open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
30 აპრილი

**30 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის 120-ე დღე (ნაკიან წლებში - 121–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 245 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1789 : ჯორჯ ვაშინგტონი აშშ-ის პრეზიდენტის პოსტზე ადის.
* 1803 : ლუიზიანის შესყიდვა - აშშ-მა ლუიზიანის ტერიტორია საფრანგეთისგან $15 მილიონად შეისყიდა, რამაც ერთ ღამეში ახალგაზრდა ერის ტერიტორია გააორმაგა.
* 1812 : ლუიზიანა (ორლეანის ტერიტორია) გახდა აშშ-ს მე-18 შტატი.
* 1838 : ნიკარაგუა თავს დამოუკიდებლად აცხადებს ცენტრალური ამერიკის ფედერაციისგან.
* 1900 : ჰავაი აშშ-ის ტერიტორია ხდება.
* 1945 : გარდაუვალი შურისძიების შიშით თავი მოიკლა ადოლფ ჰიტლერმა ევა ბრაუნთან ერთად (ქორწინების ერთი დღის შემდეგ).
* 1945 : საბჭოთა არმიამ იერიშით აიღო ბერლინი.
* 1950 : რუსთავის მეტალურგიულმა ქარხანამ პირველი ფოლადი გამოუშვა.
* 1980 : ნიდერლანდების დედოფალი ბეატრისის კორონაცია.
* 1991 : ტროპიკული ციკლონი თავს ესხმის ბანგლადეშს, რამაც 138 000 ადამიანი იმსხვერპლა.
* 1991 : დამოუკიდებელი საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში პირველი ოფიციალური გაწვევა დაიწყო (ქართული ჯარის დღე).
* 1993 : ვების (World Wide Web) დაბადების დღე.
* 2002 : პაკისტანის რეფერენდუმში მოსახლეობის უმრავლესობა მხარს უჭერს პერვეზ მუშარაფის მომდევნო ხუთი წლით პრეზიდენტის პოსტზე დარჩენას.
* 2013 : ვილემ-ალექსანდერი ნიდერლანდების მეფე გახდა.
* 2019 : იაპონიის  იმპერატორი აკიჰიტო ტახტიდან გადადგა და ახალი ეპოქა — რეივა დაიწყო.
* 2023 : 
**ჭადრაკში მსოფლიოს მე-17 ჩემპიონი დინ ლიჟენი გახდა.
**პარაგვაის საპრეზიდენტო არჩევნებში სანტიაგო პენია იმარჯვებს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1777 : კარლ ფრიდრიხ გაუსი — გერმანელი მათემატიკოსი
* 1879 : კორნელი კეკელიძე — ქართველი ფილოლოგი
* 1883 : იაროსლავ ჰაშეკი — ჩეხი მწერალი.
* 1893 : იოახიმ ფონ რიბენტროპი — ნაცისტური გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწე
* 1959 : ნიკოლოზ დერიუგინი — ქართველი კალათბურთელი.
* 1986 : დიანა ეგრონი — ამერიკელი მომღერალი, მსახიობი და მოდელი.

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1883 : ედუარ მანე — ფრანგი მხატვარი (დ. 1832)
* 1915 : ნიკო ლომოური — ქართველი მწერალი-ხალხოსანი
* 1945 : ადოლფ ჰიტლერი — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე
* 1981 : პეტერ ჰუხელი — გერმანელი მწერალი
* 1983 : ჯორჯ ბალანჩინი — ამერიკელი ბალეტმაისტერი

## დღესასწაულები 
* ბიბლიოთეკარის დღე  
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** **ეფრემ მაწყვერელი** 
** სვიმეონ სპარსთა ეპისკოპოსი და მისთანა მოწამენი: ავდელია და ანანია ხუცესი, ქუსდაზად საჭურისი, ფუსიკი, ავატი, ასკიტრეა და სხვანი
** აკაკი მელიტინელი
** მოწამე ადრიანე
** აღაპიტე – რომის პაპი
** ზოსიმე სოლოვკელი

* border|25 px| წარმართობა
**ვალპურგის ღამე

* აგრეთვე:
** ნიდერლანდები : დედოფლის დაბადების დღე (1938)
** შვედეთი : მეფის დაბადების დღე (1946)

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები**
* 

0430
24 აპრილი

**24 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის მე–114 დღე (ნაკიან წლებში - 115–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 251 დღე.

## დღის მოვლენები 
* ძვ. წ. 1184 : ბერძნები შეაღწიეს ტროაში ტროას ცხენის გამოყენებით.
* 1915 : „ახალგაზრდა თურქმა“ მმართველებმა, რომელთა შორის მთავარ როლს ასრულებდნენ ტალაატ ფაშა, ენვერ-ფაშა და ჯემალ-ფაშა, ბრძანეს შეეკრიბათ მთელი სომხური ინტელიგენცია სტამბოლში და გადაესახლათ. უმრავლესობა იმავე დღეს დახოცეს,
* 1965 : აშშ-მ დაიწყო სამხედრო ინტერვენცია დომინიკელთა რესპუბლიკის მიმართ
* 1968 : მავრიკი გახდა გაეროს წევრი
* 1970 : გამბია გამოცხადდა რესპუბლიკად
* 1996 : შეიქმნა ქალთა ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
* 2007 : მზის სისტემის გარეთ, სასწორის თანავარსკვლავედში აღმოჩენილ იქნა დედამიწის მსგავსი პლანეტა **გლიზე 581c**
* 2015 :
** ნეპალში   7,8 მაგნიტუდის მიწისძვრა მოხდა, რომელსაც 6 000-ზე მეტი ადამიანი შეეწირა.
** სომხეთის სამოციქულო ეკლესიამ სომხების გენოციდის დროს დაღუპული ადამიანების კანონიზაცია მოახდინა.
* 2022 : ემანუელ მაკრონი საფრანგეთის პრეზიდენტად მეორე  ვადით აირჩიეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1856 : პეტენი, ანრი ფილიპ — ფრანგი სამხედრო მოღვაწე
* 1866 : კალისტრატე  — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* 1867 : ბალანჩივაძე, ვასილ — ქართველი მსახიობი. 
* 1876 : რედერი, ერიხ  — გერმანელი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე
* 1903 : ბელიაშვილი, აკაკი — ქართველი მწერალი
* 1910 : ანანიაშვილი, გიორგი —  ქართველი ენერგეტიკოსი
* 1933 : ჭეიშვილი, რეზო — ქართველი მწერალი
* 1942 : სტრეიზანდი, ბარბრა — ამერიკელი მომღერალი და მსახიობი
* 1955 : თემურ ხუბულური — ქართველი ძიუდოისტი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1731 : დეფო, დანიელ — ინგლისელი მწერალი
* 1931 : კლდიაშვილი, დავით — ქართველი პროზაიკოსი
* 1966 : ჩიქოვანი, სიმონ —   ქართველი პოეტი.
* 1967 : კომაროვი, ვლადიმერ — რუსი კოსმონავტი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ანტიპა პერღამელი
** პროკლე და მარტინიანე
** ღირსი ფარბეთა
** ღირსი იოანე 

* მსოფლიო 

** ახალგაზრდობის სოლიდარობის საერთაშორისო დღე (1957)
** ინგლისური ენის დღე (2010)

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები**
* 

0424
ატაჰუალპა

thumb|ატაჰუალპა
**ატაჰუალპა** (დ. დაახლ. 1500 — გ. 29 აგვისტო, 1533, კახამარკა) — ინკების უკანასკნელი დამოუკიდებელი მმართველი. მამის, უაინა კაპაკის გარდაცვალების შემდეგ, ძალაუფლებისათვის ებრძოდა თავის ძმას უასკარს. 1530 გაიმარჯვა და ინკების იმპერიის ერთპიროვნული მმართველი გახდა. ესპანელი კონკისტადორები ფ. პისაროს მეთაურობით 1532 წლის 15 ნოემბერს შევიდნენ ქ. კახამარკაში. ესპანელებმა ატაჰუალპა ქალაქში შეიტყუეს და დაატყვევეს, დიდი გამოსასყიდის საფასურად მას თავისუფლებას შეჰპირდნენ, მაგრამ გამოსასყიდის მიღების შემდეგ კონკისტადორებმა იგი „გაასამართლეს“ და ჩამოახრჩვეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინკების მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 1500
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1533
იულიუს ასფალგი

**იულიუს ასფალგი** () (დ.  6 ნოემბერი. 1919, აშაუ, ზემო ბავარია  — გ. 12 იანვარი, 2001, მიუნხენი) — გერმანელი აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი; იყო მიუნხენის უნივერსიტეტის პროფესორი, ქრისტიანული აღმოსავლური მწერლობის კორპუსის არაბული სექციის გამგე.

ასფალგის ნაშრომებიდან აღსანიშნავია „ქართული სასულიერო მწერლობა“ (1957), „კიტა ჩხენკელი“ (1964), „იარომირ იედლიჩკა“ (1966) და სხვა. ნაშრომში „ქართული ხელნაწერები“ (1963), რომელიც მიხეილ თარხნიშვილის ხსოვნას მიუძღვნა, ასფალგმა წარმოადგინა და მეცნიერულად აღწერა გერმანულ წიგნსაცავებში დაცული 15 ქართული ხელნაწერი. მიხეილ თარხნიშვილთან ერთად გერმანული ენაზე გადაამუშავა კორნელი კეკელიძის „ძველი ქართული მწერლობის ისტორიის“ I ტომი (1956).

## ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი ქართველოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1919
კატეგორია:გარდაცვლილი   12 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2001
ასფაგური

**ასფაგური** — იბერიის მეფე  XXIII მეფე ფარნავაზიანთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი, მირდატ მეფის ძე. ციხე-ქალაქ უჯარმის ამშენებელი. იყო სპარსეთის პირველი სასანიანი მეფის არდაშირ I-ის (226–241) თანამედროვე. სომეხთა მეფე ხოსროვ I-თან ერთად ებრძოდა სპარსელებს და დაამარცხა ისინი; მაგრამ მისი მეფობის ბოლოს სპარსელებმა დაიპყრეს სომხეთი და ქართლში შემოიჭრნენ. ასფაგური ოსეთში გადავიდა დამხმარე ლაშქრის მოსაყვანად, მაგრამ იქ გარდაიცვალა. ასფაგურ I-ს ჰყავდა ქალიშვილი აბეშურა რომელიც დაქორწინდა უფლისწულ მირიანზე რომელიც მომავლში ცნობილი გახდა როგორც მეფე მირიან III.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
ჯავის მუნიციპალიტეტი

**ჯავის მუნიციპალიტეტი** — ადმინისტრაციული ერთეული საქართველოში.

მუნიციპალიტეტი მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ კალთებზე მდინარეების დიდი ლიახვის, ყვირილის და ჯეჯორის ხეობებში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადიოდა ტრანსკავკასიური მაგისტრალი, რომელიც სამხრეთ კავკასიას როკის გვირაბით ჩრდილოეთთან აკავშირებს. ჯავის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს ხუროთმოძღვრების ძეგლები: კვაისა-ჯვრის ეკლესიის ნანგრევები (ადრინდელი ქრისტიანული ხანა), ეკლესიის ნანგრევები სარიტათაში, სოხთაში, ნადარბაზევში და სხვა.

## ისტორია
1917 წლამდე ჯავის რაიონი შედიოდა ტფილისის გუბერნიის გორის მაზრაში, 1922 წლიდან სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში. რაიონის ტერიტორია შეადგენდა 1448 კვ. კმ-ს, სადაც კონფლიქტამდე დაახლოებით 10 ათასი კაცი ცხოვრობდა. აქ  1 დაბაა (ჯავა), 8 საკრებულო და 104 სოფელი. 1991 წლის 27 აპრილს ჯავის რაიონს მოაკლდა 59 ათასი ჰექტარი ტერიტორია. სინაგურის სასოფლო საბჭო გადაეცა საჩხერის რაიონს, ხოლო კიროვისა და ჩასავლის საბჭოები – ონის რაიონს. 

ქართულ-ოსური კონფლიქტის შემდეგ ოკუპირებულია რუსეთის მიერ. სამხრეთ ოსეთის დე-ფაქტო ადმინისტრაციული დაყოფით შენარჩუნებულია ჯავის რაიონი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
**საქართველოს საკადასტრო რუკა - **gisappsn.reestri.gov.ge***
**საქართველოს მთავრობის განკარგულება ადგილობრივი თვითმმართველი ერთეულებისათვის საქართველოს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან თანხის გამოყოფის შესახებ  - **matsne.gov.ge***
**რეგისტრირებული ორგანიზაციების რაოდენობა მუნიციპალიტეტების მიხედვით - **საქართველოს ღია მონაცემების ლაბორატორია***
**საქართველოს კანონი, საქართველოს საგადასახადო კოდექსი - **შემოსავლების სამსახური***
*
**მოსახლეობის აღწერის შედეგები - **pop-stat.mashke.org***
*
**მცხეთა მთიანეთის მდებარეობა - **mbg.ge***
*
*
*
**საქართველოს ტერიტორიული მოწყობა - **infogeo.ge***
**საქართველოს მოსახლეობა - **business.org.ge***
**უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი - **nplg.gov.ge***
**ქართული ღვინის ჯიშები - **საქართველოს კულტურის სამინისტრო, ღვინის სააგენტო***
****საქართველოს პარლამენტთან არსებული ჰერალდიკის საბჭო***
*
**საფოსტო ინდექსები - **საქართველოს ფოსტა***

## სქოლიო
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტი
ასურნასირფალ II

thumb|right|350px|ასურნასირფალ II
**ასურნასირფალ II**, ასურეთის მეფე ძველი წელთაღრიცხვით 883 - ძვ. წ. 859. მის დროს საფუძველი ჩაეყარა „ახალი ასურული სამეფოს“ სამხრეთ ძლიერებას. ასურნასირფალ II აწარმოებდა ომებს მეზობლების წენააღმდეგ. დაარბია ჩრდილოეთ შუამდინარეთში დასახლებული არამეელები, რომლებიც წინა ორი საუკუნის მანძილზე დიდად ავიწროებდნენ ასურელებს. დიდი ბრძოლები გადაიხადა ჩრდილოეთით - ნაირისა და ურარტუს ქვეყნებთან. დაიპყრო ევფრატის დასავლეთი მდებარე მიწები - სირიისა და ფინიკიის მნიშვნელოვანი ნაწილი. მისი ლაშქრობები ხასიათდებოდა დიდი სისასტიკით დაპყრობილი მოსახლეობის მიმართ. ამ ლაშქრობათა ამბები მოთხრობილია ასურნასირფალ II ანალებში, ხოლო მრავალი სცენა წარმოდგენილია ქ. ქალზუში მისი სასახლის კედლებზე ამოკვეთილ ბარელიეფებზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ასურეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
20 აპრილი

**20 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის 110-ე დღე (ნაკიან წლებში – 111-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 255 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1303 : რომის პაპმა ბონიფაციუს VIII-ემ დააფუძნა რომის ლა საპიენცას უნივერსიტეტი.
* 1534 : ჟაკ კარტიე იწყებს თავის მოგზაურობას, რომლის შედეგადაც აღმოაჩენს კანადასა და ლაბრადორს.
* 1653 : ოლივერ კრომველმა დაითხოვა გავის პარლამენტი.
* 1657 : ადმირალმა რობერტ ბლეიკმა გაანადგურა ესპანური ვერცხლის გადამზიდავი ფლოტი ტენერიფესთან.
* 1657 : ახალი ამსტერდამის (შემდგომში ნიუ-იორკი) ებრაელებს მიეცათ მრწამსის თავისუფლების უფლება.
* 1770 : ასპინძის ბრძოლა. ერეკლე II-მ დაამარცხა ოსმალურ-ლეკური ჯარი.
* 1877 : ქართველებმა და რუსეთმა აიღეს ბაიაზეთი.
* 1921 : სამმხრივი შეთანხმება ამიერკავკასიის რკინიგზის გაერთიანების შესახებ.
* 1922 : შეიქმნა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი.
* 1942 : ბრძოლა მოსკოვისათვის.
* 2009 : *ნიუ-იორკ ტაიმზმა* ხუთი **პულიცერის პრემია** მიიღო, მათ შორის საერთაშორისო რეპორტაჟებისთვის აშშ-ის „სამხედრო და პოლიტიკურ სირთულეებზე“ ავღანეთსა და პაკისტანში.
* 2011 : ლიბიაში, მისრატის ბრძოლაში, მოკლეს ფოტოგრაფები თიმ ჰეთერინგთონი და ქრის ჰონდროსი.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1808 : ნაპოლეონ III — საფრანგეთის იმპერატორი
* 1889 : ჰიტლერი, ადოლფ — გერმანელი სახელმწიფო მოღვაწე
* 1893 : მირო, ჟოან — კატალონიელი მხატვარი
* 1911 : ბაბილოძე, გიორგი — ქართველი სპორტსმენი-ტანმოვარჯიშე
* 1923 : საყვარელიძე, ტარიელ — ქართველი მსახიობი
* 1947 : სუვოროვი, ვიქტორ — რუსი მწერალი და ისტორიკოსი
* 1956 : კახა ბენდუქიძე — ქართველი სახელმწიფო მოღვაწე და ბიზნესმენი, საქველმოქმედო ორგანიზაცია ცოდნის ფონდის დამფუძნებელი, თავისუფალი და აგრარული უნივერსიტეტების სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე.

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1314 : კლემენტ V — რომის პაპი
* 1918 : ბრაუნი, კარლ ფერდინანდ — გერმანელი ფიზიკოსი
* 1929 : ალბერტ ვილჰელმ ჰაინრიხ პრუსიელი — გერმანიის საიმპერიო სამხედრო ფლოტის გროსადმირალი
* 1932 : პეანო, ჯუზეპე — იტალიელი მათემატიკოსი
* 1965 : ასტანგოვი, მიხეილ — რუსი საბჭოთა მსახიობი
* 2001 : სინოპოლი, ჯუზეპე — იტალიელი დირიჟორი და კომპოზიტორი
* 2021 : იდრის დები —  ჩადის პრეზიდენტი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** გიორგი აღმსარებელი
** მოწამე კალიოპე
** რუთინა დიაკონი, აკვილინა მცირე და მათთან 200 მხედარი
** სერაპიონ მონაზონი

* წინასწარმეტყველი მუჰამედის დაბადების დღე 
* დიდი ბრიტანეთი, ენძელას დღე.
* ვენესუელა, დამოუკიდებლობის დეკლარაციის დღე.
* სიერა-ლეონე, რესპუბლიკის დღე.
* მესამე რაიხში 1933 წლიდან — ადოლფ ჰიტლერის დაბადების დღე.

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები
* 

0420
ლევ ატამანოვი

**ლევ კონსტანტინეს ძე ატამანოვი** (დ.  21 თებერვალი  [ ძვ. სტ. 8 თებერვალი], 1905, მოსკოვი — გ. 12 თებერვალი, 1981, იქვე) —  საბჭოთა ეპოქის კინორეჟისორი. საბჭოთა მულტიპლიკაციური კინოს ერთ-ერთი ფუძემდებელი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1978). რსფსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1964). 

## ბიოგრაფია 
1926 წელს დაამთავრა პირველი სახკინოსკოლა კინორეჟისორის დიპლომით. 1931 წლიდან უკვე მულტიპლიკაციური ფილმების რეჟისორი გახდა. რუსული, სომხური, ინდური, ჩინური, შვედური ზღაპრების მოტივებზე ქმნიდა ფილმებს. 1936 წლიდან მუშაობდა სომხეთში, 1949 წლიდან „სოიუზმულტფილმის“ რეჟისორია. გადაიღო მულტფილმები: „ცუგა და კატა“ (1938), „ჯადოსნური ხალიჩა“ (1948), „ყვითელი ყარყატი“ (1950, დიპლომი, დელის საერთაშორისო კინოფესტივალი, 1950), „ალისფერი ყვავილი“ (1952), „ოქროს ანტილოპა“ (1954, პრიზი, VIII, საერთაშორისო კინოფესტივალი, კანი, 1955), „თოვლის დედოფალი“ (1957; I პრემია, საერთაშორისო კინოფესტივალი, ვენეცია, 1957; სპეც. პრიზი, საერთაშორისო კინოფესტივალი, მოსკოვი, 1958; საუკეთესო ფილმი, საერთაშორისო კინოფესტივალი, ლონდონი, 1959) და სხვა.

იყო „საიუზმულტფილმის“ შემოქმედებითი სექციის ბიუროს თავმჯდომარე და საბჭოს წევრი, სსრკ კინემატოგრაფისტთა კავშირის მულტიპლიკაციის სექციის თავმჯდომარის მოადგილე, 1960-იანი წლების დასაწყისში — „საიუზმულტფილმის“ თოჯინური სექციის სარეჟისორო კოლეგიის თავმჯდომარე.

გარდაიცვალა მოსკოვში, 1981 წელს, დაკრძალულია მოსკოვის სომხურ (ვაგანკოვკის სასაფლაოს ფილიალი) სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული  21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ივანე აბაზასძე

**ივანე აბაზასძე** — XI საუკუნის I ნახევრის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, ქართლის ერისთავთერისთავი ბაგრატ IV-ის დროს.

ბაგრატის მცირეწლოვნობისას აღმოსავლეთ საქართველოს სხვა გამგებლებთან ერთად ილაშქრა საქართველოს სამეფოსაგან განდგომილი განძის ამირა ფადლონის დასასჯელად. 1032 წელს აბაზასძემ და ლიპარიტ ბაღვაშმა შეიპყრეს თბილისის ამირა ჯაფარი და ხელთ იგდეს ბირთვისის ციხე. საქართველოს სამეფოს კარზე არსებული უთანხმოების გამო, თბილისის შემოერთება ვერ მოხერხდა. „გიორგი მთაწმინდლის ცხოვრების“ ცნობით, აბაზასძე და მისი ოთხი ძმა იმდენად განდიდდნენ და გაძლიერდნენ, რომ შეთქმულება მოუწყვეს ბაგრატ IV-ს. მეფემ შეთქმულნი შეიპყრო. ქართლის ერისთავობა გადაეცა ლიპარიტ ბაღვაშს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ი
კატეგორია:XI საუკუნის ქართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
მარიანო ასუელა

**მარიანო ასუელა** (დ. 1 იანვარი, 1873, ლაგოს-დე-მორენო — გ. 1 მარტი, 1952, მეხიკო) — მექსიკელი მწერალი. სათავე დაუდო მექსიკის რევოლუციის ამსახველ და სოციალურ რომანს.

მისი თხზულებებიდან უპირველეს ყოვლისა აღსანიშნავია: „ვინც ქვემოთ არის“ (1916), რომელიც მექსიკის 1910 რევოლუციის ამბებს ასახავს, აგრეთვე „მარია ლუისა“ (1907), „ხელმოცარულნი“ (1908), „სარეველა“ (1909), „ამხანაგი პანტოხა“ (1937), „რეგინა ლანდა“ (1939), „ახალი ბურჟიაზია“ (1941), „წყევლა“ (გამოქვეყნდა 1955). ამ რომანებმა ასუელას მექსიკის უდიდესი რეალისტი მწერლის სახელი მოუხვეჭა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:XIX საუკუნის მექსიკელი მწერლები
კატეგორია:მექსიკელი რომანისტები
კატეგორია:მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მექსიკელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის მექსიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი

**ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ახალქალაქი.

## ისტორია
მუნიციპალიტეტის ტერიტორია 1917 წლამდე ტფილისის გუბერნიის ახალქალაქის მაზრაში შედიოდა, 1921-30 წლებში — აღმოსავლეთ საქართველოს ახალქალაქის მაზრაში, 1930 წლიდან ცალკე რაიონია. სამხრეთი საზღვარი ემთხვევა საქართველო-თურქეთის სახელმწიფო საზღვარს.

## ბუნება 
მუნიციპლალიტეტი მდებარეობს ჯავახეთის ვულკანურ ზეგანზე, რომლის სიმაღლე 1500-დან 3300 მ-მდე მერყეობს. პლატოს ზედაპირი ტალღობრივი ვაკეა, რომლის აღმოსავლეთ ნაწილში აღმართულია სამსრის ქედი (უმაღლესი მწვერვალი მთა დიდი აბული — 3301 მ). ტერიტორია — 1235 კვ.კმ., მათ შორის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 990 კვ.კმ. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები ფარავანი, ჭობარეთი, ბარალეთისწყალი. ტბებიდან აღსანიშნავია კარწახის ტბა, ვაჩიანის ტბა, მრუდე ტბა.

მუნიციპალიტეტში მოიპოვება სასარგებლო წიაღისეული: ვულკანური წიდა (სოფელი ზაკვი), პემზა (სოფლები სულდა და ოკამი) და პერლიტი (სოფელი სულდა).

## მოსახლეობა
### აღწერის მონაცემები
## ადგილობრივი თვითმმართველობა 
### ადმინისტრაციული ერთეულები 
მუნიციპალიტეტში 65 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი, 64 სოფელი. ადგილობრივი თვითმმართველობის უმაღლესი ორგანოა საკრებულო. მმართველობის ტერიტორიული ერთეულებია:

* 1 ქალაქი — ახალქალაქი
* 15 თემი — აზავრეთი, ალასტანი, არაგვა, ბარალეთი, გოგაშენი, ვაჩიანი, ზაკვი, კარტიკამი, კარწახი, კოჭიო, კუმურდო, ოკამი, სულდა, ხავეთი, ხოსპიო.
* 6 სოფელი — დილისკა, კოთელია, პტენა, ტურცხი, ჩუნჩხა, ხანდო.

### საკრებულო 
## ეკონომიკა 
სოფლის მეურნეობაში წამყვანია მეცხოველეობა, მოჰყავთ საგაზაფხულო ხორბალი და კარტოფილი. მრეწველობა სუსტადაა განვითარებული, ძირითადი დარგია კვების მრეწველობა. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე გადის რკინიგზის ხაზი (მარაბდა-ახალქალაქი), რომელიც 2018 წლის გაზაფხულიდან დაუკავშირდა სასაზღვრო პუნქტ კარწახს და რომელმაც ერთმანეთთან შეაერთა საქართველოსა და თურქეთის რკინიგზები.

## კულტურა 
მუნიციპალიტეტში 67 საჯარო სკოლაა, 61 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 1 მუზეუმი (მხარეთმცოდნეობის).

## ღირსშესანიშნაობანი 
ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში ბევრია ადრინდელი და შუა საუკუნეების ქართული კულტურის ძეგლები:

* კუმურდოს ტაძარი (964 წ.)
* აბულის ციკლოპური ციხე
* აბულის ეკლესია (X ს.)
* ბავრას ეკლესია (X-XI სს.)
* ალასტანის ეკლესია (X-XI სს.)
* ბარალეთის ეკლესია (XI ს.)
* ბურნაშეთის ეკლესია (XI ს.)
* ახალქალაქის ციხე-ნაქალაქარი (XI-XVIII სს.)

## შენიშვნები
## სქოლიო
ასურბანიფალი

**ასურბანიფალი** — ასურეთის მეფე ძვ. წ. 669 - დაახლოებით ძვ. წ. 633. თავისი მამისაგან, ასარხადონისაგან, მემკვიდრეობით მიიღო დიდი იმპერია, რომლის მთლიანობის შენარჩუნებისათვის თავგამოდებით იბრძოდა მთელი თავისი მეფობის მანძილზე. ერთხანს ხელმეორედ დაიმორჩილა გამდგარი ეგვიპტე, თუმცა ეს ქვეყანა ძვ. წ. 655 წელს საბოლოოდ ჩამოსცილდა ასურეთს. კვლავ დაიპყრო ქალაქები ტვიროსი (ფინიკიაში) და არვადი (სირიაში). ასურბანიფალი ებრძოდა სკვითებს, კიმერიელებს, სპარსელებსა და მიდიელებს. მშვიდობიანი ურთიერთობა ჰქონდა ურარტუსთან, რომელიც ასევე შევიწროვებული იყო გარეშე მტრებისგან. ასურბანიფალს დიდი ბრძოლა მოუხდა მის წინააღმდეგ შექმნილ კოალიციასთან, რომელშიც შედიოდნენ ბაბილონელები, ელამელები, არამეელები, ქალდეელები და სხვ. მათ სათავეში ედგა ასურბანიფალის ძმა, ბაბილონეთის მმართველი შამაშშუმუქინი. ასურბანიფალმა დაამარცხა ჯერ ბაბილონეთი (ძვ. წ. 648), შემდეგ ელამი (ძვ. წ. 639) და სხვა მისი მოკავშირეები. ასურბანიფალის შემდეგ ასურეთი დიდმა ანარქიამ მოიცვა და მალე სრულიად გაანადგურეს მეზობლებმა (ძვ. წ. 605).

საქვეყნოდ ცნობილია „ასურბანიფალის ბიბლიოთეკა“, რომელიც აღმოჩნდა ასურეთის ერთ-ერთი დედაქალაქის ნინევიის 1849 - 1854 გათხრების დროს (ახლანდელი კუიუნჯიკის გორაკზე). ეს იყო ლურსმულით ნაწერი ათეულათასობით თიხის ფირფიტისაგან შემდგარი არქივი, რომელიც შეიცავდა სხვადასხვა დროის აურულ და ბაბილონურ ისტორიას, რელიგიას, მაგიურ და სამეცნიერო ტექსტებს. კერძოდ, აქ იპოვეს პირველად გილგამეშის, ძველი ბაბილ. ეპოსის, ტექსტი და სხვა პირველხარისხოვანი ძეგლები, რომლებიც დედნებისა თუ ასლების სახით შეუკრებიათ ასურბანიფალის განკარგულებით; ასურბანიფალი თავდაპირველად ქურუმობისათვის ემზადებოდა და კარგად იცოდა ლურსმული დამწერლობა. მკვლევარნი, ჩვეულებრივ, ასურბანიფალის განსწავლულობასა და ინტერესს მიაწერენ ასეთი გრანდიოზული „ბიბლიოთეკის“ შექმნას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ასურეთის მეფეები
გვატემალა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი გვატემალა შეიძლება აღნიშნავდეს:

*გვატემალა — სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში, გვატემალის რესპუბლიკა.
*გვატემალა — ქალაქი, გვატემალის რესპუბლიკის დედაქალაქი.
ფრენსის ასტონი

მინი|ფრენსის ასტონი
**ფრენსის უილიამ ასტონი** (დ. 1 სექტემბერი, 1877, ჰარბორნი — გ.20 ნოემბერი, 1945, კემბრიჯი) — ინგლისელი ფიზიკოსი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1921), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1924). 

დაამთავრა ბირმინგემისა და კემბრიჯის უნივერსიტეტები. 1909-იდან ასწავლიდა ბირმინგემის უნივერსიტეტში. ძირითადად იკვლევდა ქიმიური ელემენტების იზოტოპურ შედგენილობას. ასტონმა ააგო პირველი მას-სპექტრომეტრი და მისი საშუალებით ქიმიური ელემენტების 213 სტაბილური იზოტოპი აღმოაჩინა. 1925 ააგო დიდი გარჩევის ძალის მქონე მას-სპექტროგრაფი, რომლის მეშვეობით ზუსტად განსაზღვრა იზოტოპების მასები და მასათა დეფექტები. 1922 ასტონს მიენიჭა ნობელის პრემია.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრვეს ასტონი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
არკადი ასტვაცატუროვი

**არკადი იაკობის ძე ასტვაცატუროვი** (დ. 20 ივნისი [ ძვ. სტ. 3 ივლისი ], 1910, სოფ. ქარელი — გ. 5 ივნისი, 1975, თბილისი) — საბჭოთა ეპოქის მეცნიერი, სამშენებლო მექანიკის სპეციალისტი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1950), მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1967), სკკპ წევრი 1942 წლიდან. 1937 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სამშენებლო მექანიკის კათედრაზე. ასტვაცატუროვის შრომები ეხება თაღოვან სისტემათა სიმტკიცისა და მდგრადობის თეორიის საკითხებს.

## თხზულებები
*სამშენებლო მექანიკა, ნაწ. 1 - 3, თბ., 1954-1963;
*Расчет мостовых апок с верикальными и наклонными подвесками, М., 1952

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ქარელში დაბადებულები
მიხეილ ასტანგოვი

** მიხეილ  თედორეს ძე ასტანგოვი** () (ნამდვილი გვარი *რუჟნიკოვი*); დ. 3 ნოემბერი  [ძვ. სტ. 21 ოქტომბერი], 1900, ვარშავა — გ. 20 აპრილი, 1965, მოსკოვი) — რუსი  მსახიობი. სსრკ სახალხო არტისტი (1955). სტალინური პრემიის სამგზის ლაურეატი (1948, 1950, 1951)..

## ბიოგრაფია
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1920 შალიაპინის სახელობის სტუდიაში. 1925–1927 და 1930–1941 მოსკოვის რევოლუციური თეატრის, 1943–1945 მოსსაბჭოს სახელობის თეატრის მსახიობია. 1945-იდან მოღვაწეობდა ვახტანგოვის სახელობის თეატრში. გამოირჩეოდა მაღალი აქტიორული კულტურით, დახვეწილი ოსტატობით, ძლიერი ტრაგიკული ტემპერამენტით, ღრმა ინტელექტუალობით. მსახიობის ეს თვისებები განსაკუთრებით მკაფიოდ გამოვლინდა როლებში: გრიგორი გაი (პოგოდინის „ჩემი მეგობარი“, 1932), სირანო დე ბერჟერაკი (როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“, 1945), მათიას კლაუზენი (ჰაუპტმანის „მზის ჩასვლის წინ“, 1955), ჰამლეტი (შექსპირის „ჰამლეტი“, 1957) და სხვა. ასტანოვი გარდასახვის დიდი ოსტატი იყო და წარმატებით ასრულებდა სახასიათო გროტესკულ როლებსაც (კერენსკი, კორნეიჩუკის „სიმართლე“, 1937; ჰიტლერი, კინოფილმი „სტალინგრადის ბრძოლა“, და სხვ.). სახელმწიფო პრემიების ლაურეატი (1948, 1950, 1951). დაჯილდოებულია ორი ორდენით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ასტანგოვის გახსენება

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900 
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
ბორის ასტაუროვი

**ბორის ლევის ძე ასტაუროვი** (; დ. , მოსკოვი — გ. 21 ივნისი, 1974, მოსკოვი) — საბჭოთა ბიოლოგი-ციტეგენეტიკოსი, ექსპერიმენტატორი ემბრიოლოგი; სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1966), გენეტიკოსთა და სელექციონერთა საკავშირო საზოგადოების პრეზიდენტი (1966), განვითარების ბიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი (1967). ასტაუროვის ძირითადი გამოკვლევები ეხება აბრეშუმის პეპლის (თუთის აბრეშუმხვევიას) მემკვიდრულობის თეორიული და პრაქტიკული პრობლემების, განსაკუთრებით ჰიბრადიზაციის საკითხებს. დაამუშავა ხელოვნური (თერმული) პართენოგენეზის მეთოდი, აღმოაჩინა სრული სახეობათშორისი ანდროგენეზის მიღების ხერხი და დაამტკიცა უჯრედის ბირთვის განმსაზღვრელი მნიშვნელობა სახეობის თავისებურებების მემკვიდრეობით გადაცემაში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი ბიოლოგები
კატეგორია:საბჭოთა ბიოლოგები
კატეგორია:რუსი გენეტიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა გენეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  27 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნიკოლოზ ასპისოვი

**ნიკოლოზ  მიხეილის ძე ასპისოვი** (დ.  1877, ქ. კასიმოვი, რიაზანის გუბერნია — გ. 13 ივლისი, 1952, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) —  ოტოლარინგოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1910), პროფესორი (1922), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1941). კლინიკური ოტოლარინგოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში. 

## ბიოგრაფია 
1900 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამხედრო სამედიცინო აკადემია. 1901 მუშაობა დაიწყო თბილისის სამხედრო ჰოსპიტალში, სადაც განაგებდა ყელ-ყურის განყოფილებას. პირველმა დანერგა საქართველოში ოტოლარინგოლოგიური ავადმყოფების ქირურგიული მკურნალობა. 1908–1910 მუშაობდა პროფესორ ნ. სიმანოვსკისთან პეტერბურგის სამხედრო სამედიცინო აკადემიაში. 1909 ასპისოვმა შემოიღო ლაბირინთის ფუნქციის გაგრილებული ჰაერით გამოკვლევის ახალი მეთოდი, რისთვისაც დაამზადა სპეციალური პორტატიული აპარატი. ამ მეთოდმა საერთო აღიარება პოვა. 1909 პირველად საქართველოში ამოიღო ბრონქებიდან უცხო სხეული, რითაც დასაბამი მისცა ჩვენში ბრონქო- და ეზოფაგოსკოპიას. 1910-იდან მუშაობდა საზღვარგარეთ ევროპის გამოჩენის ოტოლარინგოლოგებთან (ა. პოლიცერთან, ვ. ურბანჩიჩთან და სხვ.). 1914-იდან განაგრძო მუშაობა თბილისის სამხედრო ჰოსპიტალში. 1922–1952 იყო თსუ-ს სამკურნალო ფაკულტეტის ოტოლარინგოლოგიის კათედრის  (1930-იდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის   ყელ-ყურ-ცხვირის კათედრა) გამგე. ასპისოვმა შეისწავლა ლაბირინთის გაღიზიანების გავლენა ელექტროენცეფელოგრამაზე, დაადასტურა ვესტიბულარული აპარატის წარმომადგენლობა დიდი ტვინის ქერქში. 1932 დააარსა საქართველოს ოტოლარინგოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოება, რომლის უცვლელი თავმჯდომარე იყო გარდაცვალებამდე. ასპისოვი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და საპატიო ნიშნის ორდენებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია: წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული  1877
კატეგორია:გარდაცვლილი   13 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1952
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ლუქსემბურგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ლუქსემბურგი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლუქსემბურგი — სახელმწიფო დასავლეთ ევროპაში, ოფიციალურად *ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგო*.
* ლუქსემბურგი — ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგოს დედაქალაქი.
* ლუქსემბურგი — პროვინცია ბელგიაში.
* ლუქსემბურგი — საქართველოს ქალაქ ბოლნისის ერთ-ერთი ისტორიული სახელწოდება.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
გერმანიის ფედერალური კანცლერი

thumb|ფედერალური კანცელარია
**ბუნდესკანცლერი** (; ) — მთავრობის მეთაური გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. ბუნდესკანცლერს ირჩევს ბუნდესტაგი. იგი აყალიბებს გერმანიის მთავრობას. ბუნდესკანცლერი არის ქვეყნის ფაქტობრივი ლიდერი. იგი წარმოადგენს გერმანიას სხვა ქვეყნების სახელმწიფოს და მთავრობის მეთაურებთან შეხვედრებზე, ასევე საერთაშორისო სამიტებზე. 2021 წლიდან კანცლერი არის ფრიდრიხ მერცი.

2001 წლიდან კანცლერის ოფისი განთავსებულია ფედერალური კანცელარიის ახალ შენობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანიის კანცლერების სია
* რაიხსკანცლერი
* ბუნდესპრეზიდენტი (გერმანია)

## რესურსები ინტერნეტში 
* **ოფიციალური საიტი**

კანცლერები
*
კატეგორია:გერმანიის მთავრობა
ბრეტანი

**ბრეტანი** (*ფრანგ.* Bretagne, ბრეტ. Breizh) — რეგიონი საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთში, ბრეტანის ნახევარკუნძულზე, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: კოტ-დ’არმორი, ფინისტერი, ილი და ვილენი, მორბიანი. ისტორიულად ბრეტონიაში შედიოდა აგრეთვე კიდევ ერთი დეპარტამენტის ტერიტორია: ატლანტიის ლუარა.

* *ფართობი* - 27,2 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 2,9 მლნ.
* *ქალაქები*: რენი, კემპერი, სენ-ბრიე, ვანი. ბრეტანის ყველაზე დიდი ქალაქია ნანტი.
* *ენა* - ფრანგული ოფიციალურია, მაგრამ აქ გავრცელებულია აგრეთვე ბრეტონული ენა. ისტორიულ ბრეტანში ამ ენაზე რამდენიმე ასეულ ათასი ადამიანი ლაპარაკობს.

იულიუს კეისრის დაპყრობის შემდეგ (ახ.წ. 56), გახდა გალო-რომაული პროვინცია არმორიკა. მათი წასვლის შემდეგ გაუკაცრიელდა. აღდგენილ იქნა ბრეტანის სახელით კელტების მიერ, რომლებიც გამოიქცნენ ბრიტანეთიდან ანგლო-საქსების შემოსევის შემდეგ (მე-5ს.). მიუხედავად ნორმანების, კაროლინგების და კაპეტიდების ზეწოლისა, ინარჩუნებდა კულტურულ და პოლიტიკურ დამოუკიდებლობას. ანექსირებულ იქნა საფრანგეთის მიერ 1547 წელს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აქ სეპარატისტული მოძრაობა დაიწყო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ელზასი

**ელზასი** (*ფრანგ.* Alsace,გერმ.Elsass), იგივე ალზასი — საფრანგეთის ყოფილი რეგიონი. ელზასი იყო ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე რეგიონი, ესაზღვრება გერმანიასა და შვეიცარიას. შედგებოდა 2 დეპარტამენტისაგან: ქვემო რეინი, ზემო რეინი. ამჟამად შედის რეგიონში გრანდ ესტი.

* *ფართობი* – 8,3 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 1,6 მლნ.
* *ქალაქები*: სტრასბურგი, მიულუზი, კოლმარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი   
* ტურისტული საიტი 

კატეგორია:ელზასი
ზემო ნორმანდია

**ზემო ნორმანდია** () — რეგიონი საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთში, ისტორიული ნორმანდიის ნაწილი. შედგება 2 დეპარტამენტისაგან: ერი და  ზღვისპირა სენა.

* *ფართობი* – 12,3 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 1,7 მლნ.
* *ქალაქები*: რუანი, ჰავრი, ევრე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
კორსიკა

**კორსიკა** (, კორს. Corsica) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, სარდინიის ჩრდილოეთით. იგი საფრანგეთის ავტონომიური რეგიონია, რომელიც შედგება 2 დეპარტამენტისაგან: სამხრეთი კორსიკა, ჩრდილოეთი კორსიკა.

* *ფართობი* – 8,68 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 305 ათასი, მათ შორის ძირძველი კორსიკელები 50%-ზე ნაკლებია.
* *ენები*: ადგილობრივი მოსახლეობა იტალიური ენის კორსიკულ დიალექტებზე მეტყველებს.
* *ქალაქები*: აიაჩო და ბასტია.

კორსიკის სპეციალური სტატუსი იმით განისაზღვრება, რომ მუშაობს 61 წევრიანი რეგიონული პარლამენტი, რომელიც საფრანგეთის ეროვნული კრების კანონშემოქმედებით საქმიანობას აკვირდება. კორსიკა საფრანგეთს ეკუთვნის 1768 წლიდან, მანამდე გენუის იტალიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. ალჟირის განთავისუფლების შემდეგ, იქ მცხოვრები ფრანგები, ე.წ. Pieds-Noirs (შავფეხიანები) ძირითადად კორსიკაში დასახლდნენ. ამან კორსიკელ ნაციონალისტებს მისცა საბაბი თავი საფრანგეთის კოლონიად მიეჩნიათ.

ცნობილი კორსიკელები იყვნენ: ნაპოლეონ ბონაპარტი, რომელიც საფრანგეთის იმპერატორი გახდა ნაპოლეონ I-ის სახელით (1801 - 1815), აგრეთვე მომღერალი ტინო როსი (1907 - 1983).

კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
კატეგორია:საფრანგეთის კუნძულები
ლიმუზენი

**ლიმუზენი** (, ) — რეგიონი სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთის ცენტრალურ ნაწილში. შედგება 3 დეპარტამენტისაგან: კორეზი, კრიოზი, ზემო ვიენა.

* *ფართობი* – 16,9 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 736 ათასი.
* *ქალაქები*: ლიმოჟი, გერე, ტიული, ბრივი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ლანგედოკი-რუსილონი

right|ლანგედოკი-რუსილონი
**ლანგედოკი-რუსილონი** (ფრ. Languedoc-Roussillon, ოქც. Lengadoc-Rosselhon) — ადმინისტრაციული რეგიონი საფრანგეთის სამხრეთში ხმელთაშუა ზღვასა და პირენეებს შორის. იგი ესპანეთს ესაზღვრება და წარმოადგენს ორი პროვინციის, ოქციტანურენოვანი ლანგედოკის და კატალანურენოვანი რუსილონის გაერთიანებას. შედგება 5 დეპარტამენტისაგან: ოდი, გარი, ერო, ლოზერი, აღმოსავლეთი პირინეი

* *ფართობი* – 27,4 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 2 მლნ.
* *ქალაქები*: მონპელიე, ბეზიე, პერპინიანი, ნარბონი, კარკასონი, ნიმი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Languedoc-Roussillon : Languedoc: a week in which you get to play the action hero  official French website (in English)
* Regional Council of Languedoc-Roussillon (in French)

კატეგორია:საფრანგეთის ყოფილი რეგიონები
ლოთარინგია

**ლოთარინგია**, იგივე **ლორენი** (, ) — რეგიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, მდინარეების მაასისა და მოზელის ზემო დინებაში. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: მიორტი და მოზელი, მიოზი, მოზელი, ვოგეზი.

* *ფართობი* – 23,6 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 2,3 მლნ.
* *ქალაქები*: მეცი, ნანსი, ტიონვილი.

## ისტორია 
ძველად ლოთარინგიის ტერიტორიაზე კელტები ცხოვრობდნენ. ძვ. წ. I საუკუნეში რომაელებმა დაიპყრეს. ძვ. წ. V საუკუნეში ფრანკთა სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. 855 წელს ფრანკთა იმპერატორმა ლოთარ I-მა ეს ტერიტორია თავის ვაჟს, ლოთარს უბოძა (ამ დროიდან მომდინარეობს სახელწოდება „ლოთარინგია“). ლოთარინგია 1766 წლამდე გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიის ნაწილი იყო,რის შემდეგაც საფრანგეთმა დაიპყრო ეს მიწა.
1871 წელს პრუსიამ საფრანგეთთან ომის მოგების შემდეგ ისევ შეიერთა ლოთარინგია.

პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ლოთარინგია ვერსალის ხელშეკრულების თანახმად საფრანგეთს გადაეცა, რომლის შემდეგ დაიწყო ამ რეგიონში მცხოვრები გერმანელების უფლებების შეზღუდვა, მათ გერმანული ენის სწავლის უფლება სკოლაში არ ჰქონიათ.
მე–2 მსოფლიო ომისას გერმანიამ ისევ დაიკავა ლოთარინგია და ელზასი. გერმანიის მარცხის შემდეგ ლოთარინგია ისევ საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდა.

## მოსახლეობა 
დღეს ლოთარინგიის რეგიონში 2 350 000 ადამიანი ცხოვრობს. რეგიონის სამხრეთი, დასავლეთი და ცენტრალური ნაწილი ფრანგულენოვანია, ჩრდილო–აღმოსავლეთი კი გერმანული, სადაც მოსახლეობა, განსაკუთრებით ხანშიშესულები, გერმანულად საუბრობენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლოთარინგიის საბჭო 
* ლოთარინგიის ეროვნული პარკი

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ლუარის რეგიონი

**ლუარის რეგიონი** () — რეგიონი საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთში ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. შედგება 5 დეპარტამენტისაგან: ატლანტიის ლუარა, მენი და ლუარა, მაიენი, სარტა, ვანდეია. ამ პროვინციებიდან ატლანტიკის ლუარა ისტორიულად უფრო ახლოსაა ბრეტანთან, სარტი – პარიზის რეგიონთან, ვანდეას თავისი მკაფიო ინდივიდუალობა აქვს, ისევე როგორც დანარჩენ ორ დეპარტამენტს, რომლებიც ისტორიული ანჟუს პროვინციის ნაწილებია.

* *ქალაქები*: ნანტი, ანჟე, ლე-მანი, სენ-ნაზერი.
* *ფართობი* - 32,1 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 3,2 მლნ.

## დემოგრაფია
ლუარის რეგიონის დემოგრაფია ბოლო ორი საუკუნის განმავლობაში:

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ნორ-პა-დე-კალე

right|ნორდ-პა-დე-კალე
**ნორ-პა-დე-კალე** () — საფრანგეთის ყველაზე ჩრდილოეთი რეგიონი, მდებარეობს ბელგიის საზღვართან. შედგება 2 დეპარტამენტისაგან: ნორი და პა-დე-კალე.

* *ფართობი* - 12,4 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 3,9 მლნ.
* *ქალაქები*: ლილი, ვალანსიენი, არასი, კალე, ბულონი.

## ყველაზე დიდი თემები 
მინი|ლილი ნორდ-პა-დე-კალეს ყველაზე დიდი ქალაქი
*ლილი 
*არასი
*ბულონ-სიურ-მერი
*კალე
*კამბრე
*დუე
*დიუნკერკი
*ლანსი
*ლევენი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nord-Pas-de-Calais : between yesterday's resistance and today's hospitality - 
* Regional Council of Nord-Pas-de-Calais 
* Official website: Tourism in Nord-Pas-deCalais  

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ოვერნი

right|ოვერნი
**ოვერნი** (ფრ. Auvergne, ოქც. Auvernhe) — რეგიონი ცენტრალურ საფრანგეთში. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: ალიე, კანტალი, ზემო ლუარა, პუი-დე-დომი.

* *ფართობი* - 26 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 1,3 მლნ.
* *ქალაქები*: კლერმონ-ფერანი, ორილაკი, ლე პუი-ან-ველე.

სახელი ეწოდა ძველი გალური ტომის ავენისაგან, რომლის მეთაური ვერსინგეტორიქსი ძვ.წ. 52 წელს ხელმძღვანელობდა აჯანყებას რომაელების წინააღმდეგ. მე-14 ს-ში იყო გაყოფილ იქნა საჰერცოგოებად და საგრაფოებად. 1615 წელს ისინი საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Auvergne regional council website 
* Auvergne Web Tourist and general information about the Auvergne region 

კატეგორია:საფრანგეთის ყოფილი რეგიონები
ილ-დე-ფრანსი (რეგიონი)

მინი|250პქ|ილ-დე-ფრანსის დროშა
thumb|250პქ|right|ილ დე ფრანსი
**პარიზის რეგიონი**, **ილ-დე-ფრანსი** () — რეგიონი ჩრდილოეთ საფრანგეთში, დედაქალაქის პარიზის ირგვლივ. იგი ყველაზე ძლიერი რეგიონია ეკონომიურად და ყველაზე ხალხმრავალი. აქ დაახლოებით 10 მლნ ადამიანი ცხოვრობს. შედგება 8 დეპარტამენტისაგან: ესონა, ო-დე-სენა, პარიზი, სენა და მარნა, სენა-სენ-დენი, ვალ-დე-მარნი, ვალ-დ'უაზი, იველინი.

* *ფართობი* – 12 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* – 11,914,812 (2012).
* *ქალაქები* (ათ.) – პარიზი, ვერსალი, სევრი, სენ-კლოდი.

ილ დე ფრანსი ის ადგილია, საიდანაც ფრანკთა მეფეებმა დაიწყეს თავისი სამფლობელოების გაფართოება.

## ეტიმოლოგია 
„Île-de-France“ – პირდაპირი მნიშვნელობით ნიშნავს საფრანგეთის კუნძულს, ხოლო მისი წარმომავლობა უცნობია. დასახელებაში კუნძული შეიძლება ფიგურირებდეს მდინარეების: უაზას, მარნასა და სენას მიერ შექმნილი პატარა კუნძულის ანაც სენაში მდებარე კუნძულის სიტეს გამო. 

## დამეგობრებული რეგიონები 
ილ-დე-ფრანსი დამეგობრებულია შემდეგ რეგიონებთან:
*  მადრიდის ავტონომიური გაერთიანება *(2000-დან)*
*  ერევანი *(2011-დან)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Econovista, The interactive economic map of Paris Region
* Regional Council of Île-de-France 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
პიკარდია

right|პიკარდია
**პიკარდია** () — საფრანგეთის რეგიონი, მდებარეობს პარიზის სამხრეთით. შედგება 3 დეპარტამენტისაგან: ენა, უაზა, სომა.

* *ფართობი* - 19,4 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 1,8 მლნ.
* *ქალაქები*: ამიენი, კომპიენი, ლაონი.

XIII საუკუნეში სახელი პიკარდია ვრცელდებოდა მცირე რეგიონზე პარიზის სამხრეთით. ასწლიანი ომის დროს სადავო იყო ინგლისსა და საფრანგეთს შორის. 1477 წელს დაიკავა ლუი XI-მ. პიკარდია ასევე იყო ბრძოლის ველი 1-ლი მსოფლიო ომის დროს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Picardy: the other north of France – Official French website
*  Official regional council website
* Picardy, brief guide to the region and attractions
* photos from Southern Picardy 

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირი

thumb|პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირი
**პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირი** () — რეგიონი სამხრეთ საფრანგეთში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე. შედგება 6 დეპარტამენტისაგან: ზემო პროვანსის ალპები, ზღვისპირა ალპები, ბუშ-დიუ-რონი, ზემო ალპები, ვარი, ვოკლიუზი.

* *ფართობი* - 31,4 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 4,1 მლნ.
* *ქალაქები*: მარსელი, ექს-ან-პროვანსი, ავინიონი, ნიცა, კანი, ტულონი.

ხმელთაშუა ზღვის ე.წ. ლაჟვარდოვანი სანაპირო ანუ საფრანგეთის რივიერა მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრია. პროვანსი მე-10 საუკუნემდე დამოუკიდებელი იყო. აქ დღემდე ლაპარაკობენ ოქსიტანური ენის პროვანსულ დიალექტზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Discover all the regions of France - Official French tourism website (in English) – separate entries for Côte d'Azur and Provence
* Conseil régional Provence-Alpes-Côte d'Azur Official website of the regional council
* Provenceweb.fr Provence-Alpes-Côte d'Azur Guide

კატეგორია:პროვანსი-ალპები-ლაჟვარდოვანი ნაპირი
რონა-ალპები

thumb|რონა-ალპები
**რონა-ალპები** () — ყოფილი რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, ალპების დასავლეთ ნაწილში, კვეთს მდინარე რონა. შედგებოდა 8 დეპარტამენტისაგან: ენი, არდეში, დრომი, ზემო სავოია, იზერი, ლუარა, რონა, სავოია. 2015 წლიდან გაერთიანდა ოვერნი-რონა-ალპების რეგიონში.

* *ფართობი* — 43,7 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* — 5,3 მლნ.
* *ქალაქები*: ლიონი, გრენობლი, შამბერი, ანესი, სენტ-ეტიენი, ვალანსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rhône-Alpes page on france.fr - official French website (in English)
* Rhône-Alpes Tourisme - travel website

კატეგორია:საფრანგეთის ყოფილი რეგიონები
სამხრეთი პირენეები

thumb|right|სამხრეთ პირენეები
**სამხრეთ პირენეები** (ფრ. Midi-Pyrenees, ოქც. Miegjorn-Pireneus) — რეგიონი სამხრეთ საფრანგეთში, ესპანეთისა და პირენეების მთების სიახლოვეს. შედგება 8 დეპარტამენტისაგან: არეჟი, ავერონი, ჟერი, ზემო გარონა, ზემო პირინეი, ლო, ტარნი, ტარნი და გარონა.

* *ფართობი*: 45,6 ათასი კვ.კმ. ტერიტორიით იგი საფრანგეთის ყველაზე დიდი რეგიონია
* *მოსახლეობა* – 2,4 მლნ.
* *ქალაქები*: ტულუზა, ტარბი, ოში, ალბი, მონტობანი, კაორი, როდესი, ფუა.

## რესურსები ინტერნეტში
* French Ministry of Culture website for Occitanie 

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ფრანშ-კონტე

thumb|ფრანშ-კონტე
**ფრანშ-კონტე** () — რეგიონი საფრანგეთის აღმოსავლეთში, შვეიცარიის საზღვართან. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: დუ, ზემო სონა, იურა, ბელფორის ტერიტორია. დიდი ქალაქებია: ბეზანსონი, ბელფორი, ვეზული, ლონ-ლე-სომიე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ქვემო ნორმანდია

right|ქვემო ნორმანდია
**ქვემო ნორმანდია** (ფრ. Basse-Normandie) — რეგიონი საფრანგეთის ჩრდილო-დასავლეთში, ისტორიული ნორმანდიის ნაწილი. შედგება 3 დეპარტამენტისაგან: კალვადოსი, მანში, ორნი.

* *ფართობი* - 17,6 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 1,4 მლნ.
* *ქალაქები*: კანი, შერბური, არჟენტანი.
## რესურსები ინტერნეტში
* Normandy  - Official French website (in English)
*

*  

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
პუატუ-შარანტი

right|პუატუ-შარანტი
**პუატუ-შარანტი** () — რეგიონი დასავლეთ საფრანგეთში ატლანტის ოკეანესთან. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: შარანტა, ზღვისპირა შარანტა, დიო-სევრი, ვიენა. აქ მდებარეობს კონიაკი, საიდანაც სახელი მიიღო ცნობილმა სასმელმა.

* *ფართობი* - 25,8 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 1,6 მლნ.
* *ქალაქები*: პუატიე, ლა-როშელი, ნიორი, ანგულემი.

რეგიონი რომაული პროვინცია აკვიტანიის ნაწილი იყო. მე-5 ს-ში გოთებმა დაიპყრეს, 507 წელს ფრანკებმა. ასწლიანი ომის დროს საცილობელი იყო ინგლისსა და საფრანგეთს შორის. 1456 წელს საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Poitou-Charentes : starting out from the South West - Official French website (in English)
*  Regional Council Website 
* Official Regional Tourist Board website
* Short tourist guide to Poitou-Charentes
*  Site de l'Observatoire Régional de l'Environnement de Poitou-Charentes
*  Site sur la biodiversité en Poitou-Charentes
*  Youth portal for Poitou-Charentes
* Pause Poitou-Charentes - property, lifestyle and leisure website

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ცენტრი (საფრანგეთი)

thumb|მარჯვნივ|ცენტრი (საფრანგეთი)
**ცენტრი** () — რეგიონი საფრანგეთის ცენტრალურ დასავლეთში. შედგება 6 დეპარტამენტისაგან: შერი, ერი და ლუარი, ენდრი, ენდრი და ლუარა, ლუარე, ლუარი და შერი.

* *ფართობი* - 39,2 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 2,3 მლნ.
* *ქალაქები*: ორლეანი, ტური, ბურჟი, ბლუა.

ლუარის ხეობა მისი მრავალი ციხე-სიმაგრით მრავალ ტურისტს იზიდავს წლის განმავლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Centre : on the road of the châteaux - Official French website (in English)

*Website of the agency for promotion and economic development of the Centre / Loire Valley region
*About-France - overview of the region and main attractions
*Experience Loire - information on the region and its departments

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
შამპან-არდენი

right|thumb|შამპან-არდენი
**შამპან-არდენი** () — რეგიონი საფრანგეთის აღმოსავლეთ ნაწილში, ლოთარინგიასა და პარიზის რეგიონს შორის; მოიცავს აგრეთვე შამპანის ძველ პროვინციას, თუმცა მის საზღვრებს ზუსტად არ მიყვება; შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: არდენი, ობი, ზემო მარნა, მარნა.

## სტატისტიკა 
* *ფართობი* - 25,6 ათასი კვ.კმ.,
* *მოსახლეობა* - 1,4 მლნ.
* *ქალაქები*: შალონ-სიურ-მარი, რეიმსი, ტრუა, კომპიენი.

## რესურსები ინტერნეტში
*   
* https://web.archive.org/web/20061013154125/http://www.cr-champagne-ardenne.fr/ 

კატეგორია:საფრანგეთის რეგიონები
ცენტრი

ტერმინს **ცენტრი** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს, რომელიც ქართულ ვიკიპედიაში შეიძლება განიმარტოს როგორც:

*ცენტრი (გეომეტრიული) — რაიმე ღერძების, ხაზების მიმართულებათა გადაკვეთა გეომეტრიულ ფიგურაში.
*ცენტრი (ადმინისტრაციული) — ქალაქი, დიდი დასახლებული პუნქტი, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული, სამრეწველო, კულტურული და სხვა მნიშვნელობა რომელიმე რეგიონისათვის.
*ცენტრი (საფრანგეთი) — საფრანგეთის ერთ–ერთი რეგიონის სახელწოდება, ფრანგულად Centre.
*ცენტრი (პორტუგალია) — პორტუგალიის ერთ–ერთი რეგიონის სახელწოდება, პორტუგალიურად Centro.
ანდალუსია

**ანდალუსია** () — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1981 წლიდან. შედგება 8 პროვინციისაგან : ალმერია, კადისი, კორდობა, გრანადა, უელვა, ხაენი, მალაგა, სევილია.

* **ფართობი** — 87,3 ათასი კმ²
* **მოსახლეობა** — 8,388,107 მილიონი
* **ადმინისტრაციული ცენტრი** — სევილია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ანდალუსია იყოფა რვა პროვინციად (ალმერია, კადისი, კორდობა, გრანადა, უელვა, ხაენი, მალაგა, სევილია), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 68 კომარკად. ანდალუსიაში არის 770 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Andalucía Turismo
* CICA
* ანდალუსიის დაცული ტერიტორიები
* Consejería de Cultura
* Legado Andalusí

## სქოლიო
კატეგორია:ანდალუზია
არაგონი

thumb|300px|right|არაგონი
**არაგონი** (*Comunidad Autónoma de Aragón*) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1981 წლიდან. რეგიონი მოიცავს 3 პროვინციას (მოსახლეობა ათ.): უესკა (227), სარაგოსა (973), ტერუელი (144).

* *ფართობი* — 47,7 ათასი.
* *მოსახლეობა* — 1 345 000.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — სარაგოსა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
არაგონი იყოფა სამ პროვინციად (სარაგოსა, უესკა, ტერუელი), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 32 კომარკად. არაგონში არის 731 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* არაგონის მთავრობა
* არაგონის კორტესები
* Gastronomía Aragonesa 
* Gran Enciclopedia Aragonesa 

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
ასტურია

მინი|300პქ
**ასტურია** () — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1981 წლიდან.

* *ფართობი* — 10,9 ათასი.
* *მოსახლეობა* — 1 080 138 (2008)
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — ოვიედო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Official Tourism website of Asturias

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ბალეარის კუნძულები

right|ბალეარის კუნძულები
**ბალეარის კუნძულები** (, ) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1983 წლიდან. შედგება 4 დიდი და რამდენიმე მცირე კუნძულისაგან (ფართობი კვ.კმ): მალიორკა (3.500), მენორკა (680), ივისა (572) და ფორმენტერა (115). ტურიზმი აქ ეკონომიკის საფუძველია. კუნძულებს ყოველწლიურად 4-5 მლნ უცხოელი სტუმრობს, ძირითადად ბრიტანელები, გერმანელები, სკანდინავიელები.

* *ფართობი* - 5 ათასი.
* *მოსახლეობა* – 700 ათასი.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - პალმა-დე-მალიორკა.
* *ენები* – ესპანური, კატალონიური. 

## ისტორია 
უძველეს დროში კართაგენელთა კოლონია იყო, შემდეგ რომაელების, არაბების. 1229-1235 – მალიორკა და ივისა არაგონმა დაიპყრო. 1287 – მინორკა დაიმორჩილა ალფონს III-მ და არაბები განდევნა. 1708 – მინორკა ინგლისელებმა დაიკავეს. 1756 – კუნძულები ფრანგებმა (ჰერცოგი რიშელიე) დაიკავეს. ლეგენდის თანახმად სწორედ ამ დროს შეიქმნა მაიონეზი, სოუსი პორტ-მაოს აღების დღეს შეიქმნა და სპეციალურ სოუსს მაონეზი უწოდეს. 1936-1939 – მალიორკა და ივისა ფრანკისტებს ემორჩილებოდა, მინორკა – რესპუბლიკელებს.

## გალერეა 

File:Serra de Tramuntana - 8.jpg|სერა-დე-ტრამუნტანა.
File:SerraTramuntana2.jpg|მთის ქედი მალიორკაზე.
File:Port de soller majorca spain closeup arp.jpg|პორტ-დე-სოლერი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ივისა
*მალიორკა
*მენორკა

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ბალეარის კუნძულები
ბასკეთი

მინი|ბასკეთი
**ბასკეთი** (, ) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1979 წლიდან. მოიცავს პროვინციებს – ბისკაია, გიპუსკოა და ალავა.

* *ფართობი* - 7,3 ათასი.
* *მოსახლეობა* - 2 100 000.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - ვიტორია (გასტეისი).

კულტურული ცენტრი – სან-სებასტიანი (დონოსტია) სადაც ყოველწლიურად ტარდება სან-სებასტიანის კინო-ფესტივალი.

* *ენები:* კასტილიური და ბასკური. ბასკურს სხვადასხვა ხარისხით ფლობენ: ალავაში 13 %, გიპუსკოაში 48 %, ბისკაიაში 27 %.
* *ეროვნული დღე*სასწაული – 28 მარტი, Aberri Eguna („სამშობლოს დღე“).
* *რეგიონული პარლამენტი* – 75 წევრი.

## უდიდესი ქალაქები 
*ბილბაო (354 145)
*ვიტორია (226 490)
*სან-სებასტიანი (183 308)

## იხილეთ აგრეთვე 
*ბასკების ქვეყანა
*ბასკები

## რესურსები ინტერნეტში 
*Basque Government
*“La mezcla del pueblo vasco”

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
*
გალისია

right|გალისია
thumb|სანტიაგო დე კომპოსტელას ბაზილიკა
**გალისია** () — ესპანეთის ისტორიული რეგიონი და ავტონომიური გაერთიანება 1981 წლიდან. დედაქალაქი — სანტიაგო-დე-კომპოსტელა. ავტონომიური გაერტიანების ფართობია 29 574 კმ². 2012 წლის მონაცემებით რეგიონში ცხოვრობს 2 778 913 კაცი. მოიცავს პროვინციებს – ლა-კორუნია, ლუგო, ორენსე, პონტევედრა.

რეგიონის ოფიციალური ენებია ესპანური და გალისიური (ახლოა პორტუგალიურთან).

## ადმინისტრაციული დაყოფა
XV-XIX საუკუნეებში გალისია დაყოფილი იყო შვიდ ადმინისტრაციულ ოქლად, ხოლო 1833 წელს იგი ოთხ პროვინციად დაიყო: ლა-კორუნია, ლუგო, ორენსე, პონტევედრა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*კელტები
*ევროპის ხალხები
*წმინდა იაკობის გზა

## რესურსები ინტერნეტში 
*Petroglyphs from Galicia 
*Irish genes from Galicia
*Walking the Camino de Santiago, A Guide
* Xunta de Galicia
* Instituto Galego de Estatística
* Profiles of relevant English-language websites
* English language guide to Galicia
* Página web del Jacobeo
* Dirección General de Turismo de Galicia 
* Guía Turística de Galicia
* გალისია — მწვანე ესპანეთი

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
ესტრემადურა

frame|right|ესტრემადურა
**ესტრემადურა** (*Comunidad Autónoma de Extremadura*) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1983 წლიდან. მოიცავს პროვინციებს — ბადახოსი და კასერესი.

* *ფართობი* — 41.600.
* *მოსახლეობა* — 1 100 000 ად.;
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — მერიდა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ესტრემადურა იყოფა ორ პროვინციად (ბადახოსი და კასერესი), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 26 კომარკად. ესტრემადურაში არის 387 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Extremadura, Spain - Google Maps
* 
* Spanish regions: Extremadura traditional clothing
* Хунта (правительство) 
* http://www.visitextremadura.co.uk/ 
* Виртуальная библиотека Эстремадуры 
* Виртуальная прогулка 
* Juan Carlos Rodríguez Ibarra
* Материал о диалекте испанского языка Эстремадуры

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები