ანტისომხური განწყობა

**ანტი-სომხური განწყობა**, ასევე ცნობილია როგორც **არმენოფობია** — ნეგატიური გრძნობები და ცუდი შეხედულებები სომხების, სომხეთისა და სომხური კულტურის მიმართ. ჩვეულებრივ, ანტი-სომხური განწყობა გამოხატულია სომხეთის ქმედებებისს, არსებობით, სომხეთის გენოციდის აგრესიული უარყოფით ან სომხების შეთქმულების რწმენით, ისტორიის გაყალბებისთვის და საზოგადოებრივი ან პოლიტიკური აზრის მანიპულირებით პოლიტიკური სარგებლისთვის.

## აზერბაიჯანი
აზერბაიჯანში არმენოფობია არსებობს ინსტიტუციონალურ და სოციალურდონეზე. აზერბაიჯანში რასობრივი და დისკრიმინაციული შეხედულებები ყველაზე ძლიერია სომხების მიმართ ამასთან, სომხების მიმართ არსებული შეხედულებები ძირითადად ჩამოყალიბდა საბჭოთა კავშირის არსებობის ბოლო წლებში, როდესაც სომხები საბჭოთა ხელისუფლებას სთხოვდნენ, ძირითადად, სომხებით დასახლებული მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის გაერთიანებას სომხეთის სსრ-სთან.  დაძაბულობა საბოლოოდ გადაიზარდა ფართომასშტაბიან სამხედრო კონფლიქტში, რომელიც მიმდინარეობდა მთიანი ყარაბახის ტერიტორიაზე. სომხური ძალები აკონტროლებდნენ ყოფილი საჰაერო ძალების უმეტეს ნაწილსა და შვიდ მიმდებარე ოლქს. ცეცხლის შეწყვეტა მიღწეული იქნა 1994 წელს.

მას შემდეგ სომხური მხარე ადანაშაულებს აზერბაიჯანის მთავრობას ქვეყნის შიგნით და მის ფარგლებს გარეთ, ანტი-სომხური პოლიტიკის გატარებაში, რაც მოიცავს სომხეთისა და სომხების მიმართ სიძულვილის პროპაგანდას და კულტურული მემკვიდრეობის განადგურებას. 2011 წელს, ევროკომისიამ, რასიზმისა და შეუწყნარებლობის წინააღმდეგ, ევროკავშირის კომიტეტის დასკვნაში აღნიშნა, რომ მუდმივი ნეგატიური ოფიციალური და მედია დისკუსიები სომხეთის რესპუბლიკასთან მიმართებით ხელს უწყობს სომხური წარმოშობის ხალხის მიმართ უარყოფითი შეხედულებების შენარჩუნებას.

## რუსეთი
მე -19 საუკუნეში მოღვაწე რუსი გამომძიებელი, ვასილი ველიჩკო, რომელიც აქტიური იყო იმ პერიოდის განმავლობაში და აღნიშნავდა რუსული ტიზარიზმის მიერ მიზანმიმართულ ანტი-სომხურ პოლიტიკა. 2012 წლის „VTSIOM“– ის კვლევის თანახმად, მოსკოვში გამოკითხულთა 6% და სანქტ-პეტერბურგში მცხოვრებთა 3% განიცდიდნენ მტრობას ან გაღიზიანებას სომხების მიმართ. 2000-იან წლებში რუსეთში დაიწყო სომხების რასისტული მკვლელობები. 2002 წელს კრასნოდარში აფეთქება მოხდა სომხური ეკლესიის მახლობლად, რის შემდეგაც ადგილობრივმა საზოგადოებამ მიიჩნია, რომ ეს იყო ტერორისტული ქმედება.

## შეერთებული შტატები
სომეხთა წინააღმდეგ ისტორიული ცრურწმენები არსებობდა სხვადასხვა დროს, ყოველ შემთხვევაში, შეინიშნებოდა ჯერ კიდევ 1900-იანი წლების დასაწყისიდან.

1900-იანი წლების დასაწყისში სომხები იყვნენ იმ უმცირესობათა ჯგუფში, რომელთაც ეკრძალებოდათ ფულის, მიწისა და აღჭურვილობისთვის სესხის აღება. მათ მოიხსენიებდნენ როგორც „დაბალი კლასის ებრაელებს“. უფრო მეტიც, ლოს-ანჯელესში, სხვა უმცირესობათა შორის, სომხები ცხოვრობდნენ ვან ნესის ერთ მხარეს, ხოლო ევროპული თეთრი წარმოშობის მაცხოვრებლები ცხოვრობდნენ მეორე მხარეს.

1998 წლის 24 აპრილს, სომეხ სტუდენტთა ასოციაციის ორგანიზებით, რომელიც გაიმართა „UC Berkeley“- ში, ჰამიდ ალგარი, ისლამური და სპარსული კვლევების პროფესორი, მივიდა ორგანიზატორთა ჯგუფთან და წამოიძახა: „ეს არ იყო გენოციდი, მაგრამ მე მსურს ეს ყოფილიყო - მატყუარა ღორებო“ . ინციდენტის შემდეგ, სომეხ სტუდენტთა ასოციაციის წევრებმა შეიტანეს მოხსენება კამპუსის პოლიციასთან, რომელიც გამოძიებას ითხოვდა.  ხუთთვიანი გამოძიების შემდეგ, ოფისმა ბოდიში მოიხადა, თუმცა სიძულვილის ბრალდება არ აღიძრა პროფესორის მიმათ, ვინაიდან ინციდენტმა არ შექმნა „მტრული გარემო“.   

## სხვა ქვეყნები
### ისრაელი
იერუსალიმის პოსტმა 2009 წელს განაცხადა, რომ იერუსალიმის ძველ ქალაქს ყველა ქრისტიანიდან ყველაზე ხშირად ჰარედისა და მართლმადიდებელი იუდეველების წარმომადგენლები სტუმრობდნენ. 2011 წელს ძველ ქალაქში დაფიქსირდა ჰარდიელი ებრაელების მიერ სომეხი სასულიერო პირებზე სიტყვიერი   შეტევის ფაქტები. 2013 წლის ინტერვიუში იერუსალიმის სომეხმა პატრიარქმა ნურჰან მანუგიანმა თქვა, რომ ისრაელში სომხებს ექცევიან როგორც „მესამე კლასის მოქალაქეებს“.

### პაკისტანი
პაკისტანი გაეროს ერთადერთი წევრი ქვეყანაა, რომელმაც არ ცნო სომხეთის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა და  აზერბაიჯანს მხარს უჭერს მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტში.

### ტაჯიკეთი
1990 წლის დასაწყისში, აზერბაიჯანიდან 39 სომეხი დევნილი გადასახლდა ტაჯიკეთში. ყალბი ჭორები ვრცელდება იმის შესახებ, რომ სავარაუდოდ 5000-მდე სომეხი გადაასახლეს დუშანბეში ახალ საცხოვრებელ სახლებში. ამან გამოიწვია არეულობა, რომელიც შეეხო როგორც კომუნისტურ მთავრობას, ასევე სომხებს.  საბჭოთა შინაგან საქმეთა სამინისტრომ (MVD-მ) ჩაახშო დემონსტრაციები, რომლის დროსაც 20-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 500-ზე მეტი დაშავდა.

### უკრაინა
2009 წელს, სომხებისნ მიერ უკრაინელი კაცის მკვლელობის შემდეგ, ქალაქ მარგანეცში მოხდა ეთნიკური კონფლიქტი. უკრაინელებსა და სომეხთა შორის კონფლიქტი დაიწყო „მორიელის კაფეში“,  ხოლო მოგვიანებით გადაიზარდა აჯანყებებში სომეხთა წინააღმდეგ,  ამას თან ახლდა სახლებისა და მანქანების დაწვა, რამაც გამოიწვია ქალაქიდან სომეხთა განდევნა.

## ლიტერატურა
* Hilmar Kaiser: *Imperialism, Racism, and Development Theories. The Construction of a Dominant Paradigm on Ottoman Armenians*, Gomidas Institute, Ann Arbor (MI) 1997

## რესურსები ინტერნეტში
* Сайт посвященный армянофобии в Азербайджане 
* «Азербайджанский писатель Э. Багиров: В Азербайджане лютая, иррациональная, звериная, нечеловеческая ненависть к армянам»

## სქოლიო
კატეგორია:რასიზმი
კატეგორია:სომხები