open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნატალი საროტი

**ნატალი საროტი** (ნამდვილი სახელი **ნატაშა ჩერნიაკი**) (დ. 18 ივლისი, 1900, ივანოვო — გ. 19 ოქტომბერი, 1999, პარიზი) — წარმოშობით რუსი ფრანგულენოვანი მწერალი.

## ბიოგრაფია
1902 წელს მშობლების დაშორების შემდეგ ნატალი დედამ პარიზში წაიყვანა, თუმცა მამის სანახავად ხშირად ჩამოჰყავდა რუსეთში. 1909 წლიდან მამაც პარიზში გადავიდა საცხოვრებლად. ნატალი სწავლობდა იურისპრუდენციას, ისტორიას, სოციოლოგიას და გახდა ადვოკატი. პარალელურად გატაცებული იყო მე-20 საუკუნის ლიტერატურით, კერძოდ, მარსელ პრუსტითა და ვირჯინია ვულფით, რომელთა ნაწარმოებებიც დიდ გავლენას ახდენდა მის შემოქმედებაზე. 1925 წელს ნატალი ცოლად გაჰყვა რეიმონ საროტს, რომელთანაც 3 შვილი შეეძინა. 1939 წელს გამოვიდა საროტის ტროპიზმები ჟან-პოლ სარტრის წინასიტყვაობით. 1941 წელს ანტიებრაული მოსაზრებებით გაათავისუფლეს ადვოკატთა ბიუროდან, რის შემდეგაც უფრო აქტიურად განაგრძობდა ლიტერატურულ მოღვაწეობას. 

1956 წელს გამოსცა „ეჭვის ერა“, ლიტერატურული ესები, რომელშიც დაუპირისპირდა რომანის ტრადიციულ ხედვას. ამ ნაწარმოებით იგი ალენ რობ გრიიეს, მიშელ ბიუტორის, კლოდ სიმონისა და სხვათა გვერდით ახალი რომანის ერთ-ერთი ფუძემდებელი გახდა.

## შემოქმედება 
თავის რომანებში საროტი ცდილობს წარმოადგინოს ადამიანთა შინაგანი სამყარო, ცნობიერების მოძრაობა რომელიც მეტყველების, ე.წ. „ქვედიალოგების“ („sous-conversation“) მიღმა იკვეთება და რომელსაც მწერალი „ტროპიზმებს“ უწოდებს. ამით იგი ამხელდა ენისა და საზოგადოებისათვის დამახასიათებელ მთელ რიგ პირობითობებს. მის ნაწარმოებებში სრულიად შეცვლილია პერსონაჟის, მთხრობელისა და ამბავის სტატუსი, როგორც ეს ზოგადად ახალ რომანს ახასიათებს.

## ნაწარმოებები 
* ტროპიზმები, 1939
* უცნობის პორტრეტი, 1948
* მარტერო, 1953
* ეჭვის ერა, 1956 
* პლანეტარიუმი, 1959
* ოქროს ხილი, 1963
* სიჩუმე, 1964
* ტყუილი, 1966
* სიცოცხლესა და სიკვდილს შორის, 1968
* ისმა ანუ რასაც არაფერი  ჰქვია, 1970
* გესმით მათი? 1972
* მშვენიერია, 1975
* ის აქაა, 1978
* სიტყვის გამოყენება, 1980
* ბავშვობა, 1982
* აქ, 1995
* გააღეთ, 1997
* კითხვა, 1998

## რესურსები ინტერნეტში
*ნატალი საროტის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:ახალი რომანი
კატეგორია:რუსი ქალი რომანისტები
კატეგორია:ებრაელი მწერლები
კატეგორია:ებრაელი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი ქალი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი ქალი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სენდვიჩი

thumb|right|სენდვიჩი
**სენდვიჩი** (ინგლ. sandwich) შედგება ორი ან მეტი პურის ან ფუნთუშის ნაჭრისგან და ერთი ან რამდენიმე ფენა ხორცისა და სხვა სახის შიგთავსისგან.

ევროპაში, განსაკუთრებით კი ბრიტანეთის დიდ ქალაქებში სენდვიჩი კვების კულტურის ნაწილი გახდა. ლონდონში არსებობს რამდენიმე მსხვილი კომპანია (EAT, Benjys, Pret-a-manger), რომელიც სენდვიჩებით ვაჭრობს.

## განსხვავება ბუტერბროდისგან 
სენდვიჩის ფრანგულ ვარიანტს *კროკი* (Croque) ეწოდება. გერმანული ბუტერბროდი სენდვიჩისგან განსხვავდება იმით, რომ იგი ფასტფუდის საკვებს არ წარმოადგენს. 

## ისტორია 
ჯონ მონტეგიუ, სენდვიჩის მე–4 გრაფი (1718—1792), ლონდონელი მინისტრი და მოთამაშე, მისდაუნებურად ამ ახალი ტიპის საკვების გამომგონებლი შეიქმნა. ლეგენდის მიხედვით,  1762 წელს კრიბეჯის თამაშისას, რამდენიმე საათს გრძელდებოდა, მან ვერ გამონახა დრო საკვების მისაღებად. ჯონ მონტეგიუმ სთხოვა მსახურს, მიეწოდებინა მისთვის საჭმელი ორი პურის ნაჭერს შორის. გრაფის მეგობრებს მოეწონათ კვების ასეთი მეთოდი, რომელიც ხელს არ შეუშლიდათ თამაშში და მათაც მოითხოვეს პური „სენდვიჩულად“.

კატეგორია:სწრაფი კვება
მარკო პოლო

**მარკო პოლო** ( დ. 15 სექტემბერი, 1254, ვენეცია — გ. 8 იანვარი, 1324, ვენეცია) — ვენეციელი ვაჭარი, მოგზაური და მწერალი, ერთ-ერთი პირველი ევროპელთაგანი, რომელმაც აბრეშუმის გზის გავლით ჩინეთს მიაღწია. ვენეციელ ვაჭარ მამასა და ბიძასთან ერთად პოლო დაახლოებით 1271-1275 წლებში ზღვით მივიდა მცირე აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, გაიარა სომხეთის მთიანეთი, მესოპოტამია, ირანის მთიანეთი, პამირი, კაშგარი და ჩავიდა ჩრდილოეთ ჩინეთში. იუანის იმპერატორის, ყუბილაის სამსახურში ყოფნის დროს (1292 წლამდე) მოინახულა ქვეყნების სხვადასხვა მხარე. 1295 წელს წამოვიდა სამხრეთ ჩინეთიდან, გაიარა ირანი და ზღვით დაბრუნდა ვენეციაში. დაახლოებით 1297 წელს ტყვედ ჩაუვარდა გენუელებს. მისი ნაამბობი მოგზაურობაზე ჩაიწერა ტუსაღმა რუსტიჩანომ, შემდგომში ამ ჩანაწერებით შედგა „მარკო პოლოს წიგნი“ — ძვირფასი წყარო სხვადასხვა ქვეყნების გეოგრაფიის, ეთნოგრაფიისა და ისტორიის შესახებ. წიგნში მრავლადაა აგრეთვე ხალხური თქმულებები, ლეგენდები და ზღაპრები. წიგნი ითარგმნა დასავლეთ ევროპის მრავალ ენაზე და XIV-XVI საუკუნეების ზღვაოსნების (მათ შორის ქრისტეფორე კოლუმბის) კარტოგრაფებისა და მწერლების დიდი ინტერესი გამოიწვია. მის წიგნში ნახსენებია საქართველოც. ყველაზე დიდი ნაწილი ეთმობა ჩინეთს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* 
* 
 
* მარკო პოლო აბრეშუმის გზით ჩინეთისაკენ

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მოგზაურები
კატეგორია:დაბადებული 1254
კატეგორია:გარდაცვლილი 1324
კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჰომეომორფიზმი

thumb|right|300px|უწყვეტი დეფორმაცია ყავის ჭიქასა და ბლითს შორის მათი ჰომეომორფიზმის ილუსტრაციისთვის.
**ჰომეომორფიზმი** ტოპოლოგიაში, არის ბიექციური, უწყვეტი ასახვა ტოპოლოგიურ სივრცეებს შორის, რომლის შებრუნებული ასახვაც უწყვეტია. ტოპოლოგიურ სივრცეებს ეწოდება **ჰომეომორფული**, თუ მათ შორის არსებობს ჰომეომორფიზმი. ე.ი.

*X* და *Y* ტოპოლოგიურ სივრცეებს შორის *f* ასახვას ეწოდება ჰომეომორფიზმი თუ:

* *f* არის ბიექცია,
* *f* არის უწყვეტი,
* შებრუნებული ასახვა *f* −1 არის უწყვეტი.

ტოპოლოგიური სივრცეების კატეგორიაში ჰომეომორფიზმები არიან იზომორფიზმები. 

ძალზედ არაზუსტად, ტოპოლოგიური სივრცე არის "გეომეტრიული ობიექტი", ხოლო ჰომეომორფიზმი არის ამ გეომეტრიული ობიექტის უწყვეტი გაწელვა, შეკუმშვა და ა.შ. ახალი გეომეტრიული ფიგურის მისაღებად. მაგალითად, წრეწირი ჰომეომორფულია მართკუთხედის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტოპოლოგია
კომედია დელ არტე

thumb|150პქ|არლეკინი
**კომედია დელ არტე**, ნიღბების კომედია (იტალ. commedia dell'arte) — იმპროვიზაციაზე დამყარებული თეატრი, რომელშიც პროფესიონალი მსახიობები მონაწილეობენ.

ამ ტიპის თეატრი პირველად იტალიაში, 1545 წელს გაჩნდა. მსახიობები ნიღბებს ატარებდნენ და წინასწარ განსაზღვრული სცენარის ჩარჩოში ტექსტების იმპროვიზაციას ახდენდნენ. კომიკურს ეფექტს ძირითადად ჟესტიკულაცია ქმნიდა. ზოგიერთი პერსონაჟის არსებობა აუცილებელი იყო.

* მასხარები: არლეკინი (მხიარული და კეთილი პერსონაჟი), სკარამუში (არლეკინის საპირისპირო ), ბრიგელა (მიკიტანი).
* მოხუცები: პანტალონე (ახალგაზრდა გოგოზე შეყვარებული ბებერი), ექიმი...
* ჯარისკაცები (ტრაბახა და ზოგჯერ მშიშარა): კაპიტანი, მატამორი, სპავენტო.... 
* შეყვარებულები (გულუბრყვილო, მაგრამ მოხერხებული პერსონაჟები): იზაბელა, კოლომბინა...

კომედია დელ არტეს ზოგიერთი პერსონაჟი იმდენად ცნობილი და პოპულარული გახდა რომ სხვა ტიპის თეატრებშიც გადავიდა. პოლიშინელი ინგლისურ პანჩს დაედო საფუძვლად, კაპიტანი იაპონური ტენგუს სახით შემორჩა, პედროლინოსგან ფრანგული პიერო წარმოიშვა.

thumb|150პქ|პანტალონე

## დასები 
თეატრალურ დასებს, განსაკუთრებით მათ, ვინც პროვინციაში მოღვაწეობდა, არ ჰქონდათ ფიქსირებული ადგილი და მოგზაურობისას თან დაჰქონდათ ფიცარნაგი სცენები. წინასწარ შემუშავებული სასცენარო მოდელები საშუალებას აძლევდათ სულ რამდენიმე საათში სცენაზე წარმოედგინათ ადგილობრივი სიტუაციები. 
კომედიები დაფუძნებული იყო ადვილად ამოსაცნობ, სტერეოტიპულ, ემფატური ჟესტიკულაციის მქონე პერსონაჟებზე, იმპროვიზიტებულ დიალოგებზე, მუსიკალურ ინტერლუდიებსა და მასხარაობაზე, რათა მიეზიდათ და დაეკმაყოფილებინათ სხვადასხვა სოციალურ და კულტურულ პირობებში მყოფი ფართო პუბლიკა. შეყვარებული წყვილისა და მსახურების გარდა ყველა მსახიობი ატარებდა ნიღაბს. 
თითოეული დასში დაახლოებით ათი-ოცი მსახიობი შედიოდა, ამას ემატებოდა დასის ხელმძღვანელი, რომელიც როლებს ანაწილებდა, ზოგჯერ მუსიკოსები, ჟონგლიორები, აკრობატები და პოეტები.

## განვითარება 
კომედია დელ არტეს პოპულარობა იტალიაში, ისევე როგორც მის ფარგლებს გარეთ, განსაცვიფრებელი იყო. XVII საუკუნეში ესპანეთისა და საფრანგეთის ხელისუფლება თეატრის ამ ფორმის რეგლამენტირებასა და ცენზურასაც კი შეეცადა. 
XVIII საუკუნეში იტალიაში კარლო გოლდონი კიდევ უფრო პოპულარულს ხდის კომედია დელ არტეს. გოლდონი თავისი მსახიობებიდან წერილობითი ტექსტის მიყოლასა და მარტივ მასხარაობაზე უარის თქმას მოითხოვს, თანდათან უკუაგდებს ნიღბებს და პერსონაჟებს უფრო მეტად დამახასიათებელ ინდივიდუალობას სძენს. მან კომედია დელ არტე სახასიათო კომედიად აქცია. გოლდონისგან განსხვავებით კარლო გოცი ცდიობს შეინარჩუნოს კომედია დელ არტეს სატირული და პათეტიკური მხარე და გადმოიტანოს იგი თანამედროვე ჩვევებსა და პერსონაჟებზე.
XIX საუკუნეში ამ ტიპის თეატრი თითქმის დავიწყებას ეძლევა, თუმცა საფრანგეთში პიეროსა და კოლომბინას პერსონაჟები პანტომიმაში იმკვიდრებენ ადგილს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კომედია დელ არტე - ისტორია, პერსონაჟები, ავტორები

კატეგორია:თეატრი
კატეგორია:კომედია დელ არტე
ელექტრონიკა

მინი|250პქ|სხვადასხვა სახის ელექტრონული მოწყობილობები.
**ელექტრონიკა** — მეცნიერება ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენების შესახებ, რომელიც ელექტრონების და სხვა დამუხტული ნაწილაკების დინების მართვას ეფუძნება. ასეთი მოწყობილობებია, მაგალითად, ელექტრონული მილაკები ან ნახევრადგამტარი ელემენტები. ზოგადად, ელექტრონიკაში სისტემები იყოფა ორ, ანალოგიურ და ციფრულ ნაწილებად. ანალოგური ელექტრონიკა შეისწავლის დროში უწყვეტ ელექტრულ პროცესებს და იმ ელექტრულ მოწყობილობებს, რომლებიც ასეთ პროცესებში გამოიყენება. ციფრული ელექტრონიკა დისკრეტული ელექტრული სიგნალების დამუშავებისას გამოყენებულ ელექტრულ მოწყობილობებს შეისწავლის.

## ლიტერატურა
* *The Art of Electronics* ISBN 978-0-521-37095-0

## რესურსები ინტერნეტში
* ელექტრონიკა — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* 
* Navy 1998 Navy Electricity and Electronics Training Series (NEETS) 
* DOE 1998 Electrical Science, Fundamentals Handbook, 4 vols.
** Vol. 1, Basic Electrical Theory, Basic DC Theory 
** Vol. 2, DC Circuits, Batteries, Generators, Motors 
** Vol. 3, Basic AC Theory, Basic AC Reactive Components, Basic AC Power, Basic AC Generators 
** Vol. 4, AC Motors, Transformers, Test Instruments & Measuring Devices, Electrical Distribution Systems 

კატეგორია:ელექტრონიკა
კარლო გოცი

thumb|right|კარლო გოცი
**კარლო გოცი** ( დ. 1720, ვენეცია, იტალია — გ. 1806, ვენეცია, იტალია) — იტალიელი დრამატურგი, ავტორი ზღაპრული პიესების (fiabe), რომელშიც გამოყენებული იყო სიუჟეტის ფოლკლორული ელემენტები და კომედია დელ არტეს პრინციპები პერსონაჟების შერჩევაში. ძმა მწერალ გასპარო გოცისა.

## ბიოგრაფია 
## ნაწარმოებები 
* სიყვარული სამი ფორთოხლისადმი (L’amore delle tre melarance, 1761) 
* ყორანი
* ტურანდოტი (Turandot, 1762) 
* მეფე–ირემი (Il re cervo, 1762) 
* ქალი–გველი (La donna serpente, 1762) 
* მწვანე ჩიტი.
* L’augellino bel verde. Fabia filosofica (1765) 
* ზობეიდა.
* ლურჯი ურჩხული.
* უაზრო მოგონებები კარლო გოცის ცხოვრების შესახებ, დაწერილი მის მიერ და მის მიერვე გამოქვეყნებული(Memorie inutili della vita die Carlo Gozzi, scritte da lui medesimo, e da lui publicate per umilita, 1797)

კატეგორია:იტალიელი დრამატურგები
კატეგორია:კომედია დელ არტე
კატეგორია:დაბადებული 1720
კატეგორია:გარდაცვლილი 1806
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჰაიტის რევოლუცია

**ჰაიტის რევოლუცია** (1791-1804) დასავლეთ ნახევარსფეროში აფრიკელ მონათა აჯანყებების სერიაში ყველაზე წარმატებული იყო, რის შედეგადაც შეიქმნა ქვეყანა **ჰაიტი** - ისტორიაში პირველი თავისუფალი შავკანიანების რესპუბლიკა. კუნძულის აფრიკულმა და აფრიკული წარმოშობის მოსახლეობამ, იხელთა რა თეთრკანიანთა შორის გაჩენილი უთანხმოებით იმაზე თუ როგორ უნდა განეხორციელებინათ საფრანგეთის რევოლუციის რეფორმა კოლონიურ საზოგადოებაში, მონობისა და კოლონიზაციისგან თავისუფლება მოიპოვა.

ისტორიკოსები ტრადიციულად აჯანყების კატალისტად ერთ ვუდუ ცერემონიას მოიხსიენიებენ, რომელიც 1781 წლის აგვისტოში მღვდელმა დუტი ბუკმანმა ბუა-კაიმანში გამართა. მოვლენათა სერიამ, რომელიც მას შემდეგ განვითარდა დასაბამი მისცა უმნიშვნელოვანეს რევოლუციას აფრიკელთა მონობის ისტორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Haiti: Revolutionary War 1791 – 1803 
*The Louverture Project 
*:Timeline of Events in Haitian Revolutionary History 
*Portals to the World – Haiti
*Haitian Constitution of 1801 (English)
*Haiti Archives
*Haiti – The First Black Republic in the World 
*"Égalité for All: Toussaint Louverture and the Haitian Revolution" . 
*France Urged to Pay $40&nbsp;Billion to Haiti in Reparations for "Independence Debt"

კატეგორია:რევოლუციები
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
კატეგორია:ჰაიტის ისტორია
აგარა (ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი)

**აგარა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, ჭელიაღელის თემში. მდებარეობს მდინარე ხოტეურას სათავეში. ტყიბული-ამბროლაურის გზატკეცილზე, ზღვის დონიდან 1040 მეტრზე. ამბროლაურიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით, ჭელიაღელიდან 1 კმ. სოფელში ორი ეკლესიაა — აგარის წმინდა გიორგის, აგრეთვე ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები.

აგარაში ძირითადად შემდეგი გვარის წარმომადგენლებები სახლობენ აბუთიძეები, ბიბილაშვილები, მესხები, მომცელიძეები, ტურძილაძეები.

მოსაზღვრე სოფლებია: ჭელიაღელე, უყეში, თლუღი და ხოტევი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 101 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზუმი

**ზუმი** — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული.

მდებარეობს მდინარე ხობისწყლის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 240 მ-ზე, ჩხოროწყუდან 12 კმ-ის დაშორებით. მოსაზღვრე სოფლებია: ხაბუმე, მუხური, ნაკიფუ, ულურია.

XIX საუკუნეში სოფელ ზუმში ყმა-მამულებს ფლობდნენ აფაქიძეები და ჩიქოვანები. 1938 წლამდე ჩხოროწყუს რაიონში ზუმის სახელწოდებით არსებობდა ორი სოფელი: ერთი მუხურის, მეორე — ხაბუმეს სასოფლო საბჭოში. 1938 წლის დეკემბერში ეს ორი სოფელი გაერთიანდა და შეიქმნა ზუმის სასოფლო საბჭო (შემდგომში — თემი, ადმინისტრაციული ერთეული).  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 995 ადამიანი. გავრცელებული გვარებია: ფირცხალავები (ფირცხელავები), ლემონჯავები, სიჭინავები, შოგირაძეები და სხვ.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯონ რასკინი

**ჯონ რასკინი** (; დ. 8 თებერვალი, 1819 – გ. 20 იანვარი, 1900) — ინგლისელი მწერალი, ხელოვნების თეორეტიკოსი. რასკინის რომანტიკულმა პროტესტმა თანამედროვე საზოგადოების მიმართ განაპირობა მის მიერ შუა საუკუნეების სტილისტიკური და მხატვრული ფორმების აღორძინების მცდელობა. იგი იყო პრერაფაელიტების საძმოს იდეოლოგი. რასკინის პროზაული და პოეტური ნაწარმოებები გამოირჩევიან დახვეწილი სამწერლო და პოეტური ტექნიკით, უზადო სტილითა და თხრობის თავისებური მანერით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1819
კატეგორია:გარდაცვლილი 1900
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ფეხსახსრიანები

**ფეხსახსრიანები** () — ყველაზე მაღალგანვითარებულ და მრავალრიცხოვან უხერხემლო ცხოველთა ტიპი. აერთიანებს 1,5 მილიონამდე წყლის, ხმელეთისა და პარაზიტულ სახეობას, რომელთაც აქვთ დასეგმენტებული სხეული და დასახსრული კიდურები.

## ზოგადი აღწერა 
ფეხსახსრიანების სხეული შედგება თავის, მკერდისა და მუცლის განყოფილებისაგან. თავი და მკერდი ხშირად შერწყმულია და წარმოიქმნება ე. წ. თავმკერდი. კიდურები ასრულებს სხვადასხვა (მოძრაობის, საკვების მოპოვებისა და დაქუცმაცების, სუნთქვის) ფუნქციას, მუცლის კიდურები უმეტესობას ატროფირებული აქვს. სხეული დაფარულია მკვრივი ქიტინოვანი კუტიკულით, რომელიც წარმოქმნის გარეგან ჩონჩხს — იცავს ცხოველს დაზიანებისა და გამოშრობისაგან.

ფეხსახსრიანების ზრდა დაკავშირებულია ქიტინოვანი საფარვლის პერიოდულ ცვლასთან (გაქუცვასთან). მაშინ, როდესაც ძველი კუტიკულა სცილდება და ახალი ჯერ კიდევ არ არის გამაგრებული, ზრდა ინტენსიურია. კუნთები განივზოლიანია და არ წარმოქმნის კან–კუნთოვან პარკს. ნერვული სისტემა რთულია, შედგება წყვილი თავის განგლიონისაგან, ხახის ირგვლივი კომისურებისა და მუცლის ნერვული ძეწკვისაგან. თავის ტვინი სამნაწილიანია: წინა, შუა და უკანა ტვინი. შემჩნეულია მუცლის ნერვული განგლიონების გაერთიანებაც. აქვთ რთული ფასეტური თვალები.

საჭმლის მომნელებელი სისტემა შედგება ექტოდერმული წინა, უკანა და ენტოდერმული შუა ნაწლავებისგან. შუა ნაწლავთან დაკავშირებულია საჭმლის მომნელებელი ჯირკვლების სადინარები. სუნთქვის სისტემა სხვადასხვანაირია: წყალში მცხოვრებნი სუნთქავენ ლაყუჩებით, ხმელეთის ფორმები — ფილტვებით, უმაღლესი განვითარების ხმელეთის ფეხსახსრიანები — ტრაქეებით. სისხლის მიმოქცევის სისტემა ღიაა, წარმოდგენილია ცენტრალური მფეთქავი ორგანოთი — გულით, რომელიც ნაწლავის ზემოთაა მოთავსებული. აქვთ მსხვილი სისხლძარღვები — არტერია და აორტა. გამომყოფი სისტემა კოქსალური, ანტენალური და მაქსილარული ჯირკვლებია. ხმელეთის ფორმებისა — მალპიგის მილები და ცხიმოვანი ქსოვილი. ცალსქესიანები არიან. კარგად აქვთ განვითარებული გამოხატული სქესობრივი დიმოფორმიზმი. ზოგჯერ პართენოგენეზურად მრავლდებიან. ემბრიონული განვითარება ხშირად მეტამორფოზით მიმდინარეობს.

ამჟამად ფეხსახსრიანების ტიპს ყოფენ 4 ქვეტიპად: ლაყუჩით მსუნთქავნი (ერთი კლასი — კიბოსნაირები); ტრაქეებით მსუნთქავნი (მრავალფეხიანები და მწერები); ქელიცერიანები (მახვილკუდანი, კიბომორიელები და ობობასებრნი); ტრილობიტები.

ფეხსახსრიანების ცხოვრების ნირი მეტად მრავალფეროვანია. უმაღლესი განვითარების ფეხსახსრიანებს (ფუტკრები, ჭიანჭველები) ახასიათებთ საკმაოდ რთული ინსტინქტები. ბევრი სასარგებლოა (ფუტკარი, აბრეშუმის ჭია და სხვ.). მწერების დიდი რაოდენობა ტყის (ლაფნიჭამია, ხერხიები), ჩაის, ციტრუსებისა და (ვაზის ცრუფარიანები, ფილოქსერა), მარცვლოვან მცენარეთა (სწორფრთიანები, ხოჭოები), ხილისა და ბოსტნეულის და სხვების მავნებელია, ზოგი ავრცელებს ადამიანის და სასოფლო–სამეურნეო ცხოველების სხვადასხვა ინფექციურ დაავადებას (მუნის ტკიპა, ტილი, ბაღლინჯო, იქსოდისებრი ტკიპები) ან გადააქვს მალარია (კოღო ანოფელესი).

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Venomous Arthropods  
* Arthropods - Arthropoda 

*
სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი

**სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი** (რუს.: Санкт-Петербургский Государственный Политехнический Университет; აკრონიმი СПбГУ) — ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ტექნიკური უნივერსიტეტი სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთი. მისი ადრინდელი სახელები იყო: **პეტრე დიდის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი** (რუს. Политехнический Институт императора Петра Великого) და **კალინინის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი** (რუს.: Ленинградский Политехнический Институт имени Калинина).

უნივერსიტეტი დაარსდა 1899 წელს როგორც რუსეთის ყველაზე მოწინავე საინჟინრო სკოლა. მის დაარსებას კურირებდა რუსეთის იმდროინდელი ფინანსთა მინისტრი გრაფი სერგეი ვიტი, რომლის წარმოდგენით პირველი-კლასის საინჟინრო სკოლის დაარსება ფრანგული პოლიტექნიკური სკოლის (École Polytechnique) მაგალითზე რუსეთის ინდუსტრიალიზაციის უმნიშვნელოვანესი წინ გადადგმული ნაბიჯი იყო. იდეას ხელი შეუწყვეს აგრონომიულმა მეცნიერმა და ფინანსთა მინისტრის მოადგილემ ვლადიმირ კოვალევსკიმ და უდიდესმა ქიმიკოსმა დიმიტრი მენდელეევმა, რომლებიც ამ სკოლის დამფუძნებლებად ითვლებიან. ინსტიტუტის პირველი დირექტორი თავადიშვილი ანდრეი გაგარინი გახდა. ფრანგული პოლიტექნიკური სკოლისგან განსხვავებით პეტერბურგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ყოველთვის მოიაზრებოდა როგორც საზოგადოებრივი დაწესებულება. მეფის რუსეთში ის ფინანსთა სამინისტროს ექვემდებარებოდა და მისი სტუდენტები და პროფესორ-მასწავლებლები სამინისტროს უნიფორმას ატარებდნენ.

სააგარაკო დასახლება ლესნოეში მდებარე ინსტიტუტის მთავარი კამპუსის პროექტი ეკუთვნის არქიტექტორ ერნს ვირიხს. ეს ადგილი სპეციალურად შეირჩა ინსტიტუტის ქალაქის ცხოვრებისგან მოსაშორებლად.

## რესურსები ინტერნეტში
*უნივერსიტეტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
პოეზია

[მინი|[ჰომეროსი, ერთ-ერთი პირველი ევროპელი პოეტი]]
[მინი|[არისტოტელე]]
**პოეზია** (ბერძნ.: ποίησις „ვქმნი“) — ხელოვნების უძველესი ფორმა, რომელშიაც ენა გამოიყენება მისი ესთეტიკური თვისებების გამო, მის მნიშვნელობასთან ერთად (ან ნაცვლად). მისი განსაზღვრის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული მცდელობა არისტოტელეს მიერ ყურადღებას ამახვილებს სიტყვის გამოყენებაზე რიტორიკაში, დრამაში, სიმღერასა და კომედიაში.

1. ფართო მნიშვნელობით მთელი მხატვრული ლიტერატურა, წარმოდგენილი პროზითა და პოეზიით.

2. მხატვრული ლიტერატურის ერთ-ერთი ძირითადი ფორმა, რომელიც განსხვავდება პროზისგან მხატვრული ენის სხვადასხვაგვარი მეტრულ-რიტმული ორგანიზაციით, ე.ი. რიტმული იმპულსით, სიტყვათა ნაკადის მეტრულ-რიტმულად ურთიერთშეფარდებულ მონაკვეთებად - სალექსო სტრიქონებად დაყოფით (რომელიც უგულებელყოფს სინტაქსურ დაყოფას), თანმიმდევრულად გამოხატული ბგერითი სიმეტრიით, ემოციურ-ექსპრესიული ფოკუსირებით.

პოეზიის საწყისები სინკრეტიზმშია, როდესაც სიტყვები მუსიკა და ცეკვა ერთ მთლიანობას წარმოადგენდა. პოეზიისა და მუსიკის მჭიდრო კავშირი განპირობებულია მათი ძირითადი მასალის ბგერითი ბუნებით. ჩვეულებრივი მეტყველებისგან პოეზია განსხვავდება სიტყვების განსაკუთრებული წყობით, სადაც სინტაქსი ემორჩილება რიტმულ-ინტონაციურ პერიოდულობას, რაც სათანადო ფსიქოლოგიურ-ესთეტიკურ ეფექტს ქმნის.

პოეზია რენესანსის ეპოქამდე ბატონობდა, ხოლო მხატვრული პროზის ხელოვნებად ჩამოყალიბების შემდეგ იგი აგრძელებს მის პარალელურად არსებობას. ხშირია პროზასა და პოეზიას შორის შუალედური ჟანრებისა და ფორმების შექმნაც, მაგრამ მათ გამყოფად ყოველთვის რჩება ლექსის სტრიქონად ორგანიზებული მეტყველება, რიტმულ-ინტონაციური პერიოდულობა, რომელიც ნათლად აირეკლა ლექსითი მეტყველების ლათინურ სახელწოდებაში: versus – „უკან დაბრუნება“ (იგულისხმება ლექსითი სტრიქონის უკან დაბრუნება ხელახალი, პერიოდული განმეორებისთვის).

## პოეზიის ფორმები 
უძველესი პოეზიიდან თანამედროვე პოეზიამდე მხატვრული ლიტერატურის ამ მიმართულებამ უამრავი ფორმა და შინაარსი მიიღო, მაგრამ როგორც აღმოსავლეთში მაგ: ჩინურსა და იაპონურ პოეზიაში ასევე დასავლეთში, პოეზია იყო პოეტის სულიერი მდგომარეობისა და წარმოსახვის გამოვლინება.

### ჰაიკუ 
ჰაიკუ იაპონური ურითმო პოეზიაა, იგი დიდი პოპულარობით სარგებლობს არა მარტო აღმოსავლეთში არამედ დასავლეთ ცივილიზაციაშიც, მას მიმართავენ ღრმა სიბრძნის გამოსახატავად ასევე მისტიკის გადმოსაცემად, იგი ძირითადად იგავის სახესაც ატარებს.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ელექტრონული პოეტური ტექსტები 
* ამერიკელ პოეტთა აკადემია
* კანადელ პოეტთა ასოციაცია 
* ამერიკული პოეზიის ჟურნალი
* პოეტური კვლევების ცენტრი საფრანგეთში
* ფრანგული პოეზიის ანთოლოგია 

კატეგორია:პოეზია
კატეგორია:ლიტერატურა

## ლიტერატურა 
* Haiku moment: an anthology of contemporary North American haiku. Charles E. Tuttle Co. p. xiii.Ross, Bruce, ed. (1993).
ფილდზის მედალი

**ფილდზის მედალი** () — პრემია, რომელიც ენიჭება ოთხ ან ნაკლებ ორმოც წლამდე ასაკის მათემატიკოსს საერთაშორისო მათემატიკური კავშირის ყოველ კონგრესზე, ყოველ ოთხ წელიწადში ერთხელ.

პრემია შეიქმნა კანადელი მათემატიკოსის, ჯონ ჩარლზ ფილდზის ანდერძით. პირველი მედალი გაიცა 1936 წელს, ხოლო 1950 წლიდან დაჯოლდოება რეგულარული გახდა. მისი დანიშნულება გამოჩენილი და უკვე ღვაწლმოსილი ახალგაზრდა მათემატიკოსი მკვლევარების დაფასება და მხარდაჭერაა.

ფილდზის მედალი საყოველთაოდ მათემატიკის უდიდეს დამსახურებად მიიჩნევა. მედალს თან ახლავს ფულადი პრემია, რომელმაც 2006 წელს €10,550 შეადგინა.

ფილდზის მედალს ხშირად მათემატიკის ნობელის პრემიას უწოდებენ. ეს შედარება არაზუსტია, ვინაიდან მედალს მხოლოდ ოთხ წელიწადში ერთხელ გასცემენ და ლაურეატები 40 წლის ასაკს არ უნდა სცილდებოდნენ. უფრო ზუსტად ლაურეატის 40 წლისთავი ფილდზის მედლის მიღების წლის 1 იანვრამდე არ უნდა იყოს. ფულადი პრემიაც საკმაოდ ჩამორჩება ნობელის პრემიის ლაურეატებისთვის გაცემულ $1,3 მილიონს (როდესაც პრემია არ იყოფა). ასევე, ფილდზის მედალი მიენიჭება კვლევის მოცულობისთვის, და არა რაიმე კონკრეტული შედეგისთვის.

ირანელი მათემატიკოსი მარიამ მირზახანი გახდა პირველი ქალი, რომელსაც ფილდზის მედალი გადაეცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:საერთაშორისო ჯილდოები
კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
დრეზდენის ოპერის თეატრი

thumb|300px|დრეზდენის ოპერა
thumb|300px|გოტფრიდ ზემპერის მიერ აგებული პირველი შენობის ინტერიერი.
thumb|300px|ფ. შმიდტის გრავიურა, 1841, თეატრის მუზეუმი, ლონდონი.
**დრეზდენის ოპერის თეატრი – ზემპერის ოპერა**, ოფიციალური სახელი **საქსონიის სახელმწიფო ოპერა დრეზდენში** (გერმ. Semperoper, ოფიციალური სახელი Sächsische Staatsoper Dresden) – მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული ოპერის თეატრი, მდებარეობს დრეზდენში, გერმანია.

შენობა დრეზდენის ბაროკოს არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშად ითვლება; მდებარეობს თეატრის მოედანზე ცენტრალურ დრეზდენში მდ. ელბას სანაპიროზე. პორტალის თავზე პანტერებშებმული ქარიოტი დგას დიონისეს ქანდაკებით. შენობის ინტერიერზე იმ დროის განთქმული არქიტექტორი იოჰანეს შილინგი მუშაობდა. პორტალის მონუმენტებზე გამოსახულია უდიდესი ხელოვანები იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთე, ფრიდრიხ შილერი, უილიამ შექსპირი, სოფოკლე, მოლიერი და ევრიპიდე.

შენობა პირველად აიგო 1841 წელს არქიტექტორი გოტფრიდ ზემპერის პროექტით, ადრეული რენესანსის სტილში. ეს იყო გეგმაში მრგვალი ფორმის მქონე ნაგებობა, რომელიც იმჟამინდელი ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე ლამაზ ოპერად ითვლებოდა.

1869 წლის ხანძრის შედეგად შენობა ხელმეორედ იქნა ასაგები. მოქალაქეების მოთხოვნით რეკონსტრუქცია თავად გოტფრიდ ზემპერს უნდა განეხორციელებინა, მიუხედავად იმისა, რომ იმ პერიოდში არქიტექტორი დევნილი იყო 1849 წელს დრეზდენის აჯანყებაში მონაწილეობის გამო. მეორე ოპერის შენობა ზემპერის პროექტით მისმა შვილმა ააგო ნეორენესანსის სტილში 1878 წელს. მშენებლობის პერიოდში წარმოდგენები იმართებოდა გევერბეჰაუსზალში (დრეზდენის ფილარმონია), რომელიც 1870 წელს გაიხსნა.

ომამდელ პერიოდში შენობაში რიხარდ შტრაუსის მრავალი ნაწარმოების პრემიერა გაიმართა. მეორე მსოფლიო ომის ბოლო რამდენიმე კვირის პერიოდში დრეზდენის მოკავშირეთა მიერ დაბომბვისა და მის გამო გაჩენილ ხანძარში შენობა ისევ განადგურდა. ზუსტად 40 წლის შემდეგ, 1985 წლის 13 თებერვალს, ოპერის შენობის რეკონსტრუქცია დასრულდა მის ომამდელ მდგომარეობაში. პირველი საოპერო სეზონი გაიხსნა 1945 წელს დანგრევამდე შესრულებული ბოლო ოპერით: ვებერის ”ფრაიშუტცი”.

ამჟამად თითქმის ყველა საოპერო წარმოდგენა იმართება დრეზდენის სახელმწიფო ორკესტრის (Sächsische Staatskapelle Dresden) თანხლებით. წარმოდგენებზე, როგორც წესი, სრული ანშლაგია.

კატეგორია:ოპერის თეატრები
კატეგორია:ბაროკო
კატეგორია:გერმანული კულტურა
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ჟაკ პრევერი

**ჟაკ პრევერი** (; დ. 4 თებერვალი, 1900 — გ. 11 აპრილი, 1977) — ფრანგი პოეტი და სცენარისტი. 

## ბიოგრაფია 
ჟაკ პრევერი პარიზის მახლობლად, საშუალო შეძლების ოჯახში დაიბადა. მამას, რომელიც თეატრის კრიტიკოსია, ხშირად დაჰყავდა წარმოდგენებზე. 15 წლის ასაკიდან ჟაკი საკუთარი შრომით იწყებს თავის რჩენას და სხვადასხვა წვრილ სამუშაოებს ასულებს. 1918 წელს ჯარში იწვევენ და ახლო აღმოსავლეთში აგზავნიან. 

საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ იგი მონპარნასზე მეგობართან ბინავდება და ბოჰემურ ცხოვრებას ეწევა. ამ პერიოდში იცნობს ბრეტონს, დუშამელს, კენოსა და დესნოსს და 1925 წელს მათთან ერთად სიურეალისტურ მოძრაობაში შედის, თუმცა 1928 წელს იქიდან გაძევებულ იქნება. 1930 წლიდან პრევერი იწყებს ფილმის სცენარებისა და დიალოგების წერას. 1933 წლიდან ჟოზეფ კოსმამი პრევერის ლექსებზე სიმღერების შექმნას იწყებს, რომლებიც დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ამავდროულად პრევერი თეატრალურ პიესებსაც წერს. 1946 წელს გამოდის მისი ლექსების კრებული სიტყვები, რომელიც სულ მალე დიდ წარმატებას აღწევს. 

77 წლის ასაკში ჟაკ პრევერი ფილტვების სიმსივნით გარდაიცვალა.

## შემოქმედება 
პრევერი იმდენად ინდივიდუალისტია, რომ არც ერთ ფილოსოფიურ თუ პოლიტიკურ მიმდინარეობაში არ ჯდება, ისევე როგორც ძნელია მისი შემოქმედების მიკუთვნება რომელიმე ლიტერატურული მიმდინარეობისათვის. როგორც ყველა სიურეალისტი თავიდან ისიც ანარქისტი იყო. მან ბოლომდე შეინარჩუნა მეამბოხე სული და ანტიკონფორმიზმი. მისი ოპტიმიზმი სიმარტივესა და ბუნებრიობაზეა დაფუძნებული. 

პრევერის პოეზიის მთავარი მახასიათებელია სიტყვებით თამაში, ნეოლოგიზმები, ორმაგი მნიშვნელობები, რასაც პოეტი დიდი ოსტატობით იყენებს.

* სიტყვები, 1946
* ზღაპრები ცელქი ბავშვებისთვის, 1947
* წარმოდგენა, 1951
* წერილები ბალადარის კუნძულებიდან, 1952
* ავდარი და დარი, 1955
* ამბები, 1946
* გროვა, 1966

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჟაკ პრევერის პოეზია  
* ჟაკ პრევერის ბიოგრაფია და ციტირებები 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ოტელ-დე-ვილი

**პარიზის მერია** () — ნეო-რენესანსის სტილის შენობა პარიზში, სადაც ქალაქის ადმინისტრაციაა განთავსებული. მდებარეობს ქალაქის მეოთხე ოლქში, ყოფილი პლას-დე-გრევის უბანში (ამჟამად ოტელ-დე-ვილის მოედანი), შენობა ქალაქის მუნიციპალიტეტის ადგილი იყო 1357 წლიდან. იგი მრავალ დანიშნულებას ასრულებს, მათ შორის ადგილობრივი ადმინისტრაციის, პარიზის მერის ბიუროს (1977 წლიდან) და დიდი მიღება-წვეულებების გამართვის ადგილია. 

1991 წელს მდინარე სენის სანაპიროზე მდებარე სხვა ძეგლებთან ერთად ოტელ-დე-ვილის მოედანი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Paris city hall website
* CityMayors.com feature
* Opening hours and temporary exhibitions information in English 

## სქოლიო
კატეგორია:პარიზის არქიტექტურა
კატეგორია:პარიზის მთავრობა
კატეგორია:ქალაქის მერიები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი

thumb|300px|მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრი ლინკოლნის ცენტრში, ხედი ლინკოლნის ცენტრის პლაზადან
[thumb|300px|ოპერის თეატრი წარმოდგენისას, ხედი სცენის უკანა ნაწილიდან; კონცერტს მართავს პიანისტი [იოზეფ ჰოფმანი, 1937 წლის 28 ნოემბერი.]]

**მეტროპოლიტენის ოპერის ასოციაცია** (Metropolitan Opera Association), შემოკლებით **მეტროპოლიტენ-ოპერა**, ან **მეტი** ნიუ-იორკში დაარსდა 1880 წლის აპრილში და გრანდ ოპერის ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელია. ეს ამერიკის უდიდესი კლასიკური მუსიკის ორგანიზაციია, რომელიც ყოველწლიურად 240 საოპერო წარმოდგენას მართავს. კომპანიის ბინა **მეტროპოლიტენის ოპერის სახლი** მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი საოპერო სცენაა. მეტი თერთმეტ სხვა ორგანიზაციასთან ერთად ამჟამად განთავსებულია ლინკოლნის ცენტრში.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Metropolitan Opera 
* MetOpera Database 
* History of the Metropolitan Opera
* Metropolitan Opera Timeline with Images and Sound 
* Early Postcards of Metropolitan Opera 
* Metropolitan Opera Broadcast Information 
* Metropolitan Opera Radio on Sirius Satellite Radio
* "The New Stage of the Metropolitan Opera House, Rebuilt for the Production of Parsifal" 

## სქოლიო
კატეგორია:ოპერის თეატრები
კატეგორია:ნიუ-იორკი
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
გუტენბერგის ბიბლია

thumbnail|260px|right|გუტენბერგის ბიბლიის ასლი აშშ-ის კონგრესის ბიბლიოთეკაში
thumb|260px|დეტალი რუბრიკაციითა და ილუსტრაციით
**გუტენბერგის ბიბლია** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **42-სტრიქონიანი ბიბლია**, და **მაზარინის ბიბლია**) — ნაბეჭდი ბიბლიის ლათინური თარგმანი, რომელიც იოჰან გუტენბერგმა დაბეჭდა მაინცში, გერმანია. ბეჭდვა დაიწყო 1455 წლის 23 თებერვალს, მოძრავი ტიპოგრაფიის გამოყენებით. ეს ბიბლია ყველაზე განთქმული ინკუნაბულაა და მისი შექმნით დაიყო წიგნების მასიური წარმოების ახალი ერა დასავლეთში. წიგნი დაიბეჭდა ე.წ. ტექსტურასა და შვაბახერზე. ყველაზე სრულად მოღწეულ ასლში 1282 გვერდია; ამ წიგნის ასლების უმრავლესობა ორ ტომად გამოიცა.

ისტორიკოსთა მტკიცებით ბიბლიის სულ 180 ასლი დაიბეჭდა, 45 მათგანი პერგამენტზე, ხოლო 135 კი - ქაღალდზე. ეს რიცხვი წარმოუდგენელი იყო იმ პერიოდის საზოგადოებისთვის, სადაც ხელნაწერი ნამუშევრების ასლების შექმნა უდიდეს შრომატევად სამუშაოდ ითვლებოდა. გუტენბერგმა ეს ბიბლიები (რომლებიც დაიბეჭდა, შემდეგ რუბრიკაცია და ილუსტრაცია ხელით გაუკეთდა) დაბეჭდა სამ წელიწადში — დაახ. ამდენი დრო სჭირდებოდა ხელნაწერის ერთი ასლის შექმნას. ხელით გაკეთებული ილუსტრაციების გამო ბიბლიის ყოველი ასლი უნიკალურია. ორფეროვანი ბეჭდვის ტექნიკა, რომელიც რუბრიკაციას საჭიროებას აუქმებს, მხოლოდ ორი წლის შემდეგ გამოიგონეს.

2003 წლისთვის დღემდე შემორჩენილი გუტენბერგის ბიბლიების რიცხვი შეადგენს: თერთმეტი ასლი პერგამენტზე, ახალი აღთქმის მხოლოდ ერთი ასლი პერგამენტზე, და 48 თითქმის სრული აკინძული ასლები ქაღალდზე, ამას გარდა კიდევ ერთი დანაწევრებული ასლი ქაღალდზე. ყველაზე მეტი ასლი შემონახულია გერმანიაში (12). ოთხ ქალაქში (პარიზი, მოსკოვი, მაინცი და ვატიკანი) ორ-ორი ასლია; ლონდონში სამი ასლი და ბაგფორდის ფრაგმენტია; ნიუ-იორკში ოთხი ასლია შენახული.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჯიკჯი

## ლიტერატურა 
*St. Mark's Library (General Theological Seminary). The Gutenberg Bible of the General Theological Seminary. New York: St. Mark's Library, the General Theological Seminary, 1963.
**The Gutenberg Bible of 1454*, Göttingen Library, Facsimile Edition, 2 vols + booklet, ed. Stephan Füssel, 1400 pp. Taschen: Cologne. In Latin

## რესურსები ინტერნეტში 
*Gutenberg Digital„
*Treasures in Full: Gutenberg Bible 
*Gutenberg Bible Census

კატეგორია:ბიბლია
პარნასი

**პარნასი** () — XIX საუკუნის მეორე ნახევარში საფრანგეთში წარმოშობილი პოეტური მიმდინარეობა. სახელწოდება პირველად დაფიქსირდა 1866 წელს ალფონს ლემერის მიერ გამოცემულ პოეტურ ანთოლოგიაში „თანამედროვე პარნასი“. 

პარნასი დაახლოებით იგივე მიმდინარეობაა პოეზიაში, რაც რეალიზმი პროზაში. როგორც რეალიზმზე, ამ მიმდინარეობაზეც გავლენა მოახდინა ოგიუსტ კონტის პოზიტივიზმმა, რაც ფაქტების მკაცრ შესწავლას ეფუძნება. პარნასი ერთგვარი აღდგენაა კლასიკური სულისკვეთებისა, რომელიც სიმკაცრით, წესრიგითა და გონებით გამოირჩევა. პარნასი არის სახელწოდება საბერძნეთში მდებარე მთისა, რომელიც, მითოლოგიის თანახმად  აპოლონის სამფლობელო იყო, აპოლონი კი მშვენიერების განსახიერებას წარმოადგენდა. ამ ტერმინის არჩევა იმაზე მიანიშნებს, რომ მშვენიერება არ არის ყველასათვის ხელმისაწვდომი, არამედ მის მისაღწევად საჭიროა შრომა. პარნასელთა მამამთავრად ითვლება თეოფილ გოტიე, რომელიც ამტკიცებს პოეტური წესების აუცილებლობას და ფორმის მნიშვნელობას.  ფორმა უნდა იყოს მყარი და დახვეწილი და არავითარ შემთხვევაში დაუდევარი. 

პარნასის პოეზიის ძირითადი პრინციპები შემდეგია:
* გრძნობის უარყოფა: პოეტი არ უნდა უმღეროდეს საკუთარ „მე“-ს. აქედან გამომდინარეობს პარნასული პოეზიის უპიროვნობა, არაპერსონალურობა, რაც უპირისპირდება რომანტიზმისთვის დამახასიათებელ გადაჭარბებულ მგრძნობელობასა და პათეტიკას.  თუმცა პარნასელთა რიგებშიც კი დიდი პოეტები მთლიანად ვერ უკუაგდებდნენ  შინაგან „მე“-ს, ვერ აღწევდნენ აბსოლუტურ გაუპიროვნებას.
* ფორმის კულტი: პოეტი არ უნდა მიენდოს მხოლოდ შთაგონებას, არამედ უნდა იმუშაოს ფორმაზე. თუკი რომანტიზმი სპონტანურობასა და ბუნებრიობას ეძებს, პარნასელები აბსოლუტური მშვენიერების გამოხატვას ცდილობენ და ამისთვის იდეალურ ფორმას ეძებენ. ეს ძიება კი ხშირად ფორმის უბრალო გართულებით მთავრდება. 
* მარადიული, იდეალური, აბსოლუტური მშვენიერების ძიება. 
* მეცნიერებისადმი ნდობა, რაც, მათი აზრით, უფრო მეტად უხსნის კარს წარმოსახვასა და სიახლეს, ვიდრე გრძნობიერება. 

## ძირითადი წარმომადგენლები 
* თეოფილ გოტიე 
* ლეკონტ დე ლილი 
* ხოსე-მარია ერედია 
* პრიუდომი, სიული 
* თეოდორ ბანვილი
* მენდესი 
 
## რესურსები ინტერნეტში
*პარნასი

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
კატეგორია:პოეზია
პარნასი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვას **პარნასი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*პარნასი — XIX საუკუნის მეორე ნახევრის ლიტერატურული მიმდინარეობა საფრანგეთში.
*პარნასი — მთა საბერძნეთში, მითოლოგიური მუზათა სამფლობელო.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
პარნასი (მთა)

**პარნასი** () — წმინდა მთა საბერძნეთში, ფოკიდის დასავლეთით. მდებარეობს პინდოსის ქედზე. სიმაღლე 2457 მ. ოლიმპის, ჰელიკონისა და კიფერონის მსგავსად დაკავშირებულია მითოლოგიურ გადმოცემებთან; ასევე ცნობილი იქ მდებარე პითიას ორაკულით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Greek Mountain Flora 
* "Óros Parnassos, Greece" on Peakbagger

კატეგორია:საბერძნეთის მთები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:საბერძნეთის ეროვნული პარკები
დიფერენციალური განტოლებები

**დიფერენციალური განტოლება** — განტოლება, რომელიც შეიცავს ფუნქციას და მის წარმოებულებს ცვლადების სახით. 

დიფერენციალური განტოლობების თეორია განვითარდა მეცნიერების იმ დისციპლინების პარალელურად, სადაც ჩნდება და გამოყენებას ჰპოვებს დიფერენციალური განტოლებები. ამ მხრივ განსაკუთრებით აღსანიშნავია ფიზიკა. ასევე ქიმიის, ბიოლოგიის და ეკონომიკის ბევრი ამოცანა შეიძლება ჩამოყალიბდეს დიფერენციალური განტოლებები ტერმინებში. 

განარჩევენ ჩვეულებრივ და კერძოწარმოებულიან დიფერენციალურ განტოლებებს:

* ჩვეულებრივი დიფერენციალური განტოლება შეიცავს ერთი ცვლადის ფუნქციებს და მათ წარმოებულებს.
* კერძოწარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლება შეიცავს მრავალი ცვლადის ფუნქციებს და მათ კერძო წარმოებულებს. 

ცნობილი კერძოწარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებებია: სითბოს გავრცელების განტოლება, ტალღის განტოლება, ლაპლასის განტოლება.
## რესურსები ინტერნეტში 
* მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება  

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:დიფერენციალური განტოლებები
კომპლექსური ანალიზი

**კომპლექსური ანალიზი** - მათემატიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის კომპლექსური ცვლადის ფუნქციებს.

ასევე განარჩევენ მათემატიკის ქვედარგს მრავალი ცვლადის კომპლექსური ანალიზი.

კომპლექსური ფუნქცია არის ფუნქცია რომელიც განმარტებულია კომპლექსური რიცხვების ქვესიმრავლეზე და რომლის მნიშვნელობებიც კომპლექსური რიცხვებია. კომპლექსური ფუნქცია *f*–ისთვის შეიძლება გამოიყოს ნამდვილი და წარმოსახვით ნაწილები:

: z = x + iy\,
: w = f(z) = u(z) + iv(z) = u(x,y) + v(x,y)\,
: სადაც x,y,u(z),v(z) \in \mathbb{R} ნამდვილი რიცხვებია, ხოლო i წარმოსახვითი ერთეული.

კომპლექსური ანალიზში განსაკუთრებული ყურადღებით შეისწავლება კომპლექსური ცვლადის ანალიზური ფუნქციები, ე.წ. ჰოლომორფული ფუნქციები. ე.ი. ფუნქციები რომლებიც კომპლექსურად დიფერენცირებადია. კომპლექსური დიფერენცირებადოვა ჩვეულებრივ დიფერენცირებადობაზე მნიშვნელოვნად ძლიერი პირობაა. ელემენტარული ფუნქციების უმრავლესობა მაჩვენებლიანი ფუნქცია, ტრიგონომეტრიული ფუნქციები, პოლინომური ფუნქციები ჰოლომორფულია.

კომპლექსური ანალიზის წარმოშობა უკავშირდება მე–19 საუკუნეში გაუსის, კოშის, რიმანის, ვაიერშტრასის შრომებს. მე–20 საუკუნეში დარგი ინტენსიურად ვითარდებოდა. დღესდღეობით კომპლექსური ანალიზი მჭიდროდ უკავშირდება მათემატიკის სხვა დარგებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოშის ინტეგრალური თეორემა
* ხარისხოვანი მწკრივი
* მერომორფული ფუნქცია
* ლორანის მწკრივი
* ნაშთი (კომპლექსური ანალიზი)

## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი რუსული ენციკლოპედია

კატეგორია:მათემატიკა
ვეზუვი

**ვეზუვი** (  ) — მოქმედი ვულკანი იტალიის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ ნეაპოლის აღმოსავლეთით დაახლოებით 15 კმ-ში. სიმაღლე 1281 მ. ვეზუვი ერთადერთი ვულკანია ევროპის კონტინენტზე, რომელიც ბოლო 100 წლის განმავლობაში აქტიური იყო, თუმცა ამჟამად მიძინებულია. დანარჩენი ორი მსგავსი ვულკანი იტალიაში — ეტნა და სტრომბოლი კუნძულებზე მდებარეობს. 

ვეზუვი ქმნის თითქოსდა ერთმანეთში ჩადგმულ სამ კონუსს. გარეთა, უძველესი კონუსის ნაშთია მონტე-სომის რკალისებრი ზვინული, რომელიც ვეზუვის მხოლოდ ჩრდილო და აღმოსავლეთ კალთებზეა შემორჩენილი. მის შიგნით ამოზიდულია ძირითადი, ყველაზე მაღალი და უფრო ახალგაზრდა კონუსი — საკუთრივ ვეზუვი, რომლის მწვერვალში კრატერია. 

ჩვენთვის ცნობილი უძველესი ამოფრქვევა მოხდა 79 წელს. ვარაუდობენ, რომ პირველი ამოფრქვევა ძველი წელთაღრიცხვის VIII საუკუნეში უნდა ყოფილიყო. ძლიერი ამოფრქვევები მოხდა 1631, 1794, 1822, 1872, 1906 და 1944 წლებში. ამ უკანასკნელი ამოფრქვევის დროს ლავამ დაანგრია ქალაქი სან-სებასტიანო. ამოფრქვევებს თან სდევს ჭექა-ქუხილი, წვიმა და ხშირად კალთებზე არანაკლებ საზიანო ტალახის ღვარები მოედინება. ამგვარმა ღვარებმა 79 წელს წალეკა ქალაქი ჰერკულანუმი, ქალაქი სტაბიუმი ლავამ დაფარა, ქალაქი პომპეი კი — 8 მეტრი სისქის ვულკანურმა ფერფლმა.  

ვეზუვის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, დაახლოებით 600 მ-ზე მდებარეობს ვულკანოლოგიური ობსერვატორია.   

## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის ვულკანების სია
* ვეზუვის ეროვნული პარკი

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის მთები
კატეგორია:იტალიის ვულკანები
ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო

thumb|400px|მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეთა მსოფლიო რუკა.
**ღერძის სახელმწიფოები**, ასევე **ფაშისტური ქვეყნების ალიანსი** — იმ ქვეყნების გაერთიანება, რომლებიც მოკავშირეთა წინააღმდეგ გამოდიოდნენ მეორე მსოფლიო ომში. ღერძის სამი წამყვანი ძალა იყო ნაცისტური გერმანია, იაპონიის იმპერია და ფაშისტური იტალია. ეს სამი ქვეყანა საკუთარ ალიანსს „რომი-ბერლინი-ტოკიოს ღერძს“ უწოდებდა. საკუთარი ძლიერების ზენიტში ღერძის სახელმწიფოები მართავდნენ იმპერიებს, რომლებიც დომინირებდნენ ევროპის, აზიის, აფრიკისა და წყნარი ოკეანის დიდ ნაწილზე, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომი მათი ტოტალური დამარცხებით დასრულდა. ისევე როგორც მოკავშირეების, ღერძის წევრობა ცვალებადი იყო – ზოგიერთი ქვეყანა თავდაპირველად მათ შეუერთდა, თუმცა ომის მსვლელობის პერიოდში მოკავშირეთა მხარეზე გადავიდა.

## ღერძის ქვეყნები
ძირითადი ბირთვი (სამმაგი პაქტის ხელმომწერი ქვეყნები):

* ნაცისტური გერმანია
*22px იტალიის სამეფო
* იაპონიის იმპერია

მეორეხარისხოვანი წევრები (ქვეყნები, რომლებიც მოგვიანებით შუერთდნენ სამმაგ პაქტს): 

* სლოვაკეთის პირველი რესპუბლიკა
*22px უნგრეთის სამეფო (1941-1944)
* ბულგარეთის სამეფო
*22px ხორვატიის დამოუკიდებელი სახელმწიფო
* რუმინეთის სამეფო

## ღერძის ქვეყნების მოკავშირეები
* ფინეთის რესპუბლიკა
*22px ერაყის სამეფო
* ტაილანდის სამეფო

## კოლაბორაციონისტული მთავრობები და ადმინისტრაციები ნაცისტური გერმანიის მიერ დაპყრობილ ტერიტორიებზე
* ვიშის რეჟიმი
*22px ელინისტური სახელმწიფო
*22px ნედიჩის რეჟიმი
* ქვისლინგის რეჟიმი
* ნიდერლანდების რეიხკომისარიატი (მიუსერტას რეჟიმი)
*22px სალაშის რეჟიმი (1944-1945)
*22px ბელორუსიის ცენტრალური რადა

## ლიტერატურა 
* 

* 

* 

* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Axis History Factbook
* Full text of The Tripartite Pact
* Silent movie of the signing of The Tripartite Pact

კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:იმპერიები
კატეგორია:სამხედრო ალიანსები
ჰუგენოტები

მინი|მარცხნივ|150პქ|ჰუგენოტების ჯვარი
**ჰუგენოტები** — XVI-XVII საუკუნეების ფრანგი პროტესტანტების (კალვინისტების) წევრების სახელწოდება. ერთ-ერთი თვალსაზრისით წარმოსდგება ჟენეველი მოქალაქის ჰუგოს სახელისაგან. მათ XVII საუკუნედან ზოგადად „ფრანგ პროტესტანტებს“ უწოდებდნენ. მოძრაობა წარმოიშვა 1530 წელს ჟან კალვინის ნამუშევრების მიხედვით და მათ მალევე 1560 წელს ჰუგენოტები უწოდეს. XVII საუკუნის ბოლოსთვის დაახლოებით 200 000 ჰუგენოტი იყო საფრანგეთიდან განდევნილი. ისინი ძირითადად ინგლისში, შვეიცარიაში, დანიაში, გერმანიაში ასევე დღევანდელ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში გადავიდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Who were the Huguenots? 
*The Huguenot Cross 
*The Méreau
*Historic Huguenot Street
*Historic Huguenot Street Digital Collections 
*The National Huguenot Society 
*The Huguenot Society of America
*The Huguenot Society of Australia 
*Huguenot Fellowship
*The Huguenots, the Jews, and Me , essay by Armand Laferrere in Azure magazine.
*Huguenot Society of Great Britain & Ireland

კატეგორია:კალვინიზმი
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
ფრენკ ლოიდ რაიტი

thumb|ფრენკ ლოიდ რაიტი
**ფრენკ ლოიდ რაიტი** (Frank Lloyd Wright; 8 ივნისი, 1867 - 9 აპრილი, 1959) — XX საუკუნის დასაწყისის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ამერიკელი არქიტექტორი-ნოვატორი დასავლეთის არქიტექტურაში; ორგანული არქიტექტურის ფუძემდებელი 700-ზე მეტი ნაგებობის და ასობით პროექტისა და თეორიული ნაშრომის ავტორი.

## ბიოგრაფია 
რაიტს სრული პროფესიული განათლება არ მიუღია. როგორც არქიტექტორი ჩამოყალიბდა სილევენისა და ადლერის(1893 წლიდან) სახელოსნოში, ჩიკაგოს სკოლის ნოვატორული ძიების ატმოსფეროში. 1893 წლიდან მუშაობდა დამოუკიდებლად. იგი ერთ-ერთი პირველი გამოვიდა ეკლექტიზმისა და ფსევდოკლასიციზმის წინააღმდეგ. მის შემოქმედებაზე გავლენა იქონია XIX საუკუნის ამერიკულმა ხალხურმა ტრადიციებმა და იაპონურმა არქიტექტურამ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ფრენკ ლოიდ რაიტის ფონდის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კაზიმირ კურატოვსკი

**კაზიმირ კურატოვსკი** () (დ. 2 თებერვალი, 1896, ვარშავა — გ. 18 ივნისი, 1980) — პოლონელი მათემატიკოსი, რომლის შრომები ეხება ძირითადად ტოპოლოგიის და სიმრავლეთა თეორიის საკითხებს.

კატეგორია:პოლონელი მათემატიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
ლენინგრადის ბლოკადა

**ლენინგრადის ბლოკადა**  () — მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანელთა მიერ ლენინგრადზე (ამჟ. სანქტ-პეტერბურგი) განხორციელებული სამხედრო ოპერაცია. გერმანული გეგმით ოპერაციის კოდური სახელწოდება იყო ”ნორდლიხტი” (ოპერაცია ჩრდილოეთის ნათება). ბლოკადა გაგრძელდა 1941 წლის 8 სექტემბერიდან 1944 წლის 27 იანვრამდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ღერძი ბერლინი-რომი-ტოკიო
*აღმოსავლეთის ფრონტი
*ოპერაცია ბარბაროსა

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*  (Retrieved on 29 June 2008)
* 900days . A documentary about the Siege of Leningrad by Jessica Gorter.
* "In the vortex of congealed time"

## სქოლიო 
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
ბმულობა

მათემატიკაში სიტყვა **ბმულობა** გამოიყენება გარკვეული თვისებების მისამართით, რომელებიც ამა თუ იმ აზრით „მთლიანობზე“, „შეკრულობზე“ მიუთითებენ. ბმულობის ცნება განიმარტება მრავალი მათემატიკური ობიექტებისთვის (გრაფებისთვის, ჯგუფოიდებისთვის და ა.შ.), თუმცა ყველა მათგანი უკავშირდება ბმულობის ცნებას ტოპოლოგიური სივრცეებისთვის. 

ტოპოლოგიურ სივრცეს ეწოდება ბმული თუ იგი არ წარმოიდგინება ორი თანაუკვეთი ღია სიმრავლის გაერთიანების სახით. ინტუიციურად ეს ნიშნავს რომ სივრცე არ შეიძლება დაიყოს ორ განცალკევებულ ქვესივრცედ. ბმულობის მსგავსი, მაგრამ უფრო ძლიერი თვისებაა ტოპოლოგიური სივრცის წრფივად ბმულობა.

ბმულობის ტერმინებზე შეიგვიძლია დავიყვანოთ სივრცის „მთლიანობის“ უფრო „მაღალგანზომილებიანი“ თვისებებიც. მაგალითად, ტოპოლოგიური სივრცე ცალად ბმულია, (ინტუიციურად ეს ნიშნავს, რომ მას არ აქვს „ერთგანზომილებიანი“ ნახვრეტები), თუ მოცემული ტოპოლოგიური სივრცის მარყუჟების სივრცე წრფივად ბმულია. მსგავსი რამ სამართლიანია უფრო მაღალი განზომილებებისათვისაც.

კატეგორია:ტოპოლოგია
გიორგი ჭოღოშვილი

მინი|200პქ|გიორგი ჭოღოშვილი
**გიორგი სევერიანის ძე ჭოღოშვილი** (დ. 21 დეკემბერი, 1914, ჭიათურა — გ. 1998, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და პედაგოგი. საქართველოში ტოპოლოგიასა და ალგებრაში სამეცნიერო კვლევათა ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), პროფესორი (1946).

1931-1932 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, 1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ნაყოფიერ სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა (1946-1998) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის ინსტიტუტში (1940-1998). მისი მეუღლე იყო ენათმეცნიერი მზია ანდრონიკაშვილი, მათი შვილი — მხატვარი ლევან ჭოღოშვილი.

## ბიბლიოგრაფია
*რუსულ-ქართული მათემატიკური ლექსიკონი. 40 ათასი ტერმინი. (თანაავტორი) თბილისი. 2010
*ქართულ-ინგლისურ-იტალიურ-ფრანგულ-გერმანულ-რუსული მათემატიკური ლექსიკონი. თბილისი. 1997

## ლიტერატურა
**მამალაძე, ნ.* საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი გვ. 157-158 - თბილისი, 2016. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
ვივერა

**ვივერა** () ან **ციბეტა** — მტაცებელი ძუძუმწოვრების გვარი, ვივერისებრთა ოჯახისა. ბინადრობენ აფრიკისა და აზიის სუბტროპიკულ და ტროპიკულ ქვეყნებში. პირველად კარლ ლინემ აღწერა 1758 წელს. გვარი მოიცავს რამდენიმე სახეობას, მათ შორის დიდ ინდურ ცივეტს. 1821 წელს ჯონ ედუარდ გრეიმ გვარი დაუქვემდებარა ვივერისებრთა ოჯახს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ვივერისებრნი
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
კატისებრნი

**კატისებრნი** (), ძუძუმწოვრების ოჯახი მტაცებლების რიგისა. გენეტიკურად ახლოს დგანან ვივერებთან, მანგუსტებთან და აფთრებთან. მათი სხეულის სიგრძე 50-380 სმ აღწევს. მასა 1,5-275 კგ. აქვთ კუნთოვანი და მოქნილი სხეული, მოკლე ფეხები, ჩამალული ან ნახევრად ჩამლული ბრჭყალები. თითითმავალი მტაცებლებია. ტყის კატები ღიაფერისანი არიან, ველისა და უდაბნოს სახეობები — ყვითელი ან ქვიშისფერი. გავრცელებული არიან ყველა მატერიკზე ავსტრალიის, მისი მოსაზღვრე კუნძულებისა და მაგადასკარის გარდა. ბინადრობენ ტყეში, მდინარის სანაპიროზე, ველზე, უდაბნოში, ალპურ ზონაში. ბინდისა და ღამის ცხოველებია. ცხოვრობენ ცალ-ცალკე ან ოჯახებად. კატისებრნთა მრავალი წარმომადგენელი კარგად დაცოცავს ხეზე ან ცურავს. იკვებებიან ძუძუმწოვრებით, ფრინველებით, ქვეწარმავლებით, თევზებით, ზოგჯერ მწერებითაც. მსხვერპლს უმთავრესად უსაფრდებიან ან ეპარებიან, შემდეგ კი თავს ესხმიან დიდი ნახტომით (მარტო ავაზა იჭერს მსხვერპლს დადევნებით). აერთიანებს რამდენიმე გვარს, რომელთაგან კარგად ცნობილია გვარები Felis (სადაც შედის შინაური და ტყის კატები, ლელიანის კატა, ჩრდილოეთამერიკული პუმა და კიდევ რამდენიმე შედარებით მცირე ზომის სახეობა), Panthera (სადაც შედის ჯიქი, ვეფხვი, ლომი და იაგუარი), Lynx (ფოცხვერები), Ascynonix (ავაზა). სულ ოჯახში შედის 37 სახეობა. მათგან ყოფილ სსრკ-ში გვხვდება 12 სახეობა, საქართველოში — 4 (ტყის კატა, ლელიანის კატა, ფოცხვერი და ჯიქი; მეოცე საუკუნის დასაწყისამდე საქართველოში პერიოდულად შემოდიოდნენ ვეფხვებიც). კატისებრების დედალი სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 12-15 თვისა. მაკეობა 55-270 დღე გრძელდება, შობენ 2-6 ნაშიერს. კატისებრნი შობენ ცოცხლობენ 30 წლამდე. სარეწაო ცხოველებია, ზოგან ზიანს აყენებენ მეცხოველეობას. ლომებს და ვეფხვებს ზოგ ქვეყანაში იცავენ.გამოყოფენ დიდ კატათა (პანთერათა) და მცირე კატათა ქვეოჯახებს.

## ლიტერატურა 
* Брем А., Жизнь животных, т. 5, М., 1941;
* Млекопитающие Советского Союза, т. 2, ч. 2, М., 1972;

*
კატეგორია:მტაცებლები
აფრიკული პალმის ციბეტა

**აფრიკული პალმის ციბეტა** ან უბრალოდ **პალმის ციბეტა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მტაცებლების რიგისა. მონოტიპური ოჯახისა და გვარის წარმომადგენელია. ტანით არც თუ ისე დიდია: მისი სხეულის სიგრძეა 44–58 სმ,  სქელი კუდისა — 46–62 სმ, მასა 1,7–2,1 კგ. ახასიათებს მოკლე ფეხები და მოკაუჭებული ბრჭყალები. ბეწვი მოკლე და ხაოიანია. შეფერილია მონაცრისფროდ ან მურად, დაჰკრავს წითური ან წაბლისფერი ელფერი. ტანზე აყრია მუქი და ბუნდოვანი ლაქები. მე-3 და მე-4 თითებს შორის გააჩნია სურნელოვანი ჯირკვალი. გავრცელებულია ეკვატორული აფრიკის ტროპიკულ ტყეებში, გვინეა-ბისაუდან სამხრეთ სუდანამდე და ზიმბაბვის აღმოსავლეთ მხარემდე. მისდევს ნახევრადმეხეურ ცხოვრებს, აქტიურია ღამით, დღეს 10–30 მ სიმაღლეზე ან ლიანებში ატარებს. მარტოსული ცხოველია. რაციონის 80 %-ს ხილი შეადგენს, აგრეთვე იკვებება მღრღნელებით, ხილიჭამია ხელფრთიანებით, ფრინველებით, მათი კვერცხებით, მსხვილი ხოჭოებით, მუხლუხებითა და ლეშით. ანადგურებს ვირთაგვებს, თაგვებსა და ტარაკნებს. ხშირად ჭამს მცენარეებსაც. აღმოსავლეთ აფრიკაში ჩატარებულმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ აფრიკულ პალმის ციბეტა ორჯერ მრავლდება წელიწადში — მაისსა და ოქტომბერში (ემთხვევა ტენიან სეზონებს). მაკეობა 64 დღე-ღამე გრძელდება, მშობიარობს ხეზე. შობს 2–4 ნაშიერს. დედალი მათ რძით კვებავს. ზრდასრულობას 3 წლისანი აღწევენ. ცოცხლობენ 15 წლამდე.

## ქვესახეობები 
მოიცავს 4 ქვესახეობას:
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nandinia binotata на Animal Diversity Web.

## სქოლიო 
კატეგორია:პალმის ციბეტა