ბუკიტ-ტიმაჰის ნაკრძალი

**ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალი** — სინგაპურის ცენტრში, ბუკიტ ტიმაჰის ბორცვის ფერდობებსა და მიმდებარე ტერიტორიებზე 1.64 კვადრატულ კილომეტრზე განლაგებული ნაკრძალი. ნაკრძალი დაახლოებით 12 კილომეტრითაა დაშორებული სინგაპურის ბიზნეს ცენტრიდან.

მიუხედავად ნაკრძალის მცირე ზომისა, ის ბუნების ერთ-ერთ ყველაზე ნაყოფიერ ნაწილად მიიჩნევა. მეზობლად მდებარე ცენტრალურ წყალშემკრებ აუზთან ერთად ნაკრძალებში 840-ზე მეტი სახეობის ყვავილოვანი მცენარე და ფაუნის 500-ზე მეტი სახეობის წარმომადგენელი ბინადრობს. დღესდღეობით პარკი სინგაპურის პირველადი ტყეების ერთ-ერთი უდიდესი წყაროა. 2011 წლის 18 ოქტომბერს ნაკრძალი სამხრეთ-აღმოსავლეთაზიის ასოციაციის ქვეყნების პარკების მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანეს.

## ეტიმოლოგია
სახელი *Bukit Timah* წარმოდგება იმავე სახელწოდების მქონე ბორცვიდან, რომელიც სინგაპურის უმაღლეს გეოგრაფიულ წერტილ წარმოოადგენს. მალაიურ ენაზე *Bukit* ბორვს ნინავს, ხოლო *Timah*- კალას. მრავალი წლის განმავლობაში ბორცვზე გრანიტის საბადოები მდებარეობდა, მაგრამ 1900-იანი წლებიდან ყველა ოპერაცია გაუქმდა, წიაღისეულის მოპოვება შეწყდა და ბორცვის მიმდებარე ტერიტორიები მხოლოდ რეკრეაციული და ფილმის გადასაღები მიზნებით გამოიყენება.

## ისტორია
1882 წელს ნათანიელ ქენთლის, სინგაპურის ბოტანიკური ბაღების განმკარგულებელს, სრუტეთა დასახლებების მთავრობამ დასახლებების ტყეების შესახებ მოხსენების წარდგენა დაავალა. მომდევნო წლების მანძილზე ქენთლის რეკომენდაციით რამდენიმე დაცული ტერიიტორია შეიქმნა. 1883 წელს დაარსებული ბუკიტ ტიაჰის ტყის ნაკრძალი მათ შორის ერთ-ერთი პირველი იყო.

ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალის გარდა, დანარჩენი დაცული ტერიტორიები ხის მორების დასაზადებლად გამოიყენებოდა. 1937 წლისთვის ეკონომიკური ზეწოლის გამო ტყეების უდიდესი ნაწილი განადგურდა. სინგაპურის ბოტანიკური ბაღების მენეჯმენტის წყალობით მხოლოდ სამ ადგილას, მათ შორის ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალში შეინარჩუნეს ფლორა და ფაუნა.

1951 წელს ნაკრძალთა შესახებ დადგენილებით ნაკრძალის სამომავლო დაცვა უზრუნვეყვეს და ნაკრძალთა დასაცავად ნაკრძალების საბჭო შეიქმნა. დღეისთვის ნაკრძალები სინგაპურის მთავრობის მიერ მიღებული ბუნებრივი პარკების ბრძანების ქვეშაა, რომელსაც ეროვნული პარკების საბჭო აკონტროლებს და ადგილობრივი ფლორისა და ფაუნის დაცვას, შენარჩუნებასა და გამრავლებას უწყოობს ხელს.

## რეკრეაცია
ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალში უმთავრეს აქტივობებს გასეირნება, სირბილი და ლაშქრობა წარმოადგენს. ადამიანთა მცირე ჯგუფი კლდეებზე ცოცვასა და თოკებით დაშვებას ამჯობინებს. ნაკრძალის შიგნით სამთო საველოსიპედო ბილიკები სპეციალურადაა გამოყოფილი. 6.5 კილომეტრის სიგრძის სამთო ბილიკის მარყუჟი ბუკიტ ტიმაჰის ბორცვს ირგვლივ ეკვრის და ჰინჰაინდის პარკსა და რძის ფერმის გზას შორისაა გადაჭიმული. ბილიკი ტროპიკულ ქვიან რელიეფსადა მცირე მონაკვეთებში რთულ კლდეებს მოიცავს. 

ნაკრძალი პოპულარულია იმ ათლეტებს შორის, რომლებიც სამთო-ცოცვაში სავარჯიშოდ იყენებენ მას. 0.7 კმ სიგრძის ლურჯი ბილიკი მარტივი ბილიკია. 1.2 კმ სიგრძის წითელი ბილიკის მარტივი სირთულისაა,/ 1.9 კმ სიგრძის მწვანე ბილიკი - საშუალოს სირთულისაა,

ფრინველთა დაცვის საერთაშორისო საბჭოს (BirdLife International) დადგენილებით, ნაკრძალი ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალთან ერთად ფრინველთა მნიშვნელოვან სივრცედ გამოცხადდა, რადგანაც აქ დაუცველი ფრინველების პოპულაციები ბინადრობენ.

## Eco-Link
2011 წელს ეროვნული პარკების საბჭომ სახმელეთო ტრანსპორტის ხელისუფლებასთან ერთად ეკოლოგიური დერეფნის, Eco-Link, აგების გეგმა წარადგინა, რომელიც ბუკიტ ტიმაჰის ესტაკადით ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალისა და მახლობლად მდებარე ცენტრალური წყალშემკრები აუზის ნაკრძალს დააკავსირებდა ერთმანეთთან. გზატკეცილის მშენებლობა 2013 წელს დასრულდა. ხიდს ქვიშის საათის ფორმა აქვს, რაც ორივე ნაკრძალის ცხოველებს ნაკრძალებს შორის გადაადგილების შესაძლებლობას აძლევს. რამდენიმე წლის განმავლობაში ხიდის ეფექტურობის შემოწმების შემდეგ ეროვნული პარკების საბჭო ხიდის ტურისტულ მრშრუტში შეტანასა და საზოგადოებისთვის გახსნა გეგმავს.

## განახლება
საზოგადოებრივი უსაფრთხოებისათვის ბუკიტ ტიმაჰის ნაკრძალში შესვლა 2014 წლის 15 სექტემბრიდან შეიზღუდა, რადგანაც ეროვნული პარკების საბჭომ პარკის ფერდობების, ბილიკებისა და ტყეების განახლებისა და რესტავრაციის სამუშაოები დაიწყო. ეროვნული პარკების საბჭომ 20 წლის ვიზიტორთა ცენტრიც გააუმჯობესა.

ნაკრძალის გაუმჯობესება 2015 წლის 22 ოქტომბერს დასრულდა. ვიზიტორთა ცენტრი ნაკრძალის შესახებ მდიდარ ინფორმაციას აწვდის მომხმარებლებს და ბავშვებისთვის ინტერაქტიულ გამოფენებსა და ტურებს აწყობს.

## ინტერნეტ რესურსები
* Bukit Timah Nature Reserve 
* Infopedia, Bukit Timah Nature Reserve (National Library Board)
* National Biodiversity Centre, Singapore 

## სქოლიო
კატეგორია:სინგაპურის ნაკრძალები
კატეგორია:სინგაპურის პარკები
კატეგორია:ბუკიტ ტიმაჰი
კატეგორია:სინგაპურის ბიოსფერული რეზერვებიი