open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
საბჭოთა ხელოვნება

„**საბჭოთა ხელოვნება**“ — საქართველოს სსრ კულტურის სამინისტროს ყოველთვიური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური, ლიტერატურულ-მხატვრული და მეცნიერულ-თეორიული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1921 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1941 წლიდან, ჟურნალის გამოცემა შეწყდა. განახლდა 1953 წელს. ჟურნალი აშუქებდა ხელოვნების ყველა დარგის (თეატრი, მუსიკა, სახვითი ხელოვნება, კინო, არქიტექტურა, ქორეოგრაფია) საკითხებს. თანამშრომლობდნენ ხელოვნებათმცოდნეები, თეატრმცოდნეები, მუსიკათმცოდნეები, კინომცოდნეები, მწერლები, კრიტიკოსები, ჟურნალისტები. ჟურნალის ძირითადი  მიზანი იყო თანამედროვე ქართული და მოკავშირე საბჭოთა რესპუბლიკების, აგრეთვე საზღვარგარეთის ქვეყნების პროგრესული ხელოვნების პოპულარიზაცია და კრიტიკული შეფასება. „საბჭოთა ხელოვნებას“ ერთვოდა სტატიების რუსულად ანოტაცია. ტირაჟი 6 ათასი. 1990-2004 წლებში გამოდიოდა სახელწოდებით „ხელოვნება“.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*ჟურნალის კოლექცია ციფრულ ბიბლიოთეკა „ივერიელში“

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ბორის კოლკერი

**ბორის კოლკერი** (; დ. 15 ივლისი, 1939, მოლდავეთის სსრ) — მთარგმნელი, ენათმეცნიერების დოქტორი, ინტერლინგვისტი და ესპერანტოს სამი სახელმძღვანელოს ავტორი. 1993 წლამდე საბჭოთა კავშირისა  და რუსეთის მოქალაქე იყო, ხოლო 1993 წლიდან ცხოვრობს ოჰაიოს შტატის ქალაქ კლივლენდში (აშშ) ცხოვრობს.

ესპერანტო 1957 წელს ისწავლა და დაიცვა დისერტაცია ესპერანტოლოგიის განხრით. გამოცემული აქვს ესპერანტოს სამი სახელმძღვანელო, ასევე ავტორია მრავალი სტატიისა და რეცენზიისა ინტერლინგვისტიკის სფეროში. მისი ერთ-ერთი სახელმძღვანელო თარგმნილია ქართულ ენაზე. დიდი პოპულარობა მოუტანა მას წიგნმა „მოგზაურობა ესპერანტოს სამყაროში“, რომელიც ამავე დროს ესპერანტოს სრულყოფილ სახელმძღვანელოსა და ესპერანტო-კულტურის მეგზურს წარმოადგენს. ამ წიგნმა იგი ცნობილი გახადა როგორც გიდი ესპერანტოს სამყაროში.

ბორის კოლკერი ესპერანტოს აკადემიისა  და უეა-ს  (უნივერსალური ესპერანტო-ასოციაცია) წევრი და ჟურნალ „ონატოს“ თანარედაქტორია. იგი ოცი წლის მანძილზე რუსეთში ესპერანტოს დაუსწრებელი სწავლების კურსს ხელმძღვანელობდა. მან ამ ხნის მანძილზე 900-მდე დიპლომირებული ესპერანტისტი გამოზარდა, მათ შორის რამდენიმე საქართველოდან. სხვადასხვა დროს საბჭოთა კავშირსა და რუსეთში ესპერანტო-ორგანიზაციების ერთ-ერთი დამაარსებელი და ხელმძღვანელი იყო. 1982 წელს იგი საქართველოს ეწვია და ქართველ ესპერანტისტებს თბილისსა და ბათუმში შეხვდა.

შემდეგ ესპერანტოს აშშ-ის უნივერსიტეტებში სან-ფრანცისკოსა და ჰარტფორდში ასწავლიდა. ამჟამად ბორის კოლკერი ინტერნეტში დახელოვნების საერთაშორისო კურსს ხელმძღვანელობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენათმეცნიერების დარგში სადოქტორო დისერტაციის რეფერატი
* ესპერანტოს ენის სახელმძღვანელო. ძირითადი კურსი
* ესპერანტო 16 დღეში. ექსპრეს-კურსი
* საერთაშორისო ენა ესპერანტო სრული სახელმძღვანელო  
* მოგზაურობა ესპერანტოს სამყაროში   

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არდებილის ოსტანი

**არდებილის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, ზენჯანი, გილანი და აგრეთვე აზერბაიჯანი. არდებილის ოსტანს 70 კმ-იანი გასასვლელი აქვს კასპიის ზღვაზე. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არდებილი. 

არდებილის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია აზერბაიჯანული და სპარსული .

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
არდებილის ოსტანი იყოფა 9 შაჰრესტანად:
* არდებილი
* ბილესევერი
* გერმი
* ქელქელი
* ხოვსვარი
* მეშგინშაჰრი
* ნემინი
* ნირი
* პერსებედი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Encyclopedia of Orient About Ardabil 
* Ardabil-Iran Carvan Tourism 
* Ardabil  entries in the Encyclopædia Iranica 
* site of meshkin shahr 
* site of khalkhal 
* site of ardebil

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
Nightlife (Pet Shop Boys-ის ალბომი)

***Nightlife***  — ინგლისური სინთპოპ-დუეტ Pet Shop Boys-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1999 წელს. იგი მსოფლიო მასშტაბით 1.2 მილიონი ასლის ოდენობით გაიყიდა.

ალბომის *Bilingual* გამოცემის შემდეგ ჯგუფი მუშაობდა მიუზიკლზე *Closer to Heaven*. პარალელურად იწერებოდა სიმღერები, რომელიც შეტანილი იქნა ახალ დისკში. თავდაპირველად Nightlife კონცეპტუალური ალბომის შედგენას გეგმავდა, მაგრამ შემდეგ ჩვეულებრივი დისკო-ალბომის სტანდარტს დასჯერდა.

დიდი წარმატება იქონიეს ალბომის სინგლებმა „I Don't Know What You Want But I Can't Give It Any More“, „New York City Boy“ და „You Only Tell Me You Love Me When You're Drunk“.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:Pet Shop Boys-ის ალბომები
კატეგორია:2002 წლის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
კატეგორია:Sire Records-ის ალბომები
Behaviour (ალბომი)

***Behaviour*** (ამერიკულ გამოცემაში – ***Behavior.***) — ინგლისური სინთპოპ-დუეტ Pet Shop Boys-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1990 წელს.

მიუხედავად იმისა, რომ მოყვარულებს შორის დისკმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა, პროდიუსერების შეცვლის გამო, იგი განსხვავდება თავისი ჟღერადობით. სტივენ ჰეიგი, მიუხედავად ამისა, პროდიუსერის სახით დაბრუნდა შემდეგ დისკზე, *Very*.

## სიმღერების სია
# Being Boring — 6:48
# This Must Be the Place I Waited Years to Leave — 5:30
# To Face the Truth — 5:33
# How Can You Expect to Be Taken Seriously?— 3:54
# Only the Wind — 4:18
# My ოქტომბერი Symphony — 5:18
# So Hard — 3:56
# Nervously — 4:06
# The End of the World — 4:43
# Jealousy — 4:47

### იაპონური ბონუს-დისკი 
# Miserablism — 4:11
# Bet She's Not Your Girlfriend — 4:26
# This Must Be the Place I Waited Years to Leave (რემიქსი) — 9:30

### Further Listening 1990-1991 
# It Must Be Obvious — 4:26
# So Hard (რემიქსი) — 6:38
# Miserablism — 4:07
# Being Boring (რემიქსი) — 10:40
# Bet She's Not Your Girlfriend — 4:30
# We All Feel Better in the Dark (რემიქსი) — 6:48
# Where the Streets Have No Name (I Can't Take My Eyes Off You) (რემიქსი) — 6:46
# Jealousy (რემიქსი) — 7:58
# Generic Jingle — 0:14
# DJ Culture (რემიქსი) — 6:53
# Was It Worth It? (რემიქსი) — 7:15
# Music for Boys (რემიქსი) — 6:13
# DJ Culture (რემიქსი) — 4:26

## ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:Pet Shop Boys-ის ალბომები
კატეგორია:1990 წლის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
რაჭა, ჩემო სიყვარულო

**რაჭა, ჩემო სიყვარულო** — 1977 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1977 წლის 8 ივლისს.

## სიუჟეტი
რაჭველი მევენახეები სლოვაკეთის სოფელ რაჭის მევენახეებთან გამოცდილების გასაზიარებლად გაემგზავრებიან. ზაურს იქაური გოგონა, დარინა შეუყვარდება. მოსვენებას არ აძლევს. ცდილობს სიყვარულში დაარწმუნოს. მალე სლოვაკები საპასუხო ვიზიტით საქართველოს ესტუმრებიან. ქართული სტუმართმოყვარეობით და რაჭით მოხიბლულ დარინას, რომელსაც ზაური მართლა შეუყვარდება, განშორება უჭირს.

## როლებში
*ანდრეა ჩუნდერლიკოვა — დარინა
*ბადრი კაკაბაძე — ზაური
*გურამ ლორთქიფანიძე — ვანო
*ბესარიონ ხიდეშელი — ვალიკო
*იან გრეშო — იოზეფი
*დოდო აბაშიძე — ვარლამი
*იპოლიტე ხვიჩია — სილიბისტრო
*რამაზ ჩხიკვაძე – აფრასიონი
*კარლო საკანდელიძე — ზაურის მამა
*სესიკა კუპრაშვილი — ზაურის ბაბუა
*ვასილ ჩხაიძე — ზაურის პაპა (დიდი ბაბუა)
*ფრანტიშეკ პაპი — ორლიკი

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1977 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:თემურ ფალავანდიშვილის ფილმები
კატეგორია:იოზეფ მედვედის ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია ქართული ფილმი
კატეგორია:სლოვაკფილმის ფილმები
Fundamental (ალბომი)

***Fundamental***  —  ჯგუფ Pet Shop Boys-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2006 წელს.

ბრიტანეთის ჩარტში იგი მოხვდა მეხუთე ადგილზე. აშშ-ში გამოცემიდან პირველი კვირის განმავლობაში იგი გაიყიდა 7500, ხოლო აპრილში - 46.000 ასლის ოდენობით. ბრიტანეთში იგი მხოლოდ 66.000 ასლის სახით გაიყიდა, თუმცა მაინც დაიმსახურა ’გრემის’ ორი ჯილდო, საუკეთესო საცეკვაო/ელექტრონული ალბომისა და საუკეთესო საცეკვაო ჩანაწერის კატეგორიაში (სინგლი I'm With Stupid). მსოფლიო მასშტაბით ალბომი 1 მილიონი ასლის ოდენობით გაიყიდა.

ალბომის ბუკლეტზე მითითებულია, რომ იგი ეძღვნება ორი ირანელი ბიჭის, მაჰმუდ ასგარისა და აიაზ მარჰონის ხსოვნას, რომლებიც 2005 წლის 19 ივლისს სიკვდილით დასაჯეს. ზოგიერთი თვლიდა, რომ მიზეზი გახდა მათი ჰომოსექსუალური ორიენტაცია, მაგრამ, მოარული ხმებით, ამას წინ ახლდა მათ მიერ 13 წლის ბიჭის გაუპატიურება. საბოლოოდ, რეალური მიზეზი დღემდე უცნობია.

## სიმღერების სია
### შეზღუდული გამოცემა
### რემასტერი
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები 
### წლის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირებები და გაყიდვები 
## სქოლიო 
კატეგორია:Pet Shop Boys-ის ალბომები
კატეგორია:2006 წლის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ტრევორ ჰორნის პროდიუსერობით
შინაური ღორი

**ღორი** — შინაური ცხოველი, რომელსაც სახორცედ აშენებენ.
უმეტესი შინაური ღორის კანი დაფარულია მეჩხერი ჯაგარით, თუმცა ზოგიერთ ჯიშს ჯაგართან ერთად აქვს თივთიკიც, მაგალითად მანგალიცური ღორი, რომელიც მათ იცავს სიცივისგან და კარგად ეგუებიან მომთაბარეობას.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ღორი
კატეგორია:წყვილჩლიქოსნები
ტუვური ყელისმიერი სიმღერა

მინი|ტუველების ანსამბლი
**ტუვური ყელისმიერი სიმღერა** — ობერტონული სასიმღერო ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სახეობა. მისი წარმოშობა დაკავშირებულია ტუველი ხალხის ძველ ანიმისტურ წეს-ჩვეულებთან და ბუნების ხმების მიბაძვასთან. არსებობს ტუვური ყელისმიერი სასიმღერო სტილის რამდენიმე სახეობა:
* ხოომეი
* სიგიტი
* კარგირაა
* ბორბანადირი
* ეზენგილეერი
ტუვურ ტრადიციულ სასიმღერო ტექნიკას მრავალი ადგილობრივი მუსიკალური კოლექტივი იყენებს, მათ შორის ანსამბლები ალაში, ჰუნ-ჰუურ-ტუ და პოპულარული როკ-ჯგუფი იატ-ხა

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
*ვებ-საიტი ტუვური ხალხური მუსიკის შესახებ
*როკ-ჯგუფ ”იატ-ხას” ოფიციალური საიტი
*ტუვური ხალხური მუსიკის ნიმუშები

კატეგორია:ხალხური მუსიკა
ყელისმიერი სიმღერა
სვიმონ კანანელის ტაძარი

**წმინდა სვიმონ კანანელის სახელობის ტაძარი** — ტაძარი საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოხუმთან ახლოს, თანამედროვე ახალი ათონის ტერიტორიაზე, ივერიის მთაზე, მდინარე ფსირცხის მარცხენა ნაპირზე. მისი თავდაპირველი მშენებლობა VII-VIII საუკუნეებით თარიღდება, ხოლო დღევანდელი ნაგებობა ქართული ხუროთმოძღვრების IX-X საუკუნეების ნიმუშს წარმოადგენს.

## ისტორია
ქართული და უცხოური ისტორიული წყაროების თანახმად, იესო ქრისტეს მოწაფეებმა წმინდა სვიმონ კანანელმა და წმინდა ანდრია პირველწოდებულმა ახალი წელთაღრიცხვის I საუკუნეში პირველებმა იქადაგეს ქრისტიანობა სამხრეთ და დასავლეთ საქართველოში, მათ შორის აფხაზეთშიც. წმინდა მამათა გადმოცემით, ახალი წელთაღრიცხვის 55 წელს მოციქული წმინდა სვიმონ კანანელი წარმართებმა ჯვარზე გააკრეს და დაასაფლავეს ნიკოფსიაში, ისტორიული საქართველოს ჩრდილოეთ საზღვართან ახლოს (ნიკოფსია — ამჟამინდელი რუსეთის ფედერაცია, კრასნოდარის მხარე). IV საუკუნეში მოციქულის სახელზე ახალ ათონში პატარა ეკლესია ააგეს, რომელიც სავარაუდოდ, ხის უნდა ყოფილიყო. მომდევნო საუკუნეებში აქ თეთრი თლილი ქვისგან ააშენეს ტაძარი, რომელსაც რესტავრაცია რამდენიმეჯერ ჩაუტარდა, მათ შორის XIX საუკუნის 80-იან წლებში. დღეისათვის ტაძრის ფრესკული მოხატულობა შემორჩენილი არ არის. არქიტექტურული დეკორიდან ყურადღებას იქცევს ქრისტიანული სიმბოლოების — თევზის, ლომისა და ჯვრის რელიეფური გამოსახულებები.

1875 წლის 26 აგვისტოს კავკასიის მეფისნაცვლის ნებართვით ტფილისში ჩამოვიდნენ ათონის პანტელეიმონის რუსული მონასტრის იღუმენი არსენი და ბერები — მამა აღაპი და იოანე. მათ დავალებული ჰქონდათ აერჩიათ აფხაზეთში შავიზღვისპირას შესაფერისი ადგილი ახალი მონასტრის დასაარსებლად. 6 სექტემბერს მოხდა ადგილის შერჩევა და 27 ნოემბერს კავკასიის მეფისნაცვლის ბრძანებულებით მონასტერს გამოეყო შესაბამისი ტერიტორია. სწორედ რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომამდე მოხდა სვიმონ კანანელის ტაძრის ნანგრევების აღმოჩენა, რომელიც მთლიანად მცენარეულობით იყო დაფარული. ომის დროს ტერიტორიაზე აფხაზეთი კვლავ ოსმალეთის გავლენის ქვეშ მოექცა და მონასტერმა თავისი ფუნქციონირება მხოლოდ ომის დამთავრების შემდეგ განაახლა.

სვიმონ კანანელის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ново-Афонский Симоно-Кананитский монастырь на берегу Черного моря, в Абхазии, близ Сухума, Одесса, 1901

## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
ქირმანშაჰი

**ქირმანშაჰი** () — ქალაქი დასავლეთ ირანში, ქირმანშაჰის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი, მდებარეობს თეირანიდან 525 კილომეტრზე, დაახლოებით 120 კილომეტრი ერაყის საზღვრიდან. 2005 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 822,921 კაცს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* „მარადიული ცეცხლი“ ქირმანშაჰში 

## სქოლიო 
კატეგორია:ირანის ქალაქები
სომხური ხუროთმოძღვრების ძეგლები

**სომხური ხუროთმოძღვრება**  — ამიერკავკასიის ქვეყნების (საქართველო, სომხეთი, ალბანეთი) ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ჯაჭვის თავისებური დამოუკიდებელი სტილი.

ქვემოთ მოყვანილია სომხური არქიტექტურული ძეგლების *არასრული* მაგრამ სომხური ხუროთმოძღვრების თვალსაჩინო ნიმუშები.

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სომხეთში
ზენჯანის ოსტანი

**ზენჯანის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთი-ერთი. ესაზღვრება ირანის 7 ოსტანი: გილანი,ქურთისტანი, ჰამადანი, დასავლეთი აზერბაიჯანი, აღმოსავლეთი აზერბაიჯანი, არდაბილი და ყაზვინი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზენჯანი. ზენჯანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 970,946 ადამიანს.

ზენჯანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: აზერბაიჯანული და თათი, მოსახლეობის დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე სპარსულზეც.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ზენჯანის ოსტანი იყოფა 7 შაჰრესტნად.

* აბჰერი
* ეჯრუდი
* ჰოდებენდეჰი
* ჰორემდერეჰი
* ზენჯანი
* ტერომი
* მეჰნეშეჰნი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Read more about zanjan in "Tebyan zanjan" 
*Islamic Azad University of Abhar 
*Islamic Azad University of Zanjan 
*Official website of Zanjan Governorship 
*Iran Handcrafts & Handmade 
*Sultaniyeh Dome Official website 
*Zanjan University of Medical Sciences 
*Zanjan City Information

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
რობერტ ბერნსი

**რობერტ ბერნსი** (; დ. 25 იანვარი, 1759, შოტლანდია – გ. 21 ივლისი, 1796, დამფრისი, შოტლანდია) — შოტლანდიელი პოეტი და ლირიკოსი. მიიჩნევა შოტლანდიის ეროვნულ პოეტად. 25 იანვარი, ბერნსის დაბადების დღე, შოტლანდიის ეროვნულ დღესასწაულად ითვლება (*Burns supper*).

## რესურსები ინტერნეტში 
*.
*რობერტ ბერნსი Open Library-ზე.

## სქოლიო
კატეგორია:შოტლანდიელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1759
კატეგორია:გარდაცვლილი 1796
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ქურთისტანის ოსტანი

**ქურთისტანის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: დასავლეთი აზერბაიჯანი, ჰამადანი, ზენჯანი და ქირმანშაჰი. ქურთისტანის ოსტანს ესაზღვრება აგრეთვე ერაყი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სანანდაჯი. ქურთისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1 440 156 ადამიანს (2006).

ქურთისტანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: ქურთული და აზერბაიჯანული, მოსახლეობის დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე სპარსულზეც.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ქურთისტანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტანად.

* ბანე
* ბიჯარი
* დეჰგოლანი
* დივანდარე
* ქამიარანი
* მარივანი
* ყორვე
* სანამდაჯი
* საყეზი
* სარვაბადი

## იხილეთ აგრეთვე
* ქურთისტანი
* ქურთისტანის უნივერსიტეტი
* მეჰრიბადის რესპუბლიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sharafnama: History of the Kurdish Nation 
* Kordestan Provincve Cultural Heritage Organization 
* Kavan's Photography about Kurdistan

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
კატეგორია:ქურთისტანი
ქირმანშაჰის ოსტანი

**ქირმანშაჰის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: ჩრდილოეთიდან ქურთისტანი, აღმოსავლეთიდან ჰამადანი და ლურისტანი, ხოლო სამხრეთიდან ილამი. ქეირმენშაჰის ოსტანს ესაზღვრება აგრეთვე ერაყი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ქირმანშაჰი. ქირმენშაჰის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს  1,879,385 ადამიანს.

ქირმანშაჰის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ქურთული, საუბრობენ ქურთული ენის სხვადასხვა დიალექტებზეც.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ქირმანშაჰის ოსტანი იყოფა 14 შაჰრესტნად.

*დალეჰო
*გილენ-ე-გჰერბი
*ჰერსინი
*ისლამაბად-ე-გჰერბი
*ჯევენრუდი
*კენგევერი
*ქირმინშაჰი
*რევეჰი
*ქესერ-ე-შირინი
*რევენსერი
*სეჰნერი
*სერპოლ-ე-ზეჰები
*სოლეს-ე-ბებეჯენი
*სონქორი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Kirmashan website, Kurdish Culture 
*Nermewaran, Kurdish weblog in Kermanshah 
*Shemshemekurek 
*Yarsan 
*Taqwasan, Southern Kurdish literature 
*A Persian article about Giveh 
*A Persian news-report on handicrafts of Kermanshah
*Kirmaşan Nîştimanî Xweşnîşan (Kurdish poetry)

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ვახტანგ კოტეტიშვილი

**ვახტანგ კოტეტიშვილი** (დ. 24 ოქტომბერი, 1893, დიდი თონეთი, ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი, — გ. 17 იანვარი, 1937) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, მოქანდაკე, ხელოვნებათმცოდნე.

## ბიოგრაფია
1911 წელს დაამთავრა თბილისის სასულიერო სემინარია, 1911-1914 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის ფსიქო-ნევროლოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიურ ფაკულტეტზე. 1918 წელს დაასრულა დერპტის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი; იქვე დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1919-1926 წლებში მასწავლებლად მუშაობდა თბილისის სკოლებშიც. 1926 წელს მიიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც კითხულობდა ჯერ ფოლკლორის, 1929 წლიდან კი - მისივე ინიციატივით შემოღებულ პოეტიკის კურსს. 1922-1929 წლებში სწავლობდა თბილისის სამხედრო აკადემიაში, იაკობ ნიკოლაძის ჯგუფში; 1928 წლიდან იქვე კითხულობდა ქანდაკების თეორიისა და ისტორიის კურსს. იყო გაზეთ „ქართული სიტყვის“ რედაქტორი. შეეწირა საბჭოთა რეპრესიებს.

## შემოქმედება
ვახტანგ კოტეტიშვილის პირველი წერილი „საზოგადოებრივი მოტივები არჩილ მეფისა და დ. გურამიშვილის შემოქმედებაში“ 1912 წელს გაზეთ „სახალხო გაზეთში“ დაიბეჭდა. 1918 წელს ცალკე წიგნად გამოსცა შიო არაგვისპირელის შემოქმედების მიმოხილვა, 1921 წელს – „უოლტ უიტმენი პროლეტარიატის პოეტი“, 1925 წელს – „ალ. ყაზბეგი და მისი ავტორობის საკითხი“. მან პირველმა შექმნა XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსი.

კოტეტიშვილი ქართული ფოლკლორისტიკის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება. მან ჩაუყარა საფუძველი საქართველოში მეცნიერულ-ფოლკლორულ ექსპედიციას. 1934 წელს გამოსცა „ხალხური პოეზიის“ პირველი ტომი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:დაბადებული  24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
საგაზაფხულო კულტურები

**საგაზაფხულო კულტურები** —  ერთწლოვანი მცენარეები, რომლებიც გაზაფხულზე ითესება და მოსავალს იმავე წელს იძლევა. საგაზაფხულო კულტურები უფრო სითბოს მოყვარული მცენარეებია. საგაზაფხულო კულტურებია საგაზაფხულო ხორბალი, ქერი, შვრია, სიმინდი, ბრინჯი და სხვა; პარკოსნები — ლობიო, სოია, ბარდა და სხვა; ზეთოვანი მცენარეები — მზესუმზირა და აბუსალათინი; სართავი მცენარეები — ბამბა, სელი, კანაფი, კენაფი; ძირხვენები — ჭარხალი (შაქრის საკვები), სტაფილო და სხვა; აგრეთვე ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა — პამიდორი, კომბოსტო, ბადრიჯანი, ხახვი, გოგროვნები და სხვა. 

თესვის ვადის მიხედვით საგაზაფხულო კულტურები იყოფა საადრეო (ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭარხალი, მზესუმზირა და სხვა) და საგვიანო (სიმინდი, ლობიო, სოია, გოგროვნები  და სხვა) კულტურებად. 1980 წელს საქართველოში საგაზაფხულო კულტურებს 360 ათ. ჰა-ზე მეტი ფართობი ეკავათ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მებაღეობა
მესამე პირის შუტერი

**მესამე პირის შუტერი** ( ან შემოკლებით TPS) — 3D მოქმედებითი ვიდეო თამაშის ჟანრი, სადაც მოთამაშის პერსონაჟი გამოსახულია ეკრანზე. ასე რომ, ვირტუალური კამერა, როგორც წესი, მდებარეობს პერსონაჟის უკან. ამ ჟანრის თამაშები ძირითადად შეიცავს სროლებს.

## ისტორია 
მესამე პერსონაჟის შუტერივ ჟანრის წარმოშობას უკავშირებენ „*Tomb Raider*“-ს. ასევე ამ ჟანრის ძველი თამაშებია, რომლებზეც „*Tomb Raider*“-მა გავლენა მოახდინა: „*BloodRayne*“, „*The Contra Adventure*“ და „*Heavy Metal: F.A.K.K.²*“. მეორე მხარე საერთოდ არ მიიჩნევს „*Tomb Raider*“-ს სროლების ჟანრად.

## სქოლიო
კატეგორია:მესამე პერსონაჟის სროლები
კატეგორია:ვიდეო თამაშის ჟანრები
კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების ჟანრები
Game Boy Advance

**Game Boy Advance** (შემოკლებით **GBA**) — 32-ბიტიანი პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შექმნილია და გამოცემულია Nintendo-ს მიერ. მისი წინამორბედია Game Boy Color. გამოუშვეს 2001 წლის 21 მარტს იაპონიაში, 11 ივნისს ჩრდილოეთ ამერიკაში, ავსტრალიასა და ევროპაში 22 ივნისს, ხოლო ჩინეთში 2004 წლის 8 ივნისს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Game Boy Advance Nintendo.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:Game Boy-ის კონსოლები
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2001 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
საგამოფენო

**საგამოფენო** — ვაშლის ადგილობრივი ჯიში. გამოყვანილია აბილაურისა და შამპანური რენეტის შეჯვარებით. მსხმოიარობს მე-5—მე-6 წელს. ნაყოფი მსხვილია, მობრტყო, ღია ყვითელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვაშლის ქართული ჯიშები
Backbone Entertainment

**Backbone Entertainment** (ოფიციალურად **Digital Eclipse Software**) — დამოუკიდებელი ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანია აშშ-ში. შტაბ-ბინა განთავსებულია აშშ-ის კალიფორნიის შტატის ქალაქ ემერივილში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:1992 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების შემქმნელები
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები
PlayStation Portable

**PlayStation Portable** (შემოკლებით **PSP**) — პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შექმნა და გამოსცა Sony Computer Entertainment-მა. კონსოლის გამოცემის შესახებ ინფორმაცია E3 2003-ზე გაცხადდა და 2004 წლის 11 მაისს წარმოადგინეს იგი სონის პრეს-კონფერენციის წინ E3 2004-ზე.. სისტემა გამოუშვეს 2004 წლის 12 დეკემბერს იაპონიაში, 2005 წლის 24 მარტს ჩრდილო ამერიკაში, ხოლო PAL რეგიონში ამავე წლის 1 სექტემბერს. როგორც ნაწილი მეშვიდე თაობის კონსოლებისა, კონკურენციას უწევდა Nintendo DS-ს.

გამოსვლისთანავე PSP იქცა ყველაზე მძლავრ პორტატიულ სისტემად და იყო ერთადერთი კონსოლი, რომელმაც რეალური საფრთხე შეუქმნა Nintendo-ს პორტატიული სისტემების დომინანტობას ბაზარზე. (მანამდე  SNK-ის და Nokia-ს მცდელობა კრახით დამთავრდა) იმ დროისთვის ის აღჭურვილი იყო მაღალი დონის გრაფიკული პროცესორით.  მაშინ როდესაც მისი 4.3 ინჩიანი ეკრანის და მულტიმედიური შესაძლებლობების წყალობით, (როგორებიც არის ვიდეო დამკვრელი და TV-ტუნერი) იმ პერიოდში, PlayStation Portable იქცა ძირითად მობილურ გასართობ მოწყობილობად. მას ასევე გააჩნდა PlayStation 3-სა და ინტერნეტთან მირთების შესაძლებლობა.  PlayStation Portable არის ერთადერთი პორტატული ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც იყენებს ოპტიკური დისკის ფორმატ Universal Media Disc-ს, როგორც მის ძირითად შენახვის საშუალებად.

ორიგინალი PSP-ის მოდელი (PSP-1000) 2007 წელს ჩანაცვლებული იქნა განახლებული და თხელი მოდელით, PSP-2000-ით. 2008 წელს ამას მოჰყვა შემდეგი განახლებული ვერსია - PSP-3000, რომელიც მოიცავდა ახალ ეკრანს და ჩაშენებულ მიკროფონს. სრულიად სახეშეცვლილი ვერსია, PSP Go გამოვიდა 2009 წელს, რასაც მოჰყვა ბიუჯეტური ვერსია PSP-E1000, ხოლო 2011 წლის 11 დეკემბერს, PSP-ის ხაზი ჩაანაცვლა PlayStation Vita-მ. ეს უკანასკნელი უკუთავსებადია PSP-ის თითქმის ყველა თამაშთან, რომელიც ვრცელდება ციფრული სახით PlayStation Store-ის მეშვეობით. 2017 წლიდან მოყოლებული, PlayStation Portable-ის თამაშების შეძენა შესაძლებელია მხოლოდ ამ მეთოდით, რადგანაც  2016 წლის 31 მარტს სონიმ შეწყვიტა PSP-ის პირდაპირი წვდომა PlayStation Store-თან. 2014 წლის ბოლოს სონიმ შეწყვიტა PSP-ის წარმოება. მსოფლიოს მასშტაბით გაიყიდა კონსოლის 80 მილიონი ასლი.

## გალერეა

Psp-1000.jpg|PSP-1000
PSP-2000.jpg|PSP-2000
PSP-3000-Silver.jpg|PSP-3000
PSP-Go-FL-Open.jpg|PSP-Go (PSP-N1000)
PSP_E1000_illustration.svg|PSP Street (PSP-E1000)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ავსტრალიის PSP საიტი 
* ოფიციალური ახალი ზელანდიის PSP საიტი 
* ოფიციალური დიდი ბრიტანეთის PSP საიტი 
* ოფიციალური აშშ-ს PSP საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:მეშვიდე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:Sony-ს კონსოლები
კატეგორია:PlayStation Portable
კატეგორია:Sony Computer Entertainment
კატეგორია:პორტატული კომპიუტერების თამაშები
კატეგორია:2004 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
თამაშის ძრავა

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[სარბოლო ვიდეო თამაში|სარბოლო თამაშის შემუშავება Blender Game Engine-ის მეშვეობით]]
**თამაშის ძრავა** — ცენტრალური სისტემური პროგრამა, რომლის მეშვეობით შესაძლებელია ვიდეო თამაშების შექმნა. დღესდღეობით მრავალი თამაშის ძრავაა შექმნილი ვიდეო თამაშების კონსოლებისთვის და ოპერაციული სისტემებისთვის, როგორებიცაა Microsoft Windows, Linux და Mac OS X. ბირთვი ფუნქციონალურად წარმოდგენილია თამაშის ძრავით, რომელიც შეიცავს გადმომცემ ძრავას 2D-სთვისა და 3D-სთვის, ფიზიკურ ძრავას ან დაჯახების აღმოჩენას (დაჯახების პასუხს), ხმას, სცენარირებას, ანიმაციას, ხელოვნურ ინტელექტს, კავშირს, მეხსირების მართვას, სცენის გრაფიკასა და სხვას.
## რესურსები ინტერნეტში 
* საიტი ზოგიერთი კომერციულად გამოყენებადი ძრავების შესახებ  
* მიწის/ხმელეთის გენერირება თამაშებში 1997-2000 

კატეგორია:ვიდეო თამაშების შექმნა
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ძრავები
თეირანის ოსტანი

**თეირანის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 5 ოსტანი: მაზანდარანი, ყაზვინი, მარკაზი, ყუმი და სემნანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ირანის დედაქალაქი თეირანი. თეირანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 12,150,742 ადამიანს.

თეირანის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის უმრავლსობა საუბრობს: სპარსულ ენაზე.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
თეირანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტნად.

* შაჰრისტანები: 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website of Tehran Governorship 
* Tehran Province's Cultural Heritage Organization 

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
სომხური ხვლიკი

**სომხური ხვლიკი** () — ხვლიკების გვარი, ხვლიკისნაირთა რიგისა. სინონიმი , ადრე სახეობა გაერთიანებული იყო მწვანე ხვლიკების გვარში. პართენოგენეზული სახეობაა, ყველა წარმომადგენელი დედალია. ბინადრობს სომხეთში, საქართველოსა და აზერბაიჯანში. რაოდენობა სტაბილური და მაღალია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Darevskia armeniaca

კატეგორია:ნამდვილი ხვლიკისებრნი
ჰამადანის ოსტანი

**ჰამადანის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ქირმანშაჰი,  ქურთისტანი, ზენჯანი, ყაზვინი, მარკაზი და ლურისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰამადანი. ჰამადანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1 703 267 ადამიანს (2006).

ჰამადანის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის უმრავლესობა საურობს: სპარსულ და აზერბაიჯანულ ენებზე. მოსახლეობის საკმაოდ დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე ლური და ლეკი ენებზე. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ჰამადანის ოსტანი იყოფა 8 შაჰრესტნად.

* ასედებედი
* ბეჰერი
* ჰამადანი
* ქებუდრაჰანგი
* მელეიერი
* ნეჰევენდი
* რეზენი
* ტიუსერკენი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website of Hamedan Governorship 
* Hamedan Cultural Heritage Organization 
* Official website of Hegmataneh (Ecbatana) 
* Hamadān  entries in the Encyclopædia Iranica 
## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ყუმის ოსტანი

**ყუმის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 4 ოსტანი: თეირანი, მარკაზი, სემნანი და ისპაჰანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ყუმი. ყუმის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,064,456 ადამიანს.

ყუმის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ჰალაჯი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ყუმის ოსტანი იყოფა 1 შაჰრესტნად.

* ყუმი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Noor Fiqh Library, Qom 
* The Islamic Propagation Office of The Islamic Seminary in Qom 
* Society of Islamic Teachers of Qom's Hawzah  (in Persian)
* Dar-ul Hadith Institute
* Hawzah Yellow Pages 
* Qom's main Seminary website  (called *The Hawzah*)
## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ნეპოტიზმი

thumb|250px|right|ნეპოტიზმი
**ნეპოტიზმი** (, ნათ. ბრუნვა ) — მეგობრებისა და ნათესავებისათვის განსაკუთრებული პრივილეგიების მინიჭება მათი დამსახურებისდა მიუხედავად. სიტყვა *ნეპოტიზმი* მომდინარეობს ლათინური სიტყვა *„ნეპოსგან“*, რაც დისშვილს/ძმისშვილს ან შვილიშვილს ნიშნავს. 

## ნეპოტიზმის ტიპები 
### პაპის 
ნეპოტიზმმა სახელწოდება შუა საუკუნეების ეკლესიური გამოცდილებიდან შეიძინა, როდესაც კათოლიკური პაპები და ეპისკოპოსები, რომელთაც უბიწოების აღთქმა ჰქონდათ დადებული და თავიანთი შვილები არ ჰყავდათ, დისშვილებს/ძმისშვილებს ისეთ პრივილეგირებულ თანამდებობეს აძლევდნენ, რომლებიც ჩვეულებრივ მამიდან შვილზე გადადიოდა ხოლმე. ზემოთ ხსენებული ნათესავები ხშირად პაპების არალეგიტიმური შვილები იყვნენ, სწორედ ამიტომ ზოგიერთ ძველ განმარტებით ლექსიკონში „დისშვილი/ძმისშვილი“ განმარტებულია, როგორც სასულიერო პირების უკანონო შვილი. ზოგიერთმა პაპმა ასეთ „ნათესავს“ პოზიცია კარდინალამდე აუმაღლა და ხშირად ასეთი ქმედებები პაპის „დინასტიის“ გაგრძელებას ნიშნავდა. ნეპოტოზმის ასეთი ქმედებები 1692 წელს აიკრძალა პაპ ინოკენტ XII–ის მიერ. გამონაკლისად დაიშვა მხოლოდ კვალიფიციური ნათესავების დანიშნვა წამყვან თანამდებობებზე.

### პოლიტიკური 
ნეპოტიზმი დამახასიათებელია პოლიტიკისთვისაც, როდესაც ინიშნება ნათესავები, თანამდებობებზე არასაკმარისი კვალიფიკაციის შემთხვევაშიც კი.

## სქოლიო 
კატეგორია:კორუფცია
კატეგორია:დისკრიმინაცია
Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony

***Grand Theft Auto: The Ballad of Gay Tony*** — Grand Theft Auto IVს მეორე ეპიზოდური გაფართოების პაკეტი Xbox 360-ის ვერსიაზე. გამოვიდა 2009 წლის 29 ოქტომბერს. იგი არის მეოთხე გაფართოების პაკეტი GTA-ს სერიაში და საერთო ჯამში მე-14 გამოცემა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Grand Theft Auto
კატეგორია:ღია სამყაროს ვიდეო თამაშები
3D კომპიუტერული გრაფიკა

[thumb|250px|[Radiosity (3D კომპიუტერული გრაფიკა)|Radiosity-ში შექნილი 3D გამოსახულება]]
**3D კომპიუტერული გრაფიკა** (2D კომპიუტერული გრაფიკის-ის კონტრასტი) — გეომეტრიული ფიგურების გრაფიკა, რომელიც იყენებს სამგანზომილებიან გამოსახულებას.

## ისტორია 
1961 წელს, უილიამ ფეტერმა პირველად იხმარა *კომპიუტერული გრაფიკების* ტერმინი, იმისთვის, რომ გადმოეცა მისი ნამუშევარი Boeing-ზე. Futureworld (1976) იყო ერთ-ერთი პირველი ფილმი, სადაც ნაჩვენებია კომპიუტერული ანიმაცია. იგი შეიცავდა ადამიანის ანიმაციურ სახესა და ხელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* A Critical History of Computer Graphics and Animation 
* How Stuff Works - 3D Graphics
* *History of Computer Graphics* series of articles 
* How 3D Works - Explains 3D modeling for an illuminated manuscript

## სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერული გრაფიკა
კატეგორია:3D კომპიუტერული გრაფიკა
კატეგორია:ვიზუალური ეფექტები
შირაზი

**შირაზი** () — ქალაქი სამხრეთ ირანში, ფარსის ოსტანის ადმინისტრაციული ცენტრი, ირანში მოსახლეობის მხრივ რიგით მეექვსე ქალაქი; 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1,711,186 კაცს.

ქალაქი განლაგებულია ზაგროსის მთიანეთში, 1500 მეტრზე ზღვის დონიდან.

## ისტორია
სასანიანთა დროს შირაზის ადგილას იყო დასახლება. როგორც ქალაქი დააარსეს არაბებმა VII საუკუნეში. X-XI საუკუნის შუა წლებიდან ბუიდების სახელმწიფოს ერთ-ერთი ცენტრია. XIV საუკუნეში ორჯერ დაიპყრო თემურლენგმა. XIV-XV საუკუნეებში ცნობილი იყო შირაზის სამინიატურო სკოლა. XVIII საუკუნის II ნახევარში ზენდების დროს გახდა ირანის დედაქალაქი. შირაზი საადისა და ჰაფეზის სამშობლოა. შირაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 50 კმ დაშორებით არის პერსეპოლისის ნანგრევები. ხუროთმოძღვრულ ძეგლთაგან აღსანიშნავია ციხესიმაგრის კედლები და სხვა. შირაზის მახლობლად არის საადის მავზოლეუმი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ირანის ქალაქები
გიორგი თუხარელი

thumb|გიორგი ალექსანდრეს ძე თუხარელი
**გიორგი ალექსანდრეს ძე თუხარელი ** (დ. 5 მაისი, 1891, გორი, — გ. 12 ივლისი, 1937) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე. 

მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში, შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახალხო გვარდიაში (პოლკოვნიკი). 1918 წ. იყო აფხაზეთში ბოლშევიკური ამბოხების ჩახშობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ წითელ არმიაში ჩაირიცხა. 1921–1923  წლებში იყო ჯერ ქართული ბრიგადის მეთაური, შემდეგ დივიზიის შტაბის უფროსი. 1924-1927 წწ. მეთაურობდა მე-2 ქართულ მსროლელ დივიზიას. 1930 წ. დაამთავრა მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. 1930–1935  წლებში მეთაურობდა რიგ დივიზიებს. მიენიჭა კომდივის წოდება. 1931 წ. გაწევრიანდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიაში. 1935 წლიდან იყო ამიერკავკასიის წითელდროშოვანი არმიის სარდლის მოადგილე. 1926–1936  წლებში საქართველოს სსრ ცაკ-ის წევრი. დაჯილდოებული იყო წითელი დროშის ორდენითა და 3 სხვა ორდენით. რეპრესირებულია და დახვრეტილია 1937  წელს.რეაბილიტირებულ იქნა 1957 წელს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:გორში დაბადებულები
გ
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
მარკაზის ოსტანი

**მარკაზის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: თეირანი, ყაზვინი, ყუმი, ჰამადანი, ისპაჰანი და ლურისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არაქი. მარკაზის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,351,257 ადამიანს.

მარკაზის ოსტანში საკმაოდ ბევრი ენაა გავრცელებული. მოსახლეობის უმრავლესობა საუბრობს: სპარსულ და ჰალაჯი ენებზე. დიდი ნაწილი საუბრობს ასევე თურქული ენებზე.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
მარკაზის ოსტანი იყოფა 11 შაჰრესტნად და 18 ოლქად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website of Markazi Governorship 
* Foreign Commercial Centre of Markazi Province 
* Provincial Cultural Heritage Organization 
* Iran Chamber of Commerce, Industries & Mines 

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ესმესათვის – სიყვარულითა და სულმდაბლობით

[thumb|200px|ნოველის გარეკანი([1960 წლის გამოცემა)]]
"**ესმესათვის – სიყვარულითა და სულმდაბლობით**" (ინგლ. For Esmé – with Love and Squalor) არის ჯერომ სელინჯერის ნოველა, რომელიც თავდაპირველად გამოქვეყნდა ჟურნალ ნიუ-იორკერში 1950 წლის 8 აპრილს, ორი წლის შემდეგ კი შევიდა ავტორის კრებულში სახელწოდებით "ცხრა მოთხრობა". ნოველა არის არმიის სერჟანტის მოგონებები შეხვედრაზე, რომელიც მას ჰქონდა ახალგაზრდა გოგონასთან – ესმესთან, სანამ საბრძოლველად წავიდოდა. მისი უცნაური, მაგრამ მოსიყვარულე ურთიერთობა ესმესთან ეხმარება მას, რომ აიტანოს ომის სისაძაგლე და სულმდაბლობა. სისპეტაკის ნაკლებობა და უდანაშაულობა ახალგაზრდების სამყაროში, ბავშვობის სიყვარული, სიტყვებისა და წერის ძალა არის ნოველის თემატიკათა შორის.

ნოველა მაშინვე პოპულარული გახდა მკითხველებში. მისი გამოქვეყნებიდან ორ კვირაზე ცოტა დროში, 20 აპრილს სელინჯერს "უკვე ჰქონდა მიღებული უფრო მეტი წერილი ამ ნოველაზე, ვიდრე რომელიმე დანარჩენი ნაშრომის შესახებ, რომელიც მას გამოუქვეყნებია". ავტორის ბიოგრაფმა, პოლ ალექსანდერმა აღნიშნა, რომ ნოველა არის "მინორული შედევრი", ხოლო ჟურნალმა ტაიმმა მას "უთბილესი და საუკეთესო *ცხრა მოთხრობიდან*" უწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
J. D. Salinger – "For Esmé - with Love and Squalor" 

კატეგორია:ამერიკული ნოველები
კატეგორია:1953 წლის ნოველები
კატეგორია:ჯერომ სელინჯერის მოთხრობები
Rockstar Games Presents Table Tennis

**Rockstar Games presents Table Tennis** —  მაგიდის ჩოგბურთის სიმულატორი ვიდეო თამაში. იგი პირველად გამოვიდა 2006 წლის 26 მაისს სისტემისთვის Xbox 360. Wii ვერსია გამოვიდა 2007 წლის 16 ოქტომბერს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:2006 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Rockstar Games
კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები
კატეგორია:Wii-ის თამაშები
Mkdir (იუნიქსი)

**mkdir** ()  — იუნიქსის ბრძანება, რომელიც ქმნის საქაღალდეს.

ეს ბრძანება არსებობს ყოველივე  იუნიქსისნაირ სისტემაში, რომელიც ექვემდებარება POSIX-ის სტანდარტს.

## მაგლითები 
ახალი საქაღალდის შექმნა რომელსაც ერქმევა filmebi:

  user ~  # mkdir filmebi

სხვა საქაღალდეში ახალი საქაღალდის შექმნა, ნებისმიერი ადგილიდან:

  user ~  # mkdir -p /tmp/a/b/c

## რესურსები ინტერნეტში 
 mkdir man page

კატეგორია:იუნიქსი
კატეგორია:სტანდარტული იუნიქსის პროგრამები
Mv (იუნიქსი)

**mv** () არის  იუნიქსის ბრძანება რომლის საშუალებით შესაძლოა ფაილების და საქაღალდების გადაადგილება ან მათი წოდების შეცვლა. თუ ძველი და ახალი ფაილები ერთდაიგივე  ფაილურ სისტემაში იმყოფებიან მაშინ უბრალოდ წოდების შეცვლა ხდება. ფაილის ან საქაღალდის გადაადგილება ან წობეის შეცვლა რომ მოხდეს მონხმარებელს წერის უფლება უნდა ჰქონდეს იმ საქაღალდეში სადაც ახალი ფაილი ან საქაღალდა გადაადგილებული.

## მაგალითი 
  narke ~ # mv films.txt filmebi.txt

## რესურსები ინტერნეტში 
*  mv: move files – Commands & Utilities Reference, The Single UNIX® Specification, Issue 7 from The Open Group
*  mv(1): move (rename) files – Linux man page

კატეგორია:იუნიქსი
კატეგორია:სტანდარტული იუნიქსის პროგრამები
საგვარჯილე

**საგვარჯილე** — კარსტრული მღვიმე საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ძევრის მახლობლად. მდებარეობს მდინარე შავიწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 220 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედა ცარცულ კირქვებში. ეხის ტიპის სიღრუეა (სიგრძე 13 მ, სიგანე 37 მ, სიმაღლე 20 მ).

საგვარჯილე მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლია. მის წინ, მეობის მარჯვენა მხრეს, მრავალი მცირე ზომის კარსტრული მღვიმე და ეხია, რომელთა ნაწილს ფეოდალურ ხანაში სამალავებად იყენებდნენ. საგვარჯილე გათხარეს 1951–1952 წლებში (ხელმძღვანელი ნ. ზ. ბერძენიშვილი). სტრატიგრაფიულ ჭრილში ფიქსირებულია 12 ფენა; ზედა პალეოლითის, ნეოლითის, ენეოლითის, ადრინდელი ბრინჯაოს, ანტიკური და ფეოდალური ხანის. საერთო სიმძლავრეა 13 მ. სტერილური შრეებით ერთმანეთისაგან გამოყოფილია პალეოლითური ხანის 5 ფენა. ქვედა ფენაში აღმოჩნდა ზედაპალეოლითური ხანის ქვის ნაწარმი, შუაპალეოლითური (მუსტიეს ეპოქის) წვეტანები და სახოკები. მომდევნო 4 ფენა შეიცავდა ზედა პალეოლითის სხვადასხვა საფეხურისათვის დამახასიათებელ ნივთებს (ზღვის ლოკოკინებისაგან დამზადებული ყელსაბამი; გეომეტრული ორნამეტრით შემკული ძვლის საკინძი, ტალკისაგან დამზადებული ძვლის საკინძი, ტალკისაგან დამზადებული წერტილოვანი ნაჭდევებით შემკული საკიდი —  ავგაროზები, ცხოველთა გახვრეტილი კბილები და სხვა).

ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ფენებში ნაპოვნია ირმის რქისგან დამზადებული თოხისნაირი იარაღი, ძვლის ჭვილთი, ანკესი, ნემსები, სადგისები და სხვა. მრავლადაა კაჟის ქვის ნაკეთობანი (სხვადასხვა ტიპის ისრისპირები და შუბისპირები, ქვის გახეხილ-გაპრიალებული იარაღი, სამაჯურები, კერამიკური ნაწარმი და სხვა).

ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს მასალა დაცულია აკად. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, დანარჩენი  — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგარაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიის კვლევის ცენტრში.

## ლიტერატურა
*
**გრძელიშვილი ი., „*საგვარჯილეს“ სტრატიგრაფიისათვის, «საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე», 1953, ტ. 14, № 9;
**თუშაბრამიშვილი დ., ნებიერიძე ლ.,* საქართველოს ზოგიერთი ნეოლითური ძეგლის დათარიღებისათვის, «მაცნე, ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია», 1971, № 4;

## სქოლიო
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
PlayStation 2

**PlayStation 2** (შემოკლებით **PS2**) — მეექვსე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც შექმნა Sony Interactive Entertainment-მა (ადრე ცნობილი როგორც Sony Computer Entertainment). PS2 არის PlayStation-ის მემკვიდრე და PlayStation-ის სერიის რიგით მეორე კონსოლი. იაპონიაში გამოვიდა 2000 წლის 4 მარტს, ჩრდილოეთ ამერიკაში იმავე წლის 26 ოქტომბერს, ევროპაში 24 ნოემბერს და ავსტრალიაში 17 ნოემბერს. როგორც ნაწილი მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლებისა, PS2 კონკურენციას უწევდა Dreamcast-ს, Xbox-სა და GameCube-ს.

PlayStation 2-ის პროგრამული უზრუნველყოფა ვრცელდებოდა CD და DVD ფორმატით. დამატებით, კონსოლს შეეძლო აუდიო ფაილების და DVD ფილმების დაკვრა. მას გააჩნდა 8 მბ მეხსიერების ბარათი, სინათლის პისტოლეტი, „Emotion Engine“-ის ცენტრალური პროცესორი 294.912 მჰც ტაქტური სიხშირით, „Graphics Synthesizer“-ის გრაფიკული პროცესორი 147.456 მჰც ტაქტური სიხშირით და 32 მბ RDRAM-ის ოპერატიული მეხსიერება. 

კონსოლი დაანონსდა Tokyo Game Show-ზე 1999 წლის 20 სექტემბერს. მასზე თავსებადი იყო მისი წინამორბედის PlayStation-ის როგორც კონტროლერი, ასევე თამაშებიც. 2000 წლის ბოლოს PS2-ის წამატებამ ფინანსური პრობლემები შეუქმნა კომპანია Sega-ს, რითაც ის იძულებული გახდა შეეწყვიტა Dreamcast-ის გამოშვება. შედეგად, PS2 ექვსი თვის განმავლობაში რჩებოდა ერთადერთ აქტიურ მეექვსე თაობის კონსოლად, სანამ ბაზარზე არ გამოჩნდა Nintendo-ს GameCube და Microsoft-ის Xbox.

PS2 არის ყველაზე მეტად გაყიდვადი კონსოლი ისტორიაში. თავდაპირველი ფასი შეადგენდა აშშ$299.99 დოლარს. 2012 წლის 31 მარტის მონაცემებით გაყიდულია 155 მილიონი ეგზემპლარი. PS2-ის თამაშების ბიბლიოთეკა მოიცავდა 3800 ერთეულზე მეტს და მათი გაყიდვების სრული რაოდენობა 1.5 მილიარდ ასლს აჭარბებს. მოგვიანებით, 2004 წელს სონიმ გამოუშვა კონსოლის მცირე ზომის ვერსია ცნობილი, როგორც *Slimline*.

2006 წელს გამოიცა სონის მეშვიდე თაობის კონსოლი PlayStation 3, მიუხედავად ამისა, PS2 რჩებოდა პოპულარული ფანებს შორის და მისი ყიდვა ხელმისაწვდომი იყო 2013 წლის 4 იანვრამდე, მანამდე სანამ სონიმ არ განაცხადა, რომ 13 წლიანი წარმოების შემდეგ წყვეტდა კონსოლის გამოშვებას, თუმცა 2013 წლის ბოლომდე მასზე, მაინც გამოიცემოდა თამაშები. 

## გალერეა

ფაილი:PlayStation 2.png|ორგინალი PlayStation 2
|PlayStation 2-ის სლიმ ვერსია
ფაილი:PlayStation2-DualShock2.jpg|DualShock 2-ის კონტროლერი
ფაილი:PS2-Eyetoy.jpg|EyeToy Camera
ფაილი:PS2-DVD-Remote.jpg|დისტანციური პულტი
ფაილი:PS2-8MB-Mem-Card.jpg|მეხსიერების ბარათი
ფაილი:Singstar_usb_microphones.png|Singstar-ის მიკროფონი

## იხილეთ აგრეთვე
*PlayStation
*PlayStation 3
*PlayStation 4

## რესურსები ინტერნეტში 
* PlayStation-ის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:PlayStation
კატეგორია:PlayStation 2
კატეგორია:PlayStation (ბრენდი)
კატეგორია:DVD-ROM'ზე დაფუძნებული კონსოლები
კატეგორია:Sony-ს კონსოლები
კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2010-იანი წლების სათამაშოები
კატეგორია:1999 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:2000 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:2002 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:2003 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:2004 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
სურამის ლესია უკრაინკას მუზეუმი

**ლესია უკრაინკას მუზეუმი** — მემორიალური მუზეუმი ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამში. მუზეუმი განთავსებულია სურამელი აზნაურის, ცნობილი ეთნოგრაფის ნიკოლოზ აბაზაძის XIX საუკუნის სახლში, მუზეუმის ფონდებში დაცულია ცნობილი უკრაინელი პოეტისა და მწერლის ლესია უკრაინკას ცხოვრებასა და შემოქმედებასთან დაკავშირებული მასალები: პოეტის კრებულები, ხელნაწერები, სხვადასხავა ხასიათის დოკუმენტები, სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, ნუმიზმატიკური, ფოტო და ეთნოგრაფიული მასალა. მუზეუმის გახსნის ინიციატორი იყო გიორგი ლეონიძე. მუზეუმის წინ აღმართულია თამარ აბაკელიას მიერ შესრულებული ლესია უკრაინკას ძეგლი.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს მუზეუმების სია

## ლიტერატურა
* გ. გოგოლაძე, ხაშურის რაიონი, გზამკვლევი, თბ., 1970 წ.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა ტ. 5. თბ., 1990

## რესურსები ინტერნეტში
* ლესია უკრაინკას სახლ-მუზეუმი — საქართველოს მუზეუმების საიტი

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:სურამი
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შიდა ქართლის მხარეში
კატეგორია:1952 წელს დაარსებული მუზეუმები
ილამის ოსტანი

**ილამის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 3 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ლურისტანი და ხუზისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ილამი. ლურისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 545,787 ადამიანს.

ილამის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ქურთული, აგრეთვე ლური ენა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ილამის ოსტანი იყოფა 7 შაჰრესტნად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ilam Province Department of Education 
* Ilam Picture Gallery

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ლურისტანის ოსტანი

**ლურისტანის ოსტანი** () — ირანის 31 ოსტანიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ირანის 6 ოსტანი: ქირმანშაჰი, ჰამადანი, მარკაზი, ისპაჰანი და ხუზისტანი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხორამაბადი. ლურისტანის ოსტანის მოსახლეობა შეადგენს 1,716,527 ადამიანს.

ლურისტანის ოსტანში ყველაზე გავრცელებული ენებია: სპარსული და ლეკი, აგრეთვე ლურიზე.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ლურისტანის ოსტანი იყოფა 10 შაჰრესტნად.

* ალიგუდერზი
* აზნა
* ბორუჯერდი
* დალფენი
* დორუდი
* დოურეჰი
* ხორამაბადი
* ხუდეშტი
* პოლდოკთერი
* სელსელეჰი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Lorestān Province Cultural Heritage Organization
* Lorestān Governor's Office 
* Agricultural Jihad Organization of Lorestān Province 
* Lorestān Department of Education 
* Lorestān Urban Utilities Company 
* Lorestān Rural Utilities Company 

## სქოლიო
კატეგორია:ირანის ოსტანები
ვოსხოდ-1

thumb|„ვოსხოდ-1“-ის კაფსულა მუზეუმში
**„ვოსხოდ-1“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ვოსხოდ“-ის სამადგილიანი კოსმოსური ხომალდი. კოსმოსში იფრინა 1964 წლის 12 ოქტომბერს.

## ისტორია
ხომალდის მასა 5320 კგ. ორბიტაზე გაიყვანეს 1964 წლის 12 ოქტომბერს ვ. კომაროვის მეთაურობით. ხომალდში იყვნენ აგრეთვე მეცნიერი თანამშრომელი კ. ფეოქტისტოვი და ექიმი ბ. ეგოროვი. ორბიტის პერიგეუმის სიმაღლე იყო 177.5 კმ, აპოგეუმისა — 408 კმ. იფრინა 1 დღე-ღამე და დაეშვა კუსტანაიდან 312 კმ-ზე ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კონსტრუქციისა და მოწყობილობის მიხედვით „ვოსხოდ-1“ განსხვავდებოდა „ვოსტოკის“ სერიის კოსმოსური ხომალდებისაგან. „ვოსხოდს“ ჰქონდა რბილად დაჯდომის სისტემა, აგრეთვე სარეზერვო სამუხრუჭო ძრავიანი ხელსაწყო, ახალი აპარატურა (იონურგადამწოდიანი დამატებითი საორიენტაციო სისტემა, გაუმჯობესებული სატელევიზიო და რადიოტექნიკური აპარატურა და სხვა). ფრენის მიზანი იყო მრავალადგილიანი პილოტირებული კოსმოსური ხომალდის გამოცდა ჯგუფური ფრენის დროს, კოსმონავტთა შრომისუნარიანობის გამოკვლევა, ფიზიკურ-ტექნიკური და სამედიცინო-ბიოლოგიურ გამოკვლევათა გაფართოებული პროგრამის ჩატარება და სხვა.

Владимир Михайлович Комаров.jpg|ვ. კომაროვი
Константин Петрович Феоктистов.jpg|კ. ფეოქტისტოვი
Image of Boris Yegorov.jpg|ბ. ეგოროვი

## ლიტერატურა 
*
ალკამენე

**ალკამენე** — სპარტის მეფე ძვ. წ. VIII საუკუნეში, აგიდების გვარის წარმომადგენელი, მეფე ტელეკლას შვილი,. რომელიც მეფობდა 37 წლის განმავლობაში, რასაც ადასტურებს „ევსევის ქრონიკები“ (ძვ. წ. 814-777 წ.წ.), თუმცა სხვა წყაროები ადასტურებენ, რომ იგი მეფობდა 38 წელს და, რომ მისი მეფობის მეათე წელს ჩატარებულა პირველი ოლიმპიადა. სხვა მეცნიერები უფრო სკეპტიკურად განწყობილნი ბერძნული ტრადიციებისადმი, მისი მეფობის წლებს მიაკუთვნებენ ძვ. წ. VIII საუკუნის უკანასკნელ მესამედს.

მისი მეფობის პერიოდში სპარტანული ჯარის მიერ დანგრეულ იქნა, აჰეიცებით დასახლებული ქალაქი ჰელოსი, ასევე დაამარცხა ამ ქალაქის მაცხოვრებელთა დასხმარებლად მოსული არგოსების ჯარი. ასევე, ლაკიდემიანელებმა კუნძულ კრეტაზე გააგზავნეს სპარტელთა ჯარი, რათა იქ ჩაეხშოთ კრეტანელთა შორის გაჩაღებული ომი.

ალკამენი, მესენის ომის პირველ წელს (ძვ. წ. 743 წ.) სპარტანელებს ხელმძღვანელობდა, ამფეაზე ლაშქრობისას და ის მალე გარდაიცვალა. 

ორაკულმა ალკამენს და თეოპომპს უწინასწარმეტყველა, რომ „სიმდიდრის დაგროვებისადმი ლტოლვა ოდესმე სპარტას დაღუპავდა“.

## სქოლიო
კატეგორია:სპარტის მმართველები
მირონი (მოქანდაკე)

**მირონი** (ბერძნ. Μύρων) — ძველი ბერძენი მოქანდაკე. ცხოვრობდა ძვ. წ. V საუკუნეში ატიკის და ბეოტიის საზღვარზე. პლინიუს უფროსის ბუნების ისტორიის მიხედვით მისი მასწავლებელი იყო აგელადა.

მირონის მოღვაწეობის პერიოდი წინ უსწრებდა, V საუკუნეში, ბერძნული კულტურის აყვავებას. ხელოვნების ძველი კრიტიკოსები მას ახასიათებდნენ, როგორც ანატომიის კარგ მცოდნეს, მაგრამ მიუხადავად ამისა მირონმა მაინც ვერ მოახერხა თავისი ქმნილებებისთვის სიცოცხლისა და გამომსახველობის შთაბერვა. მირონი წარმატებით ძერწავდა სხვადასხვა ღმერთებს, ნათელჰყოფდა ცნობილ გმირებსა და ცხოველებს, მას განსაკუთრებით ლამაზად გამოსდიოდა ძნელი პოზები, რომლებიც ძალზედ რეალისტურად გამოიყურებოდნენ.

ჩვენს დრომდე მოაღწია მირონის ყველაზე ცნობილმა სტატუამ „ბადროს მტყორცნელი“. ის აღბეჭდავს ათლეტს, რომელიც აპირებს ბადროს ტყორცნას. ჩვენს დრომდე მირონის „ბადროს მტყორცნელის“ მოღწეული რამდენიმე ასლისგან ერთ-ერთი განსაკუთრებით საყურადღებოა, რომელიც მარმარილოს ერთი მთლიანი მონაკვეთისგან არის შექმნილი და დღესდღეობით იგი ინახება იტალიის დედაქალაქ რომში, მასიმის სასახლეში. ასევე ცნობილია, რომ „ბადროს მტყორცნელის“ ერთ ასლის თავის მდებარეობა არასწორია და იგი ინახება ბრიტანეთის მუზეუმში.

ძველი მწერლები ასევე ახსენებენ მირონის ერთ-ერთ „მარსის და ათენას“ ქმნილებას. ეს სკულპტურათა ჯგუფიც ჩვენამდე, ასევე, რამდენიმე ასლის სახითაა შემონახული. ადამიანებთან ერთად, მირონი, ასევე წარმატებით გამოსახავდა სხვადასხვა ცხოველებს, რომელთაგანაც გამოსარჩევია „ძროხის“ გამოსახულება. ძველი კულტურის თაყვანისმცემლებს ამ გამოსახულებისათვის მრავალი ეპიგრამა აქვთ მიძღვნილი. მირონის ქანდაკებების უმრავლესობა ქვისგან იყო შექმნილი, თუმცა გამონაკლისის სახით შეიძლება ბრინჯაოსაც შევხვდეთ.

ჩვენთვის ცნობილია, რომ მირონი ცხოვრობდა ძველბერძენი სკულპტორის ფიდიასის დროს, რომელიც თავისთავად, ბერძენი სკულპტორის პოლიკლიტე უფროსის პერიოდის, უდიდეს მხატვარს წარმოადგენდა. ეს ცნობილი გახდა ეგვიპტური პაპირუსიდან, სადაც აღწერილი იყო, რომ მირონმა გამოაქანდაკა ტიმანტის სკულპტურა, რომელიც ძვ. წ. 456 წელს გამართული ოლიმპიადის გამარჯვებული იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ლაოკოონი

**ლაოკოონი** () — ბერძნულ მითოლოგიაში, აპოლონის ქურუმი ტროაში.

იგი იყო ანკეტის შვილი (ჰიგინის მიხედვით), ანჰისის ძმა და აპოლონის ქურუმი. მან აპოლონის ნების საწინააღმდეგოდ იქორწინა და ქვეყანას საკუთარი შვილები მოუვლინა. ემფორიონის თანახმად, აპოლონი სასტიკად განრისხდა მასზე, ვინაიდან ლაოკოონი და მისი მეუღლე აპოლონის ქანდაკების ქვეშ შეწყვილდნენ. ერთ-ერთი ტროელის, ანთენორის გადმოცემით, მისი ორი შვილი ტყუპები იყვნენ.

ერთი ვერსიით, აპოლონმა ლაოკონის მოსაკლავად გააგზავნა ორი გველი, რომლებმაც ზღვა გადაცურეს და შეჭამეს ლაოკოონის შვილები ანტიფანტი და თიმბროსი, ხოლო შემდეგ თვით ლაოკოონიც მოგუდეს. მეორე ვერსიით, ყველაფერი ათენას განრისხებას მოჰყვა და გველებმა თავი ათენას ქანდაკების ფარს შეაფარეს (ან ისინი კუნძულ კალიდნიდან მოცურდნენ და ადამიანებად გადაიქცნენ). არქტინის ვერსიით, გველებმა მხოლოდ ლაოკოონი და მისი ერთი შვილი მოკლეს. ერთ-ერთი მითის მიხედვით კი გველების მიერ მხოლოდ მისი შვილები იქნენ გაგუდულნი, ხოლო თვით ლაოკოონი ცოცხალი გადარჩა, რათა სამუდამოდ ეტირა საკუთარი ბედი.
ლაოკოონს ვხვდებით სოფოკლეს ტრაგედიაში “ლაოკოონი” (370-377). აქ იგი ანჰისის ძმაა.

ლაოკონის ისტორიამ მხატვრობაშიც ჰპოვა ასახვა – მაგალითად ელ გრეკომ შექმნა რამდენიმე ნახატი, რომლებზეც ქურუმი და მისი შვილებია გამოხატული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ტროელები
თეჯენი (მდინარე)

**თეჯენი**, **ჰარირუდი** () — მდინარე ავღანეთში, ირანსა და თურქმენეთში. მდინარე სათავეს იღებს ავღანეთის ცენტრალური მთიანეთში და დაახლოებით 1150 კილომეტრის გავლის შემდეგ იკარგება ყარაყუმის უდაბნოში. აუზის ფართობი 70,6 კმ2. ირანში და ავღანეთში მდინარეს ჰარირუდს ეძახიან. ძველი ბერძნები მას უწოდებდნენ არიუსს, ხოლო ლათინები ტარიუსს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*UNESCO: Minaret of Jam (Press Release No.2002-41) და Minaret and Archaeological Remains of Jam.
*University of Texas: A map showing the river.

## სქოლიო 
კატეგორია:ავღანეთის მდინარეები
კატეგორია:ირანის მდინარეები
კატეგორია:თურქმენეთის მდინარეები