ბიზანტიური მალტა

მალტას მართავდა ბიზანტიის იმპერია, 535-6 წლებში ბიზანტიის მიერ სიცილიის დაპყრობის დროიდან 869-870 წლებამდე, როდესაც კუნძულები არაბებმა დაიპყრეს. მალტაზე ბიზანტიური მმართველობის სამი საუკუნის მტკიცებულებები ძალზე შეზღუდულია და ზოგჯერ ბუნდოვანიც. ისტორიკოსები ამბობენ, რომ ბიზანტიური მალტა განიცდიდა იგივე ფენომენს, რაც გავლენას ახდენდა ცენტრალურ ხმელთაშუაზღვაში, კერძოდ ბერძნული ჩამოსახლებისა და ელინური კულტურის მნიშვნელოვან ნაკადში, ადმინისტრაციული ცვლილებები, რომლებმაც გამოიწვია სიცილიის რეორგანიზაცია ბიზანტიური თემის მიხედვით. ბიზანტიური წყაროები მალტის კუნძულებზე მწირია. ჩრდილოეთ აფრიკაში მუსლიმანთა ექსპანსიის შედეგად, მალტა გავიდა სამხედრო ბაზიდან და სავაჭრო პუნქტებიდან, რომელიც იტალიის ნახევარკუნძულზე სიცილიას და სხვა ბიზანტიურ საკუთრებას აკავშირებდა აფრიკის ეგზარქოსთან, ბიზანტიური სიცილიის გარეთა თანამგზავრთან და საგუშაგოზე. ისტორიკოსებმა დაასკვნეს, რომ მალტამ შეზღუდული სტრატეგიული როლი ითამაშა ბიზანტიის იმპერიაში. შემდგომ არაბთა დაპყრობამ ბიზანტიის ეპოქასა და შემდეგ პერიოდებს შორის სრული გარღვევა გამოიწვია. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს სავარაუდო ბიზანტიური ან ქრისტიანული გადარჩენის შესახებ კვლევები, მტკიცებულებათა სიმწირე გულისხმობს მალტაში ბიზანტიური მემკვიდრეობის ხანგრძლივობის სუსტ შემთხვევას. 

## ადრეული ბიზანტიური წყაროები მალტაზე 
მინი|იმპერატორ იუსტინიანე I- ის ლაშქრის წევრი, რავენა, სან ვიტალეს ეკლესიის მოზაიკაში, რომელიც ჩვეულებრივ გაიგივებულია ბელისარიუსთან
მალტის კუნძულების შესახებ ერთ-ერთი ადრეული ჩანაწერი შეგიძლიათ იხილოთ IV საუკუნის დასაწყისში იმპერატორ კონსტანტინე I- ის შემოწირულობების ჩამონათვალში, რომელიც მოიცავს გრანტს ლატერალური ნათლისღებისთვის 222 სოლიდის შემოსავლით, რომელიც აშკარად მდებარეობდა. კუნძულ გოზოზე. ამასთან, შუა საუკუნეების მალტას პირველი სრულფასოვანი ხსენება აღმოსავლეთ რომის იმპერიის კონტექსტში გვხვდება Procopius 'Bellum Vandalicum– ში, სადაც მოცემულია ბიზანტიის ლაშქრობა ჩრდილოეთ აფრიკაში. ბიზანტიელ გენერალს ბელისარიუსს შეხება ჰქონდა მალტასთან 533 წელს, მაშინ როცა რომაელთა საექსპედიციო ძალები კაუკანადან ჩრდილოეთ აფრიკაში მიცურავდნენ. პროკოპიუსი იმავე მონაკვეთში აღწერს მალტას, როგორც ადრიატიკისა და ტირინეის ზღვის აუზში მყოფი კუნძულო. პასაჟში არ წერია, რომ ბელისარიუსმა დაიპყრო კუნძულები, ან რომ მალტის კუნძულები უკვე ბიზანტიის ხელში იყო. სინამდვილეში, მალტა არ შედის იეროკლეს სინეკდმუსში, სადაც მოცემულია იმპერიის კუთვნილი ქალაქების ჩამონათვალი 527/8 წლებში. მალტა, ალბათ, ბიზანტიელებს გადაეცა 535 წელს სიცილიის დაპყრობის დროს. Procopius 'Bellum Gothicum– ის შემდგომი ციტირებით აღწერილია ომი გოთური სამეფოს წინააღმდეგ. აქ აღნიშნულია, რომ მალტამ იმპერიის ნაწილი შექმნა 544 წლისთვის. ისტორიკოსთა აზრით ეს ცნობა სიმართლეს შეესაბამება, რადგან პროკოპიუსის საბოლოო ცნობარი მალტასთან დაკავშირებით ეხება 550 წელს, არტაბანეს სიცილიაში მოგზაურობის შესახებ. არტაბანესმა ვერ მოასწრო ექსპედიცია მანამ, სანამ იგი სიცილიისკენ მიემგზავრებოდა, ხოლო საკუთარი ფლოტი უკან დახია და ფლოტი განადგურებულ იქნა იონიის ზღვაში ძლიერი ქარიშხალით, ხოლო თვით არტაბანესი გადარჩა და მალტაში დაჰყო დრო. იუსტინიანეთა დინასტიიდან მალტას სხვა წყაროები შეზღუდულია, კუნძულების ისტორიის შესახებ რამდენიმე დეტალია. მეექვსე საუკუნის მწერალმა არატორმა მალტა აღწერა, როგორც გემების სატვირთო ნავსადგური, თუმცა ეს გამოიყენება კუნძულებზე წმინდა პავლეს ხომალდის მოხსენიების შესახებ და არ უნდა იქნას გამოყენებული მალტის საზღვაო სტატუსის ხაზგასასმელად, თუმცა მალტისა და გოზოს ნავსადგურების შესახებ მითითება მოგვიანებით არაბულ ტექსტებში გვხვდება.

### ბიზანტიელი დევნილები მალტაში 
მალტა გამოიყენებოდა გადასახლების ადგილად, როგორც ეს ნაპოვნია ორი ისტორიკოსის მონაკვეთებში. პატრიარქმა ნიკიფორემ Historia syntomos- ში აღნიშნა, თუ როგორ გაგზავნა იმპერატორმა ჰერაკლიუსმა თეოდოროსი, რანგის მაგისტრი, კუნძულ გაუდომელეტზე. მემატიანე თეოფანე აღწერს, თუ როგორ  სჯიდა იმპერატორი კონსტანტინე VI აჯანყების ლიდერებს.

## ლიტერატურა 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიზანტიური მალტა brill.com-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაქვემდებარება
კატეგორია:ქვეყნები სტატუსის მიხედვით
კატეგორია:ქვეყნები სტატუსის ხარისხის მიხედვით
კატეგორია:მალტის ისტორია
კატეგორია:კოლონიური ქვეყნები
კატეგორია:მალტა
კატეგორია:კოლონიალური იმპერიები