open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რიცხვთა თეორია

**რიცხვთა თეორია** — მათემატიკის დარგი, რომელიც სწავლობს რიცხვთა თვისებებს. რიცხვთა თეორიას ზოგჯერ არითმეტიკასაც უწოდებენ, მაგრამ, ჩვეულებრივ, არითმეტიკის ქვეშ გულისხმობენ სწავლებას მთელ და წილად რიცხვებზე იმ დროს, როდესაც რიცხვთა თეორიაში შეისწავლება მთელ რიცხვთა კანონზომიერებანი. რიცხვთა თეორიაში ბუნებრივადაა ჩართული ალგებრულ რიცხვთა თეორიაც. კანონზომიერებით მდიდარია რიცხვთა თეორიის ის ნაწილი, რომელიც სწავლობს განუსაზღვრელი განტოლებების, ე. წ. დიოფანტური განტოლებების მთელი რიცხვების სიმრავლეში ამოხსნადობის საკითხს. 

საბერძნეთში პითაგორას სკოლაში, ძვ. წ. VI საუკუნეში სწავლობდნენ მთელ რიცხვთა გაყოფადობის საკითხს, გამოყოფდნენ მთელ რიცხვთა ქვეკლასებს (მაგალითად, მარტივ რიცხვებს, შედგენილ რიცხვებს, კვადრატულ რიცხვებს), სწავლობდნენ აგრეთვე სრულყოფილი რიცხვების სტრუქტურას და ამოხსნას x^1 \pm y^2=z^2 განტოლებებისა მთელ რიცხვებში. მარტივ რიცხვთა განაწილების შესწავლის შედეგად შეიქმნა ამ რიცხვთა ცხრილის შედგენის ხერხი – ერატოსთენეს საცერი. ევკლიდემ თავის „საწყისებში“ ევკლიდეს ალგორითმის საფუძველზე მოგვცა გაყოფადობის თეორია. ამავე წიგნში მოცემულია დამტკიცება იმისა, რომ მარტივ რიცხვთა სიმრავლე უსასრულოა. დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რიცხვთა თეორიის განვითარებისათვის დიოფანტეს შრომებს, თავის თხზულებაში „არითმეტიკა“ მან ჩამოაყალიბა ერთზე მეტი უცნობიანი პირვილი და მეორე ხარისხისს ალგებრული განტოლებების მთელ და რაციონალურ რიცხვებში ამოხსნის მეთოდები. რიცხვთა თეორიის ზოგიერთი ამოცანა შეისწავლებოდა ჩინეთსა (II საუკუნე) და ინდოეთში (VII საუკუნე). რიცხვთა თეორიის სწრაფი განვითარება დაიწყო XVII საუკუნეში ევროპაში – პ. ფერმამ შეისწავლა სხვადასხვა ტიპის განტოლებების მთელ რიცხვებში ამოხსნადობის საკითხი. კერძოდ, მან ჩამოაყალიბა ჰიპოთეზა 

:x^n+y^n \equiv z^n, n>3

მთელ დადებით რიცხვებში არაამოხსნადობის შესახებ. ლ. ეილერმა გამოიყენა მათემატიკური ანალიზი რიცხვთა თეორიის საკითხების შესწავლისას და საფუძველი ჩაუყარა ე. წ. რიცხვთა ანალიზურ თეორიას. რიცხვთა თეორიის განვითარებაზე დიდი გავლენა მოახდინა ჟ. ლაგრანჟისა და ა. ლეჟანდრის შრომებმა. ჟ. ლაგრანჟმა დაამტკიცა თეორემა რიცხვთა ოთხი კვადრატის ჯამის წარმოდგენის შესახებ, მნიშვნელოვანი გამოკვლევები ჩაატარა ჯაჭვწილადების თეორიაში და სხვა. ა. ლეჟანდრმა განავითარა უმაღლესი ხარისხების განუსაზღვრელი განტოლებების თეორია, მიიღო მოცემულ საზღვრებში მარტივ რიცხვთა ემპირიული ფორმულა და ა. შ. კ. გაუსმა ააგო შედარების თეორია და შექმნა ამ თეორიის ძირითადი მეთოდები. თუ გაუსამდე რიცხვთა თეორია წარმოადგენდა ცალკეული შედეგებისა და იდეების კრებულს, გაუსის შრომების შედეგად იგი განვითარდა სხვადასხვა მიმართულებით. 

რიცხვთა თეორიის შემდგომი განვითარება დაკავშირებულია პ. დირიხლეს, ლ. კრონეკერის, ჟ. ლიუვილის, ბ. რიმანის, შ. ერმიტის, რ. დედეკინდის, ჰ. ვაილის, დ. ჰილბერტის და სხვა სახელებთან. 

რიცხვთა თეორიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი შედეგები ჰქონდათ რუს და საბჭოთა მეცნიერებს (პ. ჩებიშევს, ა. მარკოვს, ი. ვინოგრადოვს, ი. ლინიკს, კ. მარჯანიშვილს და სხვებს).

## იხილეთ აგრეთვე 
* რიმანის ჰიპოთეზა
* ფერმას დიდი თეორემა
* ელემენტარული რიცხვთა თეორია
* ანალიზური რიცხვთა თეორია
* ალგებრული რიცხვთა თეორია

## ლიტერატურა
ანდრე აგასი

**ანდრე კირკ აგასი** (; დ. 29 აპრილი, 1970, ლას-ვეგასი, ნევადა, აშშ) — ამერიკელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი. აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო ჩოგბურთელად ისტორიაში.

აგასის მოგებული აქვს 8 დიდი სლემის ტურნირი, მათ შორის 4 ავსტრალიის ღია პირველობა, 2 აშშ-ის ღია პირველობა, 1 უიმბლდონი და 1 საფრანგეთის ღია პირველობა. აგასი გახდა პირველი მამაკაცი ჩოგბურთელი, ვინც კარიერული ოქროს სლემის შესრულება შეძლო (ყველა დიდი სლემის ტურნირის და ოლიმპიური ოქროს მედლის მოგება ერთეულებში). ეს მიღწევა მოგვიანებით მხოლოდ რაფაელ ნადალმა გაიმეორა. აგასი დღემდე უკანასკნელი ამერიკელი ჩოგბურთელია, ვინც ავსტრალიის ღია პირველობის (2003 წელს) და საფრანგეთის ღია პირველობის (1999 წელს) მოგება შეძლო.

ამერიკელს ასევე მოგებული აქვს ერთი წლის შემაჯამებელი ტურნირი და 17 მასტერსი. ჯამში მას ATP-ის 60 ტიტული აქვს ერთეულთა თანრიგში მოგებული. აგასი 101 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს.

სანაკრებო დონეზე, აგასიმ სამჯერ მოიგო დეივისის თასი აშშ-ის ნაკრებთან ერთად. ამერიკელმა კარიერა 2006 წელს დაასრულა. 2011 წელს, იგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს. აგასის მეუღლეა გერმანელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, ერთეულებში დიდი სლემის ტურნირების 22-გზის გამარჯვებული შტეფი გრაფი.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 15 (8–7)
### წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 4 (1–3)
(დ) – დახურული კორტი

### ოლიმპიური ფინალები: 1 (1–0)
## იხილეთ აგრეთვე 
* აგასი–სამპრასის მეტოქეობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* აგასის ფონდი
* აგასი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* აგასი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* აგასი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე
* აგასი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ჩოგბურთელები
კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:საფრანგეთის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:უიმბლდონის ჩემპიონები
კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ირანის ისლამური რევოლუცია

[thumb|250px|[რუჰოლა ხომეინი|ხომეინის დაბრუნება ირანში.]]
**ირანის რევოლუცია** () — მოვლენათა სერია, რომელსაც ადგილი ჰქონდა 1979 წელს და რომლის შედეგად ირანი კონსტიტუციური მონარქიიდან სახალხო თეოკრატიულ ისლამურ რესპუბლიკად იქცა; შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი შეცვალა აიათოლა რუჰოლა ხომეინიმ. რევოლუცია ორ ეტაპად განხორციელდა: პირველ ეტაპზე ლიბერალთა, მემარცხენეთა და რელიგიურ ჯგუფთა ალიანსმა შაჰის მმართველობა ჩამოაგდო; მეორე ეტაპზე, რომელსაც ისლამურ რევოლუციასაც უწოდებენ, აიათოლა მოვიდა მართვის სათავეში. შემდგომ პერიოდში ისლამური კულტურული რევოლუცია განხორციელდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Iran after the victory of 1979's Revolution," on *Iran Chamber Society*
* Islamic Revolution of Iran, Encarta(  2009-10-31)
* The Islamic revolution, Britannica
* The Dynamics of the Islamic Revolution: The Pahlavis' Triumph and Tragedy
* The Islamic revolution: 30 years on, its legacy still looms large – audio slideshow by *The Guardian*

## ლიტერატურა 
* *Robin Wright*, The Last Great Revolution: Turmoil And Transformation In Iran (ინფორმაცია წიგნის თაობაზე).

*
კატეგორია:1978 წელი ირანში
კატეგორია:1979 წელი ირანში
კატეგორია:1979 წელი პოლიტიკაში
კატეგორია:ირანის ისტორია
ლატვიური ენა

**ლატვიური ენა** () — ლატვიის ოფიციალური ენა, შედის ბალტიკური ენების ჯგუფში. ახლოს დგას ლიეტუვურ ენასთან. ლატვიურ ენაზე ლაპარაკობს დაახ. 1,2 მილიონი კაცი ლატვიაში, ხოლო ლატვიის გარეთ 100 ათასი. ლატვიის მოსახლეობის დაახლოებით 80% საუბრობს ლატვიურად, მათგან 56%-სთვის ის მათი პირველადი ენაა.

## ლიტერატურა 
* Bielenstein, *Die Elemente der lettischen Sprache* (Mitau, 1866), popular in treatment
* Ulmann and Brasche, *Lettisches Wörterbuch* (Riga, 1872–80)
* Bielenstein, *Tausend lettische Räthsel, übersetzt und erklärt* (Mitau, 1881)

## რესურსები ინტერნეტში 
* On line TV in latvian 
* Latvian Language Law in English
* Letonika
* Overview of the Latvian Language (en) 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლატვიური ენა
ესტონური ენა

**ესტონური ენა** — ესტონელების ენა. ესტონეთის სახელმწიფო და ევროკავშირის ერთ-ერთი ოფიციალური ენა. ეკუთვნის ფინურ-უგრული ოჯახის ბალტოფინურ ჯგუფს. დამწერლობა ლათინური ანბანით წარმოებს. 

## ესტონური ანბანი 
[მინი|150პქ|მარცხნივ|[ესტონურის გრამატიკა, გამოქვეყნებული 1637 წელს]]
ესტონურ ანბანში 32 ასოა.

## დამწერლობის მაგალითი 
ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციის პირველი თავის ნაწილი ესტონურად: 

*Kõik inimesed sünnivad vabadena ja võrdsetena oma väärikuselt ja õigustelt.*

(ყოველი ადამიანი დაბადებულია თავისუფლად და თანასწორად მის ღირსებებსა და უფლებებში.)

## ლიტერატურა 
*
*
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Watch and listen live Estonian television and radio broadcasts in the Estonian language 
*Summer School of Estonian at Tallinn University
*Estonica.org article 
*Estonian literary magazine 
*Estonian translation
ნორვეგიული ენა

**ნორვეგიული ენა** (თვითსახელი *norsk* [nɔʂk]) — ჩრდილოგერმანიკული ენა, რომელზეც ლაპარაკობენ ნორვეგიაში და ამ ქვეყნის ოფიციალური ენის სტატუსს ატარებს. ნორვეგიულთან ერთად შვედური, დანიური, ფარერული და ისლანდიური სკანდინავიურ ენებს მიეკუთვნებიან. ყველაზე ახლოს ნორვეგიულთან ფარერული და ისლანდიური ენები დგას.

კანონმდებლობითა და ხელისუფლების წესდებით ლიტერატურული ნორვეგიულის ორი ფორმა არსებობს – ბუკმოლი Bokmål („წიგნის ენა“) და ნიუნორსკი Nynorsk („ახალნორვეგიული“). 
 
სამეტყველო ნორვეგიულის სტანდარტიზებული ვარიანტი არ არსებობს, ანუ ნებისმიერ ნორვეგიელს შეუძლია საკუთარ დიალექტზე ისაუბროს.

## ისტორია 
## ლექსიკა 
## ანბანი 
ნორვეგიულ ანბანში არის 29 ასო, ამათგან ასოები **c**, **q**, **w**, **x** და **z** გამოიყენება მხოლოდ *ნასესხებ სიტყვებში*(არანორვეგიული წარმოშობის). ლათინური ანბანისგან განსხვავებით ნორვეგიულ ანბანში დამატებულია სამი ხმოვანი ასობგერა **Ææ, Øø, Åå**.  
**Ææ** გამოითქმის როგორც *a* ინგლისურ სიტყვა **back**-ში. **Øø**-ს გამოთქმისას მოამრგვალეთ ტუჩები და სცადეთ გამოთქვათ **ე** , **Åå** გამოითქმის როგორც *ო*.

## გრამატიკა 
**ფრაზები და სიტყვები**

* გამარჯობა! - Hei! - ჰაი
* დილა მშვიდობისა! - God morgen! - გუ მორნ
* დღე მშვიდობისა! - God dag! - გუ დაგ
* საღამო მშვიდობისა! - God kveld! - გუ ქველ
* ღამე მშვიდობისა - God natt - გუ ნათ   
* კეთილი იყოს თქვენი მობრძანება - Velkommen - ველქომნ
* როგორ ხარ? - Hvordan går det (med deg)? /Hvordan har du det? - ვორდან გორ დე (მე დაი)?/ ვორან ჰარ დუ დე?
* კარგად - det går Bra (med meg). / jeg har det bra. - დე გორ ბრა (მე მაი)/ ჲაი ჰარ დე ბრა
* ცუდად - ikke bra - იქე ბრა.
* გმადლობთ - Takk - თაქ
* დიდი მადლობა - Tusen takk/ takk skal du ha - თჲუსენ თაქ, თაქ სქალ დუ ჰა
* ლაპარაკობთ ინგლისურად/ქართულად? - Snakker du engelsk/georgisk? - სნაქერ დიუ ენგელსქ/გეორგის?
* მე (არ) ვლაპარაკობ ნორვეგიულად - Jeg snakker (ikke) norsk - ჲაჲ სნაქერ (იქე) ნორშქ
* კი / არა - Ja / Nei - ჲა / ნაჲ
* ნახვამდის - Ha det (bra)- ჰა დე (ბრა)
* შეხვედრამდე - Vi sees - ვი სეს
* მიყვარხარ - Jeg elsker deg - ჲაი ელსქერ დაჲ
* მენატრები - Jeg savner deg - ჲაი სავნერ დაჲ
* მე მქვია... - Jeg heter... - ჲაი ჰეთერ....
* რა გქვია? - Hva heter du? - ვა ჰეთერ დუ?
* საიდან ხარ? - Hvor er du fra?/hvor kommer du fra? - ვორ არ დუ ჶრა?/ვორ ქომმერ დუ ჶრა?
* მე ვარ საქართველოდან - Jeg er fra Georgia,/ jeg kommer fra Georgia - ჲაი არ ჶრა გეორგია,/ ჲაი ქომმერ ჶრა გეორგია.

                   -

**რიცხვები**

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნორვეგიულ-ქართული ლექსიკონი

კატეგორია:ნორვეგიული ენა
ისლანდიური ენა

**ისლანდიური ენა** (*íslenska* [islεnska]) — ისლანდიის ოფიციალური ენა, გავრცელებულია ისლანდიაში, საუბრობს დაახლოებით 300 000 ადამიანი. მიეკუთვნება სკანდინავიურ ენათა ოჯახს. უახლოესი მონათესავე ენაა ფარერული.

## კლასიფიკაცია
ძველისლანდიური ენა ჩამოყალიბდა ერთ-ერთი დასავლეთ სკანდინავიური დიალექტის საფუძველზე. თანამედროვე ისლანდიური ენა ე.წ. კუნძულოვან სკანდინავიურ ენებს განეკუთვნება, რომელიც დიდი ხნის მანძილზე სხვა ენებისგან იზოლირებულად ვითარდებოდა. 
## არეალი
ისლანდიურ ენაზე მოლაპარაკეთა უდიდესი ნაწილი ისლანდიაში ცხოვრობს, დაახლოებით 300 000 კაცი (2010). დანიაში დაახლოებით 8165 კაცი ფლობს ისლანდიურს, რომელთაგან  3000-3500 სტუდენტია. ისლანდიურად ლაპარაკობს აგრეთვე 5655 კაცი აშშ-ში, (2000 წლის აღწერით) და 2385 კანადაში (2001 წლის აღწერით) ძირითადად გიმლისა და მანიტობაში. ისლანდიის გარეთ ემიგრანტთა კომუნებში ამ ენაზე მოლაპარაკეთა რაოდენობა მცირდება.

მოლაპარაკეთა საერთო რაოდენობა 310 ათასი კაცია 2009 წლის აღწერით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ისლანდიური ლიტერატურა
*ისლანდიური სახელები

## რესურსები ინტერნეტში
*ისლანდიური ფრაზეოლოგიზმების ლექსიკონი ვიკიტრაველზე
**მოგონებები ახალი ისლანდიიდან*: ჰეიმსკრინგლა, 1935

კატეგორია:ისლანდიური ენა
სლოვენური ენა

**სლოვენური ენა** (სლოვენურად slovenščina) — სლოვენიელების ენა, მიეკუთვნება სლავური ენების სამხრეთსლავური ენების შტოს. სლავური ენები თავის მხრივ ინდოევროპულ ენათა ოჯახში შედის.

კატეგორია:სლოვენია
კატეგორია:სლავთმცოდნეობა
კატეგორია:სლოვენური ენა
სლოვაკური ენა

**სლოვაკური ენა** () — განეკუთვნება სლავური ენების დასავლურ ჯგუფს. ძირითადად გავრცელებულია სლოვაკეთში. სლოვაკურ ენაზე ლაპარაკობს 6000 ათ.-მდე კაცი. აქვს სამი დიალექტი - დასავლური, შუა და აღმოსავლური სლოვაკური. სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბება დაიწყო XIX საუკუნის 40-იანი წლებიდან შუა დიალექტის საფუძველზე. სლოვაკური ენის უძველესი ძეგლები განეკუთვნება XV-XVI საუკუნეებს. დამწერლობას საფუძვლად უდევს ლათინური ანბანი. 

## სლოვაკური ანბანი 
კატეგორია:სლოვაკური ენა
კატეგორია:სლავთმცოდნეობა
ფლორენცია

**ფლორენცია** (, ძვ. იტალ. Fiorenza, ) — იტალიის რეგიონის ტოსკანის და ფლორენციის პროვინციის დედაქალაქი. ის არის ტოსკანის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქი 367 569 მცხოვრებით (1 500 000 შემოგარენის ჩათვლით).

ქალაქი მდებარეობს მდინარე არნოს გასწვრივ, მდიდარია თავისი ისტორიით. ფლორენცია უმნიშვნელოვანესი ქალაქი იყო შუა საუკუნეებში და რენესანსის ეპოქაში, განსაკუთრებით მისი არქიტექტურით და ხელოვნებით. შუა საუკუნეების ფლორენცია ვაჭრობის და ფინანსური ცენტრი იყო. ჯერ კიდევ მე-13 საუკუნის დამლევს ქალაქში გაჩენილმა მოქალაქეებისა და მოვაჭრეების ფენამ საგრძნობლად შეკვეცა ფეოდალთა პრივილეგიები.

ფლორენცია ხშირად მოიაზრება იტალიური რენესანსის აკვნად. მას შუა საუკუნეების ათენსაც კი უწოდებდნენ. მედიჩების მმართველობის პერიოდში, ხანგრძლივად დე-ფაქტო დამოუკიდებლობაც ჰქონდა. 1865-დან 1870-მდე კი იტალიის სამეფოს დედაქალაქსაც წარმოადგენდა.

ქალაქი მილიონობით ტურისტს იზიდავს და 1982 წელს გამოცხადდა მსოფლიოს კულტურულ მემკვიდრეობად. ფლორენცია ცნობილია როგორც მსოფლიოს ერთ-ერთი ქალაქი. მან გავლენა იქონია მსოფლიოზე კულტურული და ისტორიული თვალსაზრისით. ფლორენცია არის საუკეთესოდ შენახული რენესანსული ქალაქი მსოფლიოში და ბევრი მას იტალიის კულტურულ დედაქალაქად მიიჩნევს. ის ასევე მრავალი ისტორიული პიროვნების სამშობლოც იყო. მაგალითად: დანტე ალიგიერი, ბოკაჩო, ბოტიჩელი, ჩეზარო პეტრარკა, ლეონარდო და ვინჩი, კოზიმო დე მედიჩი, ლორენცო დე მედიჩი, რაფაელი, ნიკოლა ფლამელი, ნიკოლო მაკიაველი, მიქელანჯელო, დონატელო, გალილეო გალილეი, ეკატერინე მედიჩი, რობერტო კავალი და ასე შემდეგ.

## დამეგობრებული ქალაქები 
ფლორენცია დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

*  ბეთლემი, პალესტინის სახელმწიფო
*  ბუდაპეშტი, უნგრეთი
*  ედინბურგი, შოტლანდია, გაერთიანებული სამეფო
*  ფესი, მაროკო
*  ნანკინი, ჩინეთი
*  პუებლა, მექსიკა
*  სალვადორი, ბრაზილია
*  ვალიადოლიდი, ესპანეთი

## ცნობილი ფლორენციელები 
*იოანე არგიროპულოსი, მეცნიერი
*დანტე ალიგიერი, მწერალი, პოეტი 
*ჯოვანი ბოკაჩო, მეცნიერი
*სანდრო ბოტიჩელი, მხატვარი 
*ფილიპო ბრუნელესკი, ხუროთმოძღვარი
*მიქელანჯელო ბუონაროტი, მოქანდაკე, მხატვარი, არქიტექტორი და პოეტი
*რობერტო კავალი, მოდის დიზაინერი
*კარლო კოლოდი, მწერალი
*დონატელო, მოქანდაკე
*გალილეო გალილეი, ფიზიკოსი, ასტრონომი და ფილოსოფოსი
*ჯოტო დი ბონდონე, ფერმწერი, მოქანდაკე და არქიტექტორი
*ნიკოლო მაკიაველი, პოლიტიკური მოაზროვნე, ისტორიკოსი, სამხედრო თეორეტიკოსი, დიპლომატი, ფილოსოფოსი, მწერალი და ჰუმანისტი
*მედიჩები, ბანკირების პოლიტიკური დინასტია
*ფლორენს ნაიტინგეილი, სოციალური რეფორმატორი და სტატისტიკოსი
*რაფაელი, ხელოვანი მხატვარი და არქიტექტორი
*ევანჯელისტა ტორიჩელი, მათემატიკოსი და ფიზიკოსი
*ჯორჯო ვაზარი, მხატვარი, მწერალი, ისტორიკოსი და არქიტექტორი
*ამერიგო ვესპუჩი,  ვაჭარი, მკვლევარი და კარტოგრაფი
*ლეონარდო და ვინჩი, არქიტექტორი, მათემატიკოსი, მუსიკოსი, გამომგონებელი, ინჟინერი, ანატომი, ბოტანიკოსი, მოქანდაკე, ბუნებისმეტყველი, გეოლოგი, მწერალი, კარტოგრაფი და მხატვარი
*ლიზა დელ ჯოკონდო, ფლორენციელი ქალბატონი რომელიც გამოსახულია ლეონარდო და ვინჩის სურათზე მონა ლიზა

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Florence Art Museums
* The High Renaissance in Florence – Video
* UNESCO video

## სქოლიო 
*
აფრიკაანსი

**აფრიკაანსი** (თვითსახელწოდება ) — ინდოევროპული ენა, წარმოშობილია ნიდერლანდური ენისაგან და კლასიფიცირდება როგორც ქვემო ფრანკულ დასავლეთ გერმანული, ძირითადად ამ ენაზე საუბრობენ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ნამიბიაში, მცირე ოდენობით საუბრობენ ბოტსვანაში, ანგოლაში, ესვატინში, ზიმბაბვეში, ავსტრალიაში, ახალ ზელანდიაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ტაივანსა და არგენტინაში. დაახლოებით 100 000 აფრიკაანსზე მოლაპარაკე არის ინგლისშიც. ასევე არის მცირე ჯგუფები შემდეგ ქალაქებში: ბრიუსელი, ამსტერდამი და ტორონტო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეთნოლოგია: აფრიკაანსი
* Wordgumbo: აფრიკაანსი
* აფრიკაანსის შესავალი
* ახალი სამხრეთ აფრიკული – აფრიკაანსი 
* შეისწავლე აფრიკაანსი ინტერნეტით 

კატეგორია:აფრიკაანსი
მაკედონური ენა

**მაკედონური ენა** () — ინდოევროპული ენების, სლავურ ენათა ჯგუფის სამხრეთსლავური ქვეჯგუფის ენა. უმთავრესად საუბრობენ ჩრდილოეთ მაკედონიაში, სადაც ოფიციალურ ენადაა აღიარებული.

მაკედონური წარმოადგენს ბულგარული ენის ყველაზე ახლობელ ნათესავს. მაკედონური ენის დიალექტები თავის მხრივ დიალექტურ კონტინუუმს ჰქმნიან როგორც ბულგარულ, ასევე სერბულ ენობრივ არეალთან.

მაკედონურ ენას ბერძნულ სამყაროსთან მიჯნის დადების მიზნით სლავურმაკედონურსაც უწოდებენ საენათმეცნიერო ლიტერატურაში.

## ანბანი
მაკედონური დამწერლობა ეფუძნება კირილიცას და მოიცავს 31 ასო–ნიშანს (გრაფემას).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Macedonian Grammar
* A grammar of Macedonian by Victor Friedman
* Macedonian - English Dictionary 
* Macedonian Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
* Macedonian Language E-Learning Center - learn Macedonian language online
* Digital Database of the Macedonian Words
* Macedonian - English, Greek, Albanian, German, French, Italian translator

კატეგორია:მაკედონური ენა
კატეგორია:მაკედონიის ენები
ჯგუფთა თეორია

**ჯგუფთა თეორია** არის მათემატიკის, კერძოდ აბსტრაქტული ალგებრის დარგი რომელიც სწავლობს ჯგუფებს. აქ ჯგუფი არის ალგებრული სტრუქტურა.

ისტორიულად ჯგუფთა თეორია წარმოიშვა ალგებრული განტოლებების, რიცხვთა თეორიისა და გეომეტრიის შესწავლიდან. ჯგუფთა თეორიის საწყისებთან დგანან მათემატიკოსები: ლ. ეილერი, ჟ. ლაგრანჟი, ნილს აბელი, ე. გალუა. ევარისტ გალუა იყო პირველი მათემატიკოსი რომელმაც ჯგუფთა თეორია აბსტრაქტული ალგებრის სხვა ნაწილს ველთა თეორიას დაუკავშირა (იხ. გალუას თეორია).

## ციტატა 
მათემატიკოსმა და მათემატიკის ისტორიკოსმა ჯეიმზ ნიუმანმა ჯგუფთა თეორია შემდეგნაირად აღწერა:
: ჯგუფთა თეორია ეს არის მათემატიკის დარგი, რომელშიც ვიღაც რაღაცას რაღაცას უკეთებს, შემდეგ, შედეგს ადარებს იმავე რაღაცის სხვა რაღაცისადმი გაკეთების შედეგთან, ან იგივე რაღაცისადმი სხვა რაღაცის გაკეთების შედეგთან.

## იხილეთ ესევე 
* წარმოდგენის თეორია

კატეგორია:ალგებრა
იზმირი

**იზმირი** ( (*იზმირ*);  (*სმირნა*)) — ქალაქი დასავლეთ თურქეთში, იზმირის ყურის (ეგეოსის ზღვა) ნაპირზე. იზმირის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაარსდა ძვ. წ. II ათასწლეულში როგორც ბერძნულ-ეოლოელთა კოლონია და *სმირნა* ეწოდა.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

* Philip Mansel, *Levant: Splendour and Catastrophe on the Mediterranean*, London, John Murray, 11 November 2010, hardback, 480 pages, ISBN 978-0-7195-6707-0, New Haven, Yale University Press, 24 May 2011, hardback, 470 pages, ISBN 978-0-300-17264-5

## რესურსები ინტერნეტში 
* EXPO 2020 İZMİR 
* İzmir Weather 
* İzmir City Guide
* Izmir City Portal 
* İzmir Chamber of Commerce 
* Panoramic views of İzmir

## სქოლიო 
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
უნგრული ენა

**უნგრული ენა** (უნგრ. magyar nyelv) — ერთადერთი არაინდოევროპული ენა ცენტრალურ ევროპაში. ის მიეკუთვნება ფინურ–უგრულ ენათა ჯგუფს, ენების ეს ჯგუფი ურალურ ენათა ოჯახის ერთ-ერთ შტოს წარმოადგენს.

უნგრულად 13,5 მილიონი ადამიანი მეტყველებს. სხვა მონაცემებით უნგრულენოვანი მოსახლეობის რაოდენობა 15 მილიონია.

უნგრული ენა უნგრეთის სახელმწიფოს ოფიციალური ენაა, ხოლო 2004 წლის 1 მაისიდან კი, ევროკავშირის ოფიციალური ენაც.

## ენობრივი ნათესაობა 
უნგრულ ენას ენათმეცნიერებაში ხანტურ და მანსურ ენებთან ერთად აღმოსავლეთ ციმბირის ენების ფინურ-უგრული ენების ქვეჯგუფად მიიჩნევენ. ამ უკანასკნელ ენებში კი, რამდენიმე ათას მოსაუბრეს (ანუ როგორც ხშირად გაიგონებთ ასევე რუსულიდან მცდარად თარგმნილ ტერმინს „ენის მ(ა)ტარებელს“,) მოითვლიან. ენათა ფინურ-უნგრული ენები კი, თავის მხრივ სამოედური ენების მცირე ჯგუფთან ერთად ურალურ ენათა ოჯახში შედის.

## ალტერნატიული თეორიები 
ცენტრალური ევროპის სხვა ენათა შორის უნგრული (ან მაგიარული) ენის განსაკუთრებულმა მდგომარეობამ ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში მიიპყრო ყურადღება და ხშირად ურთიერთგანსხვავებული თეორიები წარმოშვა ენათმეცნიერთა შორის, თუმცა უნდა აღინიშნოს ისიც, რომ ამ თეორიების უმეტესობა არასაკმარისი არგუმენტირების გამო უფრო სპეკულატიური ხასიათისად მიიჩნევა.

ამ თეორიათაგან ერთ-ერთი არის XIX საუკუნეში არმინ ვამბერის (Ármin Vámbéry) მიერ გამოთქმული ვარაუდი თურანულ ენათა შესახებ. არმინ ვამბერის ჰიპოთეზა ეფუძნება თურქულ ენებში შემჩნეულ გარკვეულ სტრუტურულ მსგავსებებს, როგორიცაა მაგ.: აგლუტინაცია, ხმოვანთა ჰარმონია. მიუხედავად ამისა, დღესდღეობით ჰიპოთეზა უნგრული ენის თურქულ ენებთან გენეტიკური ნათესაობის შესახებ უარყოფილია. ეს დისკუსიები საენათმეცნიერო ლიტერატურაში ე.წ. უნგრულ–თურქულ ომადაა ცნობილი.

ზოგი მოყვარული ენათმეცნიერი-ავტორი შეეცადა უნგრულის კავშირი დაედგინა შუმერულ ენასთან. ზოგნი კელტური ენების ნათესაობას ამტკიცებდნენ უნგრულთან მიმართებაში. იტალიელი ენათმეცნიერი მარიო ალინეი (Mario Alinei) ეტრუსკულ ძირებს იკვლევს უნგრულში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:უნგრული ენა
ატლანტისი (შატლი)

thumb|right|230px|კოსმოსური შატლი ატლანტისი
**კოსმოსური შატლი ატლანტისი** (Space Shuttle Orbiter Atlantis: OV-104) — აშშ-ის ნაციონალური აერონავტიკისა და კოსმოსის ადმინისტრაციის (NASA) ერთ-ერთი მრავალჯერადი გამოყენების სატრანსპორტო კოსმოსური ხომალდია. რიგით მეოთხე შატლი, ექსპლოატაციაში 1985 წლის აპრილიდან შევიდა. 2003 წლის თებერვლიდან მხოლოდ სამ მოქმედ შატლს შორისაა (დისკავერი და ენდევორისთან ერთად).

## რესურსები ინტერნეტში 
*Orbiter Vehicles 
*Shuttle Orbiter *Atlantis* (OV-104) 
*16 April 2007: Consolidated Launch Manifest: Space Shuttle Flights and ISS Assembly Sequence 
**Atlantis* photo essay
*Transition & Retirement: Hi-res spherical panoramas of the processing 

კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
ოთხკუთხედი

**ოთხკუთხედი** — მრავალკუთხედი, რომლის გვერდების რიცხვია ოთხი. ოთხკუთხედის კერძო სახეებია: პარალელოგრამი, მართკუთხედი, კვადრატი, რომბი, ტრაპეცია.

ნებისმიერი ამოზნექილი ოთხკუთხედის შიგა კუთხეების ჯამია 360°, ხოლო ფართობი S = \frac{1}{2} {d_1}{d_2} \sin {\alpha}, სადაც {d_1} და {d_2} — ოთხკუთხედის დიაგონალებია, \alpha — კუთხე მათ შორის.

ოთხკუთხედში შეიძლება წრეწირის ჩახაზვა მაშინ და მხოლოდ მაშინ, თუ ოთხკუთხედის მოპირდაპირე გვერდების ჯამი ერთმანეთის ტოლია: a + c = b + d.

ოთხკუთხედზე შეიძლება წრეწირის შემოხაზვა მაშინ და მხოლოდ მაშინ, თუ ოთხკუთხედის მოპირდაპირე კუთხეების ჯამი ერთმანეთის ტოლია და უდრის 180°-ს: \alpha + \gamma = \beta + \delta.

წრეწირში ჩახაზული ოთხკუთხედისათვის a c + b d = d_1 d_2, ხოლო ამ ოთხკუთხედის ფართობი

S= \sqrt{(p - a)(p - b)(p-c)(p - d)}, სადაც P = \frac {1}{2} (a + b + c + d).

## თვისებები 
ნებისმიერი ამოზნექილი ოთხკუთხედის ფართობი ტოლია დიაგონალებისა და მათ შორის კუთხის სინუსის ნამრავლის ნახევრისა.
ოთხკუთხედის კუთხეების ჯამი ტოლია 2\pi = 360^\circ.

ოთხკუთხედი შეიძლება ჩაიხაზოს წრეში, თუ მოპირდაპირე კუთხეების ჯამი 180°-ის ტოლია.\angle A+\angle C = \angle B + \angle D = 180^\circ.

ოთხკუთხედი წრეზე შემოხაზულია, თუ მოპირდაპირე გვერდების ჯამი ტოლია. (AB+CD=BC+AD)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოთხკუთხედი — nplg.gov.ge
* Compendium Geometry
* Quadrilaterals Formed by Perpendicular Bisectors
მონრეალის ღვთისმშობლის ბაზილიკა

right|thumb|250px|მონრეალის ღვთისმშობლის ბაზილიკა
**მონრეალის ღვთისმშობლის ბაზილიკა** (ფრანგ. Basilique Notre-Dame de Montréal) მდებარეობს მონრეალის ისტორიულ უბანში, კვებეკში, კანადა. ტაძრის არქიტექტურა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე დრამატულია; მისი ინტერიერი მასშტაბური და ფერადოვანია, ჭერი შეღებილია ღრმა ლურჯი ფერითა და ოქროს ვარსკვლავების დეკორაციებით, კედლები მორთულია მრავალფეროვან ლურჯ, ცისფერ, წითელ, იისფერ, ვერცხლისფერ და ოქროს ფერებში. აქ უამრავი ზედმიწევნით დეტალური ხეში ნაკვეთი ფიგურა და რელიგიური ქანდაკებაა. ფანჯრებზე მოჭიქული მინა ეკლესიის ტრადიციას არღვევს და მასზე ბიბლიური სცენების ნაცვლად მონრეალის რელიგიური ისტორიაა აღბეჭდილი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* მონრეალის ღვთისმშობლის ბაზილიკა

კატეგორია:მონრეალი
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
კატეგორია:კანადის არქიტექტურა
მინარეთი

thumb|200px|მინარეთი
**მინარეთი** () — ისლამურ არქიტექტურაში კოშკი მეჩეთთან, რომლიდანაც მუეძინი მორწმუნეებს ლოცვისკენ მოუწოდებს. იგი ან აღმართულია განცალკევებით ან ჩართულია მეჩეთის შენობაში. ეგვიპტის, ერაყის, ირანისა და ცენტრალურ და შუა აზიის ქვეყნებში აგებდნენ მაღალ, ზომოთ შევიწროვებულ მრგავლ ან მრავალწახნახა მინარეთებს. გეგმით კვადრატულ მინარეთებს აგებდნენ სირიასა და ჩრდილო აფრიკის ქვეყნებში. თურქეთის მინარეთი წვეტით დასრულებული მრავალწახნაგოვანი წვრილი ნაგებობაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ისლამური არქიტექტურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები
რკინის ფარდა

[thumb|right|ქვეყნები რკინის ფარდის იქით მოცემულია წითლად. [იუგოსლავია, თუმცა კომუნისტური, აღმოსავლეთის ბლოკისგან დამოუკიდებელი იყო. ასევე, კომუნისტური ალბანეთი განუდგა საბჭოთა კავშირს და ჩინეთს მიემხრო ადრეულ 1960-იანებში.]]
ტერმინი **რკინის ფარდა** პირველად გამოიყენა იოზეფ გებელსმა, საყოველთაოდ პოპულარული გახადა უინსტონ ჩერჩილმა, და ის მიუთითებს საზღვარზე, რომელიც სიმბოლურად, იდეოლოგიურად და ფიზიკურად ჰყოფდა ევროპას ორ ნაწილად მეორე მსოფლიო ომის დასასრულიდან ცივი ომის დამთავრებამდე, 1945-1990 წლებში.

1946 წლის 5 მარტს უინსტონ ჩერჩილი გამოვიდა სიტყვით ამერიკის ქალაქ ფულტონში, სადაც პირველად ახსენა „რკინის ფარდა“, რომელიც საბჭოთა კავშირმა ჩამოუშვა შუა ევროპაში, მის მიღმა ყველანაირ ბოროტებას სჩადის და გეგმავს, რომ „თავისუფალ სამყაროს“ (ე.ი. დასავლეთის ქვეყნებს) თავს მოახვიოს თავისი ცხოვრების წესი. „ფულტონის სიტყვა“ მიჩნეულია „ცივი ომის“ თავისებურ გამოცხადებად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Freedom Without Walls: German Missions in the United States Looking Back at the Fall of the Berlin Wall&nbsp;– official homepage in English
*Information about the Iron Curtain with a **detailed map** and how to make it by bike
*"Peep under the Iron Curtain", a cartoon first published on 6 March 1946 in Daily Mail 
*Field research along the northern sections of the former German-German border, with detailed maps, diagrams, and photos. 

კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:ევროპის ისტორია
კატეგორია:მეტაფორები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის შედეგები
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
კატეგორია:1946 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში
მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი

**მსოფლიო სავაჭრო ცენტრი** ნიუ-იორკში აშენდა იაპონელი არქიტექტორის მინორუ იამასაკის პროექტით. გაიხსნა 1973 წლის 4 აპრილს; განადგურდა 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტის შედეგად. ცენტრის კომპლექსი შედგებოდა 7 შენობისგან, რომელთა შორის არქიტექტურულად დომინირებდა ორი ტყუპი-კოშკი, თითოეული მათგანი 110 სართულით (ჩრდ. 417, სამხ. 415 მ). მათ აგებამდე მსოფლიოში უმაღლესი შენობა იყო ემპაია სტეიტ ბილდინგი, ხოლო მათი განადგურების შემდეგ ეს უკანასკნელი ისევ გახდა უმაღლესი შენობა ქალაქ ნიუ-იორკში. 

2001 წლის 11 სექტემბერს ალ-კაიდას მიერ განხორციელებული ტერაქტის შედეგად ორივე შენობა მთლიანად ჩამოინგრა, კომპლექსის კიდევ ერთი შენობა (სასტუმრო მარიოტი) მათ ნანგრევებში მოჰყვა. დანარჩენი ოთხი შენობის კარკასი გადარჩა, თუმცა მოგვიანებით ისინი ექსპლოატაციისთვის გამოუსადეგად სცნეს და დაანგრიეს. ტერორისტული შეტევის შედეგად დაიღუპა  2,753 ადამიანი.

ამ ადგილას აშენდა 6 ახალი ცათამბჯენი, რომელთა შორისაა ამერიკის ყველაზე მაღალი შენობა ფრიდომ ტაუერი. ასევე მემორიალი და სატრანსპორტო კვანძი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
კატეგორია:აშშ-ის ცათამბჯენები
ჟენევა

**ჟენევა** (, , ) — შვეიცარიის სიდიდით მეორე და რომანდიის უდიდესი ქალაქი, ჟენევის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი, მდებარეობს ჟენევის ტბის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე. მდინარე რონის ორივე ნაპირზე. 

## ისტორია 
ჟენევას პირველად იულიუს კეისარი მოიხსენიებს ძვ. წ. I საუკუნეში. შუა საუკუნეებში თვითმმართველობასა და სხვა პრივილეგიებს მიაღწია. XIV-XV საუკუნეებში განთქმული იყო თავისი ბაზრობებით, მოგვიანებით საბანკო-საკრედიტო ოპერაციების ცენტრი გახდა. XVI საუკუნეში იყო შვეიცარიის კონფედერაციის „მოკავშირე მხარე“. 1536 წელს გატარდა ჯერ ცვინგლის, შემდეგ - კალვინისტური რეფორმაცია, რომლის დროს კალვინიზმის ევროპული ცენტრი გახდა. 1584 წელს დადო „საუკუნის კავშირი“ ბერნთან და ციურიხთან. 1798-1814 წწ. ეკუთვნოდა საფრანგეთს. 1815 წელს წარმოადგენდა შვეიცარიის 22-ე კანტონს. 

ჟენევა საერთაშორისო კონფერენციების მოწვევის ტრადიციული ადგილი და საერთაშორისო ორგანიზაციების და დაწესებულებების ადგილსამყოფელია (გაერო, წითელი ჯვარი...). არის ტურიზმის მნიშვნელოვანი კერა.

## ღირსშესანიშნაობები 
* სენ-პიერის ტაძარი (XII ს.)
* სენტ-მარი-მადლენის ტაძარი (XIV-XV სს.)
* სასახლე ენარი (1817-1821 წწ.)

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
ღეროვანი უჯრედი

**ღეროვანი უჯრედი** () — უჯრედი, რომელსაც აქვს როგორც თვითგანახლების, ასევე მომწიფებული სპეციალიზებული უჯრედების წარმოქმნის უნარი. მისი დანიშნულებაა საჭიროებისას ორგანიზმის რეგენერაცია. წყაროს მიხედვით ღეროვანი უჯრედები იყოფა ემბრიონულ, ემბრიონულ და მოზრდილთა ღეროვან უჯრედებად. განვითარების რაც უფრო ადრეულ ეტაპზე იმყოფება წყარო, მით უფრო მეტი ტიპის უჯრედს უდებს დასაბამს ღეროვანი უჯრედი. ემბრიონული ღეროვანი უჯრედები მიიღება 5–14 დღის ემბრიონიდან. მათ აქვთ პოტენციალი წარმოშვან ყველა ტიპის (ან თითქმის ყველა ტიპის) უჯრედები ლაბორატორიულ პირობებში კულტურაში, თუმცა ასევე შეუძლიათ გამოიწვიონ ტერატოკარცინომა. ეს პრობლემა შესაძლოა უჯრედების წინასწარი ლაბორატორიულ პირობებში დიფერენცირებით გადაიჭრას. მოზრდილთა ღეროვანი უჯრედები კი ძირითადად იმ ქსოვილს აღადგენენ, საიდანაც წარმოიშვნენ. მათი პოტენციალი საგრძნობლად ჩამოუვარდება ემბრიონულ ღეროვანი უჯრედების პოტენციალს, თუმცა მოზრდილთა სისხლმბადი ღეროვანი უჯრედები უკვე მე–20 საუკუნის 60–იანი წლებიდან წარმატებით გამოიყენება კლინიკაში ლეიკემიების, ლიმფომების, თანდაყოლილი იმუნოდეფიციტებისა და ანემიების, ლიზოსომური დაავადებების სამკურნალოდ. ძვლის ტვინის ტრანსპლანტაცია და პერიფერიული სისხლიდან მობილიზებული სისხლმბადი ღეროვანი უჯრედების გადანერგვა არის მოზრდილთა სისხლმბადი ღეროვანი უჯრედების ტრანსპლანტაციის ორი მეთოდი. ფეტალური ღეროვანი უჯრედები მიიღება აბორტირებული ნაყოფის ქსოვილებიდან ან მშობიარობის შემდგომ პლაცენტაში დარჩენილი სისხლიდან. ეს უკანასკნელი ცნობილია ასევე ჭიპლარის ვენის სისხლის სახელით. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ღეროვანი უჯრედი — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნობები

კატეგორია:უჯრედი
კატეგორია:ბიოტექნოლოგია
ნიცა

**ნიცა** (, , , , ) — ქალაქი საფრანგეთში. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირის რეგიონში; ზღვისპირა ალპების დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ლაჟვარდოვანი სანაპიროს (საფრანგეთის რივიერას) მთავარი საკურორტო ცენტრი. ნიცა ძვ. წ. IV საუკუნის შუა წლებში დააარსეს ბერძნებმა და უწოდეს ნიკეია, ქალღმერთ ნიკეს პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* Visitors and Convention Bureau Nice   
* Nice : between sea and mountains  – Official French website 
* Official website of Nice Metropolis 

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ვოლსკები

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ვოლსკების განსახლების არე
**ვოლსკები** (ლათ. Volsci) — იტალიური მოდგმის გადაშენებული ანტიკური ერი იტალიაში. ცხოვრობდნენ რომის რესპუბლიკაში ახ. წ. I საუკუნეში. ეკავათ დღევანდელი ლაციოს მთიანი ტრიტორიები.
ვეზუვის ბრძოლა

**ბრძოლა ვეზუვის მთასთან** — ბრძოლა რომაელებსა და ლათინებს შორის. გაიმართა ლათინური ომის პირველ წელს.

რომაული და ლათინური ლეგიონები კაპუასთან დაბანაკდნენ. ღამით კონსულებმა ტიტუს მანლიუსმა და პუბლიუს დეციუს მუსმა ერთი და იგივე სიზმარი ნახეს, მათ გამოეცხადათ ღმერთი და უთხრა რომ ერთი ჯარის მხედართმთავარი და მეორე ჯარი ქვესკნელის ღმერთებს უნდა შეეწიროს მსხვერპლად.

კონსულები შეთანხმდნენ, რომ ის შესწირავდა თავს მხვერპლად, რომლის ჯარი პირველი დაიწყებდა დახევას. ამის შემდეგ მათ ლეგატები და ტრიბუნები გააფრთხილეს, რათა კონსულის ნებაყოფლობით დაღუპვას მეომართა სიმტკიცე არ გაეტეხა.

ბრძოლის წინ კონსულებმა მსხერპლშეწირვა მოაწყეს. მანლიუსის მსხვერპლი უკეთესი აღმოჩნდა ვიდრე დეციუსის, ამაზე დეციუსმა თქვა: "რადგან ჩემს კოლეგას კარგად წაუვა საქმე, ესე იგი ყველაფერი კარგადაა".

ბრძოლა დაიწყო. მანლიუსი მარჯვენა ფრთას უძღვებოდა, დეციუსი მარცხენას. თავიდან ორივე მხარეს ძალთა თანაფარდობა იყო, შემდეგ მარცხენა ფრთაზე რომაელებმა დახევა დაიწყეს. ამ დროს პუბლიუს დეციუსმა დაუძახა პონტიფიკუსს და სთხოვა შეესრულებინა მისივე მსხვერპლად შეწირვის რიტუალი. პონტიფიკუსმა მარკუს ვალერიუსმა ტოგა პრეტექსტა თავზე მოიხვია, შუბზე დადგა, ხელით ნიკაპს შეეხო და წარმოთქვა შესაბამისი ლოცვა.

ამის შემდეგ დეციუსმა მანლიუს გაუგზავნა ლიქტორები იმის გადასაცემად რომ იგი თავს მსხვერპლად წირავს, ამხედრდა ცხენზე და შეიჭრა მტრის რიგებში. მას ორივე ლაშქრობა კარგად ხედავდა ლათინები კი ამ საქციელმა დააფრთხო პირველ წუთებში, შემდეგ კი ისინი ერთიანად ეძგერნენ კონსულს.

რომაელებმა სძლიეს ლათინებს ვეზუვისთან ბრძოლაში. იმ საღამოს პუბლიუს დეციუსის ცხედრის აღმოჩენა ვერ მოხერხდა, იგი მხოლოდ მეორე დილას იპოვეს და დიდი პატივით დაკრძალეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტიტუს ლივიუსი, რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან VIII (რუსულად)
* ტიტუს ლივიუსი, რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან VIII (ლათინურად)

კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. IV საუკუნის ბრძოლები
კაპუა

**კაპუა** - ქალაქი იტალიაში.

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ფუნქციონალიზმი

ტერმინს **ფუნქციონალიზმი** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

*ფუნქციონალიზმი — არქიტექტურაში;
*ფუნქციონალიზმი — ფსიქოლოგიაში;
*ფუნქციონალიზმი — სოციოლოგიაში.
ტრიფანუმის ბრძოლა

**ტრიფანუმთან ბრძოლა** მოხდა ძვ. წ. 338 წელს ლათინური ომის მსვლელობისას. ბრძოლის ზუსტი ადგილი უცნობია, იგი კასერტას პროვინციაში მოხდა.

ლათინური ომის პირველ ბრძოლაში ვეზუვის მთასთან ლათინები სასტიკად დამარცხდნენ.

## წყაროები 
* ტიტუს ლივიუსი, რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან VIII (რუსულად)
* ტიტუს ლივიუსი, რომის ისტორია ქალაქის დაარსებიდან VIII (ლათინურად)

კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. IV საუკუნის ბრძოლები
ოქროს გვირგვინი

[მინი|[ტიუხე ოქროს გვირგვინით]]
**ოქროს გვირგვინი** - (*ლათ. corona muralis*) ძველ რომში სამხედრო ჯილდო. იგი ენიჭებოდა მეომარს რომელიც პირველი ავიდოდა ალყაშემორტყმული ქალაქის კედელზე, ან აიღებდა მტრის ბანაკს. 

## ჰერალდიკა
[მინი|მარცხნივ|ოქროს გვირგვინის თანამედროვე ვარიანტები [კატალონია|კატალონიის ჰერალდიკაში]]
რომაული სამხედრო დეკორაცია გამოიყენება ევროპულ ჰერალდიკაში, სადაც ის გამოსახულია როგორც ციხე სიმაგრის კედლებისგან გაკეთბული გვირგვინი. IXX საუკუნიდან ოქროს გვირგვინი გამოიყენება ქალაქების გერბებზე. რაც აღნიშნავს სამეფო ქალაქს ან დედაქალაქს. შესაბამისად დედაქალაქების გერბზე გამოსახულია ხუთი კოშკი, დიდი ქალაქებისაზე ოთხით, ხოლო მცირე ქალაქებისაზე სამი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Berliner Bezirkswappen 

კატეგორია:რომაული ჯილდოები 
კატეგორია:გვირგვინები
სატრიკუმი

**სატრიკუმი** - ანტიკური ქალაქი იტალიაში. მდებარეობდა რომიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 60 კილომეტრში. იყო ლათინური ლიგის წევრი ძვ. წ. 499–488 წწ.

კატეგორია:ძველი რომის ქალაქები
პერგამონის საკურთხეველი

thumb|300px|right|საკურთხევილის ფასადი პერგამონის მუზეუმში, ბერლინი.
thumb|300px|right| Zeus fights against Poryphion
thumb|300px|right|პერგამონის ცარიელი კვარლცხბეკი
**პერგამონის საკურთხეველი**, ან **პერგამონის ალტარი** გრანდიოზული სტრუქტურა აგებული ძვ. წ. II საუკუნეში ძველი საბერძნეთის ქალაქ პერგამონში (აგრეთვე ცნობილი როგორც პერგამუმი, დღევანდელი ბერგამა თურქეთში), ჩრდილოდასავლეთ ანატოლიაში, ეგეოსის ზღვიდან 25,74 კმ-ში. ტაძარი ზევსს ეკუთვნოდა.

საკურთხეველი ოსმალეთის იმპერიიდან გერმანელ არქეოლოგთა ჯგუფმა კარლ ჰუმანის ხელმძღვანელობით თავდაპირველი გათხრების ადგილიდან გერმანიაში გაიტანა და ხელახლა ააწყო იგი ბერლინის პერგამონის მუზეუმში XIX საუკუნეში, სადაც მისი ხილვა დღესაც შეიძლება სხვა მონუმენტურ სტრუქტურებთან ერთად, როგორიცაა მილეტის ბაზრის კარიბჭე და ბაბილონის იშთარის კარიბჭე.

კატეგორია:ძველი ბერძნული არქიტექტურა
ლიუბეკი

**ლიუბეკი** () — ქალაქი ჩრდილოეთ გერმანიაში, შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარეში, მდინარე ტრავეზე, ბალტიის ზღვიდან 17 კმ. დაშორებით,  მოსახლეობა 214 000 კაცი (2005 წლის მონაცემებით). 1987 წელს იუნესკომ ქალაქს მდიდარი ისტორიული ძეგლების კომპლექსის გამო მსოფლიო კულტურის საგანძურის სტატუსი მიანიჭა. დაარსების თარიღად ითვლება  1143 წელი. ქალაქში მოქმედებს  უნივერსიტეტი, კონსერვატორია. 
მინი|მარცხნივ|რატუშა
ქალაქის ყველაზე მნიშვნელოვანი საწარმოა „დრეგერი“, სამედიცინო ტექნიკის ფირმა. ჰოლშტენტორი – ქალაქის ისტორიული ჭიშკარია, რომელზეც ლათინურადაა ამოტვიფრული: CONCORDIA DOMI FORIS PAX - თანხმობა შინ, მშვიდობა გარეთ.

ლიუბეკში მდებარეობს  გერმანიის უძველესი გამომცემლობა „შმიდტ–რიომჰილდი“, რომელიც 1579 წელს დაარსდა, ასევე გერმანიის უძველესი ღვინის სავაჭრო სახლი „კარლ ტესდორპფი“, რომელიც 1678 წლიდან მოქმედებს.

ლიუბეკში დაიბადნენ ძმები მანები: თომასი და ჰაინრიხი. ცნობილ ბუდენბროკების სახლში მანების მუზეუმია გახსნილი. ლიუბეკში ცხოვრობს კიდევ ერთი ნობელიანტი – ცნობილი მწერალი გიუნტერ გრასი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website
* Lübeck information
* Lovebridge Lübeck 

კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ნავთობის ექსპორტიორ ქვეყანათა ორგანიზაცია

right|thumb|200px|ოპეკის ლოგო
thumb|250px|ოპეკის შტაბ-ბინა ვენაში.
**ნავთობის ექსპორტიორ ქვეყანათა ორგანიზაცია**, შემოკლებით **ოპეკი** (ინგლ. Organization of the Petroleum Exporting Countries, OPEC) — კარტელი, რომელშიც შედიან ნავთობმწარმოებელი ქვეყნები ალჟირი, ანგოლა, ეკვატორული გვინეა, გაბონი, ირანი, ერაყი, ქუვეითი, ლიბია, ნიგერია, კონგოს რესპუბლიკა, საუდის არაბეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები და ვენესუელა. ორგანიზაციის ყოფილი წევრები არიან ინდონეზია, ეკვადორი და კატარი. 1965 წლიდან ოპეკის საერთაშორისო შტაბ-ბინა ვენაში, ავსტრიაში მდებარეობს.

ორგანიზაციის მთავარი მიზანი, წესდების მიხედვით, მის წევრების ინტერესების, ინდივიდუალური და კოლექტიური, ოპტიმალურად დაცვის საშუალებების გასაზღვრაა, რაც ითვალისწინებს გზებისა და საშუალებების გამონახვას საერთაშორისო ნავთობის ბაზრებზე ფასების სტაბილიზაციის უზრუნველსაყოფად, ზიანის მომტანი ცვალებადობის თავიდან ასაცილებლად. მწარმოებელ ქვეყანათა ინტერესების მუდმივი დაცვა გამოიხატება მათთვის სტაბილური შემოსავლის უზრუნველყოფაში; ეფექტიანი, ეკონომიური და მუდმივი მიწოდება მომხმარებელი ქვეყნებისთვის, ასევე მომგებიანობის გარანტია კაპიტალზე, მათთვის ვინც ამ ინდუსტრიაში ინვესტიციას ახორციელებს.

ოპეკის გავლენა ბაზარზე ყოველთვის მასტაბილიზებელი არ ყოფილა. ერთ-ერთი ასეთი შემთხვევა იყო 1973 წლის ნავთობის კრიზისის დროს მის მიერ ნავთობის ემბარგოს გამოყენების მცდელობა, რაც მაღალი ინფლაციის მიზეზი გახდა განვითარებულ და განვითარებად ქვეყნებში. ოპეკის გავლენა ნავთობის ფასებზე მას შემდეგ შედარებით დაბალია, მექსიკის ყურის, ჩრდილოეთის ზღვის ჭაბურღილების განვითარებისა და ბაზრის მოქნილობის ზრდის გამო. მიუხედავად ამისა, ოპეკი დღემდე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ნავთობის მიწოდებაზე და შესაბამისად მის ფასებზე მსოფლიო ბაზარზე. ეს ორგანიზაცია კარტელის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მაგალითია სასწავლო სახელმძღვანელოებში.

## წევრები 
thumb|350px|ოპეკის ქვეყნები
ორგანიზაციას 13 წევრი ჰყავს. ქვემოთ ჩამოთვლილია გაწევრიანების თარიღის მიხედვით.

;აფრიკა:
*  (2007)
*  (ივლისი 1969)
*  (1975-1995, 2016)
*  (2017)
*  (2018)
*  (დეკემბერი 1962)
*  (ივლისი 1971)

;ახლო აღმოსავლეთი:
*  (სექტემბერი 1960)
*  (სექტემბერი 1960)       
*  (სექტემბერი, 1960)
*  (სექტემბერი 1960)
*  (ნოემბერი 1967)

;სამხრეთი ამერიკა:
*  (სექტემბერი 1960)

;ყოფილი წევრები:
*  (1962-2008, იანვარი-ნოემბერი 2016)
*  (1961-2019)
*  (1963-1993, 2007)

ოპეკის ოფიციალური ენა არის ინგლისური, თუმცა ოპეკის წევრი ქვეყნების უმრავლესობის ოფიციალური ენა არაბულია (შვიდი წევრი ქვეყანა არაბულია). მხოლოდ ერთი წევრი ქვეყნის - ნიგერიის - ოფიციალური ენა არის ინგლისური.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Concise Encyclopedia of Economics: OPEC
*OPEC Timeline by Nicolas Sarkis, from *Le Monde diplomatique*, May 2006
*The OPEC Fund for International Development (OFID) official site
*Stefan Schaller on OPEC's inability to contol the market 
*Statistics of the fuel oil prices from 2010 to 2011 in Germany 

კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ნავთობი
კატეგორია:კარტელები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
მღვდელი

მინი|კათოლიკე მღვდელი
**მღვდელი** — ღვთისმსახური. ძველ აღთქმაში ეკლესიის მსახურები სამ ხარისხად იყოფოდნენ: ლევიტელი, მღვდელი და მღვდელმთავარი. ახალ აღთქმაში — დიაკონი, მღვდელი, მღვდელმთავარი. მოციქულთა დადგენილების თანახმად, მღვდლის ხელდასმა (კურთხევა) ხდება ეპისკოპოსის მიერ საღმრთო ლიტურგიის დროს. მართლმადიდებელ ეკლესიაში მღვდელს ევალება ქადაგების წარმოთქმა, წირვა-ლოცვა და რელიგიის წესების შესრულება. მღვდელს მხოლოდ ერთხელ ქორწინების უფლება აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მღვდელი — ქრისტიანობის ლექსიკონი

კატეგორია:ქრისტიანობა
კატეგორია:საეკლესიო წოდებები
გენუა

**გენუა** ( ) — ქალაქი ჩრდილო იტალიაში,  გენუის ყურის (ლიგურიის ზღვა) ნაპირზე. უკავია 30 კმ სირგძის ვიწრო  სანაპირო ზოლი (იტალიის რივიერა). გენუის პროვინციისა და ლიგურიის ოლქის მთავარი ქალაქი. 582 320   ათასი მცხოვრები (2012). ქალაქ-თანამგზავრებთან ერთად ქმნის ურბანიზებულ რაიონს — დიდ გენუას.

ძველად გენუა ლიგურების დასახლება იყო. ძვ. წ. III საუკუნეში რომაელებმა დაიპყრეს და რომის სახელმწიფოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სავაჭრო ნავსადგური გახდა.  ადრინდელი შუა საუკუნეებში მისი ეკონომიკური მნიშვნელობა დაეცა. ლანგობარდების დროს (641 წლიდან) გენუა იყო საჰერცოგოს, ხოლო IX საუკუნიდან სამარკგრაფოს ცენტრი.  XI საუკუნეში, ტირენის ზღვის ჩრდილოეთი ნაწილის არაბებისაგან განთავისუფლების შემდეგ, გენუა გაცხოველებულ ვაჭრობას იწყებს სამხრეთ იტალიასთან, სიცილიასთან, ესპანეთთან, აფრიკასთან. ჯვაროსნულ ლაშქრობებში მონაწილეობამ გენუა უძლიერეს სამხედრო-საზღვაო სახელმწიფოდ აქცია. XII საუკუნეში გენუა წარმოადგენდა ქალაქ-კომუნას.  გენუის მთავარი მეტოქეები იყვნენ პიზა და ვენეცია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
2007 წლის მუნიციპალური საბჭოს გადაწყვეტილებით ქალაქი გაყოფილია 9 რაიონად.

## ქალაქის იერსახე 
[მინი|800პქ|center|[ფერარის პიაცას პანორამა.]]
მინი|800პქ|center|პანორამული სურათი.

## გენუას მეტროპოლიტენის სისტემა 
## ცნობილი გენუელები 
* ქრისტეფორე კოლუმბი
* ნიკოლო პაგანინი
* ინოკენტი IV
* ადრიანე V
* ინოკენტი VIII
* ბენედიქტე XV

## ლიტერატურა 
* Gino Benvenuti. *Le repubbliche marinare. Amalfi, Pisa, Genova e Venezia*. Netwon Compton, Rome, 1989.
* Steven A. Epstein; "Business Cycles and the Sense of Time in Medieval Genoa." Business History Review 62 (1988): 238–60.
* Hughes Diane Owen. "Kinsmen and Neighbors in Medieval Genoa." In *The Medieval City,* edited by Harry A. Miskimin, David Herlihy, and Adam L. Udovitch, 1977, 3–28.
* Hughes Diane Owen. "Urban Growth and Family Structure in Medieval Genoa." *Past and Present* 66 (1975): 3–28.
* Lopez Robert S. "Genoa." In *Dictionary of the Middle Ages,* pp.&nbsp;383–87. 1982.
* Vitale Vito. *Breviario della storia di Genova.* Vols. 1–2. Genoa, 1955.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official Site
* Genova2015.org - Official Site 
* walk that did fall in love with Hemingway

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები
ტურინი

**ტურინი** () — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიაში. პიემონტის ოლქისა და ტურინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 892,6 ათ. მცხოვრები (2015). ქალაქის აგლომერაცია 2,3 მილიონ მცხოვრებს ითვლის, რომელთაგან 1,7 მილიონი ურბანიზებულ ნაწილში ცხოვრობს. მდებარეობს პადანის დაბლობზე, დასავლეთ ალპების მთისძირში, მდინარე პოზე, ადგილზე, სადაც პოს უერთდება დორა-რიპანია. მსხვილი საავტომობილო და სარკინიგზო კვანძი (სიდიდით ქვეყანაში მესამეა). ქალაქში არის საერთაშორისო აეროპორტი ტურინ-კესელე (ალესანდრო პერტინის სახელობისა, 1953) და ედოარდო ანიელის სახელობის აეროპორტი (1916); მსუბუქი მეტრო (2006).

## ისტორია 
ჩვენს წელთაღრიცხვამდე პირველ საუკუნეში (დაახლოებით 28 წელს), დღევანდელი ტურინის ტერიტორიაზე რომაელებმა შექმნეს სამხედრო ბანაკი (*Castra Taurinorum*), რომელსაც მოგვიანებით იმრერატორ ავგუსტუსის სახელი ეწოდა (*Augusta Taurinorum*). ქუჩების რომაული დაგეგმვა ქალაქში დღემდე შეიმჩნევა. იმ პერიოდისთვის მოსახლეობა რომელიც კედლებს შიგნით ცხოვრობდა დაახლოებით 5000-ს აღწევდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
გემი

[thumb|[აფრიანი ხომალდი]]
**გემი** — წყალზე გადააგილების ძირითადი საშუალება.

## ისტორია 
[მინი|რომაული [ტრირემი, მოზაიკა კართაგენიდან. ბარდოს ეროვნული მუზეუმი, ტუნისი]]
### ანტიკური გემები 
გემის ისტორია ვითარდებოდა ადამიანების ავანტურისტულ თავგადასავლებთან ერთად. პირველი აღმოჩენილი ნავები დაახლოებით 10 000 წლით, ნეოლითის ხანით თარიღდება. იმ ხანის ნავები ძირითადად ნადირობისთვის და თევზაობისთვის გამოიყენებოდა. არქეოლოგების მიერ აღმოჩენილი უძველესი ნავები ძირითადად ერთი მასიური ხისგან ქვის იარაღებითაა გაკეთბული.

### შუა საუკუნეების გემები 
[მინი|XVI საუკუნის [იაპონია|იაპონური ატაკებუნე]]
რენესანსის ეპოქამდე ნავიგაცია იყო შედარებით პრიმიტიული. თუმცა, ტექნოლოგიების ნაკლეობა ხელს არ უშლიდა ზოგიერთ ცივილიზაციას ყოფილიყვნენ საზღვაო გიგანტები. მაგალითად გენუასა და ვენეციის საზღვაო რესპუბლიკებ. ვიკინგებმა თავიანთი კნორებით ჩრდილოეთ ამერიკის აღმოჩენა შეძლეს.

### თანამედროვე გემები 
[მინი|*[კოლომბო ექსპრესი*, მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი საკონტეინერო გემი ]]
2007 წელს მსოფლიო მასშტაბით იყო 34,882 1000 ტონაზე მეტი წყალწყვის კომერციული გემი, ჯამში 1.04 მილიარდი ტონა. რაც 2006 წლის მონაცემთან შედარებით 8%-თაა გაზრდილი. ტონაჟობის მიხედვით ამ გემებიდან 39% ტანკერია, 26% დიდი მოცულობის მატარებლები, 17% საკონტეინერო გემები და 15% სხვა ტიპის.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გემები
ხუან მანუელ დე როსასი

მინი|ხუან მანუელ როსასი
**ხუან მანუელ ხოსე დომინგო ოტრის დე როსას ი ლოპეს დე ოსორნიო** ('''';დ. 30 მარტი, 1793 — გ. 14 მარტი, 1877) — არგენტინელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. არგენტინის ფედერაციის დიქტატორი.  ბუენოს-აირესის  გენერალ-კაპიტანი  1829–1832 და 1835–1852 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ხუან მანუელ როსასის ბიოგრაფია 

კატეგორია:არგენტინის ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1793
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1877
კატეგორია:დიქტატორები
კატეგორია:ბუენოს-აირესში დაბადებულები
პონჩო

thumb|პონჩო
**პონჩო** (მაპუდუნგუნი: pontro, blanket) — ლათინურ ამერიკული სამოსი, რომლის ფუნქციაცაა სითბოს შენარჩუნება ან გაკეთებულია წყალგამძლე მატერიისგან და იცავს წვიმის დროს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ტანსაცმელი
შუშის ბრძოლა (1992)

**შუშის ბრძოლა** — სომხურ-აზერბაიჯანული კონფლიქტის, ყარაბაღის ომის ერთ-ერთი ეპიზოდი. მიმდინარეობდა 1992 წლის 8-9 მაისს. ამ ბრძოლის შედეგად აზერბაიჯანის სამხედრო შეიარაღებულმა ფორმირებებმა დაკარგეს კონტროლი ქალაქ შუშაზე. 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის უახლესი ისტორია
კატეგორია:სომხეთის უახლესი ისტორია
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:სომხეთის ბრძოლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ბრძოლები
კატეგორია:1992 წლის ბრძოლები
ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა

right|thumb|400 px|ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკის მაკკიმის შენობა.
**ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა** (Boston Public Library) იყო პირველი საზოგადოებრივი მუნიციპალური ბიბლიოთეკა აშშ-ში, დაარსდა 1848 წელს. ეს ასევე პირველი საჯარო ბიბლიოთეკა იყო, რომელიც მკითხველს წიგნებისა და სხვა მასალის დროებით გატანის უფლებას აძლევდა.

მოცულობით 14,9 მილიონი წიგნითა თუ პერიოდული გამოცემით, ბოსტონის საჯარო ბიბლიოთეკა სიდიდით მესამეა აშშ-ში. ბიბლიოთეკის კოლექციაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ხელევონებისა და ხელოვნების ისტორიის გამოცემები (მაკკიმის შენობის მესამე სართულზე) და ამერიკის ისტორიის გამოცემები (მნიშვნელოვანი კვლევითი ნამუშევრების ჩათვლით). აქვეა ლითოგრაფიების, ფოტოსურათების, რუკების, იშვიათი წიგნებისა და შუასაუკუნეების მანუსკრიპტების ვრცელი კოლექცია.

## არქიტექტურა 
ბიბლიოთეკა თავდაპირველად მდებარეობდა ყოფილ სასკოლო შენმობაში მეისონის ქუჩაზე და საზოგადოებისთვის გაიხსნა 1854 წლის 20 მარტს. მოგვიანებით იმავე წელს ბიბლიოთეკის კომისიამ ახალი შენობის აგების უფლება გასცა, რომელიც ბოილსტონისა და დარტმუზის ქუჩების კუთხეში უნდა განლაგებულიყო, კოპლის მოედანზე.

1888 წელს ჩარლზ ფოლენ მაკკიმმა, არქიტექტურული ფირმა მაკკიმი, მიდი და უაიტიდან, ახალი შენობის პროექტი შექმნა, რომლის მშენებლობა 1895 წელს დასრულდა. შენობა მოიცავდა ბავშვთა ოთახს (პირველად აშშ-ში) და ქანდაკებათა ბაღს მის ცენტრალურ ეზოში. კოპლის მოედანზე შენობის ფასადი მე-16 საუკუნის იტალიური პალაცოს სტილშია. მორკალური არკიანი ფანჯრები რიმინიში ალბერტის ტემპიო მალატესტიანას ნიმუშზეა გადაწყვეტილი, რომელიც თავის მხრივ პირველი სრულიად რენესანსის სტილში აგებული შენობა იყო. თუმცა მაკკიმ საკუთარ პროექტში პირდაპირ იმიტაციას მოერიდა. სამი ცენტრალური დიდი კარის სილუეტი ოდნავ ხაზგასმულია მთლიანი ფასადის რითმის დაურღვევლად.

მოდერნისტული მინაშენი ფილიპ ჯონსონის პროექტით დასრულდა 1972 წელს. ჯონსონის შენობაში ამჟამად ცირკულაციაში მყოფი კოლექცია ინახება, მაკკიმის შენობაში კი კვლევითი ბიბლიოთეკაა განთავსებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიბლიოთეკის საიტი.

კატეგორია:აშშ-ის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ბოსტონი
კატეგორია:ნეორენესანსი
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
ტაგანროგი

**ტაგანროგი** () — ნავსადგური ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, როსტოვის ოლქში. მდებარეობს აზოვის ზღვის პირას, ტაგანროგის ყურეზე, დონის როსტოვიდან დასავლეთით 70 კმ-ის დაშორებით. დაარსდა 1698 წელს პეტრე I-ის მიერ, როგორც სამხედრო პორტი და ციხე-სიმაგრე. ტაგანროგში 1825 წელს გარდაიცვალა იმპერატორი ალექსანდრე I.

## რესურსები ინტერნეტში
*ქალაქის ოფიციალური საიტი 
*ქალაქის ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ქალაქები