უნგრელების შეჭრა ესპანეთში (942)

მინი|ევროპაში უნგრელების შემოსევების რუკა

**უნგრელების შეჭრა ესპანეთში** —  მოხდა 942 წლის ივლისში. ეს იყო ყველაზე შორეული დასავლეთი, რომელიც უნგრელებმა დაარბიეს ცენტრალურ ევროპაში მათი მიგრაციის პერიოდში; თუმცა, 924–25 წლების დიდი დარბევის დროს, უნგრელებმა დაარბიეს ნიმი და შესაძლოა პირენეებამდეც მიაღწიონ.

ერთადერთი თანამედროვე ცნობა უნგრელების მიერ პირენეების ესპანეთში შეჭრის შესახებ არის ალ-მასუდიში, რომელიც წერდა, რომ „მათი თავდასხმები ვრცელდება რომის მიწებზე და თითქმის ესპანეთამდე“. 942 წლის დარბევის ერთადერთი დეტალური აღწერა შემოინახა იბნ ჰაიანმა თავის *„Kitāb al-Muqtabis fī tarīkh al-Andalus“* (ის, ვინც ეძებს ცოდნას ალ-ანდალუსის ისტორიის შესახებ), რომელიც დასრულდა მის სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, 1076 წელს. მისი მონათხრობი უნგრელების შესახებ ეყრდნობა დაკარგულ მეათე საუკუნის წყაროს. იბნ ჰაიანის მიხედვით, უნგრელებმა გაიარეს ლომბარდების სამეფო (ჩრდილოეთ იტალია) და შემდეგ სამხრეთ საფრანგეთი, გზაზე შეტაკებებით. შემდეგ ისინი შეიჭრნენ *თაგრ ალ-აქსას* („მომავალი მარში“), კორდობის სახალიფოს ჩრდილო-დასავლეთის სასაზღვრო პროვინციაში. 942 წლის 7 ივლისს მთავარმა არმიამ დაიწყო ლეიდას (ლერიდა) ალყა. ქალაქებს ლეიდა, უესკა და ბარბასტრო, მართავდნენ ბანუ შავილის ოჯახის წევრები. პირველ ორს მართავდა მუსა იბნ მუჰამედი, ხოლო ბარბასტრო იყო მისი ძმის, იაჰია იბნ მუჰამედის, კონტროლის ქვეშ. ლეიდას ალყაში მოქცევისას უნგრეთის კავალერია შეიჭრა უესკასა და ბარბასტროსში, სადაც 9 ივლისს შეტაკების დროს დაატყვევეს იაჰია.ვინც მოახსენა მათ საკითხები, თქვა, რომ მათი მიწა შორეულ აღმოსავლეთშია და, რომ პაჭანიკები მათ აღმოსავლეთით ემეზობლებიან, რომ რომის მიწა მათგან მექას მიმართულებით არის და, რომ კონსტანტინოპოლის მიწა - ცოტათი აღმოსავლეთით. მათ ჩრდილოეთით არის ქალაქი მორავია და სლავების სხვა ქალაქები. მათგან დასავლეთით არიან საქსები და ფრანკები. ანდალუსიის მიწამდე მისასვლელად მათ გაიარეს დიდი მანძილი [რომლის ნაწილიც] უდაბნოა&nbsp;... მარშის დროს მათმა გზამ გადაკვეთა ლომბარდია, რომელიც მათ ესაზღვრება. მათ და ლომბარდიას შორის რვა დღის სავალია. მათი საცხოვრებელი ადგილები მდინარე დუნაიზეა და ისინი მომთაბარეები არიან, როგორც არაბები ქალაქებისა და სახლების გარეშე, რომლებიც ცხოვრობენ თექის კარვებში მიმოფანტულ ადგილებზე.&nbsp;... გამოდიოდა ფრანკების ქვეყნიდან, დაამარცხა ვინც იპოვეს გავლისას, მიაღწიეს სიმაღლეს ლერიდამდე, მარტის ბოლოს, ხუთშაბათს. *შავალის* თვეში; მათი კავალერიის წინსვლამ ისინი დააყენა ენას ხეობაში, სერატანიას და ქალაქ უესკას ხეობის ვაკეზე; და შაბათს, მათი დაბანაკების მესამე დღეს, ტყვედ აიყვანეს იაჰია იბნ მუჰამად იბნ ათ-თავილი, ბარბასტროს მბრძანებელი.იბნ ჰაიანი ასევე ასახელებს შვიდ უნგრელ „ლიდერს“ - სიტყვა *ამირ* არის მმართველის ან გუბერნატორის ზოგადი ტერმინი: „მათ გააჩნდათ შვიდი ბელადი. მათ შორის ყველაზე დიდს ჯილა ერქვა. ეკსერი მას გაჰყვა, მის შემდეგ ბულცუდი, შემდეგ ბაშმანი,, გლადი და ბოლოს ჰარჰადი.“ მაგრამ ბევრად უფრო სავარაუდოა, რომ იბნ ჰაიანმა მხოლოდ უნგრეთის ტომების შვიდი ბელადი ჩაიწერა. ის ალბათ ეყრდნობა ბიზანტიურ წყაროს. მოგვიანებით, ალპარი და გლადი ახსენეს, როგორც უნგრელების დამარცხებული მტრები. გიორგი გიორფი ამტკიცებს, რომ 942 წლის შემდეგ „ძალაუფლების შეცვლამ“ გამოიწვია მათი გახსენება ამ გზით.

მინი| უნგრეთის კამპანია იტალიაში, ბურგუნდიაში, სამხრეთ საფრანგეთსა და ესპანეთში 942 წელს

ინფორმაცია უნგრეთის მდებარეობის, მისი ლიდერების და დამპყრობელი ჯარის მარშრუტის შესახებ შეიძლება მომდინარეობდეს ხუთი დატყვევებული უნგრელისაგან, რომლებმაც, იბნ ჰაიანის თქმით, მიიღეს ისლამი. იაჰიამ დიდი გამოსასყიდი გადაიხადა და 27 ივლისს გაათავისუფლეს. შემდეგ ის გაემგზავრა კორდობაში ხალიფა აბდ არ-რაჰმან III *ან-ნასირთან*:შემდეგ ისინი [ტყვეები] გახდნენ მუსლიმები და მან ისინი თავის სამსახურში ჩართო. შორიდან *ტორტოზამ შეამჩნია* მომდევნო წლიდან 331 წელს, მუჰარამის თვის პირველ დღეს [942 წლის 14 სექტემბერი] იაჰია იბნ მუჰამად იბნ ათ-თავილის გადარჩენის შესახებ თურქების ხელიდან დიდი თანხის მეშვეობით. რადგან მან გადაიხადა, ღმერთმა შეუმსუბუქა მისი მდგომარეობა ოთხშაბათს, დულ-ყადაჰის მეათე დღეს [942 წლის 27 ივლისს], [რის შემდეგაც] იგი გაემგზავრა დედაქალაქში ან-ნასირისადმი თაყვანისცემის განახლებისთვის.საკვების მაღაზიების ნაკლებობისა და არასაკმარისი საკვების პოვნის გამო, უნგრელები უკან გაბრუნდნენ გადავიდნენ რამდენიმე დღის შემდეგ. იბნ ჰაიანის თანახმად, სწორედ ამ დარბევის შესახებ და მუსლიმებში გავრცელებულმა შიშმა შთააგონა ლეონის მეფე რამირო II-მ, გაეუქმებინა ის ხელშეკრულება, რომელიც მან დადო ხალიფასთან 941 წელს:როდესაც ღვთის მტერმა, რამირო ორდონესმა, შეიტყო ლერიდაში თურქების გამოჩენის შესახებ და ამ რეგიონის მუსლიმების შიშის შესახებ, მან სცადა სარგებელი მიეღო - დაარღვია დაპირებები, რომლებიც საზეიმოდ დადო ეპისკოპოსებისა და ბერების წინაშე, [ამგვარად] ზღუდავს საბაბებს, რომლებიც მას შეეძლო ჰქონოდა საკუთარი რელიგიის წარჩინებულების წინაშე - გაგზავნა კასტილიის მბრძანებელი [*ქაშტლია*] ფერნან გონსალესი [*იბნ გუნდიშალბი*] გაწვრთნილი ჯარით თავისი სიძის, გარსია სანჩესის (პამპლონის მბრძანებელი) მხარდასაჭერად, მუსლიმების წინააღმდეგ ომში.სინამდვილეში, გრაფი ფერნან გონსალესი, რომელიც მეთაურობდა კასტილიის სასაზღვრო რეგიონს, თანამშრომლობდა პამპლონის მეფე გარსია სანჩეს I-თან ამ უკანასკნელის ომში ხალიფასთან, ჯერ კიდევ აპრილში, უნგრელების ჩამოსვლამდე თვით ადრე. რამიროს ნამდვილი მოტივაცია იყო, ალბათ, თავიდან აეცილებინა ღირსების დაკარგვა, რადგან ის დაქორწინებული იყო ურრაკაზე, გარსიას დაზე.

939-943 წლებში ერმენგოლი, ბარსელონას გრაფის, სუნიერის უფროსი ვაჟი, „მოკვდა ბრძოლაში ბალტარგაში უშვილო“ (*apud Baltargam bello interfectus sine filio*) XVI საუკუნის *Gesta Comitum Barchinonensium-ის (ბარსელონელების საქმეთა თვლა) მიხედვით*. ისტორიკოსი ალბერტ ბენეტ ი კლარა ვარაუდობს, რომ ეს ბრძოლა, რომელიც სხვაგვარად უცნობია, უნდა ყოფილიყო უნგრელების წინააღმდეგ.

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## სქოლიო
## შენიშვნები 
კატეგორია:942
კატეგორია:უნგრეთის ბრძოლები
კატეგორია:ესპანეთის ბრძოლები