ხორთუმიანები

**ხორთუმიანები** () — ძუძუმწოვარი ცხოველების რიგი. მათი უძველესი წარმომადგენლები შედარებით წვრილი ცხოველები იყვნენ, უფრო გვიანდელი ფორმები – მსხვილი ცხოველები (სიმაღლე 4,5 *მ*). აქვთ მაღალი, ბოძისებური კიდურები, მოკლე კისერი, ნაკლებადმოძრავი თავი, მოძრავი ხორთუმი — ყნოსვის, შეხებისა და მიტაცების ორგანო, სქელი და თითქმის უბალნო კანი. ზედა ყბაზე ძალიან განვითარებული მჭრელები (ეშვები), ე. წ. შუანები აქვთ, რომლებიც მთელი სიცოცხლის მანძილზე იზრდება. ძირითადი კბილებისათვის დამახასიათებელია ფართო საღეჭი ზედაპირი, რომლებიც შედგება ბორცვებისაგან ან განივი ქედებისაგან. ხორთუმიანების უძველესი წარმომადგენლები ცნობილია ჩრდილოეთ აფრიკიდან, სადაც მათი ნაშთები ნაპოვნია შუა ეოცენურ ნალექებში. შემდგომ ხორთუმიანები ფართოდ გავრცელდნენ მთელს აფრიკაში, აზიასა და ამერიკაში. ამჟამად მხოლოდ აფრიკასა და სამხრეთ აზიაში გვხვდებიან. მათი უმრავლესობა ბინადრობს ტენიან ტროპიკულ ტყეებში, ზოგი შეიძლება ნახევრად წყლის ცხოველი იყო. მხოლოდ სპილოსებრნი შეეგუენ სხვადასხვა გარემოს (ტყე, ტუნდრა და ა. შ.). ხორთუმიანები აერთიანებს 6-მდე ქვერიგს, მათ შორის: მერითერიუმებს (?), დეინოთერიუმებსა და სპილოსნაირებს. ამ სამიდან პირველი ორი გადაშენებულია. მესამე ქვერიგი წარმოდგენილია სპილოსებრთა ოჯახით.

## კლასიფიკაცია 
კლასიფიკაცია 2017 წლის მიხედვით:
***Proboscidea** Illiger, 1811
****†*Eritherium* Gheerbrant, 2009
****†*Moeritherium* Andrews, 1901
**†Plesielephantiformes Shoshani *et al.*, 2001
***†Numidotheriidae Shoshani & Tassy, 1992
****†*Phosphatherium* Gheerbrant *et al.*, 1996
****†*Arcanotherium* Delmer, 2009
****†*Daouitherium* Gheerbrant & Sudre, 2002
****†*Numidotherium* Mahboubi *et al.*, 1986
***†Barytheriidae Andrews, 1906
****†*Omanitherium* Seiffert *et al.*, 2012
****†*Barytherium* Andrews, 1901
***†Deinotheriidae Bonaparte, 1841
****†*Chilgatherium* Sanders *et al.*, 2004
****†*Prodeinotherium* Ehik, 1930
****†*Deinotherium* Kaup, 1829
**Elephantiformes Tassy, 1988
****†*Eritreum* Shoshani *et al.*, 2006
****†*Hemimastodon* Pilgrim, 1912
****†*Palaeomastodon* Andrews, 1901
****†*Phiomia* Andrews & Beadnell, 1902
**Elephantimorpha Tassy & Shoshani, 1997
***†Mammutidae Hay, 1922
****†*Losodokodon* Rasmussen & Gutierrez, 2009
****†*Eozygodon* Tassy & Pickford, 1983
****†*Zygolophodon* Vacek, 1877
****†*Sinomammut* Mothé *et al.*, 2016
****†*Mammut* Blumenbach, 1799
**Elephantida Tassy & Shoshani, 1997
***†Choerolophodontidae Gaziry, 1976
****†*Afrochoerodon* Pickford, 2001
****†*Choerolophodon* Schlesinger, 1917
***†Amebelodontidae Barbour, 1927
****†*Afromastodon* Pickford, 2003
****†*Progomphotherium* Pickford, 2003
****†*Eurybelodon* Lambert, 2016
****†*Serbelodon* Frick, 1933
****†*Archaeobelodon* Tassy, 1984
****†*Protanancus* Arambourg, 1945
****†*Amebelodon* Barbour, 1927
****†*Konobelodon* Lambert, 1990
****†*Torynobelodon* Barbour, 1929
****†*Aphanobelodon* Wang *et al.*, 2016
****†*Platybelodon* Borissiak, 1928
**†Gomphotheriidae Hay, 1922
****†*Gomphotherium* Burmeister, 1837
****†*Gnathabelodon* Barbour & Sternberg, 1935
****†*Eubelodon* Barbour, 1914
****†*Stegomastodon* Pohlig, 1912
****†*Sinomastodon* Tobien *et al.*, 1986
****†*Notiomastodon* Cabrera, 1929
****†*Rhynchotherium* Falconer, 1868
****†*Cuvieronius* Osborn, 1923
**Elephantoidea Gray, 1821
***†Anancidae Hay, 1922
****†*Anancus* Aymard, 1855
****†*Morrillia* Osborn, 1924
****†*Paratetralophodon* Tassy, 1983
****†*Pediolophodon* Lambert, 2007
****†*Tetralophodon* Falconer, 1857
***†Stegodontidae Osborn, 1918
****†*Stegolophodon* Schlesinger, 1917
****†*Stegodon* Falconer, 1857
***Elephantidae Gray, 1821
****ქვეოჯახი †Stegotetrabelodontinae Aguirre, 1969
*****†*Stegodibelodon* Coppens, 1972
*****†*Stegotetrabelodon* Petrocchi, 1941
*****†*Selenotherium* Mackaye, Brunet & Tassy, 2005
****ქვეოჯახი Elephantinae Gray, 1821
*****†*Primelephas* Maglio, 1970
******Loxodonta* Anonymous, 1827
*****†*Palaeoloxodon* Matsumoto, 1924
*****†*Mammuthus* Brookes, 1828
******Elephas* Linnaeus, 1758

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში
*www.departments.bucknell.edu: PROBOSCIDEA
*WWW.tolweb.org Proboscidea  

*
კატეგორია:ძუძუმწოვრები