open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
უნტერზეე (ანტარქტიდა)

**უნტერზეე** () — მტკნარწყლიანი ტბა ანტარქტიდაში, დედოფალ მოდის მიწაზე. მდებარეობს გრუბერის მთებში, ზღვის დონიდან 563 მ სიმაღლეზე. გაწოლილია შირმახერის ოაზისიდან სამხრეთ-დასავლეთით 90 კმ-ში. ზედაპირის ფართობი 11,4 კმ². ტბის სიგრძე დაახლოებით 6,5 კმ აღწევს, ხოლო სიგანე 2,5 კმ-ია. მაქსიმალური სიღრმე 169 მ. ტბა მუდმივად არის დაფარული ყინულით და ნაწილობრივ შემოსაზღვრულია მყინვარით. 

უნტერზეე უჩვეულო ტბაა, pH-ის მაჩვენებელია 9,8–12,1, გახსნილი ჟანგბადი 150 პროცენტითაა გადაჯერებული, ძალიან დაბალია პირველადი პროდუქცია წყლის სიზრქეში. მიუხედავად ტბის დიდ ნაწილში არსებული ჟანგბადის მაღალი გადაჯერებისა, სამხრეთ კიდეზე არის პატარა უჟანგბადო სუბ-აუზი, რომლის ნატანი დედამიწაზე ცნობილ სხვა ტბებთან შედარებით შესაძლოა შეიცავდეს მეთანის ყველაზე მაღალ კონცენტრაციას. პირველადი პროდუქციის დიდი ნაწილი მოქცეულია მიკრობულ თანასაზოგადოებაში, რომელიც ტბის ფსკერზე სტრომატოლითების სახითაა წარმოდგენილი. წყლის ტემპერატურა მერყეობს 0,5°C–5°C შორის, ხოლო ყინულის საფრის სისქე 2–6 მ აღწევს. თუმცა, მათეთრებლის ქიმიური აქტივობა განპირობებულია Cl−-ითა და pH-ის დამატებით, რომელიც უნტერზეეში გაზომილზე უფრო მაღალი შემცველობისაა, ხოლო ტბა უნტერზეე არ შეიცავს ქლორისა თუ ქლორიტის მაღალ კონცენტრაციას.

## სქოლიო
კატეგორია:ანტარქტიდის ტბები
ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა

**ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა** () სახელოვნებო პროფილის სპეციალური უმაღლესი სასწავლებელი ქალაქ ბრაუნშვაიგში. 

ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა დაარსებულ იქნა 1963 წელს. სკოლის კამპუსი მდებარეობს 19-ე საუკუნის გამოჩენილი მოღვაწის, ბრაუნშვაიგის ჰერცოგის კარის მთავარი მკინძავი-ოსტატის იოჰანეს ზელენკას () სახელობის მოედანზე, იოჰანეს-ზელენკა-პლატცზე.

უმაღლესი სასწავლებლის კამპუსის შემოგარენში, სხვათა შორის, შედის 1934 წლიდან 1935 წლამდე არქიტექტორ ჰანს ბერნჰარდ რაიხოს () გეგმის მიხედვით აშენებული სამოსის სამსახურის  შენობა, მათ შორის, ექსპო 2000-ისთვის არქიტექტორ რიკარდო ლეგორეტას  () პროექტის მიხედვით შექმნილი „მექსიკური პავილიონი“, რომელიც დროის განმავლობაში ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლის სიმბოლოდ იქცა. 

## სკოლასთან არსებული ცალკეული პროფილის ინსტიტუტები 
ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლა მოიცავს შემდეგი სხვადასხვა პროფილის ინსტიტუტებს: 

* ინსტიტუტი „თავისუფალი ხელოვნება“ — ()
* დიზაინის კვლევის ინსტიტუტი — ()
* ხელოვნებათმცოდნეობის ინსტიტუტი — ()
* მედიათმცოდნების ინსტიტუტი — ()
* პერფორმატიულ ხელოვნებათა და განათლების ინსტიტუტი — ()
* ვიზუალური ხელოვნების ინსტიტუტი — ()

## ლიტერატურა 
* Claudia bei der Wieden: *50 Jahre HBK Braunschweig – Geschichte einer Kunsthochschule und ihrer Vorgängereinrichtungen*
* Barbara Straka (გამომც.): *HBK Katalog Volume 1+2, Kunst – Design – Wissenschaften.* (Studienjahre 2004 bis 2006).
* Barbara Straka (გამომც.): *HBK Katalog Volume 3, Kunst – Design – Wissenschaften.* (Studienjahre 2006 bis 2008).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბრაუნშვაიგის სახვით ხელოვნებათა უმაღლესი სკოლის ოფიციალური გვერდი
* თავისუფალი ხელოვნების სასწავლო პროგრამის ვებგვერდი
* კინოხელოვნების კლასის ვებგვერდი 
* მედიათმცოდნეობის სასწავლო პროგრამის ვებგვერდი 
* ხელოვნებათმცოდნეობის სასწავლო პროგრამის ვებგვერდი 
* სტუდენტთა კომიტეტის ვებგვერდი 

კატეგორია:ქვემო საქსონიის უმაღლესი სასწავლებლები
ავთანდილ იმნაძე

**ავთანდილ იმნაძე** (დ. 15 ოქტომბერი, 1940, თბილისი)  — ქართველი  პოლიტიკოსი.

1965 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის გეოლოგიის ფაკულტეტი და  თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი. 1963-1968 წლებში იყო თბილისის ბეჭდვითი სიტყვის კომბინატის ფოტოლაბორანტი, თბილისის სახეხი ჩარხების ქარხნის მუშაკი, ქარელის ჰიდროგეოლოგიური პარტიის უფროსი მექანიკოს-გეოლოგი, საქართველოს სსრ რესპუბლიკის ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის რეჟისორის ასისტენტი, 1974-1990 წლებში იყო  ამავე კომიტეტის რეჟისორი, კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ რეჟისორის ასისტენტი, საქტელერადიოს რეჟისორი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*ავთანდილ იმნაძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1965)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ავთანდილ
ნოდარ იმნაძე

**ნოდარ იმნაძე** (დ. 10 სექტემბერი, 1945 — გ. 30 აპრილი, 1991)  — ქართველი პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა  ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1975 წლიდან აჭარის სამხატვრო სახელოსნოს მხატვარ-გამფორმებელი. საქართველოს ჰელსინკის კავშირის ბათუმის რეგიონული ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1990-1991 იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

1991 წლის 14 მარტს ნ. იმნაძე აირჩიეს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილის მოვალეობის შემსრულებლად. 22-23 აპრილის მოვლენები მისთვის ტრაგიკული აღმოჩნდა. იყო ცდა მოსახლეობაში მისადმი დაეთესათ უნდობლობა. 

30 აპრილს აპირებდა საინფორმაციო მიტინგის ჩატარებას. იმავე დღეს ღამით დაიღუპა. დაკრძალულია საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნოდარ იმნაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი 
*ბათუმის სასამართლო: ნოდარ იმნაძე ასლან აბაშიძემ მოკლა 
*ასლან აბაშიძე, ჯემალ გოგიტიძე და „ქელფეთა“
*ბერძენიშვილი: ასლან აბაშიძემ საკუთარი ხელით ჩაცხრილა განიარაღებული ნოდარ იმნაძე  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1945
კატეგორია:გარდაცვლილი   1991
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ნოდარ
ღარმოს პიკი

**ღარმოს პიკი** () — მწვერვალი ტაჯიკეთში, დარვაზის ქედისა და მეცნიერებათა აკადემიის ქედების შესაყართან. სიმაღლე 6595 მ ან 6602 მ. დაფარულია თოვლითა და ყინულით. მისი კალთებიდან ეშვება ღარმოს მყინვარი და გეოგრაფიული საზოგადოების მყინვარი. მისგან აღმოსავლეთითაა ფედჩენკოს მყინვარი. 1928 წელს პამირის ექსპედიციის დროს ღარმოს პიკად შეცდომით მიიღეს მწვერვალი, რომელსაც შემდეგ სტალინის პიკი ეწოდა, რომელიც ამ პიკიდან 20 კმ-შია განლაგებული. ეს შეცდომა აღმოიფხვრა მხოლოდ 1932 წელს. ყველაზე ახლოს მდებარე დასახლებული პუნქტია სოფელი პოიმაზორი, რომელიც ზღვის დონიდან 2785 მ სიმაღლეზე მდებარეობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის მთები
ფრიდონ სულაბერიძე

**ფრიდონ სულაბერიძე** (დ. 24 ოქტომბერი, 1941, თბილისი) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, ფოლკლოლურ ანსამბლ „რუსთავის“ მთავარი ქორეოგრაფი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის კულტ-საგანმანათლებლო სასწავლებელი 1959 წელს.

1960 წლიდან იყო ქართული ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის წამყვანი სოლისტი; 1980 წლიდან საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლ "რუსთავის" მთავარი ქორეოგრაფი. 

მაღალი ოსტატობით ასრულებდა სოლო პარტიებს ცეკვებში: „ქართული“, „აჭარული“, „მოხეური“, „ძველი თბილისის სურათები“, ჯანსუღ და ვახტანგ კახიძეების ოპერაში „ბარბალე“ (1986, პრემიერა, ცეკვები); გასტროლებით შემოიარა 60-ზე მეტი ქვეყანა.

2011 წელს გაიხსნა მისი ვარსკვლავი თბილისის დიდ საკონცერტო დარბაზთან.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* 2016 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 2001 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* 1971 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1957 — ვარნის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VII საერთაშორისო ფესტივალი, ლაურეატი (ბულგარეთი)

## ლიტერატურა
*ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 440
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები
კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1941
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2016)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ჯემალ ჭკუასელი

**ჯემალ ჭკუასელი** (დ. 18 მაისი, 1935, შემოქმედი — გ. 17 დეკემბერი, 2021, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, ანსამბლ „ერისიონის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი 1986-2015 წლებში, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1988), საქართველოს სახალხო არტისტი (1990), ღირსების ორდენის კავალერი (1995).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1935 წლის 18 მაისს შერმადინ ჭკუასელისა და ანა გალოგრეს ოჯახში. 

1970 წელს დაამთავრა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი.

1971-1973 წლებში იყო გარდაბნის რაიონის მთავარი აგრონომი; 1976-1979 წლებში საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მომღერალი; 1979-1986 წლებში ქუთაისის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის დირექტორი, სამხატვრო ხელმძღვანელი, მთავარი დირიჟორი. 1986-2015 წლებში იყო საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო აკადემიური ანსამბლის (1999 წლიდან ეწოდა „ერისიონი“) სამხატვრო ხელმძღვანელი და დირექტორი; 2015 წლიდან ანსამბლის მთავარი დირიჟორი. 1997 წლიდან არის ქართული ხალხური სიმღერისა და ცეკვის აღორძინებისა და დაცვის საერთაშორისო ფონდის დირექტორი.

2013 წლის 18 მაისს ალექსანდრე წუწუნავას სახელობის სახელმწიფო დრამატული  თეატრის წინ მისი სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა.

2015 წლის 17 მაისს, ქართული ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის, კულტურის სამინისტროს უმაღლესი ჯილდო — „ხელოვნების ქურუმი“ გადაეცა.

პარკინსონის დაავადებისაგან გამოწვეული გართულების შედეგად 2021 წლის დეკემბერში გადაიყვანეს საავადმყოფოში, სადაც 17 დეკემბერს გარდაიცვალა 86 წლის ასაკში.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* თბილისის საპატიო მოქალაქე (2016)
* ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2011)
* ღირსების ორდენი (1995)
* საქართველოს სახალხო არტისტი (1990)
* საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1988)

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 403, თბ., 1998-1999.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯემალ ჭკუასელი — *erisioni.ge*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:შემოქმედში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2016)
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის მახათას მთის პანთეონში დაკრძალულები
ალექსანდრე ვარძელაშვილი

**ალექსანდრე ვარძელაშვილი** (დ. 10 მარტი, 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა  საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი.  1973 წლიდან იყო გორის ხელსაწყოთმშენებელი ქარხნის უფროსი ინჟინერი, საიარაღო საამქროს უფროსი, ტექნიკური ბიუროს, ტექნიკური განყოფილების უფროსი, შრომისა და ხელფასის განყოფილების უფროსის მოადგილე, მთავარი ტექნოლოგის მოადგილე. 1983-1986 წლებში სასწავლო-საწარმოო გაერთიანება „იორის“ გორის ფილიალის მთავარი ინჟინერი, საწარმოო გაერთიანება „დილას“ საიარაღო წარმოების უფროსის მოადგილე.  1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 
## რესურსები ინტერნეტში
*ალექსანდრე ვარძელაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1940
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
სწროფავის საცხოვრებელი კომპლექსი

**სწროფავის საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1 კმილომერზე მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვნივ ნაპირას. განეკუთვნება განვითარებულ შუას საუკუნეებს. ფრაგმენტულად შემორჩენილი წრიული გალავნით შემოზღუდულ ტერიტორიაზე ნატეხი ქვით ნაგები. სხვაფასხვა ზომისა და კონფიგურაციის ერთმანეთთან დაკავშირებული რვა სათავსის  კედლების ნანგრევებია, ერთ-ერთ სათავსში ნატეხი ქვით ამოშენებული წაკვეთილი კონუსის ფორმის სამეურნეო ხაროა. გალავნის აღმოსავლეთ ნაწილშიჩართულია ზურგიანი კოშკი, რომელსაც ზურგი გალავნის შიგნით აქვს მოქცეული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია

**სწროფავის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სწროფავის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გვიანდელი მინაშენები ეკვრის. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ეკლესიის საფასადო წყობა მოზრდილი ქვებისაა. შიგნითა საპირე ქვები გაცილებით წვრილია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ორივე მინაშენი, ჩამონგრეულია ეკლესიის კამაროვანი გადახურვა, მონგრეულია კედლები სმნიშვნელოვანი ნაწილი. შენობა 1 მეტრის სიმაღლეზე მიწაშია ჩაფლული. შესასვლელი სამხრეთ მინაშენიდანაა. შემორჩენილია შესასვლელის მხოლოდ აღმოსავლეთ წირთხლის ნაწილი.

აღმოსავლეთით კუთხეებმომრგვალბული ღრმა საკურთხეველია. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში შემორჩენილია მაღალი, ზემოთკენ თანდათან შევიწროებული სარკმლის ქვედა ნახევარი. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის ნიშია. საკურთხეველში დგას ერთ ქვაში გამოკვეთილი კუბური ფორმის ტრაპეზი. თითო პატარა ნიშით სამხრეთ და ჩრდილოეთ წახნაგებში. ეკლესიის ინტერიერში აღმოჩნდა ქვიშაქვის ქვა რელიეფური გირჩის გამოსახულებით. სამხრეთ მინაშენი ეკლესიაზე რამდენადმე მოკლეა. მისგან მხოლოდ დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი, რომელიც ეკლესიის დასავლეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს. ეკლესიის დასავლეთ მინაშენის მხოლოდ დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. ეკლესიის ირგვლივ რამდენიმე ნაგებობის კვალი შეიმჩნევა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
The Be Good Tanyas

**The Be Good Tanyas** — კანადური ხალხური მუსიკალური ჯგუფი. ჩამოყალიბდა 1999 წელს, ვანკუვერში (ბრიტანეთის კოლუმბია). ჯგუფის შემოქმედება მოიცავს ხალხურ, ქანთრისა და ბლუგრასის მიმართულებებს. მათი გამოსვლისა და წარმოდგენის სტილი შეიძლება დახასიათდეს როგორც ალტერნატიული ქანთრი და ამერიკანა. 

## ისტორია
 (დიდი ბრიტანეთი), 2017]]
The Be Good Tanyas 1999 წელს ვანკუვერში (ბრიტანეთის კოლუმბია) ჩამოყალიბდა. დამფუძნებელი წევრები, ფრეიზი ფორდი, ტრიშ კლეინი,  სამანტა პარტონი და ჯოლი ჰოლანდი იყვნენ. ტეხასის შტატის მკვიდრი ჰოლანდი ჯგუფთან ერთად 1999-2000 წლებში გამოდიოდა, თუმცა შემდეგ სან-ფრანცისკოში სოლო კარიერის ასაწყობად დაბრუნდა.

2000 წელს ჯგუფმა ჩრდილოეთ ამერიკის ტური მოაწყო ვანკუვერიდან ნიუ-ორლენამდე. 2001 წელს მათი პირველი ალბომი Blue Horse გამოვიდა. 

ჯგუფის მეორე ალბომი *Chinatown* 2003 წელს, ხოლო მესამე ალბომი *Hello Love* 2006 წლის 10 ოქტომბერს გამოვიდა. 

პირველი ორი ალბომის გამოშვების შემდეგ ტრიშ კლეინი ალისონ რასელთან თანამშრომლობდა და ჯგუფ PO' Girl-ში უკრავდა. პროექტის დროს ჯგუფმა სამი ალბომი: ''Po'girl*, *Vagabond Lullabies* და *Home to You*.

2010 წელს ფრეიზი ფორდმა სადებიუტო სოლო ალბომი *Obadiah* გამოუშვა. 2010-2011 წლებში ფორდს ჯგუფთან ერთად ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტურნე ჰქონდა.

## წევრები
* ფრეიზი ფორდი (გიტარა, ვოკალი)
* სამანტა პარტონი (გიტარა, მანდოლინა, ბანჯო, ვოკალი)
* ტრიშ კლეინი (გიტარა, ბანჯო, ვოკალი)

### ყოფილი წევრები
* ჯოლი ჰოლანდი

## დისკოგრაფია
### ალბომები
* *Blue Horse* (2001)
* *Chinatown* (2003)
* *Hello Love* (2006)
* *A Collection (2000-2012)* (2012)
### სინგლები
### ოფიციალური მუსიკალური ვიდეოები
*
*
*

### სხვა წვლილი
**Live at the World Café: Vol. 15 - Handcrafted* (2002, World Café) - "The Littlest Birds"
**107.1 KGSR Radio Austin - Broadcasts Vol. 10* (2002) - "Light Enough to Travel"
**Northern Songs: Canada's Best and Brightest'' (2008, Hear Music) - "Ootischenia"

## დამატებითი ლიტერატურა
*
*
*
*

### ინტერვიუები
*

### მიმოხილვები
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1999 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ანტონ ინგოროყვა

**ანტონ ინგოროყვა** (დ. 8 იანვარი/თებერვალი, 1948, სოფელი მაკვანეთი, ოზურგეთის რაიონი)  — ქართველი პოლიტიკოსი.

1971 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1971-1974 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამ უნივერსიტეტის კომკავშირის კომიტეტის მდივანი, საქართველოს ალკკ თბილისის ნაძალადევის რაიკომის პირველი მდივანი. 1975-1990 წლებში იყო თბილისის მეტროპოლიტენის პარტიული კომიტეტის მდივანი, საქართველოს კპ თბილისის ჩუღურეთის რაიკომის განყოფილების გამგე, რაიკომის მდივანი, ნაძალადევის რაიკომის მეორე მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის განყოფილების გამგე, ჩუღურეთის რაიკომის პირველი მდივანი, თბილისის საქალაქო კომიტეტის მეორე მდივანი, 1991 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოცენტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1999- 2000 იყო წლებში საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 
## რესურსები ინტერნეტში
*ანტონ ინგოროყვა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის უზენაესი საბჭო)

კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
რამაზ იოსელიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რამაზ იოსელიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*რამაზ იოსელიანი — პოლიტიკოსი
*რამაზ იოსელიანი — მსახიობი
უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

**უბნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უბნის მიდამოებში. თარიღდება განვითარებულ შუა საუკუნეებით. კომპლექსში შედის ეკლესია, რომელსაც სამხრეთიდან ეკვრის გვიანდელი კარიბჭე, სწორკუთხა ნაგებობა და გალავანი. ეკლესია  დარბაზულია. დგას გალავნით შემოფარგლულ ეზოს შუა ნაწილში, ნაგებია მოზრდილი ზომის, უხეშად დამუშავებული ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შიგნით კედლების წყობა წვრილი ქვისაა და ტლანქია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დაბზარულია აფსიდის კედელი, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და ჩრდილოეთ -დასავლეთ კუთხე. შემორჩენილ კედლებს აქა-იქ ზედა ნაწილები და საპირე წყობა ჩამოშლილი აქვთ. ეკლესიის ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თარაზულადაა გადახურული, აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდის ღეძზე, ბრტყლად გადახურული ვიწრო  სარკმელია, რომლის სამხრეთით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. 

დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში მოზრდილი ქვებით გამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. პილასტრის მოპირდაპირედ ჩრდილოეთ კედელი დანგრეულია. საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელშია. ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ღიობი ორ მოზრდილ ქვაშია გამოკვეთილი და ზემოთკენ საგრძნობლად ვიწროვდება. სარკმელს გარს ევლება დაუდერად გამოკვეთილი თაღოვანი საპირე - ორ გრეხილ ლილეს შორის მოქცეული ბრტყელი ზედაპირი, რომელზეც ორნამენტის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. მინაშენი გეგმით კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია, ნაშენი ლოდებით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი ქვის ზღუდარითაა გადახურული. შიგნით მინაშენი გადახურულია ისრული ფორმის კამარით.

კამარის დასავლეთ ნახევრის უმეტესი ნაწილი ჩამონგრეულია. გარედან მინაშენს ორკალთა სახურავი ხურავს. კომპლექსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია თითმის ნანგევებად ქცეული სწორკუთხა ნაგებობა, რომელიც სამხრეთიდან და დასავლეთიდან გალავნის კედლებითაა შემოზღუდული. ერთადერთი შესასვლელი შენობას აღმოსავლეთ კედელში აქვს. ამავე კედელში ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშია. გალავანი ძირითადად წრიული მოხაზულობისაა. მისი უმეტესი ნაწილი დანგრეული. შესასვლელი 
ჩრდილოეთ-დასავლეთიდან ჰქონია, რომლისგანაც აღმოსავლეთ წირთხლის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. კომპლექსის ტერიტორიაზე კიდევ რამდენიმე ნაგებობა მდგარა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რამაზ იოსელიანი

**რამაზ იოსელიანი** (დ.  3 აგვისტო, 1951)  — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1974-1981 წლებში იყო წყალტუბოს გვიშტიბის საშუალო სკოლის დირექტორის მოადგილე, 1981 წლიდან  იყო თბილისის საავიაციო ქარხნის ხარატი, საამქროს უფროსი. საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის გამგეობის წევრი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 
## რესურსები ინტერნეტში
*რამაზ იოსელიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1951
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ჩუმლაყის ყველაწმინდის ეკლესია

**ჩუმლაყის ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყში, სოფლის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე დგას, სასაფლაოზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია ( 8,25 x 5,4 მეტრი). სამხრეთიდან ეკვროდა თანადროული მინაშენი, რომელიც ეკლესიას წყობით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლის მცირე ნაწილები, და აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის ნაშთი). შენობა ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით.
1995 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა, ხოლო 2008 წელს მთლიანად აღადგინა (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ზ. ჯოხაძე). აღადგინეს სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი, რომელშიც მოწყობილი იქნა შესასვლელი, ამოაშენეს აფსიდის ჩრდილოეთ კედლის და დანარჩენი კელდების დანგრეული ნაწილები, იატაკი მოიგო რიყის ბრტყელი ქვებით, კედლებს გაუკეთდა აგურის ორსართულიანი ლავგარდანი, ეკლესია გადახურეს კრამიტით, ხოლო ირგვლივ მოაწყვეს სარინელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ძირკოკის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

**ძირკოკის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძირკოკის დასავლეთით სასაფლაოზე. განეკუთვნება XVII-XVIII საუკუნეებს.ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია წვრილი რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. გარეთა კედლების ქვედა ნაწილი, ძირითადად რიყის ქვისაა, აგური მხოლოდ გარეთა კუთხეების წყობაშია გამოყენებული. კედლების ზედა ნაწილებში კი ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილებით დაცილებული, ერთრიგად დაწყობილი აგურის სწორხაზოვანი რიგებია ჩართული. კარ-სარკმელთან დიობები და კონსტრ. ნაწილები გამოყვანილია აგურით. მოგვიანებით როგორც ჩანს XIX საუკუნეში, ეკლესია განუახლებიათ და მისი დანგრეული ნაწილები კვადრატული აგურით აღუდგენიათ. ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით და დასავლეთით. დასავლეთ კარი ორივე მხრიდან შესრული თაღითაა (გვიანდელია) გადახურული. სამხრეთ შესასვლელს  გარეთა გადახურვა ჩამონგრეული აქვს, შიგნით კი ნახევარწრიული თაღი ხურავს. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან პილასტრების წყვილითაა გამოყოფილი. აფსიდში გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული, თაღოვანი სარკმელი. აფსიდის სამხრეთ გვერდში ორი განიერი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშაა, ხოლო ჩრდილოეთით ორი ანალოგიური და ერთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშა. საკურთხევლის სარკმლის მსგავსი ორი სარკმელია გაჭრილი ჩრდილოეთ კედელში, ერთი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. გრძივი კედლების შუაში  თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია. პილასტრის გვერდებზე საფეხურით შეღმავებული არეამ რომელიც ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. თაღები პილასტრის გვერდით საფეხურებს ეყრდნობიან, წინა საფეხურზე კი, კამარის საბჯენი თაღი იყო გადაყვანილი. ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ არეში მოწყობილია განიერი, ნახევარწრიული თაღით გადახურული ნიშა. ინტერიერი შელესილი ყოფილა შემორჩენილია ნალესობის ფრანგმენტები. დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე, კედლის მოგვიანებით განახლებულ ნაწილში, გამოყვანილი ყოფილა ჯვრის შეღრმავებული გამოსახულება. 2011-12 წლებში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ, ეკლესიას ჩაუტარდა  სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების ზედა ნაწილები,  კამარა და კონქი, შეკეთდა პილასტრების დაზიანებული ნაწილები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
ზედაცხოველის ეკლესია

**ზედაცხოველის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის დასავლეთით, 3 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,3x4,7 მეტრი). 1990–იანი წლების ბოლოს ადგილობრივმა მოსახლეობამ აღადგინა (საკმაოდ დაუდევრად), შიგნით არაწესიერი ფორმის სხმული კამარით გადახურეს, ხოლო გარედან – კრამიტის ორფერდა სახურავით.

ეკლესიის ძველი ნაწილი (შემორჩენილია საკურთხეველი – თითქმის მთელ სიმაღლეზე და დანარჩენი კედლების მცირე ნაწილები) ნაგებია საშუალო ზომის რიყისა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. წყობაში აქა–იქ ლოდებია ჩართული.

ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან ჰქონია (აღდგენილია). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმლის ორივე მხარეს ორ–ორი პატარა სწორკუთხა ნიშაა, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, ქვითკირის ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. გრძივი კედლების აღდგენილ ნაწილში ჩატანებულია მოზრდილი ლოდები, რომელზეც გამოსახულია სხვადასხვაგვარი ჯვრები, ასომთავრული და მხედრული წარწერებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ეთერ მგალობლიშვილი

**ეთერ მგალობლიშვილი** (დ. 14 აგვისტო, 1932, თბილისი — გ. 3 ივნისი, 2020) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1967). პირველი ქართველი პროფესიული ორგანისტი, პიანისტი, ქართული საორგანო სკოლის დამაარსებელი.

1956 წელს დაამთავრა პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია (საფორტეპიანო, ორგანი). 1971 წელს სტაჟირება გაიარა ქ. ლაიფციგის კონსერვატორიაში (ორგანი), 1979 წელს სტაჟირება ბელგიაში (კომპოზიცია, ორგანი). 1965-2012 წლებში იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1978 წლიდან დოცენტი, 1990 წლიდან პროფესორი. სხვადასხვა წლებში იყო ლაიფციგში  იოჰან სებასტიან ბახის, მოსკოვის, ვილნიუსის, გორკის (ამჟამად ნიჟნი-ნოვგოროდი), კიშინიოვის ორგანისტთა საერთაშორისო კონკურსების ჟიურის წევრი.  1977-1978 წლებში დააარსა ბიჭვინთის (საკავშირო მასშტაბის)  საორგანო მუსიკის ფესტივალი. მოწაფეები: ლ. ბაიდოშვილი, გ. კონიაევი, გრ. მეშველიშვილი, ნ. რუხაძე. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. საქართველოში მრავალი საორღანო ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი იყო. ქართული რეპერტუარი: ოთარ თაქთაქიშვილი – საორგანო პიესა, ალექსანდრე შავერზაშვილი – საორგანო პრელუდია და ფუგა (1965), ალექსი მაჭავარიანის, ნუნუ გაბუნიას (1980) საორგანო ნაწარმოებები (ყველა პირველი შესრულება). სხვა რეპერტუარი: მოიცავს საორგანო მუსიკის თითქმის ყველა ეპოქის კომპოზიტორთა შემოქმედებას, მათ შორის: იოზეფ ჰაიდნი – კონცერტები, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი – Kirchen-Sonaten, fantazia f-moll - Andante, allegro und Adagio, გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელის კონცერტები, ბეთჰოვენი – საორგანო ნაწარმოებები, იოჰან სებასტიან ბახი – კანტატა „შენთანა მშვიდობა“ (2002, პირველი შესრულება საქართველოში აღდგომის დღესასწაულზე), აგრეთვე დასავლეთ ევროპისა და თანამედროვე კლასიკური საორგანო ნაწარმოებები (უმეტესი ნაწილის პირველი შესრულება საქართველოში).

## ჯილდოები და აღიარება
*1967 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*გარდაიცვალა პირველი ქართველი პროფესიონალი ორგანისტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ძირკოკის მთავარანგელოზთა ეკლესია

**ძირკოკის  მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი  გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძირკოკის და ვეჯინის საზღვარზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და კირის სქელი ხსნარით. გამოყენებულია აგურიც. დაზიანებულია: ჩამონგრეული კამარის დასავლეთ ნაწილები და ლავგარდანი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა.  კარი გარედან თაღოვანია, შიგნით სწორკუთხა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ვიწრო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს თითო ნიშაა. ჩრდილოეთ ნიშა გეგმით წრიულია და თაღითაა გადახურული, სამხრეთისა სწორკუთხაა და ერთმანეთზე კუთხით მიყრდნობილი ორი ბრტყელი ქვა ხურავს. შიგნით ნიშის აღმოსავლეთ გვერდში მოწყობილია პატარა ოთკუთხა შეღრმავება. სარკმლის ქვემოთ,  კედელზე მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. დასავლეთ კედელში, შესასვლელის ასწვრივ, შემორჩენილია სარკმლის წირთხლების ნაწილები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭანდრის სასახლე

**ჭანდრის სასახლე** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის სამხრეთ-დასავლეთ განაპირას, მცირე ქანობის ფერდობზე. განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკუთვნოდა ანდრონიკაშვილებს. 1924 წლიდან 1980 წლამდე სხვადასხვა მიზნით გამოიყენებოდა, რის შედეგადაც თავდაპირველი სახე მნიშვნელოვნად აქვს შეცვლილი. 1980-იანი წლებიდან შენობა მიტოვებულია. მოხსნილია სახურავი, ტიხრების ნაწილი, იატაკი, კარ-სარკმლების ალათები და სხვა. შენობა გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია აგურისა და რიყის ქვის რიგების მონაცვლეობით, ე. წ. კახური წყობით. ნაგებობა მთავარი ფასადით ალაზნის ველისკენაა მიმართული. ამ მხარეს იგი ორსართულიანია, ზურგის მხარეს ერთსართულიანი. I სართული (ამოვსებულია მიწით) სამეურნეო დანიშნულებისაა. მას მთავარი ფასადის მხარეს ერთი კარი და ორი სარკმელი აქვს. II  სართულზე სხვადასხვა ფართობის 9 ოთახია. ოთახები ორრიგადაა განლაგებული. მთავარ ფასადს, მთელ სიგრძეზე აივანი გასდევდა. გარედან I სართულის კარ-სარკმლები თარაზულადაა გადახურული, II სართულისა — მშვილდისებრი თაღებით. მათგან რამდენიმე ამოშენებულია. სარკმლის ღიობებს ირგვლივ სადა, რელიეფური ჩარჩო ევლება, რომელიც დასრულებულია მარტივი, ორსაფეხურიანი ლავგარდნით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჩუმლაყის წმინდა მარიამის ეკლესია

250px|მინი|წმინდა მარიამის სახელობის ეკლესია
**ჩუმლაყის წმინდა მარიამის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ჩუმლაყში, დგას შუა  სოფელში, ნაცვლიაანთ უბანში, გურჯაანიდან თელავისკენ მიმავალ საავტომობილო  გზის მარჯვენა მხარეს, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,2x4,7 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით, კედლების ზედაპირი შიგნიდან და გარედან ტლანქადაა გასწორებული ბათქაშით, რომელიც ქვებს შორეებს არეებს ავსებს და ზედაპირების მნიშვნელოვან ნაწილებს ფარავს.

ეკლესიის შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კედლის ღიობი კავდრატული აგურითაა გამოყვანილი, იგი გარედან თაღოვანია, თაღი ჩასმული საფეხურით შეღრმავებულ არეში, რომელსაც ზემოდან  აგურის ხერხული წყობით გამოყვანილი ფრიზი აგვირგვინებს. შესასვლელი შიგნიდან ხის ძელებითაა გადახურული. აფსიდში პატარა სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, სარკმელის ქვემოთ კედელზე რიყის ქვით ნაგები ტრაპეზია მიდგმული, აფისი გადახურულია და დაბლებული პროპროციების, დაუდევრად ნაწყობი კონქის თაღის მოხაზულობას იმეორებს დარბაზის კამარაც. საკურთხევლი დარბაზის მიმართ შემაღლებულია საფეხურით და დარბაზისაგან აგურით ნაწყობი კანკელით იყო გამიჯნული, რომლის შუაშიც კარია, საკურთხევლის იატაკი აგურითაა მოგებული დარბაზის შუაში მოზდილი ქვევრია ჩაფლული.

2009 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ნ. ნიკაშუა), განაახლეს გარეთა კედლების საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მოეწყო აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდანი. გაჯით შელესეს და მთლიანად შეათეთრეს ეკლესია, ასევე გადახურეს კრამიტით.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩუმლაყის წამებულის ეკლესია

**ჩუმლაყის წამებულის ეკლესია** — წმინდა გიორგის ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ჩუმლაყში. ძეგლი სოფლის დასავლეთით 2 კილომეტრზე, სასაფლაოზე დგას. განეკუთვნება XVIII საუკუნის ბოლოს XIX საუკუნის დასაწყისს.

ეკლესია დარბაზულია (14,8 x 8,4). ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით, კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, რომელშიც თანაბარი ინტერვალებით, ორ რიგად აგურის ნაწყობი ჰორიზონტალური შრეებია ჩართული, გარეთა კუთხეებში მოზრდილი შედარებით დაკუთხული ქვებია გამოყენებული. შიგნით კონტრასტული ნაწილები და სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია აგურით.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და სამხრეთიდან, ორივგე კარი გადახურულია ხის ძელებით თარაზულად, გარედან კარის ანაყოლებში საფლავის ქვებიცაა გამოყენებული. სამხრეთ კარი აგურით ნაწყობი, წინ წამოზიდული ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული, რომელიც კარის თავზე შეღრმავებულ ტიმპანს ქმნის. შიგნით კარი თაღოვანია. ეკლესიის ვრცელი დარბაზი აღმოსავლეთით დასრულებულია, ნახევარწრიული ღრმა აფსიდით რომელშიც ფართო თარაზულად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. აფსიდში ხუთი სწორკუთხა ნიშაა. მათგან ორი სარკმლის სამხრეთითაა, სამი ჩღდილოეთით, ჩრდილოეთით მდებარეთაგან შუა, დანარჩენი ორს ზომით მნიშვნელოვნად აღემატება, თითო სწორკუთხა ნიშა, გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილშიცაა. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით, რომლის ნახევარწლირული თაღის ქუსლებთან, ბაზალტის ქვის პროფილირებული იპოსტებია გამოყენებული. საკუთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკზე ერთი საკურთხევლით მაღალია. ამბიონი ნახევარწრიულია.

დარბაზის გრძივი კელდები ორსაფეხურიანია პილასტრების ორი წყვილით დაყოფილია სამ-სამ თანაბარ ნაწილად. პილასტრების წინა საფეხურზე კამარის საბჯენი თაღებია დაყრდობილი, გვერდით საფეხურზე კი კედლის მიმდებარე თაღები, ყველა თაღი ნახევარწრიულია და ეყრდნობა აბზალტის მთლიანი ქვის იმპოსტებს, რომლებსაც კონქის თაღის იმპოსტების ანალოგიური პროფილი აქვს. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელია გაჭრილი გრძივი კელდიების აღმოსავლეთ თაღებში, ერთი კი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში. დარბაზის დასავლეთ კედელი საფლავია. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით, დასავლეთი კამარა ეყრდნობა კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს. თაღი კუთხის პილასტრებს. გრძივი კედლები ფოლადის სამ-სამი ღეროთია დაკავშირებული, გარდა ამისა გარედან გრძივ კელდებზე მიდგმულია კონუსისებრი კონტრფორსები. აღმოსავლეთ ფასადზე აგურის წყობით გამოყვანილია ორსაფეხურიან პოსტამენტზე დაყრდნობილი სამი ჯვარი, მათგან ორი სარკმლის გვერდებზეა. ერთი სარკმლის ზემოთ, მსგავსი მარა გაცილებით პატარა ჯვარია გამოსახული დასავლეთ ფრონტის წვერში. დასავლეთ ფრონტის წვერში დადგმული ყოფილა პატარა სამრეკვლო.

1997 წელს ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა: აღდგენილი იქნა გარეთა კედლების მონგრეული ნაწილები და მოეწყო აგურის სამ საფეხურიანი ლავგარდანი, ჰორიზონტალური შემონაკეცებით ფრონტის ძირებთან. შიგნითა კედლების ქვედა ნაწილი შეილესა გაჯით, იატაკი მოიგო კერამიკის ფილებით და დაიდგა მარმარილოს კანკელი, მას ორი თაღოვანი კარი და ორი თაღოვანი ღიობი აქვს. კანკელზე ქვის ჯვარია აღმართული. მოშალეს დასავლეთ ფრონტის წვერზე დადგმული აგურის სამრეკვლოს შემორჩენილი ნაწილი და ეკლესია კრამიტით გადახურეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ჩუმლაყის მთავარანგელოზთა ეკლესია

**ჩუმლაყის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის სამხრეთით. ნაგები ყოფილა რიყის ქვით და კირის ხსნარით. მთლიანად დანგრეულია. გეგმა არ იკითხება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭინჭარაულების პირველი ციხე-სახლი

**ჭინჭარაულების პირველი ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთით, ნასოფლარ ლებაისკარის ტერიტორიაზე. ძეგლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ციხე-სახლი ორსართულიანია. ჩრდილოეთიდან ეკვრის გვიანდელი მინაშენი. ძეგლი არის ძლიერ დაზიანებული. სახურავი და სართულშუა გადახურვა ჩაქცეულია. მინაშენის მხოლოდ 2,5 მეტრის სიმაღლის კედლებიღაა შემორჩენილი.

ციხე-სახლის პირველი სართული საქონლის სადგომია, შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. მის ორივე მხარეს თითო სათოფურია, სამხრეთ კედელში კი ერთი. კარს წირთხლებში საურდულე ხვრელები აქვს. მეორე სართული საცხოვრებელი და სათავდაცვოა. აღმოსავლეთით შესასვლელი და ერთი სარკმელია, სამხრეთით კი მხოლოდ სარკმელი. დასავლეთ კედელში არის ერთი სათოფური, ჩრდილოეთისაში ორი. ამ უკანასკნელებს გვიანდელი მინაშენი ფარავს. მინაშენი სამეურნეო დანიშნულებისაა. აღმოსავლეთ კედელში შესასვლელი და ერთი სარკმელია, ჩრდილოეთ კედელში ერთი ნიში და ორი სათოფური, დასავლეთით კი ერთი ნიში და ერთი სათოფური.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჭანდრის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ჭანდარის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდარის სასაფლაოზე.  განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია. შეიცავს სხვადასხვა პერიოდის სამშენებლო ფენას, რომლებიც ერთმანეთისგან როგორც საშენი მასალით, ისე წყობის ხასიათითაც განსხვავდება. კედლების თავდაპირველი ნაწილები რიყის წვრილი  ქვითაა ამოყვანილი. წყობა ირეგულარულია. ძირითადად გარეთა კუთხეებში, ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვებია ჩართული. მოგვიანებით განახლებული ნაწილები ძირითადად კვადრატული აგურისაა. განახლების დროს კედლები გარედან შეუთეთრებიათ, ხოლო შიგნით შეულესავთ. კამარა და კონქი კი, ლურჯად შეუღებავთ. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს. კარი კედლის ღერძიდან ოდნავ სამხრეთითაა გადაადგილებული. ღიობი აგურით ნაწყობი ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. წირთხლები კი რიყის ქვისა და შირიმისაა, რომლებიც ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით დაცილებული. აგურის ორრიგად ნაწყობ შრეებს შორისაა მოქცეული. ეკლესიის იატაკის დონე, მიწის დონესთან შედარებით რამდენადმე დაბლაა, რის გამოც  შესასვლელის წინ ორსაფეხურიანი კიბეა მოწყობილი. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, ბრტყლად გადახურული სარკმლით შუაში და თითო ნიშით ორივე გვერდში . ნიშები გეგმით ნახევარწრიულია, გადახურულია თარაზულად და ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. სარკმლის ქვემოთ , კედელზე, მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. კონქში ოქროსფერი საღებავით სულიწმინდაა გამოსახული. თავდაპირველად საკურთხევლის იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ დაახლოებით 20 სმ-ით ყოფილა შემაღლებული, იგი აფსიდის  მხრების ხაზიდან რამდენადმე დარბაზიკენ ყოფილა წამოწეული და შუაში  შირიმის ქვაში გამოკვეთილი. ნახევარწრიული ამბიონი ჰქონდა მოწყობილი. საკურთხევლის  სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებს აღმოსავლეთ ნაწილში გაჭრილი, თითო ბრტყლად გადახურული სარკმელი აშუქებს. ორივე სარკმლის აღმოსავლეთ გვერდის ოდნავ ქვემოთ, თითო პატარა ოთკუთხა ნიშაა. ერთი სწორკუთხა, ოღონდ გაცილებით მოზრდილი ნიშა სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ეკლესიის იატაკი მოგებულია კვადრატული აგურით. დარბაზი გადახურულია აგურით ნაწყობი, დადაბლებული პროპოციების კამარით. იგი დაყრდნობილია აგურისავე ორ საბრჯენ თაღზე.  მათგან ერთი დარბაზის გრძივი კედლების შუაში გამოყვანილ შეკიდულ პილასტრებზეა გადაყვანილი, ხოლო მეორე დასავლეთ კუთხეებში მოწყობილ კრონშტაინებზე. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის სათაური შირიმის ქვისაა, მის ზემოთ, შირიმის კვადრატულ ფილაზე ჯვრებია ამოკაწრული. მსგავსადაა  დამუშავებული დასავლეთ ფრონტონის არეში ჩასმული შირიმის ოთკუთხა ქვაც. სახურავის კეხის დასავლეთ კიდეში შემორჩენილია აგურის სამრეკელოს წრიული ძირი, რომელიც აგურისავე კვადრატულ საფუძველზეა დადგმული. 2010 წელს საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ ,,ქართუს’’ დაფინანსებით ეკლესიას ჩაუტარდა სარეაბილიტაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების ზედა ნაწილები, მოეწყო აგურის საფეხუროვანი ლავგარდანი, ეკლესია გადაიხურა კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ციხისწყლის საყდრის კოშკი

**ციხისწყლის საყდრის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა (შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 0,8–1 მეტრია). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჩუმლაყის ორმოცი მოწამის ეკლესია

**ჩუმლაყის ორმოცი მოწამის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუმლაყის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ხევის პირას. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ძეგლი თითქმის მთლიანად იყო დანგრეული. ნაგებობიდან (6,7x5 მეტრი) შემორჩენილი იყო აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლის ნაწილები და ჩრდილოეთ კედლის ნაშთი, რომლებიც მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით იყო ნაგები.

2000 წელს ბიზნესმენ გ. თოფაძისა და ადგილობრივი მოსახლეობის შემოწირულობებით ეკლესია აღადგინეს (საკმაოდ დაუდევრად) და იგი თუნუქის სახურავით გადახურეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭინჭარაულების მეორე ციხე-სახლი

**ჭინჭარაულების მეორე ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ნასოფლარ ჭეჭყეთის დასავლეთ ნაწილში, ფერდობზე. ძეგლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ციხე-სახლი გეგმით ტრაპეციულია, სამსართულიანი. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძეგლის სახურავი და სართულშუა გადახურვა არის ჩაქცეული. პირველი სართულის შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, მიწის დონეზე. სამხრეთ კედელში ვხვდებით ორ ნიშს და ერთ სათოფურს. როგორც ჩანს, პირველ სართულს საქონლის სადგომად იყენებდნენ, მეორე სართული კი ოჯახის საცხოვრებელს წარმოადგენდა. შესასვლელი, მეორე სართულს აქვს დასავლეთიდან. დასავლეთ კედელში ოთხხვრელიანი სათოფურია, სამხრეთ კედელში - სარკმელი, სათოფური და ორი ნიში, ხოლო აღმოსავლეთ კედელში ერთი ნიში და ერთი სათოფური. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში ნიშია, აღმოსავლეთ კედელში - ორი სათოფური, სამხრეთ კედელში კი ორი სალოდე და ერთი დიდი ღიობი. როგორც ჩანს, სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. სართულები ერთმანეთს სართულშუა გადახურვაში მოწყობილი საძრომი ხვრელებით უკავშირდებოდა. ციხე-სახლს მიწურ-ბანიანი სახურავი ჰქონია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ქერანის ამაღლების ეკლესია

**ქერანის ამაღლების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქერანაში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (11,4 x 5,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, სარკმლის კვალია შემორჩენილი, ჩრდილო კედელზე კი - პილასტრის მცირე ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქოროღოს ცეცხლისჯვრის კომპლექსი

**ქოროღოს ცეცხლისჯვრის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთ-დასავლეთით 3-4 კილომეტრზე, მაღალ მთაზე, კომპლექსში შედის მიჯრით განლაგებული ეკლესია, ზურგიანი კოშკი და საცხოვრებელი ნაგებობა. ეკლესია  დარბაზულია, განეკუთვნება IX-X საუკუნეებს. სამხრეთიდან სწორკუთხა მინაშენი ეკვრის. ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვითა და მოყვითალო ფერის კირხსნარით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და განიბი კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. უაფსიდო ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, ბრტყლად გადახურული სარკმელი, რომლის გარეთა ღიობი ზემოთკენ მკვეთრად ვიწროვდება და დასრულებულია ერთ ქვაში გამოკვეთილი, თითქმის წრის ფორმის თაღით. მეორე, შიგნით სწორკუთა და გარედან თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. ორივე სარკმლის რაფა საფეხურებიანია. გრძივ კედლებზე ორ-ორი დეკორატიული თაღია. კამარა ეყრდნობოდა შია და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს. ინტერიერი შელესილია.

კედლებზე შემორჩენილია XVI-XVII მოხატულობის  ფრაგმენტები. ეკლესიის ფასადები სადაა, აღმოსავლეთის სარკმლის თავზე გამოყვანილია ნახევარწრიული სადა წარბი. მინაშენი ეკლესიის თანდართულია და ეკლესიაზე ოდნავ უფრო გრძელია. შესასვლელი მას სამხრეთ-დასავლეთიდან, ეკლესიის შესასვლელის პირდაპირ ჰქონდა. მოგვიანებით მინაშენის დასავლეთ ნაწილში ტიხარი ჩააშენეს და ვიწრო ტალანი მოაწყვეს. მინაშენში შესასვლელი ტალანიდანაა. აღმოსავლეთით შიგნით სწორკუთხა და გარედან თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის სამხრეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია. მსგავსი, მიჯრით განლაგებული ოთხი ნიშია სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში. აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმელს რელიეფური წარბი ამკობს. შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე ბოლოებაზნექილი სადა ლილვით ცრუ ტიმპანია მოსაზღვრული, რომელზეც ბოლოებგაშლილი ჯვარია ჩაკვეთილი. შემორჩენილია ეკლესიის და მინაშენის თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტები. იგი ნახევარწრიული თაღების მწკრივითაა მორთული. ზურგიანი კოშკი  ეკლესიის მინაშენს დასავლეთიდან ეკვრის.

აგებულია X-XI საუკუნეში. ექვსსართულიანია და ზემოთ თანდათან ვიწროვდება. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: მონგრეულია VI სართულის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვები. კოშკის ქვედა ნაწილი ყრუა. შესასვლელი ტრაპეციის ფორმისაა, გაჭრილია აღმოსავლეთ სწორ კედელში. მიწიდან 3 მეტრ სიმაღლეზე. ამავე მხარეს II, III, IV და V სართულებზე თითო ვიწრო სარკმელია. V სართულს ერთი სარკმელი სამხრეთითაც აქვს. ბოლო VI სართული აღმოსავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით ხისმოაჯირიანი ფართო თაღებით იყო გახსნილი. კოშკის სართულშუა გადახურვისათვის გამოყენებული იყო ქვის ფილები. სართულები ერთმანეთს ოთხკუთხა საძრომებით უკავშირდებოდა. საცხოვრებელი ნეგებობა  კოშკსა და მინაშენზე სამხრეთიდანაა მიდგმული. ორსართულიანია, გეგმით ტრაპეციული, განეკუთვნება გვიანდელ სუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია. შემორჩენილია I და II სართულის კედლების მცირე ნაწილი. სართულშუა გადახურვა ჩამოშლილია. შესასვლელი აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კიდესთანაა. კარი არქიტრავითაა გადახურული. მასზე ცრუ ტიმპანია ამოკვეთილი. დასავლე კედელი ყრუა. სამხრეთ კედლეში ორი სწორკუთხა სარკმელია, აღმოსავლეთში - ერთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ქარქუშაანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქარქუშაანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქარქუშაანის სამხრეთით, 2 კილომეტრზე ტყიან ბორცვზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ეკლესია ორნავიანია, რომელსაც სამხრეთიდან გვიანდელი მინაშენი ეკვრის (7,7 X 6,9 მეტრი), ნაგებია რიყისა და მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმიც. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია ნავების გამმიჯნავი თაღები და ჩრდილოეთის ნავის ჩრდილო კედლის უმეტესი ნაწილი, ჩამონგრეულია ორივე ნავის კამარა, თითქმის მთლანადაა დანგრეული სამხრეთ მინაშენი. ეკლესიის შესასვლელი მთავარი ნავის სამხრეთ კედლის შუა ნაწილშია. კარი გარედან შირიმის თლილი ქვით ნაწყობი თაღითაა გადახურული. მოგვიანებით შესასვლელი შიგნიდან ხის ძელებით გადაუხურავთ, ხოლო მის ზემოთ კედლის ჩამოშლილი ნაწილი შეუვსიათ წვრილი რიყის ქვის წყობით, რომელშიც ბრტყელი განმტვირთავი თაღია გამოყვანილი. მთავარი ნავი მაღალი და განიერია. აღმოსავლეთით, ღრმა ნალისებრი აფსიდის ღერძზე, გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. მოგვიანებით (XVI-XVIII საუკუნეებში) აფსიდი კვადრატული აგურით ნაშენი კონქით გადაუხურავთ. დასავლეთ კედელში საკურთხევლის სარკმელზე გაცილებით ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია. ჩრდილოეთის ნავი მთავარზე ორჯერ უფრო ვიწროა, აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდი აქვს, რომლის ღერძზე პატარა, ნალისებრი თაღით გადახურული სარკმელია. ეკლესიის ინტერიერი შელესილია. მთავარი ნავის აფსიდში და აღმოსავლეთ ნავის წირთხლებზე მოხატულობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. მინაშენი სწორკუთხაა (4,3 x 3 მეტრი). შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთ კედელში ერთი მცირე კვადრატული ნიშია. ეკლესიის აღმოსავლეთის ფასადზე შემორჩენილია გვიანდელი აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნის (გვიანდელია) ნაწილი. ეკლესიის გარშემო ნაგებობათა ნანგრევებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
ქერანის მთავარანგელოზთა ეკლესია

**ქერანის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქერანიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 0,4 კილომეტრზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმიც. ძლიერ დაზიანებულია, შემორჩენილია დაახლოებით 1,5 მეტრი სიმაღლის კედლები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. მეორე კარი ჩრდილო კედლის დასავლეთ ნაწილშია, რომლითაც ეკლესია ჩრდილო მინაშენთან (მშლიანად დანგრეულია, შემორჩენილია და მხოლოდ კვალი) იყო დაკავშირებული. ეკლესიის შიდა სივრცე აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი ფორმის აფსიდითაა დასრულებული, რომლის სამხრეთის გვერდში მცირე ზომის ნიშია. ინტერიერი შელესილია. ეკლესიას გარს ევლება ამჟამად უკვე ნანგრევებად ქცეული გალავანი. იქვე მახლობლად, აღმოსავლეთით, სამაროვანი და ნამოსახლარის ნანგრევებია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ციხიათის ნასოფლარი

**ციხიათის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ კუჭეჭას სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ერთ კილომეტრზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე ერთი ბანურსახურავიანი ნასახლარია, რომელიც ნაგებია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. ნასოფლარის აღმოსავლეთით შემორჩენილია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები ზურგიანი კოშკის ნანგრევები. კოშკის დასავლეთით ოთხსვეტიანი საზარეა, რომელშიც კიდია სპილენძის მოზრდილი რუსული ზარი. წარწერის მიხედვით, ეს ზარი წმინდა გიორგისთვის შეუწირავთ გაბიდოურებს. ნასოფლარზე გიორგობის დღესასწაული იმართება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ქერიაანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ქერიაანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქერიაანთკართან ახლოს, ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე აბანოსხევის მარჯვენა ნაპირზე. აგებულია XlX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (5,4 x 3,8 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნაგები ქვით. კონქი და კამარა ჩანგრეულია. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში დაბალი, სწორკუთხა შესასვლელია. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია, რომელიც დარბაზისგან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი სარკმელი სწორკუთხაა და გარეთკენ ვიწროვდება. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. მოგვიანებით ეკლესიის გადახურვა ხის კონსტრუქციებით განუახლებიათ და თუნუქით გადაუხურავთ. შემორჩენილია გადახურვის ხის ძელები და თუნუქის ფრაგმენტები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები