open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რუსული დამწერლობა

მინი|რუსული ანბანი

**რუსული დამწერლობა** () — კირილური დამწერლობის (კირილიცას) ერთ-ერთი ვარიანტი, რომელიც უფიციალური ანბანია რუსეთის ფედერაციაში. ის შედგება 33 ასოსგან, რომელთაგან: 20 თანხმოვანია; 10 ხმოვანი; й, რომელსაც მოკლე и-ს უწოდებენ, წარმოადგენს ნახევრადხომოვანს; ხოლო 2 ასო (ъ, ь) ბგერებს არ აღნიშნავს. 10 ხმოვნიდან а, о, и, э, у, ы გამოსცემენ ხმოვნებს, ხოლო е, ё, я, ю გადმოსცემენ არა მარტო ხმოვნებს, არამედ ბგერა j-ს (მისი რუსული შესატყვისი - й) და ხმოვანს ერთად. შესაბამისად მათი წარმოდგენა შეიძლება ასე:
*е=йэ
*ё=йо
*я=йа
*ю=йу

რუსული ანბანი შედგენილობითა და მოხაზულობით მომდინარეობს სლავური კირილიციდან. მისი ხმარება დაიწყო პეტრე პირველის რეფორმის შედეგად, შეიცვალა ასოთა მოხაზულობა (დაუახლოვდა ლათინურბეჭდურ ასოებს), ამოვარდა ხმარებიდან მოძველებული ასოები, მახვილის ფშვინიერების, შემოკლების ნიშნები და სხვა.

XVIII საუკუნის II ნახევარში რუსულ ანბანს დაემატა ასო э, მოგვიანებით - ё. განსახკომის 1917 წლის 23 დეკემბრის დეკრეტით რუსული ანბანიდან ამოიღეს ფუნქციადაკარგული ასოები.

## თანამედროვე ანბანი
რუსული ანბანი შემდეგნაირად გამოიყურება:

## ანბანი 1918 წლამდე
რუსული ანბანი 1918 წლამდე შედგებოდა 35 ასოსაგან და გამოიყურებოდა შემდეგნაირად:

## იხილეთ აგრეთვე
*რუსული ენა

## სქოლიო
კატეგორია:რუსული ენა
კატეგორია:კირილური დამწერლობები
ბოლცანო-კოშის თეორემა

**ბოლცანო-კოშის თეორემა** — თეორემა უწყვეტი ფუნქციის შუალედური მნიშვნელობების შესახებ მათემატიკურ ანალიზსა და ტოპოლოგიაში. ის ამბობს, რომ თუ უწყვეტი ფუნქცია იღებს რაღაც ორ მნიშვნელობას, მაშინ ის ასევე იღებს მათ შორის ნებისმიერ სხვა მნიშვნელობას.

## ფორმულირება 
დავუშვათ მოცემულია უწყვეტი ფუნქცია შუალედზე f\in C\bigl([a,b]\bigr). ასევე დავუშვათ, რომ f(a) \neq f(b), და ზოგადობის შეუზღუდავად ვივარაუდოთ, რომ f(a) = A . მაშინ ნებისმიერი C \in [A, B] არსებობს ისეთი c\in [a,b], რომ f(c) = C.

## დამტკიცება 
განვიხილოთ ფუნქცია: \,g(x)=f(x)-C. ის უწყვეტია სეგმენტზე \,[a,b] და \,g(a), \,g(b)>0. ვაჩვენოთ, რომ არსებობს ისეთ წერტილი\,c\in [a,b], რომ\,g(c)=0. გავყოთ სეგმენტი \,[a,b] წერტილით \,x_0 ორ ტოლი სიგრძის ნაწილად, მაშინ ან \,g(x_0)=0 და საჭირო წერტილი \,c=x_0 მიღებულია, ანდა g(x_0)\neq 0 და მაშინ მიღებული შუალედებისგან ერთ-ერთის ბოლოებში ფუნქცია \,g(x) იღებს სხვადასხვა ნიშნის მნიშვნელობებს (მარცხენა ბოლოში ნულზე ნაკლები, მარჯვენაში - მეტი).

აღვნიშნოთ მიღებული სეგმენტი \,[a_1,b_1], ისევ გავყოთ ის ორ ტოლ ნაწილად და ა.შ. მაშინ ბიჯთა სასრული ოდენობის მერე ჩვენ მივალთ საძებნ წერტილამდე \,c, ან მივიღებთ ერთმანეთში ჩალაგებულ სეგმენტთა სიმრავლეს \,[a_n,b_n], რომლების სიგრძე მიისწრაფის ნულისკენ და \,g(a_n).

დავუშვათ \,c - ყველა სეგმენტის საერთო წერტილია \,[a_n,b_n], \,n=1,2,... მაშინ c=\lim a_n=\lim b_n, და ფუნქციის უწყვეტობის გამო \,g(x):

g(c)=\lim g(a_n)=\lim g(b_n).

რადგან \lim g(a_n)\le 0\le \lim g(b_n), მივიღებთ, რომ \,g(c)=0.

## თეორემიდან გამომდინარე 
* (თეორემა უწყვეტი ფუნქციის ნულის შესახებ.) თუ ფუნქცია შუალედის ბოლოებში იღებს საწინააღმდეგო ნიშნის მნიშვნელობებს, მაშინ არსებობს წერტილი, სადაც მისი მნიშვნელობა ხდება ნულის ტოლი. უფრო ზუსტად, დავუშვათ f\in C\bigl([a,b]\bigr), და f(a) f(b) . მაშინ \exists c \in (a,b) ისეთი, რომ f(c) = 0.
* კერძოდ, ნებისმიერი კენტი რიგის მრავალწევრს გააჩნია სულ მცირე ერთი ნული;

## შენიშვნა 
* ზოგჯერ (სახელმძღვანელოებში) მოსაზრებას ნულის შესახებ უწოდებენ ბოლცანო-კოშის პირველ თეორემას, ხოლო ზოგადს - მეორე თეორემას, შესაბამისად. სინამდვილეში კი, ისინი ერთი და იგივეა.

## განზოგადება 
**ბოლცანო-კოშის თეორემა** უშვებს განზოგადებას უფრო ზოგად ტოპოლოგიურ სივრცეებზე. ყოველი უწყვეტი ფუნქცია f\colon X\to\R, განსაზღვრული წრფივად ბმულ ტოპოლოგიურ სივრცეზე, რომელიც იღებს რაღაც ორ მნიშვნელობას, ასევე იღებს ნებისმიერ მათ შორის მდებარე მნიშვნელობას. უფრო ზუსტად, დავუშვათ მოცემულია ბმული ტოპოლოგიური სივრცე (X,\mathcal{T}), და ფუნქციაf\in C(X). დავუშვათ x_1,x_2\in X,\; f(x_1) = y_1,\; f(x_2) = y_2, და y_1  მაშინ: \forall y \in [y_1,y_2]\; \exists x\in X\; f(x) = y.
კერძოდ, უწყვეტი წრფივად ბმული სიმრავლის განსახიერება წრფივად ბმულია.

## ისტორია
ბოლცანო-კოშის თეორემა ჩამოაყალიბეს ერთმანეთისაგან დამოუკიდებლად ბოლცანოს 1817 წელს და კოშის მიერ 1821 წელს.

კატეგორია:მათემატიკური ანალიზი
ეპირი

**ეპირი** (ძვ. ბერძნ. Ἤπειρος, ბერძნ. Ήπειρος) — ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქი საბერძნეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. აკრავს იონიის ზღვა. ფართობი 9203 კმ², მოსახლეობა 358 698 კაცი (2005 წ.). წარმოადგენს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ პერიფერიას, გეოგრაფიულ ერთეულსა და რაიონს.

მოიცავს არტის, პრევეზის, თესპროტიისა და იანინის ნომებს. მთავარი ქალაქია იანინა. ეპირის ზედაპირი მთიანია (მაქსიმალური სიმაღლე 2637 მ, მთა ზმოლიკასი). სამხრეთ სანაპიროზე ამბრაკიის ვაკეა. ჰავა და მცენარეულობა ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა. 

ძველი ბერძნები ეპირს საერთოდ კონტინენტს უწოდებდნენ, თანდათანობით ამ სიტყვამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა და საბოლოოდ ჩრდილოეთ საბერძნეთის დასავლეთ ოლქს ეწოდა, ეპირი ძველთაგანვე ბერძნული წარმოშობის ტომებით ყოფილა დასახლებული, მაგრამ, როგორც ჩანს, ჩრდილოეთ ტომების შემოსევების შედეგად ისინი სამხრეთით გადასახლებულან, აქ კი ილირიელების მონათესავე ტომები დამკვიდრებულან. ისტორიულ ხანაში ეპირში სახლობდნენ ქაონები, თესპროტები, მოლოსები. ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში ეპირის ტერიტორიაზე კოლონიებს აარსებს კორინთი. 

ძველი წელთაღრიცხვის IV საუკუნეში მოლოსების მეფე პიროსმა ეპირში ძლიერი პოლიტიკური გაერთიანება შექმნა. ძველი წელთაღრიცხვის 198 წ. ეპირი მაკედონიის შემადგენლობაში შევიდა, ძვ. წ. 146 რომმა დაიპყრო. ავგუსტუსმა აქციუმთან გამარჯვების აღსანიშნავად ეპირში ქალაქი ნიკოპოლისი დააარსა. 

დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ ეპირი ბიზანტიას ეკუთვნოდა, XV საუკუნეში კი ოსმალებმა დაიპყრეს. კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით 1881 ეპირის ნაწილი — არტის ნომი — საბერძნეთს შეუერთდა. ბალკანეთის ომების (1912-1913 წწ.) შემდეგ მთელი ეპირი საბერძნეთის შემადგენლობაში შევიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთის პერიფერიები
კატეგორია:ეპირი
მეგდოვასი

**მეგდოვასი** ან **მეგდოვა** () — მდინარე დასავლეთ საბერძნეთში, კარდიცისა და ევრიტანიის ტერიტორიებზე. მდინარე აქელოოსის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს პინდოსის მთებში, ზღვის დონიდან 1600 მ სიმაღლეზე. განეკუთვნება იონიის ზღვის აუზს. სიგრძე 78 კმ (სხვა ცნობით 60 კმ).

1950-იან წლებში მდინარის ზემო წელში ააშენეს ჰიდროელექტროსადგური, სადაც კაშხლის პირდაპირ წარმოიქმნა პლასტირასის ტბა (ფართობი 24 კმ²). ელექტროსადგური დასავლეთ საბერძნეთს უზრუნველყოფს ელექტროენერგიით. 

ევრიტანიის ფარგლებში მიედინება ტყითა და მდელოებით შემოსილ ტერიტორიებზე. მდინარეზე აგებულია ქვის ხიდები. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## ლიტერატურა
* Άγραφα/Mt. Agrafa Map. 1:50.000. Road Editions, Athen. ISBN 960-8481-99-6

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
აგრაფიოტისი

**აგრაფიოტისი** (ბერძნ. Potamos Agrafiotis) — მდინარე დასავლეთ საბერძნეთში. მდინარე აქელოოსის მარცხენა შენაკადი. განეკუთვნება იონიის ზღვის აუზსს. გაედინება ცენტრალურ საბერძნეთში, ევრიტანიის ნომის ტერიტორიაზე. სათავე აქვს პინდის მთებში. სიგრძე 58 კმ. მდინარეზე გაშენებულია ქალაქი აგრაფი. აქედან მოდის მდინარის სახელწოდებაც. 

1969 წელს მდინარე აქელოოსზე აშენებული კაშხლის შედეგად წარმოიქმნა წყალსაცავი კრემასტა, რომელსაც ერთვის საბოლოოდ მდინარე აგრაფიოტისი. ხეობა შემოსილია ტყითა და მდელოებით. აგრაფიოტისზე აგებულია ქვის ხიდები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Agrafiotis on GTP Travel Pages (in English and Greek)

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
კართალა

**კართალა** () — მოქმედი ვულკანი კომორის კუნძულებზე. სიმაღლე 2361 მ. წარმოადგენს მკვეთრად აქტიურ ვულკანს, რომელიც XIX საუკუნეში დაახლოებით 20-ჯერ ამოიფრქვა. ბაზალტური ჰავაის ტიპის ფარისებრი ვულკანია.

2005 წლის ამოფრქვევის შედეგად წამოსულმა ლავურმა ნაკადმა და ვულკანურმა აირმა განაპირობა დაახლოებით 30 ათ. კაცის ევაკუაცია. ამ ამოფრქვევის შედეგად მნიშვნელოვანი ცვლა განიცადა კრატერმა. 

2006 წლის 29 მაისს Reuters-ის მიერ გავრცელებული ინფორმაციით, მორონის მაცხოვრებლებს ლავის დანახვა თვით ვულკანის მწვერვალზეც კი შეეძლოთ. შემდგომ თანდათანობით ლავური აქტივობა ჩაცხრა.

ზღვის დონიდან დაახლოებით 1800 მეტრამდე კართალა დაფარულია ნოტიო მარადმწვანე ტყეებით. ვულკანის ფერდობებზე გვხვდება იშვიათი ფრინველები: Humblotia flavirostris, Zosterops mouroniensis, Dicrurus fuscipennis, Otus pauliani.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა  

კატეგორია:კომორის კუნძულების ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
აქელოოსი

**აქელოოსი** (ბერძნ. Αχελώος) — მდინარე დასავლეთ საბერძნეთში. გაედინება საბერძნეთის ოთხი პერიფერიის გასწვრივ : თესალია, ეპირი, ცენტრალური საბერძნეთი და დასავლეთ საბერძნეთი. 
სათავე აქვს პინდის მთებში, მთა ლაკმოსის კალთებზე, ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე.  

სიგრძე 217 კმ, აუზის ფართობი 6 329 კმ². ამრიგად წარმოადგენს საბერძნეთის ერთ-ერთ უდიდეს მდინარეს. 
ზემო წელში იერთებს მდინარე ასპროპოტამოსს (თეთრი მდინარე), შემდეგ ქმნის ბუნებრივ საზღვარს საბერძნეთის ნომებს შორის. 
შუა დინებაში იერთებს მდინარე აგრაფიოტისს, მეგდოვას. 

პინაიტოლიკოს მთებში აშენებულია კაშხალი, სადაც შეიქმნა წყალსაცავი, რომელიც გაფართოვდა 10-15 კმ-მდე. 
მდინარეზე აშენებულია 2 კილომეტრიანი სიგრძის ხიდი. 

შესართავში მდინარე აქელოოსი იყოფა რამდენიმე ტოტად, რომლებიც თავის მხრივ, შეერთვიან აიტოლიკოსა და მესოლონგიონის ლაგუნებს.

## გალერეა

ფაილი:Kremasta Lake bridge.jpg
ფაილი:Templa's Stone Bridge 01.jpg
ფაილი:Acheloos river narrows 02.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.water-technology.net/projects/acheloos  
*Ancient Greece Iconography at Beazley Archive (Oxford University) 
*http://www.bartleby.com/65/ak/Akheloos.html  - Columbia Encyclopedia 
*https://www.webcitation.org/5km8Frc6q?url=http://www.geocities.com/sjogurka/akheloos.html( 2009-10-24) 
*http://encarta.msn.com/encyclopedia_761580324/Akheloos.html  (Archived 2009-10-31) - MSN Encarta 
*http://reference.allrefer.com/encyclopedia/A/Akheloos.html  

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
პეიროსი

**პეიროსი** () — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება აქაიის ცენტრალურ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სათავე აქვს ერიმანთოსის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე 42,6 კმ, აუზის ფართობი 578 კმ². მდინარე ლოკალურად განსხვავებული სახელწოდებებით იხსენიება. წარმოადგენს აქაიის უგრძეს მდინარეს. ჩაედინება პატრის ყურეში. მდინარის ნაპირზე გაშენებული იყო ორი უძველესი ქალაქი: ოლენოსი და ფარაი.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ფესვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ფესვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ფესვი  — უმაღლეს მცენარეთა ორგანო
*ფესვი —   n-ური ხარისხის ფესვი
ელენე (ბაგრატ IV-ის მეუღლე)

[მინი|[ოშკი|ოშკის ტაძრის ფრესკა, რომელიც, სავარაუდოდ, ბანაში ბაგრატისა და ელენეს ჯვრისწერის სცენას ასახავს.]]

**ელენე არგიროსი**, *ელენე არგიროპულენა* (; დ. დაახლ. 1018 — გ. დაახლ. 1032/1033) — ბიზანტიის იმპერატორის რომანოზ III-ის ძმის მაგისტროს ბასილ არგიროსის ქალიშვილი, საქართველოს მეფის ბაგრატ IV-ის პირველი მეუღლე..

ბაგრატისა და ელენეს შეუღლება შედეგად მოჰყვა ბაგრატ IV-ის დედის მარიამ დედოფლის დიპლომატიურ მისიას კონსტანტინეპოლში 1029-1030 წლებში. მარიამი საქართველოში სარძლოსთან ერთად დაბრუნდა. ბაგრატმა და ელენემ ჯვრისწერა ბანას ტაძარში გადაიხადეს. „მატიანე ქართლისას“ ცნობით:   

გადმოცემით, ელენეს სახელთანაა დაკავშირებული ოქონის სასწაულთმოქმედი ხატის და სხვა ქრისტიანული სიწმინდეების, მათ შორის ქრისტეს ერთ-ერთი სამსჭვალის, საქართველოში ჩამოტანა. ელენე მალევე გარდაიცვალა. ბაგრატმა ცოლად ოსთა მეფის ასული ბორენა შეირთო.

## ლიტერატურა
* ბუაჩიძე გ., ერთი ეპიზოდი საქართველოსა და ბიზანტიის ურთიერთობიდან იაჰია ანტიოქიელის ისტორიაში, კრ.: ქართული დიპლომატია, ტ. 3, თბ., 1996.
* გეორგიკა, ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 5, თბ., 1963.
*უილიამ ევარდ დევიდ ალენი (1932), *A History of the Georgian People: From the Beginning Down to the Russian Conquest in the Nineteenth Century*. Taylor & Francis, ISBN 0710069596.
*ენტონი ისტმუდი (1998), *Royal Imagery in Medieval Georgia*. Penn State Press, ISBN 0271016280.
*რობერტ ტომსონი (1996), *Rewriting Caucasian History*. Oxford University Press, ISBN 0198263732.
* ჟან ფ. ვანიერი (1975), *Familles byzantines, les Argyroi: IXe-XIIe siècles*. Paris: Publications de la Sorbonne.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Helena, niece of Romanos III, wife of Bagrat IV of Georgia . *Prosopography of the Byzantine World*. Accessed May 28, 2011.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1033
კატეგორია:ბიზანტიელები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ჰეტეროტროფული ორგანიზმები

**ჰეტეროტროფული ორგანიზმები** — ორგანიზმები, რომლებიც კვებისთვის იყენებენ მზა ორგანულ ნივთიერებებს. ჰეტეროტროფულ ორგანიზმებს განეკუთვნება ყველა ცხოველი, ადამიანი, აგრეთვე ზოგიერთი მცენარე (პარაზიტი მცენარეები და საპროფიტი ფარულთესლოვნები) და მიკროორგანიზმების დიდი უმრავლესობა. ორგანიზმების დაყოფა ავტო- და ჰეტეროტროფებად პირობითია, რადგან ტიპურ ავტოტროფულ ორგანიზმსაც კი შეუძლია ნიადაგიდან შეითვისოს ორგანულ ნივთიერებათა  გარკვეული რაოდენობა. ჰეტეროტროფულ და ავტოტროფულ ორგანიზმთა დიფერენცირება ხდება სიცოცხლისათვის აუცილებელი ენერგიის წყაროს მიხედვით. აქედან გამომდინარე ჰეტეროტროფებს მიაკუთვნებენ ისეთ ორგანიზმებს, რომლებისთვისაც ნახშირბადის წყაროა რთული ორგანული შენაერთების (ნახშირწყალბადი, ცხიმები, ცილები) დაჟანგვა. ჰეტეროტროფები შლიან რთულ ორგანულ ნაერთებს და ახდენენ მათ მინერალიზაციას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორგანიზმები
კატეგორია:კვების ეკოლოგია
ევინოსი

**ევინოსი** (ბერძნ. Εύηνος) — მდინარე დასავლეთ საბერძნეთში. გაედინება ეტოლია და აკარნანიას ნომის ტერიტორიაზე. სათავეს იღებს ეტოლია და აკარნანიის, ევრიტანიის, ფთიოტიდისა და ფოკიდის ოლქების საზღვრებს შორის, სოფელ არტონინასთან ახლოს. 
სიგრძე 92 კმ. მდინარე პირველად მოხსენებულია ჰომეროსის ეპოქაში და ცნობილი იყო ძველ დროში. 

ევინოსზე არსებობს ამავე სახელწოდების წყალასაცავი. 
მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ დასავლეთისაკენ. ერთვის კორინთის ყურეს.

მდინარეზე გაშენებულია ხიდები. 
გამოსადეგია სპორტული ღონისძიებებისათვის.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Evinos River on GTP Travel Pages (in English and Greek)

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
რეგულარული გამოსახულება

**რეგულარული გამოსახულება** (; შემოკლებით **regex**, **regexp**) — კომპიუტერულ მეცნიერებაში მოხერხებული საშუალება ერთი ჩანაწერით  იპოვოს სასურველი ბლოკი ტექსტში. თუმცა გამოსახულება შეიძლება გარკვეულ სიტუაციებში ძლიერ გართულდეს კიდეც. მრავალი პროგრამირების ენა იყენებს ან უზრუნველყოფს მაინც რეგულარულ გამოსახულებას. მაგალითად, *that man plays with a gr[ae]y ball* ეს გამოსახულება დაემთხვევა ისევე როგორც *that man plays with a gr**a**y ball* ასევე *that man plays with a gr**e**y ball*.

*
კატეგორია:პროგრამირების კონსტრუქციები
კატეგორია:ფორმალური ენები
მორნოსი

**მორნოსი** () — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება ფოკიდისა და ეტოლია და აკარნანიის ტერიტორიებზე. სათავე აქვს პინდოსზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. 1972-1979 წლებში მდინარეზე შენდებოდა წყალსაცავი. ექსპლოატაციაშია 1981 წლიდან. მორნოსი ერთვის იონიის ზღვის კორინთის ყურეს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ახალმეტყველება

**ახალმეტყველება** (, *new* - ახალი, *speak* - ლაპარაკი) — გამოგონილი ენა, რომელიც ჯორჯ ორუელმა აღწერა თავის რომანში "1984". ამ ნაწარმოებში იგი საუბრობს ხელოვნურად გაღარიბებულ ენაზე, რომელიც შემუშავებული და დადგენილია სახელმწიფოს მიერ. ახალმეტყველება დაფუძნებულია ინგლისურ ენაზე, მაგრამ მისი გრამატიკა და ლექსიკა ძალზე გამარტივებული და შეკუმშულია. ენა მორგებულია ტოტალიტარულ რეჟიმს და მისი მიზანია ნელ-ნელა მოსპოს განსხვავებული აზრი ისეთი სიტყვების ამოღებით, რომლებიც თავისუფლების, ამბოხების და მსგავს იდეებს გამოხატავს. 

ამ ენაში ინგლისური ენის შესაბამისი სახელია *Oldspeak*(Old - ძველი, speak - ლაპარაკი), და ჩაფიქრებულია მისი საბოლოო ჩანაცვლება ნიუსპიკით 2050 წლამდე.

## მთავარი პრინციპები
მთავარი იდეა არის ენის გამარტივება ისე რომ ტოტალიტარული მმართველობა განმტკიცდეს. მაგალითად, სიტყვა think (ინგლ. ფიქრი(ზმნა)) აღნიშნავს ზმნასაც და არსებით სახელსაც, ამიტომ thought(ინგლ. ფიქრი(არსებითი სახელი)) საჭირო აღარ იყო.

უარყოფითი მნიშვნელობის სიტყვები მიიჩნიეს ზედმეტად და ამოიღეს; მაგალითად, bad გახდა ungood(un პრეფიქსია და მითითებული ფუძის საპირისპირო მნიშვნელობას გულისხმობს, good - კარგი). ზედსართავი სახელები, რომლებიც ინგლისური ენის ჩვეულ წესს შედარებითი და აღმატებითი ხარისხის შესახებ  არ ემორჩიებოდა დაუმორჩილეს(მაგ., good, gooder, goodest შეენაცვლა good,better,best -ს). მნიშვნელობის გამაძლიერებელი ზედსართავები(great, very ...) ამოვარდა და ჩვეულებრივი ზედსართავების სიტყვის წინ ჩადგა პრეფიქსი: *plus* ან *doubleplus* სიძლიერის მიხედვით; მაგ., great გახდა plusgood. ხოლო excellent(splendid და სხვა) გახდა *doubleplusgood*.

## იხილეთ აგრეთვე
*1984
*სეპირ-უორფის ჰიპოთეზა

## ლიტერატურა 
*Burgess, Anthony. *Nineteen Eighty-Five*. Boston: Little Brown & Co, 1978. . Anthony Burgess discusses the plausibility of Newspeak.
*Green, Jonathon. *Newspeak: a dictionary of jargon*. London, Boston: Routledge & Kegan Paul, 1985, 1984. .

კატეგორია:ენები
კატეგორია:ფილოლოგია
კატეგორია:ათას ცხრაას ოთხმოცდაოთხი
ოსტროგსკის სასახლე

**ოსტროგსკის სასახლე** - ისტორიული სასახლე ვარშავაში, ტამკას ქუჩაზე, პოვიშლეს უბანში. სასახლეში განთავსებულია ფრიდერიკ შოპენის მუზეუმი.

## ისტორია
XVII საუკუნის დასაწყისში, თავადმა იანუშ ოსტროგსკიმ იყიდა მიწა მდინარე ვისლას მარცხენა ნაპირზე, ქუჩა ნოვი სვიატის სამხრეთით. ეს ტერიტორია მაშინ ვარშავის გარეუბანი იყო, შესაბამისად, აქ არ ვრცელდებოდა ქალაქის კანონები, რომლებიც კერძო მშენებლობებს ზღუდავდა. ოსტროგსკის ამ ადგილას მამულის გაშენება ჰქონდა გადაწყვეტილი. თავდაპირვბელად მან ბასტიონი ააშენებინა, ბასტიონის შიგნით მამული უნდა მოწყობილიყო. იანუშ ოსტროგსკი ისე გარდაიცვალა, რომ გეგმების ასრულება ვერ მოასწრო. ტერიტორია იან გნინსკიმ შეიძინა და არქიტექტორ ტილმან ვან გამერენს ბასტიონზე სასახლის მშენებლობა შეუკვეთა. სასახლე 1681 წელს აშენდა.

XVIII-XIX საუკუნეებში სასახლემ რამდენიმეჯერ გამოიცვალა მესაკუთრე და შეიცვალა ფუნქცია. აქ განთავსებული იყო ყაზარამა, ლაზარეთი, ბავშვთა სახლი, სტუდენტურ საცხოვრებელი და სხვ. 1859 წელს შენობა ვარშავის კონსერვატორიამ დაიკავა. აქ მიიღეს განათლება სტანისლავ მონიუშკომ და იგნაცი იან პასდერევსკიმ. 1913 წელს სასახლე გააფართოეს. ოსტროგსკის სასახლე დაინგრა 1944 წელს, გერმანელების მიერ ვარშავის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ. სასახლე ხელახლა ააშენეს 1949-1954 წლებში, ის აღადგინეს პირვანდელი სახით, 1913 წლის მიშენების გარეშე.

## შოპენის მუზეუმი
შოპენის მუზეუმი დააარსა ფრიდერიკ შოპენის საზოგადოებამ 1930 წელს. მათ 30-იან წლებშივე დაიწყეს ფოტოების, ბიბლიოეთეკის შეგროვება, სხვადასხვა მფლობელისგან გამოისყიდეს 13-მდე ღირებული ხელნაწერი. 1945 წელს შოპენის მუზეუმი კვლავ გაიხსნა, ხოლო 1953 წლიდან მუზეუმმა უკვე ოსტროგსკის სასახლეში დაიდო ბინა. მუზეუმი მოიცავს შოპენის ორიგინალურ ხელნაწერებს, ფოტოებს, სკულპტურებს, წერილებს, საკონსკურსო ნამუშევრებს, პიანინოს. 2010 წელი ვარშავაში შოპენის წელი იყო. ამასთან დაკავშირებით შენობა მნიშვნელოვნად განაახლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*შოპენის საზოგადოება 
*სასახლის ფოტოები
*Ostrogski Castle
*The Frederick Chopin Museum

მინი|მარცხნივ|300პქ|XVIII საუკუნის ნახატი

კატეგორია:ვარშავის სასახლეები
გლავკოსი

**გლავკოსი** () — მდინარე საბერძნეთში. სიგრძე 26,3 კმ. ერთვის იონიის ზღვის პატრის ყურეს. 
1927 წელს მდინარეზე ააშენეს ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც დღეისათვის საზოგადოებისთვის წარმოდგენილია როგორც მუზეუმი. ჰესმა ფუნქციონირება შეწყვიტა 1953 წელს. მდინარეზე ამჟამად დაგეგმილია რკინაბეტონის კონსტრუქციების აშენება. საზღვარი მესატიდასა და პატრას შორის ნაწილობრივ გადის მდინარე გლავკოსზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
პინიოსი (პელოპონესი)

**პინიოსი** () — მდინარე საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სიგრძე 70 კმ. სათავე აქვს ერიმანთოსის ქედის სამხრეთ კალთაზე. აქედან მდინარე მიედინება დასავლური მიმართულებით. პინიოსის მრავალი შენაკადი მშრალ ზაფხულში წყვეტს დინებას. ერთვის იონიის ზღვას. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
Foreigner (ჯგუფი)

**Foreigner** — ბრიტანულ-ამერიკული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1976 წელს.  თავდაპირველად მასში შედიოდნენ მიკ ჯოუნსი და იენ მაკდონალდი (King Crimson), ისევე როგორც ამერიკელი ვოკალისტი ლუ გრემი. აშშ-ში ჯგუფს გაყიდული აქვს 37.5 მილიონზე მეტი დისკი.

## დისკოგრაფია
* *Foreigner* (1977)
* *Double Vision* (1978)
* *Head Games* (1979)
* *4* (1981)
* *Agent Provocateur* (1984)
* *Inside Information* (1987)
* *Unusual Heat* (1991)
* *Mr. Moonlight* (1994)
* ''Can't Slow Down'' (2009)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1976 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ქარადროსი

**ქარადროსი** () — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება აქაიის ტერიტორიაზე. სათავე აქვს პანაქაიკოს ქედზე. სიგრძე დაახლოებით 25 კმ. მიედინება ჩრდილო-დასავლეთ მიმართულებით ვიწრო და ტყიან ხეობაში. ერთვის იონიის ზღვის პატრაიკოსის ყურეს. გადმოცემით, ამ მდინარის წყალს ჰქონდა საოცარი თვისება: დედალი ცხოველები, რომლებიც გაზაფხულზე მასთან მოდიოდნენ წყალსასმელად შობდნენ მამრობით შთამომავლობას.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ბალკანეთის ფედერაცია

250პქ|მინი|ბალკანეთის ფედერაციის პროექტი
**ბალკანეთის ფედერაცია** –  ფედერაციული სახელმწიფოს პროექტი, რომელსაც უნდა მოეცვა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე არსებული სახელმწიფოები: იუგოსლავია, ბულგარეთი, ალბანეთი და კომუნისტების გამარჯვების შემთხვევაში საბერძნეთიც.  ამ ყველაფრის ორგნიზებაში აქტიური როლი უნდა ეთამაშა სსრკს. 
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ახალ სოციალისტურ სახელმწიფოებს შორის დაიდო ორმხრივი ხელშეკრულებები მეგობრობის შესახებ, ხოლო იუგოსლავია-ალბანეთს, იუგოსლავია-ბულგარეთსა და ბულგარეთ-რუმინეთს შორის საბაჟო ხელშეკრულებები. 
ბულგარეთის ლიდერი გიორგი დიმიტროვი და სსრკ-ს ხელმძღვანელი სტალინი (თავიდან) თანახმანი იყვნენ მრავალმხრივი კავშირისა.  მოგვიანებით სსრკ-მ, ისევე როგორც იუგოსლავიის ლიდერმა იოსიპ ბროზ ტიტომ უარი განაცხადეს ფედერაციაში არასლავური ქვეყნების, რუმინეთისა და საბერძნეთის, გაწევრიანებაზე. 
საბოლოოდ, დასავლეთის ქვეყნების ძლიერი  ზეწოლის შემდეგ, რომელთაც არ უნდოდათ „პატარა სსრკ-ს შექმნა“ ბალკანეთზე, იდეამ კრახი განიცადა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* С. Миронин „Создание балканской федерации“

კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
კატეგორია:რუმინეთის ისტორია
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
კატეგორია:პანმოძრაობები
ელიოტ პეიჯი

**ელიოტ ფილპოტს-პეიჯი** ( დ. 21 თებერვალი, 1987; წარსულში ცნობილი, როგორც **ელენ პეიჯი**) — კანადელი მსახიობი. მთავარი პერსონაჟის განსახიერებისთვის 2007 წლის ფილმში „ჯუნო“, მან მიიღო ნომინაციები ოქროს გლობუსსა და ოსკარზე. ასევე ზედიზედ ორჯერ მოიგო ოსტინის კინოკრიტიკოსთა ასოციაციის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის „ჯუნოთი“ და „კარამელით“ (2005). ის ცნობილია თავისი როლებისთვის ფილმებში „დასაწყისი“(2010), „სუპერი“ (2010), „ჭკვიანი ხალხი“ (2008) და „იქს-ადამიანები: უკანასკნელი ბრძოლა“ (2006).

2008 წელს, პეიჯი ნომინირებული იყო „ტაიმის“ 100 ყველაზე გავლებიანი ადამიანის სიაზე და იკავებდა 86–ე ადგილს *FHM*–ის მსოფილოში ყველაზე სექსუალურ ქალთა სიაში. 2010 წლისთვის მან 70–ე ადგილზე გადაინაცვლა. 2008 წლის ივნისში, *Entertainment Weekly*–მ პეიჯი შეიყვანა მომავალი ა–კლასის ვარსკვლავთა სიაში.

2014 წლის თებერვალში საჯაროდ გამოჩნდა როგორც გეი-ქალი, ხოლო 2020 წლის დეკემბერში — როგორც ტრანსგენდერი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიდი ხორვატია

მინი|მარჯვნივ|300პქ|დიდი ხორვატიის რუკა
**დიდი ხორვატია**  — ხორვატი ნაციონალ-რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური, პანსლავური იდეა, შექმნილი დიდი სერბეთისა და დიდი უნგრეთის იდეების საპირისპიროდ. 

იდეა და თავად ტერმინი ჩამოყალიბდა XX საუკუნის 90-იან წლების დასაწყისში. 
დიდი ხორვატიის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო ბოსნია და ჰერცეგოვინა, რომლის ტერიტორიაზეც ბალკანეთის ომების დროს შეიქმნა და 1991-1994 წლებში არსებობდა  ხორვატიის რესპუბლიკა ჰერცეგ-ბოსნია.  ასევე დიდ ხორვატიას უნდა მოეცვა სერბეთის ხორვატული რაიონები  (სრემი, ბაჩკა), ჩერნოგორია (კოტორის ყურე) და სლოვენიის ადრიატიკის ზღვის სანაპირო. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Croatia after Tuđman 
*Serbian Unity Congress
*Serbian Unity Congress
*Mesić Spurns Greater Croatia 
*Tuđmans plans for a Greater Croatia discontinued 

კატეგორია:ხორვატიის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
დიდი სერბეთი

მინი|300პქ|დიდი სერბეთის რუკა
**დიდი სერბეთი** () — სერბი რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური იდეა. მიმართული დიდი ხორვატიისა და დიდი ალბანეთის იდეის წინააღმდეგ.

დიდი სერბეთის იდეას საფუძველი ჩაეყარა XIX საუკუნეში, როდესაც ელიტარულ წრეებში მომწიფდა სერბეთის ოსმალეთის ბატონობისაგან გათავისუფლებისა და სამხრეთ სლავების ერთიანი ძლიერი სახელმწიფოს ჩამოყალიბების საკითხი.  1808 წელს ყარაგეორგევიჩების მთავრობის მინისტრმა  ივან იუგოვიჩმა შექმნა მომავალი სერბიული სახელმწიფოს გეგმა, რომელიც მოიცავდა ძველ სერბეთს (თანამედროვე კოსოვო), ჩერნოგორიას და ბოსნიია-ჰერცეგოვინას. თუმცა რუსეთმა უარი განაცხადა პროექტზე და აღნიშნა, რომ გეგმა ნაადრევია.

1844 წელს იდეა კვლავ ააღორძინა სერბეთის სამთავროს პოლიტიკურმა მოღვაწემ ილია გარაშანინმა. დიდი სერბეთის იდეამ გაიჟღერა ასევე მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც.

აღნიშნული  იდეის ახალი აღორძინება მოხდა XX საუკუნის 80-იან წლებში რადიკალური პარტიის მიერ, რომლის ლიდერიც არის  ვოისლავ შეშელი. მათი აზრით დიდ სერბეთს უნდა მოეცვა ბოსნიის, ჰერცეგოვინის, მაკედონიისა და ჩერნოგორიის მიწები, თუმცა იუგოსლავიის ომების შემდეგ იდეამ დაკარგა აქტუალობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ilija Garasanin's "Nacertanije": A Reasessment 
* Full Memorandum SANU (73 pages)  
* Memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts - Answers to Criticism 
* "Greater Serbia - from Ideology to Aggression" 
* Henri Pozzi:Black Hand Over Europe 
* Memorandum of the Serbian Academy of Sciences and Arts 
* Stevan Moljević:Homogenous Serbia 
* An end tp the myth of "Greater Serbia"? A rebuttal by a grandson of the man who coined the term 
* The policy creating greater Serbia   
* Greater Serbia in modern times: Paul Garde's opinion
* Bosnia: a single country or an apple of discord? 
* Serbian-Greek 
* The End of Greater Serbia By Nicholas Wood-The New York Times 
* Globalizing the Holocaust: A Jewish ‘useable past’ in Serbian Nationalism - David MacDonald, University of Otago 

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
დიდი მაკედონია

მინი|350პქ|დიდი მაკედონიის რუკა
**დიდი მაკედონია** ან *გაერთიანებული მაკედონია* () – მაკედონელ რადიკალ-ირედენტისტების პოპულისტური, პანსლავური და პანბალკანური იდეა. ჩამოყალიბდა დიდი ალბანეთისა და დიდი სერბეთის იდეების საპირისპიროდ. იდეა და თავად ტერმინი გაჩნდა 1913 წელს ბუქარესტის შეთანხმების შედეგად.  

დიდი მაკედონიის შემადგენლობაში მოიაზრებოდა თანამედროვე მაკედონიის რესპუბლიკა, საბერძნეთის მაკედონია, ბულგარეთის ბლაგოევგრადის ოლქი, ალბანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ოლქები და სერბეთის სამხრეთი ნაწილი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* The National Question in Yugoslavia. Origins, History, Politics

კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
დიდი იტალია

thumb|right|400px|დიდი იტალიის რუკა.
**დიდი იტალია** (),  ან  **იმპერიული იტალია** () —  ამბიციური პრექტი, რომელიც შემუშავდა ფაშისტური იტალიის მიერ. პროექტის მიზანი იყო შეექმნა იტალიის იმპერია, სადაც გარდა იმ ტერიტორიებისა, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებდნენ ირედენტისტები (კორსიკა, ნიცა, დალმაცია, მალტა) უნდა შესულიყო ხმელთაშუა ზღვის მიმდებარე ევროპული  და აფრიკის გარკვეული ტერიტორიები. კერძოდ: ალბანეთი, ჩერნოგორია, ტუნისი, ლიბია.  აღნიშნული პროექტით იტალია, ფაქტობრივად, ცდილობდა აღედგინა კონტროლი რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ დაკარგულ ტერიტორიებზე.

## ლიტერატურა 
* Baioni, Massimo. *Risorgimento in camicia nera*. Carocci. Arezzo, 2006.
* Blitzer, Wolf. *Century of War*. Friedman/Fairfax Publishers. New York, 2001 ISBN 1-58663-342-2.
* Chapin Metz, Helen. *Libya: A Country Study*. GPO for the «Library of Congress». Washington, 1987.
* De Felice, Renzo *Interpretations of Fascism* (translated by Brenda Huff Everett). Harvard University Press. Cambridge, 1977 ISBN 0-674-45962-8.
* De Felice, Renzo. *Mussolini l’Alleato: Italia in guerra 1940—1943*. Rizzoli Ed. Torino, 1990.
* Del Boca, A. *Le guerre coloniali del fascismo* Laterza. Roma, 1991.
* Galeotti, Carlo. *Credere obbedire combattere — I catechismi fascisti * Stampa Alternativa. Milano, 1996.
* Lamb, Richard. *Mussolini as Diplomat*. Fromm International Ed. London, 1999 ISBN 0-88064-244-0.
* Payne, Stanley G. *A History of Fascism, 1914-45*. University of Wisconsin Press. Madison, Wisc., 1995 ISBN 0-299-14874-2.
* Rosselli, Alberto. *Storie Segrete. Operazioni sconosciute o dimenticate della seconda guerra mondiale* Iuculano Editore. Pavia, 2007.
* Vignoli, Giulio. *I territori italofoni non appartenenti alla Repubblica Italiana*, Giuffrè, Milano, 1995.
* Vignoli, Giulio. *Gli Italiani dimenticati. Minoranze italiane in Europa*, Giuffrè, Milano, 2000.
* Zaffiri, Gabriele. *L’Impero che Mussolini sognava per l’Italia*, The Boopen Editore, Pozzuoli (Napoli), ottobre 2008.

კატეგორია:იტალიის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
დიდი იდეა (საბერძნეთი)

[მინი|285პქ|დიდი საბერძნეთის () რუკა  [სევრის ხელშეკრულება|სევრის ხელშეკრულების მიხედვით]]
**დიდი იდეა** () – ბერძნების ირედენტისტული კონცეფცია ოსმალეთის იმპერიის ბატონობის ქვეშ ყოფნის დროს, რომელიც გულისხმობდა ბიზანტიის იმპერიის აღდგენას ცენტრით კონსტანტინოპოლში.

ტერმინმა Μεγάλη Ιδέα პირველად გაიჟღერა საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრის იოან კოლეტის სიტყვაში, ქვეყნის  ახალი კონსტიტუციის დებატებისას 1844 წელს. იდეამ აქტუალობა  მოიპოვა სევრის ხელშეკრულების დადების შემდეგ, რომლის ძალითაც მოკავშირები ინაწილებდნენ ოსმალეთის იმპერიას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Greek Revolution and the Greek State

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
კატეგორია:პანმოძრაობები
დიდი ალბანეთი

thumb|200px|დიდი ალბანეთის რუკა
**დიდი ალბანეთი** () – პანალბანური იდეა, რომელიც ითვალისწინებს ყველა იმ ტერიტორიის გაერთიანებას, სადაც განსახლებულია ალბანელთა ეთნოსის წარმომადგენლები. აღნიშნული ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მდებარეობს ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკების ტერიტორიაზე. 

დიდი ალბანეთის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო მაკედონიის ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორია, სერბეთის სამხრეთი ტერიტორიები და ჩერნოგორიის სამხრეთი ნაწილი. არაოფიციალური ცნობების მიხედვით დიდი ალბანეთის შემადგენლობაში უნდა შესულიყო  ჩრდილოეთ საბერძნეთის ტერიტორიებიც, სადაც პრაქტიკულად აღარ დარჩა ალბანური მოსახლეობა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Albanian history by Robert Elsie 
*Albanian Canadian League Information Service (ACLIS)
*Perspective: Albania and Kosova by Van Christo 
*High Albania by M. Edith Durham
*Albanian Identities by Antonina Zhelyazkova 
*The Kosovo Chronicles by Dusan Batakovic 
*Albania and Kosovo | What happened to Greater Albania?

კატეგორია:ირედენტიზმი
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
დიდი ბულგარეთი (პოლიტიკა)

[მინი|300პქ|ბულგარეთი [სიმეონ  I|სიმეონ დიდის (893-927) დროს]]
**დიდი ბულგარეთი** () —  ბულგარეთის პოლიტიკური კონცეფცია, ჩამოყალიბდა 1878 წლის ბერლინის ხელშეკრულების შემდეგ, რომლის მიხედვითაც ბულგარეთის ისტორიული საზღვრების დაცვის საფუძველზე, უნდა მომხდარიყო ბულგარელებით დასახლებული ყველა ტერიტორიის გაერთიანება ერთ სახელმწიფოდ.  
ირედენტისტულმა იდეებმა ბულგარეთში პოპულარობა მოიპოვა 1877-1878 წლების  რუსეთ-თურქეთის ომისა და სან-სტეფანოს ზავის ხელმოწერის შემდეგ. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* დიდი ბულგარეთის გეოპოლიტიკა 
* ბულგარეთ-იუგოსლავიის ურთიერთობა 1955–1980 წწ.
* http://www.macedoniainfo.com/docs/BULGARIA-ASSEN-II.jpg 

კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
ევროტასი

**ევროტასი** (ბერძნ. Ευρώτας) — მდინარე საბერძნეთში. ლაკონიკეს უმსხვილესი მდინარე. სათავე აქვს პარნონის ქედის ძირას. სიგრძე 82 კმ. მიედინება ჩრდილოეთიდან სახრეთისაკენ და ერთვის ლაკონიკოსის ყურეს. 
ზამთრის თვეებში მდინარეზე აღინიშნება წყალდიდობა. 2005 წლის 24 ნოემბერს მდინარეზე მოხდა ძლიერი წყლადიდობა, რომელმაც გამოიწვია 
შენობების, ავტომანქნებისა და გზების დაზიანება. ადიდებულმა ევროტასმა ზარალი მიაყენა მისსავე ხეობაში გაშენებულ სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს.
წყალდიდობის დროს ევროტასის ხეობაში არსებული მრავალი სოფელი დაზარალდა.

ქვიშრობ თავთხელებსა და მომცრო კუნძულებზე იზრდება მრავალი წყლის მცენარე და ლერწამი. 
ამასთანავე მდინარეში ბინადრობს თევზის მრავალი სახეობა. წყლის დონის დაცემის დროს ევროტასი ზაფხულობით შრება. ბოლო ხანებში მდინარე საყურადღებო დაბინძურებას განიცდის.

ევროტასის სანაპიროებზე გაშენებული იყო ქალაქი სპარტა, რამეთუ აქ კარგი ბუნებირვი ლანდშაფტები და საუკეთესო სავაჭრო პირობები არსებობდა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* მდინარე ევროტასი - ბრიტანიკა

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
საქართველოს მონარქების მეუღლეების სია

**საქართველოს მონარქების მეუღლეების სიაში** წარმოდგენილია იმ ადამიანთა სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ საქართველოს მონარქებზე. აქ წარმოდგენილია როგორც ერთიანი საქართველოს, ისე მანამდე არსებული და მისი დაშლის შემდეგ წარმოშობილი ქართული სამეფოების მონარქთა მეუღლეების სია. აღსანიშნავია, რომ ამ კონსორტთა შორის მხოლოდ სამი იყო მამაკაცი, ხოლო ქალი კონსორტების უმეტესობა ეროვნებით ქართველი იყო. სხვადასხვა პერიოდში ისინი ფლობდნენ იბერიის, საქართველოს, აფხაზეთის, კახეთის, სომხეთის, ქართლის, იმერეთისა და ქართლ-კახეთის დედოფლის წოდებას და იწოდებოდნენ, როგორც „დედოფალთ დედოფალი“. საქართველოს უკანასკნელ დედოფლად ქართლ-კახეთის მეფე გიორგი XII-ის მეუღლე, მარიამ ციციშვილი მიიჩნევა, თუმცა ისტორიაში უკანასკნელი ქართული სამეფოს დედოფალი იყო იმერეთის მეფე სოლომონ II-ის ცოლი, მარიამ დადიანი, რომელიც 1810 წლამდე ინარჩუნებდა წოდებას. რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ ეს წოდებები გაუქმდა.

## იბერიის დედოფლები 
## ქართლის ერისმთავართა მეუღლეები 
## ერთიანი საქართველოს კონსორტები 
## ქართლის დედოფლები 
## კახეთის დედოფლები 
## ქართლ-კახეთის დედოფლები 
## იმერეთის დედოფლები 
## გალერეა 

ფაილი:Mariam, Dowager Queen of Georgia (Khakhuli icon).jpg|მარიამ ვასპურაკანელი
ფაილი:Oshki 2.jpg|ელენე არგიროპაულანია
ფაილი:Queen Borena, Ateni Sioni Church.jpg|ბორენა ალანელი
ფაილი:Theodora Doukaina Palaeologina the wife of Davit IV Narin, King of Georgia.jpg|თეოდორა დუკაინა პალეოლოგინა
ფაილი:King Levan of Kakheti and his wife Tinatin (Akhali Shuamta fresco).jpg|თინათინ გურიელიი
ფაილი:Queen Tamar of Imereti.jpg|თამარი, იმერეთის დედოფალი, ალექსანდრე II-ის ცოლი
ფაილი:St. Queen Ketevan.JPG|ქეთევან მუხრანბატონი
ფაილი:Darejan, Queen of Imereti 01.jpg|დარეჯან ბაგრატიონი, იმერეთის დედოფალი
ფაილი:თეიმურაზ I-ის მეუღლე დედოფალი ხორეშანი (კასტელის ნახატი) – Queen Khoreshan, wife of Teimuraz I (Casteli, drawing).JPG|ხორეშანი, კახეთის დედოფალი
ფაილი:Queen Rodam of Imereti Closeup.jpg|როდამ ბაგრატიონი, იმერეთის დედოფალი
ფაილი:MariamDadianiMartvili.JPG|მარიამ დადიანი, ქართლის დედოფალი
ფაილი:Darejan, wife of Erekle II of Georgia (18th century).jpg|დარეჯან დადიანი, ქართლ-კახეთის დედოფალი
ფაილი:Queen Mariam of Georgia.jpg|მარიამ ციციშვილი

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მმართველთა სია
* საქართველოს მონარქების დედების სია

## შენიშვნები 
კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:იმერეთის დედოფლები
კატეგორია:კახეთის დედოფლები
კატეგორია:ქართლის დედოფლები
კატეგორია:ქართლ-კახეთის დედოფლები
ნედა

**ნედა** () — მდინარე საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე. სათავე აქვს ლიკაიონის მთაზე. სიგრძე 32 კმ. ნედა ერთ-ერთ მონაკვეთზე ქმნის კანიონს, რომლის ფერდობებზე იზრდება მრავალფეროვანი მცენარეულობა. ერთვის იონიის ზღვას. მდინარემ სახელწოდება მიიღო ნედის ნიმფებიდან გამომდინარე. ანტიკურ პერიოდში პავსანიუსის მიხედვით, მდინარეზე გადიოდა საზღვარი ელიდასა და მესინიას შორის. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Πληροφορίες για την Νέδα

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
კოდიჯვარი

**კოდიჯვარი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (გდუს თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ალეურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1300 მ, ახალგორიდან 23 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალფეოსი (მდინარე)

**ალფეოსი** (ბერძნ. Αλφειός) — მდინარე საბერძნეთში, პელეპონესის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში. სათავე აქვს ტაიგეტის მთების დასავლეთ კალთაზე. სიგრძე 110 კმ. ერთვის იონიის ზღვის კიპარისიაკოსის ყურეს.

ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა წყალშემკრებ აუზში 1070 მმ-ია. წყალშემკრები აუზი მოიცავს ცენტრალურ და დასავლეთ პელეპონესს. 
წყალშემკრები აუზი იყოფა სამ პრეფექტურას შორის: არკადია (60%), ელისი (30%) და აქაია (10%). აგვისტოს 2007 წელს მდინარე ალფეოსის შუა და ქვემო დინებაში მოხდა ძლიერი ტყის ხანძარი. 

ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, პელეპონესში მდინარე ალფეოსის ღმერთი ალფეოსი, იყო ოკეანოსისა და თეტიდას შვილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია
* ალფეოსი

## რესურსები ინტერნეტში
*Alfeios (in Greek) 
*Miagric.gr - Alfeios (in Greek) 
*Arcadians.gr (in Greek)

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
კორინთა

**კორინთა** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: გეზევრეთი, გუდაწვერი, ნახიდი, საძეგური პირველი, ქვემო ალევი, ქურთა, ყოჩიანი, შუა ალევი, წირქოლი, ხარკელანი). მდებარეობს მდინარე ქსნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მ, ახალგორიდან 7 კმ, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 39 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 კაცი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მორბედაანი

**მორბედაანი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ბოლის თემი), მდინარე ქსნის ხეობაში. ზღვის დონიდან 920 მ, ახალგორიდან 1.5 კმ, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 26 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 172 კაცი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პამისოსი

**პამისოსი** () — მდინარე საბერძნეთში. წარმოადგენს მესინიის უდიდეს მდინარეს. სიგრძე 48 კმ. სათავე აქვს ტაიგეტზე. ერთვის იონიის ზღვის მესინიაკოსის ყურეს. მდინარის სახელწოდება გვხვდება უძველეს დროში, მას მოიხსენიებენ ძველი დროის დიდი მოაზროვნეები სტრაბონი და პავსანია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
მუჯუხი

**მუჯუხი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ცხრაძმის თემი), ალევის ქედის კალთაზე, მდინარე მუჯუხის (ქსნის აუზი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1510 მ, ახალგორიდან 31 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 კაცი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლადონი

**ლადონი** () — მდინარე  საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე. მდინარე ალფეოსის მთავარი შენაკადი. სათავე აქვს აროანიის ქედზე. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ. მდინარე ცნობილია თავისი ჰიდროელექტროსადგურით, რომელიც 1950 წლისათვის აშენდა. აქ არსებულმა კაშხალმა შექმნა ხელოვნური ტბა, რომლის სიგრძემ 15 კმ, ხოლო ფართობმა 2430 ჰა შეადგინა. მდინარეზე გადებულია ქვის ხიდები. პავსანია ამტკიცებდა, რომ ლადონი საბერძნეთის მდინარეებს შორის ყველაზე ლამაზია. მას მნიშვნელოვანი რეპუტაცია ჰქონდა ბერძნულ მითოლოგიაში და მრავალი ისტორია, სადაც კი ლადონს მოიხსენიებდნენ იგი გამორჩეულად ხასიათდებოდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
ფესვის ამოღება

**ფესვის ამოღება**, *ამოფესვა* — ახარისხების შებრუნებული ალგებრული მოქმედება. a რიცხვიდან ამოვიღოთ n-ური ხარისხის ფესვი ნიშნავს ვიპოვოთ ისეთი x რიცხვი, რომლის n-ური ხარისხი უდრის a-ს, ე. ი. xn=ax. x რიცხვს (აღინიშნება ასე: \sqrt[n]{a}) ეწოდება ფესვი ანუ რადიკალი, n-ს ფესვის მაჩვენებელი, a-ს — ფესვქვეშა გამოსახულება. მაგალითად ნამდვილ რიცხვთა სიმრავლეში \sqrt[3]{27}=+3, ვინაიდან (+3)^3=27. კომპლექსურ რიცხვთა შორის კიდევ არსებობს ორი ფესვი (-3\pm3\sqrt{3i})/2 მეორე რიცხვის ფესვს ეწოდება კვადრატული ფესვი (აღინიშნება ასე: \sqrt{a}), მესამე ხარისხისას — კუბური ფესვი. a რიცხვიდან n-ური ხარისხის ფესვის ამოღება ეკვივალენტურია xn-a=0 ორწევრა განტოლების ამოხსნისა. \sqrt[n]{a} უწოდებენ არითმეტიკულს, თუ a≥0 და აიღება დადებითი ფესვი. მოქმედებანი ფესვებზე სავსებით მართებულია მხოლოდ არითმეტიკული ფესვებისათვის. მაგალითად, ტოლობა \sqrt[3]{x}=\sqrt[6]{x^2} არ არის სწორი მაშინ, როცა x\sqrt[3]{-8} აქვს სამი, ხოლო \sqrt[6]{(-8)^2} ექვსი კომპლექსური ფესვი). ფესვის ამოღებისას შესრულებულია შემდეგი ტოლობები: \sqrt[n]{ab}=\sqrt[n]{a}\cdot\sqrt[n]{b}; \sqrt[n]{\frac{a}{b}}=\frac{\sqrt[n]{a}}{\sqrt[n]{b}}; (\sqrt[n]{a})^m=\sqrt[n]{a^m}=a^{\frac{m}{n}}; \sqrt[m]{\sqrt[n]{a}}=\sqrt[mn]{a}. ფესვის ამოღებისას სარგებლობენლოგარითმული ან ფესვების სპეციალური ცხრილებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფესვი (მათემატიკა)

## ლიტერატურა
კატეგორია:ელემენტარული მათემატიკა
კატეგორია:ელემენტარული ალგებრა
ერიმანთოსი

**ერიმანთოსი** (ბერძნ. Ερύμανθος) — მდინარე საბერძნეთში, პელოპონესის დასავლეთით. მიედინება აქაიის, არკადიისა და ელიდას ნომების ტერიტორიაზე. სათავე აქვს ერიმანთოსის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე. სიგრძე 40 (50) კმ. ხეობა შემოსილია ხშირი ფიჭვით. 
მდინარის ნაპირებთან გაშენებულია რამდენიმე სოფელი. ერიმანთოსი მდინარე ალფეოსის შენაკადია. 

აქვს შენაკადები. მდინარის ხეობის ზოგიერთი მონაკვეთი ტყითაა დაფარული. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალფეოსი 

## სქოლიო 
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
აროანიოსი

**აროანიოსი** (ბერძნ. Αροάνιος) — მდინარე საბერძნეთში. გაედინება აქაიის ნომის დასავლეთ ნაწილში. მდინარე ლადონის შენაკადი. სათავეს იღებს აროანიასთან ახლოს. სიგრძე დაახლოებით 25 კმ.

მდინარის ნაპირებზე გაშენებულია ლაგკადა (Λαγκάδα) და ქალიკი (Χαλίκι).

## იხილეთ აგრეთვე 
* საბერძნეთის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* [The Chelmos-Vouraikos Geopark](http://www.europeangeoparks.org/repository/photos/135_Application_Dossier_Chelmos_Vouraikos_(1).pdf)

კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
კარა

**კარა** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის თემი), მდინარე ჭურთის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1560 მ, ახალგორიდან 39 კმ. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ არ ცხოვრობს. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი რუმინეთი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|რუმინეთის ისტორიული რეგიონები 1930 წელს

**დიდი რუმინეთი** () — რუმინეთის საზღვრების მაქსიმალური გაფართოების იდეა. ჩამოყალიბდა რუმინეთის სამეფოს არსებობის პერიოდში.

ბალკანეთის მეორე ომის დროს (1913 წ.) რუმინეთის შემადგენლობაში შევიდა სამხრეთი დობრუჯა. რუსეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ ბესარაბიაში გამოცხადდა მოლდავეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა, რომელიც 1918 წელს შეიერთა რუმინეთმა. ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაყოფის შემდეგ ჩეხოსლოვაკია-უნგრეთის ომის ფარგლებში რუმინეთმა მოახდინა ტრანსილვანიისა და ბუკოვინის ანექსია. რუმინეთის საზღვრების გაფართოებამ თავის აპოგეას მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მიაღწია. ომის შემდეგ კი იდეამ კრახი განიცადა. საბჭოთა კავშირის დაშლის და ჩაუშესკუს რეჟიმის დამხობის შემდეგ იდეამ ტრანსფორმაცია განიცადა და გაიჟღერა მოლდოვისა და რუმინეთის ერთიანი სახელმწიფოს შექმნის შესაძლო წინადადებებმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Video with the redrawing of the borders after the First World War

## სქოლიო 
კატეგორია:რუმინეთის ისტორია
კატეგორია:ირედენტიზმი
Hollywood Undead

**Hollywood Undead** — ამერიკული რეპ-როკ ჯგუფი კალიფორნიიდან.

სადებიუტო ალბომი „Swan Songs“ გამოუშვეს 2008 წლის სექტემბერში, ხოლო პირველი LIVE CD/DVD „Desperate Measures“ 2009 წლის 10 ნოემბერს. მეორე ალბომი „American Tragedy“ გამოვიდა 2011 წლის 5 აპრილს.

ბენდის ყველა წევრი იყენებს ფსევდონიმს და ატარებს თავისი ფსევდონიმისთვის დამახასიათებელ ნიღაბს. ამჟამად ჯგუფი შედგება შემდეგი წევრებისაგან: Charlie Scene, Da Kurlzz, Danny, Funny Man, J-Dog, and Johnny 3 Tears.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Hollywood Undead-ის ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:ამერიკული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
ღირსების ეთიკა

**ღირსების ეთიკა** მოქმედების მორალურ ღირებულებას პიროვნების ეთიკური გადმოსახედიდან აფასებს, არა როგორც დეონტოლოგია, კონსეკვენციალიზმი, ან პრაგმატული ეთიკა. კონსეკვენციალისტმა შეიძლება ტყუილი მიიჩნიოს არასწორად მისი ნეგატიური შედეგების გამო - თუმცა კონსეკვენციალისტს ტყუილი შესაძლოა დადებით მოვლენადაც მიაჩნდეს, თუ იგი დადებით შედეგებს გამოიღებს. დეონტოლოგისტისთვის ტყუილი ყოველთვის არასწორია, მიუხედავად ნებისმიერი დადებითი შედეგისა, რომელიც შესაძლოა ამ ტყუილს მოჰყვეს. ღირსების ეთიკისტი აქცენტს არ გააკეთებს მაგალითებზე, იგი თქვა თუ არ თქვა ტყუილი პიროვნების მორალური პრინციპებიდან განსაზღვრავს. როგორც ასეთი, ტყუილი შეიძლება ემყარებოდეს ისეთ ფაქტორებს, როგორიცაა პირადი მოგება, ჯგუფის მოგება და განზრახვა (არის იგი კეთილმოსურნე ან არაკეთილმოსურნე). განსხვავებით ღირსების ეთიკისტისგან, პრაგმატისტი ტყუილის მორალურობას არა ინდივიდის შეხედულებებიდან, არამედ მისი საზოგადოების ეთიკური პრიციპებიდან განსაზღვრავს. ტყუილი ჩაითვლება ამორალორად თუ იგი ამორალურად მიაჩნია სოციუმს, აქედან გამომდინარე ზოგიერთ შემთხვევაში პრაგამტისტის შეხედულება შეიძლება ზევით ჩამოთვლილ რომელიმე ეთიკისტის შეხედულებას დაემთხვეს, მაგრამ ეს დროებითია, რადგან საზოგადოების მორალი პროგრესირებს, ისევე როგორც მისი მეცნიერული ცოდნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Virtue Ethics - summary, criticisms and how to apply the theory 
* Legal theory lexicon: Virtue ethics by Larry Solum.
* Internet Encyclopedia of Philosophy entry on Virtue Ethics
* A clickable list of Virtues with definitions and famous quotes. 
* The Four Virtues
* Stanford Encyclopedia of Philosophy

კატეგორია:ღირსების ეთიკა
კატეგორია:ეთიკური თეორია
კატეგორია:ანალიტიკური ფილოსოფია
კატეგორია:სტატიები დაუსაბუთებელი მტკიცებებით
საწულუკიძეო

**საწულუკიძეო** — სოფელი საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტში, ნახახულევის თემში. მდებარეობს იმერეთის ვაკე-დაბლობზე, ზღვის დონიდან 125 მ, ხონიდან 3 კმ, სამტრედიიდან 22 კმ. სოფელში გადის მარტვილი-ხონის საავტომობილო გზა. საბჭოთა პერიოდში ეწოდებოდა წითელვარსკვლავი. განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა, მევენახეობა, მეცხოველეობა, მებოსტნეობა. სოფელში შემორჩენილია კვირიკესა და ივლიტას სახელობის ეკლესიის ნანგრევები (XIX საუკუნე). სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 866 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უტილიტარიზმი

**უტილიტარიზმი** — ეთიკური თეორია, რომლის მიხედვითაც მოქმედებების სწორი კურსის არჩევა მაქსიმალურს ხდის შესაძლებლობას, რომ ეს მოქმედება საერთო „სიკეთის“ მომტანი იქნება. ეს არის კონსეკვენციალიზმის ფორმა და გულისხმობს, რომ მოქმედების მორალური ღირებულება მისი შედეგით განისაზღვრება. ამ თეორიის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანეს იერემია ბენტამმა და ჯონ სტიუარტ მილმა.

ბენთემმა უტილიტარიზმი დაახასიათა, როგორც „ყველაზე დიდი ბედნიერება“.

უტილიტარიზმი შეიძლება ეთიკასთან რაოდენობრივ და რედუქციონისტულ მიდგომად მივიჩნიოთ. ეს ნატურალიზმის სახეობაა. იგი უპირისპირდება დეონტოლოგიურ ეთიკას (რომელიც მოქმედების შედეგს ამ მოქმედებების მორალური ღირებულების განმსაზღვრელ ფაქტორად არ თვლის), პრაგმატულ ეთიკას და ღირსების ეთიკას (რომელიც აქცენტს ახდენს პიროვნებაზე), ასევე კონსეკვენციალიზმის სხვა ტიპებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Wiki Felicifia*, the collaboratively edited encyclopaedia for utilitarians 
* utilitarian.org FAQ 
* A Utilitiarian FAQ  
**The English Utilitarians*, Volume l 
**The English Utilitarians*, Volume ll 
* Utilitarian Philosophers  
* Utilitarianism  
* Utilitarian Resources 
* Primer on the Elements and Forms of Utilitarianism  
* Consequentialism
* International Website for Utilitarianism and Utilitarian Scholar's Conferences and Research 
* Utilitarianism as Secondary Ethic 

კატეგორია:ეთიკა
კატეგორია:ფილოსოფია
კატეგორია:კლასიკური ლიბერალიზმი
კატეგორია:კონსეკვენციალიზმი
კატეგორია:პოლიტიკური ტერმინები
იაკობ პერმიაკოვი

**იაკობ პერმიაკოვი** (დაბადების წელი უცნობია — გ. 1712) — რუსი ზღვაოსანი და მეწარმე.

## ბიოგრაფია
1710 წელს, გაცურა მდინარე ლენიდან კოლიმამდე და შენიშნა ორი კუნძული (დიდი ლიახოვის კუნძული და დათვის 
კუნძულებში შემავალი ერთ-ერთი კუნძული). 1712 წელს მ. ვაგინთან ერთად მარხილებით გაიარა მდინარე იანის შესართავიდან დიდი ლიახოვის
კუნძულებამდე და ნანახი გამოიკვლია.

უკან დაბრუნების დროს იაკობ პერმიაკოვი მოკლეს, აჯანყებულმა კაზაკებმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* იაკობ პერმიაკოვი - დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
* ისტორია

კატეგორია:რუსი ზღვაოსნები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1712
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ოსკარ ფერდინანდ პეშელი

**ოსკარ ფერდინანდ პეშელი** (; დ. 17 მარტი 1826, დრეზდენი, გერმანია — გ. 31 აგვისტო 1875, ლაიფციგი, გერმანია) — გერმანელი გეოგრაფი, მწერალი და რედაქტორი. კარლ რიტერის ყველაზე მნიშვნელოვანი მემკვიდრე.

დაიბადა დრეზდენში. სწავლობდა სამართალს ლაიფციგსა და ჰაიდელბერგში. 1848 წლიდან გახდა ჟურნალ „ალგემაინე ცაუტუნგი“-ის (გერმ. „Allgemeine Zeitung“), ხოლო 1854 წლიდან „დას აუსლანდის (გერმ. „Das Ausland“) რედაქტორი. 
აღნიშნული თანამდებობა დატოვა 1871 წელს, საიდანაც გადაბარგდა ლაიფციგის უნივერსიტეტში, სადაც სათავეში ჩაუდგა გეოგრაფიული კათედრის შექმნას.

1854-1871 წწ. არედაქტირებდა ჟურნალ „აუსლანდ-ს“ (გერმ. „Ausland“), რომელმაც დიდი როლი ითამაშა გერმანიაში გეოგრაფიული ცოდნის განვითარებაში. ოსკარ პეშელის ძირითადი შრომები შეეხება ზოგადი ფიზიკური გეოგრაფიის, ქვეყანათმცოდნეობისა და დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების ისტორიის საკითხებს. მნიშვნელოვანია მისი დედამიწის ზედაპირის რელიეფის ანალიზი, რომელმაც ხელი შეუწყო გეომორფოლოგიის დარგის განვითარებას. 1771 წელს დაინიშნა ორდინარულ პროფესორად ლაიფციგის უნივერსიტეტში. ლაიფციგში პეშელის წინამორბედი იყო ოტო დელიჩი (1876-1882). 

იგი გეომორფოლოგიის არა ფუძემდებელი, არამედ მისი პიონერი იყო. პეშელის გეოგრაფიული, ეთნოლოგიური და გეომორფოლოგიური ნაშრომები ნოვატორული ხასიათისაა. გარდაიცვალა 1875 წლის 31 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოსკარ ფერდინანდ პეშელი – შვედური ენციკლოპედია 
* ლაიფციგის უნივერსიტეტი 
* ოსკარ ფერდინანდ პეშელი – შრომები 
* ოსკარ ფერდინანდ პეშელი – შრომები

## ლიტერატურა
* Friedrich v. Hellwald: Oskar Peschel. Augsburg 1876.
 
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები