open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იზაბელ მარია პორტუგალიელი

**იზაბელ მარია პორტუგალიელი** (; დ. 4 ივლისი, 1801 — გ. 22 აპრილი, 1876) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე ჟუან VI-ისა და დედოფალ კარლოტა ხოაკინა ესპანელის ქალიშვილი. თავისი ძმის, პორტუგალიის მეფე პედრუ IV-ის რეგენტი 1826-1828 წლებში.

## ბიოგრაფია 
იზაბელ მარია დაიბადა 1801 წლის 4 ივლისს კელუშში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე ჟუან VI-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ კარლოტა ხოაკინა ესპანელის შუათანა ქალიშვილი. მისი სრული სახელია იზაბელ მარია და კონსესაო ჟუანა გუალბერტა ანა ფრანცისკა დე ასის დე პაულა დე ალკანტარა ანტონია რაფაელა მიკაელა გაბრიელა ხოაკინა გონძაგა დე ბრაგანსა ი ბურბონი.

მას შემდეგ, რაც ნაპოლეონის არმია პორტუგალიაში შეიჭრა, სამეფო ოჯახი ბრაზილიაში გაიქცა. ამ დროს იზაბელ მარია ჯერ კიდევ ბავშვი იყო. სამეფო ოჯახი უკან მხოლოდ 1821 წელს დაბრუნდა, თუმცა მისი ძმა პედრუ I, რომელიც ბრაზილიის იმპერატორი გახდა იქ დარჩა. 1826 წელს, მეფე ჟუან VI-ის გარდაცვალების შემდეგ, მეფე პედრუ IV გახდა, რომელიც ბრაზილიის იმპერატორობის გამო ვერაფრით ახერხებდა პორტუგალიაში ჩასვლას, ამიტომაც რეგენტად თავისი საყვარელი და, იზაბელ მარია დასვა. ამავე წელს პედრუ პორტუგალიის ტახტიდან გადადგა თავისი ქალიშვილის, მარია II-ის სასარგებლოდ, რომელიც ჯერ არასრულწლოვანი იყო, ამიტომაც იზაბელ მარიას რეგენტის სტატუსი შეუნარჩუნდა და მხოლოდ 1828 წელს ჩამოერთვა იგი.

პორტუგალიის სამოქალაქო ომის დროს, იზაბელ მარია მარია II-ის მხარეს იჭერდა, თუმცა თავის ძმას, მეამბოხე მიგელ I-ს დაეხმარა ქვეყნიდან გაქცევაში. იგი არასოდეს დაქორწინებულა და არც შვილები ჰქოლია. რეგენტობის დასრულების შემდეგ იგი მშვიდად ცხოვრობდა ლისაბონში, სადაც გარდაიცვალა 1876 წლის 22 აპრილს, 74 წლის ასაკში. დაკრძალულია ბრაგანსების საგვარეულო აკლდამაში.

## ლიტერატურა 
* Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p.&nbsp;15.
* de los Ángeles Pérez Samper, María. "Carlota Joaquina de Borbón". Diccionario biográfico España (in Spanish). Real Academia de la Historia.

კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1801
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1876
კატეგორია:ბრაგანსები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:ქალი რეგენტები
კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ბესელია

საკუთარი სახელი **ბესელია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბესო ბესელია — ქართველი მხატვარი და პედაგოგი
* ეკა ბესელია — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი
* ვასილ ბესელია — ქართველი ინჟინერი, მწერალი, პოეტი
* კახა ბესელია — ქართველი ექიმი
* კორნელი ბესელია — ქართველი სამხედრო პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
შესახსრებული ავტობუსი

[მინი|თანამედროვე დაბალიატაკიანი შესახსრული [ავტობუსი Man Lion's City G|220px]]
**შესახსრებული ავტობუსი** — დიდი ტევადობის ავტობუსი ან ტროლეიბუსი, რომელიც შედგება სექციებისგან. ეს განყოფილებები ერთმანეთს უკავშირებდება სახსრული შეერთებით, რომელსაც გააჩნია გასასვლელი მგზავრებისთვის, რაც მათ აძლევს საშუალებას, თავისუფლად გადაადგილდნენ ერთი სექციიდან მეორეში. ამგვარი შეერთება, მეტი ადამიანის გადაყვანის შესაძლებლობას იძლევა, გაუმჯობესებული მანევრირების პირობებში, გაზრდილი სიგრძის, ჩვეულებრივ (შეუსახსრებელ) ავტობუსთან შედარებით. ვინაიდან სექციები განუცალკევებელია, იგი ერთ სატრანსპორტო საშუალებად განიხილება.
მინი|შესახსრებული ტროლეიბუსი Ikarus 280T|220px|left
გამომდინარე იქიდან, რომ ასეთ ავტობუსებს, განსაკუთრებით დიდი ოდენობით მგზავრების გადაყვანა შეუძლია, ამასთან სამოძრაოდაც ფართო ზოლი ესაჭიროება, მათ ხშირად ჩქაროსნული (ექსპრეს) მარშრუტებისა და ავტობუსების ჩქაროსნული სისტემებისთვის იყენებენ, ცალკე გამოყოფილი გზებით, მაღალი მგზავრბრუნვის მიმართულებებზე.

შესახსრებული ავტობუსების სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 18 მეტრს (კანონმდებლობით, ნებადართულია არაუმეტეს 18,75 მ) და იტევს 104-128 კაცამდე, 60-70 დასაჯომი ადგილით. მათი რაოდენობა, მეტად დამოკიდებულია ავტობუსის ძარას ტიპზე. თანამედროვე სტანდარტის ავტობუსები დაბალიატაკიანია, რის გამოც, სავალი ნაწილი სალონში თავსდება, რაც შესაბამისად ამცირებს საერთო ტევადობას, ხოლო ეტლით მოსარგებლეებზეე გამოსაყოფი ადგილების საჭიროების გამო, იკლებს დასაჯდომი ადგილების წილი. საგანგებოდ ჩქაროსნული სისტემებისთვის, ასევე იყენებენ კიდევ უფრო გაზრდილი ტევადობის, 25-მეტრამდე სიგრძის ორმაგად შესახსრებულ ავტობუსებსაც.

## სქოლიო 
კატეგორია:ავტობუსები
კატეგორია:ტრანსპორტი
მარიანა ვიქტორია პორტუგალიელი

**მარიანა ვიქტორია პორტუგალიელი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1768 — გ. 2 ნოემბერი, 1788) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე პედრუ III-ისა და დედოფალ მარია I-ის ასული. ესპანეთის მეფე კარლ III-ის ვაჟის, გაბრიელის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
მარიანა ვიქტორია დაიბადა 1768 წლის 15 დეკემბერს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის მეფე პედრუ III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია I-ის ქალიშვილი. მას სახელი დაარქვეს ბებიის, დედოფალ მარიანა ვიქტორია ესპანელის პატივსაცემად, რომელსაც სახელი თავის მხრივ საფრანგეთის დოფინ მარიანა ვიქტორია ბავარიელის პატივსაცემად ერქვა. აღსანიშნავია, რომ მისი მშობლები ერთმანეთისათვის ღვიძლი ბიძა-ძმის შვილი იყვნენ. 

1777 წელს, მისი ბებია მარიანა ვიქტორია წავიდა ესპანეთში, სადაც თავის ძმას, მეფე კარლ III-ს მოელაპარაკა ახალი ესპანეთ-პორტუგალიის ალიანსის შექმნის თაობაზე. საბოლოოდ გადაწყდა, რომ ალიანსის შექმნისათვის ორ სამეფოს შორის დინასტიური ქორწინება უნდა შემდგარიყო, რა დროსაც მარიანა ვიქტორია პორტუგალიელი ცოლად გაჰყვებოდა ესპანეთის მეფე კარლ III-ის უმცროს ვაჟს, ინფანტ გაბრიელს. მარიონეტული ქორწინება 1785 წლის 12 აპრილს შედგა ვილა-ვიკოზას სასახლეში. წყვილი ნამდვილად იმავე წლის 23 მაისს დაქორწინდა არანხუესის სამეფო სასახლეში. 

წყვილს ხანმოკლე ქორწინებიდან სულ სამი შვილი შეეძინა, რომელთაგან ორი ჩვილობაში დაიღუპა. მარიანა ვიქტორია 1788 წლის 2 ნოემბერს გადაჰყვა მესამე მშობიარობას, ესკორიალის სასახლეში. მისი ქმარი, რომელიც ამ დროს საქმის გამო გამგზავრებული იყო სასწრაფოდ ჩავიდა მადრიდში, სადაც მალევე ჩუტყვავილა შეეყარა და ისიც იმავე წელს გარდაიცვალა. მათი ვაჟის აღზრდა მარიანა ვიქტორიას მშობლებმა აიღეს საკუთარ თავზე. 

## შვილები 
# პედრო კარლოსი (1786-1812), ცოლად შეირთო ბეირას პრინცესა მარია ტერეზა პორტუგალიელი, რომელთანაც შეეძინა ერთი ვაჟი;
# მარია კარლოტა (1787), გარდაიცვალა ჩვილი;
# კარლოს ხოსე (1788), გარდაიცვალა ჩვილი;

## ლიტერატურა 
*  Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 15.

კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1768
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1788
კატეგორია:ბრაგანსები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები
კატეგორია:ესკორიალის ინფანტების პანთეონში დაკრძალულები
ანა დე ველასკო ი გირონი

**ანა დე ველასკო ი გირონი** (; დ. 12 მარტი, 1585 — გ. 7 ნოემბერი, 1607) — ესპანელი დიდგვაროვანი. ფრიასების დინასტიის წარმომადგენელი. ფრიასის ჰერცოგისა და ნეაპოლის გუბერნატორ ხუან ფერნანდეს დე ველასკოსა და მისი მეუღლის, მარია ტელეს-გირონის ქალიშვილი. ბრაგანსის დინასტიის დამააარსებლის, პორტუგალიის მეფე ჟუან IV-ის დედა. 

1603 წლის 17 ივნისს ცოლად გაჰყვა ბრაგანსის ჰერცოგ თეოდოშიუ II-ს, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი. იგი 22 წლის ასაკში გადაჰყვა მშობიარობას. 

## შვილები 
# ჟუან IV (1604-1656), ბრაგანსის ჰერცოგი და პორტუგალიის მეფე, ცოლად შეირთო ლუიზა დე გუსმანი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ორი მეფე: აფონსუ VI და პედრუ II, ასევე ინგლისისა და შოტლანდიის დედოფალი კატარინა ბრაგანსა;
# დუარტე (1605-1649), ვილა-დე-კონდეს სენიორი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
# კატარინა (1606-1610), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
# ალექსანდრე (1607-1637), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;

## ლიტერატურა 
*  Ferrer Valls, Teresa. Nobleza y espectáculo teatral (1535-1622). Valencia: Colección Oberta. pp. 225-234. ISBN 84-370-1150-7.

კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1585
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1607
კატეგორია:ბრაგანსები
მეთილენ დიფენილის დიიზოციანატი

**მეთილენ დიფენილის დიიზოციანატი**, შემოკლებით **MDI** — ორგანული ნაერთი და არომატული დიიზოციანატი. არის სამი იზომერის სახით, ესენია: 2,2'-MDI, 2,4'-MDI, და 4,4'-MDI. ამ იზომერებიდან ყველაზე ფართოდ გამოიყენება 4,4'-MDI იზომერი, რომელსაც მეორენაირად 4,4'დიფენილმეთან დიიზოციანატს უწოდებენ. 4,4'დიფენილმეთან დიიზოციანატი  არის ყველაზე წარმოებადი დიისოციანატი, რომელიც გლობალური ბაზრის 61,3%-ს შეადგენდა 2000 წელს.

## წარმოება
*მეთილენ დიფენილის დიიზოციანატის პიეველადი პროდუქტებია ანილინი და ფორმალდეჰიდი, კატალიზატორად გამოიყენება ქლორწყალბადმჟავა. რეაქციის შედეგად მიიღება დიამინი:

*ეს დიამინი რეაქციაში შედის ფოსგენთან, რათა მიღებული იქნეს იზოციანატების ნარევი. იზომერული თანაფარდობა კი განისაზღვრება დიამინის იზომერული შემადგენლობით.

ნარევის დისტილაცია იძლევა ოლიგომერული პოლიიზოციანატების ნარევს, რომელიც ცნობილია როგორც **პოლიმერული MDI**, და MDI-ის იზომერების ნარევს, რომელსაც დაბალი 2,4' იზომერის შემცველობა აქვს. შემდგომში კი გაწმენდის შედეგად ხდება MDI იზომერის ნარევის ფრაქციული დისტილაცია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
ელექტროფილი

**ელექტროფილი** ორაგნულ ქიმიაში — ელექტრონული წყვილის მიმღები რეაგენტი ან მოლეკულა. არის დადებითი მუხტის მატარებელი ან ნეიტრალური, მაგრამ ვაკანტური ორბიტალის მქონე, რომელიც ელექტრონულ წყვილს იზიდავს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ანიონები
კატეგორია:იონები
კატეგორია:ფიზიკური ორგანული ქიმია
ჰიპერჰიდროზი

მინი|220პქ
**ჰიპერჰიდროზი** ( — „ზედმეტი“, „ჭარბი“,  — „ოფლი“) — ოფლის გაძლიერებული, ჭარბი გამოყოფა, რასაც ადგილი აქვს ზოგიერთი დაავადების (თირეოტოქსი კოზის, ცხელებების და სხვ.) შემთხვევაში. შეიძლება განვითარდეს ზოგიერთი სამკურნალწამლო საშუალების მიღების შედეგადაც.

## ლიტერატურა
**გოგიჩაძე, გ.*, სამედიცინო ტერმინოლოგიის ქართულ-ინგლისურ-რუსულ-ლათინური განმარტებითი ლექსიკონი, გვ. 394–395, თბ.: მერიდიანი, 2009, 496 გვ., ISBN 978-9941-10-174-8 [MFN: 138888]

კატეგორია:დაავადებები
დიქლორმეთანი

**დიქლორმეთანი**, *მეთილენის ქლორიდი* — ქლორორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით CH2Cl2. არის უფერო, აქროლადი, ტკბილი სუნის მქონე სითხე. ძირითადად გამოიყენება ორგანულ გამხსნელად ქიმიაში.

## წარმოება
დიქლორმეთანი იწარმოება ქლორმეთანის ან მეთანის ქლორირებით 400–500 °C-ზე. ამ ხერხით, დაახლოებით 400 000 ტონა იქნა წარმოებული აშშ-ში, ევროპასა და იაპონიაში 1993 წელს.
:CH4 + Cl2 → CH3Cl + HCl
:CH3Cl + Cl2 → CH2Cl2 + HCl
:CH2Cl2 + Cl2 → CHCl3 + HCl
:CHCl3 + Cl2 → CCl4 + HCl

რეაქციის შედეგად მიღებული ნარევი შეიცავს ქლორმეთანს, დიქლორმეთანს, ნახშირბადის ტეტრაქლორიდს და ქლოროფორმს. მათი განცალკევება ხდება დისტილაციით.

დიქლორმეთანი პირველად 1839 წელს მიიღო ფრანგმა ქიმიკოსმა ჰენრი ვიქტორ რეგნალტმა (1810–1878), მან იგი გამოყო ქლორმეთანისა და ქლორის ნარევიდან.

## გამოყენება
დიქლორმეთანი ორგანულ ქიმიაში გამოიყენება გამხსნელად, მაგრამ მისი არასტაბილურობის გამო, დღეს მას ნაკლებად მოიხმარენ. საკვებ ინდუსტრიაში იყენებენ უკოფეინო ყავისა და ჩაის მისაღებად.

## სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
ლოკომოტივი მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)

thumb|right|320 პქ|კლუბის პირველი სტადიონი, 1931.
**ლოკომოტივი მოსკოვი** () — რუსული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ მოსკოვიდან. ჩამოყალიბდა 1922 წლის 23 ივლისს. რუსეთის ერთ-ერთი უძველესი საფეხბურთო კლუბი. ასპარეზობს რუსეთის პრემიერლიგაში. სსრ კავშირის ვიცე-ჩემპიონი (1959), სსრ კავშირის თასის ორგზის მფლობელი (1936, 1957) და ფინალისტი (1990). რუსეთის პრემიერლიგის სამგზის ჩემპიონი, ხუთგზის ვიცე-ჩემპიონი და ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი, რუსეთის თასის რვაგზის მფლობელი და ფინალისტი (1998), რუსეთის სუპერთასის სამგზის მფლობელი.

### გუნდის სახელწოდებათა ქრონოლოგია 
## მიღწევები 
;  საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
* ვიცე-ჩემპიონი: 1959
;  საბჭოთა კავშირის თასი
* თასის მფლობელი (2): 1936, 1957
* ფინალისტი: 1990
;  რუსეთის პრემიერლიგა
* ჩემპიონი (3): 2002, 2004, 2018
* ვიცე-ჩემპიონი (6): 1995, 1999, 2000, 2001, 2019, 2020
* ბრინჯაოს პრიზიორი (6): 1994, 1998, 2005, 2006, 2014, 2021
;  რუსეთის თასი
* თასის მფლობელი (9): 1996, 1997, 2000, 2001, 2007, 2015, 2017, 2019, 2021
* ფინალისტი: 1998
;  რუსეთის სუპერთასი
* თასის მფლობელი (3): 2003, 2005, 2019

## ცნობილი ფეხბურთელები 
* ვალენტინ ბუბუკინი (1953–1960, 1963–1965)
* გერმან აპუხტინი (1955–1956)
* ვლადიმერ მასლაჩენკო (1957–1962)
* ვალერი გაზაევი (1976–1978)
* სერგეი გორლუკოვიჩი (1986–1989)

## კლუბის ფორმები წლების მიხედვით 
### საშინაო 
### საგარეო 
#### სარეზერვო 
### სპონსორები და ეკიპირება 
## კლუბის რეკორდსმენები

|  style="vertical-align:top; width:50%;"|

|}

## ბიბლიოგრაფია
* *А.В. Савин.* Москва футбольная. Люди. События. Факты: Справочник — М.: Терра-Спорт, 2000. — С. 8. — 560 с.
* *А.В. Савин.* Москва футбольная. Полная история в лицах, событиях, цифрах и фактах — М.: Спорт, 2016. — 832 с.
* *П.Н. Алешин.* Юрий Семин: Народный тренер России — Городец, 2013. — 448 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ლოკომოტივი“ მოსკოვი — FootballFacts.ru
* „ლოკომოტივი“ მოსკოვი — Lokomotiv.info

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
დაშდალიგჯარი

**დაშდალიგჯარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 1,400 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
დეზდამეშა

**დეზდამეშა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
*  

კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
ალუმინის კარბიდი

**ალუმინის კარბიდი** — არაორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით Al4C3. მის კრისტალებს აქვს ღია ყვითელიდან ყავისფერამდე შეფერილობა. სტაბილურია 1400 °C-მდე.

## რეაქციები
*ალუმინის კარბიდი ჰიდროლიზდება მეთანის წარმოქმნით. რეაქცია ჩვეულებრივად მიმდინარეობს ოთახის ტემპერატურაზე, მაგრამ ტემპერატურის გაზრდით დაჩქარებულია რეაქციის სიჩქარე:
: Al4C3 + 12 H2O → 4 Al(OH)3 + 3 CH4

*მსგავსი რეაქცია, სადაც ალუმინის კარბიდი რეაქციაში შედის ქლორწყალბადთან მეთანის წარმოქმნით:
: Al4C3 + 12 HCl → 4 AlCl3 + 3 CH4

## მიღება
ალუმინის კარბიდი მიიღება ალუმინისა და ნახშირბადის ურთიერთქმედებით ელექტრულ რკალურ ღუმელში.
: 4 Al + 3&nbsp;C → Al4C3

*ალტერნატიული სინთეზის მეთოდი მდგომარეობს  ალუმინის ოქსიდისა და ნახშირბადის რეაქციაში, მაგრამ ნახშირბადის მონოქსიდის გამო, რომელიც რეაქციის შედეგად გამოიყოფა, ამ ხერხს ნაკლებად იყენებენ.
: 2 Al2O3 + 9&nbsp;C → Al4C3 + 6 CO

## სქოლიო 
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:კარბიდები
ოქსირენი

**ოქსირენი** — ჰიპოთეტური ჰეტეროციკლური ნაერთი ქიმიური ფორმულით C2H2O. ციკლი შედგება სამწევრიანი უჯერი რგოლისგან, რომელიც შეიცავს ორ ნახშირბადის და ერთ ჟანგბადის ატომს. დაძაბულობის გამო ციკლს გააჩნია ძალიან მაღალი ენერგია, ამიტომაც ის არასტაბილურია.  

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
კატეგორია:ჰეტეროციკლური ნაერთები
ბერილიუმის კარბიდი

**ბერილიუმის კარბიდი** — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით Be2C. არის ლითონის კარბიდი და ძალიან მტკიცე ნივთიერება; სიმტკიცით ჰგავს ალმასს.

## მიღება და რეაქციები
*ბერილიუმის კარბიდი მიიღება ბერილიუმისა და ნახშირბადის ურთიერთქმედებით 900°C-ზე. მისი მიღება ასევე შესაძლებელია ბერილიუმის ოქსიდისა და ნახშირბადის ურთიერთქმედებით 1 500 °C-ზე მაღალ ტემპერატურაზე:
:2BeO + 3C → Be2C + 2CO

*ბერილიუმის კარბიდი ნელა იშლება წყალში:
:Be2C + 2H2O → 2BeO + CH4

*რეაქციაში შედის მინერალურ მჟავებთან და გამოიყოფა მეთანი.
:Be2C + 4 H+ → 2 Be2+ + CH4

However, in hot concentrated alkali the reaction is very rapid, forming alkali metal beryllates and methane:
:Be2C + 4OH− → 2 BeO22− + CH4

## სქოლიო 
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:კარბიდები
კატეგორია:ბერილიუმი
ფენოპროფენი

**ფენოპროფენი** — არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატი (NSAID). გამოიყენება  რევმატოიდული ართრიტის, ოსტეოართრიტის და ზომიერი ტკივილის დროს. აშშ-ში იყიდება როგორც ნალფონი.

2015 წლისთვის შეერთებულ შტატებში მედიკამენტის ტიპური თვიური ღირებულება 50-დან 100 აშშ დოლარამდე მერყეობდა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
კატეგორია:წამლები
პინგვინონი

**პინგვინონი** — ორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით C10H14O. სახელი მომდინარეობს პინგვინისგან, რადგან პინგვინონის ორგანზომილებიანი მოლეკულა პინგვინს წააგავს..

სუფიქსი „-ონი“ მიუთითებს, რომ ნაერთი არის კეტონი. მისი სისტემური სახელწოდებაა **3,4,4,5-ტეტრამეთილციკლოჰექსა-2,5-დიენონი**.

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
კატეგორია:კეტონები
შტეფან რააბი

200პქ|მინი|შტეფან რააბი
**შტეფან კონრად რააბი** (; დ. 20 ოქტომბერი, 1966) — გერმანელი ტელეწამყვანი, კომიკოსი და მუსიკოსი. რააბმა სატელევიზიო კარიერა დაიწყო კომედიურ შოუში „Vivasion“. 1999-2015 წლებში იყო ტელეშოუ „TV total“-ის წამყვანი. 2000-იან წლების შუა პერიოდში შექმნა რამდენიმე ტელეშოუ, მათ შორის „Schlag den Raab“ და „Bundesvision Song Contest“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* TV total-ის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი კომიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ტელეპროდიუსერები
კატეგორია:გერმანელი ტელეწამყვანები
კატეგორია:გერმანელი მუსიკოსები
კატეგორია:გერმანელი მომღერლები
კატეგორია:გერმანელი პოპ-მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის დირიჟორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ დედოფლისწყაროში. დაარსდა 1975 წელს. მუზეუმში ძირითადად დაცულია დედოფლისწყაროს ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი თიხისა და ბრინჯაოს მასალა (ძვ. წ. VI–I საუკუნეებიდან გვიანფეოდალურ ხანამდე): საბეჭდავები, სამკაული, სამედიცინო დანიშნულების თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს პინცეტი, საკულტო სკულპტურები, კამეჩის ნიღბები, სკვითური ისრისპირები; ნუმიზმატიკა: VI ს. ვერცხლისა და ოქროს სასანური მონეტები, ქართული, ჰულაგუიდური, რუსული, გერმანული მონეტები; ეთნოგრაფიული მასალა: ქიზიყური ფარდაგები, ხურჯინები, ჯეჯიმები; ფიანდაზი, ოქრომკედით ნაქარგი ყაჯარი, საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ნივთები. მუზეუმში ინახება აგრეთვე XX საუკუნის ქართველ მხატვართა ფერწერული ნამუშევრები (რ. სტურუა, ა. პოპიაშვილი, ჯ. გვიმრაძე, რ. თორდია, ვ. ალბიროვი). დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში დაცულია დაახლოებით 10 ათასი ექსპონატი. მუზეუმის პარტნიორი ორგანიზაციებია ბერლინისა და ჰალეს არქეოლოგიური ინსტიტუტები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*დედოფლისწყაროს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1975 წელს დაარსებული მუზეუმები
მეტალისტი ხარკივი (საფეხბურთო კლუბი)

**მეტალისტი ხარკივი** () — უკრაინული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ხარკივიდან. ჩამოყალიბდა 1925 წლის 	11 დეკემბერს და იარსება 2016 წლის 19 აპრილამდე. საბჭოთა კავშირის თასის მფლობელი (1988), უკრაინის ვიცე-ჩემპიონი (2013) და შვიდგზის ბრინჯაოს პრიზიორი, უკრაინის თასის გათამაშების ფინალისტი (1992). 2015–16 წლის სეზონის დასრულების შემდეგ ფინანსური პრობლემებიდან გამომდინარე კლუბმა დაკარგა პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბის სტატუსი. 2016 წლის 19 აპრილს ხარკივის „მეტალისტმა“ ფაქტობრივად შეწყვიტა არსებობა. 

## გუნდის სახელწოდებათა ქრონოლოგია 
## მიღწევები 
;  საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
* მე-6 ადგილი: 1961
;  საბჭოთა კავშირის თასი
* თასის მფლობელი: 1988
* ფინალისტი: 1983
;  საბჭოთა კავშირის სუპერთასი
* ფინალისტი: 1989
;  უკრაინის სსრ ჩემპიონატი
* ჩემპიონი: 1978
* ვიცე-ჩემპიონი: 1974, 1976
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 1946
;  უკრაინის პრემიერლიგა
* ვიცე-ჩემპიონი: 2012–13
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 2006–07, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2013–14
;  უკრაინის თასი
* ფინალისტი: 1992

## ბიბლიოგრაფია
* *Грот Ю.И.* 100 лет харьковскому футболу. — Харьков: Золотые страницы, 2008. — 428 с.
* *Иванов В. А., Мыленко В. А., Панкратов Е. П., Талиновский Б. Х., Франков А. В., Фришко А. В.* Лучшие футбольные клубы Европы. — Харьков: Фактор, 2009. — 192 с.
* *Кудырко А., Пашутинский Е., Пилькевич С.* Футбольный клуб «Металлист» (Харьков). — «Команда» Специальный выпуск № 14. — Киев: «Редакция газеты «Команда», 2010. — 128 с. — (Справочник болельщика № 7).

## რესურსები ინტერნეტში
* „მეტალისტი“ ხარკივი — FootballFacts.ru
* კლუბის არაოფიციალური საიტი — FC-metalist.com
* კლუბის პროფილი — Transfermarkt
* კლუბის პროფილი — Tribuna.com
* კლუბის 50 საუკეთესო ფეხბურთელი (ნაწ. პირველი)
* კლუბის 50 საუკეთესო ფეხბურთელი (ნაწ. მეორე)
* საიტი კლუბის ისტორიისა და სტატისტიკის შესახებ
* „მეტალისტი“ ხარკივი — Instagram

## კომენტარები 
## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
კატარინა პორტუგალიელი (1540-1614)

**კატარინა პორტუგალიელი** (; დ. 18 იანვარი, 1540 — გ. 15 ნოემბერი, 1614) — ავისის დინასტიის წარმომადგენელი. დუარტე პორტუგალიელისა და იზაბელ დე ბრაგანსას ასული. ბრაგანსას ჰერცოგინია როგორც ჟუან I-ის მეუღლე. პორტუგალიის დე-ფაქტო დედოფალი და ტახტის მოსარჩელე 1580-1614 წლებში როგორც მანუელ I-ის შვილიშვილი. პორტუგალიის მეფე ჟუან IV-ის ბებია. 

## ბიოგრაფია 
კატარინა დაიბადა 1540 წლის 18 იანვარს. იგი იყო ხიმენესის ჰერცოგ დუარტესა და მისი ცოლის, იზაბელ დე ბრაგანსას მეორე ასული. მამის მხრიდან იგი პორტუგალიის მეფე მანუელ I-ის შვილიშვილი იყო. მისი და, მარია ცოლად პარმის პრინცს გაჰყვა და ჯერ კიდევ 1577 წელს გარდაიცვალა, ხოლო მისი უმცროსი ძმა ნაადრევად და უშვილოდ დაიღუპა, ამიტომაც ოჯახის ერთადერთი მემკვიდრე კატარინა გახდა. 

კატარინა ცოლად გაჰყვა თავის ბიძაშვილ ჟუან I-ს, ბრაგანსას ჰერცოგს, რომელიც პორტუგალიის მეფე ჟუან I-ის შთამომავალი იყო. 1580 წელს, ენრიკე I-ის გარდაცვალებასთან ერთად შეწყდა ავისის დინასტიაც და პორტუგალიაში დაიწყო მემკვიდრის კრიზისი. ცხადია კატარინამ ტახტზე განაცხადა პრეტენზია, თუმცა მას მისი ბიძაშვილები: ესპანეთის მეფე ფილიპე II (ისაბელ პორტუგალიელის ვაჟი) და სავოიის ჰერცოგი ემანუელე ფილიბერტო (ბეატრიზ პორტუგალიელის ვაჟი) დაუპირისპირდნენ. 1580 წელს ფილიპე II პორტუგალიის ტახტზე ავიდა და იგი ესპანეთთან გააერთიანა, რითაც შეიქმნა იბერიის უნია. 

ფილიპეს გამეფებიდან სიცოცხლის ბოლომდე, კატარინა პრეტენზიას აცხადებდა და ასარჩელებდა პორტუგალიის ტახტს, თუმცა ამაოდ. იგი 1614 წლის 15 ნოემბერს გარდაიცვალა 74 წლის ასაკში. მისმა შვილიშვილმა ჟუან IV-მ მოახერხა 1640 წელს პორტუგალიის ტახტიდან ფილიპე IV-ის ჩამოგდება, ესპანელების გაძევება, პორტუგალიის განთავისუფლება და ბრაგანსების დინასტიის გამეფება. 

## შვილები 
# მარია (1565-?);
# სარაფინა (1566-1604), ცოლად გაჰყვა ესკალონას ჰერცოგ ხუან ფერნანდეს პაჩეკოს;
# თეოდუშიუ II (1568-1630), ბრაგანსის ჰერცოგი, პორტუგალიის მეფე ჟუან IV-ის მამა. 
# დუარტე (?-?), ფრეჩილას მარკიზი;
# ალექსანდრე (?-?), ევორას ეპისკოპოსი;
# ჩერუბინა (1572-1580);
# ანჟელიკა (1573-1576);
# იზაბელა (1578-1582);
# ფილიპე (1581-1608);

## ლიტერატურა 
*  «Catarina (D.).». Portugal - Dicionário Histórico, Corográfico, Heráldico, Biográfico, Bibliográfico, Numismático e Artístico (en portugués) II. pp. 947-948. Consultado el 23 de octubre de 2011.
* "Nobreza de Portugal e Brasil" - Vol. II, pages 29 and 30. Published by Zairol Lda., Lisbon 1989

კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1540
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1614
კატეგორია:ავისები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ჩალიანხევის გორასამარხი

**ჩალიანხევის გორასამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს დიდი შირაქის ველზე, ჩალიანხევის მარჯვენა მხარეს. თარიღდება ძვ. წ. III ათასწლეულის I ნახევრის ბოლო საუკუნეებით. 2000 წელს აღმოაჩინა და შეისწავლა აკც-ის კაე-მ (რაზმის ხელმძღვანელი ვ. ვარაზიშვილი).

გორასამარხი კატაკომბურია (დიამეტრი — 20 მ. სიმაღლე — 1 მ). განძის მაძიებლებს იგი დაუზიანებიათ ორი შურფით, რადგანაც ერთს ჩაუჭრია დრომოსი, ხოლო მეორეს დასაკრძალავი კამერა. დასაკრძალავი კამერა ოვალურია, გუმბათოვანი (სიმაღლე — 1 მ. სიგრძე — 2,65 მ. სიგანე — 2 მ.), დამხრობილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით; გამოჭრილია ყვითელ თიხნარში — 3 მ სიღრმეზე. კამერაში აღმოჩნდა ოთხი სხვადასხვა გვერდზე მწოლარე, კიდურებმოხრილი ჩონჩხი, თავით ჩრდილო-აღმოსავლით ან ჩრდილო-დასავლეთით. სამარხის იატაკზე იდო ერთი ბრტყელი ქვა, რომლის გარშემოც (სამარხის დამზიანებელთა ცნობით) შემოწყობილი ყოფილა ექვსი თავის ქალა. სამარხში გამოვლინდა თიხის ექვსი ჭურჭელი: ჯამი, ორი ბადია, ორი თუნგულა და ტოლჩა. ხუთი მათგანი დამზადებულია სილანარევი, ერთი ბადია კი — განლექილი თიხისაგან. ჭურჭელი მოწაბლისფრო-მოწითალოა ან მონაცისფრო, ნაპრიალები. ზოგი პირვიწროა, შიგნით შეზნექილი. ჯამს ერთ მხარეს მიძერწილი აქვს მცირე, გამჭოლი ხვრელის მქონე, ჰორიზონტალური შვერილი. ბადიას, პირს ოდნავ ქვემოთ წვერით ქვევით მიმართული, მცირე გამჭოლხვრელიანი, კონუსური კოპი აქვს. როგორც ტოლჩისა და თუნგულებს ყელსა და მხარზე მიძერწილი აქვსთითო ყური, ორი მცირე ყური მიძერწილი აქვს ბადიასაც.

დასაკრძალავ კამერას აღმოსავლეთ მხრიდან უკავშირდებოდა დრომოსი (სიგრძე — 3 მ.), რომელიც იწყებოდა ველის დონეზე და ირიბად ჩადიოდა დასაკრძალავი კამერის შესასვლელ ხვრელთან (სიმაღლე — 0,5 მ.), სადაც იგი მთავრდებოდა საფეხურით (სიმაღლე — 0,7 მ. სიგანე —0,8 მ.). დრომოსი მიწითა და რიყის ქვით იყო ამოვსებული. იგი ველის დონეზე გადახურული იყო დიდი, ბრტყელი ქვებით. დრომოსში დადასტურდა ხუთი მიცვალებული. მხოლოდ ერთ ჩონჩხზე შეიმჩნეოდა, რომ მიცვალებული დაკრძალული იყო მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთით.

მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პენტაერიტრიტოლი

**პენტაერიტრიტოლი** — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C(CH2OH)4. გამოიყენება სამშენებლო ბლოკების, ფეთქებადი ნივთიერებების, საღებავების, კოსმეტიკური საშუალებების და სხვა მრავალი პროდუქტის მისაღებად. არის მყარი ნივთიერება.

## სინთეზი
პენტაერიტრიტოლი პირველად გერმანელმა ქიმიკოსმა ბერნარდ ტოლენსმა და მისმა სტუდენტმა პ. ვიგანდმა მიიღო 1891 წელს. მიიღება პოლიმიერთების რეაქციით აცეტალდეჰიდისა და სამი მოლი ფორმალდეჰიდისგან. მიღებულ პროდუქტს კვლავ ემატება ფორმალდეჰიდი და მიიღება საბოლოო პროდუქტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:ფეთქებადი ნივთიერებები
TV Tennis Electrotennis

— პირველი თაობის გამოყოფილი სახლის სათამაშო კონსოლი, გამოცემული კომპანია Epoch Co.-ის მიერ 1975 წლის 12 სექტემბერს. 

გამოვიდა Home Pong-ის გამოცემიდან რამდენიმე თვით ადრე ჩრდილოეთ ამერიკაში. კონსოლის თავდაპირველი ფასი იყო 19,000 იაპონურ იენა, ხოლო გაიყიდა დაახლოებით 10,000-მდე ეგზემპლარი. 1977 წელს შემუშავდა მისი მომდევნო კონსოლი TV Game System 10.

## რესურსები ინტერნეტში
* TV Tennis Electrotennis — Toarcade.Wordpress
* TV Tennis Electrotennis — Super Gaijin Ultra Gamer

## სქოლიო
კატეგორია:1975 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:1975 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:ჩოგბურთის სიმულატორები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში
ჰოლშტინური ჯიში

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ჰოლშტინური შავ-ჭრელი ფური
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ჰოლშტინური წითელ-ჭრელი ფური
**ჰოლშტინური ჯიში** — მსხვილი რქოსანი საქონლის სარძევე მიმართულების ჯიში. ხასიათდება მსოფლიოში ყველაზე მაღალი მერძეულობით.

გამოყვანილია XIX საუკუნის მე-2 ნახევარში აშშ-სა და კანადაში ჰოლანდიური და გერმანული საქონლის რძის პროდუქტიულობის ზრდისკენ მიმართული სელექციის გზით. ჰოლშტინური და ფრიზიული საქონლის მექარხნეთა ასოციაციების შერწყმის შემდეგ (1885) ეწოდა ჰოლშტინ-ფრიზიული. თანამედროვე სახელი 1983 წლიდან ეწოდება. მთავარი სარძევე ჯიშია აშშ-ში, კანადაში, ახალ ზელანდიაში, იაპონიაში, იტალიაში, ისრაელსა და სხვა ქვეყნებში.

ძირითადად შავ-ჭრელი ფერისაა, აქვს ლაქების ფორმების, ზომებისა და განლაგების მრავალი ვარიაცია; აგრეთვე არსებობს წითელ-ჭრელი პოპულაცია.

ფურის სიმაღლე მინდაოში 142–145 სმ, კუროსი 160–165 სმ.

## ლიტერატურა 
* *Щеглов Е. В.* ГОЛШТИНСКАЯ ПОРОДА  // Большая российская энциклопедия. Том 7. Москва, 2007, стр. 366.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
არხილოსკალოს მეორე სამაროვანი

**არხილოსკალოს მეორე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში, მდ. ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ არხილოსკალოს ჩრდილოეთით, ე. წ. სასანთლიანთ გორის ნამოსახლარის სამხრეთით, 300 მეტრში. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევრით. ორმოსამარხები ძლიერ დაუზიანებიათ მიწის სამუშაოების დროს. ის 1986 წელს შეისწავლა იაე ინსტიტუტის აკც-ის კავ-მ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი

[მინი|ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი, საგანგებოდ გამოყოფილ გზაზე [ბოგოტაში, კოლუმბია|220px]]
**ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი** — სამი სექციისგან შემდგარი, გაზრდილი ტევადობის ავტობუსი ან ტროლეიბუსი. ამ სახის ტრანსპორტი გამოიყენება საგანგებოდ ავტობუსების ჩქაროსნულ სისტემებში, განსაკუთრებით დიდი ოდენობის ხალხის გადასაყვანად, სამანქანო მოძრაობისგან ცალკე გამოყოფილი ზოლის მეშვეობით.
[მინი|ორმაგად შესახსრებული ტროლეიბუსი [შვეიცარიაში|220px|left]]
ორმაგად შესახსრებული ავტობუსი არის 24 მეტრზე გრძელი, მგზავრების ჩასხდომისთვის აქვს 4 ან 5 წყვილი კარი და შეუძლია გადაიყვანოს 230–270 კაცამდე.

ამგვარი ავტობუსით სარგებლობის  უპირატესობა, ჩვეულებრივი ზომის ავტობუსთან შედარებით ისაა, რომ ერთბაშად მეტი ადამიანის ჩასხდომაა შესაძლებელი, რაც საგრძნობლად ამცირებს ტრანსპორტის შეყოვნების დროს გაჩერებებზე. აგრეთვე, რაც უფრო ტევადია სატრანსპორტო საშუალება, მით უფრო ნაკლები რაოდენობის გამოყვანაა საჭირო, არსებული მგზავრბრუნვის დასაკმაყოფილებლად. ეს კი თავისმხრივ ამცირებს დანახარჯებს დამატებითი ერთეულებისთვის მძღოლების დაქირავებაზე, ტექნიკურ მომსახურებაზე და ა. შ. მისი ნაკლოვანებაა, გაზრდილი დრო აჩქარებისას და დამუხრუჭებისას, დიდი ფართობის აუცილებლობა სამოძრაოდ და მიხვეულ-მოხვეულ გზებზე, გართულებული მანევრირება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ავტობუსები
კატეგორია:ტრანსპორტი
Epoch Co.

**Epoch Co., Ltd.** () — სათამაშოებისა და ვიდეო თამაშების მწარმოებელი იაპონური კომპანია, დაარსებული 1958 წელს. ყველაზე მეტად ცნობილია „დორაემონზე დაფუძნებული ვიდეო თამაშებისა და Sylvanian Families-ის ხაზის სათამაშოების შექმნით. 

1970-1990-იან წლებში ქმნიდა ვიდეო თამაშების კონსოლებს, მათ შორისაა: TV Tennis Electrotennis (1975), Cassette Vision (1981) და Super Cassette Vision (1984).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Epoch Co. — Giant Bomb

კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები იაპონიაში
კატეგორია:იაპონიის სათამაშოების კომპანიები
კატეგორია:1958 წელს დაარსებულები იაპონიაში
Coleco Telstar-ის სერია

**Coleco Telstar** — პირველი თაობის გამოყოფილი სახლის სათამაშო კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Coleco-ს მიერ 1976 წელს. 

Telstar-ის კონსოლები იყიდებოდა ნაწილობრივ დაშლილ მდგომარეობაში. მომხმარებელს დამოუკიდებლად უნდა დაემონტაჟებინა დეკორატიული პანელი და კონტროლერი კონსოლის კორპუსზე. ამ ნაბიჯით, კომპანია ცდილობდა სისტემის აწყობის დანახარჯების შემცირებას.

საერთო ჯამში გამოვიდა კონსოლის 14 მოდიფიკაცია, მათგან 11 დაფუძნებული იყო General Instrument-ის AY-3-8500 ჩიპზე. საერთო ჯამში, პირველი მოდელის, **Coleco Telstar**-ის გაყიდებმა 1 მილიონი ეგზემპლარი შეადგინა. გამოსვლიდან ორი წლის შემდეგ, 1978 წელს Coleco Telstar-ის სერიის კონსოლების წარმოება შეწყდა. 1982 წელს კომპანია Coleco-მ გამოუშვა თავისი მომდევნო სისტემა ColecoVision, რომელიც მომხმარებლებს სთავაზობდა არკადული სისტემის მსგავს მძლავრ გრაფიკასა და შესაძლებლობებს, აგრეთვე ტექნიკური მახასიათებლების გაუმჯობესების შესაძლებლობას.

## გალერეა

ფაილი:Coleco_Telstar_Alpha.jpg|Coleco Telstar Alpha
ფაილი:Coleco Telstar Colormatic.jpg|Coleco Telstar Colormatic
ფაილი:Telstar_Combat.jpg|Coleco Telstar Combat!
ფაილი:Coleco-Telstar-Colortron.jpg|Coleco Telstar Colortron
ფაილი:Coleco_Telstar_Marksman_Tietokonemuseo.JPG|Coleco Telstar Marksman
ფაილი:Coleco-Telstar-Arcade-Pongside-L.jpg|Coleco Telstar Arcade

## რესურსები ინტერნეტში
* The ColecoVision, with 1982 TV commercial
* Pong-Story: All Coleco Telstar systems, with photos
* Telstar and other systems
* The Dot Eaters entry  on the history of Telstar and Coleco
* The COLECO Story by Ralph H. Baer 
* Feature titled „THE MOST BIZARRE CONSOLE FLOPS IN GAMING HISTORY“

## სქოლიო
კატეგორია:Coleco-ს კონსოლები
კატეგორია:გამოყოფილი კონსოლები
კატეგორია:პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მონოქრომული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1970-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1976 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:1976 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:Pong-ის ვარიაციები
კატეგორია:1976 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში
თამარ გაბისონია

**თამარ გაბისონი** (დ. 10 მარტი, 1980) — ქართველი იურისტი, სამოქალაქო უფლებების დამცველი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1980 წლის 10 მარტს, ქალაქ ზუგდიდში.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და მიენიჭა სამართლის მაგისტრის ხარისხი. 2007 წელს სტაჟირება გაიარა ინგლისის არასამთავრობო ორგანიზაცია „ინტერაიტისის“ ოფისში (ლონდონი) და მონაწილეობა მიიღო ადამიანის უფლებათა ჰელსინკის ფონდის მიერ პოლონეთში მოწყობილ საზაფხულო სკოლაში. მონაწილეობდა რამდენიმე საერთაშორისო ტრენინგში. 2008-2009 წლებში იყო საქართველოს პროფკავშირების იურისტი. 2003 წლიდან მუშაობს არასამთავრობო ორგანიზაცია „კონსტიტუციის 42-ე მუხლში“; არის ამ ორგანიზაციის აღმასრულებელი დირექტორი. არის საქართველოს ადვოკატთა ასოციაციის წევრი.

## ლიტერატურა 
* თავისუფლების დღიურები, 2013 : რადიო „თავისუფლების“ პროექტი, გვ. 295, თბ., 2014.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
Gakken Compact Vision TV Boy

— მეორე თაობის სახლის სათამაშო კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Gakken-ის მიერ 1983 წელს იაპონიაში.

სისტემა გამოვიდა მესამე თაობის დასაწყისში, მაგრამ ფერების ნაკლებობისა და ეკრანის დაბალი გაფართოების გამო ითვლება მეორე თაობის კონსოლად. მისი ფასი შეადგენდა 8800 იაპონურ იენს.

იგი შეიქმნა, რათა კონკურენცია გაეწია Epoch Cassette Vision-ისთვის, რომელსაც იმხანად იაპონიის კონსოლების ბაზრის 70% ეკავა.

Compact Vision TV Boy გამოვიდა Nintendo Famicom-ისა და Sega SG-1000-ის გამოცემიდან ერთი თვის შემდეგ, რომლებიც გამოირჩეოდნენ მძლავრი აპარატული უზრუნველყოფით. ამას გარდა, იაპონიაში კომპანია Epoch-მა გამოსცა ახალი კონსოლი Cassette Vision Jr. ამ და კიდევ სხვა ფაქტორებმა განაპირობეს მისი წარუმატებლობა ბაზარზე.

## თამაშები
სულ კონსოლზე გამოვიდა ექვსი თამაში:
* „Excite invaders“
* „Mr. Bomb“
* „Robotan Wars
* „Super cobra“    
* „Frogger“
* „Urban war year 200X“

## რესურსები ინტერნეტში
* Gakken Compact Vision TV Boy — Video Vame Kraken
* Gakken Compact Vision TV Boy  — Ultimate Console Database
* Gakken Compact Vision TV Boy  — OLD-COMPUTER

## სქოლიო
კატეგორია:1983 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:მეორე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1983 წელი ვიდეო თამაშებში
ვიჩეგდა

**ვიჩეგდა**

## ლიტერატურა 
* ВЫЧЕГДА  // Большая российская энциклопедия. Том 6. Москва, 2006, стр. 155.

## სქოლიო 
კატეგორია:კომის რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:ჩრდილოეთის დვინის შენაკადები
კატეგორია:არხანგელსკის ოლქის მდინარეები
გურამ გაბუნია

**გურამ გაბუნია** (დ. 5 აგვისტო, 1936) — ქართველი ექიმი, ბავშვთა ქირურგიის საზოგადოების წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1936 წლის 5 აგვისტოს, მარტვილის რაიონის სოფელ ბანძაში.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1962-1963 წლებში იყო მარტვილის რაიონის საავადმყოფოს ქირურგი. 1966-1969 წლებში ბავშვთა ქირურგიის კათედრის ასპირანტი, ხოლო 1969 წლიდან აღნიშნული კათედრის დოცენტი. 

გამოცემული აქვს 22 სამეცნიერო ნაშრომი, არის ექიმი-ქირურგი და მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 

1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მწვავე ჰემატოგენური ოსტეომიელიტის ადრეული დიაგნოსტიკა და მკურნალობის საკითხისათვის ბავშვთა ასაკში“.

## ლიტერატურა 
*  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, გვ. 53, თბ., 2000.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
Odyssey-ის სერია

**Odyssey** (**Magnavox Odyssey**, **Philips Odyssey**) — სახლის სათამაშო კონსოლების ხაზი, თავდაპირველად შემუშავებული კომპანია Magnavox-ის მიერ 1972 წელს. 1974 წლიდან Odyssey-ის სერიას უშვებდა Philips, მას შემდეგ რაც შეისყიდა კომპანია Magnavox. 1977-1978 წლებში სისტემა გამოდიოდა **Philips Odyssey**-ის სავაჭრო ნიშნის ქვეშ. 

ხაზი მოიცავს ორიგინალ Magnavox Odyssey-ის, კარტრიჯულ Magnavox Odyssey²-ის, Odyssey-ის გამოყოფილი სახლის სათამაშო კონსოლებისა და **Philips Odyssey**-ის (1977-1978) სერიებს.

1972 წელს გამოვიდა ვიდეო თამაშების პიონერის, რალფ ბაერის შექმნილი მსოფლიოში პირველი კომერციული სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი Magnavox Odyssey. საერთო ჯამში Odyssey-ის ხაზი მოიცავს 12 კონსოლს.

## გალერეა

ფაილი:Magnavox Odyssey 200.jpg|Magnavox Odyssey 200
ფაილი:Odyssey-300.jpg|The Magnavox Odyssey 300
ფაილი::Magnavox-Odyssey-2000-FL.jpg|The Odyssey 2000
ფაილი:Magnavox_Odyssey_3000.jpg|The Odyssey 3000
ფაილი:Magnavox_Odyssey_4000.jpg|The Odyssey 4000
ფაილი:ODYSSEY200_Konsole.JPG|The Philips Odyssey 200
ფაილი:Philips_Odyssey_2001.png|The Philips Odyssey 2001
ფაილი:Philips_Odyssey_2100.jpg|The Philips Odyssey 2100
ფაილი:Magnavox Odyssey 4305 - Switched on.jpg|Magnavox Odyssey 4305
ფაილი:Magnavox-Odyssey-2-Console-Set.jpg|Magnavox Odyssey²

## რესურსები ინტერნეტში
* Odyssey-ის სერიის ისტორია — Pong-Story
* Magnavox Odyssey  — 1upgame

## სქოლიო
კატეგორია:Magnavox-ის სათამაშო კონსოლები
კატეგორია:პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
ფრიდრიხ ველერი

**ფრიდრიხ ველერი** (; დ. 31 ივლისი, 1800, ეშერსჰაიმი – გ. 23 სექტემბერი, 1882, ტინგენი) — გერმანელი ქიმიკოსი, განათლებით ექიმი.

## მოღვაწეობა 
1836 წლიდან გეტინგენის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო. 1853 წლიდან პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი. 1822 წელს აღმოაჩინა ციანმჟავა (HOCN). 1928 წელს ორგანული ნაერთი შარდოვანა მიიღო არაორგანული ნაერთებიდან, რითაც შეარყია იმდროს გავრცელებული ვიტალისტური მოძღვრება ე. წ. სასიცოცხლო ძალის შესახებ. 1844 წელს სინთეზურად მიიღო ჰიდროქინონი და გამოიკვლია ოპიუმის ალკალოიდები. 1827 წელს ალუმინი მიიღო ალუმინის ქლორიდისა (AlCl3) და კალიუმის ერთად გახურებით, 1828 წელს მსგავსად გამოჰყო ბერილიუმი და იტრიუმი. 1862 წელს მიიღო კალციუმკარბიდი და მასზე წყლის მოქმედებით აცეტილენი. შექმნა ცნობილი ქიმიის სკოლა.

## ლიტერატურა 
* *Мусабеков Ю. С.*, Ф. Вёлер и значение его трудов в развитии химии, «Труды института истории естествознания и техники», 1960, т. 30, с. 71—96;

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
Microvision

**Microvision** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **MB Microvision**) — პირველი პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, რომელიც მოიხმარდა მოხსნად სათამაშო კარტრიჯებს. გამოსცა კომპანია Milton Bradley Company-იმ 1979 წლის ნოემბერში. 

კონსოლს გააჩნდა მცირე ზომის თხევად-კრისტალური ეკრანი 16x16 პიქსელებით. მისი უნიკალურობა მდგომარეობდა იმაში, რომ ცენტრალური პროცესორი და მართვის ღილაკები დამაგრებული ჰქონდა კარტრიჯზე, ხოლო კონსოლზე განთავსებული იყო ეკრანის და ღილაკების ჩიპი და აგრეთვე მცირე ზომის პადლი. მოიხმარდა ორი სახის პროცესორს: 8-ბიტიანი Intel 8021 და Texas Instrument-ის TMS1100, თითოეული 100 კილოჰერცი ტაქტური სიხშირით. გააჩნდა 32 ნიბლი (16 ბაიტი) ოპერატიული მეხსიერება. ღილაკების რაოდენობა ვარირებდა 2-დან 12-მდე, დამოკიდებული კონკრეტულ თამაშზე. კონსოლის დიზაინერი იყო ჯეი სმითი, რომელმაც რამდენიმე წლის შემდეგ შექმნა სახლის კონსოლი Vectrex.

Microvision-ის პორტაბელურობისა და სათამაშო კარტრიჯების წყალობით, კომპანიამ პირველივე წელიწადში 15 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა. მიუხედავად ამისა, ცოტა რაოდენობის კარტრიჯების და ვიდეო თამაშების კომპანიების მხარდაჭერის არარსებობის, აგრეთვე სხვადასხვა ტექნიკური პრობლემებისა და მცირე ზომის ეკრანის გამო, მისი წარმოება შეწყდა 1981 წელს. არსებობის ისტორიაში გამოიცა მხოლოდ და მხოლოდ 13 ერთეული თამაში. კონსოლს კომპლექტში მოჰყვებოდა თამაში „Blockbusters“. საერთო ჯამში გაიყიდა კონსოლის 8 მილიონი ეგზემპლარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Microvision — პორტატიული კონსოლების მუზეუმი
* Microvision — Pop Culture Maven
* Microvision — The Video Game Kraken
* Microvision — Giant Bomb

## სქოლიო
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1979 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:მონოქრომული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები
კატეგორია:Milton Bradley Company-ის თამაშები
კატეგორია:Microvision
ბურაქ ოზჩივითი

**ბურაქ ოზჩივითი** (; დ. 24 დეკემბერი, 1984, სტამბოლი) — თურქი მსახიობი და ყოფილი მოდელი.

## ბიოგრაფია
ბურაქ ოზჩივითმა 2001 წელს დაამთავრა კაზემ იშმენის საშუალო სკოლა და სწავლა მარმარას უნივერსიტეტში სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე განაგრძო. 2003 წელს იგი თურქეთის საუკეთესო მოდელად დაასახელეს. კონკურსის დასრულების შემდეგ, მან მუშაობა დაიწყო სააგენტოსთან Uğurkan Erez. სამუშაოს დაწყების შემდეგ მოდელირება შეაჩერა. 2005 წელს კვლავ დაბრუნდა თურქეთის საუკეთესო მოდელის კონკურსში და დასახელდა საუკეთესოდ. შედეგად, იგი შეუერთდა მსოფლიოს საუკეთესო მოდელებს და დაასახელდა მეორე საუკეთესო მოდელად მსოფლიოში. პირველი სამსახიობო გამოცდილება სერიალში მინუს 18 მიიღო, სადაც კომისარი მურათის როლი შეასრულა. 2007 წლის ნოემბერში მან ითამაშა ფილმში „*Musallat*“, რომელიც გამოვიდა თეატრებში. 2008 წლის ზაფხულში ითამაშა პერსონაჟი გვენი სერიალში „*Baba Ocağı*“. მოგვიანებით, შეასრულა ჩეთინის როლი სერიალ „პატარა საიდუმლოებებში“. 2011-2013 წლებში ითამაშა სერიალ დიდებულ საუკუნეში, სადაც მალქუჩოღლუ ბალი ბეის როლი შეასრულა, ამავე წელს (2013) შეასრულა ქამრანის როლი სერიალ „ნარჩიტაში“, სერიალში თამაშისას ერთმანეთი შეუყვარდათ ბურაქსა და ფაჰრიე ევჯენს, 2017 წელს კი იქორწინეს. მისი მომდევნო სერიალი იყო შავი სიყვარული, სადაც ქემალის როლი შეასრულა, გადაღებები 2015 წელს დაიწყო და 2017 წელს დასრულდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
მეტალახია

**მეტალახია**, *მეტალახე* () — ფრინველი ჩიბუხასებრთა ოჯახისა. ამავე დასახელების გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძეა 15–18 სმ, მასა 30–50 გ. დედალი ზომებით მამალს აღემატება. ნისკარტი გრძელია, ბოლოში ქვევითა მხარეს მოხრილი. შუბლი და კეფა მუქი მურაა, სადაც ორი გრძივი, ვიწრო, მოთეთრო ზოლი გასდევს; თვალის ზემოდან ბევრად ფართო, ღია ფერის ზოლია. სხეულის ზედა ნაწილი მოშავო-მურად არის შეფერილი, აყრია წითური და თეთრი ფხაჭები, რაც წარმოქმნის ქერცლოვან შეფერილობას (ნახატს); კუდზედა ბულბული და სხეულის ქვედა ნაწილი თეთრია; კისერზე, მკერდსა და გვერდებზე მუქი, სამკუთხედის ფორმის ლაქები აყრია. ბუდობს ევრაზიის ტუნდრის სამხრეთ სარტყელში, ტყეტუნდრასა და ჩრდილოეთ ტაიგაში; იზამთრებს აღმოსავლეთ აფრიკის, სამხრეთ აზიის, ინდონეზიისა და ავსტრალიის სანაპიროებზე. ძირითადად სახლობს ჭაობებში, მთებში ადის ზღვის დონიდან 1000 მეტრამდე. იკვებება მცირე ზომის უხერხემლოებითა და წყლის მცენარეთა თესლებით. ბუდეს აკეთებს წყლით გარშემორტყმულ ბურცობზე ან ბუჩქზე. დედალი დებს 4 (ზოგჯერ 3) კვერცხს, კრუხობს მამალი დაახლ. 3 კვირის განმავლობაში; ბარტყებზეც, როგორც ჩანს, მხოლოდ ის ზრუნავს.

## ლიტერატურა 
* *Лоскот В. М.* ГРЯЗОВИК  // Большая российская энциклопедия. Том 8. Москва, 2007, стр. 101.

## სქოლიო 
კატეგორია:მეტალახია
ბენზვალენი

**ბენზვალენი** — ორაგნული ნივთიერება და ბენზოლის იზომერი. პირველად მიიღო ტომას კაცმა 1971 წელს.

ბენზვალენი გარდაიქმნება ბენზოლად ქიმიურად ნახევრად დაშლის 10-დღიანი პერიოდით. გადასვლა სავარაუდოდ ხდება დირადიკალური შუამავლის საშუალებით.

## პოლიბენზვალენი
ბენზვალენი ასევე პოლიმერიზდება პოლიბენზვალენამდე. ეს პოლიმერი შეიცავს დაჭიმულ ბიციკლობუტანურ რგოლებს, რაც მას მგრძნობიარე მასალად აქცევს. რგოლები შეიძლება იზომერიზდეს 1,3 დიენამდე და წარმოიქმნას პოლიმერი პოლიაცეტილენი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
იზომალტოლი

**იზომალტოლი** — ბუნებრივი ფურანი, რომელიც მიიღება სახამებლის ფერმენტული დეგრადაციით. მისი ქიმიური ფორმულაა C6H6O3. არის არომატული კომპონენტი პურის ქერქში, წარმოქმოიქმნება შაქრების თერმული დეგრადაციით (კარამელიზაციით)..

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
კატეგორია:კეტონები
ხახიეთის ტბა

**ხახიეთის ტბა** — 1991 წლის მიწისძვრის შედეგად წარმოქმნილი კლდეზვავური ტბა საქართველოში, საჩხერის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ხახიეთისწყლის ხეობაში.

რაჭის მიწისძვრის შედეგად ჩამოიშალა კლდე, რომელმაც გადაკეტა მდინარე ხახიეთისწყლის ვიწრო ხეობა და წარმოიქმნა ტბა, რომელიც მდინარე ხახიეთისწყლის გაყოლებით სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 300 მეტრზე, სიგანე 80 მეტრი, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 15 მეტრი.

მიწისძვრის შედეგად ჩამოშლილი მასალის ქვეშ მოჰყვა 20-კომლიანი სოფელი 45 მცხოვრებით. მდინარის დონე ჩამოშლილი მასალის ხარჯზე აიწია 20 მეტრით მაღლა.

ტბა 1991 წელს ცხეპარის მთიდან უზარმაზარი მასის ჩამოწყვეტის შედეგად მდინარე ხახიეთისწყლის ხეობის გადაკეტვის დროს წარმოიქმნა. ხახიეთის ტბის ფართობი მდინარე ხახიეთისწყლის წყალდიდობის შედეგად ნელ-ნელა მცირდება მდინარის მიერ ჩამოტანილი უზარმაზარი ნაშალი მასალის გამო. ტბის მიმდებარე ფერდობებზე მცენარეული საფარი, ძირითადად, მიწისძვრის შემდგომ პერიოდში განვითარდა. მცენარეულობიდან გვხვდება მურყანი, ტირიფი, თხილი, ბუჩქოვანი მცენარეები. ტბაში ბინადრობენ ამფიბიები, ქვეწარმავლები, თევზებიდან კალმახი, მურწა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რაჭის მიწისძვრა
* ხახიეთი
* მიწისძვრა

## ლიტერატურა 
* დვალაშვილი გ., ჯაფოშვილი მ., თაბაგარი ს., ჩიტიშვილი მ., დალაქიშვილი დ., ჩიქოვანი თ., საჩხერის მუნიციპალიტეტი (ტურისტული ობიექტების გეოგრაფიული კვლევა), თბ., 2018, გვ., 11–12

კატეგორია:იმერეთის მხარის ტბები
ფაჰრიე ევჯენი

**ფაჰრიე ევჯენი** (; დ. 4 ივნისი, 1986, სოლინგენი, გერმანია)  — თურქი მსახიობი და მოდელი.

## ბიოგრაფია 
იგი დაიბადა გერმანიაში, სოლენგენში, დედის მხრიდან ის ჩერქეზია, ხოლო მამის ოჯახი თურქეთის ემიგრანტები არიან საბერძნეთიდან, ქავალადან. ახალგაზრდა ასაკში, როდესაც ის თურქეთში შვებულებაში იმყოფებოდა, მან მონაწილეობა მიიღო ოია აიდოღანის პროგრამაში, რომელმაც ფაჰრიე პროდიუსერ იბრაჰიმ მერთოღლუს გააცნო. სანამ ის სწავლობდა სოციოლოგიას დიზელდორფის ჰაინრიხ-ჰაინის უნივერსიტეტში, მან მიიღო შეთავაზება, სერიალზე მსახიობად ეთამაშა, ფაჰრიე დათანხმდა სტამბოლში გადავიდა საცხოვრებლად. მისი ერთ-ერთი პირველი თვალსაჩინო როლი იყო სერიალ Yaprak Dökümü- ს პერსონაჟი ნეკლასი. მისი პირველი კინემატო დებიუტი იყო ფილმ Cennet- თან ერთად, რომელიც გამოვიდა 2008 წელს, და ამავე წელს იგი წამყვან როლში გადაიღეს ფილმში Aşk Tutulması. რადგან ფაჰრიემ ვერ დაასრულა სწავლა გერმანიაში, იგი ჩაირიცხა ბოჟაზიჩის უნივერსიტეტში და სწავლობდა ისტორიას. მან მოგვიანებით ითამაშა პერსონაჟი ფერიდე სერიალ Çalıkuşu-ში. მოგვიანებით მსახიობობა მონაწილეობა მიიღო ფილმში Aşk Sana Benzer. 2017 წელს კი ელენე კარადმას როლი შეასრულა ერთ ერთ სერიალში ენგინ აქიურექთან ერთად. ასევე ნათამაშები აქვს ფილმში - Sonsuz Aşk.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მელისა ასლი ფამუქი

**მელისა ასლი ფამუქი** (; დ. 14 აპრილი, 1991, ჰაარლემი, ნიდერლანდები)  — თურქი მსახიობი და მოდელი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1991 წლის 14 აპრილს, ნიდერლანდებში. მისი ოჯახი წარმოშობით თურქეთის ქალაქ ისქენდერუნიდანაა. სამოდელო კარიერა 14 წლის ასაკში დაიწყო. 2011 წელს „მის თურქეთის“ ტიტული მიიღო. სწავლობდა ამსტერდამის უნივერსიტეტში, ფსიქოლოგიის ფაკულტეტზე, მაგრამ სწავლის მიტოვება სამოდელო კარიერის გამო მოუწია. თავისუფლად ფლობს თურქულ, ინგლისურ, ჰოლანდიურ და გერმანულ ენებს, აგრეთვე ფრანგულსაც. მონაწილეობა აქვს მიღებული სერიალში „შავი სიყვარული“, სადაც ასუს როლი ითამაშა; გადაღებები 2015-2017 წლებში მიმდინარეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* მელისა ასლი ფამუქი — ჯანერ სიფაჰის კასტინგის სააგენტო 
* მელისა ასლი ფამუქი RareFilmFinder-ზე 
* მელისა ასლი ფამუქი  LostMoviesArchive-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:თურქი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Children's Discovery System

'''Children's Discovery System''' — ერთ-ერთი ადრეული ელექტრონული საგანამანათლებლო სათამაშო, გამოცემული კომპანია Mattel-ის მიერ 1981 წელს, რომელიც განკუთვნილი იყო ექვსიდან თერთმეტ წლამდე ბავშვებისთვის. 

სისტემა შეიქმნა Mattel-ის მიერ კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორ დოქტორ გორდონ ბერის დახმარებით. დაანონსდა 1981 წლის თებერვალში. მასზე ხელმისაწვდომი იყო 21 თამაში, რომელიც ვრცელდებოდა გაფართოების მოდულის კარტრიჯების მეშვეობით. 1984 წელს Mattel-მა შეწყვიტა Children's Discovery System-ის წარმოება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Children's Discovery System — Computer History Museum

## სქოლიო
კატეგორია:1981 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:საგანმანათლებლო სათამაშოები
კატეგორია:Mattel
კატეგორია:1981 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:მეორე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში
კატეგორია:საგანმანათლებლო ვიდეო თამაშების კონსოლები