თეთრი ცრუმანჭკვალა

**თეთრი ცრუმანჭკვალა** () — სოკოს სახეობა ფსათირელასებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

სოკოს საკვებად ვარგისიანობა საკამათოა, წყაროების უმეტესობა მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის, ზოგიერთი პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, რომელიც საგულდაგულოდ მომზადებას საჭიროებს.

სოკო 1818 წელს პირველად აღწერა ელიას მაგნუს ფრისმა როგორც *Agaricus candolleanus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ფრანგმა მიკოლოგმა რენე შარლ მერიმ (1913). სპეციფიკური ეფითეტი „candolleana“ ეწოდა შვეიცარიელი ბოტანიკოსის ოგიუსტ პირამის დეკანდოლის პატივსაცემად.

**სეცნიერო სინონიმები**:
*  
* 
* 
* 
* 

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 3-8 სმ, ნახევარსფეროსებრი, შემდეგ ზარისებრი ან ფართოკონუსური, რამდენამდმე ბრტყელი, მომრგვალო ბორცვაკით, რადიალურად დანაოჭებული. ტალღოვან-დაკლაკნილი, კიდეებთან ხშირად დამსკდარია. დაფარულია წვრილი ქერცლებით, რომელიც სწრაფად ქვრება. მომურო ან ყვითელ-ყავისფერი. ქუდი სწრაფად შრება და იღებს მოყვითალო ან კრემისფერ-თეთრ, მქრქალ ფერს, განსაკუთრებით კიდეებთან. გამომშრალი ქუდი მეტად მყიფეა.

რბილობი — თხელი, თეთრი, მყიფე, სუსტი ხილის სუნითა და სასიამოვნო გემოთი.

ფეხის სიგრძე — 4-10 სმ-მდე, სისქე — 05-08 სმ-მდე, ძირში გასქელებული, ზოგჯერ გააჩნია ფესვისებრი დანამატი. მყიფეა, ზედაპირი თეთრი ან კრემისფერი, გლუვი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, შეზრდილი, ხშირი, ვიწრო, მოთეთრო ან ნაცრისფერ-იისფერი, შემდეგ მუქი-ყავისფერი, ძოწისფერი, უფრო ღია ფერის კიდეებით.

საბურველის ნარჩენები  შეიმჩნევა ნორჩი ეგზემპლარების ქუდის კიდეებთან. საყელო არ გააჩნია.

სპორების მტვერი — ყავისფერ-იისფერი, სპორები — 6-9×3,5-5,5 მკმ, ოვალურ-ელიფსისებრი.

ჰეილოცისტიდები — ბოთლისებრი ან გურზისებრი, გამობერილი, მრავალრიცხოვანი, ხშირად კონებად, 12×44 მკმ.

## ეკოლოგია და გავრცელება
საპროტროფია. იზრდება ერთეულებად ან ჯგუფებად დამპალ ხეებზე, ჯირკებზე ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ბაღებში, პარკებში, საძოვრებზე და მდელოებზე, ზოგჯერ ცოცხალ ხეებზე. ხშირად ისე ჩანს, თითქოს სოკო იზრდება ნიადაგზე, სინამდვილეში იგი მიწაში ჩაფლული მერქანიდან ამოდის. უპირატესობას ანიჭებს თიხიან, ნეიტრალურ ან ოდნავ ტუტე ნიადაგს.

აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გავრცელების არეალი აგრეთვე მოიცავს კანარის კუნძულებსაც.

**სეზონი** — გაზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Agrocybe.paludosa.-.lindsey.jpg|*Agrocybe paludosa*
ფაილი:Pholiota alnicola 59916.jpg|*Flammula alnicola sin. Pholiota alnicola*
ფაილი:Flammulina velutipes (850703).jpg|*Flammulina velutipes*
ფაილი:Galerina marginata 051106Cmed.jpg|*Galerina marginata*
ფაილი:Hypholoma capnoides G6.jpg|*Hypholoma capnoides*
ფაილი:1 Gomba Kew Gardens 2007.10.15.jpg|*Hypholoma fasciculare*
ფაილი:Hypholoma sublateritium 2.JPG|*Hypholoma lateritium*
ფაილი::Schwefelkopf Geselliger (3).JPG|*Hypholoma marginatum*
ფაილი:Kuehneromyces lignicola.jpg|*Kuehneromyces lignicola* 
ფაილი:2009-08-03 Pholiota graminis (Quél.) Singer 52548 crop.jpg|*Pholiota graminis* 
ფაილი:Psathyrella.artemisiae.-.lindsey.jpg|*Psathyrella artemisiae*
ფაილი:Psathyrella multipedata 20081109wc.JPG| *Psathyrella multipedata*
ფაილი:Psathyrella piluliformis G6.jpg| *Psathyrella piluliformis*
ფაილი:Homophron spadiceum 814621.jpg|*Psathyrella spadicea*
ფაილი:Psilocybe squamosa a1 (5).JPG|*Stropharia squamosa*

## კვებითი ღირებულება
სოკოს საკვებად ვარგისიანობა საკამათოა, წყაროების უმეტესობა მას არასაჭმელ სოკოდ თვლის, ზოგიერთი პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, რომელიც საგულდაგულოდ მომზადებას საჭიროებს. გარდა ამისა, რთულია მისი გარჩევა სხვა მონათესავე შხამიანი სახეობებისაგან, ამიტომაც მისი შეგროვება გამოუცდელი მესოკოვებიისთვის რეკომენდირებული არაა.

სოკოს გააჩნია ანტიბაქტერიული და სიმსივნის საწინააღმდეგო მოქმედება.

მეცნიერთა გარკვეული ნაწილის მიერ ჩატარებულ კვლევებზე დაყრდნობით, სოკო  შესაძლოა შეიცავდეს ფსიქოტროპულ ნივთიერებებს.

## გალერეა

ფაილი:Faserling Behangener (5).JPG
ფაილი:FungusA1B3.jpg
ფაილი:Psathyrella candolleana (Bleke franjehoed) - Nieuw Leeuwenhorst, Noordwijkerhout, NL v2.jpg
ფაილი:Psathyrella candolleana a1 (5).JPG
ფაილი:Psathyrella candolleana, lamelle, a, Skeerpoort.jpg
ფაილი:Psathyrella candolleana Kiev 2.jpg
ფაილი:Psathyrella, Posočje 2 crop.jpg
ფაილი:Suburban Psathyrella (984045330).jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ფსათირელა