სემ ოლტმანის გათავისუფლება OpenAI-დან

## სემ ოლტმანის გათავისუფლება OpenAI-დან 
2023 წლის 17 ნოემბერს, OpenAI-ის დირექტორთა საბჭომ თანადამფუძნებელი და აღმასრულებელი დირექტორი სემ ოლტმანი თანამდებობიდან გაათავისუფლა. კომპანიის ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ ოფიციალურ განცხადებაში ნათქვამი იყო, რომ „საბჭოს აღარ აქვს ნდობა მისი უნარის მიმართ, განაგრძოს OpenAI-ის ხელმძღვანელობა“. გათავისუფლებას საფუძვლად დაედო თანამშრომლების წუხილი ოლტმანის მიერ ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოების საკითხების მართვასთან და მის სავარაუდო „შეურაცხმყოფელ ქცევასთან“ დაკავშირებით. თანამშრომლებისა და ინვესტორების ზეწოლის შედეგად, ოლტმანი პოსტზე 22 ნოემბერს აღადგინეს.

ამ მოვლენებმა ფართო რეზონანსი გამოიწვია ფინანსურ ბაზრებსა და ტექნოლოგიურ სექტორში. Microsoft-მა, OpenAI-ის პარტნიორმა, აქციების ფასის ვარდნა განიცადა, ხოლო მარეგულირებელმა ორგანოებმა კომპანიის საქმიანობის გამოძიება დაიწყეს.

## წინაისტორია 
### OpenAI 
OpenAI დაარსდა 2015 წლის დეკემბერში, როგორც არაკომერციული ორგანიზაცია. ორგანიზაციის კომერციულმა განყოფილებამ 2022 წლის ნოემბერში გამოუშვა ChatGPT, რამაც სფეროში ინვესტიციების ზრდა გამოიწვია. მაკონტროლებელი საბჭოს შემადგენლობაში შედიოდნენ: მთავარი მეცნიერი ილია სუცკევერი, Quora-ს დირექტორი ადამ დ'ანჯელო, ტაშა მაკ-კოლი და ჰელენ ტონერი. 2023 წლის ოქტომბრისთვის კომპანია  მილიარდად იყო შეფასებული.

OpenAI-ის სტრუქტურა უნიკალურია: არაკომერციული საბჭო აკონტროლებს კომერციულ შვილობილ კომპანიას, რათა თავიდან აიცილონ ინვესტორების სრული კონტროლი.

### სემ ოლტმანი 
სემ ოლტმანი OpenAI-ის თანადამფუძნებელი და ყოფილი დირექტორია. მისი ხელმძღვანელობით კომპანია კომერციულ მოდელზე გადავიდა. გათავისუფლებამდე რამდენიმე დღით ადრე მან წარმოადგინა GPT-4 Turbo პლატფორმა. უთანხმოება ძირითადად ეხებოდა ხელოვნური ინტელექტის უსაფრთხოებასა და კომერციალიზაციას.

გავრცელებული ინფორმაციით, ოლტმანი ეძებდა მილიარდობით დოლარის დაფინანსებას ახალი AI ჩიპების შესაქმნელად, რასაც სუცკევერი ეწინააღმდეგებოდა. დაძაბულობამ პიკს მიაღწია DevDay კონფერენციაზე.

2023 წლის 22 ნოემბერს გაჩნდა ცნობები, რომ გათავისუფლება შესაძლოა უკავშირდებოდეს პროექტ Q*-ს (Q-Star) — გარღვევას, რომელიც AI-ს ლოგიკურ და მათემატიკურ მსჯელობას ეხება. მკვლევარებმა საბჭო გააფრთხილეს ამ აღმოჩენის პოტენციური საფრთხეების შესახებ. საბჭომ დაასკვნა, რომ ოლტმანი არ იყო „თანმიმდევრულად გულწრფელი კომუნიკაციისას“. ოლტმანს ამის შესახებ Google Meet-ის საშუალებით აცნობეს. 30 წუთში სუცკევერმა ამბავი პრეზიდენტ გრეგ ბროკმანსაც შეატყობინა.

## აღდგენა 
ინვესტორებმა (Tiger Global Management, Sequoia Capital, Microsoft, Thrive Capital) დაიწყეს ზეწოლა ოლტმანის დასაბრუნებლად. 19 ნოემბერს საბჭომ ახალ დირექტორად ემეტ შირი დაასახელა. საპასუხოდ, Microsoft-მა ოლტმანი და ბროკმანი ახალ AI კვლევით ჯგუფში მიიწვია.

ამის შემდეგ OpenAI-ის 770 თანამშრომლიდან 745-მა ხელი მოაწერა წერილს, რომლითაც საბჭოს გადადგომას მოითხოვდნენ, წინააღმდეგ შემთხვევაში კი Microsoft-ში გადასვლით იმუქრებოდნენ. ხელმომწერთა შორის იყო ილია სუცკევერიც, რომელმაც ბოდიში მოიხადა საბჭოს ქმედებებში მონაწილეობისთვის.

21 ნოემბერს მიღწეულ იქნა შეთანხმება: ოლტმანი დაბრუნდა დირექტორად. ჩამოყალიბდა ახალი საბჭო ბრეტ ტეილორის (თავმჯდომარე), ლოურენს სამერსისა და ადამ დ'ანჯელოს შემადგენლობით. დაინიშნა დამოუკიდებელი გამოძიება WilmerHale-ის მიერ. 2024 წლის მარტში გამოძიებამ დაადგინა, რომ ოლტმანის გათავისუფლების საფუძველი არ არსებობდა.

2024 წლის მაისში, საბჭოს ყოფილმა წევრმა ჰელენ ტონერმა კვლავ განაცხადა, რომ ოლტმანი მალავდა ინფორმაციას, აწვდიდა არაზუსტ ცნობებს უსაფრთხოების პროცესებზე და ეწეოდა „ფსიქოლოგიურ მანიპულაციას“.

## შედეგები 
### OpenAI 
გათავისუფლებამ OpenAI-ში „ქაოსი“ გამოიწვია. საფრთხე შეექმნა აქციების გაყიდვას, რომელიც კომპანიას მილიარდ დოლარად აფასებდა, თუმცა ოლტმანის დაბრუნების შემდეგ პროცესი გაგრძელდა. გადაიდო ონლაინ ჩატბოტების მაღაზიის გახსნაც.

### საბაზრო ეფექტები 
Microsoft-ის აქციები თავდაპირველად თითქმის 3%-ით დაეცა, თუმცა ოლტმანის დაქირავების შესახებ ცნობის შემდეგ რეკორდულ ნიშნულს მიაღწია. 12%-ით დაეცა ოლტმანის მიერ დაფუძნებული კრიპტოვალუტის, Worldcoin-ის ღირებულება.

### სამართლებრივი და სხვა რეაქციები 
დაიწყო გამოძიებები აშშ-სა და დიდ ბრიტანეთში ანტიმონოპოლიური და ინვესტორების შეცდომაში შეყვანის მუხლებით.

ილონ მასკმა სიტუაციას „შემაშფოთებელი“ უწოდა. ჟურნალმა *Wired*-მა და *The New York Times*-მა მომხდარი 1985 წელს Apple-იდან სტივ ჯობსის გაშვებას შეადარეს. 2024 წელს ნობელის პრემიას ლაურეატმა ჯეფრი ჰინტონმა განაცხადა, რომ ამაყობს თავისი ყოფილი სტუდენტით, ილია სუცკევერით, ოლტმანის გაშვების გამო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* OpenAI
* სემ ოლტმანი
* ხელოვნური ინტელექტი

## სქოლიო