open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ouya

**Ouya** ( ; სტილიზებული როგორც **OUYA** — Android-ზე დაფუძნებული მერვე თაობის მიკროკონსოლი, შექმნილი კომპანია Ouya Inc-ის მიერ. კონსოლზე მუშაობა დაიწყო 2012 წელს ჯული ურმანის ხელმძღვანელობით. პროექტი 8 მილიონი აშშ-დოლარით თანადაფინანსდა საიტ Kickstarter-ის მეშვეობით. 

Ouya ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი შეიქმნა 2013 წლის 25 ივნისს. მისი თავდაპირველი ფასი შეადგენა 99 აშშ დოლარს. იგი გამოიყენებდა ARM Cortex-A9-ის ოთხბირთვიან ცენტრალურ პროცესორს 1.7 გჰც ტაქტური სიხშირით, 1 GB DDR3 ოპერატიულ მეხსიერებას, Nvidia GeForce-ის სერიის გრაფიკულ პროცესორს და სტანდარტულ გეიმპადს ანალოგური ჩხირით. 

კონსოლისთვის შეიქმნა სპეციალური ონლაინ-მაღაზია აპლიკაციებისა და თამაშების გადმოსაწერად. მისი თამაშების უმეტესობა კაზუალური ჟანრისაა. მას აქვს Twitch.tv-ის და XBMC-ის მედია-პლეერის მხარდაჭერა. სერიოზული ფინანსური პრობლემები შეუქმნა კომპანია Ouya Inc.-ს, რამაც გამოიწვია მისი გაკოტრება. 2015 წელს Ouya Inc. შეისყიდა კომპანია Razer Inc.-მა, ხოლო იმავე წლის ივლისში კონსოლის წარმოება შეწყდა. Razer აგრძელებდა კონსოლის პორგრამულ მხარდაჭერას 2019 წლის ივნისამდე. მას შემდეგ Ouya მიჩნეულია კომერციულ ჩავარდნად.

## რესურსები ინტერნეტში
 (დაარქივებული)
* Ouya  — ვიდეო თამაშების კონსოლების ბიბლიოთეკა
* Ouya — The Guardian
* Ouya — Lifewire

## სქოლიო
კატეგორია:Android-ზე დაფუძნებული მოწყობილობები
კატეგორია:ARM-ზე დაფუძნებული კონსოლები
კატეგორია:2013 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:მიკროკონსოლები
კატეგორია:მერვე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2010-იანი წლების სათამაშოები
კატეგორია:2013 წელი ვიდეო თამაშებში
ვაგიფ ჯავადოვი

**ვაგიფ ჯავადოვი** (; დ. 25 მაისი, 1989, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარი. ამჟამად იგი თამაშობს აზერბაიჯანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

ჯავადოვმა ფეხბურთის თამაში 7 წლის ასაკში დაიწყო და ჩაირიცხა ეერთ-ერთ ადგილობრივი კლუბის სკოლაში, რომელსაც ვაგიფ პაშაევი მეთაურობდა. 11 წლის ასაკში, იგი შეუერთდა ცსკა-ს ახალგაზრდულ სისტემას და კლუბში თამაში სთრაიკერის პოზიციაზე დაიწყო. 2007 წელს მან დატოვა ცსკა და ყარაბაღს შეუერთდა.

## საკლუბო კარიერა
ახალ კლუბში (ყარაბაღში) შესვლის შემდეგ, გურბან გურბანოვის მეთვალყურეობის ქვეშ ვაგიფ ჯავადოვის თამაშმა დიდი პროგრესი განიცადა; ამით მან შეძლო კლუბის გულშემატკივართათვის თავი ალევე შეეყვარებინა. მისი წარმატება დაადასტურა კლუბში გატარებულმა ორმა წელმა, რომლის განმავლობაშიც მან კლუბის 100-მდე თამაშში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა მრავალი გოლი. მან აგრეთვე ითამაშა ევროპალიგის ეგიდით გამართულ ორ მატჩში, 2010 წელს როსენბორგისა და ტვენტეს წინააღმდეგ.

2009 წლის 26 დეკემბერს ჯავადოვმა ოთხწლიანი კონტრაქტი (მისი ღირებულება გაურკვეველია) გააფორმა კლუბ ტვენტესთან. თუმცა, მან კლუბში დებიუტი, მძიმე ტრამვების გამო, პირველი 8 თვის გამვალობაში ვერ მოახერხა.

2010 წლის 30 აგვისტოს ტვენტე ვაგიფ ჯავადოვის 1 წლით კლუბ ბაქოში განათხოვრებას დასთანხმდა.

2011 წლის 29 ივნისს იგი კლუბ ვოლგას შეუერთდა. რუსულ კლუბში 11 გოლის გატანის შემდეგ, 2012 წლის იანვარში ჯავადოვმა კლუბი ხელფასთან შექმნილი პრობლემების გამო თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა. 2012 წლის 17 იანვარს კონტრაქტი ყოფილ კლუბ ყარაბაღთან გააფორმა.

2013 წლის ივნისში იგი კლუბ ინტერ ბაქოს შუერთდა. გუნდში ერთი წლის გატარების შემდეგ, მან თურქეთის პირველი ლიგის კლუბ გაზიანტეპისთან ორწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. თუმცა მან კლუბი 2015 წლის იანვარში დატოვა და იგივე ლიგის კლუბ ბოლუსპორს შეუერთდა.

## საერთაშორისო კარიერა
ვაგიფ ჯავადოვის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 2006 წლის 18 მაისს, მოლდოვას წინააღმდეგ გამართულ მეგობრულ შეხვედრაში. პირველი გოლი გაიტანა 2007 წლის 11 მარტს, ყაზახეთის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მეგობრულ თამაშში. აზერბაიჯანის ნაკრების მაისურით მას ჩატარებული აქვს 57 თამაში და გატანილი აქვს 9 გოლი.

## პირადი ცხოვრება
ვაგიფ ჯავადოვი არის 1980-იანი წლების ცნობილი აზერბაიჯანელი ფეხბურთელის, ისგანდარ ჯავადოვის ძმისშვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
თინა მახარაძე

**თინა მახარაძე** (დ. 15 აგვისტო, 1987, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, კინორეჟისორი და მწერალი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1987 წლის 15 აგვისტოს. დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი, კრეატიული განათლების განხრით. 2017 წელს გაემგზავრა ნიუ-იორკში, ბარი ფაირშტეინის კინოსკოლაში სამწლიანი სარეჟისორო პროგრამის შესასწავლად.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* espersona.com 

კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
თინა
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სემ ფელეკი

**სემ ფელეკი** (; დ. 12 მაისი, 1996, ბუხენი, გერმანია) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. პოციზიციით შემტევი ნახევარმცველი. ამჟამად თამაშობს კვიპროსის კლუბ „არისში“.

## საკლუბო კარიერა
### ახალგაზრდული კარიერა
გერმანიაში, ბუხენში დაბადებულმა სემ ფელეკმა ახალგაზრდული კარიერის უმეტესი ნაწილი გერმანულ კლუბ აინტრახტ ფრანკფურტში გაატარა. ახალგაზრდულ დონეზე 1000-ზე მეტი გოლის გატანის გამო, 2010 წელს მისი სახელი ესპანეთის გიგანტურ კლუბ ბარსელონას დაუკავშირდა. 2014 წელს იგი მოხვდა „შოტლანდიის პრემიერშიფის“ კლუბ ბოჩუმში. იგი კლუბში ერთი წლის განმავლობაში რჩებოდა.

### ფატიჰ კარაგუმრუკი
2015 წელს, ფელიკის სახელი დაუკავშირდა თურქეთის გიგანტურ კლუბ გალათასარაის. თუმცა, ნაცვლად გალათასარაისა, იგი ამავე წლის ივლისში თურქეთის მეორე ლიგის კლუბ ფატიჰ კარაგუმრუკი-ს შეუერთდა.

### ანთალიასფორი
2015 წლის აგვისტოში ფელეკი იჯარით გადავიდა კლუბ ანთალიასპორში, სადაც იგი კლუბის B გუნდში თამაშობდა. ალტალიასფორის ძირითად გუნდში მისი დებიუტი შედგა 2016 წლის 21 იანვარს, თურქეთის თასის ეგიდით გირესანპორის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში; თამაში ატალიასფორის გამარჯვებით, ანგარიშით 1:0 დასრულდა. სემ ფელეკმა აგრეთვე ითამაშა თუქრეთის თასის ჯგუფური ეტაპშიც: ფერენბახჩეს წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში იგი 74-ე წუთზე ლიონელ ენგაენს შეენაცვლა; თამაში 2016 წლის 27 იანვარს გაიმართა და 0:0 დასრულდა.

### როვანიემენ პალოსეურა
2017 წლის იანვარში სემ ფელეკი შეუერთდა ფინურ კლუბ როვანიემენ პალოსეურას. როვანიემენ პალოსეურა მაისურით, ვეიკაუსლიგაში, მისი დებიუტი შედგა 2017 წლის 17 აპრილს ვასან პალოსეურას წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში. მან კლუბისთვის პირველი გოლი გაიტანა ფინეთის თასის მატჩზე: როვანიემენ პალოსეურასა და ოულუნ პალოსეურას შორის გამართულ თამაშში; აღნიშნული თამაში შედგა 2017 წლის 11 თებერვალს და გაიმარჯვა ფელეკის გუნდმა ანგარიშით 9:0.

### კოუპიონ პალოსეურა
ფელეკი ფინეთში 2019 წლის სეზონში დაბრუნდა. მისი კოუპიონ პალოსეურასთან შეთანხმება 2018 წლის 3 დეკემბერს გამოცხადდა.

## საერთაშორისო კარიერა
2010 წელს მან ერთი თამაში ჩაატარა თურქეთის ეროვნულ 15-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებში; აღნიშნული შეხვედრა ნიდერლანდების წინააღმდეგ შედგა და გამარჯვებით, ანგარიშით 3:0 დასრულდა. იგი აგრეთვე წარმოადგენდა აზერბაიჯანის 17-წლამდელთა და 19-წლამდელთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებებს. 2012 წლის ივნიში, სემ ფელეკი დაეხმარა აზერბაიჯანის 17-წლამდელთა ნაკრებს, რათა კასპიის თასზე ვერცხლის მედალი მოეგო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Cem Felek at TFF

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ატენის ქუჩა

**ატენის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე). მდებარეობს ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ვერის ხეობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია ვაკის ახალი ქუჩების სიაში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ატენის შესახვევის სახელითაა დატანილი ქუჩის ბოლო მონაკვეთი (ახლანდელი ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩის პარალელური), შემდეგ ეწოდა თბილისის საბჭოს აღმასკომის პრეზიდიუმის წევრის ვასილ ხომასურიძის (1856–1948) სახელი. 1959 წლიდან  — ისევ ატენის, 1996 წელს გრიგოლ აბაშიძის სახელი დაერქვა. 2001 წელს ისევ ატენის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე მდებარეობს ბანკი „რესპუბლიკა, ჯგუფი სოსიეტე ჟენერალის“ შენობა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვაკის რაიონის ქუჩები
გიორგი მალიევი

**გიორგი გუდოის ძე მალიევი** (; დ. 5 ნოემბერი [ძვ. სტ. 22 ოქტომბერი], 1886, სოფ. მასკა ან ხრიტიანოვსკოე (ახლანდელი დიგორა) — გ. 27 მაისი, 1942) — ოსი საბჭოთა მწერალი. დაიბადა სოფელ მასკაში. 1917 წლიდან იყო ოსეთის რევოლუციურ-დემოკრატიული პარტია „კერმენ“-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა ოსეთში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებაში. წერდა რუსულ და ოსურ ენებზე. პირველი ლექსი 1909 წელს გამოაქვეყნა. მრავალი წლის განმავლობაში იყო სოფლის მასწავლებელი. იყო პოეტ-ლირიკოსი. მისი ლექსები, პოემები, ნოველები შესულია კრებულებში „მთის მოტივები“ (1924), „ირაფი“ (1935).

## ლიტერატურა 
* Очерк истории осетинской советской литературы, Орджоникидзе, 1967, с. 61—72.

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსი მწერლები
კატეგორია:ოსი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
თუთირი

**თუთირი** (ოს. Тутыр) —  მგელთა უფალი, საქონლის ქურდთა მფარველი. თუთირი არის ოსური მითიური პანთეონის ერთ-ერთი ცენტრალური და თავისი ბუნებით ყველაზე რთული ღვთაება, რომლის ძლიერმა კულტმა რწმენა-წარმოდგენათა და მაგიურ ქმედებათა ფართო ქსელი წარმოქმნა ზოგადად კავკასიაში. 

საინტერესოა ის ფაქტი - ოსებს სწამდათ, რომ იგი პერიოდულად აწყობდა მგლების შეკრებას, აძლევდა მათ დავალებებს, განუსაზღვრავდა საკვების ოდენობას. აღსანიშნავია, რომ მისი ნების გარეშე ნადირი ადამიანებსა და საქონელს ზიანს ვერ მიაყენებდა. თუ მგელი ცხვრის ფარას დაესხმოდა თავს, მწყემსი დახმარებისთვის მაშინვე თუთირს მიმართავდა: „ო, თუთირ, მე და ჩემი საქონელი შენი მფარველობის ქვეშ ვართ, ჩვენ შენი სტუმრები ვართ, დაგვიფარე შენი მგლებისგან, გარეკე ისინი შორს“. 

ამის შემდგომ, მწყემსების რწმენით, განრისხებულ თუთირს შეეძლო მგლისთვის პირი შეეკრა. მგლისთვის ქვებით ამოევსო მისი გაუმაძღარი ხახა. 

მგელი ოსურ მითოლოგიაში, გამოკვეთილია ასევე აგრარული კუთხით, ამ ღვთაების კავშირი როგოგრც მესაქონლეობის, ისე სამიწათმოქმედო და ზოგადად ნაყოფიერების კულტთან. 

თუთირს ეძღვნებოდა გარკვეული დღესასწაულიც, ამ დროს თუთირის დღეებში იკრძალებოდა ყოველგვარი საომარი მოქმედება, დროებით წყდებოდა მოსისხლეთა შორის შურისძიებისკენ მიმართული ღონისძიებები. ასეთი აკრძალვა ძალაში შედიოდა მხოლოდ მეომართა მფარველი ღვთაების, ვასთირჯის, სახელობის დღეებშიც. 

აქვე უნდა ითქვას, რომ მრავალი მონაცემით თუთირი და ვასთირჯი ტყუპისცალებივით გამოიყურებიან. ვასთირჯი ოსურ ფოლკლორში მგლის სახითაც გვხვდება. 

ეს სავსებით დამაჯერებელი აზრი ვასთირჯის სამ იპოსტასში – ანთროპომორფულ და ზოომორფულ (ცხენი და მგელი – მზიური ცხოველები) გეგმაში წარმოაჩენს (გვიანდელი ოსური მასალით თუ ვიმსჯელებთ, ყველა ლოგიკით ეს როლი ეპოსში თუთირს უნდა რგებოდა). როგორც ჩანს, ღვთაებები, რომლებსაც ქრისტიანული წმინდანები – თუთირი (წმ. თევდორე) და ვასთირჯი (წმ. გიორგი) ჩაენაცვლნენ, გენეტიკურად ტყუპი ღვთაებები იყვნენ (შდრ. ინდოევროპულთა აშვინები და დიოსკურები).

საინტერესოა, რომ თუთირის დღეები, ისევე როგორც ქართული „თედორობა“, აფხაზური „აითარნიჰვა“ (აითარისადმი – წმ. გიორგისადმი მიძღვნილ წესჩვეულებათა რიგი), ბულგარული „ტუდოროვ დენ“ და სხვა დიდმარხვის პირველ კვირას აღინიშნებოდა და ამ კუთხით ისინი ფართო აგრარული ხასიათის დღესასწაულებს წარმოადგენდნენ. აქვე უნდა ითქვას, რომ წმინდა გიორგი და წმინდა თევდორე ასტრალური კალენდრის ერთი ციკლის შემკვრელები არიან. 

## ლიტერატურა
* Гатиев Б. Суеверия и предрассудки у осетин // ССКГ. IX. ТФ., 1876;
* Бинкевич Е. Верования осетин // Религиозные верования народов СССР. М., 1930.

კატეგორია: ოსური მითოლოგია
გურამ რჩეულიშვილის ქუჩა

**გურამ რჩეულიშვილის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ზემო ვერა). იაკობ გოგებაშვილის ქუჩიდან რევაზ ჯაფარიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX  საუკუნეში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ვარდისუბნის შესახვევი, შემდეგ — ზედაუბნის გასასვლელი, 1956 წლიდან სევასტოპოლის ქუჩა ერქვა. 1990 გურამ რჩეულიშვილის სახელი ეწოდა. აქვს 1 დაღმართი, 4 ჩიხი.
 
## ლიტერატურა 
რჩეულიშვილი
გიორგი კელაპტრიშვილი

**გიორგი კელაპტრიშვილი** (დ. 12 თებერვალი, 1991, საქართველო) — ქართველი მომღერალი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1991 წლის 12 თებერვალს. მისი ბაბუა ომარ კელაპტრიშვილი ასევე მომღერალი იყო. 2018 წელს გამარჯვება მოიპოვა პროექტ „მხოლოდ ქართულის“ მეორე სეზონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი კელაპტრიშვილი  — მხოლოდ ქართული
* ბიოგრაფია espersona.com-ზე 

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
სომხური დიასპორა სირიაში

**სომხური დიასპორა სირიაში** — წარმოადგენს სირიაში მცხოვრებ სომხებს, რომლებიც არიან სირიის მოქალაქეები სრული ან ნაწილობრივი სომხური წარმოშობით.

სირია და მისი მიმდებარე ტერიტორიები ხშირად თავშესაფარი ხდებოდა იმ სომეხებისთვის, რომლებიც გაურბოდნენ ომებსა და დევნებს, როგორიცაა მაგალითად სომხების გენოციდი. ამ რეგიონში ჯერ კიდევ ბიზანტიის ხანიდან ცხოვრობდნენ სომხები.

სომხეთის რესპუბლიკის დიასპორის მინისტრის ცნობით, სირიაში სომეხთა სავარაუდო რაოდენობა 100 000-ს შეადგენს, მათგან 60 000-ზე მეტი ცხოვრობს ქალაქ ალეპოში. სირიაში სომხური ფონდების სხვადასხვა შეფასებით, რიცხვი 70 000-80 000-ს შეადგენს. თუმცა, კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, სომხეთში 16 623 სირიელი ეთნიკური სომეხი გადასახდა. ამ იძულებით გადაადგილებულ პირთაგან 13 000 დარჩა სომხეთში 2015 წლის ივლისის მონაცემებით. მთავრობა მათ თავაზობდა დაცვის რამდენიმე ვარიანტს, მათ შორის, სომხური წარმოშობის ადამიანებისთვის მარტივად მოქალაქეობის მინიჭება, თავშესაფრის პროცედურების დაჩქარება და ბინადრობის ნებართვები.

სომხური დიასპორის მინისტრის ჰრანუშ აკოფიანის თქმით, სირიაში მხოლოდ 15 000 სომეხია დარჩენილი, დანარჩენები დასახლდნენ სომხეთსა და მთიან ყარაბაღში.  კიდევ 8 000 ადამიანი გაემგზავრა ლიბანში, ხოლო დანარჩენები ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებში, შეერთებულ შტატებსა და კანადაში. აზერბაიჯანში აღშფოთება გამოიწვია მთიანი ყარაბაღის სადავო ტერიტორიაზე სირიელი სომეხების დასახლებამ.

2018 წელს პროფესორმა ჯონ შუმმა თქვა, რომ სირიაში სომეხმა მოსახლეებმა ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 2% შეადგინეს, რითაც ისინი ქვეყნის სიდიდით მეხუთე ეთნიკურ ჯგუფად იქცნენ.

## განათლება
განათლება სირიის სომხურ საზოგადოებას შორის სომხური ენისა და პატრიოტიზმის შენარჩუნების მნიშვნელოვანი ფაქტორია. ალეპო, როგორც სომხური საზოგადოების მთავარი მასპინძელი ქალაქი, არის სომხური გრძელვადიანი სკოლებისა და კულტურული ინსტიტუტების ცენტრი. სომეხ სტუდენტებს, რომლებიც ამ სკოლებს დაამთავრებენ, ჩვეულებრივ შეუძლიათ ჩაბარდნენ სირიის უნივერსიტეტებში, ოფიციალური გამოცდების ჩაბარების შემდეგ.

## რელიგია
სირიაში სომხები ძირითადად სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიმდევრები არიან. ეკლესიას ძალიან დიდი როლი უჭირავს სირიაში სომეხთა გაერთიანებაში.

301 წლის შემდეგ, როდესაც ქრისტიანობა გახდა სომხეთის ოფიციალური სახელმწიფო რელიგია, ალეპო გახდა მნიშვნელოვანი ცენტრი სომეხი მომლოცველებისთვის, რომლებიც იერუსალიმში მიემგზავრებოდნენ. როდესაც ქალაქში უამრავი სომეხი ოჯახი და ვაჭარი დასახლდა, ისინი ქმნიდნენ საკუთარ ბიზნესებს, რეზიდენციებს და ა.შ. და თანდათანობით დაიწყო სკოლებისა და ეკლესიების მშენებლობაც. ორმოცი მოწამის სომხური ეკლესია პირველად გაიხსნა 1476 წელს.
## ლიტერატურა
*Nicola Migliorino: Constructing Armenia in Lebanon and Syria: Ethno-Cultural Diversity. Berghahn Books, New York 2008.

## რესურსები ინტერნეტში
* Հայության այլադավան և այլալեզու խմբերը Սիրիայում: 
* Armenian Prelacy of Beroea (Aleppo, Syria) 
* Kantsasar Armenian Weekly, Aleppo, Syria

## სქოლიო
კატეგორია:სომხები
კატეგორია:სომხური დიასპორები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი

**სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი** () − საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც მდებარეობს საკურორტო ქალაქ სოჭის მახლობლად, შავი ზღვის სანაპიროზე, რუსეთის ფედერალური სუბიქტის, კრასნოდარის ტერიტორიაზე. სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი რუსეთის 10 უდიდეს აეროპორტს შორისაა. აეროპორტის წლიური მგზავრთბრუნვა ≈5.2 მილიონ მგზავრს შეადგენს.

სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი Basel Element ჯგუფის, რუსეთის სბერბანკისა და სინგაპურის ჩანგის აეროპორტის დაქვემდებარებაშია. რუსეთისა და დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის აეროპორტთა განვითარების მესამე წლიურ ფორუმზე (2013) სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი საუკეთესო რეგიონულ აეროპორტად დაასახელეს. სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი მთავარი საშუალება იყო 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე მოსახვედრად. 2014 წლის 1-28 თებერვალს სოჭის საერთაშორისო აეროპორტი 350 000 მგზავრს მოემსახურა. ზამთრის ოლიმპიური თამაშების დროს აეროპორტის მეშვეობით 2 800 ტონაზე მეტი ბარგი გადაიზიდა.

## ისტორია
სოჭის საერთაშორისო აეროპორტის თავდაპირველი საფრენი ზოლი მეორე მსოფლიო ომის დროს რუსეთის შავი ზღვის სანაპიროს დასაცავად აიგო. საჰაერო ზოლი 1941 წლის 8 ივლისიდან 1 სექტემბრამდე პერიოდში აიგო. სამოქალაქო ავიაციის მეთაურის ბრძანების შესაბამისად აეროპორტი 1945 წლის 23 ნოემბერს დაარსდა. 

1956 წელს პირველი ტერმინალი (ამჟამად ძველი შენობა) და საჰაერო ხაზი 1 აიგო. 1957 წელს აეროპორტის მგავრთბრუნვა 35 000 ადამიანს, ხოლო ტვირთბრუნვა 1000 ტონას შეადგენდა. 1960-1965 წლებში აეროპორტის მგზავრთა რაოდენობის ზრდასთან ერთად აეროპორტში მგზავრთა და ტვირთის დარბაზები, 200 ოთახი, რადიო ნავიგაციის სისტემა და დაშვების სისტემები ამოქმედდა. 1966 წლის აგვისტოში მაღალი მოსწრების გამო აეროპროტი შრომის წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოვდა. 1990 წელს აეროპორტის მგზავრთბრუნვამ 2.3 მილიონი მგზვარი შეადგინა. 1957 წლიდან დღემდე აეროპორტი 60 მილიონზე მეტ მგზავრს მოემსახურა. რეგულარული საერთაშორისო ფრენები 1981 წლიდან დაიწყო. თავდაპირველ დანიშნულების ადგილებს შორის იყო: ბრატისლავა, ბუდაპეშტი და პრაღა. შემდგომში აეროპორტის საერთაშორისო ფრენებმა შუა აღმოსავლეთი და დასავლეთი ევროპაც მოიცვა.

## სტატისტიკა
## უბედური შემთხვევები
1962 წლის 28 ივლისს Aeroflot Flight 415-ის დროს Antonov An-1 ტიპის თვითმფრინავი სო~წის აეროპორტის მახლობლად მთებში ჩამოვარდა, რის შედეგადაც ბორტზე მყოფი 81-ვე ადამიანი გარდაიცვალა. 1972 წლის 1 ოქტომბერს Aeroflot Flight 1036-ის დროს Ilyushin Il-18-ის ტიპის თვითმფრინავი სოჭის აერპორტიდან აფრენიდან მალევე ჩამოვარდა, რასაც ბორტზე მყოფი 109 ადამიანის სიცოცხლე სეეწირა. კატასტროფის მიზეზი დღემდე გაურკვეველია. 2006 წლის 3 მაისს Armavia Flight 967-ის დროს, ზვართნოცის საერთაშორისო აეროპორტიდან აფრენილი Airbus A320-200-ის ტიპის თვითმფრინავი შვ ზღვაში ჩამოვარდა. ბორტზე მყოფი 113 ადამიანი დაიღუპა. 2016 წლის 25 დეკემბერს სოჭის აეროპორტიდან აფრენიდან 2 წუთის შემდეგ Tupolev Tu-154 ტიპის თვითმფრინავი რადარიდან გაუჩინარდა. თვითმფრინავის ნარჩენები შავ ზღვაში იპოვეს. ბორტზე მყოფ 92 ადამიანი, მათ შორის ალექსანდროვის ანსამბლის ყველა წევრი დაიღუპა.

## რესურსები ინრეტნერნეტში
*Official website 
*Sochi Airport at the Russian Airports Database
*Historical Weather Records for Adler
*

## სქოლიო
კატეგორია:სოჭი
კატეგორია:კრასნოდარის მხარის აეროპორტები
მალხაზ აბდუშელიშვილის ქუჩა

**მალხაზ აბდუშელიშვილის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ისნისა და ჩუღურეთის რაიონებში (ავლაბარი), მდებარეობს ალვანის ქუჩიდან ნიკო ლომოურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა  XIX საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ჟანდარმის ქუჩა. 1922 წელს სამოქალაქო ქუჩა დაერქვა, 2000 წელს მალხაზ აბდუშელიშვილის სახელი ეწოდა. ჰქონდა ერთი ჩიხი  (ყოფილი სამეგრელოს ქუჩა, შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში და 1926–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი”).
## ლიტერატურა 
აბდუშელიშვილი
აბდუშელიშვილი
ხაჩატურ აბოვიანის ქუჩა

**ხაჩატურ აბოვიანის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდა კრწანისის რაიონი (სოლოლაკი), მდებარეობს აბო თბილელის ქუჩიდან კოტე აფხაზის ქუჩამდე. წარმოიქმნა არა უგვიანეს XVII საუკუნის 40-იანი წლებისა, იმ დროს როდესაც როსტომ მეფემ აქ ახალი სამეფო სასახლე ააშენა. აღნიშნულია ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც აზნაურის ქუჩა. 1924 წელს გლეხის ქუჩა ეწოდა, 1938 წელს ხაჩატურ აბოვიანის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე შემონახულია XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები.

## ლიტერატურა 
აბოვიანი
სოჭის ოლიმპიური პარკი

**სოჭის ოლიმპიური პარკი** — 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისა და ზამთრის პარალიმპიური თამაშებისთვიის აგებული ოლიმპიური პარკი. მდებარეობს რუსეთის ფერეაციული სუბიექტის, კრასნოდარის მმხარის საკურორტო ქალაქ სოჭში, შავი ზღვის სანაპიროზე, საქართველოსა და რუსეთის საზღვრიდან 4 კმ-ში. ოლიმპიური პარკი მოიცავს ოლიმპიურ სტადიონს ფიშტი, სადაც ძირითადი ცერემონიები და შიდა სპორტული სახეობების, როგორიცაა ყინულის ჰოკეი, ფიგურული სრიალი, კერლინგი და სწრაფი სრიალი შეჯიბრებები ჩატარდა. ოლიმპიური პარკი მოიცავს საწვრთნელ ცენტრებს, ოლიმპიურ სოფელს, საერთაშორისო სამაუწყებლო ცენტრსა და სხვა ინფრასტრუქტურას. ოლიმპიური პარკრი იე დაპროექტდა, რომ მისი ყოველი ნაწილი საფეხმავლო მანძილზეა. არენები განლაგებულია წყლის აუზის - „ოლიმპიური პარკის წყალი“ - ირგვლივ, რომელიც კალიფორნიულმა კომპანიამ WET Design შექმნა (ამავე კომპანიამ შექმნა რეზერვუარი 2002 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშებისთვის. შადრევნის დიამეტრი 5/3 მეტრია, 700 000 გალონ წყალს იტევს და მუსიკის თანხლებით ნისლისა და ქორეოგრაფიული წყლის გამოსახულებების წარმოქმნა შეუძლია.

## ისტორია
კომპლექსის მშენებლობა იმერეთის დაბლობში 2007 წელს დაიწყო. იმერეთის დაბლობი 1911 წლიდან ფრინველთა დაცვის მნიშვნელოვანი სივრცე იყო, თუმცა მშენებლობის პროცესში ფრინველთა დაცვის სივრცე დაირღვა. არენათა უმრავლესობა 2013 წელს აიგო.

## ინფრასტრუქტურა
კომპლექსის შემადგენლობაში შედის ალდერის სავაჭრო და საგამოფენო ცენტრი (ალდერ-არენა), რომელიც 8 000 ადგილს მოიცავს და სწრაფი სრიალის შეჯიბრებებისთვის აიგო. ოლიმპიური თამაშების შემდეგო არენა საგამოფენო დარბაზად და სავაჭრო ცენტრად გადაკეთდა. კომპლექსის შემადგენლობაშია ყინულის სასახლე „დიდი“, რომელიც 12 000 ადამიანს იტევს და 2012 წელს გაიხსნა. 2013 წელს სასახლმე ყინულის ჰოკეის საერთაშორისო ფედერაციის 18 წლამდელთა შორის ჩემპიონატსა და პირველი არხის ჩემპიონატს უმასპინძლა. ზამთრის ოლიმპიური თამაშების დროს ყინულის დიდ სასახლეში ყინულის ჰოკეის ჩემპიონატი გაიმართა. ყინულის სასახლე მთავარი აენა იყო როგორც მამაკაცთა, ისე ქალთა დისციპლინაში. ყინულის მოეანი მანათობელი დიოდებითაა განათებული. ოლიმპიური თამაშების დასრულების შემდეგ სასახლე გასართობ ცენტრად და საკონცერტო არენად გადაკეთდა. 

ოლიმპიური სტადიონი „ფიშტი“ სოჭის ოლიმპიური პარკის მთავარი არენაა. აქ გაიმართა 2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების გახსნიდა და დახურვის ცერემონიები. სტადიონი 40 000 მაყურებელს იტევს. ოლიმპიური თამაშების დასრულების შემდეგ სტადიონი ერთ-ერთი იყო 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის 11 სტადიონს შორის და 2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის მატჩებს. 
სოჭის ოლიმპიური პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს კერლინგის ცენტრიც, რომელიც 3 000 მაყურებელს იტევს და კერლინგის ჩემპიონატებს მასპინძლობს. კომპლექსის ტერიტორიაზე მდებარეობს ყინულის სასახლე „აისბერგი“, რომელიც 12 000 ადამიანს იტევს და ფიგურული სრიალისა და მოკლე მანძილზე სწრაფი სრიალის ღონისძიებებს მასპინძლობს. სამომავლო გეგმების მიხედვით, არენა ველოდრომად უნდა გადააკეთონ. 

## საფეხბურთო მატჩები
*ფიფა-ს კონფედერაციის თასი 2017: ოლიმპიურ სტადიონზე - „ფიშტი“ - ჩატარებული მატჩები

*მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2018: ოლიმპიურ სტადიონზე - „ფიშტი“ - ჩატარებული მატჩები

## სქოლიო
კატეგორია:სოჭი
კატეგორია:რუსეთის ტურისტული ღირსშესანიშნაობები
ალვანის ქუჩა

**ალვანის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი), მდებარეობდა მალხაზ აბდუშელიშვილის ქუჩასა და  კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა  XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მიხეილ როსლავლიოვის ქუჩა. 1902 წლის გეგმაზე, როგორც ყაზარმის ქუჩა დაერქვა, რადგან ამ ქუჩაზე მდებარეობდა გრენადერთა სამეგრელოს პოლკის პოკროვსკის ყაზარმა. 1923 წელს ალვანის ქუჩა ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
ალვანი
კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
ნიკო ლომოურის ქუჩა

**ნიკო ლომოურის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი), მდებარეობს ქედის შესახვევიდან კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა  XIX საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც პოკროვსკის ქუჩა (სახელწოდება დაკავშირებულია აქ მდებარე „ოფიცერთა პოკროვსკის ყაზარმასთან“).  1923 წელს ნიკო ლომოურის სახელი ეწოდა. აქვს ერთი შესახვევი და ერთი ჩიხი.

## ლიტერატურა 
ლომოური
ზვიად გამსახურდიას სანაპირო

**ზვიად გამსახურდიას სანაპირო**  — მარჯვენა სანაპიროს მონაკვეთი თბილისში, კრწანისის რაიონში. ჰეიდარ ალიევის სანაპიროდან მეტეხის ხიდამდე. 2004 წელს იოსებ სტალინის სახელობის სანაპიროს ზვიად გამსახურდიას სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
გამსახურდია
კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩა

**კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი), მდებარეობს ალვანის ქუჩიდან ლადო მესხიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა  XIX საუკუნეში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე ქუჩის ნაწილი დატანილია, ახლანდელი ალვანის ქუჩიდან ნიკო ლომოურის ქუჩამდე, დატანილია როგორც ტბის ქუჩა, შემდეგ  პოლკის ქუჩა (ქუჩაზე იდგა გრენადერთა სამეგრელოს პოლკის პოკროვსკის ყაზარმები).  ასევე შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში, ხოლო მონაკვეთი ნიკო ლომოურის ქუჩიდან ლადო მესხიშვილის ქუჩამდე შეტანილია ბალაჯარის ქუჩის სახელწოდებით. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე კი დატანილია როგორც ნამგლისა და ბალაჯარის ქუჩები. ქუჩას XX საუკუნის 60-იან წლებში ტიციან ტაბიძის სახელი ეწოდა. 70-იანი წლებიდან კი — კონსტანტინე ცუცქირიძის სახელი. აქვს ერთი შესახვევი.

## ლიტერატურა 
ცუცქირიძე
ლადო მესხიშვილის ქუჩა

**ლადო მესხიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი). მდებარეობს ავლაბრის მოედნიდან სამრეკლოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 50-იან წლებში. აღნიშნულია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე. 1923 წლამდე ივანე ლაზარევის სახელი ერქვა, ამის შემდეგ ქუჩის ნაწილს ლადო მესხიშვილის, ხოლო მეორეს — მოსე ურიცკის სახელი ეწოდა (ამ უკანასკნელს ახლა სამრეკლოს ქუჩა ჰქვია). აქვს ერთი შესახვევი (ყოფილი ყაღიზმანის შესახვევი). 2015 წლის 30 ოქტომბერს ეთერ კაკულიას ქუჩა დაერქვა. ამავე წლის 27 ნოემბერს აღნიშნული გადაწყვეტილება გაუქმდა და ქუჩას ლადო მესხიშვილის სახელი აღუდგა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეთერ კაკულიას ქუჩა

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
მესხიშვილი
ვარდავარი

**ვარდავარი** — ფერისცვალების სომხური დღესასწაული, რომელიც აღინიშნებოდა აღდგომიდან 98-ე დღეს. ვარდავარის ფესვები ქრისტიანობამდელ პერიოდთანაა დაკავშირებული. იგი სომხური სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი მთავარი დღესასწაული გახლავთ – ამ დღეს იესო ქრისტეს ფერისცვალებას ზეიმობენ.

ბევრი მკვლევარი „ვარდავარ“ ტერმინს ხეთური ენიდან მომდინარედ მიიჩნევს - ხეთურად ვადარ - „წყალი“, არრ - „შესხურებას“ აღნიშნავს და მას სომხეთისათვის წლის ყველაზე გვალვიან პერიოდში წვიმის გამოწვევის მაგიას უკავშირებს. მიიჩნევა, რომ წყალი, რომელსაც ადამიანები ვარდავარის დღეს ასხურებენ ერთმანეთს, სამკურნალოა და კეთილდღეობის, ბედნიერებისა და იღბალის მომტანია. 

არსებობს ამ ტერმინის მომდინარე მეორე ვარიანტიც, ზოგიერთი მეცნიერი დღესასწაულის სახელწოდებაში ვარდ – „ვარდი“ – ძირს გამოყოფს. მიუხედავად იმისა, რომ ვარდავარის დღესასწაულზე ყვავილები მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, მაგრამ ისიც უნდა ითქვას, რომ წლის სწორედ ამ პერიოდში ვარდები საერთოდ არ ჰყვავის. ასე, რომ ეს ვარიანტი, მიუღებელი და უსაფუძვლოა. 

აღნიშნული ვარდავარის დღესასწაული შაბათ-კვირის მიჯნის ღამეს იწყებოდა. სწორედ წინა ღამეს ხალხი წყაროებთან და ეკლესიებთან იკრიბებოდა. თარონში, რომელიც ეკუთვნის დასავლეთ სომხეთს, იქ მდებარე წმინდა კარაპეტის მონასტერი დღესასწაულის გამართვისათვის ყველაზე სასურველ ადგილად ითვლებოდა. ამ დღეს ახალგაზრდები მთელ ღამეს კოცონის გარშემო ცეკვასა და სიმღერაში ატარებდნენ, სწორედ აქვე ხდებოდა სასიყვარულო კავშირების გაბმა და ზოგჯერ ნიშნობაც კი.

ფერისცვალების სომხურ დღესასწაულზე აუცილებელი იყო ეკლესიების ყვავილებით მორთვა და ხორბლისა და ქერის თავთავებისგან შეკრული თაიგულების კურთხევა. გარდა ამ ყველაფრისა, ხორბლის ამ დღეს თესლებისაგან აკეთებდნენ თოჯინებს და საკუთარ სახლებში კიდებდნენ. ასეთ თვითნაკეთ თოჯინას დანიშნული ქალიშვილი უგზავნიდა თავის მომავალ დედამთილს, რომელიც თოჯინას დიდხანს ინახავდა. სომხეთის ზოგიერთ რეგიონში ამზადებდნენ დიდი ზომის დედოფალებს, რომელებსაც რიტუალის დროს ტარების პროცესში წყლით ასველებდნენ.

ამ დღეს დაკავშირებული სადღესასწაულო გართობა-თამაშობანი გრძელდებოდა წყაროებთან, სადაც სოფლის მოსახლეობა მსხვერპლს სწირავდა და საწესო სუფრას შლიდა. სწორედ აქ იწყებოდა დღეობის სხვა მნიშვნელოვანი კომპონენტი, მათ შორის ყველა – ბავშვები და მოხუცები, ქალები და მამაკაცები – ერთმანეთს წყლით წუწავდა. აუცილებელია იყო ასევე წყლის საქონლისთვის შესხმაც.

## ლიტერატურა
* ნუგზარ ანთელავა, კავკასიის ხალხთა რიტუალები, გვ. 290-291, თბ., 2017
* Е. Т.- А. Праздник Преображения господня у армян (Вардавар) // Кавказ. — Тифлис, 1888. — № 201.
* «Вардавар» и «Мерелоц» // Тифлисский листок. — Тифлис, 1889. — № 162.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვარდავარი

კატეგორია: კავკასია კატეგორია: დღესასწაულები
ავლაბრის მოედანი

**ავლაბრის მოედანი** — მოედანი თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი) ღვინის აღმართს, მეტეხის ქუჩას, ქეთევან დედოფლის გამზირს, ნიკიფორე ირბახისა და ლადო მესხიშვილის ქუჩებს შორის.

მოედანი წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1828 წლიდან იხსენიება როგორც კახეთის მოედანი, თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია ავლაბრის მოედნის სახელით (აქ იყო ე. წ. „ავლაბრის ბაზარი“, გაუქმდა 1911 წელს). თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც კახეთის მოედანი, 30-იან წლებში სტეფანე შაუმიანის სახელი ეწოდა, 1990 წელს — ქეთევან წამებულის სახელი. 2005 წელს დაუბრუნეს ძველი სახელწოდება. 

ავლაბრის მოედანზე მდებარეობს ეჩმიაძინის წმინდა გიორგის ეკლესია, რომლის ეზოშიც 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიის გამო სომხეთიდან ქართველი ხალხის თანაგრძნობის ნიშნად ჩამოტანილი ქვაჯვარი (მოქანდაკე ა. მარტიროსიანი) დგას. მოედანზე მდებარეობს მეტროს სადგური ავლაბარი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის მოედნები
გიორგი ათონელის ქუჩა

**გიორგი ათონელის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ორბელიანთუბანი). ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩიდან სიმონ (სოლიკო) ვირსალაძის ქუჩამდე. ადრე იგი ორბელიანის ქუჩის ნაწილს წარმოადგენდა. ქუჩის მიდამოები XVIII საუკუნის შუა წლებამდე სამეფო საკუთრება იყო. 1751 წელს ქართლის მეფე თეიმურაზ II-მ ეს მიდამოები „სახასო სასახლის ადგილიდურთ“ სარდალ რევაზ ორბელიანს უბოძა.  XIX საუკუნის 60-იან წლებში ქუჩა გაიყო: ერთ ნაწილს ორბელიანის სახელი დარჩა, მეორეს მადათოვის ქუჩა ეწოდა (20-იან წლებში ორბელიანებმა კუთვნილი ადგილის ნაწილი, მათ შორის ყოფილი კუნძილი მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ახლანდელ  მშრალ  ხიდთან, გენერალ ვალერიან (როსტომ) მადათოვს მიჰყიდეს, ხოლო მესამეს — დიდი ვანქისა.

1922 წელს მადათოვის ქუჩას ვ. ვოლოდარსკის სახელი ეწოდა, დიდი ვანქისას —პრესისა. 1958 წელს პრესის ქუჩას, 1965 წელს კი ორივე ქუჩას გიორგი ათონელის ქუჩა ეწოდა. ქუჩას ესაზღვრება გიორგი ლეონიძის ბაღი (ყოფილი ალექსანდრეს ბაღის ქვედა ნაწილი). ადრე № 31 სახლში სასტუმრო „ლონდონი“ იყო განთავსებული, ხოლო №29-ში — სასტუმრო „გრანდ-ოტელი“. შემონახულია: გალავნისა და ძველი ეკლესიი ნაშთი (სამრეკლოზე მიშენებულია №2 სახლი). ვანქის სამრეკლო (XIX საუკუნე); XIX საუკუნის 50-70-იანი წლებისა და საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები; ეკლექტიკური ხასიათის შენობა №25, რომელშიც ამჟამად განთავსებულია  საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია, აგებულია XIX  საუკუნის დასასრულს (ადრე ამ ადგილზე იდგა გრიგოლ ორბელიანის სახლი). ქუჩას აქვს I ჩიხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება

**აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება** − აერთიანებს აშუღთა პოეზიას, ზეპირსიტყვიერებას, ცეკვასა და ვოკალურ-ინსტრუმენტულ მუსიკას ტრადიციულ ხელოვნებასთან. აზერბაიჯანის აშუღების ხელოვნება აზერბაიჯანული კულტურის ერთ-ერთი მახასიათებელია, მიიჩნევა ეროვნული იდენტობის ემბლემად და აზერბაიჯანული ენის, ლიტერატურისა და აზერბაიჯანული მუსიკის დაცვის საშუალებად. კომუზთან აკომპანემენტის თანხლებით, აზერბაიჯანელი აშუღების კლასიკური რეპერტუარი 200 სიმღერას, 150 ზეპირსიტყვიერ ნიმუშს (ცნობილი, როგორც დასტანი), 2000-მდე პოემასა და უამრავ მოთხრობას მოიცავს. 2009 წლიდან აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება გაერთიანებული ერების განათლების, კულტურისა და მეცნიერების ორგანიზაციის არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაშია შეტანილი. 

## ეტიმოლოგია
*აშუღი* მიჯნურს, შეყვარებულს ნიშნავს და არაბული და სპარსული ენებიდან მომდინარეობს. ზოგიერთი ენციკლოპედიის განმარტებით, აშუღი კავკასიისა და მისი მეზობელი რეგიონების სახალხო მომღერალ-პოეტს აღნიშნავს. გარდა საკუთარი სიმღერებისა, აშუღთა რეპერტუარი ეპიკურ თქმულებებსა და სახალხო სიმღერებს მოიცავს.

## ისტორია
### ადრეული წლები
აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნების პირველი ნიმუშების პოვნა VII საუკუნის ნაშრომში - დედე გორგუდის წიგნი - შეიძლება, რომელიც ოღუზების ყველაზე ცნობილ ეპიკურ პოემებს შეიცავს. XVI საუკუნიდან აზერბაიჯანელი აშუღები მშობლიურ ენას, ეროვნულ იდენტობასა და მუსიკას იცავენ ქორწილებში, დღესასწაულებსა და სახალხო ფესტივალებში მონაწილეობით. XX საუკუნიდან საკონცერტო, რადიო და სატელევიზიო სცენაზე აშუღთა გამოსვლები ჩვეულებრივი გახდა. 

### საბჭოთა პერიოდი (1930-1991)
1930-იანი წლებიდან აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება, ისევე, როგორც სსრ კავშირის ყველა ერის ხალხური მუსიკა და კულტურა, სახელმწიფო მთავრობის უმკაცრესი კონტროლის ქვეშ მოექცა. საბჭოთა კავშირში ხელოვნების დაფასების გამო, კულტურული რევოლუციის დროს აშუღთა ხელოვნება აზერბაიჯანის მუღამის ხელოვენბასთან ერთანდ განვითარდა, თუმცა მეიხანა რიგ შეზღუდვებს გადააწყდა. 1938 წელს აზერბაიჯანელ აშუღთა პირველი კონგრესი გაიმართა, რის შემდეგაც აშუღთა პოეზიის ფართო კოლექცია გამოქვეყნდა. ნაშრომები სკოლის სახელმძღანელოებშიც შეიტანეს, ხოლო აზერბაიჯანელი აშუღების ძეგლები არა მხოლოდ აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში, არამედ მეზობელ ქვეყნებშიც დადგეს. 

### თანამედროვე  ეპოქა და საერთაშორისო მიმღებლობა (1991-დღემდე)
თანამედროვე აზერბაიჯანში აშუღები ორ კატეგორიად იყოფიან: აშუღი-პოეტები და აშუღი-შემსრულებლები. აშუღი-შემსრულებლები, თუნდაც პროფესიონალი მთხრობელები იყვნენ, პოეზიაში არ არიან ჩართულნი. მათი ინდივიდუალური შესაძლებლობების გამო და ფოლკლორის გაგების სპეციფიკურობის გათვალისწინებით, აშუღი-შემსრულებლები ეპიკური პოემებისა და ლეგენდების პროზაულ სახესხვაობებს ქმნიან. 

აშუღი-პოეტები ზეპირსიტყვიერებასთან ერთად პოეზიაშიც არიან ჩართულნი. აზერბაიჯანში აშუღებს ხშირად Ustad-ს უწოდებენ, რაც სპარსულად ოსტატს ნიშნავს. აშუღ-პოეტებს თავიანთი სკოლები აქვთ, სადაც სტუდენტებს აშუღთა შემოქმედების საბაზისო პრინციპებს ასწავლიან. ცნობილმა აშუღმა-პოეტებმა არა მხოლდო აშუღთა ხელოვანებზე, არამედ აზერბაიჯანული ლიტერატურაზეც მოახდინეს გავლენა.

საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკათა კავშირის დაშლის შემდეგ აზერბაიჯანელი აშუღები მსოფლიო მასშტაბით აზერბაიჯანის კულტურის პოპულარიზაციას ეწევიან.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკალური ჟანრები
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ღვინის აღმართი

**ღვინის აღმართი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (მეტეხი, ავლაბარი) ევროპის მოედნიდან, ავლაბრის მოედნამდე. აღმართი მიემართება „საჩინოს“ სასახლის ციხის ძირზე, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე. იგი ძველი თბილისის ერთ-ერთი კოლორიტული ქუჩაა. აქ განლაგებული იყო ღვინითა და არყით მოვაჭრეთა რიგები. ადრე დიდი სირაჯხანა და სირაჯხანის აღმართი ერქვა (სპარს. „სირაჯ“, „სირაჩ“ მეღვინეს ნიშნავს, „ხანა“ — სახლს). ამ აღმართზე ასევე იყო ძველი თბილისის ღვინის მთავარი ბაზარი, რომელიც კახეთიდან ტიკებით ჩამოტანილი ღვინით მარაგდებოდა. 

ქუჩას ღვინის აღმართი ეწოდა XIX საუკუნეში და ეს სახელი დღემდე შემორჩა. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. განაშენიანება ძირითადად XIX საუკუნის ბოლოს დაიწყო. XX საუკუნის 80-იან წლებში, უბნის რეკონსტრუქციის (ხელმძღვანელი გიორგი ბათიაშვილი) დროს ქუჩის ერთ-ერთ სარდაფში აღადგინეს ღვინის მცირე დუქანი (არქიტექტორი ვაჟა ორბელაძე).

აღმართის დასაწყისში იყო დავით სარაჯიშვილის ღვინისა და სპირტის მიწისქვეშა სარდაფები. შემონახულია XIX საუკუნის II ნახევრის საცხოვრებელი სახლები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
მეტეხის ქუჩა

**მეტეხის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (მეტეხი, ავლაბარი) მეტეხის აღმართიდან, ავლაბრის მოედნამდე. ადრინდელი მეტეხის აღმართის ნაწილი. ქუჩაზე XIX საუკუნის 80-იანი წლების საცხოვრებელი სახლებია შემონახული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
სომხური დიასპორა კანადაში

**სომხური დიასპორა კანადაში** —წარმოადგენს სომხური წარმოშობის კანადის მოქალაქეებს, რომლებიც ქვეყნის მუდმივი მკვიდრნი არიან. კანადაში 2016 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, სომხური წარმოშობის მოსახლეები თითქმის 64 000-ს შეადგენს, ხოლო დამოუკიდებელი კვლევები, ადასტურებს სომხური წარმოშობის დაახლოებით 80 000 კანადელს, ყველაზე მაღალი შეფასებება კი 100 000-ს აღწევს. თუმცა ეს რაოდენობები მნიშვნელოვნად მცირეა, შეერთებულ შტატებში მცხოვრებ სომეხ საზოგადოებასთან შედარებით. აქ მცხოვრები სომეხი კანადელების უმეტესობა შუა აღმოსავლეთიდან (სირია, ლიბანი, ეგვიპტე) სომხების გენოციდის შედმდეგ გადარჩენილი და დევნილი სომხების შთამომავლები არიან. დღეს სომეხ კანადელთა უმრავლესობა ცხოვრობს  მონრეალსა და ტორონტოში, სადაც მათ დაამკვიდრეს თავიანთი ეკლესიები, სკოლები და სათემო ცენტრები.

## ენა და განათლება
2016 წლის აღწერისას აღირიცხა 35 790 კანადელი, რომლებიც სომხურს მიიჩნევენ თავიანთ მშობლიურ ენად, მაგრამ მათგან მხოლოდ 21 510 კანადელი აცხადებდა, რომ სომხური იყო „ენა, რომელზედაც ხშირად საუბრობენ სახლში“. უფრო ძველი 2006 წლის აღწერის თანახმად 21 480-მა კანადელმა აღნიშნა, რომ სომხური იყო „ენა, რომელზეც ყველაზე ხშირად საუბრობენ სახლში“, მათგან 4 915-ს ჰქონდა არაემიგრანტის სტატუსი, ხოლო 16 320 კი იყო ემიგრანტი. 

2006 წლის აღწერისას, 50 500 კანადელი სომეხიდან, 10 250-მა ინგლისურ ენაზე მიუთითა, რომ ის იყო მათი მშობლიური ენა, ხოლო 3 995 კი მიუთითა ფრანგული. მათგან დაახლოებით 2 045 სომეხი არ საუბრობს არც ინგლისურად და არც ფრანგულად. ორ ათწლეულში, 1996 წლიდან 2016 წლამდე, კანადელ სომეხთა რიცხვი 1,7-ჯერ გაიზარდა.

2006 წლის აღწერის მონაცემებით,  მათი უმეტესი ნაწილი კანადის მოქალაქე იყო. იმ დროისთვის კანადაში 50 500 სომეხიდან  30 055 ემიგრანტი ძირითადად დასავლეთ ცენტრალური აზიიდან და ახლო აღმოსავლეთიდან იყო, ეს რაოდენობა 2016 წლისთვის 4 165-ით გაიზარდა, რომელთა 72%  2001-დან 2016 წლამდე ემიგრაციაში წავიდა კანადაში საცხოვრებლად.  

არაოფიციალური მონაცემებით, კანადაში სომეხთა რაოდენობა მნიშვნელოვნად აღემატება აღწერის შედეგებს. 2003 წლის სომხური დიასპორის ენციკლოპედიის თანახმად კანადაში დაახლოებით 60 000-65 000 სომეხი ცხოვრობდა, ხოლო 2001 წლის აღწერის შედეგად 40 505 ადამიანს რომელიმე წინაპარი მაინც ჰყავდა სომხური წარმოშობის. სომხეთის რესპუბლიკის საელჩომ კანადაში 2009 წელს გამოაცხადა, რომ იმ დროისათვის კანადაში დაახლოებით 81 500 სომეხი  ცხოვრობდა. 2010-იანი წლების აღწერებში რაოდენობა  მერყეობდა 80 000-დან 100 000-მდე. 

## ლიტერატურა
* Chichekian, G., "Linguistic Assimilation and Cultural Completeness of Armenian Communities in Canada", *The Armenian Review*, 40 (3/159), 1987
* Kaprielian I., "Reconstituting an Armenian Settlement in Canada", *The Armenian Review*, 44 (1/173), 1991
*Ouzounian, N. (2003). "Կանադա [Canada]". In Ayvazyan, Hovhannes (ed.). Հայ Սփյուռք հանրագիտարան [Encyclopedia of the Armenian Diaspora] (in Armenian). Yerevan: Armenian Encyclopedia Publishing. pp. 331-342. ISBN 5-89700-020-4.

## რესურსები ინტერნეტში
* Կանադահայ և կանադական լուրեր 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხები
კატეგორია:სომხური დიასპორები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
მეტეხის აღმართი

**მეტეხის აღმართი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (მეტეხი). მდებარეობს ევროპის მოედნიდან, მეტეხის ქუჩამდე. 

შეტანილია 1841 წლის თბილისის ქუჩების სიაში და დასახლებული იყო წვრილი ვაჭრებითა და ხელოსნებით. XIX საუკუნის დასაწყისში აღმართის დასაწყისში ზუბალაშვილების, ძმები ხეროდინოვებისა და კვეზერელ-კოპაძის ქარვასლები იდგა, აქვე იყო მეიარაღეთა, სირაჯთა და მეთევზეთა რიგები. 1899 წელს აღმართის მონაკვეთს მეტეხის ხიდიდან ღვინის აღმართამდე საბაყლო ეწოდა. XX საუკუნის 20-იან წლებში მეტეხის აღმართის ნაწილს, რომელიც ახლანდელი ავლაბრის მოედანზე გადიოდა, მეტეხის ქუჩა ეწოდა. 1981 წელს მეტეხის აღმართის განაშენიანების სამუშაოები გაიმართა. აღმართის მარჯვენა მხარეს, პლატოზე, დგას მეტეხის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია. მის წინ კი, მტკვრის პირზე, კლდეზე აღმართულია ვახტანგ გორგასლის ძეგლი  (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორები: თეიმურაზ კანდელაკი, დავით მორბედაძე). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
გოთანა

**გოთანა** — წვიმის გამოწვევის რიტუალის აღმნიშვნელი ტერმინი და ამ რიტუალის ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი-ქალი პანკისელ ქისტებში და არამარტო ქისტებში. 

აღსანიშნავია, რომ ხანგრძლივი გვალვების პერიოდში ქისტი ქალები წყაროზე იკრიბებოდნენ გოთანა-ნანასთან. ამ დროს კავს ან გუთანს გამართავდნენ და ზემოთ თეთრ სამოსში ჩაცმულ დედაბერს დასვამდნენ. ეს უკანასკნელი უხუცესი დედაბერი დაილოცებოდა და უზენაესს პირობას მისცემდა, რომ წვიმის მოსვლამდე მარხვას შეინახავდა და  მხოლოდ და მხოლოდ წვიმის წყლით გაიხსნილებდა მარხვას. ამ რიტუალის შემდგომ უღელში შებმულ ქალთა და მათ თანმხლებთა პროცესია წვიმაზე ხმამაღალი ლოცვით წყაროსკენ მიდიოდა. 

გუთანზე მჯდომი დედაბერი გზად სიმღერას მღეროდა, რომელიც ამ რიტუალის განუყოფელი ნაწილი იყო და უზენაეესსა და ჭექა-ქუხილის ღვთაებას  წვიმის გამოგზავნას ევედრებოდა. 

წყაროსთან მისული ქალები კავს ნაკადულის ფსკერზე ორსამჯერ გაატარებდნენ და თან ამ დროს ერთმანეთს წუწავდნენ წყლით, ცდილობდნენ გამვლელი მამაკაცების დასველებასაც კი. ამ ყველაფრის შემდგომ, სოფელს კარდაკარ დაივლიდნენ და მოსახლეობას თხოვდნენ შემწეობას, ფულსა და პროდუქტებს შეკრებდნენ. შეგროვებული ფულით კი ციკანს შეიძენდნენ, დაკლავდნენ. გაშლიდნენ სუფრას, რომელზედაც აუცილებლად ობლებს მოიწვევდნენ ხოლმე. 

სუფრაზე დასხდომის წინ ასაკით უფროსი, უხუცესი მამაკაცი ღვთის მიმართ ლოცვას აღავლენდა. დაახლოებით ლოცვის ტექსტი ასეთი იყო: ღმერთო, ჩვენს ცოდვებს ყურადღებას ნუ მიაქცევ. ჩვენ ისე უცოდველად არ ვთვლით თავს, რომ შენ მოგმართოთ; თუ არა, შენ, აბა, ვის უნდა შევთხოვოთ? თუ შენ არ მოგვცემ, აბა, ვინ უნდა მოგვცეს...

ამ ლოცვის შემდეგ სუფრას მიუსხდებოდნენ და ამ სარიტუალო დღეს ცეკვა-სიმღერით დაასრულებდნენ. 

გვალვების დროს მსგავსი მაგიური წესის შესრულება ფართოდ იყო გავრცელებული ვაინახებისა და კავკასიის სხვა ხალხების ყოფაში, მათ შორის აღსანიშნავია სომხები და ქართველებიც. 

როგორც ჩანს, გვალვების შემთხვევაში წყაროთა გაღრმავება და გასუფთავება რეალურად წყლის, განსაკუთრებით სასმელი წყლის უკმარისობის საწინააღმდეგო ღონისძიება იყო. დამშრალი კალაპოტის „გადახვნას“ ანუ მიწისქვეშა წყლების გახსნას, მაგიური ქმედების გზით, ზეციური წყლის ანუ წვიმის „გახსნა“ უნდა გამოეწვია. სწორედ ეს მაგიური ძალა, ეს რიტუალი ამას ასრულებდა.

თუმცა აღსანიშნავია, რომ მსგავსი რიტუალის დროს, გამოთხოვილი წვიმა ანუ გაავდრება ყოველთვის როდი იყო კეთილისმყოფელი: არცთუ იშვიათად, დამწიფებული მოსავალი ისეტყვებოდა კიდეც და მოსახლეობა ჭირნახულის გარეშე რჩებოდა. ამიტომ ვაინახები მაგალითად მიმართავდნენ სხვადასხვა საშუალებებს, რითაც ნათესები უნდა დაეცვათ. ასე მაგალითად: სეტყვის დროს ეზოებში ცულს ან თოხს და სხვა სახის რკინის საგნებს გადმობრუნებულ მდგომარეობაში დებდნენ, ასევე იცოდნენ ასევე სამსხვერპლო ცხოველის ქონის ან ძვლის დაწვაც.

## ლიტერატურა
* მ. ალბუთაშვილი, პანკისის ხეობა: ისტორიულ-ეთნოგრაფიული და გეოგრაფიული აღწერა. თბ., 2005.
* ნ. ანთელავა, კავკასიის ხალხთა მითები და რიტუალები. თბ., 2017

კატეგორია: კავკასია კატეგორია: მითები
ბენურ პაშაიანი

**ბენურ პაშაიანი** (; დ. 13 თებერვალი, 1959, აზავრეთი, საქართველოს სსრ) — სომეხი და საბჭოთა  ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. იგი იყო ორგზის მსოფლიოს, ევროპის და საბჭოთა ჩემპიონი. პაშაიანმა აგრეთვე მოიგო ოქროს მედალი 1984 წლის მეგობრობის თამაშებზე ოლიმპიური ბოიკოტის დროს. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1982).

## ბიოგრაფია
ბენურ პაშაიანი დაიბადა 1959 წლის 13 თებერვალს აზავრეთში, საქართველოს სსრ-ის ახალქალაქის რეგიონის სოფელში. იგი ჭიდაობით მოზარდობის პერიოდში დაინტერესდა. შემდეგ ყურადღება ბერთნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაზე გაამახვილა. მან ამ სტილით ჭიდაბობა დაიწყო ერევანში, ალბერტ მნაცაკანიანისა და ჰარუთიან ხაჩათრიანის მეთვალყურეობის ქვეშ. 1977 და 1979 წელს იგი გახდა ახალგაზრდული მსოფლიო ჭიდაბის ჩემპიონატის გამარჯვებული.

პაშაიანი იყო: 1981 წლის ზაფხულის „უნივერსაიდის“ ჩემპიონი (გოსენბურგი), ორგზის ევროპის ჩემიონი, 1981 და 1982 წლებში გამართული ევროპის ჭიდაობის ჩემპიონატების გამარჯვებული, ორგზის მსოფლიოს ჩემპიონი; მას ოქროს მედლები აგრეთვე მოპოვებული აქვს 1982 (კატოვიცე) და 1983 (კიევი) წლების მსოფლიო ჭიდაობის ჩემპიონატებზე. 1993 წელს FILA-მ იგი აღიარა საუკეთესო ბერძნულ-რომეული სტილით მოჭიდავედ.

მის წონით კატეგორიაში ბოლო ორი წლის ასპარეზობისას მას პირველი ადგილი მიენიჭა. 1984 წლის ზაფხულის ომილპიადაზე ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაში (მსუბუქ, 52 კგ კატეგორიაში) იგი ოქროს მოგებუს მთავარ ფავორიტად მიიჩნეოდა. თუმცა, 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ბოიკოტის გამო, მან მონაწილეობაზე უარი განაცხადა. ამის ნაცვლად, მან და საბჭოთა კავშირის სხვა სპორტსმენებმა 1984 წლის მეგობრობის თამაშებში იასპარეზეს. ხსენებულ ტურნირში ბენურ პაშაიანმა ოქროს მედალი მოიპოვა.

მოგვიანებით მან მონაწილეობა მიიღო გერმანიის გრან პრიქსზე 1984 და 1985 წლებში. იგი ყოველ კონკურსზე პირველ ადგილს იკავებდა. 1985 წელს, ბენურ პაშაიანი პენსიაზე გავიდა; აღსანიშნავია, რომ მას კარიერის განმავლობაში არცერთი საერთაშორისო შეჯიბრება არ წაუგია.

1986 და 1989 წელს პაშაიანი იყო მწვრთნელი საბჭოთა სომხეთიში. 1989 წელს დაამთავრა სომხეთის ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. პაშიანი მოგვიანებით გახდა სომხეთის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტი 1999 წლიდან 2000 წლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Benur Pashayan at United World Wrestling

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
არაზ აღალაროვი

**არაზ აღალაროვ** — ეკონომიკის მეცნიერების დოქტორ. ყოვლისმომცველ აზერბაიჯანის კონგრესის ვიცე-პრეზიდენტ.

## ბიოგრაფია 
არაზ აღალაროვ დაიბადა 1955 წელს 8 ნოემბერს.

1977 წელს იგი ჩაირიცხა ბაქოს პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტშ, 1982 წელს აზერბაიჯანის პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტ  წარმატებით დაამთავრა. იმავე წელს გაემგზავრა მოსკოვშიდა ჩააბარა სამაგისტრო სკოლაშ. 1977-1983 წლებშ კ დაამთავრა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტ. 1983-1987 წლებშ კ სსრკ-ს პროფკავშირთა გაერთიანების ცენტრალურ საბჭოს დაქვემდებარებაშ უმაღლეს სკოლის დამსწრე იყო.

## ჯილდოები
*2006 წლის, 13 მარტს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებით, მსოფლიო აზერბაიჯანელების სოლიდარობის სფეროში მოღვაწეობისთვის მედალით დაჯილდოვდა

## ინტერნეტ რესურსები 
* www.adam.az Araz Ağalarov haqqında 

კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მილიარდერები
კატეგორია:რუსი მილიარდერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
არა აბრაჰამიანი

**არა აბრაჰამიანი** (; დ. 27 ივლისი, 1975, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — სომეხი-შვედი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. მოგებული აქვს ორი მსოფლიო ჩემპიონატი 76 და 84 კილოგრამ კატეგორიებში და ვერცხლის მედალი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე 84 კილოგრამ კატეგორიაში. აგრეთვე მოიგო ბრინჯაოს მედალი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, თუმცა მან მედლის მიღებაზე უარი თქვა ნახევარფინალში მიღებული საკამათო გადაწყვეტილების გამო. ხალხმრავალი დაჯილდოვების ცერემონიის დროს, აბრაჰამიანმა გააპროტესტა ჭილობის შუაში მედლის მდებარეობა. იგი მოგვიანებით იქნა დისკვალიფიცირებული საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის მიერ (IOC). შემთხვევის გამო ოლიმპიადისგან უვადო აკრძალვა მიიღო. აგრეთვე FILA-მ ორწლიანი დისკვალიფიკაცია მისცა, მაგრამ 2009 წლის მარტში აკრძალვა გააუქმა სპორტის საარბიტრაჟო სასამართლომ.

## ბიოგრაფია
არა აბრაჰამიანმა მოჭიდავის კარიერა დაიწყო 8 წლის ასაკში, სომხეთში. იგი სამჯერ გახდა სომეხთა ახალგაზრდა ჩემპიონი. 1994 წელს ჩავიდა სტოკჰოლმში, შვედეთში და მონაწილეობა მიიღო სტოკჰოლმის ახალგაზრდულ ღია ოლიმპიადაშე, რომელიც გამარჯვებით დაასრულა. მან სომხეთის ეროვნული ნაკრები დატოვა და 1998 წელს შვედეთის ნაკრებს შეუერთდა.

## ოლიმპიადაში მონაწილეობა
### 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადა
2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე არა აბრაჰამიანი შვედეთს წარმოადგენდა. იგი ასპარეზობდა 69-75 კილოგრამ წონით კატეგორიაში, ბერძნულ-რომაული სტილით ჭიდაობაში.

### 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიადა
არა აბრაჰამიანი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის შემდეგ კარიერის დასრულებას გეგმავდა, ხოლო თვით ოლიმპიადაზე ოქროს მედლის მოპოვება ჰქონდა დაგეგმილი. გრძელ და დამღლელ ფინალში რუს ალექსეი მაშინთად დამარცხების შემდეგ, აბრაჰამიანმა საკუთარ გვერდზე დაწერა:„ფინალი 1:1 დასულდა. ეს ნიშნავს წაგებას, თუ რუსს შეხვდებით“.

პელე სვენსონი, კარიერადასრულებული ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (ბერძნულ-რომეული სტილით ჭიდაობა; 100 კგ კატეგორია) და FILA-ის საბჭოს წევრი 1990-2007 წლებში, მოწმე გახდა თუ როგორ აძლევდა მსაჯს ნიშანს მიხაილ მამიაშვილი. როდესაც სვენსონი მიუახლოვდა მას და აცნობა, რომ ეს წესების მიხედვით არ იყო ნებადართული, მამიაშვილმა მას უპასუხა: "თქვენ უნდა იცოდეთ, რომ ამან შეიძლება გამოიწვიოს თქვენი სიკვდილი". მოგვიანებით სვენსონმა დაადგინა, რომ რუმინელი მსაჯი მოქრთამული იყო (სვენსონის თანახმად, მსაჯმა მიიღო ერთ მილიონზე მეტი შვედური კრონა).

## რესურსები ინტერნეტში
* Ara Abrahamian , official website
* Ara Abrahamian, profile at the 2008 Summer Olympics website

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები
კატეგორია:ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები