open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ნევის ჭიშკარი

**პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ნევის ჭიშკარი** () — პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრის ტრიუმფალური თაღი სანქტ-პეტერბურგში, ხელმწიფისა და ნარიშკინის ბასტიონებს შორის. კლასიციზმის არქიტექტურული ძეგლი.

## ისტორია 
1714-1716 წლებში აქ ააშენეს პირველი ხის ჭიშკარი. 1720-იანი წლების დასაწყისში ქვაში გადააკეთეს დომენიკო ტრეზინის პროექტის მიხედვით. მოგვიანებით 1731-1732 წლებში მიმდინარეობდა კიდევ ერთი სარემონტო სამუშაოები. ეს პროექტი შემონახულია თანამედროვე სახით პეტრე-პავლეს ეკლესიის მხარეს. კარიბჭის ფრონტონი შემკულია რელიეფური კომპოზიციით ფარით, დროშებითა და სამხედრო ნადავლით.

1746 წელს წარიმართა კარიბჭის კიდევ ერთი რესტავრაცია და მოაპირკეთეს სპეციალური ქვით. 

1762-1767 წლებში არქიტექტორმა დ. სმოლიანინოვმა და ინჟინერმა ნ. მურავიოვმა შეიმუშავეს პროექტი, რომ გრანიტის სახე შეეცვალათ ხის მასალით. პროექტის რეალიზაცია მოხდა მხოლოდ 1777 წელს, ციხესიმაგრის კედლის რესტვრაციასთან დაკავშირებით. აღნიშნული პროექტის ავტორი იყო რ. ტ. ტომილოვი.

1780 წელს არქიტექტორმა ნიკოლაი ლვოვმა წამოაყენა წინადადება ნევის ჭიშკრის ახალი პროექტის შექმნის შესახებ. აღნიშნული პროექტის მიხედვით ახალი კარიბჭე ააშენეს 1784-1787 წლებში და ამ სახით მოაღწია ჩვენს ეპოქამდე. ახალი ჭიშკრის სიმაღლეა 12 მეტრი, ხოლო სიგანე 12,2 მეტრი. იგი დგას მაღალ ცოკოლზე, რომლის სიმაღლე თითქმის ერთი მეტრია. კარიბჭის მარჯვნივ და მარცხნივ დამონტაჟებულია ორმაგი ტოსკანური ორდენის სვეტი.

## ლიტერატურა
*А. Г. Раскин. Невские ворота Петропавловской крепости // Триумфальные арки Ленинграда. — Л.: Лениздат, 1985. — 160 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Энциклопедия Санкт-Петербурга // Невские ворота , Ю. М. Пирютко.

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ბორმანის სახლი

**ბორმანის სახლი** () — XX საუკუნის დასაწყისის ქალაქთმშენებლობისა და არქიტექტურის ძეგლი. მდებარეობს დასახლება კომაროვოში, რომელიც ამჟამად სანქტ-პეტერბურგის საკურორტო რაიონის შემადგენლობაში შედის. მისამართზე საზღვაო ქუჩა, სახლი № 14. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი.

## ისტორია 
ითვლება, რომ სახლის მფლობელი ამ მიწის ნაკვეთზე იყო გიორგი ბორმანი, რუსი მეწარმე, საპატიო მოქალაქე, საკონდიტრო ამხანაგობა „Жоржъ Борманъ“-ის დირექტორი. ზოგიერთი წყარო შენობას აღწერს, როგორც „ერგარდტის მიწის ნაკვეთზე მდებარე სახლს“. 

ომის შემდეგ აქ დაფუძნდა ლენინგრადის ხელმძღვანელობა (გარდა გრიგილ რომანოვისა). 

2014 წლის ივნისში პეტერბურგის ხელისუფლებამ დაასრულა შენობების კომპლექსის სარეკონსტრუქციო სამუშაოები. ტერიტორიაზე ააშენეს აბანო და აუზი გუბერნატორისათვის.

ნაგებობათა კომპლექსის შემადგენლობაში, რომელიც შეტანილია რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის (ისტორიისა და კულტურის ძეგლი) ობიექტების ერთიან სახელმწიფო რეესტში, შედის: საცხოვრებელი სახლი, ჭა, მოსასახურე პერსონალის სახლი, მაცივარი, პარკი და შადრევანი.

ბორმანის სახლი სახელმწიფოს მიერ დაცულია შემდეგი დოკუმენტალური ბაზის საფუძველზე: ლენინგრადის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის 1988 წლის 5 დეკემბრის № 963 გადაწყვეტილება; რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 1995 წლის 20 თებერვლის  № 176 ბრძანება; რუსეთის ფედერაციის მთავრობის 2001 წლის 10 ივლისის № 527 დადგენილება.

## ლიტერატურა 
*Тюников К. Русская Финляндия. РИЦ «Карельский перешеек». СПб. 2004 г.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://kellomjaki.narod.ru/index.htm 
* http://terijoki.spb.ru/history/tpl.php?page=history.php&lang=ru

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
გენოფონდი

**გენოფონდი** ( — გვარი და ფონდი) — სახეობის მთელი დასახლების ან ცალკეული პოპულაციის ორგანიზმთა გენების სხვადასხვა ფორმის (ალელთა) ერთობლიობა. ტერმინი შემოიღო რუსმა მეცნიერმა ა. სერებროვსკიმ 1928 წელს. გარდა სახეობრივი ნიშნებისა, ყოველ ორგანიზმს აქვს ინდივიდუალური გენოოტოპური თავისებურებები, რომლებიც სახეობის გენოფონდში ერთიანდება. ბუნებრივი გადარჩევის შედეგად სახეობა თავის მემკვიდრულ ფონდში აგროვებს გენთა უფრო ხელსაყრელ ერთობლიობას. ევოლუციურ პროცესში გენოფონდი ახალ სახეობათა წარმოქმნის საფუძველია. მუტაციური პროცესი პოპულაციის ან სახეობის გენოფონდის ცვლილებას იწვევს.

სახეობათა გენოფონდი შესწავლას და სასოფლო სამეურნეო მცენარეებსა და ცხოველებში ცვალებადი მემკვიდრული ნიშნების ინვენტარიზაციას დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პოპულაცია
ბაღის ასპუჭაკა

**ბაღის ასპუჭაკა** () — ფრინველი ასპუჭაკასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 13–14,5 სმ, მასა — 16–22 გ. ბუმბულის შეფერილობა ერთტონალური, მკრთალია, მორუხო-მურა, მცირედ შესამჩნევი ზეთისხილისფერი იერით; მკერდისა და კუდის ქვედა მხარე და მუცელი თეთრია. დედალი და მამალი ერთნაირი იერისანი არიან, ახალგაზრდა ფრინველის ბუმბული მეტად მკრთალია. გავრცელებულია თითქმის მთელ ევროპასა და დასავლეთ ციმბირში. ბინადრობენ ტყის პირებსა და ველობებში. უყვართ მდინარისპირა ბუჩქნარები. უმთავრესად იკვებებიან ხოჭოებით, მუხლუხებით, ზაფხულის ბოლოსა და შემოდგომის დასაწყისში ეტანებიან მოცვის, ანწლის, ჟოლოს კენკრას. გადამფრენი ფრინველია. იზამთრებს ტროპიკულ და სამხრეთ აფრიკაში. ბუდეს ძირითადად ახალგაზრდა ხეების ან ბუჩქების ტოტებზე იკეთებს, მიწიდან 1–2 მ სიმაღლეზე, იშვიათად — ბებერი ხეების ქვემო ტოტებზე. მის შენებას ჩამოფრენიდან 5–8 დღეში იწყებს, რასაც 6–10 დღეს ანდომებს. წელიწადში ჩვეულებრივ 2-ჯერ ბუდობს: პირველად 5 კვერცხს დებს, მეორედ – 4-ს. მათი ფერი განსხვავებულია, უმეტესად მორუხო-მოთეთროებია, მოყავისფრო ან მორუხო ლაქებით. კრუხობს ორივე მშობელი, რომლებიც ცვლიან ერთმანეთს. ინკუბაცია 11–12 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები სრულიად შიშვლები იჩეკებიან და ბუდეში მომდევნო 10–12 დღე რჩებიან. სქესობრივ სიმწიფეს 1 წლის ასაკში აღწევენ. სიცოცხლის ხანგრძლივობამ შესაძლოა 14 წელიც კი შეადგინოს.

მინი|მარცხნივ|150პქ|გალობა აერთიანებს 2 ქვესახეობას:
* *S. b. borin* (Boddaert, 1783) — ნომინალური ფორმა, გავრცელებული მთელ ევროპაში;
* *S. b. woodwardi* (Sharpe, 1877) ბინადრობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში ციმბირამდე.

## ლიტერატურა 
* Энциклопедия декоративных и экзотических птиц/ Авт-сост. А. П. Умельцев. — М.: Локид-Пресс, 2002. — 368 с ISBN 5-320-00436-2;
* Bauer, H.-G.; Bezzel, E. & Fiedler, W.: *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas - Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz. Band 2: Passeriformes - Sperlingsvögel.* 2. vollst. überarb. Aufl., AULA-Verlag Wiebelsheim, 2005. ISBN 3-89104-648-0;
* Svensson, L.; Grant, P. J.; Mullarney, K.; Zetterström, D.: *Der neue Kosmos-Vogelführer - Alle Arten Europas, Nordafrikas und Vorderasiens.* Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co., Stuttgart. 1999. ISBN 3-440-07720-9.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსეთის ხერხემლიანი ცხოველები: ბაღის ასპუჭაკა  .

## სქოლიო 
კატეგორია:ასპუჭაკა
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
გვაბანაკი

**გვაბანაკი** — ქეჩის მოკლე უსახელო მოსასხამი, რომელსაც ყაბალახის მსგავსი თავსაბურავი აქვს წაკერებული. შეიძლება იყოს სახელოებიანიც, ზოგჯერ უთავსაბურავო. გვაბანაკს მთაში ავდრის დროს ხმარობდნენ მეგრელი მწყემსები. მსგამსი მოსასხამები გვხვდება კავკასიის სხვა კუთხეებშიც (აფხაზეთი, ადიღე და სხვა).

## ლიტერატურა
* გ. ჩაჩაშვილი, „ქართლელი გლეხი მამაკაცის კოსტუმი XIX საუკუნისა“, «ს. ჯანაშიას სახ. საქაქრთველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 958, ტ. 19 A და 21 B.

კატეგორია:ქართული ტანსაცმელი
ბრუსნიცინების სახლი

**ბრუსნიცინების სახლი** () — XIX საუკუნის  არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტეტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ვასილევსკის კუნძულზე. მისამართი ტყავის რიგი, სახლი № 27. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. თანამედროვე სახით შეიქმნა 1884 წელს ვაჭარი ძმების ბრუსნიცინებისათვის, არქიტექტორ ა. ი. კოვშაროვის პროექტის მიხედვით.

## ისტორია 
1844 წელს სახლი შეიძინა ტვერის გუბერნიიდან ჩამოსულმა  ნიკოლოზ ბრუსნიცინმა. 1847 წელს მან შექმნა ტყავის სახელოსნო, რომელიც თავიდან იყო პატარა და სულ ათი კაცი მუშაობდა, მაგრამ მალევე მან გააფართოვა სახელოსნო და მასში 600 კაცი დაასაქმა. 

1857 წელს არქიტექტორ ა. ს. ანდრეევის პროექტის მიხედვით დასავლეთ მხრიდან შენობას მიაშენეს ახალი ნაგებობა.

1882 წელს სახლი გადავიდა ნიკოლოზ ბრუსნიცინის შვილების, ნიკოლოზის, ალექსანდრესა და გიორგის  საკუთრებაში. ორი წლის შემდეგ სამივე ძმა შეთანხმდა გადაეკეთებინათ მშობლიური სახლი, რომელიც დაუკვეთეს არქიტექტორ ანატოლი კოვშაროვს. ამ გადაკეთების შემვეგ სახლმა მიიღო ის ფორმა, რა ფორმითაც დღემდეა შემონახული. მისი დაგეგმარება რუსული ასო Ш-ს მსგავსია. რევოლუციის გამო ძმები ნიკოლოზი და ალექსანვრე ემიგრაციაში წავიდნენ, ალექსანდრე დარჩა რუსეთში და მუშაობა გააგრძელა ქარხანაში მთავარი ინჟინრის თანამდებობაზე და ქარხნის მმართველი კოლეგიის თავმჯდომარედ. 1919 წლის 28 მაისს იგი დააპატიმრეს საკუთარ სახლში, თუმცა წითელი ჯვრის მოსკოვის წარმომადგენლობის თხოვნით 1920 წელს იგი გაათავისუფლეს.

1917 წლის შემდეგ სახლი ეკუთვნოდა ა. ნ. რადიშევის სახელობის ტყავის ქარხანას. 1925-1930 წლებში კარის ადგილზე განათავსეს ვესტიბიული. 1993 წელს რესტავრაცია ჩაუტარეს თეთრ დარბაზსა და სამზარეულოს. ამჟამად შემონახული აქვს ისტორიული სახე. ნაწილი იჯარით აქვთ აღებული ფირმებს, ხოლო ნაწილი არ ფუნქციონირებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Фильм «Особняк братьев Брусницыных. Интерьеры эклектики.»
* Фотографии интерьеров
* Особняк Брусницыных на сайте «Петербург. Туристический гид.»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ბრანტის სახლი

**ბრანტის სახლი** () — XX საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის  არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი ბოლშაია-დვორიანსკაია, სახლი № 4. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. 

## ისტორია 
სახლი ააგეს 1909-1910 წლებში არქიტექტორ რ. ფ. მელცერის პროექტის მიხედვით პეტერბურგელი მეწარმის ვასილი ბრანტისათვის. სახლი შემკულია ბარელიეფებით. ვიტრაჟებზე მუშაობდა კ. ს. პეტროვ-ვოდკინი. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობაში განათავსეს ბავშვთა № 14 ინტერნატი. 1918 წელს შენობის ნაწილი გადასცეს პეტრგრადის შრომითი კომუნის საქალაქო მეურნეობის კომისარს მ. ი. კალინინს. აქვე ცხოვრობდნენ ლ. მ. მიხაილოვ-პოლიტიკუსი, ი. ე. კოლტიაკოვი, მ. მ. ვოლბერგი, გ. ე. ზინოვიევი. მოგვიანებით შენობაში განათავსეს ლენინგრადის სახელმწიფო გამომცემლობა. 1929 წელს შენობა დაიკავა კუჭ-ნაწლავის დაავადებათა პოლიკლინიკამ. ს. მ. კიროვის შემდეგ, 1937 წელს ინსტიტუტის თანამშრომლების რეპრესიები განხორციელდა, ხოლო თავად იგი მოკლეს. შენობა დაიკავა პარტიული კონტროლის კომისიამ, ლენინგრადის კომკავშირის საქალაქო და საოლქო კომიტეტებმა. 

1957 წელს შენობა მეზობელ კშესინსკაიას სახლთან ერთად გადაეცა დიდი ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის მუზეუმს. შენობა გადააკეთეს არქიტექტორ ნ. ნ. ნადიოჟინის პროექტის მიხედვით. მოაწყვეს საგამოფენო დარბაზი და მიაშენეს ახალი კორპუსი.

ამ მომენტისათვის შენობაში განთავსებულია რუსეთის პოლიტიკური ისტორიის მუზეუმი. 

ბრანტის სახლში გადაიღეს ფილმის „ოსტატი და მარგარიტას“ რამდენიმე სცენა და ასევე კადრები შერლოკ ჰოლმსის შესახებ ფილმისათვის.

## ლიტერატურა
*Привалов Валентин. Улицы Петроградской стороны. Дома и люди. — М., 2013. С.305-307

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ვერკორის მასივი

**ვერკორის მასივი** () — ვრცელი მთის მასივი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, დრომისა და იზერის დეპარტამენტებში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 60 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 40 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 2341 მ (მთა გრან-ვემონი). 

შემოსაზღვრულია იზერის, დრაკის, დრომისა და რონის ხეობებით. დასავლეთით იშლება ხედი რონის ხეობაზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთით შემოზღუდულია შარტრეზის ქედით, აღმოსავლეთით ტაილეფერის მასივით, სამხრეთით დიუის მასივით. უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით მასივი უერთდება 1457 მ სიმაღლის კოლ-დე-მენეს უღელტეხილს.

ვერკორის მასივი ქედების, პლატოებისა და ხეობების ერთობლიობაა. აგებულია კირქვებით. დამახასიათებელია კარსტი. მრავლადაა კარსტული მღვიმეები. აღსანიშნავია ვერკორის მღვიმური სისტემა და კარსტული უფსკრული ბერჟე. 

ვერკორის მასივი გეომორფოლოგიური თავისებურებების გამო ცნობილია „ციხესიმაგრის“ ან საფრანგეთის დოლომიტების სახელწოდებით. იგი პლატოსთან არის მიმსგავსებული, ვინაიდან მასივიდან არსებული ვარდნილი მის შიგა ხეობებამდე რამდენიმე ასეულ მეტრს აღწევს, მაშინ როდესაც გარემომცველ ზონებში არსებული ვარდნილი 800-იდან 1200 მ-მდეა. აღმოსავლეთ კიდის თხემზე რამდენიმე 2000 მ-ზე მაღალი მწვერვალია. შიდა ნაწილი მერყეობს 800 მ-იდან 1500 მ-მდე. 
 
მასივის ფარგლებშია ვერკორის რეგიონული ბუნების პარკი, რომელიც იკავებს 206,208 ჰა-ს. ვერკორის მასივის ტერიტორიაზე 1944 წელს შეიქმნა ანტიფაშისტური ვერკორის თავისუფალი რესპუბლიკა.

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქედები
კშესინსკაიას სახლი

**კშესინსკაიას სახლი** () — XX საუკუნის დასაწყისის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ჩრდილოეთის მოდერნის  არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი კრონვერსკის პროსპექტი, სახლი № 1. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი.

## ისტორია 
სახლი ააშენეს 1904-1906 წლებში არქიტექტორ ა. ი გოგენის პროექტის მიხედვით ბალერინა მატილდა კშესინსკაიასათვის. ინტერიერი გააფორმა ა. ი. დმიტრიევმა.

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ კშესინსკაიამ თავის შვილთან ერთად დატოვა სახლი. მიტოვებული სახლი თვითნებურად დაიკავეს ავტოჯავშანდივიზიის ჯარისკაცებმა.

კშესინსკაია შეეცადა სასამართლოს გზით დაებრუნებინა თავისი საკუთრება. 1917 წლის 5 მაისის სასამართლოს გადაწყვეტილებით რსდმპ (ბ) ცენტრალურმა და პეტერბურგის კომიტეტებმა განაცხადეს სახლიდან გასვლის შესახებ, მაგრამ პარტიის სამხედრო ორგანიზაცია უარს ამბობდა სასამართლოს განაჩენის აღსრულებაზე ამასთანავე რსდმპ (ბ) პეტერბურგის ორგანიზაციაც მალევე დაბრუნდა უკან. 

1917 წლის 6 ივლისს სამთავრობო ჯარებმა ბოლშევიკებთან კონფლიქტის დროს დაიკავეს სახლი.  დააკავეს შვიდი ბოლშევიკი, მათ შორის ლენინის დაცვა ვასილი ვასილიევი. კშესინსკაიამ კი 1917 წლის 13 ივლისს საბოლოოდ დატოვა პეტროგრადი და ემიგრაციაში წავიდა საფრანგეთში. 

1957 წელს შენობა მეზობელ ბრანტის სახლთან ერთად გადაეცა დიდი ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის მუზეუმს. შენობა გადააკეთეს არქიტექტორ ნ. ნ. ნადიოჟინის პროექტის მიხედვით.

1991 წლის შემდეგ შენობაში განთავსებულია რუსეთის პოლიტიკური ისტორიის მუზეუმი.

## რესურსები ინტერნეტში
* А. Кулегин. Тяжба Кшесинской и Ленина
* Особняк Кшесинской 
* Матильда Кшесинская: Битва за особняк на Петроградке 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ნიკოლო პიზანო

**ნიკოლო (ნიკოლა) პიზანო** (დ. დაახლ. 1220, აპულია — გ. 1278–1284 წლებს შორის, ტოსკანა) — იტალიელი მოქანდაკე. პროტორენესანსის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. განიცადა სამხრეთიტალიური და ტოსკანური ქანდაკების ზეგავლენა, აგრეთვე გვიანრომაული სარკოფაგების პლასტიკა. ქანდაკების, როგორც არქიტექტურასთან ტექტონიკურად თანასწორუფლებიანი ხელოვნების განხილვისას, ნიკოლო პიზანო ნიკოლო პიზანომ შექმნა მძლავრი ძალით სავსე გამოსახულებები; ფიგურები მათში მყარად იდგნენ მიწაზე, გამოირჩეოდნენ დიდებული შესახედაობით, მასიურობითა და ფორმების პლასტიკური საგრძნობობით (კათედრები: ბაპტისტერიუმი პიზაში და ტაძრები სიენაში).

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები
ჯოვანი პიზანო

**ჯოვანი პიზანო** (; დ. დაახლ. 1245–1250, პიზა — გ. 1314 წლის შემდეგ) — იტალიელი მოქანდაკე და არქიტექტორი. ნიკოლო პიზანოს ვაჟი, მოსწავლე და დამხმარე. დაახლოებით 1270–1276 წლებში, როგორც ჩანს, საფრანგეთს ეწვია, სადაც გოტიკური პლასტიკის გავლენა განიცადა. ჯოვანი პიზანოს სკულპტურული ნამუშევრებისათვის (ქანდაკებები სიენის ტაძრის ფასადზე, 1284–1299, კათედრა პისტოიას სანტ-ანდრეას ეკლესიაში, დასრულდა 1301 წელს; ორივე ნამუშევარი მარმარილოსია), რომლებიც მხურვალე ემოციური დაძაბულობითაა გამსჭვალული, დამახასიათებელია პროტორენესანსული პლასტიკის გოტიკურთან შეხამება კონტურების დაკლაკნილობით. გოტიკური ნაკადი ჭარბობს ჯოვანი პიზანოს არქიტექტურულ შემოქმედებაში (სიენის ტაძრის ფასადის ქვედა ნაწილი, 1284–1299).

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები
კატეგორია:იტალიელი არქიტექტორები
ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა

**ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა** () — მსხვილი სამრეწველო კომპანია რევოლუციამდელ რუსეთში. სრული სახელია „საქციო საზოგადოება ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა სანქტ-პეტერბურგში“. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ობიექტი.

## ისტორია 
ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკა დაარსდა 1839-1840 წლებში პირველი გილდიის ვაჭრის, საპატიო მოქალაქის ალექსანდრე ივანეს ძე ვარგუნინის მიერ, ბრიტანეთის მოქალაქე ჯონ ჰობერტთან ერთად, იმ მიწის ნაკვეთზე, რომელიც შეიძინა 65 000 რუბლად. ქარხნის აღჭურვილობა და მისი ხელოსანიც ჩამოიყვანეს ინგლისიდან. რამდენიმე ხნის შემდეგ ინგლისელ ჰობერტის წილი შეიძინა ა. ი. ვარგუნინის უმცროსმა ძმამ პავლე ივანეს ძე ვარგუნინმა. 

ფაბრიკის შენობების კომპლექსი ააგეს ამჟამინდელი ოქტომბრის სანაპიროს ტერიტორიაზე არქიტექტორ ლ. ლ. შაუფელბერგერის პროექტის მიხედვით. 

ინგლისურ სტილში აგებული ძმები ვარგუნინების ფაბრიკა იმ პერიოდისათვის ითვლებოდა ყველაზე მოწინავე საწარმოდ, როგორც ქვეყნის ასევე საერთაშორისო თვალსაზრისით. სწორედ ამ საწარმოში ქაღალდის დასამზადებლად პირველად რუსეთის ტერიტორიაზე გამოიყენეს ორთქლის მანქანა. 1874 წელს აქვე პირველად დაამზადეს ქაღალდი ნამჯისაგან. 

არაერთჯერადი მიშენებისა და დაშენებების წყალობით  ვარგუნინების ფაბრიკა რუსეთში ყველაზე უმსხვილესი გახდა. ფაბრიკაში მუშაობდა ოთხი ქაღალდის დამამაზადებელი მანქანა, რომელსაც ემსახურებოდა 700 ადამიანი. ამის გამო ახალი სამრეწველო კორპუსების მშენებლობა არ შეწყვეტილა. 

1907 წელს ფაბრიკაში ძლიერი ხანძარი გაჩნდა, განადგურდა ორი ქაღალდის გადამამუშავებელი მანქანა.

1910 წელს ფაბრიკა გადავიდა ახალი მფლობელების ხელში. მოხდა მისი რეორგანიზცია სააქციონერო საზოგადოებად და ამ ფორმით 1918 წელს მოახდინეს მისი ნაციონალიზაცია. 

საბჭოთა პერიოდში ფაბრიკას არაერთხელ შეუცვალეს სახელი:ვოლოდარის სახელობის ქაღალდის ფაბრიკა, ლენინგრადის ქაღალდის ფაბრიკა № 2. 1994 წელს კი ეწოდა შპს „ქაღალდის ფაბრიკა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт компании

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
პატკულის სახლი

**პატკულის სახლი** () — XIX საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ პუშკინში. მისამართი შუა ქუჩა, სახლი № 8. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ობიექტი. აგებულია 1854 წელს. კომპლექსის შემადგენლობაში ასევე შედის ფლიგელი მცირე ქუჩაზე, სახლი № 13.

## ისტორია 
XIX საუკუნის დასაწყისში თანამედროვე სახლის ადგილზე განთავსებული იყო ხის სახლი. 1848 წლიდან მიწის ნაკვეთის მფლობელი იყო მარია პატკული. ახალი ხის სახლის მშენებლობა დაიწყო 1854 წელს არქიტექტორ ი. ა. მონიგეტის პროექტის მიხედვით, მშენებლობას ხელმძღვანელობდა დამხმარე ი. ა. ვიდოვი.  ძველი სახლი ამის გამო გადაიტანეს ნაკვეთის სხვა კუთხეში და გახდა სახლის ფლიგელი. მიწის ნაკვეთის გარშემო ხის ღობე გაავლეს. ფლიგელს დააშენეს 1881 წელს ნ. ს. ნიკიტინის პროექტის მიხედვით.

დიდი სამამულო ომის შემდეგ მთავარ სახლში განათავსეს საბავშვო ბაღი № 2, ხოლო მოგვიანებით კი - გამოსაფხიზლებელი, საპასპორტო მაგიდა. ამჟამად შენობაში განთავსებულია პუშკინის რაიონის საცხოვრებელი სააგენტო და სარდაფში კაფე. 1950-იან წლებშ მიწის ნაკვეთის სიღრმეში ააშენეს მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი, რომელმაც დაარღვია სახლის დაგეგმარება. არ შემონახულა ხის ღობე ჭიშკრით. 1990-2000 წლებში სახლის გარშემო ააგეს კიდევ ხუთი ახალი საცხოვრებელი სახლი. სახლის ფლიგელი არის კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ძეგლის სტატუსის მქონე შენობა, რომელიც დაანგრიეს 2012 წლის სექტემბერში. სახლი აღადგინეს 2015 წელს, მაგრამ ხისა დარჩა მხოლოდ გარე შემოწერილობა, ხოლო შიდა კედლები აგურითაა ამოყვანილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ვარგუნინის სახლი

**ვარგუნინის სახლი** () — XIX საუკუნის  არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ეკლექტიკის არქიტეტურულ სტილში. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ რაიონში. მისამართი ფურშტატის ქუჩა, სახლი № 52. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტი. 

## ისტორია 
სახლის შენობა ააგეს კ. ა. ვარგუნინისათვის, რომელიც ვარგუნინების ცნობილი ოჯახის წარმომადგენელი იყო, რომლებიც ფლობდნენ ნევის საწერი ქაღალდის ფაბრიკას სანქტ-პეტერბურგის მახლობლად. სახლი ააშენეს მართკუთხა მიწის ნაკვეთში, მარჯვენა მხარე ესაზღვრებოდა მეზობელ შენობას. პროექტის ავტორი იყო რუსი არქიტექტორი ალექსანდრე ფონ გოგენი, მაგრამ თავად კ. ა. ვარგუნინმა მიიღო აქტიური მონაწილეობა შენობის დაპროექტებაში.

სახლი ააგეს ეკლექტიკის სტილში, თუმცა გამოყენებულია სხვა სტილის მოტივებიც. კერძოდ, კლასიციზმი (რუსტიკები), ბაროკო (თასები ნიშებში), რენესანსი (მეორე სართულის ფანჯრები), მოდერნი (არასიმეტრიული ფასადი).

სასახლის ფასადის ცენტრი მდებარეობს სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ორ რიზალიტს შორის. მისი ნათელი არქიტექტურის გამო, ვარგუნინის სახლი ფურშტატის ქუჩაზე მდებარე საცხოვრებელი სახლების საერთო ხაზიდან გამოირჩევა.

თავად კ. ა. ვარგუნინს ამ სახლში არ უცხოვრია. აქ მისი ცოლი და შვილები ცხოვრობდნენ. 1912-1916 წლებში სახლი იჯარით გასცეს. 1916 წელს შენობაში განათავსეს ესპანეთის საელჩო. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ სახლი გარკვეული წლები მიტოვებული აღმოჩნდა. 1930-1950 წლებში ყოფილ საკუთრებაში ლენინგრადის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, ხოლო ლენინგრადის ბლოკადის დროს ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ადგილობრივი ორგანიზაცია იყო განთავსებული. 1963 წლიდან მოყოლებული დღემდე შენობაში ქორწინების № 2 სასახლე ფუნქციონირებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
დავით აკოფაშვილი

**დავით აკოფაშვილი** (დ. 12 მარტი, 1886, ქუთაისი — გ. 1948) — ქართველი საოპერო მომღერალი, ბარიტონი. 

## ბიოგრაფია 
9 წლისა ქუთაისის გიმნაზიაში მიიყვანეს, რომლის დამთავრების შემდგომ 1903 წელს სწავლა პეტერბურგის უნივერსიტეტში განაგრძო. პარალელურად პეტერბურგის კონსერვატორიაში პროფესორ ფერნი ჯირალდონთან სიმღერას სწავლობდა. 1905 წელს ვოკალის დახვეწის მიზნით იტალიაში გაემგზავრა. 1906 წელს მილანში ცნობილ ვოკალისტთან — კაზინოსთან განაგრძო მეცადინეობა. კონტაქტობდა გამოჩენილ მომღერლებთან — ევგენი ჯირალდონთან და ენრიკო კარუზოსთან.

1908 წელს ახალგაზრდა ვიოლონჩელისტ ილიკო აბაშიძესთან ერთად საქართველოში კონცერტებს მართავდა. 1919 წელს დამოუკიდებელ საქართველოში მონაწილეობდა პირველი ქართული საოპერო სტუდიის წარმოდგენაში „თქმულება შოთა რუსთაველზე“. 1920 მიხეილ ნანობაშვილთან (მიშელ დარიალთან) ერთად დასავლეთ საქართველოში იმოგზაურა და კონცერტი  ჩაატარა. იმავე წელს მძიმე ავადმყოფობის შედეგად ხმა დაკარგა და  მოსწყდა ვოკალურ ხელოვნებას.

## ლიტერატურა
*ა. ცამციშვილი, ქართველი მომღერლები უცხოეთში, უცხოეთში მოღვაწე ქართველი ხელოვანები, თბ., 1962; 
*დ. მჭედლიძე, ქართველ მომღერალთა სამი თაობა, თბ., 1968: 
*რ. ქუთათელაძე, მ. ჯაფარიძე, ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, კულტურის სამინისტრო, თბ., 2015

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
დეკრეტი ანარქიის საწინააღმდეგო ზოგიერთი ზომების შესახებ

**დეკრეტი ანარქიის საწინააღმდეგო ზოგიერთი ზომების შესახებ** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების დეკრეტი. 

საქართველოს დამფუძნებელმა კრებამ 1919 წლის 21 ნოემბერს ანარქიის საწინააღმდეგო ზოგიერთი ზომის შესახებ დეკრეტი მიიღო. კანონის მიზანი ქვეყნის სახელმწიფოებრივი წყობილების და საზოგადოებრივი წესრიგის დაცვა იყო. საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრს მიენიჭა პოლიტიკური პარტიის საქმიანობის აკრძალვის უფლებამოსილება, თუ პარტია წარმოადგენდა უცხო სახელმწიფოში არსებული პარტიის ნაწილს ან ემორჩილებოდა უცხოეთში არსებული პოლიტიკური პარტიის ხელმძღვანელობას, გარდა აკრძალვისა, მინისტრს უფლება ჰქონდა ჩარეულიყო პოლიტიკური პარტიის შიდა საქმეებში ან დაეხურა ამ პარტიის ბეჭვდითი ორგანო.

აღნიშნული დეკრეტის მიხედვით შინაგან საქმეთა მინისტრს უფლება ჰქონდა გაეძევებინა საქართველოს საზღვრებიდან პირი ან აეკრძალა განსაზღვრულ ტერიტორიაზე მისთვის ცხოვრება ან დაეპატიმრებინა იგი თუ თავისი მოქმედებით ზიანს ავნებდა საქართველოს რესპუბლიკის ინტერესებს ან ცდილობდა ქვეყნის მთლიანობის დარღვევას სიტყვით ან წერილობით აგიტაციით ეწეოდა რესპუბლიკის საწინაღმდეგო ქმედებას.

დეკრეტს აქვს შენიშვნა, რომელიც განსაზღვრავს მინისტრის მიერ პირის დაპატიმრებას ან განსაზღვრულ ადგილებში ცხოვრების აკრძალვის ხანგრძლივობას ერთი წლის ვადით, ხოლო  ამ  ვადის გაგრძელება დამატებითი კიდევ ერთი წლით დასაშვები იყო  მინისტრის შუამდგომლობით საქართველოს მთავრობის მიერ.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, სამართლებრივი აქტების კრებული (1918-1921), თბ., 1990

კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების დეკრეტები
გრიგოლ ალშიბაია

**გრიგოლ კონსტანტინეს ძე ალშიბაია** (დ. 1881 — გ. 1957) — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი, პოლიტიკური მოღვაწე, ექიმი, დიპლომატი, ეროვნულ-დემოკრატული პარტიის წევრი, 1920-1921 წლებში იყო საბჭოთა აზერბაიჯანში საქართველოს დიპლომატიური წარმომადგენელი, 1921 წლიდან გრიგოლ ალშიბაია პოლიტიკური ემიგრნტია.

## ბიოგრაფია 
1903-1908 წლებში სწავლობდა ბერლინის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1912 წელს დაბრუნდა საქართველოში.  1920-1921 წლებში  იყო საქართველოს ელჩი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ცხოვრობს და მოღვაწეობს საზღვარგარეთ. გრიგოლ ალშიბაია წერილებს ბეჭდავდა ემიგრაციულ გაზეთში  „დამოუკიდებელი საქართველო“ (გადმოდიოდა პარიზში 1926 წლის ინვრიდან - 1939 წლის ივლისამდე: ვარშავში კავკასიურ ოფისს ხელმძღვანელობდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანიის ჯარის მიერ ვარშავის დაკავების შემდეგ აქ დაარსებული კავკასიის კომიტეტის ხელმძღვანელი გახდა. 1943 წლის შემოდგომაზე მის ნაცვლად სამხედრო და ტყვეთა საკითხების მოსაგვარებლად საკაშირო შტაბი დაარსდა, რომლის ერთ-ერთი ხელმძღვანელიც გრიგოლ ალშიბაია იყო. შტაბის ორგანიზებით, 1944 წლის 26 მაისს საქართველოს დამოუკიდებლობის აღსანიშნავად დღესასწაული ჩატარდა. ზეიმი ქართველი კოლონიის თავმჯდომარემ - ტიტე მარგველაშვილმა გახსნა. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ გრიგოლ ალშიბაია ოჯახით საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა. 

## ლიტერატურა
*სცსა, ფ 1864, აღწ 2, საქ 262, ჟურ. „ბედი ქართლისა“ პარ. 1957,  № 24-25; 
*რ. დაუშვილი  8 ეპიზოდი ქართულ-გერმანული ურთიერთობების ისტორიიდან, თბ. 2014 ; 
*ნიკოლოზ მათიკაშვილი იუნკრები და სხვები, გ. ლეონიძის სახ. ქართული ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმი, შემადგენელ-რედაქტორი ლალი ცომაია. თბ., 2016 
*რ. დაუშვილი, ქართული ემიგრაცია ამერიკაში, თბ., 2014

## რესურსები ინტერნეტში 
* ევგენი გეგეჭკორი და გრიგოლ ალშიბაია (ფოტო)

კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს ელჩები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
აფხაზეთის ავტონომია

**აფხაზეთის ავტონომია** — ავტონომიური ერთეული საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში, მოიცავდა ისტორიული აფხაზეთის ტერიტორიას.

## ისტორია
1919 წლის 20 მარტს ახლად არჩეულმა აფხაზეთის სახალხო საბჭომ მიიღო „აქტი ავტონომიის შესახებ“  და დასამტკიცებლად საქართველოს დამფუძნებელ კრებას წარუდგინა, მასში ნათქვამი იყო:
#აფხაზეთი შედის საქართველოს სახელმწიფო შემადგენლობაში ავტონომიურ ელემენტად, რაზედაც აცნობებს საქართველოს პარლამენტსა და მთავრობას;
# ავტონომიური აფხაზეთისთვის უნდა შეიქმნას კონსტიტუცია, რომელიც დაარეგულირებს ცენტრალურ (საერთო-ქართულ) და ავტონომიურ ხელისუფლებებს შორის დამოკიდებულებას; 
# კონსტიტუციის შესადგენად უნდა ჩამოყალიბდეს შორეული პარიტეტული კომისია სახალხო საბჭოს წევრებისა და საქართველოს პარლამენტის დეპუტატებისგან; 
# ამ კომისიისგან შემუშავებული დებულებები შეტანილი უნდა იყოს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუციაში.

ნოე ჟორდანიამ დამფუძნებელ კრებაზე სიტყვით გამოსვლისას გაახმოვანა  საქართველოს ხელისუფლების დამოკიდებულება აფხაზთის სტატუსის მიმართ:

ავტონომიური აფხაზეთის კონსტიტუციის შემმუშავებელ შერეულ საკონსტიტუციო კომისიაში აზრთა სხვადასხვაობა იყო ავტონომიის დონის თაობაზე, ეთნიკურად აფხაზი დეპუტატების ნაწილი კი საერთოდ ეწინააღმდეგებოდა ავტონომიას. დებატები წელიწადზე მეტხანს გაგრძელდა. შეიქმნა რამდენიმე წინასწარი პროექტი, რომლებმაც ვერ მიიღეს ხმების აუცილებელი ორი მესამედი. იყო ინტენსიური კონსულტაციები თბილისთან. საბოლოოდ, ძირითადი შიდა უთანხმოებების გადალახვა მოხერხდა. 1920 წლის 1 ივლისს აფხაზეთის სახალხო საბჭომ საქართველოს პარლამენტს წარუდგინა ავტონომიური აფხაზეთის კონსტიტუციის სამი პროექტი, დამფუძნებელი კრების სხდომაზე ერთ-ერთი მათგანის დამტკიცების მიზნით. ამ პროექტებს აერთიანებდა შემდეგი ძირითადი დებულებები:

# აფხაზეთი ატონომიური ერთეულია საქართველოს შემათგენლობაში; 
# საქართველოს ცენტრალური საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ორგანოები პასუხს აგებენ საგარეო პოლიტიკაზე, თავდაცვაზე, საფინანსო, საგადასახადო და სასამართლო სისტემებზე, ფოსტაზე, ტელეგრაფზე, რგინიგზის და საავტომობილო გზების ქსელებზე; 
# აფხაზეთის სახალხო საბჭოს კომისარიატის გამგებლობაში რჩება აფხაზეთის ცხოვრების ყველა დანარჩენი სფერო. 

1920 წლის 16 ოქტომბერს აფხაზეთის სახალხო საბჭომ დაამტკიცა აფხაზეთის ავტონომიის კონსტიტუციის პროექტი და გააგზავნა საქართველოს დამფუძნებელ კრებაში. კონსტიტუცია ადასტურებდა აფხაზეთის ავტონომიურ სტატუსს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში. პროექტის პირველ მუხლში ეწერა: 

შეთანხმება ავტონომიისა და თბილისსა და სოხუმს შორის სახელისუფლებო უფლებამოსილებების გამიჯვნის შესახებ მიღწეულ იქნა. 1920 წლის 29 დეკემბერს საქართველოს დამფუძნებელი კრების მცირე საკონსტიტუციო კომისიამ მიიღო „ავტონომიური აფხაზეთის მართვის დებულება“. საქართველოს დამფუძნებელმა კრებამ აფხაზეთის ავტონომიის ძირითადი პრინციპები შეიტანა საქართველოს კონსტიტუციაში. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Последные дни белой Абхазии, газ. "Голос трудовой Абхазии", 1922, №52

კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
სოსიპატრე ასათიანი

**სოსიპეტრე (ჭიჭიკო) ასათიანი** (დ. 1872, ქუთაისი — გ. 1971, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკოსი და დიპლომატი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 

რუსეთის 1905 წლის რევოლუციის დროს იყო ლეჩხუმის მაზრაში რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი; პლატონ იოსელიანთან და გიორგი შანიძესთან ერთად მეთაურობდა აჯანყებულთა „წითელ არმიას“. რევოლუციის ჩაქრობის შემდეგ დააპატიმრეს ქუთაისში. 1907 წელს, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ორგანიზებით, სხვა სოციალ-დემოკრატ პატიმრებთან (მათ შორის, ლეო ქიაჩელთან) ერთად გაიპარა ციხიდან და ემიგრაციაში წავიდა შვეიცარიაში.  

უმაღლესი იურიდიული განათლება შვეიცარიაში ყოფნის დროს, ჟენევის უნივერსიტეტში მიიღო. რუსეთის თებერვლის რევოლუციამდე ცხოვრობდა ჟენევაში. 1917 წელს დაბრუნდა საქართველოში. მცირე ხნით დაინიშნა ლეჩხუმისა და სვანეთის კომისრად. 1918 წლიდან მუშაობდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვარგარეთის მისიებში. თავდაპირველად იყო წარგზავნილი უკრაინაში, ხოლო 1919 წელს რუმინეთში გაიგზავნა საქართველოს წარმომადგენლად. 1919 წლის ბოლოდან შეუერთდა პარიზში მყოფ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დელეგაციას, იყო დელეგაციის მდივანი. 1921 წლის 25 თებერვლიდან, მას შემდეგ, რაც აკაკი ჩხენკელმა ოფიციალური რწმუნებათა სიგელი გადასცა ალექსანდრ მილიერანს, იკავებდა საფრანგეთში საქართველოს საელჩოს პირველი მდივნის თანამდებობას. 1933 წელს, მანამ, სანამ საფრანგეთში  საქართველოს საელჩოს ოფიციალური სტატუსი გააჩნდა, იკავებდა საელჩოს პირველი მდივნის პოსტს. საელჩოს გაუქმების შემდეგ, 1933–1947 წლებში იყო საელჩოს ნაცვლად შექმნილი „ქართული ოფისის“ დირექტორი. 

აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ემიგრაციაში მყოფ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის საქმიანობაში. იყო დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის არქივის შემნახველი კომისიის წევრი. დაკრძალულია ლევილის  ქართულ სასაფლაოზე. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:ლევილის სასაფლაოზე დაკრძალულები
სოსიპატრე
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
ბათომის ფურცელი

**ბათომის ფურცელი** — ყოველდღიური დემოკრატიული ორგანო, გაზეთი „ბათომის ფურცელი“ გამოდიოდა 1920 წელს ქალაქ ბათუმში.

გაზეთს ხელმძღვანელობდა სარედაქციო კოლეგია. იბეჭდებოდა შმაევსკის ელექტრომბეჭდავ სტამბაში. მისი დახურვის შემდეგ გამოიცემოდა გაზეთი „ბათომის ცხოვრება“ (1921). იბეჭდებოდა ოთხ გვერდზე. სულ დაისტამბა გაზეთის 88 ნომერი. „ბათომის ფურცელი“  სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების ორგანოა. მისი თანამშრომლები არიან: ბ. გოგუა, ი. დიდიძე, კ. ქავთარაძე, კ. მაჭავარიანი,  ვ. სეფისპირელი, გ. ვოზნესენსკი და სხვები. 

გაზეთი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გამოცემაა და ქალაქის ყოველდღიურ ცხოვრებას ასახავს. ყოველ ნომერში ვხვდებით  ე. წ. გამხსნელ სტატიას, რომელიც გაზეთის გამოსვლის თარიღითაა დასათაურებული. პერიოდული გამოცემა თემატიკის მრავალგვარობით გამოირჩევა. პოლიტიკის, ეკონომიკის, სოციალური სფეროს თუ კულტურის საკითხები რუბრიკებად შუქდება. მაგალითად, მუდმივი რუბრიკების სახითაა შემოთავაზებული: „უკანასკნელი ცნობები“,  „ ქრონიკა“,   „ქალაქის საქმეები“,  „პრესა“, „უცხოეთში“, „თეატრი და ხელოვნება“, „წერილი რედაქციის მიმართ“, „სახალხო გვარდიაში“, „მუშათა ცხოვრება“, „კოოპერატიული ცხოვრება“ და სხვ. „ბათომის ფურცელი“ დიდ ადგილს უთმობს ქვეყნის საშინაო პოლიტიკის მიმოხილვას, ახალგაზრდა რესპუბლიკის ცხოვრებაში მიმდინარე მოვლენებს; აშუქებს ბათუმისა და მისი ოლქის წინაშე არსებულ პრობლემებს, უცხოურ ამბებს. 

გაზეთი ჟანრობრივი მრავალფეროვნებითაც გამოირჩევა. განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება პრობლემურ და პროპაგანდისტურ სტატიებზე. გაზეთი დიდ ადგილს უთმობს ქალაქის თეატრალური და კულტურული ცხოვრები ამსახველ მასალას; ყურადღებას ამახვილებს ასევე განათლების თემაზე. გამოცემა აჭარის მკვიდრი მოსახლეობის გამოფხიზლების და ავანტიურისტ-აგიტატორთა გადაბირებისგან ხსნის ერთადერთ გზას სწორედ საგანმანათლებლო ღონისძიებებში ხედავს, რისკენაც აქტიურად მოუწოდებს ხელისუფლებას და სასწრაფო ზომების მიღებას სთხოვს. „ბათომის ფურცელი“ აქვეყნებს მხატრულ-პუბლიცისტურ ნაწარმოებებსაც. მართალია, მხატრული ტექსტები მაღალი ლიტერატურული ღირებულებით არ გამოირჩევა, მაგრამ არსებული პოლიტიკური ვითარების გათვალიწინებით, აქ დასტამბულ ისტორიულ-სამოგზაურო თხზულებათა მნიშვნელობა ერთიორად იზრდება. ცალკე გამოვყოფ კ.მაჭავარიანის „ლაზისტანს“  ი. დიდიძის პუბლიკაციებს: „ევროპა და ჩვენ“, „ერთა ლიგა და საქართველო“, „სომხეთის უბედურება და ჩვენ“. აღსანიშნავია გაზეთის პოლემიკა „სამუსლიმანო საქართველოსთან“, რომელიც დამფუძნებელი კრების მიერ ბათუმის ოლქში საგანგებო კომისრად დანიშნული ბენია ჩხიკვიშვილის საქმიანობის გამო გაჩაღდა. საერთოდაც, გაზეთი ხშირად მსჯელობა ოლქის მართვა-გამგეობის საკითხზე, კვალიფიკაციური ჩინოვნიკების მივლინებას ადგილობრივ მმართველობებში და სხვა საჭირბოროტო თემებზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:ბათუმის გაზეთები
ახალი სხივი

**„ახალი სხივი“** — ყოველკვირეული საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, ოთხგვერდიანი (ზოგჯერ მეტგვერდიანიც) გაზეთი. სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ორგანო. გამოიცემოდა თბილისში. 

სხვადასხვა დროს გამოცემის რედაქტორები იყვნენ გრიგოლ გიორგაძე და კირილე ნინიძე. გამომცემელი-საქართველოს სოციალურ-დემოკრატიიული მუშათა პარტიის ოპოზიციის მეთაურები. 1921 წლის მე-10 და მე-11 ნომრებში გაზეთი მოხსენიებულია, როგორც „საქართველოს დამოუკიდებელი სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ორგანო“. სულ გამოიცა 46 ნომერი. გაზეთში თანამშრომლობდნენ: შ. რევია, ნ. ჯიხაიშვილი, ი. ძეშანგანი, კ. ნინიძე, ი. ელიანი და სხვა. 

1920–1921 წლების მიჯნაძე მმართველ, სოციალ-დემოკრატების ფრაქციაში თავი იჩინა რღვევის ნიშნებმა, რის შედეგადაც ხუთი წევრი დემონსტრაციულად გამოეყო მის რიგებს, სწორედ განდგომილებმა დააარსეს გაზეთი „ახალი სხივი“ და მიზნად დაისახეს საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული მთავრობის პოლიტიკური კურსის პირუთვნელი კრიტიკა (აქედან - სახელწოდება „სხიველები“), 1920 წლის მეხუთე ნომრის მეთაურ სტატიაში „ჩვენი სიტყვა“ გაზეთის რედაქცია განმარტავს თავის პოზიციას და ბრძოლის მიზნებს. აღნიშნავს, რომ „ოპოზიციის გაჩენის შემდეგ პასუხისმგებელი პირები უფრო გრძნობდნენ პასუხისმგებლობას “. 

სტატიაში „ივნისის ყრილობა და უკანასკნელი კონფერენცია“ გაკრიტიკებულია კონფერენციის  რეზოლუცია, რომლის მიხედვითაც, განზრახული იყო „ოპოზიციის დამუნჯება და „ახალი სხივის“ დახურვა“, მათ უნდა დაეტოვებინათ პარტია ან უარი ეთქვათ ოპოზიციურ პლატფორმაზე. ამ თემას შეეხება სტატიები: „რევოლუციური თუ ანარქიული“, „ახალი სხივის მტერ-მოყვარენი“, „იდეური მონასტერი უნდა დაინგრეს“, „ოპოზიცია და ახალი სხივი“ და სხვა. გამოცემა თავადვე ბეჭდავს რეზოლუციას „ახალი სხივის შესახებ“, რედაქციის განცხადებით,  „ახალი სხივი გათვიცნობიერებული ორგანოა, რომელშიც მუშათა თავისუფალი აზრია დაცული, ვინაიდან მუშათა კლასისათვის აუცილებელია თავისუფალი აზროვნება“, გაზეთის ფურცლებზე განხილულია პარტიული საკითხები, გაშუქებულია პარტიის ყრილობის მუშაობის მასალები, საერთაშორისო ცხოვრების ამსახველი სტატიები (მაგ: „ჩვენი ანტანტა და რუსეთი“), პუბლიკაციები კონსტიტუციის განხილვის შესახებ და სხვა. გაზეთს აქვს რუბრიკები: „ახალი ამბები“, „პროვინცია“, „პრესა“, „მუშათა წერილები“. ზოგჯერ შუქდება უცხოეთის ამბებიც. იშვიათად იბეჭდება ლიტერატურული მასალა, მაგ: 1921 წლის ნომერ 11-ში გამოქვეყნებული „ობოლი მუშისა“ და გ. ქუჩიშვილის ლექსები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ქუთაისის რაიონი

**ქუთაისის რაიონი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რაიონი დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე, მოიცავდა დღევანდელ ქალაქ ქუთაისს, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტს და თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ნაწილს.

რაიონის ფართობი იყო - 826 კმ², მოსახლეობა 128 439 (1932). მის შემადგენლობაში 1932 წლისთვის შედიოდა 1 ქალაქი, 14 სასოფლო საბჭო და 4 სოფელი. ადმინისტარაციული ცენტრი იყო ქალაქი ქუთაისი.

ქუთაისის რაიონის საზღვრები პირველად 1939 წელს შეიცვალა, როდესაც რაიონს გამოეყო დასავლეთ ტერიტორია: ახლად დაარსებული დაბა წყალტუბო და მიმდებარე სოფლები, სადაც შეიქმნა წყალტუბოს რაიონი, რის შემდეგაც რაიონის ტერიტორია თითქმის განახევრდა.

1959 წელს რაიონი გაუქმდა, ქალაქის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილის დასახლებები შეუერთდა წყალტუბოს რაიონს, ხოლო ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორია შეუერთდა თერჯოლის რაიონს.

## მოსახლეობა და ადმინისტრაციული ერთეულები 
### 1932 წლის აღწერის მონაცემები 
## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ქუთაისის რაიონი
ვოიაკი

**ვოიაკი** (), ასევე ცნობილი როგორც „**გრძნობა**, **როდესაც“** — პოპულარული ინტერნეტ მიმი. გამოსახულება შავთეთრი, მელოტი და ჩაფიქრებული კაცის, რომელიც გამოიყენება ისეთი ემოციების გამოსახატავად, როგორიცაა: მელანქოლია, სინანული ან მარტოობა.

## ისტორია 
თავდაპირველად Wojak („ვოიაკი“) გერმანულ იმიჯბორდ Krautchan-ის ინტერნაციონალურ განყოფილებაში ერთ-ერთი პოლონელი მომხმარებლის მეტსახელი იყო. მან დაიწყო ფოტოების ატვირთვა, რომელიც შემდეგ, დაახლოებით 2010 წელს, ცნობილი გახდა როგორც „ვოიაკი“. ფოტოსურათს თან ზდევდა ფრაზა „გრძნობა, როდესაც X“. ის გავრცელდა სხვა ინტერნაციონალურ იმიჯბორდებზეც, მათ შორის 4chan-ზე, სადაც 2011 წელს ვოიაკის ორმა გამოსახულებამ, წარწერით „*I know that feel bro*“-მ (ვიცი ეს გრძნობა ძმაო) მოიპოვა პოპულარობა. ვოიაკის გამოსახულება ასევე წყვილდებოდა ფრაზებთან „ეს გრძნობა“ ან „გრძნობა როდესაც“.

2016 წელს გამოჩნდა ვოიაკის დამცინავი ან რეფორმირებული ბუნება (ასევე ცნობილი, როგორც Brainlets „პატარატვინა“), რომელიც გამოიყენებოდა, როგორც ინტელექტუალურ მოსაზრებაზე დაცინვის საშუალება. 2018 წელს კრიპტოვალუტის კოლაფსთან დაკავშირებით შეიქმნა ვარდისფერი ვოიაკი, რომელიც 4chan-ის /biz/ განყოფილებაში გამოიყენებოდა კრიპტოვალუტით მოვაჭრეების მიერ, რათა გამოეხატათ მწუხარება დანაკარგზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტ-მიმები
ნინო ბატონიშვილი

მინი|ნინო ფარნავაზის ასული ბაგრატიონის აკლდამა.
**ნინო ბატონიშვილი** (ნინო ფარნაოზის ასული ბაგრატიონი; დ. 28 სექტემბერი, 1802 — გ. 1 სექტემბერი, 1828, სანქტ-პეტერბურგი) — ფარნაოზ ბატონიშვილის ქალიშვილი.

## ბიოგრაფია
1822 წელს გაჰყვა ცოლად ალექსანდრე დადიანს, რომლისაგანაც შეეძინა შვილი ნიკოლოზი (1824-1829).

გარდაიცვალა 1828 წელს. დასაფლავებულია თავის მცირეწლოვან შვილთან ერთად ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.

აკლდამას ამშვენებს შემდეგი წარწერა:

Здесь почiетъ прахъ Княгини Нины Фарнавазовны Дадiановой 
дочери Грузинскаго Царевича, Супруги Камеръ Юнкера Россiй
скаго Императорскаго Двора Князя Дадiана; родившейся 1802-го 
Года Сентября 28-го дня и скончавшейся 1828-го Года Августа 31-го дня. 
Воспоминанiе о добродетеляхъ и о милыхъ свойствахъ сей неж
нейшей матери и обожаемой супруги пребудетъ въ векъ для не
утешеннаго семейства неизчерпаемымъ источникомъ слезъ проли
ваемыхъ въ душевномъ прискорбiи.

Здесь вмъсте съ прахомъ матери своей покойтся младенецъ князь Николай Дадiанъ 
родившiйся 1824 года сентября 29-го дня и скончалься 1829-го года Октября 5-го дня.

## რესურსები ინტერნეტში
* Памятник Дадиановой Hине Фарнавазовне, княгине (1802-1828). Настенная доска с киотом 

კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1828
მიხეილ ახმეტელი

**მიხეილ ახმეტელი** (დ. 1895, ბორჯომი — გ. 1963, მიუნხენი, გფრ) — ქართველი პოლიტოლოგი, პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე, სოვეტოლოგიის გერმანული სამეცნიერო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ქართული ემიგრაციის ცნობილი წარმომადგენელი. 

დაიბადა აზნაურის, სასულიერო პირის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზია (1914). სწავლობდა ხარკოვის უნივერსიტეტში (1914–1917). სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ თანაუგრძნობდა ხელისუფლების სათავეში მოქცეულ სოციალ-დემოკრატებს, რომელთა შორისაც იყო მისი ბიძა ვლადიმერ ახმეტელი, საქართველოს ელჩი გერმანიაში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ დანიშნული სტიპენდიით 1919 წელს გაიგზავნა გერმანიაში სწავლის გასაგრძელებლად.

საბჭოთა რუსეთის საქართველოს დემოკრატიული რესბუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ მიიღო გერმანიის მოქალაქეობა. დაამთავრა იენის უნივერსიტეტი და 1925 წელს იქვე დაიცვა დისერტაცია ფილოსოფიის დირექტორის ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს შეუდგა აგრარული მეცნიერებების შესწავლას. მისი ნაშრომები იბეჭდებოდა გერმანიაში გამომავალ სამეცნიერო ჟურნალებში. გამოსცა ფუნდამენტური გამოკვლევები სსრ კავშირისა და აღმოსავლეთ ევროპის აგრარული პოლიტიკის, ბოლშევიზმის ისტორიის, ძირითად საკითხებზე. მათ შორის გამოირჩევა წიგნი „აგრარული პოლიტიკა საბჭოთა კავშირში და მისი შედეგები“ (1942), რომელიც საერთაშორისო დონის სოვეტოლოგიური გამოკვლევაა. ითვლება სოვეტოლოგიის სკოლის ერთ-ერთ ფუძემდებლად. ზოგჯერ წერდა ფსევდონიმით „კონსტანტინ მიხაილი“. ახლო ურთიერთობაში იმყოფებოდა ქართული და სხვა კავკასიელი ერების ემიგრაციის ცნობილ წარმომადგენლებთან. მოღვაწეობდა აღმოსავლეთ ევროპის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1927-1934).  1937-1940 წლებში ხელმძღვანელობდა ამ ცენტრს, რომელსაც ვანზეეს ინსტიტუტსაც უწოდებდნენ. პარალელურად მუშაობდა ბრესლაუს უნივერსიტეტში ჯერ პრივატ-დოცენტის, ხოლო შემდეგ პროფესორის თანამდებობაზე. ასევე მოღვაწეობდა ბერლინის ჰუმბოლდტის სახელობისა (1939-1945) და მიუნხენის უნივერსიტეტებში (1945 წლიდან). 

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ალექსანდრე ნიკურაძესთან ერთად, ხელმძღვანელობდა  აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნებისა და სსრ კავშირის შემსწავლელ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. იყო გერმანიის მეშვეობით კავკასიის განთავისუფლების მომხრე, რომლის ძირითად მიზანს წარმოადგენდა კავკასიური კონფედერაციის ჩამოყალიბება საქართველოს ჰეგემონიითა და გერმანიის პროტექტორატით. 1943 მკაცრად გააკრიტიკა გერმანიის პოლიტიკა აღმოსავლეთით დაპყრობილი ტერიტორიის მოსახლეობის მიმართ, რის გამოც დაპატიმრებას ძლივს გადაურჩა. ომის დასრულების შემდეგ დასახლდა მიუნხენში, სადაც მისი აქტიური მონაწილეობით დაფუძნდა აღმოსავლეთ ევროპისა და სსრ კავშირის შემსწავლელი ახალი სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. ეწეოდა აქტიურ საზოგადოებრივ პოლიტიკურ საქმიანობას. იყო გერმანიაში არსებული ქართველთა სათვისტომოს გამგეობის წევრი და იმავე ქვეყანაში გამომავალი ქართული ემიგრანტული პრესის აქტიური თანამშრომელი, ანტიბოლშევიკური და ანტისაბჭოური მოძრაობის გამოჩენილი და წარმომადგენელი დასავლეთ ევროპაში, ერთ-ერთი დამფუძნებელი „ანტიბოლშევიკ ერთა ბლოკისა“.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი კოლაბორაციონისტები
მ
ქუდიანი ფეიქარა

**ქუდიანი ფეიქარა** () — ფრინველი ფეიქარასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 15–18 სმ. გამრავლების პერიოდში მამლებს აქვთ კაშკაშა ყვითელი შეფერილობა. თავი და ფრთები შავი ფერისაა. დანარჩენ დროს დედალი და მამალი თითქმის ერთნაირად გამოიყურებიან. 

ცოცხალი, კოლონიებად მობუდარი ფრინველებია, რომლებიც ბუდეებს ბალახისაგან აკეთებენ და ეს ბუდეები მჭიდროდ განლაგებულ ლობიოს პარკებს წააგავს. მშენებლობისას ხშირად შეიმჩნევა ტოტებზე თავით დაბლა ჩამოკიდებული და ფრთებაქანავებული მამლები. უმეტესად დედალი კრუხობს და ბარტებსაც ის კვებავს. 

გავრცელებულია სუდანიდან და სამხრეთი ეთიოპიიდან ანგოლასა და სამხრეთ აფრიკის კაპის პროვინციამდე. ბინადრობენ ტყის განაპირა ნაწილებში, აგრეთვე სოფლის მეურნეობის ფართობებსა და სოფლებში. პარაზიტი ფრინველების (მაგ., გუგული) საწინააღმდეგოდ, ფრინველთა ევოლუციის დროს, ნიღბოსან ფეიქარებს განუვითარდათ ეფექტიანი დაცვის უნარები, მაგალითად, კვერცხის ისეთი შეფერილობა, რაც ადვილად გამოარჩევს მას გუგულის კვერცხისაგან.

## ლიტერატურა 
* Horst Bielfeld: 300 Ziervögel kennen und pflegen, Ulmer Verlag, Stuttgart 2009, ISBN 978-3-8001-5737-2.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფეიქარა
ბათუმის გადმოცემა ბრიტანელთა მიერ

**ბათუმის გადმოცემა ბრიტანელთა მიერ** — ოსმალების მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისათვის ბათუმის გადმოცემის პროცესი.

1918 წლის 4 ივნისის საქართველო-ოსმალეთის ბათუმის საზავო ხელშეკრულების თანახმად, საქართველომ დაადასტურა ოსმალეთის დაქვემდებარებაში ბათუმის, არტაანის და ყარისის ოლქების, ახალციხის და ახალქალაქის მაზრების გადასვლა. მსოფლიო ომში  დამარცხების და მუდროსის ზავის ხელმოწერის შემდეგ ოსმალეთმა დატოვა ოკუპირებული ტერიტორიები. 19 დეკემბერს ოსმალებმა დატოვეს ბათუმი, სადაც 1919 წლის იანვრამდე შევიდნენ დიდი ბრიტანეთის წარმომადგენლები. ბათუმში დაინიშნა გენერალურ-გუბერნატორი, რომელმაც ადგილობრივი ლიდერების მონაწილეობით შექმნა საბჭო. ქალაქის თვითმართველობა შეუდგა არჩევნებისთვის მზადებას. ადგილობრივი მოსახლეობა მოითხოვდა ადგილობრივ ლიდერთა მეტ ჩართულობას  რეგიონის მართვაში და აპროტტესტებდა ბრიტანელი ჯარისკაცების თვითნებობას. 1919 წლის 31 აგვისტოს სამუსლიმანო საქართველოს წარმომადგენელთა პირველმა ყრილობამ მიიღო ფართო ავტონომიის საფუძველზე ბათუმის ოლქის საქართველოსთან შეერთების გადაწყვეტილება.  

1919 წლის 9 სექტემბერს დაიწყო საქართველოდან და აზერბაიჯანიდან  ბრიტანეთის ჯარის გასვლა. 1920 წლის თებერვალში საბოლოოდ გავიდნენ ინგლისელი სამხედროები. დაწესდა საზღვაო მიმოსვლა ბათუმიდან ოდესისა და სტამბულის მიმართულებით. ბათუმის ოლქში შემოსვლა დაიწყეს თურქეთის სამხედროებმა. 1920 წლის  მარტში ბათუმში ჩატარდა ქალაქის საბჭო. სამუსლიმანო საქართველოს მეჯლისის თავჯდომარემ მემედ აბაშიძემ მემორანდუმით მიმართა ბრიტანეთის უმაღლეს კომისარს კავკასიაში ოლივერ უორდროპს, გადაწყვეტილიყო ოლქის საკითხი. 1920 წლის აპრილში სან-რემოს საზღვაო კონფერენციაზე, იტალიის პრემიერ ნიტტის თავჯდომარეობით. განიხილებოდა ბათუმის საკითხი. პარალელურად ბათუმის ოლქის წარმომადგენლთა ყრილობამ მიიღო რეზოლუცია: „ქალაქ ბათუმის და ბათუმის ოლქის დედასამშობლო საქართველოსთან ავტონომიურ გაერთიანების შესახებ“. მათ გააპროტესტეს პარიზის კონფერეციის გადაწყვეტილება ბათუმის ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულად გამოყოფის და მასზე ერთა ლიგის განსაკუთრებული მანდატის დაწესებაზე. საბოლოოდ, ანტანტის უმაღლესი საბჭოს თანხმობით 1920 წლის ივლისში ბათუმში ქართული ჯარი შვიდა გენერალ გიორგი კვინიტაძის სარდლობით. 

დაწესდა შეთანხმებული მოქმედება აჭარის მეჯლისისა და საქართველოს დამფუძნებელ კრებას შორის სამუსლიმანო საქართველოს ავტონომიის პირობების მოსამზადებლად, რაც აისახა აისახა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუიაში. პარალელურად, ბათუმში მუშაობდა  მთავრობის საგანგებო რწმუნებული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
ჰაფელი

**ჰაფელი** () — მდინარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ გერმანიაში, რომელიც გადის პომერანიის, ბრანდენბურგის, ბერლინის, საქსონია-ანჰალტის ტერიტორიებს. წარმოადგენს მდინარე ელბის მარჯვენა შენაკადს და შეადგენს 325 კილომეტრს სიგრძეში. თუმცა, სათავიდან შესართავამდე პირდაპირი დაშორება მხოლოდ 94 კილომეტრს შეადგენს.

ჰაფელი, სიგრძის დიდ ნაწილზე სანაოსნოდ ვარგისია და იგი მნიშვნელოვან საკავშირო ფუნქციას ასრულებს გერმანიის აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის, აგრეთვე მის ფარგლებს გარეთ.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
კატეგორია:ბრანდენბურგის მდინარეები
ტრეზინის სახლი

**ტრეზინის სახლი** () — XVIII საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი. აგებულია ბაროკოს არქიტექტურულ სტილში. მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. მისამართი უნივერსიტეტის სანაპირო, სახლი № 21. არის სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტი. აგებულია 1721-1723 წლებში. ქალაქის ისტორიული და კულტურული ღირსშესანიშნაობა, ადგილის სადაც ცხოვრობდა არქიტექტორი დომენიკო ტრეზინი. მიწის ნაკვეთი არქიტექტორის სახლის ასაგებად 1721 წელს გამოყო თავად პეტრე I-მა. 

## ისტორია 
ეს მიწის ნაკვეთი პირველად მოიხსენიება 1721 წლის 19 სექტემბერს, როდესაც იმპერატორმა პეტრე I-მა ეს ადგილი გადასცა არქიტექტორ დომენიკო ტრეზინის საკუთარი სახლის ასაშენებლად. სავარაუდოა, რომ შენობის პროექტი შეასრულა თავად არქიტექტორმა. შენობა აგებულია პეტრესეული ბაროკოს სტილში, ორსართულიანია და დგას მაღალ ცოკოლზე. 

მშენებლობა ძალიან ნელა მიმდინარეობდა: საფუძველი 1723 წელს ჩაუყარეს და მშენებლობა ჯერ კიდევ 1726 წლისათვის არ იყო სახურავამდე მიყვანილი. 

ამ სახლში რამდენიმე წელი ცხოვრობდა ტრეზინი ოჯახთან ერთად. ორ ოთახში მან განათავსა ე. წ. სკოლა, სადაც იგი მოსწავლეებთან ერთად მუშაობდა. მას შემდეგ, რაც 1734 წელს ტრეზინი გარდაიცვალა, შენობა გადაეცა მის ქვრივსა და შვილებს. 

დიდი ხნის განმავლობაში შენობა უცვლელი სახით იყო შემონახული, თუმცა XIX საუკუნის დასაწყისში მიაშენეს ფლიგელი. შემდეგი გადაკეთება მოახდინა შენობის ახალმა მფლობელმა ე. ი. კლოჩკოვმა. 1949 წელს კიდევ ერთხელ მოხდა შენობის გადაკეთება კლასიციზმის სტილში. 2014 წელს სახლის წინ აღმართეს ტრეზინის ძეგლი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Дом Трезини 
* Дом Трезини
* Дом зодчего Д. Трезини 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ტრეზინის ძეგლი

**ტრეზინის ძეგლი** () — არქიტექტორისა და ინჟინერის დომენიკო ტრეზინის ძეგლი მდებარეობს ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში, ტრეზინის მოედანზე, ტრეზინის სახლის წინ, უნივსერიტეტის სანაპიროსა და ბლაგოვეშჩენსკის ხიდის ახლოს ვასილეოსტროვსკის რაიონში. 

## ისტორია 
დომენიკო ტრეზინის ძგლის აგების იდეა დაიბადა ჯერ კიდევ 1990-იან წლებში. ძეგლის მოქანდაკეა პავლე პეტრეს ძე იგნატიევი. იგი ძეგლზე მუშაობდა 1995 წლიდან. ეს იყო ახალგაზრდა მოქანდაკის სასწავლო დავალება. ამ სასწავლო დავალებიდან მომდევნო წლებში წარმოიშვა თანამედროვე დიდი პროექტი. 1999 წელს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორმა ვლადიმერ იაკოვლევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას ტრეზინს ძეგლის შექმნის შესახებ. მაგრამ დიდი ხნის განმავლობაში სკულპტურის დასამზადებლად ვერ მოიძიეს თანხები და 2000-იანი წლების დასასრულს დაფინანსება საკუთარ თავზე აიღო ჟორნოს ფონდმა, ამ ვითარებაში ძეგლის შექმნამდე 17 წელი გავიდა. პ. პ. იგნატიევმა ტრეზინი გამოსახა ქურქში ჩაცმული, ფეხზე მდგომი. ბრინჯაოს ფიგურის ზომაა 5,5 მეტრია. ძეგლი ჩამოასხეს პოდმოსკოვიეს ქარხანაში. 

პირველად დომენიკო ტრეზინის ძეგლი ექსპერტებს აჩვენეს 2012 წლის მაისში. ამის შემდეგ შქანვაკებაში ეიტანეს მცირე კორექტირება: ტრეზინის ფეხები და ტანსაცმელი უფრო მასიური გახადეს. ასევე შეცვალეს ქურქის ფორმაც, რამაც გამოიწვია ძეგლის შექმნის გადავება კიდევ რამვენიმე თვით. ასევე დროიში გაიწელა ძეგლისთვის ადგილის შერჩევის საკითხიც. 

ძეგლი კვარცხლბეკზე შედგეს 2013 წლის 17 დეკემბერს, ხოლო საზეიმო გახსნა გაიმართა 2014 წლის 19 თებერვალს, რომელშიც მონაწილეობდნენ ძეგლის ავტორი, სანქტ-პეტერბურგის მთავრობის წარმომადგენლები, რაიონული ადმინისტრაციის თანამდებობის პირები, ასევე შვეიცარიისა და იტალიის გენერალური კონსულები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ძეგლები