აქსაის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი

**აქსაის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი** () — ქალაქ აქსაის ისტორიის მუზეუმი. მოიცავს ოთხ  სამუზეუმო კომპლექსს, რომელიც ეძღვნება ქალაქის ისტორიის სხვადასხვა პერიოდს: სუვოროვის სახლი — კაზაკ რუდუხის კუთვნილება, რომელშიც გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა ალექსანდრე სუვოროვი, XVIII საუკუნის აქსაის საბაჟო საგუშაგო,  აქსაის XIX საუკუნის საფოსტო სადგური და XX საუკუნის ნიკოლაი გულაევის სახელობის სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი. 

მუზეუმის მთლიანი კოლექცია მოიცავს 69 497 ექსპონატს.

## ისტორია
აქსაის სამხედრო-ისტორიული მუზეუმი დაარსდა 1948 წლის 28 ოქტომბერს, როგორც აქსაის № 1 საშუალო სკოლის მუზეუმი. მისი დამაარსებელია ამავე სკოლის ისტორიის მასწავლებელი სსრკ-ის მწერალთა კავშირის წევრი ალექსანდრე სკრიპოვი. პირველი ექსპონატები გახდა არქეოლოგიური ნივთები, რომელიც აღმოაჩინეს მოსწავლეებმა და მათმა მასწავლებელმა კობიაკოვოს ნაქალაქარზე. კაზაკური სტანიცის მოსახლეობას მუზეუმში მიჰქონდათ საყოფაცხოვრებო ნივთები, ძველი მონეტები და ბანკნოტები, იარაღი, დოკუმენტები ძველი ფოტოებით, კერამიკის, მინის, ხის ნივთები, ხატები, ჯილდოები. ყველაფერი ეს გახდა ფონდის ძირითადი ნაწილი.

1984 წელს სკოლის მუზეუმს მხარეთმცოდნე-ისტორიკოსის ვლადიმირ დიმიტრის ძე გლადჩენკოს ხელმძღვანელობით მიენიჭა „სახალხო მუზეუმის“ სტატუსი. 1987 წლის 30 მარტს იგი გახდა სტაროჩერკასკის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის ფილიალი. 1992 წელს კი ეწოდა „ქალაქ აქსაის ისტორიის მუზეუმი“. 

ძირითადი ექსპოზიცია მდებარეობს მიწისქვეშა გამოქვაბულებში, რომელთა საერთო ფართობია 350 მ². მუზეუმში წარმოდგენილია ცივი და ცეცხლსასროლი იარაღი, მებაჟეების ცხოვრების ამსახველი ნივთები და საბაჟო სამსახურის საგნები, ხელნაწერი დოკუმენტები. 

კომპლექსის ექსპოზიცია მოგვითხრობს საბაჟო სამსახურის ისტორიაზე, ასევე ამ ადგილების ბუნებაზე და ეკოლოგიაზე.

### საფოსტო სადგური
საფოსტო სადგური — ეს არის არქიტექტურული კომპლექსი, რომელიც შედგება, როგორც საცხოვრებელი, ისე სამეურნეო ნაგებობებისაგან. მდებარეობს ქალაქ აქსაის ცენტრში მდინარე დონის ახლოს. მუზეუმი მუშაობს 1992 წლიდან და გააჩნია რამდენიმე მუდმივი გამოფენა. მუზეუმის შიდა ხედი მოგვაგონებს XIX საუკუნის ტიპურ საფოსტო სადგურს. 
left|250px|thumb|მანძილის მიმანიშნებელი ბოძი
სადგური არის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. აქსაის საფოსტო სადგურში სხვადასხვა დროს იმყოფებოდნენ ალექსანდრე პუშკინი, მიხეილ ლერმონტოვი, ალექსანდრე გრიბოედოვი, ლევ ტოლსტოი, პეტრე ჩაიკოვსკი, ნიკოლოზ რაევსკი და ძლიერი დეკაბრისტები.

მუზეუმის ცენტრალური გამოფენა „აქსაის ფოსტა“ ექსკურსანტებს აცნობს ქალაქის ფოსტის ისტორიას. ფოსტა აქ მუშაობდა XVIII საუკუნიდან და თანამედროვე ავტოსადგურის პროტოტიპი იყო. აქ მუდმივად შეეძლოთ ეტლების მიღება. 

მუზეუმის ტერიტორიაზე მუშაობს მუდმივი გამოფენები:
* გამოფენა „აქსაის უძველესი წყაროები“, რომელშიც წარმოდგენილია მცენარეებისა და ცხოველების უძველესი ნაშთები, ასევე ქვის, ბრინჯაოსა და რკინის ხანებისა შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ნივთები, რომლებიც აღმოჩენილია მდინარე აქსაის ხეობაში. 
* ეტლების სარდაფის შენობაში წარმოდგენილია XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის ტრანსპორტის სახეები — ეტლები, ფაეტონები და მარხილები.

ყოველი წლის ივნისის პირველ შაბათს საფოსტო სადგურში იმართება „პუშკინის დღესასწაული“ 1820 და 1829 წლებში აქსაის საფოსტო სადგურში ალექსანდრე პუშკინის სტუმრობის აღსანიშნავად. 

მუზეუმი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისაგან. პირველი — „ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქის სამეთაურო პუნქტი“. იგი მდებარეობს მიწის სიღრმეში და მასში განლაგებულია მრავალი საკომუნიკაციო დერეფანი ლაბირინთების მსგავსად. იგი ააგეს 1960-იან წლებში იმ შემთხვევისათვის თუ დაიწყებოდა მესამე მსოფლიო ომი.

ღია ცის ქვეშ მდებარე გამოფენა ყოველწლიურად ივსება. ძალიან მალე იგეგმება სამხრეთ რუსეთში ყველაზე მსხვილი სამხედრო კოლექციის შექმნა XX საუკუნის ტქნიკისა და იარაღის გამოყენებით. 

კომპლექსი მდებარეობს ბუნებისდაცვითი აღკვეთილის მუხინის ცენტრალურ ნაწილში, რომელიც ადგილობრივი მაცხოვრებლების საყვარელი დასვენების ადგილია.

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით