COVID-19-ის გადადება

250პქ|thumb|right|COVID-19-ის გავრცელების რესპირატორული გზა.

**COVID-19-ის გადადება** — 2019 წლის კორონავირუსული დაავადების გადაცემაა ადამიანიდან ადამიანზე. COVID-19 ძირითადად გადადის აირწვეთოვანი გზით. ინფიცირებული ადამიანები ამოისუნთქავენ ვირუსიან ჰაერს სუნთქვის, ლაპარაკის, ხველების, ცემინების ან სიმღერის დროს.     გადადება უფრო სავარაუდოა, როდესაც ადამიანები ფიზიკურად ახლოს არიან. თუმცა, ინფიცირება შეიძლება მოხდეს უფრო დიდ დისტანციებზე, განსაკუთრებით შენობაში.

დაინფიცირება შეიძლება მოხდეს სიმპტომების დაწყებამდე 1-3 დღით ადრე.  ინფიცირებულ პირებს შეუძლიათ დაავადების გავრცელება მაშინაც კი, თუ ისინი არიან პრესიმპტომური ან ასიმპტომური .    გარდა ამისა, COVID-19-ის კვლევამ ხელახლა განსაზღვრა ტრადიციული გაგება იმის შესახებ, თუ როგორ ხდება რესპირატორული ვირუსების გადაცემა.   სასუნთქი სითხის ყველაზე დიდი წვეთები შორს არ მიდის და შეიძლება ჩასუნთქვით ან თვალის, ცხვირის ან პირის ღრუს ლორწოვანი გარსით დაინფიცირება.  აეროზოლები ყველაზე მაღალი კონცენტრაციით არიან ადამიანების სიახლოვისას, შედეგად ვირუსის უფრო ადვილად გადადის, როდესაც ადამიანები ფიზიკურად ახლოს არიან,  მაგრამ გადადება შეიძლება მოხდეს უფრო დიდ დისტანციებზე, ძირითადად ისეთ ადგილებში, რომლებიც ცუდად ვენტილირებადია; 

შესაძლებელია ადამიანი COVID-19-ით დაავადდეს დაბინძურებულ ზედაპირთან ან საგანთან შეხებისას, სანამ საკუთარ პირს, ცხვირს ან თვალებს შეეხება. ვარაუდობენ, რომ ეს არსებითად არ უწყობს ხელს ახალი ინფექციებს. თუმცა ძლიერი მტკიცებულება მიუთითებს, რომ ეს არ უწყობს ხელს არსებითად ახალ ინფექციებს. მიუხედავად, მტკიცე ვარაუდისა, ცნობილი არ არის, რომ ვირუსი ვრცელდება ფეკალიებით, შარდით, დედის რძით, საკვებით, ჩამდინარე წყლებით, სასმელი წყლით ან ცხოველთა დაავადების ვექტორებით (თუმცა ზოგიერთ ცხოველს შეუძლია ვირუსი ადამიანისგან გადასცეს). ორსულობის დროს ის ძალიან იშვიათად გადადის დედიდან ბავშვზე. 

ამჟამინდელი მტკიცებულებების საფუძველზე, ზრდასრული ადამიანები მსუბუქი და საშუალო სიმძიმის COVID-19-ით რჩებიან ინფექციურები (ანუ გამოდევნილი რეპლიკაციის კომპეტენტური SARS-CoV-2) სიმპტომების დაწყებიდან 10 დღის განმავლობაში. ზრდასრულები, რომლებსაც აქვთ მძიმე ან კრიტიკული COVID-19, ან იმუნიტეტის მძიმე დაქვეითება (იმუნოდეფიციტის მქონე პირები), შეიძლება დარჩეს ინფექციური (ანუ გამოდევნონ რეპლიკაციის კომპეტენტური SARS-CoV-2) სიმპტომების დაწყებიდან 20 დღის განმავლობაში.  

### ასიმპტომური გადადება 
ადამიანებს, რომლებსაც სიმპტომი არ აქვთ, შეუძლიათ ვირუსის გადაცემა.  2020 წლის დეკემბრის სისტემურმა მიმოხილვამ დაადგინა, რომ COVID-19 ინფექციების დაახლოებით 17% იყო ასიმპტომური (95% სანდო ინტერვალი 14%-დან 20%-მდე; მიმოხილვამ დაადგინა, რომ "ასიმპტომური შემთხვევებიდან გადაცემის რისკი უფრო დაბალი იყო, ვიდრე სიმპტომატური შემთხვევებისას. მაგრამ არსებობდა მნიშვნელოვანი გაურკვევლობა ამის მასშტაბში.”  ასიმპტომური COVID-19 ინფექციის მქონე პირებს შეიძლება ჰქონდეთ იგივე ვირუსული დატვირთვა, როგორც სიმპტომატური და პრესიმპტომური შემთხვევები და შეუძლიათ ვირუსის გადაცემა.  თუმცა, ასიმპტომური შემთხვევების ინფექციური პერიოდი უფრო ხანმოკლეა, უფრო სწრაფი ვირუსული კოეფიციენტით.     გავრცელება ხდება მაშინ, როდესაც ნაწილაკები გამოიყოფა ინფიცირებული ადამიანის პირიდან ან ცხვირიდან სუნთქვის, ხველების, ცემინების, საუბრის ან სიმღერის დროს.   ასე რომ, ჩვენ ველით, რომ ვირუსის შემცველი წვეთების ყველაზე მაღალი კონცენტრაცია იქნება უშუალოდ ინფიცირებული ადამიანის თვალწინ, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ გადაცემის რისკი ყველაზე დიდია ინფექციის წყაროდან სამიდან ექვს ფუტში. მაგრამ სუნთქვა შეიცავს უამრავ წვეთს, რომელთა ზომა 100 მიკრომეტრზე ნაკლებია, და ისინი შეიძლება დარჩეს ჰაერში მინიმუმ წუთის განმავლობაში და გადაადგილდნენ ოთახში.    ვენტილაცია გამოიყენება დავირუსებული ჰაერის გარეთ გასაშვებად (სადაც იგი განზავდება ატმოსფეროში) და ჩაანაცვლებს გარეთ არსებული სუფთა ჰაერი. ალტერნატიულად, ჰაერმა შეიძლება გაიაროს ფილტრებში ვირუსის შემცველი ნაწილაკების მოსაშორებლად. დაცვის (დაცვა დიდი წვეთების გამოდევნისაგან) და ჰაერის ფილტრაციის, აეროზოლების აღმოფხვრის კომბინაცია („ფარი და ჩაძირვის“ სტრატეგია) განსაკუთრებით ეფექტურია შიდა გარემოში რესპირატორული მასალების გადაცემის შესამცირებლად.

## გადადების იშვიათი ტიპები 
### ზედაპირით (ნივთებით) გადადება 
ალტ=A silver-colored door handle on a white door|მინი| ზედაპირები, რომლებსაც ხშირად ეხებიან, როგორიცაა კარის სახელურები, შეიძლება გადასცეს COVID-19, თუმცა არ არის მიჩნეული, რომ ეს იყოს ვირუსის გავრცელების მთავარი გზა.
ადამიანს შეუძლია COVID-19 დაინფიცირდეს ზედაპირთან ან ობიექტთან შეხებით, რომელსაც აქვს ვირუსი (ე.წ. ფომიტე ), შემდეგ კი საკუთარ პირზე, ცხვირზე ან თვალებზე შეხებით, მაგრამ ეს არ არის გადაცემის მთავარი საშუალება და რისკი. ზედაპირით გადაცემა დაბალია.     2020 წლის ივლისის მდგომარეობით, „არ არსებობს კონკრეტული მოხსენება, რომელიც პირდაპირ აჩვენებდა ნივთებით გადადებას“, თუმცა „ადამიანები, რომლებიც კონტაქტში არიან პოტენციურად ინფექციურ ზედაპირებთან, ხშირად აქვთ მჭიდრო კონტაქტი ინფექციურ ადამიანთან, რაც ართულებს განსხვავებას სასუნთქი წვეთებსა და ნივთებით გადაცემას შორის. "  სხვადასხვა კვლევამ აღმოაჩინეს არა სიცოცხლისუნარიანი ვირუსი ფოროვან ზედაპირებზე წუთებიდან საათებში, მაგრამ აღმოაჩინეს სიცოცხლისუნარიანი ვირუსი, რომელიც რჩება არაფოროვან ზედაპირებზე დღიდან კვირამდე. თუმცა, კვლევები არ ასახავს რეალურ სამყაროში არსებულ პირობებს, რომლებიც ნაკლებად ხელსაყრელია ვირუსისთვის.  ასევე მცირდება ნივთებით გადაცემის რისკი, რადგან ვირუსი არ გადადის ეფექტურად ზედაპირიდან ხელებზე, შემდეგ კი ხელებიდან ლორწოვან გარსებზე (პირში, ცხვირსა და თვალში).  ხელის დაბანა და ზედაპირის პერიოდული წმენდა ხელს უშლის არაპირდაპირი კონტაქტით ვირუსის გადადებას საგნების მეშვეობით.    როდესაც განიხილება მონაცემები და ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ გადაცემაზე რეალურ სამყაროში, „ფომიტის გადაცემის რისკი მას შემდეგ, რაც COVID-19-ით დაავადებული ადამიანი იმყოფებოდა დახურულ სივრცეში, უმნიშვნელოა 3 დღის (72 საათის შემდეგ), განურჩევლად იმისა, როდის გაიწმინდა იგი ბოლოს. ."   ცხოველებში COVID-19 ინფექციები მოიცავდა შინაურ ცხოველებს (მაგ., შინაურ კატებს, ძაღლებს და მაწანწალა ცხოველებს), ზოოპარკისა და ცხოველების თავშესაფრის მაცხოვრებლებს (მაგ., დიდი კატები, წავი და პრიმატები); წაულა ფერმებში სხვადასხვა ქვეყანაში; და ველური თეთრკუდა ირემი აშშ-ს მრავალ შტატში . 

## ვექტორები, რომლებზეც არ არსებობს COVID-19 გადაცემის მტკიცებულება 
### დედიდან შვილზე 
არ არსებობს მტკიცებულება ორსული ქალებიდან ნაყოფზე  მუცლად ყოფნის პრიოდში COVID-19-ის გადაცემის შესახებ.  კვლევებმა არ აღმოაჩინა სიცოცხლისუნარიანი ვირუსი დედის რძეში.   ძუძუთი კვების უპირატესობების გათვალისწინებით, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია რეკომენდაციას უწევს დედებს, რომლებსაც აქვთ ეჭვმიტანილი ან დადასტურებული COVID-19, წახალისება უნდა დაიწყონ ან გააგრძელონ ძუძუთი კვება, ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის სათანადო ზომების მიღებისას.  COVID-19 ვირუსს ჰქონდა დაბალი სიცოცხლისუნარიანობა ზედაპირებზე;  შედეგად, საკვები პროდუქტებიდან ან შეფუთვით გავრცელების რისკი ძალიან დაბალია.  ჩვეულებრივი წყლის დამუშავება (ფილტრაცია და დეზინფექცია) ახდენს ვირუსის ინაქტივაციას ან დაშლას.  , მაგრამ არ არსებობს COVID-19 გადაცემის მტკიცებულება დაუმუშავებელი ჩამდინარე წყლების ან კანალიზაციის სისტემების ზემოქმედებით.  COVID-19-ის გავრცელების პირველადი მიზეზი არის გადაცემა არავაქცინირებულ ადამიანებს შორის. 

## სქოლიო 
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემია
კატეგორია:Pages with unreviewed translations