open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დუვრის ციხესიმაგრე

thumb|დუვრის ციხესიმაგრე
**დუვრის ციხესიმაგრე** (ინგლ. Dover Castle) — ინგლისში ერთ-ერთი უდიდესი სიმაგრე. აღმართულია დუვრში, კენტის საგრაფოში, დიდი ბრიტანეთი. ციხესიმაგრე პა-დე-კალეს სრუტესთან ახლოს არის აგებული, ამიტომ, სტრატეგიული მდებარეობის გამო, ოდითგანვე "ინგლისის გასაღებს" უწოდებდნენ.
#### სიმაგრის ისტორია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დურვის ციხესიმაგრის ისტორია და არქიტექტურა (რუს.)
* დუვრის ციხესიმაგრის 1216 წლის ალყა (ინგლ.) 
* ციხესიმაგრის აღწერილობა English Heritage-ის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:ინგლისის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:დუვრი
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
ხორხე მონტი

**ხორხე მონტი ალვარესი** (; დ. 26 აპრილი, 1845, კასაბლანკა, ჩილე — გ. 8 ოქტომბერი, 1922, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1891–1896 წწ.   

## კარიერა
დაიბადა კასაბლანკაში, ჩილეში. ის გაუძღვა სამოქალაქო ომს პრეზიდენტ ხოსე მანუელ ბალმასედას წინააღმდეგ, რის შემდეგაც საბოლოოდ გახდა პრეზიდენტი. ის იყო წინა პრეზიდენტის მანუელ მონტის და შემდგომი პრეზიდენტის პედრო მონტის ნათესავი. გარდაიცვალა სანტიაგოში 1922 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი
* მონტის ოჯახი

## რესურსები ინტერნეტში
*Genealogical chart of Montt family 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:მონტის ოჯახი
ტეხასის რესპუბლიკა (მოძრაობა)

**ტეხასის რესპუბლიკა (მოძრაობა)** — სეპარატისტული მოძრაობა აშშ-ში, რომელიც ტეხასის შტატის დამოუკიდებლობას მოითხოვს. სეპარატისტების აზრით, სახელმწიფო „ტეხასის რესპუბლიკა“ 1845 წელს უკანონოდ იქნა ანექსირებული აშშ-ის მიერ და დღემდე უკანონოდ არის ოკუპირებული. ამერიკის მთავრობა არ ცნობს სეპარატისტულ „სახელმწიფოს“.

მოძრაობის მონაწილეებმა საკუთარი მთავრობა, სასამართლო სისტემა და სამართალდამცავი ორგანოები ჩამოაყალიბეს. გარდა ამისა, მათ შეტანილი აქვთ სარჩლები საკმაოდ დიდი თანხების მოთხოვნით ამერიკის — როგორც ტეხასის რესპუბლიკის კეთილდღეობის ჩამშლელის — წინააღმდეგ.   

სეპარატისტებს ამერიკის ხელისუფლებამ დანაშაულებრივი საქმიანობის ორგანიზაციაში დასდო ბრალი. 1997 წელს ქალაქ ფორტ-დევისში პოლიციამ სეპარატისტთა ბაზა ალყაში მოაქცია, რადგან მოძრაობაში შემავალმა ერთ-ერთმა ჯგუფმა რიჩარდ მაქლარენის (რესპუბლიკის ელჩი აშშ-ში) ხელმძღვანელობით მძევლები აიყვანა. მაქლარენი შტურმის შემთხვევაში შეიარაღებული წინააღმდეგობის გაწევით იმუქრებოდა. იმის გამო, რომ აშშ-ს ხელისუფლებას ეშინოდა, რადგან  სექტა „დავიდოვის ტოტის“ მამულში შტურმით შეჭრისას არაერთი ადამიანი ემსხვერპლა ორმხრივ ცეცხლს, ალყამ ერთ კვირას გასტანა, რის შემდეგაც მაქლარენი და მისი თანამებრძოლნი დააპატიმრეს.

### წყარო 
*რესპუბლიკა ბლოკადაშია. გაზეთი კომერსანტი

### სეპარატისტული საიტები
* ტეხასის რესპუბლიკა 
* republic-of-texas.net
* texasrepublic.com

კატეგორია:ტეხასი
კატეგორია:აშშ-ის პოლიტიკა
კატეგორია:სეპარატიზმი
ხოსე ეჩეგარაი ი ეისაგირე

thumb|ხოსე ეჩეგარაი ი ეისაგირე**ხოსე ეჩეგარაი ი ეისაგირე** (ესპ. Echegaray Y Eizaguirre, Jose), (დ.  19 აპრილი,  1832, მადრიდი, ესპანეთი — გ. 14 სექტემბერი, 1916, იქვე) — ესპანელი დრამატურგი, 1904 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში.
## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1832 წლის 19 აპრილს მადრიდში, ბასკურ ოჯახში.  სამი წლის რომ იყო მშობლები მურსიაში გადავიდნენ, ყოფილი მავრიტანული სამეფოს ტერიტორიაზე, ხმელთაშუა ზღვის ნაპირზე.
ეჩეგერაის მამა მურიის უნივერსიტეტში ბერძნული ენის პედაგოგი იყო პროფესორის წოდებით. იქვე ჩააბარა მომავალმა მწერალმა. გატაცებული იყო ბერძნული და ლათინური ენებით, შეისწავლიდა ბუნებისმეტყველებისა და სამეცნიერო ისტორიას. სწავლა 14 წლისამ დაამთავრა ფილოსოფიურ მეცნიერებათა ბაკალავრის ხარისხით. ამის შემდეგ მადრიდში დაბრუნდა, სადაც მათემატიკის შესწავლა დაიწყო ესკუელა დე კამინოსში (ტექსასწავლებელი), სწავლა 1853 წელს დაასრულა. 
რამდენიმე წელი ინჟინრად იმუშავა, შემდეგ ტექნიკურ სასწავლებელში თეორიული მათემატიკის პედაგოგის თანამდებობა მიიღო. ამ დისციპლინაში არაერთი სტატია და მონოგრაფია დაწერა. 
დაახლოებით 1863 წელს მისმა უმცროსმა ძმამ ე. მიგელმა დაწერა პიესა, რომელიც სამოყვარულო თეატრის სცენაზე დაიდგა. ეჩეგერაის ბიოგრაფთა აზრით, სწორედ ამ მოვლენამ განაპირობა მომავალი დრამატურგის ინტერესთა წრე.
ეჩეგერაი ჩაერთო პოლიტიკაშიც. 1868 წლის რევოლუციის შემდეგ, როდესაც დედოფალი ელისაბეთ II დაამხეს, იგი საზოგადოებრივ საქმეთა მინისტრი გახდა, ერთი წლის თავზე კი ვაჭრობის მინისტრი.
1869 წელს ის ესპანეთის პარლამენტში აირჩიეს. მისი ინიციატივით შეიქმნა ესპანეთის ბანკი.  1874 წელს ბურბონთა დინასტიის რესტავრაციის შემდეგ მოკლე დროით პარიზს გაემგზავრა, სადაც მხოლოდ და მხოლოდ თეატრალური და ლიტერატურული საქმიანობით იყო დაკავებული. იმავე წელს ბრუნდება მადრიდში, სადაც პირველი პიესა "ჩეკების წიგნაკი" იქმნება ფსევდონიმით აიასეკა-ი-ეისაგირი. ამის შემდეგ ეჩეგერაი თავის წარსულ საქმიანობას თავს ანებებს და მთელი სამი ათწლეულით უღრმავდება ლიტერატურულ შემოქმედებას.

## ლიტერატურა 
* O Locura o Santidad, Drama en Tres Actos y en Drosa. Madrid, 1877;
* Shay F. (ed.), Twenty-five Short Plays, 1925;
* L.A. Modern Spanish Literature, 1929.

კატეგორია:ესპანელი დრამატურგები
კატეგორია:დაბადებული  19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1832
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1916
კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:ესპანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ესპანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის მათემატიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მადრიდში დაბადებულები
კონკრეცია

მინი|290პქ|კონკრეცია
**კონკრეცია** () — რადიალურ-სხივური აგებულების მომრგვალო ფორმის მინერალური აგრეგატი, რომელიც დანალექ ქანებსა და ფხვიერ ნალექებში წარმოიქმნება. ფორმის მიხედვით განარჩევენ სფეროსებრ, ელიფსოიდურ, ლინზისებრ და შეზრდილ კონკრეციებს. აქვს სხვადასხვა აგებულება: უხეშზოლიანი, გლობალური და სხვა. ამ მინერალურ წარმონაქმნებს აქვთ ზომები: რამდენიმე მილიმეტრიდან რამდენიმე სანტიმეტრამდე, იშვიათად 1 მ-საც აღწევს. შედგენილობით არის კარბონატული, Fe, Mn, Si და AL ჟანგეულების, სულფატებისა და სულფიდების კონკრეციები. კონკრეცია უმეტესად დიაგენეზის პროცესში წარმოიქმნება. ოკეანის ფსკერზე გავრცელებულია რკინა-მანგანუმის კონკრეციები, რომელთაც სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს. 

აღსანიშნავია, რომ კონკრეცია თავისი ევოლუციის მანძილზე ხშირად განიცდის შიდა სტრუქტურის ცვლილებას, რის შედეგად იგი წარმოქმნის უფრო რთულ გეოლოგიურ სხეულებს, მაგ. „*კონკრეცია-ჟეოდა*“, ან „*სეპტარია*“.

## ლიტერატურა 
* Годовиков А.А., Степанов В.И. Формы нахождения минералов. М., 2002.

კატეგორია:მინერალოგია
კატეგორია:პეტროლოგია
ფრიზია

thumb|ფრიზია
**ფრიზია** (ფრიზ. Fryslân, ქვემოსაქს. Freesland, გერმ. ნიდერლ. Friesland, დან. Frisland) — ისტორიული მხარე ჩრდილოეთის ზღვის სანაპიროზე. იკავებს ტერიტორიას ნიდერლანდების ტბა ეისელმერიდან დანიის ნაპირებამდე.

დღეისათვის ფრიზების ტერიტორია ოთხ ნაწილად არის დაყოფილი:
*ფრისლანდია (დასავლეთი ფრიზია) — ნიდერლანდების პროვინცია.
*ფრიზია — ქვემო საქსონიის რაიონი (გერმანია).
*აღმოსავლეთი ფრიზია;
*ჩრდილოეთი ფრიზია — შლეზვიგ-ჰოლშტეინის რაიონი (გერმანია).

## ისტორია 
ფრიზები ჯერ კიდევ რომაელთა მიერ გერმანელების წინააღმდეგ მოწყობილი ლაშქრობების დროიდან არიან ცნობილნი. შუა საუკუნეებში საკუთარი სახელმწიფოც ჰქონდათ. წმინდა ლუსიის დღეს მომხდარმა წყალდიდობამ ფრიზებს ქვეყნის მნიშვნელოვანი ნაწილი წაართვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Geofrisia.com  – ინტერფრიზული გეოგრაფიული პორტალი
* ფრიზიის რუკა  Eurominority.eu-თან

კატეგორია:ფრიზია
კატეგორია:ევროპის ისტორია
კატეგორია:ნიდერლანდები
კატეგორია:დანია
კატეგორია:გერმანია
დომინგო სანტა მარია

**დომინგო სანტა მარია** (; დ. 4 აგვისტო, 1825, სანტიაგო, ჩილე – გ. 18 ივლისი, 1889, სანტიაგო, ჩილე) – ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1881–1886 წწ.

## კარიერა
1847 წელს მან დაასრულა ჩილეს უნივერსიტეტი, იურისტის კვალიფიკაციით. მალევე გახდა კლერკი იუსტიციის სამინისტროში. ამავე დროს ის გახდა ლიბერალური პარტიის სეკრეტარი. 23 წლის ასაკში გახდა კოლჩაგუას პროვინციის ინტენდანტი. 1858 წელს ის იქნა არჩეული კონგრესის ქვედა პალატაში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, 1959 წლის რევოლუციის გამო ის იძულებული გახდა გადასახლებულიყო ევროპაში. დაბრუნების შემდეგ ის აღარ მონაწილეობდა აქტიურ პოლიტიკაში. 1879 წლის მარტში სენატორად აირჩიეს. როდესაც წყნარი ოკეანის მეორე ომი დაიწყო ის დაასახელეს საგარეო საქმეთა მინისტრად და მალევე შინაგან საქმეთა მინისტრად. ამ პოსტზე მას ომის მსვლელობის სრული კონტროლი ჰქონდა და შესაბამისად მიღწეული გამარჯვების ერთ-ერთ მთავარ შემოქმედად ითვლებოდა. ამის გათვალისწივებით ის პრეზიდენტ პინტოს ბუნებრივი მემკვიდრე შეიქმნა. შემდგომ არჩევნებში მან მხარი დაუჭირა თავის პროტჟესა და პოლიტიკურ მემკვიდრეს ხოსე მანუელ ბალმასედას, ხოლო თვითონ გააგრძელა მოღვაწეობა როგორც სენატის პრეზიდენტმა. ის 1889 წლის 18 ივლისს გულის შეტევით გარდაიცვალა .

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Domingo Santa María // encyclopedia.com

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1889
ფრიზები

[მინი|ფრიზიელი მღვდლის [ტიტ ბრანდსმას ძეგლი ნეიმეგენში]]
**ფრიზები** (ფრიზ. Friezen) — გერმანიკული წარმოშობის ხალხი, მცირე ეთნიკური ჯგუფი, ცხოვრობენ ნიდერლანდების, გერმანიისა და დანიის სანაპირო ზოლში, ისტორიულ ფრიზიაში. ძირითადად კონცენტრირებულნი არიან ჰოლანდიის პროვინციებში - ფრისლანდიასა და გრონინგენში, ასევე გერმანიაში - აღმოსავლეთ ფრიზიასა და ჩრდილოეთ ფრიზიაში. ფრიზები ცნობილნი არიან როგორც ქერათმიანები. ფრიზებს დიდი ისტორია და მდიდარი ფოლკლორი აქვთ.

მოსახლეობა 1,500,000 კაცი. 

ენა ფრიზული. განეკუთვნება გერმანიკული ენების ოჯახს. ტრადიციულად იყოფა დასავლეთფრიზულ, ჩრდილოფრიზულ და 

აღმოსავლეთფრიზულ დიალექტებად. 

მორწმუნეები მეტწილად კალვინისტები ან ლუთერანები, გვხვდებიან კათოლიკეებიც.

## რესურსები ინტერნეტში 
*The Frisian Meeting Place 
*Lex Frisionum in Latin, Dutch and English
*History of the Frisian folk 

კატეგორია:ძველი ხალხები
კატეგორია:ძველი გერმანელი ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები ევროპაში
კატეგორია:გერმანული საზოგადოება
კატეგორია:ჰოლანდიური საზოგადოება
კატეგორია:ფრიზია
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები ნიდერლანდში
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ხოსე ტომას ოვალიე

**ხოსე ტომას ოვალიე** ( დ. 21 დეკემბერი, 1787, — გ. 21 მარტი, 1831) — ჩილელი პოლიტიკოსი, მას ორჯერ ეკავა ჩილეს დროებითი პრეზიდენტის პოსტი. 

პირველად ჩილეს დროებითი პრეზიდენტის პოსტი მას სულ ორიოდე კვირით ეკავა 1829 წლის 7 დეკემბრიდან  24 დეკემბრამდე, ხოლო მეორედ  1830 წლის 1 აპრილიდან  1831 წლის 8 მარტამდე. თანამდებობის დატოვებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ, 21 მარტს, ხოსე ტომას ოვალიე გარდაიცვალა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*ოვალიეების ოჯახის გენეალოგია 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1787
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1831
აგილერა (ვულკანი)

[[ფაილი:Aguilera Volcano.jpg|მინი|250პქ]|აგილერა]]
**აგილერა** () — სტრატოვულკანი ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. აღმართულია სამხრეთ პატაგონიის ყინულის ველზე (სიმაღლე 2546 მ). მდებარეობს არგენტინოს ტბის დასავლეთით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.volcanolive.com/aguilera.html

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ანტუკო (ვულკანი)

მინი|250პქ|ანტუკო
**ანტუკო** — სტრატოვულკანი ჩილეში, ბიო-ბიოს რეგიონში. მდებარეობს ვულკან სიერა-ველუდისა და ლაგუნა-დე-ლახას ტბის სიახლოვეს. მისი სიმაღლეა 2,979 მ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.sinopsismagazine.com 

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
აგუას-კალიენტესი (ვულკანი)

[მინი|300პქ|[ლეხია|ლეხიის ტბა]]
**აგუას-კალიენტესი** () — ვულკანი ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. მდებარეობს ლასკარის ვულკანიდან 5 კმ-ით აღმოსავლეთით.

ვულკანის კრატერში, მდებარეობს პატარა, კრატერის ტბა ლეხია, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე უფრო მაღლა მდებარე ტბაა. იმის გამო, რომ ამ ტბაში ბევრი მიკროორგანიზმი ბინადრობს, იგი წითლადაა შეფერადებული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.volcano.si.edu/world/globallists.cfm?listpage=googleearth 

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ფრიზული ენა

[მინი|პოლიციის ნიშანი [გერმანული ენა|გერმანულსა და ფრიზიულ ენებზე ქალაქ ჰუზუმში]]

**ფრიზ(ი)ული ენები**, ან **ფრიზ(ი)ული ენა** (თვითსახელრქმევა  **Fryske talen**) წარმოადგენს მეტყველებების, ან დიალექტების საერთო კრებით სახელწოდებას. 
## გავრცელება 
ფრიზიულად  გერმანია-ნიდერლანდების საზღვარზე მცხოვრები ხალხები მეტყველებენ, რომელთაც ფრიზებს უწოდებენ. ძირითადად  გავრცელებულია ისტორიულ ფრიზიაში — ფრისლანდიაში, დასავლეთფრიზიული კუნძულების ტერსჰელინგისა და სჰირმონიკოგის ჩათვლით ასევე გერმანიის ჩრდილო-დასავლეთში, ზატერლანდში — ქვემო საქსონია; უკიდურეს ჩრდილოეთში — შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარე ჩრდილოფრიზიული კუნძულების და კუნძულ ჰელგოლანდის ჩათვლით. ფრიზები რაოდენობრივად დაახლოებით დაახლ. 400 000 კაცია.

## ნომინაციის პრობლემა 
### თვითსახელრქმევა 
თავად ფრიზები თავიანთ თავს სხვადასხვა ფორმით მოიხსენებიენ; დასავლელი ფრიზები იტყვიან ფორმა **Frysk**-ს [*ფრისკ*], ჩრდილოელები - fresk-ს [*ფრესკ*], ან **frasch**-ს [*ფრაშ*] ამბობენ, ხოლო თვითსახელდების მეტ-ნაკლებად გავრცელებული, ან ყველა კუთხისთვის მეტ-ნაკლებად მისაღები ფორმებია **Friisk** [*ფრიისკ*], ანდა **Fräisk** [*ფრეისკ*].
### ენა, თუ ენები, დიალექტი, თუ მეტყველება 
წინათ, ფრიზიული ენა საკმაოდ დიდ ტერიტორიაზე იყო გავრცელებული — ნიდერლანდების ეიოიდერსეს ყურიდან დანიის სამხრეთ ნაპირებამდე. XVI საუკუნეში ფრისლანდიამ დამოუკიდებლობა დაკარგა და ენაც ნიდერლანდურის მიერ განიდევნა ოფიციალური მოხმარების სფეროდან, რის შედეგადაც ფრიზიულმა ენამ მხოლოდ და მხოლოდ საყოფაცხოვრებო მნიშვნელობა შეინარჩუნა.

ფრიზიულ ენებს ყოფენ სამ ერთეულად, რომელთაც ზოგი ენათმეცნიერი სამ ენად განიხილავს, ხოლო ზოგიერთი კი ერთი ენის სამ დიალექტად მიიჩნევს მათ. ფრიზიული ენა ყველაზე ახლოს დგას ძველინგლისურთან, ამის მიუხედავად, თანამედროვე ინგლისურად მოლაპარაკე ადამიანს ფრიზიული ენის გაგება გაუჭირდება, გარდა გამონაკლისი შემთხვევებისა. ფრიზიულს ხშირად შეცდომით ნიდერლანდურთან აიგივებენ.

## ლიტერატურა 
* Bußmann, Hadumod: Lexikon der Sprachwissenschaft. Herausgegeben von Hadumod Bußmann. Dritte, aktualisierte und erweiterte Auflage. Stuttgart: Kröner 2002
* Omniglot links to various Frisian resources
* Tresoar - ფრიზიის ისტორიისა და ლიტერატურის ცენტრი
* 

კატეგორია:ფრიზული ენა
სენები

**სენები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემში.   მდებარეობს მდინარე ხრამის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 860 მეტრზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 154 კაცი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფრანსისკო რუის-ტაგლე

**ფრანსისკო რუის-ტაგლე** (; დ. 1790, სანტიაგო, ჩილე — გ. 23 მარტი, 1860, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს  დროებითი პრეზიდენტი 1830 წლის 18 თებერვლიდან 31 მარტამდე.  1829 წლის გადატრიალებისა და ხელისუფლებაში სამთავრობო ხუნტის მოსვლის შემდეგ კონგრესმა აირჩია დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1790
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1860
არტურო ალესანდრი პალმა

**არტურო ალესანდრი პალმა** (; დ. 20 დეკემბერი, 1868, ლონგავი, ჩილე — გ. 24 აგვისტო, 1950, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს სამგზის პრეზიდენტი.  პირველად თანამდებობა ეკავა 1920-1924 წწ. შემდეგ იყო დროებითი პრეზიდენტი 1925 წლის 25 მარტიდან 1 ოქტომბრამდე, ხოლო 1932-1938 წწ. ეკავა ჩილეს 22-ე პრეზიდენტის თანამდებობა

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*San Gregorio Massacre 
*Military interventions in Chilean politics  

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ტერაკოტა

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[ტერაკოტის არმია]]
**ტერაკოტა** (; გამომწვარი მიწა) — მოუჭიქავი, გამომწვარი თიხისაგან დამზადებული ფერადი კერამიკული ნაკეთობანი, რომლებსაც მხატვრული და უტილიტარული დანიშნულება აქვთ (ჭურჭელი, ლარნაკები, ქანდაკება, სათამაშოები...). გავრცელებული იყო საზოგადოების განვითარების ყველა საფეხურზე, განსაკუთრებით ანტიკურ და შუა საუკუნეების აღორძინების და XVII-XIX საუკუნეების ხელოვნებაში. ტერაკოტს იყენებენ თანამედროვე მხატვრობაშიც.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. IX, თბ., 1985 წ., გვ. 695

## რესურსები ინტერნეტში
*Article on terracotta in *Victorian and Edwardian Terracotta Buildings* 
*Ceramic Tiles and Architectural Terracotta 
*Tile Heritage Foundation (US)
*Friends of Terra Cotta 
*Tiles and Architectural Ceramics Society (UK)

კატეგორია:კერამიკა
რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი

**რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი** ( დ. 5 იანვარი, 1846, აურიხი, ჰანოვერის პროვინცია — გ. 15 სექტემბერი, 1926, იენა, გერმანია) — გერმანელი მწერალი და ფილოსოფოსი.

1908 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში „ჭეშმარიტის სერიოზული ძიების, აზრის ყველგან შემღწევი ძალის, ფართო თვალსაწიერის, სიხალასისა და დამაჯერებლობისათვის, რომელთა მოშველიებითაც ის იცავდა და ავითარებდა იდეალისტურ ფილოსოფიას“.

1916 წლის 5 იანვარს საკუთარ დაბადების დღეზე ქალაქ იენის საპატიო მოქალაქედ აირჩიეს. 1874 წლიდან იენის უნივერსიტეტის პროფესორად დანიშნეს ფილოსოფიის კათედრაზე.

1882 წელს დაქორწინდა ირენ პასოვზე (1863–1941). ჰყავდა ქალიშვილი და ორი ვაჟი. მისი ერთი შვილი, ვალტერ ოიკენი, ცნობილი ეკონომისტი გახდა, ხოლო მეორე — არნოლდ ოიკენი — ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.

რუდოლფ ოიკენი 1926 წლის 15 სექტემბერს, 80 წლის ასაკში, გერმანიის ქალაქ იენაში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* Beck, Friedrich Alfred. *Rudolf Eucken,* Deutsche Buch-Gemeinschaft, 1927.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გეტინგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის პერსონალი
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ტბეთი (შუახევის მუნიციპალიტეტი)

**ტბეთი** — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შუახევის მუნიციპალიტეტში, უჩამბის თემში. მდებარეობს მდინარე უჩამბისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1220 მეტრ სიმაღლეზე. დაბა შუახევიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 208 კაცი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გერნიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გერნიკა** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

*გერნიკა — ქალაქი ესპანეთის სამეფოში, ბასკეთში;
*გერნიკა — პაბლო პიკასოს ცნობილი ნამუშევარი.
დელი (ღრმული)

**დელი** ( – ღრმული) — წყლის მუდმივ ნაკადს მოკლებული ბრტყელი უკალაპოტო ღარტაფი. სიგრძე რამდენიმე ათეულიდან 1000 მ-მდე და მეტი. წარმოიქმნება ხანმოკლე წყლის ნაკადების (რომლებიც აღრმავებენ დელის ძირს) ეროზიული მოქმედებისა და ძირზე დაფენილი გამოფიტვის ქერქის ნელი გრავიტაციული დაცოცების შედეგად.
                              
## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კლასტოკარსტი

[მინი|ჰორიზონტალური, გამჭოლი კლასტოკარსტული წარმოშობის [ნაზოდელავოს მღვიმე, რომელიც მდებარეობს  მდინარე ხობისწყლის მარცხენა შენაკადის — ზანის ხეობის მარცხენა ფერდობზე, ზღვის დონიდან 240 მ სიმაღლეზე. მღვიმის სიგრძე 600 მ აღწევს.]]
**კლასტოკარსტი** ( klastikos — დამსხვრეული და კარსტი) — რელიეფის ზედაპირული და მიწისქვეშა ფორმების ერთობლიობა, რომელიც წააგავს კარსტს. წარმოიქმნება ნატეხი ქანების (კონგლომერატები, ქვიშაქვები, თიხები და სხვა) შემაცემენტებელი ხსნადი კომპონენტების ეროზიისა და გახსნის შედეგად. კლასტოკარსტი მიეკუთვნება ფსევდოკარსტს. იგი აერთიანებს მღვიმეებს, ძაბრებს, ქვაბულებსა და სხვა რელიეფის ფორმებს. კლასტოკარსტული მოვლენები ხასიათდება მექანიკური დენუდაციის სიჭარბით. შედარებით ნაკლებად მონაწილეობს ქიმიური დენუდაცია. ადგილი აქვს აგრეთვე დალექვასა და ჩამოქცევას. 

ალევროლითების კლასტოკარსტი კირქვის, თაბაშირისა და მარილების, ჩვეულებრივ კარსტში გახსნის მსგავსად, გამოიხატება კირქვის, თაბაშირის ან მარილის ხსნარების შეზავებაში. მიწისქვეშა წყლები აზავებენ შემადგენელ წყლებს. ამასთან, კლასტოკარსტული პროცესების ინტენსივობა დამოკიდებულია შენაზავების კონცენტრაციაზე. ლიოსისებრ თიხნარში, რომელიც ევრაზიის ექსტრაგლაციალურ მხარეში გვხვდება, შეინიშნება მხოლოდ კარსტის ემბრიონული ფორმები — დუბეები. გვალვიან მხარეებში ცნობილია კარსტული ჭები, ხევები, ხიდები და ალევროლითების კლასტოკარსტის სხვა ფორმები.
 
## იხილეთ აგრეთვე
* ფსევდოკარსტი 
 
## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
კატეგორია:სპელეოლოგია
კატეგორია:გეომორფოლოგია
ემილიანო ფიგეროა

**ემილიანო ფიგეროა** (; დ. 12 ივლისი, 1866, სანტიაგო, ჩილე — გ. 15 მაისი, 1931, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს  დროებითი პრეზიდენტი 1910 წლის 6 სექტემბრიდან 23 დეკემბრამდე და  ჩილეს პრეზიდენტი 1925-1927 წწ.

პროფესიით იურისტი. ეწავლობდა ჩილეს უნივერსიტეტში. 

* 1907 – 1909 წწ. : ისტიციის მინისტრი.
* 1910 წ. : შინაგან საქმეთა მინისტრი
* 1929 - 1931 წწ. : ცენტრალური ბანკის დირექტორი

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*ე. ფიგეროას ბიოგრაფია, ჩილეს კონგრესის ბიბლიოთეკიდან

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
აპაგადო

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკანი აპაგადო
**აპაგადო** () – ვულკანი ანდების მთებში,  ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს ლოს-ლაგოსის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან  – 1,210 მ.  

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* SI Google Earth Placemarks 

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ფედერიკო ერასურის ეჩაურენი

**ფედერიკო ერასურის ეჩაურენი** (; დ. 16 ნოემბერი, 1850, სანტიაგო, ჩილე — გ. 12 ივლისი, 1901, ვალპარაისო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1896–1901 წლებში.  წარმოშობით ბასკი.

ფედერიკო ერასურის ეჩაურენი დაიბადა 1850 წლის 6 ნოემბერს ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში. იგი იყო ჩილეს მეცამეტე პრეზიდენტი 1896 წლის 18 სექტემბრიდან, მის გარდაცვალებამდე — 1901 წლის 12 ივლისამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Short biography   
*Genealogical chart of Errázuriz family 
*Museum of *El Huique*  

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1850
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1901
კატეგორია:ერასურისის ოჯახი
ფსევდოკარსტი

[მინი|კლასტოკარსტული [ნაზოდელავოს მღვიმე]]
[მინი|[კუმისის ტბა]]
**ფსევდოკარსტი** ( pseudos — სიცრუე და კარსტი) — დედამიწის მიწისქვეშა და ზედაპირული გეოლოგიური მოვლენები, რომელიც გარეგნულად კარსტულ მოვლენებს წააგავს, თუმცა წარმოშობის მიხედვით განსხვავდება ამ უკანასკელისაგან. ფსევდოკარსტი წარმოიქმნება ლავებში, ყინულში, მარილში, მზრალ, ნატეხსა და ფოროვან გრუნტებში. 

ფსევდოკარსტის განვითარებაში მთავარ როლს თამაშობს ყინულის დნობა, წყლის ნაკადის მექანიკური მოქმედება, ფხვიერი გრუნტიდან მარილების გამოტუტვა და ა.შ. ფსევდოკარსტი ქმნის რელიეფის სხვადასხვა ფორმებს: მღვიმეებს, ძაბრებს, ბუნებრივ ხიდებსა და სხვა. ფსევდოკარსტი იყოფა 3 ჯგუფად: კლასტოკარსტი, თერმოკარსტი და ლიოსის კარსტი. 

ფსევდოკარსტულ მოვლენებს მიეკუთვნება აგრეთვე ზოგიერთი ქანის შესაძლებლობა სწრაფად და მნიშვნელოვნად შემჭიდროვდეს დასველების დროს. ასეთი შესაძლებლობა გააჩნიათ ლიოსისებრ ქანებსა და დამარილებულ გრუნტებს. პირველი მჭიდროვდება მათი მიკროფოროვანი ნგრევის, ხოლო მეორე — მარილების გახსნის შედეგად. ამ პროცესის მორფოლოგიური შედეგია ფსევდოკარსტული ჭებისა და იშვიათად ძაბრების წარმოქმნა. კლასტოკარსტი ეწოდება მიწისქვეშა წყლების ქიმიურ და ძირითადად მექანიკურ ზემოქმედებას ნატეხ დანალექ ქანებზე, თერმოკარსტი თავის მხრივ, წარმოიქმნება მზრალსა და ყინულის გრუნტებში, ხოლო ლიოსის კარსტი ლიოსებში გამომუშავებული რელიეფის ფორმებისა და პროცესების ერთობლიობაა. 

აღსანიშნავია აგრეთვე სოფლებს მუხათგვერდსა და დიღომს შორის, ზღვის დონიდან 550-600 მ სიმაღლეზე მდებარე „ჭერმის კლდეები“, რომელიც ფსევდოკარსტული მოქმედებითაა შექმნილი. აქვე გვხვდება რამდენიმე ათეული ქვაბისებრი ფორმის ჩაღრმავება. ცოტა მოშორებით მშრალ ხევში მდებარეობს 3 მეტრის სიგრძის „ბუნებრივი ხიდი“.  

## იხილეთ აგრეთვე
* კლასტოკარსტი
* თერმოკარსტი 

## რესურსები ინტერნეტში
* ფსევდოკარსტი 

## სქოლიო
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
ხერმან რიესკო

**ხერმან რიესკო ერასურისი** (; დ. 28 მაისი, 1854, რანკაგუა, ჩილე —  გ. 8 დეკემბერი, 1916, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1901–1906  წლებში.  

ხერმან რიესკო ერასურისი დაიბადა 1854 წლის 28 მაისს, რანკაგუა, ჩილე. იგი იყო ჩილეს მეთოთხმეტე პრეზიდენტი 1901 წლის 18 სექტემბრიდან, 1906 წლის 18 სექტემბრამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი
* ერასურისის ოჯახი

## რესურსები ინტერნეტში
*Short biography   
*Genealogical chart of Riesco-Errázuriz family 
*Museum of *El Huique*  

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1854
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:ერასურისის ოჯახი
კაიჩინკე

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკან კაიჩინკეს ზედხედი
**კაიჩინკე** () – ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 4450 მ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ვულკანი კაიჩინკე 

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ტბეთი (მთა)

**ტბეთი** — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ჩირუხისწყლისა და ტბეთის წყალგამყოფ ნამწვარევის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2464 მ. აგებულია ეოცენური ტუფ-ბრექჩიებით. ქვემო კალთები შემოსილია შერეული ტყით, შუა და ზემო — სუბალპური მდელოებით. იყენებენ სათიბ-საძოვრებად.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
პედრო მონტი

**პედრო ელიას პაბლო მონტ მონტი** (; დ. 29 ივნისი, 1849, სანტიაგო, ჩილე — გ.16 აგვისტო, 1910, ბრემენი, გერმანია) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1906–1910 წლებში.

პედრო მონტი დაიბადა 1849 წლის 29 ივნისს ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში. იგი იყო ჩილეს მეთხუთმეტე პრეზიდენტი 1906 წლის 18 სექტემბრიდან, მის გარდაცვალებამდე — 1910 წლის 16 აგვისტომდე. სავარაუდოდ გარდაიცვალა ინსულტით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი
* მონტის ოჯახი

## რესურსები ინტერნეტში
*Short biography   
*Genealogical chart of Montt family 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:მონტის ოჯახი
რამონ ბაროს ლუკო

**რამონ ბაროს ლუკო** (; დ. 9 ივნისი, 1835, სანტიაგო, ჩილე — გ. 20 სექტემბერი, 1919, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1910–1915 წწ.   

რამონ ბაროს ლუკო დაიბადა 1835 წლის 9 ივნისს ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში. იგი იყო ჩილეს მეთექვსმეტე პრეზიდენტი 1910 წლის 23 დეკემბრიდან, 1915 წლის 23 დეკემბრამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Short biography   
*Biography 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  9 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1835
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
ხუან ლუის სანფუენტესი

**ხუან ლუის სანფუენტესი ანდონაეგი** (; დ. 27 დეკემბერი, 1858, სანტიაგო, ჩილე — გ. 16 ივლისი, 1930, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1910–1915 წლებში.   

ხუან ლუის სანფუენტესი დაიბადა 1858 წლის 27 დეკემბერს ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში. იგი იყო ჩილეს მეჩვიდმეტე პრეზიდენტი 1915 წლის 23 დეკემბრიდან, 1920 წლის 23 დეკემბრამდე. ის იყო ცნობილი მწერლისა და პოლიტიკოსის სალვადორ სანფუენტესისა და მატილდა ანდონაეგის შვილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
მონტი (ოჯახი)

**მონტის ოჯახი**  –  პოლიტიკურად გავლენიანი გვარი ჩილეში. მათ XIX საუკუნიდან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს ჩილეს პოლიტიკაში. ამ გვარის წარმომადგენლები კატალონიელი იმიგრანტები იყვნენ. ოჯახის თვალსაჩინო წარმომადგენლები არიან:

*მანუელ მონტი (1809–1880) : პოლიტიკოსი და  ჩილეს პრეზიდენტი.
*როსარიო მონტი :  ჩილეს პირველი ლედი.
*ხულიო მონტი (1861–1882) : ჯარისკაცი და წყნარი ოკეანის მეორე ომის გმირი. 
*პედრო მონტი (1846–1910) : პოლიტიკოსი და  ჩილეს პრეზიდენტი.
*ხორხე მონტი (1847–1922) : ადმირალი, პოლიტიკოსი და  ჩილეს პრეზიდენტი.
*ლეონორ ფრედერიკ დე მონტი :  ჩილეს პირველი ლედი.
***ლუის მონტ მონტი** (1848–1909): იურისტი, მწერალი, ისტორიკოსი, მანუელ მონტის შვილი და პედრო მონტ მონტის ძმა.  
*სარა დელ კამპო :  ჩილეს პირველი ლედი.
*ტერესა ვილმს მონტი (1893–1921): პოეტი.
*კრისტინა მონტი (1895–1969) : მსახიობი.
*მანუელ მონტ ლეუედე (1904–1983) : პოლიტიკოსი.
***მანუელ მონტ ბალმასედა**, (1925–): იურისტი.
*ლუის მონტ დუბოურნაისი, (1948– ): პოლიტიკოსი.
***მარტა მონტ ბალმასედა** : ყოფილი ტოპ-მოდელი.
***ანდრეს ვუდი** (1965– ): ჩილელი რეჟისორი.
***როდრიგო მონტი** (1974– ): იურისტი, ჟურნალისტი და პოლიტიკოსი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში
*Familia Montt Prado in genealog.cl.
*Genealogical chart of Montt family.

კატეგორია:პოლიტიკური ოჯახები
*
სერო-დე-ტოკორპური

**სერო-დე-ტოკორპური** () — ვულკანური კომპლექსი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში. ჩილესა და ბოლივიის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 5808 მ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია
* ბოლივიის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ვულკანი სერო-დე-ტოკორპური

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:ბოლივიის ვულკანები
ხუან ესტებან მონტერო

**ხუან ესტებან მონტერო როდრიგესი** (; დ. 12 თებერვალი, 1879, სანტიაგო, ჩილე — გ. 25 თებერვალი, 1948, 1930, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1931–1932  წლებში.

ხუან ესტებან მონტერო დაიბადა 1879 წლის 13 თებერვალს ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში. იგი იყო ჩილეს ოცდამეერთე პრეზიდენტი 1931 წლის 27 ივლისიდან, 1931 წლის 20 აგვისტომდე და მეორედ 1931 წლის 15 ნოემბრიდან, 1932 წლის 4 ივნისამდე. გარდაიცვალა სანტიაგოში 1948 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Complete biography   
*Biography   
*Short biography  

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
ლონკომილია

**ლონკომილია** () — მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაულეს რეგიონის ლინარესის პროვინციაში. მდინარე მაულეს შენაკადი. იგი წარმოიქმნება მდინარეების პერკელაუკენისა და ლონგავის შეერთების შედეგად. სიგრძე 226 კმ. აუზის ფართობი – 7.573 კმ². 

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე ლონკომილიის ხედი სატელაიტიდან.

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
პერკელაუკენი

**პერკელაუკენი** () – მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაულეს რეგიონის ლინარესის პროვინციაში. მდინარე ლონგავისთან შეერთების შედეგად წარმოქმნის მდინარე ლონკომილიას. სიგრძე 190 კმ. აუზის ფართობი – 	5.023 კმ². 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Google maps aerial view. Perquilauquén River and bridge, Chile
* Google maps aerial view. Changing courses of the river Perquilauquén
* Google maps aerial view of the southern ⅔ of Linares Province, Chile, showing part of the basins of Rivers Ancoa, Achibueno, Longaví and Perquilauquén

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კარლოს დავილა

**კარლოს გრეგორიო დავილა ესპინოსა** (; დ. 15 სექტემბერი, 1887, ლოს-ანხელესი, ჩილე — გ. 19 ოქტომბერი, 1955, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1932–1932 წწ.   

კარლოს დავილა დაიბადა 1887 წლის 15 სექტემბერს ჩილეს ქალაქ ლოს-ანხელესში. იგი იყო ჩილეს დროებითი პრეზიდენტი 1932 წლის 8 ივლისიდან —  1932 წლის 13 სექტემბრამდე. 1932 წლის 16 ივნისიდან, 1932 წლის 8 ივლისამდე იყო ჩილეს სამთავრობო ხუნტის პრეზიდენტი. ხოლო, 1954 წლიდან — მის გარდაცვალებამდე, 1955 წლის 19 ოქტომბრამდე ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის გენერალური მდივანი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*OAS Children's site
*Icarito 
**Progressive Socialism* in Chile - Time Magazine (1932) 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
აჩიბუენო

[მინი|250პქ|[მაულე (რეგიონი)|მაულეს რეგიონის მდინარეები]]
მინი|250პქ|აჩიბუენო
**აჩიბუენო** () — მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაულეს რეგიონის ლინარესის პროვინციაში. მდინარე ლონკომილიის შენაკადი.  

სათავეს იღებს ცენტრალურ ჩილეში, ანდების სტრატოვულკან ნევადო-ლონგავის აღმოსავლეთ კალთებზე მდებარე აჩიბუენოს მყინვარული ტბიდან. ზემო დინებაში მდინარე მიედინება ანდების მთებით შემოსაზღვრულ მელადოს ქედზე. ამ მონაკვეთში აჩიბუენოს რამდენიმე ნაკადული ერთვის, ძირითადად ჩრდილოეთ მხარეს.

პატარა სოფელ პეხერეის ქვემოთ, ხეობაში ჯერ კიდევ გვხვდება ხეების ისეთი სახეობები, რომლებიც გარდამავალია უფრო სამხრეთით ჩილესათვის დამახასიათებელი სახეობებებს შორის. მათ შორისაა ჩილეური მუხა, არაიანი (*Luma apiculata*), *Nothofagus dombeyi* და ა. შ. გზები მხოლოდ ნაკადულ ლას-ანიმასამდე მიდის, რაც ხეობას კიდევ უფრო უნიკალურს ხდის.  დასავლეთით, პანამერიკულ მაგისტრალთან, უერთდება მდინარე ანკოა და შემდეგ სვლას განაგრძობს ქალაქ ლინარესიდან რამდენიმე კილომეტრით სამხრეთით. თავის მხრივ, აჩიბუენო მდინარე ლონკომილიის მთავარი მარჯვენა შენაკდია. 

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Achibueno River and bridge, Linares, Chile, with San Gabriel farm to the west

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ლონგავი (მდინარე)

**ლონგავი** () – მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაულეს რეგიონის ლინარესის პროვინციაში. მდინარე პერკელაუკენისთან შეერთების შედეგად წარმოქმნის მდინარე ლონკომილიას. სიგრძე 120 კმ. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* [მდინარე ლონგავი, ლინარესის პროვინცია(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98_%28%E1%83%9E%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9C%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%90%29), ჩილე]

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ფსამიტი

**ფსამიტი** ( – ქვიშიანი) — დანალექი ქანები, რომლებიც შედგება (50% და მეტი) 0,05-1 მმ ზომის მინერალთა მარცვლებისა და ქანების ნატეხებისაგან. ფხვიერი ფსამიტი არის ქვიშა, ბუნებრივად შეცემენტებული კი ქვიშაქვა. განარჩევენ მონომინერალურ, ოლიგომიქტურ და პოლიმინერალურ ქანებს. მონომინერალური ქანებია უფრო ხშირად კვარცი, ოლიგომიქტური — მინდვრის შპატ-კვარცული, ხოლო პოლიმინერალური — არკოზი და გრაუვაკა.

ფსამიტი წარმოიქმნება მთის ქანების ფიზიკური გამოქარვის და ნატეხების გადატანისა და დალექვის შედეგად.

ფსამიტი წარმოადგენს სასარგებლო წიაღისეულს, იყენებენ საშენ მასალად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დანალექი ქანები
კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეულები
ფსეფიტი

**ფსეფიტი** (ბერძ. psēphos – რიყის ქვა) — დანალექი ქანები, რომლებიც შედგება არანაკლებ 1 მმ ზომის ნატეხებისაგან. ფსეფიტების ამგები ნატეხები შეიძლება იყოს დამრგვავებული (კაჭარი, რიყის ქვა, ხრეში) და დაუმრგვალებელი (ლოდი, ღორღი). განასხვავებენ ფხვიერ (მაგ., რიყნარი) და შეცემენტებულ (კონგლომერატი, ბრექჩია) ფსეფიტებს. ფსეფიტი გამოიყენება საშენ მასალად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეულები
კატეგორია:დანალექი ქანები
ლონგავი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **ლონგავი** სეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლონგავი – მდინარე ჩილეში.
* ლონგავი – ქალაქი და კომუნა ჩილეში.
* ნევადო-დე-ლონგავი – ვულკანი, ანდებში, ცენტრალურ ჩილეში.
კონკორდია (მდინარე)

**კონკორდია** () – დროებითი მდინარე ჩილესა და პერუში.

სათავეს იღებს ანდების მთებზე. მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით და რამდენიმეჯერ გადაკვეთს პერუ-ჩილეს საზღვარს. უერთდება წყნარ ოკანეს ქალაქ არიკადან ჩრდილოეთით 10 კილომეტრში. მდინარე მიედინება ჩილეს არიკა და პარინაკოტას რეგიონის ტერიტორიაზე და პერუს ტაკნის პროვინციაში. ძირითადი შენაკადია – გალინასოსი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს მდინარეების სია

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
სერ გავეინი და მწვანე რაინდი

„**სერ გავეინი და მწვანე რაინდი**“ () — XIV საუკუნის ალიტერაციული პოემა , სარაინდო რომანი, რომელიც ეძღვნება მეფე არტურის ძმიშვილის, სერ გავეინის თავგადასავალს. პოემა ასახავს რაინდობის სულისკვეთებასა და სიტყვისადმი ერთგულებას. პოემაში გამოყენებული სახეები წარმოიშვა კელტურ, გერმანულ და სხვა ფოლკლორულ-მითოლოგიურ ტრადიციებში..

*„სერ გავეინი და მწვანე რაინდი“* არის სარაინდო რომანის მნიშვნელოვანი მაგალითი, რომელშიც არის ამ ჟანრისთვის დამახასიათებელი სიუჟეტი — გმირი სხვადასხვა გამოცდას გადის, რომლებიც მის პიროვნულ თვისებებს ამოწმებენ. პოემის განსხვავებული კრიტიკული განხილვები - დაწყებული ქრისტიანულით და დამთავრებული ფემინისტურით, ცხადყოფს თემებს, მაგალითად კონფლიქტს ინგლისისა და უელსის მოსახლეობას შორის.

ინგლისურენოვან ქვეყნებში ნაწარმოებისადმი ინტერესი შენარჩუნებულია ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინის თარგმანის წყალობით. არსებობს ასევე საიმონ ერმიტიჯისა და ჯონ გარდნერის თარგმანები საშუალოინგლისური ენიდან თანამედროვე ინგლისურზე. ქართულ ენაზე ნაწარმოები ნათარგმნი არ არის.

## სქოლიო 
კატეგორია:სარაინდო რომანები
კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ნაწარმოებები
ლიუტა

მინი|მარჯვნივ|250პქ|მდინარე ლიუტის ხეობა
**ლიუტა** () – მდინარე ჩილეში. მიედინება ჩილეს არიკა და პარინაკოტას რეგიონის ტერიტორიაზე. სათავეს იღებს ანდების მთების დასავლეთ კალთებზე. მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით. სიგრძე – 147 კმ. აუზის ფართობი – 3400 კმ². უერთდება წყნარ ოკეანეს. 

ძირითადი შენაკადებია: ასუფრე, კოლპიტასი და სოკორომა. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* RÍOS DE CHILE - Río Lluta  
* Lluta.pdf 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ბაზიფიკაცია

**ბაზიფიკაცია** (გეოლოგიაში) — დედამიწის კონტინენტური ქერქის ოკეანურ ქერქად გარდაქმნის ჰიპოთეზური პროცესი. ამ დროს უნდა მიმდინარეობდეს ან მეტასომატური ბაზიფიკაცია — ქერქის „გრანიტულ” ფენაში კაჟმიწისა და ტუტეების თანდათანობითი შეცვლა ქვემოდან მოდენილი მაგნიუმით, კალციუმითა და რკინით, ან მანტიიდან ამოსულ გადახურებულ ბაზალტურ მდნარში გრანიტებისა და გნაისების „გახსნა“. ბაზიფიკაციის ჰიპოთეზაზე მუშაობდნენ გეოლოგები ვლადიმერ ბელოუსოვი, ბ. პეტრუშევსკი და ვ. ტიხომიროვი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგია
ახალსოფელი (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი)

**ახალსოფელი** — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემის ცენტრი (სოფლები: გოხნარი, ზირბითი, საფუძრები). მდებარეობს ალგეთის ხეობაში, მდინარე ალგეთის შესართავის ბზისწყლის მარჯვენა მხარეს, ბედენის პლატოზე.

სოფელში არის წმინდა ბარბარეს სახელობის ეკლესიის ნანგრევები, წმინდა გიორგის სახელობის, ღვთისმშობლის, კვირაცხოვლობის, პეტრე პავლეს სახელობის ეკლესიები, რომლებიც საკმაოდ დანგრეული და დაზიანებულია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 118 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
კებრადა-დე-ასაპა

**კებრადა-დე-ასაპა** () — დროებითი მდინარე ჩილეში. მიედინება ჩილეს არიკა და პარინაკოტას რეგიონის ტერიტორიაზე.

სათავეს იღებს ანდების მთებზე. შუა დინებაში ქმნის ხეობას, რომელიც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილია რეგიონის სოფლის მეურნეობისათვის. სიგრძე 128 კმ. აუზის ფართობი — 3070 კმ². უერთდება წყნარ ოკანეს ქალაქ არიკასთან. 

ძირითადი შენაკადებია — სეკო, ტიგნამარი, ჩაპიკინია. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - კებრადა-დე-ასაპა 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
გრაუვაკა

**გრაუვაკა** ( — ნაცრისფერი და Wacke — ქანი) — მუქი შეფერილობის, ძირითადად, ქვიშაქვური ქანი, რომელიც შეიცავს თიხის ნატეხებს, არგილითებს, ალევროლითებს, ქვიშაქვებს, სხვადასხვა მეტამორფულ ეფუზიურ და ინტრუზიულ ქანებს (გრანიტოიდების გარდა), მუქი ფერის მინერალებს, ფუძე და საშუალო პლაგიოკლაზებს. გრაუვაკა ნაცრისფერი, მუქი ნაცრისფერი, მომწვანო, ხშირად მიწისფერი იერისაა. ადრე ამ ტერმინით აღნიშნავდნენ ფუძე ეფუზივებით გამოფიტვისა და გადარეცხვის შედეგად მიღებულ ქანებს. ახლა მას უწოდებენ დიდი სიმტკიცის ქვიშაქვას.

გვხვდება ძირითადად პოლიმიქტური (შედგება სხვადასხვა ქანების ან მინერალების ნატეხებისაგან), უფრო ნაკლებად, მონომიქტური, მაგ., ბაზალტური, პიროქსენული) ქანებიც. მინარევის სახით მასში არაიშვიათად არის წარმოდგენილი კვარციტების, გნაისებისა და გრანიტოიდების ნატეხები, რომელთა შემცველობისას 25 %-ზე მეტად გამოყოფენ გარდამავალ სხვაობას საკუთრივ გრაუვაკიდან კვარცულ ან არკოზულ ნატეხებამდე. გრაუვაკის შედგენილობა განსაზღვრავს მათ ლითოლოგიურ უმწიფობას. გრაუვაკა ჩვეულებრივ დაუხარისხებელია ან ცუდად არის დახარისხებული; არაშრეებრივი ან ჰორიზონტალურად გრადაციული, ირიბი და ტალღოვანი ფენისაა.

გრაუვაკა უფრო ფართოდ არის გავრცელებული ვიდრე სხვა შედგენილობის ნატეხი ქანები (კვარცული, არკოზული). წარმოშობის წესისა და პირობების მიხედვით, გრაუვაკას ყოფენ პროლუვიურ, მთა-ალუვიურ, ზღვიურ (ზვირთცემული, ნაკადური, კოლუვიური, ტურბიდიტული და სხვა), ვულკანურ (ჰიალოკლასტიტები, ტუფები, ტუფიტები), აგრეთვე მყინვარულ და ეოლურ დანაგროვებად. გრაუვაკა შედის ფლიშურ, შლირულ, მოლასურ, ვულკანურ, ნახშირიან და სხვა ნაოჭა და ვულკანური სარტყლების ფორმაციებში, შიდაკონტინენტურ რიფტებში, კონტინენტურ კიდეებზე, იშვიათად — ოკეანის ცენტრალურ ნაწილებშიც. დანალექების ჭრილში გრაუვაკის არსებობა მოწმობს დანაწევრებული რელიეფისა და აქტიური ტექტონიკური მოძრაობის პირობებში არსებულ ნალექთდაგროვების მიმდინარეობასა და ვულკანური აქტივობის გამოვლინებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* გრაუვაკა — სტატია სამთო ენციკლოპედიიდან 

## ლიტერატურა
* Шуман В. Мир камня. Горные породы и минералы. — М.: Мир, 1986. С. 108;
* Фро­лов В. Т. Ли­то­ло­гия. М., 1993. Т. 2;
* Сис­те­ма­ти­ка и клас­си­фи­ка­ция оса­доч­ных по­род и их ана­ло­гов. СПб., 1998.

## სქოლიო
კატეგორია:დანალექი ქანები
კატეგორია:ქვიშაქვა
კებრადა-დე-ვიტორი

**კებრადა-დე-ვიტორი** () – დროებითი მდინარე ჩილეში. მიედინება ჩილეს არიკა და პარინაკოტას რეგიონის ტერიტორიაზე.

სათავეს იღებს ანდების მთებზე. მიედინება დასავლეთისაკენ და უერთდება წყნარ ოკეანეს. სიგრძე 148 კმ. აუზის ფართობი – 1590 კმ². 

ძირითადი შენაკადებია – გარსა, კობიხა, უმირპა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - კებრადა-დე-ვიტორი 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ტანა (ჩილე)

**ტანა** () – მდინარე ჩილეში. მიედინება ჩილეს ტარაპაკის რეგიონის ტერიტორიაზე.

სათავეს იღებს ვულკან ისლუგაზე. ზემო დინებაში ეწოდება კამინია. მიედინება დასავლეთისაკენ და უერთდება წყნარ ოკეანეს. სიგრძე 163 კმ. აუზის ფართობი – 2790 კმ². 

ძირითადი შენაკადებია – ტილივიჩე, რეტამილია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - ტანა ან კამინია 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ავტონომიური რესპუბლიკა

**ავტონომიური რესპუბლიკა** — სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი, რომელსაც გააჩნია ტერიტორია, კონსტიტუცია და კანონმდებლობა, ხელისუფლებისა და მმართველობის უმაღლესი ორგანოები, სასამართლო და სახელმწიფოებრიობის სხვა ატრიბუტიკა. ამავდროულად იგი არ არის დამოუკიდებელი სახელმწიფო.

## საქართველოს ავტონომიური რესპუბლიკები
საქართველოს სუვერენულ ტერიტორიაზე არსებობს ორი ავტონომიური რესპუბლიკა — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა. აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკას აქვს საკუთარი კონსტიტუცია, დროშა და გერბი. აჭარის სტატუსს განსაზღვრავს საქართველოს კანონი* „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ“*. უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოს აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში წარმოადგენს უმაღლესი საბჭო, რომელიც ირჩევა 4 წლით, უმაღლესი აღმასრულებელი ორგანო არის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობა, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო არის საკრებულო, ხოლო აღმასრულებელი ორგანოა გამგეობა (მერია). მართლმსაჯულება ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე ხორციელდება მხოლოდ სასამართლოების მიერ. აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში მოქმედებს სახალხო დამცველის (ომბუდსმენის) წარმომადგენელი, რომელიც დამოუკიდებელია და ზედამხედველობს ადამიანის უფლებებისა და თავისუფლებების დაცვას. აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკას გააჩნია თავისი ბიუჯეტი, რომელსაც ყოველწლიურად ამტკიცებს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭო.

## იხილეთ აგრეთვე
*ავტონომიური რეგიონი

## სქოლიო 
კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
კატეგორია:ავტონომია
რეტამილია

**რეტამილია** () – მდინარე ჩილეში. მიედინება ჩილეს ტარაპაკის რეგიონის ტერიტორიაზე.

სათავეს იღებს ანდების მთებში. მიედინება დასავლეთისაკენ და უერთდება წყნარ ოკეანეს. სიგრძე 125 კმ. აუზის ფართობი – 1032 კმ². უერთდება მდინარე ტანას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - რეტამილია 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
სან-პედრო (ლოა)

მინი|მარჯვნივ|250პქ|მდინარე ლოა და მისი შენაკადები
**სან-პედრო** () –  მდინარე ჩილეში. არის ლოას მარცხენა შენაკადი. მიედინება ჩილეს ანტოფაგასტის რეგიონის ტერიტორიაზე. სიგრძე 75 კმ. აუზის ფართობი – 1087 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - სან-პედრო 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
პან-დე-ასუკარი

**პან-დე-ასუკარი** () – მდინარე ჩრდილოეთ ჩილეში. მიედინება ჩილეს ატაკამის რეგიონის ტერიტორიაზე.

წარმოიქმნება მდინარეების კარისოსა და დონა-ინეს-ჩიკას შეერთების შედეგად. მიედინება სამხრეთ-დასავლეთისაკენ პან-დე-ასუკარის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე და უერთდება წყნარ ოკეანეს.

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ქვიშნარი

**ქვიშნარი** — ფხვიერი ქვიშა-თიხნარი დანალექი ქანი, რომელიც შეიცავს დაახლოებით 0,005 მმ ზომის მექანიკურ ნაწილაკებს (3-10 %). ნიადაგთმცოდნეობაში თიხით უფრო მდიდარ ქვიშნარს მძიმე, ხოლო ღარიბს — მსუბუქი ქვიშნარი ეწოდება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქვიშა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დანალექი ქანები
ქვიშა

**ქვიშა** — წვრილმარცვლოვანი ფხვიერი დანალექი ქანი ან თანამედროვე ნალექი. შედგება სხვადასხვა მინერალის ან ქანის მომრგვალებული ან დაკუთხული მარცვლებისაგან (ზომა 0,1-1 მმ ). წარმოშობის მიხედვით განარჩევენ: მდინარეულ, ტბიურ, ზღვიურ, ფლუვიოგლაციალურ და ეოლურ ქვიშებს; მინერალური შედგენილობის მიხედვით — კვარციან, გლაუკონიტ-კვარციან, მინდვრის შპატიან-კვარციან, ქარსიან და სხვა ქვიშებს. ჩვეულებრივ იყენებენ საშენ მასალად; კვარციან ქვიშებს — მინის, კერამიკისა და სამსხმელო წარმოებაში. ძვირფასი მინერალების (თვითნაბადი ოქრო და პლატინა, ცირკონი, რუტილი და სხვ.) შემცველი ქვიშების დანაგროვი წარმოადგენს ქვიშრობრივ საბადოს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქვიშა
კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეულები
კატეგორია:დანალექი ქანები
Marching Out

***Marching Out*** — შვედი მუსიკოსის ინგვი მალმსტინის 1985 წელს გამოსული რიგით მეორე სოლო ალბომი.

ამ ალბომიდან გამოშვებული სინგლებია&nbsp;I'll See The Light, Tonight და I Am A Viking.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* ინგვი მალმსტინი&nbsp;— ყველა ელექტრო და აკუსტიკური გიტარა, შემცვლელი ვოკალი, გიტარის პედალი;
* ანდერს იუჰანსონი&nbsp;— დრამები;
* იენს იუჰანსონი&nbsp;— კლავიშებიანი საკრავები;
* მარსელ იაკობი&nbsp;— ბას გიტარა;
* ჯეფ სკოტ სოტო&nbsp;— ვოკალი.

## სქოლიო 
კატეგორია:1985 წლის ალბომები
კატეგორია:ინგვი მალმსტინის ალბომები
ლიოსი

thumb|ლიოსი
**ლიოსი** () — წმინდამარცვლოვანი ერთგვაროვანი არაშრეებრივი ჩალისფერი ქანი, რომლის შედგენილობაა: კვარცი და სილიკატები 27-90%, თიხამიწა 4-20%, ნახშირმჟავა კალციუმი 6% და მეტი. მინარევების სახით შეიცავს რკინის ჰიდროჟანგებს, ქარსებსა და სხვა მინერალებს. ფორიანობა 40-55%. ლიოსი წარმოიქმნება ზომიერი სემიარიდული ჰავის
პირობებში. განლაგებულია რამდენიმე მ-იდან 50-100 მ სისქის ზეწრის სახით. გავრცელებულია ზომიერ სარტყელში, მ.შ. ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში. 

ლიოსის წარმოშობის შესახებ არსებობს ეოლური, ალუვიური, პროლუვიური, ნიადაგური და სხვა თეორიები. ლიოსის წარმოშობის თეორიაზე მუშაობდნენ ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი, ლევ ბერგი და სხვა მკვლევრები. ლიოსი შავმიწა და რუხი ნიადაგის დედაქანია. გამოიყენება აგურისა და ცემენტის წარმოებაში, ჯებირების მშენებლობაში და სხვ.

## ლიტერატურა 
* Берг Л. С., Избранные труды, т. 3, М., 1960.
* Петрографический словарь. М., Недра, 1981.

კატეგორია:დანალექი ქანები
ქვიშაქვა

**ქვიშაქვა** — დანალექი ქანი, რომელიც შედგება თიხოვანი, კარბონატული, კაჟმიწოვანი ან სხვა შედგენილობის მასალით შეცემენტებული ქვიშის მარცვლებისაგან. მარცვლის სიდიდის მიხედვით განარჩევენ: წვრილმარცვლოვან (0,1-0,25 მმ), საშუალომარცვლოვან (0,25-0,5 მმ) და მსხვილმარცვლოვან (0,5 მმ) ქვიშაქვებს; მინერალური შედგენილობის მიხედვით — მონო და პოლიმინერალურ ქვიშაქვებს. სიმკვრივე 2250-2670 კგ/მ³, ფორიანობა — 0,69-6,7 %, წყალშანთქმა 0,63-6,0 %, ცეცხლგამძლეობა — 1700 °C-მდე. ჩვეულებრივ იყენებენ საშენ მასალად. კვარციან ქვიშაქვას კი, რომელიც შეიცავს 95%-ზე მეტ SiO2-ს — მინისა და ცეცხლგამძლე მასალების წარმოებაში, ფერად მეტალურგიაში და სხვა.

პოლიმიქტური სახესხვაობებიდან გამოიყოფა: არკოზი და გრაუვაკა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სასარგებლო წიაღისეულები
კატეგორია:დანალექი ქანები
ჩილეს მდინარეების სია

**ჩილეს მდინარეები და მათი შენაკადები რეგიონების მიხედვით:**

## ანტოფაგასტა
* ლოა
**სან-პედრო
**სალადო
**სან-სალვადორი
*ტალტალი
**პეინეტა

## არიკა და პარინაკოტა
*კონკორდია
**გალინასოსი
*ლიუტა
*კებრადა-დე-ასაპა
**სეკო
**ტიგნამარი
**კაბრადა-ლა-იგუერა
*კებრადა-დე-ვიტორი
**უმპირა
**კებრადა-გარსა
*კოსაპილია
*სილალა
*ლაუკა
*კამარონესი
**ატახამა
**კარიტაია
**ჩისა - ტარაპაკა

## ატაკამა
*პან-დე-ასუკარი
*სალადო (წყნარი ოკეანე)
**სალადიტო
**სალინასი
*კოპიაპო
**ხორკერა
**პულიდო
**მამფლასი
**პაიპოტე
*უასკო
**ტრანსიტო
**კარმენი

## ტარაპაკა
*ტანა
**რეტამილია
**სორა

## კოკიმბო
*ელკი
**ტურბიო
**კოჩიგუასი
**კლარო
*ლიმარი
**ურტადო
**ლოს-მოლესი
**რიო-გრანდე
**კოგოტი
**კომბარბალა
*ჩოაპა
**ილიაპელი
**ჩალინგა
**საპალიარი
**ტოტორალი
*კილიმარი

## ვალპარაისო
*პეტორკა
*ლა-ლიგუა
*აკონკაგუა
**პუტაენდო
**კოლორადო
**ხუნკალი
**რიო-ბლანკო
*მაიპო - სანტიაგო

## სანტიაგო
**მაპოჩო
***იებრა-ლოკა
***კოლინა
**იესო
**პუანკე
**ვულკანი
**რიო-კოლორადო
**ანგოსტურა
*რაპელი - სანტიაგო, ო’ჰიგინსის რეგიონი, ვალპარაისო

## ო'ჰიგინსი
**კაჩაპოალი
***კოია
***პანგალი
***კლარო
**ტინგირირიკა
***პორტილიო
***ლას-დამასი

## მაულე
*მატაკიტო
**ტენო
***კლარო
***მალო
***ნასიმენტო
**ლონტუე
***კოლორადო
***ლოს-პატოს-დე-სან-პედრო
*მაულე
**კლარო
***ლირკაი
**ლონკომილია
***აჩიბუენო
****ანკოა
***ლონგავი
***კაუკენესი
***პერკალაუკენი - მაულე, ბიო-ბიო
****პურალელი
***პუტაგანი
**მელადო

## ბიო-ბიო
*იტატა
**ნიუბლე
***ჩილიანი
**დიგილინი
**ჩოლგუანი
*ანდალიენი
*ბიო-ბიო
**ლახა
***პოლკურა
**დუკეკო
**ლონკიმაი
**მულჩენი
**რენაიკო
**ვერგარა
***მალეკო - არაუკანია
***რაუე - არაუკანია
**კულენკო
***ტავოლევო
*ჩივილინგო
*ლარაკეტე
*კარამპანგუე
*ტუბული
*კიაპო
*ლებუ

## არაუკანია
*იმპერიალი
**კაუტინი
***ჩოლჩოსი
***ლუმაკო
***ტრაიგენი
*ტოლტენი
**ალიპენი
**ტრანკურა
*ლინგუე

## ლოს-რიოსი
*ვალდივია
**კალე-კალე
***სან-პედრო
****ენკო
*****ლიანკიუე
******უაუმი
******ლიკინე
*****პულინკე
**კაუ-კაუ
**კრუსესი
**კუტიპაი
**ფუტა
*ბუენო - ლოს-რიოსი, ლოს-ლაგოსი
**პილმაიკენი - ლოს-რიოსი, ლოს-ლაგოსი

## ლოს-ლაგოსი
**რაუე
***დამასი
***რიო-ნეგრო
*პეტროუე
*პუდიდი
*პუელო
**მანსო
*მაულინი
*რენიუე
*ელჩო
**ფუტალეუფუ
*პალენა
**ფრიო

## აისენი
**ფიგეროა
*სისნესი
*აისენი
**მანიგუალესი
***კანიონი
***ნირეგუაო
**სიპპსონი
*ბაკერი
**იბანესი
**მურტა
**ჩაკაბუკო
**კოჩრანე
*ბრავო
*პასკუა

## მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკა
*სერანო
**პაინე
**ვისკაჩასი
***ასენსიო
**დიკსონი
**გეიკე
**გრეი
**პინგო
**ტინდალი
*ჩიკო
*რიო-გრანდე
*ასოპარდო

## რესურსები ინტერნეტში
* riversofchile.com

*
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის მდინარეები