open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იენაშის ოთხთავი

მინი|იენაშის ოთხთავი
მინი|იენაშის ოთხთავი
**იენაშის ოთხთავი**, *იანეშის ოთხთავი* — XIII საუკუნეში გადაწერილი და მოხატული ეპიფანე კათოლიკოსის დაკვეთით. გადამწერი: იონა. მომხატველები იონა და თევდორე.

ოთხთავის სახელწოდება მომდინარეობს იენაშის ეკლესიის სახელწოდებიდან სადაც იქ მუზეუმში გადმოტანამდე ინახებოდა. ამჟამად ხელნაწერი დაცულია სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. 

## ხელნაწერის აღწერა
იენაშის ოთხთავი შეიცავს 252 ფ., ზომით 27X21 სმ., დაწერილია ეტრატზე ნუსხურით, ორ სვეტად. ხელნაწერი აკინძულია ტყავგადაკრულ ხის ტვიფრულ ყდაში, რომელიც თავის მხრივ ჩასმულია ორნამენტებითა და გამოსახულებებით შემკულ ვერცხლის ჭედურ ბუდეში. ხელნაწერი მდიდრულადაა მოხატული კამარებით, მახარებელთა მინიატურებით, თავსარტებითა და საზედაო ასოებით. იენაშის ოთხთავის შესახებ ცნობებს გვაწვდის დიმიტრი ბაქრაძე, პრასკოვია უვაროვა, ალექსანდრე ხახანაშვილი, ექვთიმე თაყაიშვილი. მათ ძირითადად აინტერესებდათ ხელნაწერის ანდერძ-მინაწერები. ხელნაწერის მხატვრობას კი გაკვრით ეხებიან. მოხატული საზედაო ასოებისა და მონოგრამების ფერადი ასლები დაბეჭდილია „ქართულ ხელნაწერებში“

ვერცხლის ჭედური ყდის წინა პირზე წარმოდგენილია ჯვარცმის კომპოზიცია, ხოლო ზურგის მხარეს —ხელნაწერის მომგებელი ეპიფანე ქართლის კათალიკოსი. ფონი დაფარულია სტილიზებული სახის მცენარეული ორნამენტით. ე. თაყაიშვილის ცნობების მიხედვით ჯვარცმის კომპოზიციას აკლდა ქრისტესა და მარიამის ფიგურები, ყდის კუთხეებში  მახარებელტა წელზევიტა გამოსახულებანი (მათეს გარდა) და მათ შორის წარმოდგენილი ანგელოზის ფიგურები მედალიონებში. ზურგის მხარეს შემორჩენილია ეპიფანე კათალიკოსის ტანისამოსის ნაწილები და ასომთავრულით შესრულებული წარწერა, სადაც ეპიფანე კათალიკოსი მოხსენიებულია როგორც დამკვეთი.

ე. თაყაიშვილის აღწერით ეპიფანე კათალიკოსი ვედრების პოზაში ყოფილა გამოხატული: ფეხზე მდგომი, კათალიკოსის სამოსში და მიმართული კვარცხლბეკზე შედგმული სვეტისადმი. ასომთავრულით შესრულებული თერთმეტსტრიქონიანი წარწერა იკითხება შემდეგნაირად: 

მინაწერიდან ჩანს რომ სახარება ეპიფანე კათალიკოსს მცხეთის სვეტიცხოვლის ტაძრისთვის შეუწირავს.

ეპიფანე ქართლის კათალიკოსი მოხსენიებულია 1218 წლით დათარიღებულ ანისის ქართული ტაძრის წარწერებში, რომელიც წარმოადგენს იურიდიული დოკუმენტის ტიპს. ხელნაწერიც თავისი გაფორმების ტექნიკით ძალიან მიესადაგება აღნიშნული ეპოქის ქართულ ხელოვნებას რაც იძლევა იმის მტკიცებულებას რომ იენაშის ოთხთავი ანისის 1218 წლის წარწერის თანადროულია.

ეპიფანე კათალიკოსის გარდა გადამწერის ერთ-ერთ ანდერძში მოხსენიებულია გადამწერი და მხატვარი — იონა. ასევე იქვე გვხვდება მეორე ოსტატის — თეოდორეს სახელიც: 

## ლიტერატურა
* შენგელია კ. საქართველოს ისტორია.-თბ.,2010.-ჩ.,ფ. 
* კირთაძე ნ. ნატელი ქრისტესი.-თბ.,2003.-გვ.332. 
* სვანეთის მუზეუმი.-თბ.,2014.-გვ.190-99.

## რესურსები ინტერნეტში
*იენაშის ოთხთავი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
ისლამ II გირეი

**ისლამ II გირეი** (‎;  დ. 1539, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1588, ჯანკოი) — ყირიმის ხანი 1584–1588 წლებში, დევლეთ I გირეის ვაჟი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა სტამბოლში, ოსმალეთის იმპერიაში. ყირიმში პირველად მოხვდა 1551 წელს, როდესაც მამამისი, დევლეთ I გირეი გახდა ხანი. ისლამი 1572-1584 წლებში იყო მძევალი სულთნების, სელიმ II-ისა და მურად III-ის კარზე. 1584 წელს სათავეში ჩაუდგა 30 000-მდე იანიჩარს და დაიძრა ყირიმისკენ, მისი ძმის, მეჰმედ II გირეის ტახტიდან ჩამოსაგდებად. მეჰმედ გირეი მისმა მეორე ძმამ, ყაფლანმა შეიპყრო და სიკვდილით დასაჯა. მალევე ყაფლანზე შური იძია მეჰმედის ვაჟმა, ყირიმის ახალმა ხანმა, საადეთ II გირეიმ.

დამარცხებული ისლამ გირეი სულთნისგან მეომრების დამატებას ითხოვდა. ოსმალთა ჯარის ახალი ფრთა კავკასიიდან მიეშველა მას, 7 ივლისს შევიდა ბახჩისარაიში და ყირიმის სახანოს უპრობლემოდ ტახტზე ავიდა. მისი ძმისშვილი, საადეთ II გირეი კი ასტრახანში გაიქცა.

1585 წელს საადეთ გირეიმ ნოღაის ურდოს 15 000 კაციანი არმიით გაილაშქრა ყირიმზე, თუმცა ისლამ გირეიმ 28 000 ყირიმელი თათრითა და 13 000 ოსმალო ჯარისკაცით მარტივად დაამარცხა მდინარე დნეპრთან.

ამის შემდეგ ისლამ გირეიმ დაიწყო ცენტრალური ხელისუფლების გამტკიცება. გარკვეული რეფორმები გაატარა, გაიყვანა საირიგაციო სისტემა და მოაწესრიგა გადასახადის აკრეფვა მთელს სახანოში. 1588 წლის დასაწყისში ყირიმს თავს დაესხნენ პოლონელები და ლიტველები. ისლამ გირეიმ საგანგებო მდგომარეობა გამოაცხადა, სულთანს დახმარების სათხოვნელი წერილი გაუგზავნა.

1588 წლის 15 მარტს პოლონეთ-ლიტვის წინააღმდეგ სალაშქროდ წასული 49 წლის ისლამ გირეი გარდაიცვალა ქალაქ ჯანკოიში. მის შემდეგ ყირიმის ტახტი მიითვისა მისმა უმცროსმა ძმამ, სისასტიკით ცნობილმა, გაზი II გირეიმ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Osmanlı Tarihi, III. Cilt, 2. Kısım, 7. baskı, sf: 1-2-3-4, Türk Tarih Kurumu Yayınları-2011, Ord. Prof. İsmail Hakkı Uzunçarşılı
* Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», том 1, Киев-Бахчисарай, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2, ст. 295—306

კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1588
კატეგორია:დაბადებული 1539
ყაჰრამანლი (ბარდა)

**ყაჰრამანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —   472 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
ყირიმის სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია

**ყირიმის სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია** (, )  — სომხური ეკლესია სოფელ ყირიმში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. 

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი ყირიმი, მიასნიკიანის ქუჩა 51.

## ისტორია 
სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია სოფელ ყირიმში ააგეს 1902 წელს. ეკლესიის მშენებლობას წინ უძღოდა სამშენებლო პროექტის შექმნა. 1892 წელს პროექტი გადასცეს ნახიჩევანისა და ბესარაბიის კონსისტერიას. მშენებლობა უნდა წარმართულიყო ეპარქიის მრევლის შემოწირულობით.

სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესიის მშენებლობა გადაწყდა 1895 წლის 23 აგვისტოს იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ბრძანების საფუძველზე. მშენებლობა დასრულდა 1902 წელს. ეკლესიაში ააგეს ხის საკურთხეველი. 1902 წელს მრევლის დახმარებით ააგეს, ახალი ქვის საკურთხეველი. 

1904 წელს სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესიასთან გაიხსნა ქალთა საკვირაო სკოლა. 1912-1913 წლებში სკოლაში სწავლობდა 149 მოსწავლე. ვაჟთა საკვირაო სკოლა დაარსდა 1910 წელს. ამავე წელს აქ სწავლობდა 174 მოსწავლე. სკოლასთან არსებობდა ბიბლიოთეკა რომლის წიგნადი ფონდიც შეადგენდა 318 წიგნს. 

1930-იან წლებში სურბ-ამენაფრკიჩის ეკლესია დახურეს. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეკლესიაში კვლავ აღსდგა ღვთისმსახურება. 1960 წელს ეკლესია „მრევლის სიმცირის გამო“ დახურეს, გადააკეთეს სასწავლო-საწარმო სახელოსნოდ, ხოლო შემდეგ ააშენეს ხორბლის საცავი. 

1982 წელს ლუკაშინის სახელობის კოლექტივმა დაიწყო ეკლესიის სარესტავრაციო სამუშაოები. ამჟამად ეკლესია სახელმწიფოს მიერ არის დაცული, როგორც რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული ძეგლი. 1996 წლის 21 სექტემბერს ეკლესია აკურთხეს და მასში დაიწყო ღვთისმსახურება.

## არქიტექტურა 
ეკლესია აგებულია სომხურ არქიტექტურულ სტილში. სომხური არქიტექტურის გავლენა იგრძნობა მთელ რიგ კონსტრუქციულ დეტალებში. 

ეკლესიის სამრეკლო ოთხკუთხაა. ეკლესიის ფანჯრები მეტალო-პლასტმასისგან არის დამზადებული.

## ლიტერატურა
* Вартанян В. Г., Казаров С.С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д., 2001.
* Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988.
* Шахазиз Е. Новый Нахичеван и новонахичеванцы / Перевод с армянского Ш. М. Шагиняна // Ростов-на-Дону, 1999.
* Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М., 2013.

## რესურსები ინტერნეტში
* [Церковь Сурб Аменапркич (Крым, Ростовская облась)](http://ru.hayazg.info/%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8C_%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B1_%D0%90%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B0%D0%BF%D1%80%D0%BA%D0%B8%D1%87_(%D0%9A%D1%80%D1%8B%D0%BC,_%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%8C))
* Церковь Сурб Аменапркич 
* Донские храмы

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ელმას მეჰმედ-ფაშა

**ელმას მეჰმედ-ფაშა** (; დ. 1661, დოღანიურთი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 11 სექტემბერი 1697, ზენტა, სერბეთი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1695-1697 წლებში, მუსტაფა II-ის მმართველობისას. მისი ზედმეტსახელი **ელმას** თურქულად ალმასს ნიშნავს.

## ადრეული წლები 
ელმას მეჰმედ-ფაშა დაიბადა 1661 წელს, ქალაქ დოღანიურთში, თანამედროვე კასთამონუს პროვინციის ტერიტორიაზე. მამამისი საზღვაო კაპიტანი იყო (). მეჰმედ IV-ის მმართველობის პერიოდში მან სულთნის სასახლეში დაიწყო სამსახური და ფადი-შაჰის პირადი მსახური გახდა. მეჰმედი ერთ-ერთი იყო იმ მცირე ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწეთაგან, რომელთაც ადრეულ ასაკშივე მიაღწიეს კარიერულ წარმატებას. აჰმედ II-ის დროს მნიშვნელოვანი სახემლმწიფო დოკუმენტების დალუქვით და გაგზავნით იყო დაკავებული (). ხოლო 1689 წელს დაინიშნა ვეზირად.

## დიდი ვეზირი 
ამ პერიოდში ოსმალეთის იმპერია სავალალო მდგომარეობაში იმყოფებოდა. მწვავედ მიმდინარეობდა ომი ჰაბსბურგების წინააღმდეგ, რომელიც 1683 წელს, ვენის წარუმატებელი ალყის შედეგად დაიწყო. მას შემდეგ, რაც ქარა მუსტაფა-ფაშა სიკვდილით დაისაჯა, ოსმალეთმა 11 დიდი ვეზირი გამოიცვალა, თუმცა ისინი ხშირად ვერ ამართლებდნენ სულთნის იმედებს. ელმას მეჰმედ-ფაშა დიდი ვეზირის პოსტზე 1695 წლის 3 მაისს, მუსტაფა II-ის მიერ დაინიშნა. იგი თავის წინამორბედებთან შედარებით წარმატებული დიდი ვეზირი გამოდგა. სულთან მუსტაფასთან ერთად მან ჰაბსბურგები დაამარცხა ლუგოსის და ულაშის ბრძოლებში.

მეჰმედ-ფაშა არ იყო მხოლოდ სამხედრო ლიდერი. მან მნიშვნელოვანი რეფორმები გაატარა იმპერიის ხაზინაშიც. მე-17 საუკუნის ოსმალეთის უმთავრესი ეკონომიკური პრობლემა იყო გაუფასურებული მონეტები. ელმას მეჰმედ-ფაშამ მოჭრა ახალი ოქროსა და ვერცხლის მონეტები, მუსტაფა II-ის სახელზე.

## ზენტის ბრძოლა და სიკვდილი 
ელმას მეჰმედ-ფაშას წარმატებული მმართველობა 1697 წლის 11 სექტემბერს, ზენტის ბრძოლაში დასრულდა. ჰაბსბურგების არმიის ლიდერმა, პრინცმა ევგენი სავოიელმა მოახერხა და გაიგო ოსმალთა არმიის გეგმის შესახებ. ამის შემდეგ მან დაარბია ოსმალების ბანაკი და არმია მტინარე ტისაზე გადაიყვანა. მეჰმედ-ფაშა შეეცადა წესრიგი აღედგინა დაბნეულ და დაპანიკებულ არმიაში. ამისთვის მას ჯარისკაცებთან ბრძოლა მოუწია. მეჰმედი თავისსავე ჯარისკაცებმა თოკით დაახრჩვეს. ზენტასთან მარცხი ოსმალთათვის დამღუპველი აღმოჩნდა. ორი წლის შემდეგ იმპერია უნგრეთის დათმობას დათანხმდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოსმალეთის დიდი ვეზირების სია

## ლიტერატურა 
* Danışmend, İsmail Hâmi (1971),*Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul: Türkiye Yayınevi.
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVİ. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.442-443
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5.

კატეგორია:დაბადებული 1661
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1697
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული ოსმალეთის დიდი ვეზირები
ჰატი ჩირფანი

**ჰატი ჩირფანი** (; დ. 1890 ყაზანი, ანკარა, თურქეთი – გ. 21 მარტი 1956) — თურქი პოლიტიკოსი. თურქეთის რესპუბლიკის სოფლის პირველი ქალი მუჰთარი და ქვეყნის ერთ-ერთი პირველი ქალი დეპუტატი. თურქეთში ქალებისთვის არჩევნებში მონაწილეობის და არჩევის უფლების აღიარების შემდეგ, 1935 წლის საპარლამენტო არჩევნებში თავისი კანდიდატურა წამოაყენა და სხვა 17 ქალ დაპუტატთან ერთად შევიდა პარლამენტში, როგორც ანკარის წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია 
1890 წელს ანკარის სოფელ ქაჰრამანყაზანში, ქარა მეჰმათ ეფენდის და ემინე ჰანიმის ოჯახში დაიბადა. დაქორწინებული იყო ბალკანეთის ომის ვეტერანზე. ჰყავდა 5 შვილი. ფერმერობის შემდეგ, მამამისის თანამდებობა – სოფლის მუჰთარი (გამგე) გახდა. 1933 წლის 26 ოქტომბერს, ქალებს მიეცათ უფლება, რომ გახდნენ სოფლის მუჰთარები, შედეგად ჰატი ჰანიმმა მუჰთარობის არჩევნები მოიგო და სოფლის გამგე გახდა, რითაც ერთ-ერთი პირველი ქალი-მუჰთარიც გახდა.

1934 წელს, ქემალ ათათურქის სოფელ ქიზილჯაჰამამში ვიზიტის დროს, ჰატი ჰანიმმა მას გაეცნო, შედეგად ათათურქმა ჰატის ურჩია 1935 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მიეღო მონაწილეობა. რჩევის თანახმად, ჰატი ჰანიმმა მიიღო მონაწილეობა 1935 წლის არჩევნებში და გახდა პარლამენტის წევრი.

მისი პარლამენტარობის პერიოდში, მუსტაფა ათათურქი პროტოხეთებით იყო დაინტერესებული და მისივე რჩევით *სატი* ჰანიმმა თავისი სახელი *ჰატი*-ზე შეცვალა. ფართო საზოგადოებისთვის იგი *სატი ჰანიმის* სახელით ცნობილია, თუმცა პარლამენტის ჩანაწერებში *ჰატი ჰანიმის* სახელითაა ჩაწერილი.

საპარლამენტო მანდატის დატოვების შემდეგ, თავის მშობლიურ სოფელში დაბრუნდა, სადაც 1956 წლის 21 მარტს გარდაიცვალა.

ანკარის სოფელ ყაზანში, რომელიც მისი მშობლიური სოფელია, მისი მონუმენტი და სახლ-მუზეუმი მდებარეობს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:თურქი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ანკარაში დაბადებულები
ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია

**ბოლშიე-სალის სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია** ()  — სომხური ეკლესია სოფელ ბოლშიე-სალიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. 

მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი ბოლშიე-სალი, ლენინის ქუჩა.

## ისტორია 
იმპერატრიცა ეკატერინე II-ის 1778 წლის 9 მარტის განკარგულებით, რომელიც ეხებოდა სომეხთა განსახლებას დონის ტერიტორიაზე, მათ ნება დართეს აეშენებინათ ეკლესია და დამორჩილებოდნენ მხოლოდ ეჩმიაძინის საკათალიკოსოს - სრულიად სომხეთის პატრიარქს. ახალ მიწებზე დასახლების შემდეგ სომხებმა დაიწყეს ახალი ეკლესიის აშენება. 

1848 წელს სოფელ ბოლშიე-სალის მრევლმა, რომელთა შორის იყვნენ სომხებიც, გადაწყვიტეს აეშენებინათ აგურის ეკლესია. 1860 წელს დაიწყეს მისი მშენებლობა. 1867 წელს ეკლესიის მშენებლობა დაასრულეს. ახალი ეკლესიის პროექტი შექმნა ტაგანროგელმა არქიტექტორმა ნ. მურატოვმა. ეკლესიის პროექტი დაამტკიცა სრულიად სომხეთის კათოლიკოსმა ნერსეს V-მ  (1843-1857 წწ.). მისი გარდაცვალების შემდეგ  მშენებლობას ხელს უწყობდა შემდეგი კათოლიკოსი მათევოს I (1858-1865 წწ.). მშენებლობის დასრულების შემდეგ 1867 წელს ეკლესია აკურთხა კათოლიკოსმა გევორქ IV-მ (1866-1882 წწ.). 

1938 წელს ეკლესია დახურეს, მისი ნაწილი იყიდა ადგილობრივმა მაღაზიამ. მეორე მსოფლიო ომის დროს ეკლეია სერიოზულად დაზარალდა, ხოლო მისი შენობა გამოიყენებოდა, როგორც ხორბლის საწყობი. 

1945 წელს, ომის დასრულების შემდეგ ეკლესია კვლავ მოქმედი გახდა. 2001 წლის 3 მაისს სოფელში დარეგისტრირდა რელიგიური ორგანიზაცია „სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია“. ამავე წელს დაიწყო  ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. 2003 წელს აღადგინეს გუმბათი და ეკლესიის კედლების ნაწილი. ეკლესიის სრული აღდგენა მოხდა 2008 წელს. ამავე წლის 7 სექტემბერს ეკლესია აკურთხა სრულიად სომეხთა კათალიკოსმა გარეგინ II-მ. ამავე დროს აკურთხეს სომხეთიდან ჩამოტანილი ხაჩქარი. 

აგვისტოს ბოლო კვირაში, ღვთისმშობლის მიძინების დღეს, 28 აგვისტოს ეკლესია აღნიშნავს მთავარ დღესასწაულს.

## ლიტერატურა 
* Вартанян В. Г., Казаров С. С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д., 2001.
* Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988/
* Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М., 2013.

## რესურსები ინტერნეტში
* Большие Салы. Церковь Сурб Аствацацин 
* [Церковь Сурб Аствацацин (Большие Салы, Ростовская область, Россия)](http://ru.hayazg.info/%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8C_%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B1_%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD_(%D0%91%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D1%88%D0%B8%D0%B5_%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B,_%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C,_%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%81%D0%B8%D1%8F))
* Донские храмы

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ბორატები

[მინი|[ალუმინის ბორატი]]
**ბორატები** — ბორმჟავას, უმეტესად კი პოლიბორმჟავათა მარილები. ბორატებიდან წყალში იხსხნება მხოლოდ ტუტე ლითონების მარილები. 
## გამოყენება
ბორატებს იყენებენ წყლის დასარბილებლად, სარეცხი ფხვნილების დამზადებისას, მინის წარმოებაში; ლაბორატორიულ პრაქტიკაში მისგან ბუფერულ სისტემებს ამზადებენ. ტყვიის მეტაბორატს Pb(BO2)2 იყენებენ რადიოაქტიური გამოსხივებისაგან დამცავი ეკრანებისთვის.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Suanite at webmineral
* Johachidolite at webmineral
* Non-CCA Wood Preservatives: Guide to Selected Resources - National Pesticide Information Center 

კატეგორია:ბორატები
მილენა დრავიჩი

**მილენა დრავიჩი** ( დ. 5 ოქტომბერი, 1940) — სერბი მსახიობი. დაიბადა ბელგრადში, ოთხი წლის ასაკში ჩაერთო საშემსრულებლო ხელოვნების დარგში: თავდაპირველად ცეკვა, შემდეგ კი კლასიკური ბალეტი. 1959 წელს, როდესაც დრავიჩ უმაღლეს სკოლაში სწავლობდა, ფრანტიშეკ ჩაპმა ის ჟურნალის გარეკანზე, ბალეტის მოცეკვავეთა საერთო ფოტოზე ნახა და გადაწყვიტა საკუთარ ფილმში („Vrata ostaju otvorena“) როლზე დაემტკიცებინა. რამდენიმე ფილმში მონაწილეობის შემდეგ მან სამსახიობო კარიერის გაგრძელება გადაწყვიტა და ბელგრადის დრამატულ სახელოვნებო აკადემიაში ჩააბარა. 
1962 წელს მან ოქროს არენას საუკეთესო მსახიობის ტიტული (რომელიც ოსკარის იუგოსლავიურ ანალოგად ითვლებოდა) მოიპოვა ბრანკო ბაუერის ფილმში „Prekobrojna“. მილენა დრავიჩი გათხოვდა სამჯერ კოკან რაკონჟაცზე, პურიშა დორდევიჩზე და დრაგან ნიკოლიჩზე.
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Complete filmography at the Complete Index to World Film 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი
კატეგორია:სერბი მსახიობები
გირეის დინასტია

**გირეის დინასტია** () — მონღოლურ-თურქული დინასტია. ჩინგიზ-ყაენის უფროსი ვაჟის, ჯუჩის მეცამეტე შვილის შთამომავალმა, მუსლიმმა ჰაჯი-გირეიმ, 1441 წელს დააარსა ყირიმის სახანო და გირეის დინასტია, რომელიც მართავდა ყირიმს 1441 წლიდან მის დაცემამდე, 1783 წლამდე. გვარის წარმომადგენლები გარკვეული პერიოდით ფლობდნენ ასტრახანის, ყაზანისა და ქასიმის სახანოებსაც. 1783 წელს რუსეთის მიერ ყირიმის ანექსიის შემდეგ გირეიები გადასახლდნენ ოსმალეთის იმპერიაში, რუსეთსა და სხვა ევროპულ ქვეყნებში.

## მემკვიდრეობის წესი
გირეის დინასტიის პირველი მემკვიდრეობითი კანონის მიხედვით, ყირიმის ხანის გარდაცვალების შემდეგ, მას შეცვლიდა მის მიერ დანიშნული კალგა (მემკვიდრე), რომელიც აუცილებლად გირეის გვარის უნდა ყოფილიყო. ასევე არსებობდა მეორე მემკვიდრე - ნურედინი, რომელიც სახანოში მე-3 პირად ითვლებოდა. XVI საუკუნის ბოლოდან ოსმალების გავლენით კანონი შეიცვალა, რომლის მიხედვითაც მემკვიდრეობა სულთნის მიერ უნდა დადგენილიყო. ამან დინასტიური ომები და ხანების თითქმის მუდმივი ცვლა გამოიწვია, რაც ყირიმის სტაბილურობაზე მძიმედ აისახა.

## ოსმალეთის ვასალობა
1475 წელს, ოსმალეთის სულთანმა, მეჰმედ II-მ ყირიმის სახანო დაიპყრო. გირეის დინასტიის სახანო დიდი იმპერიის განუყოფელი ნაწილი გახდა 1774 წლამდე. ამ ხნის მანძილზე გირეიების უმეტესობა სპეციალურად იგზავნებოდა ოსმალეთში მძევლებად, სულთნის კარზე, სადაც იღებდნენ გამოცდილებას და ხშირად ხანის რანგში ბრუნდებოდნენ ყირიმში (მაგ. საჰიბ I გირეი, დევლეთ I გირეი, ისლამ II გირეი, მეჰმედ III გირეი და სხვ.).

XVI საუკუნის 80-იან წლებამდე ყირიმის ხანი ითვლებოდა ოსმალეთის სულთნის შემდეგ მეორე პირად იმპერიაში. მისი და დიდი ვეზირის უფლებები თანასწორი იყო. თუმცა შიდა დინასტიური ომებისა და ოსმალეთის წინააღმდეგ ხშირი აჯანყებების შემდეგ, მურად III-მ ყირიმის ხანს წაართვა გავლენა. მიუხედავად ამისა, გირეის დინასტიის წევრები თავიანთ სახანოზე მაინც დიდ გავლენას ახდენდნენ და მოქმედებდნენ სულთნების თანხმობის გარეშე.

## რუსეთის ვასალობა და ანექსია
რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის შემდეგ დაიდო ქუჩუკ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც ყირიმის სახანო რუსეთის იმპერიის ხელში გადავიდა. რუსეთი ყირიმის ანექსიას გეგმავდა და ეს კარგად იცოდნენ გირეის დინასტიის წევრებმაც. ისინი აჯანყდნენ თითქმის 4-ჯერ, თუმცა უშედეგოდ.

1783 წელს რუსეთის იმპერიის ჯარები ყირიმის დედაქალაქ ბახჩისარაიში შევიდნენ, გირეიების ბოლო წარმომადგენელი, შაჰინ გირეი გადააყენეს და სახანო გააუქმეს. გირეის დინასტია ამის შემდეგ გადაიხვეწა ოსმალეთსა და ევროპაში, საიდანაც რამდენიმეჯერ აჯანყდნენ, თუმცა ეს ყველა აჯანყება რუსების მიერ სასტიკად იქნა ჩახშობილი.

შაჰინ გირეის შთამომავლები და გირეის გვარის სხვა წარმომადგენლები ამჟამად ცხოვრობენ თურქეთისა და რუსეთის ტერიტორიებზე.

## ცნობილი წარმომადგენლები
* ჰაჯი I გირეი
* მენლი I გირეი
* მეჰმედ I გირეი
* საჰიბ I გირეი
* დევლეთ I გირეი
* გაზი II გირეი
* მეჰმედ III გირეი
* სელიმ I გირეი
* შაჰინ გირეი

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* ყირიმის ხანების სია
* ყირიმის კალგების სია
* ყირიმის ნურედინების სია
* კალგა
* ნურედინი

## რესურსები ინტერნეტში
* Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев» 
* Ибраим Абдулла — Предки Гераев: исторические версии и факты

კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:ჩინგიზ-ყაენის შთამომავალი დინასტიები
სულაკი

**სულაკი** () — მდინარე რუსეთში. მიედინება დაღესტნის ტერიტორიაზე. სიგრძე 169 კმ, აუზის ფართობი 15 200 კმ². წარმოიქმნება ავარიის ყოისუსა და ანდის ყოისუს შეერთებით. სათავე აქვს კავკასიონზე. ზემოთში მიედინება კანიონებში (სიღრმე 700-1500 მ), მთიდან გამოსვლის შემდეგ — განიერ დატერასებულ ხეობაში. სულაკი გიმრისა და სალათაუს ქედებს შორის წარმოქმნის კავკასიის უღრმეს და მსოფლიოს ერთ-ერთ უდიდეს კანიონს, რომლის სიგრძეა 53 კმ, სიღრმე 1900 მ, ხოლო სიგანე 3,5 კმ. სულაკი ერთვის კასპიის ზღვას და აჩენს დელტას. შერეული საზრდოობის მდინარეა, უმთავრესად იკვებება თოვლით. წყალდიდობა იცის აპრილიდან სექტემბრის ბოლომდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 123 კმ-ზე 176 მ³/წმ. სულაკის ნაპირზეა ქალაქი ყიზილიურთი. სულაკზეა ჩირიურთის და ჩირკეის ჰესები. იყენებენ სარწყავად და წყალმომარაგებისათვის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაღესტნის მდინარეები
კარპოვსკის წმინდა გიორგის ეკლესია

**კარპოვსკის წმინდა გიორგის ეკლესია** () — მართლმადიდებლური ეკლესია ციმლიანის რაიონის ხუტორ კარპოვსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. 

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ციმლიანის რაიონი, ხუტორი კარპოვსკი.

## ისტორია 
*  
წმინდა გიორგის ეკლესიის მშენებლობა სოფელ კარპოვსკში დაიწყო 1914 წლის გაზაფხულზე. 

XIX საუკუნის ბოლოს სოფელ კუმშაცკაიიდან  500 მეტრში დაიწყო ხიდის მშენებლობა მდინარე კუმშაკზე. ხიდი იტალიური ფირმის წარმომადგენლებმა დაამზადეს რკინაბეტონისაგან. ადგილობრივი კაზაკები შეთანხმდნენ იტალიელებთან, რომ დხმარებოდნენ ახალი ტექნოლოგიებით სოფელ კარპოვსკში ეკლესიის მშენებლობაში. შეიქმნა ეკლესიის პროექტი, მასალები - ცემენტი და მეტალი მიაწოდეს იტალიელმა მშენებლებმა. ქვა ჩამოიტანეს ნოვოჩერკასკიდან.

მშენებლობის დროს გამოიყენეს მონოლითური ჩამოსხმის ტექნოლოგია.

ეკლესია ააშენეს თითქმის ნახევარ წელიწადში და 1914 წლის 9 დეკემბერს აკურთხეს. ახალი ეკლესიის კედლები მოხატეს. 

წმინდა გიორგის სახელობის ახალ ეკლესიაში მსახურება ტარდებოდა ყოველდღე. მრევლი ბევრი იყო, ისინი მოდიოდნენ ასევე მეზობელი ხუტორებიდან და კვირაობით ცხოვრობდნენ ხუტორში. აქ იმართებოდა მხიარული ბაზრობა. 

1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს, ხოლო მისი ძვირფასეულობა დაიტაცეს. 

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში ხუტორი დაიკავეს რუმინელმა ოკუპანტებმა. ამ წლებში ეკლესია გახსნილი იყო, მიმდინარეობდა ღვთისმსახურება, ნათლავდნენ ბავშვებს. 

ხუტორის გათავისუფლების შემდეგ ეკლესია დაანგრიეს, ხოლო მისი მღვდელი მოკლეს. მღვდელი დაკრძალეს ეკლესიის მარჯვენა ფრთაში. XX საუკუნის 50-80-იან წლებში ეკლესია ხორბლის საცავად გამოიყენებოდა, მისი კედლები შეაათეთრეს. 

1995 წელს ვოლგოდონსკის წმინდა მოციქულების პეტრესა და პავლეს ეკლესიის მრევლის მონაწილეობით დაიწყო ეკლესიის აღდგენითი სამუშაოები. აღადგინეს საკურთხეველი რკინის კარკასში ჩააყენეს ხის ძელურები, რათა შესაძლებელი გამხდარიყო ღვთისმსახურება. მიმდინარეობდა სახურავის სარემონტო სამუშაოები, რომელიც 1992 წელს ძლიერმა ქარმა გადახადა. 

ტაძრის აღდგენის კოორდინაციული სამუშაოებისათვის შეიქმნა სამეურვეო საბჭო, რომლის შემადგენლობაშიც შევიდნენ  ვოლგოდონსკის ეპარქიის ეპისკოპოსები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Карповский. Церковь Георгия Победоносца
* Храм великомученика Георгия Победоносца, x. Карпов
* Храм великомученика Георгия Победоносца, x. Карпов

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
ყირიმელი თათრების ენა

**ყირიმელი თათრების ენა** ან **ყირიმული ენა** (*Къырымтатарджа Qırımtatarca, Къырымтатар тили Qırımtatar tili*) — ყირიმელი თათრების ენა, განეკუთვნება თურქულ ენებს, სავარაუდოდ ალტაური ენათა ოჯახის ფარგლებში შესული. დამწერლობა დაფუძნებულია ლათინურ ანბანსა და კირილიცაზე. ყირიმის რესპუბლიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო ენაა.

## კლასიფიკაცია 
ტრადიციულად ყირიმელი თათრების ენა მიღებულია, რომ განეკუთვნება ყიფჩაღურ-პოლოვეცურ ყიფჩაღური ენების ქვეჯგუფს, რომლებშიც ასევე შედის ყარაჩოელ-ბალკალური ენა, ყუმუხური ენა და კარაიტული ენა. თუმცა, საშუალო დიალექტი, რომელზეც დაფუძნებულია ლიტერატურული ენაც, იკავებს შუალედურ მდგომარეობას ყიფჩაღურსა და ოგუსურ ენებს შორის, ამიტომ ასეთი კლასიფიკაცია სრულად კორექტული არაა.

ყირიმელი თათრების ენა განსხვავდება თათრული ენისგან, მსგავსება ამ ორ ენას შორის არის ის რომ ორივე შედის ყიფჩაღური ქვეჯგუფის თურქული ჯგუფის ენებში და ასევე ერთი წინაპარი ყავთ ძველთათრული ენის სახით.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Русско-крымскотатарский и крымскотатарско-русский словарь 
* Лингвистический корпус крымско-татарского языка
* Крымско-татарская электронная библиотека 
* Автоматическая транслитерация «кириллица ←→ латиница» текстов на крымско-татарском языке 
* Ресурсы по крымско-татарскому языку
* Кыпчакские языки на сайте А. Н. Гаркавца 

## სქოლიო 
კატეგორია:თურქეთის ენები
კატეგორია:უკრაინის ენები
კატეგორია:რუსეთის ენები
კატეგორია:თურქული ენები
ახტალის სამების მონასტერი

მინი
მინი|ქართული ასომთავრული წარწერა მონასტრის ტერიტორიაზე.

**ახტალის სამების მონასტერი** () — XIII საუკუნის მცირე მონასტერი დღევანდელი სომხეთის ლორეს პროვინციაში, ქალაქ ახტალაში. მდებარეობს მთავარი ტრასიდან ახტალის მონასტრისაკენ მიმავალი გზის მარჯვენა მხარეს, კლდის თავზე. შედგება ორი ერთმანეთთან შიგნიდან დაკავშირებული ეკლესიისაგან, სამლოცველოს, გალერეისა და მიწისქვეშა ოთახებისაგან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ახტალის მონასტერი
*ახტალის თორმეტი მოციქულის ეკლესია

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*Akhtala 3: Complex - Akhtala - Armenian Heritage 
*ახტალის მონასტერი // Dzeglebi.ge 

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ბარბარა ასკინსი

**ბარბარა ასკინსი** (დ. 1939) — ამერიკელი ქიმიკოსი, რომელიც ცნობილი გახდა ფოტოგრაფიული ნეგატივების სწრაფი გამჟღავნების მეთოდის გაუმჯობესებით. ასკინსის განვითარებულ მეთოდს ფართოდ იყენებდნენ ნასაში და სამედიცინო ინდუსტრიაში. 1978 წელს ასკინსის ამ მიღწევას წლის საუკეთესო ეროვნული გამოგონების ტიტული მიენიჭა.
## ადრეული ცხოვრება, განათლება და კარიერის დასაწყისი
ბარბარა ასკინსი დაიბადა ტენესიში, კერძოდ ბელფასტში, 1939 წელს. კარიერის პირველ წლებში იყო მასწავლებელი, მოგვიანებით ის ამ პროფესიას სამეცნიერო მიმართულებით მუშაობის მიზნით დაუბრუნდა ორი შვილის დაბადების შემდეგ. ასკინსმა მეცნიერების ბაკალავრისა და ოსტატის ხარისხი ალაბამას ჰიუნსტვილის უნივერსიტეტში მოიპოვა. ასეთი პროცესის შედეგად მიღებულ ნაბეჭდზე, რომელიც ცნობილია როგორც ავტორადიოგრაფი, გაძლიერებულია სიმჭიდროვე და კონტრასტი. მისმა ინოვაციურმა მეთოდმა გააძლიერა ემულსია და გაზარდა ფოტოგრაფიული გამჟღავნების ლიმიტი. მოკლე ხანში შესაძლებელი გახდა ფოტოს იმ უხილავი ნაწილების დანახვა, რომელიც მანამდე არ ჩანდა. ეს მეთოდი ძალიან მნიშვნელოვანი აღმოჩენა იყო, რომელმაც დიდი როლი ითამაშა ფოტოგრაფიაში, მათ შორის კოსმოსური ფოტოების ხარისხის გაუმჯობესებაში.
## ჯილდოები და მიღწევები
1978 წელს ინოვაციებისა და გამოგონებების გაუმჯობესების ასოციაციამ ასკინი წლის ეროვნულ გამომგონებლად დაასახელა. ის იყო პირველი ქალი, რომელმაც ეს ტიტული ინდივიდუალურად მიიღო.
ასკინსი ამერიკის ქიმიის საზოგადოების, მეცნიერების განვითარების ასოციაციისა და „სამყაროს მომავლის“ საზოგადოების წევრია.
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქიმიკოსი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ქიმიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყანდაარის ალყა (1595)

**ყანდაარის ალყა** — პირველი საბრძოლო დაპირისპირება სეფიანთა ირანსა და დიდ მოგოლთა იმპერიას შორის, რომლის დროსაც მოგოლებმა იმპერატორ აქბარის ბრძანებით, შეუტიეს სეფიანთა მფლობელობაში მყოფ ავღანეთს და უბრძოლველად აიღეს ქალაქი ყანდაარი.

## წინარეისტორია
ყანდაარი 1510 წელს შევიდა სეფიანთა ირანის შემადგენლობაში, მას შემდეგ რაც ისმაილ I-მა დაამარცხა უზბეკი ხანების ბელადი, მუჰამედ შაიბანი. 1525 წელს ქალაქი ისევ უზბეკების ხელში აღმოჩნდა, მაგრამ 1 წლის შემდეგ ის დაიხსნა მოგოლთა პირველმა იმპერატორმა, ბაბურმა.

1555 წელს შაჰ-თამაზი დაეხმარა ჰუმაიონს ტახტის დაბრუნებაში, რის სანაცვლოდაც სწორედ ქალაქი ყანდაარი და ავღანეთის დიდი ნაწილი მიიღო. ორ იმპერიას შორის მშვიდობა დამყარდა. თუმცა 1595 წელს შაჰ-აბას I-მა მშვიდობა დაარღვია და ავღანეთზე დაიწყო შეტევა, შედეგად კი მოგოლთა შემოსევა და ყანდაარის დაკარგვა მიიღო.

## მიმდინარეობა და შედეგები
1595 წლის ივლისში, იმპერატორმა აქბარმა მისი ერთ-ერთი სარდალი, ჯავალი ხანი ჩაუყენა სათავეში მოგოლთა 7000 კაციან არმიას და დაძრა ყანდაარისკენ. აგვისტოს ბოლოსთვის მოგოლები მიადგნენ ქალაქს, მათ მალევე გატეხეს 2000 კაციანი გარნიზონი კარგი ზარბაზნებითა და საბრძოლე სპილოების დახმარებით.

სპარსელებს სურსათი გაუთავდათ და მათი სარდალი, მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი იძულებული გახდა ქალაქი ინდოელებისთვის დაეთმო. 20 სექტემბერს ყანდაარის კოშკის თავზე დიდ მოგოლთა იმპერიის დროშა აღიმართა. ავღანეთის დიდი ნაწილი მოგოლთა მფლობელობაში გადავიდა. 10 წლის შემდეგ სპარსელებმა მოაწყვეს ყანდაარზე ალყა, მაგრამ უშედეგოდ. მათ ქალაქის დაბრუნება მხოლოდ 1622-1623 წლების მოგოლ-სეფიანთა ომის შედეგად მოახერხეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყანდაარის ალყა (1605-1606)
* მოგოლ-სეფიანთა ომი (1622-1623)
* მოგოლ-სპარსელთა ომები

## წყარო
*

კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:1595 წლის ბრძოლები
ერნესტ ავსტრიელი

**ერნესტ ავსტრიელი** ( დ. 15 ივნისი 1553, ვენა — გ. 20 თებერვალი 1595, ბრიუსელი) — შუა ავსტრიის ერცჰერცოგი, ასევე ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი 1594-1595 წლებში, საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ისა და მარია ესპანელის მეოთხე შვილი.

## ბიოგრაფია
ერნესტი დაიბადა 1553 წელს, ქალაქ ვენაში, ფერდინანდ I-ის მმართველობის პერიოდში. აღიზარდა და განათლება მიიღო ესპანეთში, ბიძამისის,ესპანეთის მეფის, ფილიპე II-ის კარზე, მადრიდში. 1573 და 1587 წელს იყო პოლონეთის მეფობის კანდიდატი. მამის, მაქსიმილიან II-ის გარდაცვალების შემდეგ მემკვიდრეობით მიიღო მამულები შუა ავსტრიაში,  აქტიურად დევნიდა პროტესტანტებს.

1590 წელს მისმა ძმამ, იმპერატორმა რუდოლფ II-მ, დანიშნა მისი ბიძაშვილის, შუა ავსტრიის ერცჰერცოგისა და მომავალი საღვთო რომის იმპერატორის ფერდინანდის რეგენტად. ერნესტმა დაკისრებულ მოვალეობას თავი წარმატებით გაართვა და დიდი როლი ითამაშა ფერდინანდის აღზრდაში. 

1594-1595 წლებში იყო ესპანური ნიდერლანდების შტატჰალტერი. გარდაიცვალა 1595 წლის 20 თებერვალს, ბრიუსელში. 

## ლიტერატურა
* Joseph Haydn, James Bertrand Payne: Haydn's universal index of biography from the creation to the present time: for the use of the statesman, the historian, and the journalist, E. Moxon, 1868. pp. 156
* Almut Bues: *Die habsburgische Kandidatur für den polnischen Thron während des Ersten Interregnums in Polen 1572/1573.* Dissertationen der Universität Wien, Vereinigung der wissenschaftlichen Gesellschaften Österreichs, Wien 1984, ISBN 3-85369-559-0.

კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:ავსტრიის ერცჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული 1553
კატეგორია:გარდაცვლილი 1595
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
დიხაგუძუბა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დიხაგუძუბა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*გორა (დასახლება) ― დიხაგუძუბა ანუ გორა, დასახლების ერთ-ერთი უძველესი სახეობა მეტნაკლებად შემაღლებულ ადგილზე; 
*დიხაგუძუბა (ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი) ― სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში;
*დიხა გუძუბა ― ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი ბორცვი კოლხეთის დაბლობზე.
ფეთიჰ I გირეი

**ფეთიჰ I გირეი** (; დ. 1557 — გ. 1597, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო,) — ყირიმის ხანი 1596–1597 წლებში, დევლეთ I გირეის მე-11 ვაჟი.

## ბიოგრაფია
ახალგაზრდობაში მამამისის უამრავ ლაშქრობაში მიიღო მონაწილეობა. მისი უფროსი ძმების ომის დროს მხარი დაუჭირა ისლამ II გირეის. 1588 წელს ილაშქრა პოლონეთში. მისი ძმის, გაზი II გირეის მმართველობის დროს გახდა კალგა. 1591 წელს ილაშქრა რუსეთის სამეფოში. მოსკოვის სიახლოვეს რუსებმა, ბორის გოდუნოვის სარდლობით გაანადგურეს ყირიმელი თათრების 35 000 კაციანი არმია. 1592 წელს ფეთიჰმა მარბიელი ლაშქრობები მოაწყო რიაზანზე, ალყაში მოაქცია ასტრახანი, მაგრამ ვერ აიღო.

1596 წელს ძმებთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ოსმალების ლაშქრობაში უნგრეთში, რომლის დროსაც წარმატებით გამოიჩინა თავი და სულთნის ქება დაიმსახურა. უფრო მეტიც, მეჰმედ III-მ დიდ ვეზირ ქოჯა სინან-ფაშას რჩევით გაზი გირეი გადააყენა და ყირიმის ხანის ტიტული სწორედ ფეთიჰს უბოძა. მისი მმართველობა მხოლოდ 3 თვემდე გაგრძელდა. ყირიმის სახანოში დაბრუნებიდან მალევე, გაზი II გირეი აუჯანყდა ფეთიჰს, ტახტიდან ჩამოაგდო და 1597 წლის 5 თებერვალს თავის 4 ვაჟთან ერთად სიკვდილით დასაჯა. ამ ფაქტმა ოსმალების აგრესია გამოიწვია და მალევე მათ ყირიმის ხანის ძალაუფლება შეზღუდეს იმპერიაში და სახანოს მემკვიდრეობითი კანონიც კი შეცვალეს. მოგვიანებით, ფეთიჰ გირეის გადარჩენილი უკანონო ვაჟის, ჩობან-დევლეთ გირეის შვილმა, ადილ გირეიმ შეძლო ხანის ტიტულის მიღება, მაგრამ სახანოს მმართველთა დინასტია საბოლოოდ სელამეთ გირეის შთამომავლებმა გააგრძელეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев». Симферополь, 2003.
* Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», том 1, Киев-Бахчисарай, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2, ст. 332—337

კატეგორია:დაბადებული 1557
კატეგორია:გარდაცვლილი 1597
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი

**ვიჯაია ლაქშმი პანდიტი** (, ქაშმ. विजयलक्ष्मी नेहरू पंडित); დ. 18 აგვისტო, 1900, ალაჰაბადი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 1 დეკემბერი, 1990, დეჰრადუნი, ინდოეთი) — ინდოელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის ჯავაჰარლალ ნერუს და.  

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ქვეყანაში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ ოჯახში. მისი მამა მოტილალ ნერუ ინდოეთის ეროვნული კონგრესის ყოფილი პრეზიდენტია. 1921 წელს ვიჯაია ლაქშმი ნერუ ცოლად გაჰყვა რანჯიტა სიტარამა პანდიტს, რომელიც გარდაიცვალა 1944 წლის 14 იანვარს. ვიჯაია პანდიტი გახდა პირველი ინდოელი ქალი, რომელმაც მთავრობაში მიიღო თანამდებობა. 1937 წელს იგი აირჩიეს გაერთიანებული პროვინციების საკანონმდებლო კრებაში და დანიშნეს ადგილობრივი თვითმმართველობისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის საქმეთა მინისტრად. მას ეს თანამდებობა ეკავა 1939 წლამდე, და კიდევ 1946 წლიდან 1947 წლამდე. 1946 წელს გაერთიანებული პროვინციიდან აირჩიეს დამფუძნებელ კრებაში.

1947 წელს დიდი ბრიტანეთისაგან ინდოეთის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ გადავიდა დიპლომატიურ სამსახურში და მუშაობდა ინდოეთის ელჩად საბჭოთა კავშირში (1947–1949), აშშ-სა და მექსიკაში (1949–1951), ირლანდიასა (1955–1961) და ესპანეთში (1958–1961). 1946 წლიდან 1968 წლამდე იყო გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში  ინდოეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი. 1953 წელს იგი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც დაიკავა გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარის თანამდებობა. 

ინდოეთში ვიჯაია პანდიტს ეკავა მაჰარაშტრის გუბერნატორის თანამდებობა 1962–1964 წლებში, რის შემდეგაც აირჩიეს ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატის ლოკ-საბჰის დეპუტატად. იგი პარლამენტის დეპუტატი იყო 1964–1968 წლებში. პანდიტი აკრიტიკებდა თავის ძისშვილს ინდირა განდის მას შემდეგ რაც ინდირა განდი აირჩიეს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად და წავიდა დიდი პოლიტიკიდან, მაშ შემდეგ, რაც მათ შორის გაფუჭდა ურთიერთობა. თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ გადავიდა დეჰრადუნში, დუნის ხეობაში, ჰიმალაის მთისწინეთში.

1979 წეს იგი დანიშნეს ინდოეთის წარმომადგენლად გაეროს ადამიანის უფლებათა კომისიაში.

მისი ქალიშვილი ნაიანტარა საჰგალი ინდოეთში ცნობილი მწერალია.

## ლიტერატურა
* Ankit, Rakesh. "Between Vanity and Sensitiveness: Indo–British Relations During Vijayalakshmi Pandit’s High-Commissionership (1954–61)." *Contemporary British History* 30.1 (2016): 20-39, major scholarly stify
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია გაეროს საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოელი დიპლომატები
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარეები
კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ინდოელი ქალი პოლიტიკოსები
ყულარი (ბარდა)

**ყულარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —     	520 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
გრიმი (სეზონი 1)

ზებუნევრივი დრამატული სატელევიზიო სერიალ „**გრიმის**“ () პირველი სეზონის პრემიერა 2011 წლის 28 ოქტომბერს გაიმართა და 2012 წლის 18 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 22 ეპიზოდისგან.

## აღწერა
ახალგაზრდა დეტექტივი ნიკ ბერკჰარდტი გრიმების საგვარეულოს შთამომავალია, რომლებიც ადამიანთა სამყაროში მცხოვრებ ავ სულებზე ნადირობდნენ. გრიმების ყველა შთამომავალს შეუძლია დაინახოს ბოროტი არსების ჭეშმარიტი სახე, როგორი ნიღაბიც არ უნდა ჰფარავდეს მას. ნიკის თანაშემწე ხდება გამოსწორებული მაქცია - ედი მონრო, რომელიც მას ძველი მითოლოგიის შესწავლაში ეხმარება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ეპიზოდების სია   საიტზე TV.com

კატეგორია:2011 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები
კატეგორია:2012 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები
სეზონი 1
მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი

**მუზაფარ ჰუსეინ-ხანი** (დ. 1548 — გ. 1606) — სეფიანთა ირანის სახელმწიფო მოღვაწე, არმიის ყულარაღასი 1590-იან წლებში. ყანდაარის გამგებელი 1593-1595 წლებში. 

1595 წელს დაუთმო ქალაქი დიდ მოგოლებს. ამის შემდეგ ის გახდა ჰერათის მმართველი. 1605-1606 წლებში შაჰ-აბასის ბრძანებით შეუტია ავღანეთს და ალყაში მოაქცია ყანდაარი, მაგრამ ვერ აიღო. ამის გამო, ისპაჰანში დაბრუნების შემდეგ შაჰმა სიკვდილით დასაჯა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყანდაარის ალყა (1595)
* ყანდაარის ალყა (1605-1606)

## წყარო
*

კატეგორია:დაბადებული 1548
კატეგორია:გარდაცვლილი 1606
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები
ჩხოუში (ცაიშის თემი)

**ჩხოუში** — სოფელი საქართველოში, ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში, ცაიშის თემში. (სოფლები: ცაიში, ცაცხვი, ჩხოუში) მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჩხოუშის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 40 მ, ზუგდიდიდან 12 კმ, ცაიშიდან 2,5 კმ., ცაიშის რკინიგზის სადგურიდან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 188 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რადიო თბილისი

**„რადიო თბილისი“** — სამაუწყებლო კომპანია ჰერეთის ახალი რადიოსადგური ქალაქ თბილისში, რომელიც მაუწყებლობს 2015 წლის 1 სექტემბრიდან ტალღაზე FM93.5. რადიო „თბილისის“ დაფარვის ზონა მოიცავს სრულიად თბილისსა და მის შემოგარენს, ქალაქებს რუსთავსა და მცხეთას, კახეთის რეგიონს: საგარეჯოს, გურჯაანის, დედოფლისწყაროსა და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტების რიგ სოფლებს. რადიო „თბილისის“ FM93.5 მოსმენა ინტერნეტშიცაა შესაძლებელი. რადიო თბილისის სლოგანია — „რადიო იწყება ჩვენით“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:საქართველოს რადიოსადგურები
გრიმი (სეზონი 4)

მინი|

ზებუნევრივი დრამატული სატელევიზიო სერიალ „**გრიმის**“ () მეოთხე სეზონის პრემიერა 2014 წლის 24 ოქტომბერს გაიმართა და 2015 წლის 15 მაისს დასრულდა. იგი შედგებოდა 22 ეპიზოდისგან.

## რეჟისორები
*ფერდინანდ ფეირფაქსი

## მსახიობები
*ბრი ტერნერი
*საილას უეირ მიტჩელი
*საშა როიზი
*რეგი ლი
*ბითსი ტალოჩი
*რასელ ჰორნსბი
*დევიდ ჯუნტოლი
## აღწერა
გრიმის მეოთხე სეზონი, ნიკ ბექჰარტის თავგადასავალი გრძელდება, წინა სეზონში მან დაკარგა თავისი ძალა რისი მეშვეობითაც საზარელი არსებები სააშკარაოზე გამოყადვა, თუმცა ახლა მას მეორე გრიმი ეხმარება თავისი ძალის დაბრუნებაში და არსებებთან ბრძოლაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* გრიმი (სეზონი 1)
* გრიმი (სეზონი 2)
* გრიმი (სეზონი 3)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ეპიზოდების სია   საიტზე TV.com

კატეგორია:2014 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები
კატეგორია:2015 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები
სეზონი 1
საათლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**საათლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*საათლი — რაიონი აზერბაიჯანში
*საათლი — ქალაქი აზერბაიჯანში, საათლის რაიონში
*საათლი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში
Lady Gaga and the Muppets Holiday Spectacular

**Lady Gaga and the Muppets Holiday Spectacular** () — მადლიერების დღის აღსანიშნავი სპეციალური შოუ ამერიკელ პოპ მომღერალ ლედი გაგასთან და თოჯინებ მაპეტებთან ერთად, 90-წუთიანი გადაცემა ტელეკომპანია ABC-ს ეთერში გავიდა 2013 წლის 28 ნოემბერს. შოუში მონაწილეობა ასევე მიიღეს ელტონ ჯონმა, ჯოზეფ გორდონ-ლევიტმა, კრისტენ ბელმა და რუპოლმა. 2011 წლის ფოუს — *A Very Gaga Thanksgiving* შემდგომ ეს იყოს გაგას რიგით მეორე მადლიერების დღის აღსანიშნავი სპეციალური შოუ.

შოუში გაგამ შეასრულა სიმღერები მესამე სტუდიური ალბომიდან — *ARTPOP* და დუეტები მოწვეულ სტუმრებთან ერთად, მათ შორის ორი დუეტი ელტონ ჯონთან ერთად. შოუმ კრიკიტოსების მხრიდან შერეული შეფასებები დაიმსახურა, განსაკუთრებით კი გააკრიტიკეს გაგას პრეზერვატივის ფორმის კოსტუმი. გადაცემას პირდაპირ ეთერში თვალს ადევნებდა 3,62 მილიონზე მეტი მაყურებელი.

## სიმღერების სია 
#Venus (მაპეტებთან ერთად)
#Applause
#Bennie and the Jets (სერ ელტონ ჯონთან ერთად)
#ARTPOP (სერ ელტონ ჯონთან ერთად)
#Jingle Bells და Deck the Halls (ბიკერის და შვედი მზარეულის დუეტი)
#MANiCURE
#Gypsy (ბაყაყ კერმიტთან ერთად)
#Baby, It’s Cold Outside (ჯოზეფ გორდონ-ლევიტთან ერთად)
#Fashion! (რუპოლთან ერთად)
#Applause (განმეორებით) (მაპეტებთან ერთად)

## პერსონალი 
* ლედი გაგა — საკუთარი თავი
* ტომ კეინი — გამომცხადებელი

;მაპეტების შემსრულებლები
* სტივ უიტმირი — ბაყაყი კერმიტი, ბიკერი, ვირთხა რიზო, სტეტლერი და ტუჩები.
* ერიკ ჯეიკობსონი — მისს პიგი, დათუნია ფოზი, ცხოველი და არწივი სემი.
* დეივ გოლცი — გონზო, დოქტორი ბენსენ ჰანიდიუ, უოლდორფი, ზუტი და კურდღელი ალბერტი.
* ბილ ბარეტა — ძაღლი როულფი, დოქტორი კბილები, შვედი მზარეული, კრევეტი მეფე პეპე, დათუნია ბობო და დიდი უხეში კარლი.
* დევიდ რუდმანი — სკუტერი და ჯენისი.
* მეტ ფოგელი — ქათამი კამილა, სერჟანტი ფლოიდ პეპერი, ლიუ ზელანდია და ცხვარი ნორმანი.
* პიტერ ლინცი — ვალტერი

;სპეციალური სტუმრები
* კრისტენ ბელი — საკუთარი თავი
* ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი — საკუთარი თავი
* ელტონ ჯონი — საკუთარი თავი
* რუპოლი — საკუთარი თავი
* Youthful Praise — საკუთარი თავი

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ლედი გაგა
კატეგორია:მაპეტები
კატეგორია:2013 წლის სპეციალური სატელევიზიო გადაცემები
კატეგორია:მადლიერების დღის სპეციალური სატელევიზიო გადაცემები
გრიმი (სეზონი 6)

მინი|

ზებუნევრივი დრამატული სატელევიზიო სერიალ „**გრიმის**“ () მეექვსე სეზონის პრემიერა 2017 წლის 6 იანვარს გაიმართა და ამავე წლის 31 მარტს დასრულდება. იგი შედგება 22 ეპიზოდისგან.

## რეჟისორები
*ფერდინანდ ფეირფაქსი

## მსახიობები
*ბრი ტერნერი
*საილას უეირ მიტჩელი
*საშა როიზი
*რეგი ლი
*ბითსი ტალოჩი
*რასელ ჰორნსბი
*დევიდ ჯუნტოლი
## აღწერა
მას შემდეგ რაც ნიკმა და მისმა მეგობრებმა აღმოაჩინეს 7 გრიმის მიერ დამალული განძი სიტუაცია რადიკალურად შეიცვალა, ზოგიერთი მოკავშირე მტერი გახდა, ზოგიერთი მტერი კი მოკავშირე, წინ საკმაოდ დიდი ბრძოლა გველის რომელიც საბოლოოდ გადაწყვეტს ნიკისა და მისი მეგობრების მომავალს.

## იხილეთ აგრეთვე
* გრიმი (სეზონი 1)
* გრიმი (სეზონი 2)
* გრიმი (სეზონი 3)
* გრიმი (სეზონი 4)
* გრიმი (სეზონი 5)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ეპიზოდების სია   საიტზე TV.com

კატეგორია:2017 წლის ამერიკული სატელევიზიო სეზონები
სეზონი 1
გრიმი (ტელესერიალი)

**გრიმი** () — ამერიკული ტელესერიალი, რომელიც შედგება 6 სეზონისა და 123 ეპიზოდისგან. პირველად ტელეეკრანებზე 2011 წლის 28 ოქტომბერს გამოჩნდა.
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია: გრიმი (ტელესერიალი)
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
სეფიდრუდი

**სეფიდრუდი** — მდინარე ჩრდილოეთ ირანში. წარსულში წარმოიქმნებოდა ელბურსის მთათა სისტემის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ყიზილ-უზენისა და შაჰრუდის შეერთებით. ამჟამად გამოედინება შაბანაუს წყალსაცავიდან. მდინარე კვეთს ელბურსის დასავლეთ დაბოლოებას და ერთვის კასპიის ზღვას, სადაც წარმოქმნის დელტას. სეფიდრუდი წარმოადგენს ირანის კასპიის ზღვის სანაპიროს უგრძეს და ყველაზე უხვწყლიან მდინარეს. მისი სიგრძე ყიზელოუზენთან ერთად აღწევს 720 კმ-ს, აუზის ფართობი დაახლოებით 56,2 ათ. კმ². იკვებება თოვლის, მყინვარული, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* სეფიდრუდი — ენციკლოპედია ირანიკა

კატეგორია:ირანის მდინარეები
საათლი (ბარდა)

**საათლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ბარდის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —     	 	622 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

კატეგორია:ბარდის რაიონის სოფლები
ბოკოვსკაიის იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია

**ბოკოვსკაიის იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია** () — მართლმადიდებლური ეკლესია ბოკოვსკის რაიონის სტანიცა ბოკოვსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ამჟამად აღნიშნული ტერიტორია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს შახტინის ეპარქიას. 

მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ბოკოვსკის რაიონი, სტანიცა ბოკოვსკაია.

## ისტორია 
1866 წელს ხუტორ ბოკოვსკაიის მაცხოვრებლებმა სლობოდა ეფრემოვო-სტეფანოვკაში შეიძინეს  ხის ეკლესიის კონსტრუქცია. გადაიტანეს და დაამონტაჟეს ხუტორის ტერიტორიაზე.

აწყობილ ხის ეკლესიას, რომელსაც არ ჰქონდა სამრეკლო, გარს შემავლეს ქვის მესერი. 1868-1869 წლებში სახურავი და გუმბათი შეცვალეს თუნუქის ფირფიტებით, ააშენეს სამრეკლოც. ეკლესიის ირგვლივ XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა სატაძრო კომპლექსი, რომლის შემადგენლობაშიც შევიდა: ოროთახიანი საყარაულო, აგურის ოთხოტახიანი საკვირაო-სამრევლო სკოლა, აგურის  ფარდული, კეთილმოწყობილი ჭა. იქვე ააშენეს სახლი სასულიერო პირებისთვის. ეკლესიას ემსახურებოდა სამი მღვდელი, ერთი დიაკვანი და სამი მეფსალმუნე.

1920 წელს ეკლესიას დაეცა მეხი, ეკლესიაში ხანძარი გაჩნდა, შენობა დაინგრა. შემდეგი წლების განმავლობაში ხუტორში ეკლესია არ ჰქონიათ. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეკლესიისათვის შეიძინეს სახლი, რომლის მოწყობის შემდეგ მასში არევლინებოდა ღვთისმსახურება. 1989 წელს გადაკეთეს ეკლესიად და მას დაადგეს გუმბათი. 2000 წელს ეკლეიის მახობლად ააშენეს სამრეკლო.

ტაძარში პატივს მიაგებენ წმინდა ხატებს, რომლებიც მოიტანეს მომლოცველებმა ათონის მონასტერში პილიგრიმობის პერიოდში.  ეკლესიაში ინახება ივერიის ღვთისმშობლის ხატი. 

2010 წელს ეკლესია გაარემონტეს და მოაოქროვეს გუმბათი. ეკლესიის წინამძღვარი 2010 წლიდან არის ალექსანდრე (ლევჩიკი)

## რესურსები ინტერნეტში
* Боковская. Церковь Рождества Иоанна Предтечи.
* Приход Иоанна-Предтечи, ст. Боковская
* Боковская
* В храме Иоанна Предтечи станицы Боковской совершен молебен для казаков Верхнедонского округа.

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
კალგა

**კალგა** (‎) — ტიტული ყირიმის სახანოში, რომლის მატარებელიც ითვლებოდა სახანოს ტახტის მემკვიდრედ  და ხანის შემდეგ პირველ პირად. კალგას წოდება დაწესდა 1486 წელს, ყირიმის მე-3 ხანის, მენლი I გირეის მმართველობის პერიოდში. კალგას პირადად ხანი ნიშნავდა. ის აუცილებლად უნდა ყოფილიყო გირეის დინასტიის წევრი, არ აქვს მნიშვნელობა ხანის ვაჟი იქნებოდა, ძმა თუ ნათესავი. კალგას ტიტული მატარებელი გირეიები ყირიმში ავტორიტეტით სარგებლობდნენ, განაგებდნენ ხაზინასა და სახელმწიფო საქმეების დიდ ნაწილს. მათი რეზიდენცია იყო სიმფეროპოლის სასახლე. კალგას შემდეგ მესამე პირისა და მეორე მემკვიდრის ტიტული იყო — ნურედინი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია
* ყირიმის კალგების სია
* ყირიმის ნურედინების სია
* ნურედინი

## ლიტერატურა
* Халим Гирей-султан «Розовый куст ханов, или история Крыма», Симферополь, 2008 г. ISBN 978-966-8518-91-1
* Смирнов В. Д. «Крымское ханство под верховенством Отоманской империи», том 1, Издательский дом «Рубежи Х Х I», 2005 г. ISBN 5-347-00007-4

კატეგორია:წოდებები
შათირლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**შათირლი ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*შათირლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში
*შათირლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში
ნიკა ტაბატაძე

**ნიკა ტაბატაძე** (დ. 1975 წლის 26 მაისს, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი. 

1997 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი საერთაშორისო სამართლის სპეციალობით.

იყო  ტელე-კომპანია რუსთავი 2-ის ჟურნალისტი. 2001 წელს ტელეკომპანიის 10 პროცენტის მფლობელი გახდა. საკუთარი წილი 2004 წელს დათმო, როდესაც კომპანიის გენერალურ დირექტორად დაინიშნა. ეს პოსტი 2006 წელს დატოვა, შემდეგ კერძო ბიზნესში გადავიდა. არის „სს ჯორჯიან რეზორტს გუდაურისა“ და „შპს Unimex Power System Georgia“-ს დირექტორი. 

## ლიტერატურა
* „ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი“. –  თბ., 1998-1999. - გვ. 306

კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1975
ხანლარი

**ხანლარი**, **ელენენდორფი** — ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლები გამოვლენილი ხანლარის რაიონში 1920-30-იან წლებში (ე. რესლერი, ი. ჰუმელი). ზურნაბადთან გამოვლენილია შუა ბრინჯაოს ხანის გორასამარხი, სადაც აღმოჩნდა თრიალეთური ტიპის მოხატული კერამიკა. მდინარე განჯაჩაიზე გამოვლინდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ყორღანული სამაროვანი. ნაპოვნია ბრინჯაოს სატევრები, მახვილები, ორმაგი ცული, ფრინველისა და ზარის ფორმის საკიდები, სამკაული, თეთრად ინკრუსტირებული შავი თიხის ჭურჭელი და სხვა. ი. ჰუმელმა დაადგინა დაკრძალვის წესის კანონზომიერება — სამარხთა ორიენტირება გარკვეული წერტილებიდან, რომელთდ ბორის პიოტროვსკი საკულტო ადგილებად მიიჩნევს. გამოვლინდა ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი. ქილიქ-დაღში მიგნებულია კაჟის ძველი გამონამუშევრები. სამკაულები აღმოსავლეთ საქართველოს ნიმუშების მსგავსია, იარაღი კი ყარაბაღული და შამქორულია. ჭურჭელზე გამოსახულია ნადირობის სცენები, ადამიანებისა და ცხოველების ფიგურები, გეომეტრიული სიმბოლური სახეები. აღნიშნული კერამიკა გავრცელებული იყო ძვ. წ. VI საუკუნემდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამარხები