open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნურმესი

**ნურმესი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პიელინენის კარელიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 212 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 854.78 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.75 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იუუკა, კუჰმო, ლიეკსა, რაუტავაარა, სოტკამო და ვალტიმო.

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Nurmes – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ლეკვეიშვილი

საკუთარი სახელი **ლეკვეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზურაბ ლეკვეიშვილი — ინჟინერი
* თინათინ ლეკვეიშვილი — სპორტსმენი (ცურვა)
* სპირიდონ ლეკვეიშვილი — სასულიერო პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლაცაბიძე

საკუთარი სახელი **ლაცაბიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ლაცაბიძე — პიანისტი, კომპოზიტორი
* ენვერ ლაცაბიძე — სპორტსმენი (სამბო)
* ნინო ლაცაბიძე — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ლექვინაძე

საკუთარი სახელი **ლექვინაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით ლექვინაძე — აგრონომი, სოციალისტური შრომის გმირი
* ვადიმ ლექვინაძე — არქეოლოგი
* ვლადიმერ ლექვინაძე — სამხედრო პირი 

კატეგორია:ქართული გვარები
თიხნარის ბაზი

**თიხნარის ბაზი** () — იშვიათი საზოგადოებრივი მწერი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 24–28 მმ. აქვს შავი ფერის თავი და მუცელი, გრძელი ხორთუმი, მოგრძო თავი, მკერდი დაფარული აქვს შავი და ყვითელი ბუსუსებისაგან შემდგარი ზოლებით, ულვაშები შავი ან ყავისფერია. გავრცელებულია ევროპაში, სამხრეთ კავკასიაში, დასავლეთ თურქმენეთსა და ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში. იბუდებს მიწაში მღრღნელების მიერ მიტოვებულ სოროებში. იკვებება ყვავილის მტვრით და ნექტარით, ამტვერიანებს პარკოსნების, ბაიასებრთა, ტუჩოსნების, რთულყვავილოვანთა, შავწამალასებრთა ოჯახების ყვავილებს. გადაშენების გზაზე მდგომი სახეობაა. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიფრიფანაფრთიანები
ლაჭყეპიანი

საკუთარი სახელი **ლაჭყეპიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* კობა ლაჭყეპიანი — სამხედრო პირი
* ნიკოლოზ ლაჭყეპიანი — ეკონომისტ-აგრარიკოსი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
ვლადიმერ ლექვინაძე

**ვლადიმერ (ლადო) დიმიტრის ძე ლექვინაძე** (ლეკვინაძე) (დ. 1875 — გ. 1921) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი.

წარმომავლობით იყო ქუთაისის გუბერნიის გლეხობიდან. ქუთაისის გიმნაზიაში ზოგადი დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ დაამთავრა თბილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი. 1894 წლიდან იყო სამხედრო სამსახურში. სხვადასხვა დროს მსახურობდა ელიზავეტპოლის 156-ე, ტამბოვის 122-ე, ფოთის სარეზერვო 257-ე, გორის 202-ე ქვეით პოლკებში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის (1904-1905) და I მსოფლიო (1914-1918) ომებში. ორივე ომში დაიჭრა. 1915 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. დამოუკიდებელი საქართველოს ჯარში ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება, იყო სამხედრო-საველე სასამართლოს თავმჯდომარე. საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ ლექვინაძე გახდა ბოლშევიკური ტერორის ერთ-ერთი პირველი მსხვერპლი: საქართველოს საგანგებო კომისიამ ლექვინაძე „რევოლუციური მართლმსაჯულების“ სახელით დახვრიტა. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას III (წარწერით „მამაცობისთვის“), წმ. სტანისლავის III და წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით) ხარისხის ორდენებით.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ჩევრელი (იუსუფელის რაიონი)

**ჩევრელი** () — სოფელი იუსუფელის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 124 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ იუსუფელიდან 19 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 667 ადამიანი ცხოვრობს

სოფლის ქართული ისტორიული სახელწოდებაა პეტერეკი.

2022 წელს სოფელი ახალ დასახლებაში გადავიდა, რადგან ძველი სოფლის ტერიტორიას დაფარავს იუსუფელის კაშხალის აგების შედეგად დაგუბებული წყალსაცავი.

## სქოლიო
კატეგორია:იუსუფელის რაიონის სოფლები
ლილუაშვილი

საკუთარი სახელი **ლილუაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბექა ლილუაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* გიორგი ლილუაშვილი — სამხედრო ექიმი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი
* გრიგოლ ლილუაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* დავით ლილუაშვილი — სპორტსმენი (სამბო)
* მინდია ლილუაშვილი — სპორტსმენი (სამბო, ძიუდო)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ლელაძე

საკუთარი სახელი **ლელაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ლელაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი
* დომენტი ლელაძე — სოციალისტური შრომის გმირი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ლომაძე

საკუთარი სახელი **ლომაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვალერი ლომაძე — ინჟინერი, სპორტსმენი (კალათბურთი)
* დავით ლომაძე — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში
* იური ლომაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
არდეშენის რაიონი

**არდეშენის რაიონი** — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი არდეშენი. ფართობი 130 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 42 542 ადამიანს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ორი მუნიციპალიტეტი:

*აქდერე
*აქაია
*არიჯილარი
*არმაღანი
*აშაღიდურაქი
*ბაირჯიქი
*ბეიაზქაია
*ჩირაქლარი
*დერემეზრა
*დოღანაი
*დუიგულუ
*ესქიარმუთლუქი
*გიუნდოღანი
*გიუნეი
*ჰოშდერე
*ქაჩქარი
*ქირაზლიქი
*ქიოფრუქოი
*ქუჩუქქოი
*ქურთულუში
*მანგანეზი
*იონდერი
*ორთაალანი
*ოზგური
*ფინარლი
*ფირინჩლიქი
*სერინდერე
*სესლიქაია
*სინანქოი
*შეჰითლიქი
*შენდერე
*შენიამაჩი
*შენიურთი
*ქილიჩქაია
*იავუზი
*იოენოქოი
*იენიყოლი
*იეშილთეფე
*იუქარიდურაქი
*იურთსევერი
*ზეითინლიქი

## სქოლიო
კატეგორია:რიზეს პროვინციის რაიონები
პრესის თავისუფლების ინდექსი

მინი|
**პრესის თავისუფლების ინდექსი** — ყოველწლიური საერთაშორისო რეიტინგები რომელსაც „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშე“ 2002 წლიდან აქვეყნებენ.

## მეთოდოლოგია
ანგარიში ნაწილობრივ ეფუძნება კითხვარს, რომელიც მოიცავს შვიდ ზოგად კრიტერიუმს: პლურალიზმი (ზომავს მოსაზრებების წარმოდგენის ხარისხს მედია სივრცეში), მედიის დამოუკიდებლობა, გარემო და თვითცენზურა, საკანონმდებლო ბაზა, გამჭვირვალობა, ინფრასტრუქტურა და ძალადობა. კითხვარი ითვალისწინებს მედიის საკანონმდებლო ჩარჩოს (მათ შორის, პრესის დანაშაულისთვის ჯარიმებს, გარკვეული სახის მედიის სახელმწიფო მონოპოლიის არსებობას და მედიის რეგულირების მეთოდს) და საჯარო მედიის დამოუკიდებლობის დონეს. ის ასევე მოიცავს ინტერნეტში ინფორმაციის თავისუფალი გავრცელების შეზღუდვას. 

ინდექსის მეთოდოლოგია მკვეთრად შეიცვალა 2022 წელს და დიამეტრალურად განსხვავებულია 2013-2021 წლებში გამოყენებული მეთოდოლოგიისგან.

## პრესის თავისუფლების ინდექსი – საქართველო
2022 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით, საქართველომ 180 ქვეყანას შორის 89-ე ადგილი დაიკავა, რაც 2021 წლის მონაცემებთან შედარებით (60-ე ადგილი) გაუარესებულია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* პრესის თავისუფლების ინდექსის რეიტინგი
* პრესის თავისუფლების მსოფლიო ინდექსის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო რეიტინგები
ლომსაძე

საკუთარი სახელი **ლომსაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბორის ლომსაძე — ბიოლოგი, პოლიტიკოსი
* შოთა ლომსაძე — პოეტი, ისტორიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
დერეფაზარის რაიონი

**დერეფაზარის რაიონი** — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი დერეფაზარი. ფართობი 28 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 7 057 ადამიანს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

*ბაჰათინფაშა
*ბურუჯექი
*ჩაქმაქჩილარი
*ჩეშმექოი
*ჩუქურლუ
*ესენთეფე
*ქირაზდაღი
*მალთეფე
*სანდიქთაში
*უზუნქაია
*იანიქთაში

## სქოლიო
კატეგორია:რიზეს პროვინციის რაიონები
ფინდიქლის რაიონი

**ფინდიქლის რაიონი** — რაიონი რიზეს პროვინციაში, თურქეთი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ფინდიქლი. ფართობი 383 კმ². 2021 წლის მონაცემებით კი მოსახლეობა შეადგენს 16 487 ადამიანს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
რაიონის შემადგენლობაშია ერთი მუნიციპალიტეტი:

*არილი
*ასლანდერე
*ავჯილარი
*ბეიდერე
*ჯენეთი
*ჩაღლაიანი
*ჩინარლი
*დერბენტი
*დოღანაი
*დიუზქოი
*გიურსუ
*ჰარა
*იჰლამურლუ
*ქარაალი
*ქიიჯიქი
*მეივალი
*საათქოი
*სულაქი
*სიუმერი
*თეფეჯიქი
*იაილაჯილარი
*იენიქოი
*იენიშეჰითლიქი

## სქოლიო
კატეგორია:რიზეს პროვინციის რაიონები
რაუტალამპი

**რაუტალამპი** () — მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 947 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 761.98 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.47 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰანკასალმი, კონევესი, პიეკსიამიაკი, სუონენიოკი, ტერვო და ვესანტო. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს სამხრეთ კონევესის ეროვნული პარკი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Rautalampi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:რაუტალამპი
შიშალდინი

**შიშალდინი** () — მოქმედი ვულკანი აშშ-ში, ალასკაში, კუნძულ უნიმაკზე. წარმოადგენს ალეუტის კუნძულების უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 2857 მ. 

ვულკანის ტოპოგრაფიული იზოხაზები ზღვის დონიდან 1981 მ-ზე ზემოთ თითქმის სრულყოფილ წრეწირს წარმოადგენს. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კალთებთან შედარებით, ჩრდილოეთი და სამხრეთი კალთები რამდენადმე ციცაბოა. 2200 მ-ზე მაღლა თითქმის მთლიანად არის დაფარული თოვლითა და ყინულით. შიშალდინის მყინვარული ფარის საერთო ფართობია 91 კმ². 

ჩრდილო-დასავლეთით მასიურ ლავურ ნაკადზე გაბატონებული 24 მონოგენური პარაზიტული კონუსია. შიშალდინის კონუსის ასაკი 10,000 წელზე ნაკლებია და დაშენებულია საწყისი სომისა და ფარის ნაშთზე. ძველი საწყისი ვულკანის ნაშთები გაშიშვლებულია დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს 1494–1798 მ სიმაღლემდე. შიშალდინის ნაგებობა მოიცავს მასალათა დაახლოებით 300 კმ³-ს. 1967 წლიდან ეროვნული ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობაა. 

განსაკუთრებით XIX–XX საუკუნეებში დაფიქსირდა ვულკანის არაერთი ამოფრქვევა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Shishaldin. Global Volcanism Program. Smithsonian Institution.

კატეგორია:აშშ-ის ვულკანები
სუონენიოკი

**სუონენიოკი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 739 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 862.34 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.44 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## გეოგრაფია
სუონენიოკს დასავლეთიდან რაუტალამპი ესაზღვრება, ჩრდილო-დასავლეთიდან ― ტერვო, ჩრდილოეთიდან ― კუოპიო, აღმოსავლეთიდან ― ლეპიავირტა, სამხრეთიდან ― პიეკსიამიაკი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Suonenjoki – Official website
*Suonenjoen kesäkartta  – A summer map of Suonenjoki from the town site

## სქოლიო
კატეგორია:სუონენიოკი
ტერვო

**ტერვო** () — მუნიციპალიტეტი შიდა სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 434 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 494.3 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.12 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კეიტელე, კუოპიო, მაანინკა, პიელავესი, რაუტალამპი, სუონენიოკი და ვესანტო. ტერვოდანაა Nightwish-ის ბას-გიტარისტი, მარკო ჰიეტალა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Tervo – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ტერვო
ლურსმანაშვილი

საკუთარი სახელი **ლურსმანაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვლადიმერ ლურსმანაშვილი — საბჭოთა კავშირის გმირი, პოლკოვნიკი
* კობა ლურსმანაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ოთარ ლურსმანაშვილი — გეოფიზიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლუტიძე

საკუთარი სახელი **ლუტიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* რევაზ ლუტიძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* შოთა ლუტიძე — ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
მაკარიძე

საკუთარი სახელი **მაკარიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე მაკარიძე — ფსიქიატრი
* გიორგი მაკარიძე — ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
მაკალათია

საკუთარი სახელი **მაკალათია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ვაჟა მაკალათია — ინჟინერი
* სერგი მაკალათია — ეთნოგრაფი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
სიილინიარვი

**სიილინიარვი** () — მუნიციპალიტეტი კუოპიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 253 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 507.81 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 53.01 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Siilinjärvi – Official website
*Kasurila ski resort
*Tarina Golf

## სქოლიო
კატეგორია:სიილინიარვი
ჩელთიქდიუზიუ (იუსუფელის რაიონი)

**ჩელთიქდიუზიუ** () — სოფელი იუსუფელის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს ართვინიდან 122 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ იუსუფელიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 234 ადამიანი ცხოვრობს

2022 წელს სოფელი ახალ დასახლებაში გადავიდა, რადგან ძველი სოფლის ტერიტორიას დაფარავს იუსუფელის კაშხალის აგების შედეგად დაგუბებული წყალსაცავი.

## სქოლიო
კატეგორია:იუსუფელის რაიონის სოფლები
რაუტავაარა

**რაუტავაარა** () — მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 475 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 235.26 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. რაუტავაარისა და სოტკამოს ტერიტორიაზე მდებარეობს ტიილიკაიიარვის ეროვნული პარკი. მუნიციპალიტეტი 1874 წლის 12 სექტემბერს დაარსდა, ხოლო სამრევლო ― 1894 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Rautavaara – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:რაუტავაარა
მიხეილ კოღუაშვილი

**მიხეილ (მიშა) ერასტეს ძე კოღუაშვილი** (დ. 1892, სოფ. ბანოჯა, ახლანდ. წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური აქტივისტი, სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის შეიარაღებული რაზმის მეთაური.

ჰქონდა დაწყებითი 4 კლასის განათლება. სოციალისტ-ფედერალისტების წევრი იყო 1917 წლიდან, ეკუთვნოდა პარტიის მემარჯვენე ფრთას. იმავე წელს მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა რუსეთის ჯარის მიერ მიტოვებული თურქეთის ფრონტისპირა არსენალებიდან იარაღის ჩამოტანის ღონისძიებაში, რომელსაც გრიგოლ ლაღიძე თაოსნობდა. კოღუაშვილი იყო სოციალისტ-ფედერალისტების მოხალისეთა შეიარაღებული რაზმის აქტიური წევრი, მონაწილეობდა ბრძოლებში საქართველოს რესპუბლიკის ტერიტორიული მთლიანობისთვის. 1919 წლამდე მუშაობდა გაზეთ „ხალხის მეგობრის“ რედაქციაში. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის (1921) შემდეგ ჩაბმული იყო იატაკქვეშა წინააღმდეგობის მოძრაობაში, ცხოვრობდა „არალეგალურად“. 1922 წლის ოქტომბერ-დეკემბერში დაპატიმრებული იყო ქუთაისში. 

1923-1924 წლებში კოღუაშვილი სათავეში ედგა პარიტეტულ კომიტეტთან არსებულ სპეციალურ დაჯგუფებას, რომლის მიზანი ანტისაბჭოთა აჯანყების მზადების პროცესში ბოლშევიკი ლიდერების და კოლაბორაციონისტების ლიკვიდაცია იყო. 1924 წლის აგვისტოში, აჯანყების დაწყებამდე კოღუაშვილი საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა. საგანგებო კომისიისთვის მიცემულ ჩვენებაში კოღუაშვილმა დაადასტურა, რომ მისი უშუალო ხელმძღვანელობით და მონაწილეობით განხორციელდა რამდენიმე პოლიტიკური მკვლელობა. მოკლულთა შორის იყვნენ: მარკოზ ხითაროვი (რომელსაც ლ. ბერიასგან დავალებული ჰქონდა გოგიტა ფაღავას მკვლელობა), კალე მისაბიშვილი (ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის სტუდენტთა კომიტეტის წევრი, რომლის ჩვენების საფუძველზე დააპატიმრეს სამხედრო ცენტრის 15 წევრი), ილარიონ გიორგაძე (ყოფილი მენშევიკი, რომელიც საბჭოთა რეჟიმთან თანამშრომლობდა და იცოდა აჯანყების მზადების შესახებ), ვანო ქაიხოსროშვილი (ყოფილი მენშევიკი, საგარეჯოს კოოპერატივის გამგე). უშუალოდ აჯანყების დროს იგეგმებოდა კოღუაშვილის მეთაურობით თავდასხმა საგანგებო კომისიის შტაბზე და პოლიტიკური ტუსაღების გათავისუფლება. კოღუაშვილის დაჯგუფების წევრებს უკავშირებდნენ ასევე გურიაში წითელარმიელი მეთაურების — ალექსანდრე ობოლაძის, პოლიკარპე სანიკიძის და დავით ჩუბინაშვილის მკვლელობას. 1924 წლის 1 სექტემბერს კოღუაშვილი სხვა პოლიტპატიმრებთან ერთად თბილისში დახვრიტეს.

## ლიტერატურა
* გაზ. „კომუნისტი“, 1924, № 197. – 5. 
* კირთაძე ნ., 1924 წლის აჯანყება საქართველოში. ქუთაისი, 1996. – გვ. 309-314.
* ჯიქია ლ., 1924 წლის აჯანყება დასავლეთ საქართველოში, თბ.: უნივერსალი, 2012. – გვ. 66.

კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
მამულაშვილი

საკუთარი სახელი **მამულაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* თამარ მამულაშვილი — ბიოლოგი, 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი
* იოსებ მამულაშვილი — პოეტ იოსებ გრიშაშვილის ნამდვილი სახელი და გვარი 
* კახა მამულაშვილი — სპორტსმენი (სამბო)
* მამუკა მამულაშვილი — სამხედრო პირი
* მერაბ მამულაშვილი — კომპოზიტორი
* მიხეილ მამულაშვილი — მებაღე-დეკორატორი
* ნონა მამულაშვილი — პოლიტიკოსი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ტუუსნიემი

**ტუუსნიემი** () — მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 375 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 699.43 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.37 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს კუოპიოდან 59 კმ-ით აღმოსავლეთით. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰეინიავესი, იუანკოსკი, კაავი, კუოპიო, ლეპიავირტა და ოუტოკუმპუ. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Tuusniemi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ტუუსნიემი
კიურუვესი

**კიურუვესი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 578 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 422.9 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.71 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იისალმი, პიელავესი, პიუჰიაიარვი, პიუჰიანტია და ვიერემია. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Pyhäjärvi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:კიურუვესი
ვიერემია

**ვიერემია** () — მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 427 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 973.35 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.7 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Vieremä – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ვიერემია
ლაპინლაჰტი

**ლაპინლაჰტი** (;  ან ) — მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 082 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 245.16 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.28 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. ლაპინლაჰტის ტერიტორიაზე 229 ტბაა, რომელთაგან უდიდესია ონკივესის ტბა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Lapinlahti – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპინლაჰტი
გროზდანა ოლუიჩი

**გროზდანა ოლუიჩი** (  ; დ. 30 აგვისტო, 1934 – 16 მარტი, 2019) — სერბი მწერალი, მთარგმნელი, რედაქტორი და კრიტიკოსი. მისი რომანები და ზღაპრების კრებულები ითარგმნა 35-ზე მეტ ენაზე. მისი ჯილდოები მოიცავს ანდრიჩის ჯილდოს, Zmaj-ის საბავშვო თამაშების ჯილდოს და ბორა სტანკოვიჩის ჯილდოს.
ავტორი ასევე ცნობილია თავისი ესეებით ფრანც კაფკას, თომას ვულფის, მარსელ პრუსტის, ვირჯინია ვულფისა და ზღაპრების პოეტიკის შესახებ.
## ბიოგრაფია 
ოლუიჩმა დაამთავრა და მიიღო მაგისტრის ხარისხი ინგლისურ ენასა და ინგლისურ ლიტერატურაში ბელგრადის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე . მისი პირველი რომანი, *გასეირნება სამოთხეში* ( *Izlet u nebo* ) გამოვიდა 1958 წელს, როდესაც მწერალი 24 წლის იყო. ეს წიგნი გახდა ბესტსელერი, ითარგმნა რამდენიმე ევროპულ ენაზე და მიიღო გამომცემლობა Narodna prosvjeta-ს ჯილდო იუგოსლავიის საუკეთესო ნოველისთვის. რომანი ადაპტირებული იყო სცენაზე და 1962 წელს, წიგნის მიხედვით, რეჟისორმა იოვან ჟივანოვიჩმა გადაიღო მელოდრამა *Čudna devojka* . 

60-იან წლებში გამოქვეყნებულმა რომანებმა *ხმა მიეცით სიყვარულს* ( *Glasam za ljubav* ), *არ გააღვიძოთ მძინარე ძაღლი* ( *Ne budi zaspale pse* ) და *ველური თესლი* ( *Divlje seme* ) გამოავლინა გროზდანა ოლუიჩი, როგორც იუგოსლავიის ლიტერატურის ერთ-ერთი წამყვანი ავტორი. *ველურმა თესლმა* მოიპოვა დადებითი შეფასებები კრიტიკოსებისგან და ძალიან შეიყვარეს აშშ-ში. ასევე, გახდა სავალდებულო საკითხავი ლიტერატურა რამდენიმე უნივერსიტეტში. 

რომანისათვის *თამაში* ( *Igra* ) , კრებულიდან *აფრიკული ია* ( *Afrička ljubičica* ), რომელიც გამოიცა 1985 წელს, მიიღო არნსბერგში საერთაშორისო კონკურსის მთავარი პრიზი. კრებულიდან თითქმის ყველა მოთხრობა ითარგმნა უცხო ენებზე და შეტანილი იყო მოკლე პროზის ანთოლოგიაში მთელს მსოფლიოში, მათ შორის გერმანიაში, აშშ-ში, უკრაინაში, რუსეთში, ისრაელში, ინდოეთში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთში და ა.შ. 2009 წელს მწერლის რომანი *„ხმები ქარში“* ( *Glasovi u vetru* ) გახდა NIN Award- ის, სერბეთის მთავარი ლიტერატურული ჯილდოს მფლობელი. 

გროზდანა ოლუიჩი არის რამდენიმე პოპულარული წიგნის ავტორი ბავშვებისა და ახალგაზრდებისთვის. ზღაპრების კრებული *ჯადოსნური ცოცხი* გამოიცა სსრკ-ში 1985 წელს 100000 ეგზემპლარი. 

ოლუიჩმა ასევე თარგმნა არაერთი ნაწარმოები სერბულ ენაზე; მან თარგმნა პოლონურიდან დანუტა ცირლიჩ-სტრასჟინსკას *სამხრეთის ქარის ზღაპრები* და სოლ ბელოუს, ამრიტა პრიტამის, უილიამ კენედის, არნოლდ ვესკერის, იუკიო მისიმას და სხვათა ნაწარმოებები.  იგი გარდაიცვალა 2019 წლის 16 მარტს ბელგრადში.

ისრაელელმა კრიტიკოსმა და ესეისტმა დინა კატან ბენ-ციონმა, რომანზე საუბრისას *ხმა ქარში*, თქვა, რომ „მხოლოდ სერბულ ლიტერატურას აქვს თავისი მარტოობის ასი წელიწადია “.  

ოლუიჩი ასევე ცნობილია თავისი ესეებით, მათ შორის კაფკაზე, თომას ვულფზე, მარსელ პრუსტზე, ვირჯინია ვულფზე და ზღაპრების პოეტიკაზე. 

## ჯილდოები 
მას მიენიჭა დანებროგის ორდენი,  გახდა ოსლოს საპატიო მოქალაქე და მოიპოვა მრავალი ჯილდო, მათ შორის NIN ჯილდო, ხელოვნებისა და კულტურის მსოფლიო კონგრესი საუკეთესო თანამედროვე ზღაპრისთვის 1994 წელს,  ანდრიჩის ჯილდო, Zmaj საბავშვო თამაშების ჯილდო.  და ბორა სტანკოვიჩის პრემია.

## სქოლიო 

კატეგორია:სერბი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:სერბი მწერალი ქალები
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მირა სტუპიცა

**მიროსლავა "მირა" სტუპიცა** ( ; დ. 17 აგვისტო, 1923 –  გ. 19 აგვისტო, 2016 ) – სერბი მსახიობი, რომელიც  ცნობილია თეატრში მოღვაწეობით, მაგრამ ასევე ჰქონდა წარმატებული კარიერა ტელევიზიასა და ფილმებში. 60 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში სარგებლობდა მუდმივი პოპულარობით და მისი თანამედროვე მსახიობები მოიხსენიებდნენ მას „საუკუნის მსახიობად“. იგი ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო სერბ მსახიობად.  . ის იყო სერბი მშობლების პირველი შვილი - დანიკა სტანიშიჩისა და რადომირ ტოდოროვიჩის ოჯახში. ისინი ორივე გიმნაზიის პროფესორები იყვნენ. მიროსლავას შემდეგ წყვილს კიდევ სამი შვილი შეეძინა, სამი ვაჟი: პრედრაგი (გარდაიცვალა ორი წლის ასაკში), ზორანი (გარდაიცვალა სამი წლის ასაკში) და ბორივოე, რომელიც მოგვიანებით გახდა ცნობილი და წარმატებული მსახიობი. 

ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა გორნი მილანოვაცში, ცენტრალურ სერბეთში, სადაც მიროსლავას მამა, ნიჭიერი მევიოლინე, 

## კარიერა 
### თეატრი 
ტოდოროვიჩმა მსახიობობა საშუალო სკოლის პერიოდში დაიწყო ბელგრადის სამხატვრო თეატრის სამსახიობო სტუდიაში ჩარიცხვით. სტუდიის დასრულებისთანავე მალევე დაიწყო პროფესიონალურად მსახიობობა 1940 წელს, მას შემდეგ რაც შენიშნა ვიქტორ სტარჩიჩმა. 

მან მუშაობა დაიწყო ბოან სტუპიცასთან და მათმა შემდგომმა ქორწინებამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მირას, როგორც მსახიობის წარმატებაზე.    მისი მრავალი სპექტაკლი ითვლება ანთოლოგიურ როლად სერბულ თეატრში.   
მარცხნივ|მინი|317x317პქ| სტუპიცა 1964 წელს

### ფილმები 
მიუხედავად იმისა, რომ ძირითადად თეატრის მსახიობი იყო, მან შეასრულა რამდენიმე  კინო როლი. აქტიურად თამაშობდა ფილმებში 1950-იან და 1960-იან წლებში. მისი დებიუტი შედგა  1951 წელს ფედორ ჰანჟეკოვიჩის ფილმში *Bakonja fra Brne.* 

### ტელევიზია 
რამდენიმე სატელევიზიო ფილმში, გადაღებულ სპექტაკლებში და სერიალების ეპიზოდებში გამოჩენის შემდეგ, მან შეასრულა კიკა ბიბიჩის როლი. ეს იყო გაუნათლებელი ქალი, რომელიც კითხვას სწავლობდა საგანმანათლებლო სერიალში *TV Bukvar* ( *სატელევიზიო მართლწერის წიგნი* ), რომელიც დაწერა ალექსანდრე პოპოვიჩმა ბელგრადის რადიო-ტელევიზიისთვის . 1968 წლიდან 1969 წლამდე გასულმა შოუმ სტუპიცას განსაკუთრებული პოპულარობა და კრიტიკოსთა შექება მოუტანა  შესანიშნავი შესრულებისთვის.     მაგრამ მალევე დაშორდნენ. 1948 წელს იგი დაქორწინდა ბოან სტუპიცაზე, სლოვენიელ თეატრალურ რეჟისორზე, რომელიც სერბული თეატრის მთავარი ძალა იყო 1970 წლის 22 მაისამდე, მის გარდაცვალებამდე. 

2016 წლის 10 მარტს სტუპიცას ინსულტის შეტევა ჰქონდა  და რამდენიმე თვის შემდეგ, საავადმყოფოდან გაუსვლელად, გარდაიცვალა 2016 წლის 19 აგვისტოს. 

## სქოლიო 

კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:XX საუკუნის სერბი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის სერბი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობი ქალები
კატეგორია:სერბი მსახიობები
კაავი

**კაავი** () — მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 697 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 789.59 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს კუოპიოდან 60 კმ-ის და იოენსუუდან 90 კმ-ის დაშორებით. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კუოპიო, ოუტოკუმპუ, პოლვიიარვი და ტუუსნიემი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Kaavi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:კაავი
იოროინენი

**იოროინენი** () — მუნიციპალიტეტი ვარკაუსის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 537 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 711.76 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.88 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Joroinen – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები
მანჯავიძე

საკუთარი სახელი **მანჯავიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* აბესალომ მანჯავიძე — გენერალ-მაიორი
* აბესალომ მანჯავიძე — კოლმეურნე, სოციალისტური შრომის გმირი
* გელა მანჯავიძე — მხატვარი
* გიორგი მანჯავიძე — მათემატიკოსი
* ნინო მანჯავიძე — პედიატრი

კატეგორია:ქართული გვარები
სალომე ქურასბედიანი

**სალომე ქურასბედიანი** (დ. 5 ოქტომბერი, 1992) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი. საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი 2023 წლიდან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1992 წლის 5 ოქტომბერს. 2014 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სამართალმცოდნეობის სპეციალობით. 2017 წელს დაამთავრა ტულონის უნივერსიტეტი, საერთაშორისო და ევროპული სამართლის სპეციალობით, 2020 წელს კი – საერთაშორისო ეკონომიკური სპეციალობით.

2014 წელს იყო კორძაძის საადვოკატო ბიუროს სტაჟიორი. 2014-2015 წლებში ა(ა)იპ „ადვოკატთა ალიანსის“ იურისტი. 2014 წელს საადვოკატო ბიურო „Legal Consulting Group“-ის იურისტი. 2015 წელს შპს „მდინარაძე და პარტნიორი ადვოკატების“ უმცროსი იურისტი. 2015-2016 წლებში შპს „ფრეგოს“ იურისტი.

2023 წლის 4 აპრილიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის ქალი წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მანჯგალაძე

საკუთარი სახელი **მანჯგალაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დამირ მანჯგალაძე — ინჟინერი
* ეროსი მანჯგალაძე — მსახიობი
* პაატა მანჯგალაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ანარიის ფორტი

[მინი|ანარიის ფორტის ნანგრევები, [დიმიტრი სილაქაძე|დიმიტრი სილაქაძის ფოტოსურათი.]]
**ანარიის ფორტი** — ბათუმის მახლობლად მდებარე საფორტიპიკაციო ნაგეგობა, ცნობილი ანარიის ფორტის ბრძოლაში მისი მცველების გმირული დაღუპვის გამო. 

## ფორტი
ანარიის ფორტი ბათუმის მიხეილის სახელობის ციხესიმაგრის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამაგრებული პუნქტი იყო, აგებული ბათუმის აღმოსავლეთით,  ფერიის თემის სოფელ მნათობის აღმოსავლეთით არსებულ სტრატეგიულ სიმაღლეზე 361,6. ფორტი შედგებოდა ბეტონირებული კაზემატისაგან, ასევე კარგად გამაგრებული ბეტონირებული სარტილერიო და ტყვიამფრქვევის პოზიციებისაგან. ფორტის დანიშნულება ორგვარი იყო: ის გამოდგებოდა ქალაქის დასაცავად ხმელეთიდან, აკონტროლებდა რა ქალაქს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან მომავალ გზებს, ამავდროულად წარმოადგენდა კარგ სადამკვირვებლო პოსტს ზღვაზე მოწინააღმდეგის მოძრაობის აღმოსაჩენად შორ მანძილზე.

## ბრძოლა
თურქულმა დანაყოფებმა ანარიის ფორტის ახლომდებარე სიმაღლეების ერგესა და ხეჩოქედის დაკავების შემდეგ პირველი აპრილის ღამის ორ საათზე მიიტანა ფორტზე იერიში. იერიშამდე მათ გადაჭრეს ფორტის შტაბთან დამაკავშირებელი პირდაპირი მავთული. ფორტის პირადმა შემადგენლობამ თურქულ ნაწილებს წინააღმდეგობა დილამდე გაუწია, სანამ ყველა მათგანი არ დაიღუპა. 

მოწინააღმდეგეს დიდი ზარალის ფასად დაუჯდა ფორტის აღება,  გაზეთი სახალხო საქმის ცნობით: „*გმირულად დაიღუპა თითქმის უკანასკნელი დამცველი ანარიისა კაპიტანი შავგულიძე და უკანასკნელი ტყვიისმფრქვეველიც ჩაჩუმდა. ოსმალოები ფორტში შეიჭრნენ. შიგ არც ერთი ცოცხალი ქართველი არ აღმოჩნდა, ფორტი სავსე იყო ოსმალთა ყუმბარებით დაფლეთილი  ქართველ მეომართა გვამებით. სამაგიეროდ ანარიის მწვერვალის კალთები სულ დაფენილი იყო ოსმალთა გვამებით.*“

## იხილეთ აგრეთვე
* ანარიის ფორტის ბრძოლა
* სიმონ შავგულიძე

## სქოლიო
კატეგორია:ბათუმის ციხესიმაგრეები
ლიმუზენური ჯიში

250პქ|მინი|მარჯვნივ|კურო
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ფური
**ლიმუზენური ჯიში**, *ლიმუზენი* () — მსხვილი რქოსანი საქონლის სახორცე მიმართულების ჯიში. სახელწოდება მომდინარეობს საფრანგეთის ისტორიული ოლქის, ლიმუზენის დასახელებიდან. წარმოშობილია ადგილობრივი აკვიტანიური საქონლისგან, რომელსაც საფრანგეთის დასავლეთ და ცენტრალურ რაიონებში აშენებდნენ. ჯიში ცნობილია XIX საუკუნის ბოლოდან.

ცხოველი გამოირჩევა დიდი ტანით. მკერდი მომრგვალებულია, ზურგი ძალიან ფართო და სწორი, ძლიერ განვითარებული მუსკულატურით. გავის ძვალი გრძელი, კარგად დაკუნთული, ბარკალი სავსე. ჩონჩხი მაგარი, შედარებით მსუბუქი. რქები მოკლეა, ოდნავ ქვემოთ დაშვებული. ჩლიქები გამძლე. ფერად მუქი წითელია, მუცლის ქვედა ნაწილში, თვალებისა და ცხვირ-ტუჩის გარშემო უფრო ღიაა. კურო იწონის 900–1100 კგ-ს, ფური — დაახლ. 600–700 კგ-ს; სიმაღლე მინდაოში საშუალოდ 145 და 133 სმ შესაბამისად.

ლიმუზენური ჯიშის სახორცე მიმართულების სხვა მსხვილი ჯიშებისაგან გამოირჩევა ხბოს  მოგების სიადვილით, რაც განპირობებულია მისი ანატომიური თავისებურებებით და დაბადებისას ხბოს ცოცხალი მასის სიმცირით (36–39 კგ); რთული შემთხვევების რაოდენობა 2%-ს არ აღემატება. საშუალო წლიური მონაწველი 1500–1800 კგ რძეა. მოზარდეულს ძირითადად საწოვარებით ზრდიან. მალმწიფადი ჯიშია. რძით კვების შეწყვეტისას (დაახლ. 7 თვის ასაკში) ხბოს ცოცხალი მასა 210–230 კგ-ია. ინტენსიური გამოზრდისა და კვების დროს 12 თვის მოზვერი იწონის 450 კგ-ს, დღე-ღამეში იმატებს 800–1000 (1300-მდე) გრამს. ნაკლავის გამოსავალი 62–65%, გატყავებულ ხორცში ძვლის შემცველობა 16–17%-ია. ხორცი ნაზია, ადევს ქონის შედარებით თხელი ფენა, ბევრია კუნთშიდა ქონი, ხასიათდება კარგი საგემოვნო თვისებებით.

კარგად აკლიმატიზდება, ძალიან კარგად იყენებს საძოვრებს, მათ შორის მთის კალთებზეც. მის მოშენებას მისდევენ საფრანგეთში. სანაშენე ცხოველები შეჰყავთ სხვადასხვა ქვეყანაში. კუროებს ფართოდ იყენებენ სხვა ჯიშის ფურებთან სამრეწველო შეჯვარებებში.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
წმინდა სარა

**წმინდა სარა,** ასევე ცნობილი როგორც **სარა კალი**   Sara-la-Kâli  ("შავი სარა", ბოშ. Sara e Kali) — მითიური პერსონაჟი, კათოლიკე ბოშების მფარველი წმინდანი. მისი თაყვანისცემის ცენტრია სენტ-მერი დე- ლა- მერი (Saintes-Maries-de-la-Mer), ბოშა მომლოცველების ადგილი კამარგი, სამხრეთ საფრანგეთში. ლეგენდის მიხედვით,  სარა  სამი მარიამის ერთ-ერთი მსახურ იყო. მათთან ის სავარაუდოდ კამარგში  ჩავიდა. წმინდა სარას სახელი ასევე უკავშირდებოდა ჩრდილოეთ ინდოეთში პოპულარულ ქალღმერთ   ინდუისტურ ქალღმერთ კალის,  სადაც ბოშა ხალხი წარმოიშვა. თავად სახელი "სარა" მოხსენიელებულია ცნობილ დურგასაფტაშატის ტექსტში.მინი| ლორენცო მონაკო — სამი მარიამი საფლავზე|მარცხნივმწერალ რაიმონდ ბაკლის  წიგნში „ბოშები. ცხოვრებისა და ტრადიციის საიდუმლოებები“, მოჰყავს ორი მითი იმის შესახებ, თუ როგორ გახდა ბოშა სარა წმინდანი. ეს მითები სხვა წყაროებშიც არის მოხსენიებული.

ერთი ვერსიით, სარა ეგვიპტელი იყო (ევროპელების გავლენით მე-19 და მე-20 საუკუნეებში ბევრ ბოშას სჯეროდა მათი ეგვიპტური წარმომავლობის). ის  მარიამ სალომიას და მარიამ კლეოპოვას (წმინდა იაკობისა და იოანეს დედები, მარიამ მაგდალინელის ნათესავები) ან მარიამ მაგდალინელისა და ღვთისმშობლის მსახური იყო და მათთან ერთად მოგზაურობდა. ძლიერი ქარიშხლის შემდეგ, როდესაც ქალები გემიდან პატარა ნავით გაიქცნენ, სარამ ვარსკვლავების მეშვეობით სწორი გზა გაიგნო  და ქალები ნაპირზე გაიყვანა. 

მეორე მითის მიხედვით, სარა მომთაბარე ბოშა იყო და,  როცა ბოშები ჯერ კიდევ წარმართები იყვნენ, ბანაკში ცხოვრობდა.  ერთხელ მას ჰქონდა ხილვა, რომ ქრისტეს ჯვარცმის წმიდა მოწმეებს  სანაპიროზე გადმოსვლაში უნდა დახმარებოდა.  სარა ზღვასთან მივიდა, დაინახა, რომ ზღვა ღელავდა და ნავში მყოფნი ნაპირზე ვერ გადმოდიოდნენ.  ქალმა  კაბა წყალზე გაშალა, ნავისკენ  გაცურა და  წმინდანებს დაეხმარა ხმელეთზე მშვიდობიანად გადმოსვლაში, ხოლო მათ  იგი ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე მოაქციეს. სარა  პირველი იყო ბოშებს შორის, ვინც გაქრისტიანდა. 
მინი| სენტ-მერი დე- ლა -მერის ეკლესიის ინტერიერი

## სახელის მნიშვნელობა 
როგორც წესი, წმინდანის სახელი ითარგმნება როგორც "შავი სარა", მაგრამ სიტყვა კალი ტრადიციულად ასევე ნიშნავს "ბოშას".

## სარა კალის კულტი 
კათოლიკე ბოშები 25 მაისს სარა კალის დღედ მიიჩნევენ.  

საფრანგეთის სანაპიროზე, პატარა ქალაქ სენტ-მერი დე-ლა-მერიში (Saintes-Maries-de-la-Mer), ადგილობრივ ეკლესიასთან  ბოშებმა ააშენეს მითიური წმინდანის მიწისქვეშა საკურთხეველი, რომელშიც მისი ქანდაკება და საკურთხეველი დგას. ყოველწლიურად ათასობით მომლოცველი მიდის ამ სალოცავში. მათი უმეტესობა ჩადის 24 მაისს, სარა კალის თაყვანისცემის დღის წინა დღეს. 1912 წლიდან საკურთხეველში ბოშების გარდა სხვა მორწმუნეებსაც  უშვებდნენ.

25 მაისის ღამეს სარას ქანდაკებას იღებენ და ზღვაში უშვებენ, რაც სიმბოლურად იმეორებს ბოშა ქალის ნათლობის რიტუალს.  

## სარა კალი პოპულარულ კულტურაში 
მინი| ბოშა მომლოცველები  სენტ-მერი-დე-ლა-მერის განბანვის რიტუალის დროს.|მარცხნივ
ტონი გეტლიფის ფილმი Lacho Drom ასახავს სარას ქანდაკების „წყალში ჩაშვების“ რეალურ რიტუალს.

   

დენ ბრაუნის ნაწარმოებში „და ვინჩის კოდი“ სარა მარიამ მაგდალინელისა და იესოს ქალიშვილია.   

სერიალში Peaky Blinders მას არაერთხელ მოიხსენიებენ, როგორც "შავ მადონას".

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:ქრისტიანები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ქრისტიანი ბოშები
კატეგორია:ბოშები საფრანგეთში
კატეგორია:მითიური პერსონაჟები
კატეგორია:ბოშების ფოლკლორი
მარდალეიშვილი

საკუთარი სახელი **მარდალეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* კონსტანტინე მარდალეიშვილი — ექიმი, ონკოლოგი
* პავლე მარდალეიშვილი — ბოლშევიკი რევოლუციონერი

კატეგორია:ქართული გვარები
გისა და ესტოპას თავგადასავალი

**„გისა და ესტოპას თავგადასავალი“** () — ბრაზილიური ანიმაციური ტელესერიალი. მისი შემქმნელია მარიანა კალტაბიანო. შეიქმნა ამერიკულ ტელეკომპანია Cartoon Network-სათვის. პრემიერა გაიმართა 2009 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:2009 წლის ტელესერიალები
კატეგორია:ბრაზილიური ტელესერიალები
კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
მატარაძე

საკუთარი სახელი **მატარაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გიორგი მატარაძე — მსახიობი, კინორეჟისორი
* გრიგოლ მატარაძე — პოლიტიკოსი
* ვიქტორ მატარაძე — მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
მაღლაკელიძე

საკუთარი სახელი **მაღლაკელიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გერმანე მაღლაკელიძე — საბჭოთა სამეურნეო მოხელე, სოციალისტური შრომის გმირი
* ილია მაღლაკელიძე — საბჭოთა სამეურნეო მოხელე, სოციალისტური შრომის გმირი
* ლავრენტი მაღლაკელიძე — მეტალურგი 
* შალვა მაღლაკელიძე — პოლიტიკოსი, იურისტი, სამხედრო პირი
* ხვიჩა მაღლაკელიძე — გიტარისტი, მომღერალი
* ჯაბა მაღლაკელიძე — პოლიტიკოსი, ფილოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მამფორია

საკუთარი სახელი **მამფორია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დოდო მამფორია — პედიატრი
* თენგიზ მამფორია — პოლიტიკოსი
* ილია მამფორია — მსახიობი
* ოთარ მამფორია — პოეტი, მთარგმნელი, დრამატურგი
* ნათელა მამფორია — ანატომი
* ფილიპე მამფორია — ბიოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჩილერ ილჰანი

**ჩილერ ილჰანი** ( თურქ . *Çiler İlhan,* 1972, დ. დენიზლი, თურქეთი ) — თურქი მწერალი, მთარგმნელი, ჟურნალისტი და უფლებადამცველი, ევროკავშირის ლიტერატურული პრიზის მფლობელი 2011 წელს. სამი წიგნის ავტორი. მისი წიგნები გამოიცა მსოფლიოს ოცზე მეტ ქვეყანაში.

## ბიოგრაფია 
ჩილერ ილჰანი დაიბადა 1972 წელს თურქეთის ქალაქ დენიზლიში და გაიზარდა იზმირში.  სადაც შევიდა სასტუმროს მართვის სკოლაში  (Glion Hotel School). შვეიცარიიდან დაბრუნების შემდეგ სხვადასხვა დროს მუშაობდა თურქეთში, სტამბოლის სასტუმროში საზოგადოებასთან ურთიერთობის მენეჯერად, ამავე დროს ეწეოდა შემოქმედებით საქმიანობას: წერდა წიგნებს, ესეებს, სტატიებს,  მუშაობდა რედაქტორად, მთარგმნელად და ლიტერატურათმცოდნედ.  

მწერალმა 2011 წელს  მოიპოვა ევროკავშირის პრიზი ლიტერატურაში მოთხრობების კრებულისთვის „გადასახლება“. წიგნი წარმატებით გამოიცა ოცზე მეტ ქვეყანაში, მათ შორის დიდ ბრიტანეთში, იტალიაში, საფრანგეთში, ნიდერლანდებსა და მექსიკაში. ასევე,  ჩილერ ილჰანის მიერ გამოცემულმა კრებულმა „გადასახლება“ მიიღო ლიტერატურული ჯილდო *Prix Du Livre Lorientales 2017.*

მწერალმა ასევე დიდი წვლილი შეიტანა 15-ზე მეტ ეროვნულ და საერთაშორისო ანთოლოგიაში.

2005 წელს მოთხრობა „ვულგატა“(“Vulgata”) გამოქვეყნდა კრებულში „1002 ღამის ზღაპრები“ .

### წიგნები 
* 2006 ─ "ოცნებით მოვაჭრეთა ოთახი" / *Rüya Tacirleri Odası (მოთხრობების კრებული)* 
* 2010 ─ "გადასახლება" / *Exile* ( *Sürgün) (მოთხრობების კრებული)* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მწერლები
კატეგორია:თურქი ქალი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რამბუტანი

**რამბუტანი** () — მარადმწვანე მცენარე საპინდუსისებრთა ოჯახისა. ტროპიკული ხეებია. სიმაღლე 15–24 მ. ფოთლების სიგრძეა 14–30 სმ. ნაყოფი მრგვალ, ერთთესლიან კურკიანას წარმოადგენს, რომლის სიგრძეა 3–6 სმ. სამშობლოა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია. 

მჭიდროდაა დაკავშირებული ისეთ ტროპიკულ საჭმელ მცენარეებთან, როგორიცაა ლიჩი, ლონგანი, პულაზანი და ესპანური ლაიმი. კულტივირებულია მისი გემრიელი ნაყოფი, რომელიც აგრეთვე რამბუტანის სახელწოდებითაა ცნობილი. მისი გენეტიკური მრავალფეროვნების ცენტრია მალაიზია-ინდონეზიის რეგიონი. ფართოდაა კულტივირებული სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, კერძოდ, მალაიზიაში, ტაილანდში, მიანმარში, შრი-ლანკაში, ინდონეზიაში, სინგაპურსა და ფილიპინებში. 

გავრცელებულია აგრეთვე აფრიკაში, ოკეანეთსა და ცენტრალურ ამერიკაში. დაახლოებით XIII–XV საუკუნეებში არაბმა მოვაჭრეებმა რამბუტანი შეიტანეს ზანზიბარსა და პემბაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rambutan Information and Facts - Specialty Produce 

კატეგორია:საპინდუსისებრნი
კატეგორია:საჭმელად ვარგისი ხილი
კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
კეიტელე (ფინეთი)

**კეიტელე** () — მუნიციპალიტეტი ზემო სავონიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 023 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 578.3 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.2 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მიუხედავად ერთნაირი სახელებისა, ტბა კეიტელე მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არ მდებარეობს. მათ შორის მანძილი სულ მცირე 10 კმ-ია. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Keitele – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები
ლეპიავირტა

**ლეპიავირტა** () — მუნიციპალიტეტი ვარკაუსის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 9 153 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 519.64 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 8.06 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Leppävirta – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ლეპიავირტა
მაღლაფერიძე

საკუთარი სახელი **მაღლაფერიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ვასილ მაღლაფერიძე —  პოლიტიკოსი, ფილოლოგი
* ვახტანგ მაღლაფერიძე — თეატრის რეჟისორი 
* თეიმურაზ მაღლაფერიძე — მწერალი
* მარიცა მაღლაფერიძე — საოპერო მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
მახარაშვილი

საკუთარი სახელი **მახარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ალექსი მახარაშვილი — ქირურგი
* ქეთევან მახარაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ჯონდო მახარაშვილი — პოლიტიკოსი, ფილოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
მდინარაძე

საკუთარი სახელი **მდინარაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ელდარ მდინარაძე — რეჟისორი, პროდიუსერი
* თემურ მდინარაძე — პოლიტიკოსი, ინჟინერ-ტექნოლოგი
* მამუკა მდინარაძე — პოლიტიკოსი, იურისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
ვოსორიტიდი

**ვოსორიტიდი** (), გაყიდვაში გამოიყენება სახელი **ვოქსზოგო** () — სამედიცინო პრეპარატი, რომელიც გამოიყენება აქონდროპლაზიის სამკურნალოდ.

ვოსორიტიდის გამოყენება ნებადართულია ევროპის კავშირში 2021 წლის აგვისტოდან, ხოლო ამერიკის შეერთებულ შტატებში — 2021 წლის ნოემბრიდან. აშშ-ის საკვების და წამლის მარეგულირებელმა სააგენტომ პრეპარატი მოწინავე სამკურნალო საშუალებად () მიიჩნია.

## სამედიცინო მოქმედება
ვოსორიტიდი იწვევს დეფექტური გენის მიერ წარმოქმნილი ცილის რაოდენობის შემცირებას, რის შედეგადაც ხრტილი უფრო ადვილად გარდაიქმნება ძვლად.

## გვერდითი ეფექტები
პრეპარატის გვერდითი ეფექტი შეიძლება იყოს ინიექციის ადგილზე გვერდითი რეაქციები (შეშუპება, სიწითლე, ქავილი ან ტკივილი), პირღებინება და სისხლის დაბალი წნევა.

## „დედების პროტესტი“
2023 წლის აპრილში აქონდროპლაზიის დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლებმა საქართველოს მთავრობის კანცელარიასთან საპროტესტო აქციები გამართეს. საქართველოს პრემიერთან, ირაკლი ღარიბაშვილთან შეხვედრის მოთხოვნით მშობლებმა ორი ღამე მთავრობის კანცელარიასთან გაათენეს.

აქციებს ოთხი თვის განმავლობაში სხვადასხვა ადგილზე გაიმართა. მშობლები ითხოვენ, რომ სახელმწიფომ დააფინანსოს საქართველოში მედიკამენტ ვოსორიტიდის შემოტანა, რომელიც მათი შვილებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.

ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლები, მათ შორის მინისტრი ზურაბ აზარაშვილი და მინისტრის მოადგილეები აქონდროპლაზიის დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლებს აპრილის განმავლობაში რამდენჯერმე შეხვდნენ, თუმცა უშედეგოდ.

## სქოლიო
კატეგორია:წამლები
მებურიშვილი

საკუთარი სახელი **მებურიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* იოსებ მებურიშვილი — რეჟისორი
* ტაგუ მებურიშვილი — პოეტი

კატეგორია:ქართული გვარები
მაცაბერიძე

საკუთარი სახელი **მაცაბერიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბონდო მაცაბერიძე — საბავშვო მწერალი, გამომცემელი
* კოტე მაცაბერიძე — ანიმატორი, რეჟისორი 
* მალხაზ მაცაბერიძე — პოლიტოლოგი, ისტორიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
მაჭარაშვილი

საკუთარი სახელი **მაჭარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გივი მაჭარაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* გრიგოლ მაჭარაშვილი — სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე
* გურამ მაჭარაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ნუკრი მაჭარაშვილი — ინჟინერი
* რევაზ მაჭარაშვილი — ინჟინერი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
ფოთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

მინი|წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
**ფოთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ფოთში, გურიის ქუჩაზე, ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე. 

ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკური ტიპის ნაგებობაა, რომლის საკურთხევლის აფსიდი კედლის სწორკუთხედშია მოქცეული. შუა ნავი გვერდითებზე უფრო მაღალია და დამოუკიდებელი ორფერდა სახურავი გააჩნია. გვერდითა ნავებს კი ცალფერდა გადახურვა აქვთ. ნავების და სამრეკლოს ქანობიანი სახურავი მოთუთიებული ლითონის ფურცლებითაა დახურული. გარედან ეკლესია მოპირკეთებულია თლილი ტუფის ქვით. ტაძარში შესვლა დასავლეთის მხრიდან ხდება, ღია თაღოვან პორტიკის გავლით. პორტიკს დაშენებული აქვს სამრეკლო, რომელსაც რვაწახნაგა გუმბათის ყელი და კონუსისებრი გადახურვა აქვს. ეკლესიის შესასვლელი კარები ლითონისაა და ჭედურად არის შესრულებული. მასზედ გამოსახულია ქრისტეს ცხოვრებისა და ათორმეტ დღესასწაულთა ციკლის სცენები. 

ეკლესიის ინტერიერი კარგად არის განათებული. საკურთხევლის აფსიდში ერთი დიდი სარკმელია გაჭრილი. შემაღლებულ შუა ნავს კამერული გადახურვა აქვს და გაჭრილია ოთხ-ოთხი სარკმელი; გვერდითა ნავებში კი სამ-სამი სარკმელია. შიდა სივრცე სვეტების საშუალებით გამოყოფილია ნავებად. ეკლესიის დასავლეთ კედელზე, სამრეკლოს მხარეს, ანტრესოლში მოწყობილია პატრონიკე მგალობლებისათვის. ეკლესია აღადგინეს 1990 წელს, რის შემდეგაც ნაწილობრივ იცვალა პირვანდელი სახე. ინტერიერის მოხატულობაც ტაძრის აღდგენის პერიოდისაა. საკურთხეველში გამოსახულია მიქაელ და გაბრიელ მთავარანგელოზები. მათ ქვემოთ კი „აღსავლის კარების“ სცენაა მოცემული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ფოთის არქიტექტურა
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
აქონდროპლაზია

, აქონდროპლაზიის მქონე ამერიკელი მსახიობი.]]
**აქონდროპლაზია** — გენეტიკური დარღვევა, რომლის ძირითადი გამოვლინება არის დვორფიზმი. აქონდროპლაზიის მქონე ადამიანების ხელები და ფეხები მოკლეა, ხოლო ტანი, ჩვეულებრივ, ნორმალური სიგრძისაა.

აქონდროპლაზიის მქონე ზრდასრული მამაკაცის  საშუალო  სიმაღლე საშუალოდ 131 სანტიმეტრია, ხოლო ქალის - 123 სანტიმეტრია. აქონდროპლაზია დვორფიზმის ყველაზე გავრცელებული მიზეზია  და 27 500-დან დაახლოებით 1 ადამიანში ვლინდება.

აქციებს ოთხი თვის განმავლობაში სხვადასხვა ადგილზე გაიმართა. მშობლები ითხოვენ, რომ სახელმწიფომ დააფინანსოს საქართველოში მედიკამენტ ვოსორიტიდის შემოტანა, რომელიც მათი შვილებისთვის ძალიან მნიშვნელოვანია.

ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლები, მათ შორის მინისტრი ზურაბ აზარაშვილი და მინისტრის მოადგილეები აქონდროპლაზიის დიაგნოზის მქონე ბავშვების მშობლებს აპრილის განმავლობაში რამდენჯერმე შეხვდნენ, თუმცა უშედეგოდ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვოსორიტიდი

## სქოლიო
კატეგორია:გენეტიკური დაავადებები
ილიას ბორაგანსკი

**ილიას მურზა ბორაგანსკი** ( **ბარაგანსკი**  1852 წლის 22 აპრილი, ბახჩისარაი, ტაურიდას პროვინცია — 1942, უფა ან სტერლიტამაკი, ბაშკირეთის ასსრ) ) — ყირიმელი თათარი კალიგრაფი, გამომცემელი, განმანათლებელი, თურქოლოგი, 50 წლის განმავლობაში დაკავებული იყო საგამომცემლო საქმიანობით.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1852 წელს ბახჩისარაიში ყირიმელი თათრების დიდგვაროვან ოჯახში.   დადიოდა ადგილობრივ სამრევლო მექთებში და მედრესეში, სწავლობდა კალიგრაფიის ხელოვნებას. თხუთმეტი წლის ასაკში წავიდა თურქეთში, სტამბოლში 7 წელი სტამბოლში სწავლობდა საგამომცემლო საქმეს. 1874 წელს დაამთავრა სტამბოლის უნივერსიტეტი.  

ბახჩისარაიში დაბრუნებისას მუშაობდა შეკვეთებზე, რომლებიც დაკავშირებული იყო აღმოსავლური ტექსტების თარგმნასთან, ასრულებდა გრავიურებს მინასა და ლითონზე. 

1882 წლიდან ცხოვრობდა პეტერბურგში. 1893 წელს მან გახსნა პირველი მუსლიმური სტამბა „Eastern Electro-Printing“ არაბული შრიფტით და გამომცემლობით არაბულ, რუსულ, თურქულ და სპარსულ ენებზე. 1880-იანი წლების ბოლოს ეკავა კალიგრაფის თანამდებობა რუსეთის იმპერიის საგარეო საქმეთა სამინისტროში. 1898-1908 წლებში იყო სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტის თურქული და თათრული ლიტერატურის კათედრაზე თურქული ენის ლექტორი.  

მის სტამბაში პეტერბურგელი მეცნიერები ბეჭდავდნენ აღმოსავლურ ნაშრომებს ( ვ. დ. სმირნოვი , ა. ნ. სამოილოვიჩი და ა.შ. ).

მაღალი ხარისხის წიგნების ბეჭდვისთვის,  მხატვრული დიზაინისთვის, მეფის მთავრობამ გამომცემლობა და საწარმო დააჯილდოვა ნიშნით  "შრომისმოყვარეობისთვის ხელოვნებაში“ 

1920 წელს იგი იძულებული გახდა პეტროგრადიდან გადასულიყო ბაშკირეთში —  სტერლიტამაკში, სადაც დაქორწინდა და განაგრძო წიგნების გამოცემა.

1922 წელს საბჭოთა ბაშკირეთის მთავრობამ მას ოფიციალურად მიულოცა 70 წლის იუბილე.

გარდაცვალების ზუსტი თარიღი უცნობია — სხვადასხვა წყაროებში მითითებულია 1924, 1934 და 1942 წლები. ი.ზაატოვის ცნობით, ბორაგანსკი გარდაიცვალა 1924 წელს სტერლიტამაკში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1852
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:რუსი კალიგრაფები
კატეგორია:სტამბოლის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მეტონიძე

საკუთარი სახელი **მეტონიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გურამ მეტონიძე — მუშა-ელექტრომემონტაჟე
* ნატო მეტონიძე — მომღერალი
* ნიკოლოზ მეტონიძე — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
მელუა

საკუთარი სახელი **მელუა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* მირიან მელუა — პუბლიცისტი, ემიგრანტი
* ქეთი მელუა — მომღერალი, ემიგრანტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
დილიავერ ოსმანოვი

**დილიავერ ოსმანოვი** (  ; დ. 1959 წლის 17 ივლისი, ბექაბადი, ტაშკენტის ოლქი) —  წარმოშობით ყირიმელი თათარი, საბჭოთა და უკრაინელი პოეტი და პუბლიცისტი. ჟურნალ Yildiz- ის მთავარი რედაქტორი (2009 წლიდან). თათრეთის რესპუბლიკის მწერალთა კავშირის წევრი (1993), უკრაინის ჟურნალისტთა ეროვნული კავშირისა და უკრაინის თეატრის მუშაკთა ეროვნული კავშირის წევრი. თათრეთის რესპუბლიკის (2003) და ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის (2010) დამსახურებული არტისტი. ყირიმის საინჟინრო-პედაგოგიური უნივერსიტეტის ლექტორი. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი. შემოქმედებით საქმიანობას ეწევა ყირიმელი თათრების და რუსულ ენებზე.

## ბიოგრაფია 
დილიავერ ოსმანოვი დაიბადა 1959 წლის 17 ივლისს ქალაქ ბექაბადში, ტაშკენტის ოლქში, უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაში, მუშათა კლასის ოჯახში.  ეროვნებით ყირიმელი თათარი  . ახალგაზრდობიდანვე ეწეოდა შემოქმედებით საქმიანობას  .

1984 წლიდან 1989 წლამდე მუშაობდა ყაზანის სხვადასხვა მუსიკალურ დაწესებულებებში. 1993 წელს გახდა თათრეთის რესპუბლიკის მწერალთა კავშირის წევრი. 1989 წელს გადავიდა ყირიმში  

დილიავერ ოსმანოვი 1999 წლიდან მუშაობს ყირიმის ფევზი იაკუბოვის სახელობის საინჟინრო-პედაგოგიურ უნივერსიტეტში, არის დოცენტი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი.  

იკავებდა  ყირიმელ თათართა მწერალთა კავშირის მდივნის თანამდებობა. იყო უკრაინის ჟურნალისტთა ეროვნული კავშირი პრეზიდიუმის წევრი, უკრაინის თეატრის მუშაკთა ეროვნული კავშირის წევრი. მდივნის რანგში შედიოდა ეშრეფ შემი-ზადეს პრემიის მინიჭების კომისიის შემადგენლობაში. იყო  დეპორტირებულ მოქალაქეთა საქმეების რესკომნატის სარედაქციო კოლეგიის წევრი, რომლის საქმიანობაში შედიოდა ჯენგიზ დაღჯის ნაშრომების გამოცემა.   .

დილიავერ ოსმანოვის ინიციატივით ბელოგორსკში ბექირ ჩობან-ზადეს მომავალი ძეგლის ადგილზე დადგეს მემორიალური ქვა, ხოლო კომსომოლსკაიას ქუჩას სახელი ჩობან-ზადეს პატივსაცემად გადაარქვეს.  .

## ჯილდოები და წოდებები 
* თათრეთის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2003) 
* ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2010) 

## სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:უკრაინელი პუბლიცისტები
კატეგორია:უკრაინელი პოეტები
კატეგორია:ყირიმელი თათარი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მინდაძე

საკუთარი სახელი **მინდაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ალექსი მინდაძე — ნევროპათოლოგი
* ნუნუ მინდაძე — ეთნოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები