13 იანვარი

**13 იანვარი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-13 დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 352 დღე (ნაკიან წელში — 353).

## დღის მოვლენები 
* ძვ. წ. 27 : რომის სენატის დადგენილებით ოქტავიანეს მიენიჭა იმპერატორის, ავგუსტუსის და პრინცეფსის წოდებები. ეს დღე რომის იმპერიის დაბადების დღედ ითვლება.
* 1847 : კაუენგას ტრაქტატით დასრულდა მექსიკა-აშშ-ის ომი კალიფორნიაში.
* 1559 : ელისაბედ I-ის ინგლისის დედოფლად კურთხევის ცერემონია შედგა ვესტმინსტერის სააბატოში.
* 1602 : უილიამ შექსპირის „უინძორის მხიარული ცოლები“ გამოიცა.
* 1610 : გალილეო გალილეიმ იუპიტერის მეოთხე თანამგზავრი „კალისტო“ აღმოაჩინა.
* 1782 : მანჰაიმში შედგა პრემიერა ფრიდრიხ შილერის დრამისა „ყაჩაღები“.
* 1830 : ახალი ორლეანის დიდი ხანძარი დაიწყო.
* 1873 : სანქტ-პეტერბურგში  შედგა პრემიერა ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის ოპერისა „მაისის ღამე“ (რუს. «Майская ночь») 
* 1898 : ფრანგმა მწერალმა ემილ ზოლამ გამოაქვეყნა თავისი წერილი „დრეიფუსის საქმე“.
* 1910 : ოპერის ტრანსლაცია განხორციელდა პირველად რადიოთი — ენრიკო კარუზოს შესრულებით ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენ ოპერის თეატრიდან.
* 1915 : მიწისძვრამ ავეძანოში (იტალია) 29 800 ადამიანი იმსხვერპლა.
* 1930 : მიკი მაუსის კომიქსი გამოჩნდა პირველად.
* 1934 : საბჭოთა კავშირში მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი შემოიღეს.
* 1938 : ინგლისის ეკლესიამ ევოლუციის თეორია მიიღო.
* 1942 : ჰენრი ფორდმა დააპატენტა პლასტმასის ავტომანქანა, რომელიც ჩვეულებრივზე 30%-ით ნაკლებს იწონიდა.
* 1953 : მარშალი იოზიპ ტიტო იუგოსლავიის პრიზედნეტი გახდა.
* 1963 : პუტჩისტებმა მოკლეს ტოგოს რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი სილვანუს ეპიფანიო ოლიმპიო 
* 1968 : ჯონი კეში მის განთქმულ ალბომს წერს ცოცხალი შესრულებით ფოლსომის საშტატო საპყრობილედან.
* 1986 : ჩრდილოეთ იემენში დაიწყო სამოქალაქო ომი.
* 1991 : 12 იანვრის ღამით და 13 იანვარს (ვილნიუსის სისხლიანი კვირა) საბჭოთა ომონის რაზმმა დაიკავა რადიო-ტელევიზიის კომიტეტის შენობა და ტელევიზიის ანძა ვილნიუსში (ლიეტუვა). ამ ძალადობრივი ოპერაციის შედეგად დაიღუპნენ მშვიდობიანი უიარაღო დამცველები — 14 ადამიანი და 1000-ზე  დაშავდა.
* 1993 : ერიხ ჰონეკერი (გერმანია) თავის მეუღლესთან ერთად გადასახლდა საცხოვრებლად ჩილეში.
* 2011 : სამხრეთ კორეაში ერთ მილიონზე მეტი ღორი დამარხეს ცოცხლად ფეხი-პირის ღრუს დაავადების აფეთქების გამო.
* 2012 : იტალიის დასავლეთ სანაპიროსთან საკრუიზო გემის Costa Concordia ავარიის შედეგად  დაიღუპა არანაკლებ ხუთი ადამიანი.
* 2020 : მალტაში მიმდინარე პოლიტიკური კრიზისის ფონზე ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი რობერტ აბელა ხდება.
* 2021 : დონალდ ტრამპი აშშ-ის პირველი პრეზიდენტი გახდა, რომელსაც წარმომადგენელთა პალატამ იმპიჩმენტი ორჯერ გამოუცხადა.
* 2024 : **ლაი ცინგ დე** ტაივანის პრეზიდენტად აირჩიეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1334 : ენრიკე II — კასტილიისა და ლეონის მეფე.
* 1773 : იოსებ ილარი ეკელი — ავსტრიელი იეზუიტი მღვდელი და ნუმიზმატი.
* 1777 : ელიზა ბონაპარტი — საფრანგეთის პრინცესა და ტოსკანას ჰერცოგინია.
* 1862 : ალექსანდრე ყიფშიძე — ქართველი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე.
* 1872 : ნინო ნაკაშიძე — ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.
* 1876 : ოტო ლიბკნეხტი — გერმანელი ქიმიკოსი
* 1890 : იური ულუოტსი — ესტონელი პოლიტიკოსი.
* 1892 : ჯამალზადე — ირანელი მწერალი.
* 1905 : ვასილ კაციტაძე — ქართველი ჰიგიენისტი.
* 1908 : სიმონ ვირსალაძე — ქართველი თეატრალური მხატვარი 
* 1908 : ვალენტინ თოფურიძე — ქართველი მოქანდაკე
* 1919 : იგორ გუზენკო — საბჭოთა კრიპტოგრაფი.
* 1926 : მაიკლ ბონდი — ინგლისელი მწერალი.
* 1930 : ფრენსის შტერნჰაგენი — ამერიკელი მსახიობი.
* 1937 : არიადნა შენგელაია — ქართველი მსახიობი
* 1956 : ზაქირ კარალოვი — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი
* 1960 : ოლგა ვასილიევა — რუსი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე
* 1966 : პატრიკ დემპსი — ამერიკელი მსახიობი და ავტომრბოლელი.
* 1969 : ემერიკ შოპრადი — ფრანგი პოლიტიკოსი
* 1969 : სტივენ ჰენდრი — შოტლანდიელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი.
* 1976 : მარიო იეპესი — კოლუმბიელი ფეხბურთელი.
* 1977 : ორლანდო ბლუმი — ბრიტანელი მსახიობი. 
* 1984 : რაიფ ბადავი — არაბი მწერალი და აქტივისტი.
* 1990 : მამადუ სახო — ფრანგი ფეხბურთელი 
* 1994 : ნიკოლოზ კაჭარავა — ქართველი ფეხბურთელი
* 1995 : ლეანდრო რიბეირო — ბრაზილიელი ფეხბურთელი
* 1997 : ოთარ გოშაძე — ქართველი ფეხბურთელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* ძვ. წ. 85 : გაიუს მარიუსი — რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე.
* 858 : ეთელვულფი — ესექსის მეფე.
* 888 : კარლოს მსუქანი — საღვთო რომის იმპერატორი.
* 1177 : ჰენრიხ II — ავსტრიის მეფე.
* 1330 : ფრიდრიხ I — ავსტრიის მეფე.
* 1766 : ფრედერიკ V — დანიის მეფე.
* 1941 : ჯოისი, ჯეიმზ — ირლანდიელი მწერალი.
* 1988 : ჩანგ ჩინგ-კუო — ჩინეთის პრეზიდენტი.

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** **ღირსი საბიანა**  
** მელანია რომაელი  

* აგრეთვე:
** ლიეტუვა : თავისუფლების დამცველთა დღე (1991).

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**
* 

0113