open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სოფია (რობოტი)

[მინი|სოფია [2018 წელს]]
**სოფია** — ჰუმანოიდის ტიპის რობოტი. დაამზადა ჰონგ-კონგურმა კომპანიამ „Hanson Robotics“. რობოტის აქტივაცია მოხდა 2016 წლის 14 თებერვალს. სოფიამ მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს გარშემო გამართულ უამრავ ტელე-გადაცემასა და ინტერვიუში. 2017 წლის ოქტომბერში სოფიამ „მიიღო“ საუდის არაბეთის მოქალაქეობა. ამით ის გახდა პირველი რობოტი რომელმაც რომელიმე ქვეყნის მოქალაქეობა მიიღო.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფიას ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ჰუმანოიდი რობოტები
პჩიოლკა (ბაშკირეთი)

**პჩიოლკა** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 30 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები (89%) შეადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
მოსინის შაშხანა

**მოსინის შაშხანა** () ასევე ცნობილი, როგორც **1891 წლის სამხაზიანი შაშხანა,** დასავლურ სამყაროში კი, როგორც **მოსინ-ნაგანის შაშხანა** — 5-ვაზნიანი ტევადობის ფიქსირებული მჭიდის მქონე გრძივმოძრავსაკეტიანი ხელით გადასატენი საბრძოლო შაშხანა, რომელიც, ძირითადად, 7,62×54 მმ R ვაზნებს იყენებს. შემუშავებულია რუსი კაპიტნის სერგეი მოსინის მიერ, რომელმაც შაშხანას ბელგიელი ძმების, ემილ და ლეონ ნაგანების, შემუშავებული მჭიდი დაუყენა.

## ისტორია 
მოსინის შაშხანა შემუშავებულია 1882-დან 1891 წლამდე პერიოდში და გამოიყენებოდა რუსეთის იმპერიის, მოგვიანებით საბჭოთა კავშირისა და სხვა ქვეყნების მიერ. ის არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი რაოდენობით წარმოებული ხელით გადასატენი შაშხანა, ვინაიდან 1891 წლიდან მოყოლებული 37 მილიონზე მეტი ერთეულია გამოშვებული. მიუხედავად სიძველისა, მოსინის შაშხანა დღემდე აგრძელებს სხვადასხვა შეიარაღებულ კონფლიქტში გამოჩენას.

რუსეთის იმპერიის შეიარაღებაში მიიღეს 1892 წელს. მოსინის შაშხანა რუსული არმიის სტანდარტული შაშხანა იყო რუსეთი-იაპონიის, პირველი მსოფლიო ომისა და გაუმჯობესებული 1930 წლის მოდელის შემუშავების შემდეგ, მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.

1932 წელს წითელმა არმიამ მოსინის შაშხანებს მოდიფიკაციები ჩაუტარა, რათა ის სნაიპერულ შაშხანად გადაკეთებულიყო. საბჭოთა სნაიპერები ჩიოდნენ იარაღის ზედმეტ სიგრძესა და სიმძიმეზე, ისინი ასევე იწუნებდნენ შაშხანის დაბალი ხარისხსის ხის კონდახს, რომელიც ზამთარში ამინდის მკვეთრი შეცვლისას ხშირად იბრიცებოდა. ამ ნაკლოვანებების მიუხედავად, მოსინის შაშხანა გამოირჩევოდა დიდი საიმედოობით, საკეტისა და მექანიზმის სიმარტივითა და სროლის მაღალი სიზუსტით. მეორე მსოფლიო ომში მოსინის შაშხანამ მრისხანე სახელი დაიმკვიდრა საბჭოთა სნაიპერების წყალობით. ზოგი წყაროს თანახმად, გერმანელი სნაიპერები საკუთარ მაუზერის Kar 98K შაშხანების ნაცვლად ხანდახან ამჯობინებდნენ კიდეც ნაალაფარ მოსინებს.[მარცხნივ|მინი|მოსინის სნაიპერული ვარიანტებით შეიარაღებული საბჭოთა სნაიპერები, სულ მარცხნივ — სნაიპერი - [ვასილი ზაიცევი, სტალინგრადის ბრძოლა, 1942.]] იმის მიუხედავად, რომ მოგვიანებით საბჭოელებმა შეიარაღებაში ნახევრადავტომატური ტოკარევის SVT-40 შაშხანები მიიღეს, მოსინთან შედარებით ის ნაკლებად ზუსტი აღმოჩნდა და სნაიპერები კვლავ მოსინის გამოყენებას განაგრძობდნენ. მოსინის სნაიპერული შაშხანები საბჭოთა არმიის შეიარაღებაში დრაგუნოვის SVD შაშხანის გამოჩენამდე, 1963 წლამდე, დარჩა.

არსებობს მოსინის შაშხანის ბევრი ვარიანტი, მათ შორის სხვა ქვეყნებში, მაგალითად, ფინეთში ნაწარმოები მოსინები. ლეგენდარული ფინელი სნაიპერი სიმო ჰაიჰა ზამთრის ომში წითელი არმიის წინააღმდეგ სწორედ ფინურ მოსინს იყენებდა.

## თანამედროვე გამოყენება 
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სიზუსტისა და საიმედოობის გამო მოსინის შაშხანა მონადირეებისა და კოლექციონერებისთვის სასურველი იარაღი გახდა და ხშირად გვხვდება სამოქალაქო პირების მფლობელობაში, როგორც სანადირო იარაღი.

## ლიტერატურა 
* Bowser, Doug. *Rifles of the White Death.*
* Harriman, Bill (20 Oct 2016). *The Mosin-Nagant Rifle*. Weapon 50. Osprey Publishing.

## რესურსები ინტერნეტში 
* How the Mosin-Nagant became the world’s most feared rifle
* Mosin-Nagant

კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
დენის შნიტოვი

**დენის შნიტოვი** (; დ. 28 სექტემბერი, 1999) — რუსი ფეხბურთელი. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## საკლუბო კარიერა
მისი დებიუტი რუსეთის ეროვნულ საფეხბურთო ლიგაში შედგა „ენისეი კრასნოიარსკის“ რიგებში, 2020 წლის 27 სექტემბერს, „კრასნოდარი 2“-ის წინააღმდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:რუსი ფეხბურთელები
მონეგრილიო

**მონეგრილიო** (, ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების სარაგოსის პროვინციის მონეგროსის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 183,160799 კმ². მოსახლეობა — 394 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სარაგოსის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* მონეგრილიოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი  
* Gran Enciclopedia Aragonesa - მონეგრილიო 

## სქოლიო
კატეგორია:სარაგოსის მუნიციპალიტეტები
დენდი სანტოსო

**დენდი სანტოსო** (დ. 16 მაისი, 1990) — ინდონეზიელი ფეხბურთელი. თამაშობს გარემარბის პოზიციაზე. 2008 წლიდან არის საფეხბურთო კლუბ „არემას“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* დენდი სანტოსო ინდონეზიის ლიგის საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ინდონეზიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კასტილბლანკო-დე-ლოს-აროიოსი

**კასტილბლანკო-დე-ლოს-აროიოსი** () —  მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების სევილიის პროვინციის სიერა-ნორტე-დე-სევილიის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 325 კმ². მოსახლეობა — 4899 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სევილიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* კასტილბლანკო-დე-ლოს-აროიოსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სევილიის მუნიციპალიტეტები
ჟაკ სტეფენ ალექსისი

**ჟაკ სტეფენ ალექსისი** (; დ. 22 აპრილი, 1922, გონაივი ― გ. 22 აპრილი, 1961, პორტ-ო-პრენსი) — ჰაიტელი მწერალი, კომუნისტი, წერდა ფრანგულ ენაზე, ჰაიტურ რომანში ამკვიდრებდა „ჯადოსნურ“, „ზღაპრულ“ რეალიზმს. მისი რომანებია „კეთილი გენერალი მზე“ (1955), „მუსიკოსი ხეები“, თვალის დახამხამებაში" (1959) და ზღაპრების კრებული „რომანსერო ვარსკვლავების შუქზე“ (1960) . ასახავდა ჰაიტელი გლეხების და მუშების ცხოვრებას. მოკლეს პატიმრობაში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:ჰაიტიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:კომუნისტი მწერლები
კატეგორია:მოკლული ადამიანები
ლენტეხი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **ლენტეხი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლენტეხი — დაბა საქართველოში.
* ლენტეხი — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში.
პამირ-ალაი

**პამირ-ალაი** — მთიანი მხარე ცენტრალური აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ფერღანის ხეობიდან სამხრეთით, განლაგებულია ტაჯიკეთში, ნაწილობრივ ყირგიზეთში (ჩრდილო-აღმოსავლეთით), უზბეკეთში (დასავლეთით), თურქმენეთში (სამხრეთ-დასავლეთით), ავღანეთში (სამხრეთით) და ჩინეთში (აღმოსავლეთით). წარმოდგენილია 3 ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულით: ჰისარ-ალაით, ტაჯიკეთის დეპრესიით და პამირით.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის ქედები
კატეგორია:ყირგიზეთის ქედები
კატეგორია:უზბეკეთის ქედები
კატეგორია:თურქმენეთის ქედები
კატეგორია:ავღანეთის ქედები
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი

მინი|Heckler & Koch-ის MP5, დღეისთვის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მსოფლიოში.
**პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი** — მჭიდიანი ავტომატური ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელიც პისტოლეტის ტყვიებს ისვრის. ამ ტიპის იარაღის აღმნიშვნელი პირველი ტერმინი — „submachine gun“ (პირდაპირი თარგმანით „ქვეტყვიამფრქვევი“) თავდაპირველად დაამკვიდრა ამერიკელმა ჯონ ტ. ტომპსონმა, ტომპსონის პისტოლეტ-ტყვიაფმრქვევის გამომგონებელმა, რათა საკუთარი გამოგონება დაეხასიათებინა, როგორც ავტომატური იარაღი, რომელიც ტყვიამფრქვევზე ბევრად ნაკლები სიძლიერის იყო, თუმცა ტყვიამფრქვევის მსგავსად, ავტომატურ რეჟიმში ისროდა. ზოგ ენაში, მათ შორის გერმანულში, რუსულსა და ქართულში, ეს სახელი დამკვიდრდა არა როგორც „ქვეტყვიამფრქვევი“, არამედ, როგორც „პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი“. რადგანაც სტანდარტული ტყვიამფრქვევი იყენებს შაშხანის ვაზნას და არა პისტოლეტისას, პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები არ ითვლება ტყვიამფრქვევებად.
მინი|აშშ-ს ელიტური „ზღვის ლომების“ ორი წევრი, შეიარაღებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევებით.
პირველი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შემუშავდა პირველი მსოფლიო ომის დროს, როგორც ახლო მანძილზე საიერიშო იარაღი, რომელიც გამოიყენებოდა სანგრების მოწინააღმდეგეთაგან გასაწმენდად. დღევანდელი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების პირველი წინაპარი იყო გერმანული MP 18. პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევების გამოყენებამ პიკს მიაღწია მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, როცა მილიონობით პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი მზადდებოდა რეგულარული არმიების, კომანდოსებისა და პარტიზანებისთვის. მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი გამორჩეული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები და მათი სხვადასხვა ვარიანტები იყო ამერიკული ტომპსონი, გერმანული MP 40 და საბჭოთა PPSh-41, რომლებიც ბრძოლის ველზე ყველაზე გავრცელებული პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები იყო. ომის შემდეგ ბევრი ახალი პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი შემუშავდა, როგორებიცაა, მაგალითად, გერმანული Heckler & Koch-ის MP5 და მისი სხვადასხვა ვარიანტები, თუმცა 1980-იანი წლებიდან მოყოლებული დღემდე პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევის გამოყენება შემცირდა, რადგან უპირატესობა მიენიჭა საიერიშო შაშხანებს, რომლებსაც გააჩნიათ სროლის უფრო დიდი ეფექტური მანძილი და პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევისგან განსხვავებით, შეუძლიათ ჩაფხუტისა და ჯავშანჟილეტის გახვრეტა. ამის მიუხედავად, დღეისთვის პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევები მაინც გამოიყენება ელიტური სამხედრო დანაყოფებისა და პოლიციის სპეცრაზმების მიერ ახლო მანძილზე ბრძოლებში, განსაკუთრებით შენობებში, ვინაიდან პისტოლეტის კალიბრიანი ავტომატური იარაღი კომპაქტური, სროლისას ადვილად გასაკონტროლებელი და მაღალი საცეცხლე სიხშირისაა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Thompson submachine gun
* Submachine Guns (SMG’s): Outpaced by Today’s Modern Short-Barreled Rifles (SBR’s)/Sub-Carbines, or Still a Viable Tool for Close Quarters Battle/Close Quarters Combat (CQB/CQC)?

## ლიტერატურა 
* Military Small Arms Of The 20th Century. Ian Hogg & John Weeks. Krause Publications. 2000. გვ. 93
კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღები
ორთა აშლილობა

**ორთა აშლილობა** — სინდრომი რომელსაც ახასიათებს ადამიანების მიერ ერთმანეთისთვის ბოდვების გაზიარება. ძირითადად ვითარდება სოციალურად იზოლირებულ ოჯახებში, კულტურებში, ლტოლვილებსა და იმიგრანტებში. აშლილობის გავრცელებას ოჯახის ფარგლებში ეწოდება „folie a famille“ („აშლილობა ოჯახში“).

## რესურები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

კატეგორია:სინდრომები
ველის კატა

**ველის კატა** () — მცირე ზომის ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია აფრიკისა და აზიის ტყიან და ღია ადგილებში. საქართველოში ნაპოვნია ბორჯომთან, სოფელ გომნაში.

სავარაუდოდ პირველი მოშინაურებული კატაა, რომელიც თანამედროვე შინაურ კატაზე დიდი და ძლიერია. დედალს უფრო ღია ბეწვი აქვს, რომელიც ფერად ღია ყავისფერი ან ნარინჯისფერ-ყავისფერია; გასდევს ვიწრო მუქი ზოლები. 40-სანტიმეტრიანი კუდის ჩაუთვლელად, ცხოველის სხეულის სიგრძე 70 სმ-ია, სიმაღლე მინდაოში საშუალოდ 23 სმ-ია, მასა 3,5 კგ-მდეა. ძირითადად იკვებება ფრინველებითა და მცირე ზომის ძუძუმწოვრებით; ნადირობს ღამით, მარტო. შეჯვარება, როგორც წესი, წლის დასაწყისში ახასიათებს, მაკეობა 56 დღემდე გრძელდება, შობს 2–5 ნაშიერს.

## ტაქსონომია 
ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, არის ტყის კატის (*Felis silvestris*) ქვესახეობა.

2017 წლის კვლევების თანახმად, მოიცავს სამ ქვესახეობას: 
* *F. l. lybica* — ნომინალური ქვესახეობა; ჩრდილოეთი აფრიკა, სინაი;
* სამხრეთული ველის კატა (*F. l. cafra*) — სამხრეთი აფრიკა;
* აზიური ველის კატა (*F. l. ornata*) — აზია.

## სქოლიო 
კატეგორია:კატა
კატეგორია:ბოტსვანის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნამიბიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:საქართველოს ძუძუმწოვრები
მანუელ აკანჯი

**მანუელ ობაფემი აკანჯი** (; დ. 19 ივლისი, 1995, ნეფტენბახი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი ფეხბურთელი. „მანჩესტერ სიტისა“ და შვეიცარიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი.

### სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
 **მანჩესტერ სიტი**
* პრემიერ ლიგა: 2022–23, 2023–24 
* ინგლისის ასოციაციის თასი: 2022–23
* ინგლისის სუპერთასი: 2023
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2022–23, 
* უეფა-ს სუპერთასი: 2023
* ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი: 2023

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:შვეიცარიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:შვეიცარიის სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაზელის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აბაბუხი

**აბაბუხი** (, ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის ტერუელის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 54,300184 კმ². მოსახლეობა — 77 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ტერუელის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* Gran Enciclopedia Aragonesa - აბაბუხი 

## სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
ალამედილია

**ალამედილია** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების გრანადის პროვინციის ლოს-მონტესის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 90,65 კმ². მოსახლეობა — 569 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* გრანადის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ალამედილიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:გრანადის მუნიციპალიტეტები
ბრენესი

**ბრენესი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების სევილიის პროვინციის ვეგა-დელ-გვადალკივირის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 22 კმ². მოსახლეობა — 12501 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სევილიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ბრენესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სევილიის მუნიციპალიტეტები
სალმან შარიდა

**სალმან შარიდა** (დ. 19 მაისი, 1968) — ვეტერანი ბაჰრეინელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდა ბაჰრეინისა და პაკისტანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებებს. 2011 წლის აზიის თასზე იყო ბაჰრეინის ეროვნული სფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელი. 2005-2007 წლებში იყო პაკისტანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელი. 2007-2008 წლებში წვრთნიდა „ალ-მუჰარაქს“. 2008-2009 წლებში იყო „ალ-არაბის“ მწვრთნელი. 2010-2011 წლებში – ბაჰრეინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* WorldFootball 

კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ბაჰრეინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ინონგე ვინა

**ინონგე ვინა** (; დ. 2 აპრილი, 1941) — ზამბიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის ვიცე-პრეზიდენტი 2015 წლიდან. პირველი ქალი აღნიშნულ თანამდებობაზე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1941 წლის 2 აპრილს სოფელ სუიბუმბუში, სენანგის რაიონი, ჩრდილოეთი როდეზია. დაამთავრა კოლეჯი ამერიკის ქალაქ სანტა-მონიკაში შემდეგ კი სწავლა გააგრძელა ზამბიის უნივერსიტეტში. აქვს სამეცნიერო ხარისხი ისტორიასა და სოციოლოგიაში. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მუშაობდა მოხალისედ საზოგადოებრივ ორგანიზაციებში. 2001 წელს აირჩიეს ზამბიის პარლამენტის წევრად პატრიოტული ფრონტის სიით. 2015 წლის 26 იანვარს ზამბიის პრეზიდენტმა ედგარ ლუნგუმ დანიშნა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტად. 2017 წლის მაისში ოფიციალური ვიზიტით ეწვია მექსიკას.

## პირადი ცხოვრება
დაოჯახებული იყო არტურ ვინაზე, რომელიც გარდაიცვალა 1995 წლის 3 სექტემბერს. 2020 წლის 19 აგვისტოს დაუდასტურდა COVID-19.

## სქოლიო
კატეგორია:ზამბიის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ზამბიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:აფრიკის ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
მუინყუმი

**მუინყუმი** () — ქვიშიანი უდაბნო ყაზახეთის სამხრეთ ნაწილში.

## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის უდაბნოები
მუხის აბრეშუმხვევია

**მუხის აბრეშუმხვევია** () — მწერების გვარი ფარშავანგთავალასებრთა ოჯახისა. მის რიგ წარმომადგელებს ამრავლებენ აბრეშუმის მისაღებად, რომლისგანაც ამზადებენ ჩესუჩას. მამლის ულვაშები ფრთულია. ფრთების შლილი 100–170 მმ შეადგენს; მამლებს წინები წამახვილებული და ნამგლისებურად მოღუნული აქვთ, დედლებისა ბევრად სწორი და ფართოა. შეფერილობა მრავალფეროვანია, ჩვეულებრივ ყავისფერ, მოვარდისფრო ან მოყვითალო ტონებში, ხშირად გარდიგარდმო ზოლებით; თითოეულ ფრთაზე თვალისმაგვარი ლაქა ზის ნახევრადგამჭვირვალე სარკმლით. დედალი ჩვეულებრივ მამალზე დიდი და ღიაა. მუხლუხი იკვებება და ჭუპრდება ფოთლოვან ხეებზე, უპირატესად მუხაზე (აქედან სახელწოდება).

სხვადასხვა წყაროს მიხედვით, ცნობილია 3, არანაკლებ 20, და სხვა რაოდენობოს სახეობას. ბინადრობენ სამხრეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ აზიაში. ფართოდაა გავრცელებული ჩინური მუხის აბრეშუმხვევია. მის გარდა, ცნობილია აგრეთვე იაპონური (*Antheraea yamamai*), ინდური (*Antheraea paphia*), ასამური (*Antheraea assamensis*) მუხის აბრეშუმხვევიები.

## სქოლიო 
*
ჰენრი სტივენზ ვაშინგტონი

**ჰენრი სტივენზ ვაშინგტონი** ( დ. 15 იანვარი, 1867 — გ. 7 იანვარი, 1934) — ამერიკელი პეტროგრაფი და გეოქიმიკოსი. დაამთავრა იელის უნივერსიტეტი (1886). გამოკვლევებს ატარებდა საბერძნეთში, მცირე აზიაში, იტალიაში, ესპანეთში, ბრაზილიასა და აშშ-ში. 1912 წლიდან მუშაობდა კარნეგის ინსტიტუტის გეოფიზიკურ ლაბორატორიაში. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა ქანების ქიმიური ანალიზის მეთოდების დამუშავების, აგრეთვე ამონთხეული ქანების ქიმიური ანალიზის შეჯამების საკითხებს. ვაშინგტონი ქანების ქიმიური კლასიფიკაციის ერთ-ერთი ავტორია. ფრანკ უიგლსუორთ კლარკთან ერთად შეისწავლა ქიმიური ელემენტების გავრცელება დედამიწის ქერქში. მოგვცა დედამიწის გეოქიმიურ ზონებად დაყოფის ერთ-ერთი სქემა. ვულკანოლოგიაში წამოაყენა ჰიპოთეზა ვულკანური არხების აირებით გალღობის შესახებ და აღნიშნა, რომ გამოყოფილი ლავის შედგენილობა დამოკიდებულია ვულკანის მდებარეობაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი გეოქიმიკოსები
ერლინგურ რიჩარდსონი

**ერლინგურ ბირგირ რიჩარდსონი** (დ. 19 სექტემბერი, 1972) — ისლანდიელი ხელბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ხელბურთელი. 1998 წლიდან ეწევა სამწვრთნელო საქმიანობას. ამჟამად წვრთნის ნიდერლანდების ხელბურთელთა ეროვნულ ნაკრებს. კარიერის მანძილზე წვრთნიდა როგორც ქალთა, აგრევე კაცთა სახელბურთო გუნდებს. 2020 წლის აპრილში მან ნიდერლანდების ეროვნულ სახელბურთო ნაკრებთან კონტრაქტი 2022 წლის ზაფხულამდე გაახანგრძლივა.

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბარტ რავენსბერგენი

**ბარტ რავესბერგენი** (დ. 14 მარტი, 1993) — ნიდერლანდელი ხელბურთელი. „ნორდჰორნ-ლინგენისა“ და ნიდერლანდების ხელბურთელთა ეროვნული ნაკრების მეკარე.

2020 წელს იყო ნიდერლანდების ნაკრების წევრი 2020 წლის ხელბურთელთა ევროპის ჩემპიონატზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტიმ რემერი

**ტიმ რემერი** (დ. 29 ივლისი, 1985) — ვეტერანი ნიდერლანდელი ხელბურთელი. ნიდერლანდების ხელბურთელთა ეროვნული ნაკრების ყოფილი წევრი.

2020 წელს იყო ნიდერლანდების ნაკრების წევრი 2020 წლის ხელბურთელთა ევროპის ჩემპიონატზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჟორდი რიბერა

**ჟორდი რიბერა** (დ. 3 მაისი, 1963) — ესპანელი ხელბურთის მწვრთნელი და ვეტერანი ხელბურთელი. 2016 წლიდან არის ესპანეთის ნაკრების მწვრთნელი.  2018 წელს მისი მწვრთნელობის პერიოდში ესპანეთის ხელბურთელთა ეროვნულმა ნაკრებმა მოიგო ხელბურთის ევროპის ჩემპიონატი.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მილტონ ჰეიგი

**მილტონ ჰეიგი** (დ. 6 თებერვალი, 1964) — ახალზელანდიელი რაგბის მწვრთნელი და ყოფილი მორაგბე. 2011-2019 წლებში წვრთნიდა საქართველოს მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებს. 1991 წლიდან ეწევა სამწვრთნელო საქმიანობას.

## რესურსები ინტერნეტში
* Georgia Profile

კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:ახალზელანდიელი მორაგბეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ინდრჟიხ კაბატი

**ინდჟრიხ კაბატი** (დ. 24 აპრილი, 1953, პრაღა – გ. 14 ივლისი, 2020, პრაღა) — ჩეხი ფსიქოლოგი, პროფესორი და პოლიტიკოსი. 1992-1994 წლებში კაბატი იყო ჩეხეთის კულტურის მინისტრი. ის იყო ქვეყნის პირველი კულტურის მინისტრი.

2020 წლის 14 ივლისს კაბატი 67 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხი პოლიტიკოსები
ბერჩულესი

**ბერჩულესი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების გრანადის პროვინციის ალპუხარა-გრანადინის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 69 კმ². მოსახლეობა — 712 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* გრანადის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ბერჩულესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:გრანადის მუნიციპალიტეტები
ინდრჟიხ კრეპინდლი

**ინდჟრიხ კრეპინდლი** (დ. 6 ივლისი, 1948) — ჩეხოსლოვაკი ხელბურთელი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 1972 და 1976 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე გუნდთან ერთად მოიპოვა ვერცხლის მედალი. მან ოლიმპიადაზე სრულად, 6 შეხვედრა ითამაშა და 11 გოლი გაიტანა.

ოთხი წლის შემდეგ გუნდთან ერთად დაიკავა მე-7 ადგილი ოლიმპიადაზე. ჩატარებულ 4 მატჩში კრეპინდლმა 6 გოლი გაიტანა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი Sports-Reference.com-ზე]

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იან ჟანტი

**იან ჟანტი** (დ. 26 დეკემბერი, 1981) — ფრანგი ხელბურთელი. არის ფრანგული „პარი სენ-ჟერმენისა“ და საფრანგეთის ხელბურთელთა ეროვნული ნაკრების მეკარე.

2020 წელს იყო საფრანგეთის ნაკრების წევრი 2020 წლის ხელბურთელთა ევროპის ჩემპიონატზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასედერა

**ასედერა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების ბადახოსის პროვინციის ლას-ვეგას-ალტასის  კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 82,5 კმ². მოსახლეობა — 826 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბადახოსის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ასედერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბადახოსის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ბადახოსის ქალაქები
გრანადის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|გრანადის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
გრანადის პროვინცია შედის ანდალუსიის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 174 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

გრანადის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 10 კომარკაში: ალპუხარა-გრანადინა, ალამა, ბასა, ვალიე-დე-ლეკრინი, ვეგა-დე-გრანადა, გუადისი, კოსტა-ტროპიკალი, ლოს-მონტესი, ლოხა, უესკარი. 

გრანადის პროვინციის ფართობია 12 531 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 914 678 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია გრანადა, რომელიც მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია.  ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ქალაქი ბასა (545 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — კახარი (1,65 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
რუისპირის მამადავითის ეკლესია

**რუისპირის მამადავითის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისპირში. აგებულია XVII საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია. რიყის ქვით არის აგებული დუღაბზე. ნაგებობისგან ამჟამად ნანგრევებიღაა შემორჩენილი, რის გამოც ბევრი დეტალი უცნობია. შეიძლება ითქვას, რომ სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ეკლესიის შესასვლელი იყო განთავსებული. აღმოსავლეთით იყო ნახევარწრიული აფსიდა, ხოლო მისგან ჩრდილოეთით და სამხრეთით კედლებში თაღოვანი ნიშები. სამხრეთ კედელში არსებული ერთ-ერთი ნიშანი ფოსოს წარმოადგენდა, რომელიც დიდი ალბათობით ჯვრის ჩასამაგრებლად გამოიყენებოდა. თაღოვანი ნიშა ასევე გვხვდება დარბაზის სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელშიც ცალმაგი სათოფურია. სწორედ ასეთივე სათოფური გვხვდება დასავლეთი კედლის სამხრეთ ნაწილში.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
კერამიკული პანო

**კერამიკული პანო** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ქუთაისში. პანო ფალიაშვილის ქუჩის № 15–ში მდებარე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლის დასავლეთ ფასადს მოიცავს. 

კედლის კერამიკული პანო თარიღდება 1985 წლით და მისი ავტორი მხატვარი ბერნანდ ნებიერიძეა. პანოს განფენილობა 127 მ². კერამიკულ პანოს ეწოდება „კოლხეთი“, რადგან მასზე გამოსახულია კოლხეთის მეფე აიეტი. მეფის თავზე მზის მარადიულობის აღსანიშნავად ასომთავრული „დონი“ არის გამოსახული. მეფე კი ოქროს საწმისით ამოტვიფრულია გაფოთლილი მუხის ფონზე. კერამიკულ პანოზე გამოსახულია XX საუკუნის ბოლო პერიოდის ქუთაისის მოქალაქეების პორტრეტები. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ქუთაისის არქიტექტურული ძეგლები
ლუდოვიკ ფაბრეგასი

**ლუდოვიკ ფაბრეგასი** (; დ. 1 ივლისი, 1996) — ფრანგი ხელბურთელი. ესპანური „ბარსელონასა“ და საფრანგეთის ხელბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი.

2016 წელს იყო საფრანგეთის ნაკრების წევრი ხელბურთის ევროპის ჩემპიონატზე. ამავე წელს იყო ნაკრების წევრი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გაზი-გაზი

200px|მინი|მარჯვნივ|გაზი-გაზი

**გაზი-გაზი** ან **გაზ-გაზი** () — აზერბაიჯანული ხალხური გუნდური ცეკვა-თამაში, ცეკვა იალლი-ს ერთ-ერთი სახეობა. ცეკვის დასაწყისში მოცეკვავეები ერთ ხაზზე განლაგდებიან, შემდგომ, შესრულების პროცესში კი, წრეს კრავენ. ეს იალლი იწყება მძიმე და მტკიცე ნაბიჯებით.

„გაზი-გაზი“ სიმღერის ფონზე მიმდინარეობს და მუსიკალური ინსტრუმენტებით სრულდება. ცეკვის დასაწყისიდან ბოლომდე შესრულებას თან ახლავს ზურნაზე დამკვრელი მუსიკოსები. ისინი გარს ერტყმიან მოცეკვავეებს და მოცეკვავეების მიერ წარმოქმნილი წრის ცენტრში თავსდებიან. ცეკვის პირველ ნაწილში შემსრულებლები ერთდროულად გუნდურად მღერიან.

ეს თამაში-იალლი ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულ და ხალხისათვის საყვარელ ცეკვას წარმოადგენს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. შახბუზის რაიონში თამაშში-იალლი „გაზი-გაზი“ შემოინახეს პანტომიმის ელემენტები.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ნაილია ნაზიროვა

**ნაზიროვა ნაილია მამედის ასული** () — ბალეტმეისტერი, ქორეოგრაფი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

დაიბადა ბაქოში 1936 წლის 4 აპრილს.

1956 წელს დაამთავრა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელი.

1960 წელს ბაქოს ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა.

1969 წელს დაამთავრა მოსკოვის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი, ბალეტმეისტერის ფაკულტეტი 

1969 წელს გახდა დამდგმელი-ბალეტმეისტერი ქალაქ ბაქოს აზერბაიჯანული ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში.

1987 წელს გახდა მთავარი ბალეტმეისტერი ქალაქ ბაქოს აზერბაიჯანული ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრში. 

1990 წლიდან ცხოვრობს საფრანგეთში.

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ელიტა (ტელესერიალი)

**„ელიტა“** () — ესპანური თინეიჯერული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც შექმნილია Netflix-ისთვის კარლოს მონტეროს და დარიო მადრონას მიერ. სერიალი ვითარდება ლას ენსინასში, გამოგონილ ელიტარულ საშუალო სკოლაში და მოგვითხრობს სასტიპენდიო პროგრამის საშუალებით სკოლაში ჩარიცხულ სამ მშრომელ სტუდენტსა და მათ მდიდარ კლასელებს შორის ურთიერთობებზე. სერიალში მონაწილე მსახიობთა უმეტესობა ადრე მონაწილეობდა Netflix-ის სხვა ნამუშევრებში, რომლებიც ესპანეთსა და ლათინო ამერიკაში იყო წარმოებული ან გავრცელებული.

სერიალი იკვლევს კონცეფციებსა და თემებს, რომლებიც დაკავშირებულია თინეიჯერულ დრამებთან, მაგრამ ასევე შეიცავს უფრო პროგრესულ თემებსა და კლიშეების სხვა მხარეებს. კონკრეტულად, კი მოიცავს მრავალფეროვან სექსუალურ თემებს. სტრუქტურული თვალსაზრისით, სერიალში გამოყენებულია სწრაფი ნაბიჯებით, რომელიც მოიცავს საიდუმლოებით მოცულ ელემენტს, თითოეული სეზონი ხორციელდება ორ დროში (კონკრეტულ ამბამდე და კონკრეტული ამბის შემდგომ პერიოდზე).

პირველი სეზონი, რომელიც შედგებოდა რვა ეპიზოდისგან, გამოვიდა Netflix–ზე 2018 წლის 5 ოქტომბერს. მას კრიტიკოსებისა და მაყურებელთა მხრიდან დადებითი შეფასებები მოჰყვა. 2018 წლის ოქტომბერში სერიალი განახლდა მეორე სეზონით, რომელიც გამოვიდა 2019 წლის 6 სექტემბერს. მესამე სეზონის განახლება მოხდა 2019 წლის აგვისტოს და გამოვიდა 2020 წლის 13 მარტს. 2020 წლის მაისსა და 2021 წლის თებერვალში Netflix–მა კვლავ გააგრძელა სერილის გადაღება და სერიალს მეოთხე და მეხუთე სეზონი დაუმტკიცდა. სერიალის მეოთხე სეზონი გამოვიდა 2021 წლის 18 ივნისს, ხოლო მეხუთე სეზონის გამოსვლა დაგეგმილია 2022 წელს.

კატეგორია:ესპანურენოვანი სატელევიზიო პროგრამები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ვერა (ალმერია)

**ვერა** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ალმერიის პროვინციის ლევანტე-ალმერიენსეს კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 58 კმ². მოსახლეობა — 16 996 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალმერიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ალმერიის მუნიციპალიტეტები
ლეილა ბადირბეილი

**ლეილა ბადირბეილი** (; 8 იანვარი, 1920 — 23 ნოემბერი, 1999) — თეატრისა და კინოს აზერბაიჯანელი მსახიობი. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1959). სტალინის პრემიის ლაურეატი (1946). საბჭოთა კომუნისტური პარტიის წევრი 1945 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
ლეილა ბადირბეილი 1920 წლის 8 იანვარს ბაქოში აღალარ ბადირბეკოვის, შამქორის ბეგების შთამომავლისა და ბიკია ხანუმის, შამქორის ხანის მუსა ხანის ქალიშვილის ოჯახში დაიბადა. ლეილამ ბავშვობა იჩერი-შეჰერში მდებარე სახლში გაატარა. 

1936 წელს ბადირბეილი აზერბაიჯანის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის სოლისტი გახდა, სადაც 1942 წლამდე მოღვაწეობდა. 1942 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეროვნული აკადემიური დრამატული თეატრის ხელმძღვანელობის მიწვევით, ლეილა ბადირბეილი ამ თეატრის სცენის მსახიობი გახდა. 1945 წელს პირადად უზეირ ჰაჯიბეკოვის მოწვევით ბადირბეილიმ გიულჩოხრას როლი შეასრულა კომედიაში „არშინ მალ ალან“. შემდგომში მან ითამაშა როლები ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა: „ფატალი ხანი“, „შეხვედრა“, „ჩრდილები ცოცავენ“, „მისი დიდი გული“, „ქოროღლი“, „დაუდგრომელი მტკვარი“, „სევილი“, „ბიჭები ჩვენი ქუჩიდან“, „ერთ მშვენიერ დღეს“, „დერვიში აფეთქებს პარიზს“ და ა. შ.

1951 წელს ლეილა ბადირბეილიმ დაამთავრა აზერბაიჯანის თეატრალული ინსტიტუტი. მსახიობი გარდაიცვალა 1999 წლის 23 ნოემბერს. დაკრძალულია საპატიო დაკრძალვის ხეივანი ბაქოში.

## პირადი ცხოვრება 
1936 წელს, 16 წლის ასაკში, ცოლად გაჰყვა ჯავანშიროვების გვარის წარმომადგენელს, ყარაბაღის ხანის იბრაჰიმხალილ ხანის ფარაჯ ჯავანშიროვის შთამომავალს. ერთი წლის შემდეგ წყვილს შეეძინა ვაჟი ჯავანშირი, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ ისინი ერთმანეთს გაშორდნენ.

1942 წელს ლეილა მეორედ გათხოვდა ქამილ ასლანოვზე. მათ ორი გოგონა შეეძინათ: ლალე (1947) და ბიკია (1964). რამდენიმე წლის შემდეგ მისი მეუღლე ერთ-ერთ უცხო ქვეყანაში ტრაგიკულად დაიღუპა ავტოკატასტროფაში. იგივე ბედი ეწია მათ უფროს ქალიშვილ ლალესაც. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში დაკრძალულები
ბადახოსის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|ბადახოსის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
ბადახოსის პროვინცია შედის ესტრემადურის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 165 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ბადახოსის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 11 კომარკაში: ბადახოსი, კამპინია-სური, ლა-სერენა, ლა-სიბერია, ლას-ვეგას-ალტასი, ლიანოს-დე-ოლივენსა, მერიდა, საფრა-რიო-ბოდიონი, სიერა-სუროესტე, ტენტუდია, ტიერა-დე-ბაროსი. 

ბადახოსის პროვინციის ფართობია 21 766 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 692 137 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ბადახოსი, რომელიც მოსახლეობისა და ფართობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია  (1440,37 კმ²), ხოლო ფართობით ყველაზე პატარაა — ესპარაგოსა-დე-ლა-სერენა (2,02 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
ლუკა გაგნიძე

**ლუკა გაგნიძე** (დ. 28 თებერვალი, 2003) — ქართველი ფეხბურთელი. ესპანური „გრანადისა“ (იჯარით მოსკოვის „დინამოდან“) და საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი.

## საკლუბო კარიერა
ლუკა გაგნიძე 13 წლის ასაკიდან თბილისის „დინამოს“ აკადემიაში ვარჯიშობდა, საიდანაც ძირითად გუნდში 2020 წელს დააწინაურეს. 2021 წელს მოსკოვის „დინამოსთან“ ხუთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა, მაგრამ გუნდში სათამაშო პრაქტიკის არქონის გამო იჯარით გადავიდა ჯერ საფეხბურთო კლუბ „ურალში“, რომლის ღირსებაც 11 შეხვედრაში დაიცვა, შემდეგ პოლონურ „რაკუვში“, სადაც მხოლოდ ერთი მატჩი ითამაშა და 2025 წლის თებერვლის მეორე ნახევრიდან სამარის „კრილია სოვეტოვში“, სადაც სულ რვა შეხვედრა ჩაატარა.

2025 წლის სექტემბრიდან იჯარით მოსკოვის „დინამოდან“ ესპანური „გრანადის“ ღირსებას იცავს. „ლოს კარმენესის“ სტადიონზე პრეზენტაციისას ცნობილი გახდა, რომ ქართველი ნახევარმცველი ანდალუსიურ გუნდში 23-ნომრიანი მაისურით ითამაშებს.

2025 წლის 28 ოქტომბერს გაიმართა ესპანეთის სამეფო თასის 1/64-ფინალური მატჩები. ლუკა გაგნიძის „გრანადამ“ ესპანეთის ტერსერა დივიზიონის წარმომადგენელი „როდა“ 5–1 დაამარცხა და მომდევნო ეტაპის საგზური მოიპოვა. გაგნიძემ მთელი შეხვედრა ძირითად შემადგენლობაში შეუცვლელად ითამაშა და ორი საგოლე გადაცემა მიითვალა.

2025 წლის 9 ნოემბერს ლა ლიგა 2-ის მე-13 ტურის შეხვედრაში „გრანადამ“ საკუთარ მოედანზე „სარაგოსას“ უმასპინძლა და 3–1 დაამარცხა. ლუკა გაგნიძე მატჩის 78-ე წუთზე ჩაერთო თამაშში და მიუხედავად იმისა, რომ მოედანზე მხოლოდ თხუთმეტიოდე წუთის გატარება მოუწია, საგოლე პასის შესრულება მაინც მოასწრო. შეხვედრის მსაჯის მიერ კომპენსირებულ მესამე წუთზე ლუკამ მის მსგავსად, ცვლილებაზე შესული ხოსე არნაისი ტექნიკური პასით დასარტყმელ პოზიციაზე გაიყვანა და ამ უკანასკნელმაც მატჩის საბოლოო ანგარიში დააფიქსირა.

## სანაკრებო კარიერა
გაგნიძეს საქართველოს ყველა ასაკობრივ ნაკრებში იწვევდნენ. საქართველოს 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში ევრო 2023 და ევრო 2025-ის ფინალური ეტაპზე ითამაშა. საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი ბათუმში, 2023 წლის 25 მარტს მონღოლეთის ეროვნულ ნაკრებთან გამართულ ამხანაგურ მატჩში შედგა.

## სანაკრებო სტატისტიკა 
## სანაკრებო მატჩები და გოლები
## მიღწევები
### საკლუბო
;  დინამო თბილისი
* ეროვნული ლიგა: 2020

## რესურსები ინტერნეტში
* ლუკა გაგნიძე ეროვნული ლიგის საიტზე
* Soccerway
* Transfermarkt

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსეთის პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მოსკოვის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ურალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:გრანადის ფეხბურთელები
კატეგორია:ექსტრაკლასას ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
პულიანასი

**პულიანასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების გრანადის პროვინციის ვეგა-დე-გრანადის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 6 კმ². მოსახლეობა — 5466 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* გრანადის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* პულიანასის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:გრანადის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:გრანადის ქალაქები
რაულ ენტრერიოსი

**რაულ ენტრერიოს როდრიგესი** (დ. 12 თებერვალი, 1981) — ესპანელი ხელბურთელი. „ბარსელონასა“ და ესპანეთის ეროვნული ხელბურთელთა ნაკრების წევრი. 2005 წელს ნაკრებთან ერთად გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. არის მსოფლიოს ჩემპიონატის ორგზის ბრინაჯოს პრიზიორი (2011, 2021). არის ევროპის გზის ჩემპიონი (2018, 2020). არის მსოფლიო ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის (2006, 2016) და ერთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2014). არის ოლიმპიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008).

მისი უფროსი ძმა, ალბერტო ენტრერიოსი აგრეთვე ხელბურთელია.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხეჩატურ ბაბურიძე

მინი|ხეჩატურას მიერ დამზადებული ხანჯლის ფრაგმენტი, დამღაზე ასოებით „ხჩრ". (პროექტი "კავკასიის ისტორიული იარაღი-კვლევითი ცენტრი"-ს კოლექცია)
**ხეჩატურ ბაბურიძე**, *ხაჩატურ ბაბუროვი*, *ხეჩატურ ბებუროვი* (დ. დაახლოებით 1766 — გ. ?) — ერეკლე მეფისა და გიორგი მეთორმეტის მესაჭურვლე.

## ბიოგრაფია
ხეჩატურ ბაბურიძე დაიბადა დაახლოებით 1766 წელს. ერეკლე მეფის კარზე მოღვაწეობდა და მისი ბრძანებით ამზადებდა სხვადასხვა იარაღს, რის გამოც დანიშნული ჰქონდა ჯამაგირი. 1792 წლის 2 აგვისტოს მეფე ერეკლემ, დამსახურების გამო აზნაურის წოდება მიანიჭა. ერეკლეს გარდაცვალების შემდეგ, მან გიორგი მეთორმეტის კარზე განაგრძო სამსახური. „მე ვიყავ ჩემის ხელოვნებით მსახური მეფის ირაკლისა და მეფის გიორგისა და ვაკეთებდი იმათ საკადრის იარაღებს, რომელსაც თითონ ხმარობდენ და ხანებსაც ფეშქაშებად უგზავნიდნენ, და მქონდა იმათგან ულუფა და ჯამაგირი განწესებული...“ — წერს ხეჩატურა პავლე ციციანოვისადმი დაწერილ განცხადებაში 1803 წელს.
  
ხეჩატურამ ქართლ-კახეთის  რუსეთთან შეერთების შემდეგაც განაგრძო საჭურვლის დამზადება. 1804 წლის აგვისტოში სპარსელების წინააღმდეგ თბილისიდან გასულ ქართველ თავადთა და აზნაურთა რაზმში იმყოფებოდა. ბრძოლა წარუმატებელი აღმოჩნდა და ხეჩატურა ერევნის სიახლოვეს სხვა თავად-აზნაურებთან ერთად ტყვედ ჩავარდა, სპარსეთში, კერძოდ თავრიზში წაიყვანეს. სპარსელები ტყვეებში საკმაო რაოდენობის თანხას ითხოვდნენ. მოლაპარაკებები გაჭიანურდა. ხეჩატურა სპარსეთიდან 1808 წელს დაბრუნდა. 
  
ხეჩატურას გარდაცვალების შესახებ ზუსტი ცნობა არ მოგვეპოვება, თუმცა ის 1825 წლის შემდგომ უნდა გარდაცვლილიყო. მისი შემოქმედება გამოირჩევა მაღალი პროფესიონალიზმით. დღეისათვის ცნობილი, ხეჩატურას მიერ დამზადებული ხმლები და ხანჯლები რუსეთში მუზეუმებსა  და კერძო კოლექციებშია დაცული. გააჩნია დამღა, რომელზეც გამოსახულია ქართული ასოები „ხჩრ“ ან სტილიზებული „ხჩტრ“.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Кинжал типа "кама", клинок работы Хачетура

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1766
მურსიის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|მურსიის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია მურსია () შედგება 45 მუნიციპალიტეტისაგან. მურსიამ ავტონომიური გაერთიანების სტატუსი მიიღო 1978 წლის კონსტიტუციის თანახმად. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით. 

მურსიის მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 12 კომარკაში: კამპო-დე-კარტახენა (7 მუნიციპალიტეტი), ვეგა-მედია-დელ-სეგურა (5), ბახო-გუადალენტილი (5), ნოროესტე (5), მარ-მენორი (4), უერტა-დე-მურსია (4), რიო-მულა (4), ვეგა-ალტა-დელ-სეგურა (3), ალტო-გუადალენტილი (3), ორიენტალი (2) და ალტიპლანო (2). 

მურსიის ავტონომიური გაერთიანების ფართობია 11 313 კმ² და 2019 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 493 898 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია მურსია, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია. ფართობით ყველაზე დიდი მუნიციპალიტეტია ლორკა (1675,21 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ბენიელი (10,06 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
აფაგ მელიქოვა

**აფაგ მელიქოვა სულეიმან კიზი** ( დაბ. 18 იანვარი, 1947, ბაქო) — აზერბაიჯანელი სახალხო არტისტი,  მოცეკვავე, ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო საცეკვაო ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი.
 
## ბიოგრაფია 
აფაგ მელიქოვა 1947 წლის 18 იანვარს ბაქოში დაიბადა. განათლება მიიღო ბაქოს ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, სადაც  ლეიდა ვეკილოვასაგან ღებულობდა გაკვეთილებს აზერბაიჯანის საახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტში.

## კარიერა 
1963-1974 წლებში აფაგ მელიქოვა აზერბაიჯანის სახელმწიფო საცეკვაო ანსამბლის სოლისტი იყო. 1975 წელს აფაგ მელიქოვა გახდა ანსამბლის რეპეტიტორი. 1980 წელს დაინიშნა ბალეტმეისტერად, ხოლო 1982 წლიდან ის ხდება აზერბაიჯანის სახელმწიფო საცეკვაო ანსამბლის ხელმძღვანელი.
2017 წლის 16 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას აფაგ მელიქოვას ორდენით «შარაფ» დაჯილდოების შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დანიელ სარმიენტო

**დანიელ სარმიენტო მელიანი** (; დ. 25 აგვისტო, 1983) — ესპანელი ხელბურთელი. „სან-რაფაელისა“ და ესპანეთის ხელბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი.

2013 წელს ესპანეთის ნაკრებთან ერთად გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. არის ევროპის ორგზის ჩემპიონი (2018, 2020).

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სიუზმა (ცეკვა)

**სიუზმა, სიუზმე** ან **სიუზმე** — ცეკვის ელემენტი ამიერკავკასიაში, თავის თავში მოიაზრებს ცეკვას ცეკვაში.

სიუზმა წარმოადგენს აზერბაიჯანული და სომხური ცეკვების განცალკევებულ ნაწილს. აზერბაიჯანულ ცეკვებში მუხლებზე ცეკვაც სრულდება. იგი შედგება კორპუსის, ხელების ნელი, რბილი მოძრაობებით, რასაც თან გამომხატველი მიმიკაც ახლავს. ქალებისათვის განკუთვნილ ცეკვებში სიუზმა ლირიკულ ხასიათს ატარებს, მამაკაცებისათვის განკუთვნილ ცეკვებში კი, მამაკაცურობითა და ხალისით გამოირჩევა.
სიუზმა, როგორც წესი, ცეკვის აქტიური ნაწილის შემდეგ სრულდება. ცეკვა მსუბუქი რხევითა და გადასვლებით ხასიათდება, ასევე ადგილზე ბრუნვითა და უმნიშვნელო გადაადგილებებით. ამასთან ერთად, ამ ელემენტის შემსრულებელი მოცეკვავე ფეხების მოძრაობას ზედმიწევნით უთავსებს ხელების მოძრაობას. სიუზმის შესრულებისას ფეხებიდან თავამდე სასიამოვნო ჟრუანტელის ტალღა იღვრება მთელს სხეულში, რაც სხეულის ექსპრესიული შეკრთომითა და ხელის მტევნების ნარნარად ტრიალით სრულდება.
სიუზმას შესრულება შესაძლებელია როგორც მარტო ერთი მოცეკვავისათვის, ასევე ჯგუფისთვისაც. არც თუ იშვიათად ეს მოცემული ელემენტი ცეკვის მთავარი ნაწილის რანგში განიხილება, რისი გათვალისწინების შედეგადაც ხანდახან სიუზმა ცეკვის ცალკე სახეობად გამოიყოფა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
აბანილია

**აბანილია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის მურსიის ავტონომიური გაერთიანების ორიენტალის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 236,6 კმ². მოსახლეობა — 6097 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* მურსიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* აბანილიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:მურსიის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:მურსიის ქალაქები
მედასავლეთეები

**მედასავლეთეები** — საზოგადოებრივი მიმდინარეობა რუსეთის იმპერიაში XIX საუკუნის შუა წლებში. მისი წარმომადგენლები იყვნენ პ. ჩაადაევი, ივანე ტურგენევი, პ. ანენკოვი, მ. კატკოვი, ტ. გრანოვსკი, ს. სოლოვიოვი და სხვები. მედასავლეთეები იბრძოდნენ ბატონყმობის გაუქმებისთვის და რუსეთისთვის აუცილებლად მიაჩნდათ განვითარების დასავლეთ-ევროპული გზა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საზოგადოება
მედავითნე

**მედავითნე** — მართლმადიდებლურ ეკლესიაში დაბალი რანგის საეკლესიო მსახური, საერო პირი, რომელიც მღვდელს ეხმარება ღვთისმსახურების და სხვა რიტუალების შესრულებაში, დავითნის ან სხვა წიგნების კითხვაში, გალობაში. რუსეთის იმპერიაში მედავითნეები აწარმოედბდნენ მრევლში დაბადების, გარდაცვალების და ქორწინების რეგისტრაციას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო წოდებები
მოხეტიალე აბრეშუმხვევიები

**მოხეტიალე აბრეშუმხვევიები** () — ღამის პეპლები, რომლებიც ჩვეულებრივ განიხილებიან ქოჩორების ოჯახის ქვეოჯახად. წინა ფრთების შლილი 25–60 მმ-ია, ფერად რუხი ან მოყვითალო-რუხი, მუქი ლაქებით, დაწყობილია სახურავისებურად; უკანები უფრო ღიაა, ხშირად თეთრი. ტანი სქელია, დაფარულია თმით. ულვაშები ორმაგსავარცხლისებურია. ხორთუმი არ აქვთ. ცნობილია 80-მდე სახეობა, რომლებიც გავრცელებული არიან ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთში, ინდოეთში. რომელიც აზიანებს წიწვებს, იშვიათად ფოთლებს. დედალი ცხოვრობს სულ 2–3 დღე. მუხლუხები დღისით აბრეშუმის დიდ ბუდეებში იმალებიან (ზოგჯერ მათ ფუღუროებში აკეთებენ), ხოლო ღამით გადაადგილდებიან საკვები ადგილისაკენ, ჯაჭვად ან კოლონებად, რომელიც შეიძლება შედგებოდეს ასობით წევრისაგან და სიგრძეში რამდენიმე მეტრს აღწევდეს (აქედან სახელწოდება). თუკი ლიდერი კოლონის ბოლოზე (კუდზე) მოახდენს ორიენტაციას, მოხეტიალე აბრეშუმხვევიები დიდი ხნის განმავლობაში წრეზე ივლიან. ჩვეულებრივ თმებთან ერთად, მუხლუხებს აქვთ წვრილი (0,1–0,2 მმ) „გესლიანი“ ჯაგარი, რომელიც ადვილად ტყდება და ადამიანის ან ცხოველის კანზე, თვალში, პირში და სასუნთქ გზებში მოხვედრისას იწვევს გაღიზიანებას. დაჭუპრება ხორციელდება აბრეშუმის მკვრივ ოვალურ პარკებში. ზოგიერთ სახეობას თავზე აქვს სპეციალური შეგუებულობის უნარი მის დასამალად. იზამთრებენ კვერცხის და ჭუპრის სახით. კვერცხების ნაყარი შექუჩებულია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქოჩორასებრნი
ოლულა-დე-კასტრო

**ოლულა-დე-კასტრო** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების ალმერიის პროვინციის ლოს-ფილაბრეს-ტაბერნასის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 34 კმ². მოსახლეობა — 191 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალმერიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოლულა-დე-კასტროს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ალმერიის მუნიციპალიტეტები
ხორხე მაკედა

**ხორხე მაკედა პენიო** (დ. 15 მარტი, 1988) — ესპანელი ხელბურთელი. უნგრული „ტელეკომისა“ და ესპანეთის ხელბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი.

ის იყო ნაკრების წევრი 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფარნა ლომაშვილი

**ფარნა ლომაშვილი**, ოფიციალურად **ფარნაოზ ლომაშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1929, თიანეთი — გ. 28 ივნისი, 2017) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1971), ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი. ივანე ჯავახიშვილის პრემიის ლაურეატი (2002) და ღირსების ორდენის კავალერი (2000).

დაიბადა 1929 წლის 14 ოქტომბერს თიანეთში. 1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1953-1956 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის ინსტიტუტში, მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალში, თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, ხალხთა მეგობრობის მუზეუმში, ეროვნულ ურთიერთობათა ინსტიტუტში, საქართველოს პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში, თბილისის დიპლომატიურ აკადემიაში, თბილისის ჰუმანიტარულ ინსტიტუტ „გაენათში“, თბილისის სასულიერო აკადემიაში და ასევე რამდენიმე კერძო უმაღლეს სასწავლებლებში.

1973-2004 წლებში იყო ა. პუშკინის (შემდეგ სულხან-საბა ორბელიანის) სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის სსრ კავშირის ხალხთა ისტორიის, კავკასიის ხალხთა ისტორიისა და საქართველოს ისტორიის კათედრის გამგე.

გამოქვეყნებული ჰქონდა 260-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. მათ შორის 23 მონოგრაფია და 12 სასკოლო სახელმძღვანელო.

## ლიტერატურა
* წიგნი ღირსებისა, ტ. 5, თბ., 2003,  გვ. 19

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
ფ
ყარაბაღული ხალიჩა

200px|მინი|მარჯვნივ|ყარაბაღული ხალიჩა, სოფ. მალიბეილი შუშა (1813 წელი)

**ყარაბაღული ხალიჩა** () — ყარაბაღში შექმნილი, ამიერკავკასიის ხალიჩების ერთ-ერთი ნაირსახეობა. ყარაბახის ხალიჩების ქსოვა შეტანილ იქნა იუნესკოს ზეპირი შედევრებისა და არამატერიალური მემკვიდრეობის სიაში, როგორც აზერბაიჯანული ხალიჩების ქსოვის ნაწილი.

## ისტორია 
ხალიჩის ქსოვის ხელოვნება ყარაბაღში საფუძვლიანად მეცხრამეტე საუკუნის მეორე ნახევარში განვითარდა, როდესაც ყარაბაღის მრავალ რაიონში მოსახლეობა ხალიჩების ქსოვით იყო დაკავებული, ძირითადად, კომერციული მიზნით. ამ პერიოდში შუშა ყარაბაღული ხალიჩების ქსოვის ცენტრი გახდა.
შუშა ასევე ცნობილი იყო, როგორც ხალიჩების ქსოვის უძველესი ცენტრი. XIX საუკუნის ბოლოს აღინიშნებოდა, რომ შუშაში არსებული კუსტარული წარმოების ყველა სახეობიდან პირველ ადგილს, ნაკეთობათა ხარისხისა და რაოდენობის მიხედვით, ხალიჩების ქსოვა იკავებს და, რომ ხარისხისა და რაოდენობის მიხედვით, შუშას ხალიჩებსა და პალასებს პირველი ადგილი უკავია მთელს კავკასიაში და თითქმის მთელი წარმოება ქალაქში «თავმოყრილია თათართა ოჯახებში».
ХІХ საუკუნეში ქალაქი შუშა დიდი რაოდენობის ხალიჩების გასაღების ადგილი გახდა. ამასთან დაკავშირებით, ხალიჩების წარმოება ქალაქში სავაჭრო ხასიათს ატარებდა. ხელოვნებათმცოდნე ადილა კაზიევას მონაცემების თანახმად, ქალაქში მუშაობდნენ საუკეთესო ოსტატი-ხალიჩისმქსოველები. ადგილობრივი ვაჭრების რუსეთის, ევროპისა და აზიის ქვეყნების ვაჭრებთან ყიდვა-გაყიდვის პროცესი ხელს უწყობდა ყარაბაღული ხალიჩების აღიარებასა და ფართოდ გავრცელებას.
ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში შუშაში ხალიჩების წარმოება ყველაზე კოლორიტულ საქმიანობად ითვლებოდა ყარაბაღში. იგი სანიმუშო იყო არა მარტო მთელი ყარაბაღისა და ზანგეზურისათვის, არამედ, ასევე, გიანჯასა და კაზახაში. შუშიდან ხალიჩების წარმოების ტექნიკა გავრცელდა მეზობელ სოფლებსა და რაიონებში, პირველ რიგში კი მთიანი ყარაბაღის სოფლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული ხალიჩები
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული სიმბოლოები
ალექსანდრე ჯამბაკურ-ორბელიანი

**ალექსანდრე ჯამბაკურ-ორბელიანი** (დ. 7 ივლისი, 1847 — გ. 2 აპრილი, 1919) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, სამხედრო პირი, ქველმოქმედი. ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების დამფუძნებელი წევრი.

ალექსანდრე ჯამბაკურ-ორბელიანი დაიბადა 1847 წელს ლამისყანაში, ივანე ჯამბაკურ-ორბელიანისა და ნინო ერისთავის ოჯახში. აღზრდა-განათლება ალექსანდრემ  ოჯახში მიიღო. მშობლებთან ერთად, ბავშვზე დიდ გავლენას ახდენდა პაპა თორნიკე ერისთავი.

ალექსანდრე სასწავლებლად პეტერბურგის პაჟთა კორპუსში შეიყვანეს, რომელიც 1867 წელს კორნეტის ჩინით დაამთავრა. საბოლოოდ იგი იყო შტაბს-კაპიტანი და მიღებული ჰქონდა გენერალ-მაიორის ჩინი.

1872 წელს ალექსანდრე ჯამბაკურ-ორბელიანმა ცოლად შეირთო მარიამ ვახტანგის ასული ჯამბაკურ-ორბელიანი. მარიამი ერეკლე მეფის გამორჩეულად საყვარელი შვილის, თეკლე ბატონიშვილის შვილიშვილი იყო. 1906 წელს მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანის მცდელობით, მის მიერვე შეკრებილი ფულით გაიხსნა პირველი ქართული ქალთა სკოლა. 1917 წლამდე ალექსანდრე და მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანებს არაერთი სტიპენდიატი ყავდათ ქართულ ვაჟთა სკოლაში, რუსეთის და საზღვარგარეთის უნივერსიტეტებში. 1917-1918 წლებში ალექსანდრე და მარიამ ჯამბაკურ-ორბელიანები მონაწილეობას იღებდნენ და ივანე ჯავახიშვილს მხარში ედგნენ თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაარსების საქმეში.

ალექსანდრე ჯამბაკურ-ორბელიანი გარდაიცვალა 1919 წელს და დაკრძალულია მამა-პაპის გვერდით თბილისში, სიონის ტაძარში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები