open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვასილ ვერეშჩაგინი

**ვასილ ვასილის ძე ვერეშჩაგინი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1842, ჩერეპოვეცი, ახლანდ. ვოლოგდის ოლქი, რუსეთი, — გ. 31 მარტი, 1904, პორტ-არტური) — რუსი ფერმწერი, ბატალისტი. 
## ბიოგრაფია 
სწავლობდა პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში (1860-1863), შემდეგ პარიზში ჟ. ლ. ჟერომის ხელმძღვანელობით (1864-1865). ბევრს მოგზაურობდა რუსეთის იმპერიის სხვადასხვა მხარეში, დასავლეთ ევროპაში, სირიასა და პალესტინაში, ინდოეთში, იაპონიასა და აშშ-ში. საზღვარგარეთიდან დაბრუნების შემდეგ კავკასიაში იყო და ერთ ხანს ხატვას ასწავლიდა თბილისის ერთ-ერთ ქალთა სასწავლებელში. აქ მხატვარმა შექმნა კავკასიური ტიპების პორტრეტები, რომელთაც უფრო ეთნოგრ. მნიშვნელობა აქვთ. ვერეშჩაგინის მიერ თბილისური ცხოვრების ამსახველი ჩანახატები (სამი ალბომი) გამოირჩევა მხატვრული ოსტატობითა და გემოვნებით. მხატვრის ნამუშევრები ექსპონირებული იყო თბილისში მოწყობილ სამხატვრო გამოფენებზე. 

ვერეშჩაგინი რუსეთის არმიას ახლდა შუა აზიის ლაშქრობებში, რუსეთ-თურქეთის 1877-1878 წლების ომში (ბალკანეთის ფრონტი, აქ დაიჭრა) და რუსეთ-იაპონიის ომეში, სადაც დაიღუპა 1904 წელს პორტ-არტურში ჯავშნოსან „პეტროპავლოვსკის“ აფეთქების დროს.

## ნამუშევრები
ვერეშჩაგინი სურათებს ძირითადად ქმნიდა თავისი ჩანახატებისა და ეტიუდების მიხედვით, რომლებიც შესრულებული ჰქონდა მოგზაურობების და საომარი მოქმედებების დროს და თემატურად აერთიანებდა სერიებში („თურქესტანის სერია“, 1871-1874; სერია ნაპოლეონის რუსეთში 1812 წლის ლაშქრობის თემაზე, 1887-1904 და სხვ.).

ვერეშჩაგინის ბატალურ ნამუშევრებში ბრძოლის რომანტიკული ასახვის ნაცვლად მოცემულია ომის რეალური, შეულამაზებელი სურათები. თავისი სურათების მთავარ გმირად მან უბრალო ჯარისკაცი გამოიყვანა. სურათებში დოკუმენტური სიზუსტე შერწყმულია გულმოდგინედ დამუშავებულ კომპოზიციასთან, ნახატი ზუსტია, ფერები — ჟღერადი. მისი მთავარი ნამუშევრებია: „იერიშის შემდეგ. სანიტარული პუნქტი პლევნასთან“ (1881, ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი), „დიდ გზაზე. უკან დახევა, გაქცევა…“ (1887-1895, მოსკოვის ისტორიული მუზეუმი), „ომის აპოთეოზი“ (1871-1872, ტრეტიაკოვის გალერეა, მოსკოვი), „ალათაუს მთებში“ (1869-1870), „თაჯ-მაჰალის მავზოლეუმი აგრაში“ (1874-1876, ორივე — ტრეტიაკოვის გალერეა) და სხვ.

1871 Vereshchagin Apotheose des Krieges anagoria.JPG|„ომის აპოთეოზი“, 1871-1872
У крепостной стены.jpg|„ციხესიმაგრის კედლებთან. დაე, მოვიდნენ!“, 1871
1872 Vereshchagin Triumphierend anagoria.JPG|„ზეიმობენ“, 1872
Перед атакой. Под Плевной.jpg|„იერიშის წინ. პლევნასთან“, 1881
After the attack. Plevna, 1877-1878.jpg|„იერიშის შემდეგ. პლევნასთან“, 1881
Vereshchagin Napoleon near Borodino.jpg|„ნაპოლეონი ბოროდინოს სიმაღლეებზე“, 1897

## ლიტერატურა
* Лебедев А. К., Солодовников А. В. Василий Васильевич Верещагин. — Л.: Художник РСФСР, 1987.
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
პლუტარკო-ელიას-კალიესი (სონორა)

**პლუტარკო-ელიას-კალიესი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 627 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 656.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1989 წლის 21 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სონოიტა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
მესონეს-იდალგო

**მესონეს-იდალგო** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის პუტლის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 424 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 174.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 25.3 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1891 წლის 23 ოქტომბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
რობერტ უიტეკერი

**რობერტ ჯონ უიტეკერი** (დ. 20 დეკემბერი, 1990) — ავსტრალიელი შერეუელი საბრძოლო ხელოვნების პროფესიანალი მებრძოლი. იგი ამჟამად ასპარეზობს *Ultimate Fighting Championship (UFC)*-ის საშუალო წონით კატეგორიაში, სადაც არის *UFC*-ის ყოფილი ჩემპიონი ამავე წონაში და პირველი ავსტრალიელი, რომელმაც მოიგო UFC-ის ჩემპიონატი. დღესდღეობით იგი საშუალო წონით დივიზიონში, რეიტინგით მეოთხე ადგილზეა.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 20 დეკემბერს, 1990 წელს, ოკლენდში, ზელანდია. მისი მამა ევროპული წარმოშობის ავსტრალიელია. ავსტრალიაიში გადასვლის შემდეგ, მალევე, მამამ უიტეკერი და მისი ძმა ჩარიცხა გოჯუ-რიუს კარატეს სკოლაში, რათა განევითარებინა ისინი თვითდისციპლინაში და თავდაცვაში. დაახლოებით რვა წლის განმავლობაში ამ დისციპლინაში ვარჯიშის და შავი ქამრის მოპოვების შემდეგ მამამ შესთავაზა მას სხვა სპორტში გადასვლა ან კარატეს სრულიად მიტოვება. რობერტმა აირჩია გადასვლა ჰაპკიდოს დარბაზში, რომელსაც ჰენრი პერესი მართავდა. ცოტა ხნის შემდეგ, პერესმა თავისი სპორტული დარბაზი *MMA*-ის დარბაზად აქცია. რობერტს სხვა არჩევანი არ ჰქონდა, დაიწყო ვარჯიში *MMA*-ში და აირჩია იგი, როგორც სამომავლო სპორტი. 

## *UFC* კარიერა
უიტეკერის დებიუტი 2012 წლის 15 დეკემბერს შედგა, UFC on FX 6-ზე, ბრედ სტოკის წინააღმდეგ. მან ეს ბრძოლა მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო. მას დღესდღეობით UFC-ში 22 ბრძოლა აქვს ჩანატარები, სადაც 5-ჯერ დამარცხდა, 17-ჯერ კი მოიგო. უიტეკერის უახლოესი ბრძოლა 2024 წლის 26 ოქტომბერს, UFC 308-ზე, ხამზატ ჩიმაევის წინააღმდეგ არის ჩანიშნული.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვერენის ციხე

**ვერენის ციხე**, *ვერონის ციხე* — IX–X საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთის მხარე), სოფელ ვერონის (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი) მახლობლად. მოღწეულია ნანგრევების სახით.

ციხე აღმართულია ვერონის აღმოსავლეთით, მაღალ კლდოვან მთაზე. ნაგებია ადგილობრივი კლდის ქვით. შემორჩენილია ქვითკირის კედლები, მრგვალი ბურჯები და კოშკები. კედლებში რამდენიმე ადგილას დატანილია კერამიკული მილები. გალავანი რელიეფს გასდევდა, შემორჩენილია სამხრეთით და აღმოსავლეთით 3–4 მ-მდე სიმაღლის კედლები და ნახევარწრიული მოხაზულობის კოშკების პირველი სართულები. კოშკებს შესასვლელი ეზოდან ჰქონდა. მთავარი შესასვლელი აღმოსავლეთის მხრიდან იყო. მშენებლობის ტექნიკა დამახასიათებელია ადრე შუა საუკუნეებისათვის. ციხის შუა ნაწილში მცირე დარბაზული ეკლესიის ნანგრევებია. ციხის ტერიტორიაზე 1965 წელს გამოვლინდა დაზიანებული სამარხი, მასში აღმოჩნდა სარდიონის მძივები (XII–XIV სს.). ციხის ქვედა ტერასაზე შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების დანგრეული კოშკი.

ვერენის ციხეს იხსენიებს ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII საუკუნე): „ნინოწმიდას ზეით ერთვის იორს სამების ჴევი... ესევე ჴევი არს საზღვარი ჰერეთისა და კახეთისა. ამ ჴევზედ არს ციხე ვერენისა, მაგარი, და გარდავალს გზა შიგნით-კახეთს შუამთაზედ.“ ციხე დარაჯობდა ივრის ხეობიდან გომბორის უღელტეხილით ალაზნის ველზე გამავალ გზას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
სანტიაგო-მინასი

**სანტიაგო-მინასი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სოლა-დე-ვეგის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 327 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.2%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 198.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 6.7 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
მაიკლ დანტე დიმარტინო

**მაიკლ დანტე დიმარტინო** (დ.  18 ივლისი 1974, შელბერნი, ვერმონტი, აშშ) არის ამერიკელი ანიმატორი, პროდიუსერი, მწერალი და რეჟისორი.

## ბიოგრაფია 
მაიკლ დანტე დიმარტინო დაიბადა 1974 წლის 18 ივლისს, შელბერნიში. 1996 წელს დაამთავრა როდ აილენდის დიზაინის სკოლა, ანიმაციის სპეციალობით. ის კოლეჯში სწავლის დროს შეხვდა ბრაიან კონიეცკოს, რომელთანაც შექმნა ავატარი. ის ყველაზე ცნობილია, ბრაიან კონიეცკოსთან ერთად, როგორც ანიმაციური სატელევიზიო სერიალების შემქმნელი Avatar: The Last Airbender (ავატარი:ჰაერის უკანასკნელი მბრძანებელი) და The Legend of Korra(ლეგენდა კორაზე) , Nickelodeon-ზე. ავატარამდე დიმარტინო მუშაობდა თორმეტი წლის განმავლობაში Film Roman-ში, ეხმარებოდა რეჟისორებს King of the Hill(გორაკის მეფე), Family Guy(ოჯახის ბიჭი) და Mission Hill, გარდა მისი საკუთარი მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციის, Atomic Love(ატომური სიყვარული), რომელიც ნაჩვენები იყო არაერთ გახმაურებულ კინოფესტივალზე. მამის ხსოვნისადმი მიძღვნა ჩანს ავატარის ბოლო ეპიზოდში: ჰაერის უკანასკნელი მბრძანებელი.2010 წლის ინტერვიუში Nickelodeon-ის პრეზიდენტმა ციმა ზარღამა დაადასტურა, რომ დიმარტინო და კონიეცკო ავითარებდნენ ახალ სერიას ქსელისთვის, სახელწოდებით The Legend of Korra(ლეგენდა კორაზე). სერიალის პრემიერა შედგა 2012 წლის 14 აპრილს, გადიოდა 12 ეპიზოდს პირველი წიგნისთვის "ჰაერი" და 14 მეორე წიგნისთვის "სულები", რომლის პრემიერა შედგა 2013 წლის 13 სექტემბერს, 2,60 მილიონ მაყურებელზე აშშ-ში, შემდეგ კი მესამე წიგნი "ცვლილება“ და მეოთხე და ბოლო წიგნი „ბალანსი“ თითო 13 ეპიზოდით. 2018 წლის სექტემბერში გამოცხადდა, რომ კონიეცკო და დიმარტინო იქნებოდნენ აღმასრულებელი პროდიუსერები და შოურნერები Netflix(ნეთფლიქსი)-ის ცოცხალი მოქმედებების ადაპტაციის სერიაში Avatar: The Last Airbender. 2020 წლის 12 აგვისტოს კონიეცკომ და დიმარტინომ სოციალურ მედიაში გამოაცხადეს, რომ ორივემ დატოვეს შოუ Netflix-ის გუნდთან შემოქმედებითი უთანხმოების გამო. 2021 წლის თებერვალში, ViacomCBS-მა გამოაცხადა Avatar Studios-ის ჩამოყალიბება, Nickelodeon-ის განყოფილება, რომელიც ორიენტირებულია უფრო ახალი ანიმაციური სერიებისა და ფილმების განვითარებაზე, რომელიც ვითარდება იმავე სამყაროში, როგორც Avatar: The Last Airbender და The Legend of Korra. თანამთავარი შემოქმედებითი ოფიცრები ანგარიშს უწევენ Nickelodeon Animation Studio(Nickelodeon ანიმაციური სტუდია)-ს პრეზიდენტს, რამსი ენ ნაიტოს. სტუდიის პირველი პროექტი არის ანიმაციური ფილმი, რომელიც ამჟამად გამოვა 2026 წლის 20 იანვარს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მაიკლ დანტე დი მარტინო ავატარზე
*მაიკლ დანტე დი მარტინო კორაზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:ამერიკელი ანიმატორები
კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვერტაში

**ვერტაში**, *სამერცხლე კლდე*, *თავკვეთულის მონასტერი* — უდაბნო, კლდეში ნაკვეთი ქართული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ასპინძიდან 35 კმ-ზე, სოფლებს მირაშხანსა და ვარძიას შორის, მდ. მტკვრის ხეობის ზემოწელში. 

შედგება კლდეში გამოკვეთილი ეკლესიისა („თავკვეთულა“) და ეკლესიის სარკმლის დონეზე განლაგებული მონაზონთა სამყოფი თითო ჩამოშლილი ქვაბებისაგან, სადაც მხოლოდ მთამსვლელური ტექნიკის დახმარებით შეიძლება შეღწევა. ქვაბები მეუდაბნოეობების ეპოქის VI–VIII საუკუნეების ძეგლებს მიეკუთვნება, ხოლო ეკლესია VIII საუკუნით თარიღდება. 

ეკლესია გრძელი, ვიწრო და მაღალი პროპორციების დარბაზული ნაგებობაა, აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის საკურთხევლის აფსიდი აქვს. შიგნით საკურთხევლის ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში თითო ნახევარწრიული ნიშია გამოკვეთილი: დასავლეთ კედელში გაჭრილი სარკმელი მტკვრის ხეობას გადაჰყურებს. ინტერიერში საბჯენი შეისრული თაღები მარტივ კრონშტაინებზეა დაყრდნობილი. დეკორატიული ელემენტებია: კარიბჭის ცენტრში წრეში ჩასმული რელიეფური ჯვარი და ჩაჭრილსაპირიანი თაღები. 

ეკლესია სამალავის დანიშნულებასაც ასრულებდა. მისი კარიბჭიდან გამოკვეთილია ჰორიზონტალური დაბალი გვირაბი, რომელიც ეკლესიის დასავლეთ ნაწილის იატაკში ამოდის. გვირაბი კარიბჭეში ქუსლიანი ქვის კარით იხურებოდა, ხოლო ეკლესიაში — კლდის 2 დიდი ლოდით, რომლებიც ეკლესიის გამოკვეთის პროცესშივეა დამზადებული.

ამჟამად თავკვეთულის ეკლესიასთან მოხვედრა მტკვარზე გადებული ხიდითაა შესაძლებელი. მორწმუნეები აქ 11 სექტემბერს, იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღეს, საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან იკრიბებიან.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
ივანე ვერულაშვილი

**ივანე ვასილის ძე ვერულაშვილი** (დ. 3 მარტი, 1952, ქუთაისი) — ქართველი ნევროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1996), პროფესორი (2004). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1974). 2001-2004 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნევროლოგიის კათედრის პროფესორი, 2004 წლიდან — ნეირომედიცინის დეპარტამენტის ნერვულ სნეულებათა პროპედევტიკის და ტოპიკური დიაგნოსტიკის მიმართულების ხელმძღვანელი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ა. ალადაშვილის სახელობის საუნივერსიტეტო ნევროლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, თბილისის ს. ყიფშიძის სახელობის ნევროლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე.

## ბიბლიოგრაფია
* გვირაბული სინდრომების მკურნალობა, თბ., 1996; ნერვულ სნეულებათა კვლევის და დიაგნოსტიკის თანამედროვე მეთოდები, თბ., 2004 (თანაავტ.: ნ. ნინუა, გ. ქორთუშვილი); ასაკი და ორგანიზმის ბიოლოგიური საათი, თბ., 2008 (თანაავტ.); ნევროლოგია – ტოპიკური დიაგნოსტიკის საფუძვლები (სახელმძღვანელო), თბ., 2009; Неврология женского организма (Монография), М., 2001 (აღნიშნულია წმინდა ილარიონ ქართველის პრემიით); Nervous diseases propaedeutics and topical diagnosis, თბ., 2012.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული   1952
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ნევროლოგები
ავთანდილ ვერულეიშვილი

**ავთანდილ ალექსანდრეს ძე ვერულეიშვილი** (დ. 18 მარტი, 1918, ხაშური, — გ. 23 აგვისტო, 1987, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1961). 

სწავლობდა თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრთან არსებულ დრამატულ სტუდიაში. 1941 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. მუშაობდა კ. მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში, სადაც შეასრულა მრავალი გამორჩეული როლი, მათ შორის: კინტო (ზ. ანტონოვის „მზის დაბნელება საქართველოში”), მეღორე (პ. კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება”), მოლა მუსა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი”), ტიბალტი (უ. შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა”), აიტუზა (მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა”), რაბინი (კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა”), დერვიში (ნ. ჰიქმეთის „ლეგენდა სიყვარულზე”), სერგო და დარჩო (ა. გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში” და „ყარამან ყანთელაძე”), ფიჩხულა (ა. ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ”), ჩინჩახელი (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია”), ამილახვარი (ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი”) და სხვ.

მოღვაწეობდა ქართულ ესტრადაზე და შექმნა მრავალი ეპიზოდური კინემატოგრაფიული სახე. მონაწილეობდა ტელე და რადიოდადგმებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  1987
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ვერშოკი

**ვერშოკი** ( – გოჯი) — სიგრძის საზომი ძველებური ერთეული რუსეთში, გვხვდება XVII საუკუნიდან. გამოიყენებოდა 1918 წლამდე. შეადგენდა 4,5 სმ, 1935 წლიდან კი — 4,44 სმ. XIX საუკუნიდან გავრცელებული იყო საქართველოშიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
ალექსანდრე ვერულეიშვილი

**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე ვერულეიშვილი** (დ. 21 ივლისი, 1916, ხაშური, — გ. 19 იანვარი, 2000, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი, თეატრისა და კინოს მხატვარი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1957). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1947). 1949 წლიდან მთავარი მხატვრად მუშაობდა სოხუმის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. მხატვრულად გააფორმა სპექტაკლები: უილიამ შექსპირის „ანტონიუსი და კლეოპატრა” (1956), ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი” (1955), ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი” (1959). ვერულეიშვილის შემოქმედება გამოირჩევა ჟანრულ-თემატური მრავალფეროვნებით, ხატავდა საქართველოს პეიზაჟებს, თანამედროვეთა პორტრეტებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2000
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
პაოლო ვერძონე

**პაოლო ვერძონე** (; დ. 12 ოქტომბერი, 1902, ქ. ვერჩელი, პიემონტი, იტალია, — გ. 3 სექტემბერი, 1986) — იტალიელი ხელოვნების ისტორიკოსი, ადრინდელი შუა საუკუნეების რომანული, ბიზანტიური და აღმოსავლურქრისტიანული ხელოვნების მკვლევარი. 

ვერძონე იყო ტურინისა და სტამბოლის პოლიტექნიკური ინსტიტუტების პროფესორი (1951–1956). 1958 წლიდან ხელმძღვანელობდა არქეოლოგიურ გათხრებს მცირე აზიაში (ქ. იერაპოლისი, ახლანდ. ფამუქკალე). 1971 წელს იყო საქართველოში ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლების გასაცნობად. გამოაქვეყნა ნარკვევები ქართული ხელოვნების შესახებ (იტალიურ ენაზე): „ქართული ხუროთმოძღვრება და რომანული ხუროთმოძღვრება”, „შუა საუკუნეების ქართული მინანქარი” (ორივე კრებულში: „XX Córso di cultura sull’arte ravennate e bizantina“, Ravenna, 1973); 1977 წელს ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილ მეორე საერთაშორისო სიმპოზიუმზე (თბილისი – გელათი) წაიკითხა მოხსენება მცხეთის ჯვრის შესახებ.
## ბიბლიოგრაფია
* L’architettura dall’ alto medioèvo nell’ Italia settentrionalle, 1942.
* L’arte preromanica in Liguria ed i relievi decorativi nei sècoli barbari, 1942.
* Werdendes Abendland, 1967.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Paolo Verzone  — ტურინის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი

კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული   1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1986
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ნატახტარი

**ნატახტარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ნატახტარი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში.
* ლუდსახარში ნატახტარი
სანტო-დომინგო-ტეოხომულკო

**სანტო-დომინგო-ტეოხომულკო** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სოლა-დე-ვეგის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 260 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 224.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ნური ვერძაძე

**ნური მუსტაფას ძე ვერძაძე** (დ. 5 ივნისი, 1939, ხელვაჩაური, — გ. 25 იანვარი, 2013) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1996). საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1996). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1966). 1991–1996 წლებში მუშაობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადი ფილოლოგიის კათედრის გამგედ. 1996–2002 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის რექტორი, 2004–2005 წლებში — მ. აბაშიძის სახელობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის დირექტორი. ვერძაძის სამეცნიერო კვლევის ძირითადი მიმართულებაა ქართული, უკრაინული და რუსული ენების ურთიერთშეპირისპირების, თარგმანისა და ზოგადსაენათმეცნიერო თეორიული საკითხები. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997).
## ბიბლიოგრაფია
* ხმოვანება ეროვნული სულისა (ავტორი). - ბათუმი, "აჭარა", 1999.
* ქართული სიტყვის მადლით (ავტორი). - ბათუმი, "აჭარა", 1994.
* ლექსის ენა და თარგმანი (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1989.
* ინსტიტუტის სათავეებთან (ავტორი). - ბათუმი, "აჭარა", 1987.
* მეგობრობის გზებზე : ნარკვევი ხერსონისა და ბათუმის მეგობრობაზე (ავტორი). - ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1979.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი   2013
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს  ღირსების ორდენი
მოამბე (გაზეთი)

**„მოამბე“** — ყოველდღიური გაზეთი, გამოდიოდა 1884 წელს. გამოცემის რედაქტორი იყო ნ.დ. ქანანოვი. გაზეთში იბეჭდებოდა ქართველი მწერლების შემოქმედება, შინაური ამბების და ჟურნალ-გაზეთების მიმოხილვა. გაზეთი ოთხგვერდიანი იყო. ჩვენამდე მოღწეული არის მხოლოდ ერთი ნომერი – №1 (26 ივლისი, 1884).

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ვერხოვანი

**ვერხოვანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (კახეთის მხარე), ახმეტის მუნიციპალიტეტში (თუშეთის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გომეწრის ხეობაში, მდ. თუშეთის ალაზნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1190 მ-ზე, ახმეტიდან 30 კმ-ის დაშორებით. 
## ისტორია
წარსულში ვერხოვანი გომეწრის თემის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სოფელი იყო. 1831 წლის კამერალური აღწერის მიხედვით, აქ 19 კომლი ცხოვრობდა. საბჭოთა კავშირის ეკონომიკურმა და დემოგრაფიულმა პოლიტიკამ 1950-იან წლებში სოფლის მუდმივი მოსახლეობისგან ფაქტობრივი დაცლა განაპირობა. 1960 წელს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა სოფელი ვერხოვანი ოფიციალურად გააუქმა. 2010-იანი წლებიდან ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლების სიაშია, მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი. 2014 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. 

ვერხოვნის განაპირას დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების ფიქლით ნაგები ექვსსართულიანი კოშკი, რომელიც გადახურული ყოფილა ფიქლისავე ცალფერდა სახურავით. ძეგლი დაზიანებულია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:თუშეთი
ვერხველის კოშკები

**ვერხველის კოშკები** — თავდაცვითი კოშკები სოფელ ვერხველის მიდამოებში (თიანეთის მუნიციპალიტეტი). განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

## ვერხველის პირველი კოშკი
მდებარეობს მდ. ვერხველის მარჯვენა ნაპირზე. კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატულია, ნაგებია ზედაპირმოსწორებული დიდი ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი, დანარჩენი კედლები 2,5-3 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით გეგმით კვადრატული პატარა ნაგებობის ნაშთია, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთ კედელში ჰქონია.
## ვერხველის მეორე კოშკი
მდებარეობს სოფელ ვერხველის დასავლეთით, ადგილ საყდართგორაზე. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. კედლები 2,5 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. კოშკი გარშემო შენობათა ნანგრევებია.
## ვერხველის მესამე კოშკი
მდებარეობს სოფელ ვერხველის სამხრეთით. კოშკი ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. შემორჩენილია სამხრეთ კედლის მცირე ნაწილი. კოშკის გარშემო შეიმჩევა ნაგებობათა ნაშთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
რომან დოლიძე

**რომან დოლიძე** (დ. 15 ივლისი, 1988) — ქართველი შერეული საბრძოლო ხელოვნების პროფესიონალი მებრძოლი. იგი ამჟამად ასპარეზობს საშუალო წონით დივიზიონის „აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში“ (Ultimate Fighting Championship, UFC), სადაც რეიტინგით მეათე ადგილას იმყოფება.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 15 ივლის 1988 წელს, ბათუმში, საბჭოთა კავშირში (ამჟამად საქართველო). დოლიძე ფეხბურთს რვა წელი თამაშობდა, ბოლო სამი წელი კი პროფესიონალი მეკარე იყო თურქეთში. 20 წლის ასაკში იგი გადავიდა უკრაინაში, რათა ესწავლა გემთმშენებლობის ინჟინერია ოდესის საზღვაო აკადემიაში, რა დროსაც დაიწყო ვარჯიში სამბოში, ბრაზილიურ ჯიუ-ჯიცუში და საბოლოოდ გრეპლინგში. იგი გახდა მსოფლიო გრეპლინგის და ევროპის ჩემპიონი *United World Wrestling* წესების მიხედვით, ასევე გახდა *ADCC Asia & Oceania* ჩემპიონი 2016 წელს 99 კგ-ით. 28 წლის ასაკში მან დაიწყო MMA-ში ვარჯიში.

## *MMA* კარიერა
დოლიძის დებიუტი *MMA*-ში 2016 წელს შედგა, სადაც იგი უკრაინის ქალაქ ოდესაში იბრძოდა ალექსანდრე კოვბელის წინააღმდეგ. ალექსანდრე კოვბელთან სადებიუტო ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ დოლიძის რეკორდი უკრაინულ წრეში ასე გამოიყურებოდა: *4-0*. მანამდე კი შანსი მიეცა ებრძოლა ედერ დე სოუზასთან *WWFC Light Heavyweight*-ის ტიტულზე. მან დაამარცხა დე სოუზა მეორე რაუნდის ნოკაუტით. ამის შემდგომ მას მოუწია ბრძოლა ტიტულის დასაცავად მიხალ პასტერნაკის წინააღმდეგ WWFC 13-ზე. დოლიძემ პასტერნაკი მესამე რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა.

## *UFC* კარიერა
დოლიძემ *UFC*-ის კონტრაქტს ხელი 2019 წელს მოაწერა, დებიუტი კი 2020 წლის 19 ივლის, ხადის იბრაგიმოვის წინააღმდეგ შედგა. მან ბრძოლა ტექნიკური ნოკაუტით მოიგო პირველ რაუნდში. იგი პირველად 2021 წლის 20 მარტს, ტრევინ ჯაილსის წინააღმდეგ დამარცხდა ESPN 21-ზე, მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით. მის ანგარიშზე დღესდღეობით 11 ბრძოლა და 5 ნოკაუტია, ხოლო სრული სტატისტიკა ასე გამოიყურება: *11-3-0*. ბოლო ბრძოლა მან კევინ ჰოლანდის წინააღმდეგ 2024 წლის 5 ოქტომბერს, UFC 307-ზე ჩაატარა. ბრძოლა მან პირველ რაუნდში ტექნიკური ნოკაუტით მოიგო. დოლიძე  UFC-ის საშუალო წონის რეიტინგში მე-10 ადგილს იკავებს.

## პირადი ცხოვრება
რომანს ყავს მეუღლე და ორი ვაჟი — ამირანი და დევი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ESPN

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ქართველი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდრე ვესელოვსკი

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ვესელოვსკი** (; დ. 4 თებერვალი, 1838, მოსკოვი, — დ. 10 ოქტომბერი, 1906, პეტერბურგი) — რუსი ლიტერატურის ისტორიკოსი, ფოლკლორისტი.

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი (1858). სწავლობდა ასევე ბერლინსა და პრაღაში, სამეცნიერო მუშაობას ეწეოდა იტალიის ბიბლიოთეკებში. 1872 წელს აირჩიეს პეტერბურგის უნივერსიტეტის პროფესორად, 
1881 წელს — პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად.

ვესელოვსკი შედარებით-ისტორიული ლიტერატურათმცოდნეობის ერთ-ერთ ფუძემდებელად ითვლება. თავდაპირველად მითოლოგიური სკოლის მიმდევარი იყო, თუმცა მის ზოგიერთ კონცეფციას არ იზიარებდა. ვესელოვსკის პირველი დიდი ნაშრომი, რომელიც შედარებით-ისტორიული მეთოდის საფუძველზე შეიქმნა, იყო „სლავური თქმულებები სოლომონსა და კიმოვრასზე“ და „დასავლური ლეგენდები მეროლფსა და მერლინზე“ (1872). შემდეგ ვესელოვსკიმ გამოაქვეყნა ფუნდამენტური შრომები ბოკაჩოს, დანტეს, პეტრარკას, პუშკინის, ჟუკოვსკის შემოქმედების შესახებ. ლიტერატურისა და ხელოვნების გენეზისისა და ევოლუციის პრობლემის თვალსაზრისით განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მისი „სიუჟეტების პოეტიკა” (1897) და „ისტორიული პოეტიკის სამი თავი“ (1899). ვესელოვსკი მასალას კრებდა მსოფლიოს სხვადასხვა ხალხის ზეპირსიტყვიერებიდან. იგი იცნობდა და თავის შრომებში იყენებდა ქართულ მითოლოგიასა და ფოლკლორს. 

## ბიბლიოგრაფია
* Собр. соч., т. 1–6, 8, 16, СПб.–М.–Л., 1908–38 (დაუმთავრებელია).
* Историческая поэтика, изд. В. М. Жирмунского, Л., 1940.

## ლიტერატურა
* Гудзий Н. К., Гусев В. Е. Веселовский, Александр Николаевич // Краткая литературная энциклопедия / Гл. ред. А. А. Сурков. — М. : Советская энциклопедия, 1962—1978.
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფილოლოგები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
პიეტრო ვესკონტე

მინი|ვესკონტის პორტოლანის ფრაგმენტი საქართველოს სანაპიროს გამოსახულებით.
**პიეტრო ვესკონტე** () — XIV საუკუნის იტალიელი კარტოგრაფი, ამ დარგის ერთ-ერთ პირველი პროფესიონალი.

დაიბადა გენუაში, თუმცა ძირითადად ვენეციაში მოღვაწეობდა. ვესკონტეს ეკუთვნის როგორც პორტოლანები (საზღვაო რუკები), ასევე მსოფლიოს სხვადასხვა რუკები. 

ვესკონტეს მიერ დაახლ. 1320 წელს შედგენილ შავი ზღვის პორტოლანზე საქართველოს სანაპიროსთან მოთავსებულია ორი დროშა. სებასტოპოლისთან (სოხუმთან) დატანილ დროშაზე გამოსახულია ერთი დიდი ჯვარი, ხოლო ოთხ მინდორში მოთავსებულია ოთხი შავი წერტილი. ფაზისთან (ფოთთან) აღმართულია მეორე, ერთჯვრიანი დროშა. 1320 წლის მსოფლიოს რუკაზე შავი ზღვა, ისევე როგორც ხმელთაშუა ზღვის სივრცე, ლამის თანამედროვე სიზუსტით არის დატანილი. კასპიის ზღვა პირველად პტოლემაიოსის შემდეგ, მსოფლიო ოკეანეს აღარ უკავშირდება. „რკინის კარიბჭე“ — დერბენდი და კასპიის მთები სწორადაა მოთავსებული შავ და კასპიის ზღვებს შორის. გოგისა და მაგოგის ხალხები ვესკონტემ უკიდურეს აღმოსავლეთში, ოკეანესთან გადაანაცვლა. შავ და კასპიის ზღვებს შორის გაირჩევა სამი წარწერა: ორჯერ — Georgia, ერთხელ — Colcia. არ არის გამორიცხული, ვესკონტეს ორი საქართველო და ერთი კოლხეთი აღნიშნავდეს დასავლეთ საქართველოს, აღმოსავლეთ საქართველოს და სამცხეს.

## ლიტერატურა
* თვარაძე ა., საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში (XII–XVI საუკუნეთა ისტორიოგრაფიული და კარტოგრაფიული მასალის საფუძველზე), თბ., 2004.

* Almagia R., Monumenta cartographica Vaticana, t. 1, 1944.
* Portulane, Seekarten vom 13. bis zum 17. Jahrhundert, hrsg. von Monique de la Roncière und Michel Mollat du Jourdin, Münch., 1984.

კატეგორია:იტალიელი კარტოგრაფები
კატეგორია:XIV საუკუნის ადამიანები
იუზა ვერულავა

**იუზა შალვას ძე ვერულავა** (დ. 1 ივნისი, 1944, თბილისი, — გ. 1 იანვარი, 2009, იქვე) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი მართვის სისტემების დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (1998). საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრი (2005) და საერთაშორისო საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2002). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი (1966). 1967 წლიდან მუშაობდა თბილისის ავტომატიზაციის საშუალებათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1975-1985 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტრონული გამომთვლელი მანქანების კათედრაზე; 1985 წელს ვერულავამ ჩამოაყალიბა არქიტექტურასა და მშენებლობაში ავტომატიზებული პროექტირების სისტემების კათედრა, სადაც მოღვაწეობდა სიცოცხლის ბოლომდე. 

ვერულავას სამეცნიერო კვლევის მიმართულებაა განაწილებულ-პარამეტრებიანი ობიექტების ოპტიმალური მართვის საკითხები, რთული ტექნიკური ობიექტების იდენტიფიკაციის თეორია, სტოქასტიკური სისტემების მათემატიკური მოდელირება. მან დაამუშავა შენობათა სეისმომედეგობის გაანგარიშების ახალი პრინციპი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2002).
## ბიბლიოგრაფია
* დიდმასშტაბიანი სისტემების კვლევის მაგნიტური მოდელები, თბ., 2002 (თანაავტ.).
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1966)
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ოთარ ვერულავა

**ოთარ გიორგის ძე ვერულავა** (დ. 24 იანვარი, 1945, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი მართვის სისტემების დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993), პროფესორი (1994). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი (1967). მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ელექტრონიკის, ავტომატიკისა და ტელემექანიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ინფორმაციის გარდაქმნის განყოფილებაში. 1975 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში ავტომატური მართვის კათედრაზე. 1998 წელს ვერულავას ინიციატივით შეიქმნა ხელოვნური ინტელექტის კათედრა, რომელსაც დღემდე ხელმძღვანელობს. ვერულავას სამეცნიერო მოღვაწეობის სფეროა ხელოვნური ინტელექტის თეორიის მახასიათებლები, კლასტერირების თეორია, გადაწყვეტილებათა მიღება და აღწერების აგება სახეთა ამოცნობაში.

## ბიბლიოგრაფია
* ხელოვნური ინტელექტის საფუძვლები კრიპტოგრაფიაში, თბ., 2008.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
თეიმურაზ ვეფხვაძე

**თეიმურაზ ვალერიანის ძე ვეფხვაძე** (დ. 1 მარტი, 1944, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1996). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1966). 1970-1994 წლებში მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ზოგადი და უმაღლესი მათემატიკის კათედრებზე, 1995-2006 წლებში — ფიზიკის ფაკულტეტზე, 2006 წლიდან — ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტზე, 1996 წლიდან (შეთავსებით) — პედაგოგთა კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების ცენტრალურ ინსტიტუტში. 2001-2005 წლებში იყო საქართველოს მათემატიკოსთა კავშირის პრეზიდენტი. ვეფხვაძის კვლევის ძირითადი მიმართულებაა რიცხვთა წარმოდგენა დადებითად განსაზღვრული კვადრატული ფორმებით და მასთან დაკავშირებული საკითხები კვადრატულ ფორმათა ანალიზური არითმეტიკიდან. არის მათემატიკაში სასკოლო სახელმძღვანელოების ავტორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით, თსუ-ის ოქროს მედლით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1944
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მდიდარი მამა ღარიბი მამა

**„მდიდარი მამა ღარიბი მამა“** *(ინგლ. Rich Dad Poor Dad)* —  რობერტ კიოსაკის და შარონ ლეჩტერის წიგნი პირად ფინანსებზე, რომელიც 1997 წელს დაიწერა. კიოსაკი მხარს უჭერს ფინანსური წიგნიერების (ფინანსური განათლება), ფინანსური დამოუკიდებლობისა და სიმდიდრის ჩამოყალიბების მნიშვნელობას. „მდიდარი მამა ღარიბი მამა“ დაწერილია იგავების ნაკრების სტილში, რომელიც ეფუძნება კიოსაკის ცხოვრებას. სახელად „მდიდარი მამა“ მისი საუკეთესო მეგობრის მამაა, რომელმაც სიმდიდრე მეწარმეობით და ინვესტიციებით დააგვროვა, ხოლო „ღარიბი მამა“ ამტკიცებენ, რომ არის კიოსაკის მამა, რომელიც მისი თქმით, მთელი ცხოვრება ბევრს მუშაობდა, მაგრამ არასოდეს მიუღია ფინანსური უზრუნველყოფა. კიოსაკის "მდიდარი მამის" არსებობა დაუმტკიცებელი რჩება და არ არსებობს არანაირი დოკუმენტი კიოსაკის სავარაუდო დიდი სიმდიდრის შესახებ, რომელიც მიღებული იყო „მდიდარი მამა ღარიბი მამას“ გამოქვეყნებამდე.

## სიუჟეტი
ავტორი ახალგაზრდა ბიჭია, რომელიც აკვირდება ორი მამის კონტრასტულ ფინანსურ აზროვნებასა და ქცევას. მისმა ღარიბმა მამამ, რომელსაც მაღალი თანამდებობა ეკავა განათლებაში, ხაზს უსვამდა აკადემიური წარმატების, სამუშაო უსაფრთხოებისა და საკუთარი შესაძლებლობების ფარგლებში ცხოვრების მნიშვნელობას. მეორეს მხრივ, მის მდიდარ მამას, წარმატებულ მეწარმეს, სჯეროდა აქტივების შენების, გონივრული ინვესტიციების და ფინანსური ცოდნის შეძენის. იგი აღწერს, თუ როგორ ასწავლის მდიდარი მამა ავტორს და მის მეგობარს ფინანსებს, რეალური ცხოვრებისეული სიტუაციების გამოყენებით. მთლიანი წიგნის განმავლობაში კიოსაკი აღწერს მისი და მდიდარი მამის საუბარს, რომელიც ხელმძღვანელობდა მას ფულის, სიმდიდრის შექმნისა და ფინანსური დამოუკიდებლობის სხვადასხვა ასპექტებზე. კიოსაკი ხაზს უსვამს აქტივების შეძენის მნიშვნელობას, რომლებიც ქმნიან შემოსავალს, როგორიცაა უძრავი ქონება და ბიზნესი. იგი ასევე საუბრობს ფინანსური განათლების აუცილებლობაზე და მოუწოდებს მკითხველს, გააკონტროლონ თავიანთი ფინანსური ბედი შესაძლებლობების ძიებით, შეცდომებზე სწავლით და ფულის შესახებ უწყვეტი სწავლებით. ეს წიგნი არა მხოლოდ მიზნად ისახავდა იდეების შექმნას იმის შესახებ, თუ როგორ გამხდარიყვნენ უფრო მდიდარნი, არამედ ეს წიგნი ამოტივირებს მკითხველს, რომ იმუშაონ არა სხვებისთვის არამედ საკუთარი თავისთვის. 

## გამოცემის წარმატება
წიგნი ჩვეულებრივ გამოქვეყნდა 1997 წელს, შემდეგ კი კომერციულად აიღეს და გახდა New York Times-ის ბესტსელერი. მას შემდეგ გაიყიდა 32 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი და ძალიან გაპოპულარულდა. კიოსაკი ყურადღებას ამახვილებს თოქ-შოუებზე და რადიო შოუებზე, რომელთაგან *The Oprah Winfrey-*ის შოუმ უდიდესი გავლენა მოახდინა წიგნის გაყიდვაზე. 2017 წლის აპრილში გამოიცა 20th Anniversary გამოცემა და ამ გამოცემის წინასიტყვაობაში კიოსაკი ამტკიცებს, რომ წიგნის დაახლოებით 40 მილიონი ეგზემპლარი გაიყიდა მთელ მსოფლიოში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ფინანსური დამოუკიდებლობა

## სქოლიო
კატეგორია:პირადი ფინანსები
კატეგორია:1997 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
ნინო ვეფხვაძე

**ნინო რევაზის ასული ვეფხვაძე** (დ. 6 დეკემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ექიმი-რადიოლოგი, პრევენციული მედიცინის სპეციალისტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1999).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1979). 1986-1987 წლებში იყო თბილისის ენდოკრინოლოგიური დისპანსერის რადიოიზოტოპური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის გამგე, 1996-2007 წლებში — თსსუ-ის პრევენციული მედიცინის კათედრის გამგე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კათედრის პროფესორი, 2007-2009 წლებში — თსსუ-ის პრევენციული მედიცინის დეპარტამენტის, ხოლო 2009 წლიდან — თსსუ-ის ჰიგიენისა და სამედიცინო ეკოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, სრული პროფესორი. ვეფხვაძის კვლევის ძირითადი მიმართულებებია გარემოს რადიაციული ფონების, რადიონუკლიდების მიგრაციისა და ონკოლოგიურ დაავადებათა ეპიდემიოლოგიის საკითხები. მან თანაავტორებთან ერთად შეადგინა საქართველოს რადიაციული რუკა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჰიგიენისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
რევაზ ვეფხვაძე

**რევაზ იასონის ძე ვეფხვაძე** (დ. 14 მაისი, 1926, თბილისი, — გ. 27 დეკემბერი, 2001, იქვე) — ქართველი რენტგენოლოგ-რადიოლოგი და ონკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1969), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1986).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1948). 1955–1958 წლებში მუშაობდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის რენტგენო-რადიოლოგიის კათედრაზე. 1958–1966 წლებში იყო რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის რადიოიზოტოპური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, 1972–1977 წლებში — დირექტორი, 1989 წლიდან — ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის დირექტორი, 1999 წლიდან — ონკოლოგიის ეროვნული ცენტრის სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე, 1972–2001 წლებში — საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი რადიოლოგი, საქართველოს რენტგენოლოგ-რადიოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. დააარსა საქართველოს თერმოგრაფისტთა სკოლა. ვეფხვაძე იკვლევდა ონკოლოგიურ დაავადებათა ადრეული დიაგნოსტიკისა და სხივური მკურნალობის აქტუალურ საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1997).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ქართველი რენტგენოლოგები
კატეგორია:ქართველი რადიოლოგები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კონსტანტინე ვეფხვაძე

**კონსტანტინე ფარნაოზის ძე ვეფხვაძე** (დ. 7 აპრილი, 1898, სოფელი ზვარე, ახლანდელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 29 დეკემბერი, 1974, თბილისი) — ქართველი ონკოლოგი, მეცნიერული ონკოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1938), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1924). 1945-1974 წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის ონკოლოგიის კათედრას. ვეფხვაძის სამეცნიერო შრომები ეძღვნება თეორიულ და კლინიკურ ქირურგიასა და ონკოლოგიის აქტუალურ საკითხებს. შეადგინა ზოგადი ქირურგიის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე (1933). იყო საქართველოს და თბილისის ონკოლოგთა სამედიცინო-სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე (1955-1974). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
## ბიბლიოგრაფია
* ლულოვანი ძვლების ოსტეოგენური სარკომები, თბ., 1936.
* კიბო, თბ., 1948; ავთვისებიანი სიმსივნეები, თბ., 1952.
* ონკოლოგია, თბ., 1967 (მე-2 გამოც. – 1975).
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1974
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ონკოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვეფხვის დატირება

**ვეფხვის დატირება** — მონადირეთა უძველესი ჩვეულება საქართველოში, ტოტემისტური რწმენის გადმონაშთი: მონადირე თითქოს ნანობს ნადირის მოკვლას, ბოდიშს იხდის მის წინაშე. 

ვეფხვს რამდენი ზოლიც ჰქონდა, იმდენი დატირება უნდა თქმულიყო. ვეფხვის დატირების ტექსტი შემორჩენილია ხალხურ პოეზიაში ლექს-ფორმულების სახით.
## ლიტერატურა
* ვირსალაძე ე., ქართული სამონადირო ეპოსი, თბ., 1964.

კატეგორია:ქართული ფოლკლორი
რუდი პანკოუ

**რუდი პანკოუ** ( დ. 12 აგვისტო, 1998, ფერბენკსი, ალასკა) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია ჯეიჯეი მეიბანკის როლის შესრულებისთვის Netflix-ის თინეიჯერულ დრამაში „გარე ნაპირი“.

## ბიოგრაფია 
რუდი პანკოუ დაიბადა და გაიზარდა ქალაქ ფერბენკსში, ენდრიუ და პენი პანკოუების ოჯახში. ინტერესი მსახიობობის მიმართ გაუჩნდა საშუალო სკოლაში Youtube-ის მეშვეობით. დადიოდა კეტჩიკანის საშუალო სკოლაში, სადაც თამაშობდა ფეხბურთს და მონაწილეობდა სხვადასხვა სპორტულ აქტივობებში. თავდაპირველად რუდი ფიქრობდა კულინარიურ სკოლაში სწავლაზე, მაგრამ გადაწყვიტა გამხდარიყო მსახიობი და 2016 წელს შეუერთდა სამსახიობო ინსტიტუტს.

მოგვიანებით რუდი შეუერთდა მაიკლ ვულსონის სტუდიას, სამსახიობო უნარების განსავითარებლად. კურსის დამთავრების შემდეგ დაიწყო თეატრში თამაში. თეატრში მოღვაწეობის პერიოდში შეასრულა როლები სპეკტაკლებში „მაკნატუნა“, „მერი პოპინსი“ და „ოლივერ ტვისტი“.

## კარიერა 
2020 წელს დაიწყო ჯეიჯეი მეიბანკის როლის შესრულება Netflix-ის თინეიჯერულ დრამაში „გარე ნაპირი“, რომლის სიუჟეტიც მიჰყვება მოზარდთა ორი ჯგუფის კონფლიქტს განძის ძიებაში. შოუმ მოიპოვა გლობალური პოპულარობა.

რუდი გამოჩნდა ისეთი ჟურნალების გარეკანზე, როგორებიცაა: Tings, Icon, Vestail და Behind the Blinds.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Rudy Pankow — IMDb-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯოფრი ჰინტონი

**ჯოფრი ევერესტ ჰინტონი** (; დ. 6 დეკემბერი, 1947, ლონდონი) — ბრიტანელ-კანადელი კოგნიტოლოგ-ფსიქოლოგი და მეცნიერი ინფორმატიკის დარგში. ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (ჯონ ჰოპფილდთან ერთად, 2024).

1970 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი (ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის ბაკალავრი), 1978 წელს მიიღო ედინბურგის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ხელოვნური ინტელექტის დარგში. 1978-1982 წლებში სადოქტოროს შემდგომ სამუშაოზე იყო სასექსისა და სან-დიეგოს კალიფორნიის უნივერსიტეტებში (აშშ). 1982-1987 წლებში კომპიუტერულ მეცნიერებას ასწავლიდა კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტში, 1987-1998 წლებში და 2001 წლიდან — ტორონტოს უნივერსიტეტის პროფესორი. 1998-2001 წლებში სათავეში ედგა მის მიერვე დაფუძნებულ გეტსბის გამოთვლითი ნეირომეცნიერების განყოფილებას ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში. 2013-2023 წლებში ჰინტონი იყო კომპანია „გუგლის“ თანამშრომელი.

ჰინტონის კვლევებმა ნეირონული ქსელების მოდელების შესახებ რევოლუციური ცვლილებები შეიტანა ხელოვნური ინტელექტის განვითარებაში (ამის გამო მას „ხელოვნური ინტელექტის“ ნათლიმამასაც უწოდებენ). განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი წვლილი უკუპროპაგაციული მოდელის, ბოლცმანის მანქანის, განაწილებული სისტემების სფეროებში. 2023 წლიდან ჰინტონი თავადვე ხშირად აკრიტიკებს ხელოვნური ინტელექტის ტექნოლოგიას მისი შესაძლო დამაზიანებელი მხარეების გამო.

ჰინტონს მიღებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ჯილდო, მ. შ. კოგნიტური მეცნიერების საზოგადოების მიერ დაწესებული დევიდ რუმელჰარტის პრემია (2001), კანადის გერჰარდ ჰერცბერგის ოქროს მედალი (2010), ტიურინგის პრემია (იოშუა ბენგიოსა და იან ლეკუნთან ერთად, 2018). 2024 წელს ჰინტონს ჯონ ჰოპფილდთან ერთად ხელოვნური ინტელექტის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკაში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი შედის კახეთის მხარის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 ქალაქი, 14 ტერიტორიული ორგანო და 67 სოფელი. ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან არეშფერანის, აფენის, ბაისუბნის, გიორგეთის, ვარდისუბნის, კაბლის, კართუბნის, ლელიანის, მაწიმის, ნინიგორის, ფონის, შრომის, ცოდნისკარის და ჭიაურის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ფართობია 890,2 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 41 678 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 46.8 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი ლაგოდეხი. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის კაბალი (3 238 ადამიანი), ლაგოდეხიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ბებურიანი (38 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
რუკაზე ციფრებით აღნიშნულია:
* 1 — ვარდისუბანი
* 2 — ქვემო გურგენიანი
* 3 — კართუბანი
* 4 — წიფლისწყარო
* 5 — ცოდნისკარი
* 6 — ზემო გურგენიანი
* 7 — ნინიგორი
* 8 — გელათი
* 9 — ქვემო ხეჩილი
* 10 — ყარაჯალა
* 11 — ზემო ნაშოვარი
* 12 — ქვემო ნაშოვარი
* 13 — ფიჩხისბოგირი
* 14 — ქვემო ფონა
* 15 — ვერხვისმინდორი
* 16 — ბებურიანი
* 17 — მეორე ლელიანი
* 18 — ლელიანი
* 19 — ბალთა
* 20 — მირსკისეული
* 21 — ქევხიანი

## სქოლიო
*
კატეგორია:კახეთის მხარის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
პორტუგალია მინიატურებში

მინი| პორტუგალია მინიატურებში. მთავარი კარი.
მინი| პორტუგალიურენოვანი ქვეყნები - მოზამბიკის პავილიონი.
მინი| კუნძულოვანი პორტუგალიის პავილიონი  აზორის კუნძულებზე.
მინი| მონუმენტური პორტუგალია - კოსტიუმების მუზეუმი.
მინი| რეგიონალური სახლები.
**პორტუგალია მინიატურებში ()** — მინიატურული პარკი, რომელიც შექმნილია და აშენდა ესტადო-ნოვოს დროს, როგორც რეკრეაციული, საგანმანათლებლო და ტურისტული სივრცე, რათა წარმოაჩინოს პორტუგალიური კულტურისა და მემკვიდრეობის ასპექტები პორტუგალიასა და მთელ მსოფლიოში. 

პარკი მდებარეობს ქალაქ კოიმბრას კოიმბრას რაიონში (პორტუგალია).

## ისტორია
პარკის მშენებლობა დაიწყო 1938 წელს, პროფესორ ფერნანდო ბისაია ბარეტოს ინიციატივით, არქიტექტორ კასიანო ბრანკოს პროექტით და გაიხსნა 1940 წლის 8 ივნისს, რის გამოც მისი დიზაინი და არქიტექტურა ძლიერ არის განმსჭვალული ესტადო-ნოვოს სულისკვეთებით. მისი მშენებლობა სამ ეტაპად განხორციელდა:

* *პირველი ეტაპი*, 1938-დან 1940 წლამდე, შედგება პორტუგალიის რეგიონალური სახლების ჯგუფისგან: ტრაზ-უჟ-მონტიშისა და მინჰოს მამულები, ტიპიური სახლები ბაღებით ქვეყნის თითოეული რეგიონიდან,  სამლოცველოები, წყლის წისქვილები და ქვის სვეტები. ამ ბირთვს ეკუთვნის კოიმბრას კომპლექსიც, სივრცე, სადაც ქალაქის უმნიშვნელოვანესი ძეგლებია წარმოდგენილი;
* *მეორე ეტაპი* მოიცავს ეგრეთ წოდებულ „მონუმენტალურ ზონას“, სივრცეს, რომელიც ასახავს ყველაზე წარმომადგენლობით ძეგლებს ქვეყნის ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით.
* *მესამე ეტაპი*, რომელიც დასრულდა 1950-იანი წლების ბოლოს, მოიცავს იმდროინდელი საზღვარგარეთის პროვინციების მონუმენტურ და ეთნოგრაფიულ წარმოდგენას აფრიკაში, მაკაოში, პორტუგალიის ინდოეთსა და პორტუგალიურ ტიმორში, რომელიც გარშემორტყმულია ამ რეგიონების მშობლიური ფლორის მაგალითებით. იგი ასევე მოიცავს ბრაზილიის და აზორისა და მადეირას არქიპელაგის წარმომადგენლობებს.

დოკუმენტაციების ცენტრში, „Bissaya Barreto"-ში არის რამდენიმე დოკუმენტი პარკის ისტორიის შესახებ, მათ შორის გეგმები, არქიტექტურული ნახაზები და ძველი საფოსტო ბარათები .

პარკში 2005 წელს 283 ათასი ვიზიტორი იყო. 2007 წელს - 331 ათასი, 2012 წელს - 211 ათასი, 2014 წელს კი - 228 ათასი ვიზიტორი.

## მახასიათებლები
პარკს ახასიათებს შემცირებული მასშტაბების შენობები, რომლებიც წარმოადგენს პორტუგალიური კულტურის ძეგლებსა და კულტურული მემკვიდრეობის სხვა ელემენტებს  პორტუგალიასა და მთელ მსოფლიოში. დღესდღეობით იგი ორგანიზებულია შვიდ ზონად: 

* პორტუგალიურენოვანი ქვეყნები;
* კუნძული პორტუგალია ( აზორის კუნძულები და მადეირა );
* მონუმენტური პორტუგალია;
* კოიმბრა;
* რეგიონალური სახლები;
* ბავშვთა სახლი;
* საბავშვო მოედანი.

გარდა ამისა, ვიზიტორებს შეუძლიათ ეწვიონ რამდენიმე თემატურ მუზეუმს, ესენია:

* კოსტიუმების მუზეუმი;
* საზღვაო ძალების მუზეუმი; 
* ავეჯის მუზეუმი.

ფართს ასევე აქვს სველი წერტილები, საჩუქრების მაღაზია და კაფეტერია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Portugal dos Pequenitos
* Portugal dos Pequenitos
## სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XX საუკუნეში დაარსებულები ევროპაში
კატეგორია:პორტუგალიის მუზეუმები
სანტიაგო-ტესტიტლანი

**სანტიაგო-ტესტიტლანი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სოლა-დე-ვეგის რაიონში, სიერა-სურ-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 930 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 251.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 19.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ჭიდაობა

**ჭიდაობა** — საბრძოლო ხელოვნების სახეობა და საბრძოლო სპორტი, რომელიც გულისხმობს მოწინააღმდეგეზე უპირატესობის მოპოვებას სხვადასხვა ილეთების გამოყენებით (მოჭიდება, დაგდება, გადატრიალება, ფეხის დასმა, მოცელვა და სხვა.), გარკვეული წესების ფარგლებში. 

ჭიდაობის მრავალი სახეობა არსებობს: თავისუფალი ჭიდაობა, ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა, სამბო, კოლეგიური ჭიდაობა (Collegiate wrestling), სასროლი ჭიდაობა (Shoot wrestling), ლუტა-ლივრე, სუმო,  ინდური ჭიდაობა (კუშტი), ძიუდო და მრავალი სხვა. ჭიდაობის კიდევ ერთი პოპულარული სახეობაა რესლინგი, რომელიც *სპორტული თეატრის* სახეობაა. 

ჭიდაობა პირველად გაჩნდა ძველი ბერძნული ოლიმპიური თამაშების მე-18 ოლიმპიადის დროს, ძვ. წ. 708 წელს. მისი სახელი მომდინარეობს ანგლო-საქსური სიტყვიდან *wræstlunge*, რომელიც „ბრწყინვალე დარბაზს“ ნიშნავს.

## ისტორია
მინი|ეგვიპტურ რელიეფზე ასახული ჭიდაობის სცენა
მინი|ძველი ბერძნული რელიეფი, ძვ. წ. 500 წელი
ჭიდაობა საბრძოლო სპორტის ერთ-ერთ უძველეს სახეობას წარმოადგენს. მისი წარმოშობა დაახლოებით 15000 წლით თარიღდება, საფრანგეთში აღმოჩენილი გამოქვაბულის ნახატების მიხედვით. ბაბილონურ და ეგვიპტურ რელიეფებზე გამოსახულნი არიან მოჭიდავეები, რომლებიც იყენებენ დღევანდელ სპორტში ცნობილ სხვადასხვა ილეთებს. ჭიდაობის შესახებ ლიტერატურული ცნობები ჯერ კიდევ ძველ აღთქმასა და ძველ ინდურ ვედებში გვხვდება. „წიგნი დაბადებისა“-ში ნათქვამია, რომ  იაკობი ღმერთს ან ანგელოზს ეჭიდავებოდა. ილიადაში, რომელშიც ჰომეროსი  ტროას ომის შესახებ მოგვითხრობს, ასევე ნახსენებია ჭიდაობა.

ძველ საბერძნეთში ჭიდაობას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა ლეგენდებში, ლიტერატურასა და ფილოსოფიაში. იგი, განსაკუთრებული სისასტიკით გამორჩეული, უძველესი ოლიმპიური თამაშების ძირითადი სპორტი იყო. ძველი რომაული ჭიდაობა ჰგავს ძველ ბერძნულს, ვინაიდან რომაელებმა მრავალი ასპექტი უცვლელად გადაიტანეს, მაგრამ სხვადასხვა წესების დანერგვით იგი ნაკლებად სასტიკი გახადეს. ჭიდაობა მოხსენიებულია როგორც ძველ ბერძნულ, ასევე რომაულ ლიტერატურაში. მრავალი ისტორიული ფილოსოფოსი და ლიდერი  ხშირად მოიხსენიებდა სპორტს საკუთარ ნაშრომებში, მათ შორის პლატონი, სოკრატე, არისტოტელე, ქსენოფონტე, ეპიქტეტე, სენეკა, პლუტარქე და მარკუს ავრელიუსი. დიკაერქუსი წერდა, რომ პლატონი  ისთმის თამაშებზე ჭიდაობდა. 

შუა საუკუნეებში, V-XV საუკუნეებში, ჭიდაობამ შეინარჩუნა პოპულარობა და მრავალი სამეფო ოჯახის, მათ შორის ინგლისში, საფრანგეთსა და იაპონიაში, განუყოფელი ნაწილი გახდა.

1904 წლიდან მოყოლებული, ჭიდაობა ოლიმპიური თამაშების უდიდესი ნაწილი გახდა.

## სქოლიო
კატეგორია:საბრძოლო ხელოვნება
კატეგორია:სპორტის სახეობები