open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კარლ შენკი

**კარლ შენკი** (დ. 1 დეკემბერი, 1823 – გ. 18 ივლისი, 1895) — შვეიცარიელი პასტორი, პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1863 წლიდან გარდაცვალებამდე (1895). ფედერალურ საბჭოში გატარებული 31 წლისა და 218 დღის განმავლობაში, იგი იყო და რჩება საბჭოს ყველაზე ხანგრძლივად მომსახურე წევრად. მოგვიანებით ის გახდა შვეიცარიის წითელი ჯვრის ერთ-ერთი პირველი ლიდერი.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
შენკი დაიბადა 1823 წელს ბერნში, შვეიცარია, ქრისტიან შენკის ოჯახში. თერთმეტი წლის ასაკში იგი დაობლდა და გერმანიაში, კორნტალში ცხოვრობდა. 1839-1842 წლებში სწავლობდა ბერნის სკოლაში, შემდეგ კი თეოლოგია შეისწავლა. მან სწავლა 22 წლის ასაკში დაასრულა. 1845 წელს გახდა ვიკარი, მოგვიანებით კი პასტორი შიუფენში. 1848 წელს დაქორწინდა ელის კერზე. წყვილს ცხრა შვილი შეეძინა, რომელთაგან ორი მცირე ასაკში გარდაიცვალა.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1863 წლის 12 დეკემბერს აირჩიეს და 31 წლის შემდეგ, 1895 წლის 18 ივლისს, თანამდებობაზე ყოფნისას გარდაიცვალა. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1864)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (საგარეო საქმეთა სამინისტრო), როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1865)

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1866–1870)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1871)

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1872)

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1872)

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1873)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1874)

*რკინიგზისა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (1875–1877)

პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1878)

შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1879–1884)

პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1885)

შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1886–1895)

იგი ექვსჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი: 1865, 1871, 1874, 1878, 1885 და 1893 წლებში.
შენკი ასევე იკავებდა შვეიცარიის წითელი ჯვრის პრეზიდენტის თანამდებობას 1873–1882 წლებში.

## გარდაცვალება და მემკვიდრეობა
შენკი გარდაიცვალა 1895 წელს ბერნში და დაკრძალულია ბრემგარტენის სასაფლაოზე (Bremgartenfriedhof).

ლანგნაუ-იმ-ემენტალის ადგილობრივ მუზეუმში "Chüechlihus" არის მისთვის მიძღვნილი განყოფილება. ბერნში მისი სახელობისაა შენკშტრასე (Schenkstrasse). გარდა ამისა, ბერნში, შპიტალგასეს 4-ში მდებარე სახლს ეწოდება "კარლ შენკის სახლი" (Karl-Schenk-Haus), ხოლო მის გასასვლელს "კარლ შენკის პასაჟი".

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
მესინის წმინდა მაცხოვრის ციხესიმაგრე

**მესინის წმინდა მაცხოვრის ციხე**, ასევე ცნობილი როგორც **კასტელო დელ სანტისიმო სალვატორე**, — ციხესიმაგრე მესინაში, სიცილიაში, სამხრეთ იტალიაში. აშენდა მე-16 საუკუნის შუა ხანებში და დღემდე სამხედრო საკუთრებას წარმოადგენს. მისი კედლების ნაწილი 1908 წლის მიწისძვრის შემდეგ დაანგრიეს, მაგრამ ციხესიმაგრის დანარჩენი ნაწილი დღემდე ხელუხლებელია.

## ისტორია 
სან-რანიერის ნახევარკუნძული, რომელზეც საბოლოოდ წმინდა მაცხოვრის ციხესიმაგრე შენდა, უძველესი დროიდან იყო დასახლებული; ამ ადგილზე აღმოჩენილია ძვ. წ. VIII საუკუნით დათარიღებული ბერძნული კერამიკა. ციხესიმაგრემ სახელი მიიღო წმინდა მაცხოვრისადმი მიძღვნილი მონასტრისა და ეკლესიისგან, რომლებიც ნახევარკუნძულზე შუა საუკუნეებში აიგო. დაახლოებით 1081 წელს ნახევარკუნძულზე აშენდა წმინდა ანას სახელობის კოშკი, რომელიც 1282 წელს სიცილიური სერობის ომის დროს საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობდა.

1540-იან წლებში, ოსმალეთის იმპერიის ექსპანსიის შიშით, მესინის თავდაცვითი ნაგებობების მოდერნიზაცია დაიწყო. მონასტერი და სხვა შუა საუკუნეების შენობები დაანგრიეს, რათა ადგილი გაეთავისუფლებინათ წმინდა მაცხოვრის ციხესიმაგრისთვის, თუმცა ეკლესია და კოშკი შეინარჩუნეს და ახალ სიმაგრეში ჩართეს. ციხესიმაგრის მშენებლობა 1546 წელს დასრულდა ბერგამოელი სამხედრო ინჟინრის, ანტონიო ფერამოლინოს პროექტით. 1549 წელს ციხესიმაგრის დენთის საწყობი აფეთქდა, რამაც ეკლესიაც გაანადგურა.

1934 წელს ციხესიმაგრეში, წმინდა ანას შუა საუკუნეების კოშკის ადგილას, აღიმართა ღვთისმშობლის დიდი ქანდაკება, რომელიც ცნობილია როგორც „Madonna della Lettera“ (წერილის მადონა).

ამჟამად ციხესიმაგრეში ჩატარებულია სარესტავრაციო სამუშაოების ნაწილი. იგი კვლავ სამხედრო საკუთრებაა, რადგან მესინაში იტალიის სანაპირო დაცვის ბაზასთან ახლოს მდებარეობს.

## დაგეგმარება 
ციხესიმაგრეს აქვს მრავალკუთხა ფორმა, რომელიც მიჰყვება ნახევარკუნძულის ბუნებრივ კონტურებს. მის კიდეზე განთავსებულია ნახევარწრიული ბასტიონი, რომელიც ცნობილია როგორც ფორტე კამპანა (Forte Campana). წმინდა ანას შუა საუკუნეების კოშკი ამ ბასტიონში იქნა ჩართული და მისი ნაშთების ნახვა დღესაც შესაძლებელია.

ციხესიმაგრის ხმელეთის მხარეს თავდაპირველად ორი ბასტიონი იცავდა, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო კედლით, სადაც მთავარი კარიბჭე მდებარეობდა. ერთ-ერთი ბასტიონი დღემდე ხელუხლებელია, ხოლო მეორე 1908 წლის მიწისძვრისას მიღებული დაზიანებების გამო დაანგრიეს.

ხმელეთის მხარის თავდაცვითი ხაზი ნახევარწრიულ ბასტიონთან დაკავშირებული იყო ორი კედლით, რომელთაგან თითოეული შეიცავდა საარტილერიო ბატარეებსა და მცირე ბასტიონს. მესინის სრუტისკენ მიმართული კედელი დღემდე შემორჩენილია, თუმცა პორტისკენ მიმართული მხარე მიწისძვრის შემდეგ დაანგრიეს.

## სქოლიო
კატეგორია:მესინა
კატეგორია:ციხესიმაგრეები
პოლ სერეზოლი

**პოლ სერეზოლი** (დ. 16 ნოემბერი, 1832 – გ. 7 იანვარი, 1905) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე (1867–1870) და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1870–1875).

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1870 წლის 1 თებერვალს აირჩიეს და თანამდებობაზე 1875 წლის 31 დეკემბრამდე იმყოფებოდა. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო.

*თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1870–1871)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1872)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1873)

*იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1874–1875)

მისი ვაჟი, პიერ სერეზოლი, ცნობილი პაციფისტი იყო.

პოლ სერეზოლი გარდაიცვალა 1905 წელს ლოზანაში. ქალაქ ვევეში (Vevey) მისი სახელობისაა "პოლ სერეზოლის გამზირი" (Avenue Paul-Cérésole).

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
პიტატუსის ნაპრალები

**პიტატუსის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-19, LAC-94). სახელი ეწოდა კრატერ პიტატუსის მიხედვით, რომლის ფსკერზეცაა იგი განთავსებული (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პიტატუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
ლასარო-კარდენასის მუნიციპალიტეტი (ტლასკალა)

**ლასარო-კარდენასის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3,534 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 27.6 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 25.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 139.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1995 წლის 27 სექტემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლასარო-კარდენასი. სახელი ეწოდა პრეზიდენტ ლასარო კარდენას დელ რიოს პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29020.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტლასკალის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ტლასკალის მუნიციპალიტეტები
მასატეკოჩკო-დე-ხოსე-მარია-მორელოსი

**მასატეკოჩკო-დე-ხოსე-მარია-მორელოსის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11,592 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 19 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 14.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 794 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1943 წლის 14 იანვარს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მასატეკოჩკო. სახელი ეწოდა ხოსე მარია მორელოსის პატივსაცემად. მუნიციპალიტეტის სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ირმის დასამალ ადგილზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29017.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტლასკალის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ტლასკალის მუნიციპალიტეტები
ნანაკამილპა-დე-მარიანო-არისტა

**ნანაკამილპა-დე-მარიანო-არისტის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18,686 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.3 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 108.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 172.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1942 წლის 9 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნანაკამილპა. სახელი ეწოდა პრეზიდენტ მარიანო არისტას პატივსაცემად. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „სოკოთა ველი“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29021.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტლასკალის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ტლასკალის მუნიციპალიტეტები
მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს მოსამართლეების სია

აქ მოცემულია **მართლმსაჯულების საერთაშორისო მოსამართლეების სია**. პირველი და მეორე სიები მოიცავს მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს (გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მთავარი სასამართლო ორგანოს) ყველა მუდმივ მოსამართლეს, ჯერ ქრონოლოგიურად, ხოლო შემდეგ სავარძლის მიხედვით. მესამე სია წარმოადგენს იმ მოსამართლეთა ჩამონათვალს, რომლებიც დანიშნულნი იყვნენ *ad hoc* წესით კონკრეტულ საქმეზე, პროცესის მონაწილე მხარის მიერ, მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლოს წესდების 31-ე მუხლის შესაბამისად.

## მუდმივი მოსამართლეები 
## სქოლიო
კატეგორია:მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლო
ცებულარცი

მინი|ცებულარცი ხაშხაშით
**ცებულარცი** ― პოლონური და ებრაული სამზარეულოსთვის დამახასიათებელი ხორბლის ცომისგან დამზადებული მაჭკატი, რომლის დიამეტრი 15-20 სმ-ია, ზემოდან კი დაჭრილ ხახვსა და ყაყაჩოს თესლს აყრიან. გავრცელებულია ლუბლინის რეგიონში.

ცებულარცი ლუბლინის ტერიტორიაზე ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კერძია. მისი რეცეპტი თაობიდან თაობას გადაეცემოდა, წერილობითი ჩანაწერებით კი მეცხრამეტე საუკუნიდან არსებობს. იგი პირველად ებრაელებმა გამოაცხვეს, რომლებიც თავიანთ პროდუქციას ლუბლინის ქალაქში ყიდდნენ. მეორე მსოფლიო ომამდე ის უკვე ფართოდ იყო გავრცელებული. 

2007 წელს ცებულარცი პოლონეთის სოფლის მეურნეობისა და განვითარების სამინისტრომტრადიციული პროდუქტების სიაში ჩაწერა.

2014 წლის აგვისტოში ცებულარცის მაჭკატების მომზადება ევროკავშირის ტრადიციული სპეციალობების სიაშიც შევიდა.
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონური სამზარეულო
კატეგორია:ებრაული სამზარეულო
კატეგორია:დესერტები
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:პურფუნთუშეული
ტენდერი (ვაგონი)

[thumb|[ორთქლმავალი Е (რუსეთის რკინიგზა)|ორთქლმავალ Еа−3306-ს *(ვლადივოსტოკის რკინიგზის ვაგზალი)* ტენდერი, ხედი ზემოდან:ოვალური ლუქები — წყლისთვის, ნახშირის ბუნკერი შედუღებულია მონუმენტის შიგნით შეღწევისგან დაცვისთვის.]]
**ტენდერი** — სპეციალური რკინიგზის ვაგონი, რომელიც ებმევა ორთქლმავალზე, რომლის დანიშნულებაა საწვავის მარაგის (შეშის, ნახშირის ან ნავთობის), საპოხი მასალების, წყლის და სამეურნეო ინვენტარის ნაწილის გადატანა ლოკომოტივისათვის.

პირველი ორთქლმავლების ტენდერები წარმოადგენდნენ ორღერძიან ურიკას ნახშირის ყუთით და წყლის კასრით. ტენდერი ორთქლმავლების ეპოქის დასასრულისთვის შედგებოდა წყლის ავზისაგან და ნახშირის ყუთისაგან (ან თხევადი საწვავის ავზისაგან), რომელიც მდებარეობდა მოქლონიან ან შედუღებულ ჩარჩოზე, რომელიც ეყრდნობოდა გოგორწყვილებზე (სამღერძიანი ტენდერები) ან ორ ორღერძიან ან სამღერძიან ურიკებზე.

1930-იან წლებისთვის საბჭოთა რკინიგზაზე ტენდერების ძირითადი ტიპი — 4-ღერძიანი 23—28 *ტონა* წყლის და 8—15 *ტონა* ნახშირის მარაგით. ИС და ФД ტიპის ძლიერ ორთქლმავლებს — 50 *ტონამდე* წყალი და 20-დან 40 *ტონამდე* საწვავი.

ძლიერი ორთქლმავლებისათვის, რომლებიც მოიხმარენ ნახშირის დიდ რაოდენობას, ტენდერში ასევე განთავსებულია მექანიკური ნახშირმიმწოდებელი (სტოკერი).

არსებობს განსაკუთრებული ტანკ-ორთქლმავლები, რომლებსაც მიაქვთ საწვავის და წყლის მარაგი თვითონვე და ცალკე ტენდერს არ საჭიროებენ.

ტენდერ-კონდენსატორებს საწვავის მარაგთან და სუფთა წყლის მცირე რაოდენობასთან ერთად აქვთ აღჭურვილობა გამომუშავებული ორთქლის კონდენსაციისთვის და ზეთის განყოფილება კონდენსატისგან ორთქლის ქვაბში შემდგომი მიწოდებისათვის.

## ორთქლმავლის ტენდერების ფოტოგრაფიები 

სურათი:Грузовой паровоз ТЭ 6769 (13).jpg
სურათი:Sierra Railway 3 Tender.jpg
სურათი:Ol49-23 Poznań RB3.JPG
სურათი:Tender-Dampflok.JPG
სურათი:Adsad0608.JPG

## სქოლიო
კატეგორია:ორთქლმავლის მოწყობილობა
*
კატეგორია:ვაგონები
ტენდერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ტენდერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ტენდერი – სამუშაოს, მომსახურების, საქონლის შესყიდვის ერთ-ერთი ფორმა;
* ტენდერი – სპეციალური რკინიგზის ვაგონი, რომელიც ებმევა ორთქლმავალზე.
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში

**აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** () — ტურნირი, რომელსაც ატარებს აშშ-ის ჭადრაკის ფედერაცია ქვეყნის საუკეთესო მოჭადრაკის გამოსავლენად.

ეს არის მსოფლიოში უძველესი ეროვნული საჭადრაკო ტურნირი. შეჯიბრი 1845 წელს მატჩის ფორმატით დაიწყო, ხოლო 1936 წლიდან ჩემპიონი ტურნირის წესით ვლინდება.

## გამარჯვებულები (1845–1891) 
:

## სამატჩო ფორმატი (1891–1935) 
ჯორჯ ჰენრი მაკენზი 1891 წლის აპრილში გარდაიცვალა. მოგვიანებით, იმავე წელს, მაქს ჯუდმა წამოაყენა წინადადება, რომ მას, ჯექსონ შოუოლტერსა და სამუელ ლიპშუტცს შორის ჩემპიონობის გამოსავლენად სამმხრივი მატჩი გამართულიყო. ლიპშუტცმა მონაწილეობაზე უარი თქვა, ამიტომ ჯუდმა და შოუოლტერმა გამართეს მატჩი, რომელიც ამ უკანასკნელის გამარჯვებით დასრულდა. 1909 წლამდე აშშ-ის შემდეგი ჩემპიონების ვინაობა მხოლოდ მატჩებით წყდებოდა.

:

## წრიული ფორმატი (1936–1998) 
:

## შვეიცარიული სისტემა (1999–2013) 
:

## წრიული ფორმატი (2014–დღემდე) 
:

## იხილეთ ასევე 
* აშშ-ის ღია ჩემპიონატი ჭადრაკში
* პრეტენდენტთა ტურნირი

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი
* სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბი, სენტ-ლუისი, მისური

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული ჩემპიონატები ჭადრაკში
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ტურნირები
კატეგორია:ჭადრაკი აშშ-ში
პლატონის ნაპრალები

**პლატონის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-04, LAC-12). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ პლატონის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პლატონის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-04
იოჰან იაკობ შერერი

**იოჰან იაკობ შერერი** (დ. 10 ნოემბერი, 1825 – გ. 23 დეკემბერი, 1878) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი 1872 წლის 12 ივლისს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში და გარდაიცვალა 1878 წლის 23 დეკემბერს, თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1872–1873)

*რკინიგზისა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (1873–1874)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1875)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1876–1878)

1875 წელს იგი იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ნამარნევის ეკლესია

**ნამარნევის წმინდა იოანე ნათლისმცემლის თავისკვეთის სახელობის უდაბნოს ეკლესია** — ეკლესია ცაგერის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ჯონოულის ხეობაში, სოფ. ჩქუმიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 5 კმ-ზე. დასავლეთის კარის თავზე მოთავსებული მხედრული წარწერის მიხედვით ეკლესია აგებულია 1822 წელს ლევან V დადიანის ცოლისა და ზურაბ წერეთლის ასულის მართას ძალისხმევით.

ნამარნევის ნათლისმცემლის უდაბნოს მონასტერი ერთნავიანი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. სამი მხრიდან აქვს კარები. გარე ფსადები და საკურთხევლის კამარა თითქმის მთლიანად შირიმის ქვითაა შემოსილი. ინტერიერის ზომებია: 13X7 მ. კედლის სიგანე 1,2 მ. საკურთხეველში შემორჩენილია ქვის იატაკი. იქვე დევს 1,.2X1,2 მ-ზე ტრაპეზის გათლილი ქვის ფილა. ეკლესიას აქვს 6 სარკმელი და სამი ნიშა. ამბიონსა და დასავლეთის კედელს შორის თითქმის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს იატაკის დონიდან ოდნავ ამოზიდული 60 სმ. დიამეტრის მრგვალი, გათლილი ქვა. დასავლეთის ფასადზე სარკმლის თავზე მოთავსებულია ქვაში ნაკვეთი ჯვარი. დასავლეთის კარის თავზე ჩასმულია ოთხკუთხა ფორმის ქვა მხედრული სამშენებლო წარწერით. ეკლესიის ინტერიერი შელესილი ყოფილა კირხსნარით. ტიმპანის ქვის ნალესობა მოწითალოდაა შეღებილი. 

ეკლესიაში დაცული სიძველეები, მათ შორის ხელნაწერები, განადგურდა ეკლესია-მონასტრების დარბევის დროს 1923 წელს.

## ლიტერატურა 
* ბოჭორიძე გ., რაჭა–ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები, თბ., 1994. — გვ. 298–299.
* ხელაია ა., მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში, მწიგნობრობა ქართული ტ. 12, წიგნი I, თბ., 2011. — გვ. 324-358.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იოაჰიმ ჰეერი

**იოაჰიმ ჰეერი** (დ. 25 სექტემბერი, 1825 – გ. 1 მარტი, 1879) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1875–1878).

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1875 წლის 10 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობაზე 1878 წლის 31 დეკემბრამდე იმყოფებოდა. იგი მიეკუთვნებოდა „ლიბერალურ ცენტრს“, რომელიც მოგვიანებით შვეიცარიის ლიბერალურ პარტიად ჩამოყალიბდა. თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ფოსტისა და ტელეგრაფის დეპარტამენტი (1876)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1877)

*რკინიგზისა და ვაჭრობის დეპარტამენტი (1878)

1877 წელს იგი იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას. ქალაქ გლარუსში (Glarus) მისი სახელობისაა „დოქტორ იოახიმ ჰეერის ქუჩა“ (Dr. Joachim-Heer-Strasse).

## რესურსები ინტერნეტში
* Профиль на сайте Федерального совета Швейцарии

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
მარტინ მუნცინგერი

**მარტინ მუნცინგერი** (დ. 11 ნოემბერი, 1791 – გ. 6 თებერვალი, 1855) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი 1848 წლის 16 ნოემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში, როგორც ერთ-ერთი პირველი შვიდი საბჭოს წევრიდან. თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1848–1850)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1851)

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1852)

*ფოსტისა და მშენებლობის დეპარტამენტი (1853–1854)

*ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1855)

1851 წელს იგი ასევე იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას. მუნცინგერი გარდაიცვალა 1855 წლის 6 თებერვალს, უფლებამოსილების შესრულების პერიოდში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Hans-Rudolf Merz: *Bundesrat Munzinger: Der Vater des Schweizerfrankens *, 2005  

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ვილჰელმ ჰერტენშტეინი

**ვილჰელმ ჰერტენშტეინი** (დ. 5 მაისი, 1825 – გ. 27 ნოემბერი, 1888) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

ჰერტენშტეინი გაიწვრთნა სატყეო მეურნეობის სამართავად და 1847 წელს მიიღო საქსონიის სატყეო სკოლების დიპლომი. 1855 წლიდან 1872 წლამდე იგი ხელმძღვანელობდა ციურიხის კანტონის სატყეო დეპარტამენტს, რომელიც მდებარეობდა ფერალტორფში. ამ წლების უმეტესი ნაწილის განმავლობაში იგი იყო პოლიტიკოსი შტატის საკანონმდებლო ორგანოში. შვეიცარიის სამხედრო სამსახურში იგი მსახურობდა არტილერიის ოფიცრად, 1847 წლის ზონდერბუნდის ომის დროს დისლოკაციით, ხოლო 1872 წელს გახდა პოლკოვნიკი და ასევე აირჩიეს ციურიხის კანტონის მთავრობაში. 1878 წლიდან შვეიცარიის კანტონების საბჭოში ხანმოკლე მოღვაწეობის შემდეგ, ჰერტენშტაინი 1879 წლის 21 მარტს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში და გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1888 წლის 27 ნოემბერს, ფეხის გადაუდებელი ამპუტაციის შემდეგ. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1888 წელს. მისი დაკრძალვა შვეიცარიის ეროვნული ერთიანობის ჩვენება იყო.

ჰერტენშტაინი გარდაიცვალა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ყოფნისას და ჯერჯერობით ამ თანამდებობის ერთადერთი მფლობელია, რომელმაც ვერ დაასრულა თავისი ვადა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ადრიენ ლაშენალი

**ადრიენ ლაშენალი** (დ. 19 მაისი, 1849 – გ. 29 ივნისი, 1918) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და იურისტი. იგი იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1896 წელს.

1878 წელს დაქორწინდა ანა ლუიზ ეგლიზე, მათ ოთხი ვაჟი შეეძინათ. იგი მიეკუთვნებოდა თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას. იყო მასონი და ეკუთვნოდა ჟენევის მასონურ ლოჟას "Fidélité et Prudence". ლაშენალი დაკრძალულია ჟენევაში, Cimetière des Rois-ზე.

## კარიერა და პოლიტიკა
250px|მინი
ადრიენ ლაშენალი იყო გამოჩენილი ორატორი და ადვოკატი, მან სახელი გაითქვა დამცველის მანდატებით რეზონანსულ სასამართლო პროცესებზე. 1885 წლიდან 1892 წლამდე იგი იყო ჟენევის კანტონის მოსამართლის შემცვლელი. მისმა სამხედრო კარიერამ იგი ვიცე-პოლკოვნიკის რანგამდე მიიყვანა. მისი ძმისშვილი და მოგვიანებით დიდი საბჭოს პრეზიდენტი, პოლ ლაშენალი, შეუერთდა მას იურიდიულ ფირმაში. იგი ასევე იყო სამხედრო საკასაციო სასამართლოს თავმჯდომარე. 1880 წელს ლაშენალი აირჩიეს დიდ საბჭოში (Grand Conseil), რომელსაც 1892 წლამდე ეკუთვნოდა. მალე იგი რადიკალური ფრაქციის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პოლიტიკოსი გახდა. დროთა განმავლობაში მან გეზი შერიგების პოლიტიკისკენ აიღო. მისმა ერთგულებამ სოციალური პოლიტიკისადმი საბოლოოდ გამოიწვია ალიანსის ფორმირება სოციალისტებთან. 1881 წელს დიდმა საბჭომ ლაშენალი კანტონების საბჭოში აირჩია. იქ იგი განსაკუთრებით გამოდიოდა ისეთ თემებზე, როგორიცაა სამხედრო საქმე, საბაჟო და ფინანსები. 1884 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ იგი გადავიდა ეროვნულ საბჭოში, სადაც იყო პრეზიდენტი 1885 და 1891 წლებში.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1892 წლის 15 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1899 წლის 31 დეკემბერს. 1896 წელს იგი აირჩიეს  შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტად.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

*საგარეო საქმეთა დეპარტამენტი (1893–1895)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1896)

*ვაჭრობის, მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი (1897)

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1898–1899)

მისი სახელი ეწოდა ადრიენ ლაშენალის ქუჩას (Rue Adrien-Lachenal) ჟენევაში და ადრიენ ლაშენალის გამზირს (Avenue Adrien-Lachenal) ვერსუაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Adrien Lachenal
* Lachenal, Adrien.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
რუდოლფ მინგერი

**რუდოლფ მინგერი** (დ. 13 ნოემბერი, 1881 – გ. 23 აგვისტო, 1955) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1929–1940). იგი ასევე მთელი ცხოვრება ფერმერი იყო.

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1929 წლის 12 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1940 წლის 31 დეკემბერს. იგი იყო პირველი მრჩეველი ფერმერების, მოვაჭრეებისა და დამოუკიდებელთა პარტიიდან (BGB/PAI), რომელიც ამჟამად შვეიცარიის სახალხო პარტიაა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1935 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Minger Ruedi  Home page for his 125 anniversary

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კარლ კობელტი

**კარლ კობელტი** (დ. 1 აგვისტო, 1891 – გ. 6 იანვარი, 1968) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი.

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1940 წლის 10 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1954 წლის 31 დეკემბერს. იგი მიეკუთვნებოდა თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი. 1944 წლის 2 დეკემბერს კობელტი დაუკავშირდა ბრიგადის გენერალ ბ. რ. ლეგს ინტერნირებულ პირებთან დაკავშირებით, მათ შორის ლუცერნის მახლობლად მდებარე ვოვილერმოოსის (Wauwilermoos) ინტერნირების ბანაკში მყოფებზე. კობელტი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1946 და 1952 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Karl Kobelt en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Karl Kobelt con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ერნსტ ნობსი

**ერნსტ ნობსი** (დ. 14 ივლისი, 1886 – გ. 13 მარტი, 1957) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

ნობსი ჩართული იყო 1918 წლის შვეიცარიის საყოველთაო გაფიცვაში. 1919 წელს სამხედრო სასამართლომ იგი დამნაშავედ ცნო დამღუპველი ტექსტების გამოქვეყნებაში და ოთხი კვირით პატიმრობა მიუსაჯა.

იგი იყო ციურიხის მერი 1942 წლიდან 1944 წლამდე. იგი 1943 წლის 15 დეკემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში, როგორც სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პირველი წევრი. მან თანამდებობა დატოვა 1951 წლის 31 დეკემბერს.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი პასუხისმგებელი იყო ფინანსთა დეპარტამენტზე და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1949 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ernst Nobs en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Ernst Nobs con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
რუდოლფ რუბატელი

**რუდოლფ რუბატელი** (დ. 4 სექტემბერი, 1896 – გ. 18 ოქტომბერი, 1961) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი 1947 წლის 11 დეკემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1954 წლის 31 დეკემბრამდე, როდესაც მან თანამდებობა სხვას გადააბარა. მას აქვს კავშირი თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნისას მას ეკავა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი.

იგი იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1954 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Swiss Diplomatic Documents (DDS)

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
სიმონ ბავე

**სიმონ ბავე** (დ. 16 სექტემბერი, 1825 – გ. 27 იანვარი, 1896) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1878–1883).

ბავე 1841-1844 წლებში კარლსრუეს ტექნოლოგიურ ინსტიტუტსა და შტუტგარტის უნივერსიტეტში ინჟინერ-მშენებლად გადამზადდა. მას დიდი წვლილი მიუძღვის გრაუბიუნდენის კანტონში ალპური გზების მშენებლობაში. 1853 წლის შემდეგ მან ყურადღება რკინიგზის ხაზების მშენებლობაზე გადაიტანა როგორც შვეიცარიაში, ისე საზღვარგარეთ. ვინაიდან იგი წარმოშობით სატრანსპორტო ბიზნესში ჩართული ოჯახიდან იყო, ბავიე გახდა Ostalpenbahn-ის (აღმოსავლეთ ალპების რკინიგზა) აქტიური მომხრე. ეს იყო ტრანსალპური სარკინიგზო კავშირი გრაუბიუნდენსა და ლუკმანიეს უღელტეხილზე, რომელსაც ფუნდამენტურად უნდა შეეცვალა კანტონის ეკონომიკური მდგომარეობა.

1863 წლიდან 1878 წლამდე იგი გრაუბიუნდენის ლიბერალებს შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში წარმოადგენდა. როდესაც მან გოტარდის რკინიგზის ფედერალურ სუბსიდირებას დაუჭირა მხარი, მისი იმიჯი გაუმჯობესდა და მას აღარ აღიქვამდნენ მხოლოდ Ostalpenbahn-ის ცალმხრივ მხარდამჭერად.

იგი ქვეყნის მთავრობაში, ფედერალურ საბჭოში, 1878 წლის 10 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1883 წლის 5 იანვარს დატოვა. იგი მიეკუთვნებოდა „ლიბერალურ ცენტრს“, რომელიც მოგვიანებით შვეიცარიის ლიბერალურ პარტიად ჩამოყალიბდა.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1879)

*ფოსტისა და რკინიგზის დეპარტამენტი (1880–1881)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1882), როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი.

1882 წელს იგი იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას.

## რესურსები ინტერნეტში
* Simeon Bavier en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Simeon Bavier con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ბერნჰარდ ჰამერი

**ბერნჰარდ ჰამერი** (დ. 3 მარტი, 1822 – გ. 6 აპრილი, 1907) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. თავდაპირველად იგი ოლტენის კადეტთა სამხედრო ჯგუფის ოცეულის მეთაური იყო.

1844 წელს, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებისა და სამართლის შესწავლის შემდეგ, ჰამერი ზოლოთურნში დასახლდა, როგორც ადვოკატი და ნოტარიუსი, თუმცა მუშაობდა ბერლინში, ციურიხსა და ჟენევაშიც.

იგი აირჩიეს საოლქო სასამართლოს პრეზიდენტად, ხოლო 1856–1868 წლებში იყო ზოლოთურნის კანტონის საბჭოს წევრი. ჰამერი მალევე აღიარეს „ძველი ლიბერალების“ ლიდერად და ოპოზიციონერად ლანდამან (კანტონის მეთაური) იოზეფ ვილჰელმ ვიქტორ ვიგიერ ფონ შტაინბრუგის რადიკალ-ლიბერალური რეჟიმის წინააღმდეგ. თუმცა, წმინდა პარტიულ ინტერესებთან შედარებით, იგი უფრო მეტად სამხედრო საკითხებისკენ იხრებოდა.

გენერალმა ანრი დუფურმა იგი ჯერ კიდევ ზონდერბუნდის კამპანიის დროს პირადად გამოარჩია. გენერალური შტაბის ოფიცერი ჰამერი 1858 წელს მაიორის, ხოლო 1862 წელს პოლკოვნიკის (supreme/Oberst) ხარისხამდე დაწინაურდა. 1861–1868 წლებში იგი იყო არტილერიის მთავარი ინსტრუქტორი (შეიარაღების უფროსი), რის შემდეგაც 1875 წლამდე მსახურობდა შვეიცარიის ელჩად ბერლინში.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1875 წლის 10 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობაზე 1890 წლის 31 დეკემბრამდე იმყოფებოდა. იგი მიეკუთვნებოდა თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას.

ჰამერის, როგორც გამოჩენილი იურისტის, სამხედროსა და დიპლომატის რეპუტაციამ მას გზა გაუხსნა ფედერალური საბჭოსკენ. მან თავი გამოიჩინა ფედერალური ფინანსების რეორგანიზაციით და მანამდე უმნიშვნელო ფინანსთა დეპარტამენტის გარდაქმნით, ალკოჰოლისა და ბანკნოტების მონოპოლიის საკითხების გადაჭრით, საბაჟო ტარიფებზე მოლაპარაკებებითა და „ვოლგემუტის საქმის“ მოგვარებით. თავისი მოღვაწეობის პერიოდში მან შემოიღო სამხედრო ბეგარის შემცვლელი გადასახადი, შექმნა „ბანკნოტების შესახებ აქტი“ და გადახედა „მონეტარულ აქტს“. გარდა ამისა, კომპრომისების მოყვარულმა ჰამერმა კულისებს მიღმა მნიშვნელოვანი მედიატორის როლი შეასრულა კულტურკამპფის (Kulturkampf) მოგვარების პროცესში.

1890 წელს გადადგომის შემდეგ, ჰამერი 1896 წლამდე ლიბერალების სახელით ეროვნულ საბჭოში მსახურობდა. ამ უჩვეულო კარიერას მან კარგი ჯანმრთელობისა და ფინანსური თუ ადმინისტრაციული უნარების წყალობით მიაღწია. იგი ასევე იყო გოტარდის რკინიგზის დირექტორთა საბჭოს წამყვანი წევრი. იგი გარდაიცვალა 1907 წელს.

## მოღვაწეობის შეჯამება
თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1876–1878)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1879)

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1880–1890)

იგი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი: 1879 და 1889 წლებში.

ჰამერის პორტრეტი 1889 წელს დახატა შვეიცარიული წარმოშობის ამერიკელმა მხატვარმა ადოლფო მიულერ-ურიმ (1862–1947). ნახატი გამოყენებული იყო ედუარდ ფიშერის მიერ 1970 წელს გამოცემული ბიოგრაფიის „ფედერალური მრჩეველი ბერნჰარდ ჰამერი და მისი დრო“ ყდასა და ფრონტისპისზე. 2007 წლის მონაცემებით, პორტრეტის ამჟამინდელი ადგილსამყოფელი უცნობია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Профиль на сайте Федерального совета Швейцарии 
* Биография в «Историческом словаре Швейцарии» на французском, немецком и итальянском языках.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ტომას ჰოლენშტეინი

**ტომას ჰოლენშტეინი** (დ. 7 თებერვალი, 1896 – გ. 31 ოქტომბერი, 1962) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1955–1959).

ჰოლენშტაინმა სამართალი ბერნის უნივერსიტეტში შეისწავლა, რომელიც 1920 წელს დაასრულა. შემდეგ იგი ადვოკატად მუშაობდა მამამისის ოფისში, სანქტ-გალენში.

პოლიტიკურად იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან. 1930 წლიდან 1935 წლამდე იგი იყო სანქტ-გალენის კანტონის ახალგაზრდა კონსერვატიული მოძრაობის პრეზიდენტი. 1927 წელს იგი აირჩიეს სანქტ-გალენის საქალაქო პარლამენტში. 1936 წლიდან 1954 წლამდე ჰოლენშტაინი მსახურობდა კანტონის პარლამენტში, ხოლო 1837 წლიდან 1954 წლამდე თავის კანტონს შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში წარმოადგენდა. იგი ასევე იყო საპარლამენტო პარტიის პრეზიდენტი 1942 წლიდან 1954 წლამდე და ეროვნული საბჭოს პრეზიდენტი 1952 წელს.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1954 წლის 16 დეკემბერს აირჩიეს. თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1958 წელს. იგი 1959 წლის 20 ნოემბერს ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო გადადგა და თანამდებობა 1959 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Thomas Holenstein en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Thomas Holenstein con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
რედანგის კუნძული

**რედანგი** (მალაიურად: *Pulau Redang*) — კუნძული მალაიზიაში, ტერენგანუს შტატში. რედანგი ცხრა კუნძულთან ერთად ქმნის საზღვაო ნაკრძალს (საზღვაო პარკს). კუნძული პოპულარული ტურისტული მიმართულებაა და ვიზიტორებს სთავაზობს საუკეთესო პირობებს სნორკლინგისა და დაივინგისთვის.

## გეოგრაფია
კუნძულ რედანგის ფართობი დაახლოებით 24.8 კვადრატული კილომეტრია. მისი სიგრძე 7 კილომეტრს, ხოლო სიგანე 6 კილომეტრს შეადგენს. კუნძულის უმაღლესი წერტილია ბორცვი ბუკიტ ბესარი (მალაიზიურიდან — „დიდი ბორცვი“), რომელიც ზღვის დონიდან 359 მეტრზე მდებარეობს.

ადმინისტრაციულად, 18 კუნძული, მათ შორის რედანგიც, ქმნის რედანგის კუნძულების მუკიმს (რაიონს), რომელიც კუალა-ნერუსის ოლქში შედის.

აღსანიშნავია, რომ შვიდი კუნძული მალაიზიის მეთევზეობის დეპარტამენტის მიერ გამოცხადებულია საზღვაო პარკად. დაცული ზონა მოიცავს ტერიტორიას სანაპიროდან ორი საზღვაო მილის (დაახლოებით 3.7 კმ) რადიუსში..

როგორც კუალა ნერუსის სხვა მუკიმები, ეს ტერიტორიაც 2014 წლამდე შედიოდა კუალა ტერენგანუს რაიონის შემადგენლობაში.

## ტურიზმი
მინი

მეზობელი პერჰენტის კუნძულებისგან განსხვავებით, რედანგს უკეთესი იმიჯი აქვს, რადგან კუნძულზე თითქმის ყველა საცხოვრებელი , კურორტზეა განთავსებული. ყველაზე დიდი სანაპიროა — პასირ პანჯანგის აღმოსავლეთ მხარეს, სადაც ექვსი კურორტია.სანაპირო დაფარულია რბილი, თეთრი ქვიშით. მარჯნები და თევზები სანაპიროდან სულ რამდენიმე მეტრში მოჩანს. სხვა სანაპიროების კურორტები ჩრდილოეთით თელუკ დალამში და სამხრეთით თელუკ კალონგში მდებარეობს.

კუნძული, კუების ბუდობის ადგილია და ეს კუები ეკოტურიზმის მიმზიდველ ფაქტორს წარმოადგენენ.

## კლიმატი
კუნძულ რედანგზე არის ტროპიკული კლიმატი, ტემპერატურა სტაბილურად დაახლოებით 30 °C (86 °F)— ია  და დამახასიათებელია ხშირი, მაგრამ ხანმოკლე ჭექა-ქუხილი. მალაიზიის აღმოსავლეთ სანაპიროს დანარჩენი ნაწილის მსგავსად, რედანგზე გავლენას ახდენს სამხრეთ ჩინეთის ზღვიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონები, ამიტომ კურორტების უმეტესობა დაკეტილია და საბორნე ტრანსპორტის გრაფიკი მკაცრად შეზღუდულია ოქტომბრიდან—მარტამდე. ყოველთვიური ნალექების რაოდენობა მთელი წლის განმავლობაში იცვლება, ნოემბრიდან თებერვლამდე ყველაზე წვიმიანი პერიოდია, ხოლო აპრილიდან აგვისტომდე - ყველაზე მშრალი. კუნძულზე წელიწადში საშუალოდ 2,600 მილიმეტრი (100 ინჩი) ნალექი მოდის.

## ტრანსპორტი
ზღვით კუნძულზე მოხვედრა მერანგის ან შაჰბანდარის ნავსადგურიდან კურორტების ნავებით არის შესაძლებელი. საჰაერო მოგზაურობისთვის „SKS Airways“ ასევე ყოველდღიურად ახორციელებს რეგულარულ რეისებს სუბანგის აეროპორტიდან. „Berjaya Air“ ასევე ხელმისაწვდომია კუნძულზე ჩარტერული რეისებისთვის როგორც სუბანგის აეროპორტიდან, ასევე სინგაპურის სელეტარის აეროპორტიდან. რედანგის მთავარი აეროპორტი, კუნძულის სამხრეთით მდებარეობს.

## მახასიათებლები
## იხილეთ აგრეთვე
*მალაიზია
*კუები
*ჭექა-ქუხილი

## რესურსები ინტერნეტში
*
* SEATRU - A sea turtle project in Redang, Malaysia
* Tourism Malaysia - Pulau Redang
* Scary story

## სქოლიო
კატეგორია:ტერენგანუ
კატეგორია:მალაიზიის კუნძულები
კატეგორია:მალაიზიის გეოგრაფია
პოლ შოდე

**პოლ შოდე** (დ. 17 ნოემბერი, 1904 – გ. 7 აგვისტო, 1977) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1954 წლის 16 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1966 წლის 31 დეკემბერს. იგი გადადგა 1966 წლის 28 ნოემბერს „მირაჟის საქმის“ (Mirage-affair) გამო. იგი დაკავშირებული იყო რადიკალურ პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა სამხედრო დეპარტამენტი.

იგი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1959 და 1962 წლებში.

100 ერთეული „მირაჟის“ ტიპის გამანადგურებელი თვითმფრინავის შესყიდვასთან დაკავშირებით სამხედრო მრჩევლების არაკომპეტენტურობის გამო, რამაც ბიუჯეტის 66%-ით გაზრდა გამოიწვია, იგი იძულებული გახდა 1966 წელს საკუთარი რადიკალური პარტიის მოთხოვნით გადამდგარიყო.

ჟან-პასკალ დელამურაზთან ერთად, იგი იყო ერთ-ერთი უკანასკნელი შვეიცარიელი რადიკალი. იგი მთელი ცხოვრების განმავლობაში რჩებოდა იმ იშვიათ მემარჯვენე შვეიცარიელ პოლიტიკოსებს შორის, რომელსაც შეეძლო საკუთარი თავის იდენტიფიცირება როგორც მეღვინეებთან, ისე ფერმერებთან.

რადიკალური პარტია ამჟამად შერწყმულია მემარჯვენე ლიბერალებთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Paul Chaudet en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Paul Chaudet con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ლუდვიგ ფონ მოოსი

**ლუდვიგ ფონ მოოსი** (დ. 31 იანვარი, 1910 – გ. 26 ნოემბერი, 1990) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1959–1971).

ფონ მოოსი იყო ობვალდენის კანტონური მთავრობის წევრი 1946 წლიდან 1959 წლამდე. იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1959 წლის 17 დეკემბერს და თანამდებობა დატოვა 1971 წლის 31 დეკემბერს. იგი დაკავშირებული იყო კონსერვატიულ-ქრისტიანულ-სოციალურ სახალხო პარტიასთან (Konservativ-Christlichsoziale Volkspartei) (სახელწოდება 1957–1970 წლებში, დღეს ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტია (CVP/PDC)).

თანამდებობაზე ყოფნის დროს იგი მართავდა იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტს და ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1964 და 1969 წლებში.

ფონ მოოსი იყო ზაქსელნის (ობვალდენი) მოქალაქე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ludwig von Moos en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Ludwig von Moos con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
პოსეიდონიოსის ნაპრალები

**პოსეიდონიოსის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-05, LAC-26). სახელი ეწოდა კრატერ პოსეიდონიოსის მიხედვით, რომლის ფსკერზეცაა იგი განთავსებული (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პოსეიდონიოსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05
როჟე ბონვენი

**როჟე ბონვენი** (დ. 12 სექტემბერი, 1907 – გ. 5 ივნისი, 1982) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1962–1973).

ბონვენი იყო სიონის მერი 1955 წლიდან 1962 წლამდე.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1962 წლის 27 სექტემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1973 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1962–1968)

*ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის დეპარტამენტი (1968–1973)

იგი ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1967 და 1973 წლებში.

იკონში (Icogne) არსებობს მისი სახელობის როჟე ბონვენის მოედანი (place Roger-Bonvin).

## რესურსები ინტერნეტში
* Роже Бонвен на сайте Федерального совета Швейцарии 
* Биография на www.munzinger.de. 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
სასტუმრო ტრანსილვანია (ფილმი)

**სასტუმრო ტრანსილვანია** — 2012 წლის ანიმაციური  კომედიური ფილმი მონსტრების შესახებ. რეჟისორია გენდი ტარტაკოვსკი, სცენარის ავტორები არიან პიტერ ბეინჰემი და რობერტ სმიგელი.ფილმს ახმოვანებდნენ ადამ სენდლერი, ენდი სემბერგი, სელენა გომესი, კევინ ჯეიმსი, ფრენ დრეშერი, სტივ ბუჩემი, მოლი შენონი, დეივიდ სპეიდი და სილო გრინი. ფილმი მოგვითხრობს გრაფ დრაკულაზე, რომელიც არის სასტუმრო ტრანსილვანიის მფლობელი, სადაც მსოფლიოს მონსტრებს შეუძლიათ დაისვენონ ადამიანთა ცივილიზაციისგან. როდესაც „უადამიანო სასტუმროს" მოულოდნელად სტუმრობს ჯონათანი — ადამიანი მოგზაური, დრაკს ყველაფრის გაკეთება უწევს, რათა თავიდან აიცილოს ის, რომ მისმა ქალიშვილმა მეივისმა და სხვა სტუმრებმა გაიგონ, რომ ადამიანმა იპოვა მათი უსაფრთხო ადგილი, რამაც შეიძლება საფრთხე შეუქმნას სასტუმროს მომავალს და მის კარიერას.
## რესურსები ინტერნეტში
https://www.imdb.com/title/tt0837562/
ჰანს შაფნერი

**ჰანს შაფნერი** (დ. 16 დეკემბერი, 1908 – გ. 26 ნოემბერი, 2004) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1961–1970).

იგი გაიზარდა ინტერლაკენის მთავარი მოსამართლის, რობერტ შაფნერისა და მასწავლებლის, მარგარეტას (დაბადებით აბპლანალპი) ოჯახში. ბერნის უნივერსიტეტში სამართლის შესწავლის შემდეგ, 1934 წელს იგი გახდა ბერნის კანტონის უზენაესი სასამართლოს მდივანი, ხოლო სამი წლის შემდეგ დაქორწინდა თავის მეუღლეზე, რუთ რუდოლფზე, რომელიც თავადაც იურისტი იყო.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1961 წლის 15 ივნისს აირჩიეს და თანამდებობა 1970 წლის 31 იანვარს გადააბარა. იგი დაკავშირებულია თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან. სამართლის ხარისხის მიღების შემდეგ, იგი შევიდა ფედერალურ სამოქალაქო სამსახურში, როგორც ომისდროინდელ ეკონომიკაზე პასუხისმგებელი განყოფილების ხელმძღვანელი (1941). 1954 წელს იგი გახდა ეკონომიკურ საქმეთა დეპარტამენტის სავაჭრო განყოფილების დირექტორი. სავაჭრო საბჭოს პრეზიდენტ რეგინალდ მოდლინგთან ერთად, ჟენევაში, ალაბამას დარბაზში არაწევრი ქვეყნების შეხვედრისას, იგი იყო ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის (EFTA) ერთ-ერთი ინიციატორი 1958 წლის დეკემბერში.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა დეპარტამენტს და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1966 წელს. იმ წელს შვეიცარია გახდა GATT-ის წევრი. მან მოამზადა ზომები სოფლის მეურნეობის სასარგებლოდ, ახალი კანონი შრომითი ურთიერთობების შესახებ და ზომები ინფლაციის წინააღმდეგ. პენსიაზე გასვლის შემდეგ მას ეკავა პოზიციები რამდენიმე დირექტორთა საბჭოში (Sandoz, Rieter, Câbleries de Cossonay). იგი იბრძოდა ლიბერალური და თავისუფალი ვაჭრობის ღირებულებებისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Eulogy by Jean-Philippe Maitre, President of the National Council 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ვილჰელმ პრინცი

**ვილჰელმ ალფრედ ჯოზეფ პრინცი** (; დ. 28 ივლისი, 1857, მიულჰაიმი — გ. 1 აგვისტო, 1910, უკელი) — გერმანელ-ბელგიელი გეოლოგი და სელენოგრაფი.

ვილჰელმ პრინცმა გერმანია 16 წლის ასაკში დატოვა და შემდგომში ბრიუსელში ცხოვრობდა, სადაც ბუნების ისტორიის მუზეუმსა და სამეფო ობსერვატორიაში მკვლევარ ასისტენტად მუშაობდა.

1893 წელს იგი ბრიუსელის უნივერსიტეტის ლექტორი გახდა, 1895 წელს — ასოცირებული პროფესორი, ხოლო 1902 წელს — სრული პროფესორი.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს პრინცი.

## შრომები 
* *Etudes sur des coupes de Diatomees observees dans des lames minces de la roche de Nykjobing*, 1880
* *Étude de la structure des éclairs par la photographie*, 1888
* ''Annuaire de l'Observatoire royale de Bruxelles*, 1891
* *Agrandissements de Photographies Lunaires*, 1894
* *L'atlas photographique de la Lune de Lick Observatory*, 1896
* *Der photographische Mond-Atlas der Pariser Sternwarte*, 1896
* *L'état de l'intérieur de la Terre*, 1902
* *Le tremblement de terre d'Andidjan*, 1902
* *L'eruption de la montagne Pelee*, 1902
* *Analyse de la boue tombée en Belgique le 22 février 1903*, 1903
* *Quelques remarques générales à propos de l’essai de carte tectonique de la Belgique*, 1904
* *Observations d'éclairs*, 1905
* *L'eruption du Vésuve*, 1906
* *Les oxydes de titane et autres produits d'alteration de quelques roches du Brabant suivi de remarques sur le dynamo-métamorphisme*, 1907
* *Les Cristallisations des Grottes de Belgique*, 1908
* *Sur les similitudes que présentent les cartes terrestres et planetaires''

## ლიტერატურა
* Eugène Goblet d'Alviella (Hg.): ''L'Université de Bruxelles pendant son troisième quart de siècle''. Brüssel 1909, S. 239

## რესურსები ინტერნეტში
* Veröffentlichungen von W. Prinz im Astrophysics Data System
* Nachrufe auf W. Prinz im Astrophysics Data System

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
რუდოლფ გნეგი

**რუდოლფ გნეგი** (დ. 3 აგვისტო, 1917 – გ. 20 აპრილი, 1985) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, რომელიც იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1971 და 1976 წლებში და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1966 წლიდან 1979 წლამდე.

## კარიერა
იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1965 წლის 8 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1979 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო ფერმერების, მოვაჭრეებისა და დამოუკიდებელთა პარტიასთან (BGB/PAI), რომელიც 1972 წელს შვეიცარიის სახალხო პარტია გახდა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები: ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის ფედერალური დეპარტამენტი (1966–1967), ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1968), ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის ფედერალური დეპარტამენტი (1968) და ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1969–1979).

იგი ორჯერ იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 1971 და 1976 წლებში.

მისი სახელი ხალხში შემორჩა, როგორც შვეიცარიის შეიარაღებული ძალების ეკიპირების ერთ-ერთი ნივთის ზედმეტსახელი; ეს არის ზეთისხილისფერი-მწვანე ჯემპრი, რომლის ოფიციალური სახელია Trikothemd 75, მაგრამ საზოგადოდ ცნობილია, როგორც Gnägi.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ურანის ტროელი

**ურანის ტროელები** () — ასტეროიდთა ჯგუფი, რომლებიც ურანის L4 და L5 ლაგრანჟის წერტილებთან ახლოს 1:1 ორბიტალური რეზონანსით ბრუნავენ მზის გარშემო. 

თავდაპირველად ითვლებოდა, რომ ურანსა და სატურნს არ შეეძლოთ ტროელი ასტეროიდების ყოლა, რადგან იუპიტერს დიდი ხნის წინ უნდა მიეზიდა ამ რეგიონებში არსებული ყველა ციური სხეული.

2013 წელს აღმოაჩინეს ურანის პირველი ტროელი ასტეროიდი . მისი დიამეტრი, სავარაუდოდ, 60 კმ-ია (ალბედო 0.05), ხოლო 2014 წლის ბოლოს — მეორე ტროელი ასტეროიდი . ისინი ლაგრანჟის L4 წერტილზე მოძრაობენ. ურანის L5 წერტილში ტროელი ასტეროიდები ჯერ არ აღმოჩენილა.

## სქოლიო
ნელო ჩელიო

**ნელო ჩელიო** (დ. 12 თებერვალი, 1914 – გ. 29 დეკემბერი, 1995) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი ტიჩინოს კანტონიდან. იგი იყო თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი. იგი იყო ფედერალური საბჭოს წევრი 1966 წლიდან 1973 წლამდე და მსახურობდა შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტად 1972 წელს.

## ბიოგრაფია
ჩელიო დაიბადა კვინტოში, ტიჩინო, შვეიცარია, 1914 წელს. იგი სამართალს სწავლობდა ბაზელის უნივერსიტეტსა და ბერნის უნივერსიტეტში. 1944 წელს იგი დაინიშნა პროკურორად ტიჩინოს სოპრაჩენერის (Sopraceneri) რაიონში. იგი პოლიტიკურად გააქტიურდა, როგორც ტიჩინოს FDP-ის პრეზიდენტი და არჩევით თანამდებობაზე 1946 წელს შევიდა, როგორც ტიჩინოს სახელმწიფო საბჭოს წევრი. იგი ამ ორგანოში 1959 წლამდე მსახურობდა.

1960 წელს იგი გახდა FDP-ის პარტიის პრეზიდენტი. მან კენჭი იყარა 1963 წლის შვეიცარიის ფედერალურ არჩევნებში ეროვნულ საბჭოში და აირჩიეს. „მირაჟის საქმის“ სკანდალის შემდეგ, რასაც პოლ შოდეს ფედერალური საბჭოდან წასვლა მოჰყვა, ჩელიო მის მემკვიდრედ აირჩიეს. თავდაპირველად იგი სათავეში ჩაუდგა სამხედრო დეპარტამენტს, რომელიც შოდეს წასვლის შემდეგ ვაკანტური იყო. იმ დროს არცერთ სხვა ფედერალურ მრჩეველს არ სურდა ამ სამინისტროს ჩაბარება. 1968 წელს მან გადაიბარა ფინანსთა დეპარტამენტი.

1971 წელს იგი იყო შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1972 წელს ერთი ვადით მსახურობდა შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Нелло Челио на сайте Федерального совета Швейцарии
* Биография в «Историческом словаре Швейцарии» на французском, немецком и итальянском языках.
* Биография на www.munzinger.de

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ერნსტ ბრუგერი

**ერნსტ ბრუგერი** (დ. 10 მარტი, 1914 – გ. 20 ივნისი, 1998) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1969–1978).

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1969 წლის 10 დეკემბერს და თანამდებობა 1978 წლის 31 იანვარს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს იგი ხელმძღვანელობდა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1974 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ernst Brugger en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Ernst Brugger con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
შთამნთქმელი აპარატი

thumb|სხვადასხვა კონსტრუქციის შთამნთქმელი აპარატები.
thumb|ავტოგადასაბმელი შთამნთქმელ აპარატთან ერთად.
thumb|ავტოგადასაბმელ СА-3-ის მოდელი შთამნთქმელ აპარატთან ერთად
**შთამნთქმელი აპარატი** — ავტოგადასაბმელის კომპონენტი, რომელიც ემსახურება დარტყმის ენერგიის ძირითადი ნაწილის ჩახშობას (დემპფირებას), ასევე გრძივი გამჭიმავი და შემკუმშველი ძალების შემცირებას, რომელიც გადაეცემა ავტოგადასაბმელიდან სარელსო მოძრავი შემადგენლობის ჩარჩოზე (ვაგონი, ლოკომოტივი). ასრულებს ბუფერების ფუნქციას, მაგრამ მდებარეობს ჩარჩოს შიგნით. ავტოგადასაბმელიდან ძალები გადაეცემა სპეციალური წევის უღელის მეშვეობით, რომლის მეშვეობითაც შთამნთქმელი აპარატი მუდმივად მუშაობს კუმშვაზე.

ავტოგადასაბმელის მცირე ბიჯებისას მაღალაღქმადი ძალების გამო შთამნთქმელ აპარატს უნდა ქონდეს მაღალი შთანთქმის უნარი (დაწყებული რამდენიმე ათეული კილოჯოულიდან), მაგრამ ამასთან ერთად უნდა იყოს შედარებით კომპაქტური. როგორც წესი შთამნთქმელ აპარატებს განასხვავებენ მუშა სხეულის ტიპის მიხედვით. ყველაზე უფრო დიდი გავრცელება მოიპოვა ზამბარულ-ფრიქციულმა შთამნთქმელმა აპარატებმა, რომლებშიც მექანიკური ენერგია გარდაიქმნება თბურად ხახუნის შედეგად გახურებული სოლების შედეგად. ასეთი აპარატები კონსტრუქციის მიხედვით შედარებით მარტივები არიან, რაც საშუალებას იძლევა ისინი აწარმოონ მთელმა რიგმა ქარხნებმა და ამასთან საკმაოდ იაფებიც არიან. მაგრამ ამასთან ასეთი აპარატების ენერგოტევადობა მნიშვნელოვნად დაბალია, ვიდრე დანარჩენების, რასთან დაკავშირებითაც მათ იყენებენ, როგორც წესი, სატვირთო ვაგონებზე. სამგზავრო ვაგონებზე გამოყენება ჰპოვეს რეზინო-ლითონის შთამნთქმელმა აპარატებმა. მათში მუშა სხეულია რეზინის სექციები, რომელთა შორის მდებარეობენ ლითონის პლასტები, რომლებიც კუმშვის დროს ემსახურებიან რეზინის სექციების გადაადგილების თავიდან აცილებას. საკმაოდ მცირე ბიჯის ქონისას ასეთ აპარატებს აქვთ საკმაოდ მაღალი ენერგოტევადობა, რაც მათი სამგზავრო ვაგონებზე და მოტორვაგონიან მოძრავ შემადგენლობაზე (ელექტრო- და დიზელ-მატარებლებში) გამოყენების საშუალებას იძლევა.

აღნიშნულ კონსტრუქციებთან ერთად შეიძლება შეგვხვდეს სხვებიც. 1960—1980 წლებში მთელ რიგ ქვეყნებში (მათ შორის საბჭოთა კავშირში) აქტიურად მიმდინარეობდა ცდები პნევმატურ, ჰიდრავლიკურ და პნევმო-ჰიდრავლიკურ შთამნთქმელ აპარატებზე. მაგრამ არ არსებობს არავითარი მონაცემები რკინიგზის ტრანსპორტზე აღნიშნული კონსტრუქციების აპარატების წარმატებული ექსპლოატაციის შესახებ.

პოსტსაბჭოთა ქვეყნების სატვირთო ვაგონების შთამნთქმელი აპარატები იყოფიან ოთხ კლასად: Т0, Т1, Т2 და Т3.

## ლიტერატურა
* Беляев В. И., Ступин Д. А. Сцепные и автосцепные устройства железнодорожного подвижного состава. М.: Трансинфо, 2012. — 415 с.

## სქოლიო
კატეგორია:გადასაბმელი მოწყობილობები
მარკუს ფელდმანი

**მარკუს ფელდმანი** (დ. 21 მაისი, 1897 – გ. 3 ნოემბერი, 1958) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1951–1958).

იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1951 წლის 13 დეკემბერს და გარდაიცვალა თანამდებობაზე 1958 წლის 3 ნოემბერს. იგი მიეკუთვნებოდა ფერმერების, მოვაჭრეებისა და დამოუკიდებელთა პარტიას (BGB/PAI), რომელიც ამჟამად შვეიცარიის სახალხო პარტიაა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1956 წელს.

ფელდმანი კოორდინაციას უწევდა შვეიცარიის პასუხს ლტოლვილთა ნაკადზე, რომლებიც 1956 წლის უნგრეთის რევოლუციის შემდეგ გარბოდნენ.

ფელდმანი დაკრძალულია ბერნში, შოსჰალდენის სასაფლაოზე (Schosshalden cemetery).

## რესურსები ინტერნეტში
* Markus Feldmann en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Markus Feldmann con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები