სიცილიის სამეფო

**სიცილიის სამეფო** (, ) — 1130 წლიდან 1816 წლამდე თანამედროვე იტალიის სამხრეთ ნაწილში არსებული სახელმწიფო, რომლის შემადგენლობაში შედიოდა, როგორც საკუთრივ კუნძული სიცილია, ასევე, სხვადასხვა დროს, სამხრეთ იტალია ნეაპოლითურთ და 1530 წლამდე — თანამედროვე მალტა. 1282 წლამდე ეწოდებოდა **აპულიის და სიცილიის სამეფო**, 1302 წლის შემდეგ — **ტრინაკრიის სამეფო**. ისტორიის გარკვეულ პერიოდში სამეფო ეკუთვნოდა არაგონის მეფეებს და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორებს. 1816 წელს გაერთიანდა ნეაპოლის სამეფოსთან ორი სიცილიის სამეფოში. 1861 წელს ორი სიცილიის სამეფო იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.

## ისტორია 
### ნორმანების სამეფო 
1127 წელს აპულიის ჰერცოგის ნორმანების დინასტიიდან ვილჰელმ II-ს გარდაცვალების შემდეგ აპულია და სიცილია გაერთიანდა მისი ბიძაშვილის სიცილიის გრაფის როჯერ II-ს მმართველობის ქვეშ. როჯერი მხარს უჭერდა ანტიპაპ ანაკლეტ II-ს და ამ უკანასკნელის მიერ კურთხეული იქნა სიცილიის მეფედ 1130 წლის შობა დღეს. მომდევნო ათი წლის განმავლობაში როჯერი დაკავებული იყო გარედან თავდასხმების მოგერიებით და ბარის, კაპუას, ალიფეს და ნეაპოლის გრაფების აჯანყებების ჩახშობით.

1139 წელს რომის პაპმა ინოკენტი II-მ როჯერ II აღიარა მეფედ. როჯერის ადმირალმა გიორგი ანტიოქიელმა დაიპყრო მახდია აფრიკაში, რის შედეგადაც მიიღო „აფრიკის მეფის“ არაოფიციალური სტატუსი. როჯერის ფლოტმა რამდენიმე მნიშვნელოვანი დარტყმა მიაყენა ბიზანტიას, შედეგდა სიცილია თითქმის საუკუნის განმავლობაში გახდა წამყვანი ძალა ხმელთაშუა ზღვაში.

როჯერის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი შვილი და მემკვიდრე ვილჰელმ I ბოროტი, რომელსაც ეს სახელი ეწოდა ბარონების აჯანყების ჩახშობისათვის, ქრონიკის ავტორთა მიერ, რომელთაც ალბათ თანაუგრძნობდნენ ისინი. 1166 წელს ვილჰელმ I-ს გარდაიცვალების შემდეგ, მისი შვილის მცირეწლოვანების გამო სამეფოს მართავდა რეგენტი. ქვეყანა არეულობამ მოიცვა, რომელიც გაგრძელდა ახალგაზრდა მეფის ვილჰელმ II კეთილის დამოუკიდებლად მმართველობის დასაწყისამდე, რომლის მეფობის დროს სამეფოში მშვიდობა და კეთილდღეობა სუფევდა. ვილჰელმ II გარდაიცვალა 1189 წელს, მას მემკვიდრე არ დარჩა და სამეფო ისევ ქაოსში ჩაეფლო.

1190 წელს ტახტი დაიპყრო ტანკრედმა, რომელსაც აუჯანყდა მისი ნათესავი როჯერ დი ანდრია, ხოლო შემდეგ ჩაერია ჰაინრიხ VI, რომელიც სიცილიის მეფის როჯერ II-ს ასულზე კონსტანცაზე იყო დაქორწინებული, მან მხოლოდ ბრძოლებით შეძლო (1190-1192 და 1194-1195) ცოლის სამემკვიდრეოს - ნორმანული სიცილიის დაკავება. 1194 წლიდან სიცილიის სამეფოს მართავდა **შტაუფენების დინასტია**.

### შტაუფენების სამეფო 
1197 წელს მეფე გახდა ჰაინრიხ VI-ს სამი წლის შვილი ფრიდრიხ II. მისი უფლება ტახტზე დაამტკიცა პაპმა ინოკენტი III-მ, მაგრამ ეს საკმარისი არ აღმოჩნდა.

ვალტერ III დე ბერიენი დაქორწინდა ტანკრედის ქალიშვილზე და ტახტზე პრეტენზია განაცხადა. 1202 შტაუფენების ჯარმა კანცლერ ვალტერ პალეარიელის და დიპოლდ ფონ ფობურგის მეთაურობით განიცადა მარცხი ვალტერ III დე ბერიენის ჯართან. რეგენტი მარკვარდი მოკლული იქნა, ხოლო ხუთი წლის მეფე ფრიდრიხ II ბერიენის მოკავშირის ვილიამ კაპარონიელის ტყვეობაში მოექცა. დიპოლდი აგრძელებდა ომს ბერიენის სიკვდილამდე (1205), რის შემდეგ 1206 წელს გაათავისუფლა ფრიდრიხი.

1207 წელს ვალტერ პალეარიელისა და დიპოლდ ფონ ფობურგის შორის მოხდა განხეთქილება, რაც ვალტერ პალეარიელის გამარჯვებით დამთავრდა და ამით ტახტისთვის ათ წლიანი ომი დასრულდა.

ფრიდრიხ II-მ გააგრძელა როჯერ II-ს მიერ დაწყებული რეფორმები. შედეგად 1231 წელს მიღებული იქნა მელფის კონსტიტუცია, ცნობილი ლათინური სახელით **Liber Augustalis**, რომელიც არა მარტო მნიშვნელოვანი წინ გადადგმული ნაბიჯია იმ დროისთვისა, არამედ ასევე მრავალი წლის განმავლობაში კანონთა კრებულის ნიმუში იყო. სიცილიის სამეფო გახდა პირველი ევროპული სახელმწიფო მეფის ძლიერი ცენტრალიზებული ხელისუფლებით. მხოლოდ პაპის გარდაცვალების შემდეგ 1287 წელს ინგლისის მეფის ედუარდ I-ს შუამავლობით შეძლეს შეთანხმების მიღწევა ოლერონში, რომლის მიხედვითაც კარლ II-ს დაუბრუნეს თავისუფლება დიდი ოდენობით გამოსასყიდის და სიცილიის მეფობის პრეტენზიაზე უარის თქმის სანაცვლოდ. თუმცა შეთანხმება ისევ იქნა დარღვეული საფრანგეთის მეფის ფილიპ IV ლამაზის მიერ, მას აგრეთვე მხარს უჭერდა ახალი პაპი ნიკოლოზ IV, მაგრამ მალევე პაპი იძულებული გახდა დაეწყო სამშვიდობო მოლაპარაკებები. რომლის შედეგადაც 1288 წლის ოქტომბერში კვლავ ედუარდ I შუამავლობით დაიდო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც კარლმა მიიღო თავისუფლება ოლერონის შეთანხმების პირობებით. ალფონსო არაგონელმა გაათავისუფლა კარლი, მაგრამ რომის პაპმა დაარღვია შეთანხმება და 1289 წლის მაისში კარლი აკურთხა სიცილიის მეფედ, რამაც გამოიწვია ომის განახლება.

1291 წლის 19 თებერვალს ბრინდიზიში დაიდო სამშვიდობო შეთანხმება ალფონსო III-ს (არაგონის სამეფო), ფილიპ IV-ს (საფრანგეთი) და კარლ II-ს (სიცილიის სამეფო) შორის. ამ შეთანხმების მიხედვით ალფონსომ უარი თქვა სიცილიაზე, მაგრამ 18 ივნისს ალფონსო უეცრად გარდაიცვალა და არაგონის მეფე გახდა ხაიმე, რომელმაც უარი თქვა ბრინდიზის შეთანხმების შესრულებაზე. ხაიმემ სიცილიაში მეფისნაცვლად დანიშნა მისი ძმა ფრედერიგო. ომი კვლავ განახლდა, მაგრამ ხაიმემ, რომელიც რთულ სიტუაციაში აღმოჩნდა შესთავაზა სიცილიის დათმობა ჯილდოს სანაცვლოდ. ამ გეგმას ხელი შეუშალა პაპის ნიკოლოზ IV-ს სიკვდილმა. მხოლოდ 1295 წლის 12 ივნისს ხაიმემ კარლ II-სთან დადო სამშვიდობო შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც მან უარი თქვა სიცილიაზე კარლ II-ს ქალიშვილის ბლანკას სანაცვლოდ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ნეაპოლის სამეფო
*ავსტრია-ოსმალეთის ომები
*ორი სიცილიის სამეფო

## ლიტერატურა 
* European Commission presentation of The Normans  Norman Heritage, 10th-12th century.
* Houben, Hubert. *Roger II of Sicily: A Ruler between East and West*. Trans. G. A. Loud and Diane Milbourne. Cambridge University Press: 2002.
* Norwich, John Julius. *The Kingdom in the Sun 1130—1194*. Longman: London, 1970.
* Matthew, Donald. *The Norman Kingdom of Sicily*. Cambridge University Press: 1992.
* Chaytoe, H. J. *A History of Aragon and Catalonia*. See chapter 7.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ისტორია