open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ამღის ორბეულთის ეკლესია

**ორბეულთის ეკლესია** — მდებარეობს სოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარეების ასისა და კალოთანისწყლის შესართავის მარჯვენა მხარეს, კლდეზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეები მიწურულით.

ეკლესია (5,5 X 3,5 მ) დგას ნასოფლარის განაპირას, კლდეზე. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. ძეგლი დანგრეულია. შემორჩენილია 0,4-0,9 მეტრი სიმაღლის კედლები (სისქე 0,9 მ). შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ჩრდილოეთ კედელში კარი ამოშენებულია. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აბსიდია, რომლის წინ ფიქლის ქვით ნაგები ჯვრის აღსამართავი კვადრატული ბაზა დგას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აკუშოს ღვთისმშობლის ჯვარი

**აკუშოს ღვთისმშობლის ჯვარი** — სალოცავი კომპლექსი საქართველოში. მდებარეობს სოფელ აკუშოს ზემოთ, მთის ფერდობზე. 

## ძეგლის აღწერა
ხატის კომპლექსი შედგება ორი ნაგებობისაგან — დარბაზისა და საქვაბისაგან. ჯვრის ვიწრო და წაგრძელებული ტერიტორია მიწაში მიჯრით ჩაწყობილი ფიქლის მოზრდილი ქვებით შექმნილი ღობითაა შემოზღული.

***დარბაზი*** ეზოს შიგნითაა. იგი მცირე ზომის, გეგმით ოთხკუთხა სათავსია, რომლის კედლები რიყის ქვის მშრალი წყობითაა ამოყვანილი. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. დასავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან კედლების გასწვრივ ფიქლის ქვის სკამებია. კედლებში თაროებია დატანებული. ცენტრში კერაა მოწყობილი. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით.

***საქვაბე*** ეზოს გარეთაა, სამხრეთით. იგი ყორე ქვის მშრალი წყობით ნაგები, გეგმით ოთხკუთხა ფორმის სათავსია. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს. სათავსის შუაში ხის სვეტია დადგმული. იქვე კერაა, რომლის ზემოთ საკვამლე ხვრელია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ქურაა სალუდე ქვაბისათვის. თავდაპირველი გადახურვა ბრტყელი ყოფილა. მოგვიანებით თუნუქის ორფერდა სახურავით გადაუხურავთ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ორბეულთა (ნასოფლარი)

**ორბეულთა** — ნასოფლარი, მდებარეობს სოფელ ამღიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარეების ასისა და კალოთანისწყლის შესართავის მარჯვენა მხარეს.

ნასოფლარი განლაგებულია ტერასებად. შენობათა ფრაგმენტულად შემორჩენილი კედლები ნაგებია ფიქლის მშრალი წყობით. აკრეფილია არქეოლოგიური მასალა (სამტუჩა ხელადის, ქოთნების, ხელსაფქვავების, ხელწისქვილისა და სხვა ინვენტარი) ინახება აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ამღის სვეტისანგელოზის ჯვარი

**სვეტისანგელოზის ჯვარი**, *იახსარ სვეტად ჩამოსულის ჯვარი* — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ამღასთან ახლოს. ხატის კომპლექსში შედის დარბაზი, ბეღელი, „დროშათ საბძანი“ კოშკი, საზარე კოშკი და გალავანი.

## ძეგლის აღწერა
***დარბაზი*** გეგმით ოთხკუთხაა, ნაგებია ფიქლის მშრალი წყობით. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. კარს ზემოთ გარედან ოთხკუთხა ნიშია, რომელშიც ზარი კიდია. შიდა სივრცე ტიხრით ორადაა გაყოფილი. მათგან შედარებით მოზრდილი ნაწილის ცენტრში კერაა მოწყობილი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში ორი თახჩაა, ხოლო მეორე ნაწილის დასავლეთ კედელში სარკმელი და თახჩაა მოწყობილი. შენობა გადახურულია სიპების ორფერდა სახურავით.

***ბეღელი*** ფიქლის ქვის მშრალი წყობით ნაშენი ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომელსაც ორფერდა საფეხუროვანი სახურავი აქვს. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. გარედან კარს ზემოთ თაროა, თაროს ზემოთ კი — ოთხკუთხა ნიში, რომელშიც ზარი კიდია. შესასვლელის მარცხენა მხარეს ეგრეთ წოდებული „საგანძე სიპია“, მის უკან, ახლოს „დროშათ საბძანი“, რომელიც გეგმით კვადრატული მცირე ზომის ყრუ კოშკურა ნაგებობაა და ნაგებია ფიქლის მშრალი წყობით.

ასეთივე ნაგებობაა ბეღლის მეორე მხარეს, რომელსაც ძველ „დროშათ საბძანს“ უწოდებენ. ბეღელს სიპების ორფერდა სახურავი აქვს.

***საზარე კოშკი*** ფიქლის მშრალი წყობით ნაგები გეგმით ოთხკუთხა ყრუ ნაგებობაა, აქვს ორფერდა გადახურვა.

***გალავანი*** წრიული ფორმისაა, ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია ნაწილობრივ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფატაუ დაუდა

**აბდულ ფატაუ დაუდა** (; დ. 6 აპრილი, 1985) — განელი პროფესიონალი ფეხბურთელი. თამაშობს საფეხბურთო კლუბ აშანტი გოლდში. განის ეროვნული ნაკრების  მეკარე.

## საკლუბო კარიერა 
დაუდამ თავისი საფეხბურთო კარიერა დაიწყო 2004 წელს, განის პირველ დივიზიონში. 2006 წელს გადავიდა აშანტი გოლდში. 2013 წლიდან გამოდიოდა ორლანდო პაირეტსში, ხოლო შემდეგ კლუბ ჩიპა იუნაიტედში.

## საერთაშორისო კარიერა  
დაუდა იყო   განის ეროვნული ნაკრების მეკარე 2008 წელს. ის გამოდიოდა ძირითად მეკარედ 2013 წელს აფრიკის ერთა თასის ჩემპიონატზე.

## პირადი ცხოვრება  
აბდულ ფატაუ დაუდა არის მუსლიმი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Player profile 

## სქოლიო
კატეგორია:განელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰერმაფროდიტიზმი

**ჰერმაფროდიტიზმი** (ბერძნ. ღმერთ ჰერმაფროდიტის (Ερμαφρόδιτος) სახელის მიხედვით) — ორსქესიანობა, ინტერსექსუალობა; მოძველებული ტერმინი. დღესდღეობით მისი გამოყენება პრაქტიკულად აღარ ხდება. გამოიყენებოდა სქესობრივი განვითარების თანდაყოლილი დარღვევის აღსანიშნავად, როდესაც გარე სასქესო ორგანოებს აქვს როგორც ქალის, ისე მამაკაცის სასქესო ნიშნები. ასხვავებენ ნამდვილ ჰერმაფროდიტიზმს (მამაკაცისა და ქალის სასქესო (თუ შინაგანი სეკრეციის) ჯირკვალის არსებობისას) და ცრუ ანუ ფსევდოჰერმაფროდიტიზმს (ორგანიზმში მხოლოდ ქალის ან კაცის სასქესო (თუ შინაგანი სეკრეციის) ჯირკვალის არსებობისას).

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰერმაფროდიტიზმი — ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები

კატეგორია:სექსუალური ორიენტაცია
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
სოდომიის კანონი

**სოდომიის კანონი** — ისტორიაში სელექციურად ლგბტ ადამიანების დევნისათვის გამოყენებული კანონი. 2003 წელს ეს ეგრეთ წოდებული სოდომიის კანონები არაკონსტიტუციურად იქნა ცნობილი ამერიკის შეერთებული შტატების უზენაესი სასამართლოს მიერ ლოურენს ტექსასის წინააღმდეგ საქმის განხილვისას.

## ლიტერატურა 
* შესავალი ლგბტ ფსიქოლოგიაში, რედ.: შორენა გაბუნია, ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოდომიის კანონი

კატეგორია:სექსუალური ორიენტაცია
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
პანსექსუალი

**პანსექსუალი** — ადამიანი, რომელიც განიცდის სექსუალურ, რომანტიკულ, ფიზიკურ, და/ან სულიერ ლტოლვას ყველა სქესისა და იდენტობის მატარებელი ადამიანების მიმართ და არა მხოლოდ მათ მიმართ, ვინც ორ სტანდარტულ გენდერს მიეკუთვნება (ანუ ქალები და მამაკაცები). ეს არის ინდივიდი, რომელსაც შეიძლება ხიბლავდეს ქალები, კაცები, არაბინარული თუ ინტერსექსი ადამიანები.

პრეფიქსი „pan“ ბერძული ენიდან მომდინარეობს და ნიშნავს „ყველას“ ან „ყოველს“. ტერმინი „პანსექსუალი“ 1990-იან წლებში გაჩნდა, მაგრამ პოპულარული მხოლოდ ბოლო დროს გახდა. პანსექსუალობა, როგორც მოვლენა, აქტიურად განიხილება 2010 წლიდან. სექსოლოგ ნიკი გოლდშტაინის აზრით, ამის მიზეზი არის ის, რომ თანამედროვე ახალგაზრდები მეტად უფიქრდებიან საკუთარ სექსუალობას და მის ნიუანსებს, ვიდრე წინა თაობა.

## ლიტერატურა
* ლექსიკონი, შ. გაბუნია, ჟურნალი 17 მაისი.

## სქოლიო
კატეგორია:სექსუალური ორიენტაცია
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
ბებრისციხე (ანანური)

**ბებრისციხე** — მდებარეობს სოფელ ანანურიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ამჟამად მოქცეულია ჟინვალჰესის წყალსაცავით დატბორილ ზონაში. განეკუთვნებოდა გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

## ძეგლის აღწერა
ციხე შეიცავდა განცალკევებულ კლდოვან მასივზე ცალი მხრიდან მიშენებულ ორ კოშკს და კლდეზე დაშენებულ ნაგებობას. კოშკები კლდეზე აღმოსავლეთის მხრიდან იყო მიშენებული. მათგან შედარებით უკეთ იყო შემორჩენილი სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე, გეგმით ოთხკუთხა (9 X 4,5 მ) ოთხსართულიანი კოშკი, რომელიც სამი მხრიდან სწორი კედლით იყო შემოზღუდული. შესასვლელი პირველი სართულის დონეზე — ჩრდილოეთის კედელში იყო მოწყობილი. მის მოპირდაპირედ — დაბალი თაღოვანი ღიობი, რომელიც მდინარის ნაპირთან გადიოდა. სართულის აღმოსავლეთ კედელში. ერთ დონეზე, განლაგებული იყო ერთმანეთისგან თანაბარი მანძილით დაშორებული სამი სათოფური. სამხრეთ აღმოსავლეთ კუთხესთან კლდეში ამოკვეთილი იყო სამეურნეო დანიშნულების ღრმა ორმო. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი იყო ორი სარკმელი, ჩრდილოეთ კედელში — ერთი. მესამე სართულის აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში მოწყობილი იყო ფართო ღიობი. ჩრდილოეთ კედელი და სამხრეთ კედლის შემორჩენილი ნაწილი ყრუ იყო. კოშკის მეოთხე სართულს აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლების მცირე ნაწილიღა ჰქონდა შემორჩენილი.

მეორე კოშკისგან მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის ნაწილი იყო შემორჩენილი. ციხის მესამე, კლდის მასივის თხემზე აგებული ნაგებობიდან მხოლოდ კედლების ფრაგმენტები იკითხებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ბებრისციხე (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი — **ბებრისციხე** შეიძლება ჰქონდეს ერთ-ერთი ქვემოთ მოცემული მნიშვნელობა:

*ბებრისციხე — ციხე მცხეთასთან
*ბებრისციხე — ციხე ანანურთან
ამღის რკენისჯვარი

**რკენისჯვარი**, *ზაზახატი*  — საკულტო ძეგლი მდებარეობს სოფელ ამღასთან ახლოს. 

## ძეგლის აღწერა
შეიცავს შემდეგ ნაგებობებს: დარბაზს, „დროშათ საბძანს“, საქვაბეს და საჯარეს.

***დარბაზი*** გეგმით ოთხკუთხაა, ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. კარი თაღიანია. მის ზემოთ გარედან, ორი ფიქლის თარო და ერთი მცირე სარკმელია. სარკმლის ზემოთ ოთხკუთხა ნიშია, რომელშიც ზარი კიდია. შესასვლელის წინ ხელოვნურად მოსწორებული ადგილია, რომლის ირგვლივ სიპი ქვის სკამებია განლაგებული. დარბაზის იატაკი ფიქლითაა მოგებული. გრძივი კედლების გასწვრივ ქვის სკამებია. სათავსის შუაში კერაა. კედლებში — თითო ნიში. სამხრეთ კედელში გაჭრილია საკოდეში შესასვლელი თაღოვანი კარი. საკოდე პატარაა, გეგმით ოთხკუთხა. შიგ დიდი კოდები და ლუდის ქვაბები დგას. გადახურულია საფეხურებიანი ორფერდა სახურავით.

***„დროშათ საბძანი“*** გეგმით ოთხკუთხა, რიყის ქვის მშრალი წყობით აგებული პატარა მასიური სვეტია, რომელიც დარბაზზე ჩრდილო-დასავლეთის მხრიდანაა მიდგმული. ნაგებობას ჩრდილო-დასავლეთის მხრიდან დროშების ჩასამაგრებლად ნახვრეტებიანი სიპი ქვა აქვს დატანებული.

***საქვაბე*** გეგმით ოთხკუთხა ფორმის ფიქალი ქვით ნაშენი ნაგებობაა. დგას დარბაზის ჩრდილო-დასავლეთით. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით პატარა სწორკუთხა სარკმელია.

***საჯარე*** საქვაბის დასავლეთითაა, იგი ყორით შემოზღუდული, ხელოვნურად მოსწორებული ტერიტორიაა (7,6 X 5 მ). შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთ კედელთან „საუფროსო სკამია“.

იქვე, 20 მეტრში დაშორებით, მეორე ასეთივე საჯარეა (8,3 X 5,6 მ), შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. სამხრეთ კედელთან აქაც „საუფროსო სკამია“ მოწყობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქანაქერ-ზეითუნის რაიონი

**კანაკერ-ზეითუნი**  — სომხეთის დედაქალაქის, ერევნის 12 რაიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში.

რაიონს ესაზღვრება ავანის, არაბკირის, კენტრონისა და ნორ-ნორკის რაიონები.   
კანაკერ-ზეითუნი არაოფიციალურად იყოფა პატარა კვარტლებად. როგორიცაა კანაკერი, ნორ ზეითუნი და მონუმენტი.

## ისტორია
კანაკერ-ზეითუნი წლების განმავლობაში ერევნის ქალაქ-სატელიტად ითვლებოდა. რაიონში მრავლადაა ეკლესია-მონასტრები. 1679 წელს  მიწისძვრის შედეგად ქალაქის ეს ნაწილი სასტიკად განადგურდა. 1827 წელს რაინმა გადამწყვეტი როლი ითამაშა რუსეთის ბლოკადის დროს.

## გალერეა

File:The Holy Mother of God Church, Kanaker, Yerevan1.JPG|ღვთისმშობლის ტაძარი

File:Խաչատուր Աբովյանի Թանգարանի Շենքը.JPG|ხაჩატურ აბოვიანის მუზეუმი

File:Parc victoire3.jpg|რეკრეაციული პარკი

File:Երկատված խաչ.JPG|ქრისტიანობის მიღების 1 700 წლისთავის მემორიალი 

File:French University in Armenia.jpg|ფრანგული უნივერსიტეტი

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის რაიონები
რევაზ არაგვის ერისთავი

სახელი — **რევაზ არაგვის ერისთავი** შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგ პიოვნებათაგანს:

* რევაზ I — არაგვის ერისთავი 1667-1677 წლებში
* რევაზ II — არაგვის ერისთავი 1731წ. (ორი თვე)
გაგათ ციხე-სახლი

**გაგათ ციხე-სახლი**, *წიკლაურების სახლი* — დგას სოფელ ამღის სამხრეთ ნაწილში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

## ძეგლის აღწერა
ციხე-სახლი გეგმით ოთხკუთხაა (6,35 X 4,2 მეტრი, სიმაღლე 5 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. სახურავის და ხის სართულშუა გადახურვა ჩანგრეულია. პირველი სართულის დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში გაჭრილი შესასვლელი ამჟამად ქვითკირით არის ამოშენებული. აღმოსავლეთით და დასავლეთით თითო სარკმელია. გარედან, გაუქმებულ შესასვლელზე მეორე სართულზე ასასვლელი ქვის კიბეა მიშენებული. მეორე სართული საცხოვრებელია. დასავლეთით თაღოვანი შესასვლელი და ერთი თაღოვანი სარკმელი აქვს, ჩრდილოეთით — ორი თაღოვანი სარკმელი, აღმოსავლეთ კედელში სათოფური და ნიშია, სამხრეთით — მხოლოდ ნიში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
არამ სარქისიანი

**არამ სარქისიანი**  ( დ. 2 იანვარი, 1961) — სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1999 წლის 3 ნოემბრიდან 2000 წლის 2 მაისამდე. ვაზგენ სარქისიანის ძმა. 2001 წელს დააარსა ოპოზიციური პარტია — „რესპუბლიკა“. მან მხარი დაუჭირა ოპოზიციის ლიდერს ლევონ ტერ-პეტროსიანს 2008 წლის სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში. სარქისიანი აირჩიეს სომხეთის ეროვნულ ასამბლეაში 2012 წლის მაისში, მაგრამ მან უარი თქვა თანამდებობაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*არამ სარქისიანის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2007)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2007** — მეოთხე საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმართა 2007 წლის 12 მაისს. 131 ადგილისათვის 1364 კანდიდატი იბრძოდა. არჩევნებზე 41 ადგილი მაჟორიტარული სისტემით აირჩეოდა, ხოლო 90 პროპორციულით. არჩევნებში გამარჯვება რესპუბლიკურმა პარტიამ მოიპოვა, რომელმაც 131-დან 64 ადგილის მოპოვება შეძლო.

## შედეგები
BBC-ს ცნობით, არჩევნებზე ამომრჩეველთა 60%. ეუთო-ს განცხადებით, წინა საპარლამენტო არჩევნებთან შედარებით „მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება“ შეიმჩნეოდა, მაგრამ „სომხეთის მთავრობის დაპირება, რომ არჩევნები ეუთოს სტანდარტით ჩატარდებოდა ბოლომდე ვერ შესრულდა“.

კრიტიკოსებისა და ოპოზიციონერი პოლიტიკოსების აზრით არჩევნები გამჭვირვალე და დემოკრატიული არ იქნებოდა, მიუხედავად ხელისუფლების დაპირებისა, რომ 2003 წლისგან განსხვავებით ეს არჩევნები ბევრად უფრო დემოკრატიული იქნებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Center for Regional Development / Transparency International Armenia Election Monitor
*Armenia Parliamentary Monitor 2007 
*Armenian Blog Review / Armenian Blogosphere on Parliamentary Elections 2007
*Հայկական բլոգների լրաքաղ / Հայկական բլոգոսֆերան 2007թ. խորհրդարանական ընտրությունների մասին 

## სქოლიო
კატეგორია:2007 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
IPad Pro

**iPad Pro** — კორპორაცია Apple-ის პლანშეტი, ანონსირებული 2015 წლის 9 სექტემბერს. იგი წარმოადგენს iPad-ის ახალ ვარიანტს, რომელსაც გააჩნია ყველაზე დიდი დისპლეი ამ ოჯახში — 12,9 დიუმი. ახალ პლანშეტ iPad Pro-ს გააჩნია ახალი პროცესორი Apple A9X, 4GB ოპერატიული მეხსიერება,  სტილუსის (Apple Pencil) და Split View რეჟიმის მხარდაჭერა iOS 9-ში, რომელიც გვაძლევს საშუალებას, რომ გავუშვათ 2 აპლიკაცია ერთდროულად (ასევე ეს ფუნქცია ხელმისაწვდომია iPad Air 2-ზე და iPad Mini 4-ზე).

## გამომმუშავებლობითობა 
პლანშეტის „გული“ არის ახალი პროცესორი Apple A9X, მესამე თაობის 64-ბიტიანი არქიტექტურით, რომელსაც აქვს 1,8-ჯერ მეტი სისწრაფე, ვიდრე Apple A8X რომელიც გამოიყენება iPad Air 2-ში. პლანშეტში ასევე არის დამატებული „coprocessor“ M9. ეფლი ამტკიცებს, რომ ახალი პლანშეტი გამომმუშავებლობითობაში არის 80% ძლიერი ვიდრე ნებისმიერი პორტატიული PC და ამიტომაც მას შეუძლია იმუშაოს, ძლიერი მონაცემების მქონე აპლიკაციებთან როგორიცაა მაგალითად iMovie.

## ავტონომიურობა 
ავტონომური მუშაობის დრო არის 10 საათამდე, ვებ-სერგინგის რეჟიმში, Wi-Fi-ის მეშვეობით.

## დისფლეი 
* Retina დისფლეი
* Multi - Touch დისფლეი, დიაგონალით 12,9 დიუიმი, LED განათებით და IPS ტექნოლოგიით
* პიქსელების რეზოლუცია 2732×2048 (264 პიქსელი/დიუიმი)
* ოლეოფობური საფარი, მდგრადობა თითის ანაბეჭდების მიმართ
* სრულად ლამინირებული დისფლეი* ანტი სხივების ამრეკლავი საფარი   

## კამერა 
#### iSight კამერა 
* 8 მეგაპიქსელიანი  კამერა
* ავტო - ფოკუსირება
* სახეების დაფიქსირება
* სინათლის სენსორი  უკანა პანელზე
* ხუთლინზიანი ობიქტიბი
* ჰიბრიდული ინფრაწითელი - ფილტრი
* დიაფრაგმა ƒ/2.4
* HDR სურათები
* პანორამული გადაღება
* სერიული გადაღება
* შეხებით ფოკუსირება ვიდეოს გადაღების დროს
* ვიდეოს სტაბილიზაცია
* სამჯერადი გაზრდა  ვიდეოს გადაღების დროს
* ვიდეოს 1080p გადაღება (30კადრი/წმ), 720p (60კადრი/წმ)

#### წინა კამერა 
* 1.2 მეგაპიქსელიანი კამერა
*  HD - ვიდეო 720p
*  FaceTime ვიდეოკავშირი  Wi-Fi-ით ან ფიჭური ქსელით.
*  სახის დაფიქსირება

## ფიჭური და უსადენო კავშირი 
#### Wi-Fi 
* Wi‑Fi (802.11a/b/g/n/ac); ორი დიაპაზონი (2,4 გიგაჰერცი და 5 გიგაჰერცი)
* MIMO
* Bluetooth 4.2 ტექნოლოგია

#### Wi-Fi + Cellular 
* Wi‑Fi (802.11a/b/g/n/ac); ორი დიაპაზონი (2,4გიგაჰერცი და 5 გიგაჰერცი)
* MIMO
* Bluetooth 4.2 ტექნოლოგია
* GSM/EDGE
* CDMA EV-DO Rev. A и Rev. B
* UMTS/HSPA/HSPA+/DC‑HSDPA
* LTE4
* მარტო მონაცემები

## კომპლექტაცია 
* iPad Pro
* Lightning to USB connector
* 12W USB Power Adapter
* დაბეჭდილი დოკუმენტაცია
* Apple სტიკერები (2 ცალი)
* ლანგრის ამოსაღები სამაგრი Sim - ბარათისთვის მარტო Wi-Fi+Cellular მოდელისთვის)
iPad Pro-ში გამოიყენება nano-Sim ფორმატი.

## ფასი
iPad Pro-ს ფასი აშშ-ში.

Apple Pencil ფასი არის $99,  ხოლო Smart Keyboard-ის $169.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Apple Introduces iPad Pro Featuring Epic 12.9-inch Retina Display. // Apple, 2015-9-9.
* http://www.apple.com/apple-events/september-2015/ (10.09.2015).

კატეგორია:Apple Inc.
ნეკროლოგი

[thumb|ტრადიციული ქუჩური ნეკროლოგები ([ბულგარეთი)]] 

**ნეკროლოგი** ( — მკვდარი, *λόγος* — სიტყვა) — საგაზეთო ჟურნალისტიკის ერთ-ერთი ჟანრი. როგორც წესი, ხორციელდება მცირე მემორიალური მასალის სახით, რომელიც უახლოეს წარსულში ვინმეს სიკვდილთან დაკავშირებით ქვეყნდება მედიაში. გავრცელებული პრაქტიკაა აგრეთვე ნეკროლოგების განთავსება იმ დაწესებულებებში, რომლებშიც მუშაობდა დაღუპული, ზოგიერთ ქვეყანაში კი — ქუჩებსა და საზოგადოებრივ ადგილებში.

ნეკროლოგის მთავარი მიზანია მკითხველს შეატყობინოს ადამიანის სიკვდილის შესახებ. ამასთანავე ნეკროლოგი ხშირად მოიცავს გარდაცვლილის ცხოვრების აღწერას, მის დამსახურებებს საზოგადოების წინაშე, სიკვდილის მიზეზებს. ხშირ შემთხვევაში თანამედროვე ნეკროლოგი არის მცირე ზომის ჩანაწერი გამოცემის ერთ-ერთ ბოლო გვერდზე და, ჩვეულებრივ, მოიცავს სამძიმარს გარდაცვლილის ნათესავებისა და ახლობლებისადმი. როგორც წესი, ნეკროლოგი არ გამოირჩევა დიდი მოცულობით და იუწყება მხოლოდ ყველაზე მნიშვნელოვან მოვლენებს გარდაცვლილის ცხოვრებისა. ხშირად ნეკროლოგში დართულია ინფორმაცია გარდაცვლილის დამარხვის ადგილისა და თარიღის შესახებ. თვითონ ჩანაწერი ხშირად ისაზღვრება შავი ჩარჩოთი, რაც სიმბოლურად გლოვას გამოხატავს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჟურნალისტიკა
ისააკ ტეილორი

**ისააკ ტეილორი** (; დ. 17 აგვისტო 1787 — გ. 28 ივნისი 1865) — ინგლისელი მწერალი ისტორიისა და ფილოსოფიის განხრით, მხატვარი, გამომგონებელი.

იგი იყო ონგარელი ისააკ ტეილორის უფროსი გადარჩენილი ვაჟი. დაიბადა ლავენჰემში (საფოლკის საგრაფო) 1787 წლის 17 აგვისტოს. მოგვიანებით ოჯახთან ერთად გადავიდა კოლჩესტერში, შემდეგ კი, 1810 წლის მიწურულს, ონგარში. ოჯახური ტრადიციის შესაბამისად, ისააკი სწავლობდა მხაზველობასა და გრავიორობას. წიგნის ილუსტრატორად რამდენიმეწლიანი მუშაობის შემდეგ მან იგრძნო ლიტერატურისადმი სიყვარული.

1812-1816 წლებში იგი ცხოვრობდა ინგლისის დასავლეთში და თროის დიდ ნაწილს ატარებდა ილფრაკუმსა და მერაზიონში თავის დასთან, ჯეინთან, ერთად. დაახლოებით 1815 წელს, სულპიციუს სევერუსის ნაშრომების წყალობით, ტეილორმა დაიწყო წმინდა მამების შესახებ ლიტერატურის შეგროვება. მალევე ფრენსის ბეკონის ნაშრომმა „De augmentis“ მასში ინდუქციური ფსიქოლოგიისადმი ინტერესი გააღვიძა. 1818 წელს ოჯახის მეგობარმა, ჯოზაია კონდერმა, მოგვიანებით „Eclectic Review-ის“ რედაქტორმა, ტეილორი დაითანხმა, შეერთებოდა უკვე არსებულ მუშათა შტატს, რომელშიც იყვნენ რობერტ ჰოლი, ჯონ ფოსტერი, ოლინფუს გრეგორი.

1825 წელს ტეილორი დასახლდა სოფელ სტენფორდ-რივერსში (ონგარიდან დაახლოებით ორ მილში), ძველ ფერმერულ სახლში. ამავე წლის 17 აგვისტოს დაქორწინდა თავისი დის დაქალ ელისაბედზე, ჯეიმზ მედლენდის მეორე ქალიშვილზე.

ლიტერატურაში შეტანილი წვლილისთვის 1862 წელს ტეილორი დაჯილდოვდა Civil list pension-ის გრანტით 200 ფუნტის ოდენობით. სამი წლის შემდეგ, 1865 წლის 28 ივნისს, იგი გარდაიცვალა სოფელ სტენფორდ-რივერსში.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა

**ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა** (; დ. 1620, ბაიბურთი — გ. 1687, როდოსი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1683–1685 წლებში, სულთან მეჰმედ IV-ის მმართველობის პერიოდში. დიდი ვეზირის ბეჭედი გადაეცა ოსმალეთის სასტიკი მარცხის შემდეგ ვენაში, 1683 წელს.

იბრაჰიმი დაიბადა 1620 წელს, ბაიბურთში. სწორედ მისი წარმოშობის გამო შეერქვა მას **ბაიბურთლუ**, რაც ბაიბურთელს ნიშნავს. 1669 წელს დაინიშნა ეგვიპტის გამგებლად. ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშამ ეს თანამდებობდა შეინარჩუნა ოთხი წლის განმავლობაში და 1673 წელს დედაქალაქში გამოიძახეს. 

1677 წელს იბრაჰიმ-ფაშა დაინიშნა ოსმალეთის იმპერიის საზღვაო ფლოტის მეთაურად, ანუ კაპუდან-ფაშად. ის იმპერიის ფლოტს ხელმძღვანელობდა 1678 წლამდე. 1683 წელს მონაწილეობა მიიღო ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ბრძოლაში, რომელშიც ოსმალეთის არმია დამარცხდა.

როცა ოსმალეთის იმპერიის არმიამ უკან დაიხია და ბელგრადში იმყოფებოდა, სულთან მეჰმედ IV-მ ბრძანება გასცა, რომ სიკვდილით დაესაჯათ იმპერიის იმდროინდელი დიდი ვეზირი ქარა მუსტაფა-ფაშა. მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, 25 დეკემბერს ქარა იბრაჰიმ-ფაშა ოფიციალურად გახდა დიდი ვეზირი.

ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშას მმართველობა საკმაოდ ცუდ დროს მოუხდა. მწვავედ მიმდინარეობდა დიდი თურქული ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ და მანაც საკუთარი მმართველობის ორი წელი სწორედ მათ წინააღმდეგ ბრძოლას მოანდომა. ქარა იბრაჰიმ-ფაშას დიდი ვეზირის ბეჭედი ჩამოართვეს 1685 წლის 18 ნოემბერს, ხოლო მის ნაცვლად დიდ ვეზირად დაინიშნა სარი სულეიმან-ფაშა.

ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა გარდაიცვალა 1687 წელს, კუნძულ როდოსზე.

## ლიტერატურა 
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul: Türkiye Yayınevi.
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.423-425
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5,

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული 1620
კატეგორია:გარდაცვლილი 1687
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2017)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2017** — მეექვსე საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმარა 2017 წლის მაისში.

## მონაწილე პარტიები
შემდეგმა პარტიებმა 2012 წლის არჩევნებზე საპარლამენტო მანდატები მოიპოვეს და სავარაუდოდ 2017 წლის არჩევნებშიც მიიღებენ მონაწილეობას:
*სომხეთის რესპუბლიკური პარტია
*აყვავებული სომხეთი
*სომხეთის ეროვნული კონგრესი
*კანონის უზენაესობა
*სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია
*მემკვიდრეობა

სხვა არასაპარლამენტო პარტიები რომლებიც სავარაუდოდ მონაწილეობას მიიღებენ 2017 წლის არჩევნებში:
*სომხეთის კომუნისტური პარტია (1990 წლიდან მოყოლებული მონაწილეობდა ყველა საპარლამენტო არჩევნებში)

## სქოლიო
კატეგორია:2017 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
სარი სულეიმან-ფაშა

**სარი სულეიმან-ფაშა** (; დ. ?, თაშლიჯა, სერბეთი — გ. 14 ოქტომბერი, 1687, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1685–1687 წლებში, სულთან მეჰმედ IV-ის მმართველობის პერიოდში. წარმოშობით სერბი.

სარი სულეიმან-ფაშას დაბადების თარიღი უცნობია. ის დაიბადა სერბეთის ქალაქ პრიეპოლში (მაშინდელი თაშლიჯა). იგი დიდი ვეზირი გახდა 1685 წლის 18 ნოემბერს, როდესაც მეჰმედმა გადააყენა დიდი ვეზირი ბაიბურთლუ ქარა იბრაჰიმ-ფაშა.

სარი სულეიმან-ფაშას მმართველობის პერიოდში გრძელდებოდა დიდი თურქული ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო 1683 წელს. სულეიმან-ფაშა მეთაურობდა ოსმალეთის იმპერიის არმიას ბუდის ბრძოლაში 1686 წელს, რომელშიც ოსმალეთის არმია დამარცხდა და ასევე, მოჰაჩის ბრძოლაში 1687, რომელშიც ოსმალეთის არმია აგრეთვე დამარცხდა. 

მოჰაჩის ბრძოლის დასრულებიდან ერთი თვის შემდეგ, 1687 წლის 18 სექტემბერს, როდესაც ოსმალეთის არმია ჯერ კიდევ არ ბრუნდებოდა დედაქალაქში, მეჰმედ IV-მ სარი სულეიმან-ფაშა თანამდებობიდან გაათავისუფლა და სტამბოლში გაუშვა. მის მაგივრად კი დიდი ვეზირი აბაზა სიავუშ-ფაშა გახდა.

დიდი ვეზირის პოსტიდან გათავისუფლებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, 1687 წლის 14 ოქტომბერს სარი სულეიმან-ფაშა სტამბოლში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.425-426
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5, .
* Danişmend, İsmail Hami, (2011), *İzahlı Osmanlı Tarihi Kronolojisi 6 Cilt*, İstanbul:Doğu Kütüphanesi, ISBN 9789944397681
* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani*, İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.69 http://archive.org/details/sicilliosmani01sruoft
* Aslan, Adnan "Süleyman Paşa (Sarı)", (1999), *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.568 ISBN 975-08-0072-9
* Sakaoğlu, Necdet (1999), *Bu Mülkün Sultanları*, İstanbul:Oğlak Yayinlari ISBN 975-329-2996

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1687
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
არჩევნები სომხეთში

**არჩევნები სომხეთში** ინფორმაციას იძლევა სომხეთში გამართულ არჩევნებსა და მათ შედეგებზე.

სახელმწიფო დონეზე სომხეთი ირჩევს სახელმწიფოს მეთაურს - პრეზიდენტს და უმაღლეს საკანონმდებლო ორგანოს - ეროვნულ კრებას. პრეზიდენტის არჩევა ხდება მოსახლეობის მიერ ხუთი წლის ვადით (აბსოლუტური უმრავლესობა საჭიროების შემთხვევაში მე-2 ტურით). ეროვნული კრება ('''') შედგება 131 წევრისაგან, აირჩევა ოთხი წლის ვადით, 41 წევრი მაჟორიტარული სისტემით და 90 პროპორციულით. სომხეთის ეროვნულ კრებაში ადგილებს პროპორციული სისტემით იკავებენ იმ პარტიების წარმომადგენლები რომელთაც გადალახული ექნებათ 5%-იანი ბარიერი. 
სომხეთს მრავალპარტიული პოლიტიკური სისტემა აქვს. მრავალრიცხოვან პარტიებს შორის ხელისუფლებაში დამოუკიდებლად მოსვლის შანსი თითქმის არცერთ მათგანს არ აქვს და ამის გამო მხარეებმა ერთად უნდა იმუშაონ რათა კოალიციური მთავრობა ჩამოაყალიბონ.

## ბოლო არჩევნები
### 2013 წლის საპარლამენტო არჩევნები
### 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნები
## იხილეთ აგრეთვე
* საარჩევნო კალენდარი
* საარჩევნო სისტემა
* სომხეთის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისია

## რესურსები ინტერნეტში
*Adam Carr-ის საარჩევნო არქივი
*სომხეთის რესპუბლიკის ცენტრალური საარჩევნო კომისია

კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
პარაცელსუსი

**პარაცელსუსი** (ნამდვილი სახელი და გვარი **ფილიპუს ავრეოლუს თეოფრასტუს ბომბასტუს ფონ ჰოენჰაიმი**; დ.   1493 ან 1494   — გ. 24 სექტემბერი, 1541, ზალცბურგი) — აღორძინების ეპოქის ექიმი, ბოტანიკოსი, ალქიმიკოსი, ასტროლოგი და ოკულტისტი. განათლება მიიღო იტალიის ქალაქ ფერარაში. დაახლოებით 1515 წელს მიენიჭა ექიმის წოდება; იყო ბაზელის უნივერსიტეტის პროფესორი (1526) და ქალაქის ექიმი. ბევრს მოგზაურობდა ევროპაში. გამოდიოდა სქოლასტიკური მედიცინისა და გალენოსის ავტორიტეტის ბრმა აღიარების წინააღმდეგ, მათ უპირისპირებდა დაკვირვებისა და ცდის მეთოდს. უარყოფდა მოძღვრებას ადამიანის სხეულის 4 წვენის შესახებ და მიაჩნდა, რომ ორგანიზმში მიმდინარე ყველა პროცესი ქიმიური პროცესია. პარაცელსუსი შეისწავლიდა ქიმიური ელემენტებისა და შენაერთების სამკურნალო მოქმედებას, ქიმია დაუახლოვა მედიცინას და ამრიგად გახდა იატროქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. გამოყოფდა მცენარეებიდან წამლებს და ტინქტურის, ექსტრაქტისა და ელექსირის სახით იყენებდა სამკურნალოდ. პარაცელსუსმა განავითარა იმ დროისათვის ახალი წარმოდგენა დოზირების შესახებ; სამკურნალოდ იყენებდა მინერალური წყაროების წყალს, მიუთითა ცალკეული დაავადებების სამკურნალოდ სპეციფიკური საშუალებების (მაგალითად, ვერცხლისწყალი ათაშანგის სამკურნალოდ) ძიებისა და გამოყენების აუცილებლობაზე. პარაცელსუსმა შექმნა მოძღვრება „არქეზე“ — უმაღლეს სულიერ პრინციპზე, რომელიც თითქოს არეგულირებს ორგანიზმის ცხოველმოქმედებას. პარაცელსუსმა აგრეთვე საფუძველი ჩაუყარა ტოქსიკოლოგიას.

## თხზულებები 
* Sämmtliche Werke, Abt. 1, Bd 1—14, Münch. — Jena, 1922—36;
* Abt. 2, Bd 4, 5, Wiesbaden, 1955—56.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1493
კატეგორია:დაბადებული   1494
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1541
სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა

**სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა** () — პროფესიონალური საფეხბურთო ლიგა სომხური კლუბებისთვის. წარმოადგენს სომხეთის უმაღლეს საფეხბურთო ლიგას. იმართება 1992 წლიდან სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის ორგანიზებით. ჩემპიონატი შემოდგომა-გაზაფხულის ფორმატით ტარდება და მასში მონაწილეობას იღებს 6 გუნდი. სეზონის ბოლოს, მე-6 ადგილზე გასულ გუნდს ანაცვლებს პირველ ლიგაში პირველ ადგილზე გასული გუნდი.

ყველაზე მეტჯერ ქვეყნის ჩემპიონი ერევნის „პიუნიკი“ გახდა. კლუბმა 14-ჯერ მოიპოვა ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია ერევნის „ალაშკერტი“.

## ისტორია 
1936–91 წლებში სომხეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი ტარდებოდა  როგორც  საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის რეგიონული  შეჯიბრი. 1992 წელს დაარსდა სომხეთის ფეხბურთის ფედერაცია. იმავე წელს შეიქმნა *სომხეთის უმაღლესი საფეხბურთო ლიგა*, რომელსაც 1999 წელს დაერქვა *სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა*. 1992, 1995 და 1997 წლებში ჩემპიონატი გაიმართა გაზაფხული-შემოდგომის სისტემით, ხოლო 1995–96 და 1996–97 წლების სეზონები გაიმართა შემოდგომა-გაზაფხულის სისტემით. ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 6 გუნდი, მატჩები იმართება 6 წრედ. ჩემპიონატის გამარჯვებული მონაწილეობს ჩემპიონთა ლიგის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე, ხოლო მე-2 და მე-3 ადგილზე გასული გუნდები ევროპა ლიგის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე.

## სომხეთის სსრ-ის ჩემპიონები 
## პრემიერლიგის ჩემპიონები 
## სტატისტიკა კლუბების მიხედვით 
## რესურსები ინტერნეტში 
* პრემიერლიგა სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე , , 
* Armenia - List of Champions

კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა
კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო ტურნირები
კატეგორია:სომხეთის ფეხბურთი
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ჩემპიონატები
ხოსროვ არუთინიანი

**ხოსროვ არუთინიანი** () — სომხეთის პრემიერ-მინისტრი 1992 წლის 30 ივლისიდან  1993 წლის 2 თებერვლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.gov.am/armversion/history/khosrov_harutjunyan.htm

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
გაგიკ არუთინიანი

**გაგიკ არუთინიანი** (, დ. 23 მარტი, 1948) — სომეხი პოლიტიკოსი და სომხეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი. 1991 წლის 22 ნოემბრიდან  1992 წლის 30 ივლისამდე მას სომხეთის პრემიერ-მინისტრის  თანამდებობა ეკავა.
1965-1970 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1973 წელს სწავლობდა ამავე უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. 1990 წლიდან სომხეთის ეროვნული კრების დეპუტატად აირჩიეს. 1991 წლიდან სომხეთის ვიცე-პრეზიდენტია, ხოლო 1996 წლიდან საკონსტიტუციო სასამართლოს თავჯდომარეა.

## რესურსები ინტერნეტში
* The President of the Constitutional Court

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია: დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახურიანის წყალსაცავი

**ახურიანის წყალსაცავი** (; ) — წყალსაცავი სომხეთისა და თურქეთის ტერიტორიებზე. მდებარეობს მდინარე ახურიანზე. ასევე სარწყავად გამოიყენება წყალი თურქეთშიც. ყარსისა და არტაანის პროვინციებში ყოველწლიურად 70 000 ჰექტარი სასოფლო-სამეურნეო მიწები ირწყვება.

## შექმნა 
1963 წლის 25 აპრილს, თურქეთსა და საბჭოთა კავშირს (ვისი ნაწილიც იმ დროს იყო სომხეთი) შორის ხელი მოეწერა მდინარე ახურიანზე კაშხლის მშენებლობის შესახებ შეთანხმებას, რომელსაც წყალსაცავში ოთხი მდინარის ჩამონადენი უნდა დაერეგულირებინა. მისი მშენებლობა 1975 წელს დაიწყო და 1980 წელს დასრულდა, ექსპლუატაციაში გაეშვა ამავე წელს.

## დაბინძურება 
სომეხი მკვლევარების აზრით „წყლის სისტემა მძიმე მეტალებითა და სხვადასხვა ტოქსიკური ნივთიერებებით არის დაბინძურებული“.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
კატეგორია:თურქეთის წყალსაცავები
არმენ სარქისიანი

**არმენ სარქისიანი** (; დ. 23 ივნისი, 1953, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, ფიზიკოსი. სომხეთის პრეზიდენტი 2018-2022 წლებში. სომხეთის რიგით მე-4 პრემიერ-მინისტრი 1996-1997 წლებში.

## ბიოგრაფია
არმენ სარქისიანი დაიბადა 1953 წლის 23 ივნისს სომხეთის სსრ-ში. 1970-1976 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე. 1992-1993 წლებში იყო სომხეთის ელჩი დიდ ბრიტანეთში, ხოლო 1995-1996 წლებში — ბელგიაში, ვატიკანში და ლუქსემბურგში.  1996 წლის 4 ნოემბერს პრეზიტენტმა ლევონ ტერ-პეტროსიანმა იგი დანიშნა სომხეთის პრემიერ-მინისტრად.

სომხეთის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე იგი 1997 წლის 20 მარტამდე დარჩა.

არმენ სარქისიანი არ არის არცერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი. ის გაერთიანებულია ორგანიზაციაში, რომელიც იცავს დემოკრატიას, ადამიანის უფლებებსა და კანონის უზენაესობას.

2018 წლის 2 მარტს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად.

2022 წლის 23 იანვარს გადადგა თანამდებობიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოგრაფიული მონაცემები
* ბიოგრაფიული მონაცემები
* არმენ სარქისიანის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:სომხეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:სომხეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
სომხეთის საფოსტო ინდექსები

[thumb|300px|სომხეთის ორციფრიანი [საფოსტო ინდექსი|საფოსტო ზონები (განსაზღვრავს საფოსტო ინდექსის პირველ ორ ციფრს)]]
**სომხეთის საფოსტო ინდექსები** წარმოადგენს ოთხი რიცხვისაგან შემდგარ ციფრულ კოდს.

## ისტორია 
1970 წელს მთელი სსრკ-ის ტერიტორიაზე, სომხეთის სსრ-ის ჩათვლით, შემოიღეს ექვსნიშნა  საფოსტო ინდექსები (*37NNNN*). 2006 წლის 1 აპრილიდან დამოუკიდებელ სომხეთში *NNNN* ფორმატის ოთხნიშნა საფოსტო ინდექსების გამოყენება დაიწყეს. პირველი ორი ციფრი რესპუბლიკის რაიონს აღნიშნავს, ხოლო ბოლო ორი იგივე დარჩა, რაც საბჭოთა დროს იყო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ISO 3166-2:AM
* საფოსტო ინდექსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის ფოსტა
* Postal-Codes.net: სომხეთი

## სქოლიო
სომხეთი
კატეგორია:სომხეთის ფოსტა
ლევონ V

**ლევონ V** (; დ. 1309 — გ. 28 აგვისტო, 1341) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე, ჰეთუმიანების უკანასკნელი წარმომადგენელი, ოშინის ვაჟი.

ლევონ V ტახტზე ავიდა მამის, ოშინის გარდაცვალების შემდეგ 1320 წელს. ამ პერიოდში კილიკიის სამეფო აოხრებული იყო მონღოლთა და მამლუქთა განუწყვეტელი შემოსევების შედეგად. ლევონის ტახტზე გამეფებისთანავე ეგვიპტის სულთანი პირველად შემოესია კილიკიის სომეხთა სამეფოს და ააოხრა იგი. 1322 წელს პაპ იოანე XXII-მ წერილი გაუგზავნა მონღოლებს, რითაც შეახსენა მათ შორის გაფორმებული ალიანსი და სთხოვა, რომ დახმარებოდა სომხებს.

ლევონი იძულებული გახდა, რომ ცოლად შეერთო მამის, ოშინის ქალიშვილი პირველი ცოლისაგან. ლევონს ძალიან სურდა დასავლურ ქვეყნებთან გაერთიანება და მაქსიმალურად უწყობდა ხელს რომისა და სომხური ეკლესიების გაერთიანებას.

1331 წელს ლევონი მეორედ დაქორწინდა. მეფის მეორე ქორწინებამ დასავლეთის უკმაყოფილება გამოიწვია. ამასთან, მას აუმხედრდნენ ბარონებიც.

1341 წლის 28 აგვისტოს ლევონ V საკუთარი სამეფოს ბარონებმა მოკლეს. ლევონს მემკვიდრე არ დარჩენია, რამაც ჰეთუმიანების მმართველობის დასასრული გამოიწვია. ამის შემდეგ, სამეფოს ლუზინანები ჩაუდგნენ სათავეში.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1309
კატეგორია:გარდაცვლილი 1341
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
მარზი

**მარზი** () — პირველი დონის ადმინისტრაციული ერთეულის სახელი სომხეთში.

მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ერთეულებს *მარზი* არ ჰქვია. ამის მაგივრად ისინი ცნობილია როგორც *შრჯანი* (''*).

## ეტიმოლოგია
ეს სომხური სიტყვა მომდინარეობს სპარსული სიტყვიდან *მარზი'', რაც „საზღვარს“ ნიშნავს.

## თარგმანი
ქართულ თარგმანში მისი შესატყვისია პროვინცია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მარკა (ადმინისტრაციული ერთეული)
* სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფა

კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
ანანურის წმინდა გიორგის ეკლესია

**წმინდა გიორგის ეკლესია** — მდებარეობდა ანანურსა და ჟინვალს შორის, ნასოფლარ ფიტავის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. დაანგრიეს 1975 წელს.

ეკლესია აგებული იყო რიყის ქვით და კვადრატული აგურით. გადახურვა ჩაქცეული ჰქონდა, ხოლო კედლები ძლიერ დაზიანებული.
ეკლესიის შიგნით, ნანგრევების ქვეშ აღმოჩნდა ვერცხლის ოთხი თასი, ვერცხლის საწინამძღვრო ჯვარი და ბორაყი, რომლებიც ინახება აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ღვთისმშობლის ეკლესია (ანანური)

**ღვთისმშობლის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, დგას ანანურის ციხის ანსამბლის აღმოსავლეთით, 80 მეტრზე. სამშენებლო წარწერის თანახმად აგებულია 1850 წელს იმ სომეხი მოსახლეობის დაკვეთით, რომელიც აქ ანანურის მონასტრის ანსამბლის ქვედა ციხის დანგრევის შემდეგ დამკვიდრებულა.

## ძეგლის აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (13,9 X 9,3 მ), ნაგებია აგურით. ძეგლი დაზიანებულია: აცვენილია კრამიტი, ჩამონგრეულია კარ-სარკმლების ნაწილი. შესასვლელ ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდანაა, კარიბჭეებიდან. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აბსიდში ერთი განიერი სარკმელი და ორი ბრტყელი, თაღოვანი ნიშია. აბსიდის აქეთ-იქით სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომლებსაც შესასვლელი დარბაზიდან აქვთ. ორივე სათავსში აღმოსავლეთით თითო სარკმელია. დარბაზის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი სარკმელია, დასავლეთ კედელში, კარის თავზე — ერთი. ხუთივე სარკმელი სწორკუთხაა. ეკლესიის გრძივი კედლები დანაწევრებულია სამ-სამი პილასტრით, რომლებსაც ეყრდნობა ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები. ინტერიერში შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები.

აღმოსავლეთის ფასადის შუა არეში ორსაფეხურიანი თაღი და ოთხკუთხა სარკმელია. თაღის ქუსლებთან კონქზედა სამალავის თითო პატარა სარკმელი გამოდის. სარკმლებს ზემოთ აგურის წყობით ჯვრებია გამოყვანილი. თითო მსგავსი ჯვარია დასავლეთის ფასადის განაპირა მონაკვეთებში და ორ-ორი გრძივ ფასადებზე. აღმოსავლეთის ფასადის კეხზე დაშენებულია პატარა ოთხსვეტიანი სამრეკლო (ფანჩატური). ეკლესიის კედლები დასრულებულია სამსაფეხურიანი ლავგარდნით. ეკლესიას კრამიტით დახურული ორფერდა სახურავი აქვს.

დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკლესიაზე მიშენებულია აგურით ნაგები კარიბჭეები, რომლებიც სამ მხარეს ნახევარწრიული თაღებითაა გახსნილი. ორივე კარიბჭის ფრონტონში აგურის წყობით გამოყვანილია თითო ჯვარი. დასავლეთის კარიბჭეზე, აგურის ცილინდრულ მასაზე, აღმართულია სამრეკლო - ათთაღიანი ფანჩატური საკმაოდ მაღალი პროპორციებით. სამრეკლოში მოსახვედრად ეკლესიის დასავლეთის კარი ზემოთ სწორკუთხა ღიობია მოწყობილი. გარედან სამრეკლოს თაღებს შორის წიბოებს მოჰყვება ნახევაწრიული ლილვები, რომლებიც დასრულებულია ქვაში გამოკვეთილი ტოლმკლავა ჯვრებით. სამრეკლოს აგურით ნაგები ქოლგისებრი სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
არაგვისპირის ეკლესია

**არაგვისპირის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაგვისპირის დასავლეთით, მთის ფერდობზე, სასაფლაოს ტერიტორიაზე. აგებულია XVIII-XIX საუკუნეებში.

1982-1983 წლებში ჩატარდა სარემონტო სარესტავრაციო სამუშაოები. აღდგა კედლების დაკარგული ნაწილები, ლავგარდანი და კრამიტის გადახურვა; გაიწმინდა ინტერიერი და მიმდებარე ტერიტორია.

ეკლესია დარბაზულია (9,3 X 4,3 მ). ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, რიყის ქვით და აგურით. ერთადერთი სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთ კედლის შუაშია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა. აფსიდში ორი ვიწრო თაღოვანი სარკმელი (ერთი აფსიდის ღერძზე, მეორე - სამხრეთის გვერდში, რომელიც სამხრეთის ფასადზე გადის) და ორი მცირე ზომის ნიშია. აფსიდის კედელზე (ღერძზე) სწორკუთხა ტრაპეზია მიბჯენილი. თითო სარკმელი დარბაზის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშია. დარბაზი ნახევარწრიული კამარით არის გადახურული. ნახევარწრიული ფორმისაა აფსიდის თაღიც.

ეკლესიის ფასადები შელესილი და შეთეთრებული ყოფილა. ფასადებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის არის მორთული — აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი მოზრდილი რომბებით. აღმოსავლეთის ფასადზე სარკმლის ზემოთ, ერთ დონეზე, განლაგებულია სამი რომბი; მათგან შუა ფასადის ღერძზეა. სარკმლის ქვემოთ ტოლმკლავა შეღრმავებული ჯვარია, რომლის ზედა მკლავის ნაწილი სარკმლის ღიობითაა წაკვეთილი. ჩრდილოეთის ფასადზე, შესასვლელის არქიტრავის დონეზე, ხუთი რომბია, რომელთაგანაც სამი შესასვლელის აღმოსავლეთითაა. აღმოსავლეთის და შუა რომბს შორის, ქვემოთ, ტოლმკლავა შეღრმავებული ჯვრის გამოსახულებაა. ფასადები დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელსაც ორივე ფრონტონის ძირებთან პატარა ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
არანისის ეკლესია

**ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, დგას სოფლის განაპირას, დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილას, სასაფლაოს ტერიტორიაზე. აგებულია XVIII-XIX საუკუნეებში. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარა და კონქის ნაწილი, აქა-იქ მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები.

## ძეგლის აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (8 X 4,8 მ), ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ქვიშაქვით და აგურით. კედლები შიგნიდან შელესილი და შეთეთრებულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია. აბსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო სარკმელი, რომლის მარცხნივ სწორკუთხა ნიშია. ერთი თაღოვანი სარკმელი დარბაზის ჩრდილოეთ კედელშია. ეკლესიის კამარა ეყრდნობოდა კონსოლებზე დაყრდნობილ ორ თაღსა და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს.

ეკლესიის განივ ფასადებზე გამოსახულია თითო შეღრმავებული ჯვარი. კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით, რომელსაც ფრონტონის ბოლოებში ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესიის სახურავის კეხზე, დასავლეთ კიდეში დაშენებულია აგურის პატარა სამრეკლო — ოთხ მხარეს თაღებით გახსნილი ვიწრო ფანჩატური, რომელსაც აგურისავე პირამიდული სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
არანისის თეთრაანთ კოშკი

**თეთრაანთ კოშკი** — დგას მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ არანისის ზედა უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

## ძეგლის აღწერა
კოშკი სამსართულიანია, ცილინდრული (დიამეტრი 7,8 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დანგრეულია მესამე სართულის გადახურვის და კედლის დიდი ნაწილი; ჩამოშლილია მეორე სართულის გუმბათოვანი კამარის წვერი; გარედან კედლის ზედა ნაწილს საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოცვენილი აქვს.

კოშკში შესასვლელი მეორე სართულზეა, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან, მიწიდან 3 მეტრის სიმაღლეზე. კარის წინ ქვის კონსოლური ბაქანია. პირველი სართული სრულიად ყრუა. გადახურულია აგურით ნაწყობი ნახევარსფერული გუმბათით. მეორე სართულს სხვადასხვა მხარეს ოთხი სათოფური აქვს, მათ შორის სამი შეწყვილებულია. შესასვლელი გადახურულია ქვის არქიტრავით. კარის გვერდებზე, კედელში პირველ და მესამე სართულებთან დასაკავშირებლად დატანებულია კიბეები, ამავე სართულზე ბუხარი და ორი პატარა სწორკუთხა ნიშია. მესამე სართულის შემორჩენილ კედელში ოთხი სათოფურიდან სამი შეწყვილებულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
აზატის წყალსაცავი

**აზატის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში, სოფელ ლანჯაზატის ზემოთ, ზღვის დონიდან 1050 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში მყოფ მდინარე აზატზე. წყალსაცავის მოცულობა 70 მილიონი მ³-ია. წყალი გამოიყენება არარატის ვაკის სარწყავად.

## გალერეა

Ազատի_ջրամբար-1.jpg|
Ազատի_ջրամբար-2.jpg|
Ազատի_ջրամբար-3.jpg|
Ազատի_ջրամբար-4.jpg|
Ազատի_ջրամբար-5.jpg|
Ազատի_ջրամբար-6.jpg|
Ազատի_ջրամբար-7.jpg|
Ազատի_ջրամբար-8.jpg|
Ազատի_ջրամբար-9.jpg|
Ազատի_ջրամբար-10.jpg|
Ազատի_ջրամբար_-_Azat_Reservoir_01.jpg|
Ազատի_ջրամբար_-_Azat_Reservoir_02.jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
*სომხეთის წყალსაცავები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
ჰერჰერის წყალსაცავი

**ჰერჰერის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ ჰერჰერის ქვემოთ, ზღვის დონიდან 1430 მეტრ სიმაღლეზე. წყალსაცავი აგებულია მდინარე ჰერჰერზე. წყალსაცავის მოცულობა 26 მილიონი მ³-ია. მის მარჯვენა მხარეს მდებარეობს ვულკანი დარ-ალაგესი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის წყალსაცავები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
ერესუნის საბაჟო

**ერესუნის საბაჟო** () — იყო საბაჟო ერესუნის სრუტეში, რომელიც გამოიმუშავებდა დანიის შემოსავლის ორ მესამედს XVI და XVII საუკუნეებში. საბაჟო შექმნა ერიკ პომერანელმა 1429 წელს, და ის არსებობდა კოპენჰაგენის კონვენციამდე, რომელიც გაიმართა 1857 წელს.

ყველა უცხოური გემი რომელიც გადიოდა ერესუნის სრუტეში, არ აქვს მნიშვნელობა დანიისკენ მიმავალი თუ დანიიდან მომავალი, უნდა გაჩერებულიყო და გადაეხადა ბაჟი დანიის სამეფო ოჯახისთვის. თუ გემი არ გაჩერდებოდა, შესაძლებელი იყო ზარბაზნების სროლა ორივე მხრიდან, ჰელსინგერიდან და ჰელსინგბორგიდან და გემის ჩაძირვა. 1567 წელს გადასახადი შეიცვალა ტვირთის ღირებულობის 1-2%-ამდე.

გემების სხვა გზით წასვლის ასარიდებლათ ასევე არსებობდა საბაჟოები დიდ ბელტში და მცირე ბელტში; ზოგიერთ შემთხვევაში არა-დანიურ ხომალდებს აკრძალული ჰქონდათ ერესუნის გარდა სხვა გზით წასვლა.

1658 წელს, დანია იძულებული იყო გადაეცა შვედეთს ერესუნის აღმოსავლეთით მდებარე ტერიტორია ჩრდილოეთის ომი (1655-1660)-ის შედეგად. ამის გამო საბაჟო ნაკლებათ კონტროლირებადი გახდა, თუმცა დანიამ შეინარჩუნა საბაჟოს წარმოების უფლება.

კოპენჰაგენის კონვენცია, რომელიც ძალაში შევიდა 1857 წელს, გააუქმა ყველანაირი საბაჟო და დანიური სრუტეები გამოცხადებული იყო საერთაშორისო წყლებად.

## ლიტერატურა 
* Alexandersson, Gunnar (1982). International Straits of the World: The Baltic Straits. Martinus Nijhoff Publishers.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Legal provision: maritime law" UNESCO
* Hvidegaard, Torben (2 May 2005). "Øresundstolden" (დანიურად). Dansk-Skånsk Tidsskrift. 

კატეგორია:დანიის ისტორია
რატომ აქვს კუს დაბზარული ბაკანი

**„რატომ აქვს კუს დაბზარული ბაკანი“** — 2009 წლის ქართული ანიმაციური ფილმი, რომლის დამდგმელი რეჟისორი და სცენარის ავტორია მალხაზ კუხიანიძე. გადაღებულია ბრაზილიური ზღაპრის მიხედვით. სიუჟეტის მიხედვით, პატარა კუ ცდილობს ცაში ასვლას და ვარსკვლავთან თამაშს. ხეზე აცოცებული კუ მიხვდა, რომ ვარსკვლავს ვერ მისწვდებოდა და დახმარება სთხოვა ჯერ ჟირაფს, ხოლო შემდეგ ყანჩას. ჟირაფმა კუ თავზე შემოისვა და მთამდე მიიყვანა; შემდეგ, მთის წვერზე ასულმა კუმ დახმარება სთხოვა ყანჩას, რომელმაც კუ ფრთებზე შემოისვა და ვარსკვლავისკენ გაფრინდა, თუმცა ფრენისას ყანჩას ჩაეძინა და პატარა კუ ჩამოვარდა, რის გამოც მას ბაკანი გაებზარა. ფილმმა ბათუმში გამართულ საერთაშორისო ფესტივალზე „თოფუზი 2010“ მიიღო პრიზი — საუკეთესო ფილმი ბავშვებისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2009 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:2009 წლის ანიმაციური ფილმები
ქარასუნქის ბრძოლა

**ქარასუნქის ბრძოლა** () — 863 წელს გამართული ბრძოლა, როდესაც ზოგიერთი მაჰმადიანი ამირა, რომლებიც თავს დაესხნენ სომხეთს, გაანადგურა პრინცმა აშოტმა, მოხსენების მიხედვით, 40 000-იანი ჯარით. სომხებმა მდინარე არაქსის ნაპირებზე გამართულ ბრძოლაში დაამარცხეს 80 000 მუსლიმი.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ბრძოლები
კატეგორია:863 წლის ბრძოლები
კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
ამბერკი ტაბიძე

**ამბერკი ტაბიძე** (დ. 27 დეკემბერი, 1952, სამტრედია — გ. 28 იანვარი, 2017, თბილისი) — ქართველი ხელბურთელი (მარჯვენა გარემარბი), თბილისის „ბურევესტნიკის“ (1971–1990) და სსრკ ნაკრების წევრი (1977–1984), სსრკ თასის მფლობელი (1978), სსრკ ჩემპიონატების სამგზის მესამე პრიზიორი (1977, 1980, 1981), სსრკ ხალხთა VI სპარტაკიადის მესამე პრიზიორი (1975) და VIII სპარტაკიადის საუკეთესო ბომბარდირი (1983), სოციალისტური ქვეყნების ახალგაზრდულ ნაკრებთა საერთაშორისო ტურნირი „მეგობრობის თასი" (1973, 1974), სსრკ სპორტის ოსტატი (1975), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1977), საქართველოს სპორტის დამსახურებული მუშაკი (2009), 2012 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ქართული სპორტის სტატისტიკა
* ტაბიძე-ამბერკი 
* კარიერა ფრაზებში: ამბერკი ტაბიძე
* ამბერკი ტაბიძე ორიგინალური მოთამაშე იყო
* სადაც აღმოვაჩინე ნიჭიერი ქართველი შპილერი ამბერკი ტაბიძე
* ამბერკი ტაბიძის ბოლო ინტერვიუ

## ლიტერატურა
* „სპორტის ენციკლოპედია“, 2006, ISBN: 99940-0-767-X;
* „ქართული სპორტის ოქროს წიგნი“, 2013, ISBN: 9789941210488.

კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი ხელბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
ყარაქილისის ბრძოლა

**ყარაქილისის ბრძოლა** (, ) — პირველი მსოფლიო ომის კავკასიის კამპანიის ბრძოლა, რომელიც გაიმართა ყარაქილისის (დღევანდელი ვანაძორი) მახლობლად ოსმალეთის იმპერიასა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის 1918 წლის 25-28 მაისს.

## ისტორია 
უფრო მრავალრიცხოვანმა სომხურმა თავდაცვითმა ძალებმა მოახერხეს უკან გაებრუნებინათ შემოჭრილი ოსმალური ძალები, რომლებმაც დასავლეთ სომხეთში შეჭრით დაარღვიეს 1917 წელს ამიერკავკასიის კომისარიატთან ხელმოწერილი ხელშეკრულება. თურქებმა აიღეს ერზინჯანი, ერზურუმი, სარიყამიში, ყარსი, ალექსანდროპოლი და ყარაქილისს მიაღწიეს. აქ, ისევე როგორც, სარდარაპატსა და აპარანთან მოპოვებული გამარჯვებები ისნტრუმენტული ხასიათისა იყო და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას არსებობის საშუალება მისცა.

21 მაისს თურქებმა დაიკავეს ვორონცოვკა. თურქული რეგულარული ჯარების დარტყმების შედეგად სომხურმა შეიარაღებულმა ძალებმა უკან დახევა დაიწყეს. ოსმალურ-თურქული სამხედრო ძალების ნაწილი ერევნისაკენ, ნაწილი კი ყარაქილისისაკენ დაიძრა. ეს უკანასკნელი დაახლოებით 10 000 ჯარისკაცს, 70 საარტილერიო და 40 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღს მოიცავდა. სომხური მოსახლეობა ტოვებდა სახლებს და სამხრეთით, ერევნისა და სიუნიქისაკენ გადაადგილდებოდა. გარეგინ ნჟდე (თავის ჯართან ერთად) ჩავიდა ყარაქილისში და მოახერხა მოსახლეობის საბრძოლველად გაერთიანება. სომხური ძალები აღწევდა 6 000 ჯარისკაცს, 70 საარტილერიო და 20 ავტომატურ ცეცხლსასროლ იარაღს. 25-28 მაისს, ოთხდღიანი სასტიკი ბრძოლის შემდეგ ორივე მხარემ სერიოზული დანაკარგები განიცადა. მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალურმა არმიამ შეძლო თავს დასხმოდა ყარაქილისს და ამოეხოცა მთელი მისი მოსახლეობა (4 000 ადამიანი), მას უკვე აღარ ჰქონდა საკმარისი ძალები სომხეთის სიღრმეში შესაჭრელად.

ვეჰიბ-ფაშას საუბარი თავის შტაბთან:

## რესურსები ინტერნეტში
* ყარაქილისის ბრძოლა 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:კავკასიის ფრონტის ბრძოლები
კატეგორია:1918 წლის ბრძოლები
ვაზგენ მანუკიანი

**ვაზგენ მანუკიანი** () — სომეხი პოლიტიკოსი. 1990 წლიდან იყო სომხეთის პრემიერ მინისტრი 1991 წლამდე, სანამ დაინიშნებოდა თავდაცვის მინისტრად მომავალი ორი წლის განმავლობაში.

მანუკიანი დაიბადა გიუმრში. არის მათემატიკისა და ფიზიკის დოქტორი. ვაზგენი დაქორწინებულია და ჰყავს 3 შვილი.
## პოლიტიკა
1988 წელს მანუკიანი მოსკოვში დააკავეს იმ მიზეზით, რომ ის ყარაბახის კომიტეტის წევრი იყო. ამის გამო მან ექვსი თვე პატიმრობაში გაატარა.

სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სამგზის იყო სომხეთის პარლამენტის წევრი. ამდენჯერვე უშედეგოდ სცადა პრეზიდენტობა 1996, 1998 და 2003 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში. საკუთარი, ეროვნულ-დემოკრატიული კავშირის სახელით. 

მანუკიანის განცხადებით 1996 წელს არჩევნები გაყალბდა. რადგან პეტროსიანს არ სურდა მასთან მეორე ტურში პაექრობა. 

2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კიდევ ერთხელ სცადა ბედი. მაგრამ კვლავ უშედეგოდ. მან ოფიციალური მონაცემებით ხმების 1.3% მოიპოვა.
### მანუკიანის შედეგები არჩევნებში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სომხეთის თავდაცვის მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები