open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანდების რეგიონი (კოლუმბია)

მინი|ანდების რეგიონი
**კოლუმბიის ანდები**  — ყველაზე დასახლებული რეგიონი კოლუმბიაში. აქვეა განთავსებული ყველა დიდი ქალაქი. ასევე ის იყო კოლუმბიამდელი პერიოდის ცივილიზაციების მნიშვნელოვანი კერა. კოლუმბიის ანდები იყოფა სამ ძირითად ნაწილად, რომლებსაც ერთად უწოდებენ კორდილიერებს (ესპანურად აღნიშნავს მთათა მასივს). დასავლეთი კორდილიერები ესაზღვრება წყნარი ოკეანის სანაპიროს, აქ მდებარეობს ქალაქი კალი, ცენტრალური კორდილიერები მდებარეობს კაუკას და მაგდალენას მდინარეებს შორის აქ არის ქალაქები: მედელინი, მანისალესი და პერეირა, ხოლო მესამე ნაწილი არის აღმოსავლეთი კორდილიერები რომელიც გაწოლილია ჩრდილო-აღმოსავლეთით გუახირის ნახევარკუნძულის მიმართულებით, აქ მდებარეობს დედაქალაქი ბოგოტა, ბუკარამანგა და კუკუტა.

რეგიონის კლიმატი და მცენარეული საფარი იცვლება ზღვის დონიდან სიმაღლის მიხედვით, თუმცა შეიძლება გამოიყოს რამდენიმე ძირითადი არეალი: 1000 მეტრამდე ცხელი ჰავის ზონა, 1000-2000 მეტრის დონეზე თბილი ჰავის ზონა სადაც ცხოვრობს მოსახლეობის უმეტესობა და 2000-3200 ცივი ჰავის ზონა, ალპური ზონა 3200-4600 და 4600-ს ზემოთ ყინულის ზონა.

რეგიონში მდებარეობს მუნჩიკუს ეროვნული პარკი და ფარალონეს-დე-კალის პარკი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*დასავლეთი კორდილიერები 
*ცენტრალური კორდილიერები 
*აღმოსავლეთი კორდილიერები

## სქოლიო 
კატეგორია:კოლომბიის გეოგრაფია
გარდამავალი მხედრული

[მინიატიურა|250პქ|მხედრული დამწერლობის ერთ–ერთი ადრეული ნიმუში, [ბაგრატ IV (საქართველოს მეფე)|ბაგრატ IV–ის სიგელი ოპიზარ და მიჯნაძორელ მამათა მიმართ, XI საუკუნე]]
**გარდამავალი მხედრული** X-XI საუკუნეებში გავრცელებული ქართული მხედრული დამწერლობის ქვესახეობაა; ასოთა მოხაზულობები ნუსხურიდან მხედრულისაკენ გარდამავალ საფეხურს წარმოადგენენ; აქედან მომდინარეობს ქართული დამწერლობის ამ სახეობის დასახელებაც. ხშირად მოიხსენიება **მდივანმწიგნობრულის** სახელწოდებითაც. 

გარდამავალი მხედრულითაა შესრულებული X-XI საუკუნეების ისტორიული საბუთები, მათ შორის ბაგრატ IV-ის ცნობილი ორი სიგელი; აგრეთვე ხელნაწერთა ზოგიერთი მინაწერი და ეპიგრაფიკული წარწერები. ხელნაწერ საბუთებში, განსაკუთრებით კი ბაგრატის სიგელში ოპიზარი და მიჯნაძორელი მამების მიმართ (1054—1072 წლები), გარდამავალ მხედრულს ახასიათებს ნუსხურისათვის დამახასიათებელი კუთხოვანი ფორმების მომრგვალება. ამგვარი მომრგვალება, ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, შესაძლოა ინდივიდუალური ხელწერის ნიშანი იყოს. სხვა შემთხვევებში, განსაკუთრებით ეპიგრაფიკულ ძეგლებში, გარდამავალი მხედრულის ასოთა ფორმები ინარჩუნებენ კუთხოვან ფორმებს. გარდამავალ მხედრულს ახასიათებს აგრეთვე ასოთა გადაბმები; მხედრულის შემდგომი განვითარების შედეგად გადაბმები კიდევ უფრო დაიხვეწა და მხედრული კალიგრაფიის აუცილებელ ელემენტად იქცა.

450პქ
გარდამავალი მხედრულის მაგალითი, ფრაგმენტი ბაგრატ IV-ის სიგელიდან, XI საუკუნე.
„გურგენ : მეფეთა : მეფისაი : პაპისა : ჩემისა : ბ~გტ კურაპალა ...“

აღსანიშნავია, რომ ივანე ჯავახიშვილი გარდამავალ მხედრულს ორ ნაწილად ყოფდა; წიგნური ვარიანტის აღსანიშნავად მან შემოიღო ტერმინი *ნუსხახუცური მრგლოვანი*, ხოლო საბუთების ხელის აღსანიშნავად — *ნუსხახუცური მწიგნობრული დამწერლობა*. მკვლევართა უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ ამგვარი დაყოფა ზედმეტია; ტერმინი *გარდამავალი მხედრული* ამ ორივეს მოიცავს, ტერმინოლოგიურ დაქუცმაცებას კი საფუძვლად უდევს არა დამწერლობათა განვითარების სხვადასხვა საფეხური, არამედ წერილობითი ძეგლების შინაარსობრივი მხარე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მხედრული
* ნუსხური

## ლიტერატურა 
* „ენციკლოპედია „ქართული ენა“, თბილისი, 2008, გვ. 104
* *ელენე მაჭავარიანი*, მხედრული დამწერლობის ადრეული ნიმუშები. — კრ.: „მრავალთავი“ (ფილოლოგიურ-ისტორიული ძიებანი), III, თბილისი, 1973
* *ივანე ჯავახიშვილი*, ქართული დამწერლობათამცოდნეობა ანუ პალეოგრაფია. — თხზ., ტ. 9, ნაკვ. 1, თბილისი, 1996

კატეგორია:მხედრული
ზურაბ იაშვილი

[მინი|120პქ|ზურაბ იაშვილი, 1970 წელი, ანსამბლი „[ორერა“]]
**ზურაბ იაშვილი** (დ. 3 ნოემბერი, 1936 — გ. 12 აგვისტო, 1987) — ქართველი მომღერალი და მეცნიერი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1970). ვოკალისტი, მუსიკოსი (ელექტრო-ორგანი, ჰარმონიკა), მოღვაწეობდა ანსამბლ „ორერაში“. დაარსებიდან (1958-1987) ზურაბ იაშვილმა „ორერასთან“ ერთად 70-ზე მეტ ქვეყანაში იმოგზაურა.

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტი, 1978 წელს მოსკოვის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი, 1982 წელს კი — ლენინგრადის კულტურის ინსტიტუტი. დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „ფოლკლორის როლი მასობრივ კულტურულ-საგანმანათლებლო მუშაობაში“.

მუშაობდა საქართველოს ფილარმონიის საესტრადო სამმართველოს უფროსად. ეკუთვნის რამდენიმე ნოვატორული იდეა. მაგალითად, მისი წინადადებით ჩატარდა „ორერას“ კონცერტები ღია ცის ქვეშ მეტეხის პლატოზე, მღეროდენენ იმ ქვეყნის ენაზე, სადაც ტარდებოდა ანსამბლის გასტროლები და სხვა.

გადაღებულია  ფილმში „ორერა, სრული სვლით!“ (1970).

ზურაბ იაშვილი მძიმე ავადმყოფობის შედეგად, 1987 წლის 12 აგვისტოს გარდაიცვალა, 50 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
დასავლეთი კორდილიერები (კოლუმბია)

**დასავლეთი კორდილიერები** — კოლუმბიური ანდების სამი განყოფილებიდან ყველაზე დაბალი. მისი საშუალო სიმაღლეა 2000 მეტრი, ხოლო უმაღლესი მწვერვალია სერო-ტატამა 4250 მ სიმაღლით. ის იწყება სამხრეთში კოლუმბიური მასივიდან, რომელიც მდებარეობს ნარინიოს დეპარტამენტში და გადაჭიმულია ჩრდილოეთით პარამილოს მასივამდე ანტიოკიის და კორდობის დეპარტამენტებამდე.  

მასივის დასავლეთი მხარე მიეკუთვნება კოლუმბიის წყნარი ოკეანის რეგიონს. მდინარე სან-ხუანით იწყება მთავარი წყალგამყოფი ქედი, ხოლო მასივის აღმოსავლეთი ნაწილი ეკუთვნის მდინარე კაუკას აუზს. მასივის ჩრდილო და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ატლანტიკური ფერდობი იწყება ატრატო და სინუ მდინარეებით. მასივის უდიდესი მწვერვალია კერო ტატამა. 

მასივი მოიცავს ხუთ ეროვნულ პარკს, ასევე ორ ეროვნულ დაცულ ტერიტორიას, ორ ლოკალურად დაცულ ტერიტორიას და ორ რეკრეაციულ ტერიტორიას.

## იხილეთ აგრეთვე 
*კოლუმბიის გეოგრაფია
*ანდების რეგიონი
*ცენტრალური კორდილიერები
*აღმოსავლეთი კორდილიერები

კატეგორია:ანდები
კატეგორია:კოლომბიის ქედები
კარი ჰოტაკაინენი

**კარი ჰოტაკაინენი** (, დ. 9 იანვარი, 1957 წელი, პორი, ფინეთი) — ფინელი მწერალი, პოეტი და პროზაიკოსი. 

## ბიოგრაფია 
ავტორია ოცზე მეტი რომანის, პოეტური კრებულებისა და ბავშვებისა და მოზარდებისადმი მიძღვნილი წიგნებისა. ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია რომანი „სანგრის ქუჩა“ (ფინ. *Juoksuhaudantie*), რომელიც 2002 წელს დაწერა. რომანი ეხება გაბოროტებულ მამაკაცს, რომელმაც ოჯახი დაკარგა და ყველაფრის ფასად ცდილობს მის დაბრუნებას. 2002 წელს ამ წიგნისათვის დაიმსახურა ლიტერატურული პრემია „ფინეთი“ და ჩრდილოეთის საბჭოს ლიტერატურული პრემია 2004 წელს.

2010 წელს ნაწარმოებმა *„Ihmisen osa“*  რუნებერგის პრემია მიიღო.
## ქართული თარგმანები 
*„სანგრის ქუჩა“ (2000) — მთარგმნ. დიმიტრი გოგოლაშვილი, (2008);

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Kari Hotakainen (მოკლე ბიოგრაფია ფინურ ენაზე) 

## სქოლიო
კატეგორია:ფინელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პოლ ბროკა

მინი|პოლ ბროკა
**პოლ ბროკა** (; დ. 28 ივნისი, 1824, სენტფუა-ლა-გრანდი — გ. 9 ივლისი, 1880, პარიზი) — ფრანგი ანატომი და ანთროპოლოგი. იგი იყო პარიზის ანთროპოლოგიური სამეცნიერო საზოგადოების შექმნის ინიციატორი (1859). ბროკას ძირითადი შრომები ეხება პრიმატთა შედარებითს ანატომიას, ზოგად ანთროპოლოგიურ საკითხებს, საფრანგეთის ძველი და თანამედროვე მოსახლეობის რასობრივ ტიპებს. ბროკამ დაამუშავა მსოფლიოში პირველი სახელმძღვანელო ანთროპომეტრიასა და კრანიომეტრიაში (1865). შექმნა თვალის, თმისა და კანის ფერის განმსაზღვრელი სკალა. გამოიგონა ანთროპომეტრიული ხელსაწყოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1880
ბრომელიასებრნი

**ბრომელიასებრნი ან ანანასისებრნი** () — ერთლებნიან, უფრო ხშირად მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა ოჯახი. 

ცნობილია 50 გვარის 2000-მდე სახეობა, რომლებიც ამერიკის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყელშია გავრცელებული. ძირითადად ეპიფიტებია. უმრავლესობას აქვს დამოკლებული ღეროები. გრძელი, კიდეეკლიანი ჭრელი ფოთლები როზეტებად აქვთ შეკრებილი და ქმნიან ძაბრებს, სადაც გროვდება წყალი და ორგანული ნარჩენები, აგრეთვე ფლორის და ფაუნის სხვადასხვა წარმომადგენლები. 

ფოთლების ფუძეები აქედან იწოვენ წყალსა და საკვებ ნივთიერებებს. წყლის შესაწოვად ზოგიერთ მცენარეს სპეციალური ბეწვები უვითარდება. ყვავილედი თავთავი, მტევანი ან საგველაა. ნაყოფი — კოლოფი ან კენკრა. ბრომელიასებრნს განეკუთვნება ანანასი, ლუიზიანური ხავსი, აგრეთვე დეკორატიული ბილბერგია და ნიდულარიუმი.

## ლიტერატურა
გუსტავ ნოსკე

მინი|გუსტავ ნოსკე
**გუსტავ ნოსკე** (; დ. 9 ივლისი, 1868, ბრანდენბურგი — გ. 30 ნოემბერი, 1946, ჰანოვერი) — გერმანიის სოციალ-დემოკრატიის უკიდურესი მემარჯვენე ფრთის მოღვაწე, სოციალ-შოვინისტი. გერმანიის 1918 წლის ნოემბრის რევოლუციის დროს მთავრობის სახალხო-რწმუნებულთა საბჭოს წევრი გახდა და თავისივე თქმით, იკისრა „პირსისხლიანი ქოფაკის“ როლი. მოახდინა მობილიზაცია კონტრრევოლუციური სამხრეთ ძალებისა, რომლითაც 1919 წელს ჩაახშვეს ბერლინის, ბრემენის და გერმანიის სხვა ქალაქების მუშათა რევოლუციური გამოსვლები. 1919 წლის თებერვალსა და 1920 წლის მარტში იყო სამხედრო მინისტრი. კაპის პუტჩის (1920) ჩაქრობის შემდეგ, რომელსაც ნოსკე მფარველობდა, იძულებული გახდა გადამდგარიყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  9 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
ჩრდილოეთის საბჭო

**ჩრდილოეთის საბჭო** () — ჩრდილოეთი ევროპის ქვეყნების პარლამენტთა შორის თანამშრომლობის  სააკორდინაციო ორგანიზაცია.

## წევრები 
მინი|მარცხნივ

* 
*
* 
*  (1956-დან)
* 

*ავტონომიური ტერიტორიები*:
* ალანდის კუნძულები (ფინეთი)
*  (დანია)
*  (დანია)

ამას გარდა, 1991 წლიდან არსებობს ჩრდილოეთის საბჭოს საინფორმაციო ოფისი ესტონეთში, ლატვიასა და ლიეტუვაში, ასევე სანქტ-პეტერბურგსა და კალინინგრადში.

## პრემიები ჩრდილოეთის საბჭოს ეგიდით 
ჩრდილოეთის საბჭოს ეგიდით ყოველწლიურად ოთხი სახის პრემია გაიცემა: ლიტერატურული მიღწევისათვის, მუსიკალური მიღწევისათვის, გარემოს დაცვისათვის და კინემატოგრაფიაში გაწეული ღვაწლისთვის.

როგორც წესი, პრემიის ლაურეატებად ჩრდილოეთის საბჭოს ქვეყნების წარმომადგენლები სახელდებიან ხოლმე ხელოვნებისა და ეკოლოგიის დარგებიდან. 2004 წელს ლიტერატურის პრემიის ლაურეატი გახდა ფინელი მწერალი კარი ჰოტაკაინენი რომანისათვის „სანგრის ქუჩა“.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩრდილოეთის საბჭოს ლიტერატურული პრემია;
* ჩრდილოეთის საბჭოს კინოპრემია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩრდილოეთის საბჭოს და ჩრდილოეთის ქვეყნების მინისტრთა საბჭოების ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ჩრდილოეთი ევროპა
კატეგორია:შვედეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
დეივიდ ბრიუსტერი

მინი|დეივიდ ბრიუსტერი
**დეივიდ ბრიუსტერი** (; დ. 11 დეკემბერი, 1781, ჯედბორო, როქსბროს საგრაფო — გ. 10 თებერვალი, 1868, ალერბი, მელროუზი) — ინგლისელი ფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1815). სწავლობდა ედინბურგში. 1838–1859 წლებში ხელმძღვანელობდა კოლეჯებს. 1849 წელს იყო მეცნიერული განვითარების ბრიტანული ასოციაციის პრეზიდენტი. ბრიუსტერმა აღწერა ქრომატული პოლარიზაცია ერთღერძიან და ორღერძიან კრისტალებში, აღმოაჩინა სინათლის წრიული პოლარიზაცია (1815). არეკვლის დროს სინათლის პოლარიზაციის შესწავლისას დაადგინა კანონი, რომელსაც მის პატივსაცემად ბრიუსტერის კანონი ეწოდა. ხელოვნური ანიზოტროპიის მქონე გარემოში აღმოაჩინა ორმაგი სხივთტეხა. შუქურებისათვის შექმნა ლინზების სისტემები, გამოიგონა კალეიდოსკოპი (1817) და გააუმჯობესა სტერეოსკოპი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1781
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1868
მოტილალ ნერუ

მინი|მოტილალ ნერუ
**მოტილალ ნერუ** (დ. 6 მაისი, 1861, აგრა — გ. 6 თებერვალი, 1931, ლაქნაუ) — ინდოეთის ნაციონალურ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე, ინდოეთის ეროვნული კონგრესის (იეკ) ერთ-ერთი ლიდერი. ცნობილი ადვოკატი, ჯავაჰარლალ ნერუს მამა. 1919 და 1928 წლებში იყო იეკ-ის თავმჯდომარე. სვარაჯისტების პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1923) და ხელმძღვანელი. ავტორი ინდოეთის კონსტიტუციის პროექტისა, რომელსაც საფუძვლად ედო დომინიონის სტატუსის სქემა (1928). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინდოელი ადვოკატები
კატეგორია:დაბადებული  6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1861
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
ლუმინესცენცია

[მინი|[ლუმინოლი და ჰემოგლობინი, ქემილუმინესცენცია]]
**ლუმინესცენცია** (, ნათ. ბრუნ,  და ) — სითბურ გამოსხივებასთან შედარებით ჭარბი გასმოსხივება, რომელიც გრძელდება სინათლის რხევის პერიოდზე ბევრად უფრო მეტი დროის განმავლობაში. სითბური გამოსხივება ხილული სპექტრის არეში მხოლოდ მაშინ შეიმჩნევა, როდესაც ტემპერატურა რამდენიმე ასეული და ათასეული გრადუსია, ლუმინესცენცია კი არის ნებისმიერ ტემპერატურაზე. ამიტომ ლუმინესცენციას ხშირად ცივ ნათებასაც უწოდებენ. სინათლის სხვადასხვა ტიპის გაბნევისაგან ლუმინესცენცია განსხვავდება იმით, რომ სინათლის შთანთქმასა და გამოსხივებას შორის მიმდინარეობს პროცესები, რომელთა ხანგრძლივობა ბევრად აღემატება სინათლის ტალღის პერიოდს. 
[მარცხნივ|მინი|150პქ|[ბიოლუმინესცენცია, მწერების ნათება]]
ლუმინესენციის ბუნებრივი მოვლენები — პოლარული ნათება, ზოგიერთი მწერის , მინერალის, ლპობადი ხის ნათება ცნობილია უხსოვარი დროიდან. ლუმინესცენციის სისტემის შესწავლა დაიწყო მხოლოდ XIX საუკუნის ბოლოს. მისი კლასიფიკაცია შეიძლება აგზნების ტიპის, ენერგიის გარდაქმნის მექანიზმისა და ნათების დროითი მახასიათებლების მიხედვით. აგზნების ტიპის მიხედვით შეიძლება გავარჩიოთ ფოტოლუმინესცენცია, რადიოლუმინესცენცია, ელექტროლუმინესცენცია, ტრიბოლუმინესცენცია, ქემილუმინესცენცია, კანდოლუმინესცენცია. გამოსხივების ხანგრძლივობის მიხედვით არჩევენ ფლუორესცენციას და ფოსფორესცენციას.
ელემენტარული პროცესების მექანიზმის შესაბამისად ლუმინესცენცია შეიძლება იყოს რეზონანსული, სპონტანური, იძულებითი და რეკომბინაციული.
ლუმინესცენციის ძირითადი ფიზიკური მახასიათებლებია აგზნების ტიპი, გამოსხივების სპექტრი, პოლარიზაცია, გამოსხივების გამოსავალი — შთანთქმული ენერგიის შეფარდება გამოსხივებულ ენერგიასთან.
ლუმინესცენციას ფართოდ იყენებენ პრაქტიკაში. მაგ., ლუმინესცენციურ ნათურებში, ელექტრონულ ხელსაწყოებში (ოსცილოგრაფი, ტელევიზორი, ლოკატორი) ეკრანების ნათებისათვის. ცნობილია აგრეთვე ლუმინესცენციური საღებავები და სხვა.

## ლიტერატურა
ვიქტორ დომუხოვსკი

**ვიქტორ დომუხოვსკი ** (დ. 4 თებერვალი, 1948, ქუთაისი, სსსრ — გ. 24 მაისი, 2013, ვარშავა, პოლონეთი) — ქართველი ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი და საქართველოს პირველი პრეზიდენტის, ზვიად გამსახურდიას თანამებრძოლი.

## ბიოგრაფია
ვიქტორ დომუხოვსკი დაიბადა 1948 წლის 4 თებერვალს, ქალაქ ქუთაისში.  1971 წელს  დაამთავრა  თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი . 1973 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი, აგრეთვე საქართველოს მეტალურგთა თავისუფალი კავშირის გამგეობისა და დარბაზის წევრი.  1990 წელს  ვიქტორ დომუხოვსკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“ საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრად იქნა არჩეული. იყო საქართველოს ეროვნულ-ლიბერალური კავშირის, იურიდიული კომისიის წევრი, პატიმართა უფლებების ქვეკომისიის თავმჯდომარე; 1990 წელს უზენაესმა საბჭომ თვითმფრინავის გამტაცებელთა საქმის საგამოძიებო საპარლამენტო დროებითი კომისიის თავმჯდომარედ დაინიშნა. ამ საქმესთან დაკავშირებით, დომუხოვსკის შევარდნაძის „პირად პატიმარსაც“ უწოდებდნენ. მოგვიანებით იგი ემიგრაციაში, პოლონეთში წავიდა.  ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).

ვიქტორ დომუხოვსკი 65 წლის ასაკში, პოლონეთის დედაქალაქში 2013 წლის 24 მაისს, გულის შეტევით გარდაიცვალა. ის 2 ივნისს, თბილისში დიღმის სასაფლაოზე დაკრძალეს.   დაჯილდოებულია „ღირსების ორდენით“ (სიკვდილის შემდეგ)

## რესურსები ინტერნეტში
*ვიქტორ დომუხოვსკი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
არაბიკუმი

**არაბიკუმი** (Arabicum) — გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში, ავსტრიასა და შვეიცარიაში არაბული ენის ცოდნის დამადასტურებელი ცნობა, რომელიც გაიცემა სახელმწიფო გამოცდის ჩაბარების საფუძველზე.

**არაბიკუმის** გამოცდაზე ირკვევა გამოსაცდელი პირის უნარი თავი გაართვას არაბულ ენაზე დაწერილ ტექსტს, რომლის წინაპირობაცაა ამ ენის ლექსიკის, მორფოლოგიისა და სინტაქსის დაუფლება გარკვეულ დონეზე.

არაბიკუმი მომდინარეობს ე.წ. "ექსამენ გრეკუმიდან" (examen Arabicum) და ნიშნავს „არაბულ გამოცდას“, ან „გამოცდას არაბულში“. ამ გამოცდის სახელწოდება შეიქმნა ლათინუმის, ჰებრაიკუმისა და გრეკუმის ტერმინთა მიმსგავსების საფუძველზე.

ჩვეულებისამებრ, გერმანულენოვან ქვეყნებში არაბიკუმის ჩაბარების უფლებას მოიპოვებს პირი, რომელმაც გაიარა არაბული ენის ოთხსემესტრიანი კურსი  არაბისტიკის, ისლამოლოგიის და სხვა მონათესავე ორიენტალისტიკური დარგების საუნივერსიტეტო კურსის ფარგლებში. 

**არაბიკუმი** ბარდება კლაუზურის სახით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სემიტოლოგია
* უცხოური ენების ფლობის საერთო ევროპული კომპეტენციები

კატეგორია:არაბული ენა
კატეგორია:უცხო ენის სერტიფიკატები
ბიოლუმინესცენცია

მინი|260პქ|ციცინათელა
**ბიოლუმინესცენცია** — ორგანიზმის ხილული ნათება, რომელიც დაკავშირებულია მის ცხოველმოქმედებასთან. ახასიათებს მრავალ ბაქტერიას, უმაღლეს მცენარეებს, ზოგიერთ უხერხემლო ცხოველებს და თევზებს. ბიოლუმინესცენცია უფრო მეტად გვხვდება ზღვებისა და ოკეანეების ბინადართა შორის, სადაც მნათობელი ცხოველები ზოგჯერ ისე მრავლდებიან, რომ ზღვის ნათებას იწვევენ. მრავალი ორგანიზმი (ბაქტერიები, სოკოები, უმარტივესები, კიბოსნაირები) განუწყვეტლივ ანათებს, თუკი გარემოში საკმარისი რაოდენობით არის ჟანგბადი. ზოგ ორგანიზმში ბიოლუმინესცენცია ვლინდება ცალკეული აფეთქების სახით, რაც დაკავშირებულია ცხოველქმედების პირობებთან. ბიოლუმინესცენციის ბიოლოგიური მნიშვნელობა ნაირგვარია. მაგ., მნათობელ მწერებს ნათება ეხმარება მოპირდაპირე სქესის ორგანიზმების მონახვაში, ღრმა ზღვის თევზებს — გარემოს განათებაში, სარჩოს მიზიდვასა და მოპოვებაში. მანათობელი სითხის გამოყოფით ორგანიზმი თავს იცავს მტაცებლისაგან. ზოგჯერ ცხოველთა ნათების წყაროა მანათობელი ბაქტერიები — სიმბიონტები.

თავისი მექანიზმით ბიოლუმინესცენცია ქემოლუმინესცენციას განეკუთვნება — ნათებას იწვევს სპეციფიკური ნივთიერებების ლუციფერინების ფერმენტული დაჟანგვა ჰაერის ჟანგბადით. ამ დროს განთავისუფლებული ქიმიური ენერგიის ხარჯზე ლუციფერინის მოლეკულების ნაწილი აღიგზნება. საწყის მდგომარეობაში დაბრუნებისას კი ეს მოლეკულები სინათლეს გამოასხივებენ. სხვადსახვა სახეობის ორგანიზმთა ლუციფერინები, ისე როგორც ფერმენტები, რომლებიც მათი დაჟანგვის კატალიზს ახდენენ ნაირგვარია. მაგ., ბაქტერიებში ლუციფერინს წარმოადგენს ფლავინმონონუკლეოტიდი, რომელიც მთელი რიგი დამჟანგველ-აღმდგენელი ფერმენტების კოფერმენტია. ყველა ლუციფერინის საერთო თვისებაა ინტენსიური ფლუორესცენციის უნარი. სირთულის მიხედვით განარჩევენ ბიოლუმინესცენციის 3 სისტემას: უმარტივესი შედგება მხოლოდ ლუციფერინისა და ლუციფერაზისგან; უფრო რთულია ბაქტერიების მანათობელი სისტემა, რომელშიც ლუციფერინისა და ლუციფერაზის გარდა შედის ალდეჰიდის გრძელი ძეწკვი. ყველაზე რთულია მწერების ბიოლუმინესცენციის სისტემა, რომელშიც ლუციფერინისა და ლუციფერაზის გარდა აუცილებელად შედის ატფ (ადენოზინტრიფოსფორმჟავა) და მაგნიუმი. ატფ-ის დაშლის ენერგია ააქტივებს ლუციფერინ-ლუციფერაზულ სისტემას, უზრუნველყოფს ლუციფერინის დაჟანგვას, რასაც თან სდევს სინათლის გამოსხივება.

ვარაუდობენ, რომ ბიოლუმინესცენცია წარმოიქმნა ანაერობულიდან აერობული სიცოცხლის ფორმაზე გადასვლის სტადიაში, ე. ი. მაშინ, როდესაც დედამიწის პირველდაწყებითს ატმოსფეროში ჟანგბადი გროვდებოდა. ალბათ იმ დროს არსებული ანაერობული ორგანიზმებისათვის ჟანგბადი ტოქსიკური იყო უპირატესობა მოიპოვეს იმ ორგანიზმებმა, რომლებიც მას სწრაფად აღადგენდნენ. ამასთან, ზოგ შემთხვევაში უფრო ხელსაყრელი იყო ენერგიის გამოყოფა სინათლის სახით, ვიდრე სითბოს სახით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბიოფიზიკა
კატეგორია:ფიზიოლოგია
სნუკერის სეზონი 1980-1981

**სნუკერის სეზონი 1980-1981** — სნუკერის პროფესიონალური ტურნირების სერია 1980-1981 წლებში. სეზონის სამი მთავარი ტურნირის გამარჯვებულები: დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — სტივ დეივისი (ინგლისი), მასტერსი — ალექს ჰიგინსი (ჩრდილოეთი ირლანდია), მსოფლიო ჩემპიონატი — სტივ დეივისი (ინგლისი). სულ გაიმართა 13 შეჯიბრი.

## ოფიციალური რეიტინგი 
სნუკერის მსოფლიო რეიტინგის ტოპ 16 მოთამაშე.

## შეჯიბრები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 1980-1981 წლების სეზონი Cuetracker.net-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:სნუკერის სეზონები
კატეგორია:1980 წელი სნუკერში
კატეგორია:1981 წელი სნუკერში
ბჰუტანის შეიარაღებული ძალები

**ბჰუტანის შეიარაღებული ძალები**  —  ბჰუტანის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა. მის შემადგენლობაშია სახმელეთო ჯარი, პოლიცია და სამეფო მცველები. რადგან ბუტანს ზღვაზე გასასვლელი არ აქვს, ამიტომ არ ჰყავს სამხედრო საზღვაო ფლოტი. 

## სამხედრო მონაცემები
**სამხედრო ძალა – სამხედრო ასაკი:**
18 წლიდან

**სამხედრო ძალა – ხელმისაწვდომია სამხედრო სამსახურისთვის:**
*მამაკაცთა ასაკი 15–50:*
500,000 (2010 წლ.)

**სამხედრო ძალა – ვარგისია სამხედრო სამსახურისთვის:**
*მამაკაცები 15–50:*
250,000 (2010 წლ.)

**სამხედრო ძალა – ყოველწლიურად სამხედრო ასაკს აღწევს:**
*მამაკაცები:*
20,000 (2010 წლ.)

**სამხედრო ბიუჯეტი – მშპ-ის პროცენტი:**
2%

## სქოლიო
ბჰუტანის შეიარაღებული ძალები
კავკასიძეების ციხე

**კავკასიძეების ციხე**, *ოთხთა ეკლესიის ციხე*, *თექქალე* () — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, ართვინის პროვინციაში, იუსუფელის რაიონში, მდ. ჭოროხის პირას, სამხრეთ-დასავლეთ სასაზღვრო ზოლში მდებარე ერთ-ერთი სიმაგრე საქართველოს სამეფოსა და სამცხე-საათაბაგოში.

ექვთიმე თაყაიშვილი წიგნში „1917 წლის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში“ ამ ციხეს ოთხთა ეკლესიის ციხედ იხსენიებს და ტაბულებში დართული აქვს ფოტო წარწერით: 

ამავე წიგნში დამოწმებულია ამ ციხის ერთადერთი წარწერა, სადაც საყდრის აღმშენებელი და ციხის მფლობელი მურვან კავკასიძეა მოხსენიებული. ამ ისტორიული ძეგლზე სხვა თითქმის არაფერია ცნობილი. აი, რას მოგვითხრობს კავკასიძეების ციხის შესახებ ექვთიმე თაყაიშვილი:

კავკასიძეები პარხლის მფლობელნი იყვნენ და, როგორც ჩანს, ოთხთა ეკლესიაც მათი კუთვნილება იყო. მათგან უძველესი, პეტრიკ კავკასიძე იხსენიება შემოქმედის (გურია) XI საუკუნის წარწერაში, ბაგრატ IV-ის პირველ მეუღლესთან  ელენესთან ერთად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კავასიტების საგვარეულო

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, კავკასიძეების ციხე (ახალი მასალა ტაო-კლარჯეთის არქიტექტურის, ფერწერისა და ეპიგრაფიკისთვის), საერთაშორისო კონფერენცია „უცხოეთის ქართული მემკვიდრეობა“, მოხსენებათა თეზისები, თბ., 2011.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბუბა კუდავა, კავკასიძეების ციხე

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ანონიმუსი

**ანონიმუსი** — ჰაკერული დაჯგუფება, დეცენტრალიზებული საერთაშორისო აქტივისტური და ჰაქტივისტური კოლექტივი და მოძრაობა, რომელიც ძირითადად ცნობილია თავისი სხვადასხვა კიბერშეტევებით სხვადასხვა მთავრობების, სამთავრობო ინსტიტუტებისა და სამთავრობო უწყებების, კორპორაციებისა და საიენტოლოგიის ეკლესიის წინააღმდეგ.

## სქოლიო
კატეგორია:ანონიმუსი
კატეგორია:ანონიმურობა
კატეგორია:ანტიჰომოფობია
კატეგორია:კიბერშეტევები
კატეგორია:ჰაკერული ჯგუფები
კატეგორია:ინტერნეტ-კულტურა
კატეგორია:ინტერნეტ-ტროლინგი
კატეგორია:2003 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კლოდ ბერნარი

მინი|კლოდ ბერნარი
**კლოდ ბერნარი** (; დ. 12 ივლისი, 1813, სენ-ჟულიენი — გ. 10 თებერვალი, 1878, პარიზი) — ფრანგი ფიზიოლოგი და პათოლოგი, თანამედროვე ფიზიოლოგიის და ექსპერიმენტული პათოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1854). 1839 წელს დაამთავრა პარიზის უნივერსიტეტი და მუშაობა დაიწყო ფრანსუა მაჟანდის ლაბორატორიაში. 1854 წელს პარიზის უნივერსიტეტის ზოგადი ფიზიოლოგიური კათედრის,  ხოლო 1868 წლიდან ბუნებისმეტყველების მუზეუმის შედარებითი ფიზიოლოგიური კათედრის ხელმძღვანელი. 1843 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაშრომი სანერწყვე ჯირკვლის სეკრეტორული ნერვის ანატომიასა და ფიზიოლოგიაზე, შემდეგ კი მთელი რიგი გამოკვლევები კუჭქვეშა  ჯირკვლის ფუნქციის, ღვიძლის მიერ გლიკოგენის წარმომქმნელი ფუნქციის, კუჭის წვენისა და კვებისათვის მისი მნიშვნელობის შესახებ. ბერნარმა შეისწავლა ნახშირწყლების ცვლა და დაადგინა, რომ მის რეგულაციაში მონაწილეობს ღვიძლი და ცენტრალური ნერვული სისტემა. 1853 წელს აღმოაჩინა სიმპათიკური ნერვული სისტემის ფუნქცია, რაც სისხლძარღვთა მოძრაობისა და სხეულის ცალკეული ნაწილების სისხლით მომარაგების რეგულაციაში მდგომარეობს. ბერნარის გამოკვლევებს დიდი მნიშვნელობა აქვს არა მარტო ფიზიოლოგიაში, არამედ ფარმაკოლოგიაში, ტოქსიკოლოგიის, პათოლოგიებში და სხვა სამედიცინო დისციპლინებისათვის. მიუხედავად იმისა, რომ ბერნარის აზრით, სიცოცხლის ყველა მოვლენა განპირობებულია მატერიალური მიზეზებით, რომელთა საფუძვლები ფიზიკურ-ქიმიური კანონზომიერებებია, იგი მაინც ფიქრობდა, თითქოს არსებობს რაღაც შეუცნობელი მიზეზები, რომლებიც ქმნიან სიცოცხლეს და ადგენენ მის კანონებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1813
კატეგორია:გარდაცვლილი  10 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
ბჰუტანის ქალაქების სია

]]
სტატიაში მოცემულია ბჰუტანის ათი უდიდესი ქალაქი მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bhutan_ Districts, Major Cities & Towns - Statistics & Maps on City Population

კატეგორია:ბჰუტანის ქალაქები
ბჰუტანის პოლიტიკური სისტემა

[250px|მინიატიურა|[ბჰუტანის გერბი]]
**ბჰუტანის სამეფოში** მოქმედებს კონსტიტუციური მონარქია. 1907-1950 წლებში ბჰუტანი აბსოლუტური მონარქია იყო. დემოკრატიულ პრინციპებზე გადასვლა საკმაოდ მშვიდობიანად მოხდა. სახელმწიფოს მეთაურია ბჰუტანის მეფე. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს მინისტრთა საბჭო, რომელსაც პრემიერ-მინისტრი ხელმძღვანელობს. საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის ორპალატიან პარლამენტს — ზედა ეროვნულ საბჭოსა და ქვედა ეროვნულ ასამბლეას. 2007 წლის სამეფო ბრძანებამ მოხსნა მანამდე არსებული აკრძალვა პოლიტიკურ პარტიებზე და ბრძანა, რომ ისინი უთუოდ უნდა შექმნილიყო ეროვნული ასამბლეის მომდევნო წლის არჩევნებამდე. 2008 წელს ბჰუტანმა მიიღო პირველი თანამედროვე კონსტიტუცია, რომელმაც ჩამოაყალიბა სამთავრობო ინსტიტუციები და კანონიერი საფუძველი შექმნა დემოკრატიული მრავალპარტიული სისტემისათვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ბჰუტანის პოლიტიკა
პაილიტასი

**პაილიტასი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 14.871 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 512.5 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* სესარის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სუბანტარქტიკული სარტყელი

**სუბანტარქტიკული სარტყელი** — გეოგრაფიული სარტყელი სამხრეთ ნახევარსფეროში, ზომიერ (ჩრდილოეთით) და ანტარქტიკულ (სამხრეთით) სარტყლებს შორის. მთელი სარტყელი ოკეანურია. დამახასიათებელია ჰაერის მასების სეზონური ცვლა: ზამთარში გაბატონებულია ანტარქტიკული ჰაერი, ზაფხულში — ზომიერი განედებისა. ზამთარში მთელი აკვატორია უკავია თოვლით დაფარულ მცურავ ყინულებს, აისბერგებს; ხშირია ქარბუქი, ნისლი. ზამთარში ჰაერის საშუალო ტემპერატურა — 5-დან —15 °C-მდეა, წყლისა — 1,5-დან — 2 °C-მდე. ზაფხულში წყლისა და ჰაერის ტემპერატურა 0დან 2 °C-მდეა. ნალექები უმთავრესად თოვლის სახით მოდის (500 მმ წელიწადში). ზაფხულობით აკვატორია ყინულებისაგან თავისუფლდება. დამახასიათებელია პლანქტონის სიუხვე (100—200 მგ/მ³).

სუბანტარქტიკული სარტყელი ვეშაპთრეწვის მთავარი რაიონია. კუნძულებზე, რომლებიც იშვიათია, გვხვდება ლიქენები, ბალახი, ბუჩქნარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეოგრაფიული სარტყლები
გუდერმესი

**გუდერმესი** () — გროზნოს შემდეგ სიდიდით მეორე ქალაქი ჩეჩნეთში. გუდერმესის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ბელკაზე გროზნოდან 40 კმ-ში. გუდერმესი სატრანსპორტო კვანძია. გუდერმესი დაარსდა XVIII საუკუნის დასაწყისში როგორც სოფელი; 1941 წელს, მას შემდეგ რაც გუდერმესი სარკინიგზო გზაჯვარედინი გახდა, მან ქალაქის სტატუსი შეიძინა. გუდერმესი სატრანსპორტო კვანძია, აქ ერთდება ბაქო-როსტოვის, ასტრახანისა და გროზნოსკენ მიმავალი სარკინიგზო ხაზები და საავტომობილო მაგისტრალები.

## დემოგრაფია
## სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნეთის ქალაქები
ჯომოლჰარი

**ჯომოლჰარი** (; ) — მწვერვალი ჰიმალაიში, ჩინეთისა და ბჰუტანის საზღვარზე. სიმაღლე 7326 მ. დასერილია ბრაჰმაპუტრის აუზის მდინარეთა ღრმა ხეობებით. სამხრეთი კალთიდან სათავეს იღებს მდინარე პარო-ჩუ, ხოლო ჩრდილოეთი კალთიდან ტორსა (ამო). ცნობილია აგრეთვე „კანჩენჯანგას პატარძლის“ სახელწოდებით. ტიბეტურ ბუდიზმში მიჩნეულია წმინდა მთად. პირველი ასვლა განხორციელდა 1937 წლის მაისში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯომოლჰარი 
* ჯომოლჰარი 

კატეგორია:ჩინეთის მთები
კატეგორია:ბჰუტანის მთები
ბჰუტანის დრო

**ბჰუტანის დრო** (BTT — ) — სტანდარტული დრო, რომელიც დაყენებულია ბჰუტანის სამეფოში, შეესაბამება საერთაშორისო კოორდინირებული დროის UTC+06:00 სასაათო სარტყელს (UTC). ბჰუტანის ტერიტორიაზე არ ხდება საათის საზაფხულო დროზე გადაყვანა.

: **+ 6** საათი — სტანდარტული სხვაობა დროში UTC/GMT-ს შორის.
: **BTT** — ბჰუტანის დროის სტანდარტული აღნიშვნა.

## ისტორია 
1947 წლის 15 აგვისტომდე ბჰუტანში გამოიყენებოდა , რომელიც შეესაბამებოდა +5:58:36 UTC-ს.

1987 წლის 1 ოქტომბრის 00:00:00-ში (პარასკევი) საათები ბჰუტანის ტერიტორიაზე გადავიდა 30 წუთით წინ და დამკვიდრდა ბჰუტანის (სტანდარტული) დრო (BTT), რომელიც შეესაბამება UTC+06:00 საათს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბჰუტანის გეოგრაფია
კატეგორია:სასაათო სარტყლები
კატეგორია:დრო ქვეყნების მიხედვით
ფანშიპანი

**ფანშიპანი**, **ფანში** () — მწვერვალი ჩრდილო-დასავლეთ ვიეტნამში, ჰოანგლიენშონის ქედზე. სიმაღლე 3147.3 მ. ვიეტნამის და საერთოდ, ინდოჩინეთის უმაღლესი წერტილი. ფანშიპანი წარმოიქმნა მეზოზოურში დაახლოებით 250–260 მლნ. წლის წინ. ძირითადად აგებულია კვარციტებით, გრანიტებითა და გნაისებით. დამახასიათებელია ციცაბო, ხეობებით ღრმად დანაწევრებული კალთები და წაწვეტებული თხემი. კალთებზე მარადმწვანე ფოთოლმცვივანი და წიწვოვანი ტყეებია. ჰოანგ-ლიენის ეროვნული პარკის ნაწილია. მწვერვალიდან სამხრეთ-დასავლეთით 9 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი შაპა. განვითარებულია ტურიზმი. აქვეა ფანშიპანის გამადნებული ურანი. ცნობილია „ინდოჩინეთის სახურავის“ სახელწოდებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ვიეტნამის მთები
ჰოანგლიენშონი

**ჰოანგლიენშონი** () — ქედი ჩრდილოეთ ვიეტნამსა და ჩინეთში. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 180 კმ-ზე, სიგანე 30 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 3147.3 მ (მწვერვალი ფანშიპანი, ვიეტნამის უმაღლესი წერტილი). ძირითადად აგებულია გრანიტებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ვიეტნამის ქედები
აჩხოი-მართანი

**აჩხოი-მართანი** () — დაბა ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში (რუსეთის ფედერაცია) აჩხოი-მართანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. გაშენებულია გროზნოდან დასავლეთით 51 კმ-ში, მდინარეების აჩხისა და ფორტანგს შორის. 

დასახლება გაჩნდა 1846 წელს როგორც სოფელი აშხოი. 1944 წელს ჩეჩენ-ინგუშეთის ასსრ-ის ლიკვიდაციის შემდეგ დაერქვა „ნოვოსელსკოე“ ავტონომიური რესპუბლიკის აღდგენის შემდეგ დაუბრუნდა წინანდელი სახელი აჩხოი-მართანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* აჩხოი-მართანი 
* აჩხოი-მართანი 

კატეგორია:ჩეჩნეთის ქალაქები
შონდონგი

**შონდონგი** () — მღვიმე ვიეტნამში. მდებარეობს ცენტრალურ ვიეტნამში, ფონგ-ნჰა-კე-ბანგის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. დედაქალაქ ჰანოიდან სამხრეთით 450 კმ-ში. გამომუშავებულია კირქვებში. ამჟამად მსოფლიოს უდიდესი მღვიმეა. მაქსიმალური სიღრმე 1560 მ, სიგრძე დაახლოებით 9 ათასი მ. მოცულობა 38,5 მლნ. მ³. ადგილობრივი მოსახლეობისათვის მღვიმე ცნობილია 1991 წლიდან. 2009 წლის აპრილში ბრიტანელმა სპელეოლოგებმა აღმოაჩინეს ახალი მღვიმური ნაწილები. გაედინება მიწისქვეშა მდინარე, რომელიც ხანგამოშვებით ტბორავს მღვიმის ზოგიერთ ნაწილს. აქვს მეტად ფართო და მაღალი შესასვლელები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შონდონგი 
* შონდონგი  

კატეგორია:ვიეტნამის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
ტიბეტური ენები

**ტიბეტური ენები** — ტიბეტურ-ბირმული ენების იმ ნაწილის გაერთიანება, რომელზეც საუბრობენ ტიბეტელები. ამ ჯგუფის ენები გავრცელებულია აღმოსავლეთ-ცენტრალურ აზიაში და ინდოეთის სუბკონტინენტზე. მისი გავრცელების ტერიტორია მოიცავს: სიკიმს, ტიბეტს, ცინხაის, სიჩუანს, ქაშმირს, ბალტისტანს, ბჰუტანს და ნეპალს. ტიბეტურ ენებში გამოიყენება ტიბეტური დამწერლობის ფორმები.

ტიბეტის სამი ისტორიული პროვინციის უ-ცანგის, კამის და ამდოს დიალექტები განიხილება ერთ ენად, ხოლო: ძონგკხა, სიკიმიური, შერპების ენა და ლადაკხური ენა მოიაზრებია ცალკე მდგომ ენებად.

ტუბეტურ ენებზე 8 მილიონზე მეტი ადამიანი საუბრობს. ტიბეტური ბუდიზმის გავრცელებასთან ერთად ტიბეტურმა ენამ დაიწყო დასავლეთში შეღწევა. ტიბეტურ ენაზე საუბრობს ასევე დაახლოებით 200 000 ლჰასადან დევნილი, რომლებიც ძირითადად ინდოეთში ცხოვრობენ. 

## ლიტერატურა 
*
*
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*The Tibetan Dialects Project 
*Languages on the Tibetan Plateau and the Himalayas 

კატეგორია:ჩინეთის ენები
კატეგორია:ტიბეტის ენები
კატეგორია:ბჰუტანის ენები
აკანდი

**აკანდი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ჩოკოს დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10000 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1.580 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩოკოს დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:ჩოკოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ძონგკხა

**ძონგქა** (; ვაილი: *რძონგ-ქა*), ხანდახან გამოიყენება ასევე: *ნგალოპქა,* — ბჰუტანის ეროვნული ენა.  სიტყვა „ძონგ'ქა“ აღნიშნავს ენას (ქ*ა*) რომელზეც საუბრობენ ძონგ'ში (*ძონგი*). ძონგი არის ციხე-სიმაგრეთა გამორჩეული არქიტექტურა რომელიც ბუტანში შაბდრუნგმა XVII საუკუნეში განავითარა.

ძონგქას დამწერლობისთვის გამოიყენება ტიბეტური დამწერლობა.

## ლიტერატურა 
* Mazaudon, Martine & Boyd Michailovsky. 1988. “Lost syllables and tone contour in Dzongkha (Bhutan).” David Bradley, Eugénie J.A. Henderson & Martine Mazaudon (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. (Pacific Linguistics, Series C-104). 115-36
* Mazaudon, Martine & Boyd Michailovsky. 1989. “Syllabicity and suprasegmentals: the Dzongkha monosyllabic noun.” D. Bradley et al. (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. Canberra. (Pacific Linguistics). 115-36
* Michailovsky, Boyd. 1989. “Notes on Dzongkha orthography.” D. Bradley et al. (eds.). Prosodic analysis and Asian linguistics: to honour R.K. Sprigg. Canberra. (Pacific Linguistics). 297-301
* Tournadre, Nicolas. 1996. “Comparaison des systèmes médiatifs de quatre dialectes tibétains (tibétain central, ladakhi, dzongkha et amdo).” Z. Guentchéva (ed.). L’énonciation médiatisée. Louvain_Paris: Peeters (Bibliothèque de l’Information Grammaticale, 34). 195-214
* Watters, Stephen A. 1996. A preliminary study of prosody in Dzongkha. Arlington: UT at Arlington, Masters Thesis

## რესურსები ინტერნეტში 
*Ethnologue entry on Dzongkha
*Dzongkha-English Dictionary
*Dzongkha podcast 
*Dzongkha Romanization for Geographical Names
*Free textbooks and dictionaries

## სქოლიო 
კატეგორია:ბჰუტანის ენები
ჯეიმზ ბოლდუინი

**ჯეიმზ ბოლდუინი** (; დ. 2 აგვისტო, 1924, ნიუ-იორკი — გ. 1 დეკემბერი, 1987, სენ-პოლ-დე-ვანსი) — ამერიკელი მწერალი და პუბლიცისტი. შავკანიანთა უფლებებისათვის აქტიური მებრძოლი. 1946-1956 წლებში ცხოვრობდა ევროპაში. რომანებში „წადით, ეს მთიდან აუწყეთ“ (1953), „ჯოვანის ოთახი“ (1956), „სხვა ქვეყანა“ (1962) ასახავს შავკანიანთა ბრძოლას თავისუფლებისათვის, პიროვნების ბედს თანამედროვე ბურჟუაზიულ საზოგადოებაში. ბოლდუინის პუბლიცისტური ნაწერებიდან აღსანიშნავია „ამერიკის მკვიდრის შენიშვნები“ (1955), „ჩემი სახელი არავინ უწყის“ (1962), „ხვალ კი ხანძარი“ (1963), ავტორია აგრეთვე დრამისა „ბლიუზი მისტერ ჩარლისთვის“ (1963), მოთხრობების კრებულისა „კაცის სანახავად წასვლა“ (1965), რომანებისა „მითხარ, რამდენი ხანია გავიდა მატარებელი“ (1968), „ბიილსტრიტს რომ ენა ჰქონოდა“ (1974), გახმაურებული პუბლიცისტური წიგნისა „არა იყოს სახელი მისი პირსა ზედა გარეგანსა“ (1972) და სხვა. მარტინ ლუთერ კინგის მკვლელობის შემდეგ ბოლდუინმა პროტესტის ნიშნად კვლავ დატოვა ამერიკა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი პუბლიცისტები
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოეტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი დრამატურგები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი პოეტები
კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები
კატეგორია:ამერიკელი ლგბტ პოეტები
კატეგორია:ამერიკელი ლგბტ დრამატურგები
კატეგორია:ამერიკელი ლგბტ რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:ამერიკელი სოციალისტები
კატეგორია:გეი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ვედენო

**ვედენო** () — დაბა ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში. ვედენოს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს გროზნოდან სამხრეთით — 67,3 კმ-ში. 

## ისტორია
ვედენო იყო კავკასიის იმამატის უკანასკნელი დედაქალაქი 1829—1859 წლებში. ჩეჩნეთის მეორე ომის პერიოდში 1999 წლის 17 ნოემბერს რუსუთის შეიარაღებულ ძალებსა და ჩეჩენ მეომრებს შორის მასშტაბური შეტაკება მოხდა. 2000 წლიდან დასახლება რუსეთის არმიის კონტროლის ქვეშ მოექცა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნეთის ქალაქები
ბჰუტანის ჰიმნი

**დრუკ ცენდენი** (, დრაკონის სამეფო) — ბჰუტანის სახელმწიფო ჰიმნი. თავდაპირველად ჰიმნის ტექსტი შედგებოდა 12 სტრიქონისგან, მაგრამ 1964 წლიდან ადმინისტრაციული მონარქიის მიერ ტექსტს 6 სტრიქონი გამოაკლდა.

ჰიმნის შექმნის აუცილებლობა მწვავედ გახდა ბჰუტანში ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის, ჯავაჰარლალ ნერუს, სახელმწიფო ვიზიტისას. ჰიმნისთვის მუსიკის შედგენა დაეკისრა ქვეყნის სამხედრო სასულიერო ორკესტრის ხელმძღვანელს, აკუ ტონგმის, რომელიც განათლება ინდოეთში მიიღო. მელოდიას საფუძვლად დაედო ინდური და ბრიტანული ჰიმნები, ასევე ბჰუტანის სახალხო სიმღერა „ტრი ნიამა მედპა პემაი ტრი“ („ლოტოსის ცნობილი სამეფო ტახტი“). გარდა ამისა, ტონგმი ჰიმნის ქორეოგრაფიული თანხლების ავტორიც გახდა, რომელიც ასევე ეროვნულ საცეკვაო მოძრაობებზე იყო დაფუძნებული. ბჰუტანის ჰიმნის მუსიკამ ორჯერ განიცადა ცვლილება ტონგმის მემკვიდრეები მიერ (ორკესტრის ხელმძღვანელის პოსტზე).

## ჰიმნის ტექსტი 
ორიგინალში:

འབྲུག་ཙན་དན་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་།།
དཔལ་ལུགས་གཉིས་བསྟན་སྲིད་སྐྱོང་བའི་མགོན་།།
འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མངའ་བདག་རིན་པོ་ཆེ་།།
སྐུ་འགྱུར་མེད་བརྟན་ཅིང་ཆབ་སྲིད་འཕེལ་།།
ཆོས་སངས་རྒྱས་བསྟན་པ་དར་ཞིང་རྒྱས་།།
འབངས་བདེ་སྐྱིད་ཉི་མ་ཤར་བར་ཤོག་།།

ძონგ-კეს ენაზე ფონეტიკურ ტრანსლიტერაციაში:

Druk tsenden koepei gyelkhap na
Pyel loog nig tyensi chongwei gyen
Druk gyelpo ngadak rinpoche
Koo jurmey tyentsing chap tsid pyel
Che sangye tyenpa darshing gyel
Bang deykyed nyima sha-wa sho.

## ქართული თარგმანი 
*თარგმანი რუსულიდან (იხ. ვიკიპედია რუსულ ენაზე)*:

მეხისმტყორცნელი დრაკონის სამეფოში, სადაც კვიპაროსები იზრდებიან,
დიდებული რელიგიური და სამოქალაქო ტრადიციების სახლში
დრაკონების მემკვიდრე მეფე, ძვირფასი მონარქი
მარადიულად ცხოვრობს და თავისი მმართველობით წარმატება მოაქვს,
ბუდას მოძღვრება იფურჩქნება და ყვავდება,
და ხალხს მშვიდობისა და ბედნიერების მზესავით ნათების საშუალებას აძლევს

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბჰუტანის ჰიმნის მუსიკა

ბჰუტანი
კატეგორია:1953 წლის სიმღერები
კატეგორია:ბჰუტანის სახელმწიფო სიმბოლოები
კატეგორია:მუსიკა ბჰუტანში
ჰეროდე I დიდი

მინიატიურა|იუდეველთა მეფე - ჰეროდე
**ჰეროდე I დიდი** (დ. ძვ. წ. 73 — გ. ძვ. წ. 4) — იუდეველთა მეფე ძვ. წ. 40 წლიდან (ფაქტობრივად 37 წლიდან). წარმოშობით ედომელი. ძვ. წ. 47 წლიდან გალილეის მმართველი იყო. ძვ. წ. 40 წელს რომის სენატმა მეფედ გამოაცხადა, მაგრამ მხოლოდ სამი წლის შემდეგ (5-თვიანი ალყის შემდეგ) შეძლო რომაელთა დახმარებით იერუსალიმის აღება. ატარებდა ქვეყნის ელინიზაციის პოლიტიკას. მარჯვე და სასტიკი განმგებელი იყო. დაუნდობლად უსწორდებოდა თავის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს, არ ინდობდა შვილებსა და ნათესავებს. ჰეროდე I-მა ხელახლა ააშენა ქალაქები კესარია და სამარია და შეუდგა იერუსალიმის ტაძრის აღდგენას, რაც თავის სიცოცხლეში ვერ დაასრულა. ცოლად ჰყავდა მაკაბელთა წარმომადგენელი მარიამი. მათეს სახარების თანამხმად (2,1) ჰეროდე I-ის დროს იშვა ქრისტე ბეთლემში; აქვეა (2,16) მოთხრობილი ჰეროდეს მიერ ბეთლემსა და მის შემოგარენში შობილი ყრმების გაჟლეტის ამბავი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იუდეის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 73
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 4
ჰეხშტედტის მეორე ბრძოლა

**ჰეხშტედტის მეორე ბრძოლა** — ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომის (1701-1714 წწ.) დროს ბრძოლა ინგლის-ავსტრიის და საფრანგეთ-ბავარიის არმიებს შორის. გაიმართა ბავარიის ქალაქ ჰეხშტედტის რაიონში 1704 წლის 13 აგვისტოს. ბრძოლა ინგლის-ავსტრიის არმიის გამარჯვებით დამთავრდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები
კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1704 წლის ბრძოლები
ჰიმიარიტების სამეფო

მინი|300პქ|ჰიმიარიტების სამეფო
**ჰიმიარიტების სამეფო** — ძველი სახელმწიფო სამხრეთ არაბეთში. დღევანდელი იემენის ტერიტორიაზე. შეიქმნა ძვ. წ. II საუკუნეში. ამავე პერიოდში ჰიმიარიტებმა დაიპყრეს სამხრეთ არაბეთის სანაპიროს საზღვაო სავაჭრო პუნქტები, დაიმორჩილეს აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროსა და საბის ტერიტორიის დიდი ნაწილი, სადაც დააარსეს დედაქალაქი ზაფარი. ჰიმიარიტების სამეფოს მმართველის ტიტული იყო „მეფე საბისა და მფლობელი რაინდისა“ (სამეფო რეზიდენცია და ციხესიმაგრე). II საუკუნის ბოლოს საბის, აქსუმისა და ჰადრამავთის გაერთიანებულმა ძალებმა დაამარცხეს ჰიმიარიტების სამეფოს ლაშქარი და იგი საბას დაუმორჩილეს. ახ. წ. IV საუკუნის დასაწყისში ჰიმიარიტების სამეფო კვლავ მომძლავრდა - მას ემორჩილებოდა თითქმის მთელი სამხრეთი არაბეთი (იემენი). VI საუკუნის დასაწყისში ჰიმიარიტების სამეფო დაიპყრეს ეთიოპებმა, 70-იან წლებში - სასანიანებმა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იემენის ისტორია
კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
ედვარდ ცვიკი

**ედვარდ ცვიკი** (; დ. 8 ოქტომბერი, 1952, ჩიკაგო, ილინოისის შტატი) — ამერიკელი კინორეჟისორი და პროდიუსერი.

დაიბადა ილინოისის შტატის ქალაქ ჩიკაგოში, ებრაულ ოჯახში. მშობლები — ალენ და რუთ ცვიკები. გადაღებული აქვს ფილმები „დიდება“ (1989), „შემოდგომის ლეგენდები“ (1994), „ალყა“ (1998), „უკანასკნელი სამურაი“ (2003), „სისხლიანი ალმასი“ (2006), „გამოწვევა“ (2008) და სხვა. მარშალ ჰერსკოვიცთან ერთად ხელმძღვანელობს კინოკომპანიას „The Bedford Falls Company“.

## ფილმოგრაფია 
* *„გასული ღამის შესახებ...“* (1986)
* *„დიდება“* (1989)
* *Leaving Normal* (1992)
* *„შემოდგომის ლეგენდები“* (1994)
* *„სიმამაცე ბრძოლაში“* (1996)
* *„ალყა“* (1998)
* *„უკანასკნელი სამურაი“* (2003)
* *„სისხლიანი ალმასი“* (2006)
* *„გამოწვევა“* (2008)
* *სიყვარული და სხვა ნარკოტიკები* (2010)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ედვარდ ცვიკის ნამუშევრები . WorldCat.

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დარენ არონოფსკი

**დარე არონოფსკი** (; დ. 12 თებერვალი, 1969, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი.

## ბიოგრაფია 
ჰარვარდში სწავლობდა კინო და სოციალურ ანთროპოლოგიას. პირველი ფილმი, მცირებიუჯეტიანი „პი“ გადაიღო 1997 წელს. მომდევნო ფილმისთვის „ოცნების რეკვიემი“ დაიმსახურა კრიტიკოსთა ქება. ყველაზე მეტი ნომინაცია, მათ შორის ნომინაცია ოსკარზე, მოუტანა ფილმმა „შავი გედი“.

პირველი მსხვილბიუჯეტიანი პროექტი იყო ფილმი „ნოე“, რომელიც 2014 წლის 28 მარტს გამოვიდა და რომლის გადაღებებზე 115 მილიონი დოლარი დაიხარჯა. „ნოე“ ამავე სახელის ბიბლიური პერსონაჟის ცხოვრებაზე მოგვითხრობს. არონოფსკიმ მთავარი როლის შესრულება შესთავაზა კრისტიან ბეილსა და მაიკლ ფასბინდერს, მაგრამ ფილმში მონაწილეობაზე ორივემ უარი განაცხადა. ნოეს როლი რასელ კროუმ შეასრულა. მასთან ერთად ითამაშეს ჯენიფერ კონელიმ, ენტონი ჰოპკინზმა, ემა უოტსონმა და სხვებმა.

## ფილმოგრაფია 
* 1998 — „პი“ *(Pi)* 
* 2003 — „ოცნების რეკვიემი“ *(Requiem for a Dream)*
* 2006 — „წყარო“ *(The Fountain)*
* 2008 — „მოჭიდავე“ *(The Wrestler)*
* 2010 — „შავი გედი“ *(Black Swan)*
* 2014 — „ნოე“ *(Noah)*
* 2017 — „დედა!“ *(Mother!)*
* 2022 — „ვეშაპი“ *(The Whale)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბჰუტანის ემბლემა

thumb|150px
**ბჰუტანის ემბლემა** () — შეიცავს ბჰუტანის დროშის ზოგიერთ ელემენტს, მცირედი ცვლილებებით. ემბლემაზე მრავალი ბუდისტური სიმბოლიკაა.

ემბლემის ოფიციალური ახსნა:
„ეროვნული ემბლემა მდებარეობს წრეში, შედგენილია ორმაგი ვაჯრით (ელვის ალმასური დარტყმით), რომელიც მოთავსებულია ლოტოსის ზემოთ. ლოტოსი ორ დრაკონს შორისაა მოქცეული, მათ შორის კი ძვირფასი ქვებია. ვაჯრა წარმოადგენს საერო და სასულიერო ძალაუფლებებს შორის ჰარმონიას. ლოტოსი სისუფთავის სიმბოლოა; ძვირფასი ქვა გამოხატავს უმაღლეს ხელისუფლებას; ხოლო ორი დრაკონი, ქალი და კაცი, მხარს უბამს იმ ქვეყნის სახელწოდებას, რომლის სიმბოლოებიც ისინი არის“

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბჰუტანის დროშა

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

ბჰუტანი
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები დრაკონის გამოსახულებით
არგუმენტების დრო

**არგუმენტების დრო** — საზოგადოებრივ-პოლიტიკური თოქ-შოუ საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის „მეორე არხზე“. გადაცემაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეთმობა იმ კანონპროექტების განხილვას, რომლებიც პარლამენტის მიერ საბოლოო მოსმენით ჯერ არ არის მიღებული. სტუდიაში მოწვეული სტუმრები არიან კონკრეტული კანონპროექტის ავტორი და ოპონენტი, რომლებიც განიხილავენ კანონპროექტის დადებით და უარყოფით მხარეებს. საკითხის განხილვაში ასევე მონაწილეობენ დარბაზში მოწვეული სტუმრები: ექსპერტები, საპარლამენტო თუ არასაპარლამენტო პარტიების წარმომადგენლები.

გადაცემის ფორმატი ასევე ითვალისწინებს კვირის აქტუალური თემის განხილვას, რომელშიც ასევე ექსპერტები, სხვადასხვა პარტიებისა და  საზოგადოების წარმომადგენლები იღებენ მონაწილეობას.

თოქ-შოუს მიზანია ხელი შეუწყოს საზოგადოებას ამა თუ იმ კანონის არსის მნიშვნელობისა და მისი აუცილებლობის გააზრებაში. აქტუალურ თემასთან დაკავშირებული გადაცემები გამოკვეთს საზოგადოების დამოკიდებულებას უმნიშვნელოვანესი პრობლემებისადმი და წარმოაჩენს მათი გადაჭრის გზებს.

გადაცემა პირდაპირ ეთერში გადის კვირაში სამჯერ, სამშაბათს, ხუთშაბათსა და პარასკევს 21:30 საათზე. კვირაში ერთი დღე ეთმობა პარლამენტის მიერ ინიცირებული კანონპროექტის განხილვას, ორი დღე კი კვირის აქტუალურ თემებს.

თოქ-შოუს წამყვანია ზვიად ავალიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გადაცემა „მეორე არხის“ საიტზე 
* ოფიციალური გვერდი Facebook-ზე
* არხი Youtube-ზე

კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კატეგორია:მეორე არხი
ელენ ბიურსტინი

**ელენ ბიურსტინი** (; 7 დეკემბერი, 1932)  — ამერიკელი მსახიობი. კარიერა დაიწყო 1950-იანი წლების ბოლოს თეატრში. მოგვიანებით დაიწყო კინოსა და სატელევიზიო როლების შესრულება. მისი პირველი ცნობილი ფილმი იყო „უკანასკნელი კინოსეანსი“.  ალ პაჩინოსა და ჰარვი კეიტელთან ერთად არის თანათავმჯდომარე მსახიობთა სტუდიისა, რომელიც ამერიკის ყველაზე პრესტიჟულ სამსახიობო სკოლადაა შეფასებული.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Zombie (სიმღერა)

„**Zombie**“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ The Cranberries-ის 1994 წლის საპროტესტო სიმღერა და სინგლი. შეტანილია ალბომში *No Need to Argue* 1994 წელს. იგი იკავებდა უმაღლეს პოზიციებს ავსტრალიის, საფრანგეთის, გერმანიისა და ბელგიის ეროვნულ მუსიკალურ ჩარტებში.

სიმღერა დაიწერა ირლანდიის რესპუბლიკური ჯარის ბომბის აფეთქების შედეგად ორი ბიჭის დაღუპვის საპასუხოდ. 1994 წელს სიმღერის მიხედვით გადაიღეს მუსიკალური ვიდეოც. მისი რეჟისორია სემუელ ბეიერი.

New Musical Express-ის ვერსიით სიმღერა შედის 1990-იანი წლების ყველაზე ცუდი სიმღერების ათეულში, სადაც იგი მე-7 ადგილს იკავებს

## სიმღერების სია
;ბრიტანული და ევროპული CD სინგლი 1

;ბრიტანული და ევროპული CD სინგლი 2

;ბრიტანული და ევროპული 7" სინგლი

;აშშ 2 სიმღერიანი პრომო CD (PRCD 6857-2)

;ბრიტანული VHS სინგლი (PRCD 6857-2)

## სქოლიო
კატეგორია:The Cranberries-ის სიმღერები
კატეგორია:1994 წლის სიმღერები
კატეგორია:კონფლიქტი ჩრდილოეთ ირლანდიაში
კატეგორია:1994 წლის სინგლები
ლოხრეი

**ლოხრეი** (; ) — ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.

2011 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 5 062 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გოლუეის საგრაფო

## სქოლიო 
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ტუამი

**ტუამი** (; ) — ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.

2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 8 242 ადამიანს შეადგენს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
სკეანა

**სკეანა** (; ) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს გოლუეის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. სახელი მომდინარეობს ირლანდიური სიტყვებიდან *Sceith eánach*, რაც „კუნელის ადგილს“ ნიშნავს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გოლუეის საგრაფო

## სქოლიო 
კატეგორია:გოლუეის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
Hotel California (სიმღერა)

**„Hotel California“** — ამერიკული როკ-ჯგუფ Eagles-ის სიმღერა ამავე სახელწოდების ალბომი (1976), ასევე გამოიცა სინგლის სახით 1977 წლის დასაწყისში.

## ქავერ-ვერსიები 
გამოსულია სიმღერის რამდენიმე ქავერ-ვერსია, მაგალითად, ის აგრეთვე შეასრულეს Gipsy Kings-მა, The Killers-მა, სკორპიონსმა, Alabama 3-მა, ვოსკრესენიემ და მაჯეკ ფაშეკმა (რომლის ვერსიასაც ზოგჯერ ბობ მარლის მიაწერენ ხოლმე).

2012 წლის აგვისტოში როკ-მომღერალი მერილინ მენსონი გამოვიდა „Hotel California“-ის ქავერით ტელესერიალ Californication-ის გადაღებების დამთავრების აღსანიშნავ წვეულებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 500 საუკეთესო სიმღერის სრული სია ჟურნალ Rolling Stone-ის საიტზე  
* ს. კური — „როგორ და რის შესახებ დიწერა ჯგუფ „Eagles”-ის სიმღერა „Hotel California“

კატეგორია:1976 წლის სიმღერები
კატეგორია:Eagles-ის სიმღერები
ლიორო

**ლიორო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ჩოკოს დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10.248 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 905 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩოკოს დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:ჩოკოს დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მარი ფრანსუა ქსავიე ბიშა

**მარი ფრანსუა ქსავიე ბიშა** (; დ. 14 ნოემბერი, 1771, ტუარეტი — გ. 22 ივლისი, 1802, პარიზი) — ფრანგი ანატომი, ფიზიოლოგი და ექიმი. სწავლობდა მონპელიეში, ლიონსა და პარიზში. 1799 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა პარიზის ერთ-ერთი ჰოსპიტლის ექიმად. ბიშამ შემოიღო ქსოვილების მეცნიერული კლასიფიკაცია. პირველმა დანერგა მედიცინაში  „ქსოვილისა“ და „სისტემის“ ცნება. მისი აზრით, სასიცოცხლო პროცესები მჭიდროდაა დაკავშირებული  ორგანოს შენებასთან. ბიშას მსოფლმხედველობა იდეალისტური იყო. მისმა მოძღვრებამ ქსოვილებზე და ბრწყინვალე ექსპერიმენტებმა დიდი გავლენა მოახდინა ბიოლოგიისა და მედიცინის განვითარებაზე. ბიშა ითვლება თანამედროვე ჰისტოლოგიისა და ჰისტოპათოლოგიის ფუძემდებლად.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები
კატეგორია:ფრანგი ანატომები
კატეგორია:ფრანგი ფიზიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1771
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1802