open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯიჯღი

**ჯიჯღი**, **წრიპა** () — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. გავრცელებულია ევროპაში, სპორადულად — ციმბირში, მცირე აზიაში, ირანში. ჯიჯღი ბინადრობს საქართველოშიც. ცხოვრობს ტყეში, ბუდობს ხეზე. აპრილში დებს 4–8 მუქ დაწინწკლულ კვერცხს, რომელთა ინკუბაცია 12 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებება მწერებითა და სხვა უხერხემლოებით, მცენარეთა კენკრით და მათი თესლებით. ფრინველების უმეტესი ნაწილი სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში და ახლო აღმოსავლეთში იზამთრებს. ამის გარდა, ჯიჯღი შემჩნეულია ახალ ზელანდიასა და ავსტრალიაში. 
## სხეულის პარამეტრები
* სხეულის სიგრძე: 210 –250 *მმ*
* ფრთები: 113 – 122 *მმ*
* გაშლილი ფრთები: 340 – 390 *მმ*
* მასა:  55 – 100 გრამი
## ქვესახეობები
როგორც ცნობილია არსებობს ჯიჯღის სამი ქვესახეობა, მათგან ერთი ირლანდიაში ბუდობს, მეორე — დიდ ბრიტანეთში, მესამე კი დანარჩენ არეალში.
## გალერეა

File:Song Thrush cracking a snail shell.ogv
File:2013.03.28.-1-Mannheim Vogelstang--Singdrossel.jpg
File:Song Thrush Turdus philomelos.jpg
File:Turdus philomelos Drozd zpěvný 1.jpg
File:Drozd_zpevny.JPG
File:Turdus philomelos2.jpg
File:2018.03.20.-03-Mannheim-Vogelstang--Singdrossel.jpg
File:Thrush, song 06-03 SCOT.jpg
File:Singdrossel Ludwigshafen 2011.jpg
File:Song Thrush-Mindaugas Urbonas-3.jpg
File:Song Thrush-Mindaugas Urbonas-2c.jpg
File:Turdus philomelos0.jpg
File:Drozd spiewak.jpg
File:Singdrossel Eier.jpg

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* RSPB species page 
* BBC species page  
* Birds of Britain species page  
* Garden Birds species page 
* Recording of song  
* Song Thrush videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection 
* Ageing and sexing (PDF; 1.7 MB) by Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze  
* Feathers of Song Thrush (Turdus philomelos)  

კატეგორია:შაშვისებრნი
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
ჯეკ გრინველი

**ჯონ რიჩარდ „ჯეკ“ გრინველი** (დ. 2 იანვარი, 1884, ქრუკი, ინგლისი — გ. 20 ნოემბერი, 1942, ბოგოტა, კოლუმბია) — ინგლისელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. საფეხბურთო კარიერა დაიწყო 1901 წელს „ქრუკ თაუნში“, ასევე თამაშობდა „ბარსელონაში“. მწვრთნელის  რანგში მოღვაწეობდა შემდეგ გუნდებში: „ბარსელონა“, „ვალენსია“, „ესპანიოლი“, ხიხონის „სპორტინგი“, „მალიორკა“, „კასტელონი“, „უნივერსიტარიო“, „სანტა ფე“ და პერუს ეროვნული ნაკრები.

## კარიერის დასაწყისი
ჯეკ გრინველი დაიბადა მაღაროელთა ქალაქ ქრუკში 1884 წლის 2 იანვარს. მამამისი, როგორც ქალაქის მამაკაცთა უმრავლესობა, მუშაობდა ქვანახშირის მომპოვებელ მაღაროში. ჯეკი ახალგაზრდულ ასაკში მამასთან ერთად თავადაც იღებდა მონაწილეობას ქვანახშირის მოპოვებაში. პირველი საფეხბურთო კონტრაქტი მან 17 წლის ასაკში გააფორმა ადგილობრივ „ქრუკ თაუნთან“. გრინველმა ამ გუნდში 11 სეზონი დაჰყო. 1909 წელს სერ თომას ლიპტონის სახელობის საერთაშორისო თასზე მისმა გუნდმა წარმატებით იასპარეზა და პირველი ადგილი დაიკავა. ჯეკ გრინველის კარგი თამაში არ გამოპარვია ჟოან გამპერს, რომელიც კატალონიის „ბარსელონას“ პრეზიდენტი იყო. მან გრინველი საკუთარ გუნდში 1912 წელს მიიწვია.

## ბარსელონა
ჯეკ გრინველის დებიუტი ესპანურ გუნდში შედგა 1912 წლის 29 სექტემბერს „ესპანიასთან“ მოგებულ შეხვედრაში ანგარიშით 4-2. სადებიუტო გოლი კი დეკემბერში „ისპანია ვალენსიასთან“ გაიტანა(9-0). 1913–1914 წლების სეზონში გრინველმა 31 მატჩი ჩაატარა და 4 გოლი გაიტანა. მომდევნო სეზონში კი — 17 მატჩი და 3 გოლი. 1915–1916 წლების სეზონში ინგლისელი მოედანზე იშვიათად გადიოდა, რის გამოც მოთამაშის კარიერა დაასრულა და სამწვრთნელო დაიწყო. 

მისი პირველი კლუბი სწორედ „ბარსელონა“ იყო, სადაც თანამემამულე ჯონ ბეროუს ნაცვლად დაინიშნა 1917 წელს. მთავარი მწვრთნელის რანგში მისი დებიუტი შედგა 7 ივლისს „ევროპასთან“. მატჩი ჯეკ გრინველის გუნდის გამარჯვებით დასრულდა (3–1). „ბარსელონასთან“ ერთად მან შეძლო 2 სამეფო თასისა და 5 კატალონიის ჩემპიონატის მოგება. მან გუნდი 1923 წელს დატოვა, თუმცა 1931 წელს დაბრუნდა და 2 წელი დაჰყო მთავარი მწვრთნელი პოსტზე.

## ბარსელონას შემდეგ
„ბარსელონას“ დატოვების შემდეგ მან იმუშავა „ესპანიოლში“, „ვალენსიასა“ და ხიხონის „სპორტინგში“. ჯამში მან 1 სამეფო თასის, 1 კატალონიის ჩემპიონატისა და 1 ვალენსიის ჩემპიონატის მოგება შეძლო.

## სამხრეთ ამერიკა
1938 წელს ჯეკ გრინველმა გადაწყვიტა ევროპის დატოვება და სამხრეთ ამერიკას მიაშურა, სადაც უნივერსიტარიოსა (1939–1940) და სანტა ფეში (1942) იმუშავა. ასევე წვრთნიდა პერუს ეროვნულ ნაკრებს (1939–1940).

## გარდაცვალება
1942 წლის 18 ნოემბერს სანტა ფემ დერბიში დეპორტივო 10–3 გაანადგურა. ეს მატჩი ჯეკ გრიველისთვის უკანასკნელი აღმოჩნდა. 2 დღეში, დილის სავარჯიშო სესიის დასრულების შემდეგ ინგლისელი მწვრთნელი 58 წლის ასაკში გულის შეტევით გარდაიცვალა. დაკრძალულია ბოგოტაში, კოლუმბიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*thesefootballtimes.co
*www.fcbarcelona.com 

კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვალენსიის მწვრთნელები
დეაკ-ფერენც-ტერი (ბუდაპეშტის მეტრო)

**დეაკ-ფერენც-ტერი** () — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს 1-ელ (ყვითელი), მე-2 (წითელი) და მე-3 (ლურჯი) ხაზებზე. სადგური 1-ელ ხაზზე გაიხსნა 1896 წელს, მეორეზე — 1970 წელს, ხოლო მესამეზე — 1976 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
დელი-პაიაუდვარი (ბუდაპეშტის მეტრო)

**დელი-პაიაუდვარი** () — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს მე-2 ხაზზე (წითელი) და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1972 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
კელეტი-პაიაუდვარი (ბუდაპეშტის მეტრო)

**კელეტი-პაიაუდვარი** () — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს მე-2 (წითელი) და მე-4 (მწვანე) ხაზებზე. სადგური მე-2 ხაზზე გაიხსნა 1970 წელს, ხოლო მე-4 ხაზზე 2014 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
კალვინ-ტერი (ბუდაპეშტის მეტრო)

**კალვინ-ტერი** () — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს მე-3 (ლურჯი) და მე-4 (მწვანე) ხაზებზე. სადგური მე-3 ხაზზე გაიხსნა 1976 წელს, ხოლო მე-4-ზე 2014 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
ნეპლიგეტი (ბუდაპეშტის მეტრო)

**ნეპლიგეტი** () — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს მე-3 ხაზზე (ლურჯი) და შედგება 2 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1980 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
არინუსი

**არინუსი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 509 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილო-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უნაის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 674 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3,35 კმ²-ზე. ფართობი 5 279 419 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Vir2L Studios

**Vir2L Studios** — ვიდეო თამაშების დეველოპერი კომპანია, რომელიც მდებარეობდა ქალაქ ვაშინგტონში. Vir2L Studios-მა შექმნა რიგი სიმულატორული და როლური ვიდეო თამაშები. კომპანიის პრეზიდენტი იყო დაგლას ფრედერიკი.

## ისტორია
პიტ ჰაინსთან ინტერვიუზე დაყრდნობით Vir2L Studios შეიძინა ZeniMax-მა მას შემდეგ, რაც იყიდა Bethesda Softworks 1999 წელს. კომპანია 2010 წლის შემდეგ აღარ ფუნქციონირებს.

## შემუშავებული და გამოქვეყნებული
* „The Elder Scrolls Travels: Stormhold“
* „The Elder Scrolls Travels: Dawnstar“
* „The Elder Scrolls Travels: Shadowkey“
* „The Elder Scrolls IV: Oblivion“ (J2ME-ზე პორტირება)

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ZeniMax Media
კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:გაუქმებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები ამერიკის შეერთებულ შტატებში
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
ვოიტეხ მასტნი

**ვოიტეხ მასტნი** (დ. 1936, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხური წარმოშობის ამერიკელი ისტორიკოსი, პოლიტიკური მეცნიერებისა და საერთაშორისო ურთიერთობების პროფესორი, ცივი ომის ისტორიის სპეციალისტი. იგი მიიჩნევა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ამერიკელ ავტორიტეტად საბჭოთა კავშირთან ურთიერთობის საკითხებში. მასტნის მიღებული აქვს ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი კოლუმბიის უნივერსიტეტში მასტნის დაწერილი აქვს წიგნები: *„ჩეხები ნაცისტური მმართველობის ქვეშ“*, რომელმაც მოიგო კლარკ ფ. ენსლის ჯილდო 1971 წელს; *„რუსეთის გზა ცივი ომისკენ“* (1979), *„ჰელსინკის პროცესი და ევროპის რეინტეგრაცია“* (1992) და *„ცივი ომი და საბჭოთა დაუნდობლობა: სტალინის წლები“*, რომელმაც 1997 წელს ამერიკის ისტორიის ასოციაციის (AHA) ჯორჯ ლუის ბირის ჯილდო მოიგო.

## ბიბლიოგრაფია
* მასტნი, ვოიტეხ. *„ცივი ომი და საბჭოთა დაუნდობლობა: სტალინის წლები“* (1996) ონლაინ გამოცემა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ამერიკელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Windows 10 Mobile

**Windows 10 Mobile** — Microsoft-ის მიერ შემუშავებული უახლესი ოპერაციული სისტემა, რომელმაც გააგრძელა Windows Phone ოპერაციული სისტემის ხაზი. მისი ოფიციალური ვერსიის გამოსვლის თარიღად 2015 წლის დეკემბრის დასაწყისი ითვლება, როდესაც გამოვიდა Microsoft-ის ახალი ფლაგმანი სმარტფონები Microsoft Lumia 950 და Microsoft Lumia 950XL. ეს ორი ფლაგმანი სმარტფონი არიან პირველები რომლებიც მუშაობენ ამ ახალ ოპერაციულ სისტემაზე და ლოგიკურია რომ მათი გამოსვლის თარიღები ერთმანეთს ემთხვევა. ასევე Microsoft-მა გამოუშვა კიდევ ერთი საშუალო კლასის სმარტფონი იმავე ოპერაციული სისტემით Microsoft Lumia 550. ამ სისტემის საჩვენებელი ვერსია (Preview Build) Lumia-ს ზოგიერთი მომხმარებელთათვის რამდენიმე თვით ადრე გახდა ხელმისაწვდომი მაგრამ თავად კორპორაცია მათ ამ ვერსიის დაყენების რეკომენდაციას არ აძლევდა რადგან ეს იყო მხოლოდ საჩვენებელი ვერსია და ამიტომაც მას ბევრი შეცდომები ე.წ. „ბაგები“ ჰქონდა თუმცა ამ სისტემის შემქმნელებმა Microsoft Lumia-ს ფანების ცნობისმოყვარეობაც გაითვალისწინა და მათ მისცა შესაძლებლობა რომ Windows 10 Mobile Preview Build-ის დაყენების შემდგომ მისი წინა ვერსიაზე დაბრუნების სურვილის შემთხვევაში მათ მიეცათ შესაძლებლობა წინა ვერსიას დაბრუნებოდნენ. ამ ვერსიის ოფიციალურ ვერსიასაც გაჰყვა მცირე შეცდომები მაგრამ მისი მოგვარება განახლებების დაყენებითაა შესაძლებელი. Microsoft-ის მიერ შექმნილი ეს ოპერაციული სისტემა უკვე ძალიან პოპულარულია და მასზე რამდენიმე ბრენდი (მაგალითად HP) უკვე უშვებს უმაღლესი კლასის სმარტფონებს რომლებიც უახლესი ტექნიკური მახასიათებლებით იქნებიან აღჭურვილნი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ARM-იანი ოპერაციული სისტემები
კატეგორია:მობილურის ოპერაციული სისტემები
კატეგორია:სმარტფონები
კატეგორია:Windows 10
კატეგორია:Windows Phone
ჭუთხარო

**ჭუთხარო** — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ამბროლაურისა და ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედზე, მდინარე ღობიშურის (ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3562 მ. აგებულია იურული პორფირიტული წყებით, ციცაბოკალთებიანია, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კალთებზე არის პატარა მყინვარები. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების ნიშნები. დამახასიათებელია ალპური და გლაციალური-ნივალური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
მილსტრიტი

**მილსტრიტი** (; ) — დასახლებული პუნქტი ირლანდიაში, კორკის საგრაფოში, მანსტერის პროვინციაში.

## ისტორია 
ადგილობრივი რკინიგზის სადგური გაიხსნა 1853 წლის 16 აპრილს და დაიხურა სატვირთო გადაზიდვებისთვის 1976 წლის 6 სექტემბერს.

1993 წლის 15 მაისს გრინგლენსის ღია სტადიონზე გაიმართა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 1993.

## სქოლიო 
კატეგორია:კორკის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:მანსტერის პროვინციის დასახლებული პუნქტები
რამონ სანჩეს პისხუანი (სტადიონი)

**რამონ სანჩეს პისხუანის სახელობის სტადიონი** (ესპ. Estadio Ramón Sánchez-Pizjuán) — საფეხბურთო კლუბ „სევილიის“ საშინაო არენა, სადაც გუნდი მართავს ესპანეთის ჩემპიონატის, ესპანეთის სამეფო თასის, ევროპა ლიგის, ჩემპიონთა ლიგის და სხვა ტურნირების მატჩებს. ტევადობა — 45 500. წლების მანძილზე სტადიონმა უმასპინძლა ისეთ მნიშვნელოვან მატჩებს, როგორიცაა ჩემპიონთა თასის ფინალი (1986) და მსოფლიოს ჩემპიონატის ნახევარფინალი (1982).

სტადიონი ოფიციალურად გაიხსნა 1958 წლის 7 სექტემბერს. იმ დღეს გაიმართა „სევილიასა“ და „რეალ ხაენს“ შორის მატჩი, რომელიც საყაიმო ანგარიშით, 3-3 დასრულდა. სტადიონის მშენებლობის მოთავე იყო კლუბის ლეგენდარული პრეზიდენტი, რამონ სანჩეს პისხუანი. პისხუანი სტადიონის გახსნიდან მალევე გარდაიცვალა. მისმა მემკვიდრემ, რამონ დე კარანსამ რამონ სანჩეს პისხუანის პატივსაცემად სტადიონს მისივე სახელი უწოდა.

სანჩეს პისხუანმა 1982 წელს უმასპინძლა მსოფლიოს ჩემპიონატის ნახევარფინალურ დაპირისპირებას საფრანგეთსა და დასავლეთ გერმანიას შორის. სევილიაში ნამდვილი სუპერმატჩი შედგა. გუნდებმა ძირითადი დრო 1-1 ითამაშეს, დამატებით ტაიმებში ფრანგებმა 2 ბურთის გატანა შეძლეს, თუმცა გერმანელებმა 102-ე და 108-ე წუთებზე გატანილი გოლებით წონასწორობა აღადგინეს და შეხვედრა პენალტების სერიაში გადავიდა. ე.წ. საფეხბურთო ლატარეაში გამარჯვებული დასავლეთ გერმანია გამოვიდა (5-4). 1986 წელს ჩემპიონთა თასის ფინალიც, რომელიც სანჩეს პისხუანზე გაიმართა, ასევე დრამატული გამოდგა. ერთმანეთს „სტიაუა“ და „ბარსელონა“ დაუპირისპირდნენ. უგოლო ტაიმების შემდეგ პენალტების სერიაში რუმინელებმა იმარჯვეს (2-0).

სტადიონს თავდაპირველად კარებების უკან მეორე იარუსი არ ჰქონდა, რაც 1974 წელს დაემატა. შედეგად სანჩეს პისხუანს შეეძლო 70 000 მაყურებლის დატევა. 90-იან წლებში სტადიონზე დამონტაჟდა სკამები, რამაც სტადიონის ტევადებოდა შეამცირა. ასევე ახალი ათასწლეულის დასაწყისში კლუბი აპირებდა მასშტაბური გეგმის განხორციელებას და სტადიონისთვის მესამე იარუსისა და სახურავის დამატებას, თუმცა პროექტის რეალიზება ვერ მოხერხდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*რამონ სანჩესის სტადიონი
*რამონ სანჩეს პისხუანის სტადიონი

კატეგორია:ესპანეთის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:სევილია (საფეხბურთო კლუბი)
ნიზიბისის ზავი

**ნიზიბისის ზავი** ასევე *ნიზიბისის პირველი ზავი* — რომის და სასანიანების იმპერიებს შორის 299 წელს დადებული ზავი, რომლითაც დასრულდა 296-299 წლებში მიმდინარე რომაულ-სპარსული ომი. ხელშეკრულებით დადგენილი საზღვარი ფუნქციონირებდა 363 წლის ნიზიბისის მეორე ზავამდე.

## ხელშეკრულება 
ზელშეკრულება შეიცავდა შემდეგ შეთანხმებებს:

* რომის გავლენა გავრცელდა შემდეგ ხუთ სატრაპზე: ანგლი, სოფენი, აღძნიქი, კორდუენი და ზაბდიცენი.
* ორ იმპერიას შორის საზღვრად დადგინდა ტიგროსი.
* სომხეთი გამოცხადდა რომის პროტექტორატად.
* იბერიის სამეფო გახდა რომის პროტექტორატი და რომის იმპერატორს მიეცა იბერიის მეფის დამტკიცების უფლება.
* ნიზიბისი გამოცხადდა ორ იმპერიას შორის ვაჭრობის ერთადერთ კანონიერ ადგილად.

## შედეგები 
ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ დიოკლეტიანემ დაიწყო რომის აღმოსავლეთ საზღვრის გაძლიერება. გაამაგრა ციხეები და გაზარდა ჯარის რაოდენობა.

მშვიდობა ორ იმპერიას შორის შენარჩუნდა 40 წელი სანამ 330-იან წლებში რომის ტერიტორიაზე არ შეიჭრა შაპურ II.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
ზურაბ რატიანი

**ზურაბ რატიანი** (დ. 1938, თბილისი) — ქართველი მწერალი, მეცნიერი და ჟურნალისტი.

1962 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. არის ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის ინსტისტუტის წამყვანი მეცნიერი მუშაკი.

გამოქვეყნებული აქვს მრავალი მხატვრული, სამეცნიერო და პუბლიცისტური ნაწარმოები, მათ შორის პიესები: „ცოტნე დადიანი“, „ცის გახსნა“, „ფეხბურთის ძალა“; წიგნები: „ატლა“, „უკვდავების გზა“, „საქართველოს სოციალური წყობა XIII-XIV საუკუნეებში“, „წყაროთა ღაღადი“, „დღენი თავისუფლებისა“, „კაცი უჩინმაჩინი“; მონოგრაფია — „საქართველო X-XIII საუკუნეებში“.

1990 წელს არალეგალურად გამოსცა სატირულ-იუმორისტულ ჟურნალ „ნაცარქექიას“ ორი ნომერი.

## ლიტერატურა
* ზ. რატიანი, „წყაროთა ღაღადი ანუ პირიქითა საქართველო“, თბ. 1995, გვ. 82

კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ზურაბ
ბოკაიუვა

**ბოკაიუვა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 1485 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბოკაიუვის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 46 654 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14,45 კმ²-ზე. ფართობი 3 227 627 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Nika Kocharov & Young Georgian Lolitaz

**Nika Kocharov & Young Georgian Lolitaz** — ქართული ინდი-როკ ჯგუფი. საქართველოს წარმომადგენლები ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე 2016 წელს. ეს იქნება მამაკაცების პირველი ჯგუფი, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს ევროვიზიის კონკურსზე. შესრულებული იქნება სიმღერა „Midnight Gold“.

## ჩამოყალიბება 
ჯგუფ ჩამოყალიბდა 2000 წელს, ჯგუფი აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა ფესტივალებზე, 2004 წელი Az Rock ბაქო, 2005 წელი Local Music Zone ბათუმი, Rock and The People. სახელწოდება კი როგორც თითონ წევრები აცხადებენ სპონტანურად მოხდა, შემდეგ წლებში კი უკვე პოპულარობაც მოიპოვეს ამ სახელით და საბოლოოდ დარჩა მათ  განუყრელ ნაწილად.

## შემადგენლობა
* ნიკა კოჩაროვი  — ვოკალისტი და გიტარისტი, ვალერი კოჩაროვის ვაჟი
* გია იაშვილი — ვოკალისტი და ბასისტი
* ნიკა დავითაშვილი  —  გიტარისტი და კლავიშებიანი საკრავი
* დიმა ოგანესიანი — დრამერი.

## დისკოგრაფია 
* Lemonjuice (2004)
* Radio Live (2005)
* The Lava EP (2010)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Young Georgian Lolitaz - ოფიციალური გვერდი  (Facebook)
* Eurovision 2016 Georgia

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ადრიანე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ადრიანე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ადრიანე — რომის იმპერატორი
*ადრიანე I  — რომის პაპი
*ადრიანე II — რომის პაპი
*ადრიანე III — რომის პაპი
*ადრიანე IV — რომის პაპი
* ადრიანე V — რომის პაპი
* ადრიანე VI — რომის პაპი
ფოთოლცვენა

მინიატიურა
**ფოთოლცვენა** — ხეებისა და ბუჩქების (იშვიათად ბალახის) ფოთოლთა მასობრივი ცვენა. ზომიერი ჰავის პირობებში ფოთოლცვენა მიმდინარეობა შემოდგომით, როდესაც მცენარის სასიცოცხლო პროცესები შესუსტებულია. ტროპიკულ და ცხელ ადგილებში მოზარდ მცენარეებს ფოთლები სცვივათ ძლიერი გვალვის დაწყებისას. ფოთოლცვენა არის ევოლუციის პროცესში გამომუშავებული შეგუება არახელსაყრელი პირობებისადმი. ცნობილია, რომ ფესვების მიერ შეთვისებული წყალი ფოთლებით ორთქლდება. 

არახელსაყრელი პირობების დროს (ყინვა, გვალვა) ფესვები  ვერ ითვისებენ საჭირო რაოდენობით წყალს, ფოთლების ცვენა კი  ამ შემთხვევაში იცავს მცენარეს გამოშრობისაგან. ფოთოლცვენა ნორმალური ფიზიოლოგიური პროცესია და დაკავშირებულია ფოთლის მობერებასთან. ფოთოლცვენის წინ ფოთლებში მიმდინარეობს ღრმა ფიზიოლოგიური, ბიოქიმიური და სტრუქტურული ცვლილებები, მწვანე პიგმენტი — ქლოროფილი იშლება, ყვითელი პიგმენტები — კაროტინოიდები უფრო მდგრადია და განაპირობებს ფოთლების საშემოდგომო ფერს. მობერებული ფოთლის უჯრედებიდან საკვები ნივთიერებები, განსაკუთრებით ცილები, გადაიდევნება სამარაგო ორგანოებისაკენ, ზრდის წერტილებისა და მზარდი ახალგაზრდა ფოთლებისაკენ. ფოთლების ჩამოცვენა განპირობებულია უჯრედის ე. წ. გამყოფი შრის წარმოქმნით. დაშლის პროცესების გაძლიერებისას გამყოფი შრის უჯრედების შემაერთებელი უჯრედშორისი ნივთიერება იშლება და უჯრედები განცალკევდებიან. ყუნწი თითქმის იჭრება განიცი მიმართულებით და კავშირიი ორგანიზმსა და ფოთოლს შორის ხორციელდება ჭურჭელ-ბოჭკოვანი კონებით. ფოთლის სიმძიმისა და ქარის ზეგავლენით კონები იხლიჩება და ფოთოლი ვარდება.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა ფიზიოლოგია
თბილისის ძეგლები

**თბილისის ძეგლები** — გამოჩენილ ადამიანთა სკულპტურული ქანდაკებები თბილისის ქუჩებში.

## ძეგლების სია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
ფოთოლხვევიასებრნი

**ფოთოლხვევიასებრნი** () — პეპლების ოჯახი. ცნობილია 5000-მდე სახეობა. 

## ლიტერატურა
*
ფოლიო

**ფოლიო** () — მცენარეთა გვარი გოქშოსებრთა ოჯახისა. ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია. თათისებრ დანაკვთული ან, იშვიათად, მთლიანი ფოთლები აქვთ. თავაკისებრ ყვავილედს შემოხვეული აქვს ბალახოვანი საბურვლის ფოთლები. ნაყოფი თესლურაა. 

100-მდე სახეობა გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, აგრეთვე ევრაზიასა და აფრიკაში. საქართველოში დაახლოებით 20 სახეობაა გავრცელებული. იზრდება მშრალ და კლდოვან ადგილებზე, იშვიათად არიდულ მეჩხერ ტყეში და ზღვისპირა ქვიშაზე. სუბალპურ მდელოებზე, ფართოდაა გავრცელებული ცისფერყვავილიანი კავკასიური ცის ფოლიო (); იგი ნაირბალახოვანი მდელოების ერთ-ერთი კომპონენტია. დეკორატიულია. ფოლიოს თითქმის ყველა სახეობა თაფლოვანია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გოქშოსებრნი
ამურუს სამეფო

**ამურუს სამეფო** — ამორიტთა სახელმწიფო ძვ. წ. XIV-XII საუკუნეებში ისტორიული სირიის რეგიონში თანამედროვე სირიისა და ლიბანის ტერიტორიაზე. სხვადასხვა დროს ის ეგვიპტის იმპერიისა და ხეთების გავლენის გვეშ იყო მოქცეული. მასზე ინფორმაცია შემონახულია ამარნას წერილებში, რაც XVIII დინასტიის ეგვიპტელი ფარაონების კორესპონდენციას წარმოადგენს.

ამურუ ეგვიპტისა და მითანის საზღვარზე მდებარეობდა. თუტმოს IV-ის მმართველობის პერიოდში გაფორმებული ხელშეკრულების მიხედვით ის მხარეებმა ეგვიპტის შემადგენლობაში აღიარეს, თუმცა მასზე, ისევე როგორც მთლიან რეგიონზე, არცერთ სახელმწიფოს არ გააჩნდა ძლიერი სამხედრო კონტროლი. ეგვიპტე საკუთარ აზიურ ტერიტორიებს ვასალების მეშვეობით მართავდა, რომელთაც ფართო ავტონომია ჰქონდათ და საგარეო პოლიტიკის გატარებასაც ახერხებდნენ, კერძოდ კი საკმაოდ ხშირი იყო ეგვიპტის ვასალებს შორის სამხედრო დაპირისპირებები.

ამან განაპირობა ამენჰოტეპ III-ის მმართველობის პერიოდში ამურუს სამეფოს ჩამოყალიბება უგარითის სამხრეთითა და კადეშის აღმოსავლეთით აბდი-აშირტას მეთაურობით. მან ტერიტორიაზე კონტროლის დასამყარებლად გამოიყენა ხალხის კლასი, რომელსაც წყაროებში „აპირუს“ უწოდებენ, რაც დევნილს უნდა ნიშნავდეს. როგორც ჩანს, ისინი უბრალოდ გაღატაკებული გლეხები იყვნენ, რომელთაც ქონება დაკარგეს და დასახლებულ პუნქტებს გაერიდნენ. აბდი-აშირტამ მათი დახმარებით ჯერ ადგილობრივები დაიმორჩილა, შემდეგ კი ძლიერი ლოკალური სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას შეუდგა ეგვიპტის სხვა ვასალების ძლიერების ხარჯზე. ამურუს მთავარი საპორტო ქალაქი სიმირა (Sumur) პირდაპირ იმართებოდა ეგვიპტელი მოხელის მიერ, თუმცა როგორც ამარნას წერილებიდან ირკვევა, ეგვიპელ ფაამნატე (Pahamnate) მისი მიტოვება მოუხდა რის შემდეგაც ქალაქი აბდი-აშირტამ აიღო. წერილებში ასევე იკვეთება მისი დაპირისპირება სხვა ეგვიპტელ ვასალებთან, განსაკუთრებით კი ბიბლოსის მმართველ რიბ-აბდისთან, რომელიც გამუდმებით ადანაშაულებდა მას და ეგვიპტისგან დახმარებას ითხოვდა. ამის მიუხედავად, სამეფოს გაურკვეველმა პოზიციამ და მზარდმა ძლიერებამ შეუმჩნევლად არ ჩაიარა. ის ჯერ მითანელებმა დაიკავეს, შემდეგ კი ეგვიპტელებმაც გაგზავნეს ჯარი, რასაც აბდი-აშირტა შეეწირა.

## ამურუს ცნობილი მეფეების სია 
* აბდი-აშირტა (დაახლ. 1380)
* აზირუ (ძვ. წ. 1340–1315)
* არი-ტესუპი (ძვ. წ. 1315–1313)
* დუპი-ტესუპი (ძვ. წ. 1313–1280)
* ბენტესინა (ძვ. წ. 1280–1275, პირველად)
* საპილი (ძვ. წ. 1275–1260)
* ბენტესინა (ძვ. წ. 1260–1230, მეორედ)
* საუსგამუვა (ძვ. წ. 1230–1210)

## რესურსები ინტერნეტში
* ამურუს ქრონოლოგია 
* ხეთური ტექსტები ამურუს შესახებ

კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის უძველესი ისტორია
კატეგორია:სირიის ისტორია
კატეგორია:ლიბანის ისტორია
ელეფტერია ელეფტერიუ

**ელეფტერია ელეფტერიუ** (; დ. 12 მაისი, 1989) — ბერძენი მომღერალი, საბერძნეთის წარმომადგენელი ევროვიზია 2012-ზე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1989 წლის 12 მაისს კვიპროსის ფამაგუსტის რაიონის სოფელ ფრენაროსში. ბავშობიდან უყვარდა მუსიკა, ცეკვა და სპორტი. 15 წლიდან ესწრებოდა ვოკალის გაკვეთილებს. 16 წლისას მიიღო მონაწილეობა ევროვიზიის ადგილობრივ შესარჩევ კონკურსში, სადაც დაიკავა მხოლოდ მე-7 ადგილი.

2008 წელს აპირებდა The X Factor საბერძნეთის კონკურსში მონაწილეობას, მაგრამ ბოლო წუთს გადაიფიქრა. 2009 წელს თავიდან შეუერთდა The X Factor-ს, სადაც დაიკავა მე-5 ადგილი.

## ევროვიზია 2012-ზე 
2012 წელს იგი აირჩიეს საბერძნეთის წარმომადგენლად ევროვიზია 2012-ზე, სიმღერით Aphrodisiac, სადაც დაიკავა მე-17 ადგილი 64 ქულით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Eleftheria Eleftheriou on Facebook
* Eleftheria Eleftheriou on Twitter
* Eleftheria Eleftheriou on Instagram

## იხილეთ აგრეთვე
* Aphrodisiac
* ივი ადამუ
* ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2012

## სქოლიო 
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:ბერძენი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰილვერსუმი

**ჰილვერსუმი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული და ქალაქი ნიდერლანდებში, ჩრდილოეთ ჰოლანდიის პროვინციის აღმოსავლეთ ნაწილში.

## გალერეა 

File:Hilversum centrum A.jpg|ქალაქის ცენტრი
File:Beeld-en-Geluid-Hay-Kranen-09.JPG|Sound and Vision *Nederlands Instituut voor Beeld en Geluid*
File:Hilversum Noordse Bosje A.jpg|სავაჭრო უბანი "Noordse Bosje"
File:DJI00501.jpg|მედია პარკი, ჰილვერსუმი

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
ასტორია (ბუდაპეშტის მეტრო)

**ასტორია** () — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს მე-2 ხაზზე (წითელი) და შედგება 1 ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1970 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტროსადგურები
ხოსეპ ბართომეუ

**ხოსეპ მარია ბართომეუ ფლორეტა** ( დ. 6 თებერვალი, 1963, ბარსელონა, ესპანეთი) — ესპანელი მეწარმე. საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონის“ მე-40 პრეზიდენტი 2014 წლიდან 2020 წლამდე.

ესპანურ გუნდში ხოან ლაპორტას პრეზიდენტობის პერიოდში იყო სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი და საკალათბურთო და სახელბურთო მიმდინარეობების თავმჯდომარე. 2010 წლის ივლისში, სანდრო როსელის გაპრეზიდენტების შემდეგ დაიკავა ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა. ამ პოსტზე ბართომეუმ 2014 წლის 23 იანვრამდე იმუშავა, როდესაც სანდრო როსელი ე.წ. „ნეიმარის საქმესთან“ დაკავშირებით ატეხილი სკანდალის გამო გადადგა. მას შემდეგ 2015 წლის 18 ივლისამდე ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას. ხოსეპ მარია ბართომეუმ „ბარსელონას“ საპრეზიდენტო არჩევნებში 54.63%-ით გაიმარჯვა.  2020 წლის 27 ოქტომბერს გადადგა.

## „ბარსელონის“ ტიტულები მისი პრეზიდენტობის პერიოდში
* **ლა ლიგა** **(4)**
** 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19
* **კოპა დელ რეი (4)**
** 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18
* **ესპანეთის სუპერთასი (2)**
** 2016, 2018
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა (1)**
** 2014–15
* **უეფა-ს სუპერთასი (1)**
** 2015
* **ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი (1)**
** 2015

## ბართომეუს შეძენილი ფეხბურთელები
## რესურსები ინტერნეტში
* ხოსეპ მარია ბართომეუ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:ესპანელი მეწარმეები
კატეგორია:ბარსელონის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფომალჰაუტი

მინიატიურა|ფომალჰაუტი
**ფომალჰაუტი** (α სამხრეთის თევზისა) — 1,2 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდის ვარსკვლავი, რომელიც ყველაზე ბრწყინვალეა სამხრეთის თევზის თანავარსკვლავედში. მისი ნათობა 14-ჯერ მეტია მზისაზე. მანძილი მზიდან  ~ 7 პს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამხრეთის თევზის თანავარსკვლავედი
ფოლორცის ბალახი

**ფოლორცის ბალახი**  () — მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი ქეჩისებრ შებუსული ბალახებია. მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლები და ვარდისფერი, იისფერი, თეთრი და ყვითელი ყვავილები აქვთ. 

მისი 40-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ და სუბტროპიკულ სარტყლებში, ჩრდილოეთ აფრიკაში.  გავრცელებულია კავკასიაში, საქართველოში, მთის ქვედა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე, მათ შორის ერთი () კავკასიის ენდემია. 

ჩვეულებრივი ფოლორცის ბალახი () კარგი თაფლოვანი და მთრიმლავი მცენარეა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ჯორაბუზისებრნი

**ჯორაბუზისებრნი** () — მწერების ოჯახი ორფრთიანთა რიგისა. აქვთ მოძრავი თავი, დიდი თვალები, მჩხვლეტავი ხორთუმი, მოგრძო მუცელი. მსოფლიოში ცნობილია 4700-ზე მეტი სახეობა. ჯორაბუზისებრნი ფართოდ არიან გავრცელებული ველსა და უდაბნოს ზონაში. კავკასიაში გამოვლენილია 55 გვარის, 161 სახეობა. ჯორაბუზისებრნი მტაცებლები არიან, რითაც ზღუდავენ მავნე მწერების გამრავლებას. კვერცხებს მიწაში დებენ, განვითარება გრძელდება 18 დღე-ღამე. მატლები იკვებებიან მცენარეული ნივთიერებებით. სარგებელი მოაქვთ სოფლის მეურნეობისათვის, რადგან ანადგურებენ მავნე მწერების კვერცხებსა და მატლებს.

## გალერეა

File:Laphria flava - 2013-07-05.webm|Laphria flava მსხვერპლთან ერთად
File:Robber fly 02546.jpg|მამრი
File:Asilidae - Choerades cf fimbriata.jpg|
File:Asilidae Stichopogon sp.jpg|
File:Synolcus sp, d, Pretoria.jpg|ჯორაბუზისებრი აფრიკაში
File:Robber Fly Dungog Australia.jpg|მდედრი
File:Robber Fly 1 REFON.JPG|მამრი
File:Common brown robberflies mating.jpg|
File:Asilidae member (AF)-right 02.svg|მწერი, დაჭერილი მსხვერპლით.
File:Robber Fly with a Grass Yellow W IMG_2660.jpg
File:Asilida-wiki.jpg
File:Asilidae 02570.jpg|მსხვერპლთან ერთად
File:Pegesimallus sp robberfly.jpg|
File:Asilidae by kadavoor.jpg|Michotamia aurata, მამრი
File:Asilidae 2 by kadavoor.jpg|Michotamia aurata, მდედრი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Database service for Asilidae – Robber flies Comprehensive overview by Fritz Geller-Grimm, Torsten Dikow and Robert J. Lavigne
*West Palaearctic species including Russia
*Australasian/Oceanian species
*Nearctic species 
*Japan species 
*World list species
*Robber flies of North America – reference photographs, descriptions, natural history
*Family Asilidae at Bugguide.net Images
*Family Asilidae at EOL Images
*Atlas of German Asilidae
*Key to the Asilidae of Central Europe
*Images (text in Japanese) 
*Diptera.info
*Family description and images 
*robber flies on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
*bee killers, *Mallophora* spp. on the UF / IFAS Featured Creatures Web site
*Courting-dance of the robber fly (gallery) 
*Robberflies of Germany Excellent.Includes structure.
*Wing venation
*Family Asilidae at EOL Images. Flowers visited by adults.

კატეგორია:ორფრთიანები
Mud Duck Productions

**Mud Duck Productions** — ZeniMax-ის გაუქმებული შვილობილი კომპანია.

## შექმნილი თამაშები
PlayStation: Air Hockey, All-Star Racing, Baldies, Equestrian Showcase, Family Card Games Fun Pack, Sports Superbike, Sports Superbike 2

Xbox: AMF Bowling 2004

## გამოქვეყნებული თამაშები
PlayStation: ATV Racers, All-Star Racing, All-Star Racing 2, American Pool, Ballerburg: Castle Chaos, Equestrian Showcase, Gubble, Miracle Space Race, Qix Neo, Robo Pit 2,Sports Superbike 2

PlayStation 2: AMF Xtreme Bowling 2006, Airborne Troops: Countdown to D-Day, High Rollers Casino, Malice, Powerdrome

Wii: AMF Bowling: Pinbusters

Xbox: AMF Xtreme Bowling 2006, High Rollers Casino, Malice, Powerdrome

## რესურსები ინტერნეტში
* http://games.ign.com/objects/497/497587.html 
* http://www.giantbomb.com/mud-duck-productions/65-2111/

კატეგორია:აშშ-ის გამომცემლობები
კატეგორია:ZeniMax Media
IHRA Drag Racing

**IHRA Drag Racing** — სარბოლო ვიდეო თამაშის ვიდეო თამაშის სერია შექმნილი Bethesda Softworks-ისა მოგვიანებით Bethesda Game Studios მიერ.

## თამაშის სერიები
* „IHRA Drag Racing“ (2000)
* „IHRA Motorsports“ (2001)
* „IHRA Drag Racing 2“ (2001)
* „IHRA Motorsports 2 Drag Racing Wireless“ (2002)
* „IHRA Drag Racing 2004“ (2003)
* „IHRA Professional Drag Racing 2005“ (2004)
* „IHRA Drag Racing: Sportsman Edition“ (2006)

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:2000 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Bethesda Softworks-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები
კატეგორია:სარბოლო ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Bethesda Game Studios-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში
კატეგორია:PlayStation-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation 2-ის თამაშები
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:Xbox-ის თამაშები
ჰეროგეიტი

**ჰეროგეიტი** () — საკურორტო ქალაქი ინგლისის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, იორქშირის და ჰამბერის რეგიონში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ქალაქები
ალექსი ბორისიაკი

**ალექსი ალექსის ძე ბორისიაკი**  () (დ.   3 აგვისტო  [ ძვ. სტ. 22 ივლისი] 1872, რომნი — გ. 25  თებერვალი , 1944, მოსკოვი) —  რუსი და საბჭოთა პალეონტოლოგი და გეოლოგი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929 წევრ-კორესპონდენტი 1921).

1896 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი და 1932 წლამდე მუშაობდა გეოლოგიის კომიტეტში. 1911—1930 წლებში ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტის პროფესორი და ისტორიული გეოლოგიის კათედრის გამგე. 1939—1942 წლებში მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პალეონტოლოგიის კათედრის დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი. 1930—1944 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პალეონტოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. ბორისიაკი სათავეში ედგა ხერხემლიანთა პალეონტოლოგიის საბჭოთა  სკოლას. მისი ძირითადი შრომები ეძღვნება ფაციესების შესწავლას. ზოგადი პალეონტოლოგიის საკითხებს, იურულ მოლუსკებს, ხერხემლიანთა და განსაკუთრებით ძუძუმწოვართა პალეონტოლოგიას.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კელ რიპკენი

მინი|250პქ|კარლ რიპკენი 2007 წ.
**კელ რიპკენი** () — ამერიკელი ბეისბოლისტი. აღიარებულია ამერიკის სიტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო ბეისბოლისტად, ორჯერ გახდა ამერიკის ლიგის ყველაზე ღირებული მოთამაშე. იგი არის გერმანული, ინგლისური და ირლანდიური წარმომავლობის.

## ლიტერატურა
*Rosenfeld Harvey. Iron Man: The Cal Ripken, Jr., Story. — New York: St. Martin's Press, 1995. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Ripken Baseball
* «The most powerful-hitting middle infielders of all time» from *The Hardball Times*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰადიაჩის რაიონი

**ჰადიაჩის რაიონი** () — რაიონი უკრაინაში, პოლტავის ოლქში. მისი ფართობია 1 595 კმ². 2015 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 54 008 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 35 კაცს კმ²-ზე. ჰადიაჩის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰადიაჩი.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:პოლტავის ოლქის რაიონები
ფუმიკო კანეკო

**ფუმიკო კანეკო** (; დ. 25 იანვარი, 1903 — გ. 23 ივლისი, 1926) — იაპონელი ანარქისტი და ნიჰილისტი. ის დამნაშავედ სცნეს იაპონიის საიმპერატორო ოჯახის წევრების მკვლელობის მცდელობაში.

## ბიოგრაფია
ფუმიკო კანეკო დაიბადა მეიჯის პერიოდში იაპონიის ქალაქ იოკოჰამაში, კოტობუკის რაიონში. მამამისი ფუმიკაძუ საეკი სამურაის ოჯახიდან იყო, ხოლო დედა კიკუნო კანეკო — გლეხის ოჯახიდან. იმის გამო, რომ მათი ქორწინება ოფიციალური არ იყო, ფუმიკო არ იყო რეგისტრირებული როგორც საეკი. ფუმიკო იხსენებს, რომ თავისი ცხოვრების რამდენიმე წელი მისთვის ბედნიერი იყო, როდესაც მამამისი დეტექტივად მუშაობდა პოლიციაში, იმის მიუხედავად, რომ ოჯახი გაჭირვებული იყო. თუმცა როდესაც ფუმიკაძუ სამასახურიდან წამოვიდა, ოჯახს ძალიან გაუჭირდა. ფუმიკოს მამა აზარტული თამაშებს თამაშობდა და სვამდა, ამასთან ერთად ცოლზე ძალადობდა და მას სხვა ქალებთან (მათ შორის კიკუნოს დასთან, ტაკანოსთან) ღალატობდა. მოგვიანებით ფუმიკაძუმ მიატოვა მეუღლე და ტაკანოზე დაქორწინდა.

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი ანარქისტები
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
ფონი (გაზეთი)

**„ფონი“** — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალურ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა ქუთაისში 1909–1910 წლებში. 1910 წლის 6 ივნისს ადგილობრივმა ხელისუფლებამ გაზეთის გამოცემა შეაჩერა, ხოლო ამავე წლის სექტემბერში დახურა. რედაქტორი გ. გიორგაძე. თანამშრომლობდნენ ა. ხახანაშცილი, გ. შარაბიძე, თ. ღლონტი, გ. ძასხულია, გ. ქუჩიშვილი, ტ. ტაბიძე, იასმანი (მ. კინწურაშვილი), კ. აბაშისპირელი და სხვები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:    საქართველოს გაზეთები 
კატეგორია: ქართულენოვანი გაზეთები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი E

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი E** — მუნდიალი 2006-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დასრულდა 22 ივნისს. იტალიამ ჯგუფი ისე მოიგო, რომ მხოლოდ ერთი გოლი გაუშვა, ისიც ავტოგოლი. აშშ ნაკრებმა, მიუხედავად იმისა, რომ 9 ფეხბურთელით 10 კაციან იტალიასთან 1-1 ითამაშა, წააგო დანარჩენი ორივე მატჩი. ტურნირის დებიუტანტი განის ნაკრები გავიდა მეორე ადგილზე, მოუგო რა აშშ-სა და ჩეხეთს. იტალიელი დანიელე დე როსი დაისაჯა 4 მატჩიანი დისკვალიფიკაციით აშშ-ს ნაკრებთან გამოჩენილი უხეშობის გამო.

## ცხრილი
## აშშ vs ჩეხეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## იტალია vs განა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ჩეხეთი vs განა
თომაშ უიფალუში იქნა გაძევებული 65-ე წუთზე საჯარიმოში მეთიუ ამოას წაქცევის გამო. დაინიშნა პენალტი, რომელიც შეასრულა ასამოა გიანმა. მან დარტყმა მსაჯის სასტვენზე ადრე შეასრულა, რის გამოც მიიღო ყვითელი ბარათი. გიანმა პენალტი ვერ გაიტანა, მან ბურთი ძელს მოარტყა. 

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## იტალია vs აშშ
იტალიელი ნახევარმცველი დანიელე დე როსი გაძევებულ იქნა მატჩიდან ბრაიან მაკბრაიდის წინააღმდეგ უხეშობის გამო. 28-ე წუთზე დე როსიმ მაკ=ბრაიდს იდაყვი ჩაარტყა. დაზარალებულს სისხლისღვრის შესაჩერებლად მარცხენა თვალზე სამი სახვევის დადება დასჭირდა. ფიფა-მ დე როსი 10 000 შვეიცარიული ფრანკითა და ოთხმატჩიანი დისკვალიფიკაციით დასაჯა, რამაც მაინც მისცა საშუალება დე როსის, ეთამაშა ფინალში.

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ჩეხეთი vs იტალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## განა vs აშშ
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

E
ფონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ფონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ფონი — ხალხი ბენინის სამხრეთ ნაწილსა და ტოგოს მომიჯნავე რაიონებში
* ფონი    — ბგერის ხმამაღლობის დონის ერთეული
*ფონი — ქართული გაზეთი
იურაი იარაბეკი

**იურაი იარაბეკი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1962, ტრნავა) — სლოვაკი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. 2016 წლის იანვრიდან „დინამო თბილისის“ მთავარი მწვრთნელი. იგი არის ცნობილი ფეხბურთელის და მწვრთნელის, სტანისლავ იარაბეკის შვილი.

## ტიტულები 
### როგორც მწვრთნელი 
**ზლატე მორავცე**
*სლოვაკეთის პირველი ლიგის ჩემპიონი: 2009–10 (აღზევდა)
**სპარტაკი ტრნავა**
*სლოვაკეთის სუპერლიგა: მესამე ადგილი 2013–14
*ევროპის ლიგა: მე-3 საკვალიფიკაციო ეტაპი 2015–16

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Soccerway-ზე  
* პროფილი Transfermarkt-ზე  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:სლოვაკი ფეხბურთელები
კატეგორია:სლოვაკი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები
კატეგორია:ბანკა-ბისტრიცის დუკლას ფეხბურთელები
კატეგორია:ტრნავის სპარტაკის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფონიჭალა

**ფონიჭალა** (ყოფ. *სოღანლუღი*) — უბანი თბილისში, კრწანისის რაიონში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, ფონიჭალაში ცხოვრობს 4452 ადამიანი.

## გეოგრაფია
მდებარეობს თბილისის სამხრეთ ნაწილში, გარდაბნის ვაკეზე, რუსთავის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 370 მ. უბანს ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით კვეთს თბილისი-მარაბდის სარკინიგზო ხაზი, რომელიც მას ზემო (დასავლეთით) და ქვემო (აღმოსავლეთით) ნაწილებად ჰყოფს. ფონიჭალაში იწყება საქართველოს საავტომობილო მაგისტრალი ს6, რომელიც მარნეულის გავლით სომხეთის საზღვრისკენ მიემართება.

## ისტორია
დასახლების ძველი სახელწოდებაა სოღანლუღი. „სოღანლუღი“ თურქულია, ნიშნავს სახახვეს ან სახახვეთს. სოღანლუღის ძველი ქართული სახელწოდებაა „გზისკარი“ და „ყურყუთა“. სხვა ვერსიით „სოღანლუღი“ სონღალუღის ასიმილაციის შედეგია, „სონღული“ თურქული წარმოშობისაა და შევარდენის მსგავსი მტაცებელი ფრინველის სახელიდან უნდა იყოს ნაწარმოები.

სოღანლუღს ეკავა მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე გაშლილი ჭალები და ველები. სოღანლუღის მამულები მეფის საგვარეულოს და ამილახვრების კუთვნილება იყო. სოფელზე გადიოდა მნიშვნელოვანი საქარავნო (განჯის) გზა, ამიტომ ეს ადგილი მართკუთხა გეგმის მქონე ციხე-გალავნით იყო გამაგრებული, რომელიც მეფე ერეკლე II-ის თაოსნობით ააგეს 1762-1772 წლებში და განჯის გზას უწევდა კონტროლს. აქვე იდგა ეკლესია.

1930-იან წლებში სოფელ სოღანლუღის მიმდებარე ტერიტორიები იქცა საბჭოთა რეპრესიების მსხვერპლთა დახვრეტის ადგილად. დახვრეტები ხორციელდებოდა ღამით, მინდორზე, სოღანლუღთან, მისგან 8 კილომეტრის დაშორებით. 1973 წლიდან ეწოდა ფონიჭალა. შედიოდა გარდაბნის რაიონის შემადგენლობაში. განვითარებული იყო მებოსტნეობა, მეღორეობა, სასათბურე მეურნეობა, მოქმედებდა 20-მდე საწარმო და ორი ინსტიტუტი. 1980-იანი წლებიდან იგეგმებოდა მისი გაერთიანება თბილისში, სამრეწველო-საცხოვრებელი რაიონის სახით, სადაც გათვალისწინებული იყო 18 ათასამდე ადამიანის დასახლება 800 ჰექტარზე. რაიონი უნდა განთავსებულიყო ერევნისკენ მიმავალ რკინიგზასა და მტკვარს შორის სამ უბნად. 2006 წელს სოფელი ფონიჭალა შეუერთდა თბილისს.

## ლიტერატურა
* 
**ბერიძე თ.*, „ძველი თბილისის გარეუბნების ისტორია“ — თბილისი, 1977

## რესურსები ინტერნეტში
*სოღანლუღი
*ფონიჭალა
*ფონიჭალა | უბანი ქალაქის საზღვარზე ინდიგო

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
კატეგორია:კრწანისის რაიონი
კატეგორია:თბილისის უბნები
პალპატინი

**შივ პალპატინი** (ასევე, ცნობილი როგორც** სენატორი პალპატინი, უზენაესი კანცლერი პალპატინი**, **კანცლერი პალპატინი**, **იმპერტატორი პალპატინი **და** დართ სიდიუსი**) — გამოგონებული პერსონაჟი და მთავარი ანტაგონისტი ვარსკვლავური ომების სამყაროში, რომელსაც უმეტესწილად ანსახიერებდა იან მაკდაიარმიდი.

ორიგინალ ტრილოგიაში, იგი არის გალაქტიკური იმპერიის იმპერატორი, ხოლო წინარეისტორიის ტრილოგიაში კი ქარიზმატული სენატორი ნაბუდან, რომელიც ცდილობს, რომ გახდეს გალაქტიკური რესპუბლიკის უზენაესი კანცლერი. პალპატინი ამავდროულად არის უძლიერესი სითი დართ სიდიუსი, რომელიც ცდილობს ჯედაების განადგურებას. სწორედ მან გადმოიბირა ენეკინ სკაიუოკერი, მომავალში ცნობილი როგორც დართ ვეიდერი ბნელ მხარეზე. სწორედ დართ ვეიდერმა მოკლა დართ სიდიუსი, როდესაც იგი მის შვილს, ლუკ სკაიუოკერს დაესხა თავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ვარსკვლავური ომების პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:სითები
მელეტი IV

**მელეტი IV** (, ერისკაცობაში **ემანუილ ნიკოლაუ მეტაქსაკისი**, ; დ. 21 სექტემბერი, 1871, სოფ. პარასი, ლასითი, კრეტა — გ. 28 ივლისი, 1935, ციურიხი, შვეიცარია) — ბერძენი რელიგიური და საზოგადო მოღვაწე, 1926-1935 წლებში — ალექსანდრიის პატრიარქი (**მელეტი II**-ის სახელით), 1921-1923 წწ. — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი (**მელეტი IV**-ის სახელით), 1918-1920 წწ. — საბერძნეთის მიტროპოლიტი (**მელეტი III**-ის სახელით), 1910-1918 წწ. — კვიპროსის ეკლესიის კიტიის მიტროპოლიის მიტროპოლიტი.    

XX საუკუნის ერთ-ერთი  ყველაზე საკამათო პიროვნება მართლმადიდებლობაში. გაატარა იულიუსის კალენდრის რეფორმა და იდგა ეკუმენისტური მოძრაობის სათავეებთან. მსოფლიოს მართლმადიდებელთა ისტორიაში ერთადერთი პიროვნებაა, რომელიც მეთაურობდა სამ სხვადასხვა ადგილობრივ ავტოკეფალურ ეკლესიას.

## რესურსები ინტერნეტში
*List of the members of the Freemason Grand Lodge of Greece including Patriarch Meletius IV of Constantinople
*Patriarch Meletius IV of Constantinople, OrthodoxWiki entry

კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
კატეგორია:ალექსანდრიის პატრიარქები
კატეგორია:ათენის მიტროპოლიტები და მთავარეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული  21 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1935
არიული რასა

[thumb|303x303px|გრაფი [ჟოზეფ არტურ დე გაბინო - არიული რასის კონცეფციის ავტორი.]]
**არიული რასა** — მე-19 და მე-20 საუკუნეების ერთ-ერთი ნავარაუდევი რასობრივი ჯგუფის სახელწოდება. ამ ტერმინით ძირითადად აღიწერებოდნენ ევროპისა და დასავლეთი აზიის მკვიდრი ხალხები. იდეა მომდინარეობს პროტო-ინდოევროპელი ხალხების თეორიიდან და იმ მოსაზრებიდან, რომ დღესდღეობით მათი სუფთა სისხლის შთამომავლები, კავკასოიდური რასის ყველაზე მეტად გამორჩეულ და განსაკუთრებულ ქვერასას ქმნიან.

თავდაპირველად იგი იყო ეთნო-ლინგვისტური კლასიფიკაციის ერთ-ერთი მაგალითი. მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულიდან მოყოლებული მან დასაბამი მისცა მეცნიერულ რასიალიზმს, რომლის მხარდამჭერებმაც შექმნეს იდეოლოგიურად მოტივირებული დოქტრინები, შემდგომში გამოყენებული ნაციონალ-სოციალისტების მიერ. არიანიზმმა განავითარა რასობრივი მოძღვრება, რომელიც არიულ რასას დაწინაურებულ რასად მიიჩნევდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*არიული რასა 

## სქოლიო
კატეგორია:რასები
კატეგორია:კავკასიური რასა
კატეგორია:რასიზმი
კატუტი

**კატუტი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 532 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ჟანაუბის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 102 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.73 კმ²-ზე. ფართობი 287 812 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
სტივ მანდანდა

**სტივ მადანდა** (; დ. 28 მარტი, 1985, კინშასა) — ზაირში დაბადებული ფრანგი ფეხბურთელი, მარსელის „ოლიმპიკისა“ და საფრანგეთის ნაკრების წევრი. მონაწილეობა აქვს მიღებული 2008, 2012 და 2016 წლის ევროპისა და 2010 და 2018 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატებზე, თუმცა ასრულებდა სათადარიგო მეკარის როლს. სამჯერ დასახელდა საფრანგეთის ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარედ, 2008, 2011 და 2015 წლებში.

## მიღწევები
### საკლუბო
 **მარსელი**: 6
* **ლიგა 1** (1): 2009–10,
* **საფრანგეთის ლიგის თასი** (3): 2009–10, 2010–11, 2011–12
* **საფრანგეთის სუპერთასი** (2): 2010, 2011

### სანაკრებო
 **საფრანგეთი**: 
* **მსოფლიო ჩემპიონატი** (1): 2018

## რესურსები ინტერნეტში
* Steve Mandanda at soccerway 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიმიტრი (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

მისი ყოვლადუწმინდესობა **დიმიტრიოსი** (; ერისკაცობაში — *დიმიტრიოს პაპადოპულოსი*, ; დ. 8 სექტემბერი, 1914, კონსტანტინოპოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 2 ოქტომბერი,  1991, სტამბოლი, თურქეთი) — კონსტანტინოპოლის 231-ე პატრიარქი 1972-1991 წწ. ითვლება ზომიერად ლიბერალ ღვთისმტყველად. 

## ბიოგრაფია
1942 წლიდან ბერად აღიკვეცა. 1964 წლს კი აიყვანეს ეპისკოპოსის ხარისხში. 1972 წლის 16 ივლისს პატრიარქ ათენაგორის გარდაცვალების შემდეგ კონსტანტინოპოლში გამართულმა სინოდმა აირჩია პატრიარქად. 

1979 წელს პაპ იოანე-პავლე II-სთან ერთად შექმნა რომაულ და მართლმადიდებლურ ეკლესიებს შორის საღვთისმეტყველო საუბრების შერეული საერთაშორისო კომისია. 

1987 წელს ვიზიტით იმყოფებოდა საბჭოთა კავშირში მოინახულა რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისა და საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიების მეთაურები, იმყოფებოდა ლენინგრადში, ლვოვში, თბილისში. ეს იყო კონსტანტინოპოლის პატრიარქის პირველი ვიზიტი 1589 წლის შემდეგ. 1990 წელს გახდა პირველი კონსტანტინოპოლელი პატრიარქი, რომელიც იმყოფებოდა დასავლეთ ნახევარსფეროში. 

გარდაიცვალა 1991 წლის 2 ოქტომბერს ინტენსიური თერაპიის სტამბოლის ამერიკულ საავადმყოფოში, სადაც 30 სექტემბრიდან იმყოფებოდა მიოკარდის ინფარქტის დიაგნოზით.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიმიტრი მართლმადიდებლურ ვიკიზე
* პატრიარქი დიმიტრი

## სქოლიო
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ზემენის თემი

**ზემენის თემი** () — თემი დასავლეთ ბულგარეთში. შედის პერნიკის ოლქის შემადგენლობაში. თემის მოსახლეობაა 3 128 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 253.9 კმ²-ს. მოიცავს 18 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზემენი.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერნიკის ოლქი
* ბულგარეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:პერნიკის ოლქის თემები
კატეგორია:ბულგარეთის თემები
სემიტები

**სემიტები** ანუ **სემიტი ხალხი** — ტერმინი, რომელიც ისტორიის მანძილზე, გამოიყენებოდა სემიტური კულტურის მქონე და სემიტურ ენებზე მოლაპარაკე ხალხების აღსანიშნავად. მისი რასობრივი და ეთნოლინგვისტური გამოყენება ამჟამად უკვე მოძველებულია (კონტრასტში: „ქამიტები“ და „იაფეტიტები“). სახელწოდება მომდინარეობს ბიბლიური სემის სახელიდან.

გამომდინარე იქიდან, რომ ენათმეცნიერება გადაჯაჭვულია სხვა კულტურულ მეცნიერებებთან, ტერმინმა მიიღო სემიტური რელიგიებისა და ეთნოსების აღმნიშვნელი მნიშვნელობაც.

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ფორები

**ფორები**  (  — ხვრელი)  — მცენარეთა ანატომიაში, მცენარეული უჯრედის პირველადი გარსის მიკროსკოპულად მცირე, გაუსქელებელი ადგილები. ფორები მეზობელ უჯრედებში ერთმანეთის პირისპირ ლაგდებიან. მათი საშუალებით ხორციელდება ნივთიერებათა  გადაადგილება უჯრედებს შორის. განასხვავებენ მარტივ და რთულ (გარემოიან) ფორებს.

*მარტივი ფორები* პირველადი გარსიდან მილის სახით გადიან მეორეულ გარსში და იხსნებიან უჯრედის ღრუში. დამახასიათებელია პარენქიმული და პროზენქიმული უჯრედებისათვის. 

*გარემოიან ფორებში* ხშირად პირველადი გარსის მცირე ნაწილი სქელდება და წარმოიქმნება ე. წ. თორუსი, რაც დრო და დრო იწვევს ხვრელის ჩაკეტვას. ასეთი ფორები გვხვდება ჭურჭლებსა და ტრაქეიდებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
ათენაგორა (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

**პატრიარქი ათენაგორა I** (, ერისკაცობაში **არისტოკლის სპირუ**, ; დ. 25 მარტი, 1886, ცარაპლანა (ამჟამად— ვასილიკონი), ეპირი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 7 ივლისი, 1972, სტამბოლი, თურქეთი) — კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსი, კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1949–1972 წლებში. XX საუკუნის ეკუმენისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი.

1910 წელს ბერად აღიკვეცა და მიიღო სახელწოდება ათენაგორა — ათენაგორა ათენელის სახელის მიხედვით. 1919 წელს დაინიშნა ათენის სამთავარეპისკოპოსოს წმინდა სინოდის პირველ მდივნად. 1922 წლიდან კუნძულ კერკირასა და პაკსის მიტროპოლიტია. 1930 წელს დაინიშნა სამხრეთ და ჩრდილოეთ ამერიკის მთავარეპისკოპოსად და ეგზარქად. 1948 წლის 1 ნოემბერს სინოდმა პატრიარქის ტახტზე აირჩია და კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ გახდა პირველი პატრიარქი, რომელიც არ იყო თურქეთის (ოსმალეთის იმპერია) ქვეშევრდომი. 1949 წლის 26 იანვარს სტამბოლში დაეშვა ამერიკის პრეზიდენტის ჰარი ტრუმენის თვითმფრინავით და პირდაპირ აეროპორტში მიიღო თურქეთის მოქალაქეობა. მეორე დღეს შედგა ინტრონიზაცია წმინდა გიორგის ეკლესიაში. 

გარდაიცვალა 1972 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ἀθηναγόρας   
* Remembering Patriarch Athenagoras 

კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972