open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლენცის წესი

მინი|ლენცის წესი: B>0 — მაგნიტური ველის მიმართულება მიმართულია ქვემოდან ზემოთ, მაშინ ხვეულაში აღიძვრება ინდუქციური დენი მმიმართული საათის ისრის გასწვრივ, თუ B<0 მაშინ — საწინააღმდეგოდ.
**ლენცის წესი** — წესი რომლის თანახმად ჩაკეტილ კონტურში აღძრული დენი ისეა მიმართული, რომ მის მიერ შექმნილი მაგნიტური ინდუქციის ნაკადი, რომელიც კონტურით შემოსაზღვრულ ფართობში გადის, მიისწრაფვის წინააღმდეგობა გაუწიოს მოცემული დენის აღმძვრელ ნაკადის ცვლილებას. ლენცის წესი ენერგიის შენახვის კანონის შედეგია. დაადგინა ე. ლენცმა 1833 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ელექტრომაგნიტური ინდუქცია
გრიგოლ I (მთავარეპისკოპოსი)

**გრიგოლ I** — ქართლის ეპისკოპოსი V საუკუნის 20–30-იან წლებში. „ქართლის ცხოვრების“ („ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“) მიხედვით ეპისკოპოსად იჯდა მეფე არჩილ I-ის დროს. მოხსენიებულია მხითარ აირივანეცის ქართლის ეპისკოპოსთა სიაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის მღვდელთმთავრები
ქუჰი-ბაბა

**ქუჰი-ბაბა**, *ბაბა* () — ქედი ჰინდუქუშის სისტემაში, ავღანეთის ცენტრალურ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 60 კილომეტრი. სიმაღლე 5143 მეტრამდე (მთა შაჰფულადი). წარმოადგენს ჰიდროგრაფიულ კვანძს, სადაც მდებარეობს მდინარეების — ჰარირუდის, ჰილმენდის, სურჰაბის (ამუდარიის მარცხენა შენაკადი), ქაბულის (ინდის მარჯვენა შენაკადი) — სათავეები. ჭარბობს მთის, უდაბნოსა და სტეპის ლანდშაფტები.

## ლიტერატურა 
* Баба // Большая советская энциклопедия [в 30 т. / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978], т. 2 — М. : Советская энциклопедия, 1970.

კატეგორია:ავღანეთის ქედები
გრიგოლ I (აფხაზეთის კათოლიკოსი)

**გრიგოლ I** (გ. 1639) — აფხაზეთის (დასავლეთ საქართველო) კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლოებით 1639 წელს. ამ პერიოდის საბუთებში გრიგოლი არსად არ იხსენიება. ცნობილია გელათის გულანიდან, რომლის მიხედვით გრიგოლი კათოლიკოსად 1639 წლის რომელიღაც მონაკვეთში უნდა ყოფილიყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1639
მარცხენა ხელის წესი

მინი|მარცხენა ხელის წესი: I — გამტარში გამავალი დენის მიმართულება; B — მაგნიტური ველის ინდუქციის მიმართულება; F — ველის მხრივ გამტარზე მოქმედი ძალის მიმართულება.
**მარცხენა ხელის წესი** — წესი რომელსაც იყენებენ მაგნიტურ ველში მოთავსებულ დენიან გამტარზე მოქმედი მაგნიტური ძალის მიმართულების დასადგენად.

ამ წესის თანახმად, თუ მარცხენა ხელისგულს ისე მოვათავსებთ რომ გაშვერილი ოთხი თითის მიმართულება ემთხვეოდეს დენის მიმართულებას, ხოლო მაგნიტური ველის ძალწირები ხელისგულში შედიოდნენ, მაშინ დახრილი ცერის მიმართულება გვიჩენებს გამტარზე მოქმედი ძალის მიმართულებას. მარცხენა ხელის წესის გამოყენებისას მაგნიტურ ველში მოძრავ ელექტრონზე ან უარყოფით იონზე მოქმედი ძალის განსაზღვრისათვის აუცილებელია იმის გათვალისწინება, რომ ელექტრონის მოძრაობის მიმართულება ელექტრული დენის საყოველთაოდ მიღებული პირობითი მიმართულების საწინააღმდეგოა. მარცხენა ხელის წესი განსაზღვრავს ლორენცის ძალის მაგნიტური ძალის მიმართულებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*მარჯვენა ხელის წესი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ელექტრომაგნეტიზმი
იპრიტი

**იპრიტი** — ორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით C4H8Cl2S. არის ძლიერ მომწამლავი ნივთიერება. აზიანებს კანსა და ფილტვებს. აქვს ძლერი სუნი, რომელიც მდოგვის სუნს ჰგავს. იპრიტის გაზი, როგორც ქიმიური იარაღი გერმანელებმა გამოიყენეს იპრის ბრძოლაში

## სინთეზი
იპრიტი მიიღება გოგირდის დიქლორიდისა და ეთილენის რეაქციით:
:SCl2 + 2 C2H4 → (ClCH2CH2)2S

სინთეზის სხვა პროცესში გოგირდის დიქლორიდის ნაცვლად, გამოიყენება დიგორგიდის დიქლორიდი: 

:8 S2Cl2 + 16 C2H4 → 8 (ClCH2CH2)2S + S8

მეიერის მეთოდით მიიღება თიოდიგლიკოლისგან, რომელსაც აწარმოებენ კალიუმის სულფიდისა და ქლოროეთანოლის რეაქციით, საბოლოოდ კი ქლორირებას ატარებენ ფოსფორის ტრიქლორიდის თანაობისას:

:3 (HOCH2CH2)2S + 2 PCl3 → 3 (ClCH2CH2)2S + 2 P(OH)3

მეიერ-კლარკის მეთოდში მაქლორირებელ აგენტად ფოსფორის ტრიქლორიდის ნაცვლად გამოიყენება კონცენტრირებული ქლორწყალბადმჟავა:
:(HOCH2CH2)2S + 2 HCl → (ClCH2CH2)2S + 2 H2O

## რესურსები ინტერნეტში
*იპრიტი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
*იპრიტი - უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:ორგანოქლორიდები
კატეგორია:თიოეთერები
კატეგორია:ქიმიური იარაღები
ბარდისი

**ბარდისი**, *პარტიზი*, *ბარდუსი* — ხევი, სოფელი და ციხესიმაგრე სამხრეთ საქართველოში, ტაოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). ბარდისის ხევი მთლიანად მოიცავს ბანისწყლის (ახლანდ. ფენიაკ-ჩაი) მარცხენა შენაკადის ბარდისისწყლის (ახლანდ. ბარდუხ-ჩაი) ხეობას, ბარდისი პირველად იხსენიება „სომხურ გეოგრაფიაში“ (VII საუკუნე) „პარტისაცფორის“ (ბარდისის ხევი) სახელწოდებით. XIV–XVI საუკუნეების ერთი დოკუმენტის მიხედვით, ეს ხეობა ბანის საეპისკოპოსო ეპარქიაში შედის. ბარდისის (ბარდუსის) ციხე და ნაჰიე (ოსმალეთის ადმინისტრაციული ერითეული) ხშირად იხსენიება XVI–XVII საუკუნეების ოსმალურ წყაროებში. ხეობის სოფლები და ისტორიული ძელები შეისწავლა და აღწერა 1907 წლის არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს ექვთიმე თაყაიშვილმა.

## ლიტერატურა 
* *თაყაიშვილი ე.*, არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს, პარიზი, 1938;
* *მუსხელიშვილი დ.*, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ნაწ. 2, 1980;
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 3, თბ., 1970;

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
გიორგი კალანდაძე (პოეტი)

**გიორგი ალექსანდრეს ძე კალანდაძე** (დ. 24 აგვისტო, 1912, ძირულა — გ. 20 თებერვალი, 1979, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

## ბიოგრაფია
გიორგი კალანდაძე დაიბადა სოფელ ძირულაში (ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი) 1912 წელს. შვიდწლედის დამთავრების შემდეგ, სწავლა განაგრძო თბილისის ინდუსტრიულ ტექნიკუმში. 1933 წელს კი — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. 1938 წელს ჩაირიცხა იმავე უნივერსიტეტის ასპირანტურაში. 

1942-1949 წლებში იყო რეპრესირებული საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლ ჯგუფში. 1954 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1973 წელს სადოქტორო დისერტაციები.

1957 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში. გიორგი კალანდაძეს უკიდურესად რთულ პოლიტიკურ პირობებში მოუხდა ცხოვრება და მოღვაწეობა. ყოველივე ეს პირადად შეეხო პოეტს. იგი ჯერ შუა აზიაში გადაასახლეს შემდეგ კი, დიდი ხნის მანძილზე დედაქალაქში ცხოვრება აუკრძალეს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:რეპრესირებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გიორგი
მარაო

მინი|მარაო
**მარაო** — საგრილობელი, ჰაერის მოსანიავებელი ნივთი.

ძველთაგანვე ცნობილლი იყო ცხელ ქვეყნებში (ეგვიპტე, ინდოეთი, ჩინეთი და სხვა). თავდაპირველად მარაოდ იყენებდნენ პალმის, ლოტოსისა და სხვა მცენარეთა ფოთლებს. შემდეგ გაჩნდა წნული (პოლინეზია, ინდონეზია და სხვა), ხის, ლითონის, მყარ ჩარჩოზე გადაჭიმული ქაღალდის ან ქსოვილის მარაოები. მოგვიანებით აკეთებდნენ დასაკეც-გასაშლელ მარაოებს, რომლებიც ევროპელებმა გადაიღეს. ზოგჯერ მას ძვირფასი მასალისგანაც (სპილოს ძვალი, კუს ჯავშანი, სადაფი, სირაქლემის ფრთები, მაქმანი და სხვა) ამზადებდნენ. მის შექმნაში მონაწილეობდნენ მხატვრები (ფ. ბუშე, ა. ვატო, ნ. ლანკრე — საფრანგეთი) და იუველირები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მოდური აქსესუარები
გიორგი ჩხეიძე

**გიორგი ჩხეიძე** (დ. 30 ოქტომბერი, 1997, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ჭაბუკებს  შორის  მსოფლიოს ჩემპიონი (2016, 105 კგ),  ევროპის ჩემპიონატების ვერცხლის  (2015,  105 კგ) და ბრინჯაოს (2016, 105 კგ) პრიზიორი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი ჩხეიძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარგარინი

**მარგარინი** ( < ) — საკვები პროდუქტი. მცენარეული ზეთების, ცხოველური ცხიმების, რძის, გემოვანი, არომატული და ზოგიერთი სხვა ნივთიერებების ნარევი. ფიზიკური თვისებებით, ქიმიური შემადგენლობით, გემოთი და ნოყიერებით კარაქის მსგავსია. ამზადებენ რძის მარგარინს, კულინარიულ მარგარინს (მცენარეული ზეთებისა და ცხოველური ცხიმების ნარევი) და ფხვილისებრ მარგარინს, რომელსაც საკვები კონცენტრატების დასამზადებლად და საველე პირობებში საჭმლის მოსამზადებლად იყენებენ.

მარგარინის წარმოებაში იყენებენ ნატურალურ და ჰიდროგენიზებულ მცენარეულ ზეთს (მზესუმზირის, ბამბის, სოიისა და სხვა), ცხოველურ ცხიმს (ძროხის, ცხვრის, ღორის, ძვლის, აგრეთვე ვეშაპის ჰიდროგენიზებულ ცხიმს). ცხიმების რაფინირებისა და დეზოდორაციის შემდეგ ღებულობენ ღია ფერის დაბალი მჟავიანობის პროდუქტს, რომელსაც არ აქვს ცხიმისათვის დამახასიათებელი გემო და სუნი. რძეს უმატებენ ცხიმს და საჭირო გემოსა და არომატისათვის ადედებენ რძემჟავა ბაქტერიებით. მარგარინის დასამზადებელი ემულსიის მისაღებად იყენებენ ემულგატორებს (მაგალითად, მცენარეული ზეთისაგან მიღებულ ფოსფატიდურ კონცენტრატს და მშრალ რძეს). გემოს გასაუმჯობესებლად მარგარინს უმატებენ მარილს (0,2-0,7%), შაქარს, ზოგჯერ — კაკაოს, ყავას, ვანილინს, ლიმონის ესენციას. საჭირო ფერისა და არომატის მისაცემად, ბიოლოგიური ღირებულების გასაზრდელად მარგარინს უმატებენ აგრეთვე კარაქს, ნაღებს, საკვებ არომატულ ნივთიერებებს, ვიტამინებს. რძის მარგარინის დამზადებისას რძეს, ემულგატორს, წყალხსნარებსა და სხვა შემადგენელ კომპონენტებს ურევენ ერთმანეთში. კულინარიული მარგარინის დამზადების ტექნოლოგია მოსამზადებელ პროცესებთან ერთად მოიცავს მისი შემადგენელი ნაწილების არევას, გაცივებას და ცხიმოვანი ნარევის კრისტალიზაციას. ფხვნილისებრ მარგარინს ღებულობენ ემულსიის გაფრქვევითა და გაშრობით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საკვები ცხიმები
მარინო მარინი

**მარინო მარინი** (; დ. 27 თებერვალი, 1901, პისტოია — გ. 6 აგვისტო, 1980, ვიარეჯო) — იტალიელი მოქანდაკე.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ფლორენციის სამხატვრო აკადემიაში. 1929-1940 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა მონცას ლომბარდიაში და 1940 წლიდან მილანში. 20-იანი წლების შუა ხანიდან შეწყვიტა იმპრესიონისტული ძიებები და არქული ხელოვნების ტრადიციებს (უმთავრესად ეტრუსკების) მიმართა. მარინიმ შექმნა მკვრივი, მთლიანი მოცულობის მქონე ქანდაკებები, რომლებშიც ჩანდა შინაგანი ძალა („ხალხი“, ტერაკოტა, 1929; „ერსილია“, ხე, 1931; „მხედარი“, 1936, ეზის კოლექცია, მილანი; „მონუმენტური მხედარი“, 1957-1958, ქანდაკება ჰააგაში).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები
ჯონ მარინი

**ჯონ მარინი (მერინი)** (; 23 დეკემბერი, 1870, რატერფორდი, ნიუ-ჯერსი — გ. 1 ოქტომბერი, 1953, კეიპ-სპლიტი, მენი) — ამერიკელი ფერმწერი და გრაფიკოსი.

## ბიოგრაფია
1899-1901 წლებში სწავლობდა ფილადელფიაში, პენსილვანიის სამხატვრო აკადემიაში. 1905-1909 წლებში მუშაობდა პარიზში, 1910 წელს — ავსტრიაში. 1911 წლიდან ცხოვრობდა აშშ-ში. განიცადა ევრიპული კუბიზმის, ფუტურიზმისა და ექსპრესიონიზმის გავლენა. ნამუშევრები: „ბრუკლინის ხიდი“ (1910), „ცირკის ცხენები“ (1936).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
მინდია ხომიზური

**მინდია ხომიზური** (დ. 22 ივლისი, 1995) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), გუნდურში  მსოფლიოს  ჩემპიონი (2008, ტოკიო, იაპონია) და ასევე ევროპის ჩემპიონი (2007, მინსკი, ბელარუსი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მინდია ხომიზური  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
ფილიპო მარინეტი

**ფილიპო ტომაზო მარინეტი** (; დ. 22 დეკემბერი, 1876, ალექსანდრია, ეგვიპტე — გ. 2 დეკემბერი, 1944, ბელაჯო, იტალია) — იტალიელი მწერალი, ფუტურიზმის მამამთავარი და თეორეტიკოსი. 

## ბიოგრაფია
წერდა ფრანგულ და იტალიურ ენებზე. პირველი პოემა „ვარსკვლავთა დაპყრობა“ 1902 წელს გამოაქვეყნა. მომდევნო ნაწარმოები იყო სატირული პიესა „მეფე-ღრეობა“ (1905). 1909 წელს პარიზის გაზეთ „ფიგაროში“ გამოაქვეყნა ფუტურიზმის პირველი მანიფესტი, რომლის პრაქტიკული ილუსტრაცია იყო რომანი „მაფარკა-ფუტურისტი“ (1910, პარიზი; ფრანგულ ენაზე, იმავე წელს იტალიურ ენაზე), მოთხრობა „ტრიპოლის ბრძოლა“ (1911), ლექსების კრებული „ზანგ-ტუმ-ტუმ“ (1914). მარინეტი მხარს უჭერდა მუსოლინის, ადიდებდა იმპერიალისტურ პოლიტიკას, ამტკიცებდა ფაშიზმთან ფუტურიზმის ნათესაობას.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მწერლები
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:იტალიელი ფაშისტები
კატეგორია:იტალიის სამეფო აკადემიის წევრები
კატეგორია:მოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარინიზმი

thumb|ჯამბატისტა მარინო
**მარინიზმი** () — მიმდინარეობა XVII საუკუნის იტალიურ ლიტერატურაში, რომლის ფუძემდებელი იყო ჯ. მარინო. ბაროკოს ლიტერატურის ეს განშტოება ლოგიკურად ენათესავება ფრანგულ პრეციოზულ ლიტერატურას, ესპანურ გონგორიზმს, ნაწილობრივ ინგლისურ მეტაფიზიკურ სკოლას ან იუფუიზმს და უპირისპირდება რენესანსულ ლიტერატურას. მარინიზმისთვის ნიშანდობლივია ფორმის უპირატესობა შინაარსთან, ვირტუოზული ლექსი, ალეგორიული სახეები, უჩვეულო შედარებები, სინტაქსის ლათინური წყობა დ ასე შემდეგ. შინაარსობრივად მარინიზმის ლიტერატურისათვის დამახასიათებელია ამქვეყნიური ცხოვრების ამაოების, სამყაროს დისჰარმონიულობისა და წინააღმდეგობრიობის მძაფრი შეგრძნება, მეტად თავისებური პესიმიზმი, სარკაზმი, ჰედონიზმი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
ჯამბატისტა მარინო

**ჯამბატისტა მარინო** (); დ. 14 ოქტომბერი, 1569, ნეაპოლი — გ. 25 მარტი, 1625, იქვე) — იტალიელი პოეტი. მარინიზმის ფუძემდებელი. ბაროკოს პოეზიის უდიდესი წარმომადგენელი. მისი შემოქმედება ძირითადად ლირიკული ხასიათისაა. იყენებდა სონეტსა და სხვა რენესანსულ პოეტურ ფორმებს, მაგრამ სრულიად ახალი შინაარსით ავსებდა მათ. ერთ-ერთმა შემოიღო ბაროკოს პოეზიისათვის ნიშანდობლივი მეტაფორები, უჩვეულო შედარებები და ეპითეტები, ანტითეზები, ასონანსები, ადნომინაციები, ლათინური წყობის დამძიმებული სინტაქსი. მარინოს მთავარი ნაწარმოებია სიუჟეტურ და იდეურ მთლიანობას მოკლებული პოემა „ადონისი“ (1623), რომელიც მეტად დეკორატიული ხასიათისაა, აქვს ლირიკული კანტატის სახე. მნიშვნელოვანია აგრეთვე მძაფრი დინამიზმითა და ფსიქოლოგიური კოლიზიებით მდიდარი ბიბლიურ სიუჟეტზე აგებული პოემა „ყრმათა ჟლეტა“ (1632).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარინერ

thumb|1962 წელს „მარინერ-1“-ის გაშვება
**„მარინერ“** () — ვენერასა და მარსის კვლევისათვის გათვალისწინებული ამერიკის ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურების სერიის სახელწოდება, მათი მომზადება- გაშვების პროგრამა. 

„მარინერ-1“ და „მარინერ-2“ მთვარის ძველი აპარატების „რეინჯერის“ ბაზაზე შეიქმნა. „მარინერზე“ განლაგებულია რადიოტექნიკური და საპროგრამო მოწყობილობანი, ორიენტაციის, სტაბილიზაციის, თერმორეგულირების სისტემები, ენერგეტიკული და მაკორექტირებელი დანადგარები, სატელევიზიო კამერები, სამეცნიერო აპარატურა: მაგნიტომეტრი, საიონიზაციო კამერა, მზისიერი პლაზმისა და მეტეორული ნაწილაკების დეტექტორები, ულტრაიისფერი ფოტომეტრი, მაზონდირებელი მიმღები, „მარინერის“ ბოლო ნიმუშებზე არის აგრეთვე ულტრაიისფერი და ინფრაწითელი სპექტრომეტრები, რადიომეტრი და სხვა. „მარინერის“ გაშვება ხდება „ატლას-აჯენა“ და „ატლას-ცენტავრის“ ტიპის რაკეტა მატარებლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პროგრამა „მარინერი“
კოქციოდიოზი

**კოქციოდიოზი** — ცხოველთა (იშვიათად ადამიანის) დაავადება, რომელიც ვითარდება ნაწლავის უჯრედებში ერთუჯრედიანი პარაზიტული ცხოველების — კოქციდიების შეჭრის შედეგად. ავადდება მსხვილი რქოსანი საქონელი, ცხვარი, თხა, ღორი, ძაღლი, შინაური ფრინველი (ქათამი, ინდაური, იხვი, ბატი), მტკნარი და ზღვის წყლის თევზი, აგრეთვე გარეული ძუძმწოვრები და ფრინველები. გავრცელებულია მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში და მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ზარალს იწვევს. ჩვეულებრივ დაავადება თავს იჩენს გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. დაავადების წყაროა ოოცისტებით დაბინძურებული ბალახი, თივა, ნიადაგი, საფრინველეებსა და გალიებში საფენი, სასმელი წყალი. დაავადების დამახასიათებელი ნიშნებია ცხოველთა მოდუნება, მადის დაკარგვა, სიგამხდრე, ფაღარათი, ზოგჯერ ვითარდება დამბლა, ცალკეული კუნთების კანკალი და სხვა. დაავადებულ ცხოველებს ჯერ აცალკევებენ, შემდეგ მკურნალობისა და პროფილაქტიკისათვის გამოიყენებენ სხვადასხვა კონციდიოსტატიკურ აპარატებს, ასევე აუმჯობესებენ კვების პირობებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პარაზიტული დაავადებები
მარლა

მინი|ქილაზე გადაფარებული მარლის ნაჭერი
**მარლა** () — ტილოს ხლართებით ნაქსოვი მსუბუქი გამჭვირვალე ჰიგროსკოპული ბამბის ქსოვილი. იყენებენ სახვევ მასალად, აგრეთვე სამკერვალო წარმოებაში, რუკებზე დასაკრავად, წიგნების კერვისას და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბამბის ქსოვილები
გრიგოლ II (კათოლიკოსი)

**გრიგოლ II** — ქართლის კათოლიკოსი დაახლ. 760–767 წლებში. „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით, გრიგოლი იყო პირველი კათოლიკოსი, რომელსაც მცხეთის კათედრაზე არჩევის შემდეგ ანტიოქიის საყდრის „დამტკიცება“ აღარ დასჭირვებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
გრიგოლ III (კათოლიკოსი)

**გრიგოლ III** — ქართლის კათოლიკოსი დაახლ. 802–814 წლებში. იხსენიება „მოქცევაჲ ქართლისაჲში“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
მერაბ გეგია

**მერაბ გეგია** (დ. 30 აგვისტო, 1944, თბილისი — გ. 24 მარტი, 2020, იქვე) — ქართველი თეატრმცოდნე. საქართველოს კომკავშირისა (1976) და კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიების (2001) ლაურეატი. საქართველოს თეატრის მოღვაწეთა კავშირის წევრი (1971-დან). საქართველოლს განათლების მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1999-დან).

## ბიოგრაფია 
1971 წელს დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობითი ფაკულტეტი.

1971–1972 წლებში იყო მუსკომედიის, ხოლო 1973–1977 წლებში — რუსთავის თეატრის სალიტერატურო ნაწილის გამგე. 1978–1981 წლებში გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს“ ხელოვნების განყოფილებისა, 1981–1983 წლებში — საქართველოს თეატრის, მუსიკისა და კინოს მუზეუმის დირექტორის მოადგილე, 1983–1986 წლებში — ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნების“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე. 1986–1992 წლებში იყო გამომცემლობა „ქართული თეატრის“ დირექტორი. 1973 წლიდან — თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის, შემდგომში თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის ლექტორი. 2002 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის სრული პროფესორი და მთავარი მეცნიერ–თანამშრომელი დრამის თეორიაში.

ქართული და უცხოური თეატრალური კულტურის შესახებ გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სტატია და მონოგრაფია. არის 8 დადგმული პიესის ავტორი: „ახალგაზრდა გვარდიის სახელით“ (კინომსახიობთა თეატრი, 1976), „სიცრუენი“ (რუსთაველის თეატრი, 1978), „მარადიული კომედია“ (რუსთავის თეატრი, 1987), „მოვედ სიყვარულისთვის“ (რუსთაველის თეატრი, 1989), „საკუთარი თავის ბაბუა“ (სატირისა და კომედიის თეატრი, 2001), „და იქმნა თამაში“ (შიშველი თეატრი, 2007), „გურუ მასწავლებელი“ (თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრი, 2010), „მელპომენას მსახური“ (მარჯანიშვილის თეატრი, 2015).

2020 წლის 24 მარტს ტრაგიკულად დაიღუპა თბილისში, ბარნოვის ქუჩაზე გაჩენილი ხანძრის დროს.

## ბიბლიოგრაფია 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარმელადი

მინი|მარმელადი
**მარმელადი** () — ჟელესებრი კონსისტენციის საკონდიტრო პროდუქტი. განასხვავებენ ხილკენკროვან და ჟელეს მარმელადს. ხილკენკროვანი მარმელადის მისაღებად ხილკენკრის პიურეს შაქართან ერთად ხარშავენ. ხარშვის დამთავრებამდე 1-2 წუთით ადრე  პიურეს უმატებენ სახამებლის ბადაგს, მიღებულ მასას კი — საკვებ მჟავებს, საღებავებს, ეთერზეთებს და ესენციებს, შემდეგ ყველაფერს აურევენ და ცხელ ნარევს ყალიბებში ჩაასხამენ. გაცივებულ მარმელადს აშრობენ. მარმელადის შემადგენლობაში შედის აგარი (მცენარეული წარმოშობის ნივთიერება, რომელიც წარმოქმნის ჟელეს). მარმელადი არის ფიგურული, სამფენოვანი (დაჭრილი) და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საკონდიტრო პროდუქტები
გრიგოლ აკნერცი

[მინი|გრიგოლ აკნერცის თხზულების პირველი ბეჭდური გამოცემა ([1870)]]
**გრიგოლ აკნერცი**, *გრიგოლ აკანელი* — XIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, კირაკოს განძაკეცისა და ვარდან არეველცის უმცროსი თანამედროვე, მოძღვარ ვანაკანის მოწაფე. 

ადრინდელ ლიტერატურაში მალაქია აბეღას, ანუ ბერის სახელით იყო ცნობილი. მოღვაწეობდა კილიკიაში, აკნერის მონასტერში. მისი თხზულება „მოისართა ტომის ისტორია“ გადმოგვცემს სამხრეთ კავკასიასა და მცირე აზიაში მონღოლთა შემოსევებისა და მათი გაბატონების ისტორიას 1220 წლიდან 1275 წლამდე. გრიგოლ აკნერცის ცნობები საინტერესო დეტალებითა და ეპიზოდებით ავსებს სხვა სომეხი ავტორებისა (ვარდან არეველცი, კირაკოს განძაკეცი, სტეფანოს ორბელიანი და სხვ.) და ანონიმური ქართველი მემატიანის — ჟამთააღმწერლის მონათხრობს ამ ხანის კავკასიის ისტორიაზე. მონღოლების ბატონობის დროინდელ საქართველოს სამეფოს აკნერცი წარმოგვიდგენს დაქსაქსულ ქვეყნად, სადაც ურთიერთმტრობა, უზრუნველობა და დროსტარებით გატაცება ქართული არისტოკრატიის დამახასიათებელი ნიშან-თვისება გამხდარა; აღწერს საგამის ველზე ქართველთა ჯარის პირველ საბრძოლო შეხვედრას მონღოლებთან და მის მონაწილეობას მონღოლთა გაუთავებელ ლაშქრობებში; დაწვრილებით გადმოგვცემს მონღოლთა წინააღმდეგ დავით ლაშას ძის მეთაურობით 1249 წლის აჯანყების მომზადებას, რომელიც გამცემლობისა და აჯანყების ხელმძღვანელთა დაუდევრობის შედეგად ჩაშლილა. თხზულებაში ცალკე ადგილი აქვს დათმობილი საქართველოში მონღოლთა ბატონობის ხანაში გაჩენილ მედროვეთაგან ყველაზე გავლენიანი პირის — სადუნ მანკაბერდელის აღზევების ამბავს.

## ბიბლიოგრაფია 
* მოისართა ტომის ისტორია. სომხ. ტექსტი ქართ. თარგმ. და კომენტარით გამოსცა ნ. შოშიაშვილმა, თბ., 1961.

## ლიტერატურა 
* მელიქსეთ-ბეგი ლ., საქართველოს ისტორიის წერილობითი წყაროების პუბლიკაციები. კატალოგი, [ტ.] 1, თბ., 1949; 
* Абегян М., История древнеармянской литературы, Ер., 1975. 

კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
გრიგოლ აპირატის ძე

**გრიგოლ აპირატის ძე** — XII საუკუნის საქართველოს სამეფოს ფეოდალი, ქალაქ ანისის გამგებელი, როგორც ჩანს, მამის — აპირატის — შემდეგ. ცნობილია სომეხი ისტორიკოსის სტეფანოს ორბელიანის თხზულებიდან.    

1177-1178 წლებში გრიგოლ აპირატის ძე მონაწილეობდა დემნა უფლისწულისა და ორბელთა აჯანყებაში. იგი თავდაპირველად აჯანყებულთა მხარეზე იყო, მაგრამ გიორგი III-ის გაძლიერების გამო სხვა აჯანყებულებთან ერთად ისიც მეფეს მიემხრო. 
  
## ლიტერატურა
* სტეფანოს ორბელიანის „ცხოვრება ორბელიანთა“-ს ძველი ქართული თარგმანები. ქართ.-სომხ. ტექსტები, ე. ცაგარეიშვილის გამოც., თბ., 1978;
* მეტრეველი რ., შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII საუკუნე), თბ., 1973;
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგ. 2, თბ., 1983 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 2).

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
კატეგორია:სომეხი ფეოდალები
კარმენ კალვო

**კარმენ კალვო** (; დ. 9 ივნისი, 1957, კაბრა) — ესპანელი პოლიტიკოსი. ესპანეთის სოციალისტური მუშათა პარტიის წევრი. 2018 წლის 7 ივნისიდან ესპანეთის ვიცე-პრემიერი პედრო სანჩესის პირველ და მეორე კაბინეტში. სანჩესის მეორე კაბინეტში 2020 წლის 13 იანვრიდან უკავია მინისტრთა კაბინეტისა და გენერალური კორტესების საქმეთა მინისტრის თანამდებობა, ხოლო სანჩესის პირველ კაბინეტში 2018-2020 წლებში იყო თანასწორობის მინისტრი. 2004-2007 წლებში ეკავა ესპანეთის კულტურის მინისტრის თანამდებობა ხოსე ლუის საპატეროს მთავრობაში.

2020 წლის 22 მარტს მწვავე რესპირატორული დიაგნოზით გადაიყვანეს საავადმყოფოში და განმეორებითი ტესტირებით დაუდგინდა კორონავირუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის კულტურის მინისტრები
კატეგორია:ესპანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ესპანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აპირატ ანელი

**აპირატ ანელი** — XII საუკუნის სომეხი ფეოდალი, ანისის ეპისკოპოს ბარსეღის ძმა, პაჰლავუნთა საგვარეულოდან. 1173 წელს ანისის აღების შემდეგ საქართველოს მეფე გიორგი III-მ ბარსეღის თხოვნით ყარსში ტყვეობაში მყოფი აპირატი გამოისყიდა და ანისის ამირად დანიშნა. აპირატის ძე და მემკვიდრე იყო, როგორც ჩანს, გრიგოლ აპირატის ძე, ორბელთა აჯანყების მონაწილე. აპირატის შესახებ ცნობები დაცულია ვარდან არეველცის თხზულებაში.

## ლიტერატურა
* ვარდან არეველცი, მსოფლიო ისტორია / ძვ. სომხ. თარგმნეს ნოდარ შოშიაშვილმა და ეკა კვაჭანტირაძემ ; შესავალი, კომენტარები და საძიებლები დაურთო ეკა კვაჭანტირაძემ ; [რედ.: ელენე ცაგარეიშვილი] ; საქ. მეცნ. აკად., საქ. ისტ. წყაროების კომისია, ისტ. და ეთნოლოგიის ინ-ტი, თბ.: არტანუჯი, 2002;
* მეტრეველი რ., შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII საუკუნე), თბ., 1973;
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგ. 2, თბ., 1983 (თხზ. თორმეტ ტომად, ტ. 2).

კატეგორია:სომეხი ფეოდალები
კატეგორია:XII საუკუნის ადამიანები
გრიგოლი (ოშკის მშენებელი)

მინი|გრიგოლი, ოშკის ტაძრის მშენებელი. გამოსახულება რელიეფებიან ბოძზე.
**გრიგოლი** — ოშკის ტაძრის მშენებელი, მოღვაწეობდა X საუკუნეში. 

მოხსენიებულია ოშკის ტაძრის ასომთავრულით შესრულებულ დიდ სამშენებლო წარწერაში: „მე გრიგოლ ღირსმყო ღმერთმან მსახურებისა ამას მათსა ღმრთისა მიმართ, და მე ვიყავ საქმესა ზედამდგომი“. ამავე წარწერაში მოხსენიებულ ისტორიულ პირთა მიხედვით (ადარნასე III-ის  ძენი — ბაგრატ ერისთავთერისთავი და დავით III კურაპალატი) წარწერა X საუკუნის 60-იანი წლებით თარიღდება. მუხლმოდრეკილი, ხელებაპყრობილი გრიგოლი გამოსახულია ტაძრის სამხრეთ გალერეაში რელიეფებიან ბოძზე, ვედრების კომპოზიციის ქვეშ. ექვთიმე თაყაიშვილის აზრით, ოშკის მშენებელი გრიგოლი შესაძლოა X საუკუნის საეკლესიო მწერალი და მთარგმნელი გრიგოლ ოშკელი იყოს. 

## ლიტერატურა
* ბერიძე ვ., ძველი ქართველი ოსტატები, თბ., 1967; 
* ჯობაძე ვ., ადრეული შუა საუკუნეების ქართული მონასტრები ისტორიულ ტაოში, კლარჯეთსა და შავშეთში, თბ., 2007;

კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი მშენებლები
კატეგორია:X საუკუნის ქართველები
ჩოლოქის ბრძოლა

**ჩოლოქის ბრძოლა** შესაძლოა აღნიშნავდეს

*ჩოლოქის ბრძოლა (1854) — ბრძოლა რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის, ყირიმის ომის ნაწილი
*ჩოლოქის ბრძოლა (1918)  — ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიასა და საქართველოს შორის
სარა ვონი

**სარა ლუის ვონი** (; დ. 27 მარტი, 1924 — გ. 3 აპრილი, 1990) — ამერიკელი ჯაზ მომღერალი. 

მოგებული აქვს 4 გრემის ჯილდო, 1989 წელს მიიღო „NEA“ ჯაზის ჯილდო, კრიტიკოსი სკოტ იანოვი წერდა, რომ მას „მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გასაოცარი ხმა“ ჰქონდა.

## ადრეული ცხოვრება 
სარა ვონი 1924 წლის 27 მარტს დაიბადა ნიუარკში, ნიუ-ჯერსიში, აშშ-ში. ვონის მამა, ჯეიკ ვონი დაკავებული იყო ვაჭრობით, თუმცა პარალელურად უკრავდა გიტარასა და პიანინოზე. ხოლო დედამისი ადა ვონი, ეკლესიის გუნდში მღეროდა. ვონი თავის ოჯახთან ერთად მთელი ბავშვობის განმავლობაში ნიუარკში სწავლობდა. მამამისი ჯეიკი, რელიგიური პიროვნება იყო, სარა ოჯახთან ერთად ხშირად დადიოდა ბაპტისტურ ეკლესიაში. 7 წლის ასაკში მან პიანინოს შესწავლა დაიწყო, მღეროდა ეკლესიის გუნდებში, მოგვიანებით კი უკრავდა პიანინოზე. 

1930-იან წლებში იგი ხშირად ხედავდა ადგილობრივ და ტურისტულ მუსიკალურ ჯგუფებს. თინეიჯერობის ასაკში მან არალეგარულად დაიწყო ღამის კლუბებში შემსრულებლად მუშაობა. 

ვონი ნიუარკში „აღმოსავლეთ მხარის უმაღლეს სკოლა“-ში სწავლობდა, შემდეგ კი სასწავლებლად „ნიუარკის უმაღლეს სკოლა“-ში გადავიდა, თუმცა მოგვიანებით სწავლა შეწყვიტა, რათა მუსიკაზე უფრო მეტი კონცენტრაცია მოეხდინა.

## პირადი ცხოვრება 
სარა ვონი ჯორჯ ტრიდვილზე 1946 წელს დაქორწინდა, თუმცა მათი ურთიერთობა 1958 წელს განქორწინებით დასრულდა. 1958 წლიდან 1961 წლამდე სარა ვონი ქორწინებაში კლაიდ ეტკინსთან ერთად იმყოფებოდა, ხოლო 1978 წლიდან 1981 წლამდე ვეიმონ რიდთან. ვონიმ 1961 წელს გოგონა, დებრა ლუისი შვილად აიყვანა, რადგან მას ბავშების ყოლა არ შეეძლო. დებრა 1980-იან და 1990-იან წლებში მსახიობობდა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ჯაზ-მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აპრილი 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
ბერიკაშვილი

საკუთარი სახელი ** ბერიკაშვილი ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გივი ბერიკაშვილი — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი
* ზურაბ ბერიკაშვილი — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი
* ლევან ბერიკაშვილი — ქართველი მსახიობი
* მამია ბერიკაშვილი — ქართველი კომპოზიტორი
* მანანა ბერიკაშვილი — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი
* ნოდარ ბერიკაშვილი — მათემატიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:ბერიკაშვილები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მინდობილობა

**მინდობილობა**, *რწმუნებულება* — წერილობითი უფებამოსილება, რომლის საფუძველზეც ერთი პირი (რწმუნებული) ვალდებულია მეორე პირის (მარწმუნებლის) სახელითა და ხარჯით, იმოქმედოს მესამე პირთან ორთიერთობაში და შეასრულოს მისთვის დავალებული ერთი ან რამდენიმე მოქმედება.

უფლებამოსილების მიხედვით მინდობილობა სამი სახისაა: 
*ერთჯერადი მინდობილობა — ერთი კონკრეტული მოქმედების შესასრულებლად; 
*სპეციალური მინდობილობა — მთელ რიგ ერთგვაროვან მოქმედებათა შესასრულებლად (მაგალითად, ექსპედიტორისათვის გაცემული მინდობილობა საწარმოს მისამართით გამოგზავნილი ყველა ტვირთის მისაღებად);
*გენერალური მინდობილობა — საერთოდ მრწმუნებლის ქონების მართვისათვის.

ზოგიერთ გარიგებათა შესასრულებლად საჭიროა მინდობილობის სანოტარო წესით დამოწმება. რწმუნებულების გადაცემა (გადანდობა) შეიძლება, თუ ეს აღნიშნულია მინდობილობაში ან თუ აუცილებელია მრწმუნებლის ინტერესებისათვის. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამოქალაქო სამართალი
მინდონი

**მინდონი** (; დ. 8 ივლისი, 1808, ამარაპურა, ბირმა — გ. 1 ოქტომბერი, 1878, მანდალაი, ბირმა) — ბირმის გამგებელი (1853-1878) კონბაუნების დინასტიიდან. სახელმწიფოს ცენტრალიზაციის გაძლიერებისა და მსხვილი ფეოდალების ძალაუფლების დასუსტების მიზნით 50-60-იან წლებში გაატარა მთელი რიგი რეფორმები. მინდონი შეეცადა ურთიერთობები დაემყარებინა რუსეთთან და აშშ-თან. მინდონი ხელს უწყობდა მრეწველობისა და ვაჭრობის, ლიტერატურისა და ხელოვნების განვითარებას. 1857 წელს დააარსა ქალაქი მანდალაი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1808
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
კოშალინი

**კოშალინი** () — ქალაქი ჩრდილოეთ-დასავლეთ პოლონეთში, ბალტიის ზღვის ნაპირის მახლობლად. დასავლეთ პომერანიის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სარკინიგზო კვანძი, ნახევარგამტარების, ავტომობილის ნაწილების, ელექტროტექნიკური და სამშენებლო მოწყობილობის წარმოება, ხის დასამუშავებელი (მათ შორის ავეჯის), კვების მრეწველობა, სელის ქარხანა, უმაღლესი საინჟინრო სკოლა. XIII-XIV საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
იუა კოღონია

**იუა აბასის ძე კოღონია** (; დ.  10 ნოემბერი [ძვ. სტ. 28 ოქტომბერი], 1903, სოფელი კუტოლი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 15 ივნისი, 1928, სოხუმი, აფხაზეთის სსრ) — აფხაზი საბჭოთა პოეტი. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის აფხაზური ეპიკური პოეზიის განვითარებაში. 1924-1925 წლებში გამოქვეყნებული მისი პოემები „ზოსჰან აჩბა და ჟანაა ბესლანის ვაჟიშვილები“, „ნავეი და მზაუჭი“, „მონადირე ხმიჭი“, „აბათაა ბესლანი“ გამოირჩევა ცხოვრების ღრმა ცოდნით, ჰეროიკული სულისკვეთებით და ოპტიმისტური ჟღერადობით. კოღონიამ გამოკვეთა უსამართლობისა და ბოროტების წინააღმდეგ მებრძოლი, მაღალი სულისა და კეთილშობილ მისწრაფებათა მქონე ეპიკურ გმირთა სახეები. მის პოემაში მხატვრულად აისახა ფოლკლორის მოტივები. კოღონიას ლირიკული ლექსები მიძღვნილია საბჭოთა აფხაზეთის, მისი განახლებული აწმყოსა და ბედნიერი მომავლისადმი.

## ლიტერატურა
*აფხაზური ლიტერატურა, თბ., 1975

კატეგორია:აფხაზი პოეტები
იუა
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სალომე აბაშიძე

**სალომე აბაშიძე** (დ. 27 დეკემბერი, 1995, ბათუმი) — ქართველი სამბისტი. მსოფლიო თასის (ხარლამპიევის მემორიალი) გამარჯვებული (2019, მოსკოვი, რუსეთი, 60 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2014, -56 კგ)

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სალომე აბაშიძე — ქართული სპორტი
 

კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
სახილ ალახვერდოვი

**სახილ ალახვერდოვი** (დ. 9 იანვარი, 1999, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (კრივი), დავით კვაჭაძის სახელობის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, თბილისი, საქართველო, 49 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სახილ ალახვერდოვი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლევან არაბული

**ლევან არაბული** (დ. 29 მარტი, 1992, მცხეთა) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საერთაშორისო ტურნირის გამაჯრვეული (2017, ვარშავა, პოლონეთი, 130 კგ),  საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, სომბათჰეი, უნგრეთი, 130 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, თბილისი, საქართველო, 130 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლევან არაბული  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდრია მარკოვი

**ანდრია ანდრიას ძე მარკოვი** (; დ.  14 ივნისი [ძვ. სტ. 2 ივნისი], 1856,   რიაზანი — გ. 20 ივლისი, 1922, პეტროგრადი) — რუსი მათემატიკოსი. რიცხვთა თეორიის, ალბათობის თეორიისა და  მათემატიკური ანალიზის სპეციალისტი. ადიუნქტი პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიისა (1886), წლიდან ექსტრაორდინარული (1890), ორდინარული აკადემიკოსი (1896). 

## ბიოგრაფია
1878 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტი. 1880 წლიდან პრივატ-დოცენტია, 1886 წლიდან პროფესორი, 1905 წლიდან პეტერბურგის უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორი. მარკოვს ფუნდამენტური შრომები აქვს მიღებული რიცხვთა თეორიაში, მათემატიკურ ანალიზსა და ალბათობის თეორიაში. მარკოვის გამოკვლევები საფუძვლად დაედო მარკოვის პროცესების თანამედროვე თეორიას.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მათემატიკოსები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
გრიგოლაშვილი

საკუთარი სახელი **გრიგოლაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

*ბორის გრიგოლაშვილი — გენერალ-მაიორი
*ზიგფრიდ გრიგოლაშვილი — ეკონომისტი
*ლაურა გრიგოლაშვილი — ლიტერატურათმცოდნე, მედიევისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
ბრიტანეთისათვის ბრძოლა

**ბრიტანეთისათვის ბრძოლა** (ასევე ცნობილი როგორც **საჰაერო ბრძოლა ინგლისისთვის**, , ) — სამხედრო კამპანია, მეორე მსოფლიო ომის ნაწილი, სადაც სამეფო სამხედრო-საჰაერო ძალები დიდ ბრიტანეთს იცავდნენ ნაცისტური გერმანიის ლუფტვაფესაგან. ითვლება პირველ მნიშვნელოვან სამხედრო კამპანიად ისტორიაში, სადაც მხოლოდ საჰაერო ძალები იბრძოდნენ. დიდ ბრიტანეთში ბრძოლის პერიოდად ოფიციალურად არის აღიარებული 1940 წლის 10 ივლისიდან 1940 წლის 31 დეკემბრამდე პერიოდი, რომელიც ნაწილობრივ ემთხვევა გერმანულ ფართომასშტაბიან ღამის დაბომბვების სერია „ბლიცს“, რომელიც 1940 წლის 7 სექტემბრიდან 1941 წლის 11 მაისამდე გრძელდებოდა. გერმანელ ისტორიკოსებს მიაჩნიათ რომ „ბლიცი“ იყო ბრიტანეთის ბრძოლის ნაწილი და ბრიტანეთის ბრძოლა გრძელდებოდა 1940 წლის 10 ივლისიდან 1941 წლის 11 მაისამდე.

ბრძოლას ეკპაჟის 4 127 წევრთან ერთად 14 286 მშვიდობიანი მოქალაქეც შეეწირა.

## პოპ-კულტურაში
### ფილმები და სერიალები
**ბრიტანერთის ბრძოლა*. 
* *არწივები ლონდონის ცაზე* (1969) 
* *საოცრად მარტივი*
* *მუქი ლურჯი სამყარო* (2001)
* *პერლ-ჰარბორი*
* *ქარიშხალი: 303 ესკადრილია*

### წიგნები
* *რამდენიმე*, ალექს კერეშაუს წიგნი.

### ვიდეო თამაშები
* *Blazing Angels: Squadrons of WWII* (2006)
* *IL-2 Sturmovik: Birds of Prey* (2009)
* *War Thunder* (2012)

### საბრძოლო ფრენის სიმულატორები
* *Battle of Britain* (1987)
* *Their Finest Hour: The Battle of Britain* (1989)
* *Microsoft Combat Flight Simulator* (1998)
* *Aces High* (2000)
* ''Rowan's Battle of Britain* (2000)
* *Battle of Britain II: Wings of Victory* (2005)
* *IL-2 Sturmovik: Cliffs of Dover'' (2011, with a re-release in 2017)

## სქოლიო
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის საჰაერო ოპერაციები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები 1940 წელს
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის დასავლეთ ფრონტის ბრძოლები
ზიგფრიდ გრიგოლაშვილი

**ზიგფრიდ შალვას ძე გრიგოლაშვილი** (დ. 15 ივნისი, 1942, მცხეთა) — ქართველი ეკონომისტი, სპორტსმენი (ნიჩბოსნობა); ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1990), პროფესორი (1992), საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1963).  

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი 1965 წელს. იქვე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას 1969 წლიდან. მისი შრომები ეხება ვაჭრობის ეკონომიკის, ფინანსებისა და მარკეტინგის საკითხებს. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1959, 1961, 1962) და საკავშირო პრიზიორი (1964) ნიჩბოსნობაში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:მცხეთაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი ნიჩბოსნები
ზიგფრიდ
გრიგოლ მანგლელ-თბილელი

**გრიგოლ მანგლელ-თბილელი** — ქართველი მღვდელთმთავარი, მანგლელ-თბილელი ეპისკოპოსი. 1437–1439 წლებში მონაწილეობდა ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრების მუშაობაში, სადაც იოანე ეპისკოპოსთან ერთად საქართველოს დელეგაციას ხელმძღვანელობდა. კრების მოწვევის მთავარი მიზეზი იყო ოსმალეთის წინააღმდეგ საქრისტიანოს გაერთიანების საკითხი. დასავლეთ ევროპის ქვეყნების უმაღლესმა ხელისუფლებმა მასში მონაწილეობა არ მიიღეს. კრებაზე აშკარა გახდა, რომ საქართველოს პაპისაგან რეალური დახმარების იმედი არ უნდა ჰქონოდა. გრიგოლმა ეკლესიების გაერთიანების აქტს ხელი არ მოაწერა.

## ლიტერატურა
* ჟუჟუნაძე ო., XV ს. პირველი ნახევრის საქართველოს საგარეო პოლიტიკის ისტორიისათვის, კრ.: ქართული სამეფო-სამთავროების საგარეო პოლიტიკის ისტორიიდან, I, თბ., 1970;

კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
კატეგორია:თბილელი მღვდელთმთავრები
კატეგორია:XV საუკუნის ქართველები
გრიგოლ დადიანი (ცაიშელი)

**გრიგოლი (დადიანი)** (დ. დაახლ. 1760 — გ. 1822) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, ცაიშის ეპისკოპოსი (ცაიშელი), მოგვიანებით მიტროპოლიტი; განმანათლებელი, მისიონერი, ქველმოქმედი. 

ოდიშის მთავრის კაცია ოტიას ძე დადიანის ხელშეწყობით აღადგინა და მოაშენა ცაიშის მონასტერი, შეაკეთა მთავარი ტაძარი, ააშენა ქვის სამრეკლო, აგრეთვე სახლები მღვდლებისა და სხვა სასულიერო პირებისათვის, მონასტერს შემოავლო გალავანი, შექმნა ხელნაწერი და ნაბეჭდი წიგნების კოლექცია. სხვადასხვა დროს მონასტერს აუშენა 4 ტაძარი: სოფელ ლარჩავას — მთავარანგელოზის, სოფელ კოცოხს — თევდორე ტირონის, ხეთას — წმ. კვირიკესი. ხეთაში, თავისივე მამულში, ააგო სასახლე და მოაწყო კარის ეკლესია. იქვე დააარსა სასწავლებელი. თავისი სახსრებით დაიხსნა დასავლეთ საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან მიერ გატაცებული ტყვეები, ეწეოდა სამისიონერო საქმიანობას აფხაზთა დასაბრუნებლად ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე. 1822 წლის 19 ივნისს შედგენილ მის ვრცელ ანდერძში საინტერესო ცნობებია იმდროინდელ დასავლეთ საქართველოს სოციალური, პოლიტიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ.

## ლიტერატურა
გრიგოლ
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 1760
კატეგორია:გარდაცვლილი 1822
გრიგოლი (გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი)

**გრიგოლი** (ერისკაცობაში — გიორგი ელიზბარის ძე დადიანი) (დ. 1824, სოფ. ქვიშხორი, ქუთაისის გუბერნია, — გ. 12 ოქტომბერი, 1907, მარტვილი) — ქართველი სასულიერო მოღვაწე. 

სწავლობდა ღვთისმშობლის მონასტერში ნახარებაოში (ახლანდ. ქ. მარტვილი), შემდეგ სამეგრელოს სამაზრო სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1845 წელს მორჩილად გაამწესეს, 1849 წელს კი ბერად აღიკვეცა. 1850 წლის იანვარში თავისივე თხოვნით თბილისის ფერისცვალების მონასტერში გადაიყვანეს, 1852 წელს კი ეგზარქოსმა ისიდორემ მღვდელმონაზვნად აკურთხა. 1857 წლის ნოემბერში გრიგოლი სოხუმის საკათედრო ტაძრის მღვდელმონაზვნად გაამწესეს, 1858–1862 წლებში — ბიჭვინთის, შემდეგ აბჟუას ოლქის მთავარხუცესი იყო; 1862 წელს კი სოხუმის საკათედრო ტაძრის იღუმენად დანიშნეს. 

1875 წელს გრიგოლი საქართველო-იმერეთის სინოდალური კანტორის წევრად აირჩიეს, 1879 წლის 28 ივლისიდან დავით-გარეჯის მონასტრის წინამძღვარი გახდა. 1886 წელს, რუსეთის სინოდის გადაწყვეტილებით, ეპისკოპოსის ხარისხი მიანიჭეს და გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსად აკურთხეს. ეპარქიაში სასულიერო განათლების სრულყოფის მიზნით სოფელ ბანძაში გახსნა ორწლიანი სამრევლო სკოლა. გრიგოლ ეპისკოპოსი წინ აღუდგა რუსეთის რეაქციულ პოლიტიკას, რომელიც მიზნად ისახავდა საქართველოსგან სამეგრელოს ჩამოშორებას. კავკასიის სასწავლო ოლქის ზედამხედველის იანოვსკის მითითებით მეგრულად ითარგმნა ლოცვები, ასევე განზრახული იყო სკოლებში მეგრულად სწავლების შემოღება. გრიგოლმა რამდენიმე სხდომა ჩაატარა ამ განზრახვის წინააღმდეგ, იქაურ სამღვდელოებას და საზოგადოებას განუმარტავდა ამ პოლიტიკის მზაკვრობას. ხელისუფლებამ განზრახვა სისრულეში ვერ მოიყვანა, მაგრამ გრიგოლი არასაიმედო პიროვნებად მიიჩნია, 1898 წელს ეპარქია ჩამოართვა და საცხოვრებლად თავდაპირველად გელათის, შემდეგ კი მარტვილის მონასტერი მიუჩინა. დაკრძალულია ჭყონდიდის დღევანდელ საკათედრო ტაძარში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
კატეგორია:დადიანები
საბა ასანიძე

**საბა ასანიძე** (დ. 7 აპრილი, 2003, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ჭაბუკებს (U15) შორის ევროპის ჩემპიონატის პრიზიორი (2018, მილანი, იტალია, 77 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* საბა ასანიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
იგორ მატოვიჩი

**იგორ მატოვიჩი** (, დ. 11 მაისი, 1973, ტრნავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი პოლიტიკოსი, სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრი 2020 წლის 21 მარტიდან 2021 წლის 30 მარტამდე. მემარჯვენე-კონსერვატიული პარტიის ჩვეულებრივი ხალხის დამაარსებელი და ლიდერი. სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს დეპუტატი 2010 წლის 12 ივნისიდან.

## ბიოგრაფია 
იგორ მატოვიჩი დაიბადა ტრნავაში 1973 წლის 11 მაისს. 1993 წელს სწავლა დაიწყო კომენსკის უნივერსიტეტის მენეჯმენტის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1997 წელს. 2002-2010 წლებში მუშაობდა ტრნავის საგამომცემლო სახლში. 

2010 წელს დააარსა პარტია „ჩვეულებრივი ხალხი“. ამავე წელს გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და გახდა სლოვაკეთის ეროვნული საბჭოს დეპუტატი. 2020 წლის 29 თებერვლის საპარლამენტო არჩევნებში მისმა საარჩევნო ბლოკმა გაიმარჯვა საპარლამენტო არჩევნებში და პრეზიდენტმა ზუზანა ჩაპუტოვამ დაავალა მთავრობის შექმნა. იგორ მატოვიჩის მთავრობა კოალიციურია და მასში ოთხი პარტია მონაწილეობს: ჩვეულებრივი ხალხი, პარტია ხალხისთვის, პარტია თავისუფლება და სოლიდარობა და პარტია ჩვენ — სამშობლო. 

2021 წლის 30 მარტს თანამდებობიდან გადადგა რუსული ვაქცინის შეძენით გამოწვეული სამთავრობო კრიზისის გამო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:სლოვაკი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კომენსკის უნივერსიტეტი

**კომენსკის უნივერსიტეტი** ( ) — სლოვაკეთის უდიდესი უნივერსიტეტი. სახელი ეწოდა ჩეხი პედაგოგის იან ამოს კომენსკის პატივსაცემად. შედის ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციის, უტრეხტის ქსელის შემადგენლობაში. 

## ისტორია 
უნივერსიტეტი დაარსდა 1919 წელს ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნისთანავე პრაღაში მდებარე კარლის უნივერსიტეტის დახმარებით. თავდაპირველად უნივერსიტეტში მხოლოდ ერთი, სამედიცინო ფაკულტეტი არსებობდა, მაგრამ უკვე 1921 წელს გაიხსნა ფილოსოფიისა და იურიდიული ფაკულტეტები. 1939-1954 წლებში ეწოდებოდა სლოვაკეთის უნივერსიტეტი. ამჟამად უნივერსიტეტში 13 ფაკულტეტია, რომელზეც დაახლოებით 30 000 სტუდენტი სწავლობს. უნივერსიტეტთან არსებობს ბოტანიკური ბაღი.  

## ცნობილი კურსდამთავრებულები 
უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდნენ ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწეები ალექსანდრე დუბჩეკი და გუსტავ ჰუსაკი, ასევე თანამედროვე სლოვაკეთის ორი პრეზიდენტი ივან გაშპაროვიჩი და ზუზანა ჩაპუტოვა. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები არიან სლოვაკეთის პრემიერ-მინისტრები: ვლადიმირ მეჩიარი, იოზეფ მორავჩიკი, რობერტ ფიცო და იგორ მატოვიჩი, რომაული სამართლის ისტორიის სპეციალისტი პეტერ ბლაგო და პოეტი შტეფან ჟარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:სლოვაკეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ამბაკო ავალიანი

**ამბაკო ავალიანი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1986,  {{ფაქტი|{}|26|10|2020}} ) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2011, 2012 - 73 კგ), ვერცხლისა (2016, -81 კგ) და  სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 2010,  -73 კგ, 2014, -81 კგ), მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2011, -73 კგ).  იგი არის აგრეთვე ევროპის ჩემპიონი (2017, ვარშავა, პოლონეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ამბაკო ავალიანი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქართველი ევროპის ჩემპიონები
კობა აკოფაშვილი

**კობა აკოფაშვილი** (დ. 17 თებერვალი, 2001, გორი, საქართველო) — ქართველი ძიუდოისტი და სამბისტი. სამბოში ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, -70 კგ), ძიუდოში ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2018, -66 კგ)

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* კობა აკოფაშვილი — ქართული სპორტი
* კობა აკოფაშვილი — International Judo Federation
* კობა აკოფაშვილი — JudoInside.com

კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
დავით ასუმბანი

**დავით ასუმბანი** (დ. 28 ნოემბერი, 1987) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (2006, 2010,  -60 კგ), ვერცხლისა (2000, -66 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009, -60 კგ), 23 წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2007, -66 კგ), მსოფლიო თასის გამარჯვებული (2010, -60 კგ), პარიზის დიდი ვარსკვლავის ტურნირის გამარჯვებული (2010, -60 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2003, -55 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2004, -55 კგ) და ევროპის ჩემპიონი (2010, ვენა, ავსტრია).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დავით ასუმბანი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
დატუმბვის ლემა რეგულარული ენებისთვის

**დატუმბვის ლემა რეგულარული ენებისთვის** — ლემა ფორმალური ენების თეორიაში. აღწერს რეგულარული ენის აუცილებელ თვისებას: საკმარისად გრძელი ყველა სიტყვა არის „დატუმბვადი“, ანუ გააჩნია შუა ნაწილი, რომლის ნებისმიერ რაოდენობაჯერ განმეორების შემთხვევაში მიიღება იმავე ენის სხვა სიტყვა. იმის ჩვენებით, რომ რაიმე ენას არ აქვს ეს თვისება, მტკიცდება მისი არარეგულარულობა. გამოიყენება უსასრულოდ დიდი ენებისათვის, რადგან ყველა სასრული ენა რეგულარულია.

ლემის მიხედვით, ნებისმიერი რეგულარული L ენისათვის არსებობს p მუდმივა და ამ ენაში მასზე სიგრძით არამკაცრად დიდი ყველა სიტყვა w დაიყოფა სამ ქვესტრიქონად (w = xyz), ისე, რომ y-ს განმეორებით მიღებული სიტყვები xz, xyz, xyyz, xyyyz, ... მაინც L-ს ეკუთვნის. ეს პროცესი ცნობილია დატუმბვის სახელით. ლემისათის აუცილებელია, რომ xy ქვესტრინგის სიგრძე იყოს მაქსიმუმ p, რაც ამცირებს სიტყვის დაჭრის ვარიანტებს. ყველა სასრული ენა დატუმბვადია და ეს მათთვის p რიცხვად უგრძესი სიტყვის სიგრძეზე ერთით მეტის აღებით ჩანს.

## ფორმალური ჩანაწერი 
L იყოს რეგულარული ენა. მაშინ არსებობს რიცხვი p > 1 (დამოკიდებული მხოლოდ L-ზე) და L-ის p-ზე გრძელი ყველა სიტყვა w ჩაიწერება xyz ქვესტრიქონების მიმდევრობად ისე რომ:

*  |y| \geq 1 
*  |xy| \leq p 
*  (\forall n \geq 0) ( xy^nz \in L )

თუკი სრულდება მოცემული პირობები, მაშინ y ქვესტრიქონი იტუმბება (რამდენჯერმე განმეორებით ან წაშლით მიღებული სიტყვა რჩება L ენაში). x და z ქვესტრინგების სიგრძეების არ არის შეზღუდული და შეიძლება 0-იც იყოს.

ლემა მთლიანად ფორმალურ ენაზე:

\begin{array}{l}                                                                                                                                       
(\forall  L\subseteq \Sigma^*)  \\                                                                                                                     
\quad      (\mbox{regular}(L) \Rightarrow \\                                                                                                           
\quad      ((\exists p\geq 1) ( (\forall w\in L) ((|w|\geq p) \Rightarrow \\                                                                           
\quad ((\exists x,y,z \in \Sigma^*) (w=xyz \land (|y|\geq 1 \land |xy|\leq p \land                                                                
(\forall n\geq 0)(xy^nz\in L))))))))                                                                                                                   
\end{array} 

## ლემის გამოყენება 
ლემის გამოყენება ხდება საწინააღმდეგოს დაშვების მეთოდით რაიმე ენის არარეგულარობის დამტკიცებისას.

მაგალითად, \Sigma = \{a, b\} ანბანისაგან შედგენილი L = \{a^n b^n : n \geq 0\} ენის არარეგულარობა მტკიცდება ასე:

ცვლადებს ჰქონდეს იგივე მნიშვნელობა, რაც ზემოთ. განვიხილოთ w = a^p b^p სიტყვები (შედის p-ზე გრძელ სიტყვებში). ლემის მიხედვით თუ ენა რეგულარულია უნდა არსებობდეს w = xyz დაყოფა ( |y| \geq 1  და  |xy| \leq p  პირობებით) რომლისთვისაც ყველა xy^iz (i \geq 0) რჩება L ენაში. x-ზე და xy-ზე დაწესებული შეზღუდვებიდან გამომდინარეობს, რომ y მხოლოდ a-ებს შეიცავს. შესაბამისად y ნაწილის დატუმბვით მიღებულ სიტყვაში მეტი a იქნება და აღებული ენის პირობას აღარ დააკმაყოფილებს. მაშასადამე L ენა არაა რეგულარული.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:მათემატიკური თეორემები
კატეგორია:ინფორმატიკა
ალისა ასიტაშვილი

**ალისა ასიტაშვილი** (დ. 14 აპრილი, 1934, თბილისი —  გ.  8 გვისტო, 2015 ) — ქართველი სპორტსმენი ქალი (კალათბურთი), იყო სსრკ ნაკრების წევრი (1953-1957), მსოფლიოს სტუდენტური თამაშების მეორე პრიზიორი (1954), I და II საერთაშორისო ახალგაზრდული მეგობრული სპორტული თამაშების ჩემპიონი (1953, 1955),  ორგზის ევროპის ჩემპიონი,  იყო საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ალისა ასიტაშვილი  — ქართული სპორტი
* ალისა ასიტაშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
კატეგორია:ქალები სპორტში
მზია ბებოშვილი

**მზია ბებოშვილი** (დ. 9 ივლისი, 1998) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), გოგონებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2015, 52 კგ) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 48 კგ). ევროპის ოლიმპიური ფესტივალის  გამარჯვებული (2015, 48კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მზია ბებოშვილი — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 9 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქალები სპორტში
კავკასიისათვის ბრძოლა

**კავკასიისათვის ბრძოლა** — ბერლინი-რომი-ტოკიოს ღერძის ქვეყნების და საბჭოთა კავშირის შეიარაღებული ძალების ოპერაციების სერიები, კავკასიის რეგიონში, მეორე მსოფლიო ომის აღმოსავლეთ ფრონტზე. 1942 წლის 25 ივლისს გერმანელმა ჯარისკაცებმა აიღეს დონის როსტოვი, რამაც გერმანულ ძალებს გზა გაუხსნა სამხრეთ საბჭოთა კავშირის, გროზნოს, მაიკოპის და საბოლოოდ ბაქოს ნავთობების რეზერვებისაკენ. ორი დღით ადრე ადოლფ ჰიტლერმა პირდაპირი ბრძანება გასცა, გერმანელ ჯარისკაცებს უნდა აეღოთ კავკასიის რეგიონი და მისი ნავთობ რეზერვები. გერმანელებს იმავა წლის ზამთარში  უკან დახევა აიძულა ოპერაცია პატარა სატურნმა.

## ლიტერატურა
* Иван Тюленев. *Крах операции "Эдельвейс"*. Орджоникидзе, 1975.
* К.-М. Алиев. *В зоне "Эдельвейса"*. М.-Ставрополь, 2005.
*Javrishvili K. Battle of Caucasus: Case for Georgian Alpinists, Translated by Michael P.Willis, 2017.

## რესურსები ინტერნეტში
*Ясен Дьяченко. История альпинизма. Война на Кавказе 
*Великая Война - Кавказ
*Операция "Эдельвейс". Последняя тайна
* Товарищи под знаком Эдельвейса / Kameraden unterm Edelweiss

კატეგორია:კავკასიისათვის ბრძოლა