open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ყაფლან II გირეი

**ყაფლან II გირეი** (; დ. 1739  — გ. 1771) — ყირიმის ხანი 1770 წელს, სელიმ II გირეის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
ყაფლანი არსლან და ყირიმ გირეიების მმართველობისას, 1767–1769 წლებში ნურედინის მოვალეობას ასრულებდა. ყირიმის ტახტი მიიღო 1770 წელს. მან სცადა სიტუაციის გამოსწორება რუსეთ-ოსმალეთის ომში მოლდავეთის ფრონტზე, თუმცა სასტიკად დამარცხდა ლარგასთან ბრძოლაში და წარუმატებელი სამხედრო კამპანიების სერიის შემდეგ, დაბრუნდა ყირიმში.

ყაფლან II-მ მალევე გაიგო ნოღაელების რუსეთის მხარეს გადასვლის შესახებ და თავადაც მიიღო მსგავსი შეთავაზება დიდებულებისგან. ხანმა აღშფოთებულმა უარყო ის, თუმცა ვერ მოახერხა იმ ყირიმელი ბეგების დაშოშმინება, რომლებიც რუსების დახმარებით აპირებდნენ ოსმალეთის იმპერიის მმართველობიდან გამოსვლას. მათ მალევე ყაფლან გირეისაც შეაცვლევინეს აზრი და დამოუკიდებლობის იდეით მოხიბლეს. ხანმა რუსეთთან სამშვიდობო მოლაპარაკებების გამართვა დაიწყო. ამის შესახებ შეიტყო ოსმალთა სულთანმა, რომელმაც დაუყოვნებლივ ბრძანა ყაფლან II-ის გადაყენება. 

6 თვიანი მმართველობის შემდეგ ოსმალებმა ყაფლანს დაათმობინეს ყირიმის ხანის ტიტული და თურქეთის პროვინციაში გადაასახლეს. გარდაიცვალა 32 წლის ასაკში, 1771 წელს. დაკრძალულია სოფელ სუ-ბაშის მეჩეთში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
* О. Гайворонский «Повелители двух материков» тома 1-2
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1739
კატეგორია:გარდაცვლილი 1771
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მწვანე ზუთხი

**მწვანე ზუთხი** () — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. გამსვლელი, მტკნარი და მლაშე წყლის, ფსკერული სახეობაა. სიგრძეში საშუალოდ 130 სმ-ია, იზრდება 270 სმ-მდეც, მაქსიმალური დადასტურებული მასა 159 კგ, სიცოცხლის ხანგრძლივობა კი 60 წელია. ზურგის ფარფლი აღმართულია საერთო სიგრძის ბოლო მესამედში, ანალური ფარფლი განლაგებულია ზურგის ფარფლის უკანა ნაწილის მოპირდაპირედ. მკერდის ფარფლები სხეულის ქვედა ნაწილში, ლაყუჩის ხვრელის უკან მდებარეობს, დიდი და მომრგვალებულია. მუცლის ფარფლები ანალურ ხვრელთან ახლოსაა. ჩვეულებრივ ზეთისხილისფრიდან მუქ მწვანემდეა, ქვედა ნაწილი მოთეთრო-მწვანეა. მთელ გვერდზე ლატერალურ და ვენტროლატერალურ ფირფიტებს შორის გასდევს ზოლი, კიდევ ერთი ზოლია მუცლის მონაკვეთზე. ფარფლები რუხიდან მკრთალ მწვანემდეა შეფერილი. ულვაშები პირთან უფრო ახლოსაა, ვიდრე დინგის ბოლოსთან.

გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის წყნარი ოკეანის სანაპიროზე: ალეუტის კუნძულებიდან და ალასკის ყურიდან ქალაქ ენსენადამდე (მექსიკა). კანადაში მოწყვლად სახეობად ითვლება. CITES-ის II დანართით აკრძალულია საერთაშორისო ვაჭრობა. ბინადრობს ესტუარებში, დიდ მდინარეთა ქვემო წელზე და შესართავების მლაშე წყლებში. ქვირითს მტკნარ წყალში ყრის. ოკეანეში დიდი მანძილის გავლა შეუძლია.

მორფოლოგიურად და ეკოლოგიურად ძალიან ახლოს დგას სახალინურ ზუთხთან (*A. mikadoi*), ადრე ერთ სახეობად განიხილებოდნენ.

## გალერეა 

ფაილი:Green sturgeon (28599196296).png
ფაილი:Night green sturgeon survey 2017-12-07 (44) (41011704120).jpg
ფაილი:Sacramento River Green Sturgeon (38958059022).jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:ზუთხი
ვარდევანის ეკლესია

**ვარდევანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდევანში.  სოფლის სამხრეთით რამდენიმე ასეულ მეტრში შემაღლებულ ადგილას შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. იქვეა სოფლის სასაფლაოც.

## აღწერა 
ეკლესიის  კედლები მხოლოდ 1,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია გათლილი, მოვარდისფრო ტუფის მოზრდილი კვადრები. ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს შესასვლელი, სადაც კარგად დამუშავებული არქიტრავის ვარდისფერი ქვა გდია. აღნიშნულ ქვაზე ორი ლილვით შექმნილ წრეში ჩასმული ტოლმკლავიანი და ბოლოებგაშლილი ჯვარია გამოსახული.

## ლიტერატურა 
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 94-95
* ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 
* მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნიკოლოზ მახვილაძე

**ნიკოლოზ მახვილაძე** (დ. 1890, თეთრიწყარო — გ. 12 ნოემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1925), პროფესორი (1930), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

## ბიოგრაფია
1923 წელს გ. დიდებულიძესთან ერთად  დაასაბუთა საქართველოში ანკილოსტომიდოზის ენდემურობა; იმავე წელს დაადგინა ბრუცელოზის ენდემურობაც. 1925 წელს მისი თაოსნობით დაარსდა პროფესიულ სნეულებათა პოლიკლინიკა. ამ ბაზაზე 1927 წელს შეიქმნა შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ სნეულებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც იყო გარდაცვალებამდე. 1930-1936 წლებში იყო ჯერ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, შემდეგ კი თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის კერძო პათოლოგიისა და თერაპიის კათედრის გამგე. 1936-1938 წლებში განაგებდა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის შინაგან სნეულებათა კათედრას, ხოლო 1938 წლიდან თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის პროპედევტიკული თერაპიის კათედრას. 1941 წელს დაამთავრა სამხედრო სამედიცინო აკადემია. მან პირველმა გამოთქვა აზრი საქართველოში პელაგრის ენდემურობის და მასთან ბრძოლის აუცილებლობის შესახებ. მან შეისწავლა სამხარეო პათოლოგიური რევმატიზმის, მალარიის კლინიკისა და გავრცელების, ჰიპერტონიული დაავადების პათოგენეზის, დიეთეტიკისა და სხვა საკითხები. 1959 წელს მისი სახელი მიენიჭა შრომის ჰიგიენისა და პროფესიულ სნეულებათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
მაჭარწყლის ეკლესია

**მაჭარწყლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაჭარწყალში. 

ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი აქვს სამხრეთი მხრიდან. სწორედ აღნიშნული შესასვლელის  არქიტრავის ქვაზე ამოკაწრული ასომთავრული წარწერის რამდენიმე გრაფემა — „ნიკლზ“ საკმარის არგუმენტად ჩათვალა სერგი მაკალათიამ, რომ აღნიშნული ტაძარი წმიდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესიად მიეჩნია. თუმცა დევი ბერძენიშვილმა გამოთქვა ვარაუდი, რომ აქ მოხსენიებული ნიკოლოზი შეიძლება საერო პირი იყოს.  

ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. იგი ძალიან დაზიანებულია, კერძოდ, კამარა ჩაქცეული აქვს, თითქმის მთლიანად დანგრეულია აღმოსავლეთ ფასადი. ეკლესია აგებულია რუხი ფერის უხეშად გათლილი საშუალო ზომის ქვებით. ალაგ-ალაგ ჩატანებულია წითელი ფერის ქვები. ეს განსაკუთრებით შეინიშნება ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, რაც მნახველზე დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს. ეკლესიას გალავნის შიგნით შიგნით სასაფლაოა. ტაძრის ინტერიერში დასავლეთ ფასადზე მომწვანო ფერის ქვაზე ამოკაწრულია XI საუკუნის მხედრული წარწერა, რომელიც დღემდე უცნობი იყო ქართული ისტორიოგრაფიისათვის. წარწერიანი ქვა ამობრუნებულია. როგორც ჩანს შემდეგ სამშენებლ მასალად გამოიყენეს. წარწერა სავედრებელი ხასიათისაა და შემდეგი სახით იკითხება:   ამის შემდეგ მოდის რამდენიმე გრაფემა, რომელიც კირით არის დაფარული.

## ლიტერატურა
* ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი „გუჯარეთი“, თბ., 1987
* მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957 
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 98-99

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თენგიზ ჟღენტი

**თენგიზ ჟღენტი** (დ. 7 თებერვალი, 1887, დაბლაციხე, ოზურგეთის მაზრა — გ. 24 მაისი, 1937, თბილისი) — ქართველი რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. რევოლუციურ საქმიანობას ეწეოდა გურიაში, ბათუმში, ქუთაისსა და ჭიათურაში. 1917 წლის მარტში იმყოფებოდა ირანში. 1918-1919 წლებში მონაწილეობდა სამოქალაქო ომში უკრაინაში.  1919 წლის თებერვლიდან მუშაობდა სამხედრო კომისრად ელიზავეტოპოლში. 1919-1921 წლებში მონაწილეობდა აზერბაიჯანისა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკების საბჭოთა ოკუპაციაში. 1921 წლის მარტიდან იყო ბათუმის ოლქის სამხედრო კომისარი. 1933 წლიდან იყო საქართველოს სსრ-ის ცაკის მდივანი. აქვს შრომები რევოლუციური მოძრაობის საკითხებზე. სიცოცხლე დაასრულა თვითმკვლელობით.

თენგიზ ჟღენტის მეუღლე იყო ბენიამინ ჩხიკვიშვილის და.

## თხზულებები
* რევოლუციონური მოძრაობა სამეგრელოში 1905, „სახელგამი“, ტფილისი, 1929
*1905 წელი გურიაში, ტფილისი, 1927

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მაისი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
ტყემლოვანის ეკლესია

**ტყემლოვანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ტყემლოვანში. ეკლესია ხუროთმოძღვრული მონაცემებიდან გამომდინარე, X საუკუნით თარიღდება.

ეკლესია საშუალო ზომის დარბაზული ტიპის ძეგლს წარმოადგენს სამხრეთის მინაშენით. ტაძარი ნაშენია ბაზალტის ფერადოვანი ქვით, რაც მნახველზე დიდ შთაბეჭდილებას ახდენს. სამხრეთ ფასადზე, შესასვლელის ზევით ვიწრო თაღოვანი სარკმლის თავსართის ფილას გასდევს ერთსტრიქონიანი დაქარაგმებული მხედრული წარწერა: ქო შლინი კე გი შე წე. ვალერი სილოგავა ამ სავედრებელ წარწერას შემდეგი სახით კითხულობს:  ამავე სამხრეთ კედლის ზედა ფილაზე გამოსახულია მცირე ზომის რელიეფური ჯვარი. ეკლესიის აღმოსავლეთ სარკმელის თავსართის ქვები ძირს არის ჩამოვარდნილი. მეორე, სრულიად შემონახულ ფილაზე ორი საერო პირის მიერ ჯვრის აღმართვის სცენაა გამოსახული. კომპოზიციის ცენტრში ფართომკლავებიანი ჯვარია ამართული. ჯვრის მკლავებთან ფრონტალურად ერთმანეთის მსგავსი ფიგურები დგანან. ორივეს ცალი ხელი დოინჯით აქვს წელზე შემოდებული. მეორე ხელით კი ჯვრის ტარი უჭირავთ. დ. ბერძენიშვილი აქ გამოსახულ საერო პირებში სამხრეთ სარკმლის წარწერაში მოხსენიებულ კვირიკესა და გიორგის მოიაზრებს.

## ლიტერატურა 
* ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც.,  ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987 
* მაკალათია ს., ბორჯომის ხეობა (ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი), თბ., 1957 
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 95-96

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
მაია აკიბა

**მაია აკიბა** — იაპონელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს +78 კგ წონით კატეგორიაში. 2021 წელს იაპონიის ნაკრებთან ერთად მოიგო 2021 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი.

## რესურსები ინტერნეტში
* JudoInside.com

კატეგორია:იაპონელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამურის ზუთხი

**ამურის ზუთხი** () — თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. მტკნარი წყლის სახეობაა. სიგრძეში აღწევს 3 მეტრამდე. იწონის 160 კილოგრამამდე. გავრცელებულია მდინარე ამურის აუზში — ესტუარიდან ზემო წელამდე და შენაკადებში: შილკა, ონონი, არგუნი, ნერჩი, სუნგარი, ნონი და უსური; ძალიან იშვიათად შეინიშნება ტბა ხანკაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ზუთხი
შუს ცომი

**შუს ცომი** (  ) — ბევრ დესერტში გამოყენებული დელიკატური საკონდიტრო ცომი.  იგი შეიცავს მხოლოდ კარაქს, წყალს, ფქვილს და კვერცხს. ამომყვანი აგენტის გამოყენების ნაცვლად, ცომს გამოცხობის დროს, მაღალი ტენიანობის გამო წარმოქმნილი ორთქლი აფუებს. მზადდება ორ ეპატად. პირველ ეტაპზე ფქვილი იხარშება წყალში ან/და რძეში, კარაქთან და მარილთან ერთად. მიიღება ცომი სახელად პანადი (panade), მეორე ეტაპზე კი საბოლოო პროდუქტის, შუს ცომის, მისაღებად პანადს ემატება კვერცხი.

## ისტორია 
რეცეპტების ზოგიერთი წიგნის თანახმად,  შეფმა, სახელად პანტარელი ან პანტანელი, ცომი 1540 წელს, ეკატერინე დე მედიჩისთან და მის სამეფო კართან ერთად ფლორენციის დატოვებიდან შვიდი წლის შემდეგ გამოიგონა. ამ ცომით მომზადებულ ტორტს მან პატ ა პანტანელი () უწოდა. მისმა მემკვიდრემ, პოპლენმა ცომის რეცეპტი დახვეწა და გამოაცხო ნამცხვარი პოპლენი (). ისინი მზადდებოდა ცეცხლზე გამომშრალი ცომისგან რომელსაც  ერქვა.  

სახელი პატ ა შუ (pâte à choux) ცომმა მე -18 საუკუნეში, მას შემდეგ მიიღო, რაც ის ჟან ავისმა და ანტუან კარემ დახვეწეს და სრულჰყვეს. 

## მომზადების წესი 
შუს ცომისგან დესერტის მომზადება რამდენიმე ეტაპად იყოფა:

* კარაქი დნება მდუღარე მარილიან სითხეში (წყალი ან/და რძე). შემდეგ ემატება ფქვილი. მიღებულ მასას დაბალ ცეცხლზე 4-5 წუთის მანძილზე აჩერებენ რათა  წყალი გამოშრეს. მიიღება გლუტენით მდიდარი მასა..
* მიღებული მასა ცივდება 30°C-მდე, შემდეგ ურევენ კვერცხებს საშუალო კონსისტენციის მისაღებად. ცომი დიდხანს იზილება რათა გამდიდრდეს ჰაერის ბუშტუკებით. შუს ცომი დიდხანს არ ინახება. რეცეპტების უმრავლესობის მიხედვით, ცომში კვერცხი თოთო-თითოდ ემატება.
* ცხობის დროს ცომში შემავალი სითხე ორთქლად გარდაიქმნება, რაც ცომის ამოსვლას იწვევს. და გუგერები.

შუს ცომი ძირითადად ცხვება, მაგრამ ბენეტი იწვება. ესპანეთსა და ლათინურ ამერიკაში ჩუროს ამზადებენ შემწვარი შუს ცომისგან. იტალიურ სამზარეულოში შუს ცომი არის ზაპოლე დი სან ჯუზეპეს ბაზა. შუს ცომი ძირითადად ივსება კრემით, რათა მომზადდეს შუ ან ეკლერი.

### საკონდიტრო ნაწარმი 
#### ტკბილეული 
##### შეუვსებელი 
* შემწვარი შუ (choux grillés)
* შუკეტი (chouquette)
* შაქრის გვირგვინები (couronnes au sucre)
* შაქრის ესესები (esses en sucre)

##### შევსებული 
* არლეკინი (Arlequins)
* კრემიანი შუ (chou à la crème ან choux chantilly)
* კინე (Cygnes)
* კროკომბუში (croquembouche)
* დივორსე (Divorcé)
* ეკლერი (Éclair)
* ფიგუ (Figues)
* ფრანცომტუა (Francomtois)
* სალამბო (Salambo) ან გლანდი (Gland) 
* პარი-ბრესტი (paris-brest)
* პეტ დე ნონი (pet de nonne)
* პიეს მონტე (pièce montée)
* პოლკა (Polka)
* პონტ-ნოფი (Pont-Neuf) 
* პროფიტროლი (profiterole)
* რელიგიოზი (religieuse)
* სენრ-ონორე (Saint-honoré)
* სოლფერინო (solférino)

#### მარილიანი 
* პარიზული ნიოკი
* გუგერი (gougères)
* დოფინის კარტოფილი (pommes dauphines)
* კუენელი (quenelles)

## სქოლიო 
კატეგორია:ცომი
კატეგორია:ფრანგული ნამცხვრები
მაიონი (ვულკანი)

**მაიონი** (; ასევე ცნობილი როგორც **მაიონის მთა** და **მაიონის ვულკანი**; ) ― აქტიური სტრატოვულკანი ალბაის პროვინციაში, ბიკოლის რეგიონში, ფილიპინებში. პოპულარული ტურისტული დანიშნულების ადგილი „სრულყოფილი კონუსითაა“ ცნობილი, რადგანაც ვულკანს სიმეტრიული კონუსის ფორმა აქვს და ფილიპინურ მითოლოგიაში წმინდა ადგილად ითვლება. 

1938 წლის 20 იანვარს მაიონის ვულკანი და მიმდებარე ტერიტორიები ფილიპინების მასშტაბით პირველ ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. 2000 წელს პარკი ხელახლა კლასიფიცირდა ბუნების პარკად და ვულკან მაიონის ბუნების პარკი ეწოდა. ვულკანი ალბაის ბიოსფერული ნაკრძალის ცენტრალური ობიექტია, რომელიც 2016 წელს იუნესკოს ეგიდით შეიქმნა და დღეისთვის მსოფლიოს მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაში შესატანადაა ნომინირებული.  

მაიონი ფილიპინების ყველაზე აქტიური ვულკანია და მის აქტივობას რეგულარულად აკვირდება ფილიპინების ვულკანოლოგიისა და სეისმოლოგიის ინსტიტუტი, რომლის პროვინციული შტაბ-ბინა მწვერვალიდან 12 კმ-ის დაშორებით, ლიგნიონ-ჰილში მდებარეობს. 

## გეოგრაფია
 რვა ქალაქისა და მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს]]
მაიონი ალბაის პროვინციისა და ბიკოლის რეგიონის უმაღლესი წერტილი და მთავარი ღირსშესანიშნაობაა. ვულკანის სიმაღლე 2 463 მეტრია და ალბაის ყურედან 10 კმ-ითაა დაშორებული.  გეოგრაფიულად, ვულკანი რვა ქალაქისა და მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას მოიცავს: ლეგასპის, დარაგის, კამალიგის, გინობატანის, ლიგაოს, ტაბაკოს, მალილიპოტის და სანტო-დომინგოს. 

## გეოლოგია
მაიონი კლასიკური სტრატოვულკანია პატარა ვულკანური კრატერით. კონუსის სიმეტრიულობის გამო იგი მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე სრულყოფილ ვულკანადაა მიჩნეული.

2021 წლის აგვისტოში მაიონის ნიადაგში ანტიბიოტიკებისა და კიბოს საწინააღმდეგო ბაქტერიების სახეობები აღმოაჩინეს.

## ამოფრქვევები
მაიონი ფილიპინების ყველაზე აქტიური ვულკანია, რომელიც ბოლო 500 წლის მანძილზე 47-ჯერ ამოიფრქვა. ვულკანის ამოფრქვევის შესახებ პირველი ჩანაწერები 1616 წლით თარიღდება. პირველი ამოფრქვევა, რომლის შესახებაც ვრცელი ჩანაწერები არსებობს, 1766 წლის 20 ივლისითაა დათარიღებული და ექვს დღეს გაგრძელდა.

მაიონი ყველაზე მასშტაბურად 1814 წლის 1-ელ თებერვალს ამოიფრქვა. ამოფრქვევის დროს ვულკანური ექსპლუზიურობის ინდექსი 4-ს გაუტოლდა. ვულკანიდან ამოფრქვეულმა მუქმა ფერფლმა ქალაქი კაგსავა მთლიანად დაფარა. ქალაქის 1 200 მკვიდრი დაიღუპა. ფილიპინების ვულკანოლოგიისა და სეისმოლოგიის ინსტიტუტის შეფასებით, ეს იყო მაიონის ისტორიაში ყველაზე ლეტალური ამოფრქვევა. 1993 წელს პიროკლასტიკურ ამოფრქვევას 79 ადამიანი იმსხვერპლა, მეტწილად, ფერმერები. ამოფრქვევის შემდეგ ალბაის პროვინციულმა მთავრობამ 50 000 მკვიდრის ევაკუაცია მოახდინა. ვულკანთან და მის ლანდშაფტთან არაერთი ფესტივალი და რიტუალია დაკავშირებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*Climbing Mayon Volcano 
*Philippine Institute of Volcanology and Seismology (PHIVOLCS) Mayon Volcano Page 
*Mayon Volcano Observatory 
*Majestic Mt. Mayon – Cagsawa Ruin Park – images by *Jenny Exconde*.
*NASA Earth Observatory page 
*
*Smithsonian Institution page on Mayon
*Mocha Uson apologizes for Mayon location mistake

## სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების აქტიური ვულკანები
კატეგორია:ფილიპინების მთები
კატეგორია:ფილიპინების ვულკანები
ტარასი მგალობლიშვილი

**ტარასი მგალობლიშვილი** (დ. 20 ივლისი, 1877, ქუთაისი — გ. 1939) — ქართველი რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
1894 წლიდან საქმიანობდა ბათუმში. 1902 წელს მონაწილეობა მიიღო ბათუმის მუშათა გაფიცვაში. 1903 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1906 წლიდან თბილისში განაგრძო პარტიული მუშაობა. რეაქციის წლებში რამდენჯერმე დააპატიმრეს. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ პარტიის ერკეთის რაიკომის თავმჯდომარედ აირჩიეს. 1918 წელს იყო ბოლშევიკების გურიის სამაზრო და დასავლეთ ამიერკავკასიის კომიტეტის წევრი. თანამშრომლობდა ბოლშევიკურ გაზეთებში. 1919 წლის ნოემბერში ხელმძღვანელობდა აჯანყებას ჩოხატაურის რაიონში, რომლის დამარცხების შემდეგ არალეგალურად გაემგზავრა ბაქოში და განაგრძო პარტიული მუშაობა. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ პარტიულ სამუშაოზე იყო გურიასა და იმერეთში. 1926 წლიდან სხვადასხვა დროს მუშაობდა სახალხო მოსამართლედ, უმაღლესი სასამართლოს წევრად, დამცველთა კოლეგიის წევრად. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ტარასი
ლუიზ მიშელი

**ლუიზ მიშელი** (დ. 29 მაისი, 1830, ვრონკური ― გ. 10 იანვარი, 1905, მარსელი) — ფრანგი მწერალი, რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
1871 წელს იყო პარიზის კომუნის აქტიური მონაწილე. კომუნის დაცემის შემდეგ დააპატიმრეს. 1873 წელს გადაასახლეს ახალ კალედონიაში. ქალაქ ნუმეაში გახსნა სკოლა და ადგილობრივი კანაკების ბავშვებს ასწავლიდა წერა-კითხვას. 1880 წელს ამნისტიის შედეგად დაბრუნდა საფრანგეთში. მონაწილეობდა მუშათა მოძრაობაში. იყო ლონდონში. წერდა რომანებს, პიესებს, ნოველებს, პუბლიცისტურ წერილებს. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1830
კატეგორია:გარდაცვლილი 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:ფრანგი რევოლუციონერები
კატეგორია:ფრანგი ქალები
ანრი მიშო

**ანრი მიშო** (დ. 24 მაისი, 1899, ნამიური ― გ. 19 ოქტომბერი, 1984) — ფრანგი პოეტი, წარმოშობით ბელგიელი.  

## ბიოგრაფია
1927 წელს გამოაქვეყნა ლექსების პირველი კრებული „ვინ ვიყავი“. მისი მთავარი კრებულებია „ეკუადორი“, „ჩემი საკუთრებები“ (1929), „ვინმე პლიუმი“ (1930), „ჯადოსნურ ქვეყანაში“ (1941), „გადასასვლელები“ (1950), „საწყალობელი სასწაული“ (1956), „ნაცნობობა უფსკრულის წყალობით“ (1961)

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი პოეტები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ვასილი მიშინი

**ვასილი მიშინი** (დ. 5 იანვარი, 1917 ― გ. 10 ოქტომბერი, 2001) — რუსი საბჭოთა მეცნიერი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1966). 1941 წელს დაამთავრა მოსკოვის საავიაციო ინსტიტუტი. 1959 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის პროფესორი. იყო რსფსრ-ის VII და VIII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:რუსი ინჟინრები
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:რსფსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
პიტერ მიჩელი

**პიტერ მიჩელი** () (დ.  29 სექტემბერი, 1920 ― გ. 10 აპრილი, 1992) — ინგლისელი მეცნიერი. განათლება მიიღო კემბრიჯში. 1956–1963 წლებში მუშაობდა ედინბურგის უნივერსიტეტში. 1964 წლიდან ხელმძღვანელობდა კვლევით ცენტრს ბიოლოგიური ენერგიის გარდაქმნისთვის. 1978 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ქიმიაში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიაში
კატეგორია:ინგლისელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ჯაჯუ ჯორჯიკია

**ჯაჯუ ჯორჯიკია** (დ. 7 იანვარი, 1885, ნოჯიხევი — გ. 8 ოქტომბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი. 

## ბიოგრაფია
1904 წელს ჩაირიცხა ვალაბრის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრო-ბიოლოგიურ ფაკულტეტზე. 1907 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და ქუთაისის სკოლებში ასწავლიდა ფრანგულ ენასა და ბუნებისმეტყველებას. 1911 წლიდან იყო საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების გამგეობის დამფუძნებელი წევრი. 1921-1931 წლებში იყო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმის დირექტორი. XX საუკუნის 10-იანი წლებიდან მისი მინიატურები, მოთხრობები და თარგმანები იბეჭდებოდა ჟურნალ-გაზეთებში - „სახალხო გაზეთი“, „იმერეთი“, "კოლხიდა", "სამშობლო", "გრდემლი", "ოქროს ვერძი" და სხვა. 1914 წელს გამოვიდა მწერლის თხზულებათა პირველი კრებული; 1925 წელს - მეორე - „ფერადი მოთხრობები“; ავტორია აგრეთვე ფრანგული ენის სასკოლო სახელმძღვანელოებისა. 1931 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისში, უმთავრესად პედაგოგიურ სარბიელზე (საქართველოს თეატრალური ინსტიტუტი, ყოფილი 23-ე სკოლა და სხვა); 1944 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იგი თბილისის ვაჟთა I საშუალო სკოლის დირექტორი იყო.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
ჯოუ ენლაი

**ჯოუ ენლაი** (დ. 5 მარტი, 1898 ― გ. 8 იანვარი, 1976) — ჩინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1917-1918 წლებში სწავლობდა იაპონიაში, შემდეგ ნანკაის უნივერსიტეტში ტიანძინში. მონაწილეობდა 4 მაისის ანტიიმპერიალისტურ მოძრაობაში. 1920-1924 წლებში მუშაობდა და სწავლობდა გერმანიასა და საფრანგეთში. 1922 წლიდან იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1934-1956 წლებში იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცკ-ის მდივანი. 1949-1958 წლებში იყო ჩინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
კატეგორია:ჩინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:კომუნისტები
ბრაიან ჯოუზეფსონი

**ბრაიან ჯოუზეფსონი** (დ. 1940) — ინგლისელი ფიზიკოსი. აქვს შრომები გვირაბულ ეფექტსა და ზეგამტარობაზე. 1962 წელს იწინასწარმეტყველა კვანტური ეფექტები ზეგამტარული დენის დიელექტრიკულ ველში გავლისას. ამ ეფექტს მისი სახელი უწოდეს. 1973 წელს მიიღო ნობელის პრემია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჯოუზეფსონის ეფექტი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არსენ ჯორჯიაშვილი

**არსენ ჯორჯიაშვილი** (დ. 7 აპრილი, 1881, დიდი ენაგეთი — გ. 1 მარტი, 1906, ტფილისი) — ქართველი რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის ჩამომსხმელ საამქროში. 1905 წელს მუშაობდა რევოლუციაში, პოლიციის მოხელეებსა და მეფის ჯარებზე თავდასხმებში. 1905 წლის სექტემბერში მონაწილეობდა პლასტუნთა პოკლზე თავდასხმაში, მოკლა ათამდე პლასტუნი. დეკემბერში მონაწილეობა მიიღო შეიარაღებულ ბრძოლებში. 1906 წლის 16 იანვარს სილიბისტრო ჯიბლაძის დავალებით ყუმბარით მოკლა კავკასიის სამხედრო შტაბის უფროსი გენერალი გრიაზნოვი. დაპატიმრებულ ჯორჯიაშვილს იცავდა იოსებ ბარათაშვილი. კავკასიის სამხედრო საოლქო სასამართლოს განაჩენით ჯორჯიაშვილი საგუბერნიო ციხეში ჩამოახრჩვეს. ჯორჯიაშვილის სახელი ეწოდა მშობლიურ სოფელს, იქვე დაიდგა მისი ძეგლი. მის შესახებ გადაღებულია ფილმი „არსენა ჯორჯიაშვილი“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:ტერორისტები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
ბაჰადირ II გირეი

**ბაჰადირ II გირეი** (; დ. 1722 —  1791, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1782 წელს, თოფალ აჰმედ გირეის უფროსი ვაჟი, დევლეთ II გირეის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
ბაჰადირ გირეი იყო დევლეთ II გირეის შვილის, თოფალ აჰმედ გირეის ვაჟი. ცხოვრების უდიდესი ნაწილი გაატარა ოსმალეთში. 1777 წელს თავის ძმა, შაჰინთან ერთად აჯანყდა დევლეთ IV-ის წინააღმდეგ. ამბოხის შედეგად შაჰინი ყირიმის ხანად, ხოლო ბაჰადირი იედიშყულის ურდოს ლიდერად დამტკიცდა. შაჰინ გირეის პრორუსული რეფორმების გატარების გამო სახანოში ბევრი მოწინააღმდეგე გამოუჩნდა. 1782 წელს ბაჰადირმა ისარგებლა ხანის უარყოფითი რეპუტაციით და თავის ბიძაშვილებთან, შაჰინ და არსლან გირეიებთან ერთად სათავეში ჩაუდგა დიდ აჯანყებას, რომლის შედეგადაც შაჰინ გირეი ყირიმიდან გააძევა.

ბაჰადირ II-მ ოსმალეთსა და რუსეთს ელჩები გაუგზვნა თავისი ტიტულის აღიარების მიზნით. ოსმალეთმა მოთხოვნაზე უარი განაცხადა, ხოლო რუსეთმა ყირიმში ჯარები გაგზავნა ტახტზე ისევ შაჰინის დასაბრუნებლად. რუსებმა ანტონ ბოგდანოვიჩ ბალმენისა და ალექსანდრე სუვოროვის ხელმძღვანელობით მთლიან სახანოზე კონტროლი დაიბრუნეს. ბაჰადირ II-ის მომხრეთა უმეტესობა კავკასიის გავლით ოსმალეთში გადავიდა, თვითონ ბაჰადირი კი ტყვედ ჩავარდა. შაჰინ გირეიმ მისი სიკვდილით დასჯა გადაწყვიტა, თუმცა რუსებმა გადაარჩინეს და ხერსონში გაგზავნეს პატიმრად. 1783 წელს ყირიმის ანექსიის შემდეგ მოახერხა კავკასიაში გაქცევა, 1789 წლიდან კი სტამბოლის ახლოს, საკუთარ მამულში ცხოვრობდა. გარდაიცვალა იქვე, 1791 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»
* *Гайворонский Алексей* Повелители двух материков − тт. 1−2.

კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1722
კატეგორია:გარდაცვლილი 1791
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

**ახალგორის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში** წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. ახალგორის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად: 

# ობიექტები სტატუსის გარეშე 
# კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლები
# ეროვნული კატეგორიის მქონე უძრავი ძეგლები

## ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* heritagesites.ge — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ლიბიდო

**ლიბიდო**, იგივე *სქესობრივი ლტოლვა* — ადამიანის ბუნებრივი ლტოლვა სექსისადმი. ფსიქოანალიტიკურ თეორიაში ლიბიდო არის ფსიქიკური სწრაფვა ან ენერგია, რომელიც განსაკუთრებით დაკავშირებულია სექსუალურ ინსტინქტთან, თუმცა ასევე გამოიხატება სხვა ინსტინქტურ სურვილებსა და სწრაფვებში.

ლიბიდოზე მოქმედებს ბიოლოგიური, ფსიქოლოგიური და სოციალური ფაქტორები. ბიოლოგიურად, ადამიანებში ლიბიდოს სასქესო ჰორმონები და ნეიროტრანსმიტერები არეგულირებენ — მეტწილად ტესტოსტერონი და დოფამინი, შესაბამისად. სოციალური ფაქტორები, მაგალითად, სამსახური და ოჯახი, და შინაგანი ფსიქოლოგიური ფაქტორები, მაგალითად, პიროვნების ხასიათი და სტრესი, ასევე ზემოქმედებს ლიბიდოზე. გარდა ამისა, სქესობრივ ლტოლვაზე შეიძლება იმოქმედოს ჯანმრთელობის პრობლემებმა, მედიკამენტებმა, ცხოვრების სტილმა, ასაკმა (მაგალითად, სქესობრივმა მომწიფებამ) და ურთიერთობაში არსებულმა პრობლემებმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიბიდო, ანუ სქესობრივი ლტოლვა

## შენიშვნები 
კატეგორია:ლიბიდო
კატეგორია:ტესტოსტერონი
კატეგორია:ფსიქოანალიტიკური თეორია
კატეგორია:სექსუალობა
Twinings

**Twinings** ( ) — ჩაის და სხვა სასმელების, მათ შორის ყავის, ცხელი შოკოლადისა და ალაოს სასმელების მწარმოებელი და გამყიდველი ინგლისური კომპანია. დაფუძნებულია ანდოვერში, ჰემფშირში. ბრენდი ეკუთვნის Associated British Foods-ს. კომპანიის ლოგო მსოფლიოში უძველესი დღემდე გამოყენებადი სავაჭრო ნიშანია. Twinings ლონდონის გადასახადების ყველაზე ხანგრძლივი გადამხდელია. ის 1706 წლიდან სტრენდზე, (ლონდონის ერთ-ერთი მთავარი საგზაო არტერია) ერთი და იგივე შენობაშია განთავსებული. Twinings ყიდის შავ, მწვანე და მცენარეულ ჩაის, ისევე როგორც ხილის ცივ სასმელებს.

## ისტორია 
1706 წელს თომას ტუინინგსმა ლონდონში, სტრენდის ქუჩის № 216-ში პირველი ჩაის ოთახი გახსნა. კომპანიის 1787 წელს შექმნილი ლოგო მსოფლიოში უძველესია, რომელიც დღესაც გამოიყენება.

1964 წელს, სამეფო ნებართვის მფლობელი კომპანია Twinings, Associated British Foods-მა შეიძინა. კომპანია ასოცირდება ბერგამოტიან ერლ გრეის ჩაისთან, თუმცა უცნობია ასოციაციის მიზეზი და მიუძღვის თუ არა Twinings-ს რაიმე წვლილი ბერგამოტის არომატის მქონე ჩაის შექმნაში. ბერგამოტიან ჩაისთან ასოცირდებოდა ასევე Twinings-ის კონკურენტი Jacksons of Piccadilly. ეს უკანასკნელი Twinings-მა 1990-იან წლებში შეიძინა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ბრიტანული საიტი
* ოფიციალური კანადური საიტი
* ოფიციალური ამერიკული საიტი
* ოფიციალური ავსტრალიური საიტი
* ინტერვიუ სტივენ ტვინინგთან (2006 წლის სექტემბერი), The Citizen, სამხრეთი აფრიკა

## სქოლიო
საჰიბ II გირეი

**საჰიბ II გირეი** (‎; დ. 1726 —  გ. 1807, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1771–1775 წლებში, აჰმედ გირეის ვაჟი, დევლეთ II გირეის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
საჰიბ გირეი იყო დევლეთ II-ის მე-4 ვაჟის, აჰმედ გირეის შვილი. აღიზარდა ოსმალეთის სულთნების კარზე. 1760-იან წლებში დაბრუნდა ყირიმში და სახელმწიფო საქმეების მართვაში ჩაერთო. 1770 წლამდე ეკავა პერეკოფის ორ-ბეის ანუ გამგებლის თანამდებობა. 1771 წელს საჰიბ II ყირიმელმა დიდებულებმა ოსმალეთის სულთნის დაუკითხავად აირჩიეს ხანად. 

საჰიბს სახანოს მართვა მოუწია რუსეთთან გამძვინვარებული ომის დროს. 1772 წელს,  შირინის, ასევე მანსურის კლანის ბეგებთან და ნოღაელებთან ერთად  მან ხელი მოაწერა შეთანხმებას რუსეთის იმპერიასთან ალიანსის შესახებ, რის შემდეაც მიიღო რუსებისგან სამხედრო და ფინანსური დახმარების დაპირება. 1774 წელს ოსმალებსა და რუსებს შორის დაიდო ქუჩუქ-კაინარჯის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ერთეულად, ხოლო რუსეთი მის გარანტორად გამოცხადდა.

ყირიმში უკმაყოფილება იყო რუსული არმიის ყოფნის გამო და თავად საჰიბ II სერიოზულ სირთულეებს წააწყდა სახელმწიფოს მართვაში.
სახანოს მომავლის შესახებ აზრთა სხვადასხვაობა ძალიან დიდი იყო, თათარი ბეგების ნაწილს ჰქონდა მიდრეკილება ყირიმის ყოფილ სახელმწიფო სტატუსში დაბრუნების - ოსმალეთის მფარველობაში შესვლისკენ. 1775 წელს საჰიბის ბიძაშვილი, დევლეთ IV ნოღაელთა და რუს კაზაკთა დახმარებით შეიჭრა ბახჩისარაიში და ქალაქზე კონტროლი დაამყარა. საჰიბ II გირეის ტახტის დატოვება და რუსეთში გაქცევა მოუწია. 1783 წელს რუსების მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ კი გადაასახლეს ოსმალეთში. გარდაიცვალა სტამბოლის რაიონ ჩათალჯაში, 1807 წელს, 81 წლის ასაკში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», ტომი 1, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2, ст. 187—223
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 წ.
* Халим Гирай «Розовый куст ханов» (история крымских ханов)

კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:დაბადებული 1726
კატეგორია:გარდაცვლილი 1807
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
ანასტასია კონკინა

**ანასტასია კონკინა** (; დ. 1 დეკემბერი, 1993) — რუსი ძიუდოისტი.

მონაწილეობა მიიღო 2018 წელს გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც რუსეთის ნაკრებთან ერთად ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 2018 წელს ინდივიდუალურად მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე, -57 კგ წონით კატეგორიაში.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შიიენი

**შიიენი** (, ფინინი: Shíyàn) — საოლქო დონის ქალაქი ხუბეის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ჩინეთი. მას ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ხენანის პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩუნცინი, ხოლო ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან შენსის პროვინცია. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობამ 3 340 841 ადამიანი შეადგინა, რომელთაგან 767 920 საოლქო დონის ქალაქის ურბანულ ნაწილში (მეტრო არეალი) იყო დასახლებული (ურბანული ნაწილი ძირითადად მოიცავს ორ რაიონს, მაოძიანსა და ჭანგვანს). 2007 წელს ქალაქი ჩინეთის ქალაქების ღირებულების მოხსენებაში ქვეყნის საუკეთესო ათ ქალაქს შორის დასახელდა ცხოვრების ხარისხის მიხედვით. ეს მოხსენება 2007 წლის ჩინეთის ქალაქების სამიტისათვის მომზადდა, რომელიც ბეიჯინგში გაიმართა.
## ისტორია
1960-იანი წლების განმავლობაში მაო ძედუნი და სხვა სამთავრობო პირები შემოჭრისა და დაპყრობის შიშით ქვეყნის შორეულ ნაწილებში ცდილობდნენ ეკონომიკური ცენტრების დაარსებას. შიიენი, რომელიც ხუბეის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობდა, ცნობილი იყო თავისი სიღარიბით და რამდენიმე ათას მოსახლეს მოიცავდა (იმ პერიოდში სოფლად იწოდებოდა). 1967 წელს შიიენში გაგზავნეს მუშებისა და ინჟინრების ჯგუფი, რათა დაეთვალიერებინათ და შეესწავლათ საავტომობილო ობიექტებისა და ქარხნების საკვლევი ობიექტები (Dongfeng Motor Corporation-ის წინამორბედი მეორე Automobile Works). ქარხნების აშენებას ჩინეთის მესამე ფორნტის მშენებლიბის გეგმა ითვალისწინებდა. 1969 წელს მაო ძედუნის განკარგულების თანახმად შიიენში სატვირთო მანქანების წარმოება დაიწყო.
### კლიმატი
## დემოგრაფია
2020 წლის მონაცემებით, შიიენში მუდმივად მაცხოვრებლების რიცხვმა  3 209 000 ადამიანი შეადგინა. 2014 წლიდან 2019 წლამდე, ხუქოუს რეგისტრირებული მოსახლეობა ქალაქის მოსახლეობას რამდენიმე ათასით აჭარბებდა. ამ ორგანიზაციებს შორის 5 მთლიანად გალაქს ემსახურება: ქალაქ შიიენის ბუდიზმის ასოციაცია (, ფინინი: Shíyàn Shì Fójiào Xiéhuì), ქალაქ შიიენის ისლამური ასოციაცია (, ფინინი: Shíyàn Shì Yīsīlánjiào Xiéhuì), ქალაქ შიიენის პროტესტანტული პატრიოტული მოძრაობის კომიტეტი (, ფინინი: Shíyàn Shì Jīdūjiào “Sān Zì” Àiguó Yùndòng Wěiyuánhuì), ქალაქ შიიენის პროტესტანტული ასოციაცია ( ფინინი: Shíyàn Shì Jīdūjiào Xiéhuì), ქალაქ შიიენის დაოისტური ასოციაცია ( ფინინი: Shíyàn Shì Dàojiào Xiéhuì). დანარჩენი 14 დაწესებულება როგორც საოლქო დონის ქალაქს, ასევე რეგიონებს ემსახურება.

## რესურსები ინტერნეტში
*შიიენის სამთავრობო ვებ-გვერდი  (ჩინურად და ინგლისურად)
## სქოლიო
კატეგორია:შიიენი
კატეგორია:ხუბეის პროვინციის ქალაქები
ზუთხისნაირნი

**ზუთხისნაირნი** () — თევზების რიგი ხრტილოვანი განოიდების ქვეკლასისა. ძველი ზუთხისნაირების ნამარხები ცნობილია ქვემო იურული პერიოდიდან, თანამედროვე სახეობები — ქვემო ცარცული პერიოდიდან. მათი სხეულის სიგრძეა 27 სმ-დან (მასა დაახლ. 200 გრამი; ამუდარიის მცირე ცრუდინგნიჩაბა) 5 მეტრამდე (მასა 1 ტონა და მეტი; სვია). სხეული თითისტარასებურია, ჩვეულებრივ გლუვი ან ფარეკლების (რომბისებრი ძვლოვანი ფირფიტები) ხუთი გრძივი რიგით დაფარული, რაც განოიდური ქერცლის რუდიმენტებად ითვლება. თავი დაფარულია ფარებით — გადაკრული (კანისებრი) ძვლებით, რომლებიც აგებულებით ფარეკლებს წააგავს. აქვთ საშხეფი (მდებარეობს სალაყუჩე სარქვლის ზედა მხარესთან). დინგი (თავის ნაწილი თვალების წინ) წინ გამოწეულია; ქვედა ზედაპირზე განლაგებულია ულვაშები. პირიც ქვემოთ მდებარეობს. ზურგისა და ანალური ფარფლების სხივების რაოდენობა აღემატება მათ საყრდენ ჩონჩხოვან ელემენტებს (რადიალებს). მუცლის ფარფლების ძირში მდებარეობს ანუსი. კუდის ფარფლი ჰეტეროცერკალურია (გამოშვერილი დიდი ზემო ნაწილით, რომლის შემდეგ კიდევ გრძელდება კუდის ღერო). კუდის ზედა ნაწილი დაფარულია რომბისებრი ქერცლით. შიდა ჩონჩხი ხრტილოვანია; ღერძული ჩონჩხის საფუძველს წარმოადგენს დრეკადი ქორდა. გულში აქვთ არტერიული კონუსი, ნაწლავებში — სპირალური სარქველი (ზრდის შემწოვ ზედაპირს). ცნობილია ორი თანამედროვე ოჯახი: ზუთხისებრნი და დინგნიჩაბასებრნი, 6 გვარი და 27 სახეობა. ბინადრობენ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს წყალსატევებში; გამსვლელი და ტბა-მდინარის თევზებია. ზოგიერთი რეწვისა და აკვაკულტურის ობიექტია (მაგ., ბესტერი).

## სქოლიო 
*
სტრუქტურალიზმი

ალტ=ფერდინანდ დე სოსიური|მინი|ფერდინანდ დე სოსიური
**სტრუქტურალიზმი** (გერმ. Strukturalismus) — XX საუკუნის ფილოსოფიური მიმდინარეობა, რომელიც მეცნიერების კვლევის ამოცანად მიიჩნევს ობიექტების სტრუქტურის დადგენას. იგი იყენებს კვლევის სტრუქტურულ მეთოდებს, რომელიც დამუშავდა მატემატიკაში, ფიზიკასა და ბუნების სხვა მეცნიერებებში. სტრუქტურალიზმს დიდი გავლენა ჰქონდა ლინგვისტიკაზე, სოციოლოგიაზე, ანთროპოლოგიასა და სხვა მიმართულებებზე. იგი დასაბამს შვეიცარიელი ლინგვისტის ფერდინანდ დე სოსიურის შრომებში იღებს. 
სტრუქტურალიზმისთვის დამახასიათებელია: საკვლევი ობიექტების აქტუალური მდგომარეობისადმი  გაღრმავებული ყურადღება, მათთვის შინაგანად  დამახასიათებელი დროის გარეშე თვისებების გამორკვევა მისწრაფება, მკვეთრად  განსხვავებულ იქნეს საკვლევი ობიექტები და კვლევის საშუალებანი და შესაბამისად უარის თქმა იზოლირებული ფაქტებს ან ელემენტებს შორის მიმართებების ფიქსირება. სტრუქტურალიზმი ობიექტის შესწავლისას გულისხმობს საკვლევი ამოცანის ჩარჩოებში მოძრაობას დაკვირვებადი ფაქტების პირველადი ორგანიზაციიდან ობიექტის შინაგანი სტრუქტურის გამოვლენისა და აღწერისაკენ და, შემდგომ, ობიექტის თეორიული მოდელის შექმნისაკენ მისი ინტერპრეტაციებით საკვლევ მასალაში. სტრუქტურალიზმის განვითარებაზე რიგ მეცნიერებაში გავლენა მოადინა სემიოტიკის წარმოშობამ, ფ. სოსიურის იდეებმა ლინგვისტიკაში, კ. ლევისტროსისა - ეთნოლოგიაში, ვიგოტსკისა და პიაჟეს - ფსიქოლოგიაში, აგრეთვე მეტალოგიკისა და მეტამათემატიკის დამუშავებამ. სტრუქტურალიზმის კვლევის ზოგად საგნად შეიძლება დასახელდეს მოღვაწეობის პროცესები, რომლებიც გაშუალებულია მათი მონაწილეების ურთიერთობით ნიშნების სისტემის საშუალებით. ასეთ სისტემად სტრუქტურალიზმისთვის გვევლინება: ბუნებრივი ენა, პირველყოფილი სოციალური და კულტურული სტრუქტურები  და ა.შ. სტრუქტურული მეთოდების გამოყენებამ ლინგვისტიკაში შესაძლებელი გახადა გადაჭრილიყო ამოცანები, რომლებიც დაკავშირებულია დამწერლობის არმქონე ენების აღწერასთან. სტრაქტურალიზმის იდეები გარკვეულ მეთოდოლოგიურ როლს ასრულებენ კულტურის მოვლენათა სადისციპლინათშორისო კვლევების გაერთიანებაში, ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების დაახლოებაში მათი სპეციფიკურობის შენარჩუნებით. სტრუქტურალისტები არიან: ლევი-შტრაუსი, ბარტი და ფუკო

## ლიტერატურა
ფილოსოფიური ლექსიკონი, გამომცემლობა საბჭოთა საქართველო, თბილისი-1987
## რესურსები ინტერნეტში
*https://www.sciencedirect.com/topics/social-sciences/structuralism
*https://www.philosophybasics.com/movements_structuralism.html

კატეგორია:სტრუქტურალიზმი
კრიშნან საშიკირანი

**კრიშნან საშიკირანი** - (( கிருஷ்ணன் சசிகிரண்; Krishnan Sasikiran) დ.7 იანვარი, 1981, ჩენაი, ინდოეთი) - ინდოელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2000), აზიის ჩემპიონი. 2013 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის მატჩში ვიშვანათან ანანდის ასისტენტი . 

## ბიოგრაფია
კრიშნან საშიკირანი 1981 წლის 7 იანვარს, ინდოეთში ქალაქ ჩენაიში (იმ დროისთვის მადრასში) დაიბადა. 1999 წელს ინდოეთის ჩემპიონი გახდა, აზიის ახალგაზრდული ჩემპიონატი მოიგო და საერთაშორისო ოსტატის წოდებაც მიიღო. 2000 წელს ერების თანამეგობრობის ჩემპიონატზე ოქრო აიღო, რითაც დიდოსტატის ნორმა სრულად შეასრულა. 2001 წელს ჰასტინგსის პრესტიჟული ტურნირი მოიგო. 2002, 2003 და მოგვიანებით 2013-ში ინდოეთის ჩემპიონი გახდა. 
2003-ში აზიის მეოთხე ჩემპიონატზე იმარჯვა და მოგვიანებით კოპენჰაგენში Politiken Cup მოიგო. 2005 წელს  Sigeman & Co Chess Tournament-ზე იან ტიმანთან ერთად პირველი ადგილი გაიყო, ტურნირს კი მალმემ და კოპენჰაგენმა უმასპინძლეს. .

2006 წელს მოსკოვში, „აეროფლოტ ოფენზე“ პირველზე გავიდა, ბაადურ ჯობავასთან, ვიქტორ ბოლოგანთან და შაჰრიარ მამედიაროვთან ერთად, თუმც ტაი-ბრეიკში მესამეობას დასჯერდა, პირველზე კი ქართველი გავიდა. 
იმავე წელს დოჰაში აზიის თამაშებზე, ჭადრაკის სექციაში ინდოეთის ნაკრების შემადგენლობაში ოქროს მედალი აიღო. ამ წარმატებისთვის ტამილნადუს შტატის მთავრობამ ფულადი ჯილდო გამოუყო 27 ათასი დოლარის  ექვივალენტით. 2007 წლის იანვარში ფიდეს რეიტინგში 2700 რეიტინგით 21-ე ადგილზე იყო და გახდა მეორე ინდოელი მოჭადრაკე რომელმაც 2700-იანი ზღვარი გადალახა. 
2008 წლის დეკემბერში პამლონას XVI კატეგორიის საერთაშორისო ტურნირი მოიგო. 2009-ში კი ანტვერპენის ტურნირზე მეორე-მესამე ადგილები გაიყო ეტიენ ბაკროსთან ერთად.

2011 წლის მაისში, მეშჰედში სასიკირიანი ბლიცში აზიის ჩემპიონი გახდა. პირველზე მასთან ერთად 9 შესაძლებლობიდან 7 ქულით კიდევ ორი მოჭადრაკე უესლი სო და ბუ ქსიანგი გავიდა, მაგრამ ინდოელმა ტაი-ბრეიკში დაამარცხა ორივე. ოქტომბერში კორსიკაში მე-15 Corsican Circuit-ის ტურნირზე კლასიკურ ჭადრაკში პირველ ადგილს დაეუფლა, სწრაფში კი ნახევარფინალში მომავალ გამარჯვებულ ანადთან დამარცხდა.    
2014 წელს ტრომსოში საჭარაკო ოლმპიადაზე ინდოეთის ნაკრების შემადგენლობაში მესამე დაფაზე გამოვიდა და ნაკრებს ბრინჯაო მოაგებინა, საკუთარ დაფაზე კი 10 პარტიიდან 7,5 ქულა აიღო და ინდივიდუალური ვერცხლს დაეუფლა . 
thumb|2007 წელი
## მიმოწერითი ჭადრაკი
კრიშნან საშიკირანი ასევე წარმატებით თამაშობს მიმოწერით ჭადრაკს. 2015 წელს ამ სახეობაში საერთაშორიოსო ოსტატის წოდებაც მიიღო, ხოლო 2016-ში  უფროსი საერთაშორიოსო ოსტატის. ორივე ტიტულის ნორმა კი ორ ტურნირზე შეასრულა, მარიამ ვინჩევის მემორიალზე და Palciauskas Invitational-ზე. 

## პირადი ცხოვრება
საშიკირანმა ჩენაიში, ნანგაინალურის თანამედროვე საშუალო სკოლა დაამთავრა.
ჰყავს მეუღლე რადჰინა და გოგონა

## ჯილდოები
2002 წელს არჯუნის პრემის მიიღო, რომელიც სპორტსმენებს მაღალი სპორტული მიღწევებისთვის გადაეცემათ.

## რესურსები ინტერნეტში
* https://ratings.fide.com/profile/5004985
* https://www.365chess.com/players/Krishnan_Sasikiran
* https://ruchess.ru/persons_of_day/sasikiran_pd/
* https://www.365chess.com/players/Krishnan_Sasikiran
* http://www.olimpbase.org/players/31txbpxj.html

## სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:ინდოელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ინდოელი სპორტსმენები
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბესტერი

**ბესტერი** () — თევზების გვართაშორისი ჰიბრიდი, ცქვრინისა და სვიის ნაჯვარი. მიღებულია 1952 წელს სსრკ-ში, ხელოვნური განაყოფიერების გზით. თავის ქალის ძვლების ფორმით უფრო მეტად სვიას ჰგავს. სიგრძეში აღწევს 180 სმ-ს, რა დროსაც მასა 30 კგ-ზე მეტია. ნაყოფიერია. მასში შეხამებულია ძვირფასი თვისებები: სვიისათვის დამახასიათებელი სწრაფი ზრდა და ცქვრინისათვის დამახასიათებელი ადრეული სქესობრივი სიმწიფე. წარმატებით გამოიყენება მეთევზეობაში — აზოვის ზღვაში, წყალსაცავებზე და ტბორულ მეურნეობებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:თევზების ჰიბრიდები
კატეგორია:ზუთხი
კატეგორია:სვია (თევზი)
ტიტო გობი

**ტიტო გობი** (დ. 24 ოქტომბერი, 1913 ― გ. 5 მარტი, 1984) — იტალიელი მომღერალი, ბარიტონი.

## ბიოგრაფია 
1938 წელს პირველად გამოვიდა ოპერის სცენაზე რომში. 1942 წლიდან იყო მილანის ლა-სკალას სოლისტი. 1947 წლიდან მღეროდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. განსაკუთრებული წარმატებით ასრულებდა ჯუზეპე ვერდის ოპერის გმირების პარტიებს. მონაწილეობდა მრავალ მუსიკალურ ფილმში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მარტი
კატეგორია:იტალიელი საოპერო მომღერლები
გოა, დამანი და დიუ

მინი|250პქ|მარჯვნივ|გოა, დამანი და დიუ ინდოეთის რუკაზე
**გოა, დამანი და დიუ** — ინდოეთის ადმინისტრაციული ერთეული, მოკავშირე ტერიტორია 1961–1987 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი იყო პანაჯი. ფართობი 3,8 ათასი კმ². 1987 წელს გოა გახდა შტატი, ხოლო დამანი და დიუ დარჩა, როგორც მოკავშირე ტერიტორია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინდოეთის მოკავშირე ტერიტორიები
კატეგორია:ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები აზიაში
დიმიტრი გოლიცინი (მრჩეველი)

**დიმიტრი გოლიცინი** (დ. 1665 ― გ. 14 აპრილი, 1737) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე. იყო ელჩი ოსმალეთის იმპერიაში, რათა რუსეთს მიეღო შავ ზღვაზე თავისუფალი ნაოსნობის უფლება. 17111718 წლებში იყო კიევის გუბერნატორი. 1718 წლიდან იყო კამერ-კოლეგიის წევრი და სენატორი. 1726–1730 წლებში იყო უზენაესი საიდუმლო საბჭოს წევრი და მრჩეველი. პეტრე II-ის სიკვდილის შემდეგ გამოვიდა თვითმპყრობელობის შეზღუდვის მოთხოვნით. მისი წინადადებით ტახტზე მიიწვიეს ანა ივანეს ასული და წაუყენეს მისივე ხელმძღვანელობით შედგენილი პირობები. ჰქონდა უმდიდრესი ბიბლიოთეკა. 1736 წელს გაასამართლეს და სიკვდილი მიუსაჯეს, მაგრამ განაჩენი შეუცვალეს პატიმრობით. გარდაიცვალა შლისელბურგის ციხეში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1665
კატეგორია:გარდაცვლილი 1737
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გუბერნატორები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
დიმიტრი გოლიცინი (დიპლომატი)

**დიმიტრი გოლიცინი** (დ. 15 მაისი, 1734 ― გ. 23 თებერვალი, 1803) — რუსი სწავლული და დიპლომატი. ავტორია შრომებისა ბუნებისმეტყველების, ფილოსოფიის და პოლიტეკონომიის დარგში. 1762–1768 წლებში იყო რუსეთის იმპერიის ელჩი საფრანგეთში, 1768–1798 წლებში იყო ელჩი ნიდერლანდებში. მეგობრობდა ფრანგ განმანათლებლებთან, ვოლტერთან, დიდროსთან. შეხედულებით ახლოს იდგა XVIII საუკუნის მატერიალისტებთან. ეკონომიკაში იყო ფიზიოკრატების მომხრე. მისი შეხედულებით მიწა მემამულეების უნდა ყოფილიყო და გლეხები უმიწოდ, მაღალი გამოსასყიდით უნდა გაეთავისუფლებინათ.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1734
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1803
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:რუსი დიპლომატები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:წმინდა ანას ორდენის კავალრები
მიხეილ გოლიცინი

**მიხეილ გოლიცინი** (დ. 1 ნოემბერი, 1675 ― გ. 10 დეკემბერი, 1730) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი (1725).

## ბიოგრაფია 
1687 წლიდან მსახურობდა გვარდიულ სემიონოვსკოეს პოლკში. მონაწილეობდა აზოვის ლაშქრობაში, ჩრდილოეთის ომში (1700–1721). 1702 წელს ხელმძღვანელობდა ნოტებურგის იერიშს. 1708 წელს დობრისთან დაამარცხა შვედები და თავი გამოიჩინა ლესნაიას ბრძოლაში. 1709 წელს პოლტავის ბრძოლაში ხელმძღვანელობდა გვარდიას და ა. მენშიკოვთან ერთად მეთაურობდა შვედების დევნას. 1711 წელს მონაწილეობდა პრუტის ლაშქრობაში. 1714 წლიდან ჯარის მეთაური იყო სამხრეთ ფინეთში, სადაც შვედები დაამარცხა ნაპოსთან. მონაწილეობდა საზღვაო ბრძოლაში განგუტთან. 1720 წელს მისი სარდლობით რუსეთის ფლოტმა გაიმარჯვა გრენგამთან. 1822–1723 წლებში ჯარს მეთაურობდა უკრაინაში. 1728 წლიდან იყო სამხედრო კოლეგიის პრეზიდენტი და უმაღლესი საიდუმლო საბჭოს წევრი. ანა ივანეს ასულის დროს შერისხეს.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1675
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1730
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნიკოლოზ გოლიცინი

**ნიკოლოზ გოლიცინი** (დ. 16 ივნისი, 1809 ― გ. 3 ივლისი, 1892, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი სამხედრო ისტორიკოსი, ინფანტერიის გენერალი (1880).

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა ცარსკოე-სელოს ლიცეუმი. 1826 წლიდან მსახურობდა გვარდიის გენერალურ შტაბში, მონაწილეობდა 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში, პოლონეთის აჯანყების ჩახშობაში (1830–1831). 1834 წლიდან იყო ადიუტანტ-პროფესორი. 1838–1847 წლებში იყო სამხედრო აკადემიის სტრატეგიისა და სამხედრო ისტორიის კათედრის გამგე. 1850 წლიდან იყო მთავარი შტაბის კომიტეტების წევრი. 1852–1855 წლებში იყო გაზეთის რედაქტორი. 1872–1878 წლებში დაწერა 15-ტომიანი კაპიტალური ნაშრომი „მსოფლიოს სამხედრო ისტორია“.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1809
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივლისი
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ბორის გოლიცინი

**ბორის გოლიცინი** (დ. 18 თებერვალი, 1862, სანქტ-პეტერბურგი ― გ. 4 მაისი, 1916) — რუსი ფიზიკოსი და გეოფიზიკოსი, სეისმოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1908).

## ბიოგრაფია 
1886 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის საზღვაო აკადემია, ხოლო 1890 წელს სტრასბურგის უნივერსიტეტი. 1891–1893 წლებში ასწავლიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში. 1894–1914 წლებში ასწავლიდა საზღვაო აკადემიაში, 1897–1908 წლებში ასწავლიდა სანქტ-პეტერბურგის ქალთა სამედიცინო ინსტიტუტში და 1909–1916 წლებში ბესტუჟევის ქალთა უმაღლეს კურსებზე.მისი ნაშრომები ეძღვნება სითბური გამოსხივების თეორიას.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი
კატეგორია:რუსი გეოფიზიკოსები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
მიხეილ გოლოდნი

**მიხეილ გოლოდნი** (დ. 11 დეკემბერი, 1903 ― გ. 20 იანვარი, 1949) — რუსი პოეტი.

## ბიოგრაფია 
პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1920 წელს. ავტორია სხვადასხვა ლექსების კრებულებისა: „ბოძები“ (1922), „მიწიერი“ (1924), „ახალი ლექსები“ (1928), „სამამულო ომის სიმღერები და ბალადები“, „ლექსები უკრაინაზე“ (1942).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ვასილი გოლიცინი

**ვასილი გოლიცინი** (დ. 1643 ― გ. 21 აპრილი, 1714) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
დაწინაურდა მეფე თედორე III-ის დროს. 1660-70-იან წლებში ეკავა სხვადასხვა სამოქალაქო და სამხედრო თანამდებობები. 1682 წელს მისი მეთაურობით კომისიამ გააუქმა „მესტნიჩესტვო“. 1682 წელს სტრელეცების აჯანყების შემდეგ მიემხრო მილოსლავსკებს. იყო სოფია ალექსის ასულის ფავორიტი და ხელთ იგდო სახელმწიფო საქმეების ხელმძღვანელობა. იყო მისი დროის ერთ-ერთი გამორჩეულად განათლებული ადამიანი. ემხრობოდა დასავლეთ ევროპასთან ურთიერთობების გაფართოებას. 1683 წელს მიაღწია კარდისის საზავო ხელშეკრულების დადასტურებას. 1686 წელს დიდი ნიჭი გამოამჟღავნა პოლონეთთან საუკუნო ზავის დადებისას. სათავეში ედგა ყირიმის სახანოს საწინააღმდეგო ლაშქრობებს 1687 და 1689 წლებში. 1689 წლის სასახლის გადატრიალების შემდეგ, როდესაც ხელისუფლებას სათავეში ჩაუდგა პეტრე I, გოლიცინს ჩამოართვეს ბოიარინობის წოდება, მამულები და გადაასახლეს არხანგელსკში, სადაც გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1643
კატეგორია:გარდაცვლილი 1714
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები