open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბისმარკის ქედი

**ბისმარკის ქედი** () — ქედი პაპუა-ახალ გვინეაში. ცენტრალური მაღლობის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 4509 მ (მთა ვილჰელმი, პაპუა-ახალი გვინეის უმაღლესი წერტილი). დამახასიათებელია მაღალმთიანი ლანდშაფტი. უმაღლესი წერტილი თოვლით არის დაფარული. ზღვის დონიდან დაახლოებით 3400 მ სიმაღლეზე ტუნდრაა განვითარებული. კალთებიდან სათავეს იღებს მდინარე რამუ და მდინარეების სეპიკისა და პურარის შენაკადები. სახელი ეწოდა გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწის ოტო ფონ ბისმარკის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის ქედები
სან-მიგელის რაიონი (ლა-მარი)

**სან-მიგელის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ლა-მარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 661 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 185 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 21 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 902,98 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ლა-მარის პროვინციის რაიონები
Brand X

**Brand X** — ჯაზ-ფიუჟენ ჯგუფი, აქტიური 1975–1980 და 1992–1999 წლებში. მასში სხვადასხვა წევრთან ერთად შედიოდნენ ჯონ გუდსოლი
 პერსი ჯოუნსი, რობინ ლამლი და ფილ კოლინზი.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები
* 1976 - *Unorthodox Behaviour* - აშშ #191
* 1977 - *Moroccan Roll* - ბრიტანეთი #37 აშშ #125
* 1978 - *Masques*
* 1979 - *Product* - აშშ #165
* 1980 - *Do They Hurt?* - ბრიტანეთი #204
* 1982 - *Is There Anything About?* ბრიტანეთი #93
* 1992 - *X-Communication*
* 1997 - *Manifest Destiny*

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯგუფის გამოსვლები

## სქოლიო
კატეგორია:1975 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:ბრიტანული ჯაზ-ანსამბლები
კატეგორია:ფილ კოლინზი
კატეგორია:Charisma Records-ის შემსრულებლები
Boy Tour

**Boy Tour** — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს პირველი საკონცერტო ტურნე. გაიმართა 1980-1981წლებში, ალბომის *Boy* მხარდასაჭერად. ტურნეს მსვლელობისას ჯგუფმა უარყოფითი შეფასებები მიიღო. ერთ-ერთმა მიმომხილველმა მათ "ხუმრობა" უწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* U2.com - ეტაპი 1
* U2.com - ეტაპი 2

## სქოლიო
კატეგორია:U2-ს ტურნეები
კატეგორია:1980 წლის საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:1981 წლის საკონცერტო ტურნეები
October Tour

**October Tour** — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს მეორე საკონცერტო ტურნე. გაიმართა 1981-1982 წლებში, ალბომის *October* მხარდასაჭერად. ტურნეს ფარგლებში ჯგუფმა 102 კონცერტი გამართა, მცირე შესვენებით, რომელსაც მოჰყვა საბოლოო, 9 კონცერტი ევროპაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* U2.com - ეტაპი 1
* U2.com - ეტაპი 2
* U2.com - ეტაპი 3

## სქოლიო
კატეგორია:U2-ს ტურნეები
კატეგორია:1981 წლის საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:1982 წლის საკონცერტო ტურნეები
Return to Forever (სკორპიონსის ალბომი)

***Return to Forever*** — გერმანული მძიმე მეტალ ჯგუფ სკორპიონსის მეთვრამეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2015 წლის 20 თებერვალს. ალბომი იწერებოდა 2011-2014 წლებში.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპიონსის ალბომები
კატეგორია:2015 წლის ალბომები
კატეგორია:Sony Music Entertainment-ის ალბომები
ძორაგიუღი (არაგაწოტნი)

**ძორაგიუღი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ადამიანი ამფიბია (ფილმი)

**ადამიანი ამფიბია** () — 1961 წლის საბჭოთა მხატვრული ფილმი. დამდგმელი რეჟისორები: გენადი კაზანსკი და ვლადიმერ ჩებოტარიოვი. გადაღებულია ალექსანდრე ბელიაევის ამავე სახელწოდების სამეცნიერო-ფანტასტიკური რომანის მიხედვით. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1961 წლის 28 დეკემბერს, ხოლო 1962 წლის 3 იანვარს გამოვიდა ფართო გაქირავებაში. საბჭოთა კინოგაქირავების ლიდერი 1962 წელს 65 მილიონი მაყურებლით.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1961 წლის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:ლენფილმის ფილმები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკურ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:1962 წლის ფილმები
ალისფერი იალქნები (ფილმი)

**ალისფერი იალქანები** () — 1961 წლის საბჭოთა მხატვრული ფილმი. დამდგმელი რეჟისორი ალექსანდრე პტუშკო. გადაღებულია ალექსანდრე გრინის ამავე სახელწოდების მოთხრობა-ფეერიას მიხედვით. დადგმულია კინოსტუდია მოსფილმის მიერ. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: ანასტასია ვერტინსკაია და ვასილი ლანოვოი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1961 წლის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:მოსფილმის ფილმები
U2360° at the Rose Bowl

***U2360° at the Rose Bowl*** — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს საკონცერტო ვიდეო. იგი გამოვიდა 2010 წლის 3 ივნისს. ვიდეოში შეტანილია ჯგუფის მიერ ტურნეს U2 360° Tour ფარგლებში Rose Bowl-ში (პასადენა , კალიფორნია, აშშ) 2009 წლის 25 ოქტომბერს გამართული კონცერტის ჩანაწერი.

## სიმღერების სია
## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## სქოლიო
კატეგორია:2010 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2010 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:U2-ს საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:U2-ს ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Interscope Records-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Interscope Records-ის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Universal Music Group-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Universal Music Group-ის ვიდეო ალბომები
რენარს კაუპერსი

**რენარს კაუპერსი** (, დაიბადა 1974 წლის 1 სექტემბერს, ელგავაში) — ლატვიური როკ-ჯგუფ Brainstorm-ის ლიდერი და ვოკალისტი.

## ბიოგრაფია
რენარს კაუპერსი დაიბადა 1974 წლის 1 სექტემბერს, ელგავაში, ისიდორ და მუდიტე კაუპერების ოჯახში.

1996 წელს კაუპერსმა დაამთავრა ლატვიის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით.

2000 წელს Brainstorm-მა მესამე ადგილი დაიკავა ევროვიზიაზე სიმღერით «My Star». 2003 წელს კაუპერსი ევროვიზიის შემდეგი ფესტივალის გამარჯვებულთან, მარია ნაუმოვასთან ერთად იყო ევროვიზიის წამყვანი რიგაში, ხოლო 2005 წელს წაიყვანა ტელეშოუ Congratulations, ევროვიზიის 50-ე იუბილესთან დაკავშირებით.

კაუპერსი გადაიღეს კინოში. 2000 წელს მან მთავარი როლი ითამაშა იანის სტრეიჩის ფილმში და ამ როლისთვის მიიღო ლატვიის უმაღლესი კინოპრემია, როგორც ლატვიის წლის მსახიობმა. მან აგრეთვე ითამაშა მეორეხარისხოვანი როლი ფილმში „გეორგი“ რომელიც ოპერის მომღერალ გეორგ ოტსზეა გადაღებული 2006 წელს.

2005 წელს კაუპერსი დაჯილდოვებულ იქნა ესტონური თეთრი ვარსკვლავის ორდენით.

### პირადი ცხოვრება
1995 წლიდან რენარსი დაქორწინებულია სტილისტ აგნესა კაუპერსზე (დაბ. 1977). მათ სამი შვილი ჰყავთ — ტყუპები ედგარსი და ემისი, რომლებიც 1995 წლის 8 სექტემბერს დაიბადნენ, და აარონსი, (დაბ. 2011).

## რესურსები ინტერნეტში
* Brainstorm-ის ოფიციალური საიტი
* 

კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ლატვიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ლატვიელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ლატვიელი მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:ლატვიელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:თეთრი ვარსკვლავის V ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ლატვიელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასა (ფილმი)

**ასა** () — 1987 წლის საბჭოთა საკულტო ფილმი. დამდგმელი რეჟისორი სერგეი სოლოვიოვი. მთავარ როლებში თამაშობენ: სტანისლავ გოვორუხინი, ტატიანა დრუბიჩი და სერგეი ბუგაევი. ფილმში მონაწილეობა მიიღეს აგრეთვე ცნობილმა როკ-მუსიკოსებმა, მათ შორის ვიქტორ ცოიმ. ფილმის გადაღება მიმდინარეობდა იალტაში 1987 წლის ზამთარში. ისტორიული სცენები გადაღებულია მიხაილოვის სასახლეში. 2008 წელს გამოვიდა ფილმი 2-ასა-2.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:1987 წლის ფილმები
კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
დაუ

[მინი|დაუ [ინდოეთის ოკეანეში, ზანზიბარის კუნძულებთნ ახლოს.]]
**დაუ** (‎) — ტრადიციული იალქნიანი გემი, რომელსაც აქვს ერთი ან ორი ანძა, სამკუთხა იალქანი და სპორტული — გრძელი და თხელი კორპუსი. მისი გამოყენების არეალი, ძირითადად, წითელი ზღვა და ინდოეთის ოკეანე იყო. ზოგი ისტორიკოსი ამტკიცებს, რომ დაუ არაბებმა ან ინდოელებმა გამოიგონეს, თუმცა უმრავლესობა მეცნიერებისა ამას ჩინელებს მიაწერს. დაუ არის სავაჭრო გემი, რომელიც გამოიყენებოდა უხვი ტვირთის — ხილის, მტკნარი წყლისა და სავაჭრო საქონელის გადასატანად, აღმოსავლეთ არაბეთის, აღმოსავლეთ აფრიკის, იემენისა და სამხრეთ აზიის ზოგიერთი ქვეყნის (პაკისტანი, ინდოეთი, ბანგლადეში) სანაპიროების გასწვრივ. დიდი ზომის დაუებს დაახლოებით 30 კაციანი ეკიპაჟი ჰყავს, ხოლო შედარებით პატარებს — 12.

## სქოლიო
კატეგორია:ტრადიციული გემები
კატეგორია:დაუს ტიპები
კონსტანტინე VIII

**კონსტანტინე VIII** (; დ. 960 — გ. 11 ნოემბერი, 1028) — ბიზანტიის იმპერატორი (რეალურად) 1025-1028 წლებში. ოფიციალურად გამეფდა 963 წელს სამი წლის ასაკში, თუმცა რეალური ძალაუფლება მხოლოდ 1025 წლს, 65 წლის ასაკში მოიპოვა. ტახტზე შეცვალა ძმა, ბასილი II. სასტიკად უსწორდებოდა საეჭვო პირებს, ახლობლების მიმართ კი ძალიან გულუხვი იყო. გატაცებული იყო რიტორიკითა და ნადირობით. ჰყავდა სამი ქალიშვილი, რომელთაგან ზოია ცოლად შერთო ერთ-ერთ სენატორს — რომანოზს, რომელსაც მოგვიანებით ტახტიც უანდერძა.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:მაკედონელთა დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 960
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1028
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
დუბაი-შარჯა-აჯმანის მეტროპოლიტენის არეალი

მინი|დუბაი-შარჯა-აჯმანის მეტროპოლიტენის არეალი ღამით
**დუბაი-შარჯა-აჯმანი(DSA)** — მეტროპოლიტენის არეალი, რომელიც მდებარეობს არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში. იგი შედგება დუბაის, შარჯასა და აჯმანის ურბანული რაიონების კომბინაციით. დუბაის ურბანული რაიონი ჩრდილო–აღმოსავლეთით გადადის შარჯაში, რომლით თავის მხრივ, ესაზღვრება აჯმანს. 2008 წლის მონაცემებით, მთლიანი მოსახლეობა შეადგენდა 3 მილიონ კაცს.

## სქოლიო
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
იული კიმი

**იული კიმი** ( დ. 23 დეკემბერი 1936, მოსკოვი) — რუსი პოეტი, კომპოზიტორი, დრამატურგი, სცენარისტი, მომღერალი და კომპოზიტორი. მამით კორეელია, ხოლო დედით — რუსი. სსრკ-ში დისიდენტური მოძრაობის მონაწილე. კინემატოგრაფისტთა კავშირის (1987), მწერალთა კავშირისა (1991) და პენ-კლუბის (1997) წევრი. მისი საავტორო სიმღერები გამსჭვალულია იუმორით, სადაც განვითარებულია ლიტერატურული სტილიზაციის ტრადიციები პაროდიული და სატირული ელემენტებით ჩათვლით. ბულატ ოკუჯავას სახელობის პრემიის ლაურეატი (1999).

## რესურსები ინტერნეტში
* იული კიმი — ენციკლოპედიური ლექსიკონი 

კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:რუსი დრამატურგები
კატეგორია:რუსი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
იაზიდ II

**იაზიდ ბინ აბდ ალ-მალიქი** ან **იაზიდ II** (; დ. 687 — გ. 26 იანვარი, 724) — ომაიანთა სახალიფოს  ხალიფა 720-724 წლებში. ტახტზე ავიდა მისი წინამორბედის, უმარ II-ის გარდაცვალების შემდეგ. 

721 წლის ივლისში იაზიდ II-მ ბრძანა გაენადგურებინათ ყველა მხატვრული ნამუშევარი სახალიფოს ტერიტორიაზე, რადგან ისლამი კრძალავს ადამიანებისა და ცხოველების გამოსახვას. ზოგიერთი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ ხალიფას ამ ბრძანებამ გარკვეული გავლენა მოახდინა ბიზანტიის იმპერატორ ლეონ III ისავრიელზე, როდესაც მან ხატთაყვანისცემა აკრძალა.

იაზიდ II გარდაიცვალა 724 წლის 26 იანვარს ტუბერკულოზით.

## ლიტერატურა
* Езид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Язид II ибн Абдул-Малик на «Родоводе». Дерево предков и потомков
* Muhammad ibn Jarir al-Tabari, History v. 24 "The Empire in Transition, " transl. David Stephan Powers, SUNY, Albany, 1989.
* Vasiliev A.A. The Iconoclastic Edict of the Caliph Yazid II, A.D. 721 // DOP 9/10 (1956) 23—47.
* Creswell K.A.C. The Lawfulness of Painting in Early Islam // Ars Islamica 11—12 (1946) 159—66.

კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 687
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 724
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
ამანიტასებრნი

**ამანიტასებრნი** () — ფირფიტოვანნი სოკოს რიგის ოჯახი. ოჯახში ძირითადად გაერთიანებულია ამანიტა-ს ოჯახის სახეობები, როგორიცაა ნიყვი, შხამასოკო, თავჭედილა და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამანიტასებრნი

კატეგორია:ფირფიტოვანნი
Geffen Records

**Geffen Records** — ამერიკული მუსიკალური ლეიბლი. დაარსდა 1980 წელს. ლეიბლთან თანამშრომლობს ან თანამშრომლობდა მრავალი შემსრულებელი, რომელთა შორის არიან: 10,000 Maniacs, Aerosmith, Blink-182, The Cure, Eagles, Guns N' Roses, ელტონ ჯონი, ბიბი კინგი, Limp Bizkit, ჯონ ლენონი, იოკო ონო, Siouxsie and the Banshees, რუფუს უეინრაიტი და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

*
კატეგორია:ამერიკული ლეიბლები
კატეგორია:Universal Music Group
ალკამენკის რაიონი

**ალკამენკის რაიონი** () — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ვიქტორ-ფახარდოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 200 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 974 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 16 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 125,11 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ვიქტორ-ფახარდოს პროვინციის რაიონები
პამელა ლინდონ ტრევერსი

**პამელა ლინდონ ტრევერსი** (; ), ნამდვილი სახელი და გვარი — **ჰელენ ლინდონ გოფი** (; დ. 9 აგვისტო, 1899 — გ. 23 აპრილი,  1996) — ავსტრალიელი მწერალი, მსახიობი და ჟურნალისტი, რომელიც ბრიტანეთში დასახლდა. სახელი გაითქვა წიგნების სერიით მერი პოპინსის შესახებ. 1924 წელს ნამდვილი სახელი და გვარი ჰელენ ლინდონ გოფი შეცვალა პამელა ტრევერსით და 1933 წელს დაიწყო პოპინსზე წიგნების გამოცემა. ცნობილია უოლტ დისნეის სტუდიების მიერ გადაღებული ამ წიგნების ეკრანიზაციაც. 

ლიტერატურაში შეტანილი წვლილისთვის ტრევერსი 1977 წელს ბრიტანეთის იმპერიის ორდენით დაჯილდოვდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:მერი პოპინსი
კატეგორია:ავსტრალიელი მწერლები
კატეგორია:ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:ავსტრალიელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის ავსტრალიელი ოფიცრები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:ავსტრალიელი თეატრის მსახიობი ქალები
კატეგორია:ქალი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკისა და ფენტეზის ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრალიელი რომანისტები
კატეგორია:ავსტრალიელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ავსტრალიელი ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი ქალი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ამანიტა

**ამანიტა** () — ამანიტასებრთა ოჯახის სოკოს გვარი. გვარში გაერთიანებულია დაახლოებით 600 სახეობა. აღსანიშნავი სახეობებია ნიყვი, ცადამაყვანა (შხამიანი), შხამასოკო (შხამიანი), მარწყვიო და ა.შ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამანიტა

კატეგორია:ამანიტა
კატეგორია:სოკოების გვარები
უქიმერიონის გორა

**უქიმერიონის გორა** — გორა ქუთაისში სადაც აღმართულია ბაგრატის ტაძარი.

 

## სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის არქეოლოგიური ძეგლები
სარკინიგზო მაგისტრალი

**სარკინიგზო მაგისტრალი** — რკინიგზის ის ნაწილი, რომელიც წარმოადგენს მთავარ არტერიას ქვეყნის სარკინიგზო სისტემაში. როგორც წესი სარკინიგზო მაგისტრალზე იწყობა დანარჩენი მეორადი სარკინიგზო ხაზები, რომლებიც ერთიანობაში რკინიგზის ერთიან ქსელს ქმნიან. 

პირველი სარკინიგზო მაგისტრალი გაერთიანებულ სამეფოში ჯერ კიდევ 1825 წელს ამოქმედდა. დღეს ტრანსპორტირების ეს სახეობა მსოფლიოს 140-მდე ქვეყანაში მოქმედებს.

რკინიგზის მშენებლობის ტემპები თანდათან მცირდება სხვა სატრანსპორტო საშუალებებთან კონკურენციის შედეგად. თუმცა ის მაინც რჩება ტრანსპორტის ერთ-ერთ ყველაზე ენერგოეფექტურ საშუალებად, რადგან მატარებელს მძიმე ტვირთების სწრაფად გადატანა შეუძლია.

## ამიერკავკასიის სარკინიგზო მაგისტრალი
ორი კონტინენტის ერთმანეთთან დაკავშირების იდეა ჯერ კიდევ XIX საუკუნის 30-იან წლებში გაჩნდა. ამიერკავკასიის სხვა ქვეყნებისაგან განსხვავებით, საქართველო პრივილეგირებულ მდგომარეობაში აღმოჩნდა. შავი და კასპიის ზღვების დამაკავშირებელი სარკინიგზო მაგისტრალის მშენებლობა 1865 წელს დაიწყო. პირველმა მატარებელმა, რომელიც დამზადებული იყო საფრანგეთში „ბონეფონდის“ ქარხანაში (Ch. Bonnefond pres Paris), 1871 წელს გაიარა რკინიგზის მონაკვეთი ფოთი-ყვირილა, ხოლო 1872 წლის 10 ოქტომბერს თბილისიდან ფოთში პირველი მატარებელი ჩავიდა. რკინიგზის ხაზი თბილისი - ბაქო ექსპლუატაციაში 1883 წელს შევიდა. 1899 წელს გაიხსნა რკინიგზის ხაზი, რომელიც საქართველოს სომხეთთან აკავშირებდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბაქო-თბილისი-ყარსის სარკინიგზო მაგისტრალი

## რესურსები ინტერნეტში
* რკინიგზის ისტორია

კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი
კოში (სომხეთი)

**კოში** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 250 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 235 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 112 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 28.8 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
როლანდ გილიგაშვილი

**როლანდ გილიგაშვილი** (დ. 18 მარტი 1952, არაშენდა, ახლანდ. გურჯაანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 13 ივნისი, 2023) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი, პოლიტიკოსი.

1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1978-1983 წლებში მუშაობდა თბილისის პროკურატურის სასამართლოებში სისხლის სამართლის საქმეებზე ზედამხედველობისა და საგამოძიებო განყოფილების პროკურორად. 1983-1986 წლებში იყო თბილისის კალინინის რაიონის პროკურორი. 1986-1997 წლებში მუშაობდა საქართველოს პროკურატურის საგამოძიებო სამმართველოს უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე. 1987-1999 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილე. 1999 -2001 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გურჯაანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “ და საპროცედურო საკითხთა და წესების კომიტეტის თავმჯდომარეა. 2001-2003 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრი.

ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* როლანდ გილიგაშვილი  — საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო

კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კონსტანტინე IX მონომახი

**კონსტანტინე IX მონომახი** (; დ. დაახლ. 1000 — გ. 11 იანვარი, 1055) — ბიზანტიის იმპერატორი 1042 წლის 11 ივნისიდან 1055 წლის 11 იანვრამდე. მიხეილ V-მ მის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში მონაწილეობის გამო კონსტანტინე კუნძულ ლესბოსზე გადაასახლა. 1042 წელს დედოფალ ზოიასთან ქორწინების შედეგად გახდა   მისი თანაიმპერატორი და ერთად მართავდნენ იმპერიას 1050 წელს ზოიას გარდაცვალებამდე. 1055 წელს კონსტანტინეს გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა კონსტანტინე VIII-ის ქალიშვილი და ზოიას და თეოდორა.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:მაკედონელთა დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1000
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1055
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
სერგეი შერემეტევი

მინი|სერგეი შერემეტევი
**სერგეი ალექსანდრეს ძე შერემეტევი** (; დ. 24 მარტი, 1837 — გ. 15 დეკემბერი, 1896, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი კავალერიის გენერალი, კავკასიის მთავარმართებელი 1890–1895 წლებში.

სამხედრო მოღვაწეობის პერიოდში მონაწლეობა აქვს მიღებული არაერთ სამხედრო ბრძოლაში. დაჯილდოებულია მედლებით. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის ომში. 1890–1895 წლებში დანიშნული იყო კავკასიის მთავარ მმართველად (). გარდაიცვალა სანქტ-პეტერბურგში 1896 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Сергей Алексеевич Шереметев 

კატეგორია:საქართველოს მთავარმართებლები
კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1836
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1896
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
იბრაჰიმ იბნ ალ-ვალიდი

**იბრაჰიმ იბნ ალ-ვალიდი** (; დ. უცნობია — გ. 25 იანვარი, 750) — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა რამდენიმე კვირის განმავლობაში 744 წელს. ხალიფა ვალიდ I-ის ვაჟი. გადადგა და იმალებოდა პოლიტიკური ოპონენტების შიშის გამო. მოკლეს 750 წლის 25 იანვარს.

## ლიტერატურა
* Muhammad ibn Jarir al-Tabari History v. 26 "The Waning of the Umayyad Caliphate," transl. Carole Hillenbrand, SUNY, Albany, 1989; v. 27 "The Abbasid Revolution," transl. John Alden Williams, SUNY, Albany, 1985  

კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 750
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მშრალი ყინული

მინი|

**მშრალი ყინული** — მყარი ნახშირორჟანგი (CO2). ჩვეულებრივ პირობებში „მშრალი ყინული“ აქროლადია (გალღობის გარეშე გადადის აირად მდგომარეობაში). გარეგნულად ყინულის მსგავსია. ტექნიკური „მშრალი ყინულის“ სიმკვრივეა დაახლოებით 1560 კგ/კუბ.მ.; იყენებენ საკვები პროდუქტების გასაცივებლად (მაგ. ნაყინის), დაბალი ტემპერატურების მისაღებად და ა.შ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმიური ნივთიერებები
გოგი ხიმშიაშვილი

**გიორგი (გოგი) ნიკოლოზის ძე ხიმშიაშვილი** (დ. 1892 — გ. 20 მაისი, 1923, თბილისი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, პოლკოვნიკი (1918), საქართველოს ეროვნული გმირი.

## ბიოგრაფია
მამამისი, თავადი ნიკოლოზ ხიმშიაშვილი (ხიმშიევი) 1910 წელს მოკლეს ილია იმერ­ლიშ­ვილ­მა, გიგ­ლა ბერ­ბი­ჭაშ­ვილ­მა და ლა­დო ფე­იქ­რიშ­ვილ­მა. გამოძიების დასკვნით, მკვლელობის მოტივი იყო „ნი­კო­ლოზ ხიმ­ში­ე­ვის ქმე­დი­თი მო­ნა­წი­ლე­ო­ბა თა­ვად ილია ჭავ­ჭა­ვა­ძის მკვლე­ლე­ბის ძებ­ნა­ში“. 

გოგი ხიმშიაშვილმა დაამთავრა ნიკოლაევის საკავალერიო სასწავლებელი. რუსეთის იმპერიის არმიის ნიჟეგოროდის დრაგუნთა მე-17 პოლკის რიგებში იბრძოდა პირველი მსოფლიო ომის კავკასიის ფრონტზე (იყო პორუჩიკი), 1916-1917 წლებში მონაწილეობდა გენერალ ბარათოვის ექსპედიციაში სპარსეთში; იყო ქართული ცხენოსანი პოლკის ოფიცერი. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV, III და II, წმ. სტანისლავის II და წმ. ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენებით. 1918-1921 წლებში მეთაურობდა საქართველოს სახალხო გვარდიის ცხენოსან დივიზიონს, რომლის ერთ-ერთი ესკადრონის უფროსი იყო პორუჩიკი ქაიხოსრო ჩოლოყაშვილი. ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება. განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი 1918 წლის სომხეთ-საქართველოს ომში, 1919 წელს დენიკინელთაგან გაგრის გათავისუფლებაში და 1920 წელს აზერბაიჯანის საზღვარზე წითელი არმიის ნაწილების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1920 წლის ივლისში ბათუმში საქართველოს ჯარების შესვლისას იყო გვარდიული ნაწილების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1921 წლის თებერვალში, რუსეთთან ომის დაწყების წინ ის სომხეთთან საზღვრის ერთ-ერთ მიმართულებას (ბობკაირის მთა) იცავდა. ომის მიმდინარეობის დროს გაურკვეველი მიზეზით გადაყენებულ იქნა თანამდებობიდან.  
მინი|გიორგი ხიმშიაშვილის მეომორიალური დაფა
საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ, ბოლშევიკურმა ხელისუფლებამ ქართული წითელი არმიის ბრიგადის სასწავლო ბატალიონის მეთაურად დანიშნა. მონაწილეობდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ იატაკქვეშა მოძრაობაში; საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის „სამხედრო ცენტრში“ წარმოადგენდა სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას. 1923 წლის მაისში დააპატიმრეს და „სამხედრო ცენტრის“ სხვა წევრების მსგავსად დახვრეტა მიუსაჯეს. განაჩენის გამოცხადების შემდეგ მისი ბოლო საჯარო სიტყვები იყო: „თქვენ კარგად იცით რომ ბანდიტები არა ვართ! მალე დადგება დრო და თეთრი გიორგი მრისხანედ მოგთხოვთ პასუხს. გაუმარჯოს საქართველოს!“ სიკვდილით დასჯის ადგილას (ახლანდელი ვაკის პარკი თბილისში) მიმავალ გზაზე გაქცევა სცადა, მაგრამ დაჭრეს, შეიპყრეს და დახვრიტეს. 

## ლიტერატურა
* მშვიდობით ძმებო, გვხვრეტენ ამაღამ!  / [საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი ; პროექტის ხელმძღვანელი ომარ თუშურაშვილი. თბ., 2016 . ISBN 9789941094361. - გვ. 538-554.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქართული მხედრობის თვალსაჩინო წარმომადგენელთა ხსოვნა
* "სამშობლოსათვის თავდადებულ გმირთა ხსოვნას", სტამბოლი, 1923

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
გ
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:საქართველოს სახალხო გვარდიის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები
გიორგი ხიმშიაშვილი

მინიატიურა|გიორგი ხიმშიაშვილი
**თავადი გიორგი სპირიდონის ძე ხიმშიაშვილი** (; დ. 14 ივნისი, 1836 — გ. 16 ივლისი, 1917, ბორჯომი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი(13. 04. 1908).

დაამთავრა პავლოვის კადეტთა კორპუსი. სამხედრო სამსახური დაიწყო 1855 წლიდან. მონაწილეობდა ყირიმის (1853–56) და რუსეთ-თურქეთის (1877–78) ომებში. მსახურობდა საველე არტილერიის მეცამეტე ბრიგადაში. 23.10.1874 – 27.04.1878 – 21-ე საარტილერიო ბრიგადის მეორე ბატარეის მეთაური. 03.10.1877 წ. – პოლკოვნიკი. 13.01.1892–1893 – არტილერიის მე-6-ე ბრიგადის მეთაური. 1893–1897 – 39-ე საარტილერიო ბრიგადის მეთაური. 09.02.95–1905 – გრენადერთა ბრიგადის არტილერიის მეთაური. 13.04.1899 – კავკასიის 1-ლი საარმიო კორპუსის საარტილერიო მეთაური. 07.03.1905 წ. – ალექსანდროვის კომიტეტის წევრი. 12.10.1892 – გენერალ-მაიორი. 06.12.1900 – გენერალ-ლეიტენანტი. 1908 წელს მიიღო არტილერიის გენერლის წოდება.

1906–13 წ.წ. – გენერალ-ლეიტენანტმა ხიმშიაშვილმა გადასცა 339 კვადრატული საჟენი მიწა მთაწმინდაზე ეპარქიის სასულიერო-განმანათლებელ საძმოს, მიხეილ ტვერელის ეკლესიის ასაშენებლად. გარდაიცვალა 1917 წლის 16 ივლისს ბორჯომში. დასაფლავებულია თბილისში წმინდა მიხეილ ტვერელის ეკლესიის ეზოში (საფლავი დაკარგულია). 

## ჯილდოები
ბრძოლაში სიმამაცისათვის დაჯილდოვებული იყო 2 ბატარეისა და 21 საარტილერიო ბრიგადის მუნდირით. ასევე მედლებით:
* წმ. გიორგის – 4 ხარისხის. (19. 04. 1878).
* წმ. ანნას – 3 ხარისხის. (1896), 2 ხარისხის. (1874), 1 ხარისხის. (1899). 
* წმ. სტანისლავის – 3 ხარისხის. (1860), 2 ხარისხის. (1871), 1 ხარისხის. (02. 04. 1895). 
* წმ. ვლადიმერის – 2 ხარისხის. (50 წელი ოფიცრის უმწიკვლო სამსახურისათვის – 1906). 
* თეთრი არწივის (1911).
* წმ. ალექსანდრე ნევსკის (1913).

## ლიტერატურა
* М. Д. Гогитидзе, "Военная елита Кавказа" I, 2007.
* Военная Энциклопедия, т. 8, СП б, 1912, стр. 633. 
* газета „Кавказ“ – №63 – 08. 03. 1905; №152 – 14. 06. 1905.
* „Кавказский календарь“ на 1895, стр. 383.
* газета „Цнобис пурцели“ №188 – 05. 05. 1897 г.
* Списки генералам по старшинству на 1892, 1901, 1908 г. г.
* Военный орден Святого Великомученника и Победоносца Георгия, М., 2004, стр. 355/.

კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული  14 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1836
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:ხიმშიაშვილები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
სამხრეთ სუდანის ქალაქების სია

thumb|right|400px|სამხრეთ სუდანის ქალაქები
ეს არის **სამხრეთ სუდანის ქალაქების სია**. მოსახლეობის რაოდენობა ნაჩვენებია 2010 წლის მონაცემებით.

## ცხრილი 
* აბიეის სტატუსი სადაოა 2011 წლის 9 ივლისის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
* სამხრეთ სუდანის ქალაქები

*
ოშაკანი

**ოშაკანი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში, აშტარაკიდან სამხრეთით 4 კმ-ზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 020 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 815 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 343 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 16.96 კმ²-ია.

## ისტორია 
ოშაკანს პირველად მოიხსენიებს ისტორიკოსი ფავსტოს ბუზანდი IV საუკუნის ამბების თხრობის დროს. ამ პერიოდში იგი იყო არშაკიდების სამფლობელო. ისტოიკოსი აღწერს 336 წლის ბრძოლას სპარსელებსა და სომხებს შორის, რომელიც გაიმართა ამ სოფელში. ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისათვის, სომხეთის მეფე ხოსროვ III-მ ოშაკანი ვაჰან ამატუნს გადასცა. ამატუნების ინიციატივით აქ დაკრძალეს მესროპ მაშტოცი. 442 წელს მის საფლავზე ააშენეს გუმბათოვანი ეკლესია. 

სოფლის ტერიტორიაზე არის აღმოჩენილი უფრო ადრეული პერიოდის ნაშთები. დიდის ბორცვზე აღმოჩენილია ძვ. წ. VII-VI საუკუნის დროინდელი ურარტუული ციხესიმაგრის ნაშთები, რომლის ფართობია 0,25 ჰა. ციხესიმაგრე აშენებულია დიდი ქვებით. გათხრილია სასახლის 40 ოთახი. აღმოჩენილია სამლოცველოს ნაშთები, ქვისა და ძვლისაგან დამზადებული კერამიკის ნიმუშები, ოქროს, ვერცხლის, ბრინჯაოს ნივთები. ციხესიმაგრეზე ასევე აღმოჩენილია ძვ. წ. IV საუკუნეში ცხოვრების კვალი, რაც ამ ციხესიმაგრის საუკუნეების მანძილზე დასახლებას ადასტურებს. 

მდინარე ქასაღის ნაპირებზე აღმოჩენილია რამდენიმე ნეკროპოლისი, მათ გარშემო კი მრავალი ხაჩკარი. 

## ღირსშესანიშნაობები 
ოშაკანის ცენტრში მდებარეობს მესროპ მაშტოცის სახელობის ეკლესია, რომელიც 1875-1879 წლებში გევორქ IV-ის მიერაა აშენებული ვაჰაან მატუნის მიერ V საუკუნეში დაარსებული ძველი ეკლესიის ადგილზე. ეკლესიის საკურთხევლის ქვეშ დაკრძალულია მესროპ მაშტოცი. 1960 წელს ტაძრის შიდა ნაწილი მოიხატა. ეკლესიას აღმოსავლეთის მხრიდან მიდგმული აქვს სამრეკლო იგი სომხეთში ერთდერთია, როგორც ეკლესიის მიმართ თავისი მდებარეობით (იგი აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს), ასევე თავისი ცილინდრისებული ფორმით. ეკლესიის ეზოში მდებარეობს ანბანის ბაღი, სადაც სომხური ანბანის ყველა ასოს ადამიანის სიმაღლის ქანდაკება დგას. ყოველ წელს სომხეთის სხვადასხვა კუთხიდან მოჰყავთ პირველკლასელები ანბანის პირველი ასოს შესწავლის პერიოდში.

ოშაკანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ადგილზე, რომელსაც ეწოდება „მანკანოცი“, მდებარეობს წმინდა სიონის სახელობის VII საუკუნის გუმბათოვანი ეკლესია, რომელიც აშენებულია ვარდისფერი ტუფისაგან. 

ოშაკანში არის ადრეული შუა საუკუნეების (VII-VIII სს.) მონუმენტი, რომელიც ლეგენდის თანახმად ითვლება იმპერატორ მავრიკიოსის ან დედამისის საფლავად. 

ოშაკანში და მის გარშემო მდებარეობს სურბ თადეოზ არაქელის, სურბ-გრიგოლის, სურბ-სარქისის, სურბ-ასტვაწაწინის, ტუხ-მანუქის (XIII ს.) სამლოცველოები. ოშაკანის სამხრეთით მდინარე ქასაღზე, კათოლიკოსმა ნააპეტმა 1706 წელს წითელი ტუფისაგან ააგო ხიდი. 

სოფელში ასევე შემონახულია მთელი რიგი სომხეთის მონუმენტალური ხელოვნების ნიმუშები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

## სქოლიო
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ძორაგლუხი

**ძორაგლუხი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 025 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 317 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 24 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.25 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ვარაბი

**ვარაბი** (, ) — სამხრეთი სუდანის 10 შტატიდან ერთ-ერთი.
* ფართობი — 45 567 კმ².
* მოსახლეობა — 972 928 ადამიანი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კუაჯოკი.

## გეოგრაფია 
შტატი ჩრდილოეთით ესაზღვრება სუდანს.

შტატის ჩრდილოეთით მდებარეობს სუდანთან სადავო აბიეის ტერიტორია.

## რესურსები ინტერნეტში
* South Sudan’s Kiir reshuffles cabinet, parliament of Warrap and E. Equatoria 
* Basketball star Bol buried in south Sudan 

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის შტატები
ჩიპაოს რაიონი

**ჩიპაოს რაიონი** () — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის ლუკანასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 420 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 580 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 3,1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 166 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ლუკანასის პროვინციის რაიონები
სემ ელერდაისი

**სემუელ „სემ“ ელერდაისი** ( დ. 19 ოქტომბერი, 1954, დადლი) — ინგლისელი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 2011 წლის შემდეგ ის არის ვესტ ჰემ იუნაიტედის თავკაცი.

როგორც ფეხბურთელმა, ელერდაისმა მონაწილეობა მიიღო 400-ზე მეტ შეხვედრაში და ითამაშა ბოლტონ უონდერერსის, სანდერლენდის, მილუოლის, ტამპა ბეი როუდისის, ქოვენთრი სიტის, ჰადერსფილდ თაუნის, პრესტონ ნორს ენდის, ვესტ ბრომვიჩ ალბიონის და ლიმერიკის რიგებში. სამწვრთნელო კარიერაში გადაბარგების შემდეგ ის თავკაცობდა ლიმერიკს, ბლექპულსა და ნოთს ქაუნთის, საიდანაც გადაბარგდა ბოლტონ უონდერერსში და ამ გუნდის მწვრთნელი იყო 1999-დან 2007 წლამდე. მან ბოლტონი გაიყვანა ინგლისის ლიგის თასის ფინალში და ისტორიაში პირველად მოაპოვებინა გუნდს უეფას თასის საგზური.

ნიუკასლ იუნაიტედსა და ბლექბერნ როვერსში მოღვაწეობის შემდეგ 2011 წელს ელერდაისმა ვესტ ჰემ იუნაიტედი ჩაიბარა, რომელიც იმხანად ახალი გავარდნილი იყო პრემიერ ლიგიდან. ამჟამად არსენ ვენგერის შემდეგ სემი პრემიერ ლიგაში მეორე მწვრთნელია, რომელიც ყველაზე დიდ ხანს უდგას სათავეში ერთ კლუბს.

## რესურსები ინტერნეტში
* სემ ელერდაისი 
* სემ ელერდაისი 

კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ბოლტონ უონდერერსის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანდერლენდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვესტ ბრომვიჩ ალბიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამხრეთ სუდანის ადმინისტრაციული დაყოფა

thumb|500px|სამხრეთ სუდანის შტატები რეგიონების მიხედვით.
სამხრეთი სუდანი დაყოფილია 10 შტატად. შტატები გაერთიანებულია სამ ისტორიულ რეგიონში: ბაჰრ-ელ-ღაზალი (ჩრდილო–დასავლეთი), ეკვატორია (სამხრეთი), ზემო ნილოსი (ჩრდილო–აღმოსავლეთი). შტატები თავის მხრივ იყოფა 86 მუნიციპალიტეტად.

## რეგიონები 
### ბაჰრ-ელ-ღაზალი 
ბაჰრ-ელ-ღაზალი სამხრეთ სუდანის ჩრდილო–დასავლეთი რეგიონია, მოიცავს 4 შტატს:
# ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი
# დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი
# ტბები
# ვარაბი

დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი ყველაზე ნაკლებად დასახლებული შტატია.

### ეკვატორია 
ეკვატორია სამხრეთ სუდანის სამხრეთი რეგიონია, მოიცავს სამ შტატს:
# დასავლეთი ეკვატორია
# ცენტრალური ეკვატორია
# აღმოსავლეთი ეკვატორია

ცენტრალურ ეკვატორიაში მდებარეობს დედაქალაქი ჯუბა და ის ფართობით ყველაზე პატარაა.

### ზემო ნილოსი 
ზემო ნილოსი ქვეყნის ჩრდილო–აღმოსავლეთი რეგიონია, მოიცავს სამ შტატს:
# ჯონგლი
# ერთობა
# ზემო ნილოსი

ჯონგლი ფართობის მიხედვით სამხრეთ სუდანის უდიდესი შტატია.

### სადავო სტატუსის ტერიტორიები 
* აბიეის რაიონი ვარაბის შტატში, დღეისათვის მას აკონტროლებს სუდანის ხელისუფლება და ადმინისტრაციულად ეკუთვნის სამხრეთი კორდოფანის შტატს. ნაივაშის შეთანხმების თანახმად ტერიტორიის სტატუსი უნდა განისაზღვროს რეფერენდუმის გზით.
* ილემის სამკუთხედი მდებარეობს აღმოსავლეთი ეკვატორიის შტატში, დღეისათვის მას აკონტროლებს კენიის ხელისუფლება. სტატუსი გაურკვეველია კოლონიალური ეპოქის დროინდელი დოკუმენტების წინააღმდეგობების გამო.
* კაფია-კინგის რაიონი დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალის შტატში, დღეისათვის მას აკონტროლებს სუდანის ხელისუფლება და ადმინისტრაციულად ეკუთვნის სამხრეთი დარფურის შტატს. რაიონი იყო ბაჰრ-ელ-ღაზალის ნაწილი 1956 წელს, დარფურის შემადგენლობაში გადასცეს 1960 წელს. 2011 წლის 9 ივლისს სუდანის ხელისუფლებამ აღიარა სამხრეთ სუდანის დამოუკიდებლობა 1956 წლის 1 იანვრის საზღვრებში, ამასთან, ნაივაშის შეთანხმების შესაბამისად, ლაპარაკია იმ დროის არა ადმინისტრაციულ საზღვარზე, არამედ ჩრდილოეთსა და სამხრეთს შორის გამყოფ ხაზზე, რომელიც არსებობდა 1956 წლის 1 იანვარს სუდანის დამოუკიდებლობის მოპოვების მომენტში. კერძოდ, ცნობილია, რომ ეს ხაზი როგორც მინიმუმ ერთ ადგილას (აბიეის რაიონში) არ ემთხვევა პროვინციის საზღვარს, რომელიც არსებობდა 1956 წელს. რომელი ადმინისტრაციული საზღვარი (1956 წლის ან 1960 წლის) თავის დასავლეთ ნაწილში შეესაბამება გამყოფ ხაზს, უცნობია, და შესაბამისად თითოეული სახელმწიფო აღიარებს იმ საზღვარს, რომელსაც იგი მიიჩნევს საჭიროდ. აშშ აღიარებს 1956 წლის საზღვარს (ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს რუკებზე განსახილველი ტერიტორია აღნიშნულია, როგორც სამხრეთ სუდანის ნაწილი).

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის სადავო ტერიტორიები
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის შტატები
ასტრახანი

**ასტრახანი** () — ფედერალური მნიშვნელობის ქალაქი რუსეთში, ასტრახანის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქვემო ვოლგისპირეთისა და კასპიისპირეთის უძველესი ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი. მიეკუთვნება ისტორიული ფასეულობების მქონე რუსეთის 115 ქალაქს. მდებარეობს ვოლგის დელტის ზემო ნაწილში, კასპიისპირა დაბლობის 11 კუნძულზე. ქალაქი დაყოფილია ოთხ ადმინისტრაციულ რაიონად: კიროვის, საბჭოთა, ლენინისა და ტრუსოვის. 2014 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა 530 863 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 208,7 კმ²-ია.

ქალაქი წარმოშობის სავარაუდო პერიოდად XIII საუკუნის მეორე ნახევარია მიჩნეული. ისტორიკოსი და აღმოსავლეთმცოდნე მიგამეტ საფარგალიევი მიიჩნევს, რომ ქალაქის წარმოშობა ოქროს ურდოს მიერ რელიგიად ისლამის მიღებასა და მუსლიმი რელიგიური პირებისთვის სხვადასხვა პრივილეგიების მინიჭებას უკავშირდება. XV საუკუნის 60-იანი წლებიდან იყო ასტრახანის სახანოს ცენტრი. XVI-XIX საუკუნეებში წარმოადგენდა აზიასთან ვაჭრობის მნიშვნელოვან პუნქტს. დღესდღეობით ქალაქში 17 სხვადასხვა რელიგიური კონფესიის წარმომადგენელი ცხოვრობს.

## ისტორია
ასტრახანს ძველი ქართული წყაროები „აშტრახანს“ უწოდებენ. მდებარეობდა სავაჭრო გზების გადაკვეთაზე, რის შედეგად სწრაფად განვითარდა. 1395 წელს ასტრახანი თემურლენგმა დაარბია, მალე ისევ აღორძინდა და XV საუკუნეში წარმოქმნილი ასტრახანის სახანოს სატახტო ქალაქი გახდა. 1556 წელს ასტრახანი ივანე IV მრისხანემ დაიპყრო. 1558 წელს აშენდა ახალი ციხე-გალავანი. ამ დროიდან ასტრახანი რუსეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთის სასაზღვრო ციხესიმაგრედ იქცა. ასტრახანი ერთ-ერთი კერა იყო გლეხთა ანტიფეოდალური აჯანყებისა, რომელსაც სტეფანე რაზინი ხელმძღვანელობდა. 1705-1706 წლების დასაწყისში ასტრახანში იფეთქა დიდმა აჯანყებამ. 

XV-XVIII საუკუნეებში ასტრახანზე გადიოდა საქართველოდან მოსკოვისაკენ მიმავალი გზა. ასტრახანში დროებით შეჩერებული თუ სამუდამოდ დასახლებული ქართველი მწერლები აქ ნაყოფიერ ლიტერატურულ საქმიანობას ეწეოდნენ. ასტრახანში მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები შექმნეს არჩილ მეფემ, მ. ბარათაშვილმა, ო. ქობულაშვილმა, ვახტანგ VI-მ, ნ. ორბელიანმა, ზ. გაბაშვილმა, ა. ამილახვარმა, მ. ბაგრატიონმა და სხვებმა. ასტრახანში არიან დაკრძალული ვახტანგ VI, თეიმურაზ II, ტ. გაბაშვილი, გაიოზ რექტორი. 

1901 წელს ასტრახანში ჩამოყალიბდა სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფი, 1903 წელს — რსდმპ კომიტეტი, რომელიც ქალაქში 1905 წელს საყოველთაო გაფიცვას ხელმძღვანელობდა. 1918 წლის 25 იანვარს (7 თებერვალს) შეიარაღებული აჯანყების შედეგად ასტრახანში საბჭოთა ხელისუფლება დამყარდა. 

ქალაქის ცენტრში დგას ქვის კედლებით გარშემორტყმული კრემლი (1580-1620, ოსტატები მ. ველიამინოვი, დ. გუბასტი) და მიძინების ტაძარი (1678-1710, დ. მიაკიშჩევი).

## დაძმობილებული ქალაქები
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ასტრახანის ადგილობრივი თვითმმართველობის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის 50 უმსხვილესი ქალაქი

კატეგორია:რუსეთის ოლქების დედაქალაქები
ტრავმა

მინი|კიდურის მოტეხილობა - ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ტრავმა.
**ტრავმა** ( — ჭრილობა, დაზიანება) — ადამიანისა და ცხოველების ორგანიზმის დაზიანება, რომელსაც იწვევს გარე ფაქტორების ზემოქმედება. განარჩევენ მექანიკურ, თერმულ (დამწვრობა, მოყინვა ), ქიმიურ ტრავმას, ელექტროტრავმას და სხვა. ტრავმა შეიძლება იყოს მწვავე და ქრონიკული, ყოფითი, საწარმოო, სპორტული, საბრძოლო და სხვა. ტრავმა შეიძლება იყოს ღია (ჭრილობა) და დახურული, გართულებული და გაურთულებელი, იზოლირებული, მრავლობითი და შერწყმული. ტრავმას შეიძლება დაერთოს სისხლის დენა, შეშუპება, ანთებითი რეაქცია და სხვა. ტრავმის განსაკუთრებული სახეა მძიმე განცდებთან დაკავშირებული ფსიქიკური ტრავმა, რომელიც შეიძლება გართულდეს (დეპრესია, ნევროზი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა
მარვან I

**მარვან იბნ ალ-ჰაკამი** ან **მარვან I** (; დ. 28 მარტი, 623 — გ. 7 მაისი, 685) — ომაიანთა სახალიფოს მეოთხე ხალიფა 684–685 წლებში. ხალიფა ოსმანის ნათესავი. მისი შვილები იყვნენ აბდ ალ-აზიზი (უმარ II-ის მამა), აბდ ალ-მალიქი და ალ-ჰიმარი (მარვან II-ის მამა).

## ლიტერატურა
* Мерван // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 623
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 685
კატეგორია:VII საუკუნის ხალიფები
ბერვალდეს ხელშეკრულება

**ბერვალდეს ხელშეკრულება** (, ) — ხელი მოაწერეს 1631 წლის 23 იანვარს ბერვალდში საფრანგეთსა და შვედეთს შორის, რომელიც ამყარებდა ორმხრივ ურთიერთმოვალეობებს ოცდაათწლიანი ომის დროს.

## წინარე ისტორია 
1630 წელს შვედეთის მეფე გუსტავ II ადოლფი ჩაერია ოცდაათწლიან ომში, ჩავიდა პომერანიაში და გამოაცხადა თავი გერმანელი პროტესტანტების დამცველად, თუმცა მას უჭირდა ჯარის მომარაგება და იგი იძულებული იყო გადასულიყო ზამთრის  ბინიდან  ჩრდილოეთში, რათა არ გატანჯულიყო სურსათის უკმარისობისგან. კარდინალი რიშელიე, რომელიც განსაზღვრავდა საფრანგეთის შინაგან პოლიტიკას, გადაწყვიტა მხარი დაეჭირა იმისთვის ვინც იბრძოდა  საფრანგეთის მტრის - ჰაბსბურგების წინააღმდეგ.

## პირობები 
ბერვალდის ხელშეკრულება ეხებოდა თავისუფალ ვაჭრობას და ურთიერთმოქმედებას საფრანგეთის და შვედეთის დასაცავად. ამასთან შესაბამისად გუსტავ II ადოლფი შეპირდა ჯარი გაეჩერებინა გერმანიაში, რომლის რაოდენობა იყო ოცდაათი ათასი ფეხოსანი და ექვსასი მხედარი. საფრანგეთს ნაწილობრივ ან მთლიანად უნდა აეღო თავზე გასავალი და გადაერიცხა შვედეთის ხაზინაში 15 მაისს და 15 ნოემბერს ოცი ათასი იმპერიული ტალერი. გუსტავ ადოლფი პირობას იძლეოდა, რომ გარანტირებულ თავისუფლებას მისცემდნენ კათოლიკეებს მთელ გერმანიაში, არ ეხლოთ ხელი საფრანგეთის მეგობრის მაქსიმილიან ბავარელის მიწებისთვის და არ დაედოთ სეპარატული სამშვიდობო ხელშეკრულება სულ მცირე 5 წლის განმავლობაში.

## შედეგი 
გუსტავ ადოლფმა აიძულა რიშელიე აეწია შეთანხმების ფასი თხუთმეტიდან ოცი ათას ტალერამდე და დაიყოლია კარდინალი წასულიყო იმაზე, რათა სახელი გაეტეხა პროტესტანტული სახელმწოფოს მორიგების გამოქვეყნებით,  ასე რომ გუსტავ ადოლფი გამოვიდა არა როგორც საფრანგეთის დაქირავებული არამედ როგორც თანასწორი მოკავშირე.

## ლიტერატურა 
* С. В. Веджвуд, Тридцатилетняя война,  Москва, 2012. ISBN 978-5-17-075923-1

კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომის ხელშეკრულებები
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ნებეფაურა

**ნებეფაურა** — ძველი ეგვიპტის ფარაონი. ქვეყანას მართავდა  მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს ძვ. წ. XVII საუკუნეში.  მიკეუთვნება XIV დინასტიას. 

ერთადერთო დოკუმენტი სადაც იგი მოიხსენიება არის ტურინის სამეფო პაპირუსი, რომლის თანახმად ნებეფაურა მართავდა 1 წელი, 5 თვე და 15 დღე.

## ლიტერატურა
*Schneider Thomas. Lexikon der Pharaonen. — Düsseldorf: Albatros, 2002. — 327 S. — ISBN 3-491-96053-3.

## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის მეთოთხმეტე დინასტიის ფარაონები
ანდრონიკე III პალეოლოგოსი

**ანდრონიკე III პალეოლოგოსი** (; დ. 25 მარტი, 1297 — გ. 15 ივნისი, 1341) — ბიზანტიის იმპერატორი 1328–1341 წლებში. მიხეილ IX პალეოლოგოსისა და რიტა არმენიელის ვაჟი. ტახზე ავიდა მას შემდეგ, რაც მხარდამჭერების დახმარებით აიძულა პაპა, ანდრონიკე II პალეოლოგოსი ტახტიდან გადამდგარიყო. იბრძოდა ბულგარელებისა და თურქების წინააღმდეგ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბიზანტიის იმპერატორების სია
* პალეოლოგოსები

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1297
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1341
კატეგორია:პალეოლოგოსები
კატეგორია:XIV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
ორთოპედია

**ორთოპედია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ადამიანის სხეულის ხერხემლისა და კიდურების თანდაყოლილი და შეძენილი დეფორმაციების პროფილაქტიკას და მკურნალობის მეთოდებს.

ზოგიერთ ქვეყანაში ტრავმატოლოგიასთანაა გაერთიანებული ერთ სამედიცინო დისციპლინად. მეცნიერება ორთოპედიას საფუძველი ჩაუყარა ფრანგმა ექიმმა ანდრიმ. ორთოპედიული სამკურნალო დაწესებულებები მეთვრამეტე ს-ის ბოლოს გაჩნდა. ორთოპედიის ჩამოყალიბებისას ფართოდ იყენებდნენ რედრესაციას, კიდურის დაჭიმვას მოტეხილობის დროს, თაბაშირის ნახვევს, მასაჟს, სამედიცინო ვარჯიშებს. ასეპტიკის, ანტისეპტიკის და ნარკოზის განვითარებამ შესაძლებელი გახადა ორთოპედიაში ოპერაციული მეთოდების გამოყენება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კოლტის რაიონი

**კოლტის რაიონი** () — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 300 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 587 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 2,1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 277,29 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციის რაიონები
ჯრამბარი

**ჯრამბარი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 800 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 177 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 59 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
იაზიდ III

**იაზიდ იბნ ალ-ვალიდ იბნ აბდ ალ-მალიქი** ან **იაზიდ III** (; დ. 701 — გ. 3 ან 4 ოქტომბერი, 744) — ომაიანთა სახალიფოს ხალიფა 744 წლის 15 აპრილიდან 3 ან 4 ოქტომბრამდე, დაახლოებით 6 თვის განმავლობაში. ხალიფა ვალიდ I-სა და მისი ხარჭას, სპარსი პრინცესას ვაჟი. მისი მმართველობა აღინიშნება შიდა არეულობებითა და გართულებული მდგომარეობით სახალიფოს სხვადასხვა ნაწილში. გარდაიცვალა 744 წლის 3 ან 4 ოქტომბერს ტვინის სიმსივნით. სიკვდილამდე მემკვიდრედ დაასახელა საკუთარი ძმა იბრაჰიმი.

## ლიტერატურა
*Muhammad ibn Jarir al-Tabari History, v. 26 "The Waning of the Umayyad Caliphate," transl. Carole Hillenbrand, SUNY, Albany, 1989
*Sir John Glubb, The Empire of the Arabs, Hodder and Stoughton, London, 1963
*Езид // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*А. Али-заде. Ибрахим ибн аль-Валид (126/744 — 127/744) // Хроника мусульманских государств. М., УММА,. 2004. — 445 с., илл. ISBN 5-94824-111-4

კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 701
კატეგორია:გარდაცვლილი 744
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
შტეტინის ხელშეკრულება (1630)

**შტეტინის ხელშეკრულება** — დაიდო შვედეთსა და პომერანიის საჰერცოგოს შორის. ხელშეკრულებამ შექმნა ლეგალური ბაზა პომერანიის შვედური ოკუპაციისთვის ოცდაათწლიანი ომის დროს. ხელი მოაწერეს 1630 წლის 25 აგვისტოდან, თუმცა მოქმედად ითვლებოდა 10/20 ივლისიდან - პომერანიაში შვედების გადასხმის დღიდან.

## წინარე ისტორია 
1627 წელს ფრანცბურგის კაპიტულაციის საფუძველზე პომერანია ოკუპირებული იყო იმპერიის ჯარების მიერ. მხოლოდ ქალაქ შტრალზუნდმა განაცხადა უარი დამორჩილებოდა კაპიტულაციის პირობებს და მიმართა საშველად შვედეთს. შვედეთმა და შტრალზუნდმა დადეს ერთმანეთში 20 წლიანი ზავი, თუმცა შვედეთი მაშინვე ვერ მივიდოდა საშველად, რადგან დაკავებული იყო ომით რეჩ-პოსპოლიტასთან. ამ დროს იმპერიის ჯარმა დაამარცხა ლაშქარი, რომელმაც სცადა ჩარეოდა დანიის მეფის ბრძოლაში. იგი იძულებული იყო 1629 წელს ხელი მოეწერა ლიუბეკის ზავისთვის. შთაგონებული ამ წარმატებთ შთაგონებულმა იმპერატორმა დაიწყო პროტესტანტული ტერიტორიების  რეკათოლიზაცია და გამოსცა რესტიტუციური ედიქტი.

1629 წლის სექტემბერში შვედეთმა და რეჩ-პოსპოლიტამ ხელი მოაწერა დროებით ზავს, რითაც გაათავისუფლა შვედეთის ჯარი. საგანგებო მომზადების შემდეგ,1630 წლის ზაფხულში  შვედები გადასხეს კუნძულ უზედომზე და დაიწყეს მომზადება ოდერის  შესართავთან.

## პირობები 
ხელშეკრულების პირველი ვარიანტი, რომელიც შეთავაზებული იყო პომერანიის საჰერცოგოს საბჭოს მიერ 20 ივლისს უარყო შვედეთის მეფემ. მეორე ვარიანტი იყო დააბრუნეს საბჭოში  პირობების ჩამონათვალით, რომელსაც დაჟინებით ითხოვდა შვედეთი. 22 აგვისტოს დაიწყო შვედეთ-პომერანიის მოლაპარაკებები, რომელსაც 1 სექტემბერს შეუერთდა გუსტავ II ადოლფი. კავშირს „სამუდამო დროით“ მოაწერეს ხელი 4 სექტემბერს.

ხელშეკრულების გარდა ხელი მოაწერეს ე. წ. პომერანიის დაცვის კონსტიტუციას (1630 წლის 30 აგვისტო) და „დაბინავების წესს“ (1630 წელი). შვედეთის მეფემ და მათმა გენერლებმა მიიღეს სრული კონტროლი საჰერცოგოს სამხედრო საქმეებზე. ამ დროს როდესაც პოლიტიკური და სასულიერო ხელისუფლება დარჩა ჰერცოგს, საჰერცოგოს  შინაგანი საქმეებზე პასუხისმგებლობას თავზე იღებდა შვედეთი. პომერანიას უნდა გადაეხადა ყოველწლიურად კონტრიბუცია 100 000 ტალერი, ასევე ვალდებული იყო შეენახა შვედეთის ოთხი გარნიზონი.

## შესრულება 
ხელშეკრულების დადების შემდეგ პომერანიის ჰერცოგმა ბოგუსლავ XIV-მ, მიწერა წერილი საღვთო რომის იმპერიის  იმპერატორს ფერდინანდ II-ს, რომელშიც მითითებული იყო, რომ შვედეთთან კავშირი არ იყო მიმართული იმპერიის და იმპერატორის წინააღმდეგ, თუმცა საჭიროა კონსტიტუციური წესის დასაცავად. პასუხად შვედური ჯარის გამოჩენაზე, რომელიც განლაგებული იყო პომერანიაში, ფრანცბურგის  კაპიტილაციის  თანახმად, იმპერიის ჯარებმა დაიწყეს  რეიდები და ძარცვები, რამაც გამოიწვია შვედების მხარდაჭერა პომერანიის მოსახლეობის მიერ. 1631 წლის ზაფხულში იმპერული ჯარი განდევნეს შვედებმა პომერანიიდან.

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*
*

კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომის ხელშეკრულებები
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ვეზირიშვილების სასახლე

**ვეზირიშვილების სასახლე** — მდებარეობს ხაშურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ოსიაურში. დგას სოფლის ცენტრში, ზღუდერის წმიდა გიორგის ეკლესიისა და ოსიაურის ციხის შუაში, საჯარო სკოლის ეზოში. აქ განთავსებული იყო სკოლა. გადაკეთებულია რამდენიმეჯერ. XX საუკუნის ბოლოს, 1974 წლამდე მასში სკოლა იყო განთავსებული. ამჟამად გამოყენებულია საჯარო სკოლის სათავსოდ.  ძლიერ დაზიანებულია. სასახლე ორსართულიანია, მისი ფასადი სამხრეთისკენაა მიმართული ჩრდილოეთის მხარეს მთელ სიგრძეზე შენობას ღია აივანი ჰქონია. დღევანდელი შუშაბანდი გვიანდელია. შენობა ნაგებია რიყის ქვითა და კვადრატული აგურით. სამხრეთის მხრიდან პირველ სართულზე მიშენებულია მთავარი შესასვლელი, რომლის ზემოთაც მოწყობილი ყოფილა ღია აივანი. პირველი სართულიდან მეორე სართულზე მოხვედრა შეიძლებოდა შიდა კიბითაც, რომელიც ამჟამად მოშლილია.  ოთახების განლაგება ორივე სართულზე იდენტურია. გადმოცემით სასახლიდან ოსიაურის ციხემდე გვირაბია გაყვანილი.

ვეზირიშვილების სასახლეში თავადი ვეზირიშვილების რამდენიმე ოჯახი ცხოვრობდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია დიმიტრი გიორგის ძე ვეზირიშვილის ოჯახი. მისი მეუღლე იყო რომანტიკოსი პოეტის, ნიკოლოზ ბარათაშვილის და ბაბალე ბარათაშვილი. სასახლეში სიცოცხლის უკანასკნელი წლები გაატარა პოეტის მამამ, მელიტონ ბარათაშვილმა და ის ამავე სოფელში, ზღუდერის წმიდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ეზოში, სოფლის სასაფლაოზე განისვენებს.

ვეზირიშვილების სასახლეს, 2015 წლის 3 აპრილს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა 
* ლაცაბიძე თ., ოსიაური, ხაშური, 2013 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ვეზირიშვილების სასახლე

## სქოლიო 
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:საქართველოს სასახლეები
კატეგორია:ვეზირიშვილები
ტრავმატოლოგია

**ტრავმატოლოგია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ორგანოთა და ქსოვილთა დაზიანებას, მის გამომწვევ მიზეზებს, მკურნალობასა და პროფილაქტიკას. ფართო გაგებით მოიცავს სხვადასხვა ქირურგიული დისციპლინის (ნეიროქირურგია და სხვ.) მრავალ საკითხს. ვიწრო გაგებით ტერმინი „ტრავმატოლოგია“ იხმარება კლინიკური მედიცინის იმ დარგის აღსანიშნავად, რომელიც შეისწავლის საყრდენ-სამოძრაო აპარატისა (ძვლები, სახსრები, კუნთები, მყესები, იოგები) და კანის დაზიანებებს.

ტრავმატოლოგია მედიცინის უძველესი დარგია. მუმიფიცირებული და მეომრების გვამების ნაშთებზე აღმოჩენილია პალმის ფოთლებით დაფიქსირებული, სწორად შეხორცებული ძვლების მოტეხილობათა ნიშნები, ქირურგიული ინსტრუმენტები ტრავმული ოპერაციებისათვის და სხვა.

## ლიტერატურა