open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მურღაბი

**მურღაბი** () — მდინარე ავღანეთსა და თურქმენეთში. სიგრძე 879 კმ, აუზის ფართობი 46 900 კმ². სათავე აქვს ავღანეთში. მიედინება ბანდი-თურქესტანისა და საფედქოჰის ქედებს შორის. თურქმენეთში ხეობა ფართოა. შექმნილია საირიგაციო ქსელი. ყარაყუმის უდაბნოში აჩენს მშრალ დელტას. საზრდოობა შერეულია. ჭარბობს თოვლის წყალი. წყალდიდობა დამახასიათებელია მარტსა და აპრილში, წყალმოვარდნები — ზამთარში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 486 კმ-ზე დაახლოებით 52 მ³/წმ. მურღაბის ნაპირებზეა ქალაქები: მარი, ბაირამ-ალი და სხვ.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანეთის მდინარეები
კატეგორია:თურქმენეთის მდინარეები
ადამავის შტატი

**ადამავის შტატი** () — შტატი  ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — იოლა.
* ფართობი —  36 917 კმ², მოსახლეობა — 3 178 950 ადამიანი (2006).

შტატის ტერიტორიაზე მდებარეობს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი — სუკური.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
შტატი დაყოფილია 21 თვითმმართველობის რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
სუმბარი

**სუმბარი** — მდინარე თურქმენეთსა და ირანში. მდინარე ათრაქის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 245 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 8 300 კმ². სათავე აქვს ირანში, ქოფედ-დაღის მთებში. ქვემო დინებაში დიდი ხნის განმავლობაში შრება. ძირითადად იკვებება წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. ყველაზე დიდი შენაკადია ჩანდირი. მდინარის წყლები გამოყენებულია სარწყავად. სუმბარის ხეობა სუბტროპიკული მებაღეობის რაიონია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სუმბარი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

კატეგორია:თურქმენეთის მდინარეები
კატეგორია:ირანის მდინარეები
ქუშქა (მდინარე)

**ქუშქა** () — მდინარე თურქმენეთსა და ავღანეთში. მდინარე მურღაბის უდიდესი შენაკადი. სათავე აქვს ავღანეთის მთებში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 3000 მ-ზე ზევით. სიგრძე 277 კმ, აუზის ფართობი 10,7 ათ. კმ². საზრდოობს წვიმისა და თოვლის წყლით. ზაფხულში შრება. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 3,52 მ³/წმ. მდინარის ხეობაში გაშენებულია ქალაქი ქუშქა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [ქუშქა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია](http://slovari.yandex.ru/~книги/БСЭ/Кушка%20(река%20в%20Туркменской%20ССР)/) 

კატეგორია:თურქმენეთის მდინარეები
კატეგორია:ავღანეთის მდინარეები
დავით ონოფრიშვილი

**დავით ონოფრიშვილი** (დ. 8 იანვარი, 1961, თბილისი ) — ქართველი გეოგრაფი, ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს ფინანსთა მინისტრი 1999-2000 წლებში.

## ბიოგრაფია
ონოფრიშვილი სწავლობდა თბილისის პირველ ექსპერიმენტულ და 102-ე საშუალო სკოლებში. 1984 წელს მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის სპეციალობით. 1991 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახალხო მეურნეობის პროგნოზირების ინსტიტუტის ასპირანტურა. 1994 წელს დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო და საზოგადოებრივი სკოლის (SIPA) მაგისტრატურა ეკონომიკური პოლიტიკის მართვის სპეციალობით.

1984-1991 წლების მანძილზე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ საქმიანობას. 1992-1993 წლებში მუშაობდა ფინანსთა სამინისტროსა და საქართველოს მინისტრთა კაბინეტში. 1994-1995 წლებში ონოფრიშვილი მუშაობდა მსოფ­ლიო ბან­კის ექ­სპერ­ტ-­კონ­სტულ­ტანტად საქართველოს სოფლის მეურნეობის განვითარების და წაგებიან საწარმოთა რესტრუქტურიზაციისა და პრივატიზაციის პროექტებზე.

1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.  იყოეკონომიკური პოლიტიკის და რეფორმების კომიტეტის თავმჯდომარე. 1999-2000 წლებში ონოფრიშვილი იყო საქართველოს ფინანსთა მინისტრი იყო. იმავდროულად იყო ეროვნული უშიშროების საბჭოს წევრი.

2000-2002 წლებში  ონოფრიშვილი არასამთავრობო სექტორში მუშაობდა, იყო საერთაშორისო სავალუტო ფონდის ექსპერტი ფისკალურ საკითხებში. 2003 წელს გახდა ვანდერბილთის უნივერსიტეტის (ნეშვილი) ასოცირებული პროფესორი. 2004-2005 წლებში იყო საქართველოს რკინიგზის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე.

2009 წლიდან არის თავისუფალი დემოკრატების  ეკონომიკური საბჭოს თავმჯდომარე. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (კასპის  მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ბიძინა ივანიშვილი - ქართული ოცნება“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს ფინანსთა მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დავით
მინაკშის ტაძარი

მინი|250პქ|მინაკშის ტაძარი
**მინაკშის ტაძარი** — სამხრეთ ინდოეთის სატაძრო კომპლექსი. მადურაიში მდებარე მინაკშის ტაძარი ინდუიზმის ათასობით მიმდევარს იზიდავს. ტაძარი ეძღვნება მინაკშის, მადურაის პრინცისა და ინდუისტების ღმერთ შივას მეგობარს. სატაძრო კომპლექსში შედის 12 კოშკი-კარიბჭე, რომელთაც მრავალი ქანდაკება ამშვენებს. ყველაზე მაღალ ტაძარში მდებარეობს ათასი სვეტის დარბაზი, რომელიც ღმერთებისა და ქალღმერთების ფერადად მოხატული ფიგურებითაა მორთული. აქვეა უძველესი ტბა, სადაც მლოცველები წმინდა წყალში განიბანებიან.

## ლიტერატურა 
* „მსოფლიოს უდიდესი საოცრებანი“, გამომცემლობა „გლობუსი“, თბ., 2002 – გვ.47

კატეგორია:ინდუიზმი
კატეგორია:ინდოეთის შენობა-ნაგებობები
თურქმენეთის მდინარეების სია

**თურქმენეთის მდინარეების სია** — მოცემულია თურქმენეთის მდინარეების სია, აგრეთვე მდინარეები გეოგრაფიული თვალსაზრისით, განაწილებულია აუზების მიხედვით. თურქმენეთში არსებული მდინარეები მიედინებიან გაუდინარ არეში. ოკეანეში გასასვლელი არა აქვთ. 

## კასპიის ზღვა 
* ათრაქი
** სუმბარი
***ჩანდირი
* უზბოი – მდინარე ამუდარიის ყოფილი ტოტი 
## ყარაყუმის უდაბნო 
*თეჯენი 
*მურღაბი – ამჟამად ერთვის ყარაყუმის არხს 
**ქუშქა
**ქაშქანი 
## არალის ზღვის აუზი
* ამუდარია
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ყაზახეთში

2012 წლის მონაცემებით ყაზახეთში 3 **იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია**. კონვენცია მიღებული იქნა 1977 წლის 1 სექტემბერს. პირველი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ყაზახეთიდან იყო ხოჯა აჰმედ იასავის მავზოლეუმი. სიაში გაწევრიანდა 1103 ნომრით 2003 წელს. 

## სტატისტიკა 
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0.3 % ყაზახეთის ძეგლებია. მათ შორის ერთი ძეგლი მიჩნეულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი i) და 

მათ შორის:
* 2 კულტურული ობიექტი
* 1 ბუნების ძეგლი

ხოჯა აჰმედ იასავის მავზოლეუმი მიჩნეულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი i). 

## ცხრილი 
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## საცდელი სია 
ცხრილში ობიექტები შეტანილია მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში მათი დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ყაზახეთში

*
ყაზახეთი
კაკორტოკი

**კაკორტოკი** () ყოფილი ***იულიანეჰობი*** () — ქალაქი სამხრეთ გრენლანდიაში, კუიალეკის მუნიციპალიტეტში. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3,230 კაცს. მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ის გრენლანდიის სამხრეთში მდებარე ქალაქებიდან უდიდესია, ხოლო ქვეყნის მასშტაბით მეოთხე.

## დაძმობილებული ქალაქები
კაკორტოკი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
*  ორჰუსი, დანია

## რესურსები ინტერნეტში
* კაკორტოკის პორტალი
* qaqortoq.gl კაკორტოკის მუნიციპალიტეტის საიტი (ინგლისურად შეზღუდული ინფორმაცია)
* www.greenland.com  Greenland.com კაკორტოკის შესახებ.
* www.qaq.gl  ტურიზმი კაკორტოკში

კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
ჩანდირი

**ჩანდირი** — მდინარე ირანსა და თურქმენეთში. სუმბარის შენაკადი. სათავე აქვს ქოფეთ-დაღის მთების სამხრეთ კალთებზე. სიგრძე  120 კმ, აუზის ფართობი დაახლოებით 1820 კმ². შრობადი ტიპის მდინარეა. ზაფხულში რამდენადმე შრება. უმეტესწილად იკვებება მიწისქვეშა და წვიმის წყლით, შედარებით ნაკლებად თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი 422 მ³/წმ. ადგილ-ადგილ მდინარის ხეობა წარმოადგენს საზღვარს ირანსა და თურქემენთს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩანდირი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

კატეგორია:ირანის მდინარეები
კატეგორია:თურქმენეთის მდინარეები
აკვა-იბომის შტატი

**აკვა-იბომის შტატი** () — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი უიო.
* ფართობი — 7081 კმ², მოსახლეობა — 3 902 051 კაცი (2006).

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთის ნაწილის სანაპიროზე, ჩრდილოეთის განედის 4° 321 და 5° 331 შორის. აღმოსავლეთით ესაზღვრება კროს-რივერის შტატს, დასავლეთით რივერსის და აბიის შტატებს, სამხრეთით ატლანტის ოკეანეს.

## ისტორია 
აკვა-იბომის შტატში მცხოვრები ადამიანები, ძველ Calabar-ის სამეფოს სხვა წევრებთან ერთად, ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1200—1500 წლებში იყვნენ პირველები, რომლებმაც მიაღწიეს ადგილებს, რომლებსაც დღეს ეწოდება ნიგერია.

აკვა-იბომის შტატი შეიქმნა კროს-რივერის შტატისგან 1987 წლის 23 სექტემბერს.

## მოსახლეობა 
აკვა-იბომის შტატი ნიგერიის 36 შტატიდან ერთ-ერთია, სადაც ცხოვრობს 5 მილიონზე მეტი ადამიანი და 10 მილიონზე მეტი დიასპორა. ინგლისური ენასთან ერთად აქ ძირითადი სალაპარაკო ენებია იბიბიო, ანანგი და ორონი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შტატი დაყოფილია 31 თვითმმართველობის რაიონად.

## ეკონომიკა 
აკვა-იბომის შტატი შეიქმნა 1987 წელს ყოფილი კროს-რივერის შტატისგან და დღეისათვის ქვეყანაში აწარმოებს ბუნებრივი აირისა და ნავთობის ყველაზე უფრო დიდ რაოდენობას. შტატში ფუნქციონირებს AKIA-ს საერთაშორისო აეროპორტი და 2 ძირითადი საზღვაო პორტი ატლანტის ოკეანეში, ასევე დაგეგმილია Ibaka-ს (Oron Nation) საერთაშორისო სტანდარტების საზღვაო პორტის მშენებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
ანამბრის შტატი

**ანამბრის შტატი** () — შტატი ნიგერიის სამხრეთით. ფართობის მიხედვით ერთ-ერთი ყველაზე პატარა შტატი ნიგერიაში (35-ე ადგილი 36 შტატს შორის). ყველაზე უფრო დიდი ქალაქები — ონიჩა და ნევი. შტატს სახელი დაერქვა მდინარე ანამბრის გამო.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — აუკა.
* ფართობი — 4844 კმ², მოსახლეობა — 4 177 828 კაცი (2006).

## ისტორია 
შტატის ტერიტორიაზე X საუკუნიდან 1911 წლამდე მდებარეობდა შუა საუკუნეების სახელმწიფო ნრი. ნიგერიის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ანამბრა გახდა ბიაფრის ომის არენა: ქალაქ ულიში/ამორკაში აშენდა აეროდრომი, რომლითაც ბიაფრის ტერიტორიაზე ქალაქ სან-ტომეს გავლით მიეწოდებოდა ჰუმანიტარული დახმარება. შვედი ავიატორი კარლ გუსტავ ფონ როზენი ბიაფრის რესპუბლიკას დაეხმარა საჰაერო ფლოტის შექმნაში, რომელიც შედგებოდა Malmö MFI-9 ტიპის 5 თვითმფრინავისაგან და ბაზირებული იყო უგას აეროდრომდე.

1976 წელს აღმოსავლეთის ცენტრალური შტატის დაყოფისას შეიქმნა ანამბრის შტატი, რომელიც 1991 წელს გაიყო თანამედროვე ანამბრის და ენუგუს შტატებად.

## მოსახლეობა 
ანამბრის შტატის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი (98 %) შედგება იგბოს ხალხისაგან. უმცირესობაში მყოფი იგალას ხალხი ცხოვრობს შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|right|300px|alt=Anambra State LGA Map alt text|ანამბრის შტატის ადმინისტრაციული რუკა.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ანამბრის შტატი დაყოფილია 21 თვითმმართველობის რაიონად.

* Aguata
* Awka North
* Awka South
* Anambra East
* Anambra West
* Anaocha
* Ayamelum
* Dunukofia
* Ekwusigo
* Idemili North
* Idemili South
* Ihiala
* Njikoka
* Nnewi North
* Nnewi South
* Ogbaru
* Onitsha North
* Onitsha South
* Orumba North
* Orumba South
* Oyi

## ეკონომიკა 
შტატის ტერიტორიაზე მიმდინარეობს ბუნებრივი აირის, ნავთობის და ბოქსიტების მოპოვება. 2006 წელს აქ გაიხსნა ნიგერიაში პირველი კერძო ნავთობგადამამუშავებელი ქარხანა — Orient Petroleum Refinery. პრაქტიკულად მთელი მისი ტერიტორია ვარგისია მიწათმოქმედებისათვის. შტატში ძირითადად კულტივირებულია ზეთოვანი პალმა, სიმინდი, ბრინჯი, იამსი და მანიჰოტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
ალპინიადა

მინი|270პქ|ალპინიადა
**ალპინიადა** — მასობრივი სასწავლო, სპორტული ან საიუბილეო ალპინისტური ღონისძიება. *სასწავლო ალპინიადა* იგივეა რაც ლაშქრობა მაღალმთიან ადგილებში, რომელიც მწვერვალის დაპყრობით მთავრდება. *სპორტული ალპინიადა* არის სხვადასხვა სირთულის მარშრუტის დაძლევა; მისი მიზანია თანრიგოსანი სპორტსმენების მომზადება. *საიუბილეო ალპინიადა* თავისი ხასიათის მიხედვით შეიძლება იყოს სასწავლო ან სპორტული და რაიმე მნიშვნელოვან მოვლენას ეძღვნება. მაგ., 1968 წელს ჩრდილოეთ უშბაზე (4694 მ, მე-4 კატეგორია) მოწყობილი სპორტული ალპინიადა (48 კაცი, ხელმძღვანელი მიხეილ ხერგიანი), რომელიც კომკავშირის 50 წლისთავს მიეძღვნა.

საქართველოში ალპინიადები იმართება 1930-იანი წლებიდან. პირველ ყველაზე მასობრივ ლაშქრობად ითვლება მეორე ქართული მსროლელი დივიზიის 316-კაციანი შემადგენლობის ასვლა მყინვარწვერზე 1935 წელს (ხელმძღვანელი დავით წერეთელი). 1952 წლის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალპინიადა დიდი მეფისკალოზე (214 კაცი, ხელმძღვანელი ოთარ გიგინეიშვილი), 1948 წლის სრულიად საქართველოს საიუბილეო ალპინიადა მყინვარწვერზე 502 კაცის მონაწილეობით (ხელმძღვანელი სანდრო გვალია) და სხვ. მრავალი.

## სქოლიო
კატეგორია:მთამსვლელობა
ბოგე

**ბოგე** () — დანიის კუნძული ბალტიის ზღვაში, კუნძულ მენის გვერდით. ფართობი 13 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2011 წლის მონაცემებით 1 135 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 873 ყველაზე დიდ ქალაქ ბოგე-ბიუში ცხოვრობს. კუნძულის სიგრძე 7 კმ-ია, სიგანე 3 კმ. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 32 მეტრზე მდებარეობს.

ბოგეს დასავლეთით მდებარეობს პატარა კუნძული ფარე, რომელიც E47/E55 გზატკეცილით კუნძულ ლოლანისა და ფალსტერის გავლით დაკავშირებულია კოპენჰაგენთან, ეს გზა შემდეგ გერმანიაში გრძელდება. ბოგე ყრილი გზით უკავშირდება როგორც ფარეს, ისე მენს.

კუნძულის ლანდშაფტი მრავალფეროვანია და მოიცავს ტყიან არეალებსა და ტრადიციულ სოფლებს.

## გალერეა

File:Bogoferry.jpg|
File:Bogø mill.jpg|
File:Hulehøj passage grave.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:დანიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ენდელავე

**ენდელავე** () — დანიის კუნძული კატეგატის სრუტეში, ქალაქ ოდენსეს ჩრდილოეთით, კუნძულ ფიუნის გვერდით და კუნძულ სამსეს დასავლეთით. ფართობი 13,2 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2011 წლის მონაცემებით 185 ადამიანს შეადგენს.

## გალერეა

ფაილი:Endelave - Søndermølle v nr 5.jpg|
ფაილი:Endelave.4..jpg|
ფაილი:Endelave.8.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
* Øens hjemmeside, kilde
* Endelaves historie 

კატეგორია:დანიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ფემე

**ფემე** () — დანიის კუნძული ბალტიის ზღვაში, კუნძულ ლოლანის ჩრდილოეთით. ფართობი 11,38 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2005 წლის მონაცემებით 154 ადამიანს შეადგენს. კლიმატი ზომიერი ზღვიურია, რბილი ზამთრითა და გრილი ზაფხულით. 

1971 წლიდან, ყოველწლიურად, ფემეს ჩრდილოეთ ნაწილში ეწყობა ქალთა საერთაშორისო ბანაკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* kvindelejren 
* European Journal - Denmark: Teenage Life on a Remote Island 

კატეგორია:დანიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
იეგინე

**იეგინე** () — დანიის კუნძული ლიმფიორდის დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 7,91 კმ²-ია, სიგრძე 6 კმ, სიგანე 3 კმ, მოსახლეობა კი 2005 წლის მონაცემებით 507 ადამიანს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Jegindø Havn  på 1001 fortællinger om Danmark
* Jegindøs hjemmeside
* Jegindø Efterskole 

კატეგორია:დანიის კუნძულები
ალპინარიუმი

მინი|270პქ|ალპინარიუმი 
**ალპინარიუმი** — ბოტანიკური ბაღის, სკვერის ან პარკის ნაწილი, სადაც დარგულია ალპური მცენარეულობა. ეწყობა ხელოვნურად შექმნილ მცირე სიმაღლის ქვიან გორაკზე. მცენარეები უმეტესად რეგიონული პრინციპით ან ფიტოცენოზების მიხედვით ირგვება (სუბალპური ტყე, სუბალპური ბუჩქები, სუბალპური მდელო, ალპური მდელო, ალპური ხალები, თოვლის სარტყელი და სხვა). 

ალპინარიუმის ბუნებრივ იერს აძლევს ხელოვნური ნაკადული, რუ, ჩანჩქერი, ტბორი და სხვ. როგორც სამეცნიერო-კვლევითი და დეკორატიული ნაკვეთი ალპინარიუმი შეიქმნა ბოტანიკურ ბაღებთან ერთად, ხოლო ბაღ-პარკებში XX საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა. ალპინარიუმებში უმეტესად აშენებენ კარპატების, კავკასიის, ალთაისა და სხვა სუბალპური და ალპური მდელოების მცენარეულობას. აღსანიშნავია ედინბურგის (ინგლისი), პრაღის (ჩეხეთი), ინსბრუკის (ავსტრია) და სხვ. ბოტანიკური ბაღების ალპინარიუმები. 

საქართველოში ალპინარიუმი მოწყობილია ბაკურიანსა და სტეფანწმინდაში. აქ თავმოყრილია მთავარი კავკასიონისა და სამხრეთ მთიანეთის ალპური მცენარეულობა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მებაღეობა
ნაიჯელ დე იონგი

**ნაიჯელ დე იონგი** (დ. 30 ნოემბერი, 1984) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, ინგლისის პრემიერ ლიგის კლუბ „მანჩესტერ სიტის“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების დაცვითი ნახევარმცველი.

კარიერა დაიწყო „ამსტერდამის აიაქსის აკადემიაში“ და მთავარ გუნდში მისი დებიუტი შედგა 17 წლის ასაკში. ორი წლის შემდეგ, მისი დებიუტი შედგა ნიდერლანდების ეროვნულ ნაკრებში, როდესაც მისმა გუნდმა მოიპოვა ვერცხლის მდელები 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## კარიერის სტატისტიკა 
## ტიტულები 
### საკლუბო 
;აიაქსი
***ერედივიზია:** 2003–04
***ნიდერლანდების თასი:** 2005–06
***იოჰან კრუიფის თასი:** 2005
;მანჩესტერ სიტი
***ინგლისის თასი:** 2010–11
***პრემიერ ლიგა:** 2011-12

### სანაკრებო 
;ნიდერლანდები
***მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2010:** ვერცხლის მედალი

### ინდივიდუალური 
***წლის ამსტერდამელი სპროტსმენი: 1**
:: 2002

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* www.transfermarkt.co.uk

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბაიელსის შტატი

**ბაიელსის შტატი** () — შტატი ნიგერიის სამხრეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — იენაგოა.
* ფართობი — 10 773 კმ², მოსახლეობა — 1 704 515 ადამიანი (2006).

## ეკონომიკა 
ბაიელსის შტატი ნავთობისა და ბუნებრივი აირის ერთ-ერთი მსხვილი ექსპორტიორია ნიგერიაში. ნავთობის მოპოვების შედეგად შტატის მოსახლეობის უმრავლესობა მთლიანობაში ცხოვრობს უფრო უკეთესად, ვიდრე დანარჩენი ნიგერიელები ქვეყანაში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შტატი დაყოფილია 8 თვითმმართველობის რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
ბენუეს შტატი

**ბენუეს შტატი** () — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — მაკურდი.
* ფართობი — 34 059 კმ², მოსახლეობა — 4 253 641 ადამიანი (2006).

## ისტორია 
ბენუეს შტატი შეიქმნა 1976 წლის 3 თებერვალს და სახელი ეწოდა მდინარე ბენუეს გამო.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შტატი დაყოფილია 23 თვითმმართველობის რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
ალრე

**ალრე** () — დანიის კუნძული ჰორსენს-ფიორდში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაპირთან, ოდერის მუნიციპალიტეტში. ფართობი 7,5 კმ²-ია, სიგრძე 7 კმ, სიგანე 4 კმ, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 160 ადამიანს შეადგენს. კუნძული კონტინენტურ ნაწილთან დამბის საშუალებითაა დაკავშირებული.

ალრე დასახლებულია ჯერ კიდევ ქვის ხანიდან. რომანული სტილის მცირე ეკლესია XIV საუკუნეს მიეკუთვნება.

## სქოლიო
კატეგორია:დანიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
იშთარის კარიბჭე

მინი|რეკონსტრუირებული იშთარის კარიბჭე ბერლინის მუზეუმში
**ბაბილონის იშთარის კარიბჭე** — შუამდინარეთის ეპოქაში აშენებული „ბაბილონის“ კარიბჭე, რომელიც მოჭიქურებული თიხის ფირფიტებითაა მოპირკეთებული, რაც დამახასიათებელი იყო შუამდინარეთის არქიტექტურაში. ეს კარიბჭე დღესდღეობით ბერლინის მუზეუმში ინახება, რეკონსტრუირებული სახით. კარიბჭეზე გამოსახულია ფრთოსანი ლომების, თეთრი და ყვითელი ხარების, დრაკონების და ოქროს ფაფრიანი ლომების გამოსახულებები. ეს კომპოზიცია შედგენილია თიხის ფირფიტების გეომეტრიული, დეკორატიული და ფერადოვანი ნახაზით. ის აგრეთვე იყო მოპირკეთებული სხვადასხვა ფერის მოჭიქული შორენკეცით.

კატეგორია:ბაბილონი
ბორნოს შტატი

**ბორნოს შტატი** () — შტატი ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ფართობის მიხედვით მეორე შტატი ნიგერიაში. ჩრდილო-აღმოსავლეთით შტატს აქვს ჩადის ტბასთან გასასვლელი.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მაიდუგური.
* ფართობი — 70 898 კმ², მოსახლეობა — 4 171 104 ადამიანი (2006).

## ისტორია 
ბორნოს შტატი შეიქმნა 1976 წლის 3 თებერვალს ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთის შტატის გაყოფის შედეგად. 1991 წელს მას გამოეყო იობეს შტატი.

შტატის მოსახლეობის ძირითად ნაწილს შეადგენს კანურის ეთნიკური ჯგუფი. კანურის ხალხის პოლიტიკური ინსტიტუტები ჩამოყალიბდა ნიგერიის შექმნამდე დიდი ხნით ადრე და დღემდე არსებობს. ტერიტორია ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში შედიოდა კანემის იმპერიის შემადგენლობაში. დღეისათვის მმართველმა დინასტიამ ხელისუფლება მიიღო XIX საუკუნის ბოლოს (ბორნუს სახელმწიფო) და კოლონიალურ პერიოდში სარგებლობდა დიდი ბრიტანეთის ადმინისტრაციის მხარდაჭერას. 1905 წელს დინასტიის დედაქალაქი გახადეს ქალაქი მაიდუგური. 1960 წელს ნიგერიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნის შემდეგ ბორნომ შეინარჩუნა ფაქტობრივი ფართე ავტონომია. ასეთი სიტუაცია შენარჩუნდა 1967 წელს ჩატარებულ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის რეფორმამდე, როდესაც შეიქმნა 12 შტატი. 1976 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმამ კიდევ უფრო შეამცირა ემირების ძალაუფლება. 1979 წელს ნიგერიაში სამოქალაქო მმართველობის დაბრუნების მომენტისათვის ბორნოს ემირების იურისდიქცია ვრცელდებოდა მხოლოდ კულტურულ და ტრადიციულ საკითხებზე. დღეისათვის ემირები მსახურობენ შტატის ხელისუფლების მრჩევლებად.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ბორნოს შტატი დაყოფილია 27 თვითმმართველობის რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
ბაუჩის შტატი

**ბაუჩის შტატი** () — შტატი ნიგერიის ჩრდილოეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ბაუჩი.
* ფართობი — 45 837 კმ², მოსახლეობა — 4 653 066 ადამიანი (2006).

## ისტორია 
ბაუჩის შტატი შეიქმნა 1976 წელს. შტატის ისტორია დაკავშირებულია რელიგიურ ნიადაგზე მომხდარ სისხლისმღვრელ შეტაკებებთან ქრისტიანებსა და მუსულმანებს შორის (2009 წლის თებერვლისა და ივლისის მოვლენები).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შტატი დაყოფილია 20 თვითმმართველობის რაიონად:

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
აასიაატი

**აასიაატი** ან **აუსიაიტი** () ყოფილი ***ეგედესმინდე*** () — ქალაქი დასავლეთ გრენლანდიაში, კაასუიტსუპის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აასიაატის არქიპელაგის ცენტრში, დისკოს ყურის სამხრეთ დაბოლოებაზე. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3,005 კაცს და ამ მაჩვენებლით ის გრენლანდიის სიდიდით მეხუთე ქალაქია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* ფოტოები Flickr-ზე
* აასიაატის ტურისტული სამსახური 
* აასიაატის საიტი 

კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
მანიიტსოკი

**მანიიტსოკი** () ყოფილი ***სუკერტოპენი*** () — ქალაქი დასავლეთ გრენლანდიაში, კეკატის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 2,784 კაცს და ამ მაჩვენებლით გრენლანდიის სიდიდით მეექვსე ქალაქია.

## რესურსები ინტერნეტში
* მანიიტსოკის მუნიციპალიტეტი 
* www.greenland.com  ინფორმაცია მანიიტსოკის შესახებ ტურისტებისათვის.

კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
ტასიილაკი

**ტასიილაკი** () ყოფილი ***ანგმაგსალიკი*** () — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ გრენლანდიაში, სერმერსოოკის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,930 კაცს. ის მოსახლეობის რაოდენობით უდიდესი ქალაქია აღმოსავლეთ სანაპიროზე და მეშვიდე გრენლანდიაში.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  - **კუპავოგური**, ისლანდია

## რესურსები ინტერნეტში
* სერმერსოოკის მუნიციპალიტეტის საიტი
* www.tasiilaq.net 

კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
სეიერე

**სეიერე** () — დანიის კუნძული კატეგატის სრუტეში, კუნძულ ზელანდიის გვერდით. ფართობი 12,36 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2006 წლის მონაცემებით 400 ადამიანს შეადგენს. უდიდესი სოფელია სეიერბიუ, სადაც მოსახლეობის ნახევარი ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sejerø, en turistmæssig beskrivelse - fra *Ø-riget* 

კატეგორია:დანიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
სახეობა

**სახეობა** (ლათ. species) — ცოცხალი ორგანიზმების ბიოლოგიური სისტემატიკის ძირითადი სტრუქტურული ერთეული. სახეობა ისეთ ორგანიზმთა ერთობლიობაა, რომლებიც ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს შინაგანი და გარეგანი ანატომიით, ცხოვრების ნირით, გავრცელების არეალით, კვებით და ა. შ. ისინი  ეჯვარებიან იმავე სახეობის სხვა ინდივიდებს და იძლევიან ნაყოფიერ შთამომავლობას. ყოველი ცხოველური, თუ მცენარეული ორგანიზმი განეკუთვნება გარკვეულ სახეობას. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სისტემატიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Stanford Encyclopedia of Philosophy entry: *Species*
* Barcoding of species
* Catalogue of Life

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა 
კატეგორია:მცენარეთა სისტემატიკა 
კატეგორია:ევოლუცია 
კატეგორია:ტაქსონომია
დავით თარგამაძე

**დავით თარგამაძე** (დ. 22 აგვისტო, 1989, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში (2011–2014), ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## კარიერა 
### საკლუბო 
თამაშობდა თბილისის „დინამოში“, სანამ გადავიდოდა გერმანულ „ფრაიბურგში“ 2006 წელს. „ფრაიბურგის“ ძირითად გუნდში მისი დებიუტი შედგა 2009 წლის 17 მაისს ობერჰაუზენის „როტ-ვაისთან“ მატჩში. კლუბის მაისურით მონაწილეობა მიიღო 8 მატჩში. 2010 წლის ზაფხულში გადავიდა უკრაინის „ოლექსანდრიაში“.

2011 წლის 30 დეკემბერს დონეცკის „შახტარმ“ა საკუთარ საიტზე ოფიციალური განცხადება გამოაქვეყნა, რომლის მიხედვით გუნდში თარგამაძე გადავიდა. იმავე წელს იჯარით შეუერთდა მარიუპოლის „ილიჩევეცს“, სადაც დაჰყო 2014 წლამდე. 2015-2016 წლებში იჯარით თამაშობდა „ალექსანდრიაში“.

### სანაკრებო 
თარგამაძე გამოდიოდა საქართველოს 19 და 21 წლამდელთა ნაკრებებში. 2009 წელს, ახალგაზრდულ ნაკრებში ჩაატარა სამი მატჩი.

ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი 2011 წლის 10 აგვისტოს, სტუმრად პოლონეთთან 0-1 წაგებულ მატჩში შედგა. თარგამაძე თამაშში, ალექსანდრე გურულის ნაცვლად 50-ე წუთიდან ჩაერთო და ყვითელი ბარათიც დაიმსახურა. მონაწილეობდა ევროპის 2012 წლის ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპის სამ მატჩში. თბილისში საბერძნეთის ნაკრების წინააღმდეგ, ჯგუფური ეტაპის ბოლო მატჩში, მე-19 წუთზე სტანდარტული სიტუაციიდან გახსნა ანგარიში.

2012 წლის 24 მაისს თურქეთის ნაკრებთან, ავსტრიის ქალაქ ზალცბურგში  გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ მატჩის 51-ე წუთზე თარგამაძემ ანგარიში 1-2 გახადა, თუმცა საბოლოოდ თურქეთის ეროვნულმა ნაკრებმა, ანგარიშით 1-3 გაიმარჯვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მონაცემები kicker.de-ზე
* პროფილი transfermark-ზე 
* პროფილი National-football-teams.com–ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მეორე ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ალექსანდრიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრაიბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები
კატეგორია:მარიუპოლის ილიჩევეცის ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის შევარდენის ფეხბურთელები
კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
დავით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გომბეს შტატი

**გომბეს შტატი** () — შტატი ნიგერიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — გომბე.
* ფართობი — 18 768 კმ², მოსახლეობა — 2 365 040 ადამიანი (2006).

## ისტორია 
გომბეს შტატი ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მეჩხერად დასახლებული შტატია ნიგერიაში. შეიქმნა 1996 წლის 1 ოქტომბერს, შტატის ტერიტორიაზე მოქმედებენ შარიათის კანონები.

## მოსახლეობა 
შტატის მოსახლეობის ძირითად ნაწილს შეადგენს ფულბეს ეთნიკური ჯგუფი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით გომბეს შტატი იყოფა 11 თვითმმართველობის რაიონად:

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი
* გომბეს შტატი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
ჯორდან ჰენდერსონი

**ჯორდან ბრაიან ჰენდერსონი** (; დ. 17 ივნისი, 1990) — ინგლისელი ფეხბურთელი, ამსტერდამის „აიაქსისა“ და ინგლისის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

## საკლუბო კარიერა
კარიერა დაიწყო მშობლიურ ქალაქში, კლუბ „სანდერლენდში“. 2009 წელს იჯარით თამაშობდა „ქოვენთრი სიტიში“. 2011 წლის 9 ივნისს „სანდერლენდიდან“ და „ლივერპულში“ გადავიდა £17 მილიონის სანაცვლოდ. პრემიერ ლიგაში „ლივერპულის“ შემადგენლობაში ჰენდერსონის დებიუტი 2011 წლის 13 აგვისტოს, ყოფილ კლუბთან, „სანდერლენდთან“ ფრედ, 1-1 დასრულებულ მატჩში შედგა. 2012 წელს კლუბთან ერთად მოიგო პირველი ტიტული, ინგლისის ლიგის თასი. 2015 წლიდან გახდა „ლივერპულის“ კაპიტანი. 2019 წელს მისი კაპიტნობით „ლივერპულმა“ უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა და უეფას სუპერთასი მოიგო. იმავე წელს ჰენდერსონი გახდა „ლივერპულის“ პირველი კაპიტანი, ვინც კლუბთან ერთად მსოფლიოს საკლუბო ჩემპიონატში გაიმარჯვა.

## სანაკრებო კარიერა
ინგლისის ეროვნულ ნაკრებში ჰენდერსონის დებიუტი 2010 წელს შედგა. მანამდე მას ნათამაშები ჰქონდა ინგლისის 19, 20 და 21-წლამდელთა ნაკრებებში. ეროვნული ნაკრების რიგებში ჰენდერსონს 50-ზე მეტ მატჩში აქვს ნათამაშები. ნაკრებთან ერთად მონაწილეობა აქვს მიღებული ოთხ მნიშვნელოვან საერთაშორისო ტურნირში: 2012 და 2016 წლების ევროპის ჩემპიონატსა და 2014 და 2018 წლების მსოფლიო ჩემპიონატშში. 2019 წელს ჰენდერსონი ინგლისის საფეხბურთო ასოციაციამ წლის საუკეთესო მოთამაშედ დაასახელა.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  ლივერპული 
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** : 2018–19; ფინალისტი: 2017–18, 2021–22
* **ინგლისის პრემიერლიგა** : 2019–20
* **უეფა-ს სუპერთასი** : 2019
* **ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი** : 2019
* **ინგლისის ლიგის თასი** : 2011–12, 2021–22; ფინალისტი: 2015–16
* **ინგლისის სუპერთასი**: 2022
* **უეფა-ს ევროპის ლიგის** ფინალისტი: 2015–16
* **ინგლისის ასოციაციის თასი**: 2021–22; ფინალისტი: 2011-2012

### სანაკრებო
;  ინგლისი 
* ევროპის ვიცე-ჩემპიონატი: 2020

### ინდივიდუალური
* ინგლისის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2019
* „ლივერპულის“ წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2011-2012
* „სანდერლენდის“ წლის ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2009–10, 2010–11

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ESPN Soccernet profile 
*LFC History profile

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანდერლენდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უზბოი

[მინი|270პქ|[1734 წლის ფრანგული რუკა, სადაც უზბოი (აღნიშნულია როგორც *Bras de Tokai*) გამოეყოფა ამუდარიას (*Gihon* ან *Oxus*) და ჩაერთვის კასპიის ზღვას.]]
**უზბოი** () — ძველი და მკვდარი ნახეობარების სახელწოდება შუა აზიის უდაბნოებში. წარმოადგენს გრძელ ხეობას თურქმენეთში, რომელიც გადაჭიმულია სარიყამიშის ქვაბულიდან კასპიის ზღვამდე. ჩრდილო-დასავლეთით შემოზღუდულია ყარაყუმის უდაბნოთი, სიგრძე 550 კმ. უზბოი აგრეთვე ეწოდა მდინარეს, რომელსაც სათავე და შესართავი არ გააჩნია — მდინარე ამუდარიის ყოფილი ტოტი, რომელიც გაედინებოდა ყარაყუმის უდაბნოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში თურქმენეთში XVII საუკუნემდე. 

სწრაფადვე ამოშრა და შესაბამისად ხვარაზმის ცივილიზაციას მიაყენა ზარალი, რომელიც განვითარებას სწორედ ამ მდინარის წყლებზე განიცდიდა. მდინარე უზბოი მიედინებოდა დაახლოებით 750 კმ-ზე. განშტოვდებოდა რა, მდინარე ამუდარიის ნაპირებიდან, სვლას აგრძელებდა სარიყამიშის ტბის გავლით და შესართავს კასპიის ზღვაში პოულობდა. წყლის ამოშრობასთან ერთად ნაპირზე დასახლებულმა ხალხმა უეცრად გაფანტვა დაიწყო და შედეგად ისინი მოხეტიალეებად იქცნენ. 

ცნობილმა გეოლოგმა ვლადიმერ ობრუჩევმა აწარმოა კვლევები ამ რაიონში. იგი შემდეგნაირად ახასიათებს უზბოის:  

## იხილეთ აგრეთვე
* უადი
* კრიკი 

## რესურსები ინტერნეტში
* უზბოის საიდუმლოება  

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის მდინარეები 
კატეგორია:ყოფილი მდინარეები
დელტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელწოდება **დელტა** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

* დელტა — მდინარის განშტოებული შესართავი;
* სსსტც „დელტა“ — სახელმწიფო სამხედრო სამეცნიერო-ტექნიკური ცენტრი;
* დელტა — ბერძნული ანბანის მეოთხე ასო;
* დელტა — შტატი ნიგერიაში;
* დელტა — მდინარე აშშ-ში.
* დელტა — კოსმოსური სასტარტო სისტემა;
* დელტა ფუნქცია — ფიზიკურ-მათემატიკური ფუნქცია
თაყირი

[მინი|თაყირი [სონორას უდაბნოში.]]
**თაყირი** (თურქ. – გლუვი, სწორი, შიშველი) — 1). რელიეფის ფორმა, რომელიც წარმოიქმნება მლაშობი ნიადაგის გამოშრობის შედეგად უდაბნოებსა და ნახევრადუდაბნოებში. წარმოადგენს დახეთქილი თიხნარის ბრტყელძირიან დახშულ ტაფობს. დატბორვის შემდეგ ფსკერზე დალექილი თიხნარი შრება, მკვრივდება და მრავალკუთხედებად სკდება. ზედაპირი ისეა გაქვავებული, რომ ცხენის ნალიც კი არ ტოვებს კვალს. თაყირი დამახასიათებელია უპირველეს ყოვლისა აზიის სუბბორეალური სარტყლის უდაბნოებისათვის. ცალკეული თაყირების ფართობი განისაზღვრება გაუდინარი ქვაბულების ფართობით, სადაც სორები გვხვდება. აშშ-ის უდაბურ რაიონებში აღნიშნული სტრუქტურები ცნობილია პლაიას, ხოლო არაბულ სამყაროში საბჰას სახელწოდებით.

2). უდაბნოსა და ნახევრადუდაბნოს პირობებში წარმოქმნილი ნიადაგის ტიპი. ნიადაგის პროფილში გამოიყოფა ორი ჰორიზონტი: ზედა (8-10 სმ) — მკვრივი, დახეთქილ-ქერქიანი თიხოვანი ჰორიზონტი და მის ქვეშ ნაკლებად შეცვლილი დამლაშებული დედაქანი. თაყირზე თითქმის არ ხარობს მცენარეულობა. მათზე წარმოდგენილია მხოლოდ წყალმცენარეები და ლიქენები. ძირეული გაუმჯობესების გარეშე გამოუსადეგარია მიწათმოქმედებისათვის.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* თაყირი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 
* თაყირი – სსრკ ფიზიკური გეოგრაფია 

კატეგორია:უდაბნოები
ყარაყუმის არხი

**ყარაყუმის არხი**  () — მოზრდილი არხი თურქმენეთში, რომელიც გამოიყენება საირიგაციოდ და წყალმომარაგებისათვის. ექსპლუატაციაში გადაეცა 1954 წელს, აშენდა 1988 წელს. სიგრძე 1445 კმ. არხი იწყება მდინარე ამუდარიიდან, გაივლის ყარაყუმის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ქვიშიან ადგილებს, შემდეგ კვეთს მურღაბის ძველ ოაზისსა და მდინარეების მურღაბისა და თეჯენის მდინარეთაშუეთს. წყლის ხარჯი 600 მ³/წმ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ყარაყუმის არხი – დიდი ენციკლოპეიდური ლექსიკონი 

კატეგორია:თურქმენეთის არხები
სარიყამიშის ქვაბული

**სარიყამიშის ქვაბული** ( ) — ოვალური ფორმის გაუდინარი უდაბნო ქვაბული შუა აზიაში, თურქმენეთსა და უზბეკეთში. მდებარეობს ყარაყუმის უდაბნოსა და უსტიურთის პლატოს საზღვარზე. სიგრძე დაახლოებით 150 კმ, სიგანე 90 კმ. ფსკერის ყველაზე დაბალი ნაწილი ზღვის დონეზე 38 მეტრით დაბლაა. ქვაბულის ცენტრალური ნაწილი უკავია სარიყამიშის ტბას. სარიყამიშის ქვაბული აგებულია ტბიური ნალექებით. ზედაპირი დაფარულია მლაშობებითა და ქვიშებით. მდინარე ამუდარიის წყალმა უკანასკნელად ქვაბულის ტერიტორიას 1878 წლის ზაფხულში მიაღწია. სახელწოდება თურქულია და ნიშნავს „ყვითელ ლელქაშს“.

## იხილეთ აგრეთვე
* სარიყამიშის ტბა

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ქვაბულები
კატეგორია:უზბეკეთის ქვაბულები
დელტის შტატი

**დელტის შტატი** () — ნავთობმომპოვებელი შტატი ნიგერიის სამხრეთით, მდინარე ნიგერის დელტაში. შტატის ყველაზე უფრო დიდი ქალაქია, მისი ეკონომიკური ცენტრი — ქალაქი ვარი.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ასაბა.
* ფართობი — 17 698 კმ², მოსახლეობა — 4 112 445 ადამიანი (2006).

## მოსახლეობა 
შტატის მოსახლეობის ძირითად ნაწილს შეადგენს იგბოს, ისოკოს, იჯოს და იცეკირის ეთნიკური ჯგუფი.

## ადმინისტრაციული ცენტრი 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით დელტის შტატი იყოფა სამ ოლქად (ჩრდილოეთი დელტა, სამხრეთის დელტა და ცენტრალური დელტა), ხოლო ისინი იყოფიან 25 თვითმმართველობის რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
პორტო-ფრანკო ბათუმში

**პორტო-ფრანკო ბათუმში** გამოცხადდა ბრიტანელთა ინიციატივით და უბაჟო (თავისუფალი) საგარეო-ეკონომიკური ურთიერთობების აღნიშნული რეჟიმი ფუნქციონირებდა 1878-1886 წლებში. ხსენებული მაქსიმალურად ლიბერალური საგადასახადო რეჟიმის წყალობით, მაშინდელი რუსეთის იმპერიის ამ ნაკლებდასახლებული განაპირა პროვინციით დაინტერესდნენ ცნობილი ნავთობმრეწველი ინვესტორები - ლუდვიგ ნობელი, ალექსანდრე მანთაშევი, როთშილდების დინასტია და სხვ. მნიშვნელოვანწილად აღნიშნულის შედეგად, გაჩნდა მაშინდელ მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ბაქო-ბათუმის ნავთობსადენიც. ფრანკო რეჟიმის მოქმედების მცირე ინტერვალის მიუხედავად, ბათუმი სწრაფადმზარდი ევროპული ტიპის ქალაქად იქცა, თუმცა ახალ პირობებში მოქმედების გამოუცდელობის გამო, ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ვერ უზრუნველყო ადგილობრივი მოსახლეობის გაღარიბების პროცესების შეჩერება და იმრავლა კორუფციამ და კონტრაბანდამ, რის შესახებაც გულისტკივილით წერდა გამოჩენილი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე - ილია ჭავჭავაძე. 1920 წელს, ბრიტანელთა ინიციატივით ისევ დაიწყო ბათუმში ფრანკო რეჟიმის პროექტზე მუშაობა, რასაც, მოსახლეობის ცხოვრების დონის გაუმჯობესების მიზნით, აქტიურად უჭერდა მხარს მაშინდელი ერთა ლიგა (ინგლ. League of Nations), მაგრამ 1921 წელს კომუნისტური ხელისუფლების მოსვლამ საქართველოში შეაჩერა აღნიშნული პროექტის რეალიზება. ბათუმის პორტო-ფრანკოს გამოცდილების გათვალისწინებით, თანამედროვე პირობებში თავისუფალი ზონალური პოლიტიკის ოპტიმალური გავრცელების მიზანშეწონილობას ასაბუთებს ქართველი ეკონომისტი - რევაზ ლორთქიფანიძე. 

## ლიტერატურა 
*ლორთქიფანიძე რ, თავისუფალი ზონალური პოლიტიკით ეკონომიკის სტრუქტურის სრულყოფის თეორიული საფუძვლები. - თბ., საქართველო, 1997.
*ლორთქიფანიძე რ. ეკონომიკური ზრდის ქრისტიანული, პოლიტიკური და თეორიული საფუძვლების შესახებ. - თბ., ქვაშვეთის ტაძარში კურთხევით, 2005.

კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკური ისტორია
კატეგორია:ბათუმი
დინკა

**დინკა** (საკ. სახელი *ჯენგი*) — სამხრეთ სუდანში, ბაჰრ-ელ-ღაზალის რეგიონში თეთრი ნილოსის ორივე ნაპირზე მცხოვრები ხალხი. საუბრობენ საკუთარ ენაზე, რომელიც განეკუთვნება ნილოტური ენების ჩრდილო-დასავლეთ ჯგუფს. რაოდენობა დაახლოებით 5 მლნ. ნაწილი აღიარებს ისლამს, უმრავლესობა ქრისტიანია (კათოლიციზმი, პროტესტანტიზმი, ანგლიკანიზმი).

## დინკას ცნობილი წარმომადგენლები
* ჯონ გარანგი - სამხრეთ სუდანის პირველი პრეზიდენტი
* სალვა კიირი - დამოუკიდებელი სამხრეთ სუდანის პირველი პრეზიდენტი
* ალეკ ვეკი - სუპერმოდელი
* ლუოლ დენგი - კალათბურთელი
* მანუტე ბოლი - კალათბურთელი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნუერი

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.africaworldbooks.com.au 
* ცნობები დინკას ეთნიკურ ჯგუფზე 
* ფოტოგალერეა

კატეგორია:აფრიკის ხალხები
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ებონიის შტატი

**ებონიის შტატი** () — შტატი ნიგერიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აბაკალიკი.
* ფართობი — 5670 კმ², მოსახლეობა — 2 176 947 ადამიანი (2006).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით შტატი დაყოფილია 13 თვითმმართველობის რაიონად.

## ეკონომიკა 
ებონიი — აგრარული შტატია, რომელიც სპეციალიზებულია კაკაოს და ბრინჯის მოყვანაზე. შტატი ასევე მდიდარია მარილის საბადოებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
კონსტანტინე II (იმერეთის მეფე)

**კონსტანტინე II**  (გ. 1401) — ლიხთიმერეთის მეფე 1396–1401 წლებში.

კონსტანტინე დაიბადა 1358 წლის შემდეგ, ლიხთიმერეთის მაშინდელი ერისთავის (და ყოფილი მეფის) — ბაგრატ I-ისა (დავით ნარინის შთამომავალი) და მისი მეუღლის, ყვარყვარე I ჯაყელის ქალიშვილის ოჯახში. იყო ლიხთიმერეთის ორი მეფის, ალექსანდრე I-ისა და გიორგი I-ის უმცროსი ძმა. ძმები საქართველოს სამეფოს განუდგნენ თემურლენგის შემოსევების დროს. 1392 წელს გიორგი I დაიღუპა სამეგრელოს მთავარ ვამეყ I დადიანთან ბრძოლაში, კონსტანტინე და მისი ძმისშვილი დემეტრე (ალექსანდრე I-ის ძე) კი გაიქცნენ კავკასიის მთებში, ხოლო იმერეთი გიორგი VII-მ კვლავ საქართველოს შემადგენლობაში დააბრუნა.

1396 წელს კონსტანტინემ ისარგებლა გიორგი VII-ის გამუდმებული ომებით თემურლენგთან, რომლის დროსაც მრავალი იმერელი დაიღუპა, და ასევე ვამეყ დადიანის სიკვდილით და დაბრუნდა იმერეთში. დაიპყრო მრავალი ციხე და თავი მეფედ გამოაცხადა. შემდგომში სცადა სამეგრელოს, გურიის  და სვანეთის მთავრების მიმხრობა, მაგრამ 1401 წელს მოკლეს. ვინაიდან კონსტანტინე უშვილო იყო, იმერეთის გვირგვინი მის ახალგაზრდა ძმისშვილზე, დემეტრეზე გადავიდოდა, რომ არა გიორგი VII-ის მიერ იმერეთის კვლავ შემოერთება.

## სქოლიო 
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლაუტარო (ვულკანი)

**ლაუტარო** () — მოქმედი სტრატოვულკანი ჩილეში. სიმაღლე 3623 მ. მწვერვალი 1000 მ-ზე მაღლა არის ამოწეულია პლატოს მყინვარული გუმბათიდან. მოქცეულია ბერნარდო ო'ჰიგინსის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე და წარმოადგენს ამ უკანასკნელის უმაღლეს პუნქტს. სიახლოვეს მდებარეობს ბრუგენის მყინვარი. ვულკანს სახელი ეწოდა 1952 წელს მაპუჩეს სამხედრო ლიდერის ლაუტაროს პატივსაცემად. პირველი ასვლა განხორციელდა 1964 წლის 29 იანვარს სამხრეთ-აღმოსავლეთი მხრიდან. მთამსვლელებს მძიმე პირობებში მოუწიათ სვლა, გზა და გზა გადალახეს ნაპრალები, ყინულის ციცაბო ფერდობები და სხვ. ამასთანავე გამოავლინეს მოქმედი ვულკანური კრატერი და გოგირდოვანი ამონთხევები მწვერვალის სიახლოვეს. ვულკანზე მეორეჯერ ავიდნენ 1973 წლის 2 მარტს. უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1979 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
რეკლიუ

**რეკლიუ** () — მოქმედი ვულკანი ჩილეში. სიმაღლე 1000 მ. აქვს კრატერი, რომლის დიამეტრია 1 კმ. ამჟამად განიცდის ჩამოყალიბებას მყინვარული ეროზიის შედეგად. სიახლოვეს მდებარეობს მყინვარი ამალია. 1987 წლამდე რეკლიუს აიგივენდნენ სერო-მანო-დელ-დიაბლოსთან.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
სარიყამიშის ტბა

**სარიყამიშის ტბა** ( ) — გაუდინარი მწარე-მლაშე ტბა თურქმენეთსა და უზბეკეთში. მდებარეობს სარიყამიშის ქვაბულის ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 5 მ-ზე, დაახლოებით კასპიისა და არალის ზღვებს შორის. ტბის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი უზბეკეთს ეკუთვნის, ხოლო დანარჩენი თურქმენეთშია. ტბის ფართობი ცვალებადია და დამოკიდებულია ხორეზმის ოაზისიდან მომდინარე კოლექტორულ წყლებზე. 1985 წლისთვის ტბის ზედაპირის ფართობი გაიზარდა 3200 კმ²-მდე. როდესაც დამყარდა შედარებით მუდმივი წყლის დონე, მარილიანობა გაიზარდა და მიაღწია 15–20 ‰-ს. 

ტბა გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ. სიგრძე 100–120 კმ, ხოლო სიგანე 30–40 კმ აღწევს. საშუალო სიღრმეა 8,2 მ. სიღრმე მატულობს აღმოსავლეთ ნაპირისაკენ. ტბას აქვს ციცაბო დასავლეთი ნაპირი. აღმოსავლეთიდან ერთვის არხი-კოლექტორი. აღმოსავლეთ ნაპირზეა მინერალური თერმული წყლების წყარო. 

## იხილეთ აგრეთვე
* უზბოი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ტბები 
კატეგორია:უზბეკეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ბერნი (ვულკანი)

**ბერნი** () — მყინვარებით დაფარული სტრატოვულკანი ჩილეში, მუნიოს-გამეროს ნახევარკუნძულზე, კორდილიერა-სარმიენტოს ქედის სამხრეთით. სიმაღლე 1520 მ. ქალაქ პუნტა-არენასიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს 200 კმ-ში. სახელი ეწოდა ინგლისელი კონტრ-ადმირალის ჯეიმზ ბერნის (1750-1821) პატივსაცემად. პირველი ასვლა განხორციელდა 1973 წელს. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 1910 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა  

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
რიჩარდ ნორლანდი

**რიჩარდ ბოის ნორლანდი** ( დ. 1955) — ამერიკელი დიპლომატი, რომელიც ბარაკ ობამამ წარადგინა ელჩად საქართველოში, ხოლო სენატმა დაამტკიცა ამ პოსტზე 2012 წლის 29 მარტს. რიჩარდ ნორლანდი ამ დრომდე ვაშინგტონის ეროვნულ სამხედრო კოლეჯში საერთაშორისო ურთიერთობებში მრჩეველი და ხელმძღვანელის მოადგილე იყო. იგი ასევე იყო აშშ-ის ელჩი უზბეკეთში, 2007-2010 წლებში. ნორლანდმა აშშ-ის ყოფილი ელჩი საქართველოში ჯონ ბასი შეცვალა (2009-2012). საუბრობს რუსულ, ფრანგულ და ნორვეგიულ ენებზე. ჰყავს მეუღლე მერი ჰარტნეტი და ორი შვილი. ამჟამად არის აშშ-ს ელჩი ლიბიაში.
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2014)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლასლო ჩატარი

**ლასლო ჩატარი** — ნაცისტური რეჟიმის სასტიკი დამნაშავე. ჩატარი ასრულებდა სლოვაკურ ქალაქ კოშიცას პოლიციის უფროსის მოვალეობებს. სიმონ ვიზენტალის ცენტრის მონაცემებით, ჩატარის მიუძღვის მთავარი წვლილი 1944 წელს ოსვენციმში სულ მცირე 15,7 ათასი ებრაელის გაგზავნაში. ომის შემდეგ დამნაშავე გადავიდა კანადაში, სადაც მშვიდობიანად ცხოვრობდა და თავს ხელოვნების ნიმუშების ყიდვა-გაყიდვით ირჩენდა, თუმცა 1995 წელს, ვინაობის გარკვევის შემდეგ, კანადამ ჩამოართვა მას მოქალაქეობა სამხედრო დანაშაულებში მონაწილეობისთვის. კანადიდან დეპორტაციის შემდეგ ჩატარი აგრძელებდა ცხოვრებას ბუდაპეშტში 2012 წლამდე, სანამ სიმონ ვიზენტალის ცენტრმა იგი არ აღმოაჩინა ინფორმატორის დახმარებით. ჩეხოსლოვაკიის სასამართლომ ჩატარის სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა.

## სქოლიო
კატეგორია:ნაცისტები 
კატეგორია:დაბადებული 1915
კირიბატის კუნძულების სია

ქვემოთ ჩამოთვლილია **კირიბატის კუნძულები**, რომლებიც შედგება ოცდათორმეტი ატოლისა და ერთი მარჯნის ატოლისგან. კუნძულები დაყოფილია სამ ჯგუფად: გილბერტი , ფენიქსი და ლაინი. ამათგან ყველაზე უკაცრიელია ფენიქსის ჯგუფი, სადაც მხოლოდ კანტონია (იგივე აბარირინგა) დასახლებული – 31 კაცი (2010). ისინი ყველა განლაგებულია წყნარ ოკეანეში. ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს 812,34 კმ²-ს, ლაგუნების — 2412,5 კმ²-ს. მანძილი ქვეყნის ყველაზე დასავლეთით მდებარე კუნძულსა და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულს შორის შეადგენს დაახლოებით 4000 კმ-ს. მოსახლეობის საერთო რაოდენობაა — 103 058 ადამიანი (2010, აღწერა).

## გილბერტის კუნძულები 
## ლაინის კუნძულები 
## ფენიქსის კუნძულები 
## დასავლეთ გილბერტი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* კირიბატის მოსახლეობის აღწერა (2005 წ.).

## სქოლიო
კატეგორია:კირიბატის კუნძულები
კატეგორია:კირიბატი
ნარსაკი

**ნარსაკი** () — ქალაქი სამხრეთ გრენლანდიაში, კუიალეკის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,613 კაცს. პირველი მაცხოვრებლები აქ ათასწლეულების წინ გამოჩნდნენ, მაგრამ მუდმივი დასახლებები არ არსებობდა. სახელწოდება „ნარსაკი“ კალაალისუტიდან ითარგმნება, როგორც „ვაკე“.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  გლადსაკსე, დანია

## რესურსები ინტერნეტში
* ნარსაკის ფოტოები 

კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
ორიოლ რომეუ

**ორიოლ რომეუ ვიდალი** (დ. 24 სექტემბერი, 1991) — ესპანელი ფეხბურთელი, „საუთჰემპტონის“ დაცვითი ნახევარმცველი. თამაში შეუძლია ასევე ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

რომეუ „ბარსელონას“ ახალგაზრდულ აკადემიაში ჩაირიცხა 2004 წელს. 2011 წლის 22 ივლისიდან 2015 წლამდე თამაშობდა ლონდონის „ჩელსიში“.

## საკლუბო სტატისტიკა
04:51, 30 იანვარი 2012 (UTC)

:**1შეიცავს ინგლისის თასს, საფეხბურთო ლიგის თასს, ესპანეთის სუპერთასს, უეფა-ს სუპერთასს, მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატს**

## ტიტულები
;ბარსელონა
* ესპანეთის სუპერთასი: 2010

;ჩელსი
* ინგლისის თასი: 2011–12
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2011–12

;ესპანეთი U17
* ევროპის 17-წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2008

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Chelsea profile
* FC Barcelona profile 
* BDFutbol profile
* Futbolme profile 
* 
* Transfermarkt profile

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:საუთჰემპტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ესპანეთში დაბადებულები
ბენიერი

**ბენიერი** — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ჩიხარეშის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ედოს შტატი

**ედოს შტატი** () — შტატი ნიგერიის სამხრეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბენინ-სითი.
* ფართობი — 17 802 კმ², მოსახლეობა — 3 233 366 ადამიანი (2006).

## ისტორია 
ედოს შტატი შეიქმნა 1991 წლის 27 აგვისტოს, როდესაც ბენდელის შტატი გაიყო ედოს და დელტის შტატებად.

1992 წელს შტატში ჩატარდა გუბერნატორის არჩევნები, რომელშიც ერთმანეთს ებრძოდნენ შტატის მოქმედი ხელმძღვანელი ჯონ ოდიჯიე ოიეგუნი (ნიგერიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია) და მისი მოწინააღმდეგე ლაკი იგბინედიონი (ეროვნული რესპუბლიკური კონვენცია). ამავე წლის 4 თებერვალს არჩევნების შედეგები ანულირებული იქნა საარჩევნო ტრიბუნალის მიერ ოიეგუნის მიმართ ხელისუფლების არაკანონიერი მხარდაჭერის ბრალდებით. 1992 წლის 18 მარტს ოიეგუნი გამარჯვებულად გამოცხადდა.

2008 წლის 20 მარტს საარჩევნო ტრიბუნალმა გააუქმა არჩევნებზე ნიგერიის სახალხო დემოკრატიული პარტიის კანდიდატის გამარჯვება და გამარჯვებულად გამოაცხადა მისი მოწინააღმდეგე ადამს ოშიომჰოლე პარტია მოქმედების კონგრესიდან.

## მოსახლეობა 
შტატის მოსახლეობის ძირითადი ეთნიკური ჯგუფებია: ედო, იშანი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ედოს შტატი დაყოფილია 18 თვითმმართველობის რაიონად

## რესურსები ინტერნეტში 
* შტატის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის შტატები
პაამიუტი

**პაამიუტი** () ყოფილი ***ფრედერიქსჰობი*** () — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ გრენლანდიაში, სემერსოოკის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1,619 კაცს. ის მოსახლეობის რაოდენობით მერვე ქალაქია გრენლანდიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:გრენლანდიის ქალაქები
აა-ლავა

მინი|270პქ|აა-ლავა 
**აა-ლავა** () — ლავური ნაკადი, რომელიც გახლეჩილია ცალკეულ ნაწილებად ე.ი. ნატეხებად უსწორმასწორო შლაკურ ზედაპირთან ერთად. აა-ს ლავები ტიპურია საშუალო და მცირე ბლანტი ბაზალტებისთვის და ხშირად წარმოდგენილია მღელვარე ლავურ ნაკადებთან ერთად, რომელიც მასთან შედარებით განირჩევა შედარებით სწრაფი დინებითა და დიდი სიმძლავრით (4,5-6 მ). ტიპური ლოდა ლავებისაგან იგი განსხვავდება ნატეხების მცირე ზომითა (ჩვეულებრივ დიამეტრი 1 მ-ზე ნაკლები, იშვიათად 1,5 მ-მდე) და უსწორმასწორო ზედაპირით. 

აა-ლავა დამახასიათებელია ჰავაის კუნძულებისა და ისლანდიის ვულკანებისთვის. შეინიშნება აგრეთვე კამჩატკის ნახევარკუნძულის ვულკანზე, ვეზუვიზე და სხვა. ისლანდიაში აა-ლავებს „აპალჰრაუნს“ უწოდებენ. ალფრედ რიტმანი ასეთ ნაკადებს შლაკურ-ლოდა ნაკადს უწოდებს (1960), ხოლო თომას ჯაგარი — აფროლითებს (1917).

## რესურსები ინტერნეტში 
* აა-ლავა – სამთო ენციკლოპედია 

## სქოლიო 
კატეგორია:ვულკანოლოგია
კატეგორია:მაგმური ქანები
ძველი ეგვიპტის არქიტექტურა

[მინი|[ედფუს ტაძარი]]
**ძველი ეგვიპტის არქიტექტურა** — არქიტექტურული სტილი, რომელიც გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტეში.

## აღწერა და ცნობილი ნაგებობები
ეგვიპტელები განთქმულნი იყვნენ არქიტექტურით მთელს იმდროინდელ მსოფლიოში. მათი ნაგებობები გეომეტრიული სიზუსტით იყო აშენებული, რაც იმის მიმანიშნებელია, რომ ძველი ეგვიპტელები კარგად იცნობდნენ როგორც არქიტექტურას, ასევე მათემატიკას. ეგვიპტელთა მიერ აშენებული ნაგებობების აგება ძნელად მისაღწევია დღევანდელი ტექნოლოგიებითაც კი.
ეგვიპტელებს ჰქონდათ ქვის სამტეხლოები, სადაც მზადდებოდა სკულპტურული ნაკეთობები. ზოგჯერ მთლიანად კლდეში აქანდაკებდნენ ფარაონებისა და ღმერთების გამოსახულებებს. ამის კარგი მაგალითია დიდი სფინქსი, რომლის სიმაღლე 20 მეტრია, ხოლო სიგრძე 60 მეტრს აღემატება.

ეგვიპტელები ხშირად აშენებდნენ ქვის მაღალ სვეტებს — ობელისკებს. ობელისკების სიმაღლე ზოგჯერ 20 მეტრამდეც აღწევდა.
ეგვიპტური არქირექტურის ნიმუშია პირამიდები.

## იხილეთ აგრეთვე
*გიზის სამახსოვრო ობელისკი
*ეგვიპტის პირამიდები
*იმჰოტეპი

## ლიტერატურა 
* Arnold, Dieter. The encyclopedia of ancient Egyptian architecture. Cairo: American University in Cairo Press, 2003.

## რესურსები ინტერნეტში 
* AEgArOn - Ancient Egyptian Architecture Online, open source project 
* Ancient Egyptian Architecture - Aldokkan 
* Ancient Egypt Houses

არქიტექტურა