open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მადონას ბიბლიოგრაფია

## 2003-2006 წწ. - საბავშვო წიგნები 
### 2003 - ინგლისის ვარდები (The English Roses) 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 15 სექტემბერი, 2003
* ილუსტრაცია: ჯეფრი ფულვიმარი
* გაიყიდა 500,000 ეგზემპლარზე მეტი
* "ნიუ იორკ ტაიმსის" ბესტსელერების სიაში დებიუტი 1-ლ ადილზე
* "ნიუ იორკ ტაიმსის" საბავშვო ბესტსელერების სიაში 1-ლი ადგილი 7 კვირის განმავლობაში

### 2003 - მისტერ პიბოდის ვაშლები (Mr. Peabody's Apples) 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 10 ნოემბერი, 2003
* ილუსტრაცია: ლორენ ლონგი
* "ნიუ იორკ ტაიმსის" ბესტსელერების სიაში დებიუტი 1-ლ ადილზე

### 2004 - იაკობი და შვიდი ქურდი (Yakov and the Seven Thieves) 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 26 აპრილი, 2004
* ილუსტრაცია: გენადი სპირინი
* "ნიუ იორკ ტაიმსის" ბესტსელერების სიაში დებიუტი მე-7 ადილზე

### 2004 - აბდის თავგადასავლები (The Adventures of Abdi) 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 30 ნოემბერი, 2004
* ილუსტრაცია: ანდრეი დუგინი
* შევიდა "ნიუ იორკ ტაიმსის" ბესტსელერების სიის 10-ეულში

### 2005 - Lotsa De Casha 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 2 ივნისი, 2005
* ილუსტრაცია: რუი პაესი
* შევიდა "ნიუ იორკ ტაიმსის" ბესტსელერების სიის 10-ეულში

### 2006 - ინგლისის ვარდები - ზღაპრული სინამდვილე (The English Roses - Too Good to Be True) 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 26 ოქტომბერი, 2006
* ილუსტრაცია: სტეისი პეტერსონი
* 2003 წლის საერთაშორისო ბესტსელერის გაგრძელება

### 2006 - 5-წიგნიანი კომპლექტი 
* გამოცემის თარიღი აშშ-ში: 26 ოქტომბერი, 2006
* შეიცავს პირველ ხუთ საბავშვო წიგნს
* უნიკალური ყუთი "ინგლისის ვარდების"-ეული გაფორმებით, რომელზეც გამოსახულია მადონა, რომელიც უკითხავს შვილებს - ლურდესს და როკოს.

კატეგორია:მადონას ბიბლიოგრაფია
კატეგორია:ბიბლიოგრაფიები
*
ჯონ ბენიტესი

**ჯონ "ჯელიბინ" ბენიტესი** (**John "Jellybean" Benitez**) (* 7 ნოემბერი, 1957. ნიუ-იორკი, აშშ) - პუერტო-რიკოული წარმოშობის ამერიკელი დრამერი, გიტარისტი, ტექსტების ავტორი, დიჯეი, რემიქსების ოსტატი და მუსიკალური პროდიუსერი. მას იცნობენ, როგორც მადონას პირველი ჰიტების პროდიუსერს და მისსავე ახლო მეგობარს.

კატეგორია:პუერტო რიკოელი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:მადონა (მომღერალი)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Sony Mobile

**Sony Mobile Communications Inc.** () — 2012 წლამდე **Sony Ericsson**-ის სახელწოდებით ცნობილი იაპონური სამომხმარებლო ელექტრონიკის მწარმოებელი კომპანია Sony-ს და შვედური სატელეკომუნიკაციო კომპანია Ericsson-ის ერთობლივი საწარმოს მიერ დაარსებული მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანია. ამ გაერთიანების მამოძრავებელი მიზეზი Sony-ს სამომხმარებლო ელექტრონიკაში არსებული გამოცდილების და Ericsson-ის კომუნიკაციების ტექნოლოგიებში ლიდერობის შეზავება იყო. ორივე კომპანიამ საკუთარი მობილური ტელეფონების წარმოება შეაჩერა გაერთიანების შემდეგ. 2012 წელს Sony-მ მთლიანად შეიძინა კომპანიის აქციები და საკუთარ მმართველობას დაუქვემდებარა, როგორც მობილური კომუნიკაციების დეპარტამენტი, ხოლო პროდუქციის წარმოება Sony-ს საფირმო ნიშნით გაგრძელდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იაპონიის კომპანიები
კატეგორია:შვედეთის კომპანიები
კატეგორია:მობილური ტელეფონების მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:Sony Mobile
თბილისის დრო

**თბილისის დრო** — დეკრეტული დრო მესამე სასაათო სარტყელისა, რომელშიც მოქცეულია საქართველოს ტერიტორია და, კერძოდ, ქ. თბილისი. 4 სთ უსწრებს მსოფლიო დროს. ძირითადად თბილისის დროით ხდება რესპუბლიკის ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების რეგულირება.

საქართველოში დეკრეტული დრო, როგორც მთელ საბჭოთა კავშირში შემოღებულ იქნა 1930 წელს. ტერმინი „თბილისის დრო“ იყო საქართველოს სსრ-ს დროის სახენაცვალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სასაათო სარტყლები
კატეგორია:თბილისი
ჩანაწერის პროდიუსერი

მინი|მუსიკის ჩაწერის პროცესი
**ჩანაწერის პროდიუსერი** (ინგლ. **record producer**)  — პიროვნება, რომელიც ხმის ჩაწერის პროცესზეა პასუხისმგებელი. როგორც წესი, მას ევალება მუსიკალური ნაწარმოების ჟღერადობის ხარისხის კონტროლი, რეპერტუარის შერჩევა და პროექტის (ალბომი, სინგლი, რადიოგადაცემა და ა.შ.) საერთო იდეოლოგია. პროდიუსერი ირჩევს მისთვის სასურველ ხმის ინჟინრებს, მემონტაჟეებს და ასისტენტებს. როგორც წესი, მსხვილ ლეიბლებს საკუთარი სტუდიური პროდიუსერები ყავთ. ხშირად, თავად მუსიკოსები იწვევენ უცხო, მათთვის საინტერესო პროდიუსერებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მუსიკოსი

## ლიტერატურა 
* Gronow, Pekka and Ilpo Saunio (1998). *An International History of the Recording Industry*. ISBN X. Cited in Moorefield (2005).
* Moorefield, Virgil (2005). *The Producer as Composer: Shaping the Sounds of Popular Music*. ISBN. 123
* Olsen, Eric et al. (1999). *The Encyclopedia of Record Producers.* ISBN 0-8230-7607-5, ISBN 978-0-8230-7607-9
* Zak, Albin. *The Poetics of Rock: Cutting Tracks, Making Records.* Berkeley: University of California Press, 2001.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Record Producer Video Interviews
* Music Producers Directory 

კატეგორია:მუსიკალური წარმოება
ბილბორდის ცხელი ასეული

მინი|250პქ|Billboard Hot 100-ის ლოგო
**ბილბორდის ცხელი ასეული** () — აშშ-ის მუსიკალურ ინდუსტრიაში სინგლების პოპულარობის განმსაზღვრელი სტანდარტული ჩარტი, რომელსაც ყოველკვირეული ჟურნალი „ბილბორდი“ აქვეყნებს. პოზიციები ჩარტში განისაზღვრება ამა თუ იმ სიმღერის რადიოეთერში გაშვების სიხშირის და გაყიდვების მიხედვით. გაყიდვებზე მონიტორინგი ორშაბათიდან კვირამდე წარმოებს. რადიოეთერში გასვლის მონიტორინგი კი, ოთხშაბათიდან სამშაბათამდე. ახალი ჩარტი დგინდება და ჟურნალ „ბილბორდის“ მიერ იბეჭდება ყოველ ხუთშაბათს. ყოველი ჩარტის ბოლო დღე დათარიღებულია უახლოესი შაბათით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბილბორდის ჩარტები
კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმები
თბილისის თოჯინების რუსული თეატრი

**თბილისის თოჯინების რუსული თეატრი**, გაიხსნა 1936 წელს თბილისის მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრის ბაზაზე. თეატრის დაარსების ინიციატორი და პირველი ხელმძღვანელი იყო ნ. მარშაკი, თავდაპირველად დასში ირიცხებოდნენ მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრის მსახიობები: ა. ლევსკი, ო. სოკოლოვსკაია, ა. ვაცეკი, ნ. ქოქრაშვილი, ნ. ფედორჩენკო, ლ. კაზანეცი; თეატრის მთავარ რეჟისორად მუშაობდნენ ა. ენგელგარდტი, მ. დანიელაშვილი და სხვა. სპექტაკლებს დგამდნენ რეჟისორები მ. ვახნიანსკი, ვ. ვოლგუსტი, რ. შაფთოშვილი, თ. აბაშიძე, თ. შონია და სხვა. სპექტაკლებს აფორმებდნენ მხატვრები: ი. შტენბერგი, ვ. ჩერნიშოვი, ლ. გნატოვსკი, მ. ციციშვილი და სხვა. დადგებიდან აღსანიშნავია გ. მატვეევის "ორი პოტაპიჩი", ნ. ნაკაშიძის "ბაკი-ბუკი", ე. ჩეპოვეცკის "აბა, ჰე, მიციკ!", ი. ვოლკოვსკის "რიმტიმტის თავგადასავალი" და სხვა. 1975 წლიდან თეატრს სათავეში ედგა ს. ობრაზცოვის მოწაფე ვ. სმირნოვი; თეატრში მუშაობდნენ საქართველოს დამსახურებული არტისტები: რ. ტაგიროვი, კ. ეფიმოვი; მსახიობები ს. გოლოვანოვა, დ. ენუქაშვილი, ე. კუროჩკინა და სხვა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
კატეგორია:თოჯინების თეატრები
სინთპოპი

**სინთპოპი** — ახალი ტალღის ქვე-ჟანრი, რომელშიც მუსიკალური ინსტრუმენტებიდან ყველაზე მთავარი როლს სინთეზატორი თამაშობს.  ეს ჟანრი უკავშირდება 1970-იანი წლების ბოლოს და შუა 1980-იანების პერიოდს, თუმცა მას შემდეგ არ შეუწვეტია არსებობა და დღესაც ვითარდება. ჯგუფები Kraftwerk და Yellow Magic Orchestra ამ სტილის პიონერებად ითვლებიან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საცეკვაო პოპი

## რესურსები ინტერნეტში 
* We Are Also the Robots: 8 Essentials of Post-Kraftwerk Pop 

კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ჟანრები
კატეგორია:სინთპოპი
ჟან-მიშელ ბასკია

**ჟან-მიშელ ბასკია** ( დ. 22 დეკემბერი, 1960, ნიუ-იორკი, აშშ, — გ. 12 აგვისტო, 1988, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მხატვარი. ნიუ-იორკში პოპულარობა მან, თავდაპირველად, როგორც გრაფიტის მხატვარმა მოიპოვა, ხოლო მოგვიანებით, როგორც 1980-იანი წლების წარმატებულმა ნეოექსპესიონისტმა. მისი ტილოები ბევრ თანამედროვე მხატვრის შემოქმედებაზე ახდენს გავლენას და მათ ნამუშევრებს ფასს უზრდის. ბასკიას შემოქმედება პირობითად სამ პერიოდად შეიძლება დაიყოს. ადრეულ პერიოდში, 1980 წლიდან 1982 წლამდე, იგი ხშირად გამოსახავდა ჩონჩხებსა და ნიღბისებურ სახეებს, რაშიც გამოიხატა მისი უჩვეულო ინტერესი სიკვდილიანობისადმი. სხვა გამოსახულებებს შორისაა: ავტომობილები, შენობები, პოლიცია, ბავშვების თამაში ტროტუარზე და გრაფიტი. შუა პერიოდი, 1982 წლის ბოლოდან 1985 წლამდე გაგრძელდა და აღინიშნა ინტერესით მისი ჰაიტური ფესვებისადმი. უკანასკნელი პერიოდი, 1986 წლიდან 1988 წლამდე გაგრძელდა ანუ მის გარდაცვალებამდე, სადაც განვითარდა მხატვრის ახალი მანერები და გამოსახულებები. ჟან-მიშელ ბასკია გარდაიცვალა თავის სამხატვრო სტუდიაში, ჰეროინის ჭარბი დოზის მიღების შედეგად, 27 წლის ასაკში.

## რესურსები ინეტრნეტში
* 

კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
თბილისის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი

მინი|თოჯინების თეატრის ლოგო
**გიორგი მიქელაძის სახელობის თბილისის თოჯინების პროფესიული სახელმწიფო თეატრი** (**თბილისის თოჯინების ქართული თეატრი**) — თოჯინების პირველი პროფესიული სახელმწიფო თეატრი საქართველოში, დაარსდა 1934 წელს თბილისში გ. მიქელაძის თაოსნობით, რომელიც იყო პირველი ხელმძღვანელიც. თეატრის ჩამოყალიბებაში აქტიურად მონაწილეობდნენ ი. სარაული, ქ. ჯუღელი, ნ. მახარაძე, დასის პირველი წევრები იყვნენ მსახიობები: ე. სიბილა, გ. ლომაია, ე. ბარბაქაძე, ვ. ნიკოლაიშვილი. 1934 წლის 26 მაისს თეატრმა პირველი წარმოდგენა გამართა — ს. ფედორჩენკოს „ჭუჭრუტანაში გავძვრები, ჩემსას კი მაინც გავხდები“ (დადგმა მ. სარაულის).

1936 წელს თოჯინების სახელმწიფო თეატრს შეუერთდა გ. კოსტავას ხელმძღვანელობით მოქმედი ჩრდილების თეატრი და ეწოდა თბილისის თოჯინებისა და ლანდების სახელმწიფო ქართული თეატრი. აქ იდგმებოდა და იდგმება ზღაპრები, ფეერიები, სათავგადასავლო პიესები, თანამედროვე და კლასიკურ ნაწარმოებთა ინსცენირებები. რეპერტუარი ძირითადად განკუთვნილია ბავშვებისათვის.

სსრკ-გერმანიის ომის წლებში (1942–1945) თეატრში იდგმებოდა ომის თემაზე შექმნილი სპექტაკლები: კ. გოგიაშვილის „რუხი მგელი“, ს. სერპინსკის „როგორ მისყიდა ჰიტლერმა სული ეშმაკს“ და სხვა. 1940-50 წლებში იდგმებოდა აგრეთვე სპექტაკლები მოზრდილთათვის. უკვე ამ პერიოდში თეატრი წარმატებით ფლობდა თოჯინის მართვის ყველა სისტემასა და ყველა სცენურ ფორმას. თეატრი სისტემატურად წარმატებით მონაწილეობდა თოჯინების თეატრების საქართველოს, ამიერკავკასიის და საერთაშორისო ფესტივალებსა და სიმპოზიუმებში.

1960 წლიდან თოჯინების სახელმწიფო თეატრი უნიმას კოლექტიური წევრია.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* თოჯინების თეატრი
* თოჯინების ქართული თეატრი

კატეგორია:თბილისის თეატრები
კატეგორია:თოჯინების თეატრები
თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

**თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი** — იოსებ გრიშაშვილის სახელობის მუზეუმი, დაარსდა 1910 წელს როგორც „ქალაქის მუნიცილაპური მუზეუმი“. 1924 წელს ეწოდა „ტფილის აღმასკომის მუზეუმი“, 1943 კი — „ქ. თბილისის სახელმძწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმო“. ი. გრიშაშვილის სახელი მიეკუთვნა 1965 წელს. მუზეუმის ფონდებში თავმოყრილია 50 ათასამდე ექსპონატი, მათ შორის ბევრი უნიკალური და დიდი კულტურულ-ისტორიულ ღირებულებისა (ბრინჯაოს ხანის იარაღი და თიხის ნაწარმი, V ს. აქატის ქვის გემა-საბეჭდავი, ფეოდალური ხანის მოჭიქული და მოუჭიქავი თიხის ჭურჭელი, ქაშანურის და ფაიფურის ნაწარმი, საბრძოლო იარაღი, საყოფაცხოვრებო ნივთები, დოკუმენტები, ძველი და ახალი თბილისის თემაზე შექმნილი მხატვრული ტილოები — ლადო გუდიაშვილის, მოსე თოიძის, ელენე ახვლედიანის, ფოგელის, ა. ციმაკურიძის და სხვა გამოჩენილი მხატვართა ნამუშევრები, ქანდაკებები, რუკები, გეგმები, ფოტოდოკუმენტური მასალა და სხვა).  

## ლიტერატურა
**გრძელიშვილი ი., ტყეშელაშვილი ო.,* თბილისის მატერიალური კულტურის ძეგლები, თბ., 1961;
**ტყეშელაშვილი ო.,* არქეოლოგიური დაზვერვები (თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის მუშაობის გამოცდილებიდან), თბ., 1964;
* *მისივე,* ი. გრიშაშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი, «ძეგლის მეგობარი», 1975, № 37;

კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
კატეგორია:1910 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
MTV

მინი|MTV-ს ლოგო
**MTV**, წარსულში **Music Television** () — ამერიკული საკაბელო სატელევიზიო ქსელი, რომელიც ნიუ-იორკიდან მაუწყებლობს. დაარსებულია 1981 წლის 1 აგვისტოს.

მისი თავდაპირველი მიზანი იყო მუსიკალური ვიდეოების მაუწყებლობა. დღეს, MTV ორიენტირებულია მრავალფეროვან მუსიკაზე, პოპ კულტურაზე, ახალგაზრდულ კულტურაზე და რეალითი ჟანრის გადაცემებზე, რომლებიც მოზარდებზე და ახალგაზრდა მაყურებელზეა გათვლილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* MTV-ს საიტები 

კატეგორია:MTV
კატეგორია:სატელევიზიო არხები
მირვეის აჰმადზაი

**მირვეის აჰმადზაი** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1960, ლოზანა, შვეიცარია) — იტალიურ-ავღანური წარმოშობის ფრანგი მუსიკოსი, რომელიც ცნობილია სასცენო სახელით **მირვეისი**.

მირვეისის მუსიკალური კარიერა 1979 წელს, ფრანგული ჯგუფის Taxi Girl გიტარისტობიდან დაიწყო, რომელშიც მან 1986 წლამდე იმუშავა. მოგვიანებით, გამოუშვა ორი სოლო ალბომი, თუმცა დიდი წარმატება ამერიკელ მომღერალ მადონასთან თანამშრომლობამ მოუტანა. როგორც მუსიკალურ პროდიუსერს, მას ამერიკელი მომღერლის ხუთ მუსიკალურ ალბომზე უმუშავია. ის აგრეთვე რამდენიმე ნაწარმოების, მუსიკისა და ტექსტის ავტორიც იყო.

## დისკოგრაფია
### ალბომები
#### Taxi-Girl 
**Seppuku* (1981, Virgin France)

#### მირვეი 
**Mirwais* (1990, New Rose Records)
**Production* (2000, Naïve Records)

### სინგლები
* „Cellophane“ (1990, New Rose Records)
* „Disco Science“ (1999, Naive Records)
* „Naive Song" (2000, Naive Records)
* „I Can't Wait“ (2001, Naive Records)
* „Miss You“ (2002, Naive Records)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Official Taxi Girl website 
* Mirwais at discogs.com
* Rolling Stone - Mirwais 

კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ფრანგი მუსიკოსები
კატეგორია:მადონა (მომღერალი)
კატეგორია:ფრანგი მუსიკალური პროდიუსერები‎
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თბილისის მინიატურების თეატრი

**თბილისის მინიატურების თეატრი** — თეატრი, რომელიც დაარსდა 1975 წელს. 1962 წლიდან საქართველოს ფილარმონიასთან არსებობდა მინიატიურების ანსამბლი, რომელიც 1968 წლიდან გადაკეთდა მინიატურების თეატრად, ხოლო 1975 წელს გამოეყო ფილარმონიას როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო თეატრი. მნიშვნელოვანი დადგმები ა. გელოვანისა და თ. ჩანტლაძის სატირულ-იუმორისტული სპექტაკლები: "სასამართლო მიდის განაჩენის გამოსატანად" (1962, რეჟ. რ. სტურუა), "მხოლოდ სიცილით" (1963, რეჟ. ა. კვანტალიანი), "ზოგიერთის მზის დაბნელება საქართველოში" (19+74, ღეჟ. ა. გელოვანი, თ. ჩანტლაძე), "გამარჯვების ღიმილი" (1977, რეჟ. თ. აბაშიძე), "ეშმაკის კუდი" (1978, რეჟ. ლ. მირცხულავა), ე. დე ფილიპოს, მ. ბერკეეს და სხვა "ფული და სიყვარული" (1976, რეჟ. თ. აბაშიძე), "ლუარსავ თათქარიძე" (1979, ინსცენირება ზ. რცხილაძისა და თ. ჩანტლაძის, რეჟ. ლ. მირცხულავა) და სხვა.

## ლიტერატურა
მინიატურების თეატრი
კრიშნა

მინი

**კრიშნა** (სანსკრ. कृष्ण  „შავი“) — ინდუისტური ღვთაება ვიშნუს მერვე ავატარა (განასახიერება). თავის მორწმუნეთათვის იგი ღმერთის უზენაეს ფორმას წარმოადგენს.

კრიშნას ცხოვრება აღწერილია უძველეს ხანაში სანსკრიტზე შექმნილ ბჰაგავატაპურანაში, ხოლო მის მოძღვრებას შეიცავს ინდური ეპოსის მაჰაბჰარატას მეექვსე თავი, რომელიც ცნობილია როგორც ბჰაგავადგიტა.

ინდურ მითოლოგიაში კრიშნა გვევლინება ლამაზ ჭაბუკად. იგი სალამურის ჰანგებით მწყემს ქალიშვილთა გულებს იტაცებს, შემდგომ კი ერთ მათგანს - რადჰას - თავის მარადიულ თანამგზავრად აირჩევს. ბჰაგავატაპურანა მოგვითხრობს კრიშნას ბავშვური ოინების შესახებ - როგორ იპარავს კარაქს და ამტვრევს ქოთნებს, მალავს მდინარეზე მობანავე მწყემს ქალიშვილთა სამოსს და უქმნის მათ ილუზიას, თითქოს იგი თითოეულ მათგანთან ცეკვავს და ა.შ. 
ასევე გვიყვება მის საგმირო საქმეებსაც: როგორ გადაარჩინა კრიშნამ მშობლიური სოფელი გველეშაპისგან, რომლის თავებზეც იგი ცეკვავდა, იხსნა დაუსრულებელი წვიმისაგან, რისთვისაც მან მთა გოვარდჰანა ცალი თითით აწია და სოფელს ქოლგასავით გადაახურა. ბჰაგავატაპურანას ლეგენდები ინდოელი ხალხის კლასიკური ცეკვის, ფოლკლორის, ფერწერის, ხუროთმოძღვრების და ლიტერატურის დაუსრულებელ სიუჟეტურ წყაროდ იქცა.

მწყემსი კრიშნა თავის მეგობარ პრინც არჯუნას კურუკშეტრას დიდი ბრძოლის წინ ფილოსოფიურ დიალოგს უმართავს და არიგებს. ბჰაგავადგიტას ამ დიალოგში იხსნება ინდუიზმის მსოფლმხედველობრივი პრინციპები, სახელდობრ სულის არსებობა და უკდავება, მისი კავშირი „ზესულთან“ (ღმერთთან), განიხილება ბუნების კანონზომიერება, მისგან გათავისუფლების და ღმერთთან დაბრუნების გზა.

ვინაიდან კრიშნა მფარველი ღვთაება ვიშნუს ავატარაა, იგი მსოფლიოს უზენაესი მფარველი და დამრიგებელია. ბჰაგავადგიტადან ქვემოთმოყვანილი ციტატა კრიშნას, როგორც უზენაესის, ნოუმენალურ არსს გადმოცემს ლაკონიურად:

## სქოლიო 
კატეგორია:მაჰაბჰარატას პერსონაჟები
კატეგორია:ვიშნუს განსხეულებები

კატეგორია:ინდუისტური ღმერთები
კატეგორია:კრიშნას სახელდებები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
A

**A**, **a** — ლათინურისა და ძველი ეტრუსკული ანბანის პირველი ასო. ეს ასევე ასომთავრეული ფორმაა ბერძნული ალფასი და კირილიცის პირველი ასოსი. მომდინარეობს ბერძნული ასო ალფასა (Α, α) და ფინიკიური ალეფისაგან. როგორც წესი, გამოხატავს ხმოვან ბგერას [ა], მაგრამ ზოგჯერ (მაგალითად ინგლისურ ენაში) შეესატყვისება სხვა ბგერებიც. შედის დიგრაფების შემადგენლობაში (ძველი — ლათ. ae, მოგვიანებით შექმნილი როგორც ლიგატურა æ) ან დაყვება დიაკრიტიკული ნიშნები (იხილეთ ცხრილი).

## ისტორია
## ტიპოგრაფიული შრიფტები 
თანამედროვე მთავარი «а» არ ჰგავს ბერძნულ ხელწერილ А-ს. აღნიშნული სახეცვლილების ფორმირება დაიწყო IV საუკუნეში.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს Alt-ის მარჯვენა ღილაკისა და კლავიატურის მარჯვენა მხარეს არსებული „ნუმპედზე“ აკრეფილი ციფრების ერთობლიობას:

*A — 
*a — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (A)
* Graphemica (a)

კატეგორია:ლათინური ასოები
თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტი

**თბილისის ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი** —  1935 წელს დაარსებული ორწლიანი სამასწავლებლო ინსტიტუტი. 1946 გადაკეთდა სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტად. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ  კი გადაკეთდა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის უნივერსიტეტად. 2006 წელს იგი შეუერთდა ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი

**თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი** დაარსდა თბილსისის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან 1919 წელს (თბილისის სამასწავლებლო სკოლის ბაზაზე). ინსტიტუტში სწავლება 4-წლიანი იყო და ორი საფეხურისაგან შედგებოდა: ორი წელი განკუთვნილი იყო დაწყებითი და არასრული საშუალო სკოლების მასწავლებელთა მოსამზადებლად, ხოლო სრული 4-წლიანი კურსი კი ითვალისწინებდა საშუალო სკოლების მასწავლებელთა მომზადებას. მისაღები გამოცდებია საფუძველზე ინსტიტუტში ირიცხებოდნენ საშუალო სკოლისა და მასთან გათანაბრებული სასწავლებლების კურსდამთავრებულები. ინსტიტუტის დირექტორი იყო პროფესორი დ. უზნაძე. 1921 წელს თბილისის პედაგოგიური  ინსტიტუტი გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ინსტიტუიტად, ხოლო 1923 წელს დაიხურა და მისი სტუდენტები ჩაირიცხნენ თსუ-ის პედაგოგიური ფაკულტეტის შესაბამის კურსებზე.

## ლიტერატურა
* *გურგენიძე დ.,* ქსე, ტ. 4, გვ. 610, თბ., 1979

კატეგორია:საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლები
C

**C**, **c** — ლათინური ანბანის მესამე ასო, გამოიყენება პრაქტიკულად ყველა ანბანში ლათინურის ბაზაზე. წარმოებულია ბერძნული გამასგან (Γ, γ). თავდაპირველად ლათინურში აღნიშნავდა ბგერას [к] (ხანდახან [გ]), მოგვიანებით e და i-ს წინ გამოთქმა შეიცვალა ბგერებით [ჩ] ან [ც]; დღევანდელ ენებში ამ ასოს ხმოვანი შემადგენლობა განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ([კ], [ს], [ც], [ჩ], [ჯ] და სხვ.; ხშირად სხვადასხვანაირად იკითხება სხვადასხვა პოზიციებში). ხშირად დიგრაფების ნაწილია (ყველაზე ძველი და გავრცელებული - ch, რომელსაც რომაელები ბერძნული ასოს ხი (Χ, χ) დაწერისთვის იყენებდნენ) და უფრო რთული ასოთშეხამებების (მაგ. გერმ.. sch, tsch და სხვა.).

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*C — 
*c — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (C)
* Graphemica (c)

კატეგორია:ლათინური ასოები
D

**D**, **d** — ლათინური ანბანის მეოთხე ასო, გამოითქმის „დე“.

* რომაულ ციფრთა სისტემაში აღნიშნავს რიცხვს 500.
* ქიმიაში D - დეიტერიის სიმბოლო (წყალბადის იზოტოპი).

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*D — 
*d — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (D)
* Graphemica (d)

კატეგორია:ლათინური ასოები
E

**E**, **e** — ლათინური ანბანის მეხუთე ასო. წარმოებულია ბერძნული ასოსგან ეპსილონი. ეტიმოლოგიაში სემიტური hê სავარაუდოდ პირველად აღნიშნავდა ლოცვას ან ადამიანის ფიგურას და შესაძლოა ეყრდნობოდა მსგავს ეგვიპტურ იეროგლიფს, რომელიც სხვანაირად გამოითქმებოდა და გამოიყენებოდა. სემიტურში ეს ასო წარმოადგენდა /h/ (და /e/ უცხოურ სიტყვებში), ბერძნულში hê გახდა Εψιλον (ეპსილონი) მნიშვნელობით /e/. ეტრუსკები და რომაელები ამ მნიშვნელობას მიჰყვნენ. 

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*E — 
*e — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (E)
* Graphemica (e)

კატეგორია:ლათინური ასოები
F

**F**, **f** — ლათინური ანბანის მეექვსე ასო. წარმოშობით სემიტური ასოსგან vâv, რომელიც გამოხატავს ბგერას /v/, და თავდაპირველად წარმოადგენდა ან კაუჭს ან კომბალს. შესაძლოა ეფუძნებოდეს მსგავს ეგვიპტურ იეროგლიფს.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*F — 
*f — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (F)
* Graphemica (f)

კატეგორია:ლათინური ასოები
თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი

**თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი** — ამიერკავკასიის მნიშვნელობის უმაღლესი სასწავლებელი, სადაც სწავლება მიმდინარეობდა რუსულ ენაზე. დაარსდა 1917 წლის 11 ივლისს, მეცადინეობა დაიწყო 1917 წლის 9 ოქტომბერს. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში ინსტიტუტი კერძო დაწესებულება იყო (ინახავდნენ კერძო შემოწირულობებითა და სწავლის ქირით). საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1921 წლის 1 ოქტომბერს რესპუბლიკის განსახკომის გადაწყვეტილებით ინსტიტუტი სახელმწიფო დაწესებულებად გამოცხადდა და მას თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ექოდა, 1922 წელს ვ. ი. ლენინის სახელი მიენიჭა. 1928 წელს ინსტიტუტმა შეწყვიტა არსებობა. მისი ტექნიკური პროფილის ფაკულტეტები შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტის (შეიქმნა 1922) ბაზაზე დაარსებულ საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლები
I

**I**, **i** — ლათინური ანბანის მეცხრე ასო. სემიტურში, ასო Yôdh თავდაპირველად სავარაუდოდ ხელ-მკლავის პიქტოგრამა იყო, წარმოებული მსგავსი იეროგლიფისგან, რომელსაც ეგვიპტურში ჰქონდა  (/ʕ/) ხმოვანი მნიშვნელობა, თუმცა შეიცვალა  /j/ (როგორც ინგლისურში „yoke“) სემიტების მიერ, ვინაიდან მათი სიტყვა „ხელი“-სთვის იმავე ბგერით იწყებოდა. ეს ასო შესაძლოა ასევე გამოიყენებოდეს ხმოვანი ბგერისთვის /i/, ძირითადად უცხოურ სიტყვებში.

ბერძნებმა ფინიკიური yodh-ის ეს ფორმა მიიღეს როგორც მათი ასო იოტა (I, ι). ის წარმოადგენდა ხმოვანს /i/, ისევე როგორც ძველი იტალიურ ანბანში. ლათინურში (ისევე როგორც თანამედროვე ბერძნულში), ის ასევე გამოიყენებოდა როგორც კონსონანტური ბგერა /j/. თანამედროვე ასო J თავდაპირველად ამ ასოს ვარიაცია იყო, და ორივე ერთმანეთის მონაცვლეობით გამოიყენებოდა ხმოვნისთვისაც და თანხმოვნისთვისაც. მათი გარჩევა მხოლოდ მე-16 საუკუნიდან დაიწყეს.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*I — 
*i — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (I)
* Graphemica (i)

კატეგორია:ლათინური ასოები
B

**B**, **b** — ლათინური ანბანის მეორე ასო, გამოიყენება თითქმის ყველა ანბანში ლათინურის ბაზაზე. წარმოებულია ბერძნული ბეტასგან (Β, β). აღნიშნავს თანხმოვან ბგერას [b], ასევე ხანდახან [p], [v] და სხვ.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*B — 
*b — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (B)
* Graphemica (b)

კატეგორია:ლათინური ასოები
J

**J**, **j** — თანამედროვე ლათინური ანბანის მე-10 ასო.

## ტრანსკრიპცია
200px

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*J — 
*j — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (J)
* Graphemica (j)

კატეგორია:ლათინური ასოები
თბილისის სამასწავლებლო სკოლა

**თბილისის სამასწავლებლო სკოლა**, *საოსტატო ინსტიტუტი*, პირველი პედაგოგიური სასწავლებელი საქართველოში. გაიხსნა 1866. თავდაპირველად სამი კლასისაგან შედგებოდა, იღებდნენ დაწყებით სკოლადამთავრებულებს, 1871 წლიდან საოსტატო-სამასწავლებლო ინსტიტუტად გადაკეთდა და ალექსანდრე II-ის სახელი ეწოდა. ამზადებდნენ მასწავლებლად ამიერკავკასიის საქალაქო (შემდგომში - უმაღლესი დაწყებითი) სასწავლებლებისათვის.

სწავლება 4-წლიანი იყო, რუსულ ენაზე. ასწავლიდნენ საღვთო სჯულს, პედაგოგიკას, რუსულ ენას, გეოგრაფიას, ისტორია, არითმეტიკა-გეომეტრია-ხაზვას, ბუნებისმეტყველებას, ჰიგიენასა და პოპულარულ მედიცინას, სუფთა წერას, გალობას, აგრეთვე ტანვარჯიშსა და ხელგართჯილობას. ქართული ენა არასავალდებულო საგანი იყო და კვირაში 4 საათი ეთმობოდა. 1901 წელს აქ ირიცხებოდა 84 მოსწავლე. სკოლა ყოველწლიურად საშუალოდ შვებდა 14-15 მასწავლებელს. თბილისის სამასწავლებლო სკოლაა 1919 წლამდე იარსება. ამავე წელს გადაკეთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპედაგოგო ინსტიტუტად (თბილისის პედაგოგიური (საპედაგოგიო) ინსტიტუტი), რომელმაც 1923 წლის ივლისამდე იარსება.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901

**თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაცია 1901** — მუშების პირველი პოლიტიკური გამოსვლა მეფის მთავრობის წინააღმდეგ თბილისში (მაშინ რუსეთის იმპერიის ნაწილი) 1901 წლის 22 აპრილს.

XX საუკუნის დასაწყისში რუსეთში სამრეწველო რაიონებში დაწყებულმა ეკონომიკურმა კრიზისმა საქართველოც მოიცვა. სამრეწველო კრიზისმა და უმუშევრობამ მძლავრი ბიძგი მისცა მუშათა მზარდ მოძრაობას. პირველმაისობა თბილისში პირველად 1899 წელს, მეორედ 1900 წელს აღინიშნა, მაგრამ ორივე შემთხვევაში იგი მოეწყო არალეგალურად, ქალაქგარეთ. დადგა საკითხი პირველმაისობის დიდი მასშტაბითა და ლეგალურად მოწყობის შესახებ თბილისის ცენტრში. რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის თბილისის კომიტეტმა, რომელშიც აქტიურად მონაწილეობდა იოსებ სტალინი, ჩაატარა ფართო სააგიტაციო და ორგანიზატორული მუშაობა 1901 წელს საპირველმაისო დემონსტრაციის მოსაწყობად: გამოუშვა პროკლამაციები, სადაც ლაპარაკი იყო შრომის მძიმე პირობებისა და მუშათა უუფლებო მდგომარეობაზე, მუშებს განუმარტავდნენ პირველი მაისის, მშრომელთა საერთაშორისო სოლიდარობის დღესასწაულის მნიშვნელობას და მოუწოდებდნენ მონაწილეობა მიეღოთ დემონსტრაციაში.

თბილისის კომიტეტმა მაისობა 23 აპრილს დანიშნა. იგი უნდა ჩატარებულიყო შუაგულ ქალაქში, სადაც მუშებს სემინარიელები შეუერთდებოდნენ. 22 აპრილს ყოფილ „სალდათის ბაზარში“ (შემდგომდროინდელი კოლმეურნეობის და ახლანდელი ორბელიანის მოედანი) თბილისის ფაბრიკა-ქარხნების 2 ათასამდე მუშამ მოიყარა თავი. მალე პოლიციამ  ბაზარს ალყა შემოარტყა. დემონსტრაცია დაიძრა, პოლიციელები და კაზაკები უიარაღო ხალხს დაერივნენ. დემონსტრაციამ გაიარა ალექსანდრეს ბაღის კუთხემდე. აქ დემონსტრანტებს ჯარმა გადაუღობა გზა და ისინიც იძულებულნი გახდნენ გაფანტულიყვნენ. პოლიციელებმა სემინარიელები ეზოში ჩაკეტეს და დემონსტრაციაში მონაწილეობის მიღების საშუალება არ მისცეს. შეტაკების დროს 14 მუშა დაიჭრა, 30 მონაწილე დააპატიმრეს, ზოგი რუსეთის შორეულ ადგილებში გადაასახლეს. თბილისის საპირველმაისო დემონსტრაციას დიდი რეზონანსი ჰქონდა. რსდმპ თბილისის კომიტეტმა გამოუშვა სპეციალური პროკლამაცია „ოცდაორი აპრილი“, ფართოდ გააშუქა იგი ქართულმა არალეგალურმა გაზეთმა „ბრძოლამ“.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 6, თბ., 1972;
* საქართველოს კომუნისტური პარტიის ისტორიის ნარკვევები (1883-1970), თბ., 1971;
**საბახტარაშვილი ვ.,* ქსე, ტ. 4, გვ. 612, თბ., 1979

## რესურსები ინტერნეტში 
* უცნობ მუშათა პირველი მაისი / ირაკლი ხვადაგიანი // ლიბერალი. - თბილისი, 2015. - ISSN 1987-7528. - აპრილი. - N160. - გვ.64-67.

კატეგორია:საპროტესტო გამოსვლები საქართველოში
კატეგორია:თბილისის ისტორია
კატეგორია:1901
G

**G**, **g** — ლათინური ანბანის მეშვიდე ასო, ლათინურად და გერმანულად წარმოითქმის „გე“, ფრანგულში (და ქართულში ზოგიერთი ტრადიციით, მაგ., მათემატიკაში, ფიზიკაში, ჭადრაკში და სხვა სფეროებში) - „ჟე“, ინგლისურად „ჯი“, ესპანურად „ხე“. ეს ასო მოიგონეს რომაელებმა, ვინაიდან არასწორად ჩათვალეს, რომ ასო C ერთბაშად ორ ბგერას აღწერდა: /კ/ და /გ/. წერილობით წყაროებში მითითებულია ასო G-ს აღმომჩენი (შემქმნელი) - სპურიუს კავრილიუს რუგი, რომელიც ძვ. წ. 230 წელს ასწავლიდა - პირველი რომაელი, რომელმაც ფასიანი სკოლა გახსნა.

* ბიოქიმიაში G - გლიცინის და გუანოზინის სიმბოლო, ასევე პროტეინის ტიპი.
* ასტრონომიაში G - კომეტის, ასტეროიდების და მცირე პლანეტების (რომლების ნებისმიერი წლის 1-15 აპრილს იქნა აღმოჩენილი) წინასწარი აღნიშვნის პრეფიქსი.
* ტრანსპორტის საშუალებების სანომრე ნიშნების საერთაშორისო სისტემაში აღნიშნავს გაბონს.
* მუსიკაში - ნოტა „სოლი“.
* ფინანსებში - ნიუ-იორკის სააქციო ბირჟაზე აღნიშნავს კომპანიას ჯილეტი.
* მასონურ სიმბოლიკაში ამ ასოს უკავშირებენ ღმერთს (God, Gott) და გეომეტრიას.
* ფიზიკაში G - გრავიტაციული მუდმივა, ხოლო g - გრავიტაციით გამოწვეული აჩქარების ერთეული.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*G — 
*g — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (G)
* Graphemica (g)

კატეგორია:ლათინური ასოები
თბილისის მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრი

**თბილისის მოზარდ მაყირებელთა რუსული თეატრი** — ერთ-ერთი პირველი საბავშვო თეატრი ამიერკავკასიაში. დაარსდა 1927 წელს. მისი ორგანიზატორები იყვნენ ნ. მარშაკი, კ. შაჰაზიზოვი, მ. ვახნიანსკი, კ. ვაისერმანი, მ. ბარუჩევი. სხვადასხვა წლებში თეატრში მუშაობდნენ რეჟისორები: გ. ტოვსონოგოვი, ა. გინზბურგი, მ. ოლშანიცკაია, რ. შაფთოშვილი, კ. სურმავა და სხვა. მსახიობები: ნ. ნერიასოვი, მ. რუსლანოვი, მ. ბუბუთეიშვილი, ჩ. კიროვა, ო. ბელენკო, მ. რომანოვი, ვ. ურუსოვი, ნ. ჭონიშვილი, ი. სუხანოვი და სხვა. დაარსების დღიდან 1960-მდე თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ნ. მარშაკი, რომლის სახელთანაც არის დაკავშირებულითეატრის მნიშვნელოვანი შემოქმედებითი მიღწევები.
## ლიტერატურა
მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრი
თემურ ნინუა

**თემურ ნინუა** (დ. 25 სექტემბერი, 1949) – ქართველი მხატვარი, თეატრალური დეკორატორი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია თეატრალური მხატვრის სპეციალობით. 

რუსთაველის თეატრში მივიდა 1982 წელს. 

## რუსთაველის თეატრში მის მიერ გაფორმებული სპექტაკლებია 
* "დაკრძალვა კალიფორნიაში" - რეჟ. რობერტ სტურუა, 
* "ასერგასის დღე" - რეჟ. რ. სტურუა, 
* "სამანიშვილის დედინაცვალი" - რეჟ. გიზო ჟორდანია, 
* "ჰამლეტი" - რეჟ. გ. ჟორდანია, 
* "პალატა №6" - რეჟ. დ. ანდღულაძე, 
* "ლეონსი და ლენა" - რეჟ. ნ. კვასხვაძე, 
* "ჯარისკაცი, პრეზიდენტი და დაცვის ბიჭი" - რეჟ. რ. სტურუა, 
* "სტიქსი" - რეჟ. რ. სტურუა, მუს. გია ყანჩელი. 

აქტიურად თანამშრომლობს საქართველოსა და უცხოეთის სხვა თეატრებთან: აღსანიშნავია, ოპერისა და ბალეტის თეატრში გაფორმებული: "იყო მერვესა წელსა" - მუს. ბიძინა კვერნაძე, რეჟ. რ. სტურუა; კ. მარჯანიშვილის სახ. თეატრში გაფორმებული: "როზენკრაცი და გილდესტერნი მკვდრები არიან" - რეჟ. დ. ანდღულაძე; ვილნიუსის რუსულ დრამატული თეატრი: "ყაჩაღები" – რეჟ. ნ. ქანთარია; ბრატისლავის დრამატული თეატრი: "ფსკერზე" – რეჟ. გ. ქავთარაძე.

## ჯილდოები 
* პრაღის "კვადრენალეს" ოქროს მედალი, 1979 წ; 
* წლის საუკეთესო მხატვარი - 1980 წ; 
* წლის საუკეთესო მხატვარი - 2000წ.

კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
K

**K**, **k** — ლათინური ანბანის მეთერთმეტე ასო. მომდინიარეობს ბერძნულისგან K ან k (კაპა), რომელიც თავის მხრივ განვითარდა სემიტური კაპ-გან, სიმბოლო გახსნილი ხელისთვის. ეს კი, თავის მხრივ, ეგვიპტეში მცხოვრები სემიტების მიერ ათვისებულ იქნა იეროგლიფისგან „ხელი“, რომელიც „დ“-ს წარმოადგენს ეგვიპტურ სიტყვაში ხელისთვის: დ-რ-ტ. თუმცა სემიტებმა ეს ნიშანი ბგერას /k/ მიაკუთვნეს, ვინაიდან მათი სიტყვა ხელისთვის ამ ბგერით იწყებოდა.

სემიტური მნიშვნელობა /k/ შენარჩუნებულ იქნა თითქმის ყველა კლასიკურ და თანამედროვე ენებში, თუმცა ლათინურმა სრულიად მოიშორა K, რის ნაცვლადაც ამჯობინებდა C-ს. როდესაც ბერძნული სიტყვები გადატანილ იყო ლათინურში, კაპა გარდაიქმნებოდა C-დ. ლათინური K-ს იყენებდა სხვა ენებისთვის, მაგ. ეტრუსკულისთვის, როგორც ჩანს სიტყვებში kalendae, „თვის პირველი დღე“, ინგლისურში ის იწერება როგორც calendar.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*K — 
*k — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (K)
* Graphemica (k)

კატეგორია:ლათინური ასოები
ია საკანდელიძე

**ია საკანდელიძე** – ქართველი მუსიკოსი.

დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია ფორტეპიანოს სპეციალობით. სპექტაკლების მუსიკალური გაფორმება 1989 წლიდან დაიწყო. პირველი სპექტაკლი, რომელიც მან გააფორმა, გ. ბიუჰნერის "ლეონსი და ლენა" (რეჟისორი - ნ, კვახვაძე) იყო. სხვადასხვა თეატრებში გაფორმებული აქვს ორმოცამდე სპექტაკლი, მათ შორის მ.თუმანიშვილის, თ. ჩხეიძის და რ. სტურუას სპექტაკლები.

კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
თბილისის სასულიერო სემინარია

**თბილისის სასულიერო სემინარია** — სასულიერო სასწავლებელი თბილისში 1817-1917 წლებში.

სემინარია გაიხსნა 1817 წლის 1 ოქტომბერს, ახლანდელი ხელოვნების მუზეუმის შენობაში. შედგებოდა რიტორიკის ორი კლასისაგან; 1823 წელს მიემატა ფილოსოფია, ხოლო 1827 - ღვთისმეტყველების კლასები. რიტორიკის კლასებში სწავლობდნენ რუსულ  ენასა და ლიტერატურას, რუსეთის და მსოფლიო ისტორიას, რიტორიკას; ფილოსოფიის კლასში - ფილოსოფიას, ლოგიკას, მათემატიკას, ფიზიკასა და ბუნებისმეტყველებას; ღვთისმეტყველების კლასში - ეკლესიის ისტორიას, ძველ სლავურ ენას. სწავლების ექვსივე წელს სწავლობდნენ ლათინურ, ბერძნულ, გერმანულ, ფრანგულ ენებსა და პედაგოგიკას. კურსდამტავრებულებს შეეძლოთ ემუშავათ სოფლის სამრევლო და საერო სკოლების მასწავლებლად ან გაეგრძელებინათ სწავლა სასულიერო აკადემიასა და უნივერსიტეტში. თბილისის სასულიერო სემინარიაში სხვადასხვა დროს სწავლობდნენ პ. იოსელიანი, გაბრიელ ქიქოძე, დ. ბაქრაძე, ვ. პეტრიაშვილი, თ. ჟორდანია, ი. გოგებაშვილი, დ. ჭონქაძე, ლ. არდაზიანი, ს. მგალობლიშვილი, მ. ჯანაშვილი და სხვა.

სემინარიაში სულისშემხუთავი, იეზუიტური რეჟიმი იყო დამკვიდრებული. ურთიერთდასმენა, ჯაშუშობა, დასჯის დამამცირებელი მეთოდები მოსწავლე ახალგაზრდობას არსებული წყობილების წინააღმდეგ განაწყობდა. 1886 წელს მოსწავლე ი. ლაღიაშვილმა ხანჯლით განგმირა რეაქციონერი რექტორი პავლე ჩუდეცკი, რომელსაც მანამდეც რამდენიმეჯერ სცემეს. მოსწავლეები უშვებდნენ საიდუმლო ხელნაწერ  გაზეთს, პროკლამაციებს ა. შ. სემინარია საქართველოში ახალგაზრდობის რევოლუციური მოძრაობის ცენტრად იქცა.

1893 წლის დეკემბერში ლ. კეცხოველის, მ. ცხაკაიასდა და ა. წულუკიძის მეთაურობით მოეწყო სემინარიელთა დიდი საპროტესტო დემონსტრაცია. მოსწავლეები მოითხოვდნენ სემინარიაში გამეფებული რეჟიმის აღკვეთას, ქართული ენის სწავლების აღდგენას, ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრის დაარსებას, კლასგარეშე ლიტერატურის თავისუფლად არცევის უფლებას, შოვინისტი და დესპოტი მასწავლებლების დათხოვნას და სხვა. ჟანდარმერიამ დემონსტრაცია დაშალა. სემინარია დროებით დახურეს, 67 მოსწავლე სასწავლებლიდან გარიცხეს. არაერთგზის დაისვა სემინარიის ჩრდილოეთ კავკასიაში (სტავროპოლი, ეკატერინოდარი) გადატანის საკითხი, მაგრამ 1917 წლამდე (დახურვამდე) იგი თბილისში დარჩა.

## შენობა
280პქ|მინი|მარჯვნივ
შენობა, რომელშიც სემინარია იყო განთავსებული 1835 წელს მდიდარმა ვაჭარმა იაკობ ზუბალაშვილმა ააგებინა შვეიცარიელ არქიტექტორს ბერნარდოცის რუსეთში იმ დროს მოდურ კლასიცისტურ სტილში. თავდაპირველად შენობაში სასტუმრო იყო განთავსებული. 1840 წელს იგი საეგზარქოსომ შეიძინა და მასში სასულიერო სემინარია განათავსა.

1905 წლამდე სემინარია ამ შენობაში მდებარეობდა შემდეგ სემინარია გადაიტანეს ვაკეში (შემდგომში მე-9 საავადმყოფოს შენობა). მიუხედავად ამისა, 1917 წლის რევოლუციამდე პუშკინის 4 ნომერში მდებარე შენობა რუსული სასულიერო უწყების განკარგულებაში რჩებოდა.

1921 წელს ყოფილ სასულიერო სემინარიის შენობას პირველადი ფუნქცია დაუბრუნეს და მასში სასტუმრო „პალასი“ განთავსდა. 1950 წელს შენობაში დაიწყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელთა დასრულების შემდეგაც იქ ბინა დაიდო საქართველოს ხელოვნების მუზეუმმა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის სასულიერო აკადემია და სემინარია

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
კატეგორია:სასულიერო სასწავლებლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
M

**M**, **m** — ლათინური ანბანის მეცამეტე ასო. წარმოებულია ფინიკიური მემ-ისგან, ბერძნული მიუს (Μ, μ) გავლით. სემიტური მემ სავარაუდოდ თავდაპირველად წყალს გამოსახავდა. მიიჩნევენ, რომ სემიტებმა, რომლებიც ეგვიპტეში მუშაობდნენ დაახ. ძვ. წ. 2000 წელს წყლის იეროგლიფი ისესხეს ცხვირისმიერი ბგერის /n/-ს გამოთქმისთვის, ვინაიდან ეგვიპტურში სიტყვა წყალი ამ ასოთი იწყებოდა "ნ-ტ". სემიტებმა იგივე სიმბოლო გამოიყენს M-სთვის, ვინაიდან მათ ენაში წყალი ამ ბგერით იწყებოდა.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*M — 
*m — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (M)
* Graphemica (m)

კატეგორია:ლათინური ასოები
მირიან შველიძე

**მირიან შველიძე** (დ. 1 იანვარი, 1947, თბილისი — გ. 9 თებერვალი, 2022) — ქართველი მხატვარი, თეატრალური დეკორატორი, საქართველოს სახალხო მხატვარი, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

## ბიოგრაფია 
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტი, თეატრალური მხატვრის სპეციალობით. 1975 წლიდან რუსთაველის თეატრის დამდგმელი მხატვარი იყო. რუსთაველის თეატრში მის მიერ გაფორმებული სპექტაკლებია: პოლიკარპე კაკაბაძის „ყვარყვარე“ (რეჟ. რობერტ სტურუა), უილიამ შექსპირის „მეფე ლირი“, „მაკბეტი“, ილია ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი“, გრიგოლ რობაქიძის „ლამარა“, დავით კლდიაშვილის „დარისპანის გასაჭირი“ და სხვა. აგრეთვე თანამშრომლობდა უცხოეთისა და საქართველოს სხვა თეატრებთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული  1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
N

**N**, **n** — ლათინური ანბანის მეთოთხმეტე ასო. ყველაზე გავრცელებული გველის იეროგლიფი ეგვიპტურ დამწერლობაში აღნიშნავდა ბგერას „ჯ“, ვინაიდან ეგვიპტურში სიტყვა „გველი“ იყო „ჯეტ“. ვარაუდობენ, რომ ეგვიპტეში მომუშავე სემიტებმა ეგვიპტური იეროგლიფი ისესხეს პირველი ანბანის შესაქმნელად და გამოიყენეს გველის სიმბოლო N აღნიშვნისთვის, ვინაიდან მათ ენაშიც გველი ამ ბგერით იწყებოდა. თუმცა ამ ასოს სახელი ფინიკიურზე, ივრითში, არამეულსა და არაბულ ანბანებში არის „ნან“, რაც ნიშნავს „თევზი“ ზოგიერთ ამ ენებში. ამ ასო ბგერის მნიშვნელობა ბერძნულ, ეტრუსკულ, ლათინურ და ყველა თანამედროვე ენაში იყო /n/.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*N — 
*n — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (N)
* Graphemica (n)

კატეგორია:ლათინური ასოები
სოც-არტი

[მინი|[დმიტრი ვრუბელი, გრაფიტი ბერლინის კედელზე]]
**სოც-არტი** (რუს. Соц-арт) — პოსტმოდერნისტული ხელოვნების ერთ-ერთი მიმართულება, ჩამოყალიბებული საბჭოთა კავშირში 1970-იან წლებში, ე. წ. ალტერნატიული კულტურის ჩარჩოებში, რომელიც იმ პერიოდის სახელმწიფო იდეოლოგიას ეწინააღმდეგებოდა.

სოც-არტი წარმოიშვა, როგორც პაროდია ოფიციალურ საბჭოთა ხელოვნებასა და, ზოგადად, მასკულტურის თანამედროვე სახეებზე, რაც გამოიხატა მის ირონიულ სახელწოდებაშიც, რომელშიც გაერთიანდა სოცრეალიზმისა და პოპ-არტის ცნებები. საბჭოთა პოლიტ-აგიტაციის მოტივებზე შექმნილი საბჭოთა ხელოვნების ოდიოზური კლიშეების, სიმბოლოებისა და სახეების გამოყენებითა და გადამუშავებით, სოც-არტი ცდილობდა მათში ნამდვილი არსი წარმოეჩინა და გაეთავისუფლებინა მაყურებელი იდეოლოგიური სტერეოტიპებისგან. ირონია, გროტესკი, თავისუფალი ციტირება, მრავალფეროვანი ფორმების გამოყენება (ფერწერიდან სივრცულ კომპოზიციებამდე) გახდა ამ მიმართულების თვალშისაცემი, ეკლექტური მხატვრული ენის საფუძველი.

სოც-არტის შემქმნელებად ითვლებიან მოსკოველი მხატვრები ვიტალი კომარი და ალექსანდრ მელამიდი, რომელთა გარშემო 1970-იანი წლების მეორე ნახევარში ჩამოყალიბდა თანამოაზრე მხატვართა წრე. სხვადასხვა დროს ამ გაერთიანებაში იყვნენ ალექსანდრ კოსოლაპოვი, ლეონიდ სოკოვი, დმიტრი პრიგოვი, ბორის ორლოვი, ჯგუფების "გნეზდო" და "მუხომორი" წევრები. 

მიმდინარეობამ 1990-იან წლებამდე იარსება - ამ პერიოდში განვითარებულმა პოლიტიკურმა სიტუაციამ მათი იდელოგოიური საწყისები არააქტუალური გახადა.

## წყაროები 
* Мировое искусство. Иллюстрированная энциклопедия.
* *Карасёва М.* Соц-арт начинает и выигрывает // Культура. — 2007. — 18 сент.

კატეგორია:პოსტმოდერნიზმი
კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
პოპ-არტი

[thumb|300px|[როი ლიხტენშტეინის „გოგონა, რომელიც იხრჩობა“ (1963), მომა.]]
**პოპ-არტი** (, შემოკლ. ფორმა popular art) — XX საუკუნის ვიზუალური ხელოვნების მიმდინარეობა. წარმოიშვა 1950-იანი წლებში ბრიტანეთში, მოგვიანებით კი პარალელურად ვითარდებოდა აშშ-შიც. ტერმინი პირველად გამოიყენა ბრიტანელმა ხელოვნებათმცოდნე/კურატორმა ლორენს ალოუეიმ. პოპ-არტის საბჭოთა ანალოგი იყო სოც-არტი.

მიმდინარეობისთვის დამახასიათებელია თემები და ტექნიკა ნასესხები პოპულარული მასკულტურიდან, როგორიცაა რეკლამა და კომიქსები, და შესაბამისად საყოველთაოდ გაიგივებული იყო როგორც რეაქცია იმ დროისთვის დომინირებულ აბსტრაქტულ ექსპრესიონიზმთან, ან მასზე დაფუძნებულ ექსპანსიასთან. პოპ-არტი პოპ-მუსიკის მსგავსად იყენებს პოპულარულ სახეებს, ხელოვნების ელიტისტური კულტურის საპირისპიროდ, და ხაზს უსვამს ბანალურს ან ე. წ. კიტჩურ ელემენტებს ნებისმიერ მოცემულ კულტურაში. 

პოპ-არტი უმეტესწილად აკადემიურად აღიქმება, ვინაიდან მის მიმდევართა მიერ გამოყენებული არატრადიციული ორგანიზაციული პრაქტიკა ზოგიერთისთვის ძნელად გასაგებია. პოპ-არტი მინიმალიზმთან ერთად მოიაზრება, როგორც უკანასკნელი მოდერნისტული ხელოვნების მიმდინარეობები, და, შესაბამისად, პოსტმოდერნისტული ხელოვნების წინამორბედებად ითვლება (ან უფრო ზუსტად, თვით ზოგიერთი ადრეული პოსტმოდერნისტული ხელოვნების ნიმუშებადაც).

პოპ-არტის მიმდევარი მხატვრების აზრით, მათი ნაწარმოებები ხალხთა მასებისთვის მისაღები რომ ყოფილიყო, თავისი მხატვრული ფორმითაც ფართო მოხმარების საგნებს უნდა დამსგავსებოდა. „ხელოვნების ნიმუში ყველასათვის“ — ამ იდეის საჩვენებლად პოპ-არტის მიმდევრები ხშირად თავის მანუშევრებში გაზეთებიდან, ჟურნალებიდან, სარეკლამო ეტიკეტებიდან ამოჭრილ გამოსახულებებს აწებებდნენ, ანუ კოლაჟს ქმნიდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*პოპ-არტი საიტზე TheArtStory.org

კატეგორია:პოპ-არტი
კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები
კატეგორია:მოდერნიზმი
კატეგორია:პოსტმოდერნიზმი
რიჩარდ ანუსკევიჩი

**რიჩარდ ანუსკევიჩი** (; დ. 23 მაისი, 1930, ერი, პენსილვანია — გ. 19 მაისი, 2020 ) — ამერიკელი მხატვარი, სკულპტორი,.  ხელოვანი, ოპ-არტის მიმდინარეობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და წამყვანი მიმდევარი გვიანდელი 1960-იან და ადრეულ 1970-იან წლებში. ვიქტორ ვაზარელი საფრანგეთში და ბრიჯიტ რაილი ინგლისში მისი მთავარი საერთაშორისო თანამოაზრეები იყვნენ. ჟურნალმა „Life“ მას „The New Wizard of Op“ (ოპის ახალი ჯადოქარი) უწოდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* რიჩარდ ანუსკევიჩის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:ოპ-არტი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
თბილისის სომხური დრამატული თეატრი

**თბილისის პეტროს ადამიანის სახელობის სომხური დრამატული თეატრი** (ყოფილი შაუმიანის სახელობის) — სომხურენოვანი სახელმწიფო თეატრი თბილისში, ქეთევან წამებულის №8-ში; წარმოდგენები სომხურ ენაზე იმართება 1858 წლიდან. თეატრის მიმდინარე მმართველია არმენ ბაინდურიანი.

აქ აღიზარდა გამოჩენილ მსახიობთა რამდენიმე თაობა. ახლანდელი თეატრი დაარსდა 1921 წელს. 1955 წელს მიენიჭა ს. შაუმიანის სახელი. სხვადასხვა წლებში აქ მოღვაწეობდნენ მსახიობები: ო. მაისურიანი, ო. გულაზიანი, ვ. ფაფაზიანი, ა. არმენიანი, გ. და მ. ბეროიანები, ბ. ნერსესიანი, ა. ლუსინიანი და სხვა; რეჟიზორები ა. ბურჯალიანი, ს. ქაფანაკიანი, ა. აბრამიანი, ფ. ბჟიკიანი. თეატრში თანამშრომლობდნენ ქართველი რეჟისორები გ. ჟურული, გ. ლორთქიფანიძე, ს. ჭელიძე, დ. ანთაძე, დ. ალექსიძე და სხვა. 

## ლიტერატურა
სომხური დრამატული თეატრი
კატეგორია:სომხურენოვანი თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
თბილისის სემინარია

**თბილისის სემინარია**, საღვთისმეტყველო-ფილოსოფიური სასწავლებელი. დაარსდა 1755 იანვარში თბილისში (ანჩისხატის ტაძრის ეზოში).

თბილისის სემინარია სახელმწიფო ხარჯზე იყო. მის პირველ რექტორად დაინიშნა იმ დროისთვის განათლებული ფილოსოფოსი ფილიპე ყაითმაზაშვილი. ისწავლებოდა გრამატიკა, პიიტიკა, რიტორიკა, ლოგიკა, მეტაფიზიკა, ფსიქოლოგია, ფილოსოფია. სემინარიის მასწავლებელთა შორის იყო ანტონ კათალიკოსი, რომლის ორიგინალური თუ ნათარგმნი სახელმძღვანელოებით სწავლობდნენ კიდეც. თბილისის სემინარია არსებობდა 1795 წლის სექტემბრამდე - აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევამდე.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 4, გვ. 614, თბ., 1979

კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
კატეგორია:თბილისის ისტორია
კატეგორია:სასულიერო სასწავლებლები
ლატა მანგეშკარი

**ლატა მანგეშკარი** (ჰინდი: लता मंगेशकर; დ. 28 სექტემბერი, 1929,  ინდორი, მადჰია-პრადეში, ინდოეთი — გ. 6 თებერვალი, 2022, მუმბაი) — ინდოელი მომღერალი ქალი, რომელმაც თავის კარიერაში 20 ათასზე მეტი სიმღერა შეასრულა, რითაც გინესის რეკორდთა წიგნში შევიდა და, მიუხედავად პოპ-მუსიკაში მოღვაწეობისა, ერთადერთმა ინდოეთის კლასიკური შემოქმედებისთვის უზენაესი ჯილდო მიიღო.

ლატა მანგეშკარმა სიმღერები შეასრულა თითქმის ყველა ფილმში, რომელიც საბჭოთა კავშირის პერიოდში ინდოეთიდან შემოვიდა. სამშობლოში იგი აღიარებულია, როგორც ერთადერთი და განუმეორებელი ვოკალისტი, ”მელოდიის დედოფალი”, ინდუიზმის მიმდევრებისთვის ლატა მანგეშკარი ხელოვნების ქალღმერთ სარასვატის განსახიერებაა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* . A collection of articles written by Lata Mangeshkar since 1952.
* .
* . A collection of articles written by Lata Mangeshkar since 1952.
* .
* 

კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ინდოელი მომღერლები
ნინო თარხან-მოურავი

**ნინო თარხან-მოურავი** (დ. 20 ივლისი, 1965) ― ქართველი მსახიობი.

რუსთაველის თეატრის მსახიობია 1986 წლიდან. აღსანიშნავი როლებია: ეკვირინა სამსონოვნა („სამანიშვილის დედინაცვალი“), ანა („ანა ფრანკის დღიური“), ვიკა ლუბერეცკაია („ამაღამ მგონი იქნება ქარი“), ოფელია („ჰამლეტი“), ადელა („ბერნარდა ალბას სახლი“), ვიოლა („როგორც გენებოთ ანუ შობის მეთორმეტე ღამე“), ანგელოზი, თანაშემწე („ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვი ბიჭი და პრეზიდენტი“).
## ფილმოგრაფია
*1986: „საფეხური“ (ბინის პატრონის ქალიშვილი) რეჟ. ალექსანდრე (საშა) რეხვიაშვილი
*1987: „ხარება და გოგია“ (თამრო) რეჟ. გიორგი შენგელაია
*1988: „წინამორბედი“ (ქრისტინე) რეჟ. იური კვაჭაძე
*1991: „პრემიერა“ (კატო) რეჟ. გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე
*1991: „გზაჯვარედინი“ რეჟ. ლევან კიტია
*1992: „თვინიერი“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
*2000: „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
*2003: „ფოსტალიონი“  (მდივანი) რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
*2003: „მეოთხე თვის პირველი დღე“ რეჟ. გენო ცაავა
*2006: „ბზარი“ რეჟ. ნინო ბასილია

* „HTB სტალინი LIVE“  (სერიალი)

### გახმოვანებული აქვს ფილმები
*1989: „ბესამე“ რეჟ. ნინო ახვლედიანი 
*1994: „ მხოლოდ ერთხელ“ რეჟ. მანანა ანასაშვილი 
*„ღაინბოწმაკერ“   რეჟ. ნანა ჯორჯაძე

## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
* ფრენსის გუდრიჩი და ალბერტ ჰაკეტი „ანა ფრანკის დღიური“ (ანა) რეჟ.  გიზო ჟორდანია
* დავით კლდიაშვილი  „სამანიშვილის დედინაცვალი“  (პელაგია, პისკი, პატარა ბეკინა) რეჟ. გიზო ჟორდანია 
*   ბორის ვასილიევი „ამაღამ მგონი იქნება ქარი“ (ვიკე ლუბერეცკაია)  რეჟ. გიზო ჟორდანია 
* უილიამ შექსპირი „ჰამლეტი“ (ოფელია) რეჟ. გიზო ჟორდანია 
* ხანოხ ლევინი „პირდაღებული“ (დედა)  რეჟ. დავით საყვრელიძე 
* კარლო გოცი „ქალი-გველი“ (ბადრი)  რეჟისორები   რობერტ სტურუა, დავით საყვარელიძე 
* ანტონ ჩეხოვი  „პალატა 16“ (მუნჯი) რეჟ.  დავით ანდღულაძე 
* ლაშა თაბუკაშვილი „მერე რა, რომ სველია სველი იასამანი“ (თეა) რეჟისორები  რობერტ სტურუა, დავით ხინიკაძე
*ჩარლზ დიკენსის მოთხრობის მიხედვით  „საშობაო სიზმარი“   (ანაბელი) რეჟისორები  რობერტ სტურუა, ლევან წულაძე,  ოთარ ეგაძე
*თამაზ ჭილაძე „ნახვის დღე“ (გუგულა) რეჟისორები  რობერტ სტურუა, გიორგი თავაძე
*ბერტოლტ  ბრეხტი „სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“ (მეძავი) რეჟ.  რობერტ სტურუა 
* უილიამ შექსპირი  „შობის მეთორმეტე ღამე ანუ როგორც გენებოთ“(ვიოლა) რეჟ. რობერტ სტურუა 
* ლაშა ბუღაძე  „ჯარისკაცი, სიყვარული, დაცვის ბიჭი  და. . . პრეზიდენტი“ (ციცინო, სტომატოლოგის ასისტენტი) რეჟ. რობერტ სტურუა 
* ლაშა ბუღაძე „სულიერი არსებები“ (ილონა) რეჟ. დავით საყვრელიძე 
* ლაიონელ ბარტი „ოლივერ!“, ჩარლზ  დიკენსის  „ოლივერ ტვისტის“  მიხედვით (მისის სოუბერი)  რეჟ. დავით საყვრელიძე 
*ბასა ჯანიკაშვილი „გაბრაზებული ჩიტი“ (ნორა)  რეჟ. დავით საყვრელიძე 

*მონაწილეა ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ოპერისა  „მითირდატე პონტოს მეფე“   რეჟ. დავით საყვრელიძე 
*მონაწილეა სპექტაკლებისა: „დედა ენა“, „სტიქსი“, „მალე მოვალ წვიმად“.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
## რესურსები ინტერნეტში
*   
*რუსთაველის თეატრი ნინო თარხან-მოურავი 

კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი 
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
თბილისის ქალთა პირველი თანრიგის სასწავლებელი

**თბილისის ქალთა პირველი თანრიგის სასწავლებელი**, ქალთა პირველი ღია პედაგოგიური სასწავლებელი ამიერკავკასიაში (სასწავლებელი ოლღას სახელობისა იყო); დაარსდა 1865 წელს, იღებდნენ 8-18 წლის ასაკის გოგონებს, რომლებსაც საშინაო და დაწყებითი კლასების მასწავლებლად ამზადებდნენ.

სწავლების კურსი 3-საფეხურიანი იყო: ელემენტარული I-II კლასი, ზოგადი განათლების III-IV კლასი, სპეციალურ-პედაგოგიური - V-VI კლასი. სწავლება ფასიანი იყო (წელიწადში 200 მანეთამდე), არასავალდებულო საგნების (გერმანული, ფრანგული, სომხური, აზერბაიჯანული ენები, ცეკვა, მუსიკა) შესწავლისათვის ქირას დამატებით იხდიდნენ.

უკანასკნელი კლასის მოსწავლეები დაწყებით კლასებში გადიოდნენ პედაგოგიურ პრაქტიკას და საცდელი გაკვეთილების წარმატებით ჩატარებისა და გამოსაშვები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ საშინაო მასწავლებლის წოდებას იღებდნენ. 1870 წელს სასწავლებელს დაემატა VII (დამატებითი) პედაგოგიური კლასი და გადაკეთდა ქალთა პირველ გიმნაზიად. 1873 წელს გიმნაზიასთან დაარსდა პროგიმნაზია. ამ სასწავლებელში პედაგოგიკის წლების მანძილზე ასწავლიდა ლ. ლოძალევსკი (კ. უშინსკის მოწაფე). კურსდამთავრებულები იღებდნენ საშუალო განათლებას, მაგრამ უნივერსიტეტში შესვლის უფლება არ ეძლეოდათ.

## ლიტერატურა
* *გაგუა ვ.,* ქსე, ტ. 4, გვ. 615, თბ., 1979

კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
კატეგორია:ქალთა უფლებები საქართველოში
მადონას ფილმოგრაფია

## მხატვრული ფილმები
## რეჟისურა
## დოკუმენტური ფილმები
## თეატრი
## მუსიკა მხატვრული ფილმებიდან
## მადონასთან დაკავშირებული კინოროლები
## სქოლიო
თბილისის ქალთა უმაღლესი კურსები

**თბილისის ქალთა უმაღლესი კურსები** — უმაღლესი სასწავლებელი ოქტომბრის რევოლუციამდელ საქართველოში. გაიხსნა 1909 წელს ქალთა ერთი ჯგუფის კერძო ინიციატივით. კურსებზე 2 განყოფილება იყო: ისტორიულ-ფილოლოგიური და საბუნებისმეტყველო; სწავლების ვადა 3 წელი. 1912 წელს განყოფილებები ფაკულტეტებად გადაკეთდა, სწავლების ხანგრძლივობა ერთი წლით გადიდდა. 1916 წელს ჩამოყალიბდა სამედიცინო ფაკულტეტი. ისწავლებოდა 10 ენა (მ. შ. არც ქართული, არც სომხური და აზერბაიჯანული), ძველი ქართული ლიტერატურა ისწავლებოდა როგორც ფაკულტატიური საგანი სწავლების შინაარსი მოწყვეტილი იყო ამიერკავკასიის საზოგადოებრივ ცხოვრების საჭიროებას. თბილისის ქალთა უმაღლესი კურსებზე ყოველწლიურად 100-მდე მსმენელს იღებდნენ, სწავლების კურსს ამთავრებდა მხოლოდ 10-15. მსმენელითა დაბალი აკადემიური წარმატების მიზეზი იყო სასწავლო-აღმზრდელობითი მუშაობისა და საყოფაცხოვრებო პირობების მოუწესრიგებლობა.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 4, გვ. 615, თბ., 1979

კატეგორია:თბილისის განათლების ცენტრები
კატეგორია:ქალთა უფლებები საქართველოში
ეშვაილერი

**ეშვაილერი** (, ) — უძველესი ისტორიული ქალაქი ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიაში, გერმანია, ბელგიისა და ნიდერლანდების საზღვართან, 50 კმ-ში დასავლეთით კელნიდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის ქალაქები
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები