MiG MFI 1.44/1.42

**მიკოიანის პროექტი 1.44/1.42** (; ნატოს კოდური სახელწოდება: **Flatpack**) — მრავალფუნქციური გამანადგურებლის ტექნოლოგიების დემონსტრატორი, შემუშავებული მიქოიან-გურევიჩის საკონსტრუქტორო ბიუროs მიერ. თვითმფრინავი დაპროექტებული იყო საბჭოთა კავშირის MFI (*многофункциональный фронтовой истребитель*, „მრავალფუნქციური ფრონტის ხაზზე მებრძოლი გამანდაგურებელი") პროგრამის ფარგლებში —  აშშ-ის მოწინავე ტაქტიკური გამანადგურებლის (ATF) პროგრამის საპასუხოდ.

MFI პროექტის მთავარი მიზანი იყო  მეხუთე თაობის რეაქტიული გამანადგურებლის მრავალი მახასიათებელის ინტეგრირება, როგორიცაა სუპერმანევრირება, სუპერკრუიზი და მოწინავე ავიონიკა, ასევე რადარის სიგნალის შემცირების გარკვეული დონემდე.

დიზაინის შემუშავების ხანგრძლივი პროცესი ხასიათდებოდა განმეორებითი და ხანგრძლივი გადადებებით სსრკ-ის დაშლის შემდეგ ფინანსების ქრონიკული ნაკლებობის გამო, ცხრა წლით დაგვიანებით MiG 1.44-მა პირველი ფრენა განახორციელა 2000 წლის თებერვალში და იმავე წელს გაუქმდა მისი პროგრამა. MFI პროექტი ჩანაცვლდა უფრო თანამედროვე და ხელმისაწვდომი sukhoi PAK FA პროგრამით, რომლის შედეგადაც შეიქმნა სუხოი Su-57.

## განვითარება 
მინი|მარჯვნივ|MiG 1.44-ის ფრენის კონცეპტუალური ნამუშევარი

### ადრეული დიზაინი 
MiG 1.44-ს საწყისები 1980-იანი წლების დასაწყისს უკავშირდება, როდესაც აშშ-ის საჰაერო ძალებმა მოწინავე ტაქტიკური გამანადგურებლის (ATF) პროექტის ფარგლებში დაიწყო McDonnell Douglas (ახლა უკვე Boeing) F-15 Eagle -ის მემკვიდრის შემუშავება, რამაც საბოლოოდ გამოიწვია სუპერმმანევრირებადი და სტელს, თუმცა ძვირადღირებული Lockheed Martin F-22-ის შექმნა (რომელმაც პირველი ფრენა 1997 წელს განახორციელა). შესაბამისად, საბჭოთა კავშირის მთავრობამ საბრძოლო საკონსტრუქტორო ბიუროებს დაავალა ამერიკული საფრთხის დასაპირისპირებლად და sukhoi su27-ის ჩასანაცვლებლად შესაბამისი გამანადგურებლის შემუშავება. 1983 წელს პროექტი ოფიციალურად დამტკიცდა, როგორც I-90 (, ). ამ პერიოდში გამანადგურებელი თვითმფრინავების მომავალი თაობის მახასიათებლები ჯერ კიდევ არ იყო საყოველთაოდ განსაზღვრული; აშშ ისწრაფოდა სპეციალიზებული საჰაერო უპირატესობის გამანადგურებლისკენ ATF-ით, ხაზს უსვამდა სტელს და კინემატიკურ მახასიათებლებს, ხოლო საბჭოთა მხარე ფოკუსირდებოდა „მრავალფუნქციურობაზე" — მრავალფუნქციურ გამანადგურებელზე განსაკუთრებული საჰაერო-სახმელეთო შესაძლებლობებით, ასევე ხაზს უსვამდა კინემატიკურ მახასიათებლებს, მათ შორის ზემმანევრირებას თავდასხმის მაღალ კუთხეებზე და გაზრდილ ზებგერით გამძლეობას.

მიკოიანი მუშაობდა ორ პარალელურ პროექტზე: ერთი ფოკუსირდებოდა MFI სახელწოდების მძიმე მრავალფუნქციურ დიზაინზე, ხოლო მეორე — LFI (*Lyogkiy Frontovoy Istrebitel*, „მსუბუქი ფრონტის გამანადგურებელი") სახელწოდების მსუბუქ ტაქტიკურ გამანადგურებელზე. ხარჯების მინიმიზაციისთვის დიზაინებს უნდა რაც შეიძლება მეტი საერთო კომპონენტი.

ამასთანავე, პროექტების კვლევა-განვითარების ფაზის პროგრესირებასთან ერთად ხარჯები იზრდებოდა, რაც ჩვეულებრივ დაკავშირებულია მოწინავე საავიაციო პროექტების სირთულესთან. შედეგად, საბჭოთა მთავრობამ 1983 წელს შექმნა გაერთიანებული სამუშაო პროგრამა ეფექტურობის მაქსიმალურად გაზრდისა და ყველა კლასის თვითმფრინავისთვის გამოსაყენებელი ტექნოლოგიების შემუშავების მიზნით. დიზაინის მექანიკური და აეროდინამიკური ასპექტების გარდა, ინჟინრებმა განლაგებისა და სპეციფიკაციების დახვეწის მიზნით ასობით საკითხი გამოიკვლიეს.

### სრულმასშტაბიანი განვითარება 
მინი|MiG 1.44 ტექნოლოგიური დემონსტრატორის მხატვრული კონცეფცია
მიუხედავად იმისა, რომ MFI-ისა და LFI-ის დიზაინებმა კრიტიკული განხილვა გაიარა, ბიუჯეტური შეზღუდვების გამო მიკოიანმა LFI-ის განვითარება შეაჩერა MFI-ის განვითარებისთვის სახსრების გასათავისუფლებლად, რომელიც იმ დროისთვის უკვე *Izdeliye* (იზდელიე — პროდუქტი) *1.42*-ად გადაირქვა სახელი. TsAGI ჯერ კიდევ საპროექტო სამუშაოების ნაწილი იყო — რადიომართვადი მოდელების ტესტირება ჩატარდა სტაბილობისა და მართვადობის მახასიათებლების კვლევის მიზნით, განსაკუთრებით თავდასხმის კუთხის დიდ მნიშვნელობებზე. მოგვიანებით დადასტურდა, რომ 1.42 მართვადია თავდასხმის 60°-მდე კუთხეებზე. 1988 წელს მიკოიანს გადაეცა 1.42-ის სპეციფიკური ოპერატიული მოთხოვნა. სამი წლის შემდეგ დიზაინმა საბჭოთა საჰაერო ძალების კრიტიკული განხილვა გაიარა. ამან გზა გაუხსნა საფრენი ტექნოლოგიების დემონსტრატორის მშენებლობას, და მიკოიანმა სპეციფიკაციები გასცა სპეციალიზებულ ქარხნებზე, რომლებსაც ასეთი ამოცანების შესრულება ევალებოდათ.

*1.44* აღნიშვნის მქონე ტექნოლოგიების დემონსტრატორი გამოყენებული იქნებოდა დიზაინის აეროდინამიკური განლაგებისა და ფრენის კონტროლის სისტემის გადასამოწმებლად. მშენებლობა ნახევარზე იყო მისული, როდესაც საბჭოთა კავშირის დაშლამ შემდგომი დაფინანსება შეაფერხა. გარდაუვლად, თითქმის დასრულებული თვითმფრინავის დაგეგმილი პირველი ფრენა განუსაზღვრელ ვადაზე გადაიდო. კომპანიამ 1997 წელს კვლავ სცადა, უშედეგოდ.

### ტესტირება და გაუქმება 
1994 წლის დასაწყისში დაუმთავრებელი თვითმფრინავი ჟუკოვსკის აეროდრომზე გადაიტანეს, სადაც საფრენ ტესტებს ჩაატარებდა. სახმელეთო ტესტები იმავე წელს დაიწყო და მიკოიანის მთავარი საცდელი პილოტის რომან ტასკაიევის მართვით პირველი მაღალსიჩქარიანი გაშვებებით დასრულდა. მიკოიანი ფინანსურად არასტაბილური იყო, რის შედეგადაც 2000 წლამდე პერიოდში მენეჯმენტი შეიცვალა; ამან სახსრების სხვა წყაროები გახსნა. ინდოეთის საჰაერო ძალებისთვის სავარაუდო გაყიდვა ჩაიშალა, ვინაიდან მიკოიანმა ადგილობრივი წარმოების ორგანიზებისთვის უკიდურესად მაღალი — 5 მილიარდი აშშ დოლარის ოდენობის — სალიცენზიო გადახდები მოითხოვა.

კომპანიის მენეჯმენტის შეცვლამ სხვა ბევრი ცვლილებაც გამოიწვია. რუსეთის მთავრობამ პროექტის არსებობა 1998 წლის ბოლოს გამოაცხადა. 1998 წლის 24 დეკემბერს *Nezavisimaya Gazeta*-მ გამანადგურებლის შესახებ მოკლე სტატია გამოაქვეყნა, რამდენიმე ფოტოს თანხლებით. 1999 წლის განმავლობაში პირველი ფრენისთვის საბოლოო მომზადება მიმდინარეობდა. თვითმფრინავი საბოლოოდ დასრულდა. ჩატარდა სახმელეთო ტესტები, მათ შორის მაღალსიჩქარიანი ტაქსირება, რომლის დროსაც თვითმფრინავმა წინა თვლები ასწია. 1999 წლის 12 იანვარს 1.44 ოფიციალურად გამოიყვანეს — რუსეთის უმაღლეს სამხედრო და სამთავრობო პირთა, საერთაშორისო ჟურნალისტებისა და სხვა დიგნიტარების თანდასწრებით. ამ დრომდე 1.44-ის სტატუსი ძირითადად გასაიდუმლოებული იყო; თუმცა, წინა დღეს *Aviation Week & Space Technology*-მ გამოაქვეყნა ფოტო, რომელიც გადაღებული იყო იმ ანგარის სახურავიდან, სადაც დემონსტრატორი იდგა.

2000 წლის 29 თებერვალს თვითმფრინავმა შეასრულა პირველი ფრენა ვლადიმერ გორბუნოვის მართვით. 18-წუთიანი ფრენის დროს 1.44-მა მიაღწია 1000 მეტრის მაქსიმალურ სიმაღლეს და 600 კმ/სთ სიჩქარეს. თვითმფრინავი დაეშვა მოსკოვის დროით 11:43 საათზე, მკაცრი უსაფრთხოების ფონზე. გორბუნოვმა მოგვიანებით თვითმფრინავი აღწერა, როგორც მორჩილი. 27 აპრილს შესრულებული 22-წუთიანი მეორე ფრენის შემდეგ ინჟინრებმა სავარაუდოდ აღმოაჩინეს გარკვეული პრობლემები, რადგან მას შემდეგ ფრენები აღარ დაფიქსირებულა.

== დიზაინი == შენიშვნა: ვინაიდან MiG 1.44-ს არ ჩაუტარებია ფართომასშტაბიანი საფრენი ტესტირების პროგრამა, შესრულების ყველა ნავარაუდები ასპექტი არ გადამოწმებულა. ამრიგად, ეს განყოფილება დიზაინს მოიხსენიებს, როგორც MiG MFI.

MiG MFI წარმოადგენდა დელტა ფრთის, ორკუდიან, მეხუთე თაობის საჰაერო უპირატესობის/დარტყმითი გამანადგურებლის დიზაინს, რომელიც აერთიანებდა მოწინავე ტექნოლოგიებს თვითმფრინავისთვის თეორიულად შესანიშნავი სტელს და საბრძოლო ატრიბუტების მისანიჭებლად. დიზაინს გააჩნდა მჭიდროდ დაკავშირებული კანარდის განლაგება, რაც ბიძგის ვექტორიზაციის ძრავის საქშენებთან მუშაობისას თვითმფრინავს ანიჭებდა შესანიშნავ მანევრირებადობას. თვითმფრინავს ჰქონდა სამთვლიანი სადგამის სისტემა: ერთი, ორთვლიანი სადგამი წინ და ორი ერთთვლიანი სადგამი უკან. MFI ხასიათდებოდა შემსუბუქებული სტაბილურობით და იმართებოდა დისტანციური მართვის სისტემით. მიკოიანმა თვითმფრინავის მშენებლობაში გამოიყენა წონის დამზოგავი მასალები: ალუმინი-ლითიუმის შენადნობები შეადგენდა ცარიელი წონის 35%-ს, ფოლადი და ტიტანის შენადნობები (30%), კომპოზიტები (30%) და სხვა (5%).

MiG MFI განლაგების მხრივ არატრადიციული იყო ფრენის ეფექტურობისა და სტელს მახასიათებლების გაუმჯობესების მცდელობის გამო. ძალისხმევა მიმართული იყო ზედაპირის ფართობის მინიმიზაციისკენ, სავარაუდოდ წინააღმდეგობის შესამცირებლად. ფრთებს ჰქონდა დელტა გეგმა, 52°-იანი წინა წახნაგის ნაკეცით. წვერებზე განთავსებული იყო დიელექტრიკული ფეირინგები, რომლებიც ელექტრონული კონტრზომების/ელექტრონული მხარდაჭერის ზომებს იტევდა. ფრთებს გააჩნდა სრული არქის წინა წახნაგის ფლაპები. კანარდებს, ამავდროულად, ჰქონდა 58°-იანი წინა წახნაგის ნაკეცი და გამოკვეთილი "ძაღლის კბილი", რომელიც აუმჯობესებდა ჰაერის ნაკადს ფრთებზე მაღალი ალფა (თავდასხმის) კუთხეების დროს.

ორი Lyul'ka Saturn AL-41F ფორსირებული ტურბოვენტილატორული ძრავა გამოიმუშავებდა 177 კნ ბიძგს, რაც MFI-ს ანიჭებდა მაქსიმალურ სიჩქარეს 2.35 მახს. ძრავები არის ცვლადი ციკლის, რამაც გაზარდა ზეგახმოვანი მშრალი ბიძგი და თვითმფრინავს საშუალება მისცა შეესრულებინა ზეგახმოვანი კვეთა 1.5 მახზე. ღერძულსიმეტრიული ძრავის საქშენების ვექტორიზაცია შესაძლებელი იყო როგორც ტანგაჟის, ისე გრუნტის სიბრტყეებში. საქშენის შიდა ფურცლები მოპირკეთებული იყო კერამიკული ფილებით ინფრაწითელი ხელმოწერის შესამცირებლად. ძრავები, RAM-ით დაფარული სერპენტინული მილების საშუალებით, იკვებებოდა ორმაგი შესასვლელი პანდუსით, რომელსაც წინა ფიუზელაჟის ქვეშ გამყოფი ფირფიტა ჰქონდა. იარაღისა და საწვავის ჩამოსაგდები ავზების ტარება შესაძლებელი იყო ფრთების ქვეშაც.

ზოგიერთი რუსი სამხედრო ანალიტიკოსი მიიჩნევს, რომ ჩინურმა მეხუთე თაობის Chengdu J-20-მა დიდი შთაგონება მიიღო ან დაფუძნებული იყო MiG 1.44-ზე, კანარდების, კუდის სექციისა და "იხვის მსგავსი" აეროდინამიკური დიზაინის მსგავსებებზე დაყრდნობით.

## ვარიანტები 
**MiG 1.42**: ძირითადი საწარმოო ვერსია; მახასიათებლები უნდა ყოფილიყო 1.44-ზე უკეთესი. ნატოს კოდური სახელი — „Foxglove".

**MiG 1.44**: სადემონსტრაციო პროტოტიპი წარუმატებელი განახლებებით; აიგო 1 ერთეული. ნატოს კოდური სახელი — „Flatpack".

**MiG 1.42R**: შემოთავაზებული სადაზვერვო ვარიანტი, სადაზვერვო აღჭურვილობით იარაღის განყოფილებაში.

**MiG 1.42K**: შემოთავაზებული საზღვაო ვარიანტი დასაკეცი ფრთებით, დამჭერი კაუჭით, გაძლიერებული სადგამითა და კოროზიისგან გაუმჯობესებული დაცვით.

**MiG 1.42 trainer**: შემოთავაზებული ორადგილიანი სასწავლო ვარიანტი.

== ტექნიკური მახასიათებლები (პროექტი 1.42/44) == მინი|სამგანზომილებიანი ხედი მინი|4-ხედიანი ილუსტრაცია

## სქოლიო 
კატეგორია:მიქოიანის თვითმფრინავები
კატეგორია:2000-იანი წლების რუსული გამანადგურებლები
კატეგორია:კანარდის ტიპის თვითმფრინავები
კატეგორია:სტელსის ტიპის თვითმფრინავები
კატეგორია:ორკუდიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:რუსეთის მიტოვებული სამხედრო თვითმფრინავების პროექტები
კატეგორია:დელტაფრთიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:მეოთხე თაობის რეაქტიული გამანადგურებლები
კატეგორია:რუსული თვითმფრინავები
კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები