open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
არჩილ მეფის მარტვილობა

**არჩილ მეფის მარტვილობა** — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელიც არჩილის მოწამეობრივ აღსასრულ მოგვითხრობს. ეს არის მოკლე ნაწარმოები, რომელიც „ქართლის ცხოვრების“ პირველ რედაქტორს შეუტანია ისტორიკოს ჯუანშერის თხზულებაში იქ, სადაც ლაპარაკია არჩილის შესახებ, და თან დაუმატებია: „წიგნი ესე იპოვა ესრეთ სულ მცირედ აღწერილი, რომელ ჟამთა შლილობითა ჯერისაებრ ვერვის აუწერიაო“.

თხზულების ავტორი არის XI საუკუნის ისტორიკოსი ლეონტი მროველი. ამ თხზულების დაწერისას მას ხელთ ჰქონდა უმთავრესად ჯუანშერის ნაშრომი. თხზულება შინაარსით მწირია, ჩანს, მეტი ცნობები ამ ეპოქიდან არც ლეონტის დროს არსებობდა, თორემ თუ ის არა, ჯუანშერი მაინც შეიტანდა თავის ისტორიაში. ლეონტის ეს შრომა შემდეგ უცნობ ჰაგიოგრაფს გაუვრცია. ამ გადამეტაფრასებულ რედაქციას ეწოდება „შესხმაჲ და წამებაჲ წმიდისა და დიდებულისა მოწამისა არჩილისა მეფისა“. შესხმა იწყება ვრცელი შესავლით, რომელიც შედგენილია ჩვეულებრივი აგიოგრაფიული შაბლონით. ავტორი არჩილის ისტორიას წყვეტს ფეოდალური ხანის აზროვნებისათვის დამახასიათებელი შენიშვნით მისი მოწამეობრივი ღვაწლის შესახებ: „არა სადა სმენილ არს თჳთმპყრობელთა მეფეთა მოწამეობაჲ, სხვაჲ არს სისხლი მეფისაჲ და სხუაჲ მთავრისაჲ და სხუაჲ მონისაო“. პირველი ნაწილი არჩილის ისტორიისა შედგენილია დავით და კონსტანტინეს ცხოვრების მიხედვით. აქ თითქმის სიტყვა-სიტყვით გამეორებულია მურვან ყრუს საქართველოში მოსვლის შესახებ ყველაფერი ის, რაც დავით და კონსტანტინეს ცხოვრებაშია მოთხრობილი. მურვან ყრუ აქაც მაჰმადის დისწულადაა გამოყვანილი, როგორც დავით და კონსტანტინეს ცხოვრებაში. ამის შემდეგ მოყვანილია, თითქმის უცვლელად, ლეონტი მროველის მიერ აღწერილი არჩილის ცხოვრება. ისტორია მთავრდება მოკლე დარიგებით: ვნატრიდეთ გვირგვინოსანი მეფის ღვაწლს და ვბაძავდეთ მას. ასეთია ამ თხზულების შედგენილობა. მისი ავტორი უცნობია. ის მხოლოდ შენიშნავს: „ვიკადრე მეცა უნდომან და გლახაკმან ამან აღწერად მისთჳს ძალისაებრ ჩემისაო“. თხზულების დაწერის თარიღად ვარაუდობენ XII საუკუნეს, უფრო მის მეორე ნახევარს. ჰაგიოგრაფს იმ დროის საქართველოს სურათი გადააქვს არჩილის მეფობაში, როდესაც ამბობს: „ეპყრა მას საზღუარნი ყოვლისა საქართველოჲსანი ანაკოფსით ვიდრე დარუბანდამდეო“. ნაწარმოების ლიტერატურული ენა არის უბრალო და მარტივი, ყოველ შემთხვევაში, აქ ჩვენ ვხედავთ პეტრიწონული სკოლის ხელოვნურ სქოლასტიკურ ნორმებს, რომელთაც დიდი ადგილი ეკავათ განსაკუთრებით მეტაფრასულ ჰაგიოგრაფიაში.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
აბიბოს ნეკრესელის მარტვილობა

**აბიბოს ნეკრესელის მარტვილობა (მოქალაქობაჲ და წამებაჲ წმიდისა აბიბოს ნეკრესელ ეპისკოპოსისაჲ)** — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელიც მოგვითხრობს ცამეტ ასურელ მამათაგან, ერთ-ერთის, აბიბოს ნეკრესელის ღვაწლსა და მოწამეობრივ აღსასრულზე.

ჩვენამდე შემონახულია აბიბოსის შედარებით მოკლე „მარტვილობა“, რომელსაც მეტაფრასტის ხელში გაუვლია. მეტაფრასტს მარტვილობის თავდაპირველი, კიმენური რედაქცია, ალაგ-ალაგ შეუმოკლებია, ზოგი რამ დაუმატებია მისთვის. მაგალითად, მას დაუმატებია დედნისთვის შესავალი, ეპილოგი, შუაში ჩაურთავს მსჯელობა იმის შესახებ, რომ ცეცხლი არ არის ღმერთი. მეტაფრასული რედაქციის ავტორი პირდაპირ აღნიშნავს მარტვილობის კიმენური, ძველი რედაქციის არსებობას, როდესაც ამბობს: აბიბოსმა ბევრი რამ გააკეთა „ვითარცა წერილ არს წიგნსა მას წამებისა მისისასაო“.

ეს თავდაპირველი კიმენური რედაქცია, რომელიც არ შემონახულა, მისი სათაურის მიხედვით არის „თქუმული არსენი დიდისა, ქართლისა კათალიკოზისა“. არსენის მარტვილოლოგიურ ნაშრომში აღწერილი ყოფილა, იმდროინდელი ქართულ-ირანულ-ბიზანტიური პოლიტიკური ურთიერთობის ფონზე, აბიბოსის საქმიანობა. მეტაფრასტს, სამწუხაროდ, ყველაფერი არ შეუტანია თავის ნაწარმოებში. ის შენიშნავს: „ამას რა გითხრობ თქუენ ნეტარისა ეპისკოპოსისა აბიბოსისა[თჳს], არა თუ ყოველთა საქმეთა და შრომათა და ღუაწლთა მისთა გაუწყებ თქუენ: ანუ ვითარ იგი დალეწნა კერპნი და უღმრთოთა მათ არწმუნა ქრისტე და ნათელსცა მათ, ანუ ვითარ დედაკაცსა მას უწინაჲსწარმეტყუელა შემდგომად მისა მოსვლაჲ ბერძენთაჲ და დაპყრობაჲ ქუეყანისა ამის ჩუენისაჲ, რომელიცა იგი იქმნა მსწრაფლ: მისსავე დედაკაცისაზე მოვიდეს ბერძენნი და განასხნეს უსჯულონი იგი სპარსნი, მიერითგან ერისთავნი იქმნნეს მპყრობელ ქართლისა, და სხუანი მრავალნი, ვითარცა წერილ არს წიგნსა მას წამებისა მისისასა“. მეტაფრასტის წყალობით მეცნიერებას დაკარგვია ძვირფასი ცნობები უძველესი ისტორიიდან.

კორნელი კეკელიძის მოსაზრებით, ამ თხზულების დაწერისას არსენს ხელთ ექნებოდა წყაროები, რომელთა ნაწილი მაინც, სავარაუდოდ, აღმოცენებულნი იყვნენ სამონასტრო ზეპირსიტყვიერებისა და ტრადიციათა ნიადაგზე; ისინი გატარებულნი ჩანან იმ ბრძოლის ქარცეცხლში, რომელიც VII-IX საუკუნეების მანძილზე მიმდინარეობდა საქართველოში ქალკედონისტთა და ანიტიქალკედონისტთა შორის. მკვლევარისვე აზრით, ამ წყაროებში ჭეშმარიტება ტენდენციურადაა წარყვნილი გამარჯვებული დიოფიზიტობის მიერ, თუმცა მას შემოუნახავს ისტორიულად სწორი ცნობების ელემენტებიც.

ვარაუდობენ, რომ ის მეტაფრასტი, რომელმაც არსენის შრომა გადააკეთა, უნდა იყოს ნეკრესის კათედრის ერთ-ერთი ეპისკოპოსი, რაც მისი შემდეგი სიტყვებიდან ჩანს: „ჩემი არს მოწამე ესე და არა სხჳსაჲ, ჩემისა ამისაგან საყდრისა ნაყოფი მშუენიერი, მხიარულებისა ჩემდა მომღებელი“. თავისი მეტაფრასტული შრომის დაწერისას მას გამოუყენებია, სხვათა შორის, ქართული თარგმანი გიორგი ამარტოლის „ხრონოგრაფისა“. ეს იმ ნაწილში, სადაც მსჯელობაა იმაზე, რომ ცეცხლი არ არის ღმერთი.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
მიქელ-გობრონის მარტვილობა

**მიქელ-გობრონის მარტვილობა („წამებაჲ წმიდისა მოწამისა გობრონისი“)** — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება გობრონის მოწამეობრივი აღსასრულის შესახებ. თხზულების ავტორი არის სტეფანე მტბევარი, IX საუკუნის ბოლოსა და X საუკუნის პირველი მეოთხედის მოღვაწე. როდესაც აშოტ III-მ, რომელსაც ზედმეტ სახელად კუხი ერქვა, ტბეთის საეპისკოპოსო საყდარი დააარსა, მის პირველ ეპისკოპოსად სტეფანე დასვა. მაშასადამე, თხზულება დაწერილია X საუკუნის დასაწყისში, 914–918, ვინაიდან აშოტ კუხი 918 წელს გარდაიცვალა.

მარტვილობა ვრცელი არ არის და მისი უმეტესი ნაწილი წარმოადგენს საღვთისმეტყველო ტრაქტატს, რომელიც საღვთო წერილიდან მოტანილი ციტატებით და განყენებული მსჯელობითაა შეზავებული. ავტორის აზრი საეკლესიო-პროვიდენციალურია: მისი აზრით, უცხო და გარეშე მტრის შემოსევა, ომიანობა და ქვეყნის აწიოკება ღვთის რისხვაა და შურისძიება ადამიანის უკეთურების გამო. ასე ხსნის ის სომხეთის მოოხრებას აბუ ლ-კასიმის მიერ. ეს თხზულება ტიპური ნიმუშია იმ ლიტერატურულ ნაწარმოებთა, რომლებიც X საუკუნიდან გაჩნდნენ ქართულ ლიტერატურაში და რომელნიც მონოფიზიტი სომხების მიმართ ეროვნულ-სარწმუნოებრივი თვალსაზრისით ლოიალობას ვერ იჩენდნენ. მიუხედავად ასეთი ტენდენციისა, ის საყურადღებო ნაწარმოებს წარმოადგენს. იმდროინდელი პოლიტიკური ვითარება სტეფანეს, თუმცა მოკლედ, მაინც მკაფიოდ აქვს დახასიათებული. არაბების შემოსევა, მათი რიცხვი, შეიარაღება, ციხისათვის ალყის შემორტყმა და ქრისტიანების ხოცვა-ჟლეტა, მათი გასაჭირი, რომელიც იქამდე მიდიოდა, რომ ისინი „ვითარცა მკალნი მოსჭამდეს ფურცელსა ხეთასა და მწუანილოვანსა ქუეყანისასა“ — ეს ყველაფერი წარმოგვიდგენს ავტორს, როგორც „რეალისტური“ მანერის მწერალს.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
ზოსიმე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ზოსიმე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზოსიმე — ქართველ ჰიმნოგრაფი 
* ზოსიმე კუმურდოელი — ქართველი საეკლესიო პირი, კუმურდოს ეპისკოპოსი XI საუკუნეში 
* ზოსიმე II კუმურდოელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი
* ზოსიმე — ბიზანტიელი ისტორიკოსი
* ზოსიმე პალესტინელი — ქრისტიანი ასკეტი ბერი
* ზოსიმე ფინიკიელი — ქრისტიანი წმინდანი
* ზოსიმე (შიოშვილი) — ქართველი საეკლესიო პირი, წილკნის ეპისკოპოსი XX-XXI საუკუნეებში 

;აგრეთვე

* ზოსიმუსი — რომის პაპი
ზრენიანინი

**ზრენიანინი** — ქალაქი სერბეთში, ვოევოდინას ავტონომიურ მხარეში, ზრენიანინის თემის ცენტრი. მოსახლეობა 76 511 ადამიანი (2011). ნავსადგური მდინარე ბეჩეიზე, სარკინიგზო კვანძი. ქალაქში განვითარებულია სამშენებლო, ხე-ტყის, სასოფლო-სამეურნეო და გადამამუშავებელი მრეწველობა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ვოევოდინას ქალაქები
მიხეილ ზოშჩენკო

**მიხეილ ზოშჩენკო** (დ. 29 ივლისი, 1895, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 27 ივლისი, 1958, ლენინგრადი) — რუსი სატირიკოსი მწერალი, მთარგმნელი. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია ქართულ ენაზე.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1918 წელს მოხალისედ შეუერთდა წითელ არმიას. 1921 წლიდან იყო ლიტერატურულ ჯგუფ „სერაპიონის ძმების“ წევრი. 1922 წელს გამოსცა პირველი წიგნი, იუმორისტული ნოველების კრებული „ნაზარ ილიჩის, ბატონი სინებრიუხოვის მოთხრობები“.

## შემოქმედება
*„მიშელ სინიაგინი“, 1930
*„დაბრუნებული ახალგაზრდობა“, 1933
*„კერენსკი“, 1937
*„ტარას შევჩენკო“, 1939
*„ტილოს პორტფელი“, 1939, პიესა
*„მზის ამოსვლის წინ“, 1943, მოთხრობა
*„დაე, უიღბლომ იტიროს“, 1946, პიესა

## იხილეთ აგრეთვე
*მიხეილ ზოშჩენკოს აგარაკი

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
არტაშეს ამირბეკიანი

**არტაშეს ამირბეკიანი** (დ. 8 მაისი, 1905, ტფილისი — გ. 25 იანვარი, 1983) — სომეხი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1958) და სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტი (1962).

## ბიოგრაფია
1922 წელს თბილისში ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა სომხეთში. 1929 წელს მუშაობა დაიწყო სოხუმის თეატრის სომხურ დასში. 1929–1932 წლებში იყო თბილისის სომხური დრამის მსახიობი, 1932–1935 წლებში ერევნის მ. გორკის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობი, 1936 წლიდან თბილისის სომხური დრამატული თეატრის მსახიობი. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: კაკული, ისაია (გ. სუნდუკიანის „პეპო“, „ხათაბალა“), რუსტამი (შირვანზადეს „ნამუსი“), ოთარბეგი(ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), ზაბელინი (ნ. პოგოდინის „კრემლის კურანტები“), ანდრო (ს. კლდიაშვილის „გმირთა  თაობა“) იაგო (უ. შექსპირის „ოტელო“), ფრანც მოორი (ფ. შილერის „ყაჩაღები“), ოგსენი (ა. პარონიანის „ძია ბაღდასარი“) და სხვ.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ჯოვანი ამიჩი

**ჯოვანი ამიჩი** (; დ. 25 მარტი, 1786, მოდენა — გ. 10 აპრილი, 1863, ფლორენცია) — იტალიელი ბოტანიკოსი და ოპტიკოსი. გააუმჯობესა მიკროსკოპი, გამოიგონა იმერსიული ობიექტივი და პირდაპირი ხედვის სპექტროსკოპი. აღწერა პროტოპლაზმის მოძრაობა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ამიჩი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1786
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1863
ლიბიის სამოქალაქო ომი

ტერმინი **ლიბიის სამოქალაქო ომი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლიბიის პირველი სამოქალაქო ომი — სამოქალაქო ომი ლიბიაში (2011).
* ლიბიის მეორე სამოქალაქო ომი — სამოქალაქო ომი ლიბიაში (2014-დან)
მიკლოშ ზრინი

**მიკლოშ ზრინი** (დ. 5 იანვარი, 1620, — გ. 18 ნოემბერი, 1664, ჩაკოვეცი) — უნგრელი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, მწერალი და პოეტი, ხორვატიის მთავარმართებელი 1647 წლიდან. მისი ადრეული სსატრფიალო პოეზია ბაროკოს გავლენას განიცდიდა. ავტორია საგმირო ეპოსისა „სიგეტის დაცემა“ (1645-1646), სადაც ასახა უნგრელთა ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. მის შემოქმედებაში ცენტრალური ადგილი უჭირავს უნგრეთის გათავისუფლების და გაერთიანების იდეას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უნგრელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1620
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1664
ბოზოქლუ მუსტაფა-ფაშა

**ბოზოქლუ მუსტაფა ფაშა** (დ. 1638, იოზგათის პროვინცია – გ. დეკემბერი, 1698, ედირნეს პროვინცია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1693–1694 წლებში. თანამდებობაზე შეცვალა სიურმელი ალი-ფაშამ.

## რესურსები ინტერნეტში
* islamansiklopedisi.info

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული 1638
კატეგორია:გარდაცვლილი 1698
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში

**პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში** — ერთ-ერთი კატეგორია პულიცერის პრემიის შვიდ კატეგორიას შორის, რომელიც ყოველწლიურად ლიტერატურაში, დრამატურგიასა და მუსიკაში გაიცემა. პრემია 1918 წელს დაარსდა და 1948 წლამდე გაიცემოდა, როგორც პულიცერის პრემია რომანისთვის. პრემიის ფინალისტების ვინაობას 1980 წლიდან აცხადებენ.  

## გამარჯვებულები
პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში ორ-ორჯერ მოიპოვეს უილიამ ფოლკნერმა, ჯონ აპდაიკმა, ბუთ ტარკინგტონმა და კოლსონ უაიტჰედმა. 
### 1910-იანი წლებიდან 1980-იან წლებამდე
### 1980-იანი წლებიდან დღემდე
## რესურსები ინტერნეტში
* პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში
* პულიცერის პრემია რომანისთვის

## სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
წიგნის გამომცემელ ქართველთა ამხანაგობა

**წიგნის გამომცემელ ქართველთა ამხანაგობა** — ქართული წიგნების გამომცემელი და გამავრცელებელი ორგანიზაცია XIX საუკუნის მიწურულსა და XX საუკუნის დამდეგს. XIX საუკუნის საქართველოში საგამომცემლო საქმემ აღმავლობა განიცადა. ქართული სტამბები დაარსდა როგორც საქართველოში, ისე რუსეთსა და ევროპის ქვეყნებში. ამ საუკუნეში პირველი — ქუთაისის სტამბა — 1803 წელს შეიქმნა სოლომონ II-ის თაოსნობით. ეს სტამბა შემდეგ გადაიტანეს სოფელ წესში, მერე – საჩხერეში. 1811 წელს სტამბამ არსებობა შეწყვიტა და 1821 წელს კვლავ განახლდა. 30-იანი წლებიდან სტამბები (როგორც სახელმწიფო, ისე კერძო) თბილისშიც იქმნება: მთავარმართებლის სტამბა, დუბლერის (1846), არზამანოვების, გულოიანცის, გ. ერისთავის (1850), მუნთოევის (1855), ი. კერესელიძის (1856), ნ. ავალიშვილის (1861), ს. მელიქიშვილისა და ამხანაგობის (1864), კრამჩენკოს ანუ ავლაბრის (1870), ექ. ხელაძის (1874), მარტიროსიანცის, მ. ვართანიანცის (1877), ჩარკვიანის (1881), ვ. გუნიას (1896) სტამბები. წიგნის გამოცემა დაიწყო აგრეთვე საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში — ქუთაისში (გამრეკელისა და წულუკიძის სტამბა, 1880; ი. ხელაძის, 1890), ბათუმში (ა. მახარაძის, 1880), ფოთსა და ზუგდიდში (ლ. ტუღუშის, 1892-93), სენაკსა და ოზურგეთში (კ. თავართქილაძის, 1891), თელავში (1890), სიღნაღში (1892), ხონში (1890). XIX საუკუნის დასაწყისიდან ქართული სტამბები არსებობდა მოსკოვსა და პეტერბურგში. ამავე საუკუნის მეორე ნახევრიდან ქართული წიგნები გამოიცა აგრეთვე ვენეციაში, კონსტანტინოპოლში, პარიზსა და ტრიესტში.

ქართული წიგნების გამოცემა-გავრცელების საქმეს ემსახურებოდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების მიერ დაარსებული „წიგნის გამომცემელ ქართველთა ამხანაგობა“, რომელიც ამ საზოგადოების შექმნის პირველივე წლებიდან მოქმედებდა. ამხანაგობა ყოველწლიურად გამოსცემდა ათეული სახელწოდების წიგნს (მხატვრულ თუ სამეცნიეროს), შექმნილი ჰქონდა ფართო და მობილური ქსელი, რომლის მეშვეობითაც საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ავრცელებდა, როგორც საკუთრივ ამხანაგობის, ისე სხვა გამომცემლობათა პროდუქციას. 1892 წელს მსგავსი ორგანიზაცია ქუთაისშიც შეიქმნა საკუთარი სტამბითურთ.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:საქართველოს გამომცემლობები
მიქელ პარეხელის ცხოვრება

**მიქელ პარეხელის ცხოვრება** — ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება, მიქელ პარეხელის შესახებ. თხზულება არ შემონახულა, თუმცა მისი დაწერის თარიღად ვარაუდობენ IX საუკუნის მეორე ნახევარს, გამომდინარე იქიდან, რომ მიქელ პარეხელი მოხსენიებულია „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებასა“ და „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“. იგი სერაპიონ ზარზმელის უფროსი თანამედროვე ყოფილა. თხზულება ხელთ ჰქონია ბასილი ზარზმელს, როდესაც ის „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებას“ წერდა და, როგორც ჩანს, იქიდან რამდენიმე ცნობა ამოუღია; ასევე, ხელთ ჰქონია ის გიორგი მერჩულესაც, როდესაც „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებას წერდა“. მკვლევართა ვარაუდით, უდაოა, რომ გრიგოლ ხანძთელისა და სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრების მიქელი ერთი და იგივე პიროვნებაა: ორივე თხზულების მიქელს ჰყავს მოწაფე ბასილი, ორივე მიქელი აშენებს პარეხს, სადაც სიკვდილის შემდეგ იმარხება კიდეც. ამას არ ეწინააღმდეგება ის მცირეოდენი განსხვავება, რომელიც ამ ორი ცხოვრების თხრობათა შორისაა: „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრების“ მიხედვით, მიქელი პირველად მოღვაწეობდა ოპიზაში და აქედან დაემკვიდრა იგი პარეხში, „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ კი ოპიზა ამ შემთხვევაში სულაც არაა ნახსენები – მიქელი მიძნაძორს შემდგარა ბერად, იქიდან ხანძთაში მისულა გრიგოლთან, რომლის განზრახვით და რჩევით პარეხში დამკვიდრებულა. „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრების“ ავტორი მოგვითხრობს იმას, რაც მას სხვებისაგან გაუგონია – „ესე სიტყუაჲ მამათა მიერ მოვალს ჩუენდაო“, ამბობს ის, და ამ შემთხვევაში, შესაძლოა, გადმოცემით თხზულებაში შესაძლოა, ისეთი ანაქრონიზმებიც შერეულიყო, როგორიცაა ცნობა მიქელის შიო მღვიმელის მოსწავლეობაზე. გიორგი მერჩულეს, გრიგოლ ხანძთელის ბიოგრაფს, როგორც ხანძთის მოღვაწეს, უფრო ნამდვილი ცნობები ჰქონია. მკვლევართა ვარაუდით, მიქელი სერაპიონზე ადრე უნდა გარდაცვლილიყო, არა უადრეს IX საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისისა. „სწავლანი, ნიშნი და სასწაულმოქმედებანი მისნი“, ესე იგი მისი ცხოვრება, ამბობს ბასილი ზარზმელი, „აღწერეს მოწაფეთა მისთა“.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
ლადო კეცხოველი

**ლადო (ვლადიმერ) კეცხოველი** (დ. , თლია, გორის მაზრა — გ. ; თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი.

1889-1891 წლებში სწავლობდა გორის სასულიერო სასწავლებელში. 1891 წელს ჩაირიცხა თბილისის სასულიერო სემინარიაში. აქვე ჩაება მოსწავლეთა არალეგალურ წრეში. 1893 წლის დეკემბერში ხელმძღვანელობდა სემინარიელთა გაფიცვას, რის გამოც სასწავლებლიდან გარიცხეს. 1894 წელს ჩაირიცხა კიევის სასულიერო სემინარიაში, საიდანაც 1896 წელს რევოლუციური საქმიანობისათვის დაითხოვეს და დააპატიმრეს. 3 თვის შემდეგ საქართველოში გადმოასახლეს და პოლიციის ზედამხედველობა მიუჩინეს. 1897 წელს ფარულად ჩამოვიდა თბილისში და სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის „მესამე დასის“ წევრი გახდა. 1901 წელს ბაქოში მისი აქტიური მონაწილეობით დაარსდა ლენინურ-ისკრული მიმართულების რსდმპ ბაქოს კომიტეტი და არალეგალური სტამბა „ნინა“. 1902 წლის სექტემბერში დააპატიმრეს ბაქოში, შემდეგ გადაიყვანეს თბილისში, მეტეხის ციხეში, სადაც პოლიტიკურ პატიმართა შორის რევოლუციურ პროპაგანდას ეწეოდა. 1903 წლის 17 აგვისტოს (ახ. სტილით 30 აგვისტო) ციხის საკანში მოკლეს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1903
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
ლ
ალექსანდრე სიმონია

ალტ=Alexandre Simonia|მინი|ალექსანდრე სიმონია
**ალექსანდრე სიმონია** (დ. 17 სექტემბერი, 1920, თბილისი — გ. 22 მარტი, 2003) — ქართველი ინჟინერი, საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1978).

1938 წელს წარჩინებით დაამთავრა თბილისის მე-2 საშუალო სკოლა. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის მე-3 კურსი. 1941–1942 წლებში სწავლობდა თელავის ქვეითი ჯარის სამხედრო სასწავლებელში, დაეუფლა არტილერისტის სპეციალობას და მიენიჭა ლეიტენანტის წოდება. დიდ სამამულო ომში იბრძოდა მე-20 ბარანოვიჩის მსროლელთა დივიზიის შემადგენლობაში ასეულის მეთაურად. მონაწილეობდა ბრძოლებში ქალაქ ბერლინისთვის და პრაღისთვის. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავისა და სამამულო ომის ორდენებითა და საბრძოლო მედლებით.

1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგის სპეციალობით. 1950–1963 წლებში მუშაობდა ოსტატად, ტექნოლოგად და მთავარ ინჟინრად გაერთიანება „საქნავთობში“ და ქარხნებში „ელექტროგამშვები“ და „ელექტროავტომატი“. 1963–1984 წლებში მუშაობდა განყოფილების უფროსად მანქანათმშენებლობის და ელექტროტექნიკის ტექნოლოგიურ სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტში; მთავარ ინჟინრად „საქმთავარმონტაჟსპეცვშენში“. ამავე პერიოდში, როგორც ტექნოლოგი და მთავარი ინჟინერი მონაწილეობდა სამშენებლო და გამშვებ-ამწყობ სამუშაოებში რიგ სამრეწველო ობიექტებზე, როგორიცაა ზუგდიდის ფაიფურის ქარხანა, რუსთავის მეტალურგიული კომბინატი და ქიმიური ქარხანა, ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხანა, ქუთაისის ავტოქარხანა. საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მიჰყავდა სალექციო კურსი და პრაქტიკული მეცადინეობები. ამუშავებდა საინჟინრო-ტექნოლოგიურ და რაციონალიზატორულ წინადადებებს. ნაყოფიერი შრომისათვის დაჯილდოებულია საპატიო სიგელებით და მედლებით. 1978 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული ინჟინრის წოდება. 1984 წლიდან იყო პერსონალური პენსიონერი.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1950)
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის მონაწილეები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის ორდენის კავალრები
ქიაბაბხანა

**ქიაბაბხანა** — სასადილო დანიშნულების ქუჩა ძველ თბილისში. ერთი ასეთი რიგი ძველ თბილისში თათრის მოედანთან იყო, გორგასალის ქუჩის გასწვრივ.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
საზამთროს მოედანი

**საზამთროს მოედანი** — ისტორიული მოედანი ძველ თბილისში. მდებარეობდა დღევანდელი სამასი არაგველის ბაღის ტერიტორიაზე.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:თბილისის ისტორია
არამიანცის საავადმყოფო

**არამიანცის საავადმყოფო** — პირველი საავადმყოფო ძველ თბილისში. საავადმყოფოს სახელწოდება დაკავშირებული იყო ვაჭარ არამიანცის სახელთან, რომელმაც  100 000 მანეთი გაიღო მის ასაშენებლად. შემდგომში ეწოდებოდა პირველი კლინიკური საავადმყოფო. გაიხსნა XX საუკუნის დასაწყისში. მშენებლობის ინიციატორები იყვნენ ნიკო ნიკოლაძე და თბილისის საქალაქო თვითმმართველობის ექიმი ხმოსნები: ს. ვაცაძე, გ. გედევანიშვილი და ტ. სტეპანოვი. საავადმყოფო მდებარეობდა ისანში. გათვალისწინებული იყო თბილისის შედარებით შეჭირვებულ მოსახლეობაზე.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს საავადმყოფოები
მიწის შავი ხვატარი

**მიწის შავი ხვატარი** () — მწერი პეპლების რაზმისა. მათი ფრთების შლილი აღწევს 36-38 მმ-ს. წინა ფრთები შავი ან მუქი ყავისფერია, უკანა — მუქი ნაცრისფერი. კვერცხები თეთრია, მატლი — ნაცრისფერი, ჭუპრი — მუქი ყავისფერი. ზამთრობს ნიადაგში მატლის ფაზაში, აზიანებს ბოსტნეულ და მინდვრის კულტურებს. პეპლები ივლისის ბოლოდან სექტემბრამდე ფრენენ. კვერცხებს დებენ ნიადაგში. საქართველოში წელიწადში ერთ თაობას იძლევა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო მავნებლები
კატეგორია:ხვატრისებრნი
ვანქის სასაფლაო

**ვანქის სასაფლაო** — სომხური სასაფლაო თბილისში. სასაფლაოს დღევანდელი ორბელიანის მოედნის ტერიტორია ეკავა ვანქის მონასტერს, ვანქის უბანსა და ასპარეზს შორის.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:თბილისის სასაფლაოები
ივანე IV-ის სამართლის წიგნი

მინი|455x455პქ|თავფურცელი
**ივანე IV-ის სამართლის წიგნი** — რუსეთის სამეფოს ცენტრალიზებული სახელმწიფოს განტკიცების ხანის სამართლის ძეგლი. მიღებულია 1550 წელს. შეიცავს სახელმწიფო, სისხლის, სამოქალაქო, საპროცესო სამართლის ნორმებს. ძეგლმა დაადასტურა იურის დღე, განავითარა სამძებრო პროცესის საწყისები, გააძლიერა ქალაქების როლი, განსაზღვრა მეფის და ბოიართა სათათბიროს დამოკიდებულება. სამოქალაქო სამართლის ნორმებში აისახა ბოაირებს და აზნაურებს შორის კომპრომისის პოლიტიკა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი რუსული სამართალი
ივანე III-ის სამართლის წიგნი

**ივანე III-ის სამართლის წიგნი** — რუსეთის სამეფოს ცენტრალიზებული სახელმწიფოს პირველი კოდექსი. მისი წყაროებია რუსკაია პრავდა და ფსკოვის სამართლის სიგელი, ასევე საწესდებო სიგელები, ჩვეულებითი სამართალი და დიდი მთავრის ბრძანებულებები. მიღებულია 1497 წელს. ძეგლში დიდი ადგილი უჭირავს სისხლის სამართლის, და სისხლის სამართლის საპროცესო სამართლის ნორმებს, ნორმებს ცენტრალური და ადგილობრივი სასამართლოების შესახებ. დადგინდა 26 ნოემბერს გლეხის მიერ სხვა მებატონესთან გადასვლის უფლება. ძეგლმა ხელი შეუწყო რუსეთში ერთიანი სამართალწარმოების ჩამოყალიბებას, ცენტრალიზებული სახელმწიფოს შემდგომ განვითარებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი რუსული სამართალი
თენგიზ ივანიცკი

**თენგიზ ივანიცკი** (დ. 24 ივლისი, 1924, ტფილისი — გ. 26 ივნისი, 1992) — ქართველი გეოქიმიკოსი, საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1979)

## ბიოგრაფია
1947 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1947 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ა. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში, 1955 წლიდან ხელმძღვანელობს გეოქიმიის განყოფილებას; 1955-1975 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თ. ივანიცკის შრომები ძირითადად ეხება მადნეულ საბადოთა მინერალოგია-გეოქიმიისა და მაგმური ქანების გეოქიმიის საკითხებს. თ. ივანეცკიმ (ვ. ქოიავასთან ერთად) გამოსცა პირველი ორიგინალური სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე გეოქიმიაში. 

## ბიბლიოგრაფია
*ზოგადი გეოქიმიის მოკლე კურსი - თბილისი , 1972
*მეტალთა საბადოების გეოლოგია - თბილისი, 1967

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ალექსანდრე ივანოვი

**ალექსანდრე ივანოვი** (დ. 16 ივლისი, 1806, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 3 ივლისი, 1858, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი მხატვარი.

## ბიოგრაფია
1817-1828 წლებში იყო [ეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის თავისუფალი მსმენელი. 1830 წლიდან იყო იტალიაში მხატვრების წამახალისებელი საზოგადოების პენსიონერი. 1931-1958 წლებში ცხოვრობდა რომში. თავდაპირველად განიცადა კლასიციზმის გავლენა.  მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია „პრიამოსი ჰექტორის ცხედარს გამოსთვოხს აქილევსს“ (1824) და „ქრისტეს გამოცხადება ხალხთან“ (1837-1857). ორივე დაცულია ტრეტიაკოვის გალერეაში. სიცოცხლის ბოლო წლებში მუშაობდა „ბიბლიური ესკიზების“ ციკლზე. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1806
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1858
კატეგორია:XIX საუკუნის რუსები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ალექსანდრე ივანოვი (რეჟისორი)

**ალექსანდრე ივანოვი** (დ. 12 აგვისტო [ძვ. სტ. 31 ივლისი], 1898, დავიდოვო, ნოვგოროდის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 20 აგვისტო, 1984, ლენინგრადი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი საბჭოთა კინორეჟისორი და კინოდრამატურგი, სსრკ სახალხო არტისტი (1964). 1918-1920 წლებში იყო რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე. 1924 წელს დაამთავრა ლენინგრადის კინოსკოლა. 1924 წლიდან მუშაობდა სტუდია „ლენფილმში“. 

## ფილმოგრაფია
*„ცეცხლის ტრანსპორტი“ 1930
*„არის, კაპიტანო!“ 1930
*„საზღვარზე“, 1938
*„მთვარე მარცხნივაა“, 1939
*„წყალქვეშა ნავი ტ-9“ 1943
*„ვარსკვლავი“, 1953
*„ჯარისკაცები“ 1957
*„გატეხილი ყამირი“ 1960-1961, ტრილოგია

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ალექსი ივანოვი

**ალექსო ივანოვი** (დ. 9 სექტემბერი, 1904 — გ. 27 თებერვალი, 1982) — რუსი საბჭოთა მომღერალი, ბარიტონი, სსრკ სახალხო არტისტი (1951). 3-გზის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1946, 1948 და 1950).

1932 წელს დაამთავრა ლენინგრადის კონსერვატორია. 1932-1936 წლებში იყო ლენინგრადის მცირე საოპერო თეატრის, 1938-1967 წლებში კი სსრკ-ის დიდი საოპერო თეატრის სოლისტი. 

## ლიტერატურა
*

 
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:რუსი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:XX საუკუნის საოპერო მომღერლები
კატეგორია:ბარიტონები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ვარდიგორა (თბილისი)

**ვარდიგორა** — ისტორიული უბანი თბილისში. ტერიტორია ვერას და ვარდისუბანს ემიჯნება სამხრეთ-დასავლეთიდან, სადაც დასახლება სემიონოვკაა განლაგებული, ვარდისუბნის მსგავსად მისი სახელწოდებაც ასკილის ბუჩქების არსებობით უნდა აიხსნას.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
გიორგი ივანოვი

**გიორგი ივანოვი** (დ. 2 ივნისი, 1940, ლოვეჩი) — ბულგარელი კოსმონავტი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1979). 1964 წელს დაამთავრა უმაღლესი სახმედრო-საჰაერო სასწავლებელი. 1979 წლის 10-12 აპრილს გაფრინდა კოსმოსში ნ. რუკავიშნიკოვთან ერთად საბჭოთა ხომალდ „სოიუზ 33-ით“

## ლიტერატურა
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კოსმონავტები
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდრია ივანოვი

მინი|დიდ მთავარ ვლადიმირის გაქრისტიანება
**ანდრია ივანოვი** (დ. 1776 — გ. 12 ივლისი, 1848, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ფერმწერი, კლასიციზმის წარმომადგენელი. 1782–1797 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1798 წლიდან იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

 
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1776
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1848
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ვიაჩესლავ ივანოვი

**ვიაჩესლავ ივანოვი** (დ. 16 თებერვალი, 1866, მოსკოვი — გ. 16 ივლისი, 1949, რომი) — რუსი პოეტი, დრამატურგი, მთარგმნელი და ფილოლოგი. 

## ბიოგრაფია
პოეტურ ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1898 წლიდან. 1905 წლიდან გახდა რუსი სიმბოლისტების მეორე თაობის თეორეტიკოსი.  1924 წლიდან ცხოვრობდა იტალიაში. თარგმნა პეტრარკა და დანტე. 

## ნაწარმოებები
*„გზის მაჩვენებელი ვარსკვლავები“ 1903, პოეტური კრებული
*„გამჭვირვალობა“, 1904, პოეტური კრებული
*„ტანტალოსი“ 1905, ტრაგედია
*„რომაული სონეტები“, 1925
*„ადამიანი“, 1939

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ვსევოლოდ ივანოვი

**ვსევოლოდ ივანოვი** (დ. 12 თებერვალი, 1895 — გ. 15 აგვისტო, 1963, მოსკოვი) — რუსი მწერალი, ლიტერატურულ ჯგუფ სერაპიონის ძმების წევრი. მის სამწერლო მოღვაწეობაზე დიდი გავლენა ჰქონდა მაქსიმ გორკის. მისი მოთხრობა „ჯავშნოსანი 14-69“ (1922) გადაკეთდა პიესად, რომლის საფუძველზე სანდრო შანშიაშვილმა შექმნა პიესა „ანზორი“.

## ნაწარმოებები
*„გორაკები, პარტიზანული მოთხრობები“ 1923, მოთხრობათა ციკლი რუსეთის სამოქალაქო ომზე
*„შეხვედრები მაქსიმ გორკისთან“ “, 1947, მოგონებები
*„ლომონოსოვი“ 1953, პიესა
*„ჩვენ მივდივართ ინდოეთში“, 1960, ავტობიოგრაფიული რომანი 
*„ვულკანი“, 1966-1968, რომანი

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მწერლები‎
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კონსტანტინე ივანოვი (პოეტი)

**კონსტანტინე ივანოვი** (დ. 15 მაისი, 1890 — გ. 13 მარტი, 1915) — ჩუვაში პოეტი. მოღვაწეობა დაიწყო 1905-1907 წლებში, წერდა რევოლუციურ სიმღერებს, თარგმნიდა რუს კლასიკოსთა ლექსებს. ავტორია ბალადებისა და ლირიკულ-ეპიკური პოემისა „ნარსპი“ (1908), რომლის საფუძველზე შექმნილია ოპერა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
იანის ივანოვი

**იანის ივანოვი** (დ. 26 სექტემბერი, 1906, პრეილი — გ. 27 მარტი, 1983, რიგა) — ლატვიელი კომპოზიტორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1965).

## ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა ლატვიის კონსერვატორია. 1944 წლიდან იყო ამავე კონსერვატორიის პედაგოგი, ხოლო 1955 წლიდან პროფესორი. ავტორია სიუიტისა „ლატგალიის ტბები“ (1935), სიმფონისა „ცისარტყელა“ (1938), „ატლანტიდა“ (1941) და „ლატგალიის სიმფონია“ (1949). 

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983 
კატეგორია:ლატვიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის ლატვიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა დირიჟორები
კატეგორია:ლატვიელი მამაკაცი კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
ქორწილი

**ქორწილი** — ქორწინების აღმნიშვნელი წეს-ჩვეულება. ქორწილი სხვადასხვა ხალხებში განვითარების სხვადასხვა საფეხურზე განსხვავებულად აღინიშნებოდა. პატრიარქატისა და მონოგამიური ქორწინების დამკვიდრების შემდეგ ქორწილის რიტუალი რთული და მრავალფეროვანი გახდა. მასში დიდ როლს ასრულებდა რელიგია. რიტუალის არსებით ნაწილს შეადგენს პატარძლის გადაყვანა ქმრის ოჯახში. რიტუალის ამ აქტისთვის ნიშანდობლივია ურთიერთდასაჩუქრება და ლხინი. ქართული ქორწილის არსებითი ნაწილები იყო შუაცეცხლის ირგვლივ ნეფე-დედოფლის მიერ სამჯერ შემოვლა და ჯვრისწერა. თანამედროვე საზოგადოებაში ქორწილების ძველი რიტუალები თანდათან კარგავენ მნიშვნელობას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქორწილი თბილისში
*ქორწინება

## ლიტერატურა
**ითონიშვილი, ვ.* ქართველ მთიელთა საოჯახო ურთიერთობის ისტორიიდან, თბილისი, 1960
**ჯავახიშვილი, ივ.* ქართული სამართლის ისტორია, წიგნი 1, ტფილისი, 1928

კატეგორია:ცერემონიები
სვენ ულრაიხი

**სვენ ულრაიხი** (დ. 3 აგვისტო, 1988) — გერმანელი ფეხბურთელი. არის მეორე ბუნდესლიგის კლუბ „ჰამბურგის“ მეკარე. 2008-2015 წლებში თამაშობდა „შტუტგარტში“. 2015 წელს გადავიდა მიუნხენის „ბაიერნში“ სადაც 5 წელი გაატარა და გუნდთან ერთად 14 ტიტული მოიგო. ნათამაშები აქვს გერმანიის 16, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში.

## ტიტულები
### საკლუბო
**ბაიერნი:** (14)
* ბუნდესლიგა: 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
* გერმანიის საფეხბურთო თასი: 2015–16, 2018–19, 2019–20
* გერმანიის საფეხბურთო სუპერთასი: 2016, 2017, 2018
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2019–20
* უეფა-ს სუპერთასი: 2020
### ინდივიდუალური
**ბაიერნი:**
* ბაიერნის სეზონის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2017–18

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* სვენ ულრაიხი - FotMob

კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჰამბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კონსტანტინე ივანოვი

**კონსტანტინე ივანოვი** (დ. 8 მაისი, 1907 — გ. 15 აპრილი, 1984) — რუსი დირიჟორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1958)

## ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. 1938-1939 წლებში მუშაობდა საოპერო თეატრში, 1941-1946 წლებში იყო საკავშირო რადიოს დიდი სიმფონიური ორეკსტრის დირიჟორი, 1946-1965 წლებში სსრკ-ის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი.

## ლიტერატურა
*

 
კატეგორია:რუსი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ქორწინებისა თავთათვის

**ქორწინებისა თავთათვის** — ძველი ქართული საქორწინო სამართლის ძეგლი, წარმოადგენს მანუილ ქსანთინოსის სახელმძღვანელოს ქართულენოვან თარგმანს, რომელიც შესრულებულია იოანე პაპუწისშვილი-ქსიფილინოსის მიერ 1785 წელს. „ქორწინებისა თავთათვის“ შეიცავს მათე ბლასტარის სინტაგმის 291-307 თავებს და ეხება ნათესაობის ხარისხის და საეკლესიო ქორწინებს პირობების განმსაზღვრელ წესებს. სინტაგმა საქართველოში მანადეც მოქმედებდა, მაგრამ დაკარგულიყო და ერეკლე II-მ და ანტონ I-მა საჭიროდ მიიჩნიეს მისი ხელახალი თარგმნა. ძეგლს თან ერთვის მანუილ ქსანთინოსის „მაგალითნი ქორწინებისანი“, რომელშიც წარმოდგენილია კანონიერი და უკანონო ქორწინების ნიმუშები. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია დაქორწინებისას მოითხოვდა ნათესაობის ხარისხის მკაცრ დაცვას, უკანონო ქორწინებისას დამნაშავე ისჯებოდა საკანონოს დადებით, ზოგჯერ ეკლესიიდან განკვეთით და შეჩვენებითაც.

## ლიტერატურა
**დოლიძე, ი.* „ქართული სამართლის ძეგლები“, ტ 2, თბილისი, 1965

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
კატეგორია:ქორწინება
ნიკოლოზ გეგეჭკორი

**ნიკოლოზ გიორგის ძე გეგეჭკორი** (დ. 1891, მარტვილი — გ. 1937) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. 

## ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. 1923 წელს მუშაობდა პეტროგრადის, 1925-1927 წლებში კი ბერლინისა და პარიზის თერაპიულ კლინიკაში. 1933-1937 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკის კათედრას. იკვლევდა ღვედკეცას, აგრეთვე მინერალური წყლების სქურისა და ლუგელას სამკურნალო თვისებებსა. საბჭოთა რეპრესიების მსხვერპლი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:მარტვილში დაბადებულები
ნ
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
დიდი ელჩობა

**დიდი ელჩობა** — რუსეთის სამეფოს დიპლომატიური მისია ევროპაში 1697-1698 წლებში, რომლის ინიციატორი და ხელმძღვანელი იყო პეტრე I დიდი. მისიის მთავარი მიზანი იყო ანტიოსმალური კოალიციის შექმნა, დასავლეთ ევროპის ტექნიკური და სამეცნიერო მიღწევების გაცნობა, სამხედრო მასალის და იარაღის შეძენა. მისია სამი თვით ეწვია ინგლისსაც, სადაც გაეცნო გემთმშენებლობას და საარტილერიო საქმეს, მაგრამ მოსკოვში მეთოფეთა აჯანყების გამო მისია შეწყვიტა და რუსეთში დაბრუნდა. 

დიდმა ელჩობამ მიზანს ვერ მიაღწია. პეტრე I დარწმუნდა, რომ ვერ შექმნიდა ანტიოსმალურ კოალიციას, რადგან ევროპის ქვეყნები დაკავებულნი იყვნენ ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის სამზადისით. პეტრემ შეცვალა საგარეო პოლიტიკური მიმართულება და ყურადღება გადაიტანა ბალტიისპირეთზე, მოელაპარაკა პოლონეთის მეფე ავგუსტ II-ს და შეკრა ანტიშვედური კავშირი. დიდი ელჩობის საშუალებით რუსული დიპლომატია უშუალოდ გაეცნო დასავლეთ ევროპის საერთაშორისო მდგომარეობას. დიდ ელჩობაში მონაწილეობდა ქართველი ბატონიშვილი ალექსანდრე ბაგრატიონი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
ორხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ორხევი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ორხევი — მდინარე, მტკვრის მარცხენა შენაკადი;
* ორხევი — სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში;
* ორხევი — დასახლება თბილისში, სამგორის რაიონში.
გიორგი ოთხმეზური

**გიორგი ოთხმეზური** (დ. 14 აგვისტო, 1954, თბილისი — გ. 20 იანვარი, 2021, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. 

1976 წელს დაამთავრა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. მისი კვლევის ძირითადი მიმართულებებია საქართველოს ისტორია და წყაროთმცოდნეობა, ქართული ეპიგრაფიკა და პალეოგრაფია.

იყო მარიკა ლორთქიფანიძის შვილი. გარდაიცვალა 2021 წლის 20 იანვარს. 

## ბიბლიოგრაფია
*კავკასია ქართულ წყაროებში, უცხო სახელმწიფოები, ტომები, ისტორიული პირები : ენციკლოპედიური ლექსიკონი,  თბ., 2012 ISBN 978-9941-0-3946-1
*ქართული ფეოდალური საგვარეულოების ისტორიიდან, ამირეჯიბი, თბ., 2009 
*ქართული ფეოდალური საგვარეულოების ისტორიიდან : აბაზასძე-მარილელი-აბულეთისძე, თბ., 2006 
*XII-XIII საუკუნეების მიჯნის ქართული ლაპიდარული წარწერები როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1981

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ოთხმეზური 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ოთხმეზურები
კარუნი

**კარუნი** (, *ბირქტ-კარუნ*) — ტბა ეგვიპტეში. მდებარეობს ლიბიის უდაბნოს ფაიუმის ოაზისში. ფართობი 233 კმ². წარმოადგენს ძველი, ფართობით უფრო დიდი ტბის ნაშთს. ძველი ტბის ძველბერძნული დასახელებაა **მერისი** (, ნათესაობითში — ), რაც მოდის სიტყვიდან *მერურ* (სიტყვასიტყვით — დიდი არხი). მის ნაპირებზე ძვ. წ. III ათასწლეულის დასაწყისში დაარსდა ოლქის დედაქალაქი შეთეთი (ბერძნულად კროკოდილოპოლი). XII დინასტიის დროს (ძვ. წ. XX–XVIII სს.), განსაკუთრებით კი ფარაონების სენუსერტ II-ისა და ამენემჰეტ III-ის ზეობისას, ტბის მიდამოებში განხორციელდა დიდი ამოსაშრობი და საირიგაციო სამუშაოები. ითვლება, რომ ძველი ტბის ფართობი ახლანდელისას ბევრად აღემატებოდა (შეადგენდა დაახლ. 2000 კმ²-ს). მერისი აღწერილია ჰეროდოტეს მიერ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ლანა კონსეისანი

**ლანა კონსეისანი** (დ. 8 იანვარი, 1996) — ბრაზილიელი ფრენბურთელი. თამაშობს ბრაზილიის ქალ ფრენბულთა ნაკრებში. ითამაშა 2018 და 2019 წლების მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატებზე. 2015 წელს მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს 20 წლამდელთა ჩემპიონატზე.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* worldofvolley.com 

კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ბრაზილიელი ფრენბურთელები
ივანე ლაჟეჩნიკოვი

**ივანე ლაჟეჩნიკოვი** (დ. 14 სექტემბერი, 1794 — გ. 26 ივლისი, 1869, მოსკოვი) — რუსი მწერალი, რუსული ისტორიული რომანის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მისი პირველივე რომანი „უკანასკნელი ნოვიკი“ (1831–1833) წარმატებული აღმოჩნდა. რომანში „ყინულის სახლი“ (1835) მან აღწერა XVIII საუკუნის 30-იანი წლების რუსეთი. ლაჩეჩნიკოვს ასევე ეკუთვნის დრამები და კომედიები, მათ შორის ისტორიული დრამა „ოპრიჩნიკი“ (1843), რომელიც საფუძვლად დაედო პეტრე ჩაიკოვსკის ამავე სახელწოდების ოპერას.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:დაბადებული 1794
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
მარიანო ხოსე დე ლარა

**მარიანო ხოსე დე ლარა ი სანჩეს დე კასტრო** (დ. 24 მარტი, 1809, მადრიდი — გ. 13 თებერვალი, 1837, მადრიდი) — ესპანელი მწერალი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. წერდა კრიტიკულ სტატიებს, პამფლეტებს, ნარკვევებს. სტატიებით „ლიტერატურის შესახებ“ „ლიტერატურული პოლემიკა“, „სატირისა და სატირიკოსების შესახებ“ ხელი შეუწყო ესპანეთში რომანტიკული სკოლი შექმნას. მისი პიესა „მასიასი“ (1834) ესპანური რომანტიკული თეატრის ერთ-ერთი პირველი ნაწარმოები იყო ხოლო რომანი „მეფე ენრიკე სუსტის პაჟი“ (1834) ესპანური რომანტიკული ისტორიული რომანის პირველი ნიმუში. ლარამ საფუძველი მოუმზადა კოსტუმბრიზმს, ხელი შეუწყო ესპანეთში კრიტიკული რეალიზმის განვითარებას.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1809
კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1837
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მადრიდში დაბადებულები
დიდი ველი

**დიდი ველი** — გასწვრივი დადაბლება აშშ-ში, სამხრეთ აპალაჩებში. სიგრძე 950 კმ, სიგანე 40-60 კმ. დასავლეთით ესაზღვრება აპალაჩის პლატო, აღმოსავლეთით ცისფერი ქედი. შედგება მრავალი ეროზიული გასწვრივი ხეობისგან, რომლებიც 1500 მეტრამდე სიმაღლის მოგლუვებული ქედებთაა გაყოფილი. დრენირებულია მრავალი მდინარით. დიდი ველი აშშ-ის მდიდარი სასოფლო-სამეურნეო რაიონია, მასზე გადის სამხრეთ და ჩრდილოეთ შტატეის დამაკავშირებელი მნიშვნელოვანი ავტომაგისტრალები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის აღმოსავლეთი
კატეგორია:აშშ-ის ხეობები
იზრაელ გელფანდი

**იზრაელ გელფანდი** ( დ. 2 სექტემბერი, 1913 — გ. 5 ოქტომბერი, 2009) — მოწინავე საბჭოთა მათემატიკოსი. 800-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიისა და დაახლოებით 30 მონოგრაფიის ავტორი; დიდი სამეცნიერო სკოლის დამაარსებელი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1940).

მიღებული აქვს სსრკ სახელმწიფო პრემია (1951, 1953), ლენინური პრემია (1961), კიოტოს პრემია (1989). 1978 წელს გადაეცა ვოლფის ჯილდო. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით (1954, 1956, 1973).

## თხზულებები 
* Уни­тар­ные пред­став­ле­ния клас­си­че­ских групп. М.; Л., 1950 (совм. с М. А. Най­мар­ком);
* Пред­став­ле­ния груп­пы вра­ще­ний и груп­пы Ло­рен­ца, их при­ме­не­ния. М., 1958; 
* Обоб­щен­ные функ­ции и дей­ст­вия над ни­ми. 2-е изд. М., 1959; 
* Ком­му­та­тив­ные нор­ми­ро­ван­ные коль­ца. М., 1960;
* Лек­ции по ли­ней­ной ал­геб­ре. 4-е изд. М., 1971.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:რუსი მათემატიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები
კატეგორია:რუსი ბიოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები
კატეგორია:საბჭოთა მათემატიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა ბიოლოგები
კატეგორია:რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
ბლეკ ჩაინა

**ანჟელა რენე უაიტი** (დ. 11 მაისი, 1988), უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით **ბლეკ ჩაინა** — ამერიკელი მოდელი, რეპერი და ანტრეპრენიორი. კარიერა დაიწყო 2008 წელს. 2011-2014 წლებში ურთიერთობა ჰქონდა რეპერ Tyga-სთან. 2016-2017 წლებში ურთიერთობაში იყო რობ კარდაშიანთან. ჰყავს 2 შვილი. 2010 წელს იყო ნიკი მინაჟის დუბლიორი (ტრიუკების დროს) კანიე უესტის კლიპში „Monster“.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:კარდაშიანების ოჯახი
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ევრილ ჰეინესი

**ევრილ ჰეინესი** (; დ. 29 აგვისტო 1969, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს დირექტორის მოადგილე 2013-2015 წლებში, ეროვნული დაზვერვის სააგენტოს პირველი ქალი დირექტორი ჯო ბაიდენის მთავრობაში 2021 წლიდან. 

მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 2010 წელს როდესაც ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში გახდა პრეზიდენტის მრჩევლის თანაშემწე ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში. 2013 წლის 9 აგვისტოდან  ცენტრალური სადაზვერვო სამმართველოს დირექტორის მოადგილეა. 2014 წლის დეკემბერში დანიშნეს ეროვნული უსაფრთოხოების საკითხებში ამერიკის პრეზიდენტის მრჩევლის მოადგილედ და ეს თანამდებობა ეკავა 2017 წლის 20 იანვრამდე. 

2020 წლის 23 ნოემბერს ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა წარადგინა საკვანძო თანამდებობებზე წარდგენილი კანდიდატების სია, რომელშიც ევრილ ჰეინესი მოაზრებოდა, როგორც ეროვნული დაზვერვის სააგენტოს დირექტორი. 2021 წლის 21 იანვარს აშშ-ის სენატმა იგი დაამტკიცა და გახდა პირველი ქალი აღნიშნულ თანამდებობაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ეროვნული დაზვერვის სააგენტოს დირექტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
კოპალა (პოემა)

**კოპალა** — ქართველი პოეტის ვაჟა-ფშაველას პოემა, რომელიც 1889 წელს გამოქვეყნდა.

## მოკლე შინაარსი 
ფშავ-ხევსურთა (და რაჭველთა) ღვთაება კოპალას ვაჟას პოეზიაში სახალხო გმირის თვისებები აქვს შეძენილი. ქართულ მითოლოგიურ პანთეონში კი მისი ფუნქციები ნათლად არაა გამოხატული. „ზოგჯერ... კოპალა თითქოს ალ-ქაჯების ბატონი არის“. ნაწილობრივ ამ ატრიბუტით გვევლინება ის ვაჟა-ფშაველასთან.

პოემა ბუნების აღწერით იწყება. ეს ბუნება საზარელია: მთვარე არსად ჩანს, ვარსკვლავებიც გამქრალია, ნისლი, ცურვით დაღლილი, მიმალულია მთის ყურეში, მთები ღრმა ფიქრით შებურულან, ჩუმად მოსჩქეფს არაგვი, თვით ცრემლსაც კი ცრემლი სდის, ხელუხლებელ უღრან ტყეში ბუ ჰკივის, ნადირთ ღმუილი ცათა კიდეს სწვდება, მივარდნილ ჭიუხებში შევარდენი წივის, გამოჩნდა ირემი, რომელიც დაეწაფა მდინარეს, მაგრამ ანაზდეულად ისევ ტყეს მიაშურა: მაშინ სასწრაფოდ შეწყდა მხეცთა ხმა, ყველა გაინაბა. ამას მოსდევს დევების გამოჩენის სურათი.

ბუნების საზარელი სურათი პოეტმა იმიტომ დაგვიხატა, რომ ეჩვენებინა დევების საშინელება. პოემაში „კოპალა“ გადმოცემულია, თუ როგორ დაებატონენ სოფელს დევები. ყველაფერი აირია, ძმა ძმის სისხლსა სვამს. მშველელად ჩნდება მოხუცი კოპალა მხარ-იღლივ წითელი ფარით, „მარჯვენით ლახტი უჭირავს, მარცხენას ამკობს ჯვარითა“. დევთა ლეშით ივსება ტყე, ველი და ხევები. კოპალა სწყევლის დევებს, რომლებიც კაცთა მოდგმას სწამლავენ და რომელთაც კარგა ხანს სჭერიათ ფშავი. სასტიკი რისხვა მოევლინათ დევებს. ბოლოს ქვეყანას ისევ ეფინება სინათლე, ერი ხელგაშლილი ლოცულობს თავისი მხსნელისათვის. თვით დევთა დიდი მეუფე ბეღელა მიართმევს ძღვნად კოპალას ფარ-ხმალს, დევების საომარ აბჯარს, უამრავ ოქროს, ვერცხლსა და ძვირფას თვლებს. კოპალა უბრძანებს ბეღელას — ჯვარს ემთხვიოს, მაგრამ ის თავის ლაშებითაც ვერ სწვდება ჯვარს და სულს განუტევებს. დევების მეუფის ფერფლისაგან გამოვლენ „შავნი ბუჭყანი და ჭიანი“ და ტყეს მიაშურებენ. ბუნებაში მშვიდობა და ჩვეულებრივი წესრიგი დაისადგურებს. ხალხის ბედნიერებასა და სიხარულს პირველად ვაჟა ბუნების მხიარულებით გვიხატავს:

მხოლოდ შემდეგ გვისურათებს პოეტი ხალხის სიხარულს, რომელიც გამოწვეულია კოპალას გმირობით.

## ლიტერატურა 
* ვაჟა-ფშაველას ხსოვნისადმი მიძღვნილი კრებული, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1966.

* გიორგი ჯიბლაძე, ვაჟა-ფშაველა, თბილისი,1958

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული პოემები
კატეგორია:ვაჟა-ფშაველას ნაწარმოებები
ირაკლი ღარიბაშვილი (ფიზიკოსი)

**ირაკლი ღარიბაშვილი** (დ. 19 მაისი, 1960, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 2021, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, ფიზიკოსი, საქართველოს ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის დირექტორი 2006-2021 წლებში.

## ბიოგრაფია
ირაკლი ღარიბაშვილმა 1983 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფიზიკა–ტექნიკური უნივერსიტეტის ფიზიკისა და ენერგეტიკის ფაკულტეტი. 1983–1986 წლებში იყო მოსკოვის ოლქის კურჩატოვის სახელობის ატომური ენერგიის ინსტიტუტის ფილიალის ინჟინერი; 1990–1993 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1993–2000 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ცენტრალური სამეცნიერო ბიბლიოთეკის განყოფილების გამგე; 2000–2006 წლებში საქართველოს სახელმწიფო წიგნის პალატის დირექტორის მოადგილე. 2006 წლიდან 2021 წლამდე (გარდაცვალებამდე) იყო ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის დირექტორი. 

იყო მრავალი პროექტის ავტორი და თანაავტორი, მათ შორის: „ქართულ ბიბლიოგრაფიულ მონაცემთა ბაზები ინტერნეტში საბიბლიოთეკო–საინფორმაციო ტერმინოლოგიის ინგლისურ–რუსულ–ქართული ინტერაქტიული ლექსიკონი“ (2001–2004); საქართველოს ბიბლიოთეკების სტატისტიკა – ინტერნეტ გამოცემა (2001); ჟურნალ „საქართველოს ბიბლიოთეკის“ ელექტრონული ვერსია (2003); საქართველოს ეროვნული სტანდარტი „ქართულ ასო–ნიშანთა კლავიატურაზე განლაგების ოპტიმიზაცია“ (2003–2004) და სხვა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკა 
* ეროვნული სამეცნიერო ბიბლიოთეკის დირექტორი 

კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი