გარინჩა

**მანუელ (მანე) ფრანსისკო დოს სანტუსი** (; დ. 28 ოქტომბერი, 1933, მაჟე — გ. 20 იანვარი, 1983, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მარჯვენა გარემარბი და თავდამსხმელი.  ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც **გარინჩა** ( [gar'ĩʃɐ]). ითვლება საუკეთესო მარჯვენა გარემარბად ფეხბურთის ისტორიაში და საუკეთესო დრიბლიორად ყველა დროის უდიდეს ფეხბურთელებს შორის. 

ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის საერთაშორისო ფედერაციის გამოკითხვის მიხედვით, გარინჩა მსოფლიოს საუკეთესო ფეხბურთელებს შორის მერვე, ხოლო მეოცე საუკუნის სამხრეთ ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელებს შორის მეოთხე ადგილს იკავებს. შედის მსოფლიო ჩემპიონატებისა და კოპა ამერიკის ყველა დროის საუკეთესო ფეხბურთელების სიმბოლურ ნაკრებში. გარინჩა, პელეს შემდეგ, მეორე ფეხბურთელად ითვლება ბრაზილიის ეროვნული ფეხბურთის ისტორიაში.

2010 წელს გამოქვეყნდა სია, სადაც წარმოდგენილი იყო მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში ყველა დროის ათი საუკეთესო ფეხბურთელი. ბრიტანული გაზეთის The Times-ის მიერ შედგენილ ამ სიაში გარინჩა მეექვსე ადგილს იკავებს — დიეგო მარადონას, პელეს, ფრანც ბეკენბაუერის, ჯუზეპე მეაცას და გერდ მიულერის შემდეგ, ხოლო 2018 წლის 7 ივნისს გაზეთ Daily Mail-ის მიერ შედგენილ ანალოგიურ სიაში იგი მერვე ადგილზეა წარმოდგენილი — პელეს, დიეგო მარადონას, რონალდოს, ფრანც ბეკენბაუერის, ლოთარ მათეუსის, ზინედინ ზიდანის და შავი ერნანდესის შემდეგ.

გარინჩას საკლუბო კარიერის საუკეთესო პერიოდი კლუბ „ბოტაფოგოს“ უკავშირდება, სადაც 1953–1965 წლებში 621 მატჩს ატარებს და 243 გოლი გააქვს. კლუბთან ერთად სამჯერ იგებს რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატს (1957, 1961, 1962) და ორჯერ რიო-სან-პაულუს ტურნირის გამარჯვებული ხდება (1962, 1964). „ბოტაფოგოში“ გატანილი ბურთების საერთო რაოდენობის მიხედვით, გარინჩა კლუბის ისტორიაში მესამე ადგილს იკავებს. „ბოტაფოგოდან“ წამოსვლის შემდეგ რამდენიმე კლუბს იცვლის, თუმცა დიდხანს არცერთ მათგანში არ ჩერდება. 

1955–1966 წლებში გარინჩა ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაშიც ორჯერ ზედიზედ იმარჯვებს მსოფლიო ჩემპიონატზე და ჟიულ რიმეს თასის მფლობელი ხდება (1958, 1962). 1962 წელს ჩილეში გამართულ VII მსოფლიო ჩემპიონატზე გარინჩა ტურნირის საუკეთესო ფეხბურთელად სახელდება და ოთხი გატანილი გოლით ვავასთან, ლეონელ სანჩესთან, ფლორიან ალბერტთან, ვალენტინ ივანოვთან და დრაჟან იერკოვიჩთან ერთად ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირის ტიტულს ინაწილებს.

## ბიოგრაფია 
### ბავშვობა და ახალგაზრდობა
გარინჩა დაიბადა 1933 წლის 28 ოქტომბერს რიო-დე-ჟანეიროს გარეუბანში, დასახლება პაუ-გრანდიში (ამჟამინდელი მაჟე), ამარო და მარია კაროლინების მრავალშვილიან ოჯახში, სადაც იგი მეხუთე ბავშვი იყო. იმის გამო, რომ ახალშობილის რეგისტრაცია მხოლოდ ათი დღის დაგვიანებით მოხდა, დაბადების მოწმობაში 28 ოქტომბერი უწერია. ასევე, რეგისტრატორს სიმთვრალის გამო, დაავიწყდა ახალშობილისთვის მეორე სახელის ჩაწერა, ამიტომ გარინჩამ თხუთმეტი წლის ასაკში თვითონ აირჩია მეორე სახელი და დაირქვა ფრანსისკო. გარინჩა დაიბადა თანდაყოლი ნაკლოვანებებით: იტანჯებოდა სიელმით, ხერხემლის დეფორმაციითა და მენჯის ძვლის პრობლემებით, ამ ყველაფერთად ერთად, მარცხენა ფეხი მარჯვენასთან შედარებით ექვსი სანტიმეტრით მოკლე ჰქონდა. მანეს ნაკლოვანებების გამოსასწორებლად ჩატარებული ქირურგიული ოპერაცია უშედეგო აღმოჩნდა: ექიმები, რომლებიც ოპერაციას აკეთებდნენ, თვლიდნენ, რომ ბავშვისთვის მხოლოდ სიარულიც კი ბედნიერება იქნებოდა.

გარინჩა შერეული წარმომავლობის იყო — დედის მხრიდან აფრო-ბრაზილიელი ქალაქ რესიფიდან, მამის მხრიდან კი ინდიელი ფულნიოსების შთამომავალი; მისი პაპის მამა XIX საუკუნეში იძულებით გადასახლდა ბარიგის ქედის ფერდობიდან პალმეირას-დუზ-ინდიუსში, შტატ ალაგოასში. აქვე მიიღო მან გვარი — ფრანსისკო დოს სანტოსი, მონათმფლობელი და შაქრის ლერწმის პლანტაციების მფლობელის სახელის მიხედვით. მამის მხრიდან მას აფრიკული ფესვებიც ჰქონდა. მამამისი, ამარო პაუ-გრანდეს ქარხანაში მცველად მუშაობდა, იტანჯებოდა ალკოჰოლიზმით, მანეს მამის მსგავსი თვისებები გადაეცა: 4 წლის ასაკში გაუგო გემო ალკოჰოლს, 10 წლის ასაკში კი უკვე ხშირად სვამდა სპირტიან სასმელებს: კაშასას, და კაჩიმბუს, დამზადებულს კაშასიდან, თაფლისა და ლიმონისგან, ასევე დაიწყო თამბაქოს ხშირი მოხმარება.

### საკლუბო კარიერა
#### „პაუ-გრანდი“
1941 წელს გარინჩა სკოლაში შევიდა, თუმცა, იქ მხოლოდ ოთხი წელი გაატარა, ხშირად გაცდენილი მეცადინეობების გამო კი სათანადო დონეზე არ იცოდა წერა-კითხვა. 1947 წლის 19 ნოემბერს, 14 წლის გარინჩა სამუშაოდ მოეწყო ადგილობრივ ტექსტილის ქარხანა „ამერიკა ფაბრილში“ მრთველის დამხმარედ. სწორედ ამ პერიოდში დაირქვა მანემ მეორე სახელი — ფრანსისკო, რადგან არ შეშლოდათ სხვა მანუელ დოს სანტოში. სამი თვის შემდეგ, ადგილის ხშირი ცვალებადობის გამო, გარინჩამ ამ კლუბში თამაში შეწყვიტა. გუნდის მთავარმა მწვრთნელმა პინტომ მანე მარჯვენა გარემარბად დააყენა იმის გამო, რომ მანეს ტრადიციული პოზიცია — მინდვრის ცენტრში, თავდამსხმელის უკან, დაკავებული იყო სხვა მოთამაშის მიერ. ერთ-ერთ თამაშში, სადაც „პაუ-გრანდი“ „რაის-და-სერას“ ხვდებოდა, ანგარიში კი 0–0 იყო, გარინჩამ საკუთარი საჯარიმოდან დაიწყო თავბრუდამხვევი დრიბლინგი, მოატყუა მოწინააღმდეგე გუნდის ყველა ფეხბურთელი და გადააწოდა ბურთი თანაგუნდელს, რომელმაც ეს შეტევა გოლით დაასრულა. ამის შემდეგ მოწინააღმდეგე გუნდელი ძალიან ნაწყენი დარჩა და გარინჩას დრიბლინგით აღფრთოვანებულმა საკუთარმა გულშემატკივრებმა მას ცემა დაუპირეს, თუმცა გადარჩა, საბოლოოდ ეს მატჩი „პაუ-გრანდიმ“ 6–0 მოიგო. გარინჩა წარმატებით გამოვიდა, თუმცა ერთი ჩატარებული ვარჯიშის შემდეგ კარდოზო ნიუტონის შვილს არ ჰქონდა უფლება მიეღო გადაწყვეტილება მანეს მიღების თაობაზე, ამიტომ მანეს მოგვიანებით მოსვლა სთხოვეს. 

1953 წლის 10 ივნისს მანე „ბოტაფოგოს“ უფროსების გუნდის შერჩევაზე იყო. შერჩევის წინ კი ის გააფრთხილეს, რომ მას ბრაზილიის ნაკრების მარჯვენა მცველთან მოუწევდა დაპირისპირება. მაგრამ მანემ თქვა, რომ ჩვეულებრივ მას ხშირად უწევდა ჟუანთან დაპირისპირება და ყოველთვის იმარჯვებდა. ვარჯიშზე გარინჩამ სამჯერ ერთი და იგივე ცრუ მოძრაობით მოატყუა ჰილტონი, ფეხებშუა გაუტარა ბურთი, რაზეც განცვიფრებულმა ჰილტონმა ასეთი რამ მოიმოქმედა:
„იმის მაგივრად, რომ განაწყენებულიყო, იგი ჩემთან მოვიდა და მითხრა: „ყოჩაღ, ახალგაზრდავ!“ იგი ჩემი ნათლიმამა გახდა ფეხბურთში. იმ შემთხვევაში, თუ ჩემს ცხოვრებისეულ გზაზე ისეთი ადამიანები შემხვდებოდნენ, როგორიც ჰილტონია, მე აღარ განვიცდიდი ამდენ უბედურებას.

როდესაც ფეხბურთელები გასახდელისკენ გაემართნენ, ჰილტონი კარდოზოსთან მივიდა და უთხრა: თუ ეს ბიჭი აღმოჩნდება სხვა კლუბში, მე ვერ შევძლებ მშვიდად ძილს. ხოლო თუ ეს ბიჭი ჩვენთან დარჩება, მაშინ სხვა კლუბების მცველები ვერ შეძლებენ მშვიდად ძილს. ამის შემდეგ მწვრთნელმა ყველა მოედანზე დააბრუნა და უკვე ოცი წუთის შემდეგ დარწმუნდნენ გარინჩას შესაძლებლობაში. გარინჩას „ბოტაფოგოში“ გადასვლისთვის პაუ-გრანდის 500 კრუზეირო გადაუხადეს. მეორე დღეს ერთ-ერთმა გაზეთმა მის შესახებ სტატია განათავსა შემდეგი სათაურით: „გაულიჩომ დაიპყრო ბოტაფოგო“.

თავის პირველ სეზონში, გუნდის შემადგენლობაში თამაშისას გარინჩამ 26 მატჩი ჩაატარა და 20 გოლი გაიტანა, რითაც რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონატის მეორე ბომბარდირი გახდა ხორხე ბენიტესის შემდეგ, რომელსაც 22 გოლი ჰქონდა გატანილი. პირველ სეზონში მანემ სამი ჰეთ-თრიკი შეასრულა: „ბონსუსესოსთან“, „ბანგუსთან“ — მარაკანაზე (6–0) და  კლუბ „პორტუგეზასთან“ მატჩში, რომელშიც ყველა ბურთი მან გაიტანა. 

შემდეგ წელს მანემ 66 მატჩი ჩაატარა და 23 გოლი გაიტანა, რომელთა უმრავლესობაც ამხანაგური შეხვედრების დროს იყო. მთელი სეზონის განმავლობაში მხოლოდ ერთ თამაშში შეძლო ერთზე მეტი გოლის გატანა, ეს იყო კლუბ „სეარასთან“ მატჩი. მისმა კლუბმა კი ამ სეზონზე მხოლოდ მეოთხე ადგილის დაკავება შეძლო. ამ ჩემპიონატის მსვლელობისას მან შვიდი გოლის გატანა მოახერხა, თუმცა ხშირად ათამაშებდა ბურთს თავის პარტნიორთან, დინოსთან, რომელიც ჩემპიონატის ბომბარდირი გახდა. 

„ბოტაფოგოსათვის“ წარმატებული არც მომდევნო, 1955 წლის სეზონი აღმოჩნდა, როდესაც ჩემპიონატზე მხოლოდ მეშვიდე ადგილი დაიკავა, გარინჩამ კი სამ გოლზე მეტის გატანა ვერ შეძლო. საერთო ჯამში, მანემ ამ სეზონში 53 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 22 გოლი გაიტანა, აქედან 17 — ამხანაგურ მატჩებში. კლუბის წარუმატებლობის მიზეზი იტალიაში ორი მთავარი ფორვარდის, დინო და კოსტასა და ლუის ვინისიოს გადასვლა იყო. 

1956 წელს „ბოტაფოგოში“ პაულო ვალენტინი გადმოვიდა, რომელიც ცენტრალური ნახევარმცველის პოზიციაზე თამაშობდა და ასევე გადმოვიდა კუარენტინია. შემდეგ წელს კი კლუბში გადმოვიდა დიდი. მომდევნო ორი წლის განმავლობაში კი გადმოვიდნენ მარიო ზაგალო, ამარილდო და მეკარე მანგა აილტონი. 1957 წელს კლუბს მწვრთნელი შეეცვალა და დაინიშნა ჟურნალისტი ჟოაო სალდანია. ახალი მწვრთნელის ერთ-ერთი პირველი გადაწყვეტილება გარინჩასთვის „თამაშის თავისუფლების“ მინიჭება გახდა:

„ბიჭებო, ხედავთ, მოედნის მარჯვენა ზოლს — ჩვენი საჯარიმოდან მოწინააღმდეგის კარამდე? აქეთ, მარჯვენა ფლანგზე, არცერთ თქვენგანს არ გრთავთ ნებას, რომ ცხვირი ჩაჩრათ. ეს მანე გარინჩას დერეფანია. ყველა დანარჩენმა უნდა ითამაშოთ ცენტრსა და მარცხენა ზოლში. მანესთან მიახლოება არ გაბედოთ. დაე, აკეთოს მან რაც უნდა, ხოლო თქვენი საქმეა დაელოდოთ მისგან პასს და დაარტყათ კარში...“

thumb|rigt|350px|გარინჩა (მარჯვნიდან მეორე) ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელებთან ერთად
ამ გადაწყვეტილების შემდეგ გარინჩა და საერთოდ, მთლიანი გუნდი უფრო კარგად ათამაშდა. „ბოტაფოგომ“ ცხრაწლიანი პაუზის შემდეგ, როგორც იქნა შეძლო რიოს ჩემპიონატის მოგება, ფინალში მანეს გუნდის უპირატესობა „ბოტაფოგოს“ გამარჯვებით დასრულდა, მათ „ფლუმინენსე“ 6–2 დაამარცხეს. გარინჩა ერთ-ერთი საუკეთესო იყო მოედანზე, გაიტანა გოლი და გააკეთა ოთხი საგოლე გადაცემა, რომლიდანაც სამი ვალენტინუმ გოლით დააგვირგვინა. მანე თავისი თამაშით ჩემპიონატის საუკეთესო მოთამაშე გახდა. ამ ჩემპიონატზე ქულების ერთნაირი რაოდენობა ჰქონდა ორ გუნდთან: „ფლუმინენსესთან“ და „ვასკო და გამასთან“ ერთად. ამის შემდეგ ჩატარდა დამატებითი ტურნირი ერთნაირი ქულების მქონე სამ გუნდს შორის, რომელშიც მანეს გუნდმა ბოლო ადგილი დაიკავა. 

ამავე სეზონში, „რივერ პლეიტთან“ ჩატარებულ მატჩში, რომელიც მექსიკაში გაიმართა, მანემ ისე გააკვირვა ადგილობრივი მაყურებლები, რომ მისი ყოველი წარმატებული მოქმედება მოწინააღმდეგე გუნდის ფეხბურთელ ფედერიკო ვაიროს ფლანგზე ტრიბუნებზე შეძახილს — „ოლეს“ იწვევდა, მოგვიანებით ეს შესახილი ესპანურენოვან ქვეყნებში ტრადიციად იქცა. შემდეგი ორი წლის განმავლობაში ბოტაფოგოს სულ ცოტა აკლდებოდა ნანატრ გამარჯვებამდე — 1959 წელს კლუბმა ჩემპიონატში მეორე ადგილი დაიკავა, მომდევნო წელს კი მხოლოდ მესამე. 

1959 წლის დასაწყისში მანემ მუხლის ტრავმა მიიღო, რომელიც ოსტეოართროზის ხელმეორე განვითარებამ გამოიწვია. „ბოტაფოგოს“ ექიმებმა დანიშნეს ოპერაცია, თუმცა მანე პაუ-გრანდიში წავიდა და ოპერაციაზე არ მისულა.

1961 წელს გარინჩამ „ბოტაფოგოს“ შემადგენლობაში ყოფნისას მეორედ მოიგო რიოს ჩემპიონატი, ფინალში მათ „ფლუმინენსე“ დაამარცხეს, ანგარიშით 3–0. მთლიანი ჩემპიონატის განმავლობაში მანეს გუნდმა მხოლოდ ერთხელ წააგო. 14 დეკემბერს, „ფლუმინენსესთან“ მატჩში, რომელიც „ბოტაფოგოსთვის“ მეათასე იყო, გარინჩას ერთადერთი და გადამწყვეტი გოლით „ბოტაფოგომ“ 1–0 მოიგო. 

შემდეგ წელს პირველად თავისი ისტორიის განმავლობაში კლუბმა რიო-სან-პაულუს ტურნირი მოიგო, ფინალში მათ „პალმეირასი“ 3:1 დაამარცხეს. ამავე წელს გარინჩამ კვლავ მოიგო რიოს ჩემპიონატი, სადაც ფინალში მათ „ფლუმინენსე“ 3:0 დაამარცხეს. მანე ამ ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელად დასახელდა. ფინალში გარინჩამ რამდენიმეჯერ სპეციალურად ისე მოატყუა მეტოქე ფლანგზე, რომ წონასწორობა დაკარგა და დაეცა. ამი შემდეგ ფლუმინენსეს ფეხბურთელი მივიდა მსაჯთან და სთხოვა, რომ მანეს აღარ გაემასხარავებინა ისინი. მსაჯმა კი თქვა: თუ გარინჩა განაგრძობდა ფლუმინენსელთა გამასხარავებას, მას გააძევებდა მოედნიდან. ამის შემდეგ მანემ შეცვლა ითხოვა და შუა თამაშისას წავიდა მოედნიდან გასახდელისკენ. სანამ გარინჩა მიდიოდა, ბურთი გადავარდა მისკენ, მაშინ მან მიიღო ბურთი, მოატყუა მისი მეურვე და დაარტყა კარებში. და მხოლოდ ამის შემდეგ დატოვა მოედანი. მომდევნო დღეს ერთ-ერთმა ბრაზილიურმა გაზეთმა გამოაქვეყნა შარჟი, რომელზეც გამოსახული იყო „ბოტაფოგოს“ თერთმეტივე ფეხბურთელი, თუმცა ყველა მათგანს გარინჩას სახე ჰქონდა.

1963 წელს მანემ თავისი ახალი მეუღლის, ელზა სუარესის თხოვნით, „ბოტაფოგოს“ კონტრაქტის პირობების გაუმჯობესება სთხოვა. აქამდე მანე ყოველთვის შეთანხმების სუფთა ბლანკს აწერდა ხელს და საკლუბო ხელფასის მხოლოდ ნახევარს იღებდა. ახალი კონტრაქტზე ხელის მოწერა მანემ მხოლოდ ოთხი თვის შემდეგ, მსხვილი ბანკირის — ჟოზე მაგალიაესა ლინსას ჩარევის შედეგად შეძლო, რომელმაც მანეს საფეხბურთო ღირსებები სათანადოდ შეაფასა. იმავე წელს გარინჩას მთელი რიგი წარუმატებლობები შეემთხვა: გაუძლიერდა ოსტეართროზი მარჯვენა მუხლის სახსარში, რომელიც ბაიაში გამართულ ამხანაგურ მატჩში მიღებული სახსრის ხრტილოვანი ქსოვილის ტრავმის შედეგი იყო. ტურნედან დაბრუნებულ მანეს ბოტაფოგომ შვებულების აღება შესთავაზა, მაგრამ ამანაც არ უშველა: ტრავმის მოშუშების ბოლო ეტაპისას გაეგლიჯა მენისკი მარჯვენა ფეხზე და ამან, პრაქტიკულად, 2 წლით მწყობრიდან გამოიყვანა მანე, მას აღარ შეეძლო თამაში. მხოლოდ 29 სექტემბერს გაიკეთა მანემ ოპერაცია, მაგალიანესასა და მისი მეგობრის, ექიმი მარიო მარკესი ტოურინიოს წყალობით. ათი დღის შემდეგ, 15 სექტემბერს, გარინჩამ ბოლო მატჩი ჩაატარა ბოტაფოგოს შემადგენლობაში, რომლის დროსაც მისმა კლუბმა დაამარცხა პორტუგეზა, ანგარიშით 2:1. 1966 წლის იანვარში გარინჩა კორინთიანსმა 220 მილიონ კრუზეიროდ იყიდა. ბოტაფოგოში გარინჩამ სულ 579 მატჩი ჩაატარა და 249 გოლი გაიტანა.

### კარიერის დასრულება
#### 1966—1968 წლების გამოსვლები
„კორინთიანსმა“ გარინჩა მაყურებლების მოედანზე დასაბრუნებლად იყიდა, რადგან კლუბმა 1954 წლიდან ვერცერთი დიდი ტურნირი ვერ მოიგო. გულშემატკივრები მანეს კლუბში გადმოსვლამ გაახარა, ისინი ფეხბურთელს სადგურში დახვდნენ და სასტუმრომდე მიაცილეს. გარინჩას დებიუტი კორინთიანსის შემადგენლობაში 1966 წლის 2 მარტს შედგა ბრაზილიის თასის ერთ-ერთ მატჩში კლუბ ვასკო და გამასთან, რომელიც მანეს კლუბმა 0–3 წააგო. მანეს ახალი კლუბი მომდევნო თამაშშიც დამარცხდა მის ყოფილ კლუბთან, „ბოტაფოგოსთან“ თამაშისას, ანგარიშით 1–5. დებიუტიდან 11 დღის შემდეგ, 13 მარტს, გარინჩამ კორინთიანსის შემადგენლობაში პირველი ბურთი გაიტანა, აიღო კრუიზეიროს კარი და თავის გუნდმა მატჩი 2–1 მოიგო. ამავე წელს მანე დაეხმარა კლუბს რიო-სან-პაულუს ტურნირის მოგებაში, რომლის დროსაც ჩაატარა 10 მატჩი და გაიტანა 1 გოლი, 19 მარტს სან-პაულუს კარებში. ასეთი შედეგის ერთ-ერთი მიზეზი პარტნიორებთან ურთიერთობა იყო, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ გარინჩას მაღალი ხელფასის გამო, რომელიც მათ ხელფასებზე ბევრად მეტი იყო. ეს ხშირად გამოიხატებოდა იმაში, რომ თანაგუნდელები მას მოედანზე უბრალოდ არ „ამჩნევდნენ“. ამ სიტუაციისა და კლუბის ხელმძღვანელობის დაჟინებული მოთხოვნით მას რამდენიმე მატჩის ჩატარება მოუწია ტრავმირებული ფეხით. „კორინთიანსის“ შემადგენლობაში ყოფნისას მანემ ბოლო მატჩი 1966 წლის 9 ოქტომბერს ჩაატარა, რომელიც მისმა გუნდმა, ამ კლუბში მისი პირველი თამაშის მსგავასად, 0–3 წააგო. ამ თამაშიც შემდეგ მანემ დატოვა „კორინთიანსის“ ბაზა და რიო-დე-ჟანეიროში გაემგზავრა. „კორინთიანსმა“ სპორტული იუსტიციის ტრიბუნალს მიმართა და ამ ორგანომ მიიღო გადაწყვეტილება მანეს დისკვალიფიკაციის შესახებ, რომლის მიხედვითაც მას ორი წლის განმავლობაში ეკრძალებოდა ოფიციალურ მატჩებში თამაში. 1967 წელს გარინჩა არენდით „ვასკო და გამას“ დაქვემდებარებაში გადავიდა. ამ გუნდში იგი დიდხანს ვარჯიშობდა, რათა ფორმაში ჩამდგარიყო. მანეს შესამოწმებლად, კლუბმა ამხანაგური მატჩი ჩაატარა, რომელშიც გარინჩამ სრული 90 წუთი ითამაშა და გოლიც გაიატანა. მაგრამ ამ თამაშმა მაინც ვერ დაარწმუნა გუნდის მწვრთნელები მისი კლუბში დარჩენის თაობაზე..

„ვასკო და გამასთან“ წარუმატებელი ურთიერთობის შემდეგ მანე „ფლუმინენსეს“ წარმომადგენელებთან იყო შერჩევაზე, მაგრამ ეს მცდელობაც უშედეგო აღმოჩნდა. ამის შემდეგ მანე ბრაზილიის დაბალი დონის გუნდებში თამაშობდა: რამდენიმე თამაში „პორტუგეზაში“, ერთი „ბანგუშსა“ და „ალეკრინში“, ასევე სხვა „პატარა“ გუნდებშიც.

#### კარიერის ბოლო წლები
კოლუმბიიდან წამოსვლის შემდეგ გარინჩა რიო-დე-ჟანეიროში დაბრუნდა. იგი ხელახლა შეეცადა „ვასკო-და-გამაში“ მოხვედრას, რომელსაც იმ დროს, მისი პირველი მწვრთნელი „ბოტაფოგოში“, ჟენტილ კარდოზო ხელმძღვანელობდა. კარდოზომ მანეს მეგობრობის ნიშნად გუნდთან ერთად ვარჯიში შესთავაზა, მაგრამ იგი სხვა გუნდებთან მოლაპარაკებების გამო ვარჯიშზე არ მივიდა. 1968 წლის იანვარში მანე კლუბ ფორტალეზაში შერჩევაზე მივიდა. 28 იანვარს მან ამხანაგურ შეხვედრაში ითამაშა „ფლუმინენსეს“ წინააღმდეგ, რომლის დროსაც მოედანზე 45 წუთი დაჰყო. მისმა კლუბმა 1:0 მოიგო. მოგვიანებით გარინჩა ურუგვაულ კლუბ „ნასიონალთან“ აწარმოებდა მოლაპარაკებებს, თუმცა უშედეგოდ. შემდეგ არგენტინულ კლუბებში სცადა ბედი, მათ შორის ბოკა ხუნიორსთანაც, თუმცა აქაც უშედეგოდ. 1968 წლის შემოდგომაზე ფლამენგოში მივიდა. გუნდის მთავარმა მწვრთნელმა რობერტო გომეს პერდოზამ მას გუნდში გამოსვლის შანსი მისცა, მხოლოდ იმ პირობით, რომ იგი წონაში დაიკლებდა. ამაზე გარინჩა დათანხმდა და კლუბის ექიმის, ფრანკალაჩეს მეთვალყურეობით ვარჯიშობდა, რის შედეგადაც 3 თვეში 12 კილოს დაკლება შეძლო. „ფლამენგოში“ ყოფნისას ბოლო მატჩი 1969 12 აპრილს ჩაატარა, სწორედ იმ დღეს, როდესაც მას სიდერი დაეღუპა ავტოავარიაში. ამ ინციდენტისა და კლუბის ახალი მწვრთნელის სიტყვების გამო, თითქოს იგი იმედებს ვერ ამყარებს გარინჩაზე, მან დატოვა კლუბი, მიუხედავად იმისა, რომ კონტრაქტის ამოწურვამდე ჯერ კიდევ ორი თვე იყო დარჩენილი.

1969 წელს გარინჩა თავის მეუღლესთან ერთად ევროპაში გაემგზავრა, სადაც უნივერსიტეტების, პროფკავშირებისა და ფაბრიკების ამხანაგურ მატჩებში მონაწილეობდა, რის სანაცვლოდაც მცირეოდენ გასამრჯელოს აძლევდნენ.

1971 წელს გარინჩა ბრაზილიაში დაბრუნდა, სადაც პატარა ნახევრადპროფესიონალურ გუნდებში თამაში დაიწყო. თამაშების შემდეგ ხშირად მიდიოდა ადგილობრივ ბარში თანაგუნდელებთან ერთად და ალკოჰოლურ სასმელებს სვამდა. გარინჩასთვის ბოლო პროფესიონალური კლუბი ოლარია აღმოჩნდა, რომელიც მას 15 ათას კრუზეიროს უხდიდა თვეში. მაგალითად, 1973 წლის 19 სექტემბერს „სსს მასეიოს“ ღირსება დაიცვა „ასა არაპიკას“ წინააღმდეგ, რომლის დროსაც მოედანზე სრული 90 წუთი დაჰყო. შემდეგი თამაში 1982 წლის 25 დეკემბერს ჩაატარა, რომლის დროსაც მოედანზე მხოლოდ 20 წუთი, ზოგიერთი ვერსიით კი 40 წუთი დაჰყო. სასტვენის შემდეგ გარინჩამ დატოვა მოედანი, გასახდელისკენ წასული კი ტიროდა. ეს თამაში ბრაზილიელთა სასარგებლოდ 2:1 დასრულდა, პელესა და ლუის პერეირას გოლების წყალობით, ფიფას ნაკრებიდან კი გოლი ბრინდისმა გაიტანა.

ამ თამაშიდან შემოსული თანხა მთლიანად გარინჩას გადასცეს, რომლითაც მან გრძელვადიანი ფინანსური ვალდებულება დაფარა, შვილებს გადაუხადა სწავლის საფასური. ამავე ფულით სახლი იყიდა ბარა და ტიჟუკას რაიონში, ავტომობილი, ბინები საკუთარი შვილებისთვის და იმ რესტორნის სანახევრო წილი, რომელშიც მისი მეუღლე მღეროდა.

### საერთაშორისო კარიერა
280px|thumb|right|გარინჩა (მარცხენა განაპირა ქვედა რიგში) ბრაზილიის ნაკრების შემადგენლობაში
1955—1966 წლებში გარინჩა ბრაზილიის ნაკრებში გამოდიოდა, რომელშიც 60 მატჩი ჩაატარა და 17 გოლი გაიტანა. მასთან ერთად ნაკრებმა მხოლოდ ერთხელ წააგო. გარინჩას სამ მსოფლიო ჩემპიონატსა და ორ სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატში აქვს მონაწილეობა მიღებული.

გარინჩას პირველი მატჩი ბრაზილიის ნაკრებში 1955 წლის 18 სექტემბერს შედგა ჩილეს წინააღმდეგ, რომელიც ფრედ 1:1 დასრულდა. ასევე ნაკრების სრული განახლება, ძველი მოთამაშეების გაშვება და ახალი ძალების მოკრება, ვისენტე ფეოლას იდეა იყო, რომელიც წინა ჩემპიონატზე ნაკრების თამაშით უკმაყოფილო დარჩა. 1957 წელს მანე ნაკრებთან ერთად თავის პირველ დიდ საერთაშორისო ტურნირზე — სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატზე გაემგზავრა. ტურნირის განმავლობაში მანემ სულ 2 თამაში ჩაატარა (ეკვადორთან და კოლუმბიასთან) და ორივეში შეცვლაზე შევიდა პეპეს ნაცვლად. ამის მიზეზი ჟოელი იყო, რომელსაც ფეოლა ნაკრების მთავარ მარჯვენა ფორვარდად თვლიდა. მანეს მიმართ უნდობლობის მეორე მიზეზი — დრიბლინგით მისი მეტისმეტი გატაცება გახდა,

ამ მსოფლიო ჩემპიონატის საფინალო ნაწილის წინ მანე ფსიქოლოგიურ ტესტზე გააგზავნეს პროფესორ კარვალიაესასთან, რათა გაეგოთ, რამდენად შეეძლო ფეხბურთელს საკუთარი თავის ფლობა და ასევე, შეედგინათ მისი ფსიქოლოგიური პორტრეტი. ამის გარდა, მანემ შედეგებმა აჩვენა, რომ მას არ შეეძლო ვერტიკალური ხაზის გარჩევა ჰორიზონტალურისგან. ფსიქოლოგის აზრით, გარინჩასა და პელეს ჩემპიონატზე გასასვლელად ნაკრებში გამოძახება შეცდომა იყო. შემდეგ მოსამზადებელ მატჩში, იტალიურ ფიორენტინასთან, მანემ მცველები რობოტი, მანინი, ჩარვატო და მეკარე სარტი მიყოლებით მოატყუა. ამის შემდეგ მან ბურთო კარებში არ გაგზავნა, დაელოდა, სანამ მასთან რობოტი მიირბენდა, რომელიც მან ხელმეორედ მოატუა და მხოლოდ ამის შემდეგ გაიტანა გოლი. თანაგუნდელები, განსაკუთრებით ნაკრების კაპიტანი, ბელინი, ამ საქციელის გამო გარინჩას უპასუხიმგებლობაში ადანაშაულებდნენ. ბრაზილიური ფეხბურთის კონფედერაციის წარმომამადგენლებაც გარინჩას ეს საქციელი არასერიოზულად აღიქვეს, რის გამოც მათი მიიღეს გადაწყვეტილება გარინჩას ჩემპიონატიდან მოხსნის თაობაზე. თუმცა, საბოლოო ჯამში, ნაკრების ფიზიკური მომზადების მწვრთნელმა, კონფერედაციის წარმომადგენლებს ამ გადაწყვეტილებაზე უარი ათქვევინა. მან თქვა, რომ: „გარინჩა ასე ფეხბურთელების აბუშად აგდების ან არასერიოზულობის გამო კი არ იქცევა, არამედ ეს მისი უნარია, სიმხიარულით განახორციელოს საფეხბურთო მიზნები.“

375px|thumb|left|გარინჩა აწვდის საგოლე გადაცემას ვავას 1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალში
მსოფლიო ჩემპიონატზე მანემ და პელემ ჯგუფური ეტაპის პირველი ორი მატჩი (ინგლისისა და ავსტრიის ნაკრებების წინააღმდეგ) გამოტოვეს, რადგან მწვრთნელი ძირითად მარჯვენა განაპირა მოთამაშედ ჟოელს თვლიდა, ხოლო ცენტრალურ თავდამსხმელად — ალტაფინის. ორი ახალგაზრდა ფეხბურთელი მწვრთნელს ზედმეტად ინდივიდუალურებად მიაჩნდა. ასევე, ნაკრების ტექნიკური კომისიის წარმომადგენლების აზრით, გარინჩა „არ ითავსებდა“ მცველის პოზიციას. კიდევ ერთ, არაოფიციალურ ვერსიად ითვლებოდა, რომ თეთრკანიანები, ჩრდილოური კლიმატის პირობებში, უკეთესად წარმოაჩენდნენ საკუთარს თავს, ვიდრე შავკანიანები.. მეორე ტაიმში ვავამ მეორე გოლიც გაიტანა, ისევ გარინჩას გადაცემის შედეგად.

„გარინჩა და პელე ბრწყინავდნენ მსოფლიო ჩემპიონატზე. მათ ღვთისგან ბოძებული უნიკალური ნიჭი ჰქონდათ. თითქოს უზენაესს უნდოდა ენახვებინა ხალხისთვის, თუ რა შეიძლება ჩაიდინო ბურთით. გარინჩა ჩვენს დაცვას შიშის ზარს სცემდა, მისი დაწევაც კი შეუძლებელი იყო, რომ აღარაფერი ვთქვათ, მისთვის ბურთის სუფთად ართმევაზე. ძალიან სწრაფი იყო და თან ყოველთვის აკონტროლებდა ბურთს... მეორე წუთზე მიიღო ბურთი, ისე რომ მისმა მურვემ, ბორის კუზნეცოვმაც ვერ შეამჩნია და ისეთი სიძლიერით დაარტყა, რომ ძელიდან ასხლეტილი ბურთი, მოედნის ცენტრში დავარდა. დარტყმის ზარბაზნისებური ძალა ჰქონდა. კიდევ კარგი, რომ იაშინმა (მეკარე) ვერ მოასწრო ბურთისთვის ხელების დახვედრა, თორემ ძელზე „მიაჭედებდა“ მას. ჩვენ გათავისებული გვქონდა, რომ გარინჩასგან სიკეთეს არ უნდა დავლოდებოდით. ვიქტორ ცარიოვი“

ბრაზილიელები მეოთხედფინალში უელსის, ხოლო ნახევარფინალში საფრანგეთის ნაკრებს დაუპირისპირდნენ, სადაც სადავო ოფსაიდის გამო გარინჩას გოლი არ ჩათვალეს. ფინალში ბრაზილია, ჩემპიონატის მასპინძელს — შვედეთს დაუპირისპირდა, რომელიც 5:2 დაამარცხა, ორი გოლი კი მანეს გადაცემის შემდეგ გავიდა. ეს საგოლე გადაცემები მარჯვენა ფლანგზე მანეს „გარღვევის“ შემდეგ გაკეთდა. თამაშის ზოგიერთი მონაწილის აზრით, ამ თამაშის მოგება მანეს დამსახურება იყო. მეოთხედფინალში ბრაზილიელებმა ინგლისელები დაამარცხეს, ანგარიშით 3:1, ორი გოლი მანემ გაიტანა, ასევე მან გაუკეთა საგოლე გადაცემას ვავას. თამაშის დროს მანე ინგლისელთა განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ იმყოფებოდა, რათა არ მიეცათ მისთვის თავისუფალი მოქმედების უფლება.

ნახევარფინალში ბრაზილიელები ჩემპიონატის მასპინძელს — ჩილეს ნაკრებს დაუპირისპირდა. ამ თამაშში გარინჩამ ორი გოლი გაიტანა და ასევე ვავას გაუკეთა საგოლე გადაცემა, საბოლოოდ თამაში ბრაზილიელების სასარგებლოდ 4:2 დასრულდა. მატჩის ბოლოს მანემ ხუმრობით ჩილელ როხასს სამაგიერო გადაუხადა, მის წინააღმდეგ მორიგი დარღვევის გამო, ამის გამო პერუელმა მსჯამა იგი მოედნიდან გააძევა, მიუხედავად იმისა, რომ ამ ინციდენტზე პერუელებსაც გაეცინათ, როხასმა და გარინჩამ კი მეგობრობის ნიშნად ერთმანეთს ჩამოართვეს ხელი. მატჩის შემდეგ ბრაზილიის პრემიერ-მინისტრმა ტანკრედუ ნევესიმ ჩილეში ტელეგრამა გაგზავნა, რომლითაც ითხოვა, რომ მანესთვის დისკვალიფიკაცია არ მიეცათ. მანეს მოედნიდან გაძევების ეპიზოდი დისციპლინურმა კომისიამ განიხილა, რომლის დროსაც ხუთმა ორის წინააღმდეგ მსაჯის გადაწყვეტილება შეცდომად აღიარეს და მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ისტორიაში პირველად მოიხსნა დისკვალიფიკაცია, რომელიც მანეს ჩემპიონატის საფინალო მატჩში გამოსვლას უკრძალავდა. ფინალში ბრაზილიელებმა ჩეხოსლოვაკიის ნაკრები დაამარცხეს. გარინჩა, ოთხ სხვა ფეხბურთელთან ერთად ჩემპიონატის ბომბარდირი გახდა, მასვე მიანიჭეს საუკეთესო ფეხბურთელის ტიტულიც. შემდეგი მატჩი, უნგრეთის ნაკრებთან, ბრაზილიელებმა 1:3 წააგეს. ჯგუფური ეტაპის ბოლო მატჩზე კი მანე მოედანზე არ გამოსულა. უნგრელებთან მატჩი, 1966 წლის 15 ივნისს, გარინჩასთვის ნაკრებში ჩატარებული ბოლო თამაში აღმოჩნდა. ჯგუფური ეტაპის მესამე მატჩში ბრაზილია პორტუგალიასთან დამარცხდა. ნაკრების შემადგენლობაში მანემ საერთო ჯამში 60 თამაში ჩაატარა და 17 გოლი გაიტანა.

### პირადი ცხოვრება
thumb|left|250px|გარინჩა (მარჯვნივ) პელესთან და ალჟირის პრეზიდენტთან, აჰმედ ბენ ბელასთან ერთად
გარინჩა მთელი ცხოვრება იტანჯებოდა ალკოჰოლისადმი მიდრეკილებით, ამის გამო რამდენიმეჯერ ავტოავარიაშიც მოყვა. ერთ-ერთი ავარიისას, 1969 წლის 13 აპრილს, როდესაც ავტომობილს ნასვამ მდგომარეობაში მართავდა, გარინჩა დაეჯახა კარტოფილის ტომრებით სავსე სატვირთოს, მანქანა სამჯერ ამოტრიალდა. ავარიაში დაიღუპა მისი სიდედრი, როზალია გომესი, რომელიც წინა საქარე მინიდან გადმოვარდა. ამის შემდეგ მანემ უარი განაცხადა ალკოჰოლის მიღებაზე საჭესთან ყოფნის დროს. გარკვეული ხნის შემდეგ ავარიაში მამამისთან ერთად მოყვა, ასეთივე სიტუაციაში, თუმცა ის გადარჩა.

პირველად გარინჩა 1952 წლის 20 ოქტომბერს დაქორწინდა 16 წლის ნაირ მარკესზე, რომელიც მასთან ერთად მუშაობდა ფაბრიკაში და ორსულად იყო მისგან, ქორწინების პერიოდში გარინჩას მისგან 8 გოგონა შეეძინა მარკესთან ქორწინების პერიოდში, გარინჩას რომანი ჰქონდა ირასი კასტილიოსთან, რომელმაც 1957წ ელს იგი დაარწმუნა გადასულიყო მასთან, რიო-დე-ჟანეიროში. მანე ხშირად რჩებოდა ირასისთან ბოტაფოგოს მომქანცველი ვარჯიშების შემდგომ, როდესაც მას პაუ-გრანდიში დაბრუნება აღარ შეეძლო. ირასისგან მანეს ორი შვილი ჰყავდა: მარსილია და ნენემა, რომელიც შემდეგ პროფესიონალური ფეხბურთელი გახდა. ირასიმ გარინჩა მისი შვილების მამად საჯაროდ მხოლოდ 15 წლის შემდეგ აღიარა.

1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მიმდინარეობისას ჩილეში, გარინჩას რომანი ჰქონდა სამბის სკოლის „მანგეირა“ ცნობილ შემსრულებელ ელზა სუარესთან. 1965 წელს გარინჩა ოფიციალურად განქორწინდა ნაირს, რომელსაც იცავდა ცნობილი ადვოკატი, დირსეი როდრიგერს მენდესა, პროცესის დასრულების შემდეგ, გარინჩა მთელი ცხოვრება უხდიდა ალიმენტს ელზას. 1977 წლის 30 აგვისტოს ისინი ერთმანეთს გაეყარნენ, მას შემდეგ რაც გარინჩა ალკოჰოლური სასმელის ზემოქმედების ქვეშ ყოფნისას ფიზიკურად გაუსწორდა ელზას. 1978 წელს გარინჩა გულის უკმარისობის გამო საავადმყოფოში მოხვდა, სადაც მან ვანდერლეია ვიეირა გაიცნო, ოცი წლის გოგონა, რომლისგანაც 1981 წლის იანვარში ქალიშვილი ლივია შეეძინა. ვანდერლეიასთან ქორწინებაში ყოფნის დროს მანე ხშირად ხვდებოდა საავადმყოფოში. 1979 წლის ივნისში ერთ-ერთი „შეტევის“ დროს მას აღმოუჩინეს ღვიძლის ციროზი. 1980 წელს, საავადმყოფოში მოხვედრის შემდეგ, მანე შეეცადა სასმელისთვის თავი დაენებებინა, მაგრამ უშედეგოდ.. 1982 წლის შობას იგი კვლავ ცუდად გახდა და საავადმყოფოში მოათავსეს. გარინჩას მიაცილებდა დაახლოებით 300 ათასი ადამიანი, ცნობილი ფეხბურთელების ჩათვლით, თუმცა ამ პროცესს არ დასწრებია არცერთი ის ფეხბურთელი, რომლებთან ერთადაც მანემ ორი მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო. მოგვიანებით პელე თავს იმართლებდა და ამბობდა, რომ ცხედრებისა და დაკრძალვის ეშინოდა. გარინჩას დაკრძალვაზე ნილტონ სანტოსმა თქვა: „ის მთელი თავისი ცხოვრება დიდი ბავშვი იყო და შეეძლო მხოლოდ ერთი თამაშის — ფეხბურთის თამაში“. გარინჩას საფლავზე გაკეთებულია ეპიტაფია, რომელზეც ამოტვიფრულია: აქ განისვენებს ის, ვინც ხალხის სიხარული იყო — მანე გარინჩა. მსოფლიოს წამყვან ფეხბურთელებთან შედარებით, როგორც აღნაგობით, ისე თამაშის სტილით, მანე  ეწინააღმდეგებოდა საფეხბურთო კანონებს. კლუბებსა და ნაკრებში მისი წარმატება მწვრთნელების დამსახურებაა, რომლებმაც მას იმპროვიზაციისა და ინდივიდუალური თამაშის ნება დართეს. ზოგიერთის აზრით, გარინჩას ტექნიკა ბრაზილიური ფეხბურთის კვინტესენციას წარმოადგენდა.

ყველაზე მეტად გარინჩა იმპროვიზაციასა და გამომგონებლობაზე დაფუძნებული არაგანმეორებადი დრიბლინგითაა ცნობილი, რომლითაც იგი მარჯვენა ფლანგიდან სწრაფ გარღვევებს ახორციელებდა, მარტივად ატყუებდა მცველებს და ზუსტ გადაცემებს აკეთებდა. ბურთთან მიმართებაში დამახასიათებელი ტექნიკა ჰქონდა, აქტიურად იყენებდა ორივე ფეხს. ერთი მხრივ, მცველებმა კარგად იცოდნენ რას უნდა მოელოდნენ გარინჩასგან, მეორე მხრივ, მოედანზე მისი მოქმედებები სრულ მოულოდნელობად რჩებოდა.
*ძნელი იყო გეწინასწარმეტყველა, როგორ ითამაშებდა მომდევნო მომენტში გარინჩა, იმის გამო, რომ იგი მარცხენა ფეხსაც ისე იყენებდა, როგორც მარჯვენას. მას შეეძლო, როგორც ცენტრისკენ გადაწევა, ისე უცბად გახელება და ფანტასტიური დარტყმის განხორციელება.* — მელ ჰოპკინზი, უელსის ნაკრების მოთამაშე

გარინჩა იყო ჯარიმებისა და კუთხურების ოსტატური შემსრულებელი. თავისი კარიერის განმავლობაში მანეს კუთხურის ჩასაწოდებელი ზოლიდან სამი გოლი აქვს გატანილი. ხშირად იტანდა გოლებს ძლიერი შეტევებისას, რომლის დროსაც რამდენიმე ფეხბურთელს ატყუებდა. მას ერთ-ერთი ყველა ცნობილი გოლი „ფიორენტინას“ წინააღმდეგ აქვს გატანილი, ბრაზილიის ნაკრების წინა მსოფლიო საჩემპიონატო ამხანაგურ მატჩში 1958 წელს. გარინჩამ ზედიზედ მოატყუა რამდენიმე იტალიელი, შევიდა საჯარიმოში, მოატყუა მეკარე სარტი, დაელოდა სანამ მცველი კარებისკენ მიასწრებდა, მოატყუა ისიც და მხოლოდ ამის შემდეგ გაიტანა გოლი.

*გარინჩა გენიალური იყო. სენსაციური დრიბლინგის გარდა, მას ყველაზე კარგი ტექნიკა ჰქონდა. ის ახორციელებდა დიდებულ შესვლებსა და ზუსტ პასებს მრავალი წლის განმავლობაში „ბოტაფოგოსა“ და ორ მსოფლიო ჩემპიონატზე.* — ტოსტაო

გარინჩას თამაშს ხშირად თეატრალურ წარმოდგენას ადარებდნენ, მას ხალხის სიხარულსა და ფეხბურთის ჩაპლინს ეძახდნენ. ცნობილია შემთხვევა, როდესაც მანეს „ბოტაფოგოში“ თამაშისას ბურთი მოედნის ფარგლებს გარეთ გაექცა, მაგრამ მსაჯს იმდენად უნდოდა ამ მანევრის გაგრძელება ენახა, რომ თამაშს არ აჩერებდა. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის წინ კომპანია MasterCard-მა  24 წამყვან სპორტულ ჟურნალისტს შორის გამოკითხვა ჩაატარა, რომლის მიხედვითაც გარინჩა კვლავ აღმოჩნდა სიმბოლურ ნაკრებში. World Soccer-ის გამოკითვის მიხედვით კი მას მეოცე ადგილი უკავია მე-20 საუკუნის საუკეთესო ფეხბურთელებს შორის. ჟურნალ Placar-ის 1996 წლის გამოკითხვის შედეგად გარინჩამ ბრაზილიის ნაკრების ისტორიის განმავლობაში მის საუკეთესო ფეხბურთელებს შორის მეორე ადგილი დაიკავა.
* გარინჩას პატივსაცემად მისი სახელი ეწოდება სტადიონს ბრაზილიის დედაქალაქში — მანე გარინჩას სახელობის ეროვნული სტადიონი. 
* კინომატოგრაფიაში:
** 1962 წელს გარინჩას შესახებ გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი „Garrincha, Alegria do Povo“ (გარინჩა — ხალხის სიხარული).
** 1978 წელს გადაიღეს ფილმი „მანე გარინჩა“, რომელიც გარინჩას საფეხბურთო კარიერის შემდგომ ცხოვრებას ასახავს.
** 2003 წელს გადაიღეს ფილმი „Garrincha — Estrela Solitária“ (გარინჩა — მარტოხელა ვარსკვლავი).
* სახვით ხელოვნებაში:
** 2010 წლის 25 იანვარს, „ბოტაფოგოს“ სტადიონის, ენჟენიანის დასავლეთ ტრიბუნასთან საზეიმოდ გაიხსნა გარინჩას 2,5 მეტრიანი ძეგლი, რომელიც მოქანდაკემ ედგარ დივივერამ შექმნა. ძეგლი სპეციალურად დაიდგა მისი მეგობრის, ნილტონ სანტოსის ძეგლის გვერდით.

## საკლუბო სტატისტიკა
**შენიშვნა**:
* „კარიოკის ლიგის“ გრაფაში მხოლოდ რიო-დე-ჟანეიროს ჩემპიონატისა და იმ ტურნირის მატჩებია შეტანილი, რომლებიც ჩემპიონატის გათამაშების ნაწილს წარმოადგენს (გუანაბარას თასის ჩათვლით). სტატისტიკაში ასევე შესულია 1959 წელს ჩატარებული რიო-დე-ჟანეიროს სუპერჩემპიონატის მატჩები. ზოგიერთი ტურნირი ერთ კალენდარულ წელზე მეტი გაგრძელდა, ეს მატჩები კი შესულია იმ გრაფაში, სადაც სეზონის მთავარი გათამაშებაა ასახული.
*„სხვა ტურნირების“ გრაფაში შედის კლუბის დუბლების ოფიციალური მატჩები, პ. ავენსოხის, კუადრანგულარის, პენტაგონალის ტურნირების, ტერესეა ერერას, ნარანხის თასების, პარიზში და ფლორენციაში ჩატარებული ტურნირების, რამონა კარანსის ტურნირის, მაგის ტურნირის, პინტოს, იუბილეუ დი ოურუს და რობერტო გომესა პედროსას ტურნირის მატჩები.
*„ამხანაგური მატჩების“ გრაფაში შედის დუბლების ამხანაგური მატჩებიც.

## თამაშები ბრაზილიის ნაკრებში
### ოფიციალური
{{Hider
|title = გარინჩას მატჩები ბრაზილიის ნაკრებში
|hidden = 1
|content =

{ class="wikitable" style="font-size: 95 %"
-
align=center width=130**თარიღი**
align=center width=140**ჩატარების ადგილი**
align=center width=120**მოწინააღმდეგე**
align=center width=20
align=center width=20
align=center width=120**შეჯიბრება**
-
18 სექტემბერი 1955
 რიო-დე-ჟანეირო
 ჩილე
align=center1–1
align=center–
ბ. ო’ჰიგინსის თასი
-
21 მარტი 1957
 ლიმა
 ეკვადორი
align=center7–1
align=center–
კოპა ამერიკა 1957
-
23 მარტი 1957
 ლიმა
 კოლუმბია
align=center9–0
align=center–
კოპა ამერიკა 1957
-
13 აპრილი 1957
 ლიმა
 პერუ
align=center1–1
align=center–

-
21 აპრილი 1957
 რიო-დე-ჟანეირო
 პერუ
align=center1–0
align=center–

-
11 ივნისი 1957
 რიო-დე-ჟანეირო
 პორტუგალია
align=center2–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
16 ივნისი 1957
 სან-პაულუ
 პორტუგალია
align=center3–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
18 მაისი 1958
 სან-პაულუ
 ბულგარეთი
align=center3–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
15 ივნისი 1958
 გეტებორგი
 სსრკ
align=center2–0
align=center–
მსოფლიო 1958
-
19 ივნისი 1958
 გეტებორგი
 უელსი
align=center1–0
align=center–
მსოფლიო 1958
-
24 ივნისი 1958
 სტოკჰოლმი
 საფრანგეთი
align=center5–2
align=center–
მსოფლიო 1958
-
5 დეკემბერი 1958
 სტოკჰოლმი
 შვედეთი
align=center5–2
align=center–
მსოფლიო 1958
-
21 მარტი 1959
 ბუენოს-აირესი
 ბოლივია
align=center4–2
align=center–
კოპა ამერიკა 1959
-
26 მარტი 1959
 ბუენოს-აირესი
 ურუგვაი
align=center3–1
align=center–
კოპა ამერიკა 1959
-
26 მარტი 1959
 ბუენოს-აირესი
 პარაგვაი
align=center4–1
align=center–
კოპა ამერიკა 1959
-
4 აპრილი 1959
 ბუენოს-აირესი
 არგენტინა
align=center1–1
align=center–
კოპა ამერიკა 1959
-
29 აპრილი 1960
 კაირო
 ეგვიპტე
align=center5–0
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
5 მაისი 1960
 ალექსანდრია
 ეგვიპტე
align=center3–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
6 მაისი 1960
 კაირო
 ეგვიპტე
align=center3–0
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
10 მაისი 1960
 კოპენჰაგენი
 დანია
align=center4–3
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
29 ივნისი 1960
 რიო-დე-ჟანეირო
 ჩილე
align=center4–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
30 აპრილი 1961
 ასუნსიონი
 პარაგვაი
align=center2–0
align=center–
ო. კრუზის თასი
-
3 მაისი 1961
 ასუნსიონი
 პარაგვაი
align=center3–2
align=center–
ო. კრუზის თასი
-
7 მაისი 1961
 სანტიაგო
 ჩილე
align=center2–1
align=center1
ბ. ო’ჰიგინსის თასი
-
11 მაისი 1961
 სანტიაგო
 ჩილე
align=center1–0
align=center–
ბ. ო’ჰიგინსის თასი
-
21 აპრილი 1962
 რიო-დე-ჟანეირო
 პარაგვაი
align=center6–0
align=center1
ო. კრუზის თასი
-
24 აპრილი 1962
 სან-პაულუ
 პარაგვაი
align=center4–0
align=center–
ო. კრუზის თასი
-
6 მაისი 1962
 სან-პაულუ
 პორტუგალია
align=center2–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
9 მაისი 1962
 რიო-დე-ჟანეირო
 პორტუგალია
align=center1–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
12 მაისი 1962
 რიო-დე-ჟანეირო
 უელსი
align=center3–1
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
16 მაისი 1962
 სან-პაულუ
 უელსი
align=center3–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
30 მაისი 1962
 ვინია-დელ-მარი
 მექსიკა
align=center2–0
align=center–
მსოფლიო 1962
-
2 ივნისი 1962
 ვინია-დელ-მარი
 ჩეხოსლოვაკია
align=center0–0
align=center–
მსოფლიო 1962
-
6 ივნისი 1962
 ვინია-დელ-მარი
 ესპანეთი
align=center2–1
align=center–
მსოფლიო 1962
-
10 ივნისი 1962
 ვინია-დელ-მარი
 ინგლისი
align=center3–1
align=center2
მსოფლიო 1962
-
10 ივნისი 1962
 სანტიაგო
 მექსიკა
align=center4–2
align=center2
მსოფლიო 1962
-
17 ივნისი 1962
 სანტიაგო
 ჩეხოსლოვაკია
align=center3–1
align=center–
მსოფლიო 1962
-
2 ივნისი 1965
 რიო-დე-ჟანეირო
 ბელგია
align=center5–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
6 ივნისი 1965
 რიო-დე-ჟანეირო
 გერმანია
align=center2–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
9 ივნისი 1965
 რიო-დე-ჟანეირო
 არგენტინა
align=center0–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
17 ივნისი 1965
 ორანი
 ალჟირი
align=center3–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
24 ივნისი 1965
 პორტუ
 პორტუგალია
align=center0–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
4 ივლისი 1965
 მოსკოვი
 სსრკ
align=center3–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
14 მაისი 1966
 რიო-დე-ჟანეირო
 უელსი
align=center3–1
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
19 მაისი 1966
 რიო-დე-ჟანეირო
 ჩილე
align=center1–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
4 ივნისი 1966
 სან-პაულუ
 პერუ
align=center4–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
8 ივნისი 1966
 რიო-დე-ჟანეირო
 პოლონეთი
align=center2–1
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
30 ივნისი 1966
 გეტებორგი
 შვედეთი
align=center3–2
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
12 ივლისი 1966
 ლივერპული
 ბულგარეთი
align=center2–0
align=center1
მსოფლიო 1966
-
15 ივლისი 1966
 ლივერპული
 უნგრეთი
align=center1–3
align=center–
მსოფლიო 1966
}
|title-style = color: #008000; background-color: #FBEC5D; border: 1px #aaaaaa solid
|content-style = text-align: left
}}

### არაოფიციალური
{{Hider
|title = გარინჩას მატჩები ბრაზილიის ნაკრებში
|hidden = 1
|content =

{ class="wikitable" style="font-size: 95 %"
-
align=center width=100**თარიღი**
align=center width=160**ჩატარების ადგილი**
align=center width=160**მოწინააღმდეგე**
align=center width=20
align=center width=20
align=center width=120**შეჯიბრება**
-
21 მაისი 1958
 სან-პაულუ
 კორინთიანსი
align=center5–0
align=center2
ამხანაგური მატჩი
-
29 მაისი 1958
 ფლორენცია
 ფიორენტინა
align=center4–0
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
8 მაისი 1960
 მალმე
 მალმე
align=center7–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
12 მაისი 1960
 მილანი
 ინტერი მილანი
align=center2–2
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
16 მაისი 1960
 ლისაბონი
 სპორტინგი
align=center4–0
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
1 მაისი 1966
 რიო-დე-ჟანეირო
 
align=center2–0
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
21 ივნისი 1966
 მადრიდი
 ატლეტიკო მადრიდი
align=center5–3
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
27 ივნისი 1966
 ოტვიდაბერგი
 ოტვიდაბერგი
align=center8–2
align=center–
ამხანაგური მატჩი
-
4 ივლისი 1966
 სტოკჰოლმი
 აიკი
align=center4–2
align=center1
ამხანაგური მატჩი
-
6 ივლისი 1966
 მალმე
 მალმე
align=center3–1
align=center–
ამხანაგური მატჩი
}
|title-style = color: #008000; background-color: #FBEC5D; border: 1px #aaaaaa solid
|content-style = text-align: left
}}

## მიღწევები 
thumb|მარჯვნივ|300px|1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი, ბრაზილიის ნაკრები მოგებას ზეიმობს (გარინჩა მარჯვნიდან მესამე წინა რიგში)
### კლუბის შემადგენლობაში
#### საერთაშორისო
* მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონი: 1963
* კოლუმბიის საერთაშორისო ტურნირი: 1960
* კოსტა-რიკის საერთაშორისო ტურნირი: 1961
* ლა-პასის საფეხბურთო ასოციაციის ოქროს იუბილეს ტურნირი: 1964
* იბერო-ამერიკული ტურნირი: 1964
* პანამარიბოს თასი: 1964
#### ეროვნული
* ბრაზილიის ჩემპიონი: 1962 და 1964
* რიო-სან-პაულუს ტურნირის გამარჯვებული: 1962, 1964, 1966
* შტატებსშორისი ჩემპიონი: 1962
* რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ჩემპიონი: 1957, 1961, 1962
#### ინდივიდუალური
* მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1962: ბომბარდირი
* მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1962: საუკეთესო ფეხბურთელი
* ბრაზილიის ჩემპიონატი 1962: საუკეთესო ფეხბურთელი
* რიო-სან-პაულუს ტურნირი 1962: საუკეთესო ფეხბურთელი
* შტატებსშორისი ჩემპიონატი 1962: საუკეთესო ფეხბურთელი
* კარიოკის ლიგა 1957: საუკეთესო ფეხბურთელი
* კარიოკის ლიგა 1961: საუკეთესო ფეხბურთელი
* კარიოკის ლიგა 1962: საუკეთესო ფეხბურთელი
* ფიფა-ს XX საუკუნის ნაკრების წევრი
* ფიფა-ს ყველა დროის ნაკრების წევრი
* XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი Placar-ის ვერსიით: 1999 
* ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი 

### ნაკრების შემადგენლობაში
* მსოფლიოს ჩემპიონი: 1958, 1962.
* კოპა ამერიკის ვერცხლის პრიზიორი: 1957, 1959
* ო'ჰიგინსის თასით მფლობელი: 1955, 1959, 1961
* ოსვალდო კრუზის თასის მფლობელი:1958, 1961, 1962
* როკას თასის მფლობელი: 1960

## ლიტერატურა
* 
* 
*  
*  
*  
* 
*  
*   
*   
*  
*   
*  
*  
*  

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* გარინჩა  — ფიფას ჩანაწერი
* სანაკრებო სტატისტიკა — AFS
* გარინჩა — Encyclopaedia Britannica
* გარინჩა — Sporting Mavericks Hall of Fame
* ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმი
* გარინჩა, სტატისტიკა 
* გარინჩას საფეხბურთო კარიერის დეტალური სტატისტიკა RSSSF 
* გარინჩას პროფილი ifhof.com-ზე 
* ABC (ავსტრალია), ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატი: ჩილე, 1962
* BBC ბიოგრაფია, სტატია გარინჩას შესახებ
* ბიოგრაფია thehindu.com-ზე
* BBC დოკუმენტური ვიდეო,  და 
;Planet World Cup
* გარინჩა
* მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1958 1962 1966
* ბრაზილიის შემადგენლობა 1966
;National Football Teams
* პროფილი და სტატისტიკა
* ბრაზილიის შემადგენლობა 1955 1957 1958 1959 1960 1961 1962 1965 1966
;Torcida.com.ru
* ბრაზილიის შემადგენლობა 1958 1962 1966

## სქოლიო

კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:ბოტაფოგოს ფეხბურთელები
კატეგორია:კორინთიანსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები