open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** (NSU, ) — საჯარო უნივერსიტეტი, რომელიც მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. უნივერსიტეტი დაარსდა 1967 წელს დაფუძნებული აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიკური ინსტიტუტის ნახიჩევანის ფილიალის ბაზაზე და დამოუკიდებელი 1990 წელს გახდა. უნივერსიტეტში 5000-მდე სტუდენტი სწავლობს, ხოლო აკადემიური პერსონალი 360 ადამიანს შეადგენს. 2003 წელს ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტმა ჯორჯ სოროსის ფონდთან „ღია საზოგადოება“ ერთად განათლების, ინფორმაციისა და სამართლის სფეროების განვითარებისთვის ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კამპუსში საგანმანათლებლო-საინფორმაციო ცენტრი გახსნა.

## ისტორია
1967 წელს გახსნილ აზერბაიჯანის პედაგოგიკური ინსტიტუტის ნახიჩევანის ფილიალში 102 სტუდენტს მხოლოდ 3 სპეციალისტი ასწავლიდა. ნახიჩევანის სახელმწიფო პედაგოგიკური ინსტიტუტი აზერბაიჯანის პედაგოგიკური ინსტიტუტის საფუძველზე 1972 წელს შეიქმნა, ხოლო 1990 წელს, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებით, ნახიჩევანის სახელმწიფო პედაგოგიკური ინსტიტუტი უნივერსიტეტად გადაკეთდა.

სხვადასხვა დროს ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტს მნიშვნელოვანი ფიგურები ხელმძღვანელობდნენ, მათ შორის: ალი ალიევი (1904-1997) - ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი; საფარალი ბაბაევი (1923-2000) - გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი და ასისტენტ-პროფესორი; ისრაილ მამედოვი (1924-1995) - ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი; ისაკ მამედოვი (1925-2011) - ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორი; გასიმ ჰუსეინოვი (1940-...) - ქიმიურ მეცნიერებათა დოქტორი და სხვ. ამჟამად ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სრული წევრი, ისსა ჰაბიბაილია (1949-...). უნივერსიტეტი მონაწილეობს TEMPUS პროგრამის 3 საერთაშორისო პროექტში. 2012 წლიდან უნივერსიტეტი მონაწილეობს  Erasmus-Mundus გაცვლით პროგრამებში. ნსუ არის აზიის უნივერსიტეტთა ასოციაციის, კავკასიის რეგიონის უნივერსიტეტთა კავშირის, ვეროპის რექტორთა კლუბისა და შავი ზღვის აუზის ქვეყნების უნივერსიტეტთა კავშირის წევრი.

საერთაშორისო ურთიერთობების განვითარებისთვის, სამეცნიერო და საგანმანათლებლო სფეროებში მიღწეული წარმატებისთვის, ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ევროპის რექტორთა კლუბმა „ათასწლეულის უნივერსიტეტის“ ტიტულით დააჯილდოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Nakhchivan State University 

## სქოლიო
კატეგორია:ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
კატეგორია:აზერბაიჯანის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ბაქოს სომხური ფილანთროპული საზოგადოება

**ბაქოს სომხური ფილანთროპული საზოგადოება** ასევე ცნობილი, როგორც **მარდასირაქანი** () — ბაქოში მცხოვრები სომხების მიერ დაარსებული ფილანთროპული ორგანიზაცია. დაარსდა 1863-1864 წლებში და პირველი ფილანთროპული ორგანიზაცია იყო კავკასიის მასშტაბით. 1870 წელს სომხურმა ფილანთროპულმა საზოგადოებამ ბაქოში პირველი ბიბლიოთეკა და საგამომცემლო სახლი დააფუძნა. კავკასიის მასშტაბით ის უდიდესი ბიბლიოთეკა იყო.

## ისტორია
ბაქოში სომხური ფილანთროპული საზოგადოება დოქტორმა დავიდ როსტომიანმა და მოვსეს ზოჰრაბიანცმა დააარსეს. ფილანთროპული საზოგადოების კონსტიტუცია როსტომიანმა დაწერა და ბაქოს ადგილობრივ მმართველ ორგანოს პეტიცია წარუდგინა, რათა საზოგადოების ჩამოყალიბების ნებართვა მიეღო. 1895 წლისთვის საზოგადოებამ 19 სკოლა დააფინანსა, სადაც ჯამში 1440 მოსწავლე იღებდა განათლებას. 1899 წლისთვის საზოგადოებაში 500 წევრი იყო. საზოგადოება მნიშვნელოვან თანხას სწირავდა ოსმალეთის იპერიის სომხეთის სკოლებს. 

პირველი მსოფლიო ომისა და სექტემბრის დღეების დროს სომხური ფილანთროპული საზოგადოება დაჭრილ სომხებს ეხმარებოდა. სექტემბრის დღეების შემდეგ საზოგადოებამ ფუნქციონირება შეწყვიტა. ბევრი ბიბლიოთეკარი ცნობილი სომეხი ინტელექტუალი და მწერალი გახდა. 1881-1883 წლებში უნივერსიტეტის მთავარი ბიბლიოთეკარი დრამატურგი ალექსანდრე მოვსესიანი იყო.

## მემკვიდრეობა
გამოჩენილი აზერბაიჯანელი მწერალი და პუბლიცისტი ჰასან ბეი ზარდაბი აღტაცებული იყო სომხური საზოგადოების შემართებით. ზარდაბი უკმაყოფილებას გამოთქვამდა იმასთან დაკავშირებით, რომ 1871 წელს ბაქოში მუსლიმმა მოსახლეობამ ფილანთროპულ საზოგადოებას საფუძველი ვერ ჩაუყარა.

## სქოლიო
კატეგორია:ფილანთროპული ორგანიზაციები
კატეგორია:სომხები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ბაქოს ისტორია
კარენ დემირჭიანის კომპლექსი

**კარენ დემირჭიანის სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი** ასევე ცნობილი, როგორც **დემირჭიანის არენა**, **სპორტისა და მუსიკის კომპლექსი** ან მარტივად **ჰამალირი** () — ერევანში, მდინარე რაზდანის მახლობლად მდებარე ფართო სპორტული და საკონცერტო კომპლექსი. 2015 წელს სომხეთის მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ კომპლექსი კერძო ფირმას მიჰყიდოს კომპლექსის განახლებისა და „ოჯახზე-ორიენტირებულ ცენტრად გადაქცევის“ მიზნით.

## ისტორია
კომპლექსი 1983 წელს გაიხსნა, მაგრამ 1985 წელს ხანძრის გამო დაიხურა. კომპლექსი 1987 წლის ბოლოს განაახლეს, როდესაც იგი საკონცერტო და სპორტული ღონისძიებებისთვის მზად იყო. კომპლექსი სომეხმა არქიტექტორებმა: ა. თარხანიანმა, ს. ხაჩიკიანმა, გ. პოღოსიანმა და გ. მუშეგიანმა დააპროექტეს. მშენებლობის პროცესს ინჟნრები: ჰამლეტ ბადალიანი (მთავარი ინჟინერი), ი. წათურიანი, ა. აზიზიანი და მ. აჰარონიანი ზედამხედველობდნენ.

1990 წელს დემირჭიანის კონცერტი გამართა იან გილანის ბენდმა. 1996 წელს კომპლექსმა 32-ე საჭადრაკო ოლიმპიადას უმასპინძლა. 

1999 წელს სომხეთის პარლამენტში მომხდარი ტერაქტისას სომხეთის პარლამენტის ყოფილი სპიკერის, კარენ დემირჭიანის მკვლელობიდან მალევე კომპლექსის მშენებლობისა და განახლების პროცესში შეტანილი წვლილისთვის კომპლექსს მისი სახელი ეწოდა. 

2005 წელს კომპლექსი 5.7 მილიონ დოლარად გაიყიდა. კონტრაქტი სომხეთის ხელისუფლებასა და რუსულ კომპანია BAMO HILDING-ს შორის გაფორმდა, რასაც სომხეთის მოქალაქეთა უკმაყოფილება გამოიწვია. მოქალაქეთა მხარდაჭერის მოსაპოვებას რუსი-სომეხი ბიზნესმენი და BAMO holding-ის ხელმძღვანელი მურად მურადიანი ცდილობდა. სომხეთის პრეზიდენტმა ორი მთავარი პირობა წამოაყენა: კომპლექსის სახელი უცვლელი უნდა დარჩენილიყო და მას იგივე ფუნქცია უნდა შეესრულებინა, რაც ადრე. საბოლოოდ მხარეებმა შეთანხმებას მიაღწიეს.

2014 წლის აგვისტოში მფლობელთა დაგროვილი ვალის გამო, სომხეთის მთავრობამ კომპლექსზე უფლებამოსილება თავდაცვის სამინისტროს გადასცა. 2015 წელს სომხეთის მთავრობამ კომპლექსის NTAA Investment Group LLC-ისთვის მიყიდვა გადაწყვიტა. კომპანია 4 წლიანი გეგმით კომპლექსის „ოჯახზე ორიენტირებულ ცენტრად“ გადაქცევას გეგმავს, რომელიც „სასტუმროებს, შიდა აკვაპარკს, საკონცერტო დარბაზებს, შეხვედრების ოთახებს, რესტორნებს, მაღაზიებსა და კაზინოებს“ მოიცავს.

## სტრუქტურა
კომლექსს უნიკალური დიზაინი აქვს. გარე ფასადს ფრთებგაშლილი ჩიტის ფორმა აქვს. კომპლექსის არქიტექტურული კონცეპტი შინაარსი მბრუნავ დასასხდომ ტრიბუნას 1008 სკამით, რომელსაც ორი დარბაზიის შეერთება და დამატებითი ადგილების წარმოქმნა შეუძლია. დიზაინისთვის არქიტექტორები საბჭოთა კავშირის სახელმწიფო პრიზით დაჯილდოვდნენ 1987 წელს. კომპლექსი შემდეგ დარბაზებს მოიცავს: მთავარი არენა, რომელიც გამოიყენება სპორტული ღონისძიებებისთვის, 6 000 დასახდომი ადგილით; საკონცერტო დარბაზი 1900 სკამით; სპორტული დარბაზი 2000 სკამით; საკონფერენციო დარბაზი; დიპლომატიური შეხვედრების დარბაზი; გამოფენებისა და სხვა ღონისძიებებისთვის განკუთვნილი ფართო ფოიე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჭადრაკი სომხეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-საიტი (ინგ.)

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ერევნის სპორტული არენები
კატეგორია:1983 წელს აგებული სპორტული არენები
აზერბაიჯანის მიგრაციული პოლიტიკა

**აზერბაიჯანში მიგრაციის პოლიტიკას** ახორციელებს მიგრაციის სახელმწიფო სამსახური. მიგრაციის კოდექსი, კანონი მოქალაქეობისა და ემიგრაციის შესახებ არის აზერბაიჯანში მიგრაციული პოლიტიკის საფუძველი. მიგრაციის დამოუკიდებელი სახელმწიფო სამსახური შეიქმნა 2007 წლის 19 მარტს, სწრაფი ტემპით მიგრაციის დასარეგულირებლად და ყოვლისმომცველი და ეფექტიანი მიგრაციის პოლიტიკის გასატარებლად.

## შრომითი მიგრაცია
შრომითი მიგრაცია რეგულირდება „შრომითი მიგრაციის შესახებ“  შრომისა და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიგრაციის კოდექსით შრომითი მიგრაციის სტატუსის გამოყენებასთან, სამუშაოზე ნებართვის გაცემის გზით, აგრეთვე, სპეციალური ლიცენზიების (ნებართვის) გაცემით მოქალაქეების დასაქმების შუამდგომლობის მიზნით. აზერბაიჯანის უცხო ქვეყნებში.უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისა და 18 წელს ზემოთ მოქალაქეობის არმქონე პირებისთვის შეიძლება მუშაობა აზერბაიჯანში, მუშაობის უფლების მიღების შემდეგ. იურიდიულმა პირებმა უნდა მიიღონ სპეციალური ნებართვა უცხოელთა დასაქმების მიზნით. შრომითი ხელშეკრულება ხელმოწერილი უნდა იყოს უცხოელებთან სამუშაოს შესრულების ნებართვის ვადის განმავლობაში. სამუშაო ხელშეკრულების გაფორმება დაუშვებელია სამუშაო ნებართვის გარეშე.

პირებს, რომლებმაც მიიღეს ემიგრანტის სტატუსი, ან არიან წარმომადგენლობითი ოფისებისა და უცხოური იურიდიული პირების ხელმძღვანელები და აზერბაიჯანში სამეწარმეო საქმიანობით დაკავებული უცხო ქვეყნის მოქალაქეები, შეუძლიათ ნებართვის გარეშე მუშაობა.

აზერბაიჯანი მონაწილეობს საერთაშორისო ხელშეკრულებებში შრომითი მიგრაციის რეგულირების შესახებ: შეთანხმება შრომითი მიგრაციის სფეროში თანამშრომლობისა და მიგრანტ მუშაკთა სოციალური დაცვის შესახებ, რომელიც მიღებულია დსთ-ს წევრი სახელმწიფოების მიერ, ძალაში შევიდა 1996 წელს. დსთ-ს კონვენცია მიგრანტ მუშაკთა სამართლებრივი სტატუსისა და მათი ოჯახების შესახებ, რომლებიც დსთ-ს მონაწილე სახელმწიფოებიდან ჩამოვიდნენ, 2010 წელს შევიდა ძალაში. ყველა იურიდიულად უნარის მქონე უცხოელი ან 18 წელს ზევით ასაკის მოქალაქე უფლებამოსილია განახორციელოს შრომითი საქმიანობა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე იურიდიული პირების მეშვეობით, სამუშაო ნებართვის მიღების შემდეგ.

სამუშაო ნებართვის შესახებ განაცხადების განხილვა უნდა მოხდეს არაუმეტეს 20 დღის განმავლობაში. ნებართვა გაიცემა 1 წლით ან უფრო მცირე პერიოდით, თუ სამუშაო ხელშეკრულება გაფორმებულია 1 წელზე ნაკლებ დროზე,  ნებართვის ხანგრძლივობა შეიძლება გაგრძელდეს ყოველ ჯერზე მაქსიმუმ 1 წლით. ნებართვების ოფიციალური სახელმწიფო გადასახადია 3 თვემდე - 350 მანათი, 6 თვემდე არის 600 მანათი, ხოლო 1 წლამდე კი 1000 მანათი.

საზღვარგარეთ მოღვაწე აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქეები უნდა დარეგისტრირდნენ აზერბაიჯანის შესაბამის დიპლომატიურ წარმომადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*აზერბაიჯანის სახელმწიფო მიგრაციის სამსახური
*ემიგრაცია აზერბაიჯანში

## რესურსები ინტერნეტში
* Legislative database - Azerbaijan, migration 
* http://migration.gov.az

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის საზოგადოება
კარაპეტიანის სახელობის გეოლოგიური მუზეუმი

**კარაპეტიანის სახელობის გეოლოგიური მუზეუმი** — დაარსდა 1937 წელს და 2012 წელს რეკონსტრუქცია განხორციელდა. მუზეუმში განთავსებულია შემდეგი განყოფილებები: მინერალოლოგია, პალეონტოლოგია, პეტროგრაფია, ბუნებრივი რესურსები, მინერალური წყლები სომხეთში, სომხეთის ბუნებრივი ძეგლები.

## ისტორია
სომხეთის გეოლოგიური მუზეუმი დაარსდა 1938 წლის ივნისში, გამოჩენილი გეოლოგის, პროფესორ ჰოჰან კარაპეტიანის მდიდარი და მრავალფეროვანი კოლექციების საფუძველზე და სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის სომხური ფილიალის გეოლოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტის მიმდებარედ. მუზეუმი შეიქმნა 1410 ნიმუშით, ახლა მუზეუმს აქვს 14 000-ზე მეტი ექსპონატი.

თავიდან მუზეუმში მუშაობდა 3 მუშა, რიცხვი 8-მდე გაიზარდა.

გამოფენის ორგანიზება უკავშირდებოდა მოსკოვში მე-17 საერთაშორისო გეოლოგიური კონგრესის მონაწილეთა ჯგუფის სურვილს გაეცნოს სომხეთის გეოლოგიას. ყველა მონაწილე აღფრთოვანებული იყო ექსპონატებითა და სომხური გეოლოგიური ექსკურსიებით. მუზეუმის დაარსება მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო რესპუბლიკის გეოლოგიურ მეცნიერებაში; შეიქმნა მასალების ცენტრალიზაციის, დამუშავების, ჩვენების და შენახვის ერთიანი ცენტრი. 1944 წელს ჰ. კარაპეტიანის გარდაცვალების შემდეგ მას მუზეუმი დაარქვეს.

მოგვიანებით მუზეუმის კოლექციები ყოველდღიურად ავსებდა ინსტიტუტის ექსპედიციების მიერ შეგროვებული ნიმუშებით. გეოლოგიის მუზეუმი, როგორც აკადემიური, სამეცნიერო სისტემის ერთეული, არის მოწოდებული ინსტიტუტის სამეცნიერო ნაშთების პოპულარიზაციის განსახორციელებლად. ამრიგად, ინსტიტუტის თემატური ნამუშევრების ამსახველი კოლექციები მნიშვნელოვან ადგილს იკავებენ სხვადასხვა ნიმუშების გვერდით. ყოველწლიურად მუზეუმში იმართება "გეოლოგთა დღე", "წყლის მსოფლიო დღე" და ცნობილი გეოლოგების ხსოვნისადმი მიძღვნილი სხვა ღონისძიებები.

მუზეუმში არის მინერალების დარბაზი, სადაც ნაჩვენებია იშვიათი და ლამაზი ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი  ქვები, რომლებიც ჩამოტანილი აქვთ მთელი მსოფლიოდან, მათ შორის სომხეთის სხვადასხვა რეგიონებიდან․ მინერალები კლასიფიცირდება ქიმიური ფორმულების და ჯგუფების მიხედვით.

გეოლოგიაში განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა დისტანციური გეოლოგიური წარსულის ცხოველთა ნამარხებს (ფაუნა) და მცენარეულობას (ფლორა).

პალეონტოლოგიის განყოფილებაში ნაჩვენებია ნამარხი სპილოს ჩონჩხი. ეს ნამარხი ნაპოვნია semigravel-ში, გიუმრის მახლობლად, კაზაკთა ფოსტის დაბა. დეპოზიტები ჩასმული იყო ტუფის გადაფარვით მდებარე ლაქუსტრიულ ფენებში. ძვლებისგან მიღებული რენტგენოლოგიური მონაცემებით, ნაშთები თარიღდება მინიმუმ 1.000.000 წლით.

სომხეთი დიდი ხანია ცნობილია თავისი მინერალური საბადოებით. ისტორიულად აქ სამთო ოქროს, სპილენძის, რკინის, დარიშხანის, ანტიმონიის, სხვადასხვა თვლებით, ნახევრად ძვირფასი და სამრეწველო ქვებით არის დანაღმული.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official page - available in Armenian (on English  page no information)
* Museum exhibitions - «360stories»

## ლიტერატურა
* Scientific report of the Armenian branch of the USSR Academy of Sciences, 1939. ArmFAN Publishing House, Yerevan, 1940
* Journal "Earth Sciences" N 3/2015. National Academy of Sciences of the Republic of Armenia.
* Journal “HAYNEWS.AM” 7 November 2013.
* Journal “Горняк и металлург” N 4, December 2015.

კატეგორია:სომხეთის მუზეუმები

კატეგორია:1937 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
დავით ბააზოვის ქუჩა

**დავით ბააზოვის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); კოტე (კონსტანტინე) აფხაზის ქუჩიდან ჰოვანეს თუმანიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ალიმ რიჟინაშვილის შესახვევი. შემდეგ იერუსალიმის შესახვევი ერქვა. თბილისის მთავარი რაბინის წინადადებით ქუჩას 1998 წელს დავით ბააზოვის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
ბააზოვი
კორი ბროკერი

**კორი ენტონი ბროკერი** (; დ. 27 აპრილი, 1969) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ნიუ-ჯერსის შტატის სენატორი, დემოკრატიული პარტიის წევრი, ნიუარკის მერი 2006-2013 წლებში.

ბურკერი არის სტენფორდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული, იგი აგრეთვე სწავლობდა ოქსფორდის უნივერსიტეტის კუინზის კოლეჯსა და იელის უნივერსიტეტში.

პოლიტიკური კარიერა დაიწყო მას შემდეგ, რაც გახდა ნიუარკის საკრებულოს წევრი (1998-2002).

2019 წლის 1 თებერვალს მან განაცხადა, რომ იგი 2020 წლის შეერთებული შტატების საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად იბრძოლებს.

2019 წლიდან ურთიერთობაშია მსახიობ როსარიო დოუსონთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* საპრეზიდენტო კამპანიის საიტი
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვაშინგტონში დაბადებულები
ბაგინეთის ქუჩა

**ბაგინეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მიხეილ ხვინგიას ქუჩიდან გრიგოლ ნათაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. 
## ლიტერატურა 
კატეგორია: ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ჯაბარ გარიაღდიოღლუ

**ჯაბარ გარიაღდიოღლუ** (; დ. 31 მარტი, 1861, შუშა, ახლანდელი აზერბაიჯანი — გ. 20 აპრილი, 1944, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ხალხური მომღერალი (ხანანდა). ცნობილია, როგორც პირველი ხანანდა, რომელიც „მუღამებს“ აზერბაიჯანულ ენაზე ასრულებდა. იგი ძირითადად მღეროდა აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე. იგი ფართოდ იყო ცნობილი როგორც ხანანდე, ისე კომპოზიტორი, რომელიც ხალხურ და საკუთარ მუსიკებს  ასრულებდა. იყო ახალი ტექსტების, ტესნიფების ავტორი. მისმა სიმღერა "ბაქო" დიდი პოპულარობით სარგებლობდა 1930-1940-იან წლებში. ჯაბარ გარიაღდიოღლუ ცნობილი იყო კავკასიის საზღვრებს გარეთაც. მომღერლის ხელოვნებით აღფრთოვანებულნი იყვნენ: უზეირ ჰაჯიბეოვი და ფედორ შალიაპინი, სერგეი ესენინი და ბულბული, რეინგოლდ გლიერი.

## ბიოგრაფია
### ბავშვობა და ახალგაზრდობა
ჯაბარ გარიაღდიოღლუ დაიბადა 1961 წლის 31 მარტს სეიდლარის სამეზობლოში, შუშაში, ქსოვილისა და სხვა ნივთების მღებავთა ოჯახში. ჯაბარის მამას, მეშადის, სურდა რომ შვილისთვის საკუთარი პროფესია ესწავლებინა, თუმცა ეს ასე არ მოხდა. მისი ვაჟი მუდამ მუსიკოსობაზე ოცნებობდა და მამის საქმიანობა არასოდეს შეუწავლია. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში შუშას მკვიდრთა უმეტესობა ვაჭრობით და ხელნაკეთობების შექმნით იყო დაკავებული. მაგრამ ბევრი იყო რწმენის მსახურები. თავად მეშადი ისმაელი ძლიერ მორწმუნე იყო. იგი შვილებთან ერთად, მონაწილეობას იღებდა რელიგიურ ცერემონიებში. მამის გეგმების მიუხედავად, ჯაბარი მამის ხელსაქმეს არ არსულებდა; მან გადაწყვიტა მომღერალი გამხდარიყო. მისმა უფროსმა ძმამ, მოყვარულმა ხალხურმა მომღერალმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ახალგაზრდა ჯაბარის მუსიკისადმი სწრაფვაში. 1871-1876 წლებში გარიაღდიოღლუ ჩაირიცხა სკოლაში სადაც ვოკალური გაკვეთილები უტარდებოდა; აქ მან შეისწავლა მუსიკის თეორია და სპარსული ენა. ჯერ კიდევ თინეიჯერობის დროს, იგი მიიღეს ცნობილი მუსიკოსის, სადიგიანის ანსამბლში. 20 წლის ასაკამდე, იგი ძირითადად მშობლიურ ყარაბაღში მოღვაწეობდა (მღეროდა), მაგრამ მალე იგი სამხრეთ კავკასიის სხვა მხარეებში გახდა პოპულარული; მოგვიანებით ტურებს ირანსა და ცენტრალურ აზიაში ახორციელებდა.

## გვიანი ცხოვრება
20 წლამდე ჯაბარ გარიაღდიოღლუ მხოლოდ შუშაში იყო ცნობილი, ხოლო შემდეგ პერიოდში იგი მშობლიური ქალაქის მიღმაც აღიარეს. იგი მიიწვიეს ბაქოში, განჯაში, შემახასა და აღდაში. იგი იყო პირველი ხანანდე, რომელიც „მუღამებს“ თეატრალურ და საკონცერტო სცენებზე მღეროდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯაბარ გარიაღდიოღლუს ბიოგრაფია https://peoplepill.com/-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1861
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ხალხური მუსიკოსები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ვახუშტი ბაგრატიონის ქუჩა

**ვახუშტი ბაგრატიონის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე); ვახუშტი ბაგრატიონის ხიდიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 80-იან წლებში. 1898 დაერქვა სერგეი  შერემეტევის სახელი, 1923 წელს — ვახუშტის, 1973 წელს — ვახუშტი ბაგრატიონის. ქუჩის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა ვახუშტი ბაგრატიონის ხიდის აშენების შემდეგ. 

## ლიტერატურა 
ბაგრატიონი
ირაკლი ბაგრატიონის ქუჩა

**ირაკლი (ჯანო) ბაგრატიონის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); დავით გამრეკელის ქუჩიდან ტაშკენტის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე უსახელო იყო. შემდეგ მალაქია ტოროშელიძის სახელი ერქვა. 1992 წელს ირაკლი ბაგრატიონის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
ბაგრატიონი
პეტრე ბაგრატიონის ქუჩა

**პეტრე ბაგრატიონის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); რამაზ დავითაშვილის ქუჩიდან პაატა სააკაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში, 60-იან წლებამდე შრომის შესახვევი ერქვა, შემდეგ პეტრე ბაგრატიონის სახელი ეწოდა. აქვს 4 ჩიხი (ყოფილი თამარაშენის ჩიხები). 
## ლიტერატურა 
ბაგრატიონი
ბაგრატ III-ის ქუჩა

**ბაგრატ III-ის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (დიდი დიღომი); თეიმურაზ I-ისა და მირიან მეფის ქუჩებს შორის. მშენებარე ქუჩას ბაგრატ III-ის სახელი ეწოდა 1990 წელს. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: საბურთალოს რაიონის ქუჩები
ქურთები სომხეთში

[thumb|250px|[ქურთები სომხეთში (1862 წელი)]]
**ქურთები სომხეთში** — ეთნიკური უმცირესობა ხოხეთში, რომლებიც ძირითადად განხახლებულნი არიან სომხეთის დასავლეთ ნაწილებში. ერევანის აღმოსავლეთმცოდნეობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში არსებობს ქურთული განყოფილება. სომხეთიში მხოვრები ქურთები პირველები იყვნენ, რომელთაც მიუწვდებოდა ხელი მედიაზე, როგორიცაა რადიო, ასევე განათლებასა და პრესაზე თავიან მშობლიურ ენაზე, მაგრამ ძირითადად ქურთი მოსახლეები, 1939 წლიდან 1959 წლამდე აღწერილნი იყვნენ როგორც აზერბაიჯანელები ან როგორც სომხები.

## ქურთები სომხეთში
1918–1920 წლების სომხეთის პირველ რესპუბლიკაში ქურთებმა მიიღეს პოლიტიკური უფლებები, ქურთი წარმომადგენელი აირჩიეს სომხეთის პარლამენტში, ზოგიერთი ქურთი გახდა სომხური არმიის ოფიცერი და ამის შემდეგ შეიქმნა მოხალისე ქურთთა რაზმები.

საბჭოთა პერიოდის დროს სომხეთში გამოიცა დიდი რაოდენობით ქურთული ლიტერატურა, გაიხსნა ეროვნული სკოლები და ქურთული რადიო. დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის თანახმად, საბჭოთა სომხეთი ქურთული ლიტერატურის მთავარი ცენტრი იყო. 1925 წელს ორმოცზე მეტი სკოლა გაიხსნა სომხეთში სპეციალურად მათთვის.

1937 წელს, სტალინიზმის პერიოდში, სომხეთში მცხოვრები ქურთები იძულებითი მიგრაციის მსხვერპლნი გახდნენ და ათასობით ქურთი მოსახლე იძულებული იქნა დაეტოვებინა სომხეთის ტერიტორია.

1992-1994 წლების განმავლობაში აზერბაიჯანის ლაჩინისა და ქალბაჯარის რაიონებში მცოვრები ქურთული უმცირესობა იძულებული გახდა დაეტოვებინა რეგიონები და გაქცეულიყვნენ, მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომეხთა შემოსევის გამო. სომხეთმა ეფექტურად დაიპყრო ყოფილი რეგიონი რომელსაც „წითელი ქურთისტანი“ ეწოდებოდა (1923-1929 წლებში), რადგან ეს ტერიტორია წარმოადგენდა მნიშვნელოვან დერეფანს, რომელიც აკავშირებდა სომხებსა და დანარჩენ არმიის სომხეთის რესპუბლიკას.

ქურთების კვლევების ცენტრის დირექტორის თქმით, დღევანდელ პირობებში სომხეთში ქურთების მდგომარეობა ნორმალურია და არ არსებობს რაიმე დისკრიმინაციული ქმედებები მათ მიმართ.  სომხეთის საარჩევნო კოდექსის თანახმად პარლამენტში ერთ ადგილს უტოვებენ ქურთი უმცირესობის წარმომადგენელს.

ამჟამად ქურთები გაერთიანებული არიან სომხეთის ოთხ საზოგადოებრივ გაერთიანებაში. სომხეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის განყოფილების გარდა, სომხეთში სომეხ მწერალთა კავშირში ასევე არსებობს ქურთი მწერლების განყოფილება.

## კულტურული ურთიერთობები
გამოჩენილმა სომეხმა კომპოზიტორმა კომიტასმა შეაგროვა მრავალი სომხური, ქურთული და თურქული ხალხური სიმღერა, და 1897 წელს მან ბერლინის ვილჰელმ ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში მიიღო ქურთული მუსიკის სწავლების ხარისხი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ermənistan kürdləri 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის დემოგრაფია
კატეგორია:ქურთები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ბადიაურის ქუჩა

**ბადიაურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩიდან ალექსანდრე წურწუმიას ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 80-იან წლებში, 1957 წლამდე ქართველთა ქუჩა ერქვა. აქვს 1 შესახვევი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
გარაჩი

**გარაჩი** (, , ) — აზერბაიჯანის ეთნიკური უმცირესობა, რომელიც მიეკუთვნება ბოშების ჯგუფს. კვლევები ჩატარდა გარაჩისთან დაკავშირებით და კვლევების უმეტესობა  XIX საუკუნის რუსი მეცნიერების ქერობე პატკანოვისა და ჟან-მარია შოპენის ნაშრომებს ეყრდნობა. დღესდღეობით მათი რაოდენობა რეგიონში 2000-ს შეადგენს.

## ლიტერატურა
* Ouseley, William. Travels in Various Countries of the East, More Particularly Persia. London, 3 vols., 1823, III, pp. 400—401.
* Патканов К. П. Цыганы. Несколько слов о наречиях закавказских цыган: Боша и Карачи. СПб., 1887.
* Patkanoff K.P. Some Words on the Dialects of the Transcaucasian Gypsies // Journal of the Gypsy Lore Society, N.S 1, 1907-8, pp. 229-57; 2, 1908-09, pp. 246-66, 325-34.
* Marushiakova, Elena and Vesselin Popov. 2016. *Gypsies of Central Asia and Caucasus*. London: Palgrave Macmillan.

## რესურსები ინტერნეტში
* Marushiakova, Elena and Vesselin Popov. 2016. Gypsies of Central Asia and Caucasus. London: Palgrave Macmillan.
* Marusiakova, Elena & Vesselin Popov. 2025. Dom/Garachi in Azerbaijan among the Dom Communities in the Middle East and North Africa. Kulturní studia / Cultural Studies, 24 (1): 3-37.
* Перечень национальностей, выделяемых при разработке Всесоюзной Переписи Населения 1939
* Наши цыганские соседи. К. Али. «Эхо» 

## სქოლიო
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
შარურო-დარალაგეზის მაზრა

250პქ|მინი|მარჯვნივ|რუკა
**შარურო-დარალაგეზის მაზრა** (; ; ) — ყოფილი ერევნის გუბერნიის მაზრა (ადმინისტრაციული ერთეული) რუსეთის იმპერიის მმართველობის დროს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრი იყო სოფელი ბაშ-ნორაშენი (შარური).

## ისტორია
მაზრას ტერიტორია 1828 წლამდე იყო ირანის ერივანისა და ნახიჩევანის სახანოების ნაწილი, შემდგომში თურქმენჩაის ხელშეკრულების თანახმად, ეს ტერიტორიები ანექსირებული იქნა რუსეთის იმპერიის მიერ. 1828 წლიდან 1840 წლამდე, იგი ადმინისტრაციულად იყო როგორც სომხური ოლქის ნაწილი. 1844 წელს კვლავ შეიცვალა მდგომარეობა და ამჯერად შარურო-დარალაგეზის მაზრას ტერიტორია შეადგენდა ტფილისის გუბერნიის ნაწილს. 1849 წელს შეიქმნა ერივანის გუბერნია, რომელიც ტფილისის გუბერნიისსგან დამოუკიდებელი იყო. მისი ტერიტორია მოიცავდა ხუთ მაზრას. ადმინისტრაციული რეფორმების შემდეგ, ნახიჩევანის მაზრას ჩრდილოეთ ნაწილი გამოეყო 1870 წელს და გადავიდა  ახლად შექმნილი შარურო-დარალაგეზის უეზდის შემადგენლობაში. 1918-1920 წლებში უეიზდის ტერიტორია სადავო გახდა სომხეთის პირველ რესპუბლიკასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. 1920 წელს საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, უეეზდის ტერიტორია დაიყო ნაწილებად. დარალაგეზი გახდა სომხეთის სსრ-ის ნაწილი და შარური გახდა მოსკოვისა და ყარსის ხელშეკრულებების შესაბამისად აზერბაიჯანის სსრ-ის ნახიჩევანის ასსრ-ის ნაწილი.

## დემოგრაფია
1897 წლის რუსეთის იმპერიის აღწერის მონაცემებით, შარურო-დარალაგეზის უეზდის მთლიანი მოსახლეობა 76 538-ს ადამიანს შეადგენდა, მათგან 51 560 იყვნენ თათრები (თანამედროვე აზერბაიჯანელები; 67,4%), სომხები შეადგენდნენ 20 726 -ს  (ან 27.1% -ს) და ქურთები 3 761 -ს  (ან 4,9%). რაიონის უდიდეს ქალაქს წარმოადგენდა კეშიშქენდი (დღევანდელი ეღეგნაძორი), სადაც მთლიანობაში 1 307 მოსახლე იყო. რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრში, სოფელ ბაშ-ნორაშენში, სადაც საერთო ჯამში, 867 ადამიანი ცხოვრობდა, აქედან 597 (ან 68,8%) თათარი იყო, 132 (ან 15,2%) სომეხი, 90 (ან 10.3%) ქურთი და 31 ( ან 3,5%) აღმოსავლეთ სლავები (რუსები, უკრაინელები და ბელარუსები). სომხები ძირითადად კონცენტრირებულნი იყვნენ მთიანი დარალაგეზის ტერიტორიაზე, ხოლო შარურის დაბლობზე ძირითადად ცხოვრობდნენ თათრები. დარალაგეზის მოსახლეობა ძირითადად მეცხოველეობით იყო დაკავებული, ხოლო შარურის მოსახლეობა სოფლის მეურნეობითა და მებაღეობით. გუბერნიის ამ ნაწილში წარმოება არ განვითარებულა. ამ უეზდში მდებარეობდა, სულ 47 მეღვინეობის საწარმო, 299 წისქვილი, 89 ბამბისა და 4 ბრინჯის ქარხანა.

## სქოლიო
კატეგორია:კავკასია
ბაზალეთის ქუჩა

**ბაზალეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ილია ჭავჭავაძის გამზირიდან ირაკლი აბაშიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი  ტფილისი“ შეტანილია ვაკის ახალი ქუჩების სიაში. თბილისის 1934 წლის გეგმის მიხედვით იწყებოდა ახლანდელი ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩიდან (ყოფილი ბაზალეთის შესახვევი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვაკის რაიონის ქუჩები
ჩარენცის ლიტერატურისა და ხელოვნების მუზეუმი

**ჩარენსის სახელობის ლიტერატურისა და ხელოვნების მუზეუმი** — კულტურული ორგანიზაციაა, რომელიც მდებარეობს ერევანში, არამის ქუჩაზე 1. აღნიშნულ მუზეუმში სომხური ლიტერატურის, თეატრის, მუსიკისა და კინოს მნიშვნელოვანი ფონდია განთავსებული.

## ისტორია
1921 წელს ფილოლოგმა და ისტორიკოსმა ერევან შაჰზიზმა ერევანში დააფუძნა სახელმწიფო კულტურულ-ისტორიული მუზეუმის ისტორიული განყოფილება არსებული სომხეთის განათლების კომისარიატში.

1935 წლის 16 მაისს სახელმწიფო ლიტერატურული მუზეუმი გამოირჩეოდა, როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტი. აღნიშნული მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო ხორენ სარგსიანი.

1942 წლის 21 ივლისს ლიტერატურული მუზეუმი შედიოდა საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის სომხეთის ფილიალში, როგორც ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის ფილიალი. 1953 წლის მაისიდან კი იგი გადავიდა სომხეთის სსრ კულტურის სამინისტროში, როგორც სომხეთის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმის განყოფილება. 1934 წელს ერევნის კონსერვატორიაში რომანოზ მელიქიანის მემორიალური ოფისი გაიხსნა. 1935 წელს დრამატურგმა სარგის მელიქსეტიანმა მოაწყო ერევნის თეატრის მუზეუმი. 1954 წელს ეს სამი ორგანიზაცია გაერთიანდა ლიტერატურისა და ხელოვნების მუზეუმში, რომელიც 1963 წლამდე იყო სომხეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნაწილი, შემდეგ კი კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებაში შემავალი ორგანიზაცია. 1977 წელს მუზეუმი შეავსეს კინემატოგრაფიასთან დაკავშირებული მასალებით. 1967 წლიდან მიიღო ჩარენსის სახელი. 

მუზეუმი მოეწყო 5 საგამოფენო დარბაზში, რომლის საერთო ფართია 300 კვ.მ. აქ არის განთავსებული ორ დიდი დარბაზში - სომხური ლიტერატურა, თეატრი, კინო, მუსიკალური ხელოვნება.

სამუზეუმო მასალები მოიცავს: ასობით მწერლის, მხატვრის, საგანმანათლებლო დაწესებულების, სამეცნიერო და კულტურული ინსტიტუტების, მუსიკისა და თეატრალური ჯგუფების, პროფკავშირების, ხელნაწერების, წერილების, დოკუმენტების, დოკუმენტური ფილმების, ნოტებისა და ა.შ. ფოტომასალას, პლაკატებს, მუსიკალურ ინსტრუმენტებს, პერსონალური ნივთებს, კოსტუმებს, დეკორატიულ საგნებს, სუვენირებს, სახელმწიფო ჯილდოებს, მონეტებს, იარაღებს, ფილმებს, ანტიკვარულ წიგნებს, პერიოდულ გამოცემებს, ნახატებს,  კარიკატურებს, ქანდაკებებს და ა.შ.

ლიტერატურული და მხატვრული შემოქმედებითობა წარმოდგენილია ძირითადად მიმართულებები და სკოლებით. 

მუზეუმი აქვეყნებს აკადემიურ წიგნებს და სპეციალურ პრეზენტაციას უძღვნის სომეხ ლიტერატურულ მოღვაწეებს. მისი ამჟამინდელი დირექტორი არის დოქტორი ჰენრიკ ბაკჩინიანი. 

## ლიტერატურა
* Ե. Չարենցի անվան գրականության և արվեստի թանգարան, Ուղեցույց, 2009, ISBN 978-99930-60-86-4

## რესურსები ინტერნეტში
* Музей литературы и искусства им. Егише Чаренца 

კატეგორია:სომხეთის მუზეუმები
კატეგორია:1921 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ჭავჭანიძე

საკუთარი სახელი **ჭავჭანიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით ჭავჭანიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, პუბლიცისტი
* ერასტი ჭავჭანიძე — მეცენატი, საზოგადო მოღვაწე
* ვლადიმერ ჭავჭანიძე — ქართველი ფიზიკოსი
* ზურაბ ჭავჭანიძე — ქართველი გეოგრაფი, სპორტსმენი (ათლეტიზმი)
* ივანე ჭავჭანიძე — ქართველი პოლიტიკოსი
* მიხეილ ჭავჭანიძე — ქართველი სამხედრო პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ერევნის ისტორიის მუზეუმი

**ერევნის ისტორიის მუზეუმი** — ისტორიული მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ერევნის ცენტრალურ ნაწილში, სომხეთის დედაქალაქში. ერევნის ისტორიის მუზეუმი უძველესია სომხეთში. მუზეუმი განთავსებული იმ შენობაში, სადაც განთავსებულია ქალაქის მერია.

## ისტორია
მუზეუმი, რომელიც 1931 წელს გაიხსნა, თავდაპირველად ერევნის სახანძრო სადგურის მეორე სართულზე ორ ოთახში იყო განთავსებული. 1936 წელს მას ერევნის ისტორიის მუზეუმი დაარქვეს და გადავიდნენ ლურჯ მეჩეთში, სადაც იგი 56 წლის განმავლობაში ფუნქციონირებდა. 1994 წელს კოლექცია განთავსებული იყო წმინდა ჰრიფსიმეს ყოფილ ქალთა გიმნაზიაში, 1997 წლიდან - ერევნის XI საშუალო სკოლაში. მხოლოდ 2005 წელს იპოვა თავისი საბოლოო თავშესაფარი, იკავებს ერევნის საკრებულოს ახლად აშენებული კორპუსის მარცხენა ფრთას. აღნიშნული შენობა დაპროექტებულია ჯიმ ტოღოსიანის მიერ. 

აღნიშნულ მუზეუმში განთავსებულია 94 ათასზე მეტი ექსპონატი, რომლებიც გვაწვდის ზუსტ ცნობებს ქალაქის და მისი მკვიდრთა ცხოვრებას უძველესი დროიდან დღემდე. მუზეუმშია დაცული, უნიკალური მასალა: არქეოლოგიური, ეთნოგრაფიული, ნუმიზმატიკური კუთხით. მუზეუმის ექსპონატებში არის ნახატები, ქანდაკებები, წერილები, წიგნები, ფოტომასალა, მონეტები და  საყოფაცხოვრებო ნივთები.

მის ჩამოყალიბებაში უდიდესი წვლილი შეიტანა სამეცნიერო საბჭომ, სადაც საუკეთესო ადგილობრივი ხელოვნების კრიტიკოსები და მოაზროვნეები მუშაობდნენ. მათ შორის, ხელოვნების ისტორიკოსები: არქიტექტორები ალექსანდრე თამანიანი, ტოროსი ტორომანანი, ნიკოლაი ბუნიათიანი, მიქაელ მაზმანიანი, მხატვრები მარტაროს სარიანი, გაგიკ გიურჯიანი, ტარაგროსი, მოქანდაკე არა სარქსიანი, მეცნიერები სტეპან ლისციანი, ერვანდ შახაზი, ერვანდ შახაზი ბარხუდარიანი და სხვა მეცნიერები და მხატვრები.

მუზეუმის მთავარი გამოფენა გაიხსნა 2007 წლის 3 აპრილს. მუზეუმის გახსნით ცერემონიაზე  იმყოფებოდა სომხეთის პრეზიდენტი - რობერტ ქოჩარიანი, ერევნის მერი —- ერევანდ ზახარიანი და სხვა მაღალი თანამდებობის პირები. მუზეუმის საგამოფენო სივრცე განაწილებულია სამ ნაწილად. იმ მასალებიდან და ნივთებიდან რაც ამ მუზეუმშია დაცული, განსაკუთრებით ღირებული და მნიშვნელოვანია: ნიკოლოზ I- ის ოქროს საათი, რომელიც მელიქ-აგამალიანის ოჯახმა გადასცა მუზეუმს, უძველესი ბეჭდვისა და ასოების დნობის მანქანები და ღირებული მარკების კოლექცია, ცნობილი სომეხი მხატვრების ნახატები, პირველი ტელეფონები და პირველი კოშკის საათი. ძველი ნახატების საფუძველზე გადაკეთებული ძველი ერევნის პანორამული მოდელები, რომლებიც ცალკე ოთახშია დაცული.

1938 წელს ერევნის ისტორიის მუზეუმის ეზოში, ცნობილი მხატვრების მ. სარიანის, პ. ტერლემეზიანის, ს. არაქელიანის, გ. გურჯიანის ძალისხმევით მოაწყეს ერევნისადმი მიძღვნილი გამოფენა, რის შემდეგაც გამოფენილი ნამუშევრები გადაეცა მუზეუმს, რითაც გაამდიდრეს მისი სახვითი ხელოვნების ფონდი. ამ ნახატებს, გარდა მაღალი მხატვრული ღირებულებისა, ასევე აქვთ დიდი დოკუმენტური ღირებულებაც.

## ლიტერატურა
* Albert Parsadanyan. School Companion. Yerevan, VMV-Print, 2008, pp. 102–103.

## რესურსები ინტერნეტში
* Երևանի պատմության թանգարանի պաշտոնական կայքը
* Նոր շենքում վերաբացվեց Երևանի պատմության թանգարանը
* Երևանի պատմության թանգարանում կբացվի Մեծ հայրենականին նվիրված լուսանկարների ցուցահանդես

კატეგორია:ისტორიული მუზეუმები

კატეგორია: ერევანი კატეგორია: კავკასია
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
არსენ პეტროსიანი

**არსენ პეტოსიანი** (; დ. 27 სექტემბერი, 1991, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი რომელიც თამაშობს მეკარის პოზიციაზე. იგი ამჟამად თამაშობს სომხეთის ეროვნულ ნაკრებსა და სომხეთის პრემიერლიგის კლუბ ალაშკერტში.

## საკლუბო კარიერა
კარიერის ადრეულ წლებში იგი თამაშობდა სომხეთის პირველ ლიგაში, 17 წლამდელ მოთამაშეთათვის განკუთვლი გუნდში. 2009 წელს პეტროსიანი შეუერთდა განძასარი კაპანს. მის გარდა კლუბში იყო მისი ძმა, ალექსანდრე პეტროსიანი, ხოლო მათი მწვრთნელი მამამისი სამველ პეტროსიანი იყო. ამ სეზონში მან მხოლოდ 1 თამაშში მიიღო მონაწილეობა. მამამისის სამწთნელო შტაბიდან წასვლის შემდეგ, მან კლუბი სეზონის ბოლოს დატოვა.

### პიუნიკი
პეტროსიანის შემდეგი კლუბი იყო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის ჩემპიონი გუნდი პიუნიკი. გუნდში მაღალი კონკურენციის გამო, პეტროსიანი სასტარტო შემადგენლობის მოთამაშე არ იყო. მისი მეტოქე იყო კარენ ისრაელიანი. 2010 წელს გუნდში დიდი ცვლილებები განხორციელდა. ორი ძირითადმა მეკარემ, არტურ ლესკომ და ედვარდ ჰოვჰანისიანიმ, კლუბი დატოვა. ამგვარად, კლუბის ხელმძღვანელობას ძირითადი მეკარე კარენ ისრაელიანსა და არსენ პეტროსიანს შორის უნდა გაეკეთებინა. გარდა ამისა, კლუბმა 2011 წელს ახალი მეკარე, დორდე პანტიჩი, შეიძინა. 3 თვის შემდეგ დიდი ხარჯის გამო მათ პანტიჩთან კონტრაქტი გაწყვიტეს. მთელი 2011 წლის სეზონის განმავლობაში პეტროსიანმა და ისრაელიანმა მონაცვლეობით ითამაშეს ლიგისა და თასის თამაშებში. 2011 წლის ყველაზე საიმედო მეკარეთა სიაში პეტროსიანმა მეხუთე ადგილი დაიკავა. 2012 წლის იანვარში ისრაელიანმა კლუბი დატოვა. ამგვარად, პეტროსიანი ძირითად მეკარედ დარჩა. კონკურენციის არქონის პერიოდში პეტროსიანმა შეცდომების დაშვებას უმატა, რასაც გაშVებული გოლები მოჰყვა. მისი სანდოობა ოდნავ დაეცა და ამიტომ იგი შეცვალეს ახალი მეკარით, ალბერ ოჰანიანით.

### არარატი
ზაფხულის სატრანსფერო ზონის დროს პეტროსიანმა არარატ ერევანთან კონტრაქტი გააფორმა. მასთან ერთად გუნდში ჰაიკ მკრტჩიანი და გევორგ ნრანიანი მივიდა.

### არარატი ერევანი
2017 წლის 8 ივლისს პეტროსიანმა არარატი ერევანთან კონტაქტი გააფორმა.

## საერთაშორისო კარიერა
სომხეთის ეროვნულ 21-წლამდელთა საფეხბურთო ნაკრებში პეტროსიანმა 3 თამაში ჩაატარა. სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში მისი დებიუტი 2011 წლის 11 ოქტომბერს, ირლანდიის წინააღმდეგ გამართულ სკანდალურ შეხვედრაში შედგა; აღნიშნულ მატჩში პირველ მეკარე რომან ბერეზოვსკის წითელი ბარათი უჩვენეს. ამ თამაშში პეტროსიანმა 2 გოლი გაუშვა; მათგან ერთი საკუთარმა თანაგუნდელმა, ვალერი ალეკსანიანმა გაიტანა. თამაში სომხეთმა 1:2 წააგო და ამ წაგებით უეფას ევრო 2012-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე მოხვედრის შანსი დაკარგა.

## პირადი ცხოვრება
მისი მამა, სამუელ პეტროსიანი არარატი ერევანის ყოფილი ფეხბურთელია; იგი ამჟამად მწვრთნელად მუშაობს. მისი უფროსი ძმა, ალექსანდრე, აგრეთვე პროფესიონალი ფეხბურთელია.

## რესურსები ინტერნეტში
*FFA.am
*
*
*Armfootball.tripod.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
სომხეთის დახურული ბაზარი (ერევანი)

** სომხეთის დახურული ბაზარი** — სავაჭრო კომპლექსი ერევანში, სომხეთის დედაქალაქში. მდებარეობს მესროპ მაშტოცის გამზირზე, ლურჯი მეჩეთის მახლობლად. აშენდა 1952 წელს. ეს არის არქიტექტორის გრიგორ აღაბაბიანის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი. 2010 წლის დასაწყისში რეკონსტრუქციის შემდეგ, ის სავაჭრო კომპლექსის ნაწილი გახდა. ის ითვლება ერთ-ერთი გამორჩეული ადგილი, რომელსაც ერევანში ჩამოსული ტურისტები ხშირად სტუმრობენ. შედის სომხეთის ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში.

## ისტორია
ბაზარი აშენდა 1952 წელს სტალინის გამზირზე (მოგვიანებით - ლენინის გამზირი, ამჟამად მესროპ მაშტოცის გამზირი), იმ ადგილას, სადაც ადრე სავაჭრო ფართი იყო განთავსებული. ბაზრის გახსნა მოხდა 1952 წლის 29 აპრილს. აღნიშნული ბაზრის პროექტი მოამზადა არქიტექტორმა გრიგორ აღაბაბიანმა, რომლის დიზაინერი იყო ა. არაყელიანი. საცალო სივრცესთან, საწყობთან და სარდაფის სამაცივრე ოთახთან ერთად, სავაჭრო ბაზარზე შედიოდა საერთო საცხოვრებელი, ბიბლიოთეკა, ფოსტა და რადიო ცენტრი.

ერევნელები ბაზარს შეხვედრებისა და კომუნიკაციის ადგილს უწოდებენ. გამყიდველებმა იცოდნენ თავიანთი მომხმარებლები. შემდგომში მან მოიპოვა "ბოჰემანის", "ინტელექტის" რეპუტაცია.

პოსტსაბჭოთა პერიოდში, ბაზრის მფლობელი გახდა  სამველ ალექსანიანი. ახალი მფლობელის პირობებში დაიწყო ბაზრის რეკონსტრუქციაზე მუშაობა. შემოთავაზებული იქნა თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის შენობა. 2012 წლის 1 იანვარი ბაზარი დაიხურა. რეკონსტრუქციამ გამოიწვია ერევნის მკვიდრთა პროტესტი. სამუშაოს დასრულების შემდეგ, ბაზარი გახდა სავაჭრო კომპლექსის ნაწილი.

შენობა გეგმით სწორკუთხაა, აქვს ერთი თაღოვანი სიგრძე, რომელიც მოიცავს მის მთელ ტერიტორიას. არქიტექტურაში გამოყენებულ იქნა ტრადიციული, შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი სტილი, რომელიც ზუსტად ასახავს აღმოსავლური ბაზრის იდეას. შენობისთვის დამახასიათებელი გარეგანი ელემენტია უზარმაზარი თაღი, რომელსაც ამშვენებს მეტალის ვიტრაჟი, რომელზეც დატანებული არის ცხოველების გამოსახულებები. მშენებლობა მიმდინარეობდა სვეტების გარეშე, რომელიც შედგებოდა 19 რკინაბეტონის თაღისგან, თავის დროზე იშვიათი მოვლენა იყო და ხაზს უსვამდა შენობის მასშტაბებს, რაც შეესაბამება ქალაქის მთავარი ქუჩის მასშტაბებს, რომელზეც იგი მდებარეობს. მშენებლობის დროს გამოყენებული იქნა ნამყენი, რომელიც დარჩა ლენინგრადისა და კიევის ქუჩებს დამაკავშირებელი კიევის (ბოლშოი ჰრაზდანკის) ხიდის მშენებლობის ერთ–ერთი ეტაპის დასრულების შემდგომ.

ინტერიერი, რომელიც დამზადებულია იმავე სტილით, ინტერიერის დიზაინთან ერთად, ამავე დროს აკმაყოფილებს ესთეტიკურ და პრაქტიკულ მიზნებს, რაც დიდ ფართობს უქმნის სავაჭრო არკადებს. სავაჭრო სართული 70 მეტრის სიგრძისა და 32 მეტრი სიგანის იყო. ამის შემდეგ, ბაზრის დიზაინი გახდა მოდელი ერევნის კოლექტიური მეურნეობის ბაზრებისთვის, რომლებიც შემდგომ პერიოდში აშენდა სომხეთის სხვა რაიონებში. ადრე დაფარული ბაზრის კომერციული ფართი იყო 50-60 ჯიხურითა და კაფეებით. ბაზრის შიგნით იყო პატარა შადრევანი აუზი და არსებობდა მონეტების გადაყრის ტრადიცია.  1968 წელს, ცენტრალური ბაზრის შენობა იქცა მნიშვნელოვან არქიტექტურულ ძეგლად. ახლა ის კერძო საკუთრებაშია, მოქმედებს როგორც სავაჭრო ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაზარი
* ცენტრალური ბაზარი

კატეგორია: კავკასია კატეგორია: სომხეთი
ნორატუსი (სასაფლაო)

**ნორატუსი** —  არის შუა საუკუნეების სომხური სასაფლაო, რომელზეც დიდი რაოდენობითაა განთავსებული ადრეული მასიური ქვები, რომელთა უმრავლესობაზეც დატანილია წარწერები, გამოსახულებები. ნორატუსის სასაფლაო მდებარეობს გეღარკუნის რაიონის სოფელ ნორატუსში. 

აღნიშნული სასაფლაო მდებარეობს ქალაქგარეთ, ერევნიდან აღმოსავლეთით 90 კილომეტრში. სასაფლაოზე ყველაზე მეტი ხაჩქარებია რაც კი არსებობს სომხეთის რესპუბლიკაში. ის ასევე ყველაზე დიდი სასაფლაოა ხაჭკარებით, რომელიც დაცულია აზერბაიჯანის ხელისუფლების მიერ ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ჯულფაში სომხური სასაფლაოს დანგრევის შემდეგ.

## ისტორია
სასაფლაოების უძველესი ხაჩკარელები X საუკუნით თარიღდება. XVI-XVII საუკუნეებში ხაჩკარების ტრადიციების აღორძინების დროს, ბევრი ხაჩკარი აშენდა სავანების იმპერიის ბატონობის ქვეშ, როდესაც აღმოსავლეთის გავლენამ შეაღწია სომხურ კულტურაში - ხელოვნებაში. 

სასაფლაო მდებარეობს შვიდი ჰექტარის ფართობზე და შეიცავს ათასობით ჯვარის ქვას. ყველა ხაჩკარებისთვის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანი ჯვარი, რომელსაც მზის დისკო აქვს მის ქვეშ. ზოგიერთი ქვა გაფორმებული სხვადასხვა  ფოთლების, ყურძნის მტევნების, ბროწეულის ან აბსტრაქტული ნიმუშების გამოსახულებებით. აღნიშნული ჯვარედინი ქვების უმეტესობა დაფარულია ხავსით და ძლიერ გასაწმენია, ბევრია ისეთი რომლებიც საკმაოდ დაზიანებულიცა ბუნებრივი პირობების გამო.  

სასაფლაოზე მდებარე რამდენიმე საფლავის ქვაზე დატანილია  ქორწილისა და სოფლის ცხოვრების სცენები, რომლებიც შეიცავს უმნიშვნელოვანესს მასალას. ძველი სასაფლაოს გვერდით შეიქმნა ახალი თანამედროვე სასაფლაო, რომელიც გრძელი გალავნით არის გამოყოფილი. სოფლის სასაფლაოს მახლობლად არის ღვთისმშობლის ეკლესია, აშენებულია IX საუკუნეში. 

აღნიშნულ სასაფლაოზე მდებარე საფლავის ფორმის ერთ-ერთ ქვაზე, გამოსახულია ორი დრაკონი, ხოლო მეორეზე, შემდეგი წარწერა, არაბულად: "ეს საფლავი არის გარდაცვლილი მოწამის, რომელიც ალაჰის წყალობისაკენ ავიდა ... სამოცდაოთხმეტი". 

XIX საუკუნეში მემორიალური კომპლექსის მახლობლად აშენდა წმინდა ბაკირის ეკლესია, იგი ითვლება სომხურ ეკლესიად და აღესრულება წირვა-ლოცვა. 

სასაფლაოსთან დაკავშირებულია პოპულარული მითები, ერთ-ერთი ეხება თამერლანელთა შემოჭრის არმიას. ერთი მოთხრობის თანახმად, სოფლელებმა ხაჩკარელების თავზე ჩაფხუტი განათავსეს და მათ წინააღმდეგ ხმლები დაყარეს. შორიდან ხაჩკარელები ჰგავდნენ განადგურებულ არმიას შეიარაღებული ჯარისკაცებისგან, რის შედეგადაც თამერლანელთა არმია უკან დაიხია.

## ლიტერატურა
*
*

კატეგორია: სომხეთი
კესონ-სიტი

**კესონ-სიტი** (, , ) — ქალაქი ფილიპინების კუნძულ ლუსონზე. ქვეყნის ყოფილი დედაქალაქი 1948 წლიდან 1976 წლამდე და ყველაზე დიდი ქალაქი ფილიპინებში. ქალაქს სახელი ეწოდა ფილიპინების თანამეგობრობის ყოფილი მეორე პრეზიდენტის მანუელ კესონის პატივისცემის ნიშნად, რომელმაც დააარსა ქალაქი. კესონ-სიტი არ მდებარეობს კესონის პროვინციაში, რომელმაც ასევე სახელი მიიღო ყოფილი პრეზიდენტის პატივისცემის ნიშნად. აქვეა დაკრძალული მანუელ კესონი და მისი მეუღლე, პირველი ლედი ავრორა კესონი. 

ქალაქში განვითარებულია მძიმე, კვებისა და ქიმიური მრეწველობა. აქვე განთავსებულია ქვეყნის მთავარი სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 

საშუალო წლიური ტემპერატურაა 27,8 °C, იანვრის საშუალო ტემპერატურა 27 °C, ხოლო ივლისისა — 28,3 °C. წლის განმავლობაშ ნალექების რაოდენობაა 2167 მმ.

## ისტორია 
XX საუკუნის დასაწყისში ფილიპინების პრეზიდენტი მანუელ კესონი ოცნებობდა ქალაქზე, რომელიც გახდებოდა ფილიპინების მომავალი დედაქალაქი, რომელიც შეცვლიდა მანილას. ითვლება, რომ მეხიკოში  მისმა მოგზაურობამ გავლენა მოახდინა მის გეგმებზე.

კესონ-სიტი ააშენეს პატარა ქალაქების ფრანცისკო-დელ-მონტეს, ნოვალიჩესისა და ბალინტავაკის ადგილზე. ქალაქ კესონ-სიტის, როგორც ქვეყნის ახალი დედაქალაქის მშენებლობის იდეა ეკუთვნის პრეზიდენტ მანუელ კესონს. ახალი ქალაქის დაპროექტების გადაწყვეტილება პრეზიდენტმა 1938 წელს მიიღო. დედაქალაქის მანილიდან გადატანის მიზეზად მოსახლეობის გადაჭარბებული ზრდა და სამხედრო თვალსაზრისით წარუმატებელ ადგილზე, ზღვის სანაპიროზე მდებარეობა გამოცხადდა. ქალაქის დაარსების თარიღად ითვლება 1939 წლის 12 სექტემბერი — თარიღი, როდესაც ძალაში შევიდა კანონი ახალი დედაქალაქის მშენებლობის შესახებ. 

1941 წელს მიიღეს ახალი ქალაქის გენერალური გეგმა. ქალაქის ბირთვი უნდა ყოფილიყო ცენტრალური პარკი, რომლის ფართობიც იქნებოდა 400 ჰა და რომელსაც ყველა მხრიდან პროსპექტები დაუკავშირდებოდა. 

1948 წლის 17 ივლისს კესონ-სიტი ქვეყნის ახალ დედაქალაქად გამოაცხადეს. 1975 წლიდან კესონ-სიტი შედიოდა დედქალაქის რეგიონის 17 ქალაქსა და მუნიციპალიტეტს შორის. 1976 წელს ქვეყნის დედაქალაქი დააბრუნეს მანილაში. 1986 წელს კესონ-სიტი გახდა უსისხლო ყვითელი რევოლუციის ადგილი.

1996 წლის 18 მარტს ქალაქის კლუბ „ოზონ-დისკოში“ გაჩნდა ხანძარი, რომლის შედეგადაც დაიღუპა 162 ადამიანი, რომელთა შორის 150 თინეიჯერი იყო. აღნიშნული ფაქტი 2104 წლის მდგომარეობით იყო ყველაზე მსხვერპლიანი ხანძარი ფილიპინების ისტორიაში და იკავებდა მერვე ადგილს ღამის კლუბებში მომხდარ ხანძრებს შორის მსოფლიოს მასშტაბით.

## მოსახლეობა 
1990 წელს კესონ-სიტი გახდა ქვეყნის პირველი ქალაქი მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. 2015 წლის აღწერის მონაცემებით, კესონ-სიტის მოსახლეობა 2 936 116 მოსახლეს შეადგენდა, რაც 1,1 მილიონით მეტია ვიდრე მანილის მოსახლეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Website of Quezon City
* Quezon City Website Information
* Quezon City, the largest city in terms of population
* History of Quezon City, Philippines 

## სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების ქალაქები
ხორენ ოგანესიანი

**ხორენ ოგანესიანი** (, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ხორენ ჰოვანისიანი**; დ. 10 იანვარი, 1995, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი და საბჭოთა ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1976). სომხეთის რესპუბლიკის დამსახურებული მწვრთნელი. ითვლება ერევნის „არარატის“ და ზოგადად სომხური ფეხბურთის ლეგენდად. 2003 წლის ნოემბერში, უეფას იუბილეს აღნიშვნის დროს, იგი სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციამ დაასახელა სომხეთის ოქროს მოთამაშედ. სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის მიერ 2005 წელს ჩატარებულ გამოკითხვაში ოგანესიანი დაასახელეს მე-20 საუკუნის სომხეთის საუკეთესო მოთამაშედ.

## ადრეული ცხოვრება
ხორენ ოგანესიანი დაიბადა 1955 წლის 10 იანვარს, ერევანში, სომხეთში, სპორტსმენების ოჯახში. მისი მამა იყო ძალოსანი, შემდეგ კი სომხეთის სსრ-ის დამსახურებული მწვრთნელი. მისი დედა სპეციალობით ტანმოვარჯიშე იყო. ხორენის უფროსი ძმა ფეხბურთს თამაშობდა, ხოლო უმცროსი ძმა გახდა ძალოსანი და მოგვიანებით მიიღო სსრ კავშირის სპორტის ოსტატის წოდება.

## საერთაშორისო კარიერა
1975 წელს ოგანესიანი შეუერთდა საბჭოთა კავშირის 21-წლამდე ფეხბურთის ეროვნულ გუნდს, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ვალენტინ ნიკოლაევი. იგი იყო საბჭოთა კავშირის იმ ახალგაზრდული გუნდის მონაწილე, რომელმაც 1976 წელს 21-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატი მოიგო.

1979–1984 წლებში თამაშობდა საბჭოთა კავშირის ეროვნულ ნაკრებში, რომლის შემადგენლობაშიც 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეორე ჯგუფურ ეტაპზე გამარჯვების მომტანი გოლი გაიტანა ბელგიელთა კარში (1–0). საერთო ჯამში, ნაკრებში გატარებული 5 წლის მანძილზე მან 34 თამაშში მიიღო მონაწილეობა და 6 გოლი გაიტანა.

## პირადი ცხოვრება
ოგანესიანის ცოლს ჰქვია ჯულიეტა. ხორენს ჰყავს ქალიშვილი ედიტა ოგანესიანი და ვაჟი — ჟორა ჰოვანისიანი, რომელიც ასევე ფეხბურთელია. ჟორამ ითამაშა ერევნის „ფიუნიკში“ და „ფახთაქორში“ (ამავე კლუბებში მამასისიც თამაშობდა). ხორენ ოგანესიანი მართავდა ერევანისა და ლოკომოტივის ტაშკენტის კლუბებს, ხოლო ჟორა თამაშობდა მათთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Interview · Rusteam.permian.ru Profile · Sportinfo.am · Armfootball.tripod.com
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები
კატეგორია:გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ტაშკენტის ფახთაქორის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:1982 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ელიტ-პლაზა (ერევანი)

**ელიტ-პლაზა** — 18 სართულიანი ბიზნეს კომპლექსი ერევნის ფინანსურ ნაწილში, რომლის ფართობია 24 ათასი მეტრ კვადრატი. აღნიშნული შენობა გაიხსნა 2013 წელს. ელიტ პლაზა არის ყველაზე დიდი ბიზნეს ცენტრი მთელ კავკასიაში.

## ისტორია
ელიტ პლაზას შენობა აშენდა ელიტ-ჯგუფის კომპანიის მიერ, დასრულდა 2013 წლის იანვარში და გაიხსნა 2013 წლის თებერვალში. ბიზნეს ცენტრი გთავაზობთ ოფისს, საცალო ადგილს, საკონფერენციო დარბაზებსა და საგამოფენო დარბაზებს. ელიტ პლაზას შენობის ადგილას, ადრე იყო სამსართულიანი პიონერული შენობა თაღებითა და შიდა ეზოთი, შემდგომ იყიდეს შენობა და გადაწყვიტეს ადგილზე შექმნილიყო ბიზნეს ცენტრი. სწორედ ამ მიზნით საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციამ (IFC), რომელიც მსოფლიო ბანკის ნაწილია და ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკმა (EBRD) ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ელიტარული ჯგუფის შემქმნელთან, ბიზნეს გარემოს განვითარებისა და დასაქმების გაზრდის შესახებ სომხეთში და მას მიაწოდეს ნასესხები თანხები $ 5.4 მილიონი და $ 3.6 მილიონი. 
2010 წლის ივნისში კომპანიას ასევე დაეხმარა მსოფლიო ბანკის ჯგუფის საერთაშორისო საფინანსო კორპორაციის წევრი. 

## ელიტ პლაზა
ელიტ პლაზას ბიზნეს ცენტრი მდებარეობს რესპუბლიკის მოედნიდან ხორენაცის 15 ქუჩა. დაშორებულია 300 მეტრში და იკავებს ხორენაციისა და დგათანის ქუჩებს შორის მდებარე ტერიტორიას. ორივე ქუჩას აქვს ცალკეული შესასვლელი როგორც ფეხითმოსიარულეთათვის, ასევე მანქანებისთვის. შენობა გამოირჩევა უნიკალური არქიტექტურით, ტექნიკური აღჭურვილობით და ექსტერიერით. ელიტ პლაზას ბიზნეს კომპლექსის მშენებლობა კომპანია ელიტ ჯგუფმა 2012 წელს განახორციელა. შენობა დაცულია და არის აღჭურვილი ხანძარსაწინააღმდეგო სისტემით. 

სრულყოფილად მოქცეული ქალაქის ბიზნეს ქსელში, კომპლექსი სამართლიანად აცხადებს, რომ უნიკალური არქიტექტურის, ტექნიკური აღჭურვილობისა და გარეგნობის გამო, სომხეთის ერთ-ერთი ყველაზე დასამახსოვრებელი სიმბოლოა.

დეველოპერულმა კომპანიამ ელიტ ჯგუფმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა ბიზნეს ცენტრის ელიტ პლაზას განვითარებასა და მშენებლობას, შექმნა პრესტიჟული და სრულყოფილი ბიზენეს ცენტრი კავკასიაში. 

ბიზნესცენტრის ერთ-ერთი უპირატესობა არის კარგად გააზრებული და დასრულებული განლაგება, ცალკეული შესასვლელით ვაჭრობისა და ოფისის ნაწილში, რაც ოფისის არეალში მინიმალური გადაადგილების საშუალებას იძლევა. ანალოგიურად დაგეგმილი იყო ორი დონის მიწისქვეშა პარკინგი 120 მანქანაზე, ორი პარალელური ქუჩისგან ცალკე შესასვლელით. 

ბიზნეს ცენტრის საერთო ფართობია 24,000 კვადრატული მეტრი. მ, ხოლო საოფისე ნაწილი - 11,000 კვ.მ. 

ბიზნეს ცენტრი აღჭურვილია თანამედროვე საინჟინრო კონტროლის სისტემებით "A" კორპუსის სტანდარტების შესაბამისად, ერთი საკონტროლო ცენტრით, რომელიც უზრუნველყოფს შენობის ყველაზე ეფექტურ მართვას. შენობის სეისმური წინააღმდეგობა 9 ქულას აღწევს, უახლესი სეისმური უსაფრთხოების სისტემების გამოყენების შედეგად, რეზინის-მეტალის ბალიშების გამოყენებით. კომპლექსის თანამედროვე აპარატურა აკმაყოფილებს ევროპულ უმაღლეს მოთხოვნებს "A" დონის შენობებისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Պաշտոնական կայք
* Elite Plaza Business Center - an iconic symbol of Yerevan
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია: ერევანი კატეგორია: სომხეთი კატეგორია: ევროპის შენობები
ტომი ბარი

**თომას ბარი**  (; დ. 23 აპრილი, 1942, კარლუკი, შოტლანდია) — შოტლანდიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც **ტომი ბარი**. იცავდა შოტლანდიის საფეხბურთო ლიგის () მონაწილე „ქუინზ პარკისა“ და შოტლანდიის ეროვნული სამოყვარულო საფეხბურთო ნაკრების ღირსებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტომი ბარი  — A Historical Queen's Park FC Website

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
კატეგორია:შოტლანდიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები