open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნიკოლოზ ანდრიაძე

**ნიკოლოზ იოსების ძე ანდრიაძე** (დ.  17 ივლისი, 1889, ქუთაისი ― გ. 15 აგვისტო, 1949, თბილისი) — ქართველი  ინფექციონისტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1938). 

## ბიოგრაფია 
1913 წელს დაამთავრა ოდესის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1914–1917 წლებში მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში. 1932–1941 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ინფექციურ სნეულებათა კათედრის გამგე.  1942 წლიდან მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. დიდი ღვაწლი მიუძღვის საქართველოში ინფექციურ დაავადებათა წინააღმდეგ ბრძოლის, კერძოდ, ბავშვთა ინფექციურ სნეულებათა პროფილაქტიკის საქმეში. 1935 წელს ანდრიაძემ დააარსა წითელას საწინააღმდეგო შრატის დამამზადებელი სადგურები და ამცრელი პუნქტები თბილისში, ქუთაისში, სოხუმში, ფოთსა და ბათუმში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული  17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი   1949
აკაკი ანდრიაშვილი

**აკაკი კირილეს ძე ანდრიაშვილი** (დ. 4 ნოემბერი, 1904, სოფ. ძველი გავაზი, ახლანდ. ახალსოფელი, ყვარლის მუნიციპალიტეტი — გ. 27 მაისი, 1992, თბილისი, დაკრძალულია ახალსოფელში) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1953).

## ბიოგრაფია 
1933 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფ. ს. ბარხუდარიანის საკომპოზიციო კლასი); ასპირანტურის დამთავრებსი შემდეგ (1937) იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1949-მდე), დაწერილი აქვს ორი სიმფონია (1933, 1937), საფორტეპიანო კონცერტი (1934), სიმფონიური პოემა „საბჭოთა ოსეთი“ (1942), კვარტეტი (1944), ოპერები: „კაკო ყაჩაღი“ (დაიდგა 1940), „ზვავი“ (დაიდგა 1960), „ნანა“ (1942), „ოთარაანთ ქვრივი“ (1951), „მეგობრობა“ (1954), „განდეგილი“ (1971) , კომიკური ოპერა „ლაშქარა“ (დაიდგა 1946), საბავშვო ოპერა „ჩხიკვთა ქორწილი“ (დაიდგა 1954), სიმღერები, მუსიკა თეატრისათვის და სხვა. ანდრიაშვილის ოპერებიდან განსაკუთრებული წარმატება ხვდა ჰეროიკულ ოპერა „კაკო ყაჩაღს“, რომლის მუსიკალური სტილი დაფუძნებულია აღმოსავლეთ საქართველოს ხალხურ სიმღერებზე. ანდრიაშვილი მონაწილეობდა ფოლკლორულ ექსპედიციებში. 1960 წელს მოაწყო ფოლკლორული ექსპედიცია აღმოსავლეთ საქართველოს რაიონებში, ჩაიწერა 150-ზე მეტი ქართული ხალხური სიმღერა, შეადგინა (ვ. მახარაძესთან ერთად) კრებული „ქართული ხალხური სიმღრები“ (1971). აღსანიშნავია ანდრიაშვილის სარედაქტორი მუშობაც. მას ეკუთვნის ზაქარია ფალიაშვილის ოპერა „ლატავრას“ ახალი რედაქცია (ვ. ფალიაშვილთან და მ. კვალიაშვილთან ერთად).

მისი შვილიშვილი, ისიც აკაკი ანდრიაშვილი (გ. 2025), იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მომღერალი და მსახიობი.

## ლიტერატურა 
* *დონაძე ლ.,* კომპოზიტორი ა. ანდრიაშვილის ოპერა „კაკო ყაჩაღი“, «საბჭოთა ხელოვნება», 1940, №10;
* მისივე, Очерки по истории грузинской советской музыки, ч. 1, Тб., 1975;

* * ჩხიკვაძე გ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 149, თბ., 1997;

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ბალტიკური ენები

მინი|ბალტიკური ენების გავრცელება
**ბალტიკური ენები** — ინდოევროპულ ენათა ოჯახის დამოუკიდებელი ჯგუფი. მოიცავს ლატვიურს, ლიეტუვურსა და აწ მკვდარ ძველ პრუსიულს. ბალტიკური ენების ჯგუფში ივარაუდება აგრეთვე რუსულ მატიანეებში მოხსენიებული გოლიადების, იატვიაგებისა და კურების (თუ კურონების) ენები. მკვლევართა დიდ ინტერესს იწვევს ბალტიკური ენების წარმომავლობისა და დანარჩენ ინდოევროპულ ენებთან, კერძოდ, სლავურ ენებთან (რომლებთანაც ბევრი რამ აქვს საერთო ლექსიკასა და გრამატიკაში) მიმართების საკითხი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბალტიკური ენების ეთნოლოგიური ანგარიში
* ბალტიკ ონლაინი ტეხასის უნივერისტეტი
## ლიტერატურა 
*
ბალუსტრადა

**ბალუსტრადა** (ფრანგ. balustrade), აივნების, კიბეების, ტერასებისა და მისთანების ზღუდე, რიკულებიანი (ბალუსტრებიანი) მოაჯირი.

## გალერეა

Image:Balustrad med dockor 1700-talet , Nordisk familjebok.png
Image:Baluster, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad, gotisk, från Notre Dame i Paris, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad, gotisk, från katedralen i Carcassone 1300-talet, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från slottet St Germain 1500-talet, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från slottet Maison sur Seine 1600-talet, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från Sofiakyrkan i Konstantinopel 2, Nordisk familjebok.png
Image:Balustrad från Sofiakyrkan i Konstantinopel 1, Nordisk familjebok.png

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ბალღოჯი

**ბალღოჯი** () — ბუჩქი ან ტანდაბალი ხე ვარდისებრთა ოჯახისა. აქვს ფართო კვერცხისებრი ფოთლები, მტევნისებრ ყვავილედად შეკრებილი თეთრი ან მოვარდისფრო წვრილი ყვავილები. კურკიანი ნაყოფი კვერცხისებრია, შავი, საჭმელად უვარგისი. 

ველურად იზრდება მცირე აზიასა და დასავლეთ ევროპის სამხრეთ ნაწილში. საქართველოში იზრდება აღმოსავლეთში, მშრალ ქვიან ფერდობებზე, ნათელ ტყეებში, ბუჩქნარებსა და ხევებში. იყენებენ კულტურულ ალუბლისა და ბლის საძირედ. 

მასზე დამყნილი ალუბლისა და ბლის ჯიშები გვალვაგამძლეა, ზომიერად ტენიანი ჰავისა და ნიადაგის პირობებში კი — უხვმოსავლიანი. აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ. მერქანს იყენებენ სახარატო და სადურგლო საქმეში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კურკოვანები
ბამბა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბამბა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბამბა — მცენარის გვარი
* ბამბა — ბოჭკოების ბუსუსოვანი მასა
ბამბა (გვარი)

**ბამბა** () — მრავალწლოვანი მცენარის გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. გაერთიანებულია 35, მათ შორის 5 კულტურული სახეობა (საბჭოთა მეცნიერ ფ. მაუერის კლასიფიკაციით): ინდოჩინური ბამბა (), აფრიკულ-აზიური ბამბა (), მექსიკური ბამბა (), პერუული ბამბა () და სამკბილა ბამბა (). კულტურული სახეობებიდან ფართოდაა გავრცელებული მექსიკური ბამბა (ბამბის ბოჭკოს მსოფლიო წარმოების თითქმის 70%), რომელიც მოჰყავთ აშშ-ში, მექსიკაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში, უზბეკეთში, ყაზახეთში, ტაჯიკეტში. მეორე ადგილზეა ინდოჩინური ბამბა (ინდოეთი, პაკისტანი, ჩინეთი), პერუული ბამბა სიგრძის, სიწმინდისა და სიმაგრის მხრივ საუკეთესო ბოჭკოს იძლევა. მოჰყავთ პერუში, ეგვიპტეში, სუდანში, ბრაზილიაში. 

ბამბა სინათლის მოყვარული მცენარეა. ზრდის ოპტიმალური ტემპერატურაა 25-30&nbsp;°C; 0&nbsp;°C-ზე დაბალ ტენპერატურაზე იღუპება. ცხელ და უღრუბლო ამინდში ბამბა, თუ სისტემატურად ირწყვება, მაღალ მოსავალს იძლევა. სუბტროპიკულ ზონაში და ამ ზონის ჩრდილოეთით იგი ერთწლოვანი კულტურაა. ჩვეულებრივ პირობებში ბამბის მცენარე ბუჩქია, რომელსაც სწორი დატოტვილი ღერო და 1-1,4 მ-ზე მეტი სიმაღლე აქვს (წმინდაბოჭკოიანი ჯიშები). ფოთოლი 3-7 ნაკვთიანია, ყვავილი მსხვილი. 

ბამბა ძირითადად თვითდამმტვერავია, თუმცა გვხვდება ჯვარედინმტვერიებიც. ნაყოფი 3-5 ბუდიანი კოლოფია, რომელშიც ბოჭკოთი დაფარული 20-40 თესლია მოთავსებული. მომწიფებული კოლოფის საგდულების გადაღუნვის შემდეგ გამოჩნდება ბამბის ბოჭკო, ე. ი. თესლკვირტის გარსის (ეპიდერმისის) ცალკეული გრძელი (25-იდან 50 მმ-მდე) უჯრედები. მოსავლის აღებისას ბოჭკოსა და თესლს ერთად იღებენ (ხამი ბამბა). ჯიშთა უმეტესობას თესლი დაფარული აქვს მოკლე ბეწვით — ღინღლით. ბამბა გავრცელებულია 50-ზე მეტ ქვეყანაში.

ბამბის თესვა-მოყვანას მისდევდნენ საქართველოშიც. უფრო ფართოდ აღმოსავლეთში (ახლანდელი გარდაბნისა და მარნეულის რაიონები, მდინარე ივრის ნაპირები, ალაზნის ველი და გაღმამხარი). 1933 წელს ბამბის ნათესმა ფართობმა ჩვენში 18 ათას ჰა-ს მიაღწია. 1939 წლიდან საქართველოში ბამბის თესვა შეწყდა. 

ბამბის ბოჭკოსაგან ამზადებენ ქსოვილებს, ტყავს, რეზინსა და სხვას. თესლიდან ხდიან ზეთს, რომელსაც კვენის მრეწველობასა და ტექნიკაში იყენებენ, ხოლო გადამუშავების ნარჩენებს - ცხოველთა საკვებად. ბამბას ბამბის საკრეფი მანქანით კრეფენ. მოსავლის აღებამდე საჭიროა ფოთლების მოცილება და თან დეფოლიანტების შეფრქვევა ან შესხურება.

*ბამბის მავნებლებია*: ბამბის ხვატარი, ბამბის ბუგრი, აბლაბუდიანი ტკიპა;
*დაავადებები*: ჭკნობა(ვილტი) და გუმოზი ანუ ბაქტერიოზი. *ბრძოლის ღონისძიებანი:* თესლის თესვისწინა დამუშავება ფორმალინით, გოგირდმჟავათი და გრანოზანით.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ბალბისებრნი
კატეგორია:სართავი კულტურები
რევაზ ინანიშვილი

**რევაზ კონსტანტინეს ძე ინანიშვილი** (დ. 20 დეკემბერი, 1926, ხაშმი, ახლანდელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი  — გ. 26 დეკემბერი, 1991, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია 
[მინი|რევაზ ინანიშვილის საფოსტო მარკა, [2022]]
რევაზ ინანიშვილი დაიბადა 1926 წლის 20 დეკემბერს, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაშმში, მოსამსახურის ოჯახში. მშობლიურ სოფელში ხუთი კლასი დაამთავრა.

1937 წელს ოჯახთან ერთად  საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის წლებში, 1943–45–ში მუშაობდა 31-ე ქარხანაში. შემდეგ სწავლობდა საავიაციო ტექნიკუმში, რომელიც არ დაუმთავრებია.

1947  წელს შევიდა თსუ-ს ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, 1949 წელს სწავლა მიატოვა დის ოჯახის სიდუხჭირის გამო და მუშაობა დაიწყო სამგორის არხის მშენებლობაზე.

1951 წელს კვლავ დაუბრუნდა სწავლას და 1956 წელს დაამთავრა თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1952 წელს დაოჯახდა და ოთხი წელი ცხოვრობდა ლიტერატურული შრომით.

1960 წლიდან მუშაობა დაიწყო საბავშვო გამომცემლობა „ნაკადულში“.

1966 წელს გადავიდა კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ სასცენარო განყოფილებაში.

1977 წელს მიიღო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია, წლის საუკეთესო კრებულისთვის,

1985-1988 წლებში მუშაობდა მწერალთა კავშირის მდივნად.

1989 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე (1991) იყო ჟურნალ  „დილას“ რედაქტორი.

პირველი მოთხრობა „სახსოვარი“ გამოაქვეყნა ალმანახ „პირველ სხივში“ 1950 წელს, ხოლო პირველი კრებული „პირველი მოთხრობები“ – 1953 წელს. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ, გერმანულ, ბულგარულ, სომხურ და სხვა ენებზე.

რევაზ ინანიშვილი გარდაიცვალა 1991 წლის 26 დეკემბერს. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ძირითადი კრებულები 
* „მეგობრისადმი მიწერილი წერილებიდან“ (1958)
* „წვეთები ფოთლებზე“ (1962)
* „ცისფერი გორგალი“ (1968)
* „საღამო ხანის ჩანაწერები“ (1971)
* „ბარისკენ მოფრინავს ჯაფარა“ (1974)
* „ჩიტების გამომზამთრებელი“ (1978).

## საბავშვო კრებულები 
* „ბედნიერი მთა“ (1960)
* „ბიბო“ (1964)
* „სად ცხოვრობს მეზღაპრე“ (1970)
* „მგლის ლეკვები“ (1973)
* „შორი თეთრი მწვერვალი“ (1976), რომლითაც 1977 წელს მიიღო შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია.
* „კეთილი მიწა“ (1984)

## სცენარების მიხედვით გადაღებული ფილმები 
* „არდადეგები“
* „დაბრუნებული ღიმილი“
* „დედუნა“
* „ვიღაცას ავტობუსზე აგვიანდება“
* „ფერმა მთაში“
* „ზაფხული სოფლად“ („პასტორალი“, თანაავტორი ოთარ იოსელიანი)
* „ნატვრის ხე“ (გიორგი ლეონიძის წიგნის მიხედვით, თანაავტორი თენგიზ აბულაძე)
* „ქვიშანი დარჩებიანო“ (თანაავტორი გ. შენგელაია)

## ნაწარმოებების ეკრანიზაციები 
* „როცა დედები შინ არ არიან“ (მოთხრობა „კაცების“ მიხედვით, რეჟისორი პავლე ჩარკვიანი, „ქართული ტელეფილმი“, 1977)
* „დედუნა“ (მოთხრობა „დედუნას“ მიხედვით, რეჟისორი დავით ჯანელიძე, 1985)
* „ერთი ლეღვი გზაზე“ (მოთხრობა „კაცების“ მიხედვით, რეჟისორი ირაკლი მეტრეველი, საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირი, 2004)

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 184, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში 
* რევაზ ინანიშვილი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
იოსებ ანდრონიკაშვილი

**იოსებ ზაქარიას ძე ანდრონიკაშვილი** (დ. 25 ივნისი [ ძვ. სტ. 13 ივნისი], 1855, თბილისი  — გ.  20 ივლისი, 1940, იქვე) — ქართველი ინჟინერი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
1881 წელს დაამთავრა პეტერბურგის საგზაო-საინჟინრო ინსტიტუტი. 1882–1902 წლებში ხელმძღვანელობდა სოჭი-ტუაფსეს, თბილის-მანგლის-ახალქალაქის, თბილის-თიანეთის, თბილის-თელავის, თბილის-განჯისა და სხვა საავტომობილო გზების დაგეგმარებასა და მშენებლობას. ანდრონიკაშვილი იყო კახეთის რკინიგზის მშენებლობის ერთ-ერთი ინიციატორი (1909). აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს კულტურულ ცხოვრებაში: იყო ერთ-ერთი მოთავე რუსეთის მუსიკალური საზოგადოების თბილისის განყოფილების ჩამოყალიბებისა. მონაწილეობდა ქართული დრამატული საზოგადოებისა და ქართული კლუბის დაარსებაში. წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა თბილისის პირველ მუსიკალურ სასწავლებელს. მეგობრობდა პეტრე ჩაიკოვსკისთან, რომელიც საქართველოში ყოფნის დროს ანდრონიკაშვილის ოჯახში გამართულ კონცერტებში მონაწილეობდა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ანდრონიკაშვილი საქართველოს გზატკეცილების სამმართველოს უფროსად დანიშნეს. პარალელურად ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. ანდრონიკაშვილს ეკუთვნის სახელმძღვანელოები: „სააღმშენებლო ხელოვნება“ (ნაწ. 1-4, 1927-1932) და „ურელსო გზები“  (1930, 1932), „რუსულ-ქართული და ქართულ-რუსული სამშენებლო ლექსიკონი“ (1932) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* იოსებ ანდრონიკაშვილი 
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ი
IPod Nano

**iPod Nano** — კომპანია Apple-ის ციფრული აუდიოდამკვრელი. პირველი სერია 2005 წლის 7 სექტემბერს გამოვიდა და iPod Mini ჩაანაცვლა. უკანასკნელის წარმოება იმავე დღეს შეწყდა.  

„iPod Nano“ ინფორმაციის შენახვისათვის იყენებს ფლეშ-მეხსიერებას. მისი უკანასკნელი მოდელი 2012 წლის ოქტომბერში გამოვიდა.

## აუდიო-ფორმატების მხარდაჭერა
დანაკარგიანი:
*AAC (8-დან 320&nbsp;კბ/წ-მდე)
**დაცული AAC (iTunes-ის მაღაზიიდან)
*MP3 (8-დან 320&nbsp;კბ/წ-მდე, მათ შორის ფაილები მერყევი ხარისხით)
*Audible (ფორმატები 2, 3 და 4)

უდანაკარგო/ორიგინალური PCM:
*Apple Lossless
*AIFF
*WAV

სხვა ციფრული ფორმატები:
*MP4

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:IPod

კატეგორია:პორტატული აუდიოდამკვრელები
ელეფთერ ანდრონიკაშვილი

**ელეფთერ ლუარსაბის ძე ანდრონიკაშვილი** (დ. 25 დეკემბერი [ძვ. სტ. 12 დეკემბერი], 1910, პეტერბურგი — გ.  8 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1955). მისი პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის საარქივო ფონდში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა გამოჩენილი ქართველი იურისტის და საზოგადო მოღვაწის ლუარსაბ ანდრონიკაშვილის ოჯახში. 1932 წელს დაამთავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფიზიკა-მექანიკის ფაკულტეტი. იმავე წელს მუშაობა დაიწყო აეროჰიდროდინამიკის ცენტრალურ ინსტიტუტში (ცაგი). 1934-1945 წლებში ასწავლიდა თსუ-ში, 1948 წლიდან პროფესორია. ამავე წლიდან ხელმძღვანელობდა უნივერსიტეტის ექსპერიმენტული ფიზიკის კათედრას. 

1951 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორია.  

ანდრონიკაშვილი მუშაობს უმთავრესად კვანტური ჰიდროდინამიკის დარგში. მან ექსპერიმენტულად დაამტკიცა, რომ ზედაბალ ტემპერატურაზე თხევად ჰელიუმში ადგილი აქვს ორი სახის მოძრაობას: ნორმელურს (ბლანტს) და ზედენადს. გაზომა He II ნორმალური კომპონენტის ფარდობითი სიმკვრივისა და სიბლანტის დამოკიდებულება ტემპერატურაზე. დაადგინა, რომ ზედენად ჰელიუმს შეუძლია ბრუნვა. უკანასკნელ წლებში თავის მოწაფეებთან ერთად შეისწავლა ამ ბრუნვის გამომწვევი დაკვანტული გრიგალები. მძიმე არასტაბილური ნაწილაკების გენერაცია და კოსმოსური სხივების ფართო ატმოსფერული ღვარების მახასიათებლები. დისლოკაციების გაჩენა ნეიტრონებით კრისტალების დასხივებისას. ანდრონიკაშვილმა დაადგინა, რომ ცხოველთა სიმსივნურ ქსოვილებში წყალი უფრო მოწესრიგებულ მდგომარეობაშია, ვიდრე ნორმალურ ქსოვილებში. გაზომა ბიოპოლიმერების შიგამოლეკულური დნობის სითბო. 1952 წელს მიენიჭა სტალინური პრემია, ხოლო 1978 წელს სსრკ სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია 3 შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 47,  თბ., 1994
* იშხნელი ა., მამალაძე ი., „ელეფთერ ანდრონიკაშვილი“ ː კრ. „ფიზიკოსების შესახებ“, ტ. IV, თბ., 1980, გვ. 301-306

## ბიბლიოგრაფია
* 
* 
* *Андроникашвили Э. Л.* Воспоминания о жидком гелии. — Тбилиси: Ганатлеба, 1980. — 338 с.
* Андроникашвили, Элевтер Луарсабович // Большая русская биографическая энциклопедия (электронное издание). — Версия 3.0. — М.: Бизнессофт, ИДДК, 2007.
* *Храмов, Ю. А.* Андроникашвили Элевтер Луарсабович // Физики : Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и доп. — М. : Наука, 1983. — С. 17. — 400 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია — ელეფთერ ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტი

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ე
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
ისაო ტაკაჰატა

მინი|ტაკაჰატა ისაო
**ისაო ტაკაჰატა** (高畑 勲 Takahata Isao) (დ. 29 ოქტომბერი, 1935 —  გ.  5 აპრილი, 2018, პრეფექტურა ტოკიო) — იაპონური ანიმაციური ფილმების - ანიმეს ერთ-ერთი წამყვანი რეჟისორი.

დაიბადა უძიამადეში (ამჟამად ისე), მიეს პრეფექტურა, იაპონია, დიდი ხნის განმავლობაში თანამშრომლობდა ჰაიაო მიაძაკისთან, რომელთან ერთადაც დააფუძნა „Studio Ghibli“. მსოფლიოში ყველაზე უკეთ ცნობილია მისი ოთხი ანიმაციური ფილმი შექმნილი ამავე სტუდიაში: სამხედრო დრამა "ციცინათელების საფლავი", რომანტიკული დრამა "მხოლოდ გუშინ", კომედია "ჩემი მეზობლები იამადები" და სათავგადასავლო "პომ-პოკო". მათ შორის "ციცინათელების საფლავი" საყოველთაოდ მოიაზრება როგორც დღემდე შექმნილი საუკეთესო ანიმაციური ფილმი.

1959 წელს ტოკიოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ტაკაჰატა მუშაობას იწყებს ახლად ჩამოყალიბებულ ანიმაციურ კომპანიაში ტოეი დოგა (ტოეი ანიმაცია), სადაც მოკლე ხანში მიაძაკის ხვდება. აქვე იღებს მის პირველ ფილმს "მზის პრინცი". ფილმის ფინანსური კრახის გამო კომპანიაში მიღებული კრიტიკით ტაკაჰატა და მიაძაკი ტოვებენ სტუდიას და ერთად იწყებენ მუშაობას. 

სხვა ანიმეს რეჟისორთაგან განსხვავებით ტაკაჰატა არასდროს ხატავს და ანიმატორად არასდროს უმუშავია რეჟისორად გახდომამდე.

## ლიტერატურა 
* Odell, Colin, and Michelle Le Blanc. *Studio Ghibli: The Films of Hayao Miyazaki and Isao Takahata*. Harpenden, Hertfordshire, England: Kamera, 2009. ISBN 9781842432792. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Takahata information at nausicaa.net
* GhibliWorld.com: a Personal Conversation with Isao Takahata 
* 
* 

კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
კატეგორია:იაპონელი ანიმატორები
კატეგორია:დაბადებული  29 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2018
კირა ანდრონიკაშვილი

**კირა გიორგის ასული ანდრონიკაშვილი** (დ. 29 ნოემბერი, 1908, თბილისი —  გ.  24 თებერვალი, 1960, იქვე) — ქართველი კინომსახიობი და რეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე  (1959). იყო მსახიობ ნატო ვაჩნაძის და.

## ბიოგრაფია 
1926–1928 წლებში სწავლობდა თსუ-ს  იურიდიულ ფაკულტეტზე, ხოლო 1929–1931 წლებში მოსკოვში  იური ზავადსკის თეატრ-სტუდიაში. 1936 წელს დაამთავრა კინემატოგრაფიის საკავშირო სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორი ფაკულტეტი. 1923 წლიდან ნატო ვაჩნაძესთან ერთად იღებდნენ ფილმებში. მისი პირველი მნიშვნელოვანი როლია ელისო ფილმში „ელისო. მუშაობდა აგრეთვე რეჟისორის ასისტენტად და მეორე რეჟისორად მხატვრულ ფილმებზე. 1950–1960 წლებში მისი რეჟისორობით ქართულ ენაზე დუბლირებული იყო 15-მდე საზღვარგარეთული ფილმი, მათ შორის „ოტელო“, „იდიოტი“, „წყნარი დონი“ და სხვა.

## ოჯახი
* მეუღლე — ბორის პილნიაკი (ფსევდონიმი ბორის ვოგაუ, 1894-1938), საბჭოთა მწერალი
* შვილი — ბორის ბორისის ძე ანდრონიკაშვილი-პილნიაკი (1934-1996), საბჭოთა მწერალი, მსახიობი, სცენარისტი.

## ფილმოგრაფია
*1928: „ელისო“ (ელისო)
*1924: „სამი სიცოცხლე“
*1925: „ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე“
*1930: „მიწას სწყურია“ (ჯამალა) 
*1933: „უდაბნო“ (აქტივისტი ქალი) 
*1941: „შავ მთებში“ (სტეფანეს ცოლი)
*1943: „ის კიდევ დაბრუნდება“
*1944: „ჭირვეული მეზობლები“ 
*1958: „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“
*1959: „ზვიგენის კბილი“ (ალის დედა)

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კირა
ბამბაკი

**ბამბაკი** — მხარე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში. მოიცავდა მდინარე დებედის სათავის მთიან ხეობას. იგი სტრაბონისეული გოგარენეს და სომხური წყაროების გუგარქის ანუ ქვემო ქართლის უკიდურესი სამხრეთი თემი იყო. ძვ. წ. II საუკუნეში გოგარენეს პროვინციას სომხური სამეფო დაეუფლა. მომდევნო ხანაში ბამბაკი ხან სომხეთის, ხან კი ქართლის შემადგენლობაში შედიოდა, ვიდრე იგი V საუკუნეში ვახტანგ გორგასალმა არ შემოიერთა. IX-X საუკუნეებში ბამბაკი შედიოდა ჯერ ანისის სამეფოს, შემდეგ კი ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს შემადგენლობაში. მომდევნო საუკუნეებში საქართველოს ფარგლებში იყო. XVII საუკუნის დასაწყისში ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე ყიზილბაშური ირანის ექსპანსიის შედეგად შეიქმნა თურქმანული პოლიტიკური ერთულები - ბორჩალოს სახანო და ლორის სასულთნო. ბამბაკი ბორჩალოს სახანოს შემადგენლობაში მოჰყვა. XVIII საუკუნის II ნახევარში იგი გამოეყო ბორჩალოს და ჩამოყალიბდა ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულად - ბამბაკის სამოურავოდ, რომელსაც ქართლ-კახეთის მეფის მიერ დანიშნული ქართველი მოურავი მართავდა. ქართლ-კახეთის სამეფოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ ბამბაკი თბილისის გუბერნიის ლორის მაზრის შემადგენლობაშია. XIX საუკუნის II ნახევარში ერევნის გუბერნიის ალექსანდროპოლის მაზრაში შევიდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ბამბაცასებრნი

**ბამბაცასებრნი**, *ღვედკეცისებრნი* (Asclepiadaceae) — ორლებნიან ფურცლებშეზრდილ მცენარეთა ოჯახი. მრავალწლოვანი ბალახები, ბუჩქები და ლიანებია, ზოგჯერ ხეებიც. ფოთლები მარტივია, მოპირისპირედ განლაგებული, უთანაფოთლო. ყვავილები - ორსქესიანი, ხუთწევრიანი. 

გვიგვინის ფურცლებს და მტვრიანებს ფურცლის მსგავსი თავისებური გამონაზარდები აქვს, რომლებიც ამ ოჯახისათვის დამახასიათებელ მეორე გვირგვინის შთაბეჭდილებას ქმნის. მტვრის მარცვლები სამტვრის თითოეულ ნახევარში შეწებებულია ოთხ-ოთხად (ტეტრადებად). ყვავილის ასეთი აგებულება ხელს უწყობს ჯვარედინ დამტვერვას. ნაყოფი მრავალთესლიანი ფოთლურაა. ოჯახი შეიცავს 280 გვარსა და 2000-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკულ, ნაწილობრივ სუბტროპიკულ და ნაკლებად ზომიერი ჰავის ქვეყნებში. 

საქართველოში 4 გვარი და 9 სახეობაა, რომლებიც იზრდება ბარიდან მთის შუა სარტყლამდე ტყის პირებზე, ბუჩქნარებში და მშრალ ბალახოვან ფერდობებზე. ზოგი სახეობა სამკურნალოა (მაგ., ღვედკეცი), ზოგი შხამიანი; გვხვდება სარეველა (მლაშე ხევართქლი - Cynanchum acutum) და დეკორატიული (ცვილის სურო) სახეობებიც. ბამბაცასებრნი შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს, ცხიმოვან და ეთეროვან ზეთებს, ფისებს, გლუკოზიდებს და სხვა. ბევრი მათგანი (Cryptostegia, Asclepias) გამოყოფს კაუჩუკის ან გუტაპერჩის შემცველ რძეწვენს. ბამბაცასებრთა რამდენიმე სახეობა კულტივირებულია საქართველოს ბოტანიკურ ბაღში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი
ქეთევან ანდრონიკაშვილი (მსახიობი)

**ქეთევან ელეფთერის ასული  ანდრონიკაშვილი** (ქალიშვილობის გვარი *ზურაბიშვილი*) (დ. 27 ოქტომბერი, 1862, ყვარელი —   გ.  1 თებერვალი, 1941, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1933).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თელავის წმინდა ნინოს სასწავლებელი. 1881–1882 წლებში მონაწილეობდა თელავის სცენისმოყვარეთა წრის წარმოდგენებში. 1884–1891 წლებში მუშაობდა თბილისის თეატრებში, 1892–1917 წლებში ბაქოს ქართულ თეატრში. 1921 წლიდან მუშაობდა საქართველოს თეატრებსა და კინოსტუდიაში. როლები: ქეთევანი (დავით  ერისთავის  „სამშობლო“), ოროსმე (ავქსენტი ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), მარინე (ვალერიან  გუნიას „და-ძმა“), თამარი (აკაკი წერეთლის „თამარ-ცბიერი“) და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  27 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ქეთევან
ვასილ ანდღულაძე

**ვასილ ალექსის ძე ანდღულაძე** (დ. 28 ნოემბერი [ძვ. სტ. 15 ნოემბერი], 1898, ქ. ოზურგეთი — გ. 14 სექტემბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1939), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957).

## ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1938–1958 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პროპედევტიკული თერაპიის კათედრას, 1938–1947 წლებში თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის შინაგან სნეულებათა კათედრას. 1942-1943 წლებში იყო ყირიმისა და ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტების მთავარი თერაპევტ-ტოქსიკოლოგი. ანდღულაძე იკვლევდა ჰიპერტონიული დაავადების საკითხებს. შეადგინა სახელმძღვანელო „მომწამვლელი ნივთიერებებით დაზიანებათა პათოლოგია და თერაპია“ (1957).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი (რეჟისორი)

**კონსტანტინე იოსების ძე ანდრონიკაშვილი** (დ.  , 1887, ყვარელი — გ.  2 ივლისი, 1954, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1950), პროფესორი (1947).

## ბიოგრაფია
თბილისის კადეტთა კორპუსის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა პარიზის სორბონის უნივერსიტეტში ფილოლოგიის ფაკულტეტზე (1906-1910), პარალელურად ეუფლებოდა რეჟისურას „ოდეონის“ დრამატული თეატრის სტუდიაში რეჟისორ ანტუანის ხელმძღვანელობით 1911-1931 წლებში რეჟისორად მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა თეატრში, 1931-1945 წლებში — რუსეთის თეატრებში (გორკი, როსტოვი, სარატოვი და სხვა), 1945-1947 წლებში — თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში. 1945-1954 წლებში თბილისის რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგია. დადგმები: შ. დადიანის „ვარამი“ (1922), ი. გედევანიშვილის „სინათლე“ (1924), გ. კაიზერის „გაზი“ (1924), ტ. რამიშვილის „სტუმარმასპინძლობა“ (1925), ვ. ჰიუგოს „რუი-ბლაზი“ (სვერდლოვსკში, 1937), ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“ (1945), ვ. გაბისკირიას „მარტოხელა“ (1946) და სხვა. ავტორია პიესებისა: „სიზმარი კოშკში“, „სიყვარულის ყვავილი“ და სხვა. თარგმნა: სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“, მოლიერის „გააზნაურებული მდაბიო“, ლოპე დე ვეგას „თივა და ძაღლი“ და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1887
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კ
დიდი პანდა

**დიდი პანდა**, *ბამბუკის დათვი*  () — ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა, რომელიც მსოფლიოს იშვიათი ცხოველების რიცხვს მიეკუთვნება. სხეულის სიგრძე 1,5 მ-მდეა, წონა 100 კგ-მდე. აქვს თეთრი ბალანი, ყურებზე, ფეხებზე, კუდის წვერზე და მხრების მიდამოებში კი - შავი. ძირითადი კბილები მძლავრი და ბლაგვია.მხოლოდ პანდასთვის არის დამახასიათებელი წინა კიდურებზე დიდი ზომის ცერი. ეს არის მაჯის განსაკუთრებული ძვალი, რომელიც დაფარულია სქელი ბეწვით და ეხმარება ცხოველს კვების დროს.

## სად ბინადრობს პანდა 
პანდა ბინადრობს ცენტრალური ჩინეთის სამხრეთით მთებში მდებარე ცივ, ნესტიან ტყეებში (აღმოსავლეთი ტიბეტი, სიჩუანი, იუნანი), 1200-4000 მეტრის სიმაღლეზე. სწორედ აქ იზრდება მისი საყვარელი საკვები ბამბუკი. ბამბუკის ტყეები აქ 30 000 კვ. კმ.-ზეა გადაჭიმული, მაგრამ ვარაუდობენ, რომ პანდებს დაკავებული აქვთ მხოლოდ 6000 კვ. კმ. პანდები იშვიათად ცხოვრობენ ოჯახებში, ისინი თავს არიდებენ ერთმანეთს და მარტოობას ამჯობინებენ. გიგანტური პანდა  აქტივობას ღამით გამოხატავს. მთელ დღეს ისინი ძილში ატარებენ. ამისათვის პანდა ადგილს ირჩევს ან  კლდის მიყრუებულ ადგილას, ან ხის ფუღუროში. შებინდებისას იგი იღვიძებს და გათენებამდე აქტიურია.

## რითი იკვებება პანდა
გიგანტური პანდა მიეკუთვნება მცენარეჭამია ცხოველებს. მისი საყვარელი საჭმელია ბამბუკის ფოთლები, ასევე, ტოტები, ყლორტები და ფესვები. პანდა იკვებება ჩაცუცქულ მდგომარეობაში, ტოტების მოტეხაში კი მისი განსაკუთრებული ცერა ეხმარება. გიგანტური პანდების უმრავლესობა, დაახლოებით, 16 საათს კვებას უთმობს. მას დიდი რაოდენობით საკვები სჭირდება დასანაყრებლად. მოზრდილ პანდას დღეში 10-20 კოლოგრამი ბამბუკი სჭირდება, ზოგჯერ მეტიც. თუ სხვა ცხოველი მიღებული საკვების 80 პროცენტს ინელებს, პანდა ინელებს მხოლოდ 17 პროცენტს.

## ახალშობილი პანდა
ახალშობილი პანდა ბრმაა, უბეწვო და იწონის 150 გრამზე ნაკლებს. დედა-პანდას პატარა სულ ხელში ჰყავს და გაუჩერებლივ არწევს მას. ახალშობილი დედის რძით იკვებება და სწრაფი ტემპით იზრდება. ერთ თვეში მისი ბეწვის საფარი საგრძნობლად გაზრდილია და უკვე ემჩნევა შავი ლაქები, ორ კვირაში კი თვალებს ახელს. სამ თვემდე პანდას ბელი დამოუკიდებლად ვერ გადაადგილდება, ამ დრომდე დედა პანდა მას ხელით ატარებს. ზოგჯერ 1-1,5 წლის ასაკში ბელი ტოვებს დედას და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს.

## დაცვა
მას შემდეგ, რაც მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ გიგანტური პანდების რიცხვი ბუნებაში კლებულობს, აღიარეს, რომ ეს ჯიში გადაშენების ზღვარზე იყო. ადრე პანდებზე ნადირობდნენ კიდეც. ამჯერად, მათი გადაშენების ძირითადი მიზეზი პანდების საბინადრო ტყეების უმოწყალოდ გაჩეხვაში მდგომარეობდა. მათ ადგილას შენდება დიდი ცივილიზებული ქალაქები და რაიონები. პანდა არის ბუნების დაცვის მსოფლიო ფონდის სიმბოლო, რამაც მას ერთგვარი რეკლამა გაუკეთა, რის შედეგადაც ჩინეთის მთავრობამ სერიოზული ღონისძიებები გაატარა მათ დასაცავად.

2015 წლის მარტის მონაცემებით, ბამბუკის დათვის პოპულაცია 268 ინდივიდით, ანუ 16.8 %-ით გაიზარდა, საბოლოო ჯამში კი — მათი რაოდენობა 1864-ს შეადგენდა. 2016 წლის 4 სექტემბერს, IUCN-მ, აღნიშნული სახეობა გადაშენების პირას მყოფი სახეობების სიიდან ამოიღო.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი პანდა  

## სქოლიო
კატეგორია:დიდი პანდები
კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები
ბამბუკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბამბუკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბამბუკი — Bambus-ს გვარი
* ბამბუკისებრთა — ქვეოჯახის მარცვლოვნების საერთო სახელწოდება.
ბამბუკისებრნი

**ბამბუკისებრნი** (Bambusoideae) — მარცვლოვანთა ქვეოჯახი, რომელსაც ზოგჯერ ცალკე ოჯახადაც გამოყოფენ. უმრავლესობა მრავალწლოვანი ფესურიანი მცენარეა, აქვს უხვად დატოტვილი გამერქნებული ღერო. სიმაღლე ზოგჯერ 40 მ აღემატება. დიამეტრი 30 სმ-მდეა. ფოთოლი ხალთიანი და მოკლე ყუნწიანია. ყვავილებს ჩვეულებრივ 6 მტვრიანა აქვს. ყვავილობს ან ყოველ წელს, ან რამდენიმე ათეულ წელში ერთხელ. ყვავილობის შემდეგ ბევრი ბამბუკისებრნის მიწისზედა ნაწილი კვდება. 

სახეობათა უმრავლესობა (600) სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიისა და მალაია არქიპელაგის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებშია გავრცელებული. მცირე ნაწილი, რომელიც შეგუებულია ზომიერ ჰავას, ველურად იზრდება აღმოსავლეთ აზიაში. სახალინსა და კურილის კუნძულებზე გვხვდება რამდენიმე სახეობა. 

დაახლოებით 20 სახეობა კულტივირებულია საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე - უფრო ბათუმის რაიონში, სადაც შემოიტანეს XIX საუკუნის II ნახევარში. 

სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს Pleioblastus-ის, Phyllostachys-ისა და ნაწილობრივ Arundinaria-ს სახეობებს, დანარჩენი კი მოშენებულია დეკორატიული მცენარედ. საქართველოში ბამბუკის სამრეწველო პლანტაციას 30 ჰა-ზე მეტი უკავია. ერთეული ნარგავები გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოშიც. ბამბუკისაგან აშენებენ ხიდებს, მსუბუქ სახლებს, ტივებს, ამზადებენ ავეჯს, ჭილოფებს, კალათებს, ქაღალდსა და სხვა. ხმარობენ წყალსადენ მილებად, ნორჩ ყლორტს იყენებენ საჭმელად, ზოგიერთი სახეობის გულგული შეიცავს ტკბილ წვენს, რომლისგანაც ბამბუკის შაქარს ამზადებენ.
## ლიტერატურა
*
ბამი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბამი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბამი — ბალბისებრთა ოჯახის ერთწლოვანი მცენარე;
* ბამი — დაბალი რეგისტრი ბგერის აღმნიშვნელი ძველი ქართული მუსიკალური ტერმინი;
* ბამი — ტბა ბურკინა-ფასოში;
* ბამი — ქალაქი ირანში, ქერმანის ოსტანში.
ბამბის ხვატარი

მინი|ბამბის ხვატარი
**ბამბის ხვატარი**, *კოლოფის ჭია* () — მწერი ხვატრისებრთა ოჯახისა. პეპლის ფრთების შლილი - 3-4 სმ. წინა ფრთები ღია მურაყვითელია, უკანა - მოთეთრო. მატლის სიგრძე 5 სმ აღწევს. პეპელა სარეველებზე დებს საშუალოდ 500-მდე კვერცხს. ჭუპრი ზამთრობს ნიადაგში. წელიწადში იძლევა 4-მდე თაობას. ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიოს ცხელ სარტყელში. გვხვდება საქართველოშიც. ბამბის ხვატარი ბამბის მნიშვნელოვანი მავნებელია. აზიანებს აგრეთვე თამბაქოს, სიმინდს, პომიდორს, აბუსალათინს, მუხუდოს, სოიას, კენაფს, შვრიასა და სხვა. 

*ბრძოლის ღონისძიებანი*: სარეველების მოსპობა, ნიადაგის საგულდაგულო დამუშავება, საზამთრო რწყვა, მცენარის დაზიანებული ნაწილების შევლა და დაწვა. ბამბის ხვატარის მასობრივად გამრავლებისას ნათესის სამჯერადი დამუშავება კონტაქტური ინსექტიციდებით (კალციუმის არსენატით ან ვალციუმის არსენიტით დამუშავებული ბამბის კოპტონის მიმოფანტვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხვატრისებრნი
ბამი (მუსიკა)

**ბამი** — დაბალი რეგისტრი ბგერის აღმნიშვნელი ძველი ქართული მუსიკალური ტერმინი. იოანე პეტრიწის (XI-XII სს.) განმარტებით — სამხმიანი სიმღერა-გალობის მესამე ხმა და სამსიმიანი საკრავის მესამე სიმი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული მუსიკალური ტერმინები
ბამბუკი (გვარი)

]]
**ბამბუკი** (მალაიური bambu), Bambus-ს გვარი. ხისებრი მარცვლოვნების სახელწოდება. მისი სამშობლოა აზიის, აფრიკის და ამერიკის ტროპიკები და სუბტროპიკები. 

საქართველოში გავრცელდა XIX საუკუნის 70-იან წლებში ჩრდილოეთ განედის ცნობილი სახეობები: ჩინური მადაკე, იაპონური მადაკე, მოსო და სხვა. სულ 20 სახეობა. ზოგიერთი სახეობის ღეროს სიმაღლე 20-30 მ აღწევს. 

იყენებენ ავეჯის, კიბეების, სათხილამურო ჯოხების, წყალსადენი მილების, საყრდენების, ქაღალდისა და სხვების დასამზადებლად. საქართველოში ბამბუკს 1000 ჰა უჭირავს. უმთავრესად იზრდება შავი ზღვის სანაპირო რაიონებში.

*აგრეთვე ბამბუკი   ბამბუკისებრთა ქვეოჯახის მარცვლოვნების საერთო სახელწოდება.

## ლიტერატურა
**ლეკვეიშვილი ი.,*  ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 348, თბ., 1977

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bamboo Structural Design ISO Standards
* Resources on Bamboo 
* Bamboo Art(Video) 

კატეგორია:ბამბუკისებრნი
ბამბების ნამოსახლარი

**ბამბების ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მრავალფენიანი ნამოსახლარი უფლისციხის კლდეში ნაკვეთი ნაქალაქარის დასავლეთით, გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უფლისციხის დასავლეთით 0,5 კმ-ზე, კვერნაქების სამხრეთით, ადუანთხევის მარჯვენა მხარეს, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. ადგილ ბამბებში.

ნამოსახლარის დიდი ნაწილი დანგრეულია მდინარე მტკვრის ნაპირების ჩამოსვლის და ნიადაგის ეროზიის გამო. იგი შედგება 4 კულტურული ფენისგან, რომლებიც მოიცავს პერიოდს ძვ.წ. IV საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე. კიდევ უფრო ადრეულ ხანას მიეკუთვნება აქ აღმოჩენილი ჩანგზე დამკვრელი თიხის ფიგურა.

ბამბების ნამოსახლარის პირველ ფენაში გამოვლინდა ძვ. წ. IV საუკუნის სამაროვანი, რომელიც შედგება პატარა სწორკუთხა ორმოსამარხებისგან. მიცვალებულები ასვენია ძლიერ მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილოეთისაკენ, აღმოჩნდა წელშეზნექილი სამაჯურები, მინის მრავალწახნაგა საბეჭდავი მძივები, ფარაკიანი ბეჭდები, სახელოსნო იარაღები, მოხატული, შეღებილი და გაპრიალებული თიხის ჭურჭელი.

ბამბების ნამოსახლარის მეორე ფენა ძვ.წ. III-II სს. მიეკუთვნება. აქ გამოვლინდა მედაბული სამოსახლოები — საცხოვრებელი სახლები, მარანი, საკუჭნაო და დამხმარე ნაგებობები. ზოგიერთ საცხოვრებელ სახლში არის ე.წ. ხოვლური ტიპის ღუმელი. სახლებიდან ღუმელები ნაგებია ხითა და თიხით. იატაკი თიხატკეპნილია.რამდენიმე საცხოვრებელი სახლის იატაკით გადახურულია ნამოსახლარის პირველი ფენის სამარხები. ზოგ ადგილას აღმოჩნდა კევრის კოხები, ვაზის სასხლავი დანები, მოხატული, შეღებილი, გაპიარებული და სადა თიხის ჭურჭელი. გვხვდება მოხატული ქვევრები და ყავისფერკეციანი კოლხური ამფორა, თიხის ქანდაკებები და ა.შ.
 
მესამე ფენას შეადგენს ძვ.წ. I საუკუნის ნამოსახლარი და სამაროვანი. ზოგიერთი ორ მოსამართლის იატაკი გამართულია მეორე ფენის ნაგებობათა იატაკზე და ზოგჯერ აზიანებს კიდეც მას. მიცვალებულები აქაც მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილოეთისკენ ასვენია. გვხვდება წელშეზნექილი სამაჯურები, მოხატული ჭურჭლის გვიანდელი ვარიანტი. პირველად გამოჩნდა პართული მონეტები. მესამე ფენის ნამოსახლარის საკარმიდამო კომპლექსი მეორე ფენის ნამოსახლარის მსგავსია. შეიცავს საცხოვრებელ ნაგებობას, მარანს, საკუჭნაოს და სხვა დამხმარე სათავსებს. საცხოვრებელი კომპლექსისათვის დამახასიათებელია შუაკერისა და „ხოვლური ღუმელი“.

მეოთხე ფენაში I-II საუკუნეების სამაროვანი და ნამოსახლარის ნაკვალევია. ორმოსამარხის ინვენტარიდან აღსანიშნავია რომაული მონეტები.

შესწავლა მიმდინარეობს 1958 წლიდან (დ. ხახუტაიშვილი). საყურადღებოა ძვ. წ. III-II საუკუნეების კარ-მიდამო: სახლი, მარანი და ეზო. ამ პერიოდის საცხოვრებელი სახლების ქვეშ აღმოჩნდა ძვ. წ. V-IV საუკუნეების სამარხები. მათ შორის აღსანიშნავია ხელოსანგრავიორის სამარხი (ძვ. წ. IV ს.).

ბამბების ნამოსახლარი წარმოადგენდა ანტიკური დროის უფლისციხის გარეუბანს, რომლის მცხოვრებლები მისდევდნენ სოფლის მეურნეობასა და ხელოსნობას.

## ლიტერატურა 
* *ხახუტაიშვილი დ.*, უფლისციხე, წგნ. 1-2, თბ., 1964-1970;

კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბამი (მცენარე)

**ბამი** (, ადრე ) — ერთწლოვანი მცენარე ბალბისებრთა ოჯახისა. ღერო დატოტვილია, სიმაღლეში 2 მეტრამდე აღწევს. ფოთლები 5–7-ნაკვთიანი ან დაყოფილია, გრძელი ყუნწებით. ყვავილები ყვითელი ან ნარინჯისფერი, შუაში იისფერი ლაქით, მარტოული, იღლიური. ნაყოფი მოგრძო, ზოგჯერ კვერცხისებრი კოლოფია. მისი სამშობლოა ტროპიკული აფრიკა. ფოთლებით ცხოველებს კვებავენ. ნაყოფს გომბო ეწოდება და ხშირად სწორედ ასე მოიხსენიებენ მთლიან მცენარესაც.

## გალერეა 

J9326OkraBurol5fvf.JPG|საერთო ხედი
Abelmoschus esculentus (1).jpg|ყვავილი
Abelmoschus esculentus of Salem.jpg|ნაყოფი
BamiesLaderes(RobertK).JPG|ტომატის საწებელში

## სქოლიო 
კატეგორია:ბალბისებრნი
კატეგორია:სართავი კულტურები
ბურთულიანი კალამი

thumb|300px|ბურთულიანი კალმის ნაწილები
thumb|300px|ბურთულიანი კალმის თავი
**ბურთულიანი კალამი**, ასევე **ბირო** — თანამედროვე საწერი ინსტრუმენტი. ბურთულიან კალმებს აქვს შიდა რეზერვუარი, ავსებული ბლანტი მელნით, რომელიც გამოედინება წვეტიდან მასში მოთავსებული მცირე ზომის ლითონის ბურთულაკის (1 მმ-მდე დიამეტრის) ქაღალდთან შეხებისას ტრიალის დროს. მელანი თითქმის მყისვე შრება ქაღალდთან შეხებისას. ამგვარი კალმები ერთობ იაფია, ადვილია გამოყენებაში, არ სჭირდება შევსება ან შეკეთება და მან თითქმის შეცვალა ტრადიციული მელნიანი კალმები.

## ისტორია 
თანამედროვე ბურთულიანი კალამი 1938 წელს გამოიგონა უნგრელმა ჟურნალისტმა ლასცლო ბირომ. 1930-იან წლებში იგი მუშაობდა მცირე გაზეთის რედაქტორად. ბირო შეწუხებული იყო მელნიანი კალმების შევსებით და მელან დაწვეთებული გვერდების გადაწერაში ფუჭად დაკარგული დროის გამო. ამასთან მისი კალმის წვეტი ხშირად ქაღადსაც ხევდა. ბირომ შეამჩნია, რომ გაზეთის ბეჭდვისას გამოყენებული მელანი მალე შრებოდა, რაც ქაღალდზე ლაქებს არ ტოვებდა. მან გადაწყვიტა კალმის შექმნა, რომელიც იგივე მელანს გამოიყენებდა. ეს მელანი უფრო სქელი იყო და ჩვეულებრივი კალმიდან თავისუფლად არ გადმოედინებოდა. ამისთვის ბირომ, მისი ქიმიკოსი ძმის დახმარებით კალმის ახალი სახეობის დიზაინი შექმნა. ძმებმა კალმის თავი აღჭურვეს მცირე ზომის ბურთულაკით, რომელიც თავისუფლად მოძრაობდა მის ბუდეში. როგორც კი კალამი ქაღალდზე მოძრაობას იწყებდა, ბურთულაკი ბრუნავდა, ედებოდა რა მელანს კარტრიჯში, შემდეგ კი ქაღალდზე გადმოჰქონდა იგი.

ქვეყანაში ებრაელების დევნის გამო ძმები იმავე წელს იძულებული იყვნენ ბრიტანეთში გადასახლებულიყვნენ, სადაც მათ 1938 წლის 15 ივნისს საკუთარ გამოგონებაზე პატენტი მოითხოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* A history of the ballpoint pen 
* "Did Biros really revolutionise writing?" – BBC News, 24 October 2006
* Laszlo Biro on Jewish.hu's list of famous Hungarians
* *The Ballpointer* online journal covering ballpoint pen artwork

კატეგორია:საწერი ინსტრუმენტები
ფილიპ ნუარე

**ფილიპ ნუარე** (; დ. 1 ოქტომბერი, 1930, ლილი, საფრანგეთი — გ. 23 ნოემბერი, 2006, პარიზი) — ფრანგი მსახიობი.

## ბიოგრაფია
საბაკალავრო გამოცდებში რამდენჯერმა ჩავარდნის შემდეგ ნუარემ თეატრის შესწავლა გადაწყვიტა. განათლება მიიღო აღმოსავლეთის დრამატულ ცენტრში (Centre Dramatique de l'Ouest) და შემდეგ შვიდი წლის განმავლობაში სახალხო თეატრთან ერთად მგზავრობდა ტურებზე. აქვე შეხვდა მის მომავალ მეუღლეს მონიკ შუმეს, რომელთანაც 1962 წელს იქორწინა. ამ დროს იწყებს ღამის კლუბების კომედიანტის კარიერას ჟან-პიერ დარასთან დუეტში.

კინოეკრანებზე მისი დებიუტი შედგა 1956 წელს აგნეს ვარდას ფილმში "La Pointe Courte", თუმცა ხელმეორედ 1960 წლამდე აღარ გამოჩენილა. 1962 წელს „ტერეზა დექეიროში“ მისი როლის შემდეგ ის უკვე სამუდამოდ იმკვიდრებს ადგილს ფრანგულ ეკრანზე, თუმცა მთავარ როლში მხოლოდ 1966 წელს ჩნდება ჟან-პოლ რაპენოს ფილმში "La Vie de château". 1967 წელს "Alexandre le Bienheureux"-ში შესრულებით საფრანგეთში ვარსკვლავი ხდება. ამ დროისთვის ის უკვე მთელ დროს ეკრანს უთმობს. მას არ შეეძლო რომანტიკული გმირების როლების თამაში, ამიტომ ძირითადად ყოველდღიური ხასიათებით იყო დაკავებული, თუმცა მათ შორის იყო რამდენიმე კრიტიკული როლიც, როგორიცაა La Grande Bouffe, ფილმი ზედმეტი ჭამით თვითმკვლელობის შესახებ, რომელმაც სკანდალი გამოიწვია კანის ფესტივალზე 1973 წელს.

პირველი სეზარი 1976 წელს მიიღო როლისთვის Vieux Fusil-ში. მეორე სეზარი 1990 წელს მოვიდა ფილმში La Vie et rien d'autre. საერთაშორისო ეკრანებზე ყველაზე უკეთ ცნობილია როლებისთვის ფილმებში - „ახალი კინოთეატრი პარადიზო“ და Il Postino.

გარდაიცვალა 2006 წლის 23 ნოემბერს კიბოს დაავადებით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
*

კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:სეზარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ვლადიმერ ანთაძე

**ვლადიმერ სამსონის ძე ანთაძე** (დ.  5 მაისი [ ძვ. სტ. 22 აპრილი], 1898, სოფ. ჯურუყვეთი, ახლანელი ლანჩხუთის რაიონი ―   გ.   15 თებერვალი, 1992, თბილისი) — ქართველი მიკრობიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1940), პროფესორი (1940), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957).

## ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თსუ სამკურნალო ფაკულტეტი. 1937–1974 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის მიკრობიოლოგიის, ვირუსილოგიისა და იმუნოლოგიის კათედრას. 1944–1960 წლებში იყო თბილისის ვაქცინებისა და შრატების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში, 1960 წლიდან კი კონსულტანტია. 1944 წლიდან საქართველოს ეპიდემიოლოგთა, მიკრობიოლოგთა და ინფექციონისტთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარეა, 1958 წლიდან სსრკ (ახლანდელი რუსეთი) ი. მეჩნიკოვის სახელობის ეპიდემიოლოგთა, მიკრობიოლოგთა და ინფექციონისტთა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. იკვლევს სამხარეო ინფექციურ სნეულებათა ეტიოლოგიის, ეპიდემიოლოგიის, იმუნოლოგიისა და ბაქტერიოფაგიის საკითხებს.
## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 157, თბ., 1997

კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1898
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
ზამთრის ბანანი

მინი|ზამთრის ბანანი 
**ზამთრის ბანანი** — ჩრდილოამერიკული ვაშლის ჯიში. საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული. მსხმოიარობს 6-7 წლის ასაკში. ნაყოფი მსხვილია, უმეტესად ასიმეტრიული. საშუალო წონა 150-160 გ. კანი გლუვია, მოჩალისფრო-ყვითელი, მზის მხარეზე ღია წითელი, დაფარულია ცვილისებრი მოთეთრო ფიფქით. რბილობი მოყვითალო-მოთეთროა, წვნიანი, მოტკბო. შენახვისას ინარჩუნებს საგემოვნო თვისებებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვაშლის ჯიშები
ავტოკრატია

**ავტოკრატია** (ბერძნ. αυτός, თვით და ბერძნ. κρατέω, მართვა) — სახელმწიფოს მმართველობის ფორმა, რომლის დროს მთელი ძალაუფლება მხოლოდ ერთ ადამიანს უჭირავს. ავტოკრატია გავრცელებული იყო ძველი აღმოსავლეთის მონათმფლობელურ სახელმწიფოებში: ეგვიპტე, ბაბილონი და სხვა. ავტოკრატია ასევე აღნიშნავს პოლიტიკურ რეჟიმს, როდესაც უმაღლესი ხელისუფლება ხელთ უპყრიათ წარმომადგენლობითი ორგანოს კონტროლს გარეთ მყოფ პირებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ავტორიტარიზმი
* დესპოტიზმი
* დიქტატურა
* მონარქია
* ტირანია

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
ანარქია

**ანარქია** (ბერძნ. αναρχία, უხელისუფლეობა) აღნიშნავს საზოგადოებას, რომელიც არ იმართება რაიმე პოლიტიკური ხელისუფლების მიერ. პოლიტიკურ თეორიას, რომელიც მხარს უჭერს ასეთი საზოგადოების არსებობას ეწოდება ანარქიზმი.

სხვა მნიშვნელობით ანარქია ნიშნავს უწესრიგობას.

## ლიტერატურა
*სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი — თბილისი, 2011, ISBN 978-9941-0-3354-4

კატეგორია:ანარქიზმი
კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
ბანანი

**ბანანი** (Musa) — მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ბანანისებრთა ოჯახისა. მაღალი, ზოგჯერ გიგანტური ბალახია, რომელსაც ძლიერი ფესურა და მოკლე ღერო აქვს. ფოთლები დიდი ზომისაა, ხალთიანი, ქმნის მრავალშრიან მილისებრ ცრუ ღეროს, რომლის გავლით ჯერ ნორჩი ფოთოლი ამოდის, შემდეგ კი მტევნისებრი ყვავილედი. ყვავილები ერთსქესიანი და ორსქესიანია, ნაყოფი მოგრძო, მრავალთესლა, კენკრა, სქელკანიანი. 

კულტურული ჯიშებისა - ხშირად უთესლო, 15 სმ-მდე სიგრძის. მტევანში შეიძლება განვითარდეს 300-მდე ასეთი ნაყოფი, რომელთა საერთო წონა 50-60 კგ აღწევს. მსხმოიარობის შემდეგ ბანანის მიწისზედა ნაწილი ხმება. 

დაახლოებით 60-70 სახეობა გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ბანანი ერთ-ერთი უძველესი კულტურაა. 

მისი ნაყოფი ძვირფასი საკვები და საექსპორტო პროდუქტია. ბანანის კულტურული ფორმების ნაყოფი შედგება კანისა (40%) და ტკბილი ფქვილოვანი რბილობისაგან (60%), რომელიც შეიცავს 14-22% შაქარს, 5,8% სახამებელსა და 1,5%-მდე პროტეინს. ბანანის ნაყოფს იყენებენ როგორც ნედლად, ისე გამხმარს. მისგან ამზადებენ ბანანის ფქვილს, კონსერვს, მარმელადს, სიროფს, ღვინოს. 

ტექნიკური მცენარედ მოშენებულია საფეიქრო ანუ სართავი ბანანი (Musa textilis), რომლის ღეროსაგან მზადდება მსუბუქი და მკვრივი ბოჭკო, ე. წ. მანილის ქერელი (აბაკა). მისგან ამზადებენ საზღვაო ბაგირებს, სათევზაო მოწყობილობას და სხვა. საქართველოსა და ყირიმის შავი ზღვის სანაპიროებზე, დეკორატიულ მცენარედ ხშირად კულტივირებულია იაპონური ბანანი (Musa basjoo).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბანანისებრნი
*
არისტოკრატია

**არისტოკრატია** ( „არისტენს“ — საუკეთესო, დიდგვაროვანი;  „კრატოს“ — ძალაუფლება) — მმართველობის ფორმა, რომლის დროსაც ძალაუფლება უჭირავთ არისტოკრატებს.

ძველ საბერძნეთში არისტოკრატიის გაძლიერებას ხელი შეუწყო უხუცესთა შერჩევამ გვარისს ერთი და იგივე ოჯახებიდან. წარჩინებულთა გვარებმა თანდათან მიითვისეს სახელმწიფო ხელისუფლება. პლატონა და არისტოტელემ გამოიყენეს ტერმინი არიტოკრატია არისტოკრატების მიერ დამყარებული მმართველობის აღსანიშნავად და განასხვავეს ის დემოკრატიისაგან. მონათმფლობელური არისტოკრატიული რესპუბლიკის ნიმუშს წარმოადგენდა სპარტა, რომის რესპუბლიკა და კართაგენი. სავაჭრო არისტოკრატია იყო გაბატონებული ფეოდალურ ქალაქ-რესპუბლიკა ვენეციაში. არისტოკრატიის მმართველობის უპირატესობას XVII-XVIII საუკუნეებში ასაბუთებდნენ სპინოზა, ტომას ჰობზი, კანტი, მონტესკიე.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ოლიგარქია
*დემოკრატია

## ლიტერატურა 
**History*, John Cannon (Editor), Oxford University Press, 1997, ISBN 978-0-19-866176-4

კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის მთავრობა
პატრიოტიზმი

[thumb|right|200px|1814 წელს [სამშობლოს დაცვა მტრებისგან გამოხატავს პატრიოტიზმს: მექვსე კოალიცია|მეექვსე კოალიციისგან საფრანგეთის დასაცავად მებრძოლი სტუდენტების მემორიალური ქანდაკება École polytechnique-ის ეზოში]] 

**პატრიოტიზმი** (ბერძნ. πατρίς, სამშობლო) — დადებითი განწყობა საკუთარი სამშობლოს მიმართ, სამშობლოს სიყვარული. სტერეოტიპულად პატრიოტიზმს გამოხატავს: სამშობლოს დაცვა მტრებისგან (სამხედრო სამსახური, ომში მონაწილეობა სამშობლოს მხარეს), სამშობლოს გულშემატკივრობა (მაგალითად, სპორტული შეჯიბრებების დროს) და ა.შ. ადამიანების ჯგუფი, რომლებიც ერთმანეთის მიმართ გამოირჩევიან ერთგულებით, სიმპათიით და გაერთიანებულები არიან მაღალი ემოციებით და ეროვნული ერის მიმართ სიყვარულით. პატრიოტიზმი ნაციონალიზმის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პრინციპია. სწორედ მისი გაძლირებით შესაძლებელია ნაციონალიზმის როგორც თეორიული დოქტრინის და იდეოლოგიის მთავარი აზრის დანახვა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ერი
* ნაციონალიზმი
* შოვინიზმი

## რესურსები ინტერნეტში 
* პატრიოტიზმი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.

კატეგორია:ნაციონალიზმი
ოლიგარქია

**ოლიგარქია** (;  „ოლიგონ“ — ცოტა და  „არქე“ — ძალაუფლება) — მმართველობის ფორმა, რომლის დროს ძალაუფლება უჭირავს ადამიანების ვიწრო, ელიტურ წრეს (ოლიგარქებს), რომლებიც ძალაუფლებას იყენებენ საკუთარი ინტერესების შესაბამისად.
*ოლიგარქია* სიტყვასიტყვით *მცირეთა მმართველობას* ნიშნავს. მმართველობის ეს ფორმა საბერძნეთში საკმაოდ გავრცელებული იყო და გულისხმობდა, რომ რეალურ მმართველობას განახორციელებდა საზოგადოების ელიტური ანუ მცირე ნაწილი. მისი გამოყოფა ხდებოდა არისტოკრატიული პრინციპით (ანუ მმართველობას ასრულებდნენ დიდგვაროვანნი), ან ტიმოკრატიული პრინციპით (როდესაც მმართველობას ახორციელებდნენ ის პირები, რომლებიც თავიანთი რეალური მდგომარეობით (ქონებით) გამოირჩეოდნენ საზოგადოებისგან). ეს პოლიტიკური სისტემა საბერძნეთის არაერთ პოლისში მოქმედებდა.
ტერმინი პირველად გამოიყენეს ძველმა ბერძენმა ფილოსოფოსებმა პლატონმა და არისტოტელემ.

## ოლიგარქიის რკინის კანონი 
გერმანიაში დაბადებულმა, წარმოშობით იტალიელმა სოციოლოგმა რობერტ მიხელსმა თავის წიგნში "პოლიტიკური პარტიები, პოლიგრაფიული ტენდენციები, სოციოლოგიური გამოკვლევები"(1911) ჩამოყალიბა ე.წ. "ოლიგარქიის რკინის კანონის“ პრინციპი, რომლის თანახმადაც, ნებისმიერი პოლიტიკური ორგანიზაცია და პროფკავშირები, საბოლოო ჯამში, აუცილებლად ექცევა რამდენიმე ადამიანის უპირობო და უკონტროლო მმართველობის ქვეშ. რ. მიხელსის  თანახმად, რაც უნდა დემოკრატიული იყოს ორგანიზაციის დამფუძნებელთა განზრახვა, ორგანიზაციის გაფართოება აუცილებლად იწვევს სირთულეებს მის მართვასთან დაკავშირებით. ამდენად, ორგანიზაციის ფარგლებში ყალიბდება მყარი ბიუროკრატია, რომლის მიზანია მართვაში პრობლემის ეფექტური გადაწყვეტა. ასე ხდება ძალაუფლების კონცენტრაცია ძალზე მცირე რაოდენობის ადამიანების (ოლიგარქების) ხელში, რომლებიც ნელ-ნელა გამოდიან ორგანიზაციის რიგითი წევრების კონტროლიდან. ისინი ახდენენ კომუნიკაციური რესურსების მონოპოლიზებას და ამით იმყარებენ თავიანთ ძალაუფლებას. ო.რ.კ. - ის  კრიტიკოსები აღნიშნავენ, რომ მიხელსის დასკვნა ზედმეტად პესიმისტურია – დემოკრატიას აქვს შიდა კონტროლის მექანიზმები, რომლებიც ძალაუფლების განაწილებას უზრუნველყოფს მართვის სხვადასხვა ჰორიზონტალურ რგოლს შორის.

## ლიტერატურა  
ბონდო კუპატაძე - "პარლამენტარიზმის ისტორია".

## რესურსები ინტერნეტში 
http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=6&t=5525

კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
კატეგორია:ანტიკური ხანა
ტექნოკრატია

**ტექნოკრატია** ( „ტექნე“ — ხელობა და  „კრატოს“ — მართვა, მფლობელობა) — საზოგადოება, რომელშიც ადამიანები მმართველ თანამდებობებს იკავებენ მათი კვალიფიკაციის მიხედვით (და არა მაგალითად არჩევნების გზით).

კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
პარიზის კომუნა

thumb|300px|ვენდომის სვეტის დანგრევა კომუნარების მიერ 1871 წელს.
**პარიზის კომუნა** () თავდაპირველად მიუთითებდა პარიზის მთავრობაზე საფრანგეთის რევოლუციის დროს. თუმცა ტერმინი უფრო ვრცლად მიუთითებს სოციალისტურ მთავრობაზე, რომელიც მოკლე ხნის განმავლობაში მართავდა პარიზს 1871 წლის 18 მარტიდან 28 მაისამდე.

უფრო ფორმალური გაგებით 1871 წლის პარიზის კომუნა უბრალოდ ადგილობრივი სამმართველო (ქალაქის ან უბნის საბჭო — ფრანგული „commune“) იყო, რომელიც პარიზს მმართველობდა ორი თვის განმავლობაში 1871 წლის გაზაფხულზე. თუმცა ის პირობები, რომელშიც ის შეიქმნა, მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები და სისხლიანი დასასრული მას იმ დროის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი პოლიტიკური ეპიზოდის სტატუსს ანიჭებს.

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Paris Commune Archive 
*Paris Commune Archive at Anarchist Archive
*Karl Marx and the Paris Commune

კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
კატეგორია:პარიზის ისტორია
კატეგორია:1871