open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
30 იანვარი

**30 იანვარი** — გრიგორიანული კალენდრის 30-ე დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 335 დღე (ნაკიან წელში - 336).

## დღის მოვლენები 
* 1648 : მიუნსტერის ზავი დაიდო, მოუღო რა ბოლო ოთხმოცწლიან ომს ნიდერლანდსა და ესპანეთს შორის.
* 1649 : ინგლისის მეფე ჩარლზ I-ს თავი მოჰკვეთეს.
* 1661 : ოლივერ კრომველს, ინგლისის თანამეგობრობის ლორდ პროტექტორს, სასიკვდილო განაჩენი ფორმალურად აღუსრულეს — სიკვდილიდან ორი წლის შემდეგ. 
* 1801 : გამოიცა საქართველოს რუსეთთან მიერთების მანიფესტი.
* 1820 : ედვარდ ბრანსფილდი ანტარქტიკაზე დგამს ფეხს.
* 1847 : იერბა-ბუენას (კალიფორნია) სან-ფრანცისკო დაერქვა.
* 1925 : თურქეთის მთავრობა პატრიარქ კონსტანტინე VI-ს სტამბოლიდან აძევებს.
* 1933 : ადოლფ ჰიტლერი გერმანიის კანცლერი გახდა.
* 1946 : უნგრეთი რესპუბლიკად გამოცხადდა.
* 1948 : ინდოელი პაციფისტი და ლიდერი მაჰათმა განდი ჰინდუ ექსტრემისტმა მოკლეს.
* 1948 : ზამთრის ოლიმპიადა იხსნება სენტ-მორიცში, შვეიცარია.
* 1969 : გაიმართა The Beatles-ის ბოლო სახალხო წარმოდგენა, ეპლ რეკორდსის სახურავზე ლონდონში. იმპრომპტუ კონცერტი პოლიციამ დაშალა.  
* 1994 : პეტერ ლეკო ხდება ყველაზე ახალგაზრდა ჩემპიონი ჭადრაკში.
* 2003 : ბელგიამ ოფიციალურად ცნო ერთი სქესის ქორწინება.
* 2005 : სამოქალაქო არეულობისა და ბოიკოტის მცდელობის მიუხედავად ერაყში ჩატარდა ეროვნული ასამბლეის არჩევნები — პირველი თავისუფალი არჩევნები ქვეყანაში 1953 წლის შემდეგ.
* 2009 : საქართველოს პრემიერ-მინისტრის პოსტზე ნიკა გილაური დაინიშნა.
* 2011 : 
:* მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე, როსნეფტი ExxonMobil-თან შავი ზღვის შელფის, ხოლო BP-სთან არქტიკული შელფის ერთობლივ ათვისებაზე შეთანხმდა.
:* ხელბურთის ჩემპიონატი საფრანგეთის გამარჯვებით დასრულდა, რითაც ნაკრებმა ჩემპიონის ტიტული შეინარჩუნა.
* 2020 : ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ ახალი კორონავირუსის ეპიდემია გლობალურ საფრთხედ გამოაცხადა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* ძვ. წ. 58 : ლივია დრუზილა — ოქტავიანე ავგუსტუსის მეუღლე
* 1882 : ფრანკლინ რუზველტი — აშშ-ს პრეზიდენტი.
* 1923 : ლეონიდ გაიდაი — საბჭოთა კინორეჟისორი, სცენარისტი და სახალხო არტისტი.
* 1930 : ჯინ ჰეკმენი - ამერიკელი კინომსახიობი
* 1937 : ვანესა რედგრეივი — ამერიკელი კინომსახიობი.
* 1947 : სტივ მერიოტი — ინგლისელი როკ-მუსიკოსი  
* 1951 : ფილ კოლინზი — ინგლისელი მუსიკოსი
* 1962 : აბდულა II — იორდანიის მეფე.
* 1974 : კრისტიან ბეილი — ინგლისელი მსახიობი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1948 : მაჰათმა განდი — ინდოეთის სულიერი და პოლიტიკური ლიდერი.
* 1951 : ფერდინანდ პორშე — ავსტრიელი ავტოკონსტრუქტორი.
* 1958 : ერნსტ ჰაინკელი — გერმანელი ავიაკონსტრუქტორი.
* 1973 : ლევან გოთუა — ქართველი მწერალი.
* 1979 : აკაკი ბაქრაძე — ქართველი მეან-გინეკოლოგი.
* 1987 : ვერიკო ანჯაფარიძე — ქართველი მსახიობი.
* 1995 : ჯერალდ დარელი — ინგლისელი მეცნიერი-ზოოლოგი, მწერალი-ანიმალისტი.
* 2007 : სიდნეი შელდონი — ამერიკელი მწერალი, სცენარების ავტორი.
* 2011 : ჯონ ბარი — ინგლისელი კომპოზიტორი, ჯეიმზ ბონდის შესახებ ფილმების მუსიკის ავტორი.
* 2013 : ნოდარ ანდღულაძე — ქართველი საოპერო მომღერალი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
**  ანტონი დიდი 
** მეფე თეოდოსი I დიდი
** აქილა აღმსარებელი
** წმინდა ანტონი
** მოწამე გიორგი

* აგრეთვე:
** ინდოეთი : დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლთა ხსოვნის დღე (1948).

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**
* 

0130
კარლ შინკელი

thumb|კარლ შინკელი 1836 წელს
**კარლ ფრიდრიხ შინკელი** (; დ. 13 მარტი, 1781, ნოირუპინი, ბრანდენბურგი, — გ. 9 ოქტომბერი, 1841, ბერლინი) — გერმანელი არქიტექტორი, ფერმწერი და გრაფიკოსი. სწავლობდა ბერლინის არქიტექტურის აკადემიაში (1798–1800) ფ. ჟილისთან. მუშაობდა უმეტესად ბერლინში. თავდაპირველად მისდევდა ფერწერასა და გრაფიკას. ნამუშევრები ძირითადად რომანტიკული სულისკვეთებისა იყო. შინკელი XIX ს. გერმ.ხუროთმოძღვრებაში გვიანი კლასიციზმის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. ნამუშევრები: ახალი საყარაულო (ახლა ფაშიზმისა და მილიტარიზმის მსხვერპლთა ძეგლი, 1816–1818), დრამატული თეატრი (1819–1821), ძვ. მუზეუმი (1824–1828) ― ყველა ბერლინში. რომანტ. სულისკვეთებითაა აგრეთვე გამსჭვალული შინკელის ფსევდოგოტიკური ნაგებობები (სამლოცველო პეტროდვორეცში, 1831-33). მის უკანასკნელ ნამუშევრებში თავი იჩინა რაციონალიზმის ელემენტებმა (სამშენებლო აკადემიის შენობა ბერლინში, 1831–1835). იყო არქიტ. თეორეტიკოსი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* კარლ ფრიდრიხ შინკელი — ბიოგრაფია

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი არქიტექტორები
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1781
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1841
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ჟიუვენალ ჰაბიარიმანა

მინი|ჟიუვენალ ჰაბიარიმანა
**ჟიუვენალ  ჰაბიარიმანა** (; დ. 8 მარტი, 1937 — გ. 6 აპრილი, 1994, კიგალთან) — რუანდის პრეზიდენტი და მთავრობის მეთაური 1973 წლიდან სიკვდილის ბოლომდე. თავდაცვის მინისტრი 1965 წლიდან,  განვითარებისათვის ეროვნული-რევოლუციური  მოძრაობის პარტიის თავმჯდომარე 1975 წლიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუანდის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1937
კატეგორია:გარდაცვლილი  6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1994
კატეგორია:ავიაკატასტოფაში დაღუპული სახელმწიფოს მეთაურები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:XX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
გოტფრიდ ჰაბერლერი

**გოლტფრიდ ფონ  ჰაბერლერი** (; დ. 20 ივლისი, 1900, პურკერსდორფი, ვენის მახლობლად  — გ. 6 მაისი, 1995, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი. 

დაამთავრა ვენის უნივერსიტეტი (1925). დოცენტი (1928-1936) იქვე, შემდეგ პროფესორი, 1936-იდან ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი. მისი შრომები უმთავრესად ციკლის თეორიისა და საერთაშორისო ვაჭრობის პრობლემებს ეძღვნება. ჰაბერლერი ძირითადად კეინზიანელია, მაგრამ კეინზიანელობის საწინააღმდეგო შეხედულებებიც აქვს. მაგ., იგი მიიჩნევს, რომ სარგებლის განაკვეთი უფრო მეტად დამოკიდებულია ფულად კაპიტალზე მოთხოვნასა და მიწოდების თანაფარდობაზე, ვიდრე ფულის ემისიაზე, ინფლაციის მიზეზად თვლის სახელმწიფოს მცდარ ეკონ. პოლიტიკას, ხოლო მასთან ბრძოლის უებარ საშუალებად - ფულად-საკრედიტო ფაქტორების აქტ. გამოყენებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი     6 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ავსტრიელი ეკონომისტები
პეტერ ჰუხელი

**პეტერ ჰუხელი** (; დ. 3 აპრილი, 1903, ლიხტერფელდე, ბერლინთან  — გ. 30 აპრილი, 1981, ტაუფენბადენი) —  გერმანელი მწერალი. 

## ბიოგრაფია 
1971 წლამდე ცხოვრობდა გდრ-ში, შემდეგ იტალიასა და გფრ-ში. თავდაპირველად იყენებდა ტრადიციულ, კონვენციურ ფორმასა და გამოსახვის საშუალებებს, თანდათანობით გადავიდა ურითმო, შინაგან რიტმზე დაფუძნებულ ლექსებზე. მისმა ლირიკამ ფილოსოფიური ხასიათი მიიღო, ყურადღების ცენტრში დააყენა ადამიანის ეგზისტენციური შეჭირვება (კრებულები: „ლექსები“, 1948; „შარაგზები, შარაგზები“, 1963; „დათვლილი დღეები“, 1972). ჰუხელს მიღებული აქვს რამდენიმე ლიტერატურული პრემია, იყო რამდენიმე აკადემიის წევრი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ბერლინელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი პოეტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ულრიხ ფონ ჰუტენი

thumb|right|ულრიხ ფონ ჰუტენი
**ულრიხ ფონ ჰუტენი** (; დ. 21 აპრილი. 1488, შტეკელბერგი — გ. 29 აგვისტო. 1523, კ. უფენაუ, ციურიხის ტბა) —  გერმანელი ჰუმანისტი, მწერალი, პოლიტიკური მოღვაწე. ეკუთვნოდა რაინდთა წოდებას. იყო ერფრუტის ჰუნანისტთა წრის აქტიური წევრი, „ბნელი ადამიანების წერილების“ (1515-1517) ერთ-ერთი მთავარი ავტორი; ამხელდა სამღვდელოების სქოლასტიკურ ცრუმეცნიერებას და გახრწნილობას. გამოდიოდა საერო კულტ. განვითარების მომხრედ, თავის პუბლიცისტიკაში ოსტატურად იყენებდა კათოლ. დოგმების კრიტიკის რაციონალისტურ მეთოდს. გერმ. რეფორმაციის დაწყების შემდეგ, მიემხრო მ. ლუთერის ირგვლივ შემოკრებილ ოპოზიციას. მოითხოვდა, აშკარა ომს, პაპობასა და მთავრებთან. მონაწილეობდა რაინდთა აჯანყებაში გერმანიაში 1522–1523 წლებში, რომლის დამარცხების შემდეგ გაიქცა შვეიცარიაში, სადაც მალე გარდაიცვალა. ჰუტენს ეკუთვნის სატირულ-პოლემიკური ლექსები, დიალოგები, მოწოდებები, ღია წერილები, პამფლეტები. წერდა ჯერ ლათინურ ენაზე, შემდეგ გერმანულზეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი ჰუმანისტები
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1488
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  1523
კატეგორია:სიფილისით გარდაცვლილები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
იან ჰუსი

thumb|იან ჰუსი

thumb|იან ჰუსის კოცონზე დაწვის სცენა

**იან ჰუსი** ( ; დ. 1369, ჰუსინეცი — გ. 6 ივლისი, 1415, კონსტანცა) — ჩეხი ხალხის ეროვნული გმირი, ჩეხური რეფორმაციის იდეოლოგი, მქადაგებელი.

1393 წელს დაამთავრა კარლის უნივერსიტეტი პრაღაში. 1396 წლიდან მაგისტრი, 1401-1402 წლებში – თავისუფალ ხელოვნებათა ფაკულტეტის დეკანი, 1402-1403 და 1409-1410 წლებში კი კარლის უნივერსიტეტის რექტორი იყო. ჰუსი გამოდიოდა ჩეხი ხალხის, ჩეხური ენისა და კულტურის ეროვნული უფლებების დასაცავად, ილაშქრებდა გერმანელი მოძალებისა და სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ.

ჰუსი ეზიარა ინგლისელი რეფორმატორის ჯონ უიკლიფის და ჩეხი მქადაგებლების იან მილიჩისა და მათე იანოველის იდეებს. მათზე დაყრდნობით ჰუსმა შექმნა მწყობრი მოძღვრება, რომელშიც იგი მოითხოვდა საზოგადოებრივი ცხოვრების გარდაქმნას, ეკლესიის ძირეულ რეფორმას ადრინდელი ქრისტიანული ეკლესიის ყაიდაზე და საეკლესიო მიწების სეკულარიზაციას. მორწმუნეთა ქცევის ნორმად ის აცხადებდა საღმრთო წერილს. გაბატონებული კლასებისათვის ხელისუფლების შენარჩუნების უმთავრესი პირობა უნდა ყოფილიყო „საღმრთო სჯულის“ დაცვა. ამ უზენაესი ნორმის დარღვევა მათ ქვეშევრდომებს ათავისუფლებდა მორჩილებისაგან. ამ დებულებიდან შემდგომში ტაბორიტებმა პრაქტიკული რევოლუციური დასკვნები გამოიტანეს.

1410 წელს პაპმა შეაჩვენა ჰუსი. 1412 ჰუსმა გაილაშქრა ინდულგენციებით ვაჭრობის წინააღმდეგ, რისთვისაც პრაღა დაატოვებინეს. სამხრეთ ჩეხეთში ჰუსმა 2 წელი იცხოვრა. აქ დაასრულა მან თავისი ტრაქტატი „ეკლესიის შესახებ“ (1413) და ბიბლიის ჩეხური თარგმანი, აქვე შექმნა ჩეხური ენის ორთოგრაფია. 1414 წელს ჰუსი გამოიძახეს კონსტანცის საეკლესიო კრებაზე. მიუხედავად იმპერატორ სიგიზმუნდის მიერ ნაბოძები შეუვალობის სიგელისა, კონსტანცაში ჩასული ჰუსი დააპატიმრეს 1414 წლის 28 ოქტომბერს, ხოლო 1415 წელს, როგორც უტეხი ერეტიკოსი – კოცონზე დაწვეს. ჰუსის მოწამებრივმა სიკვდილმა დააჩქარა ჩეხეთში რევოლიციური მოძრაობა, რომელსაც მისივე რეფორმისტული იდეები ედო საფუძვლად (ჰუსიტური ომები 1419-1437 წლებში).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ერეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1371
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1415
კატეგორია:ქრისტიანი რეფორმატორები
კატეგორია:ახალი რელიგიური მოძრაობების დამაარსებლები
რიკარდა ჰუხი

**რიკარდა ჰუხი** (; დ. 18 ივლისი, 1864, ბრაუნშვაიგი — გ. 17 ნოემბერი, 1947, შენბერგი) — გერმანელი მწერალი, ფილოსოფოსი და ისტორიკოსი. 1892 წლიდან ფილოსოფიის დოქტორი. 1926 წლიდან პრუსიის ხელოვნებათა აკადემიის წევრი. აკადემიიდან გამოვიდა ფაშისტური რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად. ფაშისტური გერმანიის დამარცხების შემდეგ „კულტურ-ბუნდის“ საპატიო თავმჯდომარე, გერმანელ მწერალთა I საერთო გერმანული კონგრესის საპატიო თავმჯდომარე (1947). 

თავდაპირველად წერდა ნეორომანტიკულ რომანებს, ლირიკულ ლექსებსა და ნოველებს. აღსანიშნავია მისი რომანები „ფონ ლუდოლფ ურსლოი უმცროსის მოგონებანი“ (1893), „ტრიუმფი ქუჩა-ბანდიდან“ (1902), „დიდი ომი გერმანიაში“(3 ტ. 1912-14, გადამუშავებული სათაურით „ოცდაათწლიანი ომი“, 1929); შემდეგ ჰუხის შემოქმედებაში გაჩნდა ფილოსოფიური და რელიგიური თემატიკა („ლუთერის რწმენა“, 1916, „საღვთო წერილის აზრი“, 1919, „გაუპიროვნება“, 1921). უაღრესად საინტერესოა ჰუხის რომანტიზმის აღქმა-რეცეფცია („რომანტიზმი“, ტ. 1-2,1908). იოჰან ვოლფგანგ გოეთეს (1931), ვილჰელმ რააბეს (1944) პრემიების ლაურეატი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1864
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ქალი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი ქალი მწერლები
კატეგორია:ციურიხის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გერმანელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:გერმანელი ქალი ისტორიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
საინფორმაციო მეცნიერება

ტერმინი **საინფორმაციო მეცნიერება** ახალია, ისევე როგორც თვით ეს საქმიანობა, ამიტომ მისი ზუსტი განმარტება შეუძლებელია. იგი ორი მნიშვნელობით შეიძლება იქნეს გამოყენებული:

**ფართო გაგებით**, საინფორმაციო მეცნიერება შეიძლება ეწოდოს ნებისმიერ სწავლებას, რომელიც იკვლევს ამა თუ იმ ფორმის და შინაარსის ინფორმაციას, მისი მოპოვების, შენახვის, გადამუშავების, გარდაქმნის და გადაცემის საკითხებს. ამ თვალსაზრისით საინფორმაციო მეცნიერებებს შეიძლება მივაკუთვნოთ როგორც ინფორმატიკა, ინფორმაციის თეორია, კომპიუტერული ტექნოლოგია, ასევე ჟურნალისტიკა, ბიბლიოთეკათმცოდნეობა, საარქივო საქმე და ა.შ.

**ვიწრო გაგებით**, საინფორმაციო მეცნიერებაში იგულისხმება ინფორმატიკა, მაგრამ არ არსებობს თვით ამ ტერმინის ერთნაირი გაგება სხვადასხვა ენებში. 

* Informatics ანუ Information Science ინგლისურში ჰქვია თეორიულ მეცნიერებას ინფორმაციის შესახებ, რომელიც თავის მხრივ ნაწილია ე.წ. კომპიუტერული მეცნიერებისა (Computer Science), რომლის სხვა ნაწილებია: Hardware Engineering (ტექნიკური აპარატი - მოწყობილობა) და Software Engineering (მათემატიკური აპარატი - პროგრამა). 
* კომპიუტერული მეცნიერების (Computer Science) შესატყვისი ფრანგულში, გერმანულში და სხვა ევროპულ ენებში არის ინფორმატიკა (Informatique, Informatik, Informatica). 
* ჩვენში დამკვიდრებული იყო საერთო ტერმინი - ინფორმატიკა და გამოთვლითი ტექნიკა, რაც მეცნიერების ამ დარგის ორივე მხარის, თეორიულის და ტექნოლოგიურის, გამომხატველი იყო. 

აღნიშნულიდან გამომდინარე, ალბათ უპრიანი იქნება, თუ ე.წ. საინფორმაციო მეცნიერების თეორიულ ნაწილს **ინფორმატიკად** მოვიხსენიებთ, ხოლო მის ტექნიკურ მხარეს - **კომპიუტერულ ტექნოლოგიად**. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინფორმატიკა;
* ინფორმაციის თეორია;
* კომპიუტერული ტექნოლოგია;
* ინფორმაციული ტექნოლოგია;
* ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები.

კატეგორია:საინფორმაციო მეცნიერება
კატეგორია:ინფორმაცია
კატეგორია:საბიბლიოთეკო საქმე
ლუდვიგ ახიმ ფონ არნიმი

**ლუდვიგ ახიმ ფონ არნიმი** () (დ.  26 იანვარი, 1781, ბერლინი — გ. 21 იანვარი, 1831, ვიპერსდორფი) — გერმანელი მწერალი, რომანტიკოსთა ჰაიდელბერგის წრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 

კ. ბრენტანოსთან ერთად არნიმმა შეკრიბა, დაამუშავა და გამოსცა გერმანულ ხალხურ სიმღერათა სამტომეული "ყმაწვილის ჯადოსნური საყვირი"(1806-1808). მასვე ეკუთვნის რომანი "გრაფის ქალ დოლორესის სიღარიბე, სიმდიდრე, დანაშაული და მონანიება" (ტ. 1-2, 1810), დაუმთავრებელი ისტორიული რომანი "გვირგვინის მცველნი"(ტ. 1-2, 1817-54), ნოველები "იზაბელა ეგვიპტელი"(1812), "შმაგი ინვალიდი რატონოს ფორტზე" (1818). არნიმის თხზულებებში განდიდებულია ფეოდალური წარსული; ზოგ მათგანში რეალისტური ასახვის ტენდენციაც შეიმჩნევა. არნიმი პიესებსაც წერდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1781
კატეგორია:გარდაცვლილი 1831
კატეგორია:ბერლინელი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი რომანისტები
კატეგორია:გერმანელი პოეტები
კატეგორია:გეტინგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
საინფორმაციო ტექნოლოგია

მინი|საინფორმაციო ტექნოლოგიების გავრცელება 2005 წლისთვის
**ინფორმაციული ტექნოლოგია** — ტექნოლოგია, რომელიც საჭიროა ინფორმაციის დამუშავებისათვის. კერძოდ, ის იყენებს კომპიუტერულ ტექნიკას, კომპიუტერულ პროგრამებს ინფორმაციის დაგროვების, შენახვის, გარდაქმნისა და გადაცემისათვის.

ინფორმაციული ტექნოლოგიის შემადგენელი ნაწილებია:

* კომპიუტერული ტექნოლოგია;
* ტელესაკომუნიკაციო ტექნოლოგია;
* მიკროელექტრონული ტექნოლოგია.

## ლიტერატურა 
* Adelman, C. (2000). *A Parallel Post-secondary Universe: The Certification System in Information Technology*. Washington, D.C.: U.S. Department of Education.
* Allen, T., and M.S. Morton, eds. 1994. *Information Technology and the Corporation of the 1990s*. New York: Oxford University Press.
* Shelly, Gary, Cashman, Thomas, Vermaat, Misty, and Walker, Tim. (1999). *Discovering Computers 2000: Concepts for a Connected World*. Cambridge, Massachusetts: Course Technology.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Information Technology Infrastructure Library (ITIL)

კატეგორია:ინფორმატიკა
კატეგორია:ტექნოლოგია
ინფორმაცია

[მინი|[ASCII კოდით ჩაწერილი სიტყვა : ვიკიპედია.]]
**ინფორმაციის** პირველადი მნიშვნელობა არის რაიმე ცნობა, შეტყობინება (informatio ლათინურად ნიშნავს „განმარტებას, გადმოცემას“), რომელიც ადამიანის მიერ გადაიცემა სიტყვიერი, წერილობითი ან სხვა საშუალებით (პირობითი სიგნალები, ტექნიკური საშუალებები და სხვა). 

ინფორმაცია ფართო მნიშვნელობის მქონე ცნებაა, რომელიც კონტექსტის შესაბამისად შეიძლება ნიშნავდეს:
*მიღებულ ცოდნას რაიმე განსაზღვრული ფაქტის ან მოვლენის შესახებ (ახალი ამბავი: პოლიტიკური, კრიმინალური, საყოფაცხოვრებო);
*საუბრით, სწავლით ან კვლევით შეძენილ ცოდნას;
*ცნობის გადაცემის მოქმედებას ან ფაქტს;
*სპეციალური (მაგ. საიდუმლო) ცნობების შეგროვება-გადაცემას;
*მონაცემის მნიშვნელობას ანუ გადაცემული ცნობის შინაარსს. 

XX საუკუნის შუა წლებიდან ის სამეცნიერო ტერმინი გახდა, რომელიც გულისხმობს ცნობების გაცვლას ადამიანებს შორის, ადამიანსა და ავტომატს შორის, ავტომატებს შორის, ასევე სიგნალების გაცვლას მცენარეთა და ცხოველთა სამყაროში, თვისებების გადაცემას უჯრედიდან უჯრედისათვის, ორგანიზმიდან ორგანიზმისათვის. ინფორმაცია კიბერნეტიკის ერთ-ერთი ძირითადი ცნებაა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*აბსტრაქცია
*კიბერნეტიკა
*ინფორმაციის თეორია

## ლიტერატურა 
* Alan Liu (2004). The Laws of Cool: Knowledge Work and the Culture of Information, University of Chicago Press
* Bekenstein, Jacob D. (2003, August). Information in the holographic universe. *Scientific American*.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Semantic Conceptions of Information 

*
კატეგორია:საინფორმაციო მეცნიერება
31 იანვარი

**31 იანვარი** — გრიგორიანული კალენდრის 31-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 334 დღე (ნაკიან წელში – 335).

## დღის მოვლენები 
* 1504 : საფრანგეთმა ნეაპოლი არაგონს გადასცა.
* 1747 : პირველი ვენერიულ დაავადებათა კლინიკა გაიხსნა ლონდონის დოკის ჰოსპიტალში.
* 1849 : მარცვლეულის კანონი გაუქმდა დიდ ბრიტანეთში.
* 1865 : აშშ-ში გაუქმდა მონობა.
* 1876 : აშშ-ის მთავრობა ადგილობრივ ინდიელებს რეზერვაციებში გადასვლას უბრძანებს.
* 1915 : პირველი მსოფლიო ომი — გერმანია მხუთავ გაზს იყენებს რუსების წინააღმდეგ.
* 1929 : სსრკ-ის მთავრობა ლევ ტროცკის ქვეყნიდან აძევებს.
* 1946 : იუგოსლავიის ახალი კონსტიტუცია, სსრკ-ის მსგავსად, აფუძნებს ექვს რესპუბლიკას საკუთარ შემადგენლობაში (ბოსნია და ჰერცეგოვინა, ხორვატია, ჩრდილოეთი მაკედონია, მონტენეგრო, სერბეთი და სლოვენია).
* 1950 : აშშ-ის პრეზიდენტი ჰარი ტრუმანი აცხადებს წყალბადის ბომბის დამუშავების პროგრამის შესახებ.
* 1953 : წყალდიდობის შედეგად ზღვის დონის ამაღლებამ 1800-მდე ადამიანი იმსხვერპლა ნიდერლანდებში.
* 1956 : გი მოლე ხდება საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი.
* 1958 : აშშ-ში გაუშვეს პირველი კოსმოსური თანამგზავრი „Explorer I“.
* 1961 : მაიმუნი ჩიმპი კოსმოსში მოგზაურობს.
* 1968 : ნაურუ ავსტრალიისგან დამოუკიდებლობას აცხადებს.
* 1971 : აპოლონის პროგრამა აპოლონ 14-ის ბორტზე მყოფი ასტრონავტები მთვარისკენ მისიაზე მიემგზავრებიან.
* 1990 : პირველი მაკდონალდსი იხსნება მოსკოვში.
* 2010 :როჯერ ფედერერმა  სამ სეტში მოუგო ენდი მარის და მეთექვსმეტეჯერ გახდა „დიდი მუზარადის“ ტურნირის გამარჯვებული.
* 2011 :სუდანში გამართული რეფერენდუმის შედეგები აჩვენებს, რომ 99% მონაწილეთაგან სამხრეთი სუდანის გამოყოფის მომხრეა.
* 2020 : გაერთიანებულმა სამეფომ ევროკავშირი დატოვა და თერთმეტთვიანი გარდამავალი პერიოდი დაიწყო.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1338 : შარლ V (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე 
* 1543 : ტოკუგავა იეიასუ — იაპონელი ფეოდალი  
* 1715 : ჰელვეციუსი, კლოდ ადრეან — ფრანგი ფილოსოფოსი
* 1797 : შუბერტი, ფრანც — ავსტრიელი კომპოზიტორი  
* 1883 : ოგატა ტომოსაბურო — იაპონელი  პათოლოგი  
* 1884 : ჰოისი, თეოდორ —  გერმანიის  ბუნდესპრეზიდენტი 
* 1911 : ვანგა — ბულგარელი ნათელმხილველი
* 1921 : ლანცა, მარიო — ოპერის მომღერალი
* 1924 : აბულაძე, თენგიზ — ქართველი  კინორეჟისორი. 
* 1935 : ოე კენძაბურო — იაპონელი მწერალი
* 1938 : ბეატრიქსი — ნიდერლანდის დედოფალი
* 1951 : ფილ მანზანერა — ინგლისელი გიტარისტი და პროდიუსერი  
* 1956 : ჯონ ლაიდონი — ინგლისელი ვოკალისტი (სექს პისტოლზი)
* 1981 : ჯასტინ ტიმბერლეიკი — ამერიკელი მომღერალი
* 1982 : ელენა პაპარიზუ — ბერძენი მომღერალი
* 1983 : ფაბიო კვალიარელა — იტალიელი ფეხბურთელი
* 1991 : ლაშა შავდათუაშვილი — ქართველი ძიუდოისტი
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1933 : გოლზუორთი, ჯონ — ინგლისელი მწერალი.
* 1941 : გაფრინდაშვილი, ვალერიან — ქართველი პოეტი.
* 1956 : მილნი, ალან ალექსანდრ — ინგლისელი მწერალი
* 1970 : სლიმ ჰარპო  — ამერიკელი მომღერალი
* 2015 : რიხარდ ფონ ვაიცზეკერი — გერმანიის ყოფილი პრეზიდენტი (დ. 1920)

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ალექსი (შუშანია)
** ეფრემ მცირე
** ათანასე I
** კირილე I
** მარკიანე კვირელი
** კირილე და მარიამი
** მაქსიმე სერბიელი

* აგრეთვე:
** ნაურუ : დამოუკიდებლობის დღე (1968).
** ჩინეთი : "იუსი" – ჩინური ახალწლის წინა დღე.

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**
* 

0131
ულრიხ ცვინგლი

thumb|200px|ულრიხ ცვინგლი
**ულრიხ (ჰულდრაიხ) ცვინგლი** (Huldrych/Ulrich Zwingli; დ.  1 იანვარი, 1484, ვილდჰაუზი, ტოგენბურგის საგრაფო — გ. 11 ოქტომბერი , 1531, კაპელი) — შვეიცარიის საეკლესიო რეფორმატორი და პოლიტიკური მოღვაწე, პროტესტანტიზმის ერთ-ერთი მიმართულების ― ცვინგლიანობის ფუძემდებელი. თავისი დროის ერთ-ერთი უაღრესად განათლებული ჰუმანისტი.

## ბიოგრაფია 
1506 მიიღო მღვდლის თანამდებობა გლარუსში; მონაწილეობდა იტალიურ ომებში როგორც ლეგიონის მოძღვარი. 1519 წლის იანვარს ცვინგლი დანიშნეს კათედრალური ტაძრის მოძღვრად ციურიხში, აქვე დაუკავშირდა იგი პატრიციატისა და თავადაზნაურობის წინააღმდეგ მიმართულ ბრძოლას, რომელსაც აწარმოებდა ბიურგერობის პროგრესული ფენა ამქრებსა და გლეხობასთან ერთად. აქვე შეიმუშავა მან საეკლესიო და პოლიტიკური წყობილების გარდაქმნის პროგრამა, რომელიც გადმოცემულია მის „67 თეზისში“ (1522). ცვინგლმა აშკარად გაწყვიტა კავშირი რომის პაპთან. 1523 გაიმარჯვა კათოლიკეებთან გამართულ დიპუტში. საეკლესიო და პოლიტიკური წყობილების რეფორმას ციურიხში ცვინგლი შეუდგა 1523-იდან. დახურეს მონასტრები, ეკლესიებს მოაცილეს „წმინდათა“ ნაწილები და ხატები, ჩამორთმეული სამონასტრო ქონება კი მოხმარდა საქველმოქმედო და განათლების საქმეებს, რომელიც დაექვემდებარა საერო ხელისუფლებას ― დიდ საბჭოს, სადაც ამქრები ბატონობდნენ. საერო ხელისუფლებას დაემორჩილა ეკლესიაც, ქალაქიდან განდევნეს ანაბაპტისტები. ცვინგლი დაუპირისპირდა კათოლიკური ტყის კანტონებს და მათთან სამხედრო შეტაკებისას (კაპელთან ბრძოლაში) ციურიხის ჯარი დამარცხდა, ცვინგლი ამ ბრძოლაში დაიღუპა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:შვეიცარიელი თეოლოგები
კატეგორია:ქრისტიანი რეფორმატორები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1484
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1531
ტექნოლოგია

[მინი|ნიუკომენის [ორთქლის მანქანა.]]
**ტექნოლოგია** ( <  და ) — ნედლეულის, მასალის, ნახევარფაბრიკატების ან ნაკეთობების მიღების, დამუშავებისა და გადამუშავების საშუალებათა და წესების ერთობლიობა, რომელიც ხორციელდება მრეწველობის სხვადასხვა დარგში, მშენებლობაში და ა. შ. სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც ამუშავებს და სრულყოფს ასეთ საშუალებებსა და წესებს. ტექნოლოგია (ანუ ტექნოლოგიური პროცესები) ეწოდება აგრეთვე ნედლეულის მოპოვების, დამუშავების, გადამუშავების, საწყობში მოთავსების, შენახვის ოპერაციებს, რომლებიც საწარმოო პროცესის ძირითადი შემადგენელი ნაწილებია. თანამედროვე ტექნოლოგია მოიცავს წარმოების ტექნიკურ კონტროლსაც. ტექნოლოგიას უწოდებენ აგრეთვე საწარმოო პროცესების აღწერას, ტექნოლოგიურ წესებს, მოთხოვნებს, გრაფიკებს და სხვას. ტექნოლოგიას განიხილავენ წარმოების კონკრეტულ დარგთან დაკავშირებით (მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგია, მშენებლობის ტექნოლოგია) ან განსაზღვრული მასალის მიღების ან დამუშავების ხერხებზე დამოკიდებულებით (ლითონთა ტექნოლოგია, ქსოვილთა ტექნოლოგია და სხვა). ტექნოლოგიურ პროცესის განხორციელების შედეგად დასამუშავებელი ობიექტი ხარისხობრივად იცვლება. მაგალითად, სხვადასხვა ლითონის მიღების ტექნოლოგია ემყარება საწყისი მასალის ქიმიურ შედგენილობის, ქიმიურ და ფიზიკურ თვისებების ცვლილებას. მექანიკურ დამუშავების ტექნოლოგია დაკავშირებულია დასამუშავებელი დეტალის ფორმისა და ზოგიერთი ფიზიკური თვისების ცვლილებასთან. 

ტექნოლოგიის, როგორც მეცნიერების, ამოცანაა ფიზიკური, ქიმიური, მექანიკური და სხვა კანონზომიერებათა გამოვლინება ყველაზე მეტად ეფექტური და ეკონომიკური საწარმოო პროცესების განსაზღვრისა და პრაქტიკაში გამოყენების მიზნით. მაგალიტად, მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგია იკვლევს დასამუშავებელ ტექნოლოგიური პროცესების დაპროექტების საფუძვლებს, ზედაპირის დამუშავების მექანიკურ ხერხებს, ტიპობრივი დეტალების დამზადების მეთოდებს, მათი აწყობის პროცესებს, სამარჯვებისა და იარაღის კონსტრუირების საფუძვლებს. სხვადასხვა წარმოების ტექნოლოგია ტექნიკის განვითარებასთან ერთად მუდმივად განახლებადი და ცვალებადია. ყველა დარგისა და სახეობის წარმოების ტექნოლოგიის სრულყოფა სახალხო მეურნეობის ტექნიკური პროგრესის დაჩქარების მნიშვნელოვანი პირობაა. თანამედროვე ტექნოლოგიის განვითარების ძირითადი მიმართულებებია წყვეტილი ტექნოლოგიურ პროცესებიდან უწყვეტ ნაკადურ პროცესებზე გადასვლა, რომელიც უზრუნველყოფს წარმოების მასშტაბის გაზრდასა და მანქანებისა და მოწყობილობების ეფექტურად გამოყენებას, „შეკრული“ ტექნოლოგიის დანერგვას (ნარჩენების გარეშე). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტექნოლოგია
ნიკოლოზ ლანდია

**ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ლანდია** (დ. 26 იანვარი, 1919, ქუთაისი — გ. 1984) — ქართველი  ქიმიკოსი, საქართველოს  მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1958), პროფესორი (1958), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1967), 1959 წლიდან პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული (ახლანდელი ტექნიკური უნივერსიტეტი) ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. ლანდია მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1960-1972 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის დირექტორი. 1972-1981 წლებში საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს-მდივანი, 1981 წლიდან ― ვიცე-პრეზიდენტი. ლანდიას ძირითადი შრომები ეხება ქიმიის თერმოდინამიკას და მისი მეთოდების გამოყენებას ქიმიურ-ტექნოლოგიურ პროცესების შესწავლისას. 

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის, ხალხთა მეგობრობის და საპატიო ნიშნის ორდენებითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კომპიუტერული ტექნოლოგია

**კომპიუტერული ტექნოლოგია**, ტელესაკომუნიკაციო და მიკროელექტრონულ ტექნოლოგიებთან ერთად — საინფორმაციო ტექნოლოგიების შემადგენელი ნაწილი. იგი შეისწავლის კომპიუტერების თვისებებს, მათი შექმნის და გამოყენების საკითხებს. იგი შედარებით ახალი დარგია, რომელსაც ფესვები აქვს მათემატიკაში, საინჟინრო საქმესა და ენათმეცნიერებაში. 

## კომპიუტერული ტექნოლოგიის ისტორია
თანამედროვე საანგარიშო მანქანების ისტორია იწყება მე-17 საუკუნიდან. ამ დროს ბევრი ცნობილი მათემატიკოსი ქმნიდა ტექნიკურ საანგარიშო აპარატებს, მათ შორის იყვნენ: პასკალი, ლაიბნიცი, ნეპერი და სხვები. განსაკუთრებით საინტერესოა პასკალის მიერ შექმნილი მანქანა. მისი ძირითადი პრინციპები და მექანიზმები გამოყენებულია თანამედროვე არითმომეტრში...

## კომპიუტერის მოწყობილობები
:**ძირითადი მოწყობილობები**:
:სისტემური ბლოკი - კლავიატურა - მონიტორი 

:**დამატებითი მოწყობილობები**:
:პრინტერი - სკანერი - პლოტერი - მოდემი - მაუსი - გრაფიკული პლატა - ხმოვანი პლატა

## სისტემური პროგრამები
:**ოპერაციული სისტემები**:
:MS DOS - GNU - Java OS - Linux - Mac OS X - OS/2 - Palm OS - Unix - Windows

:**პროგრამული და ოპერაციული გარსები**:
:Norton Commander - PC Shell

:**დამხმარე პროგრამები** (უტილიტები):
:ARJ - DeskLink - ICE - Norton BackUp - PKZIP - SpeedDisk - Stacker

## გამოყენებითი პროგრამები
:**ცხრილური პროცესორები**:
:Lotus – Microsoft Excel - Quattro Pro - SuperCalc

:**მონაცემთა ბაზების მართვის სისტემები**:
:DBase - Fox Pro - SQL - Microsoft Access - Microsoft Chart - Paradox - RBase

:**გრაფიკული რედაქტორები**:
:Adobe Photoshop - Corel Draw - Paintbrush  - gimp

:**ავტომატიზებული პროექტირების სისტემები**:
:AutoCad

:**ინტეგრირებული სისტემები**
:FrameWork - Open Access - Microsoft Works

## დაპროგრამების ენები
:**მანქანური ენები**:
:ასემბლერი

:**მაღალი დონის დაპროგრამების ენები**:
:ადა - ალგოლი - Amiga-E - APL - ASP - ბეისიკი - C - C++ - დელფი - ეიფელი - კობოლი - ფორტრანი - Java - ჯავასკრიპტი - JSP - ლისპი - პასკალი - პერლი - PHP - პითონი - ოკამლ - გრუვი

:**ინსტრუმენტული სისტემები**:
:Borland Delphi - Microsoft C - Visual Basic  - Eclipse - გრეილსი

## კომპიუტერული ინდუსტრია
:**ცნობილი კომპანიები**:
:Apple – Burroughs - Digital Equipment - IBM - Intel – Microsoft – MITS

:**ცნობილი მეწარმეები**:
:პოლ ალენი – ბილ გეიტსი – სტივენ ვოზნიაკი – სტივ ჯობსი

:**ცნობილი მწარმოებლები**:
:IBM – Hewlett-Packard – Dell – Compaq – Samsung – Viewsonic – ACER – Asustek – Intel – AMD – APC – LG

## იხილეთ აგრეთვე
*ინფორმატიკა
*საინფორმაციო მეცნიერება

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*open-access repository of publications 

კატეგორია:ტექნოლოგია
კატეგორია:საინფორმაციო ტექნოლოგია
თეატრი

მინი|250პქ|თეატრი
[მინი|250პქ|[სომოვი, კონსტანტინ|კონსტანტინ სომოვის ილუსტრაცია ალექსანდრე ბლოკის „თეატრი“-სთვის (1909).]]
ტერმინი **თეატრი** (ბერძნ. θέατρον (theatron) – სანახაობების ადგილი) ორი მნიშვნელობით გამოიყენება:

# თეატრი, როგორც ხელოვნების დარგი. თეატრის გამოხატვის სპეციფიკური საშუალებაა სცენური მოქმედებები, რომლებიც სრულდება პუბლიკის წინაშე მსახიობთა გამოსვლის (თამაშის, როლის შესრულების) დროს.
# თეატრი, როგორც შენობა, სასცენო ადგილი, სადაც ტრადიციულად ხდება თეატრალური ხელოვნების ნაწარმოების წარმოდგენა. შესაძლებელია სცენის გამართვა ღია ცის ქვეშ, პარკში, ძველ ტაძარში ან ამფითეატრში. 

თეატრის ფესვები უძველეს სასოფლო–სამეურნეო და სამონადირეო თამაშებში და მასობრივ სახალხო რიტუალებშია. ძველ საბერძნეთში არსებობდა თეატრის სხვადასხვა სახეობები თავისი ტრადიციებით, სცენური ტექნიკით. მდიდარი და მრავალფეროვანი სანახაობრივი ფორმები შექმნეს აღმოსავლეთის ხალხებმა ინდოეთში, ჩინეთში, იაპონიაში, ინდონეზიაში და სხვაგან. შუა საუკუნეების ევროპაში თეატრალური შემოქმედების მატარებლები იყვნენ მოხეტიალე მსახიობები: ჰისტრიონები, ჟონგლიორები და სხვები.

აღორძინების ხანის პირველი ევროპული პროფესიული თეატრი იყო იტალიური ნიღბების ხალხური კომედია (კომედია დელ არტე, XVI-XVII სს.). ამ დროიდან თეატრი ხდება ლიტერატურული, ამასთან ერთად ნაკლებად მობილური, რომელიც ბინას იდებს საქალაქო კულტურის ცენტრებში.

თეატრალური ხელოვნების ნაწარმოები – სპექტაკლი იქმნება დრამატული ან მუსიკალურ–სცენური ნაწარმოების საფუძველზე რეჟისორის ჩანაფიქრის შესაბამისად (ბალეტში – ბალეტმაისტერის და დირიჟორის, ოპერაში – რეჟისორის და დირიჟორის) მსახიობების მონაწილეობით.

თეატრის ძველი ქართული სახელწოდებაა *სახილველი*.
## თეატრის სახეობები 
მუსიკალური თეატრის სახეობებია – ოპერა, ოპერეტა, მიუზიკლი. უსიტყვო თეატრია პანტომიმა. თეატრში ძირითადად ადამიანები თამაშობენ, მაგრამ ამასთან ერთად არსებობს თეატრები თოჯინების ან ჩრდილების მონაწილეობით. 
 
ბალეტი - დრამა – ვარიეტე – კაბუკი - კომედია - მიუზიკლი – ოპერა - ოპერეტა - პანტომიმა - სკეჩი – ტრაგედია

## ცნობილი თეატრალური დრამატურგები და რეჟისორები 
გოლდონი, კარლო – დადიანი, შალვა – ერისთავი, გიორგი – იბსენი, ჰენრიკ – კორნელი, პიერ – მარჯანიშვილი, კოტე – მოლიერი – სტურუა, რობერტ – შექსპირი, უილიამ – ჩაპეკი, კარელ – ჩეხოვი, ანტონ –ჩხეიძე, თემურ – ჰოლბერგი, ლუდვიგ

## ცნობილი თეატრალური სცენები 
მარჯვნივ|300პქ|მინი|მარჯანიშვილის თეატრი
**საქართველოში:**

* აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის თეატრი, თბილისი
* მარჯანიშვილის სახელობის თეატრი, თბილისი
* რუსთაველის სახელობის თეატრი, თბილისი 
* ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრი, თბილისი

**უცხოეთში:**

* ბროდვეის თეატრი, ნიუ-იორკი
* ოპერა გარნიე, პარიზი
* კოვენტ-გარდენი, ლონდონი
* კოლონი, ბუენოს-აირესი 
* კომედი ფრანსეზი, პარიზი
* ლა სკალა, მილანი
* მეტროპოლიტენ-ოპერა, ნიუ-იორკი
* სან-კარლო, ნეაპოლი
* ფოლკსოპერა, ვენა

## რესურსები ინტერნეტში 
* გრიბოედოვის თეატრი 
* ტფილისის თეატრი-ქარვასლა
* Teatri.Ge (ყველაფერი თეატრისა და კინოს შესახებ) 

კატეგორია:ხელოვნება ტიპის მიხედვით
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ქორეოგრაფია

**ქორეოგრაფია** (ბერძნ. choreia – ცეკვა და ...გრაფია) — ცეკვის ხელოვნება. მისი პირვანდელი მნიშვნელობა იყო ჩანაწერი ცეკვის შესახებ, შემდეგ –— ცეკვის, ბალეტის შექმნის ხელოვნება, ხოლო XIX საუკუნის ბოლოდან თანამედროვე მნიშვნელობით იხმარება. ქორეოგრაფიის, ცეკვის ხელოვნების შემსწავლელ მეცნიერებას **ქორეოლოგიას** უწოდებენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ცეკვა
*ბალეტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*საქართველოს ცეკვის ეროვნული ანსამბლი
*ქართული ხალხური ცეკვა

კატეგორია:ხელოვნება ტიპის მიხედვით
ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცი

**ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცი** (დ. 22 თებერვალი, 1857, ჰამბურგი — გ. 1 იანვარი, 1894, ბონი) — გერმანელი ფიზიკოსი, ელექტროდინამიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

სწავლობდა დრეზდენის უმაღლეს ტექნიკურ სკოლაში, მიუნხენისა და შემდეგ ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1880-იდან იყო ჰ.ჰელმპოლცის ასისტენტი. 1883-1885 — კილის უნივერსიტეტის დოცენტი, 1885-1889 — კარლსრუეს უმაღლესი ტექნიკური სკოლის პროფესორი, 1889-იდან — ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი, ძირითადი შრომები აქვს ელექტროდინ. საკითხებზე.

მაქსველის განტოლებებიდან გამომდინარე, ჰერცმა 1886-1889 წლებში ექსპერიმენტულად დაამტკიცა ელექტრომაგნიტური ტალღების არსებობა და გამოიკვლია მათი თვისებები (სარკიდან არეკვლა, გარდატეხა პრიზმებში და ა.შ.). ელექტრომაგნიტურ ტალღებს ჰერცი იღებდა თავის მიერ გამოგონებული ვიბრატორით. ჰერცმა ექსპერიმენტულად დაადასტურა მაქსველის თეორიის დასკვნა იმის შესახებ, რომ ელექტრომაგნიტური ტალღების გავრცელების სიჩქარე ჰაერში ტოლია სინათლის სიჩქარისა, დაადგინა ელექტრომაგნ. და სინათლის ტალღების თვისებათა იგივეობა, შეისწავლა აგრეთვე გამტარში ელექტრომაგნიტური ტალღების გავრცელება და აჩვენა მათი გავრცელების სიჩქარის გაზომვის წესი. განავითარა რა მაქსველის თეორია, ელექტროდინ. განტოლებებს მისცა სიმეტრიული ფორმა, რომელიც კარგად წარმოაჩენს სრულ ურთიერთკავშირს ელექტულსა და მაგნიტურ მოვლენებს შორის. იმ ჰიპოტეზიდან გამომდინარე, რომ ეთერს წარიტაცებს მოძრავი სხეულები, ააგო მოძრავი სხეულების ელექტროდინამიკა, მაგრამ მისი ელექტროდინამიკა ცდასთან წინააღმდეგობაში აღმოჩნდა და მოგვიანებით ადგილი დაუთმო ჰ.ლორენცის ელექტრონულ თეორიას.

1887-1889 წლებში ჰერცი პირველი დააკვირდა გარე ფოტოეფექტს და აღწერა იგი. დაამუშავა რეზონატორული კონტურის თეორია, შეისწავლა კათოდური სხივების თვისება და სხვ. წიგნში, რომელსაც "მექანიკის პრინციპები" (1894) ეწოდება, ერთიანი პრინციპიდან (რომელსაც ჰერცის პრინციპი ეწოდება) გამომდინარე, გამოიყვანა მექან. ზოგადი თეორემები (უმცირესი სიმრუდის პრინციპი). ჰერცის სახელი უწოდეს რხევათა სიხშირის ერთეულს.

ჰერცის შრომებმა განაპირობა უმავთულო ტელეგრაფიის, რადიოკავშირის, ტელევიზიის, რადიოლოკაციისა და სხვ. დარგების შექმნა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კინოხელოვნება

thumb|250px|ძმები ლუმიერები
**კინოხელოვნება** (ბერძნ. kineo – „ვმოძრაობ“) — ვიზუალური ხელოვნების დარგი, რომლის ნაწარმოებები იქმნება რეალური, ინსცენირებული ან მულტიპლიკაციის საშუალებებით შექმნილი მოვლენების შესახებ.

კინოხელოვნება გაჩნდა მე-20 საუკუნეში, რომლის კონცეფცია არის შავ-თეთრი ან ფერადი „მოძრავი ნახატების“ პროეცირება ეკრანზე. კინოხელოვნებაში ხდება ლიტერატურის, თეატრის, სახვითი ხელოვნებისა და მუსიკის სინთეზი მისთვის დამახასიათებელი გამოხატვის საშუალებებით, რომელთაგან უმთავრესია კინოგამოსახულების ფოტოგრაფიული ბუნება და მონტაჟი. ხელოვნების ეს დარგი თითქმის მთლიანად არის დამოკიდებული ტექნიკურ განვითარებაზე, მათ შორის ფოტოგრაფიების მოძრაობის, პროექცირების, გახმოვანების, კინოფირების დამუშავებისა და გამჟღავნების ტექნოლოგიებზე.

კინოხელოვნება განუყოფლად არის დაკავშირებული კინოინდუსტრიასთან, რომელიც აწარმოებს კინოაპარატურას, გადასაღებ, გადამამრავლებელ, სადემონსტრაციო და სხვა ტექნოლოგიურ მოწყობილობებს. კინოხელოვნებისა და კინოინდუსტრიის ერთობლიობას კინემატოგრაფია ეწოდება.

## კინოხელოვნების ნაწარმოებები
ანიმაციური ფილმი – დოკუმენტური ფილმი – დრამატული ფილმი – კინოჟურნალი – კომედიური ფილმი – მოკლემეტრაჟიანი ფილმი – სასწავლო ფილმი – სატელევიზიო ფილმი

## კინოხელოვნების ტერმინები
კადრი – კინემატოგრაფი – კინო – კინოაპარატი – კინოდრამატურგია – კინოთეატრი – კინომუსიკა – კინოსაპროექციო აპარატი – კინოსტუდია – კინოფირი – როლი – სცენარი – ფილმი – ფოტოფირი

## კინოხელოვნების მოღვაწენი 
მსახიობი – ოპერატორი – რეჟისორი – სცენარისტი – ფოტოგრაფი

იხილეთ აგრეთვე:
*გამოჩენილი კინორეჟისორები
*გამოჩენილი კინომსახიობები

## სხვადასხვა
**კინოფესტივალები**:
*ბერლინის კინოფესტივალი – „ოქროს დათვი“
*ვენეციის კინოფესტივალი – „ოქროს ლომი“
*კანის კინოფესტივალი – „ოქროს პალმის რტო“
*ლოკარნოს კინოფესტივალი – „ოქროს ლეოპარდი“
*მოსკოვის კინოფესტივალი – „ოქროს გიორგი“

**კინოხელოვნების პრემიები**:
*გოია – ესპანეთი
*ოსკარი – აშშ
*სეზარი – საფრანგეთი
*ევროპის კინემატოგრაფიული ჯილდო

**ცნობილი კინოსტუდიები**:
*გომონი – დეფა – ლენფილმი – მე-20 საუკუნე ფოქსი – მოსფილმი – პარამაუნთი –  ქართული ფილმი – ჰოლივუდი

## რესურსები ინტერნეტში
*ქართული კინო 
*კინოთეატრი რუსთაველი
*კინოთეატრი ამირანი 

*
კატეგორია:სახვითი ხელოვნება
ბალეტი

[მინი|300პქ|„ბალეტის მოცეკვავეები“, [ედგარ დეგა, 1872 წელი]]
**ბალეტი** ( <  < გვიანდ.  — ვცეკვავ) — სცენური ხელოვნების სახეობა, რომლის შინაარსი გამოხატულია საცეკვაო-მუსიკალური ფორმით. ბალეტის ფესვები ხალხურ ცეკვაშია. მან ჩამოყალიბება დაიწყო მე-16 საუკუნეში ევროპაში. უმეტესწილად ბალეტს საფუძვლად უდევს რაიმე სიუჟეტი, დრამატურგიული ჩანაფიქრი, ლიბრეტო, მაგრამ არის საბალეტო წარმოდგენები სიუჟეტების გარეშეც. საბალეტო ცეკვის ძირითადი სახეობებია კლასიკური და სახასიათო.

## ბალეტის ისტორია 
ბალეტი ჩაისახა აღორძინების ეპოქაში, იტალიაში (მე-16 ს.) თავდაპირველად როგორც საცეკვაო სცენა მუსიკალური წარმოდგენისათვის, ოპერისათვის. აქედან იგი საფრანგეთში გავრცელდა და სამეფო დღესასწაულების მდიდრულ სანახაობად გადაიქცა. პირველი ბალეტების („დედოფლის კომედიური ბალეტი“, 1581) მუსიკალურ საფუძველს წარმოადგენდა ხალხური და სამეფო კარის ცეკვები. მე-17 საუკუნის მეორე ნახევარში ახალი თეატრალური ჟანრები, როგორებიცაა კომედია-ბალეტი, ოპერა-ბალეტი, რომელშიც დიდი ადგილი ეთმობა საბალეტო მუსიკას და მის დრამატიზებას. მაგრამ სცენური ხელოვნების დამოუკიდებელ სახედ ბალეტი მე-18 საუკუნის მეორე ნახევრიდან გვევლინება ცნობილი ფრანგი ბალეტმაისტერის ჟ.ჟ.ნოვერის წყალობით. ფრანგი განმანათლებლების ესთეტიკაზე დაყრდნობით მან შექმნა სპექტაკლი, რომელშიც შინაარსი გადმოიცემა დრამატულ-პლასტიკურ სახეებში და ამკვიდრებს მუსიკის აქტიურ როლს.

ბალეტის შემდგომი განვითარება რომანტიზმის ეპოქაზე მოდის. ჯერ კიდევ მე-18 საუკუნის 30-იან წლებში ფრანგმა ბალერინამ კამარგომ დაამოკლა ქვედაბოლო და უარი თქვა ქუსლებიან ფეხსაცმელზე. ამან საბალეტო კოსტიუმი მსუბუქი და თავისუფალი გახადა, რამაც დიდად შეუწყო ხელი ცეკვის ტექნიკის სწრაფ განვითარებას. რუსეთის იმპერიაში ბალეტი შემოსვლას ჯერ კიდევ პეტრე I-ის დროს იწყებს, საიდანაც ის საქართველოშიც გავრცელდა.

## მეცადინეობა და შესრულება 
ბალეტის სწავლას ადრეულ ასაკში იწყებენ. საბალეტო სკოლაში 8 წლის ბავშვებს იღებენ. ბალეტს გრაცია, ნებისყოფა და მოქნილობა სჭირდება, ამიტომ მასწავლებლები სწორედ ამ მონაცემებით დაჯილდოებულ ბავშვებს ეძებენ.

სტუდიაში, სადაც მოცეკვავეები ვარჯიშობენ, კედლებზე ჰორიზონტალური ძელებია მიმაგრებული, რომელსაც მოცეკვავე ხელით ეყრდნობა, რათა ვარჯიშისას წონასწორობა შეინარჩუნოს. კედლებზე ასევე სარკეებია, რათა მოცეკვავემ თავისი მოძრაობა დაინახოს. ბალეტის მოცეკვავის, განსაკუთრებულათ ბალერინასთვის (მოცეკვავე ქალი) ყველაზე დიდი სირთულე ფეხის წვერებზე ცეკვაა. საამისოდ ბალერინას საგანგებო ფეხსაცმელი აცვია, რომელსაც გამძლე და მაგარი წვერები აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბალეტი — ხელოვნების ენციკლოპედიური ლექსიკონი
* ბალეტი — ბიბლიოვიკი

*
კატეგორია:ცეკვა
ვასილ აბაევი

**ვასილ ივანეს ძე აბაევი** (; დ. , სოფ. კობი, ახლანდელი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი — გ. 18 მარტი, 2001, მოსკოვი) — საბჭოთა ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი, ფოლკლორისტი და ეთნოგრაფი. ეროვნებით ოსი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1969), ჩრდილოეთ ოსეთის ასსრ მეცნიერების მოღვაწე (1957).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ლენინგრადის უნივერსიტეტი (1925). მუშაობდა მოსკოვში,  სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერებათა ინსტიტუტში. 1928-1930 მოღვაწეობდა თბილისში, სსრკ მეცნიერებათა აკადადემიის კავკასიის ისტორიისა და არქეოლოგიის ინსტიტუტში, დიდი სამამულო ომის წლებში — სამხრეთ ოსეთისა და ჩრდილოეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. აბაევის მთავარ შრომებს „ნართების ეპოსი“ (1945), „ოსური ენა და ფოლკლორი“ (1949), „ოსური ენის ისტორიულ-ეტიმოლოგიური ლექსიკონი“ (ტ. 1-2, 1958-1973) დიდი მნიშვნელობა აქვს ირანულ ენათა კვლევისათვის, ქართულ-კავკასიური და ირანულ ენათა კონტაქტების შესწავლისათვის, აგრეთვე კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფიის და ფოლკლორის საერთო ელემენტების კვლევის თვალსაზრისით. საყურადღებოა მისი „არმაზის ბილინგვის გარშემო“ (საქართველოს სსრ. მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, 1944, ტ. 5, № 8), „შოთა რუსთაველის პოემის „ვეფხისტყაოსნის“ ფოლკლორული საფუძვლის შესახებ“ (Известия АН СССР, 1966, т. 25 в 4), „პოემა „ვეფხისტყაოსნის“ ირგვლივ“ (თსუ შრომები, 1967, ტ. 118, სერია 6, რუს. ენაზე).

## ლიტერატურა
**Исаев М. И.*, Славный путь ученого, «Известия Северо-Осетинского научно-исследовательского института», 1960, т. 22, в. 1;

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ვასილ აბაევის შესახებ  
* ვასილ აბაევის შესახებ 
* "ოსური ენის გრამატიკის შესახებ" 

## სქოლიო
კატეგორია:ოსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
6 თებერვალი

**6 თებერვალი** — გრიგორიანული კალენდრის 37-ე დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 328 დღე (ნაკიან წელში - 329). 

## დღის მოვლენები 
* 337 : იულიუს I აირჩიეს რომის პაპად.
* 1774 : სოლომონ I ანადგურებს ლეკთა და ოსმალთა ჯარებს.
* 1788 : მასაჩუსეტსი გახდა აშშ-ის მე-6 შტატი.
* 1946 : კორეაში შეიქმნა დროებითი მთავრობა. 38-ე პარალელით ქვეყანა გაიყო ორ ზონად: ჩრდილოეთი – საბჭოთა, სამხრეთი – ამერიკული.
* 1952: ელისაბედ II ბრიტანეთის დედოფალი ხდება.
* 2008 : ბათუმის პორტი და ნავთობტერმინალი ყაზახურმა სახელმწიფო კომპანია ყაზმუნაიგაზმა შეიძინა.
* 2010 : საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ერთა თასზე პირველ შეხვედრას ატარებს.
* 2023 : თურქეთში, სირიის საზღვართან, 7,8 Mw სიმძლავრის მიწისძვრა  მოხდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
*1664 : მუსტაფა II  — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1695-1703 წლებში
* 1665 : ანა —   ინგლისის და შოტლანდიის გაერთიანების შემდეგ დიდი ბრიტანეთის პირველი მეფე
* 1748 : ადამ ვაისჰაუპტი  — გერმანელი ფილოსოფოსი
* 1756 :  აარონ ბური — ამერიკელი პოლიტიკოსი
* 1807 :ეგნატე ბრიანჩანინოვი   — სევასტოპოლელი ეპისკოპოსი
* 1832 : ჯონ ბრაუნ გორდონი  — კონფედერაციული შტატების არმიის გენერალ-მაიორი.
* 1833 : ხოსე მარია დე პერედა   — ესპანეთის  ნოველისტი.
* 1879 : პედრო აგირე სერდა  — ჩილელი სახელმწიფო მოღვაწე
* 1903 :  სიკო  დოლიძე  — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი.
* 1911 : რონალდ რეიგანი —  აშშ-ის მე-40 პრეზიდენტი (1981–1989)
* 1911 : დიმიტრი თავაძე   — ქართველი მხატვარი, სცენოგრაფი.
* 1912 : ევა   ბრაუნი  — წლების მანძილზე იყო ადოლფ ჰიტლერის რჩეული
* 1917 : ჟა ჟა გაბორი  — უნგრელ-ამერიკელი მსახიობი.
* 1921 : მიხეილ თუმანიშვილი  — ქართველი რეჟისორი.
* 1932: ფრანსუა ტრიუფო  — ფრანგი რეჟისორი
* 1945 : ბობ მარლი — იამაიკელი მუსიკოსი და მომღერალი.
* 1950: ნატალი კოული  — ამერიკელი მომღერალი
* 1952 : სტივენ კალაჰანი   — ამერიკელი მწერალი
* 1954 : ავთანდილ იაშვილი —  ქართველი ბიზნესმენი და საზოგადო მოღვაწე
* 1959 : კენ ნელსონი   — ბრიტანელი პროდიუსერი.
* 1963 : ხოსეპ ბართომეუ   — ესპანელი მეწარმე.
* 1971: ზურაბ გეწაძე   — ქართველი რეჟისორი და მსახიობი
* 1971 : მელისა დოდა  — ალბანელი პოლიტიკოსი. 
* 1986 : სოფო ნიჟარაძე  — ქართველი მომღერალი
* 1992 : კონსტანტინე გაბაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
*1992 : სოლომონ   კვირკველია   — ქართველი ფეხბურთელი
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1791 : ბესიკი — ქართველი პოეტი და პოლიტიკური მოღვაწე.
* 1793 : კარლო გოლდონი — იტალიელი დრამატურგი.
* 1952 : ჯორჯ VI — დიდი ბრიტანეთის მეფე.
* 2024 : სებასტიან პინიერა — ჩილეს ყოფილი პრეზიდენტი.

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** დედა ქსენია 
** ბაბილა, ტიმოთე და აღაპი
** ღირსი მაკედონი
** ქსენია პეტერბურგელი  
** ღირსი დიონისე
** პავლე, პავსირიუსი და თეოდოტიონი
** ფილონი კოლპასტიელი
** გერასიმე ველიკოპერმელი
** იოანე ყაზანელი

* აგრეთვე:
** ახალი ზელანდია : ახალი ზელანდიის დღე (1840).
** ლაპლანდია : ლაპონების (საამების) ეროვნული დღე.

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0206
27 თებერვალი

**27 თებერვალი** — გრიგორიანული კალენდრის 58-ე დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 307 დღე (ნაკიან წელში - 308).

## დღის მოვლენები 
thumb|90px|ანრი IV
* 1594 : ანრი IV გახდა საფრანგეთის მეფე.
* 1617 : რუსეთ-შვედეთის ომი დასრულდა სტოლბოვოს სამშვიდობო ხელმშეკრულებით.
* 1626 : იუან ჩონგჰუანი დაინიშნა ლიაოდონგის მმართველად, მანჯურელების დამარცხების შემდეგ.
* 1700 : კუნძული ახალი ბრიტანეთი იქნა აღმოჩენილი.
* 1825 : გამოქვეყნდა ალექსანდრე პუშკინის ევგენი ონეგინის პირველი თავი.
* 1844 : დომინიკელთა რესპუბლიკა ჰაიტისგან დამოუკიდებელი გახდა.
* 1861 : ვარშავაში დაიწყო რუსეთის მმართველობის წინააღმდეგ საპროტესტო გამოსვლები. რუსმა ჯარისკაცებმა  ხუთი პროტესტანტი მოკლეს. 
* 1900 : დაარსდა საფეხბურთო კლუბი „ბაიერნი მიუნხენი“.
* 1917 : ბურჟუაზიულ–დემოკრატიული რევოლუცია რუსეთში.
* 1919 : ვილნიუსში გამოცხადდა ლიტვურ-ბელორუსული საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა.
* 2008 : ევროკავშირმა კომპანია **Microsoft** €899 მილიონით დააჯარიმა, რაც უმსხვილესი ანტიმონოპოლიური ჯარიმაა ევროპის ისტორიაში ერთ კომპანიაზე.
* 2010 : 8.8 M_\mathrm{w} მიწისძვრამ ნგრევა გამოიწვია **კონსეფსიონში**, ჩილე. დაღუპულთა რაოდენობამ 50-ს გადააჭარბა.
* 2012 : ჩინელი არქიტექტორი ვანგ შუ პრიცკერის პრემიის გამარჯვებული გახდა.
* 2019 : ინდოეთ-პაკისტანის სამხედრო კონფრონტაციას ორივე ქვეყნის მიერ საჰაერო დარტყმები მოჰყვა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
მინი|90პქ|კონსტანტინე I
* 272 : კონსტანტინე I დიდი  —  რომის იმპერატორი
* 1807 : ჰენრი უოდსუორთ ლონგფელო  — ამერიკელი პედაგოგი და პოეტი
* 1877 : პეტრე მამრაძე   — ქართველი ინჟინერი, ჰიდროტექნიკოსი, არქიტექტორი.
* 1890 : ლეონარდ ესაკია  — ქართველი მსახიობი და კინორეჟისორი
* 1897 : ბერნარ ლიო — ფრანგი ასტროფიზიკოსი
* 1902 : ჯონ სტეინბეკი — ამერიკელი მწერალი
* 1910 : სერგი დურმიშიძე   — ქართველი ბიოქიმიკოსი
* 1917 : გულნარა ჯაფარიძე — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე
* 1923 : ფარნაოზ ერთელიშვილი — ქართველი ენათმეცნიერი
* 1925 : ნაფი ჯუსოითი — ოსი მწერალი და ლიტერატურათმცოდნე
* 1927 : ალექსანდრე ბანძელაძე — ქართველი მხატვარი 
* 1930 : ჯოან ვუდუორდი  — ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი.
* 1932 : ელიზაბეთ ტეილორი — ინგლისელ-ამერიკელი მსახიობი
* 1940 : დიმიტრი ბათიაშვილი — ქართველი კინორეჟისორი
* 1953 : იან კჰამა  — ბოტსვანის  პრეზიდენტი 
* 1958 : შარლოტე ბრიცი  — ზაარბრიუკენის ობერბურგომისტრი
* 1958 : ნენსი სპანჯენი   — 1970-იანი წლების პანკ-როკის ფიგურა. 
* 1967 : სერგეი სტროენკო   — მოლდოველი ფეხბურთელი
* 1974 : პეტრე ცისკარიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
* 1978 : კახა კალაძე — თბილისის მერი
* 1981 : ფლორ იანსენი  — ნიდერლანდელი სოპრანო და კომპოზიტორი.
* 1989 : ვარლამ ლიპარტელიანი  — ქართველი ძიუდოისტი. 
* 1994 : ხოუ იფანი   — ჩინელი ჭადრაკის დიდოსტატი.
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1919 : ოცხელი, იოსებ — პედაგოგი
* 1934 : ბუაძე, სევერიან — ფიზიოლოგი
* 1936 : პავლოვი, ივანე — რუსი ფიზიოლოგი
* 2012 : ერლანდ იოსეფსონი — შვედი მსახიობი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** **ილარიონ ქართველი (ყანჩაველი)**
** ღირსი ავქსენტი
** მირონი სირიელი
** აბრაამ კარიელი
** კირილე სლოვენი
** ღირსი ისააკი
* აგრეთვე:
** დომინიკელთა რესპუბლიკა : დამოუკიდებლობის დღე (1844).

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0227
10 თებერვალი

**10 თებერვალი** — გრიგორიანული კალენდრის 41-ე დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 324 დღე (ნაკიან წელში - 325). 

## დღის მოვლენები 
* 1605 : უილიამ შექსპირის „ვენეციელი ვაჭრის“ პირველი წარმოდგენა ლონდონში.
* 1784 : ეკატერინე II-ის განკარგულებით ყირიმის ნავსადგურსა და ციხე-სიმაგრეს დაერქვა სევასტოპოლი.
* 1918 : თბილისში, ყოფილ ალექსანდრეს ბაღში სახალხო გვარდიამ ტყვიამფრქვევებისა და შაშხანების ცეცხლით დაარბია მუშათა მასშტაბური საპროტესტო გამოსვლა.
* 1996 : აი-ბი-ემის კომპიუტერმა „დიპ-ბლუმ“ ჭადრაკში დაამარცხა მსოფლიო ჩემპიონი გარი კასპაროვი.
* 1998 : აზერბაიჯანში გაუქმდა სიკვდილით დასჯა.
* 2005 : ჩრდილოეთ კორეა აცხადებს, რომ ბირთვულ იარაღს ფლობს.
* 2006 : გაიხსნა XX ზამთრის ოლიმპიური თამაშები ტურინში (იტალია).

## ამ დღეს დაბადებულნი 
*1606 : კრისტინა მარია დე ბურბონი — საფრანგეთისა და ნავარის პრინცესა.
*1775 : ჩარლზ ლემი   — ინგლისელი მწერალი. 
* 1890 : ბორის პასტერნაკი —  რუსი პოეტი და მწერალი
*1892 : ვალერიან თევზაძე   — ქართველი ოფიცერი 
*1894 : ჰაროლდ მაკმილანი — დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო მოღვაწე. 
*1897  : ჯუდით ანდერსონი  — ავსტრალიელი მსახიობი
* 1898 : ბერტოლტ ბრეხტი — გერმანელი მწერალი
*1902 : უოლტერ ბრატენი  — ამერიკელი ფიზიკოსი.
*1922 : არპად გენცი — უნგრელი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე
* 1924 : აკაკი ბაინდურაშვილი — ქართველი ფსიქოლოგი.
* 1929 : ჯერი გოლდსმიტი  — ამერიკელი  კომპოზიტორი.
*1931 : ლევან (ბუთური) ცინცაძე   — ქართველი სცენარისტი.
*1934  : თენგიზ მირზაშვილი  — ქართველი   მხატვარი
* 1941 : სანდრო მრევლიშვილი  — ქართველი რეჟისორი
* 1946 : მიქაელ არუთინიანი  — სომხეთის მე-7 თავდაცვის მინისტრი (2007–2008)
* 1949 : ანატოლი როშჩუფკინი  —  რუსი მწერალი.
*1961 : ნიკოლოზი  — ახალქალაქისა და კუმურდოს ეპარქიის მიტროპოლიტი
* 1962 : კლიფ ბარტონი — ამერიკელი მუსიკოსი 
*1967 : ლორა დერნი  — ამერიკელი მსახიობი
*1970 : ოსნე საიეშტადი  — ნორვეგიელი შტატგარეშე ჟურნალისტი და მწერალი
*1974 : დევიდ დათუნა   — ამერიკელი ხელოვანი
*1976 : ზაზა ჯანაშია  — ქართველი ვეტერანი ფეხბურთელი
* 1984 : ზაზა ფაჩულია — ქართველი კალათბურთელი.
* 1985 : სელჩუქ ინანი — თურქი ფეხბურთელი. 
*1986: რადამელ ფალკაო   — კოლუმბიელი ფეხბურთელი
*1987 : პოლი გენოვა  — ბულგარელი მომღერალი
* 1988 : ჯეიდ რემსი   — ინგლისელი მსახიობი.
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1837 : ალექსანდრე პუშკინი — რუსი მწერალი.
* 1891 : სოფია კოვალევსკაია — რუსი მათემატიკოსი.
* 1923 : ვილჰელმ კონრად რენტგენი — გერმანელი ფიზიკოსი.
* 1939 : პიუს XI — რომის პაპი.
* 1990 : ოთარ გიგინეიშვილი — ქართველი ისტორიკოსი, საზოგადო მოღვაწე.
* 2005 : ართურ მილერი — ამერიკელი დრამატურგი.
* 2009 : ნუგზარ შატაიძე — ქართველი მწერალი, დრამატურგი, ესეისტი.

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **სტეფანე ხირსელი** 
** ეფრემ ასური 
** პალადი მეუდაბნოე
** ისააკ ასური

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0210