open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გიორგი შენგელია

**გიორგი დავითის ძე შენგელია** (დ. 24 აპრილი, 1908 — გ. 22 დეკემბერი, 1981) — საბჭოთა სამხედრო პირი და მაიორი. მონაწილეობა მიიღო მეორე მსოფლიო ომში, ამ პერიოდში მას მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება ხერსონის განთავისუფლებისა და მდინარე დნეპრის გადალახვის დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის. 1967 წელს მიენიჭა ქალაქ ხერსონის საპატიო მოქალაქის წოდება. 1932 წლიდან გარდაცვალებამდე იგი იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

## ბიოგრაფია
გიორგი შენგელია დაიბადა 1908 წლის 24 აპრილს, 1926 წელს დაამთავრა სკოლა. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1928-1932 წლებში ირიცხებოდა წითელ არმიაში. მსახურობდა საქართველოს მე-2 მსროლელ პოლკში, ქალაქ ბათუმში. 1932 წელს გახდა სკკპ-ს წევრი. 1939 წელს მიენიჭა უმცროსი ლეიტენანტის წოდება, 1940 წელს კი — უფროსი პოლიტხელის. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. 1945 წელს მაიორი გიორგი შენგელია სამსახურიდან გადადგა. გარდაიცვალა 1983 წლის 22 დეკემბერს, ქალაქ თბილისში.

## ჯილდოები
*35px საბჭოთა კავშირის გმირი
*35px ლენინის ორდენი
*25px ალექსანდრე ნეველის ორდენი
*35px სამამულო ომის ორდენი, I ხარისხი
*35px სამამულო ომის ორდენი, II ხარისხი
*35px მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“
*35px მედალი გერმანიასთან გამარჯვებისათვის დიდ სამამულო ომში (1941-1945)
*35px მედალი ბერლინის აღებისათვის

## ლიტერატურა
* Герои Советского Союза: Краткий биографический словарь / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. — М.: Воениздат, 1988. — Т. 2 /Любов — Ящук/. — 863 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-203-00536-2.
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тбилиси, 1981. стр. 361—362.
* Герои твои, Херсонщина. Симферополь, 1980. стр. 267—268.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
ბერეზნეს რაიონი

**ბერეზნეს რაიონი** () — რაიონი უკრაინაში, რივნეს ოლქში. მისი ფართობია 1710 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 63 779 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 37,3 კაცს კმ²-ზე. ბერეზნეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბერეზნე.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:რივნეს ოლქის რაიონები
ექვსი ერის ჩემპიონატი 2019

**ექვსი ერის ჩემპიონატი 2019** — ექვსი ერის ტურნირის რიგით 125-ე გათამაშება რომელშიც მონაწილეობა ევროპის ექვსმა სახელმწიფომ მიიღო. ესენია: ირლანდია, საფრანგეთი, იტალია, შოტლანდია,ინგლისი და უელსი. ტურნირის ფარგლებში გაიმართა 5 ტური და 15 შეხვედრა. 2019 წლის გამარჯვებული უელსი გახდა, ქვეყნისათვის ეს რიგით 27-ე ტიტულია. 2013 წლის შემდეგ ქვეყანამ პირველად გაიმარჯვა „ექვს ერში“, გარდა ამისა უელსმა მისთვის რიგით მე-12 გრანდ-სლემი მოიგო, ქვეყანამ ეს ტიტული ბოლოს 2012 წელს მიიღო. ბოლო ტურში უელსმა 2018 წლის ჩემპიონი, ირლანდია დაამარცხა, რომელიც მას ხუთი ქულით ჩამორჩა. ტურნირის საუკეთესო მოთამაშედ დასახელდა უელსის ნაკრების კაპიტანი ალუნ უინ ჯონსი.

## მონაწილეები
## შეამდგენლობები
## ცხრილი
## შეხვედრები
კალენდარი შედგენილი იქნა 2017 წლის 16 მაისს. ჩემპიონატი გაიხსნა საფრანგეთისა და უელსის შეხვედრით.
### პირველი ტური 
1 თებერვალი:  19—24 

2 თებერვალი:  33—20 

2 თებერვალი:  20—32 

### მეორე ტური 
9 თებერვალი:  13—22 

9 თებერვალი:  15—26 

10 თებერვალი:  44—8 

### მესამე ტური 
23 თებერვალი:  27—10 

23 თებერვალი:  21—13 

24 თებერვალი:  16—26 

### მეოთხე ტური 
9 მარტი:  11—18 

9 მარტი:  57—14 

10 მარტი:  26—14 

### მეხუთე ტური 
16 მარტი:  14—25 

16 მარტი:  25—7 

16 მარტი:  38—38 

## მოთამაშეთა სტატისტიკა
**ქულები:**

**ლელოები:**

## რესურსები ინტერნეტში
* ექვსი ერის ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო
მაიკლ ლევიტი

**მაიკლ ლევიტი** (; დ. 9 მაისი, 1947, პრეტორია, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — დიდ ბრიტანელი, ებრაელი და ამერიკელი ბიოფიზიკოსი. 2013 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში მარტინ კარპლუსთან და არე ვერშელთან ერთად „ქიმიური სისტემის კომპიუტერული მოდელირებისათვის“.  აშშ-ის ეროვნული აკადემიის წევრი და სტენფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი 1987 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
მაიკლ ლევიტი დაიბადა ებრაელების ოჯახში. დედა — გერტრუდა ლევიტი (დაბადებით შტერნი, დაიბადა 1915 წელს), მისი ოჯახი ბოჰემიიდან საცხოვრებლად გადავიდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ხოლო იქიდან დიდ ბრიტანეთში, სადაც მაიკლმა განათლება მიიღო ლონდონის სამეფო კოლეჯში, რომელიც დაასრულა 1967 წელს ფიზიკის მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხით. 1967-1968 წლებში სტაჟირებზე იყო შნეურ ლიფსონის ლაბორატორიაში. 1971 წელს ჰონვილ-ენდ-კიზის კოლეჯში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიის დარგში. შემდეგ კი განაგრძო სადოქტოროს შემდგომი სტაჟირება შნეურ ლიფსონთან ვეიცმანის ინსტიიტუტში (1972-1974 წლები) და 1974 წლის ოქტომბერში გახდა კემბრიჯში მოლეკულური ბიოლოგიის ლაბორატორიის მეცნიერ-თანამშრომელი.  1979-1987 წლებში მაიკლ ლევიტი ისრაელში ვეიცმანის ინსტიტუტის დოცენტია, ხოლო 1984 წლიდან ქიმიური ფიზიკის პროფესორი. 1980-1983 წლებში ამავე ინსტიტუტის ქიმიური ფიზიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელია. 1987 წლიდან სტენფორდის უნივერსიტეტის მედიცინის სკოლის სტრუტურული ბიოლოგიის დეპარტამენტის პროფესორია, 1993-2004 წლებში კი ამ დეპარტამენტის ხელმძღვანელი.

2016 წელს გაუგზავნა წერილი საერთაშორისო ორგანიზაციებს გრინპისსა და გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, მსოფლიოს ყველა ქვეყნის მტავრობებს, რომ შეეწყვიტათ ბრძოლა ორგანიზმის გენეტიკური მოდიფიცირების წინააღმდეგ.

მაიკლ ლევიტი იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც გამოიყენა კლასიკური მოლეკულური დინამიკის მეთოდი დნმ-ის მოლეკულებთან და შეიმუშავა პროგრამული უზრუნველყოფა ამ მიზნისთვის. ლევიტმა ასევე შეიმუშავა მაკრომოლეკულური სტრუქტურის პროგნოზირების მეთოდები, მიიღო მონაწილეობა „CASP“-ის მასშტაბურ ექსპერიმენტში.

იგი იყო ისეთი მეცნიერების სამეცნიერო ხელმძღვანელი, როგორებიცაა:  მარკ ბენდერ გერშტეინი და რამ სამუდრალა. მაიკლ ლევიტი ასევე თანამშრომლობდა საირუს ჩოტიასთან.

### ჯილდოები და დამსახურება 
1983 წელს ლევიტი აირჩიეს მოლეკულური ბიოლოგიის ევროპული ორგანიზაციის წევრად. 2002 წელს კი აშშ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად. 2013 წელს მიიღო ნობელის პრემია ქიმიის დარგში. მარტინ კარპლუსთან და არიე ვარშელთან ერთად. 2014 წელს აირჩიეს გამოყენებითი ბიოლოგიის საერთაშორისო საზოგადოების წევრად.

## პირადი ცხოვრება 
მაიკლ ლევიტი ერთდროულად არის ამერიკის შეერთებული შტატების, დიდი ბრიტანეთისა და ისრაელის მოქალაქე. მისი მეუღლე რინა, რომელიც იყო მოქანდაკე და მხატვარი გარდაიცვალა 2017 წლის 23 იანვარს. მათ ყავდათ 3 შვილი. მაიკლ ლევიტი მეექვსე ებრაელია, რომელსაც ახალი ათასწლეულის განმავლობაში გადაეცა ნობელის პრემია ქიმიის დარგში.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბრიტანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოფიზიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი ბიოფიზიკოსები
კატეგორია:ებრაელი ბიოფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბულავინის აჯანყება

**ბულავინის აჯანყება** — 1707-1708 წლებში დონის კაზაკების იმპერიალური რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლა. აჯანყებას დონის კაზაკების აჩეული ატამანი კონდრატი ბულავინი მეთაურობდა. მიზეზი პეტრე I-ის მთავრობასა და კაზაკებს შორის არსებული დაძაბული ურთიერთობა იყო. საბრძოლო მოქმედებები პრინც იური დოლგორუკოვის მკვლელობას მოყვა, რომელიც დონის რეგიონში სადამსჯელო ექსპედიციის ხელმძღვანელი იყო. აჯანყების დასასრულად მიიჩნევა 1708 წელს ბულავინის სიკვდილი.

## ლიტერატურა 
**ნაკაშიძე, ნ.* „დონი კაცს არ უღალატებს“, თბილისი, 1967
*Evgenii V. Anisimov, *The Reforms of Peter the Great: Progress Through Coercion in Russia*,  Tr. John T. Alexander (Armonk, NY: Me. Sharpe, 1993)
*Paul Avrich, *Russian Rebels, 1600–1800*, (New York, 1972)
*James Cracraft, ed., *Major Problems in the History of Imperial Russia*, (Lexington, MA: D.C. Heath and Company, 1994)
*Nicholas V. Riasanovsky, Mark D. Steinberg, *A History of Russia, 7th ed.*, (New York: Oxford Univ. Press, 2005)

## რესურსები ინტერნეტში 
*Biography of Bulavin

კატეგორია:1707
კატეგორია:1708
კატეგორია:XVIII საუკუნე
კატეგორია:იმპერიალიზმი
კატეგორია:უკრაინის ომები
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
პარმენ მარგველაშვილი

**პარმენ მარგველაშვილი** (დ. 30 აპრილი, 1943, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — საბჭოთა და ქართველი ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1943 წლის 30 აპრილს, ქალაქ ქუთაისში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1971-1975 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეორიული ფიზიკის კათედრის ასისტენტი. 1993 წლიდან 2005 წლამდე — თბილისის 55-ე საჯარო სკოლის დირექტორი. 1998 წელს დაჯილდოვდა საქართველოს ღირსების ორდენით პრეზიდენტის მიერ. 1997-2005 წლებში იკავებდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორის თანამდებობას. 1991-2007 იყო თბილისის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტის რექტორი. 2007 წელს საქართველოს კათოლიკოს–პატრიარქის ილია II-ს კურთხევით დაინიშნა საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის რექტორად, ამ თანამდებობას ის დღემდე იკავებს. 1975-1982 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალგაზრდა მეცნიერული საბჭოს თავმჯდომარე, ხოლო 1989-1991 წლებში — საბჭოთა კავშირის დეპუტატი.

გამოქვეყნებული აქვს 60 სამეცნიერო ნაშრომი და პუბლიკაცია: „დავით კაკაბაძის არქივიდან“ (1988, 2001, 2009), „რაღაა იგი სინათლე, რასაცა ახლავს ბნელია“ (1992), „ტაძარი, The Templ“ (2000), „Shotha Rustaveli, მ. უორდროპის თარგმანის გამოცემა მე-17 საუკუნის უცნობი მინიატურებით“ (2005); „შოთა რუსთაველი, ვეფხისტყაოსანი“ (2005), „რუსთაველის მსოფლმხედველობა“ (2008), აგრეთვე გამოცემული აქვს დავით კაკაბაძის ნაშრომი „ქართული ჩუქურთმის გენეზისი“ თავისი წინასიტყვაობით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქართველი საბჭოთა ფიზიკოსები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ქეთევან აბულაძე

**ქეთევან აბულაძე** (დ. 21 აგვისტო, 1959, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი.

## ბიოგრაფია 
ქეთევან აბულაძე დაიბადა 1959 წლის 21 აგვისტოს. 1981 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი. 1986 წლიდან მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის კინომსახიობთა თეატრის მსახიობი. იგი არის ასევე საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

## ფილმოგრაფია 
*1983: „ბანდიტი აგურის ქარხნიდან“ (მირიანის ცოლი)   რეჟ. გიორგი (გია)  მატარაძე
*1984: „მონანიება“ (ნინო ბარათელი)   რეჟ. თენგიზ აბულაძე
*1985: „მედუზა“    რეჟ.  გიორგი (გია)  მატარაძე
*1985: „ოჯახი“ (მაიკო)   რეჟ. ნანა ჯანელიძე
*1994: „იავნანა“    რეჟ.  ნანა ჯანელიძე
*2003: „ჩემი პირველი სიყვარული“  რეჟ. იოსებ (სოსო) ჯაჭვლიანი

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
 

კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
ქეთევან
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მასტერკლასი (ტელეგადაცემა)

**მასტერკლასი** — ტელეკომპანია რუსთავი 2-ს მიერ ორგანიზებული მუსიკალური პროექტი, რომელიც ეთერში პირველად 2019 წლის 13 აპრილს გავიდა. ჟიურის არჩეული 16 მონაწილის მიზანია ფინალამდე მიღწევა და გამარჯვება. კონკურსში არ მიიღება ადამიანთა ზარები, კონკურსანტების მხოლოოდ ჟიურის წევრები აფასებენ.

პირველი სეზონის წამყვანები — „მხოლოდ ქართულის“ 2018 წლის სეზონის ფინალისტები: გუგა მარგველაშვილი და ნუცა თოფურია; ჟიურის წევრები: ნიკოლოზ რაჭველი, ეკა მამალაძე, ნუკრი კაპანაძე, დავით გომართელი და გიორგი სუხიტაშვილი. მუსიკალური პროდიუსერი — მარინა ბერიძე.

## რესურსები ინტერნეტში
* რუსთავი 2-ის ოფიციალური ვებ-გვერდი, გადაცემა „მასტერკლასი“
* „რუსთავი 2“ მუსიკალურ გადაცემა „მასტერკლასს“ იწყებს

კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
მატლიჭამიასებრნი

**მატლიჭამიასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 13–36 სმ. ნისკარტი საფუძველთან ფართოა და გარშემხვეულია უხეში ჯაგრით, წვეტზე კაუჭი აქვს. ფეხები მოკლე და სუსტია. ბოლო მომრგვალებული და საფეხუროვანი. ფრთები მახვილი. შებუმბვლა ხშირად რუხია, ზოგიერთი სახეობისათვის წითელი ან ყვითელი. სხვადასხვა წყაროებით აერთიანებს 6–11 გვარის 92-მდე სახეობას. უმთავრესად გავრცელებული არიან აზიის, ავსტრალიისა და აფრიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ძირითადად მეხეური ფრინველებია, უპირატესობას გამეჩხერებულ კორომებს ანიჭებენ; 1 სახეობა უდაბნოში ცხოვრობს. ბუდეს ხეზე აკეთებენ; დედალი დებს 2–5 კვერცხს. იკვებებიან მწერებით, რომლებსაც ჰაერში იჭერენ ან აგროვებენ ხეებზე, იშვიათად მიწაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
ქოხა-ნაბი

**ქოხა-ნაბი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 235 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
გეგა შენგელია

**გიორგი (გეგა) შენგელია** (დ. 8 იანვარი, 1981, ზუგდიდი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი პოლიტიკოსი და ფინანსისტი. ქალაქ ზუგდიდის მერი 2019-2021 წლებში და მერის ყოფილი მოადგილე.

## ბიოგრაფია
გიორგი შენგელია დაიბადა 1981 წლის 8 იანვარს, ქალაქ ზუგდიდში. 2003 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ფინანსებისა და საბანკო საქმის სპეციალობით. 2004 წლის 1 მაისიდან 2004 წლის 1 დეკემბრამდე მუშაობდა საქართველოს ბანკის ზუგდიდის ფილიალის საკრედიტო ექსპერტის თანამდებობაზე. 2005-2008 წლებში იკავებდა საქართველოს ბანკის ზუგდიდის ფილიალის საკრედიტო ჯგუფის ექსპერტის პოზიციას. 2008-2009 წლებში იყო სახალხო ბანკის ზუგდიდის ფილიალის მმართველი.

2009-2010 წლებში იკავებდა ლიბერთი ბანკის სამეგრელოს (ზუგდიდი) რეგიონალური ფილიალის დირექტორის მოადგილის თანამდებობას. 2010-2011 წლებში მუშაობდა საქართველოს ბანკის ფოთის ფილიალის საკრედიტო ჯგუფის უფროსის თანამდებობაზე. 2011-2018 წლებში იყო TBC ბანკის ზუგდიდის №1 სერვისცენტრის დირექტორი. 2018 წლის 7 ნოემბრიდან 2019 წლის 19 მაისამდე იკავებდა ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერის პირველი მოადგილის თანამდებობას. 2019 წლის 19 მაისიდან 2021 წლის 17 მაისამდე იყო ზუგდიდის მერი, მან 2019 წლის არჩევნებში ხმათა 54,18% მოიპოვა.

2020 წლის 11 ნოემბერს დაუდასტურა COVID-19.

2021 წლის 17 მაისს შენგელიამ დატოვა მერის თანამდებობა. 9 ივლისს დაადასტურა, რომ უერთდებოდა ყოფილი პრემიერის, გიორგი გახარიას პარტიას „საქართველოსთვის“.

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი (გეგა) შენგელია  — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფინანსისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
მანსურლუ (თოუზი)

**მანსურლუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
 *

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ჩიკანკატის რაიონი

**ჩიკანკატის რაიონი** — რაიონი ზამბიის სამხრეთ პროვინციაში. 127 604 მცხოვრები (2018)

## სქოლიო 
კატეგორია:სამხრეთი პროვინციის რაიონები (ზამბია)
პეტაუკეს რაიონი

**პეტაუკეს რაიონი** — რაიონი ზამბიის აღმოსავლეთ პროვინციაში. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია პეტაუკე. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონში ცხოვრობს 235 879 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთი პროვინციის რაიონები (ზამბია)
ოგიუსტენ ჟან ფრენელი

**ოგიუსტინ ჟან ფრენელი** (; დ. 10 მაისი, 1788 — გ. 14 ივლისი, 1927) — ფრანგი ფიზიკოსი და ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
ოგიუსტინ ჟან ფრენელი დაიბადა 1788 წლის 10 მაისს, ბროგლიში. ოგიუსტინი იყო არქიტექტორი ჟაკ ფრენელის (1755-1805) მეორე შვილი. დედამისი იყო აუგუსტინ ჩარლოტ მარია ლუის მერიმე (1755-1833). ოჯახს გადასახლება ორჯერ მოუწია: პირველად 1790 წელს შერბურში, ხოლო მეორედ 1794 წელს — მათიუში. ამ ოჯახის პირველი შვილი, ლუისი (1786-1809) იყო არტილერიის ლეიტენანტი, რომელიც გარდაიცვალა ჯაკაში (ესპანეთში), ოცდამესამე დაბადების დღემდე ერთი დღით ადრე. ხოლო მეოთხე შვილი, ფულგენს ფრენელი (1795-1855) იყო ლინგვისტი და დიპლომატი. ოთხი ძმიდან მსოლოდ ერთს, ლეონორს ჰყავდა ცოლი.

ოგიუსტინ ჟან ფრენელი საკმარისად სუსტად სწავლობდა სკოლაში. მისი უნარი მხოლოდ პოლიტექნიკურ სკოლაში გამოვლინდა, როდესაც მათემატიკითა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით დაინტერესდა, თუმცა ეს ყველაფერი მაინც არ მიგვანიშნებდა იმ დიდ აღმოჩენაზე, რომელიც მან ცხოვრების შემდგომ პერიოდში გააკეთა.

ოგიუსტენ ჟან ფრენელმა 20 წლის ასაკში დაიწყო სახელმწიფო სამსახური. იგი ამ სამსახურში რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა: მის მოვალეობას წარმოადგენდა გზების შეკეთება და ქალაქის სამუშაოების ტექნიკურ ზედახედველობა, აგრეთვე იგი იყო შუქურის განათების რეორგანიზაციის კომისიის წევრი.

## მოღვაწეობა
ფრენელმა ოპტიკაში კვლევითი სამუშაოები დაიწყო სამხედრო სამსახურში ყოფნის დროს. თავდაპირველად მას საქმე არგამოუვიდა რადგან ბევრი რამ გაუგებარი იყო მისთვის. მაგრამ თავისი ნიჭისა და მონდომების წყალობით მან მალევე წარმატებებს მიაღწია. აღსანიშნავია, რომ იგი ექსპერიმენტებს ატარებდა პრიმიტიული საშუალებებით, მაგრამ მაინც საუცხოო შედეგებს აღწევდა. მისი კვლევის შედეგი იყო ის შესანიშნავი ნაშრომი, რომელიც მან 1815 წელს წარუდგინა პარიზის აკადემიას. მასში ოგიუსტინ ჟან ფრენელმა გადმოგვცა საკუთარი დაკვირვებები, რომელთა საფუძველზე შექმნა სინათლის დიფრაქციის თეორია. შემდგომში მის მიერ შემუშაველი ნაშრომები დიდი დროის განმავლობაში იყო გამოყენებადი. მან საკუთარი დიდი წვლილი შეიტანა სინათლის მოძღვრების განვითარებაში. განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს პოლარიზაციის მოვლენის განმრტებას. აგრეთვე, მან დაამტკიცა, რომ პოლარიზებული სხივები პერპენდიკულარულ სიბრტყეებში ინტერფერენციას არ განიცდის, რამაც დაასაბუთა სინათიის ტალღური ხასიათი. შემდგომ პერიოდში ფრენელი ლუკმა-პურის საშოვნელად ხელს ჰკიდებდა შემთხვევით საქმეეს.

ოგიუსტინ ჟან ფრენელის ჯანმრთელობა ყოველთვის ცუდ მდგომარეობაში იყო. მისი ხველა განსაკუთრებით გაუარესდა 1826-1827 წლის ზამთარში. იგი გარდაიცვალა 1927 წლის 14 ივლისს, ბასტილიის დღის პერიოდში.

1818 წლის აპრილში ფრენელი არჩეულ იყო პარიზის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრად. ჯერ კიდევ 1817 წელს მან პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრობის სურვილი გამოთქვა, თუმცა მის მიღებას ერთი ხმა დააკლდა. 1827 წელს იგი დააჯილდოვეს რუმფორდის მედლით 1824 წელს გამოქვეყნებული ნაშრომისათვის.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კონცხს დაარქვეს ფრენელი.

## ლიტერატურა
**სობესიაკი რ*., დიდი ფიზიკოსები, გვ. 54-55, თბ., 1978.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
ადგურ ხარაზია

**ადგურ რაფეტის ძე ხარაზია** () — აფხაზი პოლიტიკოსი. 2014 წლის 22 ოქტომბრიდან სოხუმის მერი. აფხაზეთის „სახალხო ასამბლეის“ ყოფილი ვიცე-სპიკერი, გარდა ამისა აფხაზეთის ყოფილი ე.წ. „აგროკულტურის მინისტრი“.

## ბიოგრაფია
იგი იყო გულრიფშის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2004 წლის 5 ნოემბერს იგი დაინიშნა სოხუმის მერად. 2005 წლის 16 თებერვალს ახალმა პრეზიდენტმა სერგეი ბაგაფშიმ იგი ასტამურ ადლეიბათი შეცვალა. 2007 წელს იგი გახდა აფხაზეთის ე.წ. „სახალხო ასამბლეის“ წევრი და დაინიშნა მის ვიცე-სპიკერად. 2014 წლის აფხაზეთის მაისის რევოლუციის შემდეგ ე.წ. პრეზიდენტ ხაჯიმბას მიერ იგი წარდგენილი იქნა სოხუმის მერობის კანდიდატად. 2014 წლის 22 ოქტომბრიდან იგი არის სოხუმის მერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://nregion.com/txt.php?i=11457
* http://www.humanrights.ge/index.php?a=news&id=3713&lang=en
* https://web.archive.org/web/20141022232815/http://apsnypress.info/news/13326.html
* https://web.archive.org/web/20151208112518/http://alhra.org/index.php/30-sostoyanie-vybornogo-protsessa-na-12-00-04-04-2015g
* აფხაზეთის ე.წ. „პრეზიდენტის“ ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლების წევრები
კატეგორია:აფხაზი სეპარატისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნატო გაბუნია

**ნატალია (ნატო) მერაბის ასული გაბუნია** (დ. 25 (ან 26) თებერვალი [ძვ. სტ. 13 თებერალი] (ან ), 1859, გორი — გ. 29 აგვისტო [ძვ. სტ. 16 აგვისტო], 1910, ტფილისი) — ქართველი მსახიობი. ქართული რეალისტური სკოლის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელი. დრამატურგ ავქსენტი ცაგარელის მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
სასცენო მოღვაწეობა მშობლიურ ქალაქ გორში დაიწყო ხელოსნების მიერ დაარსებულ სცენისმოყვარეთა დრამწრეში. 1879 წელს მსახიობად მიიწვიეს თბილისის ქართულ პროფესიულ თეატრში. ნატო გაბუნიას შესრულება გამოირჩეოდა ხალხური, ეროვნული კოლორიტით, უშუალობით, ბუნებრიობით. მას გააჩნდა ჩინებული სასცენო მონაცემები. შესანიშნავად ფლობდა მეტყველების, პლასტიკური გამომსახველობისა და სიმღერის ხელოვნებას. წარმოადგენდა ჭეშმარიტად სახალხო მსახიობს. პროფესიულ თეატრში მოღვაწეობის პარალელურად მონაწილეობდა მუშათა თეატრების სპექტაკლებში, სოფლად კი — მოედნებსა და კალოებზე გლეხობისათვის გამართულ წარმოდგენებში. განსაკუთრებულ წარმატებას მიაღწია ძლიერი ნებისყოფის ქალების როლების შესრულებაში. მისთვის პიესებს სპეციალურად წერდნენ ილია ჭავჭავაძე („მაჭანკალი“), აკაკი წერეთელი („კინტო“), ავქსენტი ცაგარელი („ხანუმა“), დავით კლდიაშვილი („დარისპანის გასაჭირი“).

შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: დედა, ხორეშანი, მაჭანკალი (ილია ჭავჭავაძის „ქართვლის დედა“, „გლეხთა განთავისუფლების პირველდროების სცენები“, „მაჭანკალი“), სალომე (აკაკი წერეთლის „კინტო“), ხანუმა, თალალა, ორომსე, ქალია (ავქსენტი ცაგარელის „ხანუმა“, „როგორც მოხვალ სვინაო, ისე წახვალ შინაო“ „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“, „ციმბირელი“), გლეხი დედაკაცი (დავით ერისთავის „სამშობლო“), კუკუშკინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“), შუშანიკა, ხამფერა (გაბრიელ სუნდუკიანის „პეპო“, „ხათაბალა“) და სხვ. მონაწილეობდა ოპერეტებშიც.

## ლიტერატურა 
* *ბურთიკაშვილი ა.*, ნატო გაბუნია, თბ., 1949;
* ნატო გაბუნია, ტფ., 1909;

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნატო გაბუნია — ბიოგრაფია // Burusi

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1859
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კაკალათხევი

**კაკალათხევი** — ნასოფლარი ხაშურის მუნიციპალიტეტში ლიხის ქედის აღმოსავლეთ მთისწინეთზე, ხაშურის ჩრდილოეთით. მდებარეობს სურამის თემის ტერიტორიაზე. 

ვახუშტი ბატონიშვილი იცნობს კაკალათხევს და რუკაზეც აღუნიშნავს. იოანე ბატონიშვილი სურამის წყალზე არსებული სოფლების აღწერის დროს აფიქსირებს კაკალათხევს. ამ დროს აქ მოსახლეობა არ ჩანს. კაკალათხევი ცნობილია მლაშე, მარილიანი წყლებით აქედან იღებს სათავეს მდინარე ღარიბაღელე და ცენიკაშვილების ღელე. არის კაკალათხევის სახელწოდების სერიც. 1865 წელს კაკალათხევში 6 კომლი სახელმწიფო გლეხი სახლობდა. 

1886 წელს კი აქ ცხოვრობს 16 კომლი (65 კაცი და 44 ქალი, სულ 109 კაცი). მოსახლეობა, ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით, მთლიანად ქართულია. სახელწოდება კაკალათხევი მომდინარეობს კაკალაშვილების გვარიდან, რომლებიც სურამში ცხოვრობდნენ. კაკალაშვილების გვარის წარმომადგენლები სურამში არიან მამასახლისები, სურამის ციხისთავები და სხვა. 1797 წელის 22 დეკემბრის იულონ ბატონიშვილის წერილში ნათქვამია, რომ:  

ლუარსაბ მურვანიშვილის ასულის, მაიას თხოვნიდან ჩანს (თარიღდება XIX საუკუნის დასაწყისით), რომ კაკალათხევში მურვანიშვილებს „საღალო მამულები“ ჰქონიათ კაკალათხევში სახლობდნენ გვარები: ლაბაძე, აბრამაშვილი, ღარიბაშვილი, ხაჩიძე, ციცვიძე და სხვა.

კაკალათხევი ანთროპონიმური წარმოშობის ტოპონიმია და სიტყვათ შეერთებითაა მიღებული.

## ლიტერატურა
*ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., ხაშურის მოამბე, № 17, 28 აპრილი, 2019, გვ. 4 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კოდიწყარო

**კოდიწყარო** — ნასოფლარი თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ე. წ. ღორინამკალის მთის ძირში. მდებარეობს ცხრამუხის თემის (დღევანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი) ტერიტორიაზე.  

მას არ იცნობენ ვახუშტი ბატონიშვილი და იოანე ბატონიშვილი, არც ისტორიულ და ეკონომიკურ ხასიათის წყაროებში გვხვდება. 

აქ სახლობდა დასავლეთ საქართველოდან — იმერეთიდან გადმოსული მოსახლეობა. 1925 წელს კოდიწყაროში 35 კომლი მოსახლეა. აქ სახლობდნენ გვარები: ნოზაძე (18 კომლი), ლომიძე (1 კომლი), ციცქიშვილი (5 კომლი), კურტანიძე (11 კომლი). აქ მდებარეობს კოდიწყაროს ცნობილი ტბა. კოდიწყარო მოიშალა XX საუკუნის 60-იან წლებში, როცა მოსახლეობა ქალაქ ხაშურში ჩაასახლეს. 

სახელწოდება კოდიწყარო სიტყვათშეერთებით არის მიღებული. ამ შემთხვევაშიც მსაზღვრელი (კოდი) და საზღვრული (წყარო) არსებითი სახელები არიან. კოდი მარცვლეულის საწყაოა XV-XIX საუკუნეების საქართველოში. კოდის მასა სხვადასხვაა. ცნობილია 8-10 და 12 ლიტრიანი კიდები. „სწორ“ (კანონიკურ) კოდში 10 ლიტრა ხორბალი და 8 ლიტრა ქერი ჩადიოდა. ს. ს. ორბელიანის მიხედვით კოდი:  მსგავსი სახელწოდების სოფლები გვაქვს დუშეთის, თეთრიწყაროს და კასპის მუნიციპალიტეტებში (იხ. კოდისწყარო). სოფლიდან მოშორებით, ტბის მახლობლად, დასავლეთით შემორჩენილი იყო ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები, რომელიც 80-იან წლებში მოსახლეობამ აღადგინა. 

## ლიტერატურა
*ლაცაბიძე თ., ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორია ტოპონიმებში, გაზ., ხაშურის მოამბე, №17, 28 აპრილი, 2019, გვ. 4  

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
მურა სუთორა

**მურა სუთორა** () — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლოებით 13 სმ. შეფერილია ჟანგისფერ-მურად. კუდი გრძელი და საფეხუროვანია. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიაში სამხრეთი პრიმორიედან ინდოჩინეთამდე. ახლოს მდგომი სახეობები სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში გვხვდებიან. ზამთარში მომთაბარეობს გუნდებად ან მკვიდრად ცხოვრობს. ბუდობს ტყისპირებში ან წყალსატევების სანაპიროებთან გაზრდილ ბუჩქნარში. ბუდე ღრმა და ჯამისებური ფორმისაა, ბუჩქებზე 1 მეტრ სიმაღლემდეა განთავსებული. დედალი დებს 4–5 კვერცხს. იკვებება თესლებითა და მწერებით, რომლებიც ზოგჯერ ხის ქერქიდან ამოჰყავს და კვნეტავს მათ თავისი მასიური ნისკარტით.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ჩინური სუთორა
ინგრიდა შიმონიტე

**ინგრიდა შიმონიტე** (; დ. 15 ნოემბერი 1974, ვილნიუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ) — ლიეტუველი სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი, ეკონომისტი. ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 24 ნოემბრიდან. ლიტვის ფინანსთა მინისტრი 2009-2012 წლებში. ლიეტუვის პრეზიდენტობის კანდიდატი 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე. პირველ ტურში მიიღო ხმების 31,43 %  და დაიკავა პირველი ადგილი, ხოლო მეორე ტურში მხოლოდ 33,28 % მიიღო და დამარცხდა გიტანას ნაუსედასთან.

## ბიოგრაფია 
ინგრიდა შიმონიტე დაიბადა 1974 წლის 15 ნოემბერს ქალაქ ვილნიუსში. დაასრულა ვილნიუსის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ბაკალავრის ხარისხით. ბიზნეს-ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი მიიღო სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლაში. 

1997-2001 წლებში მუშაობდა ლიეტუვის ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო განყოფილებაში. 2004-2009 წლებში ფინანსთა სამინისტროს მდივანია. 2013 წელს დანიშნეს ლიეტუვის ბანკის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარედ. პარალელურად ასწავლიდა ეკონომიკას საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პოლიტიკური მეცნიერებების ინსტიტუტში. თანამდებობიდან გადადგა 2016 წელს, რადგან აირჩიეს ლიეტუვის სეიმის წევრად ვილნიუსიდან. 

2018 წლის 4 ნოემბერს გაიმარჯვა პრაიმერიზში და გახდა ლიეტუველი ქრისტიან-დემოკრატების კანდიდატი 2019 წლის 12 მაისის არჩევნებზე. 

2020 წლის 24 ნოემბერს ლიეტუვის სეიმმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად დაამტკიცა. მისი კანდიდატურა საკანონმდებლო ორგანოს ქვეყნის პრეზიდენტმა, გიტანას ნაუსედამ წარუდგინა. ინგრიდა შიმონიტეს კანდიდატურას 62 დეპუტატმა დაუჭირა მხარი, 10 წინააღმდეგი იყო, 41-მა თავი შეიკავა.

დაოჯახებული არაა, არ ჰყავს შვილები. გარდა ლიეტუვური ენისა  თავისუფლად ფლობს ინგლისურს, რუსულსა და პოლონურს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* დეპუტატის ბიოგრაფია ლიტვის სეიმის ვებგვერდზე
* ინგრიდა შიმონიტეს პირადი საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ლიეტუველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ლიეტუველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ლიეტუვის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვილნიუსში დაბადებულები
დონის ნახიჩევანი

[მინი|[1811 წელს მიღებული დონის ნახიჩევანის გერბი. გამოსახულია ფუტკრები და სკა, რაც მშრომელ სომხებს აღნიშნავს.]]
**დონის ნახიჩევანი** (, ), ასევე ცნობილი როგორც ახალი ნახიჩევანი — ყირიმელი სომხების მიერ 1779 წელს დონის როსტოვის მახლობლად დაარსებული ქალაქი. სახელი ნახიჩევანის პატივსაცემად ერქვა. დასახლება ქალაქის სატუსს 1928 წლამდე ინარჩუნებდა, შემდეგ ის როსტოვს შეუერთდა.

## ცნობილი ადამიანები დონის ნახიჩევანიდან 
*მიქაელ ნალბანდიანი
*მარტიროს სარიანი
*სიმონ ვრაციანი
*სარგის ლუკაშინი

## იხილეთ აგრეთვე 
*დონის როსტოვის სურბ-ხაჩის ეკლესია

## ლიტერატურა 
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ქალაქები
რეივა

ოფიციალურად აცხადებს იაპონიის ახალი ერის სახელწოდებას.]]
**რეივა** ასევე **რეივას ერა** ან **რეივას ეპოქა** () — იაპონიაში არსებული კალენდრის ეპოქის (ერას) სახელწოდება და იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოს მმართველობის ოფიციალური დევიზი. ტაიკას ერის შემდეგ, რეივა არის 248-ე ერა. რეივა დაიწყო 2019 წლის 1 მაისს, მას შემდეგ, რაც იმპერატორმა აკიჰიტომ დატოვა ქრიზანთემური ტახტი. მისი ადგილი დაიკავა იმპერატორმა ნარუჰიტომ — იაპონიის 126-ე იმპერატორმა. სახელწოდება რეივა მომდინარეობს „მანიოშიუს“ () პოემიდან, რომლის შესავალშიც აღწერილია ქლიავის ფერები. იაპონიის ისტორიაში ეს არის პირველი შემთხვევაში, როდესაც ეპოქის სახელწოდება შეირჩა არა ჩინური, არამედ იაპონური ლიტერატურიდან. 

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ისტორია
ტრუპიალისებრნი

**ტრუპიალისებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 16,5–53 სმ. ნისკარტი კონუსისებურია, ზოგიერთისათვის წვრილია, დანარჩენებისათვის — მასიური, ზოგჯერ საფუძველთან გაბერილი. კუდი საფეხუროვანია. შეფერილი არიან შავად, იშვიათად მურად, ზოგჯერ წითელ ან ყვითელ ტონებთან ერთად. აერთიანებს დაახლოებით 100-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში; ბინადრობენ უდაბნოებში, პრერიებში, ჭაობებსა და ტყეებში. წარმოადგენენ ტოროლების, შოშიების, მოლაღურებისა და ძველი სამყაროს სხვა ფრინველების ბიოლოგიურ შემცვლელებს. მრავალი ტრუპიალი პოლიგამია, ცხოვრობს კოლონიებად. ბუდე მცირე ზომის ღია ნაგებობიდან მასიურ (1,8 მეტრის სიგრძის) „კალათამდეა“, რომელიც ხეზეა განთავსებული. დედალი დებს 2–3-დან 5–6-მდე კვერცს; კრუხობს მხოლოდ დედალი. ზოგიერთი ტრუპიალი პარაზიტია, კვერცხს სხვა ფრინველების ბუდეში დებს. იკვებებიან მწერებით, თესლებით, ყვავილების ნექტრითა და ხილის წვენით. რამდენიმე მათგანი (მაგალითად, ქოჩორა ტრუპიალი) ზიანს აყენებს ხეხილის ხეებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
მასაიტის რაიონი

**მასაიტის რაიონი** — რაიონი ზამბიაში, კოპერბელტის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია მასაიტი. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონში ცხოვრობს 95 581 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:კოპერბელტის პროვინციის რაიონები
თაფლიწოვიასებრნი

**თაფლიწოვიასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 10–32 სმ. ენის ბოლოზე განსაკუთრებული ჯაგრისი აქვთ, რომელიც ყვავილიდან ნექტრის ამოწოვის დროს ეხმარება (აქედან სახელწოდება). სხეულის აგებულებითა და ზნე-ჩვეულებებით წააგვანან ყარანას, წივწივას, სინეგოგას, ჩხიკვსა და ჭკას. შეფერილობა ძირითადად მკრთალია, მურა ან მომწვანო. ოჯახი აერთიანებს 168–187 სახეობას. გავრცელებული არიან ავსტრალიაზე, ახალ ზელანდიაში, ახალ გვინეაზე, მელანეზიის, მიკრონეზიისა და პოლინეზიის, აგრეთვე, ჰავაის კუნძულებზე; 1 სახეობა სამხრეთ აფრიკაშიც გვხვდება. უპირატესად მეხეური და ბუჩქნარის ფრინველებია. ბუდეს ხეზე აკეთებენ, ზოგჯერ მაღალ კოლბოხებზე; დედალი დებს 1–4 კვერცხს. ძირითადად იკვებებიან ნექტრით, ყვავილის მტვრით, მწერებით, იშვიათად კენკრითა და მცირე ზომის ნაყოფებით. გააჩნიათ დიდი მნიშვნელობა, როგორც მცენარეთა მამტვერებლებს. რამდენიმე სახეობა ზიანს აყენებს ბაღებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
*
რუსლან აბაშიძე

**რუსლან აბაშიძე** (დ. 29 ოქტომბერი, 1971, გაგრა, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი დიპლომატი და პოლიტიკოსი. 2019 წლის 1 მაისიდან 11 დეკემბრამდე იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებელი. 2019 წლის 11 დეკემბრიდან 2024 წლის 4 სექტემბრამდე იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. 2025 წლის 19 სექტემბერს დაინიშნა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ჩეხეთის რესპუბლიკაში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1971 წლის 29 ოქტომბერს ქალაქ გაგრაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი სოხუმის ფილიალის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1991-1992 წლებში სწავლობდა გოეთეს ინსტიტუტში. 1997-1998 წლებში გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიური აკადემიაში. 1994-1996 წლებში იყო „ბაშარან მეტალის“ კომერციული დირექტორი. 1996-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში სხვადასხვა პოზიციებზე. 2006-2009 წლებში იყო კონფლიქტების მოგვარების საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე. 2009-2013 წლებში დაინიშნა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიან ელჩად ესტონეთის რესპუბლიკაში. 2013-2014 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2015-2018 წლებში იყო „პრიმერა გოლფ ენდ რეზიდენსის“ მრჩეველი, ხოლო 2017-2018 წლებში დირექტორი. 2019 წლის 4 იანვრიდან 1 მაისამდე იყო შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში საქართველოს სახელმწიფო მინისტრის პირველი მოადგილე. 2019 წლის 1 მაისს დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის მოვალეობის შემსრულებლად. 2019-2024 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:გაგრაში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფუმიჰიტო

**მემკვიდრე პრინცი ფუმიჰიტო** ( დ. 30 ნოემბერი, 1965, ტოკიო) — იაპონიის იმპერატორ აკიჰიტოს უმცროსი ვაჟი და იაპონიის ტახტის (იმპერატორ ნარუჰიტოს) მემკვიდრე პრინცი. იაპონიის იმპერატორ ნარუჰიტოს უმცროსი ძმა.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1965 წლის 30 ნოემბერს აიოამის სასახლეში, ტოკიოში. დაწყებითი და საშუალო განათლება მიიღო გაკუსიუინში. 1984 წელს გახდა გაკუსიუინის  უნივერსიტეტის სტუდენტი, სადაც სწავლობდა სამართალსა და ბიოლოგიას. უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ 1988-1990 წლებში სწავლობდა თევზების ტაქსონომიას ოქსფორდში, სენტ-ჯონსის კოლეჯში. 

1989 წელს პაპის, იმპერატორ ჰიროჰიტოს გარდაცვალებისას გახდა ტახტის მეორე მემკვიდრე ძმის, ნარუჰიტოს შემდეგ. 1996 წელს მიიღო ორნითოლოგიის დოქტორის ხარისხი. 2019 წლის 1 მაისს ტახტზე თავისი ძმის ნარუჰიტოს ასვლის შემდეგ, რომელსაც არ ჰყავს მემკვიდრე ბიჭი, გახდა ტახტის მემკვიდრე პრინცი. 

მემკვიდრე პრინცი ბითლზის დიდი თაყვანისმცემელი და ჩოგბურთის აქტიური მოთამაშეა.

## პირადი ცხოვრება 
1990 წლის 29 ივნისს დაოჯახდა პრინცესა კიკოზე, მასთან შეეძნა სამი შვილი: პრინცესა მაკო, პრინცესა კაკო და პრინცი ჰისაჰიტო. 
 
## რესურსები ინტერნეტში
*  Their Imperial Highnesses Prince and Princess Akishino and their family at the Imperial Household Agency website
*  Press Conference on the Occasion of the Birthday of His Imperial Highness Prince Akishino (2006)

კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფოკის წმინდა ნინოს ეკლესია

350px|მინი
**ფოკის წმინდა ნინოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფოკაში. აგებულია 1027 წელს. ნაგებია თლილი ადგილობრივი ქვით. 

ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის კედელში ერთი ხოლო სამხრეთის კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე ერთი სარკმელია, მის ორივე მხარეს კი თითო თაღოვანი ნიში. აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. კონქი მხრებზე დარყრდნობილ თაღს ებჯინება. ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებზე ორ-ორი წყვილი ორმაგი პილასტრია გაკეთებული, რომლებიდანაც კამარის საბჯენი თაღები გადადის, ასეთივე პილასტრი და თაღია დასავლეთის კედლის კიდეებში. პილასტრებს შორის კედლის დეკორატიული თაღებია გაკეთებული. ტაძრის მორთულობას წარმოადგენს სარკმლების მოჩარჩოება და კარის არქიტრავი, რომელზეც ჯვარი და ასომთავრული წარწერაა მოცემული. 

ეკლესიას 2006 წელს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## წარწერები
300px|მინი
სამხრეთის კედელზე რამდენიმე წარწერაა შესრულებული:    

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
ყაზახეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2019)

**ყაზახეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2019)** — ვადამდელი საპრეზიდენტო არჩევნები ყაზახეთში, რომელიც 2019 წლის 9 ივნისს გაიმართა. ამომრჩეველთა აქტივობამ 77,4% შეადგინა. ხმათა 70,76%-ით გაიმარჯვა ყასიმ-ჟომართ თოყაევმა „ნურ ოტანიდან“.

## წინაპირობა
2015 წელს ნურსულთან ნაზარბაევი მეხუთე ვადით აირჩიეს ყაზახეთის პრეზიდენტად; შემდეგი არჩევნების ჩატარება იგეგმებოდა 2020 წელს, მაგრამ, მოულოდნელად, 2019 წლის მარტში ნაზარბაევმა თანამდებობა დატოვა. დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა ყასიმ-ჟომართ თოყაევი, რომელმაც ნაადრევი საპრეზიდენტო არჩევნები 2019 წლის 9 ივნისს დანიშნა.

## კანდიდატები
ყაზახეთის ცენტრალურმა საარჩევნო კომისიამ დააკმოყიფილა 9 კანდიდატის მოთხოვნა არჩევნებში რეგისტრაციაზე.

* ყასიმ-ჟომართ თოყაევი (ნურ ოტანი)
* სადიბეკ ტუგელი (ული დალა კირანდარი)
* დანია იესპაიევა (აკ ჟოლი)
* ტოლეუტაი რახიმბეკოვი (აუილი)
* ამანდედლი ტასპიხოვი (ყაზახეთის სავაჭრო კავშირთა ფედერაცია)
* ამირჟან ქოსანოვი (ულტ ტაგდირი)
* ჟამბილ ახმეტბეკოვი (კომუნისტური პარტია)

მოხსნეს კანდიდატურა ან და უარი ეთქვათ:
* ჟუმატაი ალიევი (ჰალიკ დემოგრაფიასი) — მოხსნა კანდიდატურა
* ტალგატ იერგალიევი (ყაზახეთის მშენებელთა კავშირი) — ვერ გადალახა ყაზახური ენის ტესტი

## შედეგები
## რესურსები ინტერნეტში
* ყაზახეთის პრეზიდენტმა არჩევნები 9 ივნისს დანიშნა
* ყაზახეთის რესპუბლიკა: საპრეზიდენტო არჩევნები

კატეგორია:საპრეზიდენტო არჩევნები ყაზახეთში
ნისეფორ სოგლო

**ნისეფორ სოგლო** (; დ. 29 ნოემბერი, 1934, ლომე) — ბენინის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1990-1991 წლებში და პრეზიდენტი 1991-1996 წლებში. 2003 წლიდან 2015 წლამდე ქალაქ კოტონუს მერი. მისი მეუღლეა ასევე პოლიტიკოსი როსინე ვიეირა სოგლო.

## ბიოგრაფია 
ნისეფორ სოგლო დაიბადა ტოგოში. პარიზის უნივერსიტეტში სამართლისა და ეკონომიკის დარგში ხარისხის მიღების შემდეგ იგი დაბრუნდა ბენინში და მუშაობა დაიწყო ფინანსების ინსპექტორად. მას შემდეგ, რაც მისი ბიძაშვილი კრისტოფ სოფლო დაამხო სურუ-მიგან აპიტიმ იგი დანიშნეს ფინანსებისა და ეკონომიკის მინისტრად. 1972 წლის გადატრიალების შემდეგ, როცა ხელისუფლებაში მოვიდა მატიე კერეკუ, მან დატოვა ქვეყანა და მუშაობას შეუდგა საერთაშორისო სავალუტო ფონდში და მსოფლიო ბანკში. 

1990 წელს ქვეყნის ეკონომიკური კრიზისის გამოსაყვანად ნისეფორ სოგლო დანიშნეს პრემიერ-მინისტრად. ამ პერიოდში მიიღეს ახალი კონსტიტუციაც, რომლის თანახმად ჩატარებულ პირველ მრავალპარტიულ საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში გაიმარჯვა 67,73 %-ით და პრეზიდენტის მოვალეობას შეუდგა 1991 წლის 4 აპრილს. თავისი პრეზიდენტობის დროს ცდილობდა ქვეყნის ეკონომიკის გაძლიერებას. 1996 წელს დემოკრატიული არჩევნებით დათმო პრეზიდენტის თანამდებობა მატიე კერეკუს სასარგებლოდ. 

2003 წლის 13 თებერვალს მუნიციპალურ არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ სოგლო კოტონუს მერად აირჩიეს, აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 2015 წლამდე. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ბენინის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბენინის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:კოტონუს მერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Deutschland (სიმღერა)

**„Deutschland“** (, *დოიჩლანდ*) — გერმანული Neue Deutsche Härte-ის სტილში მოღვაწე ჯგუფ რამშტაინის 26-ე სინგლი. სიმღერა გამოვიდა 2019 წლის 28 მარტს, როგორც ჯგუფის მთავარი სინგლი მეშვიდე, უსათაურო ალბომიდან. სიმღერის ტექსტი ჯგუფის წევრების მიერ დაიწერა. პროდიუსირებით, ჯგუფის წევრების გარდა ოლსენ ინვოლტინიც იყო დაკავებული. ეს ჯგუფის პირველი სინგლი გახდა ბოლო 7 წლის მანძილზე, 2012 წლის „Mein Herz brennt“ სინგლის შემდეგ.

სიმღერამ გერმანიისა და შვეიცერიის ჩარტებში პირველი ადგილი დაიკავა.

## სქოლიო
კატეგორია:რამშტაინის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები გერმანიის შესახებ
კატეგორია:2019 წლის სინგლები
კატეგორია:2019 წლის სიმღერები
ქალკისი

**ქალკისი** (), **ქალკიდა** ათენიდან 78 კმ-ში. ამავე სახელწოდების დიმის (თემის) ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 59 125 ადამიანი (2011). მნიშვნელოვანი პორტია. თუმცა აქ უფრო იმპორტი მიმდინარეობს, ვიდრე ექსპორტი. ყოველწლიურად შემოდის 1200–1300 ტონა ტვირთი და გადის მხოლოდ 70–80 ტონა.

## ეტიმოლოგია 
ისტორიულად ცნობილია როგორც **ქალკიდა**. ამ სახელწოდებას უკავშირებენ სიტყვას  — „სპილენძი“. სხვა მოსაზრებით ქალკიდა ფინიკიელთა კოლონიიდან წარმოდგება. ეს უკანასკნელნი მეწამულის (მარჯნის) რეწვას ეწეოდნენ და სახელწოდებაც აქედან მომდინარეობს:  — „მეწამული ნიჟარა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Eubœia", Encyclopædia Britannica, 8 (9th ed.), 1878, pp. 647–649 
* "Chalcis" , Encyclopædia Britannica, 5 (11th ed.), 1911, p. 804 
* GCatholic — (former and titular) Latin see 
* Photos from Chalcis, Evoia 
* Herodotus Project: B+W photo essay of ancient Chalcis 

## სქოლიო 
კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოები
როსტოვის ბრძოლა (1941)

**როსტოვის ბრძოლა** — მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ნაცისტური გერმანიის არმიათა ჯგუფ სამხრეთსა და საბჭოთა კავშირის სამხერეთის ფრონტს შორის დონის როსტოვთან გამართული ბრძოლა.

ბრძოლა სამი ეტაპისგან შედგებოდა: გერმანელების **აზოვის ზღვი შეტევითი ოპერაცია** 1941 წლის 12 სექტემბერს არმიათა ჯგუფ სამხრეთმა გენერალ გერდ ფონ რუნდშტეტიის მეთაურობით დაიწყო; **როსტოვის დაცვითი ოპერაციას** 1941 წლის 5 ნოემბრიდან 16 ნოემბერის ჩათვლით ახორციელებდა საბჭოთა სამხრეთი ფრონტი გენერალ იაკოვ ჩერევიჩენკოს მეთაურობიით; **როსტოვის შეტევითი ოპერაცია** განხორციელდა 1941 წლის 27 ნოემბრიდან 2 დეკემბრამდე იგივე საბჭოთა დანაყოფების მიერ.

17 ნოემბერს გერმანულმა ძალებმა გადაკვეთეს მდინარე მიუსი, 21 ნოემბრისტვის მათ შეიპყრეს 10 000 საბჭოთა ჯარისკაცი და დაიკავეს ქალაქი დონის როსტოვი. 6 დღის შემდეგ საბჭოთა არმიის სამხრეთი ფრონტი გაძლიერდა 37-ე არმიით, გადავიდა კონტრშეტევაზე და III არმიის კორპუსის ალყაში მოქცევის საფრთხე შექმნა. რუნდშტეტმა მიუსის ხაზთან უკან დახევის ბრძანება გასცა რის გამოც ის ადოლფ ჰიტლერმა გადააყენა. მისმა შემცვლელმა ვალტერ ფონ რაიხენაუმ ფრანც ჰალდერთან შეთანხმებით დაადასტურა უკან დახევის აუცილებლობა. წითელმა არმიამ როსტოვი 28 ნოემბერს აიღო. მეორე მსოფლიო ომში ეს იყო საბჭოთა ჯარების პირველი მნიშვნელოვანი კონტრშეტევა რომელიც წარმატებით დასრულდა.
 
## ლიტერატურა 
*Haupt, Werner, Army Group South: The Wehrmacht in Russia 1941-1945, Schiffer Publishing, Atglen, 1998

## სქოლიო 
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ბრძოლები გერმანიის მონაწილეობით
კატეგორია:სსრკ-ის ბრძოლები
კატეგორია:1940-იანი წლები საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:1941 წლის ბრძოლები
რიჩარდ ლუგარი

**რიჩარდ გრინ ლუგარი** (; დ. 4 აპრილი, 1932, ინდიანაპოლისი — გ. 28 აპრილი, 2019, ფოლს-ჩერჩი) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ამერიკის შეერთებული შტატების სენატორი 1977–2013 წლებში ინდიანას შტატიდან. რესპუბლიკური პარტიის წევრი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ინდიანაპოლისში. დაამთავრა დენისონისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტები. 1964–1967 წლებში შედიოდა ინდიანიპოლისის სკოლების საგანგებო რწმუნებულთა საბჭოში. 1968–1976 წლებში იყო ამავე ქალაქის მერი. 1974 წელს ინდიანას შტატში ჩატარებულ სენატის არჩევნებში დამარცხდა, მაგრამ 1976 წელს ხელახლა იყარა კენჭი და დაამარცხა დემოკრატი მოწინააღმდეგე. ხელახლა იქნა არჩეული 1982, 1988, 1994, 2000 და 2006 წლებში. სულ 36 წელი იყო სენატორი. იყო არასამთარობო ორგანიზაცია „ლუგარის ცენტრის“ პრეზიდენტი. ეს არაკომერციული ორგანიზაცია საკვების უსაფრთხოებაზე, ბიოლოგიური იარაღის გავრცელების პრევენციასა და სხვა საკითხებზე მუშაობს. ლუგარი გარდაცვალებამდე ინდიანას უნივერსიტეტის პროფესორად მუშაობდა. იყო ისტორიისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის საპატიო ლექტორი. მუშაობდა ისეთ გლობალურ საკითხებზე, როგორიცაა კვების უსაფრთხოება, ბირთვული იარაღის გაუვრცელებლობა, ენერგოდამოუკიდებლობა, თავისუფალი ვაჭრობა ქვეყნებს შორის და სხვ.

სხვადასხვა კოლეჯსა და უნივერსიტეტში მიღებული აქვს 46 საპატიო წოდება; იყო სამი ვარსკვლავის ორდენის დიდი ოფიცერი (ლატვია; 12 ოქტომბერი, 2005), თავად იაროსლავ ბრძენის V ხარისხის ორდენისა (უკრაინა; 19 აგვისტო, 2006) და თავისუფლების ორდენის კავალერი (უკრაინა; 22 აგვისტო, 2016) და სხვ.
## იხილეთ აგრეთვე
*ლუგარის კვლევითი ცენტრი საქართველოში
## რესურსები ინტერნეტში 
* The Lugar Center
* Biography at the *Biographical Directory of the United States Congress*
* Congressional profile  at *OpenCongress*
* Financial information (federal office) at *OpenSecrets.org*
* Staff salaries, trips and personal finance at LegiStorm.com
* Issue positions and quotes at *On the Issues*
* Appearances  on *C-SPAN* programs
* Collected news and commentary at *The New York Times*
* Collected news and commentary  at *The Washington Post*
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
იოზეფ ფრაუნჰოფერი

**იოზეფ ფრაუნჰოფერი** (დ. 6 მარტი, 1787, სტრაუბინგი — გ. 7 ივნისი, 1826, მიუნხენი) — გერმანელი ფიზიკოსი. მან დაამზადა ოპტიკური მინა, შექმნა სპექტროსკოპი და დიფრაქციული მესერი. 1814 წელს აღმოაჩინა და შიესწავლა მზის სპექტრში მუქი ხაზები, რომელსაც დღესდღეობით ფრაუნჰოფერის ხაზები ეწოდება.

## ბიოგრაფია
იოზეფ ფრაუნჰოფერი დაიბადა 1787 წლის 7 მარტს სტრაუბინგში, ღარიბი მეშუშუის ოჯახში. იგი  ფრენც ხავერ ფრაუნჰოფერის და მარია ანა ფროლიჩის მეთერთმეტე შვილი იყო. ამ სახელოსნოს ხელმძღვანელობდა ფილიპ ანტონ ვეიჩელსბერგერი, რომელიც შედგებოდა საზერი მილისაგან, პრიზმის, კოლიმატორის და პარალელური სხივების მიმღები მოწყობილობისაგან. სპექტროსკოპში გასულ მზის სხივებს სინათლის გამოკვლევის დროს მან აღმოაჩინა მზის სპექტრში მუქი ხაზები. ამ ხაზებს მოგვიანებით ფრაუნფჰოფერის ხაზები ეწოდა. თვითონ მეცნიერი ამ ხაზებს გამყოფ ხაზებად თვლიდა. ამ ხაზების გამოყენებით ფრაუნჰოფერმა დააზუსტა გარდატეხის კოეფიციენტის სიდიდე, ყოველ ცალკეულ ხაზს მიაწერა ცალკეული კოეფიციენტი (1814-1815). მოგვიანებით ნახსენები ხაზები აღმოჩნდა ატომური შთანთქმის ხაზები (ამას მოგვიანებით განმარტავდა რობერტ ბუნსენი და გუსტავ კირხჰოფი). ფრაუნჰოფერის აღმოჩენას ძალიან დიდი მნშვნელობა აქვს: სწორედ მუქი ხაზების შედარებით სხვა სპექტრების ხაზებთან განისაზღვრება სინათლის ტალღების სიგრძე. აგრეთვე კვლევის დროს ჰრაუნჰოფერმა შენიშნა ნათელი ფიზქისებული ხაზები, რომლებიც გამოჩნდნენ სპექტრის ფორთოხლის ფერში. 

სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ჰრაუნჰოფერმა აღმოაჩინა სინათლის დიფრაქციის მოვლენა დიფრაქციულ მესერზე, რომელიც თვითონვე დაამზადა (1821-1822). მან მოოქროვილი მინის მილიმეტრზე ამოჭრა 300 წვრილი ხაზი. ასეთი მესერის შექმნა განსაკუთრებულ სიზუსტე და და მოთმინებას მოითხოვდა (ეს მესერი გამოიყენებოდა რთული სპექტრების გამოკვლევისათვის). მათი დახმარებით შესაძლებელია ყოველგვარი სახის სინათლისათვის დიდი სიზუსტით განისაზღვროს ტალღის სიგრძე. მანვე დაიწყო სპექტროსტოპის განვითარება: ცოდნის ეს დარგი დიდი დროის მანძილზე დიდ დახმარებას უწევდა მეცნიერებს.

ფრაუნჰოფერის ეპოქაში მრავალი მინის მეთებელი იღუპებოდა მძიმე მეტალებით მოწამვლის შედეგად. ფრაუნჰოფერიც სწორედ ასეთ სიტუაციაში დაიღუპა 1826 წლის 7 ივნისს, მიუნხენში, 39 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
**სობესიაკი რ*., დიდი ფიზიკოსები, გვ. 53-54, თბ., 1978.

## რესურსები ინტერნეტში
*"Catholic Encyclopedia article on Joseph von Fraunhofer". newadvent.org.
*"Joseph von Fraunhofer". Fraunhofer-Gesellschaft.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1787
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1826
ბალვანა

**ბალვანა** — მონასტერი ისტორიულ შავშეთში. მდებარეობს ართვინის რაიონში შავშეთის მხარე, სოფელ ბალვანასა და სულესს შორის. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის ტაძარი (საძვალით), სატრაპეზო, სენაკები და მარანი. 

კლდეზე მიკრული დიდი ზომის, რამდენიმესართულიანი შენობა, სავარაუდოდ, სატრაპეზო იყო, თუმცა შესაძლოა პარალელურად სხვა დანიშნულებაც ჰქონოდა. ზემოთ,
მიუდგომელ გამოქვაბულში ალბათ სენაკები იყო. მონასტრის ძველი სახელი და დაარსების დრო უცნობია. არქიტექტურული მონაცემების მიხედვით, X საუკუნეში აქ უკვე უნდა ყოფილიყო სამონასტრო ტიპის კომპლექსი. განსხვავებული მონაცემების მიხედვით, დასახლებული პუნქტებიდან საკმაო მანძილით დაშორებული ნამონასტრალის მიდამოები ეკუთვნის სოფ. ბალვანას ან სოფ. სულესს (ზემო სულესს). არსებობს მოსაზრება, რომ მონასტერი შესაძლოა „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული ტბის მონასტერი იყოს (ეს უკანასკნელი დღემდე არ არის ლოკალიზებული).

## ლიტერატურა 
* ტაო-კლარჯეთი, ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, კატალოგი, თბ., 2017, გვ., 15-16

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
კარიამასებრნი

**კარიამასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი კარიამასნაირთა რიგისა. სიმაღლეში დაახლოებით 75 სმ-მდე არიან. მათი ფეხები და ბოლო გრძელია. ნისკარტის დასაწყისთან აქვთ ქოჩორი. შეფერილი არიან რუხად ან მურად, აყრია მუქი წინწკლები. გავრცელებული არიან სამხრეთი ამერიკის ცენტრალურ ნაწილში. ცნობილია 2 სახეობა: ქოჩორა კარიამა (*Cariama cristata*), რომელიც სტეპის რაიონებშია გავრცელებული; და ბურმეისტერის კარიამა (*Chunga burmeisteri*), რომელიც გამეჩხერებულ ტყეებსა და სავანებში გვხვდება. ბუდეს მიწაზე (ქოჩორა კარიამა) ან ხეზე (ბურმეისტერის კარიამა) აკეთებენ. დედალი დებს 2 კვერცხს; ინკუბაცია 25–26 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები იჩეკებიან თვალხილულნი, გრძელი ღინღლით დაფარულნი და დიდხანს რჩებიან ბუდეში. ტყვეობაში ადვილად შინაურდებიან და მრავლდებიან კიდეც. იკვებებიან მცირე ზომის ნაყოფებით, მწერებით, ქვეწარმავლებით, შხამიანი გველების ჩათვლით. ნადირობის ობიექტები არიან.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
*