open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იაკ-3

**იაკოვლევის იაკ-3** იყო მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი საუკეთესო გამანადგურებელი, ის იყო იმ დროისთვის ყველაზე მსუბუქი და მანევრირებადი გამანადგურებელი მთელი მეორე მსოფლიო ომის დროს. მეორე მსოფლიო ომის ერთ ერთმა ასმა ფრანგმა მარსელ ალბერტმა ჩამოაგდო 23 მტრის გამანადგურებელი საბჭოთა იაკ-3-ით, რომელიც ნორმანდია-ნიემენის ჯგუფის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.btinternet.com

კატეგორია:ავიაცია მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საბჭოთა გამანადგურებლები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:იაკოვლევის მიერ შექმნილი თვითმფრინავები
ზენონ ნორიეგა აგუერო

**ზენონ ნორიეგა აგუერო** (; 12 ივლისი 1900, კახამარკა — 7 მაისი 1957, ლიმა) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. პერუს პრეზიდენტის მოვალეობის დროებითი შემსრულებელი 1950 წლის 1 ივნისიდან 28 ივლისამდე, როდესაც პერუს კონსტიტუციის თანახმად მანუელ ოდრია იძულებული იყო გადამდგარიყო თანამდებობიდან ახალ საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად.

1955 წელს ნორიეგამ დაგეგმა სამხედრო გადატრიალება მანუელ ოდრიას წინააღმდეგ, მაგრამ დააპატიმრეს და ჩასვეს ციხეში სადაც გარდაიცვალა 1957 წელს.  

## ლიტერატურა
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9
* Vargas Ugarte, Rubén: *Historia General del Perú*. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971.
* Varios autores: *Historia del Perú*. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4

კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
უინიაი-უაინა

300px|thumb|right|უინიაი-უაინას ხედი
**უინიაი-უაინა** (, სიტყვასიტყვით. "*მუდამ ახლაგაზ*რდა", ) — ინკების იმპერიის ეპოქის ნანგრევები მაჩუ-პიქჩუს გზაზე.  ქალაქი გაშენებული იყო მდინარე ურუბამბის სანაპირო ფერდობზე და შედგებოდა შენობების ზემო და ქვემო კომპლექსებისაგან. სახლების უკან მდებარეობდა ინკების ცნობილი სასოფლი-სამეურნეო ტერასები.

## ლიტერატურა
*Instituto Nacional de Cultura (2005), "El sitio arqueológico de Wiñaywayna" . En *Parque Arqueológico Nacional de Machupicchu*. Consultado el 05-02-2008.

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სიმონ ეგნატაშვილი

**სიმონ იაგორის ძე ეგნატაშვილი (იგნატიევი)** (დ. 1743 ან 1746 — გ. წ. უცნობია) — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი, დიპლომატი, მოღვაწეობდა რუსეთში.

ვახტანგ VI-ის ამალაში მყოფი, რუსეთის გადახვეწილი ქართველი აზნაურის შვილი. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი (1762). იმყოფებოდა რუსეთის სახელმწიფო სამსახურში და მონაწილეობდა რუსეთ-საქართველოს დიპლომატიური მისიების საქმიანობაში, როგორც თარჯიმანი და აგენტი. 1773 წელს პეტერბურგში გამოაქვეყნდა მის მიერ ქართულიდან რუსულად თარგმნილი „ბარამგულანდამიანი“. ეს არის თავისუფალი თარგმანი, ტექსტი გავრცობილია ლიტერატურული თუ ხალხური ზეპირსიტყვიერების მასალით. მანვე თარგმნა „ბრმა მემუსიკის სიმღერა“ — ქუთაისში შექმნილი ეკატერინე მეორისადმი მიძღვნილი სტილიზებული ხალხური ლექსი, შეადგინა ქართულ-რუსული ლესიკონი, რომელსაც ჩვენამდე არ მოუღწევია.

## ლიტერატურა 
* ბარამიძე ა., ბესიკის გარშემო (ახალი ტექსტური და საარქივო მასალები), «თსუ შრომები», 1936, ტ. 1.
* მახათაძე ნ., ქართული კულტურის კერა პეტერბურგში XVIII–XIX სს., თბ., 1967.
* რუხაძე ტ., ქართულრუსული ლიტერატურული ურთიერთობის ისტორიიდან (XVI–XVIII სს.), თბ., 1960.

## რესურესები ინტერნეტში 
* Игнатьев, Семен Егорович. Электронные публикации Института русской литературы (Пушкинского Дома) РАН: Словарь русских писателей XVIII века

კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
ნიკო გომელაური

**ნიკოლოზ (ნიკო) გომელაური** (დ. 12 ივლისი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ  — გ. 13 აპრილი, 2010, თბილისი, საქართველო) —  ქართველი  მსახიობი და პოეტი.

1992 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი. მუშაობდა გრიბოედოვის თეატრსა და თავისუფალ თეატრში.   კოტე მარჯანიშვილის პრემიის ლაურეატი (2003).  2009 წელს მას აღმოუჩინეს ფილტვის კიბო.  გარდაიცვალა 2010 წლის 13 აპრილს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. 

2011 წელს რეჟისორმა გიორგი ბერიძემ გადაიღო მხატვრულ-დოკუმენტური ფილმი „ნიკო... აპლოდისმენტები“, რომელიც ნიკო გომელაურის შემოქმედებას ეძღვნება. 

## ფილმოგრაფია 
*1987: „ანემია“ რეჟ. ვახტანგ კოტეტიშვილი
*1998: „აქ თენდება“  რეჟ. ზაზა ურუშაძე
*1998: „უცხო“   რეჟ. ზურაბ თუთბერიძე
*2000: „ძვირფასო მ.“  რეჟ. ოთარ შამათავა
*2003: „ყავა და ლუდი (მიხეილ ნადირაძე) რეჟ. ზაზა ბუაძე
*2004: „ცხელი ძაღლი“ (კოკა ოთარის ძე მახალდიანი) რეჟ. ზაზა ურუშაძე
*2008: „იდიოტოკრატია“ (გოგა) რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
*2009: „ყველაფერი კარგად იქნება“ რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
*2010: „რენე მიდის ჰოლივუდში“ (თომა) რეჟ. ალექსანდრე (ალეკო) ცაბაძე

## ნათამაშები როლები
### გრიბოედოევის თეატრი
*„მე, ბულატ ოკუჯავა“
*„ხანუმა“
*„ცხოვრება მშვენიერია“
*„იცხოვრე და გახსოვდეს“
*„ოსტატი და მარგარიტა“
*„ორი წყვილი, ანუ ვინ არის ჩარლი“
*„რუსული ბლუზი“
*„სიზმრები საქართველოზე“
*„მისტიფიკატორი“

### თავისუფალი თეატრი
*„კომენდიანტები“
*„ძმები“
*„იდიოკრატია“
*„კავკასიური ცარცის წრე“
*„ჰამლეტი“
*„ჯინსების თაობა“
*„ტელემისტერია“
*„ბავშვის თვალებით“
*„ღმერთო, დაგვიფარე ჩვენ და ადამიანები“

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*2003: კ. მარჯანიშვილის სახელობის პრემია
*2004: ბრესტის საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი
*2006: შავი ზღვის ქვეყნების საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი (ტრაპიზონი)

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი 
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ნ
უამანმარკა

300px|thumb|უამანმარკის ნანგრევები
**უამანმარკა** (, *Huamanmarka*) — არქეოლოგიური ძეგლი — ინკების ქალაქი.  მდებარეობს პერუში. კუსკოს რეგიონის ლა-კონვენსიონის პროვინციის უაიოპატის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* უამანმარკის სურათები

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
საყდრიონი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

**საყდრიონი** (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — *„ედიქილისა“*) — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში, ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირში, მდინარე ქციის მარჯვენა ნაპირას, წალკა-ნინოწმინდის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 1540 მ, წალკიდან 15 კმ.

## ისტორია 
სოფლის ძველი სახელწოდება *ედიქილისა* თურქულია (სიტყვასიტყვით — შვიდი ეკლესია). დააარსეს XIX ს-ში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა. შემორჩენილია 7 საყდარი და სასახლე (ზოგიერთი — ფრაგმენტულად) შუა საუკუნეებისათვის დამახასიათებელი დეტალებით. ყველაზე დიდი ეკლესიის ირგვლივ ძველი ქართული სასაფლაოს ნაშთია, სადაც დღემდეა შემონახული 2 ქვის ცხენი და საფლავის ქვა, რომელზედაც გუთნეულია გამოსახული. ქართული წარწერა შემორჩა მხოლოდ ერთ, სოფლის თავში აღმართულ პატარა, გეგმით ოთხკუთხა ეკლესიას. იგი მოპირკეთებულია სუფთად გათლილი ალგეთის ქვით, კამარა გადახურულია ლორფინებით. საკურთხეველში ორი ღრმა ნიშია, რომლებიდანაც შეიძლება მოხვედრა სამალავსა და სახურავზე. აღმოსავლეთი სარკმელი შემკულია ლამაზი ჩუქურთმით, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. სოფლის განაპირას ნაციხარის ნანგრევია. ვარაუდობენ, რომ იგი ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) მიერ შედგენილ რუკაზე აღნიშნული სოფელ ანდრაპის ნაშთია.

საბჭოთა პერიოდში გავრცელებული იყო მერძევეობა და მეკარტოფილეობა ედიქილისას სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფლები აიაზმა, გუნიაკალა, თიქილისა, ნარდევანი. 2010 წელს წალკის მუნიციპალიტეტის რამდენიმე სოფელს სახელი შეეცვალა. ედიქილისას ეწოდა *საყდრიონი*.

## დემოგრაფია
2002 წ. აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 351 მოსახლე, ძირითადად ბერძნები (96 %). 2002 წლიდან სოფელში სახლდებოდნენ ეკომიგრანტები აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოსა და ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლებიდან. პარალელურად გაძლიერდა ბერძნული მოსახლეობის იმიგრაციის პროცესი.

## გალერეა

ფაილი:Seven Brothers' Church, Sakdrioni 1.jpg|მინი|შვიდი ძმის სახელობის ეკლესია
ფაილი:St Demetre Church, Sakdrioni.jpg|მინი|წმ. დემეტრეს სახელობის ეკლესია
ფაილი:St Kozmas and Damian Church, Sakdrioni.jpg|მინი|წმ. კოზმასა და დამიანეს სახელობის ეკლესია
ფაილი:Sakdrioni Palace 1.jpg|მინი|სასახლის ნანგრევები

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტიპონი

thumb|250px|right|ტერასების დამაკავშირებელი კიბეები
thumb|250px|right|ტერასები ტიპონში
**ტიპონის არქეოლოგიური კომპლექსი**  – მდებარეობს პერუში. კუსკოდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 27 კმ-ზე. აქ კარგადაა დაცული ტერასები და სარწყავი არხი. კომპლექსის ზემო ნაწილში გადის ინკების გზა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Tipón's Complex Aqueduct Systems

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
გამადრიადა

[thumb|[ემილ ბენი. გამადრიადა (1870)]]
**გამადრიადები** () — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ხეების ნიმფები (ქართ. **ფერიები**). ეს ის დრიადებია, რომლებიც კვდებიან ხეებთან ერთად.

სახელი „გამადრიადა“ ორი ძველბერძნული სიტყვისგან შედგება: „ერთად“ და „მუხა“. მუხის სულები, საოცარი საზოგადოება. დრიადებისგან განსხვავებით, გამადრიადები მოკვდავები არიან. ისინი ხესთან ერთად იბადებიან და კვდებიან.

როდესაც ვინმე ერისიქტონმა დემეტრას ტყეში მუხის მოჭრა ბრძანა, ტოტები გაფითრდა და ხიდან სისხლმა დაიწყო ჟონვა. ეს გამადრიადას სისხლი იყო. სიკვდილის წინ მან წმინდა ხის შეურაცხმყოფელი დაწყევლა: ის მარად მშიერი იქნებოდა, ვერასოდეს დანაყრდებოდა. რა დღე დაადგა ერისიქტონს! იმდენს ჭამდა, რომ დედამისს მისი ხალხში გამოჩენისა რცხვენოდა. ერისიქტონმა ყველაფერი ჩასანსლა, რაც კი სახლში მოიპოვებოდა, შეჭამა ჯორები, ძროხა, შეჭამა საბრძოლო ცხენი, კატა, მერე მათხოვრობა დაიწყო, მერე იქამდე მივიდა, რომ საკუთარი ქალიშვილი გაყიდა საჭმლის შესაძენი ფულის საშოვნელად, და საბოლოოდ საკუთარი სხეულიც შეახრამუნა.

ძველი ბერძენი პოეტის ფარენიკეს გმირმა გამადრიადამ თავის ძმისაგან ოქსილასაგან (რეას ვაჟიშვილი) გააჩინა ქალიშვილები: კარია (კაკალი), ბალანა (რკო, მუხა), კრანია (შინდი), მორეა (თუთა), ეგერა (ალვი), პტელეა (вяз) ამპელა (ვენახი), სიკა). ყველა მათგანმა მიიღო გამადრიადას სახელი.

ასევე ცნობილია ისტორია მშიშარა გამადრიდის სირინგასი, რომელიც გახდა ლერწამი, რათა თხის ფეხა პანის ჩახუტებისაგან დაეხსნა თავი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ნიმფები
პერუს ნაციონალისტური პარტია

**პერუს ნაციონალისტური პარტია** () – პერუს ნაციონალისტური პოლიტიკური პარტია. დაარსდა  2005 წელს  ოლიანტა უმალას მიერ.  პერუს 2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის კანდიდატი იყო ოლიანტა უმალა, რომლის პირველ ტურში იგი პირველ ადგილზე გავიდა 30.6 %–ით, ხოლო მეორე ტურში დამარცხა ალან გარსიასთან და მიიღო ამომრჩეველთა ხმების  47.4 %. 

## იხილეთ აგრეთვე
*კავშირი პერუსათვის

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი  

კატეგორია:პერუს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2005 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ბუენა-ვისტა (პერუ)

**ბუენა ვისტა** — წარმოადგენს 8 ჰექტარზე გადაჭიმულ არქეოლოგიურ კომპლექსს პერუში, დედაქალაქ ლიმის ჩრდილოეთით, მდინარე ჩილონის ხეობაში. იგი პირველად გათხარა არქეოლოგმა ფრედერიკ ენჯელმა 1987 წელს. მან დაადგინა, რომ ობიექტი მიეკუთვნებოდა ადრეულ პრე-კერამიკულ პერიოდს, ძვ.წ. დაახლოებით 9 700 წელს. 

2006 წელს, მისურის უნივერსიტეტის პროფესორმა რობერტ ბენფერმა, ბუენა ვისტაში აღმოაჩინა 4200 წლის წინანდელი ობსერვატორია. იგი მომცრო პირამიდის წვერზეა განთავსებული, რომელსაც არქეოლოგებმა "მელიის ტაძარი" უწოდეს.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## სქოლიო 
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სინჩი როკა

thumb|right|200px|სინჩი როკა

**სინჩი როკა** ან **სინჩი რუკა** (, ) — საპა ინკა (დაახლ. 1230), ინკების სახელმწიფოს მეორე მმართველი, მანკო კაპაკის შვილი და ლოკე იუპანკის მამა.  მიეკუთვნება ურინის დინასტიას. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Жизнь и деяния Синчи Рока

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
რომის შვიდი ბორცვი

**რომის შვიდი ბორცვი** () – მდებარეობს მდინარე ტიბრის აღმოსავლეთით და ძველი ქალაქის კედლებშია მოქცეული. ეს შვიდი ბორცვია:

*ავენტინი (*Aventinus*)
*ესკვილინი (*Esquilinus*)
*ვიმინალი (*Viminalis*)
*კაპიტოლიუმი (*Capitolinus*)
*კვირინალი (*Quirinalis*)
*პალატინი (*Palatinus*)
*ცელიუსი (*Caelius*)

ისტორიული ტრადიციის თანახმად, ქალაქი რომი რომულუსმა პალატინის ბორცვზე დააარსა.

## სქოლიო
*
კაუაჩი

thumb|300px|right|კაუაჩის ალიზის პირამიდა
**კაუაჩი** — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, წარმოადგენდა ნასკას კულტურის მთავარ საცერემონიო ტაძარს. იგი პირდაპირაა აღმართული ზოგიერთ ნასკაზ ხაზზე. მიეკუთვნება ახ. წ. I – V საუკუნეებს. ძეგლი შედგება 40 საფეხურიანი ალიზის სტრუქტურისგან. ზოგადად კაუაჩი უზარმაზარი არქიტექტურული კომპლექსია და მოიცავს 1,5 კმ². 

ადგილობრივი, მუდმივი მოსახლეობა საკმაოდ მცირერიცხოვანი იყო, მაგრამ კაუაჩს, როგორც მთავარ ტაძარს, უამრავი მომლოცველი სტუმრობდა ახლომდებარე ტერიტორიებიდან. სავარაუდოდ, სწორედ ამ სტუმრებმა შექმნეს ნასკას ნახატები. ამ თეორიას ამყარებს ის ფაქტი, რომ კაუაჩის მოსახლეობა საკმაოდ მცირე იყო დ ავერ შექმნიდა ამ გეოგლიფებს და მეორე – ის ცხოველები, რომლებიც ნახატებზეა წარმოდგენილი, მაგალითად მაიმუნი და ვეშაპი, ამ რეგიონში საერთოდ არ იყო გავრცელებული.

დღეისათვის, კაუაჩისთვის უდიდეს პრობლემას წარმოადგენს ძარცვა, იპარავენ მის მოსაპირკეთებელ მასალებს. ტაძარს გარს აკრავს უამრავი სამარხი, რომელთა შესახებაც ბოლო დრომდე არაფერი იყო ცნობილი და რომლებიც მძარცველებისათვის ასევე ძალზე მიმზიდველ ობიექტს წარმოადგენენ.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## ლიტერატურა 
* Helaine Silverman, *Cahuachi in the Ancient Nasca World*.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტური კაუაჩიში 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სან-მარტინის პროვინცია

thumb|right|250px|სან-მარტინის პროვინცია.
**სან-მარტინი** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. სან-მარტინს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლორეტო რეგიონი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 161 736 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 28,7 ადამიანს. სან-მარტინის ფართობია 5 639,82 კმ². პროვინცია იყოფა 14 რაიონად.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 
* Directorio Turístico del Departamento de San Martín 
* Turismo 
* Sitio oficial de la Municipalidad Provincial de San Martín

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
გერმანიის საპრეზიდენტო არჩევნები (1932)

**1932 წლის გერმანიის საპრეზიდენტო არჩევნები** იყო რაიხსპრეზიდენტის მეორე და ბოლო პირდაპირი არჩევნები. ორი ტურის შემდეგ, რომლებიც 13 მარტს და 10 აპრილს გაიმართა პაულ ფონ ჰინდენბურგი მეორე ვადით აირჩიეს. არჩევნებში მისი მთავარი კონკურენტი ნაცისტური პარტიის კანდიდატი ადოლფ ჰიტლერი იყო.

კატეგორია:არჩევნები გერმანიაში
კატეგორია:1932 წლის არჩევნები ‎
რიოხის პროვინცია

thumb|right|250px|რიოხას პროვინცია.
**რიოხა** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. რიოხას დასავლეთიდან ესაზღვრება ლა-ლიბერტადის რეგიონი. რიოხას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რიოხა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 92 222 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 36,4 ადამიანს. რიოხას ფართობია 2 535,04 კმ². პროვინცია იყოფა 9 რაიონად.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* Mapa de San Martín
* INEI Perú 

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
კარლოს დიდის ცხოვრება

**კარლოს დიდის ცხოვრება** () – ეინჰარდის ნაწარმოები, რომელიც ფრანკთა მეფის კარლოს დიდის ცხოვრებას აღწერს. ნაწარმოები დაწერილია IX საუკუნის 30–იან წლებში, მასში ჩანს რომაელი ბიოგრაფის სვეტონიუსის გავლენა. ეინჰარდის ეს ნაწარმოები თარგმნილია ქართულად. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
ეინჰარდი

მინი|ეინჰარდი წერისას

**ეინჰარდი** (, ; დ. დაახლ. 775 — გ. 14 მარტი, 840) — ფრანკი სწავლული. ავტორი ცნობილი ბიოგრაფიისა კარლოს დიდის ცხოვრება (*Vita Karoli Magni*).

ბიოგრაფიული ცნობები მის შესახებ მწირია. ცნობილია, რომ ეინჰარდი სწავლობდა ფულდის საეკლესიო სკოლაში. ის 20 წლის იყო, როდესაც მიიყვანეს ალკუინის მიერ გახსნილ აკადემიაში, სადაც კარლოს დიდის შვილებთან ერთად ეუფლებოდა განათლებას. მოგვიანებით მოღვაწეობდა სამეფო კარზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition 
* ეინჰარდი 
* Hager, Maik: Einhard — Die Macht des Wissens. Biographie eines mittelalterlichen Geschichtsschreibers 

კატეგორია:დაბადებული   775
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 840
კატეგორია:ფრანკები
პიკოტის პროვინცია

thumb|right|250px|პიკოტას პროვინცია.
**პიკოტა** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. პიკოტას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლორეტოს რეგიონი. პიკოტას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პიკოტა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 32 617 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 15 ადამიანს. პიკოტას ფართობია 2 171,41 კმ². პროვინცია იყოფა 10 რაიონად.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 
* Mapa de San Martín

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
ტამბომაჩაი

thumb|250px|ტამბომაჩაის ხედი
**ტამბომაჩაი** (*Tambomachay*,  — სიტყვასიტყვით "*დასასვენებელი ადგილი*", "*კურორტი*") — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, მდებარეობს ქალაქ კუსკოსთან ახლოს. ეს იყო საპა ინკების დასასვენებელი ადგილი. ასევე ასრულებდა ინკების აბანოს მოვალეობას  (*Balneario Inca*). არქეოლოგიური კომპლექსი შედგება აკვედუკების, არხებისა და კასკადების მთელი სერიებისაგან. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
1003 ნიკომიდიელი მოწამე

**1003 ნიკომიდიელი მოწამე** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 7 თებერვალი, ახალი სტილით - 20 თებერვალი. 

წმინდა მოწამენი, ნიკომიდიაში აღესრულნენ, დიოკლეტიანეს (284-305) დროს ქრისტესთვის წამებული დიდებულების: ვასის, ევესტის, ევტიქისა და ვასილიდის (ხს. 2 თებერვალს) მსახურები იყვნენ.

ბატონების მოწამეობრივი აღსასრულის შემდეგ მათაც აღეძრათ ქრისტესთვის მარტვილობის სურვილი, მხნედ აღიარეს თავიანთი სარწმუნოება. ვერანაირმა შეგონებამ და დაპირებამ ვერ მოდრიკა ნეტარი აღმსარებლები, რის შემდეგაც მეომრებმა ალყაში მოიმწყვდიეს ისინი და ყველანი - 1003 ადამიანი დედებთან და ყრმებთან ერთად აჩეხეს 303 წელს. ცოცხალი არავინ გადარჩენილა.

## ლიტერატურა 
* „წმინდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ატალაიის პროვინცია

thumb|right|250px|ატალაიას პროვინცია.
**ატალაია** — პროვინცია პერუში, პერუს უკაიალის რეგიონში. სამხრეთიდან ესაზღვრება კუსკოს და ხუნინის რეგიონები. ატალაიას ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ატალაია. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 38 104 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 1 ადამიანს. ატალაიას ფართობია 38 924,43 კმ². ატალაია იყოფა 4 რაიონად. ატალიას პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1982 წლის 1 ივნისს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:უკაიალის რეგიონის პროვინციები
The Quarrymen

**The Quarrymen** — ბრიტანული სკიფლ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1956 წელს ლივერპულში (ინგლისი) ჯონ ლენონის, მისი სკოლის მეგობრის პიტ შოტონისა და ერიკ გრიფიტსის მიერ. თავიდან ჯგუფს ერქვა ”The Blackjacks”, შემდეგ კი შოტონის შეთავაზებით სახელი შეირჩა იმ სკოლის სახელწოდებიდან გამომდინარე, სადაც ისინი სწავლობდნენ - Quarry Bank High School. დიდი წვლილი ჯგუფის შექმნაში შეიტანა ჯულია ლენონმა, ჯონის დედამ, რომელიც ეხმარებოდა ჯგუფის წევრებს ინსტრუმენტების აწყობაში, ასწავლიდა მათ აკორდებს და ასმენინებდა საკუთარი გრამფირფიტების კოლექციას. ისტორიულ დღედ იქცა 1957 წლის 6 ივლისი, როდესაც ეკლესიის ეზოში გამართულ კონცერტზე, სადაც მონაწილეობდა ”Quarrymen”, გიტარით ხელში მივიდა პოლ მაკ-კარტნი. ეს დღე ითვლება აგრეთვე ლეგენდარული ”The Beatles-ის” ისტორიულ დღედაც, რადგან შემდგომში სწორედ ლენონმა და მაკ-კარტნიმ დაუდეს საფუძველი The Beatles-ს ჩამოყალიბებას.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*კონცერტების სია 
*ჯგუფის პირველი ჩანაწერები 

## სქოლიო 
კატეგორია:The Quarrymen
კატეგორია:სკიფლი
კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები
კატეგორია:The Beatles-ის ისტორია
კატეგორია:1956 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:1960 წელს დაშლილი ჯგუფები
კორონელ-პორტილიოს პროვინცია

thumb|right|250px|კორონელ-პორტილიოს პროვინცია.
**კორონელ-პორტილიო** — პროვინცია პერუში, პერუს უკაიალის რეგიონში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება ბრაზილია, ხოლო ჩრდილოეთიდან ლორეტოს რეგიონი. კორონელ-პორტილიოსის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუკალიპა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 316,546 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 8,7 ადამიანს. კორონელ-პორტილიოსი ფართობია 36 235,953 კმ². კორონელ-პორტილიოსი იყოფა 7 რაიონად.

## იხილეთ აგრეთვე
პერუს პროვინციები

კატეგორია:უკაიალის რეგიონის პროვინციები
დრიადა

thumb|დრიადა
**დრიადები** (, δρΰς „ხე“, კერძოდ „მუხა“) — ნიმფები, ხის მფარველები. (ასევე ნახე გამადრიადები.)

ძველი ბერძნები ჰყვებოდნენ, რომ მათ, ვინც ხეებს რგავენ და უვლიან, განსაკუთრებული სულები — დრიადები მფარველობენ. დრიადები უკვდავები არიან და როგორც ყველა უკვდავს, ერთობ ჭირვეული ზნე აქვთ. თუ გადაწყვიტეს, რომ ხეებს ერჩით, აუცილებლად გადაგემტერებიან და მათი მტრობა ცუდი ამბავია.

დრიადებთან ხუმრობა არ ვარგა.

ზოგჯერ დრიადები იწოდებოდნენ ხეების სახელების მიხედვით. ყველაზე ძველი ნიმფები არიან დრიადები, რომლებიც ურანის სისხლის წვეთიდან დაიბადნენ და იფანში (კოპიტი) ბინადრობდნენ მელიადი. ისინი არიან ერთადერთი მოკვდავი ნიმფებთაგანი. ყველაზე ცნობილი დრიადა არის დრიოპა.

## წარმოდგენა 
ზოგი წარმოდგენების მიხედვით დრიადები სახლდებიან ხეებში, ასევე იღებენ ადამიანის მაგვარ სახეს, ასტრალურად შეეძლოთ ურთიერთობა მათთან. ამასთან არ კარგავენ ტყესთან კავშირს. მათ შესახებ წარმოდგენები არაერთგვაროვანია, მშვენიერი მათში უერთდება აუხსნელს, შიშს.მშვენიერების მოყვარულ ბერძნებისათვის წარმოიდგენდნენ მათ - მარმარილოს კანიან ქალწულებთან. ქაოსის საწყისთან, ამიტომ მათი ხასიათი იყო თავისუფლების მოყვარული.

დრიადები ნიმფები არიან რომლებიც ყველა მცენარეს მფარველობს. ისინი ითვლებიან ყველაზე ლამაზებად და ყველაზე მრისხანენი. ყველა უბედურება ტყეში მათ სინდისზეა. მათ ძალიან უყვართ მხიარულება, ხშირად მათი ხუმრობა ავი გამოდის მაგრამ რეალურად ზიანს არ აყენებს ადამიანს. მხოლოდ შეშინებული ადამიანი ხვდება მათ განკარგულებაში. დრიადის ამოცნობა სხვა ქალიშვილებში შეუძლებელია. ისინი არაფრით არ გამოირჩევიან ადამიანისაგან.

## თანამედროვე წარმოდგენები 
ახლა ასე ვთქვათ თანამედროვე ცივილიზებურ ხალხში პოპულარული ხდება ბუნების წიაღში დაბრუნება. ამიტომაც ძველი კულტები და ტრადიციები ისევ ღორძინდება, თუმცა პროგრესის დაღს ატარებს. ახლა ხეები და მათი სულები დაკავშირებულია სიტყვებთან „ასტრალი“, „ენერგია“, „პარალელური სამყარო“.

## შენიშვნები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* გამადრიადები

კატეგორია:ნიმფები
კარახია

thumb|250px|კარახიას ქანდაკებები
**კარახია** () — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ქალაქ ჩაჩაპოიასიდან 48 კილომეტრით ჩრდილოეთით (ლუიას პროვინცია, ამასონასის რეგიონი). 1983 წელს, აქ აღმოაჩინეს  250 უცნაური ქანდაკება. 

ამ ადამიანის ფორმის ქანდაკებების სიმაღლე 2,50 სანტიმეტრია.  გამოკვეთილია ქვისგან, ხოლო ნიკაპები ხის მასალისგანაა დამზადებული. მათი შესწავლა დღემდე გრძელდება.

## რესურსები ინტერნეტში
*კარახიის სარკოფაგები 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
მარისკალ-კასერესის პროვინცია

thumb|right|250px|მარისკალ-კასერესის პროვინცია.
**მარისკალ-კასერესი** — სან-მარტინის რეგიონის (პერუ) პროვინცია. მარისკალ-კასერესის დასავლეთიდან ესაზღვრება ამასონასის და ლა-ლიბერტადის რეგიონები. მარისკალ-კასერესის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხუანხუი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 72 327 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 5 ადამიანს. მარისკალ-კასერესის ფართობია 14 498,73 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
კენკო

thumb|right|200px|კენკო
**კენკო** (, , სიტყვასიტყვით „ლაბირინთი“) – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ინკების წმინდა ხეობაში. მდებარეობს კუსკოს რეგიონში, ქალაქ კუსკოდან 6 კმ-ში, ზღვის დონიდან 3 500 მ–ზე.როგორც ჩანს ის ინკების ეპოქის სარიტუალო ტაძარი უნდა ყოფილიყო. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სერო-პატაპო

**სერო-პატაპოს** ნანგრევები წარმოადგენს ქალაქის ნარჩენებს, რომელიც მდებარეობდა თანამედროვე პერუს ტერიტორიაზე, დღევანდელ ქალაქ ჩიკლაიოსთან ახლოს. იგი მიეკუთვნებოდა უარის კულტურას. მისი აღმოჩენა 2008 წლის 16 დეკემბერს მოხერხდა. ეს ნანგრევები, ჩიკლაიოდან 23 კილომეტრის მოშორებითაა და გადაჭიმულია 4,8 კმ-ის სიგრძეზე.  ნანგრევები წარმოადგენს პირველ დამადასტურებელ საბუთს იმისას, რომ უარის კულტურის გავლენა ჩრდილოეთ პერუს ტერიტორიებზეც ვრცელდებოდა. ეს კოლუმბამდელი ცივილიზაცია, როგორც მანამადე იყო ცნობილი, სამხრეთ პერუს ტერიტორიაზე ყვაოდა ახ. წ. VII-XII საუკუნეებში. 

ამავე ტერიტორიაზე, აღმოაჩინეს მუმია, რომელიც ასევე უარის კულტურას ეკუთვნის. უნდა აღინიშნოს, რომ ნანგრევები საკმაოდ შენახული და კარგ მდგომარეობაშია, რაც კიდევ ერთი წინ გადადგმული ნაბიჯია კოლუმბამდელი ცივილიზაციების შესწავლაში.  

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კუსიჩაკას ხეობა

**კუსიჩაკას ხეობა** წარმოადგენს მნიშვნელოვან არქეოლოგიურ რეგიონს პერუში. ხეობა განსაკუთრებულია იმ მხრივ, რომ იგი ეკუთვნის ინკების ცივილიზაციას. ეს ხეობა ინკების იმპერიის მნიშვნელოვან აგრარულ ტერიტორიას წარმოადგენდა.  

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ორეადა

**ორეადები** ან **ორეასტიდები** (, მიკენური. **o-re-i** „მთები“) — მთის ნიმფები. ორეადა სოფლის ერთ-ერთი მთის ქალღმერთი. დიონისეს აღმზრდელები. 

ყველაზე ცნობილი არეადათაგანი არის ექო, რომელსაც ჰერამ წაართვა ხმა და დაუტოვა მხოლოდ გამეორების შესაძლებლობა. ისინი ასევე იწოდებოდნენ ისე როგორც მთების სახელები, სადაც ისინი იმყოფებოდნენ, კიფერონიდები, პელიადები და ა. შ.

## საინტერესო ფაქტები 
ამ ნიმფების პატივსაცემად ტბას დააქვეს ორესტიადა, რომლის სანაპიროზე გაშენებულია ქალაქი კასტორია.

## შენიშვნები 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ნიმფები
კახამარკილია

ს კულტურის ეროვნული ინსტიტუტის წარწერა კახამარკილიას კომპლექსთან]]
**კახამარკილია** – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, დედაქალაქ ლიმადან 25 კილომეტრით აღმოსავლეთით, ხიკამარკას ხეობაში, მდინარე  რიმაკიდან 6 კილომეტრით ჩრდილოეთით. იგი იკავებს 167 ჰექტარ ტერიტორიას და წარმოადგენს ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდეს არქეოლოგიურ კომპლექსს. ტერიტორია შემოფარგლულია პატარ-პატარა სოფლებით, რომლებიც უფრო მიიწევენ კომპლექსის შიგნით და მას სერიოზულ საფრთხეს უქმნიან, მიუხედავად იმისა, რომ იგი პერუს მთავრობის მიერ დაცულადაა გამოცხადებული.

კახამარკილია წარმოადგენს „აგურის ქალაქს“ (ალიზის), რომელიც ლიმის კულტურის პერიოდში მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი იყო. ასე გრძლედებოდა ჩვ.წ. მთელი პირველი ათასწლეულის მანძილზე, მაგრამ დროის დინებასთან ერთად, იცვლებოდა კლიმატი. ბუნებრივი კატასტროფების (მიწისძვრა) გახშირებამ აიძულა ადგილობრივი მოსახლეობა, მიეტოვებინა ქალაქი. ეს მოხდა ესპანელების შემოჭრამდე რამდენიმე ასეული წლით ადრე. იმის გამო, რომ კახამარკილია ძალზედ ნაყოფიერ ხეობასა და მნიშვნელოვან სავაჭრო გზებზე მდებარეობდა, სულ მალე იგი იქცა ლიმის კულტურის მთავარ სავაჭრო, კულტურულ და რელიგიურ ცენტრად. 

კომპლექსში ფართოდაა წარმოდგენილი პირამიდა-ტაძრების ნანგრევები, ფართო ქუჩები, საცერემონიო მოედნები, სასაფლაოები, მარცვლეულის მიწისქვეშა სათავსოები და სხვა უამრავი ძეგლი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Cajamarquilla at World Monument Watch 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ნაიადები

**ნაიადა** ( (Naias, Naiados)) ბერძნულ მითოლოგიაში წყლის (მდინარის, ნაკადულის, წყაროს) ნიმფა (ქართ. *ფერიები*). იყვნენ ზევსის ქალიშვილები, წყლის სტიქიის ნიმფები, ნერეიდების ნათესავნი. მოხსენიებულნი არიან „ოდისეაში“ (XIII 104).

ზევსი როგორც ზეცის, ღრუბლებისა და წვიმის ღმერთი, ასევე ნაიადებიც იგივე სტიქიის ქალღმერთები არიან. ჰესიოდის მიხედვით გორაკებისა და ტყეების ნაიადები — გეას შვილები არიან. ზევსის გარდა, ნაიადები თან ახლდათ პოსეიდონს, დიონისეს, აპოლონს, აფროდიტეს, დემეტრას, პერსეფონეს, იძლევიან ხვავს, ბარაქას და ჯანმრთელობას, მფარველობენ ქორწინებებს. ნაიადები ითვლებოდნენ მოკვდავებად თუმცა ცხოვრობენ დიდხანს.

განასხვავებდნენ ზღვის ნაიადებს, მდინარის, წყაროების, ნაკადულების, მთების (ორეადები), ველების (ნეპეები), მდელოების (ლიმონიადები), ხეების (დრიადები) და ა.შ.

## შენიშვნები 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ნიმფები
პერუს ქრისტიანული სახალხო პარტია

**პერუს ქრისტიანული სახალხო პარტია** () – პერუს ცენტრისტული და ქრისტიან-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია. დაარსდა  1966 წელს  ლუის ბედოია რეიესის მიერ.  იგი არის აქტივობით მესამე პოლიტიკური ძალა ქვეყანაში აპრისტებისა და  პერუს სახალხო მოძრაობის შემდეგ.  2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის კანდიდატი იყო ქალბატონი ლურდეს ფლორესი, რომელიც სულ ნახევარი პროცენტით ჩამორჩა მეორე ტურში გასულ მომავალ პრეზიდენტს ალან გარსიას (პირველ ადგილზე გავიდა ოლიანტა უმალა, თუმცა მეორე ტური ალან გარსიამ მოიგო). 

## რესურსები ინტერნეტში
*სახალხო მოძრაობის ოფიციალური საიტიn  

კატეგორია:პერუს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1966 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ოტუსკო

thumb|290px|right|ოტუსკოს ფანჯრები
**ოტუსკო** ან **ოტუსკოს ფანჯრები** () — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, კახამარკის რეგიონის პროვინცია კახამარკაში. იგი ძველი ნეკროპოლია, გამოკვეთილი კლდეში. განეკუთვნება კახამარკის კულტურას. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.andarperuano.com

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ნერეიდა (თანამგზავრი)

**ნერეიდა** - პლანეტა ნეპტუნის თანამგზავრი; ერთადერთი თანამგზავრი მზის სისტემაში, რომელსაც ძლიერ წაგრძელებული ორბიტა აქვს; აღმოაჩინა ამერიკელმა ასტრონომმა ჯ. ჰ. კოიპერმა 1949 წ. (ბერძნული მითოლოგიის ნერეიდების სახელის მიხედვით).
ლამასის პროვინცია

thumb|right|250px|ლამასის პროვინცია.
**ლამასი** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. ლამასს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ლორეტოს რეგიონი. ლამასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლამასი. 2005 წლის აღწერის მიხედვით პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 74 771 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 14,8 ადამიანს. ლამასის ფართობია 5 040,67 კმ². პროვინცია იყოფა 11 რაიონად.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
კუმბე-მაიო

thumb|250px|კუმბე-მაიოს არხი

მინი|250პქ
**კუმბე-მაიო** — უნიკალური არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს პერუში, ქალაქ კახამარკიდან 19 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 3. 300 მეტრზე. ეს ადგილი ცნობილია ჯერ კიდევ პრე-ინკამდელი წყლის არხით, რომელიც ხუთი მილის სიგრძეზეა გაჭიმული. ეს არხი წყალს აგროვებდა ატლანტის ოკეანის აუზში და გზავნიდა მას წყნარი ოკეანის სანაპიროებისაკენ. სავარაუდოდ, იგი ძვ. წ. 1500 წელს აშენდა და წარმოადგენს  ადამიანის ხელით გაკეთებულ პირველ კონსტრუქციას მთელ სამხრეთ ამერიკის კონტინენტზე. სახელი კუმბე-მაიო შესაძლებელია მოდიოდეს კეჩუას ენიდან, სადაც *kumpi mayu* ნიშნავს კარგად გაკეთებულ წყლის არხს.

არხზე და მის სიახლოვეს არსებულ მღვიმეებში, აღმოჩენილია იეროგლიფები. 

ეს მთიანი რეგიონი, ზოგადად ცნობილია, როგორც „ქვის ტყეები“, რადგან მთლიანად შედგება ვულკანური ქანებისაგან, რომელსაც ეროზიამ თავის კვალი დაამჩნია. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*კუმბე-მაიოსა და მაჩუ-პიკჩუს უძველესი ოსტატობა 
*ფოტოები
*კუმბე-მაიო და კახამარკის აკვენდუკები 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ელ-დორადოს პროვინცია

thumb|right|250px|ელ-დორადოს პროვინცია.
**ელ-დორადო** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. ელ-დორადოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი სან-ხოსე-დე-სისა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 31 198 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 24 ადამიანს. ელ-დორადოს ფართობია 1 298,14 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 
* Mapa de San Martín

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
ელ-ბრუხო

thumb|250px|ბარელიეფი ელ-ბრუხოდან
**ელ ბრუხო**  – არქეოლოგიური კომპლექსი წარმოადგენს საკმაოდ ძველ მონუმენტს, რომელიც მდებარეობს პერუში, ქალაქ ტრუხილიოს ჩრდილოეთით, ლა-ლიბერტადის პროვინციაში, მდინარე ჩიმაკის მარჯვენა სანაპიროზე.  კომპლექსი მიეკუთვნება მოჩეს კულტურას. (ახ. წ. 100 – 750 წ.წ.). კომპლექსი შედგება ორი მონუმენტისაგან: უაკა-ელ-ბრუხო და უაკა-კაო-ვეიხო. ეს უკანასკნელი ცნობილია კედლის უნიკალური ბარელიეფებით. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*IBM Virtual Archeaology Site About El Brujo
*National Geographic Map of El Brujo 
*The Huacas del Sol y de la Luna
*Information about Visiting El Brujo
*Video of letter discussed above 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
უაკა-დელ-სოლი

-დელ-სოლის ხედი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან]]
**უაკა-დელ-სოლი** (კეჩ.*მზის ტაძარი*) — აგურით ნაშენები ტაძარი პერუში, რომელიც აშენებულია მოჩეს კულტურის მიერ. მდებარეობს დღევანდელი პერუს ქალაქ ტრუხილიოს მახლობლად. კომპლექსის მეორე, უკეთ შემონახული, მაგრამ მცირე ტაძარია უაკა-დე-ლა-ლუნა.

ტაძრები აშენდა ახ. წ. 450 წელს. უაკა-დელ-სოლი შედგებოდა დაახლოებით 130 მილიონი აგურისაგან და წარმოადგენდა კოლუმბამდელი ამერიკის ყველაზე დიდ აგური ნაგებობას.

ტაძრის კონსტრუქცია შედგებოდა ოთხი ძირითადი დონისაგან. შემდგომში იგი არაერთხელ გადაკეთდა სხვასდასხვა მმართველის მიერ. უაკა-დელ-სოლი მოჩეს კულტურის დედაქალაქის ცენტრში მდებარეობდა და სარიტუალო და ელიტის ძვალთსაცავის ფუნქციებს ასრულებდა.

XVII საუკუნეში, ესპანელების მმართველობისას, მათ მდინარე მოჩეს წყალს კალაპოტი შეუცვალეს და გადაამისამართეს ტაძრისკენ. ამით ისინი ცდილობდნენ, გაეშიშვლებინათ ტაძრის საძირკველი, რათა დარჩენილი ოქროც ამოეღოთ. ამ ამაზრზენი ფაქტის შედეგად, ნაგბობა მნიშვნელოვნად დაზიანდა, ტაძრის 2/3 დაიკარგა, ამას ხელი შეუწყო ეროზიამ და მძარცველებმაც. ამჟამად დარჩენილი ტაძრის სიმაღლე 41 მეტრს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* www.huacas.com
* Sun and Moon Official Project information  

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ნერეიდა

## ბერძნული მითოლოგია 
* ნერეიდები — ნიმფები, ნერეის ქალიშვილები.
* **ნერეიდა** — პრიამოსის ქალიშვილი. იხ. პრიამოსის შვილების სია.

## ზოოლოგია 
* ნერეიდები () — ჭიების ოჯახი.

## ასტრონომია 
* ნერეიდა (თანამგზავრი) — პლანეტა ნეპტუნის თანამგზავრი.
უკრაინის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

**უკრაინის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები** წარმოადგენს უკრაინას რაგბის კავშირში. უკრაინა რაგბის საერთაშორისო კავშირის წევრია 1990-იანი წლებიდან. დღევანდელ დღემდე მათ არ უთამაშიათ არცერთ რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ისისნი მონაწილეობას იღებენ ევროპის ერთა თასის გათამაშებაში.

კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები
მორაგბეთა
პერუს ვულკანების სია

სტატიაში წარმოდგენილია პერუში მდებარე ვულკანების სია.  
thumb|ჩაჩანი - ელ-მისტი
thumb|კოროპუნა
thumb|Sabancaya

## სქოლიო 

კატეგორია:პერუს გეოგრაფია
პერუს მთების სია

პერუს მთიანი ნაწილი ძირითადად სანაპირო ზოლში მდებარეობს. ანდები ცალკეული ქედებისგან და ხეობებისგან შედგება. ქვეყნის ამ ნაწილს სიერას უწოდებენ. დიდ სიმაღლეზე, ქედებს შორის მდებარეობს ზეგანი, რომელსაც ჰუნა ეწოდება. მთის ჰავა ნაირგვარია, დასავლეთით მდებარე ქედებზე ნალექები ნაკლები რაოდენობით მოდის ვიდრე აღმოსავლეთით. ზეგანი დაფარულია მდელოთი, რომელიც თითქმის მუდმივი თოვლის ზონამდე ვრცელდება. იქ სადაც ნალექების რაოდენობა მცირდება, მდელო სტეპებში გადადის. მთები მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით, განსაკუთრებით ფერადი ლითონებით. გამოირჩევა სპილენძის მარაგით.

## მთების სია
]]
]]

აქ წარმოდგენილია პერუს 10 უმაღლესი მთის სია.

## რესურსები ინტერნეტში
* "The 6000m peaks of the Andes"
* "Andes 6000-meter Peaks"
* "Highest Mountains in Peru"  

კატეგორია:პერუს მთები
კატეგორია:პერუს გეოგრაფია
კორიკანჩა

**კორიკანჩა** (; *ოქროს ეზო* ნამდვილი სახელი Inti Kancha - *მზის ტაძარი*)  — ინკების იმპერიის ერთ-ერთი უმთავრესი ტაძარი, მზის ღმერთ ინტის სახელზე აგებული. იყო ქალაქ კუსკოს ყველაზე უფრო მეტად წმინდა ტაძარი. 

ერთ დროს, ტაძრის იატაკი და კედლები ოქროს ფურცლებით იყო დაფარული, ხოლო შიდა ეზო – ოქროს სტატუეტებით მოფენილი. მისმა სიმდიდრემ ესპანელები დააბრმავა. სწორედ კორიკანჩას ოქრო გამოიყენეს ინკებმა თავიანთ იმპერატორის, ატაჰუალპას ესპანელთაგან გამოსასყიდად. 

მოგვიანებით, XVII საუკუნეში, ესპანელებმა კორიკანჩის ტაძარი გადააკეთეს, მის საძირკვლებზე ააშენეს სანტო-დომინგოს ტაძარი. შემდგომში, მიწისძვრებმა არაერთხელ დააზიანეს სანტო-დომინგოს ტაძარი, მაგრამ ინკების მრავალჭირნახული კედლები ყოველთვის დაუზიანებელი რჩებოდა, კვლავაც ამაყად დგანან, რაც კიდევ ერთხელ მეტყველებს ინკების შეუდარებელ ტექნოლოგიებზე ქვით მშენებლობის საკითხში. 

კომპლექსთან ახლოს მდებარეობს არქეოლოგიის მიწისქვეშა მუზეუმი, სადაც დაცულია უამრავი მონეტა, მუმიების ნაწილები, საფეიქრო ნაწარმი, არაერთი კერპი და ა. შ.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში 
*National Geographic მარტი 2002
*სტატია კორიკანჩაზე 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
უალიაგის პროვინცია

thumb|right|250px|უალიაგას პროვინცია.
**უალიაგა** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. უალიაგას დასავლეთიდან ესაზღვრება ამასონასის რეგიონი. უალიაგას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი საპოსოა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 22 193 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 9,3 ადამიანს. უალიაგას ფართობია 2 380,85 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად. პროვინციის ყველაზე მთავარი მდინარეა უალიაგა. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
კორდილიერა-ბლანკა

thumb|right|250px|ალპამაიო
**კორდილიერა-ბლანკა** () — მთათა სისტემა ანდებში. მდებარეობს პერუს ანკაშის რეგიონში.  აქ მდებარეობს პერუს უმაღლესი მწვერვალი უასკარანი (6 768). 1975 წელს დაარსებული უასკარანის ეროვნული პარკი თითქმის მთლიანად მოიცავს მთათა სისტემას. 

1966 წელს კორდილიერა-ბლანკას ქედზე მდებარე მთა ალპამაიო (5,947 მ.) გამოცხადდა მსოფლიოში ყველაზე ლამაზ მთად. 

## კორდილიერა-ბლანკაას მწვერვალები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს მთების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Information about Cordillera Blanca 
* Map of Cordillera Blanca 
* Map of Cordillera Huayhuash 
* Peak Lists for the Andes, including Peruvian Peaks

კატეგორია:პერუს ქედები
თეტიდა

**თეტიდა** (, ) — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში — ნერეიდა, ნერევსის და ოკეანიდი დორისის ქალიშვილი, თესალიური გადმოცემით — კენტავრ ქირონის შვილი. „მათი ქვედა წელი   ქერცლით ჰქონდათ დაფარული, როგორც თევზებს“.

## თეტიდა შემწე 
ჰომეროსის შემდოგ თქმულებებში ჩანს, რომ თეტიდის დახმარებით არგონავტებმა შეძლეს სრუტის გავლა სცილასა (სკილა) და ქარიბდას გვერდით ავლით. ის დაცურავდა დელფინზე ამხედრებული.

ის დაეხმარა დიონისეს ლიკურგიუსისაგან () თავის დაღწევაში, ასევე ის დაეხმარა ჰეფესტოსს ლემნოსზე.

## წინასწარმეტყველება 
თეტიდა გაიზარდა ჰერას მზრუნველობით, და ერთი თქმულების მიხედვით, თავი აარიდა ზევსთან კავშირს სწორედ ჰერას გულისათვის, რის გამოც ზევსმა მას მოკვდავთან კავშირი უბრძანა. მისი ქორწინება ჰერამ მოაწყო .

სხვა თქმულებით, თეტიდას უწინასწარმეტყველეს, რომ მისი ვაჟიშვილი მამამისზე უფრო ძლიერი იქნებოდა, რის შესახებ არავინ იცოდა პრომეთეს გარდა. ასე ან მოირებმა ან თემიდამ იწინასწარმეტყველა, ან პროტეი , ან ეს შეატყობინეს ზევს.

ზევსს სურდა მისი დაუფლება და მისდევდა თეტიდას, როდესაც კავკასიონის მთებს მიაღწია, პრომეთეს შეხვდა, რომელმაც გაუხსნა წინასწარმეტყველობა, შეშინებული ზევსი იმით რომ მისგან გაჩენილი თეტიდას ვაჟი მასვე ჩამოაგდებდა ტახტიდან, გადაწყვიტა ის მოკვდავისათვის მიეთხოვებინა. ასეთი მოკვდავი იყო ფთიაში მცხოვრები მირმიდონების მეფე პელევსი, მაგრამ საპატარძლო სულ არ მიილტვოდა ქორწინებისაკენ.

მასზე დაქორწინების სურვილით ერთმანეთს ექიშპებოდნენ ზევსი და პოსეიდონი, მაგრამ პრომეთემ გადააფიქრებინა ზევსს.

## ქორწინება 
thumb|200px|პელეი მისდევს თეტიდას
თეტიდა რამდენიმე ხნის განმავლობაში თავს არიდებდა პელევსს; ის თხოვნით მიმართავდა ხან ცეცხლს, ხან წყალს, ხან ლომს, ხან გველს  (ოვიდიუსის მიხედვით, ფრინველს, ხეს, ვეფხვს), მაგრამ პელევსი ქირონის რჩევებით ყველა წინააღმდეგობას ართმევდა თავს და იმარჯვებდა, ბოლოს და ბოლოს სანამ არ დაეუფლა თეტიდას. 
პელინის მთებში კენტავრ ქირონის გამოქვაბულში იყო ქორწილი, სადაც ბრწყინვალე საჩუქრებით მოვიდა ყველა ოლიმპიელი ღმერთი. პტოლემეოს გეფესტიონის მიხედვით, ზევსმა თეტიდას აჩუქა ფრთები, გეფესტოსმა პელევსს ხმალი, აფროდიტემ — ფიალა ეროტის გამოსახულებით, ჰერამ — კაცის ტანსაცმელი (Χλαμύς), ათენამ — სალამური,.

ამ ქორწინებიდან დაიბადა ერთადერთი ვაჟი აქილევსი. ფსევდო-ჰესიოდესის თქმით, თეტიდას ჰყავდა რამდენიმე (ვარაუდით 6) ვაჟი, მაგრამ ყოველთვის ახალდაბადებულ ვაჟს მდუღარე ქვაბში ავლებდა (ან ცეცხლში), რათა შეემოწმებინა მოკვდავია თუ არა ბავშვი. ასე იყო სანამ არ დაიბადა აქილევსი, რომელიც დროზე იქნა გადარჩენილი მამის მიერ, ამიტომ თეტიდამ მიატოვა ქმარი.

## თეტიდა და მისი ვაჟი 
პელევსის მიტოვების შემდეგ თეტიდა როგორც ზღვის ღვთაება ჩასახლდა ზღვის ფსკერზე, საიდანაც თვალყურს ადევნებდა თავისი ვაჟის ბედს. მისი განზრახვით აქილევსი (რომელსაც უწინასწარმეტყველეს რომ ტროა იქნება აღებული მისი დახმარებით, მაგრამ თვითონ დაიღუპება) — გოგოდ გადაცმული აღსაზრდელად მიბარებული ჰყავდა სკიროსის მეფეს ლიკომედეს, ვის ქალიშვილებთანაც იზრდებოდა აქილევსი (ნახე. დეიდამია). და ილიადა სადაც ის იღებს უშუალო მონაწილეობას აქილევსის ბედის გადაწყვეტაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნერეიდები
გრან-პახატენი

**გრან-პახატენი** () — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ანდების ტყეებში, ლა-ლიბერტადისა და სან-მარტინის რეგიონის საზღვარზე, მდინარეების – მარანიონისა და უალაგას შორის. ძეგლი მდებარეობს რიო-აბისეოს ეროვნულ პარკში, რომელიც 1983 წელს შეიქმნა. 1990 წელს, იუნესკომ ეს პარკი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. იმის გამო, რომ ნანგრევები ძალიან ცუდ მდგომარეობაშია, ეს ეროვნული პარკი ამჟამად დახურულია დამ ის მოსანახულებლად საჭიროა პერუს სოფლის მეურნეობისა და კულტურის ეროვნული ინსტიტუტის ნებართვა. 

გრან-პახატენი მდებარეობს ბორცვზე და შედგება 26 წრიული ქვის სტრუქტურისაგან, რომლებიც დაშენებულია ტერასებზე. ნანგრევები 20.000 კვადრატულ მეტრს იკავებს. ძირითადი ნაგებობები დაფარულია მოზაიკებით, რომლებზეც გამოსახულია ადამიანები, ფრინველები, გეომეტრიული ფიგურები. იქვე აღმოჩენილ კერამიკულ ნაწარმზე ჩატარებულმა ანალიზებმა აჩვენა, რომ ეს ტერიტორია დასახლებული იყო ჯერ კიდევ ძვ.წ. 200 წელს, მაგრამ კონკრეტულად ეს ნაგებობები ეკუთვნის ინკების ცივილიზაციას.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* *Loving it to Death*, Gran Pajáten as a case study of the difficulties of preserving natural and cultural resources 
* UNESCO: რიოი-აბიესოს ეროვნული პარკი
* Overview of Chachapoya archaeology 
* Ethnography and archaeology of Chachapoya 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
გრან-ვილაია

**გრან-ვილაია** — არქეოლოგიური კომპლექსი ჩრდილოეთ პერუში, უტკუბამბას ხეობაში. მოიცავს უამრავ ნანგრევსა და სხვა არქეოლოგიურ ნიმუშს. 

კომპლექსი 1985 წელს აღმოაჩინა და სახელი უწოდა ამერიკელმა მკვლევარმა ჯენ სავოიმ. კომპლექსი მდებარეობს კუელაპის ციხე-სიმაგრის დასავლეთით და შედგება 15-30 ძირითადი და ასამდე მომცრო მონუმენტის ნანგრევებისაგან. როგორც დადგინდა, გრან-ვილაია ჩაჩაპოიას კულტურას მიეკუთვნება. 

დადგენილია, რომ გრან-ვილაიას უფრო დიდ არეალზე წარმოდგენილია 5.000-მდე წრიული თუ მართკუთხა შენობა. ყველა მათგანი აშენებულია ადგილობრივი კირქვისაგან და უმეტესობაზე ამოტვიფრულია უამრავი სხვადასხვა ფუგურა: ადამიანი, გველი, კონდორი, პუმა.

გრან-ვილაიას დათვალიერების საშუალებას უამრავი ტურისტული სააგენტო იძლევა. შესაძლებლობა  გაქვთ იაროთ ფეხით ან ცხენით და ტური დაასრულოთ კუელაპის ციხე-სიმაგრის მონახულებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.phfawcettsweb.org/vilaya.htm 
* http://www.aefosc.org/grandophir/ophir/granvilaya.html 
* http://www.roughguides.com/website/travel/Destination/content/default.aspx?titleid=128&xid=idh457924560_0447

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
სიპანი

ს მუზეუმის კოლექციიდან]]
**სიპანი** – მოჩეს კულტურის არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, რომელიც ცნობილია თავის ელ-სენიორ-დე-სიპანის აკლდამით. პირველად იგი არქეოლოგმა უოლტერ ალტამ გათხარა. ამ აკლდამის აღმოჩენა, მიჩნეულია უკანასკნელი 30 წლის განმავლობაში ყველაზე დიდ არქეოლოგიურ აღმოჩენად, რადგან აკლდამა მთლად ხელშეუხებელი იყო, რაც იშვიათ გამონაკლისს წარმოადგენს. მიმდებარე ტერიტორიაზე კიდევ სხვა მრავალი სამარხი აღმოჩნდა. აქ აღმოაჩინეს მოჩეს იუვილერია, ნიღბები და ხელოვნების სხვა ნიმუშები

## რესურსები ინტერნეტში
*სიპანის სამეფო სამარხების მუზეუმი 
*სიპანი 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ტუკუმე

thumb|250px|ტუკუმეს პირამიდა
**ტუკუმე** — კომპლექსი პერუში, მდინარე ლა-რეჩეს სანაპიროზე. წარმოადგენს 220 ჰექტარზე გადაჭიმულ ტერიტორიას, რომელიც შემოსაზღვრულია 26 მთავარი პირამიდითა და მიწაყრილებით.

ეს ძეგლი წარმოადგენდა რეგიონულ ცენტრს ჯერ ლამბაიკეს (ჩვ.წ. 800-1350), შემდეგ ჩიმუს (ჩვ.წ. 1350-1450) და შემდეგ ინკების ცივილიზაციებისთვის (ჩვ.წ. 1450-1532).
left|thumb|250px|ტუკუმეს მიწაყრილები
ტუკუმეს მიმდებარე ტერიტორიებზე მაცხოვრებლებს, დღემდე სჯერათ, რომ იქ შამანები ცხოვრობენ და ღამე მის ტერიტორიაზე შესვლას ვერავინ ბედავს.

ტუკუმეს ვაკე, ჩრდილოეთ პერუს სანაპირო ზოლის უდიდესი ხეობის, ლამბაიეკეს ხეობის შემადგენელი ნაწილია. ეს ხეობა ცნობილია  ადამიანის ხელით გაკეთებული უამრავი წყლის არხით და 250 აგურის პირამიდით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Promperu 

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
მოიობამბის პროვინცია

thumb|right|250px|მოიობამბას პროვინცია.
**მოიობამბა** — პროვინცია პერუში, სან-მარტინის რეგიონში. მოიობამბას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ლორეტოს რეგიონი. მოიობამბას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მოიობამბა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 106 033 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 28,1 ადამიანს. მოიობამბას ფართობია 3,772.31 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* INEI Perú 

კატეგორია:სან-მარტინის რეგიონის პროვინციები
საიუიტე

thumb|250px|საიუტე
**საიუიტე** – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ქალაქ აბანკაიდან 47 კილომეტრით აღმოსავლეთით, აპურიმაკის რეგიონის აბანკაის პროვინციაში. მას რელიგიური, დანიშნულება ჰქონდა და წარმოადგენდა წყლის კულტის მონუმენტს. ზედ ამოტვიფრულია სხვადასხვა ბარელიეფები: ცხოველები, გეომეტრიული ფიგურები.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## სქოლიო 
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
მოჩეს კულტურა

thumb|right|200px|მოჩეს კულტურის გავრცელების არეალი
**მოჩეს კულტურა** — კოლუმბამდელი კულტურა სამხრეთ ამერიკაში.  გავრცელებული იყო ახ. წ. I-VIII საუკუნეებში პერუს ჩრდილოეთ სანაპიროზე. მისი ცენტრი მდებარეობდა ქალაქ ტრუხილიოს მახლობლად.  მოჩეს კულტურას მიეკუთვნება უაკა-დელ-სოლი, უაკა-დე-ლა-ლუნა, პანიამარკა, სიპანი, ელ-ბრუხო და პერუს სხვა არქეოლოგიური ძეგლები. 

## რესურსები ინტერნეტში
*"A Peruvian Woman Warrior of A.D. 450" 
*BBC:"The Lost Civilization of Peru" 
*Gallery of Moche erotic pottery at the Larco Museum 
*Grim rites of the Moche 
*Linked National University of Trujillo, IBM, National Geographic & press reports on El Brujo Archaeological project
*Sun and Moon Huacas Official Project information  
*Temples Of Doom - human sacrifice ,
*"Sacrificial Practices and Blood Rituals Among the Moche People of Ancient Peru" 
*Moche pottery and the practice of war 

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები
კატეგორია:პრეისტორიული პერუ
ურუბამბის ხეობა

thumb|300px|ურუმბაბას ხეობა
**ურუბამბას ხეობა** – იგივე **ინკების წმინდა ხეობა**, მდებარეობს პერუს ანდებში, ინკების დედაქალაქ კუსკოს შემოგარენში და უძველესი წმინდა ქალაქის - მაჩუ-პიქჩუს დაბლა. ხეობა მოიცავს ტერიტორიებს პისაკსა და ოლიანტაიტამბოს შორის და მიუყვება მდინარე ურუბამბას, რომელიც ამ მონაკვეთში ასევე წმინდად იწოდება. აქ მთებიდან ჩამოედინება არაერთი მდინარე. ხეობა მოიცავს უამრავ არქეოლოგიურ ნანგრევს და სოფელს. ინკები ჯეროვნად აფასებდნენ ხეობის ხელსაყრელ გეოგრაფიულ მდებარეობასა და კლიმატს. ურუბამბას ხეობა მათი იმპერიის ბუნებრივი რესურსების მთავარ საბადოსა და სიმინდის (*მაისის*) მოყვანის მთავარ არეალს წარმოადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ურუბამბას ხეობა - ინკების წმინდა ხეობა 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
პიკიმაჩაი

**პიკიმაჩაი** – არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, აიაკუჩოს ხეობაში. იგი თარიღდებოდა ძვ. წ. 20 000 წლით, რაც დიდ დავას იწვევდა მეცნიერებში. საბოლოოდ მისი შექმნის თარიღად ძვ. წ. 12 000 წელი განისაზღვრა. აქ აღმოჩენილია უამრავი არტიფაქტი: ბაზალტის იარაღები, სატყორცნი იარაღები, ლითონის ნარჩენები.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*პიკიმაჩაი , Minnesota State University, Mankato.

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
უაკა-დე-ლა-ლუნა

**უაკა-დე-ლა-ლუნა** (კეჩ.*მთვარის ტაძარი*) — საკმაოდ დიდი, გამოუწვავი აგურით ნაშენები მონუმენტი პერუში. აშენებულია მოჩეს კულტურის მიერ. იგი, უაკა-დელ-სოლთან ერთად, უაკა-დე-მოჩეს ნაწილია, რომელიც წარმოადგენს მოჩეს კულტურის უძველესი დედაქალაქის, როგორც მას არქეოლოგები უწოდებენ სერო-ბლანკოს ნარჩენებს.

უაკა-დე-მოჩეს კომპლექსი მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ტრუხილიოდან 4 კილომეტრის დაშორებით, მდინარე მოჩეს ხეობაში. მიუხედავად იმისა, რომ უაკა-დე-ლა-ლუნა უფრო პატარა ზომისაა ვიდრე უაკა-დელ-სოლი, უფრო მეტ არქეოლოგიურ ინფორმაციას იძლევა. უაკა-დელ-სოლი XVII საუკუნეში ნახევრად დანგრეულ იქნა და გაიძარცვა ესპანელი კონკისტადორების მიერ, მაშინ, როდესაც უაკა-დე-ლა-ლუნა შედარებით ხელშეუხებელი დარჩა. დღეისათვის მიჩნეულია, რომ უაკა-დელ-სოლი მოჩეს ელიტის ძვალთსაცავს წარმოადგენდა, ხოლო უაკა-დე-ლა-ლუნა უფრო რელიგიურ ფუნქციებს ასრულებდა.

დღეს უაკა-დე-ლა-ლუნა ღია ყავისფრად გამოიყურება, მაგრამ სავარაუდოდ, მშენებლობის დამთავრებისას, მისი სილამაზე გამაოგნებელ ეფექტს ტოვებდა მნახველზე. ტაძარი მოახატული იყო კედლის მხატვრობით, სხვადასხვა ფერებში: შავად, ღია წითლად, ცისფრად, თეთრად, ყვითლად. მაგრამ მზის სხივებმა და ამინდმა თავისი ქნეს და ტაძარი გაახუნეს.

უაკა-დე-ლა-ლუნა თავის მხრივ წარმოადგენს ფართო კომპლექსს, რომელიც შედგება სამი ძირითადი პლატფორმისგან, რომელთაგან თითოეულს სხვადასხვა ფუნქცია გააჩნია. ერთ-ერთი, ჩრდილოეთის ულამაზესი პლატფორმა, რომელიც მოხატულიც ყოფილა, მძარცველების მიერ იქნა დანგრეული, რის გამოც, ცენტრალური და სამხრეთის პლატფორმების წონასწორობაც დაირღვა.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* www.huacas.com
* Sun and Moon Official Project information 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ჩანკილიო

thumb|300px|ჩანკილიოს ციხე-სიმაგრე
**ჩანკილიო** – მონუმენტური არქეოლოგიური კომპლექსი პერუს სანაპირო ზოლში, კასმას ხეობაში, ანკაშის რეგიონში. ნანგრევები მოიცავს ჩანკილიოს ციხე-სიმაგრეს, მზის ობსერვატორია „ოცდამეათე კოშკს“ და სხვა მიმდებარე ტერიტორიას. ეს ობსერვატორია სავარაუდოდ ძვ. წ. IV საუკუნეს მიეკუთვნება. კომპლექსი მოიცავს 4 კვადრატულ კილომეტერს. 

ვარაუდს, რომ ეს ობიექტი მართლაც მზის საკვლევ ობსერვატორიას წარმოადგენდა, მრავალი ფაქტი ადასტურებს. ობსერვატორიის მიმართულება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ, დაბალი ბორცვის გასწვრივ, მასიურად დანაწევრებულია, დატოვებულია შუალედები, რომლებიც ე.წ. „კბილებიანი ჰორიზონტის“ შთაბეჭდილებას ტოვებს. როგორც ჩანს, ამ მეთოდით მზეს აკვირდებოდნენ, რაც ერთგვარი კალენდრის როლსაც თამაშობდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* Towers point to ancient Sun cult, BBC
* პერუს სანაპირო ზოლის ადრეული მონუმენტური არქიტექტურა
* Yale University article: Peruvian Citadel is Site of Earliest Ancient Solar Observatory in the Americas and slide show  

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პერუში