open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვინეხი

**ვინეხი** () (დ. უცნობია — გ. 762) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 756-762 წლებში. ვოკილის დინასტიის წარმომადგენელი. 

მისი მმართველობის დასაწყისში დაიწყო ბიზანტიის იმპერატორ კონსტანტინე V-ის მეორე ლაშქრობა ბულგარეთში. ვინეხმა გადაწყვიტა ბიზანტიის არმიას დახვედროდა მერკელის ციხესიმაგრესთან, თანამედროვე ქალაქ კარნობატის მახლობლად, თუმცა ვინეხის ჯარი უკუიქცა. ხანმა თავისი შვილები მძევლად გააგზავნა კონსტანტინოპოლში მშვიდობის საფასურად. 759 წელს კონსტანტინემ თავისი მესამე ლაშქრობა წამოიწყო ბალკანეთში, მაგრამ დამარცხდა. ამ ფაქტმა ვინეხის მდგომარეობა გააძლიერა. სავარაუდოდ, მშვიდობისმოყვარეობის გამო, სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ვინეხი და მთელი მისი ოჯახი ამოწყვიტეს და ტახტზე ავიდა ახალგაზრდა და ბრძოლის ჟინით შემპყრობილი ხანი ტელეცი. 

## ლიტერატურა 
* Андреев, Й. Болгарские ханы и цари (VII-XIV в.). София, 1987

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი 762
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ატლანტური ზუთხი

**ატლანტური ზუთხი**, **ფორონჯი** () — გამსვლელი თევზი ზუთხისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 3 მ, მასა 200 კგ აღწევს. წაგრძელებული დინგი აქვს. გავრცელებულია ბალტიისა და შავი ზღვის აუზებში. ხშირად შედის რიონსა და დუნაიში. ძვირფასი სარეწაო თევზია, თუმცა იშვიათია. იყენებენ უმთავრესად ნედლს. დასავლეთი ევროპის ზღვებში თითქმის განადგურებულია. ბინადრობს შავ ზღვაში საქართველოს სანაპიროებთან, შედის მდინარე რიონში, შესაძლებელია ენგურშიც. საქართველოს გარეთ მოიპოვება რუსეთში, შავი ზღვის ანატოლიის სანაპიროებთან და იქ ჩამავალ მდინარეებში, ყირიმის სანაპიროებთან, ოდესასთან დუნაის დელტასთან, ლადოგის ტბაში, სადაც ცოცხალ ფორმას წარმოქმნის.

შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“, მინიჭებული აქვს CR კატეგორია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ატლანტური ზუთხი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ზუთხი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
მეტროპოლისი (1927 წლის ფილმი)

**მეტროპოლისი** () — 1927 წლის გერმანული ფილმი, გადაღებულია ფრიც ლანგის მიერ. „მეტროპოლისი“ პირველი სამეცნიერო ფანტასტიკური ჟანრის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმია.
## სიუჟეტი 
ფილმში ასახულია მომავლის პერიოდი. ქალაქის მოსახლეობა ორ ნაწილად იყოფა. ერთი ნაწილი, არისტოკრატია  მიწის ზემოთ ცხოვრობს, მიწის ქვემოთ კი მუშათა კლასის ადგილია, რომელიც 24 საათის განმავლობაში მუშაობს. ქალაქის ინფრასტრუქტურას და გამოიმუშავებს ენერგიას. მთელი ქალაქის ძალაუფლება კი ერთი მაგნატის, იოგან ფენდერსონის, ხელშია. მისი ვაჟი, ფრედერი უპირისპირდება მეტროპოლისში გაბატონებულ  უსამართლობას და მიწის ქვეშ მუშათა კლასთან ჩადის. სადაც ადამიანების მშთანთქმელი მოლოხის დანახვა შოკში აგდებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The official Friedrich-Wilhelm-Murnau-Stiftung site for the complete restoration
* The official Eureka/Masters of Cinema (UK) site for the complete restoration 
* The official Kino (US) site for the complete restoration 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მუნჯი ფილმები
კატეგორია:გერმანული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:1927 წლის ფილმები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები
მატს ჰუმელსი

**მატს ჰუმელსი** (; დ. 16 დეკემბერი, 1988, ბერგიშ გლადბახი) — გერმანელი ყოფილი ფეხბურთელი, „მიუნხენის ბაიერნი“ და გერმანიის ნაკრების მცველი, „ბაიერნის“ საფეხბურთო აკადემიის აღზრდილი. 2008-2016 წლებში ასპარეზობდა „ბორუსიაში“. „ბორუსიასთან“ ერთად ორჯერ გახდა გერმანიის ჩემპიონი და ერთხელ ჩემპიონთა ლიგის ვერცხლის პრიზიორი.

გერმანიის ნაკრებში ასპარეზობს 2010 წლიდან. მონაწილეობა მიიღო ევროპის 2012 წლისა და მსოფლიოს 2014 წლის ჩემპიონატებზე.

## ტიტულები
 **ბორუსია დორტმუნდი**:(6)
* **ბუნდესლიგა** (2): 2010–11, 2011–12
* **გერმანიის თასი** (2): 2011–12, 2020–21
* **გერმანიის სუპერთასი** (3): 2013, 2014
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის** *ფინალისტი* : 2012–13

 **ბაიერნი მიუნხენი**:(7)
* **ბუნდესლიგა** (3): 2016–17, 2017–18, 2018–19
* **გერმანიის თასი** (1): 2015–16
* **გერმანიის სუპერთასი** (3): 2016, 2017, 2018

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* German national team profile  
* 
* 
* ESPN FC profile
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კინგ კონგი (1933 წლის ფილმი)

***კინგ კონგი*** () — 1933 წლის ამერიკული ფილმი. გადაღებულია მერიან კუპერისა და ერნსტ შედსაკის მიერ. არსებობს ამ ფილმის რამდენიმე გაგრძელება ან ინტერპრეტაცია.

## იხილეთ აგრეთვე
*კინგ კონგი (1976 წლის ფილმი)
*კინგ კონგი (2005 წლის ფილმი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:1933 წლის ფილმები
დეივიდ სელზნიკი

**დეივიდ სელზნიკი** (; დ. 10 მაისი, 1902, პიტსბურგი — გ. 22 ივნისი, 1965, ჰოლივუდი) — ამერიკელი კინოპროდიუსერი. ცნობილია ფილმებით „ქარწაღებულნი“ და „რებეკა“, რომლებმაც მიიღეს ოსკარი საუკეთესო სურათისთვის.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული  10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
ბულგარეთის შეიარაღებული ძალები

**ბულგარეთის შეიარაღებული ძალები** (ბულგ: *Българска армия*) —  ბულგარეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება ქვეყნის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ბულგარეთის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო და საზღვაო ტერიტორიები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა.
მის შემადგენლობაშია: არმია, სამხედრო-საჰაერო ძალები (Военновъздушни сили), სამხედრო-საზღვაო ძალები (Военноморски сили на Република България).

ბულგარეთში გაუქმებულია სამხედრო სამსახურში სავალდებულო გაწვევა და შეიარაღებული ძალები მთლიანად საკონტრაქტო სამსახურზეა გადასული.

## ისტორია
ისტორიულად ბულგარეთის არმია მუდმივად თამაშობდა უდიდეს როლს ქვეყნის სუვერენიტეტის შენარჩუნებაში. თავისუფლების მოპოვებიდან (1878) რამდენიმე წელიწადში ბულგარეთის გახდა რეგიონის სამხედრო ლიდერი და ქვეყნის არმია მონაწილეობდა უმნიშვნელოვანეს ომებში – სერბეთ-ბულგარეთის ომი (1885), ბალკანეთის პირველი ომი (1912–13), ბალკანეთის მეორე ომი (1913), პირველი მსოფლიო ომი (1915–1918) და მეორე მსოფლიო ომი (1941–1944). ამ ომებში ბულგარეთის არმიამ მნიშვნელოვანი საბრძოლო გამოცდილება მიიღო. ცივი ომის დროს ბულგარეთის სახალხო რესპუბლიკა იყო ვარშავის პაქტის ერთ-ერთი უძლიერესი სამხედრო ძალა (152 000 ჯარისკაცი, 1988). სსრკ-ის დაშლის შემდეგ, ბულგარეთის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა ნატო-ში გაწევრების პოლიტიკურ გზას დადგომოდა და დაიწყო სამხედრო მოსამსახურეთა და შეიარაღების შემცირება. 2004 წლის 29 მარტს ბულგარეთი ნატო-ში გაწევრდა. სადღეისოდ 776 ბულგარელი ჯარისკაცი განლაგებულია სამ ქვეყანაში.

## ბულგარეთი და საქართველო
2008 წლიდან დღემდე, ევროკავშირის მისიის ფარგლებში, 12 ბულგარელი მშვიდობისმყოფელი საქართველოს კონფლიქტურ რეგიონებში მონიტორგს აწარმოებს.

## სქოლიო
ტელეცი

**ტელეცი** () (გ. 765) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 762-765 წლებში. უგაინის გვარის წარმომადგენელი. იგი ქვეყანას მართავდა ბულგარეთის სახელმწიფოს კრიზისის დროს VIII საუკუნის მეორე ნახევარში. ტელეცის ზუსტი წარმომავლობა უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ იგი იყო ახალგაზრდა, მამაცი და შეუპოვარი. 

ბიზანტიელი ისტორიკოსების, ნიკიფორესა და თეოფანეს ცნობით, ტელეცი ხელისუფლებაში აჯანყების შედეგად მოვიდა. ძველი მმართველობისა და ძველი დინასტიის მომხრეები ჩანან ქვეყნის სლავური მოსახლეობა. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ტელეცმა სლავების უდიდესი ნაწილი ბითინიაში გადაასახლა, სადაც 688-689 წლებში იუსტინიანე II-მ უკვე გადაასახლა ისინი. 

ტელეცმა ილაშქრა ბიზანტიის პროვინციებში, რის პასუხადაც კონსტანტინე V-მ გადაწყვიტა თავნება ხანის მორჯულება. 763 წლის 16 ივნისს კონსტანტინეს ჯარი კონსტანტინოპოლიდან დაიძრა და ანხიალოს ციხესიმაგრის მახლობლად დაბანაკდა. ზღვიდან მას ზურგს უმაგრებდა  ბიზანტიის ფლოტი. ტელეცმა თავისი ჯარი ბალკანეთის გასასვლელებში გაამაგრა და ბიზანტიელებთან შეტაკება იმ ადგილზე დაგეგმა. ბრძოლა 30 ივნისს გაიმართა. სლავების ნაწილი ბიზანტიელთა მხარეზე გადავიდა, რამაც ბრძოლის ბედი გადაწყვიტა, ტელეცი ბრძოლის ველიდან გაიქცა. კონსნტინე ტრიუმფით დაბრუნდა დედაქალაქში. 

ამ მარცხის შემდეგ ბულგარელები აჯანყდნენ და ტელეცი მოკლეს. ხანის თანამდებობას იკავებს საბინი.

## ლიტერატურა 
* Андреев, Й. Българските ханове и царе (VII—XIV в.). София, 1987
* Свод древнейших письменных известий о славянах — М.: Наука. Главная редакция восточной литературы, 1991. Том 2.

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი 765
ჰერბერტ როსი

**ჰერბერტ როსი** (; დ. 13 მაისი, 1927, ბრუკლინი — გ. 9 ოქტომბერი, 2001) — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი. მოღვაწეობდა კინოსა და თეატრში.

## ფილმოგრაფია 
* 1969 — მშვიდობით, მისტერ ჩიპს *(Goodbye, Mr. Chips)*
* 1970 — ბუ და ფისო *(The Owl and the Pussycat)*
* 1975 — სასაცილო ქალბატონი *(Funny Lady)*
* 1977 — შემობრუნების წერტილი *(The Turning Point)*
* 1977 — გოგონა დამშვიდობებისთვის *(The Goodbye Girl)*
* 1978 — კალიფორნიული ოთახი *(California Suite)*
* 1984 — პროტოკოლი *(Protocol)*
* 1989 — ფოლადის მაგნოლიები *(Steel Magnolias)*

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული  13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
დერილ ჰანა

**დერილ ჰანა** ( დ. 3 დეკემბერი 1960, ჩიკაგო) — ამერიკელი კინომსახიობი. აგრეთვე არის გარემოს დაცვის აქტივისტი.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასპარუხი

**ასპარუხი** (, ასევე *ისპერიხი, ესპერიხი, ისპორი, ესპორი, ესპერერიხი, ასპარ-ხრუკი*) (დ. დაახლ. 640 — გ. 700) — ბულგარეთის ხანი. მიეკუთვნება დულოს დინასტიას. დუნაიზე ბულგარული სამეფოს დამაარსებელი.  დიდი ბულგარეთის ხანის კუბრატის მესამე შვილი. 

მან აწარმოა შავიზღვისპირეთში დაპყრობები. 679 წელს დობრუჯის დაპყრობის შემდეგ დააარსა პირველი ბულგარული სამეფო. სლავებსა და ბულგარელებს შორის დაიდო შეთანხმება, რომ დაეხმარებოდნენ ერთმანეთს სამხედრო ძალით ბიზანტიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IV-მ 681 წელს ბულგარელების სამეფო აღიარა. ამ აღიარებას დიდი პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა, ბულგარეთის სამეფომ მეზობელი ქვეყნების პატივისცემა დაიმსახურა.

689 წელს ასპარუხმა გააუქმა სამშვიდობო ხელშეკრულება ბიზანტიასთან და მისი არმია დაამარცხა თრაკიაში. ეს გახდა იუსტინიანე II-ის მაკედონიაში ლაშქრობის მიზეზი. მისი მიზანი იყო გადაესახლებინა ადგილობრივი სლავები მცირე აზიაში. თავდაპირველად მან წარმატებებს მიაღწია სლავებთან და ბულგარელებთან ბრძოლაში. მივიდა თესალონიკში და სლავების დიდი ნაწილი აჰყარა საცხოვრებელი ადგილებიდან, მაგრამ უკანა გზაზე, მთებში, მას ბრძოლა მოუხდა ასპარუხის ძალებთან. ბულგარელებით ალყაშემორტყმულმა იუსტინიანემ ძლივს შეძლო გაქცევა, უამრავი ადამიანი დაიჭრა და დაიღუპა. 

ასპარუხ-ხანი ბულგარეთის ხანების სახელობითი სიის მიხედვით ქვეყანას 61 წელი მართავდა, თუმცა ეს ცნობა ნაკლებად სარწმუნოა. მისი ბიოგრაფიის შესახებ სარწმუნო ცნობებს შეიცავს თეოფანე აღმსარებლისა და კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ნიკიფორეს ქრონიკები. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ნიკიფორე, Краткая история со времени после царствования Маврикия
* თეოფანე აღმსარებელი, Жизнеописания византийских царей 

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი 700
კატეგორია:დაბადებული 640
საბინი (ბულგარეთი)

**საბინი** () — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 765-766 წლებში. საბინი იყო კორმისიშის სიძე, როგორც ჩანს მმართველობა ისევ ვოკილის დინასტიის ხელში აღმოჩნდა, ოღონდ ახლა ქალის ხაზით. არსებობს ვარაუდი, რომ საბინი არის სლავური წარმოშობის, რადგან მისი სახელი არ ფუგურირებს ბულგარელი ხანების სიაში.

საბინმა ბიზანტიასთან მშვიდობა დაამყარა. ხელისუფლებაში მოსვლისთანავე მან ელჩები გააგზავნა ბიზანტიაში ზავის სათხოვნელად. თავდაპირველად მოლაპარაკებები საიდუმლოდ მიმდინარეობდა, მაგრამ როგორც კი გაცხადდა, ხალხში მღელვარება გამოიწვია. შეიქმნა სახალხო საბჭო, რომელიც ხანის წინააღმდეგ გამოდიოდა. საბინი იძულებული გახდა მესემბრიიდან ბიზანტიაში გაქცეულიყო. იმპერატორმა კონსტანტინე V-მ იგი და მისი ნათესავები შეიფარა. 

768 წელს, როდესაც ბულგარეთის ხანი პაგანი კონსტანტინოპოლში ჩავიდა საბინი იმპერატორის გვერდით გამომწვევად იდგა. იმპერატორმა ხანს უსაყვედურა  საბინისადმი სიძულვილის გამო. ცხადი იყო იმპერატორს ხანის ტახტზე საბინის დაბრუნება და ბულგარეთის თავისი გავლენის სფეროში მოქცევა უნდოდა.

საბინი გარდაცვალებამდე კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკიფორე „მოკლე ისტორია“
* თეოფანე აღმსარებელი „ქრონოგრაფია“

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
უმორი

**უმორი** () — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 766 წელს. ვოკილის დინასტიის წარმომადგენელი. ბულგარეთის ხანი იყო სულ 40 დღე. 

იგი არის უკანასკნელი მმართველი, რომელიც მოხსენიებულია ბულგარეთის ხანების სიაში. ხელისუფლებაში მოვიდა საბინის ბიზანტიაში გაქცევის შემდეგ. უმორი  მომავალმა ხანმა ტოქტუმ აჯანყების შედეგად დაამხო.

## ლიტერატურა 
* Андреев, Й. Българските ханове и царе (VII-XIV в.). София, 1987
* *Гръцки извори за българската история* (ГИБИ), ІІІ, стр. 270–272

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
ტოქტუ

**ტოქტუ** () (დ. უცნობია — გ. 767) — ბულგარეთის პირველი სამეფოს ხანი 766-767 წლებში. ქვეყანას მართავდა დაახლოებით ერთი წელი. მმართველობის დასასრულს თავს უშველა გაქცევით, მაგრამ მოკლეს დუნაის ტყეში 767 წელს. 

## ლიტერატურა 
* Андреев Й., Болгарские ханы и цари (VII—XIV в.). София, 1987

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი 767
ბოტევი

**ბოტევი** () — მწვერვალი ბულგარეთში, სტარა-პლანინის ქედის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2376 მ. მწვერვალი მობრტყელებულია, დაფარულია მდელოთი. 1950 წლამდე ეწოდებოდა იუმრუქჩალი. მწვერვალზეა მეტეოსადგური. სახელი ეწოდა ბულგარელი რევოლუციონერისა და პოეტის ხრისტო ბოტევის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ბულგარეთის მთები
ბორის II

**ბორის II** () (დ. 931 — გ. 977) — ბულგარეთის პირველი იმპერიის იმპერატორი 969-977 წლებში.  პეტრე ბულგარელისა და დედოფალ ირინას უფროსი შვილი. 971 წლიდან ბიზანტიის ტყვეობაში იყო, მაგრამ ბულგარეთში მის ტახტზე არავინ ასულა და კვლავ მეფედ მიიჩნევდნენ.

## ბიოგრაფია 
### მმართველობის დასაწყისი 
ბორისი დაიბადა კონსტანტინოპოლში 931 წელს. მის ცხოვრებაზე 968 წლამდე არაფერია ცნობილი. 968 წელს იგი ბულგარეთის იმ ელჩობის შემადგენლობაში იყო, რომელიც ბიზანტიის იმპერატორს ნიკიფორე II ფოკას ზავის დასადებად ესტუმრა. ერთი წლით ადრე ბიზანტილების თხოვნით ბულგარეთში თავადი სვიატოსლავი შეიჭრა. ბულგარეთის არმიის დამარცხების შემდეგ, იმის ნაცვლად, რომ კიევში გაბრუნებულიყვნენ, რუსებმა აიღეს ბულგარეთის აღმოსავლეთი (შავიზღვისპირა) ნაწილი ქალაქების, დოროსტოლისა და მცირე პრესლავის (რუსულ წყაროებში - პერეიასლავეცი) ჩათვლით, სადაც სვიატოსლავმა დედაქალაქი გადმოიტანა. მოლაპარაკებების შედეგად დაიდო ბულგარეთ-ბიზანტიის ზავი კიევის რუსეთის წინააღმდეგ, ხოლო ბორისი და მისი ძმა რომანი კონსტანტინოპოლში ტყვეებად დაიტოვეს.

968 წელს, რუსების მეორე ლაშქრობის დროს, პეტრე ბულგარელი ტახტიდან გადადგა და ბიზანტიელებმა ბორისი გაათავისუფლეს, რათა სამეფო ტახტი დაეკავებინა. სვიატოსლავის წინააღმდეგობას ვერ გაუძლო და ახალმა მეფემ მასთან ზავი დადო. კიევის მთავრის არმიის ნაწილები კვლავ განაგრძობდნენ ბიზანტიაზე თავდასხმებს. 970 წელს თრაკიაში, არკადიოპოლთან ბულგარელებისა და რუსების გაერთიანებული ლაშქარი ბიზანტიის იმპერიის არმიასთან  დამარცხდა. აქედან მოყოლებული ბიზანტიის ახალი იმპერატორი იოანე I ციმისკე იწყებს ლაშქრობას ჩრდილოეთში, რომლის დროსაც პრესლავს ალყას შემოარტყამს.

### ბიზანტიის ტყვეობაში 
ბიზანტიელებმა მოახერხეს ქალაქის ხელში ჩაგდება. ბორის II იოანე I ციმისკეს საპატიო ტყვე გახდა. მას შემდეგ რაც კიევის მთავარმა და იოანე I-მა დადეს სამშვიდობო ხელშეკრულება და მთავარი კიევში გაბრუნდა, იოანე ციმისკე ტრიუმფით დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში. ბიზანტია ბულგარეთის გათავისუფლებას არ ჩქარობდა. იმავე წელს იმპერატორმა საზეიმოდ აჰყარა სამეფო რეგალიები ბორის II-ს და აღმოსავლეთი ბულგარეთი ბიზანტიის პირდაპირ მმართველობას დაუმორჩილა.

ბიზანტიელებმა აღმოსავლეთ ბულგარეთის ხელში ჩაგდება ადვილად მოახერხეს, მაგრამ დასავლეთ ბულგარეთი ვერ დაიმორჩილეს. 977 წელს ძმები ბორისი და რომანი გაიქცნენ ტყვეობიდან დასავლეთ ბულგარეთში თუმცა ბორისი საზღვარზე მოკლეს.

## ლიტერატურა 
* John V.A. Fine, Jr., *The Early Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1983.
* Jordan Andreev, Ivan Lazarov, Plamen Pavlov, *Koj koj e v srednovekovna Bălgarija*, Sofia 1999.

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 931
კატეგორია:გარდაცვლილი 977
ოლიმპია დუკაკისი

**ოლიმპია დუკაკისი** ( დ. 20 ივნისი, 1931, ლოუელი — გ. 1 მაისი, 2021, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი კინომსახიობი. მიღებული აქვს ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები.

დაიბადა მასაჩუსეტსის შტატში, ბერძენი ემიგრანტების ოჯახში. 1950-იან წლებში საცხოვრებლად ნიუ-იორკში გადავიდა, სადაც ბროდვეის თეატრიდან დაიწყო სამსახიობო კარიერა. კომედიაში „შეშლილი“ შესრულებული როლისთვის 1988 წელს ოსკარი მიიღო. გარდა ფილმებისა, არაერთი როლი აქვს შესრულებული თეატრის სცენაზეც. იყო სპექტაკლების რეჟისორიც.

გარდაიცვალა 2021 წლის 2 მაისს.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
ედენ აზარი

**ედენ აზარი** ( დ. 7 იანვარი, 1991, ლა-ლუვიერი) — ყოფილი ბელგიელი ფეხბურთელი, ბელგიის ეროვნული ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი, ასევე თამაშობს გარემარბის პოზიციაზე. იგი ცნობილია მისი სისწრაფით, დრიბლინგით, ტექნიკითა და კრეატიულობით. მას ხშირად ადარებენ კრიშტიანუ რონალდუს და ლიონელ მესის. ჰაზარი, მწვრთნელების, კოლეგებისა და კომენტატორების მიერ მიჩნეულია მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ფეხბურთელად.

ედენ აზარმა კარიერა ბელგიაში დაიწყო, ჯერ „როიალ სტეიტ ბრანიონსში“, შემდეგ კი „ტუბიზში“. 2005 წელს იგი ფრანგული გუნდის, „ლილის“ აკადემიას შეუერთდა. მან აკადემიაში 2 წელი გაატარა და 2007 წლის ნოემბერს, 16 წლის ასაკში მისი პროფესიონალური დებიუტიც შედგა. მან ლილში 190-ზე მეტი თამაში ჩაატარა და მოიგო რამდენიმე ინდივიდუალური ტიტული, ხოლო 2012 წლის ზაფხულში იგი ინგლისურ კლუბ ჩელსის შეუერთდა, სადაც თავის პირველ სეზონში კლუბთან ერთად უეფა-ს ევროპა ლიგის თასის მოპოვება შესძლო, სამი წლის შემდეგ, 2011 წლის ოქტომბერში, ჰაზარმა პირველი გოლი გაუტანა ყაზახეთის ნაკრებს. მას შემდეგ მონაწილეობა მიიღო 80-ზე მეტ ოფიციალურ მატჩში. ჰაზარს მონაწილეობა აქვს მიღებული 2014 წლის მსოფლიოსა და 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატებში.

## მიღწევები
### საკლუბო ტიტულები
 **ლილი**: (2)
* **საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი** (1) : 2010–2011
* **ინგლისის ლიგის თასი** (2): 2014–2015, 2016–17

 **რეალ მადრიდი**: (8)
* **ლა ლიგა** (2): 2019–2020, 2021–22
* **ესპანეთის თასი** (1): 2022–23
* **ესპანეთის სუპერთასი** (2): 2019–20, 2021–22
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2021–22
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2022
* **ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი** (1): 2022

### სანაკრებო
;  ბელგია
* **მსოფლიო ჩემპიონატი** :  *მესამე ადგილი*: 2018

### ინდივიდუალური ტიტულები
* საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი (2): 2010–2011, 2011–2012
* საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი (2): 2008–2009,2009–2010
* საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის წლის გუნდი (3): 2009–2010,2010–2011,2011–2012
* საფრანგეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის თვის საუკეთესო ფეხბურთელი (3): მარტი 2010, მარტი 2011, მარტი 2012
* ინგლისის პრემიერ-ლიგის წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი (1): 2013–2014
* ინგლისის პრემიერ-ლიგის წლის გუნდი (2): 2012–2013,2013–2014
* ჩელსის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი (4): 2013–2014, 204-15, 2016–17, 2018–19
* ბრავოს ტიტული (1): 2011

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ბელგიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბელგიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლილის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტუბიზის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდრე პრევინი

**ანდრე პრევინი** (; დ. 6 აპრილი, 1929, ბერლინი — 28 თებერვალი, 2019, ნიუ-იორკი, აშშ) — გერმანელ-ამერიკელი პიანისტი და კომპოზიტორი. მიღებული აქვს ოთხი ოსკარი და ათი გრემი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Biography from IMG Artists 
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
პიზოლითი

**პიზოლითი** () — დანალექი ქანები. იგი 2-5 მმ-ზე მსხვილი ოოლითია. წარმოადგენს მომრგვალო ფორმის მინერალურ სხეულს, კირქვული ოოლითების სუსტად შეცემენტებულ გროვას. ჩვეულებრივ არის კალციტური, იშვიათად არაგონიტული, რკინოვანი, ბოქსიტური, მანგანუმიანი და სხვა. სფეროსებრია და გააჩნია კონცენტრირებული ფენები. პიზოლითები გამოვლინებულია საქართველოს მღვიმეებშიც, ამ მხრივ აღსანიშნავია ვახუშტი ბაგრატიონის უფსკრული, სადაც მისი მდიდარი ბუდობები გვხვდება. პიზოლითური ფორმების ნაირფეროვნებით გამოირჩევა ახალი ათონის მღვიმე, კერძოდ მისი დარბაზი „თბილისი“. პირველად კავკასიაში ოოლითებსა და პიზოლითებს გუმის მღვიმის ბოლო დარბაზის კოროზიულ ორმოებში მიაკვლიეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დანალექი ქანები
ტიმ კრული

**ტიმ კრული** (; დ. 3 აპრილი, 1988, ჰააგა) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. ასპარეზობს ინგლისურ კლუბ „ნიუკასლში“. მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის მუნდიალზე. იყო სათადარიგო მეკარე. კოსტა-რიკასთან მეოთხედფინალურ შეხვედრაში შეცვლაზე შევიდა დამატებითი დროის მიწურულს, პენალტების სერიაში მოიგერია ორი დარტყმა და გუნდს ნახევარფინალში გასვლაში დაეხმარა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Newcastle United profile 
*Holland U17 stats  at OnsOranje
*Holland U19 stats  at OnsOranje
*Holland U21 stats  at OnsOranje

კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უილიამ მონაჰენი

**უილიამ მონაჰენი** (; დ. 3 ნოემბერი, 1960, ბოსტონი) — ამერიკელი სცენარისტი, ჟურნალისტი, ესეისტი, კრიტიკოსი, ნოველისტი და რეჟისორი და პროდიუსერი. მიღებული აქვს ოსკარის ჯილდო 2006 წელს ფილმისთვის „მიცვალებულები“. 2010 წელს შედგა მისი სარეჟისორო დებიუტი ფილმით „ლონდონის ბულვარი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვიხრენი

**ვიხრენი** () — მთა ბულგარეთში, პირინის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2914 მ. ბულგარეთის მთებს შორის სიმაღლით მე-2 ადგილზეა, ხოლო ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მთებს შორის — მე-3 ადგილზე. მდებარეობს პირინის მთის მასივის ჩრდილოეთ ნაწილში. განვითარებულია ტურიზმი. სიახლოვეს არის რამდენიმე ტბა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვიხრენი 

კატეგორია:ბულგარეთის მთები
სერხიო რომერო

**სერხიო ხერმან რომერო** (; 22 თებერვალი, 1987, ბერნანდო დე ირიგოენი, არგენტინა) — არგენტინელი ფეხბურთელი. „ბოკა ხუნიორსის“ მეკარე. სხვადასხვა დროს იცავდა აველიანედას „რასინგის“, „აზ ალკმაარის“, „სამპდორიის“ და „მონაკოს“ ღირსებას. ნიდერლანდების ჩემპიონი 2009 და იოჰან კრუიფის თასის მფლობელი 2009 „აზ ალკმაარის“ შემადგენლობაში. ინგლისის ასოციაციის თასის 2016, ინგლისის ლიგის თასის 2017, ინგლისის სუპერთასისა 2016 და უეფა-ს ევროპა ლიგის თასის მფლობელი 2017 „მანჩესტერ იუნაიტედის“ შემადგენლობაში. 2014 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი და სამხრეთ ამერიკის ორგზის ვიცე-ჩემპიონი 2015, 2016 არგენტინის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

## კარიერა 
მისი დებიუტი შედგა არგენტინის პრიმერა დივიზიონში 2007 წელს, სეზონის ბოლოს გადავიდა ნიდერლანდურ „აზ ალკმაარში“. 2011 წლიდან შეუერთდა „სამპდორიას“. არგენტინის ნაკრებთან ერთად გახდა 2008 წლის ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსანი, მონაწილეობა მიიღო კოპა ამერიკის 2011 წლის გათამაშებაში და ასევე ორ მსოფლიო ჩემპიონატზე, 2010 და 2014 წლებში იყო ძირითადი მეკარე.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  აზ ალკმაარი
* ერედივიზია: 2008–09 
* იოჰან კრუიფის თასი: 2009

;  მანჩესტერ იუნაიტედი
* ინგლისის ასოციაციის თასი: 2015–16
* ინგლისის ლიგის თასი: 2016–17
* ინგლისის სუპერთასი: 2016
* უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2016–17

;  ბოკა ხუნიორსი
* არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 2022
* არგენტინის სუპერთასი: 2022
* ლიბერტადორესის თასის ფინალისტი: 2023

### სანაკრებო 
;  არგენტინა
* მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი: 2014
* კოპა ამერიკის ფინალისტი: 2015, 2016

## ბიბლიოგრაფია 
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Guardian-ის სტატისტიკა  
* არგენტინის პრიმერას სტატისტიკა 
* Official website

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ალკმარის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოკა ხუნიორსის ფეხბურთელები
კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2011 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2015 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიური ჩემპიონები არგენტინიდან
კატეგორია:ოლიმპიური თამაშების ოქროს მედალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლუი ვან გალი

**ალოიზიუს პაულუს მარია ვან გალი**, უკეთ ცნობილი, როგორც **ლუი ვან გალი** (;  ; დ. 8 აგვისტო, 1951, ამსტერდამი) — ნიდერლანდელი ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი, ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების თავკაცი სამჯერ: 2000–2001, 2012–2014 და 2021–2022 წლებში.

წვრთნიდა ამსტერდამის „აიაქსს“, „ბარსელონას“, მიუნხენის „ბაიერნსა“, „მანჩესტერ იუნაიტედსა“ და სხვა გუნდებს.

## მიღწევები
### სამწვრთნელო
 **აიაქსი ამსტერდამი**: (11)
* **ერედივიზია** (3): 1993–94, 1994–95, 1995–96
* **ნიდერლანდების თასი** (1): 1992–93
* **ნიდერლანდების სუპერთასი** (3): 1993, 1994, 1995
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 1994–95
* **უეფა-ს თასი** (1): 1991–92
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 1995
* **საკონტინენტთაშორისო თასი** (1): 1995

 **ბარსელონა**: (4)
* **ლა ლიგა** (2): 1997–98, 1998–99
* **ესპანეთის თასი** (1): 1997–98
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 1997

 **AZ ალკმარი**: (1)
* **ერედივიზია** (1): 2008–09

 **ბაიერნი მიუნხენი**:(3)
* **გერმანიის ბუნდესლიგა** (1): 2009–10
* **გერმანიის თასი** (1): 2009–10
* **გერმანიის სუპერთასი** (1): 2010

 **მანჩესტერ იუნაიტედი**:(1)
* **ინგლისის ასოციაციის თასი** (1): 2015–16

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*პროფილი და სტატისტიკა  Voetbal International-ზე 
*ლუი ვან გალის CV   
*Van Gaal: My football philosophy , FIFA.com
*პროფილი და სტატისტიკა RAFC History-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ალკმარის ფეხბურთელები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის მწვრთნელები
კატეგორია:ალკმარის მწვრთნელები
კატეგორია:ბარსელონის მწვრთნელები
კატეგორია:ბუნდესლიგის მწვრთნელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეიჩირო ოდა

**ეიჩირო ოდა** ( ; დ. 1 იანვარი 1975, კუმამოტო, იაპონია) —  მანგაკა, One Piece-ის ავტორი. მისი დებიუტი შედგა 17 წლის ასაკში *Wanted!*-ზე მუშაობის დროს, რომლისთვისაც მიიღო რამდენიმე პრიზი, მათ შორის ტეზუკას პრიზიც. *Wanted!*-ის წყალობით ოდამ სამსახური მიიღო ჟურნალ *შონენ ჯამფში*, სინობუ კაიტანის დაეხმარა *Suizan Police Gang*-ის შექმნაში და შემდეგ მასაია ტოკუჰიროს  *Jungle King Tar-chan* და *Mizu no Tomodachi Kappaman* მანგების შექმნაში. ორივე მანგამ ოდას დიდი წარმატება მოუტანა. 19 წლის ასაკში ის ნობუჰირო ვაცუკის ასისტენტად მუშოაბდა მანგაზე  *Rurouni Kenshin*. სწორედ ამ დროს დაიწყო მეკობრეებზე პატარა ნაწარმოებების წერა და ხატვა, მათ შორის პატარა ისტორიების კრებულის, სახელწოდებით "Romance Dawn". *One Piece* შექმნის შემდეგ ოდა გახდა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული მანგაკა იაპონიაში.

დაქორწინებულია ყოფილ მოდელზე ტიაკი ინაბაზე (). 2006 წელს მათ შეეძინათ გოგონა.

## სამუშაო
* One Piece (გამოდის 1997 წლიდან)
* Wanted! (1998, პატარა ისტორიების კრებული)
** Wanted! (1992)
** God’s Gift for the Future (1993)
** Itsuki yakou (1993)
** Monsters (1994)
** Romance Dawn (1996)
* Dragon Ball x One Piece: Cross Epoch (2007)
* One Piece x Toriko (2011)

## რესურსები ინტერნეტში
* Eiichiro Oda
* Tell me! Oda-sensei

კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:მანგის მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მუსტაფა I

**მუსტაფა I**  (, ); დ. 1591 — გ.20 იანვარი 1639) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1617 - 1618 და 1622 - 1623 წლებში. მეჰმედ III-ისა და აფხაზი ჰალიმე სულთნის შვილი. აჰმედ I-ის ძმა.

## ბიოგრაფია
მუსტაფა I დაიბადა 1591 წელს მანისაში. 1603 წელს მეჰმედ III-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა მუსტაფას უფროსი ძმა, აჰმედ I. ტრადიციის მიხედვით, მუსტაფა სიკვდილით უნდა დასჯილიყო, თუმცა აჰმედმა ეს ტრადიცია დაარღვია და უარი განაცხადა 12 წლის მუსტაფას მოკვლაზე. 

აჰმედ I-ის 14-წლიანი მმართველობის დროს მუსტაფა იზოლირებული იყო თოფქაფის სასახლეში, ამის გამო მუსტაფა სულიერად დაავადდა. 1617 წელს აჰმედ I-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე უნდა ასულიყო აჰმედის ვაჟი შეჰზადე ოსმანი, რომელიც ჯერ 13 წლისაც არ იყო. ამიტომ შეიჰ-ულ-ისლამის გადაწყვეტილებით, იმპერიის სულთანი მუსტაფა გახდა.

დაავადების გამო, მუსტაფა ვერ მართავდა იმპერიას, მხოლოდ სასახლის კარის დაჯგუფებების ბრმა იარაღს წარმოადგენდა. ოსმალეთის იმპერია იმართებოდა მისი დედის, ჰალიმე სულთნის მიერ. 1618 წლის 26 თებერვალს მუსტაფა I მისმა ძმისშვილმა, ოსმან II-მ ტახტიდან ჩამოაგდო. 1622 წლის 19 მაისს იანიჩარების აჯანყების შედეგად ოსმან II-ც ჩამოაგდეს ტახტიდან და ისევ მუსტაფა I აიყვანეს. 1623 წლის 10 სექტემბერს მუსტაფა მისმა მეორე ძმისშვილმა, მურად IV-მ ჩამოაგდო. სიცოცხლის ბოლო წლები მუსტაფა I-მა შინაპატიმრობაში გაატარა. გარდაიცვალა 1639 წლის 20 იანვარს. მისი სიკვდილის მიზეზად ისტორიკოსთა ნაწილი ეპილეფსიას ასახელებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ოსმალეთის სულთნების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.osmanli700.gen.tr/english/engindex.html
* http://www.theottomans.org/english/index.asp

კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები
კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია: დამხობილი მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1592
კატეგორია:გარდაცვლილი 1639
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
თრაკიელები

[მინი|თრაკიელი [პელტასტი, ძვ. წ. აღ. V-IV საუკუნეები.]]

**თრაკიელები** (, ) — პროტო-ინდოევროპული ტომების ჯგუფი, რომლებიც სახლობდნენ ცენტრალურ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში. მათ ესაზღვრებოდნენ სკვითები ჩრდილოეთიდან, კელტები და ილირიელები დასავლეთიდან, ძველი საბერძნეთი სამხრეთიდან და შავი ზღვა აღმოსავლეთიდან. ისინი საუბრობდნენ თრაკიულად, რომელიც ინდოევროპული ენების ოჯახს განეკუთვნებოდა. თრაკიელების და მათი კულტურის შესწავლას თრაკოლოგია ეწოდება.

## ეტიმოლოგია 
თრაკიელთა შესახებ პირველი ისტორიული ჩანაწერი გვხვდება ილიადაში, სადაც ისინი ტროის ომში აღწერილი არიან როგორც ტროელების ბერძნების წინააღმდეგ მოკავშირეები. ეთნონიმი *თრაკიელი* მომდინარეობს ძველი ბერძნული სიტყვისგან: Θρᾷξ (მრავლობითში - Θρᾷκες; , ) ან Θρᾴκιος/იონური: Θρηίκιος (/), ხოლო ტოპონიმი თრაკია: Θρᾴκη/Θρῄκη (/). ყოველი მათგანი წარმოადგენს ბერძნულ ეგზონიმს.

## გალერეა 

Image:ThracianTribes.jpg|თრაკიული ტომები და გმირები.
Image:Map Macedonia 336 BC-ka.svg|ფილიპე II მაკედონელის ტერიტორიის რუკა.
Image:Diadochen1.png|ლისიმახუსის და დიაოხის სამეფოები.
Image:Dioecesis Thraciae 400 AD.png|თრაკიის რომაული პროვინციის რუკა 400 წ.
Image:Thracian Horseman Histria Museum.jpg|მონუმენტი რომაული თრაკიის პერიოდიდან.
Image:Thrace-ostrusha.jpg|წითელ თმიანი ქალის ფრესკა, ცენტრალური ბულგარეთიდან.
Image:Bergaios thracian king.jpg|თრაკიელი მეფის ბერგაიოსის მონეტები.
Image:Thracian treasure NHM Bulgaria.JPG|თრაკიული ოქროს საგანძური ბულგარეთიდან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*პეონია
*თრაკია
*დაკია
*ილირია და ილირიელები
*ოდრისული სამეფო
*კიმერიელები

## ლიტერატურა 
*Marazov, Ivan (ed.). Ancient Gold: The Wealth of the Thracians. NY: Harry N. Abrams Inc., 1998. Texts by Marazov, Ivan; Venedikov, Ivan; Fol, Alexander; Tacheva, Margarita. ISBN  9780810919921.
*Best, Jan and De Vries, Nanny. *Thracians and Mycenaeans*. Boston, MA: E.J. Brill Academic Publishers, 1989. ISBN 90-04-08864-4.
*Cardos, G., Stoian V., Miritoiu N., Comsa A., Kroll A., Voss S., Rodewald A. "Paleo-mtDNA analysis and population genetic aspects of old Thracian populations from South-East of Romania". *Romanian Journal of Legal Medicine* **12**(4), pp.&nbsp;239–246, 2004. (Article)
*Casson, Lionel. "The Thracians". *The Metropolitan Museum of Art Bulletin*, New Series, Vol. 35, No. 1, (Summer, 1977), pp.&nbsp;2–6.
*Hoddinott, Ralph F. *The Thracians*. Thames & Hudson, 1981. ISBN 0-500-02099-X.
*Irwin, E. *Colour Terms in Greek Poetry*. Hakkert, Toronto, 1974.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Thrace and the Thracians (700 BC to 46 AD) 
*Ancient Thracians. Art, Culture, History, Treasures 
*Information on Ancient Thrace 

## სქოლიო 
კატეგორია:ევროპის ძველი ხალხი
გიორგი ხუციშვილი

**გიორგი ხუციშვილი** (დ. 15 ნოემბერი 1948, თბილისი — გ. 4 ოქტომბერი, 2013, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი, კონფლიქტოლოგი, საზოგადო მოღვაწე.  

## ბიოგრაფია 
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1980–1988 წლებში იყო ფილოსოფიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი; 1982–1992 წლებში თბილისის უცხო ენათა ინსტიტუტის დოცენტი; 1992–1993 წლებში ადამიანის უფლებათა დაცვისა და ეროვნებათაშორისი ურთიერთობის სახელმწიფო კომიტეტის კონფლიქტების ანალიზის ცენტრის ხელმძღვანელი; 1994 წელს დააარსა დამოუკიდებელი ორგანიზაცია კონფლიქტების და მოლაპარაკებების საერთაშორისო კვლევითი ცენტრი (ICCN), 1995–2013 წლებში გამოსცემდა ჟურნალებს: „დრო მშვიდობისა“, „კონფლიქტები და მოლაპარაკებები“, „კონფლიქტის ალტერნატივა“ და სხვა. წლების მანძილზე იგი მიწვეული იყო და პროფესორად მუშაობდა საქართველოსა და მსოფლიოს სხვადასხვა უნივერსიტეტში. გიორგი ხუციშვილმა წვლილი შეიტანა თეორიული აზროვნებისა და უსასრულობის არსის კვლევაში ფილოსოფიისა და მათემატიკის ურთიერთმიმართების საფუძველზე (1970–1980-იანი წლები). კონფლიქტებისა და მშვიდობის მეცნიერების დარგის საქართველოში დამკვიდრებასა და განვითარებას იგი 1990-იანი წლებიდან სიცოცოხლის ბოლომდე ემსახურებოდა. 20 მონოგრაფიის და 72 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი პუბლიცისტური წერილი. მისი ბიოგრაფია შეტანილია ცნობარებში: „International Directory of Distinguished Leadership“ და „International Who’s Who of Intellectuals“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ბიბლიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კონფლიქტოლოგები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  15 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გ
ანრი-ჟორჟ კლუზო

**ანრი-ჟორჟ კლუზო** (; დ. 20 ნოემბერი, 1907, ნიორი — გ. 12 იანვარი, 1977, პარიზი) — ფრანგი რეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. გადაღებული აქვს 1950-იანი წლების ერთ-ერთი საუკეთესო ფილმები. მეტწილად ცნობილია თრილერის ჟანრის ფილმებით.

## ფილმოგრაფია 
* 1949 - მანონი *(Manon)*
* 1953 - შიშის საფასური *(Le salaire de la peur)*
* 1955 - ეშმაკები *(Les Diaboliques)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* Henri-Georges Clouzot at Rotten Tomatoes

კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული  20 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
მეჰმედ III

**მეჰმედ III** (, ) ( დ. 26 მაისი, 1566 — გ. 22 დეკემბერი, 1603) — ოსმალეთის იმპერიის მე-13 სულთანი. მურად III-ის მემკვიდრე.

## ბიოგრაფია
მეჰმედ III ტახტზე 1595 წელს ავიდა და მაშინვე სიკვდილით დასაჯა თავისი 19 ძმა, რადგან მათი მხრიდან შეთქმულების ეშინოდა. იგივე შიში გახდა იმის მიზეზი, რომ მეჰმედმა შემოიღო დამღუპველი ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც უფლისწულებს ეკრძალებოდათ მამის სიცოცხლეში მონაწილეობა მიეღოთ სახელმწიფოს მართვის საქმეებში, რის გამოც ისინი შინა პატიმრობაში ჰყავდათ ჰარამხანაში, სპეციალურ «გისოსებში». 

მეჰმედ III-ის მმართველობის დასაწყისში კონსტანტინოპოლში დაიჭირეს რუსეთის ელჩი დანილო ისლენიევი, რომელიც მოგვიანებით უკვალოდ გაქრა. ავსტრიელების წარმატებამ დუნაიზე გამოიწვია ხალხისა და იანიჩარების აჯანყება კონსტანტინოპოლში. 1596 წელს დიდი ვეზირისა და შეიჰულ ისლამის რჩევით მეჰმედი ჯარით დაიძრა უნგრეთისაკენ და გაიმარჯვა ამ ბრძოლაში. მაგრამ ამით ვერ ისარგებლა და დაუბრუნდა თავის განებივრებულ ცხოვრებას  კონსტანტინოპოში. 

აზიურ ოლქებში, რომლებიც სპარსეთს ემორჩილეობდა, მიმდინარეობდა აჯანყებები, ამიტომ მის ჩასახშობად შეიჭრნენ სპარსელები. მოიშალა როგორც შიდა მმართველობა, ასევე კონტროლი ჯარზე. მეჰმედ III-ის მმართველობიდან დაიწყო ოსმალეთის იმპერიის დაკნინების ხანა.  

გარყვნილ და სისხლისმსმელ მეჰმედ III-ს (რომელიც განსაკუთრებული სისასტიკით გამოირჩეოდა ქრისტიანების მიმართ) ყველაფრის მიუხედავად უყვარდა ლიტერატურა, პოეზია და თვითონაც წერდა ლექსებს. გარდაიცვალა 1603 წელს, სტამბოლში. მის შემდეგ იმპერიის ტახტი დაიკავა აჰმედ I-მა.
მინი|მარცხნივ|მეჰმედ III-ის მინიატურა

## ოჯახი 
### ვაჟები 
* შეჰზადე სულთან მაჰმუდი (1584 — 7 ივნისი, 1603) — ჰალიმე სულთნისგან
* შეჰზადე სულთან სელიმი (1585 — 20 აპრილი, 1597)
* შეჰზადე სულთან სულეიმანი (დაიბადა და გარდაიცვალა 1586)
* აჰმედ I (18 აპრილი, 1590 — 22 ნოემბერი, 1617) — ჰანდან სულთნისგან
* მუსტაფა I (1591 — 20 იანვარი, 1639) — ჰალიმე სულთნისგან
* შეჰზადე სულთან ჯიჰანგირი (1599–1602).
* შეჰზადე სულტან ოსმანი, გარდაიცვალა 3 ან 4 წლის ასაკში.

### ქალიშვილები 
* დილრუბა სულთანი (დ. 1594) — ჰალიმე სულთნისგან; დაქორწინდა ქარა დავუდ-ფაშაზე;
* ესრა სულთანი (დ. 1597) — ჰანდან სულთნისგან; დაქორწინდა დამატ მაჰმუდ-ფაშაზე;
* სახელი უცნობია — დაქორწინებული იყო დამატ ალი-ფაშაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ოსმალეთის სულთნების სია

## ლიტერატურა
* Quataert, Donald. The Ottoman Empire, 1700-1922, p.90. Cambridge University Press, 2000. ISBN 0-521-63328-1
* Kinross, John Patrick. Ottoman Centuries, p.288. William Morrow & Co., 1977. ISBN 0-688-03093-9

კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები
კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:ბრძოლის ველზე მყოფი ოსმალეთის სულთნები
კატეგორია:დაბადებული  26 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1566
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1603
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
კაპუდან-ფაშა

**კაპუდან-ფაშა** (ოსმალურად: کاپیتان پاشا, თურქულად: *Kaptan Paşa*), აგრეთვე ცნობილი როგორც **კაპიტან-ფაშა** — სამხედრო წოდება ოსმალეთის იმპერიაში. ეს წოდება ოსმალეთის იმპერიის ფლოტის ადმირალს ენიჭებოდა. წოდება ასევე ცნობილი იყო, როგორც **დერია ბეი** (*ზღვის ბეი*) და **კაპუდან-ი დერია** (*ზღვის კაპიტანი*). როგორც წესი, ზამთარში კაპუდან-ფაშა გალათაში ან გელიბოლუს ნახევარკუნძულზე იყო, ხოლო ზაფხულის თვეებში სავალდებულო ყოველწლიური საზღვაო ცურვები უნდა განეხორციელებინა.
## იხილეთ აგრეთვე 
* ოსმალეთის სულთნების სია
* კაპუდან-ფაშების სია
## რესურსები ინტერნეტში 
* კაპუდან-ფაშა (მცირე ინფორმაცია)
* ბრძოლები და დიპლომატია ომის დროს
## სქოლიო 
კატეგორია:ოსმალეთის ტიტულები
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო წოდებები
კატეგორია:საზღვაო წოდებები
ბედის ვარსკვლავის ბრალია (ფილმი)

„***ბედის ვარსკვლავის ბრალია***“ () — ამერიკული ფილმი-მელოდრამა, რომელიც გადაიღო რეჟისორმა ჯოშ ბუნმა. ის არის ჯონ გრინის ამავე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაცია. ფილმი გამოვიდა 2014 წლის 16 მაისს ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

## სიუჟეტი
ფილმის სიუჟეტი გადმოგვცემს სიმსივნით დაავადებული ჰეიზელის შესახებ. სარეაბილიტაციო ჯგუფის შეხვედრაზე, ის გაიცნობს აუგუსტუს უოტერსს და რამდენიმე ხანში შეუყვარდება ის. წყვილი სამოგზაუროდ წასვლას გადაწყვეტს.

## როლებში
* შეილინ ვუდლი - ჰეიზელ გრეის ლანკასტერი.
* ენსელ ელგორტი - ავგუსტუს უოტერსი.
* ნეტ ვულფი - აიზეკი.
* ლორა დერნი - ჰეიზელის დედა.
* სემ ტრემელი - ჰეიზელის მამა.
* უილემ დეფო - პიტერ ვან ჰაუტენი.

## გამოხმაურება
ფილმმა ძირითადად მიიღო დადებითი გამოხმაურება. საიტზე  Rotten Tomatoes მისი რეიტინგი შეადგენს 82%-ს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* 
* ბედის ვარსკვლავის ბრალია საიტზე History vs. Hollywood
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფილმები სიკვდილის შესახებ
კატეგორია:ამერიკული ფილმები თინეიჯერული რომანსის შესახებ
კატეგორია:ამერიკული რომანტიკული დრამატული ფილმები
კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების ფილმები თინეიჯერული რომანსის შესახებ
ოსკარის 23-ე დაჯილდოება

**ოსკარის 23-ე დაჯილდოების ცერემონია** — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 23-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით.

## ლაურეატები
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
რობერტ სარტისი

**რობერტ სარტისი** (; დ. 9 აგვისტო, 1906, კოვინგტონი —  გ. 5 იანვარი, 1985, მონტერეი) — ამერიკელი ოპერატორი. მიღებული აქვს ოსკარის სამი ჯილდო.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი კინოოპერატორები
კატეგორია:დაბადებული  9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
აჰმედ II

**აჰმედ II** (; დ. 25 თებერვალი, 1643 — გ. 6 თებერვალი, 1695) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი (22 ივნისი 1691 — 1695), იბრაჰიმ I-ისა და ჰატიჯე მუაზეზ სულთნის ვაჟი,  მეჰმედ IV-ისა და სულეიმან II-ის უმცროსი ძმა.

## ბიოგრაფია
აჰმედი ტახტზე ასვლამდე 40 წელზე მეტ ხანს (1648 წლიდან) იზოლირებული იყო თოფქაფის სასახლეში. 

მისი მმართველობის დროს ოსმალთათვის საზიანოდ გრძელდებოდა დიდი თურქული ომი წმინდა ლიგის წევრი ქვეყნების წინააღმდეგ. 1691 წლის აგვისტოს ოსმალეთის არმია განადგურდა სლანკამენის ბრძოლაში ავსტრიის ჯარებთან, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლიუდგვიდ ბილჰელმი. ამ ბრძოლაში დაიღუპა სახელმწიფო საქმეების გამგებელი, დიდი ვეზირი ქოფრიულიუ ფაზილ მუსტაფა-ფაშა. 

აჰმედ მეორის სულთნობა თითქმის არაფრით გამოირჩეოდა, მას თითქმის არც უმართავს იმპერია. გარდაიცვალა 1695 წლის 6 თებერვალს, ედირნეში. ის შეცვალა მისმა ძმისშვილმა, მუსტაფა II-მ. მოგვიანებით, მისი ვაჟი, შეჰზადე იბრაჰიმი სიკვდილით დასაჯა აჰმედ III-მ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ოსმალეთის სულთნების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.osmanli700.gen.tr/english/engindex.html(http://www.osmanli700.gen.tr/english/engindex.html)
* http://www.theottomans.org/english/index.asp(http://www.theottomans.org/english/index.asp)

კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები
კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1643
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1695
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
სემ ზიმბალისტი

**სემ ზიმბალისტი** (; დ. 31 მარტი, 1904, ნიუ-იორკი — გ. 4 ნოემბერი, 1958, რომი) — ამერიკელი კინოპროდიუსერი. კარიერა დაიწყო 16 წლის ასაკში, როგორც მემონტაჟემ. 1929 წლიდან მუშაობდა პროდიუსერის სასისტენტად, ხოლო 1936 წლიდან დაიწყო დამოუკიდებლად პროდიუსერობა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Allmovie bio
*

კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კარლ ვაიპრეხტი

**კარლ ვაიპრეხტი** ( დ. 8 სექტემბერი, 1838 — გ. 29 მარტი, 1881) — ავსტრიელი პოლარეთის მკვლევარი. 1872-1874 წლებში იულიუს პაიერთან ერთად ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას გემზე „ტეგეტჰოფი“, რომელსაც უნდა გაევლო ბარენცის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ გასასვლელიდან ბერინგის სრუტისკენ. ახალ მიწასთან გემი გასელილი იქნა ყინულებით. 372-დღიანი დრეიფის შემდეგ ჩრდილოეთისა და ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ იქნა აღმოჩენილი მიწა, რომელსაც უწოდეს ავსტრიის იმპერატორის ფრანც-იოზეფ I-ის სახელი. დაზამთრებისას ვაიპრეხტმა განახორციელა ღირებული სამეცნიერო დაკვირვებები გეოფიზიკაში და შეისწავლა პოლარეთის ყინულების ბუნება. 1872 წლის 18 თებერვალს მიიღო ავსტრია-უნგრეთის მოქალაქეობა. გარდაიცვალა 42 წლის ასაკში ტუბერკულოზით.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ავსტრიელი მოგზაურები
კატეგორია:დაბადებული  8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
ფრანც-იოსების მიწა

**ფრანც-იოსების მიწა** () — არქიპელაგი ბარენცის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რუსეთის არხანგელსკის ოლქში. მოიცავს 191 კუნძულს. ფართობი 16 134 კმ². იყოფა აღმოსავლეთ, ცენტრალურ და დასავლეთ ნაწილებად. დიდი კუნძულებია: ვილჩეკის მიწა, გრეემ-ბელი, გეორგის მიწა, ალექსანდრეს მიწა, ჰეისის, რუდოლფისა და სხვა. რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია. კუნძულების დიდი ნაწილი აგებულია ქვიშაქვებით, ალევროლითებითა და კირქვებით, რომლებზეც გადაფარებულია ბაზალტური საფარი. კუნძულთა უმრავლესობა დაფარულია მყინვარით, რომლის ფართობია 13 735 კმ². ფრანც-იოსების მიწაზე გვხვდება მყინვარების შემდეგი ტიპები: კუნძულა ყინულები, ყინულქუდები, ყინულსაფრები, გამყვანი მყინვარები, რომლებიც გაედინებიან ყინულის გუმბათებს შორის, მთისწინეთის მყინვარები და ნამქერის მყინვარები. გამყინვარების განვითარებას ხელს უწყობს ზაფხულის ძალზე დაბალი ტემპერატურები და შედარებით უხვი ნალექები. ყინულის სისქე 100-300 მ აღწევს. სიმაღლე 620 მ-მდეა. ნაპირებთან წარმოიქმნება აისბერგები. ჰავა არქტიკულია. იცის ძლიერი ქარები. ნალექები 200-300-იდან 500-550 მმ-მდე წელიწადში. კუნძულებზე 1000-მდე ტბა და რამდენიმე მოკლე მდინარეა. ლანდშაფტი არქტიკული უდაბნოსია. ხარობს ხავსები და მღიერები. ძუძუმწოვრებიდან ბინადრობს თეთრი დათვი და ყარსაღი, ზღვაში — ზღვის კურდღელი, სელაპი, გრენლანდიური ვეშაპი, მორჟი, თეთრი დელფინი; ბევრია ფრინველი.    

1870-იანი წლების დამლევს და 80-იანი წლების დასაწყისში გეოგრაფიული საზოგადოების მდივანი პეტრე კროპოტკინი წერდა:
 კროპოტკინის წინასწარმეტყველება გამართლდა; ავსტრია-უნგრეთის ექსპედიციამ იულიუს პაიერისა და კარლ ვაიპრეხტის ხელმძღვანელობით 1873 წლის 31 აგვისტოს აღმოაჩინა ფრანც-იოსების მიწა. სახელი უწოდეს ავსტრიის იმპერატორის ფრანც იოზეფ I-ის პატივსაცემად.     

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანც-იოსების მიწა
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
საუდის არაბეთის სამხედრო წოდებები

**საუდის არაბეთის შეიარაღებული ძალების** წოდებებისა და განმასხვავებელი ნიშნების სია.
## ოფიცერი

File:ملازم.png|ლეიტენანტი (; მულაზიმ)
File:ملازم أول.png|უფროსი ლეიტენანტი (; მულაზიმ ავვალ)
File:نقيب.png|კაპიტანი (; ნაყიბ)
File:رائد.png|მაიორი (; რა'იდ)
File:مقدم.png|ვიცე პოლკოვნიკი (; მუყადდამ)
File:عقيد.png|პოლკოვნიკი (; 'აყიდ)
File:عميد.png|ბრიგადის გენერალი (; 'ამიდ)
File:لواء.png|გენერალ-მაიორი (; ლივა')
File:فريق.png|გენერალ-ლეიტენანტი (; ფარიყ)
File:فريق أول.png|გენერალი (; ფარიყ ავვალ)

## რიგითი

File:جندي.png|რიგითი (; ჯუნდი)
File:جندي أول.png|1-ლი კლასის რიგითი (ეფრეიტორი) (; ჯუნდი ავვალ)
File:عريف.png|კაპრალი (; 'არიფ)
File:رقيب.png|ვიცე-სერჟანტი (; ვაქილ რაყიბ)
File:رقيب أول.png|სერჟანტი (; რაყიბ)
File:مساعد.png|1-ლი კლასის სერჟანტი (; რაყიბ ავვალ)
File:مساعد أول.png|მასტერ-სერჟანტი ( რა'ის რუყაბა')

## სქოლიო
წოდებები
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
იულიუს პაიერი

**იულიუს პაიერი** ( დ. 2 სექტემბერი, 1841 — გ. 19 აგვისტო, 1915) — ავსტრიელი არქტიკის მკვლევარი, კარტოგრაფი, მთამსვლელი, მხატვარი. სამხედრო აკადემიის პროფესორი. 1872-1874 წლებში კარლ ვაიპრეხტთან ერთად ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას გემზე „ტეგეტჰოფი“, რომლის შედეგად აღმოჩენილი იქნა ფრანც-იოსების მიწა. ეს მოგზაურობა მან აღწერა წიგნში „725 დღე არქტიკის ყინულებში“. დიდი წვლილი შეიტანა ალპური მხარეების შესწავლის საქმეში. 1862 წლიდან გატაცებული იყო ალპინიზმით. მისი სახელობისაა კუნძული, მყინვარი, მთა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
კატეგორია:ავსტრიელი მოგზაურები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით