open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯატაკა

**ჯატაკა** —  (სანსკრიტული; სიტყვასიტყვით — მოთხრობა (ბუდას) წინა დაბადებაზე) — ძველი ინდური ლიტერატურის ჟანრი. ლეგენდის, არაკის ტიპის მოთხრობა, რომელშიც აღწერილია ბუდას წინა დაბადებანი, ნაჩვენებია როგორ დაძლია მან დაბადებათა, გარდასახვათა თანამიმდევრობა და მიაღწია სრულ ნეტარებას (ნირვანას). ჯატაკას საფუძვლად უდევს ფოლკლორული მასალა, რომელიც ემსახურება ბუდიზმის დოქტრინის ილუსტრირებას და კარგად ასახავს ბუდიზმის ხალხურ გაგებას. გამოყენებულია ინდური ლიტერატურის ტრადიციული ხერხები — პროზის და ლექსის მონაცვლეობა, ადამიანებივით მოლაპარაკე და მოქმედი ცხოველების მონაწილეობა, სენტიციები. ამ ჟანრის უძველესი ნიმუშები წარმოდგენილია კრებულში „ჯაკატა“, ბუდისტური კანონიკური ძეგლის „ტიპიტაკას“ მეორე წიგნის „სუტაპიტაკას“ სუტრათა მეხუთე კრებულის მეათე ნაწილში. ამ კრებულის მრავალი სიუჟეტი გავრცელდა მსოფლიო ლიტერატურაში. არსებობს ჯატაკას მრავალი ვერსია საშუალო და ახალ ინდურ ენებზე. ჯატაკამ გავლენა მოახდინა აზიის ხალხების, განსაკუთრებით ბუდისტური რელიგიის ქვეყნების თხრობითი ლიტერატურის განვითარებაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რელიგია
კატეგორია:ბუდიზმი
ნევრესტან შაშიკაშვილი

**ნევრესტან რეჯების ასული შაშიკაშვილი** (დ. 24 აპრილი, 1901, სოფ. ქედქედი, ხელვაჩაურის რაიონი — გ.  9 აპრილი, 1976, თბილისი) — ქართველი ექიმი და ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზატორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო ბათუმში და სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, რომლის წარმატებით დამთავრების შემდეგ 1931-1938 წლებში მუშაობდა მშობლიური ქალაქის მთავარი საავადმყოფოს გინეკოლოგიური განყოფილების ორდინატორად. 1938 წელს გადაიყვანეს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჯანმრთელობის კომისარიატში, ჯერ მინისტრის პირველ მოადგილედ, შემდეგ დააწინაურეს მინისტრად. 1948 წლიდან ნ. შაშიკაშვილი თბილისშია, ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს განყოფილების უფროსად. ამავე დროს იგი სამედიცინო ინსტიტუტის ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზაციის კათედრის ასისტენტია. შემდეგ აირჩიეს ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზაციის კათედრის დოცენტად, ხოლო მოგვიანებით პროფესორად და ამავე კათედრის გამგედ, სადაც სიცოცხლის ბოლომდე იღწვოდა. შეთავსებით მუშაობდა ჯანდაცვის სამინისტროს სამედიცინო მეცნიერებისა და სასწავლო დაწესებულებათა მთავარი სამმართველოს უფროსად. 

ნევრესტან შაშიკაშვილმა ღრმად შეისწავლა და მეცნიერულად დაამუშავა საქართველოში ჯანდაცვის ორგანიზაციის საქმე და სამედიცინო მომსახურების ძირითადი ფორმები XIX საუკუნეში. მის კალამს ეკუთვნის 70-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის შვიდი მონოგრაფია. ღვაწლმოსილი სწავლულის ხელმძღვანელობით დამუშავებული და დაცულია რამდენიმე სადოქტორო და საკანდიდატო დისერტაცია. იგი დაჯილდოებული იყო წითელი ვარსკვლავის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 368,  თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ჯემალ გოკიელი

**ჯემალ ივანეს ძე გოკიელი** (დ. 4 აგვისტო, 1920, ქუთაისი — გ. 14 აპრილი, 1991, თბილისი) — ქართველი დირიჟორი და პედაგოგი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1980).

## ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი ქართველი კომპოზიტორის, ივანე გოკიელის ოჯახში. მუსიკის ნიჭი ადრეულ ასაკში გამოავლინა: ბავშვობაში ხშირად უკრავდა ქუთაისის კათოლიკური ეკლესიის ორგანზე. შემდეგ სწავლობდა თბილისის ნიჭიერთა მუსიკალურ სასწავლებელში, გამოჩენილ პედაგოგ ანა თულაშვილთან. 1943 წელს დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია საოპერო-სიმფონიური დირიჟორის სპეციალობით (ოდისეი დიმიტრიადის, გრიგორი სტოლიაროვისა და ალექსანდრე გაუკის კლასები, 1937 წლამდე ერთხანს, ვგენი მიქელაძის კლასშიც მეცადინეობდა). რეპერტუარში ჰქონდა მსოფლიოს კლასიკური და ქართული მუსიკის საუკეთესო ნიმუშები. იყო ქართველ კომპოზიტორთა მრავალი ნაწარმოების პირველი შემსრულებელი. ავტორია მრავალი საორკესტრო ტრანსკრიფციისა. 1956-1985 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის კონსერვატორიის საგუნდო-სადირიჟორო კათედრაზე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ზაირა შალვას ასული დიდებულიძე** (დ. 19 თებერვალი, 1933, ოჩამჩირე — გ. 3 სექტემბერი, 1993, თბილისი).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 107, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ჯემალ
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
სანდრო შანშიაშვილი

**სანდრო ილიას ძე შანშიაშვილი** (დ. 24 ივლისი [ ძვ. სტ. 12 ივლისი], 1888, სოფ. ჯუგაანი, სიღნაღის რაიონი — გ.  28 ოქტომბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი მწერალი, დრამატურგი.

## ბიოგრაფია
1908 წელს დაამთავრა თბილისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია. შემდეგ გაემგზავრა ევროპაში, სწავლობდა ციურიხში, ბერნში, ბერლინში, ხოლო 1914 წელს დაამთავრა ლაიპციგის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი და დაბრუნდა სამშობლოში.

პირველი ნაბიჯები მწერლობაში ჯერ კიდევ მოწაფეობის დროს გადადგა. გიმნაზიაში გამოსცა და რედაქტორობდა ჟურნალ „ჩანგს“, რის გამოც დააპატიმრეს და სამი თვე მეტეხის ციხეში ამყოფეს. პირველი ლექსი გამოქვეყნდა გაზეთ „ისარში“ 1906 წელს, ხოლო პირველი პოეტური კრებული „სევდის ბაღი“ 1909 წელს. აქედან მოყოლებული აქტიურად მონაწილეობდა ლიტერატურულ საქმიანობაში და სისტემატურად თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. 1914 წელს გამოსცა გაზეთი „საქართველო“, 1917 წელს ჟურნალი „ მერანი“. 1917 წელს მონაწილეობდა ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის დაფუძნებაში. არჩეული იყო მის მთავარ კომიტეტში.

სანდრო შანშიაშვილი ორმოცი წლის მანძილზე მხარში ედგა ქართულ თეატრს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი მოღვაწეობა რუსთაველის თეატრში, რომელთანაც დრამატურგმა ეს კავშირი ჯერ კიდევ გასაბჭოებამდე დაამყარა, როდესაც მის სცენაზე დაიდგა მისი ორი პიესა — „უგვირგვინო მეფენი“ და „ბერდო ზმანია“. სწორედ ამ უკანასკნელი სპექტაკლის დადგმით დაიწყო ტრიუმფალური სვლა სანდრო ახმეტელმა. 

სანდრო შანშიაშვილის კალამს ეკუთვნის 30-მდე სხვადასხვა ჟანრის დრამატული ნაწარმოები, მათ შორის: „სპატაკი“, „ჰერეთის გმირები“, „როდამ“, „ანზორი“, „სამნი“, „არსენა“, „ფოლადაური“, „გიორგი სააკაძე“, „კრწანისის გმირები“ და სხვა. მასვე ეკუთვნის ზაქარია ფალიაშვილის ოპერის „ლატავრასა“ და    დიმიტრი არაყიშვილის ოპერის „თქმულება შოთა რუსთაველზე“ ლიბრეტო. აღსანიშნავია აგრეთვე მწერლის მთარგმნელობითი საქმიანობა. მან გაამდიდრა ჩვენი თეატრი კლასიკური რეპერტუარით, ფრიდრიხ შილერის, ნიკოლოზ გოგოლის და სხვათა ნაწარმოებებით. 

მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის წოდება, იყო სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი და შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერი. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **მარიამ იოსების ასული კასრაძე** (დ. 15 აპრილი, 1905, ცხინვალი — გ. 25 მარტი, 1964, თბილისი).

## ბიბლიოგრაფია
*ერთტომეული, თბილისი, 1969
*რჩეული თხზულებანი, თბილისი, 1960-1973

## ლიტერატურა
*
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 365, თბ., 1994
**რადიანი, შ.* რჩეული წერილები, თბილისი, 1972
**აფხაიძე, შ.* „წერილები და მოგონებები“, თბილისი, 1969

## რესურსები ინტერნეტში
*სანდრო შანშიაშვილის ბიოგრაფია (IV  მოწვევა)
*სანდრო შანშიაშვილის ბიოგრაფია (V  მოწვევა)
* ნეკროლოგი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ს
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მიხეილ შავიშვილი (არქიტექტორი)

**მიხეილ კალისტრატეს ძე შავიშვილი** (დ. 2 სექტემბერი, 1894, ოზურგეთი — გ.  5 ოქტომბერი, 1958, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1947), სსრ კავშირის მშენებლობისა და არქიტექტურის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი.

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო და შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის გამო ვერ დაამთავრა — 1916 წელს არმიაში გაიწვიეს. 1922 წელს სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის არქიტექტორის სპეციალობით. აღსანიშნავია, რომ მიხეილ შავიშვილი იყო ერთ-ერთი პირველტაგანი, ვინც არქიტექტურული განათლება საქართველოში მიიღო.

1931 წელს ახალგაზრდა, ნიჭიერი ხელოვანი მიიწვიეს საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, სადაც კითხულობდა სპეცკურსებს, ხოლო 1951-1955 წლებში განაგებდა არქიტექტურის კათედრას.

1932 წლიდან მუშაობას იწყებს საპროექტო დაწესებულებებში, სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე განაგებდა არქიტექტურულ სახელოსნოებს. იგი 80-მდე პროექტის ავტორია. მათ შორის აღსანიშნავია: სპეციალისტთა საცხოვრებელი სახლები საბურთალოზე, ავტოქარხნის მუშათა საცხოვრებელი რაიონი ქუთაისში, შამპანკომბინატის ნაგებობათა კომპლექსი თბილისში, ადმინისტრაციული სახლი ცხინვალში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეორე კორპუსი, სამედიცინო ინსტიტუტის და საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეორე კორპუსი, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი გორში, ლ. მესხიშვილის სახელობის დრამატული თეატრი ქუთაისში და სხვა მრავალი. მისმა არაერთმა პროექტმა გაიმარჯვა საკავშირო თუ რესპუბლიკურ კონკურსებში.

აღსანიშნავია მიხეილ შავიშვილის ღვაწლი ეთნოგრაფიულ და არქეულოგიური ექსპედიციების საქმიანობაში — მან აზომა არაერთი ხუროთმოძღვრული ძეგლი. იგი იყო საქართველოს არქტიტექტორთა კავშირის ჩამოყალიბების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, 1945-1947 წლებში მისი თავმჯდომარე, გამგეობის წევრი. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და  მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ეთერი ესტატეს ასული ანანიაშვილი (დ. 1907, თბილისი — გ. 16 თებერვალი, 1988, იქვე).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 364,  თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის თავმჯდომარეები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
მ
ვასილ ყუშიტაშვილი

**ვასილ პავლეს ძე ყუშიტაშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1894, თბილისი — გ.  16 იანვარი, 1962, იქვე) — ქართველი რეჟისორი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1958).

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის პირველ გიმნაზიაში, აქვე ეზიარა თეატრს სცენისმოყვარეტა სპექტაკლებში. 1913 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე. პარალელურად სწავლობდა ვ. კომისარჟევსკაიას სახელობის დრამატულ სტუდიაში, სადაც მისი პედაგოგები იყვნენ თ. თ. კომისარჟევსკი, ვ. გ. სახნოვსკი, ვ. ო. მასლიტინოვა და სხვა. მოგვიანებით ახალგაზრდა ხელოვანი პეტროგრადში ხელმძღვანელობდა წითელი არმიის თვითმოქმედ თეატრს, დგამდა სპექტაკლებს. 

1918 წელს ვასილ ყუშიტაშვილი თბილისშია. აქ შედგა მისი დებიუტი ქართულ პროფესიულ სცენაზე. ოპერის თეატრში განხორციელდა სოფოკლეს ტრაგედია „ანტიგონე“. 1919–1933 წლებში მოღვაწეობდა საფრანგეთისა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. იყო ანტუანის თეატრის რეჟისორი. 1921 წელს შ. დიულენთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა სახელგანთქმულ ფრანგულ თეატრს „ატელიეს“. მან დადგა გოლდონის „მარაო“, აშის „შურისძიების ღმერთი“, მოლიერის „ჟორჟ დანდენი“, არისტოფანეს „ფრინველები“ და სხვა. 

„ატელიეში“ მოღვაწეობასთან ერთად ვასო ყუშიტაშვილი სპექტაკლებს დგამს პარიზის ცნობილ თეატრებში — „ოდეონი“, „პორტ სენ მარტენი“, „ელისეს მინდვრების თეატრი“. ნიუ-იორკში განახორციელა ოფენბახის „დიდი ჰერცოგინია“, ჟან ლარიკის „ქალწული საფრანგეთიდან“, ნიუ-ორლეანში ჩეხოვის „ალუბლის ბაღი“. სამშობლოში 1933 წელს დაბრუნდა და მუშაობა დაიწყო მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში, სადაც 25 წელი დაჰყო. აქ დიდი წარმატებით დადგა ვ. გაბესკირიას „მათი ამბავი“, გ. შატბერაშილის „ფიქრის გორა“, მ. მრევლიშვილის „ზვავი“, ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი“ და სხვა მრავალი. პარალელურად იგი ხელმძღვანელობდა თეატრებს ზუგდიდში, გორში, ქუთაისში. დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 362, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962 
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
დავით ყიფშიძე (ფილოლოგი)

**დავით ალექსის ძე ყიფშიძე** (დ. 19 ოქტომბერი, 1890, სოფ. სკანდე, ახლანდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი — გ.  16 მაისი, 1919, სოფ. სიმონეთი, ახლანდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ფილოლოგი, ისტორიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და ჩაირიცხა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე. აქ ის აქტიურად ჩაება უნივერსიტეტში არსებულ ქართველოლოგიური წრის მუშაობაში, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილი ხელმძღვანელობდა. 

1916 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტის ქართულ-სომხური განყოფილება. სტუდენტობიდანვე ეწეოდა სამეცნიერო მუშაობას ნიკო მარის ხელმძღვანელობით. ისტორიული საკითხებით ახალგაზრდა მკვლევარის დაინტერესება იმით გამოიხატა, რომ გამოაქვეყნა მრავალი სტატია დიდ ენციკლოპედიაში, სწავლობდა კლდეში ნაკვეთ ქალაქებს — ვარძიასა და უფლისციხეს, აგრეთვე სომხეთის ძველ დედაქალაქ ანისს, ხელმძღვანელობდა არქეოლოგიურ გათხრებს ცაგერის რაიონის სოფელ მურში.

დავით ყიფშიძის შემოქმედებითი მემკვიდრეობიდან აღსანიშნავია ძველი ქართული მწერლობის ძეგლების „პროხორეს ცხოვრების“, „წმინდა ლუკასა და ნიკოლოზ დვალის მარტვილობის“, შესწავლა და გამოცემა, მასვე ეკუთვნის XVII საუკუნის ქართველ პოეტზე ფეშანგი ხითარაშვილზე (ფაშვიბერტყაძე) ფილოლოგიური გამოკვლევა. 1918 წელს იგი მიიწვიეს თბილისის უნივერსიტეტში, სადაც გარდაცვალებამდე კითხულობდა სომხური ენის კურსს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 360, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გამოსვლა: ღმერთები და მეფეები

„**გამოსვლა: ღმერთები და მეფეები**“ () — რიდლი სკოტის 2014 წლის ეპიკური, 3D ფორმატში გადაღებული ფილმი. ფილმი წარმოადგენს ბიბლიის გამოსვლათა წიგნის ინტერპრეტაციას.

## როლებში 
* კრისტიან ბეილი - მოსე
* ჯოელ ეჯერტონი - რამსეს II
* აარონ პოლი - ჯოშუა
* სიგურნი უივერი - ტუი
* ბენ კინგსლი - ბერი
* იდრიდა ვარმა - უმაღლესი ქურუმი 
* ჯონ ტურტურო - სეთი I 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2014 წლის 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ისტორიული ფილმები
კატეგორია:რიდლი სკოტის ფილმები
კატეგორია:Scott Free Productions-ის ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:Pinewood Studios-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები მონობის შესახებ
კატეგორია:ფილმები ებრაელებისა და იუდაიზმის შესახებ
კატეგორია:ბრიტანული 3D ფილმები
კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
სონია ჯატიევა

**სონია მიხეილის ასული ჯატიევა (ძადთიათი)** (დ. 24 აგვისტო [ძვ. სტ. 12 აგვისტო], 1896, თბილისი — გ. 23 თებერვალი, 1980 , ცხინვალი) — ოსი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1957). ოსური სცენის ვეტერანი. 1910–1921 წლებში წარმატებით გამოდიოდა თბილისის სახალხო სახლის ოსური დრამატული წრის წარმოდგენებში. 1934–1957 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის ცხინვალის დრამატულ თეატრში მსახიობი. მისი შემოქმედება გამოირჩეოდა მხატვრული ზომიერების გრძნობით, უშუალობით, სცენური სიმართლით. როლებიდან აღსანიშნავია: ასიათი (ელბიზდიკო ბრიტიათის „ორი და“), მაშიკო (ავქსენტი ცაგარელის „ციმბირელი“), მაგდანა (დ. თუაევის „ზღაპარი“), ბიკე (გ. მუხთაროვის „ალანის ოჯახი“), ანა (მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“) და სხვა. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ოსი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ჯარინ-ნური

**ჯარინ-ნური** () — ტბა ჩინეთში, ცინხაის პროვინციაში. მდებარეობს დაჭაობებულ ქვაბულში, ბუცინშანისა და ბაიან-ხარა-ულის ქედებს შორის, კუნლუნის მთებში, ზღვის დონიდან 4292 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 526 კმ², საშუალო სიღრმე 8,9 მ, მაქსიმალური სიღრმე 13,1 მ. ჯარინ-ნურზე გაედინება მდინარე ხუანხე. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
კატეგორია:მთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
რანავალუნა II

**რანავალუნა II** (დ. 1829 — გ. 13 ივლისი, 1883) — მადაგასკარის დედოფალი 1868-1883 წლებში. ტახტზე შეცვალა დედოფალი რასუხერინა. მისი მმართველობისას მოხდა სამეფო კარის გაქრისტიანება. 1869 წლის 21 თებერვალს დაქორწინდა პრემიერ-მინისტრ რაინილაიარივონზე, რაც არსებითად პოლიტიკური ნაბიჯი იყო. მისი მმართველობისას აქტიურად დადგა ტყეების გაჩეხვის პრობლემა. დედოფლის ინიციატივით დაიწყო ანტანანარივუში კონსტრუქციათა აგურითა და სხვა გამძლე მასალით შენება, რაც ადრე მეფე ანდრიანამპუანიმერინას მიერ იყო აკრძალული. დედოფალმა, ასევე, აკრძალა *ტავის* (ხანძრის გამოწვევა სოფლის მეურნეობისათვის) ტრადიციული პრაქტიკა ნახშირის მისაღებად და სახლების შენება ტყეებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* მადაგასკარის მმართველთა სია  

## სქოლიო
კატეგორია:იმერინის მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1829
კატეგორია:გარდაცვლილი   13 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1883
კატეგორია:XIX საუკუნის აფრიკის მონარქები
კატეგორია:მადაგასკარელი ქალი პოლიტიკოსები
აბაზია

**აბაზია**, *აბასია* ( „უარყ. თავსართი“, basis „ნაბიჯი“) — სიარულის უნარის დაკარგვა, მეტწილად ნერვული სისტემის დაავადების შედეგად.

## ასევე იხილეთ 
* ასტაზია
* ატაქსია
* ატრემია

## ლიტერატურა 
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

## სქოლიო 
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
აბდომინური

**აბდომინური** ( „მუცელი“) — მუცლისმხრივი. სამედიცინო ენაში გამოიყენება, როდესაც მუცელთან დაკავშირებული სიმპტომის დიაგნოზი ისმება.

## ასევე იხილეთ
* აბდომინური ტიფი
* აბდომინური ქირურგია
* აბდომინური სინდრომი

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ანატომია
აბერაცია

**აბერაცია** ( — გადახრა) — ნორმიდან აცდენა. 

## ოპტიკა
* ოპტიკური სისტემის აბერაცია — ოპტიკურ ხელსაწყოებში დანახული გამოსახულების ცდომილება;
**სფერული აბერაცია
**ქრომატული აბერაცია
* ელექტრონული ლინზების აბერაცია
* სინათლის აბერაცია — ასტრონომიაში, ცაზე ვარსკვლავის მდებარეობის წანაცვლება.

## ბიოლოგია
* ქრომოსომების აბერაცია — ქრომოსომების სტრუქტურული დარღვევები, გარდაქმნები;
* აბერაცია (ფიზიოლოგია) — აგებულებისა და ფუნქციის ყოველგვარი გადახრა ტიპობრივი ნიმუშიდან;
* აბერაცია (ენტომოლოგია) — ცხოველთა ზოგიერთი ჯგუფის ტაქსონომიური შიდაქვესახეობრივი კატეგორია.

## სოციოლოგია
* რეტროსპექტიული აბერაცია
კონსტანტინე ყიფიანი

**კონსტანტინე (კოტე) დიმიტრის ძე ყიფიანი** (დ. 3 მარტი, 1849, თბილისი — გ.  17 აპრილი, 1921, იქვე) — ქართველი მსახიობი, დრამატურგი, მთარგმნელი და ლექსიკოგრაფი, ქართველი საზოგადო მოღვაწის დიმიტრი ყიფიანის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში, შემდეგ პეტერბურგისა და მოსკოვის სამხატვრო აკადემიებში, რომელიც დაამთავრა 1873 წელს. მას ცხოვრების ფართო ასპარეზი ჰქონდა გადაშლილი, მაგრამ მსახიობისა და საზოგადო მოღვაწის მძიმე ჭაპანი არჩია. სიყმაწვილიდან სცენამ გაიტაცა. თექვსმეტი წლისამ პირველად შეასრულა პაჟის როლი მოლიერის „ცოლის შერთვევინებაში“. აქედან მოყოლებული, ნახევარ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში თეატრის სიყვარული არ განელებია, ბოლომდე დარჩა მისი ერთგული და უანგარო მსახური. იყო სახალხო თეატრის პირველი რეჟისორი და მსახიობი. კონსტანტინე ყიფიანს ეკუთვნის თეორიული ხასიათის ნაშრომები თეატრსა და მსახიობის ოსტატობაზე. ის ასევე რმოდენიმე მოთხრობისა და ნარკვევის ავტორია. მის კალამს ეკუთვნის პიესები: „ბედი ქართლისა“, „ორი მამა“, „ცოტნე დადიანი“, „ბრძოლა“, „დატრიალდა ჯარა“. წერდა რუსულადაც: „ომი ოჯახში“, „გამარჯვება“, „საიდუმლოება“. ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. უპირატესად თარგმნიდა მხატვრულ და პოლიტიკური ხასიათის ლიტერატურას, შეადგინა რუსულ-ქართული ბოტანიკური ლექსიკონი, რაც ჩვენი ეროვნული ლექსიკოგრაფიის ძვირფასი შენაძენია.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ნათამაშები როლები
*მოლიერის  „ცოლის შერთვევინებაში“  (თექვსმეტი წლისამ პირველად შეასრულა პაჟის როლი)
* გიორგი ერისთავის „გაყრა“  (ანდუყაფარი)
*  დავით ერისთავის „სამშობლო“  (სვიმონ ლეონიძე )
* ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის  „ღალატი“  (ანანია)
*უილიამ შექსპირის „ვენეციელი ვაჭარი“   (შაილოკი )
*უილიამ შექსპირის  „მეფე ლირი“  (მეფე ლირი)
## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 357, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1849
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კ
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი ლექსიკოგრაფები
აბიოზი

**აბიოზი** ( „უარყ. თავსართი“, bios „სიცოცხლე“) — ორგანიზმის რომელიმე სისტემის ან ორგანოს სიცოცხლისუნარიანობის დაქვეითება.

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:სიცოცხლე
კატეგორია:ბიოლოგია
რანავალუნა III

**რანავალუნა III** (დ. 22 ნოემბერი, 1861  —  გ. 23 მაისი, 1917) — მადაგასკარის სამეფოს უკანასკნელი სუვერენული მონარქი. სამეფოს მართავდა 1883 წლის 30 ივლისიდან 1897 წლის 28 თებერვლამდე. წინამორბედების მსგავსად, ცოლად გაჰყვა პრემიერ-მინისტრ რაინილაიარივონს, რომლის ხელშიც კონცენტრირებული იყო თითქმის მთელი ძალაუფლება. რანავალუნა III-მ ხელი მოაწერა შეთანხმებას საფრანგეთთან, რომლის მიხედვითაც ფრანგებს გარკვეული პრივილეგიები მიენიჭათ და რომელმაც საბოლოოდ, ხელი შეუწყო მადაგასკარზე საფრანგეთის პროტექტორატის გამოცხადებასა და სამეფოს გაუქმებას 1897 წელს.

## ლიტერატურა
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

 
კატეგორია:იმერინის მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1861
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:XIX საუკუნის აფრიკის მონარქები
კატეგორია:მადაგასკარელი ქალი პოლიტიკოსები
აბიოსესტონი

**აბიოსესტონი** ( „უარყ. თავსართი“, bios „სიცოცხლე“, sestos „გაცრილი“) — წყალში შეწონილი მინერალური ნაწილაკები. ზოგჯერ აბიოსესტონს აკუთვნებენ დაღუპული ორგანიზმების ნაწილაკებსაც. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ეკოლოგია
გიორგი სიდამონიძე

**გიორგი კონსტანტინეს ძე სიდამონიძე** (დ. 26 დეკემბერი, 1896, გორი — გ. 22 მაისი, 1971, სან-ფრანცისკო, აშშ) — ქართველი გენერალი ჩინეთის არმიაში. იქ მას გენერალ **სი და მას** სახელით იცნობდნენ.
 
## ბიოგრაფია
გიორგი კონსტანტინეს ძე სიდამონიძე 1896 წლის 26 დეკემბერს ქალაქ გორში დაიბადა. დაამთავრა თბილისის პირველი სკოლა. 1914-1918 წლებში მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. სამოქალაქო ომში, აღმოსავლეთის ფრონტზე, თეთრების მხარეს იბრძოდა. მონაწილეობდა ციმბირის „დიდ ყინულოვან“ ლაშქრობაში. 1920 წელს პოლკოვნიკის წოდება მიენიჭა, ხოლო 15 ნოემბერს უფის მე-2 დივიზიას ჩაუდგა სათავეში. 1921 წლის მარტიდან კვლავ მეთაურობდა პოლკს უფაში, მონაწილეობდა ხაბაროვსკის ლაშქრობაში და ორჯერ დაიჭრა ბრძოლებში. მომდევნო წლის 2 ნოემბერს, თეთრი არმიის ბოლო ნაწილებთან ერთად, ჩინეთში გადავიდა. ემიგრაციაში გიორგი სიდამონიძე მანჯურიაში ქალაქ გირინში ცხოვრობდა. 1923 წელს მარშალ ჯან ძოლინის არმიაში შევიდა, სადაც 27 წლის ასაკში გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება მიანიჭეს და შანდუნის დივიზიის რუსული ბრიგადის მეთაურად დანიშნეს. მონაწილეობდა ჩინეთში გაჩაღბულ სამოქალაქო ომში 1924-1928 წლებში. მარშლმა ჩჟან ცუჩანმა გენერალ-მაიორი გიორგი სიდამონიძე 1926 წლის 9 დეკემბერს „უდიდესი თავთავის“ II ხარისხის ორდენით დააჯილდოვა. მარშალმა თავის სამადლობელ სიტყვაში განაცხადა: 

 

Image:თავთავის ორდენი.jpg|„უდიდესი თავთავის“ II ხარისხის ორდენი
Image:თავთავის ორდენის მეორე მხარე. წერია *გენერალი სი და მა*.jpg|წარწერა ჩინურად: “გენერალი სი და მა”

1945 წელს გიორგი სიდამონიძე ქალაქ შანხაიში გადაბარგდა, მას შემდეგ, რაც მანჯურია საბჭოთა ჯარებმა დაიკავეს. შანხაიში სიდამონიძე დაკავებული იყო პოლიტიკური და საზოგადოებრივი საქმიანობით. 1949 წელს გენერალი აშშ-ში გადავიდა, სადაც გარდაიცვალა 1971 წელს, 75 წლის ასაკში, სან-ფრანცისკოში. გიორგი სიდამონიძე იქვე დაკრძალეს.

## ლიტერატურა
*
*მამუკა გოგიტიძე, ჩინეთის არმიის გენერალი სი და მა - გორელი გიორგი სიდამონიძე, ჟურნალი ისტორიანი, მაისი, №5, 2014.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:გორში დაბადებულები
გ
ტუამასინა

**ტუამასინა** (Toamasina) *ყოფილი ტამატავე (Tamatave)* — ქალაქი მადაგასკარში. მდებარეობს კუნძულის აღმოსავლეთით, ინდოეთის ოკეანის სანაპიროზე. 2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 179 045 ადამიანს. იგი ტუამასინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია. სარკინიგზო და საავტომობილო გზებით უკავშირდება მადაგასკარის დედაქალაქ ანტანანარივუს. ტუამასინა ქვეყნის მთავარი საპორტო ქალაქია. მუშაობს ლითონგადასამუშავებელი და კვების მრეწველობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მადაგასკარის ქალაქები
კატეგორია:რეგიონალური დედაქალაქები მადაგასკარში
მადაგასკარის პროვინციები

2010 წლის საკონსტიტუციო ცვლილების შესაბამისად მადაგასკარი დაყოფილია 6 ავტონომიურ პროვინციად (*faritany mizakatena*):
### პროვინციები 
მინი|200px|მადაგასკარის პროვინციები

პროვინციები თავის მხრივ იყოფიან 22 რეგიონად (*faritra*):
მინი|200პქ|მადაგასკარის რეგიონები

## იხილეთ აგრეთვე 
* მადაგასკარის ადმინისტრაციული დაყოფა
* მადაგასკარის ქალაქების სია

## სქოლიო 
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
ტულიარა

**ტულიარა** (Toliara) *ყოფილი ტულეარი (Tuléar)* — ქალაქი მადაგასკარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ტულიარის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 148 500 ადამიანს. წარმოადგენს ნავსადგურს მოზამბიკის ყურის სანაპიროზე. განვითარებულია ხორცსაკონსერვო მრეწველობა და თევზჭერა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მადაგასკარის ქალაქები
კატეგორია:რეგიონალური დედაქალაქები მადაგასკარში
ზაქარია (იერუსალიმის პატრიარქი)

**ზაქარია** (გ. 631) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 თებერვალი, ახალი სტილით — 5 მარტი. იერუსალიმელი პატრიარქი 609 — 632 წლებში.

ზაქარია იყო იერუსალიმელი პატრიარქი, რომელიც VI საუკუნის ბოლოს და VII საუკუნის დასაწყისში ცხოვრობდა. 614 წელს სპარსეთის მეფე ხოსრო II თავს დაესხა იერუსალიმს, გაძარცვა ქალაქი, უფლის ცხოველსმყოფელი ჯვარი იგდო ხელთ, დახოცა 90 000-მდე ქრისტიანი და ტყვეებიც აიყვანა. ტყვეებს შორის წმინდა ზაქარიაც იყო. შემდგომში, ხოსრო II იძულებული გახდა ბიზანტიის იმპერატორ ჰერაკლესათვის (610-641) ზავი ეთხოვა, რომლის სანაცვლოდაც უფლის ჯვარი და ცოცხლად დარჩენილი ტყვეები უკან უნდა დაებრუნებინა. გათავისუფლდა იერუსალიმის პატრიარქი ზაქარიაც, რომელიც 633 წელს გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Catholic Encyclopedia: Jerusalem (A.D. 71-1099)

კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:VII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:იერუსალიმის პატრიარქები
კატეგორია:იერუსალიმის მართლმადიდებელი პატრიარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფიანარანცუა

**ფიანარანცუა** (Fianarantsoa) — ქალაქი მადაგასკარის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში. ფიანარანცუის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 160 550 ადამიანს. რკინიგზით უკავშირდება ნავსადგურ მანაკარას. მუშაობს ბრინჯსაცეხვი, ხორცსაკონსერვო და სხვა საწარმოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მადაგასკარის ქალაქები
კატეგორია:რეგიონალური დედაქალაქები მადაგასკარში
ვლადიმერ ბარსკი

**ვლადიმერ ბარსკი** (დ. 1 მარტი, 1866 — გ. 24 იანვარი, 1936) — რუსი რეჟისორი. დაამთავრა მოსკოვის საიმპერატორო ტექნიკური სასწავლებელი, თუმცა უფრო მეტად თეატრალური ხელოვნება აინტერესებდა. 1892-1917 წლებში მუშაობდა რუსეთის სხვადასხვა თეატრებში, მსახიობად და რეჟისორად. ითამაშა კაპიტნის როლი სერგეი ეიზენშტეინის „ჯავშნოსან პოტიომკინში“. 1918 წელს პავლე პიროვენს კომპანია „ფილმამ“, რომელიც საქართველოში კინოების გადაღებას გეგმავდა, ბაქოდან ბარსკი თბილისში ჩაიყვანა. „ფილმასთვის“ ბარსკიმ სამი ფილმი გადაიღო: „თავმოკვეთილი გვამი“, „მითხარ, რისთვის?“ და „ცეცხლთაყვანისმცემლები“. 1921-28 წლებში მუშაობდა საქართველოში, სახკინმრეწვში კინორეჟისორად რევოლუციურ-სათავგადასავლო თემატიკის ფილმებზე.

## ფილმოგრაფია 
* 1922 — მოძღვარი
* 1923 — არსენა ყაჩაღი
* 1925 — ათასის ფასად (დაჰკრა ჟამმა)
* 1925 — შუქურას საიდუმლოება
* 1926 — თავადის ასული მერი
* 1926 — მეცხრე ტალღა
* 1927 — მაქსიმ მაქსიმიჩი
* 1927 — ბელა
* 1928 — კაზაკები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვლადიმერ ბარსკი  ეროვნული ფილმოგრაფია

კატეგორია:რუსი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
არმის რაიონი

**არმის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, უანკაველიკის რეგიონის კასტროვირეინის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 336 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 596 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5,2 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 304,85 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კასტროვირეინის პროვინციის რაიონები
მეცლერის გამომცემლობა

**მეცლერის გამომცემლობა** (გერმ. Der Verlag J. B. Metzler - გამომცემლობა ი.ბ. მეცლერი) — გერმანული ჰუმანიტარული წიგნების სპეციალური გამომცემლობა მთავარი ოფისით შტუტგარტში. მეცლერი გამოსცემს წიგნებს ლიტერატურათმცოდნეობისა და ენათმეცნიერების, ფილოსოფიის, ანტიკური ისტორიის, ასევე მუსიკის და მედიის დარგებისთვის. ლექსიკონები, ცნობარები და ენციკლოპედიები, ლიტერატურის ისტორიები, სახელმძღვანელოები, ქრესტომათიები, ცალკეულ ავტორთა და მეცნიერთა რჩეული და საერთო გამოცემები, ე.წ. შესავალი სახელმძღვანელოები სტუდენტთათვის განსაზღვრავენ გამომცემლობის პროფილს.

## ისტორია  
გამომცემლობა ი.ბ. მეცლერი წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს გამომცემლობას საერთოდ. 2007 წელს მეცლერის გამომცემლობამ არსებობის 325 წლისთავი იზეიმა.

გამომცემლობა აუგუსტ მეცლერმა (August Metzler) დააარსა 1682 წელს ქალაქ შტუტგარტში, 1716 წლიდან გამომცემლობას სათავეში უდგა აუგუსტ მეცლერის ვაჟიშვილი იოჰან ბენედიქტი (Johann Benedikt). სწორედ მისი სახელითაა მეცლერის ფირმა ცნობილი დღემდე და გვარისა და გამომცემლობის წინ დასმული ინიციალებიც ( - *გამომცემლობა ი.ბ. მეცლერი*) სწორედ მის სახელს აღნიშნავს. 1908 წელს გამომცემლობა ოჯახურ მმართველობაში დარჩა. 1908 წლის 1 იანვარს მეცლერის გამომცემლობას მიენიჭა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოების იურიდიული სტატუსი. საზოგადოების აღმსრულებელ დირექტორებად გამომცემლობას ძმები იოგენ და ალფრედ დრუკენმიულერები (Eugen und Alfred Druckenmüller).

## პროგრამა 
## ლიტერატურა 
* Reinhard Wittmann: *Ein Verlag und seine Geschichte. 300 Jahre J. B. Metzler Stuttgart.* Metzler, Stuttgart 1982, ISBN 3-476-00481-3
* Firmenprofil von Hoppenstedt vom 10. August 2005

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეცლერის გამომცემლობის ოფიციალური საიტი
* დღევანდელობის ენციკლოპედია

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
ნორბერტ რაცირაონანა

**ნორბერტ რაცირაონანა** (; დ. 18 ნოემბერი, 1938, ანცირანანა, მადაგასკარი) — მადაგასკარელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მადაგასკარის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი 1996-1997 წლებში.  

1996  წელს, როდესაც მადაგასკარის პარლამენტმა პრემიერ-მინისტრი უნდობლობის ვოტუმის შედეგად გადააყენა. პრეზიდენტმა ა. ზაფმა იგი პრემიერად დანიშნა. 5 სექტემბერს პრეზიდენტ ზფის გადადგომის შემდეგ გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. 3 ნოემბერს დანიშნულ არჩევნებში დაიკავა მეოთხე ადგილი. მეორე ტურში მხარი დაუჭირა ალბერტ ზაფის, თუმცა გაიმარჯვა დიდიე რაცირაკამ. 9 თებერვალს პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა დიდიე რაცირაკამ, ხოლო თორმეტი დღის შემდეგ დაკარგა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაც. 

2001 წლის არჩევნებში მხარი დაუჭირა მარკ რავალომანანას. 2009 წელს ხელისუფლებაში მოსულმა ანდრი რაძოელინამ შეიყვანა მადაგასკარის უზენაეს გარდამავალ ადმინისტრაციაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მადაგასკარის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრეზიდენტები
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხეილ ყიფიანი

**მიხეილ ზაალის ძე ყიფიანი** (დ. 12 აპრილი, 1833, სოფ. ვახანი, ახლანდელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი — გ.  2 მარტი, 1891, ვლადიკავკაზი) — ქართველი პუბლიცისტი, მთარგმნელი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
პირველდაწყებითი განათლება მიიღო გორის სამაზრო სასწავლებელში. შემდეგ დაამთავრა კავკასიის სამიჯნე სკოლა თბილისში და დაიწყო მუშაობა ტოპოგრაფად. პარალელურად აქვე ასწავლიდა საკვირაო სკოლის ქართველ მოსწავლეებს, შეადგინა არითმეტიკისა და გეომეტრიის სახელმძღვანელოები, სხვებთან ერთად შექმნა ქართული შრიფტი (ე.წ. „ვენური“), რომლითაც იბეჭდებოდა გაზეთი „ივერია“, თარგმნა ლერმონტოვის, შექსპირისა და სახვათა ნაწარმოებები; იყო ქართული დრამატული საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი; მონაწილეობდა „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ დაარსებასა და მის საქმიანობაში; გახსნა ქართული სკოლები სტეფანწმინდასა და ვლადიკავკაზში. მისი თაოსნობით დაარსდა „თერგის ოლქის მთიელთა  შორის განათლებისა და ტექნიკური ცოდნის გამავრცელებელი საქველმოქმედო საზოგადოება“, რომლის პირველი თავმჯდომარე თვითონ იყო, მან ჩაუყარა საფუძველი ოსეთში საგამომცემლო და საბიბლიოთეკო საქმეს, მისი თაოსნობით გამოიცა „ოსური ანბანი“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 358, თბ., 1994
* * ქართულ-ოსური ურთიერთობები, ენციკლოპედია-ალბომი, მთავარი რედაქტორი ნაირა ბეპიევი, თბ., 2020

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:დაბადებული  12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1833
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მ
აბიოტური ფაქტორები

**აბიოტური ფაქტორები** (,  და ) — არაორგანული ბუნების ფაქტორების ერთობლიობა, რაც განსაზღვრულ როლს ასრულებს ცოცხალი ორგანიზმების არსებობაში. მაგ., ტემპერატურა, ტენიანობა, სინათლე და სხვა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ეკოლოგიური ფაქტორები
* გარემოს ბიოტური ფაქტორები
* სიცოცხლის წარმოშობა

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
აბისოჰიდროთერმალი

**აბისოჰიდროთერმალი** ( „ზღვის სიღრმე“, „უფსკრული“, hydro „წყალი“, therme „სითბო“, „სიცხე“)) — ოკეანეების 2,5-3კმ სიღრმეში, მიწისქვეშა თერმული წყაროების არსებობასთან დაკავშირებული ჰემოტროფული ბაქტერიებით და ცხოველებით მდიდარი შრე. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
აბლასტიკა

**აბლასტიკა** ( „უარყ. თავსართი“, blastos „აღმონაცენი“, „ჩანასახი“) — ავთვისებიანი სიმსივნის ქირურგიული ამოკვეთა, რეციდივის ან სიმსივნის მეტასტაზირების თავიდან ასაცილებლად. ოპერაციული ჩარევა ხდება ჯანსაღი ქსოვილების ფარგლებში და ითვალისწინებს რეგიონული ლიმფური კვანძებისა და სისხლძარღვების ამოკვეთას. იგივე ბლასტექტომია. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ონკოლოგია
კატეგორია:ქირურგია
რაინილაიარივონი

**რაინილაიარივონი** (დ. 30 იანვარი, 1828 — გ. 17 ივლისი, 1896) — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1864–1895 წლებში, თანამდებობაზე შეცვალა მისი უფროსი ძმა, რაინივუნინაჰიტრინიუნი, რომელიც ამ პოსტს ცამეტი წლის განმავლობაში იკავებდა. მისი კარიერა მამის, რაინიჰაროს, ცნობილი სამხედრო მოღვაწის ცხოვრებას ირეკლავდა, რომელიც დედოფალ რანავალუნა I-ის მმართველობისას პრემიერ-მინისტრი გახდა. მიუხედავად ბავშვობისას მის ოჯახში აღნიშნული უბედურებისა, რაინილაიარივონმა, როგორც ახალგაზრდა კაცმა განიმტკიცა ავტორიტეტი და მოიპოვა ნდობა სამეფო კარისა, რომელსაც მამასა და ძმასთან ერთად ემსახურებოდა. მისთვის წარმატებული აღმოჩნდა სამხედრო კარიერა, სადაც დედოფალ რანავალუნას სიკვდილის შემდეგ (1861) არმიის მთავარსარდლობამდეც კი დააწინაურეს. 1864 წელს დაიკავა ძმის ადგილი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე და ძალაუფლების შენარჩუნება 31 წლის განმავლობაში შეძლო, რასაც ზედიზედ სამ დედოფალზე: რასუხერინაზე, რანავალუნა II-სა და რანავალუნა III-ზე ქორწინებით მიაღწია.

როგორც პრემიერ-მინისტრი, რაინილაიარივონი აქტიურად ცდილობდა ქვეყნის ადმინისტრაციის მოდერნიზებას, რათა მადაგასკარს სათანადო წინააღმდეგობა გაეწია საფრანგეთისა და დიდი ბრიტანეთის კოლონიური იმპერიებისათვის. მოახდინა არმიის მოდერნიზება და პროფესიონალიზება. თანდათანობით ზღუდავდა ისეთ ტრადიციულ ნორმებს, როგორებიც იყო მონობა, მრავალცოლიანობა და ცოლების ცალმხრივი უარყოფა. დედოფალ რანავალუნა II-ის მმართველობისას კანონმდებლობით გააქრისტიანა სამეფო. დიპლომატიური ნიჭისა და სამხედრო გამჭრიახობის წყალობით წარმატებით ახერხებდა სამეფოს სუვერენიტეტის დაცვას ფრანგების მიერ 1895 წლის სექტემბერში სამეფო სასახლის აღებამდე. მიუხედავად მისდამი პატივისცემისა, ფრანგულმა კოლონიურმა მმართველობამ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან გადააყენა და ალჟირში გადაასახლა, სადაც წელიწადზე ნაკლებ დროში გარდაიცვალა კიდეც 1896 წლის 17 ივლისს.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1828
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1896
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
აბლაქტაცია

**აბლაქტაცია** ( „გან“, laqtare „ძუძუს წოვა“) — ძუძუდან ბავშვის მოწყვეტა, მოცილება; რძის სეკრეციის შეწყვეტა. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
სესილ მანოროჰანტა

**სესილ მანოროჰანტა** () — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 18-დან 20 დეკემბრამდე. 

დაიბადა ფრანგი ოფიცერისა და ადგილობრივი დიასახლისის ოჯახში. დაამთავრა ანცირანანის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი. 1993 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია მონრეალის უნივერსიტეტში. 2002-2007 წლებში იყო ანცირანანის უნივერსიტეტის რექტორი. 2007 წელს იყო მადაგასკარის განათლების მინისტრის მოადგილე. 2007 წლის 27 ოქტომბერს დაინიშნა მადაგასკარის თავდაცვის მინისტრად და გახდა ქვეყნის პირველი ქალი თავდაცვის მინისტრი. თანამდებობა დატოვა 2009 წლის 9 თებერვალს.

2009 წლის 22 ოქტომბრიდან ასრულებდა პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას პრემიერ ეჟენ რეჟი მანგალაზას ავადმყოფობისა და საზღვარგარეთ ყოფნის გამო. 18 დეკემბერს რაძოელინამ ოფიციალურად დანიშნა სესილ მანოროჰანტა პრემიერ-მინისტრად. 20 დეკემბერს პრეზიდენტმა გადაწყვეტილება შეცვალა და პრემიერის თანამდებობა დაიკავა ალბერ კამილ ვიტალიმ. 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:მადაგასკარელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:აფრიკის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სიბრმავე

**სიბრმავე** (სამედ. **აბლეფსია**  „უარყ. თავსართი“, blepein „ხედვა“) — უსინათლობა, სიბრმავე. მხედველობის დაკარგვა ცალ ან ორივე თვალში. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ოფთალმოლოგია
რაინიციმბაზაფი

**რაინიციმბაზაფი** () — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1895 წლის 15 ოქტომბრიდან 1896 წლის სექტემბრამდე.

1895 წელს დედაქალაქ ანტანანარივუს დაცემისა და ფრანგების მიერ სამეფო სასახლის აღების შემდეგ, რაინილაიარივონი, სამეფოს პრემიერ-მინისტრი, რომელსაც ეს თანამდებობა 31 წლის განმავლობაში ეკავა, გადააყენეს და ფრანგი გენერალ-გუბერნატორის ბრძანებით დააპატიმრეს. იმავე წლის 15 ოქტომბერს პრემიერ-მინისტრად დაინიშნა რაინიციმბაზაფი. მასზე არჩევანი დედოფალ რანავალუნა III-ისა და ფრანგი გენერალ-გუბერნატორის შეთანხმების შედეგად შეჩერდა. ეს უკანასკნელი თვლიდა, რომ პრემიერ-მინისტრს მხოლოდ ფორმალური როლი ჰქონდა და ის ახლადდამკვიდრებულ ფრანგულ მმართველობას საფრთხეს არ შეუქმნიდა. რაინიციმბაზაფი ამ დროისთვის უკვე ხანდაზმული იყო. იგი პოსტიდან 1896 წლის სექტემბერში გათავისუფლდა.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ჯატრა

**ჯატრა** — მუსიკალურ ქორეოგრაფიული წარმოდგენა ინდოეთში. აღმოცენდა შორეულ წარსულში მწყემსური თამაშობებსა და ვიშნუ-კრიშნას კულტურისადმი მიძღვნილი რელიგიური პროცესიებიდან.  ჯატრა აერთიანებს ცეკვას, პანტომიმას, სიტყვას და ვოკალურ-საკრავიერ მუსიკას. ორკესტრის შემადგენლობაშია დასარტყამი და სასულე საკრავები. ეროვნული საკრავები და ფისჰარმონია. მთავარი მომღერალი —ბაბეკი მაყურებლებს განუმარტავს თეატრალურ მოქმედებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდური კულტურა
ონტოგენეზი

**ონტოგენეზი** (, ontos „არსებული“, genesis „წარმოშობა“) — ამა თუ იმ ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარება განაყოფიერებული კვერცხიდან აღნიშნული ინდივიდის სიცოცხლის ბოლომდე. ტერმინი შემოიღო გერმანელმა ბიოლოგმა ერნსტ ჰეკელმა 1866 წელს. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
აბსანსი

**აბსანსი** ( „არყოფნა“) — ცნობიერების ხანმოკლე დაკარგვა ისტერიული შეტევის, ძლიერი დაღლის, სიმთვრალის, ნარკოტიკების მიღებისა და სხვა შემთხვევებში. პირველად აღიწერა ვალანტენ მანიანის მიერ 1871 წელს.

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ნერვიული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:ნარკომანია
ჟან ომერ ბერიზიკი

**ჟან ომერ ბერიზიკი** (; დ. 9 სექტემბერი, 1950) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი პრეზიდენტ ანდრი რაძოელინასთან კონსესუსის შედეგად ჩამოყალიბებულ მთავრობაში 2011 წლის 2 ნოემბრიდან 2014 წლის 16 აპრილამდე.

ბერიზიკი, რომელიც ჩრდილოეთ მადაგასკარიდანაა, ისტორიის პროფესორად მუშაობდა. 1995 წლიდან 2006 წლამდე ბრიუსელში იყო მადაგასკარის ელჩი ბელგიასა და ევროკავშირში. ბერიზიკი მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრად 2011 წლის 28 ოქტომბერს დაინიშნა ყოფილი პრეზიდენტის, ალბერტ ზაფის წინადადებით.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აბრევიაცია

**აბრევიაცია** () — ბიოლოგიაში, ონტოგენეზის თანმიმდევრული შემოკლება მისი ცალკეული სტადიების ამოვარდნის გამო. აბრევიაციის დროს ორგანო ვერ აღწევს სრულ განვითარებას ან რედუცირდება. ტერმინი შემოიღო ბ. მატვეევმა 1930 წელს. ა. სევერცოვი ამ მოვლენას უარყოფით ანაბოლიას უწოდებდა. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
ალექსი ჯაფარიძე

**ალექსი სიმონის ძე ჯაფარიძე** (დ. 5 იანვარი, 1900 [ძვ. სტ. 24 დეკემბერი, 1899], თბილისი — გ. 13 მარტი, 1978, იქვე) — ქართველი აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), პროფესორი (1968), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1976). 1924 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1927–1932 წლებში იყო აჯამეთის საცდელი სადურის დირექტორი. 1934–1938 წლებში მარცვლეულის კულტურების სახელმწიფო ჯიშთგამოცდის ინსპექციის უფროსი. 1928–1939 წლებში საქართველოს მიწსახკომის კვლევითი სექტორის გამგე. 1939 წლიდან თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მემცენარეობის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი და პროფესორი. მუშაობდა სანაწვერალო კულტურების აგროტექნიკურ საკითხებზე. დაამუშავა სამარცვლე სიმინდის აგროტექნიკა დასავლეთ საქართველოს პირობებისთვის. ავტორია მემცენარეობისა და ტექნიკური კულტურების სახელმძღვანელოებისა, თანაავტორი — მეთამბაქოების სახელმძღვანელოსი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ა
ლანგენშაიდტის გამომცემლობა

მინი|250პქ|ოფიციალური ლოგო
**ლანგენშაიდტის გამომცემლობა** (გერმ. Der Langenscheidt-Verlag) — მედიაკონგლომერატი სამეცნიერო და სასწავლო-მეთოდიკური პროგრამით ენების სფეროში. 1956 წლიდან ლანგენშაიდტის სათავო მარკის ოპტიკური სიმბოლო არის ყვითელ ფონზე ლურჯად დაწერილი ლათინური ასო „L“, რომელიც გამომცემლობის სახელწოდებას *ლანგენშაიდტს* განასახიერებს.

## ლიტერატურა 
* Maria Ebert: *150&nbsp;Jahre Langenscheidt 1856−2006*, Langenscheidt: Berlin und München 2006, ISBN 3-468-44996-8
* Florian Langenscheidt (Hrsg.): Deutsches Markenlexikon. Deutsche Standards Editionen: Köln 2007, ISBN 978-3-8349-0629-8, გვ. 639

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლანგენშაიდტის გამომცემლობის ოფიციალური გვერდი

კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:გერმანიის გამომცემლობები
კატეგორია:ენა
ინტერფაზა

**ინტერფაზა** ( „შორის“,  „გამოჩენა“) — უჯრედის მდგომარეობა ორ მიტოზურ გაყოფას შორის. ინტერფაზის დროს ადგილი აქვს უჯრედის მემკვიდრული ინფორმაციის რეალიზაციას, რაც გამოიხატება სპეციფიკური ცილების სინთეზში და უჯრედის ფუნქციური სპეციალიზაციის შესაბამისი სტრუქტურების წარმოქმნაში. ნერვულ უჯრედებში ინტერფაზა მოიცავს პერიოდს უჯრედის ბოლო გაყოფიდან მის სიკვდილამდე. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
ალექსანდრე ჯატიევი

**ალექსანდრე მიხეილის ძე ჯატიევი (ძადთიათი)** (დ. 2 (13) აგვისტო, 1891, სოფელი სბა, გორის მაზრა, ახლანდელი ჯავის მუნიციპალიტეტი — გ. 1939) — პროფესიონალი ბოლშევიკი რევოლუციონერი, რუსეთის კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკებისა) სამხრეთ ოსეთის ბოლშევიკური ორგანიზაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი. კომუნისტური პარტიის წევრი 1918 წლიდან. მონაწილეობდა საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამხობაში, დამოუკიდებელი საქართველოს  წინააღმდეგ  შეიარაღებული გამოსვლების მომზადებაში (1918 წლის მარტი, 1919 წლის ოქტომბერი), 1920 წლის  აპრილიში წინამძღოლობდა   ჩრდილოეთ ოსეთიდან 1920 წელს შემოსული ოკუპანტებს. ცხინვალის წარუმატებელი ოპერაციის დასრულების შემდეგ გადავიდა ვლადიკავკაზში (რუსეთი,  ჩრდილოეთ კავკასია), სადაც აირჩიეს პარტიის საოლქო კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრად და თერგის ოლქის ცაკის წევრად. მონაწილეობდა თეთრგვარდიელთა წინააღმდეგ ბრძოლებში.   გასაბჭოებულ საქართველოში ხელოვნურად შექმნილ  სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში ხელმძღვანელი საპასუხისმგებლო თანამდებობები ეჭირა. იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის რევკომის წევრი.  დაჯილდოებულია საბჭოთა კავშირის წითელი დროშისა და შრომის წითელი დროშისორდენით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
ინქვილინიზმი

**ინქვილინიზმი** ( „მომხდური“) — კომენსალიზმის ფორმაა, რაც მდგომარეობს სხვა ცხოველის საცხოვრებელში შეჭრაში, რასაც ჩვეულებრივ მოყვება მასპინძლის დაღუპვა, ხოლო საცხოვრებელს იყენებს მომხდური (მაგ., ზოგიერთი ბუზი კვერცხებს დებს ცოცხალი მოლუსკების ნიჟარებში, სადაც გამოჩეკილი მატლები იკვებებიან მასპინძლის ქსოვილებით, ხოლო ნიჟარას იყენებენ თავშესაფრად).

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ბიოლოგია
კატეგორია:ორგანიზმებს შორის დამოკიდებულების ტიპები
პტოლემე XV

**პტოლემე XV ფილოპატორ ფილომეტორ ცეზარი** (ასევე **ცეზარიონი**) — პტოლემეების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი და პტოლემეების სამეფოს უკანასკნელი ფარაონი. ცეზარიონი სამეფოს დედასთან კლეოპატრა VII-სთან ერთად მართავდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 44 წლის 2 სექტემბერს და დასრულდა ძვ. წ. 30 წლის 23 აგვისტოს. კლეოპატრას გარდაცვალების შემდეგ, ძვ. წ. 30 წლის 12 აგვისტოდან ცეზარიონი სამეფოს ამავე წლის 23 აგვისტომდე მარტო მართავდა. 23 აგვისტოს კი ცეზარიონი ოქტავიანეს ბრძანებით მოკლეს, მოგვიანებით ოქტავიანე რომის იმპერატორი ავგუსტუსი გახდა. პტოლემე XV კლეოპატრა VII-ის უფროს ვაჟი და სავარაუდოდ იულიუს კეისარის ერთადერთი ვაჟი იყო, სწორედ მის პატივსაცემად დაერქვა სახელი ცეზარიონს.

## წინაპრები 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პტოლემე XV ცეზარიონი 

კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 47
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 30
კატეგორია:პტოლემეების დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
კატეგორია:ელინისტი ეგვიპტელები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ძველი ეგვიპტელები
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის მიერ სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
აგრობიოგეოცენოზი

**აგრობიოგეოცენოზი** ( „მინდორი“, bios „სიცოცხლე“, ge „დედამიწა“, kainos „ახალი“, „საერთო“) — მინდორში ხელოვნურად შექმნილი ბიოგეოცენოზი, რომელიც შედგება აგროფიტოცენოზის, ნიადაგის კომპლექსის და გარემოს აბიოტური ფაქტორებისაგან. 

## ლიტერატურა
* გ. გოგიჩაძე, გ. კანდელაკი, თ. გოგიჩაძე, „ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები“, თბ., 2011

კატეგორია:ეკოსისტემები
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
აგრობიოლოგია

**აგრობიოლოგია** ( — მინდორი,  — სიცოცხლე,  — მოძღვრება).

* აგრობიოლოგია — მეცნიერება, რომელიც სწავლობს ზოგად ბიოლოგიურ კანონზომიერებებს მიწათმოქმედებაში;
* აგრობიოლოგია — ჟურნალი;
* აგრობიოლოგია — ცრუმიმდინარეობა ბიოლოგიაში.
აციკი

**აციკი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 650 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 055 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 555 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.9 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები