open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მუღნი

**მუღნი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 250 მეტრზე. 2001 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 839 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

## სქოლიო
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ბაჰრ-ელ-ღაზალი

**ბაჰრ-ელ-ღაზალი** (, ) — ისტორიული რეგიონი ჩრდილო–დასავლეთ სამხრეთ სუდანში. მისი სახელი წარმოდგება მდინარე ბაჰრ-ელ-ღაზალიდან.

## გეოგრაფია 
რეგიონი შედგება 4 შტატისაგან: ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი, დასავლეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი, ტბები და ვარაბი. დასავლეთიდან ესაზღვრება ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა. ტერიტორია ძირითადად დაფარულია ჭაობებით. რეგიონის მოსახლეობის უმეტესობა წარმოადგენს დინკას ხალხს.

## ლიტერატურა 
* Wyndham, R, 1936, *The Gentle Savage, A Journey in the Province of Bahr El Ghazal*, commonly known as 'The Bog', (New York: William Morrow and Company).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bahr-el-Ghazal 

კატეგორია:სამხრეთი სუდანი
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის რეგიონები
ანგელოს ხარისტეასი

**ანგელოს ხარისტეასი** ( დ. 9 თებერვალი, 1980, სტრიმონიკო)— ბერძენი ფეხბურთელი, საბერძნეთის ეროვნული ნაკრების წევრი 2001-2011 წლებში. 2004 წელს ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპის ჩემპიონატი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Player profile on Feyenoord official website 
* Player profile on ESPN 

კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ბერძენი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იაკობუს აუდი

**იაკობუს იოჰანეს პიტერ აუდი** ( დ. 9 თებერვალი, 1890, პიურმერენდი — გ. 5 აპრილი, 1963, ვასენარი) — ჰოლანდიელი არქიტექტორი, არქიტექტურის თეორეტიკოსი, „დე სტილის“ (De Stijl) ერთ-ერთი პირველი მიმდევარი და ფუნქციონალიზმის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია
აუდი დაიბადა პიურმერენდში თამბაქოს და ღვინის მოვაჭრის ოჯახში. როგორც ახალგაზრდა არქიტექტორი განიცდიდა ბერლაგეს გავლენას და გარკვეული დრო სწავლობდა თეოდორ ფიშერთან მიუნხენში. ის მუშაობდა უ.მ. დუდოკთან ერთად ლეიდენში სადაც შეხვდა თეო ვან დუსბურგს და ასე აღმოჩნდა „დე სტილის“ მოძრაობაში. 1918 და 1933 წლებში აუდი იყო როტერდამის მუნიციპალური არქიტექტორი. ამ პერიოდში ქალაქში მუშების დიდი იმიგრაცია იყო და აუდი უმთავრესად მუშაობდა სოციალური საცხოვრისის პროექტებზე. ეს მოიცავდა პროექტებს სპანგენში, კიეფჰოეკში და ვიტე დორპში. აუდი ერთი იმათგანი იყო ვინც ცდილობდა შეეჯერებინა მკაცრი, რაციონალური, მშენებლობა მომხმარებლების ფსიქოლოგიურ მოთხოვნილებებთან და მათ ესთეტიკურ მოლოდინებთან. ცდილობდა „პოეტიკური ფუნქციონალიზმის“ პრაქტიკაში დანერგვას.

1927 წელს ის იყო ერთ-ერთი იმ თხუთმეტთაგანისგან რომლებიც შეეწივნენ გავლენიან მოდერნისტულ გამოფენას ვაისენჰოფში. 1932 წლისთვის ის ითვლებოდა გამოჩენილ მოდერნისტ არქიტექტორთა ოთხეულის წევრად ლუდვიგ მის ვან დერ როესთან, ვალტერ გროპიუსთან და ლე კორბუზიესთან ერთად და წარმოჩინებული იყო ფილიპ ჯონსონის საერთაშორისო სტილის გამოფენაზე. 1945 წელს მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მან უფლება მისცა ამერიკაში დაბეჭდილიყო მისი 1941 წელს აშენებული შელის სათავო ოფისის შენობა ჰააგაში, თუმცა არქიტექტურულმა პრესამ სარკასტულად დაგმო მის მიერ ორნამენტების გამოყენება მოდერნისტული სულის წინააღმდეგ.
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ აუდმა დააპროექტა ჰოლანდიის ნაციონალური ომის მუზეუმი და სამხედრო სასაფლაო. შემდგომში აუდი გათავისუფლდა „დე სტილის“ გავლენებისგან. მან დააპროექტა სპაარბანკი როტერდამში, საოფისე შენობა „დე უტრეხტი“ როტერდამში და ბავშვთა ჯანმრთელობის ცენტრი არნემში. 1954 წელს მას მიენიჭა არქიტექტურის საპატიო დოქტორის წოდება დელფტის ტექნიკურ უნივესიტეტში.

აუდის ძმა, პიტერ აუდი იყო როტერდამის მერი. აუდი 1963 წელს 73 წლის ასაკში გარდაიცვალა ვასენაარში.

## ლიტერატურა
*Broekhuizen, Dolf,  *De Stijl toen / J.J.P. Oud nu. De bijdrage van architect J.J.P. Oud aan herdenken, herstellen en bouwen in Nederland (1938–1963)*, dissertation University of Groningen,  Rotterdam, NAi publishers 2000 (ISBN 90-5662-193-9)
*Taverne, Ed, Broekhuizen, Dolf, ''J.J.P. Oud's Shell Building. Design and reception*, Rotterdam: NAi publishers 1995 (ISBN 90-72469-73-9)
*Taverne, Ed; Wagenaar, Cor; Vletter, Martien de; Broekhuizen, Dolf (ed.), *J.J.P. Oud Poetic Functionalist 1890-1963, Complete Works'', Rotterdam: NAi publishers 2001 (ISBN 90-5662-198-8)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ნიდერლანდელი არქიტექტორები
ნეფროლოგია

**ნეფროლოგია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის თირკმლის დაავადებებს ( ნეფრიტი, პიელონეფრიტი, ამილოიდოზი და სხვა), მათ ეტიოლოგიას, პათოგენეზს, მკურნალობასა და პროფილაქტიკას. ნეფროლოგიის პრობლემებს კომპლექსურად იკვლევენ კლინიცისტები, მორფოლოგები, ფიზიოლოგები, რადიოლოგები; ნეფროლოგია მჭიდროდაა დაკავშირებული უროლოგიასთან.

ცალკეული ცნობები თირკმლის დაავადებებზე ჯერ კიდევ ანტიკური მედიცინის წყაროებში გვხვდება. ნეფროლოგიაზე სწავლების ფუძემდებლად ითვლება რიჩარდ ბრაიტი, რომელმაც დაწვრილებით აღწერა ამ დაავადების მიმდინარეობის კლინიკური თავისებურებები. ამ დარგის ძირითადი პრობლემებია თირკმლის დიფუზიური და კეროვანი ანთებითი დაავადებანი, მათ შორის ტუბერკულოზი, თირკმლისმიერი ჰიპერტონია და სხვა.

## ლიტერატურა
რიჩარდ ბრაიტი

**რიჩარდ ბრაიტი** (; დ. 28 სექტემბერი, 1789 — გ. 16 დეკემბერი, 1858) — ინგლისელი ექიმი. მოღვაწეობდა ლონდონის ერთ-ერთ ჰოსპიტალში (Guy's Hospital). აღწერა ქრონიკული ნეფრიტი ( 1827 წელს ეწოდა ბრაიტის სნეულება). ერთმანეთისაგან განარხვავა გულის და თირკმლისმიერი წყალმანკი, შეისწავლა სიყვითლე პანკრეასის ანთების დროს და სხვა. ბრაიტის შრომებმა დიდი გავლენა იქონია თირკმლის დაავადებების შემდგომ შესწავლასა და კლასიფიცირებაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისელი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1789
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1858
ლამპის რაიონი (პაუკარ-დელ-სარა-სარა)

**ლამპის რაიონი** () — რაიონი პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 850 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 214 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 7,6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 289,45 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:პაუკარ-დელ-სარა-სარის პროვინციის რაიონები
ჯონ ჰიქსი

**ჯონ რიჩარდ ჰიქსი** (; დ. 8 აპრილი, 1904, უორიკი — გ. 20 მაისი, 1989, ბლოკლი) — ინგლისელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (1972) „ნოვატორული წვლილისთვის წონასწორობის საერთო თეორიასა და კეთილდღეობის თეორიაში“. სწავლობდა ბალიოლის კოლეჯში, ოქსფორდში. მაგისტრის ხარისხი მიიღო აქვე და შემდეგ უკვე ლექტორიც გახდა. სხვადასხვა დროს ასწავლიდა ლონდონის ეკონომიკის სკოლასა და მანჩესტერის უნივერსიტეტში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ავტობიოგრაფია ნობელის პრემიის საიტზე 
* ღირებულება და კაპიტალი

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ბრიტანელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული  8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კაქავაძორი (არაგაწოტნი)

**კაქავაძორი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 675 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 140 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 93 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12.23 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
მეკვერნე

მარჯვნივ|250პქ
**მეკვერნე** — ძაღლის ერთადერთი ქართული სანადირო ჯიში; გამოყვანილია დასავლეთ საქართველოში, ძირითადად გურიასა და აჭარის მაღალმთიან ზონაში. ასევე გვხვდება თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე, ტაო-კლარჯეთში. მიეკუთვნება ყეფიების ჯიშურ ჯგუფს, მაგრამ გარეგნულად მათგან განსხვავებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
* „ქართული  მეკვერნე“ —  უნიკალური  თვისებების  მონადირე  ძაღლი 
* მეკვერნე YouTube-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ძაღლის ჯიშები
კატეგორია:ქართული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ოთევანი

**ოთევანი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 000 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 230 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 153 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.5 კმ²-ია. სოფელი დასახლებულია ქურთებით. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
რია-თაზა

**რია-თაზა** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 050 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 545 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 60 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 9.11 კმ²-ია. სოფელი დასახლებულია იეზიდებით. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

## სქოლიო
კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
სარალანჯი

ტოპონიმი **სარალანჯი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სარალანჯი — სოფელი არაგაწოტნის პროვინციაში, სომხეთი. 
* სარალანჯი — სოფელი კოტაიქის პროვინციაში, სომხეთი. 
* სარალანჯი — სოფელი ლორეს პროვინციაში, სომხეთი. 
* სარალანჯი — სოფელი შირაკის პროვინციაში, სომხეთი.
აბდ ალ-მალიქი

**აბდ ალ-მალიქ იბნ მარვანი** (; დ. 646 — გ. 8 ოქტომბერი, 705) — ომაიანთა სახალიფოს  მეხუთე ხალიფა 685-705 წლებში. დაიბადა მედინაში, ჰიჯაზში. იგი იყო განათლებული პიროვნება და მრავალი პოლიტიკური პრობლემის მიუხედავად, რომლებიც ხელს უშლიდნენ მის მმართველობას, ეფექტიანი მმართველი. მისი მმართველობისას ყველა მნიშვნელოვანი ჩანაწერი არაბულად ითარგმნა, სპეციალურად მოიჭრა ისლამურ სამყაროში პირველი ვალუტა; წარმატებით ებრძოდა ბიზანტიელებს, გაატარა სოფლის მეურნეობისა და კომერციის ხელშემწყობი მრავალი რეფორმა, არაბული ენა კი სახელმწიფო ენად გამოაცხადა. ასევე, შექმნა რეგულარული საფოსტო სერვისი. XIV საუკუნის მუსლიმი ისტორიკოსი იბნ ხალდუნი ქებით მოიხსენიებს აბდ ალ-მალიქს და მას ერთ-ერთ უდიდეს არაბ და მაჰმადიან ხალიფას უწოდებს.

## ლიტერატურა
*
*, London
*Muhammad ibn Jarir al-Tabari v. 21 "The Victory of the Marwanids," transl. Michael Fishbein, SUNY, Albany, 1990; v.22 "The Marwanid Restoration," transl. Everett K. Rowson, SUNY, Albany, 1989; v. 23 "The Zenith of the Marwanid House," transl. Martin Hinds, SUNY, Albany, 1990.
*John Bagot Glubb The Empire of the Arabs, Hodder and Stoughton, London, 1963

## სქოლიო
კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 646
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 705
კატეგორია:VII საუკუნის ხალიფები
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
ალაზანი (საფეხბურთო კლუბი)

**ალაზანი** — ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ გურჯაანიდან. 

## ისტორია
საფეხბურთო კლუბი „ალაზანი“ გურჯაანში 1962 წელს დაარსდა. თუმცა მანამდე იყო გუნდები — „ლოკომოტივი“, „კოლმეურნე“ და გურჯაანის ნაკრები გუნდი. სპორტული გაერთიანების კოორდინატორის, ნიკოლოზ ძველიშვილის გადმოცემით, იმ დროისთვის სტადიონი გურჯაანის პირველი საჯარო სკოლის ტერიტორიაზე იყო და ყველა საფეხბურთო მატჩი იქ იმართებოდა. გურჯაანის „კოლმეურნე“ იმ პერიოდში საქართველოს ჩემპიონი გახდა. ამის მერე მიიღეს მონაწილეობა საკავშირო პირველობაზე — „ოქროს თავთავის თასი“. ეს დაახლოებით 1958–59 წლებში ხდებოდა. მას შემდეგ, რაც გუნდმა საქართველოს ჩემპიონის ტიტული მოიპოვა, შვიდი ფეხბურთელი საქართველოს ნაკრებში მიიწვიეს. ყველა მათგანი უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის სიგელით იყო დაჯილდოებული, რაც იმ პერიოდში დიდ მიღწევად ითვლებოდა. სტადიონი ცხრა აპრილის ქუჩაზე 1963 წელს გადაიტანეს, რომელიც დაახლოებით 15 ათას მაყურებელზე იყო გათვლილი. იქ იმართებოდა ამხანაგური მატჩები — მინსკის „დინამოსთან“, მოსკოვის „ტორპედოსთან“, თბილისის „დინამოსთან“ და სხვა გუნდებთან. 

საქართველოს სსრ ჩემპიონატებში (პირველი ჯგუფი) მონაწილეობდა 1940, 1962–63, 1971, 1973 და 1981–84 წლებში. 1964–1970 წლებში მონაწილეობდა საკავშირო ჩემპიონატის „ბ“ კლასში. ჩაატარა 250 შეხვედრა (73 მოგება, 69 ფრე, 108 წაგება, ბურთების შეფარდება 243–351). 

1991 წლიდან მონაწილეობდა საქართველოს ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში, სადაც საუკეთესო შედეგს მიაღწია 1992–93 წლების სეზონზე, როდესაც მე-3 ადგილი დაიკავა. ამ პერიოდში გუნდს ოთარ გაბელია ხელმძღვანელობდა.

## მიღწევები
; უმაღლესი ლიგა
* მესამე ადგილი: 1992–93

## ლიტერატურა
* 

## პერიოდიკა
* 
* 
* 

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს საფეხბურთო კლუბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* FC Alazani Gurjaani — Soccerway
* გურჯაანის „ალაზანი“ — Sportall.ge
* FC Alazani / სკ ალაზანი — Facebook
* «Алазани» Гурджаани — Footballfakts.ru
* FC Alazani Gurjaani — Wildstat

## კომენტარები
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტი
პაკაპაუსის რაიონი

**პაკაპაუსის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, აიაკუჩოს რეგიონის პარინაკოჩასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 852 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 174 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8,1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 144,3 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აიაკუჩოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:პარინაკოჩასის პროვინციის რაიონები
ილია მაისურაძე

**ილია (ილა) მაისურაძე** (დ. 1879, ცხინვალი — გ. 1 სექტემბერი, 1924)  — ქართველი ანტისაბჭოთა მოძრაობის მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1879 წელს ცხინვალში. მამა – ზაქარია (დ. 1846), დედა – მაშო (დ. 1849), მეუღლე – კეკე (დ. 1886) შვილები – ნიკალა (1904–1930), სონია (დ. 1911), მანია (დ. 1916), ელენა (დ. 1922).

მაისურაძე იყო რსდმპ-ის წევრი 1904 წლიდან. პირველად დააპატიმრეს 1907 წელს, როგორც წითელრაზმელი, არასაიმედო პირი, იარაღის მატარებელი და გადასახლეს ასტრახანის გუბერნიაში 1907 წლის ბოლომდე.

ილა მაისურაძე საქართველოს პირველი რესპუბლიკის პერიოდში იყო ჯავის მილიციის უფროსი. აქტიური მონაწილეობა მიიღო 1918 წლის ოსების აჯანყებების ჩახშობაში. საბჭოთა ოკუპაციის პირველივე თვეებში დაპატიმრეს, გაათავისუფლეს 1921 წლის ივნისში. 21 ივლისს კვლავ დააპატიმრეს და აღარ გაუთავისუფლებიათ, მის წინააღმდეგ ძიება დაამთავრეს 1921 წლის 21 დეკემბერს. 1923 წლის მაისში მასზე ძებნა გამოცხადდა. დახვრიტეს 1924 წლის 1 სექტემბერს ანტისაბჭოთა აჯანყების სხვა მონაწილეებთან ერთად.

## რესურსები ინტერნეტში
* *ჯიქია, ლ.* 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში გვ. 63 — თბილისი, 2012

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები
ი
უმარ II

**უმარ იბნ აბდ ალ-აზიზი** ან **უმარ II** (; დ. 682 — გ. 720) — ომაიანთა სახალიფოს  ხალიფა 717-720 წლებში. წინამორბედის, სულეიმან იბნ აბდ ალ-მალიქის ძმისა და ხალიფა აბდ ალ-მალიქის შვილის, აბდ ალ-აზიზის ვაჟი. დედის მხრიდან იყო მეორე მართლმორწმუნე ხალიფას, ომარ იბნ ალ-ხატაბის შვილთაშვილი. ხალხის სასარგებლოდ მიმართულმა მისმა რეფორმებმა უკმაყოფილება გამოიწვია ომაიან დიდგვაროვნებში. მათ მოისყიდეს ხალიფას მსახური, რომელმაც მას საჭმელში საწამლავი ჩაუყარა. უმარ II-მ ამის შესახებ სიკვდილის წინ შეიტყო, თუმცა დამნაშავეები შეიწყალა. ხალიფას სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა მისი ბიძაშვილი იაზიდ II.

## ლიტერატურა
* Muhammad ibn Jarir al-Tabari. The Empire in Transition, v. 24. transl. David Stephan Powers, SUNY, Albany, 1989.

კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 682
კატეგორია:გარდაცვლილი 720
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
ეკვატორია

**ეკვატორია** (, ) — სამხრეთი სუდანის სამხრეთი რეგიონი. თავიდან წარმოადგენდა ეგვიპტის პროვინციას და მის შემადგენლობაში შედიოდა დღევანდელი უგანდის ჩრდილოეთ ნაწილის უმეტესი ტერიტორია ტბა ალბერტის ჩათვლით.

ეკვატორია 1870 წელს ინგლისელმა მკვლევარმა სემიუელ ბეიკერმა დააარსა. 1874 წელს რეგიონის მმართველი გახდა ჩარლზ ჯორჯ გორდონი, ხოლო 1878 წელს ემინ-ფაშა. 1889 წლის მაჰდისტების აჯანყებამ რეგიონში ეგვიპტური მმართველობა დაასრულა.

ანგლო-ეგვიპტური სუდანის პერიოდში, ეკვატორია წარმოადგენდა 8 პროვინციიდან ერთ-ერთს. ბაჰრ-ელ-ღაზალი ეკვატორიას 1948 წელს გამოეყო. 1976 წელს ეკვატორია გაყვეს ორ შტატად აღმოსავლეთ და დასავლეთ ეკვატორიად. სუდანის პირველ და მეორე სამოქალაქო ომების დროს რეგიონი ძალადობამ მოიცვა.

## ლიტერატურა 
* R. Gray, *A History of the Southern Sudan, 1839-1889* (London, 1961).
* Iain R. Smith, *The Emin Pasha Relief Expedition 1886-1890* (Oxford University Press, 1972).
* Alice Moore-Harell, ''Egypt's African Empire: Samuel Baker, Charles Gordon and the Creation of Equatoria'' (Brighton: Sussex Academic Press, 2010).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Equatorians Abroad
* Video of Equatorians Abroad

კატეგორია:სუდანის ისტორია
კატეგორია:სამხრეთი სუდანი
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის რეგიონები
დიასახლისი და მოახლე

**დიასახლისი და მოახლე** — ჰოლანდიელი მხატვრის, პიტერ დე ჰოხის ნახატი, შესრულებული დაახლოებით 1660 წელს. ჰოლანდიური ჟანრის ნიმუშია, სადაც კონცენტრირებულია დელფტის სკოლის ყველა ღირებულება. გამოწერილია ინტერიერის ყველა დეტალი. სურათზე ჩანს საპატიო ბიურგერის ცხოვრების ტიპური სცენა. სურათი ინახება სანქტ-პეტერბურგში, ერმიტაჟში.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიასახლისი და მოახლე 

## სქოლიო
კატეგორია:პიტერ დე ჰოხის ნახატები
პარტიზაკი

**პარტიზაკი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 175 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 268 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 6.9 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ასკალონის ბრძოლა

**ასკალონის ბრძოლა** — ბრძოლა ჯვაროსნებსა და ფატიმიდების სახალიფოს შორის. გაიმართა 1099 წლის 12 აგვისტოს იერუსალიმის აღებიდან ცოტა ხნის შემდეგ. ასკალონის ბრძოლას ხშირად განიხილავენ, როგორც პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის უკანასკნელ მოქმედებას. ჯვაროსნებმა გოდფრუა ბუიონელის მეთაურობით დაამარცხეს რიცხობრივად აღმატებული მტერი და უზრუნველყვეს იერუსალიმის დაცვა.

## წინარე ისტორია 
იერუსალიმში თავიანთი ლაშქრობისას ჯვაროსნები მოლაპარაკებას აწარმოებდნენ ფატიმიდებთან, თუმცა სრულყოფილი შეთანხმების მიღწევა ვერ მოხერხდა — ფატიმიდები მზად იყვნენ დაეთმოთ კონტროლი სირიაზე, მაგრამ არა პალესტინაზე, ეს კი მიუღებელი იყო ჯვაროსნებისათვის, რომელთა მიზანსაც იერუსალიმის დაკავება და მაცხოვრის აღდგომის ტაძრის ქრისტიანებისათვის დაბრუნება წარმოადგენდა. 1099 წლის 15 ივლისს ხანგრძლივი ალყის შემდეგ იერუსალიმის აღების შემდეგ ჯვაროსნებმა შეიტყვეს, რომ ფატიმიდების ჯარი მათზე თავდასასხმელად მოემართებოდა.

ჯვაროსნები სწრაფად ამოქმედდნენ. ფატიმიდების ელჩები, რომლებიც ცდილობდნენ ჯვაროსნები იერუსალიმის დათმობაზე დაეყოლიებინათ უარით გაისტუმრეს. გოდფრუა ბუიონელმა კი, რომელმაც მაცხოვრის საფლავის მცველის ტიტული მიიღო, 10 აგვისტოს დარჩენილი ჯვაროსნები ქალაქიდან გაიყვანა და იერუსალიმიდან ერთი დღის სავალზე, ასკალონთან განალაგა. 

## ბრძოლა 
ფატიმიდებს მეთაურობდა ვეზირი ალ-აფდალ შაჰანშაჰი, რომლის ჯარიც თურქ-სელჩუკების, არაბების, სპარსელების, სომხების, ქურთებისა და ეთიოპიელებისაგან შედგებოდა. იგი იერუსალიმის ალყაში მოქცევას აპირებდა, თუმცა საალყო მანქანები თან არ ჰქონდა. სავარაუდოდ, მან არ იცოდა, რომ ჯვაროსნები უკვე მოემართებოდნენ მასთან შესახვედრად. 12 აგვისტოს დილით ჯვაროსნებმა მტრის ადგილმდებარეობა შეიტყვეს. ისინი ცხრა ნაწილად გაიყვნენ და ფატიმიდებს თავს დაესხნენ. მოულოდნელობის ეფექტისა და მაჰმადიანთა არმიის ბრძოლისათვის მოუმზადებლობის გამო ხანმოკლე, თუმცა დაძაბული ბრძოლა მტრის რიცხობრივი უპირატესობის მიუხედავად, საბოლოოდ, ჯვაროსნების გამარჯვებით დასრულდა. ჯვაროსანთა დანაკარგი უცნობია, თუმცა ეგვიპტელებმა 10-12 000 ჯარისკაცი დაკარგეს, მათი ბანაკი და საგანძური კი ჯვაროსნებს ჩაუვარდათ ხელში. 

ჯვაროსნები ღამით ახალი შეტევისათვის ემზადებოდნენ, თუმცა დილით გაიგეს, რომ ფატიმიდებმა ეგვიპტეში დაიხიეს, ალ-აფდალი კი გემით გაიქცა. მათ თან წაიღეს იმდენი ნადავლი რამდენის წაღებაც შეეძლოთ (ალ-აფდალის პირადი კარვის ჩათვლით) და იერუსალიმში დაბრუნდნენ.

მიუხედავად იმისა, რომ ასკალონის ბრძოლა ჯვაროსანთა გამარჯვებით დასრულდა, თავად ქალაქი კვლავ მტრის ხელში დარჩა და საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში წარმოადგენდა მნიშვნელოვან ფორპოსტს მაჰმადიანთათვის იერუსალიმის სამეფოზე თავდასასხმელად.

## ლიტერატურა
* Albert of Aix, *Historia Hierosolymitana*
* Fulcher of Chartres, *Historia Hierosolymitana*
* *Gesta Francorum*
* Hans E. Mayer, *The Crusades*. Oxford, 1965.
* Raymond of Aguilers, *Historia francorum qui ceperunt Jerusalem*
* Jonathan Riley-Smith, *The First Crusade and the Idea of Crusading*. Philadelphia, 1999.
* Steven Runciman, *The First Crusaders, 1095–1131*. Cambridge University Press, 1951.
* Kenneth Setton, ed., *A History of the Crusades .* Madison, 1969–1989.

## სქოლიო
კატეგორია:პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლები
კატეგორია:XI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1099 წლის ბრძოლები
სტივ მაკმანამანი

**სტივ მაკმანამანი** (; დ. 11 თებერვალი, 1972, ლივერპული) — ინგლისელი ფეხბურთელი. კარიერა დაიწყო საფეხბურთო კლუბ „ლივერპულში“. მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოსა (1998) და ევროპის (1996, 2000) ჩემპიონატებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Profile at LFC History.net
*Profile at Realmadrid.com

კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გოშის ტბა

**გოშის ტბა** () — ტბა სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე, სოფელ გოშიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ში. მოქცეულია დილიჯანის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ზედაპირის ფართობი 0,008 კმ², სიგრძე — 100 მ, სიგანე — 80 მ. მაქსიმალური სიღრმე — 8 მ, წყლის მოცულობა — 1500 მ³. საზრდოობს წყაროს წყლითა და ატმოსფერული ნალექებით. ზაფხულში წყლის ზედაპირის ტემპერატურა 14° C-ია. ტბაზე დაჭაობების პროცესი მიმდინარეობს, ილექება ლამი. ტბას თვალყურს ეკოლოგები ადევნებენ.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ვალიდ II

**ვალიდ იბნ იაზიდი** ან **ვალიდ II** (; დ. 706 — გ. 17 აპრილი, 744) — ომაიანთა სახალიფოს  ხალიფა 743–744 წლებში. ტახტზე ავიდა მისი წინამორბედისა და ბიძის, ჰიშამის გარდაცვალების შემდეგ. განსაკუთრებულ ყურადღებას იჩენდა უმწეოთა და ბრმების მიმართ. ალ-ტაბარის ცნობით წერდა ლექსებს. ტახტზე შეცვალა ბიძაშვილმა იაზიდ III-მ.

## ლიტერატურა
*Muhammad ibn Jarir al-Tabari History, v. 26 "The Waning of the Umayyad Caliphate," transl. Carole Hillenbrand, SUNY, Albany, 1989
*Glubb, Sir John, The Empire of the Arabs, Hodder and Stoughton, london, 1963

კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 706
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 744
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
ბაგრამი

**ბაგრამი** ( Bagrām, ასევე ბეგრამი) — ისტორიული ქალაქი ავღანეთში. განლაგებულია ქაბულის ჩრდილოეთით 60 კილომეტრში, ბაგრამის ოლქში, ფარვანის პროვინცია. 

## ისტორია 
აღნიშნულ ტერიტორიაზე ანტიკური ხანიდან არსებობდა ქუშანთა ქალაქი ქაფისი, რომელიც ღორბანდისა და ფანჯშერის ხეობების კვეთაზე, თანამედროვე ჩარიქართან ახლოს მდებარეობდა. ამ ისტორიული ქალაქის გეოგრაფიულმა განლაგებამ იგი აქცია საკვანძო გადასავლელად აბრეშუმის გზაზე. ქალაქი არსებობდა ძველი წელთაღრიცხვით II საუკუნიდან ახალი წელთაღრიცხვით IV საუკუნის შუა ხანებამდე. ძვ. წ. 500-იანი წლების შუა ხანებში სპარსეთის აქემენიანთა დინასტიის კიროს II დიდმა საკების წინააღმდეგ ლაშრობისას ქალაქი გაანადგურა. განადგურებული ქალაქი მალევე აღადგინა კიროსის მემკვიდრემ, დარიოს I-მა. ძვ. წ. 320-იან წლებში ალექსანდრე დიდმა დაიკავა ქალაქი და დააარსა ციხე-ქალაქი „კავკასიის ალექსანდრია“. ახალი ქალაქი აშენდა ჰიპოდამის გეგმის მიხედვით, რომელიც იყო ბერძნული ქალაქგეგმარების დამახასიათებელი ნიშანთვისება — აგურის კედლები კუთხეებში გაძლიერებული კოშკებით. მთავარი ქუჩა ესაზღვრებოდა სავაჭრო და სახელოსნო ობიექტებს. მაკედონელის გარდაცვალების შემდეგ ძვ. წ. 323 წელს ქალაქი გადაეცა ალექსანდრეს მხედართმთავარ სელევკეს, რომელმაც ძვ. წ. 305 წელს ქალაქი ინდოეთის მაურიელებს მიჰყიდა. მას შემდეგ რაც მაურიელები დაამხო სუნგას დინასტიამ ძვ. წ. 185 წელს, ბერძნულ-ბაქტრიული სამეფოს ლაშქარი დემეტროს I ბაქტრიელის მეთაურობით შეიჭრა და დაიკავა ჩრდილოდასავლეთი ინდოეთი (თანამედროვე პაკისტანი).

1936 წლიდან გათხრებს აწარმოებდნენ ფრანგი არქეოლოგები ჟ. აკენი, შემდეგ რ. გირშმანი. ქალაქი აშენებული იყო რეგულარული გეგმით და გარს ერტყა კოშკებიანი გალავანი. გაითხარა მთავარი ქუჩა, სასახლე და საცხოვრებელი სახლები. აღმოჩნდა ადგილობრივი და შემოტანილი (ინდოეთიდან, რომიდან, ჩინეთიდან) თიხის, მინისა და ბრინჯაოს მხატვრული ნაკეთობანი. სასახლეში ნაპოვნ სპილოს ძვლის ფირფიტებზე ამოკვეთილია მოცეკვავე ქალების ფიგურები.

## თანამედროვეობა 
250px|მინიატიურა|ბაგრამის ავიაბაზა. ხედი ავიაბაზის ავიასამეთვალყურეო კოშკიდან
ბაგრამში მდებარეობს სტრატეგიული მნიშვნელობის ბაგრამის ავიაბაზა, რომლიდანაც ხორციელდება აშშ-ის საჰაერო მოქმედებები ავღანეთში. 3000 მეტრიანი ასაფრენ-დასაფრენი ზოლი აშენდა 1976 წელს და იგი იყო საბჭოთა საჰაერო ძალების უმსხვილესი ბაზა 1979-1989 წლებში ავღანური კამპანიის დროს. ბაგრამის აეროდრომის ტერიტორიაზე განთავსებულია სამი მსხვილი ანგარი, საკონტროლო კოშკი და უამრავი სხვა ნაგებობა. ავიაბაზაში ერთდროიულად შეიძლება განთავსდეს 110-მდე საფრენი აპარატი. 2015 წლის მდგომარეობით ბაგრამის ავიაბაზაზე ბაზირებს აშშ-ის საჰაერო ძალების 455-ე საექსპედიციო ფრთა.
ბაგრამში ასევე მდებარეობს ფარვანის საპყრობილე. ეს იყო უკანასკნელი საპატიმრო დაწესებულება ავღანეთში, რომელიც იმყოფებოდა შეერთებული შტატების მთავრობის განკარგულებაში. ფარვანის საპყრობილე დაუბრუნდა ავღანურ მთავრობას 2013 წლის 25 მარტს. საპყრობილე ყურადღების ცენტრში არაერთხელ მოხვდა პატიმრებზე ძალადობის ბრალდებით, მათ შორის შეშფოთებას პატიმრებთან მოპყრობის გამო გამოხატავდა უფლებადამცველი ორგანიზაცია Amnesty International.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანეთის ქალაქები
ონკოლოგია

**ონკოლოგია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის კეთილთვისებიან და ავთვისებიან სიმსივნეთა წარმოშობის მიზეზებს, კლინიკურ მიმდინარეობას და ამუშავებს მათი მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მეთოდებს. ონკოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ისეთ დარგებთან, როგორიცაა ბიოლოგია (ციტოლოგია და გენეტიკა), ქიმია, პათოლოგია, ქირურგია, გინეკოლოგია, რადიოლოგია და სხვა.

დამოუკიდებელ სამეცნიერო-ბიოლოგიურ დისციპლინად ონკოლოგია ჩამოყალიბდა მეოცე საუკუნეში, მას შემდეგ, რაც დაიწყო სიმსივნის ზრდის ექსპერიმენტული შესწავლა. ამ პროცესის ერთ-ერთ ფუძემდებლად ითვლება მიხეილ ნოვინსკი, რომელმაც 1876 წელს სიმსივნე ძაღლიდან ლეკვს გადაუნერგა.

თეორიები სიმსივნეთა წარმოქმნის შესახებ ყალიბდებოდა ძირითადად გერმანელი პათოლოგანატომების, ექსპერიმენტატორეაგაის და სხვათა გამოკვლევებისა და აღმოჩენების საფუძველზე.

## ლიტერატურა
დილიჯანის ეროვნული პარკი

**დილიჯანის ეროვნული პარკი** — ეროვნული პარკი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მოქცეულია მდინარე აღსთაფის ზემო დინების აუზში. შეიქმნა 1958 წელს წიფლისა და მუხის ტყეების, ფიჭვისა და ურთხელის კორომებისა და მთის ტბების დაცვის მიზნით როგორც ნაკრძალი. 2002 წლიდან ეროვნული პარკის სტატუსი აქვს. ფართობი 24 232 ჰა. განფენილია ზღვის დონიდან 1070-2300 მ სიმაღლეზე. არის ტბები, მათ შორის პარზი. ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე იზრდება ჭურჭლოვანი მცენარეების 902 სახეობა. მდიდარია აგრეთვე ფაუნა, არის ხოჭოების დაახლოებით 800 სახეობა, აღსანიშნავია გველგესლასებრნი, ხვლიკისნაირნი, ამფიბიები, თევზები და სხვა.

## გალერეა 

ფაილი:"Dilijan" national park.jpg
ფაილი:«Դիլիջան» ազգային պարկ 02.jpg
ფაილი:Դիլիջան ազգային պարկ (13).JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* დილიჯანის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:სომხეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1958 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ანდრონიკე V (ბიზანტია)

**ანდრონიკე V პალეოლოგოსი** (; დ. 1400 — გ. 1407) — ბიზანტიის იმპერატორი 1403-1407 წლებში მამასთან, იოანე VII-სთან ერთად. მისი მმართველობა მხოლოდ ფიქციას წარმოადგენდა.

## ლიტერატურა
* Oxford Dictionary of Byzantium, Oxford University Press, 1991.
* G. Dennis, "An unknown Byzantine Emperor", JÖBG 16 (1967)
* N. Oikonomides, "John VII Palaeologus and the Ivory Pyxis at Dumbarton Oaks", DOP 31 (1977)

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:პალეოლოგოსები
კატეგორია:დაბადებული 1400
კატეგორია:გარდაცვლილი 1407
კატეგორია:XV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
იოანე V პალეოლოგოსი

**იოანე V პალეოლოგოსი** (; დ. 18 ივნისი, 1332 — გ. 16 თებერვალი, 1391) — ბიზანტიის იმპერატორი 1341-1376, 1379-1390 და 1390-1391 წლებში. ტახტზე შეცვალა მამა, ანდრონიკე III პალეოლოგოსი 9 წლის ასაკში. იმპერიას ნომინალურად მართავდა, მთელი ძალაუფლება დედამისის, ანასა და რეგენტ იოანე კანტაკუზენის ხელში იყო მოქცეული. 1376 წელს იგი უფროსმა შვილმა, ანდრონიკემ ჩამოაგდო ტახტიდან და ციხეში გამოკეტა. სამი წლის შემდეგ იოანემ ისევ შეძლო ტახტის დაბრუნება. 1390 წელს იოანეს შვილიშვილმა, იოანემ წაართვა ტახტი, თუმცა ვენეციელების დახმარებით მან რამდენიმე თვის შემდეგ დაიბრუნა ტახტი. გარდაიცვალა 1391 წლის 16 თებერვალს 58 წლის ასაკში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბიზანტიის იმპერატორების სია
* პალეოლოგოსები

## ლიტერატურა
* 
* Harris, Jonathan, *The End of Byzantium*. New Haven and London: Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8
* Nicol, Donald M., *The Last Centuries of Byzantium*. Cambridge: Cambridge University Press, 1993, 2nd edition. ISBN 0-521-43991-4

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1332
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1391
კატეგორია:პალეოლოგოსები
კატეგორია:XIV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
ვერინ-სასნაშენი

**ვერინ-სასნაშენი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 900 მეტრზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 361 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 31 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 11.8 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
ალტრანშტედტის ხელშეკრულება

**ალტრანშტედტის ხელშეკრულება** — დაიდო შვედეთის მეფეს კარლ XII-სა და საქსონიის და პოლონეთ-ლიტვის მეფეს ავგუსტ ძლიერს შორის. 1706 წლის 13 ოქტომბერს, ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში, ავგუსტ ძლიერს მოუხდა, რომ შეეწყვიტა პრეტენზიები პოლონურ ტახტზე და რუსულ ალიანსზე. 

## წინარე ისტორია 
კარლ XII-ის სასარგებლოდ, რომელმაც დაიკავა პოლონურ-ლიტვური თანამეგობრობის დიდი ნაწილი ჩრდილოეთის ომის მიმდინარეობის პერიოდში, 1705 წლის 4 ოქტომბერს, პოლონეთის მეფედ დაინიშნა სტანისლავ ლეშჩინსკი. თანამეგობრობის ფრაქცია ერთგული დარჩა საქსონიის კურფიურსტის ავგუსტ ძლიერის მიმართ, 1697 წლიდან პოლონეთის მეფე და რუსეთის მეფე პეტრე I დიდის მოკავშირე კარლ XII-ის წინააღმდეგ. 

შედეგად პოლონეთის სამოქალაქო ომი არ წარიმართა მის სასარგებლოდ. მისი მცდელობა, რომ ხელახლა მიეღწია პოლონეთსა და ლიტვაზე კონტროლსათვის, კარლ XII-მა გროდნოს  და კარლ გუსტავ რეინსკიოლდმა ფრაუშტადტის ბრძოლით ჩაშალეს. ეს ორივე 1706 წლის პირველ თვეებში მოხდა. როგორც ფრაუშტადტის შედეგი, საქსონიის საგრაფო პრაქტიკულად დაუცველი იყო. როცა კარლ XII-მა  გააერთიანა ძალები რეინსკიოლდთან და გადავიდა სილესიის დასაკავებლად, მას წინააღმდეგობები არ შეხვედრია. 

## პირობები 
ავგუსტ ძლიერმა დაამყარა მშვიდობა შვედეთის იმპერიასთან. მან უარი თქვა პოლონეთის გვირგვინზე, სტანისლავ ლეშჩინსკი აღიარა პოლონეთის მეფედ და მიულოცა კიდეც მას. ავგუსტის ალიანსი რუსეთთან, რომელიც გაფორმდა პრეობრაჟენსკის და ნარვის ხელშეკრულებებით, ბათილად გამოცხადდა. ავგუსტის ტყვეობაში ქვეშ მყოფი ყველა რუსი გადაეცა შვედეთის საპატიმროს. იოჰან ფატქული გამოაცხადეს კრიმინალად და ისიც გადაეცა შვედეთს, როგორც პატიმარი. ხელშეკრულება საიდუმლოდ დაიდო. 

## შედეგები 
დიპლომატი და პოლიტიკოსი იოჰან ფატქული სიკვდილით დასაჯეს. როდესაცეს ხელშეკრულება გამოაშკარავდა, პეტრე დიდი  იმედგაცრუებული დარჩა. მისმა დიპლომატებმა, მიუხედავად იმისა, რომ იცოდნენ საქსონიასა და შვედეთს შორის სეპარატიული ზავის დადების შესაძლებლობის შესახებ და ამასთანავე 1703 წლიდან აქტიურად აწარმოებდნენ მოლაპარაკებას რუსეთთან, ვერ შეძლეს ჩარევა. გარდა ამისა, პეტრემ მიიჩნია ავგუსტი არა მხოლოდ როგორც მოკავშირე, არამედ როგორც ახლო მეგობარი. ავგუსტის გადადგომით, პეტრემ წარუმატებლად შესთავაზა ჯერ კიდევ დაკავებული პოლონეთის გვირგვინი უნგრელ მეამბოხე პრინცს, ფერენც II რაკოცის, ბრიტანელ გენერალს და მალბოროუჰის პირველ ჰერცოგს, ჯონ ჩერჩილ მალბოროს, პოლონელ იაკუბ სობესკის, ჰაბსბურგების სამსახურში მყოფ ევგენი სავოიელს და სხვებს.  

პოლონურ-ლიტვურ თანამეგობრობაში, ხელშეკრულებამ განამტკიცა და კიდევ უფრო გააუმჯობესა სტანისლავ ლეშჩინსკის პოზიცია. შედეგად მან მოიპოვა აზნაურების ერთგულება. ავგუსტ ძლიერი აღდა როგორც პოლონეთის მეფე და განაახლა ალიანსი რუსეთთან 1709 წლის ტორუნის ხელშეკრულებით, რამაც შესაძლებელი გახადა პეტრეს გამარჯვება პოლტავის ბრძოლაში  კარლ XII-ის წინააღმდეგ.

## ლიტერატურა
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*Scan of the treaty at IEG (Institut für Europäische Geschichte) Mainz, 47 pages 
*Annotated edition of the treaty at IEG Mainz 

კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
აჭარკუტი

**აჭარკუტი** () — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 780 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 182 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 910 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 0.2 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
ქუჩის დღეები

**ქუჩის დღეები** — 2010 წლის ქართული დრამატული ფილმი. 

## სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირია 45 წლის თბილისელი ნარკომანი ჩეკი. კორუმპირებული პოლიციელები მისგან ბავშვობის მეგობრის, ამჟამინდელი მინისტრის შვილის, 16 წლის სკოლის მოსწავლე იკას დაბეზღებას ითხოვენ. თუ ჩეკი დათანხმდება, წამლითა და ფულით დააჯილდოებენ, თუ არადა 10 წლით ციხით ემუქრებიან. თავის მხრივ, იკაც თხოვს ჩეკის ნარკოტიკების გაკეთებას და მისი მეგობრებისთვის წამლის შოვნას. ჩეკის პრობლემები ოჯახშიც აქვს. მის ცოლს ბანკის ვალების გამო სახლიდან ასახლებენ. საბოლოოდ ჩეკი თავს იკლავს.

## როლებში
*გუგა კოტეტიშვილი - ჩეკი
*ირაკლი რამიშვილი - იკა
*თემო გოგიძე - პარავოზა
*ზურა შარია - ზაზა
*ზაზა სალია - თენგო
*რუსუდან კობიაშვილი - ნინო
*ეკა ჩხეიძე - ეკა
*ეკა ქუთათელაძე - ექიმი
*ზურაბ ბეგალიშვილი 
*ლეო ანთაძე 
*გიორგი ყიფშიძე - ჯაბა

## ჯილდოები
ფილმმა მიიღო ცენტრალური და აღმოსავლეთევროპული ფილმების მე-10 ფესტივალის goEast მთავარი პრიზი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:2010 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ნარკომანიის შესახებ
კრისტიან ვილჰელმსონი

**კრისტიან ვილჰელმსონი** ( დ. 8 დეკემბერი, 1979, მალმე) — შვედი ფეხბურთელი. შვედეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოსა (2006) და ევროპის (2004, 2008, 2012) საფეხბურთო ჩემპიონატებზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*BDFutbol profile
*
*MLS player profile

კატეგორია:შვედი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:სტაბეკის ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლტონ უონდერერსის ფეხბურთელები
კატეგორია:დეპორტივო ლა-კორუნიას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყვითელი

**ყვითელი** — ფერი მინიმალური სიხშირით, აღიქმება ადამიანის თვალით, აღქმის ზღვარი დამოკიდებულია ასაკზე. სინათლის სპექტრში ყვითელი ფერების ტალღის სიგრძის დიაპაზონია 565-590 ნმ. 

ყვითელი ზოგადად ასოცირდება, ოქროსთან, მზესთან, ოპტიმიზთან, სიამოვნებასთან. მას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია აზიურ ქვეყნებში, განსაკუთრებით ჩინეთში.

**ოქროსფერი** — რაც ფერით ოქროს მოგვაგონებს. მბზინავი ყვითელი.

**ჩალისფერი**, *ბეჟი* — რაც ფერით ჩალას მოგვაგონებს. ღია ყვითელი.

## სქოლიო
ჭალადიდი

**ჭალადიდი** — ისტორიული სოფელი სამეგრელოში. მოიცავდა დღევანდელი ზემო ჭალადიდისა და ქვემო ჭალადიდის თემებს. ხშირად ჭალადიდს უწოდებენ ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ საბაჟოს, სადაც მდებარეობს ჭალადიდის რკინიგზის სადგური.

## ისტორია
სახელწოდება ჭალადიდი წერილობით წყაროებში პირველად დასახელებულია 1616-1639 წლებში დაწერილ „შეწირულების წიგნში“, სადაც აღნიშნულია, რომ ლევან დადიანის ბიჭვინთისადმი შეუწირავს სხვა სოფლის მცხოვრებლებთან ერთად ჭალადიდელებიც „გამორჩეულნი“ მეთევზენი. თვით ლევან დადიანის ერთ-ერთ სიგელში ნათქვამია: „წყლის პირს რიონზედა ჭალადიდსა ნახევარი ბაჟი ხოფისა ღვთისმშობლისა არის“. შუა საუკუნეებში ჭალადიდელთა ერთ-ერთი ძირითადი საქმიანობა მეთევზეობა იყო.

XIX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში. ტოპონიმი ჭალადიდი დასახელებულია იოჰან ანტონ გიულდენშტედტის სამოგზაურო ჩანაწერში. ჭალადიდის ახლოს ალექსანდრე გორჩაკოვის ინიციატივით გაყვანილ იქნა არხი მდინარე ცივსა და ხობისწყალს შორის, რამაც გააადვილა სამდინარო კომუნიკაცია რეგიონში. 1820-იან წლებში ჭალადიდის მოსახლეობა 200 ოჯახს აღემატებოდა. 180 ოჯახი ცხოვრობდა რიონის მარცხენა ნაპირზე, ხოლო 20-მდე ოჯახი — მარჯვენაზე. სოფელში გავრცელებული იყო მეთევზეობა, მოჰყავდათ სიმინდი, ფეტვი, თამბაქო, ვაზი, მისდევდნენ ნანადირევით ვაჭრობას. სოფელში განლაგებული იყო რუსთა 350-კაციანი პოსტი.

XIX საუკუნის მეორე ნახევარში მთიანი სამეგრელოდან და იმერეთიდან ჩამოსულ გლეხებს, რომლებიც ნოყიერ მიწებს ეძებდნენ გაუჩეხავთ ტყეები და შეუქმნიათ დასახლებები — საღვამიჩავო, ჩხარის დასახლება, ქუთაისის დასახლება. 1870-იანი წლების დასაწყისში ჭალადიდში აშენდა რკინიგზის სადგური. ჭალადიდი შედიოდა სენაკის მაზრაში. 1911 წელს მისი მოსახლეობა შეადგენდა 557 ადამიანს. 

მოგვიანებით ჭალადიდის ტერიტორიაზე საბჭოთა ხელისუფლების მიერაც ხდებოდა იმერეთიდან მოსახლეობის მასობრივი ჩამოსახლება. 1929-30 წლებში რაიონების შემოღებასთან დაკავშირებით ჭალადიდი გაიყო ორ ნაწილად, ზემო ჭალადიდის სასოფლო საბჭო (მუხური, საგვიჩიო და სირიაჩქონი) მოექცა ცხაკაიას რაიონის, ხოლო ქვემო ჭალადიდის სასოფლო საბჭო (საბაჟო, საქორქიო, საღვამიჩავო და საჭოჭუო) — ხობის რაიონის შემადგენლობაში.

საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ჭალადიდის სოფლების მოსახლეობა შეადგენს 3194 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერით — 2457-ს. მოსახლეობის თითქმის სრული ნაწილი ქართული ეთნოგრაფიული ჯგუფები, მეგრელები და იმერლები არიან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჭალადიდის ისტორია ხობის მუნიციპალიტეტის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
აბაჯი (ამასია)

**აბაჯი** () — სოფელი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, შავი ზღვის რეგიონის ამასიის პროვინციაში, ამასიის რაიონში. უახლოესი ქალაქი კაისერი მდებარეობს 46 კილომეტრში. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 526 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თურქეთის მოსახლეობის 2012 წლის აღწერის მონაცემები 

## სქოლიო
კატეგორია:ამასიის პროვინციის სოფლები
თეოდორა (ბიზანტია)

**თეოდორა** (; დ. 980-იანი წლები — გ. 31 აგვისტო, 1056) — ბიზანტიის იმპერატორი. სახელმწიფოს მართავდა 1028 წელს დასთან, ზოიასთან ერთად, ხოლო 1055 წლის 11 იანვრიდან 1056 წლის 31 აგვისტომდე დამოუკიდებლად. თეოდორა იყო იმპერატორ კონსტანტინე VIII-ს შვილი და მაკედონელთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი საიმპერატორო ტახტზე. სიკვდილის წინ მემკვიდრედ დაასახელა მიხეილ სტრატონიკე.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:მაკედონელთა დინასტია
კატეგორია:გარდაცვლილი   31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1056
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:XI საუკუნის ქალი მმართველები
კატეგორია:ბიზანტიის დედოფლები
კალიაუკის რაიონი

**კალიაუკის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, კახამარკის რეგიონის კუტერვოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 500 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 286 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 36 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 316,05 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კუტერვოს პროვინციის რაიონები
ყვითელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყვითელი**:
* ყვითელი - ფერი;
* ყვითელი ზღვა
* ყვითელი წყალქვეშა ნავი
* ყვითელი პრესა
* ყვითელი ნისლი (რომანი)
* ტრე სკილინგ ყვითელი
* ყვითელი პაჭიჭასოკო
* ყვითელი საჩეჩელა
* ყვითელი ბილწა სოკო
ზემო ნილოსი (რეგიონი)

**ზემო ნილოსი** (, ) — რეგიონი ჩრდილო–აღმოსავლეთ სამხრეთ სუდანში. სახელი ნილოსის შენაკადის — თეთრი ნილოსის მიხედვით ჰქვია.

## გეოგრაფია 
რეგიონი შედგება ჯონგლის, ერთობის (ვაჰდა) და ზემო ნილოსის შტატებისგან. მას აღმოსავლეთიდან ეთიოპია ხოლო ჩრდილოეთიდან სუდანი ესაზღვრება. დასავლეთიდან და სამხრეთიდან სამხრეთ სუდანის რეგიონები ბაჰრ-ელ-ღაზალი და ეკვატორია.

## სქოლიო 
კატეგორია:სამხრეთი სუდანი
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის რეგიონები
გოში

**გოში** () — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 215 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 155 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 15.4 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 75 კმ²-ია. სოფელში მდებარეობს გოშავანქის მონასტერი, რომელიც აგებულია სომეხი მოაზროვნისა და კანონმდებლის მხითარ გოშის მიერ. სოფლის მახლობლად მდებარეობს გოშის ტბა.

## გალერეა

File:Goshavank View.JPG|გოშავანქი
File:Goshavank2.jpg|მხითარ გოშის საფლავი
File:Mikhtar Gosh house.jpg|მხითარ გოშის სახლის ნანგრევები
File:Գոշ լիճ, Դիլիջան, Տավուշ (6).JPG|გოშის ტბა

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები
*Armeniapedia.org
*Virtualarmenia.am 

კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
პათოლოგია

**პათოლოგია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც სწავლობს ადამიანსა და ცხოველებში ავადმყოფობის პროცესებს, მათ ზოგად საკითხებს, ორგანიზმის რეაქციულობას, ბიოლოგიური მემბრანების განვლადობასა და მიკროცირკულაციას.

პათოლოგიას საფუძველი ჩაეყარა ძვ. ბერძნულ მედიცინაში. არსებობს ფუნქციური, ევოლუციური, გეოგრაფიული, სოციალური, მოლეკულური და სხვა სახის პათოლოგიები.

## ლიტერატურა
ზოია (ბიზანტია)

**ზოია** (; დ. 978 — გ. ივნისი, 1050) — ბიზანტიის იმპერატორი. მაკედონელთა დინასტიის წარმომადგენელი. სახელმწიფოს მართავდა დასთან, თეოდორასთან ერთად 1028 და 1042 წელს, ასევე იყო იმპერატორთა მთელი სერიის თანამმართველი დაწყებული რომანოზ III-დან დამთავრებული კონსტანტინე IX-ით. 

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* Garland, Lynda. "Zoe Porphyrogenita (wife of Romanus III, Constantine IX, and Michael IV)", *De Imperatoribus Romanis* (2006)
* Treadgold, Warren. *A History of the Byzantine State and Society* (Stanford University Press, 1997) ISBN 0-8047-2630-2
* Finlay, George. *History of the Byzantine Empire from 716 – 1057*, William Blackwood & Sons, 1853

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:მაკედონელთა დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 978
კატეგორია:გარდაცვლილი 1050
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:XI საუკუნის ქალი მმართველები
კატეგორია:ბიზანტიის დედოფლები
კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები
რადიოლოგია

მინი|რენტგენის პროცესი
**რადიოლოგია** ( <  და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის მაიონიზებელი გამოსხივების წყაროების გამოყენების თეორიას და პრაქტიკას დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისათვის. რადიოლოგიას საფუძველი ჩაეყარა რენტგენის სხივებისა (1895) და ბუნებრივი რადიოაქტიურობის (1896) აღმოჩენის შემდეგ.

პირველ ხანებში მოიცავდა 2 ძირითად დარგს — რადიოდიაგნოსტიკასა და რენტგენორადიოთერაპიას. შემდეგ კი თანდათანობით ჩამოყალიბდა დაავადებათა სხივური დიაგნოსტიკა, სხივური თერაპია, მეგავოლტური თერაპია, რადიობიოლოგია, რადიოგენეტიკა, რადიაციული ქიმია.

## ლიტერატურა
სხივური თერაპია

**სხივური თერაპია**, *რადიოთერაპია* — რადიოლოგიის ნაწილი, რომელსაც იყენებენ ავთვისებიანი სიმსივნისა და ანთებითი პროცესების სამკურნალოდ, აერთიანებს რენტგენოთერაპიას და გამა-თერაპიას. კონტაქტური გამა-თერაპია ითვალისწინებს დახურული რადიოაქტიური პრეპარატების (^{226}Ra, ^{60}Co) სპეციალური დანადგარით ან ხელით დისტანციური ინსტრუმენტების საშუალებით შეყვანას ორგანიზმის ღრუებში. გარდა ამისა ხდება დასალევად ღია რადიოაქტიური იზოტოპების გამოყენება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:რადიოლოგია
ოტორინოლარინგოლოგია

thumb|ექიმი ოტორინოლარინგოლოგი ოპერაციაზე
**ოტორინოლარინგოლოგია** (, ,  და ) — მედიცინის დარგი, შეისწავლის ყურისა და ზედა სასუნთქი გზების დაავადებებს. ზოგადად ოტორინოლარინგოლოგიას გამოეყო დამოუკიდებელი დისციპლინები აუდიოლოგია, ფონიატრია, ოტიატრია.

ოტორინოლარინგოლოგია ფართოდ იყენებს ოპტიკურ ხელსაწყოებს, რომელთა დახმარებითაც ხდება ყურის, ცხვირის ღრუს, ხახის, სასულის, ბრონქების და საყლაპავის დათვალიერება, აგრეთვე სხვადასხვაგვარი მანიპულაცია და ქირურგიული ჩარევა. ავადმყოფების გამოკვლევისას დიდი მნიშვნელობა ენიჭება სმენისა და ვესტიბულური ფუნქციების შესწავლას. ოტორინოლარინგოლოგიის დიდი მიღწევაა მიკროქირურგიული მეთოდების ფართოდ გამოყენება დაავადებათა სამკურნალოდ.

## ლიტერატურა
ტორბიო-კასანოვას რაიონი

**ტორბიო-კასანოვას რაიონი** () — რაიონი  პერუში, კახამარკის რეგიონის კუტერვოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 000 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 589 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 40,65 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კუტერვოს პროვინციის რაიონები
დიდიე დეშამი

**დიდიე დეშამი** ( დ. 15 ოქტომბერი, 1968) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი. ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს მსოფლიოს (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონატები. იყო ნაკრების კაპიტანი ამ წლებში. 2012 წლიდან არის საფრანგეთის ნაკრების მწვრთნელი. მისმა დამოძღვრილმა ნაკრებმა შეძლო 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მოგება.

## მიღწევები
### ფეხბურთელობისას
 **მარსელი**:(3)
* **ლიგა 1**: 1989/90, 1991/92
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა**: 1992/93

 **იუვენტუსი**:(10)
* **სერია A**: 1994/95, 1996/97, 1997/98
* **იტალიის თასი**: 1994/95
* **იტალიის სუპერთასი**: 1995, 1997
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა**: 1995/96  *ფინალისტი*: 1996/97, 1997/98
* **საკონტინენტთაშორისო თასი**: 1996
* **უეფა-ს სუპერთასი**: 1996
* **უეფა-ს ინტერტოტოს თასი**: 1999

 **ჩელსი**:(1)
* **ინგლისის ასოციაციის თასი**: 1999/2000

 **ვალენსია**:(0)
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის** *ფინალისტი*: 2000/01

 **საფრანგეთის ეროვნული ნაკრები**:(2)
* **მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი**: 1998
* **ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი**: 2000

### მწვრთნელობისას
 **მონაკო**:(1)
* **საფრანგეთის ლიგის თასი** (1): 2002/03
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის** *ფინალისტი*: 2003/04

 **იუვენტუსი**:(1)
* **სერია B** (1): 2006/07

 **მარსელი**:(6)
* **ლიგა 1** (1): 2009/10
* **საფრანგეთის ლიგის თასი** (1): 2009/10, 2010/11, 2011/12
* **საფრანგეთის სუპერთასი** (1): 2010, 2011

 **საფრანგეთის ეროვნული ნაკრები**:(1)
* **მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი** (1): 2018
* **ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის** *ფინალისტი*: 2016

### ინდივიდუალური
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
* Premier League profile
* Didier Deschamps at FIFA.com
*Didier Deschamps at UEFA.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბორდოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ნანტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:იუვენტუსის მწვრთნელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მონაკოს მწვრთნელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:1992 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სერგეი ბოტკინი

**სერგეი ბოტკინი** ( დ. 5 სექტემბერი, 1832 — გ. 12 დეკემბერი, 1889) — რუსი თერაპევტი და საზოგადო მოღვაწე; ფიზიოლოგიური მიმართულების ფუძემდებელი კლინიკურ მედიცინაში. 1855 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. მონაწილეობდა ყირიმის კამპანიაში. 1861-იდან პეტერბურგის სამედიცინო აკადემიის პროფესორია. პირველმა შექმნა რუსეთში ექსპერიმენტული ლაბორატორია, სადაც იკვლევდა წამლეულის ქმედებას. დაადგინა ვირუსული ჰეპატიტის ინფექციური ხასიათი. შექმნა ახალი მიმართულება, რომელსაც ნერვიზმი ეწოდა. მონაწილეობდა ქალთა საექიმო კურსების ჩამოყალიბებაში (1872). გარდაიცვალა 1889 წელს, დაკრძალულია პეტერბურგში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი თერაპევტები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ჰოვქი

**ჰოვქი** () — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 190 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 409 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
ტოქსიკოლოგია

**ტოქსიკოლოგია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც სწავლობს შხამიანი ნივთიერებების თვისებებს, ცხოველურ ორგანიზმებზე ამ ნივთიერებათა მოქმედების მექანიზმებს, მათ მიერ გამოწვეულ პათოლოგიურ პროცესს ( მოწამვლას ), მის მკურნალობას და პროფილაქტიკას. ტოქსიკოლოგია შეისწავლის ყოველგვარი ბუნების შხამებს: ქიმიურ შენაერთებს, პესტიციდებს, რადიოაქტიურ ნივთიერებებს, ბაქტერიულ ტოქსინებს და არაორგანულ, მცენარეული და ცხოველური ბუნების სხვა შხამიან აგენტებს. ჟერ კიდევ ძვ. დროის მედიცინა იცნობდა ზოგიერთ შხამს და მოწამვლის სახეს, რაც ასახულია დისკორიდეს და გალენოსის შრომებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა
ხაშთარაკი

**ხაშთარაკი** () — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 782 ადამიანს შეადგენდა. სოფელში მდებარეობს ახლად აშენებული ეკელსია, ხოლო სოფლის მიდამოებში მრავალი ხაჩკარია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
რევმატოლოგია

**რევმატოლოგია** ( და ) — შინაგანი მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის რევმატულ დაავადებათა ( რევმატიზმი, ოსტრეოართროზი, პერიართრიტი, ბურსიტი და სხვ.) ეტიოლოგიის, პათოგენეზი, დიაგნოსტიკის, მკურნალობისა და პროფილაქტიკურ საკითხებს. როგორც მედიცინის დამოუკიდებელი დარგი, ჩამოყალიბდა XX ს. 50-იან წლებში, თუმცა ცალკეულ რევმატულ დაავადებათა შესწავლას დიდი ისტორია აქვს. სახსრების რევმატული ანთება ჯერ კიდევ ჰიპოკრატემ აღწერა, რომაელმა ექიმმა გალენოსმა კი პირველმა შემოიღო ტერმინი "რევმატიზმი". XIX ს-ში თანამედროვე რევმატოლოგიის ფუძემდებელმა ბუიომ დაადგინა კავშირი რევმატულ პოლიართრიტსა და გულის დაზიანებას შორის. სერგეი ბოტკინის გამოკვლევებით პირველად აღინიშნა რევმატიზმის კავშირი ინფექციასთან.

## ლიტერატურა