open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან (წიგნი)

მინი|სცენა ლივიუსის ისტორიიდან, მარსის სამსხვერპლოზე

**ისტორია ქალაქის დაარსებიდან** () — ტიტუს ლივიუსის ფუნდამენტური ნაშრომი რომის ისტორიის შესახებ. ნაშრომი შეადგენს 142 წიგნს, რომლიდანაც მხოლოდ 35 შემორჩა.

წიგნებზე მუშაობა ლივიუსმა ძვ. წ. 27 წლიდან დაიწყო და როგორც მიიჩნევენ დასრულება ვერ მოასწრო. მისი ნაშრომების დიდმა ნაწილმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. ეს ნაწარმოები მოიცავს რომის ისტორიას მისი ლეგენდარული დაარსებიდან (ძვ. წ. 753) ავგუსტუსის გერის დრუზუსის სიკვდილამდე (ძვ. წ. 9). სრულიად შემოინახა 35 წიგნი, I-X წიგნები, ანუ პირველი დეკადა, სადაც აღწერილია ქალაქის ისტორია დაარსებიდან ძვ. წ. 293 წლამდე, ანუ მესამე სამნიტურ ომამდე, XXI—XLV წიგნები, სადაც მოცემულია ისტორია ძვ. წ. 218 წლიდან, ანუ მეორე პუნიკური ომიდან ძვ. წ. 167 წლამდე, ანუ მესამე მაკედონურ ომამდე, ასევე შემორჩა XCI წიგნის ფრაგმენტები, სადაც სერტორიუსთან ომია აღწერილი და CXX წიგნის ფრაგმენტები, სადაც ციცერონის სიკვდილზეა საუბარი.

არსებობს მოსაზრებები რომ პირველი წიგნები დაიწერა ძვ. წ. 27 - ძვ. წ. 25 წლებში, IX წიგნი დაიწერა ძვ. წ. 20 წელს, ხოლო უკანასკნელი წიგნები ავგუსტუსის სიკვდილის შემდეგ. ავტორს ალბათ სურდა ნაშრომის დასრულება პირველი იმპერატორის სიკვდილით, მაგრამ ვერ მოასწრო.

ნაწარმოების დეკადებად დაყოფა და მის ბაზაზე მოკლე თხზულებების შედგენა დაახლოებით IV საუკუნიდან დაიწყო. ყველაზე მნიშვნელოვანი ამ გადმოცემული თხზულებებიდან პერიოქები არის. 

ლივიუსი თავის ნაშრომებში უფრო ადრინდელ ისტორიკოსებს ეყრდნობოდა (უმცროსი ანალისტები): ლუციუს ელიუს ტუბერონუსს, გაიუს ლიცინიუს მაკრუსს, ვალერიუსს ანციუმიდან, ფაბიუს პიქტორს, კალპურნიუს პიზონს, კლავდიუს კვადრიგირიუსს და პოლიბიუსს.

ლივიუსის მიერ გადმოცემული ფაქტები იმდენად სანდოა, რამდენადაც მისი წყაროები. თვითონ იგი აკრიტიკებს რომის დაარსების ტრადიციულ ლეგენდას და გვთავაზობს ისტორიულად უფრო მისაღებ ვერსიას.

ლივიუსის ნაშრომი გაჟღენთილია პატრიოტული სულისკვეთებით. იგი ახდენს წარსულის იდეალიზაციას და გმობს მისი თანამედროვეების მორალურ და ზნეობრივ დაცემულობას. მისი ასეთი სულისკვეთება და მორალიზმი ავგუსტუსის პოლიტიკას კარგად შეეფერებოდა. ლივიუსი აქცენტს აკეთებს ცალკეულ გამოჩენილ პიროვნებებზე, მათ გმირობებზე და მორალურ თვისებებზე. დაწვრილებით აღწერს მათ საქმიანობას და გადმოსცემს მათ სიტყვით გამოსვლებს. ეს სიტყვები ძალიან კარგადაა დამუშავებული ლივიუსის მიერ. ჩვენამდე მოღწეულ ნაწილში 400 წარმოთქმულ სიტყვას ვხვდებით.

ტიტუს ლივიუსის ნაშრომი ლიტერატურული თვალსაზრისით მართლაც უბადლოა. გადმოცემის ნიჭით და დრამატიზაციით იგი ახერხებს წარსულის სურათების გაცოცხლებას. მისი შესანიშნავი პროზის სტილი არ ჩამოუვარდება ციცერონისას.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტიტუს ლივიუსის რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან (რუსულად)
* ლივიუსის ნაშრომები ლათინურად
* პერიოქები
* ლივიუსის წიგნები ინგლისურად

კატეგორია:რომაული ლიტერატურა და ისტორიოგრაფია
ანთარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ანთარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ანთარი — საქონლის მფარველი ქართული წარმართული ღვთაება
* ანთარი — ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი
ანთარი (გვარი)

**ანთარი** (Cercopithecus) — ცხვირვიწრო მაიმუნების გვარი ანთრისებრთა ოჯახისა. ცნობილია ასზე მეტი სახეობა. კიდურები და კუდი გრძელი აქვს, ლოყის უკანა პარკები — მცირე ზომისა. გავრცელებულია აფრიკაში, უმთავრესად ტროპიკებში. ცხოვრობს ჯუნგლებში. უმეტესად ხეებზე ბინადრობს. იკვებება მცენარეთა ნაყოფითა და ნორჩი ყლორტებით. საყურადღებოა თეთრწვერა დიანა (Cercopithecus diana), წითელმუცელა ანთარი (Cercopithecus erythrotis), ეთიოპიის ტყეების ბინადარი მწვანე ანთარი (Cercopithecus sabaeus) და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანთრისებრნი
ნოდარ ანდღულაძე

**ნოდარ დავითის ძე ანდღულაძე** (დ. 13 დეკემბერი, 1927, თბილისი — გ. 30 იანვარი, 2013) — ქართველი მომღერალი (დრამატული ტენორი), საქართველოს სახალხო არტისტი (1965), დავით ანდღულაძის შვილი და მოწაფე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1954).

## ბიოგრაფია 
1950 წელს დაამთავრა თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1963 წელს — თბილისის ვ. სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1956 წლიდან ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. პარალელურად (1953-1959) — თსუ კავკასიური ენების კათედრის პედაგოგია. იკვლევდა იბერიულ-კავკასიური ენების შედარებითი გრამატიკის საკითხებს (ა. ჩიქობავას ხელმძღვანელობით). 1961-1962 წლებში სტაჟიორად მიავლინეს მილანის საოპერო თეატრ „ლა სკალაში“ (პედაგოგი ჯ. ბარა).

ანდღულაძეს აქვს ძალზე ძლიერი, ლამაზი, ყველა რეგისტრში თანაბრად მჟღერი და გამომსახველი ხმა. მისი შესრულებისთვის დამახასიათებელია დახვეწილი მუსიკალური ფრაზირება, არტისტიზმი, სცენური ოსტატობა. პარტიები: აბესალომი, მალხაზი (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), ტარიელი (მ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“), მინდია, არზაყანი (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“, „მთვარის მოტაცება“), გერმანი (პ. ჩაიკოვსკის „პიკის ქალი“), რადამესი, მანრიკო, ჰერცოგი, ოტელო (ჯ. ვერდის „აიდა“, „ტრუბადური“, „რიგოლეტო“, „ოტელო“),  ედგარი (გ. დონიცეტის "ლუჩია დი ლამეურმური"), კანიო (რ. ლეონკავალოს „კამბაზები“), ტურიდუ (პ. მასკანის „სოფლის პატიოსნება“), ლოენგრინი (ვ. რ. ვაგნერის „ლოენგრინი“), ჰეროდე (რ. შტრაუსის „სალომე“) და სხვა.

ანდღულაძე კამერული მომღერალიცაა, დიდი ოსტატობით ასრულებდა ქართველ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს. გასტროლებს მართავდა საზღვარგარეთ (რუსეთი, პოლონეთი, ჩეხოსლოვაკია, ბულგარეთი, რუმინეთი, გერმანია, თურქეთი, იუგოსლავია და სხვა). 1983 წელს ქუთაისის საოპერო თეატრის სცენაზე დადგა დონიცეტის ოპერა „ლუჩია და ლამერმური“.

ანდღულაძე 1968 წლიდან თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგია, 1981 წლიდან - პროფესორი, 1974 წლიდან — სოლო სიმღერის კათედრის გამგე. მისი მოწაფეები არიან: ნ. გამგებელი, თ. გუგუშვილი, გ. კარიაული, გ. ლომთაძე, მ. ნამორაძე, ნ. ნაჭყეპია, თ. ჩაჩავა, ა. ჭურღულია და სხვა.

ანდღულაძე ავტორია მევნიერული გამოკვლევებისა ვოკალური ხელოვნების თეორიის, ისტორიისა და მეთოდიკის დარგში. ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VI საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი (მოსკოვი, 1958). ზ. ფალიაშვილის სახელობის პრემია (1977). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

გარდაიცვალა 2013 წლის 30 იანვარს, 85 წლის ასაკში.

## ჯილდოები და აღიარება
*1965 — საქართველოს სახალხო არტისტი
*1977 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
*1998 — ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა 
* *აფაქიძე ი.,* ნოდარ ანდღულაძე, თბ., 1987;

## რესურსები ინტერნეტში 
*.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
დოდო ანთაძე

მინიატიურა|დოდო კონსტანტინეს ძე ანთაძე
[მინიატიურა|[კოტე მარჯანიშვილი და დოდო ანთაძე]]
**დოდო კონსტანტინეს ძე ანთაძე** (დ. 10 ოქტომბერი, 1900, ვარძია, ხარაგაულის რაიონი, რუსეთის იმპერია — გ.  18 აპრილი, 1978, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი რეჟისორი, თეატრალური მოღვაწე, კოტე მარჯანიშვილის მოწაფე, საქართველოს სახალხო არტისტი (1940), სსრკ სახალხო არტისტი (1971).

## ბიოგრაფია 
1919-1920 წლებში სწავლობდა თბილისის ა. ჯაბადარის დრამატულ სტუდიაში. 1920-1925 წლებში მუშაობდა რეჟისორის თანაშემწედ, ხოლო 1925 წლიდან რეჟისორად რუსთაველის სახელობის თეატრში, 1927-1928 წლებში რეჟისორად თბილისის მუშათა თეატრში. 1928 წ. თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის ხელმძღვანელი, 1928-1933 წლებში რეჟისორია ქუთაისში, კ. მარჯანიშვილის მიერ დაარსებულ თეატრში (სადაც ბევრი მარჯანიშვილისეული დადგმის თანაავტორი იყო). 1933-1938 წლებში მუშაობდა თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის, 1938-1952 წლებში კი — ქუთაისის ლ. მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის დირექტორად და სამხატვრო ხელმძღვანელად, 1952-1957 წლებში თბილისის ა. გრიბოედოვის სახელობის რუსულ დრამატულ თეატრის, ხოლო 1957-1962 წწ. რუსთაველის სახელობის თეატრის დირექტორად. 1962-1974 წლებში საქართველოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე იყო. 

ანთაძის რეჟისორული ხელოვნება მკაფიო იდეური მიმართულებითა და მხატვრული ჩანაფიქრის მთლიანობით ხასიათდება. მის სარეჟისორო შემოქმედებაში მთავარი ადგილი უჭირავს თანამედროვეობის ამსახველ სპექტაკლებს.

ანთაძის დადგმებს შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა: პ. კაკაბაძის „მიწისძვრა“ (1925), გ. ბააზოვის „მუნჯები ალაპარაკდნენ“ (1932) და „იცკა რიჟინაშვილის“ (1937), შ. დადიანის „ნინოშვილის გურია“ (1934) და „გუშინდელნი“ (1939), ა. აფინოგენოვის „შორეული“ (1936), ვ. გაბესკირიას „მათი ამბავი“ (1939), უ. შექსპირის „ოტელო“ (1939) და „მეფე ლირი“ (1941), ა. სუხოვო-კობილონის „კრეჩინსკის ქორწინება“ (1944), ფ. შილერის „ყაჩაღები“ (1948), ნ. გოგოლის „რევიზორი“ (1952), ს. შანშიაშვილის „ხევისბერი გოჩა“ (1957) და სხვა.

ანთაძე ავტორია მემუარებისა „დღენი ახლო წარსულისა“ (ორ ტომად, 1962-1966), რომელშიც აღწერილია ქართული საბჭოთა თეატრის შექმნის ისტორია, დახატულია კ. მარჯანიშვილისა და მისი მოწაფეების შემოქმედებითი პორტრეტები.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა 
* *ჯანელიძე დ.,* სახიობა, ტ. 2, თბ., 1972;
* *ცუცქირიძე შ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 156-157, თბ., 1997
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 51,  თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში 
*დოდო ანთაძე.

 
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
ანთრაკოთერიუმისებრნი

**ანთრაკოთერიუმისებრნი** () — ნამარხ ღორისებრთა ოჯახი. ეოცენში, ოლიგოცენსა და მიოცენში ფართოდ იყვნენ გავრცელებული ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ზომითა და აგებულებით თანამედროვე ბეჰემოთებს წააგავდნენ. საქართველოში ანთრაკოთერიუმისებრთა ნაშთები აღმოჩენილია ახალციხის ოლიგოცენურ ნალექებში.

## გვარები 
* ქვეოჯახი  
**  
**  
**  
* ქვეოჯახი  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  
**  

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბენარის ფაუნა

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:წყვილჩლიქოსნები
მოშოვცე

thumb|220px|მოშოვცე - სლოვაკეთი
**მოშოვცე** (Mošovce), მნიშვნელოვანი სოფელი სლოვაკეთის შუაგულში, 1380 მცხოვრებით. მრავალი ისტორიული ძეგლით და დიდი სლოვაკი პოეტი იან კოლარის დაბადების ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოშოვცეს საიტი
* წიგნაკი 
* ინფორმაცია 
* დრიენოკი 

## გალერეა 

Image:Kastielmosovce.jpg|კოშკი 
Image:Kostolmosovce1.jpg|ევანგელისტური ეკლესია 
Image:Kostolmosovce2.JPG|კათოლიკური ეკლესია 
Image:Kaplnka-Mosovce.jpg|ორკესტრი 
Image:Dom-Mosovce.jpg|ძველი არქიტექტურა

Image:Mosovce.jpg|გერბი 
Image:Vlajka-Mosovce.jpg|დროშა 
Image:Mapa-Mosovce.png|მოშოვცე

Commons:Mošovce

კატეგორია:სლოვაკეთი
ანთრისებრნი

**ანთრისებრნი** () — ოჯახი ცხვირვიწრო მაიმუნების ქვერიგისა. გავრცელებულია აფრიკასა და აზიაში, როგორც გამონაკლისი — გიბრალტარში. ანთრისებრთათვის დამახასიათებელია ლოყის უკანა პარკები, რომლებშიც ისინი დროებით ინახავენ საკვებს. იკვებებიან უმთავრესად მცენარეთა ნაყოფითა და ყლორტებით, ჭამენ პატარა ცხოველებსაც. უმეტესობა ხეებზე ბინადრობს, გვხვდებიან ხროვებად. მნიშვნელოვანი გვარებია: ანთარი, მაკაკი, პავიანი, ჰუსარი და სხვა.

## ლიტერატურა 
*
საბეჭდი მანქანა

thumb|ადრეული საბეჭდი მანქანა.
**საბეჭდი მანქანა** — მექანიკური, ელექტრომექანიკური ან ელოქტრონული მოწყობილობა ღილაკებით, რომლებზე დაჭერით ასოები და სხვა ნიშნები იბეჭდება დოკუმენტზე, როგორც წესი, ქაღალდზე. ამ მოწყობილობაზე მომუშავე ადამიანებს მბეჭდავებს უწოდებდნენ. 1980-იანი წლების ბოლოდან საბეჭდი მანქანები თანდათან გამოდევნა პერსონალურმა კომპიუტერებმა და XX საუკუნის ბოლოსთვის თითქმის აღარ გამოიყენება.

პირველი კომერციული საბეჭდი მანქანა გამოჩნდა 1874 წელს. მიუხედავად იმისა, რომ ამჟამად საბეჭდი მანქანები მოძველებულად აღიქმება, ერთ დროს ისინი ძალიან სასარგებლო იყო. საბეჭდ მანქანას აქვს კლავიატურა, ღილაკით თითოეული ანბანის შრიფტისა და დამატებითი ნიშნისთვის. მეთოდი, რომლითაც ამგვარი მანქანები ქაღალდზე ანაბეჭდებს ტოვებდა მე-20 საუკუნის ბოლომდე წარმოადგენდა ლითონის ტიპოგრაფიული ელემენტის დარტყმას მელნიან ლენტაზე, რასაც თავის მხრივ ანაბეჭდი ქაღალდზე გადაჰქონდა. როდესაც მრავალი ასლი იყო საჭირო პირის გადამღებ ქაღალდს, ე.წ. „კაპიროვკას“ ათავსებდნენ ფურცლებს შორის, რათა ტიპოგრაფიული ჩაქუჩების დარტმები მრავალ ასლზე გამოჩენილიყო.

ამჟამად საბეჭდ მანქანებს თანამედროვე დაწესებულებებში იყენებენ გარემოებებში, სადაც კომპიუტერი არაპრაქტიკული ან მოუხერხებელია, მაგ. ფორმების შევსებისას და კონვერტებზე მისამართის დასაბეჭდად. დასავლეთში ერთადერთი საწარმო რომელიც კვლავაც აწარმოებს მექანიკურ საბეჭდ მანქანებს არის ოლივეტი, დანარჩენი მწარმოებლები მხოლოდ ელექტრონულ მანქანებს უშვებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* საბეჭდი მანქანების ონლაინ-მუზეუმი 

## სქოლიო
კატეგორია:საბეჭდი მანქანა
ანისის ქართული წარწერა (1218)

მინიატიურა|ეტიფანეს, ანისის ქართული წარწერა (1218)
მინი|ანისის ქართული წარწერა (1218)
**ანისის ქართული წარწერა** — 1218 წელს შესრულებული საქართველოს კათოლიკოსის ეტიფანეს განაჩენის ტექსტი, რომელიც მოთავსებული იყო ანისის ქართული ეკლესიის კედელზე. აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1910 წელს, ანისის არქეოლოგიური გათხრების დროს. 

განაჩენი გამოტანილია ანისის მართლმადიდებელ მოსახლეობასა და ანელ ხუცესთა შორის ატეხილი დავის გამო. წარწერა მოგვითხრობს, რომ დავა გამოიწვია ანისის სამღვდელოების მიერ ანელი მართლმადიდებელი ქართველი და სომეხი მრევლისათვის საეკლესიო მისაცემელთა (ჯვრისწერისას, ნათლობისას, წესის აგებისას) გადიდებამ. უკმაყოფილო მრევლი პროტესტის ნიშნად ზოგჯერ წირვა-ლოცვასაც აღარ ესწრებოდა. გამწვავებული ურთიერთობის მოგვარება სცადა საქართველოს კათოლიკოსმა ეტიფანემ. იგი იძულებული გახდა დაეგმო ხუცების საქციელი და შეემცირებინა საეკლესიო მისაცემელთა ოდენობა. ეტიფანეს განაჩენს ხელს აწერს ანისის სომეხი ეპისკოპოსი გრიგოლი და ქალაქის ამირა ვაჰრამი.

## ტექსტი სრულად
ანისის ქართული წარწერა იმდროინდელი სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობის მნიშვნელოვანი წყაროა. წარწერა ცხადყოფს, რომ საქართველოს სახელმწიფოში შემავალი არაქართული ტერიტორიების მართლმადიდებლური ეკლესიები იერარქიულად ქართლის კათოლიკოსზე იყო დამოკიდებული.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართული წარწერები
ანიშხწარა

**ანიშხწარა** — ტბა საქართველოში, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბიჭვინთის კონცხზე, ზღვის დონიდან 0,6 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,33 კმ². სიგრძე 0,2 კმ, სიგანე 0,15 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 4,3 მ. ტბა მოქცეულია სანაპირო დიუნებს შორის. თითქმის მთლიანად დაფარულია წყლის მცენარეულობით. სანაპირო დაჭაობებულია.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტბები
ანკარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ანკარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ანკარა — თურქეთის დედაქალაქი 
* ანკარა — ვილაიეთი თურქეთში
* ანკარა — ყოფილი სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში, ამჟამად ქრისტესი.
* ანკარა — გველების გვარი
ანისულის ხე

**ანისულის ხე**, *სამკურნალო სასაფრასი* () — მერქნიანი მცენარე დაფნისებრთა ოჯახისა. 12-15, იშვიათად 24-27 მ სიმაღლის ხე, ზოგჯერ ბუჩქი. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები წაგრძელებული ან უკუკვერცხისებრი აქვს, ყვავილი — მოყვითალო-მწვანე, ნაყოფი — კენკრა. 

მისი სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. ფოთოლმცვივანია. ხის გამძლე და სურნელოვანი მერქნისაგან ამზადებენ ავეჯს, ნავებს, რკინიგზის შპალებს, ბოძებს, კასრებსა და სხვა. მერქნისაგან მიიღება შარდსადენი საშუალებაც, ხოლო ფესვები შეიცავს 9%-მდე ეთეროვან ზეთსა და 58%-მდე მთრიმლავ ნივთიერებას, რომლებსაც მედიცინასა და პარფიუმერიაში იყენებენ. 

ანისულის ხე დეკორატიული მცენარეა, გაშენებულია სოხუმის ბაღებში, თუმცა ზამთარგამძლეობის გამო შესაძლებელია მისი კულტივირება საქართველოს სხვა რაიონებშიც. ზოგჯერ მარადმწვანე ბადიანსაც ანისულის ხეს უწოდებენ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაფნისებრნი
ანკარა (გვარი)

**ანკარა** () — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. ახასიათებთ გრძელი, ჩამოსხმული სხეული, მისგან გამოყოფილი თავი, რომელიც დაფარულია 9 მსხვილი, სიმეტრიულად განლაგებული ფარით. ნეკნების გასწვრივ გააჩნიათ ქერცლები. თავი მკვეთრადაა გამოყოფილი კისრისაგან, გუგები - მრგვალია. ზედა კბილები იზრდება ხახისაკენ. ცხოვრების წესით დაკავშირებულნი არიან წყალთან. იკვებებიან ქვეწარმავლებით, თევზებით, ქვემძრომებით, ამფიბიებით. მსხვერპლს ყლაპავენ ცოცხლად. კვერცხმდებლებია. აერთიანებს 3 - 5 სახეობას. მათგან საქართველოში გვხვდება - 2: წყლის ანკარა () და ჩვეულებრივი ანკარა ().

სახეობები:
* *Natrix flavifrons*
* *Natrix maura* — გველგესლასებრი ანკარა
* *Natrix megalocephala* — ევროპული დიდთავა ანკარა
* *Natrix natrix* — ჩვეულებრივი ანკარა
* *Natrix tessellata* — წყლის ანკარა

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანკარასებრნი
გულაგი

thumb|right|გულაგის პატიმრები 1936-1937 წლებში
**გულაგი** (რუს. ГУЛаг) — აკრონიმი * **Г**лавное **у**правление исправительно–трудовых **лаг**ерей и колоний*, შრომით-გამოსასწორებელი ბანაკების და კოლონიების მთავარი სამმართველო. გულაგის სახელით ცნობილია საბჭოთა სადამსჯელო სისტემის ნაწილი, სადაც პატიმრები სასჯელის მოხდასთან ერთად იძულებით ასრულებდნენ სხვადასხვა (როგორც წესი ფიზიკურ) სამუშაოს, ხშირად ძალიან ცუდ ან თითქმის გაუსაძლის პირობებში.

1929 წლიდან 1953 წელს სტალინის გარდაცვალებამდე, გულაგი გამოიარა, სავარაუდოდ, 14 მილიონამდე ადამიანმა. გულაგებში დაიღუპა 1,6 მილიონამდე ადამიანი. გულაგებში პატიმართა რიცხვის მკვეთრი ზრდა შეინიშნებოდა დიდი ტერორის დროს, 1936-1938 წლებში, და მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდში. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გულაგში გაამწესეს მილიონზე მეტი საბჭოთა ჯარისკაცი, რომელიც ცოცხალი გადაურჩა ნაცისტების სამხედრო ტყვეთა ბანაკებს. ბანაკებში მყოფთ უხეიროდ კვებავდნენ, მხოლოდ მინიმალურ სამედიცინო დახმარებას უწევდნენ, არ უზრუნველყოფდნენ ხშირი უამინდობისათვის საჭირო ტანისამოსით, არ არსებობდა თანამედროვე სამუშაო იარაღები და დანადგარები.

გულაგის ადგილმდებარეობა ეკონომიკურ მიმართულებებს ესადაგებოდა. ბანაკების უმეტესობას ევალებოდა კონკრეტული ეკონომიკური ამოცანების შესრულება ინდუსტრიალიზაციის ჩარჩოებში - ხე-ტყის დამზადება, მაღაროებში მუშაობა და სამრეწველო პროექტების მშენებლობა.

1953 წელს სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, კომუნისტური სახელმწიფო გულაგის სისტემის დემონტაჟს შეუდგა. 1954 წელს დაიწყეს პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლება. გულაგების სისტემა გაუქმდა 1960 წელს.

კატეგორია:გულაგი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
რობოტი

მიერ წარმოებული ჰუმანოიდი რობოტი]]
**რობოტი** — მანქანა, რომელსაც განსაზღვრული პროგრამის მიხედვით შეუძლია სხვადასხვა ამოცანის დამოუკიდებლად შესრულება.

ტერმინი „რობოტი“ შემოიღო ჩეხმა მწერალმა კარელ ჩაპეკმა.

როგორც წესი, რობოტის პროგრამულ უზრუნველყოფაში წინასწარაა ჩადებული გარემოსთან ადაპტაციის მექანიზმები, მაგრამ იგი ასევე შეიცავს ხელოვნური ინტელექტის ელემენტებსაც, კერძოდ თვითსწავლებად სისტემებს, შესაძლებლობების გარვკვეული შეზღუდულობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* [Journal of Field Robotics](http://onlinelibrary.wiley.com/journal/10.1002/(ISSN)1556-4967)

კატეგორია:ხელოვნური ინტელექტი
კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
კატეგორია:რობოტები
75

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* სავარაუდოდ გაიუს სვეტონიუს ტრანკვილუსი რომაელი მწერალი ენციკლოპედისტი და ბიოგრაფი.

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* აპოლინარ რავენელი — რავენის ეპისკოპოსი

*
140

## მოვლენები 
* რომის პაპის ტახტზე ადის პიუს I.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*პესცენიუს ნიგერი  — რომის იმპერატორი (გ. 194)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჰიგინიუსი — რომის პაპი (დ. უცნობია)

კატეგორია:140
ანისული

**ანისული** () — ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ქვედა ფოთლები მთლიანი აქვს, თირკმლის ფორმისა, ზედა - ფრთისებრი; ყვავილი - თეთრი, ნაყოფი კვერცხისებრი და ძნელად გასახსნელი. 

ცნობილია ორი სახეობა. ველურად იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთში კულტივირებულია სამხრეთ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკაში, ყოფილ სსრკ-ში. გავრცელებული სახეობა - *ჩვეულებრივი ანისული* - Anisum vulgare (Pimpinella anisum) ეთერზეთოვანი მცენარეა, აქვს სწორმდგომი 25-60 სმ სიმაღლის ღერო. რთულ ქოლგებად შეკრებილი თეთი ყვავილები; მისი ქვედა, შუა და ზედა ფოთლები მკვეთრად განსხვავდება ერთმანეთისაგან. ნაყოფი ტყუპთესლურაა. 

ვეგეტატაციის პერიოდი 110-130 დღეს გრძელდება. ჩვეულებრივი ანისული მედიცინაში იხმარება ნაყენის, ვაჟინის, ანისულის ზეთის, ნიშადუ-ანისეულის წვეთებისა და სხვა სახით. მისი მშრალი ნაყოფი 2,2-3,2% ეთეროვან და 18-20% ცხიმოვან ზეთს შეიცავს. იყენებენ სანელებლად კვების მრეწველობაში, ნარჩენს კი - ცხოველის საკვებად. მოსავლიანობა ჰა-ზე 12 ც.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 466, თბ., 1975

კატეგორია:ქოლგოსანნი
ანკილოზავრები

**ანკილოზავრები** (,  — მრუდე,  — ხვლიკი) — ცარცული პერიოდის ფრინველმენჯა დინოზავრების ქვერიგი. ჰქონდათ დიდი ზომის (8-9 მ-მდე სიგრძის) გაბრტყელებული ტანი, ძვლის ფირფიტებისაგან შემდგარი, ჯავშნით დაფარული ქალა და ზურგი და კუდის ბოლოზე თავდასაცავი წვეტიანი გამონაზარდები. იკვებებოდნენ მცენარეებით. ანკილოზავრების ნაშთები ნაპოვნია ყველა მატერიკზე (ავსტრალიისა და ანტარქტიდის გარდა), მეტწილად ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ზედა ცარცულ ნალექებში, აგრეთვე ცენტრალურ ყაზახეთში.

## ლიტერატურა 
*
კატეგორია:ფრინველმენჯა დინოზავრები
ანკილოსტომისებრნი

**ანკილოსტომისებრნი** (Ancylostomatidae) — მრგვალი ჭიების ოჯახი. ძუძუმწოვრების (უმთავრესად მტაცებლების), იშვიათად ადამიანის ნაწლავთა პარაზიტები. იკვებებიან მასპინძლის სისხლით. გავრცელებული არიან ზველა მატერიკზე, უმთავრესად ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში. საქართველოში რეგისტრირებულია 7 სახეობა. ადამიანში პარაზიტობს ანკილოსტომისებრთა ორი სახეობა: ანკილოსტომა (8-13 მმ სიგრძისა) და ნეკატორი (6-12 მმ). მასპინძლის ორგანიზმიდან ჭიის კვერცხები განავალთან ერთად გარემოში (ნიადაგში) ხვდება. გამოჩეკილი ლარვა ადამიანის ან ცხოველის კანის საფარველთან შეხებისას კანში იჭრება, გადადის სისხლში და ფილტვების გზით - პირის ღრუში ანდა საკვებთან ერთად პირის ღრუში ხვდება, ხოლო აქედან ნაწლავში გადადის. ადამიანის ორგანიზმში პარაზიტი 4-8 წელის ცოცხლობს. ანკილოსტომა იწვევს დაავადება ანკილოსტომოზმს, ხოლო *ნეკატორი* - ნეკატოროზს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანკილოსტომიდოზი

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 1, გვ. 469, თბ., 1975

კატეგორია:მრგვალი ჭიები
ჯოზუე კარდუჩი

**ჯოზუე კარდუჩი** (იტ. Giosuè Carducci) (27 ივლისი 1835, ვალდიკასტელო, იტალია - 16 თებერვალი 1907, ბოლონია, იტალია) — იტალიელი პოეტი, მწერალი, ლიტერატურის კრიტიკოსი და მასწავლებელი. იგი ითვლება თანამედროვე იტალიის ეროვნულ პოეტად. 1906 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ლიტერატურაში „არა მხოლოდ ღრმა შემეცნებითი და კრიტიკული კვლევის, არამედ შემოქმედებითი ენერგიის, სტილის სიახლისა და მისი პოეტური შედევრების ლირიკული ძლიერებისთვის".კარდუჩი პირველი იტალიელი ნობელიანტია ლიტერატურაში.

## ბიოგრაფია
ჯოზუე კარდუჩი ტოსკანის რეგიონის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეში,ლუკას პროვინციის პატარა ქალაქ პიეტრასანტაში დაიბადა. მამამისი ექიმი იყო. იგი მხარს უჭერდა იტალიის გაერთიანებას და კარბონარების ორგანიზაციის წევრთა რიგებში ირიცხებოდა. მისი პოლიტიკური საქმიანობის გამო, კარდუჩის ბავშვობის პერიოდში ოჯახს რამდენჯერმე მოუწია საცხოვრებლის შეცვლა. საბოლოოდ  რამდენიმე წლით ფლორენციაში დასახლდნენ.

სკოლაში სწავლის წლებში კარდუჩი მოხიბლული იყო ბერძნული და ანტიკური რომაული სტილით. ზრდასრულობისას შექმნილ მის ნამუშევრებში კლასიკური სტილის გავლენა იგრძნობა, რომლებშც ხშირად ჰორაციუსისა და ვირგილიუსის საზომებია გამოყენებული. ჯოზუე კარდუჩიმ იტალიურად თარგმნა ჰომეროსის ნაშრომის - ილიადა - მეცხრე წიგნი.

კარდუჩმა პრესტიჟული სასწავლებლის სტიპენდია მოიპოვა, სადაც სწავლა 1856 წელს დაასრულა, რის შემდეგაც სკოლაში დაიწყო მუშაობა. მომდევნო წელს მან პირველი პოეტური კრებული *„Rime“*  გამოაქვეყნა. იმავე წელს კარდუჩის მამა გარდაიცვალა, მისმა ძმამ კი თავი მოიკლა.

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1835
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:იტალიელი ათეისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი პოეტები
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:იტალიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:XIX საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ანოლისი

**ანოლისი** () — ხვლიკების გვარი იგუანასებრთა ოჯახისა. ცნობილია 300-მდე სახეობა. გავრცელებულია ამერიკის ტროპიკებში და სუბტროპიკებში. უმრავლესობის სიგრძე 10-20 სმ-ია, ზოგი მათგანი 45 სმ-საც აღწევს. აქვს უნარი სწრაფად შეიცვალოს სხეულის შეფერილობა, რის გამოც ამერიკულ ქამელეონს უწოდებენ. ანოლისის შეფერილობაში ძირითადად მოყავისფრო და მომწვანო ფერები ჭარბობს, თუმცა აგზნებისას, აგრეთვე ტემპერატურისა და განათების ზეგავლენით ცხოველი ფერს სწრაფად იცვლის. იკვებებიან მწერებითა და მცირე ზომის უხერხემლო ცხოველებით. ბინადრობენ უმეტესად ხეებზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იგუანასებრნი
ანონისებრნი

**ანონისებრნი** () — მერქნიან მცენარეთა ოჯახი ორლებნიანთა კლასისა. ცნობილია 2100-მდე სახეობა.

გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეებში. ზოგი სახეობა კულტივირებულია, მაგ., Anona cherimolia, რომლის არომატული ნაყოფი ფერითა და კონსისტენციით ნაღებს წააგავს. კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროზე მოშენებულია Asimina triloba, რომელიც ალკალოიდ აზიმინს შეიცავს. მისი სურნელოვანი, ტკბილი, წვნიანი ნაყოფი იჭმება, ფოთლებს და თესლს კი მედიცინაში იყენებენ. ზოგი სახეობა სამშენებლო ხეტყეს, სუნელ-სანელებელს, არომატულ ნივთიერებებს იძლევა. 

ყვავილების თავისებური აგებულებით ანონისებრთა შორის გამოირჩევიან Eupomatio-ს გვარის წარმომადგენლები. მათ ყვავილს ყვავილსაფარი არ აქვს, მწერებს იზიდავს ანდროცეუმით.

## ლიტერატურა 
*
ანსამბლი

**ანსამბლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ანსამბლი — არქიტექტურასა და ქალაქთმშენებლობაში - შენობათა სივრცობრივი კომპოზიციების, საინჟინრო ნაგებობათა, მონიმენტური ფერწერის, ქანდაკებისა და მწვანე ნარგავთა ჰარმონიული ერთობლიობა
* ანსამბლი — მუსიკალურ შემსრულებელთა შემადგენლობა
* ანსამბლი — მსახიობთა მწყობრი, შეთანხმებული თამაში
ფრაქტალი

250პქ|მინი|მანდელბროტის სიმრავლე — ფრაქტალის კლასიკური იერ-სახე
**ფრაქტალი** () — სიმრავლე, რომელსაც აქვს თვითმსგავსების თვისება. მათემატიკაში ფრაქტალის ქვეშ ესმით ევკლიდურ სივრცეში არსებული წერტილების სიმრავლე, რომელთაც აქვთ წილადური მეტრული ზომა (მინკოვსკის ან ჰაუსდორფის გაგებით), ან ტოპოლოგიურისგან განსხვავებული მეტრული ზომა, ამიტომ ისინი უნდა განვასხვაოთ დანარჩენი გეომეტრიული ფიგურებისაგან, რომლებიც შემოზღუდულია რგოლების სასრული რიცხვებით. ფრაქტალების მათემატიკური თეორიის ფუძემდებელმა, მათემატიკოსმა ბენუა მანდელბროტმა ცნებები ფრაქტალი და ფრაქტალური გეომეტრია შემოიღო 1975 წელს არარეგულარული, თავის თავის მსგავსი ობიექტების აღსანიშნავად, რომლებზეც ის მუშაობდა. წიგნში „ფრაქტალური ობიექტები: ფორმა, ქაოსი და განზომილება“ (1975) მან აღწერა ფრაქტალები და შემოიღო ფრაქტალის ცნება. ფრაქტალის ერთ-ერთი კლასიკური ნიმუშია მანდელბროტის სიმრავლე, რომელსაც სახელი მკვლევრის პატივსაცემად ეწოდა. მანდელბროტი მათემატიკის ახალი მიმართულების — ფრაქტალური გეომეტრიის შემქმნელია. ფრაქტალურ გეომეტრიას მრავალი გამოყენება აქვს მეცნიერებაში, ტექნოლოგიასა და კომპიუტერულ გრაფიკაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრაქტალები
კატეგორია:ციფრული ხელოვნება
კატეგორია:მათემატიკური სტრუქტურები
კატეგორია:ტოპოლოგია
ჰეპტადეკაგონი

300px|thumb|right|სწორი ჰეპტადეკაგონი.
**ჰეპტადეკაგონი** (heptadecagon - 17-გონი) — გეომეტრიაში ჩვიდმეტკუთხა პოლიგონია (მრავალკუთხედი).

სწორ ჰეპტადეკაგონის ყველა შიდა კუთხის ზომაა  \frac{2700}{17} = 158 \frac{14}{17} \approx 158.82 გრადუსი.

## ჰეპტადეკაგონის აგება 
სწორი ჰეპტადაკაგონი აგებადი მრავალკუთხედია და ეს პირველად კარლ ფრიდრიხ გაუსმა მოახერხა 1796 წელს. გაუსი იმდენად ნასიამოვნები იყო ამ ფაქტით, რომ საკუთარ საფლავის ქვაზე მისი ამოტვიფრა ისურვა. თუმცა ქვისმთლელმა უარი განაცხადა, ვინაიდან ეს რთული კონსტრუქცია საბოლოოდ წრეწირის ფორმით გამოჩნდებოდა.

მრავალკუთხედის აგებადობა ნიშნავს იმას, რომ ტრიგონომეტრიული ფუნქციები 2&pi;/17 შეიძლება გამოისახოს მხოლოდ მარტივი არითმეტიკითა და კვადრატული ფესვით. გაუსის წიგნში „Disquisitiones Arithmeticae“ მოყვანილია შემდეგი ფორმულა:

:16\,\operatorname{cos}{2\pi\over17}=-1+\sqrt{17}+\sqrt{34-2\sqrt{17}}+2\sqrt{17+3\sqrt{17}-\sqrt{34-2\sqrt{17}}-2\sqrt{34+2\sqrt{17}}}.

აგების პირველი ფაქტობრივი მეთოდი ჩამოაყალიბა იოჰანეს ერხინგერმა, გაუსის ნაშრომიდან რამდენიმე წელიწადში, როგორც მოცემული ნაბიჯ-ნაბიჯ ანიმაციაში ქვემოთ. სულ 64 ბიჯია.

center|ჰელტადეკაგონის კონსტრუქციის ანიმაცია

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფარგალი

## რესურსები ინტერნეტში 
აგების ნიმუშები შეგიძლიათ იხილოთ ამ გვერდებზე:
* https://web.archive.org/web/19991111063410/http://www.geocities.com/RainForest/Vines/2977/gauss/formulae/heptadecagon.html
* http://mathworld.wolfram.com/Heptadecagon.html
* http://www.jimloy.com/geometry/17-gon.htm 

კატეგორია:მრავალკუთხედები
კატეგორია:ევკლიდეს გეომეტრია
ანოა

**ანოა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი წყვილჩლიქოსნების რიგისა. ძროხისებრთა ოჯახის წარმომადგენლებიდან ყველაზე პატარა ტანისაა (სხეულის სიგრძე 170 სმ). გვხვდება კუნძულ სულავესიზე. ცხოვრობა ვაკისა და მთის ტყეებში. ანოა სანადირო ობიექტია — იყენებენ მის ტყავს, რქებსა და ხორცს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზიური კამეჩები
ნოე

[270 px|thumb|right|„[ძველი მსოფლიო|მსოფლიო, ცნობილი ძველი ებრაელების მიერ“ (ნოეს მსოფლიო). რუკა „ისტორიული ქრესტომატიიდან და ბიბლიური გეოგრაფიის ატლასიდან“, შედგენელი ლაიმან კოულმენის მიერ 1854 წელს.]]
**ნოე** (, *ნოაჰი* ; ;  — *ნუჰი*) — ბიბლიური პერსონაჟი. კიდობნის ლეგენდარული შემქმნელი.

ბიბლიური ლამექის შვილი, სემის, ქამის და იაფეტის მამა, სახელოვანი ბიბლიური პატრიარქი, რომელიც გარყვნილ კაცობრიობას 120 წელი უქადაგებდა სათნოებას და რომ ვერაფერს გახდა, ღმერთმა კიდობნის აშენება უბრძანა, რათა თავისი მოდგმა ცხოველთა და მცენარეთა ნიმუშებთან ერთად გადაერჩინა მსოფლიო წარღვნაში, რაც საბაოთმა დაატეხა ცოდვილ კაცობრიობას ისევე, როგორც ზევსმა — დევკალიონის მოდგმას. ეს მოვალეობა შეასრულა კიდეც. იცოცხლა 951 წელი (ვარაუდით, 3846-2895 წწ). ნოეს კიდობანი — ხსნის სიმბოლოა. ანალოგიური თქმულებებით მდიდარია ძველი აღმოსავლეთი. 
ნოე კეთილი პატრიარქი, ქალთა მოდგმის მხსნელი ბერიკაცი, იმედის სიმბოლო. შეადარეთ, უთნაფიშთიმი.

## გენეალოგიური ხე

**ძველი აღთქმა** 

**დაბადება** 

**თავი მეათე**

**ახალი ქართულით**

## ნოეს აკლდამა
[მინიატიურა|ნოეს აკლდამა გადაღებული XIX საუკუნეში (ფოტ. [დიმიტრი ერმაკოვი|დ. ერმაკოვი)]]
გადმოცემის მიხედვით ნოე დაკრძალეს არარატის მთის ძირას ნახიჩევანში. მეცხრამეტე საუკუნის ფოტეობზე შემორჩენილია აღნიშნული ნაგებობის საძირკველი ცნობილი ნოეს აკლდამის სახელით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*წარღვნა

## რესურსები ინტერნეტში 
*Jewish Encyclopedia: Noah 1901–1906 *ებრაული ენციკლოპედია*
*Catholic Encyclopedia: Noah
*MuslimWiki: Nuh

## სქოლიო
კატეგორია:ბიბლიური პერსონაჟები
ძროხისებრი ანტილოპები

**ძროხისებრი ანტილოპები** () — დიდი ანტილოპების ქვეოჯახი. მრავალ სახეობას შორის აღსანიშნავია გნუ, რომელიც აგრეთვე აფრიკის სავანებში გვხვდება. ამავე ქვეოჯახიდან ცნობილია 30-მდე სახეობის ბუბალი, რომელთა შორის აღსანიშნავია აფრიკის სავანების ბინადარი კაამა და სხვა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძროხისებრნი
*
ტყის ანტილოპები

**ტყის ანტილოპები** () — წყვილჩლიქოსან ძუძუმწოვართა გვარი ძროხისებრთა ოჯახისა, აერთიანებს დიდი ზომის აფრიკისა და ინდოეთის ანტილოპებს. მათგან საყურადღებოა კანა, კუდუ, ნილგაუ და სხვა. მოიცავს შვიდ სახეობას:
* ნიალა (T. angasii)
* მთის ნიალა (T. buxtoni)
* სიტატუნგა (T. spekii)
* ბუშბოკი (T. scriptus)
* დიდი კუდუ (T. strepsiceros)
* მცირე კუდუ (T. imberbis)
* ბონგო (T. eurycerus)

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძროხისებრნი
*
ანტიოქიის საპატრიარქო

**ანტიოქიის საპატრიარქო** — ერთ-ერთი უძველესი მართლმადიდებლური ეკლესია, დაარსდა IV საუკუნეში. იხსენიება უკვე I მსოფლიო საეკლესიო კერებია (ნიკეის საეკლესიო კრება 325) მეექვსე კანონში.

აერთიანებდა "აღმოსავლეთის" დიოცეზში შემავალ ეკლესიებს. V საუკუნეში ანტიოქიის საპატრიარქო მოიცავდა 15 ეპარქიას. ანტიოქიის საპატრიარქოს მეთაური იწოდება "ანტიოქიისა და სრულიას აღმოსავლეთის პატრიარქად". VII საუკუნიდან ანტიოქიის საპატრიარქოს გავლენა თანდათან შემცირდა, რაც ამ მხარეში მუსლიმანთა (არაბების, თურქ-სელჩუკების, ოსმალების) ხშირი ლაშქრობისა და ბატონობის შედეგი იყო.

ანტიოქიის საპატრიარქოსთან საქართველოს ძველთაგანვე კულტურულ-რელიგიური ურთიერთობა ჰქონდა. აღსანიშნავია VI საუკუნეში ანტიოქიიდან საქართველოში იოანეს მეთაურობით ასურელ მამათა მოსვლა და კულტურულ-საეკლესიო მოღვაწეობა. ძველი წყაროები მიუთითებენ V საუკუნეში ანტიოქიის საპატრიარქოსთან ქართული ეკლესიის იერარქიულ დამოკიდებულებაზე. ანტიოქიის საპატრიარქოს დაკნინებული ეკონომიკური მდგომარეობის გამოსწორებისა და შეწირულებათა შეგროვების მიზნით ანტიოქიის პატრიარქები გვიან ხანაში შორეულ ქვეყნებშიც მოგზაურობდნენ, ერეოდნენ ადგილობრივი საეკლესიო საქმეებში. მაგრამ ეს მხოლოდ მათი ადრინდელი გავლენის ფორმალური გამოხატულება იყო. XV საუკუნეში საქართველოში ჩამოსულა ანტიოქიის პატრიარქი მიქაელი, 1664 და 1666 კი პატრიარქი მაკარიოსი და მისი შვილი პავლე.

ანტიოქიის საპატრიარქოს კათედრა ამჟამად დამასკოშია (სირია). აერთიანებს ლიბანელ და სირიელ მართლმადიდებლებს მთელ მსოფლიოში. აქვს 6 ეპარქია სირიაში, 6 - ლიბანში, 3 - თურქეთში, თითო - აშშ, ბრაზილიასა და არგენტინაში.

## ლიტერატურა
**ბ. ლომინაძე,* ქსე, ტ. 1, გვ. 491, თბ., 1975

კატეგორია:ანტიოქიის მართლმადიდებელი ეკლესია
დუკერები

**დუკერები** () — ძუძუმწოვარი ცხოველების ქვეოჯახი ძროხისებრთა ოჯახისა, მცირე ზომის ჩლიქოსნებია. ვაცებს მოკლე და უკან გადაწეული რქები აქვთ. მათგან ცნობილია აფრიკის სავანების ბინადარი ჩვეულებრივი დუკერი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძროხისებრნი
ძვ. წ. I ათასწლეული

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* რკინის ხანა
* ძველი ეგვიპტე ჩამოყალიბდა, როგორც უმთავრესი სახელმწიფო. 
* ნეო-ასურული იმპერია
* დაარსდა რომი (ძვ. წ. 753)
* კიროს II-მ დაიპყრო ბაბილონი (ძვ. წ. 539)
* დაარსდა რომის რესპუბლიკა.
* დარიოს I-მა მაქსიმალურად გაფართოვა სპარსეთის იმპერიის საზღვრები.
* ალექსანდრე მაკედონელი იპყრობს სპარსეთის იმპერიას. 
* ჩანდრაგუპტა მაურია აარსებს მაურიების იმპერიას. 
* მიმდინარეობს პუნიკური ომები

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
* დავითი — ისრაელ-იუდეის მეფე
* სოლომონ მეფე — ისრაელ-იუდეის მეფე
* სიდჰართა გაუტამა — ინდოელი თავადი
* კიროს II — აქემენიანთა სპარსეთის მეფე
* დარიოს I — აქემენიანთა სპარსეთის მეფე 
* პერიკლე — ათენელი სახელმწიფო მოღვაწე
* სოკრატე — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი
* პლატონი — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი
* ალექსანდრე მაკედონელი — მაკედონელი დამპყრობელი
* ჩანდრაგუპტა მაურია — მაურიის იმპერიის დამაარსებელი
* ცინ შიხუანდი — ჩინეთის იმპერატორი
* იულიუს კეისარი — რომის მმართველი

## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-99
ანტილოპები

thumb|350px|მამალი და მდედრი ანტილოპები
**ანტილოპები** — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვრების ჯგუფი ძროხისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს სხვადასხვა გარეგნობისა და ზომის ცხოველებს, რომლებსაც ცხოვრების ნირიც განსხვავებული აქვთ. ანტილოპები ჯოგებად ცხოვრობენ, იკვებებიან ბალახოვანი მცენარეებით, იშვიათად ხის ფოთლებით. ცნობილია მათი 1500-ზე მეტი სახეობა.

ანტილოპებზე ნადირობენ, იყენებენ მათ ხორცს, ტყავს, რქებს, მაგრამ მრავალი სახეობის რაოდენობა იმდენად შემცირდა, რომ მათზე ნადირობა ნაწილობრივ ან მთლიანად აიკრძალა.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძროხისებრნი
I ათასწლეული

**I ათასწლეული** — დროის პერიოდი ახ. წ. 1 წლის იანვრიდან 1000 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით. 
## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* 476 — დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემა.
* 630 — არაბთა სახალიფოს დაარსება.
* 732 — პუატიეს ბრძოლა.
* 800 — კარლოს დიდის კორონაცია
* 962 — გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიის დაარსება

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
* იესო ქრისტე
* დიოკლეტიანე
* პტოლემე
* ჰიპატია
* კონსტანტინე I დიდი
* ატილა
* იუსტინიანე I
* კარლოს დიდი

## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-997
ნამდვილი ანტილოპები

**ნამდვილი ანტილოპები** () — საშუალო ზომის ცხოველები. ვაცის რკალივით მოხრილ რქებზე მრავალი რგოლოვანი ბორცვია; ნეზვს რქები უფრო მოკლე აქვს, ან სრულიად ურქოა. ნამდვილი ანტილოპები გავრცელებული არიან აფრიკისა და აზიის ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში, ევროპაში. მათგან ქურციკი გვხვდება წინა, შუა და ცენტრალურ აზიაში. საქართველოში ბინადრობდა შირაქის, ელდარის, სამგორის, გარდაბნის ველებზე და თბილისამდეც აღწევდა, ამჟამად კი გადაშენებულია. ძერენი იცის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალთაიში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ იმიერბაიკალეთში და მონღოლეთში. აფრიკის ტრამალების ხტუნია ანტილოპები, რომელთა ვაცს პატარა და სწორი რქები აქვს, მოძრაობისას მხოლოდ ჩლიქის წვერებს ეყრდობიან.

## კლასიფიკაცია 
* ნამდვილი ანტილოპები
** გვარი გარნა
*** გარნა
** გვარი დიბატაგი
*** დიბატაგი
** გვარი ჟირაფისებრი ანტილოპა
*** ჟირაფისებრი ანტილოპა
** გვარი გაზელი
*** არაბული გაზელი
*** ატლასის გაზელი
*** გაზელი დორკასი
*** ქურციკი
*** არაბული ქვიშის გაზელი
*** ინდური გაზელი
*** ჩვეულებრივი გაზელი
*** ქვიშის გაზელი
*** სპიკის გაზელი
*** ერლანგერის გაზელი
*** საუდის გაზელი
** გვარი უდაბნოს გაზელი
*** ქურციკი-დამა
*** გრანტის ქურციკი
*** სომალური ქურციკი
** გვარი სამფერა გაზელი
*** გაზელი მონგალა
*** წითელშუბლა გაზელი
*** წითელი გაზელი
*** ჰეიგლინის გაზელი
*** ტომსონის ქურციკი
** გვარი სპრინგბოკი
*** სპრინგბოკი
** გვარი ძერენი
*** ძერენი
*** ტიბეტური ძერენი
*** პრჟევალსკის ძერენი
** გვარი საიგა
*** საიგა
** გვარი ორონგო
*** ორონგო
** გვარი ბეირა
*** ბეირა
** გვარი დიკ-დიკი
*** გიუნტერის დიკ-დიკი
*** ჩვეულებრივი დიკ-დიკი
*** სომალური დიკ-დიკი
*** მთის დიკ-დიკი
** გვარი ჯუჯა ანტილოპა
*** ჯუჯა ანტილოპა
*** ბეიტსის ჯუჯა ანტილოპა
*** სუნი
** გვარი კლიპშპრინგერი
*** კლიპშპრინგერი
** გვარი ორიბი
*** ორიბი
** გვარი სტენბოკი
*** გრისბოკი
*** შარპის გრისბოკი
*** ჩვეულებრივი სტენბოკი

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ძროხისებრნი
III ათასწლეული

**III ათასწლეული** — დროის პერიოდი ახ. წ. 2001 წლის იანვრიდან 3000 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით.

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* 2031-2035 წლებში NASA გეგმავს ადამიანების მისიის გაგზავნას მარსზე.

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
## აღმოჩენები, გამოგონებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:III ათასწლეული
-999
ცხენისებრი ანტილოპები

**ცხენისებრი ანტილოპები** () — წყვილჩლიქოსან ძუძუმწოვართა ქვეოჯახი ძროხისებრთა ოჯახისა, დიდი ზომის გრძელრქება ცხოველებია, რომლებიც უკანაა გადახრილი. გავრცელებული არიან აფრიკასა და არაბეთის ტრამალებში. საყურადღებოა ბეიზა, რქამაღალა ანტილოპა — ადაქსი, ცხენისებრი ანტილოპა. მოიცავს სამ გვარს:
* გვარი ცხენისებრი ანტილოპა (Hippotragus)
** ცხენისებრი ანტილოპა (Hippotragus equinus)
** შავი ანტილოპა (Hippotragus niger)
** ცისფერი ანტილოპა (Hippotragus leucophaeus) †
* გვარი ორიქსები (Oryx)
** რქახმლიანი ანტილოპა (Oryx dammah)
** თეთრი ორიქსი (Oryx leucoryx)
** ორიქსი (Oryx gazella)
* გვარი ადაქსები (Addax)
** ადაქსი (Addax nasomaculatus)

## ლიტერატურა
* სტატია „ანტილოპები“ ქსე, ტ. 1, გვ. 488, თბ., 1975

კატეგორია:ძროხისებრნი
II ათასწლეული

**II ათასწლეული** — დროის პერიოდი ახ. წ. 1001 წლის იანვრიდან 2000 წლის 31 დეკემბრის ჩათვლით.
## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* 1054 — დიდი სქიზმა
* 1066 — ნორმანთა მიერ ინგლისის დაპყრობა
* 1096-1291 — ჯვაროსნული ლაშქრობები
* 1206-1260 — მონღოლთა დაპყრობები
* 1420-1580 — რენესანსი
* 1453 — კონსტანტინოპოლის დაცემა
* 1492 — ამერიკის აღმოჩენა ქრისტეფორე კოლუმბის მიერ
* 1517-1648 — რეფორმაცია
* 1640-1649 — ინგლისის რევოლუცია
* 1789-1799 — საფრანგეთის რევოლუცია
* 1914-1918 — პირველი მსოფლიო ომი
* 1918-1921 — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
* 1939-1945 — მეორე მსოფლიო ომი
* 1962 — კარიბის კრიზისი
* 1991 — სსრკ-ის დაშლა
* 1991 — საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადება

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-998
რგოლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რგოლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*რგოლი - აბსტრაქტული ალგებრის ცნება.
*რგოლი - ავიაციის სხვადასხვა გვარეობის ქვეგანაყოფი
პადუა

**პადუა** () — ქალაქი იტალიაში, ვენეტოს რეგიონში. პადუას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ვენეციიდან დასავლეთით 20 კილომეტრში. ქალაქის მფარველად ითვლება წმინდა ანტონი პადუელი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
რიტორიკა

**რიტორიკა** ( „მეტყველების, სიტყვის ხელოვნება“) — მჭევრი მეტყველების ხელოვნება, მჭევრმეტყველება.

რიტორიკა იყო ანტიკური ხანის საბერძნეთში მეტად ცნობილი დისციპლინა, რომლის ფლობაც უმნიშვნელოვანესად მიიჩნეოდა.

მჭევრი სიტყვის ამოცანა წარმოადგენს მსმენელის, ან მკითხველის დარწმუნებას, ანდა მის წარმართვას გარკვეული ქმედებისკენ. რიტორიკა სიტყვის ხელოვნებაა, რომელსაც რეციეპიენტზე ზემოქმედებისათვის საჭირო საშუალებები გააჩნია, რომელთა მოქნილი გამოყენებაც ქმნის გარკვეულ დამაჯერებლობას. დამაჯერებლობის თვალსაზრისით ზემოქმედებისთვის აუცილებელი ინსტრუმენტარიუმის ანალიზს ეფუძნება დარწმუნების თეორია.

რიტორიკა ითავსებს ორმაგ ფუნქციას იყოს მჭევრი სიტყვის ხელოვნებაცა და მეცნიერებაც. ლაღად და მოხდენილად ითქვას სათქმელი, რომელიც ამდროულად იქნება სტრუქტურულად გამართული, გასაგები, დამაჯერებელი.

ჯერ კიდევ მანამ, სანამ არისტოტელისეული დარწმუნების თეორია შემუშავდებოდა, არსებობდა მჭევრმეტყველების მასწავლებელთა პრაქტიკა და იყო სათანადო სახელმძღვანელოები. რიტორიკოსები ნაწილობრივ სოფისტების მოძრაობას მიეკუთვნებოდნენ და დარწმუნების ლეგიტიმაციას ცდილობდნენ მოსაზრებით, რომ არ არსებობს (ერთი) სინამდვილე, მაგრამ თუ ასეთი არის, იგი შეუცნობელია.

შუა საუკუნეებში რიტორიკა ლოგიკისა და გრამატიკის გვერდით იყო ანტიკური ხანაში წამოქმნილი შვიდი თავისუფალი ხელოვნების კანონის, ტრივიუმის შემადგენელი.

განმანათლებლობის ხანაში იწყება რიტორიკის ყოველდღიურობიდან ნელ-ნელა განდევნა მეცნიერებებისა და ე.წ. საღი, სუფთა აზროვნების მიერ. რიტორიკას უსაყვედურებენ, რომ იგი ხელს უწყობს რაციონალური შემეცნებისაგან გარეგნულზე (და ამით შემეცნებისათვის ნაკლებად მნიშვნელოვანზე) ყურადღების გადატანას. მას შემდეგ რიტორიკა უმეტესწილად გაიგება როგორც სიტყვის (მეტყველების, საუბრის) ტექნიკა ან/და ტექსტის ანალიზი, მჭევრი სიტყვის და საუბრის თეორია და პრაქტიკა.
რიტორიკისადმი მიძღვნილი სამეცნიერო კვლევები, განსაკუთრებით XX საუკუნის შუა ხნიდან მოყოლებული, ძირითადად დაკავებულია საუბრისა და მეტყველების პედაგოგიკის საკითხებით. ეს კვლევები უმთავრესად საენათმეცნიერო ბაზისს ემყარება, და განიხილება ფსიქოლოგიის, პედაგოგიკისა და სოციოლოგიის მოძღვრებათა ინტერდისციპლინურ ჭრილში.

## ლიტერატურა
**კანდელაკი ნ.*, ქართული მჭევრმეტყველება. ტ. 1, თბილისი, 1978
**არისტოტელე*, რიტორიკა, თბილისი, 1981
ძვ. წ. 167

## მოვლენები
* პართიის იმპერიამ ქალაქი ჰერათი დაიპყრო.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
კატეგორია:ძვ. წ. 167
ძვ. წ. 25

## მოვლენები 
* რომის იმპერიის კონსულებად აირჩიეს ოქტავიანე ავგუსტუსი (მერვედ) და მარკუს იუნიუს სილანუსი.

## დაიბადნენ 
* აულუს კორნელიუს ცელსიუსი — ძველი რომაელი ენციკლოპედისტი, ავტორი წიგნისა „მედიცინის შესახებ“.

## გარდაიცვალნენ 
* ამინტა გალათიელი — გალათიის მეფე.

*
ძვ. წ. 20

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
*სეიანუსი — რომაელი სარდალი   (გ.  31)
*გაიუს  კეისარი   — მარკუს ვიფსანიუს აგრიპასა და იულია უფროსის უფროსი ვაჟი (გ. 4)

## გარდაიცვალნენ 
* არტაშეს II - სომხეთის მეფე

*
ძვ. წ. 293

**ძვ. წ. 293** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 9

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* 14 სექტემბერი: ნერონ კლავდიუს დრუზუსი —რომაელი პოლიტიკოსი  (დ. ძვ. წ. 38)

*
ძვ. წ. 59

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
* ტიტუს ლივიუსი რომაელი ისტორიკოსი

## გარდაიცვალნენ 
*
79

## მოვლენები 
* 24 აგვისტო: ვეზუვის ამოფრქვევა აპენინის ნახევარკუნძულზე. რომაული ქალაქები პომპეი და ჰერკულანუმი დაინგრა

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ხე-დი — ხანის დინასტიის იმპერატორი (გ. 105)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
*24 ივნისი: ვესპასიანე ფლავიუსი — რომის იმპერატორი (დ. 9)

### ივლისი 
### აგვისტო 
* 25 აგვისტო: პლინიუს უფროსი — რომაელი ბუნებისმეტყველი ფილოსოფოსი   (დ. 23)

### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ანტონოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ანტონოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## უკრაინა
*ანტონოვი  — სოფელი უკრაინაში
*ანტონოვი  — სოფელი უკრაინაში

## საკუთარი სახელი
* ალექსი ანტონოვი — რუსი სამხედრო მოღვაწე
* ზურაბ ანტონოვი — ქართველი დრამატურგი
* ოლეგ ანტონოვი — რუსი ავიაკონსტრუქტორი
* სერგეი ანტონოვი — რუსი მწერალი
## იხილეთ აგრეთვე
*ალექსი ანტონოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
45

## მოვლენები 
*იმპერატორმა კლავდიუსმა რომიდან ებრაელები განდევნა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბან ჯაო — ჩინელი ქალი ისტორიკოსი (გ. 116)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ფილონ ალექსანდრიელი — ებრაული ელინიზმის გამოჩენილი წარმომადგენელი (დ. ძვ. წ. 15)
*
51

## მოვლენები 
*პართიის მეფე ხდება ვოლოგეზ I.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*21 ოქტომბერი: დომიციანე — რომის იმპერატორი (გ. 96)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*გოტარზ II — პართიის მეფე
*ვონონ II — პართიის მეფე

*
52

## მოვლენები 
*სომხეთის მეფე რადამისტსა და მის ბიძას, ყოფილ მეფე მითრიდატე იბერიელს შორის დაიწყო გარნისის ბრძოლა.
*ფარსმან I-მა და რადამისტმა რომაელ სარდალ იულიუს პელიგნუსთან შეთანხმებას მიაღწიეს და სომხეთზე ბატონობა განიმტკიცეს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ანტონოვიჩი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ანტონოვიჩი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანტონოვიჩი, დანიელ — უკრაინელი მსახიობი
* ანტონოვიჩი, ვლადიმერ — უკრაინელი ისტორიკოსი
* ანტონოვიჩი, მაქსიმ — რუსი ფილოსოფოსი, კრიტიკოსი
ანფელცია

**ანფელცია** () — მრავალწლოვანი ძოწეული წყალმცენარეების გვარი. იზრდება ქვებზე, აქვს დატოტვილი ძაფისებრი თალუსი. გავრცელებულია უმთავრესად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივ ზღვებში. ანფელციის სახეობებიდან ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია ,. რომლისგანაც მაღალი ხარისხის აგარ-აგარს იღებენ. ზოგ ქვეყანაში ამ სახეობას ხელოვნურადაც ამრავლებენ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ძოწეული წყალმცენარეები
ანქითერიუმი

**ანქითერიუმი** () — ნამარხი სამთითა ცხენი. ცხენისებრთა ოჯახის ამომწყდარი გვერდითი შტო. გავრცელებული იყო ევრაზიაში მიოცენის ეპოქაში. ფიქრობენ, რომ ტყეში ბინადრობდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენისებრნი
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები
მონტიჩელო (ვირჯინია)

thumb|240px|მონტიჩელო, თომას ჯეფერსონის სახლი შარლოტსვილშიthumb|right|240px|მონტიჩელო ორ დოლარიან კუპიურაზე.

**მონტიჩელო** — აშშ-ის მე-3 პრეზიდენტის, თომას ჯეფერსონის სახლ-მუზეუმი, ვირჯინიის შტატის ქალაქ შარლოტსვილში. დაპროექტებულია თვით თომას ჯეფერსონის მიერ და იტალიურად მონტიჩელო (*იტალიურად: Monticello*) „პატარა მთას“ ნიშნავს.

მონტიჩელო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შედის. ის გამოსახულია აშშ-ის ორ დოლარიან კუპიურაზე, რომელიც იბეჭდებოდა 1938 წლიდან 1966 წლამდე და ასევე 5 ცენტიანზე. 

## არქიტექტურა 
მონტიჩელოს არქიტექტურა მოიცავს ნეო-კლასიკურსა და ბერძნულ სტილს. დიდ ინტერესს იმსახურებს სახლის პროექტი. აღსანიშნავია მონტიჩელოს ვენახები, რომლებიც ძირითადად ფრანგული და იტალიური ყურძნის ჯიშებით გამოირჩევა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*Thomas Jefferson's Monticello, official site
*Myron Magnet, "Monticello's Shadows" , *City Journal,* Autumn 2007
*World Heritage Nomination
*The Monticello Explorer, an interactive multimedia look at the house
*Thomas Jefferson Wiki 
* HABS drawing
*Monticello Association

## პანორამები 
thumb|center|700px|დასავლეთი კედელი
thumb|center|700px|ბოსტანი

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აშშ-ში
ზურაბ ანტონოვი

250px|thumb|ზურაბ ანტონოვი
**ზურაბ ნაზარის ძე ანტონოვი** (დ. 21 თებერვალი [ძვ. სტ. 9 თებერვალი], 1820, გორი — გ. 21/25 დეკემბერი [ძვ. სტ. 9 დეკემბერი/13 დეკემბერი], 1854, თბილისი) — ქართველი დრამატურგი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა წვრილი ვაჭრის ოჯახში. მუშაობდა გორის მაზრის სამმართველოში, შემდეგ — მამისეულ სავაჭროში. 1851 წელს ჩაირიცხა გ. ერისთავის თეატრის დასში მსახიობად. იქვე დაიწყო პიესების წერა. მცირე ხნით (1854 წლის ნოემბერ-დეკემბერი) თეატრის ხელმძღვანელიც იყო. ჩვენამდე ანტონოვის შვიდმა პიესამ მოაღწია: „მე მინდა კნეინა გავხდე“ (1851), „განა ბიძიამ ცოლი შეირთო“ (1852), „მზის დაბნელება საქართველოში“ (დაიდგა 1853 წელს, დაიბეჭდა 1876 წელს), „ქმარი ხუთი ცოლისა“ (დაიდგა 1851 წელს, დაიბეჭდა 1852 წელს), „ქორწილი ხევსურთა“ (1852), „ქოროღლი“ (1853), „ტივით მოგზაურობა ლიტერატორთა“ (1854).

ანტონოვი აგრძელებს გ. ერისთავის რეალისტურ ტრადიციებს. მის შემოქმედებაში უკვე შეიმჩნევა დრამატურგიის ერთგვარი დემოკრატიზაციის ტენდენცია: თავად-აზნაურთა და ვაჭართა გვერდით მან სცენაზე გამოიყვანა გლეხობა, ქალაქის მოსახლეობის დაბალი ფენები — მეზურნეები, საზანდრები, „შარლატანები“. მანვე, ქართულ ლიტერატურაში პირველმა აქცია ქალაქის ქუჩა მხატვრული ასახვის ობიექტად. ამ რეალისტურ ფონზე ანტონოვი წარმოგვიდგენს XIX საუკუნის საქართველოს ქალაქისა და სოფლის ცხოვრების ცოცხალ, კოლორიტულ სურათებს, ასახავს „ძველი“ და „ახალი“ თაობების ბრძოლას, დასცინის უნიათო, ყალბ პატრიოტიზმს, ცხოვრებისაგან განდგომილ ლიტერატორებს. მოხდენილმა სცენებმა, სხარტმა რეპლიკებმა, ხალისიანმა ხალხურმა იუმორმა პიესათა ხანგრძლივი სცენური სიცოცხლე და პოპულარობა განაპირობა.

## ლიტერატურა
* *აბრამიშვილი ე.,* ზურაბ ანტონოვი, ბათ., 1958;
**გამეზარდაშვილი დ.,* ნარკვევები ქართული რეალიზმის ისტორიიდან, ტ. 2, თბ., 1957;
**ზანდუკელი მ.,* ახალი ქართული ლიტერატურა, ტ. 2, თბ., 1962;

## რესურსები ინტერნეტში
* ზურაბ ანტონოვი

კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1820
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1854
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით