open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბლაბურხვა (ვაზის ჯიში)

**ბლაბურხვა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ჯიშმა თავისი სახელწოდება გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბლაბურხვის გამო მიიღო.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, სუსტად დანაკვთული, ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა აბლაბუდისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, შავი ფერის.

ბლაბურხვა ძალიან ძლიერი ზრდა-განვითარების ვაზის ჯიშია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 214 დღეა. სრულ სიმწიფეში ნოემბრის დასაწყისში შედის.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და საკუპაჟე ღვინომასალად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 74

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ბერძულა

**ბერძულა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. გავრცელებული იყო მიქელ-გაბრიელის თემში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. რბილობი წვნიანი აქვს.

ბერძნულა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 188 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა 
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 71
## სქოლიო
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბორჩალო (ვაზის ჯიში)

**ბორჩალო** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, განივოვალური ან გულისებრი ფორმის, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი. ხშირად უფორმო მტევნებიც გვხვდება. საშუალო სიკუმსის ან კუმსია. მარცვალი დიდი ზომისაა, ოდნავ ოვალური, მუქი, მოშავო, იისფერი ელფერით. კანი საშუალო სისქის აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია. წვენი ოდნავაა შეფერილი.

ბორჩალო ძლიერი ზრდა-განვითარებისა და უხვმოსავლიანი ვაზის ჯიშია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სიმწიფემდე საშუალოდ 175 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს ან ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 220 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა დაახლოებით 11.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-18%, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.

მიიღება დაბალხარისხიანი წითელი ღვინო. ასევე ნაკლებმნიშვნელოვანია სასუფრე ყურძნად, რადგანაც ვერ იტანს შენახვასა და ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 76

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბლაჰოდატნე (ბერისლავის რაიონი)

**ბლაჰოდატნე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 55 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
შავი დღე (სამხრეთი კორეა)

**შავი დღე** ( კორეული : 블랙데이) — არაოფიციალური დღესასწაული, აღინიშნება ყოველი წლის 14 აპრილს უმეტესად სამხრეთ კორეელი მარტოხელების მიერ.  ასოცირდება ვალენტინობისა და თეთრ დღესთან. ამ დღეს იკრიბებიან ის ადამიანები, რომლებსაც წინა ორი დღის განმავლობაში საჩუქარი არ მიუღიათ. მიირთმევენ ჯაჯანგმიონს და ლაფსს შავი სოუსით. 

დღე ასოცირდება ვალენტინობის დღესთან და თეთრ დღესთან, როგორც დღესასწაული თვის მე-14 დღეს. ამ დღეს იკრიბებიან ადამიანები, რომლებსაც წინა ორი დღის განმავლობაში საჩუქარი არ მიუღიათ და მიირთმევენ ჯაჯანგმიონს, ატრიას შავი სოუსით. ეს დღე სპეციალურად მარტოხელა ადამიანებისთვისაა.

## წარმოშობა 
სამხრეთ კორეა და იაპონია ერთადერთი ქვეყნებია, რომლებიც ორჯერ აღნიშნავენ ვალენტინობის დღეს, როგორც მნიშვნელოვანი ადამიანებისთვის საჩუქრის გადაცემის შესაძლებლობას..  ვალენტინობის დღე 14 თებერვალს აღინიშნება და ქალები მამაკაცებს ყიდულობენ საჩუქრებს, ხოლო თეთრი დღე 14 მარტს აღინიშნება, მამაკაცები პირიქით ქალებს ჩუქნიან საჩუქარს. ყველა სასიყვარულო დღესასწაულის გამო (ზუსტად 14), რომელიც კორეაში ხდება, ბევრი ფიქრობდა, რომ მარტოხელა ადამიანებიც იმსახურებდნენ აღიარებას.  

## მნიშვნელობა 
შავი დღე  ვალენტინობის დღის და თეთრი დღის რომანტიკულ ასპექტს ემყარება. იმის გამო, რომ ვალენტინობის დღეს მიღებული შოკოლადები მამაკაცის პოპულარობის სიმბოლოდ არის განმარტებული, ხოლო თეთრ დღეს მიცემული შოკოლადები გამოიყენება მხოლოდ რომანტიკული მიზნებისთვის, შავი დღე ყურადღებას ამახვილებს ადამიანებზე, განსაკუთრებით მარტოხელებზე, რომლებსაც საჩუქარი არცერთ დღესასწაულზე არ მიუღიათ. . 

მარტოხელები ორივე დღის განმავლობაში შავი ტანისამოსით იკრიბებიან, რათა 'დაემშვიდობონ' შავი ფერის საკვებს,  განსაკუთრებითჯაჯანგმიონს.

## სქოლიო
ბელარიანი

**ბელარიანი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად ძალიან თხლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ კონუსური ფორმის, ხშირად პატარა ფრთით, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მუქი-წითელი, სქელი და მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი უფერული, გემო— სასიამოვნო მომჟავო-მოტკბო.

ბელარიანი საშუალო ზრდის ვაზის ჯიშია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 112-125 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 7.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 69

კატეგორია:ლეჩხუმის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ზაქათლის შავი

**ზაქათლის შავი** — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ხუთი ან იშვიათად შვიდნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი და მეჩხერი. მარცვალი — საშუალოზე დიდი ზომის, მომრგვალო ან ოვალური, მუქი იისფერი, თითქმის შავი. კანი თხელი აქვს, რბილობი — წვნიანი.

ვაზი ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 131

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კახის წითელი

**კახის წითელი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

1956 წელს ერთადერთი ძირი აღმოაჩინეს კახის რაიონის გაველურებულ ვენახებში. ამჟამად საკოლექციო ჯიშია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომის აქვს, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიმკვრივის. მარცვლები საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან სუსტად ოვალური, მუქი წითელი ელფერით, სქელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ოდნავ კვრივი და წვნიანია.

ჯიში საშუალოზე მცირემოსავლიანია. მტევნის წონა 250 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 181

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ზაქათლის თეთრი

**ზაქათლის თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

ერთეული ძირები გვხვდება ზაქათალის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, გულისებრი ფორმის, სამნაკვთიანი, იშვიათად თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდ ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალოზე მცირე ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მეჩხერი, მარცვალი — საშუალო ზომის, მომრგვალო, ღია ყვითელი, თხელკანიანი. რბილობი ლორწოვანი აქვს,გემო — მომწკლარტო, მაგრამ სასიამოვნო. ახასიატებს მარცვალცვენა და წვრილმარცვლიანობა.

ზაქათალის თეთრი სიწიფის საგვიანო პერიოდის საღვინე ვაზის ჯიშია. სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მცირემოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-6.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 131

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კახის ვარდისფერი

**კახის ვარდისფერი** — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

ნაპოვნია ისტორიულ ჰერეთში, სოფელ მეშაბაშის ახლოს, ძველ ვენახში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად ძლიერადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანიდიდი ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, იშვიათად მხრიანი, თხელია. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მოწითალო-მოვარდისფრო. კანი მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ნაფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და კნატუნაა, წვენი უფერული, გემო სსასიამოვნო და ჰარმონიული, კრგად გამოხატული ჯიშური არომატით.

კახის ვარდისფერი საშუალო ზრდის ვაზია. სავეგეტაციო პერიოდი 160-164 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. საჰექტარო მოსავლიანობა 8.6 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.33-19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.4 გ/ლ-ს.

მტევანი და მარცვალი გამოირჩევა ლამაზი გარეგნობითა და სასიამოვნო გემოთი. ჯიში ადგილობრივი სასუფრე მიმართულებისაა.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 181

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
დიდმტევანა (შავი)

**დიდმტევანა (შავი)** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა. მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია, აქა-იქ, ძარღვების გასწვრივ ჯაგრისებრად სუსტადაა შებუსული. ყვავილიორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა (20-22 სმ.), ცილინდრულ-კონუსური ან უფორმო, საშუალო სიკუმსის. მტევანში ხშირადაა გამორეული მოოუმწიფებელი მარცვლები. მარცვალი მსხვილია, ოვალური. გვხვდება კვერცხისებური ან წაგრძელებული მარცვლებიც. მუქი წითელია, თითქმის შავი. კანი ნაზი და თხელი აქვს, ცვილისებრი ნაფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, მდნარი.

დიდმტევანა შავი ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 160-700 გრამს აღწევს.

დიდმტევანა იძლევა სასუფრე ყურძენს. აქვს ლამაზი მტევნები, სასიამოვნო გემო და შაქრმომჟავიანობა. ვერ იტანს ტრანსპორტირებას და დიდხანს არ ინახება.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 104

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
კრახუნა

სიტყვა **კრახუნა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კრახუნა თეთრი —  ქართული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში;
* კრახუნა შავი  — ქართული ვაზის ჯიში.
დიდმტევანა

**დიდმტევანა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

ისტორიულ ჰერეთში ადგილობრივ მოსახლეობას ამ ჯიშისათვის „დიდმტევანა თეთრი“ შეურქმევია, რაც მისი მტევნის ზომის მანიშნებელია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, ხუთნაკვთიანი, იშვიათად გვხვდება დაუნაკვთავიც. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია, მხოლოდ ფუძესთან ძარღვები სუსტადაა ჯაგრისებურად შებუსული. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, ღია მწვანე შეფერვის, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. მარცვლის კანი საკმაოდ მკვრივია, რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი უფერულია, სასიამოვნო გემოთი და ჯიშური არომატით.

დიდმტევანა ხასიათდება საშუალოზე ძლიერი ზრდით. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა 176 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 685 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 16.5 ტონა. სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15.6-16.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.6-7 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. დიდმტევანა გამოირჩევა საუკეთესო გემური თვისებებით, მტევნისა და მარცვლის სილამაზით, შენახვისა და ტრანსპორტირების უნარით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 103-104

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მარნეულის შავი

**მარნეულის შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში ქართლიდან.

მარნეულის შავი წარმოადგენს ადრე არსებული, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელი ვაზის ჯიშს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 570

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
ბროლა

**ბროლა**, *ბროლას ვაზი*, *ბროლის ყურძენი* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ჯიშისათვის ასეთი სახელი იმან განაპირობა, რომ სიმწიფის პერიოდში ბროლას მარცვლები ბროლივით გამჭვირვალე ხდება და მათი კანი ულამაზეს ელფერს იძენს. წარსულში მისი მაღლარები მასობრივად ყოფილა გავრცელებული შუა და ზემო აჭარის სოფლებში. მას ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდნენ, წვენისაგან ფელამუშსა და ჩურჩხელას აკეტებდნენ, რომელსაც ადგილობრივები „ქუმას“ ეძახიან, ან ბაქმაზს ამზადებდნენ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან განივოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგ შემტხვევაში დატოტვილი. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, თითქმის მომრგვალო, ღია მწვანე. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და უფრო წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი.

ბროლა საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 90-100 გრამს აღწევს, ხოლო საჰექტარო მოსავლიანობა დაბლარად ფორმირებისას 6.0-8.0 ტონას. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა არწევს 20-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

ბროლასაგან მიიღება კარგი ხარისხის თეთრი სუფრის ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 76

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
არაგვისპირული

**არაგვისპირული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ერთეული ძირები იყო გავრცელებული ქართლში, ახასიათებდა პატარა მტევნები და საშუალო ზომის მარცვლები.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 567

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
ბათომურა

**ბათომურა**, *ბაოლური*, *ბათომის ყურძენი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ იგი საქართველოს ისტორიული მხარიდან — კლარჯეთიდან, შავშეთიდან ან ლივანიდანაა შემოტანილი. ამ მოსაზრებას მხარს უჭერს ის ფაქტიც, რომ ზემო აჭარის რაიონებში ასევე გვხვდება საქართველოს ისტორიული მხარეებიდან შემოტანილი ვაზის ჯიშები, რომლებსაც იმ ადგილების სახელწოდება აქვთ მიღებული, საიდანაც არიან წარმოშობით. მაგალითად: ლივანურა, კლარჯული და შავშურა. შესაძლებელია ბათომურაც აღნიშნული მხარეებიდან იყოს წამოღებული, შემდეგ ჯიშის ნამდვილი სახელი დაიკარგა და იმ ადგილის სახელი მიიღო, სადაც მასობრივად გავრცელდა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო სიდიდის ან საშუალოზე მცირეა, მომრგვალო ან განიერ-ოვალური, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად მცირედაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი ცილინდრულია, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური, საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი მუქი ნათელია, საკმაოდ მსხვილი. ოვალურში ან შუაწელელში განიერი, სქელკანიანია და მკვრივი. მარცვალი მცირედაა დაფარული ცვილით. საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია ჩვეულებრივი მოტკბო გემოთი.

ბათომურა ძლიერი ზრდის ჯიშია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 207 დღეა. მტევანი საშალოდ 82-122 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 4.5-5.0 ტონა. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-8.5 გ/ლ-ს.

ბათომურა გამოიყენება როგორც საღვინედ, ასევე სასუფრე ყურძნად. დაკრეფილი ყურძენი გაზაფხულამდე ინახება და კარგად იტანს ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 66

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ზაჰრადივკა

**ზაჰრადივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 717 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
გაბეხაური შავი

**გაბეხაური შავი**, *გაბეხოურა შავი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის, სამნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა ქეჩისებურად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, სუსტად ოვალური, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, შავში გარდამავალი. რბილობი მკვრივია და ხორციანი.

გაბეხაური შავი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 91

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გომუსინი

ბმული=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f1/Women%27s_gomusin.jpg/170px-Women%27s_gomusin.jpg|მინი| ქალთა გომუსინი
**გომუსინი** — ტრადიციული კორეული ქალის ფეხსაცმელი. ტერმინი აგრეთვე გამოიყენება იმ ქალების აღმნიშვნელ სოციალურ ტერმინად, რომლებიც შეყვარებულების სამხრეთ კორეის სავალდებულო სამხედრო სამსახურიდან დაბრუნებას ელიან. წარმოიშვა სიტყვა „გომსინიდან“, რაც ნიშნავს „რეზინის ტარება წინ და უკან“ და სიტყვა გომუსინის შემოკლებაა. ვინაიდან სამხრეთ კორეაში ყველა მამაკაცი ვალდებულია 2 წლის ვადით ჯარში იმსახუროს,

გომუსინი — რეზინისაგან დამზადებული ტრადიციული კორეული ფეხსაცმელი პირველად მე-20 საუკუნის დასაწყისში გამოჩნდა და მისი სუფთად შენარჩუნება უფრო მარტივი იყო, ვიდრე დანგიეს და ჯიპსინის (ჩალის ფეხსაცმელი), რამაც მისი პოპულარობის გაზრდა გამოიწვია.

## სქოლიო 
კატეგორია:სამხრეთკორეული კულტურა
კარლ ფრაიჰერ ფონ მიუფლინგი

**კარლ ფრაიჰერ ფონ მიუფლინგი**, მეტსახელი **ვაისი** ( დ. 12 ივნისი 1775 — გ. 10 იანვარი 1851) — პრუსიელი გენერალ-ფელდმარშალი და სამხედრო თეორეტიკოსი. იყო ბლიუხერის მეკავშირე ოფიცერი უელინგტონის შტაბში ვატერლოოს ბრძოლის დროს და ნაპოლეონზე საბოლოო გამარჯვების ორგანიზატორი. ომის შემდეგ მუშაობდა დიპლომატად აახენის კონგრესში და როგორც ხელმძღვანელმა დიდი წვლილი შეიტანა პრუსიის გენერალური შტაბის განვითარებაში. მიუფლინგი სპეციალიზებული იყო აგრეთვე სამხედრო ტოპოგრაფიისა და კარტოგრაფიის დარგში. 1821 წელს შეიმუშავა მრავალწახნაგა კარტოგრაფიული პროექცია, რომელიც მიუფლინგის პროექციის სახელწოდებით არის ცნობილი.

## ლიტერატურა
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). Encyclopædia Britannica. Vol. 18 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 955.

კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1775
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1851
კატეგორია:პრუსიელი გენერალ-ფელდმარშალები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი კარტოგრაფები
ღრუბელა კახური

**ღრუბელა კახური**, *ღრუბელა ყურძენი*, *ღრუბელა მეტეხური* — ქართული აბორიგენული რუხყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია, აბლაბუდის ქვეშ საშუალო სისქის ჯაგრისებრი შებუსვაა. ქვედა იარუსის ფოთლებზე შებუსვა სქელი ქეჩისებრი ხდება. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განივკონუსური ფორმის, ხშირად დატოტვილი. იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის მტევნებიც გვხვდება. მტევნები საშუალო სიკუმსისაა თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია. სასიამოვნო გემოთი.

ღრუბელა კახური საშუალო ზრდისა და საშუალო ან საშუალოზე დაბალ მოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 128 დღიდან 168 დღემდე მერყეობს. მტევნის საშუალო წონა 170-255 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 4.5-5.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-6 გ/ლ-ს.

მიიღება მწვანე-ჩალისფერი, მსუბუქი, მცირესხეულიანი სუფრის მშრალი ღვინო სუსტად განვითარებული ჯიშური არომატით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 398

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის რუხყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ქათმისხეურა

**ქათმისხეურა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს ისტორიული ჰერეთის სოფელ ქათმისხევიდან (ამჟამინდელი ალიბეგლო), სადაც ძველთაგანვე იყო გავრცელებული. ამჟამად ერთეული ძირებია დარჩენილი მაღლარებისა და ხეივნების სახით.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხუთნაკვთიანი. იშვიათად არის დაუნაკვთავიც. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა ჯაგრისებურად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი, საშუალო სიკუმსის. გვხვდება ძლიერ კუმსი და მეჩხერი მტევნებიც. მარცვალი დიდი ზომისაა, ოვალური ან წაგრძელებული ფორმის, მოწითალო. მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი ხორციანია, წვენი — შეუფერავი. გემო ტკბილი აქვს, სასიამოვნო სიმჟავითა და კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ქათმისხეურას სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სიმწიფემდე 157-201 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. უხვმოსავლიანია. ერთ ძირზე მოსავალი საშუალოდ 7.9 კილოგრამს შეადგენს. მტევნის საშუალო წონა 526 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 14.5-16.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5-9.0 გ/ლ-ს.

ქათმისხეურა გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 375

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ღრუბელა იმერული

**ღრუბელა იმერული** — ქართული აბორიგენული რუხყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სუსტად დანაკვთული, ზოგჯერ თითქმის მთლიანი ან სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირი აბლაბუდისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, რუხი-მომწვანო, მოიისფრო ელფერით. კანი სქელი აქვს კარგად გამოსახული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი მკვრივია.

ღრუბელა იმერული საშუალო ზრდისაა, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 169 დღეა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლო რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 185 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-8 გ/ლ-ს.

ჯიში გამოიყენება ღია ვარდისფერი, მშრალი სუფრის ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ნაკლებჰარმონიულია.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 398

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის რუხყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბეჟანაური

**ბეჟანაური** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ბეჟანაური წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 567

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
კოლოში

**კოლოში** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელო-გურიადან.

## გავრცელება
ვაზს სახელწოდება მიღებული აქვს ადგილისგან, რომელსაც „კოლოშონა“ ერქვა. „კოლო“ მეგრულად მწარეს ნიშნავს (ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი). XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო გურიის ჩრდილოეთ ნაწილში (ჩიბათი, ორაგვე, ჯურუყვეთი და სხვა).

ამჟამად კოლოშის გავრცელების არეალია ხულოს რაიონი. აქ ახლომდებარე სოფლებში კოლოშის ძალიან ხნიერი მაღლარებია. ადგილობრივი მოსახლეობა კოლოშს მხოლოდ სასუფრე ყურძნად მოიხმარდა, ამისთვის მოსავალს ვაზზე ტოვებდნენ და საჭიროების მიხედვით კრეფდნენ ან მთელი ზამთარი აკიდოების სახით ინახავდნენ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისა და თითქმის ოვალური ფორმისაა, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა სქლად დაფარული. ყვავილი ორსქესიანი აქვს. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრული ფორმის, საშუალო ან ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო და სიმეტრიული, მუქი ლურჯი შეფერილობის, თითქმის შავი. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი უფრო ხორციანია, ვიდრე წვნიანი, ტკბილი გემოთი.

კოლოში ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170-200 დღეა. სრულ სიმწიფეში ნოემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 195 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.5-9.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-9.5 გ/ლ-ს.

მიიღება ხარისხიანი სუფრის წითელი ღვინო, რომელიც თაფლის ფიჭის გემოთი ღვინდება. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 194
## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კოლხური შავი

**კოლხური შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

სამეგრელოს ზოგიერთ სოფელში მას შეცდომით „ტოროკუნჩხს“ ეძახიან (იხ. მტრედისფეხა).

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. ფოთლის ქვედა მხარეს, ძარღვების გასწვრივ აქვს ძალიან სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრული ფორმის, ახასიათებს პატარა ფრთა, საშუალო სიკუმსის, თუმცა გვხვდება კუმსი და თხელი მტევნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან მომრგვალო. თხელკანიანია. რბილობი საშუალოდ ხორციანია, ტკბილი და ოდნავ მომჟავო გემოთი. რბილობი მდიდარია შემფერავი ნივთიერებით.

კოლხური შავი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი 158-100 დღეს შორის მერყეობს. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-150 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-25%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-10 გ/ლ-ს.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ღვინოში წითელი შემფერავი ნივთიერების სიუხვე. კოლხური შავის ღვინოში წითელი საღებავის რაოდენობა სამჯერ უფრო მეტია, ვიდრე საფერავში.

კოლხური შავის ღვინო ხასიათდება ძლიერი შეფერვით. წითელი, მაღალხარისხიანი ღვინოებ-ისთვის დამახასიათებელი ექსტრაქტულობითა და პარმონიულობით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 194

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სირგულა

**სირგულა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ძალიან ახლოს დგას აღმოსავლეთ საქართველოს ვაზის ჯიშებთან და მათთან ერთ მთლიან ჯგუფს შეადგენს. კახეთის გარდა თითქმის არსად მოიპოვება, გავრცელებულია ტალავერების სახით გურჯაანის, სიღნაღისა და საგარეჯოს მუნიციპალიტეტებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ზოგჯერ ოვალური, ხუთი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია და დაფარულია ძალიან თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, ხშირად მხრიანი. არის დატოტვილი მტევნებიც. საშუალო სიკუმსის, იშვიათად კუმსი მტევნებიც გვხვდება. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო ფორმის, ღია ყვითელი ფერის, ზოგჯერ ყავისფერი ლაქებითაა დაფარული. კანი თხელი და საკ-მაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი მკვრივია, ოდნავ კრახუნა. გემო სასიამოვნო და პარმონიულია, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

სირგულა საშუალო ზრდისაა, სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-დან 171 დღემდეა. მტევნის წონა 120-დან 150 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიაობა კი 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.8-20.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 4.5-6.5 გ/ლ-ს.

იძლევა ხარისხიან სასუფრე ყურძენს. მაგრამ მოკლებულია შენახვის უნარს და ვერ იტანს ტრანსპორტირებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 350

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
საფერავი ქართლის

**საფერავი ქართლის** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთ, იშვიათად სამნაკვთიანი, საშუალ-ოდ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი, მკვრივი. ფრთა საკმაო სიგრძისაა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო. მარცვ-ლის ბოლო მომრგვალებულია ან შებრტყელებული. მარცვალი შავია, ძლიერი ცვილისებრი ნაფიფქის გამო მუქი-ლურჯი შეფერვა ეძლევა. კანი თხელია, საშუალო სიმკვრივის. რბილობი ხორციან-წვნიანია, წვენი მეუფერავი ან ძალიან ღია შეფერილობის. გემო სასიამოვნო აქვს, ხილის არომატით.

ქართლის საფერავის სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 177 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-21%, ხოლო მჟავიანობა — 6-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ჰარმონიული და რბილი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 345

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სიმონასეული

**სიმონასეული** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ისევე როგორც არაერთი ქართული ჯიში, სიმონასეულიც, სავარაუდოდ, მისი გამავრცელებლის სახელს ატარებს. ძალიან ძველი ჯიშია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ოდნავ ოვალური ფორმისკენ გადახრილი, ხუთნაკვთიანია, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. მტევნები მხრიანია, ხშირად მხრები ორივე მხარეს უვითარდება. კუმსია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ძირითადად მომრგვალო ფორმის, მუქი იისფერი, თითქმის შავი. მარცვლის კანი სქელი და მვვრივია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი საკმაოდ მკვრივი და წვნიანია. გემო სასიამოვნო აქვს, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

სიმონასეული საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სიმწიფის საგვიანო პერიოდის საღვინე ვაზის ჯიშია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 158 დღეა. სრულ სიმწიფეში 15 სექტემბრიდან 1 ოქტომბრამდე შედის. მტევნის წონა 100-დან 225 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8.8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება მაღალი ხარისხის სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ცალკე დავემებუღ^ ღვინოს აქვს ინტენსიური შეფერვა, საშუალო სხეული, ჰარმონიული გემო და შესამჩნევი ჯიშური არომატი.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 350

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
საფერავი ყვავილმცვენი

**საფერავი ყვავილმცვენი**, *მამალი საფერავი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან.

საფერავის ერთ-ერთი ვარიაციაა. ცნობილია აგრეთვე მამალი საფერავის სახელწოდებით და შერეული სახითაა გავრცელებული ყვარლის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ყვავილი ორსქესიანი აქვს, ხოლო თანაყვავილი პატარა, ვარიაცია ყვავილმცვენია. მტევანში ივითარებს 5-80 მარცვალს, მათშიც მხოლოდ ერთი მესამედია ნორმალური, დანარჩენი წვრილი და უწიპწოა. მცირემოსავლიანია, ერთ ძირზე ისხამს 180-150 გრამ ყურძენს. სამაგიეროდ დიდი რაოდენობით აგროვებს შაქარს და საინტერესოა სელექციური ექსპერიმენტებისთვის.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 345

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები
საფერავისებური

**საფერავისებური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული ან მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა ჯაგრისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, კონუსური, გვხვდება ცილინდრული ფორმის მტევანიც. ფრთიანია, თხელი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური ფორმის, მუქი ლურჯი ფერის. კანი სქელი და უხეში აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვენი — ღია ვარდისფერი.

საფერავისებური საშუალო ზრდა-განვითარებისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150 დღეა. მტევნის წონა 198-250 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.0-6.13 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 345

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ტაგიძურა

**ტაგიძურა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

გადმოცემის თანახმად, ეს ჯიში ხუცუბანში ვინმე ტაგიძეს შემოუტანია და მოსახლეობასაც მისთვის ტაგიძურა დაურქმევია.

წარსულში ტაგიძურა ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ქობულეთის მიდამოებში და გურიის მოსაზღვრე სოფლებში. მოსახლეობა მისგან საოჯახო მოხმარების ღვინოს და ყურძნის წვენს ამზადებდა ან აკიდოების სახით მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახავდა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, თითქმის მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური და სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსუ-რი ფორმის და განტოტვილი, თხელი. შუა ნაწილის ქვემოთ კი განსაკუთრებით გათხელებული. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური. თითქმის შავი. საკმაოდ სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, ჩვეულებრივი გემოთი. შემფერავი ნივთიერება მხოლოდ კანში მოეპოვება.

ტაგიძურა ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 203 დღეა. სრულ სიმწიფეში ნოემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 145-265 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.1%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.1 გ/ლ-ს.

ტაგიძურას ყურძენი გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. აგრეთვე სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 357

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ლისის ქედი

**ლისის ქედი** — ქედი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში და თბილისში. წარმოადგენს მსხალდიდის ქედის აღმოსავლეთ მონაკვეთს. იწყება დაახლოებით სოფელ წოდორეთის მერიდიანთან და ვრცელდება ქალაქ თბილისის ფარგლებში, ვაშლიჯვრამდე. სიმაღლე აღმოსავლეთ ნაწილში ზღვის დონიდან 650 მ, დასავლეთით კი 1000 მ-ს აღემატება. მაქსიმალური სიმაღლე 1069 მ (მთა ელია).

მნიშვნელოვანი მთებია: დიდვარილის სერი (986 მ) და ბუბთები (955 მ). აგებულია ზედაეოცენური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. მთელ მანძილზე მთლიანად მოიცავს ლისის ანტიკლინს, რომელიც მდინარე მტკვრის გადაკვეთის შემდეგ სწრაფად იძირება. მთაწმინდისა და ლისის ქედს შორის მოთავსებულია საბურთალოს ფართო სინკლინი.

ლისის ქედის კალთები დაღარულია მშრალი ხევებითა და პერიოდული ღელეებით, რომლებიც მდინარეების დიღმისწყლისა და ვერის შენაკადებს წარმოადგენენ. ხევებსა და ღელეებს შორის სერებია გაწოლილი. არის წყაროები, რომელთა შორის აღსანიშნავია მუფთის წყარო და კოდის წყარო.

ლისის ქედის ჩადაბლებულ ადგილზე, ტაფობში, ზღვის დონიდან 624 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ლისის ტბა, რომლის დასავლეთით ვაკეა გაშლილი. აქვეა მარილიანი მშრალი ტბა. ლისის ქედის აღმოსავლეთ და სამხრეთ კალთები განაშენიანებულია. ქედზეა სოფლები ლისი, ქვემო ლისი, თხინვალა, აგარაკი, წოდორეთი, მუხათწყარო.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები
კატეგორია:თბილისის ქედები
ტატანაური

**ტატანაური**  — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ძირითადად ერთეული ვაზების სახითაა სოფელ მეტეხის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური, იშვიათად განივოვალური. ფოთლის ქვედა მხარე გლუვია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. გვხვდება ცილინდრულიც და კონუსურიც. საშუალო სიკუმსისაა ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მობრტყო მოყვანილობის. მუქი ვარდისფერია. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი წვნიანია.

ტატანაური სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებიდან შედის. ვაზი საკმაოდ ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-7.4 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 357

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გილი (ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა)

[300px|მინი|მსახიობი [ჰანა მიურეი, რომელმაც განასახიერა გილი.]]
**გილი** () — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი და ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. ის წარდგენილია 1998 წელს გამოცემულ წიგნში „მეფეთა ჯახი“, მოგვიანებით კი ჩნდება წიგნებში „ხმლების ქარიშხალი“ (2000), „ნადიმი ყვავებისთვის“ (2005) და „ცეკვა დრაკონებთან“ (2011). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა ჰანა მიურეიმ. 

გილი არის კედლის ჩრდილოეთით მცხოვრები თავისუფალი ხალხის შთამომავალი, ის არის კრასტერის ქალიშვილი და ცოლი. მისი შვილი სემი არის მისივე ნახევარძმა, რომელიც ჩაისახა გარდაცვლილ მამასთან იძულებით ურთიერთობის შედეგად.

## ბიოგრაფია 
გილი არის კრასტერის მრავალი ქალიშვილიდან ერთ-ერთი, რომელიც ცხოვრობს კედლის მიღმა. კრასტერთან ერთად იგი ცხოვრობს უკანასკნელის სახლში. გარდა იმისა, რომ კრასტერის ქალიშვილია, ის მისი ერთ-ერთი ცოლია, რადგან კრასტერი მუდმივად ქორწინდება საკუთარ ქალიშვილებზე. როდესაც ღამის აბგურის წევრები მას შეხვდნენ, გილი ფეხმძიმედ იყო საკუთარი მამისგან. კრასტერი ცნობილი იყო იმით, რომ საკუთარ ვაჟებს კლავდა. ამიტომაც, როდესაც ღამის აბგურის აჯანყებულმა წევრებმა კრასტერი მოკლეს, სემუელ ტარლიმ გილი და მისი შვილი კედლის სამხრეთით წაიყვანა, მოგვიანებით კი მასზე დაქორწინდა. 

## ლიტერატურა
* *ჯ.რ.რ მარტინი*, მეფეთა ჯახი, აშშ., 1998
* *ჯ.რ.რ მარტინი*, ხმლების ქარისხალი, აშშ., 2000
* *ჯ.რ.რ მარტინი*, ნადიმი ყვავებისათვის, აშშ., 2005
* *ჯ.რ.რ მარტინი*, ცეკვა დრაკონებთან, აშშ., 2011

## რესურსები ინტერნეტში
*გილის ბიოგრაფია 

კატეგორია:სატახტოთა თამაში
კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
ბაღის ყურძენი

**ბაღის ყურძენი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ბაღის ყურძენი წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 567

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
ესტრელი (სასტუმრო)

**Estrel Berlin** – სასტუმრო გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში. მდებარეობს დედაქალაქის ერთ-ერთ უბანში, ნოიკელნში, ზონენალეზე. 2019 წლის მდგომარეობით სასტუმრო „ესტრელი“ ითვლებოდა გერმანიის და ასევე ევროპის ყველაზე დიდ სასტუმროდ. არის 1125 სასტუმრო ოთახი, 5 რესტორანი, 3 ბარი, მუშაობს 550-ზე მეტი თანამშრომელი და შეფასებულია 4+ ვარსკვლავით. სასტუმრო ეკუთვნის ცნობილ გერმანელ მშენებელს და სასტუროს საქმის მცოდნეს ერკეჰარდ სტრელეცკის, რომელიც 2000 წლის საუკეთესო ჰოტოლიერად იქნა დასახელებული. სასტუმროს სახელიც მისი მფლობელის სახელის და გვარის შემოკლებული ვერსიაა.

## ინტერნეტრესურსები
* სასტუმრო ესტრელის ვებ-გვერდი
* სტატია Vom Branchenfremden zum Branchenführer.''

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერლინის სასტუმროები
ბუზა

**ბუზა**, *საბუზე*, *ბუზის ყურძენი*, *ჭანჭუდოღი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ქართლის სხვა ჯიშებთან შედარებით ბუზა ადრე მწიფდება, კანი უსკდება, წვენი გადმოსდის და ბუზები ეხვევიან. ამ თვისების გამო მისთვის „ბუზა“ ანუ „ბუზის ყურძენი“ დაურქმევიათ. ქვემო ქართლში მოსახლე გერმანელებმა მას „ფოგელორაუბე“ (Vogel — ჩიტის, Traube — მტევანი), ხოლო აზერბაიჯანელმა მოსახლეობამ „აღა ყირმიზი“ (Ağa — ბატონი, Kirmiz — წითელი) შეარქვა.

ამპელოგრაფიული მახასიათებლებით ბუზა ძალიან ახლოს დგას ღარიბა შავთან, შავყურძენასთან, შავ კუმსთან, ქველოურთან, წვრილ კაპისტონთან და ამ ჯგუფში შემავალ სხვა ჯიშებთან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, წაგრძელებული, იშვიათ-ად მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქლადაა აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად მებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საკმაოდ კუმსი, გვხვდება მეჩხერიც. მარცვალი მცირე ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური, მუქი ლურჯი. კანი თხელი და უხეში აქვს, რბილობი — წვნიანი, გემო — სასიამოვნო, ოდნავ მომწკლარტო, მაგრამ ტკბილი.

ბუზა ვაზი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 155 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 100-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 4.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო. აგრეთვე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 84

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბუერა (ვაზის ჯიში)

**ბუერა**, *ბუერა ვაზი*, *ბუერო*, *ბუერო ვაზი*, *ბუა ყურძენი*, *საჩურჩხელე*, *გავაზურა* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ამ სახელის შერქმევით ადგილობრივ მევენახეებს ვაზის ბიოლოგიური თვისება აღუნიშნავთ. მართლაც, ეს ჯიში იფურჩქნება და იბურება. მისი ყლორტები კი განზე გადის და ქვემოთ ეშვება. ძველად მისი სახელწოდება ყოფილა ბუერა-ვაზი. შულავერში ერქვა „სარი საჩაღი“ (Sari — ყვითელი, Saçaği — ფოჩი), ხოლო ბორჩალოში მცხოვრებმა გერმანელმა კოლონისტებმა უწოდეს „როლ ბეერ“ (Roll — მრგვალი, Beer — კენკრა).

ბუერას ნერგები თავის დროზე გაიტანეს საზღვარგარეთ და გაავრცელეს ყოფილი საბჭოთა კავშირის ღვინის მწარმოებელ ყველა რესპუბლიკაში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ოდნავ ოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი, ზოგჯერ ხუთნაკვთიანიც. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ცვალებადია. ვაზზე ვხვდებით როგორც ოდნავ ჯაგრისებრად შებუსულ, ისე თითქმის სრულიად შიშველ და ჯაგრისებრად სქლად შებუსულ ფოთლებს. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საკმაოდ დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი, იშვიათად მეჩხერი მტევნები. მარცვალი მსხვილი და საშუალოზე მსხვილია, ოვალური, იშვიათად გვხვდება მრგვალი ფორმის მარცვლებიც, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ოდნავ მკვრივია, მდნარი, ტკბილი გემოთი. გვხვდება ოდნავ მომჟავო მარცვლებიც.

ბუერა საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანი ჯიშია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 138-164 დღეა. ვაზის სიმწიფის ფაზა 10-20 სექტემბერია. მტევნის წონა 160-500 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 10.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.8 გ/ლ-ს.

მიიღება ევროპული ტიპის სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, რომელსაც აქვს ჩალისფერი შეფერვა, სუსტად გამოხატული არომატი, ნაზი, ჰარმონიული გემო და ხალისიანი სიმჟავე. იგი აგრეთვე საუკეთესო საკუპაჟე მასალაა მაღალალკოპოლიანი, მძიმე და უხეში ღვინოების გასაუმჯობესებლად. იძლევა სასუფრე ყურმენს და შესანიშნავ მასალას უალკოპოლო ყურძნის წვენისა და საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 81

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბურძღალა

**ბურძღალა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქელ აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად თხელი. მარცვალი — საშუალო ზომისა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი წითელი. რბილობი წვნიანი აქვს.

ბურძღალა საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.9 გ/ლ-ს.

მიიღება დაბალი ხარისხის სუფრის ღვინო. გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 84

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ევნაძის თეთრა

**ევნაძის თეთრა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ფორმის და დაუნაკვთავი. მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული, ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ძლიერ კუმსი, მხრიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან შებრტყელებული ფორმის, თეთრი ფერის. ვაზი ძლიერი ზრდისაა და სიმწიფის საშუალო პერიოდის საღვინე ვაზის ჯიშს მიეკუთვნება.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 115

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბუტკო (ვაზის ჯიში)

**ბუტკო** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ერთ-ერთი უძველესი ქართული ჯიშია. შავმარცვლიანი ბუტკო შავშეთსა და კლარჯეთში რუსთაველის ეპოქაშიც კი ყოფილა გავრცელებული.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგ შემთხვევაში ცილინდრული ფორმის. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, თითქმის შავი. თხელკანიანია. რბილობი უფრო წვნიანი და მცირეხორციანია საკმაოდ სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ბუტკო საშუალო ზრდის და უხვმოსავლიანი ჯიშია. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივო-ბა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 208 დღეა, სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასასრულს შედის. ერთი ძირი მაღლარის მოსავლიანობა 70 კილოგრამამდეა. მტევნის წონა 55-163 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 86

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბუტკუა

**ბუტკუა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

ამ სახელწოდებით გურიასა და აჭარაში წითელყურძნიანი ვაზის ჯიშია ცნობილი. რაჭაში გავრცელებული ბუტკუა კი თეთრყურძნიანია და სხვა ამპელოგრაფიული ნიშნებითაც მკვეთრად განსხვავდება ზემოთ დასახელებული ჯიშისგან. ბუტკუა რაჭაში უძველესი დროიდან ყოფილა გავრცელებული, ამჟამად კი მხოლოდ ერთეული ეგზემპლარებია შემორჩენილი ხვანჭკარის, ბუგეულის და აბანოეთის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ან თითქმის ცილინდრული ფორმის, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. კანი სქელი და მვვრივია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ჰარმონიული.

ბუტკუა ძლიერი ზრდითა და მცირე მოსავლიანობით გამოირჩევა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 80 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 86

კატეგორია:რაჭის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ახალაკი

**ახალაკი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ივ. ჯავახიშვილი ახალაკს ასე აღწერს: „მუქი-წითელია, დიდი, წოწოლა, შემჭიდროვებული მტევანი აქვს. მსხვილმარცვლიანია, ოდნავ მოგრძო და სქელკანიანი, ძალიან ტკბილი არ არის. საჭმელადაც ხმარობენ და საღვინედაც“. ერთეული ძირებია აჭარაში.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 567

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ქართული ჯიშები