open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნავაზი

**ნავაზი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, აღდგომელაანთკარის თემში. მდებარეობს თბილისიდან 35 კმ-ში. 1960 წელს სოფელში აშენდა კულტურის სახლი. სოფელში მოქმედებს ბიბლიოთეკა. სოფელში შემორჩენილია მუხრანბატონის სასახლის ნანგრევები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 573 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სათოვლე

**სათოვლე** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ძეგვის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*აბულეთის სამონასტრო კომპლექსი
*ბერუათხევი
*სათოვლის ნამოსახლარი
*სათოვლის ნასოფლარი
*სათოვლის სამაროვანი

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნავდარაანთკარი

**ნავდარაანთკარი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, გალავნის თემში.
## ლიტერატურა
* გოგოლაძე, გ. სამარხთა ჯგუფი სოფელ ნავდარაანთკარიდან. საქართველოს ეროვნული მუზეუმის მოამბე, X (55-ბ): 27-42, 2022.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტაბარუკი

**ტაბარუკი** — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, ლისის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე დიღმისწყლის ზემოთში, ზღვის დონიდან 960 მ., მცხეთიდან 48 კმ, ქვემო ლისიდან 15 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მერძევეობა და მებოსტნეობა. XXI საუკუნეში დაცლილია მოსახლეობისგან.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტაბარუკის სამაროვანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სხალტბა (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**სხალტბა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, წეროვნის თემში.

## დემოგრაფია
XX საუკუნის დასაწყისში სოფელი დასახლებული იყო ოსებით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სხალტბის ტაძარი

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქსანი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**ქსანი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 490 მ., მცხეთიდან 30 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ძეგვის სასოფლო საბჭოში, მოქმედებდა ნიჩბისის მეთესლეობის მეურნეობა, საშენ მასალათა კომბინატი, ავტობაზა, პურპროდუქტების მიმღები ბაზა. სოფლის მახლობლად დგას შუა საუკუნეების ქსნის ციხე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2962 ადამიანი.

## გალერეა

Ქსანი 02.jpg|
Ksani Stadium.jpg|
Ქსანი 03.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
*ნასტაგისი
*სამადლო (ნაქალაქარი)
*ქსნის ციხე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საგურამო

**საგურამო** — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: საგურამო, ახალსოფელი, შანკევანი, წიწამური, არაშენდა). მდებარეობს თბილისის ჩრდილოეთით, მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 550 მ, მცხეთიდან 10 კმ.

## ისტორია
სოფელი საგურამო ისტორიული ძეგლია, მისი ტერიტორია შედიოდა ისტორიულ ხერკში, რომელიც ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით საგურამოსთან ერთად თეზმის ხევსაც მოიცავდა. ხერკის ფიზიკურ-გეოგრაფიული პირობები სოფლის მეურნეობის მრავალი დარგის განვითარების შესაძლებლობას ქმნიდა. VIII-IX საუკუნეებში ხერკი კახეთის სამთავროში შედიოდა. დავით აღმაშენებლის მიერ კახეთის შემოერთების შემდეგ მასზე კონტროლს საქართველოს სამეფო კარი ახორციელებდა საკუთარი მოხელის საშუალებით. ამავე დროს ხერკის ყმა-მამულის ნაწილი სვეტიცხოველისა და შიომღვიმის მონასტრებს ებოძათ. თამარ მეფის დროს ხერკი კვლავ სამეფო სახლის საკუთრებაა და „ჟინოვანის ქვეყანაში“ შედის, რომელსაც მანდატურთუხუცესი და ამირსპასალარი ჭიაბერი ფლობს, ნაწილს სამკვიდროდ, ნაწილს სამოხელეოდ. XV საუკუნიდან ხერკი კახეთის სამეფოს შემადგენლობაში, კერძოდ, კახეთის III, რუსთველის ეპისკოპოსის სარდლობის ქვეშ მყოფ სადროშოში შედის. კახეთის მეფემ ალექსანდრე I-მა ხერკის ნაწილი გუარამ ზედგინიძესა და მის ძმებს უწყალობა. ამის შემდეგ ეწოდა მას საგურამო.

XVI საუკუნის ბოლოს შეიქმნა გურამიშვილების სათავადო, რომლის ცენტრი სოფელი საგურამო გახდა.

1705 წელს საგურამოში დაიბადა დავით გურამიშვილი.

1719 წელს საგურამოში მოხდა ვახტანგ VI და კახეთის მეფე დავით II-ის მოლაპარაკება ლეკთა თარეშის წინააღმდეგ, ერთობლივი მოქმედების თაობაზე. 1750 წელს მეფე ერეკლე II-მ საგურამოსთან სასტიკად დაამარცხა ჭარ-დაღესტნელები.

1905 წლის 20 მარტს სოფლის ცენტრში გაიმართა ყრილობა, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო 14 სოფლის 2000-მდე გლეხმა. შეკრებილებმა მოითხოვეს: გლეხთა დროებითვალდებულებისა და ხიზნობის გაუქმება; გლეხებისათვის ნადელების უსასყიდლოდ სრულ საკუთრებაში გადაცემა და ეგრეთ წოდებულ „ჩამონაჭრების“ დაბრუნება; სახაზინო და საეკლესიო გლეხების საკუთრებაში გადაცემა იმ სახაზინო და საეკლესიო მამულებისა, რომლებითაც ისინი სარგებლობდნენ; გლეხებისათვის გამოსასყიდი ფულის დაბრუნება და ამ ფულით საავადმყოფოების, სკოლების, გზების აშენება; ყოველგვარი ბეგარის, საეკლესიო გადასახადის და არაყზე, საპონზე, ნავთსა და სხვა პროდუქტებზე ბაჟის გაუქმება; სახელმწიფო ტყეებისა და სახნავის გლეხებისათვის გადაცემა; წოდებების გაუქმება და ერობის დაწესება, რომლის წინამძღოლსაც ხალხი აირჩევდა; ჯარის გაუქმება და მილიციისდაწესება; სავალდებულო პირველდაწყებითი სწავლების შემოღება და სხვა. მთავრობამ გლეხთა მოთხოვნებს რეპრესიებით უპასუხა.

საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მებოსტნეობის მეურნეობა.

## მოსახლეობის რაოდენობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1921 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე არსებული ღირსშესანიშნაობებია:
*ზედაზნის მონასტერი
*ქასური გიორგის სამეკლესიიანი ბაზილიკის ნანგრევები
*საგურამოს ეკლესია
*საგურამოს ღვთისმშობელი
*აგურის საყდარი
*ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი
*თბილისის ეროვნული პარკის ადმინისტრაცია.

Saguramo Ilia House Museum.jpg|ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უფურეთი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**უფურეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, აღდგომელაანთკარის თემში. მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე. ზღვის დონიდან 1000 მ. მცხეთიდან 25 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შანკევანი

**შანკევანი**, *ივეთის-ზახარო* — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, საგურამოს თემში.მდებარეობს საგურამოს ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 880 მ, მცხეთიდან 16 კმ, საგურამოდან 4 კმ.

## ისტორია
1898 წლის ერთვერსიან რუკაზე აღნიშნული დასახლება მოხსენიებულია „ივეთის-ზახარო“-ს სახელით, ხოლო სოფელი არაშენდა — „შანკევარი“-დ (). 1910 წლის ერთვერსიან რუკაზე კი სოფელი უკვე იხსენიება, როგორც „შამკევანი“. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა საგურამოს მებოსტნეობის საბჭოთა მეურნეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 58 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მანსტერი

**მანსტერი** (, ) — ირლანდიის რესპუბლიკის პროვინცია. კლერის საგრაფოს გარდა, მანსტერი ეკუთვნის ევროპარლამენტის ირლანდიის სამხრეთ საარჩევნო ოლქს.

## ისტორია 
მანსტერი იმ ხუთი მხარიდან ერთ-ერთი იყო, რომელსაც „მეფეთ-მეფე განაგებდა“ (). ნორმანთა შემოჭრის შემდეგ  უძველესი სამეფოები დაჰყვეს საგრაფოებად ადმინისტრაციული და იურიდიული საკითხების მოსაგვარებლად. შემდგომ საუკუნეებში ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ისტორიული საგრაფოები ქვე-დანაყოფებად დაყო. დღეს საგრაფოები ერთიანდება ოთხ პროვინციაში, თუმცა მათ ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნიათ.

## საგრაფოები 
კონაქტი აერთიანებს 7 საგრაფოს: კლერი, კორკი, კერი, ლიმერიკი, უოტერფორდი და ტიპერარის ორი (ჩრდილოეთი ტიპერარი და სამხრეთი ტიპერარი) საგრაფო.

## უდიდესი დასახლებები 
**მუქად** აღნიშნულ დასახლებებს აქვთ  *City*-ის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Gaeltacht Comprehensive Language Study 2007
* Gaelscoil stats
* 

კატეგორია:ირლანდიის პროვინციები
წეროვანი

**წეროვანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8191 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*წეროვნის სამების ეკლესია
*წეროვნის დევნილთა დასახლება

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაზიანი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**ვაზიანი** (1945 წლამდე — *დამპალა*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში (ვაზიანის ადმინისტრაციული ერთეული).

ვაზიანი მდებარეობს მუხრანის ვაკეზე, მდ. ქსნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 590 მ-ზე, მცხეთიდან 25 კმ-ში, ქსნიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 14 კმ-ში.

## ისტორია
სოფელი დამპალას სახელწოდებით ქართულ დოკუმენტურ წყაროებში XVI საუკუნიდან იხსენიება. 1669 წლის დოკუმენტით („წილკნის ღმრთისმშობლის სამწყსოს სიგელი“) დამპალა წილკნის ეპარქიის სარგო ყოფილა. XVIII საუკუნის ქართველი სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილი მას იხსენიებს დამპალეთის სახელწოდებით და სამუხრანოში აქცევს, სოფლის სახელწოდება უნდა უკავშირდებოდეს სოფელში სარწყავი არხების მოშლის გამო წარმოქმნილი ჭაობიანი დამპალი მიწების არსებობას. 1865 წლისთვის დამპალო შედიოდა დუშეთის უბნის ქსოვრისის სასოფლო თემში და იქ 19 კომლი ცხოვრობდა. 1945 წლის 6 სექტემბერს დამპალას ვაზიანი ეწოდა. 

სოფლის მიდამოებში, სასაფლაოზე, დგას XVII საუკუნის გუმბათოვანი ეკლესია „სუმბიანი“. სოფლის შუაში XVIII საუკუნის II ნახევრის ციხე-გალავანია. ადგილ დამპალასა და სოფელ მჭადიჯვარს შორის აღმოჩენილია ნამოსახლარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 526 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* გვასალია ჯ., აღმოსავლეთ საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ნარკვევები, თბ., 1983.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვაზიანი — საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი.
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციხისძირი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**ციხისძირი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მუხრან-საგურამოს ვაკეზე, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 510 მ, მცხეთიდან 21 კმ, ქსნის რკინიგზის სადგურიდან 7 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მცხეთის სანერგე მეურნეობა, სოფელი შედიოდა მუხრანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1606 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბუდინაჟი

მინი|250პქ|ბუდინაჟი
**ბუდინაჟი** ( < boudin — ძეხვი) — შრეებში მოქცეული მკვრივი ქანების ფენების ან ძარღვების დანაწევრება ცალკეულ ლინზებად და ბლოკებად. ბუდინაჟი გამოწვეულია ტექტონიკურად დაძაბულ პლასტიკურ შრეებში მოქცეული მკვრივი გეოლოგიური სხეულის გასრესით. ასეთი ვითარება იქმნება, მაგალითად, ძლიერ მოხრილი ნაოჭის ფრთებზე, სადაც შედარებით უფრო პლასტიკური შრეები ტექტონიკური წნევის ზეგავლენით იწელება, წყვეტს შიგ მოყოლილ შედარებით უფრო მკვრივ ფენას ბლოკებად და გარს ეკვრის მათ. ბუდინაჟი უმეტესად შეინიშნება მეტამორფულ ქანებში.

ყველაზე დიდი ბუდინაჟი სისქეში 20 მ-მდეა, ყველაზე წვრილი დაახლოებით — 1 სმ-მდე. 

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია 
კატეგორია:მეტამორფული ქანები
მაჭარაანი

**მაჭარაანი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ცხრაძმის თემში.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოლსტერი

**ოლსტერი** ( ) — ირლანდიის პროვინცია. ამ ისტორიული პროვინციის 6 საგრაფო (ტერიტორიის 57 %) ჩრდილოეთ ირლანდიას ეკუთვნის, ხოლო 3 საგრაფო (ტერიტორიის 43 %) ირლანდიის რესპუბლიკას.

## ისტორია 
ადრე შუასაუკუნეებში პროვინციას მართავდა ო'ნილების დინასტია. ნორმანთა შემოჭრის შემდეგ ის აღმოჩნდა ნორმანი ბარონების მმართველობის ქვეშ, თავიდან — დე კურსის, ხოლო შემდეგ — დე ლასის. მათ აქ დააარსეს ოლსტერის საგრაფო.

XIX საუკუნეში ოლსტერი იყო ყველაზე მდიდარი და აყვავებული პროვინცია ირლანდიაში, ხოლო ბელფასტმა მოსახლეობის რაოდენობით გაასწრო ქვეყნის დედაქალაქ — დუბლინს.

## საგრაფოები 
ოლსტერი აერთიანებს 9 საგრაფოს. მათგან 3 (კავანი, დონეგალი, მონაჰანი ) საგრაფო ირლანდიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედის, ხოლო 6 (ანტრიმი, არმა, დაუნი, ფერმანა, ლონდონდერი, ტირონი) ჩრდილოეთ ირლანდიაში და მათ ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნიათ.

## უდიდესი დასახლებები 
**მუქად** აღნიშნულ დასახლებებს აქვთ *City*-ის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* BBC Nations  History of Ireland
* Mercator Atlas of Europe  Map of Ireland ("Irlandia") circa 1564
* Placenames Database of Ireland developed by Fiontar
* Gaeltacht Comprehensive Language Study 2007

კატეგორია:ირლანდიის პროვინციები
სეკრეცია

მინი|250პქ|სეკრეცია 
**სეკრეცია** (ლათ. secretio – გამოყოფა) — მომრგვალო ფორმის მინერალური აგრეგატი, რომელიც წარმოიქმნება კრისტალური ან კოლოიდური ნივთიერებით ქანებში არსებული სიღრუეების ამოვსებით. სეკრეციისთვის დამახასიათებელია მინერალური ნივთიერების კონცენტრულ-შრეებრივი დალექვა სიღრუის კედლიდან ცენტრისაკენ. ცალკეული შრეები ერთმანეთისაგან განსხვავდება ფერითა და შედგენილობით. სეკრეციის ცენტრში ხშირად დრუზაა განლაგებული. მსხვილ სეკრეციას ჟეოდა ეწოდება. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სეკრეცია – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მინერალური აგრეგატები
სეკრეცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სეკრეცია** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* სეკრეცია – სეკრეტების გამომუშავება და გამოყოფა ჯირკვლების მიერ
* სეკრეცია – მინერალური აგრეგატი
კლივაჟი

[მინი|250პქ|A: პირველადი დანალექი ქანი; B: [ფუნჯი კლივაჟი; C: დიაგენეზური შრეები; D: ფიქლებრივი კლივაჟი.]]
**კლივაჟი** ( — გახლეჩა, ატკეჩა) — გეოლოგიური ტერმინი სტრუქტურულ გეოლოგიასა და პეტროლოგიაში. ქანის უნარი დეფორმაციის შემდეგ გაიხლიჩოს თხელ, ურთიერთპარარელურ ფირფიტებად, რომლებიც შრეებრიობის სიბრტყის მიმართ ძირითადად ირიბად არიან ორიენტირებულნი. შეინიშნება დედამიწის ქერქის შრეთა ხაზოვანი ნაოჭების გავრცელების ადგილებში. განსაკუთრებით კარგად არის გამოხატული თიხოვან ქანებში, სადაც ფენების სისქე რამდენიმე მილიმეტრია. შედარებით სქელი და უხეში ფენები წარმოიქმნება ქვიშაქვებსა და კირქვებში. კლივაჟის წარმოქმნისას დიდ როლს თამაშობს წყალი, რომელიც გამოიყოფა მინერალების მიერ ქანების მეტამორფიზმის შედეგად. ტერმინი შემოიღო ინგლისელმა გეოლოგმა ადამ სეჯუიკმა 1835 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია 
კატეგორია:პეტროლოგია
მამისაანთუბანი

**მამისაანთუბანი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ერედვის თემში.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფეტვისხევი

**ფეტვისხევი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, ბოშურის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ფეტვისხევის მარიამწმინდის ეკლესია

## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ორას ბენედიქტ დე სოსიური

**ორას ბენედიქტ დე სოსიური** ( დ. 17 თებერვალი, 1740 — გ. 22 იანვარი, 1799) — შვეიცარიელი გეოლოგი, ბოტანიკოსი და ალპინისტი. არისტოკრატი. გლაციოლოგიის ფუძემდებელი. ხშირად მიიჩნევა როგორც ალპინიზმის ფუძემდებელი. 1762-1786 წლებში ჟენევაში იყო ნატურფილოსოფიის პროფესორი. იგი პირველი ადამიანია, რომელმაც წარმატებით ააგო მზის ღუმელი. 

დაიბადა ქალაქ ჟენევის სიახლოვეს. ადრეულ ასაკში ინტერესი გამოიჩინა ბოტანიკის მიმართ; ამ მიზნით მან ალპებში იმოგზაურა, ხოლო 1773 წლიდან დაიწყო ალპების გეოლოგიისა და ფიზიკის შესწავლა. გაარკვია ალპის მთების რელიეფის საკითხები და პირველმა გამოიკვლია მისი გეოლოგიური აგებულება. 
საფუძველი ჩაუყარა აღწერით გეოლოგიას, სახელდობრ: დეტალურად დაახასიათა ალპებში გავრცელებული ქანები და მათი განლაგების პირობები. ალპების მაგალითზე ო. ბ. სოსიურმა დაამტკიცა პეტრე პალასის მიერ გამოვლინებული კანონზომიერება მთიანი ქვეყნის ბირთვში ფენების ციცაბო განლაგებაზე. ტერმინი „გეოლოგია“ სამეცნიერო ნომენკლატურაში დაამკვიდრა ო. ბ. სოსიურმა თავის შრომაში „მოგზაურობა ალპებში“ (1779-1796), სადაც მოცემულია ალპებში ჩატარებული 30-წლიანი გეოლოგიური გამოკვლევა.

1783 წელს ო. ბ. სოსიურმა ააგო პირველი ჰიგრომეტრი — ჰაერის აბსოლუტური ან ფარდობითი ტენიანობის განმსაზღვრელი ხელსაწყო. სხვადასხვა დროს ასვლები განახორციელა მწვერვალებზე. აგრეთვე პირველმა ჩაატარა ლაბორატორიულ პირობებში ექსპერიმენტები გრანიტზე. მუშაობდა მეტეოროლოგიის, გლაციოლოგიისა და ბოტანიკის საკითხებზე. ო. ბ. სოსიურის სახელობისაა წვრილმარცვლოვანი მინერალის აგრეგატი — სოსიურიტი. 

## თხზულება
* Voyages dans les Alpes, t. 1‒4, Gen. ‒ Neuchâtel, 1779‒96.

## რესურსები ინტერნეტში
* ორას ბენედიქტ დე სოსიური – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* ორას ბენედიქტ დე სოსიური – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 
* ორას ბენედიქტ დე სოსიური – ბიოგრაფია 
* ორას ბენედიქტ დე სოსიური – ბიოგრაფია  
* ორას ბენედიქტ დე სოსიური – ბიოგრაფია 

## ლიტერატურა
* Белорусов В. В., О. Б. Соссюр ‒ первый исследователь строения Альп, «Природа», 1949, № 1.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი გეოლოგები
კატეგორია:შვეიცარიელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელი მეტეოროლოგები
კატეგორია:შვეიცარიელი ფიზიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელი მთამსვლელები
ბერთაკარი

**ბერთაკარი** (ყოფ. ***ბექთაკარი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემში

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 120 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ავანპოსტი

**ავანპოსტი** () — ზოგი ქვეყნის არმიებში: მოწინავე სადარაჯო პოსტი, რომელიც იცავს დასასვენებლად განლაგებულ ან დაცვაზე მყოფ ჯარს მტრის მოულოდნელი თავდასხმისაგან. XVIII-XIX საუკუნეების რუსეთში — სადარაჯო პოსტი მტრის პოზიციის პირისპირ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამხედრო ტაქტიკა
სეკრეცია (ფიზიოლოგია)

**სეკრეცია** () — სპეციალიზებული ჯირკვლების მიერ განსაკუთრებული პროდუქტის — სეკრეტის გამომუშავება და გამოყოფა. არჩევენ გარეგან და შინაგან სეკრეციას. თუ სეკრეტი გამოიყოფა სხეულის ზედაპირზე ან ღრუ ორგანოში სადინარებით, ამ პროცესს გარეგანი სეკრეცია, ეგზოსეკრეცია ან  ეგზოკრინული სეკრეცია ეწოდება, ხოლო თუ სეკრეტი პირდაპირ გადადის სისხლსა და ლიმფაში, მაშინ — შინაგანი ანუ ენდოკრინული სეკრეცია ჰქვია. თითოეული ჯირკვლის სეკრეტორულ ციკლში განარჩევენ ორ ფაზას სეკრეტის პროდუქციისა და გამოყოფის ფაზებს. ზოგ ჯირკვალში ეს ფაზები ერთდროულად, სხვებში კი სხვადასხვა დროს მიმდინარეობს.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიოლოგია
ლენსტერი

**ლენსტერი** (, ) — ირლანდიის პროვინცია, მდებარეობს ირლანდიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში.

## ისტორია 
უძველეს დროში დღევანდელი ლენსტერი იყოფოდა სამ სამეფოდ: მიდე, ოსრეგი და ლენსტერი. ნორმანთა შემოჭრის შემდეგ მიდე და ლენსტერი თანდათან შეერწყა ერთმანეთს. ამის ძირითადი მიზეზი პეილი იყო, რომელიც მოიცავდა ორივე ტერიტორიას. შემდგომში უძველესი სამეფოები დაჰყვეს საგრაფოებად ადმინისტრაციული და იურიდიული საკითხების მოსაგვარებლად. შემდგომ საუკუნეებში ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ისტორიული საგრაფოები ქვე-დანაყოფებად დაყო. დღეს საგრაფოები ერთიანდება ოთხ პროვინციაში, თუმცა მათ ოფიციალური სტატუსი არ გააჩნიათ.

## საგრაფოები 
ლენსტერი აერთიანებს 12 საგრაფოს: კარლოუ, დუბლინი, კილდერი, კილკენი, ლიში, ლონგფორდი, ლაუთი, მითი, ოფალი, უესტმითი, უექსფორდი და უიკლოუ. ისტორიული საგრაფო დუბლინი დღეს ადმინისტრაციულად დაყოფილია 3 საგრაფოდ (დან-ლერი-რატდაუნი · ფინგალი · სამხრეთი დუბლინი) და ქალაქ დუბლინად.

## უდიდესი დასახლებები 
**მუქად** აღნიშნულ დასახლებებს აქვთ *City*-ის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* CSO Irish Regional Income/GDP 2004 Report
* http://www.gaelscoileanna.ie/assets/Staitistic%C3%AD-2010-2011_Gaeilge.pdf 
* Irish census 2006 -
* Gaeltacht Comprehensive Language Study 2007

კატეგორია:ირლანდიის პროვინციები
ვანათი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

**ვანათი**, ყოფილი *მიგირლო*, *მიღირლო* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლის მხარე), ბოლნისის მუნიციპალიტეტში (რაჭისუბნის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდ. ფოლადაურის (მაშავრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 510 მ-ზე, ბოლნისიდან 6 კმ-ში. 

სოფელი მიგირლო ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის II ნახევარში ქვემო ქართლის (ბორჩალოს) აზერბაიჯანულენოვანი მომთაბარეების ბინადარი ცხოვრების წესზე გადასვლასთან დაკავშირებით. დღევანდელი სოფლის სიახლოვეს ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე (XVIII ს.) აღნიშნულია ადგილი „ვანათი“, რის მიხედვითაც ეს სახელი ეწოდა სოფლის დასავლეთით, მინდორზე შემორჩენილ ადრეული შუა საუკუნეების სამეკლესიანი ბაზილიკის ნანგრევებს, 1991 წელს კი — თავად სოფელ მიგირლოს.    

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 510 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჟეოდა

მინი|250პქ|ჟეოდა
**ჟეოდა** (  ან  — „მიწისმაგვარი“) — ქანში არსებული დიდი ბუნებრივი სიცარიელე, ეგრეთ წოდებული სეკრეცია, რომელიც ნაწილობრივ ამოვსებულია მინერალთა ფარული ან აშკარად კრისტალური აგრეგატებით. ჟეოდის ფორმა იზომეტრიულია, მრგვალი. ხშირად ჟეოდაში მინერალური ნივთიერება ფენებად არის დალექილი და ქმნის ზონური აგებულების აგრეგატს. ჟეოდის სიდიდე 1 მ-მდე და მეტიცაა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ჟეოდა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქანები 
კატეგორია:მინერალოგია 
კატეგორია:პეტროლოგია
პატარა დარბაზი

**პატარა დარბაზი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ტალავერის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ზვარეთი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

**ზვარეთი** (ყოფილი ***სარალარი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის რატევანისა და ზვარეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდინარე მაშავრის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 700 მ-ზე, ბოლნისიდან 5 კმ-ის დაშორებით.

## ისტორია 
სოფელს ამჟამინდელი სახელი ეწოდა 1990-იან წლებში ისტორიული ზვარეთის მიხედვით. სოფელი ზვარეთი წერილობით წყაროებში პირველად 1591 წელს იხსენიება როგორც იოანე ბარათაშვილის მამული. შემდეგ მას ქციის ხეობის (ხრამის ზემოწელი) სხვა სოფლებთან ერთად ბარათაშვილების ერთი შტო — გოსტაშაბიშვილები ფლობდნენ. ზვარეთი „ნადარბაზევის არგისის ხეობის“ სოფლებს შორის დასახელებულია იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (1790-იანი წლები).

სოფელი სარალარი (სარალიარი) XIX საუკუნეში უკვე აზერბაიჯანულენოვანი მოსახლეობით იყო დასახლებული. საბჭოთა პერიოდში ის შედიოდა ბოლნისის რაიონის ბოლნის-კაპანახჩის (შემდეგ — ქვემო ბოლნისი) სასოფლო საბჭოში, 1951 წლიდან — ქვეშის სასოფლო საბჭოში, 1960 წლიდან — ბოლნისის სადაბო (შემდეგ საქალაქო) საბჭოში, 1988 წლიდან კი — რატევანის სასოფლო საბჭოში. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 351 ადამიანი, ეროვნებით აზერბაიჯანელი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო არქევანი

**ზემო არქევანი** (ყოფ. ***ზემო ქოშაქილისი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის მამხუტის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარჯვენა მხრეს, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე, ბოლნისიდან 28 კმ-ში. 1990-იან წლებში ძველი სახელწოდება „ზემო ქოშაქილისი“ შეიცვალა ზემო არქევანით (ისტორიული დასახლება არქევანის მიხედვით).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 467 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფოცხვერიანი

**ფოცხვერიანი** (ყოფ. ***მუსოფრიანი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემში.  ქვემო ქართლის პლატოზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი. ბოლნისიდან 16 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 391 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო არქევანი

**ქვემო არქევანი** (ყოფ. ***ქვემო ქოშაქილისი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, მამხუტის თემში. მარნეულის ვაკეზე, მდ. ხრამის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მ, ბოლნისიდან 23 კმ.

1990-იან წლებში ძველი სახელწოდება „ქვემო ქოშაქილისი“ შეიცვალა ქვემო არქევანით (ისტორიული დასახლება არქევანის მიხედვით).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 769 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭრეში

**ჭრეში** (ყოფ. ***კიპირჯიკი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, დარბაზის თემში. მდებარეობს ქვემო ქართლის დასავლეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 900 მ. ბოლნისიდან 24 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 60 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მწყნეთი

**მწყნეთი** (ყოფ. ***ასმალარი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ნახიდურის თემში. მდებარეობს მდინარე მაშავრის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 450 მ, ბოლნისიდან 7 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 203 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხატავეთი

**ხატავეთი** (ყოფ. ***პატარა აჰმედლო***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, მამხუტის თემში. მდინარე მაშავერისა და ხრამის შესართავთან, ზღვის დონიდან 400 მეტრი. ბოლნისიდან 28 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 145 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამტრედო

**სამტრედო** (ყოფ. *ჯაფარლო*) — სოფელი საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, რაჭისუბნის თემში. სოფელი მდებარეობს მდინარე მაშავერას ნაპირას, ბოლნისიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI საუკუნეში. სოფელში არის დაწყებითი სკოლა, საექიმო პუნქტი, სოფელი გაზიფიცირებულია. სოფლის მიდამოებში დგას გვიანი შუასაუკუნეების ეკლესია.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
**ლორთქიფანიძე ი.,* ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ., 1—2, ტფ., 1935;

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ჩენგხიანგის ნამარხი ადგილები

**ჩენგხიანგის ნამარხი ადგილები** — 512 ჰექტარის მქონე გორაკ-ბორცვიანი ტერიტორია იუნანის პროვინციაში, ჩინეთში. წარმოადგენს კამბრიული პერიოდის ყველაზე სრულად შემონახულ ძეგლს, სადაც დაცულია ხერხემლიანი და უხერხემლო ცხოვილების გაქვავებული ქსოვილები. სულ 196 სახეობა.

2012 წელს ჩენგხიანგის ნამარხი ადგილები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩენგხიანგის ნამარხი ადგილები იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
ქსოვრისი

**ქსოვრისი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ქსოვრისი, ვარდისუბანი). მდებარეობს მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 640 მეტრი. მცხეთიდან 22 კმ., ქსნის რკინიგზის სადგურიდან 15 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მეთესლეობის საბჭოთა მეურნეობა, მეფრინველეობის ფაბრიკა. ქსოვრისის სასოფლო საბჭოში შედიოდა ასევე სოფელი ვაზიანი.

## ისტორია
სოფელი ქსოვრისი ისტორიული ძეგლია მუხრანის ვაკეზე. სოფელი უძველესი დროიდანვე წარმოადგენდა ქსნის ხეობის მნიშვნელოვან დასახლებას. არაბი ისტორიკოსი ბელაძორის ცნობით, არაბებს სხვა მხარეებთან ერთად გარკვეული პირობით ქსოვრისიც დამორჩილებია. ქსოვრისის დაწინაურებაში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მისმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ. ქსოვრისზე გადიოდა „საქალაქო გზა“. აქ იღებდა სათავეს ე. წ. საგლახო რუ, რომელიც XVIII საუკუნეშიც მოქმედებდა. XVI საუკუნიდან სოფელი წილკნელის სამწყსოში და მუხრანბატონთა სათავადოში შედიოდა. ამავე ხანიდან ქსოვრისში ყმა-მამულის გარკვეულ ნაწილს ფლობდნენ რატიშვილები, ელიზბარაშვილები და გლურჯიძეები.

XVIII საუკუნეში ქსოვრისი ლეკთა თარეშის წინააღმდეგ წარმოებული ბრძოლების ერთ-ერთ ბასტიონად იქცა. XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ლეკთა წინააღმდეგ ბრძოლებში განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი ქსნის ერისთავთა საგვარეულო სახლის განაყოფმა, აზნაურმა ზურაბ რატიშვილმა, რისთვისაც მას სამეფო კარმა თავადობა უბოძა. 1723 წელს ქსოვრისში დაბანაკდა ვახტანგ VI, რომელიც აქედან ხელმძღვანელობდა ლეკთა წინააღმდეგ წარმოებულ ბრძოლებს. 1732 წლის დეკემბერში ქსოვრისს ლეკები დაესხნენ თავს. გივი ამილახვარმა და თარხან ლუარსაბმა მტერი დაამარცხა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1268 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
სოფელში შემორჩენილია XVIII საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი რატიშვილების ციხე-დარბაზის ნანგრევები და ეკლესია. სოფლის განაპირას აღმართულია ცილინდრული კოშკი. XIX საუკუნეში დანგრეული სასახლის ადგილზე ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ააშენეს. ციხე სამიარუსიანი იყო. მისი ერთადერთი ოთხსართულიანი საბრძოლო კოშკი სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეშია აღმართული. კოშკის ქვედა სართულში ჭაა. ზედა სართული საბრძოლო ბაქანია, მეორე და მესამე სართულები საცხოვრებლად იყო გამოყენებული.

## იხელეთ აგრეთვე
*თელოვნის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კიანეთი

**კიანეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ქვეშის თემში, ბოლნისი-დმანისის საავტომობილი გზაზე. ზღვის დონიდან 650 მ, ბოლნისიდან 12 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 301 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
* კიანეთის სამების ეკლესია
* კიანეთის გამოქვაბული

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰელსინგლანდის ფერმერთა სახლები

**ჰელსინგლანდის ფერმერთა სახლები**  —  ხის დეკორაციული სახლები, რომელიც მდებარეობს ჰელსინგლანდში, შვედეთი. წარმოადგენს რეგიონის ხის შენობების ტრადიციულ ნიმუშს. თარიღდება შუა საუკუნეებით. 

2012 წელს ჰელსინგლანდის ფერმერთა სახლები შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. სიაში შეტანილია 7 სახლი:

* გესტგივარსი  და ვალსტა – არბროს ჩრდილოეთით
* ბომარსი და ლეტსბო – იუსდალის ჩრდილო-დასავლეთით
* ფოგელსიო გამელგორდი – ლოსი
* კრისტოფერსი და სტენე – იერვსე
* იონ-ლარსი – ალფტა
* ერიკ-ანდერსი – სედერალა

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰელსინგლანდის ფერმერთა სახლები იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
საბერეთი

**საბერეთი** (ყოფ. ***ყარათიქანი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ქვეშის თემში. მდინარე მაშავერის მარჯვბენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 560 მ, ბოლნისიდან 10 კმ. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხახალაჯვარი

**ხახალაჯვარი** (1992 წლამდე ***დემურლო***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში  (ადმინისტრაციული ერთეული დარბაზი).

მდებარეობს მდინარე გეტისწყლის (მაშავერის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, ქ. ბოლნისიდან 21 კმ-ში. სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია აზნაურ თამაზა ყაითმაზაშვილის საცხოვრისი ეკლესიით (1655 წ.), დონარაშვილების ან თანდარაშვილების საცხოვრისი ეკლესიით (XVII-XVIII საუკუნეები, ეკლესია აღდგენილია 2018 წელს), შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 213 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უელსის ენციკლოპედია

**უელსის ენციკლოპედია** (უელს Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig, ინგლ. Encyclopaedia of Wales) — ერთტომეული ენციკლოპედია უელსის შესახებ. ინგლისურ და უელსურენოვანი ვერსიები ერთდროულად გამოიცა. უელსურ ტომს „Gwyddoniadur Cymru“ ჰქვია.  

ენციკლოპედია 2008 წლის იანვარში გამოვიდა გაყიდვაში. წიგნი მოიცავს სხვადასხვა წლებში 400 მკვლევრის მიერ შედგენილ 5000 სტატიას. გამომცემელთა მტკიცებით, გამოცემაში უელსის ყველა თემის, სოფლის, დაბისა თუ ქალაქის შესახებ ამომწურავი ინფორმაციაა მოცემული რომელიც, უელსითა და უელსელებით დაინტერესებული ნებისმიერი მკითხველის ინტერესებს დააკმაყოფილებს. გარდა გეოგრაფიულ-ისტორიული მონაცემებისა, ენციკლოპედიაში ვრცლად არის ნაჩვენები სტატიები უელსელი მეცნიერების, რელიგიური მოღვაწეების, პოლიტიკოსების, კულტურისა და შოუბიზნესის წარმომადგენლების შესახებ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ენციკლოპედიები ენების მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Encyclopaedia of Wales 

კატეგორია:ენციკლოპედიები
კატეგორია:ბრიტანული ენციკლოპედიები
უელსური ენა

**უელსური ენა**, *ვალიური ენა* (Cymraeg  ან y Gymraeg ) — უელსის სახელმწიფო ენა ინგლისურთან ერთად. მიეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის კელტური ენების ბრიტულ შტოს. გავრცელებულია დიდ ბრიტანეთში, უელსის ნახევარკუნძულზე. უელსური ენა, ადგილობრივი სახელის მიხედვით ასევე მოიხენიება, როგორც კიმრული ან ლათინური სახელწოდებით მიხედვით, როგორც კამბრიული.

2004 წლის მონაცემებით უელსურ ენაზე 611 000 ადამიანი საუბრობდა (21.7% ოჯახურ პირობებში), რაც 2001 წლის ამავე მაჩვენებელს 0.9 პროცენტით, შესაბამისად, 35 000 ენის მატარებლით აღემატება. ხსენებული 611 000 კაციდან ენას სრულყოფილად 57% (315 000) ადამიანი ფლობს, ხოლო 78% (477 000) გამართულად ლაპარაკობს. მოლაპარაკეთა 62% (340 000) აცხადებს, რომ უელსურ ენას ყოველდღიურად იყენებს, მათ შორის სრულყოფილად მოსაუბრეთა 88%.
უელსური მისალმება ერთ-ერთია იმ 55-ენოვანი მისალმებიდან, რომელიც ნასას ვოიაჟერმა 1977 წელს თავისი „ოქროს ჩანაწერების“ სახით კოსმოსში გაუშვა.

მისალმება უელსურად შემდეგნაირად ჟღერს: Iechyd da i chwi yn awr ac yn oesoedd და სიტყვასიტყვით „ჯანმრთელობას გისურვებ აწ და მარადის“ ითარგმნება.
 
უელსის მთავრობამ 2011 წელს უელსურ ენას ოფიციალური სტატუსი მიანიჭა უელსის ტერიტორიაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:უელსური ენა
ჯავშანიანი

**ჯავშანიანი** (ყოფ. *აბდალო*) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ქვეშის თემში. მდებარეობს მდინარე მაშავრის მარცხენა ნაპირას, დმანის-ბოლნისის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 620 მ, ბოლნისიდან 11 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 476 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კენიგსზეე

**კენიგსზეე** () — ტბა გერმანიაში. მდებარეობს ბერხტესგადენის ალპების კალთებზე, ზღვის დონიდან 603 მ სიმაღლეზე. წაგრძელებული ფორმისაა, გარშემორტყმულია მაღალი კირქვიანი მთებით. დიდი ნაწილი მოქცეულია ბერხტესგადენის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ფართობი 5,218 კმ². წყლის მოცულობა 511 ათ. კმ³. უდიდესი სიღრმე 190 მ. ტბის ქვაბული წარმოიქმნა უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდში არსებული მყინვარების დნობის შედეგად. ტბა და ირგვლივ მდებარე ტერიტორია დიდი პოპულარობით სარგებლობს ტურისტებსა და მოგზაურებს შორის. არის თევზი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანიის ტბების სია 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
იბრაჰიმ აბუდი

**იბრაჰიმ აბუდი** (დ. 26 ოქტომბერი, 1900, მოჰამედ-გოლი, სუდანი — გ. 8 სექტემბერი, 1983,  ხართუმი, სუდანი) — სუდანის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. სუდანის პირველი პრეზიდენტი 1958-1964 წწ. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ხართუმის სამხედრო კოლეჯი. 1918 წლიდან ეგვიპტის სამხედრო სამსახურშია. 1958 წელს აირჩიეს ქვეყნის პირველ პრეზიდენტად.
 
## იხილეთ აგრეთვე
* სუდანის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*იბრაჰიმ აბუდის ბიოგრაფია

კატეგორია:სუდანის პრეზიდენტები
კატეგორია:სუდანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ალპური კლუბი

მინი|250პქ|მთის თავშესაფარი 
**ალპური კლუბი** () — ალპინისტთა ნებაყოფლობითი ორგანიზაცია, მთასვლურ ღონისძიებათა მეთოდური და საორგანიზაციო ცენტრი. მსოფლიოში პირველი ალპური კლუბი დაარსდა ქალაქ ლონდონში 1857 წელს. შემდეგ, ალპური კლუბები შეიქმნა იტალიასა და ავსტრიაში (1862), შვეიცარიაში (1863), 1870-1880 წლებში კი ევროპის, ამერიკისა და აზიის სხვა ქვეყნებში. მეფის რუსეთში პირველი იყო თბილისის ალპური კლუბი, რომელიც 1877 წელს დაარსდა 80-იანი წლების შუახანებამდე იარსება. 1936 წელს თბილისში გაიხსნა სსრკ-ში პირველი ალპური კლუბი — საქართველოს ალპური კლუბი, რომელსაც 1945 წელს გამოჩენილი მთამსვლელისა და კლუბის ერთ-ერთი დამაარსებლის ალიოშა ჯაფარიძის სახელი მიეკუთვნა. თანამშრომლობს ალპინისტურ ორგანიზაციებთან, ხელს უწყობს მათ სპორტული ასვლებისა და ალპინიადების ორგანიზებაში. აგროვებს ქართული ალპინიზმის ისტორიის ამსახველ მასალებს, ქმნის ფოტო-ვიდეო არქივს, გამოსცემს ბუკლეტებს, მეთოდურ ლიტერატურას, აწყობს სემინარებსა და გამოფენებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპინიზმი 

## სქოლიო
კატეგორია:ალპური კლუბები
ჰოხკენიგი

**ჰოხკენიგი** () — მთა აღმოსავლეთ ალპებში. ბერხტესგადენის ალპების უმაღლესი მწვერვალი. სიმაღლე 2941 მ. მდებარეობს ავსტრიაში. პირველი ასვლა განხორციელდა 1826 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰოხკენიგი — ინფორმაცია 

კატეგორია:ავსტრიის მთები
კატეგორია:ალპები
ანარქო-კაპიტალიზმი

მინი|ანარქო-კაპიტალისტების შვედური ფრთის დროშა.
**ანარქო-კაპიტალიზმი** — ანარქიზმისა და კაპიტალიზმის ერთგვარი შერწყმა. ამ იდეოლოგიის თანახმად, მთავრობა უნდა ჩაანაცვლოს საბაზრო კონკურენციამ. მათი მოძრაობის ლოზუნგია „ჩამოვსვათ მთავრობა ბიზნესის მხრებიდან“, შესაბამისად, ისინი, მხარს უჭერენ თავისუფალ ბაზარს და ფიქრობენ, რომ: ბაზარი შეძლებს დააკმაყოფილოს ადამიანის ნებისმიერი მოთხოვნა. ასევე მათ მიაჩნიათ, რომ პოლიცია და სასამართლო უნდა გადავიდეს კერძო სექტორში და უნდა ჩამოყალიბდეს ნაბაყოფლობითი კავშირები ადამიანთა და კერძო სააგენტოებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Anarcho-capitalist FAQ
* Anti-state.com
* Freedomain Radio

## სქოლიო 
კატეგორია:ანარქო-კაპიტალიზმი
კატეგორია:კაპიტალიზმი
კატეგორია:ეკონომიკური იდეოლოგიები
ალპური მიხაკი

**ალპური მიხაკი** () — ორლებნიანი მცენარე მიხაკისებრთა ოჯახისა. იზრდება 2-იდან 10 სმ-მდე. კირქვიანი ადგილების მოყვარულია. გვხვდება ალპებში, ზღვის დონიდან 1000-2300 მ სიმაღლეზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ალპური მიხაკი 

კატეგორია:მიხაკისებრნი
მონასტირი

**მონასტირი** ( **ალ-მუნასტირი**, <  — მონასტერი, ტუნისურ დიალექტზე — ) — ქალაქი ტუნისში. მდებარეობს სუსიდან სამხრეთით 20 კმ-ში და ქ. ტუნისიდან ასევე სამხრეთით 162 კმ-ში, ტუნისის ცენტრალურ სანაპიროზე. მონასტირის ვილაიეთის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

ქვეყნის პირველი პრეზიდენტის ჰაბიბ ბურგიბას მშობლიური ქალაქი, აქვე მდებარეობს მისი მავზოლეუმიც. 

მონასტირი დაარსებულია რომაულ ქალაქ  რუსპინის ნანგრევებზე. 

ქალაქში მდებარეობს მსხვილი საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც საჰაერო ხაზებით დაკავშირებულია ევროპის მთელ რიგ დიდ ქალაქებთან. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* USMonastir.com, official web site of the local multi-sports team

კატეგორია:ტუნისის ქალაქები
ბერხტესგადენის ალპები

**ბერხტესგადენის ალპები** () — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. ვრცელდება გერმანიისა (ბავარია) და ავსტრიის (ზალცბურგი) ტერიტორიაზე. გადაჭიმულია 45 კმ-ზე. მაქსიმალური სიმაღლე 2941 (ჰოხკენიგი). ქედის სამხრეთი მონაკვეთი აგებულია დოლომიტებით, რომლებზეც განლაგებულია მჭიდრო კირქვიანი სარტყელი. ბერხტესგადენის ალპების ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს  ბერხტესგადენის ეროვნული პარკი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპები

## რესურსები ინტერნეტში
*ბერხტესგადენის ალპები 

კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:გერმანიის ქედები
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
მონასტირის ვილაიეთი

**მონასტირის ვილაიეთი** () — ვილაიეთი  ტუნისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — მონასტირი.
* ფართობი— 1 019 კმ², მოსახლეობა — 494 900 კაცი (2007). 

## გეოგრაფია
დასავლეთით ესაზღვრება  სუსის ვილაიეთი, სამხრეთით მაჰდია. ჩრდილო-აღმოსავლეთით საზღვრავს ხმელთაშუა ზღვა  (ტუნისის ყურე).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტუნისის ვილაიეთები

კატეგორია:ტუნისის ვილაიეთები
ჰაბიბ ბურგიბა

**ჰაბიბ ბურგიბა** (, ; დ. 3 აგვისტო , 1903, მონასტირი, ტუნისი — გ. 6 აპრილი, 2000, იქვე) — ტუნისელი პოლიტიკოსი. ტუნისის პირველი პრეზიდენტი 1957-1987 წწ. 1975 წლიდან მუდმივი პრეზიდენტი.

1957 წლის 25 ივლისს ტუნისმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ბურგიბამ დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტის თანამდებობა. მალევე მან ქვეყნის განვითარების გზად აირჩია სოციალიზმი. 1987 წელს პრემიერ-მინისტრმა ზინ ელ-აბიდინ ბენ ალიმ ბურგიბა ხელისუფლებას ჩამოაშორა ჯანმრთელობის მდგომარეობის გაუარესების საბაბით.

გარდაიცვალა მშობლიურ ქალაქ მონასტირში 2000 წელს. დაკრძალულია მავზოლეუმში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* მისი ცხოვრების ისტორია – *BBC*
* გარდაცვლილთა სია – *The New York Times*

კატეგორია:ტუნისის პრეზიდენტები
კატეგორია:ტუნისის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული    3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:მუდმივი პრეზიდენტები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
იდრია

**იდრია** (*Idrija*) — მეშახტეთა ქალაქი დასავლეთ სლოვენიაში, გორიშკის რეგიონში. მოსახლეობა 12 000 (2002). 

1497 წლიდან არის უმსხვილესი ვერცხლისწყლის წარმოების მსოფლიო ცენტრი. ალმადენის საბადოს ინფრასტრუქტურათან ერთად 2012 წელს იუნესკომ აღიარა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვენიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ალმადენისა და იდრიის ვერცხლისწყლის საბადო იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:სლოვენიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვენიაში
ნგურდოტოს კრატერი

[მინი|მარჯვნივ|200პქ|ხედი კოსმოსიდან: ნგურდოტოს კრატერი (ზევით) და [ვულკანი მერუ (ქვევით).]]
**ნგურდოტო** — კრატერი ტანზანიის ჩრდილოეთით. მდებარეობს არუშის ეროვნული პარკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს ვრცელ კალდერას, რომლის სიღრმე 100 მ, ხოლო დიამეტრი 3,6 კმ-ია. 
მინი|მარცხნივ|200პქ|ნგურდოტოს კრატერი.
ცნობილია როგორც პატარა ნგორონგორო. ტურისტებისთვის კრატერის ხილვა შესაძლებელი არ არის, თუმცა ზოგიერთ მონაკვეთზე არის სადაკვირვებო წერტილები, საიდანაც იშლება ხედი თვით კრატერის შიგნითა ნაწილზე და მწვერვალ კილიმანჯაროზე. გარშემორტყმულია ხშირი ტყით, განვითარებულია ჭაობები. გვხვდება დიდი რაოდენობით კამეჩები, კოლობუსები და სხვ.

## სქოლიო
კატეგორია:ტანზანიის გეოგრაფია
მეხიკოს აგლომერაცია

[thumb|მეხიკოს აგლომერაცია და ქალაქი [მეხიკო]]
**მეხიკოს აგლომერაცია** (ასევე დიდი მეხიკო) — აგლომერაცია მეხიკოს გარშემო. მოიცავს 16 ადმინისტრაციულ რაიონს და 41 მუნიციპალიტეტს. მეხიკოს აგლომერაცია 2009 წლის მონაცემებით ჩრდილოეთ ამერიკაში პირველი, ხოლო მსოფლიოში სიდიდით მესამეა. აგლომერაციის მთლიანი მოსახლეობა 21 163 226 ადამიანს შეადგენს.
## რესურსები ინტერნეტში 
* Escenarios Demográficos y Urbanos de la Zona Metropolitana del Valle de México , published by the Consejo Nacional de Población (CONAPO).
* http://bbs.keyhole.com/ubb/placemarks/cl-11-23-07-406114082.kmz

კატეგორია:მეხიკო
კატეგორია:აგლომერაციები
Duran Duran (1993 წლის ალბომი)

***Duran Duran*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ Duran Duran-ის 1993 წლის სტუდიური ალბომი.  იგი აგრეთვე ცნობილია სათაურით ***The Wedding Album***. ალბომი ცნობილი გახდა სინგლებით Ordinary World, Come Undone და Too Much Information.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები 
### წლის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირება
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:1993 წლის ალბომები
კატეგორია:Duran Duran-ის ალბომები
კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
რანერსი

**რანერსი** () — ქალაქი ცენტრალურ დანიაში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულზე, რანერსის მუნიციპალიტეტში. მისი მოსახლეობა 61 121 ადამიანია (2012 წ) და ამ მაჩვენებლით წარმოადგენს ქვეყნის სიდიდით მე-6 ქალაქს.

მუნიციპალიტეტის მთლიანი მოსახლეობა 94 750 კაცს შეადგენს (2010) და მიეკუთვნება 1,2 მილიონიან აღმოსავლეთ იუტლანდიის მეტროპოლიურ არეალს.

ქალაქი გაშენებულია მდინარე გუდენის ნაპირებზე, მისი რანერს-ფიორდთან შესართავიდან 10 კმ-ში, კოპენჰაგენიდან 179 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. მის ასეთ მდებარეობას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა საზღვაო ვაჭრობისთვის.

ვრცელი სასოფლო-სამეურნეო არეალები და კარგი სატრანსპორტო მდებარეობა როგორც ხმელეთით, ისე ზღვით, რანერსს დაეხმარა, რომ ვაჭრობისა და კომერციის დინამიკური ცენტრი გამხდარიყო.

რანერსი XII საუკუნეში დაარსდა.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  აკურეირი, ისლანდია
*  ოლესუნი, ნორვეგია

## იხილეთ აგრეთვე
*დანიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Randers tourism bureau 
* Randers Rainforest website
* Randers Art Museum 
* English Online Information about Randers 
* (Sct. Morten's Church website, in Danish only) 

კატეგორია:დანიის ქალაქები
პიერ რიშარი

**პიერ რიშარი** ( დ. 16 აგვისტო, 1934) — ფრანგი კინომსახიობი. აღიარებულია როგორც საფრანგეთის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი და ნიჭიერი კომიკოსი. მოღვაწეობს აგრეთვე როგორც რეჟისორი და იშვიათად როგორც მომღერალი.

დაიბადა 1934 წლის 16 აგვისტოს ქალაქ ვალანსიენში საფეიქრო ქსოვილების მწარმოებლის ოჯახში. აღიზარდა არისტოკრატების შთამომავლის, საფრანგეთის ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრებ — ბაბუამისის ოჯახში. მოზარდ ასაკში რიშარი ქალაქ პარიზს გაემგზავრა, სადაც სწავლა დრამატულ კურსებზე დაიწყო. რიშარის ამ გადაწყვეტილებას ბაბუამისი უარყოფითად შეხვდა და სწორედ ეს მიზეზი გახდა რიშარის მიერ ურთიერთობის გაწყვეტა საკუთარ ოჯახთან.

ჩააბარა შარლ დიულენის დრამატულ კურსებზე, ხოლო შემდეგ სტაჟირებას გადიოდა ჟან ვილართან. თეატრში მაინცდამაინც წარმატებას ვერ მაიღწია. ძირითადად მეორეხარისხოვან როლებში უწევდა გამოსვლა. 1967 წელს შედგა რიშარის ერთ-ერთი პირველი კინოდებიუტი ივ რობერის ფილმში „ბედნიერი ალექსანდრე“. შემდეგ წლებში მონაწილეობა მიიღო არაერთ ცნობილ ფილმში. 1976 წელს მთავარი როლი შეასრულა ფრანგულ კომედიური ჟანრის ფილმში „სათამაშო“; აღსანიშნავია აგრეთვე შესრულებული კინოროლები ფილმებში: „უიღბლოები“, „მარცხნივ ლიფტისგან“, „კაქტუსი“ და სხვა. 1997 წელს ქართველმა რეჟისორმა ნანა ჯორჯაძემ გადაიღო ფილმი „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“, ხოლო 2000 წელს „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“, სადაც ორივე ფილმში როლი წილად ხვდა რიშარსაც.

## ფილმოგრაფია
**ბედნიერი ალექსანდრე* (Alexandre le bienheureux, 1966)
**იდიოტი პარიზში* (Un idiot à Paris, 1966)
**მაღალი ქერა მამაკაცის დაბრუნება* (Le Retour du grand blond, 1974)
**არ გამოგეპაროს* (La Course A L’echalote, 1975)
**სათამაშო* (Le Jouet, 1976)
**გაქცევა* (La Carapate, 1978)
**ქოლგის ჩხვლეტა* (Le Coup Du Parapluie, 1980)
**უიღბლოები* (La Chèvre, 1981)
**მამიკოები* (Les Compères, 1983)
**გაქცეულები* (Les Fugitifs, 1986)
**მარცხნივ ლიფტისგან* (À gauche en sortant de l’ascenseur, 1988)
**შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი* (Les Mille et Une Recettes du cuisinier amoureux, 1996)
**27 დაკარგული კოცნა* (27 Missing Kisses, 2000)
**რობინზონ კრუზო* (Robinson Crusoé, 2003)
**როდესაც ჩვენ აღარ ვიქნებით* (En attendant le déluge, 2004)
**კაქტუსი* (АLe Cactus, 2005)
**გველი* (Le Serpent, 2006)
**პარიზი! პარიზი!* (Le Serpent, 2008)
**მეფე გიიომი* (King Guillaume, 2009)
**კინომანი* (Cinéman, 2009)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი  
*პიერ რიშარი – ეროვნული ფილმოგრაფია  
*

კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჟაკ ბალმა

მინი|ჟაკ ბალმა
**ჟაკ ბალმა** ( დ. 1762 — გ. 1834) — შვეიცარიელი ალპინისტი, სავოიის მთის გიდი. დაიბადა შამონის ხეობაში. არჩვებზე მონადირემ და კრისტალების კოლექციონერმა ბალმამ ფრანგ ექიმთან — მიშელ-გაბრიელ პაკართან ერთად 1786 წელს ასვლა განახორციელა ალპების უმაღლეს მწვერვალ მონბლანზე (4807 მ), რითაც მოგვიანებით ალპინიზმს ჩაეყარა საფუძველი. საგმირო საქმის გამო სარდინიის მეფემ ბალმას მიანიჭა საპატიო წოდება: *„მონბლანი“.* ალპინიზმის ადრეული ისტორიისთვის მონბლანის დაპყრობა უმნიშვნელოვანეს მოვლენად მიიჩნევა. დაგლას მილნერი წერდა: 
ერიკ შიპტონი წერდა: ჟაკ ბალმა კრიტიკის ქცეშ მას შემდეგ მოექცა, როდესაც დაპყრობის ავტობიოგრაფიული ანგარიში დაწერა, რომელიც მოგვიანებით გამოიცა ინგლისურ ენაზე. ხოლო თავის ანგარიშში ბალმამ შეამცირა ექიმი პაკარის როლი მონბლანის დაპყრობაში. მილნერი ბალმას ანგარიშს ამ თვალსაზრისით რომანტიკულსა და დიდ ნაწილში გამოგონილს უწოდებს, ხოლო შიპტონი, ბალმას ახასიათებდა, როგორც მოტრაბახე და პატივმოყვარე ადამიანს. ჟაკ ბალმა ტრაგიკულად დაიღუპა 1834 წელს სიქსტ-ფერ-ა-შევალის ხეობაში ოქროს ძიების დროს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:შვეიცარიელი მთამსვლელები 
კატეგორია:დაბადებული 1762 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1834
შინდანწლა

**შინდანწლა** (ლათ. Swida, Thelycrania) — მცენარეთა გვარი შინდისებრთა ოჯახისა. ბუჩქები ან პატარა ხეებია.  

40-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლეში, ძირითადად კი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებში, აგრეთვე მექსიკაში, სამხრეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ ანდებში.  

საქართველოში გვხვდება 4 სახეობა; იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყლის ტყეების ქვეტყეში, ტყისა და გზის პირებზე, მდინარეთა ნაპირებზე, ბუჩქნარებში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა
კატეგორია:შინდისებრნი
სარსარაკი

**სარსარაკი** () — ფრინველი სავათისებრთა ოჯახისაა. ქათმის ზომისაა. სხეულის სიგრძეა 43-50 სმ, წონა 0,6-1 კგ. მუცელი მოთეთრო ფერისაა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ-დასავლეთ აფრიკაში, სამხრეთ ევროპასა და სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე. ზაფხულობით იკვებება მწერებით, მათ შორის კალიებით. სარსარაკი ბინადრობს ველებზე, მინდვრებში, ყამირ მიწებზე. მაისში დებს 3-4 კვერცხს. სარსარაკი წარმოადგენს ძვირფას სარეწაო-სანადირო ობიექტს. საქართველოს ფარგლებში სარსარაკი გვხვდება მოზამთრე ფრინველის სახით. რეგისტრირებულია აღმოსავლეთ საქართველოში, ვაშლოვანის სახელმწიფო ნაკრძალში. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წეროსნაირნი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
Emotional Rescue

***Emotional Rescue*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მე-15 ბრიტანული და მე-17 ამერიკული სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1980 წელს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა  Rolling Stones/Atlantic.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - ჯაგერი/რიჩარდსი, გარდა აღნიშნულისა:

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის ალბომები
კატეგორია:1980 წლის ალბომები
კატეგორია:Atlantic Records-ის ალბომები
კატეგორია:Rolling Stones Records-ის ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები