open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კიფოზი

მინი|22 წლის მამაკაცი სტრუქტურული კიფოზის ნაირსახეობით, რომელსაც „შოიერმანის დაავადება“ ეწოდება.

**კიფოზი** (ბერძნ. kyphos – მოხრილი, მოღუნული) — ადამიანის ხერხემლის გამრუდება, უკან გადაღუნვა. ამ მდგომარეობას მრგვალი მუცელი ანუ კუზი ეწოდება. ამ დროს ადამიანი მოხრილია, თავი და მხრები წინ აქვს დაშვებული. კიფოზის დროს, ჩავარდნილი მკერდი შინაგანი ორგანოების მუშაობას აძნელებს, განსაკუთრებით სუნთქვას, ფერხდება გულის მუშაობა. შეიძლება განვითარდეს რაქიტის, ხერხემლის ტუბერკულოზის, ზოგჯერ ოჯახობრივი ან სხვა რაიმე დაავადების შედეგად და სხვ. 

## სქოლიო
კატეგორია:ორთოპედია
კოდფიში

**კოდფიში** () — პატარა კუნძული კუნძულ სტიუარტის დასავლეთით, ახალი ზელანდიის სამხრეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება საუთლანდის რეგიონს. კუნძულს სახელი დაერქვა თევზ ცისფერი ვირთევზას პატივსაცემად, რომლებიც დაცურავენ სანაპირო წყლებში. ძირძველი მაორის ხალხის ენაზე კუნძულს ჰქვია — *ფენუა-ჰოუ* (მაორის ენიდან თარგმანში — *«ახალი მიწა»*).

## გეოგრაფია 
კუნძულის ფართობი 14 კმ²-ია. უმაღლესი წერტილი სამხრეთ სანაპიროსთან, ზღვის დონიდან 249 მეტრზე მდებარეობს. ბოლო წლებში, კუნძულზე შექმნილია ფრინველთა ნაკრძალი, რომელშიც ბინადრობს ერთ-ერთი უიშვიათესი, ფრენის უნარის არმქონე ფრინველი კაკაპო. ამას გარდა, კუნძულ კოდფიშზე ბუდობენ ახალზელანდიური ღამურა (), ახალზელანდიური კაკა (), ყვითელშუბლა მხტუნავი თუთიყუში (), ყვითელთავიანი მოჰუა (), ხოლო სანაპიროზე ბუდობენ მსხვილნისკარტა () და ულამაზესი პინგვინები ().

## ისტორია 
1808-1809 წლებში კოდფიშზე მეთევზეთა პირველი დასახლებები გაჩნდა. 1825-1826 წლებში მათ ახალ ზელანდიაში პირველი, მაორებთან შერეული ევროპული დასახლება შექმნეს.

thumb|center|700px|კუნძულის ხედი

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Minders: The Kakapo caregivers of Codfish Island New Zealand Geographic

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
მოტიტი

**მოტიტი** () — კუნძული პლენტის უბეში, ჩრდილოეთ კუნძულის სანაპიროსთან, ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ქალაქ ტაურანგიდან 21 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ქალაქ პაპამოადან ამავე მიმართულებით 9,4 კმ-ზე. 2006 წლის მონაცემებით, კუნძულზე 18 სახლია და ცხოვრობს 27 ადამიანი.

კუნძულის ზედაპირი ბრტყელია, ფართობი — 10 კმ². ძირითადად შედგება მიოცენის ხანის ვულკანური კლდეებისგან, უფრო ახალი დანალექები აღმოჩენილია სამხრეთ ნაწილში. ძირითადი საქმიანობაა სოფლის მეურნეობა, გაშენებულია ავოკადოს პლანტაციები. ადგილობრივები და სტუმრები ძირითადად საჰაერო ტრანსპორტით მოძრაობენ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Motiti Island in *An Encyclopaedia of New Zealand* 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
ჰემოტოქსინი

**ჰემოტოქსინები (Hemotoxins, haemotoxins **ან** hematotoxins)** — ტოქსინები, რომლებიც ანადგურებენ სისხლის წითელ უჯრედებს, ანუ იწვევენ ჰემოლიზს, წყვეტენ სისხლის შედედების პროცესს და/ან იწვევენ ორგანოს განადგურებას და ქსოვილების საერთო დაზიანებას. ტერმინი ჰემოტოქსინი გარკვეული თვალსაზრისით არასწორია, რადგან ტოქსინები, რომლებიც ზიანს აყენებენ სისხლს ასევე აზიანებენ სხვა ქსოვილებსაც. ჰემოტოქსინის მიერ დაზიანება ხშირ შემთხვევაში ძლიერ მტკივნეულია და შეუძლია სამუდამოდ ზიანის მიყენება, ზოგ შემთხვევაში კი სიკვდილის გამოწვევაც. დაზარალებული კიდურის დაკარგვაც ასევე შესაძლებელია სწორი მკურნალობის მიუხედავადაც კი.

ჰემოტოქსინის შხამი ხშირად გამოიყენება შხამიანი ცხოველების მიერ, განსაკუთრებით კი გველგესლების და ჩხრიალა გველების. ცხოველების შხამები შეიცავენ ფერმენტებს და სხვა ცილებს, რომლებიც არიან ჰემოტოქსიკური ან ნეიროტოქსიკური ან იშვიათ შემთხვევაში ორივე (მაგალითად მოჰავური ჩხრიალა გველი, იაპონური მამუში). ზოგიერთ ცხოველში ჰემოტოქსინი მტაცებელს გარდა მსხვერპლის სიკვდილისა, ეხმარება ასევე მისი მონელების პროცესში. შხამი ანადგურებს ცილას ნაკბენის ადგილას, რაც ხდის მსხვერპლს უფრო ადვილს მოსანელებლად. აღსანიშნავია, რომ ჰემოტოქსინის მიერ გამოწვეული ორგანიზმის სიკვდილის პროცესი უფრო ნელა ვითარდება ვიდრე ნეიროტოქსინით. გველებს, რომლებიც კბენენ მსხვერპლს შეუძლიათ გაჰყვნენ მის კვალს, რომელიც გარბის თავის გადარჩენის მიზნით. ჩვეულებრივ, ძუძუმწოვარი ცხოველი წყვეტს გაქცევას არა სიკვდილის გამო, არამედ შოკის გამო, რომელსაც იწვევს შხამიანი ნაკბენი.

კატეგორია:ტოქსინები
კატეგორია:ჰემატოლოგია
ტასმანის მთა

**ტასმანის მთა** () — ახალი ზელანდიის მეორე უმაღლესი მთა, ზღვის დონიდან 3497 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის სამხრეთ ალპებში, მასზე დიდი მეზობლის — კუკის მთიდან 4 კმ-ით ჩრდილოეთით. ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით, ტასმანის მთა აღმართულია სამხრეთ კუნძულის მთავარ წყალგამყოფზე, კუკის მთისა და ვესტლანდის ეროვნული პარკების საზღვარზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კუკის მთის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ვანკუვერის მთა

**ვანკუვერის მთა** () — მწვერვალი ახალ ზელანდიაში, კუკის მთის ჩრდილოეთით გადაშლილ ქედზე, სამხრეთ ალპებში. ზღვის დონიდან 3 309 მეტრი სიმაღლით წარმოადგენს ქვეყნის მეოთხე უმაღლეს მთას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mount Vancouver - Canterbury, New Zealand • peakery 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ზილბერჰორნი

**ზილბერჰორნი** () — ახალი ზელანდიის მეხუთე უმაღლესი მთა, ზღვის დონიდან 3 303 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ ალპებში, ტასმანის მთიდან წამოსულ ერთ-ერთ ქედზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Silberhorn - Peakware.com 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
მალტ-ბრიუნი

**მალტ-ბრიუნი** () — უმაღლესი მწვერვალი მალტ-ბრანის ქედზე, სამხრეთ ალპებში, ტასმანისა და მარჩისონის მყინვარებს შორის, ახალ ზელანდიაში. ახალ ზელანდიის მიწის ინფორმაციის სააგენტოს მონაცემებით, მისი სიმაღლე  ზღვის დონიდან 3 198 მეტრია, თუმცა სხვა წყაროები ასევე ასახელებენ 3155–3199 მეტრს. ახალი ზელანდიის ალპინისტთა კლუბი კი მალტ-ბრანს ახალი ზელანდიის მესამე უმაღლეს მთად მიიჩნევს. 

სახელი ეწოდა ფრანგი გეოგრაფის — ვიქტორ ადოლფ მალტ-ბრიუნის პატივსაცემად.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
100 ყველაზე გავლენიანი წიგნი, რაც კი ოდესმე დაწერილა

**100 ყველაზე გავლენიანი წიგნი, რაც კი ოდესმე დაწერილა: ისტორია ანტიკური ხანიდან დღემდე** (1998) — ინტელექტუალური ისტორიის წიგნი. დაწერილია მარტინ სეიმურ-სმითის, ბრიტანელი პოეტის, კრიტიკოსის და ბიოგრაფის მიერ.

## ქრონოლოგიური სია
მიახლოებით ქრონოლოგიური წესრიგით, მარტინ სეიმურ-სმითის თანახმად ასი ყველაზე გავლენიანი წიგნის სია ასე გამოიყურება:

## სქოლიო 
კატეგორია:წიგნები წიგნების შესახებ
ლენდენფელდი

**ლენდენფელდი** () — ახალი ზელანდიის მეექვსე უმაღლესი მთა. მდებარეობს კუკის მთის ეროვნულ პარკში. 

აღმართულია კუკის მთის სიახლოვეს. მთამსვლელთათვის საკმაოდ ადვილად დასალაშქრია ფოქსის მყინვარიდან.

## ლიტერატურა
* 
* 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ჰერტა ბერლინი (საფეხბურთო კლუბი)

**ბერლინის სპორტული კლუბი ჰერტა** (), ცნობილი როგორც **ჰერტა** — გერმანული საფეხბურთო კლუბი ბერლინიდან. გერმანიის ორგზის ჩემპიონი. ასპარეზობს გერმანიის საფეხბურთო ბუნდესლიგაში.

## ისტორია 
### ადრეული წლები 
250px|right|გემი რომლის გამოც გუნდს პირველი სახელი დაერქვა
კლუბი ჩამოყალიბდა 1892 წლის 25 ივლისს, ბერლინში სახელწოდებით — „ბფს ჰერტა 92“. ეს სახელი ერქვა ერთ-ერთ გემს.

### პირველი ტიტული 
1930 წელს კლუბი გერმანიის ჩემპიონი გახდა.

## გუნდის გამორჩეული მოთამაშეები
**ყველაზე მეტი კეპი ჩემპიონატში:**
*  პალ დარდაი — 366
**ყველაზე მეტი გოლი ჩემპიონატში**
*  მიხაელ პრეცი — 93

## რესურსები ინტერნეტში 
* .
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის საფეხბურთო კლუბები
კონსტანცის საეკლესიო კრება

300px|მინიატიურა|სხდომა კონსტანცის საკათედრო ტაძარში
**კონსტანცის საეკლესიო კრება** — კათოლიკური ეკლესიის მსოფლიო საეკლესიო კრება 1414-1418 წლებში კონსტანცაში (გერმანია). მოიწვია პაპმა იოანე XXIII-მ „დიდი განხეთქილების“ სალიკვიდაციოდ და ეკლესიის რეფორმირებისათვის იმპერატორ სიგიზმუნდ I-ისა და სამღვდელოების ზედა ფენების მოთხოვნით. სამღვდელოებასთან ერთად მასში მონაწილეობდნენ საერო ფეოდალებიც, მ. შ. იმპერატორი სიგიზმუნდი. კრებამ ბოლო მოუღო განხეთქილებას, გადააყენა პაპის ტახტის მოცილე სამივე პაპი (გრიგოლ XII, იოანე XXIII, ბენედიქტე XIII) და პაპად მარტინ V აირჩია. გამოცხადდა საეკლესიო კრების რეგულარულად მოწვევის აუცილებლობა, პაპებზე მსოფლიო საეკლესიო კრების ზემდგომობის პრინციპი (ეს გადაწყვეტილებები ცხოვრებაში არ გატარებულა). კონსტანცის საეკლესიო კრებამ დაგმო ჯონ უიკლიფისა და იან ჰუსის მოძღვრება. იან ჰუსი იმპერატორ სიგიზმუნდის დაცვის სიგელის მიუხედავად, 1415 წლის 6 ივლისს კონსტანცში კოცონზე დაწვეს. ერთი წლის შემდეგ იგივე ბედი ეწია იმავე კრების მიერ ბრალდებულ ჰუსის მიმდევარ იერონიმ პრაღელს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ისტორია
კატეგორია:საეკლესიო კრებები
ჰაკა

მინი|მაორის ტრადიციული ცეკვა. 1845 წელი.

**ჰაკა** — ახალ ზელანდიელი მაორების ტრადიციული საბრძოლო ცეკვა. ეს არის ჯგუფური ცეკვა, რიტმული ყვირილის ფონზე შესრულებული ენერგიული მოძრაობებითა და პოზირებით. ჰაკას შემსრულებლებს ეწოდებათ *კაპა ჰაკა* (*კაპა* მაორის ენაზე ნიშნავს რიგს). სიტყვა *ჰაკა*-ს აქვს პოლინეზიური ფუძე, და აღნიშნავს 'სიმღერის ფონზე ცეკვას'. ზოგ ენაში მას განსხვავებული მნიშვნელობა აქვს, მაგალითად ტიკოპიაზე ეწოდება *საკა* და ნიშნავს 'გარკვეულ სარიტუალო მოქმედებას'. ახალი ზელანდიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ჰაკას ასრულებს თამაშის წინ, რამაც ეს ცეკვა გახადა ცნობადი. 

## მითოლოგია 
მინი|მაორების მოცეკვავეთა ჯგუფის წარმოდგენა.
მაორის მითოლოგიის თანახმად მზის ღმერთ ტამა-ნუი-ტე-რას ჰქონდა ორი: ზაფხულის ჰინე-რაუმატი და ზამთრის ჰინე-ტაკურუა სახე. ჰაკა გამოსახავს ჰინე-რაუმატის გამოსვლას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Haka – A New Zealand icon
* Photo 

## სქოლიო 
კატეგორია:მაორი
რუაპუკე

**რუაპუკე** () — ყველაზე სამხრეთი კუნძული ახალი ზელანდიის მთავარ კუნძულთა ჯაჭვში. მდებარეობს ქალაქ ბლაფიდან 15 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთითა და სტიუარტის კუნძულიდან 32 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მოიცავს დაახლოებით 16 კმ²-ს. იცავს ფოვოს სრუტის აღმოსავლეთ დაბოლოებას. კუნძული ამჟამად დაუსახლებელია, თუმცა წარსულში 200 მაორი სახლობდა.

კუნძულის ცენტრალური ნაწილი ბრტყელია (41 მ). ჩრდილოეთ, სამხრეთ და დასავლეთ დაბოლოებებზე შეიმჩნევა ტოროსები. დაფარულია ტანდაბალი ხეებით.

ევროპელთაგან პირველმა კუნძული 1770 წელს აღმოაჩინა ბრიტანელმა მოგზაურმა ჯეიმზ კუკმა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია კუნძულის შესახებ

კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
ანტიკლინი

მინი|270პქ|ანტიკლინის დიაგრამა 
**ანტიკლინი** ( — წინააღმდეგ და  — ვხრი) — ქანების ფენათა ნაოჭი, რომელიც ზევით არის ამობურცული. მისი თაღოვანი ნაწილი ზევითაა მიმართული, ხოლო ფრთები ერთმანეთის საწინააღმდეგოდაა დაქანებული. ანტიკლინის გულში უფრო ძველი ქანებია, ვიდრე ფრთებში. ღერძული სიბრტყის მდებარეობისა და დახრის მიხედვით ანტიკლინი შეიძლება იყოს: ა) სწორი. ბ) დახრილი. გ) გადაბრუნებული. დ) დაწოლილი. ე) დაყვინთული. ინტენსიური დისლოკაციის დროს ფრთების დაქანება ძალიან მრავალფეროვანია. მოხაზულობის მიხედვით განასხვავებენ *ხაზობრივ ანტიკლინს* — თუკი სიგრძე საგრძნობლად ჭარბობს სიგანეს; *ბრაქიანტიკლინს* — თუკი სიგრძე რამდენადმე მეტია სიგანეზე; *გუმბათს* — როდესაც სიგრძე და სიგანე დაახლოებით თანაბარია. ანტიკლინის საპირისპიროა სინკლინი — ქანების ნაოჭი, რომელიც ზევიდან ქვევით არის გამობურცული. 

აღსანიშნავია, აშშ-ში კალიფორნიის შტატში მდებარე ანტიკლინის ქედი, რომელიც წარმოადგენს ანტიკლინური სტრუქტურის ზედაპირულ იერს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
დიქსონის მთა

**დიქსონის მთა** () — ახალი ზელანდიის 23-ე უმაღლესი მწვერვალი, ზღვის დონიდან 3019 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულზე, სამხრეთ ალპებში, კუკის მთის ეროვნულ პარკში, კუკის მთის სიახლოვეს. პოპულარულია მთამსვლელთა შორის.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ტაპუაენუკუ

**ტაპუაენუკუ** () — უმაღლესი მწვერვალი ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი მაორის ენიდან მომდინარეობს და „ცისარტყელის ნაკვალევს“ ნიშნავს. ეწოდა ბელად ტაპუაენუკუს პატივსაცემად. 

ზღვის დონიდან 2 885 მ სიმაღლით იგი ახალი ზელანდიის უმაღლესი მწვერვალია, რომელიც სამხრეთ ალპების ძირითად ქედებს მიღმა მდებარეობს. ტაპუაენუკუ ჩრდილოეთ კუნძულის უმაღლეს მთაზე 80 მეტრითაა დაბალი. 

აღმართულია კაიკურის ქედის შიდა ნაწილში, მდინარე კლარენსისა და ავატერეს ხეობებს შორის. 

პირველი ევროპელი, რომელმაც მთა იხილა, იყო ჯეიმზ კუკი, რომელმაც მას *ოდინის მთა* უწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Tapuaenuku at PeakBagger.com

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ტუტოკო

**ტუტოკო** () — უმაღლესი მწვერვალი ფიორდლანდის ეროვნულ პარკში, ახალი ზელანდიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. აღმართულია მდინარე ჰოლიფორდის ხეობასა და მილფორდ-საუნდის ფიორდს შორის, ჰომერის გვირაბიდან 15 კმ-ით ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 2 723 მეტრზე. მთავარი მწვერვალის გვერდით, სამხრეთიდან მდებარეობს რამდენიმე დაბალი მწვერვალი. 

სახელი ეწოდა მაორი ბელადის, ტუკოკოს პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Mount Tutoko" Mountain-Forecast.com
* 1966 Encyclopedia of New Zealand page 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ჰოპკინზის მთა

**ჰოპკინზის მთა** () — მთა ახალი ზელანდიის სამხრეთ კუნძულზე, სამხრეთ ალპებში. მდებარეობს კუკის მთიდან 25 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 2682 მეტრზე. მთის კალთებზე სათავეს იღებს რამდენიმე მდინარე, რომელთა შორის აღსანიშნავია ლანდსბორო, დობსონი და ჰოპკინზი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mount Hopkins, New Zealand

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
დამპიერის მთა

**დამპიერის მთა** () — ახალი ზელანდიის მესამე უმაღლესი მთა. ზღვის დონიდან 3 440 მეტრზე. მდებარეობს სამხრეთ ალპებში, ჰიკისა და კუკის მთებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*geonames.org, Mount Dampier, New Zealand

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
სინკლინი

[მინი|სინკლინი, [აშშ.]] 
**სინკლინი** ( — დაბლა ვიხრები) — ქანების ნაოჭი, რომელიც ზევიდან ქვევით არის გამობურცული, ხოლო ფრთები ერთმანეთის შემხვედრი მიმართულებითაა დაქანებული. სინკლინის გულში უფრო ახალგაზრდა ქანებია, ვიდრე ფრთებში. სინკლინის შებრუნებული ნაოჭია ანტიკლინი. განასხვავებენ სიმეტრიულ, ასიმეტრიულ და სხვა სახის სინკლინებს. ოვალური ფორმის სინკლინები ზოგჯერ *მულდის* სახელწოდებითაა ცნობილი, რომელიც წარმოიქმნება შედარებით მშვიდი ტექტონიკური მოძრაობის გავლენით. მასში ზოგჯერ ტბებია ჩამდგარი (მაგალითად ბარეთის ტბა საქართველოში). სინკლინი ფართოდ არის გავრცელებული ნაოჭა მთათა სისტემებში. კარგად გამოხატული და მაღლა განლაგებული სინკლინი გვხვდება ევროპაში, კერძოდ ალპების მთისწინეთში (სამხრეთ-აღმოსავლეთი საფრანგეთი).

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
მანაკაუს მთა

**მანაკაუს მთა** () — მწვერვალი ახალ ზელანდიაში, მარლბოროს რეგიონში, სამხრეთ კუნძულზე. ზღვის დონიდან 2608 მ სიმაღლით, იგი კაიკურის ქედის ზღვისპირა ნაწილის უმაღლესი მწვერვალია.

## ლიტერატურა
* New Zealand Topographic Map 1:50000 series sheet BT27 - Kaikoura
* Place name detail  New Zealand Geographic Placenames Database

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
აფართა და ისათა საფრანგეთის ტერიტორია

**აფართა და ისათა საფრანგეთის ტერიტორია** () — საფრანგეთის „ზღივისიქითა ტერიტორია“, რომელიც არსებობდა 1967-1977 წლებში. როდესაც ტერიტორიამ დამოუკიდებლობა მოიპოვა გარდაიქმნა ჯიბუტის რესპუბლიკად. 1967 წლამდე ტერიტორიას ეწოდებოდა *სომალის ფრანგული ნაპირი*. აფართა და ისათა საფრანგეთის ტერიტორიის ისტორია XIX საუკუნის შუა ხანებამდე მჭიდროდ იყო დაკავშირებული სომალის ნახევარკუნძულის სხვა ნაწილების ისტორიასთან. საფრანგეთის მთავრობის წარმომადგენელმა აფარების ერთ-ერთ ბელადთან 1862 წელს დადო ხელშეკრულება ობოკის ნავსადგურის „ყიდვის“ შესახებ; ნავსადგურის რაიონი საფრანგეთის ჯარმა დაიკავა. 1896 წელს სომალის ტერიტორია (ცენტრი — ჯიბუტი) საფრანგეთის კოლონიად გამოაცხადეს („სომალის ფრანგული ნაპირი“). XIX საუკუნის ბოლოს ადგილობრივმა მოსახლეობამ დაიწყო ბრძოლა კოლონიზატორების წინააღმდეგ. 1946 წელს სომალის ფრანგულმა ნაპირმა ეგრეთ წოდებული „ზღვისიქითა ტერიტორიის“ სტატუსი მიიღო.

1967 წლის მარტში ჩატარებული რეფერენდუმის შედეგად ტერიტორია საფრანგეთის ავტონომიად გამოცხადდა. 1967 წლის ივლისში დადგინდა მნიშვნელოვნად შეზღუდული საშინაო თვითმმართველობა და ქვეყანას ეწოდა *აფართა და ისათა საფრანგეთის ტერიტორია*. საგარეო ურთიერთობის, თავდაცვის, ფინანსთა და იუსტიციის საკითხები საფრანგეთის უმაღლესი კომისრის გამგებლობაში დარჩა.

ტერიტორია უმეტესად დასახლებულია სომალელებით (ისა, გადაბურსი, ხაბარავალი) და აფარებით (დინაკილი). გარდა ამისა ცხოვრობენ არაბები და ევროპელები. მოსახლეობის უმეტესობას შეადგენს მუსლიმან-სუნიტი. აფართა უმეტესობა ადგილობრივი ტრადიციული რწმენის მიმდევარია. ოფიციალურ ენას წარმოადგენს ფრანგული, ხოლო კალენდარი — გრიგორიანულია.

აფართა და ისათა საფრანგეთის ტერიტორია გამოირჩევა მთიანი რელიეფით. ტერიტორიის უმაღლესი ადგილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2063 მ-ს აღწევს. ჰავა ცხელი და მშრალი, ტრანზიტულ მდინარეებს მოკლებული. აღსანიშნავია ასალისა და აბეს ტბები. დიდი ყურეა ტაჯურა. გვხვდება ბუჩქნარი, ნათელი ტყეები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჯიბუტი

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები
კატეგორია:ჯიბუტის ისტორია
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
მაორის მითოლოგია

მინი|440px|ხის ჩხირებით ამოხატული მაორის 6 უდიდესი ღვთაება. მარცხნიდან მარჯვნივ: ტუმატაუენგა, ტაფირიმატეა, ტანე, ტანგაროა, რონგო და ჰაუმია
**მაორის მითოლოგია** — ახალი ზელანდიის მაორის ლეგენდების კრებული. რიტუალები, რწმენები და მსოფლიოს ხედვა ემყარება წარმოადგენს პოლინეზიური მითოლოგიის მემკვიდრეობას.

## ლიტერატურა 
*E. Best, *Tuhoe, the Children of the Mist*, fourth edition. 2 Volumes. First published 1925. (Reed: Auckland), 1996.
*B.G. Biggs, 'Maori Myths and Traditions' in A.H. McLintock (editor), *Encyclopaedia of New Zealand*, 3 Volumes. (Government Printer: Wellington), 1966, II:447-454.
*G. Grey, *Polynesian Mythology*, Illustrated edition, reprinted 1976. (Whitcombe and Tombs: Christchurch), 1956.
*G. Grey, *Nga Mahi a Nga Tupuna*, fourth edition. First published 1854. (Reed: Wellington), 1971.
* T. R. Hiroa (Sir Peter Buck), *The Coming of the Maori*. Second Edition. First Published 1949. Wellington: Whitcombe and Tombs) 1974.
*C. Tremewan,  *Traditional Stories from Southern New Zealand: He Kōrero nō Te Wai Pounamu* (Macmillan Brown Centre for Pacific Studies: Christchurch), 2002.
*J. White, *The Ancient History of the Maori*, 6 Volumes (Government Printer: Wellington), 1887-1891.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *First peoples in Māori tradition*  
* *Māori creation traditions* 

კატეგორია:მაორი
ახალი ზელანდიის კუნძულების სია

ცხრილში წარმოდგენილია ახალი ზელანდიის დიდ კუნძულთა სია.

ახალი ზელანდიის კუნძულებში სიდიდით გამოირჩევა სამხრეთ კუნძული (151 215 კმ²) და ჩრდილოეთ კუნძული (113 729 კმ²). ამ კუნძულებზე განლაგებულია ქვეყნის მოსახლეობის 98,5 %.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alphabetical List of Island Names - New Zealand Electronic Text

კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
სკლეროცინია

**სკლეროცინია** () — ჩანთიანი სოკოების გვარი ჰელოციასნაირთა რიგისა. შეიცავს რამდენიმე ათეულ პარაზიტულ სახეობას. ამ სოკოთა განვითარების ციკლისათვის დამახასიათებელია სკლეროციუმების წარმოშობა. მოსვენების პერიოდის გავლის შემდეგ სკლეროციუმებიდან ვითარდება ფეხიანი აპოთეციუმები.  სკლეროცინიის ბევრი სახეობა აავადებს მხოლოდ გარკვეულ მცენარეებს, ზოგიერთი კი მაგ.,  იწვევს მრავალი სასოფლო-სამეურნეო კულტურის (ჭარხალი, სტაფილო, ოხრახუში, მზესუმზირა, ლობიო, სოია, კიტრი, კარტოფილი, კომბოსტო და სხვა)  დაავადებას, რომელიც ცნობილია თეთრი სიდამპლის სახელწოდებით
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
სიმონე პეპე

**სიმონე პეპე** (დ. 30 აგვისტო, 1983) — იტალიელი ფეხბურთელი, ამჟამად თავისუფალი აგენტის სტატუსით. 

## საკლუბო კარიერა
დაიბადა კომუნა ალბანო ლაციალეში, რომთან ახლოს. კარიერა დაიწყო „რომაში“. 2002 წლის იანვარში იჯარით გადავიდა „ლეკოში“. იმავე წლის ივნისში გადავიდა „ტერამოში“. ის ცნობილია სისწრაფით და თამაში შეუძლია ორივე ფლანგზე და მარცხენა ნახევარმცველის პოზიციაზეც.

### პალერმო
2003 წლის ზაფხულში პეპე გადავიდა სერია B-ს კლუბ „პალერმოში“ სიმბოლურ ფასად, 1000 ევროდ. იმ სეზონში „პალერმომ“ სერია B-ში დაიკავა პირველი ადგილი. 2004 წლის ივლისში იჯარით გადავიდა „პიაჩენცაში“. კლუბის შემადგენლობაში მან 12 გოლი გაიტანა სეზონის განმავლობაში. 

2005 წლის ივნისში ის დაბრუნდა „პალერმოში“. მან 6 მატჩში მიიღო მონაწილეობა და გოლი არ გაუტანია. ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრის დროს მან დატოვა კლუბი.

### უდინეზე
2005-2006 წლების სეზონში გადავიდა „უდინეზეში“ 500 000 ევროს სანაცვლოდ. 2006 წლის ივლისში იჯარით გადავიდა „კალიარიში“.

### იუვენტუსი
2010 წლის 9 ივნისს „იუვენტუსმა“ ოფიციალურად განაცხადა, რომ საიჯარო ხელშეკრულება გააფორმა პეპესთან 2,6 მილიონი ევროს სანაცვლოდ და 7,5 მილიონ ევროდ გამოისყიდდა მის სატრანსფერო უფლებებს 1 ივლისს.

პირველ 10 მატჩში პეპემ კლუბის მაისურით 4 გოლი და 2 საგოლე გადაცემა მიითვალა. 

## სანაკრებო კარიერა
პეპეს ნათამაშები აქვს იტალიის 17, 19 და 20-წლამდელთა ნაკრებებში. იტალიის ნაკრებში იყო გამოძახებული 2006 წლის ევროპის 21-წლამდელთა ჩემპიონატზე, მაგრამ არ უთამაშია. ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2008 წლის 11 ოქტომბერს 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ მატჩში ბულგარეთის ნაკრების წინააღმდეგ.

## კარიერის სტატისტიკა
### ტიტულები
;პალერმო
* **სერია B:** 2003-04

;იუვენტუსი
* **სერია A** (4): 2011–12, 2012-13, 2013-14, 2014-15
* **იტალიის სუპერთასი** (2): 2012, 2013
* **იტალიის თასი:** 2014-15

## რესურსები ინტერნეტში
*FIGC  
*Profile at La Gazzetta dello Sport 2009–10 
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:პალერმოს ფეხბურთელები
კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები
კატეგორია:პიაჩენცას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰოკს-ბეის რეგიონი

**ჰოკს-ბეის რეგიონი** (, მაორ. Heretaunga) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. საქვეყნოდ აღიარებულია მსოფლიოში მრავალი ჯილდოს მფლობელი ღვინოებით. რეგიონული საბჭო განთავსებულია ქალაქ ნეიპირსა და ჰეისტინგსში. სახელი მომდინარეობს ჰოკის უბისგან, რომელსაც ეს სახელი კაპიტანმა ჯეიმზ კუკმა უწოდა ადმირალ ჰოკის პატივსაცემად.

რეგიონი მოიცავს გორაკ-ბორცვიან სანაპირო ტერიტორიას, ჰოკის უბის ირგვლივ.

## ეკონომიკა
2003 წელს, რეგიონის მშპ 4,3 მლრდ აშშ დოლარი იყო, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 3 %.

## ღვინო
XIX საუკუნის შუა წლებში, მისიონერებმა ვაზის პირველი ნერგები დარგეს. დღეისათვის კი ჰოკს-ბეის მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს წითელი ღვინოების წარმოებაში. 2010 წლის მონაცემებით, რეგიონში ფუნქციონირებდა 74 ღვინის ქარხანა.

## გალერეა

ფაილი:HB Vineyard autumn.JPG|ვენახები
ფაილი:Maraetotara Falls, Hawkes Bay, New Zealand.jpg|მარაეტოტარის ჩანჩქერი

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Food and Wine Destinations 
* Official Hawke's Bay Tourism Portal 
* Official Newcomers website - free information service for newcomers to Hawke's Bay
* Hastings District Council website

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ტონი ჰოუკი

**ენტონი ფრენკი „ტონი“ ჰოუკი** (; დ. 12 მაისი, 1968, კარლსბადი, კალიფორნია, აშშ), ასევე ცნობილი ზედმეტსახელით „ადამიანი ჩიტი“ — ამერიკელი პროფესიონალი სკეიტბორდისტი, მსახიობი და სკეიტბორდული კომპანია Birdhouse Skateboards-ის დამაარსებელი და მფლობელი. პირველი დარეგისტრირებული სკეიტებორდისტი, რომელმაც შეასრულა ტრიუკი Indy 900 (ნახტომი რამპაზე — შემოტრიალება 900 გრადუსით საკუთარი თავის გარშემო). 2002 წელს გახდა ახალგაზრდა ჰოლივუდის პრემიის ლაურეატი. ის მიიჩნევა ვერტიკალური სკეიტბორდინგის ერთ-ერთ პიონერად.

დაიბადა კარლსბადში, კალიფორნიაში, ნენსი და ფრანკ პიტერ რუპერტ ჰოუკების ოჯახში და გაიზარდა სან-დიეგოში. 2002 წელს შექმა ექსტრემალური სპორტის გამოფენა „Boom Boom HuckJam“, რომელიც ჩატარდა ლას-ვეგასში. მისი კარიერის განმავლობაში ჰოუკმა მიიღო მონაწილეობა რამდენიმე ფილმში, სხვადასხვა შოუებსა და ვიდეო თამაშებში. 1999 წლიდან კომპანია Activision ჰოუკთან თანამშრომლობით ქმნის ვიდეო თამაშების სერიას „Tony Hawk's“. ის ასევე დაკავებულია საქველმოქმედო საქმიანობით. 2014 წელს ჟურნალმა FoxWeekly ტონი ჰოუკი დაასახელა ყველა დროის ერთ-ერთ გავლენიან სკეიტბორდისტად.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ტონი ჰოუკი
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ამერიკელი სკეიტბორდისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტარანაკის რეგიონი

**ტარანაკის რეგიონი** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის დასავლეთ ნაწილში. ქვეყნის რეგიონებს შორის ფართობის სიდიდით მეათეა. სახელი ეწოდა მისი მთავარი ღირსშესანიშნაობის — ტარანაკის მთისგან.

რეგიონის მთავარი ქალაქია ნიუ-პლიმუთი, სადაც მთლიანი მოსახლეობის 60 % იყრის თავს. ქალაქი გაშენებულია ტარანაკის ჩრდილოეთ ნაწილში.
[250px|მინიატიურა|მარცხნივ|[ტარანაკის მთა]]
2005 წლიდან, რეგიონი იყენებს სარეკლამო ბრენდს „Like no other“.

## ეკონომიკა
2003 წელს, ტარანაკის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$4,4 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 3 %-ს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Taranaki – Like No Other: The Official Tourism website
* Puke Ariki: Taranaki's combined museum, library and visitor information centre
* Taranaki Wiki: A Wiki Project encouraging contributions from anyone for all things Taranaki 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ტარანაკის მთა

**ტარანაკის მთა** ან **ეგმონტის მთა** — მოქმედი, მაგრამ პასიური სტრატოვულკანი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროსთან, ტარანაკის რეგიონში. მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო დროს უფრო ხშირად „ტარანაკის“ უწოდებენ, მას ორი ოფიციალური სახელი აქვს, რაც შესაბამისობაში მოდის ახალი ზელანდიის გეოგრაფიული საბჭოს სახელთა პოლიტიკასთან. 2 518 მერტი სიმაღლის მთა ერთ-ერთი ყველაზე სიმეტრიული ვულკანური კონუსია მთელ მსოფლიოში. მის გვერდით, სამხრეთით აღმართულია მეორე მწვერვალი — 1 966 მეტრიანი ფანთამსის პიკი. ფუძიამას მთასთან მსგავსების გამო, ტარანაკი გადაღებულია ფილმში „უკანასკნელი სამურაი“.

## ვულკანური აქტივობა
ტარანაკი გეოლოგიურად ახალგაზრდაა, აქტივობა დაახლოებით 135 000 წლის წინ დაიწყო. ბოლო ვულკანური აქტივობები 1850-1860-იან წლებში დაფიქსირდა, რაც გამოიხატებოდა კრატერში ლავის წარმოქმნასა და მის ჩანგრევაში. 1755 და 1800 წლებში, ამოფრქვევის დროს პიროკლასტიკური ნაკადები მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებზე გადმოედინა, წარმოიქმნა ფერფლი (1755 წელს). ბოლო დროის ყველაზე დიდი ამოფრქვევა 1655 წელს მოხდა. ბოლო დროინდელმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ უკანასკნელი 9000 წლის მანძილზე, მცირე ამოფრქვევები საშუალოდ ყოველ 90 წელში ხდება, დიდი ამოფრქვევები კი 500 წელში.

## გალერეა

ფაილი:Lahars at Mt Taranaki New Zealand.jpg|ლაჰარების ნარჩენები მთის მიდამოებში
ფაილი:NEO egmont big.jpg|თანამგზავრული ფოტო
ფაილი:Taranaki daybreak.jpg|განთიადისას
ფაილი:Mount Taranaki small.jpg|ხედი ჩრდილოეთიდან

## რესურსები ინტერნეტში 
* Climbing Taranaki - from peakbagging.co.nz 
* Mt Egmont photos 
* Taranaki Volcano Cam 
* Taranaki Project - Moods of a Mountain 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ვულკანები
ბაიკალის რიფტული ზონა

მინი|ბაიკალის რიფტული ზონის რუკა 
**ბაიკალის რიფტული ზონა** () — დივერგენტული საზღვარი, რომელიც მდებარეობს ბაიკალის ტბის რაიონში, აღმოსავლეთ საიანში. მისი ცენტრალური ნაწილი მოქცეულია ტბის ქვეშ. დამახასიათებელია დედამიწის ქერქის დაშორება. რიფტის დასავლეთ ნაწილში ვრცელდება ევრაზიის ფილა, ხოლო აღმოსავლეთით ამურის ფილა, რომელიც რიფტიდან მოძრაობს იაპონიის მიმართულებით წელიწადში დაახლოებით 4 მმ სიჩქარით. ისევე როგორც სხვა დივერგენტულ ზონებში აქაც არის დამახასიათებელი დედამიწის ქერქის შეთხელება და მაგმის აზევება დედამიწის ზედაპირთან. ცხელი წყაროების გამოსავლები გვხვდება ტბის ფსკერზე. ვულკანური აქტივობები ტბის სანაპიროს სიახლოვეს არ შეინიშნება. უახლოეს წარსულში ვულკანიზმი ვლინდებოდა ტბის სიახლოვეს და სავარაუდოდ დაკავშირებულია რიფტულ ზონასთან. ბაიკალის რიფტული ზონის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ხუბსუგულის ტბა. ბაიკალის რიფტი აქტიურია და მომიჯნავე რაიონებში დამახასიათებელია მიწისძვრები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაიკალის რიფტული ზონა  

კატეგორია:რუსეთის გეოლოგია
ბოლსოდეი

**ბოლსოდეი** () — პატარა კონცხი ბაიკალის ტბის დასავლეთ სანაპიროსთან, რუსეთის ბურიატეთის რესპუბლიკაში. იგივეა რაც მოლოკონი. წარმოადგენს ფართო დაჭაობებულ დაბლობ ტერიტორიას, რომელიც სანაპირო ხაზიდან გამოშვერილია 2 ვერსტზე. დიდი ფართობზე ვრცელდება ბალზამის ვერხვი და ტირიფი.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კონცხები
სემიონ რემეზოვი

**სემიონ რემეზოვი** ( დ. დაახლოებით 1642, ტობოლსკი, რუსეთის სამეფო — გ. 1720 წლის შემდეგ, ტობოლსკი, რუსეთის სამეფო) — რუსი გეოგრაფი, კარტოგრაფი და ისტორიკოსი. ავტორია 23 რუკისგან შემდგარი პირველი რუსული გეოგრაფიული ატლასისა. 

1696-1697 წლებში ქალაქ ტობოლსკში შეადგინა ქვის ქალაქის გეგმა, ტობოლსკის უეზდის მიწების ნახაზები და სხვ. 1698 წელს მოსკოვში შვილთან ერთად შეადგინა ციმბირის მთლიანი ტერიტორიის ჩანახაზები. შვილებთან ერთად აგრძელებდა მუშაობას და 1701 წლისათვის დაამთავრა ნაშრომი „მთელი ციმბირის ჩანახაზები“, რომელშიც შეჯამებულია იმ დროისათვის ცნობილი მთელი გეოგრაფიული მასალა. ამჟამად ატლასით ცნობილი ეს წიგნი გამოიცა სანქტ-პეტერბურგის არქეოგრაფიული კომისიის მიერ 1882 წელს. XVII საუკუნის ბოლოს შექმნა „რემეზოვის მატიანე“. საერთო ჯამში სემიონ რემეზოვმა შეადგინა 3 ატლასი: „ციმბირის ქოროგრაფიული წიგნი“, „ციმბირის ჩანახაზების წიგნი“ და „ციმბირის სამსახურებრივი წიგნი“. ავტორია აგრეთვე ნაშრომებისა ციმბირის ისტორიის შესახებ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სემიონ რემეზოვი 

## ლიტერატურა
* Лебедев Д. М., География в России петровского времени, М.—Л., 1950
* Бахрушин С. В., Очерки по истории колонизации Сибири XVI и XVII вв., М., 1927 (стр. 169, 180); 
* Андреев А. И., Очерки по источниковедению Сибири, XVII век, Л., 1939.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები 
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი კარტოგრაფები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
კომნენოსები

[200px|მინიატიურა|[ალექსი I (ბიზანტია)|ალექსი I კომნენოსი – ბიზანტიის იმპერატორი]]
**კომნენოსები** — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია (1057-1059 და 1081-1185 წლებში). სავარაუდებელია, წარმოშობით მცირეაზიელ მსხვილ ფეოდალთა წრიდან იყვნენ. მამულები ჰქონდათ პაფლაგონიაშიც და მაკედონიაშიც. გამოხატავდნენ მსხვილი პროვინციული ფეოდალების ინტერესებს. კომნენოსების მიერ გატარებულ ღონისძიებათა წყალობით განმტკიცდა ფეოდალური ინსტიტუტები. გადახალისდა ადმინისტრაციული მმართველობა, პროვინციის მართვის უფლება გადაეცა სამხედრო ხელისუფლებას, მოხდა ფლოტის მართვის ცენტრალიზაცია, ჩატარდა სამხედრო რეფორმა - ფეოდალური ლაშქარი შეიცვალა ძირითადად უცხოელი დაქირავებული რაზმებით. ეკლესია ფაქტობრივად იმპერატორს დაემორჩილა. მოხდა ფეოდალური სახელმწიფოს კონსოლიდაცია. 

კომნენოსებს საკმაო წარმატება ჰქონდათ საგარეო პოლიტიკაშიც: შეაჩერეს სელჩუკთა შემოტევა, შემოიერთეს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი. მთელი რიგი ოლქები მცირე აზიაში. ცალკეულ ქალაქთა მმართველები დაექვემდებარენ ბიზანტიის იმპერიას.  კომნენოსებმა დიდი პრივილეგიები მიანიჭეს ლათინებს, რამაც ოპოზიცია და საერთო აღშფოთება გამოიწვია. განსაკუთრებით გამწვავდა ბიზანტიის საშინაო ვითარება ანდრონიკე I-ის დროს, რასაც მოჰყვა საგარეო მარცხი. 1185 წელს ანდრონიკეს მთავრობა დაამხეს აჯანყებულებმა, ხელისუფლება გადავიდა ანგელოსთა დინასტიის ხელში. ანდრონიკე I-ის შთამომავალნი „დიდი კომნენოსების“ სახელით მართავდნენ ტრაპიზონის იმპერიას 1204-1461 წლებში. 

## კომნენოსები
*ისააკ I – 1057-1059 წწ.
*ალექსი I – 1081-1118 წწ.
*იოანე II – 1118-1143 წწ.
*მანუელ I – 1143-1180 წწ.
*ალექსი II – 1180-1183 წწ.
*ანდრონიკე I – 1183-1185 წწ.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
ტყის თაგვი

**ტყის თაგვი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 8-10 სმ, წონა 20-30 გ აღწევს. კუდის სიგრძე დაახლოებით სხეულის სიგრძის შესატყვისია. ველურ ბუნებაში იკვებება მუხის, წიფლისა და ჭადრის თესლით. აქვს ყავისფერი ბეწვი; ქვემოდან შეფერილობა მოთეთროა. კისერზე აქვს პატარა მოყვითალო ფერის ლაქა. ტყის თაგვის ბუნებრივი მტერია: სახლისა და ტყის კატა, მელა, სხვადასხვა სახეობის ფრინველი და ქვეწარმავალი. ანადგურებენ ნორჩ ამონაყარს, რითაც საგრძნობი ზიანი მოაქვს ტყის მეურნეობისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტყის თაგვი – Apodemus sylvaticus  
* ტყის თაგვი – Apodemus sylvaticus 
* ტყის თაგვი – Apodemus sylvaticus 

კატეგორია:თაგვისებრნი
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
წყლის იელი

**წყლის იელი** () — მცენარე მანანასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ძირითადად ტუნდრაში. ჰოლარქტიკული სახეობაა. ვრცელდება თესლითა და ვეგეტატიური გზით. სწორმდგომი მარადმწვანე ბუჩქნარია. სიმაღლე 50-60 სმ, იშვიათად 120 სმ. ღერო დაწოლილია, დაჟანგულ ქეჩისებრი. მათი ფესვები ჭაობში 40 სმ სიღრმემდე იჭრება. 

ყვავის მაისიდან ივლისის ჩათვლით. შეიცავს დიდი რაოდენობით ეთერზეთებს (1,5-იდან 7 %-მდე). ფოთლებში შედის ანდრომედოტოქსინი, მთრიმლავი ნივთიერებები, ფლავონიდები, ვიტამინი C და სხვ. იყენებენ მწვავე და ქრონიკული ბრონქიტის და ტუბერკულოზის დროს, ენტეროკოლიტის და გრიპის წინააღმდეგ.

გამოიყენება როგორც ინსექტიციდი, აგრეთვე პარფიუმერულ წარმოებაში. შხამიანი მცენარეა.

## რესურსები ინტერნეტში
* წყლის იელი – ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები
* წყლის იელი – Rhododendron tomentosum

კატეგორია:მანანასებრნი
Cypripedium macranthos

**Cypripedium macranthos** — მცენარე ჯადვარისებრთა ოჯახისა. უპირატესობას ანიჭებს ნოტიო, ჰუმუსით მდიდარ დრენირებულ ნიადაგს. ყვავის ივნისსა და ივლისში. 

გავრცელებულია რუსეთში, ჩრდილოეთ ყაზახეთში, მონღოლეთში, ჩინეთში, კორეის ნახევარკუნძულსა და იაპონიაში. ადრე გვხვდებოდა უკრაინის ტერიტორიაზეც.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cypripedium macranthos 
* Cypripedium macranthos 

კატეგორია:ჯადვარისებრნი
უელინგტონის რეგიონი

**უელინგტონი** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში.

ოფიციალურად, უელინგტონის რეგიონი, რომელსაც უელინგტონის რეგიონული საბჭო მართავს, მოიცავს კონურბაციას დედაქალაქ უელინგტონის ირგვლივ, ასევე ქალაქ ლოუერ-ჰატს, პორირუას და აპერ-ჰატს.

რეგიონი იკავებს ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ წვერს. დასავლეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთით წყალი ესაზღვრება — დასავლეთით ტასმანის ზღვა, სამხრეთით და აღმოსავლეთით კი წყნარი ოკეანე. ფართობი 7860 კმ²-ს შეადგენს.

## ეკონომიკა
2003 წელს, უელინგტონის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$19,3 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 15 %-ს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Semi-official map of territorial boundaries and links to their websites 
* Greater Wellington

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ახალი ზელანდიის დროშა

**ახალი ზელანდიის დროშა** — ლურჯი დროშის ვარიანტი, მარცხნივ გამოსახული დიდი ბრიტანეთის დროშით და მარჯვნივ ოთხი წითელი ვარსკვლავით, რომელთაც თეთრი არშია აქვთ შემოვლებული და ჯვრის თანავარსკვლავედს აღნიშნავენ.
მინი|ახალი ზელანდიის დროშა ფლაგშტოკზე.
ახალი ზელანდიის პირველი დროშა — გაერთიანებული ტომების დროშა, იქნა მიღებული მანამ სანამ ის ბრიტანეთის კოლონია გახდებოდა. პირველი დროშაზე რომელიც 1834 წელს მაორების კრებამ აირჩია იყო წმინდა გიორგის ჯვარი და ოთხი ვარსკვლავი ლურჯ ფონზე. 1841 წელს კოლონიად გახდომის შემდგ გამოიყენებოდა ბრიტანული დროშა. დღევანდელი დროშა შეიმუშავეს 1869 წელს და იყო შეზღუდულ გამოყენებაში, ხოლო 1902 წელს გახდა სახელმწიფო დროშა. დროშაზე ბრიტანეთის დროშის არსებობა ახალი ზელანდიის კოლონიურ წარსულს მიანიშნებს.

რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში დროშის შეცვლის შესახებ მიდიოდა დებატები. 2016 წელს დროშის შეცვლაზე მოეწყო ორ-ეტაპიანი რეფერენდუმი, რომლის ფინალური მეორე ეტაპი ჩტარდა 24 მარტს. ამ რეფერენდუმზე ქვეყანამ 57%-ით 43%-ის წინააღმდეგ ხმა მისცა არსებული დროშის შენარჩუნებას.

დროშის პროპორციებია — 1:2. ფერები: წითელი (პანტონი 186C), ცისფერი (პანტონი 280C) და თეთრი. ფერები და პროპორცია არის დიდი ბრიტნეთის დროშის შესაბამისი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ministry of Culture and Heritage - New Zealand Flag 
* Maritime history of the flag 
* New Zealand Flag Institute

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ტასმანის რეგიონი

**ტასმანი** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში. ესაზღვრება უესტ-კოსტისა და მარლბოროს რეგიონები. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიჩმონდი.

ტასმანის რეგიონი ფართო არეალია სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ წვერის დასავლეთში, მოიცავს 9786 კმ²-ს. ჩრდილოეთით გასასვლელი აქვს ტასმანის ზღვასა და გოლდენ-ბეიზე. უმაღლესი წერტილია ფრანკლინის მთა, ზღვის დონიდან 2340 მეტრზე.

## სახელი
ტასმანის უბემ, რომელიც სამხრეთ კუნძულის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან მდებარეობს, სახელი მიიღო ახალი ზელანდიის პირველი ევრიპელი აღმომჩენის — აბელ ტასმანისგან. შემდეგში ეს სახელი გავრცელდა 1989 წელს დაარსებულ ადმინისტრაციულ რეგიონზეც.

## ეკონომიკა
2003 წელს, ტასმანის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$2,343 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 2 %-ს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Tasman District Council 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
მარლბოროს რეგიონი

**მარლბორო** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბლენემი. ცნობილია თავის მშრალი კლიმატით, შთამბეჭდავი მარლბორო-საუნდის ფიორდებითა და ყურძნის ჯიშ სოვინონ ბლანით.

მარლბორო გეოგრაფიული თვალსაზრისით უხეშად შეიძლება დაიყოს ოთხ ნაწილად. ორი მათგანი, სამხრეთი და დასავლეთი, მთიანია. ეს განსაკუთრებით შეეხება სამხრეთ ნაწილს, რომელსაც გასდევს კაიკურის ქედები. აღნიშნული მთიანი რეგიონებში სრულდება სამხრეთ ალპებიდან წამოსული ქედები.

ამ ორ არეალს შორის გაწოლილია მდინარე ვაირაუს ხეობა. აღმოსავლეთით იგი ფართო ვაკეში ვრცელდება, რომლის ცენტრშიც გაშენებულია ქალაქი ბლენემი. რეგიონის ნიადაგი ნაყოფიერია, ჰავა ზომიერი, რის შედეგადაც ის ახალი ზელანდიიდ მეღვინეობის ცენტრად იქცა.

მარლბოროს მეოთხე გეოგრაფიული რეგიონი ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს.

## ეკონომიკა
2003 წელს, მარლბოროს მთლიანი შიდა პროდუქტი US$1,193 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Discover Marlborough: The Marlborough Web Directory 
* Marlborough Online
* Marlborough District Council
* Marlborough Wine Region Video

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
უესტ-კოსტის რეგიონი

**უესტ-კოსტი** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. მდებარეობს სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ ყველაზე მოშორებულ და მეჩხრად დასახლებულ რეგიონს. მნიშვნელოვანი ქალაქებია: უესტპორტი, გრეიმუთი და ჰოკიტიკა.

## გეოგრაფია
უესტ-კოსტი სამხრეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზ გასწვრივ, ვიწრო ზოლად მდებარეობს. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ტასმანისა და ოტაგოს რეგიონები, სამხრეთით კი საუთლანდის რეგიონი. აღმოსავლეთით გადაჭიმულია სამხრეთ ალპების ქედი.

## დემოგრაფია
2013 წლის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობა 32 148 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ ის ახალი ზელანდიის ყველაზე მეჩხრად დასახლებული რეგიონია.

## ეკონომიკა
2003 წელს, უესტ-კოსტის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$779 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.

## გალერეა

ფაილი:Knight's Point, West Coast.jpg|უესტ-კოსტის ტიპური სანაპირო
ფაილი:West Coast New Zealand.jpg|ტიპური ამინდი

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* West Coast Regional Council
* Tourism West Coast and Development West Coast 
* Map (1900s) of West Coast
* 
* West Coast Marine Protection Forum 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ბანგორი

**ბანგორი** — ქალაქი გვინედში, უელსის ჩრდილო-დასავლეთით. იგი ბრიტანეთის ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ქალაქია. ბანგორი ძირითადად საუნივერსიტეტო ქალაქის სახეს ატარებს. მისი მოსახლეობა 2001 წელს 13725-ს შეადგენდა (გარდა ბანგორის უნივერსიტეტის 10000 სტუდენტისა). უელსში არსებული დასახლებებიდან ბანგორი არის ერთ-ერთი ექვსიდან, რომელსაც ქალაქის სტატუსი აქვს მინიჭებული, მიუხედავად იმისა, რომ დასახლების მხრივ იგი უელსში 36-ე ადგილზეა. 2001 წლის აღწერით, მოსახლეობის არასტუდენტური ნაწილის 46.6% საუბრობს უელსურ ენაზე, რაც გვინედისათვის დაბალი მაჩვენებელია. მიუხედავად ამისა, ქალაქში ენა პოპულარულია.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:უელსის ქალაქები
სკოლა და ცხოვრება

**„სკოლა და ცხოვრება“** — საქართველოს სსრ განათლების სამინისტროს ყოველთვიური სამეცნიერო-პედაგოგიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1924 წლიდან სახელწოდებებით:„ახალ სკოლისაკენ“, 1930 წლიდან — „კულტურული აღმშენებლობა“, 1932-იდან —„კომუნისტური აღზრდისათვის“; დიდი სამამულო ომის წლებში  (1941–1945) ჟურნალის გამოცემა შეწყდა, განახლდა 1953 წლის ივნისიდან, ხოლო 1960 წელს ეწოდა „სკოლა და ცხოვრება“. ჟურნალი აშუქებდა კომუნისტური აღზრდის, სწავლებისა და განათლების თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებს. ჟურნალის პირველი რედაქტორი იყო მ. ორახელაშვილი (1924–1930), 1930 წლიდან — საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები, 1953 წლიდან სხვადასხვა დროს — გ. ნიორაძე, ვ. მგალობლიშვილი, პ.შამათავა, გ. საჯაია, ა. გოგელია, 1984 წლიდან — ა. ძერია. ჟურნალს ჰქონდა 8 ყოველკვარტალური დამატება (სამეცნიერო-მეთოდური ჟურნალები):„ქართული ენა და ლიტერატურა სკოლაში“ (რედაქტორი თ. კვაჭანტირაძე), „რუსული ენა და ლიტერატურა ქართულ სკოლაში“ (რედ. ა. ლორთქიფანიძე), „ფიზიკა-მათემატიკა სკოლაში“ (რედ. ო. ხაზარაძე), „ქიმია, ბიოლოგია სკოლაში“ (რედ. მ. ღარიბაშვილი), „ისტორია, საზოგადოებათმცოდნეობა, გეოგრაფია სკოლაში“ (რედ. ს. გამსახურდია), „დაწყებითი სკოლა, სკოლამდელი აღზრდა“ (რედაქტორი შ. ამონაშვილი), „უცხო ენები სკოლაში“ (რედ. შ. შათირიშვილი), „მართვე“ (მოსწავლეთა ფიზიკური აღზრდა) (რედ. ნ. გუგუშვილი).
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კონსტანტინე ლასკარისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კონსტანტინე ლასკარისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კონსტანტინე ლასკარისი — ბიზანტიის იმპერატორი.
* კონსტანტინე ლასკარისი — ბიზანტიელი მეცნიერი და გრამატიკოსი.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ახალ ზელანდიაში

2012 წლის მონაცემებით ახალ ზელანდიაში **იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის** 3  ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0.3  % ახალი ზელანდიის ძეგლებია.  მათგან ერთ-ერთი ძეგლი  წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა (კრიტერიუმი vii). ახალმა ზელანდიამ კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1984 წლის 22 ნოემბერს პირველი ორი ძეგლი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანეს 1990 წელს.

## ცხრილი 
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## რესურსები ინტერნეტში
* Список объектов Всемирного наследия ЮНЕСКО в Новой Зеландии 

## სქოლიო
*
ახალი ზელანდია
ახალი ზელანდიის პოლიტიკური სისტემა

[მინი|[ჯასინდა არდერნი, ახალი ზელანდიის პრემიერ-მინისტრი და ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი]]
**ახალი ზელანდიის პოლიტიკური სისტემა** — წარმოადგენს საპარლამენტო, წარმომადგენლობითი დემოკრატიის მონარქიას. ძირითადი სისტემა ემყარება ვესტმისტერის მოდელს. ქვეყნის ხელმძღვანელია მეფე ჩარლზ III, რომლის წარმომადგენელია გენერალ-გუბერნატორი, ხოლო მთავრობის ხელმძღვანელი არის პრემიერ მინისტრი, რომელიც არჩეული პარლამენტიდან ქმნის მთავრობის კაბინეტს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Politics and Government

კატეგორია:ახალი ზელანდიის პოლიტიკური სისტემა
სტუპა

thumb|220x220px
**სტუპა** — სანსკრიტზე თხემი. მიწის ან ქვის ბორცვი. სტუპა იყო მეფის, ან ბელადის საფლავზე აღმართული ნაგებობა. ბუდისტურ არქიტექტურაში სტუპა იყო რელიგიური სიწმინდეების შესანახი ნაგებობა. გორაკს თავზე მსუბუქი ფანჩატური ედგა. პირველი სტუპა აშენდა ძვ.წ-ით I საუკუნეში ინდოეთის სოფელ სანჩისში. ადრინდელ საუკუნეებში ჩამოყალიბდა 3 ნაწილისგან შემდგარი სტრუქტურა: საფეხურიანი ფუძე, მასიური ძირითადი მოცულობა და ქოლგისებური მრავალიარუსიანი დამაგვირგვინებელი ნაწილი. ასევე არსებობს ნახევრადსფერული (ინდოეთი, შრი-ლანკა) გეგმით კვადრატულ-საფეხურიანი (შრი-ლანკა, ტაილანდი), კოშკისებრი (ვიეტნამი, ჩინეთი) და სხვა ფორმის სტუპები. ჩვულებრივ, წარმოადგენს ქვით შემოსილ ან შელესილ აგურის ნაგებობას. სტუპა ეწოდება მხოლოდ ინდოეთსა და ნეპალში. ლაოსში უწოდებენ თატს, მონღოლეთში სუბურგანს, ჩინეთსა და ვიეტნამში „ბაო ტას“, პაგოდას და ა.შ.

## გალერეა

File:Dro-dul_Chorten_-_Gangtok,_Sikkim.jpg|დრო-დულ ხორტენი. განგტოკი, ინდოეთი
File:Sanchi2.jpg|დიდი სტუპა, აგებულია აშოკ დიდის მიერ (თარიღდება ძვ.წ. მე-4/1 სს.). სანჩი, ინდოეთი.
File:Sarnath1.jpg|დამეკ სტუპა, სამატში. ერთ-ერთი უძველესი სტუპა ინდოეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. 
File:SwayambhunathAtNight.jpg|სვაიამბუნატი, ცნობილი აგრეთვე, როგორც მონკეის ციხე. ეს არის უძველესი რელიგიური კომპლექსი ნეპალში კატმანდუს მახლობლად.  
File:Old Kathmandu0870.JPG|კატესიმბუ-სტუპა. ტამელი, კატმანდუ, ნეპალი. 
File:Nepal_Kathmandu_Boudhanath_1.jpg|ბოუდჰანათი, ერთ-ერთი უწმინდესი ბუდისტური ადგილი. კატმანდუ, ნეპალი. 
Image:Ruwanwelisaya.jpg|რუვანველისაია ჩედი. წმინდა ქალაქ ანურადჰაპურაში, შრი-ლანკა.  
File:Jetavanaramaya Stupa.jpg|ჯეტავანარამაია-სტუპა. ანურადჰაპურა, შრი-ლანკა. აგურის უდიდესი სტრუქტურა მსოფლიოში.    
File:Stupa Borobudur.jpg|ბორობუდურის მთავარი სტუპა, უდიდესი ბუდისტური სტრუქტურა მსოფლიოში. იავა, ინდონეზია.  
File:A rock cut and semi brick construction of Maha Chaitya(stupa) at Bojjannakonda.jpg|თავწარკვეთილი, ნახევრად აგურის სამშენებლო კონსტრუქცია - მაჰაჩაიტია-სტუპა. ინდოეთი. ანდჰრა-პრადეში. ბოჯანაკონდა.
File:ShambhalaStupa.jpg|დიდი სტუპა შამბალას მთების ცენტრში. კოლორადო. აშშ.
File:Royal Palace, Phnom Penh Cambodia 25.jpg|სტუპა სამეფო სასახლესთან. პნომპენი, კამბოჯა
File:Shwe Dagon Pagoda, 2011.jpg|განსხვავებული არქიტექტურული ტიპის თვისებების მქონე სტუპა. იანგონი, მიანმარი. 
File:Phra Sri Ratana Chedi2.JPG|პრა შრი რატანა ჩედი. სტუპა. ბანგკოკი, ტაილანდი
File:Miaoyingsi_baita.jpg|თეთრი დაგობას ციხე უწოდებენ, აგრეთვე, „მიაოინგ შის“. პეკინი, ჩინეთი
File:Stupa in Gotemba.jpg|გოტემბას სტუპა. შიძუოკა სიტი. იაპონია.
File:Potala Palace, former residence of Dalai Lama, 2006.jpg|სტუპა პოტალას სასახლესთან. ტიბეტი, ლჰასა. 
File:Stupa in Quaid i Azam Umiversity.JPG|სტუპას მოდელი ქუაიდი-ი-აზამის უნივერსიტეტში. ისლამაბადი. პაკისტანი. 
File:ButkaraStupa.jpg|ბუტკარა სტუპას განვითარების ეტაპები მაურიების, ინდო-ბერძნულ, ინდო-სკვითურ და ქუშანის პერიოდში. პაკისტანი. 
File:Golden temple dambulla.jpg|დამბულას სტუპა. ოქროს ტაძარი, შრი-ლანკა. 
File:Tissamaharama Stupa.JPG|ტისამაჰარანას სტუპა. შრი ლანკა

## ლიტერატურა
კატეგორია:საკულტო შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ბუდისტური არქიტექტურა
ბარგუზინის ნაკრძალი

**ბარგუზინის ნაკრძალი** () — ნაკრძალი რუსეთში, ბურიატეთის რესპუბლიკაში. მდებარეობს ბარგუზინის ქედის დასავლეთ კალთებზე. ფართობი 2,482 კმ². მოიცავს ბაიკალის ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსა და საკუთრივ ტბის გარკვეულ აკვატორიას. ნაკრძალს სახელი ეწოდა მდინარე ბარგუზინის მიხედვით. ტერიტორიას კვეთენ მდინარეები: დავშა, სოსნოვკა, გრომოტუხა და სხვა. რუსეთის უძველესი ნაკრძალია. შეიქმნა 1916 წლის 29 დეკემბერს სიასამურის დაცვის მიზნით. ნაკრძალის ტერიტორიაზე ბინადრობს: ლოსი, მუშკი, თეთრი კურდღელი, მურა დათვი და სხვ. სულ გვხვდება ძუძუმწოვრების 41 სახეობა. წყლის ფაუნას ქმნიან: ბაიკალის ომული, სიგი, ზუთხი და სხვ. ისტორიული ცენტრია სოფელი დავშა. 1999 წლიდან მმართველობა იმყოფება ნიჟნეანგარსკში. 1986 წლიდან შედის იუნესკოს ბიოსფერული რეზერვატების სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* ბარგუზინის ნაკრძალი 
* ბარგუზინის ნაკრძალი  

კატეგორია:რუსეთის ნაკრძალები
ბაიკალის დიდი ბილიკი

მინი|ბაიკალის დიდი ბილიკის ერთ-ერთი მონაკვეთი
**ბაიკალის დიდი ბილიკი** () — პროექტი, რომელიც მიმართულია ბაიკალის ირგვლივ არსებული ტურისტული ბილიკების სისტემის შექმნისაკენ. დაგეგმილმა სიგრძემ უნდა შეადგენოს 1800 კმ. ბილიკის შექმნის იდეა პირველად 1970-იან წლებში გაჩნდა. მშენებლობა დაიწყო 2003 წელს. ამჟამად მოქმედებს რამდენიმე მარშრუტი. ბილიკი ერთმანეთთან აკავშირებს სამ ეროვნულ პარკსა და ამდენივე ნაკრძალს. ყოველწლიურად ზაფხულის პერიოდში ბილიკის სხვადასხვა მონაკვეთზე სრულდება ახალი სამუშაოები. მშენებლობაში მონაწილეობას იღებენ მოხალისეები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაიკალის დიდი ბილიკი – ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:რუსეთის ტურისტული მარშრუტები
კატეგორია:ბაიკალი
კერმადეკის ღარი

**კერმადეკის ღარი** () —  ღრმა ზღვის ღარი წყნარი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ცნობილია თავისი ძალზე ციცაბო კალთებით. ჩრდილოეთით უერთდება ტონგის ღარს. კერმადეკის ღარი ვრცელდება კუნძულ კერმადეკის აღმოსავლეთ ძირთან თითქმის მერიდიანული მიმართულებით. სიგრძე დაახლოებით 1200 კმ. მაქსიმალური სიღრმე 10047 მ. აღმოაჩინა ბრიტანულმა ექსპედიციამ 1889 წელს. მაქსიმალური სიღრმე გაზომილი იქნა 1958 წელს საბჭოთა სამეცნიერო-კვლევითი გემის — „ვიტიაზის“ მიერ. 2012 წელს ღარის ყველაზე დაბალ ნაწილში მკვლევარებმა აღმოაჩინეს *Alicella*-ს გიგანტური სახეობა, რომლის სხეულის სიგრძე 34 სმ აღწევს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ოკეანის ღარები
კორინთის ომი

**კორინთის ომი** — ომი ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოების კოალიციასა (თებე, არგოსი, კორინთი, ათენი, მეგარა და სხვ.) და პელოპონესის კავშირს (სპარტის მეთაურობით) შორის. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 395-387 წლებში. მიმართული იყო სპარტის ჰეგემონიის წინააღმდეგ. დასაწყისში ბერძნული პოლისების კოალიციას მხარს უჭერდა სპარსეთი, რომელიც ძვ. წ. 399 წლიდან სპარტას ეომებოდა. სპარსეთის სახსრებით აგებულმა ფლოტმა ათენელი კონონის სარდლობით ძვ. წ. 394 წელს კუნძულ კნიდოსთან დაამარცხა სპარტელები. იმავე წელს კოალიციამ წარმატებებს მიაღწია კორონეასთან და ისთმოსზე ბრძოლებში. ათენის გაძლიერებით შეშფოთებულმა სპარსეთმა ორიენტაცია შეცვალა და სპარტის მხარეზე გადავიდა. კორინთის ომი ანტალკიდას ზავით დასრულდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანტალკიდას ზავი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ომები
კორიუნი

[250px|მინიატიურა|[მესროპ მაშტოცი და მისი მოსწავლე კორიუნი, მატენადარანი, ერევანი.]]
**კორიუნი** () — V საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, მწერალი და მთარგმნელი. მესროპ მაშტოცის მოწაფე. „მაშტოცის ცხოვრების“ ავტორი. თხზულებაში დაცულია საგულისხმო ცნობები სომხური ეკლესიის ბრძოლაზე წარმართული სარწმუნოებისა და ერესების წინააღმდეგ. იგი შეიცავს აგრეთვე ცნობებს საქართველოსა და სხვა მეზობელი ქვეყნების პოლიტიკური და კულტურული ცხოვრების  შესახებ. კორიუნის თხზულება პირველი ორიგინალური ისტორიული ნაშრომია სომხურ ენაზე.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*[კორიუნი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%9C%E1%83%98). "მაშტოცის ცხოვრება"]

კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით