Aster (რაკეტა)

**Aster 15** და **Aster 30** — ფრანგულ-იტალიური წარმოების ვერტიკალური გაშვების ყველანაირ ამინდში მოქმედი მიწა-ჰაერი კლასის რაკეტების ოჯახი. სახელი "*Aster*" იშიფრება როგორც „Aérospatiale Terminale“, რადგან ფრანგული კომპანია Aérospatiale იყო პროექტის წამყვანი კონტრაქტორი, სანამ მისი სარაკეტო მიმართულება MBDA-ში არ გაერთიანდა. ამასთან, სიტყვა „aster“ შთაგონებულია ძველბერძნული სიტყვით (), რაც „ვარსკვლავს“ ნიშნავს. თავად რაკეტები და მათთან დაკავშირებული შეიარაღების სისტემები წარმოებულია Eurosam-ის მიერ — კონსორციუმის, რომლის შემადგენლობაშიც შედიან MBDA France, MBDA Italy და Thales, თითოეული 33.3%-იანი წილით.

**Aster**-ის სარაკეტო სისტემა შექმნილია, საჰაერო საფრთხეების სრული სპექტრის გადაჭერისა და განადგურების მიზნით, დაწყებული მაღალი მანევრულობის სამხედრო თვითმფრინავებით, უპილოტებელი საფრენი აპარატებით და ვერტმფრენებით, დამთავრებული ფრთოსანი, ანტირადიოლოკაციური და ზღვის ზედაპირთან ახლოს მფრენი ზებგერითი გემსაწინააღმდეგო რაკეტებით. Aster&nbsp;30-ის Block&nbsp;1 და Block&nbsp;1&nbsp;NT ვერსიები ასევე შექმნილია ბალისტიკური რაკეტების წინააღმდეგ.  

2003 წლის ნოემბერში Eurosam-მა მიიღო 3 მილიარდი ევროს ღირებულების III ფაზის საწარმოო კონტრაქტი. დაიწყო სრული წარმოება და ექსპორტი საფრანგეთში, იტალიაში, საუდის არაბეთსა და დიდ ბრიტანეთში. 2012 წლისთვის, საფრანგეთმა დახარჯა €4.1 მილიარდი (2010 წლის ფასებით) 10 SAMP/T გამშვებზე, 375 Aster 30 და 200 Aster 15 რაკეტაზე. დამატებით 80 Aster 30 და 40 Aster 15 შეიძინეს საფრანგეთის Horizon ფრეგატებისთვის ცალკეული პროგრამის ფარგლებში.  
## მახასიათებლები
Aster-ის რაკეტების ოჯახი ორ ვერსიას მოიცავს: მოკლე-საშუალო რადიუსის Aster 15 და შორი რადიუსის Aster 30. მათი კორპუსები იდენტურია. სიშორისა და გადაჭერის სიჩქარის განსხვავება გამოწვეულია იმით, რომ Aster 30-ს გაცილებით დიდი ამაჩქარებელი (booster) აქვს. Aster 15 და Aster 30-ის საერთო წონებია, შესაბამისად, 310 კგ და 450 კგ.  
* **Aster 30 Block 0**: საშუალო და შორი რადიუსის საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსი. შეუძლია განახორციელოს 50*g*-ზე მეტი გადატვირთვის მანევრი.  
* **Aster 30 Block 1**: ბალისტიკური რაკეტების წინააღმდეგ საბრძოლველად ოპტიმიზებული ვერსია; გათვლილია 600 კმ-ის კლასის მოკლე რადიუსის ბალისტიკური რაკეტების მოსაგერიებლად.  
* **Aster 30 Block 2 BMD** – ბალისტიკური რაკეტების საწინააღმდეგო მოდელი, რომელიც განკუთვნილია 3000 კმ კლასის მანევრირებადი და ბალისტიკური რაკეტების წინააღმდეგ.  

Aster 30 Block 1 გამოიყენება Eurosam-ის SAMP/T საზენიტო-სარაკეტო სისტემაში, რომელსაც ექსპლუატაციაში აქვთ საფრანგეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებსა და იტალიის არმიას. 2015 წელს საფრანგეთმა დაიწყო Block 1NT ვერსიის შემუშავება, ხოლო იტალია ამ პროგრამას 2016 წელს შეუერთდა. 2022 წელს გაერთიანებულმა სამეფომ გამოაცხადა თავისი Type 45 კლასის საესკადრო ნაღმოსნების მოდერნიზაციის პროგრამა, რომელიც მოიცავს Block 1 ვერსიის ინტეგრაციას გემსაწინააღმდეგო ბალისტიკური რაკეტების წინააღმდეგ.  
## გამოყენება
### საზღვაო სისტემები
* ფრანგული ავიამზიდი *Charles de Gaulle*
* იტალიური ავიამზიდი *Cavour*
* Horizon კლასის ფრეგატები
* Type 45 საესკადრო ნაღმოსანი
* FREMM მრავალფუნქციური ფრეგატი
* Formidable კლასის ფრეგატი
* Al Riyadh კლასის ფრეგატი
* San Giorgio-ს კლასის სადესანტო გემი *Kalaat Béni Abbès*
* თავდაცვისა და ინტერვენციის ფრეგატები 
* Thaon di Revel-ს კლასის სანაპირო პატრულირების ხომალდი
* Doha-ს კლასის კორვეტი

### სახმელეთო სისტემები
Aster 30 Eurosam-ის მიერ ინტეგრირებულია მობილურ საჰაერო თავდაცვის სისტემაში, რომელიც აკმაყოფილებს სახმელეთო თეატრის საჰაერო თავდაცვის/დაცვის მოთხოვნებს. ის წარმოდგენილია როგორც **Sol-Air Moyenne-Portée/Terrestre** (ფრანგულად „საშუალო რადიუსის სახმელეთო-საჰაერო თავდაცვის სისტემა“), შემოკლებით **SAMP/T**. სისტემა იყენებს რადარებისა და სენსორების ქსელს – მათ შორის სამგანზომილებიან ფაზირებულ რთულ რადარს – რაც მას ეფექტურს ხდის სხვადასხვა საჰაერო საფრთხეების წინააღმდეგ, როგორებიცაა თვითმფრინავები, ტაქტიკური ბალისტიკური რაკეტები, სტენდ-ოფ რაკეტები, ფრთოსანი რაკეტები და ანტი-რადიაციული რაკეტები.
## ტესტირება
* 2008 წლის აპრილში, RSS *Intrepid*-მა, Formidable კლასის ფრეგატმა სინგაპურის რესპუბლიკის საზღვაო ძალების შემადგენლობაში, ფრანგული პორტი ტულონის მახლობლად საზღვაო სწავლებებისას ჩამოაგდო საჰაერო დრონი. 2010 წელს, იმავე კლასის ფრეგატმა, RSS *Supreme*-მა, გაისროლა Aster 15 და ჩამოაგდო საჰაერო დრონი ჰავაის სანაპიროსთან, სწავლებაში RIMPAC 2010 მონაწილეობისას. სინგაპურის რესპუბლიკის საზღვაო ძალებმა 11 წლის განმავლობაში 6 წარმატებული გამოცდა განახორციელეს Aster-ის რაკეტებით.
* 2010 წლის სექტემბერში, HMS Dauntless-ით დაწყებული, სამეფო ფლოტის ყველა Type 45 კლასის საესკადრო ნაღმოსანმა წარმატებით ჩამოაგდო Mirach-ის დრონები Aster-ის რაკეტებით ბენბეკულას პოლიგონზე, გარე ჰებრიდებთან, შოტლანდიაში. Mirach არის 4 მ სიგრძის რეაქტიული დრონი, რომელიც მოძრაობს 970 კმ/სთ სიჩქარით და შეუძლია იფრინოს 3 მეტრიდან 12 კილომეტრ სიმაღლემდე.
* 2011 წლის დეკემბერში, Aster 30-მა ჩამოაგდო ისრაელის *Black Sparrow* ბალისტიკური რაკეტა, რაც იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც Aster-მა მსგავსი სამიზნის განადგურება მოახერხა.
* 2012 წლის აპრილში საფრანგეთის ფლოტის Horizon კლასის ფრეგატმა, *Forbin*, ჩამოაგდო ამერიკული GQM-163 Coyote, რომელიც ზღვის ზედაპირზე ფრენის სიმულაციას ახდენდა, როგორც ზებგერითი გემსაწინააღმდეგო ფრთოსანი რაკეტა და მოძრაობდა Mach 2.5 (3000&nbsp;კმ/სთ) სიჩქარით 5 მეტრზე ნაკლებ სიმაღლეზე. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ევროპულმა საჰაერო თავდაცვის სისტემამ გაანადგურა ზებგერითი ზღვის ზედაპირზე მფრენი რაკეტა. გამოცდა რთულ ოპერატიულ სცენარს წარმოადგენდა.
* 2024 წელს, ევროკავშირის ოპერაციის დროს წითელ ზღვაში, სავარაუდოდ, საფრანგეთის ფლოტმა Aster 30 გამოიყენა ჰუსიტების სამი ბალისტიკური რაკეტის გადასაჭერად. ასევე სავარაუდოდ, ბრიტანეთის სამეფო ფლოტმაც გამოიყენა Aster 30 ჰუსიტების ბალისტიკური რაკეტის ჩამოსაგდებად 2024 წლის აპრილში.

## ოპერატორები
 და აღჭურვილია Aster 15/30-ით]]  
 შეიარაღებაში, წარმოდგენილი Singapore Air Show 2020-ზე]]  

### ამჟამინდელი ოპერატორები
; ალჟირი  
* ალჟირის ეროვნული საზღვაო ძალები – ალჟირის სადესანტო-სატრანსპორტო ხომალდი *Kalaat Béni Abbès*  
; ეგვიპტე  
* ეგვიპტის საზღვაო ძალები  
; საფრანგეთი  
* საფრანგეთის საზღვაო ძალები  
* საფრანგეთის საჰაერო და კოსმოსური ძალები  
; საბერძნეთი  
* საბერძნეთის საზღვაო ძალები – Aster 30 FDI HN ფრეგატებისთვის  
; იტალია  
* იტალიის საზღვაო ძალები  
* იტალიის სახმელეთო ჯარი  
* იტალიის საჰაერო ძალები  
; მაროკო  
* მაროკოს სამეფო საზღვაო ძალები  
; ყატარი  
* ყატარის საზღვაო ძალები  
; საუდის არაბეთი  
* საუდის არაბეთის სამეფო საზღვაო ძალები  
; სინგაპური  
* სინგაპურის რესპუბლიკის საზღვაო ძალები  
* სინგაპურის რესპუბლიკის საჰაერო ძალები  
; უკრაინა  
2023 წლის მაისის ანგარიშის მიხედვით: „ფრანგ-იტალიური საზენიტო-სარაკეტო სისტემა ჩავიდა უკრაინაში და მას 20 ადგილობრივი სპეციალისტი მოემსახურება.“ იტალიამ გამოაცხადა, რომ უკრაინას მეორე SAMP/T სისტემას გაუგზავნიდა, თუმცა მიწოდების თარიღი არ იყო დასახელებული.  
; დიდი ბრიტანეთი  
* სამეფო საზღვაო ძალები

### პოტენციური ოპერატორები
;  
*სომხეთის შეიარაღებული ძალები – საფრანგეთის თავდაცვის მინისტრმა სებასტიან ლეკორნუმ 2024 წლის თებერვალში სომხეთში ვიზიტისას მისი შესაძლო გაყიდვა ახსენა.  
; თურქეთი  
*თურქეთის საჰაერო ძალები – 2018 წლის იანვარში, თურქეთის პრეზიდენტის პარიზში ვიზიტისას, Eurosam-თან გაფორმდა ხელშეკრულება მომავალი შორი რადიუსის საჰაერო და სარაკეტო თავდაცვის სისტემისთვის (LORAMIDS), რომელშიც თურქული კომპანიები Roketsan და Aselsan მონაწილეობდნენ.  
; ხორვატია  
*ხორვატიის საჰაერო ძალები – ხორვატია განიხილავს SAMP/T NG სისტემის შეძენას Aster 30 B1 NT რაკეტებით, რათა გააძლიეროს თავისი საჰაერო თავდაცვა.  

; სლოვაკეთი  
*სლოვაკეთის საჰაერო ძალები – სლოვაკეთის თავდაცვის სამინისტრო აწარმოებს მოლაპარაკებებს და ადარებს სხვადასხვა MRAD სისტემებს, მათ შორის NASAMS და SAMP/T. მათი შეძენა 2024 წელს იგეგმება.

## რესურსები ინტერნეტში
* SAMP/T Aster 30 Mamba Surface-to-air defence missile system (armyrecognition.com)
* Video – HMS Diamond fires Aster 30 missile, 2012
* MBDA Aster 15 & 30 PAAMS
* MBDA Aster 15 SAAM
* Eurosam Aster page
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვა
კატეგორია:ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვა
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით