რკინიგზის შუქნიშანი

thumb|„საბჭოთა დროინდელი“ შესასვლელი შუქნიშანი აღჭურვილი შუქშესანიღბი ქუდებით
thumb|ჯუჯა სამარშრუტო შუქნიშანი რუსეთში
[thumb|რკინიგზის შუქნიშანი [გერმანიაში]]
**რკინიგზის შუქნიშანი** — მოწყობილობა რკინიგზებზე ხილული სიგნალიზაციისთვის, რომელიც სიგნალებს იძლევა დღე-ღამის ნებისმიერ დროს მხოლოდ ნათელი ფერით (კონკრეტულად კი, ფერით, ციმციმით, რიცხვით, ფერების ადგილმდებარეობით). როგორც წესი, შუქნიშნის ჩევება განკუთვნილია სალოკომოტივე ბრიგადის წევრებისათვის ან მოძრავი შემადგენლობის მემანქანისათვის, ხოლო თვითონ შუქნიშანი, სალოკომოტივე შუქნიშნის გამოკლებით, ზედაპირზე დასადგამი მოწყობილობაა.

რკინიგზის შუქნიშნები განკუთვნილია მატარებელთა მოძრაობის, სამანევრო შემადგენლობების, ასევე დამხარისხებელი გორაკიდან შემადგენლობის დაშლის სიჩქარის სარეგულიროდ. ასევე შუქნიშნებს ან დამატებით სინათლის მაჩვენებლებს შეუძლიათ ინფორმაცია მიაწოდონ მემანქანეებს მარშრუტის შესახებ ან რამენაირად დაუკონკრეტონ სიტუაცია. როგორც დანიშნულების, ასევე კონსტრუქციის საერთო მსგავსებასთან დაკავშირებით, სარკინიგზოს შეიძლება მივაკუთვნოთ მეტროპოლიტენების და მეტროტრამების შუქნიშნებიც.

## განსაკუთრებული თვისებები 
საექსპლოატაციო თვისებების მიხედვით ტიპიურ რკინიგზის შუქნიშნებსა და საავტომობილო გზების (ქუჩის) შუქნიშების უმრავლესობას შორის ძირითადი განსხვავებაა — ძირითადი სხივის (პოსტსაბჭოთა სივრცეში განსხვავების კუთხე იყო დაახლოებით 3°) გაცილებით უფრო ვიწრო მიმართულება, რადგან უმრავლეს შემთხვევაში შუქნიშნის ჩვენება განკუთვნილია მხოლოდ მოძრავი შემადგენლობის მემანქანისთვის, რომელიც იმყოფება ლიანდაგის რომელიღაც ერთ უბანზე. ასევე განსხვავება მდგომარეობს იმაში, რომ რკინიგზაზე შუქნიშნის ჩვენების ერთმნიშვნელოვანი აღქმა უნდა მოხდეს გრძელ დისტანციებზე — დაახლოებით 0,8-1,5 კმ, რაც პრაქტიკულად გამორიცხავს რაიმე ფიგურების ან სილუეტების გამოყენებას ერთი დღის განმავლობაში.

როგორც წესი, ნებისმიერი რკინიგზის შუქნიშნების სიგნალიზაციაში მთლიანად მოითხოვება საკმაოდ ბევრი სხვადასხვა რამის ჩვენება, გამოყენებისათვის შესაძლებელი ფერების რაოდენობა კი საკმაოდ შეზღუდული — როგორც წესი, სამიდან ექვსამდე (თანაც ექვსი — უკვე ადამიანის შესაძლებლობის ზღვარზე ფერების აღქმით მხედველობის საკმაოდ ცუდ პირობებში), ამიტომ, როგორც წესი, მხოლოდ ერთი რომელიმე ფერის გამოყენება სიგნალიზაციის მთელი სისტემის მასშტაბში ხდება შეუძლებელი. მსოფლიოს რკინიგზებზე გამოიყენება შუქნიშნები, რომლებიც გამოხატავენ სიგნალს ან ფერების მხოლოდ ურთიერთმდებარეობით, ან მხოლოდ მათი ფერით (და ასევე ხშირად ციმციმით), ან როგორც ფერებით, ასევე ადგილმდებარეობით, თანაც სიგნალიზაციის სისტემებიშესაძლებელია იყვნენ როგორც უბრალოები, ასევე საკმაოდ რთულები შესწავლისთვის და აღქმისთვის.

მაგალითად, პოსტსაბჭოთა სივრცეში, ძირითადი მნიშვნელობა ენიჭებოდა ფერებს და ციმციმას, ასევე განისაზღვრებოდა მათი შედარებითი ურთიერთმდგომარეობა; ამასთან შუქნიშნების ერთდროულად განათებული ყველა ფერი ყოველთვის განლაგებულნი იყვნენ ერთ ვერტიკალურ ხაზზე.

პოსტსაბჭოთა სივრცეში შუქნიშნების სიგნალიზაციაში გამოყენებული ფერები იწოდებოდდნენ შემდეგნაირად: წითელი, ყვითელი, მწვანე, მთვარისფერ-თეთრი, ლურჯი. ფრანგულ ბაზაზე ჩამოყალიბებულ სისტემებში გამოყოფენ იისფერ ფერს; ასევე ზოგიერთ სისტემებში ყვითელ ფერს ფაქტიურად უწოდებენ ნარინჯისფერს.

სურათი:Маневровый светофор f001.jpg|სამანევრო მოძრაობისათვის ნებადართული მთვარისფერ-თეთრი სიგნალით ჩართული სამანევრო შუქნიშანი
სურათი:Маневровый светофор f002.jpg|სამანევრო მოძრაობისათვის ამკრძალავი ლურჯი სიგნალით ჩართული სამანევრო შუქნიშანი
სურათი:Маневровый светофор f003.jpg|სამანევრო მოძრაობისათვის ამკრძალავი წითელი სიგნალით ჩართული სამანევრო შუქნიშანი
სურათი:Поездной светофор f001.jpg|მეექვსე ლიანდაგიდან კენტი მიმართულებისკენ წითელი სიგნალით ჩართული გამსვლელი შუქნიშანი
სურათი:Поездной светофор f002.jpg|მეექვსე ლიანდაგიდან კენტი მიმართულებისკენ მწვანე სიგნალით ჩართული გამსვლელი შუქნიშანი
სურათი:Поездной светофор f003.jpg|პირველი ლიანდაგიდან წყვილი მიმართულებისკენ ყვითელი სიგნალით ჩართული გამსვლელი შუქნიშანი
სურათი:Поездной светофор f007.jpg|მეხუთე ლიანდაგიდან კენტი მიმართულებისკენ მწვანე სიგნალით ჩართული განმეორებითი შესასვლელისწინა შუქნიშანი. შორეულ ხედზე ამავე ლიანდაგიდან ყვითელი სიგნალია გასასვლელ შუქნიშანზე

## ტექნიკური დახასიათება 
ტრადიციულად შუქნიშნებში სინათლის წყაროდ გამოიყენებოდა ნათურა, თანაც სხივის მაღალი ფოკუსირების მოთხოვნადობის გამო ნათურის ძაფი უნდა ყოფილიყო მოკლე, ამიტომ ჩვეულებრივ იყენებენ დაბალვოლტიან ნათურებს — 12 ვოლტიანებს, ძალიან მსგავსს ავტომობილების ფარების ძველ ნათურებთან ან დიაპროექტორების ნათურებთან. ასევე ასეთი ნათურები მეტად ამტანია რამდენჯერმე ჩართვა-გამორთვასთან მიმართებაში, რაც ძირითადია ციმციმის, ვიბრაციის დროს. პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში გამოიყენება ორძაფიანი ნათურები: ერთი ძაფი ძირითადია მუშაობის ვადით 2000 საათი, მეორე სარეზერვოა მუშაობის ვადით 300 საათი, ირთვება მართვის სქემის მიერ ძირითადის გადაწვისთანავე.

ასევე უკანასკნელ დროს გამოყენება დაიწყო შუქდიოდიანმა შუქნიშნებმა, პირველ რიგში ისინი ყენდება გასასვლელ შუქნიშნებზე (გადასარბენებზე), სადაც წვდომა შუქნიშნებთან გაძნელებულია და შუქდიოდიან მატრიცებზე მაღალი ნდობა მნიშვნელოვნად აიოლებს შუქნიშნების ექსპლოატაციას.

ნათურიანი შუქნიშნები, რომელთაც გააჩნიათ უნარი გადასცენ სხვადასხვა ფერების მაჩვენებელი, კონსტრუქციულად ასრულებდნენ ყველაზე ხშირად ორ ტიპს: ეგრედ წოდებულ ლინზურს და პროჟექტორულს.
thumb|სამარშრუტო შუქნიშანის ფრენელის ლინზის სახის წითელი შუქფილტრი
პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში, როგორც მთელ მსოფლიოში, ყველაზე უფრო მეტი გავრცელება მიიღო ლინზურმა შუქნიშნებმა (). მათ აქვთ თითოეული ცალკეული სიგნალის ფერისთვის ცალკეული, ეგრედ წოდებული, კომპლექტი, რომელიც შედგება ნათურიანი ბუდისგან (და ხშირად — დაყენებისას ფოკუსირების დასარეგულირებელი სისტემები) და ლინზის კომპლექტისგან, რომელიც შედგება რამდენიმე ლინზისაგან (ჩვეულებრივ საფეხურებიანი (ფრენელის ლინზა) და ამოზნექილი შესაძლებლობის მიხედვით სინათლის ნაკადის საუკეთესო გამოყენებისთვის) და შესაბამისი ფერის შუქფილტრებისაგან. პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში ლინზური კომპლექტი შედგება შიდა საფეხურებიანი ფერადი ლინზა-შუქფილტრისაგან და გარე უფერო საფეხურიანი ლინზისაგან. ასეთი მოწყობილობის ძირითადი ნაკლოვანებებია — შედარებით დაბალი ეკონომიურობა (იქ ნათურის სიმძლავრე ჩვეულებრივ შეადგენს 25 ვატს, ასევე გვხვდება ნათურები სიმძლავრით 15 და 35 ვატი) სინათლის ნაკადის ცუდი გამოყენების გამო (სულ 25-30 %) და ასევე ჩვენების შეცვლის შესაძლებლობა მზის სხივების მოხვედრისას ლინზურ კომპლექტებზე (ამის გამო შეუძლებელია სარკის გამოყენება, რომლებიც საკმაოდ გააუმჯობესებდნენ სინათლის ნაკადის გამოყენებას).

საერთოდ შუქდიოდების უპირატესობა ნათურებთან შედარებით — ეკონომიურობა (როგორც წესი, „თეთრი“ შუქდიოდების გარდა), ხანგრძლივი ექსპლოატაცია, საიმედოობა (მათ შორის ერთ სასიგნალო კომპლექტში შუქდიოდების მრავალრიცხოვნების ხარჯზე), საკმაოდ ძვირი ფერადი ლინზების ან შუქფილტრების არ საჭიროება, ზოგიერთი ფერებისათვის (მწვანე (ზურმუხტისფერი), ნაწილობრივ ლურჯი) — უფრო კაშკაშა, მკვეთრი ფერი, რაც აადვილებს რთულ პირობებში აღქმას, განსაკუთრებით ნათელ მზიან დღეს, ასევე ღამით კარგად განათებულ ქალაქში და ა.შ. ნაკლოვანებები — ისევ, ზოგიერთი ფერებისთვის — ან პირიქით საკმაოდ მკრთალი, მაგრამ გარკვეულწილად მკაცრი, გამაღიზიანებელი ფერი (ეს დამახასიათებელია ყვითლისთვის), ან — შუქდიოდების გარკვეული ფერების მიუწვდომლობის გამო — უბრალოდ არასტანდარტული, არატრადიციული ფერი (ეს ხშირია ყვითელი და თეთრი ფერებისთვის — მაგალითად, არსებობს მაგალითი აშკარად ლურჯი „მთვარისფერ-თეთრი“ შუქი მოსკოვის მეტროში). წითელი დღეისათვის არსებულ შუქდიოდიან შუქნიშნებზე, არსებითად, მაყურებელთა აღქმით მნიშვნელოვნად არც უკეთესია და არც უარესი ტრადიციულზე, წითელი ფერის მიხედვით საკმაოდ რთულიცაა განასხვავო შუქდიოდიანი შუქნიშანი ნათურის შუქნიშნისგან.

ასევე ნაკლოვანებად შეიძლება ჩაითვალოს ის, რომ შუქდიოდები მყისიერად ინთებიან და ქრებიან იმის შესაბამისად, თუ მათ როგორ მიეცემა და ეხსნება ძაბვა: შუქის ციმციმისას ეს საკმაოდ ძლიერ აღაგზნებს სალოკომოტივო ბრიგადის წევრებს, ამას გარდა, თვითონ ციმციმის სახე უჩვეულოა, არ აღიქმება როგორც რკინიგზის შუქნიშანი, ნელ-ნელა ანთებისგან და დაბალვოლტაჟიანი ნათურების ჩაქრობისაგან განსხვავებით. მაგრამ სურვილის შემთხვევაში ეს ნაკლოვანება ადვილი აღმოსაფხვრელია უბრალო ელექტრონული სქემებით.

შუქდიოდიანი შუქნიშნების მნიშვნელოვანი ნაკლოვანებაა აგებულების სირთულე და ფერების ანთების კონტროლის სქემების არატრივიალობა (ნათურიან შუქნიშნებთან შედარებით).

დღეისათვის, იქიდან გამომდინარე, რომ სიგნალიზაციის კონტროლის სისტემის შეცვლა, რომელიც ადაპტირებულია ნათურაზე, არ იგეგმება, შუქდიოდიან შუქნიშნებს არ გააჩნია. ტექნიკური მოთხოვნების თანახმად სხვადასხვა მეთოდებით შუქნიშნის შუქდიოდების თავების მოხმარების დონე მიყვანილია ნათურების დონეზე. უსაფრთხოებაზე მაღალ მოთხოვნებს მივყავართ უსაფრთხო სქემების გამოჩენამდე და შედეგად ისინი არასაიმედოა, შუქნიშნის სქემაში შემავალი კომპონენტების პარამეტრების მცირე ცვლილების დროს მწყობრიდან გამოდის. შესაბამისად, დღეისათვის შუქდიოდიან რკინიგზის შუქნიშნებს უპირატესობა ნათურიან შუქნიშნებთან შედარებით არ გააჩნაით, ამავე დროს ინარჩუნებენ ყველა თანდაყოლილ ნაკლოვანებებს.

## კლასიფიკაცია 
thumb|განმეორებითი შუქნიშანი რუსეთში
### შუქდიოდიანი შუქნიშნების სახეობები 
#### სპეციფიკურად შუქდიოდიანები 
ისინი ქუჩების შუქდიოდიანი შუქნიშნების მსგავსია. მათში თითოეული სასიგნალო კომპლექტი წარმოადგენს ბრტყელ მატრიცას შუქდიოდებთან ერთად, სხივის ფოკუსირება ხორციელდება თითოეული შუქდიოდისთვის ცალკე შუქდიოდში ჩადგმული ლინზით. ასეთი შუქნიშნის უპირატესობაა — ხულიგნების მიერ სიგნალის კომპლექტების განადგურების საწინააღმდეგოდ საკმაოდ კარგი მდგრადობა, რადგან მატრიცა დაცულია რაიმე მტკიცე გამჭირვალე მასალით და ჩვენებების სიმკვეთრე და მკაფიო ხილვადობა დაწყებული საშუალო მანძილიდან — ორივე უპირატესობა განსაკუთრებით დასაფასებელია ქალაქებში. ასევე ზოგიერთ შემთხვევებში (მცირერადიუსიანი მრუდების შემთხვევებში) მათი უდავო უპირატესობაა, ხილვადობის საკმაოდ ფართე კუთხე — სხვა შემთხვევებში ეს უფრო ნაკლოვანებაა. ასეთი კონსტრუქციის ძირითადი უპირობო ნაკლოვანებაა — გამაღიზიანებელი და ხშირად მატრიცის თვალისმომჭრელი ეფექტი ახლო მანძილზე — უარყოფითი მხარეა საშუალო დისტანციებზე განსაკუთრებით მკაფიო ხილვადობა. ეს დამოკიდებულია არა მხოლოდ და არა მარტო შუქდიოდების რაოდენობაზე და სხივის ჯამურ სიკაშკაშეზე, არამედ ლინზის დიამეტრზე და შესაბამისად თითოეული შუქდიოდის ხილული დისკის სიკაშკაშეზე — ლინზების დიამეტრების გაზრდისას სანამ ისინი ერთმანეთს შორის არ დაიხურებიან ეს არასასურველი ეფექტი ქრება.

#### ლინზურები 
მსგავსია ნათურიანი ლინზური შუქნიშნების და მათგან პრინციპულად განსხვავდება მხოლოდ იმით, რომ ყველა მათი ლინზა უფეროა. ესენი შეიძლება იყვნენ როგორც შუქდიოდებისთვის სპეციალურად დამზადებული ლინზური კომპლექტები, ასევე ჩვეულებრივი ნათურებიანი ლინზური შუქნიშნები, რომლებშიც ნათურების ნაცვლად ჩაყენებულია შემცვლელი შუქდიოდიანი კომპლექტი, რომელიც მთლიანობაში გამოასხივებს ფართე სპექტრის სინათლეს, ფარავს ლინზის მთელ ფართობს, ხოლო ფერადი ლინზის მაგივრად — უფეროა. ასეთი შუქნიშნები ნათურებიანისგან განსხვავდება მხოლოდ ფერის ელფერით, ციმციმის თვისებებით და გარკვეულწილად — სხივის დაშორების კუთხით — თვითონ სინათლის წყაროს ეფექტური ზომების განსხვავების გამო.

ასეთი შუქნიშანი, რათქმა უნდა არ განსხვავდება ლამპურისგან ვანდალიზმისგან მდგრადობით, მაგრამ საკმაოდ ეკონომიურია და პრაქტიკულად არ ითხოვს მომსახურებას, გარდა გაჭუჭყიანებული და დამტვერილი ლინზების გარეცხვისა (მაშინ როცა შუქნიშნებში მუდმივად ანთებული ნათურების მუშაობის ვადა სულ დაახლოებით 2000 საათია).

### მდებარეობა 
მდებარეობის მიხედვით შუქნიშნები განსხვავდებიან ანძური, ანუ რომლებსაც გააჩნიათ საკუთარი ანძა, ჩამოკიდებული ან კონსოლური, ანუ დაყენებულები რაიმე ლიანდაგის კონსტრუქციაზე, ჯუჯა, ანუ მიწიდან მცირე სიმაღლეზე მდებარე, როგორც წესი, ბეტონის ბლოკზე ან დაბალ ბოძზე, ასევე გვირაბის, დამაგრებული გვირაბის კედელზე. იშვიათად გვხვდება შუქნიშნების დამაგრების რაიმე განსაკუთრებული სახე. ჯუჯა შუქნიშნები იაფია, ასევე საკუთარი გაბარიტების გამო ითხოვს ლიანდაგებს შორის მცირე მანძილს, რაც საშუალებას იძლევა რამდენიმე მეტრის ხშირი მოგებისა ლიანდაგების სიგრძეებში. მაგრამ მთლიანობაში მიღებულია ჩაითვალოს, რომ მათ გააჩნიათ რამდენადმე ცუდი მხედველობა, შესაძლებელია გადაიკეტოს ლიანდაგებში მოსიარულე ადამიანების მიერ, დაიფაროს თოვლით და ა.შ.. მაგრამ რკინიგზის ლიანდაგის გავლისას ღამით განათებულ საქალაქო დასახლებაში ხშირად ზუსტად მაღალი შუქნიშნები აღმოჩნდებიან ძნელად დასანახები.

### ფარის ფორმა 
thumb|ძველი ტიპის თავებიანი (მომრგვალებული ფარებით) და ახალი ტიპის (მართკუთხა) შემავალი შუქნიშნები.
რკინიგზის შუქნიშნების დამახასიათებელი თვისებაა (გარდა ჯუჯა არაგაბარიტული შემჭიდროებული უმრავლესობისა და გვირაბებისა) ფონური ფარების ფერების დიამეტრთან შედარებით ძალიან დიდი რაოდენობა, პრაქტიკულად ყოველთვის შავების, ზოგჯერ სხვა ფერის ჩარჩოთი. ხშირად ფარის ფორმა რაიმე ფორმით უჩვენებს შუქნიშნის ტიპზე ან მისი მნიშვნელობის განსაკუთრებულობაზე. ასევე ასეთი მიზნებისთვის ხშირად იხმარება ანძის შეღებვა. პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში ფარის ფორმა (რომბი ან კვადრატი, მობრუნებული დიაგონალურ–ვერტიკალურად, სხვა ფორმის ფარებისგან განსხვავებით — მრგვალი, მართკუთხა, ოვალური) განსხვავდება მხოლოდ განმეორებით და ბარიერულ შუქნიშნებზე, თანაც უკანასკნელი ასევე განსხვავდება ანძის შავ-თეთრი სპირალურ-ზოლებიანი ფერით შეღებვით. ასევე პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში 1980-იან წლებამდე გამოშვებულ ლინზური შუქნიშნებისთვის დამახასიათებელია საკმაოდ გრძელი მზისგან დამცავი ფარები თითოეულ ლინზურ კომპლექტებზე.

### დანიშნულება 
[thumb|კენტი მიმართულების გამაფრთხილებელი შუქნიშანი სადგურის გორაკის „А“ პარკში (ჩართულია ყვითელი და ყვითელი მოციმციმე) მომწვევ სიგნალთან ერთად (ქვედა მრგვალი მთვარისფერ-თეთრი არ არის ჩართული) ორმალიანი [გზაგამტარის წინ საავტომობილო გზის თავზე]]
დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ შუქნიშნების რამდენიმე სახეობას, ამასთან რამდენიმე მათგანი ფუნქციონალურად შესაძლებელია გაერთიანდეს ერთ შუქნიშანში:

; სამატარებლო

* შესავალი
* გამსვლელი
* სამარშრუტო
* შესავლისწინა
* გამავალი
* საფარი
* გამაფრთხილებელი
* განმეორებითი
* ბარიერული
; სამანევრო
; გორაკის
* ძირითადი
* განმეორებითი
; შესავალი/გამსვლელი
; ტექნოლოგიური
; სალოკომოტივე

## შუქნიშნების სიგნალები პოსტსაბჭოთა ქვეყნების რკინიგზებზე 
[thumb|გამსვლელი შუქნიშანი უბანზე [ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაცია|ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაციით, რომელიც აჩვენებს მწვანე და მთვარისფერ-თეთრ ფერებს]]
thumb|გამსვლელი შუქნიშანი მიმართულების სამარშრუტო მაჩვენებლით. ჩართულია შუქნიშნის ყვითელი სიგნალი და მიმართულება სამარშრუტო მაჩვენებელზე
* **მწვანე** — მოძრაობა ნებადართულია დადგენილი სიჩქარით, შემდეგი შუქნიშანი ღიაა. სამნიშნა ავტობლოკირება ნიშნავს ორი და მეტი ბლოკ-უბნის თავისუფლებას, ოთხნიშნა — სამი და მეტი.
* **ყვითელი** — მოძრაობა ნებადართულია გაჩერების მზადყოფნით (წინ თავისუფალია ერთი ბლოკ-უბანი), მომდევნო შუქნიშანი დაკეტილია (სალოკომოტივე მოწყობილობა ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაციის გამოყენებისას მოძრაობის ნებას რთავს ყვითელი ფერის გავლის შემდეგ სიჩქარით არაუმეტეს 50–60 კმ/სთ-სა — ადგილობრივ ინსტრუქციაზე დამოკიდებულებით).
* **წითელი** — გავლა აკრძალულია.
* **მთვარისფერ-თეთრი ციმციმა** — მომწვევი სიგნალი, მატარებელს ნებას რთავს გაიაროს შუქნიშანი, რომელიც უჩვენებს წითელ ამკრძალავ სიგნალს (ან ჩამქრალი ფერების უწესივრობის შედეგად) და იაროს სიჩქარით არაუმეტეს 20 კმ/სთ-სა გამსვლელ შუქნიშნამდე (ხოლო მისი არყოფნისას — სასაზღვრე ბოძკინტამდე) განსაკუთრებული ყურადღებით და გაჩერების მზადყოფნით შემდგომი მოძრაობისთვის წინააღმდეგობის გაჩენის შემთხვევაში. ძირითადად გამოიყენება შესავალ შუქნიშნებზე, მაგრამ შესაძლებელია ასევე გამოყენებული იქნეს სამარშრუტო და გამსვლელ შუქნიშნებზე. ავტობლოკირების დროს მატარებლის გაშვება გამსვლელი მომწვევი სიგნალით ხორციელდება ორლიანდაგიანი გადასარბენის სწორი ლიანდაგიდან (ასეთ შემთხვევაში „სწორი“ ნიშნავს: თუ წყვილი მატარებელი ან მარტო ლოკომოტივი (მარქაფა) დგას წყვილ ლიანდაგზე და კენტი მატარებელი ან მარტო ლოკომოტივი (მარქაფა) დგას კენტ ლიანდაგზე, როცა განლაგება პირიქითაა, მაშინ მატარებელს ან ლოკომოტივს ეძახიან არასწორს).
* **ყვითელი მწვანეთი** — გამოიყენება ოთხნიშნა ავტობლოკირებისას, მწვანე და ყვითელ სიგნალებს შორის შუალედური ჩვენება, ნიშნავს წინ ორი ბლოკ-უბნის თავისუფლებას.
* **ორი ყვითელი** (ყყ) — ნებადართულია მოძრაობა შემცირებული სიჩქარით ისრული გადამყვანის გვერდით ლიანდაგზე, მომდევნო შუქნიშანი დაკეტილია (წითელი).
* **სამი ყვითელი** — გამოიყენება განსაკუთრებულ შემთხვევებში, განკუთვნილია მოტორვაგონიანი მატარებლებისთვის, ერთეული ლოკომოტივებისთვის და სპეციალური მოძრავი შემადგენლობისთვის (მოტომავალი, ავტოდრეზინა). ნებადართულია სადგურის გვერდით ლიანდაგზე მოძრაობისათვის სიჩქარით არაუმეტეს 20 კმ/სთ-სა წითელფერიან სამარშრუტო შუქნიშნამდე.
* **ორი ყვითელი, მათგან ზედა მოციმციმე** (ყმყ) — ნებადართულია მოძრაობა შემცირებული სიჩქარით ისრული გადამყვანის გვერდით ლიანდაგზე, მომდევნო შუქნიშანი ღიაა.
* **ყვითელი მოციმციმე** — ნებადართულია მოძრაობა დადგენილი სიჩქარით, მომდევნო შუქნიშანი ღიაა და სიგნალს იძლევა ისრული გადამყვანის გვერდით ლიანდაგზე სამოძრაოდ (მაგრამ მოითხოვს მოძრაობას შემცირებული სიჩქარით).
* **მწვანე მოციმციმე** — ნებადართულია მოძრაობა დადგენილი სიჩქარით, მომდევნო შუქნიშანი ღიაა და სიგნალს იძლევა ისრული გადამყვანის გვერდით ლიანდაგზე სამოძრაოდ, ამასთან მატარებელმა უნდა გაიაროს ის სიჩქარით არაუმეტეს 80 კმ/სთ-სა.
* **მწვანე მოციმციმე, ყვითელი და მწვანე განათებული ზოლი (მგზ) („ნაძვი“)-**ნებადართულია მოძრაობა სიჩქარით 80 კმ/სთ-მდე 1/18 მარკის ჯვარედინიან ისრული გადამყვანის გვერდით ლიანდაგზე სამოძრაოდ, მომდევნო შუქნიშანი ღიაა.
* **ყმყ და მგზ** — ნებადართულია მოძრაობა სიჩქარით 80 კმ/სთ-მდე, მომდევნო შუქნიშანი ითხოვს მის გავლას შემცირებული სიჩქარით (ყყ ან ყმყ).
* **ყყ და მგზ** — ნებადართულია მოძრაობა სიჩქარით 60 კმ/სთ-მდე, გაჩერებისთვის მზადებით, მომდევნო შუქნიშანი დაკეტილია.

გვხვდება ისეთი უბნები, სადაც გადასარბენებზე არ არსებობს გამავალი შუქნიშნები და სიგნალიზაციის საშუალებებად გამოიყენება ავტომატური სალოკომოტივე სიგნალიზაცია. ასეთ უბნებზე გამსვლელი შუქნიშნები იძლევიან შემდეგი სახის სიგნალებს:
* **მწვანე და მთვარისფერ-თეთრი** — წინ თავისუფალია ორი ან მეტი ბლოკ-უბანი.
* **ყვითელი და მთვარისფერ-თეთრი** — წინ თავისუფალია ერთი ბლოკ-უბანი.
* **ყვითელი მოციმციმე და მთვარისფერ-თეთრი** — გამოიყენება ორლიანდაგიან უბნებზე, სადაც ერთ-ერთი ლიანდაგი არ არის აღჭურვილი ავტობლოკირებით. ნებას რთავს მატარებელს გავიდეს სადგურიდან სიჩქარით 40 კმ/სთ-მდე და შემდგომში იაროს არასწორ ლიანდაგზე სალოკომოტივე შუქნიშნის ჩვენების მიხედვით.

სამანევრო სამუშაოები რეგულირდება იმავე დასახელების შუქნიშნის სახეობის მიხედვით:
* **მთვარისფერ-თეთრი** — ნება ეძლევა შეასრულოს სამანევრო სამუშაო.
* **ლურჯი** — აკრძალულია სამანევრო სამუშაოს წარმოება (მოცემული სიგნალი შეიძლება შეიცვალოს წითელი ფერით).

დამხარისხებელ გორაკებზე გამოიყენება გორაკის შუქნიშნები, რომლებიც არეგულირებენ ვაგონების გორაკიდან დაშვებას. ისინი აჩვენებენ შემდეგ სიგნალებს:
* **მწვანე** — ნებადართულია ვაგონების დაშვება დადგენილი სიჩქარით.
* **ყვითელი** — შემცირებული სიჩქარით.
* **ყვითელი მწვანეთი** — შუალედური სიჩქარით.
* **მთვარისფერ-თეთრი** — დაშვების განმახორციელებელ ლოკომოტივს მისი დამთავრების შემდეგ შეუძლია იაროს გორაკის კუზის გავლით გორაკის წინა პარკში მანევრების ჩასატარებლად მის ლიანდაგებზე.
* **წითელი** — ვაგონების დაშვება აკრძალულია. ფერების მაჩვენებელ მოცემულ სიგნალზე ზოგჯერ ემატება თეთრი ფერის ასო „Н“ (რომელსაც შეუძლია იყოს ანთებულ მდგომარეობაში ჩამქრალი ფერების დროსაც), რომელიც აღნიშნავს, რომ მემანქანეს შეუძლია ვაგონები გორაკიდან უკან დაუშვას.

## სამარშრუტო შუქნიშნების სიგნალები, მათი ადგილზე დაყენების მიხედვით 
* **ერთი მწვანე ფერი** — „ნებადართულია მოძრაობა დადგენილი სიჩქარით; მომდევნო შუქნიშანი (სამარშრუტო ან გამსვლელი) ღიაა“.
* **ერთი ყვითელი** **ფერი** — „ნებადართულია მოძრაობა გაჩერების მზადებით; მომდევნო შუქნიშანი (სამარშრუტო ან გამსვლელი) დაკეტილია“.
* **ერთი წითელი** **ფერი** — „სდექ! სვლა აკრძალულია“.
* **ერთი ყვითელი მოციმციმე ფერი** — „ნებადართულია შუქნიშნის გავლა დადგენილი სიჩქარით; მომდევნო შუქნიშანი (სამარშრუტო ან გამსვლელი) ღიაა და ითხოვს მის გავლას შემცირებული სიჩქარით“.
* **ორი ყვითელი ფერი, მათგან ზედა — მოციმციმე** — „ნებადართულია შუქნიშნის გავლა შემცირებული სიჩქარით; მატარებელი მიემართება გვერდით ლიანდაგზე; მომდევნო შუქნიშანი (სამარშრუტო ან გამსვლელი) ღიაა“.
* **ორი ყვითელი ფერი** — „ნებადართულია შუქნიშნის გავლა შემცირებული სიჩქარით და სადგურში გაჩერებისთვის მზადება; მატარებელი მიემართება გვერდით ლიანდაგზე; მომდევნო შუქნიშანი დაკეტილია“.

## იხილეთ აგრეთვე
* სარკინიგზო შუქნიშნების სიგნალიზაცია
* სემაფორი

## ლიტერატურა
* *Козлов А. М., Гусев К. Г.* Проектирование железнодорожных станций и узлов / Справочное и методическое пособие // М.: Транспорт (издательство), 1981. - 477 с.
* Указания по применению светофорной сигнализации на железных дорогах Союза ССР. РУ-30-80.

## რესურსები ინტერნეტში
* Сигнализация, централизация, блокировка на Метрополитене

კატეგორია:რკინიგზის სიგნალიზაცია
კატეგორია:შუქნიშნები