open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბატალური ჟანრი

** ბატალური ჟანრი**(< ფრანგ. Bataille — ბრძოლა), სახვითი ხელოვნების ჟანრი, ასახავს ომსა და სამხედრო ცხოვრებას. ბატალურ ჟანრში მთავარი ადგილი უჭირავს ბრძოლის სცენებს (მათ შორის საზღვაოს) და სამხედრო ლაშქრობებს. მისი მიზანია აღბეჭდოს ომის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი და დამახასიათებელი მომენტი. გადმოსცეს ბრძოლის პათოსი, მებრძოლთა გმირობა, ზოგჯერ კი გახსნას საომარი მოვლენის ისტორიული არსი. ამით ბატალური ჟანრი ისტორიულ ჟანრს უახლოვდება. 

ბატალური ჟანრი ჩამოყალიბდა XVI-XVII საუკუნეებში, მაგრამ ბრძოლებს ხელოვნებაში ჯერ კიდევ უძველეს დროში ასახავდნენ. ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნების (ეგვიპტის, ასურეთის) კედლის მხატვრობასა და რელიეფში გამოსახული არიან მტერთან მებრძოლი მეფეები ან მხედართმთავრები, ალყაშემორტყმული ქალაქები, ლაშქრობები. ძველ ბერძნულ ლარნაკწერაში, ტაძართა ფრონტონებსა და ფრიზების რელიეფზე ასახულია მითური გმირების საბრძოლო მამაცობა. მაღალმხატვრულ დონეზეა ძვ. წ. IV—III საუკუნეების მოზაიკა — ალექსანდრე მაკედონელის ბრძოლა დარიოსთან (ჩვენამდე მოღწეულია ამ ნაწარმოების რომაული პირი). ძვ. რომაულ ტრიუმფულ თაღებსა და სვეტებზე ხშირად გამოხატავდნენ იმპერატორთა დაპყრობით ლაშქრობებს. ბრძოლების თემებზეა შექმნილი შუა საუკუნეების ქსოვილებსა და ხალიჩებზე გამოსახული კომპოზიციები („ბაიეს ხალიჩა“, ასახავს ნორმანების მიერ ინგლისის დაპყრობას, დაახლოებით 1073—1083), ევროპისა და აღმოსავლეთი ქვეყნების წიგნის მინიატიურები („დასურათებულ მატიანეთა კრებული“, მოსკოვი, XVI ს.). განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბატალური თემატიკისადმი მიძღვნილი კომპოზიციები XV საუკუნის ქართულ მინიატურულ მხატვრობაში (საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H, 1165), მხატვარი-მინიატიურისტი საქმის ცოდნითა და მაღალი პროფესიული ოსტატობით გადმოგვცემს ცხენოსანთა ბრძოლას, ალყაშემორტყმულ სიმაგრეებს, ლაშქრობებს, მებრძოლთა ცხოვრებას, დასჯის ეპიზოდებს და სხვა.

ბრძოლის სცენები ზოგჯერ ხატებზეც გვხვდება. ბატალური კომპოზიციები ხშირადაა გამოსახული რელიეფზე ჩინეთსა და კამბოჯაში, ინდოეთის კედლის მხატვრობაში, იაპონიის ფერწერაში. ბრძოლის თმის რეალისტურად გამოსახვა პირველად აღორძინების ეპოქის იტალიელმა მხატვრებმა სცადეს (პაოლო უჩელო (1397—1476), პიერო დელა ფრანჩესკა (1416 ან 1420—1492). ღრმა იდეური შინარსი ჩააქსოვა ლეონარდო და ვინჩიმ „ანგიარის ბრძოლის“ ფრესკისათვის (1503—1506) შესრულებულ კარტონებში. მხატვარმა დიდი ოსტატობით გვიჩვენა გააფრთრებული, სასტიკი შეტაკება და ძმათა შორის ომის „მხეცური უგუნურება“. ასევე დიდი ოსტატობითა და რეალისტურადაა ასახული ბრძოლის სურათები მიქელანჯელოს კარტონზე „კაშინის ომი“ (1504—1506). ტიციანმა ბრძოლის სცენებში რეალური გარემო შეიტანა (ე. წ. „ბრძოლა კადორთა“, 1537—1538), ტინტორეტომ კი ბატალურ კომპოზიციებში მებრძოლთა მრავალრიცხოვანი მასა შეიყვანა („ბრძოლა განთიადზე“, დაახლოებით 1585).
## ლიტერატურა
კატეგორია:სახვითი ხელოვნება
Deep Purple (ალბომი)

***Deep Purple*** — მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ს მესამე სტუდიური ალბომი. ალბომი 1969 წელს დიდ ბრიტანეთში ლეიბლმა Harvest Records, აშშ-ში კი - Tetragrammaton Records-მა გამოსცა. გამოცემისას პრობლემები შეიქმნა, რადგან ალბომის გარეკანისთვის გამოყენებული სურათი ჰიერონიმუს ბოსხის ტკბობის ბაღი ვატიკანს ეკუთვნოდა. საბოლოოდ, როდესაც ალბომს ჯერ კიდევ გამოსაცემად ამზადებდნენ, Tetragrammaton Records გაკოტრდა.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* როდ ევანზი- ვოკალი
* რიჩი ბლეკმორი   - გიტარა
* ჯონ ლორდი - კლავიშები, ვოკალი
* ნიკ სიმპერი  - ბას-გიტარა, ვოკალი
* იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები

## სქოლიო 
კატეგორია:1969 წლის ალბომები
კატეგორია:Deep Purple-ის ალბომები
კატეგორია:Tetragrammaton Records-ის ალბომები
კატეგორია:Harvest Records-ის ალბომები
კატეგორია:Polydor Records-ის ალბომები
ტრაგედია

**ტრაგედია** (ბერძნ. tragodia < tragos - თხა და ode - სიმღერა; რელიგიური სატირული სიმღერები, რომლებიც სრულდებოდა თხის მსხვერპლად შეწირვის დროს დიონისესადმი მიძღვნილ დღესასწაულებზე წელიწადში 4-ჯერ) — დრამატული ჟანრი, გამსჭვალული ტრაგიკულის პათოსით. კომედიის საპირისპირო. ტრაგედიაში ნაჩვენებია ტრაგიკული კოლიზია, ამაღლებული ტრაგიკული ხასიათები, შეურიგებელი ბრძოლა და დადებითი გმირის კატასტროფული მარცხი. 

## განვითარება 
ტრაგედია აღმოცენდა ანტიკურ საბერძნეთში სარიტუალო სახიობიდან, რომელიც დაკავშირებული იყო მწუხარე ამბებსა და განცდებთან. გუნდი მღეროდა დითირამბებს და ინსცენირებული იყო დიონისეს სიკვდილი და გლოვა-დატირება. ანტიკურ ტრაგედიას ემჩნევა რელიგიურ-სატირული თქმულების ნიშანი: ის ეძღვნებოდა მითებს ღმერთებისა და გმირების საბედისწერო შერკინების შესახებ და ამავე დროს იწვევდა ერთიან განცდას, ელდას, ძლიერ ფიზიოლოგიურ შეგრძნებებსაც კი. 

არისტოტელე მიუთითებდა, რომ ტრაგედია მაყურებელში იწვევდა უძლიერეს შინაგან კონფლიქტს, აფექტებს, რომლებისგანაც თავისუფლდებოდნენ კათარზისის გზით. 

ტრაგედიაში მითოლოგიური პათოსი გვიან ანტიკურ ხანაში იკარგება ადამიანის ინდივიდუალურ ჩამოყალიბებას, პიროვნებასა და საზოგადოებას შორის კონფლიქტების გაჩენის შედეგად. შუა საუკუნეებში ტრაგიკული შემოიფარგლა ადამიანის ცოდვებისა და რელიგიური ასკეზისის აუცილებლობით. რენესანსის ეპოქაში ხელოვნების სხვა დარგებთან ერთად აღორძინებულია ტრაგედიაც და იგი ისევ აიგება მიბაძვის, ტრაგიკულისა და კათარზისის პრინციპების საფუძველზე. 

ტრაგედია მწვერვალს აღწევს უილიამ შექსპირის შემოქმედებაში.

კლასიციზმის ესთეტიკამ გამოყო დრამატული ხელოვნების ჟანრების - ტრაგედიისა და კომედიის ზუსტი საზღვრები და დააწესა ე.წ. სამი ერთიანობის კანონი. განმანათლებლობის ეპოქაში ტრაგედიის დანიშნულებად თვლიან განწმენდას თანაგრძნობისა და შიშის მეშვეობით. 

XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე ტრაგედიის ახალი დიალექტიკური გაგება-განმტკიცება მოცემულია გერმანულ ესთეტიკაში. ტრაგედია და ტრაგიკული პრობლემები საფუძვლიანად დაამუშავა ჰეგელმა, რომლის ერთ-ერთ უდიდეს მიგნებად ტრაგიკულის სუბსტანციურ სფეროსთან დაკავშირება ითვლება. შოპენჰაუერმა პესიმიზმის პოზიციებიდან ტრაგედია მიიჩნია, როგორც ბრმა და უაზრო ბედისწერის თამაში, რომელიც სიცოცხლის სურვილსაც კი სპობს. 

რომანტიზმის ეპოქიდან მოყოლებული ტრაგედიის სუბსტანციურ შინაარსად წარმოჩენილია ინდივიდის სულიერი სამყარო.

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:თეატრი
საგა (ლიტერატურა)

[მინი|ნაწყვეტი *[ნიალის საგადან* - Möðruvallabók]]
**საგა** (ძვ. სკანდ. saga < segja - თხრობა), 1. ძველი სკანდინავიური და ირლანდიური ეპიკური ნაწარმოები, რომელსაც ახასიათებს ისტორიული და საყოფაცხოვრებო რეალიზმი, ფსიქოლოგიზმი, თხრობის მშვიდი კილო, ეპოსისათვის დამახასიათებელი სიუჟეტური სიმარტივე. წერილობითი სახით გაჩნდა XII საუკუნის II ნახევარში. 2. XIX-XX საუკუნეებში ჩრდილოეთ ევროპის ლიტერატურაში ზოგიერთი დიდტანიანი პროზაული ნაწარმოების სახელწოდება. მიანიშნებს ამ ფორმის ნაწარმოებთათვის დამახასიათებელ თვისებებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ისლანდიური საგების ბაზა 
*ძველ სკანდინავიური პროზა და პოეზია
*The Netútgáfan - ისლანდიური საგები

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ბიბლოსური დამწერლობა

**ბიბლოსური დამწერლობა** აგრეთვე ცნობილი როგორც, **ფსევდო-იეროგლიფური დამწერლობა** ან **პროტო-ბიბლოსური** — დამოუკიდებელი დამწერლობის სისტემა, რომელიც ცნობილია ბიბლოსში აღმოჩენილი წარწერებით. წარწერები გაკეთებულია ბრინჯაოს ფირფიტებსა და სტატუებზე. წარწერები 1928-1932 წლებში მაურის დუნანდმა აღმოაჩინა და 1945 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი *Byblia Grammata*. წარწერები ეკუთვნის დაახლოებით ძვ. წ. XVIII-XV საუკუნეებს.

დამწერლობის ნიმუშები ასევე აღმოჩენილია ეგვიპტეში, იტალიაში და მეგიდოში.

## სიმბოლოების სია 
## იხილეთ აგრეთვე 
*პროტო-სემიტური დამწერლობა
*ფინიკიური დამწერლობა

## ლიტერატურა 
*Best, Jan *Het Byblosschrift ontcijferd - In het voetspoor van Willem Glasbergen* 2010 (ISBN 9789035136007)
*Best, Jan *Suruya in the Byblos Script: Corpus*, Ugarit-Forschungen 40 (2009), 135-41
*Best, Jan *Breaking the Code of the Byblos Script*, Ugarit-Forschungen 40 (2009), 129-33
*Colless, Brian, "The Byblos Syllabary and the Proto-alphabet", *Abr-Nahrain/Ancient Near Eastern Studies* 30 (1992), 15-62
*Colless, Brian, "The Canaanite Syllabary", *Ancient Near Eastern Studies* 35 (1998), 26-46.

## რესურსები ინტერნეტში 
*website Jan Best

კატეგორია:დამწერლობები
ეგვიპტური ენა

**ეგვიპტური ენა** ასევე *ძველეგვიპტური ენა* — ძველ ეგვიპტელთა ენა. გავრცელებული იყო ძველ ეგვიპტეში. მიეკუთვნება აფრაზიული ენების ოჯახს. ეს არის ერთ-ერთი უძველესი ენა მსოფლიოში საკუთარი დამწერლობის სისტემით. ყველაზე ძველი წერილობითი ძეგლები ეკუთვნის ძვ. წ. IV ათასწლეულს, ხოლო ყველაზე ახალი - V საუკუნეს. ეგვიპტური ენის მეცნიერული შესწავლა იწყება XIX საუკუნის მეორე მეოთხედიდან, მას შემდეგ, რაც ჟან ფრანსუა შამპოლიონიმ გაშიფრა რამდენიმე იეროგლიფი.

ეგვიპტური ენის შემდეგი განვითარებაა კოპტური ენა, რომელსაც ეგვიპტელი ქრისტიანები იყენებდნენ.

## პერიოდები 
ეგვიპტური ენა იყოფა შემდეგ პერიოდებად:
* ძველეგვიპტური ენა (ძვ. წ. XXVII—XXII სს.)
* საშუალო (კლასიკური) ეგვიპტური (ძვ. წ. XXII—XVI სს.)
* ახალი ეგვიპტური (ძვ. წ. XVI—VIII სს.)
* დემოტიკური (ძვ. წ. VIII—ახ. წ. V)
* კოპტური ენა (III—XVIII სს)

## იხილეთ აგრეთვე 
*დემოტური დამწერლობა
*ეგვიპტური იეროგლიფები
*ეგვიპტური რიცხვები
*იერატიკული დამწერლობა

## ლიტერატურა 
*
*
*
*

## რესურტსები ინტერნეტში 
*Thesaurus Linguae Aegyptiae: Dictionary of the Egyptian language
*The Pronunciation of Ancient Egyptian

კატეგორია:აფრაზიული ენები
კატეგორია:მკვდარი ენები
საგა

საკუთარი სახელი **საგა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საგა — ლიტერატურის ჟანრი
* საგა — ქალაქი იაპონიაში
* საგა — პრეფექტურა იაპონიაში
* საგა — იაპონიის იმპერატორი
ბატამბანკი

**ბატამბანკი**, ქალაქი კამბოჯაში, ბატამბანკის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 176.089 მცხოვრები (2005 წლის მონაცემებით). გაშენებულია ტონლე-საპის ტბის დასავლეთით, პნომპენ-ბანგკოკის (ტაილანდი) რკინიგზის ხაზზე. 
## ლიტერატურა
კატეგორია:კამბოჯის ქალაქები
იერატიკული დამწერლობა

**იერატიკა** () — დამწერლობის სისტემა, რომელსაც ეგვიპტის და ნუბიის ფარაონები იყენებდნენ. საწერად გამოიყენებოდა პაპირუსი და მელანი. ეს იყო იეროგლიფური დამწერლობის კურსივული ფორმა, განვითარდა პირველი დინასტიის ხანაში, დაახლოებით ძვ. წ. XXX საუკუნეში. განვითარების პროცესში, ძვ. წ. XII საუკუნიდან ძლიერ დაშორდა პროტოტიპს და შემდეგ ძნელად გასარჩევი გახდა. ძვ. წ. VII საუკუნიდან ყენებდნენ მხოლოდ რელიგიური ტექსტების ჩასაწერად. იარსება ახ. წ. III საუკუნემდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
*კოპტური დამწერლობა
*ეგვიპტური რიცხვები

## ლიტერატურა 
*
*   Vol. 3.
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Ancient Egyptian scripts – hieratic
*The Hieratic Script
*Egyptian scripts

კატეგორია:დამწერლობები
აუქციონი

thumb|300px|ტიპური აუქციონის პროცესი.
**აუქციონი** — ქონების, ფასიანი ქაღალდების, ხელოვნების ნიმუშების ან ნებისმიერი სხვა საგნის საჯარო გაყიდვის პროცესი რაიმე წინასწარ დათქმული პირობების გარეშე. გაყიდვის ობიექტს იძენს პირი, რომელიც ყველაზე მაღალ ფასს სთავაზობს გამყიდველს. მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი უძველესი აუქციონებია კრისტის და სოტბის, სადაც ძირითადად ხელოვნების ნივთები იყიდებოდა. საქართველოში ყველაზე გავრცელებული აუქციონების ტიპია, სადაც პრივატიზების პროცესში მყოფი საწარმოები იყიდება, ან სპეციალიზებული აუქციონები სააქციო საზოგადოებად გარდაქმნილ პრივატიზებულ საწარმოთა აქციების გაყიდვაზე, ასევე ბანკროტ საწარმოთა/დაწესებულებათა ქონების გაყიდვა კრედიტორთა ვალის დაფარვის მიზნით.

## ლიტერატურა 
* Klemperer, P. 1999. Auction theory: A guide to the literature. Journal of Economic Surveys
* 

კატეგორია:ვაჭრობა
კატეგორია:აუქციონები
ბატატი

**ბატატი**, *ტკბილი კარტოფილი* () — აბილილის გვარის გორგლიანი მცენარე ხვართქლასებრთა ოჯახისა. ტროპიკულ ქვეყნებში მოჰყავთ მრავალწლოვან, ხოლო სუბტროპიკულში ერთწლოვან კულტურად. 

აქვს 1–5 მ სიგრძის გართხმული ღერო, ფოთოლი მთლიანი და თათისებრ დაყოფილია. ყვავილი ვარდისფერი ან თეთრი. ნაყოფი ოთხთესლიანი კოლოფია. ბატატის ფესვები ვეგეტაციის დასასრულს წარმოქმნის სხვადასხვა ფორმისა და შეფერილობის გორგლს, რომელიც მომწიფებისას შეიცავს 24–28% სახამებელსა და შაქარს. გორგლი იწონის 200 გ-იდან 3 კგ-მდე. 

ბატატის სამშობლოა მექსიკა და ცენტრალური ამერიკა. ფართოდაა გავრცელებული ინდოეთში, ინდონეზიაში, ჩინეთში, იაპონიაში, ესპანეთში, იტალიასა და აშშ-ში. მოჰყავთ აგრეთვე თურქმენეთსა და საქართველოში — მხოლოდ საცდელ ნაკვეთებზე. ბატატის გორგლს იყენებენ საჭმელად, ამზადებენ კონსერვს, ფქვილს, სახამებელს, ბადაგს, მიწისზედა ნაწილი პირუტყვის საუკეთესო საკვებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხვართქლასებრნი
კატეგორია:ბოსტნეული
საჯარო ვაჭრობა

**საჯარო ვაჭრობა** — წესი, რომლითაც საჯარო ხელისუფლება ყიდდა მოვალის ქონებას (თუ იგი უმემკვიდრეოდ გადაეგებოდა, — დარჩენილ ბეითალმან ქონებას) და ისტუმრებდა მის ვალებს; აგრეთვე სახელმწიფოს მიერ საშემოსავლო წყაროების იჯარით გაცემის წესი. საჯარო ვაჭრობა გულისხმობდა მყიდველთა თუ მეიჯარეთა შეჯიბრებას (აუქციონს). იგი ერთგვარად მოქმედებდა ფეოდალურ საქართველოშიც. კერძოდ, ქონების ლიკვიდაცია ანუ „ქისპით გაყიდვა“, მალიგორად გაყოფასავით, უმთავრესად ქალაქად იცოდნენ.

კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები
ელისაბედ I (რუსეთი)

**ელისაბედ პეტრეს ასული** (; 29 დეკემბერი, 1709 – 5 იანვარი, 1762) — რუსეთის მონარქი 1741-1762 წლებში. მისი საშინაო პოლიტიკით არისტოკრატიამ ადგილობრივ მმართველობაზე ძალაუფლება მოიპოვა სახელმწიფო სამსახურში ვადის შემცირების ხარჯზე. მისი წაქეზებით ლომონოსოვმა დააფუძნა მოსკოვის უნივერსიტეტი, ხოლო შუვალოვმა სანქტ-პეტერბურგის ნატიფი ხელოვნების აკადემია. მან დიდძალი თანხა დახარჯა მისი ფავორიტი არქიტექტორი ბართოლომეო რასტრელის გრანდიოზული ბაროკოს პროექტების განხორციელებაზე, განსაკუთრებით პეტერჰოფსა და ცარსკოე სელოზე. ზამთრის სასახლე და სმოლნის საკათედრო ტაძარი სანქტ-პეტერბურგში მისი მმართველობის პერიოდის უმნიშვნელოვანესი მონუმენტებია. ზოგადად, ის რუსეთის მონარქთა შორის ყველაზე მეტად პატივცემული იყო, ვინაიდან მისი მმართველობის პერიოდში არც ერთი ჩინოვნიკი სიკვდილით არ დასჯილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 1709
კატეგორია:გარდაცვლილი 1762
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:რუსეთის იმპერატორებისა და დიდი მთავრების ასულები
კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ბატი (ვალუტა)

**ბატი**, *ტიკალი* — ფულის ერთეული ტაილანდში, შეიცავს 100 სატანგს. ოქროს შემცველობა 15,16 გ. შემოღებულია 1928 წლიდან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კატეგორია:ტაილანდი
ბატონებო

**„ბატონებო“** წარმართული ხანის ქართული რელიგიურ-საწესჩვეულებო ორნაწილიანი პოლიფონიური (სამხმიანი) საგუნდო სიმღერა-ვედრება. ინფექციური სენით (ყვავილი, წითელა, ქუნთრუშა) დაავადებულ ბავშვს უმღეროდნენ საწოლთან, ზეარსებათა სახით წარმოდგენილ „ყოვლისშემძლე“ ბატონებს შესთხოვდნენ ავადმყოფის განკურნებას. „ბატონებო“ მიჩნეული იყო განმკურნებელ სიმღერად. მას სხვაგვარად საბოდიშოსაც ეძახოდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
ბატეთის ტბა

**ბატეთის ტბა** — მეწყრული წარმოშობის ტბა საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ძამის აუზში, ბატეთისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1313 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0,02 კმ², აუზის ფართობი 5 კმ², საშუალო სიღრმე 7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 12 მ. მეწყერი, რომელმაც ტბა წარმოშვა, სამხრეთიდანაა ჩამოწოლილი. ვრცელი ნაპირი არ გააჩნია. გარშემორტყმულია წიწვნარ-წიფლნარი ტყით შემოსილი ფერდობებით. წყალი გამჭვირვალეა და მტკნარი. ტბიდან გამოდის ნაკადული. ტბის სამხრეთ ნაპირი დაჭაობებულია. დეკემბრიდან მარტამდე ყინულითაა დაფარული. ბატეთის ტბაში ბინადრობს საქართველოს წითელ წიგნში შესული მცირეაზიური ტრიტონი. წითელი წიგნის მონაცემებით ტბაში კალმახიც გვხვდება.

## გალერეა 

ფაილი:Bateti_lake_in_fall_3.jpg
ფაილი:Bateti lake 2.jpg
ფაილი:Bateti Lake in Kareli Georgia.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ბატონი

**ბატონი** — ტერმინი წარმოიქმნა სიტყვიდან პატრონი, ქართული მწერლობაში მკვიდრდება XV საუკუნიდან. 
იგი ნიშნავს:

* უმაღლესი სიუზერენი (მეფე) ქართულ ფეოდალურ იერარქიაში;
* ყმა-გლეხების ფეოდალური მესაკუთრე; 
* თავაზიანი მიმართვის ფორმად.

ბატონის დაპირისპირებული ცნებაა ყმა. საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ საქართველოს ფეოდალთა კლასმა დაკარგა ადრინდელი პოლიტიკური ორგანიზაცია და ბატონი აღარ წარმოადგენდა სიუზერენს, იგი მხოლოდ ყმა-გლეხების ფეოდალურ მესაკუთრეს ნიშნავდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალიზმი
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
კატეგორია:მიმართვები
ბატონიშვილი

**ბატონიშვილი** — მეფის შვილი ფეოდალურ საქართველოში, ძირითადად იხმარებოდა უმაღლესი სიუზერენის, მეფის, აგრეთვე მთავრის შვილების აღსანიშნავად. სხვა მებატონეთა შვილები იწოდებოდნენ თავადიშვილებად, აზნაურიშვილებად, ერისთვისშვილებად და ა. შ. ტერმინი „ბატონიშვილის“ წარმოქმნამდე და შემდეგ მის პარალელურად იხმარებოდა ტერმინი უფლისწული. ფეოდალურ საქართველოში ბატონიშვილს გამოყოფილი ჰქონდა მამული, რომელიც საბატონიშვილოდ, საუფლისწულოდ იწოდებოდა. რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის (1801) შემდეგ მათ რუსეთში მისცეს მამულები და ჯამაგირიც დაუნიშნეს. ამრიგად, მოისპო ქართული ფეოდალური საზოგადოების უმაღლესი ფენა ბატონიშვილებისა. XIX საუკუნეში ბატონიშვილებად იწოდებოდნენ საერთოდ ფეოდალების შვილები — თავადების და ზოგჯერ აზნაურებისაც კი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
კატეგორია:ბაგრატიონები
ბატრაქოზავრები

**ბატრაქოზავრები** () — ამომწყდარი ამფიბიების ქვეკლასი. ბატრაქოზავრები გავრცელებული იყვნენ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში კარბონულსა და პერმულ პერიოდებში. ყველაზე მაღალორგანიზებული ბატრაქოზავრები ე. წ. სეიმურიამორფები ქალას აგებულებითა და ზოგი სხვა ნიშნით აშკარად უახლოვდებიან ქვეწარმავლებს. ბატრაქოზავრებს, როგორც შუალედურ ფორმებს, არსებითი მნიშვნელობა აქვთ ხერხემლიანთა ევოლუციის შესწავლისათვის, ნამარხი ბატრაქოზავრები — ლანტანოზუხა და კოტლასია — ყოფილ სსრკ-ის ტერიტორიაზეა ნაპოვნი.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 233, თბ., 1977.

კატეგორია:გადაშენებული ამფიბიები
ბაუერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბაუერი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაუერი, ბრუნო — გერმანელი ფილოსოფოსი
* ბაუერი, მარიამ — ქართველი ბალერინა
* ბაუერი, ოტო — ავსტრიელ სოციალ-დემოკრატთა ერთ-ერთი ლიდერი
ბატონის ციხე

**ბატონის ციხე** — გვიანდელი ფეოდალური ხანის საქართველოს საერო ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ძეგლი ქალაქ თელავში, კახეთის მეფეთა რეზიდენცია XVII-XVIII საუკუნეებში. კომპლექსში შედის ციხის ზღუდე ორი ალაყაფის კარით, მეფეთა სასახლე, აგებული XVII საუკუნის 60-იან წლებში, კარის ორი ეკლესია, აბანო, გვირაბი. ზღუდის შიგნით მოთავსებული იყო სახელმწიფო დაწესებულებათა შენობები, უფლისწულთა სასახლე და სემინარია (შემორჩენილია მისი ნაშთი). XIX საუკუნის II ნახევარში დაზიანებული კომპლექსი შეაკეთეს და ახალი შენობებიც დაუმატეს (სასულიერო სასწავლებელი, ე. წ. „ხაზინა“, სატუსაღო, სამრეკლო და სხვა).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:თელავის არქიტექტურა
მეროვინგები

[მინი|მეროვინგების [მშვილდსაკინძი]]
**მეროვინგების დინასტია** — ფრანკთა სახელმწიფოს პირველი სამეფო დინასტია V-VIII საუკუნეებში (481–751 წლებში).

დინასტიის დამაარსებელია ლეგენდარული მეროვუსი. მეროვინგების პირველი მეფე იყო ხლოდვიგ პირველი (481-511), ხოლო უკანასკნელი ხილდერიკ III (743-751), რომელიც ჩამოაგდო პიპინ მოკლემ. დაგობერტ I-ის (629-639) მემკვიდრეების, ე. წ. ზარმაცი მეფეების დროს ძალაუფლება ფაქტობრივად მაიორდომების ხელში იყო.

## ქრონოლოგია და ტერიტორიები 
## ლიტერატურა
კატეგორია:შუა საუკუნეების მმართველები
კატეგორია:საფრანგეთის მონარქები
კატეგორია:დინასტიები
ხარიბერტ I

250px|მინიატიურა
**ხარიბერტ I** (; დ. დაახლ. 517 — გ. ნოემბერი ან დეკემბერი, 567) — ფრანკების მეფე  561-567 წლებში. მეროვინგების დინასტიის წარმომადგენელი, ხლოტარ I-ს და ინგუნდას ვაჟი.

მამის გარდაცვალების შემდეგ ფრანკების სახელმწიფო ოთხ ნაწილად დაიშალა. ხარიბერტს შეხვდა პარიზის მიმდებარე ტერიტორიები. აღნიშნული ტერიტორია იყო ფრანკების სამეფოს ყველაზე მდიდარი ნაწილი. დედაქალაქის გამო ამ სახელმწიფოებრივმა გაერთიანებამ მიიღო პარიზის სამეფოს სახელი. 

ჰყავდა ოთხი ცოლი და ოთხი შვილი. გარდაიცვალა 567 წელს პარიზში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 517
კატეგორია:გარდაცვლილი 567
ხილდებერტ II

**ხილდებერტ II** (; დ. 570 — გ. 595/596) — ავსტრაზიის მეფე 575 წლიდან, ბურგუნდიის მეფე 592 წლიდან. სიგებერტ I-სა და ბრუნჰილდას ვაჟი.

575 წელს, მამამისის, სიგებერტ I-ის მკვლელობის შემდეგ, გუნდობალდმა, ერთ-ერთმა მისმა ერთგულმა დიდებულმა ხილდებერტი პარიზიდან ავსტრაზიის დედაქალაქ მეცში გადაიყვანა, სადაც იგი სუვერენულ მმართველად აღიარეს. ამ დროს ის მხოლოდ 5 წლის იყო და მისი მცირეწლოვანების პერიოდში ძალაუფლება დედამისს, ბრუნჰილდასა და დიდებულებს შორის დავის საგანს წარმოადგენდა.

პარიზის მეფე ხილპერიკ I და ბურგუნდიის მეფე გუნტრამი ხილდებერტთან ალიანსის შექმნას ცდილობდნენ, რომელიც ორივე მხარესთან წარმატებით განხორციელდა.

587 წელა ანდელოტის ხელშეკრულებით ხილდებერტი გუნტრამის მემკვიდრედ იქნა აღიარებული, რომლის გარდაცვალების შემდეგაც (592 წ.) მან ბურგუნდიის სამეფო შეიერთა და ფრანკების ერთადერთი მეფე გახდა. ხილდებერტს ურთიერთობა ჰქონდა ბიზანტიის იმპერიასთან და იმპერატორ მავრიკიოსის სახელით იტალიაში რამდენიმეჯერ ლანგობარდებსაც ებრძოდა მცირე წარმატებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 570
კატეგორია:გარდაცვლილი 595
თოიდებერტ II

**თოიდებერტ II** () (დ. 586 — გ. 612) — ავსტრაზიის მეფე 595 წლიდან. ხილდებერტ II-ს ვაჟი.

მამის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ანდერძის თანახმად, ათი წლის თოიდებერტ II ასტრაციის მეფე გახდა. ხოლო მისი ძმა, ცხრა წლის თეოდორიხ II ბურგუნდიის მეფე გახდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია Foundation for Medieval Genealogy-ზე
* 

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 586
კატეგორია:გარდაცვლილი 612
სიგებერტ II

**სიგებერტ II** ( ) (დ. 601 — გ. 613) — მეცის და ორლეანის მეფე 613 წელს, თეოდორიხ II-ს უკანონო შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 601
კატეგორია:გარდაცვლილი 613
ბაუმგარტენი

საკუთარი სახელი ბაუმგარტენი შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაუმგარტენი, ალექსანდრ გოტლიბ — გერმანელი ფილოსოფოსი
* ბაუმგარტენი, ართურ — გერმანელი იურისტი და საზოგადო მოღვაწე

;ასევე:
* ბაუმგარტენი — წარსულში დამოუკიდებელი ქალაქი, ამჟამად კი ვენის ერთ-ერთი უბანი.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სიგებერტ I

**სიგებერტ I** (; დ. 535 — გ. 575) — ავსტრაზიის მეფე მეროვინგების დინასტიიდან. მეფობდა 561 წელს მამამისის, ხლოტარ I-ის სიკვდილიდან 575 წელს გარდაცვალებამდე. სიგებერტი იყო მესამე გადარჩენილი ვაჟი ხლოტარ I-სა და ინგუნდას ოთხი შვილიდან. მეფობის ძირითადი დროის განმავლობაში აწარმოებდა წარმატებულ სამოქალაქო ომს ნახევარძმის — ხილპერიკის წინააღმდეგ.

561 წელს ხლოტარ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, ფრანკული ჩვეულების თანახმად, სამეფო მის ოთხ ვაჟს შორის გაიყო: სიგებერტი გახდა ავსტრაზიის სახელით ცნობილი ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილის მეფე, დედაქალაქით რეიმსში, რომლის ტერიტორიებიც მან, მოგვიანებით, 567 ან 568 წელს, ძმის, ხარიბერტ I-ის გარდაცვალების შემდეგ გააფართოვა; თავად ხარიბერტს ერგო სამეფო ცენტრით პარიზში; გუნტრამმა მიიღო ბურგუნდიის სამეფო დედაქალაქით ორლეანში; ხოლო უმცროსმა ვაჟმა, ხილპერიკმა მიიღო სუასონი, რომელიც ხარიბერტის სამეფოდან თავისი წილის მიღების შემდეგ ნოისტრიად ჩამოყალიბდა. 

ჰუნებთან დაკავშირებული სასტიკი მომთაბარე ტომების, ავარების შემოტევებმა სიგებერტი აიძულა სამეფოს დედაქალაქი რეიმსიდან მეცში გადაეტანა. მეფემ მათი თავდასხმები ორჯერ უკუაგდო 562 და 568 წლებში.

დაახლოებით 567 წელს სიგებერტი დაქორწინდა ვესტგუთების მეფის, ატანაგილდის ასულ ბრუნჰილდაზე. ეს ქორწინება, ეპოქის მთავარი მემატიანის, გრიგოლ ტურელის სიტყვებით, მეტყველებს სიგებერტის მაღალ პიროვნებაზე ძალადობისა და აღვირახსნილობის ხანაში. ამ ქორწინების შემდეგ, მისი ძმა, ხილპერიკი, ატანაგილდთან მისი სხვა ქალიშვილის, გალსვინტას ხელის სათხოვნელად გაემგზავრა, რომელთან ქორწინების შემდეგაც მან დანარჩენი ცოლები მიატოვა, თუმცა იგი მალე მობეზრდა და მოაკვლევინა, რათა საყვარელზე, ფრედეგუნდაზე დაქორწინება შესძლებოდა. შესაძლოა დის მკვლელობით ცოლის, ბრუნჰილდას, აღშფოთების გამო სიგებერტმა შურისძიება სცადა. ძმები მანამდეც ეომებოდნენ ერთმანეთს, თუმცა ამჟამად მათი მტრობა ხანგრძლივ და სასტიკ ომად იქცა, რომელიც ორივე მათგანის შთამომავლობის დროსაც გრძელდებოდა.

573 წელს სიგებერტი პუატიესა და ტურენს დაეუფლა და ძმის სამეფოს უმეტესი ნაწილი დაიპყრო. ხილპერიკი ტურნეში დაიმალა, თუმცა ტრიუმფის მომენტში, როდესაც სიგებერტი ხილპერიკის ნიშნებით მეფედ გამოცხადდა ვიტრი-ან-არტუასთან, იგი ფრედეგუნდას დაქირავებულმა ორმა მკვლელმა მოკლა.

სიგებერტი ტახტზე მისმა შვილმა, ხილდებერტმა შეცვალა, ხოლო ბრუნჰილდამ რეგენტის სტატუსი მიიღო. ბრუნჰილდა და ხილდებერტი მალევე შევიდნენ გუნტრამის მფარველობის ქვეშ, რომელმაც, საბოლოოდ, ხილდებერტი შვილად და მემკვიდრედ აღიარა. სიგებერტს ბრუნჰილდასთან ხილდებერტის გარდა ჰყავდა ორი ქალიშვილი: ინგუნდა და ხლოდოსინდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*History of the Franks: Books I-X  at Medieval Sourcebook.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 535
კატეგორია:გარდაცვლილი 575
შუმერული ენა

**შუმერული ენა** — შუმერების ენა, რომელზეც საუბრობდნენ სამხრეთ მესოპოტამიაში ძვ. წ. IV ათასწლეულში. დაახლოებით ძვ. წ. XX საუკუნეში შუმერული შეცვალა აკადურმა ენამ და იგი მხოლოდ ქურუმების სარიტუალო და მეცნიერულ ენად დარჩა. საბოლოოდ შუმერული ენა ძველი წელთაღრიცხვის ბოლოს გაქრა. შუმერები წერდნენ სველ თიხაზე. შუმერთა იეროგლიფები წააგავდნენ სოლებს, რის გამოც მეცნიერებმა მათ **სოლისებრი დამწერლობა** (ან *ლურსმული*) უწოდეს.

## ისტორია 
შუმერული ენის განვითარების 5 პერიოდს ასხვავებენ.

# არქაული - ძვ. წ. 3000 - ძვ. წ. 2750
# ძველი შუმერული - ძვ. წ. 2750 — ძვ. წ. 2136
# ახალი შუმერული - ძვ. წ. 2136 - ძვ. წ. 1996
# გვიანდელი შუმერული ანუ ძველბაბილონური შუმერული - ძვ. წ. 1996 - ძვ. წ. 1736
# პოსტშუმერული - ძვ. წ. 1736 - ძვ. წ. II საუკუნე

## დამწერლობა 
[thumb|left|[ძვ. წ. XXVI საუკუნე|ძვ. წ. XXVI საუკუნის დოკუმენტი შუმერულ ენაზე]]
შუმერული ენა უძველესი დამწერლობის მქონე ენაა. შუმერები იყენებდნენ ლურსმულ დამწერლობას.

## ლიტერატურა
**წერეთელი მ.*, „სუმერული და ქართული“, „გვირგვინი“, 1913
*
*
* (grammar treatment for the advanced student)
*Hayes, John (1990; 2nd ed. 2000), *A Manual of Sumerian: Grammar and Texts*. UNDENA, Malibu CA. ISBN 0-89003-197-5. (primer for the beginning student)
*Hayes, John (1997), *Sumerian*. Languages of the World/Materials #68, LincomEuropa, Munich. ISBN 3-929075-39-3.  (41 pp. précis of the grammar)
*Jestin, J. (1951), *Abrégé de Grammaire Sumérienne*, Geuthner, Paris. ISBN 2-7053-1743-0. (118pp overview and sketch, in French)
*
*Rubio, Gonzalo (2007), "Sumerian Morphology". In *Morphologies of Asia and Africa*, vol. 2, pp.&nbsp;1327–1379. Edited by Alan S. Kaye. Eisenbrauns, Winona Lake, IN, ISBN = 1-57506-109-0.
* (Well-organized with over 800 translated text excerpts.)
* (collection of Sumerian texts, some transcribed, none translated)

კატეგორია:მკვდარი ენები
კატეგორია:შუმერული ენა
ლენინიზმი

[მინი|[ლენინი, 1920 წელი]]
**ლენინიზმი** ან **მარქსიზმ-ლენინიზმი** — მარქსიზმის ნაირსახეობა, რომელსაც საფუძვლად უდევს ვლადიმერ ლენინის შრომები; საბჭოთა კავშირის ოფიციალური იდეოლოგია.

## იხილეთ აგრეთვე
*სტალინიზმი
*ტროცკიზმი

## რესურსები ინტერნეტში 
ლენინის ნაშრმები:
* რა ვაკეთოთ?
* იმპერიალიზმი: კაპიტალიზმის უმაღლესი ფორმა
* სახელმწიფო და რევოლუცია
* The Lenin Archive at Marxists.org
* First Conference of the Communist International

კატეგორია:მარქსიზმი
კატეგორია:ეპონიმური პოლიტიკური იდეოლოგიები
*
კატეგორია:მარქსისტული აზროვნების სკოლები
ეგალიტარიზმი

**ეგალიტარიზმი** (ფრანგ. égalitarisme < égalité, თანასწორობა) — გონებრივი მიმდინარეობა, რომელიც ქადაგებს ადამიანების თანასწორობას; თანასწორობა გულისხმობს პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ თანასწორობას. შესაძლებელია განიხილებოდეს, როგორც უტოპიური სოციალიზმის ნაირსახეობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტრადიციონალიზმი
* სოციალური თანასწორობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგალიტარიზმი
* Equality
* Equality of opportunity

კატეგორია:ეგალიტარიზმი
კატეგორია:სოციოლოგია
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიები
სტალინიზმი

**სტალინიზმი** () — ტერმინი, რომელიც ეხება პოლიტიკურ რეჟიმს საბჭოთა კავშირში ი. ბ. სტალინის მმართველობის დროს. წარმოადგენს იოსებ სტალინისა და მისი გარემოცვის შეხედულებებისა და პრაქტიკული საქმიანობის იდეოლოგიას, რომელიც ჩამოყალიბდა 1920-იანი წლების ბოლოს და იარსება 1953 წლამდე, ე.ი. სტალინის გარდაცვალებამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* სტალინიზმი  
* სტალინიზმის არსი 

კატეგორია:კომუნიზმი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
*
კატეგორია:ეპონიმური პოლიტიკური იდეოლოგიები
კატეგორია:ლენინიზმი
დაგობერტ I

thumb|დაგობერტ I
**დაგობერტ I** (; დ. დაახ. 605 — გ. 19 იანვარი, 639, სენ-დენის სააბატო) — ფრანკთა მეფე 629—634 და ბურგუნდიის მეფე 629—639 წლებში, ხლოტარ II-ის ძე. მეროვინგების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი, რომელსაც რეალური ხელისუფლება ეპყრა. თავდაპირველად (623-დან) ფლობდა მხოლოდ ავსტრაზიას, შემდეგ დაიმორჩილა ფრანკთა სამეფოს თითქმის მთელი ტერიტორია. წარმატებით ებრძოდა საერო და სასულიერო მაგნატებს, რომლებიც პრეტენზიებს აცხადებდნენ სამეფო დომენზე. 629 წელს დააწესა ბაზრობა პარიზის ახლოს. ერეოდა ვესტგუთების სახელმწიფოს და ლანგობარდების სამეფოს საქმეებში. შეიჭრა სამოს სახელმწიფოში, მაგრამ დამარცხდა (631).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 639
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ბაქოს კომუნა

**ბაქოს კომუნა 1918** — საბჭოთა ხელისუფლება, დამყარებული ბაქოსა და აზერბაიჯანის ზოგიერთ რაიონში 1918 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში. 1917 წლის 31 ოქტომბერს (13 ნოემბერი) ბოლშევიკების ბაქოს კომიტეტის ინიციატივით ბაქოს საბჭომ მიიღო დადგენილება ხელისუფლების საბჭოს ხელში გადასვლის შესახებ. 1918 წლის 30 მარტს ბაქოში დაიწყო მუსავატელთა ანტისაბჭოთა ამბოხება. ბაქოს საბჭოს შეიარაღებულმა ძალებმა იგი ჩააქრო.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ბაქოს კომისრები

## ლიტერატურა
* *Насиров Т. М.* Борьба за власть в Азербайджане: 1917-1920. — Баку, 1993
* *Шаумян Сурен.* Бакинская коммуна. — Баку, 1927
* *Кадишев А. Б.* Интервенция и гражданская война в Закавказье. — М., 1960

კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
მარქსიზმ-ლენინიზმი

**მარქსიზმ-ლენინიზმი** — კომუნისტური იდეოლოგია და პოლიტიკური ფილოსოფია, რომელიც ოფიციალურად ეფუძნება კარლ მარქსის, ფრიდრიხ ენგელსის და ვლადიმერ ლენინის თეორიებს, იგი პროპაგანდას უწევს მსოფლიო რევოლუციას, რომლის შედეგად ინტერნაციონალური კომუნისტური საზოგადოება შეიქმნება. 

ამ იდეოლოგიური სახესხვაობის ჩამოყალიბებაში, უდიდესი წვლილი შეიტანა ვლადიმერ ლენინმა, იგი საკუთარ ნაშრომებში უფრო მეტად წარმოაჩენს თანამედროვე კაპიტალისტურ წყობას, როგორც მასობრივი ჩაგვრის იარაღს გაბატონებულ კლასთა ხელში. ლენინი თავისი ფილოსოფიურ ნაშრომით „მატერიალიზმი და ემპირიოკრიტიციზმი", აკრიტიკებს სხვა ფილოსოფიურ სკოლებს და ამით აფუძნებს სინთეზურ იდეოლოგიურ მიმდინარეობას მარქსიზმ-ლენინიზმის სახით. საბოლოოდ, აღნიშნული იდეოლოგია, ვლადიმერ ლენინის, როგორც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კომუნისტი იდეოლოგის შრომებსა და მოღვაწეობაზეა აღმოცენებული.

ლენინი მიიჩნევდა, რომ უკლასო საზოგადოების შექმნა შეუძლია მხოლოდ ახალ, ავანგარდულ, რადიკალური ინტელიგენციით დაკომპლექტებულ პარტიას, რომელიც რადიკალური რევოლუციის გზით შეცვლის გაბატონებულ კაპიტალისტურ წყობას და შემდეგ მუშათა კლასის მეშვეობით შეძლებს მის განადგურებას.

მარქსიზმ-ლენინიზმი XX საუკუნის განმავლობაში, წარმოადგენდა კომუნიზმის ყველაზე გავლენიან ვარიანტს, განსაკუთრებით იგი გამომჟღავნდა, უშუალოდ ვლადიმერ ლენინის, პოლიტიკური მოღვაწეობის პერიოდში (1917-1924). ამ იდეოლოგიის სახეცვლილი მოდელით, სხვადასხვა დროს სარგებლობდა: საბჭოთა კავშირი, ვიეტნამი, კუბა და ჩინეთი. იდეოლოგიას ახასიათებს გეგმიური ეკონომიკა და ცენტრალიზებული ხელისუფლება, რომელსაც პარტიული ბიუროკრატია მართავს.

ამ იდეოლოგიამ, მრავალი წინააღმდეგობის შედეგად, გავლენა დაკარგა XX საუკუნის 80-90-იან წლებში.  

## იხილეთ აგრეთვე 
*ლენინიზმი
*გეგმიური ეკონომიკა
*საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი
*სტალინიზმი

## ლიტერატურა 
*ბეგიაშვილი მ., ბოსტოღანაშვილი დ., ლეჟავა დ. და სხვ., დემოკრატიაზე გარდამავალი პერიოდი და აქტიური მოქალაქეობა : სატრენინგო მასალები, თბ., 2007.
*Bottomore, T. B. *A Dictionary of Marxist thought*. Malden, Massaschussetts, USA; Oxford, England, UK; Melbourne, Victoria, Australia; Berlin, Germany: Wiley-Blackwell, 1991 ISBN 0631180826
*Lee, Stephen J. *European dictatorships, 1918–1945*. 2nd edition. London, England, UK; New York, New York, USA: Routledge, 2000 ISBN 0415230462
*Pons, Silvo and Service, Robert (eds.). *A Dictionary of 20th Century Communism*. Princeton, New Jersey, USA; Oxfordshire, England, UK: Princeton University Press ISBN 0691154295
*Ulam, Adam Bruno. *The Bolsheviks: the intellectual and political history of the triumph of communism in Russia*. Harvard University Press, 1965, 1998 ISBN 0674078306

## რესურსები ინტერნეტში 
* Definition at marxists.org
* *Fundamentals of Marxism–Leninism*  
* მარქსიზმ-ლენინიზმი 

## სქოლიო 
კატეგორია:მარქსიზმი
კატეგორია:კომუნიზმი
კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფია
კატეგორია:სტალინიზმი
*
კატეგორია:დიალექტური მატერიალიზმი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის იდეოლოგია
კატეგორია:სახელმწიფო იდეოლოგიები
კატეგორია:ეპონიმური პოლიტიკური იდეოლოგიები
კატეგორია:მარქსისტული აზროვნების სკოლები
კატეგორია:ჩინეთის კომუნისტური პარტიის იდეოლოგია
ნანა

ნანა — ძველ მცირეაზიულ ქალღმერთთან დაკავშირებული ღვთაება, რომელმაც ნუშის თუ ბროწეულის მარცვლის სახით მუცლად იყო მოკვდავი და აღდგენილადი ჭაბუკი ღვთაება ატისი. ნანასა და ატისის კულტის მრავალი ელემენტი, კერძოდ, უბიწოდ ჩასახვა, პურითა და ღვინით ზიარება, ტანჯული ძე, თავისებურად შეითვისა ქრისტიანობამ.

* ქართველთა ქალღმერთი, ღვთაებათა დედა, მზის ერთ-ერთი უმთავრესი ჰიპოტასი, რომლის კულტი ფართოდ ყოფილა გავრცელებული საქართველოში, ნანა, როგორც ბუნების დედური ძალების განმასახიერებელი წარმოდგენილი ჰყავდათ ლამაზი ქალის სახით, რომელიც უმღეროდა აკვანში მძინარე ყრმას. 

იგი განაგებდა მიწის ნაყოფიერებას, ბუნების კვდომა-აყვავებას, ითვლებოდა სიყვარულის მფარველად. ვარაუდობენ, რომ ფასისში არიანეს მიერ აღწერილი ცნობილი ქანდაკება სავარძელში მჯდომარე ქალღმერთისა, რომელსაც ხელში მუსიკალური ინსტრუმენტი უპყრია და ფერხთით ლომები უწვანან, სწორედ ნანას განასახიერებდა. ნანას მეუფების გამოხატულებად იყო მიჩნეული გაზაფხული, ფერადი ყვავილები, ნანას საგალობლები. მისი სახელი დღემდე შემოინახა ქართულმა „იავნანამ“.

ნანას შვილებად ითვლებოდნენ „ბატონები“, „დობილნი“, მზეთუნახავები, ულამაზესი ჭაბუკები და ქალწულები. მოგვიანებით მათ „ბარბარეს შვილებს“ ან „ანგელოსებს“ უწოდებდნენ და მიაჩნდათ, რომ ისინი განაგებდნენ სახად ავადმყოფობებს. ქრისტიანობის ხანაში ნანას კულტის მრავალი ელემენტი დაუკავშირდა ღვთისმშობელ მარიამს. საქართველო რომ ღვთისმშობლის წილხვდომილ ქვეყნად ითვლებოდა, ესეც ნანას ძლიერი კულტის გავლენა უნდა იყოს.

## ლიტერატურა
* *Бардавелидзе В. В.,* Древнейшие религиозчые верования и обрядовое графическое искусство грузинских племен, Тб., 1957;
* *სურგულაძე ი.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 310, თბ., 1984

კატეგორია:ნიმფები
კატეგორია:ქალღმერთები
გრიგოლი

**გრიგოლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გრიგოლი (სახელი) — საკუთარი სახელი
* გრიგოლ ხანძთელი — სასულიერო მოღვაწე (წმინდანი) და მწერალი
* გრიგოლ ბაკურიანის ძე — პოლიტიკური მოღვაწე
* გრიგოლ დადიანი — ოდიშის მთავარი
* გრიგოლ დოდორქელი — საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი
* გრიგოლი (VIII ს.) — კახეთის პირველი მთავარი
* გრიგოლ ოშკელი — სასულიერო მწერალი
* გრიგოლი (ოშკის მშენებელი) — ოშკის ტაძრის მშენებელი
* გრიგოლ მანგლელ-თბილელი — საეკლესიო მოღვაწე
* გრიგოლი (ლორთქიფანიძე) — დასავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი
* გრიგოლ დადიანი (ცაიშელი) — საეკლესიო მოღვაწე
* გრიგოლი (გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსი) — საეკლესიო მოღვაწე
გოჩა (საკუთარი სახელი)

**გოჩა** — ქართული სახელი. ქართული ენის ზოგი დიალექტის მიხედვით, გოჩა ნიშნავს „ბერიკაცს“. გოჩა ჰქვია ალექსანდრე ყაზბეგის ერთ-ერთი მოთხრობის მთავარ გმირს — ხევისბერს. ამ სახელისაგან არის წარმოქმნილი გვარები: გოჩაშვილი, გოჩავა, გოჩუა. მოფერებითი ფორმებია: გოჩია, გოჩიტა, გოჩელა, საიდანაც მიღებულია გვარები: გოჩიაშვილი, გოჩიტაშვილი, გოჩელაშვილი, გოჩელეიშვილი, გოჩოლაშვილი, გოჩალეიშვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცის სახელები
გალაქტიონი (საკუთარი სახელი)

**გალაქტიონი** (ბერძნ. γαλάκτινος „რძისა“, „რძიანი“; გაიხსენეთ ასტრონომიული ტერმინი გალაქტიკა „რძის გზა“) — მამაკაცის სახელი. ქრისტეს ერთ-ერთი მოწამის სახელია. ამავე ბერძნული სიტყვიდანაა ნაწარმოები ასტრონომიული ტერმინი გალაქტიკა („რძის გზა“). ბერძნული კტ კომპლექსი ქართულად ქტ-თი გადმოიცემა. ეს წესი დაცული არ არის მხოლოდ ცნობილი ქართველი პოეტის სახელში — გალაკტიონ ტაბიძე.

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცის სახელები
ნათელა

**ნათელა ** — ერთ-ერთი ძალზე გავრცელებული ქართული სახელია ქალისა, წინათ კაცის სახელადაც გვხვდებოდა. აქედანაა გვარი ნათელაშვილი. ნათელა ჰქვია ა. წერეთლის ამავე სახელწოდების პოემის მთავარ გმირს.

## პიროვნებები
*ნათელა იმედაძე — ქართველი ფსიქოლოგი
*ნათელა ფოცხვერაშვილი — ქართველი ლოტბარი

## სხვა
*ნათელა — ქართული ფილმი

კატეგორია:ქალის სახელები
შორენა

**შორენა** — მიღებულია ბორენასგან გრაფიკული ცვლილების გზით (ძველ ქართულ ანბანში შ და ბ ასოები ძალიან ჰგვანან ერთმანეთს. ამიტომ ბორენა შეიძლება შეცდომით წაეკითხათ როგორც შორენა). გააზრებულია როგორც "შორეული" (ძნელად მისაწვდომი). ეს სახელი ჰქვია კონსტანტინე გამსახურდიას "დიდოსტატის მარჯვენაში" მთავარ გმირ ქალს, დიდოსტატ კონსტანტინე არსაკიძის სატრფოს.

კატეგორია:ქალის სახელები
შუშანიკ

**შუშანიკ** - ქალის სახელი, **სუსანა**-ს სომხური ფორმა; ეს უკანასკნელი ებრაული წარმოშობისაა და "წყლის შროშანს" ნიშნავს. ცნობილია სომეხთა მხედართმთავრის, ვარდან მამიკონიანის ასული და ვარსქენ პიტიახშის მეუღლე შუშანიკ დედოფალი, რომლის წამებაც აღწერა იაკობ ცურტაველმა მე-5 საუკუნეში. 

კატეგორია:ქალის სახელები
კატეგორია:საკუთარი სახელები
## სქოლიო
მატისიაუ

**მეთიუ პოლ მილერი** (დ. 30 ივნისი, 1979, ვესტ ჩესტერი, პენსილვანია,აშშ), უფრო მეტად ცნობილი სასცენო სახელით **მატისიაუ** (Matisyahu) — ამერიკელი რეგის და ჰიპ-ჰოპის მუსიკოსი.

## ბავშვობა,კარიერის დასაწყისი 
დაიბადა აშშ-ში,ებრაულს ოჯახში,სადაც ის არარელიგიურად აღიზარდა,მაგრამ ისრაელში მოგზაურობისას დაუბრუნდა იუდეიზმს.
როგორც მუსიკოსმა მოახდინა რეგის,ჰიპ-ჰოპის და ტრადიციული და თანამედროვე ებრაული მუსიკის საოცარი შერწყმა.

მატისიაუს ამერიკაში ძალიან დიდი გამოხმაურება აქვს ისეთ ცნობილ მედიებში როგორებიცაა "Time Magazine","Wall Street Journal".მას მოიხსენიებენ როგორც ფენომენს.

მან გამოსვლები დაიწყო "MC Truth"-ის ფსევდონიმით MC Mystic's თან ერთად(იმ დროისთვის,ის ჯერ კიდევ არ იყო რელიგიით გატაცებული).

2001 წლიდან გადაწყვიტა რელიგიური ცხოვრება და ამავდროულად დაიწყო ებრაულ ჯგუფთან "Pey Dalid" ერთად გამოსვლები.
### მუსიკა 
თავის მუსიკაზე დიდი გავლენა მოახდინენ ბობ მარლიმ,"Phish"-მა და რაბინიერმა შლომო კარლებახმა.
მატისიაუს მუსიკა თამამად შეიძლება ჩაითვალოს რეგეის, ჰიპ-ჰოპის, როკისა და ნაწილობრივ ელექტრონული მუსიკის ულამაზეს და სუპერ-მოდერნიზებულ ნაზავად
#### ტექსტი 
ტექსტები ძირითადად ინგლისურ ენაზეა დაწერილი,მაგრამ ის ხშირად იყენებს ებრაული და იუდაიურ სიტყვებს.

## დისკოგრაფია 
* *Shake Off the Dust... Arise* (2004)
* ''Live at Stubb's* (2005)
* *Youth* (2006)
* *Light* (2009)
* *Live at Stubb's, Vol. 2* (2011)
* *Spark Seeker* (2012)
* *Akeda'' (2014)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი   
*
*

კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ებრაელი რეპერები
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპი
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შოთა (საკუთარი სახელი)

**შოთა** — მამაკაცის სახელი. ამ ფორმით გვხვდება მხოლოდ ქართველებში და თანაც, შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული, გვხვდება საკმაოდ ხშირად. ამჟამად ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახელია საქართველოში, რაც „ვეფხისტყაოსნის“ ავტორის პოპულარობის ნიშანი უნდა იყოს. ამ სახელის ეტიმოლოგია სადავოა. მისგან ნაწარმოებია გვარები: შოთაძე, შოთაშვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცის სახელები
გიგლა (საკუთარი სახელი)

**გიგლა** — ქართული სახელი. მიჩნეულია გიორგი-ს ან გრიგოლ-ის შემოკლებულ ფორმებად, თუმცა წარმოშობით მაინც დამოუკიდებელი სახელი უნდა იყოს და ახლა კვლავ იბრუნებს ოფიციალური სახელის უფლებას.

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცის სახელები
გრიგოლი (საკუთარი სახელი)

**გრიგოლ** (ბერძნ. „მღვიძარე“, „ფხიზელი“) — მამაკაცის სახელი. მისგანაა მიღებული გვარები: გრიგოლაშვილი, გრიგოლია, გრიგოლაია, გრიგოლავა. კნინობითი ფორმებია: გიგა, გიგი, გიგო, გიგლა, გიგილო, გიგოლა. გიგა, გიგი, გიგო წარმოშობით შეიძლება დამოუკიდებელი სახელები იყოს. ბევრი გვარია წარმოქმნილი კნინობითი ფორმებისაგანაც. იშვიათად გვხვდება სახელის ფორმა გრიგორ, საიდანაც მიღებულია გვარი გრიგორაშვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცის სახელები
შოთა ძე ართავაჩოსძისა

**შოთა ძე ართავაჩოსძისა** — XII საუკუნის II ნახევრის აღმოსავლეთ საქართველოს დიდებული. სახელის მიხედვით შეიძლება ვივარაუდოთ, რომ ის ეკუთვნოდა ჰერეთის დიდ ფეოდალთა გრიგოლისძეთა საგვარეულოს, რომლის წარმომადგენლები: ასათ, გრიგოლ, შოთა კუპრი ჰერეთის ერისთავები იყვნენ XII-XIII საუკუნეებში.

მოსაზრება, რომ შოთა იყო ჰერეთის ბაგრატიონი (პ. ინგოროყვა), არ არის გაზიარებული ქართულ ისტორიოგრაფიაში. აღმოსავლეთ საქართველოში სხვა დიდებულებთან ერთად შოთამ მონაწილეობა მიიღო დემნა უფლისწულისა და ორბელთა აჯანყებაში (1177-1178) გიორგი III-ის წინააღმდეგ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ის აღარ იხსენიება წყაროებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი  დიდი ფეოდალები
კატეგორია:ჰერეთი
შუმერები

მინი|გუდეას დროინდელი სტელა
**შუმერები** — სამხრეთ მესოპოტამიის უძველესი მოსახლეობა. ისინი ცხოვრობდნენ შუამდინარეთში იქ, სადაც მდინარეები ტიგროსი და ევფრატი ჩაედინება სპარსეთის ყურეში. შუმერებმა შექმნეს კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი უძველესი ცივილიზაცია. სამეცნიერო წრეებში არსებული მასალებით, ისინი არ იყვნენ მესოპოტამიის მკვიდრი მოსახლენი, სავარაუდოდ, შუმერები აქ ძვ. წ. VI - ძვ. წ. V ათასწლეულებში გადმოსახლდნენ. მათი თავდაპირველი სამშობლო უცნობია. შუმერები საუბრობდნენ შუმერულ ენაზე. ამ ეთნიკური ჯგუფის წარმოშობა და შუმერული ენის ნათესაური კავშირები წარმოადგენს დიდი ისტორიული პრობლემის ნაწილს, რომელსაც სამეცნიერო ლიტერატურაში „შუმერულ პრობლემას“ უწოდებენ.  

## იხილეთ აგრეთვე
*შუმერული მითოლოგია
*შუმერული ლიტერატურა
*შუმერული ენა
*შუმერის მეფეთა სია
*შუამდინარეთი
*ზიქურათი
*ურის ზიქურათი
*გილგამეში
*გილგამეშის ეპოსი
*აქადი
*აქადის იმპერია
*ური
*შუმერი
*დილმუნი
*ურის მესამე დინასტია
## ლიტერატურა
**შარაშენიძე ჯ.*, „შუმერები და მათი კულტურა“, თბილისი, 1983

## რესურსები ინტერნეტში
*შუმერები 
*შუმერები
*შუმერები და საქართველოს ისტორია
*40 საუკუნის შუმერული ხელნაწერი გვიამბობს შუმერთა კავკასიური წარმოშობის შესახებ 
*შუმერები
*შუმერული და სვანური ენების ურთიერთმიმართების გამორკვევის საკითხისთვის
*ანტიკური ისტორიის ენციკლოპედია
*მესოპოტამია. შუმერი
*შუმერები 
*შუმერების ისტორია. რუსული ისტორიული ბიბლიოთეკა
ენ-მებარაგესი

**ენ-მებარაგესი** კიშის პირველი დინასტიის მეფე და პირველი შუმერი მეფე რომლის ისტორიულობაშიც ეჭვი არ ეპარებათ მეცნიერებს. ცხოვრობდა ძვ. წ. XXVII საუკუნეში.

შუმერების უძველესი მატიანე „მეფეთა სია“ იუწყება რომ ენ-მებარაგესმა დაამარცხა ელამი და დაბრუნდა დიდძალი ნადავლით. ნიპურში მან ააშენა ენლილის ტაძარი.

არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ენ-მებარაგესის სახელი ორ ალებასტრის ვაზის ფრაგმენტზე, რაც ამტკიცებს მის ისტორიულობას. იგი ასევე ნახსენებია შუმერულ ეპოსში გილგამეშის შესახებ, სადაც მის შვილად აგი არის დასახელებული.

კატეგორია:შუმერის მმართველები
აგი

**აგი** — კიშის პირველი დინასტიის ლეგენდარული მეფე, ძვ. წ. XXVII საუკუნე. გილგამეშის თანამედროვე.

აგი ცდილობდა კიშითვის დაემორჩილებინა ურუქი. ურუკის უხუცესთა საბჭო უკვე თანახმა იყო დამორჩილებაზე, მაგრამ სახალხო კრებამ მეფედ აირჩია გილგამეში და გადაწყვიტა წინააღმდეგობის გაწევა. აგამ ურუკი ვერ აიღო და საბოლოოდ იძულებული გახდა დამორჩილებოდა გილგამეშს. შესაძლოა ამის შემდეგ მოხდა კიშის სწრაფი დასუსტება. მან დაკარგა ჰეგემონია და შემდეგ დაპყრობილ იქნა მესალიმის, ავანას მეფის მიერ.

## ლიტერატურა 
* Рыжов, K. (2001). *Энциклопедия - Все монархи мира - Древний Восток*. Вече, Москва. ISBN 5-7838-0829-6

კატეგორია:შუმერის მმართველები
კატეგორია:გილგამეშის ეპოსი
ქიშის პირველი დინასტია

**კიშის პირველი დინასტია** — ძველი შუმერული ქალაქი კიშის დინასტია ძვ. წ. III ათასწლეულის დასაწყისიდან ძვ. წ. XXVII საუკუნემდე. უკანასკნელი ორი მეფის გარდა არცერთის ისტორიულობა არაა დამტკიცებული. მეფობის წლები უცნობია.

*ეტანა
*ბალიხი
*ენმენუნა
*მელამ-კიში
*ბარსალნუნა
*სიმუგი
*ტიზკარი
*ილკუმი
*ილტასადუმი
*ენ-მებარაგესი
*აგი

კატეგორია:შუმერის მმართველები
თამარი (სახელი)

**თამარ** — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ქალის სახელია საქართველოში საუკუნეთა განმავლობაში. ამ სახელით ცნობილ ისტორიულ პირთაგან განსაკუთრებით აღსანიშნავია თამარ მეფე (მეფობდა 1184—1213 წლებში). ეს პირველი ქართველი მეფე-ქალი ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა და მისი სახელიც ქართულის მეშვეობით შევიდა საეკლესიო კალენდარში. წარმოშობით თამარ უკავშირდება სემიტურ ენებს, კერძოდ ძველ ებრაულს, სადაც იგი „ფინიკის პალმას“ ნიშავს. მოფერებითი ფორმებია: თამრო, თამრიკო, თამუნა, თამუნია, თაკო. თამარისაგან არის ნაწარმოები გვარი თამარაშვილი, გეორგრაფიული სახელი თამარაშენი და სხვანი.
 

კატეგორია:ქალის სახელები
რეგი

**რეგი** () — მუსიკალური ჟანრი, რომელიც გაჩნდა იამაიკაში 1960-იანი წლების ბოლოს და ფართოდ გავრცელდა 1970-იანი წლების დასაწყისიდან.

## ისტორია 
1960-იან წლებში ამერიკული მუსიკალური მიმდინარეობების სოულის, ქანთრის, R&B-ის და ჯაზის ზეგავლენით, რომელსაც იამაიკაში რადიოს საშუალები იჭერდნენ, მენტოს (Mento), სკას (Ska) და როკსტედის (Rocksteady)-გან წარმოიშვა რეგი, რომელიც ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მუსიკალურ მიმდევრობად განვითარდა.
სახელ რეგი („Reggae“) წარმოშობა უცნობია. პირველად სიტყვა **რეგი** *Toots and the Maytals*-მა მოიხსენია „Do the Reggay“ -ში (1968), მაგრამ პირველ რეგი სიმღერად ითვლება ''Lee 'Scratch' Perry*-ის „People Funny Boy“ (1968). 1968 წელს *Desmond Dekke*-ის მიერ შესრულებული „The Israelites“ იქცა რეგის პირველ ჰიტად, რომელმაც პირველი ადგილი დაიკავა ბრიტანულ და გერმანულ ჩარტში.

რეგი რასტაფართან, რელიგიურ მიმდევრობასთან, რომელიც მაშინ ჯერ კიდევ უცნობი იყო, დააკავშირა იამაიკელმა მუსიკოსმა და ეროვნულმა გმირმა ბობ მარლიმ.

1970-იანი წლების რეგის ხშირად „რუტს რეგის“ უწოდებენ, რომელიც, სავარაუდოდ, წარმოიშვა სკისა და როკსტედის, ან თავდაპირველი პოპ-რეგისაგან, რომელიც ძირითადად დიდ ბრიტანეთში იყო გავრცელებული.

დღესდღეობით არსებობს რეგის ბევრი მიმდინარეობა, მათ შორის აღსანიშნავია **დაბი**.

თანამედრო რეგი მიმდევრობა, როგორიცაა რაგა, ხშირად მოიხსენიება როგორც დანსჰოლი. ეს ხშირ შემთხვევაში გაუგებრობას იწვევს, რადგან დანსჰოლი გარკვეულ მუსიკალურ მიმდევრობას კი არ წარმოადგენს, არამედ რამდენიმეს ერთდროულად, რომელსაც დღეისათვის იამაიკურ საცეკვაო დარბაზებში („Dancehalls“) უკრავენ.

## ტექსტი 
იამაიკაში მღერიან ძირითადად პათოის (Patois) ენაზე.

ტექსტები ეხება უმთავრესად სოციალურ პრობლემებს, ასევე ხშირად გვხვდება სიყვარულის, მშვიდობის და ერთიანობის
შესახებ(*love, peace & unity''), საკმაოდ პოპულარულია თემა „**მარიხუანა**“.

დანსჰოლის ტექსტები, სხვა რეგი მიმდევრობებისგან განსხვავებით, ძალიან წააგავს ჰიპ-ჰოპისას.

## მუსიკა 
ტიპიური ანუ კლასიკური რეგი ბენდის მუსიკალურ აღჭურვილობას წარმოადგენს კლავიშები, ელექტრო გიტარა, ელექტრო ბასგიტარა და დასარტყამი ინსტრუმენტი, ასევე გვხვდება სხვადასხვა ჩასაბერი ინსტრუმენტები.

თანამდერო რეგიში (როგორებიცა რაგა, დანსჰოლი, რეგატონი) გამოიყენებენ ასევე ელექტრო-კომპიუტერულ მუსიკას და Samplern-ს.

## რეგის სხვადასხვა მუსიკალური მიმართულებები 
* **ადრეული რეგი** (Early Reggae)
* **რუტს რეგი** (Roots-Reggae)
* **ბრიტანული რეგი** (Skinhead Reggae)
* **დაბი** (Dub)
* **დანსჰოლი** იგივე **რაგა** (DanceHall,Ragga)
* **რეგატონი** (Reggaeton)
* **სკა**

## ცნობილი მუსიკოსები 
* ბობ მარლი (Bob Marley)
* მატისიაუ
* UB40
* სიიდ
* ჯენტლმენი
* იან დილეი

### ქართული და პოსტ-საბჭოური შემსრულებლები 
#### ქართველი შემსრულებლები 
* 33ა 
* ცეცე
* რეგიონი

#### რუსი შემსრულებლები 
* 5nizza, Jah Division, Ольга Арефьева, Ковчег, Борис Гребенщиков, Республика Jah, Каникулы Банифация, СОК, Рома В.П.Р. & Фестиваль всего на свете, Есtectвенныi zaгар

## რესურსები ინტერნეტში 
* რეგი საიტზე Open Directory Project

*
კატეგორია:მუსიკის ჟანრები
კატეგორია:იამაიკური მუსიკალური ჟანრები
ბაქოს ქართული თეატრი

**ბაქოს ქართული თეატრი**, ბაქოში მოქმედი ქართული დრამატული თეატრი. შეიქმნა ბაქოს მუშათა მოძრაობის აღმავლობის პერიოდში. პირველი წარმოდგენა ქართველ მუშა სცენისმოყვარეთა ძალებით გაიმართა 1894 წელს. შემდეგში ხელმძღვანელობდა ბოლშევიკური ორგანიზაციის წევრი, ცნობილი რევოლუციონერი ალიოშა ჯაფარიძე. მოგვიანებით წარმოდგენებში მონაწილეობდნენ და წრეს ხელმძღვანელობდნენ ბაქოში მცხოვრები ან მოწვრული პროფესიონალი ქართველი მსახიობები და რეჟისორები: ეფემია და კოტე მესხები, შ. დადიანი, ვ. გუნია, ვ. შალიკაშვილი, ალექსანდრე წუწუნავა, ვ. ბარველი, დ. აწყურელი, ელო და ქეთევან ანდრონიკაშვილები, ც. ამირეჯიბი, ბ. წულუკიძე, შ. ხონელი, ნ. გვარამაძე, ს. ვაჩნაძე, ე. ციმაკურიძე, დ. შველიძე, პ. ჭიჭინაძე, გ. მატარაძე და სხვები. 

1909 წელს ბაქოში დაარსდა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბაქოს განყოფილება და მისი დრამატული კომიტეტი. ამ დროისათვის ბაქოში უკვე მოღვაწეობდა ნახევარი პროფესიული დასი, რომელიც 1933 წელს სახელმწიფო პროფესიულ თეატრად ჩამოყალიბდა. 

ბაქოს ქართული თეატრში დაიწყეს სასცენო მოღვაწეობა პირველმა ქართველმა რეჟისორმა ქალმა ბაბო გამრეკელ-თორელმა, მსახიობებმა მ. გელოვანმა, ა. ჟორჟოლიანმა, ა. ჭუმბურიძემ და სხვებმა. თეატრის ძირითად ბირთვს შეადგენდნენ სცენის მოყვარეები: გ. თედიაშვილი, ა. ახობაძე, ანა და ალექსანდრე ნადირაძეები, ა. და გ. პავლიაშვილები და სხვები.

ბაქოს ქართული თეატრის რეპერტუარში უმთავრესად ქართველ დრამატურგების, აგრეთვე რუს და უცხოელ ავტორთა პიესები შედიოდა. აღსანიშნავია, რომ შ. დადიანი „გუშინდელნი“, პ. კაკაბაძის „ჯვარედინ გზაზე“, კ. კალაძის „ბნელი ღამის სტუმრები“ და სხვა პირველად ბაქოს ქართულ სცენაზე დაიდგა.

ბაქოს ქართული თეატრმა ხელი შეუწყო ბაქოს ქართველ მოსახლეობაში ეროვნული სულისკვეთების გაღვივებას. დაიხურა 1937 წელს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის თეატრები
კატეგორია:ქართული თეატრები
დითირამბი

[მინი|ანტიკური [რელიეფი, რომელიც დითირამბს ასახავს]]

**დითირამბი** ( - ქება, სიმღერა) — ძველ საბერძნეთში საკულტო გუნდური სიმღერა ღმერთ დიონისეს პატივსაცემად (წარმოიშვა ძვ. წ. VII საუკუნის ბოლოს). დითირამბის სტრუქტურა შემდგომში საფუძვლად დაედო ძველ ბერძნულ ტრაგედიას, მაგრამ დითირამბი, როგორც თავისთავადი ჟანრი, არსებობდა დამოუკიდებლადაც. თავისი ხასიათით უახლოვდება ოდას და ჰიმნს. გადატანითი მნიშვნელობით დითირამბი გაზვიადებულ ქებას ნიშნავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Bacchylides, "The Theseus Dithyramb" – composed c. 500 BCE
* Dithyrambs at The LiederNet Archive

კატეგორია:რელიგიური მუსიკა
კატეგორია:ლირიკული ფორმები