open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თეო უოლკოტი

**თეო უოლკოტი** ( დ. 16 მარტი, 1989, ლონდონი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, ინგლისის ეროვნული ნაკრებისა და პრემიერ ლიგის კლუბ ევერტონის წევრი. უოლკოტი ყველაზე ახალგაზრდა ინგლისელია, რომელმაც ნაკრების შემადგენლობაში ითამაშა. 2006 წელს, როდესაც მას დებიუტი ჰქონდა, მხოლოდ 17 წლისა და 75 დღის იყო. უოლკოტმა მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს 2006 წლის მუნდიალსა და ევროპის ევრო 2012-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Theo Walcott profile  TheSaintsHub
*Theo Walcott profile  at Arsenal.com 
*Theo Walcott profile  at ESPNsoccernet
*
*Theo Walcott information and news updates  at TheoWalcott.net
*Theo Walcott- Growing Up fast book review 
*Walcott's book website 
*
*
*

კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საუთჰემპტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ერნესტ ბაი კორომა

**ერნესტ ბაი კორომა** (; დ. 2 ოქტომბერი, 1953, მაკენი, სიერა-ლეონე)  — სიერა-ლეონეს პრეზიდენტი 2007 წლიდან. 

2002 წელს აირჩიეს საერთო სახალხო კონგრესის ლიდერად და გახდა პარლამენტის უმცირესობის ლიდერი. ამავე წელს მონაწილეობა მიიღო საპრეზიდენტო არჩევნებში და დამარცხდა მოქმედ პრეზიდენტ აჰმად ტეჯან კაბაჰისთან. 2007 წელს კი არჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 

ერნესტ ბაი კორომა დაოჯახებულია, ჰყავს 2 ქალიშვილი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სიერა-ლეონეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Profile of Sierra Leone's leader: Ernest Bai Koroma 
* Presentation of His Excellency President Dr. Ernest Bai Koroma 

კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:სიერა-ლეონეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ავტორი

[250px|მინიატიურა|მწერალი. [ვიქტორ ჰიუგოს კარიკატურა]]
**ავტორი** — პირი, რომელიც ქმნის ლიტერატურის, მეცნიერების, ხელოვნების ნიმუშებს. ავტორად შეიძლება მოგვევლინოს დაწესებულების ან ორგანიზაციის კოლექტივი (კოლექტიური ავტორი). საქართველოს კანონის „საავტორო და მომიჯნავე უფლებების შესახებ“ თანახმად ავტორი წარმოადგენს ფიზიკურ პირს, რომლის ინტელექტუალურ-შემოქმედებითი საქმიანობის შედეგად შეიქმნა ნაწარმოები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბერნის კონვენცია სავტორო უფლებების თაობაზე 

კატეგორია:წერა
კატეგორია:საავტორო უფლებები
ელენე (გიორგი II-ის მეუღლე)

**ელენე** — საქართველოს მეფის გიორგი II-ის მეუღლე, დავით IV აღმაშენებლის დედა. 

გიორგი II-ის მეუღლის შესახებ წყაროებიდან თითქმის არაფერია ცნობილი. ელენე, დავითის დედა, მოხსენიებულია მხოლოდ წყაროსთავის მათეს სახარების მინაწერში, რომლის ავტორია ეგნატი ხუცესმონაზონი: „სადიდებელად და სალოცველად ღვთივგჳრგჳნოსანთა მეფეთა ჩ~ნთა: სულითა განათლებულისა კურთხეულისა დედოფლისა მარიამისა, და ძმისა მათისა გიორგი მეფეთ მეფისა და კესაროსისა და ძისა მათისა დავით მეფისა და სევასტოსისა და სანატრელისა დედისა მათისა ელენე დედოფლისა." მინაწერში, რომელიც თ. ჟორდანიას აზრით, 1089-1091 წლებისაა, ელენე უკვე გარდაცვლილი ჩანს.ი.ანთელავა — საქართველოს სამეფო სახლის გენეალოგიიდან XI ს.//საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ.III, №2, 1983, გვ.437-440.

შესაძლოა ელენეზე იყოს საუბარი უფლის საფლავის ტაძრის კანტორისა და პრესბიტერის ანსელის მიერ პარიზის ეპისკოპოს გალონისა და არქიდიაკონ სტეფანესადმი გაგაზავნილ წერილში, რომელიც ლათინურ ენაზეა შედგენილი და მკვლევრები 1120 წლით ათარიღებენ. წერილი იხსენიებს ქართველ დედოფალს, რომელიც მეუღლის გარდაცვალებისა და მისი ვაჟის გამეფების შემდეგ იერუსალიმში მონაზვნად შემდგარა, თან ძელიცხოველის ნაწილებიანი ჯვარი ჩაუტანია და იერუსალიმის ლათინთა პატრიარქის გიბელინის პატრონაჟით მონასტერი დაუარსებია. ანსელი დედოფლის გარდაცვლილ მეუღლედ ქართველთა მეფე დავითს ასახელებს, თუმცა 1120 წელს დავითი ცოცხალი იყო და შესაძლოა ავტორი აქ დავითის მამას, გიორგის, გულისხმობდეს.Malcolm Barber, A. K. Bate (2010), *Letters from the East: Crusaders, Pilgrims and Settlers in the 12th-13th Centuries*, pp. 40. Ashgate Publishing, Ltd., ISBN 0754663566. სხვა მოსაზრებით, ანსელის მიერ მოხსენიებული დედოფალი დავით აღმაშენებლის პირველი ან მეორე მეუღლეა. 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: ფინალი

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: ფინალი** — ევროპის 2012 წლის საფეხბურთო ჩემპიონატის დასკვნითი მატჩი, რომელმაც ტურნირის გამარჯვებული გამოავლინა.

მატჩი გაიმართა 2012 წლის 1 ივლისს ოლიმპიურ სტადიონზე უკრაინის დედაქალაქ კიევში.

## მატჩი 
### დეტალები 
|valign="top"|300პქ
|valign="top" width="55%"|

|}

## სქოლიო 
ფინალი
ჯაკაია კიკვეტე

**ჯაკაია კიკვეტე** (; დ. 7 ოქტომბერი, 1950, მსოგა, ტანზანია)  — ტანზანიის პრეზიდენტი 2005-2015 წლებში. 

1975 წელს დაამთავრა დარ-ეს-სალამის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. მსახურობდა არმიაში, გადადგა 1992 წელს ვიცე-პოლკოვნიკის ჩინით. 1988 წლიდან დეპუტატია. 1990 წლიდან წყლისა და ენერგეტიკული რესურსების მინისტრი, ხოლო 1994 წელს დაიკავა ფინანსთა მინისტრის თანამდებობა. 1995 წელს დანიშნეს ტანზანიის საგარეო საქმეთა მინისტრად. 2005 წელს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად, ხელახლა აირჩიეს 2010 წელს.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტანზანიის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯაკაია კიკვეტეს ბიოგრაფია cidob.org-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ტანზანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბუდენბროკები

250px|მინიატიურა|პირველი გამოცემა
**ბუდენბროკები** — თომას მანის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული რომანი. ამ რომანში მოთხრობილია ერთი ბურჟუაზიული ოჯახის ოთხი თაობის ცხოვრება და მათი გადაშენების ამბავი. ბუდენბროკების ოჯახის ისტორია მკითხველისათვის თავიდანვე ცნობილია ქვესათაურით „ერთი ოჯახის გადაშენების ამბავი“. რომანი თომას მანის სიცოცხლეში გამოიცა ათასორასჯერ. ის არის მსოფლიოს თითქმის ყველა ენაზე ნათარგმნი, ასევე მას ერთ-ერთი პირველი ადგილი უჭირავს კლასიკურ ლიტერატურაში. თავად თომას მანი ამ წიგნს იუმორით გაჟღენთილ წიგნს უწოდებდა. იგი ამ წიგნის გმირებზე ასე წერდა: „რომანის პერსონაჟები ნაწილობრივ ცოცხალი პიროვენებების მიხედვით არიან შექმნილნი, რადგან მე სხვადასხვა სახის მშობლიური მოგონებანი იმ ადამიანებსა და ურთიერთობებზე, რომლებსაც კი ჩემს მგრძნობიარე ყრმობაზე შთაბეჭდილება მოუხდენია, მათ შორის პატივსაცემიც და სასაცილოც, ჩემს რომანში ასე თუ ისე გავაცოცხლე“.

რომანის დაწერა თომას მანს სკანდინავიური საოჯახო რომანებისა და ძმები გონკურების „რენე მოპერინის“ კითხვამ შთააგონა. რომში ძმები გონკურების რომანის კითხვისას მანს გაუჩნდა იდეა, რომ მასაც შეეძლო გერმანული სინამდვილის ფონზე მსგავსი რომანი შეექმნა. ასევე ნიმუშად გამოადგა სკანდინავიური საოჯახო რომანები, ვინაიდან მათში ასახული სავაჭრო ქალაქების ყოფა ახლოს იდგა მისთვის ახლობელ ლიუბეკისეულ სინამდვილესთან. რომანის ფორმატი თომას მანს კილანდისა და იონას ლის რომანებმა უკარნახა. რომანი 15 თავისგან უნდა ყოფილიყო შემდგარი და 250 გვერდს არ უნდა ასცილებოდა.

ოჯახის დაკნინებისა და გადაშენების თემა ნატურალისტების საყვარელი თემაა და იგი ევროპული რომანტიკისათვის ახალი თემა არ იყო, მაგრამ „ბუდებროკებში“ ეს თემა ნატურალისტური რომანებისგან განსხვავებულად ვითარდება, სხვაგვარადაა გადაწყვეტილი და დასაბუთებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:1901 წლის რომანები
კატეგორია:თომას მანის ნაწარმოებები
კატეგორია:სოციალური რომანები
კატეგორია:გერმანული რომანები
კატეგორია:გერმანულენოვანი რომანები
კიიოვის ბორცვები

მინი|250პქ|რეგიონის უმაღლესი წერტილი
**კიიოვის ბორცვები** () — არეალი ჩეხეთის რესპუბლიკის სამხრეთ მორავიის მხარეში. 

ეს შედარებით მოკრძალებული ბორცვები და ტალღოვანი პლატო ცენტრალური მორავიის კარპატების ნაწილს წარმოადგენს გარე დასავლეთ კარპატებს შიგნით. არეალის ფართობი 482 კმ²-ია. უმაღლესი ადგილი ზღვის დონიდან 417 მეტრზე მდებარეობს. 

ეკონომიკურად, რეგიონი სასოფლო-სამეურნეოა მევენახეობისა და მეხილეობის შესამჩნევი წილით.

## ლიტერატურა
*Geografický místopisný slovník, Academia, Praha 1993. ISBN 80-200-0445-9.

კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
ჰრანიცეს უფსკრული

მინი|250პქ|ჰრანიცეს უფსკრული
**ჰრანიცეს უფსკრული** () — ჩეხეთის რესპუბლიკის უღრმესი უფსკრული. მდებარეობს ქალაქ ჰრანიცეს სიახლოვეს. 2016 წლის 27 სექტემბერს, მკვლევართა ჯგუფმა დაამტკიცა, რომ ჰრანიცე დედამიწის ყველაზე ღრმა წყალქვეშა მღვიმეა, 404 მ ზღვის დონიდან. თუმცა, სავარაუდო სიღრმე  700-800 მეტრს შეადგენს. 

ჰრანიცეს უფსკრული წარმოიქმნა მღვიმის ზედა ნაწილის კოლაფსის შედეგად, რომელიც ნახშირბადის მჟავების შემცველმა ნაკადულება შეჭამა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hranická propast
* ZO ČSS 7-02 Hranický kras Olomouc 
* Potápěčská lokalita Hranická propast

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
რიო-დე-ჟანეიროს ფედერალური უნივერსიტეტი

მინი|250პქ|XIX საუკუნის ნეოკლასიკური შენობა, რომელიც დღეს უნივერსიტეტის მთავარ კორპუსს წარმოადგენს
**რიო-დე-ჟანეიროს ფედერალური უნივერსიტეტი** (, UFRJ) — ბრაზილიის ერთ-ერთი უმსხვილესი ფედერალური უნივერსიტეტი. ზოგადად, ბრაზილიაში საჯარო უნივერსიტეტები უმრავლესობას წარმოადგენს და ყველაზე კვალიფიციურად და საუკეთესოდ მიიჩნევა. განთავსებულია რიო-დე-ჟანეიროში, სამი კამპუსითა და მათგან განცალკევებული ორი შენობით, რომლებიც ქალაქის საქმიან ნაწილში მდებარეობს.

უნივერსიტეტი 1920 წლის 7 სექტემბერს ბრაზილიის პრეზიდენტმა ეპიტასიუ პესოამ დააარსა. ამ პერიოდში, რიო ქვეყნის დედაქალაქი იყო და უნივერსიტეტის დაფუძნებით, ფედერალური ხელისუფლება ეკონომიკის ბუმის დროს მეცნიერების წახალისებას ცდილობდა.

თავდაპირველად, უმაღლეს სასწავლებელს **რიო-დე-ჟანეიროს უნივერსიტეტი** ეწოდა, 1937 წლის 5 ივლისს კი სახელი გადაარქვეს და **ბრაზილიის უნივერსიტეტი** უწოდეს. 1945 წლის 17 დეკემბერს ბრაზილიის განათელბის სამინისტრომ მას სრული ავტონომია მიანიჭა. 1965 წელს მას ამჟამინდელი სახელი ეწოდა.

რიო-დე-ჟანეიროს ფედერალური უნივერსიტეტი დღეისათვის ბრაზილიის ერთ-ერთ საუკეთესო უნივერისტეტად ითვლება და ამავე დროს, სხვადასხვა სააგენტოების მიერ იგი შეყვანილია მსოფლიოს მოწინავე 400 უნივერსიტეტს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* UFRJ ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრაზილიის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ადრშპახ-ტეპლიცეს კლდეები

მინი|250პქ|ადრშპახ-ტეპლიცეს კლდეები
**ადრშპახ-ტეპლიცეს კლდეები** () — ქვიშაქვის ფორმაციათა უჩვეულო კრებული ჩეხეთის რესპუბლიკაში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ბოჰემიაში. მოიცავს 17 კმ² ტერიტორიას. სახელი ეწოდა ორი მოსაზღვრე რაიონის — ადრშპახისა და ტეპლიცე-ნად-მეტუიისგან.

1933 წლიდან კლდეები დაცულია ბუნების ეროვნული ნაკრძალის სტატუსით, 1991 წლიდან კი მთლიან მიმდებარე რეგიონს დაცული ლანდშაფტის სტატუსი მიენიჭა. ტურისტებს კლდეებიის მონახულების შესაძლებლობა მრავალი ბილიკის საშუალებით აქვთ. იგი პოპულარული ღირსშესანიშნაობაა კლდეზე ცოცვის მოყვარულთა შორის. 

ბოლო პერიოდში არეალი საკმაოდ პოპულარული გახდა კლდეებთან დაკავშირებულ მაღალი რისკის სპორტის სახეობებს შორის. 

ეს ტერიტორია გადამფრენ შავარდენთა ერთ-ერთი უდიდესი დროებითი გასაჩერებელი ადგილია ევროპაში; ეს ფრინველები ფედერალური კანონით არიანდ დაცულნი. ამ მიზეზით, ზოგიერთი მონაკვეთი მთამსვლელთათვის დახურულია.

## გალერეა 

File:Adršpach-Teplice Rocks.jpg|პარკის შესასვლელი
File:Adršpašskoteplické skály 04.JPG
File:Adršpašské skály 05.jpg
File:Adršpašské skály, Malý vodopád 01.jpg
File:Adršpašskoteplické skály 01.JPG
File:Adršpach from air 1.jpg|აერო-ფოტო
File:Adršpach from air 3.jpg|აერო-ფოტო

## რესურსები ინტერნეტში 
* Photo gallery 
* Adršpach-Teplice Rocks - virtual show

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
კამპა (კუნძული)

მინი|250პქ|კუნძული კამპა (მარცხნივ)
**კამპა** () — კუნძული მდინარე ვლტავაში, ცენტრალურ პრაღაში, მალა-სტრანის მხარეს. მის ჩრდილოეთ კიდეს კვეთს კარლოვის ხიდი, რომელიც მას ულიცე-ნა-კამპის ქუჩასთან აერთებს.  მალა-სტრანისგან, დასავლეთის მხრდიან გამოყოფილია ვიწრო ხელოვნური არხით. 

ამ ადგილს XVII საუკუნეში ესპანელმა ჯარისკაცებმა „კამპუსი“ (მინდორი) უწოდეს, რომლებიც თეთრი მთის ბრძოლის დროს იყვნენ აქ გაჩერებულნი. 

ამჟამად, კამპაზე ფუნქციონირებს მუზეუმი, სადაც ცენტრალური ევროპის თანამედროვე ხელოვნების გალერეაა გახსნილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Museum Kampa website   
*Radio Praha article on the Jetlova Chair 

კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
კატეგორია:პრაღა
ფორ გნასინგბე

**ფორ გნასინგბე** (; დ. 6 ივნისი, 1966, აფაგნანი, ტოგო) — ტოგოს პრეზიდენტი 2005-2025 წლებში. ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტის გნასინგბე ეიადემას შვილი.

2002 წლიდან პარლამენტის წევრია, ხოლო 2003 წელს დაიკავა ტელეკომუნიკაციების მინისტრის თანამდებობა, მამამისის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. თუმცა მალევე იძულებული იყო თანამდებობა დაეთმო ბონფო აბასისათვის. დანიშნეს არჩევნები, რომელშიც გნასინგბემ გაიმარჯვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტოგოს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფორ გნასინგბეს ბიოგრაფია cidob.org-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ტოგოს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალი-ბეი ალ-ქაბირი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ალი-ბეი ალ-ქაბირი (1728–1773)
**ალი-ბეი ალ-ქაბირი** (; დ. 1728 — გ. 8 მაისი, 1773) — ეგვიპტის მმართველი, ქართული წარმოშობის მამლუქი. დაამარცხა მომთაბარე ბედუინები, გააერთიანა ზემო და ქვემო ეგვიპტე, შემოიერთა ჰიჯაზი, დაიწყო რეგულარული არმიის შექმნა, გაატარა რეფორმები სამართალწარმოებასა და საფინანსო სფეროებში. გაანადგურა ეგვიპტეში მყოფი ოსმალური ნაწილები და ოსმალეთისათვის ხარკის გადახდა შეწყვიტა. 1770 წლის ივლისში ეგვიპტის დამოუკიდებლობა გამოაცხადა და სულთნის ტიტული მიიღო. აიღო დამასკო და დაიკავა სირია. ალი-ბეი ეგვიპტეს 1757 წლიდან 1773 წლამდე მართავდა და ისტორიკოსთა ნაწილი მას ახალი ეგვიპტის ფუძემდებლადაც კი მიიჩნევს.

## წარმოშობა 
ისტორიული წყაროების თანახმად, ალი-ბეი ეგვიპტეში ტყვედ გაყიდული ქართველი იყო. 1728 წელს აფხაზეთში, მართლმადიდებლური ეკლესიის მღვდლის ოჯახში დაიბადა და იოსები დაარქვეს. 13 წლისა იყო როდესაც მოიტაცეს და ტყვედ გაყიდეს. იგი ქართული წარმოშობის მამლუქმა იბრაჰიმ ქათხოდამ იყიდა, გაამაჰმადიანა, ახალი სახელი დაარქვა და თავად აღზარდა. ქათხოდას გარდაცვალების შემდეგ კი დაიკავა მისი ადგილი.

## მმართველობა 
ალი-ბეი ალ-ქაბირთან დაახლოებულ ქართველ მამლუქთა შორის იყო მისივე აღზრდილი, ასევე ქართველი, მუჰამედ ბეი აბუზაჰაბი, რომელიც ალი-ბეის სიძეც იყო. სწორედ მუჰამედი დაუპირისპირეს ალი-ბეის წარმატებებით შეშფოთებულმა ოსმალებმა ეგვიპტის ქართველ მმართველს. 1773 წელს, როდესაც ალი-ბეი სირიაში იმყოფებოდა, ეგვიპტეში დარჩენილმა მუჰამედმა საკუთარი აღმზრდელის წინააღმდეგ აჯანყება მოაწყო. აჯანყების ჩასახშობად, სირიიდან ეგვიპტისკენ გაემართა ალი-ბეი, მაგრამ ქაირომდე მისვლა ვერ მოასწრო, აჯანყებულმა ბეგებმა მისი ჯარი დაამარცხეს. ამ ბრძოლაში დაიჭრა ალი-ბეი და 1773 წლის 8 მაისს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ეგვიპტის მმართველი მუჰამედი გახდა.

## ლიტერატურა 
*ალ. ელერდაშვილი, უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი; თბ., 2006

*ვ. სალია, „ალი ბეი იყო იოსები“; თბილისი, 2012, პირველი გამოცემა, ISBN 978-9941-0-4891-3

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქართველები ეგვიპტის სათავეში
* ქართველი მამლუქი, რომელიც ეგვიპტეს მართავდა 
* ქართველი მამლუქები
* ქაიროს განძი. ნაფისა-ხანუმი

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 1728
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1773
კატეგორია:ქართველი მამლუქები
ალექსანდრე ყანჩელი

**ალექსანდრე ყანჩელი** (დ. 1878 — გ. 1948) — ქართველი იურისტი და ლიტერატორი. ახლოს იყოს ცისფერყანწელების ჯგუფთან. მისი პირველი მეუღლე იყო თბილისის არტისტულ წრეებში პოპულარული თამარ ამირეჯიბი (დ. 1884 — გ. 1917), რომელიც ტუბერკულოზით გარდაიცვალა (ამ ამბავს ლექსი მიუძღვნა რუსმა სიმბოლისტმა პოეტმა კონსტანტინე ბალმონტმა). ყანჩელის მეორე ცოლი იყო ელენე შენგელაია, კინორეჟისორ ნიკოლოზ შენგელაიას და.
## ლიტერატურა
*ალექსანდრე ყანჩელი (1878-1948) : თამარ ამირეჯიბი (1884-1917) // რუსთველით აღდგენილი სიამაყე / ლ. ანდღულაძე. - თბ., 2008. - გვ.257-267.
## რესურსები ინტერნეტში
* ლ. ანდღულაძის სტატია ინგლისურ და რუსულ ენებზე  
* ალექსანდრე ყანჩელის ლექსი "თბილისს"

კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატორები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ზვიკოვის ციხე-დარბაზი

მინი|ზვიკოვის ციხე-დარბაზის ხედი სიმაღლიდან
**ზვიკოვი** (, ) — ხშირად უწოდებენ „ჩეხეთის ციხე-დარბაზების მეფეს“. ის მდებარეობს შემაღლებულ კონცხზე, მდინარეების ვლტავასა და ოტავას შესართავთან, სოფელ ზვიკოვსკე პოდრადისთან, პისეკიდან ჩრდილოეთით 15 კილომეტრში, სამხრეთ ბოჰემიის მხარეში. სიმაგრე არის ჩეხურ მიწებზე არსებული ადრეული-გოთიკური სტილის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი.

ტერიტორიაზე ნამოსახლარები არსებობდა პრეისტორიულ დროშიც, თუმცა პირველი სიმაგრე კელტებმა. დღემდე მოღწეული ციხე-დარბაზი აშენებულია XIII საუკუნის პირველ ნახევარში, სავარაუდოდ პრჟემისლიდების დინასტიის პირველი მეფის ოტაკარ I-ის ბრძანებით. პირველი წერილობით ცნობა ციხის შესახებ თარიღდება 1234 წლით და ის ბოჰემიის მეფეების საკუთრება იყო. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ორლიკის ციხე-დარბაზი

## რესურსები ინტერნეტში
* Zvíkovské Podhradí   
* Pruvodce  
* Zamky-Hrady  

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
უმბრაილის უღელტეხილი

**უმბრაილის უღელტეხილი** (, ,  ან ) — უღელტეხილი ალპებში. მდებარეობს იტალია-შვეიცარიის საზღვარზე. სიმაღლე 2501 მ. აკავშირებს ვალ-მიუსტაირის ხეობას (შვეიცარია) ვალტელინის (იტალია) ხეობასთან. 1901 წელს უღელტეხილის გავლით დაიგო საავტომობილო გზა, რომელიც როგორც წესი, ღიაა აპრილისა და ოქტომბრის ჩათვლით. იტალიური მხრიდან დაკავშირებულია სტელვიოს უღელტეხილთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უმბრაილის უღელტეხილი – ინფორმაცია  

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
კოფეინი

thumb|კოფეინი - ქიმიური ფორმულა
**კოფეინი** (ასევე ეწოდება თენი, მატეინი, გურანინი) — პურინის გვარის ალკალოიდი.

კოფეინს შეიცავს ისეთი მცენარეები როგორიცაა ყავის ხე, ჩაი, მატე, გუარანა, კოლა და სხვა. სინთეზირდება მცენარეების მიერ მწერებისგან დასაცავად. გამოიყენება სასმელებში. მცირე დოზით სტიმულურად მოქმედებს ნერვულ სისტემაზე. დიდი დოზით მიღება იწვევს დამოკიდებულებას — კოფეინიზმს. კოფეინის მიღების შედეგად იზრდება გულის ცემა, რაც ზრდის სისხლის წნევას, 40 წუთის განმავლობაში მცირედ იმატებს განწყობა დოფამინის გაძლიერების ხარჯზე, თუმცა 3-6 საათის შემდეგ კოფეინის მოქმედება მთავრდება, რაც იწვევს დაღლილობას, დავარდნილ შრომის უნარიანობას და სხვა.

სუფთა სახით, კოფეინი პირველად მიიღეს 1828 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია კოფეინის შესახებ  

## სქოლიო 
კატეგორია:ყავა
პეტრ იირაჩეკი

**პეტრ იირაჩეკი** — ჩეხი ფეხბურთელი, ჩეხეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ჰამბურგის“ წევრი. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პეტრ იირაჩეკი. national-football-teams.com
* იირაჩეკის პროფილი „ვიქტორია პლჟენის" საიტზე .

კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გამალიელ ბეილი

**გამალიელ ბეილი** (; დ. 3 დეკემბერი, 1807 — გ. 5 ივნისი, 1859) — ამერიკელი ჟურნალისტი და აბოლიციონისტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა და გაიზარდა ნიუ-ჯერსიში.  ცხრა წლის ასაკში, ოჯახთან ერთად ფილადელფიაში გადასახლდა. 1827 წელს, აქვე დაამთავრა ჯეფერსონის სამედიცინო კოლეჯი.  მცირე ხნით, ბალტიმორში  (მერილენდი), რელიგიური ჟურნალის „Methodist Protestant'“-ის  რედაქტორად მუშაობის შემდეგ, 1831 წელს გადავიდა ცინცინატიში (ოჰაიო), სადაც თავდაპირველად, საკუთარი თავი, მთლიანად  სამედიცინო მოღვაწეობას მიუძღვნა.
ამავდროულად იგი ლექციებს კითხულობდა ფიზიოლოგიაში, ლეინის თეოლოგიურ სემინარიაში, საიდანაც გაძევებული იქნა პრო-მონობისა და ანტი-მონობის მომხრე სტუდენტებს შორის გამართული ცხარე კამათის გამო (1834 წლის თებერვალი),  რის შემდეგადაც მგზნებარე აბოლიციონისტი გახდა.  
1836 წელს შეუერთდა ჯეიმზ გ. ბირნის, ვისთან ერთადაც „Philanthropist” - ის სარედაქციო კონტროლს ეწეოდა, სადაც მუქარის მიუხედავად აქვეყნებდა აბოლიციონისტურ პუბლიკაციებს, რის გამოც  „Philanthropist”-ი  ბრბოს მიერ 3-ჯერ იქნა დანგრეული.
1843 წელს იგი იყო ყოველდღიური გაზეთის, „Herald“-ის რედაქტორი, სადაც 1847 წელს, ვაშინგტონში, გამოაქვეყნა მონობის საწინააღმდეგო პუბლიკაცია, სათაურით „ეროვნული ეპოქა“. აქაც, მისი ეს პუბლიკაცია, მონობის მომხრეების მხრიდან რამდენიმეჯერ გახდა თავდასხმის მიზეზი. 1848 წელს  ერთ-ერთი ასეთი თავდასხმის დროს, მონობის მომხრეებმა რედაქტორი და მესტამბეები თავიანთ ოფისში ჩაკეტეს და მთელი სამი დღის განმავლობაში,  შენობაზე ალყა ჰქონდათ შემორტყმული. 
1851—1852 წლებში, აქ  დაიბეჭდა პირველად ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს  „ბიძია თომას ქოხი“, რომელსაც ძალიან მნიშვნელოვანი გამოხმაურებები მოჰყვა და დიდი ყურადღება მიიპყრო მთელს ქვეყანაში.

ბეილი გარდაიცვალა 51 წლის ასაკში, ზღვაზე, ევროპის მიმართულებით მოგზაურობისას.

## სქოლიო
## ლიტერატურა 
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Bailey, Gamaliel". Encyclopædia Britannica (11th ed.). Cambridge University Press.

კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები
კატეგორია:ამერიკელი აბოლიციონისტები
კატეგორია:ამერიკელი მეთოდისტები
კატეგორია:დაბადებული  3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1807
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1859
გრიმზელის უღელტეხილი

**გრიმზელის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი ბერნის ალპებში. მდებარეობს შვეიცარიის ბერნისა და ვალეს კანტონების საზღვარზე. სიმაღლე 2165 მ. აკავშირებს რონის ხეობას მდინარე აარეს ზემო დინების ხეობასთან. სიახლოვეს რონის მყინვარია. აქვე მიედინება მდინარე რონა. კალთებზე, ზღვის დონიდან 1908 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ხელოვნური ტბა გრიმზელ-ზეე.

## რესურსები ინტერნეტში
* გრიმზელის უღელტეხილი – ინფორმაცია  

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
ტენდის უღელტეხილი

**ტენდის უღელტეხილი** (  **ტენდა**) — უღელტეხილი ზღვისპირა ალპებში. მდებარეობს საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე. სიმაღლე 1870 მ. ზღვისპირა ალპებს ჰყოფს ლიგურიის ალპებისაგან. უღელტეხილის გავლით გაყვანილია სარკინიგზო (1898 წ.) და საავტომობილო (1882 წ.) გვირაბები, რომელთაგან უკანასკნელი წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს, 3,2 კმ-იანი სიგრძის გვირაბს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტენდის უღელტეხილი – ინფორმაცია  

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:საფრანგეთის უღელტეხილები
კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
აღმოსავლეთი ნახევარსფერო

მინი|მარჯვნივ|250პქ|აღმოსავლეთი ნახევარსფერო. გამოყოფილია მოყვითალო ფერით
მინი|მარჯვნივ|250პქ|აღმოსავლეთი ნახევარსფერო
**აღმოსავლეთი ნახევარსფერო** (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: ***აღმოსავლეთი ჰემისფერო***) — დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანის აღმოსავლეთით და 180-ე მერიდიანის დასავლეთით. აღმოსავლეთი ნახევარსფერო აღნიშნავს ევროპის, აზიის, აფრიკისა და ავსტრალიის კონტინენტებს, საპირისპიროდ დასავლეთი ნახევარსფეროსა, რომელიც ამერიკას მოიცავს. გარდა ამისა, ტერმინი „აღმოსავლეთი ნახევარსფერო“ კულტურული და გეოპოლიტიკური თვალსაზრისით, შეიძლება გამოყენებული იქნას როგორც „ძველი სამყაროს“ სინონიმი.

აღმოსავლეთი და დასავლეთი ნახევარსფეროების დემარკაციის ხაზს დაუსაბუთებელი შეთანხმება წარმოადგენს, განსხვავებით ეკვატორისგან (წარმოსახვითი გადაკვეთის ხაზი დედამიწის ზედაპირის სიბრტყეზე), რომელიც ჰყოფს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს. ნულოვანი მერიდიანი (გრძედისა) და დემარკაციული ხაზი, დაახლოებით გრძედის 180-ე მერიდიანი პირობითად მიღებული საზღვრებია, რამეთუ ისინი აღმოსავლეთ გრძედს დასავლეთ გრძედისაგან ყოფენ. 

აღნიშნული შეთანხმება დაიდო 1884 წელს მერიდიანის საერთაშორისო კონფერენციაზე, რომელიც ქალაქ ვაშინგტონში გაიმართა. აღნიშნული დადგენილი საზღვრების მიხედვით დასავლეთი ევროპა, აფრიკა და აღმოსავლეთი რუსეთი ექცევა დასავლეთ ნახევარსფეროში, ხოლო ევრაზია და აფრიკა როგორც წესი, მოქცეულია აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში.

აღმოსავლეთი ნახევარსფეროში მოქცეულია როგორც ხმელეთი ისე წყალი. ხმელეთის უმაღლესი წერტილია ევერესტი (8848 მ), ხოლო უდაბლესი მკვდარი ზღვა (– 423 მ). ამასთანავე აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში ხმელეთი უფრო მეტია, ვიდრე დასავლეთ ნახევარსფეროში. ინდოეთის, ატლანტისა და წყნარის ოკეანეები აგრეთვე აღმოსავლეთი ნახევარსფეროს შემადგენელი ნაწილებია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დედამიწის ნახევარსფეროები

## რესურსები ინტერნეტში 
* აღმოსავლეთი ნახევარსფერო – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## სქოლიო 
კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
კატეგორია:აღმოსავლეთი ნახევარსფერო
ლეტსიე III

**ლეტსიე III** (დ. 17 ივლისი, 1963) — ლესოთოს მეფე 1990-1995 წწ. და 1996 წლის 7 თებერვლიდან. მისი მამა იყო მოშეშ II (1938-1996).

1987 წელს სამხედრო ხელისუფლებასა და მეფეს შორის მომხდარი დაპირისპირების შედეგად ლესოთოს მეფე მოშეშ II იძულებილი გახდა ქვეყნიდან გაქცეულიყო, ხოლო ახალ მეფედ აღიარეს მისი შვილი ლეტსიე III.

შემდეგი სამხედრო გადატრიალება მოხდა 1991 წელს, როდესაც სამხედრო ხუნტის მეთაური ჯასთინ მეცინგ-ლეკხანია გადააყენეს და ხელისუფლებაში მოვიდა გენერალი ელიას ფისვანა-რამაემი, ის იყო ხელისუფლების სათავეში დემოკრატიული არჩევნების ჩატარებამდე ანუ 1993 წლამდე, არჩევნებში გაიმარჯვა ბასოტოს კონგრესის პარტიამ. ყოფილმა მეფე მოშეშ II-მ გადასახლებიდან სამშობლოში დაბრუნება შეძლო ჩვეულებრივი მოქალაქის სტატუსით. მეფე ლეტსიე მესამე ცდილობდა, რომ მამამისისთვის დაებრუნებინათ სახელმწიფოს მეთაურის სტატუსი, მაგრამ მისი ეს თხოვნა არ იქნა დაკმაყოფილებული ხელისუფალთა მხრიდან.

1994 წლის ავგისტოში ლეტსიემ სამხედროების დახმარებით მოახერხა და ძალაუფლება წაართვა გადატრიალების გზით ბესოტოს კონგრესის პარტიას. მაგრამ ახალმა მთავრობამ არ მიიღო სრული საერთაშორისო აღიარება, სამხრეთ აფრიკის განვითარების საზოგადოების წევრმა სახელმწიფოებმა (SADC) გამართეს მოლაპარაკებები და მოახერხეს ბესოტოს კონგრესის პარტიის კვლავ ხელისუფლებაში დაბრუნება, ხოლო მეფე მამა ანუ მოშეში ამ მოლაპარაკებების თანახმად კვლავ უნდა ასულიყო სამეფო ტახტზე. ხანგრძლივი მოლაპარაკებების შემდეგ ბესოტოს კონგრესის პარტიამ 1996 წელს დაიბრუნა ძალაუფლება, მეფე კი 1995 წლიდან იყო მოშეშ II, მანამ სანამ დაიღუპებოდა ავტოკატასტროფაში 1996 წელს, რის შემდეგაც სამეფო ტახტს კვლავ დაუბრუნდა მისი შვილი ლეტსიე მესამე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლეტსიე III-ის ბიოგრაფია 

კატეგორია:ლესოთოს მეფეები
კატეგორია:აფრიკის მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰავლიჩკუვ-ბროდის რაიონი

220პქ|მინი|მარჯვნივ|ჰავლიჩკუვ-ბროდის რაიონის მდებარეობა ჩეხეთში
**ჰავლიჩკუვ-ბროდი** (ჩეხ. *Okres Havlíčkův Brod*) — რაიონი ვისოჩინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი ჰავლიჩკუვ-ბროდი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1 264,95 კმ²-ს. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 96 011 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 75,9 ადამიანს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰავლიცკუვ-ბროდის რაიონის ქალაქების და სოფლების სია 

კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ტყის ბონიტეტი

**ტყის ბონიტეტი** ( ლათ. bonitas – კეთილხარისხოვნება) — მოსაჭრელი ტყის ხარისხიანობის მაჩვენებელი, რაც დამოკიდებულია ჰავაზე, ნიადაგზე, მოვლაზე. ბონიტეტი ტყის პროდუქტიულობის მაჩვენებელია, რომელიც დამოკიდებულია ნიადაგ-გრუნტისა და კლიმატურ პირობებზე. განისაზღვრება კორომში გაბატონებული ხეების საშუალო სიმაღლითა და ხნოვანებით. მაღალი ბონიტეტის კორომებს ქმნის მაგ., მთათუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალში არსებული ფიჭვი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ტყეები
ტრჟებიჩის რაიონი

**ტრჟებიჩი** (ჩეხ. *Okres Třebíč*) — რაიონი ვისოჩინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი ტრჟებიჩი, ის მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ქალაქია ვისოჩინის მხარეში ქალაქ იჰლავის შემდეგ.  რაიონის ფართობი 1462,79 კმ²-ია. 2025 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 110 209 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 75,3 ადამიანს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები

## სქოლიო
ჟდიარ-ნად-საზავოუს რაიონი

, ჩეხეთში.]]
**ჟდიარ-ნად-საზავოუს რაიონი** (ჩეხ. *Okres Žďár nad Sázavou*) — რაიონი ვისოჩინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი ჟდიარ-ნად-საზავოუ. რაიონის ფართობი შეადგენს 1578,51 კმ²-ს. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 118 878 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 75,3 ადამიანს.

## ქალაქები
ჟდიარ-ნად-საზავოუს რაიონში 6 ქალაქია:
*ბისტრჟიცე-ნად-პერნშტეინემი
*ველკა-ბიტეში
*ველკე-მეზირჟიჩი
*ნოვე-მნესტო-ნა-მორავე
*ჟდიარ-ნად-საზავოუ
*სვრატკა

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
იჰლავის რაიონი

**იიჰლავა** (ჩეხ. *Okres Jihlava*) — რაიონი ვისოჩინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი იიჰლავა.  რაიონის ფართობი შეადგენს 1199,32 კმ²-ს. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 112 950 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 94,18 ადამიანს.

### მუნიციპალიტეტების სია
ქალაქები მონიშნულია **მუქად**, ხოლო საბაზრო ქალაქები *დახრილად*:

არნოლეცი –
*ბატელოვი* –
ბილი-კამენი –
ბიტოვჩიცე –
ბოჰუსლავიცე –
ბოროვნა –
ბორშოვი –
**ბრტნიცე** –
ბრტნიჩკა –
ბრზკოვი –
დლოუჰა-ბრტნიცე –
დობრონინი –
დობროუტოვი –
*დოლნი-ცერეკევი* –
დოლნი-ვილიმეჩი –
დოუპე –
დუდინი –
დუშეიოვი –
დვორცე –
დიიცე –
ვანოვი –
ვანუვეკი –
ვაპოვიცე –
ველკი-ბერანოვი –
*ვეტრნი-იენიკოვი* –
ვეჟნიცე –
ვეჟნიჩკა –
ვილანეცი –
ვოლევჩიცე –
ვისკიტნა-ნად-იჰლავოუ –
ვისოკე-სტუდნიცე –
ვისტრჩენოვიცე –
ზაბორნა –
ზადნი-ვიდრჟი –
ზბილიდი –
ზბინოჰი –
ზდენკოვი –
ჟდირეცი –
ზჰორჟი –
ზვოლენოვიცე
იამნე –
იერსინი –
იეზდოვიცე –
იეჟენა –
**იჰლავა** –
იჰლავკა –
ინდრჟიხოვიცე –
კალჰოვი –
კალიშტე –
*კამენიცე* –
კამენნა –
კლატოვეცი –
კნეჟიცე –
კნინიცე –
კოსტელეცი –
კოსტელნი-მისლოვა –
კოზლოვი –
კრაჰულჩი –
კრასონიცე –
ლჰოტკა –
*ლუკა-ნად-იჰლავოუ* –
მალი-ბერანოვი –
მარკვარტიცე –
მეშინი –
მილიჩოვი –
მიროშოვი –
*მრაკოტინი* –
მისლეტიცე –
მისლიბორჟი –
ნადეიოვი –
ნევცეჰლე –
*ნოვა-რჟიშე* –
ოლშანი –
ოლში –
ოპატოვი –
ორჟეხოვი –
ოტინი –
პანენსკა-როზსიჩკა –
პანსკე-დუბენკი –
პავლოვი –
პლანდრი –
**პოლნა** –
პუკლიცე –
რადკოვი –
რანჩირჟოვი –
რანტირჟოვი –
რჟასნა –
რჟიდელოვი –
როჰოზნა –
როზსეჩი –
რუჟენა –
რიბნე –
სედლატიცე –
სედლეიოვი –
შიმანოვი –
სმრჩნა –
სტაი –
*სტარა-რჟიშე* –
*სტონარჟოვი* –
სტრახონოვიცე –
სტრჟიტეჟი –
სუხა –
შვაბოვი –
სვოიკოვიცე –
**ტელჩი** –
**ტრჟეშტი** –
ტრჟეშტოცე –
ურბანოვი –
უსტი –
ჟატეცი –
ცეილე –
ცერეკვიჩკა-როსიცე –
ჩერნიჩი –
ჩიჟოვი –
ჰლადოვი –
ჰოდიცე –
ჰოიკოვი –
ჰორნი-დუბენკი –
ჰორნი-მისლოვა –
ჰოსტეტიცე –
ჰრუტოვი –
ჰუბენოვი –
ჰიბრალეცი –

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
*იიჰლავის რაიონის ქალაქების და სოფლების სია 

კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
კრომერჟიჟის რაიონი

ში, ჩეხეთში.]]
**კრომერჟიჟის რაიონი** () — რაიონი ზლინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი კრომერჟიჟი. რაიონის ფართობი შეადგენს 795,67 კმ²-ს. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 108 943 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 136,92 ადამიანს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
უჰერსკე-ჰრადიშტეს რაიონი

ში, ჩეხეთში.]]
**უჰერსკე-ჰრადიშტე** (ჩეხ. *Okres Uherské Hradiště*) — რაიონი ზლინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი უჰერსკე-ჰრადიშტე. რაიონის ფართობი შეადგენს 991,37 კმ²-ს. 2009 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 145 840 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 147,11 ადამიანს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ჩეხური მიწები

მინი|ბოჰემია, მორავია და ავსტრიული სილეზია 1892 წელს

**ჩეხური მიწები** () — ტერმინი რომელიც გამოიყენება ბოჰემიის, მორავიის და ჩეხური სილეზიის საერთო დასახელებად. დღს ეს სამი ისტორიული პროვინცია შეადგენს ჩეხეთს. *ჩეხური მიწები* თავიდან გამოიყენებოდა კელტების (ბოიები) მიერ, შემდგომ მეშვიდე საუკუნემდე გერმანული ტომების (მარკომანები, კვადები, ლანგობარდები) მიერ, VII საუკუნიდან კი სლავური ტომების მიერ. 

ფაილი:Small coat of arms of the Czech Republic.svg|ბოჰემიის გერბი
ფაილი:Moravia.svg|მორავიის გერბი
ფაილი:Coat of arms of Silesia.svg|ჩეხეთის სილიზიის გერბი

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოჰემიის მმართველთა სია

## წყაროები 
*

კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:ავსტრია-უნგრეთის ისტორია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია ჯგუფი G

#### ჯგუფი G
## შედეგები 

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## სქოლიო 
კვალიფიკაცია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია ჯგუფი F

#### ჯგუფი F
## შედეგები 

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## სქოლიო 
კვალიფიკაცია
ჩრდილოეთი ნახევარსფერო

thumb|250px|ჩრდილოეთი ნახევარსფერო გამოყოფილია მოყვითალო ფერით.
thumb|250px|ჩრდილოეთი ნახევარსფერო. მოჩანს ჩრდილოეთი პოლუსიდან.
**ჩრდილოეთი ნახევარსფერო** (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: ***ჩრდილოეთი ჰემისფერო***) — დედამიწის ნაწილი, რომელიც ვრცელდება ეკვატორიდან ჩრდილოეთით. მის შემადგენლობაშია ხმელეთის დიდი ნაწილი; გარდა ამისა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ცხოვრობს მსოფლიო მოსახლეობის 90%. არქტიკა როგორც ვრცელი რეგიონი ჩრდილოეთი პოლარული წრის ჩრდილოეთითაა. ზამთრის კლიმატი ცივია, ზაფხული გრილი იცის. ატმოსფერული ნალექები უმეტესად თოვლის სახითაა წარმოდგენილი. ჩრდილოეთ პოლარულ წრესა და ჩრდილოეთ ტროპიკს შორის ვრცელდება ჩრდილოეთის ზომიერი ზონა. ამ მხარეებში ზაფხულსა და ზამთარში კლიმატური ცვლილებები ზომიერია. თუმცა ზომიერი სარტყლებისთვის დამახასიათებელია მეტად არაპროგნოზირებადი ამინდი. 

ტროპიკულ რეგიონებში, როგორც წესი, მთელი წლის განმავლობაში ცხელა, ზაფხულის თვეებში ხშირია წვიმა, ხოლო ზამთარი სიმშრალით გამოირჩევა. კორიოლისის ძალის გამო ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში დაბალი წნევის ზონები და ქარიშხლები თითქმის ყოველთვის მოძრაობს მარცხენა მხარეს, ე.ი. საათის ისრის საწინააღმდეგოდ. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცენტრში მდებარეობს ჩრდილოეთი პოლუსი, რომელშიც დედამიწის ბრუნვის წარმოსახვითი ღერძი კვეთს დედამიწის ზედაპირს. 

ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მოქცეულია მთლიანად ჩრდილოეთი და ცენტრალური ამერიკა და ევროპა, სამხრეთი ამერიკის ჩრდილოეთი ნაწილი, აფრიკისა და აზიის დიდი ნაწილი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* დედამიწის ნახევარსფეროები

კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
კატეგორია:ჩრდილოეთი ნახევარსფერო
სამხრეთი ნახევარსფერო

მინი|250პქ|სამხრეთი ნახევარსფერო გამოყოფილია მოყვითალო ფერით..
მინი|250პქ|სამხრეთი ნახევარსფერო. მოჩანს სამხრეთი პოლუსიდან
[მინი|250პქ|პლაკატი ლეგენდით „უშუაია, მსოფლიოს დასასრული“. [უშუაია არგენტინაში არის მსოფლიოში ყველაზე სამხრეთ ქალაქი.]]
**სამხრეთი ნახევარსფერო** (ინგლისურენოვან ლიტერატურაში: **სამხრეთი ჰემისფერო**) — დედამიწის ნაწილი, რომელიც ვრცელდება ეკვატორიდან სამხრეთით. სამხრეთი ნახევარსფერო მოიცავს ანტარქტიდის, ავსტრალიის, სამხრეთ ამერიკის დიდ ნაწილსა და აფრიკის სამხრეთ მონაკვეთს, ოკეანეთის დიდ ნაწილს, აგრეთვე ატლანტის, ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების სამხრეთ ტერიტორიას, ეგრეთ წოდებულ სამხრეთის ოკეანეს. გარდა ამისა, სამხრეთ ნახევარსფეროს მიეკუთვნება აზიის კონტინენტის კუთვნილი კუნძულები, მათ შორის მალაის არქიპელაგის გარკვეული ნაწილი.

ზაფხული აქ დეკემბრიდან მარტამდეა, ხოლო ზამთარი ივნისისა და სექტემბრის ჩათვლით გრძელდება. 22 ან 23 სექტემბერი გაზაფხულის ბუნიაობის თვეებია, 20 ან 21 მარტი კი შემოდგომის ბუნიაობის თვეები. კლიმატები ზომიერი ხასიათისაა, გამონაკლისია ანტარქტიდა, რომლის ჰავა არქტიკის კლიმატზე უფრო ცივია. ეს იმით აიხსნება, რომ სამხრეთ ნახევარსფეროში გაცილებით მეტი წყალია, ვიდრე ხმელეთი, რის გამოც წყალი გათბობასა და გაცივებას შედარებით დიდხანს უნდება, ვიდრე ხმელეთი.

ჩრდილოეთ ნახევარსფეროსთან შედარებით, სამხრეთი ნახევარსფერო ნაკლებად არის დაბინძურებული, რაც მეჩხერი დასახლებით (მსოფლიო მოსახლეობის 10-12 % სამხრეთ ნახევარსფეროზე მოდის) და ნაკლები ინდრუსტრიალიზაციით არის განპირობებული.

ყველაფერთან ერთად სამხრეთ ნახევარსფეროში არ არის დამახასიათებელი ლინგვისტური მრავალფეროვნება. მოსახლეობა მხოლოდ 5 ენაზე საუბრობს: პორტუგალიურ, ინგლისურ, ესპანურ, ფრანგულ ან ინდონეზიურ ენებზე.

სამხრეთ ნახევარსფეროში ციკლონები და ტროპიკული შტორმები ბრუნავს საათის ისრის მიხედვით. სამხრეთი ზომიერი სარტყლები თითქმის მთლიანად ოკეანურია. აღნიშნული ზონა აერთიანებს: ურუგვაის, ლესოთოს, ესვატინსა და ახალ ზელანდიას; ჩილეს, არგენტინის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისა და ავსტრალიის დიდ ნაწილს; პარაგვაის, ბრაზილიის, ნამიბიის, ბოტსვანის, მოზამბიკისა და მადაგასკარის ნაწილებს. სამხრეთი პოლუსი ორიენტირებულია გალაქტიკური ცენტრისაკენ.

ჩილესა და ახალ ზელანდიაში გვხვდება უნიკალური წიფლის სახეობები, ეგრეთ წოდებული ნოთოფაგუსი. ევკალიპტი ხარობს როგორც ავსტრალიაში, ისე სამხრეთ აფრიკასა და ლათინურ ამერიკაში.

## ქვეყნები და ტერიტორიები
## იხილეთ აგრეთვე
* დედამიწის ნახევარსფეროები

კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
კატეგორია:სამხრეთი ნახევარსფერო
დედამიწის ნახევარსფეროები

[მინი|300პქ|[დედამიწა]] 
**დედამიწის ნახევარსფეროები** — გეოგრაფიაში და კარტოგრაფიაში ეწოდება დედამიწის ნახევარსფეროებს, რომელიც რამდენიმე ნაწილისაგან შედგება (ძვ. ბერძნ. ἡμισφαίριον – სფეროს ნახევარი). 

ყველაზე ფართოდ გავრცელებული დანაყოფები განედისა და გრძედის გათვალისწინებით სრულდება:
* აღმოსავლეთი-დასავლეთი:
**აღმოსავლეთი ნახევარსფერო, ნახევარსფერო, რომელიც მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანის აღმოსავლეთით და 180-ე მერიდიანის დასავლეთით;
**დასავლეთი ნახევარსფერო, დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მდებარეობს გრინვიჩის მერიდიანის დასავლეთით;
* ჩრდილოეთი-სამხრეთი: 
**ჩრდილოეთი ნახევარსფერო, დედამიწის ნაწილი, რომელიც ვრცელდება ეკვატორიდან ჩრდილოეთით;
**სამხრეთი ნახევარსფერო, დედამიწის ნაწილი, რომელიც ვრცელდება ეკვატორიდან სამხრეთით.

აღმოსავლეთი-დასავლეთის დაყოფა განსაზღვრულია აგრეთვე კულტურული თვალსაზრისით.

* ხმელეთი-წყალი:
**ხმელეთის ნახევარსფერო, დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მოიცავს ხმელეთის დიდ მასივებს;
**წყლის ნახევარსფერო, დედამიწის ნახევარსფერო, რომელიც მოიცავს წყლის დიდ სივრცეებს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აღმოსავლეთი-დასავლეთის დიქოტომია

კატეგორია:დედამიწა
კატეგორია:დედამიწის ნახევარსფეროები
იდრის დები

**იდრის დები იტნო** (; დ. 26 იანვარი, 1952, ფადა, ჩადი — გ. 20 აპრილი, 2021) — ჩადის სახელმწიფო, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრეზიდენტი 1990-2021 წლებში.

## ბიოგრაფია
იდრის დები დაიბადა 1952 წელს, მიეკუთვნება ზაგავის ეთნიკურ ჯგუფს.

## სამხედრო გადატრიალება
1989 წელს ქვეყანაში სამხედრო გადატრიალების მცდელობა იყო, რომელსაც მეთაურობდა შინაგან საქმეთა მინისტრი ბრაჰიმ იტნო და მისი სამხედრო მრჩევლები: ჰასან ჯამუსი და იდრის დები. იტნო დააპატიმრეს, ჯამუსი მოკლეს, ხოლო იდრის დები ქვეყნიდან გაიქცა და მომდევნო წელს იერიში წამოიწყო ჰაბრეს ხელისუფლების წინააღმდეგ.

1990 წლის ბოლოს, იდრის დების ხელმძღვანელობით მოქმედმა ჩადის ეროვნული ხსნის მოძრაობის შეიარაღებულმა ძალებმა აღმოსავლეთ ჩადში მდებარე ქალაქი აბეშე დაიკავეს. 1 დეკემბერს ჰისენ ჰაბრე ჯერ კამერუნში გაიქცა, შემდეგ კი სენეგალში გადავიდა. ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა იდრის დები, რომელიც მომდევნო წლებში 4-ჯერ იქნა არჩეული აღნიშნულ თანამდებობაზე.

გარდაიცვალა 2021 წლის 20 აპრილს ქვეყნის ჩრდილოეთში, აჯანყებულების წინააღმდეგ გამართული საბრძოლო მოქმედებების დროს.

## რესურსები ინტერნეტში
* იდრის დების ბიოგრაფია, ენციკლოპედია ბრიტანიკა.
* იდრის დების ბიოგრაფია cidob.org-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
რქატყუარა

**რქატყუარა** () — სილიკატების კლასის ამფიბოლების ჯგუფის მინერალი. ერთ-ერთი გავრცელებული ქანთმაშენი მინერალია. მაგმური ხასიათისაა. კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. ქიმიური ფორმულა: Ca2(Mg,Fe,Al)5(Al,Si)8O22(OH)2. ჩვეულებრივი რქატყუარა წარმოადგენს კალცმიუმის, მაგნიუმისა და რკინის რთულ ალუმინსილიკატს. წარმოშობს მოშავო ფერის კრისტალებს, მუქ მწვანე ფერის მარცვლოვან აგრეგატებს. რქატყუარა ქმნის მრავალ მაგმურ და მეტამოფრულ ქანებს. გამოფტივის შედეგად გარდაიქმნება თიხოვან მინერალებად, ლიმონიტად და კარბონატებად. რქატყუარა ფართოდ არის გავრცელებული. მეტად ცნობილია ნორვეგიაში, ჩეხეთსა და იტალიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მინერალების სია 

## რესურსები ინტერნეტში 
* რქატყუარა — მინერალების კატალოგი 
* რქატყუარა — ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ 

კატეგორია:ინოსილიკატები
კატეგორია:კალციუმის მინერალები
კატეგორია:რკინის მინერალები
კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები
კატეგორია:ალუმინის მინერალები
კატეგორია:მონოკლინური მინერალები
დიაბოლეიტი

**დიაბოლეიტი** (diaboleite) — მოლურჯო ფერის იშვიათი მინერალი ჰალოგენიდების კლასისა. ქიმიური ფორმულა: Pb2CuCl2(OH)4. კრისტალდება ტეტრაგონულ სინგონიაში. აღმოაჩინეს 1923 წელს ინგლისში სომერსეტის საგრაფოში, რის შემდეგ არაერთ ქვეყანაში გამოვლინდა. პირველად აღწერეს და სახელი უწოდეს ლეონარდ სპენსერ ჯეიმზმა და (1870-1959) და ედგარ დონალდ მაუნტაინმა (1901-1985). მათვე შეასრულეს მინერალის ანალიზირება.

მუქი-ლურჯი ან მომკრთალო-მოლურჯო ფერისაა. ჰიდროთერმულ პირობეში მყარია. 2012 წლის მდგომარეობით დიაბოლეიტი აღმოჩენილია: ავსტრალიაში, ავსტრიაში, გერმანიაში, საფრანგეთში, საბერძნეთში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, რუსეთში, ირანში, ჩილეში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და აშშ-ში. კრისტალების ფორმით განსხვავდება ბოლეიტისაგან. გვხვდება სპილენძის დაჟანგვის ზონებში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინერალების სია 

## სქოლიო
კატეგორია:სპილენძის მინერალები
კატეგორია:ჰალოგენიდების მინერალები
კატეგორია:ჰიდროქსიდის მინერალები
კატეგორია:ტყვიის მინერალები
კატეგორია:ტეტრაგონური მინერალები
პელჰრჟიმოვის რაიონი

**პელჰრჟიმოვის რაიონი** () — რაიონი ვისოჩინის მხარეში, ჩეხეთში. რაიონის დედაქალაქია ქალაქი პელჰრჟიმოვი. რაიონის ფართობი შეადგენს 1 290,3 კმ²-ს. 2025 წლის მონაცემებით, რაიონში ცხოვრობს 74 218 ადამიანი, მოსახლეობის სიმჭიდროვე კვადრატულ კილომეტრზე შეადგენს 56,64 ადამიანს.

### მუნიციპალიტეტები
ქალაქები მონიშნულია **მუქად**, ხოლო საბაზრო ქალაქები *დახრილად*:

არნეშტოვიცე -
ბაცოვიცე -
ბელა -
ბოჰდალინი -
ბორჟეტიცე -
ბორჟეტინი -
*ბოჟეიოვი* -
ბრატრჟიცე -
ბუდიკოვი -
ბურჟენიცე -
ბისტრა -
დეჰტარჟე -
დობრა-ვოდა -
დობრა-ვოდა-უ-პაცოვა -
დუბოვიცე -
დული -
ეში -
იანკოვი -
იეჟოვი -
ირჟიცე -
კალიშტე -
კამენი -
**კამენიცე-ნად-ლიპოუ** -
კეიჟლიცე -
კობეროვიცე -
კოიჩიცე -
კომოროვიცე -
კოშეტიცე -
კრასიკოვიცე -
კრჟეჩი -
კრჟელოვიცე -
კრჟეშინი -
ლესკოვიცე -
ლესნა -
ლჰოტა-ვლასენიცე -
ლიბკოვა-ვოდა -
ლიდმანი -
ლიტოჰოშტი -
*ლუკოვეცი* -
მარტინიცე-უ-ონშოვა -
მეზილესი -
მეზნა -
მლადე-ბრჟიშტე -
მნიხი -
მორავეჩი -
მილესტინი -
ნოვა-ბუკოვა -
*ნოვა-ცერეკევი* -
*ნოვი-რიხნოვი* -
ობრატანი -
ოლეშნა -
ონდრჟეიოვი -
ონშოვი -
**პაცოვი** -
პავლოვი -
**პელჰრჟიმოვი** -
პიშტი -
**პოჩატკი** -
პოლესი -
პოშნა -
პროსეჩი -
პროსეჩ-პოდ-კრჟემეშნიკემი -
პუტიმოვი -
რჟეჩიცე -
როდინოვი -
როვნა -
რინარეცი -
სალაჩოვა-ლჰოტა -
სამშინი -
სედლიცე -
სენოჟატი -
სტარე-ბრჟიშტე -
სტოიჩინი -
სტრჟიტეჟი -
სტრჟიტეჟ-პოდ-კრჟემეშნიკემი -
სვეპრავიცე -
სიროვი -
ტეხობუზი -
ტემიცე -
უსტრაშინი -
უტეხოვიცე -
უტეხოვიცე-პოდ-სტრაჟიშტემი -
უტეხოვიჩკი -
ვჩელნიჩკა -
ველკა-ხიშკა -
ველკი-რიბნიკი -
ვესელა -
ვეჟნა -
ვოისლავიცე -
ვოკოვი -
ვიკლანტიცე -
ვისკიტნა -
ვისოკა-ლჰოტა -
ვისტრკოვი -
ზაიიჩკოვი -
ზახოტინი -
ზლატენკა
ზჰორჟეცი -
ჟელივი -
ჟიროვი -
**ჟიროვნიცე** -
ჩასლავსკო -
ჩასტროვი -
ჩეიოვი -
ჩელისტნა -
ჩერნოვი -
**ჩერნოვიცე** -
**ჩერვენა-რჟეჩიცე** -
ჩიჟკოვი -
ცეტორაზი -
ხისტოვიცე -
ხიშნა -
ჰოიანოვიცე -
ჰოიოვიცე -
**ჰორნი-ცერეკევი** -
ჰორნი-რაპოტიცე -
ჰორნი-ვესი -
ჰორჟეპნიკი -
ჰორჟიცე -
**ჰუმპოლეცი** -

## გეოგრაფია
ლანდშაფტი მეტად მთაგორიანი და დანაწევრებულია. რაიონის საშუალო სიმაღლეები უმეტესად ზღვის დონიდან 550–600 მეტრის ფარგლებში მერყეობს. პელჰრჟიმოვის რაიონი კლიმატი წლის დიდი ნაწილის განმავლობაში მკაცრი და ცივია. ტერიტორია გეომორფოლოგიურად თითქმის მთლიანად  კრჟემეშნიკის მთიანეთის მეზორეგიონს მიეკუთვნება, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით მცირე ნაწილი კრჟიჟანოვის მთიანეთს ეკუთვნის. რაიონის უმაღლესი წერტილია კრჟემეშნიკის გორა (ნოვი-რიხნოვის მუნიციპალიტეტში) — 769 მეტრი ზღვის დონიდან, ხოლო ყველაზე დაბალი წერტილი — მდინარე ჟელივკის კალაპოტი ჟელივში 380 მეტრზე ზღვის დონიდან.

რაიონის საერთო ფართობი 1 290,4 კვადრატული კილომეტრია. აქედან სასოფლო-სამეურნეო მიწებს უკავია 780,7 კმ², ტყეებს — 392,6 კმ², ხოლო წყლის ზედაპირებს — 23,0 კმ². ტყეები რაიონის ტერიტორიის 30,4%-ს ფარავს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
*პელჰრჟიმოვის რაიონის ქალაქების და სოფლების სია 

კატეგორია:ჩეხეთის რაიონები
ტექტონოფიზიკა

**ტექტონოფიზიკა** — ტექტონიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის ქერქის დეფორმაციული სტრუქტურული ელემენტების (ნაოჭები, რღვევები) წარმოქმნის ფიზიკურ კანონზომიერებებს მყარი სხეულის ფიზიკური, გეოლოგიური, ჰიდროდინამიკური და სხვ. მონაცმების საფუძველზე. ტექტონოფიზიკის კვლევის მეთოდები ემყარება, ერთი მხრით, გეოლოგიურ წარსულში არსებულ ტექტონიკურ დაძაბულობათა ველების აღდგენას სტრუქტურული გეოლოგიური მონაცემების საფუძველზე (სტრუქტურული ანალიზი), მეორე მხრით, ტექტონიკური სტრუქტურების ლაბორატირიულ მოდელირებას ბუნებრივ ქანებზე ან ეკვივალენტურ მასალებზე (სილიკონი, თიხა, ბიტუმი, ვაზელინი, ჟელატინი და სხვ.) ფიზიკური მსგავსების პრინციპის მიხედვით. 

ტექტონოფიზიკის პრობლემებს არკვევს სხვადასხვა აკადემიური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი და უნივერისტეტი. გამოდიოდა პერიოდული ჟურნალები, რომელიც ეძღვნებოდა ტექტონოფიზიკის საკითხებს. ნიდერლანდებში გამოდიოდა საერთაშორისო ჟურნალი „ტექტონოფიზიკა“ (1964). ტერმინი „ტექტონოფიზიკა“ მეცნიერებაში დამკვიდრეს საბჭოთა გეოლოგებმა ვლადიმერ ბელოუსოვმა და მიხეილ გზოვსკიმ 1954 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ტექტონოფიზიკის სექცია – ამერიკის გეოფიზიკური კავშირი  

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეოფიზიკა
კატეგორია:ტექტონიკა
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია ჯგუფი I

#### ჯგუფი I
## შედეგები 

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## სქოლიო 
კვალიფიკაცია
ვაცლავ პილარჟი

**ვაცლავ პილარჟი** — ჩეხი ფეხბურთელი, ჩეხეთის ეროვნული ნაკრებისა და საფეხბურთო კლუბ „ვოლფსბურგის" წევრი. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Profile at iDNES.cz (Czech)
* Guardian Football 

კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლაკა

**ლაკა** () — ტბა ჩეხეთში, შუმავის მთებში. ამ არეალში ის ყველაზე მაღლა მდებარე და ყველაზე პატარა ტბაა; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 096 მეტრზე, ხოლო ფართობი  2,7 ჰექტარს შეადგენს. მიეკუთვნება მყინვარულ ტბათა ჯგუფს, რომელთაგან ხუთი ჩეხეთის ტერიტორიაზეა, სამი კი გერმანიის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Jezero Laka - turistické informace 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
რძიანი კოქტეილი

**რძიანი კოქტეილი** (ასევე ცნობილი როგორც **„მილქშეიქი“**) — უალკოჰოლო სასმელი, რომელიც არის დამზადებული რძისგან და ნაყინისგან, ხილის დამატებით, (უმეტესად ბანანის და მარწყვის) ან შოკოლადის სიროფის და/ან ვანილის ექსტრაქტის დამატებით. ზოგჯერ რძიან კოქტეილს ასევე უმატებენ კონდიტურ კრემს, მურაბას, შოკოლადს, კარამელის სიროფს და სხვას.

## სქოლიო 
კატეგორია:უალკოჰოლო სასმელები
კლერიკალიზმი

**კლერიკალიზმი** — მომდინარეობს ბერძნული სიტყვისაგან *„კლირიკოს“*, რაც ეკლესიის მსახურს ნიშნავს. ტერმინი პირველად ხმარებაში შემოვიდა ბელგიაში, XIX საუკუნის 50-იან წლებში, თუმცა მის მიერ აღნიშნული მოვლენა გაცილებით ძველია. კლერიკალიზმი ეწოდება პოლიტიკურ მსოფლმხედველობას, რომლის იდეალია რელიგიური ორგანიზაციის, ეკლესიის ძალაუფლებისა და გავლენის გაძლიერება და კონფესიური სახელმწიფო წყობილება. კლერიკალიზმის მაგალითები ასევე გვხვდება: აკადემიურ წრეებში, სამედიცინო დაწესებულებებში, ასევე არსებობს სამოქალაქო უსაფრთხოების კლერიკალიზმი: სამხედრო სამსახური და პოლიცია.

## სქოლიო 
კატეგორია:რელიგია და საზოგადოება
კატეგორია:რელიგიური ტერმინები
სამი კაკალი კონკიასათვის

„**სამი კაკალი კონკიასათვის**“ (; ) — გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკისა და ჩეხოსლოვაკიის მიერ ყველაზე ცნობილი ერთობლივად გადაღებული ზღაპრული ჟანრის ფილმი. გადაღებულია 1973 წელს, რჟისორია ვაცლავ ვოლიჩეკი. არსებობს ფილმის ორი, ჩეხურ- და გერმანულენოვანი ვერსია; ჩეხურად ფილმს თავად მონაწილე მსახიობები ახმოვანებენ, გერმანული სინქრონიზაცია კი გერმანელი მსახიობების მიერ მოხდა. ფილმი წლების განმავლობაში ხშირად ხვდება ევროპის ქვეყნების საჯარო ტელევიზიების საშობაო და საახალწლო სატელევიზიო პროგრამაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფილმის შესახებ 
* ფანების საიტი 
* ოფიციალური საიტი მორიცბურგის ციხესიმაგრის გამოფენის შესახებ 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანული ფილმები
კატეგორია:ჩეხური ფილმები
კატეგორია:გერმანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ჩეხურენოვანი ფილმები
მიხალ კადლეცი

**მიხალ კადლეცი** (დ. 13 დეკემბერი, 1984, ვიშკოვი) — ჩეხი ფეხბურთელი, გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ „ბაიერ ლევერკუზენის“ და ჩეხეთის ეროვნული ნაკრების უკანა მცველი. მისი მამა, მიროსლავი იყო ასევე ფეხბურთელი, თამაშობდა ჩეხეთის ეროვნულ ნაკრებში და რვა წელის გაატარა გერმანიის ბუნდესლიგაში, სადაც მიხალმა გაატარა თავისი ბავშვობის წლები.

## სანაკრებო გოლები 
## ტიტულები
***სპარტა პრაღა**
**გამბრინუს ლიგა 2005 2007
**ჩეხეთის თასი 2006 2007

***ბაიერ ლევერკუზენი**
**გერმანიის ბუნდესლიგა მეორე ადგილი 2011

## რესურსები ინტერნეტში
* Sparta Prague profile  ჩეხური

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრაღის სპარტას ფეხბურთელები
კატეგორია:სლოვაცკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხაბაროვიცეს ტბა

**ხაბაროვიცეს ტბა** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც *მილადა* — წყლის რეზერვუარი ჩეხეთში. წარმოიქმნა ქვანახშირის ძველი მაღაროს გათხრისა და რამდენიმე ყოფილი სოფლის დატბორვის შედეგად. ტბის ფართობი 250 ჰექტარია, რითაც ის ოდნავ ჩამოუვარდება მეზობლად მდებარე მახოვოს ტბას. საშუალო სიღრმე 15,5 მეტრია, მაქსიმალური 22 მ. მოცულობა დაახლოებით 35 მლნ მ³.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website of the Association Jezero Milada
* Website of Ústí nad Labem municipality 
* Chabařovice municipality 
* Trmice municipality  
* Řehlovice municipality 
* Modlany municiplaity 
* PKÚ, s. p. 

კატეგორია:ჩეხეთის ტბები
დოუპოვის მთები

**დოუპოვის მთები** () — კაინოზოური ვულკანური ქედი ჩეხეთში. გააჩნია ტიპური სტრატოვულკანის სტრუქტურა. სტრატოვულკანის ცენტრი ყოფილ ქალაქ დოუპოვში მდებარეობდა. 

უმაღლესი მწვერვალია ჰრადიშტე (934 მ), უდაბლესი წერტილი კი მდინარე ოჰრჟე ქალაქ კადანთან (275 მ). 

1945 წელს, გერმანული მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი გააძევეს, რის შედეგადაც დოუპოვის მთები თითქმის მთლიანად გაუკაცურდა. 1953 წელს ის არმიის საწვრთნელი ზონა გახდა და დღემდე გამოიყენება ნატოს ძალების მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Doupov.ic.cz - převážně fotogalerie z&nbsp;oblasti 

კატეგორია:ჩეხეთის ქედები