open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფხვენისი

**ფხვენისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შინდისის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, გორიდან 22 კილომეტრი.

## ისტორია
1860 წელს სოფელში მოხდა უკმაყოფილო გლეხების გამოსვლა. გლეხები შეგროვდნენ სოფლის ცენტრში, წმინდა გიორგის ეკლესიის ეზოში და მამამულეებს, ავალიშვილებს, ამილახვრებს, ერისთავებსა და მაჩაბლებს უარი განუცხადეს გადასახადის გადახდაზე. გლეხებმა დაიწყეს მემამულეთა კარმიდამოების დარბევა, საფრთხე შეუქმნეს ამილახვრის სიცოცხლეს, მოითხოვდნენ ბატონყმობისაგან გათავისუფლებას. მთავრობამ დააწესა ახალი გადასახადები, სოფელში ჩააყენა ეგზეკუცია და დააპატიმრა გამოსვლის მოთავეები.

1905 წლის 23 ივნისს სოფლის თავში მებატონე ამილახვრის  თავგასულობით შეწუხებულმა გლეხებმა მისივე სახლის ახლოს, გზაზე მოკლეს იგი. პოლიციამ მკვლელი ვერ აღმოაჩინა. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 967 ადამიანი.

სოფელში ძირითადად ცხოვრობენ ნადირაძეები.

## იხილეთ აგრეთვე
*ამილახვრიანთ ციხე-კოშკი
*ფხვენისის კოშკი
*ფხვენისის ნათლისმცემლის ეკლესია
*ფხვენისის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ფხვენისის წმინდა გიორგის ეკლესია
*დიდი რუ
*ფხვენისი (ნასოფლარი)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო არცევი

**ქვემო არცევი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ახალუბნის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი. გორიდან 22 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 606 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ღვარები

**ღვარები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ათრევის (მდინარე ტანის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე, გორიდან 11 კილომეტრის დაშორებით.

სოფელში დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის წმინდა გიორგის ეკლესია. 1840-იან წლებში ღვარებში, საკუთარ მამულში, ელიზბარ და დიმიტრი ერისთავებმა გამართეს შუშის ქარხანა, რომელმაც 1870-იანი წლების ბოლომდე იარსება. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 24 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ღვედრეთი

**ღვედრეთი** — ნასოფლარი გორის მუნიციპალიტეტში, ატენის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1360 მეტრი. გორიდან 16 კილომეტრი. სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-1799 წლების აღწერაში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
წედისი (გორის მუნიციპალიტეტი)

**წედისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ათრევის (მდინარე ტანის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, გორიდან 7 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 187 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*წედისის ღვთისმშობლის ეკლესია
*წედისის ხვედელას ეკლესია
*წედისის ნასოფლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭეჭელაანთუბანი

**ჭეჭელაანთუბანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის თემი), მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, გორიდან 6 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 64 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია

thumb|რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია
**რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია** — საქართველოს ეკლესიის ყოფილი საეპისკოპოსო აღმოსავლეთ საქართველოში. რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია აღმოსავლეთ საქართველოს სამხრეთით მდებარე ერთ-ერთი საზღვრისპირა ეპარქია იყო. 2013 წლის 11 ოქტომბერს რუსთავისა და მარნეულის ეპარქიის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა რუსთავის ეპარქია და მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქია.

## ისტორია 
იგი მოიცავს ქალაქებს რუსთავს, მარნეულს, გარდაბანსა და მათ მიმდებარე ტერიტორიას. იურისდიქცია ისტორიული ქვემო ქართლის ვაკეზე მდინარეების მტკვრის, ალგეთისა და ხრამის აუზებზე ვრცელდება. რუსთავის სამღვდელმთავრო ტერიტორიას აღმოსავლეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთის მხრიდან ესაზღვრება მცხეთა-თბილისის,  ჩრდილო-დასავლეთიდან – მანგლისისა და წალკის, დასავლეთიდან ბოლნისის ეპარქიები. ეპარქიის სამხრეთი საზღვარი ემთხვევა სომხეთისა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზრვარს. ეპარქიის ტერიტორიაზე საქართველოს გაქრისტიანების დასაწყისიდანვე იწყება ეკლესიათა მშენებლობა. IV ს. ბოლოს მითრდატ მეფეს (393-405) რუსთავში დაუდვია “ეკლესიისა საფუძველი”. ვახტანგ გორგასალის საეკლესიო რეფორმის შემდეგ რუსთავის საეპისკოპოსო ერთეულად აღირაცხა და იგი რუსთავის საერისთავოს ტერიტორიას მოიცავდა. თათარ-მონღოლთა შემოსევების შედეგად მოოხრდა ქალაქი რუსთავი და რუსთაველი ეპისკოპოსის სადგომად მიჩნეული იქნა მარტყოფი. მარტყოფში მყოფი მღვდელმთავარი კვლავ რუსთველად იხსენიებიდა. სამეფოებად გაყოფილ საქართველოში რუსთველი მღვდელმთავარი კახეთის სამეფოს მეორე სადროშოს სარდლობდა. ავტოკეფალის გაუქმების შემდეგ თითქმის ორი საუკუნის განმავლობაში საგანმანათლებლო და მწიგნობრული ტრადიციით გამორჩეული რუსთავის ეპარქიის აღდგენა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმინდესისა და უნეტარესის ილია II-ის ძალისხმევით გახდა შესაძლებელი.

2002 წლის 17 ოქტომბერს ეპარქიას ეწოდა რუსთავის და მარნეულის ეპარქია. 1997-2010 წწ. ეპარქიის მმართველი იყო მღვდელმთავარი მიტროპოლიტი ათანასე (ჩახვაშვილი). ამჟამად ეპარქიის მმართველი მღვდელმთავარია მთავარეპისკოპოსი იოანე (გამრეკელი).

2013 წლის 11 ოქტომბერს მოხდა ეპარქიის გაყოფა და ჩამოყალიბდა რუსთავისა და მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქიები.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეპარქიები

## რესურსები ინტერნეტში
* რუსთავისა და მარნეულის ეპარქია

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი ეპარქიები
ქვემო რიეთი

**ქვემო რიეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (სკრის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1040 მეტრი, გორიდან 10,5 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 295 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქვემო რიეთის ეკლესია
*ქვემო რიეთის ნათლისმცემლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გალერასი

**გალერასი** (, ასევე **ურსუნინა** XVI საუკუნის ადგილობრივ ინდიელთა ენაზე) — მოქმედი სტრატოვულკანი კოლუმბიის ნარინიოს დეპარტამენტში, ადმინისტრაციულ ცენტრ სან-ხუან-დე-პასტოსთან. მისი მწვერვალი ზღვის დონიდან 4276 მ-ს აღწევს. არემარის ესპანელების მიერ დაპყრობიდან ვულკანი რამდენიმეჯერ ამოიფრქვა, რომელთაგან პირველი დაფიქსირდა 1580 წლის 7 დეკემბერს.

1993 წლის ამოფრქვევამ 9 ადამიანი იმსხვერპლა, მათ შორის 6 მეცნიერი, რომლებიც ვულკანის კრატერში იყვნენ ჩასული ამონაფრქვევი აირების ნიმუშების ასაღებად. ამჟამად გალერასი ყველაზე აქტიური ვულკანია კოლუმბიაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:კოლომბიის ვულკანები
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
ქვემო რეხა

**ქვემო რეხა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტის ბერბუკის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე, მდ. მეჯუდის ნაპირას, ზღვის დონიდან 630 მ-ზე, გორიდან 4 კმ-ში. 

ქვემო რეხა ისტორიული სოფელ რეხას ნაწილია. ზემო რეხასგან მას მდინარე მეჯუდა ჰყოფს. სსიპ საჯარო რეესტრის ეროვნული სააგენტოს მუნიციპალიტეტების რეესტრში გორის მუნიციპალიტეტის 2017 წლის რეგისტრაციის დოკუმენტში ზემო რეხა და ქვემო რეხა შეტანილია საერთო სახელწოდებით — რეხა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 675 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო შავშვები

**ქვემო შავშვები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს კვერნაქების ჩრდილოეთ კალთაზე, ნატახტარი-გორის საავტომობილო გზაზე. შავშვების თემის ცენტრი (სოფლები: ახალი ხურვალეთი, დიდი ხურვალეთი, ნადარბაზევი, ნაწრეტი, პატარა ხურვალეთი, შავშვები, წითელუბანი). ზღვის დონიდან 650 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 193 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვახვრელი

**ქვახვრელი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: ავკვეთი, ველები, უფლისციხე).

## ისტორია 
სოფელი ქვახვრელი წყაროებში პირველად იხსენიება 975 წლისთვის, ქართლის ერისთავ იოანე მარუშისძის მიერ დავით კურაპალატისათვის უფლისციხის გადაცემასთან დაკავშირებით. 1064 წ. ბაგრატ IV-ის (1027-1072) ბრძანებით შეიპყრეს კვირიკე სომეხთა მეფე და მისი ძმა სუმბატი. როდესაც ამის შესახებ ბაგრატს შეატყობინეს, იგი ქვახვრელში გადასულა. ტყვეები მეფისათვის კლდეკართან მოუგვრიათ. ქართლის მეფე კონსტანტინე II-ს (1478-1505) ზაზა ფანასკერტელისა და მისი შვილებისათვის უბოძებია ქვახვრელი, უფლისციხე და კარალეთი თავისი მამულებით. ქვახვრელი არქეოლოგიურად შეუსწავლელია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 2091 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქერე

**ქერე** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტის მერეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).  

მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე, მდინარე ჭარებულის (აძურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 840 მ-ზე, გორიდან 25 კმ-ში. 

ქერეში დგას გვიანი შუა საუკუნეების წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია (აღდგენილია) და XVII-XVIII საუკუნეების ცილინდრული კოშკი (დაზიანებულია). სოფლის დასავლეთით შემორჩენილია განვითარებული შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის მცირე ზომის ეკლესიის და გვიანი შუა საუკუნეების ეკლესია „კვირაცხოვლის“ ნანგრევები (ამჟამად ორივე ოკუპირებული ერედვის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 709 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხანდისი

**ხანდისი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი. ხანდისში აღმოჩენილია რელიეფით შემკული VI საუკუნის II ნახევრის ქვის სტელა (დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ქიწნისი

**ქიწნისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ძევერის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ჭარებულის (აძურის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 730 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1612 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქიწნისის სამების ეკლესია
*ქიწნისის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ქიწნისის ყველაწმინდის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქორდი

**ქორდი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (დიცის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, გორიდან 30 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 728 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქორდის კოშკი
*ქორდის მთავარანგელოზის ეკლესია
*ქორდის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ქორდის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უფლისციხე (გორის მუნიციპალიტეტი)

**უფლისციხე** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ქვახვრელის თემი), მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, გორიდან 8 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 641 ადამიანი.

## უფლისციხე (ნასახლარი)
XX საუკუნის 70-იან წლებამდე უფლისციხე მდებარეობდა მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე, ისტორიული ციხე-ქალაქის, უფლისციხის ძირას. ძველი უფლისციხის სოფლის ფოტოები სულ რამოდენიმეა შემორჩენილი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კიკილაანთ ეკლესია
*უფლისციხის ღვთისმშობლის ეკლესია
*უფლისწულის ეკლესია
*ბამბების ნამოსახლარი
*ლალაანთხევის ნამოსახლარი
*სალიზვარის ნამოსახლარი
*ყათლანისხევის ნამოსახლარი
*ყვავის საყდარი და ნამოსახლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ნიქოზი

**ქვემო ნიქოზი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, ნიქოზის თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ნიქოზი, ზემო ნიქოზი, ზემო ხვითი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 820 მეტრი, გორიდან 30 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## ისტორია
2023 წლის 30 აგვისტოს გავრცელდა ინფორმაცია, რომლის თანახმად სოფელში აღმოაჩინეს შუა ბრინჯაოს ხანის ყორღანი, არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობდა არქეოლოგი გოგი მინდიაშვილი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 575 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქვემო ნიქოზის კვირაცხოვლის ეკლესია
*ქვემო ნიქოზის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შავშვები

**შავშვები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი), მდებარეობს კვერნაქების ჩრდილოეთ კალთაზე, ნატახტარი-გორის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 740 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*შავშვების ღვთისმშობლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვეში (გორის მუნიციპალიტეტი)

**ქვეში** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ახალუბნის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 750 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი.

2020 წელს გაიხსნა ქვეშის განახლებული საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 950 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ორიგამი

thumb|წეროები
thumb|ტრადიციული ორიგამის წერო და იგივე ზომის ფურცლები, რომლებიც მის შესაქმნელად გამოიყენება

**ორიგამი** — ქაღალდისაგან სხვადასხვა ფიგურების ან სხვა საგნების კეთების ტრადიციული, იაპონური ხელოვნებაა. ხელოვნების მიზანია შეიქმნას წარმოდგენა საგნის, გეომეტრიული ნაკეცების, ძირითადად, წებოს და ქაღალდის გაჭრის გარეშე, მხოლოდ ერთი ფურცლის გამოყენებით.

ორიგამიში გამოიყენება ცოტა ნაკეცი, მაგრამ შეიძლება მათი გაერთიანება ბევრი გზით, რათა მივიღოთ ქაღალდის ჩახლართული დიზაინი. მისი ყველაზე ცნობილი ფორმაა იაპონური „რუხი წეროს“ ფორმა.

ჩვეულებრივად, ეს დიზანი იწყება ოთხკუთხედი ფურცლით, რომლის გვერდები შეიძლება იყოს სხვადასხვა ფერის ან ამონაბეჭდის. ყველაზე პოპულარული ნდობის მიუხედავად, ტრადიციული ორიგამი, რომელიც ხორციელდება ედო (1603-1867) ეპოქიდან, ზოგჯერ ნაკლებად მკაცრი იყო ამ კონვენციების მიმართ და ზოგჯერ, დიზაინის შექმნის დროს, ფურცელს ჭრიდნენ.

ორიგამი პირდაპირ დაკავშირებულია ქაღალდის გამოგონებასთან. როგორც ცნობილია ქაღალდი ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდე გამოიგონეს ჩინეთის იმპერიაში. VI-VII საუკუნემდე ქაღალდის დამზადება მკაცრად იყო გასაიდუმლებული. VII საუკუნეში მოგზაურმა, ბუდისტმა, მონარქმა დან-ხომ მიაღწია იაპონიამდე და იქ საიდუმლოც გაამხილა. ის შესანიშნავად ფლობდა ქაღალდის ტექნოლოგიას. ეს მოხდა 610 წელს, 100 წლის შემდეგ კი იაპონელებმა იმდენად დახვეწეს ქაღალდის წარმოება, რომ ჩინელებსაც აჯობეს. ორიგამი, სათავეს იაპონიაში მე-8 საუკუნიდან იღებს. ამ დროს ხელნაკეთი ქაღალდი ძალიან ძვირფასი იყო, ამიტომ მას მხოლოდ განსაკუთრებულ შემთხვევებში იყენებდნენ. თავიდან მას რელიგიური დანიშნულება ჰქონდა. ქაღალდის კოლოფებში აწყობდნენ ცოტაოდენ თევზს, ბოსტნეულს და შინტოისტურ ტაძრებში მიჰქონდათ. ასეთ ყუთებს სანდო ეწოდებოდა. XVI-XVII საუკუნიდან ორიგამი გასართობ საშუალებად იქცა. მისი კლასიკური მოდელი იაპონური წერო-ცურუ ბედნიერების და დღეგრძელობის სიმბოლო გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* History of Origami . Origami Resource Center 

კატეგორია:ორიგამი
კატეგორია:ხელსაქმე
კატეგორია:იაპონური კულტურა
ევრიპტერიდების სია

**ევრიპტერიდები**, *გოლიათი ფაროსნები* (Eurypterida, Giganthostraca) (ევრი..., ბერძნ.  pteros „ფრთა“ და  eidos „სახეობა“) — ნამარხი კიბომორიელები. ცნობილია ყველა მატერიკაზე პალეოზოური ერიდან. ევრიპტერიდების თითისტარისებრი სხეული შედგებოდა თავმკერდის, მუცლისა და კუდის ანუ ტელსონისაგან. თავმკერდის დორსალურ მხარეზე 2 დიდი რთული თვალი და 2 პატარა თვალი (ocelli) ჰქონდათ, ქვედა მხარეზე კი 6 წყვილი კიდური, რომელთაგან პირველი წყვილი — ქელიცერებად, მომდევნო ოთხი — სასიარულოდ. მეექვსე კი საცურაოდ იყო გარდაქმნილი. ევრიპტერიდები ბინადრობდნენ მტკნარ და მომლაშო წყლებში. ევრიპტერიდების 200-მდე სახეობა 8 ოჯახშია გაერთიანებული. 

სია შეიცავს 81 გვარს:

*ნამარხი გვარები აღნიშნულია სიმბოლოთი  (**†**)
 
## სია
|style="border:0px" valign="top"| 

|style="border:0px" valign="top"| 

|-
|}

## სქოლიო 
კატეგორია:ევრიპტერიდები
ძევერა

**ძევერა** — სოფელი საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: სათემო, ქიწნისი, შერთული). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ლიახვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, გორიდან 14 კილომეტრი. სოფელშია ალექსანდრე ჯავახიშვილის მემორიალური მუზეუმი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1141 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ძევერის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ხვითი

**ქვემო ხვითი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტის შინდისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე). 

მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე, მდინარე ლიახვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, გორიდან 27 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

## ისტორია
სოფელი ხვითი ისტორიულ წყაროებში XVI საუკუნიდან იხსენიება. მისი სახელწოდების თავდაპირველი ფორმაა რხვითი (რხუითი). სხვადასხვა დროს აქ მამულებს და ყმებს ფლობდნენ თაქთაქიშვილები, მაჩაბლები, ხერხეულიძეები, ფავლენიშვილები, თუმანიშვილები. XVIII საუკუნეში უკვე 2 ხვითი იხსენიება — ზემო ხვითი და ქვემო ხვითი. მოსახლეობა ძირითადად, მიწათმოქმედებას და მებაღეობა-მევენახეობას მისდევდა. სოფელი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ლეკიანობისგან ლიახვის ხეობის დაცვაში. 1921 წლის 21 დეკემბერს ლიახვის ხეობის ქართული სოფლების — ზემო ნიქოზის, ქვემო ნიქოზის, ზემო ხვითის და ქვემო ხვითის მოსახლეობის კრებამ გააპროტესტა მათი დასახლებების შესაძლო შეყვანა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში.

1990-იანი წლებიდან ქვემო ხვითი ქართულ-ოსური კონფლიქტის ზონის და შემდეგ საოკუპაციო ზოლის მიმდებარედ აღმოჩნდა. რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის ომის დროს სოფელი 2008 წლის აგვისტოდან ოქტომბრამდე ოკუპირებული იყო რუსეთის ჯარების მიერ.
### კულტურული მემკვიდრეობა
ქვემო ხვითის განაპირას, სასაფლაოზე დგას ღვთისმშობლის გვიანდელი შუა საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია (1672 წ., შემორჩენილია ასომთავრული წარწერებიც), სოფლის გარეთ — ქვემო ხვითის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია (1794 წ.). ზემო ხვითსა და ქვემო ხვითს შორის შემორჩენილია თუმანიშვილების მიერ აგებული გეგმით მრგვალი კოშკის ერთი სართული.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 927 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შინდისი (გორის მუნიციპალიტეტი)

**შინდისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ფხვენისი, ქვემო ხვითი, ყელქცეული). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 760 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი. შინდისში დგას წმ. გიორგის ეკლესია (1751). სოფლის მახლობლად შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — გვიანდელი შუა საუკუნეების ციხე.

## ისტორია
სოფლის გლეხებმა, რომლებსაც სისტემატურად ატყუებდნენ სოფლის მამასახლისი, მომრიგებელი და შუამავალი, 1905 წლის 13 მარტს დაარბიეს კანცელარიის შენობა. 2008 წლის 11 აგვისტოს სოფელში მოხდა ბრძოლა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებსა და სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთისა და რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებულ ძალებს შორის. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 2667 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*შინდისის კვირაცხოვლის ეკლესია
*შინდისის ნათლისმცემლის ეკლესია
*შინდისის სტეფანწმინდის ეკლესია
*შინდისის ღვთისმშობლის ეკლესია
*შინდისის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
*შინდისის იარაღის საწყობი
*შინდისის ციხე
*შინდისის ბრძოლის მემორიალური შენობები

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წითელუბანი (გორის მუნიციპალიტეტი)

**წითელუბანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი. სოფელი 2007 წლის 6 აგვისტოს მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში მოექცა, მას შემდეგ, რაც სოფლის მიმდებარე ტერიტორია დაბომბეს რუსმა აგრესორებმა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 454 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნორვეგიის ზღვა

thumb|ნორვეგიის ზღვა ჩრდილოევროპის რუკაზე
**ნორვეგიის ზღვა** — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის მოსაზღვრე ზღვა, რომელიც მდებარეობს სკანდინავიის ნახევარკუნძულს, ისლანდიასა და კუნძულ იან-მაიენს შორის.

ფართობი 1,4 მლნ კმ², სიღრმე 3970 მ-მდე (საშუალი სიღრმეები — 1600–1750 მ), მოქცევათა სიმაღლე 3,3 მ-მდე, სიმლაშე — დაახლოებით 35 ‰. 
ნორვეგიის ზღვისთვის დიდი მნიშვნელობა ნორვეგიის თბილ დინებას აქვს, რომელიც თავის მხრივ, გოლფსტრიმის გაგრძელებაა; ამის წყალობით, ზამთრობით ნორვეგიის ზღვა არ იყინება. ნორვეგიის ნაპირებთან ზღვა ღრმა არ არის, ხშირია მეჩეჩები.

განვითარებულია თევზჭერა და ნავთობის მოპოვება. 
მნიშვნელოვანი პორტებია ნორვეგიული ქალაქები: ტრონჰეიმი, ტრომსე და ნარვიკი.

უდიდესი კუნძულებია: სიორეია, სეილანი, არნეია, რინგვასეია, კვალეია, სენია, ვესტეროლენის კუნძულები, ლოფოტენის კუნძულები, დიონა, ვეგა, ფრეია, ჰიტრა და სმიოლა ნორვეგიის ნაპირებთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* LoveToKnow Free Online Encyclopedia
* American Geophysical Union – Norwegian Sea Proposed as Storage Site for Carbon Dioxide 
* Goliat – New oil field off Northern Norway discovered
* NASA: Smoke Over Norwegian Sea 
* Coral reefs in the Norwegian Sea 


კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
ყველაანთუბანი

**ყვალაანთუბანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, ბოშურის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე, გორიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქნოღო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარიუ სახელი **ქნოღო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქნოღო — მთა საქართველოში, შიდა ქართლისა და მცხეთა-მთიანეთის მხარეების ადმინისტრაციულ საზღვარზე, ხარულის ქედზე;
* ქნოღო — ვულკანური მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, გერმუხის ქედზე;
* ქნოღო — სოფელი ერედვის მუნიციპალიტეტში;
* ქნოღოს ციხე — არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა გორის მუნიციპალიტეტის ცხინვალის რეგიონში.
იან-მაიენი

thumb|right|კუნძულ იან-მაიენის რუკა
thumb|right|იან-მაიენის სანაპირო
**იან-მაიენი** () — კუნძული ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორიებში. მდებარეობს ისლანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გრენლადიის ზღვასა და ნორვეგიის ზღვას შორის. ნატოს სამხედრო-საზღვაო ძალების ბაზა.

## ისტორია 
ამ მიგდებულ კუნძულს ნიდერლანდელი ვეშაპმჭერი კაპიტნის სახელი ეწოდა, რომელმაც კუნძული 1614 წელს აღმოაჩინა (უფრო ადრეული პრეტენზიები ჰენრი ჰუდსონს ჰქონდა (1607 წ.); ჟან ფლორიკს (1612 წ.); მომდევნო საუკუნეებში კუნძულზე მხოლოდ ვეშაპებზე მონადირეები თუ ხვდებოდნენ, ისიც იშვიათად. კუნძული ნორვეგიის მმართველობის ქვეშ არის 1929 წლიდან. დიდი ხნის მანძილზე მთვლემარე ვულკანმა ბირენბერგმა, რომელიც ზღვის დონიდან 2277 მეტრზე იმყოფება, 1970 წელს მორიგი  ამოფრქვევა განახორციელა. ეს არის დედამიწაზე ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე აქტიური ვულკანი.

## გეოგრაფია 
**კლიმატი**: პოლარული ზღვაური ხშირი შტორმებითა და მდგრადი ნისლით.

**რელიეფი**: ვულკანური წარმოშობის კუნძული. ნაწილობრივ ყინულით არის დაფარული. სანაპირო ზოლის სიგრძე: 124,1 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე: ბარენბერგი (მეფე ჰოკონ VII-ს მთა) — ზღვის დონიდან 2277,3 მეტრი.

## მოსახლეობა 
ადგილობრივი მოსახლეობა არ არსებობს. კუნძულზე პერიოდულად შორეული ნავიგაციის (Loran-C) სადგურის მომსახურე პერსონალის 0-35 წევრი ცხოვრობს.

**ენა**: ნორვეგიული.

## ლიტერატურა 
* Ledgard, J.M. (2011) *Submergence* Coffee House Press.
* Umbreit, Andreas (2005) *Spitsbergen : Svalbard - Franz Josef Land - Jan Mayen*, 3rd ed., Chalfont St. Peter : Bradt Travel Guides, 

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* www.jan-mayen.no 
* jan.mayen.no

*
კატეგორია:ნორვეგიის კუნძულები
კატეგორია:ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორიები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ქნოღო (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

**ქნოღო**, *გნუღი* — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბელოთის თემში.

## გეოგრაფია
მდებარეობს ქნოღოს მთის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე პატარა ლიახვის ზემოთში. ზღვის დონიდან 2000–2100 მეტრი, ერედვიდან 54 კმ, ცხინვალიდან 61 კმ.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## მოსახლეობა 
1989 წლის აღწერით მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხელთუბანი

**ხელთუბანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბერბუკის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 660 მეტრი, გორიდან 8 კილომეტრი.

## ისტორია
ხელთუბანში რამდენიმე რევოლუციური გამოსვლა მოხდა. 1905 წლის 23 მარტს სოფელში კაზაკებმა დააპატიმრეს 8 გლეხი. მათ არეულობისა და მღელვარების მოთავეობას სდებდნენ ბრალად. პატიმრები გორის სატუსაღოში მოათავსეს. ხელთუბნელი გლეხები დაირაზმნენ პატიმართა გამოსახსნელად. გორის მისასვლელთან მათ დახვდნენ კაზაკები, რომლებმაც გლეხები სცემეს და უკან გააბრუნეს.

1906 წლის იანვარში ხელისუფლებამ სოფელში ჩააყენა საარტილერიო დამსჯელი რაზმი. რაზმმა გადაწვა პროგრესულად მოაზროვნე ადგილობრივი მასწავლებლის, თეზო რაზიკაშვილის, საცხოვრებელი სახლი. თვით რაზიკაშვილი ჯარის ნაწილებს გაექცა და დაიმალა. იმავე სოფელში მათ გადაწვეს ორი სხვა რევოლუციონერის სახლიც.

1906 წლის 28 ივნისს ხელთუბნის ცენტრში სოფლის რევოლუციურად განწყობილმა ჯგუფმა მოაწყო თავადი მიხეილ თუმანიშვილის მკვლელობა. მათი შეპყრობა მთავრობის წარმომადგენლებმა ვერ მოახერხეს. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 3340 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*აგიას საყდარი
*ხელთუბნის პეტრე მოციქულის ეკლესია
*ხელთუბნის სამების ეკლესია
*ხელთუბნის წმინდა გიორგის ეკლესია
*ხელთუბნის ყორღანული ველი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წითელწყარო (გორის მუნიციპალიტეტი)

**წითელწყარო** (ყოფ. ***ნათლისმცემელი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (საყავრის თემი), მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1080 მეტრი, გორიდან 35 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთადეკეულის წმინდა გიორგის ეკლესია
*წითელწყაროს ნათლისმცემლის ეკლესია
*ჭიათის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მალე გაზაფხული მოვა

„**მალე გაზაფხული მოვა**“ — სს „ქართული ფილმის“ 1967 წლის ქართული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი —ოთარ აბესაძე.

## სიუჟეტი
ხანდაზმული გლეხი მინაგო ირემაძე და მისი მეუღლე ოჯახის დაცარიელებას მწვავედ განიცდიან. უფროს შვილს ქალაქელი ქალი შეურთავს, უმცროსი — უმაღლესში სწავლობს. მინაგო გადაწყვეტს შვილები მშობლიურ კერას დაუბრუნოს, ქალაქში ჩააკითხავს და დაცარიელებული სოფლისა და მიტოვებული მშობლების სატკივარს გაუზიარებს. მამის გულისწყრომა საგონებელში ჩააგდებს შვილებს, სოფელში დაბრუნების აუცილებლობას მიხვდებიან, მაგრამ არაფრის შეცვლა არ შეუძლიათ. მათი ცხოვრება მჭიდროდ დაკავშირებია ქალაქს.

## როლებში
*სერგო ზაქარიაძე (მინაგო)
*სესილია თაყაიშვილი (მარიამი)
*თენგიზ არჩვაძე (ბიძინა)
*ნუგზარ მაჭავარიანი (გიო)
*ლია ელიავა (ნატო)
*ქეთევან ჯორჯაძე (ფოთოლა)
*კარლო საკანდელიძე (სავლე)
*დიმიტრი კაპკა (თომა კუზმიჩი)
*იპოლიტე ხვიჩია
*დოდო აბაშიძე
*მიხეილ ვაშაძე
*ვალერიან გვენცაძე
*ელენე ყიფშიძე
*ეკატერინე ვერულეიშვილი
*ლალი მესხი
*ეთერი ბეჟუაშვილი
*მარლენ ეგუტია

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1967 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
მამაკაცი

[thumb|[დავითის ქანდაკება. მიქელანჯელო]]
**მამაკაცი** — მამრობითი სქესის ადამიანი. ტერმინი როგორც წესი, ზრდასრული ასაკის ადამიანზე ითქმის, მაშინ როდესაც ვაჟი მამრობითი სქესის ბავშვზე ან მოზარდზე მიანიშნებს. ტერმინი მამაკაცი ან კაცი ხშირად გამოიყენება ზოგადი მნიშვნელობით. სხვა მამრი ძუძუმწოვრების მსგავსად, მამაკაცების გენომი ჩვეულებრივ X ქრომოსომას იღებს დედისგან, ხოლო Y ქრომოსომას ― მამისგან. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქალი
* ჰერმაფროდიტი

## ლიტერატურა
* Andrew Perchuk, Simon Watney, bell hooks, *The Masculine Masquerade: Masculinity and Representation*, MIT Press 1995
* Pierre Bourdieu, *Masculine Domination*, Paperback Edition, Stanford University Press 2001
* Robert W. Connell, *Masculinities*, Cambridge : Polity Press, 1995
* Warren Farrell, *The Myth of Male Power* Berkley Trade, 1993  
* Michael Kimmel (ed.), Robert W. Connell (ed.), Jeff Hearn (ed.), *Handbook of Studies on Men and Masculinities*, Sage Publications 2004

კატეგორია:მამრობითი სქესი
კატეგორია:მამაკაცები
ფელიქს უფუე-ბუანი

**ფელიქს უფუე-ბუანი** (დ. 18 ოქტომბერი, 1905, იამუსუკრო, კოტ-დ’ივუარი — გ. 7 დეკემბერი, 1993, კოტ-დ’ივუარი) — კოტ-დ’ივუარის პირველი პრეზიდენტი. თავდაპირველად იყო სოფლის მოხელე. მუშაობდა ექიმად, პლანტაციების ადმინისტრატორად და პროფკავშირების ლიდერად, შემდეგ აირჩიეს საფრანგეთის პარლამენტში. 1940-იანი წლებიდან გარდაცვალებამდე დიდ როლს ასრულებდა აფრიკის დეკოლონიზაციის საქმეში და საკუთარი ქვეყნის  პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

## ბიოგრაფია 
ფელიქს უფუე-ბუანი მისი ოფიციალური ბიოგრაფიის თანახმად დაიბადა 1905 წლის 18 ოქტომბერს, იამუსუკროში, ბაულეს ტომის ბელადის ოჯახში, რომლებიც ანიმისტები იყვნენ და დაარქვეს დია უფუე. მისი პირველი სახელი ითარგმნებოდა როგორც "წინასწარმეტყველი", ხოლო გვარი მიიღო მამისაგან ნ'დოლი უფუესაგან. ფელიქსს ჰყავდა ორი უფროსი და და ერთი ძმა. დაწყებითი განათლება მიიღო ქალაქ ბინგევილის სკოლაში, რომელშიც შევიდა 1915 წელს და ამავე წელს მიიღო ქრისტიანობა. 1926 წლის 26 ოქტომბერს დაიწყო ექთნად მუშაობა აბიჯანის საავადმყოფოში.

## კარიერა 
ფელიქს  უფუე-ბუანმა 1944 წელს დააარსა აფრიკის სოფლის მეურნეობის პროფკავშირი, რომლის ბაზაზეც შექმნა კოტ-დ’ივუარის დემოკრატიული პარტია. უფუე-ბუანი არის აფრიკის დემოკრატიული გაერთიანების შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი, რომლის საკოორდინაციო საბჭოს წევრიც იყო შემდგომში. 1945 წელს აირჩიეს საფრანგეთის დამფუძნებელი კრების დეპუტატად, 1959 წლამდე იყო საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატი. 1956-1959 წლებში ეკავა სხვადასხვა თანამდებობები საფრანგეთის მთავრობაში. უფუე-ბუანი კოტ-დ’ივუარის პრემიერ-მინისტრი ოფიციალურად გახდა 1959 წლის 1 მაისს. 1960 წლის 7 აგვისტოს გამოაცხადა სრული დამოუკიდებლობა საფრანგეთისაგან და დაიწყო ახალ კონსტიტუციაზე მუშაობა. აღნიშნული კონსტიტუცია იყო ნაზავი აშშ-ს და საფრანგეთის კონსტიტუციებისა (აღმასრულებელი ხელისუფლება მოაწყო აშშ-ს კონსტიტუციის, ხოლო საკანონმდებლო საფრანგეთის კონსტიტუციის საფუძველზე). 1960 წლის 27 ნოემბერს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. გარდაცვალებამდე, 1993 წლის 7 დეკემბრამდე იყო ქვეყნის პრეზიდენტი. იუნესკომ დააწესა მისი სახელობის მშვიდობის პრიზი (1989), რომლის პირველი ნომინანტებიც გახდნენ  სამხრეთ აფრიკის პრეზიდენტები  ნელსონ მანდელა და ფრედერიკ დე კლერკი.

## ოჯახი 
1930 წელს დაქორწინდა კედი რასინ კოიზე, რომელიც იყო მდიდარი მუსლიმანი სენეგალელის შვილი. მათ შეეძინათ 5 შვილი. ფელიქსის პირველი მეუღლე გარდაიცვალა 1952 წელს. 1962 წელს კი დაქორწინდა ახალგაზრდა მარია-ტერეზა უფუე-ბუანზე, რომელთანაც შეეძინა 2 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფელიქს უფუე-ბუანი

კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის პრეზიდენტები
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
შამსი (იეზიდიზმი)

**შამსი** (,  შამს – მზე) - ეზიდური მითოლოგიის მზის ღვთაება, ეზიდების არქანგელოზი, მზის (შუქისა და სიმშვიდის) მომტანი წმინდანი. ბევრ რიტუალსა და დღესასწაულებისთვის სპეციალურად განკუთვნილ ლოცვებში ხშირად ჟღერს სიტყვა "შამს" ან "შამსანი". სწორედ ამ შეცდომის გამო სსრკ–ის დროს ბევრ ენციკლოპედიასა და გამოცემაში ეზიდიზმი **მზისთაყვანისმცემლობად** იყო მოხსენიებული.

კატეგორია:ეზიდიზმი
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
სინკრეტიზმი

ტერმინი **სინკრეტიზმი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სინკრეტიზმი (ხელოვნება)
*რელიგიური სინკრეტიზმი
შპიცბერგენი

**შპიცბერგენი** იგივე **სვალბარდი** (, , ) — ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში მდებარე ფართო პოლარული არქიპელაგი ჩრდილოეთის განედის 76° 26' და 80° 50' და გრინვიჩიდან აღმოსავლეთის გრძედს შორის 10° და 32°. წარმოადგენს ნორვეგიის სამეფოს ზღვისიქითა ტერიტორიას და ყველაზე ჩრდილოეთ მხარეს. ადმინისტრაციული ცენტრი — ლონგირი. არქიპელაგი და მიმდებარე წყლები დემილიტარიზებული ზონაა.

შპიცბერგენი ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ტერიტორიაა, სადაც მუდმივი მოსახლეობა ცხოვრობს, რაც 2012 წლის მონაცემებით 2642 ადამიანს შეადგენდა, რომლებიც ქვეყნის ორ ქალაქში არიან გადანაწილებული: ლონგირსა (~2000) და ბარენცბურგში (~500), სხვა დასახლებულ პუნქტებში მუდმივი მოსახლეობა ან არ არის, ან რამდენიმე ადამიანითაა წარმოდგენილი.

ეთნიკური შემადგენლობის მხრივ შპიცპერგენი არაერთეროვანია, ლონგირში ძირითადად ნორვეგიელები (ქვეყნის მოსახლეობის 72 %) და მცირე ოდენობით შვედები, დანიელები, გერმანელები და ტაილანდელები, ხოლო ბარენცბურგში რუსები და რუსულენოვანი უკრაინელები და პოლონელები ცხოვრობენ (საერთო რაოდენობით 449 ადამიანი, ქვეყნის მოსახლეობის 17 %).

## გეოგრაფია 
thumb|300პქ|შპიცბერგენის რუკა
სვალბარდი 1920 წლის ხელშეკრულების თანახმად მოიცავს ყველა იმ კუნძულს, რაც მოქცეულია ჩრდილოეთის განედის 74° და 81° შორის და გრინვიჩიდან აღმოსავლეთის გრძედს 10° და 32° შორის. ეს ტერიტორია 93-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთა საერთო ფართობი 61 723 კმ²-ია.

ყველაზე მსხვილი კუნძულები:
* დასავლეთი შპიცბერგენი — 37 673 კმ²
* ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა (ნორდაუსტლანდეტი) — 14 443 კმ²
* ეჯი (ეჯეია) — 5074 კმ²
* ბარენცის კუნძული (ბარენცეია) — 1288 კმ²
* თეთრი კუნძული (კვიტეია) — 682 კმ²
* პრინც კარლის მიწა — 615 კმ²
* კონგსეია — 191 კმ²
* დათვის კუნძული (ბიერნეია) — 178 კმ²
* სვენსკეია — 137 კმ²
* ვილჰელმეია — 120 კმ²
* ყველა სხვა — 621 კმ²

## სურათები

ფაილი:Adventtoppen Hiorthfjellet from SE side of Adventfjorden Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|მთები Adventtoppen და Hjorthfjellet ფიორდ Adventfjorden-ში, ლონგირის ჩრდილოეთით
ფაილი:Polar bear warning sign at north eastern perimeter of Longyearbyen Svalbard on May 23 2025.jpg|პოლარული დათვის გამაფრთხილებელი ნიშანი ლონგირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ საზღვარზე
ფაილი:UNIS The university centre in Svalbard from S in distance Adventtoppen Hiorthfjellet May 23 2025.jpg|შპიცბერგენის უნივერსიტეტის ცენტრი (UNIS)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sysselmannen.no  – website of the Governor of Svalbard
* Svalbard Tourism  – website of the official tourist board
* TopoSvalbard – Interactive Svalbard map by the Norwegian Polar Institute

## სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიის ზღვისიქითა ტერიტორიები
*
რელიგიური სინკრეტიზმი

**სინკრეტიზმი** () — რელიგიის ფორმა, რომელშიც გაერთიანებულია სხვადასხვა რელიგიათა ელემენტები. ხშირად ხდება თეოლოგიისა და მითოლოგიის შერევა. 

## ლიტერატურა 
* Cotter, John (1990). *The New Age and Syncretism, in the World and in the Church*. Long Prairie, Minn.: Neumann Press. 38 p. *N.B*.: The approach to the issue is from a conservative Roman Catholic position. ISBN 0-911845-20-8
 

კატეგორია:სინკრეტიზმი
კატეგორია:რელიგია
ფერბენქსი

**ფერბენქსი** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს ალასკის ცენტრალურ ნაწილში. სიდიდით მეორე ქალაქი ალასკაზე ანკორიჯის შემდეგ. 2010 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა 31 535 კაცს შეადგენდა. ქალაქში მდებარეობს ალასკა ფერბენკსის უნივერსიტეტი, რომელიც უძველესია ალასკაზე. 

ფერბენქსი დაარსდა XX საუკუნის დასაწყისში ალასკის ოქროს ციებ-ცხელებასთან დაკავშირებით და სახელი ეწოდა რესპუბლიკელი სენატორის ინდიანადან და შემდგომში აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტის ჩარლზ ფერბენკსის პატივსაცემად.

## დაძმობილებული ქალაქები
* ერდენეტი, ორხონის აიმაკი, მონღოლეთი
* ფენანო, მოდენა, ემილია-რომანია, იტალია
* მუ-ი-რანა, ნორვეგია
* მონბეცუ, ჰოკაიდო, იაპონია
* ტაინანი, ტაივანი
* რიჩლენდი, ვაშინგტონი, აშშ
* იელოუნაიფი, ჩრდილო-დასავლეთი ტერიტორიები, კანადა

## ინტერნეტ-რესურსები
* ქალაქ ფერბენქსის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ალასკა
ყელქცეული

**ყელქცეული** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შინდისის თემი), მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 770 მეტრი, გორიდან 26 კილომეტრი.

## ისტორია
1905 წელს ყელქცეულში, ყოფილი კანცელარიის ეზოში გაიმართა გლეხების კრება. ისინი მოითხოვდნენ პოლიტიკური პატიმრების გათავისუფლებას, სამხედრო წესების გაუქმებას, რუსეთის ყველა გუბერნიის სოფლებიდან ჯარების გაყვანას და მშომელი გლეხებისათვის მიწების გადაცემას. 11 კაცისაგან შემდგარმა დელეგაციამ ეს მოთხოვნები გორის მაზრის უფროსს წარუდგინა. გლეხები მკაცრად დასაჯეს. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 633 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები 
სოფელ ყელქცეულში დაიბადა ქართველი მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე ოთარ ჩხეიძე.

## იხილეთ აგრეთვე
*ყელქცეულის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნორვეგიის ეროვნული თეატრი

thumb|300px|თეატრის შენობა
**ნორვეგიის ეროვნული თეატრი** () — ოსლოში მდებარე ნორვეგიის ერთ-ერთი უდიდესი და ყველაზე ცნობილი დრამატული ხელოვნების წარმოდგენის ადგილი.

## ისტორია 
თეატრმა პირველი წარმოდგენა მაყურებელს 1899 წლის სეტქემბერში შესთავაზა,. თუმცა, დასაბამი ჯერ კიდევ ქრისტიანიას თეატრიდან აქვს, რომელიც 1829 წელს დაარსდა. იმხანად სამი ოფიციალური ღია წარმოდგენა იმართებოდა სექტემბრის დამდეგს: ლუდვიგ ჰოლბერგის რჩეული პიესები, ჰენრიკ იბსენის „ხალხის მტერი“ და მესამე დღეს სიგურდ იორსალფარის ბიორნსტერნ ბიორნსონი. 

თეატრი თავდაპირველად დაფუძნდა როგორც კერძო ინსტიტუცია და 1929 წლამდე, სანამ ნორვეგიის მთავრობა დაიწყებდა ცოტაოდენი დახმარების გაწევას, რამდენიმეჯერ სერიოზული ფინანსური სიძნელეების პირისპირ აღმოჩნდა. თეატრს არაერთი გამოჩენილი ნორვეგიელი სდგომია სათავეში, მაგრამ, 1911 წელს ვილჰელმ კრაგის გამოჩენამ, ეროვნული თეატრის „ოქროს ხანას“ მისცა დასაბამი.

თეატრს ხშირად იბსენის ნამუშევრების ბინადაც მიიჩნევენ, რადგან მისი პიესების უდიდესი ნაწილი აქვეა დადგმული. აღსანიშნავია აგრეთვე ბავშვების უსაყვარლესი პიესა „გამგზავრება საშობაო ვარსკვლავთან“, რომელიც თეატრის ფინანსურმა დირექტორმა სვერ ბრანდტმა 1924 წელს დადგა პირველად.

თეატრს ოთხი დიდი დარბაზი აქვს: მთავარი დარბაზი „Hovedscenen“, ამფითეატრი „Amfiscenen“, ფერწერული ტილოების დარბაზი „Malingsalen“ და ტორშოვის თეატრი „Torshovteatret“ ოსლოს ტორშოვის უბანში.

მიმდინარე დირექტორია ჰანე ტიომტა (2009-დღმდე). თეატრის მთავარი შენობა განთავსებულია სამეფო სასახლესა და პარლამენტის შენობას შორის. დიზაინერი ჰენრიკ ბული.

## ლიტერატურა
* Martin Kolberg: Nationaltheatret i Oslo. - In: Manfred Brauneck / Gérard Schneilin (Hrsg.), *Theaterlexikon. Begriffe und Epochen, Bühnen und Ensembles*. Rowohlts Enzyklopädie, Reinbek bei Hamburg 1992 (3., vollständig überarbeitete und erweiterte Neuausgabe) ISBN 3-499-55465-8. 
* Lise Lyche: *Norges teaterhistorie*. Tell, Asker 1991, ISBN 82-7522-006-8.
* Nils Johan Ringdal: *Nationaltheatrets historie 1899–1999*. Gyldendal, Oslo 2000, ISBN 82-05-26482-1.

## რესურსები ინტერნეტში
*   

## სქოლიო
კატეგორია:ნორვეგიის თეატრები
კატეგორია:ეროვნული თეატრები
კატეგორია:ოსლო
ოვისტები

**ოვისტები** (ლათ. ovum — კვერცხი) — XVII-XVIII საუკუნეების ბიოლოგები, რომელთაც მიაჩნდათ, რომ მდედრობით სასქესო უჯრედში — კვერცხში — წინასწარაა ჩასახული მიკროსკოპული ზრდასრული ორგანიზმი (შეადარეთ ანიმალკულისტები). ორგანიზმის განვითარება ოვისტებს დაჰყავდათ უბრალო ზრდის პროცესამდე (პრეფორმიზმი). ოვისტებს ეკუთვნოდნენ მარჩელო მალპიგი, შარლ ბონე, ი. გალერი და სხვები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მოძველებული მეცნიერული თეორიები
კატეგორია:ბიოლოგიის ისტორია
აისბერგი

[მინი|აისბერგი ქეიფ იორქთან, [გრენლანდია]]
მინი
**აისბერგი** (, , , სკანდინავიური წარმოშობის სიტყვა — ყინულის მთა) — ხმელეთიდან ჩამოცურებული, მყინვარს მოწყვეტილი ყინულის დიდი მთა, რომელიც ან ოკეანეში ან ზღვასა და მყინვარისპირა ტბაში ტივტივებს, ან თავთხელზეა დარჩენილი.

დიდი აისბერგები ჩნდება ანტარქტიკისა და არქტიკის კუნძულების ნაპირებთან. ზღვის დინებებს აისბერგები შორს, ზოგჯერ ჩრდილოეთი განედის 40-50°-მდე მიაქვს, სამხრეთით კი სამხრეთი განედის 45-60°-მდე, ზოგჯერ 26°-მდე. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში აისბერგების სიმაღლე საშუალოდ 70, ზოგჯერ კი 100 მ-დეა. სამხრეთი ნახევარსფეროში საშუალო სიმაღლე 100, მაქსიმალური — 300—500 მ-მდეა. აისბერგების სიგრძე-სიგანე 100 კმ-საც აღწევს. ანტარქტიკული აისბერგი ბრტყელი და მაგიდისებრი ფორმისაა. აისბერგის მთელი მოცულობის 83-90% წყალქვეშაა. ოკეანის თბილ წყალში აისბერგი თანდათან დნება და ქრება.

2000 წელს როსის მყინვარს 10 000 კმ²-ზე მსხვილი ზომის აისბერგი მოსყდა; 2005 წელს მისი ნატეხი სიგრძეში 115 კილომეტრი, ხოლო ფართობით 2500 კმ²-ს აღემატებოდა და მსოფლიოში ყველაზე მსხვილ აისბერგად რჩებოდა, რომელზეც კი დაკვირვება უწარმოებიათ.

თუკი აისბერგი ლურჯი ფერისაა, ე. ი. მისი ასაკი 1000 წელზე მეტია.

აისბერგები გემების მიმოსვლას უდიდეს საფრთხეს უქმნიან. აისბერგთან შეჯახების შედეგად გემის დაღუპვის ყველაზე ცნობილი ფაქტი ტიტანიკის დაღუპვაა 1912 წელს. ახლა გემებზე საგანგებო ხელსაწყოებით წინასწარ განსაზღვრავენ აისბერგის ადგილმდებარეობას.

აისბერგებში მტკნარი წყლის დიდი რაოდენობაა, ამიტომაც, ჩვენს დროში ხშირია გვალვიან რაიონებში აისბერგების ბუქსურით გადატანა.

ფაილი:Iceberg Antarctica edit1.jpg
ფაილი:Glaciers and Icebergs at Cape York.jpg
ფაილი:Sunset iceberg 2.jpg
ფაილი:Carlb-newfoundland-iceberg-2002.jpg
ფაილი:Iceberg B15-D in January, 2001.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* Iceberg Finder Service for east coast of Canada
* Icebergs of The Arctic and Antarctic 

## ლიტერატურა 
* Геологический словарь, т1, А-Л., М. 1955.


კატეგორია:ოკეანოლოგია
კატეგორია:ყინული ტრანსპორტირებაში
ვიგელანდის სკულპტურათა პარკი

**ვიგელანდის სკულპტურათა პარკი**  ნორვეგიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პარკი, რომელიც 1907-1942 წლებში სკულპტორმა გუსტავ ვიგერლანდმა შექმნა ოსლოში, თუმცა, პარკის გახსნას ვერ მოესწრო. პარკი 30 ჰექტარზეა გაშლილი და ვიგერლნადის 227 სკულპტურას მოიცავს, რომლებიც, მეტწილად, კაცობრიობის ბედ-იღბლის თემებზეა შექმნილი.

პარკის მთავარი თემა "ადამიანის მდგომარეობაა". ქანდაკებების დიდი ნაწილი ადამიანებს გამოხატავს სხვადასხვა მოქმედების დროს, მაგ: სირბილი, ვარჯიში, ცეკვა და ა.შ.

## მთავარი კარიბჭე 
thumb|left|წინა კარიბჭე
რკინისა და გრანიტისგან გამოჭედილი ჭიშკარი პარკის უმთავრესი შესასვლელია. კარიბჭე ხუთი ჭიშკრისგან შედგება, აქედან ორი მცირე ზომისა ფეხით მოსიარულეთათვის, ორი მოზრდილი კარი  სპილენძით არის გაფორმებული და საკონტროლო-გამშვები პუნქტის ფუნცია აქვს და ორივე ფლუგერებითაა მორთული. მთავარი კარიბჭე ნორვეგიის ბანკის დაფინანსებით 1926 წელს დააყენეს.

## ხიდი 
პარკის ქანდაკებებიდან 58 ხიდის გასწვრივ არის განლაგებული. ხიდი 100 მეტრია სიგრძით და 15 მეტრი სიგანით და შადრევნიდან მთავარ კარიბჭემდე მიდის. ყველა სკულპტურა ბრინჯაოთია მოპირკეთებული და პარკის ძირითადფ ჩანაფიქრს: "ადამიანის ტემპერამენტს" შეესაბამება. მნახველს აქ შეუძლია სახელგანთქმული ქანდაკი Sinnataggen და "გაბრაზებული ბიჭუნა" ნახოს. 1940 წელს ხიდი პირველი ნაწილი იყო პარკისა, რომელიც დამთვალიერებლებისთვის გაიხსნა. 

## საბავშვო მოედანი 
ხიდის ბოლოს საბავშვო მოედანია - რვა ბრინჯაოს ქანდაკება, რომლებიც ბავშვებს გამოსახავს  თამაშის დროს.

## შადრევანი 
თავდაპირველი პროექტის მიხედვით, ბრინჯაოში ჩამოსხმული სამოცი ბრინჯაოსივე რელიეფით მოკაზმული შადრევანი პარლამენტის შენობის წინ უნდა მდგარიყო. შადრევნის ნაგებობაზე ჩონჩხები და ბავშვებია გამოსახული, რაც სიკვდილის შემდეგ ახალი სიცოცხლის ჩასახვას უსვამს ხაზს.

## პლატო მონოლითი 
პლატო მონოლითი - ქვის პლატფორმაა, რომელიც  საფეხურებიოთ არის გარშემორტყმული და პარკის ცენტრალური ფიგურის აზრს ატარებს. მონოლითი "ცხოვრების მორევს"  გამოხატავს. მონოლითზე ასასვლელი 8 ჭიშკრით არის, რომლებიც რკინითაა კვეთილი. კარები 1933 და 1937 წლებში დააპროექტეს, ხოლო 1943 წელს, ვიგელანდის გარდაცვალებიდან მოკლე ხანში, დაამონტაჟეს.

## ცხოვრების ბორბალი 
პარკის 850 მეტრი გრძივი კორდინატების დასარულ 1930 წელს ამოკვეთილი მზის საათია აღმართული და ბოლოს "ცხოვრების ბორბალი", რომელიც ხელით არის გაკეთებული 1933-34 წლებში. ბორბალი გვირგვინს გვახსენებს, რომელიც თავიანთ ჰარმონიაში უსასრულოდ ბედნიერ ოთხ ადამიანს და ბავშვს გამოსახავს. მარადიულობის ეს სიმბოლო პარკის ძირითად იდეას ესიტყვება: "ადამიანის მოგზაურობა აკვნიდან დაკრძალვამდე".  
thumb|ზედხედი

კატეგორია:ნორვეგიის პარკები
კატეგორია:ოსლო
რვაფეხა (ბონდიანა)

**რვაფეხა** () — მეცამეტე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ და რიგით მეექვსე ფილმი ამ სერიალიდან, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო როჯერ მურმა. გამოვიდა 1983 წელს.

ფილმის სახელწოდება მომდინარეობს იენ ფლემინგის მოთხრობიდან „რვაფეხა“. ამასთან, ფილმის სიუჟეტი ორიგინალურია და ისტორია მოთხრობილია ბონდის მთავარი ქალის, რვაფეხას მიერ. ფილმში ბონდი იკვლევს რუსეთიდან ძვირფასეულობებისა და რელიკვიების გატაცების საქმეს. ამ გამოძიებისას, იგი ავღანელ პრინცის, კამალ ხანს და მის პარტნიორ რვაფეხას მიაკვლევს. აღმოჩნდება, რომ მზად არის ევროპის სრული განიარაღების გეგმა.

**რვაფეხა** გამოვიდა იმავე წელს, რაც არაოფიციალური სერია *აღარასოდეს თქვა არასოდეს*.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
*

კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1983 წლის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
ოვოსკოპი

**ოვოსკოპი**  (ლათ. ovum - კვერცხი  და  skopeo - ვუყურებ, ვათვალიერებ), ხელსაწყო, რომელსაც იყენებენ კვერცხის ხარისხის დასადგენად და ინკუბაციის პროცესში კვერცხში ჩანასახის განვითარების კონტროლისათვის. ოვოსკოპი კვერცხის ფორმის ბუდეა, რომლის შიგნით მოთავსებულია სინათლის წყარო - ელექტრონათურა. ოპერატორს კვერცხი მიაქვს ოვოსკოპის ნახვრეტთან, ხოლო სინათლის ნაკადი მას გაჭვირავს და უზრუნველყოფს კვერცხის ხარისხიან დათვალიერებას.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 503, თბ., 1984

კატეგორია:მეფრინველეობა
ოდიშის ვაკე

**ოდიშის ვაკე**, **ოდიშის პლატო** — ნახევრად ვაკე, სამეგრელოს შუა ნაწილი ეგრისის ქედის ძირიდან კოლხეთის დაბლობის ჩრდილოეთ კიდემდე. სამხრეთიდან შემოზღუდულია ურთა-ბიისა და უნაგირის სერების შემადგენელი, ნაწილობრივ კირქვული, ბრაქიანტიკლინური, გორაკ-ბორცვებით. სიმაღლე 150-450 მ. დანაწევრებულია მდინარეთა ხშირი ქსელით. დაუნაწევრებელი უბნები ცოტაა და დაკავშირებულია წყალგამყოფებთან და ხეობათა ფართო მონაკვეთებთან. ჰავა ნესტიანი სუბტროპიკულია. ვაკეზე ჭარბობს კულტურული ლანდშაფტი. არის ფოთლოვანი ტყე-ბუჩქნარი.

მოიცავს კოლხეთის დაბლობის ლანდშაფტური ოლქის ცენტრალურ, ყველაზე დაბალ ნაწილს, რომელიც თავისი დასავლეთი გვერდით შავ ზღვაზეა მიკრული. იგი ხასიათდება მეოთხეული ასაკისა და თანამედროვე მდინარეული ტრიურ-ჭაობური, სანაპირო-ზღვიური ნალექებით აგებული ბრტყელი ზედაპირის მქონე რელიეფით, ნესტიანი სუბტროპიკული ჰავით, მჭიდრო ჰიდროგრაფიული ქსელით, ჭარბტენიანი ნიადაგებით, მეზოფილური და ჰიდროფილური მცენარეულობის განვითარებით. ზედაპირი, განსაკუთრებით მის ზღვისპირა ნაწილში გამოირჩევა ინტენსიური დაჭაობებით.

აბსოლუტური ნიშნულები 20-22 მ-ს არ აღემატება. იგი დაქსელილია ტრანზიტული (ენგური, ხობი, რიონი, ტეხური, აბაშა) და ადგილობრივი (თიქორი, ჭურია, ცია, ცივი, ფიჩორი და სხვა) მდინარეების კალაპოტებით. ნაშალი მასალის ჭარბი აკუმულაციის შედეგად ამ მდინარეთა კალაპოტები ზოგ ადგილზე შედარებით მაღლაა აწეული მათთან მიმდებარე ჭალების ზედაპირიდან. ვაკე-დაბლობის დასავლეთ ნაწილში და მდინარე რიონის მარჯვენა მხარის გასწვრივ ზოგიერთი მდინარის კალაპოტი (ჯუმი, ხობი, ცია, ცივი, ტეხური, აბაშა, ფიჩორი და სხვა) სხვადასხვა ინტენსივობით არის დაკლაკნილი და მეანდრების განვითარებით გამოირჩევა.

არის ტბები. ზოგიერთი მათგანის ქვაბული ზღვის ყოფილ უბეს წარმოადგენს და მცირე სიღრმეებით გამოირჩევა (პალიასტომი, ფართო წყალი, მალთაყვა, ხარკალუ), ზოგი კი მდინარეთა მიერ მიტოვებული მეანდრებშია ჩამდგარი. ასეთ ტბებს ადგილობრივი მოსახლეობა „ნარიონალებს“ უწოდებს.

მცენარეულობა რამდენიმე ტიპად იყოფა. ზღვის სანაპირო ხაზის გასწვრივ გაჭიმული ქვიშიანი დიუნების შედარებით მშრალ, კარგად, გამთბარ და დამლაშებულ ზედაპირზე, სადაც ძირითად მდელოს კორდიან-ქვიშიანი ნიადაგებია განვითარებული, გვხვდება მეტად თავისებური, გლორისტული შემადგენლობით კოლხეთის დაბლობის სხვა მცენარეულობისაგან მკვეთრად განსხვავებული დაჯგუფებები. ისი წარმოდგენილნი არიან ლიტოტალური ფსამოფიტების (რძიანა, ლურჯი ნარი და სხვა), ბოლქვიანების (ზღვის შროშანი და სხვა), კოლხური ისლის, იმერული მაწაქის, გლერტას, მრავალწლიანი ქსეროფიტული ბუჩქნარების (მაყვალი, კუნელი, ქაცვი) მცენარეული დაჯგუფებებით. ადამიანის სამეურნეო ზემოქმედების შედეგად ამ დაჯგუფებების ბუნებრივი სტრუქტურა დიუნების ზოლის მნიშვნელოვან ნაწილზე ძლიერ დეგრადირებულია და ალაგ-ალაგ ხელოვნური ტყეებით არის შეცვლილი.

## ლიტერატურა
* სამეგრელო – მურმან არდია, ჭიჭიკო ჯანელიძე, თბილისი – ზუგდიდი, 1999 წ.

კატეგორია:საქართველოს ვაკეები
ჰარალდ III

მინი|ჰარალდ III
**ჰარალდ III სიგურდოსონი** იგივე **ჰარალდ მკაცრი** (, დ. 1015 — გ. 25 სექტემბერი, 1066) — ნორვეგიის მეფე. დაიღუპა ინგლისის ტახტისთვის ბრძოლაში.

ჰარალდის დაღუპვით დასრულდა სკანდინავიელ დამპყრობთა სამსაუკუნოვანი შეიარღებული ექსპანსია ბრიტანეთზე; ამით დასრულდა ვიკინგთა ეპოქაც.

## რესურსები ინტერნეტში
* Правление Ярослава I. Война с Византией. // «Всемирная история»
* Все монархи мира 

კატეგორია:ნორვეგიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1015
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1066
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
სპეცრაზმი (ტელესერიალი)

**სპეცრაზმი** () — ამერიკული ტელესერიალი, რომლის პრემიერა 2000 წელს შედგა, ტელეარხ CBS-ზე. 

## სიუჟეტი 
სერიალი ეხება სპეცრაზმის "დელტა"–ს დავალებებს. სერიალში მოქმედება ხდება "ფორტ გრიფიტში". სპეცრაზმის წევრები არიან:  ჯონას ბლეინი,  ბობ ბრაუნი,  მაკ გრეგჰარტი. მათი უფროსი კი არის ტომ რაიანი. ყოველ სერიაში ჯონასი ბობი და მაკი საზღვარგარეთ მიდიან, რადგან დაიცვან ამერიკის შეერთებული შტატების უსაფრთხოება. სერიალი არ განეკუთვნება ე.წ. soup opera–ს. სერიალს აქვს მეორე მხარე. ყველა ზემოთ ჩამოთვლილ სპეცრაზმელს ჰყავს ცოლი. სერიალში არის აღწერილი მათი ცოლების ცხოვრება. ამან გაზარდა სერიალის რეიტინგი, რადგან იგი იზიდავს როგორც მამაკაცების ასევე ქალბატონების ყურადღებას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით