open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოთარ მამამთავრიშვილი

**ოთარ გრიგოლის ძე მამამთავრიშვილი** (დ. 11 ოქტომბერი, 1924, თბილისი — გ. 16 თებერვალი, 1996, იქვე) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1973), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1986), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1984), სამედიცინო-ბიოლოგიური აკადემიის ნამდვილი წევრი (1994).

## ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი ქირურგი (1976–1979), თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქირურგიის I კათედრის გამგე (1980–1996).

ოთარ მამამთავრიშვილმა კლინიკურ პრაქტიკაში დანერგა ორიგინალური ოპერაციული მეთოდები კუჭ-ნაწლავის ტრაქტზე, ღვიძლსა და ელენთაზე. აღსანიშნავია ექსტრაპერიტონიზაციის მეთოდი, რომლითაც ხდება ინფექციის შესაძლო კერის იზოლაცია პერიტონეუმის ღრუდან, რაც პერიტონიტის პრევენციის ძირითადი პირობაა და სხვ.

ოთარ მამამთავრიშვილი იყო საქართველოს ქირურგიის სამეცნიერო საზოგადოების გამგეობისა (1976–1979) და ბელორუსის სამეცნიერო ქირურგიის საზოგადოების საპატიო (1978) წევრი. აკადემიკოს გ. მუხაძის სახელობის ქირურგიის საზოგადობის თავმჯდომარე (1994–1996).

ოთარ მამამთავრიშვილი არის სამეცნიერო ნაშრომების, მათ შორის — გამოგონებებისა და რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
სან-ხუან-აცომპა

**სან-ხუან-აცომპის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 856 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 24.76 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
გრეიამის მიწა

{{სურათის წარწერა დაიწყე|სურათი=ანტარქტიდა.JPG|width={}|float={}}} 
{{Image label small|x=1|y=5|scale={}|text=◯}}

**გრეიამის მიწა** () — ანტარქტიკის ნახევარკუნძულის  უკიდურესი ნაწილი, მდებარე პალმერის მიწის ჩრდილოეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graham Land: Antarctica // geographic.org

კატეგორია:ანტარქტიდის მიწები
ესტაფეტა

[მინი|ესტაფეტის გადაცემა [სპრინტი|სპრინტში (4×100 მ) (რუდოლფ ჰარბიგის მემორიალური სპორტული ფესტივალი, დრეზდენი, 1956).]]
**ესტაფეტა** (, ) — სპორტში, გუნდური შეჯიბრება სხვადასხვა სპორტულ დისციპლინაში; გუნდის წევრები ერთიმეორის მიყოლებით გადიან დისტანციის ეტაპებს და გადასცემენ თანაგუნდელს დისტანციაზე გადაადგილების რიგს. მძლეოსნობაში ესტაფეტა გადაეცემა ჯოხით, სათხილამურო სპორტში — თანაგუნდელის ხელის შეხებით, ცურვაში — აუზის ბორტზე შეხებით.

წარსულში ესტაფეტა ეწოდებოდა საგანგებო ფოსტას, რომელიც დაჰქონდათ შიკრიკებს, ჩვეულებრივ, ცხენოსნებს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გუნდური თამაშები
სან-ხოსე-ჩიაპა

**სან-ხოსე-ჩიაპის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. მუნიციპალიტეტის ფართობია 177.551 კმ². ქალაქის მახლობლად აუდის ქარხანა მდებარეობს, რომელიც წელიწადში 150 000 ერთეულს უშვებს. ძრავები გერმანიიდანაა იმპორტირებული. 
## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ტივინცის კანტონი

**ტივინცის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, მორონა-სანტიაგოს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სანტიაგო. კანტონის ფართობია 1179 კმ² , ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 9 285 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია:მორონა-სანტიაგოს პროვინციის კანტონები
ეტიუდი

**ეტიუდი** (, სიტყვასიტყვით – შესწავლა, ვარჯიში) შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ეტიუდი — ნაწარმოები, რომელსაც ხატავენ ნატურიდან ან ნატურის შესასწავლად.
* ეტიუდი — მზარდი ტექნიკური სირთულის მუსიკალური პიესა.
* ეტიუდი — იმპროვიზაციული ხასიათის სავარჯიშო მსახიობებისთვის.
* ეტიუდი — მცირე ფორმის მხატვრული ან არამხატვრული თხზულება, რომელიც ერთ რომელიმე საკითხს ეძღვნება.
* ეტიუდი — საჭადრაკო კომპოზიციის ერთ-ერთი სახე.
სან-ხუან-რაბოსო

**სან-ხუან-რაბონსოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 241 ადამიანს შეადგენს. 2017 წლის პუებლის მიწისძვრის ეპიცენტრი სან-ხუან-რაბოსოდან 4.5 კმ-ის დაშორებით მდებარეობდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ეტიუდი (თეატრალური ხელოვნება)

**ეტიუდი** (, სიტყვასიტყვით – შესწავლა, ვარჯიში) — იმპროვიზაციული ხასიათის სავარჯიშო სამსახიობო ხელოვნების ტექნიკის განვითარებისა და სრულყოფის მიზნით.

ეტიუდი შეიცავს პედაგოგის ან რეჟისორის მიერ შემსრულებლისათვის შერჩეულ მარტივ ან რთულ სცენურ მოქმედებას. ეტიუდი შეიძლება იყო ინდივიდუალური ან ჯგუფური.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თეატრი
ჯობსი (ფილმი)

**ჯობსი** () — 2013 წლის ამერიკული ბიოგრაფიული დრამა, რომელიც დაფუძნებულია სტივ ჯობსის ცხოვრებაზე, 1974 წლიდან რიდის კოლეჯის სტუდენტობის პერიოდიდან 2001 წელს iPod-ის დანერგვამდე. მისი რეჟისორია ჯოშუა მაიკლ შტერნი, სცენარის ავტორი მეტ უაიტლი. სტივ ჯობსს განასახიერებს ეშტონ კაჩერი, ჯოშ გადი კი Apple Computer-ის თანადამფუძნებელ სტივ უოზნიაკს.

## სიუჟეტი
ფილმი იწყება 2001 წელს Apple Town Hall-ის შეხვედრაზე შუახნის სტივ ჯობსის მიერ iPod-ის წარდგენით. შემდეგ ფილმის  სიუჟეტი 1974 წელს რიდის კოლეჯში ბრუნდება, სადაც სწავლობდა ჯობსი, მაგრამ სწავლის მაღალი საფასურის გამო იძულებულია დატოვოს სასწავლებელი. დეკანი, ჯეკ დადმანი გაკვეთილებზე დასწრების ნებას აძლევს. ჯობსი განსაკუთრებით დაინტერესებულია კალიგრაფიის კურსით. ის შეხვდება თავის მეგობარს დანიელ კოტკეს, რომელთან ერთად ორი წელი ინდოეთში გაატარებს დროს.

ლოს-ალტოსში დაბრუნების შემდეგ ის ცხოვრობს თავის მამობილ-დედობილ - პოლთან და კლარასთან ერთად. მუშაობს Atari-ში ვიდეო თამაშების შემქმნელად. პარტნიორობას ავითარებს თავის მეგობარ სტივ უოზნიაკთან მას შემდეგ, რაც აღმოაჩენს, რომ უოზნიაკმა შექმნა „პერსონალური კომპიუტერის“ პროტოტიპი (Apple I). ისინი თავიანთ ახალ კომპანიას Apple Computer-ს აფუძნებენ. ჯობსი თავის კომპანიაში წარმატებულ სპეციალისტებს იზიდავს. 1977 წელს ისინი Apple II-ს უშვებენ.

წარმატებამ ჯობსი ძალიან დააშორა თავის ახლო მეგობრებს. მისი არაპროგნოზირებადი ქმედებების გამო ის ჩამოაშორეს Apple Lisa-სა და Macintosh-ზე მიმდინარე სამუშაოებს. 1985 წელს ჯობსი იძულებული გახდა კომპანიიდან წასულიყო.

შემდეგ ფილმის სიუჟეტი გადადის 1996 წელში, როცა სტივ ჯობსი ქორწინდება და აგვარებს ოჯახურ ურთიერთობებს. ის კომპანია NeXT-ს ხელმძღვანელობს, რომელის შეძენა Apple-მა გადაწყვიტა. გენერალური დირექტორი ჯილ ამელიო სთავაზობს ჯობსს კომპანიაში დაბრუნებას კონსულტანტის სტატუსით. ჯობსი თანხმდება წინადადებას. ჩქარა კომპანიის გენერალური დირექტორი თავად ხდება და საბოლოოდ ამელიოს ათავისუფლებს. კომპანიაში კი ჯონ აივის იწვევს.

## როლებში
*ეშტონ კაჩერი — სტივ ჯობსი
*ჯოშ გადი — სტივ უოზნიაკი
*ლუკას ჰასი — დანიელ კოტკე
*ვიქტორ რასუკი — ბილ ფერნანდესი
*ედი ჰესელი — კრის ესპინოზა
*რონ ელდარდი — როდ ჰოლტი
*ნელსონ ფრანკლინი — ბილ ატკინსონი
*ელდენ ჰენსონი ენდი ჰერცფელდი
*ჯეიმზ ვუდსი  — ჯეკ დადმანი
*ჯონ გეტსი — პოლ ჯობსი
*ლესლი ენ უორენი — კლარა ჯობსი
*ები ბრამელი — ლორენ პაუელ ჯობსი
*ანიკა ბერტეა — ლიზა ბრენან-ჯობსი (ზრდასრული)
*ავა აკესი — ლიზა ბრენანი (ბავშვი)
*ანა ო'რეილი — კრისან ბრენანი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:2013 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული დამოუკიდებელი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ფილმები კომპიუტერების შესახებ
კატეგორია:Entertainment One-ის ფილმები
ეტიუდი (ლიტერატურა)

**ეტიუდი** (, სიტყვასიტყვით – შესწავლა, ვარჯიში) — მცირე ფორმის ნაწარმოები, რომელიც ასახავს სინამდვილეს, ადამიანის ცხოვრების, მოქმედების, განცდის რომელიმე მომენტს, ფრაგმენტს. 

ეტიუდი ეწოდება აგრეთვე ლიტერატურულ, კრიტიკულ, ისტორიულ, ფილოსოფიურ ან მეცნიერულ ნარკვევს, რომელშიც ერთი რომელიმე საკითხი მოკლედ, შეკუმშულადაა გაანალიზებული. ქართულ ლიტერატურაში ცნობილია შიო არაგვისპირელისა და ნიკო ლორთქიფანიძის მხატვრული ეტიუდები. ლიტერატურულ-კრიტიკული და მეცნიერული ეტიუდების ნიმუშებია კიტა აბაშიძის „ეტიუდები“, კორნელი კეკელიძის „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან“ და სხვ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ნაწარმოებები
ეტიუდი (მუსიკა)

მინი|შოპენის ეტიუდი Op. 25, No. 11.
**ეტიუდი** (, სიტყვასიტყვით – შესწავლა, ვარჯიში) — მზარდი ტექნიკური სირთულის, ჩვეულებრივ მცირე ზომის მუსიკალური ნაწარმოები (პიესა), რომელიც ავითარებს დაკვრის ტექნიკის რომელიმე ელემენტს (ტერცია, ოქტავა, გამა, არპეჯო, ოქტავა, ნახტომი, ტრელი, სტაკატო, ლეგატო, პოლიფონიური თანახმიერება და სხვ.).

პედაგოგიურ პრაქტიკაში გავრცელებულია კლემენტის, ჩერნის, კრამერის საფორტეპიანო, კრეიცერის და როდის სავიოლინო ეტიუდები. დიდი მხატვრული ღირებულება აქვთ შოპენის, შუმანის („სიმფონიური ეტიუდები“), ლისტის („ტრანსცენდენტური შესრულების ეტიუდები“, „პაგანინის დიდი ეტიუდები“), დებიუსის, რახმანინოვის, სკრიაბინის და სხვათა ეტიუდებს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მუსიკალური განათლება
კატეგორია:კომპოზიციები მუსიკალური ფორმების მიხედვით
ესტრადა

[მინი|ვიქტორიანული ესტრადა (სამუსიკო კიოსკი) [ლივერპული|ლივერპულის სეფტონის პარკში.]]
**ესტრადა** ( < ) — სასცენო მოედანი, ფიცარნაგი (სახელდახელო ან ფუნდამენტური) მსახიობთა საკონცერტო გამოსვლებისათვის. ესტრადა წარმოადგენს ამაღლებულ ადგილს საკონცერტო დარბაზში ან ღია ცის ქვეშ. 

სცენისგან განსხვავებით ესტრადას არ აქვს წინა და უკანა ფარდა, კულისები, სასცენო მანქანები. უფრო ვიწრო მნიშვნელობით ესტრადა არის მუსიკალური გამოსვლებისთვის განკუთვნილი ფანჩატურის ტიპის ნაგებობა (, ასევე music kiosk – სამუსიკო კიოსკი), რომელიც პოპულარული იყო ვიქტორიანული ეპოქის (1837-1901) დიდ ბრიტანეთში და აქედან ევროპის სხვა ქვეყნებშიც გავრცელდა. მას წრიული, ნახევრადწრიული ან მრავალკუთხა ფორმა აქვს და ხშირად ბაღებსა და პარკებშია განთავსებული.

ფართო გაგებით ესტრადა იგივეა, რაც საესტრადო ხელოვნება — დრამატული და ვოკალური ხელოვნების, მუსიკალური, ქორეოგრაფიის, ცირკის და სხვა ნომრები, რომლებიც კონცერტში გაერთიანებულია თემატურად კონფერანსის მიერ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საკონცერტო დარბაზები
კატეგორია:ღია სცენები
სან-ნიკოლას-დე-ლოს-რანჩოსი

**სან-ნიკოლას-დე-ლოს-რანჩოსის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 734  ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია	195.19 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
კრიპტოვალუტა

მინი|334x334პქ|ზოგიერთი ყველაზე ცნობილი .კრიპტოვალუტის ლოგოტიპები
**კრიპტოვალუტა** არის ციფრული ან ვირტუალური ვალუტა, რომელიც გამოიყენებს კრიპტოგრაფიას ტრანზაქციების უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად. კრიპტოვალუტის მთავარი მახასიათებელი არის მისი დეცენტრალიზაცია, რაც ნიშნავს, რომ იგი არ არის დამოკიდებული ცენტრალურ ბანკზე ან სხვა ფინანსურ ინსტიტუტზე.

## ისტორია 
კრიპტოვალუტის პირველი და ყველაზე ცნობილი ფორმა ბიტკოინი არის, რომელიც 2009 წელს შეიქმნა. იგი დამზადდა როგორც ელექტრონული ფულის სისტემა, რომელიც განკუთვნილია პირდაპირი, შუამავლების გარეშე გადარიცხვებისთვის. ბიტკოინის შემდგომ შეიქმნა მრავალი სხვა კრიპტოვალუტა, როგორიცაა ეთერიუმი, ლაიტკოინი და მონერო.

## ტექნოლოგია 
კრიპტოვალუტები მუშაობენ ბლოკჩეინის ტექნოლოგიაზე, რომელიც წარმოადგენს დეცენტრალიზებულ და განაწილებულ საჯარო რეესტრს. ბლოკჩეინი ინახავს ყველა ტრანზაქციის ჩანაწერს, რაც უზრუნველყოფს გამჭვირვალობას და უსაფრთხოებას. თითოეული ტრანზაქცია დადასტურებულია ქსელის წევრების მიერ, რაც ხელს უშლის მონაცემების გაყალბებას.

## გამოყენება 
კრიპტოვალუტები გამოიყენება სხვადასხვა მიზნებისთვის, მათ შორის ონლაინ გადახდებისთვის, ინვესტიციებისთვის და საერთაშორისო გადარიცხვებისთვის. ზოგიერთი ქვეყანა ოფიციალურად აღიარებს კრიპტოვალუტებს, ხოლო სხვები ზღუდავენ ან აკრძალავენ მათ გამოყენებას.

## სარგებელი და რისკები 
კრიპტოვალუტების სარგებელი მოიცავს ტრანზაქციების სისწრაფეს, დაბალ კომისიას და ანონიმურობას. თუმცა, კრიპტოვალუტები დაკავშირებულია მაღალ რისკებთან, როგორიცაა ფასების ცვალებადობა და უსაფრთხოების საკითხები.

## სქოლიო
კატეგორია:კრიპტოვალუტები
God Save the Rave

***God Save the Rave*** — გერმანული ჰარდ-დენს ჯგუფ სკუტერის მეოცე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2021 აპრილი 16 სექტემბერს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Sheffield Tunes და Kontor Records.

## სიმღერების სია
## სქოლიო
კატეგორია:სკუტერის ალბომები
კატეგორია:2021 წლის ალბომები
ეტიუდი (სახვითი ხელოვნება)

მინი|პ.-პ. რუბენსი, „მავრის თავის 4 ეტიუდი“, 1640. ბელგიის სახვითი ხელოვნების სამეფო მუზეუმი, ბრიუსელი.
**ეტიუდი** (, სიტყვასიტყვით – შესწავლა, ვარჯიში) — ნაწარმოები, რომელსაც ხატავენ ნატურიდან ან ნატურის შესასწავლად. 

ეტიუდი, ჩვეულებრივ, გამოირჩევა შთაბეჭდილების ცოცხალი გადმოცემით, უშუალობით. ფერწერული, სკულპტურული და გრაფიკული ეტიუდი ნაწარმოებზე მუშაობის მოსამზადებელი მასალის როლს ასრულებს. მაღალხარისხოვანი ეტიუდი ხშირად დასრულებული მხატვრული ნაწარმოებია. ასეთ ეტიუდებს ქმნიდნენ პეტერ პაულ რუბენსი, პოლ სეზანი, ვინსენტ ვან-გოგი და სხვ. საინტერესოა ქართველი მხატვრების: გიგო გაბაშვილის, რომანოზ გველესიანის, ვალერიან სიდამონ-ერისთავის, კორნელი სანაძის, ედმუნდ კალანდაძის, ზურაბ ნიჟარაძისა და სხვათა ეტიუდები.

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე
* ესკიზი — მხატვრული ნაწარმოების ან მისი რომელიმე ნაწილის ჩანახატი.

კატეგორია:მხატვრობა
სინგულარობა

საკუთარი სახელი **სინგულარობა** () შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სინგულარობა ფილოსოფიაში — არსების, მოვლენის, ფენომენის ერთადერთობა;
* მათემატიკური სინგულარობა — წერტილი, როდესაც მათემატიკური ფუნქცია მიისწრაფვის უსასრულობისკენ ან აქვს სხვა არარეგულარული ქცევა;
* გრავიტაციული სინგულარობა — სივრცე-დროის რეგიონი, რომლის მეშვეობითაც შეუძლებელია მასში შემავალი გეოდეზიური ხაზის შეუფერხებლად გაგრძელება;
**შიშველი სინგულარობა — გრავიტაციული სინგულარობა მოვლენათა ჰორიზონტის გარეშე.
* კოსმოლოგიური სინგულარობა — სამყაროს მდგომარეობა დიდი აფეთქების საწყის მომენტში, რომელიც ხასიათდება მატერიის უსასრულო სიმკვრივით და ტემპერატურით;
* ტექნოლოგიური სინგულარობა — ჰიპოთეტური მომენტი, რომლის შემდეგაც ტექნოლოგიური პროგრესი იმდენად სწრაფი და რთული გახდება, რომ მისი გაგება მიუწვდომელი გახდება.
პენელის ნაპირი

[thumb|250px|პენელის ნაპირი (ნაეინჯისფერი) [როსის ტერიტორიაზე]]

**პენელის ნაპირი** () — ვიქტორიას მიწის (აღმოსავლეთი ანტარქტიდა) დასავლეთ სანაპიროს ნაწილი, მდებარე უილიამსისა და ადერის კონცხებს შორის. 

უილიამსის კონცხის დასავლეთით მდებარეობს ოტსის ნაპირი, ხოლო ადარის კონცხის აღმოსავლეთით და სამხრეთით მდებარეობს ბორხგრევინკის ნაპირი. სახელი ეწოდა ბრიტანეთის ანტარქტიდის ექსპედიციის საექსპედიციო ხომალდის „ტერა ნოვას“ მეთაურის (1910-1913) ლეიტენანტ ჰარი პენელის პატივსაცემად. პენელი ამ პერიოდში როსის ზღვაში ოკეანოგრაფიულ სამუშაოებს ეწეოდა. 1911 წლის თებერვალში მან გაცურა ამ სანაპიროზე საძიებო-საცდელი მიზნით და ცდილობდა ნაპირზე გადმოესხა ჯგუფი ლეიტენანტ ვიქტორ კემპბელის ხელმძღვანელობით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Pennell Coast: Antarctica // geographic.org 

კატეგორია:ანტარქტიდის ნაპირები
ბორხგრევინკის ნაპირი

[thumb|250px|ბორხგრევინკის ნაპირი (ნაეინჯისფერი) [როსის ტერიტორიაზე]]

**ბორხგრევინკის ნაპირი** () — ვიქტორიას მიწის (აღმოსავლეთი ანტარქტიდა) დასავლეთ სანაპიროს ნაწილი, მდებარე ვაშინგტონისა და ადერის კონცხებს შორის. 

ვაშინგტონის კონცხის სამხრეთით მდებარეობს სკოტის ნაპირი, ხოლო ადარის კონცხის ჩრდილოეთით მდებარეობს პენელის ნაპირი. სახელი დაერქვა ჰენრიკ იოჰან ბულის ექსპედიციის წევრის და ბრიტანული ანტარქტიდის ექსპედიციის მეთაურის კარსტენ ბორხგრევინკის () პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Borchgrevink Coast: Antarctica // geographic.org 

კატეგორია:ანტარქტიდის ნაპირები
დედამიწისგარე ცივილიზაცია

**დედამიწისგარე ცივილიზაცია**, *არამიწიერი ცივილიზაცია* — ჰიპოთეტური ცივილიზაცია, წარმოდგენილი გონიერ არსებათა საზოგადოებების სახით, დედამიწისგარე სხვა პლანეტურ სისტემათა სხეულებზე; მათი განვითარების დონე შესაძლოა უახლოვდებოდეს ან აღემატებოდეს ადამიანთა საზოგადოების განვითარების დონეს. ასეთ საზოგადოებათა არსებობის შესაძლებლობაზე მიგვითითებს სიცოცხლის არსებობა დედამიწაზე, სიცოცხლის მატერიალური ბუნება და სხვა პლანეტათა სისტემების ფართო გავრცელება კოსმოსში, რაც სიცოცხლის სხვა, დედამიწისგარე კერათა წარმოშობას და შემდგომში მათ საფუძველზე ცივილიზაციათა განვითარებას დასაშვებად და თითქმის გარდაუვალადაც წარმოგვიდგენს. აქედანვე გამომდინარეობს ვარაუდი, რომ შესაძლოა დედამიწისგარე ცივილიზაციის წარმომადგენლებს წარსულში არაერთხელ მოუნახულებიათ დედამიწა. მაგრამ დღემდე ჩატარებულ მეცნიერულ კვლევას დედამიწაზე სხვა ცივილიზაციათა წარმომადგენლების ყოფნის არც ერთი ფაქტი არ დაუდასტურებია. ასევე არაა შემჩნეული სამყაროს სხვა სხეულებზე სიცოცხლის არსებობის რაიმე პირდაპირი ნიშანი. ბოლო დრომდე სიცოცხლის კერებად მიაჩნდათ მზის სისტემის პლანეტები — მარსი და ვენერა, რომლებსაც ატმოსფერო აქვთ. ბოლო წლების კოსმონავტიკური კვლევის შედეგებმა მეტად საეჭვო გახადა ამ პლანეტებზე სიცოცხლის არსებობა. ასტრონომიის მონაცემებით აღმოჩნდა, რომ სამყაროში პლანეტათა სისტემები ვარსკვლავების გაცილებით უფრო მცირე რიცხვს მოეპოვება, ვიდრე ადრე ვარაუდობლნენ. ამიტომ უნდა დავასკვნათ, რომ დედამიწისგარე ცივილიზაცია სამყაროში ნაკლებად უნდა იყოს გავრცელებული. 

ვარსკვლავთშორისი გადაფრენების დიდი ხანგრძლივობისა და ტექნიკური სიძნელის გამო დედამიწისგარე ცივილიზაციიდან მომდინარე ინფორმაცია უნდა ვეძებოთ ელექტრომაგნიტური გამოსხივების სხვადასხვა დიაპაზონში. მოსალოდნელია, რომ მაღალგანვითარებული ცივილიზაცია თავისი ვარსკვლავის მთელ ენერგიას გამოიყენებს, შემდეგ კი მას გაასხივებს გარე სივრცეში, ინფრაწითელ დიაპაზონში. თუმცა ნაკლებ სავარაუდოა, რომ ახლო მომავალში გამოჩნდეს დედამიწისგარე ცივილიზაციის მიერ გამოგზავნილი რაიმე ნიშანი, მაინც მიზანშეწონილად ითვლება სისტემატური თვალთვალი ისეთ ნიშნებზე, რომლებიც რადიო- ან ინფრაწითელი გამოსხოვების სახით მიიღება. 

შემდგომ გამოკვლევებს შეუძლია ან დაადასტუროს დედამიწისგარე ცივილიზაციის არსებობა, ან შეამციროს მათი არსებობის ვარაუდი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დედამიწისგარე ცივილიზაციები
ეფრემის ქრონიკა

**ეფრემის ქრონიკა**, *ქრონოგრაფია* () — ლექსად დაწერილი ბერძნულენოვანი ისტორიული ქრონიკა. ავტორის — ეფრემის (Εφραίμ) ბიოგრაფია უცნობია. ქრონიკა 1313 ახლო ხანებში დაიწერა. მოღწეულია არასრული სახით XIV საუკუნის ხელნაწერისა (Vaticanus 1003) და მისი XVII საუკუნის ასლის (Barberinianus 146) სახით.

ქრონიკა იწყება იულიუს კეისრის (I საუკუნე) მოღვაწეობით და მოიცავს ისტორიულ მოვლენებს 1261 წელს ბიზანტიაში ლათინთა ბატონობის დამხობის ჩათვლით. ეფრემის ქრონიკაში განსაკუთრებული ადგილი აქვს დათმობილი კომნენოსებისა და ანგელოსების ეპოქას და ნიკეის სამეფოს ისტორიას. თხზულებაში არის ცნობები კეისარ ბასილი II-ის საქართველოში ლაშქრობის შესახებ (ავტორი საქართველოს სამეფოს მცხოვრებლებს „აბაზგებს“ უწოდებს), მარიამის (მართა-ყოფილის) იმპერატორ ნიკიფორე ბოტანიატესთან ქორწინების შესახებ (დედოფლის სახელს არ ახსენებს). ასევე მოთხრობილია, რომ ისააკ II ანგელოსის სიძეს და სარდალს კონრად მონფერატელს მეამბოხე ალექსი ვრანას წინააღმდეგ ჯარში ჰყავდა „სკვითები, იტალიელები, აგარიანები და იბერიელები“.    
## ლიტერატურა
* გეორგიკა. ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 7, თბ., 1967.

* Neville L. Ephraim. In: Guide to Byzantine Historical Writing. Cambridge University Press; 2018: 249-251.

კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
ლამბერტის მყინვარი

**ლამბერტის მყინვარი** () — აღმოსავლეთ ანტარქტიდაზე მდებარე უდიდესი მყინვარი.

მყინვარი სათავეს იღებს საერთაშორისო გეოფიზიკური წლის ხეობის ჩრდილოეთ ნაწილში და წარმოადგენს ეიმერის მყინვარის შელფის ნაწილს. მისი სიგრძე 470 კმ-ია, სიგანე — 30-120 კმ. მყინვარის მარცხენა მხარეს არის პრინც ჩარლზის მთები; აქ მასში ჩაედინება უდიდესი შენაკადი, ფიშერის მყინვარი.

მყინვარი აღმოჩენილია ავსტრალიური ექსპედიციის მიერ 1957 წელს. სახელი ავსტრალიის კარტოგრაფიული სამსახურის უფროსის, ბრიუს ლამბერტის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Lambert Glacier: Antarctica // geographic.org 

კატეგორია:ანტარქტიდის მყინვარები
ძამაშვილი

საკუთარი სახელი **ძამაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* არჩილ ძამაშვილი — მეფოლადე
* ელენე ძამაშვილი — პიანისტი, პედაგოგი
* შალვა ძამაშვილი — საბჭოთა არმიის პოლკოვნიკი

კატეგორია:ქართული გვარები
ილია ჭავჭავაძის ძეგლი (ქუთაისი)

**ილია ჭავჭავაძის ძეგლი** — ქალაქ ქუთაისში მდებარე ილია ჭავჭავაძის ძეგლი. ()

## ისტორია
1957 წლის 22 ოქტომბერს საბჭოთა საქართველოში იზეიმეს ილია ჭავჭავაძის დაბადების 120 და გარდაცვალების 50 წლისთავი. ღონისძიების ფარგლებში გადაწყდა ქუთაისში სტალინის ქუჩაზე მდებარე სკვერში დაედგათ მწერლის ძეგლი. ძეგლს საძირკველი ჩაუყარეს 1957 წლის 24 ოქტომბერს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის ძეგლები
თორნიკე ეფრემიძე

**თორნიკე იპოლიტეს ძე ეფრემიძე** (დ. 10 აგვისტო, 1932, სოფ. სალხინო, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 იანვარი, 2015) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (1998). 

დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი 1954 წელს. 1976-1985 და 2001–2005 წლებში იყო ქუთაისის ა. წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრის გამგე, ამავე უნივერსიტეტის საგამომცემლო-სარედაქციო საბჭოს თავმჯდომარე (1999–2004), 2006 წლიდან — ემერიტუს პროფესორი. კვლევის ძირითადი მიმართულებებია: ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა, კვანტური ველების თეორია, ფიზიკის ისტორია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ბაჰჩექიოი (ბოლუს რაიონი)

**ბაჰჩექიოი** (თურქ. Bahçeköy) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელი 1928 წლიდან იმავე სახელს ატარებს.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 9 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა
## რესურსები ინტერნეტში
თურქული ვიკიპედია

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ედუარდ ეფშტაინი

მინი|ე. ეფშტაინი (1882)
**ედუარდ ეფშტაინი** (), რუსეთში — **ედუარდ იოსების ძე ეფშტაინი** () (დ. 13 ოქტომბერი, 1827, ბოდლანდი, პრუსია, ახლანდ. ბოგაციცა, პოლონეთი, — გ. 22 თებერვალი, 1889, თბილისი) — გერმანელი პიანისტი, პედაგოგი.

1848 წელს შევიდა ლაიფციგის კონსერვატორიაში (პროფესორ იგნაც მოშელესის საფორტეპიანო კლასი). კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ კონცერტებს მართავდა ევროპის ქვეყნებში, მ. შ. რუსეთშიც. 1857 წელს ეფშტაინი ცნობილ მომღერალ ვილჰელმ ფერზინგთან ერთად საგასტროლოდ ეწვია თბილისს და აქვე დარჩა საცხოვრებლად. ეწეოდა, უპირატესად, პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო „კავკასიის სამუსიკო საზოგადოების“ აქტიური წევრი. 1879 წლიდან მუშაობდა ხარლამპი სავანელის, ალოიზ მიზანდარისა და კონსტანტინე ალიხანოვის მიერ დაარსებულ სამუსიკო სკოლაში (1882 წლიდან — სამუსიკო სასწავლებელი). აღზარდა მრავალი პიანისტი, შეიმუშავა სამუსიკო აღზრდის მეთოდიკური საფუძვლები, რაც ჩამოაყალიბა ნაშრომში „მოზარდი თაობის მუსიკალური აღზრდა“ (Der Musikunterricht der Jugend; 1888 წელს დაისტამბა ლაიფციგში, 1897 წელს რუსულად — პეტერბურგში). 1887 წელს თბილისის საზოგადოებრიობამ აღნიშნა ეფშტაინის პედაგოგიური მოღვაწეობის 30 წლისთავი.

## ლიტერატურა
* Эпштейн, Эдуард Осипович // Музыкальный словарь: Перевод с 5-го немецкого издания / под ред. Ю. Д. Энгель, пер. Б. П. Юргенсон — М.: Музыкальное издательство П. И. Юргенсона, 1901. — Т. 3. — С. 1482—1483.
* Корганов В. Д. Кавказская музыка: Сборник статей. — 2-е изд. — Тифлис: Скоропечатня М. Мартиросянца, 1908. — С. 67.
* Эпштейн, Эдуард Осипович // Музыкальный словарь Римана, т. 3: Organicen — Фомин, 1904, с. 1482—1483.

კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1827
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1889
კატეგორია:გერმანელი პიანისტები
კატეგორია:გერმანელი მუსიკაში დასაქმებული ხალხი
კატეგორია:კავკასიელი გერმანელები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
გეჩითლი (ქალქანდერეს რაიონი)

**გეჩითლი** () — სოფელი ქალქანდერეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 29 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ქალქანდერედან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 94 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალქანდერეს რაიონის სოფლები
ეფორე

**ეფორე კიმელი** (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 405 — გ. ძვ. წ. 330) — ბერძენი ისტორიკოსი მცირე აზიის ქ. კიმედან.

ეფორე იყო ცნობილი ორატორის ისოკრატეს მოსწავლე. პლუტარქეს მიხედვით, ეფორესთვის ალექსანდრე მაკედონელს შეუთავაზებია აზიაში ლაშქრობაში გაჰყოლოდა და მისი მემატიანე ყოფილიყო, თუმცა ეფორეს უარი უთქვამს. ეფორე კიმელი ავტორია 30 წიგნად შედგენილი თხზულებისა — „ისტორია“, რომელიც მოიცავს ძველი ბერძნული სამყაროს ისტორიას დორიელთა შემოსევებიდან ძვ. წ. 340 წლამდე, ფილიპე მაკედონელის ხანამდე. თხზულების ფრაგმენტი მოღწეულია გვიანდელ ავტორთა, პირველ რიგში, სტრაბონის ნაშრომში, თუმცა ამ ავტორთა მიერ ეფორეს შრომის უშუალო გამოყენებას საეჭვოდ მიიჩნევენ. სტრაბონთან მოყვანილ ფრაგმენტებში რამდენჯერმე მოიხსენიება ხალიბები და მისი ადგილსაცხოვრისი.

## ლიტერატურა
* Jakoby F., Die Fragmente der griechischen Historiker, Berlin–Leiden, 1927, S. 70.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები
ტეპესკო

**ტეპესკოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 793 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 116.569 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ექვთიმე

საკუთარი სახელი **ექვთიმე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ექვთიმე I — იერუსალიმის პატრიარქი
* ექვთიმე I — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ექვთიმე II — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ექვთიმე III — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ექვთიმე (კერესელიძე) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
* ექვთიმე გარეჯელი — ქართველი ბერი
* ექვთიმე გრძელი — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
* ექვთიმე (ელიაშვილი) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
* ექვთიმე (ლეჟავა) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელმთავარი
* ექვთიმე მთაწმიდელი — ქართველი სასულიერო მოღვაწე, მწერალი

## იხილეთ აგრეთვე
* ეფთვიმე
ტეპეაკა

**ტეპეაკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 80 507 ადამიანს შეადგენს. ქალაქ პუებლიდან 35 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. 

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ხოია-დე-ლოს-საჩასის კანტონი

**ხოია-დე-ლოს-საჩასის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, ორელიანას პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლა-ხოია-დე-ლოს-საჩასი. კანტონის ფართობია 1196 კმ², ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 52 444 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ორელიანას პროვინციის კანტონები
ორნი ქალაქში

**„ორნი ქალაქში“** () — 1973 წლის ფრანგული დრამატული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჟოზე ჯოვანი. 

## სიუჟეტი
ჯინო სტრაბლიჯი, რომელიც ოდესღაც ბანკებსა და ინკასატორებს ძარცვავდა, ციხიდან ვადაზე ადრე თავისუფლდება თავისი მეგობრის, ციხის აღმზრდელი - ჟერმენის დახმარებით. ჯინო გამოსწორების გზას ადგას და სურვილი აქვს ცხოვრება ახალი ფურცლიდან დაიწყოს. ის ერთ-ერთი გაზეთის გამომცემლობაში მუშაობს, საკმაოდ სოლიდურ ანაზღაურებას იღებს და იმედი აქვს, რომ ახალ ცხოვრებას ააწყობს, მაგრამ ბედი ბევრ სირთულეს უმზადებს.

## როლებში
*ჟან გაბენი — ჟერმენი
*ალენ დელონი — ჯინო
*მიშელ ბუკე — ინსპექტორი გუატრო
*მიმსი ფარმერი — ლუსი
*ვიქტორ ლანუ — მარსელი
*კრისტინა ფაბრეგა — ჟერმენის ცოლი
*ილარია ოკინი — ჯინოს ცოლი
*მალკა რიბოვსკა — ჯინოს ადვოკატი
*ჟერარ დეპარდიე — ახალბედა დამნაშავე მარსელის ბანდიდან

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1973 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანგული დრამატული ფილმები
იან

**იან** არის გერმანული წარმოშობის მამაკაცის საკუთარი სახელი, რომელიც ნიშნავს "ღვთის მადლი".

## სხვა ენებში
* ინგლისური: Jan
* ფრანგული: Jean
* ესპანური: Juan
* იტალიური: Giovanni
* პოლონური: Jan
* რუსული: Иван (ივანე)

## პოპულარობა
იანი არის პოპულარული სახელი მრავალ ქვეყანაში. იგი ათეულში იყო გერმანიაში, ავსტრიაში, შვეიცარიაში, ნიდერლანდებსა და დანიაში. აშშ-ში იანი 88-ე ყველაზე პოპულარული სახელია.

## ცნობილი ადამიანები, რომელთა სახელია იანი
* იან ჰუსი (1369-1415)
* იან II კაზიმირი (1609-1672)
* იან პოპლუჰარი (1935-2011)
* იან კოლერი (1970-)
* იან ვერტონგენი (1987-)
* იან კირხჰოფი (1990-)

## სხვა მნიშვნელობები
* იან (სახალხო მთქმელება): მამაკაცის სახელი
* იან ანი (სომხეთი): სოფელი სომხეთში
* იან ლევონი (საქართველო): სოფელი საქართველოში
მონტენოტის ბრძოლა

**მონტენოტის ბრძოლა** — საფრანგეთის პირველი რესპუბლიკის არმიასა და სარდინია-ავსტრიის კოალიციას შორის, 1796 წლის 12 აპრილს, მომხდარი ბრძოლა. დაპირისპირება მოხდა პიემონტ-სარდინიის სამეფოს სოფელ კაირო-მონტენოტესთან ახლოს, სადაც ფრანგულმა ჯარმა ავსტრიელების წინააღმდეგ მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა, გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტის მეთაურობით.

1796 წელს საფრანგეთის დირექტორიამ ნაპოლეონ ბონაპარტი გენერლად დაინიშნა იმ ფრანგული საჯარისო ნაწილებისა, რომელსაც სამხედრო კამპანია უნდა ეწარმოებინა ჩრდილო იტალიის ტერიტორიაზე. ამავე წლის 27 მარტს, ახალგაზრდა გენერალი ჩავიდა ქალაქ ნიცაში, სადაც იმყოფებოდა მის დაქვემდებარებაში მყოფი არმია, 63&nbsp;000 ჯარისკაცის ოდენობით. აღსანიშნავია, რომ მათგან მხოლოდ 37&nbsp;600 კაცის გაშვება შეიძლებოდა ბრძოლის ველზე. ამის მიზეზი არმიისთვის გამოყოფილი მცირე ფინანსები იყო, რის გამოც ჯარისკაცები ცუდად იკვებებოდნენ, თვეობით ელოდნენ ანაზღაურებას და არასათანადოდ იყვნენ აღჭურვილნი. შესაბამისად, აქ გავრცელებული იყო ქურდობა, უდისციპლინობა და ქაოსი.

არსებული პრობლემების მიუხედავად, ნაპოლეონი ძალიან ფრთხილად გეგმავდა ყოველ მომდევნო ნაბიჯს, იცოდა, რომ ეს სამხედრო კამპანია დიდ როლს ითამაშებდა მის შემდგომ წინსვლასა და სამხედრო კარიერაზე.

იტალიური კამპანიის ფარგლებში, ნაპოლეონის უშუალო კონკურენტები ავსტრილები და სარდინიის სამეფოს ჯარები იყვნენ. ავსტრიელებს ჩრდილო იტალიის ტერიტორიაზე მობილიზებული ჰყავდათ 19&nbsp;500 მეომარი იოჰან პეტერ ბოულიეს მთაურობით, ძირითად ძალებს ემატებოდა კიდევ 11&nbsp;500 ავსტრიელი. პიემონტ-სარდინის სამეფოს არმია ავსტრიელთა კორპუსის ოდნავ დასავლეთით იმყოფებოდა და იგი დაახლოებით 20&nbsp;000 კაცს ითვლიდა.

ბევრი სირთულისა და ხელისშემშლელი ფაქტორის მიუხედვად, ეს ბრძოლა ფრანგების გამარჯვებით დასრულდა და ეს იყო გენერალ ბონაპარტის პირველი წარმატება იტალიური კამპანიის ფარგლებში.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
კატეგორია:იტალიის ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები
კატეგორია:1796 წლის ბრძოლები
ჰუსეინჰოჯა (ქალქანდერეს რაიონი)

**ჰუსეინჰოჯა** () — სოფელი ქალქანდერეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 27 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ქალქანდერედან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 330 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალქანდერეს რაიონის სოფლები
სიერას-დე-კორდობა

**სიერას-დე-კორდობა** () – მთები არგენტინაში, პამპის სიერების შემადგენლობაში. სიგრძე დაახლ. 500 კმ. შედგება 3 მერიდიანული მთაგრეხილისგან, რომელთა სიმაღლე 1000–2200 მ-ია. უმაღლესი წერტილია მთა ჩამპაკი (2770–2790 მ). ერთმანეთისგან გამოყოფილია გრძივი ღრმულებით. ძირითადად აგებულია კრისტალური და მეტამორფული ქანებით. მოიპოვება ბერილიუმი და ვოლფრამი. 1500–1700 მეტრ სიმაღლემდე დაფარულია ბუჩქნარითა და კაქტუსით, უფრო მაღლა ბუჩქნარიანი სტეპით. მდინარეების სათავეებში აგებულია ჰიდროელექტროსადგურები. განვითარებულია ტურიზმი, არის სამთო-კლიმატური კურორტები.

## სქოლიო 
კატეგორია:არგენტინის ქედები
კატეგორია:კორდობის პროვინციის გეოგრაფია
კატეგორია:სან-ლუისის პროვინციის გეოგრაფია
ბორის ბისტროვი

**ბორის ევგენის ძე ბისტროვი** (; დ. 12 თებერვალი, 1945, მოსკოვი— გ. 18 აგვისტო, 2024, იქვე) —  საბჭოთა და რუსი თეატრის, კინოსა და დუბლირების მსახიობი, დიქტორი. რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი (2001).

## ბიოგრაფია
ბორის ბისტროვი დაიბადა 1945 წლის 12 თებერვალს მოსკოვში.

21 წლის ასაკში მან მთავარი როლი შეასრულა ცნობილ საბჭოთა ფილმ-ზღაპარში „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი“ ალადინის როლში დიდი წარმატების შემდეგ, ბორის ბისტროვმა კიდევ რამდენიმე ფილმში  ითამაშა: „დარტყმა! კიდევ დარტყმა!“, „ყვითელი ჩემოდნის თავგადასავალი“, „სკსს უფლებამოსილია განაცხადოს…“ და სხვა.

1966 წელს დაამთავრა  МХАТ-ის სკოლა-სტუდია (ალექსანდრე კარევის კურსი) . სკოლის დამთავრების შემდეგ მსახურობდა ლენკომის თეატრში. 1968 წლიდან - მოსკოვის მ. ერმოლოვას სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობი  . თამაშობდა სპექტაკლებში „პეტერბურგის მასკარადები და ვნებები“, „ღალატი“, „როგორ მიყვარდით!“, „მტაცებელი“.

1970-იანი წლებიდან მუშაობდა უცხოური მხატვრული ფილმების და მულტფილმების გახმოვანებასა და დუბლირებაზე. ანიმაციურ სერიალებში „სიმფსონები“ და „ფუტურამა“ რამდენიმე წლის განმავლობაში ახმოვანებდა მამაკაცის ყველა როლს.

გარდაიცვალა 2024 წლის 18 აგვისტოს მოსკოვში 79 წლის ასაკში  .

### ოჯახი
პირველი ცოლი — ინა კმიტი (1932-1996), მსახიობ ლეონიდ კმიტის ქალიშვილი  . ქალიშვილი - ეკატერინა კმიტი, მსახიობი  .

მესამე ცოლი — ირინა სავინა (დ. 1957), თეატრის, კინოს, გახმოვანების და დუბლირების მსახიობი  . ვაჟი - ნიკოლაი ბისტროვი (დ. 1989), დუბლირების მსახიობი 
* 2001 : რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი
* კომის ასსრ ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რუსეთის სახალხო არტისტები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ექიმბაშობა

მინი|„ექიმბაში“, მხატვარი იან ვიქტორსი (დაახლ. 1635, ბუდაპეშტის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი)
**ექიმბაშობა** — კანონით აკრძალული სამედიცინო საქმიანობა — ექიმობა, როდესაც მკურნალს არა აქვს ოფიციალური სამედიცინო განათლება და სამკურნალოდ იყენებს მეცნიერულ საფუძველს მოკლებულ საშუალებებსა და ხერხებს, რასაც ხშირად თან ახლავს სხვადასხვა შელოცვა და რიტუალი. 

ექიმბაშობას დიდი ხნის ისტორია აქვს. ექიმბაშები დაავადების გამომწვევ მიზეზად ავ სულებს მიიჩნევდნენ. დროთა განმავლობაში ექიმბაშობა გამოეყო ხალხურ მედიცინას. იგი ხელობად, ექიმბაშის გამდიდრების წყაროდ იქცა, რომელიც მეცნიერული და ხალხური მედიცინისაგან ნასესხები მკურნალობის სხვადასხვა ხერხსა და პრიმიტიული წესით დამზადებულ წამლებს ეფუძნება და უსარგებლო, ხშირად კი მავნე და დანაშაულებრივ თაღლითობად იქცევა. თანამედროვეობაში ექიმბაშობა სხვადასხვა სახით კვლავ იჩენს ხოლმე თავს. იგი უაღრესად უარყოფითი და არქაული მოვლენაა. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი უკანონო საექიმო ან ფარმაცევტული საქმიანობისათვის ითვალისწინებს სისხლის სამართლებრივ პასუხისმგებლობას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყუილი
კატეგორია:ალტერნატიული მედიცინა
საქართველოს ექიმთა ასოციაცია

**საქართველოს ექიმთა ასოციაცია** — პირველი არასამთავრობო, პროფესიული ორგანიზაცია საქართველოში. დაფუძნდა 1989 წელს. იგი აერთიანებს საქართველოს ყველა პროფილის ექიმს. მისი ამოცანებია: ჯანდაცვის სისტემის დეცენტრალიზაციის ხელშეწყობა, ექიმთა უფლებების დაცვა, ექიმთა პროფესიული სრულყოფის მხარდაჭერა, სამედიცინო მიღწევების პოპულარიზაცია, ეკოლოგიური და დემოგრაფიული პრობლემების გაშუქება, ბიოსამედიცინო ეთიკა, ახალგაზრდა ექიმთა დახმარება, სასწავლო, სამეცნიერო და პრაქტიკული ღონისძიებების ორგანიზაცია და წარმართვა, ექიმთა და სამედიცინო დაწესებულებების ლიცენზირება — აკრედიტაცია, უწყვეტი სამედიცინო განათლება და უწყვეტი პროფესიული განვითარება; საკანონმდებლო ორგანოსთან, უცხოურ პროფესიულ ორგანიზაციებთან მჭიდრო ურთიერთობა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
კატეგორია:1989 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:ჯანმრთელობა საქართველოში
ელეონორა ექსანიშვილი

**ელეონორა (ნორა) გრიგოლის ასული ექსანიშვილი** (დ. 11 თებერვალი, 1919, თბილისი, — გ. 5 იანვარი, 2003, იქვე) — კომპოზიტორი, პედაგოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 

დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ფორტეპიანოსა (ხელმძღვ. ა. თულაშვილი) და კომპოზიციის (ხელმძღვ. პ. რიაზანოვი და ა. ბალანჩივაძე) განხრით (1940). 1944 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, 1973 წლიდან — პროფესორი (სპეც. ფორტეპიანოს კათედრა). მისი მეთოდიკა საფუძვლად დაედო 1973 წელს საქართველოში გახსნილ პირველ ექსპერიმენტულ სამუსიკო სკოლა-სტუდიის მუშაობას. გარკვეული დროის განმავლობაში საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი იყო. მისი მუსიკალური ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია: „გასეირნება” („ტყის მეგობრები”, ერთაქტიანი საბავშვო ოპერა, 1961), პრელუდია და ეტიუდი ფორტეპიანოსათვის (1939), კონცერტი ფორტეპიანოსა და სიმფ. ორკესტრისათვის N1 (1944), N2 (1955), სიმებიანი კვარტეტი N1 (1944), N2 (1942), საფორტეპიანო კვინტეტი (1945), სონატინა ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის (1981), სიმღერები, თეატრის მუსიკა და სხვ. ექსანიშვილი ავტორია მეთოდური ნაშრომებისა, აგრეთვე სამუსიკო ხელოვნების სხვადასხვა საკითხისადმი მიძღვნილი სტატიებისა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1919
კატეგორია:გარდაცვლილი  5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2003
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ახალი ზირბითის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ახალი ზირბითის ღვთისმშობლის ეკელსია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალ ზირბითში.

## აღწერა
მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია დგას სასაფლაოს ტერიტორიაზე. შიგნიდანაც და გარედანაც შელესილია, რის გამოც სამშენებლო მასალის დაზუსტება არ ხერხდება. ადგილ-ადგილ აცვენილი ნალესობის შიგნით გამოჩენილი ქვების მიხედვით, ნაგები უნდა ყოფილიყო თლილი ქვით. ამასვე მეტყველებს ამჟამად ტრაპეზის ქვად გამოყენებული ტრიუმფალური თაღის თლილი ქვა. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. სარკმელი ერთია - აღმოსავლეთის, რომელიც ამჟამად შიგნიდანაც და გარედანაც ოთხკუთხედია. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი და დასრულებული იყო კონქით. ამჟამად კამარა და კონქი აწეულია, რითიც ტაძრის პროპორციულობაც დარღვეულია. საკურთხეველში ნიშები არ არის. გადახურულია თუნუქით. კედლებში ნალექის შეჟონვის გამო სველია. დარბაზში დაცულია ხელსაფქვავი დედალ-მამალი ქვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
Open Your Mind and Your Trousers

***Open Your Mind and Your Trousers*** — გერმანული ჰარდ-დენს ჯგუფ სკუტერის ოცდამეერთე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 22 მარში 2024 სექტემბერს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Sheffield Tunes, Kontor Records და Virgin Records.

## სიმღერების სია
## სქოლიო
კატეგორია:სკუტერის ალბომები
კატეგორია:2024 წლის ალბომები
ყურუთი

**ყურუთი** — ნადუღის, მჭადის ფქვილის, რძისა და ყაიმაღის ნარევით მიღებული საკვები, მკვრივი და მოგრძო ფორმის კვერი.

ყურუთისათვის თავდაპირველად მშრალ, კარგად გაწურულ ნადუღს ამზადებდნენ. ამისათვის ჩვეულებრივ ნადუღს ცხელ შრატში ჩაყრიდნენ, ნადუღის გასაწურ „ჩახვში“ ჩაასხამდნენ და ჩამოკიდებდნენ, რათა კარგად გაწურულიყო. რამდენიმე დღის შემდეგ კი კარგად დაწურვის მიზნით ზემოდან რაიმე სიმძიმესაც დაადებდნენ. როცა ნადუღი მზად იქნებოდა მშრალ ნადუღს გობებზე გაანაწილებდნენ, ცხელ „ქაქიას“ დაუმატებდნენ, როცა შეგრილდებოდა ერთმანეთს კარგად შეაზელდნენ. საყურუთე ფაფას წინდის ჩხირს სხვადასხვა მიმართულებით რამდენჯერმე გაატარებდნენ, თუ ბეწვი იქნებოდა შეყოლილი მას წინდის ჩხირი გამოიტანდა. დაბეწვა აუცილებელი იყო, თუნდაც დარწმუნებული ყოფილიყვნენ, რომ ბეწვი არ იქნებოდა ჩავარდნილი. ამის შემდგომ თითო გობს თითო მუჭა კარაქში შეხრაკულ მჭადის ფქვილს ანდა ხავიწს დაამატებდნენ.

ყურუთი მთაში ყოფნისას, გადმობარგვის წინა პერიოდში კეთდებოდა ამ დროს „ყურუთობასაც” უწოდებდნენ. ვისაც ცხიმიანი ყურუთი უყვარდა იგი ბევრ ყაიმაღს ურთავდა. საყურუთედ მომზადებული სქელი ფაფისაგან ხელით მოგრძო ფორმის კვერებს აკეთებდნენ და ყავარზე აწყობდნენ. ყურუთის ყავარი ყველა ოჯახს ჰქონდა, იგი ფართო და სუფთა იყო. მას მხოლოდ ყურუთისათვის იყენებდნენ. ყავარზე დალაგებულ ყურუთს მზეზე აშრობდნენ და შემდგომ გვარდაში ინახავდნენ. 

## ლიტერატურა
* ქართველი ხალხის ეთნოლოგიური ლექსიკონი, აჭარა, ბათუმი, 2018

კატეგორია:აჭარული სამზარეულო
თამაზ ექვთიმიშვილი

**თამაზ აკაკის ძე ექვთიმიშვილი** (დ. 12 იანვარი, 1956, თბილისი, — გ. 28 ივლისი, 2015) — ქართველი მწერალი, დრამატურგი. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ქიმიის ფაკულტეტი (1977). მუშაობდა ქიმიის ინსტიტუტში. პირველი მოთხრობა „ამპუტაცია“ გამოაქვეყნა 1985 წელს, პირველი კრებული „ჟირაფები ზამთარში“ — 1995 წელს. ავტორია მოთხრობათა კრებულისა „მოწმე“ (1999), რომანისა „აქ, იმ ქალაქში“ (2010), ნოველებისა [მ.შ. „ერთხელ დავკალი მამალი“, შესულია კრებულში „15 საუკეთესო ქართული მოთხრობა“ (2004)] და პიესებისა. 2011 წელს პიესისათვის „პუანტები“ (2009) მიენიჭა ლიტერატურული პრემია „საბა“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1956
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
ბორანო

**ბორანო**, *ბორაო* — ყველითა და დამწვარი კარაქით დამზადებული ტრადიციული აჭარული კერძი. იგი ცხიმიანობითა და სწრაფი მომზადებით ხასიათდებოდა. აჭარულ მოხდილ-დაპწნილ ყველს დაჭრიდნენ, ზემოდან დამწვარ კარაქს (იაღს) დაასხამდნენ და ბორანიც მზად იყო. მას მჭადთან ერთად მიირთმევდნენ. ყველი უმჯობესი იყო ახალი ყოფილიყო. სხვა შემთხვევაში დაჭრილ ყველს ცხელ წყალს დაასხამდნენ, ცოტა ხანს გააჩერებდნენ, ყველი დარბილდებოდა და დამწვარ იაღს შემდგომ დაასხამდნენ. 

## ლიტერატურა
* ქართველი ხალხის ეთნოლოგიური ლექსიკონი, აჭარა, ბათუმი, 2018

კატეგორია:აჭარული სამზარეულო
ოლმედოს კანტონი (მანაბი)

**ოლმედოს კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, მანაბის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ოლმედო. კანტონის ფართობია 257 კმ2, ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 10 090 ადამიანია.

## სქოლიო
კატეგორია:მანაბის პროვინციის კანტონები
არკოლეს ბრძოლა

**არკოლეს ბრძოლა** — ნაპოლეონ ბონაპარტის მეთაურობით, იტალიის პირველი კამპანიის ფარგლებში, საფრანგეთის პირველ რესპუბლიკასა და ავსტრიის ჯარებს შორის გამართული ბრძოლა (1796 წლის 15–17 ნოემბერი). დაპირისპირება მოხდა ქალაქ ვერონას სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 25 კილომეტრის დაშორებით. ავსტრიელთა არმიას იოზეფ ალვინცი მეთაურობდა. იგი გეგმავდა ორმხრივი შეტევის განხორციელებას ბონაპარტის არმიის წინააღმდეგ. ამ დროს ავსტრიელთა მიზანი იყო არა მხოლოდ აღნიშნულ დაპირისპირებაში ფრანგების დამარცხება, არამედ დახმარების გაწევა მანტუაში გამაგრებული ავსტრიული საჯარისო ნაწილებისთვის, რომლებიც მარშალ ვურმსერთან ერთად ფრანგებს ალყაში ჰყავდათ მოქცეული. ალვინცმა თავის ერთ-ერთ სარდალს პოლ დავიდოვიჩს უბრძანა ერთი კორპუსით მდინარე ადიჯეს ხეობის გასწვრივ სამხრეთით წინ წასულიყო, ხოლო თვითონ ხელმძღვანელობდა მთავარი ჯარის აღმოსავლეთისკენ წინსვლას. თუკი ეს ორი ავსტრიული კორპუსი შეძლებდა ერთმანეთთან დაკავშირებას, ხოლო მარშალი ვურმსერი ალყისგან თავს გაითავისუფლებდა, ფრანგების მდგომარეობა ძალიან გართულდებოდა.

პირველ ეტაპზე, პოლ დავიდოვიჩმა მოიპოვა გამარჯვება და ჩრდილოეთიდან ვერონას დაემუქრა, ალვინციმ კი მოიგერია ბონაპარტის ერთი შეტევა და თითქმის ვერონას კარიბჭემდე მიაღწია, აქ მან ფრანგების მეორე შეტევის მოგერიებაც შეძლო. ნაპოლეონი კი თავის მეომრებთან ერთად ცდილობდა, მდინარე ადიჯეს გადაკვეთით, ალვინცის მარცხენა ფლანგი შემოებრუნებინა.

არკოლეში გამაგრებულ ავსტრიელებს ფრანგები ორი დღის განმავლობაში ესხმოდნენ თავს, თუმცა მოწინააღმდეგე კარგად იცავდა თავს და ნაპოლეონმა ვერ შეძლო წარმატების მიღწევა. ფრანგებმა მესამე დღესაც გააგრძელეს შეტევა და საბოლოოდ აიძულეს ალვინცი დაეტოვენინა პოზიციები. მისმა წარუმატებლობამ ბონაპარტს საშუალება მისცა კონცენტრირებულიყო მეორე, პოლ დავიდოვიჩის არმიის დამარცხებაზე და დაედევნა მას მდინარე ადიჯეს ხეობაში. ამასობაში მარტოდ დარჩენილი ალვინცი შეეცადა ვერონაზე იერიშის მიტანას, მაგრამ უშედეგოდ. თავის მხრივ, მანტუაში გამოკეტილი ვურმსერიც ცდილობდა ალყის გარღვევას და თანამემამულეთა დახმარებას, მაგრამ მისი მცდელობა დაგვიანებული იყო და წარმატების მიღწევაში ვეღარ დაეხმარებოდა ავსტრიელებს. არკოლეს ბრძოლა ნაპოლეონ ბონაპარტის გამარჯვებით დასრულდა და ეს იყო მისი მორიგი მნიშვნელოვანი წარმატება იტალიის პირველი კამპანიის ფარგლებში.

*

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 
* Anders Fager's short story "Under the bridge at Arcole" published 2014 by Paradox Entertainment. An alternative history-story about what would have happened had Napoleon been killed at Arcole.
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების ბრძოლები
კატეგორია:1796 წლის ბრძოლები
ექსცენტრიკა

**ექსცენტრიკა** ( — ცენტრის მიღმა) — საცირკო და საესტრადო ხელოვნების ჟანრი, მსახიობის (კლოუნი, გიმნასტი) საშემსრულებლო ხერხი, რომლის დროსაც დარღვეულია ჩვეულებრივი, საყოველთაოდ მიღებული მოქმედების ნორმები. 

ექსცენტრიკისთვის დამახასიათებელია ალოგიკურობა, მოულოდნელობა, შეუსაბამობა, იუმორი. ექსცენტრიკის ხერხებს იყენებენ საცირკო ხელოვნების ყველა ჟანრში (აკრობატიკა, გიმნასტიკა, მუსიკალური ნომრები). მის ელემენტებს შეიცავდა მოხეტიალე მსახიობთა, ჯამბაზთა, მასხარათა გამოსვლები. საცირკო ექსცენტრიკის ოსტატები იყვნენ კლოუნები გროფი, ბიმ-ბომი და სხვ. ცხოველების მწვრთნელი ა. ცხომელიძე, გიმნასტი ა. დონატო. ექსცენტრიკას მიმართავენ მუსიკალური ნომრის შესრულების დროსაც — მუსიკალურ საკრავებად იყენებენ ქვებს, ტაფებს და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საცირკო ოსტატობა
კატეგორია:თეატრალური ჟანრები
ექსპრომტი

**ექსპრომტი** ( – მზა, სწრაფი) — სახელდახელოდ შეთხზული მუსიკალური ან ლიტერატურული ნაწარმოები.

## ექსპრომტი მუსიკაში
ექსპრომტი (დასავლეთევროპულ ლიტერატურაში გამოიყენება ტერმინი impromptu) — ყოველგვარი მომზადების გარეშე სახელდახელოდ შეთხზული მუსიკალური ნაწარმოები, მაგ., საფორტეპიანო პიესა. მისთვის დამახასიათებელია უშუალო ლირიზმი, აღფრთოვანება. ცნობილია შუბერტის, შოპენის, სკრიაბინის, ქართულ მუსიკაში — ა. მაჭავარიანის, ბ. კვერნაძის ექსპრომტები.

## ექსპრომტი ლიტერატურაში
ექსპრომტი — რომელიმე მოვლენის ან მისგან მიღებული შთაბეჭდილების გამო სახელდახელოდ შეთხზული (იმპროვიზაციული) ლექსი, უმეტესად სახუმარო, სატირული ან საზეიმო და სახოტბო ხასიათისა. ქართულ მწერლობაში განსაკუთრებით გავრცელებული იყო XVIII–XIX საუკუნეებში. ძველ ქართულ მწერლობაში ექსპრომტი მუნასიბის სახელით იყო ცნობილი, ქართულ ხალხურ სიტყვიერებაში მას კაფია ეწოდება.

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ბაქირლი (ბოლუს რაიონი)

**ბაქირლი** (თურქ.Bakırlı)  — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
1928 წლის ჩანაწერებში სოფლის ძველი სახელი მოიხსენიება, როგორც **ბაქირლი ჩანშა**. 

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 7 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*რუკა 
*თურქული ვიკიპედია

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ეღიშე

**ეღიშე** (ძვ. სომხ. – ელიშე, ) — ადრეული შუა საუკუნეების სომეხი ისტორიკოსი, ავტორი ისტორიული თხზულებისა „ვარდანისა და სომეხთა ომის შესახებ“. მასში გადმოცემულია სომხეთის ისტორია V საუკუნის 20-იანი წლებიდან 60-იანი წლების შუახანამდე. წიგნში მთავარი ადგილი ეთმობა სომეხთა 450–451 წლების აჯანყებას სასანიანთა ირანისა და მისი რელიგიური პოლიტიკის წინააღმდეგ. 
## ბიოგრაფია 
ეღიშეს შესახებ არაფერია დანამდვილებით ცნობილი. ტრადიციის თანახმად, ეღიშე სააკ პართევისა და მესროპ მაშტოცის მოსწავლე იყო, თავადაც მონაწილეობდა სომხების აჯანყებაში და მისი მეთაურის — ვარდან მამიკონიანის მდივანი იყო. იმავე ტრადიციით, აჯანყების დამთავრების შემდეგ იგი ბერად აღიკვეცა რშტუნიკის პროვინციაში (ვანის ტბის სამხრეთით) და ხელი მოჰკიდა ლიტერატურულ მოღვაწეობას. ეღიშეს მიეწერება ასევე რამდენიმე ჰომილია და „დაბადების“ კომენტარი.  

## თხზულება
[მინი|ავარაირის ბრძოლა, მინიატურა ეღიშეს თხზულების ხელნაწერიდან (1569 წ., [მატენადარანი Ms. 1920, no. 250v.).]]
ეღიშეს „ვარდანისა და სომეხთა ომის შესახებ“ მნიშვნელოვანი წყაროა V საუკუნის სომხეთის ისტორიისათვის. მასში საყურადღებო ცნობებია იმდროინდელ ქართლსა და ალბანეთზე, სამხრეთ კავკასიის ხალხთა ბრძოლაზე სასანიანთა ბატონობის წინააღმდეგ. ნაშრომი დაწერილია დახვეწილი ეპიკური სტილით. თანამედროვე ისტორიკოსების ნაწილის (მ. შ. რობერტ თომსონის) აზრით, ეღიშეს წიგნი ლაზარ ფარპეცის ისტორიული თხზულების VI საუკუნეში შექმნილ ადაპტაციას წარმოადგენს და მასში აღწერილ მოვლენებში ეღიშეს უშუალო მონაწილეობა საეჭვოა. 

თხზულების სრული სახით შემორჩენილი უძველესი ხელნაწერი 1174 წლით თარიღდება (ცნობილია VII-VIII საუკუნის ფრაგმენტული ხელნაწერებიც). თხზულება პირველად დაიბეჭდა 1826 წელს ვენეციაში, მხითარისტების სტამბაში. თარგმნილია რუსულ, ინგლისურ, იტალიურ და ფრანგულ ენებზე. პირველი რუსული თარგმანი (პეტრე შანშიევისა) გამოქვეყნდა თბილისში 1853 წელს.        

## ლიტერატურა
* მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941.

* History of Vardan and the Armenian War. Translation and Commentary by R. W. Thomson. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1982.
* Thomson, Robert W., Ełišē. Encyclopædia Iranica, Vol. VIII, Fasc. 4, pp. 365–366 (ვერსია ინტერნეტში).
* Абегян М. Х., История древнеармянской литературы, Ер., 1975.

კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჰუსეინ ახვერდიევი

**ჰუსეინ ჰასან ოღლი ახვერდიევი** (; დ. 3 მარტი , 1956 , უჯარი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე და მხატვარი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2021).

## ბიოგრაფია 
ჰუსეინ ახვერდიევი დაიბადა 1956 წელს უჯარში მხატვარ ჰასან ახვერდიევის ოჯახში. 1958 წელს ოჯახი საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა. 1971 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის აზიმ აზიმზადეს სახელობის ფერწერის სახელმწიფო ინსტიტუტში. 1975-1980 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის ვერა მუხინას სახელობის სახვითი ხელოვნების უმაღლეს აკადემიაში.
ის არის აზერბაიჯანის სამოციქულო პრეფექტურის მთავარ საკათედრო ტაძარში, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის ტაძარში სკულპტურა „ღვთისმშობლის“ ავტორი.
ჰუსეინ ახვერდიევის გამოფენები და სიმპოზიუმები გაიმართა სხვადასხვა ქვეყანაში, როგორიცაა ინდოეთი, აშშ, გერმანია, საქართველო და არაბეთის გაერთიანებული საემიროები. 2014 წელს მისი პერსონალური გამოფენა უზბეკეთში მოეწყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://www.anl.az/down/meqale/kaspi/2019/aprel/646259.htm
* https://web.archive.org/web/20160304103547/http://www.yarat.az/en/discover/artists/huseyn-haqverdiyev/biography

კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები