open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კოიამპუტური

**კოიამპუტური** (ტამილ. கோயம்புத்தூர்), აგრეთვე ცნობილი როგორც **კოვაი** — მეორე უმსხვილესი ქალაქი ინდოეთის ტამილნადუს შტატში, რომლის აგლომერაციის მოსახლეობა 2 მლნ-ს შეადგენს. იგი მთავარი კომერციული ცენტრია და ხშირად „სამხრეთ ინდოეთის მანჩესტერსაც“ უწოდებენ.

ვიჯაიანაგარისა და მადურაი-ნაიაკის იმპერიების დროს კოიამპუტურის რეგიონს ჩერას, ჩოლას და პანდიას დინასტიები მართავდნენ და მიჩნეულია, რომ სახელი ტომის მეთაურ კოიანის პატივსაცემად ეწოდა. XVII საუკუნეში, ქალაქი მაისურის სამეფოს ნაწილი გახდა და ასე რჩებოდა სანამ 1799 წელს ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანია დაიპყრობდა. ქალაქის თანამედროვე ისტორია 1930-იანი წლებიდან იწყება, როდესაც მისი სწრაფი ზრდა დაიწყო ტექსტილის ბუმის შედეგად. ამის შემდეგ, იგი მტკიცედ იზრდებოდა ნაყოფიერი მიწის, კლიმატისა და პოლიტიკურ-ეკონომიკური პირობების წყალობით.

ქალაქი გაშენებულია მდინარე ნოიალის ნაპირებზე, ტამილნადუს შტატის დასავლეთ ნაწილში და გარსშემორტყმულია დასავლეთ გჰატის ქედით. ინდოეთის სხვა ძირითად ქალაქებთან კარგადაა დაკავშირებული საავტომობილო, სარკინიგზო და საჰაერო მაგისტრალებით.

კოიამპუტური ტამილნადუს ტექსტილისა და მანუფაქტურის კვანძია. სხვა მნიშვნელოვანი ინდუსტრიები მოიცავს პროგრამულ უზრუნველყოფას, განათლებისა და ჯანდაცვის სფეროებს. ინდოეთის ინვსეტირების კონფედერაციის (CII) მიერ, კოიამპუტური საინვესტიციო გარემოს მხრივ ინდოეთის ქალაქებს შორის მე-4 ადგილზეა დასახელებული.

## გალერეა

ფაილი:Street in coimbatore in tamil nadu.jpg|
ფაილი:smaller street in Coimbatore, December 2009.JPG|
ფაილი:Cross Cut Road, Coimbatore, December 2009.JPG|
ფაილი:Temple in Coimbatore.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Coimbatore Municipal Corporation website 
* Coimbatore at the Open Directory Project. 

## სქოლიო
კატეგორია:ტამილნადუს ქალაქები
დილის ოლქი

**დილის ოლქი** ()  —  ფართობით ყველაზე პატარა ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში.  ფართობი  372  კმ². დედაქალაქი – დილი.  ოლქი დაყოფილია  6 რაიონად. ოლქის შემადგენლობაში შედის ასევე კუნძული ატაურო. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* დილის ოლქი 

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
კოჩი

**კოჩი** (მალაიალ. കൊച്ചി), წარსულში **კოჩინი** — მთავარი საპორტო ქალაქი ინდოეთის დასავლეთ სანაპირო ზოლზე, არაბეთის ზღვაზე. მდებარეობს კერალის შტატში.

კოჩის ხშირად ერნაკულამს უწოდებენ, რაც მის დასავლეთ ნაწილს აღნიშნავს. ქალაქს მართავს სამოქალაქო მმართველობა — 1967 წელს შემქნილი კოჩინის კორპორაცია და სამართლებრივი უწყება, რომელიც მის განვითარებას კურირებს — დიდი კოჩის განვითარების სამმართველო, ასევე გოშრის კუნძულების განვითარების სამმართველო.

კოჩი კერალის შტატის მეორე უდიდესი ქალაქია და უდიდესი ურბანული აგლომერაციაა. ამავე დროს, იგი შტატში ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულია და მიეკუთვნება დიდი კოჩინის რეგიონს. ინდოეთის მთავრობის მიერ კლასიფიცირდება  B-1 რანგის ქალაქად, რაც შტატში უმაღლესი მაჩვენებელია. კოჩი შტატში პირველია საშნიაო და საერთაშორისო ტურისტების მიღების მხრივ. ნილსენის კომპანიამ ჟურნალ Outlook-ში კოჩი ინდოეთის მე-6 საუკეთესო ტურისტულ დესტინაციად დაასახელა.

ქალაქი მდებარეობს შტატის დედაქალაქ ტირუვანანტაპურამიდან 220 კმ-ით ჩრდილოეთით. ახ. წ. 1102 წელს, კოჩი კოჩინის სამეფოს ცენტრი გახდა, რომელიც კულაშეხარის იმპერიისგან წარმოიშვა. XIV საუკუნიდან ქალაქი *არაბეთის ზღვის დედოფლად* მონათლეს და იგი ამ ზღვის სანაპიროზე სანალებლებით ვაჭრობის უმნიშვნელოვანეს ცენტრს წარმოადგენდა. 1503 წელს კოჩი პორტუგალიის იმპერიამ აიღო და ის პირველი ევროპული კოლონია გახდა ინდოეთში. 1530 წალმდე, იგი პორტუგალიის ინდოეთის მთავარ ცენტრად რჩებოდა, სანამ ეს სტატუსი გოას გადაეცემოდა. ქალაქი შემდეგში ნიდერლანდელებმა და ბრიტანელებმა აიღეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*  (Government of Kerala)
*  (Government of India)
* http://www.bbc.co.uk/history/ancient/india/gal_india_south_04.shtml (The Story of India: South India, Cochin, BBC)

## სქოლიო 
კატეგორია:კერალის ქალაქები
შვრიანა

**შვრიანა** () — მცენარეთა გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახებია. 

90-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში. 2-3 სახეობა ამერიკაში. საქართველოში გვხვდება შვრიანას 4 სახეობა. 

იზრდება მთის შუა სარტყლიდან ალპურ სარტყლამდე ტყის პირებზე, ბუჩქნარებსა და მდელოებზე. საქონლის კარგი საკვები ბალახებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
ბრაზილია 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბრაზილიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 1984 წელს, აშშ-ის ქალაქ ლოს-ანჯელესში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 8 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
*საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ლაქნაუ

**ლაქნაუ** (; ) — ქალაქი ინდოეთში, უტარ-პრადეშის შტატის დედაქალაქი, ლაქნაუს რაიონისა და ლაქნაუს დივიზიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს აუდის რეგიონის სახელით ცნობილ ტერიტორიაზე. ლაქნაუ ყოველთვის ცნობილი იყო, როგორც მულტიკულტურული ქალაქი. XVIII-XIX საუკუნეებში იგი ყვაოდა როგორც ჩრდილოეთ ინდოეთის კულტურისა და ხელოვნების დედაქალაქი. დახვეწილი იერი, ულამაზესი ბაღები, პოეზია, მუსიკა და გამორჩეული სამზარეულო, რომელსაც ირანელი შიიტ ნაბობები მფარველობდნენ, განთქმულია ინდოელებსა და სამხრეთ აზიის კულტურისა და ისტორიის სტუდენტებს შორის. ლაქნაუ ხალხში *ნაბობების ქალაქის*, *ჰინდის შირაზისა* და *ინდოეთის კონსტანტინოპოლის* სახელითაა ცნობილი.

2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 2 815 601 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Lucknow at the Open Directory Project 
* Official Site of Lucknow
* The India of the Nawabs, The New York Times, Published: 25 February 1990

## ლიტერატურა
*Rosie Llewellyn-Jones. *City of Illusion*. Prestel Verlag, 2006, 295pp. ISBN 3-7913-3130-2. ISBN 978-3-7913-3130-0.
*Rosie Llewellyn-Jones. *Lucknow Then and Now. Marg Publications, India, 2003.  ISBN 81-85026-61-0. ISBN 978-81-85026-61-9.
*Anurag Kumar. *Recalcitrance- a historical novel on events of Great Uprising of 1857  AIP Books, India, 2008.
*Madan Lal Verma 'Krant' *Krantikari Bismil Aur Unki Shayri* (Urdu/Hindi), 2009, 1/1148A Subhash Park Extension, Naveen Shahdara Delhi 110032, Prakhar Prakashan, ISBN 9788178233.

## სქოლიო
კატეგორია:უტარ-პრადეშის ქალაქები
ხელოვნური კუნძული

**ხელოვნური კუნძული** — სტაციონარული ჰიდროტექნიკური შენობა, წყლის გაშლილ აკვატორიაზე (ზღვებში, ტბებში, მდინარეებში). ხელოვნურ კუნძულებს აშენებენ ყინულისგან, ქვებისგან, ლითონისგან, ბეტონისგან და სხვა. ხელოვნურ კუნძულებს ქმნის ადამიანი, და არა ბუნება. ხელოვნურ კუნძულებს არ აქვთ კუნძულის სტატუსი.

## სქოლიო 
კატეგორია:კუნძულები
ოსკარი საუკეთესო მონტაჟისთვის

**ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდო საუკეთესო მონტაჟისთვის** — ერთ-ერთი ჯილდო ოსკარის დაჯილდოებაზე, რომელიც იმართება ყოველწლიურად ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

## ლაურეატები
*1938 - რალფ დოუსონი, *ფილმისთვის „რობინ ჰუდის თავგადასავლები“*
*1939 - ჰოლ ს. კერნი, ჯეიმზ ე. მიუკომი, *ფილმისთვის „ქარწაღებულნი“*
*1941 - უილიამ ჰოლმსი, *ფილმისთვის „სერჟანტი იორკი“*
*1946 - დენიელ მალდენი, *ფილმისთვის „ჩვენი ცხოვრების საუკეთესო წლები“*
*1950 - რალფ უინტერსი, ცონრად ნერვიგი, *ფილმისთვის „მეფე სოლომონის საბადო“*
*1951 - უილიამ ჰორნბეკი, *ფილმისთვის „ადგილი მზეზე“*
*1952 - ელმო უილიამსი, ჰარი გერსტარდი, *ფილმისთვის „ზუსტად შუადღეს“*
*1953 - უილიამ ა. ლიონი *ფილმისთვის „ამიერიდან და უკუნითი უკუნისამდე*
*1954 - ჯინ მილფორდი, *ფილმისთვის „ნავსადგურში“*
*1956 - ჯინ რუჯიერო და პოლ ვეზერვაქსი, *ფილმისთვის „ოთხმოცი დღე დედამიწის გარშემო“*
*1958 - ედრიან ფაზანი, *ფილმისთვის „ჟიჟი“*
*1959 - რალფ ე. ვინტერსი, ჯონ დ. დანინგი, *ფილმისთვის „ბენ-ჰური“*
*1960 - დენიელ მენდელი, *ფილმისთვის „ბინა“*
*1962 - ენ ვ. კოატესი, *ფილმისთვის „ლოურენს არაბი“*
*1964 - კოტონ ვარბარტონი, *ფილმისთვის „მერი პოპინსი“*
*1965 - უილიამ რეინოლდსი, *ფილმისთვის „მუსიკის ჰანგები“*
*1966 - ფრედრიკ სტაინკამპი, ჰენრი ბერმანი, სტიუარტ ლინდერი, ფრენკ სანტილიო, *ფილმისთვის „გრან პრი“*
*1967 - ჰელ ეშბი, *ფილმისთვის „შუაღამის მხურვალება“*
*1969 - ფრანსუა ბონო, *ფილმისთვის „ძეტა“*
*1970 - ჰიუ ფაულერი, *ფილმისთვის „პატონი“*
*1976 - ვერნა ფილდსი, *ფილმისთვის „ყბები“*
*1977 - პოლ ჰირში, მარშა ლუკასი, რიჩარდ ჩიუ, *ფილმისთვის „ვარსკვლავური ომები“*
*1978 - პეტერ ზინერი, *ფილმისთვის „ირმებზე მონადირე“*
*1980 - თელმა სქუნმეიქერი, *ფილმისთვის „ცოფიანი ხარი“*
*1982 - ჯონ ბლუმი, *ფილმისთვის „განდი“*
*1987 - გაბრიელა კრისტიანი, *ფილმისთვის „უკანასკნელი იმპერატორი“*
*1988 - არტურ შმიდტი, *ფილმისთვის „ვინ გაყიდა კურდღელი როჯერი“*
*1989 - დევიდ ბრენერი, ჯო ჰაჩინგი, *ფილმისთვის „დაბადებული ოთხ ივლისს“*
*1990 - ნეილ ტრევისი, *ფილმისთვის „მგლებთან მოცეკვავე“*
*1991 - ჯონ ჰაჩინგი, პიეტრო სკალია, *ფილმისთვის „ჯფკ“*
*1993 - მაიკლ კანი, *ფილმისთვის „შინდლერის სია“*
*1994 - არტურ შმიდტი, *ფილმისთვის „ფორესტ გამპი“*
*1995 - მაიკ ჰილი, დენიელ ჰენლი, *ფილმისთვის „აპოლო 13“*
*1996 - უოლტერ მარჩი, *ფილმისთვის „ინგლისელი პაციენტი“*
*1997 - კონრად ბაფი, რიჩარდ ა. ჰარისი, ჯეიმზ კამერონი, *ფილმისთვის „ტიტანიკი“*
*1998 - მაიკლ კანი, *ფილმისთვის „რიგითი რაიანის გადასარჩენად“*
*2000 - სტივენ მირიონე, *ფილმისთვის „ვაჭრობა“*
*2001 - პიეტრო სკალია, ''ფილმისთვის „შავი ქორის დაცემა“'
*2002 - მარტინ უოლში, *ფილმისთვის „ჩიკაგო“*
*2003 - ჯემი სელკრიკი, *ფილმისთვის „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“*
*2004 - თელმა სქუნმეიქერი, *ფილმისთვის „ავიატორი“*
*2007 - კრისტოფერ როუზი, *ფილმისთვის „ბორნის ულტიმატუმი“*
*2008 - კრის დიკენსი, *ფილმისთვის „ღარიბი მილიონერი“*
*2009 - კრის ინისი, ბობ მურავსკი, *ფილმისთვის „ქარიშხლის მბრძანებელი“*
*2010 - აგნუს ვალი, კირკ ბაქსტერი, *ფილმისთვის „სოციალური ქსელი“*
*2011 - აგნუს ვალი, კირკ ბაქსტერი, *ფილმისთვის „გოგონა დრაკონის ტატუთი“*
*2012 - უილიამ გოლდენბერგი, *ფილმისთვის „არგო“*
*2013 - ალფონსო კუარონი, მარკ სენგერი, *ფილმისთვის „გრავიტაცია“*
*2014 - ტომ კროსი, *ფილმისთვის „შეპყრობილი“*

## რესურსები ინტერნეტში 
* კინოაკადემიის ოფიციალური საიტი .

კატეგორია:ოსკარი
ინდოეთის დამოუკიდებლობის აქტი (1947)

**ინდოეთის დამოუკიდებლობის აქტი** (10 & 12 Geo 6 c. 30) — დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის აქტი რომლის მიხედვითაც მოხდა ბრიტანეთის ინდოეთის ორ დამოუკიდებელ დომინიონად (ინდოეთის და პაკისტანის) გაყოფა. აქტმა სამეფო სანქცია 1947 წლის 18 ივლისს მიიღო.

კანონის ფომულირება მოხდა პრემიერ მინისტრ ეტლი კლემენტის მთავრობის მიერ, მას შემდეგ რაც ინდოეთის ეროვნული კონგრესის სრულიად ინდოეთის მუსლიმთა ლიგის და სიქების წარმომადგენლებმა შეძლეს ინდოეთის გენერალ-გუბერნატორ ლუის მაუნტბეტენთან შეთანხმების მიღწევა, რომელიც ცნობილია როგორც *3 ივნისის გეგმა*.

## წყაროები 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოეთის გაყოფა
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
ბორცვი

მინი|ბორცვები
**ბორცვი** — რელიეფის დადებითი ფორმები. წარმოადგენს შედარებით მცირე ამაღლებას სუსტად გამოკვეთილი ფერდობებითა და ძირით. შეფარდებითი სიმაღლე არ აღემატება 200 მ-ს. მომრგვალო ან ოვალური მოყვანილობისაა. 

წარმოიქმნება დადაბლებულ მხარეებში დანაწევრების შედეგად, მაშინ, როდესაც დაბლდება მთიანი მხარეები და ეს უკანასკნელი გადადის დენუდაციურ დაბლობებში, რომელიც გვირგვინდება აკუმულაციური პროცესებით: მყინვარისა და ქარის მოქმედებით და სხვა. ბორცვი დენუდაციური პროცესების შედეგია.

ხმელეთის სხვადასხვა ადგილში შესაძლებელია წარმოიქმნას ე.წ. ხელოვნური ბორცვი, რომელიც ტექნიკური მუშაობის შედეგია. ბორცვებზე ხშირად ქმნიდნენ ქალაქებს, რამაც გავლენა იქონია მათ სახელებზე (მაგალითად კაპიტოლიუმის ბორცვი).

## რესურსები ინტერნეტში 
*Earth sculpture; or, The origin of land-forms
*The International Geography

## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
კატეგორია:მთები
კურიტიბის ბოტანიკური ბაღი

[thumb|right|[საფრანგეთი|ფრანგული ბაღები.]]
**კურიტიბის ბოტანიკური ბაღი** (; Jardim Botânico Fanchette Rischbieter) — პარკი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ კურიტიბაში,  სამხრეთ ბრაზილიის უდიდეს ქალაქსა და პარანის  შტატის დედაქალაქში.

იგი წარმოადგენს ტურისტებისთვის უმთავრეს მიმზიდველ ქალაქს, (ეს არის არაოფიციალური სიმბოლოა სამხრეთ ბრაზილიაში) სადაც ასევე მდებარეობს პარანის ფედერალური უნივერსიტეტის კამპუსის ნაწილი. მისი საერთაშორისო საიდენტიფიკაციო კოდი არის „კურიტი“ („CURIT”).

ბოტანიკური ბაღი გაიხნსა 1991 წელს, რომელიც წარმოდგენილი იყო ფრანგული ბაღების სტილში. ჭიშკარში შესვლისთანავე, შადრევნების, ჩანჩქერების, ტბების და 458 მ² ფართობის  მქონე სათბურის (რომლის ინტერიერშიც თავმოყრილია მცენარეთა ასლები, რომლებიც დამახასიათებელია ტროპიკული რეგიონებისთვის)  შუაგულში, იშლება ვრცელი, ფრანგული სტილის ბაღები. შესვლისთანავე, ვიზიტორებს გადმოეშლებათ ყვავილების ხალიჩა.  იგი იკივებს 240 000 მ²  ფართობს.  მთავარი სათბური, არტ-ნუვოს  სტილში,  თანამედროვე  მეტალის სტრუქტურით,  ჰგავს  შუა მე -19 საუკუნის კრისტალ პალასს, რომელიც მდებარეობს  ლონდონში.  ბოტანიკური მუზეუმი, რომელშიც წარმოდგენილია ადგილობრივი ფლორის  ეროვნული კოლექცია, იზიდავს  მკვლევარებს მთელი  მსოფლიოდან.  იგი მოიცავს უამრავ ბოტანიკურ სახეობებს აღმოსავლეთ ბრაზილიის ტენიანი ატლანტიკური ტყიდან.

[thumb|230px|left|ბოტანიკური [მუზეუმი.]]

ადგილობრივ ტყეში მრავლადაა სასეირნო ბილიკები.
სათბურის უკან მდებარეობს  პოლონელი ბრაზილიელი ხელოვანის,   ფრანც კრაბერგის მუზეუმი,   რომელიც ჩაბმული იყო ბუნების დაცვის საქმეში;  1,320 კვადრატული მეტრი ტერიტორია, დაყოფილია მულტიმედიურ საკლასო ოთახებად. აუდიტორიაში განლაგებულია 60 სავარძელი, სადაც ხდება სხვადასხვა ნაშრომების გამოფენები, წარმოდგენილი სკულპტურებით ფოტოგრაფიებით, ვიდეოებით, პუბლიკაციებით და საგანმანათლებლო მასალებით.

მეორე მხარეს მდებარეობს ბოტანიკური მუზეუმი. ეს არის ხის შენობა, რომელსაც გააჩნია ხიდის შესასვლელი, რომელიც ასევე არის  ხის მასალისგან დამზადებული.  კურიტიბას ბოტანიკურ ბაღს გააჩნია ქვეყანაში სიდიდით მეოთხე ჰერბარიუმი.  შენობის წინ მდებარეობს აუზი, რომელიც სავსეა კობრებით, კუებით, იხვინჯებით, ყანჩებით და ა. შ. აქვე მდებარეობს  ტბა,   აუდიტორია,  ბიბლიოთეკა, საგამოფენო ფართი,  თეატრი, ჩოგბურთის კორტები  და საველოსიპედო გზა.

## გალერეა 

Image:Antiga.JardimBotanicoCuritiba.JPG|დაარსებისას
Image:Curitiba Botanic Garden.jpg|შესასვლელი ჭიშკარი
Image:NeblinaJBCuritiba2.JPG| ფრანგული ბაღები
Image:CuritibaJardimBotanicoSkyline.JPG|კურიტიბას ბოტანიკური ბაღის ღამის ხედი.
Image:AraucariasJBCuritiba.JPG|არაუკარია არის სიმბოლო ქალაქისა და სახელმწიფო.
Image:CuritibaBotanicoOutubroRosa.JPG|"A Mãe" (*"დედა"*) ქანდაკება (ღია ვარდისფერი ოქტომბერში ცნობიერების ამაღლება შესახებ მკერდის კიბო)
Image:PlantasEstufaJardimBotânicoCuritiba.JPG|მცენარეები სათბურში
|საკურა.
Image:JBCuritiba.Nativas.JPG|ბაღი ადგილობრივი ყვავილებით
Image:Espa o Cultural Frans Krajcberg - Curitiba (40927903).jpg|ფრანც კრაბერგის გალერეა

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*საინფორმაციო გვერდი

კატეგორია:კურიტიბა
კატეგორია:ბრაზილიის ბოტანიკური ბაღები
კატეგორია:ბრაზილიის პარკები
კატეგორია:ბრაზილიის გეოგრაფია
ვულკანური პლატო

მინი|სომხეთის მთიანეთი (პლატო).
მინი|ვულკანური პლატო ახალ ზელანდიაში.
მინი|ყელის ზეგანი
**ვულკანური პლატო**, **ლავური პლატო** — ვულკანური მოქმედების შედეგად შექმნილი ვრცელი პლატოები ან ვაკეები. წარმოიქმნება უმთავრესად ფუძე — ბაზალტური ლავის ამონთხევის შედეგად, რომელიც იღვრება აფეთქებითი პროცესების გარეშე, რამეთუ, ბაზალტური ლავისთვის ნიშანდობლივია მცირე სიბლანტე და აირების სიმცირე. შედეგად, ნაკადის გავლენით იქმნება ხმელეთის ზედაპირის რელიეფის უსწორმასწორო ფორმები. მასზე შესაძლოა წარმოიქმნას ფარისებრი ვულკანი, შლაკური კონუსი და სხვა ვულკანური რელიეფის ფორმები. ზოგჯერ, ვულკანური პლატო არის კონკრეტულად რომელიმე ვულკანის ნაწილი. ვულკანური პლატოები ხშირად დაკავებულია ტბებით. დამახასიათებელია კანიონისებური ხეობები.

სავარაუდოდ, ხმელეთის ყველაზე ვრცელი სუბაერული ბაზალტური პლატო არსებობდა ატლანტის ოკეანის რეგიონის ჩრდილო ნაწილში, პალეოგენში და შესაძლოა მისი ფართობი აღწევდა 1,800,000 კმ²-ს. ეს რეგიონი ცნობილია როგორც თულეანის პლატო ან ჩრდილო-ატლანტიკური მაგმური პროვინცია. პიროკლასტური ნაკადის შედეგად წარმოიქმნება პიროკლასტური პლატო. 

ვრცელი პლატოებიდან აღსანიშნავია აშშ-ში მდებარე კოლუმბიის პლატო, რომლის ფართობია 260 ათ. კმ². ცნობილია აგრეთვე სომხეთის მთიანეთი, დეკანის ზეგანი, კორაზიმის პლატო და სხვა. 

ვულკანური პლატოები გავრცელებულია საქართველოშიც. აღსანიშნავია ქვედა მეოთხეული დოლერიტული ლავებით და მათთან დაკავშირებული ტბიურ-მდინარეული ნაფენებით აგებული ახალქალაქის ვულკანური პლატო, რომელიც შეადგენს ჯავახეთის ზეგნის ცენტრალურ ნაწილს.  

## იხილეთ აგრეთვე
* ლავა
* პლატო 

## რესურსები ინტერნეტში
* Plateau | National Geographic Society  

## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები 
კატეგორია:ვულკანოლოგია
შვრია

**შვრია** () — ბალახოვანი მცენარის გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. შვრიის ფესვთა სისტემა ფუნჯაა, ფოთოლო ხაზური, ყვავილი — საგველა, ნაყოფი — მარცვალა. პოლიმორფული გვარია, აერთიანებს 70-მდე სახეობას, რომელთა შორისაც არის ერთწლოვანი, მრავალწლოვანი, კულტურული და ველური მცენარეები. მათგან პრაქტიუკლი მნიშვნელობა აქვს 11 სახეობას. 

საქართველოში გავრცელებული შვრია განეკუთვნება 2 სახეობას: ჩვეულებრივი შვრია (Avena sativa) და ბიზანტიური შვრია (Avena byzantina), ორივე გვალვაგამძლეა და კარგად ეგუება მლაშე ნიადაგს. შვრიის თესლი შეიცავს ცხიმებს, ცილებს, ვიტამინებს, ამიტომ სამეურნეო თვალსაზრისით მეტად სასარგებლო კულტურაა. შვრია მნიშვნელოვანი საფურაჟე მარცვლოვანი მცენარეა. მისი ჩალა და ბზე შეუცვლელი საკვებია ცხენისა და სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა მოზარდეულისათვის. 

ჩრდილოეთ და ნაწილობრივ სამხრეთ ნახევარსფეროს ქვეყნებში, სადაც ზომიერი ჰავაა, კულტურაშია უმთავრესად სათესი შვრია, ხოლო ხმელთაშუაზღვისპირეთში, აშშ-ში, არგენტინაში, ავსტრალიაში და სხვ. მოჰყავთ ბიზანტიური შვრია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
რობინ ვან პერსი

**რობინ ვან პერსი** (; დ. 6 აგვისტო, 1983, როტერდამი) — ჰოლანდიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. 

## კარიერა
ხშირად ადარებენ მარკო ვან ბასტენს. არის ნიდერლანდის ნაკრების ყველა დროის საუკეთესო მეგოლე. 8 წლის მანძილზე ასპარეზობდა ლონდონის „არსენალში“, იყო ამ კლუბის კაპიტანი. 2012 წელს დაასახელეს პრემიერ ლიგის 2011-2012 წლის სეზონის საუკეთესო მოთამაშედ.

მონაწილეობა აქვს მიღებული მსოფლიოს 2006, 2010 და 2014, ასევე ევროპის 2008 და 2012 წლის ჩემპიონატებში.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;ფეიენორდი
* ევროპის ლიგა: 2001–02

;არსენალი
* ინგლისის ასოციაციის თასი: 2004–05
* ინგლისის სუპერთასი: 2004

;მანჩესტერ იუნაიტედი
* პრემიერ ლიგა: 2012–13
* ინგლისის საფეხბურთო სუპერთასი: 2013

### სანაკრებო
;ნიდერლანდები
* მსოფლიო ჩემპიონატი, მეორე ადგილი 2010
* მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი, მესამე ადგილი: 2014

## რესურსები ინტერნეტში
~
* 
*  
*  
* 
* რობინ ვან პერსის პროფილი  Arsenal.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდების ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ექსელსიორის ფეხბურთელები
კატეგორია:როტერდამის ფეიენორდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფენერბაჰჩეს ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სომანეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

**სომანეთის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყის სამხრეთით 1,5 კმ-ზე, ნასოფლარ სომანეთზე. თარიღდება XIX საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (7,8X5,3 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, რიყის ქვითა და აგურით ძველ ნაეკლესიარზე, რომლის მხოლოდ ნაშთია შემორჩენილი. დასავლეთით სწორკუთხა შესავლელია. არაწესიერი ფორმის ნახევარწრიული  აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი სარკმლებია სამხრეთით და დასავლეთით. აფსიდში სამი პატარა ნიშია. საკურთხევლის დამრეც კონქში ჩასმულია პატარა სარეზონატორო ქვევრი. დარბაზის ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღები გრძივი კედლების და დასავლეთის კუთხის მარტივ პილასტრებს ეყრდნობა.აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზე აგურის წყობით გამოყვანილია შეღრმავებული ჯვარი. შემორჩენილია სამსაფეხურიანი აგურის ლავგარდნის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ბჰუტანი 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბჰუტანმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
* საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბჰუტანი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე წლების მიხედვით
კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მადურაი

**მადურაი** (ტამილ. மதுரை) — ქალაქი ინდოეთში, ტამილნადუს შტატის მესამე უდიდესი ქალაქი დაახლოებით 1,7 მლნ მცხოვრებით. მდინარე ვაიგაის ნაპირებზე გაშენებული მადურაი ორი ათასწლეულის მანძილზე მთავარი დასახლება იყო. იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი უწყვეტად დასახლებული ქალაქია. წარმოადგენს მადურაის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 

მადურაი ცნობილია პანდიისა და მადურაი ნაიაკის მეფეთა მიერ აგებული დრავიდული არქიტექტურის სტილის ტაძრებით. ამავე დროს ის ინდოეთში ინდუს პილიგრიმთა გამორჩეული სამომლოცველო ადგილია. 

მადურაის ხშირად უწოდებენ „გზაჯვარედინების ქალაქს“, „ჟასმინის ქალაქს“, „ქალაქ-ტაძარს“, „ქალაქს, რომელსაც არასოდეს სძინავს“ და „ოთხი გზაჯვარედინის ქალაქს“. 

მადურაის ჩანაწერებში დაფიქსირებული ისტორია ძვ. წ. III საუკუნეში იწყება და ის მოხსენიებულია ბერძენი ელჩის ინდოეთსა და ჩანაკიაში — მეგასთენეს მიერ, რომელიც ამავე დროს მავრ იმპერატორ ჩანდრაგუპტა მაურიას მინისტრიც იყო. ქალაქი ძირითადი ადმინისტრაციული და კულტურული ცენტრი იყო პანდიის დინასტიისთვის, რომელიც ტამილნადუსა და კერალის შტატების სამხრეთ ნაწილებზე ახ. წ. XIV საუკუნემდე ბატონობდა. 1311 წელს, პანდიის დინასტია დელის სასულთნომ დაამხო, რომელმაც მაბარის პროვინცია დააარსა, ეს უკანასკნელი კი მოგვიანებით დამოუკიდებელი მაბარის სულთანატი გახდა. როდესაც XIV საუკუნის ბოლო წლებში მაბარის სულთანატი დასუსტდა, მადურაი ვიჯაიანაგარის იმპერიამ მიიერთა. ამ იმპერიის ვიცე-მეფეებმა მადურაი ნაიაკის სამეფო შექმნეს და მას 1559-1736 წლებში მართავდნენ როგორც დამოუკიდებელი მეფეები. ჩანდა-საჰიბისა და კარნატიკის სამეფოების მცირეხნიანი ბატონობის შემდეგ, 1801 წელს მადურაის ანექსია ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანიამ მოახდინა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Municipality Corporation of Madurai 
* Official Website of Madurai District 

## სქოლიო
კატეგორია:ტამილნადუს ქალაქები
ბრაზილია 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბრაზილიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ იასპარეზა 1988 წელს, სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 6 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
*საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბრაზილია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მეტაბოლიზმი

[thumb|[ადენოზინტრიფოსფორმჟავას სტრუქტურა, ერთ-ერთი მთავარი ნივთიერება ენერგიის სინთეზში]]
**მეტაბოლიზმი** ( — „გარდაქმნა, გადაქცევა“) — ქიმიური რეაქციები, რომელიც ხდება ცოცხალი არსების ორგანიზმში. ეს პროცესი ორგანიზმებს საშუალებას აძლევს გაიზარდნონ და გამრავლდნენ, თავიანთი სტრუქტურა შეინახონ და აღადგინონ, და უპასუხონ გარემოს ზემოქმედებებს. ჩვეულებრივ მეტაბოლიზმი იყოფა ორ ჯგუფად: კატაბოლიზმად და ანაბოლიზმად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნივთიერებათა ცვლა 
* მეტაბოლიზმი  
* მიკრობული მეტაბოლიზმი  

კატეგორია:ქიმიური რეაქციები
ნაგპური

**ნაგპური** (მარათჰი नागपूर) — ქალაქი ინდოეთში, მაჰარაშტრის შტატის ზამთრის დედაქალაქი, უდიდესი ქალაქი ცენტრალური ინდოეთში და სიდიდით მესამე შტატში მუმბაისა და პუნას შემდეგ. 2 405 421 მცხოვრებით (2011), ნაგპურის მეტროპოლიური არეალი მე-13 უდიდესი ურბანული აგლომერაციაა ინდოეთში. ბოლო დროს, მას ინდოეთის ყველაზე სუფთა და ბენგალორეს შემდეგ მეორე ყველაზე მწვანე ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. ნაგპურში იმართება მაჰარაშტრის შტატის ასამბლეის წლიური ზამთრის სესია, ამავე დროს, იგი ვიდარბჰის რეგიონის კომერციული და პოლიტიკური ცენტრია, რომელიც მთელი ქვეყნის მასშტაბით ცნობილია როგორც *„ფორთოხლების ქალაქი“*, ვინაიდან იგი რეგიონში მოწეული ფორთოხლით ვაჭრობის მთავარი ცენტრია. ქალაქში განთავსებულია ინდუსი ნაციონალისტური ორგანიზაცია RSS-ის სათავო ოფისი, ასევე მოქმედებს დალიტის ბუდისტური მოძრაობა.

ნაგპური გაშენებულია ინდოეთის ზუსტ გეოგრაფიულ ცენტრში, რასაც აქ აღმართული „ნული მილის“ მონუმენტი აღნიშნავს. ქალაქი გონდებამა დააარსეს, მაგრამ მოგვიანებით ბჰონსლეს კლანის მართული მარათჰის იმპერიის ნაწილი გახდა. XIX საუკუნეში ნაგპური ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიამ აიღო და იგი ცენტრალური პროვინციისა და ბერარის დედაქალაქად აქცია. შტატების პირველი რეორგანიზაციის შემდეგ, ნაგპურმა დედაქალაქის სტატუსი დაკარგა, მაგრამ პოლიტიკურ ლიდერებს შორის დადებული არაოფიციალური „ნაგპურის პაქტის“ თანახმად, იგი მაჰარაშტრის შტატის მეორე დედაქალაქი გახდა. ნაგპურს ხშირად *„ინდოეთის ვეფხვების დედაქალაქს“* უწოდებენ, რადგან იგი ინდოეთის ვეფხვების მრავალ ნაკრძალს აკავშირებს მსოფლიოსთან.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Nagpur Life 
*Nagpur Guide 
* NIC page on Nagpur 
* Gazetteer on the Nagpur District
*[ნაგპური კათოლიკურ ენციკლოპედიაში](http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Nagpur)

## სქოლიო
კატეგორია:მაჰარაშტრის ქალაქები
ერმერის ოლქი

**ერმერის ოლქი**  () —  ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში.  ფართობი  770,83 კმ². დედაქალაქი – გლენუ.  ოლქი დაყოფილია  5 რაიონად. იგი აღმოსავლეთ ტიმორის ორი ოლქიდან ერთ-ერთია, რომელსაც არ აქვს გასასვლელი ზღვაზე (მეორეა აილეუ). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ერმერის ოლქი 

## სქოლიო 
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
სინათლის წელიწადი (ჯგუფი)

**სინათლის წელიწადი** — ქართული პროგრესული და სიმფონიური როკ-ჯგუფი, რომელიც შეიქმნა 2004 წელს.

## სახელწოდება 
ჯგუფის სახელწოდება დაკავშირებულია ქართველი მწერლის — ოთარ ჭილაძის პოემასთან „სინათლის წელიწადი“ (1967).

## ისტორია 
thumb|300პქ|როკ კანტატა „თაობა XXI“ (2006)
ჯგუფი „სინათლის წელიწადი“ ჩამოაყალიბა გიგი გეგელაშვილმა 2004 წელს, თუმცა როკ-ჯგუფის ჩამოყალიბებას და საკომპოზიტორო მოღვაწეობას გიგი უკვე 2000 წლიდან იწყებს. 2001 წელს გიგიმ დაწერა სიმღერები კონცეპტუალური ალბომისთვის და ჩამოაყალიბა თავდაპირველი ჯგუფი პირობითი სახელწოდებით „საბა“ შემდეგი შემადგენლობით: გიგი გეგელაშვილი (ვოკალი), დავით ყეინაშვილი (კლავიში), ლაშა ივანიაშვილი (გიტარა) და ზაზა ცერცვაძე (დასარტყამი). შემდგომ წლებში ჯგუფის შემადგენლობა რამდენიმეჯერ იცვლება.

2004 წლის 8 აპრილს ჯგუფი ატარებს კონცერტ-პრეზენტაციას თბილისის მერიის შენობაში. ჯგუფს ერქმევა საბოლოო სახელწოდება: „სინათლის წელიწადი“. ამავე წელს ჯგუფმა ჩაწერა თავისი პირველი მუსიკალური დისკი, კონცეპტუალური საკონცერტო ალბომი სახელწოდებით „გზა ცისკენ“.

:*„ეს არის პროგრესული როკი, გნებავთ ავანგარდულიც, რომელიც ინტელექტუალურ მუსიკად მიიჩნევა და ინსტრუმენტალიზმისა და ვოკალის თანაბარ სინთეზს წარმოადგენს. შემოქმედის მთავარი დანიშნულება ისაა, რომ მსმენლის გემოვნება აამაღლოს და არა თავად დავიდეს მასის გემოვნების დონემდე“* - მუსიკოსი კაკო ვაშალომიძე ალბომის შესახებ.

„სინათლის წელიწადმა“ შექმნა როკ კანტატა სახელწოდებით „თაობა XXI“ და შეასრულა იგი პირველად 2006 წელს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში სიმფონიურ ორკესტრთან, კაპელასთან და სოლისტ მომღერლებთან ერთად, სულ 150 მუსიკოსის მონაწილეობით. როკ კანტატა „თაობა XXI“ განმეორებით შესრულდა 2009 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრში, გაკეთდა კონცერტის ვიდეო და აუდიო ჩანაწერი, რომელიც გამოცემულ იქნა ჯგუფის მეორე საკონცერტო ალბომის სახით.

## დისკოგრაფია 
##### საკონცერტო ალბომები 
* *გზა ცისკენ* (2004)
* *როკ კანტატა* (2009)

##### სტუდიური ალბომები 
* *Steps to Life* (2015)

## შემადგენლობა 
* გიგი გეგელაშვილი - ავტორი, მუსიკალური/მხატვრული ხელმძღვანელი, ვოკალი, კლავიშები, ფლეიტა, აკუსტიკური გიტარა
* გიორგი ღამბაშიძე - კლავიშები
* გუჯა მჭედლიშვილი - ელ. გიტარა
* კობა მანჯგალაძე - ელ. გიტარა
* გია სურგულაძე - ბას გიტარა
* გიორგი ლომიძე - დასარტყმელი საკრავები

## რესურსები ინტერნეტში
* Facebook-ის ოფიციალური გვერდი
* გვერდი MySpace-ზე
* მოსმენა YouTube-ზე

კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:2004 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:პროგრესული როკ-ჯგუფები
ვიკეკეს ოლქი

**ვიკეკეს ოლქი** (; )  —  ფართობით ყველაზე დიდი ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ტიმორის ზღვის სანაპიროზე.  ფართობი  1 880 კმ². დედაქალაქი – ვიკეკე.  ოლქი დაყოფილია  5 რაიონად.  ოლქის მოსახლეობის ძირითადი ენაა ტეტუმი, აღმოსავლეთ ნაწილში საუბრობენ მაკასაეს ენაზე. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვიკეკეს ოლქი 

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
ლუდჰიანა

**ლუდჰიანა** (პენჯაბ. ਲੁਧਿਆਣਾ) — ქალაქი ინდოეთის პენჯაბის შტატში. 1 613 878 მცხოვრებით (2011), იგი შტატის უდიდესი ქალაქია. მოსახლეობა კიდევ უფრო იზრდება მოსავლის აღების სეზონზე, მუშათა მიგრაციის გამო უტარ-პრადეშის, ბიჰარის, ორისისა და დელის შტატებიდან. ფართობი დაახლოებით 310 კმ²-ია. ქალაქი გაშენებულია მდინარე სატლეჯის ძველ ნაპირზე, მისი ამჟამინდელი დინებიდან 13 კმ-ით სამხრეთით. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ინდოეთის ერთ-ერთ მთავარ სამრეწველო ცენტრს. აწარმოებენ ტექსტილს, საინჟინრო ნაწარმს, მეტალურგიასა და ტყავს.

ლუდჰიანა შტატის დედაქალაქ ჩანდიგარჰიდან 100 კმ-ით დასავლეთით, ეროვნულ გზატკეცილ 1-ზე მდებარეობს, რომელიც ქვეყნის დედაქალაქ დელის არმისტართან აკავშირებს.

კლიმატი ტროპიკულია, მკვეთრად განსხვავებული მშრალი და წვილიანი სეზონებით. იანვრის საშუალო ტემპერატურა — +13 °C, ივნისის — + 32 °C.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:პენჯაბის ქალაქები
პატნა

**პატნა** () — ინდოეთის ბიჰარის შტატის დედაქალაქი და მეორე უდიდესი ქალაქი აღმოსავლეთ ინდოეთში (მოსახლეობის მხრივ). პატნა უწყვეტად დასახლებული ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია მსოფლიოში.  პატალიპუტრის სახელით ცნობილი ძველი პატნა რამდენიმე დინასტიის დროს მაგადჰის იმპერიის დედაქალაქი იყო, ისლამურ პერიოდში კი სურის დინასტიის ცენტრი.

პატალიპუტრა ამავე დროს საგანმანათლებლო დახელოვნების ცენტრიც იყო. მაურების დროს (დაახლ. ძვ. წ. 300 წ.) მისი მოსახლეობა 400 000 ადამიანს ითვლიდა.

თაბამედროვე პატნა მდინარე განგის სამხრეთ ნაპირზეა გაშენებული. მას ასევე გადაკვეთს მდინარე სონი, განდაკი და პუნპუნი. ქალაქის სიგრძე დაახლოებით 35 კმ-ია, სიგანე კი 16 - 18 კმ.

2009 წლის ივნისში, მსოფლიო ბანკმა პატნა ინდოეთში მეორე ქალაქად დაასახელა დელის შემდეგ ბიზნესის წამოწყების სიმარტივის მხრივ. საშუალო წლიური ზრდის მიხედვით, პატნა 21-ე ყველაზე სწრაფად მზარდი ქალაქია მსოფლიოში და მე-5 ინდოეთში. 2006-2010 წლებში  3,72%-იანი ზრდა დაფიქსირდა.

პატნასა და მის შემოგარენში მდებარეობს ბუდისტების, ინდუისტების, ჯაინისტების და სიქების წმინდა ადგილები, რომლებსაც მრავალი პილიგრიმი სტუმრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Official website of the Municipal Corporation of Patna

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბიჰარის ქალაქები
პუნა

**პუნა** (მარათჰი पुणे) — მერვე უდიდესი მეტროპოლიური არეალი ინდოეთში და მეორე უდიდესი მაჰარაშტრის შტატში, მუმბაის შემდეგ, უდიდესი ქალაქი დასავლეთ გჰატებისს მთის სისტემაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 560 მეტრზე, დეკანის ზეგანზე, მდინარე მულასა და მუთჰას შერწყმის ადგილზე.. ქალაქი, რომელიც ერთ დროს მარათჰის იმპერიის დედაქალაქი იყო, დღეს პუნეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

პუნე, როგორც ქალაქი ახ. წ. 937 წლიდან არსებობს. თავდაპირველად მას *პუნავადის* ეძახდნენ. 1730 წელს, პუნა პეშვას (თანამედროვე გაგებით პრემიერ-მინისტრი) სარეზიდენციო ქალაქი გახდა, ამ პერიოდში პუნე ინდოეთის პოლიტიკური ცენტრი ხდება. 1817 წელს ქალაქის ანექსია ბრიტანეთის ინდოეთმა მოახდინა და ქალაქი-კანტონმენტის ფუნქციებს ასრულებდა. ინდოეთის დამოუკიდებლობამდე ასევე ითავსებდა ბომბეის ოლქის „მუსონური დედაქალაქის“ ფუნქციებს.

დღეისათვის, პუნე ცნობილია თავისი საგანმანათლებლო შესაძლებლობებითა და შედარებითი კეთილდღეობით. იგი  მაჰარაშტრის შტატის კულტურული დედაქალაქია. 1950-60-იანი წლებიდან გააჩნია კარგად განვითარებული მანუფაქტურა, მინის, შაქრის და ჭედვითი წარმოებები. მისი ცენტრი მზარდი ჰინტერლანდია (შიდა რაიონი), მრავალი საინფორმაციო ტექნოლოგიითა და საავტომობილო კომპანიით. ქალაქი გამოირჩევა მრავალგვარი კულტურული აქტივობებით, მაგალითად კლასიკური მუსიკით, სპირიტუალობით, თეატრით, სპორტითა და ლიტერატურით. ეს საქმიანობები და სამუშაოს შოვნის შესაძლებლობები მთელი ინდოეთიდან და დანარჩენი მსოფლიოდან მრავალ მიგრანტსა და სტუდენტს იზიდავს, რომლებიც ქალაქში მრავალ საზოგადოებასა და კულტურას ქმნიან.

პუნას გამა გლობალური ქალაქის კატეგორიას ფლობს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Article:The great city builders:Article by Prof. Christopher Benninger on Pune's planning history 
* Information about Pimpri-Chinchwad 
* Pune:City of My Dreams- Article by Prof. Christopher Benninger 
* Government of India website for Pune City and District 
* Official website of the Pune Municipal Corporation 
* RTO Pune's website

## სქოლიო 
კატეგორია:მაჰარაშტრის ქალაქები
ნაშიკი

**ნაშიკი** (მარათჰი नाशिक) — ქალაქი ინდოეთში, მაჰარაშტრის შტატში. მდებარეობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მუმბაიდან 180 და პუნადან 202 კმ-ის დაშორებით. წარმოადგენს ნაშიკის რაიონისა და დივიზიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ნაშიკს ხშირად *„ინდოეთის ღვინის დედაქალაქს“* უწოდებენ და იგი გაშენებულია დასავლეთ გჰატებში, დეკანის პლატოს დასავლეთ კიდეზე, მდინარე გოდავარის ნაპირებზე. ნაშიკი მაჰარაშტრის შტატის ყველაზე სწრაფადმზარდი ქალაქია. განსაკუთრებით აყვავდა ბოლო 20 წლის მანძილზე. სახელი მიიღო მითიდან, რომლის მიხედვითაც მეფე რამას ძმამ, ლუხმამამ მის დას, სურპანაკჰას ცხვირი მოაჭრა, „ნაშიკა“ კი სანსკრიტზე ცხვირს ნიშნავს. საქვეყნოდაა ცნობილი ნაშიკის ალმასი, ქალაქის პეიზაჟური გარემომცველი არე და სასიამოვნო კლიმატი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1 585 444 ადამიანია, რის შედეგადაც ნაშიკი შტატის მეოთხე უდიდესი ურბანული არეალია. ამავე დროს, იგი შტატის მესამე ყველაზე ინდუსტრიალიზებული ქალაქია მუმბაისა და პუნას შემდეგ. 

ნაშიკი ინდუისტებისთვის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე უწმინდესი ქალაქია. 12 წელიწადში ერთხელ, იდნოეთის ოთხ სხვა ქალაქთან ერთად, აქ იმართება მომლოცველობითი დღესასწაული კუმბჰ-მელა. XVI საუკუნეში ქალაქი მოგოლთა იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა და მას გულშანდაბადი ეწოდა. აღსანიშნავია მისი მონაწილეობა ინდოეთის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოეთის მილიონიანი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Nashik Map
* Nashik Ads 
* Overview of Nashik on Wikimapia
* Nasik district Gazetteers

## სქოლიო
კატეგორია:მაჰარაშტრის ქალაქები
აფეთქება

**აფეთქება** — დიდი რაოდენობის ენერგიის განთავისუფლების პროცესი შეზღუდულ მოცულობაში დროის მცირე შუალედის განმავლობაში. აფეთქების მთავარი დამახასიათებელი თვისებაა აფეთქების ადგილზე წნევის მკვეთრი გაზრდა, რაც გარემოს ნგრევის მიზეზს წარმოადგენს. შეკუმშული გახურებული აირების ძალიან სწრაფი გაფართოების გამო წნევა დარტყმითი ხასიათისაა. აირები წარმოიქმნება ნივთიერების სწრაფი გარდაქმნისას (შეიძლება თავისთავადაც არსებობდეს). აფეთქების დროს ნივთიერების პოტენციური ენერგიის ნაწილი გაფართოებული აირებისა და მყარი ნარჩენების სითბურ ენერგიად გარდაიქმნება.

## რესურსები ინტერენეტში 
*Blast wave in slow motion 
*Fire power equalled 1500 atomic bombs 

კატეგორია:აფეთქებები
სეპტიმერის უღელტეხილი

**სეპტიმერის უღელტეხილი** (, , ) — უღელტეხილი ალპებში. სიმაღლე 2310 მ. გადადის გზა ბრეგალიის ხეობიდან ობერჰალბშტაინის ხეობაში. უახლოესი დასახლებული პუნქტებია: კასაჩია (1458 მ, ბრეგალის ხეობა, მანძილი 6 კმ) და ბივიო (1769 მ, ობერჰალბშტაინის ხეობა, მანძილი 4 კმ). სეპტიმერის უღელტეხილი ცნობილია რომის იმპერიის პერიოდიდან. მალოიას უღელტეხილზე გზის გაყვანის შემდეგ სეპტიმერმა დაკარგა თავისი მნიშვნელობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სეპტიმერის უღელტეხილი 

## სქოლიო
კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
ლაუტენის ოლქი

**ლაუტენის ოლქი** (; )  —   ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში ტიმორის ზღვის სანაპიროზე.  ფართობი  1 813 კმ². დედაქალაქი – ლოსპალოსი.  ოლქი დაყოფილია  5 რაიონად.  ოლქის შემადგენლობაში შედის ასევე კუნძული ჟაკუ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლაუტენის ოლქი 
* Fataluku language website
* Ethnologue page for Fataluku

## სქოლიო 
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები
ძილგუდა

**ძილგუდა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 15–20 სმ. მასა 150–180 გ აღწევს. ზურგის მხარე ბოლისფერ-ნაცრისფერი ან ყავისფერ-ნაცრისფერია და ვერცხლისებრი ელფერი დაკრავს, მუცელი მოთეთრო-მოყვითალოა. აქვს მომრგვალო, უფუნჯებო ყურები. გავრცელებულია ევროპაში, მცირე აზიაში, კავკასიაში. მეხეური ცხოველია. ბინადრობს ფუღუროებში, ზამთრობით ეძლევა ძილქუშს. საქართველოში გვხვდება ძილგუდას 2 ქვესახეობა: ჩვეულებრივი ძილგუდა (Glis glis glis) და კავკასიური ძილგუდა (Glis glis tschetschenicus).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძილგუდა
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:საქართველოს ძუძუმწოვრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძუძუმწოვრები
რეალაქტი

**რეალაქტი** — ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის ისეთი საჯაროსამართლებრივი ღონისძიება, რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ, არამედ ფაქტობრივი შედეგების დადგომისაკენ. 

რეალაქტსა და ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სხვა სამართლებრივ ფორმებს შორის განსხვავება ის არის, რომ რეალაქტი წარმოადგენს ფაქტობრივ, რეალურ მოქმედებას, ხოლო დანარჩენი კი — წერილობით აქტებს, დოკუმენტებს. რეალაქტის ცნების ქვეშ იგულისხმება ყველა ის მმართველობითი ღონისძიება, რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი (წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ), არამედ ფაქტობრივი შედეგის დადგომისაკენ. სწორედ ეს ნიშანია მთავარი განმასხვავებელი ამ ინსტიტუტისა და ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის სხვა სამართლებრივი ფორმების შორის. მაგალითად, საპატრულო პოლიციის (ადმინისტრაციული ორგანოს) მიერ პატრულირება წარმოადგენს რეალაქტს. მართალია, ეს არის პოლიციის მიერ საჯაროსამართლებრივი უფლებამოსილების განხორციელება, თუმცა იგი ფაქტობრივი მოქმედებაა, რომელიც არ არის მიმართული სამართლებრივი შედეგის დადგომისაკენ (უფლება-მოვალეობების წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ). მაგრამ თუკი საპატრულო პოლიცია მოაწესრიგებს საგზაო მოძრაობას, ეს უკვე აღარ იქნება რეალაქტი, რადგან საგზაო მოძრაობის მონაწილეს წარმოეშობა ვალდებულება, შეასრულოს პოლიციის მიერ მისთვის მითითებული კანონიერი მოთხოვნა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი
* ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი
* ადმინისტრაციული ორგანო

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ზოგადი ადმინისტრაციული სამართალი
2050

## მოვლენები
* 2008 წლის ივლისში დიდმა რვიანმა მიიღო გადაწყვეტილება 2050 წლისათვის სათბურის აირების გლობალურ ემისიის ორმაგი შემცირების შესახებ.
* 2006 წლის ნოემბერში გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამის ხელმძღვანელმა ახიმ შტაინერმა ივარაუდა, რომ თუკი თევზჭერა ისეთივე ტემპებით გაგრძელდება, მაშინ 2050 წლისათვის თევზი ამოწყდება.
* 2007 წლის ოქტომბერში ხელოვნური ინტელექტის მკვლევარმა დევიდ ლევაიმ გამოთქვა მოსაზრება, რომ 2050 წლისათვის ადამიანისა და რობოტის ქორწინებაში ყოფნა გახდება ჩვეულებრივი ამბავი.
* 2002 წლის კვლევების მიხედვით (ველური ბუნების მსოფლიო ფონდი), დედამიწას აღარ ექნება საჭირო რესურსები იმისათვის, რომ უზრუნველყოს ადამიანთა სიცოცხლე დედამიწაზე. 
* 2006 წლის მარტში პროფესორი ჯერი გილმორი ამტკიცებს, რომ დაბინძურების გამო დაკვირვებითი ასტრონომია შეუძლებელი გახდება.
* 2001 წლის ნოემბერში გაეროს მოსახლეობის ფონდი აცხადებს, რომ 2050 წლისათვის პლანეტის მოსახლეობა გაიზრდება 9,3 *მლრდ*-მდე.
* 2002 წელს გამოითქვა მოსაზრება, რომ აშშ-ში ალცჰეიმერით დაავადებულთა რიცხვი სამჯერ გაიზრდება და 2050 წლისათვის დაავადებულთა რიცხვი მიაღწევს 16 *მლნ*. ადამიანს.
* მეცნიერების ვარაუდით, ჩრდილოეთი პოლუსი 2050 წლისათვის ზაფხულის პერიოდში შესაძლოა გახდეს ყინულისგან თავისუფალი სივრცე.
* Goldman Sachs-ს მიხედვით, 2050 წლისათვის მსოფლიოს უმსხვილესი ეკონომიკური ქვეყნები იქნება: ჩინეთი, აშშ, ინდოეთი, ბრაზილია, მექსიკა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## რესურსები ინტერნეტში
* მსოფლიოს წარმოდგენა 2050 წლისათვის  

## სქოლიო
მიტ რომნი

**უილარდ მიტ რომნი** (; დ. 12 მარტი, 1947) — ამერიკელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. მასაჩუსეტსის შტატის გუბერნატორი 2003-2007 წლებში. აშშ-ის პრეზიდენტობის კანდიდატი 2012 წლის არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიიდან. სენატორი იუტას შტატიდან 2019 წლიდან. მიჩიგანის შტატის ყოფილი გუბერნატორის ჯორჯ რომნის ვაჟი. უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის წევრი (მორმონი).

## რესურსები ინტერნეტში 
*  MittRomney.com 

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:მასაჩუსეტსის გუბერნატორები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ჰარვარდის ბიზნესის სკოლის კურსდამთავრებულები
ვასილი ტატიშჩევი

**ვასილი ნიკიტას ძე ტატიშჩევი** ( დ. 29 აპრილი  [ ძვ. სტ. 19 აპრილი],   1686, ფსკოვის ახლოს, — გ.  26 ივლისი [ ძვ. სტ. 15 ივლისი],   1750, სოფ. ბოლდინო, მოსკოვის გუბერნია) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე, ეკონომისტი, ისტორიკოსი და გეოგრაფი. დაამთავრა მოსკოვის საინჟინრო და საარტილერიო სასწავლებელი. მონაწილეობდა ჩრდილოეთის ომში (1700-1721). ასრულებდა პეტრე I-ის სხვადასხვა სამხედრო-დიპლომატიურ დავალებას. 

1720-1722 და 1734-1737 წლებში განაგებდა რუსეთის სახაზინო ქარხანებს, საფუძველი ჩაუყარა ეკატერინბურგს. 1741-1745 წლებში ასტრახანის გუბერნატორი იყო. 1730 წელს აქტიურად გამოვიდა უზენაესელთა წინააღმდეგ. პირველმა შემოიტანა სამეცნიერო სფეროში „რუსსკაია პრავდის“ და 1550 სამართლის წიგნის ტექსტები, საფუძველი ჩაუყარა ეთნოგრაფიასა და წყაროთმცოდნეობას. შექმნა განმაზოგადებელი ნაშრომი „რუსეთის ისტორია უძველესი დროიდან“ (წგნ. 1-5, 1768-1848) და პირველი რუსული ენციკლოპედიური ლექსიკონი. რუსულ ისტორიოგრაფიაში პირველი შეეცადა ეპოვა ადამიანთა საზოგადოების განვითარების კანონზომიერებანი, აეხსნა სახელმწიფო ხელისუფლების წარმოშობის მიზეზები. 

უარყო პროვიდენციალიზმი და ისტორიული მოვლენების ახსნისას რაციონალიზმის პოზიციებზე დადგა. სახელმწიფო წყობილების ფორმებიდან რუსეთის მმართველობისათვის უპირატესობას ანიჭებდა თვითმპყრობელობას. ტატიშჩევმა პირველმა მოგვცა რუსეთის ისტორიის პერიოდიზაციის სქემა: 
# ერთმმართველობის ბატონობა (862-1132)
# ერთმმართველობის დარღვევა (1132-1462) 
# ერთმმართველობის აღდგენა (1462)

## თხზულებები
* История Российская, т. 1—7, М.— Л., 1962—68;
* Избр. труды по географии России, М., 1950;
* Татищевские списки Русской правды, в кн.: Материалы по истории СССР, в. 5, М., 1957.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვასილი ტატიშჩევის ბიოგრაფია 

## ლიტერატურა
* Попов Н., В. Н. Татищев и его время, М., 1861;
* Очерки истории исторической науки в СССР, т. 1, М., 1955;
* Дейч Г. М., В. Н. Татищев, Свердловск, 1962; 
* Пештич С. Л., Русская историография XVIII в., т. 1—2, Л., 1961—65; 
* Валк С. Н., В. Н. Татищев в своем болдинском уединении, в кн.: Проблемы истории феодальной России, Л., 1971;

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ინი (მდინარე)

**ინი** (, ) — მდინარე შვეიცარიაში, ავსტრიასა და გერმანიაში. მდინარე დუნაის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 517 კმ, აუზის ფართობი 25.700 კმ². სათავე აქვს შვეიცარიის ალპებში, ზღვის დონიდან 2484 მ სიმაღლეზე. ქალაქ როზენჰაიმის ქვემოთ კვეთს ბავარიის პლატოს და მდინარე დუნაისთან შეერთებამდე ჭრის ბავარიის ტყის შტოქედს. ქალაქ პასაუს სიახლოვეს შეერთვის მდინარე დუნაის. თითქმის 2/3 მოქცეულია ალპების ფარგლებში. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულში, წყალმცირეა შემოდგომასა და ზამთარში. სანაოსნოა მდინარე ზალცახის შესართავიდან. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად. 

ინის ნაპირზე გაშენებულია არაერთი ქალაქი, მათგან აღსანიშნავია ინსბრუკი. წყლის საშუალო ხარჯი ქალაქ პასაუსთან შეადგენს 738 მ³/წმ-ს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ავსტრიის მდინარეების სია
* შვეიცარიის მდინარეების სია
* გერმანიის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:შვეიცარიის მდინარეები
კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
ინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელწოდება **ინი** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* ინი — ქართული ანბანის მეცხრე ასო
* ინი — მდინარე ევროპაში
* ინი — ძველი ეგვიპტელი მეფე (ფარაონი)
* ინი  — ჩინეთის ადრინდელი სახელწოდება
ლავური ნაკადი

მინი|ლავური ნაკადი
[მინი|ლავური ნაკადი ([ჰავაი)]]
**ლავური ნაკადი** ან **ლავური ღვარი** — ლავის განლაგების ფორმა, რომელიც წარმოიქმნება ლავის ამონთხევის შედეგად. წარმოადგენს სიგრძეში გადაჭიმულ გეოლოგიურ სხეულს, რომლის სიგრძე და სიგანე დამოკიდებული ლავის სიბლანტეზე და ტერიტორიის დახრილობაზე. ჩვეულებრივ, მჟავა ლავური ნაკადის სიგრძე უმნიშვნელოა (1-10 კმ) თუმცა დამახასიათებელია დიდი სისქე (25-30 მ). ბაზალტური ლავური ნაკადებისთვის ნიშანდობლივია დიდი სიგრძე (რამდენიმე ათეული კილომეტრი), შედარებით მცირე სიგანე და სისქე. ნაკადის სიჩქარე აგრეთვე დამოკიდებულია ლავის სიბლანტეზე და რელიეფზე. ლავური ღვარების ყველაზე დიდი სიჩქარე შეინიშნება ვულკანური კრატერიდან ლავის გადმოდინებისას, ხოლო შემდეგ გზის გაგრძელებისას სიჩქარე თანდათანობით იკლებს.

ყველაზე დიდი სიჩქარე ახასიათებთ აა-ს ლავებს (24 კმ/სთ). ბლანტი ლავის სიჩქარე შედარებით უმნიშვნელოა. პრეისტორიულ პერიოდში ისლანდიის ვულკან ტროლია-დანგიადან (სიმაღლე 1468 მ) ლავის ამონთხევის შედეგად შეიქმნა ლავური ნაკადი, რომლის სიგრძეა 120 კმ.

ჩვენში მოიპოვება სხვა ლავური ღვარებიც, რომლებიც შედარებით პატარა სიგრძით გამოირჩევიან. მეოთხეულში ჯავახეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთის ტერიტორიიდან ჩამოწოლილია ღვარი, რომელიც დაახლოებით ასპინძამდე მიდის. რამდენიმე ლავური ნაკადია წამოსული ასევე ყელის ზეგნის სხვადასხვა ნაწილებიდან, მ. შ. გერმუხის ქედიდან ჩამოსულ ლავურ ღვარს 3 კმ სიგრძე აქვს და რომელიც სოფელ ქნოღომდე მიდის. ან მაღრან-დვალეთის ლავური ღვარი (სიგრძე 15 კმ), რომლის ზედაპირი ქვებითაა გართულებული. ლავური ღვარები არსებობს აგრეთვე მცირე კავკასიონზე (თორის რაიონი).

## იხილეთ აგრეთვე
* ლავა
* ლავური ტბა
* ლავური მილი

## რესურსები ინტერნეტში
* ლავური ნაკადი — სამთო ენციკლოპედია 

## სქოლიო
კატეგორია:მაგმური ქანები
კატეგორია:ვულკანოლოგია
ტროლი (ინტერნეტი)

**ტროლი** () — ინტერნეტსლენგი, რომელიც აღნიშნავს ინტერნეტპორტალის მომხმარებელს, რომელიც ყალბ იდენტობას ამოფარებული აქვეყნებს ინფორმაციას (როგორც წესი, არაადეკვატურს და პროვოკაციულს) ფორუმზე, ჩატში, ბლოგზე და ა.შ. ან ურთიერთქმედებს სხვა მომხმარებლებთან (მათ მიერ გამოქვეყნებული ინფორმაციის მოწონებით/არმოწონებით ან კომენტირებით) საზოგადოებრივი აზრის გაყალბების მიზნით. 

სიტყვა „ტროლი“ ქართულში (ისევე როგორც ინგლისურში, თუმცა ინგლისურში სხვა მნიშვნელობებიც აქვს) აღნიშნავს ზებუნებრივ არსებას სკანდინავიური მითოლოგიიდან. სიტყვის ამ მნიშვნელობით გამოყენება ინგლისურ ენაში ოქსფორდის ლექსიკონის მიხედვით პირველად 1992 წელს მოხდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Urban Dictionary definition
* NetLingo definition

კატეგორია:ინტერნეტ კულტურა
გროსე-შაიდეგის უღელტეხილი

**გროსე-შაიდეგის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 1962 მ. ერთმანეთთან აკავშირებს გრინდელვალდისა და მაირინგენის კომუნებს. აღმართულია ვეტერჰორნისა (3692 მ) და შვარცჰორნის (2928 მ) მწვერვალებს შორის. უღელტეხილზე გადადის საავტომობილო გზა, რომელიც ზაფხულობით ემსახურება ავტობუსით მიმოსვლას გრინდელვალდსა და მაირინგენს შორის. კერძო ტრანსპორტით მოძრაობა შეზღუდულია. 

ზაფხულში უღელტეხილი ველოტურისტების პოპულარული ადგილია. გადასასვლელის უნაგირის სიახლოვეს მდებარეობს სასტუმრო, რესტორანთან ერთად, რომელიც მხოლოდ ზაფხულის პერიოდში ფუნქციონირებს. აქვეა კლაინე-შაიდეგის უღელტეხილი (2061 მ), რომელიც 99 მეტრით მაღალია გროსე-შაიდეგზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* გროსე-შაიდეგის უღელტეხილი 

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
გრიგოლ დიაკონი

**გრიგოლ დიაკონი** — ქართველი საეკლესიო მწერალი, ავტორი თხზულებისა „მოკლედ აღწერილი წიგნი ქართლის მოქცევისა“, რომლის ფრაგმენტებიც დაცულია ნინოს შატბერდული ცხოვრების XIV თავსა („აღმართებაჲ პატიოსნისა ჯუარისა მცხეთისაჲ და მერმე კუალად გამოჩინებაჲ“) და კლარჯულ მრავალთავში. ამ წიგნის არსებობას ადასტურებს „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“. გრიგოლის თხზულება მცხეთის ჯვრის დღესასწაულის „საკითხავადაა“ შესული „იერუსალიმის განჩინებაში“ ანუ კანონარში. მასში მცხეთაში ჯვრის აღმართვის ამბავი იყო გადმოცემული.  

სარგის კაკაბაძე გრიგოლს IV საუკუნის მეორე ნახევრის ავტორად მიიჩნევდა, მიხეილ თარხნიშვილი VII საუკუნის მეორე ნახევრისად, კორნელი კეკელიძე VIII-X საუკუნეთა შორის ათავსებდა, ამ ბოლო ხანებში „ქრონიკის“ ძირითადი ნაწილი პირველი ქრისტიანი მეფის მირიანის თანადროულად, ანუ IV ს-ის 20-იან წლებში შექმნილად არის მიჩნეული (ვახტანგ გოილაძე).

## რესურსები ინტერნეტში
* მჭედლიძე გულნარა, გრიგოლ დიაკონი. პროექტი „ქართველი ისტორიული მოღვაწენი“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მწერლები
ლიკისის ოლქი

**ლიკისის ოლქი** ()  —   ოლქი აღმოსავლეთ ტიმორში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.  ფართობი  550 კმ². დედაქალაქი – ლიკისა.  ოლქი დაყოფილია  3 რაიონად. ოლქის მოსახლეობა, ოფიციალური ენების გარდა საუბრობს ტოკოდედეს ენაზე. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიკისის ოლქი 

## სქოლიო 
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის ოლქები