open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
უინზლოუ ჰომერი

მინიატიურა|უინზლოუ ჰომერი
**უინზლოუ ჰომერი** (; დ. 24 თებერვალი, 1836, ბოსტონი — გ. 29 სექტემბერი, 1910, პრაუტსნეკი, მეინის შტატი) — ამერიკელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. 

1854 წლიდან მუშაობდა ლითოგრაფად, 1857-1874 წლებში ჟურნალების ილუსტრატორად. 1861-1865 წლების სამოქალაქო ომის დროს იყო სამხედრო კორესპონდენტი. 1862 წლიდან მუშაობდა როგორც ფერმწერი. იმოგზაურა საფრანგეთსა (1866-1867) და ინგლისში (1881-1882); პროფესიულ ცოდნას სრულყოფდა დამოუკიდებლად, სწავლობდა ამერიკულ და ფრანგულ რეალისტურ ფერწერას. სურათში „ტყვეები ფრონტიდან“ (1866), დოკუმენტური სიზუსტე შეუთავსა ნათელ ფსიქოლოგიურ დახასიათებას. შემდეგ წლებში ხატავდა უბრალო ხალხის ცხოვრების ამსახველ კომპოზიციებს (ფერმერებს, მონადირეებს, მეზღვაურებს) („სადილობის დრო“, 1873; „მონადირე და მეძებარი ძაღლი“, 1892)

## ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1836
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ნაციხვარის ეკლესია

**ნაციხვარის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარ ნაციხვარის განაპირას, ჩრდილოეთით. განეკუთვნება XIX საუკუნეს.

ეკლესია თავისუფალი ჯვრის ტიპის ნაგებობაა. შენობის ბირთვი, ჩვეულებისამებრ, გუმბათქვეშა კვადრატია, რომელსაც ერთვის სამი თანაბარი სიღრმის სწორკუთხა მკლავი და აბსიდიანი საკურთხეველი (შიგნითა ზომები ღერძებზე: 6 X 4,8 მ). გეგმა გარედანაც ჯვაროვანია. ჯვრის მკლავებიდან აღმოსავლეთისა აფსიდის ხუთწახნაგა შვერილითაა დასრულებული, დანარჩენი სამი სწორკუთხაა. დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავების წინ გეგმით თითქმის კვადრატული (2,8 X 2,4 მ) და თაღებით გახსნილი კარიბჭეებია. შენობის საშენ მასალად ძირითადად ფიქალია გამოყენებული. გარეთა კუთხეები და კარიბჭეების სვეტები ტლანქად დამუშავებული ქვითაა ნაწყობი. კედლები შიგნით და გარეთ შელესილი და შეთეთრებულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ეკლესიას აღარ აქვს გუმბათი, დანგრეულია საკურთხევლის ზედა ნაწილი. კარიბჭეებისგან შემორჩენილია მხოლოდ სვეტები და ალაგ-ალაგ თაღების ქუსლების ნაწილები. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია, რომელიც მკლავის დანარჩენი სივრციდან წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღითაა გამოყოფილი. აბსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის მარცხნივ, აბსიდის ჩრდილოეთ კიდეში, გეგმით ოვალური თაღოვანი ნიშია, რომლის ნახევარი პილასტრშია მიქცეული. სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავების ღერძებზე ნახევარწრიული თაღით გადახურული თითო განიერი სარკმელია, რომლებსაც თითქმის პარალელური წირთხლები და პორიზონტალური რაფა აქვთ. ჯვრის ოთხივე მკლავი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, რომელთა ქუსლებთან გამოყოფილია მარტივი პროფილის იმპოსტები. ჯვრის მკლავების გადაკვეთაზე აღმართული იყო გუმბათი. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ მოხაზულობაზე გადასვლა განხორციელებულია გუმბათქვეშა კვადრატის კუთხეებში გამოყვანილი აფრებით. ეკლესიის ფასადები მოურთველია. შენობა გადახურულია თუნუქით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:თუშეთის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ფარსმის ეკლესია

**ფარსმის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარ ფარსმას აღმოსავლეთით, სასაფლაოს მახლობლად. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (4,5 X 3,8 მ), უაფსიდო. ნაშენია ფიქალით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი; დანგრეულია აღმოსავლეთ კედელი. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ბრტყლად არის გადახურული. სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია თითო სწორკუთხა სარკმელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აღწერა არაგვის ხეობისა

**აღწერა არაგვის ხეობისა** — ქართლ-კახეთის მეფის, ერეკლე II-ის ბრძანებით არაგვის ხეობის მოსახლეობის 1774 წელს შესრულებული აღწერა. დოკუმენტი შედგენილია ლუარსაბ მაყაშვილისა და მანუჩარ თუმანიშვილის (მდივან გორჯასპის შვილი) მიერ. 1907 წელს გამოსცა ექვთიმე თაყაიშვილმა. „აღწერაში“ მოყვანილია არაგვის ხეობაში მცხოვრებთა გვარები, მათი სახლობის სოფლები და თემები.

## ლიტერატურა 
* მასალანი საქართველოს სტატისტიკურის აღწერილობისა მეთვრამეტე საუკუნეში : I აღწერა მეწინავე დროშისა საბარათაშვილოსა და სომხითისა, შედგენილი მეფის ვახტანგ მეექვსის ბრძანებით ვახუშტი ბატონიშვილისა და გივი თუმანიშვილის მიერ 1721 წელს. II აღწერა არაგვის ხეობისა, შედგენილი მეფის ირაკლი მეორის ბრძანებით ლუარსაბ მაყაშვილის და მანუჩარ თუმანიშვილის მიერ 1774 წელს / გამოცემული ე. თაყაიშვილის რედაქტორობით. - თბილისი : ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამოცემა N 80, 1907 (სტ. "ძმობა"). 

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:1773
ფარსმის წმინდა თევდორეს ხატი

**ფარსმის წმინდა თევდორეს ხატი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ნასოფლარ ფარსმას სამხრეთ-აღმოსავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

სალოცავი გეგმით (5,3 X 4,8 მ) სწორკუთხა კოშკია. ნაგებია ფიქალით - მშრალად. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია პირველი სართული და მეორე სართულის კედლების ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი ისრული თაღითაა გადახურული. სართულის დანარჩენი კედლები ყრუა. შენობის კონსტრუქციული მდგრადობის მიზნით, შიგნით, ოთხივე კუთხეში, მთელ სიმაღლეზე, გადებულია ფიქლის მოზრდილი ფილები. მათ შორის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხის ერთ-ერთ ფილაზე აწყვია სარიტუალო ინვენტარი. გარედან შესასვლელის თავზე, კედლიდან გამოშვერილია ხის ძელი. ამავე ფასადზე წყობის ორ ქვაზე მარტივი გეომეტრიული სახეებია გამოსახული.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუცამუდუ

**მუცამუდუ** (, არაბ.: موتسامودو) — მოსახლეობის რაოდენობით კომორის კუნძულების კავშირის მეორე ქალაქი, რომელიც დაარსდა 1482 წელს. ასევე კუნძულ ნძუანის (ანჟუანი) ცენტრი და ყველაზე დიდი ქალაქია. მუცამუდუში დაიბადა კომორის კუნძულების კავშირის პრეზიდენტი აჰმედ აბდალა სამბი.

ქალაქში მდებარეობს საზღვაო პორტი, ძველი ციტადელი, ბევრი მაღაზია ვიწრო ქუჩებში.

ქალაქში კლიმატი ზღვის ტროპიკულია. ტემპერატურის საშუალო დიაპაზონია — 27 °C-დან 32 °C-მდე. ყველაზე ცხელი პერიოდი (ზაფხული) იწყება დეკემბერში და მთავრდება აპრილში.

## სქოლიო
კატეგორია:კომორის კუნძულების ქალაქები
ფომბონი

**ფომბონი** (, არაბ.: فمبونى) — მოსახლეობის რაოდენობით კომორის კუნძულების კავშირის მესამე ქალაქი (18 277 მაცხოვრებელი 2012 წელს). ასევე კუნძულ მვალის (მოჰელი) ცენტრი და ყველაზე დიდი ქალაქია. ქალაქში არის ძველი ბაზარი და ნავმისადგომი.

## სქოლიო 
კატეგორია:კომორის კუნძულების ქალაქები
Kings of Leon

** Kings of Leon ** — 2000 წელს ნეშვილში, ტენესიში ჩამოყალიბებული როკ-ჯგუფი. ჯგუფი შემქნელებად მოიაზრებიან ძმები: ქელებ ფოლოუილი (მთავარი ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა), ნათან ფოლოუილი (დრამი, დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალი) და ჯარედ ფოლოუილი (ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალი), მათსავე ბიძაშვილ მეთიუ ფოლოუილთან (მთავარი გიტარა, ბეკ-ვოკალი) ერთად.

ჯგუფის ადრეული მუსიკა სამხრეთული როკისა და ბლუზის ნაზავს წარმოადგენდა, თუმცაღა თანდათანობით მათი მუსიკალური კურსივი შეიცვალა და ჯგუფმა მოიცვა ისეთი ჟანრები, როგორებიცაა: ალტერნატიული როკი, არენა როკი. ჯგუფმა თავდაპირველად წარმატებას დიდ ბრიტანეთში მიაღწია, რაც გამოიხატა ცხრა ტოპ 40 სინგლით, 2008 წელს მიღებული ორი BRIT Awards-ით და მათი სამივე ალბომის ბრიტანეთის ალბომების ჩარტის საუკეთესო ხუთეულში შესვლით. მესამე ალბომმა *Because of the Times* ჩარტებში პირველი ადგილი დაიკავა. 2008 წლის სექტემბერში გამოსულმა ალბომმა, სახელწოდებით *Only by the Night* ჯგუფს ამერიკულ ჩარტებშიც დაუმკვიდრა ადგილი. ალბომში შესულმა სიმღერებმა Sex on Fire, Use Somebody) და Notion პირველი ადგილი დაიკავეს ცხელი თანამედროვე როკ-სიმღერების ჩარტში. სწორედ ეს ალბომი გახდა პირველი, რომელმაც ამერიკაში გაყიდვების მიხედვით პლატინის სტატუსი მოიპოვა, ხოლო იგივე სტატუსი ავსტრალიაში გაყიდვების მიხედვით 9 ცალი მოიპოვა. ჯგუფის მეხუთე ალბომი *Come Around Sundown* 2010 წლის 18 ოქტომბერს გამოვიდა, რასაც 2013 წელს მოჰყვა მეექვსე ალბომი, სახელწოდებით *Mechanical Bull*.

## ჯგუფის წევრები 
* კელებ ფოლოუილი – მთავარი ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა (2000-დღემდე)
* მეთიუ ფოლოუილი – მთავარი გიტარა, ფორტეპიანო, ბეკ-ვოკალი (2000-დღემდე)
* ჯარედ ფოლოუილი – ბასი, ფორტეპიანო, სინთეზატორი, ბეკ-ვოკალი (2000-დღემდე)
* ნეითან ფოლოუილი – დრამი, დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალი (2000-დღემდე)

** ტურნეს წევრები **
* კრისტოფერ კოულმენი – აკუსტიკური გიტარა, ფორტეპიანო, დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალი (2010–2014)
* ითენ ლაკი – აკუსტიკური გიტარა, ფორტეპიანო, დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალი (2014-დღემდე)

## დისკოგრაფია 
**Youth & Young Manhood* (2003)
**Aha Shake Heartbreak* (2004)
**Because of the Times* (2007)
**Only by the Night* (2008)
**Come Around Sundown* (2010)
**Mechanical Bull* (2013)
**Walls* (2016)
* *When You See Yourself* (2021)
* *Can We Please Have Fun* (2024)

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:Kings of Leon
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2010-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
ფარსმის წმინდა გიორგის ხატი

**ფარსმის წმინდა გიორგის ხატი** — კომპლექსი, სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარ ფარსმას აღმოსავლეთით, გორაკის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ხატს საზეიმო-საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა. ხატობა 29 ივლისს (ძველი სტილით) იმართებოდა.

ციხე-სახლი (4,15 X 4,3 მ, სიმაღლე 6,5 მ) ორსართულიანია, გეგმით ოთხკუთხა. პირველ სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწის დონიდან 1,9 მეტრზე. ამ სართულზე დასავლეთ კედელში სათოფურია, აღმოსავლეთ კედელში - ნიში. მეორე სართულზე, ოთხსავე კედელში, თითო სათოფურია. სამხრეთ კედელში - ერთი სარკმელი. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია კოჭების ბუდეები). სახლი გადახურულია ფიქლის ფილებით. სახურავი ცალფერდაა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არნო ჰოლცი

**არნო ჰოლცი** (; დ. 26 აპრილი, 1863, რასტენბურგი — გ. 26 ოქტომბერი, 1929, ბერლინი) — გერმანელი მწერალი; გერმანული ნატურალიზმის თეორეტიკოსი.

თავდაპირველად წერდა ლირიკულ ლექსებს (კრებულები „დროის წიგნი. თანამედროვე კაცის სიმღერები“, 1886; „ფანტაზუსი“, ტ. 1-2, 1898-1899). იოჰან შლაფთან ერთად დაწერა 3 პროზაული ესკიზისაგან შემდგარი ნატურალისტური, მომენტური „ფოტოგრაფიით“ შესრულებული კრებული „მამა ჰამლეტი“ („მამა ჰამლეტი“, „სიკვდილი“, „პირველი დღე სკოლაში“, 1889), აგრეთვე ნატურალისტური „სეკუნდური სტილით“ დაწერილი პიესა „ზელიკეს ოჯახი“ (1890). აღსანიშნავია ჰოლცის ესთეტიკურ-თეორეტიკული თხზულება „ხელოვნება, მისი არსი და მისი კანონები“. (ტ. 1-2, 1891-1892), „ლირიკის რევოლუცია“ (1899).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის გერმანელი დრამატურგები
კატეგორია:გერმანულენოვანი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
სკრაპარის რაიონი

**სკრაპარის რაიონი** — () ერთ-ერთი იმ 36 რაიონიდან, რომლებადაც იყოფა ალბანეთი. სკრაპარი შედის ბერატის ოლქის შემადგენლობაში.

## მოსახლეობა
2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 10 200 ადამიანს შეადგენდა. რაიონი 775 775 კმ²-ზე ვრცელდება. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჩოროვოდა.

## მდებარეობა
სკრაპარის რაიონი მდებარეობს სამხრეთ ალბანეთის მთებში. რაიონი მდინარე ოსუმის აუზშია განლაგებული. ოსუმი გრძელ, 15 კილომეტრიან კანიონში მიედინება და ცნობილ ტურისტულ სივრცეს ქმნის. რაიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს რეგიონის უმაღლესი მწვერვალი ტომორი (2 415 მ). სკრაპარის რაიონის სოფლების უმეტესი ნაწილი მაღალმთიანია.

## ადმინისტრაციული მოწყობა
რაიონი 10 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია:

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის რაიონები
რუსტამ რაზა

მინიატიურა|რუსტამ რაზა, ნაპოლეონის მამლუქი. მხატვარი: ორას ვერნე, 1810. მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმი (ნიუ-იორკი)
**რუსტამ რაზა**, *რუსტამი*, *რუსტანი* (დ. 1783 — გ. 7 დეკემბერი,  1845) — საფრანგეთის იმპერატორის, ნაპოლეონ I-ის პირადი მცველი მამლუქი, წარმოშობით საქართველოდან, თბილისელი სომეხი. ქართულ ლიტერატურაში ზოგჯერ შეცდომით მიიჩნევა ქართველ როსტომ რაზმაძედ. 

ბავშვობაში რუსტამი გაიტაცეს და მონად გაყიდეს კაიროში. 1798 წელს ახალგაზრდა რუსტამი ადგილობრივმა შეიხმა ფრანგული საექსპედიციო არმიის მთავარსარდალს, გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტს აჩუქა. მას შემდეგ რუსტამი ნაპოლეონს მუდმივად ახლდა თან მის ლაშქრობებში. 1814 წელს დაქორწინდა, რის გამოც არ გაჰყვა გადამდგარ იმპერატორს მის პირველ გადასახლებაში კუნძულ ელბაზე. ამის გამო 1815 წელს ხელისუფლებაში ნაპოლეონის ხანმოკლე დაბრუნების პერიოდში („ასი დღე“) შერისხული იყო. შემდგომში ცხოვრობდა ცოლის მამულში და გარდაიცვალა ქ. დურდანში. დატოვა მოგონებები, რომელიც პირველად 1888 წელს დაიბეჭდა (ქართული თარგმანი — 2012 წ.).

## ლიტერატურა 
* ნაპოლეონის მამლუქი. რუსტამ რაზას მემუარები/ფრანგულიდან თარგმნეს, წინასიტყვაობა და კომენტარები დაურთეს ალექსანდრე მიქაბერიძემ და ნიკა ხოფერიამ. თბილისი: არტანუჯი, 2012.
* როგორ იმსხვრევა მითები / გოჩა ჯაფარიძე // საისტორიო კრებული : წელიწდეული. - თბილისი, 2012. - ISSN 1987-7285. - [ტ.]2. - გვ.387-399.

კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:მამლუქები
კატეგორია:დაბადებული 1783
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1845
ჰოლომორფული ფუნქცია

**ჰოლომორფული ფუნქცია** — კომპლექსური ცვლადის f(z) ფუნქციას ეწოდება ჰოლომორფული ფუნქცია z=a წერტილში, თუ ისინი დიფერენცირებადია ამ წერტილის რომელიმე მიდამოში. ტერმინებს „ჰოლომორფულ ფუნქციას“, „ანალიზურ ფუნქციასა“ და „რეგულარულ ფუნქციას“ ერთი და იმავე მნიშვნელობით იყენებდა სხვადასხვა ავტორი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კომპლექსური ანალიზი
ბულკიზის რაიონი

**ბულკიზის რაიონი** () — ალბანეთის 36 რაიონიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში და დიბრის ოლქის შემადგენელი ნაწილია. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია ბულკიზა. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 28 374 ადამიანს შეადგენს. მთლიანობაში ბულკიზის რაიონი 469 კმ²-ს მოიცავს.

## მდებარეობა და გეოგრაფია
რაიონი ორი მდინარის — დრინისა და დიბრის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარეობს. აღმოსავლეთი საზღვარი (მაკედონიასთან) ნაწილობრივ დრინს გასდევს. ეს ნაწილი გოლობორას სახელითაა ცნობილი და მაკედონელთა სოფლებითაა დასახლებული. 
რაიონის ლანდშაფტი უმეტესად მაღალმთიანია. აქ მრავლადაა 2000 მეტრზე მაღალი მთები. მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი დრინის ხეობაში და ბულკიზში ცხოვრობს. ბულკიზის რაიონი ცნობილია ადგილობრივი ჯიშის თხით.

## ეკონომიკა და მრეწველობა
ბულგიზის საბადოებში ნიკელი მოიპოვება. საბადო უმსხვილესია ალბნეთში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი სოფლის მეურნეობითაა დაკავებული. დასახლებული პუნქტების დიდი რაოდენობა რთულად მისადგომია, განსაკუთრებით ზამთარში.

## ადმინისტრაციული მოწყობა
ბულკიზის რაიონი 8 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია:

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის რაიონები
ალბანეთის დემოგრაფია

[მინი|[ალბანელები (ალბანეთი)|ალბანელი სკოლის მოსწავლეები.]]
**ალბანეთის დემოგრაფია** — ალბანეთის მოსახლეობის შესახებ ისეთი ინფორმაციის ერთობლიობა როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობა, განათლების დონე, ჯანმრთელობა, ეკონომიკური სტატუსი, რელიგიური კუთვნილება და სხვა ასპექტები.

## მოსახლეობის აღწერები 
 მონაცემების მიხედვით.]]

## ეთნიკური შემადგენლობა 
## რელიგიური კუთვნილება 
2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის 56.7% მუსლიმია, 13.79%-მა არ გაამხილა, 10.03% კათოლიკე, 6.75% მართლმადიდებელი, 5.49% სხვა, 2.5% ათეისტი, 2.09% ბეკტაში და 0.14% სხვა ქრისტიანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Institute of Statistics of Albania (INSTAT) 
* Population cartogram of Albania 

## სქოლიო 
კატეგორია:ალბანეთის დემოგრაფია
ილიურთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ილიურთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ილიურთის შუაში. აგებულია 1870 წელს.

ეკლესია ცენტრალურგუმბათოვანი ნაგებობაა, ნაშენია ფიქალით და თიხით. შიგნიდან და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. შენობის გეგმის გარეგან კვადრატში (6,9 X 6,9 მ) ჩაწერილია ჯვარი. ჯვრის აღმოსავლეთ მკლავი, რომელიც დანარჩენ მკლავებთან შედარებით ორჯერ უფრო ღრმაა, ნახევარწრიული შვერილი აფსიდითაა დასრულებული. დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. გარედან აფსიდის გამონაშვერი შვიდწახნაგოვანია. დასავლეთ მკლავის ღერძზე განიერი და მაღალი თაღოვანი შესასვლელია. აფსიდში, სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში თითო თაღოვანი სარკმელია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ სარკმლები აღმოსავლეთ სარკმელთან შედარებით ორჯერ განიერია და თითქმის პარალელური წირთხლები აქვთ. საკურთხეველში ფიქლით ნაწყობი და შელესილი ტრაპეზი დგას. აფსიდის წინ წყვილი პილასტრი და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღია. ეს კონსტრუქცია აფსიდს მკლავის დანარჩენ სივრციდან გამოჰყოფს. საკურთხევლის ბაქანი შემაღლებულია. მას ნახევარწრიული ამბიონი აქვს. შიგნით წრიული და გარედან რვაწახნაგა გუმბათი ეყრდნობა მკლავების გადაკვეთაზე კედლის შვერილებს. გუმბათის ყელში რვა სარკმელია. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრიულ მოხაზულობაზე გადასასვლელად გამოყენებულია აფრები. ეკლესიას დასავლეთით, ჩრდილოეთით და სამხრეთით კარიბჭეები ეკვრის. დასავლეთ კარიბჭე ეკლესიის ფასადის სიგანისაა. მისი დასავლეთ კედელი სამი, ხოლო ჩრდილოეთის და სამხრეთის თითო სწორკუთხა მალით არის გახსნილი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კარიბჭეები გეგმით თითქმის კვადრატულია, რომლებიც სამ მხარეს გახსნილნი არიან სწორკუთხა მალით და ორკალთა სახურავი ხურავთ. ეკლესიას და კარიბჭეებს მარტივი, თაროსებრი ლავგარდანი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:თუშეთის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ვალიკო ჩუბინიძე

**ვალიკო ჩუბინიძე** (დ.  1 მაისი, 1891, ქვაციხე — გ.  22 აგვისტო, 1988, ლევილი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატი, 1924 წლის აჯანყების მონაწილე, ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის თვალსაჩინო წევრი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. ყრმობის წლები შავი ქვის მაღაროებში გაუტარებია. აქვე ეზიარა მარქსისტულ იდეებს. 1900–1905 წლები მისი რევოლუციური ნათლობის წლებია. 1911 წელს აირჩიეს სოციალ–დემოკრატიული მუშათა პარტიის ჭიათურის კომიტეტის წევრად. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე ჯარში გაიწვიეს, იბრძოდა გერმანიისა და თურქეთის ფრონტებზე. 1917 წლის ბოლოს, ნიკოლოზ მეორის გადადგომისა და ფრონტის მოშლის შემდეგ,  ჩავიდა თბილისში და ახლად შექმნილი სახალხო გვარდის წევრი გახდა. მონაწილეობდა გვარდიის ყველა ოპერაციაში, მათ შორის - არსენალის აღებაში.

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ვალიკო ჩუბინიძე ემიგრაციაში არ წასულა, სამშობლოში დარჩა. განაახლა მუშაობა ჭიათურის მაღაროებში და არალეგალურად განაგრძო ბრძოლა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ. აქტიურად მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. ჭიათურელმა ამბოხებულებმა დიდ წარმატებას მიაღწიეს, თითქმის უსისხლოდ აიღეს ჭიათურა და მისი ახლომახლო სოფლები. თუმცა გამარჯვებას მხოლოდ 24 საათი ზეიმობდნენ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ვალიკო ჩუბინიძე თბილისში ჩამოვიდა. აქაც არალეგალურად ცხოვრობდა, მაგრამ მიაგნეს და დაიჭირეს. პატიმრობაში დიდხანს არ ყოფილა, გაქცევა მოახერხა და თურქეთის გზით ემიგრაციაში წავიდა.

ვალიკო ჩუბინიძეს საქართველოში დარჩა ოჯახი. მან 1920 წლის იანვარში დაიწერა ჯვარი თამარ დავითის ასულ გოცაძეზე. სამი შვილი ჰყავდათ — თინა, პეტრე და დარეჯანი. ვალიკოს ემიგრაციაში წასვლის შემდეგ მისი ცოლ–შვილი მუდმივ რეპრესიებს განიცდიდა. ყმაწვილებმა მუდმივ დევნას ვერ გაუძლეს, პეტრე ბავშვობაშივე გარდაცვლილა, თინაც ახალგაზრდა დაიღუპა. მეუღლე, თამარ გოცაძე ორჯერ გადაასახლეს, 1937 და 1951 წლებში. გადასახლებიდან დაბრუნებული მამისეულ კერას დაუბრუნდა და  90 წელს გადაცილებული გარდაიცვალა 1991 წლის ზაფხულში.

1926 წლიდან ცხოვრობდა პარიზში. მუშაობდა აკაკი ჩხენკელთან. 1933 წლიდან, მას შემდეგ, რაც საფრანგეთმა საქართველოს ემიგრანტი მთავრობის ლეგალიზაცია გააუქმა, ეწეოდა საცალო ვაჭრობას. გამოსცა ნოე ჟორდანიას ემიგრაციაში დაწერილი ნაშრომები 1956 წელს, ამავე დროს ნივთიერ დახმარებას უწევდა მას. მისი წერილები ხშირად იბეჭდებოდა საზღვარგარეთის ქართულ პრესაში. პარიზში ორ ტომას გამოსცა „მოგონებანი“ (1938, 1953), რომელიც პირველწყაროს წარმოადგენს 1918–1921 წლებში საქართველოს დამოუკიდებლობის და 1924 წლის აჯანყების ისტორიისთვის. დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
**შარაძე გურამ*, „უცხოეთის ცის ქვეშ“ ტ. 3.  გვ. 186-194, თბ., 1993
*წერეთელი გიორგი. ვალიკო ჩუბინიძის მოგონებების გამო  // თავისუფლების ტრიბუნა, N 5 — პარიზი, 1974.
*„ქართველები უცხოეთში“, წ.1, გვ. 201.— თბილისი, 2012

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვ
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:ლევილის სასაფლაოზე დაკრძალულები
ჰოლონომური სისტემები

**ჰოლონომური სისტემები** — მექანიკური სისტემები, რომლებშიც ყველა ბმა გეომეტრიულია (ჰოლონომურია), ე.ი. ზღუდავს სისტემის წერტილების ან სხეულების მხოლოდ მდებარეობას (ან გადაადგილებას მოძრაობისას) და არა მათი სიჩქარეების სიდიდეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მექანიკური ბმა

## ლიტერატურა
კატეგორია:კლასიკური მექანიკა
დიდვაკის ნასოფლარი

**დიდვაკის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჩინთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კმ-ში, მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა ნაპირზე, მაღალი მთის თხემზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე გამოვლინდა ათიოდე საცხოვრებელი კომპლექსის, კოშკისა და ეკლესიის ნანგრევები. შენობები ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. ნაგებობათა უმეტესობის გეგმა არ იკითხება. გადმოცემის თანახმად, ეს სოფელი ყელის (თამარის) ციხეს ეკუთვნოდა და მის მომარაგებასა და დაცვას ემსახურებოდა. აქედან ნაგზაური ახლაც ჩადის ამ ციხესთან, რომელიც ჟინვალის ნაქალაქარის აღმოსავლეთით, მაღალ კლდოვან კონცხზე დგას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
გუმუშჰანე

**გუმუშჰანე** () — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში, გუმუშჰანეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, გუმუშჰანეში 52,628 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქის მერი არის ერჯან ჩიმენი.

## გეოგრაფია
გუმუშჰანეს პროვინცია არ მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, ხოლო თავად ქალაქი გუმუშჰანე, ოთხივე მხრიდან მთებითაა შემოფარგლული. რაც ამ რეგიონისთვის საკმაოდ უცნაურია და იშვიათობაა. გუმუშჰანე მდებარეობს 1.150 მეტრზე ზღვის დონიდან. გუმუშჰანეს სამხრეთითა და დასავლეთით საკუთარი პროვინციის ქალაქები ესაზღვრება. მას დასავლეთით ქალაქი თორული ესაზღვრება, სამხრეთით — ქელქითი,  სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ქიოსე, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება შირანი. ამას გარდა, გუმუშჰანე ბაიბურთისა და  ტრაპიზონის პროვინციებს ესაზღვრება.

## ისტორია
ქალაქის ძველი სახელწოდებაა ხანჯა. ხანჯაში მდებაერობდა ზარაფანა, სადაც პირველად ვერცხლის მონეტები მოიჭრა მეჰმედ II-ის დროს. 1520 წლიდან ხანჯაში დაიწყო ოქროს მონეტების მოჭრაც. ხანჯის ზარაფხანის უკანასკნელი პროდუქცია გამოშვებულ იქნა მურად IV-ის დროს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გუმუშჰანეს პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Governor's official website 
* Municipality's official website 
* Argyroupoolis (Gümüşhane) 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ქინქლები

**ქინქლები** () — სისხლმწოვი ორფრთიანი მწერების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 1,5-7 მმ აღწევს. ცნობილია ქინქლების 1800-ზე მეტი სახეობა. გავრცელებულია ყველგან. მამლები იკვებებიან მცენარეთა წვნით, დედლები წუწნიან სისხლს. მათი ნერწყვი შხამიანია. ქინქლები ადამიანისა და ცხოველების ჰელმინთოზების, ქათმის, ბატის, იხვის, მტრედის, ინდაურის ლეიკოციტოზოოზის, აგრეთვე ადამიანის ზოგიერთი ინფექციური დაავადების გამომწვევების არასპეციფიკური გადამტანები არიან. ნამარხი ქინქლები ცნობილია შუა იურული პერიოდიდან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქინქლები
აგრომეტეოროლოგია

მინი|
მინი|
მინი|
**აგრომეტეოროლოგია** (), იგივეა რაც **სასოფლო-სამეურნეო მეტეოროლოგია**, — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის მეტეოროლოგიურ პირობებს სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ობიექტებსა და პროცესებთან ურთიერთკავშირში. აგრომეტეოროლოგია განიხილავს ჰიდრომეტეოროლოგიურ ფაქტორებს, როგორც ეკოლოგიური გარემოს მნიშვნელოვან კომპონენტებს. მრავალი ამ ფაქტორთაგანი არსებით გავლენას ახდენს სოფლის მეურნეობის ობიექტებზე და შეადგენს მის აგრომეტეოროლოგიურ პირობებს, რომლებიც იცვლება ადგილის გეოგრაფიული მდებარეობის, ატმოსფეროს ცირკულაციის, ბუნების ადგილის ფაქტორების (რელიეფი, ნიადაგი, მცენარეულობა და სხვა) და ხელოვნური ღონისძიებების (მორწყვა, ამოშრობა, მინდორსაცავი ტყე, ნიადაგის დამუშავება და სხვა) შესაბამისად. 

აგრომეტეოროლოგია შეისწავლის სინათლის, სითბოს, ტენისა და სხვა მეტეოროლოგიური ფაქტორების გავლენას სოფლის მეურნეობის კულტურებზე და იძლევა ამინდის ხელსაყრელი პირობების ეფექტიანი გამოყენების მეცნიერულ დასაბუთებას; ადგენს სასოფლო-სამეურნეო წარმოების დამაბრკოლებელ (სითბოს და ტენის ნაკლებობა ან სიჭარბე, მოკლე სავეგეტაციო პერიოდი და სხვა) ან დამაზარალებელ (ხორშაკი, სუსხი, სეტყვა და სხვა) მეტეოროლოგიურ მოვლენებთან ბრძოლის თეორიულ საფუძვლებს; ამუშავებს აგრომეტეოროლოგიური ინფორმაციისა და აგრომეტეოროლოგიური პროგნოზის მეთოდებს; ქმნის ხელსაწყოებსა და დანადგარებს ნიადაგში, მიწისპირა ჰაერის ფენაში, მცენარის ზედაპირსა და ცხოველებზე სხვადასხვა ფიზიკური ფაქტორებისა და პროცესების მოქმედების გასაზომად. 

აგრომეტეოროლოგიაში ძირითადად იყენებენ ჰიდრომეტეოროლოგიური და აგრომეტეოროლოგიური სადგურების, აგრეთვე ექსპერიმენტულ დაკვირვებათა მონაცემებს, სპეციალურად ჩატარებული ექსპერიმენტების შედეგებს; ფართოდ იყენებენ ფენოლოგიურ დაკვირვებებს, აგრეთვე ნიადაგის სითბური და წყლის ბალანსის მონაცემებს. 

აგრომეტეოროლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ბიოლოგიასთან, ნიადაგთმცოდნეობასთან, გეოგრაფიასთან და სხვა მეცნიერებებთან. აგრომეტეოროლოგიის საფუძვლები ძველთაგანვეა ცნობილი, მაგრამ დამოუკიდებელ მეცნიერებად აგრომეტეოროლოგია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე ჩამოყალიბდა. ქართველთაგან მნიშვნელოვანი გამოკვლევები აგრომეტეოროლოგიაში ჩაატარა თეოფანე დავითაიამ.

## იხილეთ აგრეთვე
* აგრომეტეოროლოგიური მომსახურება
* აგრომეტეოროლოგიური  პროგნოზი
* აგრომეტეოროლოგიური სადგური

## ლიტერატურა
ჩოფჩაურის ეკლესია

**ჩოფჩაურის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, გეგმით თითქმის კვადრატული (4,5 X 4 მ). ნაგები ყოფილა საშუალო ზომის ნატეხი ქვით, წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ საკურთხევლის ნაწილი (სიმაღლე 1,6 მ). ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე სარკმლის ძირი და წირთხლების მცირე ნაწილებია შემორჩენილი. აფსიდის გვერდებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას ირგვლივ წრიული მოხაზულობის გალავანი (შემორჩენილია ფრაგმენტულად) ევლებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩოფჩაურის სამების ეკლესია

**ჩოფჩაურის სამების ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარის დასავლეთით 1,6 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,5 X 4,3 მ). ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 0,9 მეტრს არ აღემატება. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია შირიმით ნაწყობი წირთხლების მცირე ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის გვერდშიც მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კარატის ჯვარი

**კარატის ჯვარი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ნასოფლარ ჩიღოში.

სალოცავი გეგმით ოთხკუთხაა და ზემოთ ოდნავ შევიწროვებული მთლიანი მასის ნაგებობაა. ნაშენია ფიქლით - მშრალად. სამხრეთ წახნაგში, ერთი მეორის ზემოთ, მოწყობილია ორი პატარა ნიში. მსგავსი ერთი ნიშია აღმოსავლეთითაც. გადმოცემით სალოცავს დარბაზიც ჰქონდა. აქ სალოცავად ხევსურები მოდიოდნენ.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქავთარ ხაგირის სალოცავი

**ქავთარ ხაგირის სალოცავი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ნასოფლარ ჩიღოში.

სალოცავი ფიქლით მშრალად ნაშენი, მთლიანი მასის, ოთხკუთხა სვეტის ფორმის ნაგებობაა, დგას ყორის დაბალი გალავნით შემოზღუდული ვრცელი ტერიტორიის შუაში. მთავარი ფასადი სამხრეთით აქვს მიმართული, რომელშიც მოწყობილია პატარა სასანთლე ნიში. ნაგებობას თავზე ადევს ორი ქვა. მათ შორის ერთი მაგარი ჯიშისაა და კონუსისებრი ფორმა აქვს, მეორე შირიმისაა – მრგვალი. სალოცავს ჩრდილოეთიდან აკრავს პატარა ვაკე ადგილი – საანჯმო, სადაც მამაკაცები სოფლის საჭირბოროტო საქმეებს წყვეტდნენ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ალბანეთის ჰიმნი

ალბანეთის ჰიმნის (”ჰიმნი დროშას”) ტექსტი დაწერა ალბანელმა პოეტმა ასდრენმა (ალექსანდრე სტავრე დრენოვმა), მუსიკა შექმნა რუმინელმა კომპოზიტორმა ჩიპრიან პორუმბესკუმ.

## ისტორია 
ჰიმნი პირველად გამოქვეყნდა, როგორც პოემა, სახელწოდებით  „Liri e Shqipërisë“ (ინგლისურად: „Freedom of Albania“ ) 1912 წლის 21 აპრილს  სოფიაში (ბულგარეთი) ალბანურ გაზეთში. თავდაპირველად მისი ორიგინალური სათაური იყო  "Betimi mi flamur".  მოგვიანებით დაიბეჭდა ლექსი  Endra e Lote (ინგლისურად: ოცნებები და ცრემლები ), რომელიც გამოქვეყნდა ბუქარესტში . მოგვიანებით შეიქმნა ადაპტირებული მუსიკა.

ლექსი თავიდანვე გამიზნული არ ყოფილა ჰიმნად, თუმცა  იმდენად მომეწონა ხალხს, რომ 1912 წელს, როდესაც გამოცხადდა ალბანეთის დამოუკიდებლობა, სწორედ ამ ტექსტისა და სპეციალურად შექმნილი მუსიკის ფონზე აღმართეს ალბანეთის სახელმწიფო დროშა  ქალაქ ვლორაში.

## მუსიკა 
უნგრელი მუსიკათმცოდნე გიორგი ლიგეტი აღნიშნავს, რომ ჰიმნი განიცდის გერმანული და ავსტრიული მუსიკალური ტრადიციების ღრმა გავლენას და ძალიან ჰგავს მე-19 საუკუნის გერმანულ სიმღერებს. ეს აიხსნება პორუმბესკუს მუსიკალური განათლებით. კომპოზიტორი სწავლობდა ვენაში მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უნივერსიტეტში. ეს მოსაზრება გაიზიარა ალბანელმა მუსიკათმცოდნე - რამადან სოკოლიმაც.

## ტექსტი და თარგმანი 
არსებობს ჰიმნის ორი ვარიანტი: ხანგრძლივი და მოკლე. ქვემოთ ტექსტი ხანგრძლივი ვერსია. მეორე სტროფი ითვლება მისამღერად, რომელიც მეორდება ტექსტში. მოკლე ვერსიაში იმღერება პირველი ორი სტროფი მხოლოდ და იმეორებს ბოლო ორი სტროფიდან მე-2 სტროფს. როგორც წესი, მოკლე ვერსია სრულდება სპორტულ ღონისძიებებზე, მათ შორის ეროვნულ ნაკრებების შეკრებებზე მოკლე ვერსია ოფიციალურად გამოიყენება. ლექსის ორიგინალს აქვს დამატებით კიდევ სამი სტროფი, რომელიც არ წარმოადგენს ჰიმნის ნაწილს. ისინი არის ლექსის ბოლოს დამატებული და არ იმღერება ჰიმნის შესრულების დროს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Web.archive.org. 2009-10-26. მოძიებული 2013წ-03-25.
* მოძიებული 17-11-2014წ. 
* ალბანეთი. ეროვნული ჰიმნი 
* ჰიმნის ტექსტი 

კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ჰიმნი
კატეგორია:ალბანეთი
ლაშარის ჯვარი (ახმეტა)

**ლაშარის ჯვარი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ ჩიღოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2 კილომეტრზე, მაღალ გორაზე. იგი თუშეთის ყველა თემის საერთო სალოცავია. დღეობა იმართება აღდგომიდან მე-100 დღეს. ხატს აქვს თავისი საყანე მიწა და ტყე.

კომპლექსში შედის: ჯვარის კარი, სასანთლე კოშკი (მილიონა), საკურთხეველი, სამსხვერპლო, დარბაზი, სადროშე, საზარე, და კოშკებიანი გალავანი. ყველა ნაგებობა უსაძირკვლოა, ნაშენია ფიქლით, მშრალად.
სასანთლე კოშკი დგას ჯვარის კარის მისასვლელთან. გეგმით სწორკუთხაა, ზემოთკენ ოდნავ შევიწროვებული. აქვს ორი პატარა ნიში. ერთი სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილშია, მეორე – დასავლეთ კედლის ქვედა ნაწილში. სასანთლეს პირამიდული ხუთსაფეხურიანი სახურავი აქვს, რომლის ზედა საფეხურზე მთის ბროლი (ხინჭრიკვა) დევს. საკურთხეველი სასანთლე კოშკის დასავლეთ კედლის წინაა. ლაშარობას აქ სანთლებს ანთებდნენ, აქვე აწყობდნენ რიტუალურ კვერებს. საკურთხევლის გვერდით სამსხვერპლოა (სასაკლაო) – ხელოვნურად დავაკებული და სიპით მოგებული პატარა ადგილი, საიდანაც იწყება მთის მკვეთრი დაქანება, რომელზედაც აგორებდნენ ლაშარის სახელზე შეწირულ ზვარაკებს. ტაფობში ზვარაკს ატყავებდნენ. ტყავები ლაშარობას ჯირითში გამარჯვებულთ ჯილდოდ ურიგდებოდათ.
დარბაზი სასანთლეს სამხრეთიდან აქვს მიდგმული. გეგმით სწორკუთხაა. გარედან კედლები ალაგ-ალაგ ლამით არის შელესილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. შიგნით, დასავლეთ კედელში პატარა სამკუთხა ნიშია. ჩრდილოეთ კედელზე სამი საფეხურია მოწყობილი. მათგან ზედა სასანთლეა, ხოლო ქვედა - სკამი. ლაშარობას სასანთლეზე სანთლებს ანთებდნენ და ხმიადებს აწყობდნენ. დარბაზის სამხრეთ კედელთან ხის მერხი დგას, ხოლო შუაში – ხის მოჩუქურთმებული სავარძელი (ხელოსნის „საბძანი“). აღმოსავლეთ კედელთან სიპით ნაგები სკამია. დარბაზის იატაკზე ფიქალია მოგებული. სახურავი ორფერდაა, დაბურულია ფიქლით. დარბაზის მთავარი, სამხრეთ ფასადის წინ დარბაზის კარია – ყორედ ამოყვანილი კედლით შექმნილი მოგრძო ბაქანი, რომელიც დარბაზის სახურავის წინ წამოწეული ნაწილითაა გადახურული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:თუშეთის ტაძრები
მვალი

**მვალი** (შიკომორი *Mwali*, ) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კომორის არქიპელაგში. კუნძულის საერთო ფართობი დაახლოებით 290 კმ²-ია. 2015 წლის მონაცემებით კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 52 380 ადამიანს.

კლიმატი ტროპიკული, ნოტიო და ცხელია.

მვალის (მოჰელი) კუნძული ქმნის იმავე დასახელების ავტონომიურ რეგიონს კომორის კუნძულების კავშირში. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი და მსხვილი ქალაქია — ფომბონი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ავტონომიური რეგიონი იყოფა 3 პრეფექტურად:
* ფომბონი (préfecture de Fomboni)
* ნიუმაშუა (préfecture de Nioumachoi)
* ჯანდო (préfecture de Djando)

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ნძუანი

**ნძუანი** (შიკომორი *Ndzwani*), ასევე *ანჟუანი* () — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კომორის არქიპელაგში. არქიპელაგის სიდიდით მეორე კუნძულია. 2015 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 332 466 ადამიანს.

ნძუანი (ანჟუანი) შედის კომორის კუნძულების კავშირის შემადგენლობაში იმავე დასახელების ავტონომიური რეგიონის სახით. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი და მსხვილი ქალაქია — მუცამუდუ. 2007 წლიდან 2008 წლის ჩათვლით ნძუანის (ანჟუანი) ტერიტორიაზე არსებობდა იმავე დასახელების არაღიარებული სახელმწიფო, რომლის ლიკვიდაცია მოხდა ანჟუანის კუნძულის ოპერაციის დროს.

კუნძულზე გავრცელებული იყო Accipiter francesiae pusillus-ის ქვესახეობა, რომელიც სავარაუდოდ გადაშენებულია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ავტონომიური რეგიონი იყოფა 5 პრეფექტურად:
* მუცამუდუ (préfecture de Mutsamudu)
* უანი (préfecture de Ouani)
* დომონი (préfecture de Domoni)
* მრემანი (préfecture de Mrémani)
* სიმა (préfecture de Sima)

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ნგაზიჯა

**ნგაზიჯა** (შიკომორი *Ngazidja*), ასევე *გრანდ-კომორი* () — კუნძული და ავტონომიური რეგიონი  ინდოეთის ოკეანის მოზამბიკის სრუტეში, აფრიკის მატერიკის ნაპირიდან სიახლოვეს, ჩრდილოეთ მოზამბიკსა და ჩრდილოეთ მადაგასკარს შორის. ეს ყველაზე დიდი კუნძულია კომორის კუნძულების კავშირში. მოსახლეობის დიდი ნაწილი — ანტალოატრა. 2015 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 399 919 ადამიანს. კუნძულის ადმინისტრაციული ცენტრი და ქვეყნის დედაქალაქია — მორონი. 2002 წლის კონსტიტუციის თანახმად, კუნძულს მართავს არჩეული პრეზიდენტი, ისევე როგორც სხვა კუნძულებს, ფედერალურ მთავრობასთან ერთად, რაც ამასთან ერთად არ ამცირებს ავტონომიური რეგიონის ხელისუფლებას.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ავტონომიური რეგიონი იყოფა 8 პრეფექტურად:
* მორონი-ბამბაო (préfecture de Moroni-Bambao)
* ამბუ (préfecture de Hambou)
* დასავლეთი მბაჯინი (préfecture de Mbadjini-Ouest)
* აღმოსავლეთი მბაჯინი (préfecture de Mbadjini-Est)
* ოიჩილი-დიმანი (préfecture de Oichili-Dimani)
* ამაჰამეტ-მბოინკუ (préfecture de Hamahamet-Mboinkou)
* მიცამიული-მბუდე (préfecture de Mitsamiouli-Mboudé)
* იცანდრა-ამანვუ (préfecture d'Itsandra-Hamanvou)

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
რაფაელ ჰოლინშედი

**რაფაელ ჰოლინშედი** (; დ. 1529 — გ. 1580) — ინგლისელი ქრონისტი. შეადგინა ინგლისის, შოტლანდიისა და ირლანდიის ქრონიკა, რომელიც ცნობილია ჰოლინშედის ქრონიკების სახელით. ჰოლინშედმა ქრონიკებზე სამუშაოდ მოიწვია ისტორიკოსების და ანტიკვარების დიდი ჯგუფი. ირლანდიის (1547 წლამდე), შოტლანდიის (1509 წლამდე), ინგლისის (1575 წლამდე) ისტორია თვითონ ჰოლინშედს ეკუთვნის, რომლებშიც გამოყენებული აქვს ტ. მორის, პოლიდორ ვერგილიუსის, ედვარდ ჰოლისა და სხვა შრომები. მეთოდოლოგიურად ქრონიკები ახლოს არის შუა საუკუნეების ქრონიკებთან, მაგრამ ამასთანავე, მასში იგრძნობა XVI საუკუნის ჰუმანისტური იდეებისა და ინგლისის პოლიტიკური აზროვნების გავლენა. ქრონიკები დიდი პოპულარობით სარგებლობდა თანამედროვეთა შორის. მისი სიუჟეტები საფუძვლად დაედო უილიამ შექსპირის ისტორიულ პიესებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1529
კატეგორია:გარდაცვლილი 1580
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
იისფერი (ფილმი)

**იისფერი** () — სტივენ სპილბერგის 1985 წლის ამერიკული დრამა. ფილმი გადმოსცემს ისტორიას შავკანიანი ახალგაზრდა გოგონასი, რომელიც ამერიკის უკიდურეს სამხრეთში იზრდება.

## როლებში
*ვუპი გოლდბერგი — სელი ჯონსონი
*დენი გლოვერი — ალბერტ ჯონსონი
*ოპრა უინფრი — სოფია

## გადაღება
1985 წელს გოლდბერგმა შეიტყო, რომ ელის უოკერის ეპიკური რომანის „იისფერის“ გადაღება იგეგმებოდა, რომელიც აფროამერიკულ „ქარწაღებულებად“ მიიჩნევა. მან ავტორს წერილი გაუგზავნა, სადაც სთხოვა რაიმე როლი მიეცათ მისთვის. ელის უოკერმა, რომელიც გოლდბერგის თეატრალურ ნამუშევრებს იცნობდა, რეჟისორ სტივენ სპილბერგს სთხოვა ვუპისთვის როლი მიეცათ; რეჟისორის გადაწყვეტილებით, გოლდბერგს მთავარი როლი, ამერიკელი შავკანიანი ქალის სესილი ჯონსონის პერსონაჟის განსახიერება ერგო.

## ჯილდოები
გოლდბერგის შესრულების მანერა უყურადღებოდ არ დარჩენილა. მისი შესრულება ოქროს გლობუსის ჯილდოთი და ოსკარის ნომინაციით აღინიშნა. ფილმმა მიიღო ოსკარის 11 ნომინაცია, მაგრამ ვერცერთი ჯილდო ვერ მოიპოვა. ასევე ნომინირებული იყო ოქროს გლობუსის კიდევ ოთხ ჯილდოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:1985 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები რასიზმის შესახებ
კატეგორია:სტივენ სპილბერგის ფილმები
კატეგორია:Warner Bros.-ის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
რობერტ ჰოლი

**რობერტ უიალიამ ჰოლი** (; დ. 28 იანვარი, 1922, ერბანა, ილინოისის შტატი — გ. 11 თებერვალი, 1993, ლოს-გატოს, კალიფორნია) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი. 1942 წელს დაამთავრა ილინოისის შტატის უნივერსიტეტი, გამოიკვლია ნუკლეინმჟავების სტრუქტურა. პირველმა დაადგინა ნუკლეოტიდების სრული თანმიმდევრობა ალანინის სატრანსპორტო რნმ-ძი. ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში (1968, მ. ნირენბერგისა და ჰ. კორანასთან ერთად).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
აშკალები

**აშკალები** (Aškalije, Haškalije,  Hashkali) და **ბალკანელი ეგვიპტელები** (*Egjiptjant* ან *Gjupci*) — ალბანურად მოსაუბრე ეთნიკური ჯბუფი, რომლის უმეტესობა კოსოვოში ცხოვრობს. ხანდახან ამ ჯგუფს მიიჩნევენ ალბანიზებულ ბოშებად, თუმცა ისინი თვითონ ასე არ თვლიან. კოსოვოს ომის დროს 1999 წელს ისინი ალბანელებად დარეგისტრირდნენ. ახლა ისინი იყოფიან ორ ჯგუფად, თუმცა იზიარებენ საერთო კულტურას და ენას (ალბანური).

## ლიტერატურა 
*Dragan Novaković, Potomci faraona u Srbiji, DT Magazin, 4. April 1998.
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*NEW ETHNIC IDENTITIES IN THE BALKANS: THE CASE OF THE EGYPTIANS 
*Differences of prejudices and collective blames toward to the Balkan’s Egyptians 
*Egjiptianëve Kosovarë
*Union of Balkan's Egyptians

## სქოლიო 
კატეგორია:ალბანეთი
კატეგორია:კოსოვო
კატეგორია:სერბეთი
კატეგორია:ვოევოდინა
კატეგორია:ბალკანეთი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ბართინი

**ბართინი** () — ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონში, ბართინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ის არის ფართობითა და მოსახლეობით უდიდესი ქალაქი საკუთარ პროვინციაში. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე. ბართინი არის 27 მეტრზე ზღვის დონიდან. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით ბართინში ცხოვრობს 145,230 ადამიანი. ბართინს აქვს მერია და მისი მერი არის ჯემალ აქინი.

ბართინის პროვინცია მოიცავს მხოლოდ 4 რეგიონს. შედეგად, ბართინი ესაზღვრება საკუთარი პროვინციის დანარჩენ სამ ქალაქს. ამასრას, ქურუჯაშილესა და ულუსს. ამას გარდა, ქალაქი ბართინი, აგრეთვე, ესაზღვრება ზონგულდაქის პროვინციასაც.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბართინის პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* English Information of Bartın  
* Bartın Şehir ve Firma Rehberi 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ბინგოლი

**ბინგოლი** () — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში, ბინგოლის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ის არის ფართობითა და მოსახლეობით უდიდესი ქალაქი ბინგოლის პროვინციაში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, ბინგოლში ცხოვრობს 103 441 ადამიანი. ქალაქი ბინგოლი მდებარეობს 1 153 მეტრზე ზღვის დონიდან. ბინგოლს აქვს მერია და მისი მერი არის იუჩელ ბარაქაზი.

ბინგოლს აღმოსავლეთით, სამხრეთითა და ჩრდილოეთით საკუთარი პროვინციის ქალაქები ესაზღვრება. აღმოსავლეთით ესაზღვრება სოლჰანი, სამხრეთით — გენჩი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — კარლიოვა, ხოლო ჩრდილოეთით ესაზღვრება ადაქლი. ბინგოლს დასავლეთით ელაზიღის პროვინცია ესაზღვრება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბინგოლის პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
თეთრი საყელო

**თეთრი საყელო** — მიხეილ ჯავახიშვილის რომანი. პირველად გამოქვეყნდა ჟურნალ  „მნათობში“. იგი მწერლის სიცოცხლეშივე რამდენიმეჯერ დაიბეჭდა. რომანი დაბეჭდილია თხზულბათა კრებულებში (1934 წელს) 1957 წელს.  რომანი ავტორის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ნაწარმოებად არის მიჩნეული.

## სიუჟეტი და ძირითადი თემები 
რომანში მწერალმა რთული ფილოსოფიური პრობლემების მხატვრულად გააზრება გადაწყვიტა. მთხრობელი ერთი ჩვეულებრივი მოქალაქე - ელიზბარია, რომელიც მთაში სპილენძის საძიებლად მიდის და მოულოდნელად ცივილიზაციას მოწყევეტილი ხევსურებთან აღმოჩნდება. მისი თვალითაა დანახული ქალაქური ცივილიზაციისა და მთიური ადათ-წესების ჭიდილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*„თეთრი საყელოს“ სრული ტექსტი lib.ge-ზე 
*„თეთრი საყელოს“ სრული ტექსტი saba.com.ge-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:1926 წლის რომანები
კატეგორია:ფილოსოფიური რომანები
არტემო-რასტივკა

**არტემო-რასტივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს სუმის ოლქის ტროსტიანეცის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 216 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ტროსტიანეცის რაიონის სოფლები (სუმის ოლქი)
არტინსკი

**არტინსკი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჟიტომირის ოლქის ოლევსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 215 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ოლევსკის რაიონის სოფლები
არტირივკა

**არტირივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქის ოკნის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 266 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ოკნის რაიონის სოფლები
არტიშჩივი

**არტიშჩივი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქის ლვივის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 360 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ლვივის რაიონის სოფლები
არტილნე (ველიკი-ბურლუკის რაიონი)

**არტილნე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხარკივის ოლქის ველიკი-ბურლუკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 55 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ველიკი-ბურლუკის რაიონის სოფლები
არხანჰელსკე (ბაშტანკის რაიონი)

**არხანჰელსკე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს მიკოლაივის ოლქის ბაშტანკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 205 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბაშტანკის რაიონის სოფლები
არხანჰელსკე (იასინუვატის რაიონი)

**არხანჰელსკე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქის იასინუვატის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 285 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:იასინუვატის რაიონის სოფლები
არხანჰელსკა-სლობოდა

**არხანჰელსკა-სლობოდა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის კახოვკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1136 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:კახოვკის რაიონის სოფლები
არხემივკა

**არხემივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის პირიატინის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 96 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:პირიატინის რაიონის სოფლები
არხიპივკა (ნოვჰოროდ-სივერსკის რაიონი)

**არხიპივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქის ნოვჰოროდ-სივერსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 288 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ნოვჰოროდ-სივერსკის რაიონის სოფლები
არშიცია

**არშიცია** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქის სტოროჟინეცის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 873 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:სტოროჟინეცის რაიონის სოფლები
არშიჩინი

**არშიჩინი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს რივნეს ოლქის მლინივის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 210 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:მლინივის რაიონის სოფლები
ჰოლის ეფექტი

მინიატიურა|ჰოლის ეფექტი
**ჰოლის ეფექტი** — H დაძაბულობის მაგნიტურ ველში მოთავსებულ გამტარში, რომელშიც გადის j სიმკვრივის დენი, H და j ვექტორების პერპენდიკულარულად მიმართული E_H დაძაბულობის ელექტრული ველის წარმოქმნა. ელექტრული ველის დაძაბულობის (ჰოლის ველი) სიდიდე გამოსახება ფორმულით:

:E_H=RHj \sin \alpha                (1)

სადაც \alpha არის კუთხე H და J ვექტორებს შორის (\alphaH ∟ j, ჰოლის ველის სიდიდე მაქსიმალურია და უდრის E_H=RHj; R სიდიდეს უწოდებენ ჰოლის კოეფიციენტს, იგი ჰოლის ეფექტის ძირითადი მახასიათებელია. ეფექტი აღმოაჩინა ამერიკელმა ფიზიკოსმა ედვინ ჰოლმა 1879 წელს.

ჰოლის ეფექტზე დასაკვირვებლად საკვლევი ნივთიერებების ბრტყელი მართკუთხა ნიმუშის გასწვრივ, რომლის l სიგრძე ბევრად აღემატება b სიგანეს და d სისქეს, ატარებენ დენს I=jbd. მაგნიტური ველი პერპენდიკულარულია ფირფიტის სიბრტყისა. გვერდითს წახნაგებზე დენის პერპედინკულარულად განლაგებულია ელექტროდები, რომელთა შორის იზომება ჰოლის ემძ: 

:U_H=E_H b=\frac{RHI}{d}                (2)

როცა მაგნიტური ველის მიმართულება საწინააღმდეგოზე შეიცვლება, ჰოლის ემძ ნიშანს იცვლის, ამიტომ ჰოლის ეფექტი განეკუთვნება კენტ გალვანურ-მაგნიტურ მოვლენებს. 

ჰოლის ეფექტი აიხსნება მუხტების მატარებლების (გამტარობის ელექტრონებისა და ხვრელების) მაგნიტურ ველთან ურთიერთქმედებით. ელექტრული ველის გავლენით მუხტის მატარებელი დამუხტული ნაწილაკები იძენენ მიმართულ მოძრაობას (დრეიფი), რომლის საშუალო სიჩქარე vდრ≠0. გამტარში დენის სიმკვრივე j=nevდრ, სადაც n არის მუხტის მატარებლის კონცენტრაცია, ხოლო e — მათი მუხტი. მაგნიტურ ველში მუხტის მატარებლებზე მოქმედებს ლორენცის ძალა F=e[Hvდრ], რომელიც იწვევს მათ გადახრას H და vდრ ვექტორების პერპენდიკულარული მიმართულებით. ამის შედეგად გვერდითს წახნაგებზე გროვდება ელექტრული მუხტი და წარმოიქმნება ელექტროსტატიკური ველი — ჰოლის ველი. თავის მხრივ ჰოლის ველი მოქმედებს მუხტის მატარებელზე ძალით, რომელიც აწონასწორებს ლორენცის ძალას. წონასწორულ პირობებში eE_H=eHvდრ, E_H=Hj \frac1{ne}, საიდანაც R=1/ne (სმ³/კ). R ნიშანი ემთხვევა მუხტის მატარებლის მუხტის ნიშანს. ჰოლის კოეფიციენტი R შეიძლება გამოისახოს მუხტის მატარებელთა ძვრადობისა (u=e \tau /m*) და კუთრი ელექტროგამტარობის (\sigma = j/E=envდრ/E) მეშვეობით: R=u/ \sigma, სადაც m* არის ეფექტიანი მასა, ხოლო \tau—საშუალო დრო გამბნევ ცენტრებთან ორ მომდევნო დაჯახებას შორის. 

ნახევარგამტარების ელექტროგამტარობაში ერთდროულად მონაწილეობენ გამტარობის ელექტრონები და ხვრელები. ამიტომ R ჰოლის მუდმივა გამოისახება ელექტრონებისა და ხვრელების პარციალური გამტარობების, აგრეთვე მათი კონცენტრაციების მეშვეობით. ლითონებში R მუდმივა დამოკიდებულია ზონურ სტრუქტურაზე (ფერმის ზედაპირის ფორმაზე) ფერომაგნეტიკებში ელექტრონები ემორჩილება გარე მაგნიტური ველისა და დომენების მაგნიტური ველების ერთობლივ მოქმედებას, რაც განსაკუთრებულ ფერომაგნიტურ ჰოლის ეფექტს იწვევს. 

ჰოლის ეფექტის გამოკვლევამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა მყარი სხეულის ელექტრონული თეორიის შექმნაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მაგნეტიზმი
რობერტო ფირმინო

**რობერტო ფირმინო** (; დ. 2 ოქტომბერი 1991) — ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების და ინგლისური „ლივერპულის“ შემტევი ნახევარმცველი.

## კარიერა
ფირმინოს ახალაგაზრდული წლები ადგილობრივ კლუბ ფიგუეირენსს უკავშირდება, ამავე კლუბში დაიწყო მან პროფესიონალური კარიერა 2009 წელს. ერთი წლის შემდეგ რობერტო გერმანულ ჰოფენჰაიმს შეუერთდა, სადაც მან ოთხწელიწად ნახევარი გაატარა. გერმანიაში თავის გამოჩენის გამო 2015 წლის ზაფხულში ფირმინო ლივერპულმა შეიძინა.

ფირმინო ბრაზილიის ნაკრებში 2014 წლის ნოემბრიდან ირიცხება, მონაწილეობა მიიღო 2015 წელს გამართულ კოპა ამერიკაში, 2019 წელს კი მოიგო ხსენებული ტურნირი.

## მიღწევები
### საკლუბო
 **ლივერპული**:(5)
* **პრემიერ ლიგა**: 2019–20
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა**: 2018–19  *ფინალისტი*: 2017–18
* **უეფა-ს სუპერთასი**: 2019
* **ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი**: 2019
* **ინგლისის ლიგის თასი**: 2021–22  *ფინალისტი*: 2015–16
* **უეფა-ს ევროპის ლიგის** *ფინალისტი*: 2015–16

### სანაკრებო
 **ბრაზილია**:(1)
* **კოპა ამერიკა**: 2019

## რესურსები ინტერნეტში
* რობერტო ფირმონის პროფილი

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჰოფენჰაიმის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2015 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Volkswagen AG

**Volkswagen Aktiengesellschaft** () — უმსხვილესი გერმანული საავტომობილო კორპორაცია, დაარსებული 1937 წელს ბერლინში, ამჟამად სათავო ოფისი ქვემო საქსონიის ქალაქ ვოლფსბურგში მდებარეობს.

2014 წლის მონაცემებით ფოლკსვაგენ ჯგუფი მსოფლიოში მეორე უმსხვილესი ავტომწარმოებელია და მხოლოდ ტოიოტას ჩამორჩება. 2008 წლის შემდეგ, როდესაც 77 წლიანი პირველობა დათმო ამერიკულმა კონცერნმა General Motors-მა, ფოლკსვაგენ ჯგუფი და ტოიოტა თითქმის თანაბარი რაოდენობით ჩაუდგნენ სიას სათავეში.

## ბრენდები
კონცერნის შემადგენლობაში გერმანიის, ევროპისა და მსოფლიოს მასშტაბით, უამრავი ბრენდი ერთიანდება, თითოეული მათგანი გამორჩეულია თავისი ინდივიდუალიზმით და ყოველ მათგანს კონცერნის რიგებში თავისი მისია აკისრია.

გამორჩეული ბრენდებია: ფოლკსვაგენი, პორშე, აუდი, შკოდა, ლამბორგინი, ბენტლი, ბუგატი, MAN, სეატი, დუკატი, სკანია და სუზუკი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* General Motors Imagefilm (1964, Condor Films) 

კატეგორია:ავტომწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:გერმანიის კომპანიები
პამანზი

**პამანზი** ან **პტი-ტერი** (შიკომორი *Pamanzi*, ) — კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, კომორის არქიპელაგში. მისი საერთო ფართობი შეადგენს 10,95 კმ²-ს.

პამანზი — საფრანგეთის ზღვისიქითა დეპარტამენტ მაიოტას სიდიდით მეორე კუნძულია, რომლის მთლიან ტერიტორიაზეც დამოუკიდებლობის მიღებისთანავე პრეტენზიას აცხადებს კომორის კუნძულების კავშირი.

კლიმატი ტროპიკული, ნოტიო და ცხელი. არსებობს საერთაშორისო აეროპორტი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|250px|მაიოტას კომუნები
ადმინისტრაციულად პამანზი იყოფა 2 კომუნად:

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:კომორის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:მაიოტას კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით