ლატერანის ბაზილიკა

**წმინდა იოანე ლატერანის ბაზილიკა** — ერთადერთი არქიბაზილიკა მსოფლიოში, მდებარეობს ვატიკანის ქალაქის გარეთ, ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით ოთხი კილომეტრის მოშორებით. მიუხედავად ამისა, როგორც წმინდა სავანის ქონება, არქიბაზილიკა და მისი მიმდებარე შენობები სარგებლობს ექსტრატერიტორიული სტატუსით იტალიისგან, 1929 წლის ლატერანის ხელშეკრულების თანახმად. მიძღვნილი ქრისტესთვის, იოანე ნათლისმცემლისა და წმინდა იოანე ევანგელისტის პატივსაცემად, ადგილის სახელი, ლატერანო (ლატერანი), მომდინარეობს ძველი რომაული ოჯახიდან (*გენსი*), რომელთა სასახლის (*დომუსი*) ტერიტორია ეკავა ამ ადგილს; შუა საუკუნეებამდე მიმდებარედ არსებული *ლატერანის სასახლე*, პაპის რეზიდენცია იყო.

ეკლესია არის ოთხი *"major papal"* ბაზილიკიდან უძველესი და უმაღლესი რანგის, ასევე რომის შვიდი მომლოცველთა ეკლესიიდან ერთ-ერთი. დაარსებული 324 წელს, არის რომის ქალაქის უძველესი საზოგადოებრივი ეკლესია და დასავლეთის უძველესი ბაზილიკა.  ის მოიცავს რომის ეპისკოპოსის კათედრას  და აქვს კათოლიკური მორწმუნეების ეკუმენური „დედის ეკლესიის“ წოდება. შენობის მდგომარეობა გაუარესდა შუა საუკუნეებში და მძიმედ დაზიანდა ორი ხანძრის შედეგად XIV საუკუნეში. ის აღადგინეს XVI საუკუნის ბოლოს, პაპ სიქსტუს V-ის დროს. ახალი სტრუქტურის ინტერიერი გადაკეთდა XVII საუკუნის ბოლოს, ხოლო მისი ფასადი დასრულდა 1735 წელს, პაპ კლემენტ XII-ის დროს.

უახლესი რექტორი ამჟამად კარდინალი არქიპრესტერი ბალდასარე რეინაა, რომის ეპარქიის გენერალური ვიკარი, 
2024 წლის 6 ოქტომბრიდან. საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი, ამჟამად ემანუელ მაკრონი, არის არქიბაზილიკის „პირველი და პატივცემული კანონი“, ტიტული, რომელიც საფრანგეთის სახელმწიფო მეთაურებს ჰქონდათ ჰენრი IV-ის დროიდან.

ფასადზე დიდი ლათინური წარწერა ამბობს: *"Clemens XII Pont Max Anno V Christo Salvatori In Hon SS Ioan Bapt et Evang."* ეს შემოკლებული წარწერა ითარგმნება როგორც: *„უზენაესი პონტიფიკი კლემენტ XII, მეხუთე წელს, ქრისტე მაცხოვრისთვის, წმინდა იოანე წინამძღვრისა და (იოანე) ევანგელისტის პატივსაცემად“.*  წარწერა მიუთითებს, მისი სრული სახელწოდებით, რომ არქიბაზილიკა თავდაპირველად მიძღვნილი იყო ქრისტე მაცხოვრისთვის და საუკუნეების შემდეგაც, ისევ მიძღვნილი იყო წმინდა იოანე წინამძღვრისა და წმინდა იოანე ევანგელისტის პატივსაცემად. ქრისტე მაცხოვარი რჩება მის ძირითად სიწმინდედ და ბაზილიკის დღესასწაულია 6 აგვისტო, ქრისტეს გარდაქმნა. როგორც პაპის ტაძარი, ის უფრო მაღალი რანგისაა ყველა სხვა კათოლიკური ეკლესიისგან, მათ შორის მაღლა დგას წმინდა პეტრეს ბაზილიკაზე.

## ისტორია 
### ლატერანის სასახლე 
[მინი|[ლატერანის ობელისკი]]
არქიბაზილიკა აღმართულია კასტრა ნოვა ეკვიტუმ სინგულარიუმის ნანგრევებზე, „რომაული იმპერიული კავალერიის სპეციალური რაზმის ახალ ციხესიმაგრე“. ციხესიმაგრე ნაბრძანები იყო სეპტიმიუს სევერუსის მიერ 193 წელს. იმპერატორ კონსტანტინე დიდის გამარჯვების შემდეგ მაქსენციუსზე (რომლისთვისაც ეკვიტეს სინგულარიეს აუგუსტი, იმპერატორის მონტაჟირებული სპეცრაზმი, იბრძოდა), მილვიუსის ხიდის ბრძოლაში, რაზმი გაუქმდა და ციხესიმაგრე გაანადგურეს. ციხესიმაგრის მნიშვნელოვანი ნაშთები მდებარეობს ნავის ქვეშ.

ტერიტორიის დანარჩენი ნაწილი, ადრეული რომაული იმპერიის პერიოდში, დაკავებული ჰქონდა *ლატერანის გენის სასახლეს*. სექსტუს ლათერანუსი იყო პირველი პლებე, რომელმაც მიაღწია კონსულის წოდებას, ხოლო ლათერანები მსახურობდნენ იმპერატორების ადმინისტრატორებად. ლათერანებიდან ერთ-ერთი, კონსულის დანიშნულ პლაუტიუს ლათერანუსი, გახდა ცნობილი იმით, რომ ნერონმა დაადანაშაულა იმპერატორის წინააღმდეგ შეთქმულებაში. ამ ბრალდებამ გამოიწვია მისი ქონების კონფისკაცია და გადანაწილება.

ლათერანის სასახლე იმპერატორის ხელში მოექცა, როდესაც კონსტანტინე დიდი დაქორწინდა მეორე მეუღლეზე, ფაუსტაზე, მაქსენციუსის დაზე. იმ დროისთვის ლათერანის სასახლე ცნობილი როგორც *დომუს ფაუსტე* ანუ „ფაუსტას სახლი“, გადაეცა მიენიჭა რომის ეპისკოპოსს, კონსტანტინე დიდის მიერ პაპ მილტიადეს პონტიფიკატის დროს,  რათა 313 წელს ჩატარებულიყო ეპისკოპოსთა სინოდი, რომელიც მოწოდებული იქნებოდა დონატისტური სქიზმის გასადაგებად და დონატიზმის ერესად გამოცხადების მიზნით. სასახლის ბაზილიკა გადაკეთდა და გაფართოვდა, გახდა პაპ სილვესტერ I-ის საცხოვრებელი, და გახდა რომის კათედრალი, რომის ეპისკოპოსების, პაპების რეზიდენცია.

## სახელი 
მინი|ოფიციალური შესასვლელის გვერდით მდებარე არქბაზილიკას დეკლარაცია როგორც "მთელი მსოფლიოს თავი ან დედა ეკლესია"|383x383პქ
ოფიციალური შესასვლელის გვერდით არის არქიბაზილიკის დეკლარაცია, როგორც მთელი მსოფლიოს წინამძღვარი, ანუ „დედა ეკლესია“, რომელიც გარშემორტყმულია დაფნის გვირგვინითა და პაპის დიადემით.
არქიბაზილიკის ლათინური სახელია *"Archibasilica Sanctissimi Salvatoris ac Sancti Ioannis Baptistae et Ioannis Evangelistae ad Lateranum"*,  რაც ინგლისურად არის *„ყოვლადწმიდა მაცხოვრისა და წმინდანთა იოანე ნათლისმცემლისა და იოანე მახარებლის არქიბაზილიკა, იტალიურ ლატერანულში“*. *"e Santi Giovanni Battista ed Evangelista in Laterano"*. 
## ლიტერატურა
* 
* 
* 
## რესურსები ინტერნეტში
* High-resolution virtual tour of Saint John Lateran, from the Vatican.
* Satellite Photo of Saint John Lateran
* Constantine's obelisk
* San Giovanni in Laterano
*High-resolution 360° Panoramas and Images of Archbasilica of Saint John Lateran | Art Atlas 
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:IV საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:რომის კათოლიკური ტაძრები