open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ერზია ენა

**ერზია** (თვითსახელწოდება — эрзянь кель) — ენა, რომელზეც მორდვეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები დაახლოებით 37 000 ადამიანი საუბრობს. ამ ენაზე მოსაუბრე დიასპორა ასევე არსებობს სომხეთში, ესტონეთში და ცენტრალური აზიის ქვეყნებში. სამწერლობოდ გამოიყენება კირილიცა.

ერზია მიეკუთვნება ურალური ენების მორდვულ შტოს. ის ყველაზე ახლოს მოქშასთან დგას, თუმცა აქვს განსხვავებული ფონეტიკა, მორფოლოგია და ლექსიკა.

## ლიტერატურა 
*A.I. Bryzhinskiy, O.V. Pashutina, Ye.I. Chernov. Писатели Мордовии Биобиблиографический справочник. Saransk: Mordovskoye Knizhnoye Izdatelystvo, 2001. .
*Vasilij D'omin. Сюконян тенк... Эрзянь писательде ёвтнемат. Saransk, 2005. .
*Ksenija Djordjevic & Jean-Leo Leonard. Parlons Mordve. Paris: L'Harmattan, 2006, .

## რესურსები ინტერნეტში 
* Эрзянский язык
* Erzya - Finnish/English/German/Russian dictionary (robust finite-state, open-source)
* Russian-Moksha-Erzya Dictionary
* Russian-Erzya Dictionary

კატეგორია:რუსეთის ენები
კატეგორია:ყაზახეთის ენები
კატეგორია:სომხეთის ენები
კატეგორია:ყირგიზეთის ენები
ალისონ ბეკერი

**ალისონ რამსეს ბეკერი** (; დ. 2 ოქტომბერი, 1992, ნოვო ჰამბურგო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, ამპლუით მეკარე. თამაშობს პრემიერ ლიგის კლუბ „ლივერპულში“, რომელმაც ის 2018 წელს იტალიური „რომასგან“ 72 მილიონი ევროს სანაცვლოდ შეიძინა. ალისონი საკუთარი ქვეყნის ნაკრების კარს დარაჯობდა ისეთ პრესტიჟულ საფეხბურთო ტურნირებზე, როგორებიცაა მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი და კოპა ამერიკა.

2019 წელს ალისონმა „ლივერპულთან“ უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის, ხოლო ეროვნულ ნაკრებთან ერთად კოპა ამერიკის მოგება მოახერხა.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ინტერნასიონალი 
* გაუშუს ლიგა (4): 2013, 2014, 2015, 2016

;  ლივერპული
* პრემიერ ლიგა: 2019–20
* ფიფა-ს საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი: 2019
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2018–19

### სანაკრებო
;  ბრაზილია 
* კოპა ამერიკა: 2019

## რესურსები ინტერნეტში
* ალისონ ბეკერი  — ფიფა-ს ჩანაწერი
* ალისონ ბეკერი — უეფა-ს ჩანაწერი
* ალისონ ბეკერი — BDFA
* ალისონ ბეკერი — BDFutbol
* ალისონ ბეკერი — ESPN FC
* ალისონ ბეკერი — FootballDatabase.eu
* 
* ალისონ ბეკერი — playmakerstats.com
* 
* 
* ალისონ ბეკერი — Sport Club Internacional
* ალისონ ბეკერი — Transfermarkt

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინტერნასიონალის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მომღერალასებრნი

**მომღერალასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა.

მათი სხეულის სიგრძეა 10–18 სმ, საშუალოდ 12 სმ. ნისკარტი წვრილი, ბასრი, იშვიათად გაბრტყელებულია, დასაწყისში ჯაგრიანი, ოდნავ ქვევითაა მოღუნული; ფეხები სუსტია. შეფერილი არიან ზეთისხილისფრად, მომწვანო-მოყვითალოდ ან რუხად და შეხამებულია ყვითელ, წითელ, შავ ან რუხ-ცისფერ ტონებთან; ზოგიერთ სახეობას აქვს მურა და თეთრი, ჭრელი შეფერილობა; დამახასიათებელია თავისა და ტანის წინა ნაწილის განსხვავებული შეფერვა

ცნობილია 18–27 გვარის 108–124 სახეობა. გავრცელებული არიან ამერიკაში ალასკიდან და ლაბრადორიდან ჩრდილოეთ არგენტინამდე. ზამთარში, ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში სხვა მწერიჭამია ფრინველებთან შერეული მომთაბარე გუნდები გვხვდება. ზოგიერთი სახეობა ჯამის ფორმის ბუდეს მიწაზე აგებს, რაშიც მცენარეულ სამშენებლო მასალას იყენებს, ზოგიერთი კი ხის ტანზე სიცარიელეებს (ფუღუროებს) იკავებს საბუდრად. ბუდეს აშენებს დედალი.

ბინადრობენ სხვადასხვა პირობებში, მაგრამ უპირატესად მეხეური ფრინველებია. იკვებებიან მწერებით. დებენ 2–5 კვერცხს. ზოგიერთი კარგად გალობს. 3 სახეობა და 2 ქვესახეობა შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* New World warblers (Parulidae)  information, including 81 species with videos and 100 with photographs at the Internet Bird Collection 
* "Chasing Down Warblers" National Geographic News story on seeing 30 warbler species in May 2002 

## სქოლიო
*
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
ოლეგი

**ოლეგი** (ძვ. რუს. Ольгъ, Ѡльгъ; გ. 912) — კიევის რუსეთის მთავარი. მატიანის ცნობით, რიურიკის ნათესავი. ნოვგოროდის მთავარი გახდა რიურიკის გარდაცვალების შემდეგ (879). 882 წელს შეიჭრა კრივიჩების მიწებზე და დაიპყრო მათი ცენტრი სმოლენსკი. დაეშვა რა სამხრეთით დნეპრამდე, აიღო ლიუბეჩი, შემდეგ კიევი, რომელიც თავისი სახელმწიფოს ახალი დედაქალაქი გახდა. 883–885 წლებში შემოიერთა დრევლიანების, სევერიანების, რადიმიჩების მიწები, ხოლო 907 წელს — ვიატიჩების, ხორვატების, დულებების, ტივერების მხარეები, რითაც დაიპყრო აღმოსავლეთ სლავთა ტომების უმრავლესობა. დაპყრობილ ტომებს დააკისრა ხარკი, ისინი აგრეთვე ვალდებული იყვნენ ჯარი გამოეყვანათ ოლეგის დასახმარებლად. წარმატებით ებრძოდა ხაზარებს. 907 წელს ალყა შემოარტყა კონტანტინოპოლს და ბიზანტიის იმპერიას კონტრიბუციის გადახდა აიძულა. 911 წელს მასთან ხელსაყრელი სავაჭრო ხელშეკრულება დადო. გადმოცემის მიხედვით, დაიღუპა გველის ნაკბენისაგან; ეს ფაქტი დაედო საფუძვლად მრავალ ლეგენდასა და გადმოცემას.

## ლიტერატურა 
* Повесть временных лет, ч. 2, Приложения. Статьи и комментарии Д. С. Лихачева. М. — Л., 1950, с. 249—281;
* Левченко М. В., Очерки по истории русско-византийских отношений, М., 1956;
* ოლეგი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

კატეგორია:დაბადებული IX საუკუნე
კატეგორია:შვედეთში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 912
კატეგორია:გველის ნაკბენისაგან გარდაცვლილები
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
კატეგორია:კიევში დასაფლავებულები
კატეგორია:კიევის დიდი მთავრები
კატეგორია:ნოვგოროდის მთავრები
კატეგორია:ძველი რუსეთის მხედართმთავრები
კატეგორია:ვარიაგები
ენიკალი

**ენიკალი** () — სოფელი რუსეთში, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის კურჩალოის რაიონში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1130 ადამიანი.

## დემოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* Почтовые индексы и коды ОКАТО — село Эникали 

## სქოლიო
კატეგორია:კურჩალოიევსკის რაიონის სოფლები
საათლი (ქალაქი)

**საათლი** (აგრეთვე **საოთლი**; ) — ქალაქი აზერბაიჯანში, საათლის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე არაქსის მარჯვენა სანაპიროზე. ბაქოდან 189 კმ-ში. ქალაქის სტატუსი 1971 წელს მიიღო, მანამდე დაბად იწოდებოდა.

მოსახლეობა — 17 900 კაცი (2012).

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:არანის რეგიონის ქალაქები
კატეგორია:საათლის რაიონი
გოგი წულაია

**გიორგი (გოგი) წულაია** (დ. 12 ივნისი, 1963) — ქართველი პოლიტიკოსი და ინჟინერი. საქართველოს მე-3 და მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1963 წლის 12 ივნისს. დაამთავრა ქუთაისის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი. 1983–1985 წლებში მოიხდა სამხედრო სავალდებულო სამსახური. 1985 წელს დაიწყო მუშაობდა ქუთაისის საავტომობილო ქარხანაში მზიდავად. 1985–1988 წლებში იყო ამავე ქარხნის ტექნიკოს-კონსტრუქტორი. 1988–1989 წლებში — ქუთაისის საავტომობილო ქარხნის ინჟინერ–კონსტრუქტორი. 1989-1990 წლებში — ქარხის საამწე მეურნეობის ინჟინერი. 1990 წელს იყო ქუთაისის საავტომობილო ქარხანის ინჟინერ–ტექნოლოგი. 1991–1993 — გამოჩენილ მამულიშვილთა ჩამოსვენების საქველმოქმედო ფონდის ქუთაისის ფილიალის თავმჯდომარის მოადგილე. 1993-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. 1996–1999 წლებში — ძელქვიანის მუნიციპალიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 1999–2000 წლებში — ამავე მუნიციპალიტეტის თავმჯდომარე, 2000–2001 წლებში კი ძელქვიანის მუნიციოალური განყოფილების უფროსი. 2001–2004 წლებში იყო სააქციო საზოგადოება „უნივერსალ–სერვისის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი. 2004–2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები“.

2017 წელს იყო ქუთაისის მერობის კანდიადტი („თავისუფალი საქართველო“), სადაც ხმათა 7,6% მიიღო. არჩევნების შემდეგ განაცხადა პოლიტიკიდან წასვლის შესახებ, თუმცა განცხადებიდან მეორე დღეს წულაიამ გადაწყვეტილება შეცვალა. 

2019 წელს იგი იყო ზესტაფონის მერობის კანდიდატი პარტიიდან „თავისუფალი საქართველო“, მან არჩევნებში 1475 ხმა მიიღო და მესამე ადგილზე გავიდა.

2020 წლის 16 სექტემბერს მიიღო გულის შეტევა და მოათავსეს საავადმყოფოში. 2021 წლის 7 მარტს დატოვა „თავისუფალი საქართველო“. 17 მარტს დააკავეს ქალის მიმართ სექსუალური შევიწროების ბრალდებით, სასამართლომ 19 მარტს პატიმრობა შეუფარდა. ამავე დღეს წულაიას მხარდამჭერი განცხადება გააკეთა შალვა ნათელაშვილმა და მას „პოლიტიკური პატიმარი“ უწოდა.  გათავისუფლდა 1 ივლისს, როდესაც პატიმრობა 6000-ლარიანი გირაოთი შეეცვალა. 2023 წლის 15 თებერვალს თბილისი სააპეალციო სასამართლომ წულაია  სექსუალური ხასიათის სხვაგვარი ქმედების ჩადენის ფაქტზე დამნაშავედ ცნო და სასჯელად თავისუფლების ოთხი წლით აღკვეთა განუსაზღვრა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
გიორგი
იგორი

**იგორი** (, ; გ. 945) — კიევის დიდი მთავარი 912 წლიდან, რიურიკოვიჩთა დინასტიის ფაქტობრივი დამაარსებელი. მემატიანე მის წარმომავლობას ნახევრადლეგენდარულ რიურიკს უკავშირებს. აგრძელებდა თავისი წინამორბედის ოლეგის საქმიანობას, თავისი მმართველობის ქვეშ გააერთიანა დნესტრსა და დუნაის შორის მცხოვრები აღმოსავლეთსლავური ტომები; ჩაახშო დრევლიანების აჯანყება. იყო ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფოს ტიპური მთავარი. 913 წელს ილაშქრა კასპიისპირეთში, მიაღწია ბაქოს და აიღო ბარდავი. 941 წელს წარუმატებლად დაესხა თავს კონსტანტინოპოლს. 944 წელს კვლავ გაილაშქრა ბიზანტიაზე, იმპერატორმა მას გამოსასყიდი შესთავაზა, რის შედეგადაც რუსებსა და ბერძნებს შორის ხელშეკრულება დაიდო. პირველი იყო რუსი მთავრებიდან, რომელიც პაჭინიკებს შეეტაკა; მათთან გააფორმა 5-წლიანი საზავო ხელშეკრულება. მოკლეს დრევლიანებმა, როდესაც განმეორებით მოითხოვა მათგან ხარკი.

აგრეთვე მოიხსენიება როგორც **იგორ მოხუცი**, **იგორ I** და **იგორ რიურიკოვიჩი** (*რიურიკის ძე*).

## ლიტერატურა 
* Повесть Временных лет, ч. 1-2, М. - Л., 1950;
* Греков Б. Д., Киевская Русь, [М.], 1953;
* იგორი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 870-იანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 945
კატეგორია:კიევის დიდი მთავრები
კატეგორია:ძველი რუსეთის მხედართმთავრები
კატეგორია:რიურიკოვიჩები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
პატარა ტბა

**პატარა ტბა** — ტბა საქართველოში, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ივრის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 618 მეტრზე. გამოირჩევა უსწორმასწორო სანაპირო ხაზით.

## რესურსები ინტერნეტში
*პატარა ტბა

კატეგორია:კახეთის მხარის ტბები
აგნეს არბერი

**აგნეს რობერტსონ არბერი** ( დ. 23 თებერვალი, 1879 — გ. 22 მარტი, 1960) — ბრიტანელი მცენარეთა მორფოლოგი და ანატომი, ბოტანიკის ისტორიკოსი და ბიოლოგიის ფილოსოფოსი. დაიბადა ლონდონში, თუმცა ცხოვრების დიდი ნაწილი კემბრიჯში გაატარა, მათ შორის ცხოვრების ბოლო 51 წელი. ის იყო პირველი ქალი ბოტანიკოსი, რომელიც აირჩიეს სამეფო საზოგადოების წევრად (1946 წლის 21 მარტი, 67 წლის ასაკში), რაც საერთო ჯამში სამმა ქალბატონმა შეძლო. ასევე იყო პირველი ქალი, რომელმაც მიიღო ოქროს მედალი ლონდონში ლონინის საზოგადოების მიერ (24 მაისი, 1948 წელი, 69 წლის ასაკში) თავისი წვლილისთვის ბოტანიკის დარგში. მისი სამეცნიერო კვლევები ძირითადად ფოკუსირებული იყო ერთლებნიან, ყვავილოვან მცენარეთა შესწავლაზე. აგნეს არბერმა ხელი შეუწყო მორფოლოგიური კვლევების განვითარებას ადრეულ XX საუკუნეში. მისი უკანასკნელი სამუშაო იყო ბოტანიკის ფილოსოფიის დარგი. 

## ბიოგრაფია
აგნეს არბერი დაიბადა 1879 წლის 23 თებერვალს, ლონდონში. ის იყო ჰენრი რობერტსონის და აგნეს ტერნერისა პირველი შვილი. მას ჰყავდა სამი უმცროსი დედმამიშვილი, დონალდ სტრუან რობერტსონი (რომელიც შემდგომში კემბრიჯის უნივერსიტეტში გახდა ბერძნულის პროფესორი), ჯანეტ რობერტსონი, რომელიც შემდეგში პორტრეტების მხატვარი გახდა და მარგარეტ რობერტსონი. 

რვა წლის ასაკში არბერი დადიოდა ჩრდილოეთ ლონდონის კოლეგიარულ სკოლაში, რომელიც ფრანცეს ბუსმა დააარსა. სკოლის მეცნიერების მასწავლებლის, მის ედით აიტკენის ხელმძღვანელობით, არბერმა აღმოაჩინა საკუთარი სიმპათიები ბოტანიკის მიმართ, არბერმა თავისი კვლევები პირველად სკოლის გაზეთში გამოაქვეყნა 1894 წელს. აქ აბნერი შეხვდა ეთელ სარგანტს, მცენარეების მორფოლოგისტს, რომელიც მეცნიერებათა კლუბს რეგულარულად უტარებდა პრეზენტაციებს. სარგანტი მომავალში გახდა არბერის მენტორი და კოლეგა. 

1897 წელს არბერმა დაიწყო სწავლა ლონდონის უნივერსიტეტულ კოლეჯში. ის დაქორწინდა ედუარდ ალექსანდერ არბერზე (1870-1918) მათ ეყოლათ 1 ბავშვი, მურიელ აგნეს არბერი, რომელიც დაიბადა 1913 წელს, გახდა ბიოლოგი და გარდაიცვალა 2004 წელს.

ლონდონის უნივერსიტეტლ კოლეჯში სწავლამდე ის მუშაობდა სარგანტთან ერთად მის პირად ლაბორატორიაში, სადაც სარგანტმა არბერს გააცნო მიკროტექნიკები, რომლებიც გამოიყენება მცენარეების შესამზადებლად მიკროსკოპული გამოკვლევებისთვის. ის მინიმუმ ერთხელ დაბრუნდა ამ ლაბორატორიაში ზაფხულის არდადეგების დროს. სერგანტმა არბერი დაიქირავა სადღაც 1902-1903 წლებში, როგორც მკვლევარი-ასისტენტი, მცენარეების თესლების სტრუქტურების შესასწავლად. ამ დროს არბერმა გამოაქვეყნა მისი პირველი სამეცნიერო ნაშრომი. მცენარეთა მორფოლოგიის და ფილოსოფიის შესწავლა მომავალში მისი კვლევების მთავარი მიმართულება გახდა.

აგნეს არბერი გარდაიცვალა 1960 წლის 22 მარტს კემბრიჯში (დიდი ბრიტანეთი).

## ლიტერატურა
* 
* Special issue dedicated to Agnes Arber: Annals of Botany, December 2001, Vol.88 No.6
** 
* 
* 
* 
** Pictures of Arber and associates
* Arber MA. 1968. List of published works of Agnes Arber, E. A.N. Arber and Ethel Sargant. Biographical notes by W. T. Stearn. Journal of the Society for the Bibliography of Natural History 4:370–384

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:სამეფო საზოგადოების ქალი წევრები
ენცო ბეარზოტი

**ენცო ბეარზოტი** ( დ. 26 სექტემბერი, 1927, აიელო-დელ-ფრიული, ფრიული-ვენეცია-ჯულია, იტალია — გ. 21 დეკემბერი, 2010, მილანი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა მცველისა და ნახევარმცველის პოზიციაზე. იცავდა „პრო გორიციას“, „ტორინოს“, „ინტერის“, „კატანიის“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1975–1986 წლებში იყო იტალიის ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. მისი ხელმძღვანელობით „სკუადრა აძურამ“ 1982 წელს მესამედ მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული. 

## კარიერა 
### საკლუბო კარიერა 
ენცო ბეარზოტი  საკლუბო კარიერას 1946 წელს, იტალიის სერია B-ს მონაწილე საფეხბურთო კლუბ „პრო გორიციაში“ იწყებს, სადაც 1948 წლამდე თამაშობს. მის რიგებში 39 მატჩში იღებს მონაწილეობას და 2 გოლი გააქვს. 1948 წლიდან 1951 წლამდე „ინტერის“ რიგებშია, სადაც იტალიის სერია A-ს 19 შეხვედრას თამაშობს. 1951–1954 წლებში სერია B-ს პირველობაზე მოასპარეზე „კატანიის“ ღირსებას იცავს (95 მატჩი, 5 გოლი). 1954–1956 წლებში „ტორინოს“ შემადგენლობაშია (65 მატჩი, ერთი გოლი). 1956–1957 წლების სეზონს კვლავ „ინტერის“ რიგებში ატარებს, სადაც ამჯერად 27 შეხვედრაში იცავს გუნდის ღირსებას. 1957 წლიდან „ტორინოს“ უბრუნდება და მომდევნო შვიდი სეზონის განმავლობაში მის შემადგენლობაში აგრძელებს თამაშს. „ბორდოსფერთა“ მაისურით სერია A-ს 164 მატჩში გამოდის მოედანზე და შვიდჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. სათამაშო კარიერას 1964 წელს, ამავე კლუბში ასრულებს.

## მიღწევები
### საკლუბო
; კატანია
* სერია B: 1953–54
; ტორინო
* სერია B: 1959–60
### სამწვრთნელო
; იტალია
* მსოფლიო ჩემპიონატი: 1982
### ინდივიდუალური
* Seminatore d'oro: 1982
* მსოფლიოს წლის საუკეთესო მწვრთნელი World Soccer-ის ვერსიით: 1982
* ევროპის წლის საუკეთესო მწვრთნელის ზეპ ჰერბერგერის ჯილდო: 1982
* Panchina d'Oro სამწვრთნელო მიღწევებისთვის: 1992
* იტალიური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრი: 2011

## ლიტერატურა
* 

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* FIFA Tournaments · Players & Coaches · Enzo Bearzot 
* Daily Telegraph Obituary
* National Football Teams.com

## კომენტარები 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:კატანიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:იტალიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელები
ფრთიანი ჰუსარები

250პქ|მინი|ჰუსარების იერიში
**ფრთიანი ჰუსარები**, ან უბრალოდ **ჰუსარები** () — პოლონეთისა და რეჩ პოსპოლიტის ელიტური კავალერია. ბრძოლის ველზე იბრძოდნენ XVI საუკუნის დასაწყისიდან XVIII საუკუნის შუა წლებამდე. სპეციალიზებული იყვნენ მოწინააღმდეგის ცხენოსანთა ან ქვეითთა საბრძოლო რიგების გარღვევაზე შუბიანი კავალერიული დარტყმით. ჰუსარები შეიქმნენ XV–XVI საუკუნეების მიჯნაზე და წარმოადგენდნენ მძიმე კავალერიის რაზმს სპეციფიკური საბრძოლო ტაქტიკით, შეიარაღებით, დაკომპლექტებით და იყენებდნენ ადვილად ამოსაცნობ გამორჩეულ ატრიბუტებს — ფრთებს (სხვადასხვა ხერხით იყო მიმაგრებული მებრძოლის ზურგზე), ძალიან გრძელ შუბებს წვერში ფლუგერით (პატარა ალამი) და მხეცების ტყავებს. ფრთიანი ჰუსარები მრავალი ათწლეულის განმავლობაში იყვნენ რეჩ პოსპოლიტის მთავარი დამრტყმელი ძალა ჩვეულებრივი ჰუსარებისაგან განსხვავებით, რომლებიც მსუბუქ კავალერიასა და დამხმარე ქვედანაყოფს წარმოადგენდნენ.

ჰუსარები იყვნენ სახალხო ავტორამენტის — პოლონეთის საბრძოლო ტრადიციის დაქირავებული მეომრების ქვედანაყოფი. პოლონეთ-ლიტვის სამხედრო ძალების ყველაზე მრავალრიცხოვანი და ბრძოლისუნარიანი ნაწილი იყო კავალერია, რომელშიც ჰუსარებს უდიდესი ნაწილი ეკავათ. მეომართა დანარჩენი ძალები მათ დამხმარეების როლს თამაშობდნენ, ქვეითების, არტილერიისა და კავალერიის თანამოქმედება ციდად მოწესრიგებული იყო. აქედან გამომდინარე, კავალერია და განსაკუთრებით მისი ყველაზე ბრძოლისუნარიანი ნაწილი — ჰუსარები იყვნენ რეჩ პოსპოლიტის მთავარი სამხედრო ძალა. დიდი ხნის განმავლობაში მთელ ევროპაში არ არსებობდა მათი თანასწორი, დამპირისპირებელი ძალა, რამაც მრავალჯერ მიიყვანა პოლონეთის სამეფო და ლიტვის დიდი სამთავრო გამარჯვებამდე.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კავალერია
ალექსი ფავორსკი

**ალექსი ევგრაფის ძე ფავორსკი** (; დ. 3 მარტი, 1860, პავლოვო —  გ. 8 აგვისტო, 1945, ლენინგრადი) — საბჭოთა ორგანული ქიმიკოსი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. 1929 წლიდან. სოციალისტური შრომის გმირი (1945), სტალინური პრემიის ლაურეატი (1941).

სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო უნივერსიტეტში 1972—1882 წლებში, სადაც იგი ალექსანდრე ბუტლეროვთან მუშაობდა. 1891 წელს დაიცვა დისერტაცია და გახდა ლექტორი.  იყო მისივე დაარსებული ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის პირველი დირექტორი 1934—1938 წლებში. ფავორსკის ძირითადი შრომები ეძღვნება უჯერი ნახშირწყალბადების ქიმიურ საკითხებს, ორგანული ნაერთების იზომერიულ გარდაქმნებს.

## ლიტერატურა
*
*(Favorskii's academic lineage)
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ალექსი ფავორსკი — ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის ავტორები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კონტესინა დე’ ბარდი

**კონტესინა დე’ ბარდი** (; დ. 1390 — გ. 1473) — გამოჩენილი იტალიელი დიდგვაროვანი და ბარდების ძლევამოსილი ოჯახის წარმომადგენელი. 1415 წელს ცოლად გაჰყვა ფლორენციის სენიორ კოზიმო მედიჩის, რომელიც ფლობდა მედიჩების უზარმაზარი ბანკების ქსელს მთელ ევროპაში. მისი შთამომავლები იყვნენ ფლორენციის ჰერცოგი ლორენცო მედიჩი, საფრანგეთის დედოფალი ეკატერინე მედიჩი და ასევე ორი რომის პაპი: ლეო X და კლემენტ VII.

## ბიოგრაფია 
კონტესინა დაიბადა 1390 წელს ფლორენციაში. იგი იყო ადგილობრივი დიდგვაროვნის, ვერნიოს გრაფ ალესანდრო დე’ ბარდისა და მისი ცოლის, კამილა პანოჩიესკის ასული. ბარდების ოჯახი წარმოშობით ბანკირები იყვნენ და ვერნიოს გრაფის წოდება 1343 წელს ჰქონდათ ნაყიდი. 

1415 წელს, ფინანსური პრობლემების მოსაგვარებლად, ალესანდრომ კონტესინა მთელ ევროპაში ცნობილი ბანკირის, ჯოვანი მედიჩისა და პიკარდა ბუერის უფროს ვაჟზე, კოზიმო მედიჩიზე დააქორწინა. მედიჩებს ეს ქორწინება მხოლოდ თავიანთი სტატუსის ასამაღლებლად აწყობდათ, ვინაიდან ბარდების მსგავსად ისინიც ახლად გამდიდრებული ბანკირები იყვნენ. კონტესინამ კოზიმოს ორი მემკვიდრე გაუჩინა და კარგი დიასახლისიც გამოდგა. იგი ზრუნავდა ოჯახის ქონების შენარჩუნება-გაფართოვებასა და მის ერთიანობაზე. 

მრავალწლიანი ქორწინებიდან კოზიმოსა და კონტესინას ორი ვაჟი ეყოლათ. ცნობილია, რომ იგი თავისი შვილივით ზრდიდა კოზიმოს არალეგიტიმურ ვაჟსაც, რომელიც მას ვენეციაში ყოფნის დროს შეეძინა ერთ-ერთი მოახლისგან. 

კოზიმო მედიჩი 1464 წელს გარდაიცვალა და ოჯახს დიდძალი ქონება, მასთან ერთად კი ფლორენციის სენიორის ტახტიც დაუტოვა. ფლორენციის ახალი მმართველი კონტესინას უფროსი ვაჟი, პიერო გახდა, რომლის ცოლთან, ლუკრეცია ტორნაბუონთან კონტესინას შესანიშნავი ურთიერთობა ჰქონდა. მას ასევე ახლო ურთიერთობა ჰქონდა პიეროს ვაჟებთანაც, რომელთაც იგი ისე ზრდიდა, რომ დიდი პოლიტიკური ლიდერები გამხდარიყვნენ, რასაც მიაღწია კიდეც. იგი აგრეთვე აქტიურად ჩნდებოდა მაღალ წრეებში და არ ტოვებდა არცერთ მნიშვნელოვან ღონისძიებას. 

კონტესინა გარდაიცვალა 1473 წლის ოქტომბერში. მისმა შვილიშვილმა ლორენცომ, მის პატივსაცემად, თავის ერთ-ერთ ასულს კონტესინა დაარქვა. 

## შვილები 
# პიერო (1416-1469), ფლორენციის სენიორი, ცოლად შეირთო ლუკრეცია ტორნაბუონი, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა;
# ჯოვანი (1421-1463), ცოლად შეირთო ჯინევრა ალესანდრი, რომელთანაც ერთი ვაჟი შეეძინა;

## ლიტერატურა 
* Pernis, Maria Grazia; Adams, Laurie (2006). Lucrezia Tornabuoni de' Medici and the Medici family in the fifteenth century. New York: Peter Lang Publishing, Inc. ISBN 0820476455.
* Tomas, Natalie R. (2003). The Medici Women: Gender and Power in Renaissance Florence. Aldershot: Ashgate. ISBN 0754607771.

კატეგორია:დაბადებული 1390
კატეგორია:გარდაცვლილი 1473
კატეგორია:მედიჩები
გიუნტერ ბლობელი

**გიუნტერ ბლობელი**(დ. 21 მაისი, 1936 — გ. 18 თებერვალი, 2018) —   ამერიკელი ბიოლოგი და ნობელის პრემიის ლაურეატი პროტეინების სიგნალების აღმოჩენაში რომელიც მათ ნავიგაციაში ეხმაებათ 1999 წელს.

## ბიოლოგია
გიუნტერ ბლობელი დაიბადა ვალტერსდორფში, პრუსიის პროვინცია ქვემო სილესიაში, აღმოსავლეთ გერმანიაში. მისი ოჯახი 1945 წელს დრეზდენში გადაბარგდა რათა წითელი არმიისთვის თავი აერიდებინა. დრეზდენის სასინელი დაბომბვის შემდეგ 8 წლის გიუნტერი ოჯახის წევრებთან ერთად ქალაქის დასავლეთით მდებარე ნათესავის ფერმაში დარჩნენ. ომის შემდეგ გაზრდილი გიუნტერი დადიოდა საქსონიის ქალაქ ფრაიბერგის გიმნზიაში. ის სწავლობდა სამედიცინო ფაკულტეტზე ტიუბინგენის უნივრსიტეტში, რომელიც მან 1960 წელს დაამთავრა. 

1986 წელს გიუნტერ ბლობელი დაინიშნა ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1999 წელს მას გადაეცა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა ან მედიცინაში სიგნალის პეპტიდის აღმოჩენისთვის. 

ბლობელი გარდაიცვა 2018 წლის 18 თებერვალს, სიმსივნით ნიუ იორკში 81 წლის ასაკში.

## ფილანტროპია
ბლობელი გახდა ცნობილი მისი აქტიური მხარდჭერის თვის დრეზდენის აღდგენაში, 1994 წელს გიუნტერ ბლობელმა დააარსა „დრეზდენის მეგობრები“ და გახდა ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტი, მან მის მიერ 1999 წელს, ნობელის პრემიაზე აღებული თანხის 100% გადარიცხა დრეზდენის აღსადგენათ, ასევე ფრაუენკირხეს აღასაგენათ (დასრულდა 2005 წელს) და სინაგოგის ასაშენებლად.

## პროფესიული კარიერა
ბლობელი მუშაობდა როკეფელერის უნივერსიტეტში ნიუ იორკში 1968 წლიდან. ის ცხოვრობდა ცოლთან, ლაურა მაიოგლიოსთან (ბარბეტას მფლობელი) ერთად ზემო მანჰეტენის აღმოსავლეთ მხარეს. იგი იყო ნესტლეს დირექტორთა საჭოს და სამედიცინო გუბერნატორთა საბჭოს კვლევათა ინსტიტუტის წევრი.  

## რესურსები ინტერნეტში
* Blobel's page at Rockefeller University
* Blobel's Nobel Prize autobiography
* Freeview video 'An Interview with Günter Blobel' by the Vega Science Trust
* Official site of the Louisa Gross Horwitz Prize
* Information about Blobel as Distinguished German-American of the Year 2005 (German-American Heritage Foundation)

 

კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
იულია სპირიდონოვა

**იულია სპირიდონოვა** (), აგრეთვე ცნობილია, როგორც **იულკა** () — ბულგარელი მწერალი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია 
იულია სპირიდონოვა დაიბადა 1972 წლის 30 ოქტომბერს, ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიაში, მხატვართა ოჯახში.

პირველად, როგორც მწერალი 1995 წელს აღიარეს, როდესაც მისმა პირველმა მოკლე მოთხრობამ „საწოვარა“-მ მოიგო იუნესკოს ყოველწლიური ჯილდო. მისი მოთხრობა ინგლისურ და ფრანგულ მოკლე მოთხრობათა ანთოლოგიებში შევიდა. 1996 წელს იგი მიუნხენში, სტუდენტური კინოფესტივალის ჟიურიში მონაწილეობისთვის მიიწვიეს. 2006 წელს, მისმა პირველმა რომანმა „My Sweet Pathwalker“ მოიგო უდიდესი წლიური საბავშვო წიგნის ხელნაწერთა კონკურსი, რომელსაც მართავს ბულგარეთის მწერალთა ასოციაცია. 2007 წელს, რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციამ სპირიდონოვა მოიწვია, როგორც ბულგარეთის წარმომადგენელი საერთაშორისო წიგნის ბაზრობაზე „БиблиОбраз“. 2008 წელს იულიას საბავშვო ზღაპარმა „Scabby Frog“-მა, რომელიც გაფორმებული იყო საერთაშორისოდ აღიარებული მხატვრის ივან განჩევის ილუსტრაციებით, დადებითი შეფასება მიიღო ჰააგის საერთაშორისო წიგნების ბაზრობაზე. 2010 წელს, ბულგარეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ იულია სპირიდონოვა მისი დამსახურებისთვის სპეციალური ჯილდოთი დააჯილდოვა, ახალგაზრდა თაობის სულიერი კულტურის განვითარებისთვის. 2011 წელს, „I Read“ საიტის მიერ წარმოებული კვლევის მიხედვით დადგინდა, რომ იულია სპირდონავას წიგნები ყველაზე ხშირად მოთხოვნადია.

იულია სპირიდონოვა ასევე ცნობილია თავისი სცენარისტობით, რომელმაც 400-ზე მეტი სცენარი დაწერა ბულგარეთის ეროვნული მაუწყებლისთვის. არის რამდენიმე სატელევიზიო შოუს, ბავშვებისა და მოზარდებისათვის გათვლილი სერიალის შემქმნელი და ავტორი.

იგი ბულგარეთის მწერალთა ასოციაციის წევრია.

## რესურსები ინტერნეტში
*barnesandnoble.com 
*helikon.bg
*kragozor.com 
*fiut.bg

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარელი მწერლები
კატეგორია:ბულგარელი სცენარისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია

**სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია**, **აგრიკულტურული გეოგრაფია** — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ტერიტორიული დიფერენციაციისა და სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ორგანიზაციის კანონზომიერებებს, თავისებურებებსა და ფორმებს, ბუნებრივ, ისტორიულ და სოციალურ-ეკონომიკურ ფაქტორებს, რომლებიც განსაზღვრავენ მისი განლაგების სპეციფიკასა და განვითარების ძირითად მიმართულებას. სოფლის მეურნეობის განლაგება მჭიდროდ უკავშირდება გეოგრაფიულ გარემოს, კერძოდ, ბუნების ისეთ კომპონენტებს, როგორიცაა რელიეფი, ნიადაგი და ჰავა. სოფლის მეურნეობის გეოგრაფიის კვლევის მთავარი მიმართულებაა სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ზოგადი განლაგება და ტერიტორიული ორგანიზაცია, მიწის რესურსების გეოგრაფია, სასოფლო-სამეურნეო მიწების გამოყენება, სასოფლო-სამეურნეო წარმოების დარგების გეოგრაფია (მემცენარეობა და მეცხოველეობა), სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტიპოლოგია და დარაიონება, აგროსამრეწველო ინტეგრაციისა და სასოფლო ტერიტორიაზე აგრარული სექტორის განვითარების გეოგრაფიული ანალიზი, სოფლის მეურნეობის სოციალური გეოგრაფია. 

სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია დაკავშირებულია რიგ საბუნებისმეტყველო (სოფლის მეურნეობის მეცნიერებები, ნიადაგთმცოდნეობა, კლიმატოლოგია, ფიზიკური გეოგრაფია, ნიადაგების გეოგრაფია) და საზოგადოებრივი (ეკონომიკა, სოციოლოგია, ეთნოლოგია, ისტორია, მოსახლეობის გეოგრაფია, სტატისტიკა და სხვა) მეცნიერების დარგებთან, აგრეთვე, კარტოგრაფიასთან. სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია ითავსებს კვლევების საველე (საექსპედიციო) და კამერალურ მეთოდებს. ფართოდ გამოიყენება სტატისტიკური, სოციოლოგიური, შედარებით-გეოგრაფიული, ისტორიულ-გეოგრაფიული და კარტოგრაფიული მეთოდები, აგრეთვე, აერო- და კოსმოსური ფოტოგადაღება, მათემატიკური მოდელირება, ტიპოლოგია და დარაიონება.

სოფლის მეურნეობის გეოგრაფიის კვლევების მთავარი პრაქტიკული მნიშვნელობაა სოფლის მეურნეობის წარმოებისა და ძირითადი სოციალურ-ეკონომიკური და ეკონომიკური პრობლემების, სოფლის მეურნეობის მდგრადი განვითარების გზებისა და ფორმების, რაციონალური ბუნებათსარგებლობის გამოვლინება, სურსათ-სანოვაგის უსაფრთხოება და ქვეყნებისა და რეგიონების მოსახლეობის სოციალური კეთილდღეობა. სოფლის მეურნეობის გეოგრაფია უზრუნველყოფს აგრარული სექტორის გეოინფორმაციული მონიტორინგის შექმნასა და რეგიონული სასოფლო-სამეურნეო პოლიტიკის მეცნიერულ დასაბუთებას, სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ტერიტორიული ორგანიზაციის ოპტიმიზაციასა და აგრომრეწველობის კომპლექსს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Geography of Modern Agriculture  

## ლიტერატურა
* Крюч­ков В. Г. Тер­ри­то­ри­аль­ная ор­га­ни­за­ция сель­ско­го хо­зяй­ст­ва. М., 1978;
* Ку­зи­на И. М., Нау­мов А. С. Аг­ро­гео­гра­фия ми­ра. М., 2004;
* Robinson, G.M. (2003): Geographies of Agriculture: Globalisation, Restructuring and Sustainability;
* Grigg, D. (1995): An Introduction to Agricultural Geography. Routledge.

 

კატეგორია:აგრონომია
კატეგორია:ეკონომიკური გეოგრაფია
სიაზანი

**სიაზანი** (აგრეთვე **ქისილ-ბურუნი**, **ქიზილ-ბურუნი**; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აზერბაიჯანში. სიაზანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

მოსახლეობა — 25 213 კაცი (2010).

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ქალაქები
კატეგორია:სიაზანის რაიონი
აღბაში (სიაზანის რაიონი)

**აღბაში** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  სიაზანის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:სიაზანის რაიონის სოფლები
გიტანას ნაუსედა

**გიტანას ნაუსედა** (; დ. 19 მაისი, 1964, კლაიპედა, ლიტვის სსრ, სსრკ) — ლიეტუველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, ბანკირი და უნივერსიტეტის მასწავლებელი. ლიეტუვის პრეზიდენტი 2019 წლის 12 ივლისიდან.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1964 წლის 19 მაისს კლაიპედაში. 1970-1981 წლებში სწავლობდა კლაიპედის მეხუთე საშუალო სკოლაში. 1981 წელს ვერ შეძლო ვილნიუსის უნივერსიტეტში შესვლა და სწავლობდა სანტექნიკოსად კლაიპედის აფთიაქში. 1982-1987 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის ინივერსიტეტის მრეწველობის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 

1987-1989 წლებში ეკონომიკის ფაკულტეტის ასპირანტია. 1987-2004 წლებში ამავე უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტის პედაგოგი. 1990-1992 წლებში პრაქტიკას გადის გერმანიის მანჰეიმის უნივერსიტეტში. 1996-2000 წლებში ლიეტუვის ბანკის ფულად-საკრედიტო პოლიტიკის დეპარტამენტის დირექტორია. 1998 წელს სტაჟირებაზეა ვაშინგტონში, მსოფლიო ბანკში. 

2004-2009 წლებში პრეზიდენტ ვალდას ადამკუსის მრჩეველია.

დაოჯახებულია, ჰყავს ორი ქალიშვილი. მშობლიური ენის გარდა ფლობს ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებს.

## პოლიტიკური კარიერა 
2004 წელს მხარ დაუჭირა ვალდას ადამკუსის საარჩევნო კამპანიას. 

2018 წლის 17 სექტემბერს წამოაყენა თავისი კანდიდატურა 2019 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. პირველ ტურში მიიღო ხმების 30,95 % და დაიკავა მეორე ადგილი, ხოლო მეორე ტურში გაიმარჯვა და ქვეყნის მეთაურის პოსტი 2019 წლის 12 ივლისს დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებგვერდი 
* ლიეტუვის საპრეზიდენტო არჩევნებში გიტანას ნაუსედამ გაიმარჯვა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ლიეტუვის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფიზიოთერაპია

მკურნალობს მის პაციენტს]]
**ფიზიოთერაპია** (ბერძნ. Φύση - ბუნება და თერაპია) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ფიზიკური ფაქტორების გავლენას ადამიანის ორგანიზმზე და შეიმუშავებს მათი გამოყენების მეთოდებს სხვადასხვა დაავადების მკურნალობის, პროფილაქტიკისა და რეაბილიტაციისათვის. ბუნებრივ საკურორტო ფაქტორებს (ბალნეოთერაპია, კლიმატოთერაპია, ტალახით მკურნალობა და სხვა) შეისწავლის კურორტოლოგია, რომელიც ფიზიოთერაპიასთან ერთად შეადგენს ერთიან, სამედიცინო დისციპლინას. სამკურნალო ვარჯიში, მასაჟი და მექანოთერაპია განეკუთვნება სამკურნალო ფიზკულტურას. ფიზიოთერაპიის ცნება მოიცავს იმ ფიზიკური ფაქტორების შესწავლას და სამკურნალო მიზნით გამოყენებას, რომლებიც მიიღება გარკვეული სახის ენერგიის ბიოლოგიური პროცესების ენერგიად გარდაქმნის გზით (მაგალითად, სინათლით მკურნალობა, ელექტროთერაპია, აეროიონოთერაპია, აეროზოლთერაპია და სხვა). აგრეთვე ბუნებრივი ფაქტორების (მტკნარი წყალი, ტორფი, ქვიშა, ოზოკერიტი და სხვა) გამოყენებას სპეციალურ ფიზიოთერაპიულ საავადმყოფოებში.

## ისტორია
ფიზიკური ფაქტორებით (წყალი, მზე) მკურნალობა ცნობილია უძველესი დროიდან. ეგვიპტეში ჩვენს წელთაღრიცხვამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე სამკურნალოდ იყენებდნენ ნილოსის ტალახს. ფართოდ მიმართავდნენ ფიზიკურ ფაქტორებს სხვადასხვა დაავადების სამკურნალოდ ძველ საბერძნეთში, რომში და სხვა. XVIII საუკუნეში ელექტროობის აღმოჩენასა და ფიზიკურ პროგრესთან დაკავშირებით დაიწყო ფიზიოთერაპიის (განსაკუთრებით ელექტროთერაპიის) განვითარება. თანდათანობით პრაქტიკაში მკვიდრდებოდა ახლადაღმოჩენილი ფიზიკური ფაქტორები - სტატიკური ელექტრობა (ფრანკლინიზაცია), გალვანური დენი (გალვანიზაცია და წამლის ელექტროფორეზი), ასიმეტრიული ცვლადი დენი (ფარადიზაცია), მაღალი სიხშირის დენი (დარსონვალიზაცია, დიათერმია) და სხვა. რუსეთში ფიზიოლოგიის მეთოდების გამოყენება დაიწყეს XIX საუკუნეში გ. ზახარინი, ს. ბოტკინი, ა. ოსტროუმოვი და სხვა იყენებდნენ ფიზიოლოგიის მეთოდებს მრავალი დაავადების კომპლექტური მკურნალობისთვის. 1907 წელს ხარკოვში გაიხსნა პირველი ფიზიოთერაპიული საავადმყოფო, 1914 წელს სევასტოპოლში - ფიზიკური მეთოდებით მკურნალობის ინსტიტუტი. ფიზიოლოგიის ინსტიტუტები შეიქმნა რუსეთსა და მოკავშირე ქვეყნების ქალაქებში. რუსეთში ფიზიოლოგიის განვითარებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვით ს. ბრუშტეინს, ა. შჩერბაკს, ა. რახმანინოვს, ს. ვერმელს, პ. მეზერნიცკის, ვ. ხოროშიოს, ა. ობროსოვს და სხვა. 

## ვეტერინარული ფიზიოთერაპია
ფიზიოთერაპიულ პროცედურებს უმთავრესად იყენებენ ცხოველთა პარეზის, დამბლის, სახსრებისა და იოგების დაავადებების, კანის, სუნთქვის ორგანოების, ნივთიერებათა ცვლის დარღვევის სამკურნალოდ. იყენებენ ისეთ ფიზიოლოგიის მეთოდებს, როგორიცაა ელექტროდენით, სინათლით, ტალახითა და წყლით მკურნალობა. 

## სპეციალობის სფეროები
### კლინიკური ელექტროფიზიოლოგია
ფიზიოლოგიის ეს სფერო მოიცავს ელექტროთერაპიას, ელექტრომიოგრაფიას და ჭრილობების მართვას. 

### ნევროლოგიური ფიზიოთერაპია
ნევროლოგიური ფიზიოთერაპია არის ფოკუსირებული ისეთ პაციენტებთან მუშაობაზე, რომელთაც აქვთ ნერვული აშლილობა ან დაავადება. ეს შეიძლება შეიცავდეს ინსულტს, ქრონიკულ წელის ტკივილს, ალცჰაიმერის დაავადებას, ტვინის ტრავმას და სხვა. 

### ორთოპედიული ფიზიოთერაპია
ორთოპედიული ფიზიოთერაპია იკვლევს და მკურნალობს კუნთოვანი სისტემის დაავადებებს და ტრავმებს. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Europe: Regulated professions database – Physiotherapist, European Commission

კატეგორია:ანატომია
კატეგორია:ბიოლოგია
კაილი ჯენერი

**კაილი კრისტენ ჯენერი** (; დ. 10 აგვისტო, 1997, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი ბიზნესმენი, ტელეწამყვანი და მსახიობი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1997 წლის 10 აგვისტოს აშშ-ში, ლოს-ანჯელესში. მისი მშობლების მეორე საერთო შვილია. მისი და მოდელი კენდალ ჯენერია. გარდა ამისა ჰყავს ნახევარდები: კიმი, კლო, კორტნი კარდაშიანები და ძმა რობი. 2007 წელს მან პირველად მიიღო მონაწილეობა შოუში „კარდაშიანების ოჯახი“.

სამოდელო კარიერა დაიწყო 2011 წელს „Crush Your Style“-ის სარეკლამო კამპანიაში. ამავე წელს მონაწილეობა მიიღო „Abbey Dawn“-ის, 2012 წელს კი „PacSun“-ის ტანსაცმლების ჩვენებაში. არის კოსმეტიკის კომპანია „Kylie Cosmetics“-ის დამაარსებელი და მფლობელი. აგრეთვე ერთ-ერთი ყველაზე მეტი გამომწერის მქონე ადამიანი Instagram-ზე. 2020 წლის დეკემბრის მონაცემებით მას ჰყავს 205 მილიონი გამომწერი.

## ფილმოგრაფია
### მუსიკალური ვიდეოები 
### ფილმი 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ტელეწამყვანები
კატეგორია:ამერიკელი მილიარდერები
კატეგორია:კარდაშიანების ოჯახი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კორსონი

**კორსონი** (; გ. 790 წლის შემდეგ), **კორსო** (Chorso) ან **ტორსო** (Torso, Tercin) — ტულუზის გრაფი 778–790 წლებში.

778 წელს კარლოს დიდმა ახალი აკვიტანიის სამეფო ჩამოაყალიბა და მის მეფედ თავისი ახალდაბადებული ვაჟი ლუი ღვთისმოსავი გამოაცხადა. მას მეურვედ და რეგენტად ადგილობრივ მმართველთა შორის ყველაზე ძლევამოსილი, ტულუზის გრაფი კორსონი დაუნიშნა. იგი აკვიტანიის ფაქტობრივი მმართველი იყო მაშინაც, როდესაც მცირეწლოვანი ლუი მამამისს ახლდა იტალიასა და ცენტრალურ ევროპაში ლაშქრობების დროს.

788 წელს კორსონი გასკონის ჰერცოგმა ადალრიკმა დაამარცხა, ტყვედ ჩაიგდო და მხოლოდ იმ პირობით გაათავისუფლა, რომ იგი აღარასდროს აღმართავდა ხმალს გასკონის წინააღმდეგ. ამ ამბის გაგების შემდეგ, 790 წელს კარლოს დიდმა კორსონი გადააყენა და მის ადგილზე გილემ ჟელონელი დანიშნა.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* l’Enigme Sacrée 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული VIII საუკუნე
კატეგორია:ტულუზის გრაფები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ენდრიუ კრეიგანი

**ენდრიუ კრეიგანი** (; დ. 18 ივლისი, 1970) — ინგლისელი მუსიკოსი, ბრიტანულ ჯგუფ My Dying Bride-ის გიტარისტი და კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია 
ენდრიუ კრეიგანი დაიბადა ინგლისში 1970 წელს. 1989 წელს სწორედ მისი იდეა იყო ჯგუფის დაარსება, რომელსაც მოგვიანებით „My Dying Bride“ ეწოდა. დაარსების დღიდან არის ჯგუფის უცვლელი წევრი.

## მუსიკალური სტილი 
ენდრიუ არის მულტიინსტრუმენტალისტი, 1999 წლიდან კი ჯგუფის წამყვანი კომპოზიტორი და რამდენიმე სიმღერის ტექსტების ავტორიც. მისი თქმით მას სახლში მოწყობილი აქვს მინი-სტუდია, სადაც კომპოზიციების უმეტეს ნაწილს თითქმის ყოველდღიურად ქმნის.

მისი საყვარელი ალბომი არის 1999 წელს გამოსული The Light at the End of the World, რომელიც ჯგუფიდან კელვინ რობერტშოუს წასვლის შემდეგ გამოვიდა. აღნიშნულ ალბომში სწორედ ის არის ყველა სიმღერის კომპოზიტორი და დღემდე ჯგუფის დისკოგრაფიაში გიტარის რიფებით ყველაზე მეტად დატვირთულ ალბომად ითვლება.

ის უკრავს Mayones-ის წარმოების გიტარებზე და კონცერტებზე, როგორც წესი, სამ გიტარას ატარებს.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* My Dying Bride-ის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი გიტარისტები
კატეგორია:ინგლისელი გიტარისტები
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბრჭყალებიანი მაიმუნი

**ბრჭყალებიანი მაიმუნი**, *მოთამაშე მაიმუნი* () — ცხოველთა გვარი ბრჭყალებიანი მაიმუნების ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15–30 სმ, კუდისა 18–40 სმ, იწონიან 230–450 გრამს. შეფერილობა სხვადასხვაგვარია: მთლად შავი (С. penicillata), ტანი შავი, თავი თეთრი (С. geoffroyi) და სხვ. ბეწვი ხშირი და საკმაოდ გრძელია, ყურებზე ჩვეულებრივ ფუნჯები აქვთ. ცნობილია 6 სახეობა. გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკაში (ბრაზილია და ბოლივია). მეხეური ცხოველებია, ძალიან მოხერხებულები და სწრაფები არიან. ბინადრობენ 3–12 სულისაგან შემდგარ ჯგუფებად. აქტიურობენ დღისით. იკვებებიან ხეების ფოთლებითა და ნაყოფებით, მწერებით, მცირე ზომის ფრინველებითა და მათი კვერცხებით. მაკეობა 140–150 დღე გრძელდება; შობს 1–3 ნაშიერს; მამალი ხშირად მონაწილეობს მათ გაზრდაში.

## ლიტერატურა 
* ბრჭყალებიანი მაიმუნი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

*
კატეგორია:ბრჭყალებიანი მაიმუნები
ჩელებაძე

საკუთარი სახელი **ჩელებაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გიორგი ჩელებაძე — ქართველი ფეხბურთელი
* რევაზ ჩელებაძე — ქართველი ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბრიუს ეიმსი

**ბრიუს ნეითან ეიმსი** — (დ. 16 დეკემბერი, 1928 — გ. 5 ოქტომბერი, 2024) — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი, მოლეკულური ბიოლოგიის პროფესორი კალიფორნიის უნივერსიტეტში (ბერკლი), ეიმსის ტესტის გამომგონებელი.

## ბიოგრაფია
ეიმსი გაიზარდა ნიუ იორკში, დაამთავრა ბრონქსის სამეცნიერო სკოლა. სწავლა განაგრძო ჯერ კორნელის უნივერსიტეტში ხოლო შემდეგ კალიფორნიის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში. 

ეიმსი აირჩეიეს ამერიკის მეცნიერებისა და ხელოვნების აკადემიის თანამშრომლად 1970 წელს. 

მისი კვლევები ფოკუსირებული იყო სიმსევნესა და დაბერებაზე, ის არის 550-მდე სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. ის არის ერთ ერთი ყველაზე ციტირებადი მეცნიერი ყველა დარგში.

ეიმსის ამჟამინდელი კვლევა ეთმობა აგენტების აღმოჩენას რომელიც დაბერებას შეაჩერებს. ის ასევე დაინტერესებულია მუტაგენებით, რომლის საშვალებითაც შესაძლებელია სიმსივნის თავიდან არიდება.

ბრიუს ეიმსმა 1998 წლიდან 2007 წლამდე ამერიკის ნაციონალურმა სიმსივნის სამკურნალო ცენტრისაგან 650 000 $-ზე მეტი ტანხა მიიღო. 

ის დაქორწინდა ჯიოვანა ფერო-ლუცი ეიმსზე, რომელიც ასევე პროფესორია კალიფორრნიის უნივერსიტეტში (ბერკლში).

## ეიმსი  სინთეზურ კარცინოგენებზე
1970-იანებში, ბრიუს ეიმსმა გამოიგონა ეიმსის ტესტი, ეს არის მუტაგენების და პოტენციური კარციოგენების დაჯამების იაფი და მოსახერხებელი გზა. წინანდელი ტესტები მოითხოვდა ექსპერიმენტებს ცოცხალ ცხოველებზე და მიქონდა წარმოუდგენლად დიდი დრო. ამან ცხოველების გამოცდა არაპრაქტიკული გახადა დიდი მაშტაბებით გამოყენებისას. ეიმსის ტესტი იყენებს სპეციალურ ბაქტერიას მუტაგენებზე დასაკვირვებლად (ბაქტერია:  *Salmonella typhimurium*), ასევე არის იაფი და სწრაფი. 

ეიმსის ლაბორატორიაში დეტალურა იკვლევდნენ მუტაგენებს და კარციოგენებს, ისინი ცდილობენ დაედგინათ თუ რა კლასიფიკაციას მიეკუთნებოიდნენ ისისნი. აქამდე, მეცნერები ყურადრებას მხოლოდ დადებით ან უარყოფით შედეგს აქცედნენ ყურადღებას, მოვლენის მაგნიდუდას კი უყურადღებოდ ტოვებდნენ, რაც იმას ნიშნავდა რომ უფრო და უფრო მეტი სხეული აღმოჩნდებოდა პოტენციურად მუტაგენური ვიდრე ეს რეალურად იყო და არ არსებობდა არანაირი ბერკეტი ამ სახის საფრთხის თავიდან არიდებისათვის. ეიმსი განაგრძობდა ბუნებრივ და ხელოვნურ ნაერთებზე დაკვირვებას, ამ დროს მან აღმოაჩინა რომ, მიუხედავად იმისა თუ რას ფიქრობდა ის და რას ფიქრობდნენ სხვები ხელოვნური ნაერთები უფრო კეთილგანწყობილები აღმოჩნდნენ ვიდრე ბუნებრივები. მისმა შემდგომმა სამუშაოდ საბოლოოდ გამოიწვია მისი დაცემა ბევრი გარემოსდამცველის სასარგებლოთ. როგორც აღმოჩნდა ბუნებრივი ქიმიური ნაერთებიც ხშორად არიან მუტაგენურები. 

ის ეწინააღმდეგებოდა სინთეზური პესტიციდების და სხვა ისეთი ნივთიერებების აკრძალვას როგორიცაა დემინიზაიდი რომელიც აღმოჩნდა რომ კარციოგენური იყო. ეიმსმა გამოაქცეყნა შედეგები რომელიც აჩვენებდა რომ საჭმელი პროდუქტები შეიძლება ყოფილიყვნენ ცარციოგენურები. 

## ეიმსის ჯილდოები
*ამერიკელ ქიმიკოსთა საზოგადოების ჯილდო 1964
*ვართსვორთის ჯილდო 1981
*ჰონდას პრიზი 1996
*იაპონიის პრიზი 1997
*პარიზის მედალი 1998
*აშშ-ის მეცნიერებათა ნაციონალური მედალი 1998

## რესურსები ინტერნეტში
* ბრიუს ეიმსის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
მე ვარ ქართველი, და მაშასადამე, ვარ ევროპელი

thumb|300პქ|ზურაბ ჟვანიას გამოსვლა

**მე ვარ ქართველი, და მაშასადამე, ვარ ევროპელი** — ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეაში საქართველოს გაწევრიანებისას საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის, ზურაბ ჟვანიას მიერ 1999 წლის 27 იანვარს 39-ე სკამიდან წარმოთქმული ისტორიული სიტყვა.

საქართველო ევროპის საბჭოს წევრი 1999 წლის 27 იანვარს, სტრასბურგის დროით 12 საათზე (თბილისის დროით 15 საათზე) გახდა. ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეამ ერთსულოვნად დაუჭირა მხარი საქართველოს გაწევრიანებას ევროპის საბჭოში. 

კენჭისყრის დამთავრების შემდეგ, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეას სიტყვით მიმართა საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ზურაბ ჟვანიამ.

ზურაბ ჟვანიას თქმით, საქართველო მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ახალი რეგიონული არქიტექტურის შექმნაში, აბრეშუმის გზის აღდგენის კონცეფციას სრულიად ახალი რეგიონული თანამშრომლობისკენ მივყავართ, რაც რეგიონს სტაბილურობასა და აყვავებას მოუტანს. მისი განცხადეით, ეს იქნება საქართველოს წვლილი ევროპული უსაფრთხოების არქიტექტურაში. ზურაბ ჟვანიამ იმედი გამოთქვა, რომ ევროპის საბჭოში უახლოეს მომავალში საქართველოს მეზობლები — სომხეთი და აზერბაიჯანი გაწევრიანდებიან.

## სქოლიო
კატეგორია: დევიზები
კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კამილო ვარგასი

**კამილო ანდრეს ვარგას გილი** (); დ. 9 მარტი, 1989, ბოგოტა) — კოლუმბიელი ფეხბურთელი. თამაშობს კოლუმბიის ნაკრებსა და კოლუმბიის კლუბ „დეპორტივო კალიში“.

## კარიერა 
### დეპორტივო კალი 
2016-2018 წლებში ორწლიანი იჯარის იგი „დეპორტივო კალიმ“ შეიძინა. მან გუნდთან კონტრაქტი 2021 წლამდე გააფორმა.

## საერთაშორისო კარიერა 
2014 წლის მსოფლიო თასის შესარჩევი ეტაპის შემდეგ კოლუმბიის ნაკრების მწვრთნელმა ხოსე პეკერმანმა დაასახელა იგი მსოფლიო თასზე წასაყვან ფეხბურთელთა სიაში. მისი დებიუტი ნაკრებში შედგა 2014 წლის 10 ოქტომბერს „ელ-სალვადორის“ წინააღმდეგ „რედ ბულ არენაზე“ ნიუ-ჯერსიში, გუნდმა ანგარიშით 3–0 გაიმარჯვა.

2018 წლის მაისში იგი მოხვდა 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე წასაყვან ფეხბურთელთა 35-კაციან სიაში.

## სტატისტიკა 
### სანაკრებო 
:*2018 წლის 3 ივლისის მონაცემებით:*

## ტიტულები 
### საკლუბო
; სანტა ფე
* კოლუმბიის ჩემპიონატი: 2012-I, 2014-II
* კოპა კოლუმბია: 2009
* კოლუმბიის სუპერლიგა: 2013
; ატლეტიკო ნასიონალი
* კოლუმბიის ჩემპიონატი: 2015-II

## რესურსები ინტერნეტში 
*კამილო ვარგასი BDFA-ზე
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:კოლომბიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დეპორტივო კალის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანტა ფეს ფეხბურთელები
კატეგორია:არხენტინოს ჯუნიორსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო ნასიონალის ფეხბურთელები
კატეგორია:2015 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე

**ფრიდრიხ ავგუსტ კეკულე** (დ. 7 სექტემბერი, 1829, დარმშტადტი — გ. 13 ივლისი, 1896, ბონი) — გერმანელი ქიმიკოსი. 1850 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ქიმიკოსი, განსაკუთრებით თეორიულ ქიმიაში. ქიმიური სტრუქტურის თეორიის მთავარი ფუძემდებელი.

## მოღვაწეობა 
1856–1858 წლებში იყო ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი; 1858 წლიდან გენტის უნივერსიტეტის, ხოლო 1965 წლიდან ბონის უნივერსიტეტის პროფესორი; 1886 წლიდან გერმანიის ქიმიური საზოგადოების პრეზიდენტი. 1854 წელს მიიღო თიოძმარმჟავა, 1856 წელს — ტრიფენილმეთანი და ანთრაქინონი. მისი ძირითადი შრომები თეორიულ ქიმიას ეხება. 1854 წელს მან პირველმა გამოთქვა იდეა გოგირდისა და ჟანგბადის „ორფუძიანობის“ (ანუ ორვალენტიანობის) შესახებ. 1857 წელს ელემენტები ერთ-, ორ- და სამფუძიანებად დაყო. ადოლფ კოლბესთან ერთად ნახშირბადი განსაზღვრა როგორც ოთხფუძიანი ელემენტი და მიუთითა არჩიბალდ კუპერთან ერთად) ნახშირბადის ატომების ერთმანეთთან დაკავშირების უნარზე, რაც ორგანული ქიმიის საფუძველს წარმოადგენს. კეკულემ პირველმა შექმნა ბენზოლის მოლეკულის ციკლური ფორმულა (1865).

## ლიტერატურა 
* *Быков Г. В.*, Август Кекуле. Очерк жизни и деятельности, М., 1964.

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
შაჰ-დილი

**შაჰ-დილი** () — ცელა აზერბაიჯანში, ეროვნული პარკისა და ცელას ტერიტორიაზე ბინადრობენ ტურები, მაჩვები, კურდღლები, ხოლო კასპიის ზღვია აკვატორიაში თევზები და ფრინველები, მათ შორის მელოტა, გარეული იხვი, დიდი ოყარი და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რელიეფი
ჯულიანო მედიჩი

**ჯულიანო დე’ მედიჩი** (; დ. 28 ოქტომბერი, 1453 — გ. 26 აპრილი, 1478) — მედიჩების დინასტიის წარმომადგენელი. ფლორენციის სენიორ პიერო მედიჩისა და ლუკრეცია ტორნაბუონის ვაჟი. ფლორენციის ჰერცოგ ლორენცო მედიჩის ძმა. რომის პაპ კლემენტ VII-ის მამა. მოკლეს პაცის შეთქმულების დროს, რომელიც მისი რძლისა და სიძის თაოსნობით მოეწყო მისი და მისი ძმის მოსაკლავად, თუმცა მისი ძმა სიკვდილს გადაურჩა.

## ბიოგრაფია 
ჯულიანო დაიბადა 1453 ოქტომბერი 28 მარტს ფლორენციაში. იგი იყო ფლორენციის სენიორ პიერო მედიჩისა და მისი ცოლის, ლუკრეცია ტორნაბუონის უმცროსი ვაჟი. მისი უფროსი ძმა, ლორენცო ყოველთვის განსაკუთრებული გონიერებით, ერუდირებულობითა და წინდახედულობით ხასიათდებოდა, თუმცა ჯულიანო მასზე გაცილებით უფრო სპორტული და სიმპატიური იყო, რის გამოც მას „ოქროს ბიჭუნას“ ეძახდნენ. 

თავდაპირველად იგეგმებოდა ჯულიანოსა და პოიმპინოს სენიორ იაკოპო IV-ის ასულ სემირამიდა არაგონას ქორწინება. ჯულიანომ მისი ცოლად შერთვის პირობაც კი დადო, თუმცა შემდგომში ნიშნობა ჩაშალა. 

სემირამიდასთან ჩაშლილი ნიშნობის შემდეგ, ცნობილი გახდა მისი საიდუმლო რომანის შესახებ გენუელ დიდგვაროვან სიმონეტა ვესპუჩისთან, რომელიც მთელს იტალიაში იყო ცნობილი თავისი სილამაზით, მაგრამ ამერიგო ვესპუჩის ბიძაშვილზე იყო დაქორწინებული. ჯულიანო მას განქორწინებასაც კი სთხოვდა, თუმცა 1476 წელს სიმონეტა სრულიად მოულოდნელად დაიღუპა ტუბერკულოზით. 

ამის შემდეგ მან რომანი გააჩაღა თავის საყვარელ ფიორეტა გორინთან, რომელთანაც შეეძინა თავისი პირველი და უკანასკნელი ვაჟი, სახელად ჯულიო მედიჩი, რომელიც შემდგომში მსოფლიოს ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რომის პაპი გახდა კლემენტ VII-ის სახელით. 

მისი ვაჟის გაჩენიდან მალევე, 1478 წლის 26 აპრილს, კვირა დღეს, ფლორენციის სანტა მარია დელა ფიორეს ბაღებში მისმა რძალმა კლარისა ორსინმა და სიძემ მოაწყვეს შეთქმულება, რომელიც ისტორიაში პაცის შეთქმულების სახელითაა ცნობილი. იგი მიზნად ისახავდა ჯულიანოსა და მისი ძმის, ლორენცოს დახოცვასა და შეთქმულთა სახელმწიფო სათავეში მოსვლას. მათ მოახერხეს ჯულიანოს მოკვლა, რომელიც ბაღში სისხლისგან დაიცალა, იგი ამ დროს სულ 25 წლის იყო, ლორენცომ კი თავის გადარჩენა მოახერხა. იგი მისმა სიძემ, ფრანჩესკო პაციმ და ბერნარო ბარონსელმა მოკლეს მახვილით, რომელიც ცხრამეტჯერ გაუყარეს.

## ლიტერატურა 
* AA. VV., Medici, Associazioni alberghi del libro d'oro, Nike edizioni 2001
* M. Vannucci, I Medici. Una famiglia al potere, Roma, Newton Compton Editori, 1994
* P. Ventrone (cur.), Le temps revient, 'l tempo si rinuova: feste e spettacoli nella Firenze di Lorenzo il Magnifico, Silvana, Milano 1992
* J. R. Hale, Firenze e i Medici, Mursia, Milano 1980
* A. Poliziano, Pactianae coniurationis commentarium, cura di A. Perosa, Padova 1958

კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1453
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1478
კატეგორია:მედიჩები
კატეგორია:იტალიელი დიდგვაროვნები
კატეგორია:ფლორენციელები
კატეგორია:მოკლული იტალიელები
კატეგორია:მოკლული მონარქები