მსოფლიოს უძველესი უნივერსიტეტები

მინი|400პქ|შუა სუკუნეების უნივერსიტეტები
ამ გვერდზე მოყვანილია **მსოფლიოს უძველესი დღემდე ფუნქციონირებადი უნივერსიტეტები**. ამ სასწავლებელთა სიაში მოსახვედრად საგანმანათლებლო დაწესებულება უნდა აკმაყოფილებდეს უნივერსიტეტის განსაზღვრებას მისი დაფუძნების დროისთვის; ის დაფუძნებული უნდა ყოფილიყო 1500 წლამდე; და მას შემდეგ რაიმე მნიშვნელოვანი დაბრკოლება მის ფუნქციონირებაში არ უნდა მომხდარიყო.

შენიშვნა: აკადემიური ხარისხის მინიჭება უმაღლესი განათლებისთვის ისტორიულად ევროპული ჩვეულება იყო, და უნივერსიტეტის თანამედროვე განსაზღვრება მოიცავს ხარისხის მინიჭების ფაქტორსაც, შესაბამისად, უძველესი უმაღლესი სასწავლებლები, რომლებიც აკმაყოფილებს უნივერსიტეტის თანამედროვე განსაზღვრებას მხოლოდ ევროპაში არსებობდა. თუ დავუშვებთ, რომ ამგვარ უძველეს დაწესებულებებს თავდაპირველად ხარისხი არ გაუციათ, თუმცა ამჟამად ამ მოთხოვნას აკმაყოფილებს, შესაბამისად, ზოგიერთი ევროპული და არა-ევროპული სასწავლებლები წინ უსწრებენ ბოლონიის უნივერსიტეტს დაფუძნების თარიღით (მაგ. ნალანდას უნივერსიტეტი დაფუძნდა ძვ.წ. V საუკუნეში ინდოეთში, ნანკინის უნივერსიტეტი დაფუძნდა 258 წელს ჩინეთში, და ალ-აზჰარის უნივერსიტეტი დაფუძნდა 988 წელს ეგვიპტეში).

საბოლოოდ, ზოგიერთ ევროპულ უნივერსიტეტთა შორისაც არსებობს უთანხმოება იმაზე, თუ რომელი იყო სინამდვილეში "პირველი". ბოლონიის უნივერსიტეტი, მიუხედავად იმისა, რომ ის პარიზის უნივერსიტეტს უსწრებს, ჩამოყალიბებულ იქნა სტუდენტების მიერ, რომლებიც თავად ეძებდნენ მასწავლებლებს, მაშინ როცა პარიზის უნივ. მასწავლებელთა მიერ იყო ორგანიზებული, რომელთაც შემდეგ თავად მოიძიეს სტუდენტები. შესაბამისად, ზოგიერთი (განსაკუთრებით პარიზში) ეჭვქვეშ აყენებს საკითხს იმაზე თუ რომელი იყო "ნამდვილი" უნივერსიტეტი დააარსების მომენტში, თუმცა ზოგადად აღიარებულია ფაქტი, რომ ბოლონიის უნივერსიტეტი პირველი იყო.

## სია 
ამერიკის კოლონიზაციამდე ევროპაში არსებობდა შემდეგი უნივერსიტეტები: 

## 1500 წლის შემდგომი უძველესი უნივერსიტეტები ქვეყნის ან რეგიონის მიხედვით 
ევროპის ქვეყნების უმრავლესობას უნივერსიტეტი გააჩნდა 1500 წლამდე. ამ თარიღის შემდეგ უნივერსიტეტები გავრცელდა მსოფლიოს სხვა ქვეყნებშიც:

* ამერიკა: სან-მარკოს ნაციონალური უნივერსიტეტი, მექსიკა, 1551
* ბალტია: ვილნიუსის უნივერსიტეტი, 1579, ორჯერ დაიხურა და ხელახლა გაიხსნა
*კოლუმბია (ბოგოტა): სანტო ტომასის უნივერსიტეტი (Universidad Santo Tomás), 1580 თუმცა ესპანეთის მეფე ფელიპე III-ის მიერ აღიარება მხოლოდ 1630 წელს მიეცა
*კოლუმბია (ბოგოტა): ხავერიანას უნივერსიტეტი (Pontificia Universidad Javeriana), 1623
*კოლუმბია (ბოგოტა): როსარიოს უნივერსიტეტი (Colegio Mayor de Nuestra Señora del Rosario), 1653 
*აშშ: ჰარვარდის უნივერსიტეტი, 1636, თუმცა უილიამ და მერის კოლეჯი პირველი იყო, რომელმაც უნივერსიტეტის სტატუსი მიიღო აშშ-ში 1779 წელს.
*კანადა: ლავალის უნივერსიტეტი, 1663; 
*ავსტრალია: სიდნეის უნივერსიტეტი, 1850
*ბულგარეთი: სოფიას უნივერსიტეტი, 1888
*ახალი ბრუნსუიკის უნივერსიტეტი, 1785
* ხორვატია: ზაგრების უნივერსიტეტი, 1669
* ესტონეთი: ტარტუს უნივერსიტეტი, 1802, აკადემია გუსტავიანას საფუძველზე (1632-1710)
* ინდოეთი: კოლკატას უნივერსიტეტი, 1857, უძველესი სრულყოფილი უნივერსიტეტი სამხრეთ აზიაში
* საბერძნეთი: ათენის უნივერსიტეტი, 1837
* ირლანდია: სამების კოლეჯი (დუბლინი), 1592
* ისრაელი: ტექნიონი, 1924
* იაპონია: ტოკიოს უნივერსიტეტი, 1877
* მალაიზია: მალაიის უნივერსიტეტი, 1905
* მალტა: მალტის უნივერსიტეტი, 1769, კოლეგიუმ მელიტენსეს ბაზაზე 1592
* მექსიკა: მეხიკოს ნაციონალური უნივერსიტეტი, 1551
* ნიდერლანდები: ლეიდენის უნივერსიტეტი, 1575
* ნორვეგია: ოსლოს უნივერსიტეტი, 1811
* პაკისტანი: პუნჯაბის უნივერსიტეტი, 1882
* პერუ: სან-მარკოს ნაციონალური უნივერსიტეტი, 1551
* ფინეთი: ჰელსინკის უნივერსიტეტი, 1640, თავდაპირველად "ტურკუს უნივერსიტეტი, გადავიდა ჰელსინკიში 1827
* ფილიპინები: სან-კარლოსის უნივერსიტეტი, 1595
* რუსეთი: მოსკოვის უნივერსიტეტი, 1755 ან სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტი (1724-1803, 1819) ან კანტის უნივერსიტეტი (1544-1945, 1967)
* ჩინეთი: პეკინის უნივერსიტეტი, 1898 (საკამათოდ, ვუჰანის უნივერსიტეტი, 1893)
* უკრაინა: ლვივის უნივერსიტეტი, 1661
*საქართველო: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1918
*სომხეთი: ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, 1919
*ირანი: თეირანის უნივერსიტეტი, 1934

## ხარვეზი 
ზუსტი თარიღი, როდესაც უნივერსიტეტმა ფუნქციონირება დაიწყო საკმაოდ ბურისითაა მოცული და განსხვავდება ლეგენდისა თუ მისი წინაპარი სასწავლო დაწესებულების დაარსების დღიდან. მაგ. დღეს საყოველთაოდ აღიარებულია, რომ ოქსფორდის დაარსების თარიღის ზუსტად განსაზღვრა შეუძლებელია, და რომ ის დაახლოებით XII საუკუნის მეორე ნახევარში უნდა დაფუძნებულიყო. გარდა ამისა, ბაკალავრის ხარისხის კოლეჯის მიერ გაცემა შედარებით გვიანდელი (უფრო თანამედროვე) ამერიკული ტრადიციაა. ევროპული ტერმინოლოგიით, ჰარვარდის კოლეჯს უკვე ჰქონდა მინიჭებული უნივერსიტეტის ავტორიტეტი 1642 წლისთვის. პენსილვანიის უნივერსიტეტის პირველი ამერიკული დაწესებულება იყო ამ სახელწოდებით; თუმცა არც ჰარვარდი და არც ერთი სხვა კოლონიური კოლეჯებისა არ იყო იმდენად ვრცელი და მრავალფეროვანი აკადემიური თვალსაზრისით, როგორც ეს ევროპის უნივერსიტეტები იყო იმ პერიოდში.

## ლიტერატურა 
*Ridder-Symoens, Hilde de (ed.): *A History of the University in Europe. Vol. I: Universities in the Middle Ages*, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-36105-2

## სქოლიო 
კატეგორია:უნივერსიტეტები