open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვლადიმერ დონაძე

**ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლის ძე დონაძე** (დ. 5 მარტი, 1905, ოზურგეთი, — გ. 10 დეკემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი მუსიკათმცოდნე, პედაგოგი. ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1958), პროფესორი (1956), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958).

დაამთავრა თბილისის კონსერვატორიის მუსიკათმცოდნეობის ფაკულტეტი (1934), ლენინგრადის კონსერვატორიის ასპირანტურა (1937). 1937 წლიდან მუშაობდა თბილისის კონსერვატორიაში, სადაც იმავე წელს დააარსა მუსიკის ისტორიის კათედრა (1937-1976 — კათედრის გამგე). პირველმა დაამუშავა და შემოიღო, როგორც სასწავლო საგანი, ქართული მუსიკის ისტორიის სპეციალური კურსი. ითვლება ქართული საისტორიო მუსიკალური მეცნიერებისა და პროფესიული მუსიკალური კრიტიკის ფუძემდებლად. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფიული ნარკვევები ქართველ კომპოზიტორებზე (მ. შ. „ზაქარია ფალიაშვილი“ — ზ. ფალიაშვილის სახელობის პრემია, 1972), შრომები ფრანც შუბერტის სიმფონიური შემოქმედების შესახებ და სხვ.   
## ბიბლიოგრაფია
* შალვა მშველიძე (მონოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1946; 
* Симфония си минор Шуберта, წგ.: Очерки по истории и теории музыки, Л., 1940;
* Музыкальное наследие Грузии (классический период), კრ.: Грузинская музыкальная культура, М., 1957; 
* Захарий Палиашвили, М., 1958 (2 изд., М., 1971); 
* Очерки по истории грузинской советской музыки, ч. 1, Тб., 1975; 
* Симфонии Шуберта, კრ.: Музыка Австрии и Германии XIX века, кн. 1, М., 1975.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:ქართველი მუსიკათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგები
მარე ვინტი

**მარე ვინტი** (, დ. 15 სექტემბერი, 1942, ტალინი — გ. 10 მაისი, 2020) — საბჭოთა და ესტონელი მხატვარი-გრაფიკოსი. ცნობილია, როგორც „იდეალური პეიზაჟების“ ნაწარმოებების ავტორი.

## ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა მე-9 საშუალო სკოლა. 1962-1967 წლებში სწავლობდა ესტონეთის სსრ ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში, დაამთავრა სპეციალობით „მინაზე მხატვარი“. 1967-1969 წლებში მუშაობდა ხელოვნების მასწავლებლად ტალინის 46-ე სკოლაში (ახლანდელი პელგულინაიას გიმნაზია), მოგვიანებით გახდა ე. წ. თავისუფალი მხატვარი.

1973 წლიდან არის სტონეთის მხატვართა კავშირის წევრი, ხოლო 1992 წლიდან — ესტონეთის გრავიურთა ასოციაციის წევრი.

ვინტის ნამუშევრები წარმოადგენილია ექსპონატების სახით ისეთ მუზეუმებში, როგორიცაა ადამსონ-ერიკის მუზეუმი (ესტონური ხელოვნების მუზეუმი), ესტონეთის ხელოვნების მუზეუმი ტალინში, ტარტუს ხელოვნების მუზეუმი, პუშკინის მუზეუმი და ტრეტიაკოვის გალერეა მოსკოვში, ლუდვიგის მუზეუმი კელნში, კონგრესის ბიბლიოთეკა აშშ-ში, ნიუ-ორლეანის ხელოვნების მუზეუმი, ზიმერლის მუზეუმი ნიუ-ჯერსში, ლაპეენრანტას ხელოვნების მუზეუმი ფინეთში და მრავალი სხვა.
*საქალაქო პრიზი გრაფიკაში მე-11 საერთაშორისო ბიენალეზე ლუბლიანაში (1975)

### სახელმწიფო ჯილდოები 
*თეთრი ვარსკვლავის ორდენი, IV კლასი (2015)

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ტალინში დაბადებულები
ევგენია დონცოვა

**ევგენია პავლეს ასული დონცოვა** (; დ. 19 დეკემბერი, 1924, დონის როსტოვი, — გ. 11 აგვისტო, 2006, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე რუსი სცენოგრაფი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1950). ამავე წლიდან თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატული თეატრის მხატვარი იყო, 1964 წლიდან — მთავარი მხატვარი. გააფორმა სპექტაკლები: ა. სერაფიმოვიჩის „რკინის ნიაღვარი“ (1964), ედუარდო დე ფილიპოს „ცილინდრი“ (1970), ვ. შუქშინის „ენერგიული ადამიანები“ (1974), ა. ფადეევის „ახალგაზრდა გვარდია“ (1975), ა. ოსტროვსკის „უმზითვო“ (1982), პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“ (1974; ოდესის ოპერისა და ბალეტის თეატრი); ა. არუთინიანის „საიათნოვა“ (1973; აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრი) და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ემიდიო დორტელი დ'ასკოლი

'''ემიდიო დორტელი დ'ასკოლი''' () — XVII საუკუნის I ნახევრის იტალიელი მისიონერი, დომინიკელთა ორდენის ბერი.

1624–1634 წლებში დორტელი დ'ასკოლი იყო დომინიკელთა მისიის პრეფექტი კაფისა და ყირიმის თათრებთან. მას ეკუთვნის შავიზღვისპირეთის თათრებისა და ჩერქეზეთის დაწვრილებითი აღწერილობა, აგრეთვე სამეგრელოს მოკლე მიმოხილვა.
## ბიბლიოგრაფია
* Д’Асколи, Эмиддио Дортелли. Описание Чёрного моря и Татарии / Сост. доминиканец Эмиддио Дортелли д’Асколи, префект Каффы, Татарии и проч. 1634. Предисл.: А. Бертье-Делагард — Одесса : «Экон.» тип. и лит., 1902. — [4], IV, 86 с.; 27.
## ლიტერატურა
* Полиевктов М. А., Европейские путешественники ХIII–ХVIII вв. по Кавказу, Тфл., 1935.

კატეგორია:იტალიელი მისიონერები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ივანე ტყეშელაშვილი

**ივანე ტყეშელაშვილი** (დ. 1 აგვისტო, 1864,  ქუთაისი, რუსეთის იმპერია —  გ. 1942, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფარმაცევტი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. 

## ბიოგრაფია 
ივანე სოფრომის ძე ტყეშელაშვილი დაიბადა ქუთაისში, მაღლაკელი ხის მოხელის ოჯახში. 1885 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. მუშაობდა თბილისში აივაზოვის თავისუფალ აფთიაქში. მოგვიანებით მან წარმატებით ჩააბარა გამოცდები მოსკოვის უნივერსიტეტში და ფარმაცევტის დამხმარე წოდება მიიღო. ცოდნის გაღრმავების მიზნით ტყეშელაშვილი პეტერბურგში გაემგზავრა და მან სპეციალური სტიპენდია მიიღო უმაღლესი ფარმაცევტული განათლების მისაღებად, შემდეგ კვლავ მოსკოვის უნივერსიტეტში დაბრუნდა და დაამთავრა პროვიზორის დიპლომით. 1899 წელს ივანე ტყეშელაშვილმა დაიცვა სამაგისტრო დისერტაცია. ის ითვლება ფარმაცევტიკაში პირველ ქართველ მაგისტრად. მოგვიანებით ივანე ტყეშელაშვილი საქართველოში დაბრუნდა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მუშაობდა  მასწავლებლად. 

ივანე ტყეშელაშვილმა ცხოვრება ტრაგიკულად დაასრულა, იგი 1942 წელს თბილისში დააპატიმრეს, როგორც ეჭვმიტანილი.

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
ივანე ტყეშელაშვილი ითვლება პრესაში გამოქვეყნებული ამოცანის პირველ ქართველ ავტორად.
 

**ამოხსნა:**

**1. ლg1**

## ლიტერატურა 
* 
* 
* კოტე ცხადაძე, „წამალთმცოდნეობის გონების სარკე“, N3, ნოემბერი, 1995

კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1864
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფარმაცევტები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
თინა დონჟაშვილი

**თინა გიორგის ასული დონჟაშვილი** (დ. 21 სექტემბერი, 1916, თბილისი, — გ. 17 მარტი, 1993) — ქართველი მწერალი.

დაამთავრა მოსკოვის I სამედიცინო ინსტიტუტი (1941). საბჭოთა კავშირის არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში.  

1947 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი მოთხრობა „ვერ მიგატოვებ“; ომის თემაზე აქვს შექმნილი რომანი „განთიადი“ (1950) და მოთხრობა „ჩემი მეგობარი“ (1963); ყურადღებას იპყრობს ასევე მისი რომანები — „ალაზანზე“ (1956) და „გონჯაურა“ (1988), რომელშიც ასახულია ასახულია 1951 წლის რეპრესიები; აგრეთვე კრებულები: „ვერ მიგატოვებ“ (1971), „შორ გზაზე“ (1976); ნარკვევების კრებულები: „შრიალებდეს ტყე“ (1961), „მთებში“ (1967), „ალისფერი ვარდები“ (1971), „მთა და ბარი“ (1974); ავტორია პიესებისა: „ახალი ქართლი“ (1948), „გამარჯვებულთა ღიმილი“ (1949, დაიდგა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1916
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1993
კატეგორია:ქართველი ქალი მწერლები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
მერაბ დონაძე

**მერაბ გენადის ძე დონაძე** (დ. 17 ივლისი, 1937, თბილისი, — გ. 16 დეკემბერი, 2010, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი), საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1983).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (1961), პარალელურად — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1962–1981 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი, 1975-1977 წლებში — კიევის საოპერო თეატრის სოლისტი. 1993–2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის გენერალურ დირექტორად. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. სიცოცხლის ბოლომდე თანამშრომლობდა ვაჟა აზარაშვილთან (კონცერტებით შემოიარეს საქართველოს ქალაქები). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

## ჯილდოები და აღიარება
* 1961 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1997 — ღირსების ორდენი
* 1997 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2010
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ჯვრის პოვნის საკითხავი MS 1600

**ჯვრის პოვნის საკითხავი MS 1600** — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი. 

## აღწერა
ხელნაწერი შედგება 2 ფურცლისგან; შესრულებულია ეტრატზე (ზომები 23×20 სმ.), გადაწერილია ფსევდო ათანასეს ჯვრის საკითხავი. ქართულ ხელნაწერ ტრადიციაში ეს ჰომილია ფრაგმენტის სახით გვხვდება მხოლოდ კლარჯულ მრავალთავში (ხეც A 144, 208r). კოლექციის ვებგვერდზე გამოტანილი ინფორმაციის თანახმად, შოიენის ეს ხელნაწერი უკავშირდება ლაიფციგის უნივერსიტეტის God. Ms. V 1096. UB ერთეულს, რომელიც 3 სხვადასხვა ქართული ფრაგმენტისგან შედგება (შდრ. God. Ms. V 1096. UB). მთავრულით. ლაიფციგის ხელნაწერი ფურცლების დღეისათვის მღებული რაობისა და ზომების მიხედვით, კავშირი შოიენისა და ლაიფციგის ფურცლებს შორის ნაკლებ სავარაუდოა. ვფიქრობთ, მხოლოდ ორივე ფრაგმენტში სრულყოფილი ტექსტოლოგიურ-კოდიკოლოგიური შესწავლა გასცემს პასუხს წამოჭრილ კითხვას. დასაწყისი recto: „მყოფელი ორსახედ ვითარცა თქუათ ანუთუ მიუღებიეს აქავე სასყიდელი მათი ნაცვალად საქმისა მათისა მსგავსად თქუმულისა მის რომელი ითქუა...“

Georgian manuscript MS 1600 (1r).jpg
Georgian manuscript MS 1600 (1v).jpg
Georgian manuscript MS 1600 (2r).jpg
Georgian manuscript MS 1600 (2v).jpg

## ისტორია
შედიოდა შოენის ქართულ ხელნაწერთა კოლექციაში. 2019 წლის 10 ივლისს კრისტის აუქციონზე ხელნაწერი გაიყიდა 25 ათას გირვანქა სტერლინგად.

## რესურსები ინტერნეტში
*შოენის ქართული ხელნაწერის კოლექცია

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ხელნაწერები
ველიმირ კალანდაძე

**ველიმირ კალანდაძე** (დ. 10 მაისი, 1935, ლაგოდეხი, საქართველოს სსრ —  გ. 27 ოქტომბერი, 2017, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფიზიკოსი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (1979), საერთაშორისო ოსტატი (1984), პრაქტიკულ თამაშში იყო ოსტატობის კანდიდატი. იყო საერთაშორისო კონკურსების პრიზიორი: I პრიზი - „ლელო“ (1961, ვაჟა ნეიძესთან ერთად), ოლიმპიური კონკურსი (1976, დავით გურგენიძესთან ერთად), „შახმატი ვ სსსრ“ (1979), „64-შახმატნოე ობოზრენიე“ (1984) და სხვ. 

## ბიოგრაფია 
ველიმირ კალანდაძე 1950-იანი წლებიდან მამამისთან - იოსებ კალანდაძესთან - ერთად აქვეყნებდა საჭადრაკო ამოცანებს გაზეთ „ლელოში“, მოგვიანებით დამოუკიდებლად დაიწყო კომპოზიციების შედგენა. ამავე პერიოდში მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი და რამდენიმე წელიწადი სპეციალობით იმუშავა სამეცნიერო დაწესებულებებში. 

ველიმირ კალანდაძეს პროფესიული ჭადრაკიც იტაცებდა. მას მონაწილეობა მიუღია საქართველოს ჩემპიონატის ნახევარფინალში. მას წლების მანძილზე მიჰყავდა საჭადრაკო განყოფილება გაზეთებში - „მოლოდიოჟ გრუზიი“ და „საქართველოს რესპუბლიკა“. 

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
აღნიშნული ნაწარმოები ინგლისელი საჭადრაკო კომპოზიტორის, ჟურნალ „ენდგეიმის“ მთავარი რედაქტორის ჯონ როიკროფტის თავმჯდომარეობით 1990 წლის საუკეთესო ეტიუდად გამოცხადდა. 

**ამოხსნა:**

**1. ეf3+ მფe8**
**2. ეf7! ეa8**
**3. მფg7 ეc8**
**4. მფf6 d3** 
**5. ეe7+ მფf8** 
**6.ეh7 ე:c8**
**7.ეd7 d2**
**8.ეd8+ მფh7**
**9.ე:c8 d1ლ**
**10.ეh8+ მფ:h8**
**11.c8ლ+ მფh7**
**12.ლh3+ ლh5**
**13.ლd7+ მფh6**
**14.ლg7#**
კონკურსის ჟიურიმ აღნიშნა: „ეფექტური თამაში ჯერ ეტლების, შემდეგ კი ლაზიერების დაბოლოებაში ლამაზი შამათით გვირგვინდება. ენდშპილის შეცვლის ეს რთული მაგალითი საუცხოო ქმნილებად მოგვევლინა“.

**ამოხსნა:****1. ლf4+! &nbsp;მფe6** (მფe7)
**2. ლf7+! &nbsp;მფxf7.** &nbsp;მაგრამ არა 2. ...მფd8 3. ლe8+ მფc7 4. d8=ლ#, ასევე წაგებისკენ მივყავართ 2. ...მფd6 3. d8=ლ+ მფc6 4. ლxb7 +–
**3. d8=მ+ &nbsp;მფf6+**
**4. მxb7 &nbsp;მფe5**
**5. მფg6** &nbsp;**მფd4**
**6. მფf5 &nbsp;მფc3**
**7. მფe4 &nbsp;მფb2**
**8. მფd3 &nbsp;მფxa2**
**9. მფc2 &nbsp;მფa1**
**10. მc5 &nbsp;მფa2**
**11. მd3 &nbsp;მფa1**
**12. მc1 &nbsp;a2**
**13. მb3#**

აღნიშნული ეტიუდი 2009 წელს მსოფლიოს საჭადრაკო კომპოზიციის კონგრესზე, რომელიც 2009 წელს რიო დე ჟანეიროში გაიმართა, წლის საუკეთესო ეტიუდად დასახელდა.

## ბიბლიოგრაფია 
* 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ლაგოდეხში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
მერაბ კილაძე

**მერაბ კილაძე** (დ. 2 ივნისი, 1959, ჭიათურა — გ. 22 დეკემბერი, 2016) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1985–1988 წლებში მუშაობდა ჭიათურის ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში. 1988–1990 წლებში იყო თბილისის ექსპერიმენტულ კლინიკურ სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური ორდინატორი. 1990 წლიდან თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს თორაკოაბდომინალური კლინიკის თანამშრომელია. ავტორია 19 სამეცნიერო ნაშრომის ჰეპატობილარული სისტემის პრობლემებზე.

1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — ექსტრაკორპორალური დეტოქსიკაცია და იმუნოკორექცია ბილიარული სისტემის ჩირქოვან–სეპტიკური დაავადების კომპლექსურ მკურნალობაში.

## ჯილდოები 
* 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 2001 — ღირსების ორდენი
* 1998 — გრიგოლ მუხაძის სახელობის მედალი
* 1998 — ლაპაროსკოპიული ქირურგიის სერთიპიკატი (იტალია)
* 1997 — ლაპაროსკოპიული ქირურგიის სერთიპიკატი (აშშ)
* 1997 — ღირსების მედალი

## ბიბლიოგრაფია 
* ლაპაროსკოპული ქირურგია (თანაავტორი). — თბილისი, 2013. გვ. 432. — ISBN 978-9941-0-5854-7

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. — თბ., 2000 გვ. 155;
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 6/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი.- თბ., 2003. გვ. 200

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2024)
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ანტონ ინოველი

**ანტონ ინაშვილი (ანტონ ინოველი) ** (დ. 17 იანვარი, 1898, თბილისი — გ. 1987, იქვე) — ქართველი მომღერალი (ბარიტონი). საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1956). ცნობილი მომღერლების - სსრკ სახალხო არტისტის სანდრო ინაშვილისა და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის გრიგოლ ინაშვილის ძმა.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი (ვოკალური).

1918 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (ბარიტონი), საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. 1927 წლიდან დაიწყო საესტრადო-საკონცერტო მოღვაწეობა. 1931 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო ესტრადის მსახიობია (სოლისტი-მომღერალი). 1939 წლიდან — აფხაზეთის სახელმწიფო ესტრადის სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1941-1947 წლებში იყო აფხაზეთის ფილარმონიის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1947 წლიდან საქართველოს ფილარმონიის სოლისტია. 1954-1956 წლებში — საორკესტრო მუსიკოსების ბიუროს დირექტორი.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1956 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი

## ლიტერატურა
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბილისი. 2015. გვ. 222.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საოპერო მომღერლები
კატეგორია:ბარიტონები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ჯემალ მახათაძე

**ჯემალ მახათაძე** (დ. 12 აგვისტო, 1935, ზესტაფონი, საქართველოს სსრ —  გ. 23 დეკემბერი, 2009, ზესტაფონი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ეროვნული ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციების ამოხსნასა და შედგენაში, ზესტაფონის საჭადრაკო კლუბის დირექტორი. 

## ბიოგრაფია 
ჯემალ მახათაძე დაიბადა ზესტაფონში, ამავე ქალაქში ვაჟთა მეხუთე სკოლაში სწავლობდა. მასზე ბავშვობაში დიდი გავლენა მოახდინა ქართულად თარგმნილმა ემანუელ ლასკერის საჭადრაკო სახელმძღვანელომ. მოგვიანებით ის ორჯერ გახდა ზეტაფონის რაიონის ჩემპიონი, ამავე დროს დაიწყო ჟურნალ-გაზეთებში გამოქვეყნებული საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების ამოხსნა. 

1954 წელს მან ზესტაფონში ვერცხლის მედლით დაამთავრა საშუალო სკოლა და სწავლა ქუთაისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სოფლის მეურნეობის პროდუქტთა გადამუშავების ტექნოლოგიურ ფაკულტეტზე გააგრძელა, რომელიც 1961 წელს დაამთავრა. 

1955 წელს ჯემალ მახათაძის ორსვლიანი ამოცანა „ახალგაზრდა კომუნისტში“ დაიბეჭდა.
 
## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:**

„ეტიუდი ორი ფაზისგან შედგება. პირველ მათგანში განხორციელებულია ე.წ. „მხედრულის“ თემა. მისი არსი ორი მხედრის და შავი მეფის ლამაზ მოძრაობას შეიცავს... მხედრის მოძრაობის დამთავრების შემდეგ მოახერხა ისეთი პოზიციის მიგნება, სადაც „მეორე“ ეტიუდური თამაშია საჭირო ყაიმის გასაკეთებლად. ერთი ფაზიდან მეორე ფაზაში გადასვლა ძალიან ბუნებრივად განხორციელდა. მეორე ფაზაში მხედარი ებრძვის შავების მხედარსა და გამსვლელ პაიკს. შავებიც მახვილგონივრულად თამაშობენ. ისინი მხედრის შეწირვით ახერხებენ ლაზიერის გაცოცხლებას, მაგრამ ამ ნაწარმოების სცენარის მთავარი გმირი მაინც თეთრი მხედარია“ (დავით გურგენიძის კომენტარი). 
**1. f8მ+! მფh6**
**2. f7+ მფh5**
**3. ეh6 მფ:h6** 
**4. fg8მ+ მფh5** 
**5. მf6+ მფ:h4**
**6. მg6+ მფ:h3**
**7. მf4+ მფh2**
**8. მg4+ მფh1** 
**9. მf2+ მფg1** 
**10. მe2+ მფ:f2**
**11. მ:c3 მფe1**
**12. მფb4 მფd2**
**13. მფb3 მფc1** 
**14. მa2+ მფb1** 
**15. მb4 მe6**
**16. მd3 მc5+**
**17. მ:c5 მფa1**
**18. მფa3 b1ლ** 
**19. მb3+** და შავები იძულებულები არიან ლაზიერი დათმონ. 

ჟიურის თქმით, „ჯემალ მახათაძემ შესრულების უბადლო ხელოვნებით შეძლო საინტერესო ნაწარმოების შექმნა, რომელიც მთავრდება მძაფრი შერკინების ფინალით. 21 სვლიან ეტიუდში მეცამეტე სვლიდან შექმნილი პოზიცია თავისუფლად შეგვიძლია ჩავთვალოთ ახალ სიტყვად ჭადრაკის თეორიაში“.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## ბმულები 
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
სოციალისტური პარტიების საერთაშორისო მუშათა გაერთიანება

**სოციალისტური პარტიების საერთაშორისო მუშათა გაერთიანება**, *ორნახევარი ინტერნაციონალი*, *2½ ინტერნაციონალი*, *ვენის ინტერნაციონალი* (1921 — 1923) — სოციალისტური პარტიების პოლიტიკური ინტერნაციონალი. მეორე ინტერნაციონალის ერთ-ერთი განაყოფი, რომელიც პოლიტიკურ სპექტრში მდებარეობს ბერნის ინტერნაციონალის რეფორმისტებსა და კომუნისტური ინტერნაციონალის რევოლუციონერებს შორის. 1923 წელს შეუერთდა სოციალისტურ მუშათა ინტერნაციონალს. აერთიანებდა ავსტრიის, ბელგიის, დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, საბერძნეთის, ესპანეთის, პოლონეთის, რუმინეთის, აშშ-ის, საფრანგეთის, შვეიცარიის და სხვა ქვეყნების ცენტრისტულ სოციალისტურ პარტიებსა და ჯგუფებს, აგრეთვე რუს მენშევიკებსა და ესერებს.

## ისტორია
შექმნეს 1921 წლის 22-23 თებერვალის კონფერენციაზე ვენაში ცენტისკენულმა პარტიებმა და ჯგუფებმა, რომლებმაც ფორმალურად გადაწყვიტეს კავშირი მეორე (ბერნის) ინტერნაციონალთან. 

1923 წლის 21 მაისში შეუერთდა მეორე (ბერნის) ინტერნაციონალს და შექმნა მუშათა სოციალისტური ინტერნაციონალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოციალიზმი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
დოტაცია

**დოტაცია** ( – საჩუქარი, შეწირულობა) — დამატებითი ანაზღაურება, მატერიალური ან ფინანსური დახმარება ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოებისთვის, საწარმოებისთვის და ფიზიკური პირებისთვის, რომელიც მათ ეძლევათ ზარალის დასაფარავად ან სხვა მიზნებისთვის. 

დოტაცია განკუთვნილია ა) იმ საწარმოებისა და დარგებისათვის, რომელთა შემოსავალი საქონლის რეალიზაციიდან ნაკლებია მის საწარმოებლად გაღებულ ხარჯებზე, მ. შ. დანაკარგების დასაფარავად; ბ) ზოგადად მთელი ქვეყნის ან მისი ცალკეული რეგიონების სხვადასხვა საჭიროებების დასაფარავად; გ) მუშაკისათვის კვებაზე, ტრანსპორტზე (სამსახურებრივი გადაადგილებისათვის), სოციალური დახმარების სახით დაბალშემოსავლიან ოჯახებზე.

საწარმოებისაკენ მიმართული დოტაცია ეხმარება მათ, რათა თავი აარიდონ გაკოტრებას, მეორეს მხრივ კი, არ დაუშვან ფასების მნიშვნელოვანი ზრდა შესაბამის საქონელსა და მომსახურებაზე. დოტაციის გარეშე წარმოების ხარჯების დაფარვა მოუწევდათ უშუალო მყიდველებს, რაც გამოიწვევდა ფასების სწრაფ ზრდას. ამასთან, გრძელვადიან პერსპექტივაში დოტაცია, რომელიც იფარება ბიუჯეტიდან, მძიმე ტვირთად აწვება ამ უკანასკნელს, წარმოქმნის მის დეფიციტს, რის გამოც საჭირო ხდება ფულის დამატებითი ემისია. დოტაციით, ფაქტობრივად, ხდება მიმდინარე ინფლაციის ნეგატიური შედეგების დროში გადავადება.

დოტაცია ფართოდ გამოიყენება, უმეტესად, ეკონომიკის სახელმწიფო-მბრძანებლურ, ადმინისტრაციულ მართვაზე დაფუძნებულ ქვეყნებში; საბაზრო ეკონომიკის მქონე ქვეყნებში თვითანაზღაურებისა და თვითდაფინანსების მოთხოვნები საკმაოდ მკაცრია, რის გამოც დოტაციის მასშტაბები ამგვარ სახელმწიფოებში ეკონომიკურზე მეტად ინსტიტუციურია. დოტაციის სახეობებია სუბსიდია, გრანტი, ტრანსფერი. დოტაცია საქართველოშიც გამოიყენებოდა საბაზრო ურთიერთობებზე გადასვლამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები
ნათელა დოღონაძე

**ნათელა რევაზის ასული დოღონაძე** (დ. 13 მაისი, 1954, მოსკოვი) — ქართველი პედაგოგი, ინგლისური და ფრანგული ენების მასწავლებელი. პედ. მეცნიერებათა დოქტორი (1998), პროფესორი (2000).

დაამთავრა თბილისის ი. ჭავჭავაძის სახელობის უცხოურ ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი (1978). 1978-1983 წლებში მუშაობდა იქვე, 1983-2009 წლებში — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, 1998 წლიდან — შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტში (2006 წლიდან პრორექტორია), არის ამავე უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის სრული პროფესორი. 1995-1997 წლებში დოღონაძე იყო საქართველოს ინგლისური ენის მასწავლებელთა ასოციაციის (ETAG) პრეზიდენტი. მისი სამეცნიერო კვლევის თემაა უცხოური ენების სასწავლო-მეთოდიკური კომპლექსის შედგენისა და გამოყენების პრობლემა მოზრდილთა სწავლებაში (ინგლისური ენის მაგალითზე).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
რომან დოღონაძე

**რომან ისიდორეს ძე დოღონაძე** (დ. 22 დეკემბერი, 1905, სოფ. ნახშირღელე, ახლანდ. თერჯოლის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 დეკემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1959), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1946 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს და საბჭოთა კავშირის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1952-1956 წლებში მივლინებული იყო ალბანეთში სოფლის მეურნეობის სამინისტროს უფროს მრჩევლად. დოღონაძემ საქართველოს პირობებში დაამუშავა ჩაისა და ზოგიერთი სხვა სუბტროპიკული კულტურის (ევკალიპტი, დაფნა, ტუნგი) აგროტექნიკის საკითხები, აქტიური მონაწილეობა მიიღო კოლხეთის დაბლობის ათვისების საქმეში.
## ბიბლიოგრაფია
* კეთილშობილი დაფნა, თბ., 1963; 
* Культура эвкалипта в СССР, М., 1952.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი  20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი   1970
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბესარიონ დოჭვირი

**ბესარიონ მიხეილის ძე დოჭვირი** (დ. 28 სექტემბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1964). 1968 წლიდან მუშაობს თსუ-ის იმავე ფაკულტეტზე, 2006 წლიდან — თსუ-ის ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. შეთავსებით 1972-1973 წლებში მუშაობდა ბერლინის უმაღლეს ეკონომიკურ სკოლაში, 1992-1995 წლებში — იენის ფრიდრიხ შილერის უნივერსიტეტში. კვლევის სფეროა: შემთხვევით პროცესთა ოპტიმალური გაჩერება, ფინანსური მათემატიკა. დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით (1999).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით დაჯილდოებულები
დრაკონციუსი

**ბლოსიუს ემილიუს დრაკონციუსი** () — V საუკუნის მიწურულის ქრისტიანი ლათინურენოვანი მწერალი. 

## ბიოგრაფია
დრაკონციუსი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა კართაგენში (ჩრდილოეთი აფრიკა), სადაც მან ტრადიციული რიტორიკული განათლება მიიღო და იურისტად მუშაობდა. თავდაპირველად ჩრდილოეთ აფრიკის ვანდალი მეფეების კეთილგანწყობით სარგებლობდა, შემდეგ კი რომის იმპერატორისადმი მიძღვნილი ლექსის გამო ვანდალთა მეფე გუნთამუნდმა (მეფობდა 484-496 წლებში) შერისხა.

დრაკონციუსის უმთავრესი ნაშრომია ქრისტიანული პოემა De laudibus dei („უფლის დიდება“), რომელიც 2 327 ჰეგზამეტრისგან შედგება. მასში ბიბლიური შინაარსის თხრობასთან შერწყმულია ეგზეგეზის, დოქტრინისა და ავტობიოგრაფიული ელემენტები. დრაკონციუსს ასევე ეკუთვნის Satisfactio („ვედრება“, მიმართული მეფე გუნთამუნდისადმი), მითოლოგიური შინაარსის ოთხი ეპილიონი („ჰილასი“, „ელენე“, „მედეა“, „ორესტე“), ეპითალამები, ეპიგრამები და სხვ.    
## დრაკონციუსის „მედეა“
დრაკონციუსის „მედეა“ არგონავტების თქმულების თავისებური ვერსიაა — დაახლოებით 600 -სტრიქონიანი ეპილიონი (მცირეტანიანი ეპიკური პოემა). მოქმედების დიდი ნაწილი (იასონისა და მედეას ქორწინება, ბავშვების დაბადება და სხვ.) ხდება კოლხეთში, რომელიც უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარე ყინულოვან სკვითიასთან არის გაიგივებული. ნაწარმოებში მედეა ყოვლისშემძლე ჯადოქარი და, იფიგენიას მსგავსად, დიანას ტაძრის ქურუმია, იასონის სახე კი ზერელე და სქემატურია. ოქროს საწმისის გამტაცებლები საბერძნეთში გაიქცევიან, მაგრამ კორინთის მაგივრად თებეს გამგებელ კრეონტთან ჩადიან. თხზულების ბოლოს გლავკეს, კრეონტისა და შვილების გარდა, მედეას შურისძიების მსხვერპლი ხდება იასონიც.

## ლიტერატურა
* Lejay, Paul (1909). "Blossius Æmilius Dracontius" . In Herbermann, Charles (ed.). Catholic Encyclopedia. Vol. 5. New York: Robert Appleton Company.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:V საუკუნის პოეტები
კატეგორია:რომაელი პოეტები
კატეგორია:ქრისტიანი პოეტები
ფერად კაკაბაძე

**ფერად კაკაბაძე** (დ. 3 ოქტომბერი, 1958, ურეკი, მახარაძის რაიონი, საქართველოს სსრ) — თურქი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. ფიდეს ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში (2014), საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში (2021), არის საქართველოს მოქალაქე.

1986 წლიდან გამოაქვეყნა 150-ზე მეტი საჭადრაკო ნაწარმოები. ყველაზე დიდ წარმატებებს მიაღწია მრავალსვლიანი ამოცანების ჟანრში.  1998-2000 წლებში მსოფლიო ჩემპიონატზე მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილებაში დაიკავა მეექვსე ადგილი, ხოლო ორჯერ (2010-2012 და 2013-2015 წლებში ) მერვე ადგილი. ფიდეს მე-10 მსოფლიო თასზე მრავალსვლიანი ამოცანების შედგენაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 

## ოჯახი 
მეუღლე: ნატალია კაკაბაძე (სურმანიძე). 
ქალიშვილი: გულნარა კაკაბაძე 
ქალიშვილი: თამარ კაკაბაძე 
ვაჟი: ანრი კაკაბაძე

## საჭადრაკო კომპოზიცია 

1. კg6+! მფg7! 2. ეf5 h5! 3. ეf7+ მფh6 4. ეh7+ მფg5 5. ეxh5+ მფf6 6. ეf5+ მფg7 7. ეf7+ მფh6 8. მფe4!! მფg5! 9.ეf5+! მფh6 10. ეh5+ მფg7 11. მფf5! მf3! 12. ეh7+ მფf8 13. ეf7+ მფe8 14.ეg7+! მფd8! 15. მd5 მh4+ 16. მფxg4! მxg6 17. ეg8+ მf8 18. ეxf8#

## ლიტერატურა 
* 

## ბმულები 
* ამოცანების შედგენის კონკურს ChessStar-2014-ის შედეგები (მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება). 
* რჩეული საჭადრაკო კომპოზიციები (ნაწილი).  
* 2018 წლის მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადის ოფიციალური საიტი 
* Bulletin 56th World Congress of chess composition 56-ე საჭადრაკო კომპოზიციის საერთაშორისო კონგრესი(F.Karmil — № 148; გვ.30;)
* ChessStar-2010-ის შედეგები, მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება კონკურსის მსაჯი: ფერად კაკაბაძე
* «Problemist Uktainy»-2013-ის შედეგები, სამსვლიანი ამოცანების განყოფილება კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი.

* უკრაინის პრობლემისტი-2014-ის შედეგები, მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი

* «Olimpiya dunyasi», მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება, 2015 კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი (стр.15)

* JT Bosko Miloseski-70-ის შედეგები, მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება, 2015 კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი

* ჟურნალ StrateGems-2018-ის კონკურსის შედეგები საჭადრაკო ამოცანების შედგენაში, მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი

* მრავალსვლიანი ამოცანების შედგენის კონკურსი, ChessStar-10JT, 2020 კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი

* JT Bosko Miloseski-75, მრავალსვლიანი ამოცანების განყოფილება, 2020 კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი

* Anonym tournaments Fazilet-100MT, 2020 კონკურსის მსაჯი: ფერჰათ კარმილი

კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თურქი საჭადრაკო კომპოზიტორები
ვაჟა ნეიძე

**ვაჟა ნეიძე** (დ. 8 მარტი, 1937, თბილისი, საქართველოს სსრ —  გ. 2020, თბილისი, საქართველო) — ქართველი გეოგრაფი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ეტიუდისტი. წლების მანძილზე ის იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის წამყვანი სპეციალისტი, მეცნიერებათა დოქტორი, მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა და სასკოლო სახელმძღვანელოს ავტორი. ოსტატი (1987) და საერთაშორისო ოსტატი (1989) საჭადრაკო კომპოზიციაში, საერთაშორისო არბიტრი (1980). 

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
ვაჟა ნეიძე რეგულარულდ მონაწილეობდა საჭადრაკო კომპოზიციაში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატებში. განსაკუთრებულ წარმატებას 1983-1984 წლების მე-17 ჩემპიონატში მიაღწია და ქვეყნის ჩემპიონი გახდა. მისი ეტიუდები ასევე ხშირად ქვეყნდებოდა ფიდეს ალბომში. 1989 წელს, მორიგი ალბომის გამოსვლის შემდეგ, მას საჭადრაკო კომპოზიციაში საერთაშორისო ოსტატის წოდება მიენიჭა. 

თემატურად ვაჟა ნეიძის შემოქმედება მრავალფეროვანია, თუმცა, მას განსაკუთრებით იტაცებდა ეტიუდები საშამათო ფინალით. 

ვაჟა ნეიძე აგრეთვე იყო საჭადრაკო არბიტრი. მას 40-ზე მეტი კონკურსის მასალები განიხილა და 10000-ზე მეტი ეტიუდი შეაფასა. ვაჟა ნეიძე აგრეთვე მიწვეული იყო „ფიდეს ალბომის“ მსაჯად (1977-1979). 1983-1985 წლებში ამავე ალბომის ეტიუდების განყოფილების დირექტორად დაინიშნა. 1991 წელს მან საჭადრაკო კომპოზიტორთა მსოფლიოს IV გუნდური ჩემპიონატის საუკეთესო ეტიუდები გამოავლინა. 2001-2003 და 2004-2006 წლებში მან მსაჯთა კოლეგიაში, სხვა ორ კოლეგასთან ერთად მსოფლიოს ინდივიდუალური ჩემპიონატის მსაჯთა კოლეგიაში იმუშავა. 

წლების მანძილზე ის ხელმძღვანელობდა საჭადრაკო კომპოზიციის განყოფილებას ლატვიის ჟურნალში „შახმატი“, გაზეთში „ლელო“, ჟურნალ „მეცნიერება და ტექნიკასა“ და ალმანახში „ჭადრაკი“.

## რჩეული ეტიუდები 
**ამოხსნა:**

**1. c7! მb6**
**2. a:b6+ მფ:b6**
**3. b:a8მ+! მფa7** 
**4. c8მ+! მფa6!** 
**5.კc4+ მფb7**
**6. კ:e2 მფ:a8**
**7. კf3# 
ასეთივე სასჯელია მეორე მხედრის მოკვლისთვის.
**6. ...მფ:c8**
**7. კa6#''' 

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
სისტანელი ხალხი

**სისტანელი ხალხი** (ისტორიულად ასევე სახელწოდებით " სექზაი ") არის ირანული      , რომლებიც ძირითადად ცხოვრობენ ირანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ისტორიულად ავღანეთის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე რეგიონში, რომელსაც ეწოდება სისტანი. მათი ენა სპარსული და სისტანის დიალექტია . 

წარსულში, სისტანის ხალხი ლაპარაკობდა შუა სპარსულ დიალექტებზე, როგორიცაა პართიული ფაჰლავი, შუა სპარსული ( სასანური ფეჰლავი )  და ახლა ისინი საუბრობენ სპარსულის დიალექტზე, რომელიც ცნობილია როგორც სისტანი . სისტანები სკვითური ტომების გადარჩენილები არიან. სკვითები იყვნენ არიელთა ბოლო ჯგუფი ძვ.წ. 128 წელს ირანში შევიდნენ.    
ისინი ცხოვრობენ სისტანისა და ბელუჯისტანის პროვინციის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ნაწილებში. ბოლო ათწლეულების შემდეგ, ბევრი გადავიდა ირანის სხვა ნაწილებში, როგორიცაა თეირანი და გოლესტანის პროვინციები ირანის ჩრდილოეთით, სხვადასხვა პოლიტიკური და კლიმატური მიზეზების გამო.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ვივი ლუიკი

**ვივი ლუიკი** (, დ. 6 ნოემბერი, 1946, ტიანასილმა, ჰარიუმაას ოლქი) — ესტონელი მწერალი და პოეტი. ესტონეთის სსრ დამსახურებული მწერალი (1986 წ.).

## განათლება
ვივი ლუიკი დაიბადა 1946 წლის 6 ნოემბერს სოფელ ტიანასილმაში მოსამსახურეების ოჯახში. სწავლობდა სოფელ ტიანასილმის დაწყებით სკოლაში, სოფელ კალმეს საშუალო სკოლაში (ტარტუმაა) და ტალინის დაუსწრებელ საშუალო სკოლაში. 1965 წლიდან 1967 წლამდე მუშაობდა ბიბლიოთეკარად და არქივისტად ტალინში. 1967 წლიდან იგი ცხოვრობდა და მუშაობდა ტალინში პროფესიონალ მწერლად, თუ არ ჩავთვლით უცხო ქვეყნებში ხანგრძლივი ყოფნის პერიოდებს (ფინეთი, გერმანია, ლატვია, შვედეთი). 1990-იან წლებში მან ლიტერატურული საქმიანობისთვის მიიღო სხვადასხვა სტიპენდია.

ვივი ლუიკი არის ესტონეთის სსრ იუჰან სმულის სახელობის ლიტერატურული პრემიის ლაურეატი (1976, 1977, 1983, 1986 წწ.) და ესტონეთის ეროვნული პრემიების ლაურეატი კულტურის დარგში (1992, 2011, 2019).

## პოეზია
უკვე 1962 წელს ვივი ლუიკის პირველი ლექსები დაიბეჭდა რაიონულ გაზეთში. 1965 წელს — „ახალგაზრდა ავტორები 1964“ გამოიცა მისი პირველი ლექსების კრებული „Pilvede püha“ („ღრუბლების დღესასწაული“).  მას მოჰყვა სხვა მრავალი კრებული. 1970 წლიდან ლუიკი არის ესტონეთის მწერალთა კავშირის წევრი. ორმოცი წლის ასაკში მან დაწერა 400-მდე ლექსი. 1988 წელს მას მიენიჭა ესტონეთის სსრ იუჰან სმულის სახელობის ლიტერატურული პრემია. 1992 წელს მიიღო ესტონეთის სახელმწიფო პრემია კულტურის დარგში.

## პროზა
1985 წლის გაზაფხულზე გამოიცა მისი სადებიუტო ლირიკულ-ფსიქოლოგიური რომანი „Seitsmes rahukevad“ („მეშვიდე მშვიდობიანი გაზაფხული“), რომელშიც გულშიჩამწმდომი ენითაა აღწერილი ბავშვობა სტალინიზმის პერიოდში. რომანი 10-ზე მეტ ენაზე ითარგმნა და მწერალი ცნობილი გახდა ესტონეთის ფარგლებს მიღმა. ექვსი წლის შემდეგ ვივი ლუიკმა გამოუშვა თავისი მეორე რომანი, „Ajaloo ilu“ („ისტორიის სილამაზე“). ეს რომანი ეძღვნება ახალგაზრდა ესტონელი ინტელიგენციის რეაქციას 1968 წლის პრაღის გაზაფხულის მოვლენებზე.

## პირადი ცხოვრება
1974 წლიდან ვივი ლუიკი დაქორწინებულია ესტონელ მწერალ და პოლიტიკოს იააკ იოერუიტზე (დ. 1947 წ.).

## ნაწარმოებები
ვივი ლუიკს გამოქვეყნებული აქვს 10 პოეტური კრებული, 3 რომანი, ასევე იგი არის ესეების, რადიო პიესებისა და საბავშვო წიგნების ავტორი.

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დრაპარნალდია

მინი|მარცხნივ: Draparnaldia glomerata, მარჯვნივ: D. fluitans
**დრაპარნალდია** (Draparnaldia) — მწვანე წყალმცენარეების (Chlorophyta) გვარი.

ბუჩქისებრ დატოტვილი წყალმცენარეა. აქვს მთავარი ღერძი, რომელზეც განლაგებულია გვერდითი ტოტები. სუბსტრატს ემაგრება ბაზალური უჯრედით ან დატოტვილი რიზოიდებით (ფესვისმაგვარი წარმონაქმნებით). მთავარი ღერძი შედგება ერთრიგად განლაგებული მსხვილი ცილინდრული ან ოდნავ კასრისმაგვარი უჯრედებისაგან.

გვერდითი ტოტების უჯრედები მსგავსია, მაგრამ განსხვავებულია ზომებით. მათი ბოლო უჯრედები წაწვეტებულია ან მთავრდება მრავალუჯრედიანი გრძელი ბეწვისმაგვარი წარმონაქმნით. ცხოვრობენ უპირატესად ცივ გამდინარე, იშვიათად მდგარ წყლებში, სახლდებიან ქვებზე, ხის საგნებზე, წყლის ყვავილოვან მცენარეებზე, მოლუსკების ნიჟარებზე და ა. შ. საქართველოში გვხვდება დრაპარნალდიის 4 სახეობა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მწვანე წყალმცენარეები
კატეგორია:საქართველოს ფლორა
აზერბაიჯანელები გერმანიაში

**აზერბაიჯანელები გერმანიაში** — ამ დროისთვის გერმანიაში 200 ათასზე მეტი აზერბაიჯანელი ცხოვრობს. დედაქალაქ ბერლინში დაახლოებით 17 ათასი აზერბაიჯანელი ცხოვრობს. აზერბაიჯანელების უმეტესობა მომსახურებისა და სამშენებლო სექტორში არიან დასაქმებულნი. აზერბაიჯანელების მხოლოდ მცირე რაოდენობაა დასაქმებული სახელმწიფო უწყებებში, უმაღლეს სასწავლებლებსა და საავადმყოფოებში. 

ქვეყანაში აზერბაიჯანელების კომპაქტური დასახლებები არ არის.

## ისტორია 
აზერბაიჯანელთა პირველი ტალღა გერმანიაში XX საუკუნის 60-იან წლებში გადასახლდა, ხოლო XX საუკუნის 90-იანი წლების დამდეგს. ამას რიგი მიზეზები გააჩნდა —  ყარაბაღის კონფლიქტი, ლტოლვილთა რაოდენობის ზრდა, ასევე მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობა.

2015 წელს გერმანიაში დასახლებული აზერბაიჯანელების რაოდენობამ 1497 ადამიანი შეადგინა. მომდევნო წელს გერმანიის მთავრობამ მიიღო 2722 ადამიანი. მათგან 996-მა ადამიანმა გერმანიაში ცხოვრების პოლიტიკური უფლება მიიღო. 2014 წლიდან 2016 წლის მიწურულამდე აზერბაიჯანში გერმანიიდან 90 ადამიანი დაბრუნდა.

აზერბაიჯანში სიტუაციის სტაბილიზაციასთან და ქვეყნის განვითარებასთან ერთად ვითარება შეიცვალა და აზერბაიჯანიდან მიგრანტების რაოდენობა შემცირდა. ამჟამად გერმანიაში 300 ათასი აზერბაიჯანელი ცხოვრობს, დაახლოებით 4 ათასი აზერბაიჯანის მოქალაქეა რეგისტრირებული გერმანიაში აზერბაიჯანის საელჩოს საკონსულოში. მათ შორის, მეცნიერებისა და კულტურის სფეროებში აჰად რაჰმანზადე ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი და მედიატორი აზერბაიჯანსა და გერმანიას შორის სამეცნიერო და ტექნიკურ ურთიერთობებში, რზა თალიბი-დარიანი კიოლნის სპეციალური უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების პროფესორი და საელჩოს მრჩეველი. კომპოზიტორი ფირანგიზ ალიზადე, ჯაზის მომღერალი აზიზა მუსტაფაზადე, პიანისტი და მუსიკალური მასწავლებლები ელნარა და სამირა ისმაილოვა.

აზერბაიჯანული დიასპორა გერმანიაში ითვლება აზერბაიჯანელთა ერთ-ერთ უმსხვილეს წარმომადგენლად ევროპის ქვეყნებში. 1988 წელს ქალაქ ბერლინში  საფუძველი „აზერბაიჯანულ-გერმანულ საზოგადოებას“ ჩაეყარა. მანამდე, 1986 წელს, შეიქმნა ორგანიზაცია „აზერბაიჯანულ-გერმანული აკადემია“.

ბერლინში, კელნში, შტუტგარტში, ბოხუმში, ნიურნბერგში, ვიურცბურგსა და მაგდებურგში აზერბაიჯანული ორგანიზაციები ფუნქციონირებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Портрет эмигранта: азербайджанцы в Германии

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული დიასპორა
ძველი განჯის ნეკროპოლიები და ბორცვები

**ძველი განჯის ნეკროპოლიები და ბორცვები** — ორი სასაფლაო, რომელიც თარიღდება VII-IX და XI-XIII საუკუნეებით და მდებარეობს ძველი განჯის ტერიტორიაზე. ისჰაკ ჯაფარზადეს მიერ 1939 წელს ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დადგინდა, რომ უძველესი განჯის ნეკროპოლისი მდებარეობს იმ ტერიტორიაზე, სადაც უფრო ძველი პერიოდის ბორცვებია. ეს ბორცვები, რომლებიც მთელ აზერბაიჯანშია გავრცელებული, უფრო კომპაქტურად მცირე კავკასიონის მთისწინეთში, მილისა და მუღანის დაბლობებზე და ასევე, უფრო მცირე რაოდენობით, დიდი კავკასიონის მთისწინეთში მდებარეობს.

ი. ჯაფარზადე წერდა, რომ უძველესი ბორცვიდ ტიპის სამარხებზე მეორე სამარხი შექმნა, რომელიც თარიღდება ნიზამი განჯავის ეპოქით (XII ს.), შესაძლოა მიუთითებდეს, რომ ამ ტერიტორიას გარკვეული საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა. ჯაფარზადემ აღნიშნა, რომ ძველი განჯის მაცხოვრებლები აგრძელებდნენ გარდაცვლილი ახლობლების დაკრძალვას იმ ტერიტორიაზე, სადაც წინა თაობის წარმომადგენლები დაკრძალეს. 1938-1939 წლებში სასაფლაოს ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს და საგულდაგულოდ 3 ბორცვი და 6 საფლავი შეისწავლეს. 

## სურათები 

ფაილი:12th century fragment of facing tiles with the image of birds from Ganja.jpg
ფაილი:1935-ci ildə Qədim Gəncədən E. Xadarinin aşkarladığı alban yazılı keramika hissəsi.jpg
ფაილი:Qədim Gəncə qalasının ikinci divarı ərazisində qazıntı işləri.jpg
ფაილი:1939-cu ildə Qədim Gəncə ərazisindən aşkarlanmış alban yazılı keramika hissəsi.jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:აზერბაიჯანული სასაფლაოები
კატეგორია:განჯის შენობა-ნაგებობები
ქილითის მღვიმე

**ქილითის მღვიმე** () — ქვის ხანის პერიოდის მღვიმე აზერბაიჯანში, ნეოლითური ადამიანის ჰაბიტატი. მღვიმე არაქსის მარცხენა სანაპიროზე, სოფელ ქილითთან, აზერბაიჯანის ორდუბადის რაიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს.

მღვიმე 1983 წელს ორდუბადისა და შარურის რაიონებში არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს აღმოაჩინეს. გამოქვაბულის შიგნით გათხრების დროს დანალექი ქანების სქელი ფენა აღმოაჩინეს.

მღვიმის სიგრძე 24 მეტრია.

## გამოყენებული ლიტერატურა 
* *Национальная Академия Наук Азербайджана. Институт Археологии и Этнографии.* Археология Азербайджана. Каменный век (в 6 томах). — Баку: Şərq-Qərb, 2008. — Т. 1. — 448 с. — .

კატეგორია:აზერბაიჯანის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
საქართველო ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე

[მინი|ქართველი გულშემატკივრები [ბათუმი|ბათუმში მოწყობილ ფანზონაში, 18 ივნისს, საქართველო-თურქეთის მატჩის მიმდინარეობისას]]
საქართველოს ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე გასვლა ერთხელ, 2024 წელს მოახერხა. 

## ევრო 2024
### ჯგუფი F
#### ფაქტები
* 22 ივნისს, საქართველო-ჩეხეთის მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ გიორგი მამარდაშვილი დასახელდა. 
* 26 ივნისს, საქართველო-პორტუგალიის მატჩის საუკეთესო მოთამაშედ ხვიჩა კვარაცხელია დასახელდა. 
* ჯგუფური ეტაპის სამ შეხვედრაში გიორგი მამარდაშვილმა 20 სეივი გააკეთა.
* საქართველოს ნაკრებმა ჯგუფური ეტაპის 1 შეხვედრაში კარი მშრალად შეინახა.
* ჯგუფური ეტაპის დასრულების შემდგომ გიორგი მიქაუტაძეს 3 გოლი ჰქონდა გატანილი, რითაც ევრო 2024-ის ბომბარდირთა დავას ლიდერობდა.

### მესამე ადგილზე გასული გუნდების რეიტინგი
### პლეი-ოფი
#### მერვედფინალი
## ევროპის ჩემპიონატის შედეგები 
### საკვალიფიკაციო ეტაპი
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველო უეფა-ს ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე
დრეპანიუსი

**ლათინიუს პაკატუს დრეპანიუსი** () — IV საუკუნის რომაელი ორატორი და პოეტი.

დრეპანიუსი წარმოშობით გალიიდან იყო. 390 წელს ის აფრიკის პროკონსულად დაინიშნა და შემდგომშიც მაღალი თანამდებობები ეჭირა საიმპერატორო კარზე. დრეპანიუსი ავტორია ვრცელი „პანეგირიკისა“, რომელიც მიუძღვნა იმპერატორ თეოდოსიუს I-ს (ზეობდა 379-395 წლებში) უზურპატორ მაქსიმუსის დამარცხების შემდეგ. ამ თხზულებაში დრეპანიუსი ეხება რომაელთა სამფლობელოებს აღმოსავლეთში და გვაწვდის საყურადღებო ცნობას, რომ კოლხეთი იმყოფება „რომაელთა ხელისუფლების ფარგლებს გარეთ“. 

გაურკვეველია დრეპანიუსი წარმართი იყო თუ ქრისტიანი. ის მეგობრობდა ტრადიციული რომაული რელიგიის დამცველ მოღვაწე სიმაქუსთან და ქრისტიან პოეტ ავსონიუსთან, გმობდა უზურპატორ მაქსიმუსის მიერ ესპანეთში გავრცელებული ქრისტიანული მიმდინარეობის — პრისცილიანიზმის დევნას.  
## ლიტერატურა
* Turcan-Verkerk, A.-M. Un poète Latin chrétien redécouvert: Latinius Pacatus Drepanius, panégyriste de Théodose. — Brussels: Éditions Latomus, 2003.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:IV საუკუნის მწერლები
კატეგორია:რომაელი ორატორები
კატეგორია:რომაელი მწერლები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ელენ ნიიტი

**ელენ ნიიტი** (, დ. 13 ივლისი, 1928, ტალინი — გ. 30 მაისი, 2016, ტალინი) — ესტონელი მწერალი და მთარგმნელი. ესტონეთის სსრ დამსახურებული მწერალი (1977).

## ბიოგრაფია
დაიბადა მუშათა ოჯახში.

დაამთავრა ტარტუს უნივერსიტეტის ესტონური ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (1952), სწავლობდა ასპირანტურაში ესტონეთის საბავშვო ლიტერატურის განყოფილებაში (1952-1956).

1956-1961 წლებში იყო ტალინის მწერალთა კავშირის კონსულტანტი პოეზიის მიმართულებით, ხოლო 1961-1963 წლებში — ესტონეთის ტელევიზიის რედაქტორი.

ესტონეთის სსრ იუჰან სმულის სახელობის ლიტერატურული პრემიის (1971, 1978) და ესტონეთის კულტურის ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2009).

ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1985), დისერტაციის თემა „ესტონეთის სანაპიროს დიალექტების პროსოდიული მახასიათებლები და ბალტიის პროსოდიული არეალის სტრუქტურა“.

თარგმნა შანდორ პეტეფის 120-ზე მეტი ლექსი.

პირველ ქორწინებაში (1949-1958) იმყოფებოდა ლიტერატურათმცოდნე ჰელდურ ნიიტთან, მათ შეეძინათ ვაჟი ტომას ნიიტი (1953-2020). 1958 წლიდან დაქორწინებული იყო მწერალ ჯაან კროსზე (1920-2007). ამ ქორწინების შედეგად შეეძინა ქალიშვილი, მარია უნდუსკი (დ. 1959) და ორი ვაჟი — ერიკ-ნილეს კროსი (დ.1967) და მარტენ კროსი (დ. 1970).

იგი დაკრძალულია ტალინში, რაჰუმეს სასაფლაოზე.

## ნამუშევრები
*მოხერხებული მღებავი 

*მამა, მე და ბაჭია 

*მოთხრობა პილე-რინზე 

*ახალი და ძველი მოთხრობები ტრიინუზე და ტავიზე 

*ბაჭია — შავი თვალები 

*ზღაპარი ბაჭიაზე, რომელსაც არ უნდოდა დაძინება 

## ლიტერატურა
* Нийт Э. Пусть книга дает радость, силу и убежденность! М.:Детская литература. 1977. С. 66 — 69 

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ტალინში დაბადებულები
ნიკოლოზ დუბროვინი

**ნიკოლოზ თედორეს ძე დუბროვინი** (; დ. 26 ნოემბერი, 1837, სოფ. კორიტოვო, ახლანდ. ფსკოვის ოლქი, რუსეთი, — გ. 12 ივნისი, 1904, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი სამხედრო ისტორიკოსი, გენერალ-ლეიტენანტი (1888), პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1890).

სამხედრო სამსახურში ირიცხებოდა 1855 წლიდან. დაამთავრა კონსტანტინეს კადეტთა კორპუსი და მიხეილის საარტილერიო აკადემია. მსახურობდა საარტილერიო ნაწილებში, 1868 წლიდან კი მუშაობდა მთავარ შტაბში სამხედრო ისტორიკოსად. 1882 წლიდან იყო მთავარ შტაბთან არსებული სამხედრო-სამეცნიერო კომიტეტის წევრი, 1886 წლიდან — პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, 1893 წლიდან კი — მისი მდივანი. 1869 წელს 4 თვით მივლინებული იყო თბილისში.

დუბროვინი იყო ოფიციალური ისტორიოგრაფიის წარმომადგენელი, ამართლებდა რუსეთის იმპერიის ექსპანსიონისტურ პოლიტიკას. მის ნაშრომთა შორის არის ექვსტომიანი კავკასიაში „რუსების ომისა და მფლობელობის ისტორია“, რომელიც კავკასიაში რუსეთის გაბატონებას ეხება და შეიცავს მნიშვნელოვან მასალას კავკასიის, კერძოდ საქართველოს საშინაო ვითარების შესახებ. დუბროვინმა ასევე სპეციალური ნარკვევები მიუძღვნა საქართველოსა და კავკასიის ისტორიის საკითხებს XVIII– XIX სს. მიჯნაზე. დ-ს ეკუთვნის გამოკვლევები ნაპოლეონის წინააღმდეგ რუსეთის ომზე, სადაც გაშუქებულია გენერალ პეტრე ბაგრატიონის მოღვაწეობაც.

## ბიბლიოგრაფია
* Закавказье от 1803 г. по 1806 год, СПб., 1866.
* Георгий XII, последний царь Грузии и присоединение ея к России, СПб., 1867.
* История войны и владычества русских на Кавказе, т. 1–6, СПб., 1871–1888.
* Отечественная война в письмах современников. (1812—1815 гг.), СПб., 1882.
## ლიტერატურა
* Дубровин, Николай Федорович // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.
## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ფაზანო

**ფაზანო** () — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, აპულიის რეგიონის ბრინდიზის პროვინციაში.

2023 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა შეადგენს 38 745 კაცს, სიმჭიდროვე — 300 კაცი/კმ². კომუნის ფართობია 131.72 კმ²; საფოსტო ინდექსი — 72015; სატელეფონო კოდი — 080. განვითარებულია ტურიზმი.

კომუნის მფარველებად ითვლება მარიამ ღვთისმშობელი და იანე ნათლისმცემელი. იზეიმება ივნისის მესამე კვირა დღეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Local foods from Fasano
* Fasano hotels
* Maps of Fasano at *Maplandia*
* Cultural events in Fasano

## სქოლიო
კატეგორია:ბრინდიზის პროვინციის კომუნები
G7-ის მე-3 სამიტი

**G7-ის მე-3 სამიტი**, *დიდი შვიდიანის მესამე სამიტი* (; 7-8 მაისი, 1977) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა გაერთიანებული სამეფოს ქალაქ ლონდონში. სამიტის ჩატარების ადგილი იყო ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის სახლი დაუნინგის ქუჩა 10-ში.

დიდი შვიდიანის (G7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

ეს იყო პირველი შეხვედრა, რომელშიც ევროკომისიის პრეზიდენტი ოფიციალურად მიიწვიეს მონაწილეობის მისაღებად.

## ლიდერები სამიტზე
[მინი||სამიტის ლიდერები შაუმბურგის სასახლეში: (მარცხნიდან მარჯვნივ) [ჰელმუტ შმიდტი, პიერ ტრიუდო, ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, ჯეიმზ კალაჰანი, ჯიმი კარტერი, ჯულიო ანდროეტი და ტაკეო ფუკუდა.]]
G7 იყო არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი, კანადის, საფრანგეთის, დასავლეთ გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

## განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

## გალერეა

File:Pierre Trudeau (1975).jpg|''''''პიერ ტრიუდო, პრემიერ-მინისტრი
File:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|alt=ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი|'***ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი
File:Bundeskanzler Helmut Schmidt.jpg|alt=ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი|****ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი
File:Giulio Andreotti.jpg|alt=ჯულიო ანდროეტი, პრემიერ-მინისტრი|****ჯულიო ანდროეტი, პრემიერ-მინისტრი
File:Takeo Fukuda 19761224.jpg|alt=ტაკეო ფუკუდა, პრემიერ-მინისტრი|****ტაკეო ფუკუდა, პრემიერ-მინისტრი
File:James Callaghan (1975).jpg|alt=ჯეიმს კალაგანი, პრემიერ-მინისტრი|****ჯეიმზ კალაჰანი, პრემიერ-მინისტრი  
File:JimmyCarterPortrait2.jpg|alt=ჯიმი კარტერი, პრეზიდენტი|****ჯიმი კარტერი, პრეზიდენტი 

File:Roy Jenkins 1977 (cropped).jpg|alt=როი ჯენკინსი, ევროკომისიის პრეზიდენტი|***'როი ჯენკინსი, ევროკომისიის პრეზიდენტი 

## რესურსები ინტერნეტში
* No official website is created for any G7 summit prior to 1995 -- *see* the 21st G7 summit.
* University of Toronto: G8 Research Group, G8 Information Centre 
** G7 1977, delegations & documents 

## სქოლიო
003
დუდაითი

**დუდაითი**, *დუდაითიყაუ* () — ყოფილი სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ყოფ. ზახორის თემი). 

მდებარეობს ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 839 მ-ზე. ახალგორიდან დაშორებულია 60 კმ-ით, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კმ-ით. 

1922 წლიდან სოფელი შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში. 1989 წლის უკანასკნელი საბჭოთა აღწერით სოფელში იყო 59 მცხოვრები, ძირითადად ოსები. 1990-იანი წლებიდან დუდაითი ახალგორის რაიონის დასავლეთი ნაწილის ზოგიერთ დასახლებასთან ერთად საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების კონტროლს მიღმა დარჩა. სოფელი ამჟამად მოსახლეობისგან დაცლილია, დასახლების სტატუსი აღარ გააჩნია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები