არტერი (ხელოვნების ცენტრი)

**არტერი** () — თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი სტამბოლის დოლაფდერეს რაიონში, თურქეთი.

ვეჰბი ქოჩის ფონდის შვილობილი კომპანია, არტერი გაიხსნა 2010 წელს იმ მიზნით, რომ უზრუნველეყო მდგრადი ინფრასტრუქტურა თანამედროვე ხელოვნების წარმოებისა და გამოფენისთვის. რვა წლიანი მოღვაწეობის შემდეგ, რომლის განმავლობაშიც მან წვლილი შეიტანა თანამედროვე ხელოვნების ხილვადობაში პროგრამით, რომელიც მოიცავდა გამოფენებს, პუბლიკაციებს, ლექციებს, პერფორმანსებსა და სემინარებს ისთიქლალის ქუჩაზე მდებარე ადგილას, არტერი გადავიდა ახალ შენობაში სტამბოლის დოლაფდერეს რაიონში 2019 წლის სექტემბერში. თავის ახალ შენობაში არტერი აგრძელებს თავისი საქმიანობის სპექტრის გაფართოებას გამოფენებიდან პერფორმანსებსა და ღონისძიებებამდე მრავალ დისციპლინაში.

არტერმა წარმოადგინა 64 გამოფენა და უზრუნველყო 210-ზე მეტი ხელოვნების ნიმუშის წარმოების მხარდაჭერა 2010 წლის მაისიდან 2023 წლის სექტემბრამდე პერიოდში.

## შენობა
არტერი აქტიურად მუშაობდა ისტორიულ შენობაში, რომელიც ცნობილია როგორც მეიმენეთ ჰანი სტამბოლის ისთიქლალის ქუჩაზე 2010-2018 წლამდე. 2019 წლის სექტემბერში, არტერი გადავიდა თავის ახალ შენობაში დოლაფდერეში. ლონდონის Grimshaw Architects მიერ დაპროექტებული, არტერის ახალ შენობა არის 18000 კვადრატული მეტრის შიდა ფართობის; გამოფენის გალერეების გარდა, შენობა მოიცავს საპერფორმანსო დარბაზებს, სასწავლო სივრცეებს, ბიბლიოთეკას, ხელოვნების წიგნების მაღაზიას და ბისტროს.

არტერის ყოფილი შენობა ისთიქლალის ქუჩაზე ხელახლა გაიხსნა 2019 წლის სექტემბერში, როგორც საგამოფენო სივრცე სახელწოდებით მეშჰერი, რომელსაც მართავდა ვეჰბი ქოჩის ფონდი.

## არქიტექტურული დიზაინი
არტერის ახალი შენობის არქიტექტურული დიზაინისთვის დოლაფდერეში 2013 წელს გამოცხადდა საპროექტო კონკურსი. ამ კონკურსის გამარჯვებულები იყვნენ Grimshaw Architects, რომლებმაც დიზაინის პროცესში მიიღეს წამყვანი როლი Thornton Tomasetti, Max Fordham და Neill Woodger Acoustics წვლილით თავიანთ შესაბამის ექსპერტიზის სფეროებში. შენობის მშენებლობა დაიწყო 2015 წელს და დასრულდა 2019 წელს.

## გალერეები და სხვა სივრცეები
არტერის მთავარი ფუნქციური ზონები დაკავშირებულია ცენტრალური ატრიუმით, რომელიც შენობის გულს წარმოადგენს და მისი შიდა ფართობი 18000 კვადრატულ მეტრს შეადგენს. ექვსი გალერეა და ტერასა შეადგენს დაახლოებით 5000 კვადრატულ მეტრს გამოფენის სპეციალიზებული ფართებისა, რომლებიც ექვს სართულზეა განაწილებული.

**სპექტაკლების დარბაზები**

არტერის შენობა გამოირჩევა ორი სპექტაკლების დარბაზით: კარბონი სრულფასოვანი „ბლექბოქსი“ (შავი ყუთი) სპექტაკლები გამოფენების სივრცე; და სევგი გიონიულის აუდიტორიუმი, რომელიც არის არტერის კინოპროგრამის, კონფერენციებისა და პანელური დისკუსიების, ასევე საკამერო კონცერტებისა და სასცენო ხელოვნების ნიმუშების, მათ შორის ცეკვისა და მოძრაობის, მთავარი ადგილი. ორივე დარბაზი გთავაზობთ მოქნილ, მრავალვარიანტიან სავარძლების კონფიგურაციებს ბრტყელი იატაკის ოფციით, რაც უზრუნველყოფს ფართს მასშტაბური ინსტალაციებისთვის ან პროექტებისთვის, რომლებიც მოითხოვენ მრავალარხიან პანორამულ პროექციას.

**სტუდია**

სასწავლო პროგრამის მთავარ სივრცედ შექმნილი სტუდია შედგება ოთხი განყოფილებისგან, რომლებიც მომსახურებას უწევს სხვადასხვა გამოყენების სფეროებს. სტუდია უზრუნველყოფს მოქნილ სივრცეს ყველა სახის ღონისძიებისთვის, როგორიცაა შეხვედრები, ლექციები და ვორქშოფები. პრაქტიკული წარმოების ზონა ასევე წარმოადგენს ბაზას ხელოვანებისა და ვიზიტორებისთვის, რათა შექმნან საკუთარი ნამუშევრები არტერში.

**არტერის ბიბლიოთეკა**

არტერის ბიბლიოთეკა უზრუნველყოფს უფასო წვდომას არტერის მიმდინარე გამოფენებთან და ღონისძიებების პროგრამასთან დაკავშირებულ პუბლიკაციებზე, ხელოვნების საცნობარო წიგნებზე, ჟურნალებზე, ასევე ელექტრონულ მონაცემთა ბაზებზე. მომხმარებლებს შეუძლიათ დაათვალიერონ ონლაინ ბიბლიოთეკის კატალოგი არტერის ვებსაიტზე.

**არტერის წიგნის მაღაზია**

არტერის სამუშაო საათებში ღიად მომუშავე არტერის წიგნის მაღაზია გთავაზობთ პუბლიკაციების შერჩეულ კოლექციას, რომელიც ფოკუსირებულია ხელოვნებაზე, სოციალურ მეცნიერებებზე, არამხატვრულ ლიტერატურაზე და საბავშვო წიგნებზე. ეს მულტიდისციპლინური შერჩევა რეგულარულად განახლდება არტერის მიმდინარე გამოფენებისა და ღონისძიებების პროგრამების შესაბამისად.

**ბისტრო ბაი დივან**

დივანის ჯგუფის ქვედანაყოფი, ბისტრო ბაი დივანი უმასპინძლებს არტერის ვიზიტორებს სპეციალურად შემუშავებული მენიუთი სამუშაო საათების განმავლობაში.

## ისტორია
**ისტიკლალის ქუჩა, ბეიოღლუ**

2010-2018 წლების პერიოდში, არტერმა წარმოადგინა 26 ინდივიდუალური და 9 ჯგუფური გამოფენა Meymenet Han, ისთიქლალის ქუჩაზე.

არტერის საინაუგურაციო გამოფენამ „Starter“ (8 მაისი – 31 იანვარი, 2010) წარმოადგინა 160-ზე მეტი ნამუშევარი 87 მხატვრისგან, რომლებიც ყველა არტერის კოლექციას ეკუთვნოდა.

მხატვრული პროდუქციის მხარდაჭერის თავისი მისიის შესაბამისად, არტერმა წაახალისა და დააფინანსა ახალი ნამუშევრების შექმნა თითოეული გამოფენისთვის.

გარდა ამისა, არტერმა უმასპინძლა სტამბოლის ბიენალეს, როგორც ერთ-ერთ მთავარ ვენიუს მის მე-13 და მე-14 ედიციებზე, ასევე სტამბოლის დიზაინის ბიენალეს მის მე-4 ედიციაზე.

**დოლაფდერე, ბეიოღლუ**

თავის ახალ შენობაში დოლაფდერეში, რომელიც გაიხსნა 2019 წლის 9 სექტემბერს, არტერმა წარმოადგინა საინაუგურაციო პროგრამა შვიდი გამოფენით, რომელთაგან ოთხი მისი კოლექციიდან იყო შერჩეული. ინსტიტუტმა ასევე შესთავაზა დამატებითი შესაძლებლობები ხელოვნების აღმოსაჩენად, დასატკბობად და მასთან უფრო ახლო დიალოგში ჩასართველად: პერფორმანსები, კონცერტები, ახალი მუსიკის მიძღვნილი ფესტივალი, საუბრები, ვორქშოფები და ინტერპრეტაციის ღონისძიებები ორ ახალ საგამომცემლო სერიასთან ერთად.

არტერმა 2020 წლის თებერვალში წარმოადგინა ახალი სამდღიანი ფესტივალი სტამბოლის მუსიკალურ სცენაზე. ახალი და უახლესი მუსიკის ფესტივალის პირველმა ედიციამ შესთავაზა პროგრამა, რომელიც მოიცავდა ხუთ ლაივ კონცერტს. ფესტივალის მეორე ედიცია 2021 წლის თებერვალში ჩატარდა ონლაინ რეჟიმში COVID-19 პანდემიით გამოწვეული შეზღუდვების გამო; მან შესთავაზა პანელური დისკუსიები, ფილმების ჩვენებები და ვორქშოფები.მესამე ედიცია, რომელიც ასევე ონლაინ ჩატარდა 2022 წლის თებერვალში, იკვლევდა მრავალფეროვნების, ხელმისაწვდომობისა და ტრანზიტულობის კონცეფციებს.

არტერმა ასევე წარმოადგინა სპეციალური პროგრამა, რომელიც მიძღვნილი იყო პერფორმანს-ხელოვნებას, 2019-2020 წლების სეზონზე. პროგრამა შედგებოდა სამი ურთიერთდაკავშირებული და თანმიმდევრული სექციისგან: „ზეიმი“, „მონაწილეობა“ და „რეზონანსი“.

2020 წელს, COVID-19 პანდემიამ აიძულა არტერი დროებით შეეწყვიტა თავისი საქმიანობა, 14 მარტიდან 16 ივნისამდე. მსოფლიო ლოქდაუნის პერიოდში, არტერმა გააგრძელა თავისი პროგრამა ციფრულ პლატფორმებზე, წარმოადგინა ვიდეო ნამუშევრების შერჩევა სახელწოდებით #playathome, ასევე ღონისძიებები და გამოფენა 160-ზე მეტი ნამუშევრით თავისი კოლექციიდან Google Arts & Culture მეშვეობით.

2021 წლის ოქტომბერში, არტერმა უმასპინძლა ღონისძიებათა სერიას, რომელიც ორგანიზებული და დაფინანსებული იყო გოეთეს ინსტიტუტისა და Südwestrundfunk (SWR) მიერ სათაურით „მდინარე დუნაიდან ბოსფორამდე: დონაუეშინგენის მუსიკალური დღეები“. სევგი გიონიულის აუდიტორიამ და არტერის ეზომ ასევე მიიღო ვიზიტორები ფილმების ჩვენებებისთვის, კონცერტებისა და პანელური დისკუსიებისთვის, რომლებიც ორგანიზებული იყო მე-14 Documentarist სტამბოლის დოკუმენტური დღეების, 49 სტამბოლის მუსიკალური ფესტივალისა და 25 სტამბოლის თეატრალური ფესტივალის ფარგლებში 2021 წელს.

2022 წლის მაისში, არტერის სევგი გიონიულის აუდიტორიამ უმასპინძლა 26 მხატვარს, 12 ინიციატივასა და 15 ხელოვნების ინსტიტუტს Border_less Artbook Days ფარგლებში. არტერი ასევე გახდა ერთ-ერთი მთავარი ვენიუ პერფორმანსებისა და ღონისძიებებისთვის, რომლებიც ჩატარდა 2022 წლის ივნისში სტამბოლის საერთაშორისო იმპროვიზაციული ცეკვის ფესტივალის ფარგლებში, და უმასპინძლა Tonedmelisma მუსიკალურ ფესტივალს თემატიკით „გონება და მისტიკა: გული“ 2022 წლის სექტემბერში.

2022 წლის აგვისტოში, არტერის საბავშვო ფესტივალი პირველად ჩატარდა სათაურით „გამოდი ხელოვნებავ, როცა კი მზად ხარ“.

2022 წლის ოქტომბერში, ღონისძიებამ სახელწოდებით „კეთილშობილი და სენტიმენტალური“ შეკრიბა Bösendorfer არტისტი ემრე იავუზი Andante კლასიკური მუსიკის ჟურნალის მთავარ რედაქტორთან და მუსიკალურ მწერალთან სერჰან ბალისთან სპეციალური შემთხვევისთვის, რომელიც მოიცავდა კონცერტსა და საუბარს არტერის სევგი გიონიულის აუდიტორიაში. არტერის Karbon უმასპინძლა Neue Klangkunst მუსიკალურ თანამშრომლობას სტეფან ვინტერსა და მარიკო ტაკაჰაშის შორის პერფორმანსისთვის სახელწოდებით „მეცხრე ტალღა ოდა ბუნებისადმი“ 2022 წლის 15 და 16 დეკემბერს, ხოლო ჯერფი აჯის კონცერტისთვის, რომელიც ორგანიზებული იყო მისი ალბომის „ალექსანდრე სკრიაბინი: პოემები, ფერები, ალი“ პრეზენტაციისთვის 2022 წლის 22 დეკემბერს.

2023 წლის იანვარში, არტერის პროგრამა მოიცავდა ორ სპეციალურ ღონისძიებას „ნახვამდის, სამოთხევ?“ (გერჰარდ შტებლერი & კუნსუ შიმი) და „ჩუმად, პატარავ“ (იონდერ ბალოღლუ & ჩაღდაშ იოზკანი) ინსპირირებული ჯგუფური გამოფენებით ThisPlay და Rounded by Sleep.

ორგანიზებული 2017 წლიდან თეირანში მდებარე Hermes Records მიერ სხვადასხვა საერთაშორისო პარტნიორების მხარდაჭერით, „Show of Hands იმპროვიზაციული მუსიკის ფესტივალის“ ახალი ედიცია ჩატარდა პირველად სტამბოლში არტერში A.K. Music თანამშრომლობით [2023 წლის აპრილში.

მუსიკის მოყვარულები შეიკრიბნენ [2023 წლის მაისში არტერის „ახალი და უახლესი მუსიკის ფესტივალის“ მეოთხე ედიციისთვის. არტერმა ასევე უმასპინძლა border_less ARTBOOK DAYS მეხუთე ედიციას თავის სევგი გიონიულის აუდიტორიასა და ფოიესში.

Saturday Late ფარგლებში 2023 წლის აპრილსა და ივნისში, არტერმა უმასპინძლა ელიფ ჩაღლარის DONNA MOBILE კონცერტს, ასევე ფილმების Les Cinq Diables „ხუთი ეშმაკი“ და Aftersun ჩვენებებს.

## არტერის კოლექცია
2007 წელს ინიცირებული და საერთაშორისო საფუძველზე შექმნილი, არტერის კოლექციის მიზანია თანამედროვე ხელოვნების ნამუშევრების შეგროვება და მოვლა, მათი შემოქმედებითი ინტერპრეტაციის ჩართვა გამოფენების მეშვეობით, ასევე ახლის შექმნის წახალისება და დაფინანსება.

არტერის კოლექცია მოიცავს 1400-ზე მეტ ნამუშევარს დაახლოებით 400 მხატვრისგან 2020 წლის მდგომარეობით და აერთიანებს სხვადასხვა თანამედროვე ექსპრესიას, პოზიციებსა და პრაქტიკებს მთელი მსოფლიოდან. კოლექცია მოიცავს ნამუშევრებს 1960-იანი წლებიდან დღემდე, რომლებიც მოიცავს მედიის ფართო სპექტრს ფერწერიდან, ნახატიდან, ქანდაკებიდან, გრაფიკიდან, ფოტოგრაფიიდან, კინოდან, ვიდეოდან, ინსტალაციამდე, ხმისა და სინათლის პრაქტიკებამდე და პერფორმანსებზე დაფუძნებულ პრაქტიკებამდე.

## ღონისძიებების პროგრამა
არტერი წარმოადგენს მულტიდისციპლინურ ღონისძიებათა პროგრამას, რომელიც მოიცავს სასცენო ხელოვნების, კლასიკური, თანამედროვე და ელექტრონული მუსიკის, კინოს, პერფორმანსისა და ციფრული ხელოვნების ნიმუშებს. ღონისძიებები არ შემოიფარგლება არტერის ორი საკონცერტო დარბაზით სევგი გიონიულის აუდიტორიითა და Karbon, არამედ ტარდება შენობის სხვადასხვა ნაწილსა და სივრცეში.

## სასწავლო პროგრამა
არტერის სასწავლო პროგრამა წარმოადგენს პროცესებსა და აქტივობებს, რომლებიც ისწრაფვიან ჩვენი დროის ინტერპრეტაციისკენ ხელოვნების მეშვეობით. ჩამოყალიბებული მომხმარებლების მიდრეკილებების მიმართ ღია და რეაგირებადი დამოკიდებულებით, პროგრამა მიზნად ისახავს მხატვრების, აუდიტორიასა და პარტნიორებს შორის გრძელვადიანი კავშირების დამყარებას. საუბრების, პანელების, ვორქშოფების, სემინარებისა და გამოფენის ტურების გარდა, არტერის სასწავლო პროგრამა ასევე მოიცავს ორ გრძელვადიან პროგრამას: Teen Council (მოზარდთა საბჭო) და არტერის კვლევითი პროგრამა.

## გამოცემები
არტერის პროგრამა მოიცავს ორენოვან გამოცემებს, რომლებიც თან ახლავს თითოეულ გამოფენას. 2010 წლის მაისიდან 2023 წლის ივნისამდე, არტერმა გამოაქვეყნა 81 წიგნი იმ მიზნით, რომ გაეძლიერებინა დიალოგები თანამედროვე ხელოვნების ირგვლივ ორიგინალური კვლევების წახალისებითა და ახალი ტექსტების შეკვეთით.

არტერის გამოცემების სპექტრი გაფართოვდა 2019 წელს ორი ახალი სერიის ჩართვით: პირველი სახელწოდებით „არტერის ახლო ხედი“ თითოეულ ტომში სთავაზობს უფრო ახლოს მიხედვას კოლექციის ერთ ნამუშევარზე; მეორე სერია, სახელწოდებით „არტერის ფონი“, ავლენს აზროვნების პროცესს თითოეული ჯგუფური გამოფენის უკან; ასევე ცალკეული წიგნები, რომლებიც ფოკუსირდება პროგრამაში წარმოდგენილ გამოფენებზე ან მხატვრებზე.

2013 წელს, გამოფენის წიგნის ასლი ჩავუშოღლუ: ქვები ლაპარაკობენ, დიზაინი ესენ კაროლისა, შეირჩა საუკეთესო 50 წიგნის დიზაინში AIGA და Design Observer მიერ ორგანიზებულ 50 Books/50 Covers კონკურსზე. 2014 წელს, ფიუსუნ ონურის Through the Looking Glass გამოფენის წიგნი, ისევ ესენ კაროლის დიზაინით, ჩართული იქნა იმავე შერჩევაში. ალი ემრე დოღრამაჯის დიზაინით, გამოფენის წიგნი ალი მაჰმუთ დემირელი: კუნძული დაჯილდოვდა თურქი გრაფიკული დიზაინერების ასოციაციის (GMK) მიერ საუკეთესო წიგნის ყდის დიზაინის კატეგორიაში 2018 წელს.

2021 წლის დეკემბერში, არტერმა გადადგა ახალი ნაბიჯი ციფრული გამოცემის მიმართულებით თავისი პირველი ელექტრონული წიგნით კლაუდია მეშის ავტორობის ჯოზეფ ბოისის მონოგრაფიის თურქული გამოცემით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Website
* Vehbi Koç Foundation Website

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2010 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები