open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯემ ორალი

**ჯემ ორალი** ასევე ცნობილია მისი ფსევდონიმებით ''Jammin' Unit* და *G 104* — გერმანელი მუსიკოსი, ლეიბლის მფლობელი და ოსტატი ინჟინერი. ის იყო ტექნო პროექტების *Air Liquide* (1991-2005), *Ultrahigh* (1993-2003) და *UMO'' (1996-2000) წევრი.

## ბიოგრაფია 
ორალი დაიბადა გერმანიაში, როგორც თურქი მამისა და ფინელი დედის შვილი. მისი ძმა კან ორალი (ასევე ცნობილი როგორც ხანი) ასევე მუშაობდა მუსიკოსად. მან დაიწყო ექსპერიმენტები 4 სიმღერის ჩამწერით და სინთეზატორებით, როდესაც ის მოზარდი იყო. ჯემ ორალი ამჟამად [როდის?] ცხოვრობს და მუშაობს ბერლინში.

## დისკოგრაფია 
### სტუდიური ალბომები 
* 1995: Jammin' Unit – ''Jammin' Unit Discovers Chemical Dub'' (Rising High Records)
* 1997: Jammin' Unit – *Deaf, Dub And Blind* (Blue Planet Recordings)
* 1998: Witchman vs. Jammin' Unit – *Inferno* (Blue Planet Recordings)
* 1998: Jammin' Unit – *Are You Prepared?* (Pharma)

### მარტოხელები და EPs 
* 1993: G 104 – *Mind Missile EP* (Force Inc. Music Works)
* 1993: Jammin' Unit – *Kardeslik EP* (Structure)
* 1994: Free Radicals – *Carrera E.P.* (OZON)
* 1994: Jammin' Unit vs. Walker – *Money Talk$!* (Dj.ungle Fever)
* 1994: Jammin' Unit – *Flower Swing* (Dj.ungle Fever)
* 1994: Jammin' Unit – *140* (Force Inc. Music Works)
* 1994: Biochip C., Jammin' Unit & Walker – *Shark-Trax* (Rising High Records)
* 1995: G 104 / Kerosene – *Foolda Gap / Camp King* (Pharma)
* 1995: G 104 / Kerosene – *Nurse City / Bassphemic Village* (Pharma)
* 1995: Jammin' Unit – *Remote Car Babe* (Temple Records N.Y.C. Inc.)
* 1996: G 104 – *On The Floor* (Pharma)
* 1996: Jammin' Unit – *Totally Unintelligent* (Rising High Records)
* 1997: Kerosene / Jammin' Unit – *Heroin* (Pharma)
* 1997: Oral Experience – *Never Been on E* (Eat Raw)
* 1998: G 104 – *Cut That Shit* (Pharma)
* 2002: Dr. Echo featuring Nkosazana – *Blue Sky* (Third World Records)
* 2003: Jammin' Unit – *Heroin.Remix* (Devoted Tunes)
* 2003: Jammin' Unit & Kerosene – *Izmir Acid* (INEX Music Works)
* 2004: Jammin' Unit – *Ali Bey* (Dj.ungle Fever)
* 2007: Jammin' Unit – *Unreleased Madness* (Odrex Music & Naked Sound)
* 2009: Jammin' Unit / Little Nobody – *Split 12-Inch, Minus Vinyl #4* (IF?)

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website of JamminMasters
* Former website for Jammin' Unit
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ემბიენტ მუსიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ელექტრონული მუსიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ტრანს მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მცირე ხინგანი

**მცირე ხინგანი** — მთები ჩინეთსა და რუსეთში. სიგრძე დაახლოებით 500 კილომეტრია. ჩინეთის ნაწილი შემოსაზღვრულია ნუნძიანის და სუნგარის ხეობებით და უნლიაოს და სანძიანის ვაკეებით, რუსეთის ნაწილი კიმდინარე ამურის გამჭოლი ხეობიდან მდინარე ტირმის ზემოტამდე. სიმაღლე 1150 მეტრამდეა. კათლებზე მთის ტყეებია.

## იხილეთ აგრეთვე
*დიდი ხინგანი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
კატეგორია:რუსეთის ქედები
მცირე ჰიმალაი

**მცირე ჰიმალაი** — მთის მასივების და ქედების სისტემა ჰიმალაის მასივში, დიდი ჰიმალაის და სივალიკის ქედს შორის. სიგრძე დაახლოებით 2000 კილომეტრი, სიგანე 10-20 კილომეტიდან 100 კილომეტრამდე. სიმაღლე უმეტესად 3-3,5 ათასი მეტრი. დანაწევრებულია ვიწრო და ღრმა ხეობებით. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვალი. კალთები 3500 მეტრ სიმაღლემდე შემოსილია ტყით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პაკისტანის ქედები
კატეგორია:ბჰუტანის ქედები
კატეგორია:ინდოეთის ქედები
კატეგორია:ნეპალის ქედები
იგრიტი

**იგრიტი** () — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 2000 წელს გამოცემულ წიგნ ,,ხმლების გრიგალში". ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა შოტლანდიელმა მსახიობმა როუზ ლესლიმ. 

იგრიტი ქალია,რომელიც დაიბადა კედლის ჩრდილოეთით „თავისუფალ“ ხალხთან. ის იყო მენს რეიდერის არმიის წევრი და ჯონ სნოუს საყვარელი. 

## ბიოგრაფია 
იგრიტი ჩქარი და მამაცი ახალგაზრდა მშვილდოსანი იყო. მას ჰქონდა წითელი თმა და მშვილდოსნობაში დიდოსტატობით გამოირჩეოდა. ცხოვრობდა კედლის ჩრდილოეთით, იგი კარგად იყო გამოცდილი გადარჩენაში და მტკიცედ ერთგული იყო მენს რეიდერის საქმისადმი. იგი აფასებდა თავის, როგორც თავისუფალი ქალის სტატუსს და ამცირებდა კედლის სამხრეთით მცხოვრებ ხალხს, როგორც "დაჩოქილებს", რომლებიც მეფის არჩევის ნაცვლად ბრმად მისდევდნენ მემკვიდრეობით ლიდერებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*იგრიტი

კატეგორია:სატახტოთა თამაში
კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
სტამბოლის ისტორიული რაიონები

**სტამბოლის ისტორიული რაიონები** — ისტორიული ადგილების ჯგუფი ქალაქ სტამბოლის ფათიჰის რაიონში, თურქეთი. ეს ადგილები 1985 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შევიდა.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოიცავს სარაიბურნუზე მდებარე ძეგლებს:  თოფქაფის სასახლე, აია-სოფია, სულთან აჰმედის მეჩეთი, წმინდა ირინეს ეკლესია, ზეირექის მეჩეთი, სულეიმანიეს მეჩეთი, მცირე აია-სოფია და კონსტანტინოპოლის კედლები.

## ზონები
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოიცავს ოთხ ზონას, რომელიც ასახავს ქალაქის ისტორიის ძირითად ეტაპებს მისი ყველაზე პრესტიჟული ძეგლების მეშვეობით:

* არქეოლოგიური პარკი, რომელიც 1953 და 1956 წლებში ჩამოყალიბდა ნახევარკუნძულის წვერზე;
* სულეიმანიეს კვარტალი, დაცული 1980 და 1981 წლებში;
* ზეირექის კვარტალი, დაცული 1979 წლიდან;
* გალავნის ზონა, დაცული 1981 წელს.

## გალერეა

File:Topkapı_-_01.jpg|თოფქაფის სასახლე
File:Topkapı_Main_Entrance.jpg|თოფქაფის სასახლე
File:Favourites_courtyard_Topkapi_March_2008.JPG|თოფქაფის სასახლე
File:Istanbul_asv2020-02_img45_Hagia_Sophia.jpg|აია-სოფია
File:Hagia_Sophia_Mars_2013.jpg|აია-სოფია
File:Fountain_Hagia_Sophia_2007_002.jpg|აია-სოფია
File:Istanbul Hagia Irene IMG 8067 1920.jpg|წმინდა ირინეს ეკლესია
File:Exterior of Sultan Ahmed I Mosque in Istanbul, Turkey 002.jpg|სულთან აჰმედის მეჩეთი
File:Exterior of Sultan Ahmed I Mosque, (old name P1020390.jpg).jpg|სულთან აჰმედის მეჩეთი
File:Blue_Mosque_Interior_2_Wikimedia_Commons.JPG|სულთან აჰმედის მეჩეთი
File:Blue_Mosque_2.jpg|სულთან აჰმედის მეჩეთი
File:Little Hagia Sophia.JPG|მცირე აია-სოფია
File:Süleymaniye Mosque exterior view.JPG|სულეიმანიეს მეჩეთი
File:Süleymaniye Mosque interior view.JPG|სულეიმანიეს მეჩეთი
File:Molla Zeyrek Camii.jpg|ზეირექის მეჩეთი
File:Istanbul Molla Zeyrek Mosque june 2019 2767.jpg|ზეირექის მეჩეთი
File:Theodosian Walls of Constantinople, Istanbul (24053561188).jpg|კონსტანტინოპოლის კედლები

## რესურსები ინტერნეტში
* Historic Areas of Istanbul

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები თურქეთში
პეტერ როზეგერი

**პეტერ როზეგერი** (; დ. 31 ივლისი, 1843, კრიგლახი — გ. 26 ივნისი, 1918) — ავსტრიელი მწერალი. მისი ნაწარმოებებია „ტყის სკოლის მასწავლებლის ნაწერები“ (1875), „ჰაიდეპეტერის გაბრიელი“ (1882), „იაკობ უკანასკნელი“ (1888), „ჩემი სამოთხე“ (1901),. წერდა ლექსებს და მოთხრობებსაც. ნაწარმოებებში აღწერდა გლეხთა ყოფა-ცხოვრებას. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი
კატეგორია:ავსტრიელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივნისი
ფრანჩესკო როზი

**ფრანჩესკო როზი** (; დ. 15 ნოემბერი, 1922, ნეაპოლი — გ. 10 იანვარი, 2015) — იტალიელი კინორეჟისორი. 

## ბიოგრაფია
კინოში მუშაობდა 1949 წლიდან. იყო 1960-70-იანი წლების პოლიტიკური კინოს მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. ახლებურად ავითარებდა ნეორეალიზმის ტრადიციებს.  მისი ცნობილი ფილმებია „წითელი პერანგები“ (1952), „გამოწვევა“ (1958), „სალვატორე ჯულიანო“ (1961), „ხალხი წინააღმდეგია“ (1970), „მატეის საქმე“ (1972), „ლაკი ლუჩანო“ (1973).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:იტალიელი კინორეჟისორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
ვიქტორ როზოვი

**ვიქტორ როზოვი** (; დ. 8 აგვისტო, 1913, იაროსლავლი — გ. 2004]) — რუსი დრამატურგი,

ეკუთვნის პიესები  „გზა მშვიდობისა!“ (1954), „სიხარულის ძიებაში“ (1957), „მარად ცოცხალნი“ (1957), „უთანასწორო ბრძოლა“ (1960), „ვახშმობის წინ“ (1962) და სხვა. მისი პიესების მიხედვით არის დადგმული ფილმები. პიესის „მარად ცოცხალნის“ მიხედვით გადაღებულია ფილმი „მიფრინავენ წეროები“ (1957). სცენარის ავტორია ფილმისა „გაუგზავნელი წერილი“ (1959)

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:რუსი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ბიმალ როი

**ბიმალ როი** (; დ. 12 ივლისი, 1909, დაკა — გ. 8 იანვარი, 1967) — ინდოელი კინორეჟისორი. 1935-1942  წლებში მუშაობდა ოპერატორად, შემდეგ დაიწყო რეჟისორობა. გადაღებული აქვს ფილმები „ორი ბიგჰი მიწა“ (1953), „ბირაჯ ბაჰუ“ (1956) და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:ინდოელი კინორეჟისორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
პოლ როთა

**პოლ როთა** (; დ. 3 ივნისი, 1907, ლონდონი — გ. 7 მარტი, 1984) — ინგლისელი კინორეჟისორი, დოკუმენტალისტი. 1930-40-იან წლებში იყო ინგლისური დოკუმენტური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გადაღებული აქვს დოკუმენტური ფილმები „სამყარო მდიდარია“ (1947), „ადოლფ ჰიტლერის ცხოვრება“ (1962) და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:ინგლისელი კინორეჟისორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მარტი
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ნიკოლოზ როინიშვილი

**ნიკოლოზ როინიშვილი** (დ. 25 დეკემბერი, 1900, აშხაბადი — გ. 25 დეკემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი [ინჟინერი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1957), საქართველოს სსრ-ის ტექნიკის და მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს სამშენებლი, საპროექტო სამეცნიერო–კვლევით დაწესებულებებში. 1930 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში, 1959 წლიდან კი საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. მისი სამეცნიერო ნაშრომების მთავარი თემა იყო რკინიგზების მიმოკვლევა და დაპროექტება. გამოქვეყნებული აქვს 80-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი და ერთი მონოგრაფია. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
ფრიც როიტერი

**ფრიც როიტერი** (; დ. 7 ნოემბერი, 1810, შტაფენჰაგენი — გ. 12 ივლისი, 1874, აიზენახი) — გერმანელი მწერალი, რეგიონული ლიტერატურის წარმომადგენელი. ავტორია ტრილოგიისა „ძველი ისტორიები“, რომლებიც შედგება წიგნებისგან:  „ფრანგთა შემოსევის დროიდან“ (1860), „ჩემი პატიმრობის დროიდან“ (1862), „ჩემი გლეხური ცხოვრებიდან“ (1862-1864)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1810
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
დევი პრასად როი ჩოუდჰური

**დევი პრასად როი ჩოუდჰური** (; დ. აგვისტო, 1899, რანგპური — გ. 1975) — ინდოელი მხატვარი, გრაფიკოსი და მოქანდაკე. სწავლობდა აბანინდრანათ თაგორთან, შემდეგ ლონდონში. 1954-1960 წლებში იყო ეროვნული სამხატვრო აკადემიის პრეზიდენტი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:XX საუკუნის ინდოელი მხატვრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
იოჰან როიხლინი

**იოჰან როიხლინი** (; დ. 22 თებერვალი, 1455, პფორცჰაიმი — გ. 30 ივნისი, 1522, ბადლიბენცელი) — გერმანელი ჰუმანისტი. ეკუთვნის სატირული კომედიები „ჰენო“ და „სერგიუსი“.  1509 წელს გალაშქრა კელნის უნივერსიტეტის კათოლიკე თეოლოგების წინააღმდეგ. ამ კამათს მიუძღვნა თხზულება „თვალის სარკე“ (1511). 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1455
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:გერმანელი ჰუმანისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1522
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
ჯამინი როი

**ჯამინი როი** (; დ. 1887, ბელიატორი — გ. 1972) — ინდოელი მხატვარი და გრაფიკოსი. სწავლობდა კალკუტაში. 1921 წლიდან იკვლევდა ბენგალიის ხალხის ხელოვნებას. უარყო აკადემიური განათლება და საკუთარი ნამუშევრები შექმნა ბენგალურ ხალხურ ტრადიციებზე დაყრდნობით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:XX საუკუნის ინდოელი მხატვრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
იანის როზენტალსი

**იანის როზენტალსი** (; დ. 6 მარტი, 1866, სალდუსის რაიონი — გ. 13 დეკემბერი, 1916, ჰელსინკი) — ლატვიელი მხატვარი.

## ბიოგრაფია
1888-1894 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. 1905-1915 წლებში მუშაობდა ლატვიაში. მისი ნამუშევრები ახლოსაა პერედვიჟნიკების ნამუშევრებთან. ცნობილი ნახატებია „წირვის შემდეგ“ (1894), „სასაფლაოდან დაბრუნება“ (1895), „სამუშაოდან დაბრუნება“ (1903)

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:ლატვიელი მხატვრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ვიქტორ როზენი

**ვიქტორ როზენი** (; დ. 21 თებერვალი, 1849, ტალინი — გ. 10 იანვარი, 1908, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი არაბისტი, სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემოკოსი (1890). განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა რუსეთის შესახებ არაბული წყაროების შესწავლას და გამოცემას. გარკვეული წვლილი შეიტანა ქართული „ბალავარიანის“ შესწავლაში. დიდი შრომა გასწია სანქტ-პეტერბურგში დაცული სპარსული და არაბული ხელნაწერების შესწავლასა და გამოცემაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ტალინში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ჩუკოტკური ენა

**ჩუკოტკური ენა** ― ჩუქჩების ენა, განეკუთვნება ჩუკოტკურ-კამჩატკური ენების ჯგუფს. გავრცელებულია ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის და მეზობელი რაიონების ტერიტორიაზე. იყოფა რამდენიმე დიალექტად, რომელთა შორის უმნიშვნელო სხვაობაა. დამწერლობა შეიქმნა 1931 წელს ლათინური ანბანის საფუძველზე. 1936 წლიდან იყენებს რუსულ გრაფიკას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ენები
ჩუკოტკურ-კამჩატკური ენები

**ჩუკოტკურ-კამჩატკური ენები** ― ენების იზოლირებული ჯგუფი, რომელზეც საუბრობენ ჩუკოტკის და კამჩატკის ხალხები. იყოფა ჩუკოტკურ-კორიაკულ და იტელმენურ შტოებად. ამ ენებში არის რუსულიდან ნასესხები სიტყვებიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ენები
ჩუნა

**ჩუნა** ― მდინარე რუსეთში, ირკუტსკის ოლქსა და კრასნოიარსკის მხარეში, მდინარე ტასეევის მარჯვენა შემადგენელი. სიგრძე 1203 კმ. სათავე აქვს უდის ქედზე. ზემოთში მიედინება ვიწრო მთათაშორის სისტემაში, ქვემოთ – შუა ციმბირის ზეგანზე. ადგილ-ადგილ აჩენს ჭორომებს. საზრდოობს წვიმის და თოვლის წყლით. იყინება ოქტომბერ-ნოემბერში, ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. მის ნაპირზეა ქალაქი ნიჟნეუდინსკი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ირკუტსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები
სამარიობო

**სამარიობო** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

ვაზის სახელი ყურძნის შემოსვლის დროს გვამცნობს. ამ ჯიშის ერთეული ძირებია სოფელ კლდეში, აწყურისა და ახალციხის მარდის ბაღებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, გვხვდება გულის-მაგვარიც, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ახასიათებს დატოტვა. საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერია. მარცვალი საშუალო ზომის და ოვალური ფორმისაა, თეთრი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ნაფიფქით მცირედ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, მეტად წვნიანი, სასიამოვნო გემოთი.

სამარიობო საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 140-150 დღეა.

სამარიობო გამოიყენება ხარისხიანი სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად, ცქრიალა ღვინის მისაღებად და სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 327

კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჩუსოვოი

**ჩუსოვოი** ― ქალაქი რუსეთში, პერმის მხარეში. მდებარეობს შუა ურალის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ჩუსოვაიას ნაპირზე. დაარსდა 1879 წელს. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1933 წელს. განვითარებულია მეტალურგია, არის სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:პერმის მხარის ქალაქები
ჩუქჩაგირის ტბა

**ჩუქჩაგირის ტბა** ― ტბა რუსეთში, ხაბაროვსკის მხარეში. მდებარეობს მდინარე ამგუნის აუზში. ფართობი 366 კმ². საშუალო სიღრმე 2 მეტრი, მაქსიმალური სიღრმე 6 მეტრი. ნაპირები დაკლაკნილია. კუნძულებით დაყოფილია სამ ლუბრმად. ტბიდან გამოდის მდინარე ოლჯიკანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სამარხი (ვაზის ჯიში)

**სამარხი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში გურიიდან. გარეგნული სილამაზით და გემური თვისებებით სამარხი ხარისხიან სასუფრე ყურძნის ჯიშად ითვლება. გააჩნია შენახვისა და ტრანსპორტირების კარგი უნარი, საიდანაც მოდის მისი სახელწოდება, როგორც შესანახავად განკუთვნილი ყურძნისა.
 
## გავრცელება
სამარხი გურიის უძველესი ჯიშია, ივანე ჯავახიშვილის მიხედვით ის არაუგვიანეს X საუკუნისა უნდა იყოს, სახელწოდება სამარხი VIII-IX საუკუნეებში ქართლიდან და მესხეთიდან გურიაში გახიზნული მოსახლეობის მიერაა გადატანილი.

სოკოვანი დაავადებებისა და ფილოქსერას გამოჩენამდე სამარხი ფართოდ იყო გავრცელებული გურიაში და ადგილობრივი მოსახლეობა სასუფრე ყურძნად იყენებდა. დაავადებებმა მისი გავრცელების მასშტაბები მნიშვნელოვნად შეამცირა გურიის ზეგნების სოფლებამდე. XX საუკუნის შუა წლებში თითქმის გადაშენებული იყო ძალიან მცირე რაოდენობით იყო შემორჩენილი დასავლეთ გურიაში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია, ნორმალურად განითარებული [[ბუტკო]თი და მტვრიანებით. სამარხის მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელი ან საშუალო სიმკვრივს. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ ოვალური, ღია მწვანე, მზის მხრიდან მუქი ქარვისფერი, საკმაოდ სქელი და მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. გემო — სასიამოვნო და ტკბილი.

## აგრობიოლოგიური დახასიათება
სამარხი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 192 დღეა. ყვავილობა მიმდინარეობს ივნისში, შეთვალვა იწყება სექტემბრის დასაწყისში და სრულად მწიფდება ნოემბრის დასაწყისში. მტევნის წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19,5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8,8 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 327
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*ყურძნის ჯიშები ასოციაცია „ქართული ღვინო“
*ქართული ვაზის ძველი ჯიშები
*მევენახოება-მეღვინეობის ლექსიკონი

კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
სამაჭრე

**სამაჭრე**, *ძველი სავაჭრე*, *სადადეგო *— ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურია-იმერეთიდან.

სახელწოდება სამაჭრე ამ ჯიშის სამეურნეო მიმართულებაზე მიუთითებს, ხოლო მისი სინონიმი „სადადეგო“ სიმწიფის პერიოდს აღნიშნავს. „დადეგს“ დასავლეთ საქართველოში 1 ენკენისთვეს ეძახდნენ. სამაჭრე საადრიო ყურძენია და რადგანაც მისი ღვინო ხანგრძლივად ვერ ძლებს, ყურძნისგან დაწურულ წვენს ძირითადად მაჭრის სახით მოიხმარდნენ.

## გავრცელება
სამაჭრე, გარდა იმერეთისა, გავრცელებული იყო გურიის ყველა სოფელში, სადაც ის მაჭრის დასაყენებლად გამოიყენებოდა. ამჟამად ერთეული ძირებია ზესტაფონის, თერჯოლისა და საჩხერის მუნიციპალიტეტების სოფლებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან თითქმის ოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მუქი წითელი, თითქმის შავი. კანი სქელი და უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია, წვენი შეუფერავი.

სამაჭრე საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 150 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 150-350 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ღია-წითელი შეფერვის, დამახასიათებელად არომატული და მცირედ ექსტრაქტულია.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 329

## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სამაჭრია

**სამაჭრია**, *სადადეგო*, *საბადაგო* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

ვაზის სახელი მის სამეურნეო დანიშნულებაზე მეტყველებს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და ზოგჯერ საშუალოზე პატარა ზომისაა, კვერცხისებური ფორმის, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ძლიერ კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია წითელი, მაგრამ მტე-ვანში ერთდროულად გვხვდება მუქი წითელი და შავი მარცვლები. კანი თხელი აქვს, ნაკლებად მკვრივი, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი ძალიან წვნიანია, წვენი შეუფერავია, მომჟავო-მოტკბო გემოთი.

სამაჭრია საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

სამაჭრია გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 329

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ტიგრან ჩუხაჭიანი

**ტიგრან ჩუხაჭიანი** (; დ. 1837, სტამბული — გ. 11 მარტი, 1898, იზმირი) — სომეხი კომპოზიტორი. 1861-1864 წლებში სწავლობდა მილანში. ეკუთვნის პირველი სომხური ოპერა „არშაკ II“ (1868), ასევე მუსიკალური კომედიები, საფორტეპიანო პიესები და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი კომპოზიტორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის ორდენის კავალრები (რუსეთის იმპერია)
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
სამთელა

**სამთელა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, გულისებრი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე უხვადაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზო-მისაა, ცილინდრული ფორმის, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო. ჩალისფერია, მოყვითალო ელფერით და თამბაქოსფერი ლაქებით. სქელკანიანია. რბილობი ხორციანი და წვნიანი აქვს, ტკბილი, ჰარმონიული მჟავიანობით და ოდნავ მწკლარტე გემოთი. მტევნის წონა 70-დან 160 გრამამდე მერყეობს. ერთი ძირიდან დაახლოებით 1.2-1.5 კილოგრამი იკრიფება. წვენის გამოსავლიანობა 76.5%-ია.

სამთელა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი სუსტი ზრდისაა.

გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო სხეულიანი და სასიამოვნოა.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 331

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სამებურა

**სამებურა**, *შაქარყურძენი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

გავრცელებულია ისტორიულ პერეთში, წმინდა სამების ფერდობებზე გაშენებულ ზვრებში და ამიტომაც სამებურა უწოდეს.

თავისი ამპელოგრაფიული და სამეურნეო ნიშან-თვისებებით ძალიან ახლოს დგას კახეთის თეთყურძნიანი საწარმოო ვაზის ჯიშებთან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხუთნაკვთიანი. ქვედა მხრიდან ძარღვების გასწვრივ გასდევს უმნიშვნელო შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტე-ვანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, ხშირად მხრიანი, კუმსი. მარცვალი — საშუალო ზომის, ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო. კანი მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ოდნავ ხორციანი და წვნიანია, წვენი უფერულია, გემო სასიამოვნო, ჰარმონიული შაქარ-მჟავიანობითა და ჯიშური არომატით.

სამებურას სავეგეტაციო პერიოდი საშუალოდ 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის წონა 215-328 გრამია. ერთი ძირი ვაზი 5.0 კილოგრამ ყურძენს იძლევა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21.7%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7-8.2 გ/ლ-ს.

პერსპექტიულია ხარისხიანი სუფრის თეთრი, ბუნებრივად ნახევრად ტკბილი ევროპული ტიპის ღვინის დასამზადებლად. წარმატებით შეიძლება მისი გამოყენება საკუპაჟე მასალად და სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 331

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სამჩხავერა

**სამჩხავერა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზი ჯიში]] გურიიდან. გამოიყენება წითელი ცქრიალა ღვინომასალის დასამზადებლად.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირ ჯაგრისებურადაა დაფარული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, თხელია, იშვიათად საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, მუქი-ვარდისფერი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რბილობი — წვნიანი, გემო — ტკბილი და სასიამოვნო.

სამჩხავერა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 203 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის პირველ რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 80 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა დაახლოებით 4.0-4.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა 
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 332
*

კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სამჭაჭა

**სამჭაჭა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან. საკმაოდ პგავს მეგრულ ჯიშს ახარდანს, რის გამოც ხარდანს ზოგჯერ სამჭაჭასაც ეძახიან.

XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო გურიაში, ნიგოითი-ქვიანის მიდამოებში.ამჟამად მცირე ნარგავების სახითაა შემორჩენილი ქვემო და შუა იმერეთში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ თითქმის მთლიანი ფორმის. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ კი კონუსური ან ცილინდრული ფორმის. იშვიათად დატოტვილი, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური, შავი ფერის. კანი სქელი და უხეში აქვს, საშუალო სისქის ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია. მარცვალში ორი საკმაოდ მსხვილი წიპწაა. სამჭაჭა სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. საშუალომოსავლიანია, მტევნის წონა 150-300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4,9-5 ტონა.

სამჭაჭა გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 332
## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სასუფრე თეთრი

**სასუფრე თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

ჯიშის სახელწოდება მისი ყურძნის სამეურნეო მიმართულებაზე მიუთითებს. ერთეული ვაზებია ძირითადად მცხეთის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს ჯაგრისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით, რბილობი წვნიანია.

სასუფრე თეთრი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 138-142 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევრიდან შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7 გ/ლ-ს. 

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 332

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
გრიგოლ ჩუხრაი

**გრიგოლ ჩუხრაი** (; დ. 23 მაისი, 1921, მელიტოპოლი — გ. 2001) — რუსი კინორეჟისორი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1981). 1861-1864 წლებში სწავლობდა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტში მიხეილ რომთან. მისი ყველაზე ცნობილი ფილმია „ბალადა ჯარისკაცზე“, რომელმაც მიიღო ლენინური პრემია და BAFTA საუკეთესო ფილმისთვის. ჩუხრაის სხვა ფილმებია „ორმოცდამეერთე“ (1956), „მოწმენდილი ცა“ (1961), „ხსოვნა“ (1970) და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
საფარული

**საფარული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში მესხეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი სამნაკვთიანია, გვხვდება ხუთნაკვთიანიც. დიდი ზომისაა. ფოთლის ქვედა მხარეს მთავარი ძარღვების გასწვრივ გასდევს ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ღია მწვანე, სქელკანიანი და კნატუნა. წვენი მომწვანოა, სასიამოვნო მომჟავო-მოტკბო გემოთი.

საფარულის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160-170 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის.

ვაზი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. ერთი ძირი მაღლარი 10-15 კგ/ყურძენს იმლევა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11.1 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 333

კატეგორია:მესხეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფენა

**საფენა**, *დედალი ყურძენი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

საფენა ძალიან წააგავს კახურ მწვანეს. სწორედ ამ მსგავსების გამო საუკუნის ბოლოს კახურ მწვანეს ზოგი „მჭკნარას“ ეძახდა, ზოგიც „საფენას“. სინამდვილეში საფენა კახური მწვანესგან საგრძნობლად განსხვავდება და მისგან დამოუკიდებელი ჯიშია.

საფენა ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ალაზნის მარცხენა მხარის სოფლებში: ფშაველში, ართანაში, სანიორეში, ნაფარეულში, ენისელში, შილდაში და სხვაგან. ამჟამად ერთეული ძირების სახითაა სხვა ჯიშის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ ოდნავ ოვალური ფორმისკენ გადახრილი, ხუთნაკვთიანი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საშუალო აბლაბუდისებრია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომის, განივკონუსური, დატოტვილი, ზოგჯერ მხრიანი. მხრის სიგრძე მტევნის ნახევრამდე აღწევს. გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური მტევნებიც. საშუალო სიკუმსისაა, ზოგჯერ მეჩხერიც. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად ასიმეტრიული. ყვიიიელია და მოვარდისფრო იერი დაპკრავს. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, მდნარი, სასიამოვნო და ჰარმონიული გემოთი და კარგად გამოსახული ჯიშური არომატით. ჯიშისთვის დამახასიათებელია წვრილმარცვლიანობა.

საფენა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 133-დან 158 დღემდეა. მტევნის წონა 80-დან 400 გრამამდეა. საჰექტარო მოსავლიანობა ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.3-22.7%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.7-7 გ/ლ-ს.

საფენასგან იშვიათად ამზადებენ ჯიშურ ღვინოს. მისი ღვინო არის რბილი, საშუალოდ ექსტრაქტული, ჰარმონიული და კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით. ძირითადად გამოიყენება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინოების დასამზადებლად მწვანე კახურთან და რქაწითელთან ერთად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 333

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი ატენის

**საფერავი ატენის** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა შებუსული ქეჩისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი პატარა ან საშუალო ზომისაა, ოვალური, შავი, იისფერი ელფერით. კანი თხელი აქვს, საკმაოდ მკვრივია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია. წვენი — შეუფერავი. გემო — სასიამოვნო, მომჟავო-მოტკბო.

საფერავი ატენის საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 171 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 115 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.1 ტონამდე. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს.

მიიღება სუსტად შეფერილი, არასაკმარისად სხეულიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი ბეჟაშვილის

**საფერავი ბეჟაშვილის** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან გულისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხასიათდება ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური (მხრებიანი) ან ცილინდრულ-კონუსური. კუმსია ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავად შეფერილი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული, რაც მარცვალს მონაცრისფრო იერს აძლევს. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. ახასიათებს მცირე წვრილმარცვლიანობა.

საფერავი ბეჟაშვილის საშუალო ზრდისა და მცირემოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 161 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 150-230 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა 4.3 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

მიიღება ბროწეულისფერი, ხალისიანი და ნაკლებშინაარსიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი ბუდეშურისებური

**საფერავი ბუდეშურისებური**, *გრძელმარცვალა საფერავი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

ამ სახელწოდებითაა აღწერილი 1895 წელს სიმონ ქვარიანის მიერ იორის გასწვრივ მდებარე სოფლებში.

ეს ვარიაცია მეორედაა აღმოჩენილი 1934 წელს ვასილ ლოლაძის მიერ სოფელ ხაშმში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამ-ხუთნაკვთიანი, მცირედ ოვალური. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი ჯაგრისებურ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ფრთიანი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან წაგრძელებული ფორმის, მუქი-ლურჯი ფერის. კანი თხელი და საშუალო სიმკვრივის აქვს. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვნიანი, წვენი ოდნავაა შეფერილი, ბაცი ვარდისფერია. 

საფერავი ბუდეშურისებური საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 157 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-7გ/ლ-ს. 

მიიღება მაღალხარისხიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 337-338

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი გურიის

**საფერავი გურიის**, *საფერავი მცვივანი*, *მცვინარა*, *მცვივანი გურული* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. ადგილობრივი მოსახლეობა მას მცვივანსაც უწოდებს და „საფერავსაც“, რადგანაც მას ძირითადად სხვა ღვინოებისთვის ფერის მისაცემად იყენებდნენ. გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელების არეალი იყო სოფლები ამაღლება, აკეთი, ძიმითი და სხვა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ან საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, თხელი. მარცვალი წვრილია, მომრგვალო, შავი ფერის. თხელკანიანია. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, მომჟავო გემოთი. წვენი უმნიშვნელოდ შეიცავს შემფერავ ნივთიერებას.

საფერავი გურიის საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15,8-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10,0-10,9 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა 
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 340
## სქოლიო
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
თამაზ ბესტაევი

**თამაზ ბესტაევი** (დ. 20 ივნისი, 1970, სიღნაღი, საქართველოს სსრ) — სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი 2022 წლის 4 ნოემბრიდან - 2026 წლის 1 იანვრამდე.

## ბიოგრაფია
1990-1996 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიაში სამკურნალო ფაკულტეტზე. 2000-2006 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის და ფილტვის დაავადებათა ეროვნულ ცენტრში ექიმ-უროლოგად. 2007-09 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის მინისტრი. 2009-2012 წლებში სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის დეპარტამენტის დირექტორი. 2012-2022 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ჯანდაცვისა და სოცუზრუნველყოფის სამსახურის უფროსი. 2022 წლის 4 ნოემბერს დაინიშნა ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელად. 2026 წლის 1 იანვარს სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის გაუქმების შედეგად შეუწყდა უფლებამოსილება.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ოფიციალურ გვერდზე

კატეგორია:საქართველოში მოღვაწე პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ ოსეთის ადმინისტრაციის ხელმძღვანელები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საფერავი დიდთანაყვავილიანი

**საფერავი დიდთანაყვავილიანი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

აღმოჩენილია 1936 წელს თელავში, ინსტიტუტის საწარმოო ნაკვეთზე. მოგვიანებით იგი აღმოაჩინეს სოფ. ნასომხარში, ბეღანასფშაზე და შაშიანში.

## ბოტანიკური აღწერა
ხასიათდება უზარმაზარი დატოტვილი თანაყვავილით, რომლის სიგრძეც 38 სანტიმეტრს აღწევს, ხოლო ცალკეული ტოტები — 26 სანტიმეტრს. ყვავილების რაოდენობა ჩვეულებრივზე მეტია. სამეურნეო თვალსაზრისით ეს ვარიაცია არაა საინტერესო, რადგანაც მცირემოსავლიანია, გვიან და გაჭიანურებულად ყვავილობს, ახასიათებს ძლიერი ყვავილცვენა და ნაგვიანევი სიმწიფე. მტევანში ნორმალური მარცვლების რაოდენობა 85-ია, ხოლო წვრილი და უწიპწო მარცვლების რაოდენობა — 150. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 14.3 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 341

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი ფაჩხა

**საფერავი ფაჩხა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმისკენ გადახრილი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა დაფარული აბლაბუდისებრი და საშუალო სიხშირის ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად კონუსური ან უფორმო, მხრიანი და დატოტვილი. მხრები ხშირად მთავარი მტევნის სიგრძისაა, საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელიც. მარცვლები საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი ფერის, თითქმის შავი. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს^ ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ძალიან წვნიანია, წვენი ღია ვარდისფერია. ჯიშს ახასიათებს წვრილმარცვლიანობა.

საფერავი ფანხა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. მტევნის წონა 180-200 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-10 გ/ლ-ს.

მიიღება მკვეთრად შეფერილი, საშუალოდ ექსტრაქტული, ნაკლებად ჰარმონიული და ხალისიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი მსხვილმარცვალა

**საფერავი მსხვილმარცვალა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

გამოვლენილია 1932 წელს სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ.

ჩვეულებრივი საფერავისგან მტევნის აგებულებით და მარცვლის სიმსხოთი განსხვავდება. ყვავილი ორსქესიანი აქვს. სამეურნეო ნიშან-თვისებებით ჩვეულებრივ საფერავს ჩამორჩება. ერთ ძირზე მისი მოსავლიანობა მხოლოდ 1 კილოგრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.2 გ/ლ-ს.

საფერავი მსხვილმარცვალასგან კარგი ხარისხის წითელი ღვინო მიიღება.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი უხვმოსავლიანი

**საფერავი უხვმოსავლიანი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

საფერავის კლონი №359.

გამოვლენილია 1934 წელს კახეთში სელექციონერ ვასილ ლოლაძის მიერ. მას შემდეგ გავრცელებულია გურჯაანის, თელავისა და სიღნაღის სოფლებში. უხვმოსავლიანი და ძალიან ხარისხიანი კლონია.

ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-27%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.8-10.0 გ/ლ-ს.

გამოსადეგია მაღალხარისხიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 343

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი მეჯვრისხევის

**საფერავი მეჯვრისხევის** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

ჯიშის სახელწოდება უკავშირდება გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვრისხევს. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი. კუმსია ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი თხელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეფერილი. გემო — სასიამოვნო, ხილის არომატით.

საფერავი მე^ვრისსევის საშუალო ზრდისა და დაბალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150 დღეა, სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 144 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.6 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუსტი შეფერილობის სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 341

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი მარცვალმცვენი

**საფერავი მარცვალმცვენი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან. 

საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

გამოირჩევა გაცილებით უფრო ძლიერი ზრდითა და მცირენაყოფიერებით. ყვავილობის დროს აქვს მოწითალო-მოყავისფრო მტვერი.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 341

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
სულეიმანიეს მეჩეთი

**სულეიმანიეს მეჩეთი** () — ოსმალეთის იმპერიის პერიოდის მეჩეთი სტამბოლში, თურქეთი. მეჩეთის მშენებლობა დაუკვეთა სულთანმა სულეიმან I დიდებულმა და ააგო არქიტექტორმა მიმარ სინანმა. მშენებლობა დაიწყო 1550 წელს და დასრულდა 1557 წელს. მეჩეთის ქიბლას კედლის უკან მდებარეობს სულეიმან დიდებულისა და მისი მეუღლის ჰიურემ სულთნის (როქსელანა) რვაკუთხა მავზოლეუმები. 462 წლის განმავლობაში სულეიმანიეს მეჩეთი იყო ყველაზე დიდი მეჩეთი ქალაქში, სანამ 2019 წელს ჩამლიჯას მეჩეთს ააგებდნენ. სულეიმანიეს მეჩეთი სტამბოლის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა და იქიდან იშლება ქალაქის ფართო ხედი ოქროს რქის გარშემო.

## ისტორია
სულთანმა სულეიმან დიდებულმა არქიტექტორი მიმარ სინანი შეარჩია, რათა შეჰზადე მეჰმედის ხსოვნისადმი მიძღვნილი მეჩეთი აეგო. სინანის მიერ აგებულმა მეჩეთმა ისეთი შთაბნეჭდილება მოახდინა, სულთანმა არქიტექტორს სთხოვა მეჩეთი მისთვისაც აეგო. მიმარ სინანისათვის შთაგონების წყაროდ აია-სოფია და ბაიაზიდ II-ის მეჩეთი იქცა. მეჩეთის აშენება გადაწყვიტეს თოფქაფის ძველი სასახლის ადგილზე, რომელიც ამ დროისათვის ჯერ კიდევ გამოიყენებოდა.

მეჩეთის ჩრდილოეთ შესასვლელის თავზე არსებული არაბული წარწერა გვაუწყებს, რომ მეჩეთის Mშენებლობა დაუწყიათ 1550 წელს და დაუსრულებიათ 1557 წელს. სინამდვილეში მეჩეთის დაგეგმვა დაიწყო 1550 წლამდე, ხოლო კომპლექსის ნაწილები 1557 წლის შემდეგ დასრულდა. სულეიმანიეს დიზაინი იყო ისეთი, რომ სულთან სულეიმანს წარმოაჩენდა „მეორე სოლომონად“. სულაეიმანიეს მეჩეთი ამტკიცებს სულეიმანის ისტორიულ მნიშვნელობას, მაგრამ გაცილებით პატარაა ვიდრე აია-სოფია.

მეჩეთი დაზიანდა 1660 წლის დიდი ხანძრის შედეგად და აღადგინა სულთანმა მეჰმედ IV-მ. გუმბათის ნაწილი 1766 წლის მიწისძვრის დროს ჩამოინგრა. პირველი მსოფლიო ომის დროს ეზო გამოიყენებოდა იარაღის საწყობად და როდესაც საბრძოლო მასალის ნაწილი აალდა, მეჩეთს კიდევ ერთი ხანძარი გაუჩნდა. 1956 წლამდე იგი სრულად აღადგინეს. მეჩეთს რესტავრაცია ჩაუტარეს 2007-2010 წლებში. მიმდებარე კომპლექსის ნაწილების აღდგენა მომდევნო ათწლეულში გაგრძელდა.

## დაკრძალული პირები
* **სულეიმან I** (1494–1566)
* ჰიურემ სულთანი (დაახლ. 1502–1558), სულეიმანის მეუღლე
* მიჰრიმაჰ სულთანი (დაახლ. 1522–1578) სულეიმანისა და ჰიურემის შვილი
* **აჰმედ II** (1642/43–1695)
* რაბია სულთანი (გ. 1712) აჰმედის მეუღლე
* ასიე სულთანი (1694–1695), აჰმედისა და რაბიას შვილი
* **სულეიმან II** (1642–1691)
* სალიჰა დილაშუბ სულთანი (გ. 1690) სულეიმანის დედა

## ლიტერატურა
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Süleymaniye Külliyesi , Archnet
* Süleymaniye Mosque ve Mimar Sinan
* Suleymaniye Mosque Virtual Walking Tour, Saudi Aramco World.
* Photographs by Dick Osseman

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის ოსმალური მეჩეთები
ნიკოლოზ იაკობაშვილი

**ნიკოლოზ იაკობაშვილი** (დ. 16 დეკემბერი, 1914, ჩიხა — გ. 23 ივნისი, 1989) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნოლოგი.

## ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ტექნოლოგიური ფაკულტეტი.

1943–1946 წლებში მუშაობდა კვების მრეწველობის სამინისტროს ტრესტ „საქეთერზეთში“ მთავარ ინჟინრად, 1946–1959 წლებში მმართველად. 1959–1970 წლებში იყო „საქცხიმეთერზეთის“ მმართველი, 1970 წლიდან საქართველოს კვების მრეწველობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა ეთერზეთების მრეწველობის განყოფილებას. ნიკოლოზ იაკობაშვილის შრომები ეძღვნება ეთერზეთოვანი კულტურების ნედლეულის ბიოქიმიურ და ტექნოლოგიურ შესწავლას, ნედლეულის კომპლექსური გადამუშავების ტექნოლოგიას და გადამუშავების შედეგად მიღებული ნარჩენების გამოყენებას. მისი ინიციატივით და უშუალო მონაწილეობით თბილისში 1968 წელს ჩატარდა ეთეროვანი ზეთების მრეწველობის სპეციალისტთა IV მსოფლიო კონგრესი. იყო მრავალი საერთაშორისო კონკურსისა და სიმპოზიუმის მონაწილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1967). პროფესორი (1986). კვების მრეწველობის დარგის სპეციალისტი. საქართველოში ეთეროვანი ზეთების კვლევის ფუძემდებელი.

## ჯილდოები
* 1988 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1961 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

## ბიბლიოგრაფია
* ეთერზეთოვანი კულტურებისა და ზეთების წარმოება საქართველოში, თბილისი, 1982, გვ. 47

## ლიტერატურა
* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ., 2018, გვ. 158

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები