open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ეროვნება და რასები NBA-ში

ეროვნებების და რასების შეხედულებები ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციის ისტორიაში არაერთხელ შეიცვალა. პირველი არა-თეთრი მოთამაშე ლიგას 1947 წელს შემოუერთდა. რასული აქტივისტების თანახმად, NBA-ში 2011 წელს ტოტალური მაჩვენებლის 83% არა-თეთრი მოთამაშე იყო, მათ შორის 78% ფერად-კანიანი, 4% ლათინო და 1% აზიელი. მოთამაშეების 17% იყო თეთრ-კანიანი. ლიგას აქვს ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ფერად-კანიანი მოთამაშეებისა ვიდრე სხვა ნებისმიერ მთავარ პროფესიონალურ სპორტულ ლიგაში აშშ-სა და კანადის ტერიტორიაზე.

## ისტორია 
უატარუ მისაკას დებიუტი 1947 წელს შედგა, რომელიც პირველი არა თეთრ-კანიანი და აზიელ-ამერიკელი მოთამაშე იყო ლიგაში. ჰენკ დეზონი ასევე თამაშობდა იმ წელს. 1960-იან წლებში ფერად-კანიანი მოთამაშეების გამოჩენამ ლიგაში, გამოიწვია NBA-ის მატჩების უფრო სტილის შეცვლა და თამაში უფრო სწრაფი და ფარის ზემოთ დაიწყო. ბევრი ლიგის საუკეთესო მოთამაშე იყო ფერად-კანიანი. იმ დროს, ფერად-კანიანებს სჯეროდათ, რომ ლიგას არაოფიციალური წესი ჰქონდა თითო გუნდში არაუმეტეს 4 ფერად-კანიანი მოთამაშისა.

პუერტო-რიკოელი ბატჩ ლი 1978 წელს, იყო პირველი ლათინო მოთამაშე ლიგაში. უანგ ჟიჟი იყო პირველი ჩინელი მოთამაშე 2001 წელს.

დიდების დარბაზის წევრი მოთამაშე და ინდიანა პეისერსის პრეზიდენტი კალათბურთის ოპერაციების დარგში - ლარი ბირდი 2004 წელს განცხადებით გამოვიდა, რომ ლიგას უფრო მეტი თეთრ-კანიანიი მოთამაშე სჭირდებოდა, რადგან ლიგის გულშემატკივრები უმეტესწილად თეთრ-კანიანები არიან. „თუ შენ გყავს რამდენიმე თეთრი ბიჭი იქ, შენ შეიძლება ცოტატი უფრო გააოცო ისინი (გულშემატკივრები), მაგრამ ეს ფერად-კანიანი ხალხის თამაშია და ყოველთვის იქნება ესე. მე ვგულისხმობ, რომ საუკეთესო ათლეტები მსოფლიოში აფრიკელ-ამერიკელები არიან“. - განაცხადა ბირდმა.

## ლიტერატურა 
* Discusses racial quota in the NBA through the early 1960s.
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*The 2011 გენდერული და რასული შედეგი: NBA 

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
NBA-ის გუნდების მიმდინარე შემადგენლობები

ქვემოთ მოყვანილია ამჟამინდელი გუნდების შემადგენლობები ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში

## აღმოსავლეთი კონფერენცია 
აღმოსავლეთ კონფერენციაში სულ 15 გუნდია

### ატლანტიკის დივიზიონი 
#### ბოსტონ სელტიქსი 
#### ბრუკლინ ნეტსი 
#### ნიუ-იორკ ნიქსი 
#### ფილადელფია სიქსერსი 
#### ტორონტო რაპტორსი 
### ცენტრალური დივიზიონი 
#### ჩიკაგო ბულზი 
#### კლივლენდ კავალიერსი 
#### დეტროიტ პისტონსი 
#### ინდიანა პეისერსი 
#### მილუოკი ბაქსი 
### სამხრეთ-აღმოსავლეთი 
#### ატლანტა ჰოუქსი 
#### შარლოტ ბობკეტსი 
#### მაიამი ჰიტი 
#### ორლანდო მეჯიკი 
#### ვაშინგტონ უიზარდსი 
## დასავლეთ კონფერენცია 
დასავლეთ კონფერენციაში სულ 15 გუნდია

### სახმრეთ-დასავლეთი 
#### დალას მევერიქსი 
#### ჰიუსტონ როკეტსი 
#### მემფის გრიზლი 
#### ნიუ-ორლეან ჰორნეტსი 
#### სან-ანტონიო სპურსი 
### ჩრდილო-დასავლეთი 
#### დენვერ ნაგეტსი 
#### მინესოტა ტიმბერვულვზი 
#### პორტლენდ ტრეილ ბლეიზერსი 
#### ოკლაჰომა-სიტი თანდერი 
#### იუტა ჯაზი 
### წყნარი ოკეანე 
#### გოლდენ სტეიტ უორიორსი 
#### ლოს-ანჯელეს კლიპერსი 
#### ლოს-ანჯელეს ლეიკერსი 
#### ფინიქს სანსი 
#### საკრამენტო კინგსი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გუნდების შემადგენლობა

კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მდებარეობა შეცვლილი გუნდების სია

**ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია** (NBA) — მამაკაცთა პროფესიონალური საკალათბურთო ლიგა 30 გუნდისგან შედგება, რომელიც ჩრდილოეთი ამერიკის კონტინენტზეა განთავსებული - 29 გუნდი აშშ-ის, ხოლო 1 გუნდი კანადის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ლიგა დაფუძნდა 1946 წლის 6 ივნისს, ნიუ-იორკ სიტიში, როგორც ამერიკის საკალათბურთო ასოციაცია (BAA). ლიგამ ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის სახელი 1949-50 წლების სეზონის დასაწყისში მიიღო, როდესაც შეუერთდა ნაციონალურ საკალათბურთო ლიგას (NBL).  ლიგა არის ერთ-ერთი ჩრდილოეთ ამერიკის 4 მთავარ პროფესინალურ სპორტული ლიგისა.

## გადასული გუნდები 
სია შეიცავს ახლანდელ NBA-ის გუნდებს, ასევე იმ პერიოდს, როდესაც ისინი ჯერ კიდევ ABA-ში თამაშობდნენ. მიუხედავად ამისა, სია არ შეიცავს იმ გუნდებს, რომლებიც ABA-ს იმ გუნდებს, რომლებიც გაუქმდა ABA-NBA გაერთიანებისას, ან გაერთიანებამდე 1976 წელს. სია ასევე არ შეიცავს იმ გუნდებს, რომლებიც იგივე მეტროპოლიტენის არეაში გადავიდნენ (როგორც ნიუარკიდან ნიუ-იორკ სიტიში ან  ბალტიმორიდან ვაშინგტონში), ასევე არ შეიცავს უბრალოდ სახელების შეცვლას.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაცია
ტექსელის საერთაშორისო აეროპორტი

**ტექსელის საერთაშორისო აეროპორტი** () — აეროპორტი ნიდერლანდებში, კუნძულ ტექსელზე (ფრიზის კუნძულები). სიდიდით არ გამოირჩევა; საბაჟო პუნქტისა და სასაზღვრო კონტროლის არსებობის გამო აქვს საერთაშორისო მნიშვნელობის სტატუსი, თუმცა საერთაშორისო მნიშვნელობის რეისები არ სრულდება. ამასთან დაკავშირებით გააჩნია საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის კოდის დანიშნულება. აეროპორტის სიახლოვეს არის სამხედრო-საავიაციო მუზეუმი. მფლობელი და ოპერატორია N.V. Luchthaventerrein Texel-ის სააქციო საზოგადოება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ნიდერლანდების აეროპორტები
ჰოგევენის აეროპორტი

**ჰოგევენის აეროპორტი** () — საერთო საავიაციო დანიშნულების პატარა აეროდრომი ნიდერლანდებში. მდებარეობს ქალაქ ჰოგევენის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,1 კილომეტრში. აქვს რამდენიმე აეროკლუბი და ფრენის მოსამზადებელი სასკოლო ტრეინინგი, აგრეთვე ერთი 1,080 კმ სიგრძის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰოგევენის აეროპორტი  

კატეგორია:ნიდერლანდების აეროპორტები
ეინდჰოვენის აეროპორტი

**ეინდჰოვენის აეროპორტი** () — რეგიონური (საერთაშორისო) მნიშვნელიბის აეროპორტი ნიდერლანდებში, ქალაქ ეინდჰოვენიდან დასავლეთით 7,4 კილომეტრში. მგზავრთა მომსახურების რაოდენობის მიხედვით ნიდერლანდების აეროპორტებს შორის მე-2 ადგილზეა. 2011 წლისათვის მოემსახურა 2,65 მლნ.-მდე მგზავრს. გამოიყენება სამოქალაქო და სამხედრო მიზნებში. მეორე მსოფლიო ომიდან დაწყებული 1998 წლამდე ეწოდებოდა *ველსხაპი*. მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) მსვლელობისას აეროპორტზე არაერთხელ მიიტანეს იერიში. 1996 წლის 15 ივლისს ეინდჰოვენის აეროპორტში კატასტროფა განიცადა თვითმფრინავმა Lockheed C-130 Hercules. დაიღუპა 34 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეინდჰოვენის აეროპორტი  
* ეინდჰოვენის აეროპორტი 

კატეგორია:ნიდერლანდების აეროპორტები
ორგანული ნივთიერებები

[მინი|ორგანული ნივთიერებები დიდი რაოდენობითაა [პარკოსნები|პარკოსნებში.]]
**ორგანული ნივთიერებები** — ნივთიერებები, რომლებსაც შეიცავს მხოლოდ ცოცხალი ორგანიზმები. ორგანული ნივთიერებებია: ცილები, ცხიმები, ნახშირწყლები.

**ცილები** ყოველი ცოცხალი ორგანიზმის უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნივთიერებებია და ცხოველური ორგანიზმის მასის თითქმის ⅔-ს შეადგენს. მცენარეთაგან ცილებით მდიდარია პარკოსნები — ლობიო, სოია, ცერცვი, ბარდა, აგრეთვე კომბოსტო და სხვა.
ცილების როლი უჯრედებში მიმდინარე სასიცოცხლო პროცესებისათვის მეტად დიდი და მრავალფეროვანია.

**ცხიმები** როგორც ცხოველურ, ისე მცენარეულ ორგანიზმში გვხვდება. ცხიმებით განსაკუთრებით მდიდარია ზოგიერთი მცენარის — მაგ., კაკლის, თხილის, მზესუმზირას, არაქისის, ქოქოსის პალმის — ნაყოფები და თესლები.

## ლიტერატურა
*ლამარა ბურდილაძე, ნანა სიხარულიძე, გია ქაჯაია, ნანა ყაველაშვილი, ბიოლოგია, VII კლასი, გვ.27, 2003 წ., გამომცემლობა „დიოგენე“, მეორე გამოცემა, ISBN 99942-16-29-6

## რესურსები ინტერნეტში
*ორგანული ნივთიერებების მონაცემთა ბაზა 

კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:ორგანული ქიმია
კომუნიკატორი (გადაცემა)

***კომუნიკატორი*** — ქართული სატელევიზიო ტოკ-შოუ. 1999-2001 წლებში გადიოდა საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის ეთერში. 2002 წელს გადიოდა რუსთავი 2-ის ეთერში. 2014 წლის 29 დეკემბრიდან კვლავ ეთერში გადის პირველ არხზე და ინტერნეტში.

გადაცემის კონცეფციის ავტორი და წამყვანია სერგი გვარჯალაძე. 2014 წლიდან მასთან ერთად გადაცემა მიჰყავთ მერი შიხაშვილს და ნასტასია არაბულს.

## ფორმა 
1999-2001 წლებში გადაცემა ეთერში გადიოდა სტუდიიდან, რომელიც გაფორმებული იყო სახლის სახურავის სახით. წამყვანი მასზე შემოდიოდა კარიდან და მაყურებლებს ესალმებოდა. რუსთავი 2-ზე წარმოდგენილი გადაცემა უკვე ტრადიციულად მოწყობილი სტუდიიდან გადიოდა.

ძირითადად, ყველა გადაცემა კონკრეტულ თემას ეძღვნება, თუმცა იყო თავისუფალი თემებიც. სტუდიას უკავშირდებიან მსმენელები, რომლებსაც მოგვიანებით აკავშირებენ წამყვანთან.  სადისკუსიო თემებს შორის ძირითადად სოციალური საკითხებია.

როდესაც სტუდიაში რესპონდენტი ერთვება, წამყვანი წარმოთქვამს ფრაზას „არის კონტაქტი?“, რომელიც გადაცემის სიმბოლოდ იქცა.

## რუბრიკები 
* Chele's News - გადაცემას დაემატა 2002 წელს. გადაცემაში მოწვეული ერთ-ერთი რიგითი მოქალაქე სერიოზული განწყობით ყვებოდა მსოფლიო ამბებს, რაც თავის მხრივ, სახუმარო ტონს იძენდა. 

## ფაქტები 
* 2002 წლის 19 მაისს რუსთავი 2-ის ეთერში გასულ გადაცემაში ნაჩვენები იქნა მუსიკოს ნიკა მაჩაიძის ვიდეოკოლაჟი, რომელიც ინგა გრიგოლიას გადაცემისგან დამზადდა. გადაცემაში წამყვანი ესაუბრებოდა ედუარდ შევარდნაძეს. მათი ფრაზები ამოჭრილი და ერთმანეთში არეული იქნა, მუსიკალური ფონის თანხლებით. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* პირველი არხის ერთ-ერთი რგოლი „კომუნიკატორის“ ელემენტებით

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კორდილიერის პროვინცია (ბოლივია)

**კორდილიერის პროვინცია** () — პროვინცია ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. დედაქალაქია ლაგუნილიასი. 2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 108 843 ადამიანს. 

## გეოგრაფია
კორდილიერის პროვინცია მდებარეობს დეპარტამენტის სამხრეთ ნაწილში და იგი ქვეყნის უდიდესი პროვინციაა. გეოგრაფიულად ემთხვევა გრან-ჩაკოს რეგიონს. ესაზღვრება პარაგვაისა და არგენტინას. ხასიათდება მშრალი კლიმატით. ცხელი დღითა და ცივი ღამით. ფართობი შეადგენს 86 245 კმ²–ს, რაც მთლიანი დეპარტამენტის 23.3%–ია. 

## დაყოფა
პროვინცია შედგება შვიდი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* Mapa detallado de la provincia 

კატეგორია:სანტა-კრუსის დეპარტამენტის პროვინციები
ტორენტ-ალტო

**ტორენტ-ალტო** (, *მაღალი კოშკი*) — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ტიჩინოსა და გრაუბიუნდენის კანტონების საზღვარზე.

ტორენტ-ალტო სამი ქედისგან შედგება. მათგან უდიდესი ჩრდილოეთით მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Torrone Alto on Summitpost
*Torent Alto on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ფლორიდის პროვინცია

**ფლორიდის პროვინცია** () — პროვინცია ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტში. დედაქალაქია სამაიპატა. შეიქმნა 1924 წლის 15 დეკემბერს.

2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 27 447 ადამიანს შეადგენს, ფართობი 4 132 კმ²–ს.

## დაყოფა
პროვინცია შედგება ოთხი მუნიციპალიტეტისაგან, რომლებიც თავის მხრივ კანტონებად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:სანტა-კრუსის დეპარტამენტის პროვინციები
ამსტერდამის სხიპჰოლის აეროპორტი

**სხიპჰოლი** () — ნიდერლანდების მთავარი აეროპორტი. მდებარეობს ქალაქ ამსტერდამიდან სამხრეთ-დასავლეთით 17,5 კილომეტრში. არაერთი ნიდერლანდური ავიაკომპანიის მთავარი ცენტრია (KLM, Arkefly, Corendon Dutch Airlines, Martinair, Transavia.com). აგრეთვე წარმოადგენს აშშ-ის ავიაკომპანიის Delta Air Lines-ის ევროპულ ცენტრსა და Vueling Airlines-ის საყ­რდე­ნ პუნ­ქტს. დიდი ბრიტანეთის — ჰითროუს, გერმანიის — მაინის ფრანკფურტის, საფრანგეთის — პარიზი-შარლ-დე-გოლის აეროპორტებთან ერთად არის ევროპის მთავარი საჰაერო ჭიშკარი. 

ფუნქციონირებს ხუთი ძირითადი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი, კიდევ ერთი ადზ ემსახურება მცირე ავიაციის რეისებს. აეროპორტი აშენებულია როგორც ერთი დიდი ტერმინალი მგზავრებისათვის განკუთვნილი დიდი დარბაზით, რომელიც უკანასკნელად 1994 წელს ააშენეს. სხიპჰოლი მრავალი პრიზის გამარჯვებულია. მისი ისტორია სათავეს XX საუკუნის 20-იან წლებში იღებს. იმ დროს აქ სამხედრო ბაზა და ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი მდებარეობდა. სამოქალაქო თვითმფრინავებმა აეროდრომის გამოყენება 1920 წლიდან დაიწყეს. 

1951 წელს სხიპჰოლის სიახლოვეს გაიხსნა ავიასამშენებლო კომპანია Fokker. 2005 წლის 27 ოქტომბერს აეროპორტში ხანძარი გაჩნდა, რის შედეგადაც დაიღუპა 11 ადამიანი. 2012 წლის 13 თებერვალს ნიდერლანდურმა პოლიციამ დააკავა მამაკაცი, რომელიც საპირფარეშოში იყო გამოკეტილი და ამტკიცებდა, რომ ჰქონდა ასაფეთქებელი მოწყობილობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* სხიპჰოლი – ინფორმაცია 

კატეგორია:ნიდერლანდების აეროპორტები
ბრუნეტჰორნი

**ბრუნეტჰორნი** () — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადაჰყურებს ობერემის მუნიციპალიტეტს. აღმართულია უფრო მაღალ ბელა-ტოლის მთის ჩრდილოეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Brunnethorn on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბრუნისტოკი

**ბრუნისტოკი** () — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ურის კანტონში, ზურენენის უღელტეხილის თავზე. ზღვის დონიდან 2 952 მ სიმაღლით იგი ზურენენის უღელტეხილის ჩრდილოეთით მდებარე ქედის უმაღლესი მწვერვალია. ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს გაწოლილია მყინვარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Brunnistock on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
პუენტ-დე-დრონი

**პუენტ-დე-დრონი** (e) — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარია–იტალიის საზღვარზე. მდებარეობს დიდი სენ-ბერნარის უღელტეხილის დასავლეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Pointe de Drône on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
რორბახშტაინი

**რორბახშტაინი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბერნისა და ვალეს კანტონების საზღვარზე. აღმართულია რავილის უღელტეხილსა და პლენ–მორტის მყინვარს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rohrbachstein on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
დაუბენჰორნი

**დაუბენჰორნი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ქალაქ ლეკერბადის თავზე. ცნობილია უგრძესი ვია-ფერატით (დაცული სამთამსვლელო გზა) მთელს შვეიცარიაში, რომელიც მთის სამხრეთ კალთაზე ადის. იგი უკიდურესად რთული კატეგორიის გზად მიიჩნევა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Daubenhorn on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ტროკენერ-შტეგი

**ტროკენერ-შტეგი** () — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს სოფელ ცერმატის სიახლოვეს, მატერჰორნის მთის ქვეშ. მწვერვალზე განთავსებულია საბაგიროს სადგური, რომლიდანაც საბაგირო კლაინ-მატერჰორნის მთისკენ მიემართება.

## რესურსები ინტერნეტში
* List of mountains above 2000 m in Switzerland with coordinates 

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ზვარტე-ვატერი

**ზვარტე-ვატერი** () — მდინარე ნიდერლანდებში, ოვერეისელის პროვინციაში. სიგრძე 19 კმ. ჩამოუდის ქალაქ ზვოლეს. ზვარტევატერლანდის სიახლოვეს ერთვის მდინარე ვეხტი. ზვარტე-ვატერი ერთვის ზვარტე-მეერის ტბას, რომელიც თავის მხრივ, შეერთებულია ეისელმერის ტბასთან.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების მდინარეების სია

კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
ზვოლე

**ზვოლე** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ნიდერლანდში, მდინარე ზვარტე-ვატერის ნაპირზე. ოვერეისელის დედაქალაქი. 2011 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა უდრის 120,000 ათ. ადამიანს. ფართობი 119 28 კმ².

წერილობით წყაროებში პირველად მოიხსენიება 1040 წელს. როგორც ქალაქი დაარსდა 1230 წელს შემაღლებულ ჭაობიან ტერიტორიაზე. შუა საუკუნეებში იყო ჰანზის კავშირი წევრი და ციხესიმაგრე. ინგლისსა და ნიდერლანდს შორის არსებული ომის დროს 1674 წელს ციხესიმაგრე დაინგრია. 

ამჟამად ზვოლე არის სავაჭრო ცენტრი და ნიდერლანდების ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ არხების სისტემის გადაკვეთის ადგილზე მდებარე მნიშვნელოვანი სარკინიგზო კვანძი. მრეწველობა შეიცავს გემთმშენებლობასა და ტრანსპორტს, ლითონის დამუშავებას. საქალაქო ტრანსპორტის სახეობებს ქმნის ავტობუსი და ტაქსი. მდიდარია არქიტექტურული ძეგლებით, არის ხიდები, მუზეუმები, ეკლესიები.

## დაძმობილებული ქალაქები
* ლიუნენი –   
* ვოლოგდა –   
* კალინინგრადი – 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
ბავარიის მემკვიდრეობა

**ბავარიის მემკვიდრეობა**, *ომი ბავარიის მემკვიდრობისათვის* – ომი ავსტრიასა და პრუსია-საქსონიას შორის 1778-1779 წლებში. ბავარიის უშვილო კურფიურსტ მაქსიმილიან III იოზეფის (ვიტელსბახების საგვარეულოდან) გარდაცვალების შემდეგ (1777), ავსტრიის მთავრობამ შეძლო მიეღო მისი მემკვიდრის პფალცის კურფიურსტის კარლ თეოდორის თანხმობა ავსტრიისათვის ბავარიის მიწა-წყლის დაახლოებით 40 %-ის გადაცემის შესახებ. გერმანიაში ავსტრიის ჰაბსბურგთა პოზიციების გაძლიერებისათვის ხელის შეშლის მიზნით პრუსიამ 1778 წლის 5 ივლისს საქსონიასთან ერთად (საქსონიას პრეტენზია ჰქონდა ბავარიის ნაწილზე) დაიწყო ომი ავსტრიის წინააღმდეგ. პრუსია-საქსონიის ჯარები ფრიდრიხ II პრუსიელის და პრინც ჰაინრიხის მეთაურობით ჩეხეთის ტერიტორიაზე შეიჭრნენ, მაგრამ ვერ დაძლიეს ავსტრიის ჯარის წინააღმდეგობა და 1778 წლის სექტემბერში უკან დაიხიეს. რუსეთმა, საფრანგეთის მხარდაჭერით მეომარი მხარეები აიძულა საზავო მოლაპარაკება დაეწყოთ. 1779 წლის ტეშენის ზავით ავსტრიამ მიიღო ბავარიის ნაწილი – ინის ოლქი. დანარჩენი მიწები პფალცის კურფიურსტს დაუბრუნდა. ბავარიაში პფალცელი ვიტელსბახების შტო დამკვიდრდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
კატეგორია:ავსტრიის ომები
კატეგორია:პრუსიის ომები
ბანდუნგის კონფერენცია

250px|მინიატიურა|შენობა, სადაც მიმდინარეობდა კონფერენცია
250px|მინიატიურა|კონფერენციაზე წარმოდგენილი სახელმწიფოები
**ბანდუნგის კონფერენცია** – აზიისა და აფრიკის 29 ქვეყნის კონფერენცია, ჩატარდა 1955 წლის 18-24 აპრილს ინდონეზიის ქალაქ ბანდუნგში. გადაწყვეტილება მისი მოწვევის შესახებ მიიღო ინდოეთის, ბირმის, ინდონეზიის, პაკისტანისა და ცეილონის პრემიერ-მინისტრთა კოლომბოს თათბირმა 1954 წლის აპრილში. 

კონფერენციის მონაწილეებმა დაგმეს კოლონიალიზმი, რასობრივი დისკრიმინაცია და სეგრეგაცია, მხარდაჭერა გამოუცხადეს დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლ ხალხებს, თხოვნით მიმართეს გაეროს უშიშროების საბჭოს მიეღოთ გაეროში კამბოჯა, ცეილონი, იაპონია, იორდანია, ლაოსი, ლიბია, ნეპალი და გაერთიანებული ვიეტნამი. 

ბანდუნგის კონფერენციამ მოითხოვა ატომური და ბირთვული იარაღის წარმოების, გამოცდისა და გამოყნების აკრძალვა, განიარაღება, მოუწოდა სახელმწიფოებს ეკონომიკური და კულტურული თანამშრომლობისაკენ, ყველა სადავო საკითხის მშვიდობიანი გადაწყვეტისაკენ. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Modern History Sourcebook: Prime Minister Nehru: Speech to Asian-African Conference Political Committee, 1955 
* Modern History Sourcebook: President Sukarno of Indonesia: Speech at the Opening of the Asian-African Conference, 18 April 1955 
* 

კატეგორია:1955 წლის კონფერენციები
კატეგორია:1955 წელი ინდონეზიაში
კატეგორია:1955 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში
ეგისჰორნი

**ეგისჰორნი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში, ვალეს კანტონში.

მდებარეობს იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორიაზე, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული. მის ჩრდილოეთ კალთებზე გაწოლილია ალეჩის მყინვარი. მწვერვალიდან იშლება ხედი ლეპონტისა და პენინის ალპებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*Eggishorn on Summitpost
*Eggishorn, the mountain of views
*Fiesch Eggishorn cable car (FE) 

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ჯონი ფირცხალაიშვილი

thumb|ჯონი ფირცხალაიშვილი ხვდება რიჩარდ მაიერსს თბილისში, 2002 წლის 23 ნოემბერი.
**ჯონი მიხეილის ძე ფირცხალაიშვილი** (დ. 22 მაისი, 1947, ლანჩხუთი) — ქართველი გენერალ-ლეიტენანტი, საქართველოს თავდაცვის მინისტრი (1991-1992), გენერალური შტაბის უფროსი (1998-2003).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ლანჩხუთის პირველი საშუალო სკოლა. 1965-1970 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 
1970 წელს, როგორც თადარიგის ლეიტენანტი, გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში. 1970-1972 წლებში მსახურობდა ოდესის სამხედრო ოლქში ოცმეთაურად. 1972-1973 წლებში მეთაურობდა მოტომსროლელ ასეულს. 1973-1974 წლებში იყო ბატალიონის შტაბის უფროსი. 1974 წელს დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი და დაინიშნა მოტომსროლელი ბატალიონის შტაბის უფროსად. 1974-1978 წლებში მსახურობდა მოტომსროლელი ბატალიონის მეთაურად. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიის დამთავრების შემდეგ დაინიშნა ურალის სამხედრო ოლქში სასწავლო მოტომსროლელი პოლკის შტაბის უფროსად. მსახურობდა სამხედრო მრჩევლად ეთიოპიაში. 1978-1981 წლებში მსახურობდა კარპატისპირეთის სამხედრო ოლქში სასწავლო მოტომსროლელი პოლკის შტაბის უფროსად. 1981-1982 წლებში იყო მოტომსროლელი პოლკის მეთაურის მოადგილე. 1982-1983 წლებში — მოტომსროლელი პოლკის მეთაური. 1983-1985 წლებში იყო მოტომსროლელი დივიზიის შტაბის უფროსი. 1985-1988 წლებში იყო მოტომსროლელი დივიზიის მეთაური. 1988-1990 წლებში მსახურობდა უკრაინის სსრ-ში, ვინიცის ოლქის სამხედრო კომისრად.

1990-1991 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო კომისრად. 1991 წლის 15 აგვისტოდან 1992 წლის 6 იანვრამდე იყო დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი თავდაცვის მინისტრი. 1992-1993 წლებში მუშაობდა ეროვნული უშიშროებისა და თავდაცვის საბჭოს თავმჯდომარის, შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის სამხედრო კონსულტანტებისა და ინსპექტორების ჯგუფის უფროსის მოადგილედ – მთავარ სამხედრო კონსულტანტად. 1993-1996 წლებში იმყოფებოდა თადარიგში. 1996-2003 წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში სახმელეთო ჯარების სარდლად, თავდაცვის მინისტრის მოადგილედ, პირველ მოადგილედ. 1998 წლიდან 2003 წლის სექტემბრამდე იყო გენერალური შტაბის უფროსი.

2003 წელს გავიდა თადარიგში. ამჟამად ცხოვრობს ფეოდოსიაში.

## ჯილდოები
დაჯილდოებულია „წითელი ვარსკვლავის“ ორდენით (1982). არის „ვახტანგ გორგასლის“ ორდენის III, II და I ხარისხის (2003) კავალერი.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*„ჩაუძირავი“ ჯონი ფირცხალაიშვილის ახალი ოდისეა. „რადიო თავისუფლება“. 14.09.2003

კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:საქართველოს თავდაცვის მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ლანჩხუთში დაბადებულები
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შვარცჰორნი (გრინდელვალდი)

**შვარცჰორნი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ბრინცისა და გრინდლევალდის მუნიციპალიტეტებს შორის. ზღვის დონიდან 2 928 მ სიმაღლით იგი გროსე-შაიდეგის უღელტეხილის ჩრდილოეთით მდებარე ჯგუფის უმაღლესი მწვერვალია.

მთის ჩრდილოეთ კალთაზე გაწოლილია პატარა მყინვარი. მწვერვალამდე ასვლა შესაძლებელია სამხრეთ კალთაზე არსებული ბილიკით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Schwarzhorn on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ეისელი

**ეისელი** () — მდინარე რაინის ტოტი ნიდერლანდებში, გელდერლანდისა და ოვერეისელის პროვინციებში. სიგრძე 113 კმ. ქალაქ არნემის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გამოეყოფა ნიდერ-რაინს და მიედინება ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ერთვის ეისელმერის ტბას. მდოვრე წყალი აქვს. სანაოსნოა. დიდი რაოდენობით მოაქვს შლამი. ნაპირებზე მდებარეობს ქალაქები: რედენი, ზიტფენი, დევენტერი და სხვ. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლოებით 300 მ³/წმ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ეისელი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა
კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
აბას მაჰმუდ ალ-აკადი

**აბას მაჰმუდ ალ-აკადი** (; დ. 28 ივნისი, 1889, ასუანი — გ. 12 მარტი, 1964, კაირო) —  არაბი მწერალი, პუბლიცისტი, ლიტერატურათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე. კაიროს არაბული ენის აკადემიისა და დამასკის არაბული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. ერთ ერთი დამაარსებელია ლიტერატურული სკოლისა, რომელიც ინგლისური რომანტიზმის გავლენას განიცდიდა. ემხრობოდა აზრს, რომ არაბულ საფუძველზე ევროპულ კულტურულ ელემენტთა გადამუშავების შედეგად შექმნილიყო ერთიანი არაბულ-მუსლიმური კულტურა. აბას მაჰმუდ ალ-აკადის ლექსთა პირველი კრებული დაიბეჭდა 1916 წელს. მან დაწერა 100–ზე მეტი წიგნი რელიგიის, ფილოსოფიის და პოეზიის შესახებ. გამოაქვეყნა აარაბული და მსოფლიო ლიტერატურის საკითხებისადმი მიძღვნილი მრავალი პუბლიცისტური და კრიტიკული ნაშრომი, აგრეთვე ლექსები, მოთხრობები, წიგნები ისტორიულ-რელიგიურ და ისტორიულ-ფილოსოფიურ თემაზე. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:არაბი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
რაინი-მაასი-შელდის დელტა

მინი|270პქ|რაინი-მაასი-შელდის დელტა
**რაინი-მაასი-შელდის დელტა** ( ) — მდინარეების რაინის, მაასისა და შელდის შეერთების შედეგად წარმოქმნილი ფართო დელტა ნიდერლანდებსა და ბელგიაში. დელტის წარმოქმნას ხელი შეუწყო მრავალრიცხოვანმა კუნძულებმა, ტოტებმა და არხებმა, რომლებიც ქმნიან ერთიან წყლის ნაკადს. წარმოადგენს მნიშვნელოვან სანაოსნო გზას, რის გამოც დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა ენიჭება. შესართავი გაშლილია ჩრდილოეთის ზღვისკენ. ნავსადგურებიდან აღსანიშნავია: როტერდამი (ნიდერლანდები), ანტვერპენი (ბელგია), ამსტერდამი (ამსტერდამ-რაინის არხი), გენტი (გენტი-ტერნეზენის არხი). ტერიტორია დატბორვისგან დაცულია (დელტაპროექტის ფარგლებში). რაინის დელტა 2 ბიფურკაციით არის განსაზღვრული.

## იხილეთ აგრეთვე
* აფგედამდე-მაასი
* ამერი
* ბენედენ-მერვედე
* ბერგსე-მაასი
* ბოვენ-მერვედე
* დორდტსხე-კილი

## რესურსები ინტერნეტში
* რაინი-მაასი-შელდის დელტა  

კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა
ჩარლზ აბოტი

**ჩარლზ აბოტი** (; დ. 31 მაისი, 1872, უილტონი — გ. 17 დეკემბერი, 1973, ვაშინგტონი) — ამერიკელი ასტროფიზიკოსი. ვაშინგტონის ეროვნულ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, 1907-1944 წლებში სმითსონის ინსტიტუტის ასტრონომიული ობსერვატორიის დირექტორი. ექსპერტი მზის ფიზიკაში და მზის ენერგიის შესწავლაში და გამოყენებაში. 

საკუთარი სისტემის სპექტრობოლომეტრითა და რადიომეტრით გამოიკვლია მზის სპექტრის ინფრაწითელი ნაწილი, ენერგიის განაწილება მზისა და ვარსკვლავთა სპექტრებში. სისტემატურად განსაზღვრავდა მზის მუდმივას და იკვლევდა დედამიწის საშუალო ტემპერატურის ცვლილებებს.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს აბოტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტროფიზიკოსები
კარლ აგარდი

**კარლ ადოლფ აგარდი** (; დ. 23 იანვარი, 1785, ბასტადი — გ. 28 იანვარი, 1859, კარლსტადი) — შვედი ბოტანიკოსი, ალგეოლოგი, ენციკლოპედისტი და თეოლოგი. ლუნდის უნივერსიტეტის პროფესორი (1812-1834) და ლუთერიანული ეკლესიის ეპისკოპოსი. წყალმცენარეების სისტემატიკის შემქნელი. მისი ძირითადი ნაშრომებია — „წყალმცენარეების სახეობანი“ (ტ. 1-2, 1820-1828), „წყალმცენარეების სისტემა“ (1824), „დიპლომატების კრიტიკული კონსპექტი“ (1830-1832).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შვედი ბოტანიკოსები
რიფელჰორნი

**რიფელჰორნი** () — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს სოფელ ცერმატის სამხრეთით, ვალეს კანტონში.

რიფელჰორნი აყალიბებს გორნერის ქედის ნაწილს და იძლევა მასზე ასვლის შესანიშნავ პირობებს. დიდი ხნის მანძილზე, იგი ალპინიზმის ადგილობრივი გიდების მიერ კლდეზე ცოცვის წვრთნებისთვის გამოიყენებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Riffelhorn on HIkr
* Riffelhorn on Summitpost

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
პალანშ-დე-ლა-კრეტა

**პალანშ-დე-ლა-კრეტა** () — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადმოჰყურებს ევოლენის მუნიციპალიტეტს. აღმართულია მონ-დე-ლ'ეტუალის მთის ჩრდილოეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Palanche de la Cretta on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ზანეჩჰორნი

**ზანეჩჰორნი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. გადაჰყურებს ზანეჩის უღელტეხილს. მდებარეობს ვალესა და ბერნის კანტონების საზღვარზე, დიალბერეტის მთის აღმოსავლეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Sanetschhorn on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბერკელი

**ბერკელი** ( ) — მდინარე ნიდერლანდებსა და გერმანიაში, ეისელის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 110 კმ. სათავე აქვს ქალაქ ბილერბეკის მახლობლად. ზემო დინებაში რამდენიმე კილომეტრზე გამომუშავებულია მეანდრები. ქალაქ ფრედენსა (გერმანია) და სოფელ რეკენს (ნიდერლანდები) შორის კვეთს გერმანია-ნიდერლანდების საზღვარს. რკინიგზის გაყვანამდე მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზა იყო. ნაპირზე გაშენებულია არაერთი ქალაქი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების მდინარეების სია
* გერმანიის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* www.berkelproject.nl  

კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
ლინგე

**ლინგე** () — მდინარე ნიდერლანდებში, გელდერლანდისა და სამხრეთი ჰოლანდიის პროვინციებში. სიგრძე 108 კმ. სათავე აქვს გერმანიის საზღვრის სიახლოვეს. ზემო დინებაში აქვს დასავლური მიმართულება, გაივლის ვაალესა და ნიდერ-რაინს. ქალაქ ტილთან კვეთს ამსტერდამ-რაინის არხი. ამის შემდეგ, განიცდის მეანდრირებას და გაედინება რამდენიმე დასახლებულ პუნქტს შორის და შეერთვის მდინარე ბოვენ-მერვედეს. სანაოსნოა მცირე გემებისათვის. პოპულარული რეკრეაციული მარშრუტია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* www.lingelandschap.nl 

კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
მერენჰორნი

**მერენჰორნი** () — მთა ურნერის ალპებში, შვეიცარიაში. აღმართულია ტრიფტზეეს ტბის დასავლეთით, ტრიფტის მყინვარის სიახლოვეს. სიმაღლე 2 923 მეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Mährenhorn on Summitpost

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბეკ-დე-ლა-მონტო

**ბეკ-დე-ლა-მონტო** () — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ნენდაზის მუნიციპალიტეტის სამხრეთით, ვალეს კანტონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Bec de la Montau on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
უტრეხტის პროვინცია

**უტრეხტის პროვინცია** () — პროვინცია ცენტრალურ ნიდერლანდებში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ემერის ტბა, აღმოსავლეთით გელდერლანდი, სამხრეთით მდინარე რაინის ხეობა, დასავლეთით სამხრეთი ჰოლანდია, ჩრდილო-დასავლეთით ჩრდილოეთი ჰოლანდია. დედაქალაქი უტრეხტი.

ტერიტორიას კვეთს მდინარეები ნიდერ-რაინი, ლეკი, ვეხტი და ემი. აღმოსავლეთით შედარებით შემაღლებულ ქვიშიან ნიადაგებზე ამრავლებენ ღორსა და შინაურ ფრინველს. ამერსფორტისა და უტრეხტის სიახლოვეს განვითარებულია მებაღეობა. ტერიტორიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არის პოლდერები და ტბები, სადაც მნიშვნელოვანია მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლება. პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთით გვხვდება მდინარეული წარმოშობის თიხოვანი მიწები, რომელიც ხილის მოსაყვანად არის ათვისებული. მთავარი ქალაქებია უტრეხტი და ამერსფორტი. პროვინციის მთავარი ქალაქი უტრეხტი — არის დიდი სავაჭრო-სატრანსპოტო ცენტრი. მეტალურგიული, მანქანათსამშენებლო, ქიმიური, საფეიქრო, სამკერვალო მრეწველობა. საერთაშორისო ბაზრობების ჩატარების ადგილი.

არქიტექტურული ძელგებიდან აღსანიშნავია: სინტ-პიტერსკერკის ეკლესია და სხვ. არის უტრეხტის უნივერსიტეტი; უტრეხტში დაიდო ხელშეკრულება უტრეხტის ზავი და სამხედრო-პოლიტიკური კავშირი — უტრეხტის უნია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების პროვინციები
ოხზეჰორნი

**ოხზეჰორნი** () — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტონში; გადაჰყურებს სტალდენრიეს მუნიციპალიტეტს. აღმართულია ზაასტალისა და ზემო ნანცალის ხეობებს შორის, მატვალდჰორნის მთის ჩრდილოეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ochsehorn on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
კრისტალინა (მთა)

**კრისტალინა** — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ტიჩინოს კანტონში, კრისტალინის უღელტეხილის აღმოსავლეთით. სიმაღლე 2 912 მეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cristallina on Summitpost
* Capanna Cristallina, Swiss Alpine Club maintained mountain lodge

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ზიგნალჰორნი

**სიგნალჰორნი** () — მთა პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს აისხოლის მუნიციპალიტეტის სამხრეთით, ვალეს კანტონში. აღმართულია ტურტმანისა და გინალის ხეობებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Signalhorn on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
პიცო-ფორნო

**პიცო-ფორნო** () — მთა ლეპონტის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ტიჩინოს კანტონში; გადაჰყურებს ჩირონიკოს მუნიციპალიტეტს. მთა პირამიდის ფორმისაა და აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება პიცო-კამპო-ტენჩიას. ჩრდილო-აღმოსავლეთი კალთა გამოიყენება სათხილამუროდ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Pizzo Forno on Hikr

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ზელანდიის პროვინცია

**ზელანდიის პროვინცია** () — პროვინცია სამხრეთ-დასავლეთ ნიდერლანდებში. უკავია მდინარეების შელდისა და მაასის დელტები. დედაქალაქი მიდელბურგი. მოიცავს მრავალრიცხოვან კუნძულებს. ტერიტორიის დიდი ნაწილი ზღვის დონეზე დაბლა მდებარეობს. უკანასკნელად დიდი წყალდიდობა 1953 წელს დაფიქსირდა. ეკონომიკა ძირითადად დაფუძნებულია ტურიზმზე. ზაფხულში განსაკუთრებით პუპულარულია პლაჟები.

ზელანდია იყო დავის საგანი ფლანდრიისა და ჰოლანდიის გრაფებს შორის; უკანასკნელმა 1323 წელს მოახერხდა და შემოიერთა ტერიტორია. უილიამ III-ის (1672–1702) დროს იგი პროვინციებად გაერთიანდა. პროვინციის სანაპირო ზოლი მუდამ იცვლებოდა. კუნძულები ზრდას ალუვიური მოქმედების ხარჯზე განიცდიდნენ, ზოგჯერ იტბორებოდნენ. განსაკუთრებით ძლიერი წყალდიდობა დაფიქსირდა 1953 წლის 1 თებერვალს, რის შედეგადაც დაიღუპა 1800 ადამიანი. შედეგად დაიწყეს მასშტაბური წყალდიდობის საწინააღმდეგო სისტემის — დელტაპროექტის განხორცილება, რათა თავითად აეცილებინათ ტრაგედიის განმეორებითი შემთხვევები. ამასთანავე მოხდა კუნძულების დაკავშირება მატერიკთან. სოფლის მეურნეობა ამჟამად მაღალ დონეზეა მექანიზირებული და მეტად ეფექტურია. ნიადაგების დიდი ნაწილი სახნავად ვარგისიანია. მოჰყავთ კარტოფილი, შაქრის ჭარხალი და სხვ. განვითარებულია მებაღეობა. მნიშვნელოვანია აგრეთვე მსხვილი რქოსანი საქონლის მომრავლება. ზელანდია ცნობილია ხამანწკებისა და კრევეტების ტრადიციული კულტურით.

მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ, ნიდერლანდების ერთ-ერთი ყველაზე პატარა პროვინციაა. 2006 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა უდრიდა 380,186 ადამიანს. დიდი ქალაქებია: ფლისინგენი, მიდელბურგი, გუსი, ტერნეზენი, სას-ვან-გენტი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* ზელანდიის პროვინცია – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:ნიდერლანდების პროვინციები
ნიდერლანდების დედაქალაქი

[მინი|[დამის მოებანი და მერიის შენობა ამსტერდამში, XVII საუკუნის მეორე ნახევარი. გერიტ ბერკხეიდე]]
[მინი|[1588 წლიდან ნიდერლანდების მთავრობა მდებარეობს ჰააგაში.  ბინენხოფი - ნიდერლანდების პარლამენტი]]
**ნიდერლანდების დედაქალაქი** —  ამსტერდამი, მიუხედავად იმისა, რომ 1588 წლიდან ქვეყნის გენერალური შტატები და მთავრობა მდებარეობს  ჰააგაში. 1815 წლის 24 აგვისტოს კონსტიტუციის მიხედვით, ამსტერდამის მიმდინარე ტიტულია ნიდერლანდების სამეფოს დედაქალაქი.

ისტორიის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ 1808-1813 წლებში ჰოლანდიის სამეფოს არსებობის დროს მეფე ლუი ბონაპარტმა გამოაცხადა ამსტერდამი როგორც დედაქალაქად, ასევე მთავრობის რეზიდენციადაც. 1810 წელს საფრანგეთის პირველმა იმპერიამ მოახდინა ნიდერლანდების ანექსია და მეფე ჩაანაცვლა საფრანგეთის დანიშნულმა მთავრობამ. 1810-1813 წლებში ქალაქი გარკვეულწილად ინარჩუნებდა დედაქალაქის სტატუსს, რადგან ნაპოლეონმა იგი პარიზისა და რომის შემდეგ იმპერიის მესამე ქალაქად გამოაცხადა. 1813 წლის დეკემბერში ნაპოლეონის დამარცხების შემდეგ ნიდერლანდების ტახტზე ავიდა ვილიამ I, რომელმაც მთავრობის რეზიდენცია ისევ ჰააგაში გადაიტანა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდები
კატეგორია:ნიდერლანდების მთავრობა
აუგსბურგის ლიგა

**აუგსბურგის ლიგა** – ჰოლანდიის შტატჰალტერის ვილჰელმ III ორანელის ინიციატივით 1686 წელს შექმნილი საიდუმლო თავდაცვითი კავშირი, რომელშიც გაერთიანდნენ ჰოლანდია, საღვთო რომის იმპერია, ესპანეთი, შვედეთი, ბავარია, პფალცი და საქსონია. მიზნად ისახავდა შეეჩერებინა საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის ტერიტორიული დაპყრობანი დასავლეთ ევროპაში. 1689 წელს ვილჰელმ III-ის ინგლისის მეფედ გამოცხადების შემდეგ, აუგსბურგის ლიგას ინგლისიც შეუერთდა. ლიგასა და საფრანგეთს შორის წარმოებულ სახმელეთო ბრძოლებში (1690-1693) უპირატესობა საფრანგეთმა მოიპოვა, 1692 წელს საზღვაო ბრძოლაში კი ინგლის-ჰოლანდიის  გაერთიანებულმა ფლოტმა გაანადგურა საფრანგეთის ფლოტი. ომი დამთავრდა 1697 წელს რიისვიკის ზავით, საფრანგეთმა დათმო დაპყრობილი ტერიტორიების ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნიდერლანდების ისტორია
კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
ზაქარია ქუცნაშვილი

**ზაქარია ქუცნაშვილი** (დ. 13 თებერვალი, 1972, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს სამი მოწვევის (1999, 2012, 2016) პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. იგი იყო შპს "სადაზღვევო კომპანია არგანის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე სამართლებრივ საკითხებში. მუშაობდა საქართველოს პარლამენტის აპარატში, იყო თბილისის საკრებულოს წევრი. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „საქართველოს აღორძინება“, იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის სულხან-საბას სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელი, 2005-2007 წლებში - ა(ა)იპ "საქართველოს ელექტროენერგიის საბითუმო ბაზრის" იურიდიული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ხოლო 2005-2012 წლებში - ასოციაცია „კანონი ხალხისთვის“ თავმჯდომარე, საგანმანათლებლო რადიო პროექტი "კანონი ხალხისათვის" ავტორი და წამყვანი. 2006 წლიდან არის ადვოკატი სამოქალაქო სამართლის სპეციალიზაციით. 2006-2012 წლებში - შპს "ზაქარია ქუცნაშვილის საადვოკატო ბიუროს" დირექტორი. 2007-2012 წლებში იყო საქართველოს საპატრიარქოს იურიდიული სამსახურის ხელმძღვანელი. 2007 წლიდან - კავკასიის სამართლის სკოლის ლექტორი. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში თიანეთის მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ქართული ოცნება“), სადაც ხმათა 59,02% მიიღო (4354 ხმა) და პირველი ადგილი დაიკავა. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თიანეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი —  ქართული ოცნება“. 
2016-2019 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თიანეთის, დუშეთისა და ყაზბეგის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. http://www.parliament.ge/ge/mp/2142.htm 2019 წლის 21 ივნისს ზაქარია ქუცნაშვილმა დეპუტატის მანდატი დატოვა.

ჰყავს მეუღლე - თეა სანიკიძე და ორი შვილი - თამარი (თათული) და თორნიკე.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ზაქარია
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამსტელი

**ამსტელი** () — მდინარე ნიდერლანდებში. სიგრძე 31 კმ. მდინარეზე გაშენებულია არაერთი ხიდი: *მაგერე-ბრიუგი, ბლაუბიუგი, ჰოგე-სლეისი, ბერლაგებრიუგი.* ჯებირის აშენების შემდეგ, მდინარის შესართავში არსებული მეთევზეთა სოფელი — *ამსტელრედამი* სწრაფადვე განვითარდა და 1300 (ან 1301) წლისათვის საქალაქო უფლება მოიპოვა. მდინარის სახელწოდებიდან გამომდინარე დასახლებულ პუნქტს — ამსტერდამი ეწოდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* www.iamsterdam.com  

კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
ჰოლანდიის სამეფო

**ჰოლანდიის სამეფო**, (, ) — ნაპოლეონ ბონაპარტეს მიერ შექმნილი მარიონეტული სამეფო, რომელსაც მისი მისი მესამე ძმა ლუი ბონაპარტი მართავდა. სახელი აღებულია ნიდერლანდების ისტორიული რეგიონის ჰოლანდიის მიხედვით. 1807 წელს სამეფოს მიუერთეს პრუსიული რეგიონები აღმოსავლეთი ფრიზია და იევერი, თუმცა 1809 წელს ბრიტანეთის შემოჭრის შემდეგ ნიდერლანდები იძულებული შეიქმნა მდინარე რაინის სამხრეთით არსებული ტერიტორიუები საფრანგეთისთვის გადაეცა.

ლუიმ ვერ გაამართლა მისი ძმის ნაპოლეონის იმედები, ის ცდილობდა გაეტარებინა პრონიდერლანდური პოლიტიკა, ნაცვლად ნაპოლეონის მხარდაჭერისა. შედეგად ნაპოლეონმა 1813 წელს გააუქმა ჰოლანდიის სამეფო და პირდაპირ საფრანგეთს დაუქვემდებარა. სამეფოს ტერიტორია ძირითადად ემთხვეოდა დღევანდელი ნიდერლანდების ტერიტორიას, გარდა ლიმბურგის და ზელანდიისა, რომლებიც საფრანგეთის საკუთრებას წარმოადგენდა, ასევე სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა აღმოსავლეთი ფრიზია, რომელიც დღეს გერმანიის ნაწილია.

## ლიტერატურა 
* Burg, Martijn van der, and Matthijs Lok. “The Netherlands under Napoleonic rule: A New Regime or a Revived Order?” in *The Napoleonic Empire and the new European political culture* edited by Michael Broers, Agustı´n Guimera and Peter Hicks, (2012)
* Kossmann, E. H. *The Low Countries 1780–1940* (1978)
* Prak, Maarten. "Burghers into Citizens: Urban and National Citizenship in the Netherlands during the Revolutionary Era (c.1800)" *Theory and Society* (1997) 26: 403–20.
* Schama, Simon. *Patriots and Liberators: Revolution in the Netherlands, 1780– 1813* (London: Collins, 1977)
* van der Burg, Martijn. "Transforming the Dutch Republic into the Kingdom of Holland: the Netherlands between Republicanism and Monarchy (1795-1815)," *European Review of History* (2010) 17#2, pp 151–170 ინტერნეტში

კატეგორია:ნიდერლანდების ისტორია
აშთარხანიდები

**აშთრახანიდები**, *ჯანიდები*  –   ბუხარის ხანების დინასტია 1599-1753 წწ., რომლის მამამთავარი იყო ჯუჩის შთამომავალი, ასტრახანელ ხანთა წარმომადგენელი უფლისწული ჯანიბექ-სულთანი (მისი სახელიდან და ასტრახანიდან მომდინარეობს დინასტიის სახელწოდებები „აშთრახანიდები“ და „ჯანიდები“). ამ დინასტიამ შეცვალა მისივე მონათესავე შაიბანიდების დინასტია. ბუხარასა და ხვარაზმში გაბატონებისათვის აშთრახანიდებს აქაურ ტომებთან დიდი ბრძოლების გადატანა მოუხდათ. დინასტიის არსებობის ბოლო ხანებში ისინი ირანის შაჰის ნადირის ვასალები იყვნენ. 1753 წელს აშთრახანიდების მმართველობა დასრულდა. გაბატონდა მანღითების დინასტია. 

## ლიტერატურა
* ს. თეზელიშვილი. მსოფლიოს სამეფო დინასტიები. გამომც. "საქართველოს მაცნე". თბ. 1998 წ. 

კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:ტაჯიკეთის ისტორია
ახსითან I

**ახსითან I**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **აბუ-ლ-მუზაფარ მანუჩაჰრ ახსითან ბენ-ქესრანი** (ქართული წყაროების მიხედვით **აღსართან შირვანშა**) — შირვანშაჰი 1149-1203 წლებში, ქესრანიდების დინასტიიდან. მისი მმართველობის დროს შირვანის სახელმწიფო მნიშვნელოვნად გაძლიერდა და გაფართოვდა. ახსითან I-ს ახლო დინასტიური კავშირი ჰქონდა საქართველოს სამეფო კართან, იგი გიორგი III-ის დისწული იყო. შირვანი მისი მმართველობის პერიოდში საქართველოს ყმადნაფიცად  ითვლებოდა. XII საუკუნის 60-იან წლებში შირვანს დარუბანდის მხრიდან თავს ესხმოდნენ ჩრდილოეთ კავკასიის მაჰმადიანი მფლობელები. ახსითანმა დახმარება სთხოვა გიორგი III-ს, რომელმაც 1167 წლს აიღო შაბურანი და დარუბანდი, თავის ვასალს გადასცა და ამით შირვანის ჩრდილოეთი საზღვრების უსაფრთხოება უზრუნველყო. 1192 წელს, როდესაც სამხრეთ აზერბაიჯანის ათაბაგმა აბუბექრმა შირვანი დალაშქრა და ახსითან I და მისი ძმა ამირ-მირმანი გააძევა, ახსითან I-მა დახმარებისათვის კვლავ საქართველოს მიმართა. 1195 წელს საქართველოს ლაშქარმა დაამარცხა აბუბექრი შამქორის ბრძოლაში და უკუაგდო იგი.

## ლიტერატურა
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ. 1965

კატეგორია:შირვანშაჰები
აჰმადნაგარი

მინი|აჰმადნაგარის სასულთნოს გავლენის გავრცელება.
**აჰმადნაგარი** – შუა საუკუნეების ფეოდალური სახელმწიფო ინდოეთში (დეკანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილი). დააარსა 1490 წელს ნიზამ-შაჰების დინასტიის ფუძემდებელმა მალიქ აჰმადმა, რომელიც ფ. ბერნიეს ცნობით ქართველი უნდა ყოფილიყო. სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო – აჰმადნაგარი, რომელიც დაარსდა 1494 წელს. 1600 წელს დიდ მოგოლთა მბრძანებელმა აქბარმა დაამარცხა აჰმადნაგარის გამგებელი ქალი ჩანდ ბიბი და დაიკავა სახელმწიფოს ნაწილი. 1636 წელს შაჰ-ჯაჰანმა აჰმადნაგარი საბოლოოდ დაიმოჩილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
ბაზელის საეკლესიო კრება

**ბაზელის საეკლესიო კრება** – მსოფლიო საეკლესიო კრება, მიმდინარეობდა 1431-1449 წლებში, ჯერ ბაზელში, ხოლო 1448 წლიდან ლოზანაში, პაპობის დაცემისა და რეფორმაციული მოძრაობის წარმატებების ვითარებაში. ბაზელის საეკლესიო კრებაზე გაჩაღდა ბრძოლა პაპის მომხრეთა და მსოფლიო საკლესიო კრების ზემდგომობის მომხრეთა შორის. კრებამ დაამტკიცა კონსტანცის საეკლესიო კრების (1414-1418) გადაწყვეტილება პაპზე მსოფლიო საკელესიო კრების ზემდგომობის შესახებ, აკრძალა პაპის კურიის სასარგებლოდა რიგი საეკლესიო გადასახადების, კერძოდ ანატების აკრეფა, გამოაცხადა პროვინციული საეკლესიო კრებების რეგულარული მოწვევის საჭიროება. ჰუსიტების გამარჯვებებმა ჩეხიაში აიძულა ბაზელის საეკლესიო კრება კომპრომისზე წასულიყო ზომიერი ჰუსიტების – მებარძიმეთა მიმართ (1433 წელს მათთან დაიდო ხელშეკრულება – პრაღის კომპატაქტები). პაპმა ევგენი IV-მ არ ცნო ბაზელის საეკლესიო კრების გადაწყვეტილებანი და მის საპირისპიროდ 1438 წელს ფერარაში მოიწვია საეკლესიო კრება, რომელიც შემდეგ ფლორენციაში გადაიტანეს. ბაზელის საეკლესიო კრებამ გადააყენა ევგენი IV და ფელიქს V-ის სახელით პაპად (შემდგომში ეწოდა ანტიპაპი) აირჩია სავოიის ჰერცოგი ამადეო VIII. მას შემდეგ, რაც ბაზელის საეკლესიო კრების მომხრე ევროპელი მბრძანებლები ყოფილი პაპის მხარეზე გადავიდნენ, საეკლესიო კრების ზემდგომობის მომხრეთა პოზიციები შესუსტდა. 1448 წელს ლოზანაში გადატანილმა ბაზელის საეკლესიო კრებამ 1449 წელს ცნო ახალი პაპი ნიკოლოზ V და თავი დაშლილად გამოაცხადა. ამ მარცხმა დასცა კათოლიკური ეკლესიის ავტორიტეტი და ნიადაგი მოუმზადა რეფორმაციას. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრება
*კონსტანცის საეკლესიო კრება

## ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო კრებები

be-x-old:Фларэнтыйская унія
რური (მდინარე)

**რური** (, ) — მდინარე ბელგიაში, გერმანიასა და ნიდერლანდებში. მდინარე მაასის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 170 კმ, აუზის ფართობი 2340 კმ². 90 % გერმანიის ტერიტორიაზეა. სათავე აქვს ბელგიაში, ზღვის დონიდან 660 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მონშაუს სამხრეთით იჭრება გერმანიის ტერიტორიაზე, მიედინება აიფელის მასივის ჩრდილოეთი ნაწილის გასწვრივ. ქმნის ხელოვნურ ტბას — რურშტაუ-ზეეს. ქალაქ რურმონდის რაიონში მარჯვნიდან ერთვის მაასს. ქვემო დინება კაშხლებით არის რეგულირებული. ზამთარსა და გაზაფხულზე დამახასიათებელია წყალმოვარდნა. გამოყენებულია ნავების სადგომად. ნაპირზე გაშენებულია არაერთი ქალაქი.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანიის მდინარეების სია
* ნიდერლანდების მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* www.rur.nrw.de 
* gak-rur.wver.de  

კატეგორია:ბელგიის მდინარეები
კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
ბელა III

[მინი|ბელა III უნგრეთის და [ხორვატია|ხორვატიის მეფე]] 
**ბელა III**  (დ. 1145 — გ. 23 აპრილი, 1196) — უნგრეთის მეფე არპადების დინასტიიდან, მეფობდა 1172–1196 წლებში. გეზა II-ის ძე. იგი ბიზანტიაში იყო აღზრდილი და ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ I-ის მხარდაჭერით სარგებლობდა. სამეფო კანცელარიის საქმის წარმოება ბელა III-მ ბიზანტიურ ყაიდაზე გარდაქმნა. მანუელ I-ის სიკვდილის შემდეგ მან დაიპყრო ბიზანტიაში შემავალი სრემი, ხორვატია და დალმაცია (1180). 

## ლიტერატურა
*Kristó Gyula - Makk Ferenc: *Az Árpád-ház uralkodói* (IPC Könyvek, 1996)
**Korai Magyar Történeti Lexikon (9–14. század)*, főszerkesztő: Kristó Gyula, szerkesztők: Engel Pál és Makk Ferenc (Akadémiai Kiadó, Budapest, 1994)

კატეგორია:უნგრეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1145
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1196
კატეგორია:არპადები
ტეტ-ა-პიერ-გრეპტი

**ტეტ-ა-პიერ-გრეპტი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვოს და ვალეს კანტონების საზღვარზე. აღმართულია გრან-მიუვერანის მთასა და შევილის უღელტეხილს შორის. ჩრდილოეთ კალთაზე გაწოლილია მცირე ზომის მყინვარი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Tête à Pierre Grept on Hikr.org

კატეგორია:ალპები
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
ბეიჰაკი

**ბეიჰაკი**, *აბუ ლ-ფაზლ მუჰამედ იბნ ჰუსეინ* (დაახლ. 996 – 1077) – სპარსი ისტორიკოსი და მწერალი. თითქმის 20 წელი მსახურობდა ღაზნევიდების სახელმწიფოს საგარეო საქმეთა დივანში. დაწერა 30-ტომიანი ნაშრომი „ბეიჰაკის ისტორია“.  დღემდე  მოღწეულია თხზულების ნაწილი „მასუდის ისტორია“, რომელიც მოიცავს სულთან მასუდის ზეობის წლებს (1030-1041 წწ.). ბეიჰაკი მოგვითხრობს იმდროინდელი პოლიტიკური მოვლენების შესახებ, ასახავს სახელმწიფო დაწესებულებათა საქმიანობას და ფეოდალთა ყოფას.

## იხილეთ აგრეთვე 
*სპარსული ლიტერატურა

## ლიტერატურა
* E.G. Browne. *Literary History of Persia*. (Four volumes, 2,256 pages, and twenty-five years in the writing). 1998. ISBN 0-7007-0406-X
* Jan Rypka, *History of Iranian Literature*. Reidel Publishing Company. ASIN B-000-6BXVT-K

## სქოლიო 
კატეგორია:სპარსელი ისტორიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1077
ბესა

**ბესა** ( – ბიზანტიელი სტრატეგოსი (სარდალი) ეგრისში 550-554 წლებში. 550 წელს ბიზანტიას დაუმორჩილა აჯანყებული აბაზგები; 551 წელს ირანელებს წაართვა ციხე-ქალაქი პეტრა, მაგრამ 553 წელს სასტიკად დამარცხდა ირანელებთან ბრძოლაში ტელეფისის მახლობლად. ეგრისის მეფის გუბაზის თხოვნით იუსტინიანე კეისარმა ბესა თანამდებობიდან გადააყენა, ჩამოართვა მთელი ქონება და აბაზგიაში გადაასახლა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები
კატეგორია:ეგრისის დიდი ომის მონაწილეები
ლაიუვერსი

**ლაიუვერსი** () — მდინარე ჩრდილოეთ ნიდერლანდებში. სიგრძე 40 კმ. თითქმის მთელ სიგრძეზე ჩრდილოეთური მიმართულება აქვს. წარმოადგენს საზღვარს გრონინგენისა და ფრისლანდიის პროვინციებს შორის. გაედინება ლაიუვერსმერის ტბაზე. ერთვის ვადენზეეს. 730-785 წლებში ვიდუკინდის კაპიტულაციამდე იყო ფრანკთა სახელმწიფოს საზღვრის ნაწილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიდერლანდების მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* www.lancewadplan.nl  

კატეგორია:ნიდერლანდების მდინარეები
ბიზანტიური სამართალი

**ბიზანტიური სამართალი**  – ბიზანტიის იმპერიის სამართალი VI-XV საუკუნეებში, იგი არის ბიზანტიური საზოგადოების მოთხოვნილებათა შესაბამისად გადამუშავებული რომის სამართალი და თვით ბიზანტიაში შექმნილი ორიგინალური სამართლის ნორმების ერთობლიობა. ხასიათდებოდა საეკლესიო და საერო სამართლის ნორმების პარალელური მოქმედებით. ბიზანტიურ სისხლის სამართალში თანდათან შეაღწია ბარბაროსული ჩვეულებითი სამართლის ნორმებმა, რაც გამოიხატა სასტიკი (კერძოდ გამახეიბრებელი) სასჯელების შემოღებით. სამოქალაქო სამართალზე გარკვეული ზეგავლენა იქონია იმპერიის ფარგლებში მცხოვრებ ხალხთა ჩვეულებითმა სამართალმა, ცალკეული ინსტიტუტები ძირითადად რომის სამართლის საწყისების შემდგომი განვითარებაა.

ბიზანტიას ჰქონდა განვითარებული საკანონმდებლო სისტემა. ბიზანტიური სამრთლის ძირითადი წყარო იყო თეოდოსიუსის კოდექსი, იუსტინიანეს კოდიფიკაცია, ეკლოგა, საადგილმამულო კანონი, ნომოკანონი (საეკლესიო და საერო სამართლის კრებული, რომელსაც საქართველოში სჯულის კანონი ეწოდებოდა), პროქირონი, ეპანაგოგა, ბასილიკები, საეპარქო წიგნი, მათე ბლასტარის ალფაბეტური სინტაგმა და კონსტანტინე არმენოპულოსის „ექვსწიგნეული“.

სამართალგანვითარების თვალსაზრისით ბიზანტია სანიმუშო ქვეყანა იყო შუა საუკუნეების მსოფლიოში. ბიზანტიური სამართალი ქათული ფეოდალური სამართლის ერთ-ერთ წყაროსაც წარმოადგენდა. ამ მხრივ განსაკუთრებით აღსანიშნავია ნომოკანონი და ბლასტარის ალფაბეტური სინტაგმა, რომლის შემოკლებული ვარიანტი, შევსებული არმენოპულოსის კრებულიდან და სხვა წყაროებიდან, ბერძნული სამართლის ქართული ვერსიის სახით („სამართალი ბერძული“) შევიდა ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულში.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ბიზანტიის ისტორია
ბელგრადის საზავო ხელშეკრულება

**ბელგრადის საზავო ხელშეკრულება** – ხელშეკრულება რუსეთ-ავსტრიასა და ოსმალთს შორის. ხელი მოაწერეს 1739 წლის 18 (29) სექტემბერს. ხელშეკრულების თანახმად დასრულდა რუსეთისა და ავსტრიის ომი ოსმალეთთან (1735-1739). ავსტრიამ ოსმალეთთან ჯერ კიდევ 21 აგვისტოს (1 სექტემბერს) მოაწერა ხელი სეპარატულ ზავზე, რომლითაც ოსმალეთმა მიიღო სერბია და ვლახეთი. თუმცა რუსეთმა რამდენიმე მძიმე დამარცხება მიაყენა ოსმალეთს (ყირიმის დაკავება; გამარჯვებები ხოტინთან, იასისთან, სტავუჩანთან), რთულმა საგარეო-პოლიტიკურმა მდგომარეობამ (შვედეთთან გამწვავებული ურთიერთობა, საფრანგეთის მოსალოდნელი მხარდაჭერა შვედეთისადმი), ავსტრიის დამარცხებებმა ოსმალეთთან და 21 აგვისტოს სეპარატული ზავის დადებამ ის აიძულა ოსმალეთთან მოლაპარაკებებზე დათანხმებულიყო. ბელგრადის საზავო ხელშეკრულებით რუსეთმა დაიბრუნა აზოვი, სიმაგრეთა მორღვევის პირობით, კ. ჩერკასზე (მდ. დონზე) მიიღო სიმაგრის აგების უფლება, ოსმალეთმა კი – მდინარე ყუბანის შესართავთან. დიდი და მცირე ყაბარდო ნეიტრალურ ტერიტორიად გამოცხადდა. რუსეთს ეკრძალებოდა შავ ზღვასა და აზოვის ზღვაზე ფლოტის ყოლა. ბელგრადის საზავო ხელშეკრულებამ ვერ გადაწყვიტა რუსეთის დიპლომატიის მთავარი ამოცანა – შავ ზღვაზე გასვლის უფლების მოპოვება. ბელგრადის საზავო ხელშეკრულება გაუქმდა ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულებით, 1774 წელს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები