open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
უესტმინსტერის სისტემა

thumb|right|200px|უესტმინსტერის სასახლე.
**უესტმინსტერის სისტემა** ან **უესტმინსტერის მოდელი** — სახელმწიფოებრივი მართვის დემოკრატიული საპარლამენტო სისტემა, აშენებული დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო მოდელის პრინციპებზე. თავისი დასახელება სისტემამ მიიღო უესტმინსტერის სასახლის სახელიდან, სადაც იმართება დიდი ბრიტანეთის პარლამენტის სხდომები.

უესტმინსტერის სისტემა დამახასიათებელია ერთა თანამეგობრობის ქვეყნებისათვის. მისი გამოყენება დაიწყეს დიდი ბრიტანეთის კანადის პროვინციებმა და ავსტრალიის კოლონიებმა XIX საუკუნის შუა პერიოდში.

უესტმინსტერის სისტემის განსაზღვრის დამახასიათებელი ნიშნებია:

* სახელმწიფოს მეთაურის არსებობა, რომელსაც აქვს მხოლოდ ცერემონიალური და წარმომადგენლობითი ფუნქციები;
* მთავრობის მეთაურის არსებობა, რომელსაც ნიშნავს სახელმწიფოს მეთაური და როგორც წესი, იგი პარლამენტში უმრავლესობის მქონე პოლიტიკური პარტიის მეთაურია;
* აღმასრულებელი ხელისუფლების მექანიზმების არსებობა, როგორც წესი, კაბინეტის ფორმით, რომელსაც მთავრობის მეთაური ხელმძღვანელობს;
* ქვეყანაში საპარლამენტო ოპოზიციის და მრავალპარტიული სისტემის არსებობის შესაძლებლობა;
* ბიკამერალიზმის (ორპალატიანი პარლამენტი) შესაძლებლობა და უნიკამერალიზმის დაშვება;
* პარლამენტის მიერ მთავრობისადმი უნდობლობის გამოცხადების შესაძლებლობა;
* პარლამენტის დაშლის და ვადამდელი არჩევნების გამოცხადების შესაძლებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* *The Twilight of Westminster? Electoral Reform & its Consequences*, Pippa Norris, 2000.


კატეგორია:პოლიტიკური სისტემები
კატეგორია:დემოკრატია
კატეგორია:ერთა თანამეგობრობა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კონსტიტუცია
კატეგორია:კანადის კონსტიტუცია
კატეგორია:ავსტრალიის კონსტიტუცია
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კონსტიტუცია
კატეგორია:დასავლური კულტურა
პანდემონიუმი (ლორენ ოლივერის რომანი)

**პანდემონიუმი** — ამერიკელი მწერლის, ლორენ ოლივერის დისტოპიური რომანი. იგი დელირიუმის ტრილოგიის მეორე წიგნია. პირველად გამოიცა  2012 წლის 28 თებერვალს, გამომცემლობა HarperCollins-ის მიერ. პანდემონიუმის წინამორბედი წიგნია *დელირიუმი*, ხოლო მომდევნო — *რეკვიემი*. 

## სიუჟეტი
წიგნში გრძელდება დელირიუმში განვითარებული მოვლენები . ლინა ტევრში მარტოა. პანდემონიუმი დაყოფილია თავებად — *„მაშინ“* (დრო მას შემდეგ, რაც ლინამ საზღვარი გადაკვეთა) და *„ახლა“* (ამჟამინდელი ცხოვრება), ხოლო მე-13 თავის შემდეგ, ისინი გაერთიანებულია. 

*„მაშინ“* — სამწუხაროდ, ტევრი არ აღმოჩნდა ისეთი გასაოცარი, როგორც ლინა ფიქრობდა. ახლა იგი დაუძლურებულია და მას ხალხი პოულობს, ხალხი, რომელიც მას გადაარჩენს, გამოჯანმრთელებაში დაეხმარება და ოჯახის წევრად მიიღებს...

*„ახლა“* — ლინა ნიუ-იორკში ცხოვრობს, რეივენთან და ტეკთან ერთად — მეგობრებთან ერთად, რომლებიც ტევრში გაიცნო, რომელთაც იგი სიკვდილს გადაარჩინეს. ახლა ლინა „ამერიკა დელირიის გარეშე“-ს („ადგ“) წევრია. „ადგ“-ს ერთ-ერთი მიტინგის მსვლელობის დროს, იგი სნეულთა დაჯგუფებამ — „ფასკუნჯებმა“ გაიტაცეს, „ადგ“-ს ახალგაზრდული ფრთის პრეზიდენტთან — ჯულიენ ფაინმენთან ერთად, რომელსაც არ შეუძლია დელირიისგან განკურნების პროცედურის ჩატარება, ვინაიდან, იგი თავის ტვინის სიმსივნითაა დაავადებული. მას შემდეგ, რაც ჯულიენი მას საკუთარი მამის, „ადგ“-ს და დელირიის შესახებ თავისი რეალური მოსაზრების შესახებ უყვება, ლინას იგი უყვარდება...

## გამოხმაურება
პანდემონიუმი New York Times-ის ბესტსელერია. წიგნის შეფასებები ძირითადად დადებითია. The Independent-მა წიგნი დადებითად შეაფასა: 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის რომანები
კატეგორია:დისტოპიური რომანები
დეჰისტანი

**დეჰისტანი** () ან **მაშად-მისირიანი** () — ისტორიული ქალაქი თურქმენეთში. მდებარეობს ბალკანის ველაიათში. შედგება დიდი სასაფლაო მაშადისაგან, რომელშიც მდებარეობს შირ-ქაბირის X საუკუნის მავზოლეუმი და X-XV საუკუნეების ქალაქ მისირიანის ნანგრევებისაგან. დაარსდა ძვ. წ. III საუკუნეში და აყვავებას მიაღწია ხორეზმშაჰების მმართველობის პერიოდში. დაანგრიეს მონღოლებმა, თუმცა შემდეგ ქალაქი კვლავ განაშენიანდა. არსებობდა XIV საუკუნემდე. 

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დეჰისტანში აღმოაჩინეს რამდენიმე მეჩეთი, ქარავან-სარაი და წყლისმომარაგების სისტემა: თხრილები, არხები, კანალიზაცია. 1998 წლიდან დეჰისტანი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების კანდიდატთა სიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* დეჰისტანი 
* დეჰისტანი იუნესკოს საიტზე
* დეჰისტანი — Wikimapia

კატეგორია:თურქმენეთის ისტორია
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელი სიის ძეგლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები თურქმენეთში

2015 წლის მონაცემებით თურქმენეთში იუნესკოს **მსოფლიო მემკვიდრეობის** 3 ძეგლია, რაც ძეგლების საერთო რაოდენობის (1079 - 2015 წელს) 0,3 %-ს შეადგენს. გარდა ამისა, 2015 წლის მონაცემებით იუნესკოს საცდელ სიაში კანდიდატად წარდგენილია 8 ძეგლი.  სსრკ-მ, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდა თურქმენეთის სსრ, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1988 წლის 12 ოქტომბერს, ხოლო უშუალოდ თურქმენეთმა 1994 წლის 30 სექტემბერს. თურქმენეთის ტერიტორიიდან იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში პირველად შეიყვანა მერვი 1999 წელს. 

## ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები თურქმენეთში
თურქმენეთი
გერმანულენოვანი ქვეყნები

**გერმანულენოვანი ქვეყნები** — ქვეყნები, სადაც გერმანულ ენას აქვს ოფიციალური სტატუსი და/ან სადაც მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი ფლობს მას. გერმანული ენა მიეკუთვნება ინდოევროპული ენათა ოჯახის გერმანიკული ენების ჯგუფის დასავლეთ-გერმანიკული ენების ქვეჯგუფს და ისეთი ქვეყნების ოფიციალური სახელმწიფო ენაა, როგორებიცაა გერმანია (დაახლოებით 76-77 მილიონი მოლაპარაკე), ავსტრია (7,5 მილიონი მოლაპარაკე), ლიხტენშტაინი, ასევე შვეიცარიის (4,6 მილიონი მოლაპარაკე, ანუ მთლიანი მოსახლეობის 72,4 %), ლუქსემბურგის და ბელგიის ერთ-ერთი ოფიციალური ენა. გერმანულ ენაზე მოლაპარაკე მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ჯგუფები ასევე ცხოვრობენ საფრანგეთში, იტალიაში, აშშ-ში, კანადაში, ბრაზილიაში, არგენტინაში, რუსეთში, პოლონეთში და რუმინეთში.

thumb|right|450px|
**"გერმანული ენის გავრცელების არეალი ევროპაში"**:

## დიალექტები 
ლიტერატურული გერმანული ენა (Hochdeutsch) საყოველთაოდ მიღებულია განათლების და საქმის წარმოების სფეროში, ოფიციალურ დაწესებულებებში და სხვა ოფიციალურ სტრუქტურებში. არსებობს გერმანული ენის ბევრი რეგიონალური დიალექტი, მაგალითად, ქვემო გერმანული, რომელზეც ლაპარაკობენ ქვეყნის ჩრდილოეთში (ის რაღაცით ჰგავს ნიდერლანდურ ენას და უფრო ახლოს დგას ინგლისურ ენასთან, ვიდრე ლიტერატურულ გერმანულთან), შვაბური სამხრეთ-დასავლეთში, ბავარიული სამხრეთში და ზემო საქსონური სამხრეთ-აღმოსავლეთში. ავსტრიაში და შვეიცარიაში გამოიყენება ლიტერატურული გერმანული ენის საკუთარი ვარიანტები (შესაბამისად, ავსტრიული და შვეიცარიული, რომლებიც არ უნდა აგვერიოს ბავარიულ ენასთან ან შვეიცარიულ დიალექტთან), რომლებიც განსხვავდებიან ფონეტიკის, მორფოლოგიის და ლექსიკის ზოგიერთი თავისებურებებით.

## D-A-CH 
სამი მსხვილი გერმანულენოვანი ქვეყანა შეიძლება ავღნიშნოთ აბრევიატურით **DACH** (*დახ*), რომელიც ნიშნავს *D* (გერმანიას, *Deutschland*), *A* (ავსტრიას () და *CH* (შვეიცარიას, ). აბრევიატურა უპირატესად გამოიყენება ღონისძიებების, კონფერენციების დასახელებისთვის, მაგალითად, «DACH Meteorologentagung» ან ამ სამი ქვეყნის საერთო პროექტებისათვის. ნავიგატორებისთვის ასევე არსებობს იმავე დასახელების ელექტრონული ბარათები.

## გერმანული ოფიციალური ენის სახით 
გერმანული ენა 6 სუვერენული სახელმწიფოს ოფიციალური ენაა, რომელთაგან თითოეული მდებარეობს ცენტრალურ ევროპაში. ამ ქვეყნებს (სამხრეთ ტიროლის დამატებით) ასევე შექმნილი აქვთ გერმანული მართლწერის საბჭო.

### გერმანული ენა რეგიონებში 
გერმანული, ან მისი ერთ-ერთი დიალექტი, ოფიციალური ენაა რამდენიმე ქვეყნის ადმინისტრაციულ ერთეულში. თითოეულ ამ რეგიონში, გერმანული ენა, ქვეყანაში არსებულ სახელმწიფო ენასთან ერთად, ოფიციალური ენაა ადმინისტრაციულ დონეზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* პორტუგალენოვანი ქვეყნების თანამეგობრობა
* ლუზოფონები
* ფრანკოფონები
* ფრანკოფონია
* ფრანგულენოვანი ქვეყნები
* ანგლოფონები
* ქვეყნების სია ინგლისურენოვანი მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით
* ქვეყნების და ტერიტორიების სია, სადაც ინგლისური ოფიციალური ენაა
* რუსოფონები
* ნიდერლანდების ენის კავშირი
* ისპანიდადი
* არაბული სამყარო

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:გერმანული ენა
კატეგორია:ქვეყნების სია ენების მიხედვით
ნიდერლანდების ენის კავშირი

**ნიდერლანდების ენის კავშირი** () — ორგანიზაცია 1980 წლის 9 სექტემბერს დააარსეს ნიდერლანდებმა და ბელგიამ ნიდერლანდური ენის განვითარების და სტანდარტიზაციის პრობლემების განხილვის მიზნით. 2005 წლის 12 იანვარს სურინამი გახდა ორგანიზაციის მესამე წევრი.

## მოღვაწეობა 
400px|thumb|right|**ნიდერლანდების ენის კავშირი:**

* მართლწერის ერთიანი სისტემის შემუშავება
* კრებულების და მისი მსგავსი მასალების ერთობლივად შექმნა
* ნიდერლანდური ენის სწავლების გამოცდილების გაზიარება და შეკრება
* ნიდერლანდური ენისთვის პედაგოგების მომზადების და ლიტერატურული თარგმანების გაფართოება
* ენის პოლიტიკა ევროპულ კონტექსტში
* გერმანიის დასავლეთ რაიონებში, საფრანგეთის და ბელგიის ნაწილ ვალონიის ჩრდილოეთით ნიდერლანდური ენის შესწავლის მხარდაჭერა
* სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასთან, ნამიბიასთან და ინდონეზიასთან ენობრივი კავშირების მოწესრიგება
* ნიდერლანდების ლიტერატურული პრემიის მინიჭება (3 წელიწადში ერთხელ)
* 9-ტომიანი «ნიდერლანდურენოვანი ლიტერატურის ისტორიის» შექმნაში დახმარება (მუშაობის დამთავრება იგეგმება 2016 წელს)
* ნიდერლანდური ენის ტერმინოლოგიური ცენტრის შენახვა ().

2004 წელს სურინამმა ხელი მოაწერა "ასოციაციურ შეთანხმებას" ორგანიზაციასთან. 2013 წლის 27 ნოემბრიდან შეთანხმება ასევე ვრცელდება ბონეირზე (ანუ ბონეირზე, საბაზე და სინტ-ესტატიუსზე) ნიდერლანდების სამეფოს კარიბის აუზის სამი ავტონომიური ქვეყანა, არუბა, კიურასაო და სინტ-მარტენი მოისაზრება, როგორც წევრი სახელმწიფოების კანდიდატები. ამას გარდა, ინდონეზია და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა ნიდერლანდების ენის კავშირის ორგანიზაციის "პარტნიორები" არიან.

## იხილეთ აგრეთვე
* პორტუგალენოვანი ქვეყნების თანამეგობრობა
* ფრანკოფონები
* ფრანკოფონია
* ფრანგულენოვანი ქვეყნები
* ანგლოფონები
* ქვეყნების სია ინგლისურენოვანი მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით
* ქვეყნების და ტერიტორიების სია, სადაც ინგლისური ოფიციალური ენაა
* რუსოფონები
* გერმანულენოვანი ქვეყნები
* ისპანიდადი
* არაბული სამყარო

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდური ენა
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ქვეყნების სია ენების მიხედვით
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
პანფილოველები

thumb|28 გმირი პანფილოველების სამახსოვრო დაფა პანფილოველების სახელობის პარკში (ალმა-ატა, ყაზახეთი)
**პანფილოველები** (იგივე, 28 გმირი პანფილოველები, გმირი პანფილოველები) — წითელი არმიის 316-ე მსროლელი დივიზიის მეომრები, რომლებმაც თავი ისახელეს დიდ სამამულო ომში, შეიქმნა ალმა-ატასა, ყაზახეთის სსრ და ფრუნზეში, ყირგიზეთის სსრ — სამხედრო კომისარ ივანე ვასილის ძე პანფილოვის მეთაურობით, რომლებმაც მონაწილეობა მიიღეს მოსკოვის დაცვაში 1941 წელს.
ყველაზე მეტად 28 მებრძოლია სახელგანთქმული გმირობისთვის 1075-ე მსროლელი პოლკის მე-2 ბატალიონის მეოთხე ასეულიდან პოლიტხელ ვ. კლოჩკოვის მეთაურობით. გავრცელებული ლეგენდის თანახმად, 1941 წლის 16 ნოემბერს, როდესაც დაიწყო განახლებული თავდასხმა მოწინააღმდეგეებისა მოსკოვზე, მეოთხე ასეულის მებრძოლებმა დუბოსეკოვის მიმდებარე ტერიტორიაზე დაცვისას განახორციელეს ოთხსაათიანი ბრძოლა, რომლითაც გაანადგურეს მოწინააღმდეგის 18 ტანკი. 28-ვე მებრძოლი გარდაიცვალა, რომელთაც საბჭოთა კავშრის გმირობა მიანიჭეს.
საბჭოთა კავშირის სამხედრო პროკურატურის მიერ შესწავლილ იქნა ეს ამბავი 1948 და 1988 წლებში, რომლითაც ოფიციალური ვერსიის თანახმად ეს ფაქტი არ დადასტურდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Справка-доклад главного военного прокурора Н. Афанасьева "О 28 панфиловцах" 
* საბჭოთა მითი და სინამდვილე „პანფილოველებზე“

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:სსრკ-ის სამხედრო მოღვაწეები
ტრანსპორტი რუსეთში

**ტრანსპორტი რუსეთის ფედერაციაში** — ერთ-ერთი ყველაზე ფართო ქსელი მსოფლიოში, რომელიც მოიცავს საავტომობილო და რკინიგზის გზებს, საზღვაო და საჰაერო ტრანსპორტს. 2006 წლის მონაცემებით რუსეთს გააჩნია 933,000 კმ. სიგრძის საავტომობილო გზა, რომელთაგან 755,000 კმ. არის მოკირწყლული.

**სარკინოგზო ტრანსპორტი**

რუსეთს გააჩნია მსოფლიოში სიდიდით მეორე რკინიგზის ქსელი (აშშ-ს შემდეგ), 2011 წლის მონაცემებით 87,157 კმ. სიგრძის.

სარკინიგზო კავშრები მოსაზღვრე ქვეყნეთან:

**მეტროს ტრანსპორტი**
* მოსკოვის მეტრო – 12 ხაზი, 196 სადგური, 327,5 კმ.
* სანქტ-პეტერბურგის მეტრო – 5 ხაზი, 67 სადგური, 113,2 კმ.
* ნოვოსიბირსკის მეტრო – 2 ხაზი, 13 სადგური, 15,9 კმ.
* ნიჟნი-ნოვგოროდის მეტრო – 2 ხაზი, 14 სადგური, 18,8 კმ.
* სამარას მეტრო – 1 ხაზი, 10 სადგური, 12,7 კმ.
* ეკატერინბურგის მეტრო – 1 ხაზი, 9 სადგური, 12,7 კმ.
* ყაზანის მეტრო – 1 ხაზი, 10 სადგური, 158 კმ.

**საზღვაო ტრანსპორტი**

**აეროპორტები**

630 აეროპორტი მოკირწყლული ასაფრენი გზებით:

3,047 მ. და მეტი: 54 აეროპორტი

*2,438 მ.-დან 3,047 მ.-მდე:* 202 აეროპორტი

*1,524 მ.-დან 2,437 მ.-მდე:* 108 აეროპორტი

*914 მ.-დან 1,523 მ.-მდე:* 115 აეროპორტი

*914 მ.-მდე:* 151 აეროპორტი.

1,887 აეროპორტი მოუკიწყლავი ასაფრენი გზებით:

*3,047 მ.-დან:* 25 აეროპორტი

*2,438 მ.-დან 3,047 მ.-მდე:* 45 აეროპორტი

*1,524 მ.-დან 2,437 მ.-მდე:* 134 აეროპორტი

*914 მ.-დან 1,523 მ.-მდე:* 291 აეროპორტი

*914 მ.-მდე:* 1,392 აეროპორტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრანსპორტის ინფრასტრუქტურის ფორმირება (რუსულად)

კატეგორია:ტრანსპორტი რუსეთში
ფოცხრევი

**ფოცხრევი**, *ფოცხვრევი* — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ განშტოების — რაჭის ქედზე. 

სიმაღლე ზღვის დონიდან 2402 მ. ფოცხრევი აგებულია ცარცული კირქვებით. განვითარებულია რელიეფის კარსტული ფორმები. მთის კალთები შემოსილია ალპური მდელოთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
Eesti Energia

**Eesti Energia** — შეზღუდული პასუხისმგებლობის ესტონური კომპანია, რომლის სათაო ოფისიც ტალინში მდებარეობს. კომპანია დაფუძნებულია 1934 წელს. 2014 წლის მონაცემებით ის ოპერირებს: ესტონეთში, ლატვიაში, ლიეტუვაში, ფინეთში, იორდანიასა და იუტას შტატში. საერთაშორისო ბაზარზე ის ოპერირებს Enefit-ის სახელით. კომპანიის ძირითად მასალის საწვავი ფიქალის საბადოები მდებარეობს აღმოსავლეთ ესტონეთში და კომპანიის მფლობელობაშია. კომპანიის აქციებს ფლობს ესტონეთის მთავრობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Eesti Energia Overview

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის კომპანიები
კატეგორია:1939 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:1939 წელს დაარსებულები ესტონეთში
ფოხალი

**ფოხალი** — მარცვლეულისა და ღვინის საწყაო XVI—XVIII საუკუნეებში საქართველოში. მარცვლეულის საწყაო ფოხალი აღმოსავლეთ საქართველოში შეადგენდა 15 კგ, იმერეთსა და ლეჩხუმში — 7,5 კგ, რაჭაში — 4,5 კგ. ღვინის საწყაო ფოხალი იმერეთში უდრიდა 6 ლ.

## ლიტერატურა
**ჯაფარიძე გ.*, ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX—XIX სს.), თბ., 1973

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ქოფეთდაღის ნაკრძალი

**ქოფეთდაღის ნაკრძალი** () — ნაკრძალი თურქმენეთში. დაარსდა 1976 წელს. ფართობი 49 800 ჰა, რომელთაგან 46 000 ჰა-ს ტყე იკავებს, ხოლო 3 600 ჰა-ს მდელო. შეიქმნა მთის სტეპებისა და ტყეების ეკოსისტემების შენახვისა და კომპლექსური შესწავლისათვის. დაცული ტერიტორია მოიცავს ცენტრალური ქოფეთდაღის მაღალი და საშუალო მთების სარტყელს. დამახასიათებელია მთიანი რელიეფი. ქედები დანაწევრებულია ღრმა ხეობებითა და ხევებით. ჩრდილო ნაწილი მოქცეულია ციცაბო კლდოვან ფერდობებზე, ხოლო სამხრეთი ნაწილი მოსწორებულია. 

ქოფეთდაღის ნაკრძალი შედგება ზღვის დონიდან 700-2800 მ სიმაღლეზე მდებარე ოთხი ცალკეული ნაწილისაგან. კლიმატი მშრალია, კონტინენტური. იმყოფება ყარაყუმიდან და ირანის უდაბნოებიდან წამოსული ცხელი და გვალვიანი ჰაერის ზეგავლენის ქვეშ. სხვადასხვა მონაკვეთებზე ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურა იცვლება 7-დან 16 °C-მდე. ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 29 °C, იანვრისა — 0,5 °C. ნალექების საშუალოწლიური რაოდენობა 230-350 მმ. 

ქოფეთდაღის ნაკრძალთან მოქმედებს 2 აღკვეთილი და 2 ბუნების ძეგლი. გვხვდება ძუძუმწოვრების 68 სახეობა, მათ შორის ჯიქი, ურიალი, თაფლიჭამია მაჩვი, აფთარი, ჭრელტყავა და სხვა. ნაკრძალში არის ფრინველთა 280 სახეობა, რომელთაგან აღსანიშნავია: კოლხური ხოხობი, ბატკანძერი, ბარი და სხვა. 

XIX საუკუნის ბოლოდან ქოფეთდაღის ფაუნა მნიშვნელოვნად არის გაღარიბებული, შემორჩენილი არ არის ავაზა, ვეფხვი, ქურციკი და კანჯარი. გვხვდება უმაღლესი მცენარეების 960-ზე მეტი სახეობა, მათ შორის თელა, ნეკერჩხალი, ფშატი, კავკასიური აკაკი, ლეღვი, ტყემალი, კუნელი, კოწახური, ვაშლანა, ნუში, ცხენისმუხლა.

## ლიტერატურა
* Заповедники Средней Азии и Казахстана / В.Е. Соколова, Е.Е. Сыроечковский. — Москва «Мысль», 1990. — 399 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-244-00273-2.

კატეგორია:თურქმენეთის ნაკრძალები
დორიან გრეის სინდრომი

**დორიან გრეის სინდრომი** () — ფსიქოლოგიური დაავადება. ხშირ შემთხვევაში ახასიათებთ კულტურულ და სოციალურ ფენომენებს, ამ სინდრომის მქონე ადამიანები უკიდურესად ცდილობენ იყვნენ განსაკუთრებულად ლამაზები და ცდილობენ შეინარჩუნონ ფიზიკური სილამაზე, და ახალგაზრდობა მუდმივად, მოიხმარნენ  კოსმეტიკური პროდუქციას „გადაჭარბებულად“, იკეთებენ თმის აღდგენის შეღებვის პროცედურებს, აგრეთვე პლასტიკურ ქირურგიულ ოპერაციებს. ტერმინი „დორიან გრეის სინდრომი“ ეხება ოსკარ უაილდის რომანის „დორიან გრეის პორტრეტის“ პერსონაჟს — დორიან გრეის. განსაკუთრებულად ლამაზი კაცი, რომელმაც ჰედონიზმით და გადაჭარბებული თვითმმართველობის სიყვარულით დაამტკიცა დამღუპველი პირადი, სოციალური და ემოციური ასპექტები და რომელიც ცდილობდა გაქცეოდა ცხოვრებას. საკუთარი გარყვნილი ცხოვრების წესის მქონე ზებუნებრივი პორტრეტი (სულიერი დამოკიდებულებები) უმაგრებდა ზურგს მის ფიზიკურ სილამაზეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* დორიან გრეის სინდრომი 

კატეგორია:ფობიები
ფრანგული (ხმალი)

**ფრანგული ** — საქართველოში ევროპოდან შემოტანილი ხმალი. ტერმინი „ფრანგული“ შეიქმნა ევროპაში ძველი ქართული სახელიდან „ფრანგის ქვეყანა“, რომელიც პოპულარული იყო ქართულ ხალხურ პოეზიასა და ლიტერატურაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხმლები
თურქმენეთის დროშა

**თურქმენეთის დროშა** () — თურქმენეთის ეროვნული სიმბოლო. მიღებულია 2001 წლის 24 იანვარს.

## აღწერა და ისტორია
თურქმენეთის დროშა მსოფლიოს ქვეყნების დროშებს შორის ყველაზე დეტალურია. იგი წარმოადგენს მწვანე ფონს წითელი ვერტიკალური ზოლით, რომელზეც ხუთი ორნამენტი, ორნამენტების ქვემოთ — ზეთისხილის ორი რტო გაეროს დროშის მსგავსად, დროშის ზედა ნაწილში — თურქული და ისლამური სიმბოლიზმისთვის დამახასიათებელი ნახევარმთვარე და მის ზემოთ  ხუთი ხუთქიმიანი ვარსკვლავია გამოსახული. ნახევარმთვარე განასახიერებს ქვეყნის ნათელი მომავლის იმედს, ხოლო ვარსკვლავები — თურქმენეთის ხუთ პროვინციას (ველაიეთი) — ახალის, ბალკანის, დაშოგუზის, ლებაპის და მარის ველაიათებს. დროშაზე გამოსახული ორნამენტები თურქმენთა ტომების სიმბოლოა. ზეთისხილის რტოები დროშის ერთ-ერთი დამატებითი ნაწილია. იგი 1995 წლის 12 დეკემბერს, თურქმენეთის „მუდმივი ნეიტრალიტეტის სტატუსის“ ნიშნად, ჰერალდიკის წესების დარღვევით, გაეროს გენერალური ასამბლეამ დაამატა.

საბჭოთა კავშირის დაშლამდე, 1991 წლამდე, თურქმენეთის დროშა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკების მსგავსი იყო. 1991 წელს დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, 1992 წლის 19 თებერვალს, თურქმენეთმა ახალი, დღევანდელის მსგავსი დროშა მიიღო.

## ისტორიული დროშები

File:Flag of Russia.svg|რუსეთის რევლოუციამდე, რუსეთის იმპერიის დროშა თურქმენეთის ოფიციალურ დროშას წარმოადგენდა.
File:Flag of the Turkmen Soviet Socialist Republic (1974–1991), Flag of Turkmenistan (1991–1992).svg|თურქმენეთის სსრ-ის დროშა (27 ოქტომბერი, 1991 — 19 თებერვალი, 1992)
File:Flag of Turkmenistan (1992–1997).svg|თურქმენეთის დროშა 1992-1997 წლებში.
File:Flag of Turkmenistan (1997-2001).svg|თურქმენეთის დროშა 1997-2001 წლებში.

## სამხედრო დროშები

File:Flag of the Turkmen Ground Forces.svg|თურქმენეთის სახმელეთო ძალების დროშა.
File:Flag of the Turkmenistan Air Forces.svg|თურქმენეთის საჰაერო ძალების დროშა.
File:Flag of the Turkmen Naval Forces.svg|თურქმენეთის საზღვაო ძალების დროშა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Закон Туркменистана о штандарте Президента Туркменистана
* Turkmenistan - vexillographia

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ფრანსაიელოზი

**ფრანსაიელოზი**, *ბაბეზიოზი*, *პიროპლაზმოზი* — ცხოველების (მცოხნელების, მ.შ. მსხვილი რქოსანი საქონლის, ასევე ცხენის, ღორის, ძაღლისა და სხვ.) მწვავე პარაზიტული დაავადება; გამომწვევია *Babesia*-ს გვარის უმარტივესები — ერითროციტებში ლოკალიზებული შიდაუჯრედული პარაზიტები.

ქართულად ეწოდება **ნაბარევი**, **ციება**, **დასიცხვა** ან **ტკიპარა**.

 ცხოველი უძლურდება, კარგავს მადას,

დაავადებაგადატანილი ცხოველები დიდი ხნის განმავლობაში არიან აღმძვრელები, ტკიპები — მთელი ცხოვრება.

 ეპიდემიოლოგიურ მონაცემებსა და კლინიკურ ნიშნებზე დაყრდნობით, პარაზიტისა და სპეციფიკური ანტისხეულის აღმოჩენით სისხლის ნაცხში.

 ფლავაკრიდინი, აზიდინი და სხვა.

 ტკიპების მოსპობა ცხოველებზე და საძოვრებზე (აკარიციდების გამოყენება), საქონლის ბაგაზე შენახვა; ტკიპებისგან თავისუფალი კულტურული საძოვრების გამოყენება.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაავადებები
კოსოვოს პრემიერ-მინისტრი

**კოსოვოს პრემიერ-მინისტრი** (ალბ. Kryeministri i Kosovës; ) — კოსოვოს ნაწილობრივ აღიარებული რესპუბლიკის მთავრობის ხელმძღვანელი. პრემიერ-მინისტრი აუცილებლად უნდა იყოს პარლამენტის წევრი, ხოლო მას ნიშნავს კოსოვოს პარლამენტი.

## კოსოვოს პრემიერ-მინისტრების სია 
### კოსოვოს და მეტოხიის ავტონომიური მხარე 
* ფადილ ხოჯა (1945—1953)
* ფადილ ხოჯა (1953—1963)
* ალი შუკრია (1963—1967)
* ილია ვაკიჩი (1967—1974)

## რესურსები ინტერნეტში 
* კოსოვოს პრემიერ-მინისტრის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:კოსოვოს პოლიტიკა
კატეგორია:კოსოვოს მთავრობა
მილშტეტერ-ზეე

**მილშტეტერ-ზეე** () — ტბა ავსტრიაში, კარინტიის ფედერალურ მიწაზე. ფართობი 13.3 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 142 მ. იგი წარმოადგენს კარინტიის ფედერალურ მიწის ერთ-ერთ ყველაზე დიდ ტბას. საკმაოდ დიდი ტურისტული პოპულარობით სარგებლობს. წყლის ზედაპირის მაქსიმალური ტემპერატურა 25 °C-მდე აღწევს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მილშტეტერ-ზეეს დეტალური აღწერა (კარნტნერის ინსტიტუტი)

კატეგორია:ავსტრიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სამხრეთის კირქვიანი ალპები

**სამხრეთის კირქვიანი ალპები** () — ალპების მთათა სისტემის ნაწილი იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ავსტრიის სამხრეთითა და სლოვენიის ჩრდილო-დასავლეთში. იგი გადაჭიმულია ცენტრალური აღმოსავლეთი ალპების სამხრეთ ნაწილის დასავლეთიდან აღმოსავლეთამდე.

## ლიტერატურა 
* Dr. Josef Moriggl (1928), Hauptausschuß des *Deutscher und Österreichischer Alpenverein-ის გამოცემა გერმანულ ენაზე. Ratgeber für Alpenwanderer in den Ostalpen* Mit Schutzhüttenverzeichnis *(მე-2 გამოცემა), მიუნხენი, გერმანია.*

კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:იტალიის ქედები
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
კატეგორია:სლოვენიის ქედები
ანტონიო სანტუჩი

[მინი|300პქ|არმილიარული სფერო, ანტონიო სანტუჩი. [გალილეოს მუზეუმი, ფლორენცია]]
**ანტონიო სანტუჩი** ( დ. უცნობია — გ. 1613) — იტალიელი ასტრონომი და კოსმოგრაფი.  
  
დაიბადა პომარანჩეში (იტალია). სანტუჩი კითხულობდა მათემატიკის ლექციებს პიზის უნივერსიტეტში 1599-1612 წლებში. ის იყო დიდი ჰერცოგის ფერდინანდ I-ისა (1549-1609) და მოგვიანებით, კოზიმო II მედიჩის ასტრონომი და კოსმოგრაფი. 

სანტუჩი დიდი ყურადღებით იკვლევდა კომეტებს. თავის წიგნში “Trattato delle comete“, რომელიც 1611 წელს გამოსცა, ის ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს არსებულ სამეცნიერო მოსაზრებას, რომ კომეტა არ იყო ატმოსფერული ფენომენი. მომდევნო წელს (1612) მან გამოსცა ახალი ნაშრომი “Breve discorso sopra il trattato galileiano sulle galleggianti“, რომლის ხელნაწერი დღესდღეობით ფლორენციის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ინახება.

ცნობილია სანტუჩის არმილიარული სფეროები. ერთ-ერთი, რომელიც 1582 წელს დაამზადა ესპანეთის მეფე ფილიპ II-სთვის, ინახება ესკორიალში, მადრიდში. 1588-1593 წლებში შექმნილი არმილიარული სფერო, რომელიც განკუთვნილი იყო უფიცის გალერეის მათემატიკის დარბაზისთვის, დღესდღეობით გალილეოს მუზეუმში ინახება, ფლორენციაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტონიო სანტუჩი 

კატეგორია:გარდაცვლილი 1613
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
ბიშკეკის პროტოკოლი

**ბიშკეკის პროტოკოლი** — ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება ერთი მხრივ სომხეთსა და მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას, ხოლო მეორე მხრივ აზერბაიჯანს შორის.

ხელშეკრულება დაიდო 1994 წლის 5 მაისს დსთ-ს საპარლამენტო ასამბლეის, ყირგიზეთის პარლამენტის, რუსეთის ფედერალური საბჭოსა და რუსეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინიციატივით. პრაქტიკულად ცეცხლი შეწყდა 1994 წლის 12 იანვრიდან. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Full text of the Bishkek Protocol
*Official version in Russian 
*Text of all peace accords between Armenia and Azerbaijan

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი
ელიზაბეთ ენსკომი

**გერტრუდა ელიზაბეთ მარგარეტ ენსკომი** ( დ. 18 მარტი 1919, ლიმერიკი, ირლანდია — გ. 5 იანვარი, 2001, კემბრიჯი) — ბრიტანელი ანალიტიკოსი-ფილოსოფოსი. ეთიკური ნეოარისტოტელიანელობის ინიციატორი, შემოიტანა ტერმინი „კონსეკვენციალიზმი“ ეთიკაში, ანალიზურ ფილოსოფიაში კი — ინტენციის თემა. ფილოსოფიის პროფესორი კემბრიჯში, ბრიტანეთის აკადემიის წევრი (1967), ამერიკის ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი (1979). განთქმული შრომის „თანამედროვე მორალური ფილოსოფია“ (Modern Moral Philosophy, 1958) ავტორი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა კოლეჯი სანქტ-ჰიუ ოქსფორდში 1941 წელს, სწავლა გააგრძელა კემბრიჯის ნიუნხემ-კოლეჯში. ლუდვიგ ვიტგენშტაინის მოწაფე და მიმდევარი. ვიტგენშტაინის გარდაცვალების შემდეგ თარგმნიდა და გამოსცემდა მის შრომებს, რომელთა შორისაც არის ნაშრომი „ფილოსოფიური გამოკვლევები“. 1970-1986 წლებში — კემბრიჯის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის პროფესორი. ახალგაზრდობაში მიიღო კათოლიკობა. მისი მეუღლე იყო ფილოსოფოსი და ლოგიკოსი პიტერ გიჩი, მათ ოჯახში ჰყავდათ სამი ვაჟიშვილი და ოთხი ქალიშვილი. შრომებმა ცნობიერების ფილოსოფიაში, მოქმედების ფილოსოფიაში, ენის ფილოსოფიაში, ეთიკასა და ფილოსოფიურ ლოგიკაში ელიზაბეთ ენსკომს მსოფლიო სახელი მოუხვეჭეს.

## რჩეული პუბლიკაციები 
* Intention (1957)
* An Introduction to Wittgenstein’s Tractatus (1959)
* Three Philosophers (1961), with P. T. Geach, on Aristotle, Aquinas and Frege
* Causality and Determination (1971)
* Times, Beginnings and Causes (1975)
* The Collected Philosophical Papers of G. E. M. Anscombe (3 vols., 1981):
# From Parmenides to Wittgenstein
# Metaphysics and the Philosophy of Mind
# Ethics, Religion and Politics
* Human Life, Action and Ethics: Essays (2005)
* La filosofia analitica y la espiritualidad del hombre (2005), [Includes some papers not yet published in English]
* Faith in a Hard Ground. Essays on Religion, Philosophy and Ethics (2008) 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა ბრიტანული აკადემია
* რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტი 
* რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტი 

კატეგორია:ბრიტანელი ანალიტიკოსი-ფილოსოფოსები
კატეგორია:ბრიტანული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ბრიტანელი ფილოსოფოსი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
არლბერგი

**არლბერგი** () — ქედი ან მთის მასივი ფორარლბერგსა და ტიროლს შორის, ავსტრიაში. უმაღლესი მწვერვალია ვალუგა 1793 მეტრის სიმაღლით. არლბერგის სარკინიგზო გზა აკავშირებს ავსტრიაში ინსბრუკსა და ბლუდენცის მხარეს. აგრეთვე, ეს გზა გადის 10,25 კმ. სიგრძის არლბერგის გვირაბითაც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არლბერგის მთის შესახებ მრავალენოვანი ავსტრიის ტურისტული ცნობარი 

კატეგორია:ავსტრიის ქედები
ფსიქოზი

**ფსიქოზი** — გონების პათოლოგიური მდგომარეობა, ცნობილი როგორც „რეალობასთან კავშირის დაკარგვა“. ფსიქოზით დაავადებულ ადამიანებს უწოდებენ ფსიქოტურს. მათ აღენიშნებათ სხვადასხვა სახის პიროვნული ცვლილება და აზროვნების არეულობა. იმისდა მიხედვით, თუ რამდენად მძიმეა ადამიანის მდგომარეობა, შეიძლება აღინიშნოს უჩვეულოდ უცნაური ქმედებები და სირთულეები სოციალურ ინტერაქციაში, შესაბამისად პრობლემები ყოველდღიურ ცხოვრებაში.

ფსიქოზი (როგორც ფსიქიატრიული დაავადების ნიშანი) არის ექსკლუზიურად დიაგნოზირებადი, რაც ნიშნავს, რომ ფსიქოზი არ მიიჩნევა ფსიქიატრიული დარღვევის სიმპტომად მანამ, სანამ ფსიქოზის სხვა, რელევანტური და ცნობილი შემთხვევები სათანადოდ არ არის გამორიცხული. ლაბორატორიულმა ტესტებმა უნდა გამორიცხონ ფსიქოზის სიმპტომთა გამომწვევი სხვადასხვა მიზეზები, როგორც ცენტრალური ნერვული სისტემისა და სხვა ორგანოების დაავადებები და დაზიანებები, ასევე ფსიქოაქტიური ნივთიერებები და ტოქსინები. მხოლოდ ამის შემდეგ შესაძლებელია დიაგნოზირდეს ფსიქიატრიული ავადმყოფობა. სამედიცინო წრთვნაში, ფსიქოზი, როგორც ავადმყოფობის ნიშანი, ხშირად შედარებულია ციებ-ცხელებასთან, რამდენადაც ორივეს შესაძლოა ჰქონდეს რამდენიმე სხვადასხვა არააშკარა გამომწვევი მიზეზი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფსიქოზი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:ფსიქიატრია
ენერგეტიკა ავსტრიაში

**ენერგეტიკა ავსტრიაში** — ენერგიისა და ელექტროენერგიის წარმოება, მოხმარება და იმპორტი ავსტრიაში. ავსტრია წარმოადგენს ერთ-ერთ მოწინავე ჰიდროელექტრო ენერგიის მწარმოებელ ქვეყანას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქარის ენერგია: ინგლისურენოვანი 2012 წლის ევროკავშირის სტატისტიკა (PDF ფორმატი)

კატეგორია:ენერგეტიკა ავსტრიაში
გიდო ვესტერველე

**გვიდო ვესტერველე** (, დ. 27 დეკემბერი, 1961, ბად-ჰონეფი — გ. 18 მარტი, 2016, კიოლნი) — გერმანელი პოლიტიკოსი. 1983-1988 წლებში იყო ორგანიზაცია „ახალგაზრდა ლიბერალების“ (Jungen Liberalen) თავმჯდომარე. 1994-2001 წლებში იყო თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის გენერალური მდივანი, ხოლო 2001-2011 წლებში — ამავე პარტიის ფედერალური თავმჯდომარე. გარდა ამისა, 2006-2009 წლებში ვესტერველე თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის ფრაქციას თავმჯდომარეობდა ბუნდესტაგში და ხელმძღვანელობდა ბუნდესტაგის ოპოზიციას. 2009-2013 წლებში ეკავა გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა მერკელის II კაბინეტში. მინისტრის თანამდებობაზე დანიშვნიდან 2011 წლამდე იგი იყო ვიცე-კანცლერი.

## ლიტერატურა 
* Majid Sattar: „… und das bin ich!“ – Guido Westerwelle. Eine politische Biografie. Olzog, München 2009, ISBN 978-3-7892-8303-1.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიტერატურა გვიდო ვესტერველეს შესახებ და მისი ავტორობით გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკის საიტზე. 
* Webpräsenz von Guido Westerwelle
* Biographie beim 17. Deutschen Bundestag
* Westerwelle Foundation

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2009-2013)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2005-2009)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2002-2005)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1998-2002)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1994-1998)
თაგვებსა და ადამიანებზე

**თაგვებსა და ადამიანებზე**, () — ჯონ სტეინბეკის რომანი (1937). რომანი გვიამბობს ორი მუშის, ჯორჯ მილტონისა და ლენი სმოლის ისტორიას, რომლებიც სამუშაოდ კალიფორნიის ერთ–ერთ პატარა რანჩოში მიემგზავრებიან.

მოქმედება მიმდინარეობს ამერიკის დიდი დეპრესიის ფონზე, სადაც ადამიანებს ხანგრძლივი სამსახურის მოძებნა უძნელდებათ და სამუშაოს მუდმივად იცვლიან. ეს არის იგავი დანაშაულის, მარტოობის, იმედისა და უიმედობის შესახებ. ნაწარმოებში ასახული იმ პერიოდის თნამდევი მოვლენები: რასიზმი, მარტოობა და ბრძოლა პირადი თავისუფლებისთვის.

სათაური ავტორმა აიღო რობერტ ბერნსი ერთ–ერთი ლექსიდან (To a Mouse).

## ეკრანიზაცია 
რომანის რამდენიმე ეკრანიზაციაა არსებობს. ის არაერთხელ დაიდგა ბროდვეიზე სპექტაკლის სახით. ჰოლივუდში კი სამი ფილმი გადაიღეს მისი მიხედვით. მათგან ყველაზე პოპულარულია 1992 წელს გადაღებული ფილმი, სადაც მთავარი პერსონაჟის – ლენი სმოლის როლს ჯონ მალკოვიჩი ასრულებს.

## ლიტერატურა 
*ჯონ სტაინბეკი, თაგვებსა და ადამიანებზე, თბილისი, გამომცემლობა „არტანუჯი“, 2015, ISBN 9789941445323

## რესურსები ინტერნეტში 
* [გადაცემა "წიგნები" – ლევან ბერძენიშვილი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C_%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AB%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98) ნაწარმოების შესახებ] 

კატეგორია:1937 წლის რომანები
კატეგორია:სოციალური რომანები
კატეგორია:ალეგორიული რომანები
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული ამერიკული რომანები
კატეგორია:ჯონ სტაინბეკის რომანები
ჰოკეის ყვანჭი

alt=ყინულის ჰოკეის ყვანჭი და მეკარის ყვანჭი|thumb|310x310px|ყინულის ჰოკეის ჩვეულებრივი ყვანჭი (მარცხნივ) და მეკარის ყვანჭი.
**ყვანჭი** (სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით — საბურთალი ჩოგანი) — სპორტული ხელსაწყო, რომელიც გამოიყენება ჰოკეის რამდენიმე სახეობაში. არსებობს ყინულის ჰოკეის ყვანჭი და ბალახის ჰოკეის ყვანჭი. ყინულის ჰოკეის ყვანჭი შედგება დაახლოებით 150-200 სანტიმეტრის სიგრძის ტარისგან, რომელიც ბოლოში 135° დახრილი კუთხით და 25-40 სანტიმეტრის სიგრძის პირით ბოლოვდება. ყინულის ჰოკეის ყვანჭი გამოიყენება ჰოკეის ბურთის — შაიბას — სატარებლად, გასაგორებლად, გადასაცემად და დასარტყმელად. ყინულის ჰოკეის ყვანჭის პირი არის ოდნავ მოხრილი რკალი, რათა შაიბის გადაადგილება გაუადვილდეს მოთამაშეს. ყინულის ჰოკეის ყვანჭის ზომა და ფორმა ინდივიდუალური მოთამაშის ასაკზე და თამაშის სტილზე არის დამოკიდებული. 

მეკარის ყინულის ჰოკეის ყვანჭი ოდნავ განსხვავდება დანარჩენ პოზიციებზე მოთამაშეთა ყვანჭისგან. მეკარის ყვანჭის პირი არის უფრო ფართო, პირის დახრის კუთხე არის უფრო მახვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:სპორტული ინვენტარი
ჯუზეპე კამპანი

** ჯუზეპე კამპანი** ( დ. 1635 — გ. 28 ივლისი, 1715) — იტალიელი ოპტიკოსი და ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
კამპანი დაიბადა 1635 წელს კასტელ-სან-ფელიჩეში. ადრეულ ასაკში გადავიდა რომში საცხოვრებლად, სადაც მიაღწია დიდ წარმატებას როგორც მექანიკოსმა და ოპტიკოსმა. მის მიერ დამზადებული ლინზები და ტელესკოპები იგზავნებოდა ფლორენციაში და პარიზში. მალევე ის ცნობილი გახდა, როგორც თავისი დროის საუკეთესო ოპტიკური ინსტრუმენტების შემქმნელი. თავდაპირველად კამპანი მუშაობდა უფროს ძმებთან, მატეოსთან (მღვდელი და ენთუზიასტი მექანიკოსი) და პიერ ტომასოსთან ერთად (საათების მკეთებელი ვატიკანში). 50-წლიანი კარიერის განმავლობაში, ჯუზეპემ არაერთი ოპტიკური ინსტრუმენტი შექმნა. მისი ტელესკოპები და მიკროსკოპები გამოირჩეოდნენ საუკეთესო ლინზებით და ხშირად უფრო დიდ მოწონებას იმსახურებდნენ, ვიდრე კრისტიან ჰიუგენსისა (1629-1695) და ეუსტაქიო დივინის (1610-1685). 
1663-1664 წლებში, ჯუზეპემ გამოიგონა სპეციალური მიკროსკოპის ოკულარი, რომელსაც მოგვიანებით კამპანის ოკულარი ეწოდა. მისი დამკვეთები იყვნენ კარდინალი ფრანჩესკო ბარბერინი, ფაბიო ჩიგი, პრინცი აგოსტინო ჩიგი, ტოსკანას დიდი ჰერცოგი ფერდინარდ II (1610-1670) და ჟან-ბატისტ კოლბერტი (1619-1683). კამპანის ტელესკოპებს იყენებდა ჯოვანი დომენიკო კასინიც (1625-1712). აღსანიშნავია აგრეთვე,  რომ ტელესკოპების დიდი ნაწილი შეისყიდა პარიზის ობსერვატორიამ, რომელიც 1667 წელს დაარსდა. 

კამპანი აწარმოებდა ასტრონომიულ ექსპერიმენტულ კვლევებს. არსებობს ვარაუდი, რომ სწორედ კამპანიმ აღმოაჩინა იუპიტერის როტაცია კასინამდე. მისი ასტრონომიული აღმოჩენები და ტელესკოპის აღწერა დეტალურადაა განხილული წიგნში: “Ragguaglio di due nuovi osservazioni, una celeste in ordine alla stella di Saturno, e terrestre l'altra in ordine agl' instrumenti (Rome, 1664, and again in 1665)”. 

კამპანის ინსტრუმენტების უმეტესობა გადაეცა ბოლონიის ინსტიტუტის სამეცნიერო აკადემიის ფიზიკის ლაბორატორიას 1747 წელს. დღესდღეობით მისი ინსტრუმენტები ინახება გალილეოს მუზეუმში (ფლორენცია), პარიზის ეროვნულ ობსერვატორიაში, პარიზის ხელოვნებისა და ხელოსნობის ინსტიტუტსა და ვაშინგტონის შეიარაღებული ძალების ინსტიტუტის სამედიცინო მუზეუმში.

## რესურსები ინტერნეტში
*გალილეოს მუზეუმის კატალოგი

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ოპტიკოსები
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
ფრთათეთრები

**ფრთათეთრები**, *ალეიროდიდები* (ლათ.Aleyrodinea) — მწერების ქვერიგი თანაბარფრთიანების რიგისა. პატარა (1—2 მმ) მწერებია. ქვერიგში 200-ზე მეტი სახეობაა; უმრავლესობა ტროპიკების ბინადარია. იკვებებიან მცენარეთა წვნებით, რითაც დიდი ზიანი მოაქვთ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:თანაბარფრთიანები
ისარი (ტელესერიალი)

***ისარი*** () — ამერიკული სერიალი, რომელიც მწერლებმა და პროდიუსერებმა გრეგ ბერლანტიმ, მარკ გუგენჰაიმმა და ენდრიუ კრისბერგმა შეიმუშავეს. სერიალი დაფუძნებულია DC კომიქსების გმირ მწვანე ისარზე, კოსტიუმირებულ მებრძოლზე, რომელიც კრიმინალს უწევს წინააღმდეგობას. გმირის შემქმნელები მორტ უაიზინგერი და ჯორჯ პეპი არიან. სერიალის პრემიერა ჩრდილოეთ ამერიკაში 2012 წლის 10 ოქტომბერს შედგა ამერიკულ სატელევიზიო არხზე The CW, საერთაშორისო სატელევიზიო ეთერში კი 2012 წლის მიწურულს გამოჩნდა. გადაღებები, ძირითადად, ვანკუვერში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, კანადაში მიმდინარეობს. სერიალი ასახავს მილიონერი პლეიბოის ოლივერ ქუინის (სტივენ ამელი) ამბავს, რომელიც უკაცრიელ კუნძულზე გატარებული 5 წლის შემდეგ მშობლიურ ქალაქში, სთარლინგ-სითიში ბრუნდება. ის ბრძოლას იწყებს კრიმინალთან და კორუფციასთან, როგორც საიდუმლო ვიჯილანტე და ბრძოლის იარაღად მშვილდ-ისარს ირჩევს. კომიქსისგან განსხვავებით, სერიალში ქუინი მეტსახელ „მწვანე ისარს“ მეოთხე სეზონამდე არ იყენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ყირგიზული ვიკიპედია

**ყირგიზული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება ყირგიზულ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. გაეშვა 2002 წლის 3 ივნისს. ყირგიზულ ვიკიპედიაზე ყველაზე დიდ გავლენას ახდენს რუსული, ყაზახური და ინგლისური ვიკიპედია. სტატიათა 10 000 ზღვარს მიაღწია 2012 წლის 14 სექტემბერს, ხოლო 20 000-ს იმავე წლის 9 დეკემბერს. 2016 წლის აპრილის მდგომარეობით ვიკიპედიის ყირგიზულენოვან განყოფილებაში დაახლოებით 55 ათასი სტატიაა. აქტიურ მომხმარებელთა რიცხვი დაახლოებით 60-მდეა. ჰყავს 3 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ყირგიზული ვიკიპედია

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ფრთაფეხიანები

**ფრთაფეხიანები** () — რბილტანიანების რიგი ბოლოლაყუჩიანი მოლუსკების ჯგუფისა. გავრცელებულია მსოფლიოს ყველა ზღვაში. განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ტროპიკულ ზღვებში. პლანქტონომური ფორმებია. ფრთაფეხიანების ფეხი რედუცირებულია, ძალზე განვითარებულია პარაპოდიები — ფრთებისმაგვარი გვერდითი გამონაზარდები (აქედანაა სახელწოდება). ჰერმაფროდიტები არიან.

## სქოლიო 
*
კეიკო ფუხიმორი

**კეიკო სოფია ფუხიმორი იგუჩი** (, ; დ. 25 მაისი, 1975, ლიმა) — პერუელი პოლიტიკოსი. პერუს ყოფილი პრეზიდენტის ალბერტო ფუხიმორის შვილი.

მამის პრეზიდენტობის პერიოდში დაიწყო სწავლა სტოუნი-ბრუკის უნივერსიტეტში, აშშ. 1997 წელს მიიღო ბოსტონის უნივერსიტეტის დიპლომი. 1994 წელს, მშობლების გაშორების შემდეგ მიიღო პერუს „პირველი ლედის“ ტიტული. აქტიურად იყო ჩართული საქველმოქმედო საქმიანობაში. 

2004 წელს ცოლად გაყვა აშშ-ის მოქალაქეს მარკ ვილანელას, რომელმაც 2009 წელს პერუს მოქალაქეობა მიიღო. 

მამამისის სასამართლო დევნის შემდეგ 2005 წელს აქტიურად ჩაერთო დიდ პოლიტიკაში. 2006 წელს მონაწილეობა მიიღო პერუს კონგრესის არჩევნებში პარტია „მომავლის ალიანსის“ სიით და ლიმის რეგიონში მიიღო 602 869 ხმა, რაც იყო ამ არჩევნებში ერთი კანდიდატისათვის მიცემული ხმების სარეკორდო მაქსიმუმი. 2006-2011 წლებში პერუს კონგრესის წევრია. 

2010 წელს განაცხადა, რომ მონაწილეობას მიიღებდა 2011 წელს დანიშნულ საპრეზიდენტო არჩევნებში. პირველი ტურის შემდეგ მიიღო ხმების 23,49% დაიკავა მეორე ადგილი და გავიდა მეორე ტურში. მეორე ტურის საბოლოო შედეგების მიხედვით მიიღო ხმების 48,452%. ამ შედეგით იგი დამარცხდა ოლიანტა უმალასთან. 

2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს პირველ ტურში მიიღო ხმების 40 %, დაიკავა პირველი ადგილი და მეორე ტურში ბრძოლა გააგრძელა პედრო პაბლო კუჩინსკისთან, რომელმაც პირველ ტურში მიიღო ხმების 20%. მეორე ტურის მიხედვით ფუხიმორმა მიიღო ხმების 49,88 % და აღიარა კონკურენტის გამარჯვება.

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography in-depth by CIDOB Foundation  
*Analysis of Keiko Fujimori by Washington Office on Latin America (WOLA) 

## სქოლიო
კატეგორია:პერუელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
კატეგორია:პერუელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრთაფოთოლა

**ფრთაფოთოლა** () — მცენარეთა გვარი ფრთაფოთოლასებრთა ოჯახისა. წყლისა და ჭაობის ბალახებია. თავთავებად შეკრებილი, წვრილი, უსახური ყვავილები წყლიდან აქვთ ამოყოფილი. 

20-მდე სახეობა გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ 2 სახეობა:  და . ფრთაფოთოლას ზოგ სახეობას აკვარეუმებში ამრავლებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფრთაფოთოლასებრნი
აწითაქუს ქედი

**აწითაქუ**, **აცეტუკი** — ქედი საქართველოსა და რუსეთის (კრასნოდარის მხარე) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს რიწის ტბისა და მდინარე მზიმთის აუზთა წყალგამყოფს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს სსრ გეოგრაფიული სახელების ორთოგრაფიული ლექსიკონი, გვ. 19, თბ. 1987.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედები
ფრთაჭრელასებრნი

**ფრთაჭრელასებრნი** () — ბუზების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 3—5 მმ აღწევს. უმრავსელობას ჭრელი ფრთები აქვს. ოჯახში 4 ათასი სახეობაა. გავრცელებულია მსოფლიოს ყველა კუთხეში. ფრთაჭრელასებრთა შორის არიან ხეხილის, ბოსტნეულისა და ბაღჩეულის მავნებლები. მაგ., ხმელთაშუაზღვის ნაყოფის ბუზი (Ceratitis capitata) აზიანებს მცენარეთა 200-ზე მეტი სახეობის წვნიან ნაყოფს; ალუბლის ბუზი (Rhagaletis cerasi) — ალუბლის, ბლის ნაყოფს; ნესვის ბუზი (Myiopardalis pardalina)  — ნესვს, საზამთროს, იშვიათად გოგრასა და კიტრს; ზეთისხილის ბუზი (Dacus oleae)  — ზეთისხილის ნაყოფს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფრთაჭრელასებრნი
ფრთა (საფრენი აპარატი)

**ფრთა** *საფრენი აპარატისა* — საფრენი აპარატის ნაწილი, რომელიც ატმოსფეროში ფრენისას ძირითადად ამწევ ძალას წარმოქმნის. ფრთას განასხვავებენ 3 პროექციის (სახეობის) მიხედვით: გეგმაში (სწორკუთხა, ტრაპეციისებრი, სამკუთხა და სხვა), გვერდიდან (პროფილის ტიპის მიხედვით — ჩაზნექილ-ამოზნექილი, ორმხრივ ამოზნექილი, სოლისებრი და სხვა), წინიდან (V,-W,-M-ებრი, გადაღუნული, მრუწდწირული და სხვა). ფრთის კონსტრუქციის საფუძველია ელემენტების (ლონჟერონები, გრძივსაბამები, ნერვიურები) გრძივი და განივი ნაკრებები, რომლებზეც ამაგრებენ საპირაპირე კვანძებსა და სამოსს. ბგერამდელი საფრენი აპარატების ფრთას ამზადებენ დურალუმინისაგან, მაღალი სიმტკიცის ფოლადისაგან. Ti, Mg, Be-ის შენადნობებისგან, კომპოზიციური მასალებისაგან და სხვა მსუბუქ თვითმფრინავებსა და პლანერებში იყენებენ ხეს, ფანერას; ზებგერით, ჰიპერბგერისა და კოსმოსურ აპარატებში — V, Ta, W და სხვა ძნელდნობადი მასალების შემადნობებს, აგრეთვე თბოდამცავ საფრებსა და თბოსაიზოლაციო მასალებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აეროდინამიკა
ფრთიანა

მინი
**ფრთიანა** () — მცენარის ნაყოფი (კაკლუჭას ტიპისაა), რომელსაც ბრტყელი ტყავისებური ან აპკისებური დანამატი აქვს. ასეთია არყის, თელის, იფნის, ნეკერჩხლის და სხვათა ნაყოფი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაყოფის მორფოლოგია
ბაჩი ქიტიაშვილი

**ბაჩი ქიტიაშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1946 — გ. 8 აპრილი 2016) — ქართველი როკ-მუსიკოსი, გიტარისტი. 1965 წელს შექმნა ჯგუფი „ბერმუხა“, რომელიც მძიმე რიტმ-ენდ-ბლუზს, პროგრესივ, ჯაზ და ჰარდ-როკს ასრულებდა. ბაჩი ქიტიაშვილის „ბერმუხამ“ დიდი პოპულარობა მოიპოვა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი გიტარისტები
თურქმენეთის გერბი

**თურქმენეთის სახელმწიფო გერბი** — შეიქმნა მას შემდეგ, რაც თურქმენეთმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა საბჭოთა კავშირისგან 1991 წელს. ისევე როგორც სხვა პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკების შორის, რომელთა სიმბოლოებში არ გვხვდება ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, მიმდინარე ემბლემა ინარჩუნებს ზოგიერთ კომპონენტს, რომელიც ასოცირდება საბჭოთა კავშირთან, მაგალითად ბამბა, ხორბალი და ხალიჩა. რვა პუნქტიანი მწვანე ვარსკვლავწარმოშობა (ცნობილია როგორც "რუბ ელ ჰიზბი" (۞), სიმბოლოა ისლამში, რომელსაც თურქმენების უმრავლესობა აღიარებს) ოქროს კიდეებით განსაკუთრებით ცენტრში წითელი დისკი ცირკულარით, რომელიც ატარებს ხორბლის ძნებს, ხალიჩის ხუთ ყვავილს და ორიენტირებულია პატარა ლურჯ წრეზე ყოფილი პრეზიდენტის საფარმურატ ნიაზოვის (უფრო ცხოვრისებული, ვიდრე ჰერალდიკური) საყვარელი ცხენის "იანარდაღი"-ს გამოსახულებით, რომელიც განსაკუთრებით საამაყოა თურქმენებისთვის. ემბლემის მრგვალი ვარიანტი იყო გამოყენებული 1992-2003 წლებში.

ხუთი ტრადიციული ხალიჩა მოტივირებული წითელ დისკზე წარმოადგენს ხუთი ძირითად ტომს ან სახლს, რომელიც წარმოადგენს ქვეყნის ტრადიციულ და რელიგიურ ფასეულობას. ტრადიციული წესრიგის თურქმენული ტომებია: თექე ("Tekke"), იომუდი ("Yomud"), ერსარუ ("Ersary"), ჩოუდური ("Choudur") და სარუქი ("Saryq"). სალური ("Salyr"), ტომი, რომელიც განადგურდა სამხედრო მარცხის შედეგად თანამედროვე პერიოდში და ასევე პატარა ტომები არ არიან წარმოდგენილნი.

ფარის მწვანე და წითელი ფერები, როგორც ჩანს არის იმიტომ, რომ თურქმენები ისტორიულად ეთაყვანებიან ამ ფერებს. ცენტრალური ელემენტებს გარს ძენს ხორბალი, რომელიც მიანიშნებს სტუმრების დახვედრას პურ-მარილით. ხორბლის და წითელი წრის თავზე არის თეთრი ფერის ნახევარმთვარე, თურქულენოვანი ხალხებისთვის ტიპური სიმბოლო და ხუთი ვარსკვლავი ასევე თეთრი ფერის. ნახევარმთვარე ქვეყნის ნათელი მომავალის იმედის სიმბოლოა და ხუთი ვარსკვლავი წარმოადგენს ხუთ პროვინციას. გერბის ყველა ელემენტი წარმოდგენილია ეროვნულ დროშაზე.

სსრკ-სგან დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, თურქმენეთს ჰქონდა ყველა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკის მსგავსი გერბი.

## იხილეთ აგრეთვე
* თურქმენეთის დროშა

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
კერინჩი

**კერინჩი** ან **ინდრაპურა** () — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიაში, ბარისანის ქედზე. წარმოადგენს ინდონეზიის უმაღლეს ვულკანსა და კუნძულ სუმატრის უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 3805 მ. 

გარშემორტყმულია კერინჩი-სებლატის ეროვნული პარკის ტყეებით, სადაც გვხვდება საფრთხეში მყოფი სახეობები: სუმატრის ვეფხვი და სუმატრის მარტორქა. კერინჩი მდებარეობს ჯამბის პროვინციის კერინჩის სარეგენტოსა და დასავლეთი სუმატრის პროვინციის სამხრეთის სოლოკის სარეგენტოს საზღვარზე, კუნძულის დასავლეთ ცენტრალურ ნაწილში, დასავლეთის სანაპიროს სიახლოვეს, ქალაქ პადანგის სამხრეთით დაახლოებით 130 კმ-ში. 

მწვერვალზე არის 600 მ სიგანისა და დაახლოებით 400 მ-ის სიღრმის ვულკანური კრატერი, რომელიც ნაწილობრივ ამოვსებულია პატარა კრატერული ტბით. კერინჩი უმეტესწილად აგებულია ანდეზიტური ლავებით. ძველი კონუსის ფუძის სიგანე 13-დან 25 კმ-მდეა; მას ართულებს მსხვილი კალდერა, რომლის კიდეზე მდებარეობს მაღალი კლდოვანი მწვერვალები. 

მთაზე სულ 15 ტბაა, რომელთაგან უდიდესია კერინჩის ტბა და გუნუნგ-ტუჯუჰის ტბა. 4200 *ჰა* ფართობის მქონე კერინჩის ტბა გაწოლილია 650 მ სიმაღლეზე. გუნუნგ-ტუჯუჰის ტბა სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის ყველაზე მაღლა მდებარე ტბაა, მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან 1996 მ-ია. კერინჩის კალთებზე ნოტიო ტროპიკული ტყეებია, მწვერვალისკენ მათ ცვლიან უსიცოცხლო ვულკანური ლანდშაფტები. უკანასკნელი ამოფრქვევა მოხდა 2013 წლის ივნისში. კერინჩი პირველად დაიპყრეს არენდ ლუდოლფ ვან ჰასელტმა და დანიელ დავიდ ვეთმა 1877 წლის დეკემბერში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კერინჩი — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა 

კატეგორია:ინდონეზიის ვულკანები
ფილიპო პაჩინი

**ფილიპო პაჩინი** ( დ. 25 მაისი, 1812 — გ. 9 ივლისი, 1883) — იტალიელი ანატომი. 

## ბიოგრაფია
მშობლებმა მას რელიგიური განათლება მიაღებინეს, იმ იმედით რომ ეპისკოპოსი გახდებოდა. 1830 წელს ფილიპომ მოიპოვა გრანტი პისტოიას ცნობილ სამედიცინო სკოლაში სასწავლებლად, სადაც საფუძვლიანად შეისწავლა ფიზიკა და აგრეთვე, თუ როგორ შეიძლებოდა მისკროსკოპის საშუალებით სხეულის გამოკვლევა და შემოწმება.

1831 წელს პაჩინმა აღმოაჩინა პატარა სენსორული ორგანოები ნერვულ სისტემაში, რომლებსაც შეეძლოთ წნევისა და ვიბრაციების გამოაშკარავება. 1833 წლიდან კი დაიწყო ამ საკითხების საფუძვლიანად შესწავლა. მიუხედავად იმისა რომ თავისი კვლევა „Nuovi organi scoperti nel corpo umano“ პირველად, 1835 წელს, ფლორენციის სამედიცინო-ფიზიკის საზოგადოების წინაშე წარადგინა, ის 1840 წლამდე არ გამოუქვეყნებია. ნაშრომის გამოქვეყნებიდან რამდენიმე წელიწადში, მან დიდი აღიარება მოიპოვა ევროპაში და ეს სხეულები ცნობილი გახდა, როგორც პაჩინის სხეულები.

1840-1843 წლებში პაჩინი იყო პაოლო სავის ასისტენტი პიზაში. 1847 წელს ფლორენციის ლიცეუმში დაიწყო მუშაობა. 1849 წელს კი ზოგადი და ტოპოგრაფიული ანატომიის უფროსად დანიშნეს ფლორენციის უნივერსიტეტის სუპერიორის ინსტიტუტში, სადაც მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე.

1846-1862 წლებში აზიური ქოლერის პანდემია გავრცელდა ფლორენციაშიც, რომელმაც მიიპყრო პაჩინის ყურადღება. 1854 წელს მან აღწერა ეს დაავადება თავის ნაშრომში „ქოლერას მიკროსკოპული კვლევები და პათოლოგიური დედუქციები“.

თავისი კარიერის განმავლობაში პაჩინმა გამოაქვეყნა არაერთი ნაშრომი ადამიანის თვალის ბადისებრი გარსის, ელექტრონული თევზების ელექტრონული ორგანოების, ძვლების სტრუქტურასა და სუნთქვის მექანიკის შესახებ.

პაჩინი გარდაიცვალა თითქმის უგროშოდ 1883 წლის 9 ივლისს ფლორენციაში და მისერიკორდიას სასაფლაოზე დაკრძალეს. 1935 წელს კი მისი ნეშთი სანტა მარია დელე გრაციეს ეკლესიაში გადაასვენეს, სადაც განისვენებენ ცნობილი ანატომისტები ატო ტიგრი და ფილიპო ჩივინინი.

## რესურსები ინტერნეტში
*მუზეუმის(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98) კატალოგი]
*მუზეუმის(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%92%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%9D%E1%83%A1_%E1%83%9B%E1%83%A3%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A3%E1%83%9B%E1%83%98) ოფიციალური ვებ-გვერდი]

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1812
კატეგორია:გარდაცვლილი 1883
კატეგორია:იტალიელი ანატომები
ფრესკა (ალმანახი)

**ფრესკა** — ქართული საბჭოთა ილუსტრირებული ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში. გამომცემლობა „ნაკადულში“ 1967 წლიდან. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია წელიწადში ერთხელ. განკუთვნილი იყო მოზარდი თაობისათვის. ალმანახის მიზანი იყო გაეცნო ახალგაზრდობას სახვითი ხელოვნება და ხუროთმოძღვრება, გაეღვივებინა მასში ხელოვნებისადმი ინტერესი. „ფრესკაში“ გაშუქებული იყო ქართული  და უცხოური მხატვრობის, ქანდაკების, გამოყენებითი ხელოვნებისა და ხუროთმოძღვრების თეორიული და ისტორიული საკითხები. ტირაჟი 10000.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები