open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე კაჟდანი

**ალექსანდრე პეტრეს ძე კაჟდანი** (, ; დ. 3 სექტემბერი, 1922 – გ. 29 მაისი, 1997) — საბჭოთა და ამერიკელი ბიზანტიოლოგი.

## ბიოგრაფია
### საბჭოთა კავშირი 
დაიბათა მოსკოვში. კაჟდანმა განათლება ქ. უფის პედაგოგიურ ინსტიტუტში და მოსკოვის უნივერსიტეტში მიიღო, სადაც ის ინგლისის შუა საუკუნეების ისტორიკოსთან, ევგენი კოსმინსკისთან სწავლობდა. ომისშემდგომი საბჭოთა ინიციატივამ, გადაეხედათ რუსული ენისთვის ბიზანტისტიკის მიმართულებით, კაჟდანს საშუალება მისცა დაეწერა დისერტაცია აგრარულ ისტორიაზე გვიან ბიზანტიურ იმპერიაში, რომელიც 1952 წელს გამოქვეყნდა (*Agrarnye otnosheniya v Vizantii XIII-XIV vv.).* მის სფეროში მიუხედავად მზარდი რეპუტაციისა, სტალინის ეპოქის ანტი-სემიტურმა მიდგომამ საბჭოთა აკადემიაში, კაჟდანს აიძულა პროვინციული მასწავლებლის პოზიციას დასჯერებოდა (ივანოვოში, 1947-1949, და ტულა, 1949-1952).

### აშშ 
ინგლისურ ენაზე კაჟდანის პირველი პუბლიკაცია იყო კოლაბორაციული ნაშრომები: *People and Power in Byzantium* (1982), *Studies in Byzantine literature* (1984) და *Change in Byzantine Culture in the Eleventh and Twelfth Centuries* (1985). მისი საუკეთესო ინგლისურენოვანი პროექტი იყო მასიური კოლაბორაციული შრომის შედეგი: „ბიზანტიის შესახებ ოქსფორდის ლექსიკონის“-ის სამტომეული (1991), პირველი საცნობარო ნაშრომი ამ სფეროში, რომელიც წარმოადგენს უმნიშვნელოვანეს ნაშრომს ბიზანტისტიკის კვლევების ყველა სფეროში. მან შეადგინა ლექსიკონის დაახლოებით 20 %, ანუ დაახლოებით 1 000 ჩანაწერი, რომლებიც მონიშნულია *A.K* ინიციალით. შემდგომი მისი კვლევები გამოირჩევა ბიზანტიის ლიტერატურის, კერძოდ კი ჰაგიოგრაფიული ნაშრომების მიმართ მზარდი ინტერესით.

გარდაიცვალა 1997 წელს, ვაშინგტონში. მისმა გარდაცვალებამ შეაფერხა მონუმენტალური ნაშრომის დასრულება ბიზანტიის ლიტერატურაზე (*History of Byzantine Literature*). თუმცა პირველი ტომი, რომელიც 650-დან 850 წლამდე პერიოდს მოიცავს, გამოქვეყნდა 1999 წელს.

## რჩეული ნაშრომები 
* 
* 
* 

## რეკომენდებული ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ებრაელები
კატეგორია:მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა ისტორიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ისტორიკოსები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ჰანა საიმონი

**ჰანა საიმონი** (; დ. 3 აგვისტო, 1980, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი მსახიობი და მოდელი. სახელი გაითქვა Fox-ის სერიალში „ახალი გოგონა“ შესრულებული სისის როლით.

## ბავშვობა და განათლება 
ჰანა საიმონი დაიბადა 1980 წლის 3 აგვისტოს ლონდონში, ინგლისში, გაერთიანებულ სამეფოში. მამამისი ინდოელია, ხოლო დედამისი ინგლისელი, რომელიც წარმოშობით არის გერმანელი, იტალიელი და ბერძენი. მას ერთი ძმა ჰყავს, სახელად ზაკი. ჰანას დაბადებიდან მალევე მისი მშობლები კანადაში გადასახლდნენ და კალგარში დამკვიდრდნენ, რის გამოც მან ბავშვობის წლები კანადაში გაატარა. 7-10 წლის ასაკში იგი სხვადასხვა კონტინენტებსა და ქვეყნებში ცხოვრობდა, რის გამოც ხშირად უწევდა სკოლების გამოცვლა. 13 წლის ასაკში მისი ოჯახი კვიპროსში გადავიდა, სადაც დაიწყო მისი სამოდელო კარიერა. უკვე 16 წლის ასაკში იგი ნიუ-დელიში ცხოვრობდა, სადაც იგი ამერიკულ სკოლაში სწავლობდა. როდესაც 17 წლის გახდა, მისი ოჯახი კანადაში დაბრუნდა. ვანკუვერის სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა ბრიტანული კოლუმბიის უნივერსიტეტში განაგრძო. ბაკალავრიის დასრულების შემდეგ ჰანა გაერთიანებულ სამეფოში დაბრუნდა, სადაც არასამთავრობო ორგანიზაციაში დაიწყო მუშაობა.
მარცხნივ|მინი|340x340პქ|ჰანა საიმონი 2012 წელს.

## კარიერა 
2005 წელს რიერსონის უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ ჰანა კანადაში დაბრუნდა და კანადური სატელევიზიო შოუს, „სივრცე არსებობისათვის“ წამყვანი გახდა, თუმცა მხოლოდ ერთი სეზონით. მოგვიანებით იგი წამყვანი გახდა ერთ-ერთ მუსიკალურ შოუში, რომლის მთავარი თემაც ახალი მუსიკალური ნამუშევრებისა და მომღერლების განხილვა იყო.

ჰანა საიმონის სამსახიობო კარიერა 2005 წელს დაიწყო ლარისას ეპიზოდური როლით სერიალში „კევინ ჰილი“. რამდენიმე პატარა და ეპიზოდური როლის შემდეგ, 2009 წელს სერიალში „მოთამაშის ულტიმატუმი“ დაამტკიცეს მასპინძლის როლზე, რომელსაც ორი სეზონის განმავლობაში თამაშობდა. ამ სერიალიდან იგი 2010 წელს წამოვიდა.

2011 წელს კომპანია Fox-ის სერიალში „ახალი გოგონა“ ჰანა საიმონი დაამტკიცეს სისის როლზე. მისი პერსონაჟი არის ერთ-ერთი მთავარი სერიალში, რომელიც მთავარი გმირის, ჯესის (მის როლს ზოუი დეშანელი ასრულებს) საუკეთესო მეგობარია. ეს როლი მისთვის განსაკუთრებული წარმატებისა და აღიარების მომტანი აღმოჩნდა. სისის როლისათვის ჰანა საიმონი წარდგენილ იქნა თინეიჯერთა რჩეული საუკეთესო ქალი მსახიობის ნომინაციაზე.

ჰანა საიმონი სერიალში „ახალი გოგონა“ ბოლომდე, ანუ 2018 წლამდე თამაშობდა. ამის პარალელურად იგი რამდენიმე მეორეხარისხოვან როლზე დაამტკიცეს სხვადასხვა სერიალებსა და ფილმებში. 2016 წელს ფილმში „ოდის გუნდი“ თამაშობდა უცნაურ ემილის, რასაც მოჰყვა 2017 წელს ფილმში „განტერის მკვლელობა“ მიღებული სანას როლი

2018 წელს სერიალში „მარტოხელა მშობლები“ ითამაშა დოქტორ მონიკა დევანის როლი. ამის შემდეგ 2019 წელს მონაწილეობდა სერიალში „უცნაური ქალაქი“, რის შემდეგაც 2020 წელს პინკის როლში გადაიღეს სერიალში „მირა, სამეფო დეტექტივი“.

## პირადი ცხოვრება 
2016 წელს ჰანა დაქორწინდა მუსიკოს ჯესი გიდინგსზე, რომელსაც მანამდე ოთხი წლის განმავლობაში ხვდებოდა. 2017 წლის აპრილში საიმონმა ორსულობა დააანონსა, იმავე წლის აგვისტოში კი ვაჟი გააჩინა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ბრიტანელი მსახიობები
კატეგორია:ბრიტანელი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კრისტენ ბელი

**კრისტენ ბელი** (; დ. 18 ივლისი, 1980, დეტროიტი, მიჩიგანი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. სახელი გაითქვა ისეთი როლების შესრულებით, როგორებიცაა: კიკი ფილმებიდან „ცუდი დედები“ და „ცუდი დედების შობა“, კლარა როულინგი ფილმში „ბოსი“, ელიზაბეთ ენ მარტინი ფილმში „ერთხელ რომში“ და ა.შ.

## ბავშვობა 
კრისტენ ბელი დაიბადა 1980 წლის 18 ივლისს დეტროიტში, მიჩიგანის შტატში. იგი ლას-ვეგასის ახალი ამბების წამყვან ტომ ბელისა და მისი ცოლის, ექთან ლორელი ბელის (ქალიშვილობის გვარია ფრიჯერი). როდესაც იგი ორი წლის იყო მისი მშობლები განქორწინდნენ, რის შემდეგაც მამამისის მეორე ქორწინებიდან მას ორი ნახევარ-და შეეძინა. მას ასევე ჰყავს ორი ნახევარ-და და ორი ნახევარ-ძმა დედის მეორე ქორწინებიდან. დედამისი წარმოშობით პოლონელია, ხოლო მამამისი არის გერმანული, შოტლანდიური და ირლანდიური წარმომავლობის.

შირინის კათოლიკური სკოლის დამთავრების შემდეგ კრისტენმა სწავლა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში განაგრძო.

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|332x332პქ|კრისტენ ბელი და მისი ქმარი დაქს შეფარდი
კრისტენ ბელის სამსახიობო დებიუტი 1998 წელს შედგა თინეიჯერი გოგონას როლით ფილმში „პოლონური ქორწილი“. შემდგომი წლების განმავლობაში იგი მრავალ ფილმსა და სერიალში გადაიღეს პატარა და ეპიზოდურ როლებზე. 

2004 წელს სერიალში „ვერონიკა მარსი“ დაამტკიცეს მთავარ, ვერონიკა მარსის როლზე. ამ როლს იგი 2007 წლამდე ასრულებდა. მისი გადაღებების დასრულების შემდეგ, 2007 წელსვე იგი ერთ-ერთ მთავარ როლზე აიყვანეს სერიალში „ჭორიკანა“, რომელშიც 2012 წლამდე თამაშობდა.

სხვადასხვა პერიოდში მას გახმოვანებული აქვს ისეთი ანიმაციური ფილმები და სერიალები, როგორებიცაა: „ასტრო ბიჭი“, „გაყინული“ (ახმოვანებს პრინცესა ანას), „გაყინული2“, „ზოოტოპია“ (ახმოვანებს პრისცილას), „რალფმა ინტერნეტი გააფუჭა“, „სიმფსონები“ და ა.შ.

2010 წელს ფილმში „ერთხელ რომში“ შეასრულა ელიზაბეთ ენ მარტინის როლი. 2017 წელს ფილმში „როგორ გავხდეთ ლათინოსი საყვარელი“ მოირგო სინდის როლი. 2016 წელს ფილმში „ცუდი დედები“ შესრულებული კიკის მთავარი როლი. მომდევნო 2017 წელს ამას მოჰყვა ფილმში „ცუდი დედების შობა“ შესრულებული ისევ კიკის როლი. 2018-2019 წლებში ხუთ სერიალში მან საკუთარი თავის როლი შეასრულა.

## პირადი ცხოვრება 
2007 წელს კრისტენმა დაასრულა ხუთწლიანი ურთიერთობა თავის საქმრო კევინ მანთან. მათი დაშორების მიზეზი კრისტენის მონოგამიური და კევინის პოლიგამიური შეხედულებები გახდა. 

2007 წელსვე მან ახალი ურთიერთობა დაიწყო მსახიობ დაქს შეფარდთან, რომელიც ასევე დეტროიტელია. 2010 წლის იანვარში წყვილი დაინიშნა, რასაც 2013 წლის 6 ოქტომბერს ქორწილი მოჰყვა. კრისტენსა და დაქსს ორი ქალიშვილი ჰყავთ: პირველი 2013 წელს დაიბადა, ხოლო მეორე 2014 წელს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კათრინ ჰანი

**კათრინ ჰანი** (; დ. 23 ივლისი, 1973, ჩიკაგო, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. სახელი გაითქვა ისეთ ფილმებსა და სერიალებში მონაწილეობით, როგორებიცაა: „ცუდი დედები“, „ცუდი დედების შობა“, „ჩვენი იდიოტი ძმა“, „როგორ დავკარგოთ კაცი ათ დღეში“, „რევოლუციური გზა“, „კაპიტანი ფანტასტიკა“ და ა.შ.

## ბავშვობა 
კათრინ ჰანი დაიბადა 1973 წლის 23 ივლისს 23 ივლისს ჩიკაგოს გარე უბანში. იგი არის კერენ და ბილ ჰანების შვილი. წარმოშობით არის გერმანელი, ირლანდიელი და ინგლისელი, აღიზარდა როგორც კათოლიკე. იგი კლივლენდში, ოჰაიოში აღიზარდა და დადიოდა ბემონტის სკოლაში. ამის შემდეგ უმაღლესი განათლების მისახებად ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტში ჩააბარა, სადაც აიღო ბაკალავრის ხარისხი და შემდეგ სწავლა იელის უნივერსიტეტში განაგრძო.

## კარიერა 
კათრინ ჰანის სამსახიობო დებიუტი 1999 წელს შედგა ფილმში „აფეთქებული“ შესრულებული ქალის როლით. ეს მის პრაქტიკაში ყველაზე პატარა როლი იყო, რადგან იგი რეალურად ფილმში არაფერს აკეთებდა და არც ტექსტი ჰქონია. 2001 წელს იგი სერიალში „ჯორდანის გაკვეთა“ დაამტკიცეს ლილი ლებოვსკის როლზე. ამ სერიალში იგი ბოლომდე, 2007 წლამდე თამაშობდა და სულ 104 ეპიზოდში გადაიღეს.

2003 წელს მიშელ რობენის როლი შეასრულა ფილმში „როგორ დავკარგოთ კაცი ათ დღეში“. 2004 წელს რონ ბურგუნდიზე გადაღებულ ორივე ფილმში მიიღო მონაწილეობა და შეასრულა ელენის როლი.

2008 წელს ფილმში „რევოლუციური გზა“ ითამაშა მილი კამპბელის როლი. მრავალი ეპიზოდური როლის შემდეგ, კათრინ ჰანი 2012 წელს სერიალში „პარკები და რეკრეაცია“ დაამტკიცეს ჯენიფერ ბარკლის როლზე, რომელსაც 2015 წლამდე ასრულებდა. იმავე 2012 წელს იგი კიდევ ოთხ სერიალში გადაიღეს: „გოგონები“ (ასრულებდა კათრინ ლავოიტის როლს), „სიახლეების ოთახი“ (ასრულებდა კერის როლს), „ბავშვების ჰოსპიტალი“ (შეასრულა ლამაზ ტიჩერის როლი) და „რობოტი ქათამი“ (მოირგო მისის მარკესის როლი).

2014 წელს ანიმაციურ სერიალში „ამერიკელი მამიკო !“ გაახმოვანა ლული. იმავე წელს რაკელ ფეინის როლზე დაამტკიცეს სერიალში „ტრანსპარენტი“, სადაც 2019 წლამდე თამაშობდა.

2016 წელს ფილმში „ცუდი დედები“ გადაიღეს ერთ-ერთ მთავარ, კარლა დანკლერის როლში. მომავალ 2017 წელს, ფილმში „ცუდი დედების შობა“ გადაიღეს ასევე კარლა დანკლერის როლში. ასევე 2016-17 წლებში კრის კრაუსის როლში გამოდიოდა სერიალში „მე მიყვარს პენისი“.

2018 წელს ანკას ეპიზოდურ როლში გადაიღეს სერიალში „რომანოვები“. ამავე წელს სერიალში „ენჯი ტრიბეკა“ შეასრულა სიუზენის როლი. 2020 წელს როლზე დაამტკიცეს სერიალში „ცენტრალ-პარკი“.

სხვადასხვა როლისათვის იგი შვიდ სამსახიობო ჯილდოზე იყო წარდგენილი, თუმცა ვერცერთი მოიგო.

## პირადი ცხოვრება 
2002 წლიდან კათრინ ჰანი დაქორწინებულია მსახიობ ითან სენდლერზე. წყვილი ლოს-ანჯელესში ცხოვრობს და ჰყავს ორი შვილი: ლეონარდი (დაიბადა 2006 წელს) და მეი (დაიბადა 2009 წელს).

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დანა დილანი

**დანა დილანი** (ინგლ. Dana Delany; დ. 13 მარტი, 1956, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. სახელი გაითქვა სერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“ შესრულებული კეთრინ მეიფეარისა და სერიალში „სხეულის სამხილი“ შესრულებული მეგან ჰანტის როლებით. მიღებული აქვს ემისა და პრიზმის ჯილდოები.

## ბავშვობა 
დანა დილანი დაიბადა 1956 წლის 13 მარტს ნიუ-იორკში. იგი არის მერი და ჯეკ დილანების შვილი. მას ჰყავს და-ძმა: კორი და სენი. იგი წარმოშობით ირლანდიელი და ინგლისელია და კათოლიკედ აღიზარდა. მოგვიანებით მან თავის ინტერვიუში განაცხადა, რომ მსახიობობა ღრმა ბავშვობიდანვე სურდა. ასევე ცნობილია, რომ მას ანორექსიისაკენ აქვს მიდრეკილება. 

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|367x367პქ|დანა დილანი ემის 44-ე დაჯილდოვების ცერემონიალზე, ჯილდოთი ხელში, 1992 წელი.
დანა დილანის სამსახიობო დებიუტი 1978 წელს შედგა რაიანა ბარ-პარტონის როლით, სერიალში „რაიანის იმედი“. 1978 წელს იგი სერიალში „სიცოცხლის სიყვარული“ დაამტკიცეს ერთ-ერთ მთავარ, ემუ რასელის როლზე. ამ სერიალში იგი 1979 წელს, საკმაოდ აქტიურად მონაწილეობდა. 

1988 წელს დაამტკიცეს კოლინ მაკმერფის მთავარ როლზე სერიალში „ჩინური სანაპირო“. აქ იგი 1991 წლამდე მონაწილეობდა და გადაღებულ იქნა 62 ეპიზოდში. 1993 წელს ფილმში „ბეტმენი: ფანტაზმის ნიღაბი“ გაახმოვანა ანდრეა ბემონტი. 

1995 წელს სერიალში „დაცემული ანგელოზები“ შეასრულა ელენ ფისკის ეპიზოდური როლი. 1995 წელსვე, ფილმში „გულის რჩეულები: მარგარეტ სანგერის ისტორია“ შეასრულა მთავარი, მარგარეტ სანგერის როლი. 1996 წელს ლუიზ ლეინის გამხმოვანებლად დაამტკიცეს სერიალში „სუპერმენის ისტორია“. აქ იგი 2000 წლამდე მონაწილეობდა.

1997 წელს ფილმში „მართალი ქალი“ ითამაშა სარა ეშბი მაკკლარის როლი. 2001 წელს ფილმში „ოჯახური კანონი“ შეასრულა მერი სალივანის როლი. 2003-2005 წლებში ანიმაციურ სერიალში „სამართლიანობის ლიგა“ ახმოვანებდა ლუიზ ლეინს, ლოანასა და მეგი სოიერს. 2005-2006 წლებში სერიალში „დაახლოებული“ ასრულებდა ფრანჩესკა სორელის როლს. 

2007 წელს დანა დილანი სერიალში „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“ დაამტკიცეს ერთ-ერთ მთავარ, კეთრინ მეიფეარის როლზე. მისი პერსონაჟი სერიალში მხოლოდ მეოთხე სეზონში შემოვიდა და უკვე მეექვსე სეზონიდან დატოვა სერიალი, თუმცა სულ ბოლოს, მერვე სეზონში იგი კვლავ გამოჩნდა, თუმცა ამჯერად უკვე როგორც მოწვეული მსახიობი. 

ამის პარალელურად, 2010 წელს ფილმში „ბეტმენი: მამაცი და გაბედული“ გაახმოვანა ვილსი ვაილერი. 2011 წელს სერიალში „სხეულის სამხილი“ დაამტკიცეს ერთ-ერთ მთავარ, დოქტორ მარგარეტ ჰანტის როლზე. სერიალის გადაღებები 2013 წელს დასრულდა, უკვე 2014 წელს კი სერიალში „ღვთის ხელი“ დაამტკიცეს კრისტალ ჰარისის როლზე, რომელსაც 2017 წლამდე ასრულებდა.

მისთვის განსაკუთრებული პოპულარობის მომტანი აღმოჩნდა „სასოწარკვეთილ დიასახლისებში“, „ჩინურ სანაპიროსა“ და „სხეულის სამხილში“ შესრულებული როლები, რომელთათვისაც იგი თორმეტ სამსახიობო ჯილდოზე იქნა წარდგენილი, რომელთაგან შვიდში გაიმარჯვა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ჰეილი ატველი

**ჰეილი ატველი** (დ. 5 აპრილი, 1982) — ამერიკელი მსახიობი. ატველი ცნობილი გახდა პეგი კარტერის როლის შესრულებით სხვადასხვა ფილმებსა და სერიალებში, რომლებიც გადაღებულია მარველის კინემატოგრაფიული სამყაროსთვის. მარველის კინემატოგრაფიული სამყაროს ფილმებში ეპიზოდური როლების გარდა, ატველმა შეასრულა როლი თავის დამოუკიდებელ სერიალში *Agent Carter* (2015–2016). იგი ასევე ცნობილია თავისი როლებით სასცენო სპექტაკლებში, მაგალითად A View from Bridge (2009). აღსანიშნავია, მისი როლები ფილმებში  *Duchess* (2008), *The Pillars of the Earth* (2010), *Christopher Robin* (2018).

## ადრეული ცხოვრება 
ჰეილი ელიზაბეტ ატველი დაიბადა 1982 წლის 5 აპრილს ლონდონში, ერთადერთი შვილია  მისი მშობლების.ატველის დედა ალისონ კაინი არის ბრიტანელი, ხოლო მისი მამა, გრანტ ატველი, არის ამერიკელი ფოტოგრაფი კანზას სიტიდან. ატველს აქვს ორმაგი მოქალაქეობა გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებულ შტატების.

ატველი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მამამისთან ერთად, შემდეგ იგი ჩაირიცხა გილდჰალის მუსიკისა და დრამის სკოლაში, ატველმა სკოლა დაამთავრა 2005 წელს.

## კარიერა 
ატველის პირველი სერიოზული სატელევიზიო როლი 2006 წელს BBC Two- ის გადაღებულ სერიალში , The Line of Beauty-ში შედგა. ერთი  წლის შემდეგ, ატველი გამოჩნდა, როგორც "415", AMC Television- ის სერიალში The Prisoner"  2009 წლის ნოემბერში. 2010 წელს ატველი Channel 4's -ის  სერიალში   *Any Human Heart.* შემდეგ კი ამავე  წლის ბოლოს, კენ ფოლეტის სერიალში  *Pillars of the Earth.*  აღნიშნული სერიალის როლით ატველი წარადგინეს მის პირველ ოქროს გლობუსზე. 2013 წელს, ატველმა ითამაშა *BBC Two*– ის ადაპტაციაში უილიამ ბოიდის ჯაშუშურ რომანში, *Restless.* ამავე წელს გამოჩნდა  სერიალში, *Black Mirror.* 

2007 წელს ატველის დებიუტი შედგა ვუდი ალენის ფილმში ''Cassandra's Dream.* 2008 წელს გამოჩნდა ფილმში *The Duchess,* აღნიშნულ ფილმში მონაწილეობით ატველი ნომინირებული იქნა British Independent Film Awards-ზე.

2011 წელს ატველმა ითამაშა პეგი კარტერის როლი Marvel-ის კინოსამყაროს ფილმში *Captain America: The First Avenger.* ამავე წელს ატველმა გაახმოვანა ვიდეო თამაში *Captain America: Super Soldier.* 2014 წელს ატველი გამოჩნდა  *Captain America-ის* გაგრძელებაში *Captain America: The Winter Soldier.* 2015 წელს აგენტი კარტერის როლით მოგვევლინა ფილმში *Avengers: Age of Ultron,* ამავე წელს ასევე გამოჩნდა Marvel-ის კინოსამყაროს ფილმში  *Ant-Man.*

Marvel-ის კინოსამყაროსთან ურთიერთობა გაგრძელდა *ABC*-ის მიერ გადაღებულ სერიალში *Agents of S.H.I.E.L.D'' მონაწილეობით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ემი შუმერი

**ემი ბეტ შუმერი** (; დ. 1 ივნისი, 1981, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილი გახდა ფილმში „შემთხვევით სექსუალური“ შესრულებული მთავარი როლით. ნომინირებული იყო ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე.

## ბავშვობა 
ემი შუმერი დაიბადა 1981 წლის 1 ივნისს მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. იგი არის სანდრა ჯეინ შუმერისა (ქალიშვილობის გვარია ჯონსი) და გორდონ დევიდ შუმერის შვილი. მამამისი საბავშვო ავეჯის მწარმოებელი კომპანიის მფლობელია. მას ჰყავს უმცროსი და, მწერალ კიმ შუმერის სახით. გარდა ამისა, ჰყავს ნახევარ-ძმა, ჯეისონ სტეინის სახით, რომელიც ჩიკაგოში ცხოვრობს და მუსიკოსია.

შუმერების ოჯახი წარმოშობით უკრაინელი ებრაელები არიან, რომლებიც მეორე მსოფლიო ომს ამერიკაში გაექცნენ. ემის ბიძაშვილია ამერიკელი სენატორი ჩაკ შუმერი.

ემი შუმერმა ებრაული სკოლა დაამთავრა, რის შემდეგაც იგი ბალტიმორში, მერილენდში გადასახლდა, სადაც უმაღლეს განათლებას იღებდა ტოუსონის უნივერსიტეტში, რომელიც 2003 წელს დაამთავრა. ამის შემდეგ იგი ნიუ-იორკში დაბრუნდა, სადაც თავიდან თავის სარჩენად მიმტანად მუშაობდა.

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|294x294პქ|ემი შუმერი ჟურნალის გარეკანზე, 2015 წლის ზაფხული.
ემი შუმერის სამსახიობო კარიერა 2004 წლის ივნისში დაიწყო გოთემის კომედიურ კლუბში დადგმული პატარა კომედიური წარმოდგენებით. უკვე 2006 წელს იგი გადაიღეს ფილმში „მოგონების გრძნობა“.

2007 წელს სერიალში „გოთემის ცხოვრება“ როლზე დაამტკიცეს, სადაც საკუთარ თავს განასახიერებდა. ასევე საკუთარი თავის როლს ასრულებდა შემდგომ სამ სერიალში.

მრავალი ეპიზოდური და პატარა როლის შესრულების შემდეგ, რომელთაგანაც ძირითადად საკუთარ თავს ასახიერებდა, 2013 წელს სერიალში „გოგონები“ დაამტკიცეს ენჯის როლზე. იგი სულ რამდენიმე ეპიზოდში გამოჩნდა, თუმცა 2014 წლამდე თამაშობდა სერიალში.

2013-16 წლებში გადაიღეს სერიალი „ემი შუმერის შიგნით“ სადაც იგი თავის თავს ასახიერებდა. ამ სერიალში თამაშობდნენ ისეთი ცნობილი მსახიობები, როგორებიც არიან: ნატაშა ლიონი, ჯეიკ ჯილენჰოლი და ა.შ. ემი შუმერი თავად იყო ამ სერიალის რეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარის ავტორი და მთავარი მოქმედი პერსონაჟიც.

2016 წელს ემიმ ანიმაციურ სერიალში „სიმფსონები“ გაახმოვანა მისის ბარნსი. იმავე წელს სერიალში „ბობის ბურგერები“ შეასრულა ახალგაზრდა ქალის როლი.

2018 წელს ფილმში „შემთხვევით სექსუალური“ დაამტკიცეს მთავარ, რენე ბენეტის როლზე. ეს ფილმი მისთვის განსაკუთრებული პოპულარობისა და აღიარების მომტანი აღმოჩნდა.

## პირადი ცხოვრება 
სხვადასხვა პერიოდში ემი შუმერს ურთიერთობა ჰქონდა დოლფ ზიგლერთან და კომიკოს ანტონი ჯესელნიკთან. 2018 წლის 13 თებერვალს მალიბუში, კალიფორნიაში ემი დაქორწინდა მზარეულ და ფერმერ კრის ფიშერზე. 2018 წლის ოქტომბერში მან პირველი ორსულობა დააანონსა. ფეხმძიმობის პერიოდში მან შიშველმა იპოზიორა ჟურნალისთვის *The New York Times**.* 2019 წლის 5 მაისს ემი შუმერბა ბიჭი გააჩინა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ნიუ-იორკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეშლი უილიამსი

**ეშლი უილიამსი** (; დ. 12 ნოემბერი, 1978, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი. სახელი გაითქვა სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ შესრულებული ვიქტორიასა და სერიალში „როგორც სამყარო ბრუნავს-ში“ შესრულებული დანიელა ანდროპულოსის როლებით.

## ბავშვობა 
ეშლი უილიამსი დაიბადა 1978 წლის 12 ნოემბერს ნიუ-იორკში, აშშ-ში. იგი არის მაიკლ უმცროს ფოქსის ფონდის შემქმნელ ლინდა ბარბარასა და მისი ქმრის, მწერალ გარნი უილიამს III-ის შვილის. მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავს, მსახიობ კიმბერლი უილიამსის სახით. იგი მუსიკოს ბრედ პესლის ცოლის დად ერგება. 

ეშლიმ ნიუ-იორკის რაის სკოლა დაამთავრა, ამის შემდეგ კი სწავლა ბოსტონის უნივერსიტეტში განაგრძო.

## კარიერა 
ეშლი უილიამსის სამსახიობო დებიუტი 1993 წელს შედგა იდა ჰაინკენის როლით ფილმში „ინდური ზაფხული“, სადაც მას ძალიან პატარა როლი ჰქონდა და საერთოდ არ ჰქონია ტექსტი. უკვე 1994 წელს დანიელა ანდროპულოსის როლზე დაამტკიცეს სერიალში „როგორც სამყარო ბრუნავს“, რომელშიც 1996 წლამდე თამაშობდა.

2002 წელს სერიალში „დილა მშვიდობისა, მაიამი“ დაამტკიცეს დილან მესინჯერის მთავარ როლზე, რომელსაც იგი 2004 წლამდე ასრულებდა. 2003 წელს სერიალში „ამერიკული ოცნებები“ აიყვანეს სენდი შოს ეპიზოდურ როლზე. 2005-2006 წლებში ბეტი უილკენსონის როლს ასრულებდა სერიალში „ბეჭედი“.

2006 წელს სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ დაამტკიდეც ვიქტორიას როლზე, რომელიც არის სერიალის მთავარი პერსონაჟის, ტედ მოსბის ერთ-ერთი შეყვარებული. იგი პროფესიით კონდიტერია და ტედზე დაქორწინებასაც გეგმავდა, მაგრამ მოგვიანებით სასწავლებლად წავიდა გერმანიაში, რის გამოც ეშლიმ სერიალი დატოვა. რამდენიმე სეზონში, 2010 წელს ვიქტორია სამშობლოში ბრუნდება და ეშლიც დააბრუნეს სერიალში, იგი ტედს უბრუნდება, თუმცა ერთი სეზონის შემდეგ საბოლოოდ შორდება, რის გამოც 2012 წელს ეშლიმ სერიალი დატოვა.

ამის პარალელურად, 2007 წელს ფილმში „სიცოცხლის კანონიერი მხარე“ შეასრულა ბეკას მთავარი როლი. მრავალი ეპიზოდური როლის შემდეგ, 2014 წელს ფილმში „კარგი ცოლი“ შეასრულა ქრისტინა ბერეტის როლი. 2013 წელს ფილმში „შობა დიდ ქალაქში“ შეასრულა უენდი კეროლის როლი

2015 წელს სერიალში „ჯიმ გაფიგანის შოუ“ დაამტკიცეს ჯიმის ცოლის, ჯენი გაფიგანის მთავარ როლზე. იგი ამ სერიალში 2016 წლამდე მონაწილეობდა. 2017 წელს სერიალში „გოგონები“ ითამაშა ჯინის როლი. 

2018 წელს სერიალში „ინსტინქტი“ დაამტკიცეს ნორა კეჩინოს ეპიზოდურ როლზე. ამავე წელს იგი გადაიღეს ოლი შოს როლში სერიალში „შობა ივერგრინში: წერილები სანტასთვის“. 2019 წელს სერიალში „შობა ივერგრინში: ჯოის ცნობები“ კვლავ ოლი შოს როლზე აიყვანეს.

## პირადი ცხოვრება 
2011 წლის 29 მაისს ეშლი უილიამსი დაქორწინდა რეჟისორ ნილ დოდსონზე. მათ ორი ვაჟი ჰყავთ: გას უილიამს-დოდსონი (დაიბადა 2014 წლის 5 ოქტომბერს) და ოდი სელ დოდსონი (დაიბადა 2017 წლის 17 მაისს). 2016 წლის ზაფხულში, ორი თვის ორსულ ეშლი უილიამსს მუცელი მოეშალა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:როგორ შევხვდი დედათქვენს
მეგან ფოლოვსი

**მეგან ფოლოვსი** (ინგლ. Megan Follows; დ. 14 მარტი, 1968, ტორონტო, ონტარიო, კანადა) — კანადელი მსახიობი. სახელი გაითქვა ენ შირლის როლით მინი-სერიალში „ენი მწვანე სახურავებიდან“ და სერიალში „სამეფო“ შესრულებული დედოფალ ეკატერინე დე′ მედიჩის როლით.

## ბავშვობა და ოჯახი 
მეგან ფოლოვსი დაიბადა 1968 წლის 14 მარტს ტორონტოში, კანადაში. იგი ოჯახში მეოთხე შვილი იყო. მამამისი თეატრის მსახიობი და რეჟისორი ტედ ფოლოვსია, ხოლო დედამისი კანადელი მსახიობი დაუნ გრინჰოლჯი. მოგვიანებით მისი მშობლები განქორწინდნენ.

მისი სამივე დედმამიშვილი კინო-ინდუსტრიაშია ჩაბმული. მისი უფროსი და, ედვინა ფოლოვსი, მსახიობთან ერთად მწერალიცაა, ხოლო მისი ძმა, ლორენსი და მისი და, სამანტა, ასევე მსახიობები არიან.

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|313x313პქ|მეგან ფოლოვსი 2012 წელს.
მეგან ფოლოვსმა მუშაობა ჯერ კიდევ ცხრა წლის ასაკში, 1977 წლიდან დაიწყო. იგი მონაწილეობდა ისეთ საბავშვო კანადურ გადაცემებში, როგორებიცაა: „მეტი და ჯენი“, „ბაქსტერები“ და „უპატარავესი ჰობო“.

უკვე 1983 წელს იგი გადაიღეს ფილმში „ბიჭები და გოგონები“, სადაც მან ეპიზოდური როლი შეასრულა. 1985 წელს იგი მინი-სერიალში „ენი მწვანე სახურავებიდან“ დაამტკიცეს მთავარ, ენ შირლის როლზე. რეჟისორმა ამ როლისათვის იგი 3,000 გოგონადან აირჩია. ენ შირლის როლმა მას საოცარი პოპულარობა და აღიარება მოუტანა, რის გამოც იგი ენ შირლიზე გადაღებულ კიდევ სამ ფილმში გადაიღეს. 2008 წელს გამოვიდა მეოთხე ფილმიც, თუმცა ენის როლის შესასრულებლად მას ასაკი აღარ უწყობდა ხელს, რის გამოც როლზე სხვა გოგონა დაამტკიცეს.

2005 წელს ფილმში „რობსონის მხრები“ შეასრულა ჯენის კენელის როლი. ამას მოჰყვა სერიალში „გახსენი გული“ შესრულებული როლი.

შემდეგი წლების განმავლობაში მან რამდენიმე მეორეხარისხოვანი და ეპიზოდური როლი შეასრულა. ასევე თამაშობდა ფილმში „ძმები და დები“ (2011 წელს) როგორც მიწვეული მსახიობი.

2013 წელს ისტორიულ სერიალში „სამეფო“ მეგანი დაამტკიცეს საფრანგეთის დედოფალ ეკატერინე დე′ მედიჩის როლზე. სერიალი ძირითადად შოტლანდიის დედოფალ მარიამ სტიუარტზეა, თუმცა მეგანიც ერთ-ერთ მთავარ პერსონაჟს განასახიერებს. იგი სერიალის ბოლომდე, ანუ 2017 წლამდე თამაშობდა.

## პირადი ცხოვრება 
1991 წელს მეგან ფოლოვსი დაქორწინდა კანადელ ფოტოგრაფ კრისტოფერ დევიდ პორტერზე. წყვილი 1996 წელს განქორწინდა. მათ ორი საერთო შვილი ჰყავთ: ლილა ენ პორტერი (დაიბადა 1991 წელს) და რასელ პორტერი (დაიბადა 1994 წელს). განქორწინების შემდეგ მას საკმაოდ ხანგრძლივი სასიყვარულო ურთიერთობა ჰქონდა მსახიობ სტიუარტ ჰიუჯთან, რომელსაც 2010 წელს დაშორდა.

მეგან ფოლოვსი აქტიურ საქველმოქმედო საქმიანობას ეწევა. 2004 წელს ინდოეთის ოკეანეში მომხდარი ცუნამისაგან დაზარალებულთა დასახმარებლად, მან დიდი თანხები გაიღო. 2007 წელს იმოგზაურა კამბოჯაში, რის შემდეგაც იგი ზრუნავს კამბოჯელი ღარიბი ბავშვების განათლებითა და საკვებით უზრუნველყოფაზე. იგი ასევე აქტიურად იბრძვის რასიზმის წინააღმდეგ.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:კანადელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit

***Prosopographisches Lexikon der Palaiologenzeit*** („*პროსოპოგრაფიული ლექსიკონი პალეოლოგოსების ეპოქაზე*“), შემოკლებით ***PLP*** — გერმანულენოვანი საცნობარო ნაშრომი ბიზანტიის იმპერიის უკანასკნელ ორ საუკუნეზე, 1261 წლიდან 1453 წლის კონსტანტინოპოლის დაცემამდე, როდესაც იმპერია პალეოლოგოსების დინასტიის მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა. დაიბეჭდა 1976 და 1995 წლებს შორის ავსტრიის მეცნიერების აკადემიის მიერ, ერიხ ტრაპის ხელმძღვანელობით. შედგება 15 ტომისგან. 2001 წელს PLP განთავსდა ინტერნეტში, როგორც გამოწერაზე დაფუძნებული სერვისი და CD-ს სახით. ნაშრომი წარმოადგენს ყოვლისმომცველ წყაროს ბიოგრაფიებზე და გენეალოგიებზე, არა მხოლოდ ბიზანტიელი ბერძნების, არამედ ბულგარების, სერბების, ალბანლების, თურქებსა და სხვა ხალხებზე, რომლებსაც ამ პერიოდშო ბიზანტიის იმპერიასთან გააჩნდათ კავშირი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბეჭვდითი ვერსია
* ონლაინ ვერსია

კატეგორია:წიგნები ბიზანტიის იმპერიაზე
გრიგოლ ბაკურიანის ძე (უმცროსი)

**გრიგოლ ბაკურიანისძე** (; დ.  – გ. აპრილი 1105) — ბიზანტიელი არისტოკრატი და პროვინციის გამგებელი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა  წელს. იყო ბიზანტიის იმპერიაში ცნობილი ქართველი სამხედრო მოღვაწის, სხოლის დომესტიკოსის გრიგოლ ბაკურიანისძის შვილიშვილი, რომელიც 1086 წელს პაჭანიკებთან ბრძოლაში დაიღუპა. გრიგოლ ბაკურიანისძე უმცროსი  წელს დაქორწინდა ბიზანტიის იმპერატორის ალექსი I კომნენოსის უმცროსი ძმის, ნიკიფორე კომნენოსის ქალიშვილზე (რომელსაც სავარაუდოდ ერქვა ანა). რის გამოც მას სებასტოსის წოდება მიანიჭეს და საგამგებლოდ ოჰრიდთან მდებარე ტერიტორია — სავარაუდოდ დირახიუმი ან სკოპიე — გადასცეს, რის შემდგომაც ის მალევე გარდაიცვალა, 1105 წლის აპრილში. გრიგოლის შესახებ ცნობებს ვხდებით ოჰრიდის მთავარეპისკოპოსის თეოფილაკტეს გრიგოლისადმი და ანდრიანოს კომნენოსისადმი გაგზავნილ წერილებში. გრიგოლი განდიდებული იყო, როგორც ქმედითუნარიანი და კეთილგანწყობილი გამგებელი, რომელიც მზრუნველობას და ყურადღებას იჩენთა სუსტსა და უიღბლოთა მიმართ. ცოლისგან ჰყავდა ერთადერთი ცნობილი ვაჟი ნიკიფორე ბაკურიანისძე.

## სქოლიო
## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ქართული წარმოშობის ბიზანტიელები
ლიაო

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|ლიაო დაახლ. [1000 წელს.]]
**ლიაო** () — კიდანების სახელმწიფო აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აზიაში X–XIII საუკუნეებში. ახლანდელი შიდა მონღოლეთის ტერიტორიაზე მომთაბარე კიდანთა ერთ-ერთმა ბელადმა, აბაოძიმ (აბუგი; 872–926) 907 წელს შეიჭრა ჩინელთა მიწებზე და 916 წელს თავი თავის მიერ ჩამოყალიბებული სახელმწიფოს (947 წლამდე ეწოდებოდა კიდანი) იმპერატორად (ტაი-ძუ) გამოაცხადა. არმიის რეორგანიზების შედეგად თავისი მმართველობის ქვეშ გააერთიანა კიდანთა 8 ტომი, დაიმორჩილა მეზობელი ჯურჯენთა და შივეის ტომები, დაიპყრო ჩრდილოეთ ჩინეთის ნაწილი (დღევანდელი ხებეის პროვინციის ჩრდილო-აღმოსავლეთი რაიონები) და 926 წელს — ბოხაის სახელმწიფო. ჩინეთის მორიგი პოლიტიკური კრიზისის გამოყენებით ხარკი დაადო ხუთი დინასტიის ეპოქის სამეფოებს. ლიაოს აყვავების ხანაა X–XI საუკუნეები. ამ პერიოდში ლიაო გადაიჭიმა იაპონიის ზღვიდან აღმოსავლეთ თურქესტანამდე და წარმოადგენდა აღმოსავლეთ აზიის ყველაზე ძლევამოსილ სახელმწიფოს. ლიაოში აშენდა ქალაქები, გზები, განვითარდა სოფლის მეურნეობა (უპირატესად მესაქონლეობა), ხელოსნობა და ვაჭრობა. შემუშავდა ორი იეროგლიფური ანბანი [ე. წ. დიდი (920) და პატარა (925) დამწერლობა], დაიწყო სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბება, შემოიღეს ახალი კალენდარი (947), შეიქმნა განათლების სისტემა, მათ შორის უმაღლესი სასწავლებლები, გაიშალა ჩინეთიზაციის პროცესი ცხოვრების ყველა სფეროში. 947 წელს სახელმწიფოს დიდი ლიაო ეწოდა, 983 — წელს კიდანების დიდი სახელმწიფო, 1066 წელს — ისევ დიდი ლიაო. 1005 წელს ლიაო თავს დაესხა ჩინეთის სუნის იმპერიას, წაართვა მას 16 ჩრდილოური ოლქი და ხარკი დააკისრა. ამის მიუხედავად, ლიაოს შიდა ვითარება არასტაბილური იყო, 1110 და 1118 წელს სხვადასხვა ტომებისა და ქალაქების აჯანყებებმა მისი ძლიერება შეარყია. 1113 წელს აგუდამ, ჯურჯენების ბელადმა ვანიანის გვარიდან, აჯანყება მოაწყო და 1115 წელს თავი ახალი სახელმწიფოს, ძინის იმპერატორად გამოაცხადა, რომელმაც 1125 წელს ლიაო გაანადგურა.

კიდანთა ნაწილი, რომლებმაც მოგვიანებით ყარახატაელების სახელი მიიღეს, მხედართმთავარ ელიუი დაშის (1087–1143) მეთაურობით წავიდა შუა აზიაში. მათ დაიმორჩილეს ყარახანიდების სახელმწიფო, 1141 წელს კატვანის ბრძოლაში გაანადგურეს სელჩუკთა სულთან სანჯარის (1118–1157) მებრძოლები, რის შემდეგაც თავიანთი ძალაუფლება თითქმის მთელ თურქესტანზე გაავრცელეს. მათ მიერ მდინარე ჩუზე ჩამოყალიბებული სახელმწიფო დედაქალაქით ხუსიორდო (ბალასაგუნი), რომელსაც ჩინურ წყაროებში დასავლეთი ლიაო ეწოდება, არსებობდა 1218 წლამდე, სანამ ჩინგიზ-ყაენი არ გაანადგურებდა.

## ლიტერატურა 
* *Wittfogel K. A.*, Feng Chia-Sheng. History of Chinese society: Liao (907–1125). Phil., 1949;
* *Таскин В. С.* Китайские источники по истории династии Ляо // Страны Дальнего Востока. (История и экономика). М., 1971;
* *Е Лун-Ли*. История государства киданей. М., 1979;
* *Стариков В. С.* Прозаические и стихотворные тексты малого киданьского письма XI–XII вв. // Забытые системы письма. Л., 1982; 
* *Biran M.* The empire of the Qara Khitai in Eurasian history: between China and the Islamic world. Camb.; N. Y., 2005;
* 

კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
ბიანდოვანი (დასახლება)

**ყარაკეპეკტეპე** () არის შუა ბრინჯაოს ხანის მრავალ ფენიანი ძეგლი-დასახლება . მდინარეების კურუჩაიასა და კენდელენჩაიას აუზში, ქალაქ ფიზულიში, აზერბაიჯანში.

ძეგლი პირველად აღმოაჩინა გ. ს. ისმაილოვმა 1961-1971 წლების არქეოლოგიური გათხრების დროს. გათხრების შედეგად გამოიკვეთა შუა ბრინჯაოს მატერიალური კულტურის ობიექტები, რომლებიც აზერბაიჯანში, ძველი წელთაღრიცხვის III ათასწლეულის მეორე ნახევრიდან იწყება. ე. მრავალფეროვანი შეგროვილი მასალა ახასიათებს იმ პერიოდის მილკო-ყარაბაღის სტეპების ტომების კულტურას.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
ძმარმჟავა

**ძმარმჟავა** — ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით  CH3COOH (ასევე წერენ, როგორც CH3CO2H ან C2H4O2). აქვს დამახასიათებელი სუნის და არის უფერო, თხევადი ნივთირება. წარმოადგენს პოლივინილის აცეტატისა და ცელულოზას აცეტატის პრეცუსორს. განზავებული ძმარმჟავა არის სუსტი მჟავა, თუმცა კონცენტრირებული ძლიერ კოროზიულია და იწვევს კანის დაზიანებას.

ძმარმჟავა არის მეორე ყველაზე მარტივი კარბოქსილის მჟავა (ჭიანჭველამჟავას შემდეგ). მის მოლეკულაში კარბოქსილის ფუნქციურ ჯგუფს უკავშირდება მეთილის რადიკალი. ყოველდღიურ ცხოვრებაში გამოიყენება განზავებული სახით, რომელსაც ძმარს უწოდებენ. ძირითადად მიიღება მეთანოლისგან, მაგრამ ვინაიდან ძმარი ძლიერ განზავებული ძმარმჟავაა, ხშირად ეთანოლისგან აწარმოებენ.

## წარმოება
### მეთანოლის კარბოქსილაცია
ძმარმჟავა მიიღება მეთანოლისა და ნახშირბადის მონოოქსიდის რეაქციით:

:

მიიღება მეთანოლისა და იოდწყალბადმჟავას რეაქციით, სადაც იოდომეთანი არის ინტერმედიატი (შუალედური პროდუქტი) და რეაქცია მიმდინარეობს სამ ეტაპად. მეორე ეტაპზე, კარბონილიზაციისას, კატალიზატორად გამოიყენება ლითონის კარბონილი. აცეტილიოდიდის ჰიდროლიზით კი მიიღება ძმარმჟავა:
#CH3OH + HI → CH3I + H2O
#CH3I + CO → CH3COI
#CH3COI + H2O → CH3COOH + HI

### აცეტალდეჰიდის დაჟანგვა
ძმარმჟავას ასევე იღებენ აცეტალდეჰიდის დაჟანგვით. ეს იყო პირველი მეთოდი, რომელიც არ მოიცავდა მეთანოლის კარბოქსილაციას. აცეტალდეჰიდი მიიღება აცეტილენის ჰიდრატაციით. ეს მეთოდი გავრცელებული იყო 1900-იან წლებამდე.
: 2 CH3CHO + O2 → 2 CH3CO2H

## გამოყენება
ძმარმჟავა არის ქიმიური რეაგენტი, რომელიც მრავალი პროდუქტის მისაღებად გამოიყენება. მისგან ამზადებენ ვინილის აცეტატის მონომერს, ძმარმჟავას ანჰიდრიდს და ძმარს. 

### ვინილ აცეტატის მონომერი
ძმარმჟავას ძირითადად იყენებენ  ვინილის აცეტატის დასამზადებლად, რაც მოიცავს ეთილენისა და ძმარმჟავას ურთიერთქმედებას აირად ფაზაში და ჟანგბადის არეში. კატატიზატორად გამოიყენება პალადიუმი.
: 2 H3C−COOH + 2 C2H4 + O2 → 2 H3C−CO−O−CH=CH2 + 2 H2O

მონომერის პოლიმერიზაციით მიიღება პოლივინილის აცეტატი ან სხვა პოლიმერი, რომლებსაც იყენებენ საღებავებისა და წებოების დასამზადებლად

:CH3CO2H → CH2=C=O + H2O
:CH3CO2H + CH2=C=O → (CH3CO)2O

ძმარმჟავას ანჰიდრიდის ძირითადი დანიშნულება აცეტილაციაა. მისგან მიიღება ჰეროინი და სხვა მრავალი ქიმიური ნივთიერება.

## სქოლიო
კატეგორია:მჟავები
კატეგორია:გამხსნელები
მეშადი მამედ ფარზალიევი

**მეშადი მამედ ფარზალიევი** () — აზერბაიჯანული ფოლკლორის მომღერალი, მუღამის შემსრულებელი .

## ბიოგრაფია 
მაშადი მამედ ფარზალიევი დაიბადა 1872 წელს, ქალაქ შუშაში. მას განათლება ჰარატ კულის სკოლაში (აზერბაიჯანული) რუსულ ენაზე ჰქონდა მიღებული.

1912-1915 წლებში ჩამწერი კომპანიების “სპორტ რექორდი” (ვარშავა) და “ექსტრაფონის” (კიევი) მიერ ჩაწერილ იქნა ფარზალიევის მიერ შესრულებულია 40 მუგამი, ტესნიფი და ხალხური სიმღერები. ფარზალიევმა კონცერტები გამართა ამიერკავკასიაში, ცენტრალურ აზიაში, ევროპის ქვეყნებსა და თურქეთში. ფარზალიევი დაკავებული იყო საკონცერტო საქმიანობით, ასრულებდა "აღმოსავლურ კონცერტებზე", თეატრალური წარმოდგენებით.

მაშადი მამედ ფარზალიევი გამოირჩეოდა ფართო სპექტრით და შესრულების მაღალი ოსტატობით. მან დიდი ოსტატობით შეასრულა ისეთი ზერბი-მუგამები, როგორიცაა "შუშტერი", "ჩაჰარგიახი", "ქიურდ-შაჰნაზი", განსაკუთრებით "ეირატი", "მანსურიევი", "ყარაბაღი შიკესტე" და ა.შ. აზერბაიჯანული ხელოვნების ისტორიაში ჰანენდე მეშადი მამედ ფარჟალიევი ცნობილია მუღამის "შუშტერის" ვირტუალური შესრულებით.

1923 წელს მან მიიღო მოწვევა განჯის ახლადგახსნილ საქალაქო მუსიკალურ სკოლაში, სადაც მან დიდი როლი ითამაშა ახალგაზრდა ჰანენდეების მომზადებაში. 1926 წლიდან მოყოლებული ფარზალიევი, რომელსაც მუგამის შემსრულებლის ტრიო ახლდა, არაერთხელ ასრულებს რუსეთის მრავალ ქალაქში, პოლონეთში, გერმანიაში, საფრანგეთში, ბელგიაში, ინგლისში, რუმინეთში, თურქეთსა და ირანში. 1929 წელს ის საცხოვრებლად გადავიდა თურქეთში, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა. ფარზალიევი გარდაიცვალა 1962 წელს სტამბოლში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
ვაგიფ გერაიზადე

**ვაგიფ გერაიზადე** (; 27 მარტი, 1961) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. აზერბაიჯანის ხელოვნებისა და კულტურის უნივერსიტეტის პედაგოგი.

ცნობილი შემსრულებლების მიერ შესრულებული მისი ნამუშევრები არაერთი მუსიკალური კონკურსის გამარჯვებულია. ვაგიფ გერაიზად ასევე ცნობილია როგორც მრავალი ინსტრუმენტული და ჯაზის კომპოზიციის ავტორი, მაგალითად, „ორიენტალი“, რომელიც შეიცავს მის საუკეთესო ნამუშევრებს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მუსიკალური პროდიუსერები
ბულბულჯანი

**ბულბულჯანი** (; სახელი დაბადებისას — **აბდულ-ბაგი ალი ოღლი ზულალოვი**, (; დ. 1841, შუშა, რუსეთის იმპერია — გ. 1927, ბაქო, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ფოლკლორის მომღერალი, მუღამის შემსრულებელი. პოპულარობა მოიპოვა აზერბაიჯანულ, ქართულ, სპარსულ, ლეზგიურ, კუმიკურ და რუსულ ენებზე აზერბაიჯანული მუღამატების შესრულებით.

დაიბადა ქალაქ შუშაში. ახალგაზრდობაში მოგზაურობდა კავკასიასა და ირანში. ირანში ერთ-ერთი ვიზიტისას, ირანის მმართველმა მოზაფარ ალ-დინ შაჰმა ბულბულჯანი ლომისა და მზის ორდენით დააჯილდოვა.

1875-1905 წლებში იგი ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ტფილისში. 1905 წელს დაბრუნდა შუშაში. 1920-იან წლებში გადავიდა ბაქოში, სადაც ასწავლიდა სხვადასხვა უმაღლეს მუსიკალურ სასწავლებელში.

ბულბიულჯანმა გავლენა მოახდინა მუღამის აზერბაიჯანულ სკოლაზე. მის მემკვიდრეობაზე არაერთი განთქმული აზერბაიჯანელი მომღერალი აღიზარდა. ზულალოვის ოჯახმა განაგრძო წინაპრის მუსიკალური ტრადიციები. მისი შვილი, შვილიშვილი და ძმისშვილები მუღამის ცნობილი შემსრულებლები გახდნენ.

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის მომღერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ალენ აივერსონი

**ალენ ეზაილ აივერსონი** (; ასევე ცნობილი ზედმეტსახელით — **"the Answer"** (დ. 7 ივნისი, 1975, ვირჯინია) — ყოფილი ამერიკელი კალათბურთელი, რომელმაც 14 სეზონი ითამაშა ამერიკის ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციაში, როგორც გამთამაშებელმა და მსროლელმა.

1996-2010 წლებში თამაშობდა ამერიკის ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციაში, ხოლო 2010-2011 წელს თურქეთში, ბეშიქთაშში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვაგიფ მუსტაფაევი

**ვაგიფ ბეჰბუდ ოღლი მუსტაფაევი** () (დაიბადა 1953 წლის 28 აგვისტოში, ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) - საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მსახიობი, კინორეჟისორი და სცენარისტი; აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2005 წ.), აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი, კინოსა და ტელევიზიის ევროპული აკადემიის წევრი, ევრაზიის ტელევიზიისა და რადიოს აკადემიის ვიცე პრეზიდენტი, აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

ვაგიფ მუსტაფაევი დაიბადა 1953 წლის 28 აგვისტოს ბაქოში. 1984 წელს დაამთავრა მოსკოვში სცენარისტებისა და რეჟისორების უმაღლესი კურსები.

მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „ასეც უნდა იყოს!“ (1982) - პრიზი „საუკეთესო სარეჟისორო მუშაობისთვის“ მოსკოვის ახალგაზრდა კინემატოგრაფისტთა საკავშირო ფესტივალზე (1984).

მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „ხაში მუსიკასთან“ (1983) - მიენიჭა პრიზი „საუკეთესო სცენარისთვის“ მოსკოვის ახალგაზრდა მწერალთა კონკურსზე.

გაბროვოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე ფილმმა „არამზადა“ (1988) - მიიღო პრიზი „ჩაპლინის ოქროს ლერწამი“ (1989). ფილმს ასევე მიენიჭა სორენტოს ნეაპოლის საერთაშორისო კინოფესტივალის მთავარი ჯილდო - ვიტორიო დე სიკას ოქროს მედალი. გარდა ამისა, ფილმმა მოიპოვა მრავალი ჯილდო და ჯილდო საერთაშორისო კინოფესტივალებზე იაპონიაში, კანადაში, შეერთებულ შტატებსა და სხვა ქვეყნებში.

1991 წელს გადაღებულმა მხატვრულმა ფილმმა „გარეთ“ მოიპოვა ორი პრიზი პრიზით თბილისში (საქართველოში) ოქროს არწივის კინოფესტივალზე, ასევე თურქულ-ისლამური კულტურული ცენტრის ოქროს მედლით ანკარაში (თურქეთი).

რუსეთის კინემატოგრაფიული ხელოვნებისა და მეცნიერების ეროვნულმა აკადემიამ ვაგიფ მუსტაფაევს გადასცა ჯილდო „ოქროს მედალი“ კინოში განსაკუთრებული წვლილისთვის.

1999 წლიდან 2013 წლამდე ვაგიფ მუსტაფაევმა შექმნა 12 დოკუმენტური ფილმი აზერბაიჯანის ეროვნული ლიდერის, ჰეიდარ ალიევის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Corpus Fontium Historiae Byzantinae

***Corpus Fontium Historiae Byzantinae*** („ბიზანტიის ისტორიის წყაროების კრებული“), შემოკლებით **CFHB** — საერთაშორისო პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს ბიზანტიის იმპერიის პერიოდში (IV-XV საუკუნეები) შედგენილი ისტორიულ წყაროებზე ტექსტური კრიტიკის შეგროვებას, რედაქტირებას და გავრცელებას. მისი დანიშნულება ბიზანტიელი ავტორების, განსაკუთრებით კი აქამდე უცნობი ტექსტების, თანამედროვე სამეცნიერო კვლევებისთვის ხელმისაწვდომობის უზრუნველყოფაა. პროექტი 1966 წელს, ბიზანტიური კვლევების მე-13 საერთაშორისო კონგრესზე შეიქმნა და *Association internationale des études byzantines* (AIEB)-ის და მისი ეროვნული ფილიალების ეგიდის ქვეშ ფუნქციონირებს.

## პუბლიკაციების სერია 
ყოველი ტომი შეიცავს კომენტარებს ავტორებზე, გადარჩენილ ხელნაწერებზე და ასევე ნათარგმნ და ანოტირებულ ტექსტების ვერსიებზე. ხშირად არის დართული ტექსტის დედანი და მათ შორის ფაქსიმილებიც. CFHB-ს ტომები გამოირჩევა მათი გამოქვეყნების ადგილის მიხედვით, ეროვნულ სერიებში:
* Series Atheniensis (ათენი)
* Series Berolinensis (ბერლინი)
* Series Bruxellensis (ბრიუსელი)
* Series Italica (იტალია)
* Series Parisiensis (პარიზი)
* Series Thessalonicensis (თესალონიკი)
* Series Vindobonensis (ვენა)
* Series Washingtonensis (ვაშინგტონი, დუმბერტონ-ოქსი)

## იხილეთ აგრეთვე 
* *Corpus Scriptorum Historiae Byzantinae*
* *Monumenta Germaniae Historica*

## რესურები ინტერნეტში 
* CFHB overview in the Jahrbuch der Österreichischen Byzantinistik
* Association Internationale des Études Byzantines
* Society for the Promotion of Byzantine Studies

კატეგორია:ბიზანტისტიკა
ტარონიტები

**ტარონიტები** () — სომხური წარმომავლობის მქონე არისტოკრატიული საგვარეულო ბიზანტიის იმპერიაში. ბაგრატუნების დინასტიის ტარონის განშტოება. საგვარეულოს საფუძველი ტარონის მთავრება, ძმებმა გრიგორი და ბაგრატმა (პანკრატიოსი) დაუდეს, რომლებაც 968 წელს საიმპერატორო კარზე მაღალი თანამდებობების და მამულების სანაცვლოდ საკუთარი სამთავრო იმპერატორს გადასცეს. X საუკუნის ბოლოს და XI საუკუნის დასაწყისში დაწინაურდნენ როგორც სამხედრო არისტოკრატია. ამავე პერიოდში საგვარეულო მიხეილ ტარონიტის მეშვეობით დაუნათესავდა კომნენოსების დინასტიას. მიხეილმა ალექსი I კომნენოსის (1056  1118) და, მარიამი შეირთო ცოლად. XII საუკუნიდან ტარონიტები გახდნენ სამოქალაქო ბიუროკრატები, უმრავლესობა მათგანი დაწინაურდა კონსტანტინოპოლის კარზეც. 1204 წელს, ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაპყრობის შედეგად საგვარეულომ დაკარგა სტატუსი.

## ლიტერატურა 
*
* 
* Mommaerts-Brown, Stanford, *Foundations* 2:2 (Foundation for Medieval Genealogy FMG.ac/, 2008), pp. 158-62, ISSN = 1479-5078 1479-5086, citing Psellos.

კატეგორია:ტარონიტები
უშანგი გოჯიაშვილი

**უშანგი ივანეს ძე გოჯიაშვილი** (დ. 4 ნოემბერი, 1933, დაბა თიანეთი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 2007, სოჭი, რუსეთი) — ქართველი სამთო ინჟინერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1973).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1957). 1957–1965 მუშაობდა დონბასში (უკრაინის სსრ) შახტების მშენებლობაზე, 1965-1986 — ენგურჰესის მშენებლობაზე (1981-1986 — ენგურჰესის მშენებლობის სამმართველოს მთავარი ინჟინერი). 1986–1988 წლებში იყო საქართველოს სსრ საავტომობილო გზების მინისტრის მოადგილე, 1988–1997 წლებში — „თბილმეტრომშენის“ გენერალური დირექტორი, 1997–2000 წლებში — „თბილმეტრომშენის“ უფროსის მოადგილე და „თბილმეტრომშენის“ ეკატერინბურგის ფილიალის ხელმძღვანელი. 2000 წლიდან მუშაობდა რუსეთში, ქ. სოჭში საგვირაბო რაზმის მთავარ ინჟინრად, შემდეგ მთავარ ტექნოლოგად და გენერალური დირექტორის მრჩევლად. მინიჭებული ჰქონდა საბჭოთა კავშირის მინისტრთა საბჭოს პრემია (1988), საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1993), ღირსების ორდენი (1997).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ანდრე გრაბარი

**ანდრე გრაბარი** (; დ. 26 ივლისი, 1896, კიევი, უკრაინა — გ. 5 ოქტომბერი, 1990, პარიზი, საფრანგეთი) — ხელოვნების ისტორიკოსი, ადრინდელი ქრისტიანული და ბიზანტიური ხელოვნების მკვლევარი. 

დაიბადა უკრაინაში, განათლება მიიღო კიევში, პეტერბურგსა და ოდესაში. მოღვაწეობდა ბულგარეთში (1919-1922), საფრანგეთში (1922-1958) და ამერიკის შეერთებულ შტატებში (1958-1990). ძირითადად წერდა ფრანგულად. იყო პარიზის კოლეჟ დე ფრანსისა და ეკოლ დეზ-ოტ-ეტიუდის პროფესორი, საფრანგეთის წარწერათა და ბელეტრისტიკის აკადემიისა და მრავალი სხვა ქვეყნის სამეცნიერო საზოგადოებისა და აკადემიის წევრი. ავტორია ფუნდამენტური ნაშრომებისა, რომლებშიც განხილულია გვიანდელი ანტიკური და ადრინდელი შუა საუკუნეების ბიზანტიისა და აღმოსავლეთ ევროპის ქვეყნების იკონოგრაფიის, მხატვრობისა და გამოყენებითი ხელოვნების, ხუროთმოძღვრების ისტორიის საკითხები. ზოგ მათგანში განხილულია ძველი ქართული ხელოვნების ძეგლებიც. მისი შვილი ოლეგ გრაბარი (1929–2011) იყო ხელოვნების ისტორიკოსი და არქეოლოგი, ისლამური კულტურის მკვლევარი.

## ბიბლიოგრაფია
* L’ Empereur dans l’art byzantin. Recherches sur l’art officiel de l’Empire d’Orient, P., 1936; 
* Byzantine painting. Historical and critical Study, Geneva, 1953; Les revêtements en or et en argent des icones byzantines du Moyen-âge, Venise, 1975.

## ლიტერატურა
* Maguire, Henry. 'André Grabar, 1896-1990', in *Dumbarton Oaks Papers*; 45 (1991), pp. xii-xv. JSTOR

კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ისტორიკოსები
კატეგორია:კიევში დაბადებულები
ნურხაცი

**ნურხაცი** (; დ. 8 აპრილი, 1559 — გ. 30 სექტემბერი, 1626) — მანჯურიელი (ჯურჯენი) ხანი. 1583 წლიდან ძიანჯოუს ჯურჯენების მეთაური ლიაოდუნის ნახევარკუნძულზე. იყო ჩინეთის მინის იმპერიის ნომინალური ვასალი. 1616 წლისთვის გააერთიანა ჯურჯენული ტომები. ნურცახის დაპყრობებში დიდი როლი ითამაშა ჯურჯენების მიერ ჩამოყალიბებულმა სამხედრო-სახელმწიფო ორგანიზაციამ, ცნობილმა სახელით „რვა დროშა“. 1616 წლის თებერვალში თავი ხანად გამოაცხადა, დააარსა დინასტია გვიანი ძინი (ხოუ ძინი). 1609 წელს ხარკი შეუწყვიტა მინის იმპერიას, დაარღვია მისი საზღვარი. 1618 წლიდან წარმატებულ ომებს აწარმოებდა მინთან, დაიპყრო მისი რამდენიმე ქალაქი. 1626 წელს დამარცხდა მინის გენერალ იუან ჩუ-ხუანთან ქალაქ ნინიუანზე მიტანილი მორიგი იერიშის დროს. ნურხაცის მემკვიდრის აბახაის (ტაი ძუნის) დროს დინასტიას ეწოდა ცინგი (1636), ხოლო ჯურჯენებს — მანჯურიელები.

## ლიტერატურა 
* Нурхаци // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. т. 18. —  : Советская энциклопедия, 1974

კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1559
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1626
კატეგორია:ცინგის დინასტიის იმპერატორები
პრიმა ფასიე

**პრიმა ფასიე** () — ლათინური ექსპრესია. ითარგმნება როგორც „ერთი შეხედვით“. ტერმინი გამოიყენება თანამედროვე იურიდიულ ინგლისურში. პრინციპი, მოიცავს სამართალწარმოებას, სადაც სასამართლოს წინაშე წარდგენილი მტკიცება საკმარისად ითვლება მოთხოვნის საფუძვლიანობისათვის, ვიდრე არსებითი ხასიათის რაიმე საწინააღმდეგო მტკიცებულება არ იქნება წარმოდგენილი.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:საერთო სამართალი
კატეგორია:დეონტოლოგიური ეთიკა
კატეგორია:ლათინური იურიდიული ტერმინოლოგია
კატეგორია:ლათინური ფილოსოფიური ფრაზები
ირაკლი კუპატაძე

**ირაკლი კუპატაძე** (დ. 1 აპრილი, 1996, საგარეჯო, კახეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ძიუდოში ახალგაზრდებს შორის ევროპის თასის ტურნირის გამარჯვებული (2015, 55 კგ.), ძიუდოში ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2012, 50 კგ.), სამბოში ახალგაზრდებს შორის  მსოფლიოს (2016, 57 კგ.) და ევროპის ჩემპიონი (2015, 57 კგ.), ასევე სამბოში ჭაბუკებს შორის  მსოფლიოს და ევროპის ჩემპიონი (2014, 52 კგ.).
 
## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ირაკლი კუპატაძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
ანთოკის სამაროვანი

**ანთოკის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ანთოკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტყით დაფარულ ტერიტორიაზე. აღმოჩენილია მიწის სამუშაოების დროს. სამაროვანში გამოვლინდა ბრინჯაოს ე. წ. კახური ტიპის სატევარი, რომლის პირის ორივე მხარეს ფანტასტიკური ცხოველებია გამოსახული. ტიპოლოგიურად სატევარი ყველაზე ადრეულია ამ სახის საბრძოლო იარაღს შორის და იგი ძვ. წ. XIII საუკუნის ახლო ხანებით თარიღდება. 

სატევარი საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმშია დაცული.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ეთერ ლიპარტელიანი

**ეთერ ლიპარტელიანი** (დ. 23 სექტემბერი, 1999, ლენტეხი, სვანეთი) — ქართველი სპორტსმენი ქალი (ძიუდო), ქალთა შორის მსოფლიო ჩემპიონი (2025, ბუდაპეშტი, უნგრეთი), ახალგაზრდებს შორის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (2019, მარაკეში, მაროკო; ვანტაა, ფინეთი, 57 კგ.), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2016, ვანტაა, ფინეთი, 57 კგ.) და ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის მფლობელი (2016, ანტალია, თურქეთი, 57 კგ.).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში
* ეთერ ლიპარტელიანი — ქართული სპორტი
* ეთერ ლიპარტელიანი მსოფლიო ჩემპიონია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ძიუდოში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახალსოფლის ეკლესია (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

ტერმინი **ახალსოფლის ეკლესია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალსოფლის პირველი ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში 
* ახალსოფლის მეორე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში 
* ახალსოფლის მესამე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში 
* ახალსოფლის მეოთხე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში 
* ახალსოფლის მეხუთე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში 
* ახალსოფლის მეექვსე ეკლესია — ეკლესია ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფელში
ბექა ლომთაძე

**ბექა ლომთაძე** (დ. 23 ნოემბერი, 1991, ქუთაისი, იმერეთი)  — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), მსოფლიო ჩემპიონი (2019, ნურ-სულთანი, ყაზახეთი 61 კგ), ევროპის ჩემპიონატის ორგზის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2019, ბუქარესტი, რუმინეთი; 2020, რომი, იტალია, 61 კგ).  იგი არის სხვადასხავა საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბექა ლომთაძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ბ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები