open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ოუკვუდი (მეტროსადგური)

250პქ|მინიატიურა|ოუკვუდის სადგურის შენობა
**ოუკვუდი** () — ლონდონის მეტროს მიწისზედა სადგური, ენფილდის რაიონში (ლონდონი), პიკადილის ხაზში. 2017 წელს  ოუკვუდის სადგური  2.89 ადამიანს მოემსახურა

სადგური *Enfield West*-ის სახელით 1933 წლის 13 მარტს გაიხსნა. სადგურის მომავალი სახელი შესაძლო სამი ალტერნატივა არსებობდა: *Oakwood, Merryhills* და *East Barnet*. დაახლოებით ოთხი თვის განმავლობაში იგი ჩრდილოეთის ბოლო სადგური იყო, სანამ 1933 წლის 31 ივლისს პიკადილის ხაზმა უკანასკნელ გაჩერებას — *Cockfosters*-ს მიაღწია. 1934 წლის 3 მაისს სადგურს სახელი გადაერქვა — *Enfield (Oakwood)*, ხოლო 1946 წლის 1 სექტემბარს მას დღევანდელი სახელი ეწოდა. 

## რესურსები ინტერენტში
* London Transport Museum Photographic Archive

## სქოლიო
კატეგორია:პიკადილის ხაზის სადგურები
ტარას ვაშაკიძე

**ტარას დავითის ძე ვაშაკიძე** (დ. 8 ივნისი, 1876, სოფ. გუბი, ახლანდ. ხონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 26 თებერვალი, 1937, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-მაიორი (1918).

დაამთავრა თბილისის სამხედრო სასწავლებელი (1895) და ჩაირიცხა დერბენდის 154-ე ქვეით პოლკში, იყო სადაზვერვო ასეულის მეთაური. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში; განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი სარიყამიშის ბრძოლაში (1914-1915), სადაც კაპიტანმა ვაშაკიძემ (მეტსახელად „შაითან-კაპიტანს“ უწოდებდნენ) თავისი ასეულით დაატყვევა ოსმალეთის არმიის კორპუსის სარდალი იშაქ-ფაშა და მისი მთელი შტაბი. 1916 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება. 1917 წლის მაისში დაინიშნა ქართული მსროლელი პოლკის მეთაურად. 1918 წლის აპრილში, ოსმალეთის ჯარის მიერ ბათუმის ოკუპაციის შემდეგ, ერთხანს თურქთა ტყვეობაში იყო.   

1918 წელს ვაშაკიძე ჩადგა დამოუკიდებელი საქართველოს სამხედრო სამსახურში და მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. სოჭის კონფლიქტის დროს იყო გაგრის ფრონტის სარდალი, ტუაფსეს გენერალ-გუბერნატორი. საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ (1921) ვაშაკიძე გადადგა სამხედრო სამსახურიდან, თუმცა ქვეყანა არ დაუტოვებია და მუშაობდა ფინანსთა სახალხო კომისარიატში (1922–1937). 1923 წელს დაკავებული იყო ე.წ. სამხედრო ცენტრის საქმესთან დაკავშირებით, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს. დაკრძალულია თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე. დაჯილდოებულია წმ. სტანისლავის III (1906) და II (მახვილებით, 1915), წმ. ანას III (მახვილებითა და ბაბთით, 1915) და II (მახვილებით, 1916), წმ. გიორგის IV (1915) და წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1916) ხარისხის ორდენებით.

კონსტანტინე გამსახურდიას რომანის „მთვარის მოტაცების“ ერთ-ერთი პერსონაჟის „შეითან კაპიტნის“ პროტოტიპად ტარას ვაშაკიძეს მიიჩნევენ.  

## ლიტერატურა
*
* დათუაშვილი დ., სარიყამიშის გმირი ტარასი დავითის ძე ვაშაკიძე, «საისტორიო მოამბე», 1974, [ტ.] 29–30.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
ტ
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
ვახტანგ ბარათაშვილი

**ვახტანგ ბესარიონის ძე ბარათაშვილი** (დ. 18 აპრილი, 1917, ქუთაისი, — გ. 12 ივლისი, 2006) — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი, მწერალი და ჟურნალისტი.

დაამთავრა ლენინგრადის საზღვაო-საინჟინრო ინსტიტუტი (1941). წლების მანძილზე იყო კაპიტანი, ექსპედიციების უფროსი, ფლაგმან-კაპიტანი. ბარათაშვილმა მრავალგზის გადაიყვანა გემების ქარავანი ურთულეს პირობებში ბალტიის ზღვიდან ვლადივოსტოკსა და კუბაში. პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. ავტორია საბავშვო მოთხრობების, ნოველების, რომანისა „ჰავაის ბულბული“, აგრეთვე ტექნიკური წიგნებისა და საზღვაო ტერმინოლოგიისა.   

## რესურსები ინტერნეტში
* გარდაიცვალა მწერალი და ჟურნალისტი ვახტანგ ბარათაშვილი. *www.media.ge*, 12 ივლისი, 2006    

კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მეზღვაურები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
ზენჯანი

**ზენჯანი** () — ქალაქი ირანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.  დასახლება წარმოადგენს ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2006 წელს ჩატარებული აღწერის მონაცემებით ზენჯანში ცხოვრობდა 377.387 კაცი.  ქალაქიდან 298 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი — თეირანი.

ქალაქში მდებარეობს ზენჯანის უნივერსიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ირანის ქალაქები
დუარტე I (პორტუგალია)

**დუარტე I მჭევრმეტყველი** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1391, ვიზეუ, პორტუგალია – გ. 9 სექტემბერი, 1438, ტომარი, პორტუგალია) –  პორტუგალიის მეფე ავისის დინასტიიდან 1433 - 1438 წლებში. ჟუან I–სა და ფილიპა ლანკასტერის   შვილი. 

დუარტე მამის ღირსეული მემკვიდრე იყო, მაგრამ წარმატებები მას თან არ დაჰყვებოდა. იგი ძალზედ განათლებული და კეთილი ადამიანი იყო. 

1428 წელს იქორწინა ელეონორა არაგონელზე არაგონის მეფის ფერდინანდ I შვილზე, რომელთანაც შეეძინა 9 შვილი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
* Aniversário do nascimento de D. Duarte, rei de Portugal
* «Chronica de El-Rei D. Duarte, Rui de Pina (1440-1522), Porto: Renascença Portuguesa, 1914, na Biblioteca Nacional Digital»

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1391
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1438
კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
ივანე გუდოვიჩი

**ივანე ვასილის ძე გუდოვიჩი** (დ. 1741 — გ. 22 იანვარი, 1820, ოლგოპოლი) — გრაფი (1797), რუსეთის იმპერიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი (1807), საქართველოს მთავარმართებელი 1806–1809 წლებში, მოსკოვის მთავარსარდალი 1809-1812 წლებში.

1759 წლიდან სამხ. სამსახურში იყო. იყო რუსეთ-ოსმალეთის სამი ომის მონაწილე. რუსეთ-ოსმალეთის 1787–91 წლების ომის დროს ხელმძღვანელობდა ჰაჯიბეის (ახლანდ. ოდესა) აღებას, 1791 წელს იერიშით აიღო ანაპა, რის შემდეგ კავკასიის ხაზის სარდლად დანიშნეს. ამ პოსტზე მას ურთიერთობა ჰქონდა ერეკლე II-თან. აღა-მაჰმად-ხანის ლაშქრობის წინა პერიოდში, მას ერეკლე II-თვის ჯარის უნებართვოდ გამოგზავნის უფლება არ ჰქონდა, მაგრამ უტაქტობით, ერეკლეს შვილიშვილების ცნობით კი — ანგარებით, დასაზვერად გამოგზავნილ ირანის ელჩებს გააგებინა, რომ რუსეთი საქართველოსათვის ჯარის მიშველებას არ აპირებდა. 1800 წელს პავლე I-მა გუდოვიჩი გადააყენა. 1806 წლის 8 თებერვალს ალექსანდრე I-მა გუდოვიჩი ჯარების მთავარსარდლად დანიშნა კავკასიაში. ირანთან ომის დროს დაიპყრო ბაქოს, შაქისა და დარუბანდის სახანოები. 1807 წელს ოსმალები დაამარცხა არფაჩაისთან, მაგრამ ვერ აიღო ახალქალაქი (1807) და ერევანი (1808). 1809 წელის 5 მარტს კავკასიაში გუდოვიჩი ჩაანაცვლეს კავალერიის გენერალ ალექსანდრ ტორმასოვით. 1809–12 წლებში იყო მოსკოვის მთავარსარდალი, სახელმწიფო საბჭოს წევრი, სენატორი. 1812 წლის თებერვალში თანამდებობიდან გადადგა.  

## ლიტერატურა 
* *საქართველოს ისტორია – XIX საუკუნე*, „არტანუჯი“,  გვ. 11,  თბ., 2004

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1741
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1820
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:საქართველოს მთავარმართებლები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას ორდენის კავალრები
მანუელ I (პორტუგალია)

**მანუელ I ბედნიერი** (; დ. 31 მაისი, 1469, აკოშეტე, პორტუგალია —  გ.13 დეკემბერი, 1521, ლისაბონი, პორტუგალია) —  პორტუგალიის მეფე ავისის დინასტიიდან 1495–1521 წლებში. ვიზეუს ჰერცოგის, ფერნანდუსა და ბეატრისა პორტუგალიელის შვილი. მეფის მამა იყო პორტუგალიის მეფის, დუარტე I–ს შვილი, ხოლო დედა ჟუან I–ს შვილიშვილი. მანუელი პორტუგალიის ტახტის მემკვიდრე გახდა მას შემდეგ, რაც მეფე  ჟუან II–ის ერთადერთი მემკვიდრე აფონსუ დაიღუპა.

მანუელი სამჯერ დაქორწინდა და შეეძინა 13 შვილი.

## ბიბლიოგრაფია
* Damião de Góis, "Chronica do serenissimo senhor rei d. Manoel", Na officina de M. Manescal da Costa, 1749

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1469
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1521
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ალექსანდრე ტორმასოვი

**ალექსანდრე პეტრეს ძე ტორმასოვი** (დ. 11 აგვისტო, 1752 — გ.  25 ნოემბერი, 1819, მოსკოვი) — რუსეთის იმპერიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს მთავარმართებელი 1809–1811 წლებში. 

მან პოლკოვნიკ თეოდორ სიმონოვიჩთან ერთად მოტყუებით შეიპყრო სოლომონ II და შემდგომ იმერეთში დაწყებულ აჯანყებას სასტიკად გაუსწორდა. 1809 წლის 5 მარტს დაინიშნა საქართველოს მთავარმართებლად (). 1810 წელს, იმერეთის სამეფოს გაუქმებასთან ერთად, მისი მთავარმართებლობის დროს რუსეთის ქვეშევრდომობაში შევიდა მამია გურიელი და აფხაზეთის მთავარი გიორგი (საფარ-ბეგ) შერვაშიძე. 1811 წელს ტორმასოვმა საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ანტონ II ნიჟნი-ნოვგოროდში გადაასახლა და მცხეთის საკათალიკოსო ტახტი გააუქმა. 1810 წელს ახალციხეზე განხორციელებული წარუმატებელი იერიშის და შავი ჭირის გამო საქართველოში მდგომარეობა დაიძაბა. ტორმასოვმა გადადგომა ამჯობინა.

საქართველოს მთავარმართებლად დაინიშნა 1809 წლის 5 მარტს, ხოლო 1811 წლის 6 ივლისს ჩაანაცვლეს მარკიზ ფილიპ პაულუჩით.

## ლიტერატურა 
* *საქართველოს ისტორია – XIX საუკუნე*, „არტანუჯი“, თბ., 2004, გვ. 11
 

კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1752
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1819
კატეგორია:საქართველოს მთავარმართებლები
კატეგორია:შავი არწივის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
აეროგელი

მინი|150px|2.5 კგ წონის აგური დგას 2 გრამიან აეროგელის ნაჭერზე
**აეროგელი** (ლათ. *aer* — ჰაერი და *gelatus* — გაყინული) — ნაწარმი მასალების კლასი, შემადგენლობით გელი, რომელშიც თხევადი ნაწილი მთლიანად ჩანაცვლებულია აირით. მაგარ ფოროვან მასალებს შორის ყველაზე დაბალი სიმკვრივის მქონე მასალაა, მთელი რიგი უნიკალური თვისებებით: სიმაგრე, გამჭვირვალობა, თბომედეგობა, რეკორდულად დაბალი თბოგამტარობა და ა. შ. გავრცელებულია ამორფული სილიციუმის დიოქსიდის, ალუმინის ოქსიდის, ასევე ქრომისა და კალის ოქსიდებზე დამზადებული აეროგელები. 1990-იანების დასაწყისში აეროგელი შექმნეს ნახშირბადის საფუძველზეც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Detailed guide for making aerogels and building a supercritical dryer
* Animated presentation explaining what aerogels are and how supercritical fluid is used in creating aerogels 
* NASA photos of aerogel
* Another LBL article covering the development of aerogels
* Aerogel FAQ at NASA JPL
* "A Solid That's Light As Air ", by Dylan Tweney. *Wired*, 23 February 2006
* Aer( )sculpture, Using a Space Material as a Sculptural Medium 
* Aerogel insulates The House of the Future? 
* Scientists hail ‘frozen smoke’ as material that will change world 
* Video of aerogel scientist Dr. Alex Gash from Lawrence Livermore National Laboratory showcasing aerogel and its properties , direct link
* Glass from aerogels 
* A PDF file about how aerogels are made 
* A site that explains how silica aerogel is made 
* Science project on making aerogels 
* Nanogel aerogel information
* Spacetherm material
* Open source aerogel on Aerogel.org

აეროგელები
კატეგორია:თბოიზოლატორები
კატეგორია:თბოსაიზოლაციო სამშენებლო მასალები
კატეგორია:ქაფები
კატეგორია:გელები
კატეგორია:ამერიკული გამოგონებები
სებასტიან I

**სებასტიან I სანატრელი** (; დ. 20 იანვარი, 1554, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 4 აგვისტო, 1578,  ელ-ქსარ-ელ-ქებირე, მაროკო) — პორტუგალიის მეფე ავისის დინასტიიდან 1557–1578 წლებში. პორტუგალიის პრინცის, ჟუან მანუელისა (ჟუან III-ის შვილი)  და ხუანა ავსტრიელის შვილი. ტახტი მიიღო პაპის გარდაცვალების შემდეგ, რადგან ტახტის მემკვიდრე, სებასტიანის მამა, დაიღუპა 1554 წელს ტუბერკულოზით, მის დაბადებამდე ცოტა ხნით ადრე. როდესაც ჟუან III გარდაიცვალა, სებასტიანი 3 წლის იყო, ამიტომ მისი რეგენტობა იკისრა ბებიამ, ეკატერინე კასტილიელმა, ხოლო შემდეგ არქიეპისკოპოსმა ენრიკემ, ჟუანის ძმამ.  

მისი მმართველობა პორტუგალიისათვის კატასტროფული იყო.  იგი გამოგონილ სამყაროში ცხოვრობდა, თავს ჯვაროსნების მემკვიდრედ თვლიდა, მისი მთავარი მიზანი იყო დაეპყრო მიწები ჩრდილოეთ აფრიკაში და უნდოდა გაეთავისუფლებინა მაროკო არაბებისაგან. 

1574 წელს განახორციელა ექსპედიცია ტანჟერში და წარუმატებლად შეებრძოლა მავრებს. 1578 წელს ელ-ქსარ-ელ-ქებირესთან ბრძოლის დროს დაიღუპა, მაგრამ მისი ცხედარი ვერ ნახეს. მისი აღმოჩენა მხოლოდ 20 წლის შემდეგ მოხერხდა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* სებასტიანიზმი

## ლიტერატურა
* História e histórias - Castro Verde, Joaquim Boiça/Rui Mateus, Artinvento, Região de Turismo da Planicie Dourada/Câmara Municipal de Castro Verde;  ISBN 978-972-97418-9-0
* Antas, Miguel Martins de (1988). *Os Falsos Dom Sebastião*, 2a. Edição, tr. Maria de Fátima Boavida, coment. Francisco Sales de Mascarenhas Loureiro. Lisboa: Europress.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Sebastian, König von Portugal* auf „Genealogie Mittelalter“ 

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1554
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1578
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ნიკოლაი რტიშჩევი

**ნიკოლაი თედორეს ძე რტიშჩევი** (; დ. 1754 — გ. 1835, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, ინფანტერიის გენერალი. საქართველოს მთავარმართებელი 1812–1816 წლებში. მისი მთავარი დამსახურება საიმპერატორო კარის წინაშე კახეთის აჯანყების ჩახშობა და ირანთან დადებული გულისტანის ზავი იყო. 

## ბიოგრაფია
რტიშჩევმა ნაწილობრივ განახორციელა ფილიპ პაულუჩის რეფორმების პროექტი, კერძოდ, გაააუქმა მაზრის კაპიტან-ისპრავნიკის თანამდებობა, სანაცვლოდ ზედამხედველის თანამდებობა შემოიღო და ამ თანამდებობაზე სახელმწიფო მოხელედ ქცეული ქართველი თავადები დანიშნა. საქართველოს მთავარმართებლად დაინიშნა 1812 წლის 16 თებერვალს, ხოლო 1816 წლის 12 სექტემბერს მან თანამდებობიდან გადადგომა ითხოვა, რაც დაკმაყოფილდა კიდეც.

## ლიტერატურა 
* *საქართველოს ისტორია – XIX საუკუნე*, „არტანუჯი“, თბ., 2004, გვ. 12–13 

კატეგორია:საქართველოს მთავარმართებლები
კატეგორია:დაბადებული 1754
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
ენრიკე I (პორტუგალია)

**ენრიკე I სუფთა** (; დ. 31 იანვარი, 1512, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 31 იანვარი, 1580,  ალმეირინი, პორტუგალია) — პორტუგალიის მეფე-კარდინალი 1578–1580 წლებში, ავისის დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. მანუელ I და მისი მეორე ცოლის მარია არაგონელის მეხუთე შვილი. 

ენრიკე მანუელ I ყველაზე პატარა ძმა იყო,ამიტომ ფიქრობდნენ, რომ მას არ ჰქონდა სამეფო ტახტზე ასვლის შანსი. ამიტომ მან სასულიერო კარიერა აირჩია, რათა დაეცვა პორტუგალიის ინტერესები კათოლიკურ ეკლესიაში. იგი მალევე გახდა ბრაგის არქიეპიკოპოსი (1538), ევორის არქიეპიკოპოსი (1545)  და მიიღო კიდეც კარდინალის თანამდებობა. 1564 წელს ენრიკე გახდა ლისაბონის არქიეპისკოპოსი და პორტუგალიის პრიმასი. 

ძმის გარდაცვალების შემდეგ 1557 წელს გახდა თავისი ძმის შვილიშვილის სებასტიან I რეგენტი. სებასტიანის დაღუპვის შემდეგ კი, როგორც დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი ავიდა პორტუგალიის სამეფო ტახტზე. მან დინასტიის გაგრძელების მიზნით უარი თქვა სასულიერო წოდებებზე და დაქორწინდა კიდეც, მაგრამ რომის პაპმა გრიგოლ XIII მხარი ჰაბსბურგებს დაუჭირა და არ გაათავისუფლა იგი სამღვდელო ფიცისაგან.  

ენრიკე მალევე გარდაიცვალა. რეგენტთა საბჭომ ახალი მეფის ასარჩევად დანიშნა კრება. ამ სიტუაციით ისარგებლა ესპანეთის მეფემ ფილიპე II, რომელიც ყველაზე სასურველი კანდიდატი იყო პორტუგალიის სამეფო ტახტზე. 1580 წელს მან ჰერცოგი ალბა გაგაზავნა პორტუგალიაში, რათა ხელში ჩაეგდო სამეფო ტახტი. მან მალევე დაიპყრო ლისაბონი და ფილიპე II აირჩიეს პორტუგალიის მეფედ, იმ პირობით რომ  იგი უზრუნველყოფდა პორტუგალიის სამეფოსა და მისი საზღვრების დაცვას და არ შეუერთებდა მას ესპანეთს. ფილიპე II პორტუგალიის სამეფო ტახტზე ეწოდა ფილიპე I.  

## სქოლიო 
კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1512
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1580
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
Cemeteries of London

**Cemeteries of London** () - ჯგუფ Coldplay-ს რიგით მეორე სიმღერა 2008 წლის ალბომიდან Viva la Vida or Death and All His Friends. სიმღერა თავისი განწყობით ჯგუფის სხვა კომპოზიციებთან შედარებით საკმაოდ  ბნელია.

## ისტორია 
სიმღერა დაიწერა სხვადასხვა ამბის, ძირითადად - მოჩვენებების, შუასაკუნოვანი კუდიანების ლეგენდებისა და კომიქსების გავლენით. ძირითადად, გადაწყდა სიმღერაში ძველი ლონდონის ატმოსფეროს გადმოცემა. "Cemeteries of London" დაიწერა ხალხური და ესპანური მუსიკის გავლენით. უილ ჩემპიონი ამას ერთ-ერთ ინტერვიუში ადასტურებდა:  "ჩემთვის ეს არის ხალხური სიმღერა...სტრუქტურულად".

სიმღერა დაიწერა მას შემდეგ, რაც პროდიუსერმა მარკუს დრავსმა ჯგუფი დაადანაშაულა იმაში, რომ ახალი სიმღერები არის “კარგი, მაგრამ ჯერ არის დიდებული“. კრის მარტინი: "ჯანდაბას. და მეორე დღეს მოვიტანე და დავუკარი Cemeteries Of London.”

Entertainment Weekly-ში გამოქვეყნდა სტატია ახალი ალბომის შესახებ, სადაც გაი ბერიმენის სიტყვები იქნა მოყვანილი: "როდესაც წარმოვიდგენ რამე სიმღერას, მე წარმოვიდგენ 1850 წლის ლონდონს, ბევრ წვიმას და მამაკაცებს ცილინდრებით".

## სქოლიო
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
ალექსანდრ ნეიდგარდტი

**ალექსანდრ ივანეს ძე ნეიდგარდტი** (; დ. 25 ოქტომბერი, 1784 — გ. 27 აგვისტო, 1845, მოსკოვი) — რუსეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს მთავარმართებელი 1842–1844 წლებში. მისი ორწლიანი მოღვაწეობა კავკასიაში სამარცხვინო შედეგით დასრულდა. შამილი წარმატებას წარმატებაზე აღწევდა, ამიტომაც ნეიდგარდტმა გადადგომა ითხოვა, რაც დაკმაყოფილდა კიდეც. 

## ლიტერატურა 
* *საქართველოს ისტორია – XIX საუკუნე* (რედაქტორები ვახტანგ გურული და ბონდო კუპატაძე), „არტანუჯი“, თბ., 2004, გვ. 15–16

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1784
კატეგორია:გარდაცვლილი 1845
კატეგორია:საქართველოს მთავარმართებლები
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აგვისტო
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ევგენი გოლოვინი

**ევგენი ალექსანდრეს ძე გოლოვინი** (; დ. 1782 — გ. 27 ივნისი, 1858) — რუსეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, კავკასიის მთავარმართებელი 1837–1842, რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი (1839). 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1797 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. მონაწილეობდა საფრანგეთ-რუსეთის (1812), რუსეთ-ოსმალეთის ომებში (1806-1812; 1828-1829). 1838-1842 წლებში მეთაურობდა ცალკეულ კავკასიის კორპუსს. ატარებდა რუსიფიკატორულ პოლიტიკას. განამტკიცა რუსული გავლენა კავკასიაზე. აქტიურ საომარ ოპერაციებს მართავდა შამილის წინააღმდეგ. ხელმძღვანელობდა გზათა მშენებლობასა და სიმაგრეთა აგებას შავი ზღვის სანაპიროზე, საქართველოს სამხედრო გზაზე, ჩაჩნეთსა და დაღესტანში. 1838 წლის მაისში საძირკველი ჩაუყარა ნოვოროსიისკის ნავსადგურის მშენებლობას. მისი მმართველობის დროს, 1841 წელს, იფეთქა გურიის გლეხთა აჯანყებამ, რომელიც სასტიკად ჩაახშეს. აჯანყების მეთაურების მიმართ მთავარმართებლის დაკავმიერ გამოტანილი განაჩენი იმდენად მკაცრი იყო, რომ ნიკოლოზ I-მა იგი საგრძნობლად შეარბილა. 1845-1848 წლებში ბალტიისპირეთის გენერალ-გუბერნატორი იყო. 1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციამდე მისი სახელი ერქვა ახლანდელი რუსთაველის გამზირს. 

## ბიბლიოგრაფია
*Очерк положения военных дел на Кавказе с нач. 1838 г. по конец 1842 г., Рига, 1847.

## ლიტერატურა 
* *საქართველოს ისტორია – XIX საუკუნე* (რედაქტორები ვახტანგ გურული და ბონდო კუპატაძე), „არტანუჯი“, თბ., 2004, გვ. 15–16
* Толстой Ю. В., Очерк жизни и службы Е. А. Головина, კრ.: Девятнадцатый век, изд. П. Бартеневым, кн.1, М., 1872. 

კატეგორია:საქართველოს მთავარმართებლები
კატეგორია:დაბადებული 1782
კატეგორია:გარდაცვლილი 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
Yesterday

**Yesterday** ან **Yesterdays** შეიძლება ნიშნავდეს:

## მუსიკა
### სიმღერები
* „Yesterday“ (The Beatles-ის სიმღერა), The Beatles-ის 1965 წლის სიმღერა და სინგლი

### ალბომები
**Yesterday* (EP), The Beatles
**Yesterdays* (Yes-ის ალბომი)
ანტონიუ I (პორტუგალია)

**ანტონიუ I** (;დ. 1531, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 26 აგვისტო, 1595, პარიზი, საფრანგეთი) — მალტის ორდენის პრიორი პორტუგალიაში. პორტუგალიის ტახტის პრეტენდენტი ავისის დინასტიის დასრულების შემდეგ. იგი იყო მანუელ I 13 შვილიდან ერთ-ერთის უკანონო შვილი შავოი წარსულის მქონე ქალისაგან (მისი მტრების მტკიცებით ეს ქალი ებრაელი იყო).

პორტუგალიელებმა, 1580 წლის დინასტიური კრიზისის დროს, რათა თავიდან აეცილებინათ ესპანეთის მეფის ფილიპე II ხელში სამეფო ტახტის გადასვლა, ანტონიუ მეფედ გამოაცხადეს, მაგრამ 20 დღის შემდეგ ჰერცოგმა ალბამ იგი დაამხო ალკანტარასთან ბრძოლის დროს. კონტინენტური პორტუგალია უნიით შეუერთდა ესპანეთს. ანტონიუ კი ცდილობდა დამკვიდრებულიყო აზორის კუნძულებზე. რამდენიმე წლის განმავლობაში იგი მართავდა კუნძულ ტერსეირას და საკუთარი მონეტაც კი გამოუშვა.  სიცოცხლის ბოლო წლებში ცხოვრობდა პარიზში. უკანონო ქორწინებიდან დარცა 6 შვილი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ენრიკე I

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1531
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1595
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ერნესტ რენანი

**ჟოზეფ ერნესტ რენანი** (; დ. 28 თებერვალი, 1823, ტრეგიე, კოტ-დ’არმორის დეპარტამენტი – გ. 2 ოქტომბერი, 1892, პარიზი) — ფრანგი მწერალი, ფილოლოგი და აღმოსავლეთმცოდნე. ფრანგული აკადემიის წევრი 1878 წლიდან. რენანის შრომები გამსჭვალულია უნივერსალური სკეფსისით, ობიექტური ჭეშმარიტების შეცნობის შეუძლებლობის რწმენით, რელატივიზმით. მისი შეხედულებები გადმოცემულია თხზულებაში „ფილოსოფიური დიალოგები და ფრაგმენტები“ (1876) და მასთან დაკავშირებულ „ფილოსოფიურ დრამებში“: „კალიბანი“ (1878), „ნემიელი მღვდელი“ (1885) და სხვა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ფრანგი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 1823
კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი ფილოსოფოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი ლიტერატურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ფილოლოგები
კატეგორია:უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
იბერიის უნია

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|ძველი გრავიურა – [ალკანტარის ბრძოლა]]
**იბერიის უნია** — ესპანეთისა და პორტუგალიის სამეფო ტახტების დინასტიური უნია 1580-1640 წწ. ამ პერიოდში ესპანეთის ჰაბსბურგი მეფეების: ფილიპე II, ფილიპე III და ფილიპე IV („ფილიპეების დინასტია“, როგორც მას პორტუგალიელები უწოდებდნენ) მმართველობა ვრცელდებოდა მთელს იბერიის ნახევარკუნძულზე. პორტუგალიის სახელმწიფოს დასუსტებამ უნიის პერიოდში გამოიწვია პორტუგალიის კოლონიური იმპერიის დაშლა.

მას შემდეგ რაც პორტუგალიის ახალგაზრდა მეფე სებასტიან I გარდაიცვალა აფრიკის ჩრდილოეთში წარმოებული ომის დროს, ავისის დინასტია გაქრობის საფრთხის წინაშე დადგა. მეფედ გამოაცხადეს ღრმად მოხუცებული, უშვილო კარდინალი ენრიკე I. ორი წლის შემდეგ მისმა გარდაცვალებამ გამოიწვია დინასტიური კრიზისი. პორტუგალიის სამეფო ტახტზე პრეტენზიას აცხადებდა მანუელ I შვილიშვილი ესპანეთის მეფე  ფილიპე II, ასევე მანუელ I უკანონო შვილიშვილი ანტონიუ I და ჰერცოგინია ეკატერინე ბრაგანსელი – ბრაგანსის სახლის წარმომადგენელი,  ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის დედოფალი, ჩარლზ II მეუღლე.

ომი პორტუგალიის მემკვიდრეობისათვის მოიგო ესპანეთის არმიამ ჰერცოგ ალბას ხელმძღვანელობით, ანტონიუ I მომხრეების განადგურების შედეგად ალკანტარასთან. 1581 წელს ფილიპე II ჩავიდა პორტუგალიაში და მეფედ ეკურთხა  ფილიპე I სახელწოდებით. იგი დაპირდა პორტუგალიელებს რომ ქვეყანა შეინარჩუნებდა საკუთარ კანონებს და ფულად ერთეულს. ერთ პერიოდში განიხილებოდა გაერთიანებული ესპანეთ-პორტუგალიის დედაქალაქის გადატანაც ლისაბონში.

XVII საუკუნის პორტუგალიის ელიტარული წრეები მიხვდნენ, რომ იბერიის უნიამ მათ ქვეყანას მეტი ზიანი მოუტანა, ვიდრე სარგებელი. პორტუგალია კარგავდა კოლონიებს. განსაკუთრებით მწვავედ იგრძნობოდა კავშირის გაწყვეტა ინგლისთან, რომელიც მხარს უჭერდა პორტუგალიას ჯერ კიდევ  1386 წელს დადებული უინძორის ხელშეკრულებით.

ნიდერლანდების რევოლუციის პერიოდში ჰოლანდიელებმა დაიპყრეს პორტუგალიის ყოფილი კოლონიები:ცეილონი, ბრაზილია, ლუანდა ანგოლაში და სხვ. კოლონიების დაკარგვის სერიამ აავსო პორტუგალიის არისტოკრატიის მოთმინების ფიალა. დაიწყო დამოუკიდებლობის აღდგენის მოძრაობა. ჰერცოგ ბრაგანსას შვილიშვილი გამოაცხადეს მეფედ ჟუან IV სახელწოდებით. ომი დამოუკიდებლობის აღდგეენისათვისათვის პორტუგალიაში დამთავრდა ესპანელთა მარცხით. უნია დაიშალა და პორტუგალიის სამეფო ტახტი დაიკავეს ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენლებმა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ენრიკე I
* ანტონიუ I

## რესურსები ინტერნეტში
*Leslie Bethell, *The Cambridge history of Latin America*, Cambridge University Press (1984)
*Jean-Frédéric Schaub, ''Le Portugal Au Temps Du Conde-duc D'olivares* , Casa de Velázquez (2001)
*Luis Suárez Fernández, José Andrés Gallego, *La Crisis de la hegemonía española, siglo XVII'', Ediciones Rialp (1986) 

კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
ბატაკი (დამწერლობა)

**ბატაკი** — მარცვლოვანი დამწერლობა, რომელიც გავრცელებულია კუნძულ სუმატრაზე და გამოიყენება ბატაკების ტომის სხვადასხვა ენების ჩასაწერად. ენათესავება "ბალავასა" და "კავი" დამწერლობებს. იწერება მარცხნიდან მარჯვნივ. არსებობს ბატაკი დამწერლობის რამდენიმე ვარიანტი: კარო, სიმალუნგუნი, პაკპაკი, ტობა და მანდაილინგი.

ბატაკი შეიცავს ნიშნებს, რომლებიც გადმოსცემენ თანხმოვნისა და ხმოვნის ორბგერიან კომბინაციებს. გარდა ამისა, ინდური წარმოშობის სხვა დამწერლობების მსგავსად, ბატაკსაც გააჩნია დამახასიათებელი /a/ ხმოვანი, რომელიც გამოიყენება, როგორც ხმოვნის ნიშანი, ანუ "ვირამა". არსებობს განსაკუთრებული წესები ხმოვნის პოზიციისათვის სიტყვაში, როდესაც სიტყვა თანხმოვანზე ბოლოვდება. 

center|800px|ბატაკის თანხმოვნები და ერთადერთი ხმოვანი – ა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Batak alphabet
*Proposal for encoding the Batak script in the UCS  (PDF-Datei; 970 kB)
* Transtoba2 - Transliterations-Software (Latein zu Toba Batak), GNU GPL  (von Uli Kozok und Leander Seige)

კატეგორია:დამწერლობები
კატეგორია:მარცვლოვანი დამწერლობები
2012

## მოვლენები 
### იანვარი 
* 1 იანვარი
** ევროკავშირის თავმჯდომარე ქვეყანა გახდა დანიაhttp://www.radiotavisupleba.ge/archive/geo-news/20120101/1001/1001.html?id=24439570.
** ირლანდია გახდა ეუთოს თავმჯდომარე.
** ძალაში შევიდა ახალი კონსტიტუცია უნგრეთშიhttp://1tv.ge/News-View.aspx?Location=34390&LangID=1.
* 13 იანვარი —საკრუიზო ლაინერმა „Costa Concordia“, რომელშიც იმყოფებოდა 4234 ადამიანი, განიცადა ავარია იტალიის სანაპიროსთან . დაიღუპა 16 ადამიანი, 16 დაკარგულად ითვლება.
* 13—22 იანვარი — I ზამთრის ოლიმპიური თამაშები ახალგაზდებს შორის (ინსბრუკი, ავსტრია).

### თებერვალი 
### მარტი 
* 4 მარტი — საპრეზიდენტო არჩევნები რუსეთში.

### აპრილი 
* 15 აპრილი – მართლმადიდებლური სამყარო აღდგომას აღნიშნავს. *(ძველი სტილით 2 აპრილი)*

### მაისი 
### ივნისი 
* 5 ივნისი : XXI საუკუნეში უკანასკნელად განხორციელდა პლანეტა ვენერას ტრანზიტი.
* 8 ივნისი — 1 ივლისი — პოლონეთში და უკრაინაში ჩატარდება ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012.

### ივლისი 
* 1 ივლისი -ევროკავშირის თავმჯდომარე ქვეყანა გახდება კვიპროსი.
* 2 ივლისი — საპრეზიდენტო არჩევნები მექსიკაში.
### თარიღი უცნობია 
* საპარლამენტო არჩევნები საქართველოში.
* საპარლამენტო არჩევნები უკრაინაში.

### ნოემბერი 
* 6 ნოემბერი —საპრეზიდენტო არჩევნები ამერიკის შეერთებულ შტატებში.
* 6 ნოემბერი —საპრეზიდენტო არჩევნები პუერტო-რიკოში

## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 4 იანვარი : მერაბ ელიოზიშვილი — ქართველი მწერალი, სცენარისტი, მსახიობი.
### თებერვალი 
* 11 თებერვალი : უიტნი ჰიუსტონი —ამერიკელი მომღერალი
### მარტი 
* 17 მარტი : შენუდა III — კოპტური მართლმადიდებელი ეკლესიის 117-ე პაპი და პატრიარქი.
### აპრილი 
### მაისი 
* 29 მაისი : კანეტო სინდო — იაპონელი კინორეჟისორი  (დ. 1912)

### ივნისი 
* 21 ივნისი : შენგელია, რამაზ — ქართველი ფეხბურთელი (დ. 1957)
### ივლისი 
* 16 ივლისი : ლორდი, ჯონ — ინგლისელი მუსიკოსი (დ. 1941)
* 24 ივლისი : ჯონ ატა მილსი— განის პრეზიდენტი (დ. 1944)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 3 სექტემბერი : დუნკანი, მაიკლ კლარკ — ამერიკელი მსახიობი (დ. 1957)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 6 ნოემბერი : მაქსიმე — ბულგარეთის მართლმადედებელი ეკლესიის პატრიარქი (დ. 1914)
### დეკემბერი 
* 3 დეკემბერი : ხიტრუკი, თედორე— რუსი ანიმატორი (დ. 1937)
* 5 დეკემბერი :  ბრუბეკი, დეივ —ამერიკელი ჯაზ-პიანისტი (დ. 1920)
* 5 დეკემბერი: ნიმეიერი, ოსკარ — ბრაზილიელი არქიტექტორი (დ. 1907)
* 11 დეკემბერი : რავი შანკარი — ინდოელი მუსიკოსი  (დ. 1920)

## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : სერჟ აროში (საფრანგეთი) და დევიდ უაინლენდი (აშშ)
* ქიმია : რობერტ ლეფკოვიცი და ბრაიან კოლბიკი (ორივე აშშ)
* ფიზიოლოგია და მედიცინა :  სინია იამანაკა (იაპონია) და  ჯონ გურდონი (დიდი ბრიტანეთი)
* ლიტერატურა : მო იანი (ჩინეთი)
* მშვიდობა : ევროპის კავშირი 
* ეკონომიკა :  ელვინ როთი და ლოიდ შეპლი (ორივე აშშ)
Faithless

**Faithless** — ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფი, რომელშიც შედიან სისტერ ბლისი და როლო არმსტრონგი. იგი ცნობილია კომპოზიციებით „Insomnia“, „God Is a DJ“ და „We Come 1“. ჯგუფის პირველი ექვსი ალბომი გაყიდულია 15 მილიონზე მეტი ეგზემპლარის სახით.

## დისკოგრაფია 
**Reverence* (1996)
**Sunday 8PM* (1998)
**Outrospective* (2001)
**No Roots* (2004)
**To All New Arrivals* (2006)
**The Dance* (2010)
**Faithless 2.0* (2015)
**All Blessed* (2020)
**WeDisappear* (R Plus-თან და ამელია ფოქსთან ერთად) (2022)
* *For Lovers, Not Killers* (R Plus-თან და ამელია ფოქსთან ერთად) (2023)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ბრიტანული საიტი
*

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:1995 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2015 წელს აღდგენილი ჯგუფები
კატეგორია:2011 წელს დაშლილი ჯგუფები
ალექსანდრე ცომაია

**ალექსანდრე ვასილის ძე ცომაია** (დ. 1907, ქუთაისი, — გ. 1956, ნიუ იორკი) — ქართველი პუბლიცისტი, ანტი-საბჭოთა პოლიტიკური ემიგრაციის მოღვაწე. 

სწავლობდა ხაშურის გიმნაზიასა და თბილისის უნივერსიტეტში. 1922 წ. თებერვალში მონაწილეობდა საქართველოს გასაბჭოების წლისთავთან დაკავშირებულ საპროტესტო გამოსვლებში, რის გამოც დაპატიმრებული იყო. 1924 წ. აგვისტოში შეუერთდა აჯანყებულებს სენაკში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ემიგრაციაში გაემგზავრა. ცხოვრობდა საფრანგეთსა და გერმანიაში, სადაც თანამშრომლობდა ეროვნულ-დემოკრატიული მიმართულების ქართულ ემიგრანტულ პრესაში („ახალი ივერია“, „ქართველი ერი“). ბერლინში გამომავალ ჟურნალ „ქართველი ერში“ დაიბეჭდა მისი ნაშრომი „დიდი ილია“. მეორე მსოფლიო ომის დროს ვერმახტის ქართული ლეგიონის შემადგენლობაში იბრძოდა კავკასიის მისადგომებთან. ომის შემდეგ ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასახლდა. აქვე მისი რედაქტორობით გამოდიოდა ჟურნალი „თავისუფალი საქართველოს ხმა“. მისი პუბლიცისტური წერილების ძირითადი ნაწილი რუსულ-ქართულ ურთიერთობებსა და საბჭოთა რეჟიმის მიერ საქართველოში განხორციელებულ რეპრესიებს ეხება. ცოლად ჰყავდა ქართველი პოლიტიკური მოღვაწის, სიმონ მდივანის ასული ელისაბედი. გარდაიცვალა ნიუ-იორკში.
## ლიტერატურა
* ცომაია, გურამ. "ჩეკისტებმა თოფის კონდახებით იქამდე მირტყეს, სანამ გრძნობა არ დავკარგე": ვინ იყო ალექსანდრე ცომაია: ინტერვიუ / გურამ ცომაია ; ესაუბრა არჩილ ნოზაძე // გუმბათი. - თბილისი, 2009. - 22-28 ივნისი. - N24(88). - გვ.41-42 ელ. ვერსია

კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
Underworld

**Underworld**  — ბრიტანული ელექტრონული პროექტი, რომელშიც ამჟამად შედიან კარლ ჰაიდი და რიკ სმითი. ჯგუფი ასრულებს ელექტრონული მუსიკის ჟანრის კომპოზიციებს. მას გამოცემული აქვს 8 სტუდიური, 17 საკონცერტო, 2 კომპილაციური და 4 EP დისკი.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Underneath the Radar* (1988)
* *Change the Weather* (1989)
* *dubnobasswithmyheadman* (1994)
* *Second Toughest in the Infants* (1996)
* *Beaucoup Fish* (1999)
* *A Hundred Days Off* (2002)
* *Oblivion with Bells* (2007)
* *Barking* (2010)
* *Barbara Barbara, We Face a Shining Future* (2016)
* *Drift Series 1* (2019)

## რესურსები ინტერნეტში
* Underworld Live
* Underworld Athens 
* ჯგუფის ისტორია 
* ჯგუფის კონცერტების ისტორია

კატეგორია:ინგლისური ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1979 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
Everything but the Girl

**Everything but the Girl** — ბრიტანული ელექტრონული დუეტი, რომელშიც შედიან ტრეისი თორნი და ბენ უოტი. დუეტი ჩამოყალიბდა 1982 წელს. მონაწილეები აგრეთვე წყვილს წარმოადგენენ, რომელიც პირად ცხოვრებაზე არსად საუბრობს. საგულისხმოა, რომ ისინი საკუთარი შვილების ვინაობასაც მალავენ.

## დისკოგრაფია 
**Eden* (1984)
**Everything but the Girl (მხოლოდ აშშ)* (1984)
**Love Not Money* (1985)
**Baby the Stars Shine Bright* (1986)
**Idlewild* (1988)
**The Language of Life* (1990)
**Worldwide* (1991)
**Acoustic* (1992)
**Amplified Heart* (1994)
**Walking Wounded* (1996)
**Temperamental* (1999)
**Fuse* (2023)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ინგლისური ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1982 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ბასილა

ტერმინით **ბასილა** შეიძლება აღნიშნული იყოს:

* ბასილა — ღვთაება
* ბასილა — ქალაქი ბენინში
ჯორჯ ტუგუდ სმითი

thumb|270px|ჯონ ლენონი და ბიძამისი ჯორჯ სმითი
**ჯორჯ თუგუდ სმითი** (1903 - 5 ივნისი 1955) იყო ჯონ ლენონის ბიძა დედის, ჯულიას მხრიდან (ჯულიას დის, მიმის ქმარი). ის თავის ძმა ფრენკთან ერთად ჩართული იყო ოჯახურ ბიზნესში და მუშაობდა ორი რძის ფერმასა და საცალო ვაჭრობის ობიექტში ვულტონში. ამ ფერმაში სმიტების საგვარეულოს ოთხმა თაობამ გამოიარა და მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდგომ გადავიდა ის ბრიტანეთის მთავრობის დაქვემდებარებაში.

ჯორჯ სმითს ყოველდღე დაჰქონდა რძე იმ საავადმყოფოში, სადაც მიმი მუშაობდა. 1932 წლის გაზაფხულზე მას მიმისადმი სიყვარული გაუჩნდა, მაგრამ მიმის გულგრილმა დამოკიდებულებამ და სასიმამროს ჩარევამ საქმე გააფიჭა. ხანგრძლივი და უშედეგო ფლირტის შემდეგ საბოლოოდ ჯორჯს მობეზრდა ამგვარ ვითარებაში ყოფნა და ერთხელაც, როდესაც ის ჩვეულებისამებრ რძის მისატანად მივიდა საავადმყოფოში, მიმის მკაცრად წაუყენა ულტიმატუმი, რომ ის ან გაჰყვებოდა მას ცოლად ან საერთოდ აღარაფერი. 1939 წლის 15 სექტემბერს ჯორჯმა და მიმიმ საბოლოოდ იქორწინეს. მათ შეიძინეს *მენდიპსის* სახელით ცნობილი სახლი ლივერპულში მენლავ ავენიუს 251 ნომერში. შვილები მათ არ ჰყოლიათ და ამიტომ მათ დიდი სიხარულით მიიღეს თავიანთ სახლში ჯულიას მიერ აღსაზრდელად მიბარებული 5 წლის ჯონ ლენონი.

ამ სახლში ლენონმა თავისი ბავშვობის დიდი ნაწილი გაატარა. ჯორჯი ასწავლიდა პატარა ლენონს წერა-კითხვას და უკითხავდა ლექსებს. მანვე ასწავლა ლენონს კროსვორდების ამოხსნა და ხატვა, ხოლო ცოტა რომ წამოიზარდა უყიდა პირის გარმონი. ჯორჯ სმითი 1955 წლის 5 ივნისს, კვირადღეს, 52 წლის ასაკში საკუთარ სახლში გარდაიცვალა ღვიძლის დაავადებით. დაკრძალულია ვულტონში, წმ. პეტრეს ტაძრის სასაფლაოზე.

კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ჯონ ლენონი
კლოდ შაბროლი

**კლოდ შაბროლი** (; დ.  24 ივნისი, 1930, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 12 სექტემბერი, 2010, იქვე) — ფრანგი კონორეჟისორი. ფრანგული ახალი ტალღის დამფუძნებელი და ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია
შაბროლის პირველი ფილმი 1958 წელს გამოვიდა. დიდი წარმატება მოუტანა პირველივე ნაწარმოებმა „ლამაზი სერჟი“. შემდეგ  რეჟისორმა კიდევ 60-მდე ფილმი გადაიღო:  „მოღალატე ცოლი“, „ტკბილი საწამლავი“. 1964–1980 წლებში კლოდ შაბროლი ქორწინებაში იმყოფებოდა მსახიობ სტეფანი ოდრანისთან. კლოდ შაბროლი 2010 წლის 12 სექტემბერს გარდაიცვალა 81 წლის ასაკში.

## ფილმოგრაფია
*1963 - ოფელია *(Ophelia)*
*1978 - ვიოლეტა ნოზიე *(Violette Nozière)*
*1991 - მადამ ბოვარი *(Madame Bovary)*
*1995 - დანაშაულის ცერემონია *(La Cérémonie)*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Biography on newwavefilm.com
*Senses of Cinema: Great Directors Critical Database 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ფრანგი რეჟისორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
პედრუ II (პორტუგალია)

**პედრუ II მშვიდობისმოყვარე** (; დ. 26 აპრილი, 1648, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 9 დეკემბერი, 1706, სინტრა, პორტუგალია) —რეგენტი (1668–1683) და შემდეგ პორტუგალიის მეფე ბრაგანსის დინასტიიდან 1683–1709 წლებში. ჟუან IV-ის და ლუიზა დე გუსმანის მეორე ვაჟი. 

## ოჯახი 
იქორწინა ორჯერ  1668 წელს მარია ფრანცისკა სავოიელ-ნემურელზე, რომელთანაც შეეძინა ერთი შვილი და მარია სოფია ნებურგელზე, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი. გარდა ამისა, მას ჰყავდა 3 უკანონო შვილი. 

პედრუ II გარდაიცვალა 1706 წლის 9 დეკემბერს, მისი შემმცვლელი გახდა შვილი ჟუან V.

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1648
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1706
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ანიბალ კავაკუ სილვა

**ანიბალ ანტონიუ კავაკუ სილვა** (; დ. 15 ივლისი, 1939, ალგარვი, პორტუგალია) — პორტუგალიის პოლიტიკური მოღვაწე, პორტუგალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2006 წლის 9 მარტიდან , პრემიერ-მინისტრი 1985-1995 წწ. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და მისი ხელმძღვანელი 1985-1995 წწ. 

მისი როგორც მთავრობის მეთაურის მმართველობა იყო ყველაზე ხანგრძლივი პორტუგალიის დემოკრატიულად არჩეულ პრემიერ-მინისტრებს შორის.  

* 1980-1981 წწ. – პორტუგალიის ფინანსთა მინისტრი
* 1980-1983 წწ. – პორტუგალიის პარლამენტის წევრი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Сайт Каваку Силва
* Официальный сайт Президента Португальской Республики

კატეგორია:პორტუგალიის პრეზიდენტები
კატეგორია:პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სარი (ქალაქი)

**სარი** () — ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში. წარმოადგენს მაზანდარანის ოსტანის ადმინისტრაციულ ცენტრს. სარის სამხრეთით რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს ელბურსი. ფართობი 5,089 კმ².

ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 262 ათას კაცს (2006 წლის აღწერით). სარი სარკინიგზო და საავტომობილო გზების მეშვეობით უკავშირდება ირანის სხვადასხვა ქალაქს.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.sari.ir 

კატეგორია:ირანის ქალაქები
კატეგორია:ირანის ყოფილი დედაქალაქები
პორტუგალიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია

**პორტუგალიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია** () — პოლიტიკური პარტია პორტუგალიაში. უჭირავს მემარჯვენე–ცენტრისტული პოზიცია. 

## ისტორია 
დაარსდა 1974 წლის 6 მაისს. ქვეყნის მმართველი პარტიაა 1979—1980, 1981—1983, 1985—1995 და 2002—2005 წწ. 2009 წლის საპარლამენტო არჩევნებში 81 მანდატი პორტუგალიის 230 ადგილიან პარლამენტში. ევროპარლამენტში წარმოდგენილია 8 დეპუტატით (პორტუგალია სულ ფლობს 22 მანდატს), ხოლო ქალაქის 308 მერის პოსტიდან სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრებს უკავიათ 139 ადგილი. 

## პარტიის ლიდერები 
* ფრანსიშკუ სა კარნეირუ (1974—1978 და 1978—1980);
* ანტონიუ სოზა ფრანკუ (1978);
* ჟოზე მენერეშ პირმენტელი (1978);
* ფრანსიშკუ პინტუ ბალსემანი (1981—1983);
* ნუნუ როდრიგეშ დუშ სანტუში (1983—1984);
* კარლუშ მოტა პინტუ (1984—1985);
* ანიბალ კავაკუ სილვა (1985—1995);
* ფერნანდუ ნოგეირა (1995—1996);
* მარსელუ რებელუ დე სოზა (1996—1999);
* ჟოზე მანუელ ბაროზუ (1999—2004);
* პედრუ სანტანა ლოპეში (2004—2005);
* ლუიშ მარკეშ მენდეში (2005—2007);
* ლუიშ ფილიპე მენეზეში (2007-2008)
* მანუელა ფერეირა ლეიტე (2008-დან)

## რესურსები ინტერნეტში 
* სდპ–ის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:პორტუგალიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები
კატეგორია:1974 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
Set the Controls for the Heart of the Sun

„**Set the Controls for the Heart of the Sun**“ — მესამე სიმღერა ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის მეორე სტუდიური ალბომიდან *A Saucerful of Secrets* (1968). მისი ავტორია როჯერ უოტერსი. სიმღერაში გამოკვეთილ სოლოს დასარტყმელ საკრავებზე ასრულებს ნიკ მეისონი. კომპოზიცია ჯგუფის კონცერტებზე სრულდებოდა 1967-1973 წლებში. მისი საკონცერტო ვერსია შეტანილია პინკ ფლოიდის 1969 წლის ალბომში  *Ummagumma*. სიმღერა აგრეთვე ჟღერს ფილმში Pink Floyd: Live at Pompeii (1972) და კომპილაციაში *Echoes: The Best of Pink Floyd* (2001)

2006 წელს გადაღებული დოკუმენტური ფილმის „Which One's Pink?“ მიხედვით, სიმღერაში გიტარაზე ასევე დეივიდ გილმორი და სიდ ბარეტი უკრავენ. შედეგად, ეს არის პინკ ფლოიდის ერთადერთი კომპოზიცია, რომელშიც ჯგუფის ხუთი წევრი უკრავს.

სიმღერის ჩაწერა დაიწყო 1967 წლის აგვისტოში. იმავე წლის ოქტომბერში და 1967 წლის იანვარში იგი დასრულებული იქნა. ცნობილია, რომ როჯერ უოტერსმა მისი ტექსტი აიღო ჩინური პოეზიის კრებულიდან, რომელიც ანგუს გრემმა თარგმნა. სტრიქონების ნაწილი აღებულია ლი ჰესგან (ორიგინალში - witness the man who raged at the wall as he wrote his question to heaven) და ლი სიან-ინისგან (watch little by little the night turn around, countless the twigs which tremble in dawn, და one inch of love is an inch of ashes).

როჯერ უოტერსი:

ეს სიმღერა არის პერსონაჟზე, რომელიც მართავს მფრინავ თეფშს. იგი გულანთებული მიემართება მზისკენ, თავის მოსაკლავად.

ასევე, სიმღერა სრულდებოდა როჯერ უოტერსის მიერ, სოლო-ტურნეებშ. 1984-1985 წლებიდან იგი სრულდებოდა შეცვლილი ფორმით — დამატებითი ვოკალისტი ქალების ხმებით, საქსოფონისა და გიტარის სოლოებით, უფრო შენელებული, ვიდრე ორიგინალურ ვერსიაშია. შემოკლებული ვერსია სრულდებოდა უოტერსის 1987 წლის ტურნეში — მხოლოდ აკუსტიკური გიტარის თანხლებით. სიმღერა აგრეთვე სრულდებოდა 2006-2008 წლების ტურნეს The Dark Side of the Moon Live და  In the Flesh ტურნეების მსვლელობისას. სცენაზე მისი შესრულებისას მიმდინარეობდა სიმღერების „Arnold Layne“ და „The Scarecrow“ პრომო-ფილმების კადრების პროეცირება. 2002 წელს ლონდონის უემბლის სტადიონზე ამ კომპოზიციის შესრულებისას მაყურებლებმა ორ კონცერტზე მოწვეულ სტუმრად იხილა ნიკ მეისონი. ნიკი ასევე შეუერთდა როჯერს 2006 წლის რამდენიმე კონცერტზე.

## პერსონალი 
*როჯერ უოტერსი – ვოკალი, ბას-გიტარა, გონგი
*რიჩარდ რაიტი – Farfisa-ს ორგანი, ვიბრაფონი, სელესტა
*ნიკ მეისონი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია (ტიმპანი)
*სიდ ბარეტი – გიტარა
*დეივიდ გილმორი – გიტარა

## სქოლიო 
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
ჯვრის წყალსაცავი

**ჯვრის წყალსაცავი** — წყალსაცავი დასავლეთ საქართველოში, მდებარეობს წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ჯვართან. ზედაპირის ფართობი 13,5 კმ². წყლის მოცულობა 1100 მლნ. მ³. სიგრძე 30 კმ. შეიქმნა მდინარე ენგურის ჩამონადენის რეგულირებისა და ენერგეტიკული მიზნებისათვის. ჯვრის წყალსაცავი საქართველოს ყველაზე ღრმა წყალსაცავია (226 მ). შედის გალი-ჯვრის წყალსაცავების კასკადის შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს წყალსაცავები
* ენგურის ჰიდროელექტროსადგური

## გალერეა 

სურათი:Jvari Lake1.jpg|ჯვრის წყალსაცავი
სურათი:Jvari Lake2.jpg|ჯვრის წყალსაცავი
სურათი:Jvari reservoir (Photo A. Muhranoff, 2011)-1.jpg|
სურათი:Jvari reservoir (Photo A. Muhranoff, 2011)-2.jpg|

## ლიტერატურა
**საქართველოს გეოგრაფია,* წიგნი I, გვ. 52, თბ., 2005

კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის წყალსაცავები
პორტუგალიის დემოგრაფია

2007 წლის მონაცემებით **პორტუგალიის მოსახლეობა** შეადგენდა 10,617,575 ადამიანს, საიდანაც 332,137 იყო ლეგალური ემიგრანტი (51,7% ქალი და 48,3% კაცი).

პორტუგალია არის ლინგვისტურად და რელიგიურად ერთგვაროვანი ქვეყანა. ეთნიკურად  პორტუგალიელები ძირითადად შედგებიან პრე-რომანული, იბერიული, კელტური და გერმანული (ვესტგუთები) ტომების შთამომავლებისგან. მცირე რაოდენობით არიან არაბები და ებრაელებიც. 

დღეისთვის პორტუგალიაში ემიგრაცია ძირითადად აღმოსავლეთი ევროპის ქვეყნებიდან (განსაკუთრებით: უკრაინიდან, მოლდოვიდან, რუმინეთიდან და რუსეთიდან) და ბრაზილიიდან ხდება. პორტუგალიური ძირითადი სალაპარაკო ენაა მთელ პორტუგალიაში, მხოლოდ უნიციპალიტეტ მირანდა-დუ-დორუს სოფლებში არის მირანდიული ენა  ლოკალურ, თანაოფიციალურ ენად აღიარებული. 

## ურბანული დაგეგმარება 
### მიტროპოლიტები 
2001 წლის აღწერის მიხედვით პორტუგალიაში იყო ორი აგლომერაცია: ლისაბონის მეტროპოლიტური არეა (3.34 მილიონი მაცხოვრებლით) და ჩრდილოეთ  ლიტორალის  მეტროპოლიტური  რეგიონი, იგივე პორტუს მეტროპოლიტური აგლომერაცია (2.99 მილიონი მოსახლით). ეს ფართო აგლომერაციები განსხვავდებიან მეტროპოლიტური ლისაბონის და პორტუს პოლიტიკური არეებისგან - - *()* და *()*. ერთად ისინი შეადგენენ პორტუგალიის მოსახლეობის 58%-ს.

### დიდი ურბანული არეები
პორტუგალიაში არის ორი ქალაქი რომლებსაც მილიონზე მეტი მოსახლე ჰყავს, ათიოდე ქალაქშია მოსახლეობა 50 000 - ზე მეტი, ხოლო 14 ქალაქში მოსახლეობა არის 20 დან 40 ათასამდე. .

Image:Cast_s_jorge_2.jpg|1.ლისაბონი და შემოგარენიმოსახლეობა > 1 მილიონი . ლისაბონის აგლომერაცია ლისაბონის მეტროპოლიტური რეგიონი
Image:Rabelo Douro en–Porto.jpg|2.პორტუ და შემოგარენიმოსახლეობა პორტუს აგლომერაციაპორტუს მიტროპოლიტური აგლომერაცია
Image:Santuário_do_Sameiro.JPG|3.ბრაგამოსახლეობა > 100,000 inh.ჩრდილოეთ   მიტროპოლიტური  რეგიონი
Image:Coimbra tozu.JPG|4.კოიმბრა 100,000 მოსახლე.
Image:Funchal Pico da Cruz.jpg|5.ფუნშალი 100,000 მოსახლე.
Image:Forum Municipal Luisa Todi.JPG|6.სეტუბალი 100,000 მოსახლე.ლისაბონის აგლომერაციალისაბონის მეტროპოლიტური რეგიონი
Image:Avenida_Mouzinho_Albuquerque_Povoa_Varzim.JPG|7.ვილა-პოვუა-დე-ვარშიმიპორტუს აგლომერაციაჩრდილოეთ   მიტროპოლიტური  რეგიონი
Image:Aveiro_6.JPG|8.ავეირუჩრდილოეთ   მიტროპოლიტური  რეგიონი
Image:ViseuAereas1.jpg|10.ვიზეუ

## ცნობები
## იხილეთ აგრეთვე
*პორტუგალია
ჟუან V (პორტუგალია)

**ჟუან V** (; დ. 22 ოქტომბერი, 1689, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 31 ივლისი, 1750, ლისაბონი, პორტუგალია) — პორტუგალიის 24-ე მეფე ბრაგანსის დინასტიიდან 1706–1750 წლებში. ჟუან IV-ის შვილიშვილი და პედრუ II-ის ვაჟი. 

## მმართველობა 
ინგლისთან კავშირის დამყარებით ებრძოდა საფრანგეთს ესპანური მემკვიდრეობისათვის. 1717 წელს რომის პაპის კლემენტ XI-ის მოთხოვნით გააგზავნა ესკადრილიაა თურქების წინააღმდეგ, აღნიშნულ საზღვაო ბრძოლაში მონაწილეობა მიიღეს სხვა ქრისტიანულმა ქვეყნებმაც. ბრძოლა მოხდასაბერძნეთის კონცხ მატაპანისთან. 

მფარველობდა ხელოვნებასა და მეცნიერებას. მისი ინიციატივით 1720 წელს დაარსდა პორტუგალიის ისტორიის აკადემია.

## ოჯახი
იქორწინა საღვთო რომის იმპერატორის ლეოპოლდ I-ის  შვილზე მარია ანა ავსტრიელზე, რომელთანაც შეეძინა 6 შვილი. 

გარდაცვალებამდე მცირე ხნით ადრე მეფე დაუძლურებამდე მიიყვანა ავადმყოფობამ და მელანქოლიამ. გარდაიცვალა 1750 წლის 31 ივლისს. სამეფო ტახტი ჩაიბარა მისმა უფროსმა შვილმა ჟუზე I-მა. 

## ლიტერატურა
* Eduardo Brasão, «*Relações Exteriores de Portugal: Reinado de D. João V*», vols, I-III, Porto, 1938.

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1689
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1750
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
წალკის წყალსაცავი

**წალკის წყალსაცავი** — სარკის ფართობით საქართველოს უდიდესი წყალსაცავი, წალკის მუნიციპალიტეტში, ზღვის დონიდან 1506 მ სიმაღლეზე, მდინარე ხრამის ხეობაში. სარკის ფართობი 33,7 კმ², წყალშემკრები აუზის ფართობი 1060 კმ². წყლის მოცულობა 312 მლნ. მ³. მაქსიმალური სიღრმე 25 მ, საშუალო სიღრმე 9,3 მ. წაგრძელებულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. ნაპირები უმეტეს ნაწილში დაბალი და დამრეცია, სანაპიროს სამხრეთ-აღმოსავლეთ მონაკვეთზე — ციცაბო და მაღალი. საზრდოობს ხრამისა და სხვა პატარა მდინარეთა წყლით, აგრეთვე თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. ენერგეტიკული მიზნებისათვის 1946 წელს აშენებულია ბეტონის კაშხალით ლავურ სერში გამომუშავებულ ვიწრო და ღრმა ხეობაში. სეზონური რეგულირებისაა. დაბალი დონე აქვს თებერვალ-მარტში. წყლის დაგროვება იწყება აპრილში და გრძელდება ივლისამდე, შემდეგ ხდება წყლის ხარჯვა. დონე ინტენსიურად იკლებს ნოემბრიდან, როდესაც ჰესები მთელი სიმძლავრით მუშაობს. წყლის დონის რყევის საშუალო წლიური ამპლიტუდა 891 სმ-ია. წყალსაცავზე გაედინება მდინარე ქცია-ხრამი.

წყალი ყველაზე ცივია თებერვალში (0,2 °C), თბილი აგვისტოში (18,7 °C). დეკემბრიდან მარტის ბოლომდე იქმნება ყინულნაპირისი, ყინულსაფარი და სხვ. ყინულოვანი მოვლენების საშუალო ხანგრძლივობა 82 დღეა. ყინულსაფრის სისქე თებერვალში ზოგჯერ 80 სმ-ს აღწევს. წყალსაცავი ემსახურება 2 ჰესს: — ხრამჰეს I, ხრამჰეს II. განვითარებულია თევზის რეწვა. სანაპიროსთან გაშენებულია ქალაქი წალკა, ხოლო სიახლოვეს არის სოფლები, გადის გზები. რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს ხადიკის ტბა, სანთის ტბა და სხვა.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს წყალსაცავები

## ლიტერატურა
*საქართველოს გეოგრაფია, წიგნი I, გვ. 52, თბ., 2005.

## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის წყალსაცავები
დამამი

**დამამი** ( *Ad Dammām*) — ქალაქი საუდის არაბეთში, აღმოსავლეთ პროვინციის (ეშ-შარკიის) დედაქალაქი. მდებარეობს სპარსეთის ყურის დასავლეთ სანაპიროზე. უდიდესი ქალაქი აღმოსავლეთ პროვინციაში და მესამე უმსხვილესი ქალაქი საუდის არაბეთში  ერ-რიადისა და ჯიდას შემდეგ.

## ჰავა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  
* Hydro Power Suppor Est 

## სქოლიო 
კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
კაპიტოლიუმის ბორცვი

მინი|მარჯვნივ|კაპიტოლიუმი

**კაპიტოლიუმის ბორცვი** () — ერთ-ერთი რომის შვიდი ბორცვიდან. კაპიტოლიუმის ბორცვზე მდებარეობდა იუპიტერის ტაძარი, სადაც იმართებოდა სენატისა და სახალხო კრების შეხვედრები.

კაპიტოლიუმის ბორცვი რომის დანარჩენ ბორცვებს შორის ყველაზე პატარაა, მდებარეობს მდ. ტიბრის სამხრეთ ნაპირთან ახლოს, პალატინის ბორცვის სამხრეთ-დასავლეთით, ზღვის დონიდან 46 მეტრზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რომის შვიდი ბორცვი

## რესურსები ინტერნეტში
*"Capitolinus Mons" – digitized version of the corresponding article in Samuel Ball Platner, *A Topographical Dictionary of Ancient Rome*
*"Capitolium" at *Roma Interactive* (archived link)

კატეგორია:რომის შვიდი ბორცვი