open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რენე ფელბერი

**რენე ფელბერი** (დ. 14 მარტი 1933 – გ. 18 ოქტომბერი 2020) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი. ფელბერი 1987 წლიდან 1993 წლამდე იყო შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს  წევრი. 1992 წელს რენე იყო შვეიცარიის პრეზიდენტი.

## პირადი ცხოვრება
დაიბადა 1933 წელს ბილში. ფელბერი მუშაობდა მასწავლებლად ბუდევილიეში და ლე ლოკლში, რომელიც მდებარეობს ნევშატელის კანტონში.

## პოლიტიკური კარიერა
1964 წლიდან 1980 წლამდე ფელბერი იყო ლე ლოკლის მერი (თავდაპირველად პასუხისმგებელი გაზისა და ელექტროენერგიის მიწოდებაზე, შემდეგ კი — ფინანსებზე). 1965–1976 წლებში იყო ნოშატელის კანტონის პარლამენტის წევრი.

1967 წლიდან 1981 წლამდე ფელბერი იყო ეროვნული საბჭოს წევრი (შვეიცარიის ფედერალური პარლამენტის ქვედა პალატა). 1981 წელს გახდა ნევშატელის კანტონის სახელმწიფო საბჭოს წევრი, რომელიც არის კანტონის აღმასრულებელი ორგანო და ხელმძღვანელობდა ფინანსთა დეპარტამენტს, ვიდრე ფედერალურ საბჭოში აირჩევდნენ.

1980-1981 წლებში რენე იყო სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ფრაქციის ლიდერი ფედერალურ პარლამენტში. 1987 წლის 9 დეკემბერს ფელბერი აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში, როგორც ნევშატელის კანტონის წარმომადგენელი და სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.

თავისი უფლებამოსილების პერიოდში რენე ფელბერი ხელმძღვანელობდა საგარეო საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს და 1992 წელს იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი. ფელბერი აქტიურად უჭერდა მხარს  ევროპის ეკონომიკური თანამეგობრობა, თუმცა ეს ინიციატივა 1992 წლის 6 დეკემბრის რეფერენდუმზე მცირე სხვაობით უარყოფილ იქნა.

1993 წლის 31 მარტს ფელბერმა ჯანმრთელობის პრობლემების გამო დატოვა ფედერალური საბჭო. რენე ფელბერი გარდაიცვალა 2020 წლის 18 ოქტომბერს, 87 წლის ასაკში. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:ევროპელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილები
მიხეილ ზირაქაძე

**მიხეილ ილიას ძე ზირაქაძე** (დ. 5 იანვარი, 1925, სოფ. ზეგანი, ახლანდ. ბაღდათის მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 სექტემბერი, 1998, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი, გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1988), საქართველოს დამსახურებული გეოლოგი (1975).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი 1949 წელს. 1950–1960 წლებში მუშაობდა რუსეთში (იაკუტიის ავტონომიურ რესპუბლიკაში), სადაც აღმოაჩინა რამდენიმე ათეული პოლიმეტალური საბადო. საქართველოში დაბრუნების (1960) შემდეგ მუშაობდა ტრესტ „საქნავთობის“ სისტემაში თავდაპირველად აგეგმვითი, შემდეგ — თემატური პარტიის უფროსის თანამდებობაზე. ზირაქაძის კვლევის სფერო იყო დასავლეთ საქართველოს გეოლოგიური აგებულება და ნავთობგაზიანობის პერსპექტივები. გურიის მთისწინა ქვიშაქვიანი ჰორიზონტების ბურღვის შედეგად დადასტურდა ნავთობის საბადოს არსებობა, რომელსაც ზირაქაძემ შრომისუბან-წყალწმინდის ნავთობის საბადო უწოდა. 1995–1998 წლებში ზირაქაძე პარალელურად პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ნავთობისა და გაზის საბადოთა ძებნა-ძიების კათედრაზე.     

## ბიბლიოგრაფია 
* ნავთობისა და გაზის დაგროვებების ძებნა-ძიების თეორიული საფუძვლები და მეთოდები, თბ., 1998.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1998
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1949)
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
ოპელტის ნაპრალები

**ოპელტის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-18, LAC-93). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ ოპელტის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). ოპელტის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-18
ევროპის ჩემპიონატი ჭადრაკში სენიორთა შორის

**ევროპის ჩემპიონატი ჭადრაკში სენიორთა შორის** — ყოველწლიური საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც იმართება ევროპის საჭადრაკო კავშირის  ეგიდით. ტურნირი პირველად 2001 წელს ჩატარდა. თავდაპირველად მასში მონაწილეობის მიღება შეეძლოთ მამაკაცებს 60 წლის ასაკიდან, ხოლო ქალებს — 50 წლიდან.

2014 წლიდან შეჯიბრი გაიყო ორ ასაკობრივ კატეგორიად: 50+ და 65+. ასაკობრივი შეზღუდვები გათანაბრდა ორივე სქესისთვის. ტურნირი ტარდება შვეიცარული სისტემით 9 ტურად. გამარჯვებულებს ენიჭებათ შესაბამისად „ევროპის სენიორთა ჩემპიონისა“ და „ევროპის სენიორთა შორის ქალთა ჩემპიონის“ ტიტულები თითოეულ კატეგორიაში.

## გამარჯვებულთა სია 
:

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* 2002 წლის შედეგები ფიდეს საიტზე (დაარქივებული)
* 2003 წლის შედეგები ფიდეს საიტზე
* 2004 წლის შედეგები ფიდეს საიტზე (დაარქივებული)
* 2005 წლის შედეგები ფიდეს საიტზე (დაარქივებული)
* 2006 წლის შედეგები ფიდეს საიტზე (დაარქივებული)
* 2007 წლის გამოცემის ოფიციალური საიტი (დაარქივებული)
* ევროპის ჭადრაკის კავშირის 2007 წლის სახელმძღვანელო: გამარჯვებულთა სია 2006 წლამდე.

კატეგორია:ევროპის ჩემპიონატები ჭადრაკში
კატეგორია:საჭადრაკო ტურნირები
პიკეტი

**პიკეტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*პიკეტი – საფრანგეთში გამოგონილი ბანქოს თამაში;
*პიკეტი – მანძილის ერთეული რკინიგზის ხაზებზე.
ადამს-ონისის ხელშეკრულება

**ადამს-ონისის ხელშეკრულება** — საერთაშორისო შეთანხმება შეერთებულ შტატებსა და ესპანეთს შორის, რომელსაც ხელი მოეწერა 1819 წლის 22 თებერვალს ვაშინგტონში და ძალაში შევიდა 1821 წლის 22 თებერვალს. ხელშეკრულებამ უზრუნველყო ფლორიდის გადაცემა შეერთებული შტატებისთვის და ჩრდილოეთ ამერიკაში საზღვარი შეერთებულ შტატებსა და ესპანურ სამფლობელოებს შორის დაადგინა.

შეერთებული შტატების მხრიდან ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა ჯონ კუინსი ადამსმა, იმდროინდელმა სახელმწიფო მდივანმა, ხოლო ესპანეთის შემთხვევაში დიპლომატმა ლუის დე ონისმა.

## ისტორია 
XIX საუკუნის დასაწყისში შეერთებულმა შტატებმა ფლორიდის შეძენისადმი დიდი ინტერესი გამოხატა. ესპანეთის დასუსტებამ ნაპოლეონის ომების შემდეგ და მის ამერიკულ კოლონიებში რევოლუციურმა მოძრაობებმა შორეული ტერიტორიების ადმინისტრირება გაართულა. ფლორიდა ფაქტობრივად რჩებოდა თავისუფალ კონტროლირებად რეგიონად, საიდანაც სემინოლები ამერიკულ დასახლებებზე თავდასხმებს ახორციელებდნენ. 1818 წელს, პირველი სემინოლური ომის დროს, გენერალმა ენდრიუ ჯექსონმა ესპანური ციხესიმაგრეები სენტ-მარქსი და ბარანკასი დაიპყრო. ამ ქმედებებმა საერთაშორისო დონეზე უკმაყოფილება გამოიწვია, თუმცა სახელმწიფო მდივანმა ადამსმა ეს ვითარება ქვეყნის სასარგებლოდ გამოიყენა. მან მიუთითა, რომ ესპანეთს არ შეეძლო საკუთარი ჩრდილოამერიკული ტერიტორიების ეფექტურად კონტროლი, და ეს არგუმენტი გამოიყენა შეთანხმების მისაღწევად.

ხელშეკრულების თანახმად, ესპანეთმა ფლორიდა შეერთებულ შტატებს დაუთმო. სანაცვლოდ, აშშ-ის მთავრობამ აიღო ვალდებულება, დააკმაყოფილოს ამერიკელი მოქალაქეების ფინანსური პრეტენზიები ესპანეთის მიმართ. 1821-დან 1824 წლამდე სპეციალურმა კომისიამ განიხილა 1800-ზე მეტი პრეტენზია, რის შედეგადაც სულ 5,454,545.13 აშშ დოლარის ოდენობის კომპენსაცია მიიღო.

ხელშეკრულებამ ასევე დაადგინა ახალი საზღვარი აშშ-სა და ესპანეთის სამფლობელოებს შორის. საზღვარი გადიოდა მდინარე საბინის გასწვრივ 32-ე პარალელამდე, შემდეგ ჩრდილოეთით წითელ მდინარემდე, შემდეგ მე-100 მერიდიანის გასწვრივ არკანზასის მდინარემდე, მისი სათავედან 42-ე პარალელამდე და შემდეგ წყნარ ოკეანემდე. ამრიგად, ლუიზიანას შესყიდვის ტერიტორიასთან დაკავშირებული დავები მოგვარდა.

ცალკე დებულებით, ესპანეთმა უარი განაცხადა ყველა პრეტენზიაზე რაც 42-ე პარალელის ჩრდილოეთით მდებარეობდა. ამან გავლენა მოახდინა ე.წ. ორეგონის საკითხის შემდგომ განვითარებაზე.

ხელშეკრულება სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი იყო ორივე მხარისთვის. შეერთებული შტატებისთვის ეს ნიშნავდა ფლორიდის შეძენას და საზღვრის იურიდიულ კონსოლიდაციას, რაც ხსნიდა პერსპექტივებს წყნარ ოკეანეში შემდგომი წინსვლისთვის. ესპანეთს შეთანხმებამ საშუალება მისცა, ყურადღება გაემახვილებინა ჩრდილოეთ ამერიკის სხვა სამფლობელოებზე კონტროლის შენარჩუნებაზე და დროებით დაესტაბილურებინა ურთიერთობები შეერთებულ შტატებთან.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ესპანეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:1810-იანი წლები ესპანეთში
პიკეტი (რკინიგზა)

thumb|კილომეტრი 13, პიკეტი 6 გერმანიის რკინიგზაზე
thumb|პიკეტის ბოძი რკინიგზის პლატფორმაზე
thumb|კილომეტრის ბოძი
**პიკეტი** ( — პალო) — მანძილის ამღნიშვნელი წერტილი რკინიგზის ხაზებზე, როგორც წესი, ბიჯით 100 მ. ადგილზე აღინიშნება ბოძით (პიკეტის ნიშნით), ციფრული აღნიშვნით რკინიგზის ლიანდაგის ნაპირას. დოკუმენტაციაში ჩვეულებრივ აღინიშნება შემოკლებულად — **პკ**.

ГОСТ 8442-65-ის შესაბამისად პიკეტად აღიქმება რკინიგზის ლიანდაგის მონაკვეთი მიმდებარე პიკეტის ნიშნებს შორის; თანაც პიკეტის ნიშანზე ერთ მხარეს დაისმევა პიკეტის ნომერი, რომელიც ნიშნის წინ დასრულდა, საწინააღმდეგო მხარეს — პიკეტის ნიშნის შემდეგ დაწყებული ნომერი.

კილომეტრის ნიშანთან ერთად პიკეტი საშუალებას იძლევა მიუთითოს ადგილი რკინიგზის ლიანდაგზე იმ სიზუსტით, რომელიც საკმარისია ბევრი პრაქტიკული გამოყენებისათვის, მაგალითად, რკინიგზის ლიანდაგის ან საკონტაქტო ქსელის ნაგებობებზე შემჩნეული უწესივრობების ადგილის მისათითებლად. ადგილის ჩვენება გამოიხატება ფორმულით: *„205 კმ პკ 8“*, რაც უჩვენებს ადგილის შემოგარენზე, რომელიც იმყოფება 700—800 მეტრში 204/205-ის კილომეტრის ნიშნიდან კილომეტრებში მანძილის ზრდის მიმართულებით.

## პიკეტების ბიჯი 
ვითვალისწინებთ რა პიკეტების ტრადიციულ ბიჯს – 100 მეტრს, ლიანდაგის ერთი კილომეტრი მოიცავს, როგორც წესი, 10 პიკეტს. პიკეტები ინომრება დაწყებული კილომეტრის ნიშნიდან არაბული ციფრებით, მიმდევრობით, დაწყებული 1-დან, რომელიც იზრდება შემდეგი კილომეტრის მაჩვენებლის მიმართულებით, ასე რომ პიკეტებს აქვთ ციფრული მაჩვენებელი 1-დან 10-მდე.
[thumb|კილომეტრის მაჩვენებლის ბოძი მიწისზედა მეტროს სადგურზე „[ფილი (მოსკოვის მეტრო)|ფილი“. პიკეტი პკ 72+00,00]]
ზოგჯერ ლიანდაგის ერთი კილომეტრი დაყოფილია პიკეტების სხვა რაოდენობად, 10-სგან განსხვავებულად. ამას ადგილი აქვს შემდეგ შემთხვევებში:
* რკინიგზის ხაზების გადაკეთება, რის შედეგადაც იცვლება მისი სიგრძე — შესაბამისად, რათა მთელი ხაზის, ან მისი მნიშვნელოვანი ნაწილის,  ხელახლა მონიშვნის თავიდან ასაცილებლად, ლიანდაგის სიგრძეში მომხდარი ცვლილოების რაიონში კილომეტრებს შეიძლება ქონდეთ 10-სგან განსხვავებული პიკეტის ნიშანი;
* სხვადასხვა სიგრძის განაყოფი ლიანდაგები მრავალლიანდაგიან ხაზებზე, მაგალითად, გზაგამტარის კვანძის მოწყობისას. რადგან კილომეტრის ნიშნები მრავალლიანდაგიან ხაზების ყველა ლიანდაგზე ერთმანეთს ემთხვევა, ლიანდაგის სიგრძეში სხვაობა კომპენსირდება მათზე პიკეტების სხვადასხვა რაოდენობით ერთი და იმავე კილომეტრის ფარგლებში.

მსგავს შემთხვევებში პიკეტებს შეიძლება ქონდეთ სიგრძეც, რომელიც განსხვავდება 100 მეტრისგან, მაგალითად, თუ გადაკეთებისას შეცვლილი ხაზის კილომეტრის სიგრძე აღმოჩნდა არა 100 მეტრის ჯერადი. ასევე ეს შესაძლებელია მრავალლიანდაგიანი ხაზების მომიჯნავე გზების სიგრძის მნიშვნელოვანი სხვაობისას მოხვეულ უბნებში — ამ შემთხვევაში პიკეტის სიგრძეები მოხვეული უბნების გარე და შიდა ლიანდაგებზე შეიძლება იყოს სხვადასხვა ტრასის პიკეტებად დაყოფის ერთიანობის შესანარჩუნებლად.

კატეგორია:სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა
კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
ტულონის ბრძოლა (1707)

**ტულონის ბრძოლა** (1707 წლის 29 ივლისი — 21 აგვისტო) — ესპანეთის მემკვიდრეობისთვის ომის მნიშვნელოვანი ბრძოლა, რომლის დროსაც ფრანკო-ესპანურმა ძალებმა მოიგერიეს ბრიტანეთის საზღვაო ფლოტის მიერ მხარდაჭერილი იმპერიულ-სავოიური არმიის წინსვლა. კამპანიის შედეგად მოკავშირეებმა უკან დაიხიეს, თუმცა ფრანგულმა ფლოტმა მნიშვნელოვანი ზარალი განიცადა.

## ისტორია 
1707 წლის ზაფხულში, მოკავშირეთა ძალებმა პრინცი ევგენი სავოიელის მეთაურობით სცადეს ტულონის, საფრანგეთის ხმელთაშუა ზღვაში ყველაზე მნიშვნელოვანი საზღვაო ბაზის, დაკავება. ვიტორიო ამადეო II-ის ძალებმა და ბრიტანულმა ფლოტმა ადმირალ კლაუდსლი შოველის მეთაურობით ასევე მიიღეს მონაწილეობა კამპანიაში.

1707 წლის 11 ივლისს მოკავშირეთა არმიამ გადაკვეთა მდინარე ვარი და მალევე შეუერთდა ბრიტანულ ფლოტს პროვანსის სანაპიროსთან. მოკავშირეთა წინსვლა შეფერხდა სარდლობაში არსებული უთანხმოების გამო. ამან ფრანგ მარშალ რენე დე ფრულე დე ტესეს საშუალება მისცა გაეძლიერებინა ქალაქის თავდაცვა ბერვიკის ჰერცოგის მიერ გაგზავნილი გამაგრებით. მოკავშირეთა დამატებითი სტრატეგიული შეცდომა იყო ფრანგული გამაგრებული პოზიციების ნაწილის გვერდის ავლა, რამაც მათი მომარაგების ხაზები დაასუსტა.

26 ივლისს მოკავშირეთა ძალები ტულონს მიუახლოვდნენ. ქალაქი დაცული იყო ბასტიონებისა და სანაპირო გამაგრებების სისტემით. ფრანგულმა სარდლობამ ძალისხმევა საზღვაო თავდაცვაზე გაამახვილა, სახმელეთო პოზიციები კი შედარებით ნაკლებად გამაგრებული დატოვა.

30 ივლისს იმპერიულმა ჯარებმა სანტა კატარინას სტრატეგიული სიმაღლეები დაიკავეს და იქ არტილერია განათავსეს. ქალაქის დაბომბვის შედეგად ზოგიერთი გამაგრება განადგურდა და ხანძარი გაჩნდა, რამაც დაახლოებით 150 სახლი გაანადგურა. ბრიტანეთის საზღვაო ფლოტი სახმელეთო ძალებს ზღვიდან უჭერდა მხარს. მტრის მიერ მათი გემების ხელში ჩაგდების შიშით, მეფე ლუი XIV-ის ბრძანებით, საფრანგეთის ხელისუფლებამ ტულონის ნავსადგურში ფლოტის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩაძირა. თუმცა, დიდი ფრანგული არმიის მოახლოების შესახებ ინფორმაციამ მოკავშირეები აიძულა, ალყა შეეწყვიტათ. ორგანიზებული უკან დახევა 12 აგვისტოს დაიწყო და სექტემბრის შუა რიცხვებისთვის ჯარები თავდაპირველ პოზიციებს დაუბრუნდნენ.

ტაქტიკური წარმატებებისა და ფრანგული ფლოტისთვის მიყენებული მნიშვნელოვანი ზიანის მიუხედავად, მოკავშირეებმა ტულონის აღება ვერ შეძლეს. ნავსადგურში 46-ზე მეტი სახაზო გემი ჩაიძირა, რომელთაგან ზოგიერთი საერთოდ დაიკარგა. ამ დანაკარგებმა შეასუსტა საფრანგეთის პოზიციები ხმელთაშუა ზღვაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* DEFENCE OF TOULON, 1707
* Toulon
კატეგორია:ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის ბრძოლები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
ვან მანი (კუნძული)

**ვან მანი** — კუნძული კუალა-ტერენგანუში, ტერენგანუში, მალაიზიაში. ის მდებარეობს მდინარე ტერენგანუს შესართავთან, სამხრეთ ჩინეთის ზღვას უერთდება.

ვან მანის კუნძულზე მდებარეობს მალაიზიის ისლამური მემკვიდრეობის პარკი, რომელიც 2008 წლის თებერვალში გაიხსნა. პარკში შედის ბროლის მეჩეთი კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ასევე მსოფლიოს სხვადასხვა ღირსშესანიშნაობის მასშტაბური რეპლიკები, როგორიცაა ინდოეთის ტაჯ-მაჰალი და იერუსალიმის კლდის გუმბათი.

ისლამური მემკვიდრეობის პარკის მშენებლობამდე კუნძულზე ადამიანები არ ცხოვრობდნენ, მაგრამ ქვეწარმავლები ბინადრობდნენ პალმის ტყეებითა და ხშირი ქვეტყეებით. კუნძულის ფართობია 0.313 კვადრატული კილომეტრი (0.121 კვ. მილი).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mapa de localización

## სქოლიო
კატეგორია:მალაიზია
კატეგორია:კუნძულები
კატეგორია:აზიის კუნძულები
კატეგორია:მალაიზიის კუნძულები
კატეგორია:მალაიზიის გეოგრაფია
Love Lockdown (სიმღერა)

**Love Lockdown** – ამერიკელი რეპერ კანიე უესტის სიმღერა მისი მეოთხე სტუდიური ალბომიდან 808s & Heartbreak (2008). სიმღერის პროდიუსერია უესტი, თანაპროდიუსერი კი ჯეფ ბჰასკერი. პროდიუსერებმა ის ესტეროსთან, მალიკ იუსეფთან და Starshell-თან ერთად დაწერეს. ვესტმა სიმღერა თავდაპირველად თავის ბლოგზე 2008 წლის 10 სექტემბერს გააზიარა, უარყოფითი რეაქციების შემდეგ კი ხელახლა ჩაწერა. სიმღერა მოგვიანებით, 2008 წლის 18 სექტემბერს, Roc-A-Fella-სა და Def Jam-ის მიერ ციფრულ ჩამოსატვირთად გამოვიდა, როგორც ალბომის მთავარი სინგლი. ეს არის ელექტროპოპ სიმღერა, რომლის ინსტრუმენტაციაც ფორტეპიანოსა და Roland TR-808 დასარტყამ ინსტრუმენტებს ეფუძნება. 

სიმღერაში უესტი AutoTune-ით მღერის, ტექსტი კი წარუმატებელი ურთიერთობის შედეგებს აღწერს. სიმღერამ *„Love Lockdown“* მუსიკალური კრიტიკოსებისგან ფართოდ დადებითი შეფასებები მიიღო, რომელთაგან ბევრმა მოიწონა წარმოდგენა. ზოგიერთმა შეაქო დასარტყამი ინსტრუმენტები წარმოებაში, ხოლო მრავალმა კრიტიკოსმა ხაზი გაუსვა უესტის ვოკალურ შესრულებას სიმღერაში. იგი 2008 წლის ბოლოს სხვადასხვა გამოცემების, მათ შორის Pitchfork-ისა და Blender-ის მიერ დასახელდა. სიმღერამ 2009 წლის საერთაშორისო საცეკვაო მუსიკის დაჯილდოებაზე საუკეთესო რეპ/ჰიპ-ჰოპ საცეკვაო ტრეკის ჯილდო მოიპოვა. აშშ-ის Billboard Hot 100-ში ის უესტის ყველაზე წარმატებული დებიუტი გახდა ჩარტში მესამე ადგილის დაკავებით. სიმღერამ ასევე მიაღწია კანადის, დანიის, გერმანიის, ირლანდიის, ნიდერლანდების და გაერთიანებული სამეფოს საუკეთესო ათეულებს.
## გამოცემა 
2008 წლის 18 სექტემბერს უესტის ხმისჩამწერი ლეიბლების, Roc-A-Fella-სა და Def Jam-ის მიერ სხვადასხვა ქვეყანაში ციფრული ჩამოტვირთვისთვის გამოვიდა სიმღერა „*Love Lockdown*“, როგორც 808s & Heartbreak-ის მთავარი სინგლი. სიმღერა აშშ-ის რიტმული თანამედროვე რადიოსადგურებისთვის 2008 წლის 30 სექტემბერს გადაიცა. უესტმა ბლოგზე დაწერა, რომ სიმღერის რადიოში მოხვედრას ტრიუმფად მიიჩნევდა. 2008 წლის 18 ოქტომბერს, სხვადასხვა ქვეყანაში გამოვიდა სიმღერის CD სინგლი.

სიმღერისთვის 12 დიუმიანი ვინილი მოგვიანებით, 2008 წლის 11 ნოემბერს, მთელ ევროპაში გამოვიდა. ვინილზე A-მხარეზე წარმოდგენილია *Aero Tronic*-ის, *Chew Fu*-ს და *Flufftronix*-ის რემიქსები, ხოლო B-მხარეზე - სიმღერის ინსტრუმენტალი, ჯეიკ ტროტნის რემიქსი და სიმღერის მთავარი მიქსი. სიმღერისთვის განკუთვნილი *Essential 5 EP* ციფრული ჩამოსატვირთად გერმანიაში 2008 წლის 18 ნოემბერს გამოვიდა. ექვსი დღის შემდეგ გამოიცა უესტის მეოთხე სტუდიური ალბომი *808s & Heartbreak,* რომელშიც ალბომის მეხუთე ტრეკი იყო "*Love Lockdown*".
## იხილეთ აგრეთვე
*  808s & Heartbreak
## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები წლების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები შემსრულებლის მიხედვით
კატეგორია:კანიე უესტი
კატეგორია:კანიე უესტის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ამერიკული სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ჟანრის და შემსრულებლის ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები კანიე უესტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპი
კატეგორია:ელექტროპოპი
Paranoid (სიმღერა)

**Paranoid** – ამერიკელი რეპერ კანიე უესტის სიმღერა მისი მეოთხე სტუდიური ალბომიდან, 808s & Heartbreak (2008). სიმღერაში ინგლისელი მუსიკოსის, მისტერ ჰადსონის ვოკალი და ამერიკელი რეპერის, კიდ კუდის ბექვოკალია გამოყენებული. პროდიუსერი უესტია, ჯეფ ბჰასკერისა და პლეინ პეტი-თანაპროდიუსერები.  სიმღერა დაწერილია კიდ კუდისა და ამერიკელი რეპერ Consequence-ის მიერ. ის 2009 წლის 23 მარტს, ალბომის მეოთხე და ბოლო სინგლად, აშშ-ს ტოპ 40 რადიოსადგურზე გადაიცა. სიმღერა ოპტიმისტური ახალი ტალღის ტრეკია. მასში გამოყენებულია ელექტრონული დასარტყამი ინსტრუმენტების ეფექტები და პოპ სინთეზატორები. სიმღერის ტექსტური შინაარსი ფოკუსირებულია უესტის უნდობლობით იმ ქალის მიმართ, რომელზეც ის შეყვარებულია. ტექსტში ის ასევე პირდაპირ წინასწარმეტყველებს სიმღერას *„Lost In The World*“, რომელიც მოგვიანებით გამოჩნდა მის მეხუთე სტუდიურ ალბომში, My Beautiful Dark Twisted Fantasy.
## კომპოზიცია და ტექსტი 
მუსიკალურად „*Paranoid*“ არის ოპტიმისტური ახალი ტალღის სიმღერა, რომელიც ოთხი წუთისა და ოცდაჩვიდმეტი წამის განმავლობაში გრძელდება და მთელი სიმღერის განმავლობაში ელექტრონული ჟღერადობისაა. მის ინსტრუმენტალში გამოყენებულია სინთ-პოპის ელემენტები, რაც ინგლისელი მუსიკოსის, ფილ კოლინზისა და პოპ-როკ ჯგუფის, Tears for Fears-ის გავლენის მქონე ადამიანებზე მიუთითებს. ინსტრუმენტებს შორისაა ელექტრონული დასარტყამი ინსტრუმენტების ეფექტები და პოპ-სინთეზატორები. სიმღერაში გამოყენებულია Roland TR-808, რომელიც ქმნის იშვიათ ჟღერადობას. ასევე გვხვდება კლიპები და კლავიშებიანი ინსტრუმენტები, რომელთაგან ეს უკანასკნელი Bhasker-ის წვლილია. სიმღერა იწყება დაჟინებული ტონით, რომელსაც მოსდევს 1980-იანი წლების სტილის აკორდი, სანამ 50-ე წამზე ოპტიმისტურზე გადავა. სიმღერის განმავლობაში უესტი მღერის Auto-Tune-ის მეშვეობით. უესტი, მისტერ ჰადსონი და კიდ კუდი ასრულებენ მის რეფრენს, ხოლო ამ უკანასკნელის ვოკალი ფონად არის ჩართული.

მთელი სიმღერის განმავლობაში უესტი მღერის სერიოზულ ურთიერთობაზე ქალბატონთან, რომელიც თავისი უნდობლობით უბიძგებს მას და რომელიც, მისი აზრით, „არასწორ რაღაცეებზე ღელავს“. უესტი სიმღერას აღფრთოვანებული სიტყვებით იწყებს: *„რატომ ხარ ასეთი პარანოიკი?“.* ტექსტის პირველ სტროფში გამოყენებულია იმის საჩვენებლად, რომ მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერა შეიძლება დადებითად გამოიყურებოდეს, მისი ფონი კონფლიქტსა და სიკვდილს ეხება. უესტი კითხულობს სტრიქონებს, რომლებიც ასახავს ნეგატიურ იმიჯს და ავლენს ოპოზიციის გრძნობებს იმ ქალბატონის მიმართ, რომელსაც ის ახსენებს.
## იხილეთ აგრეთვე
*  808s & Heartbreak 
## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები წლების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები შემსრულებლის მიხედვით
კატეგორია:კანიე უესტი
კატეგორია:კანიე უესტის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ამერიკული სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ჟანრის და შემსრულებლის ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები კანიე უესტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპი
კატეგორია:ახალი ტალღა (მუსიკა)
პედრო ტრაიდი

პეტრო ტრადი — (არაბულად: بترو طراد; 1886–1947) იყო ლიბანელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც მცირე ვადით (1943 წლის 22 ივლისიდან – 21 სექტემბრამდე) იკავებდა საფრანგეთის მანდატის ქვეშ მყოფი ლიბანის პრეზიდენტის პოსტს.
ბიოგრაფია
ტრადი დაიბადა ბეირუთში, მართლმადიდებელ ქრისტიანთა ოჯახში. სამართლის ხარისხი პარიზის უნივერსიტეტში მიიღო. პერტო,  სალიმ ალი სალამთან ერთად, იყო „ბეირუთის რეფორმისტული მოძრაობის“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. ტრადი იყო იმ ექვს ხელმომწერს შორის, რომლებმაც 1913 წელს ბეირუთის ქრისტიანული თემების სახელით საფრანგეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს პეტიციით მიმართეს. პეტიცია სირიაზე (პალესტინისა და ლიბანის ჩათვლით) ოსმალეთის კონტროლის დასრულებასა და „ფრანგი ემისრების“ მიერ მართული ცალკეული ერთეულის შექმნას მოითხოვდა.
ამ პეტიციამ ოსმალეთის სამხედრო გუბერნატორი ჯემალ-ფაშა იმდენად განარისხა ლიბანელების, და განსაკუთრებით ქრისტიანების მიმართ, რომ მან ალეის სამხედრო საბჭოს ექვსივე ხელმომწერის დასჯა მოსთხოვა. ყველა მათგანი, მათ შორის ტრადიც, ლიბანიდან გაიქცა.
პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ტრადი ბეირუთში დაბრუნდა, როგორც ფრანგების მოკავშირე და დააარსა „ქრისტიანული თემების ლიგა“, რომელიც ბეირუთის საზოგადოების ელიტას აერთიანებდა და ლიბანზე და სირიაზე საფრანგეთის მანდატის დამყარებას ითხოვდა. მისმა იურიდიულმა ფირმამ მთელ რეგიონში გაითქვა სახელი, ნაწილობრივ იმის გამოც, რომ ის ხშირად იცავდა ღარიბებს, რომლებსაც მისი მომსახურების საფასურის გადახდა არ შეეძლოთ.
პოლიტიკური კარიერა
1925 წელს იგი ბეირუთის დეპუტატად აირჩიეს. 1920-იან და 1930-იან წლებში ის ლიბანის პარლამენტის წევრი იყო (ან არჩეული, ან საფრანგეთის ხელისუფლების მიერ დანიშნული). იგი იყო იმ საპარლამენტო კომიტეტის წევრი, რომელიც 1936 წლის საფრანგეთ-ლიბანის ხელშეკრულებაზე მუშაობდა. ფრანგების მხარდაჭერით, იგი ორჯერ იკავებდა ლიბანის პარლამენტის სპიკერის პოსტს: 1934 წლის ნოემბრიდან 1935 წლის ოქტომბრამდე და 1937 წლის ოქტომბრიდან 1939 წლის სექტემბრამდე.
ტრადმა ვერ შეძლო ნეიტრალიტეტის შენარჩუნება მძაფრ პოლიტიკურ დაპირისპირებაში რადიკალურად პროფრანგ ემილ ედესა და დამოუკიდებლობის მომხრე ბეშარა ელ-ხურის შორის. თავის მემუარებში ელ-ხური ტრადს ედეს მხარდაჭერაში ადანაშაულებს. სინამდვილეში, ტრადი მიიჩნევდა, რომ ვერც ელ-ხური და ვერც ედე ვერ შეძლებდნენ პრეზიდენტის პოსტის მოპოვებას, ამიტომ საკუთარ თავს კონსენსუსის კანდიდატად მოიაზრებდა.
პრეზიდენტობა
ტრადი დროებითი პრეზიდენტი გარემოებათა გამო გახდა. საფრანგეთის მთავრობამ იგი ამ პოსტზე იმ მიზნით დანიშნა, რომ მას დანიშნული პარლამენტის წევრების მიერ ახალი პრეზიდენტის არჩევის პროცესისთვის ეხელმძღვანელა. 1943 წელს ბეშარა ელ-ხურის არჩევამ ტრადს დაანახა, რომ მისი შანსები პრეზიდენტობაზე ნულის ტოლი იყო.
პეტრო ტრადი გარდაიცვალა ბეირუთში, 1947 წლის 5 აპრილს.
თბილისის დაბომბვა

**თბილისის დაბომბვა** — მნიშვნელოვანი მოვლენა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომი დროს, როდესაც რუსეთის საჰაერო ძალების ქვედანაყოფებმა 2008 წლის 9-დან 12 აგვისტომდე თბილისს შეუტიეს და დაბომბეს. ეს ომის დროს მეორე ყველაზე სისხლიანი თავდასხმა იყო.

## წინაპირობები 
კოდორის ხეობაში საბრძოლო მოქმედებების პარალელურად, რუსულმა ხომალდებმა საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროსთან ბლოკადის მიზნით დისლოკაცია დაიწყეს. რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის განცხადებით, შავი ზღვის ფლოტის ხომალდებმა საქართველოს ნაპირებს 2008 წლის 10 აგვისტოს მიაღწიეს. თუმცა, მანამდე ბევრად ადრე, 9 აგვისტოს, რუსეთის პრემიერ-მინისტრი ვლადიმერ პუტინი ჩავიდა ვლადიკავკაზში, რათა პირადად გაეწია ზედამხედველობა რუსეთის სამხედრო მოქმედებებისთვის.

## დაბომბვები 
[მინი|თბილისის მერია ([1979 წელი)]]
[მინი|დევნილებისთვის განკუთვნილი სახლების მშენებლობა გორთან, [2008 წელი]]
მინი|განადგურებული საცხოვრებელი კორპუსები საქართველოში

საჰაერო რეიდები და დაბომბვები 9 აგვისტოს დაიწყო. ქვეყნის მასშტაბით რუსული ავიაციის მიერ განხორციელებული იერიშების სერიის შემდეგ, თბილისში სამთავრობო შენობების ევაკუაცია გამოცხადდა. 10 წუთის შემდეგ, 05:40 საათზე, რუსულმა თვითმფრინავებმა სამი ბომბი ჩამოაგდეს თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის ასაფრენ ბილიკზე.

საქართველოს პრეზიდენტმა, მიხეილ სააკაშვილმა განაცხადა, რომ აეროპორტზე ერთ-ერთი თავდასხმა საფრანგეთისა და ფინეთის საგარეო საქმეთა მინისტრების ჩამოსვლამდე ნახევარი საათით ადრე განხორციელდა. მინისტრები საქართველოში მედიაციის მიზნით ჩამოდიოდნენ. დაბომბვის სამიზნე გახდა თბილისის გარეუბანში მდებარე საავიაციო ქარხანა (თბილავიამშენი), რომელიც იმავე საღამოს, 19:00 საათზე, განმეორებით დაიბომბა. ორგანიზაციის ინფორმაციით, რუსეთმა გამოიყენა RBK-250 ტიპის კასეტური ბომბები, რომელთაგან თითოეული 30 ცალ PTAB 2.5M ტიპის საბრძოლო მასალას შეიცავდა.

11 აგვისტოს იერიში მიიტანეს თბილისის მახლობლად მდებარე რადარის სადგურსა და შირაქის აეროდრომზე (კახეთი). Al Jazeera-სთან ინტერვიუში ერთ-ერთმა თვითმხილველმა აღნიშნა: „ჩვენს მონიტორებზე დავაფიქსირეთ მრავალი ობიექტი, რომელიც აზერბაიჯანის მხრიდან მოძრაობდა, რის შემდეგაც მივიღეთ ბრძანება რადარის შენობის დატოვების შესახებ“.

## შედეგები 
სხვადასხვა წყაროების მიხედვით, ომის მსვლელობისას დაღუპულთა და დაშავებულთა საერთო რაოდენობა განსხვავებულია და მერყეობს 11-დან 850-მდე (ქვეყნის მასშტაბით). თბილისში მშვიდობიან მოსახლეობაში მსხვერპლი მინიმალური იყო სხვა რაიონებთან შედარებით (მაგალითად, გორი), რომლებმაც გაცილებით პირდაპირი და დამანგრეველი იერიშები გადაიტანეს.

## სქოლიო
კატეგორია:2008 წელი საქართველოში
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:საქართველოს ომები
RoboCop (სიმღერა)

**RoboCop** – ამერიკელი რეპერ კანიე უესტის სიმღერა მისი მეოთხე სტუდიური ალბომიდან, 808s & Heartbreak (2008).  სიმღერაში ტონი უილიამსის და ჯეფ ბჰასკერის ფონური ვოკალი გვხვდება. მისი პროდიუსერი მხოლოდ უესტია, რომელიც ტექსტის ავტორი იყო ესთეროსთან, მალიკ იუსეფთან, Consequence-თან, კიდ კუდისთან, უილიამსთან, ბჰასკერთან, T-Pain-თან და იანგ ჯიზისთან ერთად. პატრიკ დოილის ნამუშევრების გამოყენების გამო, საავტორო უფლებები მანაც მიიღო. სიმღერა 2008 წელს მრავალ სტუდიაში ჩაიწერა და სრულყოფილებამდე დამუშავდა. მენი მაროკინმა განმარტა, თუ რამდენად რთული იყო მისი შექმნა და დაადასტურა, რომ შეიქმნა მრავალი ვერსია. არტ-პოპ ჟანრის სიმღერაში გამოყენებულია *„Kissing in the Rain“*-ის ნაწილები, რომელიც დოილის მიერ არის შესრულებული. The song embodies portions of "Kissing in the Rain", written and performed by Doyle. 

სიმღერის ტექსტში უესტი ალექსის ფაიფერთან დაშორებას იხსენებს. 2008 წლის ოქტომბერში ინტერნეტში გაჟონვის შემდეგ, *„RoboCop“* ალბომის მეშვიდე ტრეკად ნოემბერში შევიდა. სიმღერამ მუსიკალური კრიტიკოსებისგან ძირითადად დადებითი შეფასებები მიიღო, რომლებმაც ძირითადად კომპოზიცია მოწონებით მიიღეს. ზოგიერთმა ის ალბომის მთავარ მომენტად შეარჩია და უესტის ვოკალის აღქმა ნელ-ნელა იყო, თუმცა ზოგიერთ კრიტიკოსს სტრუქტურა არ მოეწონა. უესტმა Amber Rose-თან ერთად თანმხლები მუსიკალური ვიდეო ჩაწერა, თუმცა ის არასოდეს გამოსულა. უესტმა სიმღერა 2009 წლის თებერვალში შეასრულა თავისი მეორე ცოცხალი ალბომისთვის, VH1 Storytellers (2010).
## იხილეთ აგრეთვე
* 808s & Heartbreak
## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები წლების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები შემსრულებლის მიხედვით
კატეგორია:კანიე უესტი
კატეგორია:კანიე უესტის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ამერიკული სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ჟანრის და შემსრულებლის ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:სიმღერები კანიე უესტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპი
კატეგორია:არტ-პოპი
ნურედინ ალ-ათასი

**ნურედინ ალ-ათასი** (; დ. 11 იანვარი, 1929 — გ. 3 დეკემბერი, 1992) — სირიელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1966-დან 1970 წლამდე სირიის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა. ათასი იყო სირიის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც სიტყვით გამოვიდა გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე. ეს რეკორდი 2025 წლის სექტემბრამდე ნარჩუნდებოდა, სანამ ასამბლეას პრეზიდენტმა აჰმედ ალ-შარაამ არ მიმართა.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ნურედინ ალ-ათასი დაიბადა 1929 წელს ჰომსში, არაბულ ოჯახში და ეკუთვნოდა ცნობილ ალ-ათასის საგვარეულოს. დედის ნაადრევი გარდაცვალების შემდეგ, მას ზრდიდა პაპა მამის მხრიდან – მოსამართლე ფუად ეფენდი ალ-ათასი. პაპის ინტელექტუალურ წრეში ყოფნამ, სადაც ხშირად იკრიბებოდნენ პოეტები და მეცნიერები, ნურედინს ადრეული ასაკიდანვე ჩაუნერგა არაბული პოეზიისადმი დიდი სიყვარული.

ნურედინმა განათლება ჰომსის სკოლებში მიიღო და ადრეული წლებიდანვე აქტიურად მონაწილეობდა ქალაქის საპროტესტო აქციებში საფრანგეთის კოლონიური მმართველობის წინააღმდეგ.

სავალდებულო სამსახურის დასრულების შემდეგ, ათასი ალჟირის რევოლუციას დაეხმარა და რევოლუციონერებს ტუნის-ალჟირის საზღვართან სამედიცინო დახმარებას უწევდა.

პრეზიდენტმა ათასიმ მრავალი კონფერენცია გამართა, მათ შორის არაბ მუშათა კავშირის ცენტრალური საბჭოს საგანგებო კრება ებრაული სახელმწიფოს წინააღმდეგ ბრძოლაში სოლიდარობის გამოსახატად, სამშობლოს დაცვისა და რევოლუციის დაცვის კომიტეტის პირველი შეხვედრა ჰასაკაში და არაბ იურისტთა კონფერენცია დამასკოში.

## დაპატიმრება და გარდაცვალება
გადატრიალების შემდეგ ათასი, მთავრობის სხვა წევრებთან ერთად, ყოველგვარი სასამართლო პროცესის გარეშე დააკავეს. იგი დამასკოს მეზეს ციხეში 22 წლის განმავლობაში იმყოფებოდა. 1992 წლის დასაწყისში ათასიმ მძიმე გულის შეტევა გადაიტანა, რის გამოც იგი სამხედრო ჰოსპიტალში გადაიყვანეს. შემდგომმა სამედიცინო გამოკვლევებმა საყლაპავის კიბო გამოავლინა, რის შემდეგაც ხელისუფლებამ მისი ჰოსპიტალში პოლიტიკური პატიმრის სტატუსით დატოვების გადაწყვეტილება მიიღო. ამ პერიოდში ათასის ნახვის უფლება მხოლოდ მისი ოჯახის უახლოეს წევრებს ჰქონდათ. მიუხედავად სამედიცინო მცდელობებისა, ათასი 1992 წლის 3 დეკემბერს, 63 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი ცხედარი მეორე დღესვე გადაასვენეს ჰომსში და კაფრ-აიაში, ალ-ათასის საგვარეულო სასაფლაოზე დაკრძალეს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 იანვარი
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:სირიის პრეზიდენტები
კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები
მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში მოყვარულთა შორის

**მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში მოყვარულთა შორის** — საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც იმართება ფიდეს  და მოყვარულთა საჭადრაკო ორგანიზაციის (ACO) მიერ.

საჭადრაკო სამყაროს მმართველ ორგანოს თავდაპირველად სურდა მოყვარულთა შორის ჭადრაკის პოპულარიზაცია ოლიმპიურ თამაშებთან დაკავშირებული ჩემპიონატების ჩატარებით, თუმცა მხოლოდ ორი ასეთი ღონისძიება გაიმართა. 1996 წლიდან მოყოლებული, ტურნირს ფიდე ყოველწლიურად ატარებს.

## ისტორია 
პირველი ჩემპიონატი ჩატარდა ფიდეს დაარსების წელს, პარიზის 1924 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ეს ღონისძიება ითვლება პირველ არაოფიციალურ საჭადრაკო ოლიმპიადად და ის ერთადერთი ოლიმპიადაა, რომელიც ინდივიდუალური შეჯიბრის სახით ჩატარდა. მეორე ჩემპიონატი გაიმართა ჰააგაში, 1928 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, მე-2 საჭადრაკო ოლიმპიადის პარალელურად.

ჭადრაკი არასოდეს ყოფილა ოლიმპიური თამაშების ოფიციალური ნაწილი, ხოლო რადგან საჭადრაკო საზოგადოება არსებით განსხვავებას მოყვარულსა და პროფესიონალს შორის არ აკეთებს, ჩემპიონატი 1928 წლის შემდეგ შეწყდა. თუმცა, 1995 წელს ფიდემ ტურნირი აღადგინა ჰასტინგსის საერთაშორისო საჭადრაკო კონგრესის 100 წლის იუბილეს აღსანიშნავად და მას შემდეგ ის ყოველწლიურად ტარდება.

2016 წლიდან ჩემპიონატი იყოფა სამ რეიტინგულ კატეგორიად: 2300-მდე, 2000-მდე და 1700-მდე. გარდა რეიტინგული შეზღუდვისა, მოთამაშეს არ უნდა ჰქონდეს საერთაშორისო ოსტატის ან უფრო მაღალი ტიტული.

ფიდეს მოქმედი რეგულაციებით, 2300-მდე და 2000-მდე სექციების გამარჯვებულებს ენიჭებათ ფიდეს ოსტატის წოდება, ხოლო 1700-მდე კატეგორიის გამარჯვებულები და სხვა საპრიზო ადგილოსნები იღებენ ოსტატობის კანდიდატის ტიტულს.

## გამარჯვებულები 
## იხილეთ ასევე 
* საჭადრაკო ოლიმპიადა 1924
* საჭადრაკო ოლიმპიადა 1928

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:საჭადრაკო ტურნირები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატები ჭადრაკში
იური ზიცარი

**იური ვლადიმერის ძე ზიცარი** (; დ. 14 აპრილი, 1928, სოფ. მაკუშინო, კურგანის ოლქი, რუსეთი, — გ. 23 ივნისი, 2009, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ენათმეცნიერი.

დაამთავრა ლენინგრადის უცხო ენების ინსტიტუტი 1950 წელს. 1955 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია ბასკური ენის შესახებ. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ორიოლსა და სამარაში. 1976-1990 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. იური ზიცარის სამეცნიერო კვლევის სფერო ეხება ბასკური ენის ეტიმოლოგიას, რეკონსტრუქციას, ბასკური და იბერიულ-კავკასიური ენების ტიპოლოგიური კვლევის საკითხებს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
იგორ ზლობინი

**იგორ ივანეს ძე ზლობინი** (; დ. 11 აპრილი, 1914, ქ. მილეროვო, როსტოვის ოლქი, — გ. 27 მაისი, 1977, თბილისი) — რუსი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1970). 

1931 წელს დაამთავრა თეატრალური სტუდია დონის როსტოვში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა მილეროვოს, გროზნოს, არმავირის, სტალინგრადისა და ყაზანის თეატრებში. 1948 წლიდან თბილისის ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის სახელმწიფო რუსული დრამატული თეატრის მსახიობი იყო. სახასიათო კომედიურ როლებთან ერთად წარმატებით ასრულებდა დრამატულ როლებსაც. 

ზლობინის მიერ განსახიერებულ როლებს შორისაა: ტრეპლიოვი (ა. ჩეხოვის „თოლია“), კარანდიშევი, ნეზნამოვი (ა. ოსტროვსკის „უმზითვო“, „უდანაშაულო დამნაშავენი“), ხლესტაკოვი (ნ. გოგოლის “რევიზორი“), მოხუცი (მ. ფერმოს „კარებს აჯახუნებენ“), მოლჩანინი (ა. გრიბოედოვის „ვაი ჭკუისაგან“), ევგენი (ნ. დუმბაძის „მარადისობის კანონი“), სუსლოვი (მ. გორკის „მოაგარაკენი“), კარლო ფიგურელო (მაროტა და რანდონე „ქვრივების ნუგეშისმცემელი“), ვიშნევსკი (ა. ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“), მთხრობელი (გ. ბათიაშვილის „გზა“) და სხვ. ზლობინი ასევე ავტორია პიესების, ინსცენირებებისა და ლიბრეტოებისა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1977
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ქანობი (გეოდეზია)

thumb|ზედაპირის ქანობი ტოლია α კუთხის ტანგენსისა, tgα = h/l — დახრილი ზედაპირის წერტილიდან ჰორიზონტალურ ზედაპირზე დაშვებული პერპენდიკულარის სიგრძის შეფარდება დახრილობის დასაწყისიდან (α კუთხის წვერიდან) პერპენდიკულარის ფუძემდე ჰორიზონტალურ ზედაპირზე არსებული სწორი ხაზის სიგრძესთან.
thumb|საგზაო ნიშანი 1.14 „მკვეთრი აღმართი“
**ქანობი** (გეოდეზიაში) — ფერდობის დახრილობის მაჩვენებელი; ხაზის პროექციის ფარდობა ადგილთან ვერტიკალურ სიბრტყეზე ამავე ხაზის პროექციასთან ჰორიზონტალურ სიბრტყეზე. სხვა სიტყვებით, ქანობის სიდიდე ტოლია კუთხის ტანგენსისა ფერდობის ამაღლების სიდიდესა და ჰორიზონტალურს შორის (დახრილობის კუთხის ტანგენსის).

მაგალითად, 12 მეტრიან შემაღლებას ჰორიზონტზე 100 მეტრზე გადაადგილებისას შეესაბამება ქანობი, რომელიც ტოლია 0,12 (12 % ან 120 ‰)

ნოტაციით წაკითხვისას ნიშანი „%“ წარმოითქმის, როგორც „მეასედი“, ხოლო „‰“ — „მეათასედი“.

ქანობებს აღნიშნავენ საგზაო ნიშნებზე 1.13 „მკვეთრი დაღმართი“ და 1.14 „მკვეთრი აღმართი“.

ტოპოგრაფიულ გეგმაზე (რუკაზე) ქანობი შეიძლება განვსაზღვროთ ფერდობის განლაგების გრაფიკის მიხედვით.

## სქოლიო
კატეგორია:გეოდეზია
კატეგორია:კუთხე
იან ტიმანი

**იან ჰენდრიკ ტიმანი** (; დ. 14 დეკემბერი, 1951, ამსტერდამი, — გ. 18 თებერვალი, 2026, არნემი) — ნიდერლანდელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (1974), XX საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედის ერთ-ერთი საუკეთესო მოთამაშე დასავლეთ ევროპიდან.

## ბიოგრაფია 
ტინმანი იყო ნიდერლანდების ცხრაგზის ეროვნული ჩემპიონი (1974, 1975, 1976, 1978, 1980, 1981, 1983, 1987, 1996). 1971 წელს მიიღო საერთაშორისო ოსტატის, 1974 წელს — დიდოსტატის წოდება. იყო ვეიკ-ან-ზეესა (1981, 1985) და ლინარესის (1988) საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული. 1982 წელს მსოფლიოს №2 მოჭადრაკედ აღიარეს. 

იან ტიმანი არაერთხელ მონაწილეობდა მსოფლიო ჩემპიონობის პრეტენდენტთა ციკლებში და ორჯერ მიაღწია პრეტენდენტთა ფინალს. 1986 წლის ციკლში იგი პირველ წრეში გამოეთიშა ბრძოლას. 1990 წელს დაამარცხა ვალერი სალოვი, ლაიოშ პორტიში და ჯონათან სპილმენი, მაგრამ ფინალში დამარცხდა ანატოლი კარპოვთან. 1993 წლის ციკლში მან კვლავ მიაღწია ფინალს რობერტ ჰიუბნერის, ვიქტორ კორჩნოისა და არტურ იუსუფოვის დამარცხებით, თუმცა ფინალში ნაიჯელ შორტთან წააგო. იმავე წელს, გარი კასპაროვისა და შორტის მატჩის ფიდეს იურისდიქციის გარეთ ჩატარების შემდეგ, ტიმანი შეირჩა ანატოლი კარპოვთან ფიდეს მსოფლიო ჩემპიონატის სატიტულო მატჩში სათამაშოდ, რომელშიც ის ასევე დამარცხდა.

ტიმანი 1984 წლიდან იყო ჟურნალ „New In Chess“-ის მთავარი რედაქტორი. ავტორია წიგნებისა „ჭადრაკის ანალიზის ხელოვნება“ (The Art of Chess Analysis, 1980) და „ტიმანის ტიტანები“ (Timman's Titans, 2016).

## რესურსები ინტერნეტში
* Jan Timman (1951-2026) — International Chess Federation (FIDE).
## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი მოჭადრაკეები
ლუიჯი პალმიერი

**ლუიჯი პალმიერი** (; დ. 22 აპრილი, 1807, ფაიკიო, კამპანია — გ. 9 სექტემბერი, 1896, ნეაპოლი) — იტალიელი ფიზიკოსი, სეისმოლოგი, მეტეოროლოგი, გეოფიზიკოსი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
ლუიჯი პალმიერი სწავლობდა კაიაცოს სემინარიაში, შემდეგ ფიზიკასა და მათემატიკას ნეაპოლის ფედერიკო II-ის უნივერსიტეტში.

1828 წლიდან ფიზიკასა და მათემატიკას ასწავლიდა სალერნოს, კამობასოსა და აველინოს ლიცეუმებში. 1845 წელს იგი გახდა ფიზიკის პროფესორი ნეაპოლის სამეფო საზღვაო სკოლაში, ხოლო 1847 წელს დაინიშნა ნეაპოლის უნივერსიტეტის ფიზიკის განყოფილების ხელმძღვანელად. 1848 წელს მან დაიწყო მუშაობა ვეზუვის ობსერვატორიაში. 1854 წლიდან მეტეოროლოგიური ობსერვატორიის დირექტორი გახდა. 1860 წელს მან ასევე ჩაიბარა უნივერსიტეტში ახლადშექმნილი გეოფიზიკის განყოფილება.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს პალმიერი.

## შრომები
* "''Annali dell' osservatorio Vesuviano*". 1859–1873.
* "*Incendio Vesuviano del 26 Aprile 1872*". Naples, 1872. (Ger.: Berlin, 1872)
* "*Il Vesuvio e la sua storia*". Milan, 1880.
* "*Nuove lezioni di fisica sperimentale e di fisica terrestre*". Naples, 1883.
* "*Die Atmospharische Elektrizität*". Vienna, 1884.
* "*Les lois et les origines de l'électricité*". Paris, 1885.
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* "*Luigi Palmieri''". Catholic Encyclopedia, Volume XI. Robert Appleton Company, 1911. (K. Knight, 2003)
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფიზიკოსები
კატეგორია:იტალიელი მეტეოროლოგები
პალმიერის ნაპრალები

**პალმიერის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-18, LAC-93). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ პალმიერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). პალმიერის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-18
სალიანდაგო შენობა

**სალიანდაგო შენობა**, *სახაზე სალიანდაგო შენობა* — რკინიგზის საცხოვრებელი და სამსახურეობრივი შენობა, რომელიც ემსახურება პერსონალის (რკიმიგზის მშენებლები, სალიანდაგო სამსახურის სახაზო თანამშრომლები) დროებით ან მუდმივ განთავსებას და სალიანდაგო მეურნეობის სახაზე საჭიროებების მომსახურებას. სახაზე სალიანდაგო შენობები შედიან სალიანდაგო მეურნეობაში და განთავსებულია რკინიგზის ლიანდაგის განთვისების ზოლში ადმინისტრაციული დაყოფის ხაზის გასწვრივ.

ასეთ სახაზე სალიანდაგო შენობებს მიაკუთვნებენ: გზის ოსტატის, სალიანდაგე ბრიგადირების, სალიანდაგო ბრიგადების, ლიანდაგის შემომვლელების, სარკინიგზო გადასასვლელების მორიგეების და ხიდების ყარაულების სახლებს. სახაზე სალიანდაგო შენობების ნაწილები გახდნენ დასახლებული პუნქტების ტიპები: რკინიგზის ჯიხური, ნახევარყაზარმა, ყაზარმა, სალიანდაგო პოსტი, წყლის სატუმბი სადგური და ა.შ.

## ლიტერატურა
Технический железнодорожный словарь. — М.: Государственное транспортное железнодорожное издательство. Н. Н. Васильев, О. Н. Исаакян, Н. О. Рогинский, Я. Б. Смолянский, В. А. Сокович, Т. С. Хачатуров. 1941

კატეგორია:სარკინიგზო შენობები და ნაგებობები
ლესინას ტბა

**ლესინას ტბა** — იტალიაში მეცხრე, ხოლო სამხრეთ ნაწილში მეორე უდიდესი ტბა. მდებარეობს აპულიის რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილში გარგანოს კონცხთან. დაახლოებით 22 კმ სიგრძისაა, საშუალოდ 2,4 კმ სიგანის და ფარავს 51,4 კმ² ფართობს.

ორი არხი, აკვაროტა (Acquarotta) და სკიაპარო (Schiaparro), უკავშირებს მას ადრიატიკის ზღვას, რომელისგანაც ის გამოყოფილია ხანგრძლივი დიუნით, სახელად *ბოსკო იზოლა*, რომლის სიგანე ერთიდან ორ კილომეტრამდე, ხოლო სიგრძე თექვსმეტ კილომეტრამდე მერყეობს. მრავალი ნაკადული ტბას მცირე რაოდენობით სუფთა წყლით ამარაგებს.

250ptpx|მინი|მარცხნივ|ლესინას ტბა

საშუალო სიღრმე დაახლოებით 70 სმ-ია, ხოლო მაქსიმალური 2 მეტრზე ნაკლები. ტბაში გავრცელებულია გველთევზასნაირნი, რომელიც ლესინას მაცხოვრებლებისათვის შემოსავლის ტრადიციულ წყაროს წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Lesina lago di
*Biogeochemistry and sedimentology of Lago di Lesina

## სქოლიო
კატეგორია:ტბები
კატეგორია:ტბები ტიპების მიხედვით
კატეგორია:ტბები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ტბები კონტინენტების მიხედვით
რკინიგზის ჯიხური

**რკინიგზის ჯიხური** — დასახლებული პუნქტის (დასახლების) ტიპი, გამოყოფილი საბჭოთა კავშირის დროს.

ასეთი დასახლებული პუნქტის დასახელებაში ხშირად ემატება რკინიგზის გადასარბენის მონაკვეთის დასახელება.

XIX საუკუნის ბოლოს რუსეთის იმპერიაში არსებობდნენ:
* სალიანდაგო ჯიხური — ასე ერქვათ საცხოვრებელ სახლებს რკინიგზაზე, რომლებიც ემსახურებოდნენ სადგურებს შორის თანამშრომლებისა და ყარაულების განთავსებას;
* მემანქანის ჯიხური — ასე ერქვა მემანქანისა და მისი თანაშემწისადმი გამოყოფილ ადგილს ორთქლმავალზე;

სურათი:Train no 25908 to Hostivice passing a former watchmans house south from Praha Smichov.jpg|რკინიგზის ჯიხური პრაღის სიახლოვეს.
სურათი:Wachtpost40.jpg|რკინიგზის ჯიხური ნიდერლანდებში.

## ლიტერატურა
* Указ Президиума Верховного Совета РСФСР «Об упорядочении регистрации, именования и учёта населённых пунктов РСФСР», от 28 мая 1962 года.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Развитие сельской поселенческой сети на Урале в первой половине XX века Л. Н. Мазур

## სქოლიო
კატეგორია:დასახლებული პუნქტების ტიპები
კატეგორია:სარკინიგზო შენობები და ნაგებობები
აბელ პაჩეკო

**აბელ პაჩეკო** (დ. 22 დეკემბერი, 1933) — კოსტა-რიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2002-დან 2006 წლამდე კოსტა-რიკის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. ის წარმოადგენდა „სოციალურ-ქრისტიანული ერთობის პარტიას“ (PUSC). მისი წინასაარჩევნო პლატფორმა ეფუძნებოდა თავისუფალი ბაზრის რეფორმების გაგრძელებასა და მკაცრი ეკონომიკის პროგრამის დანერგვას. პაჩეკო 2002 წლის აპრილში, არჩევნების მეორე ტურში, ხმების 58%-ით აირჩიეს.

## ბიოგრაფია
### ადრეული ცხოვრება
აბელ პაჩეკოსა და მის პირველ მეუღლეს, ელსა მარია მუნიოს ბათას, ხუთი შვილი შეეძინათ: აბელი, ელსა, იოლანდა, სერხიო და ვალერია.

### კარიერა
პაჩეკო პროფესიით ექიმია. მან დაამთავრა მექსიკის ეროვნული ავტონომიური უნივერსიტეტი, ხოლო ფსიქიატრიის ხარისხი ლუიზიანის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო.

1970-იან, 1980-იან და 1990-იან წლებში პაჩეკო კოსტა-რიკის ტელევიზიაში მოკლე გადაცემების პოპულარული წამყვანი იყო. ამავდროულად, იგი აგრძელებდა ლექციების კითხვას კოსტა-რიკის უნივერსიტეტში და პირადად ემსახურებოდა კლიენტებს მამაკაცის ტანსაცმლის მაღაზიაში — შარვლის სასახლე, რომელიც მან 1980-იანი წლების შუა პერიოდში სან-ხოსეს ცენტრში დააარსა. მან ასევე დაწერა რამდენიმე რომანი და არაერთი პოპულარული სიმღერა.

1998 წლის 1 თებერვალს იგი აირჩიეს კოსტა-რიკის ერთპალატიანი საკანონმდებლო ასამბლეის დეპუტატად სან-ხოსეს პროვინციიდან. 2002 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინ, 2001 წლის 10 ივნისს, პარტიულ ყრილობაზე დელეგატთა ხმების 76%-ით იგი PUSC-ის კანდიდატად დასახელდა. მისი კანდიდატურა განიხილებოდა, როგორც პარტიის რიგითი წევრების გამარჯვება პარტიულ იერარქიაზე.

არჩევნების პირველ ტურში პაჩეკომ ხმების 38.6% მიიღო, რაც ოდნავ ნაკლები იყო გამარჯვებისთვის საჭირო 40%-ზე. 2002 წლის 7 აპრილს, მეორე ტურში (რომელიც პირველად ჩატარდა ქვეყნის ისტორიაში ახალი წესების შემოღების შემდეგ), პაჩეკომ ხმების 58% მოიპოვა და მცირე უპირატესობით დაამარცხა „ეროვნული განთავისუფლების პარტიის“ (PLN) წარმომადგენელი როლანდო არაია.

## წიგნები
პაჩეკო არაერთი მხატვრული და დოკუმენტური წიგნის ავტორია. მის ნაწარმოებებს შორის აღსანიშნავია: ჯარის მარში (1969) და კანის ქვეშ (1972). კოსტა-რიკის კულტურული მემკვიდრეობისთვის მათი მნიშვნელობის გამო, მისი ნაშრომები 20-ზე მეტ ენაზეა თარგმნილი.

აბელ პაჩეკოს მიენიჭა პრემია „მსოფლიოს მოქალაქე“ მსოფლიო კულტურასა და ლიტერატურაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.

## საპატიო წოდებები
### უცხოური ჯილდოები
* 
** : ორი სიცილიური სამეფო საკრალური სამხედრო კონსტანტინეს ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი 
* : წმინდა ჩარლზის ორდენის დიდი ჯვრის რაინდი (2003 წლის 21 ნოემბერი) 
* პაჩეკოს ლიტერატურული ნაშრომებისთვის მიღებული აქვს რამდენიმე საერთაშორისო ჯილდო.
* მსოფლიოს მოქალაქის საერთაშორისო ჯილდო, რომელიც გადაეცემათ სამაგალითო მოქალაქეებს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მსოფლიო კულტურასა და ხელოვნებაში.
* ეროვნული ლიტერატურული პრემია მისი წიგნისთვის: „მას მადაგო დე ლა პიელი“.
* ფილანტროპიკული ჯილდოები სოციალური და კორპორატიული პასუხისმგებლობის სფეროში მისი აქტიური წვლილისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biography by CIDOB (in Spanish)

## იხილეთ აგრეთვე
*კოსტა-რიკის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:კოსტა-რიკის პრეზიდენტები
ნოილ ოდინგარი

**ნოელ მილარევ ოდინგარი** (დ. 5 მაისი, 1932 – გ. 29 აპრილი, 2007) — ჩადელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1975 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ ორი დღის განმავლობაში სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობას იკავებდა. შემდგომში იგი იყო „უმაღლესი სამხედრო საბჭოს“ ცხრა წევრიდან ერთ-ერთი — ეს იყო სამხედრო ხუნტა, რომელიც ჩადს 1975-დან 1978 წლამდე მართავდა.

ეთნიკურად სარას ტომის წარმომადგენელი ოდინგარი 1932 წლის 5 მაისს დაიბადა. საფრანგეთის სამხედრო აკადემიის დასრულების შემდეგ მან სწრაფი კარიერული წინსვლა განიცადა. 1965 წელს ოდინგარმა, მაიორის ჩინით, ჩადის შეიარაღებული ძალების (FAT) სარდლის თანამდებობა დაიკავა. ამ არჩევანმა კიდევ უფრო გააძლიერა სარას ტომის დომინირება მთავრობაში.

1968 წლისთვის ქვეყანაში სამხედრო მდგომარეობა მკვეთრად გაუარესდა. ამას ხელი შეუწყო 1966 წელს მეამბოხე დაჯგუფება FROLINAT-ის შექმნამ, რის გამოც მთავრობამ კონტროლი დაკარგა ქვეყნის ბევრ მუსლიმურ რეგიონზე. შედეგად, პრეზიდენტმა ფრანსუა ტომბალბაიმ საფრანგეთს ჯარების გამოგზავნა სთხოვა ამბოხებულების დასამარცხებლად. ამ გადაწყვეტილებას მხოლოდ მინისტრი ბანგი და პოლკოვნიკი ოდინგარი ეწინააღმდეგებოდნენ (თუმცა ამაოდ); ისინი მიიჩნევდნენ, რომ ეს ნაბიჯი ჩადის სუვერენიტეტის დაკარგვაზე მიანიშნებდა.

წლების განმავლობაში ოდინგარი კვლავ დაწინაურდა: 1975 წლის დასაწყისისთვის იგი უკვე გენერალი და შეიარაღებული ძალების 4,000-იანი კონტინგენტის მოქმედი სარდალი იყო. არმიის რიგებში დიდი უკმაყოფილება მწიფდებოდა: ბოლო ორი წლის განმავლობაში პრეზიდენტ ტომბალბაის ქმედებები სულ უფრო არაპროგნოზირებადი ხდებოდა, 1973 წელს კი მან შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, ფელიქს მალუმი დააპატიმრა.

არმიაში მორიგი „წმენდა“ და ჟანდარმერიის (სამხედრო პოლიციის) მეთაურების დაპატიმრება გახდა 1975 წლის გადატრიალების საბაბი: 13 აპრილის დილას ჟანდარმერიის ნაწილებმა პრეზიდენტის სასახლეზე იერიში მიიტანეს. სანამ ისინი პრეზიდენტის გვარდიას ებრძოდნენ, ოდინგარი დამატებითი ძალებით მივიდა და სარდლობა თავის თავზე აიღო. ბრძოლა დილის 8:30 საათისთვის დასრულდა; გავრცელებული ინფორმაციით, ტომბალბაი მიყენებული ჭრილობებისგან გარდაიცვალა, გადატრიალების მონაწილეებმა კი სასახლე დაიკავეს. სხვა წინააღმდეგობას ადგილი არ ჰქონია: უკვე დილის 6:30 საათზე ოდინგარმა რადიოთი გამოაცხადა, რომ შეიარაღებულმა ძალებმა „შეასრულეს თავიანთი პასუხისმგებლობა ღვთისა და ერის წინაშე“, ხოლო დედაქალაქის მოსახლეობა ქუჩებში ტომბალბაის სიკვდილის აღსანიშნავად გამოვიდა.

ოდინგარმა და არმიამ თავიანთი ქმედებები სამხედრო კომუნიკეში გაამართლეს, სადაც ტომბალბაი ქვეყნის დაყოფაში, ტომების ერთმანეთთან დაპირისპირებასა და სამხედროების დამცირებაში დაადანაშაულეს. ამასობაში ოდინგარმა, როგორც სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელმა, დედაქალაქისკენ მიმავალი ყველა გზა ჩაკეტა და ქალაქში კომენდანტის საათი დააწესა.

ფელიქს მალუმი და სხვა დაპატიმრებული ოფიცრები დაუყოვნებლივ გაათავისუფლეს. უკვე 15 აპრილს ჩამოყალიბდა „უმაღლესი სამხედრო საბჭო“ (CSM) — ცხრა წევრისგან შემდგარი სამხედრო ხუნტა, რომლის პრეზიდენტად მალუმი აირჩიეს. ამგვარად, მალუმმა მშვიდობიანად ჩაანაცვლა ოდინგარი სახელმწიფოს მეთაურის თანამდებობაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*Conflict in Chad at Global Security

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აპრილი
კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩადელი პოლიტიკოსები
ტლაპეუალის მუნიციპალიტეტი

**ტლაპეუალის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22,209 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 285.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 77.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1947 წლის 5 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტლაპეუალა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12067.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები