კიიჩირო ტოიოდა

**კიიჩირო ტოიოდა** (; დ. 11 ივნისი, 1894 — გ. 27 მარტი, 1952) — იაპონელი მეწარმე, ინჟინერი და მსოფლიოში ერთ-ერთი უმსხვილესი საავტომობილო კორპორაციის, „ტოიოტას“ (Toyota Motor Corporation) დამფუძნებელი. მან საოჯახო საქსოვი დაზგების ბიზნესი საავტომობილო ინდუსტრიად გარდაქმნა, რითაც საფუძველი ჩაუყარა იაპონიის, როგორც გლობალური ავტომწარმოებლის, დომინანტურ პოზიციას.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება 
კიიჩირო ტოიოდა 1894 წლის 11 ივნისს დაიბადა. მისი მამა, საკიჩი ტოიოდა, ცნობილი იაპონელი გამომგონებელი და „Toyoda Loom Works“-ის (საქსოვი დაზგების მწარმოებელი) დამფუძნებელი იყო. 

მას შემდეგ, რაც დედამ ოჯახი მიატოვა, კიიჩიროს ბავშვობიდანვე ბებია და ბაბუა ზრდიდნენ. მან ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტში მექანიკური ინჟინერიის ფაკულტეტი დაამთავრა. მოგვიანებით, მენეჯერული უნარების ასათვისებლად, სამართლის მიმართულებითაც ისწავლა და უნივერსიტეტის დასრულებისთანავე მამის კომპანიაში დასაქმდა.

1929 წელს კიიჩირო გაემგზავრა ევროპასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რათა მამის მიერ გამოგონილი ავტომატური საქსოვი დაზგის პატენტი ბრიტანული კომპანიისთვის მიეყიდა. ამ მოგზაურობისას იგი ამერიკული საავტომობილო ინდუსტრიით, კერძოდ „Ford“-ისა და „Chevrolet“-ის ქარხნებით დაინტერესდა.

## საავტომობილო წარმოების დაწყება 
იაპონიაში დაბრუნების შემდეგ, კიიჩირომ დაარწმუნა საოჯახო ბიზნესის ხელმძღვანელი (თავისი სიძე), რისაბურო ტოიოდა, რომ პატენტის გაყიდვიდან მიღებული თანხა საავტომობილო კვლევებში დაებანდებინათ. მამის ანდერძის შესაბამისად, მან ავტომობილების შექმნა დაიწყო, რაც იმ პერიოდში დიდ ფინანსურ რისკად ითვლებოდა.

1933 წელს „Toyoda Automatic Loom Works“-ში საავტომობილო დეპარტამენტი შეიქმნა. 1934 წელს კიიჩირომ და მისმა გუნდმა პირველი A-ტიპის ძრავა შექმნეს, 1935 წელს კი — A1 მოდელის სამგზავრო და G1 სატვირთო ავტომობილების პროტოტიპები.

1936 წელს დაიწყო სერიული ავტომობილის, „Toyota AA“-ს წარმოება. 1937 წელს დეპარტამენტი დამოუკიდებელ კორპორაციად — **Toyota Motor Corporation**-ად ჩამოყალიბდა. კომპანიის სახელწოდება შეიცვალა „Toyoda“-დან „Toyota“-ზე, რადგან იაპონური კატაკანათი დასაწერად 8 შტრიხს მოითხოვდა (რიცხვი 8 იაპონურ კულტურაში იღბლიანად ითვლება) და მარტივად გამოსათქმელიც იყო.

## მენეჯმენტის ფილოსოფია 
კიიჩირო ტოიოდამ შეიმუშავა ფილოსოფია, რომელიც მოგვიანებით „ტოიოტას წარმოების სისტემის“ (Toyota Production System) საფუძველი გახდა. მან დანერგა **„ზუსტად დროულად“** (Just-in-Time) კონცეფცია — ნაწილების მიწოდება მხოლოდ მაშინ, როცა ისინი საწარმოო ხაზზეა საჭირო. ამ მიდგომამ საგრძნობლად შეამცირა სასაწყობო ხარჯები და წარმოების ეფექტურობა გაზარდა.

## ომისშემდგომი პერიოდი და გარდაცვალება 
მეორე მსოფლიო ომის დროს „ტოიოტას“ ქარხნები ძირითადად იაპონიის არმიისთვის სატვირთო მანქანებს აწარმოებდა. 

1949 წლის ეკონომიკური რეცესიის („დოჯის ხაზი“) გამო კომპანია გაკოტრების ზღვარზე აღმოჩნდა. მოგების შემცირებისა და ვალების ზრდის გამო დაწყებულმა თანამშრომელთა მასობრივმა დათხოვნებმა მუშათა გაფიცვა გამოიწვია. პასუხისმგებლობის ასაღებად, 1950 წელს კიიჩირო ტოიოდა პრეზიდენტის პოსტიდან გადადგა, თუმცა წასვლამდე პროფკავშირებთან შეთანხმებას მიაღწია და კომპანია იხსნა.

გადადგომიდან მალევე ტოიოდას ჯანმრთელობა მკვეთრად გაუარესდა და იგი 1952 წლის 27 მარტს, ინსულტის შედეგად გარდაიცვალა. კიიჩირო ვერ მოესწრო თავისი კომპანიის გლობალურ წარმატებას. თუმცა, 1955 წელს გამოვიდა სრულიად იაპონური წარმოების მსუბუქი ავტომობილი „Toyopet Crown“, რომლის შექმნაც დიდწილად სწორედ მისი ინჟინრული და მენეჯერული ხედვის დამსახურება იყო.

1999 წელს კიიჩირო ტოიოდა ამერიკის საავტომობილო დიდების დარბაზში (Automotive Hall of Fame) შეიყვანეს. მოგვიანებით კორპორაცია „ტოიოტას“ მისი ვაჟები, შოიჩირო და ტაცურო ტოიოდები ხელმძღვანელობდნენ.

## პოპულარულ კულტურაში 
* 2014 წელს იაპონურმა სატელევიზიო ქსელმა TBS-მა გამოუშვა მინი-სერიალი *LEADERS* (ლიდერები), რომელიც კიიჩირო ტოიოდას ცხოვრებასა და „ტოიოტას“ დაარსების ისტორიას ეფუძნება. სერიალში მთავარ როლს (კიიჩიროს პროტოტიპს) ცნობილი იაპონელი მსახიობი კოიჩი სატო ასრულებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* Toyota
* საკიჩი ტოიოდა
* სოიჩირო ჰონდა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტოიოტას გლობალური ისტორია
* ავტომობილების დიდების დარბაზი — კიიჩირო ტოიოდა

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:იაპონელი მეწარმეები
კატეგორია:იაპონური საავტომობილო კომპანიების დამფუძნებლები
კატეგორია:ტოკიოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:Toyota-ს ხალხი