სურანგელ უიპსი

**სურანგელ სამუელ უიპს უმცროსი** (დ. 9 აგვისტო, 1968)— პალაუელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 2021 წლიდან პალაუს პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს.2008 წლიდან 2016 წლამდე სენატორის თანამდებობას იკავებდა. უიპსი წარმოშობით ნგატპანგის შტატიდანაა.პალაუს პრეზიდენტის თანამდებობა 2021 წლის 21 იანვარს, 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ დაიკავა.უიპსმა 2024 წლის არჩევნებში ხელახლა გაიმარჯვა.
## ადრეული ცხოვრება და განათლება
უიპსი დაიბადა ბალტიმორში, მერილენდში,სურანგელ უიპს უფროსის ოჯახში. დედამისი მერილენდიდანაა. უიპს პალაუური და ამერიკული წარმომავლობა აქვს.

უიპსმა ბიზნესის ადმინისტრირებისა და ეკონომიკის ხარისხი ენდრიუსის უნივერსიტეტში მიიღო, ხოლო ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი კალიფორნიის უნივერსიტეტში, ლოს-ანჯელესში.უიპსი ასევე პალაუური სუპერმარკეტების ქსელს ხელმძღვანელობს.

2016 წლის პალაუს საერთო არჩევნებში უიპსი დაუპირისპირდა საკუთარ სიძეს, პრეზიდენტ ტომას რემენგესაუ უმცროსს, რომელიც ხელახალი არჩევნებისთვის იბრძოდა.რემენგესაუმ 5 109 ხმა მიიღო, ხოლო უიპსმა 4 854 ხმა.
## პირადი ცხოვრება
უიპსმა 1999 წელს ვალერი ესანგ რემენგესაუზე იქორწინა, რომელთანაც ოთხი შვილი ჰყავს.უიპსი მეშვიდე დღის ადვენტისტური ეკლესიის წევრია.2003 წლის დეკემბერში, დეპაივას ოჯახის მკვლელობის შემდეგ, უიპსი ახლდა გადარჩენილ ქალიშვილს მომხდარი დანაშაულის შემდეგ. 2018 და 2022 წლებში პალაუში სტუმრობისას უიპსმა გოგონა და გოგონას მოკლული ოჯახი „პალაუს ეროვნულ ოჯახად“ გამოაცხადა.
## მმართველობის პერიოდი
[მინი|მარჯვნივ|უიპს უმცროსი იაპონიის პრემიერ-მინისტრ [ფუმიო კიშიდასთან ერთად, 2022 წლის სექტემბერი]]
[მინი|მარჯვნივ|უიპს უმცროსი აშშ-ის პრეზიდენტ [ჯო ბაიდენი|ჯო ბაიდენთან ერთად, 2023 წლის სექტემბერი]]
250px|მინი|მარჯვნივ|უიპს უმცროსი იაპონიის ამჟამინდელ პრემიერ-მინისტრ შიგერუ იშიბასთან ერთად, 2025 წლის თებერვალი
[250px|მინი|მარჯვნივ|უიპს უმცროსი ფილიპინების პრეზიდენტ [ბონგბონგ მარკოსი|ბონგბონგ მარკოსთან ერთად 2025 წლის თებერვალი]]

უიპსმა კენჭი იყარა 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში და დაამარცხა ვიცე-პრეზიდენტი რეინოლდ ოილოუჩიკამპანიით, რომელშიც ხაზს უსვამდა საგადასახადო რეფორმებსა და შემოსავლის დამატებითი წყაროების შექმნას. გამოცემა The Guardian-თან ინტერვიუში, მაშინდელმა არჩეულმა პრეზიდენტმა უიპს უმცროსმა განაცხადა, რომ პალაუ უფრო მტკიცედ დაუპირისპირდებოდა ჩინეთის მთავრობის ქმედებებს, მათ შორის უკანონო თევზჭერასა და პალაუს წყლებში უკანონოდ შესვლას და პირობა დადო, რომ შეინარჩუნებდა ქვეყნის მიერ ტაივანის აღიარებას. ასევე უიპსმა წამოაყენა ინიციატივა პალაუს მოსახლეობაში COVID-19-ის ვაქცინის გავრცელების შესახებ, განსაკუთრებული აქცენტით ჯანდაცვის სფეროს მუშაკებზე.

გლაზგოში გამართულ COP26-ის შეხვედრაზე უიპსმა მკაცრად გააკრიტიკა მსოფლიო ძალები თავის სიტყვაში.2022 წლის 28 სექტემბერს, ტოკიოში იაპონიის ყოფილი პრემიერ-მინისტრის, შინძო აბეს სახელმწიფო დაკრძალვის დროს, უიპსი იყო იმ შვიდ სახელმწიფო მეთაურიდან ერთ-ერთი, რომლებმაც შეხვედრები გამართეს იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოსთან.

2022 წლის ოქტომბერში უიპსი ტაივანს პრეზიდენტობის განმავლობაში მეორედ ეწვია. ტაივანში 5 ოქტომბერს ჩავიდა და თვითმფრინავიდან ჩამოსვლისთანავე პრეზიდენტი ცაი ინ-ვენი დახვდა.
 
უიპსი პურდუს უნივერსიტეტის კრახის ტექნოლოგიური დიპლომატიის ინსტიტუტის საკონსულტაციო საბჭოს წევრია, რომელიც მიზნად ისახავს თავისუფლების გამტკიცებას, სანდო ტექნოლოგიების ინოვაციისა და დანერგვის დაჩქარებას.

2024 წლის პალაუს საყოველთაო არჩევნებში უიპს უმცროსი მეორე ვადით იქნა ხელახლა არჩეული. მოიპოვა 5 626 ხმა და დაამარცხა ყოფილი პრეზიდენტი ტომას რემენგესაუ უმცროსი, რომელმაც 4 103 ხმა მიიღო.

2024 წლის 29 ივლისს, უიპსმა იამაიკაში, ზღვის ფსკერის საერთაშორისო ორგანოს ასამბლეაზე წარმოთქვა მოხსენება სახელწოდებით „კაცობრიობის საერთო მემკვიდრეობის დაცვა“, სადაც ზღვის ფსკერზე სასარგებლო წიაღისეულის მოპოვების წინააღმდეგ გამოვიდა.
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:პალაუელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პალაუს პრეზიდენტები