open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის

**აშშ-ის ქალთა ჩემპიონატი ჭადრაკში** () — ყოველწლიური საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც ტარდება აშშ-ის ქალთა შორის ჩემპიონის გამოსავლენად. პირველი ჩემპიონატი 1937 წელს გაიმართა.

## აშშ-ის ქალთა ჩემპიონების სია 
* 1937 ადელ რივერო
* 1938 მონა მეი კარფი
* 1940 ადელ რივერო (2)
* 1941 მონა მეი კარფი (2)
* 1942 მონა მეი კარფი (3)
* 1944 გიზელა კან გრესერი
* 1946 მონა მეი კარფი (4)
* 1948 გიზელა კან გრესერი (2) – მონა მეი კარფი (5)
* 1951 მერი ბეინი
* 1953 მონა მეი კარფი (6)
* 1955 გიზელა კან გრესერი (3) – ნენსი რუსი
* 1957 გიზელა კან გრესერი (4) – სონია გრაფი
* 1959 ლიზა ლეინი
* 1962 გიზელა კან გრესერი (5)
* 1964 სონია გრაფი (2)
* 1965 გიზელა კან გრესერი (6)
* 1966 გიზელა კან გრესერი (7) – ლიზა ლეინი (2)
* 1967 გიზელა კან გრესერი (8)
* 1969 გიზელა კან გრესერი (9)
* 1972 ევა არონსონი – მერილინ ბრაუნი
* 1974 მონა მეი კარფი (7)
* 1975 დაიან სავერაიდი
* 1976 დაიან სავერაიდი (2)
* 1978 დაიან სავერაიდი (3) – რეიჩელ კროტო
* 1979 რეიჩელ კროტო (2)
* 1981 დაიან სავერაიდი (4)
* 1984 დაიან სავერაიდი (5)
* 1986 ინა იზრაილოვი
* 1987 ანა ახშარუმოვა
* 1989 ალექსი რუტი
* 1990 ელენა დონალდსონი
* 1991 ესთერ ეპშტეინი – ირინა ლევიტინა
* 1992 ირინა ლევიტინა (2)
* 1993 ელენა დონალდსონი (2) – ირინა ლევიტინა (3)
* 1994 ელენა დონალდსონი (3)
* 1995 ანჯელინა ბელაკოვსკაია – შერონ ბერტმანი
* 1996 ანჯელინა ბელაკოვსკაია (2)
* 1997 ესთერ ეპშტეინი (2)
* 1998 ირინა კრუში
* 1999 ანჯელინა ბელაკოვსკაია (3)
* 2000 ელინა გრობერმანი – კამილა ბაგინსკაიტე
* 2001/02 ჯენიფერ შაჰადე
* 2003 ანა ჰანი
* 2004 ჯენიფერ შაჰადე (2)
* 2005 რუსუდან გოლეთიანი
* 2006 ანა ზატონსკიხი
* 2007 ირინა კრუში (2)
* 2008 ანა ზატონსკიხი (2)
* 2009 ანა ზატონსკიხი (3)
* 2010 ირინა კრუში (3)
* 2011 ანა ზატონსკიხი (4)
* 2012 ირინა კრუში (4)
* 2013 ირინა კრუში (5)
* 2014 ირინა კრუში (6)
* 2015 ირინა კრუში (7)
* 2016 ნაზი პაიკიძე
* 2017 საბინა-ფრანჩესკა ფოიშორი
* 2018 ნაზი პაიკიძე (2)
* 2019 ჯენიფერ იუ
* 2020 ირინა კრუში (8)
* 2021 კარისა იპი
* 2022 ჯენიფერ იუ (2)
* 2023 კარისა იპი (2)
* 2024 კარისა იპი (3)
* 2025 კარისა იპი (4)

## ტურნირების ცხრილები 
### 1962 
### 2009 
:

### 2010 
:

## რესურსები ინტერნეტში 
* 2008 წლის ჩემპიონატის ფინალური პარტიის ვიდეო
* მონაწილეთა და გამარჯვებულთა ინტერაქტიული დიაგრამა (1937-2020) 
* აშშ-ის ქალთა საჭადრაკო ჩემპიონატების ქრონოლოგია (1937-2020)
* ყველა ჩემპიონატის სატურნირო ცხრილები

კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:ქალთა ჭადრაკი
კატეგორია:ეროვნული საჭადრაკო ჩემპიონატები
რკინიგზის განთვისების ზოლი

**რკინიგზის განთვისების ზოლი** — რკინიგზის ლიანდაგის მიმდებარედ არსებული მიწის მონაკვეთი, დაკავებული რკინიგზის ლიანდაგებით ან განკუთვნილნი ასეთი ლიანდაგების განთავსებისთვის, ასევე მიწის მონაკვეთები, დაკავებული ან განკუთვნილნი რკინიგზის სადგურების, წყალმომცილებელი და გასამაგრებელი ნაგებობების, რკინიგზის ლიანდაგების გასწვრივ არსებული ტყის დამცველი ზოლის, კავშირგაბმულობის ხაზის, ელექტრომომარაგების მოწყობილობების, საწარმოო და სხვა ნაგებობების, შენობების, ნაგებობების, მოწყობილობების და რკინიგზის ტრანსპორტის სხვა ობიექტების განსათავსებლად.

კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
შოკოლადიანი ქლიავი

**შოკოლადიანი ქლიავი** (ასევე ცნობილია, როგორც შოკოლადში ამოვლებული ქლიავი) () (**чернослив в чоколададе**) — ტკბილეულის სახეობა, წარმოადგენს შოკოლადის კანფეტს მთლიანი ჩირის შიგთავსით.

შოკოლადიანი ქლიავი ტიპური პოლონური დელიკატესია. ანალოგიურად მომზადებული ტკბილეული გარგრის ჩირით ტრადიციული საკონდიტრო ნაწარმია რუსეთსა და უკრაინაში.

## ვარიაციები 
მინი|პოლონური შოკოლადიანი ქლიავი
ჩირის გარდა არსებობს შოკოლადით ან შოკოლადის კრემით დაფარული მოხარშული ქლიავიც. ზოგჯერ ტკბილეულის შიგთავსს მოხალული ნუშით ან ნიგვზითაც ანაცვლებენ. ხშირია შოკოლადიან ქლიავზე დაჭრილი თხილის მოყრაც.
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონური სამზარეულო
კატეგორია:რუსული სამზარეულო
კატეგორია:უკრაინული სამზარეულო
კატეგორია:სლავური სამზარეულო
კატეგორია:დესერტები
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2022

**2022 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** () ჩატარდა სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში, მისურის შტატში, 2022 წლის 4 ოქტომბრიდან 21 ოქტომბრამდე. 2014 წლის შემდეგ დამკვიდრებული ტრადიციისამებრ, ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო თოთხმეტი მოთამაშე.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თოთხმეტმა დიდოსტატმა: ფაბიანო კარუანა, რეი რობსონი, ავონდერ ლიანგი, ლენიერ დომინგესი, ჯეფრი სიონგი, ვესლი სო, სამუელ სევიანი, სამუელ შანკლანდი, ჰანს ნიმანი, ლევონ არონიანი, დარიუშ სვიერჩი, კრისტოფერ იუ, ალექსანდრე ლენდერმანი და ელშან მორადი. ფაბიანო კარუანამ ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და კარიერაში მეორედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული.

## მონაწილეები 
ყველა მონაცემი მოცემულია 2022 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.

## რეგლამენტი 
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე. პირველივე სვლიდან ემატება 30 წამი ყოველ სვლაზე.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.

## შედეგები 
### სატურნირო ცხრილი 
ფაბიანო კარუანამ მოიპოვა პირველი ადგილი, ხოლო რეი რობსონმა დაიკავა მეორე ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:2022 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2021

**2021 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** () ჩატარდა სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში, მისურის შტატში, 2021 წლის 6-დან 20 ოქტომბრამდე. 2014 წლის შემდეგ დამკვიდრებული ტრადიციისამებრ, ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო თორმეტი მოთამაშე. მოქმედი ჩემპიონის გარდა, მონაწილეებს შორის იყვნენ აშშ-ის ღია პირველობის, აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატისა და აშშ-ის სენიორთა ღია პირველობის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან აშშ-ის საჭადრაკო ფედერაციის მიერ სპეციალური მიწვევით.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თორმეტმა დიდოსტატმა: ფაბიანო კარუანა, რეი რობსონი, ჯონ მ. ბერკი, ლენიერ დომინგესი, ჯეფრი სიონგი, ვესლი სო, სამუელ სევიანი, სამუელ შანკლანდი, დანიელ ნაროდიცკი, ლაზარო ბრუსონი, დარიუშ სვიერჩი და ალექსანდრე ლენდერმანი. ვესლი სომ ტურნირი წაგების გარეშე დაასრულა და კარიერაში მესამედ მოიპოვა ჩემპიონის ტიტული.

## მონაწილეები 
ყველა მონაცემი მოცემულია 2021 წლის ოქტომბრის მდგომარეობით.

## რეგლამენტი 
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე. პირველივე სვლიდან ემატება 30 წამი ყოველ სვლაზე.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
* ქულათა სისტემა: მოგება - 1 ქულა, ყაიმი - ½ ქულა, წაგება - 0 ქულა.

### ტაი-ბრეიკი 
იმ შემთხვევაში, თუ პირველ ადგილზე ორი ან მეტი მოთამაშე დააგროვებდა თანაბარ ქულებს, გამარჯვებული გამოვლინდებოდა დამატებითი მატჩი სწრაფ ჭადრაკში (10+2 დროის კონტროლით).

## შედეგები 
### სატურნირო ცხრილი 
ფაბიანო კარუანამ, ვესლი სომ და სამუელ სევიანმა გაიყვეს პირველი ადგილი, რის გამოც დაინიშნა დამატებითი ტაი-ბრეიკი.

### ტაი-ბრეიკი 
ვესლი სომ მოიგო ტაი-ბრეიკი მას შემდეგ, რაც დაამარცხა ფაბიანო კარუანაც და სამუელ სევიანიც. ფაბიანო კარუანამ მეორე ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:2021 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში
პიზი

მინი|ხორციანი (მარცხნივ) და ორთქლზე მოხარშული პიზი (მარჯვნივ)
**პიზი** — ოვალური ფორმის პელმენის სახეობა, რომელიც ხშირად დიდი ზომისაა და დამახასიათებელია პოლონური სამზარეულოსთვის. პიზი ეწოდება პელმენების ერთობას, ხოლო მხოლობით ფორმაში მას პიზა ჰქვია და მიირთმევენ, როგორც ძირითად კერძს.

## კარტოფილის პიზი 
კარტოფილის პიზი მზადდება უმი და მოხარშული კარტოფილის, მარილისა და კვერცხის ნაზავისგან, რომელსაც სურვილისამებრ უმატებენ ფქვილს და ხარშავენ. 

ალტერნატიულად, არსებობს პიზის როგორც ხორციანი და სოკოიანი, ასევე უშიგთავსო ვარიაცია ბეკონით, ღორის ქონით ან შემწვარი ხახვით.

კარტოფილის პიზის მსგავსი კერძებია გოლი, კარტაჩე და სილეზიური პელმენები.

## საფუარიანი პიზი 
საფუარიანი პიზი (*pyzy drożdżowe*) მზადდება ფქვილის, კვერცხის, საფუარის, რძის, კარაქის, შაქრისა და მარილისგან. ხარშავენ მდუღარე წყალში ან ორთქლზე, იშვიათად აცხობენ ღუმელში.
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონური სამზარეულო
კატეგორია:ხორცის კერძები
კატეგორია:სლავური სამზარეულო
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:სამზარეულო
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2023

**2023 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** () ჩატარდა სენტ-ლუისში, მისურის შტატში, 2023 წლის 4 ოქტომბრიდან 19 ოქტომბრამდე. ტურნირი ტრადიციულად წრიული სისტემით წარიმართა.

ტურნირში მონაწილეობა მიიღო თორმეტმა დიდოსტატმა: ფაბიანო კარუანა, ვესლი სო, ლენიერ დომინგესი, აბჰიმანიუ მიშრა, ჰანს ნიმანი, სამუელ სევიანი, რეი რობსონი, ლევონ არონიანი, სამუელ შანკლანდი, ჯეფრი სიონგი, დარიუშ სვიერჩი და ენდრიუ ტანგი. ფაბიანო კარუანამ ტურნირი დაუმარცხებლად დაასრულა და ზედიზედ მეორედ გახდა ჩემპიონი.

## შედეგები 
### სატურნირო ცხრილი 
ფაბიანო კარუანამ 8 ქულით დაიკავა პირველი ადგილი, ხოლო ვესლი სომ, ლენიერ დომინგესმა და აბჰიმანიუ მიშრამ გაიყვეს 2-4 ადგილები.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:2023 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2024

**2024 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** () ჩატარდა სენტ-ლუისში, მისურის შტატში, 2024 წლის 10 ოქტომბრიდან 24 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული წესით, ტურნირი ჩატარდა წრიული სისტემით.

ტურნირში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 დიდოსტატი: ფაბიანო კარუანა, ვესლი სო, ლენიერ დომინგესი, ლევონ არონიანი, სამუელ შანკლანდი, რეი რობსონი, სამუელ სევიანი, ჰანს ნიმანი, კრისტოფერ იუ, აბჰიმანიუ მიშრა, გრიგორი ოპარინი და ავონდერ ლიანგი.

ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 1.5 ქულიანი უპირატესობით მოიგო, ხოლო მეორე ადგილი ექვსმა მოთამაშემ გაიყო.

## მონაწილეები 
მონაცემები მოცემულია 2024 წლის ოქტომბრის რეიტინგის მიხედვით.

## ჰანს ნიმანის მონაწილეობა 
2024 წლის 2 თებერვალს სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბმა ჰანს ნიმანს 2024 წლის ბოლომდე აუკრძალა ტურნირებში მონაწილეობა „შეუფერებელი ქცევისა და კერძო საკუთრების დაზიანების“ გამო. დიდოსტატმა ბრალდებებს „აშკარა დეზინფორმაცია“ უწოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ აკრძალვა ძალაში იყო, სექტემბრის ბოლოს გამოცხადდა, რომ ის მაინც მიიღებდა მონაწილეობას 2024 წლის აშშ-ის ჩემპიონატში.

## კრისტოფერ იუს დისკვალიფიკაცია 
დიდოსტატ კრისტოფერ იუს წევრობა აშშ-ის საჭადრაკო ფედერაციამ დროებით შეუჩერა, ხოლო სენტ-ლუისის პოლიციამ მას ბრალი თავდასხმაში წაუყენა.

ინციდენტი მოხდა მე-5 ტურში დამარცხების შემდეგ. იუმ ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა ტურნირის ვიდეოოპერატორს. ფედერაციის განცხადებით, დარტყმა იყო სრულიად პროვოკაციის გარეშე და ზურგიდან. 17 წლის იუ პოლიციამ დააკავა და მოგვიანებით მშობლებს გადასცა, საქმეს კი არასრულწლოვანთა სასამართლო განიხილავს. იუ ტურნირიდან მოიხსნა, ხოლო მისი შედეგები ანულირდა.

## შედეგები 
### სატურნირო ცხრილი 
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 7 ქულით დაასრულა.

## სქოლიო
კატეგორია:2024 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში
ალისონ ოლივერი

**ალისონ ოლივერი** (დ. 3 ივნისი, 1997) — ირლანდიელი მსახიობი. იგი ცნობილია ფრენსისის სადებიუტო როლით *BBC Three*-ის და *Hulu*-ს მინისერიალებში „საუბრები მეგობრებთან“ (2022) და დასახელდა *Variety*-ის 2023 წლის სიაში „10 მსახიობი, რომლებსაც ყურადღება უნდა მიაქციოთ“.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ალისონ ოლივერი დაიბადა კორკის შტატის ქალაქ ბალინტემპლში, სანამ პატარაობაში ბლეკროკში გადავიდოდა. დედამისი სოციალური მუშაკია, მამა კი საავტომობილო ვაჭრობაში მუშაობდა. ოლივერი სწავლობდა სკოილ მჰუირში, კერძო სკოლაში, კორკში, ხოლო დრამის, სიმღერისა და ცეკვის გაკვეთილებს იღებდა შემსრულებლის აკადემიასა და კორკის ცეკვის სკოლაში. მან განაცხადი შეიტანა დუბლინის სამების კოლეჯის დრამატულ სკოლაში, ლირის აკადემიაში, მაგრამ ჯერ მიიწვიეს სამსახიობო და თეატრალური ხელოვნების ერთწლიანი საბაზისო კურსის გასავლელად. კურსის დასრულების შემდეგ მან კვლავ გაიარა კასტინგზე და 2020 წელს მიიღო სამსახიობო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი.

## კარიერა
ოლივერმა თავისი სადებიუტო სატელევიზიო როლი მიიღო და განასახიერა ფრენსის ფლინი მინისერიალში „მეგობრებთან საუბრები“, რომელიც სალი რუნის 2017 წლის ამავე სახელწოდების სადებიუტო რომანის მინისერიალური ადაპტაციაა, რომელიც *Element Pictures*-მა *BBC Three*-სა და *Hulu*-სთვის შექმნა. მან დრამატული სკოლის დამთავრების მომდევნო დილას შეიტყო, რომ სერიალში „მეგობრებთან საუბრები“ როლზე დაამტკიცეს. 2023 წელს ის გამოჩნდა *BBC One*-ის დრამატულ მინისერიალში „საუკეთესო ინტერესები“.

მისი დებიუტი ლონდონის სცენაზე შედგა 2023 წლის თებერვალში ალმეიდას თეატრში სპექტაკლში „ქალები, ფრთხილად ეშმაკს“, ხოლო 2023 წლის აპრილში ითამაშა ეროვნულ თეატრში „ცეკვა ლუგნასაში“.

ოლივერის დებიუტი სრულმეტრაჟიან ფილმში „სოლტბერნი“ შედგა, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორი ემარალდ ფენელია. ფილმის პრემიერა შედგა ტელურიდის 50-ე კინოფესტივალზე და ნომინირებული იყო ორ „ოქროს გლობუსზე“ და ხუთ *BAFTA* კინოდაჯილდოებაზე. 2024 წელს მან მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა ჯასტინ კურზელის ფილმში „ორდენი“, რომლის პრემიერაც ვენეციის 81-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე შედგა. 2024 წლის ნოემბერში გამოცხადდა, რომ იგი იზაბელა ლინტონის როლს შეასრულებდა ემარალდ ფენელის შემდეგ ფილმში „ქარიშხლიანი უღელტეხილი“, რომელიც ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაციაა.

## პირადი ცხოვრება
ალისონ ოლივერი ვეგეტარიანელია. 2022 წელს მას ირლანდიელ მსახიობ ანა ჰარდვიკთან ჰქონდა ურთიერთობა. 2025 წლის მონაცემებით, ის ინგლისელ მსახიობ ჯოშ ო’კონორს ხვდება. 2022 წლიდან ოლივერი ძირითადად ლონდონში ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:დაბადებული 1990-იანები
კატეგორია:დაბადებული XX საუკუნე
კატეგორია:ირლანდიელი ქალები
კატეგორია:ირლანდიელი მსახიობები
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2016

**2016 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** გაიმართა 2016 წლის 13-დან 30 აპრილამდე სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბსა და საგანმანათლებლო ცენტრში, მისურის შტატში. მთავარ ტურნირში მონაწილეობდა ფიდეს რეიტინგით აშშ-ის სამი საუკეთესო მოთამაშე: ვესლი სო, ჰიკარუ ნაკამურა და ფაბიანო კარუანა. სხვა მონაწილეებს შორის იყვნენ გატა კამსკი, ვარუჟან აკობიანი, ალექსანდრე შაბალოვი, ალექსანდრე ონიშჩუკი, ალექსანდრე ლენდერმანი, სამუელ შანკლანდი, რეი რობსონი და იუნიორები: აკშატ ჩანდრა და ჯეფრი სიონგი.

## შედეგები 
ფაბიანო კარუანა ჩემპიონი გახდა 11 შესაძლებლობიდან 8½ ქულით (+6-0=5).

:

## Ultimate Blitz Challenge 
მთავარი ტურნირის გარდა, 2016 წლის აშშ-ის ჩემპიონატმა ასევე უმასპინძლა სპეციალურ საჩვენებელ ტურნირს ელვისებურ ჭადრაკში — "Ultimate Blitz Challenge". მსოფლიოს ყოფილმა ჩემპიონმა, გარი კასპაროვმა ითამაშა 2016 წლის ჩემპიონატის სამ საუკეთესო მოჭადრაკესთან: ფაბიანო კარუანასთან, ვესლი სოსთან და ჰიკარუ ნაკამურასთან. ეს იყო პირველი შემთხვევა 2005 წლის შემდეგ, როდესაც კასპაროვმა უმაღლესი დონის მოჭადრაკეების წინააღმდეგ ითამაშა. ტურნირის საპრიზო ფონდი შეადგენდა 50,000 აშშ დოლარს.

### შედეგები 
:

## იხილეთ ასევე 
* აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში

## რესურსები ინტერნეტში 
* აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:2016 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში
აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში 2025

**2025 წლის აშშ-ის ჩემპიონატი ჭადრაკში** გაიმართა სენტ-ლუისის საჭადრაკო კლუბში, მისურის შტატში, 2025 წლის 11 ოქტომბრიდან 25 ოქტომბრამდე. 2014 წლიდან დამკვიდრებული ფორმატის შესაბამისად, ტურნირი წრიული სისტემით ჩატარდა. შეჯიბრებაში მონაწილეობის მისაღებად მიწვეული იყო 12 მოთამაშე. მათ შორის იყვნენ მოქმედი ჩემპიონი, აშშ-ის ღია პირველობისა და აშშ-ის იუნიორთა ჩემპიონატის გამარჯვებულები. დანარჩენი მოთამაშეები შეირჩნენ უმაღლესი რეიტინგის მიხედვით ან მიიღეს სპეციალური მიწვევა.

ტურნირში მონაწილეობდა თორმეტი დიდოსტატი: ფაბიანო კარუანა, ვესლი სო, ჰანს ნიმანი, ლევონ არონიანი, ავონდერ ლიანგი, სამუელ სევიანი, რეი რობსონი, გრიგორი ოპარინი, ენდი ვუდვორდი, აბჰიმანიუ მიშრა, სამუელ შანკლანდი და დარიუშ სვიერჩი.

ფაბიანო კარუანამ მოიგო ტურნირი და ნახევარი ქულით გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ ვესლი სოს.

## მონაწილეები 
მონაცემები მოცემულია 2025 წლის ოქტომბრის ფიდე-ს რეიტინგის მიხედვით.

## რეგლამენტი 
* დროის კონტროლი: 90 წუთი პირველ 40 სვლაზე, შემდეგ 30 წუთი პარტიის დასრულებამდე, პირველივე სვლიდან 30-წამიანი დამატებით.
* მოთამაშეებს ეკრძალებათ ყაიმზე შეთანხმება.
* ქულათა სისტემა: მოგება - 1, ყაიმი - ½, წაგება - 0.

## შედეგები 
### სატურნირო ცხრილი 
ფაბიანო კარუანამ ტურნირი 11 შესაძლებლობიდან 8 ქულით დაასრულა.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის საჭადრაკო ჩემპიონატები
კატეგორია:2025 წელი სპორტში
კატეგორია:2025 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:სპორტული შეჯიბრებები სენტ-ლუისში
რუკის ენა

**რუკის ენა** — კარტოგრაფიულ სახვით საშუალებათა სპეციფიკური ნიშნობრივი სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ობიექტურ სინამდვილეში არსებული საგნები და მოვლენები სპეციალური კარტოგრაფიული ნიშნებით გადაიცემა. ნიშნები შეიძლება იყოს ფართობში, ხაზში და წერტილში ლოკალიზებული. რუკის ენა წარმოადგენს რუკაზე ახალი ცოდნის ასახვის საშუალებას, კარტოგრაფიული გადმოცემის (გამოსახვის) ძირითად ფორმას.

რუკის ენა მოიცავს სემიოტიკური ურთიერთობების სინტაქსურ, სემანტიკურ, პრაგმატიკულ და სიგმატიკურ სპექტრს. იგი განსხვავდება ბუნებრივი ენისაგან, რომელიც მხოლოდ შესაბამის დამწერლობით სისტემას იყენებს. რუკის ენა კი აერთიანებს დამწერლობით სიმბოლოებს, გეომეტრიულ ფიგურებს, პირობით ნიშნებსა და მათი გამოყენების ხერხებს რუკის შედგენისა და წაკითხვის პროცესში. შედეგად იგი მთლიანად შიფრავს რუკაზე ასახულ სინამდვილეს.

რუკის ენას იკვლევს და ამუშავებს კარტოგრაფიული სემიოტიკა. XX საუკუნის 60-იან წლებში კარტოგრაფიის ერთ-ერთ მთავარ ამოცანას წარმოადგენდა სახვითი საშუალებების სრულყოფა, რაც შესაბამისად აისახა რუკის ენის კონცეფციის განვითარებაში.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
ელა რუბინი

**ელა რუბინი** (; დ. 2 სექტემბერი, 2001) — ამერიკელი მსახიობია. მან კარიერა ბავშვობაში დაიწყო ფილმში „The Rewrite“ (2014). ბროდვეიზე დებიუტი შედგა Roundabout Theatre Company-ის მიერ ტენესი უილიამსის პიესის „The Rose Tattoo“ (2019) განახლებულ დადგმაში. ტელევიზიაში იგი ცნობილია Netflix-ის სერიალში „The Chair“ (2021) და Hulu-ს სერიალში „The Girl from Plainville“ (2022) შესრულებული როლებით.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება 
რუბინი ნიუ-იორკში დაიბადა და მანჰეტენის ზემო დასავლეთ ნაწილში გაიზარდა. მისი მამა, რონ რუბინი, სადაზღვევო კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი იყო, ხოლო დედა ნიჭიერების მენეჯერია და დასთან, ჯოდი კიპერმანთან ერთად მუშაობს, რომელიც ქასთინგის დირექტორია, ასევე ნიჭიერების ორგანიზაციის, Kipperman & Company-ის მფლობელი და პრეზიდენტია. მან თეატრი და საშემსრულებლო ხელოვნება სწავლობდა ბავშვთა პროფესიულ სკოლაში. ის ებრაელია.

## კარიერა 
[მარჯვნივ|მინი|რუბინი [2024 წელს]]
რუბინის კინოდებიუტი მეორეხარისხოვან როლში შედგა რომანტიკულ კომედიურ ფილმში „The Rewrite“ (2014), რომელშიც მთავარ როლებს ჰიუ გრანტი და მარისა ტომეი ასრულებენ. მას შემდეგ მან მეორეხარისხოვანი როლები შეასრულა ისეთ შოუებში, როგორიცაა Hulu-ს კომედიური სერიალი „Difficult People“ (2017), Showtime-ის დრამატული სერიალი „Billions“ (2018) და Netflix-ის კომედიური სერიალი „The Chair“ (2021). რუბინის ბროდვეის დებიუტი 2019 წელს „The Rose Tattoo“ განახლებულ პრემიერაში შედგა, სადაც ტომეისთან ერთად თამაშობდა. 2021 წლიდან 2023 წლამდე მას HBO Max-ის განახლებულ სერიალში „Gossip Girl“ ბიანკა ბრირის როლი ჰქონდა. მან ნატალი გიბსონის როლი ითამაშა Hulu-ს ლიმიტირებულ სერიალში „The Girl from Plainville“ (2022), რომელშიც მთავარ როლს ელ ფენინგი ასრულებს. 2023 წელს მან მონაწილეობა მიიღო შონ პრაის უილიამსის რეჟისორობით გადაღებულ სიურეალისტურ კომედიაში „The Sweet East“. 2024 წელს მან მეორეხარისხოვანი როლი შეასრულა ენ ჰეთევეის მონაწილეობით გადაღებულ რომანტიკულ კომედიაში „The Idea of You“ Prime Video-ზე  და ვერას როლი შეასრულა შონ ბეიკერის ფილმში „ანორა“, რომელშიც მთავარ როლს მაიკი მედისონი ასრულებს. 2025 წელს რუბინმა მთავარი პროტაგონისტი კლოვერ პოლის როლი შეასრულა საშინელებათა ფილმში „Until Dawn“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
ფლამარიონის ნაპრალი

**ფლამარიონის ნაპრალი** () — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-19, LAC-77). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, კრატერ ფლამარიონის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

ფლამარიონის ნაპრალი გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით 49.75 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
*ჩრდილო-აღმოსავლეთის კიდე — ;
*სამხრეთ-დასავლეთის კიდე — ;
*ცენტრი — .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
იარენი (ლაკლაკი)

**იარენი** () — ბურსას ქარაჯაბეის რაიონის სოფელ ესქიქარააღაჩში მეთევზე ადემ ილმაზსთან ახლო მეგობრობით ცნობილი ლაკლაკი. 

ყოველი წლის მარტში იარენი ბურსას სოფელ ესქიქარააღაჩში მიგრირებს და იქ თავის ბუდეში ექვს თვეს ატარებს. 2010 წლიდან დაწყებული, ყოველ ჯერზე სოფელში ჩამოსვლისას, ის ულუაბათის ტბაზე მეთევზე ადემ ილმაზის ნავზე ჯდება და მასთან ერთად თევზაობს. იარენის ეს მოქმედება 2016 წლიდან დაკვირვების საგანია, 2019 წელს მასზე დოკუმენტური ფილმი, ხოლო 2024 წელს მხატვრული ფილმი გადაიღეს.

## ცხოვრება
იარენი, სავარაუდოდ, 2007 ან 2008 წელს დაიბადა. ყოველწლიურად მარტში ის მიგრირებს სოფელ ესქიქარააღაჩში, რომელიც ულუაბათის ტბის სანაპიროზე მდებარეობს. ამ სოფელში ის თავის ბუდეში ექვსი თვის განმავლობაში რჩება და აპრილს კრუხობის პერიოდში ატარებს. ეს სოფელი ბურსაში ერთადერთი სოფელია, რომელიც „ევროპის ლაკლაკების სოფლების ასოციაციის“ წევრია. სახელი „იარენი“ სოფლის რწმუნებულმა, რიდვან ჩეთინმა დაარქვა. ჩეთინმა განმარტა, რომ მან არ იცოდა, ლაკლაკი მამრი იყო თუ მდედრი და რომ მან სახელი „იარენი“, რაც ნიშნავს „ამხანაგს“, „თანამგზავრს“, „თანამგზავრს“, ორივე სქესისთვის შეარჩია.

2010 წლის მარტიდან, სოფელ ესქიქარააღაჩში ყოველ ჩამოფრენისას, იარენი დილით მეთევზე ადემ ილმაზის ნავზე ჯდება და მასთან ერთად თევზაობს. იმ დღიდან მოყოლებული, იარენი, რომელიც რეგულარულად მიდიოდა ნავთან, მომდევნო წლებშიც აგრძელებდა იმ თევზით კვებას, რომელსაც ადემ ილმაზის აძლევდა. ადემ ილმაზის თქმით, ნავის ან მისი ფერის შეცვლის შემთხვევაშიც კი, ლაკლაკი მაინც აგნებდა მის ნავს, ხოლო ის ლაკლაკის გარჩევა ნისკარტზე არსებული ნიშნით ახერხებდა. 2021 წლის მარტში იარენისა და ნაზლის შეხვედრა ბუდეში და იმავე წლის ივნისში იარენის მიერ თავისი ბარტყების წვიმისგან დაცვა, პირდაპირ ეთერში გადაიცემოდა.

ამ ამბის პოპულარობამ სოფელში ტურიზმის გააქტიურობას ხელი შეუწყო და რაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სოფლის უბრალო დასახლებიდან ტურისტულ მიმართულებათ გარდაქმნაში.

იარენისა და მეთევზე ადემ ილმაზის ისტორია, რაზეც 2019 წელს დოკუმენტური ფილმი გადაიღეს, 2023 წელს უკვე საბავშვო სათავგადასავლო ფილმად გადაიღეს და 2024 წელს The New York Times-ში მათზე სტატიაც გამოქვეყნდა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ფაუნა
მოძრაობის ზომა

**მოძრაობის ზომა** — ტრანსპორტში, ყველაზე ზოგად შემთხვევაში, სატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა ან მათ მიერ გადაზიდული სასარგებლო დატვირთვები (ტვირთები, მგზავრები), რომლებმაც გაიარეს მოცემულ სატრანსპორტო კვანძში, გამოიყენეს მოცემული მაგისტრალური ქუჩა, არხი და ა. შ.

მოძრაობის ზომა (*N*) მითითებულია დროის პერიოდთან ერთად (T), რომლის შემდეგაც განხორციელდა აღრიცხვა, რაც საშუალებას იძლევა დავაკავშიროთ ეს ცნება მონაკვეთის გამტარუნარიანობის ცნებასთან (*C*):

: C=\frac{N}{T}.

ტერმინმა ძირითადი გამოყენება მიიღო რკინიგზის ტრანსპორტში, სადაც მუდმივად გამოიყენება დატვირთვების აღსაწერად:
* ერთლიანდაგიანი ხაზის შემთხვევაში — იზომება მატარებლების რაოდენობის მიხედვით,
* ორლიანდაგიანი ხაზის შემთხვევაში — იზომება წყვილი მატარებლების რაოდენობის მიხედვით (ერთი წყვილი — „წინ“ და „უკან“),
* დატვირთვების აღსარიცხავად სამგზავრო ტერმინალზე — იზომება იმ მგზავრების რაოდენობით, რომელთაც გაეწიათ მომსახურება,
* დატვირთვების აღსარიცხავად სატვირთო ტერმინალზე ან მაგისტრალზე — იზომება გადატანილი ტვირთების რაოდენობით (მასით).

ერთი და იმავე უბანზე ან მონაკვეთზე სხვადასხვა ტიპის მატარებლების გამოყენებისას, შეიძლება გამოვყოთ *საერთო მოძრაობის ზომა* (ყველა მატარებლის) და *გარკვეული ტიპის მატარებლის მოძრაობის ზომა*, ასევე შესაძლებელია ლაპარაკი *მოძრაობის ზომაში გარკვეული ტიპის მატარებლის წილის შესახებ*.

## იხილეთ აგრეთვე
* მგზავრთა ნაკადი
* მგზავრთა გადაყვანა
* ტვირთბრუნვა

## სქოლიო
კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი
ჰანს ჰიურლიმანი

**ჰანს ჰიურლიმანი** (დ. 6 აპრილი, 1918 – გ. 22 თებერვალი, 1994) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1974–1982).

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1973 წლის 5 დეკემბერს და თანამდებობა 1982 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შინაგან საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1979 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Hans Hürlimann en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Hans Hürlimann con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ჟორჟ-ანდრე შევალა

**ჟორჟ-ანდრე შევალა** (დ. 7 თებერვალი, 1915 – გ. 8 სექტემბერი, 2002) — შვეიცარიელი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1974–1983).

ლოზანის მერი 1957 წლიდან და შვეიცარიის ეროვნული საბჭოს წევრი 1958 წლიდან, იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1973 წლის 5 დეკემბერს და თანამდებობა 1983 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

*ფინანსთა ფედერალური დეპარტამენტი (1974–1979)

*ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1980–1983)

იგი იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1980 წელს.

ფედერალური საბჭოდან გადადგომის შემდეგ, იგი პრეზიდენტობას უწევდა „შვეიცარიის ისტორიული ლექსიკონის“ (Historical Dictionary of Switzerland) ფონდს (1988–1992).

იგი იყო შვეიცარიელი პოლიტიკოსების, მარტინ შევალასა და ოლივიე შევალას მამა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ფრიც ჰონეგერი

**ფრიც ჰონეგერი** (დ. 25 ივლისი, 1917 – გ. 4 მარტი, 1999) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1977 წლის 7 დეკემბერს და თანამდებობა 1982 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1982 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Фриц Хонеггер на сайте Федерального совета Швейцарии 
* Биография в «Историческом словаре Швейцарии» на французском, немецком и итальянском языках.
* Биография на www.munzinger.de 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ლეონ შლუმპფი

**ლეონ შლუმპფი** (დ. 3 თებერვალი, 1925 – გ. 7 ივლისი, 2012) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1979–1987).

შლუმპფი დაიბადა ფელსბერგში. იგი ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1979 წლის 5 დეკემბერს, როგორც შვეიცარიის სახალხო პარტიის (SVP) წევრი გრაუბიუნდენის (გრიზონი) კანტონიდან. შემდგომში მან თანამდებობა 1987 წლის 31 დეკემბერს გადააბარა.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა ტრანსპორტის, კომუნიკაციებისა და ენერგეტიკის ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1984 წელს.

შლუმპფი 2012 წლის 7 ივლისს კურში (Chur), 87 წლის ასაკში გარდაიცვალა. იგი იყო ეველინ ვიდმერ-შლუმპფის მამა (გრაუბიუნდენის კანტონური მთავრობის წევრი), რომელიც თავად აირჩიეს ფედერალურ საბჭოში 2007 წლის 12 დეკემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Información y foto

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
მირზა ჯალალ იუსიფზადე

**მირზა ჯალალ იუსიფზადე** (; დ.1862, შუშა, ელიზავეტპოლის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ.1931, შუშა, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი პოეტი, მწერალი, ჟურნალისტი, რედაქტორი და საზოგადო მოღვაწე. XX საუკუნის დასაწყისის აზერბაიჯანული ინტელიგენციის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი, პირველი ტაჯიკური ეროვნული პრესის რედაქტორი, ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანული ოპერის ლიბრეტოს ავტორი და აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს წევრი. წერდა ფსევდონიმებით *ჯალალ ყარაბაღი* და *ჯალალ იუსიფ*.

## ბიოგრაფია 
მირზა ჯალალ იუსიფზადე დაიბადა 1862 წელს შუშაში, ჰაჯი მირზა ალი აკბარის ოჯახში, რომელიც იყო სპარსული ენისა და ტაჯიკური ლიტერატურის ექსპერტი. მან დაწყებითი განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო, სადაც არაბულსა და სპარსულს სწავლობდა, რის შემდეგაც სწავლა თავრიზის მედრესეში განაგრძო.

შუშაში დაბრუნების შემდეგ, იგი პედაგოგიურ და ლიტერატურულ მოღვაწეობას ეწეოდა. ის აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე წერდა ღაზალებსა და პოეტურ მოთხრობებს.

იუსიფზადემ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კავკასიასა და ცენტრალურ აზიაში პრესის განვითარებაში. ბაქოში აზერბაიჯანულ ენაზე გამოსცემდა გაზეთ „ჰაკიქათი-აფკარს“ („აზრის ჭეშმარიტება“), ხელმძღვანელობდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინის“ სპარსულ განყოფილებას და თანამშრომლობდა გაზეთებში „ჰაიათი“, „ირშადი“, „იგბალი“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებთან.

1912 წელს იგი ბუხარაში მიიწვიეს პირველი ტაჯიკური გაზეთის, „ბუხარა-შარიფის“ რედაქტორის პოზიციაზე სამუშაოდ. მისი მოღვაწეობის პერიოდში მან გამოაქვეყნა 200-ზე მეტი სტატია განათლების, განმანათლებლობისა და პოეზიის შესახებ. მან ასევე გამოსცა გაზეთი „თურანი“, უზბეკურ და თურქულ ენებზე. 

1911 წლის მარტში ბაქოში ოპერა „ფარჰადი და შირინის“ პრემიერა შედგა. იუსიფზადემ დაწერა ლიბრეტო ნიზამი განჯავის ნაწარმოებების მიხედვით. მუსიკა მეთარემ მირზა ზეინალმა მოამზადა. 1914 წელს ოპერა „საფას“ დრამატულ საზოგადოებაში ხელახლა დაიდგა. დადგმის შესახებ თავის მიმოხილვაში მამედ ემინ რასულზადემ იუსიფზადე დიდი ცოდნის მქონე განმანათლებელ და აღმოსავლეთმცოდნედ მოიხსენია.

იუსიფზადე აქტიურად მონაწილეობდა XX საუკუნის დასაწყისის სოციალურ-პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ის იყო პარტია „დიფაის“ წევრი. 1918 წელს ის ამიერკავკასიის სეიმის წევრად აირჩიეს. ამავე წელს შეუერთდა აზერბაიჯანის ეროვნულ საბჭოს და მონაწილეობა მიიღო სესიაში, რომელზეც გამოცხადდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა. რესპუბლიკის დაცემის შემდეგ, ის ასწავლიდა ბაქოსა და ჯაბრაილის რეგიონში.

იუსიფზადე ორჯერ იყო დაოჯახებული. მის პირველ ცოლს ლეილა ერქვა, რომელიც გარდაიცვალა, ხოლო მეორეს - ზიბა ხანუმი.

მისი ვაჟი პირველი ქორწინებიდან, ალი იუსიფი, აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მითითებით, პარიზში, სორბონაში, სამართალს სწავლობდა. 1926 წელს ის პირველი თურქოლოგიური კონგრესის მდივნად მუშაობდა და 1937 წელს რეპრესიების მსხვერპლი გახდა.

მას ასევე ჰყავდა ქალიშვილები საჰბა და შაჰლა, და მეორე მეუღლისგან ვაჟი, ალიმი.

მირზა ჯალალ იუსიფზადე გარდაიცვალა 1931 წელს ქალაქ შუშაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
ალფონს ეგლი

**ალფონს ეგლი** (დ. 8 ოქტომბერი, 1924 – გ. 5 აგვისტო, 2016) — შვეიცარიელი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია 1983-1987 წლებში შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში მოღვაწეობითა და 1986 წელს შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტობით ქრისტიან-დემოკრატიული სახალხო პარტიიდან.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ალფონს ბლაზიუს ეგლი დაიბადა 1924 წლის 8 ოქტომბერს ლუცერნში, შვეიცარია. იგი იყო ადვოკატისა და პოლიტიკოსის, გოტჰარდ ეგლის (1884–1979) და ლეა ეგლის (დაბადებით ამრაინი) ექვსი შვილიდან მეხუთე. იგი გაიზარდა კათოლიკურ ოჯახში მუზეგში (ძველი ქალაქის კედლებთან). მისი ორი და-ძმა ადრეულ ბავშვობაში გარდაიცვალა. მას ჰყავდა სამი და: ლეა კორნერი, ელისაბედ ეგლი და ბეატრიქს ეგლი.

დაწყებითი სკოლის დასრულების შემდეგ მან განათლება ადგილობრივ სკოლებში მიიღო. მოგვიანებით იგი გაგზავნეს პანსიონებში, მათ შორის ენგელბერგის სააბატოს სკოლასა და ვალეში მდებარე სენ-მორის დ'აგონის სააბატოს სკოლაში. მან სიმწიფის ატესტატი (Matura) ლუცერნის კანტონურ სკოლაში მიიღო. ამის შემდეგ იგი სამართალს სწავლობდა ციურიხის, ბერნის და რომის (იტალია) პონტიფიკალურ გრიგორიანულ უნივერსიტეტებში.

## პოლიტიკური კარიერა
იგი დაკავშირებული იყო შვეიცარიის ქრისტიან-დემოკრატიულ სახალხო პარტიასთან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შინაგან საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი და იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1986 წელს. ეგლი იყო ენტლებუხისა და ლუცერნის მოქალაქე.

## პირადი ცხოვრება
ეგლი დაქორწინებული იყო ჰაიდი მედერზე, ემილ მედერის (1875–1936) ქალიშვილზე, რომელიც ასევე მსახურობდა შვეიცარიის ეროვნულ საბჭოში. მათ სამი შვილი ეყოლათ:

*ფრანცისკა ეგლი, დაქორწინებული პიერ პეიერზე.

*ბარბარა ეგლი, დაქორწინებული ვერნერ პფეფლიზე.

*ცირილ ეგლი, დაქორწინებული გაბრიელა "გაბი" ბუხერზე.

იგი გარდაიცვალა 2016 წლის 5 აგვისტოს, 91 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Alphons Egli en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Alphons Egli con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ჯაბარ ბაღჩაბანი

**ჯაბარ ასკერ ოღლუ ასკერზადე** (ცნობილია როგორც ***ჯაბარ ბაღჩაბანი***; ; დ. 9 მაისი, 1886, ერევანი - 25 ნოემბერი, 1966, თეირანი) ― აზერბაიჯანელი პედაგოგი, პოეტი, მწერალი. მან დააარსა ირანში პირველი საბავშვო ბაღი და პირველი სკოლა სმენადაქვეულთათვის. იყო ერთ-ერთი პირველი ირანული საბავშვო წიგნის ავტორი და შექმნა სპარსული ჟესტების ენა. იგი ითვლება ირანში სკოლამდელი და სპეციალური განათლების ერთ-ერთ რეფორმატორად.

## ბიოგრაფია 
ჯაბარ ასკერზადე დაიბადა 1886 წლის 9 მაისს, ერევნის გუბერნიაში. მამამისი, ასკერი, არქიტექტორი და კონდიტერი იყო; ადრეული ასაკიდან ჯაბარი ეხმარებოდა მას და დაეუფლა ამ ხელობებს. მან საწყისი განათლება რელიგიურ სკოლაში მოლახანაში მიიღო. სასულიერო პირების წინააღმდეგობის მიუხედავად, რომლებიც ეწინააღმდეგებოდნენ საერო განათლებას, მან ინტერესი გამოავლინა მეცნიერებისა და საგანმანათლებლო საკითხების მიმართ, მათ შორის ქალების განათლების იდეის მიმართ.

15 წლის ასაკში, ფინანსური სირთულეების გამო, იგი იძულებული გახდა მიეტოვებინა სკოლა და დაეწყო მუშაობა. ბავშვობიდანვე ასკერზადე განსაკუთრებულ ყურადღებას აქცევდა ბავშვებისა და ქალების აღზრდას და განათლებას. კონსერვატიულ გარემოში, ის ფარულად ასწავლიდა გოგონებს სახლში. აქვეყნებდა სტატიებს გაზეთ „კავკაზში“ და თანამშრომლობდა სატირულ ჟურნალ „მოლა ნასრედინთან“. 1905 წელს, სომხურ-მუსლიმური შეტაკებების დროს, იგი დააპატიმრეს, სადაც გამოსცა ხელნაწერი სატირული ჟურნალები „მოლა ნაჰიბი“ და „მოლაბაში“, დამოუკიდებლად მოამზადა ტექსტები და ილუსტრაციები. 1914 წლის 22 თებერვალს, მ. მირფატულაევთან ერთად, მან გამოაქვეყნა სატირული ჟურნალ „ლეკ-ლეკის“ პირველი ნომერი, რომელიც სტილით „მოლა ნასრედინის“ მსგავსი იყო.

ასკერზადემ შეიმუშავა საკუთარი სწავლების მეთოდი, რომელიც დაფუძნებული იყო ბავშვის ინდივიდუალობის პატივისცემაზე, ფიზიკური დასჯის უარყოფასა და სწავლების შემოქმედებითი ფორმების აქტიურ გამოყენებაზე. მან საგანმანათლებლო პროცესში ჩართო ხატვა, თეატრი და სპორტული აქტივობები, ხშირად საჭირო მასალებს საკუთარი სახსრებით ყიდულობდა.

1924 წელს, ირანში, თავრიზში, მან გახსნა პირველი საბავშვო ბაღი, სახელწოდებით „ბაღჩა-ე ატფალი“, სადაც ბიჭები და გოგონები ერთად სწავლობდნენ. ამ პერიოდში მან მიიღო ფსევდონიმი „ბაღჩაბანი“ (რაც ითარგმნება, როგორც „მებაღე“).

1933 წლიდან 1935 წლამდე მან თეირანში დააარსა სკოლა სმენადაქვეითებულებისთვის. ბაღჩაბანმა შეიმუშავა საგანმანათლებლო სისტემა სმენადაქვეითებული ბავშვებისთვის, ჩაუყარა საფუძველი სპარსულ ჟესტების ენას და შექმნა სპეციალური სმენის აპარატი. 1943 წელს მან დააარსა სმენადაქვეითებულ ბავშვთა დაცვის საზოგადოება და დაიწყო პედაგოგიური ჟურნალის „ზაბანის“ გამოცემა, რომელიც ეძღვნებოდა აღზრდისა და სპეციალური განათლების საკითხებს.

ბაღჩაბანი წერდა პოეზიას, მოთხრობებს და პიესებს აზერბაიჯანულ, რუსულ და სპარსულ ენებზე. მისმა შემოქმედებამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ირანში ბავშვთა ლიტერატურის განვითარებაში. განათლების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის მას თეირანის უნივერსიტეტში პროფესორის წოდება მიენიჭა.

ჯაბარ ასკერზადე გარდაიცვალა 1966 წლის 25 ნოემბერს, თეირანში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
ჟან-პასკალ დელამიურა

**ჟან-პასკალ დელამიურა** (დ. 1 აპრილი, 1936 – გ. 4 ოქტომბერი, 1998) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1983–1998).

მან 1960 წელს ლოზანის უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებათა ხარისხი მიიღო და იმავე წელს შვეიცარიის ეროვნული გამოფენის (Expo 64) დირექტორის მოადგილე გახდა. ათი წლის განმავლობაში (1960–1970) იგი იყო ლოზანის საქალაქო პარლამენტის წევრი. 1970 წელს იგი აირჩიეს მუნიციპალურ საბჭოში საზოგადოებრივ სამუშაოთა ხელმძღვანელად.

მას შემდეგ, რაც ჟორჟ-ანდრე შევალა ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს, დელამურაზი ლოზანის მერად დაინიშნა, ხოლო 1981 წლიდან 1983 წლამდე იგი იყო ვოს (Vaud) კანტონის მთავრობის წევრი, სადაც ხელმძღვანელობდა სოფლის მეურნეობის, მრეწველობისა და ვაჭრობის დეპარტამენტს. 1975 წლიდან 1983 წლამდე იგი ეროვნული საბჭოს წევრი იყო, ხოლო ორი წლის განმავლობაში საკონტროლო კომიტეტის თავმჯდომარე. იგი იბრძოდა შვეიცარიის ევროპის ეკონომიკურ ზონასა და მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში გაწევრიანებისთვის და გადამწყვეტი როლი ითამაშა შვეიცარიის ახალი სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის ჩამოყალიბებაში.

დელამურაზი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში 1983 წლის 7 დეკემბერს აირჩიეს და თანამდებობა 1998 წლის 30 მარტს გადააბარა. იგი დაკავშირებული იყო თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიასთან და მსახურობდა მისი ვოს (კანტონური) სექციის გენერალურ მდივნად. მან წამოიწყო ორმხრივი მოლაპარაკებები, რამაც გამოიწვია ევროკავშირთან შვიდი შეთანხმების მიღება.

თანამდებობაზე ყოფნის დროს მას ეკავა შემდეგი დეპარტამენტები:

*ფედერალური სამხედრო დეპარტამენტი (1984–1986)

*ეკონომიკურ საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი (1987–1998)

იგი ასევე ორჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1989 და 1996 წლებში.

დელამურაზი არჩეულ იქნა „შვეიცარიის ახალი ევროპული მოძრაობის“ (Nomes) საპატიო პრეზიდენტად.

იგი გადადგომიდან რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა. მას დარჩა ქვრივი, კატრინ დელამურაზი, ვაჟი და ქალიშვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Artículo DHS
* Información y foto

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
ლეკ-ლეკი (ჟურნალი)

მინი|ჟურნალის გარეკანი
**„ლეკ-ლეკი“** ( - „ყარყატი“) ― აზერბაიჯანული ლიტერატურული და სატირული ჟურნალი, რომელიც გამოიცა 1914 წელს ერევანში. ჟურნალი გამოიცემოდა აზერბაიჯანულ ენაზე და ჟურნალ მოლა ნასრედინის ჟურნალის სატირულ ტრადიციებს მიჰყვებოდა. ჟურნალი დააარსა ჯაბარ ასკერზადემ.

პირველი ნომერი გამოიცა 1914 წლის 22 თებერვალს (ახალი სტილით 7 მარტს). გამოცემის ნებართვა მიიღეს ერევნის გუბერნატორისგან, მირ მუჰამედ მირ ფატულაევისგან; 1914 წლის იანვარში შესაბამისი დოკუმენტი გაეცა ჯაბარ ასკერზადეს. ჟურნალი იბეჭდებოდა ერევანში, ლუისის სტამბაში. სულ 12 ნომერი გამოიცა. გამოცემა შეწყდა 1914 წლის 30 ივნისს (13 ივლისს).

სხვადასხვა დროს მის რედაქტორებსა და გამომცემლებს შორის იყვნენ მირ მუჰამედ მირ ფატულაევი, ჯაბარ ასკერზადე (ფსევდონიმით აჯიზი) და თაღი აბას ოღლუ შაჰბაზი. 

ცენზურის ნებართვის თანახმად, ჟურნალს უფლება ჰქონდა გამოექვეყნებინა სტატიები, ფელეტონები, პოეზია, ქალაქის ამბები, კავკასიის რეპორტაჟები, ტელეგრამები, საგარეო და შიდა ამბები და რეკლამები. მის ძირითად საქმიანობას წარმოადგენდა რელიგიური კონსერვატიზმისა და სასულიერო პირების კრიტიკა, საგანმანათლებლო ინიციატივების მხარდაჭერა და ერევანში რუსულ-თათრული სკოლების გახსნის ადვოკატირება. გამოცემა აქვეყნებდა პირველ მსოფლიო ომზე კრიტიკულ მასალებს და სიტყვის თავისუფლებას იცავდა. 1914 წლის მაისში ჟურნალმა გააპროტესტა სომხურენობვანი გაზეთ „ხოსკის“ მე-17 ნომრის კონფისკაცია და მისი რედაქტორის, არშავირ მელიქიანის, დევნა.

სატირული ფოკუსის მიუხედავად, ჟურნალში გამოქვეყნებული არაერთი პუბლიკაცია ასახავდა ურბანული ბურჟუაზიის პოზიციებსაც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **Сатирические журналы Азербайджана 1906-1920 годов**
* İRƏVAN TÜRKLƏRININ ƏDƏBI MƏTBUAT ABIDƏSI: "LƏK-LƏK" JURNALI

კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი ჟურნალები
კამენიცე-ნად-ლიპოუ

**კამენიცე-ნად-ლიპოუ** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ქალაქი პელჰრჟიმოვის რაიონში მდებარეობს. კამენიცე-ნად-ლიპოუს ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და ჩეხეთის კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
კამენიცე-ნად-ლიპოუ 8 მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება:

*კამენიცე-ნად-ლიპოუ
*ანტონკა
*ბრჟეზი
*გაბრიელკა
*იოჰანკა
*ნოვა-ვესი
*პრავიკოვი
*ვოდნა

## გეოგრაფია
კამენიცე-ნად-ლიპოუ პელჰრჟიმოვიდან სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 18 კილომეტრში მდებარეობს, ხოლო იჰლავიდან 38 კმ დასავლეთით . ქალაქი კრჟემეშნიკის მთიანეთშია გაშენებული. მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილი ზღვის დონიდან 682 მეტრ სიმაღლეზეა. ქალაქში მიედინება მდინარე კამენიცე. ტერიტორია მდიდარია მცირე ზომის სათევზაო ტბორებით.

კამენიცე‑ნად‑ლიპოუ მდებარეობს ზომიერ კონტინენტურ კლიმატურ ზონაში, სადაც კარგად გამოხატული ოთხი სეზონია. ზაფხულები აქ თბილია, ნალექების ზომიერი რაოდენობით, ხოლო ზამთარი — ცივი და თოვლიანი. საშუალო წლიური ტემპერატურა დაახლოებით 8 °C-ია.

## ისტორია
მინი|ჰუსის მოედანი
კამენიცეს შესახებ პირველი წერილობითი ცნობები 1267 წლით თარიღდება. დასახლება XIII საუკუნის დასაწყისში ციხესიმაგრის გარშემო დაარსდა. ციხესიმაგრის ბაღში 1248 წელს დარგული ცაცხვის ხის პატივსაცემად დასახლების სახელში დაემატა „*nad Lipou*“ (რაც ნიშნავს „ლიპის ხის ზემოთ“).
 
კამენიცე ნად ლიპოუს მფლობელები ხშირად იცვლებოდნენ და აქაური მამულები უმეტესად ქვედა ფენის არისტოკრატიას ეკუთვნოდა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია იან შელმბერკელის მმართველობა 1476–1497 წლებში — სწორედ ამ პერიოდში მიიღო კამენიცემ ქალაქის სხვადასხვა უფლება და პრივილეგია. ასევე მნიშვნელოვანი იყო მალოვეცების  ოჯახი, რომლებმაც 1580–1583 წლებში გოტიკური ციხე რენესანსის სტილში გადააკეთეს. 1623 წელს მამული შეიძინა ესხეიდელმა პარადიების ოჯახმა, რომელიც მას 70 წლის განმავლობაში ფლობდა და ამ პერიოდში მოსახლეობას ავიწროებდა. მათ გამო ქალაქს  პრივილეგიები ჩამოერთვა.

## ღირსშესანიშნაობები
ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნავი ადგილია კამენიცე-ნად-ლიპოუს ციხე. ის თანამედროვე სახით 1842 წელს აღადგინეს და ნეოკლასიკურ სტილში განაახლეს. დღეს ციხესიმაგრე პრაღის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმს ეკუთვნის, რომელსაც აქ საცავი და საჯარო გამოფენა აქვს. სამხრეთი ფრთა ქალაქის მუზეუმს ემსახურება. ციხეს გარს აკრავს ინგლისური პარკი. პარკში დღესაც დგას 700–800 წლის ცაცხვის ხე, რომლის პატივსაცემადაც ქალაქს სახელი მიენიჭა.

ყველა წმინდანის ეკლესია რენესანსული ნაგებობაა გოტიკური საძირკვლით. კოშკი დაემატა XVII საუკუნეში.

## ცნობილი ადამიანები
ვიტეზსლავ ნოვაკი (1870–1949), კომპოზიტორი

ელა ტვრდკოვა (1878–1918), საოპერო მომღერალი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ვისოჩინის მხარის ქალაქები
კამილ ფლამარიონი

**კამილ ნიკოლას ფლამარიონი** (; დ. 26 თებერვალი, 1842, მონტინიი-ლე-რუა — გ. 4 ივნისი, 1925, ჟიუვიზი, პარიზის მახლობლად) — ფრანგი ასტრონომი, იკვლევდა მთვარეს, მარსს, ორჯერად ვარსკვლავებს. დაწერა რამდენიმე წიგნი ასტრონომიის საკითხებზე, მათ შორის „პოპულარული ასტრონომია“ (1880), რომელმაც პარიზის აკადაკადემიის პრიზი დაიმსახურა და დიდი აღიარება პოვა მსოფლიოში. დააარსა რამდენიმე ჟურნალი: „კოსმოსი“ (1862), ასტრონომიული წელიწდეული (1864), „ასტრონომია“ (1882), რომელიც ამჟამადაც გამოდის. 1883 წელს დააარსა ობსერვატორია ჟიუვიზიში, 1887 წელს კი — საფრანგეთის ასტრონომიული საზოგადოება. შრომები ჰქონდა ფიზიკის დარგშიც.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ფლამარიონი;
*მარსის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ფლამარიონი;
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1021) ფლამარიონი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ასტრონომები
ლუდოლფ ფონ ზუდჰაიმი

მინი|ლუდოლფ ფონ ზუდჰაიმის მოგზაურობის წიგნის ქვემოგერმანული თარგმანის ხელნაწერი, XV ს.
**ლუდოლფ ფონ ზუდჰაიმი** (, ) — XIV საუკუნის გერმანელი სასულიერო პირი, მწერალი. 

ლუდოლფის შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. წარმოშობით ვესტფალიიდან იყო და მღვდლად მსახურობდა სოფელ ზუდჰაიმში. 1336–1341 წლებში მან მოიარა წმინდა მიწა და აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთი, მათ შორის 1336 წელს მოინახულა იერუსალიმი. თავისი მოგზაურობა აღწერა თხზულებაში („De itinere Terre Sancte“), რომელიც შემორჩენილია ლათინური, ქვემოგერმანული და ზემოგერმანული ხელნაწერების სახით. თხზულებაში აღწერილია ავტორის მოგზაურობის ამბები და შთაბეჭდილებები, დახასიათებულია იერუსალიმი, სინის მთა და სხვა ადგილები. პრაქტიკული თვალსაზრისით ღირებულ ბევრ ინფორმაციასთან ერთად მასში გადმოცემული ზოგიერთი ამბავი ფანტასტიკურია. აღსანიშნავია ავტორის ცნობისმოყვარეობა, ტოლერანტობა მუსულმანების მიმართ და შუა საუკუნეების ავტორებისთვის უჩვეულო გულახდილობა.

ლუდოლფის ცნობა ქართველების შესახებ დათარიღებულია 1347 წლით, სადაც ნათქვამია: „ქართველებს აქვთ წმინდა საფლავის ეკლესიის გასაღები და ისინი დიდძალი ფულისთვისაც არ შეელევიან საფლავის ქვის უმცირეს ნატეხსაც კი. ქართველები წმინდა საფლავის გასაღებს ფლობენ, რადგან ისინი განსაკუთრებით თაყვანს სცემენ მაცხოვარის საფლავს და ასევე ბრწყინვალე მცველები არიან“. ზუდჰაიმის მიხედვით ქართველებს აქვთ საკუთარი ენა და წმ. გიორგის დროშები.

## ლიტერატურა 
* თვარაძე ა., საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში (XII–XVI საუკუნეთა ისტორიოგრაფიული და კარტოგრაფიული მასალის საფუძველზე), თბ., 2004.
* Wilhelm Heyd: Ludolf von Suchen. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 19, Duncker & Humblot, Leipzig 1884, S. 388–390.

კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპელები
კატეგორია:XIV საუკუნის მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მოგზაურები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
შრიალა პრაბჰუპადა

**შრიალა პრაბჰუპადა** (; დ. 1896, კალკუტა — გ. 1977) — ინდუისი რელიგიური მოღვაწე, კრიშნას ცნობიერების გამავრცელებელი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ადგილობრი იუნივერსიტეტი. 1922 წელს გახდა სარავასტო გოსვამის მოწაფე და 1933 წელს ქალაქ ალაჰაბადში ხელდასმულ იქნა ბრაჰმანად. დაწერა ბჰადავადგიტას კომენტარები. 1950 წელს მიატოვა კარიერა, ცოლი და 5 შვილი და ცხოვრება რელიგიას მიუძღვნა. დასახლდა წმინდა ქალაქ ვრინდავანში და ეწეოდა სამეცნიერო და ლიტერატურულ საქმიანობას. 1965 წელს ჩავიდა აშშ-ში და დაიწყო კრიშნას მოძღვრების ქადაგება. 1966 წლის ივნისში იქ დააარსა კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო საზოგადოება.

12 წლის განმავლობაში 14-ჯერ იმოგზაურა მსოფლიოს მასშტაბით. ყველაზე მეტი მიმდევარი შეიძნა ინგლიში. მის ცნობილ მიმდევრებს შორის იყო ჯორჯ ჰარისონი. 1978-1980 წლებში საბჭოთა კავშირში მისმა მიმდევრებმა დააარსეს კრიშნას ორგანიზაციები ქალაქებში მოსკოვი, ლენინგრადი, კიევი, ტალინი, ერევანი, თბილისი და სოხუმი. ამ ორგანიზაციების 50 წევრი საბჭოთა კანონმდებლობით გაასამართლეს.  

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ინდოელი სასულიერო მოღვაწეები
კატეგორია:ინდოელი მამაკაცები
ვასილი ზუევი

**ვასილი თევდორეს ძე ზუევი**, *ვასილი ფიოდოროვიჩ ზუევი* (; დ. 1 იანვარი, 1754, პეტერბურგი, — 7 იანვარი, 1794, იქვე) — რუსი ბუნებისმეტყველი, ეთნოგრაფი, მოგზაური, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1787).

დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი. სწავლობდა ლეიდენსა და სტრასბურგში. იყო პეტრე სიმონ პალასის მოსწავლე. რუსეთში დაბრუნების შემდეგ მონაწილეობა მიიღო ციმბირის სამეცნიერო ექსპედიციაში. 1781 წელს პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის დავალებით მოაწყო ექსპედიცია შავიზღვისპირეთის შეუსწავლელი ადგილების გამოსაკვლევად. 1787 წელს პეტერბურგში გამოიცა მისი წიგნი „1781 და 1782 წწ. სანქტ-პეტერბურგიდან ხერსონამდე მოგზაურობის ჩანაწერები,“ რომლის ერთი ნაწილი მთლიანად საქართველოს ეხება. ავტორი ბევრ საინტერესო ცნობას გვაწვდის დასავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხის, განსაკუთრებით სამეგრელოს შესახებ. იგი აღწერს ფლორას და ფაუნას, მეგრელების ეთნიკურ ტიპს, ყოფას, წეს-ჩვეულებებს, მეურნეობას, ტყვის სყიდვის პრობლემას.
## ბიბლიოგრაფია 
* Описание живущих Сибирской губернии в Березовском уезде иноверческих народов остяков и самоедцов (в книге Зуев В. Ф. Материалы по этнографии Сибири XVIII в. (1771—1772). М.; Л., 1947.
* Путешественныя записки Василья Зуева от С. Петербурга до Херсона в 1781 и 1782 году. Днепропетровск, 2011. 
## ლიტერატურა 
* Берулава Г. Г., У истоков русского грузиноведения (XVIII век), Тб., 1983.
* Райков Б. Е., Академик Василий Зуев, его жизнь и труды, М.–Л., 1955.

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1754
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1794
კატეგორია:რუსი მეცნიერები
კატეგორია:რუსი მოგზაურები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ბაგრატ ზუმბულიძე

**ბაგრატ (ბორის) ზაქარიას ძე ზუმბულიძე** (დ. 7 ივლისი, 1905, გორი, — გ. 2 ნოემბერი, 2000, თბილისი, დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო პირი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1945), პოლკოვნიკი (1946). 

წითელ არმიაში მსახურობდა 1924 წლიდან. დაამთავრა თბილისის ქვეითთა გაერთიანებული სკოლა (1927), სევასტოპოლის სამხედრო-საჰაერო სასწავლებელი (1935). 1937 წელს დაინიშნა მძიმე ბომბდამშენთა რაზმის უფროსად. მეორე მსოფლიო ომის დროს მეთაურობდა მძიმე ბომბდამშენთა საავიაციო პოლკს. იბრძოდა უკრაინის IV, ბალტიისპირეთის I, ბელორუსიის III და სხვა ფრონტებზე. 1944 წლის 29 ივნისს ზემლანდის (გერმანია) ნახევარკუნძულისთვის ბრძოლაში პოლკის ხელმძღვანელობისა და მამაცობისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის შემდეგ მსახურობდა სამოქალაქო ავიაციაში საქართველოში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის საბრძოლო ორდენები და მედლები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:ქართველი მფრინავები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან