open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ენრიკე გრანადოსი

**პანტალეონ ენრიკე ხოაკინ გრანადოს კამპინია**, უფრო მეტად ცნობილი როგორც **ენრიკე გრანადოსი** (დ. 27 ივლისი, 1867 – 24 მარტი, 1916) — ესპანელი კომპოზიტორი და პიანისტი. მადრიდის კონსერვატორიაში იყო ფელიპე პედრელის მოწაფე. არის 7 ოპერის, სიმფონისაა და კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებების ავტორი. ცნობილია მისი საფორტეპიანო ნაწარმოები „გოიესკები“, „ესპანური ცეკვები“ და „მარია დელ კარმენი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

* ბიოგრაფია და სურათები 
* www.kreusch-sheet-music.net – Free Scores by Granados
*Personal papers of Enric Granados in the Biblioteca de Catalunya

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი კომპოზიტორები
გენრიხ იაგოდა

**გენრიხ იაგოდა** (; დ. 7 ნოემბერი, 1891 – გ. 15 მარტი, 1938) — საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური მოღვაწე. სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი 1934-1936 წლებში. იაგოდა 1937 წელს დააპატიმრეს, 1938 წელს კი დახვრიტეს. 1917-1937 წლებში იაგოდა იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისრები
ჩინეთის ეროვნული ფარმაცევტული ჯგუფი

**ჩინეთის ეროვნული ფარმაცევტული ჯგუფის კორპორაცია (CNPGC)**, აგრეთვე ცნობილი, როგორც **Sinopharm**-ი — ჩინეთის სახელმწიფო საწარმო, უმსხვილესი ჩინური ფარმაცევტული კორპორაცია. შტაბ-ბინა მდებარეობს პეკინში. აქციების საკონტროლო პაკეტს ფლობს სახელმწიფო ქონების ზედამხედველობისა და ადმინისტრირების კომისია.

2016 წელს, შემოსავლების მიხედვით კორპორაციების წლიური რანჟირების სისტემაში Fortune Global 500, Sinopharm-ს 205-ე ადგილი ეკავა.

## ისტორია
ჩინეთის ეროვნული ფარმაცევტული ჯგუფის კორპორაცია () 1998 წლის 26 ნოემბერს დაარსდა. 2009 წელს შეუერთდა ჩინეთის ეროვნულ ბიოტექნოლოგიურ ჯგუფს ().

2017 წელს, მისი ერთ-ერთი დანაყოფი, უხანის ბიოლოგიური პროდუქტების ინსტიტუტი, DPT-ის (დიფტერია, ყივანახველა, ტეტანუსი) არაეფექტიანი ვაქცინების გაყიდვისთვის დააჯარიმეს.

## COVID-19-ის ვაქცინა
Sinopharm-ის მიერ COVID-19-ის წინააღმდეგ ინაქტივირებული ვირუსის ტექნოლოგიით შექმნილი ერთ-ერთი ვაქცინაა BBIBP-CorV. 2020 წლის დეკემბერში, მისი კლინიკური ცდების III ფაზა დასრულდა არგენტინაში, ბაჰრეინში, ეგვიპტეში, მაროკოში, პაკისტანში, პერუსა და არაბთა გაერთიანებულ საამიროებში; ცდაში სულ 60 000-ზე მეტმა ადამიანმა მიიღო მონაწილეობა. 

9 დეკემბერს, რაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა განაცხადა, რომ III ფაზის შუალედური შედეგები ვაქცინის 86-პროცენტიან ეფექტიანობაზე მიუთითებდა. დეკემბრის ბოლოს, Sinopharm-მა განაცხადა, რომ შიდა ანალიზებმა 79%-იანი ეფექტიანობა აჩვენა. მიუხედავად იმისა, რომ Pfizer–BioNTech-ისა და Moderna-ს მიერ ინფორმაციული რნმ-ის ტექნოლოგიით დამზადებული ვაქცინების ეფექტიანობა უფრო მაღალია და 90 პროცენტს აჭარბებს, მათი დისტრიბუცია გარკვეულ გამოწვევებთანაა დაკავშირებული, რადგან მოითხოვს უკიდურეს დაბალ ტემპერატურაზე შენახვას; რაც შეეხება Sinopharm-ის ვაქცინას, მისი ტრანსპორტირება და შენახვა შესაძლებელია ჩვეულებრივი მაცივრის ტემპერატურაზე. 

Sinopharm-ის ვაქცინას (BBIBP-CorV) იყენებენ აზიის, აფრიკის, სამხრეთ ამერიკისა და ევროპის ქვეყნები. 2021 წლის 4 მაისიდან ამ ვაქცინით იწყება 18-დან 55 წლამდე პირთა აცრა საქართველოშიც. 2021 წელს Sinopharm-ი მილიარდი დოზის დამზადებას გეგმავს. 26 მარტს Sinopharm-მა განაცხადა, რომ უკვე გამოყენებული იყო მისი ვაქცინის 80 მილიონ დოზაზე მეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
*როგორ მუშაობს „სინოფარმის“ ვაქცინა 1tv.ge
* ოფიციალური საიტი
* Official website of China National Pharmaceutical Foreign Trade Corporation 
* Official website of China Sinopharm International Corporation 
* Official website of China National Pharmaceutical Industry Corporation 
* Official website of China National Medical Device Co., Ltd.
* Official website of China National Biotec Group 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის კომპანიები
ჯონ ლინდლი

**ჯონ ლინდლი** (; დ. 5 თებერვალი, 1799, კატონი — გ. 1 ნოემბერი, 1865, ტარნემ-გრინი) — ინგლისელი ბოტანიკოსი. ახალგაზრობიდან სწავლობდა ბოტანიკას; 1829–1860 წლებში იყო ლონდონის უნივერსიტეტის ბოტანიკის პროფესორი. ამას გარდა, 40 წლის განმავლობაში მუშაობდა ლონდონის მებაღეობის საზოგადოების მდივნად. სამეცნიერო მოღვაწეობა დაიწყო ვარდების შესახებ მონოგრაფიის გამოქვეყნებით („Rosarum Monographia“, 1820), მომდევნო წელს დაიწყო „Collecta Botanica“-ის დაბეჭვდა (I–VIII). ლინდლის ეკუთვნის ნაშრომები: „Digitalium Monographia“ (ლონდონი, 1821), „Synopsis of the British Flora“ (1829), „An introduction to the natural system of Botany“ (1839, 3 გამოც.), „Natural System of Botany“ (ლონდონი, 1835) — ამ უკანასკნელში გადმოსცა მცენარეთა სამეფოს მისეული სისტემა. სხვა მრავალრიცხოვან ნაშრომთა შორის აღსანიშნავია: „First principles of Botany“; შემდგომში ეს ნაშრომი (1852 წელს გამოიცა მე-7 გამოცემა) გამოვიდა სათაურით: „Elements of Botany“, „The genera and species of orchidaceous plants“ (ლონდონი, 1830–1840), „The fossil Flora of Great-Britain“ (ლონდონი, 1831–1837), „Nixus plantarum“ (ლონდონი, 1833); „Flora medica“ (1838), „Sertum orchidaceum“ (1838), „The theory of horticulture“ (1840), „Pomologia Britannica“ (1841), „The vegetable kingdom“ (ლონდონი, 1846), „The flower garden“ (ლონდონი, 1851–1853) და სხვ. მის პატივსაცემად ვარდისებრთა ოჯახის ერთ-ერთ გვარს *Lindleya* უწოდეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ბავარიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:ბრიოლოგები
კატეგორია:ინგლისელი მიკოლოგები
ზღვისპირა ლურჯი ნარი

**ზღვისპირა ლურჯი ნარი** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. ლეგა ფერისაა. ღერო სიმაღლეში 20–50 სმ-ია, თითქმის ძირიდანვე გაფარჩხულ-დატოტვილია. აქვს ტყავისებური ფოთლები, ნათლად გამოსახული ძარღვებით, კიდეებზე მსხვილეკლებიანი, მომრგვალოგულისებური ან თირკმლისებური. თავაკები დიდი ზომისაა, სფეროსებური. საბურველის ფოთოლაკები – 5, ფართორომბისებრი. თანაყვავილები სადგისისებურია, წვერზე 3 წვეტით. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივლის-სექტემბერში. გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე აზიაში. საქართველოში გვხვდება აფხაზეთში, სამეგრელოსა და აჭარაში. იზრდება ზღვისპირა სილნარებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ლურჯი ნარი
მოუხრელი ადამიანის სინდრომი

**მოუხრელი ადამიანის სინდრომი** — სინდრომი რომელიც ძირითადად ახალგაზრდა მამაკაცებში იქნა შემჩნეული. საწყის ეტაპებზე ხასიათდება ხერხემლის კუნთების ინტერმისიული, მტკივნეული სპაზმებით. ამის შემდეგ ჩონჩხის კუნთები მუდმივად ამაღლებულ ტონუსს იძენს, რასაც მოძრაობებით გამოწვეული სპაზმები მოჰყვება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

კატეგორია:სინდრომები
ჰერსტმანის სინდრომი

**ჰერსტმანის სინდრომი** — სინდრომი რომელიც გამოიხატება თითების აგნოზიით, სივრცითი დეზორიენტირებით, აკალკულიით, აგრაფიით და ხანდახან აპრაქსიით, დისლექსიით და ჰომონიმიური ჰემიანოფსიით. დაავადება ვითარდება დომინანტური ნახევარსფეროს თხემის ნაწილის დაზიანების. სახელი დაერქვა ამერიკაში დაბადებული ებრაელი-ავსტრიელი ნევროლოგის, ჯოზეფ ჰერსტმანის გამო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

კატეგორია:სინდრომები
ოტო ზელცი

**ოტო ზელცი** (; დ. 14 თებერვალი, 1881 – გ. 27 აგვისტო, 1943) — გერმანელი ფსიქოლოგი. დაამთავრა მიუნხენის უნივერსიტეტი. ზელცი ვიუცბურგის სკოლის ფუძემდებელთან, ოსვალდ კიულპესთან ერთად მუშაობდა ბონის უნივერსისტეტში. 1923 წლიდან ხელმძღვანელობდა მანჰეიმის ფსიქოლოგიისა და პედაგოგიკის ინსტიტუტს. იყო ჟურნალების „Archiv fur die gesamte Psychologie” და „Psychotechnische Zeitschrift” რედაქტორი. 1933 წელს ებრაული წარმოშობის გამო გაათავისუფლეს სამსახურიდან. 1939 წლიდან ემიგრაციაში იყო ნიდერალნდებში. 1943 წელს ამსტერდამში დააპატიმრეს და გადაყვანილი იქნა აუშვიცის საკონცენტრაციო ბანაკში, სადაც რამდენიმე თვეში მოკლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფსიქოლოგები
იაკობ ალფეს მონასტერი

**იაკობ ალფეს მონასტერი** — ქართველთა მონასტერი იერუსალიმში. მდებარეობს ბერძენთა საპატრიარქოს მახლობლად, აღდგომის ეკლესიის გვერდით. გადმოცემის მიხედვით, ის აგებულია წმინდა მოციქულის წამებით აღსრულების ადგილას. 

ტიმოთე გაბაშვილის მიხედვით: „ქ. იაკობ ალფეს მონასტერი, გიორგი კურაპალატის მეფისაგან აღშენებული ყოფილა“. ტიმოთეს „მიმოსლვის“ ხელნაწერში არის შედარებით ვრცელი ინფორმაცია: „იაკობ მოციქულის ალფეს საფლავი აღუშენებია გიორგი მეფეს ქართველთასა, აწ რომ სომეხთ უჭირავს. იტყვიან, ზარაფხანა მეფეთა ჩვენთა იმ მონასტერში ყოფილა“. იგი უნდა აეშენებინათ 1072 წლამდე, გიორგი II-ის უფლისწულობის პერიოდში.

იაკობ ალფეს მონასტრის შენარჩუნებისათვის ქართველების ბრძოლის ერთადერთი და უკანასკნელი მომენტი აისახა ჯვრის მონასტრის ხელნაწერში, რომელიც 1514 წლით თარიღდება. ჯვარისმამა ბეენა ჩოლოყაშვილმა სომხებს ბრძოლა გაუმართა მონასტრის გამო. „აქა მე და სომეხნი დავისარჩლენით იაკობ წმიდისა საყდარზედა“ — წერს ბეენა, მაგრამ ქართველებმა მონასტერი დიდხანს ვერ შეინარჩუნეს. 1517 წელს სულთანმა სელიმ I-მა მონასტერი იერუსალიმის პატრიარქის სოფრონიუსის მეურვეობას დაუქვემდებარა. სავარაუდოა, რომ ვერც ბერძნებმა შესძლეს იაკობ ალფეს მონასტრის ვალებიდან განთავისუფლება, რის გამოც ქართველები იძულებული გახდნენ ის სომხებისთვის მიექირავებინათ. ხელშეკრულების გაფორმებას ესწრებოდა პატრიარქი გერმანი, მაშასადამე, იაკობ ალფეს მონასტერი სომხების ხელში გადავიდა 1534–79 წლებში. დაახლოებით 1610 წელს სომხებმა იაკობის მონასტერში სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დროს იპოვეს დიდძალი განძი. ჩანს, მართალი იყო ტიმოთე გაბაშვილი, როცა წერდა, რომ იაკობ ალფეს მონასტერში საქართველოს მეფეთა ზარაფხანა იყო.

## წყარო
* ტიმოთე გაბაშვილი, მიმოსლვა, ე. მეტრეველის გამოც., თბ., 1956.

## ლიტერატურა
* მარი ნ., იერუსალიმის ბერძნული საპატრიარქო წიგნსაცავის ქართული ხელნაწერების მოკლე აღწერილობა, ე. მეტრეველის გამოც., თბ., 1955; 
* ჯეჯელავა ლ., წმ. იაკობის ქართული მონასტერი იერუსალიმში, წგ.: ამიერკავკასიის ისტორიის პრობლემები, თბ., 1991.

კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სირია-პალესტინაში
შუპყა

**შუპყა** () — ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. სიმაღლეში 100–150 სმ-ია. ღეროს ღრმა ღარები ჩასდევს, ჩვეულებრივ, სქლად არის მოფენილი ხორკლიანი ბეწვით. აქვს სამფოთოლაკიანი ან ფრთართული ფოთლები, სეგმენტები კვერცხისებური ან მოგრძო-კვერცხისებურია. ქოლგები დიდი ზომისაა, მრავალსხივიანი, ხორკლიანი ბეწვით შებუსული. ყვავილები თეთრია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მარტ-სექტემბერში. კავკასიის ენდემური მცენარეა. საქართველოში გვხვდება შიდა ქართლში, მთიულეთში, ფშავში, ხევსურეთსა და კახეთში. იზრდება ტყის ზედა და სუბალპურ სარტყელში — მაღალ ბალახეულობაში, ტყისპირა ადგილებში, ველობებსა და სუბალპურ მდელოებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:დიყი
მარსელ მარეშალი

**მარსელ მარეშალი** (დ. 25 დეკემბერი, 1937 – გ. 11 ივნისი, 2020) — ფრანგი რეჟისორი, დრამატურგი მსახიობი და მწერალი. 1958 წელს მარეშალმა დააფუძნა მოყვარულთა დასი „Les Comédiens du Cothurne“. 1961 წელს მოყვარულთა ეს ჯგუფი გოლდონისა და რეზანტის ნაწარმოებების წარმოდგენით იქცა პროფესიონალურ დასად. 1972 წელს მისმა დასმა „ნაციონალური დრამატული ცენტრის“ სტატუსი მიიღო. 1995 წელს გახდა პარიზის Rond-Point-ის თეატრის ხელმძღვანელი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ფრანგი დრამატურგები
კატეგორია:ფრანგი რეჟისორები
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მსახიობები
ჩვეულებრივი კოფრჩხილა

**ჩვეულებრივი კოფრჩხილა** () — ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. სიმაღლეში 20-60 სმ-ია, ლეგა ფერის, შიშველი. აქვს სწორი, მომრგვალო, წვრილღარებიანი, შუა ნაწილიდან ან თითქმის ძირიდანვე გაფარჩხულად დატოტვილი ღერო. ფოთლები ტყავისებურია, გრძელყუნწიანი, ფირფიტა განკვეთილია სამად, კიდეზე ხორკლებიანი ან ბასრხერხკბილა. ქოლგა მრავალია, ტოტების კენწეროებზეა შეკრებილი თითქმის ფარისებურ საგველად. საბურვლისა და საბურველაკის ფოთოლაკები ხაზურ-ჯაგრისებურია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივლის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე და შუა აზიაში. გვხვდება სამხრეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში. იზრდება ველებზე, ღია, მშრალ, ქვიან ფერდობებზე, ზოგჯერ გვხვდება ნათესებში, როგორც სარეველა.

## სქოლიო 
კატეგორია:კოფრჩხილა
იდა მანდენოვა

**იდა პანოს ასული მანდენოვა** (დ. 26 ივნისი, 1909, ტფილისი — გ. 4 სექტემბერი, 1995, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა ბოტანიკოსი. საშუალო და უმაღლესი განათლება თბილისში მიიღო. 1939 წელს დაამთავრა სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო ინსტიტუტი. შემდეგ მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის მცენარეთა სისტემატიზაციისა და გეოგრაფიის განყოფილებაში უმცროს მეცნიერ მუშაკად, შემდეგ — უფროს მეცნიერ მუშაკად. 1944 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „კავკასიის ლილია“, 1960 წელს — სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „ქოლგოსანთა ოჯახი“. რამდენიმე ათეული შრომის ავტორია. მისი შრომები შესულია „საქართველოს ფლორის“ რვატომეულში, „სსრ კავშირის ფლორის“ 30-ტომიან გამოცემაში. მონაწილეობა მიიღო „საქართველოს ფლორის“ მეორე გამოცემის მომზადებაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საბჭოთა ბოტანიკოსები
კატეგორია:ქართველი ბოტანიკოსები
ტიკოზური აშლილობა

**ტიკოზური აშლილობა** — მენტალური დარღვევა, სინდრომი. გამოიხატება ტიკის ნებისმიერი ფორმის გამოხატული გამოვლინებით. ტიკოზური აშლილობა მამაკაცებში უფრო ხშირია ვიდრე ქალებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

კატეგორია:ფსიქიატრიული დიაგნოზი
პოლ დიუკა

**პოლ დიუკა** (; დ. 1 ოქტომბერი, 1865 – 17 მაისი, 1935) — ფრანგი კომპოზიტორი, კრიტიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. იგი ძალზე თვითკრიტიკული იყო და გაანადგურა თავისი არაერთი კომპოზიცია. მისი მოწაფე იყო ოლივიე მესიანი. მისი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია: სიმფონიური სკერცო „ჯადოქრის მოწაფე“ (1897), ოპერა „არიანა და ლურჯწვერა“ (1907) და ქორეოგრაფიული პოემა „პერი“ (1912).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბილიოვიკი

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
ვიტოლო

**ვიქტორ მაჩინ პერესი**, უფრო მეტად ცნობილი როგორც **ვიტოლო** (დ. 2 ნოემბერი, 1989) — ესპანელი ფეხბურთელი. ესპანეთის ეროვნული ნაკრებისა და მადრიდის „ატლეტიკოს“ მოთამაშე. თამაშობს მარცხენა გარემარბის პოზიციაზე. შეუძლია ითამაშოს თავდამსხმელის პოზიციაზეც. მისი დებიუტი ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში 2015 წელს შედგა. 2015 წლის მარტში დასახელდა ლა ლიგის თვის მოთამაშედ.

## ტიტულები
### საკლუბო
**სევილია**
*უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2013–14, 2014–15, 2015–16
*ესპანეთის საფეხბურთო თასის ფინალისტი: 2015–16
*ესპანეთის საფეხბურთო სუპერთასის ფინალისტი: 2016
*უეფა-ს სუპერთასის ფინალისტი: 2014, 2015, 2016

**ატლეტიკო მადრიდი**
*უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2017–18
*უეფა-ს სუპერთასი: 2018

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლას-პალმასის ფეხბურთელები
კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარინა ბერტი

**ელენე მორინ ბერტოლინი**, ცნობილი როგორც **მარინა ბერტი** (დ. 29 სექტემბერი, 1924 – გ. 29 ოქტომბერი, 2002) — იტალიელი მსახიობი. დაიბადა ლონდონში, იტალიელი მამისა და ინგლისელი დედის ოჯახში.

მისი დებიუტი შედგა 1941 წელს, ანა მანიანის ფილმში „La Fuggitiva“.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
კულტურული შოკი

**კულტურული შოკი** — დისტრესი, რომელსაც განიცდის ადამიანი მაშინ როდესაც უეცრად ტოვებს ნაცნობ კულტურას და ხვდება სხვა კულტურაში. ძირითად შემთხვევებში დისტრესი არ ვლინდება კულტურის შეცვლიდან პირველი რამდენიმე კვირის განმავლობაში. 

სოციალური იზოლაციის, შფოთვის, დეპრესიის მდგომარეობა, დარღვევა ყველაზე ხშირია ემიგრანტებში, მაგრამ ის ასევე შეიძლება განვითარდეს საზოგადოებაში ცხოვრების წესების რადიკალური ცვლილებებისას.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიბლიოვიკი

კატეგორია:ანთროპოლოგია
კატეგორია:ტერმინოლოგია კულტურის სფეროში
კატეგორია:კულტურის სოციოლოგია
ევროპული განახლება

**ევროპული განახლება** (, შემოკლებით - ) — ევროპარლამენტში არსებული პოლიტიკური გაერთიანება, ლიბერალური, პრო-ევროპული პოლიტიკური ჯფური. *განახლება* არის ლიბერალებისა და დემოკრატების ალიანსი ევროპისთვის (ALDE) ჯგუფის მემკვიდრე, რომელიც მეექვსე, მეშვიდე და მერვე მოწვევებში არსებობდა 2004-დან 2019 წლამდე. 

2019 წელს, ევროპარლაენტის 2019 წლის არჩევნების შემდეგ, ლიბერალებისა და დემოკრატების ალიანსი ევროპისთვის (ALDE) ჯგუფის პრეზიდენტმა გი ვერჰოფსტადტმა გამოაცხადა ჯგუფისა და საფრანგეთის პრეზიდენტის, ემანუელ მაკრონის პარტიის, გაერთიანების შესახებ. 

ჯგუფის პოლიტიკური ფონდი არის ევროპის ლიბერალური ფორუმი.

## სქოლიო
კატეგორია:ევროპის პარლამენტი
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
დემოკრატები 66

**დემოკრატები 66** (; ოფიციალურად: ''*, *პოლიტიკური პარტია დემოკრატები 66''; აბრევიატურა - **D66**) — სოციალური ლიბერალიზმის იდეოლოგიის მქონე პარტია ნიდერლანდებში. ციფრები სახელწოდებაში მიანიშნებენ 1966 წელზე, როდესაც პარტია დააარსა ახალგაზრდა ინტელექტუალების ჯგუფმა ჰანს ვან მირლოს ხელმძღვანელობით. თავდაპირველად პარტიის მთავარი მიზანი ნიდერლანდების პოლიტიკური სისტემის დემოკრატიზაცია იყო, თუმცა მოგვიანებით პარტიამ ჩამოაყალიბა მტკიცე სოციალურ-ლიბერალური შეხედულებები. პარტია არის ლიბერალური ინტერნაციონალისა და ევროპული განახლების წევრი.
## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდების პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1966 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ლუკას ტორეირა

**ლუკას ტორეირა სებასტიან დი პასკუა** (დ. 11 თებერვალი, 1996) — ურუგვაელი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს მადრიდის „ატლეტიკოში“ რომელსაც 2020 წელს იჯარით შეუერთდა. 2018 წლიდან ტორეირა ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელია. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პესკარის ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბორის კოზო-პოლიანსკი

**ბორის მიხეილის ძე კოზო-პოლიანსკი** (, აშხაბადი — გ. 21 აპრილი, 1957, ვორონეჟი) — რუსი საბჭოთა ბოტანიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1932). მოსკოვის უნივერსიტეტის დასრულების (1914) შემდეგ მუშაობდა ვორონეჟის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, 1918 წლიდან — ვორონეჟის უნივერსიტეტში (1920 წლიდან პროფესორი). იყო უნივერსიტეტის ბოტანიკური ბაღის ორგანიზატორი და დირექტორი (1937-დან). მისი ძირითადი შრომები ეძღვნება უმაღლეს მცენარეთა ფილოგენეტიკურ სისტემატიკასა და მორფოლოგიას, ევოლუციას. კვლევები სისტემატიკის შესახებ ეფუძნება მთელი მცენარეთა სამყაროს ანალიზს. განავითარა ყვავილის წარმოშობის ეუანტური თეორია (ყლორტიდან სახეშეცვლილი ფოთლის სახით) და მასზე დაყრდნობით შეიმუშავა ფარულთესლოვანთა (ყვავილოვანთა) ორიგინალური სისტემა. განსაკუთრებული ყურადღება მიაპყრო ქოლგოსანთა ოჯახის ფილოგენიის კვლევას და შუა რუსეთის მაღლობის ცარცული ფლორის რელიქტების შესწავლას. ევოლუციის თეორიის საკითხებით დაკავების შემდეგ დარვინიზმის დამცველად და ნომოგენეზის სწავლების წინააღმდეგ გამოდიოდა. ერთ-ერთმა პირველმა გაუწია პროპაგანდა სიმბიოგენეზის თეორიას, იკვლევდა მცენარეებში ბიოგენეტიკური კანონის გამოვლინებებს, ევოლუციის ტემპების უთანაბრობას (ე.ი. ნიშან-თვისებათა ჰეტეროქრონიის კანონს). ავტორია რიგი შრომებისა ბოტანიკის ისტორიის შესახებ. დაჯილდოებულია ორი ლენინის ორდენით.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:საბჭოთა ბოტანიკოსები
კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გამსჭვალულფოთლიანი სმირნიუმი

**გამსჭვალულფოთლიანი სმირნიუმი** () — ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. სიმაღლეში 40–80 სმ-ია. აქვს დატოტვილი, ქვედა ნაწილში მეტ-ნაკლებად მომრგვალო, ზედა ნაწილში წახნაგოვანი და წიბოებზე ფრთიანი ღერო. ქვედა ფოთლები გრძელყუნწიანია, ფორმით ფართოკვერცხისებური, ფრთისებურ განკვეთილი, სეგმენტები კვერცხისებურია, კიდეებზე მრგვალკბილა-ხერხისებური. ქოლგის სხივი — 6–10, უთანაბრო. საბურველს ფოთოლაკები არ აქვს. ყვავილები მომწვანო-ყვითელია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე აზიასა და სირიაში. საქართველოს ტერიტორიაზე გვხვდება შიდა ქართლში, კახეთში და თრიალეთის ქედზე. იზრდება მთის შუა და ზედა სარტყლებში, ნესტიან, დაჩრდილულ ადგილებში, ტყის ველობებზე, ბუჩქნარებს შორის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქოლგოსანნი
ღვედკეცი

**ღვედკეცი** () — მცენარე ქენდირისებრთა ოჯახისა. ხვიარა ბუჩქია, სიმაღლეში 30 მეტრამდეა. აქვს მოკლეყუნწიანი, შიშველი, კიდემთლიანი, კვერცხისებურ-ლანცეტა ან ელიფსურ-ლანცეტა ფოთლები. ყვავილედი ნახევრად ქოლგაა, კენწრული. გვირგვინი შიგნიდან მოწითალო-ყავისფერია, გარედან — მომწვანო. ყვავის მაის-ივნისში, ნაყოფმსხმოიარობს სექტემბერში. გავრცელებულია კავკასიაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ახლო აღმოსავლეთში. გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში. იზრდება დაბლობსა და მთის ქვედა სარტყელში – ბუჩქნარებში, ტყისპირებსა და მდინარეთა ნაპირებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ღვედკეცი
ბალახოვანი გველის სურო

**ბალახოვანი გველის სურო** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქენდირისებრთა ოჯახისა. აქვს გართხმულია ან წამოწეული ყლორტები, ნაყოფიანიც და უნაყოფოც, შიშველი. კვერცხისებური ან მომრგვალო ქვედა ფოთლები, მოგრძო-ლანცეტაა და კიდეებზე ხაოიანი ზედა ფოთლები. მარტოული, იღლიური, დიდი ზომის, ლურჯი იისფერი ან მოთეთრო ფერის ყვავილები. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-მაისში. გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, მცირე აზიაში, ირანსა და ერაყში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება დაბლობიდან შუა სარტყლამდე — ბუჩქნარებსა და ფერდობებზე, ველებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:გველის სურო
ხვიარა შორვალა

**ხვიარა შორვალა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქენდირისებრთა ოჯახისა. სიმაღლეში 180 სმ-მდეაა. აქვს ხვიარა, წვრილად შებუსული ღერო. ფორმით კვერცხისებური ან ლანცეტა ფოთლები, ქვევით განლაგებულები დიდი ზომისაა. ყვავილედი იღლიური მტევანია, გვირგვინის ნაკვთები ოდნავ ხორცოვანია, სამკუთხა, მურა-მოშავო ან მომწვანო. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, სამხრეთ ევროპასა და მცირე აზიაში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის ქვედა და შუა სარტყლების ტყეებსა და ბუჩქნარებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:შორვალა
ჯიქეთის საბოქაულო

**ჯიქეთის საბოქაულო** () — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციული ერთეული 1843-1847 წლებში.

## ისტორია
ჯიქეთის საბოქაულო დაარსდა 1843 წლის ნოემბერ-დეკემბერში, რომლის პირველ ბოქაულად დაინიშნა ჯერ ალექსანდრე ზვანბა, ხოლო სულ მალე კი — სოლომონ ზვანბა. ჯიქეთის საბოქაულო მოიცავდა ტერიტორიას გაგრიდან სოჭამდე.

მოგვიანებით, ჯიქეთის საბოქაულო შეუერთდა აფხაზეთის სამთავროს. 1847 წელს ჯიქეთის საბოქაულო გამოყვეს აფხაზეთის სამთავროდან და შეუერთეს შავიზღვისპირეთის ოკრუგს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ДЖИГЕТСКИЙ СБОРНИК, вып. 1, Москва, 2012

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საბოქაულოები
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
ლიბერალური ინტერნაციონალი

**ლიბერალური ინტერნაციონალი** () — 1947 წელს დაარსებული ლიბერალური პოლიტიკური პარტიების ფედერაცია. ლიბერალური ინტერნაციონალი დაარსდა 1947 წელს ოქსფორდში და მას შემდეგ არის ლიბერალური პოლიტიკური პარტიებისა და მსოფლიოში ლიბერალიზმის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშნველოვანი გამავრცელებელი და მაკოორდინირებელია. ინტერნაციონალის შტაბ-ბინა ლონდონში, ეროვნულ ლიბერალურ კლუბში მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Liberal International official site
*The Liberal Agenda for the 21st century 

კატეგორია:ლიბერალური ორგანიზაციები
კატეგორია:1947 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
აისუაკი

**აისუაკი** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1123 ადამიანი.  
2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას რუსები შეადგენენ (51%).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
რენან ლოდი

**რენან აუგუსტო ლოდი დოს სანტოსი** (დ. 8 აპრილი, 1998) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. მადრიდის „ატლეტიკოსა“ და ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარცხენა მცველი. ლოდი „ატლეტიკო პარანაენსეს“ აღზრდილია. 2019 წელს ლოდი მადრიდის „ატლეტიკოს“ შეუერთდა. ამავე წელს შედგა მისი დებიუტი ბრაზილიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ატლეტიკო პარანაენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შორვალა

**შორვალა** () — მცენარეთა გვარი ქენდირისებთა ოჯახისა. ზოგჯერ მისი სახეობები შეჰყავთ *Cynanchum*-ისა და *Asclepias*-ის გვარებში. მრავალწლოვანი ბალახები ან დაბალი ნახევრად ბუჩქებია, ზოგჯერ ხვიარა ყლორტებითა და მოპირისპირედ განლაგებული ფოთლებით. ყვავილები მცირე ზომისაა, 5-ნაკვთიანი, მომწვანო-თეთრიდან მუქ წითლამდე; შეკრებილია იღლიურ ქოლგისებურ მცირეყვავილიან ყვავილედებში. ნაყოფი 2 ფურცლისაგან შედგება; თესლს გრძელი ბეწვებისაგან წარმოქმნილი „ქოჩორი“ აქვს. ცნობილია 30-მდე სახეობა, გავრცელებული არიან ევრაზიის ზომიერ ოლქებში. იზრდებიან სტეპის და ქვიან ფერდობებზე, ტყეებში ბუჩქებს შორის, ტყის პირებში. ფართოდაა გავრცელებული ჩვეულებრივი ანუ სამკურნალო შორვალა (*V. hirundinaria*), რომელიც შხამიანი მცენარეა (განსაკუთრებით ცხვრისთვის). მთელ საქართველოში გვხვდება ხვიარა შორვალა (*V. scandens*).

## სქოლიო 
*
კოლხური ბაძგი

**კოლხური ბაძგი**, *კოლხური ჭყორი* () — მცენარე ბაძგისებრთა ოჯახისა. 2–6 მეტრის სიმაღლის მარადმწვანე ბუჩქი ან მცირე ზომის ხეა. აქვს ძირიდანვე დატოტვილი ღერო. ვიწროლანცეტისებურიდან კვერცხისებურ-ელიფსურამდე ცვალებადი ფორმის ფოთლები, რომლებიც კიდეებამოკვეთილია, თითო გვერდზე 3–9 კბილიანი ნაკვთით, ფერად — მუქი მწვანე, ტყავისებური. ყვავილედი იღლიური ქოლგა ან მტევანია. გვირგვინი მომწვანო-თეთრი ფერისაა, მცირე ზომის, თითქმის ბორბლისებური. ყვავის აპრილ-მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, მცირე აზიასა და სამხრეთ ევროპაში. გვხვდება მთელ დასავლეთ საქართველოსა და კახეთში. სხვა მარადმწვანე ბუჩქებთან (წყავი, შქერი და სხვ.) ერთად ქმნის ქვეტყეს დაჩრდილულ ფოთლოვან (განსაკუთრებით წიფლნარში), ფოთლოვან-წიწვოვანსა და წიწვოვან-ტყეებში. ძვირფასი მერქანი აქვს. იყენებენ სადურგლო და სახარატო საქმეში. ღერო და ფოთოლი შეიცავს მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს. ქერქს, ფოთოლსა და ნაყოფს ხალხურ მედიცინაში ხმარობენ. დეკორატიული მცენარეა, კარგად იტანს კრეჭას, აშენებენ ბაღებსა და პარკებში. მრავლდება თესლით და ამონაყრით.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაძგისებრნი
Pro Evolution Soccer 2016

**Pro Evolution Soccer 2016**, უფრო ცნობილი როგორც **PES 2016** — სპორტული ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა და გამოსცა იაპონურმა კომპანია Konami-მ. გამოვიდა 2015 წლის სექტემბერში შემდეგი პლატფორმებისათვის: Xbox 360, PlayStation 4, PlayStation 3,  Microsoft Windows, Xbox One. „PES 2015“ არის წინა ვერსიებთან შედარებით გაუმჯობესებული და გამოირჩევა მოქმედებების რეალურობით. თამაშის გარეკანზე გამოსახულია ბრაზილიელი ფეხბურთელი ნეიმარი. თამაშის წინა სერია იყო „Pro Evolution Soccer 2015“, ხოლო მომდევნო — „Pro Evolution Soccer 2017“.

თამაშმა მიიღო დადებითი შეფასებები ვიდეო თამაშების კრიტიკოსებისაგან. საერთო განხილვების საიტ  Metacritic-ზე PS4-ის ვერსია ფლობს 87/100, Xbox One-ის ვერსია — 85/100. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი .
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პერსონალური კომპიუტერული თამაშები
კატეგორია:2015 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Pro Evolution Soccer
კატეგორია:Games for Windows-ისთვის სერტიფიცირებული თამაშები
კატეგორია:PlayStation 4-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation 3-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation Portable-ის თამაშები
კატეგორია:Pro Evolution Soccer
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში
იშა

**იშა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. სიმაღლეში 150 სმ-მდეა. ფესვის ყელი სქლად არის დაფარული ბოჭკოებით. აქვს მსხვილი, შუა ნაწილიდან ძლიერად დატოტვილი, მოპირისპირედ განთავსებული ტოტები. გრძელყუნწიანია დიდი ზომის, ფართო, კვერცხისებური ფორმის ქვედა ფოთლები, რომლებიც მრავალჯერაა ფრთისებურად განკვეთილი ხაზურ-ჯაგრისებურ ნაკვთულებად. გვირგვინის ფურცლები ყვითელია. ნაყოფი დიდია, თეთრი ფერის, ფრთები სწორია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში. გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიაში, სამხრეთ ევროპაში, მცირე აზიაში, სირიასა და ირანში. საქართველოს ტერიტორიაზე გვხვდება კახეთში, ქართლსა და ჯავახეთში. იზრდება მშრალ, ქვიან ფერდობებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქოლგოსანნი
ვიოლანტე არაგონელი (1273-1302)

**ვიოლანტე არაგონელი** (; დ. 1273 ― გ. აგვისტო, 1302) ― ბარსელონის დინასტიის წარმომადგენელი. არაგონის მეფე პედრო III-ის ასული. კალაბრიის ჰერცოგინია, როგორც რობერტო ანჟუელის მეუღლე. ნეაპოლის დედოფალ ჯოვანა I-ის ბებია.

## ბიოგრაფია 
ვიოლანტე დაიბადა 1273 წელს. იგი იყო არაგონის მეფე პედრო III-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ კონსტანცია სიცილიელის შუათანა ქალიშვილი. მისი ბავშვობის შესახებ ცნობები ფაქტობრივად არ არსებობს. 

1297 წლის 23 მარტს რომში იგი დააქორწინეს ნეაპოლის მეფე კარლო II-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარია უნგრელის ვაჟზე, კალაბრიის ჰერცოგ რობერტო ანჟუელზე, რომელიც ტახტის პირველი მემკვიდრე იყო. შეიძლება ითქვას, რომ ამ პოლიტიკურ თამაშში ვიოლანტე უბრალო გაცვლის ობიექტს წარმოადგენდა, რომლის სანაცვლოდაც მისმა ძმამ, მეფე ხაიმე II-მ ცოლად კარლო II-ის ასული, ბლანკა შეირთო ცოლად, რასაც შედეგად უნდა მოჰყოლოდა არაგონ-ნეაპოლის დაზავება და სიცილიისათვის ატეხილი ომის დასრულება. 

ქორწინების შემდეგ ვიოლანტე ნეაპოლში დიდი ესკორტით შევიდა, რამონ ბერენგარ ანდრიელის ხელმძღვანელობით. 

ვიოლანტესა და რობერტოს ქორწინებაში სულ ორი ვაჟი შეეძინათ:

# კარლო (1298-1328), კალაბრიის ჰერცოგი. ცოლად შეირთო კათარინა ჰაბსბურგი, თუმცა მისი დაღუპვის შემდეგ იქორწინა მარი დე ვალუაზე, რომელთანაც შეეძინა ნეაპოლის მომავალი დედოფალი ჯოვანა I;
# ლუიჯი (1301-1310), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;

ვიოლანტე არაგონელი გარდაიცვალა მეორე ბავშვის გაჩენიდან რამდენიმე თვეში, 1302 წლის აგვისტოში. მის შემდეგ მისმა ქმარმა ცოლად პრინცესა სანჩია მაიორკელი შეირთო, თუმცა მასთან შვილები აღარ ჰყოლია. ვიოლანტეს გარდაცვალებიდან შვიდ წელიწადში რობერტო ნეაპოლის მეფე გახდა. 

## ლიტერატურა 
* Pietro III d'Aragona genealogie mittelalter Archiviato il 13 aprile 2009.
* Roberto d'Angiò genealogie mittelalter Archiviato il 23 dicembre 2007.

კატეგორია:დაბადებული 1273
კატეგორია:გარდაცვლილი 1302
კატეგორია:ბარსელონის დინასტია
კატეგორია:არაგონის ინფანტები
ვიტოლდ პილეცკი

**ვიტოლდ პილეცკი** (13 მაისი, 1901 — გ. 25 მაისი, 1948) იყო პოლონელი კავალერიის ოფიცერი, დაზვერვის აგენტი და ოკუპაციის წინააღმდეგ მებრძოლი. 

1940 წელს იგი საკუთარი ინციატივით მოხვდა ოსვცენციმის საკონცენტრაციო ბანაკში, სადაც მან მოახდინა რამდენიმე ასეული ტყვესგან შემდგარი წინააღმდეგობის მოძრაობის ორგანიზება. ოსვენციმში ყოფნისას პოლეცკიმ საიდუმლოდ შეადგინა ანგარიში, სადაც აღწერილი იყო საკონცენტრაციო ბანაკში მიმდინარე დანაშაულები და იგი მოკავშირეებს მიაწოდა. ოსვენციმიდან თავის დაღწევის შემდეგ პილეცკიმ მონაწილოება მიიღო ვარშავის აჯანყებაში. 

1947 წელს იგი პოლონეთის კომუნისტურმა მთავრობამ „უცხოური იმერიალიზმის“ მხარდაჭერის ბრალდებით დააკავა და საჩვენებელი სასამართლოს შემდეგ სიკვდილით დასაჯა.

კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:პოლონეთის არმიის ოფიცრები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეები
ადერბარ მელო დოს სანტოსი

**ადერბარ მელო დოს სანტოსი**, უფრო მეტად ცნობილი როგორც **სანტოსი** (დ. 17 მარტი, 1990) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. „ატლეტიკო პარანაენსეს“ მეკარე. 2019 წელს გამოძახებული იყო ბრაზილიის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში, მაგრამ მისი დებიუტი არ შედგა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ატლეტიკო პარანაენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გაბრიელ მენინო

**გაბრიელ ვინისიუს მენინო**, უფრო მეტად ცნობილი როგორც **გაბრიელ მენინო** (; დ. 29 სექტემბერი, 2000) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. „პალმეირასის“ მოთამაშე. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე, აგრეთვე შეუძლია ითამაშოს მარჯვენა მცველად.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  პალმეირასი
* პაულისტას ჩემპიონატი: 2020
* ბრაზილიის თასი: 2020
* ლიბერტადორესის თასი: 2020, 2021

### ინდივიდუალური 
* ლიბერტადორესის თასის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 2020

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:პალმეირასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჟვანია

საკუთარი სახელი **ჟვანია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* არველოდი ჟვანია — უშიშროების გენერალ-მაიორი
* არნოლდ ჟვანია — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* ანზორ ჟვანია — მსახიობი
* გივი ჟვანია — ქირურგი
* გიორგი ჟვანია — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* გრიგოლ ჟვანია — საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი
* გრიგოლ ჟვანია — ისტორიკოსი
* გურამ ჟვანია — რეჟისორი, მსახიობი
* ევტიხი ჟვანია — ფოტოგრაფი
* ზურაბ ჟვანია — პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე
* თალიკო ჟვანია — ინჟინერი
* თამარ ჟვანია — სოციოლოგი
* თეიმურაზ ჟვანია — ქირურგი
* ირაკლი ჟვანია — მოქანდაკე
* ისაკ ჟვანია — პოლიტიკოსი 
* კახაბერ ჟვანია — სპორტსმენი
* კონსტანტინე ჟვანია — სამხედრო პირი, წმ. გიორგის ორდენის კავალერი 
* ლაშა ჟვანია — პოლიტიკოსი, დიპლომატი
* ლეონიდე (ჟვანია) — სასულიერო პირი
* მალხაზ ჟვანია — მწვრთნელი
* მანანა ჟვანია — ექიმი 
* ნოდარ ჟვანია — მუსიკოსი
* რევაზ ჟვანია — ინჟინერი

## იხილეთ აგრეთვე
* ჟვანიები — საგვარეულო სამეგრელოში

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ლუან პატრიკი

**ლუან პატრიკ ვედჰაუპერი**, უფრო მეტად ცნობილი როგორც **ლუან პატრიკი** (დ. 20 იანვარი, 2002) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. „ატლეტიკო პარანაენსეს“ მოთამაშე. თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ატლეტიკო პარანაენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სანჩია მაიორკელი

**სანჩია მაიორკელი** (, ; დ. 1281  ― გ. 28 ივლისი, 1345) ― ბარსელონის დინასტიის წარმომადგენელი. ნეაპოლის დედოფალი 1309-1343 წლებში, როგორც მეფე რობერტოს მეუღლე. თავისი გერის ასულის, დედოფალ ჯოვანა I-ის დროს, იგი ნეაპოლის რეგენტი იყო 1343-1344 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
სანჩია დაიბადა 1281 წელს. იგი იყო მაიორკის მეფე ხაიმე II-ისა და მისი ფრანგი მეუღლის, დედოფალ ესკლარამუნდა დე ფუას ქალიშვილი და მაიორკის მომდევნო მეფის, სანჩო I-ის და. მამის ხაზით იგი არაგონის მეფე ხაიმე I დამპყრობლისა და დედოფალ ვიოლანტე უნგრელის, ხოლო დედის მხრიდან გრაფ როჟერ IV დე ფუასა და ბრუნისენდა დე კარდონას შვილიშვილი იყო. 

გარდა მაიორკის მეფე სანჩო I-ისა, იგი იყო პრინც ხაიმე მაიორკელისა და პრინცესა ისაბელ მაიორკელის და. 

1304 წლის 5 მაისს საფრანგეთის ქალაქ კოლიურში სანჩია დააქორწინეს საფრანგეთის მეფის ბიძაშვილზე, ნეაპოლის მომავალ მეფე რობერტო ანჟუელზე, რომელიც თავის მხრივ მეფე კარლო II-ისა და დედოფალ მარია უნგრელის ძე იყო. სანჩია მისთვის მეორე ცოლი იყო, რამეთუ რობერტოს პირველი მეუღლე, პრინცესა ვიოლანტე არაგონელი მშობიარობას გადაჰყვა ამ ქორწინებამდე ორი წლით ადრე. 

1309 წლის 5 მაისს, მათი ქორწინებიდან ხუთი წლის თავზე, რობერტო მამის გარდაცვალების შემდეგ ნეაპოლის მეფე გახდა, სანჩია კი დედოფალი. მართალია რობერტოს პირველი ცოლისაგან დარჩა ტახტის მემკვიდრეები, თუმცა იქიდან გამომდინარე, რომ მეფის ვაჟები ადრე გარდაიცვალნენ და შვილი მხოლოდ ერთ მათგანს დარჩა, თანაც გოგონა, მემკვიდრეობა მაინც საფრთხეში იყო, დედოფალ სანჩიას კი ბავშვი არ უჩნდებოდა. შესაბამისად, იგი სამეფო კარზე გავლენით ვერ სარგებლობდა, თუმცა გერებზე ყოველთვის ზრუნავდა. 

მას შემდეგ, რაც 1343 წლის 20 იანვარს მეფე რობერტო გარდაიცვალა, ტახტი მისმა ერთადერთმა შვილიშვილმა, დედოფალმა ჯოვანა I-მა დაიკავა, რომლის არასრულწლოვანობის გამოც სამეფოს რეგენტად დედოფალი სანჩია დაინიშნა. ამ ძალაუფლებით იგი ზუსტად ერთ წელს სარგებლობდა, 1344 წლის 20 იანვრამდე, რის შემდეგაც ჯოვანამ დამოუკიდებლად დაიწყო ქვეყნის მართვა. ამ ამბიდან წელიწადნახევარში, 1345 წლის 28 ივლისს დედოფალი სანჩია 64 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ნეაპოლში. 

## ლიტერატურა 
* Musto, Ronald G. (1997). "Franciscan Joachimism at the Court of Naples, 1309-1345: A New Appraisal". Archivum Franciscanum Historicum. 90.3-4 (2): 419–86.
* Musto, Ronald G. (1985). Queen Sancia of Naples (1281-1345) and the Spiritual Franciscans in Women of the Medieval World. Oxford: Basil Blackwell. pp. 179–214.
* Musto, Ronald G. (2013). Medieval Naples: A Documentary History 400-1400. New York: Italica Press. pp. 204–212. ISBN 9781599102474.

კატეგორია:დაბადებული 1281
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1345
კატეგორია:ბარსელონის დინასტია
კატეგორია:ნეაპოლის დედოფლები
კატეგორია:ქალი რეგენტები
ლუკას ალტერი

**ლუკას ალტერი** (დ. 2 მაისი, 2000) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. „ატლეტიკო პარანაენსეს“ მოთამაშე. თამაშობს ცენტრალური მცველის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*Sambafoot

კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ატლეტიკო პარანაენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უვაცის ნაკრძალი

**უვაცის სპეციალური ნაკრძალი** ( / Specijalni rezervat prirode Uvac) — დაცული ტერიტორია სერბეთში. ნაკრძალი ცნობილია ყვითელი ორბის შესანარჩუნებლად შემუშავებული წარმატებული პროექტით.

## მდებარეობა
ნაკრძალი მდებარეობს სერბეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ზლატიბორის ოლქი ნოვა ვაროშისა (დაახლოებით 2/3) და სიენიცას (დაახლოებით 1/3) მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე. დაცული ტერიტორია გრძივია და მდინარე უვაცს მიუყვება, მათ შორის მოიცავს უვაცის ხეობასაც.

## გეოგრაფია
გეოგრაფიულად უვაცის ველი რაშკა-სტარი ვლაჰის მაღლობების ნაწილია. ის მთებითაა შემოსაზღვრული და ჩრდილოეთიდან მურტენიცა და ჩემერნიცა, დასავლეთიდან ზლატარი, აღმოსავლეთიდან იავორი და სამხრეთიდან იადოვნიკი ესაზღვრება. ნაკრძალის ყველაზე დაბალი წერტილი ზღვის დონიდან 750 მეტრზე მდებარეობს, ყველაზე მაღალი კი 1322 მეტრის სიმაღლისაა. ნაკრძალის ცენტრალური მონაკვეთი ფაქტობრივად, მდინარის კანიონის მსგავსი ხეობაა, რომელიც ასევე მოიცავს შენაკადების ხეობებს. მდინარემ თავისი კალაპოტი კირქვის კლდეებში ღრმად ჩაჭრა, რითაც ჩამოყალიბდა ღრმა კანიონები და ხეობები კირქვის კლდეებს შორის. ხეობის საშუალო სიღრმე არის 200 მეტრსა და 300 მეტრს შორის, ხოლო ყველაზე ღრმა მონაკვეთი 350 მეტრის სიღრმისაა. უვაცის ხეობა განსაკუთრებით ცნობილია თავისი მეანდრებით. ამ მეანდრების ფოტოებს ხშორად იყენებენ სერბეთის ტურისტულ გამოცემებში.

მდინარე უვაცის წყლები გამოიყენება სამი ჰიდროელექტროსადგურის ასამუშავებლად. თითოეული მათგანი ხელოვნურ ტბას ქმნის: ბისტრიცას ჰესი რადონიას ტბას (1960), ჰესი კოკინ ბროდი ზლატარის ტბასა (1962) და სიენიცა სიენიცას ტბას (1979).

## ბიოლოგია
### მცენარეები
ნაკრძალის ტერიტორიაზე მცენარეების 219 სახეობა არსებობს. მათგან 3 საერთაშორისო მნიშვნელობისაა, 3 წითელ წიგნშია შეტანილი, 25 დაკრეფვისა და ვაჭრობის კონტროლზეა აყვანილი, 50-მდე მათგანს კი სამკურნალო თვისებები აქვს. დღესდღეობით მას 75.43 კვადრატული კილომეტრი ფართობი უჭირავს.

2018 წლის ოქტომბერში ტბაში წყლის დონემ 20 დღეში 20 მეტრით დაიწია. წყალი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებულმა ელექტროენერგეტიკულმა კომპანიამ, Elektroprivreda Srbije-მ გამოიყენა ელექტროენერგიის გაფართოებული წარმოებისთვის. ამ პერიოდში ტბის მთლიანი სიგრძე შემცირდა 27 კილომეტრიდან 23 კმ-მდე. კომპანიამ განაცხადა, რომ ეს ნორმალური პროცესია და ამით ველურ ბუნებას საფრთხე არ ექმნება. ეს პროცესი დაემთხვა სერბეთის სხვა რაიონებში დაცულ ტერიტორიებზე წყლის დონის კლებას (ტბა ვლასინა და ზავოი). ელექტროენერგეტიკულმა კომპანიამ განაცხადა, რომ წყლის დონის ამაზე მასშტაბური კლება სხვა წლებშიც შეინიშნებოდა, განსაკუთრებით 2000 წელსა და 2012 წლებში. ბრალდებების მიუხედავად, კომპანიამ მაინც არ გაამჟღავნა ის, თუ რისთვის იყენებს ტბის წყალს.

2020 წლის აგვისტოში მომხდარი ერთ-ერთი ტრაგიკული შემთხვევის შედეგად სერბეთის მთავრობა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ უვაცსა და რამდენიმე დაცულ ტერიტორიაზე (ტრეშნიცა და მილეშევკა) ფრენები აღარ განხორციელდება.

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის დაცული ტერიტორიები
მანტეგაცის დიყი

**მანტეგაცის დიყი** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. სიმაღლეში 300 სმ-მდეა. აქვს ღრმაღარებიან-წიბოებიანია, გაბნეულად შებუსული ღერო. შიშველი ან ქვედა მხარეზე გაფანტულად შებუსული ფოთლები. სეგმენტები მოხაზულობით მოგრძოკვერცხისებრია, ღრმადა არის ფრთისებურად დაყოფილი სამკუთხა-ლანცეტა ნაკვთებად. ქოლგები ძალიან დიდი ზომისა და მრავალსხივიანია (50-ზე მეტი). საბურვლის ფოთოლაკები მრავალია, ხაზურსადგისისებრი. ყვავილები თეთრია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივლის-აგვისტოში. გავრცელებულია კავკასიაში, ახლო აღმოსავლეთსა და ცენტრალურ აზიაში. საქართველოში გვხვდება აფხაზეთში, სვანეთსა და სამეგრელოში. იზრდება მთის შუა და სუბალპურ სარტყლებში — ტყისპირა ადგილებში, ველობებზე, მდინარეთა სანაპიროზე და მაღალბალახეულობაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დიყი
ბენტო

**ბენტო მატეუს კრეპსკი** (; დ. 10 ივნისი, 1999), ან უბრალოდ **ბენტო** — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. „ატლეტიკო პარანაენსეს“ და ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების მეკარე.

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი „ატლეტიკო პარანაენსეს“ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ატლეტიკო პარანაენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იბერიული ფოცხვერი

**იბერიული ფოცხვერი**, *ესპანური ფოცხვერი*, *პირენეული ფოცხვერი* () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახისა. ძლიერ ჰგავს ევრაზიულ ფოცხვერს, თუმცა მას ზომაში ჩამორჩება, განსხვავდება აგრეთვე მოკლე კუდის მუქი ბოლოთი და წვერისმაგვარი ბეწვით ნიკაპის ქვემოთ. ზრდასრული იწონის 10–15 კილოგრამს, სიგრძეში 80–130 სანტიმეტრს აღწევს, სიმაღლე მხრებში 45–70 სანტიმეტრია. XIX საუკუნეში იბერიული ფოცხვერის გავრცელების არეალი იყო ესპანეთი, პორტუგალია და სამხრეთ საფრანგეთის ზოგიერთი ნაწილი. დღეისათვის იგი წარმოდგენილია რამდენიმე ადგილას სამხრეთ-დასავლეთ ესპანეთში. ფოცხვერის რაოდენობა მნიშვნელოვნად შეამცირა მთავარი საკბილოს — ბოცვრის (Oryctolagus cuniculus) — დაავადებების, მიქსომატოზისა (1950-იან წლებიდან) და ჰემორაგიული დაავადების (1980-იანი წლების ბოლოდან) გავრცელებამ. საბინადრო გარემოს დაკარგვამ, სატრანსპორტო საშუალებების დაჯახებებმა და ნადირობამ აგრეთვე იქონია გავლენა 1960-იანი წლებიდან რიცხოვნობის 80%-ით შემცირებაზე. XXI საუკუნის დასაწყისიდან მიმდინარეობს ტყვეობაში გამრავლებისა და მონიტორინგის პროგრამები, რამაც გარკვეული შედეგი მოიტანა. 2002 წლიდან ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ მიჩნეული იყო კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფ სახეობად (CR), 2014 წლიდან საფრთხეში მყოფი სახეობაა (EN).

## სქოლიო 
კატეგორია:ფოცხვერი
ბოცვერი

**ბოცვერი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი კურდღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 31–45 სმ-ია, კუდისა — 5–6 სმ, ყურებისა — 7 სმ; მასა 1–2 კგ. უკანა კიდურები წინებზე გრძელია. აქვს რბილი, ხშირი, ზურგზე ღია რუხი ან მოწითურო, მუცელზე კი ღია ფერის ბეწვი. კუდი ზემოდან მუქი ან ზურგის ფერისაა, ქვემოდან — თეთრი. გვხვდება რუხი, შავი ან ამლაყი ინდივიდები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* შინაური ბოცვერი
* მებოცვრეობა

## სქოლიო 
კატეგორია:კურდღლისებრნი
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
იანგი-იული (კუიურგაზის რაიონი)

**იანგი-იული** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 30 კმ-ით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
საღამო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **საღამო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საღამო — დღის პერიოდი;
* საღამო — სოფელი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე;
* საღამოს ტბა — ტბა სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე.
წითური ფოცხვერი

**წითური ფოცხვერი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი კატისებრთა ოჯახისა. შეფერილობით ყვითელ-რუხიდან მოწითალო-ყავისფრამდეა, ბევრად მუქი ფერისაა ზაფხულობით. აქვს მუქი ზოლები და ლაქები, მოკლე კუდი, რომელიც მუქი ბოლოთია. ზომით დაახლოებით მოზრდილი შინაური კატის ხელაა — ყველაზე პატარაა ფოცხვრებს შორს. მასა 9–12 კგ-ია, სიმაღლე მინდაოში 45–58 სმ, სიგრძეში ძირითადად 65–70 სმ-ია, თუმცა ცნობილია 47 სმ და 125 სმ სიგრძის ინდივიდებიც. გავრცელებულია ძირითადად ამერიკის შეერთებული შტატების კონტინენტურ ნაწილში, შუა დასავლეთის სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიისა და აღმოსავლეთი სანაპიროს ზოგიერთი ადგილის გამოკლებით, სადაც მასზე აქტიურად ნადირობდნენ XX საუკუნის პირველ ნახევარში. აგრეთვე გვხვდება მექსიკაში, უკიდურესი სამხრეთით აღწევს ოახაკისა და ქვემო კალიფორნიის შტატებს, ჩრდილოეთით ვრცელდება სამხრეთ კანადამდე. იმის მიუხედავად, რომ აშშ-ში ყოველწლიურად ბეწვით კომერციული ვაჭრობისათვის ათასობით ფოცხვერს კლავენ, ცხოველის რიცხოვნობა არსებითად არ შემცირებულა. ითვლება, რომ აქ მისი რაოდენობა რამდენიმე ასეული ათასია. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის მიერ მიკუთვნებული აქვს ყველაზე ნაკლები საფრთხის ქვეშ მყოფის (LC) კატეგორია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფოცხვერი
ქალაკოდა

**ქალაკოდა** () — მრავალწლოვანი ტუბერიანი ბალახოვანი მცენარე ნიუკასებრთა ოჯახისა. აქვს დიდი ზომის, შუბისებური ან ისრისებური ფოთლები, საყვავილე ღერო უფრო მოკლეა, ვიდრე ფოთლის ყუნწი. საბურველი ფართოკვერცხისებური, წაწვეტებული, თეთრი, ზურგზე – მომწვანო. ნაყოფი მუქი წითელია, ნარინჯისფერი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-ივნისში. გავრცელებულია თითქმის მთელ კავკასიაში, ევროპასა და მცირე აზიაში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება ტყეებში, ტყისპირებში, ბუჩქნარებში, ნაკადულების პირებზე. მცენარე აღწერილია საქართველოდან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიუკა
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 1957

**ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 1957** — ევროვიზიის ისტორიაში რიგით მეორე კონკურსი. ჩატარდა 1957 წლის 3 მარტს. გამარჯვება მოიპოვა ნიდერლანდების წარმომადგენელმა, კორი ბროკენმა. დებიუტი ჰქონდა 3 ქვეყანას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.esctoday.com
* http://www.eurovision.tv

კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსები წლების მიხედვით
ანუკი (მომღერალი)

**ანუკ ტეუვე** (დ. 8 აპრილი, 1975) — ნიდერლანდელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი. 1997 წელს გამოუშვა სინგლი „Nobody's Wife“, რომელმაც განსაკუთრებული ცნობადობა მოუტანა. ამის შემედგ მისი უამრავი სიმღერა მოხვდა ნიდერლანდურ და ბელგიურ ჩარტებში, მათ შორის „R U Kiddin' Me“, „Michel“, „Girl“, „Lost“, „Modern World“, „Three Days in a Row“, „Birds“ და „Woman“.

გამოშვებული აქვს 12 სტუდიური ალბომი. 2013 წელს წარადგინა ნიდერლანდები ევროვიზიაზე. ის წარსდგა სიმღერით „Birds“. ანუკი ფინალში გავიდა რაც 2004 წლის შემდეგ პირველი შემთხვევა იყო ნიდერლანდებისთვის. საბოლოოდ ტეუვემ კონკურსზე 114 ქულით მე-9 ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* AllMusic

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰინდ ლარუსი

**ანუკ ტეუვე** (დ. 3 დეკემბერი, 1986) — მაროკოული წარმოშობის ნიდერლანდელი მომღერალი. 2008 წელს წარადგინა ნიდერლანდები ევროვიზიაზე, სიმღერით „Your Heart Belongs to Me“. ლარუსმა ვერ მოახერხა ფინალში გადასვლა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ნიდერლანდელი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სტეფანია ლიბერაკაკისი

**სტეფანია ლიბერაკაკისი** (; დ. 17 დეკემბერი, 2002), ან უბრალოდ **სტეფანია** — ბერძენი-ნიდერლანდელი მომღერალი და იუთუბერი. იყო ჯგუფ „Kisses“-ს წევრი რომელმაც წარადგინა ნიდერლანდები 2016 წლის ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსზე. 2020 წელს უნდა წარედგინა საბერძნეთი ევროვიზიაზე, სიმღერით „Supergirl“, მაგრამ კორონავირუსის პანდემიის გამო კონკურსი 2020 წელს არ ჩატარდა. საბერძნეთის საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ლიბერაკაკისი საბერძნეთის ევროვიზიაზე 2021 წელს წარადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიმიტრი ყიფიანი (მსახიობი)

**დიმიტრი მიხეილის ძე ყიფიანი** (დ. 3 იანვარი, 1900, ტეზერი — გ. 1978, თბილისი) — ქართველი კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1967).

## ბიოგრაფია
დაიაბადა 1900 წლის 3 იანვარს სოფელ სოფელ ტეზერში I მსოფლიო ომის დროს იყო კავკასიელი თავადაზნაურობისაგან შემდგარი კავალერიის მებრძოლი. 

მისი სამსახიობო კარიერა დაიწყო 1924 წელს, მას შემდეგ, რაც თბილისის ცირკში ერთ-ერთი წარმოდგენის დროს კინორეჟისორმა ივანე პერესტიანმა, რომელიც ფილმისთვის „სამი სიცოცხლე“ იერემია წარბას როლის შემსრულებელს ეძებდა, მაყურებელთა შორის ჩოხა-ახალუხში გამოწყობილი ახალგაზრდა მამაკაცი შენიშნა და როლზე მიიწვია.

მას შემდეგ მსახიობმა შეასრულა მთავარი და მეორეხარისხოვანი როლები ფილმებში: „დაკარგული საუნჯე“ (ამო ბეკ-ნაზაროვი, 1924, მეფის არმიის ოფიცერი), „ათასის ფასად“ (ვლადიმერ ბარსკი, 1925), „ვინ არის დამნაშავე?“ (ალექსანდრე წუწუნავა, 1925, ბესია), „ტარიელ მკლავაძის მკვლელობის საქმე“ (ივანე პერესტიანი, 1925, ტარიელის ამხანაგი), „ნათელა“ (ამო ბეკ-ნაზაროვი, 1926, თავადი ჩაჩუა), „ხანუმა“ (ალექსანდრე წუწუნავა, 1926, კინტო), „გიული“ (ნიკოლოზ შენგელაია, ლ. პუში, 1927, ფარი), „ორი ცელქი“ (ნ. კახიძე, 1927), „შეხვედრა“ (გ. გომართელი, 1930, ეფენდიევი), „ნამდვილი კავკასიელი“ (მიხეილ გელოვანი 1931), „დიადი განთიადი“ (მიხეილ ჭიაურელი, 1938), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“ (კონსტანტინე პიპინაშვილი, 1958, თავადი ჭავჭავაძე), „მაია წყნეთელი“ (რეზო ჩხეიძე, 1958, ხანი), „გლახის ნაამბობი“ (ლეონარდ ესაკია, 1961, ყარაჩოხელი), „გენერალი და ზიზილები“ (მიხეილ ჭიაურელი, 1963, ოფიცერი), „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (მიხეილ ჭიაურელი, 1965, თავადი), „ვედრება“ (თენგიზ აბულაძე, 1967, თავადი), „დიდოსტატის მარჯვენა“ (ვ. ტაბლიაშვილი, შ. გედევანიშვილი, 1970, მანდატურთუხუცესი), „სინემა“ (ლიანა ელიავა, 1977).

## ლიტერატურა
**მარინა კერესელიძე*, „ქართული კინო, 1896-2011“, 185-186 გვ., გამომცემლობა „BILNET printing and binding company“, თბილისი, 2011 წელი, ISBN 978-9941-0-3370-4

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ეროვნული ფილმოგრაფია — დიმიტრი ყიფიანი
* 

კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
დ