1 იანვარი

**1 იანვარი** — გრიგორიანული კალენდრის პირველი დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 364 დღე (ნაკიან წელში - 365). მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში 1 იანვარი არის ახალი წლის დღე.

## დღის მოვლენები 
* ძვ. წ. 154 : ძველ რომში წლიური კონსულატის დღე პირველ იანვარზე გადმოიტანეს.
* ძვ. წ. 104 : რომაელმა კონსულმა გაიუს მარიუსმა ჩამოიყვანა რომში ნუმიდიის დატყვევებული მეფე იუგურტუ.
* ძვ. წ. 45 : იულიუსის კალენდარი შევიდა ძალაში.
* 404 : გლადიატორთა ბოლო შეჯიბრი შედგა რომში.
* 630 : წინასწარმეტყველი მუჰამედი თავისი ჯარით მექასკენ დაიძრა, რომელსაც უბრძოლველად აიღებს.
* 1622 : პაპის კანცელარია იღებს გადაწყვეტილებას ახალ წლად პირველი იანვარი გამოცხადდეს.
* 1673 : რეგულარული საფოსტო სამსახური დაიწყო ნიუ-იორკსა და ბოსტონს შორის.
* 1801 : ირლანდიის აჯანყების ჩახშობა, პარლამენტის გაუქმება.
* 1804 : ჰაიტი საფრანგეთისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს.
* 1853 : აბრაამ ლინკოლნმა ზანგების დამოუკიდებლობის მანიფესტი გამოსცა.
* 1857 : თბილისში გამოდის აღდგენილი ჟურნალი „ცისკარი“.
* 1886 : ინგლისმა დაიპყრო ბირმა.
* 1887 : დიდი ბრიტანეთის დედოფალი ვიქტორია ინდოეთის იმპერატორად ცხადდება.
* 1912 : ნანკინში ჩინეთის რესპუბლიკის გამოცხადება.
* 1925 : ნორვეგიის დედაქალაქს ქრისტიანიას დაერქვა ოსლო.
* 1935 : თურქეთში უქმდება ტიტულები და შემოდის გვარები.
* 1942 : ვაშინგტონში 26 სახელმწიფო ხელს აწერს გაერთიანებული ერების დეკლარაციას, რითაც ატლანტიკურ ქარტიაში მოყვანილ პრინციპებს შეუერთდნენ - ანტიჰიტლერული კოალიციის ერთ-ერთ ძირითად დოკუმენტს.
* 1946 : იაპონიის იმპერატორი ჰიროჰიტო უარს ამბობს ღვთიურ სტატუსზე.
* 1948 : პირველი სამოქალაქო რეისი განხორციელდა ლონდონის ჰიზროუს აეროპორტიდან.
* 1948 : იტალიამ მიიღო კონსტიტუცია.
*1951 : გაიხსნა თელ-ავივის საფონდო ბირჟა.
*1952 : იორდანიაში, მეფე თალალის ინიციატივით, ლიბერალური კონსტიტუცია შევიდა ძალაში.
* 1956 : სუდანმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.
* 1959 : ფიდელ კასტრომ ჩამოაგდო კუბის დიქტატორი ბატისტა.
* 1970 : იუნიქსის ეპოქის დასაბამი
* 1973 : დიდი ბრიტანეთი, ირლანდია და დანია შეუერთდნენ ევროკავშირს.
* 1983 : ARPANET-მა ძირითადი ოქმი NCP-ს მაგივრად TCP/IP გახადა, რამაც ინტერნეტის შექმნა განაპირობა.
* 1993 : ჩეხოსლოვაკია გაიყო ორ სახელმწიფოდ: ჩეხეთად და სლოვაკეთად.
* 1998 : ევროპის ცენტრალური ბანკი შეიქმნა.
* 1999 : რიგ ევროპულ ქვეყნებში საბანკო ანგარიშსწორებისათვის შემოღებულ იქნა ევრო.
* 2002 : მიმოქცევაში გაუშვეს ევროს ბანკნოტები.
* 2007 : კვიპროსი და მალტა ევროზონას შეუერთდნენ, რითაც ამ კლუბის წევრთა რაოდენობამ 15 შეადგინა.
* 2008 :
** ჩინეთის პროვინცია შანდუნის ქალაქ ჟუჩენთან აღმოაჩინეს დინოზავრების გაქვავებული ნარჩენების მსოფლიოში უდიდესი სამარხი.
** სლოვაკეთი ევროზონის მე-16 წევრი ქვეყანა გახდა.
* 2009 :
** ნორვეგიელი ჭადრაკის გროსმეისტერი მაგნუს კარლსენი  ფიდეს 2010 წლის იანვრის რეიტინგის სიის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი გახდა.
** გაიხსნა საეა–ჩინეთის თავისუფალი სავაჭრო ზონა, მსოფლიოს უდიდესი თავისუფალი სავაჭრო ზონა მოსახლეობის მიხედვით.
* 2010 : ნორვეგიელი ჭადრაკის გროსმეისტერი მაგნუს კარლსენი ფიდეს 2010 წლის იანვრის რეიტინგის სიის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი გახდა.
**2010 - დასავლეთ პაკისტანში თვითმკვლელი ტერორისტის მიერ ფრენბურთის მატჩის მსვლელობისას მოწყობილ აფეთქებას 95 ადამიანი ემსხვერპლა და 100 - ზე მეტი - დაშავდა. 
* 2011 :
** აფეთქებამ  კოპტური ეკლესიის წინ ალექსანდრიაში, ეგვიპტეში, 21 ადამიანი იმსხვერპლა და 70 დააშავა.
** გერმანიამ, ინდოეთმა, კოლუმბიამ, პორტუგალიამ და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკამ ორი წლით დაიკავეს გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრის ადგილი. 
** ესტონეთი შეუერთდა ევროზონას და გახდა ბალტიისპირეთის პირველი სახელმწიფო, რომელმაც ევრო  ოფიციალურ ვალუტად შემოიღო, კრონის სანაცვლოდ.
* 2012 :
** აზერბაიჯანი, გვატემალა, მაროკო, პაკისტანი და ტოგო აირჩიეს გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივ წევრებად.
** საერთაშორისო კრიტიკის მიუხედავად უნგრეთის ახალი კონსტიტუცია ძალაში შევიდა.
* 2013 : ავსტრალია, არგენტინა, ლუქსემბურგი, რუანდა და სამხრეთი კორეა გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივ წევრებად აირჩიეს.
* 2014 : ლატვია ევროზონის რიგით მე-18 წევრი გახდა.
* 2015 : ლიეტუვა ევროზონის რიგით მე-19 წევრი გახდა.
* 2016 : ეგვიპტე, იაპონია, სენეგალი, უკრაინა და ურუგვაი გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივი წევრები გახდნენ.
* 2017 : სტამბოლში ღამის კლუბზე თავდასხმის შედეგად 39 ადამიანი დაიღუპა.
* 2025 : ბულგარეთი და რუმინეთი შენგენის ზონის წევრები გახდნენ.
* 2026 : ბულგარეთი ევროზონის 21-ე წევრი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* ძვ. წ. 69 : სუინინი  — იაპონიის იმპერატორი (გ.  70)
* 1431 : ალექსანდრე VI — რომის პაპი 1492–1503 წლებში (გ. 1503)
*1467 : სიგიზმუნდ I  — პოლონეთის მეფე (გ. 1548)
* 1484 : ულრიხ ცვინგლი— შვეიცარიელი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1531)
* 1557 : იშტვან ბოჩკაი   — უნგრელი დიდებული (გ. 1606)
* 1750 : კრისტოფ ჰაბერლანდი —  ლატვიელი არქიტექტორი (გ. 1803)
*1803 : მანუელ ფელიპე დე ტოვარი   — ვენესუელელი პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1866)
* 1814 :  ჰუნ სიუ-ჩიუანი   — ჩინელი მხედართმთავარი (გ.  1864)
* 1823 : შანდორ პეტეფი — უნგრელი პოეტი, რევოლუციონერ-დემოკრატი (გ.  1849)
* 1826 : იაკობ ალხაზიშვილი — ქართველი სამხედრო მოღვაწე (გ. 1896)
*1853 :სტეფანე (კარბელაშვილი)   — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე (გ. 1936)
* 1854 : ჯეიმზ ფრეიზერი  — ინგლისელი ანთროპოლოგი
* 1863 : პიერ დე კუბერტენი — ფრანგი საზოგადო მოღვაწე
* 1864 :  ალფრედ ფილიპსონი  — გერმანელი გეოგრაფი და გეოლოგი
* 1869 : ვახტანგ   მუსხელიშვილი   — ქართველი ექიმი
*1872 : ხუან ხოსე ესტრადა  — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი 
* 1873 : მარიანო ასუელა — მექსიკელი მწერალი
* 1883 : ჰატოიამა იტირო — იაპონიის პოლიტიკური მოღვაწე
* 1883 : ნოე ხომერიკი — ქართველი პოლიტიკოსი
* 1886 : არტემ იაშვილი  — ქართველი პუბლიცისტი და სამხედრო მოღვაწე
*1887 : დიმიტრი   უზნაძე   — ქართველი ფსიქოლოგი
* 1887 : ვილჰელმ კანარისი  —  გერმანელი ადმირალი 
* 1888 : ვალენტინ გიგინეიშვილი — ქართველი გეოფიზიკოსი  
*1893 : პავლე   ინგოროყვა  — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე
* 1892 : მანუელ როხასი  — ფილიპინელი პოლიტიკოსი
*1894 : როდიონ ქორქია — ქართველი მწერალი
* 1895 : ედგარ ჰუვერი  — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე
*1897 :  აზიზ ალიევი —   აზერბაიჯანის  სახელმწიფო მოხელე და მეცნიერი
*1901 : გაბრიელი (ჩაჩანიძე)  — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი
*1902 : ივანე ნანუაშვილი    — ქართველი სამხედრო მოღვაწე
*1909 : დანა ენდრიუსი  — ამერიკელი კინომსახიობი
* 1909 : სტეპან ბანდერა  — უკრაინული ნაციონალისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი
* 1912 : ხერტეკ ანჩიმაა-ტოკა — ტუველი და საბჭოთა სახელმწიფო მოღვაწე
*1912 : ვიქტორ ჩხიკვაძე   — ქართველი იურისტი
* 1915 : ბრანკო ჩოპიჩი — იუგოსლავი მწერალი
* 1919 : ჯერომ სელინჯერი — ამერიკელი მწერალი
*1919 : სირ ალ-ხათიმ ალ-ხალიფა  — სუდანის სახელმწიფო მოღვაწე
*1921 : მეგი წულუკიძე  — ქართველი მსახიობი
*1924 : ჟაკ ლე გოფი  — ფრანგი ისტორიკოს-მედიევისტი
*1924 : ფრანსისკო მასიას ნგემა   — ეკვატორული გვინეის პირველი პრეზიდენტი 
* 1925 : იური ვარდიმიადი — ქართველი ფეხბურთელი
* 1927 : ვერნონ სმითი   — ამერიკელი ეკონომისტი
*1927 : ელგუჯა მაღრაძე  — ქართველი მწერალი
* 1930 : ვლადიმერ ასათიანი — სოციალისტური შრომის გმირი
* 1930 : ჯაფარ ნიმეირი  — სუდანის სახელმწიფო მოღვაწე
*1933 : ვალერიან გომელაური   — ქართველი საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი 
*1933 : ჯანო ჯანელიძე  — ქართველი პოეტი
*1933 : ჯონდო ჯაფარიძე  — ქართველი მეცნიერი
* 1939 : მიშელ მერსიე — ფრანგი მსახიობი.
*1939 : ალი მაჰდი მუჰამადი — სომალის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
*1940 : რევაზ მიშველაძე — ქართველი მწერალი და ნოველისტი
* 1940 : მერსად ბერბერი  — ბოსნიელი მხატვარი 
*1941 : აბდიქასიმ სალად ჰასანი   — სომალის პოლიტიკოსი
*1942 : გიორგი წერეთელი   — ქართველი ეკონომისტი
*1942 :  ალასან უატარა  — კოტ-დ’ივუარის პოლიტიკური მოღვაწე
*1943 : მუჰამედ მაჰმუდ ულდ აჰმედი ლული — მავრიტანიის სახელმწიფო მოღვაწე
*1944 : აბდულ ჰამიდი — ბანგლადეშის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე
*1944 : ომარ ალ-ბაშირი   — სუდანის მოქმედი პრეზიდენტი
* 1945 : ვახტანგ ჭელიძე  — ქართველი ფეხბურთელი
* 1946 : ლევან   გიორგაშვილი  —  ქართველი მათემატიკოსი
*1947 : ლეონიდ ლაკერბაია  — სეპარატისტული აფხაზეთის ე.წ. პრემიერ-მინისტრი
*1947 : კახი ასათიანი — ქართველი ფეხბურთელი
*1947 : მირიან შველიძე — ქართველი მხატვარი
* 1948 :  დევლეთ ბაჰჩელი  — თურქი   პოლიტიკოსი
* 1950 : ფირდაუს ხისამიტდინოვა   — ბაშკირელი ენათმეცნიერი
*1951 :  სალვა კიირი — სამხრეთი სუდანის პოლიტიკური მოღვაწე
*1952 : ჰულუსი აქარი  —  თურქეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 29-ე უფროსი
*1952 : შეიხი ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი  — კატარის ამირა
*1953 :ალი აბასოვი —   აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კომუნიკაციებისა და ინფორმაციული ტექნოლოგიების მინისტრი
*1954 : მიხეილ ქურდიანი  — ქართველი ფილოლოგი
*1954 :  ვახტანგ რჩეულიშვილი  — ქართველი ბიზნესმენი
*1955 : ალექსანდრე   ჩიგოგიძე  — ქართველი მათემატიკოსი
* 1957 :  რამაზ შენგელია   — ქართველი ფეხბურთელი
* 1959 : აზალი ასუმანი  —  კომორის პრეზიდენტი 
*1961 : მირიან მირიანაშვილი  — ქართველი პოლიტიკოსი და იურისტი
* 1964 : გაგიკ ბეგლარიანი — სომეხი პოლიტიკოსი
* 1968 : დავორ შუკერი  — ხორვატი ყოფილი ფეხბურთელი
*1969 : ვერნ ტროიერი  — ამერიკელი მსახიობი
* 1957 : რამაზ შენგელია — ქართველი ფეხბურთელი
* 1972 : ლილიან ტურამი  — ფრანგი ვეტერანი ფეხბურთელი
* 1973 : მინდია ხითარიშვილი — ქართველი კომპოზიტორი
* 1975 : ეიჩირო ოდა  — მანგაკა
*1976 : კახაბერ ქოიავა  — ქართველი გეოლოგი
*1977 : აქსელ პატრისიო ფერნანდო ვიტევინი  — არგენტინელი მომღერალი და კომპოზიტორი
*1977 : ლაშა ბუღაძე — ქართველი მწერალი
* 1978 : ბერათ ალბაირაქი   — თურქი პოლიტიკოსი
*1982 : დავიდ   ნალბანდიანი  — არგენტინელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი
*1984 : რაფა ჯორდა  — ესპანელი ფეხბურთელი
*1987 : ნანა ძაგნიძე  — ქართველი მოჭადრაკე
*1988 : ანტონი სკრიბე  — ფრანგი ფეხბურთელი
* 1989 :  ადამ ოქრუაშვილი   — ქართველი ძიუდოისტი
*1989 :  გიორგი ქავთარაძე   — ქართველი ფეხბურთელი
*1991 : ალექსანდრე ივანიშვილი   — ქართველი ფეხბურთელი
* 1992 : ნური კალანდარიშვილი  — ქართველი ფეხბურთელი
*1992 : ჯეკ უილშერი  — ინგლისელი ფეხბურთელი
*1992 :  გიორგი ჩელებაძე  — ქართველი ფეხბურთელი
*1994 : ბექა ციკოლია   — ქართველი ფეხბურთელი
*1995 : Poppy   — ამერიკელი მომღერალი
* 1996 : გიორგი კილასონია  — ქართველი ფეხბურთელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 379 : ბასილი დიდი — ქრიატიანული ეკლესიის მოღვაწე
* 1515 : ლუი XII (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე
* 1894 : ჰერცი, ჰაინრიხ რუდოლფ — გერმანელი ფიზიკოსი
* 1934 : ვასერმანი, იაკობ — გერმანელი მწერალი
* 1953 : ჰენკ უილიამსი — ამერიკელი მომღერალი 
* 2012 : იაფა იარკონი — ებრაელი (ისრაელი) მომღერალი ქალი
* 2015 :  ულრიხ ბეკი — გერმანელი სოციოლოგი
* 2015 : ამარ ქარამი — ლიბანის პრემიერ-მინისტრი 1990-1992 და 2004-2005 წლებში (დ. 1934)

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** გიორგი და საბა ხახულელები
** წმინდა ბონიფანტე და მართალი აგლაიდა 
** ილია, პროვოსი და არისი
** პოლიევქტო და ტიმოთე
** ბონიფანტე მოწყალე
** გრიგოლ ომირიტელი
* აგრეთვე:
** ჰაიტი: ეროვნული დღესასწაული.
** ახალი წელი: მსოფლიო დღესასწაული.

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0101