open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შვერინი

**შვერინი** — ქალაქი გერმანიაში. მდებარეობს შვერინერზეეს ტბის ნაპირას, მეკლენბურგის ისტორიულ რეგიონში. მოსახლეობა 95 653 ადამიანი (2019). არის მეკლენბურგ-წინა პომერანიის დედაქალაქი და სიდიდით მეორე ქალაქი. ქალაქში მდებარეობს სამხატვრო მუზეუმი. დამეგობრებულია აშშ-ის ქალაქ მილუოკისთან. გდრ-ის დროს იყო შვერინის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ცნობილი ადამიანები
ქალაქში დაიბადნენ
*კონრად ერნსტ აკერმანი — მსახიობი
*ჰანს ფონ კესტერი — სამხედრო მოღვაწე
*გუსტავ ჰაინემანი — გერმანიის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ფედერალური მხარეების დედაქალაქები
სუვოროვის შვეიცარული ლაშქრობა

**სუვოროვის შვეიცარული ლაშქრობა**  — ფელდმარშალ ალექსანდრე სუვოროვის სარდლობით რუსეთის იმპერიის ჯარების მიერ ალპების გადალახვით ლაშქრობა იტალიიდან შვეიცარიაში საფრანგეთის წინააღმდეგ მეორე კოალიციის დროს 1799 წლის 10-27 სექტემბერს. სუვოროვის ლაშქრობისა და უშაკოვის ლაშქრობის შედეგად თითქმის მთელი იტალია გათავისუფლდა საფრანგეთის ჯარებისგან. 

## ისტორია
ავსტრიამ და გაერთიანებულმა სამეფომ, რომლებსაც ეშინოდათ რუსეთის გაძლიერებისა, შეიმუშავეს და პავლე I-თან შეათანხმეს რუსეთის ჯარების რაინზე ლაშქრობის სტრატეგიული გეგმა, რომლის შედეგადაც რუსეთის ჯარს ემუქრებოდა იზოლაცია და საფრანგეთის ჭარბ ძალებთან ბრძოლა. ავსტრიამ ძირითადი ძალები შვეიცარიისკენ გაიწვია და ა. რიმსკი-კორსაკოვის რუსული კორპუსი (26-27 ათასი კაცი0 პირისპირ დარჩა გენერალ ა. მასენას არმიასთან (37-39 ათასი კაცი). რუსული კორპუსის დასახმარებლად სუვოროვმა გადაწყვიტამასენას არმიის გარემოცვა და განადგურება ლუცერნის მიდამოებში. შეტევა დაგეგმილი იყო 9 სექტემბერს. მთავარი დარტყმა უნდა გაეხორციელებინათ სამხრეთიდან რუსეთის (17 ათასი) და ავსტრიის (4,5 ათასი) ჯარებს, ხოლო ჩრდილოეთიდან რიმსკი-კორსაკოვის კორპუსს და გენერალ ფ. ჰოცეს რაზმს, აღმოსავლეთიდან ლინკენის რაზმს (11 ათასი). 4 სექტემბერს სუვოროვის რაზმმა 6 დღეში გაიარა 150 კილომეტრი და ალპებთან შეჩერდა. 13 სექტემბერს ხელთ იგდო სენ-გოტარდის უღელტეხილი. ამ იერიშის დროს თავი ისახელა პეტრე ბაგრატიონის რაზმმა. 14 სექტემბერს გადალახა ეშმაკის ხიდი და 15 სექტემბერს გავიდა ლუცერნის ტბასთან. 16 სექტემბერს გადალახა როსტოკის ქედი და მუტენის ხეობაში დაეშვა. 14-15 სექტემბერს მასენამ ციურიხთან დაამარცხა რიმსკი-კორსაკოვის კორპუსი და ჰოცეს ავსტიული რაზმი. სუვოროვის მცირერიცხოვანი (20 ათასი) და დაღლილ-დაქანცული რაზმი პირისპირ დარჩა მასენას არმიასთან, თუმცა 19-20 სექტემბერს ბრძოლაში სრულად გაანადგურა იგი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:საფრანგეთის ომები
კატეგორია:ალექსანდრე სუვოროვი
კატეგორია:1799 წლის ბრძოლები
შვერინის ოლქი

**შვერინის ოლქი** — ოლქი ყოფილ გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. არსებობდა 1952-1990 წლებში. ოლქის ფართობი შეადგენდა 8,7 ათას კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა 592 ათას  ადამიანს. ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქალაქი შვერინი. ოლქის ეკონომიკის მთავარი დარგები იყო კვების მრეწველობა, მსუბუქი მრეწველობა, მანქანათსაშენი და ქიმიური მრეწველობა, განვითარებული იყო მეცხოველეობა, თევზჭერა, ნაოსნობა მდინარე ელბაზე. გერმანიის გაერთიანების შემდეგ ოლქის უდიდესი ნაწილი შევიდა მეკლენბურგ-წინა პომერანიაში, ხოლო შვერინი გახდა მხარის დედაქალაქი. ოლქის მცირე ნაწილი შევიდა ბრანდენბურგის მხარეში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები
ბაქოს უნივერსიტეტი გოგონებისთვის

**ბაქოს უნივერსიტეტი გოგონებისთვის** — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.

## ისტორია
1876 ​​წელს დაარსებულმა გორის სემინარიამ დიდი გავლენა მოახდინა კავკასიაში, მათ შორის აზერბაიჯანში, განათლების, მეცნიერების და კულტურის განვითარებაზე.

1980-იან წლებში ქვეყნის განათლების სისტემა მძიმე კრიზისის წინაშე აღმოჩნდა. ასეთ დროს შეიქმნა ბაქოს უმაღლესი პედაგოგიური ქალთა სემინარია. ეს იყო დრო, როდესაც არსებული განათლების სისტემა არ აკმაყოფილებდა დროის მოთხოვნებს. სერიოზულად იყო საჭირო ახალი, ალტერნატიული, უფრო პროგრესული და წარმატებული სისტემა. გოგონათა სემინარია ასეთი სისტემის ერთ-ერთი პირველი საგანმანათლებლო დაწესებულება იყო.

1992 წელს, დაარსდა ბაქოს უმაღლესი პედაგოგიური სემინარია გოგონებისთვის. რესპუბლიკისთვის ქალი პედაგოგიური კადრების მომზადების, მათი ინტელექტუალური დონის ამაღლების, გოგონების ოჯახური ცხოვრებისათვის მომზადების მიზნით.

პროფესორ აგარაჰიმ ნუსრატ ოღლო რახიმოვის თავმჯდომარეობით შეიქმნა სტუდენტთა მიღების კომისია და იმავე წლის 27 ივლისს აზერბაიჯანის ტელევიზიამ გამოაცხადა ბაქოს უმაღლესი პედაგოგიური გოგონების სემინარიაში სტუდენტების მიღება.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 1996 წლის 21 თებერვლის №21 ბრძანებულებით, სემინარიამ მიიღო სახელმწიფო რეგისტრაცია. თავდაპირველად, პერსონალი მომზადდა შემდეგ სპეციალობებში: „პედაგოგიკა და ფსიქოლოგია“, „პედაგოგიკა და დაწყებითი განათლების მეთოდები“, „ფსიქოლოგია“, „სოციალური პედაგოგიკა“.

1997 წელს, მატერიალურ-ტექნიკური ბაზის გათვალისწინებით, სემინარიის პედაგოგებს საშუალება მიეცათ მოამზადონ სპეციალისტები აგრეთვე სპეციალობებში: „აზერბაიჯანული ენა და ლიტერატურა“, „ისტორია და სოციალური კვლევები“, „ეკონომიკური ცოდნა“ და ასევე „ჟურნალისტიკა“.

2005 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის იუსტიციის სამინისტროს 2005 წლის 8 ივლისის №19 სერთიფიკატის საფუძველზე, სემინარიას ეწოდა ბაქოს გოგონების უნივერსიტეტი.

ბაქოს უნივერსიტეტი, რომელიც განკუთვნილია გოგონებისთვის განათლება ტარდება საბაკალავრო და სამაგისტრო პროგრამების შესაბამისად. სრულ განაკვეთზე საბაკალავრო პროგრამების ათვისების პირობები 4 წელია, ხოლო კორესპოდენტით - 4,5 წელი. მაგისტრატურაში სწავლება სრულ განაკვეთზე ხდება. სწავლის ვადაა კი სწავლების ამ საფეხურზე აღნიშნულ უნივერისტეტში 2 წელია.

## სტრუქტურა
ნაზიმ აბასოვი პირველად დაინიშნა სწავლების ხელმძღვანელად 1992 წელს.

აღსანიშნავია, რომ ბაქოს გოგონათა უნივერსიტეტში განათლება ორგანიზებულია უნიკალური სისტემის შესაბამისად. უნივერსიტეტში მოქმედებს სამეცნიერო საბჭო, სასწავლო, სამეცნიერო და საგანმანათლებლო საკითხების პრორექტორი, „სოციალურ-პედაგოგიური“ და „ფილოლოგია-ისტორიის“ ფაკულტეტების დეკანები. ასევე ბაქოს უნივერისტეტში 6 განყოფილება, სტუდენტური საბჭო, სტუდენტური სამეცნიერო საზოგადოება, სამხატვრო სტუდია, კომპიუტერული ცენტრი, სტუდენტური ახალგაზრდული ორგანიზაცია, ეკოლოგიური ცენტრი და ბიბლიოთეკა მუშაობს.

დღეისათვის ბაქოს გოგონათა უნივერსიტეტის რექტორი არის პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი აგარაჰიმ ნუსრატ ოღლო რახიმოვი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт университета
* Бакинская высшая педагогическая семинария для девушек 

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
მანანა ჯებაშვილი

**მანანა ჯებაშვილი** (დ. 21 იანვარი, 1961, თბილისი) — ქართველი 	ექიმი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მანანა
ყურა სოკო

**ყურა სოკო** (; აგრეთვე ცნობილია როგორც **კაცისყურა, გარდამრიდა, იუდას ყური**) — საჭმელი სოკო აურიკულარიასებრთა ოჯახისა.

სოკოს ლათინური და ასევე ბევრ ევროპულ ენაში არსებული ხალხური სახელწოდება მომდინარეობს ბიბლიური ლეგენდიდან იუდა ისკარიოტელზე, რომელმაც თავი ჩამოიხრჩო ანწლის ხეზე.

პირველად აღწერა პიერ ბიულიარმა (1789) როგორც  *Tremella auricula-judae*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება *Auricularia auricula-judae* მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა იოზეფ შრეტერმა 1888 წელს.

;ქართული სინონიმები:
*იუდას ყური
*კაცისყურა
*გარდამრიდა
*ყურჭატა

## გალერეა

File:Auricularia_auricula-judae_(xndr).jpg
File:Auricularia_auricula-judae_G4_(5).JPG
File:Auricularia_auricula-judae_Rottendorf_01.jpg
File:Auricularia_auricula-judae5.jpg
File:Judasohr_Auricularia_auricula_judae.jpg

## ლიტერატურა
*
*
*Грибы: Справочник / Пер. с итал. Ф. Двин. — М.: «Астрель», «АСТ», 2001. — С. 256. — 304 с. — ISBN 5-17-009961-4.

## რესურსები ინტერნეტში
**Auricularia auricula-judae*  — Biodiversity.Georgia.net

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
კატეგორია:აურიკულარიასებრნი
კატეგორია:სამკურნალო სოკოები
ჯესი მეტკალფი

**ჯესი იდენ მეტკალფი** (დ. 9 დეკემბერი, 1978) — ამერიკელი მსახიობი და მუსიკოსი. მეტკალფი ცნობილია „სასოწარკვეთილი დიასახლისები“-დან ჯონ როულანდის როლით. მეტკალფს ასევე ჰქონდა მნიშვნელოვანი როლები ამერიკულ სატელევიზიო საპნის ოპერაში „*Passions“*, მან შეასრულა მთავარი როლი რომანტიკულ კომედიურ ფილმში „ჯონ ტაკერი უნდა მოკვდეს“ და სხვა.  ჯესი 2016 წლიდან ჯესი თამაშობს ტრეის რაილის როლს Hallmark Channel-ის ჰიტ სერიალში „ჩიზპიკის ნაპირები“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:იტალო-ამერიკელები
კატეგორია:ფრანგი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარია იოზეფა საქსონიელი (1867-1944)

**მარია იოზეფა საქსონიელი** (; დ. 31 მაისი, 1867, დრეზდენი, საქსონია, გერმანია — გ. 28 მაისი, 1944, ერლანგენი, ბავარია, გერმანია) — ვეტინთა დინასტიის წარმომადგენელი. საქსონიის მეფე გეორგისა და მარია ანა პორტუგალიელის ასული. ავსტრიის ერცჰერცოგ ოტო ფრანცის ცოლი, ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორ კარლ I-ის დედა.

## ბიოგრაფია 
მარია იოზეფა დაიბადა 1867 წლის 31 მაისს დრეზდენში. იგი იყო საქსონიის მეფე გეორგისა და მისი მეუღლის, ინფანტა მარია ანა პორტუგალიელის ქალიშვილი. მისი გაჩენისას ტახტზე ჯერ კიდევ ბიძამისი, ალბერტი იჯდა, რომელიც ქვეყანას 1902 წლამდე მართავდა. 
მარცხნივ|მინი|333x333პქ|მარია იოზეფა და ოტო ფრანცი ვაჟებთან ერთად
1884 წელს დედამისი გარდაიცვალა, თუმცა მალევე, 1886 წლის 2 ოქტომბერს, 19 წლის ასაკში, მარია იოზეფა დააქორწინეს ერცჰერცოგ ოტო ფრანც ავსტრიელზე (მეტსახელად *სიმპათიური* ()), იმპერატორ ფრანც იოზეფ I-ის ძმისწულსა და სარაევოში მოკლულ ფრანც ფერდინანდის ძმაზე.

მათი ქორწინება უბედური იყო, რადგანაც ოტო ფრანცმა მასზე იძულებით იქორწინა, რათა მემკვიდრე გაეჩინა და საქსონიასთან არსებული ალიანსი შეენარჩუნებინა. ამის გამო ერცჰერცოგი მარია იოზეფას გამუდმებით ღალატობდა და სამეფო კარზე თითქმის არასოდეს იყო. ღრმადმორწმუნე მარია იოზეფას კი ეს ახარებდა კიდეც, რადგან მისი არყოფნა შესაძლებლობას აძლევდა, რომ „ვაჟები მამის მავნე ზემოქმედებისაგან“ დაეცვა. ცნობილია ისიც, რომ საბოლოოდ მარია იოზეფამაც გააბა რომანი, მისი რჩეული კი ცნობილი ავსტრიელი მსახიობი, ოტო ტრესლერი იყო, რომელიც პირდაპირ სასახლეში სტუმრობდა ხოლმე მას.

1906 წელს ოტო ფრანცი სიფილისით გარდაიცვალა. აღსანიშნავია, რომ მარია იოზეფა დიდ ხანს და მძიმედ გლოვობდა მას, რამაც გარშემომყოფთა გაოცება გამოიწვია, მათი ცოლქმრული ურთიერთობიდან გამომდინარე. დაქვრივების შემდეგ იგი ტრესლერსაც დაშორდა.

1914 წელს მისი მაზლის მკვლელობის გამო იწყება პირველი მსოფლიო ომი. 1916 წელს გარდაიცვალა იმპერატორი ფრანც იოზეფიც, ამგვარ პირობებში კი ახალი იმპერატორი მარია იოზეფას ვაჟი, კარლ I გახდა. ომის დროს იგი ვენაში, ავგარტენის სასახლეში ცხოვრობდა.

1919 წელს ავსტრია-უნგრეთის იმპერია დაიშალა, მონარქია დაემხო და მისმა ვაჟმაც ცოლთან, იმპერატრიცა ზიტა დე ბურბონ-პარმელთან ერთად დატოვა სამშობლო და ემიგრაციაში წავიდა ავსტრიაში. იგი მათ გაჰყვა და შვეიცარიაში დასახლდა. უკვე 1921 წლიდან მარია იოზეფა გერმანიაში გადადის საცხოვრებლად.

აღსანიშნავია, რომ იგი მოესწრო კარლის გარდაცვალებასაც და მეორე მსოფლიო ომის დაწყებასაც. მარია იოზეფა საქსონიელი გარდაიცვალა 1944 წლის 28 მაისს ერლანგენში, გერმანიაში, 76 წლის ასაკში. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ვენაში, საიმპერატორო მავზოლეუმში.

## შვილები 
მარია იოზეფას ქმართან მხოლოდ ორი ვაჟი ჰყავდა:

# კარლ I ფრანცი (1887-1922), ავსტრია-უნგრეთის უკანასკნელი იმპერატორი, ცოლად შეირთო პრინცესა ზიტა დე ბურბონ-პარმელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# მაქსიმილიან ევგენი (1895-1952), ცოლად შეირთო პრინცესა ფრანცისკა ჰოენლოჰ-ვალდენბურგ-შილინგსფიურსტელი, რომელთანაც შეეძინა ორი ვაჟი;

## წინაპრები 

## ლიტერატურა 
* Robert Seydel: Die Seitensprünge der Habsburger. Ueberreuterverlag Wien, 2005

კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ვეტინები
კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
სან-მარინოს ფეხბურთის ფედერაცია

**სან-მარინოს ფეხბურთის ფედერაცია** (FSGC; ) — ფეხბურთის მმართველი ორგანო სან-მარინოში. დაარსდა 1931 წელს. უეფასა და ფიფაში გაწევრიანდა 1988 წელს. არის სან-მარინოს საფეხბურთო ჩემპიონატის, სან-მარინოს თასისა და სან-მარინოს სუპერთასის ორგანიზატორი. მისი ორგანიზებით იმართება სან-მარინოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ფიფა-ს ოფიციალურ ვებ-გვერდზე 
* უეფა-ს ოფიციალურ ვებ-გვერდზე

კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები
კატეგორია:სან-მარინოს ფეხბურთი
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები
კატეგორია:უეფა-ს წევრი ასოციაციები
აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ფილარმონიის დარბაზი

მინი|აზერბაიაჯანის სახელმწიფო აკადემიური ფილარმონიის დარბაზი

**აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ფილარმონიის დარბაზი** (აზერბ. Müslüm Maqomayev adına Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyası) — შენობა მდებარეობს ბაქოში, არის მთავარი საკონცერტო დარბაზი აზერბაიჯანში, რომელიც აშენდა 1910 წელს.

## ისტორია
აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ფილარმონიის დარბაზი 1910–1912 წლებში აშენდა ქალაქის ელიტის თხოვნით და სომეხი არქიტექტორის გაბრიელ ტერ–მიქელოვის მიერ იყო შექმნილი იტალიის რენესანსის (ექსტერიერის) და გერმანული როკოკოს (ინტერიერის) სტილში. მისი დიზაინი შთაგონებული იყო მონტე-კარლოს კაზინოს შენობების არქიტექტურული სტილით, განსაკუთრებით მონტე-კარლოს ოპერადან.

საზოგადოებისთვის ეს ადგილი ცნობილია, როგორც საზოგადოებრივი შეკრების საზაფხულო ცენტრი. 1936 წლამდე თავდაპირველად იყო ორგანიზებული, როგორც ბაქოს მდიდარი ფენისთვის, რომლებიც  ესწრებოდნენ ბანკეტებსა და სხვადასხვა გასართობებ ღონისძიებებს. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იგი საზოგადოებრივი მიტინგების ადგილი იყო. 1936 წელს კლუბი გადაკეთდა ფილარმონიის რეზიდენციად და მიზნად ისახავდა აზერბაიჯანული კლასიკური და ხალხური მუსიკის პოპულარიზაციას. 1937 წლის 11 აგვისტოს შენობა გარემონტდა და მას აზერბიაჯანელი კომპოზიტორის და დირიჟორის მუსლიმ მაგომაევის სახელი მიენიჭა .

1995 წელს დარბაზი 8 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში დახურული იყო, კიდევ ერთი რემონტის გამო. ამასთან, იმ პერიოდში უმეტესად საერთოდ არ ჩატარებულა აღდგენითი სამუშაოები, რამაც ბაქოს მრავალი მაცხოვრებლის უკმაყოფილება გამოიწვია. აზერბაიჯანის კულტურის მინისტრმა ასეთი შეფერხება ახსნა იმით, რომ მიწისქვეშა წყლებმა დროთა განმავლობაში დააზიანეს შენობის საძირკველი. ამის მიუხედავად, გავრცელდა ინფორმაცია (ძირითადად ოპოზიციურ მედიაში) იმის შესახებ, რომ მთავრობის მიერ რემონტისთვის გამოყოფილი თანხა ან სხვადასხვა გამოჩენილი მუსიკოსის მიერ შემოწირული თანხა (მაგალითად: მსტისლავ როსტროპოვიჩი პოლონელი-რუსი ვიოლონჩელისტის და დირიჟორის, საზოგადო მოღვაწის, ადამიანის უფლებათა დამცველის, საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტისა და ბაქოს მკვირდის შეწირული თანხა) დიდწილად მიითვისეს ბიუროკრატებმა და ოფიციალურმა პირებმა.

მხოლოდ 2002 წლის ნოემბერში განახლდა აღდგენითი სამუშაოები პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის სპეციალური განკარგულების გამო. სრულად გარემონტებული შენობის გახსნა მოხდა 2004 წლის 27 იანვარს.  ახლად გარემონტებული შენობის გახსნის ცერემონია 2004 წლის 27 იანვარს გაიმართა. გახსნით საზეიმო ცერემონიალს რამდენიმე ცნობილი ადამიანი ესწრებოდა, როგორიცაა პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, კულტურის ყოფილი მინისტრი პოლად ბულბულოღლუ, გამოჩენილი ვიოლონჩელისტი მსტისლავ როსტროპოვიჩი, პროფესორი ფერჰად ბადალბაილი .

## რესურსები ინტერნეტში
*  
*The Ali and Nino Walking Tour: Philharmonic Hall by Betty Blair and Fuad Akhundov. *Azerbaijan International* Magazine. #12.2. Summer 2004

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ბაქოს საკონცერტო დარბაზები
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
იემენის ფეხბურთის ასოციაცია

**იემენის ფეხბურთის ასოციაცია (YFA)** — იემენის ფეხბურთისა და ფუტსალის მმართველო ორგანო. 1980 წელს გაწევრიანდა ფიფა-ში, ჩრდილოეთ იემენის სახელით. ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტია ფათჰი აბულვასე ჰაეილი. 2006 წლიდან ფედერაციის პრეზიდენტია ჰამიდ ალ-შაიბანი.

## პრეზიდენტები
* ალი ალ-აშვალი (1987-2000)
* აჰმედ სალეჰ ალ-ეისი (2000-2006)
* ჰამიდ ალ-შაიბანი (2006-დღემდე)

## რესურსები ინტერნეტში
* ფედერაციის საიტი

კატეგორია:აფკ-ს წევრები
ბაზრის მოედანი (ბაქო)

მინი

**ბაზრის მოედანი** (აზერბ. Bazar meydanı)  — XII-XIII საუკუნეების ისტორიული და არქიტექტურული კომპლექსი ბაქოში, ისტორიულ რაიონში, იჩერი-შეჰერში.  2000 წლის დეკემბერში იგი, როგორც ბაქოს უძველესი ნაწილი, რომელიც მოიცავს შირვანშაჰების სასახლესა და ქალწულის კოშკს, გახდა პირველი ობიექტი მთელი აზერბაიჯანის მასშტაბით, რომელიც იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

ბაზრის მოედანი დარეგისტრირდა, როგორც ეროვნული არქიტექტურული ძეგლი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით.

ძველი ქალაქის მონუმენტთა ძირითადი ნაწილი XII საუკუნის ბოლო წლებით თარიღდება.

## ისტორია
ბაზრის მოედანი მითითებულია ბაქოს ძველ გეგმებზე და აღმოაჩინეს 1964 წელს არქეოლოგიური გათხრების დროს .

კომპლექსი აღმოაჩინეს არქეოლოგიური გათხრების დროს, რომელიც ჩატარდა 1964 წელს ქალწულის კოშკის ჩრდილოეთ მხარეს. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად თითქმის სრულად გამოვლინდა მოედნის ზოგადი მონაკვეთი. 1964 წლის აღდგენითი პროექტის თანახმად, შამილ ფატულაევის ხელმძღვანელობით, რესტავრირებული იქნა მოედანი გეგმა და მოეწყო მოედანი. ერთ-ერთი შენობა მათ შორის არის ის, რომელიც ეყრდნობა ქვის სვეტებს ერთი ვერტიკალური ბლოკიდან, ფუძითა და კაპიტალით.

სამხრეთ მხარეს, მოედანი დაიხურა ასიმეტრიული კომპოზიციის მეჩეთით. 1806 წელს რუსეთის ჯარების მიერ ბაქოს აღების შემდეგ, მეჩეთი ეკლესიად გადაკეთდა. საბჭოთა პერიოდში მეჩეთი და ეკლესია დაანგრიეს.

არქეოლოგიური გამოკვლევების შედეგად ასევე გამოვლენილია 52 საფლავი, რომელთა ნაწილი ორჯერ დაკრძალეს. ნაპოვნი საფლავის ქვები ვერძის, სტელებისა და მოჩუქურთმებული დეკორაციების ქვის ქანდაკებებს ჰგავს.

ეზოს შუა ნაწილში, საფლავების მახლობლად, ცილინდრული ჭა და გარკვეულ მანძილზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, დიდი რვაქიმიანი სვეტი აღმოაჩინეს. სვეტი სამსართულიან შენობარ დგას, რომელიც ქვით იყო ნაგები. მისი სიმაღლეა 1,31 მეტრი და სისქე 48 სანტიმეტრი.

ამჟამად ბაზრის მოედანზე განთავსებულია მუზეუმი ღიაა საზოგადოებისთვის.

აღნიშნულ ბაზრის მოედანზე გადაღებულია ცნობილი აზერბაიჯანული და საბჭოური ფილმების ნაწილები გადაიღეს. მათ შორის არის „ბრილიანტის ხელი“ და „ადამიანი ამფიბია“.

ბაზრის მოედნის ტერიტორიის ირგვლივ რუსების ჩამოსვლის შემდეგ ძველი ქალაქის ტრადიციული არქიტექტურული სახე შეიცვალა. XIX საუკუნეში და XX საუკუნის დასაწყისში მრავალი ევროპული შენობები აშენდა, ბაროკოსა და გოთური სტილის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
ბაქოს ბავშვთა თეატრი

**ბაქოს საბავშვო თეატრი** — არის ახალგაზრდა მაყურებლის თეატრი ყარაჩუშურში, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქო. თეატრი დაარსდა 2001 წელს. მონაწილეობს ეროვნულ და საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალებში, თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან და მასპინძლობს სპეციალური საჭიროების ბავშვების თეატრალურ სტუდიას.

## ისტორია
ბაქოს ბავშვთა თეატრი 2001 წელს ბაქოს ქალაქის აღმასრულებელი ხელისუფლების №260-ე ბრძანებით და ბაქოს ქალაქის კულტურისა და ტურიზმის დეპარტამენტის №32-ე ბრძანებულებით დაარსდა. ინტიგამ სულთანი თეატრის დირექტორია 2002 წლის 1 მაისიდან .

თითქმის 70 ბავშვი მუშაობს და ქმნის სპექტაკლებს აღნიშნულ თეატრში.  სპეციალური საჭიროების ბავშვების თეატრალური სტუდია დაარსდა 2009 წლის ნოემბერში. [1] სტუდია მონაწილეობდა აზერბაიჯანში შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ბავშვთა და ახალგაზრდობის თანამედროვე სპექტაკლების მე-4 ეროვნულ ფესტივალზე და შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა მეორე საერთაშორისო ახალგაზრდულ ფესტივალზე მოსკოვში და მათ მიენიჭათ დიპლომები.

ბაქოს ბავშვთა თეატრი მუშაობდა ზღვისპირა ეროვნული პარკის შენობაში 2008 წლის 23 მაისამდე. 2008 წლის 24 მაისიდან 2013 წლის 31 მარტამდე თეატრი განთავსდა სარაბსკის სახელობის კულტურის სახლში. 2013 წლიდან ბაქოს ბავშვთა თეატრი ფუნქციონირებს ქარაჩუხურის დასახლებაში, აბასოვის სახელობის კულტურის სახლში. 

## ფესტივალები
ბაქოს ბავშვთა თეატრმა მონაწილეობა მიიღო ფაჯრის 34-ე საერთაშორისო თეატრალურ ფესტივალში, რომელიც ჩატარდა 2016 წლის 21 იანვრიდან - 1 თებერვლამდე ირანში . [[თურქეთი|თურქეთში] სინოპის თეატრალურ ფესტივალზე ჯგუფმა შეასრულა სპექტაკლი „ქანდაკება“ . 

ბაქოს ბავშვთა თეატრმა მოაწყო ეროვნული და საერთაშორისო ფესტივალები, მათ შორის „ჩვენი თეატრის“ ფესტივალი აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირთან და თურქეთის ხალხთა თეატრის თურქ შემსრულებლებთან ერთად . 

ბაქოს ბავშვთა თეატრი ასევე თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, როგორიცაა წითელი ჯვრის საერთაშორისო კომიტეტი და ევროსაბჭოს ოფისთან. 

დღემდე, თეატრმა შექმნა 100-მდე თაეტრალური-მხატვრული წარმოდგენა. ერთ-ერთი გამორჩეული სპექტაკლია „ჰუმაის ოცნება“, რომელიც დაფუძნებულია ელჩინ აფანდიევის შემოქმედებაზე, განკუთვნილია არის 3-7 წლის ბავშვებისთვის.

აღნიშნული სპექტაკლი ეხება, ბავშვის ცხოვრებას, რომელიც მუდამ ცუდად იქცევა თავის სათამაშოებთან, ჰუმეი ხედავს სათამაშოებს თავის ოცნებაში. ისინი მასთან არ თამაშობენ, სჯიან. ჯადოსნურ სამყაროში აღორძინებული სათამაშოები მოუწოდებენ დაეხმარონ ამ ჯადოსნური სამყაროს ბრძანებელს. მიუხედავად იმისა, რომ ისინი ცდილობენ დააწყნარონ ის, სათამაშოები აპროტესტებენ. ჰუმა ჰპირდება, რომ არ დააზარალებს მის სათამაშოებს. წარმოდგენა დაახლოებით 45 წუთს გრძელდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* https://azertag.az/en/xeber/Baku_hosts_discussions_on_childrens_theaters-284068
* http://www.today.az/view.php?id=73446 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის თეატრები
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
მოლდოვის ფეხბურთის ფედერაცია

**მოლდოვის ფეხბურთის ფედერაცია** (FMF; ) — ფეხბურთის მმართველი ორგანო ლატვიაში. დაარსდა 1990 წელს. ფიფაში გაწევრიანდა 1994 წელს, ხოლო უეფა-ში 1993 წელს. არის მოლდოვის ყველა საფეხურის საფეხბურთო ჩემპიონატის, მოლდოვის თასისა და მოლდოვის სუპერთასის ორგანიზატორი. მისი ორგანიზებით იმართება მოლდოვის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ფიფა-ს ოფიციალურ ვებ-გვერდზე 
* უეფა-ს ოფიციალურ ვებ-გვერდზე

კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები
კატეგორია:მოლდოვის ფეხბურთი
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო ფედერაციები
კატეგორია:უეფა-ს წევრი ასოციაციები
თამაზ ჯორბენაძე

**თამაზ ჯორბენაძე** (დ. 11 დეკემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
თამაზ
თამაზ ჯორბენაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თამაზ ჯორბენაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*თამაზ ჯორბენაძე — საქართველოს პარლამენტის მე-6 მოწვევის წევრი
*თამაზ ჯორბენაძე — კომპოზიტორი

კატეგორია:ჯორბენაძეები
ჰელსინკის პრაიდი

მინი|ჰელსინკი პრაიდის დროს (2018)
**ჰელსინკის პრაიდი** — ლგბტ პრაიდი რომელიც ტარდება ჰელსინკიში, ფინეთში. პრაიდი პირველად 1975 წელს ჩატარდა. 2019 წელს პრაიდზე დაფიქსირდა რეკორდულ მონაწილეთა რაოდენობა, ამ წელს პრაიდზე 100 000 ადამიანი შეიკრიბა.

## მონაწილეთა რაოდენობა
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:პრაიდები ფინეთში
კატეგორია:ლგბტ პრაიდები
სექსოფობია

**სექსოფობია** — შიში სასქესო ორგანოებისა და სექსუალური ქცევებისადმი. სექსოფობ ადამიანებს ეშინიათ მასტურბაციის, ორგაზმის, ორალური სექსისა და ორსულობის. სექსოფობია რადიკულარუდ განსხვავდება სხვა ფობიებისაგან, ამ ფობიის დროს არ აქვს მნიშვნელობა სქესს. სექსოფობებს ეშიანათ როგორც მამაკაცის, ისევე ქალბატონების ინტიმური ორგანოების მიმართ.

## რესურსები ინტერნეტში
* განმარტება

კატეგორია:ფობიები
კატეგორია:სექსი
კობა ბადაგაძე

**კობა ბადაგაძე** (დ. 	29 მარტი, 1969, დუშეთი)  — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი

1994 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი.  2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (დუშეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დუშეთში დაბადებულები
კობა
არმენაკ ბაიანდურიანი

**არმენაკ ბაიანდურიანი** (დ. 	12 სექტემბერი, 1953, სოფ. დაღეთი, თეთრიწყაროს რაიონი)  — სომეხი მსახიობი, რეჟისორი.

დაამთავრა ერევნის ეკონომიკურ-იურიდიული უნივერსიტეტის ფსიქოლოგიის და ერევნის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტები.   2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ამანას თასი

**ამანას თასი** — საფეხბურთო ტურნირი რომელიც იმართებოდა იემენის ფეხბურთის ასოციაციის მიერ. ტურნირის ერთადერთი სეზონი გაიმართა 2003 წელს. ტურნირში მონაწილეობდა 6 გუნდი, მათგან ექვსივე იყო ქალაქ სანადან. ტურნირში გამარჯვება მოიპოვა გუნდმა „22 მაისი“.

## ცხრილი
## რესურსები ინტერნეტში
* თასის შედეგები

კატეგორია:იემენის გაუქმებული საფეხბურთო ტურნირები
ჰეიდარ ალიევის სასახლე

**ჰეიდარ ალიევის სასახლე** (აზერბ. Heydər Əliyev Adına Saray, ასევე ცნობილია როგორც ბაქოს სასახლე, ყოფილი რესპუბლიკის სასახლე (Respublika Sarayı) — აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მდებარე, სასახლე. საბჭოთა პერიოდში, ცნობილი როგორც „ლენინის სასახლე“ არის აზერბაიჯანის ბაქოს მთავარი საკონცერტო დარბაზი. აღნიშნული შენობა გათვლილია 2500 ადამიანზე.  2003 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის გარდაცვალების შემდეგ მას ეწოდა მისი სახელი. ალიშ ლემბერანსკი იყო სასახლის დიზაინერი.

ეს არის საკონცერტო კომპლექსი, სადაც კულტურული პროგრამების პარალელურად ტარდება სახელმწიფო ღონისძიებები. სასახლის საკონცერტო დარბაზი ითვლება ყველაზე დიდ სცენად რესპუბლიკაში . 

## ისტორია
სასახლე მოქმედებდა როგორც „ლენინის სახელობის სასახლე“ 1972 წლის 14 დეკემბრიდან. 1991 წელს მას ეწოდა „რესპუბლიკის სასახლ“ე. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2004 წლის 10 მარტის განკარგულების თანახმად, სასახლეს ეწოდა „ჰეიდარ ალიევის სასახლე“. 

2007-2008 წლებში სასახლე ძირეულად გარემონტდა - აღიჭურვა ახალი ტექნიკით, შეიტანეს ცვლილებები დიზაინში. სასახლე ექსპლუატაციაში შევიდა 16 ოქტომბერს. 2008 წლის 24 ოქტომბერს სასახლეში გაიმართა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის ინაუგურაციის ცერემონია. ოფიციალურად, სრულად განახლებული სასახლე გაიხსნა 2008 წლის 5–6 ნოემბერს სსრკ–ში, სახალხო არტისტის ზეინაბ ხანლაროვას კონცერტით .

## არქიტექტურა
მინი
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ცენტრალურ საკონცერტო დარბაზში, ალიევის სასახლეს განსხვავებული მახასიათებლები აქვს, ვიდრე სხვა თეატრისა და საკონცერტო დარბაზებს. პალასი არის დიდი ფორმატის საკონცერტო დარბაზი, რომელიც მასპინძლობდა აზერბაიჯანის ბევრ დიდ ღონისძიებას ბოლო 40 წლის განმავლობაში, რომელიც გათვლილია 2150 მაყურებელზე, სადაც  თეატრის ტიპის ადგილების 30 საფეხურიანი რიგია.

ექსტერიერისა და ინტერიერის დიზაინი, დეკორაციები, მარმარილოს იატაკები,  აზერბაიჯანში არაანალოგიური ხმა, სინათლე, ფილმების პროექცია და ლაზერული სისტემები, ასევე შეკვეთილი და დამონტაჟებული LED ეკრანები მისი უნიკალური თავისებურებაა. ეს არის ერთადერთი ადგილი, რომელიც საშუალებას აძლევს მის სტუმრებს გამოიყენონ უფასო და მაღალი ხარისხის wi-fi, რომელიც 3000 კვადრატული მეტრის ფართობს მოიცავს. გარდა ამისა, სპეციალური ტექნიკაა დარბაზში გამართული კონცერტების ონლაინ გადასაცემად.

სასახლე მდებარეობს 700 მეტრში, ისტორიული სარკინიგზო სადგურის შენობებიდან და სავაჭრო ცენტრში, დასავლეთით, ქალაქის მხოლოდ საუკეთესო სასტუმროებიდან ხუთი წუთის სავალზე .

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ჰეიდარ ალიევის სასახლე
* ვირტუალური ტური

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს საკონცერტო დარბაზები
ძმები სადიხოვების სახლი

მინი

**ძმები სადიხოვების სახლი** — არის შვიდსართულიანი ისტორიული შენობა ბაქოში, ისტიგლალიატის და ნიაზის ქუჩების გადაკვეთაზე, ფილარმონიის ბაღის საწინააღმდეგოდ. შენობა დარეგისტრირდა, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით . 

ძმები სადიხოვების სახლი აშენდა 1910-1912 წლებში გაბრიელ ტერ-მიქელოვის პროექტით, რომელიც იყო საბჭოთა არქიტექტორი, სსრკ არქიტექტურული აკადემიის წევრ-წევრი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე და ასევე თბილისის სამხატვრო აკადემიის პროფესორი . შენობას აქვს სხვადასხვა კომპოზიციური სტრუქტურა და არქიტექტურული თავისებურებები, ადგილობრივი არქიტექტურის ელემენტები და დეტალები. შენობა არის პლასტიკური ხელოვნების ერთ-ერთი გამორჩეული ნიმუში აზერბაიჯანში.

## ისტორია
იმ ადგილას, სადაც დღეს შენობა მდებარეობს, ადრე სასაფლაო იყო. ამ ფაქტს ასახავს ერთ-ერთი ცნობილი ანეკდოტი, რომლის თანახმად, მომხმარებელმა კარბალაი სადიხოვმა, მეგობრების კითხვაზე, რატომ აშენებდა სახლს ასეთ უბედურ ადგილას, შემდეგი უპასუხა: „ადგილი შესანიშნავია! გუბერნატორმა თვითონ დადო ბაღი ჩემი ფანჯრების წინ!“

ძმები სადიხოვების შემოსავლების სახლი ნაციონალურ-რომანტიკული არქიტექტურის სტილში აშენდა 1910-1912 წლებში. 1909 წელს რუსეთში გამოცხადდა კონკურსი ამ სახლის დიზაინზე და პირველი პრიზი მოიგო შენობის ავტორმა, გაბრიელ ტერ-მიქელოვმა . საბჭოთა პერიოდში სახლი ნაციონალიზებული იქნა, აღნიშნულ შენობაში იმ პერიოდში მდებარეობდა აზერბაიჯანის სსრ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტი.

## არქიტექტურა
აღნიშნული შენობა აშენდა ნიაზისა და ისტიკლალიატის ქუჩების კუთხეში და განსაკუთრებული ყურადღების მიპყრობით ქალაქის განვითარების საპასუხისმგებლო პოზიციას იკავებს. მიუხედავად იმისა, რომ შენობას აღმოსავლური არქიტექტურის დამახასიათებელი ნიშნები აქვს, არქიტექტორის ინტერპრეტაციამ და ადგილობრივი კლიმატური პირობების გათვალისწინებამ მრავალი ვერანდა და ლოჯი გამოიწვია . 

უნდა აღინიშნოს, რომ ძმები სადიხოვების სახლის დაგეგმვის სტრუქტურა ტრადიციულად გამოირჩევა მინის ვერანდების გარეშე ოთახების ორ რიგიანი გემბანით. შენობის წინა შესასვლელს განსაკუთრებული თაღებით მივყავართ პირველ ანთებულ ვესტიბიულში მარმარილოს კიბეებით . ტიგრანიანმა, რომელმაც გამოიკვლია ტერ-მიქელოვის ნამუშევრები, წერდა შემდეგს: „ძმები სადიხოვების სახლის ობიექტური არქიტექტურული ღირებულებაა ის, რომ მან სტიმული მისცა აზერბაიჯანის რეალისტური ეროვნული არქიტექტურის განვითარებას“.

## ლიტერატურა
* Şamil Fətullayev-Fiqarov - Bakının Memarlıq Ensiklopediyası. Baku, Azerbaijan Architects Union, 528 pages

## რესურსები ინტერნეტში
* ძმები სადიხოვების სახლი

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: აზერბაიჯანის არქიტექტურა
რამინ ბაირამოვი

**რამინ ბაირამოვი** (დ. 	5 ივლისი, 1977,  გარდაბანი)  —  ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

2004 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.   2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გარდაბანში დაბადებულები
ირგანაის კაშხალი

**ირგანაის ჯაშხალი** (რუსულად: Ирганайская ГЭС) — ჰიდროელექტრო კაშხალი უნცკულის რეგიონში, დაღსტანში, რუსეთის ფედერაციაში. ის მდებარეობს მდინარე ავარ ყოისუზე.

## ისტორია 
კაშხლისა და ელექტროსადგურის მშენებლობა დაიწყო 1979 წელს. ირგანაის ჰიდროელექტროსადგურზე პირველი გენერატორი 1998 წელს დაინერგა. მეორე გენერატორი 2001 წელს ამოქმედდა.

1970 წელს დამტკიცდა ,,ანდეისა და ავარ ყოისუს მდინარეების გამოყენების სქემა", რომლის ძირითადი ობიექტი იყო ირგანაი ჰესი და დაიწყო სადგურის პროექტირება. ლერჰიდროპროექტის ინსტიტუტის მიერ შემუშავებული ირგანაის ჯაშხლის ჰესის პროექტის ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება დამტკიცდა 1975 წელს. სადგური შეიქმნა როგორც მწვავე მწვერვალი, სიმძლავრე 800 მეგავატი იყო. 

ჰესის მშენებლობა დაიწყო 1977 წელს; სამშენებლო მოედნის ცუდი სატრანსპორტო ხელმისაწვდომობის გამო, მას ხანგრძლივი მოსამზადებელი ეტაპი ჰქონდა. სადგურის ბიუჯეტის ხარჯზე ააშენეს გიმრინსკის საგზაო გვირაბი, რომლის სიგრძე 4303 მ იყო (ამ კლასის ყველაზე გრძელია რუსეთში); აღსანიშნავია, რომ მშენებლობის ადგილზე ჩირკეის წყალსაცავის გასწვრივ წყლის ტრანსპორტით საქონლის მიტანის ვარიანტი უფრო იაფი იყო, მაგრამ გვირაბის მშენებლობას დიდი თანმხლები სოციალურ-ეკონომიკური ეფექტი ჰქონდა მთელი დაღესტნისთვის. სადგურის ძირითადი კონსტრუქციების მშენებლობა დაიწყო 1987 წელს. 1989 წლის სექტემბერში დაიწყო სადერივაციო გვირაბის გათხრა, რისთვისაც აშშ-დან იყიდა რობინსის სამთო კომპლექსი. 1992 წელს მდინარე ავარ ყოისუ მთლიანად გადაკეტეს გადაკეტეს

## ტექნიკური აღწერილობა 
კაშხლის სიმაღლეა 111 მეტრი (364 ფუტი) და სიგრძე 317 მეტრი (1,040 ფუტი). იგი ამოვსებულია ხრეშითა და ასფალტ-ბეტონის დიაფრაგმით. კომპლექსი მოიცავს გვირაბს,  მისაღები სტრუქტურას, ორ გამყოფ გვირაბს (მათი სიგრძე 5.2 კილომეტრია), მიწისქვეშა ტალღებს, ფოლადის რკინა-ბეტონის საყრდენებს და ენერგიის სახლს.

ირიგანაი არის უდიდესი დერივაციული ჯაშხალი მთელ რუსეთის ფედერაციაში. იგი შედგება ორი რადიალური-ღერძული ჰიდრავლიკური ერთეულით, რომელთა სიმძლავრეა 200 მეგავატი. ელექტროსადგურის სიმძლავრეა 400 მეგავატი (მვ) და საპროექტო სიმძლავრე 800 მეგავატი. მისი საშუალო წლიური ელექტროენერგიის გამომუშავებაა 1,280 გეგავატი საათში. 

კაშხალი ქმნის ირგანაის წყალსაცავს. წყალსაცავის ზედაპირის ფართობია 18 კვადრატული კილომეტრია (6,9 კვ. მილი). მისი სრული მოცულობა 705 000 000 კუბური მეტრია (2,49 1010 კვადრატული ფუტი) და  მაქსიმალური მოცულობა  397 000 000 კუბური მეტრია (1,40 × 1010 კუბური ფუტი). 

კაშხლისა და ელექტროსადგურის პროექტირება ხორციელდება Lenhydroproject– ის (ლენჰიფროპროჯექტის) მიერ, რომელსაც მართავს RusHydro (რუსჰიდრო) კომპანია. 

## ინციდენტები 
2010 წლის 7 სექტემბერს ხანძარი გაჩნდა ელექტროსადგურის დარბაზში. 2010 წლის 9 სექტემბერს რუსეთის უსაფრთხოების ძალებმა გაათავისუფლეს ასაფეთქებელი მოწყობილობა, რომელიც ექვივალენტურია 3 კილოგრამი (6,6 ფუნტი) ტრინიტროტოლუოლით ოთახში.  2011 წლის 31 იანვარს ელექტროსადგურში აღმოაჩინეს დინამიტის ერთი ჯოხი. 

## ეკონომიკური მნიშვნელობა 
ირგანაის კაშხალი  სიდიდით მეორე ჰესია (ჩირკეისკაიას შემდეგ) ჩრდილოეთ კავკასიაში. ჰიდროელექტროსადგური გამოიყენება მკვეთრი პიკის რეჟიმში მუშაობისთვის, სამხრეთ რუსეთის ენერგოსისტემის დატვირთვის გრაფიკში ყოველდღიური და ყოველკვირეული რყევების გასწორების მიზნით.

## სქოლიო 
კატეგორია:კაშხლები
კატეგორია:კაშხლები რუსეთში
დუბლინის პრაიდი

მინი|დუბლინის პრაიდი (2013)
**დუბლინის პრაიდი** — ლგბტ პრაიდი რომელიც ტარდება დუბლინში, ირლანდიაში. პრაიდი პირველად 1974 წელს ჩატარდა. 1974 წლიდან პრაიდი ყოველ წელს იმართებოდა, მაგრამ 2020 წელს კორონავირუსის პანდემიის გამო პრაიდი არ ჩატარდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:პრაიდები ირლანდიაში
კატეგორია:ლგბტ პრაიდები
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები 2020

**2020 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები** — რიგით 59-ე საპრეზიდენტო არჩევნები აშშ-ში, რომელიც გაიმართება 2020 წლის 3 ნოემბერს. 
რესპუბლიკური პარტიიდან კანდიდატი იყო დონალდ ტრამპი, ხოლო დემოკრატიული პარტიის  — ჯო ბაიდენი. რესპუბლიკელების ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი იყო მაიკ პენსი, ხოლო დემოკრატების – კამალა ჰარისი. არჩევნებში გამარჯვება მოიპოვა ჯო ბაიდენმა, რომელმაც 306 კოლეგიის ხმა და ხალხის ხმათა 51,3% მიიღო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 2020 წლის არჩევნები 

კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები
კატეგორია:2020 წლის არჩევნები
ავთანდილ ჩალაძე

**ავთანდილ ჩალაძე**  (დ. 15 თებერვალი, 1935, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი. 

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი მიმოსვლის გზათა ინჟინრის სპეციალობით.

1961–1970 წლებში იყო „საქჰიდროენერგომშენის“ ტრესტის ენგურჰესის საგზაო-სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1970 წელს — თბილისი-აეროპორტის ავტოსტრადის მშენებლობის უფროსი. 1971–1974 წლებში — საგზაო-სამშენებლო სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1974–1978 წლებში — „იჟმშენის“ სამმართველოს, ხოლო 1978–1986 წლებში — ჟინვალჰესის მშენებლობის უფროსი. 1986 წლიდან კონცერნ ტრანსპორტის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველო „კავგვირაბმშენის“ უფროსი. 1992–2001 წლებში – სააქციო საზოგადოება კონცერნი „საქგვირაბმშენის“ პრეზიდენტი. 2001–2008 წლებში — ღია სააქციო საზოგადოება „საქგვირაბმშენი-XXI“-ის გენერალური დირექტორი. 2003 წელს ღსს სკ „ალფა-პლიუსის“, 2008 წლიდან  შპს სკ „მამისონის“ გენერალური დირექტორი.

მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათშორის: საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ღირსების სიგელი, რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მეგზევის სამკერდე ნიშანი (2004), სათბობ-ენერგეტიკული კომპლექსის დამსახურებული მუშაკის (2005), საქართველოს დამსახურებული ჰიდროენერგეტიკოსისა (2007) და დამსახურებული მშენებლის (2007) წოდება, ღირსების ორდენი.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინერ-მშენებლები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
The Truth

**The Truth** — „ბეიტსის მოტელის“ პირველი სეზონის მეექვსე ეპიზოდი, რომელიც ეთერში 2013 წლის 22 აპრილს გავიდა.

## მოკლე შინაარსი 
ნორმა ემას აფრთხილებს, რომ ზოგიერთი საიდუმლო აჯობებს, რომ მათ შორის დარჩეს, ამასობაში კი დილანი ნორმანს სთხოვს, რომ საცხოვრებლად მასთან ერთად გადავიდეს.

## სიუჟეტი 
ბმული=Special:FilePath/Jiao-passed-out-in-bates-motel.jpg|მარცხნივ|frameless|196px
იმის გაგების შემდეგ, რომ გოგონა შელბის ჰყავდა, აღშფოთებული ნორმა მასთან წასვლას შეეცდება, თუმცა ნორმანი შეაჩერებს. გოგონას მოტელში დარჩენის საშუალებას აძლევენ და გადაწყვეტენ, რომ შელბის შესახებ პოლიციას მომდევნო დღეს აცნობონ. ნორმას მისი დასმენა კით სამერსის ქამრის პოვნამდე არ შეუძლია. დილანი და ნორმანი კითის ნავზე ქამარს იპოვნიან და ყურეში აგდებენ.

ბმული=Special:FilePath/Shelby-searching-the-motel.jpg|მარჯვნივ|frameless|196px
ნორმანი და დილანი ჯერ კიდევ არ დაბრუნებულან, რა დროსაც სახლში შელბი მოდის და ამბობს, რომ ნორმასთან ერთად ყოფნა უნდა. ისინი მოტელში მიდიან და სექსი აქვთ. სწორედ ამ დროს ის გაიგონებს მილებში წყლის მოძრაობის ხმას. შელბი ამის მიზეზის გაგებას შეეცდებაა და ჯიაოს იპოვის. შეძრწუნებული გოგონა ტყეში გაიქცევა, შელბი მას ესვრის, თუმცა ნორმა ხელს შეუშლის. შელბი ჯიაოს ტყეში აედევნება. ნორმანი და დილანი სახლში ბრუნდებიან და ნორმას ქამრის შესახებ ეტყვიან.

ბმული=Special:FilePath/Norma-trying-to-escape-with-Norman.jpg|მარცხნივ|frameless|196px
შელბი ბრუნდება და იარაღის მუქარით დილანს მის იარაღს გამოართმევს, შემდეგ კი ამბობს, რომ მათთან გასაუბრება უნდა. სახლში ის ნორმას სცემს, რის გამოც ნორმანი მწყობრიდან გამოდის და მას თავს ესხმის. შელბი ნორმანს ბუფეტს შეაჯახებს, რის შედეგადაც შუშები იმსხვრევა და ნორმანი იატაკზე უგონოდ ეცემა, ამ მომენტით დილანი ისარგებლებს, იარაღს აიღებს და შელბის სროლას დაუწყებს. ამასობაში, ნორმა ნორმანის მანქანამდე მიყვანას ცდილობს. შელბი და დილანი ერთმანეთს ესვრიან, ხოლო ნორმა აღმოაჩენს, რომ მანქანის გასაღები სახლში დარჩა. ამ დროს სახლიდან შელბი გამოდის, რომელიც სახეში ერთხელ და მუცლის არეში მრავალჯერ არის დაჭრილი. ის ნორმას და ნორმანს იარაღს დაუმიზნებს, თუმცა მიწაზე ენარცხება და კვდება.

ბმული=Special:FilePath/Norma-reveals-the-truth-to-Dylan.jpg|მარჯვნივ|frameless|196px
დილანი სახლიდან გამოიქცევა და ის და ნორმა ერთმანეთს გადაეხვევიან. დილანი ამბობს, რომ აპირებს, პოლიციას ყველაფერი მოუყვეს, რა დროსაც ნორმა ნორმანის მამის სიკვდილის შესახებ სიმართლეს უმხელს: ნორმას ცემისას ნორმანი მწყობრიდან გამოვიდა და მამამისი მოკლა, თუმცა ამის შესახებ მას არაფერი ახსოვს. ბოლოს, ნორმა დილანს უცხადებს, რომ ან ნორმანის დაცვაში დაეხმაროს, ან გზიდან ჩამოეცალოს, სწორედ ამ დროს კი პოლიცია მოდის.

## მსახიობები 
### მთავარი 
* ვერა ფარმიგა — ნორმა ბეიტსი
* ფრედი ჰაიმორი — ნორმან ბეიტსი
* მაქს ტირიოტი — დილან მასეტი
* ოლივია კუკი — ემა დეკოდი
* ნიკოლა პელცი — ბრედლი მარტინი

### მოწვევით 
* დიანა ბანგი — ჯიაო
* დევიდ კაბიტი — სემ ბეიტსი
* ვინსენტ გეილი — გილ ტერნერი
* იენ ტრეისი — რემო უოლესი
* მაიკ ფოგელი — ზაკ შელბი

## შენიშვნები 
* ამ ეპიზოდს 2.93 მლნ-მა ადამიანმა უყურა.
* ემა ნორმანს ეუბნება: „ნამდვილად შოკისმომგვრელი უნდა იყოს, როცა იგებ კაცი, რომელიც მოგწონს, ნამდვილი ურჩხულია“. ეს მოასწავებს ნორმანის სერიული მკვლელის ბედს.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
1.6
ალესანდრო მანძონი

**ალესანდრო მანძონი** (დ. 7 მარტი, 1785, მილანი — გ. 22 მაისი, 1873, მილანი) — იტალიელი მწერალი, რისორჯიმენტოს ეპოქის წარმომადგენელი, იტალიურ ლიტერატურაში ისტორიული რომანის ფუძემდებელი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა მდიდარი გრაფის ოჯახში. წერა დაიწყო 15 წლისამ. 1801 წელს გამოაქვეყნა პირველი ნაწარმოები, ტერცინებით დაწერილი მითოლოგიური ალეგორია „თავისუფლების ტრიუმფი“. წერდა ჰიმნებს, პოლიტიკურ და პატრიოტულ ლექსებს. 1820 წელს გამოაქვეყნა დრამა „გრაფი კარამანოლა“, რომელიც აღიარებულ იქნა იტალიური რომანტიზმის მანიფესტად. დაუპირისპირდა კლასიციზმს როგორც ამ დრამაში, ასევე დრამაში „ადელგიზში“ (1822) და თეორიულ შრომებში „წერილი ტრაგედიაში დროისა და ადგილის ერთიანობის თაობაზე“ და „წერილი რომანტიზმის შესახებ“ (1823). მისი რომანი „დანიშნულები“, რომელიც დაიწერა 1821 წელს, გამოქვეყნდა 1827 წელს და პირველი იტალიური ისტორიული რომანია. მასში კვლავ ძლიერი იყო რომანტიზმის გავლენა, მაგრამ უკვე შეინიშნებოდა რეალიზმის კვალიც. მანძონიმ განაახლა ლიტერატურული ნორმები, შემოიღო მარტივი სინტაქსური კონსტრუქციები, გამოიყენა სალაპარაკო ენა, გაამდიდრა ლექსიკა.

გარდაიცვალა 1873 წლის 22 მაისს წმინდა ფედელეს ტაძარში, კიბეზე ფეხის დაცურების გამო. მანძონის მიუთხვნა ჯუზეპე ვერდიმ ოპერა რეკვიემი“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1785
კატეგორია:გარდაცვლილი 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბუიუქ გალა

მინი

**ბუიუქ გალა** (აზერბ. Böyük Qala küçəsi — დიდი ციხე) — ისტორიულ უბანში მდებარე ქუჩა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს იჩერი-შეჰერში (ძველი ქალაქი), ასაფ ზეინალის ქუჩიდან კიჩიკ გალას ქუჩამდე (შამახის კარიბჭე).

ის არის ძველი ქალაქის ერთ-ერთი მთავარი ტურისტული მარშრუტი.

## ისტორია
ბუიუქ გალა წარმოადგენს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი უძველეს ქუჩას. აღსანიშნავია, რომ აღნიშნული ქუჩა ნაწილობრივ მიჰყვება ქარავნის უძველეს მარშრუტს . ძველ ქალაქში გადის რთული მარშრუტი, რომელიც მას ფეოდალურ-არისტოკრატიულ ზედა და კომერციულ და ხელოსნობის ქვედა ნაწილებად ყოფს. ილია ბერეზინმა, რომელიც ბაქოში იმყოფებოდა 1840-იან წლებში, აღწერს ქუჩას შემდეგნაირად: „როგორც მიუკერძოებელი აღწერილი, შემიძლია გირჩიოთ მხოლოდ ერთი ქუჩა ბაქოში, რომელიც უცნობი გეომეტრიის ხაზებში მიდის შემახას კარიდან და გადალახავს თითქმის მთელ ქალაქს ზღვისკენ“.

1850 წლის მარტში, ბაქოს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიის მშენებლობა დაიწყო შამახის კარიბჭესთან მდებარე ქუჩის დასაწყისში. ეკლესიის მშენებლობისთვის შეირჩა არქიტექტორ ბელოვის პროექტი, რომელმაც ის შეასრულა ბერძნულ-ბიზანტიური სტილით. აღნიშნული შენობის სიმაღლე, რომელიც დასრულდა 1858 წელს, დაახლოებით 45 მეტრი იყო. 

ბაქოს წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია აკურთხეს მირლიკელი წმინდა ნიკოლოზის პატივსაცემად. 1930 წელს ეკლესია ნაწილობრივ განადგურდა და იგი ადაპტირებული იქნა, როგორც სამოქალაქო საჭიროებებისთვის .

1970-იან წლებში ნაწილობრივ დაანგრიეს ქუჩის ძველი შენობები (კერძოდ, ანიფა ტაგიევის სახლი) და აღმართეს ეროვნული ენციკლოპედიის შენობა.

## ნაგებობები
[მინი|სამეცნიერო ცენტრი [აზერბაიჯანის ეროვნული ენციკლოპედია |აზერბაიჯანის ეროვნული ენციკლოპედია]]

აღნიშნულ ქუჩაზე მდებარეობს არაერთი ცნობილი შენობა, მათ შორის:

№9 - შვეიცარიის საელჩო;

№28 - აზერბაიჯანის მშვიდობის კომიტეტი;

№39 - ევროპის საბჭოს ოფისი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში;

№41 - სამეცნიერო ცენტრი აზერბაიჯანის ეროვნული ენციკლოპედია 

№42 - არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი  

№44 - ბაქოს ხანების სასახლის კომპლექსი 

ბუიუქ გალაზე მდებარე არაერთი სახლი გამოცხადებულია, როგორც ადგილობრივი არქიტექტურული ძეგლი .

## ფაქტები
ფილმში „თეირანი-43“, მუსტაფას სტუდია მდებარეობდა ქუჩაზე, აქ გადაიღეს ფილმის გმირების სროლის ეპიზოდები . 

ფილმში „ამფიბია ადამიანი“, იხტიანდრი აფრქვევდა ქუჩას აუზში (სპეციალურად გადაღებული ფილმისთვის) .

აღნიშნულ ქუჩაზეა გადაღებული ასევე რამდენიმე ეპიზოდი ცნობილი ფილმიდან ბრილიანტის ხელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Улица Большая Крепостная 17 (Баку)

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: ბაქოს ქუჩები
რომანოზ ბჟალავა

**რომანოზ ბჟალავა** (დ. 10 იანვარი, 1959, სოფ. ძველი აბაშა, აბაშის რაიონი)  — ქართველი ეკონომისტი, იურისტი, პოლიტიკოსი.

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის ფაკულტეტი, აგრეთვე —  თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი „აჭარა“.   2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი (აბაშის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ზანგილანი

**ზანგილანი** () — ქალაქი აზერბაიჯანში. ზანგილანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ოხჩუჩაის მარჯვენა ნაპირზე. ქალაქზე გადის უმოქმედო რკინიგზის ხაზი მინჯევანი-კაპანი.

## ისტორია
1993 წლის 29 ოქტომბერს ყარაბაღის ომის დროს ზანგილანის რაიონი გადავიდა სომხური ძალების დაქვემდებარების ქვეშ და აქედან მოყოლებული დე-ფაქტო აკონტროლებდა  არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა. 

2020 წლის 20 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა კონტროლი დაამყარეს ქალაქზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*World Gazetteer: Azerbaijan &ndash; World-Gazetteer.com

## სქოლიო
კატეგორია:ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონის ქალაქები
ყიზლარის კონიაკის ქარხანა

**ყიზლარის კონიაკის ქარხანა** (რუსულად: Кизлярский коньячный завод) — ალკოჰოლური სასმელების რუსული კომპანია, რომელიც მდებარეობს ყიზლარში, დაღესტანში. ეს არის რუსული კონიაკის მწარმოებლებიდან ერთ- ერთი უდიდესი.

## ისტორია 
### რუსეთის იმპერია 
მევენახეობა და მეღვინეობა მე -18 საუკუნის მეორე ნახევრიდან ყიზლარის ეკონომიკის ძირითად შემოსავალს წარმოადგენს. 1884 წლის ხილისა და ღვინის წარმოებამ ხელი შეუწყო კონიაკის სამრეწველო წარმოებას ყიზლარში.

1880-იან წლებში ქართველმა ბიზნესმენმა დავით სარაჯიშვილმა დაიწყო ალკოჰოლური სასმელების წარმოება ყიზლარში. ის იყო პირველი რუსეთის იმპერიაში, ვინც კონიაკი აწარმოა ყურძნის არაყისგან, რომელიც მოგვიანების მუხის კასრებში ინახავდა. პირველად წარმოებული პროდუქტიდან 236 შეკვრა ყურძნის არაყი მოსკოვში გაიგზავნა 1885 წელს. 1889 წელს სარაჯიშვილმა ოფიციალურად დაიწყო კონიაკის წარმოება ყიზლარში. 1885 წელი რუსეთში კონიაკის ინდუსტრიის წარმოების წლად ითვლება. 

### საბჭოთა კავშირი 
კონიაკის წარმოებას საბჭოთა მთავრობამ ნება დართო 1924 წელს, ყიზლარის კონიაკის სრული წარმოება კი- მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე არ აღდგენილა. 1942 წელს გერმანელების შეტევის თავიდან ასაცილებლად ქარხალა სომხეთში გადაიტანეს. ყველაზე დიდი რაოდენობით კონიაკით ამ პერიოდში თბილისის კონიაკის ქარხანა მარაგდებოდა. 

ქარხანა ყიზლარში 1947 წელს დაბრუნდა. აღდგენა გაგრძელდა 1950-იანი წლების შუა პერიოდამდე,  1955 წელს კონიაკის ახალი პარტიის დამზადება დაიწყო, რაც 6-7 წლის არყისგან მზადდებოდა. ქარხნების და თანამშრომლების განსახლების რეკონსტრუქცია და გაფართოება მზარდი მოთხოვნის დასაკმაყოფილებლად 1960 წლამდე გაგრძელდა.

საბჭოთა პერიოდში ქარხანაში წარმოებული ძლიერი ალკოჰოლის ნახევარი გადიოდა ექსპორტზე, ძირითადად დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში.

ქარხანა აწარმოებდა ყურძნის წვენს ალკოჰოლის ნაცვლად, აკრძალვის პერიოდში, 1985 წლიდან.  ქარხანამ ასევე მოითხოვა ახალი მომწოდებლები 1985 წელს ყიზლიარისა და ტარუმოვსკის რაიონის ვენახების დახურვის გამო.

### რუსეთის ფედერაცია 
1990 წელს ქარხანა გახდა საიჯარო კომპანია ,,დაგვინო". ნედლეულის დეფიციტის გამო კომპანიამ ყურძნის ყიდვა დაიწყო ესპანეთში, ან მოსავლის აღების წლებში, კრასნოდარისა და სტავროპოლის რეგიონებში. 1998 წელს ქარხანამ მიიღო ფრანგული სერთიფიკატი, რომლის თანახმად, მისი პროდუქციას ,,კონიაკი" ეწოდა. 

1998 წელს, ჩეჩნეთ-რუსეთის კონფლიქტის დროს, ქარხნის დირექტორი ვლადიმერ გრიგორიანცი და მისი მეუღლე გაიტაცეს და რვა თვის განმავლობაში ჩეჩნეთში ტყვეობაში იყვნენ. 

2008 წელს ევგენი დრუჟინინი გახდა ქარხნის დირექტორი. მისი ხელმძღვანელობის პერიოდში კომპანიამ განახორციელა საკუთარი ხარჯებით მოდერნიზაცია და გაზარდა წარმოების მოცულობები, რის შედეგადაც გახდა დაღესტნის ბიუჯეტის ძირითადი წყარო. ასევე 2008 წელს ქარხანამ აღადგინა კრემლის მომწოდებელთა გილდიის სტატუსი.

2014 წლის 28 აგვისტოს, რუსეთის პრემიერ მინისტრის დიმიტრი მედვედევის ბრძანებით, ყიზლარის კონიაკის ქარხანა გადაეცა ფედერალურ საკუთრებაში და გახდა ალკოჰოლის ბაზრის რეგულირების ფედერალური სამსახურის საგანი. 

2015 წლის ზაფხულში ქარხნის ხელმძღვანელობამ შექმნა კონიაკის მწარმოებელთა კავშირი, რომელიც მოიცავდა მოსკოვის ღვინისა და კონიაკის ქარხანას და კონიაკისა და ღვინის ალიანსს. 

2015 წლის 1 სექტემბერს კომპანია გადაკეთდა სააქციო საზოგადოებად.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის კომპანიები
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებლები