open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სალხინოს ბაღი

მინი|სალხინოს ბაღი
**სალხინოს ბაღი** — ბაღი საქართველოში. გაშენებულია მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ სალხინოში, მდინარე წაჩხურის მარჯვენა ნაპირას. ბაღი გაშენებულია სამეგრელოს მთავრების, დადიანების მიერ XVIII-XIX საუკუნეებში. ბაღთან ერთად სალხინოს კომპლექსში მოქცეულია ღმრთისმშობლის ტაძარი, დადიანების სასახლე და მარანი. ამჟამად, ამ ტერიტორიაზე მოქმედებს სახლინოს მამათა მონასტერი.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია

## გალერეა 

ფაილი:Salkhino mansion (7).jpg
ფაილი:Garden of Salkhino (1).jpg
ფაილი:Garden of Salkhino (2).jpg
ფაილი:Garden of Salkhino (4).jpg
ფაილი:Garden Of Salkhino2.jpg
ფაილი:Salkhino mansion (13).jpg
ფაილი:Salkhino mansion (12).jpg
ფაილი:Salkhino mansion (9).jpg

## ლიტერატურა 
* გიორგი კალანდია. „დადიანების სასახლეების საგანძური“. თბ. 2003;
* გიორგი კალანდია. „ოდიშის საეპისკოპოსოები“. თბ. 2004;
* გიორგი კალანდია. „მარიამ ღვთისმშობლის სიწმინდეები და საქართველო“. თბ. 1999.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პარკები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტი
რობერტ დაუნი უმცროსის ფილმოგრაფია

[მინი|რობერტ დაუნი [San Diego Comic-Con International-ზე 2015 წელს]]
რობერტ დაუნი — ამერიკელი მსახიობი. მისი დებიუტი კინოში შედგა 1970 წელს მამამისის, რობერტ დაუნი უფროსის ფილმში „შერეკვა“. დაუნის 1980-იანი წლების ფილმებია: „კედელი კედელზე“ (1985), „უცნაური მეცნიერება“ (1985), „უკან სკოლაში“ (1986), „ნულზე ნაკლები (1987), „კარგად მოიქეცი ჯონი“ (1988), „ნამდვილი მორწმუნე“ (1989) და „შესაძლებელია“ (1989). 1985 წელს რეგულარულად მონაწილეობდა მუსიკალურ-იუმორისტულ შოუში „შაბათ ღამეს პირდაპირ ეთერში“.

1990-იან წლებში მონაწილეობდა ფილმებში „Air America“ (1990), „საპნის ქაფი“ (1991), „ჩაპლინი“ (1992), „გული და სულები“ (1993), „ხანმოკლე მონტაჟი“ (1993), „მხოლოდ შენ“ (1994), „რიჩარდ III“ (1995), „აშშ-ის მარშალები“ (1998). „ჩაპლინში“ შესრულებული როლისთვის გადაეცა BAFTA საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში და აგრეთვე მიიღო ოსკარის ნომინაცია იმავე კატეგორიაში.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* რობერტ დაუნი უმცროსის — Rotten Tomatoes

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობების ფილმოგრაფიები
ქვაბისხევის ეკლესია

300px|მინი
**ქვაბისხევის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვაბისხევში, მდინარე ქვაბისხევის ნაპირებზე, რომელცას სათავე აქვს ლომის მთის ძირას. ქვაბისხევი მდებარეობს ზღვის დონიდან 980 მეტრზე, ხოლო  ბორჯომიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.

## ისტორია
ბორჯომის ხეობაში, ქვაბისხევის სოფლის მახლობლად დგას ერთ-ერთი უძველესი და საინტერესო ნაგებობა წმინდა მარიამის მიძინების ქვაბისხევის ეკლესია VIII-IX საუკუნეთა მიჯნაზეა აშენებული.  მონასტერს ასევე უწოდებენ ქვაბისხევის „ღვთისმშობელს“.

მონასტერს კარი აქვს დასავლეთით, ამოჭრილია ჯვრები მის თავზე. ეკლესია გადახურულია ქვაფიქალით.

ეკლესიის მხატვრობა თარიღდება XII-XIII საუკუნეებით. მის ფრესკებს შორისაა მდიდრულად ჩაცმული ქალისა და მამაკაცის გამოსახულებანი, რომელთაც ასომთავრულით აწერია: „შოთაი და იაი“. ლეგენდის მიხედვით, მამაკაცი დიდი პოეტი შოთა რუსთაველი, ხოლო ქალი — დედამისია; ლეგენდა გვამცნობს, თითქოს შოთას დეიდა ქვაბისხევის ხეობაში ყოფილა გათხოვილი და შოთას განათლება აქ მიუღია.

1965 წელს რუსთაველის მესხური წარმოშობის საკითხი დააყენა სარგის ცაიშვილმა „შოთას პორტრეტი ქვაბისხევის ბაზილიკაში“. აღნიშნული ფრესკის აღმომჩენი ნიკო ბერძენიშვილია.

სოფელ ქვაბისხევში, გარდა ეკლესიისა, შემორჩენილია შუა საუკუნეების დემოთის ციხე.

ქვაბისხევის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

მონასტრის ქვემოთ არის ასევე ძველი ნასოფლარი.

დღეს ქვაბისხევი საკმაოდ მოზრდილი სოფელია, აქაური მოსახლეობა ძირითადად რაჭიდან არის გადმოსახლებული.

## ლიტერატურა
* *მაკალათია ს.*, ბორჯომის ხეობა — ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევი, თბ., 1957.

## რესურსები ინტერნეტში
* შოთა რუსთაველის ვინაობა მეცნიერული თვალსაზრისით  

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჩიხის ციხე

300px|მინი
**ჩიხის ციხე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი მდებარეობს საჩხერის მუნიციპალიტეტ, სოფელ ჩიხაში, ჩიხის მთის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ყვირილას მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 520 მეტრზე, საჩხერიდან კი 6 კილომეტრის დაშორებით.

## ციხის ისტორია
სოფელში მაღალი მთის კალთაზე შემორჩენილია XII საუკუნის ციხე, რომლის გალავნის შიგნით კოშკია აღმართული. გალავანი გეგმაში ოვალურია. დღეისათვის შემორჩენილია ნანგრევების სახით. დაზიანებულია ოთხკუთხა კოშკიც, რომელსაც სქელი კედლები ჰქონია. გალავნის კედლები და კოშკი ნაგებია მუქი რუხი ქვით კირხსნარზე. გალავნის წყობაში ქვაყორეც ურევია. გალავნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუთხეში დგას მცირე ზომის ერთნავიანი დარბაზული, ჩიხას  წმ. ბარბარეს სახელობის ეკლესია . გალავანშიც და ეკლესიაშიც შესასვლელი გზა სამხრეთ-დასავლეთიდანაა.

IX საუკუნის ბოლოსათვის, „მატიანე ქართლისას“ თხზულებაში ჩიხას საერისთავო აღარ მოიხსენიება. ერისთავის რეზიდენცია შორაპანში გადავიდა და მასში იგივე არგვეთი და რაჭა შედიოდა. X საუკუნეში რაჭა ცალკე საერისთავოდ ჩამოყალიბდა. ამ დროიდან ჩიხა-მარგვის საერისთავო შორაპნის საერისთავოდ იწოდებოდა. საუკუნეების განმავლობაში აქ ერისთავებად ჩხეიძეები ისხდნენ. ჩხეიძეების იყო ციხე ქალაქი შორაპანი. აქვე იყო სათავადოს ერისმთავრის საჯდომი ადგილი, სასახლე, ციხე-სიმაგრე და კარის ეკლესია.

## სოფლის სახელწოდება
სოფლის სახელწოდების შესახებ არსებობს ორი ვერსია. პირველი - როდესაც მოსახლეობა ამ ტერიტორიაზე მისულა და დასახლება დაუწყია, იმ დროისათვის უდაბური ტყით დაფარული ადგილების გაჩეხვა დაუწყიათ. ამით პოპულარული გახდა სიტყვა ,,ჩეხვა’’, რომლის ასიმილაციის შემდეგ უნდა დარქმეოდა სოფელს დღევანდელი სახელწოდება ,,ჩიხა’’. მეორე - ომიანობის დროს, აქაურ მოსახლეობას მტერი უდაბურ ტყეში შეუყვანიათ და ჩიხში მოუმწყვდევიათ, მტრის ჩიხში მომწყვდევას გადაურჩენია კიდეც აქაური მოსახლეობა. 

IX საუკუნეში არგვეთის ერისთავად დადგენილი აფხაზთა უფლისწულის დემეტრეს რეზიდენცია ჩიხაში ყოფილა.

ჩიხის ციხეს 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* ბოჭორიძე, გ. (1995). *იმერეთის ისტორიული ძეგლები*. „მეცნიერება“, თბილისი. ISBN 5-520-01575-9. გვ, 241-243.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩიხა 

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია

300px|მინი
**მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ მურყმელში. აგებულია XI საუკუნის შუა წლებში.

მურყმელის მაცხოვრის ეკლესია მცირე ზომის დარბაზული ეკლესიაა, იგი თითქმის მიმალულია ბევრად უფრო მაღალ სახლებსა და კოშკებს შორის. თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილია სხვადასხვა ზომისა და სახის ქვით ნაგები დასავლეთი ნაწილი. ეკლესიის დანარჩენი ნაწილი აგებულია ე. წ. კოშკური წყობით, მშრალად ნაწყობი ფიქლით, ბათქაშის გარეშე. საკურთხევლის აფსიდი ოთხკუთხაა, შიგა სივრცე მცირე ზომისა, თუმცა საკმაოდ მაღალი. ტაძარი მოხატული ყოფილა, ამჟამად ინტერიერში შემონახულია „ნათლისღების“, „ჯვარცმის“ და სხვა თემბზე შესრულებული მოხატულობა. 

ტაძარი ლეჩხუმსა და სვანეთში არქეოლოგიური ექსპედიციისას მოუნახულებია ექვთიმე თაყაიშვილს, რომლის 
შესახებაც იგი წერს: 

ამის შემდეგ კი ექვთიმე თაყაიშვილი ჩამოთვლის იმ ნივთებს, რომელიც დაცულია მაცხოვრის ეკლესიაში. მათ შორისაა: ჯვრები, მაცხოვრის ოქროსა და ვერცხლის ხატები, ილია წინასწარმეტყველის კარედის წარწერიანი ხატი, ღვთისმშობლისა და სხვა წმინდანების ხატები.

მურყმელის მაცხოვრის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## ლიტერატურა 
* ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, თბ., 1991

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
ადიშის მაცხოვრის ეკლესია

**ადიშის მაცხოვრის ეკლესია (მაცხვარ)** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ადიშში,  ჩრდილოეთ უბანში, სასაფლაოზე. ეკლესია აგებულია X–XI საუკუნეებში. 

ადიშის მაცხოვრის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ტაძარი ლეჩხუმსა და სვანეთში არქეოლოგიური ექსპედიციისას მოუნახულებია ექვთიმე თაყაიშვილს. მას იქ უნახავს წარწერა კანკელის საწინავე ჯვარზე, რომელიც ასე წაიკითხა:  გარდა ამისა ექვთიმე თაყაიშვილს მოყვანილი აქვს მეორე წარწერა, რომელიც ასომთავრულით შესრულებულია ზარზე:  ექვთიმე თაყაიშვილი ეკლესიის ნივთებს შორს მოიხსენიებს ჯვარს, ზარსა და ცნობილ ადიშის სახარებას. იქვე დასძენს, რომ ამ ნივთების გარდა ეკლესიაში დაცულია მაცხოვრის ორი ნაჭედი ხატი, წამლით დახატული ღვთისმშობლის ხატი და კიდევ სამი ხატი, ნაკლები საშემსრულებლო ოსტატობით დაწერილი.

აღსანიშნავია ეკლესიის მხატვრობა, რომელიც შესრულებულია XII საუკუნეში. ზოგადად ადიშის ეკლესიების კედლის მხატვრობაში ჩანს შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტური ფერწერის ე. წ. სვანური სკოლის სპეციფიკური ნიშნები.  

ადიშის მაცხოვრის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## ლიტერატურა 
* ე. თაყაიშვილი, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, დაბრუნება, ტ.2, თბ., 1991

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ლაილაშის ეკლესია

**ლაილაშის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაილაშის სასაფლაოზე. იგი დარბაზული ტიპისაა. იქვე არის სამრეკლო, რომელიც, სპეციალისტების შეფასებით, მეტად საინტერესო ნაგებობას წარმოადგენს. ეკლესიაც და სამრეკლოც XIX საუკუნის დასაწყისით არის დათარიღებული. გადმოცემით იქვე ყოფილა ძველი ეკლესიის შენობა, მაგრამ დღეს მისი ნაშთიც აღარ არსებობს. 

ლაილაშის ეკლესიის მსახურთა დიდ ღვაწლზე მიუთითებს სოფელ ლაილაშში აღმოჩენილი ლაილაშის ბიბლია, რომელიც ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული და უნიკალურ ძეგლად ითვლება. სოფელ ლაილაშში ყოველი წლის 23 ნოემბერს აღნიშნავენ ტაძრის დღესასწაულს — გიორგობას.

ტაძარს, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* ბოჭორიძე გ.,  ლაილაშის ქართველთა ეკლესიის სიძველეთა აღწერილობა, რაჭა–ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები. თბ.,1994. გვ.292–294.
* ბერძენიშვილი დ., ბანძელაძე ი., სურამელაშვილი მ., ჭურღულია ლ.,  დარბაზული ტიპის ეკლესსისა და სამრეკლოს მოკლე აღწერილობა, ლეჩხუმი. თბ.,1983. გვ.78-79.
* მოგზაურობა რაჭა-ლეჩხუმში. ს. ლაილაში, მწიგნობრობა ქართული. მრავალტომეული. ტ.12. სასულიერო მწერლობა ამბროსი ხელაია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი წიგნი 1.-თბ.,2001.-გვ.288-292. 

კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

**კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ კლდისუბანში.

კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია ქვედა სოფელში, მდ.რიცეულას მარცხენა მხარეს დგას. ვახუშტი ბატონიშვილი ამ წყალს „სადმელის ხევს“ უწოდებს. სოფ. სადმელი მეზობლად მდებარეობს. აგებულებით ეკლესია გარედან სამნავიან ბაზილიკას წააგავს, ხოლო შიგნით სამ შენობას წარმოადგენს: ერთ დიდ, შედარებით ახალ ეკლესიას (დღეს შუა ნაწილი), მეორეს - ძველ პატარა ეკლესიას (სამხრეთი ნაწილი) და მესამეს - გრძელ შენობას (ჩრდილო ნაწილი), რომელიც შუა ნაწილის თანამედროვე უნდა იყოს. სამივე შენობა ცალ-ცალკე ნაწილს წარმოადგენს და ორგანულად ერთმანეთთან დაკავშირებული არ არის. პირველი ორი შენობა კარგადა არის დაცული, მესამეს კი დასავლეთი მხარე დაქცეული აქვს. სამივე შენობა შირიმის თლილი ქვისა და კირისგანაა ნაგები, თაღები — ქვიტკირისგან. გადახურულია ყავარით. შირიმის ქვას ადგილობრივები სპონტიოს, პონტიკის და პოლტიკის ქვას უწოდებენ. დიდი ეკლესია (შუა ნაწილი) ერთნავიანი შენობაა, ზომებით — 10 მ. X 4,2 მ. ეს ნაწილი შიგნით კირითაა გალესილი, თაღი კარგადაა შენახული. 

ეკლესიას დასავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით კარი აქვს (სამხრეთისა და ჩრდილოეთი კარი გვერდით შენობებში გადის). აღმოსავლეთითა და დასავლეთით თითო სარკმელია გამოკვეთილი. საკურთხევლის შუაში ტრაპეზი დგას. საკურთხეველში ორი დიდი თახჩაა: ერთი ჩრდილოეთით, მეორე — სამხრეთით. ჩრდილოეთის თახჩაში სამკვეთლო უნდა ყოფილიყო გამართული, ხოლო სამხრეთისაში — სალარო.

პატარა ეკლესია (სამხრეთი ნაწილი) ერთნავიანი შენობაა, ზომებით 3,7 მ. X 3,3 მ. მას კარნიზებად მოთეთრო ქვა აქვს, რომელიც ჩუქურთმითაა შეკობილი. სამხრეთ კედელში (გარედან) ჩუქურთმიანი სვეტის ორი ნატეხია დატანებული: ერთი კარის მარჯვნივ, მეორე — მარცხნივ. კარის ძირსაც ამგვარივე ქვა დევს, რომელიც პირით შიგნით არის შებრუნებული. კარი ეკლესიას აქვს სამხრეთით და ჩრდილოეთით (უკანასკნელი დიდ ეკლესიაში გადის): სარკმელი - აღმოსავლეთით - 1, დასავლეთით - 1. საკურთხეველი შუა ეკლესიიდან ორი საფეხურითაა ამაღლებული. კანკელი ქვიტკირისაა. მისი წინა პირი ქვის სვეტებითა და კამარებით ყოფილაშემკული, რომლებიც დღეს თითქმის სულ დანგრეულია.

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, კლდისუბნის ღვთისმშობლის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* ბოჭორიძე, გ. (1994). *რაჭა-ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები*. თბილისი. გვ, 133-136.

## სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჟახუნდერის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ჟახუნდერის წმინდა გიორგის სახელობის ტაძარი** — ეკლესია საქართველოში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟახუნდერში. დათარიღებულია განვითარებული შუა საუკუნეებით. 
ტაძარი ქვითაა ნაგები და ბაზილიკური ტიპისაა. მისი აღმოსავლეთი სარკმელი მოჩუქურთმებულია. ეკლესიის ხის მოჩუქურთმებული კარი დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.

1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ესპედიციის მასალებში ტაძარს ასე აღწერს:

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა 
* *თაყაიშვილი ექვ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.პარიზი, 1937.გვ.106-109*
* *ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია.ტ.VIII.თბ., 1984. გვ. 244.*
* *შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები.თბ.,2012. გვ.197.*

## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
საყდრის წმინდა გიორგის ეკლესია

**საყდრის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია საქართველოში. მდებარეობს ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდარში. ტაძარი ერთნავიანი ბაზილიკაა, აგებულია სოფლის განაპირას, თარიღდება XV–XVI საუკუნეებით. დარბაზი დანაწევრებულია ორი საბჯენი თაღით და სამ-სამი კედლის თაღით, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებზე.

## მოხატულობა 
ეკლესია მთლიანად მოხატულია. საკურთხევლის კონქში გამოსახულია ვედრება (ვრცელი რედაქცია), აფსიდში — მსხვერპლის თაყვანისცემა, კამარის სამხრეთის ფერდზე — შობა, მირქმა, ჩრდილოეთის ფერდზე — ხარება, ნათლისღება, სამხრეთის კედელზე — პირველ რეგისტრზე: ლაზარეს აღდგინება, ამაღლება, მეორე რეგისტრზე: წმ. ბარბარე და წმ. მარინე, წმ. თევდორე, ამაღლების კომპოზიციის ნაწილი. მესამე რეგისტრზე: წმ. მეომრის ორ-ორი ნახევარფიგურა, წმ. მარიამ მეგვიპტელი (დასავლეთის თაღი). ჩრდილოეთ კედელზე — პირველ რეგისტრზე: იერუსალიმში დიდებით შესვლა, მენელსაცხებლე დედები უფლის საფლავთან, მეორე რეგისტრზე; ლასია ქალაქის სასწაული, წმ.  გიორგი აღმოსავლეთის თაღში, მესამე რეგისტრზე საქტიტორო გამოსახულებებია; დასავლეთის კედელზე — პირველ რეგისტრზე სულიწმიდის მოფენა, მეორე რეგისტრზე — ჯოჯოხეთის წარმოტყვევნა და ჯვარცმა, მესამე რეგისტრზე, კარის აქეთ-იქით ქტიტორები.

## ტაძრის სიწმინდეები 
ტაძარი 1910 წელს მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ვრცლად გვაწვდის ინფორმაციას ტაძარში დაცული სიწმინდეების შესახებ. იმ დროისათვის ტაძარში ყოფილა წარწერიანი ჯვრები (ერთი ხის, მეორე დიდი ჯვარი, ჯვარი სატრაპეზო), გაბრიელ მთავარანგელოზის მოოქროვილი ხატი ასომთავრული წარწერით, წმინდა გიორგის 4 ხატი, ღმრთისმშობლის ხატი, ხატი ვედრება, ცალი კარი კარედი ხატისა, ნატეხი წარწერისა, ბარძიმ-ფეშხუმი და ორი ლახტი რკინისა ექვს-ექვს ფრთიანი.

## ლიტერატურა 
* 
* *შუბითიძე ვ.*, ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები. თბ., 2012. გვ. 198.
* ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, გვ. 220, თბ., 1998, გვ. 213. 

## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XV საუკუნის ეკლესიები
აზიის მეფე

**აზიის მეფე** () — წოდება, რომელიც ალექსანდრე დიდმა მიიღო გავგამელის ბრძოლის შემდეგ, ძვ. წ. 331 წელს. ვინაიდან, ალექსანდრეს დროს ბერძნები მხოლოდ აზიის გარკვეულ ნაწილზე ფლობდნენ ინფორმაციას, ხოლო ალექსანდრემ იმდროინდელი ცნობილი აზიის უდიდესი ნაწილი დაიპყრო, მართებულად ჩათვალეს რომ ალექსანდრე გამოეცხადებინათ მთლიანი აზიის მეფედ. ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდგომ (ძვ. წ. 323), ტიტული გადაეცა მის მემკვიდრეებს: ფილიპე III-ს (ძვ. წ. 323–317), შემდგომ კი ალექსანდრე IV-ს (ძვ. წ. 317–309). თუმცა არცერთ მათგანს არ ჰქონია ძალაუფლება აზიის ტერიტორიებზე, ეს ტიტული მხოლოდ წოდებრივი იყო. ალექსანდრე IV-ის სიკვდილის შემდგომ სრულად გაქრა.

## აზიის მეფეების სია 
* ალექსანდრე დიდი — ძვ. წ. 331-323
* ფილიპე III — ძვ. წ. 323-317
* ალექსანდრე IV — ძვ. წ. 317-309

## სქოლიო 
კატეგორია:ხელმძღვანელი პოსტები
კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონელი
კატეგორია:ძველი ბერძნული წოდებები
ლაჰილის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ლაჰილის წმინდა გიორგის ტაძარი** ("*მხერის ჯგრაგ*") — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაჰილის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ეკლესია ქვითაა ნაგები. შესასვლელი მხოლო დასავლეთიდან აქვს. ეს საკმაოდ მაღალი ნაგებობაა. 
## ტაძრის სიწმინდეები 
1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. იგი ექსპედიციის მასალებში წერს, რომ იქ არსებული სიწმინდეები გადმოტანილი ყოფილა სამი დანგრეული და გაუქმებული ეკლესიიდან. იმ დროისათვის ტაძარში ინახებოდა: ოთხი სხვადასხვა ზომის ჯვარი, წმინდა დიმიტრის მოოქროვილი ხატი,  მთავარანგელოზ გაბრიელის ოქროს ხატი,  წმინდა ანას ხატი, მაცხოვრის ხატი, მიქაელ მთავარანგელოზის ვერცხლის ხატი, ჯვარცმის ხატი, ორი ღმრთისმშობლის ხატი, რამდენიმე ბეჭედი, ორი სამაჯური, დოქი და ეტრატზე ნუსხურით შესრულებული სახარება.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *თაყაიშვილი ექვ., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი,1937.გვ. 362-369
**ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000. გვ. 87.''

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ბიოწარმოება

მინი|ბიომეურნეობის გავრცელების არეალი მსოფლიოში (ჰექტრები) |420x420px
**ბიოწარმოება** — საერთაშორისო სტანდარტებით დადგენილი,  მეურნეობის ან წარმოების მართვის ერთიანი სისტემა,  ისეთი მეთოდების გამოყენებით, რომელიც უზრუნველყოფს ბიომრავალფეროვნების, ეკოლოგიური და ბიოლოგიური ბალანსის შენარჩუნებას, გარემოს დაცვას,  ბუნებრივი რესურსების ეფექტიან გამოყენებას და შეესაბამება გარკვეულ მოთხოვნებს  წარმოების, გადამუშავების, შენახვის, შეფუთვის, ტრანსპორტირების, ნიშანდების, დისტრიბუციისა და რეალიზაციის   ეტაპებზე.
## ბიოწარმოების ზოგადი პრინციპები
ბიოწარმოების ზოგადი პრინციპები გულისხმობს Ecovia Intelligence-ის კვლევის მიხედვით, 2017 წლიდან ბიოპროდუქტების ბაზარი 6%-ით გაიზარდა.
## ბიოპროდუქტების ბაზარი საქართველოში
2017 წლის მონაცემებით, საქართველოში ბიოწარმოებისათვის  2 ათასი ჰექტარი მიწის ფართობი იყო გამოყოფილი. საქართველოდან 2016 წელს ექსპორტზე გავიდა დაახლოებით 405 ტონა ორგანული პროდუქტი. ქართული ბიო პროდუქტის ძირითადი ბაზარი არის გერმანია. საქართველოში ბიოწარმოების სერტიფიკატი აქვს 12 საწარმოს/მეწარმეს, ხოლო დანარჩენი 36 სერტიფიცირების პროცესშია (გარდამავალი პერიოდი). საქართველოს კანონით „ბიოწარმოების შესახებ“ ბიოწარმოების სერტიფიკატი არის შესაბამისობის შეფასების  დოკუმენტი, რომლითაც სერტიფიკაციის ორგანო ადასტურებს, რომ სურსათი/ცხოველის საკვები, პირველადი წარმოების პროდუქტი, შეესაბამება კანონით დადგენილ   მოთხოვნებს. საქართველოში, კლიმატური პირობებიდან გამომდინარე, პერსპექტიულ ბიოდარგებად მიიჩნევა ბიოღვინისა და ბიოჩაის წარმოება.
## ლიტერატურა
* „ბიოაგროწარმოების განვითარების გზები საქართველოში“,  მზ. ბერუაშვილი, გ. წერეთელი. აგრარული საქართველო სამეცნიერო-საინფორმაციო სამეცნიერო-საინფორმაციო ჟურნალი #10 (54), ოქტომბერი  2015
* ნაცვალაძე მარინა, „სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების ეკონომიკური მექანიზმი“, თბ. „უნივერსალი“ 2009 წელი
* ხარაიშვილი ე. „ღვინის ბაზარი და მევენახეობა-მეღვინეობის დივერსიფიკაციის კონკურენტული მოდელები საქართველოში“. თბ. „უნივერსალი“ 2017. გვ. 21-23, 97
* Gil, J.M., Gracia, A. and Sanchez, M. (2000), “Market segmentation and willingness to pay for organic products in Spain”, The International Food and Agribusiness Management Review, Vol. 3 No. 2, pp. 207-226
## რესურსები ინტერნეტში
*ბიომეურნეობა — აგროწარმოების მომავალი  ბექა ბაიაშვილის სტატია www.sustainability.ge-ზე ბიომეურნეობის შესახებ.
## სქოლიო
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
კატეგორია:ბიოწარმოება
ჟაბეშის მაცხოვრის ეკლესია

**ჟაბეშის მაცხოვრის ტაძარი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის მულახის თემის სოფელ ჟაბეშში. ტაძარი აგებულია XI საუკუნეში შირიმის თლილი კვადრებით. აღმოსავლეთით სამწახნაგა შვერილი აფსიდი აქვს. ინტერიერში, სამმალიანი ქვის კანკელის წინ, ქვისავე ოთხუთხა კვარცხბეკზე აღმართულია ხის ჯვარი. საკურთხევლის კედელში დატანებულია ორი ღრმა უბე, სადაც სამალავში შესასცლელია მოწყობილი. ინტერიერში შემონახულია მოხატულობის ფრაგმენტები.

## ტაძრის სიწმინდეები 
1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ამ პერიოდში ტაძარში მსახურობდა  ღრმადმოხუცებული მღვდელი გიორგი მარგიანი. მეცნიერი, ექსპედიციის მასალებში, იმ დროისათვის ტაძარში არსებული სიწმინდეების შესახებ გვაწვდის ვრცელ ინფორმაციას. ეკლესიაში დაცული ყოფილა წმინდა გიორგის მოოქროვილი ვერცხლის ხატი, ხის შანდალ-კანკელი და ზარი. ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნავს, რომ დ. ბაქრაძის დროს, აქ ყოფილა ტყავის სახარება წარწერით, სადაც იხსენიება „აღმწერელი“ გიორგი..

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ.VIII, თბ., 1984. გვ.237* 
* *ყენია რ., ალადაშვილი ნ., ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000. გვ.65.*
* * თაყაიშვილი ექვ., არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 249-250 
* *ცაგურიშვილი თ., ბალზემო და ბალქვემო, თბ., 2010, გვ.79-80*
* *შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012. გვ.197.''

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ბორის ჯონსონი

**ბორის ჯონსონი** (; დ. 19 ივნისი, 1964, ნიუ–იორკი, აშშ) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და მოქმედი 77-ე  პრემიერ-მინისტრი 2019 წლის 24 ივლისიდან. კონსერვატიული პარტიის ლიდერი 2019 წლის 23 ივლისიდან. ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2016-2018), ქალაქ ლონდონის მერი (2008–2016).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ბორის ჯონსონი

კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები XXI საუკუნეში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ჩვიბიანის მაცხოვრის ეკლესია

**ჩვიბიანის მაცხოვრის ეკლესია** (ჩვიბიანის ფუსდი) — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის უშგულის თემის სოფელ ჩვიბიანში. იგი დარბაზული ტიპისაა. ინტერიერს სამმალიანი ქვის კანკელი ამკობს. მასში დღემდე შემორჩენილია პატარა ვერცხლის ხატი წმინდა ნიკოლოზის გამოსახულებით, ჩარჩოზე სხვადასხვა დროის ცალკეული გამოსახულებებითა და სადა ნახევარსფეროებით. ქვედა ჩარჩოზე მოთავსებულია გაკრული ხელით შესრულებული ოთხსტრიქონიანი ნუსხური წარწერა, რომელშიაც ოსტატი მოხსენიებულია, როგორც მწერალი გაბრიელი. ტაძარი დათარიღებულია განვითარებული შუა საუკუნეებით. ნაგებია თლილი ქვით. 

## ტაძრის სიწმინდეები 
1910 წელს ტაძარი მოინახულა ექვთიმე თაყაიშვილმა. ამ პერიოდში ეკლესიაში დაცული ყოფილა მაცხოვრის მცირე ზომის ვერცხლის ჭედური ხატი ხუცური წარწერით, წმინდა გიორგის XIX საუკუნის ხატი, ორი წარწერიანი (ერთი მხედრული, მეორე კი არაბული წარწერით) და ორი უწარწერო ჯამი. ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნავს, რომ ის ხატები, რომელიც ამ ეკლესიაში დ. ბაქრაძეს უნახავს, გადაუტანიათ მურყმელის ეკლესიაში . 

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა 
* * თაყაიშვილი ექვ., არქეოლიგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი, 1937. გვ. 151 
* *ყენია რ., ალადაშვილი ნ., ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი. თბ., 2000.გვ. 35.*
* *შუბითიძე ვ., ქართული ციხე-სიმააგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012, გვ. 94''

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მამუკა ჩარკვიანი

**მამუკა ჩარკვიანი** (დ. 24 აგვისტო, 1955, ბათუმი — გ. 21 აგვისტო, 2025, თბილისი) — ქართველი თვითნასწავლი მუსიკოსი, ავტორ-შემსრულებელი.  ღირსების ორდენის კავალერი (2000), თბილისის საპატიო მოქალაქე (2023). პოეტ ჯანსუღ ჩარკვიანის ვაჟი.

## ბიოგრაფია 
მამუკა ჩარკვიანმა 1972 წელს დაამთავრა თბილისის 61-ე საშუალო სკოლა. 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1977-79 წლებში მუშაობდა მეტეხის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელად. 1979-82 წლებში იყო ახალგაზრდული ორგანიზაციის II მდივანი; 1982-92 წლებში — გ. ლეონიძის სახელობის ლიტერატურის მუზეუმის დირექტორის მოადგილე. 1992 წელს პრეზიდენტის აპარატის მრჩეველ-კონსულტანტი. 1993 წლიდან გააგრძელა მუსიკალური კარიერა.

მამუკა ჩარკვიანი იყო თვითნასწავლი, თვითმყოფადი მუსიკოსი, ავტორ-შემსრულებელი. ბავშვობის ასაკში დამოუკიდებლად ისწავლა სხვადასხვა ინსტრუმენტებზე (გიტარა, როიალი) დაკვრა. იყო ბევრი სიმღერის ავტორი, რომელთა უმეტესობა გაჰიტდა. მის სიმღერებს ხშირად ასრულებენ სხვადასხვა თაობის მომღერლები. 

2000 წელს პრეზიდენტის განკარგულებით დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით; 2000 წლის ფესტივალზე „წლის სიმღერა“ დაჯილდოვდა „ოქროს დისკით“; 2000 წელს სტუდენტურ ფესტივალზე „სტუდენტთა საერთაშორისო დღე“ დაჯილდოვდა დიპლომით — „ქართულ საესტრადო ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი წვლილისათვის“; ფესტივალი „ლიგა-1996“ ნომინაცია „ქართული ტრადიციული სიმღერა“; ფესტივალი „წლის სიმღერა — 2000“ წლის საუკეთესო შემსრულებელი, სიმღერებისათვის: — „ჩემი აღარა ხარ, მორჩა“; „დედისჯერი“; 2001 წელს წლის საუკეთესო მუსიკის ავტორი და საუკეთესო შემსრულებელი სიმღერისათვის: — „და...გტოვებ მარტო“; 2002 წელს წლის საუკეთესო ავტორ-შემსრულებელი სიმღერისათვის „ოცნებების ქარავანი“ და ჟიურის სპეციალური ნომინაცია „ქართული ტრადიციული სიმღერის საუკეთესო ავტორ-შემსრულებელი“; დაჯილდოებულია: მსოფლიოს ქართველ და ებრაელ ქალთა ასოციაციის პრიზით, ჯაზ-ფესტივალის სპეციალური პრიზით: სიმღერებისათვის: „ბლუზი“ და „ქალი სანაპიროზე“; 2006 წელს ფესტივალზე „წლის სიმღერა“ — სიმღერის ავტორი — სიმღერისათვის „ჩემი თბილისი“; 2014 წელს „შანსონის“ ფესტივალზე „წლის შანსონიე“. 2014 წელს თბილისის საკონცერტო დარბაზთან გახსნილია მამუკა ჩარკვიანის სახელობის ვარსკვლავი; 2018 წელს ფესტივალი „ოქროს ტალღა“ნომინაცია — წლის საუკეთესო სიმღერა „შენ რომ დიდი იქნები“ (ირმა გიგანს); მამუკა ჩარკვიანი დაჯილდოებულია ივ. ჯავახიშვილის სახ. სახელმწიფო უნივერსიტეტის „საპატიო უნივერსიტეტელის ტიტულით“.

ჰყავს მეუღლე, ორი შვილი და სამი შვილიშვილი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* მამუკა ჩარკვიანი 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მამუკა
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2023)
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია

**წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.

პატარა ეკლესია ქვისგანაა აგებული. კანკელის ქვემო ნაწილი, დაახლოებით 107 სმ სიმაღლისა, ქვისგანაა ნაშენი. ზემო ნაწილი ხისაა, სამი კამარა და ხის პატარა სვეტები აქვს. ხატებისთვის განკუთვნილი თაროები ხისგანაა გაკეთებული და კანკელზეა მიშენებული. ეკლესია შიგნიდან მოხატული ყოფილა, მაგრამ ფრესკები გაფუჭებული და შემჭვარტლულია. ფრესკის დასავლეთ კედელზე ეკლესიის ამგები ყოფილა გამოსახული. ის ქართულ ტანისამოსშია გამოწყობილი, თავზე სკუფიის მსგავსი ქუდი ახურავს, რომელიც ჯვრის სახის მარგალიტებითაა შემკული. მარჯვნივ სანახევროდ გადასული წარწერაა, რომელშიც შემდეგი სიტყვების ამოკითხვაა შესაძლებელი:

მარცხნივ მეორე ნაწერწერაა, რომელიც კიდევ უფრო გაფუჭებულია და უფრო ძნელი გასარჩევია: 

ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე ტრაპეზია მიშენებული. მის ზემოთ და ფანჯრის ქვემოთ კედელზე მაცხოვრის თავია დახატული.

ამჟამად ეკლესია მიტოვებულია და იქ არცერთი ნივთი არაა. ერთ დროს ეკლესია სოფლის მთავარი სამლოცველო ყოფილა და აქ წმინდა გიორგის ოქროთი შეძერწილი დიდი ხატი ინახებოდა, რომელიც  დღეს გაშიშვლებულია. 

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის წმინდა გიორგის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* თაყაიშვილი, ე. (1937). *არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს*. პარიზი. გვ, 224-226.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია

**წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.

წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია პატარა, თლილი ქვისგან აგებული ეკლესიაა. კანკელი ქვისაა, სამკამარიანი. ტაძარს აღმოსავლეთითა და დასავლეთით თითო სარკმელი აქვს. თაღის სარტყელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის ფართო და ძლიერად გამოშვერილ პალიასტრებზეა დამყარებული. საკურთხეველში ორი ღრმა  მრგვალი უბეა. ეკლესიაში ტრაპეზი არაა, თუმცა მის მაგივრობას სარკმლის ქვემო ნაწილის სიბრტყე სწევდა.

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* თაყაიშვილი, ე. (1937). *არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს*. პარიზი. გვ, 225-226.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მესტიის მაცხოვრის ეკლესია

**მესტიის მაცხოვრის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ლაღამის თემში.

ეკლესია მთაზეა აგებული. საშენ მასალად თლილი ქვაა გამოყენებული. სამხრეთით ეკლესიას კარი აქვს, აღმოსავლეთითა და სამხრეთით კი თითო სარკმელი. სხვა ეკლესიებისგან განსხვავებით მესტიის მაცხოვრის ეკლესიას დიდი უბეები ანუ ნიშნები აქვს საკურთხევლის მარჯვნივ და მარცხნივ. კედლებზე ძველი ფრესკები შეიმჩნევა: სამხრეთის კედელზე ერთი წმინდანია გამოსახული სრული ტანით. შუა თაღში ეკლესიის რკინის კაკვია და ზედ ჯაჭვით ქვაბია ჩამოკიდული. ეკლესიის გარე კედლები უბრალო პალიასტრებითაა მოკაზმული. 

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მესტიის მაცხოვრის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
სასაშის მთავარანგელოზის ტაძარი

**სასაშის მთავარანგელოზის ტაძარი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასაშში.

სასაშის მთავარანგელოზის ეკლესია ხისგანაა აგებული და გუმბათითაა გადახურული. ეკლესია შუა საუკუნეებშია აგებული და 4 სიძველეს ინახავს. ღვთისმშობლის თავი ხატი ვერცხლისგანაა გამოჭედილი. ხატის ზომებია 46 სმ. X 33,5 სმ. ხატზე მაღალ ტახტზე მჯდომარე ღვთისმშობელია გამოსახული ძითურთ. წარწერა ასომთავრულადაა შესრულებული დ~დჲ ღ~სა. არშიები ერთმანეთში გადაბმული ნახევარწრეებითაა შემკობილი. ხატი XVI-XVII საუკუნეებში უნდა იყოს შექმნილი. 

ეკლესიაში ინახება წმინდა გიორგის ხატიც, რომელიც ვერცხლისგანაა გამოჭედილი. ხატის ზომებია 20,5 X 13,5 სმ. ხატზე წმინდა გიორგი სრულადაა გამოსახული, შუბითადა ფარით. ქსელის მსგავსი აშიები 9 დიდი ვერცხლის ფოლაქითაა შემკობილი. ხატი არც თუ ისე მაღალი ხარისხითაა შემკული.

ეკლესიაში შემონახული მესამე სიძველეც ხატია, რომელიც სხვადასხვა ნაჭრისგან შედგება. ამ ხატის ზომებია 14,5 X 15 სმ. პატარა ჯვარცმის ხატი ვერცხლისგანაა დამზადებული, თუმცა არც თუ ისე მაღალი ოსტატობით. სპილენძის პატარა ხატი წმინდა გიორგისაა, რომელიც მაღალი ოსტატობითაა დამზადებული. ეზო სიმრგვლეებითაა მორთული და შიგ ჯვრებია დატანებული. აშიები ფოლაქების მსგავსი ორნამენტითაა მორთული. 

ეკლესიაში შენახული ხის ჯვარი  ვერცხლითაა შეჭედილი, თუმცა მღალი ოსტატობით არაა დამზადებული. 

სასაშის მთავარანგელოზის ეკლესიაში ინახებოდა ფარი, რომელიც განსაკუთრებული ფორმის გამო ყოველთვის იპყრობდა მნახველის ყურადღებას. აღნიშნული ფარი 1925 წელს აკადემიკოსმა გიორგი ჩიტაიამ სვანეთიდან საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ჩაიტანა. ეკლესიაში შენახულ ფარში ისარი იყო ჩასობილი, რაც ძველი სვანური ტრადიციის კვალია, როდესაც დღესასწაულებზე ეკლესიიდან გამოჰქონდათ შეწირული ფარები და მიზანში ესროდნენ. ისარი იმ ეპოქაზე მიუთითებს, როდესაც მშვილდი ცეცხლსასროლ იარაღზე უფრო პოპულარული იყო. ფარის  ხის საფუძველზე მოყავისფრო ფერის ტყავია გადაკრული. მისი დიამეტრი 50 სმ-ია, სისქე კი - 1 სმ. ლითონის ცენტრალური დისკოს დიამეტრი 4,5 სმ-ია. ფარის ცენტრიდან სხივებად 19 წვრილი ზოლი გამოდის, რომლებიც კომპოზიციურად მზის სახეს ქმნიან. 

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, სასაშის მთავარანგელოზის ტაძარს ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *თაყაიშვილი ე.*, არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, პარიზი 1937,. გვ., 105-106.
* დაბრუნება, ტ. II, თბ., 1991 გვ., 118

## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია (ზაგარის უბანი)

**წვირმის მთავარანგელოზის ეკლესია (ზაგარის უბანი)** — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ წვირმში.

ზაგარის უბანში მდებარე ეს ტაძარი აგებულია IX საუკუნეში. იგი ყველაზე ადრეული ძეგლია სვანეთის ტაძრებს შორის. ამ მცირე ზომის ორსართულიანი ნაგებობის პირველი სართულის ინტერიერი აღმოსავლეთით სწორი კედლით მთავრდება, რომელსადაც გამოსახულია ვედრება. აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ორივე მხარეს თითო მაღალი ნიშაა. ასეთი გაფორმება საქართველოში VII ს.-ში დამკვიდრდა. 

## მოხატულობა 
ტაძრის მოხატულობა დაზიანებულია, თუმცა შეიმჩნევა, რომ მისი ოსტატი მხატვარ თევდორეს ნამუშევრით იყო შთაგონებული. საკურთხეველს ამშვენებს წელზევით ფიგურებისგან შემდგარი ვედრების მონუმენტური კომპოზიცია. აღმოსავლეთის კედლის გარდა მოხატულობა ორ რეგისტრადაა მოცემული. ზედა რეგისტრში ისტორიული თანმიმდევრობით განლაგებულია საუფლო დღესასწაულთა შვიდი სცენა. ქვედა რეგისტრში ფეხზე მდგომ წმინდანთა ფიგურები მოთავსებულია ფერწერით შესრულებული დეკორატიული თაღნარის მოჩარჩოებაში. ეს მოტივი საქართველოს კედლის მხატვრობაში XIII ს.-დან ვრცელდება. მთავარანგელოზების ფეხზე მდგარი ფიგურები კამარაზეა გადატანილი.

მხატვრობის ხასიათი, რომელშიც მკაფიოდ ჩანს ჩამოშორება მონუმენტურობის პრინციპებისაგან (მცირე ზომის ფიგურებისგან აგებული კომპოზიციები, სამოსის დანაწევრებული, რამდენადმე დაწვრილმანებული ნახატი) მიუთითებს მის შესრულებაზე XIII ს.-ის მეორე ნახევარში.

## ტაძრის სიწმინდეები 
ეკლესიის ორი დიდი საკურთხევლის წინამდებარე ჯვარი XII ს.-ში მოუჭედავთ ადგილობრივ სახელოსნოში ოქროში მოვარაყებული ვერცხლით. იგი ცალკეული გამოსახულებებითაა შემკული. ნიშანდობლივია, რომ სვანეთის საკურთევლისწინა ჯვრებზე ხაზგასმულია ეკლესიის პატრონის გამოსახულება: ცენტრალურ ადგილას მოცემულია, სხვა გამოსახულებებისგან განსხვავებით, დიდი ზომის ფიგურა იმ წმინდანისა, რომლის სახელზედაც ნაკურთხია ეკლესია, რომლის სახელსაც ატარებს. 

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000, გვ. 60*

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია სვანეთის კულტურული ძეგლების შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ჭოხულდის მაცხოვრის ეკლესია

**ჭოხულდის მაცხოვრის ტაძარი** — ეკლესია საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭოხულდში. თარიღდება XI საუკუნით. ტაძრის ფასადები ნახევარსვეტებისაგან შემდგარი მსუბუქი დეკორატიული თაღნარითაა გაფორმებული. განსაკუთრებით მდიდრულადაა შემკული დასავლეთის ფასადი, რომლის შუა თაღი გვერდით თაღებთან შედარებით ამაღებულია, ხოლო ქვემოთ მის მოხაზულობას შესასვლელის ტიმპანის შემომსაზღვრელი თაღი იმეორებს.

## მოხატულობა 
ეკლესია XIII საუკუნეშია მოხატული ადგილობრივ სახელოსნოში განსწავლული ოსტატის მიერ, მისთვის დამახასიათებელი წერის რამდენადმე გამარტივებული მანერით და სახეთა თავისებური უშუალო გამომხატველობით. ამ მოხატულობის ფიგურები და განსაკუთრებით მათი სახეები გვაგონებს თანღილის მოხატულობის გამოსახულებებს. XI-XII საუკუნეების ფრესკებთან შედარებით, სამოსის ნაკეცების ნახატი უფრო დანაწევრებულია, მაგრამ, მიუხედავად ამისა, შენარჩუნებულია ლოკალური, ფერადოვანი ლაქის მნიშვნელობა. კოლორიტი ჟღერადი ფერების - მოწითალო-ყავიფრის, ყვითლისა და ნაცრისფრის შეხამებითაა აგებული.

საკურთხეველში მოცემულია ვედრების კომპოზიციის ვრცელი რედაქცია - ანგელოზთა დასის გამოსახულებით, რომელიც გავრცელებული იყო XII-XIII საუკუნეების სვანეთის კედლის მხატვრობაში.

## ტაძრის სიწმინდეები 
ეკლესიაში ინახება მცირე ზომის წმ. მთავარანგელოზის XIII ს.-ის ხატი, გამოსახული სრული ტანით. სახე მთლიანად ჩაჭეჭყილია.

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ქართული ლაპიდარული წარწერების კორპუსი, II, დასავლეთ საქართველოს წარწერები, ნაკვ. I (IX-XIII სს.), თბ., 1980, გვ. 128*
* *ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება), გზამკვლევი, თბ., 2000, გვ. 90*

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ღართის ეკლესია

**ღართის ტაძარი** — ეკლესია საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში. ტაძარი, ორნავიანი ბაზილიკა, აგებული IX-X სს-ში, ოთისწყლის ხეობაში, ტყეში მდებარეობს ინტერიერი მოხატულია, არის წარწერებიც. ამჟამად, ტაძარი ძლიერ დაზიანებულია. ორეკლესიანი ბაზილიკის ინტერიერსა და ეზოში სტელებისა და ქვაჯვრების ფრაგმენტებია მიმოფანტული.
## ისტორია 
მონაცემები ღართის ეკლესიის შესახებ ძალიან მწირია. ექ. თაყაიშვილმა მოინახულა ეკლესია 1912 წელს, მის მონაცემებთან შეჯერებით ჩანს, რომ სხვაობა ეკლესიის მაშინდელ და დღევანდელ მდგომარეობას შორის უმნიშვნელოა.
ღართის ეკლესია ორნავიანი ეკლესიის ტიპს მიეკუთვნება. მოკრძალული ზომის, დღეს თითქმის ნახევრამდე ჩამონგრეული ეკლესიის კედლები გარედან ამოყვანილია არათანაბარი ზომის ერთმანეთთან კარგად მორგებული თლილი ქვით. სადა, შეუმკობელი ფასადები გაცოცხლებულია ნახტომებითა და ჩანართებით. ფასადების მასიური, დაუნაწევრებელი სიბრტყე, ინტერიერში იცვლება დაუმუშავებელი, პირმოსწორებული ქვის კვადრებით, კონსტრუქციულ ნაწილებში თლილი ქვაა გამოყენებული. კონტრასტი სადა და მარტივ ფასადებსა და ინტერიერის ეფექტურ, დეკორაციულ გადაწყვეტას შორის, ძალუძად იჩენს თავს ღართის ეკლესიის მხატვრულ გადაწყვეტაში, რაც აახლოვებს მას ერთ-ერთ საუკეთესო, შემოქმედებითი ენერგიით დამუხტულ პერიოდთან, რომელიც ცნობილია ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ისტორიაში „გარდამავალი ხანის“ სახელწოდებით ( VII ს-ის II ნახ.- X ს-ის I ნახ. ) და თავისი ცალკეული დეტალებისა და სივრცით-კომპოზიციური გააწყვეტით ამ პერიოდის  
კონკრეტულ მონაკვეთს, კერძოდ IX საუკუნეს უკავშირდება.

ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* ბოჭორიძე გ., „მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში“, თბ., 1992, გვ. 25
* ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, საანგარიშო კრებული, თბ., 1998, გვ. 215
* ჯაბუა ნ., ქრისტიანული ტაძრის არქიტექტურული ტიპები შუა საუკუნეების საქართველოში, თბ., 2012, გვ. 58
* ნათენაძე ნ., ღართა, მესხი მელექსე, თბ., 2018, გვ.287

## სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
აბულის ეკლესია

**აბულის ტაძარი** — ეკლესია საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბულში. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა და დათარიღებულია X საუკუნით. მოგვიანებით (XIV ს.) მასზე კარიბჭე მიუშენებიათ. ეკლესიის კედლის ფასადი შემკულია ჯვრისა და სხვა გამოსახულებებით. შემორჩენილია წარწერები, რომლებიც აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის მიხედვით, XI-XII სს.-ის შეიძლება იყოს. ერთ-ერთი ასომთავრული წარწერა: ასე იკითხება „ჯუარი ქრისტესი ქრისტე შეიწყალე გალატოზნი“. ეკლესიასთან არის სასაფლაო, სადაც ძველი საფლავის საინტერესო ქვებია შემორჩენილი.

ეკლესიას  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* ჟღერს ქვის ჰარმონია. ნაკვეთი პირველი ა-დ. საკითხავი ყმაწვილთათვის 13, თბ., გვ. 9–10, თბ., 2006;
* *ცისკარიშვილი ვ.*, აბულის წარწერა, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო, გვ. 122, თბ., 1959;
* *კალისტრატე*, საისტორიო მასალა, გაზ. „ივერია“, 1891 (19 ნოემბ.), N246, გვ. 2–3.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X  საუკუნის ეკლესიები
ხოსპიოს ეკლესია

**ხოსპიოს ეკლესია** — X საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
**ბერძენიშვილი ნ., ჯავახეთის 1933 წლის ექსპედიციის დღიური, საქართველოს ისტორიის საკითხები.I,  თბ., 1964, გვ. 57-58 

* *ხარაძე კ.,*  სოფელი ხოსპიო, ჯავახეთის ხუროთმოძღვრული და ბუნების ძეგლები, თბ.,2003, გვ. 49-50 

* *ბერძენიშვილი დ.,'' ჯავახეთის ძველი სიმაგრეები, ჯავახეთი, ტ.1, ახალციხე 2002, გვ. 181-196 
* არქიტექტურის რესტავრაცია საქართვლოში, ხოსპიოს ეკლესია, ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი, თბ., 2012, გვ. 176-177

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ალჟირი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ალჟირმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცამეტედ 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ 2 ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ალჟირი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტაბაწყურის წითელი ეკლესია

300px|მინი
**ტაბაწყურის წითელი ეკლესია**, აგრეთვე ცნობილია, როგორც **წითელი საყდარი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ტაბაწყურში. ეკლესია აგებულია განვითარებულ შუა საუკუნეებში. სხვა წყაროებით ტაბაწყურის წითელი საყდარი X საუკუნის ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნიმუშია. 

ეკლესია დარბაზულია. გეგმით წარმოადგენს მართკუთხედს. ეკლესია ნაგებია ჟანგისფერი-წითელი ფერის თლილი ქვის კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ტაძარი ნათდებოდა დასავლეთის და აღმოსავლეთის თითო თაღოვანი სარკმელით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის კონქი მხრებზე გადასულ თაღს ეყრდნობოდა. გრძივი კედლების შუაში ორსაფეხურიანი პილასტრია, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. ქვედა საფეხურიდან დეკორატიული თაღები გადადის. ეკლესიის დასავლეთის ფასადზე რელიეფური გამოსახულებებია. სარკმლის თავზე წმინდა მხედრების ნადირობის სცენაა მოცემული, მის გვერდით - დანიელი ლომების ხაროში და ასევე ორფიგურიანი კომპოზიცია მოჩარჩოებული ყურძნის მტევნებით. საკურთხეველში დასვენებულია აღმოსავლეთი სარკმლის თავსართი ყურძნის ხვეულით ფლანკირებული ჯვრის გამოსახულებით.  

ტაბაწყურის წითელ ეკლესიას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
კარმენ ლუვანა

**კარმენ ლუვანა** (დ. 23 აგვისტო, 1981, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ) — პუერტო-რიკოელი პორნომსახიობი. მოგებული აქვს 8 ჯილდო.

## ადრეული ცხოვრება
დაიბადა 1981 წლის 23 აგვისტოს ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, აშშ-ში. მისი დაბადების სახელია მიშელ სანდოვალი. როდესაც იგი ხუთი წლის იყო, მისი ოჯახი საცხოვრებლად პუერტო-რიკოში გადავიდა.

## კარიერა
18 წლის ასაკში ლუვანა საცხოვრებლად გადმოვიდა მაიამიში და დაიწყო კარიერა, ცეკვავდა სტრიპტიზს სხვადასხვა ბარებში.
19 წლის ასაკში დაიწყო მისი პორნოგრაფიული კარიერა. მისი პირველი ფილმი იყო „More Dirty Debutantes #211“. 2002 წელს მოიპოვა პირველი ჯილდო. 2007 წელს მან დაანონსა, რომ 2008 წელს დაამთავრებდა საკუთარ კარიერას.

## პირადი ცხოვრება
იგი არის ბისექსუალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:პუერტო-რიკოელი ქალი პორნომსახიობი
კატეგორია:პუერტო-რიკოელი პორნო მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვასილ ელაშვილი

**ვასილ ივანეს ძე ელაშვილი** (დ. 10 სექტემბერი, 1914, სოფ. ჯუგაანი, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ნოემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი, მოფარიკავე; ფიზიკური კულტურისა და სპორტის მოღვაწე; პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1979); საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1987), ქართული ეროვნული სპორტული სახეობების მკვლევარი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემია 1941 წელს. 1941 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემიაში; 1949-1975 წლებში განაგებდა ფიზიკური კულტირის თეორიისა და მეთოდიკის კათედრას; 1976 წლიდან იყო ამავე კათედრის პროფესორი; შეისწავლიდა სასკოლო ფიზიკური აღზრდის პრობლემებს; დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ხალხური მოძრავი თამაშების, ფიზიკური ვარჯიშების აღდგენისა და დანერგვის საქმეში; არის მრავალი სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 10 მონოგრაფიის ავტორი; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* იუნესკოსთან არსებული სპოტრის ისტორიისა და ფიზიკური აღზრდის საერთაშორისო კომიტეტის, წევრ-კორესპონდენტი;
* ქართული ენციკლოპედიის სპორტის სამეცნიერო საბჭოს, აქტიური წევრი.

## ბიბლიოგრაფია
# ფიზიკური აღზრდის ქართული ხალხური პედაგოგიკა, თბ., 1989; 
# სასკოლო ფიზიკური აღზრდის ზოგიერთი პრობლემა, თბ., 1989; 
# ქართული ჭიდაობა, თბ., 1975; 
# Традиции грузинской народной физической культуры и современность, Тб., 1973; 
# სპორტის ხალხური სახეობანი ფიზიკური აღზრდის საბჭოურ სისტემაში, თბ., 1966; 
# სპორტული წვრთნის საკითხები, თბ., 1964; 
# მშვილდოსნობა, თბ., 1959; 
# Парикаоба (хевсурское фехтование), Тб., 1956.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები