open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბაზილარული არტერიის სტენოზი

[მინი|ბაზილარული არტერიის სტენოზი. [მაგნიტურ-რეზონანსული ანგიოგრაფია.]]
**ბაზილარული არტერიის სტენოზი** — ბაზილარული არტერიის სანათურის შევიწროება, გამოწვეული ათეროსკლეროზით, ემბოლიით, ანთებითი დაავადებებით ან თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალიით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს თავბრუსხვევას, მხედველობის გაორებას (დიპლოპია), დაბუჟების შეგრძნებას პირის გარშემო, დისფაგიას (ყლაპვის გაძნელება), სისუსტეს, ცნობიერების დათრგუნვას, ატაქსიას. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Pessin MS, Gorelick PB, Kwan ES, Caplan LR. Basilar artery stenosis: middle and distal segments. Neurology. 1987 Nov;37(11):1742-6. doi: 10.1212/wnl.37.11.1742. PMID: 3670612

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
სტუპინო (მოსკოვის ოლქი)

**სტუპინო** () — ქალაქი რუსეთში, მოსკოვის ოლქში. არის სტუპინოს რაიონის ცენტრი. მდებარეობს მოსკოვიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 99 კილომეტრში, მდინარე ოკაზე, რომელიც გამოჰყოფს მას კაშირასგან. ქალაქის სტატუსი აქვს 1938 წლიდან. განვითარებულია მრეწველბა, მათ შორის მეტალურგია, ბეტონის, ელექტროსაქონლის, ბამბის წარმოება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის ოლქის ქალაქები
სტუპორი

**სტუპორი** (ლათ. stupos გაშეშება, გაშტერება)  — ფსიქოლოგიური დაავადების სიმპტომი, უძრაობის და უმოქმედობის მდგომარეობა. ახასიათებს სრული მოტორული შეკავება, გარეშე გაღიზიანებაზე რეაქციის უქონლობა. ფსიქომოტორული დათრგუნვის გამო ავადმყოფი უძრავ მდგომარეობაშია, არ რეაგირებს ტკივილზე, გარე სამყაროს მოვლენებზე, არ პასუხობს კითხვებზე, არ ჭამს, გაშეშებულია ერთ პოზაში. ხშირად აღინიშნება კატატონიის , იშვიათად დეპრესიის დროს.

## ლიტერატურა
**გოგიჩაძე, გ.* სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი  თბ. მერიდიანი, 2009 გვ. 394-395 ISBN 978-9941-10-174-8

კატეგორია:სიმპტომები და გამოვლინებები
კატეგორია:ფსიქიური დარღვევები
ნიკოლოზ სტურუა

**ნიკოლოზ სტურუა** (დ. 14 დეკემბერი, 1913, კულაში — გ. 10 აპრილი, 1984, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1967), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982). 

## ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკოსის სპეციალობით. 1937-1939 წლებში მუშაობდა ინჟინერ-დამპროექტებლად. 1940-1942 წლებში სწავლობდა უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. 1951-1953 წლებშიიყო მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალის თანამშრომელი. 1954 წლიდან მუშაობდა ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში ჯერ თანამშრომლად, ხოლო 2962 წლიდან დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში. გამოცემული აქვს წიგნები საქართველოში კომუნისტური პარტიის ისტორიაზე რუსულ ენაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1913
კატეგორია:გარდაცვლილი  10 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1984
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მ
ალექსანდრ-ფერდინანდ ნგუენდე

**ალექსანდრ-ფერდინანდ ნგუენდე** (დ. 23 მაისი, 1972) — ცენტრალური აფრიკელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2013 წლის 15 აპრილიდან 2016 წლის 6 მაისამდე ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის ეროვნული გარდამავალი საბჭოს პრეზიდენტი იყო. 2014 წლის იანვარში იგი მცირე ხნით ასრულებდა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობას.

## პოლიტიკური კარიერა
როგორც „ცენტრალური აფრიკის დემოკრატიული გაერთიანების“ (RDC) წევრი, ნგვენდე გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყო ეროვნული ასამბლეის დეპუტატი  და წარმოადგენდა დედაქალაქ ბანგის მეხუთე რაიონს. ეს იყო 105 წევრისგან შემდგარი დროებითი პარლამენტი, რომელმაც 2013 წლის 13 აპრილს ჯოტოდია პრეზიდენტად აირჩია დაგეგმილი 18-თვიანი გარდამავალი პერიოდის განმავლობაში სამსახურისთვის. შემდგომში, 2013 წლის 15 აპრილს, საბჭომ ნგვენდე ეროვნული გარდამავალი საბჭოს პრეზიდენტად აირჩია; მან ამ თანამდებობაზე ოთხი სხვა კანდიდატი დაამარცხა და 48 ხმა მოიპოვა, რითაც მნიშვნელოვნად გაუსწრო მეორე ადგილზე გასულ კანდიდატს (28 ხმა). 20 იანვარს ეროვნულმა გარდამავალმა საბჭომ პრეზიდენტად კატრინ სამბა-პანზა აირჩია.

2015 წლის აგვისტოში, ახალი კონსტიტუციის პროექტის მიღების შემდეგ, ნგვენდემ მოუწოდა ხალხს, მხარი დაეჭირათ შემოთავაზებული კონსტიტუციისთვის რეფერენდუმზე, „რათა ჩვენს ქვეყანას ნორმალურ კონსტიტუციურ წესრიგში დაბრუნების საშუალება მიეცეს“.

## იხილეთ აგრეთვე
*ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები 
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
ჟოზე მენდეზ კაბესადას

**ჟოზე მენდეშ კაბესადას ჟუნიორი**   (დ.19 აგვისტო,1883 – გ.11 ივნისი, 1965) —პორტუგალიელი საზღვაო ძალების ოფიცერი, მასონი და რესპუბლიკელი, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა იმ რევოლუციური მოძრაობების მომზადებაში, რომლებმაც შექმნეს და დაასრულეს პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა: 1910 წლის 5 ოქტომბრის რევოლუცია და 1926 წლის 28 მაისის სახელმწიფო გადატრიალება.

ამის შედეგად გახდა ფინანსთა მინისტრი მხოლოდ ერთი დღით — 1926 წლის 30 მაისს, შემდეგ კი დაინიშნა საგარეო საქმეთა მინისტრად ორი დღით, 30 მაისიდან 1 ივნისამდე, რის შემდეგაც იმავე დღეს კვლავ გახდა ფინანსთა მინისტრი.

მსახურობდა პორტუგალიის პრეზიდენტად (სამხედრო დიქტატურის პირველი პრეზიდენტი) და პრემიერ-მინისტრად მოკლე პერიოდის განმავლობაში.

## კარიერა
ერთ-ერთი პასუხისმგებელი 1910 წლის რესპუბლიკური რევოლუციის დროს გემ Adamastor-ზე მომხდარ აჯანყებაზე. თუმცა მალევე იმედგაცრუებული დარჩა იმ რეჟიმით, რომლის შექმნაშიც თავად ჰქონდა მონაწილეობა მიღებული. 1926 წელს მან ლისაბონში უხელმძღვანელა რევოლუციას პირველი რესპუბლიკის წინააღმდეგ მას შემდეგ, რაც გომეშ და კოშტამ ბრაგაში დაიწყო. პრემიერ-მინისტრი ანტონიუ მარია და სილვა გადადგა და რამდენიმე დღეში (31 მაისს) პრეზიდენტმა ბერნარდინუ მაჩადუმ პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. იმავე დღეს პრეზიდენტიც გადადგა და მენდეზ კაბესადასმა რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობა იკისრა.

როგორც ზომიერი ტენდენციების მქონე რევოლუციონერს, მენდეზ კაბესადასს მიაჩნდა, რომ შესაძლებელი იყო ისეთი მთავრობის ჩამოყალიბება, რომელიც კონსტიტუციურ რეჟიმს ეჭვქვეშ არ დააყენებდა, თუმცა დემოკრატიულ პარტიას გავლენა არ ექნებოდა. თუმცა სხვა რევოლუციონერებმა (მათ შორის გომეზ და კოშტამ და ოსკარ კარმონამ) უუნაროდ მიიჩნიეს და 1926 წლის 17 ივნისს საკავენში გამართულ შეხვედრაზე მენდეზ კაბესადასი იძულებული გახდა უარი ეთქვა რესპუბლიკის პრეზიდენტისა და მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის (პრემიერ-მინისტრის) თანამდებობებზე გომეზ და კოშტას სასარგებლოდ., იმ პერიოდში, რომელიც ცნობილია როგორც Estado Novo (ახალი სახელმწიფო), რომელსაც ხელმძღვანელობდა ანტონიუ დე ოლივეირა სალაზარი. 

## პირადი ცხოვრება
მენდეშ კაბესადასმა 1911 წლის მარტში, ლისაბონის სანტა იზაბელის ეკლესიაში იქორწინა მარია დას დორეს ფორმოზინიუ ვიეირაზე (სილვესი, დ.6 იანვარი 1880 –გ. 22 დეკემბერი 1949). წყვილს ოთხი ქალიშვილი ჰყავდა.

## სქოლიო
კატეგორია:პორტუგალიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
კატეგორია:პორტუგალიის პრემიერ-მინისტრები
ოლივების ჰიპერტროფიული დეგენერაცია

[მინი|ოლივების ჰიპერტროფიული დეგენერაცია. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.]]
**ოლივების ჰიპერტროფიული დეგენერაცია** (ინგ. **HOD** - **H**ypertrophic **o**livary **d**egeneration) — მოგრძო ტვინის ქვედა ოლივების ბირთვის დაზიანება. HOD გამოწვეულია ტვინის ღეროს ან ნათხემის ნებისმიერი პათოლოგიით, რომელიც აზიანებს დენტატორუბროოლივარულ ნერვულ გზას (გაივლის ნათხემის დაკბილულ ბირთვში, შუა ტვინის წითელ ბირთვსა და ქვედა ოლივების ბირთვში). შესაბამისად, ქვედა ოლივები ვეღარ იღებს სიგნალს ამ გზიდან, რის საპასუხოდაც განიცდის ჰიპერტროფიას. ამ დაავადებისათვის დამახასიათებელი კლინიკური გამოვლინებაა ოკულოპალატალური (თვალ-სასის) ტრემორი, რა დროსაც აღინიშნება რბილი სასის უწყვეტი და რითმული მოძრაობები ქანქარისებრ (პენდულურ) ნისტაგმთან ერთად. გარდა ამისა, შეიძლება გამოვლინდეს ზედა კიდურების, სახის, დიაფრაგმის, კისრის, ნეკნთაშუა კუნთების ტრემორი. მკურნალობა მიმართულია იმ პათოლოგიისკენ, რომელიც აზიანებს დენტატორუბროოლივარულ გზას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hypertrophic olivary degeneration - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ოპტიკური ნევრიტი

მინი|მარჯვენამხრივი ოპტიკური ნევრიტი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.
**ოპტიკური ნევრიტი** — თავის ტვინის II წყვილი - მხედველობის ნერვის - ანთება. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს აუტოიმუნური დაავადება (მაგ. გაფანტული სკლეროზი, ოპტიკური ნეირომიელიტი, MOGAD), ინფექცია ან იდიოპათიური. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ტკივილის შეგრძნებას თვალბუდის არეში (განსაკუთრებით თვალის მოძრაობისას), მხედველობის დაქვეითებასა და ფოტოფობიას. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, რაზეც შეინიშნება პათოლოგიური სიგნალი მხედველობის ნერვის/ნერვების მიდამოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Optic neuritis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ფრანჩესკო ბიანკინი

**ფრანჩესკო ბიანკინი** (; დ. 13 დეკემბერი, 1662, ვერონა — გ. 2 მარტი, 1729, რომი) — იტალიელი ფილოსოფოსი, ასტრონომი და არქეოლოგი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1713), პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1706; კორესპონდენტი 1699 წლიდან).

## ბიოგრაფია
ფრანჩესკო ბიანკინი დაიბადა 1662 წლის 13 დეკემბერს, ვერონაში, დიდგვაროვან ოჯახში, ჯუზეპე ბიანკინისა და კორნელია ვაილეტის ოჯახში. განათლება ბოლონიის იეზუიტებთან და პადუელი ასტრონომის, ჯემინიანო მონტანარისთან მიიღო. უნივერსიტეტის წლების უმეტესი ნაწილი პადუაში გაატარა კომეტების შესწავლაში, თეოლოგიის ფაკულტეტზე სწავლის პარალელურად. ასტრონომიის ამ ადრეულმა მომზადებამ ბიანკინის ერთგულება ექსპერიმენტული და ფიზიკური მეცნიერებებისადმი განაპირობა. 1684 წელს ის რომში გაემგზავრა და კარდინალ ოტობონის ბიბლიოთეკარი გახდა, რომელმაც, როგორც პაპმა ალექსანდრე VIII-მ, ის პაპის კამერდინერისა და სანტა-მარია-მაჯორეს კანონიკოსის თანამდებობებზე დააწინაურა. კლემენტ XI-მ ის 1712 წელს პარიზში მისიით გაგზავნა და ქრისტიანული სიძველეთა მუზეუმის შესაქმნელად დაიქირავა. მის მიერ დაწერილი ნაშრომი ჯოვანი დომენიკო კასინის პარალაქსის ახალი მეთოდის შესახებ 1685 წელს ლაიფციგის „Acta Eruditorum“-ში შეიტანეს. ხოლო 1706 წლის 9 იანვარს — პარიზის საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.

ვენერას ბრუნვის პერიოდის შესახებ მისი დასკვნა მისი ზედაპირის დაკვირვებას ეფუძნებოდა 2.6" (66 მმ) 100 ფუტის ფოკუსური სიგრძის საჰაერო ტელესკოპის გამოყენებით. დღეს ჩვენ ვიცით, რომ ეს შეუძლებელია ამ პლანეტაზე სქელი ღრუბლის საფარის გამო. ის ასევე მუშაობდა ვენერას პარალაქსზე და გაზომა დედამიწის ბრუნვის ღერძის პრეცესია.

კალენდრის სიზუსტის გაუმჯობესების მცდელობის ფარგლებში, ბიანკინის კლემენტ XI-მ დაავალა რომში, სანტა მარია დელლი ანჯელე ე დეი მარტირის ბაზილიკაში (ანგელოზებისა და მოწამეთა წმინდა მარიამის ბაზილიკა) მნიშვნელოვანი მერიდიანული ხაზის აგება, რომელიც მზისა და ვარსკვლავების პოზიციის გამოსათვლელად გამოიყენებოდა.

ის ასევე მუშაობდა ძველი რომის ტოპოგრაფად და არქეოლოგად, ასევე კოლექციონერად. 1726 წელს, აპიას გზატკეცილის მახლობლად აღმოაჩინეს და გათხარეს სტრუქტურა (ლივიას კოლუმბარიუმი), რომელიც შედგებოდა ავგუსტუსისა და მისი მეუღლის ლივიას რამდენიმე მსახურისა და გათავისუფლებულის სამი სამარხისგან. ბიანკინიმ შეისწავლა ეს ოთახები და გამოაქვეყნა აღწერა. 1727 წელს, პალატინის ბორცვზე (დომიციანეს სასახლე) კეისრების სასახლის ნანგრევების შესწავლისას, ის სარდაფის ჭერიდან ჩავარდა და მძიმედ დაშავდა.

ის გარდაიცვალა რომში 1729 წლის 2 მარტს, და დაკრძალეს სანტა მარია მაჯორეში.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, 
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბიანკინი;
*მარსის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბიანკინი;
*მთავარი სარტყლის ერთ ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (42775) ბიანკინი.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Kurzbeschreibung Hesperi et Phosphori nova phaenomena…
* Bianchini's Globe of Venus, 1727. Astronomical Museum *Museo della Specola,* Bologna

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
კატეგორია:იტალიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:იტალიელი არქეოლოგები
რაშის კუდის სინდრომი

მინი|აბსცესის მიერ კომპრესიით გამოწვეული რაშის კუდის სინდრომი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.
**რაშის კუდის სინდრომი** (ინგ. **Cauda equina syndrome**. ასევე ცნობილი, როგორც **ცხენის კუდის სინდრომი**) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, გამოწვეული რაშის კუდის (სპინალური ნერვების გროვა ზურგის ტვინის ქვემოთ) დაზიანებით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ტრავმა, ინფექცია ან ნერვების კომპრესია სიმსივნის, ხერხემლის თიაქარის, აბსცესის, ჰემატომას ან ნებისმიერი პათოლოგიური წარმონაქმნის მიერ. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ზურგის ქვედა ნაწილის ტკივილს, ქვედა კიდურებისა და პერიანალური მიდამოს დაბუჭებასა და სისუსტეს, ქვედა კიდურების რეფლექსების შესუსტებას ან არარსებობას, შარდისა და განავლის შეუკავებლობას. დიაგნოზის დასასმელად ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) ჩატარება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cauda equina syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
რაშის კუდის ნეიროენდოკრინული სიმსივნე

[მინი|რაშის კუდის ნეიროენდოკრინული სიმსივნე. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.]]
**რაშის კუდის ნეიროენდოკრინული სიმსივნე** (ინგ. **CENET** - **C**auda **e**quina **n**euro**e**ndocrine **t**umor. ასევე ცნობილი, როგორც **ცხენის კუდის ნეიროენდოკრინული სიმსივნე**) — რაშის კუდის ან საბოლოო ძაფის (ლათ. Filum terminale. ზურგის ტვინის წვრილი, შემაერთებელქსოვილოვანი დაბოლოება, რომელიც ხერხემლის არხს ემაგრება და უზრუნველყოფს ზურგის ტვინის ფიქსაციას) კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც სისხლში გამოჰყოფს ჰორმონ სომატოსტატინსა და ნეირომედიატორ სეროტონინს. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს რაშის კუდის სინდრომის სიმპტომებს: ზურგის ტკივილი, ქვედა კიდურების დაბუჟება, შარდის შეუკავებლობა და ა.შ. თუმცა, აღსანიშნავია, რომ სიმსივნის მიერ წარმოქმნილი და გამოყოფილი სეროტონინი და სომატოსტატინი არ იწვევს მნიშვნელოვან ენდოკრინულ ცვლილებებს. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური და ჰისტოლოგიური კვლევების საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cauda equina neuroendocrine tumor - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ცენტრალური ნერვული სისტემის ლიპომა

[მინი|ოთხბორცვიანი ცისტერნის ლიპომა. [კომპიუტერული ტომოგრაფია (ზედა ორი სურათი) და მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება (ქვედა ორი სურათი).]]
**ცენტრალური ნერვული სისტემის ლიპომა** — ცენტრალური ნერვული სისტემის მფარავი გარსის (მენინგეალური გარსი) არასწორი ემბრიოლოგიური განვითარების შედეგად წარმოქმნილი ცხიმოვანი კეთილთვისებიანი სიმსივნე. დაავადება უმეტესად უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა, ზოგჯერ აღინიშნება თავის ტკივილი, ეპილეფსია, გონებრივი ჩამორჩენა და თავის ტვინის ნერვების დარღვევები. ქალასშიგა ლიპომა ყველაზე ხშირად მდებარეობს კორძიანი სხეულის გარშემო, ოთხბორცვიან (კვადრიგემინულ) ცისტერნაში, თურქული კეხის ზედა (სუპრასელარულ) ცისტერნასა და ნათხემ-ხიდის (ცერებელოპონტინურ) კუთხეში. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური გამოსახულებისა, და საჭიროებისამებრ, ჰისტოლოგიური კვლევის საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Intracranial lipoma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
მიხაილ სტასინოპულოსი

**მიხეილ სტასინოპულოსი** (; დ. 27 ივლისი, 1903 — გ. 31 ოქტომბერი, 2002) — ბერძენი იურისტი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1974 წლის 18 დეკემბრიდან 1975 წლის 19 ივლისამდე საბერძნეთის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. პარტია „ახალი დემოკრატიის“ წევრი, სტასინოპულოსი - საბერძნეთის მესამე რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია
სტასინოპულოსმა სამართალი კაპოდისტრიის სახელობის ათენის ეროვნული უნივერსიტეტში შეისწავლა, 1934 წელს კი სამართლის დოქტორის აკადემიური ხარისხი მიენიჭა. 1937 წელს სტასინოპულოსი ათენის უნივერსიტეტის ადმინისტრაციული სამართლის ასოცირებულ პროფესორად დაინიშნა, 1943 წლიდან კი პანთეიონის უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა, სადაც 1951-1958 წლებში რექტორის თანამდებობას იკავებდა.

1951-1953 წლებში სტასინოპულოსი საბერძნეთის სამაუწყებლო კორპორაციის () პრეზიდენტი იყო. 

1959 წელს, მისაღებ გამოცდებში საუკეთესო შედეგის ჩვენების შემდეგ, სტასინოპულოსი სახელმწიფო საბჭოს წევრად მიიღეს, 1966-1969 წლებში კი ამავე ორგანოს პრეზიდენტის პოსტზე მსახურობდა.

1974 წლის საბერძნეთის საკანონმდებლო არჩევნებში სტასინოპულოსი პარტია „ახალი დემოკრატიის“ სიით პარლამენტის წევრი გახდა. მას შემდეგ, რაც რეფერენდუმის შედეგად ( 8 დეკემბერი,1974) საბერძნეთი რესპუბლიკად გამოცხადდა, საბერძნეთის პარლამენტმა სტასინოპულოსი ხმათა უმრავლესობით რესპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩია. სტასინოპულოსი სახელმწიფოს მეთაურის პოსტს 1974 წლის 18 დეკემბრიდან 1975 წლის 19 ივლისამდე იკავებდა - ახალი კონსტიტუციის მიღებისა და დამფუძნებელი კრების მიერ პოლიტიკური ინსტიტუტების საბოლოო ჩამოყალიბებამდე. 

მიხეილ სტასინოპულოსი 2002 წლის 31 ოქტომბერს, 99 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## ნამუშევრები
სტასინოპულოსის ლიტერატურული მოღვაწეობა ჟურნალ „მუზაში“ ()  დაიწყო სადაც მისი ნამუშევარი პირველად გამოქვეყნდა (1920-1923).

სტასინოპულოსს გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო სტატია და ლიტერატურული ნაწარმოები, ასევე ფრანგული პოეზიისა და პროზის თარგმანები. 

1968 წელს სტასინოპულოსი ათენის აკადემიის სრულყოფილ წევრად აირჩიეს, ხოლო 1969 და 1970 წლებში საფრანგეთის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტმა, რენე კასენმა, მისი კანდიდატურა ნობელის მშვიდობის პრემიაზე წარადგინა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:საბერძნეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბერძენი იურისტები
თავის ტვინის აბსცესი

მინი|თავის ტვინის აბსცესი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით. აღინიშნება ცენტრალურად ჰიპოინტენსიური სიგნალი, კონტრასტის პერიფერიული ჩართვით. აბსცესის გარშემო ვლინდება შეშუპება დიდ ფართობზე.
**თავის ტვინის აბსცესი** — თავის ტვინის ინფექციის გართულების შედეგად წარმოქმნილი ანთებითი უჯრედების, მკვდარი უჯრედებისა და პათოგენური ორგანიზმების გროვა, გარშემორტყმული მემბრანით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, გულყრა, ღებინება, ცნობიერების დათრგუნვა) და ფოკალურ ნევროლოგიურ დეფიციტებს, გამომდინარე აბსცესის მდებარეობიდან. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით) ახასიათებს ცენტრალურად ბნელი (ჰიპოდენსური/ჰიპოინტენსიური) შეფერილობა და პერიფერიულად კონტრასტის ჩართვა (ნათელი შეფერილობა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cerebral abscess - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჟუზე მარიუ ვაზი

**ჟუზე მარიუ ვაზი** (დ. 10 დეკემბერი, 1957) — გვინეა-ბისაუს პოლიტიკოსი, რომელიც გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტის თაბნამდებობას იკავებდა 2014 წლის 23 ივნისიდან 2020 წლის 27 თებერვლამდე.

## ადრეული წლები
ხალხში ცნობილია ზედმეტსახელით „ჟომავი“ (Jomav).

## პოლიტიკური კარიერა
2004 წელს იგი ბისაუს მერად აირჩიეს.

ვაზი არის „გვინეისა და კაბო-ვერდეს დამოუკიდებლობის აფრიკული პარტიის“ (PAIGC) წევრი. მან 2014 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის სახელით მონაწილეობის უფლება მოიპოვა მას შემდეგ, რაც 2014 წლის მარტში, ორდღიან პრაიმერიზში თერთმეტი კანდიდატი დაამარცხა.

არჩევნების პირველ ტურში, რომელიც 2014 წლის 13 აპრილს გაიმართა, ვაზმა ხმების 40.9% მიიღო და მეორე ტურში გადავიდა ნუნო გომეს ნაბიამთან ერთად, რომელსაც მხარს სამხედროები უჭერდნენ. მეორე ტურში, 2014 წლის 18 მაისს, მან ხმების 61.9% მოიპოვა. მიუხედავად იმისა, რომ გომეს ნაბიამმა თავდაპირველად შედეგები გაასაჩივრა, მან დამარცხება 2014 წლის 22 მაისს მაინც აღიარა.

წინასაარჩევნო კამპანიის დროს ვაზი დაჰპირდა ამომრჩეველს, რომ ყურადღებას გაამახვილებდა სიღარიბის შემცირებასა და სოფლის მეურნეობაში ინვესტიციების გაზრდაზე,

### პრეზიდენტობა
ვაზის ინაუგურაცია 2014 წლის 23 ივნისს გაიმართა. ამით დასრულდა გარდამავალი მთავრობის მმართველობა, რომელიც 2012 წლის აპრილის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ ჩამოყალიბდა.

ს პრემიერ-მინისტრ მოდისთან ერთად, 2015 წლის ოქტომბერში.]]

მას შემდეგ, რაც მან 2014 წლის საყოველთაო არჩევნებში გაიმარჯვა და პრეზიდენტი გახდა, პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა დომინგოს სიმონს პერეირამ დაიკავა. მისი ადმინისტრაციის პერიოდში დაიწყო პოლიტიკური კრიზისი, რასაც ამ კრიზისის დასრულებისკენ მიმართული მცდელობები მოჰყვა.

ვაზი გამოირჩევა იმ თავისებურებით, რომ იგი გვინეა-ბისაუს ერთადერთი პრეზიდენტია დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, რომელმაც შეძლო თავისი ხუთწლიანი საპრეზიდენტო ვადის ბოლომდე დასრულება.

საერთაშორისო სავალუტო ფონდი შეხვდა ვაზს და სხვა ოფიციალურ პირებს ეკონომიკური აქტივობების განსახილველად, რასაც მხარს უჭერდა ფისკალური მენეჯმენტი და 2018 წლის ბიუჯეტის პროექტი.

მისი პრეზიდენტობის პერიოდში გვინეა-ბისაუში ადგილი ჰქონდა ნარკოვაჭრობას, რაც მას საარჩევნო შედეგებსა და პოპულარობაზე ანერვიულებდა. ამ საკითხთან დაკავშირებით იგი გაეროს უშიშროების საბჭოს ელჩებს შეხვდა.

პრეზიდენტმა ვაზმა მთავრობა დაუყოვნებლივ დაითხოვა, რამაც გვინეა-ბისაუში კრიზისი გამოიწვია. ეს მოხდა არჩევნებამდე სულ რაღაც ერთი თვით ადრე.

2019 წლის 27 ივნისს, მისი საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვიდან ოთხი დღის შემდეგ, გვინეა-ბისაუს ასამბლეამ მის შემცვლელად ეროვნული სახალხო ასამბლეის პრეზიდენტი, სიპრიანუ კასამა აირჩია, რომელიც ნოემბრის არჩევნებამდე პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად უნდა დარჩენილიყო. თუმცა, 29 ივნისს დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკურმა გაერთიანებამ (ECOWAS) მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ვაზი თანამდებობაზე 2019 წლის არჩევნების დასრულებამდე დარჩენილიყო.

2019 წლის არჩევნებში ვაზმა კენჭი დამოუკიდებელ კანდიდატად იყარა, თუმცა პირველ ტურში ხმების მხოლოდ 12% მიიღო და მეორე ტურში გადასვლა ვერ მოახერხა.

## იხილეთ აგრეთვე
*გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:გვინეა-ბისაუელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გვინეა-ბისაუს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დამიან ჰარდუნგი

**დამიან ჰარდუნგი** (დ. 7 სექტემბერი, 1998 წ.) — გერმანელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია მთავარი როლებით: დანიელ რიფერტის პერსონაჟით გერმანულ ნეთფლიქსის სერიალში „როგორ გავყიდოთ ნარკოტიკები ონლაინ “ და ჯეიმს ბოფორტის როლით, ამაზონ პრაიმ ვიდეოს რომანტიკულ დრამაში „მაქსტონ ჰოლი — სამყარო ჩვენს შორის“.
## ადრეული ცხოვრება
დამიან ჰარდუნგი დაიბადა 7 სექტემბერს 1998 წელს   . იგი გატაცებული იყო ფეხბურთით და საფეხბურთო კლუბის ფორტუნა კიოლნის  აკადემიაში თამაშობდა. თოთხმეტი წლის ასაკში მან ნიჭიერი სტუდენტებისთვის  განკუთვნილი სტიპენდია მოიპოვა, რამაც საშუალება მისცა მას, ნიუ-იორკში გამგზავრებულიყო სასწავლებლად.
მოგვიანებით მედიცინის შესწავლა დაიწყო.
## კარიერა
დამიანის სამსახიობო დებიუტი 12 წლის ასაკში შედგა, როდესაც მან მონაწილეობა მიიღო მოკლემეტრაჟიან ფილმებში ,,Der Magische Umhang" და ,,Die Könige der Straße". ამას მოჰყვა როლები სხვადასხვა ფილმებში ,,Transpapa", ,,Unter Frauen" და ,,Die Holzbaronin". ხოლო პირველი მთავარი როლი მან 2013 წელს ფილმში ,,Clara and the Secret of the Bears" შეასრულა, სადაც თომასის პერსონაჟი განასახიერა.

2015-2017 წლამდე პერიოდში ჰარდუნგი ტელეკომპანია VOX-ის პოპულარული სერიალის  ,,Club der roten Bänder"  სამივე სეზონში იონა ნოიმანის როლს ასრულებდა. ამ წარმატებას მალევე მოჰყვა მთავარი როლი 2018 წლის ფილმში ,,The Most Beautiful Girl in the World" რომელიც ,,სირანო დე ბერჟაკის" თანამედროვე კომედიურ ვერსიას წარმოადგენს. ამავე პერიოდში მან სამეცნიერო ფანტასტიკაში მიიღო მონაწილეობა  „Spides”.

2019 წლის მარტში ჰარდუნგმა მონაწილეობა მიიღო ტელეკომპანია იტალიის საზოგადოებრივი მაუწყებლის სერიალში „ვარდის სახელი“, სადაც ადსოს როლი შეასრულა ისეთი მსახიობების გვერდით, როგორებიც არიან რუპერტ ევერეტი და ჯონ ტურტურო . მისი შემდეგი ნაბიჯი უკვე ნეთფლიქსის გერმანულენოვანი სერიალი „როგორ გავყიდოთ ნარკოტიკები ონლაინ” იყო, რომელიც ეთერში მაისში გავიდა და დანიელ რიფერტის  პერსონაჟი განასახიერა. მოგვიანებით, 2022 წელს, სერიალში „Buba“ მიიღო მონაწილეობა..

2023 წელს დამიანმა ვინი ვოლფის როლი ითამაშა სერიალში „Our Miracle years“ . სწორედ ამ წელს დაამტკიცეს იგი მთავარ როლზე მონა კასტენის საუკეთესოდ გაყიდვადი ნოველას, „დამიხსენი“   გამოვიდა და 2024წლის მაისშივე გაგრძელდა მეორე სეზონით. 
სერიალის მეორე სეზონი ეკრანებზე 2025 წლის ნოემბერში გამოჩნდა, ხოლო ამავე პერიოდში ცნობილი გახდა, რომ მესამე სეზონის გადაღებები უკვე დასრულებულია.

## პერსონალური ცხოვრება
დამიანი ამჟამად კიოლნში მედიცინას სწავლობს. მისმა ძმამ, ლეონმაც, ასევე სამედიცინო განათლება მიიღო. COVID-19.-ის პანდემიის პერიოდში ძმები აქტიურად იყვნენ ჩართულები საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პროცესებში და გერმანიის მოსახლეობის ვაქცინაციაშიც კი მონაწილეობდნენ.
ის ორგანიზაცია „გრინპისთან“  ერთად კლიმატის ცვლილების წინააღმდეგ იბრძვის, რის ფარგლებშიც 2022
წელს ანტარქტიდასაც კი ეწვია.
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობები
მანუელ ანტონიო სანკლემენტე

**მანუელ ანტონიო სანკლემენტე** ( დ. 19 სექტემბერი, 1814 — გ. 12 მარტი, 1902) — კოლომბიის პრეზიდენტი 1898 წლიდან 1900 წლამდე. მძიმე ჯანმრთელობის მდგომარეობის მიუხედავად, იგი ჩამოაგდეს 1900 წლის გადატრიალების შედეგად.

## ადრეული ცხოვრება
სანკლემენტე დაიბადა ბუგაში, ვალე-დელ-კაუკას დეპარტამენტში, 1814 წლის 19 სექტემბერს. მან სამართალი შეისწავლა კაუკას უნივერსიტეტში, პოპაიანში. უნივერსიტეტი დაამთავრა 1837 წელს. რამდენიმე კვირის შემდეგ, სანკლემენტემ აცნობა სენატს, რომ აპირებდა პრეზიდენტის მოვალეობის შესრულებას 1898 წლის 3 ნოემბერს. სენატმა, თავის მხრივ, მისი განზრახვის შესახებ აცნობა წარმომადგენელთა პალატას. პალატა შეეწინააღმდეგა ამ თარიღს და ნაცვლად ამისა, მისი ინაუგურაციისთვის 5 ნოემბერი შესთავაზა. პალატამ წინააღმდეგობა სანკლემენტეს მიმართ უკმაყოფილების გამოსახატად გამოთქვა. სენატი არ დაეთანხმა პალატას. ამრიგად, 3 ნოემბერს სანკლემენტემ განაცხადა, რომ თუ პალატა არ შეიკრიბებოდა სენატთან ერთად კონგრესის გაერთიანებულ სესიაზე, ის ფიცს უზენაესი სასამართლოს წინაშე დადებდა, რაც მან გააკეთა კიდეც. რამდენიმე დღის შემდეგ პალატამ აღიარა მისი ინაუგურაცია.

ამბოხება დაიწყო სანტანდერში და გავრცელდა მთელ ქვეყანაში. ლიბერალების მთავარი რევოლუციონერი გენერლები იყვნენ გაბრიელ ვარგას სანტოსი, რაფაელ ურიბე ურიბე, ბენხამინ ერერა, ფოსიონ სოტო და ლუკას კაბალიერო. მთავრობას იცავდნენ კონსერვატორი გენერლები რამონ გონსალეს ვალენსია, ალფრედო ვასკეს კობო, ხორხე ოლგინი და პედრო ნელ ოსპინა. სამოქალაქო ომი გაგრძელდა სამი წელი, 1902 წლის ნოემბრამდე, და დატოვა ათასობით დაღუპული, მილიონობით ფულადი ზარალი და ღრმა უკმაყოფილება ხალხში. ორმა მხარემ მოიგო და წააგო ბევრი ბრძოლა, მაგრამ საბოლოოდ კონსერვატიულმა მთავრობამ გაიმარჯვა.

1900 წლის 31 ივლისს, სამოქალაქო ომის შუაგულში, მოხდა მე-19 საუკუნის უკანასკნელი სახელმწიფო გადატრიალება. პრეზიდენტი სანკლემენტე ხანდაზმული გახლდათ, ცუდი ჯანმრთელობით და არ იყო სრულად მზად იმისთვის, რომ ემართა ქვეყანა გამანადგურებელი სამოქალაქო ომის დროს. სანამ სანკლემენტე ისვენებდა თავის საზაფხულო რეზიდენციაში, ქალაქ ვილიეტაში, გავლენიანი პოლიტიკოსებისა და მაღალი რანგის სამხედროების ჯგუფი შეიკრიბა ბოგოტაში, მისი შინაპატიმრობაში მოქცევის გადაწყვეტილებით. სანკლემენტეს ამის შესახებ 3 აგვისტოს აცნობეს. სამხედრო და პოლიტიკურ ლიდერებს შორის, რომლებმაც მოაწყვეს გადატრიალება, იყვნენ კოლომბიის მომავალი პრეზიდენტები მიგელ აბადია მენდესი, ხოსე ვისენტე კონჩა და რამონ გონსალეს ვალენსია ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი ხოსე მანუელ მაროკინი.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1814
კატეგორია:გარდაცვლილი 1902
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
ნაგებობების მიახლოების გაბარიტი

thumb|1860 წლის ნაგებობების მიახლოების გაბარიტი რუსეთის იმპერიაში
[thumb|ვიწრო მოსახვევებში გრძელი ვაგონები, ამ ვაგონ-ექსპრესის მსგავსი სიგრძით 26,4 მეტრი, უფრო შორს მიდიან, ვიდრე პირდაპირ ლიანდაგში. (180°-იანი მოსახვევი [კიონიგშტაინი (ტაუნუსი)|კიონიგშტაინთან სიახლოვეს)]]
**ნაგებობების მიახლოების გაბარიტი** — ზღვრული განივი ლიანდაგის ღერძის პერპენდიკულარული მოხაზულობა, რომლის შიგნით, რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის გარდა, არ შეიძლება შედიოდეს ნაგებობებისა და მოწყობილობების არანაირი ნაწილი. გამონაკლისს შეადგენს მხოლოდ ის მოწყობილობები, რომლებიც განკუთვნილია მოძრავ შემადგენლობასთან უშუალო ურთიერთქმედებისათვის (ვაგონის შემანელებლები, საკონტაქტო ქსელები და სხვა).

სახელმწიფო სტანდარტით  დგინდება ნაგებობების მიახლოების გაბარიტების ორი სახეობა: С და Сп.

* გაბარიტი **С** ვრცელდება რკინიგზების საერთო ქსელის ლიანდაგებზე, ნაგებობებზე და  მოწყობილობებზე, ასევე მისასვლელი ლიანდაგებზე სადგურიდან სამრეწველო საწარმოს ტერიტორიამდე.
* გაბარიტი **Сп** გამოირჩევა მცირე ვერტიკალური ზომებით და ვრცელდება ლიანდაგებზე, ნაგებობებზე და მოწყობილობებზე, რომლებიც მდებარეობენ სამრეწველო, სატრანსპორტო საწარმოო და რკინიგზის სადგურების ტერიტორიებზე და ტერიტორიებს შორის.

გაბარიტების ზომები გამოითვლება: ჰორიზონტალური — ლიანდაგის ღერძიდან; ვერტიკალური — რელსის თავის ზედა დონიდან. რელსის თავის დონე განისაზღვრება, როგორც ჰორიზონტალური ხაზი, რელსის თავის ზედა მხები. რადგან რკინიგზის ლიანდაგში ჩაგებულ რელსს აქვს დახრა, მისი თავის გოგორწყვილებთან შეხების ზედაპირი არ არის ჰორიზონტალური. მოხვეულ ლიანდაგში, სადაც გარე რელსის ძაფს აქვს გარე რელსის შემაღლება, რელსის თავის დონე განისაზღვრება რელსის შიდა ძაფზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* მოძრავი შემადგენლობის გაბარიტი
* დატვირთვის გაბარიტი

## ლიტერატურა
* Министерское постановление № 1 от  «О пределах размеров подвижного состава и приближения строений к путям железных дорог в России»
* ЭСБЕ/Габарит
* ГОСТ 6435 «Габариты подвижного состава и приближения строений железных дорог широкой колеи. Классификация и основные размеры». 1934 год
* ГОСТ 9238-59 «Габариты приближения строений и подвижного состава железных дорог колеи 1524 мм»
* ГОСТ 9238-73 «Габариты приближения строений и подвижного состава железных дорог колеи 1520 (1524) мм для линий со скоростью движения поездов не свыше 160 км/ч»
* ГОСТ 9238-83 «Габариты приближения строений и подвижного состава железных дорог колеи 1520 (1524) мм»
* ГОСТ 9238-2013 «Габариты железнодорожного подвижного состава и приближения строений»

კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი
Lockheed Martin X-44 MANTA

**Lockheed Martin X-44 MANTA** (Multi-Axis No-Tail Aircraft)— ამერიკული კონცეპტუალური თვითმფრინავის დიზაინი Lockheed Martin-ის მიერ, რომელიც შესწავლილ იქნა NASA-ს და აშშ-ის საჰაერო ძალების მიერ. X-44 MANTA განკუთვნილი იყო სრული yaw, pitch და roll უფლებამოსილების ტესტირებისთვის კუდის გარეშე (ჰორიზონტალური ან ვერტიკალური) გარეშე. თვითმფრინავის კონტროლი დაეყრდნობოდა მხოლოდ 3D ბიძგის ვექტორიზაციას. თვითმფრინავის დიზაინი წარმოიშვა F-22 Raptor-დან და ხასიათდებოდა გაწელილი დელტა ფრთით კუდის ზედაპირების გარეშე. დაფინანსება X-44-სთვის დასრულდა 2000 წელს. ზოგიერთ შემდგომ FB-22 წინადადებებს განიხილა კუდის სიბრტყეების არქონა და გააგრძელებდა კვლევას MANTA პროგრამიდან.

## დიზაინი და განვითარება
დაგეგმვის დოკუმენტები მოითხოვდნენ თვითმფრინავს, რომელიც "გადასწრებდა თანამედროვე ტექნოლოგიას." X-44 შეიმუშავა Lockheed Martin-მა, რათა დაემონსტრირებინა თვითმფრინავის შესაძლებლობა, რომელიც იკონტროლებოდა მხოლოდ ვექტორიზებული წოდებით. X-44 დიზაინს ჰქონდა შემცირებული რადარული სიგნატურა (კუდის და ვერტიკალური სტაბილიზატორების არქონის გამო) და გაკეთდა უფრო ეფექტური კუდის და საჭის ზედაპირების ელიმინაციით და ამის ნაცვლად წოდების ვექტორების გამოყენებით yaw, pitch და roll კონტროლისთვის. X-44 MANTA-ს ექნებოდა უფრო დიდი საწვავის ტევადობა ვიდრე F-22-ს, უფრო დიდი დელტა ფრთის დიზაინის გამო. MANTA შექმნილი იყო შემცირებული მექანიკური სირთულის, გაზრდილი საწვავის ეფექტურობისა და უფრო დიდი მოქნილობისთვის.

## სქოლიო
### ბიბლიოგრაფია
*
* 

კატეგორია:სტელსის ტიპის თვითმფრინავები
კატეგორია:ამერიკის მიტოვებული სამხედრო თვითმფრინავების პროექტები
კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
კატეგორია:ამერიკული თვითმფრინავები
კატეგორია:სტელსის ტიპის თვითმფრინავები
კატეგორია:მეხუთე გენერაციის რეაქტიული გამანადგურებლები
კატეგორია:დელტაფრთიანი თვითმფრინავები
მარიანო რივერა პასი

მინი

**მარიანო რივერა პასი** (დ.24 დეკემბერი, 1804 გ.26 თებერვალი 1849) — გვატემალას სახელმწიფოს მეთაური და პირველი პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია
მარიანო რივერა პასი დაიბადა გვატემალაში და სწავლობდა სამართალს სან კარლოს ბორომეოს სამეფო და პაპის უნივერსიტეტში.
მინი|მარიანო რივერა პასი

## პრეზიდენტობა
მარიანო რივერა პასის მმართველობა გვატემალაში დიდი პოლიტიკური დაძაბულობის ფონზე მიმდინარეობდა,თუმცა მას გვერდით გენერალი რაფაელ კარერა ჰყავდა და მისგან დახმარებას იღებდა. 1844 წლის ივნისში, ელ სალვადორთან დაპირისპირების შემდეგ,მარიანო რივერა პასმა შესაძლო ინვაზიის პრევენციის მიზნით სახელმწიფო საზღვრები დახურა და მათ დასაცავად შტატის პატიმრები გამოიყენა. 
1844 წლის დეკემბერში, რივერა პასმა ასამბლეას გადადგომის განცხადება წარუდგინა,რადგან რაფაელ კარერა მასზე ზეწოლას ახორციელებდა და გადადგომას სთხოვდა.
მინი|რაფაელ კარერა

## ბელგიის კოლონიზაციის მცდელობა
ცენტრალურ ამერიკაში გავლენის გაფართოების მიზნით,1840 წელს ბელგიამ დაიწყო მოქმედება როგორც გარე მხარდამჭერმა. ბელგიური კოლონიზაციის კომპანია (Compagnie belge de colonisation), რომელიც ბელგიის მეფე ლეოპოლდ I-მა დააფუძნა, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სანტო ტომას დე კასტილიის ადმინისტრატორი გახდა და ჩაანაცვლა წარუმატებელი ბრიტანული აღმოსავლეთ სანაპიროს ცენტრალური ამერიკის კომერციული და სასოფლო-სამეურნეო კომპანია.

## სიკვდილი
აღმოსავლეთ გვატემალაში, ხალაპას რეგიონი მეტად  საშიში გახდა. 1849 წელს, ამბოხებული ლიდერი ვისენტე კრუსი მოკლეს კორეხიდორის ოფისის ხელში ჩაგდების მცდელობის შემდეგ. 1849 წლის 26 თებერვალს, როდესაც მარიანო რივერა პასი წავიდა ხალაპას პროვინციული მთავრობის ფლობაში მისაღებად, რობერტო რეიესმა და აგუსტინ პერესმა იგი მოკლეს.

კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1804
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1849
კატეგორია:გვატემალელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გვატემალის პრეზიდენტები
Nick Cave and the Bad Seeds

**Nick Cave and the Bad Seeds** **-** ავსტრალიური როკ-ჯგუფი, რომელიც 1983 წელს მელბურნში დააარსეს ვოკალისტმა ნიკ ქეივმა, მულტინსტრუმენტალისტმა მიკ ჰარვიმ და გერმანელმა გიტარისტმა და ვოკალისტმა ბლიქსა ბარგელდმა. 

კარიერის განმავლობაში ჯგუფში სხვადასხვა ქვეყნის მუსიკოსები მონაწილეობდნენ. ამჟამინდელ შემადგენლობაში არიან: ნიკ ქეივი, ვიოლინისტი და მულტინსტრუმენტალისტი უორენ ელისი, ბასისტი მარტინ პ. კეისი ( ავსტრალია), გიტარისტი ჯორჯ ვიესტკა (დიდი ბრიტანეთი), ტურნეებზე მონაწილე კლავიშისტი და პერკუსიონისტი ლარი მალინსი, იგივე ტობი დამიტი (აშშ), და დრამერები თომას ვაიდლერი (შვეიცარია) და ჯიმ სლავიანუსი (აშშ).

ჯგუფი ხშირად მოიხსენიება, როგორც „პოსტ-პანკისა და ალტერნატიული როკის ეპოქის ერთ-ერთი ყველაზე ორიგინალური და აღიარებული კოლექტივი. 1980-იანი წლებიდან დღემდე“ მათ გამოუშვეს თვრამეტი სტუდიური ალბომი და გამართეს მრავალი საერთაშორისო ტურნე. 

Bad Seeds-ი დაარსდა ნიკ ქეივისა და მიკ ჰარვის ყოფილი ჯგუფის, Birthday Party-ს დაშლის შემდეგ, 1980-იანი წლებში ჯგუფი ძირითადად პოსტ-პანკს, ბლუზსა და გოთურ როკს ეყრდნობოდა და ვითარდებოდა. მათი სადებიუტო ალბომია: From Her to Eternity (1984).მოგვიანებით ჯგუფმა შეარბილა თავისი ჟღერადობა და გამოუშვა ალბომები: The Good Son (1990) და The Boatman's Call (1997). 

2009 წელს ჰარვის წასვლის შემდეგ, ჯგუფმა კიდევ უფრო შეცვალა თავისი ჟღერადობა ელექტრონული და ემბიენტური სტილებით: Push the Sky Away (2013), Skeleton Tree (2016) და Ghosteen (2019). Wild God მათი უახლესი ალბომია, რომელიც 2024 წელს გამოვიდა.

## ისტორია 
პროექტი რომელიც მოგვიანებით Nick Cave and the Bad Seeds-ად გადაიქცა, 1983 წლის აგვისტოში Birthday Party-ს დაშლის შემდეგ დაარსდა. ქეივიც და ჰარვიც Birthday Party-ს წევრები იყვნენ, გიტარისტ როულანდ ს. ჰოვარდთან და ბასისტ ტრეისი პიუსთან ერთად. 

Birthday Party-ს დაგეგმილი EP-ების Mutiny/The Bad Seed-ის ჩაწერის სესიების დროს ჯგუფში შიდა დაპირისპირება წარმოიშვა. როგორც ქეივმა On The Street-თან ინტერვიუში განმარტა,ჯგუფის დაშლის მიზეზი, ქეივისა და ჰოვარდის სიმღერების წერის განსხვავებული სტილი იყო:

"The Birthday Party-ს დაშლის მთავარი მიზეზი ის იყო, რომ იმ ტიპის სიმღერები, რომლებსაც მე ვწერდი და იმ ტიპის სიმღერები, რომლებსაც როულანდი წერდა, ერთმანეთს სრულიად ეწინააღმდეგებოდა". ისინი ოფიციალურად მიკ ჰარვის წასვლის შემდეგ დაიშალნენ. ქეივმა ასევე თქვა, რომ „ეს ალბათ უფრო დიდხანს გაგრძელდებოდა, მაგრამ მიკს, ჩვენგან განსხვავებით, აქვს იმის უნარი, რომ ყველაფერი ბევრად უფრო ცხადად დაინახოს“.

## სქოლიო
კისრის არხის სტენოზი

მინი|კისრის არხის სტენოზი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.
**კისრის არხის სტენოზი** (ასევე ცნობილი, როგორც **კისრის ხერხემლის სტენოზი** ან **კისრის სპინალური სტენოზი**) — ხერხემლის არხის კისრის ნაწილის ანომალიური შევიწროება, ზურგის ტვინისა და მისი ნერვების კომპრესიით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მალთაშუა დისკის თიაქარი, ხერხემლის იოგების გაძვალება და თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს კისრის ტკივილს, ზედა კიდურების მოძრაობისა და ნატიფი მოტორიკის დარღვევას, ისევე, როგორც მგრძნობელობის დაქვეითებას. ზოგჯერ ვლინდება ქვედა კიდურების პათოლოგიებიც. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cervical canal stenosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჯონ ჰადლი

**ჯონ ჰადლი** (; დ. 16 აპრილი, 1682, ჰერტფორდშირი — გ. 14 თებერვალი, 1744, ისტ-ბარნეტი) — ინგლისელი ასტრონომი და მექანიკოსი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია ოქტანტის, სექსტანტის წინამორბედის, გამოგონებით, დაახლოებით 1730 წელს. ამერიკელმა თომას გოდფრიმ ოქტანტი დამოუკიდებლად და დაახლოებით იმავე პერიოდში გამოიგონა.

## ბიოგრაფია
ჯონ ჰადლი დაიბადა 1682 წლის 16 აპრილს ბლუმსბერიში, ლონდონში, ჯორჯ ჰადლისა და კეტრინ ფიცჯეიმსის ოჯახში. მისი უმცროსი ძმა, ჯორჯ ჰადლი უმცროსი, მოგვიანებით ცნობილი მეტეოროლოგი გახდა.

1717 წელს ჯონ ჰედლი გახდა ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (და მოგვიანებით ვიცე-პრეზიდენტი). 1734 წლის 6 ივნისს იგი დაქორწინდა მდიდარ ელიზაბეტ ჰოჯზე. მათ ჰყავდათ ერთი შვილი, ვაჟი, ჯონი, რომელიც 1738 წელს დაიბადა.

ჰედლი ასევე ცნობილია ტელესკოპის ობიექტივებისთვის ასფერული და პარაბოლური სარკეების შემუშავებით. 1721 წელს მან სამეფო საზოგადოებას პირველი ასეთი ტელესკოპი წარუდგინა. მას ჰქონდა 6 ​​დიუმიანი (150 მმ) დიამეტრის სარკე და მნიშვნელოვანი გაუმჯობესება იყო იმდროინდელ მოცულობით საჰაერო ტელესკოპებთან შედარებით. ჰედლიმ ასევე შექმნა გრიგორიანული ტელესკოპები.[5][6]

ჯონ ჰადლი გარდაიცვალა აღმოსავლეთ ბარნეტში, ჰერტფორდშირში. 

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ მთას დაარქვეს ჰადლი.

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
ოქტანტი (ინსტრუმენტი)

მინი|ოქტანტი
**ოქტანტი**, *ჰადლის კვადრანტი* (< ) — ინსტრუმენტი, რომელიც გამოიყენება საზღვაო ნავიგაციაში და შექმნილია კუთხეების გასაზომად. მისი სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან octans („რვა“), რადგან ოქტანტის მასშტაბი 45°-ია (წრის 1/8). ოქტანტით შესაძლებელია 90°-მდე კუთხეების გაზომვა. მისი გამოყენება ასევე შესაძლებელია ცაზე ვარსკვლავის პოზიციის გასაზომად.

ოქტანტი გამოიგონა ინგლისელმა ასტრონომმა და მათემატიკოსმა ჯონ ჰადლიმ თავის ძმებთან, ჯორჯთან და ჰენრისთან ერთად და 1731 წელს წარუდგინა ლონდონის სამეფო საზოგადოებას. პირველი ოქტანტი დამზადებული იყო სპილენძისგან. თავდაპირველად, რომელსაც „ჰადლის კვადრანტი“ ერქვა, ოქტანტი სექსტანტის წინამორბედი გახდა.

1731 წელს, თომას გოდფრიმ შეიმუშავა ოქტანტი შეერთებულ შტატებში, ჰადლისგან დამოუკიდებლად.

რადგან ოქტანტს მხოლოდ 90°-მდე კუთხეების გაზომვა შეუძლია, მე-18 საუკუნის ბოლოს ის სექსტანტმა ჩაანაცვლა. 1930-იანი წლების დასაწყისიდან 1950-იანი წლების ბოლომდე, ციური ნავიგაციისთვის შემუშავდა საავიაციო ოქტანტის რამდენიმე ტიპი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოქტანტი — ქართული ენის ციფრული ლაბორატორია

კატეგორია:ასტრონომიული ხელსაწყოები
ამპერის მთები

[thumb|[წვიმების ზღვა|წვიმების ზღვის დეტალური რუკა. მთვარის აპენინები მონიშნულია „K“ ასოთი.]]
**ამპერის მთები** () — მთა მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-11, LAC-41). სახელი ეწოდა ფრანგი ფიზიკოსის, ანდრე მარი ამპერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).

## იხილეთ აგრეთვე 
* მთვარის მთების სია

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის მთები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-11
გულმკერდის არხის სტენოზი

[მინი|[უკანა გასწვრივი იოგი|უკანა გასწვრივი იოგის გაძვალებით გამოწვეული გულმკერდის არხის სტენოზი T1-T2 დონეებზე. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.]]
**გულმკერდის არხის სტენოზი** (ასევე ცნობილი, როგორც **გულმკერდის ხერხემლის სტენოზი** ან **გულმკერდის სპინალური სტენოზი**) — ხერხემლის არხის გულმკერდის ნაწილის ანომალიური შევიწროება, ზურგის ტვინისა და მისი ნერვების კომპრესიით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მალთაშუა დისკის თიაქარი, ხერხემლის იოგების გაძვალება და თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტეს, მგრძნობელობის დაქვეითებასა და დაბუჟების შეგრძნებას ქვედა კიდურებში, ზურგის ქვედა ნაწილისა და გულმკერდის მიდამოს ტკივილს. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dützmann S, Fernandez R, Rosenthal D. [https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31041462/ ]. Orthopade. 2019 Oct;48(10):844-848. German. doi: 10.1007/s00132-019-03731-8. PMID: 31041462.

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
წელის არხის სტენოზი

მინი|ხერხემლის დეგენერაციული ცვლილებებით გამოწვეული ლუმბალური სტენოზი.
**წელის არხის სტენოზი** (ასევე ცნობილი, როგორც **წელის ხერხემლის სტენოზი, წელის სპინალური სტენოზი** ან **ლუმბალური სტენოზი**) — ხერხემლის არხის წელის ნაწილის ანომალიური შევიწროება, ზურგის ტვინის ან/და მისი ნერვების კომპრესიით. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს მალთაშუა დისკის თიაქარი, ხერხემლის იოგების გაძვალება და თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტეს, მგრძნობელობის დაქვეითებასა და დაბუჟების შეგრძნებას ქვედა კიდურებში, ზურგის ქვედა ნაწილის ტკივილს, შარდისა და განავლის შეუკავებლობას. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) საფუძველზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Lumbar canal stenosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
რუდოლფ გოკლენიუსი (უმცროსი)

**რუდოლფ გოკლენიუს უმცროსი** (; დ. 22 აგვისტო, 1572, ვიტენბერგი — გ. 3 მარტი, 1621, მარბურგი) — გერმანელი მეცნიერი, ექიმი, პედაგოგი და მარბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1572 წლის 22 აგვისტოს, ფიზიკოსის, ლოგიკოსისა და მათემატიკოსის რუდოლფ გოკლენიუს უფროსის ოჯახში. 15 წლის ასაკში მარბურგის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა. 1591 წელს მაგისტრის ხარისხი მიიღო. 1601 წელს ექიმი გახდა, ბიუდინგენში ახლად დაარსებულ გიმნაზიას ხელმძღვანელობდა და იზენბურგ-ბიუდინგენის გრაფის, ვოლფგანგ ერნსტ I-ის პირად ექიმად (არქიატრუსად) მსახურობდა. 1608 წელს მარბურგის უნივერსიტეტში ფიზიკის, ასტრონომიისა და არითმეტიკის პროფესორად დაინიშნა. შემდგომში იქ მედიცინის (1611) და მათემატიკის (1612) კათედრები დაიკავა.

როგორც ექიმი, ჭირის სამკურნალო საშუალებებზე მუშაობდა. ცნობილი გახდა „იარაღის მალამოთი“ ანუ სიმპათიკური ფხვნილით განკურნების კვლევით.

1608 წელს გამოქვეყნდა მისი ტრაქტატი „De magnetica vulnerum curatione“ (Oratio quavulnus non applicato etiam remediao, citra ullum dolorem curari naturaliter posse) მკურნალობის სხვადასხვა მეთოდზე. მეორე გამოცემა გამოიცა 1613 წელს სათაურით „Tractatus novus de magnetica vulnerum curatione“. უსნეას განყოფილებაში გოკლენიუსი ცდილობდა ამ მკურნალობის „ცრურწმენის“ ბრალდების უარყოფას, კათოლიკური ეკლესიის რიტუალების ანალიზის გზით ცრურწმენის კონცეფციას ეჭვქვეშ აყენებდა. თავის მოკლე ტრაქტატში გოკლენიუსი აყალიბებს „იარაღის მალამოს“ მოქმედების პრინციპის ეკლექტიკურ ახსნას: მისი მოქმედება აიხსნება ყველაფერ შორის კავშირის არსებობით, რომელიც ღვთის სულის მეშვეობით ხორციელდება. გოკლენიუსის ჯადოსნურ სამყაროში ამულეტები ეფექტურია და სასწაულებრივი შედეგების მიღწევა შესაძლებელია მცენარეებისა და ქვების მანიპულირებით. თავის იდეებში გოკლენიუსი არ მიჰყვება არისტოტელესა და სქოლასტიკოსების ტრადიციებს და თავის „უფრო დახვეწილ“ ფილოსოფიაში ის ავითარებს ნეოპლატონიკოსებისა და ნიკოლოზ კუზანელის პანთეისტურ იდეებს. შესაბამისად, მალამოს სამკურნალო ძალას ზეციური წარმოშობა აქვს და იარაღიდან ჭრილობაზე სულის მეშვეობით გადადის. დასასრულ, ის აცხადებს, რომ „განკურნება არ არის ცრუ, არამედ ჯადოსნურია და ისინი, ვინც ამტკიცებენ, რომ ყველა მაგია ცრურწმენა და ტყუილია, თაღლითები არიან“.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს გოკლენიუსი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Goclenius, Rudolf der Jüngerе

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ექიმები
კატეგორია:გერმანელი მეცნიერები
ქოროიდული პლექსიტი

[მინი|ქოროიდული პლექსიტი. [ცნს-ს ტუბერკულომა|ცნს-ს ტუბერკულოზის მქონე პაციენტის თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით.]]
**ქოროიდული პლექსიტი** (ინგ. **Choroid plexitis**) — თავის ტვინის პარკუჭების სისხლძარღვოვანი წნულის ანთება. ჩვეულებრივ, გამომწვევი მიზეზია ინფექცია და, შესაბამისად, ეს დაავადება ხშირად ვითარდება ენცეფალიტისას, მენინგიტისას ან ვენტრიკულიტისას. თუმცა, არაინფექციური ანთება შესაძლოა განვითარდეს სარკოიდოზისას ან ქსანთოგრანულომისას. დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) საშუალებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Choroid plexitis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
აბსტრაჰირების კარტოგრაფიული ფორმა

**აბსტრაჰირების კარტოგრაფიული ფორმა** — შემეცნების კარტოგრაფიული მეთოდის ერთერთი ფორმა, რომელიც გულისხმობს რუკაზე მოხაზულობათა (სივრცითი ფორმების) გამარტივებას. ეს გამოწვეულია მასშტაბის და დანიშნულების შეცვლის გამო (მსხვილი მასშტაბიდან
– წვრილზე, სამეცნიერო დანიშნულებიდან – საცნობარო ან სასწავლო დანიშნულებაზე გადასვლა). იგი ტრადიციული გენერალიზაციის შემადგენელი ნაწილია, რომელიც მჭიდროდ უკავშირდება ალექსანდრე ასლანიკაშვილის მიერ, კარტოგრაფიის თეორიაში შემუშავებულ ლოგიკური აზროვნების ფორმებს (შედარება, ანალიზი, სინთეზი).

აბსტრაჰირების კარტოგრაფიული ფორმა ვლინდება საზღვრის, სანაპირო ხაზის, მდინარის, გზის, ჰორიზონტალების კლაკნილობის გამარტივება-გასქემატურებაში, რაც მიზნად ისახავს, რუკის მომხმარებელთა მიერ სივრცითი ურთიერთობების სწრაფად აღქმას, ვიდრე ეს დეტალური გამოსახულების შემთხვევაშია შესაძლებელი.

## ლიტერატურა
*გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
პორენცეფალია

[მინი|თხემ-კეფის მიდამოს პორენცეფალია. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში.]]
**პორენცეფალია** (ასევე ცნობილი, როგორც **კისტური ენცეფალომალაცია**) — თავის ტვინის კისტური დეგენერაცია, რის შედეგადაც წარმოიქმნება პორენცეფალური კისტები. პორენცეფალია ძირითადად ვითარდება ნაყოფის თავის ტვინის ინფარქტის შემდეგ, როდესაც დაზიანებული ქსოვილის ჩანაცვლება ხდება თავ-ზურგტვინის სითხით. კისტა შეიძლება იყოს ღია (უკავშირდება პარკუჭებს ან სუბარაქნოიდულ სივრცეს) ან დახურული (არ უკავშირდება სივრცეებს). კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია დაზიანების სიმძიმეზე: შესაძლოა დაავადება უსიმპტომოდ მიმდინარეობდეს ან გამოიხატოს მოძრაობისა და მეტყველების დარღვევა, გულყრა, გონებრივი ჩამორჩენა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Porencephaly - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
გოკლენიუსის ნაპრალები

**გოკლენიუსის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-20, LAC-79). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ გოკლენიუსის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). გოკლენიუსის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
იოჰან მათიას ჰაზე

**იოჰან მათიას ჰაზე** (; დ. 14 იანვარი, 1684, აუგსბურგი — გ. 24 სექტემბერი, 1742, ვიტენბერგი) — გერმანელი მათემატიკოსი, ასტრონომი და კარტოგრაფი.

## ბიოგრაფია
ჰაზე ასწავლიდა ლაიფციგსა და მშობლიურ აუგსბურგში. 1720 წელს ის ვიტენბერგის უნივერსიტეტის მათემატიკის პროფესორი გახდა.

ჰაზემ შექმნა რუკები გამომცემლობისთვის Homännische Erben („ადამიანთა მემკვიდრეები“), როგორიცაა შემდეგი:

*აფრიკის რუკა, Africa Secundum legitima Projectionis Stereographiae regulas (1737), რომელიც თავად ეფუძნება ლეო აფრიკანის მიერ შემუშავებულ რუკებს;
*დავითის და სოლომონის სამეფოები (1739). ნიურნბერგში ჰასემ გამოაქვეყნა თავისი Regni Davidici et Salomonaei description geographica et historica, una cum delineatione Syriae et Aegypti pro statu temporum sub Seleucidis et Lagidis regibus mappis luculentis exhibita, et probationibus idoneis instructa. Juncta est huic operi განხილვა urbium maximarum ვეტერინარული და ბოლოდროინდელი, ac operum quorundam apud antiquos celebrium. ეს ნაშრომი, როგორც დავითის და სოლომონის სამეფოების, ასევე სელევკიდების სამფლობელოების ისტორიული გამოკვლევა, მოიცავდა სირიისა და ეგვიპტის რუქებს.
*Europa secundum legitimas projectionis stereographieae regulas (1743). ის ასახავს ევროპას.
*აზიის მეორე ლეგიტიმური პროექტირება სტერეოგრაფიის რეგულაცია (1744). 
*აზიის რუკა, იოჰან მათიას ჰასე, ეროვნული სასახლის მუზეუმი, ტაიპეი
Hungariae ampliori significatu et veteris vel Methodicae complexae Regna (1744), გამოქვეყნდა ნიურნბერგში. მასზე გამოსახულია უნგრეთის სამეფო, ასევე დუნაის გასწვრივ მდებარე ქვეყნები და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპა.

იოჰან მათიას ჰაზე გარდაიცვალა 1751 წელს ვიტენბერგში. 

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ჰაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*USC Public Archives  
*Maps of Europe  
*Die Mathematikprofessoren der Leucorea  
*Slowakeiportal 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მთემატიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
კატეგორია:გერმანელი კარტოგრაფები
სუნ იატსენის სახლი (ნანკინი)

მინი|სუნ იატსენის სახლი
**სუნ იატსენის სახლი** (; ფინინი: Zhongshan Lou) — ჩინეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, სუნ იატსენის სახლი ნანკინის უნივერსიტეტის კულოუს კამპუსის სამხრეთ ბაღში, ნანკინში, ძიანგსუს პროვინციაში, ჩინეთში. ამბობენ, რომ პრეზიდენტი (დროებითი პრეზიდენტი) 1910-იან წლებში სწორედ აქ ცხოვრობდა.

სახლს დიდი ხანია ჭუნგშანის სახლი (სუნ იატსენის სახლი) ჰქვია, თუმცა უცნობია, საიდან. 2006 წელს ის ნანკინის ისტორიული შენობების სიაში, ხოლო 2010 წელს ნანკინის თანამედროვე ისტორიული შენობების სიაში შევიდა. სუნ ხუეიფანგის მიერ 2001 წელს გამოცემულ წიგნში „ჩემი ბაბუა: სუნ იატსენი“, სახლის ფოტო ნაჩვენებია წარწერით „სუნ იატსენის ოფიციალური სასახლე“. 

ეს ადგილი 1952 წლის შემდეგ ნანკინის უნივერსიტეტის (ნანტა) კამპუსის ნაწილი გახდა. „ამის დასამტკიცებლად, ორიგინალი ჩანაწერი ან ფოტო მასალა უნდა მოიძებნოს, თორემ ეს მხოლოდ ლეგენდაა“, - თქვა ნანკინის უნივერსიტეტის ისტორიის პროფესორმა ჭუ პაოცინმა. კვლევის შემდეგ, სუნ იატსენის შვილიშვილმა, სუნ ხუეიფანგმა, ეს სახლი სწორედ იმ სახლად მიიჩნია, სადაც იატსენი რესპუბლიკის პირველ წელს (1912) ცხოვრობდა. სუნ იატსენი ასევე დროებით ცხოვრობდა ნანკინში, ჩანგძიანგის გზაზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნანკინი