ტუია (ძველი ეგვიპტე)

**ტუია** (ზოგჯერ თარგმნილი როგორც **ტოუიუი**, **ტუიუ**  ან **ტიუიუ**) - ეგვიპტელი დიდგვაროვანი ქალი, დედოფალ ტიიას დედა და იუიას ცოლი; ეხნატონის ბებია და ტუტანხამონის დიდი ბებია.
## ბიოგრაფია 
ითვლება, რომ ტუია დედოფალ იაჰმეს-ნეფერტარის შთამომავალია. მას არაერთი ოფიციალური და მნიშვნელოვანი როლი ენიჭებოდა ძველი ეგვიპტის როგორც რელიგიაში, ასევე მმართველობაში. იგი ჩართული იყო მრავალ კულტში; მის ტიტულებს შორის იყო „ჰატჰორის მომღერალი“ და ამონისა და მინის „გართობის ხელმძღვანელი“. მას ასევე ეკავა ახმიმის ღმერთ მინისა და თებეს ღმერთ ამონის ჰარამხანის ზედამხედველების გავლენიანი თანამდებობები. ის გათხოვდა იუიაზე, მეთვრამეტე დინასტიის გავლენიან სამეფო კარის წარმომადგენელზე. ითვლება, რომ ის ძვ.წ. 1375 წელს, დაახლოებით 50-55 წლის ასაკში გარდაიცვალა.
## შვილები 
იუიას და ტუიას ქალიშვილი, ტიია შეეძინათ, რომელიც ფარაონ ამენჰოტეპ მესამის „დიდებული სამეფო მეუღლე” გახდა. „დიდებული სამეფო მეუღლე” ეგვიპტეში უმაღლეს რელიგიურ თანამდებობად მიიჩნეოდა, რადგან მისი მფლობელი ფარაონის მხარდამხარ მსახურობდა ოფიციალური ცერემონიებისა და რიტუალების დროს.  

წყვილს ვაჟი, ანენიც გაუჩნდა, რომელიც ქვემო ეგვიპტის კანცლერი, ამონის მეორე წინასწარმეტყველი და ჰელიოპოლისის მღვდელი გახდა. 

იუია და ტუია ასევე შესაძლოა ეიეს, ეგვიპტელი სამეფო კარის წარმომადგენლის მშობლებიც ყოფილიყვნენ, რომელიც ეხნატონის მეფობის დროს მეტად აქტიურობდა, და რომელიც ტუტანხამონის სიკვდილის შემდეგ ფარაონი გახდა.  ამ თეორიის არსებობის მიუხედავად, ამის რაიმე სახის მტკიცებულებები არ არსებობს გარდა იმისა, რომ ორივე - ეიეცა და იუიაც წარმოშობით ახმიმიდან იყვნენ.

## აკლდამა 
ტუია KV46 სამარხში, მეფეთა ველზე, მეუღლე იუიასთან ერთად დაიკრძალა, და მათი სამარხი 1905 წელს, თითქმის ხელუხლებელი აღმოაჩინეს. იმ დროისათვის მათი აკლდამა საუკეთესოდ შემონახულად მიიჩნეოდა, სანამ მათ ეს ტიტული მათი შვილთაშვილის, ტუტანხამონის აღმოჩენამ არ ჩამოართვა. საფლავი არქეოლოგმა, ჯეიმს კვიბელმა, ამერიკელი მილიონერის, თეოდორ მ. დევისის სახელით, თავის მუშათა ჯგუფთან ერთად აღმოაჩინა.  მძარცველებმა ის ნაწილობრივ დაშალეს, რათა ქალის კუბოსა და მუმიასთან მიეღწიათ, და სარკოფაგის სახურავი და თავად სარკოფაგის ერთი ჰორიზონტალური ნაწილი საწოლს დაადეს, მეორე კი პალატის სამხრეთ კედელს მიაყრდნეს.  გარე, მოოქროვილი კუბო მოხსნილი იყო, მისი სახურავი კი ასევე საწოლებზე გადადებული. მისი მეორე (შიდა) კუბოს სახურავი (ასევე მოოქროვილი) მოხსნილი და გვერდზე მიყუდებული იყო, თუმცა მუმია არქეოლოგებს დაუზიანებელი დახვდათ. კვიბელის ვარაუდით, ეს იმ ფაქტმა გამოიწვია, რომ მძარცველებს სახურავის მოხსნა გაუჭირდათ. მუმიის სახვევები, რომლებიც ოდესღაც მას ფარავდა, სათავსების ზემოთ, ოთახის შორეულ კუთხეში იპოვეს. ქალის კბილები ცუდ მდგომარეობაში იყო, და მრავალი მათგანი აკლდა. ადრეულ რენტგენოლოგიურ გამოკვლევებში კბილების მძიმე გაცვეთილობა და პირის ღრუს აბსცესები დაფიქსირდა.  სკანირებამ ასევე გამოავლინა, რომ მას საშუალო სიმძიმის სქოლიოზი ჰქონდა. სიკვდილის მიზეზი ვერ დადგინდა. 
## არტეფაქტები ტუიას გამოსახულებით

File:Tjuyu's third coffin (KV46).jpg|ტუიას შიდა კუბო
File:Thuya.jpg|ტუიას ქანდაკება, ახლა ლუვრის მუზეუმში 

## ლიტერატურა
* Davis, Theodore M.; Maspero, G.; Newberry, Percy E. (1907). The Tomb of Iouiya and Touiyou. London: Archibald Constable and Co. pp. XXV–XXX. ISBN 0-7156-2963-8.
* Reeves, Nicholas; Wilkinson, Richard H. (2010). The Complete Valley of the Kings: Tombs and Treasures of Egypt's Greatest Pharaohs (Paperback reprint ed.). London: Thames & Hudson. pp. 174–178. ISBN 978-0-500-28403-2.
## რესურსები ინტერნეტში
* KV 46 (Yuya and Thuyu) - Theban Mapping Project 
* The Theban Royal Mummy Project - View 18th Dynasty Mummies from the Theban Royal Necropolis
## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტია
კატეგორია:ძველი ეგვიპტელი ქურუმები
კატეგორია:მუმიები
კატეგორია:ძველი ეგვიპტელები