open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქჰიეუ პონარი

**ქჰიეუ პონარი** (; დ. 3 თებერვალი, 1920 — გ. 1 ივლისი, 2003) — კამბოჯელი პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, კამპუჩიის კომუნისტური პარტიის წევრი, წითელი ქმერების ლიდერის პოლ პოტის ყოფილი ცოლი და იენგ სარის  ცოლის, ქჰიეუ ტირიტის და. კამბოჯელთა გენოციდის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. გენოციდისა, რომელმაც იმსხვერპლა 1,7-დან 3 მილიონამდე კამბოჯელი. ცნობილი იყო სახელით „და ნომერი პირველი“. 

## ბიოგრაფია 
ქჰიეუ პონარი დაიბადა 1920 წელს ბატამბანგის პროვინციაში. თავს დაზე, ქჰიეუ ტირიტიზე, 12 წლით ადრე. მათი მამა იყო მოსამართლე, მან მეორე მსოფლიო ომის დროს მიატოვა ოჯახი და გაიქცა კამბოჯის პრინცესასთან ერთად. ქჰიეუ პონარიმ განათლება მიიღო სისოვატის ლიცეუმში. ლიცეუმი დაასრულა 1940 წელს და გახდა პირველი კამბოჯელი ქალი, რომელმაც მიიღო ბაკალავრის ხარისხი.

1949 წელს თავის უმცროს დასთან ერთად დატოვა კამბოჯა და გაემგზავრა პარიზში, სადაც სწავლობდა ქმერულ ენათმეცნიერებას.  
 
1960-იან წლებში მისი პარტიული მოღვაწეობის შესახებ მცირე ინფორმაციაა შემონახული. თუმცა ცნობილია, რომ 1973 წელს იგი იყი კამპუჩიის კომუნისტური პარტიის მდივანი კამპონგთჰომის პროვინციაში. 1970 წელს, სახელმწიფო გადატრილაების შემდეგ ქმართან ერთად გაიქცა ჯუნგლებში. სწორედ ამ პერიოდში მას დაეწყო შიზოფრენია: იგი შეპყრობილი იყო განცდით, თითქოს ვიეტნამელები ცდილობდნენ მისი და მისი ქმრის მოკვლას. წითელი ქმერების მიერ ხელისუფლებაში მოსვლის დროისათვის ფსიქიკური მდგომარეობა იმდენად გაუუარესდა, რომ რაიმე სამსახურის დაკავების საშუალება არ ჰქონია, თუმცა 1976 წელს მაინც დაიკავა კამპუჩიის ქალთა ეროვნული ასოციაციის თავჯდომარის თანამდებობა, ხოლო 1978 წელს იგი წარმოგვიდგება, როგორც „წითელი ქმერების რევოლუციის დედა“. 

პოლ პოტთან განქორწინება მაოხდინა 1979 წელს ვიეტნამელების ინტერვენციის დაწყების შემდეგ. 1996 წელს თავის დასთან და სიძესთან ერთად კამბოჯის მთავრობისაგან მიიღო ამნისტია. მას არ გაუგია პოლ პოტის გარდაცვალების შესახებ, არ იცოდა ისიც, რომ იგი მეორედ დაქორწინდა 1985 წელს და, რომ მას ამ ქორწინებიდან ჰყავდა შვილები. 

გარდაიცვალა სიმსივნით 2003 წლის 1 ივლისს 83 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
* Elizabeth Becker : *Khieu Ponnary, 83, First Wife Of Pol Pot, Cambodian Despot*, in New York Times, July 3, 2003, pA20
* *Khieu Ponnary; Obituary*, in The Times, London, July 8, 2003 p31
* Philip Short. *Pol Pot: Anatomy of a Nightmare.* Henry Hot and Company, 2005.

## სქოლიო
კატეგორია:კამბოჯელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:კამბოჯელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
მუ სოჩუა

**მუ სოჩუა** (; დ. 15 მაისი, 1954, პნომპენი, კამბოჯა) — კამბოჯელი პოლიტიკოსი და უფლებათადამცველი. კამბოჯის პარლამენტის წევრი ბატამბანგის პროვინციიდან. 2005 წელს „Vital Voices Foundation“-საგან მიიღო ლიდერობის პრემია, აღნიშნული ფონდის თანადამფუძნებელია ჰილარი კლინტონი. 2002 წელს მუმ მოახდინა 12 000 ქალის მობილიზება და ისინი კანდიდატებად ჩართო ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში, მათგან 900-მა მოახერხა გამარჯვება და დღემდე აქტიურად არიან ჩართულნი გენდერულ საქმიანობებში ადგილობრივ დონეზე. 

## ბიოგრაფია 
მუ სოჩუა დაიბადა პნომპენში, დაწყებითი განათლება მიიღო ფრანგულ ლიცეუმში. 1972 წელს მშობლებმა გაამგზავრეს პარიზში განათლების მისაღებად. ერთი წლის შემდეგ გაემგზავრა სან-ფრანცისკოში, სადაც ცხოვრობდა მისი ძმა. წითელი ქმერების ხელისუფლებაში მოსვლის შემვეგ მისი მშობლები გაქრნენ. სოჩუამ ვერ შეძლო სამშობლოში დაბრუნება და დარჩა დევნილობაში მომდევნო 18 წლის განმავლობაში. 

მუ სოჩუა სამშობლოში დაბრუნდა 1989 წელს და დაკავდა უფლებათა დაცვით. მან შექმნა ქალთა პირველი ორგანიზაცია „ხემარა“ და გაწევრიანდა პოლიტიკურ პარტიაში ეროვნული გაერთიანების ფრონტი დამოუკიდებელი, ნეიტრალური მშვიდობიანი კამბოჯისათვის. 1998 წელს მიიღო მანდატი ეროვნულ ასამბლეაში ბატამბანგის პროვინციიდან. მალევე გახდა ქალთა და ვეტერანთა საქმეების მინისტრი. 

2004 წელს დატოვა მინისტრის თანამდებობა და თითქმის მაშინვე გაწევრიანდა სემა რაინსის პარტიაში, სადაც მან დაიკავა კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილის თანამდებობა.

## პირადი ცხოვრება 
1984 წელს ცოლად გაჰყვა  ამერიკელ სკოტ ლეიპერს, შეეძინათ სამი გოგო. ლეიპერი გარდაიცვალა [[2006] წელს. 18 წლის განმავლობაში ცხოვრობდა აშშ-ში, მშობლიურ ენაზე საუბრობს აქცენტებით.

## სქოლიო
კატეგორია:კამბოჯელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყანდაურა

**ყანდაურა** — ისტორიული სოფელი საქართველოში, გარეკახეთში, ცივ-გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. 

## ისტორია
სოფლის თავდაპირველი სახელწოდებაა ყანდიაური. ტოპონიმს საფუძვლად უდევს მამაკაცის საკუთარი სახელი ყანდია. ამავე სახელისგან მომდინარეობს გვარები ყანდიაშვილი და ყანდაშვილი. ყანდიაური ეკუთვნოდა ალავერდის საკათედრო ტაძარს. 1614-1617 წლებში შაჰ-აბასის ლაშქრობებმა გაანადგურა გარეკახეთი და მათ შორის სოფელი ყანდიაური. საუკუნენახევრის განმავლობაში ნასოფლარი დაუსახლებელი იყო. 

სოფელი XVIII საუკუნის ბოლოს ერეკლე II-მ აღადგინა, მან თავისი სახასო ყმები დაასახლა ყანდიაურში. რადგანაც მამულები ალავერდის ტაძარს ეკუთვნოდა, ხოლო გლეხები მეფის ყმები იყვნენ, სოფლიდან აღებული გადასახადები ორად იყოფოდა მეფესა და ალავერდის ტაძარს შორის. ერეკლეს მიერ ყანდაურას აღდგენა აღწერილია 1797 წელს კათოლიკოს-პატრიარქ ანტონ II-ის განჩინებაში „სოფელ ყანდიაურის თაობაზე“.ერეკლემ სოფელი საუფლისწულოდ უბოძა თავის ძეს, მირიან ბატონიშვილს.ქართლ-კახეთის სამეფოს უკანასკნელ წლებში ყანდიაურის მოურავი იყო თავადი იოსებ ზაალის ძე ჯანდიერი. აღდგენილ სოფლეში გადმოსახლდა მოსახლეობა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან: ჯავაახიშვილები, გაბრიელაშვილები, გლახაშვილები, დურგლიშვილები, კეკოშვილები, სიდამონიძეები, ქართლელიშვილები, ხორბალაძეები (ქართლიდან), გამყრელიძეები, არჩვაძეები, მაისურაძეები, კობახიძეები (რაჭიდან), აბესაძეები, გიორგაძეები, ნუცუბიძეები, სამხარაძეები, ფხალაძეები (იმერეთიდან), შენგელიები, რომლებიც შემდეგ შენგელიძეებად დაეწერნენ (სამეგრელოდან) და სხვა. 

1801 წლიდან სოფელი მოექცა სიღნაღის მაზრაში. ყანდიაურის გლეხობა აქტიურად მონაწილეობდა კახეთის აჯანყებაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ერეკლე II-ის შვილიშვილი გრიგოლ ბაგრატიონი. 1812 წლის თებერვალში, ორი კვირის განმავლობაში აჯანყებულებმა გაათავისუფლეს სოფელი რუსული მმართველობისგან. XIX საუკუნის დასაწყისში ყანდიაურის ნაცვალი იყო ბერი გამყრელიძე, ხოლო შემდეგ მისი ვაჟი ივანე გამყრელიძე. XIX საუკუნის ბოლო მესამედში სოფლის მამასახლისად ზედიზედ ოთხჯერ აირჩიეს ივანე ჯავახიშვილი (1846-1902).

## თანამედროვეობა
ყანდაურას თემი შედის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში და აერთიანებს ორ სოფელს, ქვემო ყანდაურას (თემის ცენტრი) და ზემო ყანდაურას.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ 
*მელქისედეკ III – საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 
*ავთანდილ აბესაძე – ფიზიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი

## ლიტერატურაა
**ჭუმბურიძე დ. ბაგრატიონ-ბაბადიში ლ.*, „პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილის მოსაგონარი“, „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N2 გვ. 367-374 —თბილისი, „უნივერსალი“ 2016 ISSN 1512-3154

## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
იულია ფაილოძე

მინი|იულია ფაილოძე
**იულია ფაილოძე** (დ. 1919, დიდღვაბუნა — გ. 2000, ბათუმი) — შორეული ნაოსნობის პირველი ქართველი მეზღვაური ქალი, მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე.

## ბავშვობა და სტუდენტობა
იულია ფაილოძე 1919 წელს, ხონის რაიონის სოფელ დიდღვაბუნაში დაიბადა. მალე მისი ოჯახი საცხოვრებლად აფხაზეთში, აგუძერაში გადავიდა. 7 კლასის დასრულების შემდეგ იულია  ბათუმის საზღვაო ტექნიკუმში, ჰიდროტექნიკურ ფაკულტეტზე ჩაირიცხა. მასთან ერთად კიდევ 3 გოგო სწავლობდა: ნინო კალანდაძე, შუშანა თუმანიშვილი და ვაიდე გვარიშვილი. იულიას სწავლა თავიდანვე გემთწამყვანობაზე უნდოდათ, მაგრამ გოგოობის გამო არ მიიღეს, თუმცა მოგვიანებით მან თავისი სურვილის ასრულება მაინც მოინდომა და გემთწამყვანობაზე გადავიდა.

გემთწამყვანობის ფაკულტეტზე კარგად სწავლობდა. დირექციის პატივისცემაც დაიმსახურა, თუმცა როცა პრაქტიკის დრო დადგა, მას კიდევ ერთი წინააღმდეგობის გადალახვა მოუხდა. ტექნიკუმის ხელმძღვანელობამ  გემზე გაშვებამდე მის მშობლებთან პირისპირ შეხვედრა მოისურვა, თუმცა გამოსავალს მალევე მიაგნო: ნაცნობ-მეზობლებს მოელაპარაკა და დედ-მამის ნაცვლად ტექნიკუმის ხელმძღვანელობას ისინი შეახვედრა. იულია ფაილოძემ სწავლა 1940 წელს დაასრულა.

## მოღვაწეობა
სწავლის დასრულების შემდეგ იულია ფაილოძე შორეული ნაოსნობის შტურმანი გახდა. 

თუ წასვლაა, წასვლა იყოს. მე შორეულ აღმოსავლეთში წავიდოდი, ქვეყანას ვნახავდი, საზღვარგარეთ ვიცურავებდი. მთელი ქვეყანა უნდა მოვიაროთ, — ამბობდა იულია.  

იულია ვლადივასტოკის სანაოსნოში გაანაწილეს. ოჯახმაც მაშინ გაიგო, რომ ის სინამდვილეში გემთწამყვანობაზე სწავლობდა. იულიამ თბომავალ „არქტიკაზე“ კაპიტნის მეოთხე თანაშემწედ დაიწყო მუშაობა. მალე უფრო დიდ გემზე „მინსკზე“ გადაიყვანეს. სწორედ მის საჭესთან იდგა და ამერიკისკენ მიემართებოდა, როცა რადისტმა მეორე მსოფლიო ომის დაწყების ამბავი ამცნო. მიუხედავად იმისა, რომ „მინსკი“ სავაჭრო გემი იყო, ამიერიდან მისი ეკიპაჟიც საომარ რეჟიმზე გადავიდა. 

1945 წელს იულია უდიდეს გემ „ვოიკოვზე“, კაპიტნის მეორე თანაშემწად დაინიშნა. საბოლოოდ იულია ოდესის სანაოსნოში გადავიდა. 1948 წელი საბჭოთა კავშირში ხელისუფლების განკარგულებით, ქალ მეზღვაურებს ფლოტში სამსახური აეკრძალათ.  იულია საქართველოში ისე დაბრუნდა, რომ კაპიტანი ვერ გახდა. იულია ფაილოძეს პროფესიასთან კავშირი ბოლომდე მაინც არ გაუწყვეტია. 1949 წლიდან  ბათუმის საზღვაო სასწავლებელში, ხელმძღვანელის მოადგილედ მუშაობდა.  

იულია ფაილოძე ბათუმში 2000 წელს გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* მარგარიტა კიკაბიძე, "ვაჟკაცების მხარდამხარ", ქუთაისი, 1984 წელი
* ალექსანდრე ჩიკვაიძე, "ზღვა და ოთხი ქალიშვილი", 1987 წელი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ქართველი მეზღვაურები
კატეგორია:ქართველი მეზღვაური ქალები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თამიმ ბინ ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი

შეიხი **თამიმ ბინ ჰამად ბინ ხალიფა ალ-თანი** (; დ. 3 ივნისი 1980, დოჰა, კატარი) — კატარის მეოთხე ამირა 2013 წლის 25 ივნისიდან. სამეფო ტახტზე ავიდა მამამისის გადადგომის შემდეგ. ამჟამად მოქმედ მონარქებს შორის იგი ყველაზე ახალგაზრდაა.

## სქოლიო
კატეგორია:კატარის ამირები
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
FGM-148 Javelin

280პქ|მინი|მარჯვნივ|ამერიკელი ჯარისკაცები ისვრიან ჯაველინს
**FGM-148 Javelin** (IPA:, იკითხება: *ჯევლინ* — „სასროლი შუბი“, **ჯაველინი**) — ამერიკული გადასატანი ტანკსაწინააღმდეგო მართვადი სარაკეტო კომპლექსი ტანდემური კუმულაციური ქობინით. რაკეტის მიზანზე გაყვანა ხორციელდება ავტომატურ რეჟიმში ინფრაწითელი გამიზვნის სისტემით, რითაც კომპლექსში უზრუნველყოფილია „გაისროლე-დაივიწყეს“ პრინციპი. სხვა სახეობის ტსმრ-ებისგან განსხვავებით, გასროლის შემდეგ „ჯაველინი“ სრულად ავტონომიურ მართვაზე გადადის, რაც საშუალებას იძლევა მსროლელემა დაუყონებლივ შეიცვალოს პოზიცია საპასუხო ცეცხლის ასარიდებლად. ჯაველინის რაკეტას აქვს გასროლის ორი რეჟიმი: შეტევა კიდური ტრაექტორიით, როდესაც რაკეტა მიზანს ხვდება ზემოდან, და პირდაპირი შეტევა. რაკეტის კიდური ტრაექტორია განსაკუთრებულად ეფექტიანია ტანკების წინააღმდეგ სახურავის თხელ და ნაკლებად დაცულ ჯავშანში მოხვედრისას და უზრუნველყოფს ყველა თანამედროვე და პერსპექტიული ტანკების მწყობრიდან გამოყვანას მაღალი ალბათობით. პირდაპირი შეტევის რეჟიმი გამოიყენება როგორც ტექნიკის, ასევე გამაგრებული პოზიციების და პორტიფიკაციური ნაგებობების გასანადგურებლად. ბოლო მოდიფიკაციის „ჯაველინის“ სროლის ეფექტიანი მანძილი 4 750 მეტრია.

## ოპერატორები 
* — სტანდარტული ტანკ-საწინააღმდეგო გამშვები აშშ-ს შეიარაღებულ ძალებში.
* — 92 გამშვები შეიარაღებაში.
* — 24 გამშვები
* — 13 გამშვები.
* — 120 გამშვები და 350 რაკეტა შეიარაღებაში.
* — 30 გამშვები და 116 რაკეტა.
* — 40 გამშვები.
* — 35 გამშვები და 210 რაკეტა.
* — 76 გამშვები და 260 რაკეტა.
* — შეიარაღებაში მიღებული იქნება 72 გამშვები, 410 რაკეტა, ჯაველინის სისტემები უკვე შეიარაღებაშია მე-4 მექანიზირებულ ბრიგადაში.
* — 20 გამშვები
* — მცირე რაოდენობა შეიარაღებაში, გამოიყენება სპეციალური ოპერაციის ძალების მიერ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტსმრ
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ზედაპირული კოლონური სადგური

**ზედაპირული კოლონური სადგური** — ზედაპირთან ახლოს მდებარე მეტროსადგური, რომლის მთავარ თავისებურებას წარმოადგენს გადახურვის გამაგრება ბურჯების საშუალებით. ბურჯები შესაძლოა დამზადებული იყოს ლითონისგან ან რკინაბეტონისგან.

განასხვავებენ ორმალიან (ერთრიგიანი სვეტებით), სამმალიან (ორრიგიანი სვეტებით) და მრავალმალიან სადგურებს. თბილისის მეტროპოლიტენის ზედაპირული კოლონური სადგურები ჩვეულებრივ სამმალიანია და გამაგრებულია რკინაბეტონის სვეტებით. 

ზედაპირული კოლონური სადგური შენდება ღია წესით, წინასწარ ჩამოსხმული ანაკრები რკინაბეტონის კონსტრუქციების მეშვეობით. ასეთ სადგურს, უმეტეს შემთხვევაში, გააჩნია ორი ვესტიბიული თითოეულ მხარეს, რომლებიც ხშირად მიწისქვეშა გადასასვლელის ფუნქციასაც ითავსებს.

გარდა სტანდარტულისა, აღსანიშნავია განსხვავებული პროექტით აშენებული სადგურებიც. მაგალითად მეტროსადგურ  „ვაჟა-ფშაველაზე“ ვესტიბიულთან დაკავშირება ხდება სადგურის შუაში განთავსებული კიბის საშუალებით, რაც ქმნის დამატებითი სივრცის განცდას.

თბილისის მეტროპოლიტენში ზედაპირული კოლონური სადგურებია: „სამგორი“, „სამედიცინო უნივერსიტეტი“ და „ვაჟა-ფშაველა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ზედაპირული სადგურები

## სქოლიო 
კატეგორია:მეტროპოლიტენის სადგურის სახეები
კესარია აბრამიძე

**კესარია აბრამიძე** (დ. 18 აგვისტო, 1987 — გ. 18 სექტემბერი, 2024) — ქართველი ბლოგერი, მსახიობი და მოდელი. იგი პირველი ქართველია, რომელმაც საჯაროდ აღიარა, რომ ტრანსსექსუალია.

## ბიოგრაფია 
კესარია აბრამიძე დაიბადა 1987 წლის 18 აგვისტოს ქალაქ თბილისში. ხშირად იწვევდნენ სხვადასხვა გადაცემაში. პირველად გადაიღეს სერიალში „ფსიქოპატთა თამაშები“. 2018 წელს კესარია აბრამიძემ მის ტრანს მსოფლიოს სილამაზის კონკურსში მიიღო მონაწილეობა და საქართველო წარადგინა. 2015 წელს იგი საცვლების რეკლამაში გადაიღეს. სანამ კესარია საბოლოოდ ქალი გახდებოდა, საზღვარგარეთ გენეტიკური მასალის გაყინვა ჩაუტარდა, რისი საშუალებითაც მას შეეძლო ბიოლოგიური შვილის ყოლა. 2015 წელს მოწვეული იყო დავით კოვზირიძის საავტორო გადაცემაში „მძიმე კაცთან“. გაკეთებული ჰქონდა რამდენიმე პლასტიკური ოპერაცია. 2014 წელს კესარია აბრამიძემ განაცხადა, რომ სასქესო ორგანოს ოპერაცია გაიკეთა, რითაც ნამდვილ ქალი გახდა. ჰობი — ხატვა, მაკიაჟის კეთება და ტრანსფორმაცია. იგი მოკლული იპოვეს 2024 წლის 18 სექტემბერს საკუთარ სახლში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* კესარია აბრამიძე Instagram-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ტრანსსექსუალები
კატეგორია:ქართველი მოდელები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ქართველი ბლოგერები
ქვეყნების სია ერთ სულ მოსახლეზე ჩაის მოხმარების მიხედვით

[thumb|[რიზეს ჩაი, ტრადიციული თურქული შავი ჩაი]]
thumb|ჩაის მოხმარებული ქვეყნების რუკა ერთ სულ მოსახლეზე (კგ)

ქვემოთ მოცემულია იმ ქვეყნების სია, სადაც 2014 წლის მონაცემებით, განსაზღვრულია ჩაის მოხმარების ოდენობა ყოველწლიურად ერთ სულ მოსახლეზე.

## მომხმარებლები 
## სქოლიო
კატეგორია:ჩაი
კატეგორია:ჩაის კულტურა
ნათელა გრიგალაშვილი

მინი|ნათელა გრიგალაშვილი
**ნათელა გრიგალაშვილი** (დ. 9 დეკემბერი, 1965, ხაშური, საქართველო) — თანამედროვე ქართველი ფოტოგრაფი. 

## ბიოგრაფია 
ნათელა გრიგალაშვილი 1965 წელს ხაშურში დაიბადა. სკოლის დასრულების შემდეგ, სწავლობდა მ. თოიძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში (1982-1984) და მუშაობდა მხატვარ-დეკორატორად მინიატურების სახელმწიფო თეატრში. ამავე პერიოდში დაიწყო ფოტოგრაფიის შესწავლა დამოუკიდებლად, რის შემდეგაც იგი წლების მანძილზე, სხვადასხვა მედიაგამოცემისთვის ფოტოპროექტებს იღებდა. 

დღეისათვის ის დამოუკიდებელი ფოტოგრაფია და სხვადასხვა სოციალურ თემაზე მუშაობს. 

2007 წელს მას ქართულ ფოტოგრაფიაში შეტანილი წვლილისთვის ალექსანდრე როინიშვილის პრემია გადაეცა.

2015 წელს დააარსა პირველი ფოტო სააგენტო საქართველოში — Kontakt Photos. 

გრიგალაშვილმა ჯავახეთში (2014), პანკისის ხეობაში (2015) და აჭარაში (2016) დააფუძნა ფოტო კლუბები.

მისი ცნობილი ფოტოსერიებია: „დედაჩემის წიგნი“, „დუხობორების მიწა“, „თაგვების სოფელი“, „ცხოველების მარკეტი“, „ეთნიკური უმცირესობები საქართველოში“ და „პანკისის ხეობის ქალები“. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*სტატია
*ფეისბუქ გვერდი

კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი ფოტოგრაფები
დავით მესხი

**დავით სიმონის ძე მესხი** (დ. 26 იანვარი, 1860, ქ. ქუთაისი — გ. 26 დეკემბერი, 1943, სოფ. რიონი, ახლანდელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მთარგმნელი, ჟურნალისტი, დრამატურგი.

## ბიოგრაფია 
დავითმა ლათინური ენის პედაგოგთან უსიამოვნების გამო ქუთაისის გიმნაზია ვერ დაამთავრა. 1880 წლიდან მუშაობდა თბილისში, გაზეთ „დროების“ რედაქციაში თავის ძმასთან სერგეი მესხთან. 1908 წელს რედაქტორობდა გაზეთ „შრომას“, თანამშრომლობდა სხვა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებთან. 1879 წლიდან დაუკავშირდა ქართულ თეატრს, რომლის სცენაზეც დაიდგა მის მიერ გადმოკეთებული პიესები: „სიკოია დენშჩიკი“, „სუსტი მხარე“, „მედეა“, ორგინალური კომედია „გემრიელი ლუკმა“ და სხვა. იგი იყო აგრეთვე მსახიობი, თეატრის დეკორატორი და რეკვიზიტორი. 1935 წელს ჟურნალ „მნათობში“ დაბეჭდილი მისი „მოგონებანი“ ცალკე წიგნად გამოიცა 1940 წელს. 

## ბიბლიოგრაფია
* იმერული სცენები „გასართობი“ : პროზა და ლექსი. - ქუთაისი, ვ. ბეჟანეიშვილის გამოცემა, 1902. - 54გვ.
* გასართობი იმერული სცენები პროზათ და ლექსათ. - ქუთაისი, ი. კილაძის და ი. ხელაძის სტ., 1900. - 44გვ.

## ლიტერატურა 
* ეფემია მესხი: მოგონებები, სტატიები და წერილები მსახიობისა / შემდგ. შეს. სტატია და შენიშვნები მაყვალა ცხომარიასი. - თბ. : ხელოვნება, 1957

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* დავით მესხის მოგონებანი

კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1860
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
ნატა ფერაძე

**ნატა ფერაძე** (დ. 28 მარტი, 1968, თბილისი) — ქართველი მხატვარი და სამოქალაქო უფლებებისა და გარემოს დამცველი. ნატა ფერაძე განცხადებების გაკეთებისას, ხშირად მწვავე ან არანორმატიულ ლექსიკას იყენებს. აღსანიშნავია ნატა ფერაძის გაჟღერებული არანორმატიული ლექსიკა 2016 წელს ტელეკომპანია „იბერიას“ ეთერში.

## ბიოგრაფია 
ნატა ფერაძემ დაამთავრა თბილისის იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სასწავლებლის ფერწერის ფაკულტეტი; მაასტრიხტის (ნიდერლანდები) ბონიფანტენ-მუზეუმისა და ჰააგის (ჰოლანდია) მუზეუმ მაურიცჰეისის ორდინატურები სპეციალობით-დაზგური ფერწერის რესტავრაცია.

მუშაობდა საქართველოს ძეგლთა დაცვის სახელმწიფო ინსტიტუტში მონუმენტური ფერწერის რესტავრაციის მიმართულებით; თბილისის მხატვრის სახლსა და საქართველოს სახელმწიფო ხელოვნების მუზეუმში დაზგური ფერწერის რესტავრაციის განხრით. იყო ჟურნალ „ინტერესის“ მხატვარი, სტუდია „1,2,3“-ის გარფიკული დიზაინერი. დააარსა ფირმა „პლანტი“, რომლის საქმიანობის სფერო იყო მცენარეების გამოყვანა, რეალიზაცია, ეზოებისა და აივნების მოწყობა-გამწვანება. 2008–2009 წლებში მუშაობდა კომპანია „გრინსერვისის“ მენეჯერად; 2010 წლიდან საქმიანობდა ფირმა „ეკოდესანტში“, ხოლო 2013 წელს დააფუძნა „პარტიზანული მებაღეობა თბილისში“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
ფირანგიზ ალიზადე

**ფირანგიზ ალიაღა კიზი ალიზადე** (; დ. 28 მაისი, 1947, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, პიანისტი ქალი, მუსიკათმცოდნე და პედაგოგი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ქალი (2000).

## ბიოგრაფია 
1970 წელს დაამთავრა ურფანა ჰალილოვას ფორტეპიანოს და ყარა ყარაევის (1972) კომპოზიციების კლასები ბაქოს კონსერვატორიაში. აზერბაიჯანში გახდა XX საუკუნის ავანგარდული მუსიკის კლასიკური საფორტეპიანო ნაწარმოებების (არნოლდ შიონბერგის, ანტონ ვებერნის, ალბანა ბერგას, ოლივიე მესიანას, ჯონ კეიჯის, ჯორჯ კრამას) პირველი შემსრულებელი.

1976 წლიდან ასწავლიდა ბაქოს კონსერვატორიაში, 1990 წლიდან — პროფესორი. 1993-1996 წლებში ასწავლიდა თურქულ ქალაქ მერსინში, იყო საოპერო გუნდის ხელმძღვანელი. 1999 წლიდან ცხოვრობდა გერმანიაში. 2007 წელს დაბრუნდა სამშობლოში, სადაც არჩეულ იქნა აზერბაიჯანის კომპოზიტორთა კავშირის ხელმძღვანელად.

როგორც კომპოზიტორი ალიზადე თანამშრომლობდა მსოფლიოს წამყვან შემსრულებელთან — განსაკუთრებით მევიოლინოებთან. მან სავიოლინო კონცერტი მიუძღვნა ივან მონიგეტის, რომელიც თვითონ მონიგეტიმ შეასრულა, პიესა „დერვიში“ დაწერა იო-ოი-მასთვის და ჩართო იგი მსოფლიო ტურნეში, პიესა „ოიანი!“ დაწერა მსტისლავ როსტროპოვიჩის დაკვეთით, როგორც მსტისლავ როსტროპოვიჩის საერთაშორისო კონკურსში მონაწილეობის მისაღებად სავალდებულო შესრულებისათვის. ალიზადეს ნაწარმოებების დისკო ჩაწერილი იქნა კრონო-კვარტეტის მიერ. ამის გარდა ალიზადეს ნაწარმოებებს ასევე დავიდ გერინგასი, ალექსანდრე ივაშკინი და მრავალი სხვა ცნობილი მუსიკალური შემსრულებლები ასრულებენ.  

მუსიკალური ნაწარმოებების გარდა, ფირანგიზ ალიზადეს ასევე ეკუთვნის სტატიების ნაკრები „აზერბაიჯანის სიმფონიური მუსიკა“ (; 1998) და სტატია ყარა ყარაევზე, რომელიც გამოქვეყნებული იქნა ყარა ყარაევის 80-წლის თავთან დაკავშირებით ფოტოალბომში (1997).

აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ქალი (2000). 2008 წელს იუნესკომ ფირანგიზ ალიზადეს მიანიჭა „იუნესკოს არტისტი მშვიდობისათვის“ საპატიო წოდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიურზა (კერძი)

მინი|220პქ|გიურზა

**გიურზა** () — აზერბაიჯანული კერძი, რომელიც ძალიან წააგავს დუშპარას. გიურზა, ისევე, როგორც დუშპარა, წარმოადგენს პელმენებს ხორცის ფარშით, მაგრამ დუშპარასგან განსხვავდება თავისი ლამაზი ფორმით წააგავს დაწნულ ბაწარს ან ნაწნავს. გიურზას აკეთებენ ხელით და ამასთან ერთად იგი ყოველთვის განსხვავებულია თავისი უნიკალური ფორით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანული სამზარეულო
კატეგორია:ხორცის კერძები
ბოზბაში

thumb|ბოზბაში
**ბოზბაში** ( — „რუხი თავი“) — კავკასიაში ფართოდ გავრცელებული კერძი ცხვრის ხორცის ნადუღის საფუძველზე. წვნიანი მიცვალებულთა სახელზე გამართული ქელეხებისა და საქორწილო სუფრის აუცილებელი ატრიბუტია.

სხვა სახის წვნიანებისგან განსხვავდება თურქული ბარდით, წაბლით (უკანასკნელი შესაძლებელია ჩაენაცვლოს კარტოფილით). ასევე ბოზბაშის დამზადების დროს უკვე მოხარშულ ცხვრის ხორცს ბრაწავენ.

დანამატი კი შესაძლებელია იყოს სხვადასხვა სახის ბოსტნეული კულტურებისგან. ეს დამოკიდებულია წლის პერიოდზე და კუთხეზე, რომელშიც კეთდება ბოზბაში. ხახვთან ერთად ბოზბაშს შესაძლებელია ჩაემატოს სტაფილო, თალგამი ან ბოლოკი, ბულგარული წიწაკა, ყაბაყი, ვაშლი, ქლიავი, ტყემალი ან ალუჩა, პომიდორი, ლობიო, ბადრიჯანი და ჩირიც.

სურნელებად შეიძლება გამოყენებული იყოს, პიტნა, ნიახური, ზაფრანა.

აზერბაიჯანში არსებობს ბოზბაშის ისეთი ნაირსახეობა, როგორიცაა ქიუფთა — ბოზბაში და ფარჩა-ბოზბაში, რომელიც მზადდება დიდი ზომის ბატკნის ხორცისგან. ასევე აზერბაიჯანულ სამზარეულოში — არის ბალიქ-ბოზბაში, რომელშიც ცხვრის ხორცის ნაცვლად თევზისგან მზადდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბოზბაში

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული სამზარეულო
კატეგორია:ქართული ხორცის კერძები
ზარიფა ალიევა

**ზარიფა აზიზ კიზი ალიევა** (; დ. 8 აპრილი, 1923, სოფელი შაჰთაჰთი, ილიჩოვის რაიონი, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ —  გ. 15 აპრილი, 1985, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა ექიმ-ოფთალმოლოგი, აზერბაიჯანის სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, პროფესორი. თოთხმეტი მონოგრაფიის და ასობით სამეცნიერო სტატიის, თორმეტი რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი.

აზიზ ალიევის ქალიშვილი — აზერბაიჯანის სსრ ჯანდაცვის სახალხო კომისარის, შემდგომ დაღესტნის სსრ ობკომის პირველი მდივანი. აზერბაიჯანის მესამე პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის მეუღლე და მეოთხე პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის დედა.

## ბიოგრაფია 
1953 წელს ცოლად გაჰყვა ჰეიდარ ალიევს. 1955 წლის 12 ოქტომბერს მათ გაუჩნდათ ქალიშვილი სევილი, 1964 წლის 24 დეკემბერს — შვილი ილჰამი.

ისინი სარგებლობდნენ დიდი ავტორიტეტით როგორც აზერბაიჯანის სსრ-ში, ასევე საბჭოთა კავშირშიც. დაამუშავა და შემოიტანა რამდენიმე ახალი მეთოდი თვალების  დაავადების  მკურნალობაში. 

ზარიფა ალიევამ უმეტესი დრო გაატარა ექიმების კვალიფიკაციის ამაღლებაში აზერბაიჯანის სახელმწიფო ინსტიტუტში.

1982 წლიდან ცხოვრობდა მოსკოვში ოჯახთან ერთად. 1985 წელს გარდაიცვალა კიბოთი. დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩევის სასაფლაოზე, 1994 წელს ნეშთი გადმოასვენეს ბაქოში და დაკრძალეს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.

## გალერეა 

File:Ukraine Irpen 2010. First snow. Friendship Park Academician Zafiry Aliyev 4.jpg|ზარიფა ალიევას ბიუსტი  ირპინში, უკრაინა
File:Stamp of Azerbaijan 823-824a.jpg|აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა,  2008 წელი
File:Барельеф на стене дома в Баку, где жила Зарифа Алиева.jpg|ბარელიეფი სახლის კედელზე ბაქოში, სადაც ცხოვრობდა ზარიფა ალიევა

## რესურსები ინტერნეტში
* ზარიფა ალიევას ბიოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული  8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მედიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
შაჰ ისმაილის ორდენი

**შაჰ ისმაილის ორდენი** () — აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო ორდენი. დაწესებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის მიერ 1993 წლის 6 დეკემბერს. ორდენით ჯილდოვდებიან აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების უფროსი ოფიცრები, შეიარაღებული ძალებისა და შენაერთების მეთაურები.

## ორდენით დაჯილდოება
ორდენით „შაჰ ისმაილით“ აჯილდოვებენ: 
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გაძლიერებისათვის;
* აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიული მთლიანობის უზრუნველჰყოფისათვის;
* გამოჩენილი მხედრული მოღვაწეობისათვის;
* რესპუბლიკაში საგანგებო ვითარებების ლიკვიდაციის გამო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ორდენი „შაჰ ისმაილი“

კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
აიდა იმანგულიევა

**აიდა ნასირ ყიზი იმანგულიევა** (; დ. 10 ოქტომბერი, 1939, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 19 სექტემბერი, 1992, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი არაბისტი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ინტელიგენტურ ოჯახში. მამა  — ნასირ იმანგულიევი ჟურნალისტი, პედაგოგი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, იყო აზერბაიჯანის პრესის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა გაზეთ „ბაქის“ და „ბაქოს“ რედაქტორად.

1957 წელს დაამთავრა ბაქოს № 132 საშუალო სკოლა ოქროს მედალზე. 1957 წელს იგი ჩაირიცხა ს.მ. კიროვის სახელობის აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 1962 წელს დაამთავრა არაბული ფილოლოგიის ფაკულტეტი და გახდა იმავე უნივერსიტეტის ასპირანტი „აღმოსავლეთის ხალხებისა და ლიტერატურის“ კათედრაზე. შემდგომ სწავლობდა „აზიის ხალხების“ ინსტიტუტში.

1966 წელს, საკანდიდატოს დისერტაციის დაცვის შემდეგ აიდა იმანგულიევამ დაიწყო მუშაობა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტში: უმცროს მეცნიერ მუშაკად (1966), უფროს მეცნიერ მუშაკად (1973), არაბული ფილოლოგიის განყოფილების გამგედ (1976), დირექტორის მოადგილედ მეცნიერულ დარგში (1988). 1991 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის  დირექტორად. 

1989 წელს, წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თბილისში, გახდა პირველი ქალი - დოქტორი აღმოსავლეტმცოდნეობის დარგში. მალევე მიენიჭა პროფესორის წოდება ამ დარგში.

## სამეცნიერო მოღვაწეობა 
არის სამი მონოგრაფიის ავტორი („მიხეილ ნუაიმე და კალმის ასოციაცია“, მ., 1975; „ ჯებრან ჯალილ ჯებრანი“, ბაქო, 1975 ; „ ახალი არაბული ლიტერატურის კორიფეები“, ბაქო, 1991 ), აღმოსავლეთის ლიტერატურაზე 70-ზე  მეტი სტატიისა და მეცნიერული სტატიების რედაქტორი. აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული არმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის „აფრიკისა და აზიის ქვეყნების ლიტერატურის“ დაცვის კავშირის წევრი, თავმჯდომარის მოადგილე.

წარმოადგენდა აზერბაიჯანს აღმოსავლეთმცოდნეობაში ახლო და შორეულ საზღვარგარეთში (მოსკოვი, კიევი, პოლტავა, სანქტ-პეტერბურგი, გალე და ა.შ.).

იყო მწერალთა კავშირისა და აღმოსავლეთის კვლევის საკავშირო საკოორდინატორო საზოგადოების საბჭოს წევრი. 

მრავალი წლების განმავლობაში ეწოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, ასუ.-ში  კითხულობდა ლექციებს არაბულ ფილოლოგიაზე. 

ცნობილი მეცნიერ-არაბისტის აიდა იმანგულიევას სახელის უკვდავსაყოფად ბაქოს უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის ერთ-ერთ სტუდენტს მიენიჭა მისი სახელობის პრემია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ოქროს ვარსკვლავი (აზერბაიჯანი)

**მედალი „ოქროს ვარსკვლავი“**  — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის მედალი, განსაკუთრებულად განსხვავებული ნიშანია. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი ხარისხის წარჩინებაა.

* დაწესებულია აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ელჩიბეის მიერ 1992 წლის 25 მარტს № 201 ბრძანებულების საფუძველზე. პირველად ამ მედლით დაჯილდოვებულ იქნა 23 ადამიანი 1992 წელს.
* ეს  ჯილდო ენიჭება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სუვერენიტეტის დაცვაში პირადი და მხედრული მამაცობისათვის, მშვიდობიანი მოსახლეობის უსაფრთხოების უზრუნველყოფისათვის.  

## რესურსები ინტერნეტში
* მედალი „ოქროს ვარსკვლავი“
* აზერბაიჯანის მედლები და ორდენები

კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ფილირა

**ფილირა** () — ბერძნულ მითოლოგიაში — ოკეანიდი, ოკეანის ასული, კრონოსის მეორე ცოლი და კენტავრ ქირონის დედა. მისი შვილი (კენტავრი ქირონი) თავის ძმებთან ერთად (ჰესტია, დემეტრე, ჰერა, ჰადესი, პოსეიდონი) კნოსოსმა გეას წინასწარმეტყველების გამო, რომლის მიხედვითაც, კრონოსს თავისი რომელიმე შვილი დაამხობდა („შენც შენი შვილი დაგამხობსო“) ახალშობილი გადაყლაპა, მან ასე თავისი ბატონობა უზრუნველეყო. თუმცა კრონოსის პირველმა ცოლმა რეამ თავისი ერთ-ერთი შვილი ზევსი გადამალა იდას მთაგრეხილზე, დიქტეს გამოქვაბულში, სადაც თხა ამალთეა კვებავდა, კურეტები იცავდნენ და ნიმფები უვლიდნენ. მერე ზევსმა ტიტანომაქია ატეხა. დაამხო კრონოსი და გეას შემწეობით თუ მეტისის დახმარებით აიძულა ჩაყლაპული შვილები უკანვე ამოენთხია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფილირა – Theoi Greek Mythology

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ოკეანიდები
ფოლოსი

**ფოლოსი** () — ბერძნულ მითოლოგიაში, ფოლოეს მთის მღვიმეში მცხოვრები კეთილი კენტავრი, სილენეს და ერთ-ერთი მელიადის ძე.

მეგობრულად მიიღო ჰერაკლე, რომელიც ერიმანთოსის ტახის შესაპყრობად მიდიოდა, გაუმასპინძლდა, ჰერაკლეს თხოვნით გახსნა ძვირფასი ღვინით სავსე კასრი, რაც კენტავრებს დიონისემ აჩუქა და ყველას საკუთრება იყო. ფოლოსს სტუმართმოძულე მოძმეთა შიში ჰქონდა, მაგრამ ჰერაკლეს უარი ვერ უთხრა. მოხრაკული ხორცის და რჩეული ღვინის სუნმა კენტავრები მოიზიდა. მთელი ჯოგი მოზღვავდა, კლდის ლოდები და ძირფესვიანად მოთხრილი ხეები ეჭირათ, მუქარით მოადგნენ გამოქვამულს. ჰერალემ მუგუზლებით გაფანტა, ნაწილი დახოცა, დანარჩენებს ქირონის ქვაბამდე სდია. ამასობაში ცნობისმოყვარე ფოლოსმა მკვდარ კენტავრს ჰიდრის სისხლით მოწამული ისარი ამოაძრო, გაოცებით ათვალიერებდა, ამ პატარა ისარმა ეს ურჩხი ბუმბერაზი როგორ მოკლაო! დაუვარდა, ფეხზე მოხვდა და სასიკვდილოდ დაიჭრა. მობრუნებულმა ჰერაკლემ პატივით დაკრძალა, შემდეგ ფოლოსი ღმერთებმა კენტავრის თანავარსკვლავედად აქციეს, ისევე როგოც ქირონი, რომელიც ჰერაკლეს ნატყორცნმა შხამიანმა ისარმა მოულოდნელად დაჭრა. ჰერაკლემ კეთილი ფოლოსის სამარეს დააფარა მთა, რომელსაც ფოლოსი ეწოდა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, ერთ-ერთ ასტეროიდს დააქრვეს (5145) ფოლოსი.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:კენტავრები
სილენოსი

**სილენოსი** – *(ბერძნ.)* დემონი. ჰერმესისა (ან პანის) და ერთ-ერთი ნიმფას ვაჟი. დიონისეს აღმზრდელი.
thumb|ნასვამი სილენოსი. ჩვენი წელთაღრიცხვის II საუკუნე
თავდაპირველად მრავალი სილენოსი არსებობდა. მათ მცირე აზიის იონიელები და ფრიგიელები წყაროთა და მდინარეთა უძველეს ღვთაებებად მიიჩნევდნენ და ცხენ-კაცებად წარმოიდგენდნენ. საბერძნეთში ეს სილენოსები (სილენები) დიონისეს ამალას შეუერთდნენ და ადამიანებს დაემსგავსნენ. ზოგჯერ მათ ცხენის კუდებითაც წარმოსახავდნენ. საბოლოოდ ისე მოხდა, რომ სილენებმა დაკარგეს თავდაპირველი სახე და ერთიანად მიემსგავსნენ სატირებს. დარჩა ერთადერთი სილენოსი, რომელსაც დიონისეს აღმზრდელად თვლიდნენ. ეს იყო კეთილი მოხუცი, რომელიც მუდამ მთვრალი დაბარბაცებდა. იცოდნენ სატირებმა, რომ მას ღვინო უყვარდა და არასოდეს აკლებდნენ ამ ღვთაებრივ სასმელს. როდესაც სილენოსს სადმე ხის ძირას ჩაეძინებოდა, რაც ძალიან ხშირად ხდებოდა, მის გარშემო თავს მოიყრიდნენ ხოლმე მშვენიერი ნიმფები და ყვავილების გირლიანდებით ბოჭავდნენ. მოხუცი მათზე არ ბრაზობდა. პირიქით, გამოფხიზლებული უამბობდა საოცარ ამბებს. ხოლო ნიმფები სულგანაბულნი უსმენდნენ მანამ, ვიდრე მიმწუხრი მთის ფერდობებს ეფინებოდა. ბრძენი ღვთაება იყო სილენოსი. მან დიდებულად იცოდა წარსულიცა და აწმყოც. ამასთანავე საოცარი სიმახვილით ჭვრეტდა მომავალს. თავისი მხიარული და გულგახსნილი ბუნების გამო მას ხშირად უხმობდნენ წვეულებებზე და სიყვარულით მასპინძლობდნენ. მართალია, იგი მიამიტად გამოიყურებოდა, მაგრამ მახვილი და ცოცხალი გონება ჰქონდა და ამის გამო ხშირად იწვევდნენ ოლიმპოსზეც, სადაც ღმერთებს თავშესაქცევი ამბებით, ოხუნჯობებითა და თავისი მხიარული ფილოსოფიით ახალისებდა.

სილენოსის ატრიბუტები იყო ღვინის გუდა, თასი, გვირგვინი და ვირი, რომლითაც მოგზაურობდა. ანტიკური ხანიდან ჩვენამდე სილენოსის მრავალი გამოსახულება შემორჩა. ყველაზე ცნობილი მათ შორის არის სკულპტურული ჯგუფი „მთვრალი სილენოსი ჩვილი დიონისეთი“, რომელიც ლუვრში ინახება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **სილენოსი** – *(ბერძნ.)* დემონი. ჰერმესისა (ან პანის) და ერთ-ერთი ნიმფას ვაჟი. დიონისეს აღმზრდელი.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
მელეაგროსი

**მელეაგროსი** () — ეტოლიურ თქმულებათა გმირი. კალიდონის მეფის, ოინევსისა და ალთეას ვაჟი. არგონავტების ლაშქრობისა და კალიდონის ნადირობის მონაწილე.

ძველი მითოსის თანახმად, მომლოგინე ალთეას მოირები გამოეცხადნენ და ახალშობილის მომავალი ამცნეს. კლოთომ კეთილშობილება უმისნა, ლაქესისმა – ძლიერება და სიმედგრე, ატროპოსმა კი უცნაური რამ განაცხადა: ახალშობილი იმ წამს მოკვდება, როგორც კი კერიაში მუგუზალი დაიწვებაო. უმალ წამოდგა ალთეა ლოგინიდან, გამოიტაცა მუგუზალი აბრიალებული ცეცხლიდან, ჩააქრო, ზარდახშაში ჩადო და გადამალა. ასე გადარჩა მელეაგროსი, წამოიზარდა და სახელოვანი მონადირეც დადგა.

მელეაგროსის გარდაცვალების მითოსი კალიდონის ნადირობას უკავშირდება.როდესაც მეფე ოინევსმა საბერძნეთის სახელოვანი გმირები მძვინვარე ტახზე სანადიროდ მიიწვია, დააწესა ჯილდო: ნანადირევის თავი და ტყავი მას ერგებოდა, ვინც სასიკვდილოდ დაჭრიდა ნადირს. მონადირეთა შორის იყო არკადიელი მონადირე, მშვენიერი ატალანტე, რომელიც მელეაგროსს შეჰყვარებოდა. სწორედ მისი ისარი მოხვდა პირველად ტახს ყურის ძირას. უფრო გავეშდა ნადირი და მონადირეებს დაერია. მელეაგროსმა იმარჯვა, მისმა ოროლმა საბოლოოდ განგმირა ტახი. ჯილდოც მას უძღვნეს, თუმცა კეთილშობილმა ჭაბუკმა მშვენიერ ატალანტეს დაუთმო იგი. საპატიო იყო ეს ჯილდო, დიდების სახელს იხვეჭდა მისი მფლობელიც და მთელი მოდგმა. მელეაგროსის ბიძები (დედის ძმები) ეცნენ ატალანტეს და ნადავლი ხელიდან გამოგლიჯეს. რისხვამ შეიპყრო ჭაბუკი და გამძვინვარებულს მოულოდნელად შემოაკვდა თავისი ბიძები. ეს ამბავი რომ ამცნეს ალთეას, საკუთარი შვილი დაწყევლა. გადამალული ზარდახშიდან მუგუზალი ამოიღო და კერიის ცეცხლს შეუკეთა. მუგუზალი დაიფერფლა და მელეაგროსმაც დალია სული. როდესაც მიხვდა ალთეა, თუ რა ჩაიდინა, თავი მოიკლა. თავი მოიკლა გმირის ცოლმაც, ხოლო დები, მელეაგრიდები, გაუთავებლად მოთქვამდნენ და დასტიროდნენ თავის ძვირფას ძმას. ბოლოს ისინი შეიწყალა არტემისმა და ციცრებად გარდასახა.

მელეაგროსის მითი ანტიკური ხანის ხელოვანთა საყვარელი სიუჟეტი იყო.

## რესურსები ინტერნენტში 
მელეაგროსი

კატეგორია:არგონავტები
იფიგენია

**იფიგენია** – *(ბერძნ.)* აგამემნონისა და კლიტემნესტრას ასული (სხვა ვერსიით, თესევსისა და ელენეს ასული, რომელიც აღზარდა კლიტემნესტრამ).

როდესაც ბერძენთა ლაშქარი ტროასკენ მიემართებოდა, აგამემნონმა მოკლა არტემისის ირემი. განრისხებული ქალღმერთი ავლისში შეკრებილ ბერძნებს გამგზავრების ნებას არ რთავდა, აგამემნონმა თავისი ქალიშვილის, იფიგენიას მსხვერპლად შეწირვა აღუთქვა ღვთაებას (არსებობს განსხვავებული ვერსიაც, თითქოს ეს აღთქმა აგამემნონს იფიგენიას დაბადებამდე დაედო და არ შეესრულებინა). მეფემ თავისი ასული ავლისში იხმო სახელოვან აქილევსზედაქორწინების საბაბით. გახარებული იფიგენია დედასთან ერთად ეწვია ზღვისპირა ქალაქს, მაგრამ გაცუდდა მისი სიხარული. საქორწინო ზეიმის ნაცვლად მისთვის სამსხვერპლო კოცონს ამზადებდნენ აქაველები. როდესაც იფიგენიას ამცნეს სიმართლე, არ შემდრკალა. ის დამორჩილდა საერთო ნებას. მაგრამ არტემისმა შეიბრალა ქალწული და აბრიალებულ კოცონზე იგი ირმით შეცვალა. იფიგენიას კი ტავრისში მდებარე თავისი ტაძრის ქურუმობა უბოძა. ეს ადგილი მცირეაზიის სანაპიროზე მდებარეობდა და იქური ადათის თანახმად, იფიგენიას მოვალეობა იყო ტაძრის მიწად აღმოჩენილი ყოველი უცხოელის მსხვერპლად შეწირვა არტემისის საკურთხეველთან. ერთხელაც, ტავრისს მოადგნენ იფიგენიას ძმა ორესტესი და მისი მეგობარი პილადესი. მათ ორაკულის ბრძანებისამებრ ატიკაში უნდა ჩაეტანათ არტემის ტავრისელის გამოსახულება. აქ მათ იგივე ბედი ელოდათ, რაც სხვა უცხოელთ, მაგრამ იფიგენიამ იცნო ძმა, რომელმაც იგი ღვთაების ქანდაკებითურთ თან წაიყვანა საბერძნეთში.

იფიგენიას კულტი მჭიდროდ არის დაკავშირებული არტემისთან. ამ ღვთაებას ზოგჯერ არტემის-იფიგენიასაც უწოდებდნენ. გვიანი მითები გვამცნობენ, რომ არტემისმა იფიგენიას უკვდავება მიანიჭა და კუნძულ ლევკასზე დაასახლა, სადაც იგი ბოლოს და ბოლოს დაქორწინდა აქილევსზე, თუმცა სახელი შეიცვალა. აქ მას ორსილოქეა შეერქვა. ბერძნული მითოსის სისტემატიზატორის, ჰესიოდეს თანახმად კი იფიგენია გარდაცვალების შემდეგ აღსდგა ჰეკატეს სახით. როგორც ჩანს, იფიგენია იყო ადგილობრივი ღვთაება, რომელსაც აიგივებდნენ არტემისთან ან ჰეკატესთან. ჰომეროსთან იფიგენიას სახელია იფიანასა.

იფიგენიას მითოსზეა აგებული ევრიპიდეს ტრაგედიები „იფიგენია ავლისში“ და „იფიგენია ტავრისში“. არც რომაულ ლიტერატურას დაუტოვებია იგი უყურადღებოდ (ლუკრეციუსი, ოვიდიუსი) და არც მომდევნო ეპოქების სიტყვაკაზმულ მწერლობასა (გოეთე, ჰაუპტმანი) თუ ფერწერას (კაულბახი, ტიეპოლო, სეროვი და სხვა).**იფიგენია** – *(ბერძნ.)* აგამემნონისა და კლიტემნესტრას ასული (სხვა ვერსიით, თესევსისა და ელენეს ასული, რომელიც აღზარდა კლიტემნესტრამ).

## რესურსები ინტერნენტში 
http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/იფიგენია

კატეგორია:ტროის ომი
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ლაპითები

**ლაპითები** – *(ბერძნ.)* თესალიაში მცხოვრებ გიგანტთა ტომი.

ლაპითები თავიანთ წინაპრად მდინარის ღვთაება პენეოსს მიიჩნევდნენ. ამ პენეოსს ჰყავდა მშვენიერი ქალიშვილი, რომელსაც აპოლონისგან შეეძინა ძე, ლაპითოსი, ხოლო ლაპითოსმა საფუძველი დაუდო მებრძოლი, მაგრამ ველური ზნის ხალხთა წარმოქმნას. ლაპითები ხშირად ეომებოდნენ მეზობლად მოსახლე მათსავით ველურ კენტავრებს. უკანასკნელი შეტაკება მათ შორის პეირითოესა და ჰიპოდამეას ქორწილზე მოხდა.

პირითოოსი ლაპითთა მეფის ვაჟი იყო და როდესაც ცოლად შეირთო მშვენიერი ჰიპოდამეა, დიდებული ქორწილიც გადაიხადა. ლაპითებმა ქორწილზე მეზობლად მცხოვრები კენტავრებიც მოიპატიჟეს და ოლიმპიელი ღმერთებიც. სასახლეში ტევა არ იყო და ამიტომ ზოგი სტუმარი მღვიმეში გაშლილ სუფრას შემოუსხდა. მათ შორის იყვნენ ლაპითებიც და კენტავრებიც. ამ უკანასკნელთ ღვინო არასოდეს ეგემათ და მათრობელა სასმელი ისე მოეკიდათ, რომ როცა მღვიმეში სადღეგრძელებლად შემოყვანილ პატარძალს თვალი ჰკიდეს, ხელიც წაატანეს. ეს ვერ მოითმინეს ლაპითებმა და ამის გამო დიდი ბრძოლა გაიმართა. დამარცხდნენ კენტავრები და იმ არემარედან გადაიხვეწნენ. მაგრამ მალე ძალა მოიკრიბეს, თავს დაესხნენ ლაპითებს და მათი დიდი ნაწილი ერთიანად ამოჟუჟეს. გადარჩენილებმა მთას შეაფარეს თავი, მაგრამ აქაც არ დაედგომებოდათ და ბოლოს მალეას კონცხზე გადაიხვეწნენ.

ლაპითთა და კენტავრთა ბრძოლას ხშირად გამოსახავდნენ ანტიკური ხანის მოქანდაკენი და ფერმწერნი.

## რესურსები ინტერნეტში 
http://www.nplg.gov.ge/wikidict/index.php/ლაპითები

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითური არსებები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ელენე

**ელენე** () — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში უმშვენიერესი მიწიერ ქალთა შორის, ზევსისა და ლედას ასული, დიოსკურებისა და კლიტემნესტრას და.

ელენეს დაბადების ამბავს სხვადასხვაგვარად გადმოგვცემენ მითოგრაფოსები. მის დედად ზოგჯერ ნემესისს, შურისძიების ქალღმერთს, ასახელებენ. უფრო გავრცელებული ვერსიის თანახმად კი იგი ლედას ასულია, რომელსაც მდინარე ევროტასის სანაპიროზე თანაეყო გედად გარდასახული ზევსი. ამ ამბიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ ლედამ დაბადა კვერცხი, საიდანაც გამოიჩეკა ელენე. ამავე გადმოცემით, მოგვიანებით ლედა ქალღმერთად აღიარეს და უწოდეს ნემესისი.

მალე ელენემ შორს გაითქვა სახელი თავისი მშვენიერებით. იგი, ჯერ კიდევ ნორჩი, მოიტაცეს თესევსმა და პირითოოსმა და გადამალეს ატიკაში. მას თესევსის დედა უვლიდა. დიოსკურებმა მიაგნეს დის კვალს და იგი შინ დააბრუნეს. მის ხელს მრავალი ეძიებდა, მათ შორის იყო ოდისევსიც. ელენე ცოლად გაჰყვა მენელაოსს და გაუჩინა ქალიშვილი, სახელად ჰერმიონე. სამი ქალღმერთის (ჰერას, ათენას და აფროდიტეს) ცნობილი დავის შემდეგ ელენემ აფროდიტეს შთაგონებით ტროას მეფისწული პარისი შეიყვარა. მან მიატოვა თავისი ქმარ-შვილი, სამეფო სასახლე და ზღვით მოსულ სტუმარს გაჰყვა ტროაში. მენელაოსმა შეკრიბა დიდძალი ლაშქარი და მშვენიერი მეუღლის დასაბრუნებლად გაემართა.

ასე დაიწყო საქვეყნოდ ცნობილი ტროის ომი, რომელმაც მრავალი სახელოვანი ვაჟკაცის სიცოცხლე შეიწირა. პარისის დაღუპვის შემდეგ ელენე ცოლად გაჰყვა მის ძმას, დეიფობოსს, რომელიც ტროას დამხობისთანავე მენელაოსს მოაკვლევინა და მასთან ერთად დაბრუნდა მშობლიურ სპარტაში.

მითოსის სხვა ვერსიით, პარისმა ტროაში მხოლოდ ელენეს აჩრდილი წაიყვანა, რომელიც ჰერამ (ან ზევსმა) შექმნა. ნამდვილი ელენე კი ჰერმესმა ეგვიპტეში გადამალა. ტროადან მომავალმა მენელაოსმა იპოვნა თავისი მშვენიერი მეუღლე და დააბრუნა სპარტაში. მენელაოსის გარდაცვალების შემდეგ სპარტადან გაძევებულმა ელენემ კუნძულ როდოსს შეაფარა თავი, სადაც მოკლეს კიდეც. აქ იგი ხედ გარდაისახა და დენდრიტისი ეწოდა. როდოსზე არსებობდა ელენე-დენდრიტისის კულტი.

სხვა გადმოცემით, ღვთაებებმა ელენე მკვდრეთით აღადგინეს და აქილევსს გააყოლეს ცოლად. ისინი კუნძულ ლევკეზე დასახლდნენ. ელენეს კულტი დადასტურებულია ლაკონიაშიც, სადაც იგი უკავშირდებოდა მომაკვდავ და კვლავ გაცოცხლებად ბუნებას. მისი ძმების, დიოსკურების მსგავსად, ელენესაც მეზღვაურთა მფარველ ღვთაებად მიიჩნევდნენ ბერძნები.

ელენეს მითოსზე მრავალი დიდებული ნაწარმოები შეიქმნა. მათ შორის აღსანიშნავია ჰომეროსის, სოფოკლესა და ევრიპიდეს უკვდავი ქმნილებები, გოეთეს „ფაუსტი“ და სხვა მრავალი. ეს მითი აისახა სხვადასხვა დროის მხატვართა (ძევქსისი, პოლიგნოტოსი, რაფაელი, კლოდ ლორენი) ტილოებზეც და კომპოზიტორთა (გლუკი, სენ-სანსი, შტრაუსი, ოფენბახი) ნაწარმოებებშიც.

## ბიბლიოგრაფია 
* 
* 

## რესურსები ინტერნენტში 
* ბიბლიოვიკი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის მონაცემთა ბაზა
* An analysis of the legend including historical evidence of worship as a goddess

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ზევსის შვილები
კატეგორია:ილიადას პერსონაჟები
კატეგორია:ოდისეის პერსონაჟები
პარისი

**პარისი** () — ტროას მეფისწული. პრიამოსისა და ჰეკაბეს მეორე შვილი.
მინი
ძველად გარდაუვალი ბედისწერის ძალის ჩვენებას მრავალი თქმულება ეძღვნებოდა. ფართოდ იყო გავრცელებული ამბები მშობლების მიერ მიგდებულ ბავშვებზე. მათ შორის აღმატებული პოპულარობით გამოირჩეოდა პარისის მითოსი, რადგანაც მის სახელს დაუკავშირდა ტროას ომი.

პარისის გაჩენამდე რამდენიმე დღით ადრე დედამისმა, ჰეკაბემ, ნახა სიზმარი, თითქოს დაბადა ჩირაღდანი, რომლის ალითაც მთელი ქალაქი დაიფერფლა. მისნებმა იწინასწარმეტყველეს, რომ მის მიერ შობილი ვაჟი დაღუპავდა მთელ სახელმწიფოს. ამის გამო ახალშობილი მისცეს მწყემსებს, რათა იდას მთის ხეობაში მიეგდოთ. ასეც მოიქცნენ მწყემსები, მაგრამ რამდენიმე დღის შემდეგ ერთ-ერთმა მათგანმა თვალი მოჰკრა, თუ როგორ კვებავდა ჩვილს დათვი თავისი რძით. შეწუხდა მწყემსი, ბავშვი სახლში წაიყვანა და გამოზარდა. დიდებული ჭაბუკი დადგა პარისი. მან არაფერი იცოდა თავის მეფურ წარმომავლობაზე. იგი ცხვარს მწყემსავდა და ისეთი გულმოდგინებით იცავდა მას ყაჩაღებისგან, რომ მეტსახელად ალექსანდროსი („კაცთა მომგერიებელი“) შეარქვეს.

ერთხელ, ძროხებს რომ აძოვებდა იდას მთაზე პარისი, ჰერას, ათენას და აფროდიტეს თანხლებით ჰერმესი გამოეცხადა, ოქროს ვაშლი გადასცა და ზევსის დანაბარები აუწყა: ეს ოქროს ვაშლი იმ ქალღმერთისათვის მიენიჭებინა, ვისაც უმშვენიერესად ჩათვლიდა (განხეთქილების ვაშლი). გაოგნდა მეფისწული, მაგრამ მალე მოიკრიბა გონება და თითოეულ ღმერთქალს გულდასმით მოუსმინა. ჰერამ აღუთქვა მთელ აზიაზე მბრძანებლობა, ათენამ – საბრძოლო ძალმოსილება, ხოლო აფროდიტემ – მოკვდავთა შორის ულამაზეს ელენეს ქმრობა. არც დაფიქრებულა პარისი, ისე უბოძა ოქროს ვაშლი აფროდიტეს.
მინი
იმ დღიდან სიყვარულის ღვთაება მისი მფარველი შეიქნება, ხოლო ჰერა და ათენა ისე შეიძულებენ, რომ მის სამშობლო ტროას მიწის პირისგან აღგვიან. მაგრამ ეს მოხდება მოგვიანებით. მანამდე კი, ამ ამბებიდან რამდენიმე ხნის შემდეგ, ტროაში მოეწყო საყოველთაო ასპარეზობა, რომელშიც პარისმაც მიიღო მონაწილეობა და გამარჯვების გვირგვინიც დაიმსახურა.

განრისხდნენ პრიამოსის ვაჟიშვილები და უცნობი მწყემსის მოკვლა განიზრახეს. მაშინ პარისის მამობილმა გათქვა სიმართლე. მეფე პრიამოსმა სიხარულით დაიბრუნა ძლევამოსილი ვაჟი სასახლეში. ეს ამბავი რომ აპოლონის ქურუმებმა გაიგეს, ძველი მისნობა შეახსენეს მეფეს. მან კი საქვეყნოდ განაცხადა: „უმჯობესია ვიხილო ტროას დამხობა, ვიდრე ჩემი დიდებული ძის სიკვდილიო“.

გავიდა ხანი და აფროდიტეს შემწეობით პარისმა მოიტაცა სპარტის მეფის, მენელაოსის თანამეტახტე ელენე, რასაც მოჰყვა ტროას ომი. ჰომეროსის თანახმად, პარისს დიდად არ გამოუჩენია თავი ბრძოლისას, თუმცა ტროას ომის ბოლოს მან აპოლონის დახმარებით მოკლა აქილევსი. თავად კი დაიჭრა ფილოქტეტესის მომაკვდინებელი ისრით და მალე სიცოცხლესაც გამოესალმა. მისნობა ახდა, ტროა ცეცხლის ალში დაიფერფლა.

ანტიკურ ხელოვნებაში პარისს წარმოსახავდნენ ლამაზ, უწვერო ჭაბუკად, ხშირად მას თავზე ფრიგიული ქუდი ეხურა. „პარისის სამსჯავროს“ სიუჟეტი მრავალი მხატვრის ტილოზე აისახა (რუბენსი, რენუარი, გოგენი და სხვა).

ქარაგმულად პარისი „მომხიბლავის“, „მაცდუნებლის“ მნიშვნელობით იხმარება თანამედროვე მეტყველებაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 'The Judgement of Paris' by William Etty at the Lady Lever Art Gallery

## სქოლიო 
კატეგორია:ტროელები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
პილადესი

**პილადესი** – *(ბერძნ.)* ფოკისის მეფისწული, ორესტესის მეგობარი.

როდესაც კლიტემნესტრამ სიცოცხლეს გამოასალმა თავისი მეუღლე აგამემნონი, უმამოდ დარჩენილი მცირეწლოვანი ორესტესი, რომელსაც საფრთხე ემუქრებოდა (იგი ხომ მიკენის ტახტის მემკვიდრე იყო), ფოკისის მეფეს გაუგზავნეს. იქ ორესტესი მეფისწულ პილადესთან ერთად იზრდებოდა. როდესაც შურისძიების დრო დადგა და ორესტესი მიკენში დაბრუნდა, მას თან ახლდა პილადესი. ორესტესთან ერთად გაემგზავრა იგი ტავრისშიც, რათა იქიდან იფიგენიაჩამოეყვანა.

ბოლოს პილადესმა ორესტესის და, ელექტრა შეირთო ცოლად.

პილადესი ერთგული მეგობრის სიმბოლოდ დარჩა ლიტერატურაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* [ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%99%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%94%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98)]
* Treccani

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითური მეფეები
კატეგორია:პედერასტი გმირები და ღვთაებები
Call of Duty: Modern Warfare 2

**Call of Duty: Modern Warfare 2** — პირველი პირის შუტერი ვიდეო თამაში, შექმნილი Infinity Ward-ის და გამოცემული Activision-ის მიერ. მსოფლიოს მასშტაბით გამოვიდა 2009 წლის 10 ნოემბერს, Microsoft Windows, PlayStation 3-სა  და Xbox 360-ის პლატფორმებისთვის. 2014 წლის 20 მაისს, კომპანია Aspyr-მა შეიმუშავა OS X-ის ვერსია. ეს არის რიგით მეექვსე ნაწილი „Call of Duty“-ის ვიდეო თამაშების სერიიდან და „Call of Duty 4: Modern Warfare“-ის სიუჟეტის პირდაპირი გაგრძელება. „Modern Warfare 2“ გამოიცა „Call of Duty“-ის სერიის ორ სხვა თამაშთან, „Call of Duty: Modern Warfare: Mobilized“ (Nintendo DS) და „Call of Duty: Modern Warfare: Reflex“-თან (Wii) ერთად. 

სიუჟეტი მიმდინარეობს სპეციალური დანიშნულების რაზმის გარშემო, რომელსაც მეთაურობს კაპიტანი ჯონ „სოუპ“ მაკტავიში

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:2009 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Activision-ის თამაშები
კატეგორია:Call of Duty
კატეგორია:კოოპერატიული ვიდეო თამაშები
კატეგორია:პირველი პირის შუტერი თამაშები
კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი პირველი პირის შუტერი თამაშები
კატეგორია:გამოგონილი ომები
კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი ონლაინ თამაშები
კატეგორია:Mac OS X-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები
კატეგორია:Square Enix-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების გაგრძელებები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები
კატეგორია:ალტერნატიული ისტორიის მქონე ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ტერორიზმი მხატვრულ ლიტერატურაში
კატეგორია:მასიური განადგურების იარაღი მხატვრულ ლიტერატურაში
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი და მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ინტერაქტიული ხელოვნებისა და მეცნიერების ჯიდლოს მფლობელები
ჯეფ ბეზოსი

**ჯეფ პრესტონ ბეზოსი** ( ; დ. 12 იანვარი, 1964) — ამერიკელი მეწარმე, გამომგონებელი და ფილანტროპი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც კომპანია Amazon-ის დამაარსებელი, თავმჯდომარე და აღმასრულებელი დირექტორი.

დაიბადა ალბუკერკეში, ნიუ-მექსიკოში, ხოლო გაიზარდა ჰიუსტონში, ტეხასში. დაამთავრა პრინსტონის უნივერსიტეტი 1986 წელს, სადაც დაეუფლა ელექტროტექნიკასა და ინფორმატიკას. 1994 წელს, სიეტლში დააარსა კომპანია Amazon, რომელიც თავდაპირველად დაკავებული იყო წიგნების გაყიდვებით, ხოლო მოგვიანებით მოიცვა სხვადასხვა პროდუქტები და სერვისები, მათ შორის ვიდეო და აუდიო სტრიმინგი.

2000 წელს ბეზოსმა დააარსა ავიაკოსმოსური მწარმოებელი და სუბორბიტალური კოსმოსური ფრენების კომპანია Blue Origin. Blue Origin-ის ხომალდი New Shepard კოსმოსში 2015 წელს გაფრინდა, რის შემდეგაც წარმატებით დაეშვა დედამიწაზე; თავად ბეზოსი კოსმოსში 2021 წელს Blue Origin NS-16-ით გაფრინდა. 2013 წელს, 250 მილიონი აშშ დოლარად შეიძინა გაზეთი „The Washington Post“. ის ასევე ფლობს სხვადასხვა ბიზნესს, რომელსაც მართავს Bezos Expeditions.

2017 წლის 27 ივლისს ბეზოსი გახდა მსოფლიოს ყველაზე მდიდარი ადამიანი, რომლის შემოსავალმა 90 მილიარდი დოლარი შეადგინა. იმავე წლის 24 ნოემბერს შემოსავალი 100 მილიარდ დოლარამდე გაიზარდა, ხოლო 2018 წლის 6 მარტს ჟურნალ „Forbes“-ის მიერ ოფიციალურად დასახელდა მსოფლიოს უმდიდრეს ადამიანად 112 მილიარდი დოლარით. 2018 წლის 17 მარტის მონაცემით მისი შემოსავალი 129 მილიარდს შეადგენდა. იმავე წლის ივლისში 150 მილიარდს გადააჭარბა. 2025 წლის სექტემბრის თვეში მისმა შემოსავალმა 243,7 მილიარდ დოლარს მიაღწია.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯეფ ბეზოსი Bloomberg L.P.-ზე
* 
* 
* 
* Bezos Expeditions 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ამერიკელი მილიარდერები
კატეგორია:ამერიკელი ინვესტორები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:პრინსტონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხეითი

ტოპონიმი **ხეითი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ხეითი — სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში
* ხეითი — სოფელი ქურთის მუნიციპალიტეტში