open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქრისტიანა ნიუსლაინ-ფოლჰარდი

**ქრისტიანა ნიუსლაინ-ფოლჰარდი** (; დ. 20 ოქტომბერი, 1942, მაგდებურგი, გერმანია) — გერმანელი მეცნიერი განვითარების ბიოლოგიის დარგში, გენეტიკოსი. ემბრიონული განვითარების ადრეული სტადიების გენეტიკური კონტროლის სფეროში აღმოჩენებისათვის 1995 წელს ერიკ ვიშაუსთან და ედვარდ ლიუისთან ერთად მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში.  
## ბიოგრაფია 
ქრისტიანა ნიუსლაინ-ფოლჰარდი დაიბადა გერმანიის ქალაქ მაგდებურგში 1942 წელს. მამამისი იყო არქიტექტორი და მისი მრავალწევრიან ოჯახში იყო ხელოვნებითა და მუსიკით დაინტერესება. 12 წლის ასაკში ქრისტიანას უკვე არჩეული ჰქონდა ბიოლოგის კარიერა. 1968 წელს დაამთავრა თიუბინგენის ებერჰარდ-კარლის უნივერსიტეტი, სადაც ბიოქიმიას სწავლობდა. 1973 იქვე დაასრულა დოქტურანტურა გენეტიკაში. ბაზელსა და ფრაიბურგში სტაჟირების შემდეგ, 1978 წლიდან ერიკ ვიშაუსთან ერთად მუშაობდა ჰაიდელბერგში, ევროპული მოლეკულური ბიოლოგიის ლაბორატორიაში. 1981 დაბრუნდა თიუბინგენში, სადაც იყო მაქს-პლანკის განვითარების ბიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი 1985 წლიდან 2015 წლამდე.

ჰაიდელბერგში ნიუსლაინ-ფოლჰარდი და ვიშაუსი წელიწადზე მეტხანს მუშაობდნენ დროზოფილას ტიპის ბუზების 40 ათასი ოჯახის წარმომადგენლის შეჯვარებაზე და იკვლევდნენ მათ გენეტიკას. ცდისა და შეცდომის მეთოდის გამოყენებით მათ დაადგინეს, რომ ბუზის 20 ათასი გენიდან დაახლოებით 5000 იყო მნიშვნელოვანი და 140 იყო აუცილებელი ადრეული განვითარებისთვის. მათ ბუზის ემბრიონული განვითარების საჭიროებისთვის გამოყვეს სამი გენეტიკური კატეგორია: ე.წ. gap-გენები, რომელიც პასუხისმგებელი იყო სხეულის ფორმირებაზე თავი-კუდის ღერძზე; pair-rule-გენები, რომლებიც განსაზღვრავდა სხეულის სეგმენტურობას; და სეგმენტური პოლარობის (segment-polarity) გენები, რომლებიც აკონტროლებდა თითოეულ სეგმენტში სტრუქტურების განმეორებადობას. 1990-იანი წლების დასაწყისში ნიუსლაინ-ფოლჰარდმა დაიწყო თევზ დანიო-რერიოს განვითარების მაკონტროლებელი გენების კვლევა. კობრისებრთა ოჯახის ეს თევზი განვითარების ბიოლოგიაში იდეალური ექსპერიმენტული მოდელია, ვინაიდან სწრაფად მრავლდება, ახლოს დგას სხვა ხერხემლიანებთან, ხოლო მისი ემბრიონი გამჭვირვალეა. ნიუსლაინ-ფოლჰარდი იკვლევდა თევზის ემბრიონებში უჯრედების მიგრაციას მათი თავდაპირველი ადგილსამყოფელიდან დანიშნულების საბოლოო ადგილამდე. ამ კვლევებმა ნათელი მოჰფინა ადამიანის განვითარებასა და ნორმალური ფიზოლოგიური პროცესების რეგულირებაში მონაწილე გენების და უჯრედული ფაქტორების როლს.  

1995 წელს ნიუსლაინ-ფოლჰარდმა, ვიშაუმ და ლიუისმა მიიღეს ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში. ნიუსლაინ-ფოლჰარდს ასევე მიღებული აქვს ლაიბნიცის პრემია (1986) და ალბერტ ლასკერის ჯილდო ბაზისური მედიცინის კვლევებში (1991). გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე წიგნი, მათ შორის: „დანიო-რერიო: პრაქტიკული მიდგომები“ (Zebrafish: A Practical Approach, 2002; თანაავტორი რალფ დამთან ერთად) და „სიცოცხლის დასაბამი: როგორ მართავენ გენები განვითარებას“ (Coming to Life: How Genes Drive Development, 2006). 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გერმანელი ბიოლოგები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გრემის ნაქალაქარის მეორე ეკლესია

**გრემის ნაქალაქარის მეორე ეკლესია** — არქიტექტორული ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელი გრემის ნაქალაქარის სავაჭრო უბნის ჩრდილოეთ განაპირას, მთის ფერდობზე. თარიღდება XV-XVI საუკუნეებით.

ეკლესია გუმბათოვანია, რომლის შიგნითა ჯვაროვანი გეგმა გარედან კვადრატშია ჩასმული. კედლები ძირითადად სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა ნაგები. გუმბათი და გუმბათქვეშა კვადრატი მთლიანად აგურისაა.
ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს კარი შეისრული თაღითაა გადახურული. ჯვრის მკლავები საგრძნობლად მცირე სიღრმისაა, მათგან ერთი - აღმოსავლეთისა - აფსიდიანია, დანარჩენები - სწორკუთხა. სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავების ძირი ეკლესიის იატაკიდან 0.7 მეტრით მაღლაა. საკურთხევლის აფსიდი გვერდის მკლავებზე ოდნავ ღრმაა. ხოლო დასავლეთ მკლავს სიღრმით თითქმის სამჯერ აღემატება. აფსიდის ღერძზე თარაზულად გადახურული განიერი სარკმელია რომლის ორსავე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. ერთი სწორკუთხა ნიშა ჩრდილოეთ მკლავის ჩრდილოეთ კედელშია. მისი ნახევარი კედლის სისქეშია მოქცეული, ხოლო ნახევარი რომელიც ირგვლივ ბრტყელი ქვებითაა შემოსაზღვრული, კედლის სიბრტყის გარეთაა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, თითო სწორკუთხა სარკმელი დანარჩენ მკლავებშიცაა. 

საკურთხევლის გვერდებზე გეგმით სწორკუთხა, შეისრულიკამარით გადახურული სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომელთა იატაკი გვერდის მკლავების ძირების დონეზეა. ორივეს შესავლელი დასავლეთიდანაა, შესაბამისი მკლავიდან. ორივე კარი შეისრულთაღოვანია. სათავსები განათებულია აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი თითო სწორკუთხა სარკმლით.

ჯვრის მკლავების გადაკვეთაზე აღმართულია შიგნიდან მრგვალი, ხოლო გარედან რვაწახნაგოვანი გუმბათი. გუმბათქვეშა კვადრატიდან კუმბათის ყელის საფუძვლის წრიულ მოხაზულობაზე გადასვლა განხორციელებულია აფრების მეშვეობით. გუმბათის ყელში ოთხი მაღალი შეისრულთაღოვანი სარკმელია. ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სარეკმლებს შორის, მცირე ზომის ხვრელია. 
შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა.

ეკლესია გარედან მასიურია, ქვედა ნაწილი კუბური მასაა, ხოლო ზემოთ, სახურავის დონეზე. გამოყოფილია ფრონტონით დასრულებული ჯვრის მკლავები, რომლებიც იმდენად დაბალია, რომ აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე მკლავებისა და გვედის ნაწილების სახურავის კალთები თითქმის ერთ სიბრტყეშია მოქცეული. 

ეკლესიის დასავლეთ კედელში ჩართული ყოფილა რამდენიმე ხაჩკარი, რომელთაგანაც ერთიღაა შემორჩენილი. ფასადები დასრულებულია ნატეხი ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით შნობა გადახურულია კრამიტით.

ეკლესიას გარს ევლებოდა ნატეხი ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობის გალავანი, რომლის კედლებში სამკურნალო დანიშნულების ნიშებია მოწყობილი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ახალსოფლის თუშის ციხე

**ახალსოფლის თუშის ციხე** — კოშკი, არქიტექტურული ძეგლი, დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის ჩრდილოეთით, მდინარე ავანისხევის მარჯვენა ნაპირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სავარაუდოდ, სახელი შეერქვა თუში მეცხვარეების გამო, რომლებიც ციხეს ახლაც იყენებენ ცხვრის საძოვრად.

თავდაპირველად ამ ადგილას მდგარა პატარა დარბაზული ეკლესია, რომლისთვისაც მოგვიანებით, გარედან, სქელი კედლები მიუშენებიათ და სათავდაცვო კოშკად გადაუკეთებიათ. კოშკი ორსართულიანია, შემორჩენილია 5 მეტრის სიმაღლეზე. ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, კედლები დაბზარულია, დაზიანებულია გარეთა კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. 

ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა. გარედან კუთხეებმომრგვალებულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედლებში თითო ნიშაა, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებზე — თითო პილასტრი, რომლებსაც ეყრდნობა ყალიბით გამოყვანილი შეისრული თაღი. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში სათოფურებია გაჭრილი. დასავლეთ კედლის გასწვრივ, ჭერში — ბანზე გასასავლელი, ხოლო ჩრდილოეთი კედლის თავზე ორი ხვრელია.

ციხეს ქვის კედლით შემოღობილი პატარა ეზო აქვს, ეზოში და ციხის ირგვლივ 1969 წელს არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, რომელსაც დ. ჭილაშვილი ხელმძღვანელობდა. ეზოში აღმოჩნდა სქელკედლიანი, მომწვანო-მოყავისფროდ მოჭიქული, ხაზოვანი ორნამენტით შემკული, დიდი ზომის ჯამის ძირის ნატეხები.

თუშის ციხის ირგვლივ, მიწის ზედაპირზე, მიმობნეულია დანგრეული ნაგებობების ქვები, მათ შორის, თლილიც. სადაზვერვო შურფის გათხრით გამოვლინდა კულტურული ფენა, აღმოჩნდა რამდენიმე ქვევრის ნაშთი, მარნის ნაწილი სამი ქვევრით და ნასახლარი ქვის ყორეებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბალღოჯიანის სამაროვანი

**ბალღოჟიანის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბალღოჯიანის ცენტრალურ ნაწილში, ბოჭორიშვილების კარმიდამოში. თარიღდება ძვ.წ III-I საუკუნეებით. სამაროვნის ქვევრსამარხებში დადასატურდა სამტუნა დოქები და ბრინჯაოს სამაჯურები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ახალსოფლის მეხუთე ეკლესია

**ახალსოფლის მეხუთე ეკლესია**  — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის სასაფლაოზე. დანგრეულია. შემორჩენილი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლების ფრაგმენტების სიმაღლე 1.5 მეტრია. ეკლესია ნაგები იყო მოზრდილი ზომის რიყის ქვითა და ნაგები ქვით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვეჯინის მეორე ნაგებობა

**ვეჯინის მეორე ნაგებობა** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვეჯინის დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე ვეჯინის ხევის მარჯვენა ნაპირზე. სამანქანო გზის ქვეშ. 2002 წლის წყალდიდობის დროს გზის ჩანგრევის შედეგად გამოჩნდა დერეფანი (სიგრძე 1 მეტრი), რომელიც უკავშირდება გეგმით სწორკუთხა, სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებით წაგრძელებულ, შეისრულ კამაროვან სათავსს. სათავის სამხრეთ კედელში თაღოვანი ნიშაა, მის მოპირდაპირე კედელში კი თაღოვანი კარი, რომელიც გადის კვადრატულ სათავში. აქაც კედლები და კამარა აგურისაა. ოთახების დამაკავშირებელი კარის პირდაპირ. თაღოვანი ღიობია (მთლიანად ამოვსებულია ქვაღორღილით). რომელიც ხევში გადის. ღიობის დასავლეთით მცირე თაღოვანი ნიშაა. ორივე სათავსი შელესილი ყოფილა (ნალესობა მხოლოდ კედლებზეა შემორჩენილი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ვაზისუბნის მეოთხე ეკლესია

**ვაზისუბნის მეოთხე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის, დგას სოფელ ვაზისუბნის დასავლეთით, ტყეში, გომებად წოდებულ ადგილზე. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვითა და დუღაბით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყვარლის მეორე ეკლესია

**ყვარლის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მედებარეობს ყვერლის მუნიციპალიტეტში. ქალაქის ჩრდილოეთით ორ კილომეტრზე. მდინერე დურუჯის მარჯვენა ნაპირას, დოლოჭოპად წოდებულ ადგილას. თარიღდება შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები და გადახურვა. დარღვეულია აღმოსავლეთ კედლის შუა და სამხრეთ კედლის  დასავლეთნაწილი. შენობა შესასვლელი ჩრრდილოეთით ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა. აფსიდის გვერდებში მოწყობილია თითო განიერი, სწორკუთხა ნიშა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვეჯინის ნათლისმცემლის ეკლესია

**ვეჯინის ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ვეჯინის  სამხრეთ-დასავლეთით 1,8 კილომეტრზე. ე. წ. აკანაქდის ფერდობზე. ცხრასაყრდის კომპლექსისაკენ მიმავალ გზასთან ახლოს, ტყეში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (6,5x4,8 მ.). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით: კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია კვადრატული აგური (24x24x5.5 სანტიმეტრი 22.5x22.5x5.5 სანტიმეტრი). ძლიერ დაზიანებულია:  ჩამონგრეულია კამარის აღმოსავლეთ ნახევარი და კონჭის დიდი ნაწილი. კედლების ზედა ნაწილები და ლავგარდიანი, მთელ სიმაღლეზე გაბზარულია აღმოსავლეთ კედელი. შიგნით ეკლესია დაახლოებით 1 მეტრი სიმაღლეზე ჩამონაშალი ქვითა და მოწითაა ამოვსებული.

ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. კარი გარედან გადახურულია თარაზულად არაწესიერი ფორმის მოზდილი ქვიშაქვით. შიგნით კი ნახევარწრიული თაღით. საკურთხევლის ნახევარწრიულ  აფსიდსი შეისრულთაღოვანი სარკმელი და მის ორივე მხარეს განლაგებული თითო  სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე  მიდგმულია ოთხწახნაგა ტრაპეზი. აფსიდის ქონქი რიყის ქვით ყოფილა ნაწყობი. ხოლო თაღი - აგურით(შემორჩენილია კონქისა და თაღის ჩრდილოეთ ნაწილი).

დარბაზის სივრცე წყვილი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი შეისრული საბჯენი თაღით გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად. თაღი მთლიანად კვადრატულია აგურითაა ნაწყობი დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილში თაღოვანი სარკმელია.

აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ორივე მხარეს განთავსებულია თითო ფართო და მაღალ თაღოვანი ნიშა. სამხრეთით მდებარე ნიშა გეგმით სამკუთხაა ჩრდილოეთისა კი-ნახევარწრიული.

სამხრეთ ფასადზე შესალესის ზღუდარის შუა ნაწილში ტლანქად ნაკვეთი ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა - ბოლოებისაკენ გაფართოებული მკლავებით. იგი ჩასმულია ფონის ამოკვეთით გამოყვანილ სწორკუთხა არეში, ჯვრის ქვედა მკლავის გვერდებზე და ზღუდის დანარჩენ სიბრტყეზე შემორჩენილია დაუდევრად შესრულებული ძლიერ დაზიანებული ასომთავრული წარწერა.
აღმოსავლეთ ფრონტონის გვერდებზე შემორჩენილია ლავგარდნის მცირე ნაწილი. რომელიც შედგება კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად ნაწყობი აგურის ორი რიგისაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ენისელის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

**ენისელის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ენისელის განაპირას. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. ეკლესია გეგმით კვადრატს მიახლოვებული სწორკუთხედია (6,2x5,2 მ). ნაგებია რიყის ქვის, ნატეხი ქვისა და აგურის ირეგულარული წყობით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი გარედან შეისრული თაღითაა დასრულებული, შიგნიდან კი თარაზული გადახურვა აქვს. აღმოსავლეთიდანაა არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის, ღრმა აფსიდია, რაშიც თაღოვანი სარკმელი და მისგან ჩრდილოეთით ერთი პატარა, თაღოვანი ნიშაა მოწყობილი. თითო თაღოვანი სარკმელი, ერთმანეთის პირდაპირ, გრძივ კედლებშიცაა. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა, გადახურულია ცილინდრული კამარით, რომელიც აფსიდის თაღს და დასავლეთ კედლის მიმდებარე კუთხის პილასტრებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ფასადები სადაა, დასავლეთ ფასადზე კარის თავზე, პატარა ოთხკუთხა ნიშებია მოწყობილი, ხოლო ფრონტონში აგურის წყობით, გამოსახულია ჩაღრმავებული ჯვარი. ფასადები დასრულებულია აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდნით. შენობა გადახურული იყო კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გუარამ III

**გუარამ III**, გუარამიდების დინასტიიდან, იყო ქართლის წარმომადგენელი ერისმთავარი (ქართლი, აღმოსავლეთ საქართველო) დაახლოებით 693-დან 748 წლამდე.

გუარამ III-ეს მიენიჭა კუროპალატის ბიზანტიური ტიტული, და ამ გზით, მას უნდა შეეცვალა მისი მამა ან პაპა გუარამ II 693 წლამდე ცოტა ხნით ადრე, სანამ აჯანყებული ხალიფატი ბაზანტიელებს განდევნიდა კავკასიის რეგიონიდან.

დაახ. 800 წლის ფსევრო-ჯუანშერის ქრონიკებში ასევე მოიხსენიებიან ერისმთავრები მირი, არჩილი, და ამ უკანასკნელის ძეები – იოვანე და ჯუანშერი – ამ პერიოდში. თუმცა, ამ პირთაგან არცერთი არ ყოფილა ქართლის წარმომადგენელი ერისმთავარი, არამედ კახეთის პროვინციელი მმართველები აღმოსავლეთში.

გუარამ III-ეს ჰყავდა შვილი სახელად ასევე გუარამი (ან გურგენი, მომავალი გუარამ IV), და ორი ანონიმური ასული, ერთი მათგანი დაქორწინდა ხოსროიდ უფლისწულ არჩილზე, მეორე – ბაგრატიდ უფლისწულ ვასაკზე. მისი ძე, გუარამი/გურგენი დაქორწინებულ იქნა ნერსიანიდ პრინცესაზე, ადარნასე III-ის ქალიშვილზე, და ეყოლა ძე, სტეფანოზი.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
ვეჯინის მესამე ნაგებობა

**ვეჯინის მესამე ნაგებობა** — არქიტექტურული ძეგლი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვეჯინის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე ვეჯინის ხევის მარცხენა ნაპირზე. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ ზურგის ჩრდილოეთ კედელი, სიგრძე — 17,84 მეტრი, მაქსიმალური სიმაღლე მიწის ზედაპირიდან 8,5 მეტრზე, კედლის სისქე 0,9 მეტრია, და მასთან დაკავშირებული სამი კედელის ნაწიბურები — ბოლოებში და დასავლეთ ნაწილსი იგი ნაგებია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით; არქიტექტურული ელემენტების წყობაში გამოყენებულია კვადრატული აგუროც. ნაგებობა სამსართულიანი ყოფილა (კედელზე შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის კოჭების დასაყრდნობი საფეხურები).

პირველი სართულის დონეზე კედელი თითქმის მთლიანად დაფარულია მიწითა და ნანგრევებით. კედლის აღმოსავლეთ ნაწილის შუაში მოჩანს ისრულთაღოვანის თაღის მცირე ნაწილი.

მეორე სართულის დონეზე. აღმოსავლეთ ნაწილში, სამი შეისრულთაღოვანი ნიშაა, რომელთა თაღები აგურისაა. მათგან აღმოსავლეთით მდებარე ნიშაში მოწყობილია ისრული თაღით გადახურული ღრმა უბე. კედლის აღმოსავლეთ ბოლოში. გვერდიგვერდ, ორი სწორკუთხა, ნიშაა მათ ქვემოთ კი - მცირე ისრულთაღოვანი ნიშაა. რომელიც ვიწრო და დაბალი ჰორიზონტალური ხვრელით დაკავშირებულია კედლის სისქეში მოწყობილ ცილინდრულ, ნახევარსფერული კამარით გადახურულ სათავსთან (დიამეტრი — 1,8 მეტრი სიმაღლე — დაახლოებით 2,5 მეტრი). სათავსი მთლიანად შელესილია: მის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში პატარა სწორკუთხა ნიშაა. სართულის კედლის დასავლეთ ნაწილი ყრუა.

მესამე სართულზე. აღმოსავლეთ ნაწილში, ორი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. მათ აღმოსავლეთით. კი - ერთი საკმაოდ დიდი და ღრმა სწორკუთხა ნიშაა (სიგრძე 1,92 სანტიმეტრი სიმაღლე 1,5 მეტრი სიღრმე — 1,3 მეტრი), მის გვერდებში თითო ისრულთაღოვანი ნიშაა მოწყობილი. ხოლო ძირში — ხვრელი (დიამეტრი — 0,55 მეტრი სიმაღლე 1,3 მეტრი), რომელიც დაკავშირებულია მეორე სართულის დონეზე მოწყობილ სათავსოსთან. კედლის დასავლეთ ნაწილი ამ სართულზეც ყრუა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ახალსოფლის მეექვსე ეკლესია

**ახალსოფლის მეექვსე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. თარიღდება შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგები იყო უხეში თლილი ქვით კირის ხსნარზე. დანგრეულია — კედლები შემორჩენილია 1-1,5 მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონდა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ფართო სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის იატაკი, დარბაზის იატაკის მიმართ, ერთი საფეხურით მაღალია. აფსიდის მხრების ხაზზე შეინიშნება კანკელის კვალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყვარლის მეოთხე ეკლესია

**ყვარლის მეოთხე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მედებარეობს ყვარლის მუნიციპალიტეტში. ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ოთხ კილომეტრზე. ნიკოანთ ყურედ წოდებულ ადგილზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის  ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით, საკმაოდ დაუდევრად. შესასვლელი სამხრეთითაა. კარი გარედან თაღოვანიოა, შიგნით, ხის ძელებით, თარაზულად ყოფილა გადახურული. შესასვლელის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია, მათგან დასავლეთ წირთხლში მოწყობილი ხვრელი დასავლეთ ფასადზე გადის. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. რომლის ღერძზე დაბალი, ბრტყლად  გადახურული სარკმელია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მოდგმულია ტრაპეზი. ერთი მსგავსი სარკმელი დასავლეთითაცაა. აფსიდში სამი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. მათგან ორი სამხრეთითაა, ერთი-ჩრდილოეთით. სამხრეთით მდებარე ერთ-ერთი ნიშა, რომელიც საკმაოდ ღრმაა და გეგმით ტეხილი მოხაზულობა აქვს. სავარაუდოდ, სამალავად გამოიყენეოდა. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, რომლებსაც ნახევრად წრიული ფორმის თაღი ეყრდნობა. აფსიდი და დარბაზი გადახურულია ნახევრადცილინდრული, ქარგულზე სხმული კამარით. დასავლეთ კედელზე და ტრაპეზზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ეკლესიის ფასადები აგურის საფეხუროვანი ლავგარდნითაა დასრულებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გრემის ნაქალაქარის ეკლესია

ტერმინი **გრემის ნაქალაქარის ეკლესია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გრემის ნაქალაქარის პირველი ეკლესია — ეკლესია გრემის ნაქალაქარზე, ყვარლის მუნიციპალიტეტი
* გრემის ნაქალაქარის მეორე ეკლესია — ეკლესია გრემის ნაქალაქარზე, ყვარლის მუნიციპალიტეტი
* გრემის ნაქალაქარის მესამე ეკლესია — ეკლესია გრემის ნაქალაქარზე, ყვარლის მუნიციპალიტეტი
* გრემის ნაქალაქარის მეოთხე ეკლესია — ეკლესია გრემის ნაქალაქარზე, ყვარლის მუნიციპალიტეტი
კეი ბეილი ჰატჩინსონი

**კეი ბეილი ჰატჩინსონი** (, დაბადებით კეტრინ ენ ბეილი ; დ. 22 ივლისი 1943, გალვესტონი, ტეხასი, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის მუდმივი წარმომადგენელი ნატოში 2017 წლის 28 აგვისტოდან. აშშ-ის სენატის წევრი ტეხასის შტატიდან 1993—2013 წლებში, რესპუბლიკური პარტიის წევრი. 

## ბიოგრაფია 
კეი ბეილი ჰატჩინსონი დაიბადა 1943 წლის 22 ივლისს გალვესტონში, ტეხასის შტატი. იგი გაიზარდა და დაასრულა გალვესტონის ახლოს მდებარე ქალაქ ლა-მარკის საშუალო სკოლა, ხოლო შემდეგ სწავლობდა ოსტინში მდებარე ტეხასის უნივერსიტეტში, რომელიც 1967 წელს დაასრულა. ამრიგად, იგი გახდა პირველი ქალი სენატორი ტეხასის შტატიდან. სენატორის უფლებამოსილების შესრულებას შეუდგა 1993 წლის 14 ივნისიდან. 

ჰატჩინსონი აღნიშნულ თანამდებობაზე კიდევ სამჯერ აირჩიეს 1994, 2000 და 2006 წლებში. 2012 წლის არჩევნებში მას მონაწილეობა არ მიუღია და მის შემცვლელად აირჩიეს ტედ კრუზი, ასევე რესპუბლიკური პარტიის წარმომადგენელი, რომელმაც ოფიციალურად კეი ბეილ ჰატჩინსონი შეცვალა 2013 წლის 3 იანვარს. 

2013 წლის თებერვლიდან კეი ბეილი ჰატჩინსონი მუშაობს დალასში მდებარე იურიდიული ფირმის Bracewell & Giuliani-ის უფროს ადვოკატად.

## პირადი ცხოვრება 
კეი ბეილ ჰატჩინსონი 1982 წელს მეორედ გათხოვდა და ცოლად გაჰყვა დალასელ პროკურორსა და პოლიტიკოსს რეი ჰატჩინსონს (მისი პირველი ქორწინება მხოლოდ 2 წელი გაგრძელდა 1967 წლიდან 1969 წლამდე).

ჰატჩისნონების წყვილს შეეძნათ 2 შვილი (ჰიუსტონ ტეილორი და კეტრინ ბეილი), გარდა ამისა რეი ჰატჩინსონს ჰყავს ორი შვილი წინა ქორწინებიდან ბრენდა და ჯულია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები
კატეგორია:აშშ-ის მუდმივი წარმომადგენლები ნატოში
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
ვაზოვანის ეკლესია

**ყვარლის ვაზოვანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას ქალაქ ყვარლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 3 კმ-ზე, მდინარე ვაზოვანის მარცხენა შემაღლებულ ნაპირზე, ტყეში, მდინარიდან ორმოცდაათიოდე მეტრის მანძილზე. 

ძეგლი სამეკლესიიანი ბაზილიკის ტიპისაა. სავარაუდოდ, თარიღდება VI საუკუნით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია შუა ეკლესიის საკურთხევლის გვერდზე მდებარე სათავსები – სამკვეთლო, სადიაკვნე და ეკლესიის აღმოსავლეთ ნაწილი. შენობის დანარჩენი ნაწილის აგებულება გათხრა-გასუფთავების გარეშე არ ირკვევა. ეკლესია ნაშენებია რიყისა და ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში მოზრდილი თლილი ქვები და ალაგ-ალაგ შირიმია გამოყენებული. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებული ყოფილა. შუა ეკლესიას სამი თაღოვანი შესასვლელი აქვს. სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით, ეს უკანასკნელი კი მოგვიანებით ამოუშენებიათ. 

ეკლესიის ვრცელი დარბაზი (შიგნითა ზომები: სიგრძე - 13.5 მეტრი. სიგანე - 5 მეტრი) აღმოსავლეთით დასრულებულია ნალისებრი ფორმის აფსიდით, მისი უმეტესი ნაწილი დანგრეულია, რომლის წინ მოკლე ბემაა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო სარკმელი (შემორჩენილია სამხრეთ წირთხლის ნაწილი), რომლის ორივე მხარეს თითო, ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდის სამხრეთ გვერდზე შემორჩენილია მოხატულობის ნაშთები (მოშავო, მოყავისფრო და წითელი ფერის საღებავით გამოყვანილი კონტურები). გრძივ კედლებზე სამ-სამი ორსაფეხურიანი პილასტრია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობოდა. სამხრეთ კედელში ორი განიერი, ნალისებრთაღოვანი სარკმელია. 

გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში მოწყობილი კარებით შუა ეკლესიის სამკვეთლოს და სადიაკვნეს უკავშირდებოდა. ორივე სათავსი უაფსიდოა, ვიწრო სარკმლით აღმოსავლეთიდან (ორივესგან თითო წირთხლიღაა დარჩენილი). სამკვეთლო მთლიანად ნანგრევებითაა ამოვსებული და მისი არქიტექტურული გადაწყვეტა არ ირკვევა. სადიაკვნე გადახურულია ცილინდრული კამარით. სათავსის ჩრდილო კედლის აღმოსავლეთ კიდეში ღრმა ნიშაა. სამხრეთ ეკლესიის ნახევარწრიული აფსიდი და სამხრეთ კედლის მცირე ნაწილიღაა დარჩენილი, ჩრდილოეთ ეკლესიის კი მთლიანად დანგრეულია. ორივე ეკლესია ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო დასავლეთ გარშემოსავლელით, რომლის გადახურვა, ისევე, როგორც გვერდის ეკლესიებისა, შუა ეკლესიის კედლების მთელ სიგრძეზე მოწყობილ თაროს (შემორჩენილია სამივე კედელზე) ეყრდნობოდა.

ძეგლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით დასახლების ნაშთია, ხოლო მისგან აღმოსავლეთით დაახლ. 3 კმ-ზე საკმაოდ დიდი ნაქალაქარია, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა ყორიანს უწოდებს.
## ლიტერატურა
* ჭილაშვილი გ., კახეთის ერთი უცნობი არქიტექტურული ძეგლის შესახებ (ვაზოვანი), «ძეგლის მეგობარი», 1986, №2. — გვ. 49-53.

კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საქართველოს ფრინველთა სია

[მინი|[ნიბლია, საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ფრინველი.]]
**საქართველოს ფრინველთა სია** — საქართველოს ტერიტორიაზე დაფიქსირებულ ფრინველთა ჩამონათვალი.

## საერთო ინფორმაცია 
უკანასკნელი კვლევის მიხედვით, საქართველოში დაფიქსირებულია 412 სხვადასხვა სახეობის ფრინველი (მათ შორის მობინადრე, მობუდარი, გადამფრენი, ერთეულად შემომფრენი და სხვ.). აქედან მობინადრე და მობუდარია 230-მდე სახეობა.

## სია 
**ლეგენდა:**
:

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ფაუნა
გუარამ IV

**გუარამ IV** ან **გურგენი**, გუარამიდების დინასტიიდან, იყო ხოლარძენე-ჯავახეთის ერისთავი დაახლოებით 748 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
კირილ თუმანოვის თანახმად, 748 წელს გუარამ IV იღებს მამამისის, გუარამ III-ის მემკვიდრეობას, ხოლარძენე-ჯავახეთის საერისთავოს. იგი ქართლის ერისმთავრად არ აღიარეს, რადგან კურაპალატის ტიტული და ქართლის საერისთავო, ბიზანტიის იმპერატორის მიერ, გადაეცა მის მამინაცვალს, ნერსიანიდების საგვარეულოს წარმომადგენელ ადარნასეს. ის უჩინარდება გაურკვეველ დროს.

## მემკვიდრეობა 
კირილ თუმანოვის მიხედვით, გუარამ IV-ს და ადარნასე III-ის ასულს შეეძინათ ძე:

* სტეფანოზი

## ლიტერატურა
* Cyrille Toumanoff, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au xixe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990, p. 382-383 et 533.

კატეგორია:ქართველი მთავრები
აფხაზეთის რესპუბლიკის საპრეზიდენტო არჩევნები (2020)

**აფხაზეთის რესპუბლიკის საპრეზიდენტო არჩევნები 2020** — რიგით მერვე საპრეზიდენტო არჩევნები აფხაზეთის დეფაქტო რესპუბლიკაში. არჩევნები ჩატარდა 2020 წლის 22 მარტს. ეს იყო რიგგარეშე არჩევნები რომლის დანიშვნაც მოჰყვა რაულ ჰაჯიმბას გადადგომას. 2020 წლის 13 იანვრიდან პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა ე.წ. პრემიერ-მინისტრი ვალერი ბგანბა. არჩევნებში გამარჯვება მოიპოვა ასლან ბჟანიამ. არჩევნებს არ აღიარებს საერთაშორისო საზოგადოება.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის რესპუბლიკის საპრეზიდენტო არჩევნები
ლილი კოლინზი

**ლილი ჯეინ კოლინზი** (; დ. 18 მარტი, 1989) — ინგლისელ-ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და მწერალი.  

## ადრინდელი ცხოვრება 
ინგლისელი მუსიკოსის, ფილ კოლინზის და ამერიკელის, ჯილ ტაველმანის ქალიშვილი. დაიბადა სურეიში. როდესაც, 1996 წელს, ლილის მშობლები განქორწინდნენ, კოლინზი დედასთან ერთად ლოს-ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად. მან დაამთავრა „ჰარვარდ-ვესტლეიკის სკოლა“, ხოლო სწავლა „სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში“ განაგრძო, სადაც იგი ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე სწავლობდა. ლილის, მამის პირველი ქორწინებიდან, ორი ნახევარ და-ძმა ჰყავს, ბრიტანელ-ინგლისელი მუსიკოსი, საიმონ კოლინზი და კანადელ-ინგლისელი მსახიობი და პროდიუსერი ჯოელი კოლინზი, მამის მესამე ქორწინებიდან ჰყავს ორი უმცროსი ნახევარძმა. მოზარდობის პერიოდში მას ჰქონდა წონის პრობლემები, რაც შემდგომ თავის წიგნში ასახა. 

## კარიერა 
იგი ესპანეთის ჟურნალმა, Glamour-მა წლის საერთაშორისო მოდელად დაასახელა მას შემდეგ, რაც 2007 წელს ლილიმ Chanel-ის ტანისამოსი მოირგო, Hotel de Crillon-ში. 

2009 წელს იგი გამოჩნდა დრამა სერიალის „90210“-ის ორ ეპიზოდში. ამავე წელს გადაღებული იქნა ბიოგრაფიულ ფილმში, სახელად „უხილავი მხარე“, სადაც მან ქოლინს ტუჰის როლი შეასრულა. 2011 წელს მან მღვდლის ქალიშვილის ლუსის როლი მოირგო, ფილმ „მღვდელში“. MTV Networks' NextMovie.com-მა 2011 წელს, დაასახელა იმ მსახიობებს შორის, რომელსაც 2011 წელს უნდა უყურო. 2011 წელს ასევე გადაღებული იქნა ფილმ „დევნაში“, სადაც მან მონაწილეობა ტეილორ ლოტნერთან ერთად მიიღო. მან ფანტაზიური ჟანრის ფილმში, „ფიფქიაში“ სნოუ ვაითის როლი შეასრულა. ბრიტანელი რობი ქოლინი, გაზეთ The Daily Telegraph-ში ქოლინსის შესახებ წერს: „მას აქვს სენსაციური, თითქმის სრულყოფილი სახე კინოსთვის.“ ქოლინზმა თავისი სასიმღერო კარიერის დებიუტი, ფილმში შექმნა, როდესაც „I Believe (in Love)“-ის ქავერი შეასრულა. ფილმ „სიკვდილის იარაღი:ძვლების ქალაქი“-ში, კლერი ფრეის როლის შესრულებით, მან ფართო აღიარება მოიპოვა და ნომინირდა Teen Choice Award-სა  და MTV Movie Award-ზე. 

იგი ასევე ცნობილია, თავისი შესრულებული როლებით, ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „სიყვარულში გაჭედილი“ (2012), „ინგლისურის მასწავლებელი“ (2013), „სიყვარულით როზი“ (2014). 2016 წელს მან New Hollywood Film Award-ი მოიგო, და ნომინირდა ოქროს გლობუსის ნომინაციაზე

2019 წელს იგი დრამატულ ფილმში „საოცრად ავი, შოკისმომგვრელად ბოროტი და საზარელი“ ზაკ ეფრონთან ერთად იქნა გადაღებული, მან ელიზაბეტ კენდალის როლი შეასრულა.

## პირადი ცხოვრება 
ქოლინსმა 2013 წელს განაცხადა რომ მას არ მოსწონს პირადი ურთიერთობების მედიაში გაშუქება, რადგან მისი მშობლების განქორწინების ერთ-ერთი მიზეზი მედია გახდა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
ქალები აშშ-ის სენატში

[მინი|314პქ|[1992 წელს აშშ-ში უწოდეს „ქალების წელი“  (). ამ წელს პარლამენტში აირჩიეს ხუთი სენატორი ქალი. მეორე რიგი მარცხნიდან მარჯვნივ: პატი მიურეი, ბარბარა მიკულსკი, ბარბარა ბოკსერი; პირველი რიგი მარცხნიდან მარჯვნივ: კეროლ მოზლი-ბრაუნი, დაიან ფაინშტაინი.]]
**ამერიკის შეერთებული შტატების სენატის** დაარსებიდან, 1789 წლიდან, დღემდე მის რიგებში მხოლოდ 56 **ქალი** წევრს მოითვლიან. პირველი ქალი აშშ-ის ისტორიაში, რომელმაც დაიკავა ადგილი სენატში გახდა რებეკა ლატიმერ ფელტონი ჯორჯიის შტატიდან. 1922 წელს გუბერნატორმა ტომას უილიამ ჰარდვიკმა 87 წლის ფელტონი დანიშნა სენატორად ჯორჯიის შტატიდან, გარდაცვლილი ტომას უოსტონის ნაცვლად. ფელტონი სენატორი გახდა 21 ნოემბერს და მისი უფლებამოსილება გაგრძელდა მხოლოდ ერთი დღე.  თავის მხრივ, პირველ, დემოკრატიულად არჩეული ქალი სენატორი გახდა ჰეთი კარაუეი არკანზასის შტატიდან. 1932 წლის აშშ-ის სენატის არჩევნებზე მან დამაჯერებელ გამარჯვებას მიაღწია, მიიღო ამომრჩეველთა 31 133 ხმა, ანუ საერთო რაოდენობის 91,62 %. 1938 წელს მან გაიმეორა თავისი წარმატება, მიიღო 122 883 ხმა ანუ 89,58 % და აირჩიეს მეორე ვადით.

სენატში მოხვედრილი 56 ქალიდან 36 დემოკრატიული პარტიის წარმომადგენელია, ხოლო 20 — რესპუბლიკური პარტიის.

პირველი ქალი სენატორი გახდა რებეკა ლატიმერ ფელტონი, რომელიც ერთი დღის განმავლობაში წარმოადგენდა ჯორჯიის შტატს სენატში 1922 წელს. 1932 წელს ჰეთი კარაუეი გახდ აპირველი ქალი, რომელმაც სენატში ადგილი არჩევნების გზით მოიპოვა. მარგარეტ ჩეიზ-სმიტი გახდა პირველი ქალი, რომელიც არჩეული იყო, როგორც წარმომადგენელთა პალატაში (1940-1949 წწ.), ასევე სენატში (1949-1973 წწ.). 1978 წლის 25 იანვარს მიურელ ჰამფრი-ბრაუნი დანიშნეს სენატორად მინესოტის შტატიდან გარდაცვლილი მეუღლის, ჰიუბერტ ჰამფრის ნაცვლად და გახდა პირველი და ჯერჯერობით ერთდერთი აშშ-ის მეორე ლედი (ვიცე-პრეზიდენტის მეუღლე), რომელიც გახდა სენატორი. 1978 წელს ნენსი კასებაუმი გახდა პირველი ქალი, რომელიც სენატში აირჩიეს ისე, რომ კონგრესში მისი მეუღლე მანამდე არ მუშაობდა. 

მოყოლებული 1978 წლიდან თითოეულ სენატში მინიმუმ ერთი ქალი მაინც არის წევრი. 

1992 წელს აშშ-ში უწოდეს „ქალების წელი“  (). რადგან ეს წელი აღმოჩნდა ისტორიული: ამ წელს პარლამენტის ზედა პალატაში აირჩიეს ხუთი სენატორი ქალი. ჰილარი კლინტონმა მიიღო 3 747 310 ხმა და 57 %-ით გაიმარჯვა. 2006 წელს ჰილარიმ მეორე ვადითაც იყარა კენჭი, მიიღო 3 008 428 ხმა 1 392 189 ხმის წინააღმდეგ და დაამარცხა ჯონ სპენსერი. 2008 წელს ჰილარი კლინტონი გადადგა თანამდებობიდან, რადგან გახდა აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი.

2012 წელს სენატში ერტდროულად აირჩიეს 11 ქალი, აქედან ექვსი ხელმეორედ აირჩიეს. ამ სიახლემ მოხსნა 1992 წლის რეკორდი, როდესაც სენატში ერთდროულად აირჩიეს ხუთი ქალი კანდიდატი.

## აშშ-ის ქალი-სენატორების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
ევა ბოურინგი

**ევა კელი ბოურინგი** (; დ. 9 იანვარი 1892, ვერნონი მისური, აშშ — გ. 8 იანვარი 1985, შერიდანი, ნებრასკა, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის სენატის წევრი ნებრასკის შტატიდან 1954 წლის 16 აპრილიდან 7 ნოემბრამდე. ამერიკელი პოლიტიკოსის არტურ ბოურინგის მეუღლე.

## ბიოგრაფია
ევა კელი დაიბადა 1892 წლის 9 იანვარს მისურის შტატის ვერნონის ოლქში. 1928 წელს ცოლად გაჰყვა ამერიკელ რანჩოს მფლობელსა და პოლიტიკოს არტურ ბოურინგს და მასთან რანჩოზე გადავიდა საცხოვრებლად ჩერის ოლქში, ნებრასკის შტატი. თავისი მომავალი მეუღლე ევამ შემთხვევით გაიცნო, როდესაც არტური საკუთარ რანჩოს სიახლოვეს დაეხმარა ევას, რომელსაც მანქანა ჰყავდა გაფუჭებული. არტური და ევა ერთად ცხოვრობდნენ 16 წელი. 1944 წლის 19 მარტს ნებრასკის შტატის ქალაქ ჩადრონის საავადმყოფოში არტური გარდაიცვალა გულის შეტევის შედეგად. 

ცოლ-ქმარი ბოურინგები ნებრასკის შტატში აქტიური რესპუბლიკელი პოლიტიკოსები იყვნენ. არტური მუშაობდა საოლქო კომისაში, რომელიც ოლქის მმართველი ორგანო იყო. 1927-1929 წლებში იგი იყო ნებრასკის შტატის წარმომადგენელთა პალატის წევრი რესპუბლიკური პარტიის რიგებიდან, ხოლო 1930 დან 1933 წლამდე შტატის სენატის წევრი იყო. 

მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ევა ბოურინგმა რანჩოს დამოუკიდებლად მართვა დაიწყო, ისე რომ პოლიტიკა არ მიუტოვებია. 1954 წელს იგი შტატის გუბერნატორმა რობერტ ბერკი კროსბმა დანიშნა აშშ-ის სენატის წევრად, რათა დაეკავებინა ვაკანტური ადგილი, რომელიც გაჩნდა სენატორ დუაიტ გრიზუოლდის გარდაცვალების შემდეგ.  ამრიგად ევა ბოურინგი გახდა პირველი ქალი, რომელიც ნებრასკის შტატიდან მოხვდა სენატში. მისი სენატის წევრობა არ იყო ხანგრძლივი, იგი გაგრძელდა 1954 წლის 16 აპრილიდან 7 ნოემბრამდე. საერთოდ უნდა აღინიშნოს, რომ ნებრასკაში მე-15 სენატის ვადა, რომელიც გაგრძელდა 1949 წლის 3 იანვრიდან 1955 წლამდე, იყო უჩვეულო, რადგან ამ პერიოდში შეიცვალა ექვსი სენატორი, ევა ბოურინგი მათ შორის იყო მეოთხე. 

აშშ-ის სენატში მსახურების შემდეგ ევა ბოურინგი რანჩოს დაუბრუნდა. 1956 წლიდან 1964 წლამდე პარალელურად ნახევარ განაკვეთზე მუშაობდა აშშ-ის იუსტიციის სამინისტროს ვადაზე ადრე გათავისუფლების საბჭოში. 

ევა ბოუირინგი გარდაიცვალა 1985 წლის 8 იანვარს, ერთი დღით ადრე 93-ე დაბადების დღემდე. ნებრასკის შტატის თამაშებისა და პარკების კომისიამ ბოურინგების რანჩოს ისტორიული პარკის სტატუსი მიანიჭა. რანჩოში დღემდე მოქმედებს მესაქონლეობის მეურნეობა, სადაც გამოჰყავთ  ჰერიფორდული ჯიში. რანჩოს სახლი და ეზოს სხვა ნაგებობები შემონახულია და დაცულია. ასევე აქვე ფუნქციონირებს ვიზიტორების ცენტრი, სადაც დოკუმენტურად შესაძლებელია ვიზიტორი გაეცნოს ბოურინგების ცხოვრებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* ევა ბოურინგის ბიოგრაფია
* Bowring Ranch State Historical Park

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის რესპუბლიკური პარტიის წევრები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
ბორდოს ხსნარი

**ბორდოს ხსნარი** (ასევე ცნობილი, როგორც **შაბიამანის ხსნარი**) — სპილენძის სულფატისა და კირის (კალციუმის ჰიდროქსიდი) არაორგანული ხსნარი. გამოიყენება, როგორც ფუნგიციდი ვენახების, ბაღებისა და ბოსტნეულის სოკოვანი დაავადებების საწინააღმდეგოდ. ხსნარს მცენარეებს ასხურებენ პრევენციული მკურნალობის მიზნით, ვინაიდან ის არაეფექტურია სოკოს წარმოქმნის შემდეგ. ხსნარი პირველად საფრანგეთის ბორდოს რეგიონში გამოიყენეს მე-19 საუკუნის მიწურულს. ხსნარის დიდი რაოდენობით ყოველწლიურად გამოყენებისას სპილენძი ნიადაგის დაბინძურების მიზეზი შეიძლება გახდეს, რის გამოც 2015 წლიდან ევროკავშირის ზოგიერთ ქვეყანასა და დიდ ბრიტანეთში აკრძალულია.

კატეგორია:ფუნგიციდები
მიურიელ ჰამფრი-ბრაუნი

**მიურიელ ჰამფრი-ბრაუნი** (, დ. 20 თებერვალი, 1912, ჰიურონი, სამხრეთი დაკოტა, აშშ — გ. 20 სექტემბერი, 1998, მინეაპოლისი, მინესოტა, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის მეორე ლედი და სენატორი მინესოტის შტატიდან. იგი არის აშშ-ის 38-ე ვიცე-პრეზიდენტის ჰიუბერტ ჰამფრის მეუღლე. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ  დაიკავა მისი ადგილი სენატში და გახდა მეორე ქალი მინესოტის შტატიდან, რომელსაც ეკავა სენატორის თანამდებობა. 

## ბიოგრაფია
### ადრეული წლები
მიურიელ ფეი ბაკი დაიბადა 1912 წლის 20 თებერვალს ქალაქ ჰიურონში, სამხრეთი დაკოტა, ენდრიუ და ჯესი მეი ბაკების პრესვიტერიანიულ ოჯახში. მამამისი დაკავებული იყო პროდუქტების ყიდვა-გაყიდვით, ძირითადად ხილს, კვერცხსა და შინაურ ფრინველებს ყიდდა. მიურიელმა დაამთავრა სახელმწიფო სკოლა, ხოლო შემდეგ ჰიურონის კოლეჯი.

### აშშ-ის სენატორი
1978 წლის 25 იანვარს მიურიელ ჰამფრი დანიშნეს აშშ-ის სენატორად გარდაცვლილი მეუღლის ადგილზე. იგი იყო მე-12 ქალი სენატში და მე-5 ქალი, რომელმაც დაიკავა გარდაცვლილი მეუღლის ადგილი სენატში, თუმცა დანიშვნის მომენტში 100 სენატორს შორის იყო ერთადერთი ქალი. იგი მინესოტის შტატს სენატში წარმოადგენდა 1978 წლის 7 ნოემბრამდე, მომავალ არჩევნებამდე. ამ ათთვიანიი მოღვაწეობის დროს მონაწილეობდა საერთაშორისო ურთიერთობებისა და სახელმწიფო საქმეების კომიტეტში. წყვილი ცხოვრობდა პლიმუტში, მინესოტა. მაქს ბრაუნი გარდაიცვალა 2004 წელს 93 წლის ასაკში. მიურიელი აქტიურად მონაწილეობდა გონებრივად ჩამორჩენილი ბავშვების დასახმარებელ სამუშაოებში (მისი უფროსი შვილიშვილი დაუნის სინდრომით დაიბადა). 

მიურიელ ჰამფრი-ბრაუნი გარდაიცვალა 1998 წლის 20 სექტემბერს, 86 წლის ასაკში. დაკრძალულია მინეაპოლისში, ლეიკვუდის სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Muriel Humphrey Papers are available for research use at the Minnesota Historical Society.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
ჰილდა სოლისი

**ჰილდა ლუსია სიოლისი** (; დ. 20 ოქტომბერი, 1957, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის 25-ე შრომის მინისტრი, აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრი, ცნობილია თავისი მოღვაწეობით მოსამსახურეებისა და ქალების უფლებების დაცვის საქმეში. 2001 წლიდან 2009 წლამდე აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრია კალიფორნიის 32-ე საარჩევნო ოლქიდან. 1994-2000 წლებში კალიფორნიის შტატის სენატის წევრია. 1985-1992 წლებში რიო-ხონდოს კოლეჯის საბჭოს წევრია. ეკოლოგიური აქტიურობისათვის გადაეცა ჯონ კენედის ბიბლიოთეკის სპეციალური საპატიო ჯილდო. 

## ბიოგრაფია
ჰილდა ლუსია სოლისი დაიბადა  1957 წლის 20 ოქტომბერს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია. 

1991 წელს სოლისი დანიშნეს ლოს-ანჯელესის ოლქის დაზღვევის კომისიაში. სენატში შედიოდაბიუჯეტისა და ფისკალური პოლიტიკის, ენერგეტიკის, ჯანმრთელობის დაცვისა და ფინანსების კომისიებში. იბრძოდა ჯანმრთელობის დაცვისა და ქალთა უფლებების  გაძლიერებისათვის, დახმარებას უწევდა ოჯახური ძალადობის მსხვერპლთ. რესპუბლიკელებმა განაცხადეს, რომ ლობირებდა პროფკავშირების ინტერესებს. არჩევნებში სოლისმა მიიღო ხმების 79 % და 2001 წლის 3 იანვრიდან დაიკავა წარმომადგენელთა პალატაში კუთვნილი ადგილი.

წარმომადგენელთა პალატაში იგი გახდა ენერგეტიკისა და კომერციის კომიტეტის პირველი ლათინოამერიკელი წევრი. 

2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო ჰილარი კლინტონის აქტიური მომხრე. მას შემდეგ, რაც თანამდებობაზე მოვიდა ახალი პრეზიდენტი ბარაკ ობამა, მან მიიღო შეთავაზება შრომის მინისტრის თანამდებობაზე, რომელზეც მუშაობდა 2013 წლის 22 იანვრამდე. 

სოლისი გათხოვილია ბიზნესმენ სემ საიადზე, რომელიც არის ავტომობილების მაღაზიის მფლობელი. შვილები არ ჰყავთ.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:აშშ-ის შრომის მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
ელიზაბეტ ბლეკბერნი

**ელიზაბეტ ჰელენ ბლეკბერნი** (; დ. 26 ნოემბერი, 1948, ჰობარტი, ტასმანია, ავსტრალია) — ავსტრალიელი და ამერიკელი მოლეკულური ბიოლოგი და ბიოქიმიკოსი. 2009 წელს კეროლ გრეიდერთან და ჯეკ შოსტაკთან ერთად ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვაში ტელომერებისა და ფერმენტ ტელომერაზას როლის კვლევისთვის მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში.
## ბიოგრაფია 
ელიზაბეტ ჰელენ ბლეკბერნი დაიბადა ექიმების ოჯახში კუნძულ ტასმანიაზე 1948 წელს. დაამთავრა მელბურნის უნივერსიტეტის საბაკალავრო (1970) და სამაგისტრო (1972) პროგრამები და კემბრიჯის უნივერსიტეტის დოქტურანტურა (1975). კემბრიჯში მუშაობდა ბრიტანელი ბიოქიმიკოსის, ფრედერიკ სანგერის ლაბორატორიაში ბაქტერიოფაგ ϕX174-ის ნუკლეინის მჟავების შემადგენლობაზე და გაეცნო დნმ სექვენირების მეთოდს. დოქტურანტურის შემდგომი სამეცნიერო მუშაობა იალეს უნივერსიტეტში, ამერიკელი უჯრედული ბიოლოგისა და გენეტიკოსის ჯოზეფ გალის ლაბორატორიაში განაგრძო. ბლეკბერნი დაინტერესდა გალის კვლევებით ქრომოსომების სტრუქტურისა და რეპლიკაციის შესახებ და დაიწყო უმარტივეს ტეტრაჰიმენას ქრომოსომების შესწავლა. მან შეძლო ამ ორგანიზმის ტელომერების შემადგენლობის სექვენირება და აღმოაჩინა, რომ ტელომერები დნმ-ის მოკლე განმეორებადი სეგმენტებისგან შედგება.

1978 წელს ბლეკბერნი გახდა ბერკლიში კალიფორნიის უნივერსიტეტის მოლეკულური ბიოლოგიის ასისტენტ-პროფესორი და განაგრძო ტეტრაჰიმენას ტელომერების კვლევა. 1980 წელს შეხვდა ამერიკელ მეცნიერ ჯეკ შოსტაკს, რომელიც ასევე დაინტერესებული იყო ტელომერებით. სოკოსა და ტეტრაჰიმენას მოდელებზე დაყრდნობით ორმა მეცნიერმა დაიწყო ერთობლივი კვლევა ტელომერების ფუნქციის გარკვევის მიზნით. 1984 წელს ბლეკბერნმა და მისმა უმცროსმა თანამშრომელმა, კეროლ გრეიდერმა აღმოაჩინეს ფერმენტი ტელომერაზა. მათმა შემდგომმა კვლევამ აჩვენა, რომ ტელომერაზა გადამწყვეტ როლს თამაშობს ქრომოსომების დაცვაში, რადგან შეუძლია ტელომერებს მიამატოს დნმ-ის ფრაგმენტი. 1990 წელს ბლეკბერნი სან-ფრანცისკოში კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბიოქიმიისა და ბიოფიზიკის, ასევე მიკრობიოლოგიისა და იმუნოლოგიის დეპარტამენტების პროფესორად აირჩიეს. 1993 წელს იგი გახდა ამავე უნივერსიტეტის მიკრობიოლოგიისა და იმუნოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. ბლეკბერნის შემდგომდროინდელი კვლევები შეეხებოდა ტელომერებისა და ტელომერაზას გენური შემადგენლობასა და ფუნქციებს, ასევე მათი როლის გარკვევას სიმსივნურ და დაბერების პროცესებში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
კატეგორია:ავსტრალიელი ბიოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ავსტრალიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სამეფო საზოგადოების ქალი წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანსუაზ ბარე-სინუსი

**ფრანსუაზ ბარე-სინუსი** ( ; დ. 30 ივლისი, 1947, პარიზი) — ფრანგი ვირუსოლოგი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში (2008, ლუკ მონტანიესთან და ჰარალდ ცურ ჰაუზენთან ერთად). ბარე-სინუსიმ და მისმა ყოფილმა მენტორმა, ლუკ მონტანიემ პრემია მიიღეს ფუნდამენტური შრომებისთვის, რომელმაც გამოავლინა შეძენილი იმუნური დეფიციტის სინდრომის გამომწვევი — ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ).  

## ბიოგრაფია 
ფრანსუაზ ბარე-სინუსი დაიბადა 1947 წელს პარიზში. ბუნებით და ცოცხალი ორგანიზმებით ბავშვობიდანვე იყო დაინტერესებული. თავდაპირველად ბარე-სინუსის მედიცინის შესწავლა სურდა, თუმცა, ოჯახისთვის თანხის დაზოგვის მიზნით გადაწყვიტა აერჩია განათლების ყველაზე მოკლე და მატერიალურად ხელმისაწვდომი გზა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების შესწავლას შეუდგა. პარიზის უნივერსიტეტში სწავლის პარალელურად მან მოხალისედ დაიწყო მუშაობა პარიზის პასტერის ინსტიტუტში და იქვე მიიღო დოქტორის ხარისხი 1975 წელს. დოქტურანტურის შემდგომი სამეცნიერო მუშაობა განაგრძო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, კიბოს ეროვნულ ინსტიტუში (ბეთესდა, მერილენდი). საფრანგეთში დაბრუნების შემდეგ პასტერის ინსტიტუტში მუშაობდა და იქვე 1996 წელს გახდა რეტროვირუსების ბიოლოგიის განყოფილების (შემდგომში რეტროვირუსული ინფექციების რეგულირების განყოფილება) ხელმძღვანელი. ის აქტიურად იყო ჩართული ლუკ მონტანიეს გუნდის საქმიანობაში, რომელიც 1982 წელს შიდსის მიზეზის დადგენას ცდილობდა. 1983 წელს ინფიცირებული პაციენტის ლიმფური კვანძის დისექციის გზით მათ გამოყვეს რეტროვირუსი, რომელიც ადამიანის ლიმფოციტებს ესხმოდა თავს და რომელსაც მოგვიანებით ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი (აივ) ეწოდა. ამ აღმოჩენამ შესაძლებელი გახადა შესაბამისი ანტივირუსული პრეპარატებისა და დიაგნოსტიკური მეთოდების განვითარება.

1988 წელს ბარე-სინუსიმ პასტერის ინსტიტუტში საკუთარი ლაბორატორია დააფუძნა. მისი ერთ-ერთი მიზანი შიდსის შესაძლო ვაქცინის შექმნა იყო. შემდგომ წლებშიც განაგრძობდა მუშაობა ვირუსული ინფექციების წინააღმდეგ შეძენილი იმუნური პასუხის სხვადასხვა ასპექტზე, აივ/შიდსის დროს მასპინძელ ორგანიზმში თანდაყოლილი იმუნური მექანიზმების როლზე, აივ-ინფექციის დედიდან შვილზე ვერტიკალური გადაცემის ფაქტორებზე და აივ-დადებითი ინდივიდების მცირე ჯგუფში გამოვლენილ ფენომენზე, რომელიც ხასიათდება ანტირეტროვირუსული მედიკამენტების გარეშე ვირუსის რეპლიკაციის დათრგუნვით („ელიტური სუპრესორები“). 

ბარე-სინუსი არის ასობით სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. აქტიურად იყო ჩართული შიდსთან დაკავშირებული სხვადასხა ორგანიზაციის საქმიანობაში, კონსულტირებას უწევდა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციას და გაეროს აივ/შიდსის გაერთიანებულ პროგრამას (Joint United Nations Programme on HIV/AIDS). 1980-იანი წლებიდან აივ/შიდსის საკითხებზე თანამშრომლობდა განვითარებ ქვეყნებში მომუშავე ჯგუფებთან. 2008 წელს ბარე-სინუსმა და მონტანიემ მიიღეს ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში. გარდა ამისა, ბარე-სინუსმი არის მრავალი სხვა ჯილდოსა და საპატიო ხარისხის მფლობელი, მათ შორის საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერი (2006).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კეტრინ კორტეს-მასტო

**კეტრინ კორტეს-მასტო** (), დაბადებით  **კეტრინ მარი კორტესი** (; დ. 29 მარტი,  1964, ლას-ვეგასი) — ამერიკელი იურისტი და პოლიტიკოსი, აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრი, ნევადის შტატის წარმომადგენელი აშშ-ის სენატში 2017 წლის 3 იანვრიდან. ესპანურენოვანი მოსახლეობის პირველი ქალი წარმომადგენელი სენატში. 2007-2015 წლებში იყო ნევადის გენერალური პროკურორი. 

## ბიოგრაფია
კეტრინ კორტესი დაიბადა 1964 წლის 29 მარტს ლას-ვეგასში, ნევადა. მენი კორტესისა და ჯოანა მუსოს ღარიბ ოჯახში, რომლებიც ცხოვრობდნენ ლას-ვეგასის ღარიბთა რაიონში, კეტრინის მამა მონაწილეობდა კორეის ომში, რომლის დასრულების შემდეგაც დაოჯახდა იტალიური წარმოშობის ჯოანა მუსოზე. გარდა კეტრინისა მათ ყავდათ კიდევ ერთი გოგონა —  სინტია. მენი კორტესმა მოგვიანებით მიიღო მთავარი აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობა კომპანიაში Las Vegas Convention and Visitors Authority, რომელიც ემსახურებოდა ლას-ვეგასში ჩასულ ტურისტებს. 

1986 წელს კეტრინმა მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის ხარისხი ნევადის უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ, ხოლო 1990 წელს გონზაგის უნივერსიტეტის სამართლის დოქტორის ხარისხი. 

1990 წელს მონაწილეობდა ნევადის ადვოკატთა კოლეგიაში და მიიღო სამუშაო ლას-ვეგასის იურიდიულ ფირმაში, მუშაობდა სამოქალაქო სამართალზე. 1995 წელს გუბერნატორმა ბობ მილერმა დანიშნა სამხრეთ ნევადაში გუბერნატორის ოფისის ხელმძღვანელად, ხოლო შემდეგ —  გუბერნატორის ადმინისტრაციის მეთაურად. 2000 წელს ვაშინგტონში გახდა პროკურორის ასისტენტი, 2002 წელს — კლარკის ოლქის მმართველის ასისტენტი.

2007-2015 წლებში ეკავა ნევადის პროკურორის თანამდებობა. მან საზოგადოებრივი პოპულარობა მოიპოვა  მას შემდეგ, რაც ჩაატარა გამოძიება ამერიკის ბანკის მიერ „ფინანსურად არასტაბილური კლიენტებისათვის“ პროცენტის გაზრდის გამო.

2016 წლის 8 ნოემბერს თანამდებობიდან გადადგა სენატორი ნევადის შტატიდან ჰარი რიდი, რომელიც 3  წლის განმავლობაში (1987 წლიდან 2017 წლამდე) წარმოადგენდა შტატს აშშ-ის სენატში. კეტრინ კორტესმა მონაწილეობა მიიღო სენატორის არჩევნებში და დაამარცხა რესპუბლიკელი ჯო ჰეკი. თავისი წინასაარჩევნო კამპანია ააგო აშშ-ის საპრეზიდენტო კანდიდატის, დონალდ ტრამპის საარჩევნო კამპანიის ძირითადი დებულებების საწინააღმდეგოდ, მათ შორის მექსიკიდან არალეგალური იმიგრაციის ჩახშობასთან დაკავშირებით, ასევე ხაზს უსვამდა მის ორაზროვან განცხადებებს ვეტერანებსა და ქალებთან დაკავშირებით. არჩევნების შედეგად მიიღო 521 994 ამომრჩევლის ხმა, ანუ 47,1 %, ხოლო მისმა მოწინააღმდეგემ 44,67 %. ამრიგად, კორტეს-მასტო გახდა ნევადის შტატიდან პირველი სენატორი ქალი და პირველი ესპანურენოვანი საზოგადოების ქალი წარმომადგენელი აშშ-ის სენატში. 

2017 წლის ოქტომბერში კორტეს-მასტომ დაგმო მიანმარში როჰინჯების მუსლიმური უმცირესობის გენოციდი და მოუწოდა ქვეყნის ხელისუფლებას კრიზისის უფრო ძლიერი რეაგირებისკენ. იგი ასევე მხარს უჭერს ერთსქესიანთა ქორწინებას. 
კეტრინ კორტეს-მასტო დაოჯახებულია აშშ-ის საიდუმლო სამსახურის ყოფილ აგენტზე პოლ მასტოზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის დემოკრატიული პარტიის წევრები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:ნევადის გენერალური პროკურორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კეროლ გრეიდერი

**კეროლინ უიდნი (კეროლ) გრეიდერი** (; დ. 15 აპრილი, 1961, სან-დიეგო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მოლეკულური ბიოლოგი. 2009 წელს ელიზაბეტ ბლეკბერნთან და ჯეკ შოსტაკთან ერთად ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვაში ტელომერებისა და ფერმენტ ტელომერაზას როლის კვლევისთვის მიიღო ნობელის პრემია ფიზიოლოგიის და მედიცინის დარგში.
## ბიოგრაფია 
გრეიდერი დაიბადა სან-დიეგოში (კალიფორნია) 1961 წელს. მამამისი იყო ფიზიკის პროფესორი. გრეიდერს აქვს დისლექსიის პრობლემა, რომლის დაძლევას ის დიდი შრომით ცდილობდა. 

1983 წელს გრეიდერმა ბიოლოგიის ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა კალიფორნიის უნივერსიტეტი სანტა-ბარბარაში. მომდევნო წელს ჩაირიცხა ბერკლიში კალიფორნიის უნივერსიტეტის სადოქტორო პროგრამაში და შეუერთდა ელიზაბეტ ბლეკბერნის გუნდს. გრეიდერი და ბლეკბერნი ერთობლივად მუშაობდნენ უჯრედებში ქრომოსომების სტაბილურობის დაცვის მექანიზმებზე და აღმოაჩინეს ფერმენტი ტელომერაზა, რომელიც მათ თავდაპირველად მტკნარი წყლების უმარტივესი ტეტრაჰიმენას ორგანიზმიდან გამოყვეს. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ტელომერაზა დნმ ფრაგმენტებს ამატებს ტელომერს და ამგვარად უნარჩუნებს ქრომოსომას ფუნქციურ მდგრადობას. 1987 წელს გრეიდერმა მიიღო დოქტორის ხარისხი მოლეკულურ ბიოლოგიაში და შემდგომი სამეცნიერო მუშაობისთვის ნიუ იორკის ქოლდ-სპრინგ-ჰარბორის ლაბორატორიაში გადავიდა. იქ მან გააგრძელა ტელომერაზას კვლევა და 1994 წელს ლაბორატორიის მთავარ მკვლევარად დაინიშნა.

1990-იანი წლების შუა ხანებში გრეიდერის კვლევების ძირითად საგანი ტელომერების სიგრძე და უჯრედის სიკვდილში მისი როლი გახდა. გრეიდერი ეჭვობდა, რომ ტელომერაზას ნორმალური რეგულირების დარღვევა ხელს უწყობდა გარკვეული სიმსივნეების განვითარებას. მან დაადგინა, რომ ტელომერაზას აქტიურობის ინჰიბირება დისფუნქციური ტელომერების შემცველ სიმსივნურ უჯრედებში ხელს უწყობდა უჯრედის სიკვდილს და, ამგვარად, აფერხებდა სიმსივნის ზრდას. ამ აღმოჩენამ ტელომერაზა ანტისიმსივნური პრეპარატების პოტენციურ სამიზნედ აქცია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები