აჰმედ ბენ ბელა

**აჰმედ ბენ ბელა** ( დ. 25 დეკემბერი, 1916 — გ. 11 აპრილი, 2012) — ალჟირელი პოლიტიკოსი, ჯარისკაცი და რევოლუციონერი, რომელიც მსახურობდა ალჟირის მთავრობის მეთაურად 1962 წლის 27 სექტემბრიდან 1963 წლის 15 სექტემბრამდე, ხოლო შემდეგ იყო ალჟირის პირველი პრეზიდენტი 1963 წლის 15 სექტემბრიდან 1965 წლის 19 ივნისს მის დამხობამდე.

ბენ ბელამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საფრანგეთის წინააღმდეგ ალჟირის დამოუკიდებლობის ომის დროს: იგი ხელმძღვანელობდა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს“ (FLN), ორგანიზებას უწევდა უცხოური იარაღის გადაზიდვას და კაიროდან ახდენდა პოლიტიკური სტრატეგიის კოორდინაციას. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ალჟირში არ იმყოფებოდა, საფრანგეთის ხელისუფლებამ რამდენჯერმე სცადა მისი მკვლელობა. მას შემდეგ, რაც ალჟირმა 1962 წელს დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ბენ ბელას „უჯდას ჯგუფმა“ ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება ბენიუსეფ ბენხედას დროებითი მთავრობისგან და ბენ ბელა გახდა ალჟირის პრემიერ-მინისტრი, ხოლო ფერჰად აბასი — პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ბენ ბელამ ფერჰად აბასი 1963 წლის 15 სექტემბერს შეცვალა, მას შემდეგ რაც იგი სწრაფად ჩამოაშორა მმართველობას, და არჩეულ იქნა პრეზიდენტად არჩევნებში ხმების 99,6 პროცენტით გამარჯვების შემდეგ.

ბენ ბელა ატარებდა არაბული სოციალიზმისა და პანარაბიზმის პოლიტიკას და საკუთარ თავს „ნასერისტად“ ახასიათებდა. მან მოახდინა რამდენიმე ინდუსტრიის ნაციონალიზაცია, დაამყარა კარგი ურთიერთობა სხვა ანტისიონისტურ არაბულ სახელმწიფოებთან და მემარცხენე ქვეყნებთან, როგორიცაა გამალ აბდელ ნასერის ეგვიპტე და ფიდელ კასტროს კუბა. პრეზიდენტობის პერიოდში იგი პოლიტიკურ კონფლიქტებს წააწყდა: 1963 წელს მას მოუხდა გამკლავება სასაზღვრო შეტაკებებთან „ქვიშის ომში“ მაროკოსთან, ხოლო 1963–1964 წლებში — „სოციალისტური ძალების ფრონტის“ წარუმატებელ ამბოხებასთან მისი რეჟიმის წინააღმდეგ. იგი ხელისუფლებიდან ჩამოაგდეს და შინაპატიმრობაში მოათავსეს 1965 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რომელიც მისმა თავდაცვის მინისტრმა, ჰუარი ბუმედიენმა განახორციელა. იგი შინაპატიმრობიდან 1980 წლის 17 იანვარს გაათავისუფლეს. ბენ ბელა 2012 წელს გარდაიცვალა.

## ადრეული წლები
აჰმედ ბენ ბელა დაიბადა 1916 წლის 25 დეკემბერს მაგნიას კომუნაში. მამამისი ფერმერი და წვრილი მოვაჭრე იყო. მას ოთხი ძმა და ორი და ჰყავდა. მისი უფროსი ძმა პირველ მსოფლიო ომში მიღებული ჭრილობებისგან გარდაიცვალა, სადაც იგი საფრანგეთის მხარეს იბრძოდა. მეორე ძმა ავადმყოფობით გარდაიცვალა, ხოლო მესამე 1940 წელს საფრანგეთში გაუჩინარდა ნაცისტების გამარჯვებით გამოწვეული ქაოსის დროს.

ბენ ბელამ სწავლა მაგნიაში დაიწყო, სადაც ფრანგულ სკოლაში დადიოდა, ხოლო სწავლა ქალაქ ტლემსენში განაგრძო, სადაც პირველად შეიგრძნო რასობრივი დისკრიმინაცია. თავისი ევროპელი მასწავლებლის მხრიდან მუსლიმებისადმი გამოხატული მტრობით შეშფოთებულმა, მან იმპერიალიზმისა და კოლონიალიზმის წინააღმდეგ პროტესტი დაიწყო და აკრიტიკებდა ალჟირზე ფრანგული კულტურული გავლენის დომინირებას. ამ პერიოდში იგი ნაციონალისტურ მოძრაობას შეუერთდა.

## მსახურება საფრანგეთის არმიაში
ბენ ბელა პირველად ნებაყოფლობით შევიდა საფრანგეთის არმიაში 1936 წელს. კოლონიური მმართველობის პირობებში არმია ალჟირელებისთვის წინსვლის ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან გზათაგანი იყო, ამიტომ ნებაყოფლობითი გაწვევა ხშირი იყო. მარსელში დისლოცირებისას, 1939–1940 წლებში იგი ცენტრალურ ნახევარმცველად თამაშობდა კლუბ „მარსელის ოლიმპიკში“. მისი ერთადერთი გამოსვლა კლუბის რიგებში შედგა „ანტიბის“ წინააღმდეგ, საფრანგეთის თასზე, 1940 წლის 29 აპრილს კანში, სადაც მან გოლი გაიტანა. კლუბის ხელმძღვანელობამ მას გუნდში პროფესიონალური ადგილი შესთავაზა, თუმცა მან ეს შეთავაზება უარყო. იგი ასევე თამაშობდა „IRB Maghnia“-ში.

ბენ ბელა კვლავ ჩაეწერა ჯარში 1940 წელს, რადგან სჯეროდა, რომ საფრანგეთის არმია საუკეთესო შესაძლებლობას იძლეოდა ალჟირელებისადმი არადისკრიმინაციული მოპყრობისთვის. მეორე მსოფლიო ომის დროს საფრანგეთის მხარეს ბრძოლისთვის იგი ორჯერ დააჯილდოვეს: მან მიიღო „საომარი ჯვარი“ (Croix de Guerre) 1940 წელს ნაცისტების შემოჭრისას საზენიტო თანამდებობაზე მსახურებისთვის. საფრანგეთის დაცემის შემდეგ მისი დემობილიზაცია მოხდა, თუმცა მოგვიანებით შეუერთდა „თავისუფალი საფრანგეთის“ მაროკოელ ტირაჟიორთა (ქვეითთა) პოლკს, რომლის შემადგენლობაშიც იტალიის კამპანიის განმავლობაში მსახურობდა. იტალიაში იგი დააჯილდოვეს მონტე-კასინოს ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისთვის, რომლის დროსაც მან დაჭრილი ოფიცერი სამშვიდობოს გაიყვანა და ბატალიონის მართვა საკუთარ თავზე აიღო. ამისთვის მას მიენიჭა ვორანტ-ოფიცრის (warrant officer) წოდება და თავად შარლ დე გოლისგან მიიღო „სამხედრო მედალი“ (Médaille militaire) — „თავისუფალი საფრანგეთის“ ძალების უმაღლესი ჯილდო.

1945 წლის 8 მაისს, როდესაც საფრანგეთი გერმანიის კაპიტულაციას ზეიმობდა, ალჟირის ქალაქ სეტიფში ფართომასშტაბიანმა პროტესტმა იფეთქა. ომმა გაამძაფრა ალჟირელების კოლონიური ჩაგვრა, რასაც მოჰყვა მწვავე რეაქცია: ოფიციალური მონაცემებით, დაიღუპა 100-ზე მეტი ევროპელი და დაახლოებით 1500 ალჟირელი.

## დამოუკიდებლობამდე
### პირველი ორგანიზაცია ალჟირში ფრანგული რეჟიმის წინააღმდეგ ასაჯანყებლად
1945 წლის სეტიფისა და გელმას ჟლეტის შემდეგ ბენ ბელა დაბრუნდა ალჟირში და პოლიტიკურად გააქტიურდა ფრანგული რეჟიმის ოპოზიციურ მოძრაობაში. საფრანგეთის ხელისუფლებამ მის ფერმაში თავდამსხმელები გაგზავნა მისი მკვლელობის განზრახვით.

მის სიცოცხლეზე თავდასხმა ჩაიშალა, თუმცა ფერმის კონფისკაცია მოხდა და იგი იატაკქვეშეთში გადავიდა. მას შემდეგ, რაც ნაციონალისტურმა პარტიებმა დიდ წარმატებას მიაღწიეს 1947 წლის ადგილობრივ არჩევნებში, რასაც მოჰყვა 1948 წლის ალჟირის ასამბლეის არჩევნების ფალსიფიკაცია ფრანგი მოხელეების მიერ (რაზეც შეთანხმებული იყო და რასაც ამართლებდა სოციალისტი გენერალ-გუბერნატორი მარსელ-ედმონ ნეგელენი), ბენ ბელა დარწმუნდა, რომ მშვიდობიანი გზით დემოკრატიული დამოუკიდებლობის მიღწევა ილუზია იყო. მესალი ჰაჯთან და მის პარტიასთან ერთად, მან ხელი შეუწყო „სპეციალური ორგანიზაციის“ (OS) დაარსებას — ეს იყო გასამხედროებული ორგანიზაცია, რომლის სტრატეგიული მიზანი იყო რაც შეიძლება სწრაფად დაეწყო შეიარაღებული ბრძოლა ფრანგული კოლონიური რეჟიმის წინააღმდეგ. ეს ჯგუფი გახდა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის“ (FLN) უშუალო წინამორბედი. მას ევალებოდა „ვილაიების“ (FLN-ის რეგიონული სამხედრო სექციების) ორგანიზება, ამბოხებულების იარაღით მომარაგება და მეგობარი არაბული ქვეყნებიდან ფინანსური მხარდაჭერის მოპოვება.

1949 წლის 4 აპრილს ბენ ბელამ ორგანიზაციისთვის სახსრების მოსაპოვებლად უხელმძღვანელა ორანის ცენტრალური ფოსტის გაძარცვას, სადაც 3 მილიონი ფრანკი მოიპოვა, რაც იარაღის შესაძენად გამოიყენა. იგი საბოლოოდ 1950 წელს დააკავეს და ბლიდას ციხეში რვა წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს. ტყვეობაში ყოფნისას იგი გაეცნო სულთან-გალიევის ნაშრომებს, რამაც მომავალში დიდი გავლენა მოახდინა მასზე.  მან მალევე, 1952 წელს, მოახერხა გაქცევა: ციხის ფანჯრის გისოსები დახერხა დანით, რომელიც პურში ჩამალული შეიტანეს ციხეში. მან გზა გაიკვალა ტუნისისკენ, შემდეგ კი ეგვიპტისკენ და 1952 წლისთვის მიაღწია კაიროს, სადაც პრეზიდენტმა გამალ აბდელ ნასერმა თავშესაფარი მისცა.

1954 წელს, ალჟირის ომის დაწყებისას, ბენ ბელა იმყოფებოდა კაიროში, სადაც იგი გახდა „ერთიანობისა და მოქმედების რევოლუციური კომიტეტის“ ცხრა წევრიდან ერთ-ერთი. ეს კომიტეტი სათავეში ჩაუდგა „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს“ (FLN), რომელიც იმავე წლის ნოემბერში, შვეიცარიაში ალჟირელი ლიდერების საიდუმლო შეხვედრის დროს დაარსდა. FLN-მა მალე დაიწყო შეიარაღებული აჯანყება ფრანგი კოლონისტების წინააღმდეგ, რაც ალჟირში პარტიზანულ ომში გადაიზარდა.

## ალჟირის ომი
300px|მინი|შეხვედრა აღმოსავლეთ ბაზიდან ალჟირელი თავისუფლების მებრძოლებისთვის იარაღის გადაცემის დაგეგმვის შესახებ. ბენ ბელა მარცხნიდან მეორეა
ბენ ბელამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ომის დროს: იგი ხელმძღვანელობდა FLN-ს, ორგანიზებას უწევდა უცხოური იარაღის გადაზიდვას და ახდენდა პოლიტიკური სტრატეგიის კოორდინაციას. მიუხედავად იმისა, რომ იგი ალჟირში არ იმყოფებოდა, საფრანგეთის ხელისუფლების მხრიდან მისი მკვლელობის მცდელობები გრძელდებოდა. ეროვნული დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, იგი ალჟირის ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა ბენიუსეფ ბენხედას კაბინეტში.

ბენ ბელა და მისი პარტნიორები პასუხისმგებელნი იყვნენ ბაზებისა და მარშრუტების სისტემის შექმნაზე, რათა ალჟირის „ეროვნულ-განმათავისუფლებელი არმია“ (ALN) იარაღით, საბრძოლო მასალითა და სხვა საშუალებებით მოემარაგებინათ. ALN-ის ლოგისტიკური სისტემა ომის პირველ წლებში ფოკუსირებული იყო ეგვიპტესა და ლიბიაზე. მას შემდეგ, რაც 1956 წელს საფრანგეთის მიერ ტუნისისა და მაროკოს ოკუპაცია დასრულდა, ბენ ბელამ და მისმა პარტნიორებმა ორივე ქვეყანაში ჩამოაყალიბეს ბანაკების სისტემა ხალხის მოსამზადებლად და მათ ალჟირში გასაგზავნად.

ბენ ბელამ თავი გარიყულად იგრძნო 1956 წლის 20 აგვისტოს გამართულ სუმამის კონფერენციაზე, რის გამოც მან უარყო იგი მისი „სეკულარიზმის“, დამოუკიდებელ ალჟირში ევროპული უმცირესობის ინტეგრირების გადაწყვეტილებისა და დელეგატების არასწორი წარმომადგენლობის გამო. აბან რამდანის თქმით, ბენ ბელას მიერ ქარტიის უარყოფა განპირობებული იყო იმით, რომ იგი კაბილების მიერ იყო შედგენილი. ბენ ბელას ასევე ადანაშაულებდნენ იმაში, რომ იგი საქმისთვის საკმარის ფულსა და იარაღს არ აწვდიდა. 

300px|მინი|ბენ ბელა (მარცხნივ) ფრანგული არმიისგან დაპატიმრების შემდეგ
1956 წლის ოქტომბერში იგი ალჟირში საფრანგეთის სამხედრო ხელისუფლებამ დააკავა, რომლებმაც გაიტაცეს თვითმფრინავი, რომლითაც იგი მგზავრობდა. იგი პატიმრობაში იმყოფებოდა 1962 წლის ევიანის შეთანხმებამდე და გაათავისუფლეს 5 ივლისს. მისმა ადრეულმა დაპატიმრებამ გამოიწვია ალენ სავარის გადადგომა, რომელიც გი მოლეს პოლიტიკას ეწინააღმდეგებოდა; როგორც პატიმარი FLN-ის ტერორისტული კამპანიის პიკის დროს, იგი შედარებით შეუბღალავი დარჩა ამ ორგანიზაციასთან ასოცირების მიუხედავად.

1962 წლის მაის-ივნისში, ტრიპოლიში გამართულ FLN-ის კონფერენციაზე, ბენ ბელამ გააუქმა სუმამის კონფერენციის გადაწყვეტილებები და პრიორიტეტი მიანიჭა ალჟირის ნაციონალური არაბულ-ისლამური კულტურისა და იდენტობის დამკვიდრებას.

FLN-ისადმი პაკისტანის მხარდაჭერის გამო, ბენ ბელას გადაეცა პაკისტანის დიპლომატიური პასპორტი, რათა მას შეძლებოდა საზღვარგარეთ მგზავრობა საფრანგეთისა და მისი მოკავშირეების მიერ კოორდინირებული საერთაშორისო დევნის პირობებში.  ბენ ბელა პაკისტანის დიპლომატიური პასპორტით ასევე სარგებლობდა 1980-იან წლებში, ალჟირიდან ემიგრაციაში ყოფნის პერიოდში. 1962 წლის სექტემბრისთვის ბენ ბელა ალჟირს პრაქტიკულად სრულად აკონტროლებდა. 20 სექტემბერს იგი პრემიერ-მინისტრად აირჩიეს ერთპიროვნულ არჩევნებში, რაც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა 29 სექტემბერს აღიარა. 1962 წლის 8 ოქტომბერს ალჟირი გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის 109-ე წევრად მიიღეს.

პრემიერ-მინისტრის რანგში ბენ ბელამ მოახდინა ალჟირელი მუშების მიერ სპონტანურად დაწყებული თვითმმართველობის (autogestion) პროცესების ლეგალიზება. 1963 წლის მარტში მან (თავის მრჩეველთა წრესთან ერთად) შეიმუშავა დეკრეტების ერთობლიობა, რათა მოეხდინა მანამდე ევროპელთა მფლობელობაში არსებული ყველა მიწის ნაციონალიზაცია. მისივე სიტყვებით, „ტრიპოლის პროგრამა მხოლოდ ფურცელზე რჩებოდა, ხოლო დამოუკიდებლობასა და რევოლუციას აზრი არ ჰქონდა მანამ, სანამ ალჟირის მიწა მსხვილი მიწათმფლობელების ხელში იყო“.

მან თავისი პოზიცია გამოიყენა FLN-ის მიერ შემუშავებული კონსტიტუციის დასამტკიცებლად, რამაც მისი მოკავშირეების უკმაყოფილება გამოიწვია. მოჰამედ ხიდერი და ფერჰად აბასი 1963 წელს გადადგნენ თავიანთი პოლიტიკური თანამდებობებიდან, რადგან შეშფოთებულნი იყვნენ ბენ ბელას მიერ შემოთავაზებულ კონსტიტუციაში გამოვლენილი დიქტატორული ტენდენციებით, რაც აკანონებდა ერთპარტიულ სახელმწიფოს და უარყოფდა პოლიტიკურ პლურალიზმს. მიუხედავად ამისა, ამ ქმედებას ალჟირელი ხალხისთვის პრობლემა არ შეუქმნია: კონსტიტუცია დამტკიცდა და 1963 წლის 15 სექტემბერს ბენ ბელა ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს — უალტერნატივოდ და ხმების აბსოლუტური უმრავლესობით.

თავისი პრეზიდენტობის პერიოდში ბენ ბელა დადგა გამოწვევის წინაშე – ნულიდან აეშენებინა პოსტკოლონიური სახელმწიფო ინფრასტრუქტურა; ქვეყანას არ გააჩნდა დამოუკიდებელი სახელმწიფოებრივი ტრადიციები, ხოლო მის მაღალჩინოსან სამოქალაქო მოხელეებს ყოველთვის ფრანგები წარმოადგენდნენ. მიუხედავად მისი მიდრეკილებისა მმართველობის ეგალიტარული (თანასწორობაზე დაფუძნებული) სტილისა და ექსტრავაგანტურობას მოკლებული ცხოვრების წესისადმი (იგი არ ცხოვრობდა გუბერნატორის სასახლეში და ალჟირის მოქალაქეებთან „ღია კარის“ პოლიტიკას ინარჩუნებდა), ბენ ბელას ქმედებები მთავრობაში ყოველთვის არ შეესაბამებოდა მის ზრახვებს. ქვეყნის სტაბილიზაციის შემდეგ, მან წამოიწყო მიწის რეფორმების სერია უმიწაწყლო ფერმერების სასარგებლოდ, რაც თავდაპირველად პოპულარული იყო, თუმცა ქაოსურად წარიმართა; პარალელურად იგი სულ უფრო ხშირად მიმართავდა სოციალისტურ რიტორიკას.

მისი „ავტოგესტიის“ ანუ თვითმმართველობის პოლიტიკა მას შემდეგ იქნა მიღებული, რაც ალჟირელმა გლეხებმა ყოფილი ფრანგული მიწები დაიკავეს; აღნიშნული პოლიტიკა შთაგონებული იყო იუგოსლავიის მარქსისტი ლიდერის, იოსიპ ბროზ ტიტოს მიერ. იგი ასევე მუშაობდა ქვეყნის განვითარებაზე, ატარებდა რეფორმებს, წამოიწყო საყოველთაო წერა-კითხვის გამავრცელებელი კამპანიები, მოახდინა რამდენიმე ინდუსტრიის ნაციონალიზაცია და მოუწოდებდა ეკონომიკის სოციალიზაციისა და არაბიზაციისაკენ.

თუმცა, ხშირ შემთხვევაში, იგი სამთავრობო პოლიტიკას მუშაობის პროცესშივე იმპროვიზაციით ქმნიდა, როგორც ეს მოხდა „ეროვნული სოლიდარობის ფონდის“ შემთხვევაში, რისთვისაც მან ალჟირელ ხალხს სთხოვა „ნებაყოფლობით“ ჩაებარებინათ სამკაულები და ფულის კუპიურები.

საერთაშორისო ურთიერთობებში მას უწევდა კავშირების შენარჩუნება ყოფილ კოლონიალურ მმართველთან – საფრანგეთთან; ამავდროულად, იგი იღებდა ეკონომიკურ დახმარებას როგორც აშშ-სგან, ისე საბჭოთა კავშირისგან, რადგან თითოეული მხარე ცდილობდა მისი რეჟიმი საკუთარ ორბიტაზე გადაეყვანა და მოწინააღმდეგის ოპოზიციაში დაეყენებინა. იმავდროულად, ბენ ბელას სურდა, რომ ალჟირი გამხდარიყო „მესამე სამყაროს“ განმათავისუფლებელი მოძრაობებისა და თავად „მესამე სამყაროს“ ლიდერი.

მან ასევე დაამყარა კარგი ურთიერთობა ფიდელ კასტროსთან, ჩე გევარასთან და კუბასთან. 1962 წელს მისი ვიზიტის შემდეგ კუბამ ალჟირში ჯანდაცვის მისია გაგზავნა ექიმებითა და სამედიცინო დახმარებით, მოგვიანებით კი გაგზავნა იარაღი და ჯარისკაცები მაროკოს წინააღმდეგ „ქვიშის ომის“ დროს დახმარების სახით.  1964 წლის 30 აპრილს მას მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.

თავისი მმართველობის პერიოდში ბენ ბელა პოლიტიკურ დაპირისპირებებში ჩაება „ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის“ (FLN) ყოფილ ლიდერებთან, მათ შორის მოჰამედ ხიდერთან, ფერჰათ აბასთან, მოჰამედ ბუდიაფსა და ჰოსინ აიტ აჰმედთან. აჰმედმა ბენ ბელასთან დასაპირისპირებლად დააარსა „სოციალისტური ძალების ფრონტი“ (FFS), რომელსაც სხვებიც შეუერთდნენ მას შემდეგ, რაც ბენ ბელას დიქტატორულმა მმართველობამ მათი გაუცხოება გამოიწვია. 1963 წელს FFS-მა რეჟიმის წინააღმდეგ შეიარაღებული ამბოხებისკენ მოუწოდა. თუმცა, მას ძალა მხოლოდ კაბილიის რეგიონში შესწევდა და 1964 წლის ზაფხულისთვის ამბოხება ჩახშობილ იქნა, ხოლო FFS-ის ლიდერები — დაპატიმრებულნი.

პოლიტიკური წინააღმდეგობის გარდა, ბენ ბელა რელიგიურ ოპოზიციასაც წააწყდა. ალჟირელ „ულემათა ასოციაცია“ ამტკიცებდა, რომ „სახელმწიფო ისლამი“, რომლის მიღწევაც ბენ ბელას სურდა, არ წარმოადგენდა ჭეშმარიტი მუსლიმური ფასეულობების განხორციელებას, არამედ იყო მხოლოდ მოსახლეობის გულის მოგების მცდელობა.

მისი მთავრობა 1965 წლის ივნისში დაამხეს, როდესაც იგი აფრო-აზიური საერთაშორისო შეხვედრის მასპინძლობისთვის ემზადებოდა; უსისხლო სახელმწიფო გადატრიალებას მისი თავდაცვის მინისტრი ჰუარი ბუმედიენი ხელმძღვანელობდა. ბენ ბელა რვა თვის განმავლობაში მიწისქვეშა ციხეში იმყოფებოდა, ხოლო შემდეგი 14 წელი შინაპატიმრობაში გაატარა.

### შინაპატიმრობა და შემდგომი თავისუფლება
1965 წელს თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ, ბენ ბელა რვა თვის განმავლობაში ციხეში იმყოფებოდა. მოგვიანებით იგი გადაიყვანეს ბირუტაში მდებარე იზოლირებულ ვილაში, სადაც 14 წელი შინაპატიმრობაში გაატარა. მიუხედავად ამისა, მას იქ პირადი ცხოვრების უფლება მისცეს და 1971 წელს მან ცოლად შეირთო ალჟირელი ჟურნალისტი ზოჰრა სელამი; მათი შეხვედრა ბენ ბელას დედამ მოაწყო. ისინი გახდნენ მორწმუნე მუსლიმები და იშვილეს ორი გოგონა — მეჰდია და ნურია. 1978 წელს ბუმედიენის გარდაცვალების შემდეგ, 1979 წლის ივლისში მას შეზღუდვები შეუმსუბუქეს, ხოლო 1980 წლის 17 იანვარს საბოლოოდ გაათავისუფლეს. ბენ ბელა მცირე ხნით საფრანგეთში ცხოვრობდა, თუმცა 1983 წელს იქიდან გააძევეს. იგი გადავიდა ლოზანაში, შვეიცარიაში, სადაც 1984 წელს დააარსა „მოძრაობა დემოკრატიისთვის ალჟირში“ (MDA) — ზომიერი ისლამური ოპოზიციური პარტია. 1990 წლის სექტემბერში იგი ალჟირში დაბრუნდა და 1991 წელს სათავეში ჩაუდგა MDA-ს ქვეყნის ჩაშლილი საპარლამენტო არჩევნების პირველ ტურში. იგი ხელმძღვანელობდა კამპანიებს პალესტინის საკითხის მხარდასაჭერად, ამერიკის შეერთებული შტატების საგარეო პოლიტიკის წინააღმდეგ და 1990 წელს მხარი დაუჭირა სადამ ჰუსეინის მიერ ქუვეითში ერაყის შეჭრას. MDA 1997 წელს აიკრძალა.

ბენ ბელა 2012 წლის 11 აპრილს, ალჟირში, თავის საოჯახო სახლში გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი სიკვდილის ზუსტი მიზეზი უცნობი იყო, იგი მანამდე ორჯერ მკურნალობდა აინ ნაადჯას კლინიკაში რესპირატორული დაავადებების გამო. 12 აპრილს მისი ცხედარი გამოსასვენებელ დარბაზში იყო დასვენებული, ხოლო 13 აპრილს ელ-ალიას სასაფლაოზე დაკრძალეს. ალჟირში რვადღიანი ეროვნული გლოვა გამოცხადდა.

### ჯილდოები და პატივი
*:
** ეროვნული ღირსების ორდენის დიდოსტატი (1999)
*:
** თეთრი ლომის ორდენის დიდი ჯვარი (1964)
*:
** საომარი ჯვარი (1940)
** სამხედრო მედალი (1944)
*:
** ალუიტების უისამის ორდენის დიდი ლენტი (2007)
*:
** ტემასეკის ორდენი (1963)
*:
** ო. რ. ტამბოს თანამებრძოლთა ორდენი (2004)
*:
** საბჭოთა კავშირის გმირი (1964)
** ლენინის ორდენი (1964)
*:
** იუგოსლავიის ვარსკვლავის ორდენი (1964)

## იხილეთ აგრეთვე
* ალჟირის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Ben Bella's biography from rulers.org
*Profile of the ruler 
*BBC on 20 June 1965 – on the coup against Ben Bella.
*Che Guevara, Cuba, And The Algerian Revolution by Ahmed ben Bella, *The Militant*, Vol. 62 / no 4, 2 February 1998
*BritanicaAcademic Ahmed Ben Bella, by Robert Merle
*Ahmed Ben Bella, Revolutionary Who Led Algeria After Independence, Dies at 93
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ალჟირის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს