open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩხერის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ჩხერის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩხერში, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით სასაფლაოზე.

## აღწერა
ჩხერის ღვთისმშობლის ეკლესია დიდი ზომის დარბაზული ტაძარია, ნაგებია ყორე ქვით, მშენებლობაში გამოყენებულია რიყის ქვაც. ნაგებობის კუთხეები შირიმის ქვით არის გამოყვანილი. სარკმლის ღიობები განსხვავებული ქვის ჯიშის კვადრებისგან არის გამოყვანილი, ხოლო შესასვლელების თაღები კი ქვიშაქვაშია გამოკვეთილი. ეკლესია ნაგებია კირის დუღაბზე.
ეკლესია გეგმაში მართკუთხაა, აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც სამი თაღოვანი ნიშია, ერთი სამხრეთით, ორი ჩრდილოეთით. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს კი არ ეყრდნობა, არამედ მხრებს ზემოთ არსებულ კაპიტელებს, ხოლო მხრებს ებჯინება შირიმის ქვით გამოყვანილი კედლის თაღები. საერთოდ ეკლესიის კედლის თაღები ეყრდნობა ორ წყვილ ერთსაფეხურიან პილასტრებს, კამარის შესადგმელი თაღები კი კედლის თაღების შეერთების ადგილას, პილასტრის ზემოთ არსებულ კაპიტელებს. 
ეკლესია ნათდებოდა აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ვიწრო თაღოვანი სარკმლებით, რომლის არეებსაც შემოვლებული აქვს ლილვები. სამხრეთის სარკმელი დანგრეულია. ეკლესიაში შესვლა ხდება სამხრეთისა და დასავლეთის თაღოვანი შესასვლელებით. სამხრეთის შესასვლელის თაღის თავზე წყობაში ჩადგმულია ლილვებშემოვლებული ფილა ხუთი ჯვრის გამოსახულებით. ცენტრალურ ნაწილში დიდი ჯვარია, ხოლო გვერდებზე პატარა, აღმოსავლეთის ფასადის ფრონტონში ჩადგმულია დიდი ზომის ერთ ქვაში გამოკვეთილი ჯვარი, წრიული და გეომეტრიული ორნამენტით შემკული, განივ მკლავებზე პატარა ჯვრებია გამოსახული.
ეკლესიის აფსიდში შეიმჩნევა ნალესობის კვალი, ნალესობის კვალი შეინიშნება აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ქვემოთ. დასავლეთის მინაშენი დანგრეულია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
ქალები მონტენეგროში

[მარჯვნივ|მინი|350x350პქ| იაროსლავ ჩერმაკი „ მონტენეგროელი ქალბატონი.“ [1865 წ.]]
**ქალები მონტენეგროში** მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. თანამედროვეობაში ქალების მიმართ  უფრო მეტი პატივისცემა იგრძნობა, ვიდრე გასულ საუკუნეში.  

## ისტორია 
მონტენეგროს საზოგადოებაში ქალთა როლის შესახებ ერთ-ერთი ადრეული მიმოხილვა ეკუთვნის გაზეთ The New York Times-ს 1880 წლის 5 ნოემბერს, რომელიც ირონიულად აღნიშნავდა,  რომ ქალები და მამაკაცები  მინდვრებში თანაბრად შრომობდნენ, თუმცა ქმრის ნივთებს  ქალი ეზიდებოდა. ამავე გაზეთის ცნობით,  ქალები მართავდნენ საოჯახო მეურნეობას, ქსოვდნენ, რთავდნენ.   ჰოლანდიელი მწერალი ჰენრი ვან დერ მანდერე კიდევ უფრო კრიტიკული იყო ქალის როლის მიმართ მონტენეგროს საზოგადოებაში: ის ამტკიცებდა, რომ ცოლი ფაქტობრივად უუფლებო იყო,  მას ევალებოდა მხოლოდ ქმრის კვალდაკვალ ეტარებინა ბარგი, ქალიშვილი კი  მამის ნებას უნდა დამორჩილებოდა. იგი ქალს ადარებდა მონას და ცხოველს, რომელსაც მამაკაცებთან ერთ მაგიდასთან ჯდომის უფლება არ ჰქონდა; მონტენეგროელი გოგონების სილამაზე დნებოდა, როდესაც ისინი ცოლები ხდებოდნენ. ანთროპოლოგი ზორკა მილიჩის აზრით, ქალის მიმართ დამოკიდებულება იმაზეც იყო დამოკიდებული, თუ რამდენი ვაჟი და ქალიშვილი ჰყავდა: ქალებს, რომლებსაც ბევრი ვაჟი ჰყავდათ,  უფრო პატივისცემით ეპყრობოდნენ.  

სიტუაცია შეიცვალა იუგოსლავიის სახალხო-განმათავისუფლებელი ომის შემდეგ, როდესაც ქალებს მიეცათ უფლება მიეღოთ საშუალო და უმაღლესი განათლება, მონაწილეობა მიეღოთ სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში და ა.შ., მაგრამ ამავე დროს, უფროს თაობაში ჯერ კიდევ არსებობს ძლიერი რწმენა. რომ ქალი ვალდებულია უპირველეს ყოვლისა იზრუნოს ოჯახზე და შვილებზე. 

## ქალის როლი საზოგადოებაში 
ითვლება, რომ მონტენეგროელი ქალები  მსოფლიოში ყველაზე მაღლებს შორის არიან (საშუალო სიმაღლე 171 სმ).  

რეგიონიდან გამომდინარე, ქალებს შეუძლიათ იცხოვრონ მონტენეგროს საზოგადოების კონსერვატიულ პატრიარქალურ ნაწილში ან უფრო თანამედროვე, მატრიარქალურ ნაწილში. ოჯახში, როგორც წესი, მამაკაცი არის უფროსი, ქალი კი ეხმარება მას სახლის მართვაში. ტელეკომპანია Al-Jazeera- ს ცნობით, ძველ დროში მონტენეგროს საზოგადოებაში ქალიშვილის დაბადება ყოველთვის არ იყო მისასალმებელი, რადგან ოჯახი ვაჟს უნდა გაეგრძელებინა, რის შედეგადაც დაიწყო აბორტები, რაც დღესაც გრძელდება. კონსერვატიული წრეები კი ებრძვიან მსგავს ქმედებებს, ავრცელებენ სოციალურ რეკლამებს  აბორტის აკრძალვის მოთხოვნით.

## ცნობილი მონტენეგროელი ქალები 
* ელენე მონტენეგროელი (1873-1852), მონტენეგროს პრინცესა, ვიქტორ ემანუელ III - ის მეუღლე, იტალიის დედოფალი.
* დივნა ვეკოვიჩი (1886–1944), პირველი ქალი ექიმი მონტენეგროში და მთარგმნელი (ფრანგული ენიდან  პეტრე II პეტროვიჩ-ნიეგოშის პოემის „ მთის გვირგვინი “  და იოვან იოვანოვიჩ-ზმაის  ლექსების მთარგმნელი.  
* რვა ქალმა მიიღო იუგოსლავიის სახალხო გმირის ჯილდო იუგოსლავიის სახალხო განმათავისუფლებელ ომში ფაშიზმზე გამარჯვებისთვის შეტანილი წვლილისთვის:
** ჯინა ვრბიცა
** მილიკა ვუჩინიჩი
** ელიცა მაშკოვიჩი
** ვუკიცა მიტროვიჩი
** ვუკოსავა მიჩუნოვიჩი
** დობრილა ოიდანიჩი
** ლუბიცა პოპოვიჩი
** ელენა ჩეტკოვიჩი
* სანია დამიანოვიჩი  (დ. 1976), ბირთვული ფიზიკოსი, ფიზიკის დოქტორი, განათლების მინისტრი 2016 წლიდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:მონტენეგროს საზოგადოება
კატეგორია:ქალები ქვეყნების მიხედვით
აქტიური საარჩევნო უფლება

**აქტიური საარჩევნო უფლება** (ასევე **ხმის მიცემის უფლება**) ― წარმომადგენლობით დემოკრატიასა და რეფერენდუმებში მოქალაქეების უფლება, რომ ამომრჩეველის სახით მისცენ ხმა. აქტიური საარჩევნო უფლება განსხვავდება პასიური საარჩევნო უფლებისგან, რომელიც ადამიანებს თანამდებობისთვის არჩევნებში მონაწილეობის უფლებას აძლევს. აქტიურ და პასიურ საარჩევნო უფლებებს ერთად სრულ საარჩევნო უფლებად მოიხსენიებენ.

აქტიური საარჩევნო უფლების საფუძველზე მოქალაქე ხმას აძლევს და ირჩევს მისთვის სასურველ კანდიდატურას სახელმწიფო ან თვითმმართველობის ორგანოში. საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით, რეფერენდუმში, სახელმწიფო ავტონომიური რესპუბლიკისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში მონაწილეობის უფლება საქართველოს ყველა მოქალაქეს 18 წლის ასაკიდან აქვს. არჩევნებსა და რეფერენდუმებში მონაწილეობის უფლება არ აქვთ იმ მოქალაქეებს, რომლებიც სასამართლოს გადაწყვეტილებით განსაკუთრებით მძიმე დანაშაულისთვის სასჯელის აღსრულების დაწესებულებაში იმყოფებიან ან სასამართლოს გადაწყვეტილებით მხარდაჭერის მიმღებად არიან ცნობილი და შესაბამის სტაციონარულ სამედიცინო დაწესებულებაში არიან მოთავსებული.

ზოგიერთ ქვეყანაში აქტიური საარჩევნო უფლება შეიძლება შეიზღუდოს ასაკისა და მოქალაქეობის სტატუსის მიხედვით. ზოგან უფრო მეტი შეზღუდვა მოქმედებს. დიდ ბრიტანეთსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში აქტიური საარჩევნო უფლება შეიძლება ჩამოერთვათ დამნაშავეებს. ზოგიერთ ქვეყანაში ბინადრობის უფლების მქონე არამოქალაქეებს აქვთ აქტიური საარჩევნო უფლება.

## რესურსები ინტერნეტში
* A History of the Vote in Canada, Chief Electoral Officer of Canada, 2007.
* Suffrage in Canada
* Women's suffrage in Germany—19 January 1919—first suffrage (active and passive) for women in Germany

## სქოლიო
კატეგორია:საარჩევნო უფლებები
კატეგორია:პოლიტიკური სამართალი
ბიოპროდუქტი

**ბიოპროდუქტი** — მასალები, ქიმიური ნივთიერებები და ენერგია, რომელიც მიღებულია განახლებადი ბიოლოგიური წყაროებიდან.

ბიოპროდუქცია არის სოფლის მეურნეობის პროდუქცია, რომლის წარმოებისა და დამზადებისთვის შხამ-ქიმიკატები, სასუქები და სხვა არაორგანული ნივთიერებები არ გამოიყენება. სასურსათოდ განკუთვნილი მემცენარეობისა და მეცხოველეობის გადაუმუშავებელი პროდუქცია, ასევე, სასურსათოდ განკუთვნილი მემცენარეობისა და მეცხოველეობის გადამუშვებული პროდუქცია, რომელიც ერთი ან რამდენიმე მცენარეული ან ცხოველური წარმოშობის ნედლეულისგანაა წარმოებული. ბიოპროდუქტებს მიეკუთვნება საკვები, კომბინირებული საკვები და ცხოველთა გამოკვების მიზნით, ბუნებრივი ინგრედიენტებისგან წარმოებული სხვა პროდუქცია.

## კატეგორიზაცია
ბიოპროდუქტების ორი მთავარი კატეგორიაა: ჩვეულებრივი ბიოპროდუქტები და ზრდადი ბიოპროდუქტები. ჩვეულებრივი ბიოწარმოშობის პროდუქტების მაგალითებია: სამშენებლო მასალები, ცელულოზის ქაღალდი და სატყეო პროდუქტები. ზრდადი ბიოპროდუქტების ან ბიოწარმოშობის პროდუქტები მოიცავს: ბიოსაწვავს, ბიოენერგიას, სახამებელსა და ცელულოზაზე დაფუძნებული ეთანოლი, ბიოწარმოშობის ადჰეზივი, ბიოქიმიკატები, ბიოპლასტმასი და სხვ.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*USDA BioPreferred Program
*the Bioeconomic Revolution in Biobased Products and Bioenergy*, National Renewable Energy Laboratory
**U.S. DOE Biomass Program*

## სქოლიო
კატეგორია:მდგრადი სოფლის მეურნეობა
კატეგორია:ბიოტექნოლოგია
კატეგორია:მდგრადი ბიზნესი
სერგო გერსამია

**სერგო ლუკას ძე გერსამია** (დ. 11 ივნისი, 1892, ქუთაისი, — გ. 8 იანვარი, 1968, თბილისი) — ქართველი თეატრმცოდნე, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე.

დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია (1911). იმავე წელს გამოსცა იუმორისტული ალმანახები „მაშხალა“ და „ნემსი“. 1913 წლიდან სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში ათავსებდა საზოგადოებრივი და პოლიტიკური ხასიათის წერილებს. 1914 წელს იყო ქუთაისში გამომავალ გაზეთ „ჩვენი ერის“ რედაქტორ-გამომცემელი. იმავე წელს მთავრობამ გაზეთი სამუდამოდ დახურა, თავად გერსამიას კი ათი დღის პატიმრობა მიუსაჯა. 

1918-1921 წლებში აქტიურად მონაწილეობდა პირველი რესპუბლიკის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ ქუთაისის განყოფილების, დრამატული საზოგადოების, სამუსიკო საზოგადოების და საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი; დასავლეთ საქართველოში ერობათა კავშირის რწმუნებული. საბჭოთა პერიოდში მუშაობდა სხვადასხვა კულტურულ დაწესებულებაში, 1938–1957 წლებში — საქართველოს თეატრის მუზეუმში.

## ბიბლიოგრაფია
* სოხუმის თეატრი (ავტორი). - სოხუმი, საქპოლიგრაფგამომც. სტ. ქ. სოხუმში, 1951.
* გიორგი ერისთავის თეატრი (ავტორი). - თბილისი, სახელგამი, 1950.
* აკაკი წერეთელი და ქართული თეატრი (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1949.
* ქუთაისის თეატრი (1861-1920) (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1947.

## ლიტერატურა
* „ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი“: იოსებ იმედაშვილი // I ტომი. - თბილისი, ეროვნული ბიბლიოთეკის გამომცემლობა, 2018. - გვ. 567.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
გაკოტრება

**გაკოტრება** () ― ფინანსური კრახი, როდესაც საწარმოს ვალების გადახდა, კრედიტორთა მოთხოვნების დაკმაყოფილება და სხვა ვალდებულებების შესრულება არ შეუძლია. საწარმოს გაკოტრებულად სასამართლო აცხადებს. 

## ეტიმოლოგია
ტერმინის უცხოური ეკვივალენტი — „ბანკროტი“ წარმოდგება იტალიური შესიტყვებიდან *banca rotta*, რაც „გატეხილ ძელსკამს“ აღნიშნავს. ზოგიერთი ვერსიით, ტერმინი რენესანსის დროს იტალიაში გაჩნდა, სადაც თითქოს ბანკირთა ძელსკამის დამტვრევის ტრადიცია არსებობდა, როცა ბანკირს გადახდა და ვალდებულებების შესრულება არ შეეძლო. თუმცა, ამგვარი პრაქტიკის/რიტუალის არსებობა საეჭვოა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*
* U.S. Federal Bankruptcy Courts
* Official U.S. Bankruptcy Statistics
* US Courts Bankruptcy Law
* Executive Office for United States Bankruptcy Trustees
* Cornell Bankruptcy Laws
* National Association of Consumer Bankruptcy Attorneys
* Bankruptcy Research Database (WebBRD)
* Website of the Insolvency Service in the UK
* Bankruptcy Statistics in Hong Kong 
* Official Means Testing Information

## სქოლიო
კატეგორია:გაკოტრება
კატეგორია:ვალი
არასრულწლოვანი

**არასრულწლოვანი** ― პირი, რომელიც ქვეყნის შესაბამისი კანონმდებლობით არ ითვლება სრულწლოვნად და გარკვეული სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებებით სარგებლობის უფლება არ აქვს მინიჭებული. საქართველოს კანონმდებლობით, არასრულწლოვნად ითვლება პირი, რომელსაც 18 წელი არ შესრულებია. სამართალში არასრულწლოვანი აღნიშნავს პიროვნებას, რომელსაც კონკრეტული ასაკისთვის, ჩვეულებრივ, სრულწლოვანებამდე, არ მიუღწევია. სრულწლოვანება ამა თუ იმ ქვეყნის იურისდიქციაზეა დამოკიდებული, მაგრამ უმეტესწილად 18 წლით განისაზღვრება. არასრულწლოვანება შეიძლება სხვა კონტექსტშიც იქნას გამოყენებული. მაგალითად, აშშ-ში მოწევისა და ალკოჰოლური სასმელების მიღების ასაკად 21 წელია განსაზღვრული და 21 წლამდე ასაკის ადამიანებიც შეიძლება მოიხსენიონ არასრულწლოვნად, თუკი თამბაქოსა და ალკოჰოლის კანონებთან კონტექსტში საუბრობენ, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი შეიძლება 18 წელს გადაცილებული იყვნენ.

ბევრ სახელმწიფოში, მათ შორის: ავსტრალიაში, სერბეთში, ინდოეთში, ბრაზილიაში, ხორვატიაში, კოლუმბიასა და გაერთიანებულ სამეფოში არასრულწლოვანი განმარტებულია, როგორც პირი, რომელსაც 18 წელი არ შესრულებია. აშშ-ში სრულწლოვანების ასაკი შტატების მიერ ინდივიდუალურად განიმარტება, თუმცა „არასრულწლოვანი“ ჩვეულებრივ 18 წლამდე ასაკის ადამიანს აღნიშნავს, თუმცა ზოგიერთ სფეროში (როგორებიცაა ალკოჰოლი, გემბლინგი და იარაღის ტარება) 21 წლამდე ასაკის ადამიანსაც შეიძლება აღნიშნავდეს.

ტაივანსა და ტაილანდში არასრულწლოვნად ითვლება პირი, რომელსაც 20 წელი არ შესრულებია, ხოლო სამხრეთ კორეაში ― პირი, რომელსაც 19 წელი არ შესრულებია. სრულწლოვანების ასაკი ახალ ზელანდიაშიც 20 წელია, მაგრამ უფლებების ნაწილს უფრო უმცროს ასაკშიც იღებენ, მაგალითად, ალკოჰოლის მიღებისა და არჩევნების უფლება 18 წლიდან ეძლევათ. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ეიჯიზმი
კატეგორია:ბავშვობა
ირინა ფედიშინი

**ირინა ფედიშინი** (უკრ. Іри́на Петрі́вна Феди́шин, დაბადებული ლვივში) — უკრაინელი მომღერალი და კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია 
ირინა ფედიშინი დაიბადა მუსიკოსის ოჯახში 1987 წლის 1 თებერვალს უკრაინის სსრ-ის ქალაქ ლვივში. მან ადრეული ასაკიდანვე გამოამჟღავნა მუსიკალური, ვოკალური და სასცენო უნარ-ჩვევები.

მომავალმა მომღერალმა  თავი წამყვანის ამპლუაში გამოსცადა ჯერ კიდევ 6 წლის ასაკში. მამამისი, მიუხედავად იმისა, რომ თავად იყო მუსიკოსი, არასდროს მიიჩნევდა მუსიკას სერიოზულ პროფესიად და ოცნებობდა, რომ მისი შვილი შესულიყო ჭადრაკზე. მომავალი მომღერლის პირველი მუსიკალური ინსტრუმენტი იყო სინთეზატორი, რომლითაც სწრაფად დაეუფლა იმპროვიზაციას და დაიწყო სიმღერების წერა.

ირინა ფედიშინმა 13 წლის ასაკში გადაწყვიტა მუსიკალური განათლების მიღება და სასწავლებლად შევიდა მუსიკალურ სკოლაში. საშინაო განათლების წყალობით, იგი მყისიერად მიიღეს მუსიკალური სკოლის მეოთხე კურსზე. ირინამ სასწავლებელი წარჩინებით დაასრულა და, აგრეთვე, საკონცერტო პროგრამებიც ჩაატარა. იგი დაეუფლა ეკონომიკის მეცნიერებას ივან ფრანკოს ლვივის ეროვნულ უნივერსიტეტში და, ამავე დროს, კერძო მუსიკალური და ვოკალური გაკვეთილებიც აიღო.  

ირინა ფედიშინი მონაწილეობდა ახალგაზრდების მუსიკალურ შეჯიბრებებსა და ფესტივალებში, სადაც მოიგო სხვადასხვა პრიზი. უკრაინულმა რადიო-სადგურებმა ზოგიერთი სიმღერა შეიტანეს თავის რეპერტუარში. 2005 წელს ირინა გამოვიდა ევროვიზიის მუსიკალური შეჯიბრის ნახევარფინალში და 2006-2009 წლებში საკონცერტო პროგრამით წარდგა. 2015 წელს ირინა ფედიშინმა თავისი სიმღერით "Sertsia stuk" მოიგო უკრაინულ ენაზე გამართული მუსიკალური შეჯიბრი "უკრაინული ფორმატი".

2016 წელს ირინა გამოვიდა უკრაინულ კონცერტებზე და რამდენიმე ათეულ ქალაქს ესტუმრა. 2016 წლის 4 ნოემბერს კიევში, კერძოდ, ოქტომბრის სასახლეში, ჩაატარა სოლო კონცერტი, სახელწოდებით "Tsvite Kalina".

2018 წელს ირინა ფედიშინმა მონაწილეობა მიიღო სატელევიზიო შოუს "უკრაინული ვოისის" მე-18 სეზონში.

2020 წელს ირინა ფედიშინი და მისი ქმარი დაავადნენ კორონავირუსით, რაც ცნობილი გახდა მათი გამოჯანმრთელების შემდეგ. 2020 წლის სექტემბერში, ირინამ წარადგინა სიმღერა "Tam de ty", რომელიც კიევსა და უკრაინაში ყველაზე პოპულარულ 10 სიმღერას შორის მოხვდა, ხოლო მისმა მუსიკალურმა ვიდეომ მილიონზე მეტი ნახვა დააგროვა "YouTube"-ზე. მოგვიანებით, იმავე წელს, მომღერალმა გამოუშვა რამდენიმე საშობაო სიმღერა.

2021 წლის იანვრიდან მომღერალმა მონაწილეობა მიიღო პროექტში "ნიღბიანი მომღერალი – უკრაინა" სატელევიზიო არხზე "უკრაინა", მაგრამ გადაცემა მეოთხე ეპიზოდში დატოვა. 2 მარტს, ფედიშინმა წარადგინა ავტორის სიმღერა "Obiimy".

## პირადი ცხოვრება 
ირინა ფედიშინი ცხოვრობს ლვივში და დაქორწინებულია პროდიუსერ ვიტალი ჩოვნიკზე. მათ ჰყავთ ორი საერთო ვაჟი: იურა და ოლეგი.

## დისკოგრაფია 
სტუდიური ალბომები

* *Tvii anhel* (2007 წ.)
* *Ukraina koliaduie* (2007 წ.)
* *Parol* (2012 წ.)
* *Ukraina koliaduie. Nove* (2013 წ.)
* *Tsvite kalyna* (2015 წ.)
* *Ty tilky mii* (2018 წ.)

## ჯილდოები და ნომინაციები 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლვოვში დაბადებულები
ამალთეა (თანამგზავრი)

**ამალთეა** (), **იუპიტერ V** (სიმბოლო: 20px) — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის შიდა თანამგზავრთა ჯგუფში. იგი იუპიტერის სინქრონულად მბრუნავი რეგულარული თანამგზავრია.

## აღმოჩენა
ამალთეა აღმოაჩინა 1892 წლის 9 სექტემბერს ედვარდ ემერსონ ბარნარდმა. იგი ატარებს ნიმფის (ან თხის) ამალთეას სახელს ბერძნული მითოლოგიიდან. იგი ახლო მანძილზე გადაიღეს 1979 წელს კოსმოსურმა აპარატებმა ვოიაჯერ 1-მა და ვოიაჯერ 2-მა, ხოლო 1995-2003 წლებში იუპიტერის სისტემაში მოქმედმა კოსმოსურმა აპარატმა გალილეომ.

## ორბიტა
ამალთეა იუპიტერის მიმართ სინქრონულად ბრუნავს, ასე რომ მისი ერთი ზედაპირი ყოველთვის მიმართულია პლანეტის მიმართ.

ორბიტის ექსცენტრისიტეტია 0.003, ორბიტალური სიჩქარე — 26.57 კმ/წმ, ხოლო ორბიტალური დახრილობა — 0.374°.

## ფიზიკური მახასიათებლები
ამალთეა არასწორი ფორმისაა (მისი გრძელი ღერძი ორჯერ მეტია მოკლე ღერძზე) და კრატერებითაა მოფენილი. მის მუქ წითელ ზედაპირზე ღია ლაქები გამოირჩევა. თუ ვიმსჯელებთ მისი დაბალი სიმკვრივით, ამალთეა ძირითადად შედგება ფხვიერი წყლის ყინულისგან. ის იმდენად ახლოსაა იუპიტერთან, რომ მისგან ჩანს როგორც უზარმაზარი დისკი, რომლის დიამეტრი 46 გრადუსია. მის ორბიტაში მოქცეულია „ამალთეას ქსელის რგოლი“, რომელიც წარმოიქმნება მისი ზედაპირის მტვრისგან.

ამალთეა პლანეტიდან დაშორებულია 181 ათ. კმ-ით, გარემოქცევის პერიოდია 11 სთ 57.5 წთ, დიამეტრი — დაახლოებით 160 კმ, ვარსკვლავიერი სიდიდე — 14.1.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იუპიტერის შიდა თანამგზავრები
ლედა (თანამგზავრი)

**ლედა** (), **იუპიტერ XIII** — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ჰიმალიის ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია. 

## აღმოჩენა
თანამგზავრი ლედა აღმოაჩინა ჩ. კოვალმა 1974 წლის 14 სექტემბერს, ფოტოგრაფიულ ფირფიტებზე, რომლებიც სამი დღით ადრე იყო გამოფენილი პალომარის ობსერვატორიაში (11-დან 13 სექტემბრამდე; ლედა იყო აღბეჭდილი ყველაზე). აქედან გამომდინარე, აღმოჩენის ოფიციალური თარიღია 1974 წლის 11 სექტემბერი. თანამგზავრს სახელი ეწოდა ბერძნული მითოლოგიის ზევსის სატრფოს ლედას სახელის მიხედვით. კოვალმა შესთავაზა სახელი და საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ოფიციალურად დაამტკიცა 1975 წელს.

## ორბიტა
ლედას ორბიტა იუპიტერიდან საშუალოდ დაშორებულია 11.165 მლნ კმ მანძილით, რომლის სრულ შემოვლას 240 დღეში და 12 საათში ასრულებს. ორბიტას ექსცენტრისიტეტია 0.15 და დახრილია ლოპლასის სიბრტყის მიმართ 27.5°. მიეკუთვნება ჰიმალიის ჯგუფს.

## ფიზიკური მახასიათებლები
ლედას საშუალო დიამეტრი 20 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ით. თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04. ვარსკვლავიერი სიდიდე ტოლია 19.5m.

## რესურსები ინტერნეტში
* Параметры Леды на страничке НАСА NASA’s Solar System Exploration
* https://web.archive.org/web/20070624084542/http://www.ifa.hawaii.edu/~jewitt/irregulars.html
* https://web.archive.org/web/20021016114810/http://www.ifa.hawaii.edu/~sheppard/satellites/jupsatdata.html

## სქოლიო
კატეგორია:ჰიმალიის ჯგუფის თანამგზავრები
კონსტანტინე ანთაძე

**კონსტანტინე (კოტე) ანთაძე** (დ. 7 მაისი, 1929, თბილისი — გ. 26 ივნისი, 2006, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.  

## ბიოგრაფია 
კონსტანტინე (კოტე) ანთაძე დაიბადა 1929 წლის 7 მაისს ქალაქ თბილისში. 1947-1952 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ისტორიის ფაკულტეტზე. 1952-1954 წლიდან თსუ-ს ასპიანტურაში. 1957 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, 1977 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. 

1956 წლიდან მუშაობას იწყებს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, ხოლო პარალელურად თსუ-ში. 1980 -2003 წლებში იყო თსუ-ს ევროპისა და ამერიკის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის კათედრის გამგე. სიცოცხლის ბოლომდე ამავე კათედრის პროფესორი. მისი ძირითადი საკვლევი მიმართულება იყო საფრანგეთის რევოლუცია და XIX საუკუნის საქართველოს დემოგრაფია. იყო საუნივერსიტეტო და მსოფლიო ისტორიის სასკოლო სახელმძღვანელოების ავტორი, თანაავტორი და რედაქტორი. ორი სადოქტორო დისერტაციის მეცნიერ-კონსულტანტი. მრავალი საკანდიდტო დისერტაციის ხელმძღვანელი და სამეცნიერო ნაშრომის რედაქტორი. დაჯილდოვებულია ღირსების ორდენით (2003).

## ბიბლიოგრაფია 
* საფრანგეთის დიდი ბურჟუაზიული რევოლუციის ისტორიიდან, თბ., 1978. (ავტორი)
* საქართველოს მოსახლეობა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თბ., 1973. (ავტორი)
* საფრანგეთის ისტორია, კულტურა, გეოგრაფია, თბ., 2005 ( თანაავტორი )
* ახალი ისტორიის ქრესტომათია, თბ., 1979 (თანაავტორი)
* შუა საუკუნეების ისტორია, სასკოლო სახელმძღვანელო, თბ., 2005 (თანაავტორი)
* ახალი ისტორია, სასკოლო სახელმძღვანელო, თბ., 2005  (თანაავტორი)

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კონსტანტინე
იოჰან ბერგერი

right|220px|thumb|იოჰან ბერგერი
**იოჰან ბერგერი** (; დ. 11 აპრილი, 1845, გრაცი, ავსტრია — გ. 17 ოქტომბერი, 1933, იქვე) — ავსტრიელი მოჭადრაკე და თეორეტიკოსი, ადგენდა საჭადრაკო ამოცანებსა და ეტიუდებს, იყო ე.წ. „ძველი გერმანული სკოლის“ დამაარსებელი, ქალაქ გრაცში საჭადრაკო საზოგადოების თავმჯდომარე, ჟურნალ „დოიჩე შახცაიტუნგის“ რედაქტორი. 1870 წელს I ადგილი დაიკავა გრაცის საერთაშორისო ტურნირში. არის ავტორი ნაშრომის — „ენდშპილის თეორია და პრაქტიკა“. 

## ამოცანა 
**1.ლb4! **- ცუგცვანგი, 
**1. … მფd5 2.მe3+ მფd6 3.ლb8+**, 
**1. … e4 2.მe6+ მფd5 3.ლc5+**, 
**1. … f4 2.მb6+ მფe3 3.ლb2**.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ავსტრიელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო თეორეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
გეჩბა

**გეჩბა**, *გჲჩბა*, *ქაჩბა* () — ფეოდალური საგვარეულო აფხაზეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ჯიქეთში.

გეჩბები სათავეში ედგნენ გეჩის თემს (საზოგადოებას), რომლის ცენტრი იყო დაბა გეჩრიფში (მდ. ფსოუს შესართავთან). გეჩის მფლობელები XVII საუკუნიდან იხსენიებიან ოსმალურ წყაროებში გეჩი-ბეგების სახელით. 1830-იან წლებში გეჩბებში ყველაზე გავლენიანი იყო თავადი ედირბეი. გეჩის უკანასკნელი მფლობელი, თავადი რაშიდ გეჩბა, რომელსაც 70-მდე აზნაური და დაახლოებით ამდენივე დასახლებული პუნქტი ემორჩილებოდა, კავკასიის ომის რუსეთის იმპერიის გამარჯვებით დამთავრების შემდეგ (1864) ოსმალეთში გადასახლდა. მას გაჰყვა გეჩის საზოგადოების თითქმის მთელი მოსახლეობა.

ისტორიკოს სიმონ ჯანაშიას ვარაუდით, გეჩბების ერთი შტო დაახლოებით X–XIII საუკუნეებში ქართლში გადმოვიდა, ეთნიკურად გაქართველდა და საფუძველი დაუდო ქაჩიბასძეთა საგვარეულოს, მათგან წარმოდგებიან თავადი ბარათაშვილები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზი თავადები
პედრო დამიანო

right|220px|thumb|პედრო დამიანოს წიგნის გარეკანი
**პედრო დამიანო** (; დ. 1480, ოდემირა, პორტუგალია — 1544) — პორტუგალიელი მოჭადრაკე, 1512 წელს მან გამოსცა საჭადრაკო წიგნი, რომელიც მხოლოდ იტალიაში რვაჯერ გამოიცა. ის თარგმნილია ფრანგულ, ინგლისურ და ბერძნულ ენებზე. საჭადრაკო თეორიაში ცნობილია დამიანოს დაცვა, აგრეთვე დამიანოს ვარიანტი. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:პორტუგალიელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო თეორეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1480
კატეგორია:გარდაცვლილი 1544
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
ჰუმანიტარული დახმარება

ს წარმომადგენელი ანაწილებს მაღალკალორიულ საკვებს საგანგებო სიტუაციის დრო, გომა, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, 2008]]
**ჰუმანიტარული დახმარება** () — გულისხმიერების საფუძველზე გაწეული დახმარება, ქველმოქმედება. ჩვეულებრივ, ასეთი დახმარება ბუნებრივი კატაკლიზმებით (მიწისძვრა, გრიგალი, გვალვა და ა.შ.) ან ომით გამოწვეული მძიმე შედეგების აღმოფხვრის მიზნით ხდება. ჰუმანიტარული დახმარების გაწევა არ არის სავალდებულო და კეთილი ნებაა. დაზარალებულ სახელმწიფოს ჰუმანიტარული დახმარება შეიძლება აღმოუჩინოს ერთმა ან რამდენიმე სახელმწიფომ. ჰუმანიტარული დახმარების გაწევა შეუძლია ნებისმიერ პირს ან ორგანიზაციას.

ჩვეულებრივ, ჰუმანიტარული დახმარება მოკლევადიანი მატერიალური და ლოჯისტიკური მხარდაჭერაა. ჰუმანიტარული დახმარების გაწევის საჭიროების მქონე ადამიანებს შორის არიან: უსახლკაროები, დევნილები, ბუნებრივი კატასტროფებით, ომებითა და შიმშილობით დაზარალებული ადამიანები. ჰუმანიტარული დახმარების მთავარი მიზანი სიცოცხლის გადარჩენა, ტანჯვის შემცირება და ადამიანის ღირსების შენარჩუნებაა.  

ხშირად ჰუმანიტარული დახმარება და ჰუმანიტარული მხარდაჭერა სინონიმებად გამოიყენება, მაგრამ სხვადასხვა კონცეფციაა. ჰუმანიტარული დახმარება აღნიშნავს სწრაფ, მოკლევადიან დახმარებას კრიზისულ სიტუაციებში, როგორიცაა, საკვებით, წყლით, თავშესაფრითა და სამედიცინო დახმარებით უზრუნველყოფა. ჰუმანიტარული მხარდაჭერა საქმიანობების უფრო ფართო წრეს მოიცავს, მათ შორის, კრიზისიდან გამოსვლისა და რეაბილიტაციის პროცესებს. ჰუმანიტარული დახმარება განსხვავდება განმავითარებელი დახმარებისგან, რომელიც ძირეულ სოციო-ეკონომიკურ ფაქტორებს მიემართება.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*: 2,505 organizations active in the humanitarian sector
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### ჰუმანიტარული დახმარების კრიტიკა
*

## სქოლიო

კატეგორია:მთავრობა და პროგრამები
კატეგორია:ქველმოქმედება
კატეგორია:მოწყალება
კატეგორია:საგანგებო სიტუაციის მართვა
ლუის რამირეს ლუსენა

right|220px|thumb|ლუსენის საწყისი პოზიცია
**ლუის რამირეს ლუსენა** (; დ. დაახლ. 1465 — გ. 1530) — ესპანელი მოჭადრაკე, ავტორი წიგნისა „სიყვარულის გარემოება და ჭადრაკის თამაშის ხელოვნება“. ნაშრომი ორი ნაწილისგან შედგება. პირველ ნაწილს ჭადრაკთან საერთო არაფერი აქვს. მეორეში განხილულია ჭადრაკის თამაშის წესები და ის 11 საჭადრაკო დებიუტი, რომლებიც ავტორის სიტყვებით, „არის ყველაზე საუკეთესო, რაც მან ნახა რომში და მთლიანად იტალიაში, ასევე საფრანგეთსა და ესპანეთში“. აღნიშნულ წიგნში მოყვანილია აგრეთვე 150 საჭადრაკო ამოცანა. მცირე ტირაჟის გამო ამ წიგნმა ევროპაში ჭადრაკის განვითარებაზე დიდი გავლენა ვერ მოახდინა. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ესპანელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო თეორეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1465
კატეგორია:გარდაცვლილი 1530
ჯულიო ცეზარე პოლერიო

**ჯულიო ცეზარე პოლერიო** (; დ. 1548, ლანჩანო, ნეაპოლის სამეფო — გ. 1612, რომი, პაპის ოლქი) — იტალიელი მოჭადრაკე და თეორეტიკოსი. მან შექმნა იტალიური საჭადრაკო სკოლა. თანამედროვეთა საჭადრაკო პარტიების ანალიზზე დაყრდნობით მან 1585-1590 წლებში შექმნა ხელნაწერი, რომელიც წიგნად დაიბეჭდა 1874 წელს. მასში დეტალურად აღწერილია მეფის გამბიტი და სხვადასხვა კონტრგამბიტები. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:იტალიელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო თეორეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1548
კატეგორია:გარდაცვლილი 1612
არდიან კლოსი

**არდიან კლოსი** (9 ივლისი 1957  – 26 აპრილი 2012) იყო ალბანელი პუბლიცისტი, ალბანოლოგი, მწერალი, მთარგმნელი და სოციალური აქტივისტი. მან დაამთავრა ალბანური ლიტერატურა ტირანის უნივერსიტეტში 1981 წელს და მიიღო დოქტორის ხარისხი გერმანულ და შედარებით ლიტერატურაზე ინსბრუკის უნივერსიტეტში .

## ადრეული ცხოვრება და ოჯახი 
არდიან კლოზი დაიბადა ტირანაში 1957 წელს კლოსის ოჯახში, წარმოშობით მალაკასტერიდან . მისი მამა იყო ბილბილ კლოზი,  იუსტიციის ყოფილი მინისტრი 1953-1966 წლებში და ეროვნული ასამბლეის პრეზიდიუმის მდივანი 1966-1973 წლებში. 

1981 წელს არდიანმა მიიღო ალბანური ლიტერატურის ხარისხი ტირანის უნივერსიტეტში .

## დაბრუნება ალბანეთში 
კლოზი 1998 წელს დაბრუნდა ალბანეთში და ეწეოდა სამოქალაქო საზოგადოების საქმიანობას და ჟურნალისტიკას. გერმანიიდან დაბრუნების შემდეგ კლოზი 1998 წლიდან 1999 წლამდე იყო ალბანეთის საზოგადოებრივი მაუწყებლის Radio Televizioni Shqiptar- ის გენერალური დირექტორი. 

## ბიბლიოგრაფია 
კლოსის საქმიანობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული წიგნებთან და სხვა გამოცემებთან:

* "Reflections" ედი რამასთან ერთად
* "Albania, a Painful Awakening"
* "Quo Vadis, Albania" (სად მიდიხარ, ალბანეთი)
* "Albania, What can it Be in the Future"
* "Albanian Survival" გერმანულად
* გერმანულ-ალბანური ლექსიკა, სხვა ავტორებთან თანამშრომლობით 1997 წ

კლოსიმ დიდი წვლილი შეიტანა ალბანურ ენაზე თარგმნაში. ავტორები, რომელთა ნაწარმოებებიც მან თარგმნა, არიან ფრიდრიხ დიურენმატი, მაქს ფრიში, მარკ ტვენი, ფრანც კაფკა, ბერტოლტ ბრეხტი, ჰაინრიხ ბიოლი, გეორგ ბიუხნერი, ერნესტ გელნერი და ფრანსუა პუკვილი.  რამდენჯერმე დაჯილდოვდა თარგმანებისთვის: 2005 წლის არამხატვრული წიგნის საუკეთესო თარგმანისთვის ( კარლ რეინჰოლდის *"პელაზგიური ღამეები"* ) "კულტის" პრიზით. 

ალბანეთის პრეზიდენტმა ბამირ ტოპიმ მიიჩნია, რომ „ოჯახისა და მთელი ალბანური საზოგადოების შეუცვლელი დანაკარგია ის, რომ დღეს როგორც არასდროს სჭირდება დამოუკიდებელი და მამაცი ხმის ინტელექტუალები, რომლებიც ასრულებენ ალტრუისტულ მისიებს ალბანელი ხალხის სახელით. 

ალბანეთის სოციალისტურმა პარტიამ გამოთქვა სამძიმარი და თქვა: „არდიან კლოსიმ თავისი მაგალითით შექმნა ძვირფასი ღირებულება, როგორც ინტელექტუალი, რომელიც მზად არის თავისი ძალისხმევა გაიღოს დემოკრატიისა და სოციალური სამართლიანობისთვის და ალბანეთისათვის, რომელიც დაცული უნდა იყოს თავისი აქტივებით. ის იქნება. ახსოვდა როგორც აქტიური მოქალაქე გარემოსდაცვითი განადგურების წინააღმდეგ სამოქალაქო ბრძოლაში და რომელმაც დამოუკიდებელი მოქალაქეების ხმა მისმინა გარემოს დაცვისთვის“, - ნათქვამია SP-ის განცხადებაში. 

ოპოზიციის ლიდერმა ედი რამამ ტვიტერზე დაწერა: *„ჩვენი ქვეყნის ძვირფასმა მეგობარმა წავიდა ამ ღამით, მას შემდეგ, რაც უარი თქვა ვულგარულობასთან თანაცხოვრებაზე“* .

ის დაკრძალეს ტირანის გარეუბანში შარას საჯარო სასაფლაოზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:XXI საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:XX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 9 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
პიეტრო კარერა

right|220px|thumb|პიეტრო კარერა

**პიეტრო კარერა** (; დ. 12 ივლისი, 1573, მილიტელო-ინ-ვალ-დი-კატანია, სიცილიის სამეფო — გ. 18 მარტი, 1647, მესინა, იტალიის სამეფო) — იტალიელი სასულიერო პირი და საჭადრაკო თეორეტიკოსი. ცხოვრობდა სიცილიის სამეფოში. 1617 წელს მილიტელოში გამოაქვეყნა ტრაქტატი „ჭადრაკის თამაში“. ეს წიგნი ინგლისურად ითარგმნა 1822 წელს. მის სახელს ატარებს ვარიანტი მეფის გამბიტში.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:იტალიელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო თეორეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1573
კატეგორია:გარდაცვლილი 1647
ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
ბორჯომის მუნიციპალიტეტი შედის სამცხე-ჯავახეთის მხარის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

ბორჯომის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 ქალაქი, 4 დაბა, 11 ტერიტორიული ორგანო და 39 სოფელი. ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან ბალანთის, გვერდისუბნის, გუჯარეთის, დვირის, ტაბაწყურის, ტაძრისის, ტბის და ყვიბისის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 189 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 25 214 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა – 21,2. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი ბორჯომი. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის ყვიბისი (1 527 ადამიანი), ბორჯომიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ბალანთა (70 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
## სქოლიო
*
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
ჯიჰადი

**ჯიჰადი** () ― არაბული სიტყვა, რომელიც ძალისხმევას, სწრაფვას, ბრძოლას ნიშნავს, განსაკუთრებით, საქებარი მიზნისთვის. და ტერორიზმთან ასოცირდება, თუმცა მნიშვნელობა უფრო მრავლისმომცველია. ჯიჰადი ნიშნავს რამე საქმეში ძალისხმევას, მათ შორის, სწავლასა და შრომაში. 

შარიათის კლასიკური განმარტებით, ტერმინი ურწმუნოთა წინააღმდეგ შეიარაღებულ ბრძოლას გულისხმობს, სუფისტურ წრეებში სულიერი და მორალური ჯიჰადი *დიდი ჯიჰადი*ს სახელწოდებით მოიხსენიება. 

## დამატებითი საკითხავი
* Biancamaria Scarcia Amoretti, ''Tolleranza e guerra santa nell'Islam*, Scuola aperta/Sansoni, Firenze, 1974
* David Cook *Understanding Jihad*, Berkeley: University of California Press, 2005.
* Hadia Dajani-Shakeel and Ronald Messier (1991). *The Jihad and Its Times*. Ann Arbor: Center for Near Eastern and North African Studies, University of Michigan.
* DeLong-Bas, Natana (2010). *Jihad: Oxford Bibliographies Online Research Guide*. Oxford University Press
* Reuven Firestone: *Jihad: The Origin of Holy War in Islam*. New York: Oxford University Press, 1999.
* Hashami, Sohail H., ed. *Just Wars, Holy Wars, and Jihads: Christian, Jewish, and Muslim Encounters and Exchanges* (Oxford University Press; 2012)
*
* John Kelsay: *Just War and Jihad* New York: Greenwood Press, 1991.
* Shiraz Maher, *Salafi-Jihadism: The History of an Idea'', Oxford University Press, 2016
* Suhas Majumdar: Jihad: The Islamic Doctrine of Permanent War; New Delhi, July 1994

## სქოლიო
ბანიცა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინს **პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი** შეიძლება ჰქონდეს ერთ-ერთი შემდეგი მნიშვნელობათაგანი:

* ბანიცა — სოფელი ბულგარეთში
* ბანიცა — ტრადიციული ბულგარული კერძი
* ბანიცა — სოფელი პოლონეთში
* ბანიცა — ხორვატიის ფულადი ერთეული 1941-45 წლებში
წითელი ეკლესია (თურქეთი)

**წითელი ეკლესია** () ასევე ცნობილი, როგორც **სივრიჰისარის წითელი ეკლესია** () — VI საუკუნის ნაწილობრივ დანგრეული ეკლესია თურქეთში, აქსარაის პროვინციის გუზელიურთის რაიონში. ეკლესიამ თავისი სახელი მიიღო წითელი ქვისგან, რომელიც მის ასაგებად გამოიყენეს.

## ისტორია
ეკლესია სავარაუდოდ აგებულია VI საუკუნეში ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე I-ის (527–565 წწ.) მეფობის პერიოდში, შენობა არის კაპადოკიის რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი ქრისტიანული სალოცავი.

ცენტრალურ და აღმოსავლეთ კაპადოკიაში V და VI საუკუნეების პერიოდში სტანდარტულად შენდებოდა ეკლესიები ჯვრის ფორმის გეგმებით. წითელი ეკლესია მიჰყვება ამ გეგმის ფორმას და სამშენებლოდ იყენებს ადგილობრივ ვულკანურ ქვას, რომელიც ბლოკებადაა მოჭრილი. არქიტექტურულად, ეკლესიის ყველაზე დამახასიათებელი ელემენტია მისი ცენტრალური გუმბათი, რომლის ყელიც რვაკუთხაა. გუმბათის ყელში რვა სარკმელია, რომელიც ანათებს ინტერიერს. შენობის შემდგომი დანამატია ნართექსი. ეკლესია დაზიანებულია, თუმცა  მაინც ინარჩუნებს პირვანდელ ფორმას.

1907 წელს წითელი ეკლესია გადაიღო და აზომა ბრიტანელმა არქეოლოგმა და მწერალმა გერტრუდა ბელმა (1868–1926 წწ.).

წითელი ეკლესია მოქმედი იყო 1924 წლის 1 აგვისტომდე. აქ ლოცულობდნენ სოფელ სივრიჰისარის თურქულენოვანი ქრისტიანები. მათი  საბერძნეთში გადასახლების შემდეგ ეკლესია უმოქმედოა.

## გალერეა

File:Kızıl Kilise.jpg|ეკლესია რესტავრაციამდე
File:Red Church in Cappadocia, Turkey.jpg|რესტავრაციის შემდეგ
File:Kizil Kilise Saint Spyridon Church 2010.jpg|ეკლესია 2010 წელს.
File:Kısıl Kilise (Sivrihisar) Innenraum.jpg|ინტერიერი.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ეკლესიები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
ფანი კაცი

**ფანი კაცი** (დ. 1895 — გ. 1964, ბათუმი) — საქართველოში მცხოვრები მოჭადრაკე ქალი, საქართველოს ორგზის ჩემპიონი ქალთა შორის (1935 და 1936 წლებში). 1935 წელს 5 მონაწილეს შორის 4-დან 4 გამარჯვებით პირველი ადგილი დაიკავა, ხოლო 1936 წელს რვა მონაწილეს შორის 5½ გაიყო პირველი ადგილი ბერტა კრეზბერგთან ერთად. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
სელიმე

**სელიმე** (), აქამდე ცნობილი, როგორც **სალამისი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი თურქეთში, აქსარაის პროვინციის გუზელიურთის რაიონში. 2021 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1 796 ადამიანს.

## ისტორია
სელიმეს გამოქვაბულებში ცხოვრობდნენ რომაელებისგან გაქცეული ქრისტიანები, როდესაც რომში ქრისტიანობა მიიღეს, აქ აშენდა ეკლესიები და ტაძრები.

ქალაქთან ბორცვზე არის საბრძოლო ციხე. ამ ციხესიმაგრეში ბიზანტიელები სელჩუკთა დინასტიის წარმომადგენელს ალი ფაშას ებრძოდნენ. ალი ფაშა ამ ბროძლაში დაიღუპა. მისთვის აშენდა სელიმეს საფლავი. ვინაიდან ეს ადგილი მრავალი წლის განმავლობაში იმყოფებოდა ოსმალეთის მმართველობის ქვეშ, ოსმალებმა 1524 წელს აქ ააშენეს სინან-ბეის მეჩეთი.

სელიმე 1992 წლის 1 ივლისს გახდა მუნიციპალიტეტი.

## გალერეა

Image:Selime Castle 2.jpg|სელიმეს ციხესიმაგრე
Image:Selime Kalesi (16).jpg|სელიმეს ციხესიმაგრის ეკლესია
Image:Selime Cathedral Aksaray 17.jpg|სელიმეს კათედრალი
Image:Selime Cathedral Aksaray 10.jpg|სელიმეს კათედრალის ინტერიერი
Image:Selime Cathedral2.jpg|სელიმეს კათედრალი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ვარვარა ზარგარიანი

**ვარვარა ზარგარიანი** (დ. 1895 — გ. 1953, თბილისი) — საქართველოში მცხოვრები მოჭადრაკე, თბილისის ჩემპიონი 1928, 1929, 1935, 1938, 1949 და 1951 წლებში. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი 1938, 1939 და 1945 წლებში. საქართველოს სახელით მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში 1945 წელს. იყო თბილისის ჭადრაკის კლუბის დირექტორი 1936-1941 წლებში. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ქსენია გოგიავა

**ქსენია გოგიავა** (ქალიშვილობის გვარი — ხენკოვა; დ. 21 აპრილი, 1916, ლანჩხუთი — გ. 26 ოქტომბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, საქართველოსა და თბილისის მრავალგზის ჩემპიონი, პირველი ქართველი საერთაშორისო არბიტრი ქალთა შორის (1961). საქართველოს დამსახურებული ბუღალტერი.

## ბიოგრაფია 
ქსენია გოგიავა დაიბადა 1916 წელს ლანჩხუთში. დედამისი, ვერა, ჩხეიძის ქალი იყო. 1930-იანი წლების მიწურულს, სანამ ჭადრაკში გამოჩნდებოდა, იგი ცნობილი ავიატორი იყო და რამდენიმე საათი ჰქონდა ნაფრენი, თუმცა საბოლოოდ არჩევანი ჭადრაკზე შეაჩერა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ქსენიამ ფრონტზე წასვლა გადაწყვიტა, თუმცა ტიფით დაავადდა. ერთ-ერთი კრიზისის დროს, მაღალი სიცხისგან გამოწვეული მოჩვენებების გამო, საავადმყოფოს მესამე სართულიდან გადახტა. იგი სასწაულებრივად გადარჩა, თუმცა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გამო არმიაში აღარ მიიღეს.

## საჭადრაკო კარიერა 
მისი დებიუტი საქართველოს 1938 წლის ჩემპიონატში შედგა (IV-V ადგილები). 1940 წელს იგი პირველად გახდა საქართველოს ჩემპიონი. ომის შემდგომ პერიოდში, 1947 წელს, მან ლილი გელოვანთან ერთად გაიყო პირველი ადგილი და კვლავ დაეუფლა ჩემპიონის ტიტულს. საერთო ჯამში, საქართველოს ჩემპიონატი ოთხჯერ მოიგო (1940, 1947, 1950, 1952), ხოლო თბილისის პირველობა — ორჯერ (1948, 1955).

განსაკუთრებით აღსანიშნავია 1955 წლის თბილისის ჩემპიონატი, სადაც ქსენიამ 14 წლის ნონა გაფრინდაშვილს აჯობა. გამარჯვების შემდეგ მან თქვა: „ეს გოგონა ისეთი ნიჭიერი ჩანს, რომ მალე ყველას გაგვასწრებს. ამიტომ ბალღივით მიხარია, რომ მას ვაჯობეო“. მისი წინასწარმეტყველება მომდევნო წელსვე ახდა.

1953 წელს სტალინგრადში სსრ კავშირის ჩემპიონატის ნახევარფინალში პირველი ადგილი დაიკავა და ფინალის საგზური მოიპოვა. ქსენია გოგიავა ასევე იყო მიწერ-მოწერით ჭადრაკის პოპულარიზატორი საქართველოში და ამ მიმართულებით არაერთი წერილი გამოაქვეყნა გაზეთ „ლელოში“.

1961 წელს მას, პირველს საქართველოში, მიენიჭა საერთაშორისო არბიტრის წოდება. 1948–1966 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის ქალთა კომისიას.

## პროფესიული საქმიანობა და იუმორი 
პროფესიით იყო ბუღალტერი. მას მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული ბუღალტრის წოდება.

იყო იუმორით სავსე ადამიანი. ცნობილია ისტორია, როდესაც დონის როსტოვში კინოთეატრის დირექტორმა იგი მსოფლიო ჩემპიონად მიიჩნია და ფილმებზე უფასოდ უშვებდა. ქსენიას ეს არ გაუმხელია მანამ, სანამ ჩემპიონატის დასრულების შემდეგ დირექტორს ნამდვილი მსოფლიო ჩემპიონი — ელისაბედ ბიკოვა არ წარუდგინა.

## პირადი ცხოვრება 
1946 წელს ცოლად გაჰყვა ინჟინერ გიგლა გოგიავას. მანამდე ასპარეზობდა ქალიშვილობის გვარით — ხენკოვა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:ლანჩხუთში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ლილი გელოვანი

**ლილი გელოვანი** (დ. 9 მარტი, 1911 — გ. 10 აგვისტო, 1973) — ქართველი მოჭადრაკე, საქართველოს ორგზის ჩემპიონი ქალთა შორის (1947, 1948). საქართველოს დამსახურებული ინჟინერ-გეოლოგი.

## ბიოგრაფია 
ლილი გელოვანი იყო ერთ-ერთი პირველი ცნობილი ქართველი მოჭადრაკე ქალი. პროფესიით იყო გეოლოგი და ფლობდა საქართველოს დამსახურებული ინჟინერ-გეოლოგის  წოდებას.

## საჭადრაკო კარიერა 
ლილი გელოვანმა ზედიზედ ორჯერ, 1947 და 1948 წლებში, მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული ქალთა შორის, ხოლო 1950 წელს ვიცე-ჩემპიონი გახდა. მოგვიანებით მან ასპარეზობის სარბიელი ახალ თაობას დაუთმო, თუმცა ჭადრაკთან კავშირი არ გაუწყვეტია და მსაჯობდა სხვადასხვა ტურნირებს. 1959 წელს იგი იყო საქართველოს ქალთა XVIII ჩემპიონატის მთავარი მსაჯი ზუგდიდში, სადაც პირველობა ნონა გაფრინდაშვილმა მოიპოვა.

## ოჯახი 
ლილი გელოვანის მეუღლე იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი გიორგი ტოგონიძე. შვილებმა, მანანამ და თამაზმა, მშობლების კვალზე გეოლოგის პროფესია აირჩიეს.

მისი ქალიშვილი, მანანა ტოგონიძე, დედის გზას გაჰყვა ჭადრაკშიც — იყო ვახტანგ ქარსელაძის მოწაფე, 1958 წლის საქართველოს ჩემპიონი და სპორტის ოსტატი. ვაჟი, თამაზ ტოგონიძე, იყო ცნობილი კალათბურთელი და მსახიობი (მთავარი როლი ფილმში „ცისკარა“). თამაზის ნაადრევმა გარდაცვალებამ მძიმე კვალი დატოვა ლილი გელოვანზე, რის შემდეგაც მან დიდხანს ვეღარ იცოცხლა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ლილი

## სქოლიო
ელისო კაკაბაძე

**ელისო კაკაბაძე** (დ. 13 სექტემბერი, 1929, თბილისი — გ. 30 აგვისტო, 1998, იქვე) — ქართველი მოჭადრაკე, სსრკ-ის სპორტის ოსტატი (1961), საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი ქალთა შორის, პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1929 წლის 13 სექტემბერს თბილისში. ჭადრაკით სტუდენტობისას დაინტერესდა, როდესაც თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლობდა. 1949 წელს მწვრთნელმა ვახტანგ ქარსელაძემ იგი პიონერთა სასახლის საჭადრაკო კაბინეტში მიიყვანა.

საქართველოს ჩემპიონის ტიტული პირველად 1953 წელს მოიპოვა. იგი ზედიზედ სამჯერ იყო ქვეყნის პირველი მოჭადრაკე (1953, 1954 წელს და 1955 წელს წწ.), ხოლო 1957 წელს წელს კვლავ დაიბრუნა ჩემპიონობა. სისტემატურად მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფინალებში, სადაც საუკეთესო შედეგს 1956 წელს (IV ადგილი) და 1960 წელს (VI ადგილი) მიაღწია. მას არაერთხელ ჰყავდა დამარცხებული მსოფლიო ჩემპიონი ელისაბედ ბიკოვა. სპეციალისტები მას „ლამაზი პარტიების ოსტატად“ მოიხსენიებდნენ მისი შემტევი და კომბინაციური სტილის გამო.

## სამეცნიერო მოღვაწეობა 
საჭადრაკო კარიერის პარალელურად, ელისო კაკაბაძე აქტიურად ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიკურ მეცნიერებათა ეროვნულ ინსტიტუტში. იყო პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატი. გამოსცა ორი მონოგრაფია: „რა წავაკითხოთ ბავშვებს“ (1965) და „კლასგარეშე კითხვა რვაწლიან სკოლაში“ (1968).

## პირადი ცხოვრება 
ელისო კაკაბაძე დაქორწინებული იყო მოჭადრაკესა და ინჟინერ-მეტალურგ შოთა ცინცაძეზე (1915–1995). გამოირჩეოდა მუსიკალური ნიჭით, ასრულებდა რუსულ რომანსებს გიტარის თანხლებით. სიცოცხლის ბოლო წლებში მხედველობა დაკარგა. გარდაიცვალა 1998 წლის 30 აგვისტოს.

## სქოლიო
## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ელისო
დავით გეწაძე

**დავით ოქროპირის ძე გეწაძე**  (დ. 28 აგვისტო, 1917, ზესტაფონი, — გ. 29 ივნისი, 1979, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1971).

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1948 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი, 1952 წელს — ასპირანტურა. 1948–1968 წლებში მუშაობდა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტში, 1968 მარტიდან გარდაცვალებამდე — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალი ქართული ენის კათედრაზე. გეწაძის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება ძველი ქართული ზმნის სისტემას, მწერლის ენასა და სტილს, ცალკეულ გრამატიკულ კატეგორიათა წარმოების თავისებურებებს, ქართული ენის სწავლების ფორმებსა და მეთოდებს.

## ბიბლიოგრაფია
* მესამე პირის სუბიექტის ნიშანი დ ძველ ქართულში, «ქუთაისის სახელმწ. პედ. ინ-ტის შრომები», 1952–53, ტ. 11.
* კავშირებითი მეორის ერთი ფუნქციის შესახებ ძველ ქართულში, იქვე, 1955, ტ. 13. ქართული ენა. ლექსიკოლოგიისა და სემასიოლოგიის პრაქტიკუმი, თბ., 1962.
* ძირითადი ფონეტიკური პროცესები სულხან-საბა ორბელიანის ენაში, კრ.: ენათმეცნიერება, თბ., 1976 (თსუ შრომები, ტ. 174).
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1917
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1979
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
დავით
გურამ გვაზავა

**გურამ ნიკოლოზის ძე გვაზავა** (დ. 20 აპრილი, 1932, თბილისი, — გ. 23 თებერვალი, 1986, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1978), პროფესორი (1980). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 1954 წელს და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა–მათემატიკის ფაკულტეტი 1957 წელს. 1957–1964 და 1977-1985 წლებში მუშაობდა ენერგეტიკულ და ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა საქართველოს სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. ჰიდრავლიკური კვლევის საერთაშორისო ასოციაციის ეროვნული კომიტეტის წევრი (1969-იდან). 1964-1977 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკისა და თეორიული მექანიკის კათედრის გამგე, შემდეგ პედ. მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თეორიული მექანიკის კათედრაზე. გვაზავას სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება გამოყენებითი მექანიკის, ჰიდროტექნიკისა და საინჟინრო ჰიდრავლიკის საკითხებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1986
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1954)
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვლადიმერ გვანცელაძე

**ვლადიმერ ვასილის ძე გვანცელაძე** (დ. 10 მაისი, 1919, სოფ. უკანეთი, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 ივნისი, 1970, ქუთაისი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (3 ივნისი, 1944), რიგითი.

საბჭოთა არმიაში გაიწვიეს 1942 წელს. II მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ყირიმში, ჩრდილოეთ კავკასიაში, ვორონეჟთან, კიევთან, ბელორუსიაში. მდ. დნეპრის გადალახვისას გამოჩენილი მამაცობისათვის მიენჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სოფელ უკანეთის კოლმეურნეობაში, შემდეგ — ქუთაისის აბრეშუმის კომბინატში. დაჯილდოებული იყო ასევე ლენინის ორდენით და მედლებით. ქუთაისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
მანანა ტოგონიძე

**მანანა ტოგონიძე** (დ. 29 მაისი, 1937, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1961 წ.), საქართველოს 1958 წლის ჩემპიონი ქალთა შორის, მონაწილეობდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატებში ქალთა შორის (1956 წელს გაიყო VII-IX ადგილები, 1962 წელს დაიკავა V ადგილი). გეოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
რობერტ გვაზავა

**რობერტ ნიკოლოზის ძე გვაზავა** (დ. 22 იანვარი, 1930, თბილისი, — გ. 21 დეკემბერი, 1992, იქვე) — ქართველი მოქანდაკე, გრაფიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1980).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1957, ნ. კანდელაკის კლასი). 1958 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: ილია ჭავჭავაძის (მარმარილო, 1962, თბილისის ეთნოგრაფიული მუზეუმი), ნიკოლოზ ბარათაშვილის (თაბაშირი, 1958, ქართული ლიტერატურის მუზეუმი, თბილისი), ზოია რუხაძის (ბრინჯაო, 1978, ხონი) პორტრეტები. ასევე მუშაობდა დაზგური გრაფიკისა („სულხან-საბა ორბელიანი ვენეციაში“, „სულხან-საბა ორბელიანი სტამბოლის ბაზარზე“) და წიგნის ილუსტრაციის (შიო არაგვისპირელის „გაბზარული გული“, „ჩემი ბრალი არ არის, ღმერთო!“) დარგში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები