open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
საქართველოს კოსმოსურ ნაგებობათა ინსტიტუტი

**საქართველოს კოსმოსურ ნაგებობათა ინსტიტუტი** — საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო - საკონსტრუქტორო დაწესებულება. ინსტიტუტის გენერალური კონსტრუქტორი და გენერალური დირექტორია ე. მეძმარიშვილი, რომლის ხელმძღვანებლობით 1979 წელს შეიქმნა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სტუდენტთა საპროექტო ბიურო „მშენებლობა“, შემდგომში მათ კოსმოსურ ნაგებობათა ინსტიტუტი ეწოდათ. ინსტიტუტის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევის, კონსტრუირებისა და პროექტირების სტრუქტურები განლაგებულია საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის შენობაში. 

2000 წელს ევროპულმა კოსმოსურმა სააგენტომ აღიარა ქართული კოსმოსური ტექნოლოგიები. ამის საფუძველზე დიდი კოსმოსური რადიოტექნიკური სატელიტების მშენებლობისთვის დაიდო ხელშეკრულება რუსულ ქართულ და იტალიურ მხარეებს შორის. კოსმოსურ ნაგებობათა ინსტიტუტი საზღვარგარეთ ურთიერთობებისთვის იყენებს მათ დაფუძნებულ კომპაია „საქართველოს პოლიტექნიკურ ინტელექტს“. 

აქ აღიზარდა მრავალი მეცნიერებათა კანდიდატი და დოქტორი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
ეკატერინე სატინა

**ეკატერინე სატინა (სურგუნოვა)** (დ. 1892 —  გ. 1974) — რუსი საბჭოთა მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1943).

პეტერბურგის ა. პეტროვსკის სასცენო ხელოვნების სკოლის დამთავრების შემდეგ (1913-1915) მსახიობად მუშაობდა ნოვგოროდის, ბობრუისკის, ფსკოვისა და სხვა თეატრებში. 1915–1931 წლებში  რუსთაველის თეატრის საზოგადოების არტისტული ამხანაგობის  (თბილისი) დასში და წითელარმიელთა სახლის თეატრში იყო, ხოლო 1932–1962 წლებში — თბილისის ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის თეატრში. სატინას ხელოვნებისათვის ნიშანდობლივი იყო აქტიორული ოსტატობის მაღალი ტექნიკა. ასრულებდა სახასიათო, კომედიურ და დრამატულ როლებს: ვასა ჟელეზნოვა (მაქსიმ გორკის „ვასა ჟელეზნოვა“), ანა ანდრეევნა (ნიკოლოზ გოგოლის „რევიზორი“), ოგუდალოვა,  კრუჩინინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უმზითვო“, „უდანაშაულო დამნაშავენი“), არკადინა (ანტონ ჩეხოვის „თოლია“), ზაბელინა (ნ. ოგოდინის „კრემლის კურანტები“), მურზავეცკაია, მამაევა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „მგლები და ცხვრები“, „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“), ვარო (ოთარ ჩიჯავაძის „თხუნელა“), ავდოტია (სერგეი  ნაიდენოვის „ვანიუვშენის ოჯახი“), მადამ ბრიდო (ონორე დე ბალზაკის „პროვინციური ისტორია“), კოლოკოლნიკოვა (ა. შტეინის „პერსონალური საქმე“) და სხვ. 1924 წლიდან იღებდნენ კინოში. 1918 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიკურ მოღვაწეობას. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1940 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1943 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ფაზისი (ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი)

**ფაზისი (ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი)** — ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი, ჩამოყალიბდა 1976 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიასთან. დაარსებიდან 1983 წლამდე ანსამბლს ხელმძღვანელობდა რ. გოგოლაშვილი („ფაზისის“ შექმნაში განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის ენათმეცნიერ ჯ. ღვინჯილიასაც); 1984 წლიდან „ფაზისის“ სამხატვრო ხელმძღვანელია ჯ. ყოლბაია. ანსამბლის ძირითად შემადგენლობასთან ერთად (რ. მდინარაძე, დ. კვინიკაძე, რ. გამყრელიძე, ა. შურღაია, მ. ჩიქვილაძე, ზ. გოგოლაშვილი, ნ. ბარათაშვილი, რ. ჭკადუა) წლების მანძილზე არაერთმა მომღერალმა იღვაწა, რომლებიც შემდგომში წარმატებით გამოდიოდნენ როგორც ხალხურ, ისე კლასიკური ჟანრში, (მათ შორის იყო პოპულარული მომღერალი გოგი დოლიძე). „ფაზისი“ წარმატებით ასრულებს უძველეს ქართულ ხალხურ სიმღერებს და საგალობლებს, აგრეთვე ქართულ კომპოზიტორთა ნაწარმოებებს. ანსამბლის შესრულება ხასიათდება მაღალაი პროფესიული კულტურით, დახვეწილი, ფაქიზი გემოვნებით, ეროვნული კოლორიტის გრძნობით. 1999 წელს ნიდერლანდების ქალაქ როტერდამში გამოვიდა „ფაზისის“ კომპაქტ-დისკი (21 ხალხური სიმღერა და ა. მაჭავარიანის „დოლურა“), ამავე წელს გამოვიდა ქართული საგალობლები „ქრისტე-2000“ ანსაბლის შესრულებით. „ფაზისი“ საგასტროლოდ იყო საზღვარგარეთის მრავალ ქვეყანაში (ავსტრია, იტალია, გერმანია, საფრანგეთი, შვედეთი, შვეიცარია, ნორვეგია, სირია, იორდანია და სხვა).

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:კულტურა
თბილისის პოლიცმაისტერი

**თბილისის პოლიცმაისტერი** — ქალაქის საპოლიციო სამსახურის უფროსი. თანამდებობა თბილისში დაწესდა 1802 წელს. მას ემორჩილებოდა საქალაქო პოლიცია. პოლიცმაისტერი ექვემდებარებოდა ქალაქის კომენდანტს. საქალაქო პოლიციის სამმართველოში კომენდანტთან ერთად მონაწილეობდა საპოლიციო საქმეთა გადაწყვეტაში. ერთხანს ამ თანამდებობაზე ნაცვლის სახელით ქართველი თავად-აზნაურობის წარმომადგენლები ინიშნებოდნენ, შემდეგ კი — რუსი მოხელეები. არსებობდა 1917 წლამდე.

## ლიტერატურა
*  

კატეგორია:პროფესიები
თბილისის რესტორნები

[thumb|[შალვა ქიქოძე|შალვა ქიქოძის ნამუშევარი „რესტორანში“ (1921)]]
XIX საუკუნის II ნახევარში და შემდეგაც **თბილისში** მრავლად იყო **რესტორნები**. ხშირად ერთსა და იმავე ადგილას არსებული რესტორანი დროთა განმავლობაში იცვლიდა სახეს. ისეთ რესტორანს ძველი დროისთვის რომ გაეძლოს და დღესაც ფუნქციონირებდეს, ვეღარ შეხვდებით. ძველ რესტორნებში ამჟამად სხვადასხვა დანიშნულების დაწესებულება-ორგანიზაციებია განთავსებული, რესტორნებსაც რესტორნებთან არავითარი კავშირი აღარ აქვთ. თბილისის ცნობილი რესტორნები იყო: „ოდესსკაია“ (1846, ალექსანდრეს მოედანი); დიუბეკის (1846), ფელიეტის (1846) — ერევანსკის (ახლანდელი თავისეფლების) მოედანი. ბლიუშეს (1851) — ნიკოლოზის მოედანი; ხარინის რუსული ტრაქტირი (1851) დიდი — (ერევანსკის მოედანი); ფინკეს 1851 — ატამანის ახლანდელი ლადო გუდიაშვილის ქუჩა; ფინკეს (1855) — განის, ახლანდელი გალაკტიონის ქუჩა. ორთაჭალის ბაღში იდგა რესტორანი „ელდორადო“, მთაწმინდაზე კი — „განდეგილი“. თუ XIX-XX საუკუნეების დამდეგს თბილისის ძველ უბნებში საქეიფო და დროის გასატარებელი ადგილი ისევ დარაბიანი დუქნები და სარდაფები იყო, თბილისის ახლანდელ უბნებში ჯერ „რესტორაციის“, მოგვიანებით კი რესტორნის სახელით იხსნებოდა ახალ-ახალი დროის სატარებელი და გასართობი სახლები. აღსანიშნავია, რომ თავდაპირველად თბილისში აგებულ სასტუმროებს თან ჰქონდათ რესტორნები. სასტუმროების პირველი სართული მერე და მერე დაეთმო რესტორნებს. მაგალითად, სასტუმრო „ორიენტის“ პირველი სართული ჯერ სავაჭრო მაღაზიებს ეჭირათ. მათი ადგილი რესტორნებმა მოგვიანებით დაიკავა. სასტუმროების გარდა, რესტორნები თბილისის ახალ უბნებშიც საცხოვრებელი სახლების სარდაფებში იყო განთავსებული — „სიმპატია“, „სიცოცხლე“, „გემო“ და ა. შ. ორთაჭალის ბაღების გარდა თბილისელები ზაფხულის ცხელ დღეებში XIX-XX მიჯნაზე საქეიფოდ და გასართობად მიეშურებოდნენ ჯერ კიდევ ქალაქიდან მოშორებით მდებარე „მუშთაიდის ბაღში“. XIX საუკუნეში თბილისში ჩამოსული ერთი მოგზაური მოგვითხრობს: 

XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე მუშთაიდის ბაღი თბილისელმა მოქალაქემ გორგიჯანიძემ შეისყიდა და ამის შემდეგ ბაღს ხშირად გორგიჯანიძის ან გორგიჯანოვის ბაღსაც ეძახდნენ. ძველი პრესის ფურცლებზე ხშირად ქვეყნდებოდა ასეთი განცხადება: 

## ლიტერატურა
* 

*
კატეგორია:გართობა საქართველოში
კატეგორია:თბილისის დასვენების ცენტრები
ერეკლე მეფის თეატრი

**ერეკლე მეფის თეატრი** — ერეკლე II-ის (1720-98) დროის მრავალ კულტურულ წამოწყებას შორის ერთ-ერთი საპატიო ადგილი ეჭირა თეატრალურ ხელოვნებას. XVII საუკუნეში ინტენსიურად ვითარდებოდა თეატრალურ-სანახაობითი კულტურა. ხანგრძლივი ფორმირების პროცესში გამოიკვეთა ორი ტენდენცია: ერთი — თეატრი ღია ცის ქვეშ, და მეორე — თეატრი შენობაში. ხალხური სანახაობანი, საიმპროვიზაციო თეატრი და სახიობის სხვა ფორმები არსებობას განაგრძობდნენ თეატრალური ფოლკლორის ფორმით, ხოლო შენობა-ნაგებობაში შეიქმნა პროფესიონალური თეატრი თავისი დასით, რეპერტუარით, ადმინისტრაციით. სათეატრო ცხოვრებაზე გარკვეული გავლენა მოახდინა სასკოლო დრამამ, რომელიც შეიქმნა თბილისის (1755) და თელავის (1782) სემინარიებში. ის ფაქტი, რომ სემინარიის წესდებით დაშვებული იყო კვირაში ერთხელ  "კომედიის ან სხვა რაიმე საჩინო თამაშობის" ჩვენება, გარკვეულ იმპულსს აძლევდა თეატრის განვითარებას. 
XVIII საუკუნის თეატრზე თავისებურ გავლენას ახდენდა რუსეთთან ურთიერთობა. გაბრიელ მაიორს (მსახიობი და არტილერისტი) რუსეთში ჰქონდა მიღებული განათლება. ერეკლე II-ის ხელშეწყობით რუსეთში მიიღეს განათლება აგრეთვე გ. ავალიშვილმა, ა. თურქესტანიშვილმა, დავით ბატონიშვილმა და სხვებმა, რომლებმაც შემდეგ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სათეატრო ხელოვნების განვითარებაში. 90-იანი წლების დასაწყისში თბილისსა და თელავში იმართებოდა წარმოდგენები. მაჩაბლის, გაბრიელ მაიორისა და გ. ავალიშვილის თეატრი ერეკლე II-ის სათეატრო ხელოვნების ძირითად სახეს ქმნიდა. გ. ავალიშვილის თეატრში ძლიერი იყო კლასიცისტური ტენდენციები, ხოლო მაჩაბელთან უფრო სახიობა და ხალხური თეატრი ვითარდებოდა. ორივე კი ერთი სათეატრო კულტურის სხვადასხვა ეტაპს წარმოადგენდა. გ. ავალიშვილი თარგმნიდა კლასიცისტურ პიესებს. 1791 წელს სამჯერ წარმოადგინეს ა. სუმაროკოვის "რქის მატარებელი". დადგეს მისივე "დედა რაყიფი ქალისა". ერეკლე II-ს გაბრიელ მაიორისთვის უბოძებია არეშაშვილის გვარი. იგი თავისი დროისათვის განათლებული ადამიანი იყო. გამოირჩეოდა მახვილგონიერებით. უთამაშია კომედიებშიც. 
მაჩაბელთან ერთად მონაწილეობდა 1795 წელს კრწანისის ომში როგორც მსახიობი და არტილერისტი. მაჩაბლისა და გაბრიელ მაიორის სპეკტაკლები არ იყო ერთსახოვანი. თეატრში მისტერიების გვერდით იდგმებოდა საერო ხასიათის ნაწარმოებებიც. სახალხო თეატრში მოღვაწეობდნენ ქეშიშდარდიმანდიანი (იოსებ ამირიძე), ოთარ ნორიელი, ოიანა-ბუიანა და სხვები. მათი მოღვაწეობა იწვვდა სანახაობითი კულტურისადმი ინტერესს, აფართოებდა სათეატრო ხელოვნების თვალსაწიერს და ამდიდრებდა მის ფორმებს. 1761 წელს დაიწერა ერთ-ერთი უსათაურო მცირე პიესა, რომლის ავტორია ერეკლე II-ის დროის მოხელე იასე მიქაძე. 1795 წელს კრწანისის ტრაგედიით დასრულდა პირველი ქართული პროფესიონალური თეატრის ისტორია. 
ამ ფაქტის გამო თეიმურაზ ბატონიშვილი მოგვითხრობს: 

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 446
კატეგორია:თბილისის კულტურა
პატარა ლილოს სამაროვანი

**პატარა ლილოს სამაროვანი** — გვიანდელი ბრინჯაოს – ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ. XIII–XII საუკუნეები) ძეგლი სოფელ პატარა ლილოს ტერიტორიაზე (ახლანდ. თბილისის საზღვრებში). სამარხებში აღმოჩნდა აღმოსავლურ-ქართული ბრინჯაოს სატევრები, ბრინჯაოს მთლიანადსხმული შუბისპირი, რომლის მასრაზე ორი რელიეფური სალტეა. ლეგად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები მიეკუთვნება ე.წ. სამთავრული კულტურის წრეს.

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე
* ლილოს გორასამარხები
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ანა სოფია რევენტლოვი

**ანა სოფია რევენტლოვი** (, ; დ. 16 აპრილი, 1693 — გ. 7 იანვარი, 1743) — დანიისა და ნორვეგიის დედოფალი 1721-30 წლებში როგორც ფრედერიკ IV-ის მესამე ცოლი. რევენტლოვის გრაფ კონრად ფონ რევენტლოვის ასული. 

## ბიოგრაფია 
ანა სოფია დაიბადა 1693 წლის 16 აპრილს კლაუსჰოლმის სასახლეში. იგი იყო რევენტლოვის გრაფ კონრადისა და მისი მეორე ცოლის, სოფია ამალია ჰანის ასული. მას მამამისის პირველი ქორწინებიდან ერთი ნახევარ-და და ერთი ნახევარ-ძმა ჰყავდა. 

1711 წელს, ანა სოფიამ ჩოგბურთის თამაშისას გაიცნო დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ IV, რომელსაც იგი თავდავიწყებით შეუყვარდა. ამ დროისათვის ფრედერიკი უკვე იყო დაქორწინებული დედოფალ ლუიზა მეკლენბურგ-გიუსტროველზე და ერთხელ დაქვრივებულიც იყო, ამიტომაც ანა სოფიას პირდაპირ ცოლად ვერ შეირთავდა. ამის გამო, 1712 წელს მეფე მასზე მორგანატიკულად დაქორწინდა, ანუ იგი მეფის ცოლი იყო, მაგრამ არა დედოფალი. ამრიგად ფრედერიკ IV ორცოლიანი მამაკაცი გახდა, უკვე მეორედ. ამის შემდეგ მან ანა სოფიას შლეზვიგის ჰერცოგინიის წოდება უბოძა. 1721 წელს, დედოფალ ლუიზას გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღეში, 4 აპრილს მეფე მასზე ღიად დაქორწინდა და დედოფლად დაისვა. 

ანა სოფია რევენტლოვი დანიის ისტორიაში ერთადერთი დედოფალია, რომელსაც სამეფო წარმომავლობა არ ჰქონია. მართალია რევენტლოვები დანიურ-გერმანული არისტოკრატიული ოჯახი იყვნენ, მაგრამ არა სამეფო. 

ქორწინებამ დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია არა მხოლოდ არისტოკრატიაში, არამედ თავად სამეფო ოჯახშივე. ახალი დედინაცვალი მალევე შეიძულეს ფრედერიკის შვილებმა, რომლებიც აქტიურად გამოდიოდნენ მის წინააღმდეგ, მაგრამ ამაოდ. მისი დედოფლობის დროს რევენტლოვების ოჯახმა დიდი პოლიტიკური გავლენა მოიპოვა. 1730 წელს, ფრედერიკ IV გარდაიცვალა და ტახტზე ანა სოფიას გერი, კრისტიან VI ავიდა, რომელმაც იგი არა მხოლოდ სამეფო კარიდან, არამედ კოპენჰაგენიდანაც გააძევა. სულ მალე მეფემ მისი ქონების კონფისკაცია მოახდინა და იგი იძულებული გახდა კლაუსჰოლმში დაბრუნებულიყო, სადაც გარდაიცვალა 1743 წელს, 49 წლის ასაკში. 

## შვილები 
ანა სოფიასა და ფრედერიკ IV-ს სულ ექვსი შვილი შეეძინათ:
# ფრედერიკა სოფია (1721), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ფრედერიკა კონრადინა (1722), გარდაიცვალა ჩვილი;
# მკვდარშობილი ვაჟი (1723);
# კრისტიანა ამალია (1723-1724), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ფრედერიკ კრისტიანი (1726-1727), გარდაიცვალა ჩვილი;
# კარლი (1728-1729), გარდაიცვალა ჩვილი;

## ლიტერატურა 
* Hvidt, Marie (2004). Frederik IV (in Danish). Copenhagen: G.E.C. Gads Forlag. p. 291.
*  "Reventlow Hertuginde af Slesvig" (in Danish). roskildehistorie.dk. Retrieved 24 December 2015.
*  "Kong Frederik 4 og Anna Sophie Reventlow" (in Danish). www.akj-cbj.dk. Archived from the original on 25 December 2015. Retrieved 24 December 2015.
*  "Anna Sophie Reventlow - Dronning af Danmark" (in Danish). genealogi.singlehand.dk. Retrieved 24 December 2015.

კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1693
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1743
კატეგორია:დანიის დედოფლები
კატეგორია:ნორვეგიის დედოფლები
ზეივა (ლაჩინი)

**ზეივა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992-2020 წლებში დე ფაქტოდ შედიოდა მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
მწიგნობართა ასოციაცია

**მწიგნობართა ასოციაცია**  — ილია ჭავჭავაძის სახელობის ასოციაცია საქართველოში რომელიც პროპაგანდას უწევს

დაარსდა 1974 როგორც საქართველოს წიგნის  მოყვარულთა საზოგადოება, 1988 მიენიჭა ილია ჭავჭავაძის სახელი; 1998 წელს ეწოდა მწიგნობართა ასოციაცია აქვს ავტონომიურ რესპუბლიკების, საქალაქო და რაიონული ორგანიზაციები, აგრეთვე წარმოება-დაწესებულებებში, საშუალო სკოლებში, საშუალო სპეციალურ და უმაღლეს სასწავლებლებში მწიგნობართა კლუბები. ასოციაცია ატარებს სხვადასხვა სახის მასობრივ ღონისძიებას: წიგნის პრე
ზენტაციას, განხილვას, ვიქტორინა კონკურსს, შეხვედრას ავტორებთან; გამოსცემს მინიატურულ სასაჩუქრო წიგნებს.
1980 წლიდან გამოდის ალმანახი „მწიგნობარი“ (სულ გამოცემულია 19 ნომერი). 2000 ასოციაციაში იყო 90 ათ. წევრი. 1992 წლიდან მწიგნობართა ასოციაცია საერთაშორისო მწიგნობართა კავშირის (მოსკოვი) წევრია.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია: თბილისის განათლების ცენტრები
არზუბიხა

**არზუბიხა** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის სლობოდსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 325 ადამიანს შეადგენდა (150 მამაკაცი და 175 ქალი). სოფელი მდებარეობს ხაროვკისაგან 49 კმ-ში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში
* არზუბიხა — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ელიზავეტა გოლოვანოვა

**ელიზავეტა გოლოვანოვა** (; დ. 2 აპრილი, 1993, სმოლენსკი, რუსეთი) — რუსი მოდელი. 2012 წელს გახდა „მის რუსეთი“. წარადგინა რუსეთი მის მსოფლიო 2012-სა და მის სამყარო 2012-ზე სადაც დაიკავა მე-10 ადგილი. იგი არის პირველი „მის რუსეთი“ რომელიც არ დაბადებულა საბჭოთა კავშირში.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* „მის რუსეთის“ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მის რუსეთის გამარჯვებულები
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი
კატეგორია:რუსი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Los Angeles Convention Center

**Los Angeles Convention Center** — საკონფერენციო ცენტრი, განთავსებული ლოს-ანჯელესში, აშშ-ში, რომელსაც მართავს კომპანია Anschutz Entertainment Group. შენობა დააპროექტა არქიტექტორმა ჩარლზ ლუკმანმა. გაიხსნა 1971 წელს.

ცენტრში იმართება უამრავი ღონისძიება, მათ შორის ლოს-ანჯელესის ავტოსალონი, Anime Expo და Electronic Entertainment Expo (უფრო მეტად ცნობილი შემოკლებული სახელით *E3*). ცენტრში, აგრეთვე ხშირად იმართება კინოპრემიერები.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ლოს-ანჯელესის შენობა-ნაგებობები
ჯილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ჯილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ჯილი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რაიონი
*ჯილი —  სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინცია
კარაპს-მედლაინი

**ესთეტიკური, რეკონსტრუქციული და პლასტიკური ქირურგიის კლინიკა კარაპს მედლაინი** ("CARAPS MEDLINE" — შპს) — დაარსდა 1998 წელს. კლინიკა მუშაობს ესთეტიკური ქირურგიის, რეკონსტრუქციულ-პლასტიკური მიკროქირურგიის, ანგიოლოგიისა და სისხლძარღვთა ქირურგიის, მამოლოგიის, ზოგადი ქირურგიის, ორთოპედიის, ონკოლოგიის, გინეკოლოგიის, ოფთალმოლოგიის, თანდაყოლილი და შეძენილი სიმახინჯეების გასწორების პრობლემებზე. კლინიკის ბაზარზე მუშაობს საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის რეკონსტრუქციულ-პლასტიკური მიკროქირურგიის კათედრა. კლინიკის ხელმძღვანელი — პროფესორი ი. კუზანოვი, დირექტორი — ფ. ხიდეშელი. 

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 456
კატეგორია:თბილისის სამედიცინო დაწესებულებები
ლიმანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლიმანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ლიმანი — მდინარის გაფართოებული შესართავი
*ლიმანი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რაიონი
*ლიმანი — სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონი
*ლიმანი — ქალაქი უკრაინაში, დონეცკის ოლქი
*ლიმანი —  რაიონი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქი
*ლიმანი — რაიონი უკრაინაში, ოდესის ოლქი
რაისი

**რაისი** (; „თავი“, „მეთაური“) — ქალაქისა და მისი ოლქის უფროსი შუა საუკუნეებში ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში. ამ თანამდებობებზე ჩვეულებრივ, ადგილობრივი წარჩინებული საგვარეულოს წარმომადგენლებს ნიშნავდნენ. XI-XII საუკუნეებში ქართულ საისტორიო წყაროებში იხსენიება „სარაისო“ გადასახადი, რაც საქართველოს ქალაქებში, უპირველეს ყოვლისა, თბილისის საამიროში და თბილისში ამ თანამდებობის არსებობის მაჩვენებელი უნდა იყოს. 

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:პროფესიები
კატეგორია:თანამდებობის პირები
თბილისის ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრი

**თბილისის ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრი** — საქართველოში წამყვანი სამეცნიერო-კვლევითი და საორგანიზაციო-მეთოდური ცენტრი ონკოლოგიაში, სამედიცინო რადიოლოგიასა და რენტგენოლოგიაში. დაარსდა როგორც ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრი 1997 წელს ონკოლოგიის და სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიის 
სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტების რესპუბლიკურისა და თბილისის ონკოლოგიური დისპანსერების გაერთიანებით. ცენტრს ხელმძღვანელობდა პროფესორი ლ. შარაშიძე (1977–88), 1988 წლიდან ცენტრის დირექტორი იყო 
რ. ვეფხვაძე, ხოლო 1999 წლიდან ცენტრში შექმნილი ( სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე — პრეზიდენტი. 1993 წლიდან  ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრი, ატარებს ა. ღვამიჩავას სახელს. ცენტრის სტრუქტურაშია 18 კლინიკური, 6 ექსპერიმენტული განყოფილება, 9  დიაგნოსტიკური ლაბორატორია. ცენტრი მუშაობს შემდეგ - პრობლემატიკაზე; ავთვისებიანი სიმსივნის ეტიოპათოგენეზი, სიმსივნური დაავადების დიაგნოსტიკა, ავთვისებიანი სიმსივნის ქირურგიული, კომბინირებული და კომპლექსური მკურნალობა, სიმსივნის საწინააღმდეგო ახალი შენაერთების შემუშავება, ავთვისებიანი სიმსივნის ეპიდემიოლოგია და კიბოს საწინააღმდეგო ბრძოლის ორგანიზაცია, სამედიცინო რადიოლოგიისა და რენტგენოლოგიის მეცნიერული საფუძვლები.  სხვადასხვა ლოკალიზაციის სიმსივნეების ადრეული დაგნოსტიკისა და ჩატარებული მკურნალობის ეფექტურობის შეფასებისთვის დანერგილია რამდენიმე კომპლექსური ბიოქიმიური ტესტი. სიმსივნის ეპიდემიოლოგიისა და სიმსივნის საწინააღმდეგო ბრძოლის ორგანიზაციის აქტუალური საკითხების შესწავლის საფუძველზე შემუშავებულია რიგი რეკომენდაციები და ღონისძიებები. საქართველოს მოსახლეობის ავადობისა და  სიკვდილიანობის შესწავლამ გამოავლინა ავთვისებიანი სიმსივნის გავრცელება სამხარეო პათოლოგიათა ადმინისტრაციული რაიონებისა  და ეთნიკური ჯგუფების მიხედვით. დამუშავებულია ქალთა ღრმა პროფილაქტიკური გასინჯვის ახალი ორეტაპიანი ფორმა, რომელიც მიმართულია ქალთა გენიტალიის კიბოსწინარე დაავადებებისა და კიბოს ადრეული გამოვლენისთვის. მასობრივი პროფილაქტიკური გასინჯვისთვის შემუშავებული და დანერგილია სარძევე ჯირკვლის კიბოს ადრეული ფორმების დროს თერმოდიაგნოსტიკის მეთოდი ელექტრონულ-გამოთვლითი მანქანების გამოყენებით. ტარდება მეცნიერული კვლევა სამედიცინო რენტგენო-რადიოლოგიაში. კერძოდ, თერმოგრაფიის როლის შესწავლა სხივური თერაპიის დაგეგმარებისა და კორექტირებისთვის. ონკოლოგიის ნაციონალურ ცენტრში შემუშავებული და დანერგილია რეკონსტრუქციული ოპერაციები. ექსპერიმენტული ონკოლოგიის განყოფილებაში, პირველად მსოფლიოში, მიღებულია მაიმუნების საყლაპავის, კუჭის, თირკმლების და ნერვული სისტემის სიმსივნის მოდელები. შვილი, ონკოლოგიის ნაციონალური ცენტრს დამყარებული აქვს საერთაშორისო კონტაქტები სანქტ-პეტერბურგის ონკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტთან იტალიის ქალაქ გენუის ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრთან, გერმანიის ტიუბინგენის უნივერსიტეტის ბავშვთა კლინიკასთან და აშშ-ის კიბოს ნაციონალურ ცენტრთან. 

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
სანკულტურის თეატრი

**თბილისის სანკულტურის თეატრი** დაარსდა 1928 წელს მოძრავი თეატრის სახით. წარმოადგენდა სანიტარული აგიტაციური პროპაგანდის ერთ-ერთ ფორმას. თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი რეჟისორი იყო ვიქტორ ნინიძე. 1928 მოძრავი სანკულტურის თეატრი სტაციონალურ სახელმწიფო თეატრად გადაკეთდა (აღმაშენებლის პროსპექტი 99). 

დადგმები: ა. კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი“, ჰ. იბსენი  „მოჩვენებანი“, ტ. რამიშვილის „სტუმარმასპინძლობა“ და სხვა. თეატრში მოღვაწეობდნენ რეჟისორები და მსახიობები: ვ. ყუშიტაშვილი, ნიკოლოზ გოძიაშვილი, ნ. ჩხეიძე, მ. ჭანიშვილი, ც. მეძმარიშვილი, შ. ნარსია, ნ. ერისთავი, მ. მდივანი, გ. ბუხრაშვილი და სხვა. 1967 თეატრმა არსებობა შეწყვიტა, ხოლო თეატრის ძველი შენობა აღებულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
თბილისის ფოლკლორული საღამოები

**თბილისის ფოლკლორული საღამოები** — ხალხური პოეზიის საღამოები, რამაც დასაბადი მისცა ფართო ეროვნულ მოძრაობას ღვენი ქვეყნის კულტურულ ცხოვრებაში, პირველი ასეთი საღამო გაიმართა თბილისში, ფილარმონიის დიდ საკონცერტო დარბაზში, 1979 წლის 14 აპრილს ქართველი ახალგაზრდობის მიერ ქართული ენის სახელმწიფოებრივი სტატუსის დაცვის დღესასწაულის წლისთავზე, ფილოლოგების ვ. კოტეტიშვილისა და ა. ჭინჭარაულის, მხატვარ თ. მირზაშვილი და ფილარმონიის იმჟამინდელი დირექტორი დ. კიტიას თაოსნობით. საღამო ჭეშმარიტ სახელმწიფო დღესასწაულად გადაიქცა, რაც დიდად განაპირობა ცოდნამ, გემოვნებამ, იუმოორმა და უშუალობამ, რომლითაც საღამოს უძღვებოდნენ ე. კოტეტიშვილი და ა. ჭინჭარაული. ფოლკლორული საღამოებმა ჩვენს საზოგადოებას შეახსენა მრავალსაუკუნოვანი კულტურის ფესვები. ტელევიზიაში საგანგებოდ შეიქმნა ხალხური შემოქმედების მთავარი რედაქცია, რამაც ღირსეულად იკისტრა ამ მოვლენის გაშუქება და გაძღოლა.

ფოლკლორული საღამოები თბილისში ტარდებოდა ყოველ წელს, 1983-იდან კი თბილისიდან გადაინაცვლა საქართველოს სხვა ქალაქებში, რაიონულ ცენტრებში, სოფლებში, სადაც "სცენა ირთვებოდა ძველი ხალიჩა-ფარდაგებით, მოჩუქურთმებული საკარცხულებით, თიხისა და სპილკენძის ჭურჭლით, ძველი სამეურნეო იარაღებით. სხვენებიდან ჩამოალაგეს დამტვერილ-დააბლადებული ჯარა და ყდანი, გობი თუ ვარცლი, გარა თუ საბეჭველი. ისევ გაიმართა საქსოვი დაზგები და აბრუნდა მეთუნეთა ჩარხები. ყელი მოიღერეს დოქებმა და ხელადებმა, კოკებმა და ჭინჭილები; ჩამოწკრივდნენ დერგები და ქოთნები.
ფოლკლორული საღამოებმა გამოავლინა ბევრი ნიჭიერი შემოქმედი და ბიძგი მისცა ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების მივიწყებული დარგების აღდგენა-განვითარებას.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 874.

კატეგორია:თბილისი
საქართველოს რევოლუციურ მხატვართა ასოციაცია

**საქართველოს რევოლუციურ მხატვართა ასოციაცია** — დაარსდა თბილისში 1929 წელს. მის შემადგენლობაში შედიოდნენ ახალგაზრდა მხატვრები და საქართველოს სამხატვრო აკადემიის სტუდენტები. 

1930 წელს სარმა გამოვიდა დეკლარაციით, რომელსაც ხელს აწერდნენ მ. თოიძე, ი. თოიძე, ლ. გუდიაშვილი, კ. სანაძე, ა. ქუთათელაძე, დ. კაკაბაძე, ს. კეცხოველი, ვ. თოფურიძე, ს. მაისაშვილი, ს. ლემონჟავა და სხვა. ისინი მიზნად ისახავდნენ სახვით ხელოვნებაში ინდუსტრიული თემის შემოტანას. სარმას მხატვრებს მივლინებით აგზავნიდა ქარხნებში, მშენებლობებზე, კოლემურნეობებში; ადგილზე აწყობდნენ გამოფენებს, გაუქმდა 1933 წელს. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
XQuery

**XQuery** (*XML Query*) — მოთხოვნათა და ფუნქციური პროგრამირების ენა, რომელიც განკუთვნილია XML, JSON, ჩვეულებრივი ტექსტის ან სხვა დომენ-სპეციფიკური ფორმატის სტრუქტურირებულ და არასტრუქტურირებულ მონაცემებთან სამუშაოდ. ენის შემუშავებას ხელმძღვანელობს W3C-ს შემადგენლობაში შემავალი „XML Query სამუშაო ჯგუფი“. შემუშავების პროცესი მჭიდრო კავშირშია XSLT-ის შემმუშავბელ ჯგუფთან XSL Working Group; ეს ორი ჯგუფი ერთობლივად პასუხისმგებელია XPath-ზე, რომელიც XQuery-ს ნაწილია.

2007 წლის 23 იანვარს XQuery 1.0-მა მოიპოვა W3C Recommendation სტატუსი; 2014 წლის 8 აპრილს იგივე სტატუსი მოიპოვა XQuery 3.0-მა, ხოლო 2017 წლის 21 მარტს W3C Recommendation სტატუსი მოიპოვა XQuery 3.1-მა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფუნქციური ენები
თბილისის ფსიქოლოგიური სამსახური

**თბილისის ფსიქოლოგიური სამსახური**  — იურიდიულ და ფიზიკურ პირთა დამხმარე ორგანიზაცია სოციალურ და საწარმოო აკითხების გადასაწყვეტად. 

თბილისში მოსახლეობას ფსიქოლოგიურ სამსახურს უწევენ ორგანიზაციები :

* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის *დიმიტრი უზნაძის სახელობის ფსიქოლოგიური ინსტიტუტი*, დირექტორი: შ. ნადირაშვილი.

* *თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიური ფაკულტეტის დეკანი დოცენტი დ. ფარჯანაძე*.

* განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროსთან არსებული *გამოყენებითი ფსიქოლოგიური სამეცნიერო ცენტრი*. ხელმძღვანელი პ. ჩახნაშვილი 

* *ადამიანის რესურსების განვითარების ფონდი*. ხელმძღვანელი ნ. სარჯველაძე. პრობლემატიკა: ლტოლვილთა ფსიქოლოგიური დახმარება; პოსტრამვული სტრესის ფსიქოლოგიური დახმარება; ფსიქო - სოციალური რეაბილიტაცია (დაარსდა 1996 წელს).  

* *„ბავშვი და გარემო“*, პრობლემატიკა: მიუსაფარი და მშობლების მზრუნველობას მოკლებული ბავშვების სოციალურ-ფსიქოლოგიური დახმარება. აქ დაარსებულია თავშესაფარი (1995 წელს) რომელშიც არის დღის და ღამის ცენტრები (დღის ცენტრი იღებს 50 ბავშვს ხოლო ღამოობლემატიკას ცენტრი 20 ბავშვს).

* *„ბავშვთა ნერვოლოგიის და ნეირორეაბილიტაციის სამკურნალო-საგანმანათლებლო ცენტრი“*. პრობლემატიკა: ცერებრული დამბლით და ეპილეფციით დაავადებული ბავშვების დიაგნოსტიკა და რეაბილიტცია (დაარსდა 1996 წელს). 

* *„საქართველოს ჰუმანიტარული ფსიქოლოგიის და პედაგოგიის ასოციაცია“*. პრობლემატიკა: ჰუმნიტარული ფსიქოლოგიის იდეოლოგიის გავრცელება და პრაქტიკილად გნხორციელება, სასწავლო სემინარების ჩატარება პედაგოგებისა და ფსიქოლოგიურ კონსულტაციაში მომუშავე პირებისათვის.

* სოციალურ-ფსიქოლოგიური დახმარების ცენტრი *„ნდობა“*. პრობელმატიკა: ფსიქოლოგიურ კრიზისში მყოფი პირის სოც-ფსიქოლოგიური დახმარება, ტრენინგები და კონსულტაციები (დაარსდა 1990 წელს). 

* ბავშვთა ფსიქო-სოციალური დახმარების ცენტრი *„ბარბალე“*.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
ბატუტზე ხტომა

**ბატუტზე ხტომა**

## ბატუტზე ხტომა თბილისში 
სპორტის ამ სახეობას თბილისში საფუძველი ჩაეყარა 1969 წელს საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელების თ. ხუდოევისა და ო. კაკიაშვილის ინიციატივით. საერთაშორისო ასპარეზზე თბილისელი სპორტსმენები გამოჩნდნენ 1980 წელს , როდესაც ფ. ფირანიშვილმა სინქრონულ ხტომაში ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალი მოიპოვა. მასთან ერთად თბილისელთაგან საქართველოს და სსრკ ნაკრების რიგებში ირიცხებოდნენ ს. მარქარიანი, ნ. კალინინი, ე. გალჩევი, ლ. აბრამიშვილი, ს. ანდრეასიანი, ნ. ჩხაბერიძე, ზ. ხიზანიშვილი, ნ. არღანაშვილი, გ. გაგუა, ა. სააკიანი, მ. ნიკო ლაიშვილი, ი. მიხაილოვა, თ. მუმლაძე, რ. ხარატიშვილი და სხვა.

1990-იან წლებში განსაკუთრებულ წარმატებებს მიაღწიეს თბილისელმა მხტომელებმა მსოფლიოს ჩემპიონმა და რეკორდსმენმა რ. ხოფერიამ და ლ. ბენდიანიშვილმა, რომლებმაც მცხეთელ ა. დოღონაძესა და რუსთაველ ზ. აბრამიშვილთან ერთად, მწვრთნელ ზ. სულაშვილის, ხელმძღვანელობით, მრავალი უმაღლესი ჯილდო მოიპოვეს მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატებზე, მსოფლიოს თასზე, საკავშირო ჩემპიონატებზე, სსრკ ხალხთა სპარტაკიადებზე, ახალგაზრდულ და ჭაბუკთა პირველობებზე. თბილისელ სპორტსმენთა წარმატებებში დიდი წვლილი მიუძღვით საქართველოს დამსახურებულ მწვრთნელებს: ზ. სულაშვილს, თ. ხუდოევს, თ. ცომაიას, ვ. ჩხაბერიძეს, ვ. კლიმოვას, ლ. ხრიკულს, გ. გასპარიანს, რ. გამხოშვილს, ნ. არღანაშვილს.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:სპორტის სახეობები
არჩილ ფრანგიშვილი

**არჩილ ფრანგიშვილი** (დ. 13 აპრილი, 1961, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი ინფორმატიკის დარგში, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1997). ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1995), საერთაშორისო ინფორმატიზაციის აკადემიკოსი (1994), საერთაშორისო საინჟინრო აკადემის წევრი (1995), საინჟინრო აკადემიის წევრი (1996), ღირსების მედლისა (1996) და ორდენის (2003) კავალერი.

## განათლება
1983 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

## კარიერა
1990 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის იფორმატიკისა და მართვის სისტემების ინსტიტუტი დერექტორის მოადგილეა სამეცნიერო ნაწილში.  მისი ძირითადი შრომები ეხება სპეციალიზეული მრავალპროცესული სისტემების პროექტირება თეორიასა და ტექნოლოგიას, ენერგეტიკული ობიექტების დინამიკურ და სტატიკურ რეჟიმებში მართვის თეორიას, მაკროეკონომიკური ანალიზის თანამედროვე თეორიას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი მეცნიერები ინფორმატიკის დარგში
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის რექტორები
ვარდის მოედანი

**ვარდის მოედანი** — მოედანი თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი). თბილისის 1850, 1884 და 1887 წლების გეგმებზე, ავლაბრის ძველი მოედნის (კახეთის, ახლანდელი ავლაბრის) ჩრდილოეთით, ხოჯავანქის ეკლესიისაკენ მიმავალ გზასთან დატანილია „Лобная плошадь“, რომლის ქართული შესატყვისია „თხემის მოედანი“, ადგილი, სადაც დამნაშავეთა სიკვდილით დასჯა ხდებოდა. XIX საუკუნის თბილისში დამნაშავეთა სიკვდილით დასჯის (ჩამოხრჩობის) შესახებ ცნობას ვხვდებით ორი მწერლის — ალექსანდრე დიუმასა და ილია ჭავჭავაძის თხზულებებში. 1858 წლის მიწურულს ალექსანდრე დიუმა თბილისში გამოემგზავრა. როგორც მწერალი მოგვითხრობს, თბილისს მიახლოებულმა (ავლაბრის მხრიდან) შენიშნა:
 
ამის შემდეგ „ივერიაში“ ილია ჭავჭავაძემ გამოაქვეყნა მოთხრობა „სარჩობელაზედ“, ისევ ავლაბარში კაცის ჩამოხრჩობის ამბავი. ორივე მოქმედება ავლაბრის უბანში ხდება და სახრჩობელა იქ არის გამართული. მოგვიანებით აქ ხდებოდა მსჯავრდებულთა გაროზგვა, აქედან მოდის მოსახლეობის მიერ შერქმეული სახელწოდებაც „Розговая площадь“. 1884 წლის თბილისის გეგმის შემქმნელ ნ. კლემენტიევს, მისსავე გამოცემულ და შევსებულ 1898 წლის თბილისის „Лобная плошадь“-ის ნაცვლად დატანილი აქვს მოედანი სახელით „Розовая плошадь“ — „ვარდის მოედანი“. ასეა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩებისა და მოედნების სიაშიც. მოედნის სახელის შეცვლა იმაზე მიუთითებს, რომ აქ, აღნიშნულ მოედანზე XIX საუკუნის 90-იან წლებში (შეიძლება უფრო ადრეც) დამნაშავეებს სიკვდილით აღარ სჯიდნენ. მოედნის ახალი სახელი „ვარდი“, როგორც ჩანს, აღნიშნულ მოედნზე დაღვრილი სისხლის და ჩადენილი სისასტიკის სიმბოლურ გამოხატულებას წარმოადგენდა. გავიდა დიდი ხანი და უკვე ბოლშევიკებმა იმავე ადგილს ასევე სიკვდილით დასჯილი ბაქოს 26 კომისრის სახელი დაარქვეს. მაგრამ ძველი ავლაბრელები ამ მოედანს მაინც ვარდის მოედანს ეძახდნენ (ასევე იყო ვარდის ქუჩა, შესაბამისად — 26 კომისრის ქუჩა, ახლანდ. ჰამლეტ გონაშვილის ქუჩა). ახლა ისევ ვარდის მოედანი ეწოდება. მისი დიდი ნაწილი ავლაბრის ბაზარს უკავია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის მოედნები
კალისტრატე ქუთათელაძე

**კალისტრატე ქუთათელაძე** (დ. 1909, სოფ, ივანდიდი, ხონის რაიონი.  — გ. 1983) — ქართველი ქიმიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი 1967 წლიდან. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი 1952 წლიდან, პროფესორი 1953 წლიდან, საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე 1958 წლიდან, სილიკატების დარგის სამეცნიერო სკოლის ფუძემდებელი საქართველოში.

1932 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ქიმიურ-ტექნოლოგიური ინსტიტუტი. 1935 წლიდან მუშაობდა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სილიკატების ტექნოლოგიურ კათედრაზე. 1942 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო ამავე კათედრის გამგე, 1958-1973 წლებში კი საქართველოს საშენ მასალათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დამაარსებელი და დირექტორი იყო (1990 წლიდან ინსტიტუტი კალისტრატე ქუთათელაძის სახელობისაა). ქუთათელაძის ძირითადი შრომები ეხება სილიკატების ქიმიას. დამუშავებული აქვს ახალი ტიპის ცემენტის, კერამიკის, მინის, ნახევრად გამტარული და დიელექტრიკული მასალების ტექნოლოგია. მას ასევე მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტზე დაარსებული კალისტრატე ქუთათელაძის სახელობის სტიპენდია. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. თბილისში (საბურთალოზე) არის კალისტრატე ქუთათელაძის ქუჩა (აქვე მდებარეობს სულხან-საბა ორბელიანის უნივერსიტეტი).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კ
გულნარა ქავთარაძე

**გულნარა ქავთარაძე** (დ. 22 ივნისი, 1921, მოსკოვი — გ. 20 დეკემბერი, 2000) — ქართველი პიანისტი და პედაგოგი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1960), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976).

1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ფორტეპიანოს განხრით, ხოლო 1949 წელს — ასპირანტურა. 1941 წლიდან თბილისის ფილარმონიის სოლისტი იყო. ეწეოდა ნაყოფიერ საკონცერტო მოღვაწეობას. ქართველი კომპოზიტორთა ნაწარმოებების პირველი შემსრულებელი და ინტერპრეტატორი. მისი შესრულება გამოირჩეოდა მაღალი პროფესიონალური ოსტატობით. გასტროლებს მართავდა ყოფილ  სსრკ ქალაქებსა და საზღვარგარეთის ქვეყნებში. 1959 წლიდან   თბილისის კონსერვატორიის  პედაგოგი იყო, ხოლო  1978 წლიდან პროფესორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). დასაფლავებულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი  20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გ
ბალახანა

**ბალახანა** — სავაჭრო თუ სახელოსნო დუქნის ზედა სართული. მას მედუქნე საცხოვრებლად იყენებდა. ბალახანა დაახლოებით ახლანდელი ანტრესოლის ფუნქციას ასრულებდა.

## ლიტერატურა
*  

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ვიი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ვიი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ვიი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რაიონი
*ვიი —  რუსული მოკლემეტრაჟიანი მუნჯური ფილმი
*ვიი —  რუსული მხატვრული ფილმი
იოსებ გძელიშვილი

**იოსებ ალექსანდრეს ძე გძელიშვილი** (დ. 29 ნოემბერი, 1909, თბილისი — გ. 1968, მოსკოვი) — არქეოლოგი, გეოლოგიისა და მინერალოგიის მეცნიერების კანდიდატი 1946 წლიდან. 

1932–1944 წლებში მუშაობდა ინჟინრად. პირველმა შეადგინა თბილისისა და მისი მიდამოების საინჟინრო გეოლოგიური რუკა. 1944 წლიდან 1965 წლამდე იყო თავისივე ხელმძღვანელობით შექმნილი არქეოლოგთა ტექნოლოგიის ლაბორატორიის გამგე. 

ქვემო ქართლში საფუძველი ჩაუყარა შუა საუკუნეებში ნასოფლარების არქეოლოგიურ კვლევა-ძიებას. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა უძველესი სამთამადნო და მეტალურგიის წარმოების გამოკვლევაში. წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა თბილისის არქეოლოგიურ ექსპედიციას. 

გამოქვეყნებულ ნაშრომთაგან აღსანიშნავია „თბილისის მატერიალური კულტურის ძეგლები“ (1961) და „რკინის დნობის საქმე ძველ საქართველოში“ (1964 წელს, რუსულ ენაზე).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ნია წივწივაძე

**ნია წივწივაძე** (დ. 1993) — ქართველი მოდელი. 2017 წელს გახდა მის საქართველო. წარადგინა საქართველო კონკურსზე მის მსოფლიო 2018-ზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:მის საქართველოს გამარჯვებულები
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამარ დიასამიძე

**თამარ დიასამიძე** (დ. დაახლ. 1531 — გ. 1585/1586) — იმერეთის დედოფალი XVI საუკუნეში.

თამარ დიასამიძე (ბავშვობაში ქრისტინე) იყო მესხი დიდებულის, შერმაზან დიასამიძის და მისი ცოლის, ანას შვილი. XVI საუკუნის 70-80-იანი წლების მიჯნაზე თამარმა იქორწინა იმერეთის მეფე გიორგი II-ზე და გახდა იმერეთის დედოფალი. მას ეყოლა სამი შვილი: ალექსანდრე, როსტომი და მამია. სამივე მცირეწლოვნობაში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* *მიტო გელაშვილი*, КНЯЗЬЯ ДИАСАМИДЗЕ, 2017 წელი.

კატეგორია:დაბადებული 1531
კატეგორია:გარდაცვლილი 1585
კატეგორია:იმერეთის დედოფლები
შურისმაძიებლები: დასასრული

**„შურისმაძიებლები: დასასრული“** () — 2019 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, დაფუძნებული Marvel-ის კომიქსებზე „შურისმაძიებლები“. ფილმი აწარმოა კომპანია Marvel Studios-მა, ხოლო დისტრიბუცია გაუწია Walt Disney Studios Motion Pictures-მა. იგი არის „შურისმაძიებლების“ (2012), შურისმაძიებლები: ულტრონის ეპოქისა“ (2015) და „შურისმაძიებლები: უსასრულობის ომის“ პირდაპირი გაგრძელება. რეჟისორები არიან ენტონი და ჯო რუსო, სცენარის ავტორები — კრისტოფერ მარკუსი და სტივენ მაკფილი. მონაწილეობენ: რობერტ დაუნი უმცროსი, კრის ევანზი, მარკ რუფალო, კრის ჰემსვორთი, სკარლეტ იოჰანსონი, ჯერემი რენერი, დონ ჩიდლი, პოლ რუდი, ბრი ლარსონი, კერენ გილანი, დანაი გურირა, ბენედიქტ ვონგი, ჯონ ფავრო, ბრედლი კუპერი, გვინეთ პელტროუ, ჯოშ ბროლინი.

დაანონსდა 2014 წლის ოქტომბერში სახელწოდებით „შურისმაძიებლები: უსასრულობის ომი — ნაწილი 2“. ძმები რუსოები პროექტს შეუერთდნენ 2015 წლის აპრილში. ამავე წლის მაისში სცენარისტებად დაიქირავეს კრისტოფერ მარკუსი და სტივენ მაკფილი. 2018 წლის დეკემბერში მარველმა ფილმი დაასათაურა როგორც „შურისმაძიებლები: დასასრული“. გადაღებები დაიწყო 2017 წლის აგვისტოში ფეიეტის ოლქში, ჯორჯიის შტატში და მიმდინარეობდა „უსასრულობის ომის“ პარალელურად 2018 წლამდე. დამატებით გადაღებები მიმდინარეობდა ატლანტაში, ნიუ-იორკსა და შოტლანდიაში. ბიუჯეტმა შეადგინა 356 მილიონი აშშ დოლარი, რითაც გახდა ისტორიაში მესამე ყველაზე ძვირადღირებული ფილმი.

„შურისმაძიებლების“ პრემიერა გაიმართა 2019 წლის 22 აპრილს Los Angeles Convention Center-ში, ჩინეთში, ავსტრალიაში, ევროპისა და და აზიის სხვა ქვეყნებში ნაჩვენები იქნა იმავე წლის 24 აპრილს, ხოლო აშშ-ის თეატრებში — პრემიერიდან 4 დღის შემდეგ IMAX და 3D ფორმატებში.
ფილმმა მიიღო უმაღლესი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან, რომელთაც ძირითადად შეაქეს რეჟისურა, მსახიობთა შესრულება, მუსიკა, ვიზუალური ეფექტები და ემოციური სიმძიმე. საერთო განხილვების აგრეგატორ Rotten Tomatoes-ზე ფილმი ფლობს 94%. საერთო ჯამში შემოსავალმა 2.7 მილიარდ აშშ დოლარს გადააჭარბა, რითაც მოხსნა მანამდე არსებული უამრავი რეკორდი და იქცა 2019 წლის ყველაზე შემოსავლიან და ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ფილმად.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2019 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების ფილმები ძარცვის შესახებ
კატეგორია:2010-იანი წლების სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების სუპერგმირული ფილმები
კატეგორია:2019 წლის 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები ძარცვის შესახებ
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური სათავგდასავლო ფილმები
კატეგორია:ამერიკული საომარი სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები
კატეგორია:შურისმაძიებლები (ფილმების სერია)
კატეგორია:ფილმები უცხოპლანეტელებზე
კატეგორია:ფილმები დროში მოგზაურობის შესახებ
კატეგორია:ენტონი და ჯო რუსოს ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:Marvel-ის კინოსამყაროს ფილმები
კატეგორია:ნანოტექნოლოგია მხატვრულ ლიტერატურაში
კატეგორია:პოსტაპოკალიფტური ფილმები
გუსტასიბი

**გუსტასიბი** — ქალაქის დიდმოხელე, მეტროლოგიური და საპოლიციო ზედამხედველი თბილისის ბაზრებში. ფუნქციურად გუსტასიბის შეესატყვისებოდა ძველი ქართველი ნაცვლის ინსტიტუტს. არსებული მასალის საფუძველზე საგუსტასიბო გამოსაღების კონკრეტული შინაარსის დადგენა ვერ ხერხდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ისტორია
პეტრე ქავთარაძე

**პეტრე ქავთარაძე** (დ. 1889 — გ. 1966) — ქართველი ნევროპათოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა
დოქტორი (1937), პროფესორი (1937), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941), აკადემიკოსი (1960).

1915 დაამთავრა ნოვოროსიის (ოდესა) უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. I მსოფლიო ომის დროს 1918 წლამდე ექიმად იყო დასავლეთის ფრონტზე. 1918 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ნერვულ სნეულობათა კათედრაზე ჯერ ი. ანფიმოვის, შემდეგ კი, ს. ყიფშიძის ხელმძღვანელობით. 1931-1953 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის პედიატრიული, სანიტარული ჰიგიენური და სტომატოლოგიური ფაკულტეტების, ხოლო 1953-1966 წლებში ამავე ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ნერვულ სნეულებათა კათედრის გამგებელი ქავთარაძე იკვლევდა ნერვ-კუნთოვანი აპარატის ელექტროაგზნებადობას, ნერვული ბარიერების მნიშვნელობას, სამხარეო პათოლოგიის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. თბილისში არის პეტრე ქავთარაძის ქუჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ქართველი ნევროპათოლოგები
გიორგი დარისპანაშვილი

**გიროგი დარისპანაშვილი** (დ. 11 ივნისი, 1905, თბილისი, — გ. 4 აპრილი, 1985, იქვე) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1955).

სასცენო მოღვაწეობა 1920 წელს დაიწყო. 1927-1928 წლებში მსახიობად მუშაობდა თბილისის მუშათა თეატრში, 1928-1933 — თბილისის მოზარდ-მაყურებელთა ქართულ  თეატრში; 1933-1936 ველისციხისა და ჭიათურის თეატრების, ხოლო 1936-1960 წლებში თბილისის მოზარდ-მაყურებელთა ქართული თეატრის მსახიობი და რეჟისორი იყო. შეასრულა როლები: შამილი (იონა ვაკელის „შამილი“), ლადო კეცხოველი (ბ. ნახუცრიშვილის „ლადო კეცხოველი“), ბიძინა ჩოლოყაშვილი (აკაკი წერეთლის „ბაში-აჩუკის“ ინსცენირება) და სხვა.

მოზარდ-მაყურებელთა თეატრში დადგა: სიმონ მთვარაძის „აურიე რგოლი“, ალექსანდრე კაჭკაჭიშვილის „პარტიზანების“, ნიკო ლომოურის „ქაჯანა“ ინსცენირება და სხვა. გიორგი დარისპანაშვილი ათამდე პიესის ავტორია,   აღსანიშნავია „ხიდქვეშ“, „ძმები“, „ტყის მეგობარი“ და სხვა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
თინათინ ქუთათელაძე

**თინათინ კონსტანტინეს ასული ქუთათელაძე** (დ. 1910, ქუთაისი — გ. 1996) —  ერთ-ერთი პირველი ქართველი ინჟინერ-მშენებელი ქალი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინერი (1960), სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი 1982 წელი საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი მეცნიერულ და ტექნიკურ დარგში 1987 წელი. 

## ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა საქართველოს საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი. 1933 წლიდან მუშაობდა „კვებპროექტში“, „ახალმშენის“ სამშენებლო ტრესტის სამუშაოთა მწარმოებლად, „თბილმშენის“ სამშენებლო ტრესტის კანტორის უფროსად სსრკ-გერმანიის  ომამდე იყო თბილისის საავიაციო ქარხნის მშენებლობის ჯერ სამშენებლო უბნის შემდეგ კი საწარმოო-ტექნიკური განყოფილების ხელმძღვანელი 1944-1947 წლებში ტრესტ „თბილმშენის“ მთის ინჟინერი და მმართველი. პირველი მოადგილე. 1947-1951 წლებში მუშაობდა თბილისის სტალინის სახელობის რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. 1951-1952 წლებში მსუბუქი მრეწველობის მინისტრის მოადგილედ მშენებლობის დარგში; თბილისის პარტიის საქალაქო კომიტეტში ხელმძღვანელობდა მშენებლობისა და საქალაქო მეურნეობის განყოფილებას: 1953–1958 წლებში იყო თბილისის მშრომელთა დეპუტატების საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარისრის მოადგილე, 1958 წლიდან -საქართველოს მშენებლობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი 1995 წელს. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.

## ლიტერატურა
* 

*საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბილისი, 2017. გვ.574-575

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველი ქალები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
თ
კონსტანტინე ბალმონტი

**კონსტანტინე ბალმონტი** (დ. 15 ივნისი, 1867 — გ. 23 დეკემბერი, 1942) — რუსი პოეტი, მთარგმნელი. ერთ-ერთი პირველი რუსი სიმბოლისტი.

## ბიოგრაფია 
კონსტანტინე ბალმონტი 1913 წელს მარჯორი უორდროპიესული თარგმანით გაეცნო ვეფხისტყაოსანს და აღტაცებულმა მას „სიყვარულის ცისარტყელა, ცისა და მიწის შემაერთებელი ცეცხლოვანი ხიდი“ უწოდა. ბალმონტმა ქართული ენის შესწავლა დაიწყო და პოემის სამყაროს უკეთ აღსაქმელად სამჯერ ჩამოვიდა თბილისში. პირველი ჩამოსვლისას 1914 წელს 13-14 აპრილს ბალმონტმა არტისტული საზოგადოების დარბაზში გამოვიდა მოხსენებით „პოეზია როგორც ჯადოქრობა“ და „ოკეანია“, აქვე წაიკითხა ავსტრალიაში მოგზაურობის შთაბეჭდილებებით შთაგონებული საკუთარი ლექსები. მეორედ 1915 წლის ოქტომბერში ეწვია თბილისს და იმავე დარბაზში შესასვლელეი სიტყვის შემდეგ წაიკითხა ვეფხისტყაოსნის პროლოგისა და ცალკეული თავების თარგმანი. მესამედ ჩამოსვლისას, 1917 წლის 16 ივნისში, იგი გამოვიდა ლექციით შოთა რუსთაველის შესახებ. მაღალი შეფასება მისცა ქართველი პოეტის შემოქმედებით გენიას და ღრმა ფილოსოფიურ აზრს, შოთა რუსთაველი მისი დროის პოეტებზე მაღლა დააყენა. ბალმონტს ეკუთვნის სტატიები: „შოთა რუსთაველი და მსოფლიოს სხვა გენიოსები  როგორც მიჯნურობის მომღერალნი“, „წინდა ნინოს ჯეჯილი“, „სალამი კავკასიას“.  1915-1917 წლებში ბალტონმა გაასრულა ვეფხისტყაოსნის  თარგმნა. ეს იყო რუსულ ენაზე პოემის პირველი სრული პოეტური თარგმანი, რომლის მცირე ნაწილი გამოქვეყნდა მოსკოვში, ხოლო მთლიანად პარიზში. ბალმონტის სათანადო მასალითა და კონსულტაციით ეხმარებოდნენ  ნ. მარი, ტ. ტაბატაძე, ა. ყანჩელი, გ. ქართველიშვილი. ბალომონტმა  გამოიცნო და შეიყვარა ქართველი ხალხი მისადმი სიყვარული გამოხატა ლექსებში, პირად წერილებში, სტატიებსა და იმ ლექციებში, რომლებითაც მოიარა ქალაქები პეტერგბურგიდან ხარბინამდე. იგი მეგობრობდა „ცისფერყანწელებთან“  ბალმონტის ნაწარმოებების თარგმნიდნენ  პ. იაშვილი, ტ. ტაბიძე, ვ. გაფრინდაშივილი, გ. ჯაბუშანური, ბ. ახოსპირელი, დუტუ მეგრელი, ლ. ნუცუბიძე, რ. ბეროძე. 1968 წელს თბილისსა და ქუთაისში საზეიმოდ აღინიშნა მისის დაბადების 100 წლისთავი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:რუსი მთარგმნელები
კატეგორია:XIX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:XX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ეროვნული ცენტრი

**ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ეროვნული ცენტრი** — კონსტანტინე ერისთავის სახელობის სამედიცინო დაწესებულება. მდებარეობს თბილისში. საქართველოში ქირურგიის დარგის მოთავე დაწესებულება. შეიქმნა 1946 წელს როგორც ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, 2000 წლიდან მიიღო ახლანდელი სტატუსი. მისი დამაარსებელი და პირველი დირექტორი იყო გ. მუხაძე (1946-1948). სხვადასხვა დროის ცენტრის ცენტრის დირექტორები იყვნენ: დირექტორის მოვალეობის დროებით შემსრულებელი პროფესორი ა. გზირიშვილი (1948-1950);  აკადემიკოსი კ. ერისთავი (1950-1974); აკადემიკოსი გ. იოსელიანი (1974-1989); აკადემიკოსი ე. ფიფია (1989-1990); პროფესორი გ. გოკიელი (1990-1996). 1996 წლიდან ცენტრის დირექტორია საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიური აკადემიის წევრი ბ. მოსიძე.

არსებობის მანძილზე ცენტრი ჩამოყალიბდა როგორც მრავალპროფილიანი სპეციალიზებული სამეცნიერო-კვლევითი და კლინიკური დაწესებულება. მის სტრუქტურაშია: I და II ზოგადქირურგიის, ანგიოლოგიისა და რეკონსტრუქციული ქირურგიის კლინიკები შესაბამისი განყოფილებებით. გარდა ამისა, არის ფილტვის ქირურგიის, ნეიროქირურგიის, ანესთეზიოლოგიისა და რეანიმაციის დიაგნოსტიკის განყოფილებები. თავდაპირველად ინსტიტუტი მუშაობდა საჭმლის მომნელებელი სისტემის ქირურგიულ პრობლემებზე. წლების განმავლობაში მას დაემატა ქირურგიის სხვა პროფილებიც. კლინიკასა და ექსპერიმენტში მუშავდებოდა ქირურგიის აქტუალური საკითხები. ჩატარდა, საქართველოში პირველად, თირკმლის გადანერგვა თირკმლის ქრონიკულიუკმარისობის ტერმინალურ სტადიაში მყოფ ავადმყოფზე. ღვიძლის გადანერგვაზე მიმდინარეობდა ხანგრძლივი ექსპერიმენტული კვლევა და სხვა მნიშვნელოვანი შედეგებია მიღებული დამხმარე სისხლის მიმოქცევის და ხელოვნური გულის ბიოტექნიკური სისტემის შემუშავების, შექმნის და ექსპერიმენტულ აპრობაციაში. კლინიკურ პირობებში დეტალურადაა შესწავლილი პოსტქოლეცისტექტომიური სინდრომის კლინიკა და მკურნალობა. ცენტრში დანერგილია თანამედროვე ოპერაციული მეთოდები ორგანოთა ნაწილობრივი ან სრული ჩანაცვლებით და პაციენტთა სრული ქირურგიული რეაბილიტაციით. ცენტრის არსებობის მანძილზე მომზადდა 70-ზე მეტი მეცნიერების დოქტორი, 200-ზე მეტი მედიცინის მეცნიერების კანდიდატი, გამოიცა 51 მონოგრაფია და სახელმძღვანელო, 22 შრომათა კრებული და 23 კონფერენციის მასალა. გამოქვეყნდა მრავალი სამეცნიერო სესია, მათ შორის 10 საერთაშორისო. ცენტრს მჭიდრო კონტაქტები აქვს საზღვარგარეთის მრავალ სამეცნიერო ცენტრებთან. 

2011 წელს ცენტრი კორპორაცია „ავერსმა“ შეიძინა და მოახდინა მისი აღდგენა–განახლება.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ქირურგიის ეროვნული ცენტრი.
კატეგორია:თბილისის კლინიკები
დავითის ისტორიკოსი

**დავითის ისტორიკოსი** — დავით აღმაშენებლის მეფობის ამსახველი ნაწარმოების „ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითის“ ავტორი, ისტორიოგრაფიაში შესულია დავითის ისტორიკოსის სახელით (მისი ვინაობა უცნობია). ნაწარმოები დაწერილია დავითის გარდაცვალების (1125 წელი) მომდევნო წლებში. ავტორის მიზანია დავითის პიროვნების სიდიადის ცხადყოფა და მეფის მოწინააღმდეგეთა („მაბრალობელთა“) არგუმენტების უარყოფა. თბილისის შესახებ იძლევა მოკლე, მაგრამ მრავლისმეტყველ ცნობებს. აღნიშნავს, რომ დავითმა თბილისი პირველივე ბრძოლით აიღო (1122 წელი) და „დაუმკვდრა შვილთა თვსთა საჭურჭლედ და სახლად თვსად საუკუნოდ“ დავითის ისტორიკოსის თქმით, თბილისი იმთავითვე არ ყოფილა მტკიცედ შემოერთებული — „ჯერეთ არა სრულად შემოყენებულ იყო უღელსა ქუეშე მორჩილებისა“. 

იმ დროს თბილისში მძინვარებდა ქრისტიანთა ხოცვა-ჟლეტა: ...„სავსე იყო სისხლითა ქრისტიანეთათა: რამეთუ ოდესმე ყვიან ღავღავი და თვინიერ მიზეზისაცა მოსრნიან რაოდენნი პოვნიან ქრისტიანენი“. ამ უაღრესად საყურადღებო ცნობით ირკვევა, რომ თბილისელთა შორის ხშირი ყოფილა „ღავღავი“ (შფოთი, ამბოხი, მღელვარება), რასაც შედეგად მაჰმადიანთა მხრიდან ქრისტიანთა მოსვრა მოჰყოლია. ეს ცნობა პარალელს პოულობს ისტორიკოს ალ-ფარიკთან, რის საფუძველზეც მკვლევარებს გამოაქვთ დასკვნა, რომ თბილისში 1121 წლამდეც მიმდინარეობდა სოციალური კონფესიური ბრძოლა. ზოგის აზრით, ეს რელიგიური შუღლი არსებობდა ქალაქის მოსახლეობის მხოლოდ მუსლიმანურ ზედაფენასა და ქართველ ფეოდალთა შორის. რელიგიური დაპირისპირება თბილისის „დაბალი ხალხის“ მაჰმადიანურ და ქრისტიანულ ელემენტებში გამორიცხული ჩანს. ამ ცნობებზე დაყრდნობით ზოგი თბილისში საქალაქო კომუნის არსებობას ვარაუდობს (შ. მესხია). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:XII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:დავით IV აღმაშენებელი