open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ინფორმაციული რიბონუკლეინის მჟავა

thumb|300px|right|ეუკარიოტების მ-რნმ-ის სიცოცხლის ციკლის მთავარი ეტაპები
**ინფორმაციული რიბონუკლეინის მჟავა** (**ი-რნმ**, სინონიმი — **მატრიცული რიბონუკლეინის მჟავა, მ-რნმ**) — რნმ, რომელიც შეიცავს ინფორმაციას ცილების პირველადი სტრუქტურის (ამინომჟავური თანმიმდევრობის) შესახებ. ი-რნმ სინთეზირდება ტრანსკრიფციის დროს დნმ-ზე დაყრდნობით, რის შემდეგაც, თავის მხრივ, გამოიყენება ტრანსლაციის პროცესში ცილების სინთეზისთვის, როგორც მატრიცა. ამგვარად მ-რნმ მნიშვნელოვან როლს თამაშობს გენების „გამოვლენაში“ (ექსპრესიაში).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ი-რნმ-ის სიცოცხლის ციკლი  ფლეშ ანიმაცია
* რნმ-ის მოდიფიკაციების მონაცემთა ბაზა  
* არატრანსლირებადი მიმდინარეობების, სტარტ- და სტოპ-კოდონების მონაცემთა ბაზა  

## სქოლიო
კატეგორია:რნმ
კატეგორია:ცილის ბიოსინთეზი
რიბოსომული რიბონუკლეინის მჟავები

**რიბოსომული რიბონუკლეინის მჟავები** (**რ-რნმ**) — რნმ-ის რამდენიმე მოლეკულა, რომლებიც წარმოადგენენ რიბოსომის საფუძველს. რ-რნმ-ის მთავარი ფუნქცია არის ტრანსლაციის პროცესის განხორციელება — ი-რნმ-დან ტ-რნმ-ის ადაპტორული მოლეკულების მეშვეობით ინფორმაციის წაკითხვა და ტ-რნმ-ზე მიერთებულ ამინომჟავებს შორის პეპტიდური ბმების წარმოქმნის კატალიზი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Ribosomal RNA*  by Denis LJ Lafontaine and David Tollervey 
* Ribosomal RNA Gene Families // WWW.Molecular-Plant-Biotechnology.info  

კატეგორია:რნმ
კომპლემენტარობა (ბიოლოგია)

[მინი|მარჯვნივ|300პქ|წყალბადური ბმების წარმოქმნა G-C კომპლემენტარულ წყვილებს შორის [დნმ-ში]]
**კომპლემენტარობა** (ქიმიაში, მოლეკულურ ბიოლოგიასა და გენეტიკაში) — ბიოპოლიმერების მოლეკულების ან მათი ფრაგმენტების ორმხრივი შესაბამისობა, რომელიც უზრუნველყოფს მოლეკულების სივრცობრივად ურთიერთშემავსებელ (კომპლემენტარულ) ფრაგმენტებს ან მათ სტრუქტურულ ფრაგმენტებს შორის ბმის წარმოქმნას.

კომპლემენტარობის პრინციპი გამოიყენება დნმ-ის სინთეზის დროს. ეს არის წყალბადური ბმებით შეერთები აზოტოვანი ფუძეების შეკავშირების მყარი შესაბამისობა, რომელშიც: A-T (ადენინი უკავშირდება თიმინს) G-C (გუანინი უკავშირდება ციტოზინს).

## რესურსები ინტერნეტში 
*Reverse complement tool
*Reverse Complement App @ DNA.UTAH.EDU 

კატეგორია:დნმ
კატეგორია:რნმ
ომდურმანი

**ომდურმანი** () — ქალაქი სუდანში, მდინარე თეთრი ნილოსის მარცხენა ნაპირზე, ცისფერი ნილოსის შესართავთან. მდებარეობს ზღვის დონიდან 178 მ სიმაღლეზე. 2008 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 2,395,159 ადამიანი. ქალაქებთან ხარტუმსა და ჩრდილოეთ ხარტუმთან ერთად ქმნის ერთიან „სამმაგ ქალაქსა“ და ქვეყნის მთავარ კულტურულ და ინდუსტრიულ ცენტრს. 1912 წელს ომდურმანში დაარსდა ისლამური უნივერსიტეტი, რომელსაც საუნივერსიტეტო სტატუსი 1965 წლიდან აქვს. ქალაქში არის დიდი ბაზარი. ომდურმანი სატრანსპორტო ცენტრია. განვითარებულია უდაბნო ტიპის კლიმატი. ივლისი და აგვისტო ნალექიანია.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სუდანის ქალაქები
ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება

**ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება** () — 1612 წლის 20 ნომებრის ხელშეკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა იმპერიას შორის.

## წინარეისტორია
1590 წელს სპარსეთის შაჰი აბას I დიდი იძულებული გახდა დაეთმო ამიერკავკასია ომსალეთის იმპერიისთვის. თუმცა 1593 წელს ოსმალეთის იმპერია ევროპასთან ხანგრძლივ ომში ჩაერთო. შაჰ აბასმა ძლიერი არმია მოამზადა და როცა 1603 წელს ოსმალეთის ტახტზე 14 წლის აჰმედ I ავიდა, თურქებთან ახალი ომი დაიწყო. 1612 წელს ოსმალეთის იმპერიის ახალმა დიდმა ვეზირმა, ნასუჰ-ფაშამ სპარსეთთან სამშვიდობო ხელშეკრულებას ხელი მოაწერა.

## ხელშეკრულების პირობები
ხელშეკრულების პირბობის თანამხად:
* ოსმალეთის იმპერია სპარსეთს უბრუნებდა 1590 წელს წართმეულ მიწებს.
* დამტკიცდა 1555 წელს ამასიის ზავით დადგენილი საზღვრები.
* სპარსეთი დათანმხდა ყოველწლიურად გადაეხადა 200 ფუთა აბრეშუმი.
* სპარსელი მომლოცველები ამის შემდეგ მექაში ივლიდნენ არა ერაყის, არამედ სირიის გავლით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნასუჰ-ფაშა
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## სქოლიო
კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
GDS TV

200პქ|მარჯვნივ|მინი|ლოგო

**GDS TV** — ტელეკომპანია, რომელიც დაარსდა 2012 წელს, პირველად ეთერში კი იმავე წლის ნოემბრის ბოლოს გავიდა. მისი დამფუძნებელია ბერა ივანიშვილი. სახელი GDS აბრევიატურაა, — Georgian Dream Studios. ტელეკომპანიის გადაცემები უმეტესად გათვლილია ახალგაზრდებზე.

GDS TV გასართობ-შემეცნებით-მუსიკალური ტელევიზია იყო, მაგრამ 2015 წლის 4 მარტიდან შეიცვალა ფორმატი და საერთო მაუწყებლობაზე გადავიდა, რის შემდეგაც არხის საეთერო ბადეს დაემატა რამდენიმე პოლიტიკური გადაცემა. 

2015 წლის ახალი სეზონიდან GDS-მა სრულიად შეიცვალა ტაქტიკა და გახდა ქართულ სერიალებზე ორიენტირებული ტელევიზია.

2016 წლის ბოლოს GDS შეისყიდა „იმედის“ მფლობელმა კომპანია ჯორჯიან მედია პროდაქშენ გრუპმა და გაერთიანდა მედია ჰოლდინგში: იმედი, მაესტრო, GDS.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
კატეგორია:GDS TV
კატეგორია:ქართული სატელევიზიო არხები
ჩრდილოეთი ხარტუმი

**ჩრდილოეთი ხარტუმი** — ქალაქი სუდანში, მდინარე ცისფერი ნილოსის მარჯვენა ნაპირზე. 2012 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 936 349 ადამიანი. ქალაქებთან ხარტუმთან და ომდურმანთან ერთად ქმნის ერთიან „სამმაგ ქალაქს“, რომლებთანაც ხიდებითაა დაკავშირებული. ჩრდილოეთი ხარტუმი ქვეყნის ერთ-ერთი მთავარი ინდუსტრიული ცენტრია. არის რკინიგზის სადგური. გემთსაშენი. მოსახლეობის დიდი ნაწილი არაბულად ლაპარაკობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სუდანის ქალაქები
სანტიაგო ბერნაბეუ

**სანტიაგო ბერნაბეუ იესტე** ( დ. 8 ივნისი 1895, ალბასეტე — გ. 2 ივნისი 1978, მადრიდი) — „მადრიდის რეალის“ ესპანელი ფეხბურთელი (1912—1927), მწვრთნელი (1926—1927) და პრეზიდენტი (1943—1978). მის სახელს ატარებს „მადრიდის რეალის“ საშინაო არენა.

„რეალში“ თავის 18 წლიან საფეხბურთო კარიერაში (მათ შორის ახალგაზრდულ გუნდებშიც) მან გაიტანა არანაკლებ 1200 გოლი.

1927 წელს დაასრულა კარიერა და მუშაობა დაიწყო კლუბის მწვრთნელად. 1936 წელს დაიწყო სამოქალაქო ომი და ბერნაბეუ წავიდა ფრონტზე. 1943 წელს კი აირჩიეს „რეალის“ პრეზიდენტად.

2002 წელს კი ფიფამ ის დააჯილდოვა საპატიო ორდენით, ფეხბურთში შეტანილი წვლილისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
*სანტიაგო ბერნაბეუს ინტერვიუ მადრიდის რეალზე 1977 წელს
*http://www.sports.ru/(http://www.sports.ru/untouchables/bernabeu/) 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები
ბელმალეტი

**ბელმალეტი** (; ) — გელტახტი ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კონაქტის პროვინციაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

## რესურსები ინტერნეტში 
* 'Pipe Down' Winner of Best Feature Documentary: Waterford Film Festival 2009.

## სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:გელტახტი ადგილები მეიოს საგრაფოში
თეონა ქუმსიაშვილი

მინი|270 პქ|თეონა ქუმსიაშვილი
**თეონა ქუმსიაშვილი** (დ. 27 იანვარი, 1984, სიონი — გ. 22 ივლისი, 2010, მუცოს ხეობა, ხევსურეთი) — ქართველი მომღერალი. ქართული ხალხური სიმღერების, საკუთარი ფოლკლორული კომპოზიციების შემსრულებელი. იყო ანსამბლ „სიონის ზარების“ სოლისტი.

## ბიოგრაფია
თეონა ქუმსიაშვილი დაიბადა დაბა სიონში, 1984 წლის, 27 იანვარს. 2007–2010 წლებში მონაწილეობდა ქართული ხალხური სიმღერის ფესტივლებზე:  „ხევსურული საღამო“ და „არტგენი“. აღსანიშნავია, რომ 2007 წელს, თეონა ქუმსიაშვილი, ანსამბლ „შავნაბადა“-სთან ერთად იმყოფებოდა ფესტივალზე თურქეთში. სახელი გაითქვა თავისი უნიკალური ხმითა და მუსიკალური კომპოზიციების შესრულებით.

გამოცემული აქვს სოლოალბომები: 2005 წელს — „პირიმზე“, 2009 წელს — „მარტო სიმღერით გითხარ ამდენი სიყვარული“.

2010 წლის 22 ივლისს, ათენგენობიდან (მთიელთა უძველესი დღესასწაული, რომელიც გაიმართა სოფელ მუცოში), მომავალი ავტომობილი, რომელშიც იჯდა თეონა ქუმსიაშვილი 2 მცირეწლოვან ვაჟთან, დასთან და კიდევ 3 ადამიანთან ერთად, ავტოკატასტროფაში მოჰყვა. ავტომობილი მდინარე არღუნის ხეობაში გადაიჩეხა. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა თეონა ქუმსიაშვილი თავის ორ მცირეწლოვან ვაჟთან ერთად. კატასტროფის შედეგად დაიღუპა თეონას დაც. 

## ოჯახი
მეუღლე, ხევსური პოეტი - გელა დაიაური. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი — დემეტრე (08.07.2008) და ჯარჯი (30.09.2009).

ყოველი წლის 27 იანვარს იმართება თეონა ქუმსიაშვილისადმი მიძღვნილი საღამო.

## რესურსები ინტერნეტში
*თეონა ქუმსიაშვილი

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
ადენინი

მინი|მარჯვნივ|ადენინის სტრუქტურა
**ადენინი** — აზოტოვანი ფუძე, პურინის ამინონაწარმი (6-ამინოპურინი). წარმოქმნის ორ წყალბადურ ბმას ურაცილსა და თიმინთან (კომპლემენტარობა). ადენინი არის უფერო კრისტალები, რომლებიც დნება 360—365 °C ტემპერატურაზე. ქიმიური ფორმულა — С5H5N5.

## ლიტერატურა 
* *Кнунянц И. Л.* Краткая химическая энциклопедия т.1, М.: Советская энциклопедия, 1967

კატეგორია:პურინები
ფილონ ალექსანდრიელი

**ფილონ ალექსანდრიელი** — ებრაული ელინიზმის გამოჩენილი წარმომადგენელი, ღვთისმეტყველი, მწერალი, იუდაიზმის აპოლოგეტი (დამცველი) და რელიგიური მოაზროვნე. დაიბადა ალექსანდრიაში, მდიდარ და გავლენიან ოჯახში. მის ოჯახს ახლო კავშირები ჰქონდა მეფე იროდთან. რომის სახელმწიფო უწყებებში მის ძმასა და ნათესავებს მაღალი თანამდებობები ეკავათ. ერთადერთი წყარო, რომელიც მასზე ინფორმაციას გვაწვდის, ეს მისივე დაწერილი ნაშრომია. ფილონის მნიშვნელოვან საზოგადაოებრივ სტატუსზე მეტყველებს ისიც, რომ იგი ალექსანდრიის იუდეისტური საზოგადოების მიერ იერუსალიმის ტაძარში გაგზავნილ საჩუქრებს აცილებდა. ახ. წ. 40 წელს კი რომში, იმპერატორ კალიგულას კარზე ალექსანდრიელ იუდაისტთა ელჩობის ერთ-ერთი წევრი იყო, რომლებმაც მეფეს იუდაისტთა უფლებების დაცვა სთხოვეს. ამ ფაქტთან დაკავშირებით დაწერა ფილონმა საგანგებო თხზულება, რომელიც კალიგულას სიკვდილის შემდეგ წაიკითხეს რომის სენატში.

## რესურსები ინეტერნეტში
* ორიგინალი ტექსტები (ბერძ.)
* ფილონის ნაწარმოებების ინგლისური თარგმანი

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ებრაელი ფილოსოფოსები
ოსმალეთ-საფრანგეთის ალიანსი

[მინი|150პქ|[სულეიმან I-ის წერილი საფანგეთის მეფეს.]]
**ოსმალეთ-საფრანგეთის ალიანსი** () — ოსმალეთის სულთან სულეიმან I-ისა და საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის ალიანსი. ხელი მოაწერეს 1528 წელს ერთობლივი ინტერესების გამო, რათა დაესუსტებინათ კარლ V-ის სახელმწიფო.

„შროშანისა და ნახევარმთვარის მკრეხელურმა კავშირმა“  სკანდალი გამოიწვია ქრისტიანულ ევროპაში, სადაც ჯერ კიდევ მუსირებდა ჯვაროსნული ლაშქრობის იდეა ოსმალების წინააღმდეგ.

ოსმალები ფრანგებს დახმარებას უწევდნენ ჰაბსბურგების საწინააღმდეგოდ და ერთობლივად მოქმედებდნენ მათ წინააღმდეგ. მაგალითად, 1543 წელს  ფრანსუა დე ბურბონ-კონდეა და ხაირ ალ-დინ ბარბაროსას ძალებმა ალყა შემოარტყეს ნიცას. საფრანგეთის ელჩი, რომელიც სტამბოლში ცხოვრობდა დიდი პატივით სარგებლობდა სულთნის კარზე. XVI-XVII საუკუნეების მიჯნაზე ოსმალეთმა ყურადღების ცენტრი ევროპიდან სეფიანთა იმპერიაზე გადაიტანა. საფრანგეთის მეფე ანრი IV-ს ოსმალებმა რამდენიმეჯერ გაუგზავნეს ელჩი დიპლომატიური დახმარების სათხოვნელად.

ლუი XIV-მ განაახლა ურთიერთობები ოსმალეთთან, ვერსალში რეგულარულად იღებდა ოსმალეთის ელჩებს. ამ პერიოდში ოსმალეთის ერთ-ერთი ყველაზე მეტად წარმატებული სამხედრო მოღვაწე იყო ფრანგი ბონევალ-ფაშა. საფრანგეთ-ოსმალეთის ალიანსი ასევე მყარი იყო ყირიმის ომის პერიოდში. ამ დროს გავრცელდა ლეგენდა თითქოსდა სულთანი ნათესაური კავშირითაა დაკავშირებული ბონაპარტებთან, ფრანგული წარმოშობის ბებიის ემე დე რივერის მეშვეობით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია
* ნაქშიდილ სულთანი

## ლიტერატურა 
* Robert A. Kann *A History of the Habsburg Empire, 1526—1918* University of California Press, 1980 ISBN 0520042069
* William Miller *The Ottoman Empire and Its Successors, 1801—1927* Routledge, 1966 ISBN 0714619744
* Roger Bigelow Merriman *Suleiman the Magnificent 1520—1566* READ BOOKS, 2007 ISBN 1406772720
* Kenneth M. Setton *The Papacy and the Levant (1204—1571)* DIANE Publishing, 1984 ISBN 0871691620
* Fatma Müge Göçek *East Encounters West: France and the Ottoman Empire in the Eighteenth Century* Oxford University Press US, 1987 ISBN 0195048261
* Jack Goody *Islam in Europe* Wiley-Blackwell, 2004 ISBN 0745631932

კატეგორია:XVI საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1590)

**კონსტანტინოპოლის 1590 წლის ხელშეკრულება** —   გაფორმდა 1590 წელს სეფიანთა ირანსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის.  ამ ხელშეკრულების თანახმად დასრულდა ირან-ოსმალეთის ომი (1578-1590 წწ.). 

ხელშეკრულების თანახმად მთელი ამიერკავკასია გადავიდა ოსმალეთის მფლობელობაში. დაღესტნის საშამხლო გადავიდა სულთნის მფარველობაში.

ხელშეკრულების პირობები მოგვიანებით დადასტურდა 1612 და 1619 წლებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* Alexander Mikaberidze, Conflict and Conquest in the Islamic World: A Historical Encyclopedia, ABC-CLIO, 2011
* Prof. Yaşar Yücel-Prof. Ali Sevim:Türkiye Tarihi III, AKDTYKTTK Yayınları, 1991
*  Nicolae Iorga: Geschichte des Osmanischen Reichs Vol. III, (trans: Nilüfer Epçeli) Yeditepe Yayınları, 2009, ISBN 975-6480-20-3

კატეგორია:XVI საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა

right|thumb|210px|სატრანსპორტო რნმ-ის სტრუქტურა
**სატრანსპორტო რიბონუკლეინის მჟავა, ტ-რნმ** — რიბონუკლეინის მჟავა, რომლის ფუნქციაც არის ამინომჟავების ტრანსპორტირება ცილის ბიოსინთეზის ადგილზე. აქვს ტიპური სიგრძე 73-დან 93 ნუკლეოტიდამდე და ზომები დაახლოებით 5 ნანომეტრი. ტ-რნმ აგრეთვე უშუალო მონაწილეობას იღებს პოლიპეპტიდური ჯაჭვის დაგრძელებაში. იგი უერთდება ი-რნმ-ის კოდონს, რომელიც კომპლექსში ამინომჟავასთან ერთადაა, და ახალი პეპტიდური ბმის წარმოსაქმნელად საჭირო კომპლექსის კონფორმაციას უზრუნველყოფს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სხვადასხვა ორგანიზმების გენომებში შემავალი ტ-რნმ-ის მონაცემთა ბაზა 

კატეგორია:რნმ
კატეგორია:ცილის ბიოსინთეზი
ტრანსპოზონები

მინი|250პქ|„ამოჭრისა და ჩასმის“ მექანიზმის მეშვეობით ტრანსპოზონის გადაადგილების სქემატური გამოსახულება.
**ტრანსპოზონები** () — ორგანიზმების დნმ-ის უბნები, რომლებსაც შეუძლიათ გენომის ფარგლებში გადაადგილება (ტრანსპოზიცია) და გამრავლება. ტრანსპოზონებს ასევე უწოდებენ „მოხტუნავე გენებს“ და ისინი მობილური გენეტიკური ელემენტების მაგალითს წარმოადგენენ.

## ლიტერატურა 
* Авдеев Ю. И., Авдеев А. Ю. Обнаружение транспозонов половых клеток у спонтанных мутантов solanum lycopersicum L. и селекция растений // нет. 2013. № 2. С.103-109.
* Данилевская О. Н. Мобильные генетические элементы дрозофилы: история открытия и судьба первооткрывателей // Историко-биологические исследования. 2011. № 4. С.79-89.

კატეგორია:მობილური გენეტიკური ელემენტები
ზუჰაბის ხელშეკრულება

**ზოჰაბის ზავი**, *კასრი შირინის ზავი* — საზავო ხელშკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და სეფიანთა ირანს შორის, ხელი მოეწერა 1639 წლის 17 მაისს ქალაქ კასრი შირინის მახლობლად (ახლანდ. ქირმანშაჰის ოსტანი, ირანი). ზოჰაბის ზავით დასრულდა დამთავრდა ოსმალეთ-ირანის ომები (1514–1639), რომლებიც მიმდინარეობდა ახლო აღმოსავლეთსა და ამიერკავკასიაში ბატონობისათვის.

ავით საბოლოოდ დადგინდა საზღვარი ოსმალეთსა და ირანს შორის დაპყრობილ ქვეყნებზე, ხოლო ის ქვეყნები, რომლებიც დასაპყრობი რჩებოდა, გავლენის სფეროებად განაწილდა. საზღვარი გავიდა ახალციხის, ყარსის, ვანის, შეჰრიზორის, ბაღდადისა და ბასრის აღმოსავლეთით. აზერბაიჯანი მთლიანად ირანს დარჩა, არაბული ქვეყნები — ოსმალეთს, აღმოსავლეთი სომხეთი და აღმოსავლეთი ქურთისტანი — ირანს, დასავლეთი სომხეთი და დასავლეთი ქურთისტანი — ოსმალეთს. ასევე გაინაწილეს საქართველო: აღმოსავლეთ საქართველო ირანს დარჩა, დასავლეთი საქართველო და სამცხე-საათაბაგო — ოსმალეთს. ზავის პირობები არ დარღვეულა 1723 წლმდე, ამიტომ მას „საუკუნოვან ზავსაც“ უწოდებენ.

## ლიტერატურა 
* გაბაშვილი ვ., ქართული დიპლომატიის ისტორიიდან (საქართველო და ანტიოსმალური კოალიციები XVI–XVII სს.), «მასალები საქართველოს და კავკასიის ისტორიისათვის», 1954, ნაკვ. 31.
* სვანიძე მ., საქართველო-ოსმალეთის ურთიერთობის ისტორიიდან XVI–XVII სს., თბ., 1971.
* ჩოჩიევი ვ., ირან-ოსმალეთის 1639 წლის ზავი და საქართველო, კრ.: ნარკვევები მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიიდან (ფეოდალური ხანა), თბ., 1957.
* Ateş S. Treaty of Zohab, 1639: Foundational Myth or Foundational Document? Iranian Studies. 2019;52(3-4):397-423.

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:1639
მუდროსის დროებითი ზავი

**მუდროსის დროებითი ზავი** () — სამშვიდობო ხელშეკრულება ოსმალეთის იმპერიასა და ანტანტის ქვეყნებს შორის, რომელიც 1918 წლის 30 ოქტომბერს გაფორმდა კუნძულ ლემნოსის პორტ მუდროსში, ინგლისური კრეისერის „აგამემნონის“ ბორტზე. ხელშეკრულება იცავდა სომხეთის ინტერესებს. ყველა სომეხი სამხედრო ტყვე ოსმალეთის იმპერიას უნდა შეეკრიბა სტამბოლში, რათა იგი გადაეცათ მოკავშირეებისათვის. 

ხელშეკრულების პუნქტები ასეთი იყო

* დარდანელისა და ბოსფორის სრუტეები იხსნება და მოკავშირეთა გემებს ეძლევათ თავისუფლად მიმოსვლის საშუალება
* დაუყოვნებლივ დაიშალოს ოსმალეთის შეიარაღებული ძალები. დაშვებულია მხოლოდ სასაზღვო და შიდა წესრიგისთვის აუცილებელი ძალების არსებობა'
* დაუყოვნებლივ გამოიყვანონ ოსმალეთის ჯარები კავკასიიდან და ირანიდან.
* ანტანტის წევრი ქვეყნები იღებენ სრულ კონტროლს ოსმალეთის რადიოზე, ტელეგრაფზე, რკინიგზაზე, პორტებზე, სამხედრო გარნიზონებე
* აუცილებლობის შემთხვევაში ანტანტის ქვეყნები იტოვებენ ოსმალეთის ამა თუ იმ პროვინციის ოკუპაციის უფლებას
* საომარი მოქმედებები შეწყდება 1918 წლის 31 ოქტომბრის 24:00 საათზე ადგილობრივი დროით

არსებული ვალდებულებების გასაკონტროლებლად ოსმალეთის მთელ ტერიტორიაზე დაფუძნდა ანტანტის წევრი ქვეყნების სამხედრო მისიები. დანიშნული ზედამხედველი ინსპექტორები აღიჭურვნენ ფართო უფლებამოსილებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა
*Laura M. Adkisson *Great Britain and the Kemalist Movement for Turkish Independence, 1919-1923*, Michigan 1958
*Paul C. Helmreich *From Paris to Sèvres. The Partition of the Ottoman Empire at the Peace Conference of 1919-1920*, Ohio 1974, S. 3-5, der gesamte Vereinbarungstext befindet sich auf S. 341f.
*Patrick Balfour Kinross *Atatürk : a biography of Mustafa Kemal, father of modern Turkey*, New York 1965
*Sir Frederick B. Maurice *The Armistices of 1918*, London 1943

## რესურსები ინტერნეტში 
*The text of the Armistice of Mudros 

კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ბუშის ზავი

**ბუშის ზავი**, ასევე ნობილია, როგორც *იარუგის ზავი*  —   გაფორმდა 1617 წლის 23 სექტემბერს რეჩ-პოსპოლიტასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის, თანამედროვე უკრაინის სოფელ ბუშაში. რეჩ-პოსპოლიტას მხრიდან ხელს აწერდა სტანისლავ ჟელკევსკი, ხოლო ოსმალეთის მხრიდან ისკანდერ-ფაშა. 

პოლონეთისა და ოსმალეთის ჯარები ერთმანეთის საბრძოლველად გაემზადნენ, მაგრამ გადაწყვიტეს ბრძოლამდე მოლაპარაკება.

ხელშეკრულება დაიდო 1617 წელს, მის მიხედვით გადაწყდა, რომ პოლონეთი არ ჩაერეოდა ოსმალეთის ვასალების ტრანსილვანიის, მოლდოვისა და ვლახეთის საშინაო საქმეებში. თავის მხრივ ოსმალეთმა პირობა დადო, რომ შეწყვეტდა თათრების დარბევას. ოსმალეთის იმპერიას ეძლეოდა უფლება ჩარეულიყო ვასალების მეთაურების არჩევის საქმეში. 

ხელშეკრულება დაარღვია ორივე მხარემ, რამაც გამოიწვია პოლონეთ-ოსმალეთის ომი (1620-1621 წწ.), რომელიც დარეგულირდა ხოტინის ხელშეკრულებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
სერავის ხელშეკრულება

**სერავის ხელშეკრულება** —გაფორმდა 1618 წლის 26 სექტემბერს სეფიანთა ირანსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის. 

1590 წელს ირანის შაჰი აბას I დიდი იძულებული იყო კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულებით ოსმალეთისათვის დაეთმო ამიერკავკასია. 1593 წელს ოსმალეთმა წამოიწყო ხანგრძლივი ომი ევროპასთან. შაჰ აბას I-მა დაიწყო ლაშქრობისათვის მზადება და 1603 წელს, როდესაც ოსმალეთის იმპერიის ტახტზე ავიდა 14 წლის აჰმედ I, ოსმალეთთან ახალი ომი დაიწყო. 1612 წელს ოსმალეთის იმპერიის ახალმა დიდმა ვეზირმა ნასუჰ-ფაშამ ირანელებთან ხელი მოაწერა ხელშეკრულებას, თუმცა მისი რატიფიკაცია არ მომხდარა, ომი კიდევ 6 წელი გაგრძელდა. 

1612 წლის ხელშეკრულება ოდნავ შეიცვალა და დამტკიცდა 1618 წელს. ხელშეკრულების მიხედვით ყარსი და ახალციხე ოსმალებს დარჩათ. ამ ხელშეკრულებით დამყარებული ძალთა ბალანსი ორ იმპერიას შორის  XIX საუკუნემდე გაგრძელდა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* Prof.Yaşar Yücel-Prof Ali Sevim:Türkiye tarihi Vol. III, AKDTYKTTK Yayınları, 1991

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
უ წეთიენი

**უ წეთიენი** ასევე ცნობილია, როგორც **ვუ ხუ** ( დ. 17 თებერვალი 624, სიჩუანი — გ. 16 დეკემბერი 705, ლოიანგი) — ჩინეთის იმპერატორი ქალი.

## ბიოგრაფია
13 წლის ასაკში უ წეთიენი ჩინეთის თანგის დინასტიის პირველი იმპერატორის — ტაი ცუნგის უმცროსი ხარჭა გახდა. ქმრის გარდაცვალების შემდეგ, 649 წელს მან იმპერატორის მემკვიდრის, კაო წუნგის ყურადღების მიპყრობა მოახერხა და მალე მისი საყვარელი ცოლიც გახდა. მერე ქმრის საყვარლებსა და სხვა ცოლებს, მათ შორის — იმპერატოის მეუღლეს მოუსწრაფა სიცოცხლე და 655 წელს თავად დაიკავა მისი ადგილი.

ვუ ხუმ იმთავითვე მოახერხა მთავრობაზე საკუთარი კონტროლის დაწესება და თავიდან მოიცილა ყველა, ვინც მისი და იმპერატორის კავშირს სისხლის აღრევად მიიჩნევდა. არაერთი მაღალჩინოსანი, მათ შორის იმპერატორის ბიძაც, ან სიკვდილით დასაჯეს, ან გადაასახლეს. 660 წელს იმპერატორს მძიმე სენმა დარია ხელი და მთელი ძალაუფლება დედოფლის ხელში აღმოჩნდა. იგი ნიშნავდა და ათავისუფლებდა მინისტრებს, ირჩევდა სარდლებს, რომლებმაც მისი ბრძანებით, 660-დან 668 წლების პერიოდში კორეა დაიპყრეს.

683 წელს კაო წუნგის გარდაცვალების შემდეგ, მისი მემკვიდრე ვუ ხუს ვაჟი — ჩუნ ცუნგი გახდა. ერთ თვეში უ წეთიენმა ის ტახტიდან გადმოაგდო და ქვეყნიდან გააძევა, ხოლო გვირგვინი მეორე ვაჟს — ჯუი ცუნგს დაადგა თავზე, თუმცა ქვეყანას, როგორც რეგენტი, თავად მართავდა. ჩუნ ცუნგის მხარდამჭერთა მიერ მოწყობილი ამბოხება დამარცხდა.

690 წელს ვუ ჰუმ სამეფო ტახტის უზურპირება მოახდინა და 15 წლის განმავლობაში მართავდა ქვეყანას. ის დიდად წყალობდა სამეფო კარის ორ გარყვნილ მსახურს — ძმებ ჩანებს, რომლებიც აგდებულად ექცეოდნენ მინისტრებსა და გენერლებს. 705 წელს მომხდარი გადატრიალების შემდეგ, ჩანები სიკვდილით დასაჯეს, უ წეთიენი კი აიძულეს, ძალაუფლება თავისი ვაჟისთვის — ჩუნ ცუნგისთვის გადაეცა. 80 წლის ასაკში ის სახელმწიფო საქმეებს ჩამოშორდა და საზაფხულო სასახლეში დაბინავდა, სადაც მალევე გარდაიცვალა

## ლიტერატურა
* *ნ. ქოთორნი*. ტირანები, თბილისი, „კლიო“, 2011

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალი, რომელმაც დაიპყრო ჩინეთი

კატეგორია:ჩინეთის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 624
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 705
კატეგორია:უზურპატორები
კინიეტი

**კინიეტი** — მთა სამხრეთ სუდანში. ქვეყნის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3187 მ. მდებარეობს უგანდის სახელმწიფო საზღვართან. ერთ-ერთი პირველი ევროპელი, რომელმაც მოინახულა კინიეტი იყო ბოტანიკოსი ტომას ფორდ ჩიპი. მანვე მთის სიახლოვეს აღმოაჩინა იშვიათი მცენარის Bidens chippii-ის ნიმუშები. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია ხშირი ტყით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კინიეტი — ინფორმაცია  
* კინიეტი — ინფორმაცია 

კატეგორია:სამხრეთ სუდანის მთები
ტრაპიზონის სამშვიდობო კონფერენცია

[მინი|331x331პქ|კონფერენციის ამიერკავკასიისა და ოსმალეთის მონაწილეთა ჯგუფური ფოტო. წინ დგანან [აკაკი ჩხენკელი, ჰუსეინ რაუფ ბეი და ხალილ ბეი ხასმამედოვი]]
**ტრაპიზონის სამშვიდობო კონფერენცია** ( — , ტრაპიზონი) — სამშვიდობო კონფერენცია ამიერკავკასიის სეიმისა და ოსმალეთის იმპერიის წარმომადგენლებს შორის. მოლაპარაკებების მიზანი იყო ამიერკავკასიის ქვეყნების ჩამოშორება პირველი მსოფლიო ომის მოვლენებისაგან. სეიმის წარმომადგენლები  მოითხოვდნენ 1914 წლის საზღვრებში დაბრუნებას და აღმოსავლეთ ანატოლიის თვითგამორკვევას. ოსმალეთის ხელისუფლება მოითხოვდა ეღიარებინა სეიმის წარმომადგენლებს ბრესტ-ლიტოვსკის ზავის პირობები, რომლის მიხედვითაც ბათუმის ოლქი და ყარსის ოლქი სხვა ტერიტორიებთან ერთად თურქეთმა დაიკავა საომარი მოქმედებების დაწყებამდე. საქართველოსა და სომხეთის წარმომადგენლები ეწინააღმდეგებოდნენ ამ მოთხოვნის შესრულებას, აზერბაიჯანის წარმომადგენლები კი თანახმა იყვნენ შეესრულებინათ მოთხოვნა, რადგან არც ერთი სადავო ტერიტორია მას არ ეკუთვნოდა, გარდა ამისა, მათ დელეგაციაში პანთურქული განწყობა შეიმჩნეოდა. სეიმის არამუსულმანი უმრავლესობის წარმომადგენლებმა ხმა მისცეს ოსმალეთის იმპერიასთან ომს და 13 აპრილს დაბრუნდნენ თბილისში. 

ოსმალეთის იმპერიის არმიას კონფერენციის პარალელურად საომარი მოქმედებები არ შეუჩერებია. მან 12 მარტს აიღო არზრუმი, 5 აპრილს – სარყამიში, 7 აპრილს – ვანი. მოლაპარაკებების გაგრძელების წინაპირობად ოსმალეთი მოითხოვდა ამიერკავკასიის დამოუკიდებლობას. 22 აპრილს ოსმალეთი და ამიერკავკასიის სეიმი შეთანხმდნენ აღედგინათ სამშვიდობო მოლაპარაკებები. ოსმალეთის ზეწოლის შედეგად 22 აპრილს, ამიერკავკასიის სეიმმა მიიღო ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკის შექმნისა და დამოუკიდებლობის დეკლარაცია. მიუხედავად ამისა, ოსმალეთი აგრძელებდა შეტევას და აიღო ბათუმი, ოზურგეთი და ახალციხე. 11 მაისს მოლაპარაკებები განახლდა ქალაქ ბათუმში. 

## ლიტერატურა 
* Тадеуш Свентоховский, Brian C. Collins Historical dictionary of Azerbaijan. — USA: Scarecrow Press, 1999. — С. 127-128. — 145 с. — ISBN 0810835509

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ჰანს-ადამ II

**პრინცი ჰანს-ადამ II** — ლიხტენშტაინის მონარქი და სახელმწიფოს მეთაური 1989 წლიდან.                                               პრინცი დაიბადა 1945 წლის 14 თებერვალს ციურიხში. მამა, ლიხტენშტაინის პრინცი ფრანს-იოსებ II იყო, ხოლო დედა პრინცესა ჯინა (ჯორჯიანა ვონ ვილჩექი). ისინი 1943 წელს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ოთხი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი, მათ შორის, უფროსი, დღევანდელი მონარქი ჰანს-ადამი.               
                                                                                                       
ჰანს-ადამი სახელმწიფოს მეთაურია 1989 წლიდან, 2003 წლის რეფერენდუმმა (მოსახლეობის 2/3 მხარდაჭერით) მას მნიშვნელოვანი ძალაუფლება მიანიჭა. პრინცი ერთ-ერთი უმდიდრესი მონარქია მსოფლიოში. მისი ქონება 3,9 მილიარდ დოლარს აჭარბებს. მის მფლობელობაშია LGT ბანკი (დაარსდა 1920 წელს), ასევე ხელოვნების ნიმუშთა მნიშვნელოვანი კოლექცია. მონარქი თავისუფლად საუბრობს გერმანულ, ფრანგულ, ინგლისურ და იტალიურ ენებზე.    
                                            
პრინცი თავის და-ძმებთან ერთად იზრდებოდა ვადუცის ციხე-სიმაგრეში. მან დაწყებითი განათლება ვადუცში მიიღო და მონაწილეობდა სკაუტთა სამსახურში. 1956 წელს, მამამისის მსგავსად, შევიდა სახელმწიფო „შოტენგიმნაზიაში“, ვენაში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა შვეიცარიაში. მოგვიანებით მუშაობდა ლონდონის ერთ-ერთ ბანკში. მიიღო ეკონომიკური განათლება St. Gallen University-ში.                            პრინცის მეუღლეა პრინცესა მარია აგლას ვონ ქინსკზე. სამეფო წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს, მათ შორის ტახტის მემკვიდრე, პრინცი ალოუსი, რომელიც 1968 წელს დაიბადა.                      
                                                                                        
ლიხტენშტაინის პრინცისა და მისი ოჯახის ოფიციალური რეზიდენცია ვადუცში არის ვადუცის ციხესიმაგრე, რომელიც ალპებში მდებარეობს. მართალია, ციხესიმაგრე ღია არ არის ფართო საზოგადოებისათვის, მაგრამ მდებარეობიდან გამომდინარე, ის მაინც მრავალ ტურისტს იზიდავს.     
 
## ლიტერატურა 
* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.   
                                                                           
კატეგორია:ლიხტენშტაინის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბელგიის გერბი

**ბელგიის გერბი** — თანამედროვე სახით ბელგიის გერბი დამტკიცდა მეფის დეკრეტით 1837 წლის 17 მარტს. დეკრეტში აღწერილი იყო დიდი და მცირე გერბების ფორმა.

## დიდი გერბი 
შავ ფარზე გამოსახულია ოქროს ლომი წითელი ბრჭყალებით და წითელი გამოყოფილი ენით (ე. წ. ბელგიური ლომი). ფარის თავზე განლაგებულია გახსნილი პირის მქონე ოქროს ჩაფხუტი. ჩაფხუტის თავზე მოთავსებულია დიდი ჰერცოგის გვირგვინი. ფარს უკან განლაგებულია სკიპტრები - ერთი მათგანს წარმოადგენს ხელი, რომელის სამართალს განასახიერებს, ხოლო მეორე წარმოადგენს ლომის გამოსახულებას - სიძლიერის სიმბოლოს. ჩაფხუტს გარს აკრავს ლეოპოლდ I-ის ორდენის ოქროს ძეწკვი. ფარისმტვირთველ ლომებს უკავიათ აგრეთვე მოოქროვილ ხის ტარზე წამოცმული ბელგიური დროშები. ქვემოთ განთავსებულია წითელი ლენტი, რომელზეც ოქროს ასოებით არის ამოკვეთილი ბელგიელი ხალხის დევიზი: ”ერთობა გვაძლევს ძალას” („L’UNION FAIT LA FORCE“ ფრანგულად ან „EENDRACHT MAAKT MACHT“ ჰოლანდიურად). მთელი ეს კომპოზიცია მოთავსებულია ოქროსფერფოჩებიან წითელ მანტიაზე, რომელსაც თავზე ადგას დიდი ჰერცოგის გვირგვინი. მანტიის თავზე აღმართულია 1837 წლის მდგომარეობით არსებული ბელგიის პროვინციების დროშები გერბებით. მიუხედავად იმისა, რომ პროვინციების რაოდენობა დროთა განმავლობაში იცვლებოდა, გერბზე ამ ფაქტმა ასახვა ვერ ჰპოვა.  

დიდი გერბი გამოიყენება იშვიათად. ის ამშვენებს მხოლოდ იურიდიულ კანონთა და საერთაშორისო ხელშეკრულებათა ბეჭდებს.

## მცირე გერბი 
მცირე გერბი გამოიყენება ხშირად ბელგიის ხელისუფლების მიერ. ის შედგება შემდეგი ნაწილებისაგან: 
* შავი ფარი ლომის გამოსახულებით
* ურთიერთგადაჯვარედინებული სკიპტრები
* დევიზი
* გვირგვინი 
* ლეოპოლდ I-ის ორდენი

## გალერეა 

ფაილი:Coat of arms of Kingdom of Belgium 1846.png|ბელგიის ისტორიული დიდი გერბი 1846 წელს
ფაილი: State_Coat_of_Arms_of_Belgium.svg#mediaviewer/%D0%A4%D0%B0%D0%B9%D0%BB:State_Coat_of_Arms_of_Belgium.svg|ბელგიის მცირე გერბი ამჟამად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ევროპის ქვეყნების გერბები
* ევროპის დროშები

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ბელგიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ლომის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები დროშის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები გვირგვინის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1700)

**კონსტანტინოპოლის 1700 წლის ხელშეკრულება** — ხელშეკრულება დაიდო 1700 წლის 3 (14) ივლისს რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის კონსტანტინოპოლში. ხელშეკრულება არის აზოვის ლაშქრობის შედეგი. 

რუსეთმა აზოვი და მიმდებარე ტერიტორიები ისევ მიიღო და ააშენა რამდენიმე ციხესიმაგრე (ტაგანროგი, პავლოვსკი, მიუსი) და გაათავისუფლა ყირიის ხანის მიერ დაწესებული ყოველწლიური ხარკისაგან. ოსმალებს დაუბრუნდათ რუსეთის ძალების მიერ დაპყრობილი პატარა ციხესიმაგრე. მხარეები შეთანხმდნენ, რომ სასაზღვრო ზონაში არ ააშენებდნენ საფორტიფიკაციო ნაგებობებს. ოსმალეთს ასევე უნდა გაეთავისუფლებინა რუსი სამხედრო ტყვეები. ხელშეკრულებით პეტრე I-მა უზრუნველყო ოსმალეთის ნეიტრალიტეტი ჩრდილოეთის ომში. 

ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო 30 წლით ოსმალეთმა დაარღვია 1710 წელს როდესაც სულთანმა ომი გამოუცხადა რუსეთს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Scan of a copy of the treaty in Muahedat Mecmuasi, 3, 209-220, 1701 / 1113 (one page missing), hosted at IEG Mainz  

კატეგორია:XVII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა

**ჰამად იბნ ისა ალ-ჰალიფა** (; დ. 28 იანვარი, 1950) — ბაჰრეინის ამირა 1999 წლიდან და მეფე 2002 წლიდან.

მეფე დაიბადა 1950 წლის 28 იანვარს რიფაში, ბაჰრეინში. 1964 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ გამოცხადდა ტახტის უშუალო მემკვიდრედ. შემდეგ სწავლა გააგრძელა ლის სკოლაში, კემბრიჯში. სამხედრო განათლებას დაეუფლა დიდ ბრიტანეთსა და აშშ-ში. ჰყავს სამი მეუღლე.

მისი პირველი მეუღლეა შეიჰა საბიკა ბინთ იბრაჰიმ ალ-ჰალიფა, რომელზეც 1968 წლის 9 ოქტომბერს დაქორწინდა. მეფეს ჰყავს ოთხი ვაჟი და ქალიშვილი, მათ შორის ტახტის პირდაპირი მემკვიდრე სალმან იბნ ჰამადი, რომელიც 1969 წელს დაიბადა. მონარქის უმცროსი ვაჟი ფეიასლი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა 2006 წლის 12 იანვარს ბაჰრეინში, ზალაქთან ახლოს.

2002 წლიდან ამირა ატარებს მეფის ტიტულს. ის ცნობილია არაერთი დემოკრატიული რეფორმით, მაგალითად, მან გამოაცხადა პოლიტიკური ამნისტია და გაათავისუფლა მრავალი პოლიტპატიმარი, ქალებს ხმის მიცემის უფლება უბოძა და 2002 წელს ჩაატარა (თითქმის 20 წლიანი შესვენების შემდეგ) დემოკრატიული საპარლამენტო არჩევნები. მონარქის საგარეო პოლიტიკა პროდასავლურია, განსაკუთრებით ახლო ურთიერთობა აქვს აშშ-სა დაგაერთიანებულ სამეფოსთან.

მეფე განსაკუთრებულ ინტერესს იჩენს ქვეყნის კულტურული მემკვიდრეობისა და სპორტისადმი. 1978 წელს, მისი ბრძანებით, დაარსდა ისტორიული დოკუმენტაციის ცენტრი, რომელიც მდებარეობს მეფის სასახლეში და უშუალოდ მონარქის განსაკუთრებული მეთვალყურეობით ფუნქციონირებს. მონარქს იტაცებს შევარდნებით ნადირობა, თევზაობა, ჩოგბურთი და ფეხბურთი. იგი განსაკუთრებით დაინტერესებულია არაბული ცხენების მოშენებით, მან ამ მიზნით შექმნა კიდეც არაბული ცხენების საჯინიბო 1977 წელს. მომავალი მონარქი ბავშვობიდანვე იჩენდა ინტერესს ავიაციისადმი. 1975 წელს დაიწყო როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული მეცადინეობები ავიაციაში და დაეუფლა კიდეც ვერტმფრენის მართვის ოსტატობას და საფუძველი ჩაუყარა ქვეყნის საჰაერო ძალების შექმნას.        
   
## ლიტერატურა 
* გ. ჭანტურია, ს. ჭანტურია - მსოფლიოს მონარქები, თბ., 2008 წ.

კატეგორია:ბაჰრეინის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კარიოკის ლიგა

**კარიოკის ლიგა** () — რიო-დე-ჟანეიროს შტატის საფეხბურთო ჩემპიონატი, იმართება შტატის ფეხბურთის ფედერაციის უშუალო ეგიდით. პირველ (ანუ უმაღლეს) დივიზიონში გამოდის 2 ჯგუფად დაყოფილი 16 გუნდი. ჩემპიონატი ტარდება 1906 წლიდან, ლიგის ისტორიის განმავლობაში 4 ნათლად გამოკვეთილი ლიდერია, ესენია: „ფლუმინენსე“, „ფლამენგო“, „ვასკო და გამა“ და „ბოტაფოგო“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:კარიოკის ლიგა
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატები
გეოგრაფიული დეტერმინიზმი

**გეოგრაფიული დეტერმინიზმი** () — მსოფლმხედველობითი კონცეფცია, რომელიც მსოფლიოს ხალხებისა და ქვეყნების სოციალურ-ეკონომიკურ განვითარებას ხსნის გეოგრაფიული ფაქტორებით — გეოგრაფიული მდებარეობით, რელიეფით, კლიმატით, წყლის, ნიადაგურ-მცენარეული და მინერალური რესურსებით. საზოგადოების სრულყოფილი განვითარება მხოლოდ ხელსაყრელ გეოგრაფიულ პირობებში ხდება. ამიტომ ის ხალხები და ქვეყნები დაწინაურდნენ, სადაც კარგი ბუნებრივი პირობები იყო (კერძოდ, ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლები). ცივ და ცხელ კლიმატურ სარტყლებში კი მოსახლეობა პრიმიტიულ დონეზე დარჩა.

იმპერიალიზმის განვითარების ეპოქაში გეოგრაფიულმა დეტერმინიზმა საფუძველი დაუდო რეაქციულ გეოპოლიტიკას. რეაქციული გეოპოლიტიკის იდეის მამამთავარი იყო გერმანელი მეცნიერი ფრიდრიხ რატცელი, რომელმაც სახელმწიფო ცოცხალ ორგანიზმად მიიჩნია. ამჟამად, გეოგრაფიულმა დეტერმინიზმა დაკარგა თავისი პოზიციები და გამოიყენება როგორც სამუშაო კონცეფცია ქვეყნებისა და რაიონების ეკონომიკური განვითარების რეგულირებისათვის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დეტერმინიზმი 
* ენვაირონმენტალიზმი
* გეოგრაფიული პოსიბილიზმი 

## სქოლიო 
კატეგორია:დეტერმინიზმი
კატეგორია:საზოგადოებრივი გეოგრაფია
კატეგორია:სოციოლოგიური თეორიები
კატეგორია:გეოგრაფიის ისტორია
ატლეტიკო ხუნიორი

**ხუნიორ ბარანკილია**, ასევე **ატლეტიკო ხუნიორი** — კოლუმბიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბარანკილიიდან. 9 გზის კოლუმბიის საფეხბურთო ჩემპიონატის გამარჯვებული და 9 გზის მეორე ადგილოსანი. კოლუმბიის ერთ-ერთი უძველესი კლუბი, დაარსდა 1924 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* კლუბის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:კოლუმბიის საფეხბურთო კლუბები
კორინთიანსი

**კორინთიანსი** (სრული სახელი **„სპორტ კლუბი კორინთიანსი პაულისტა“**, ბრაზილიაში კლუბის სახელს ასევე აღნიშნავენ აბრევიატურით **SCCP**) () — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი სან-პაულუდან. უფრო მეტად ცნობილია თავისი საფეხბურთო გუნდით.

კლუბი დაარსდა 1910 წლის 1 სექტემბერს, სახელი ეწოდა ლონდონური კლუბის „კორინთიანის“ პატივსაცემად. კორინთიანსი, ბარსელონასთან ერთად, ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატის მოგებების მხრივ მსოფლიო რეკორდსმენია, ორივე კლუბმა ამ ტიტულის მოპოვება ორ-ორჯერ შეძლო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:კორინთიანსი
ცისი

**ცისი** (; დ.  29 ნოემბერი, 1835 — გ. 15 ნოემბერი, 1908, პეკინი) — ჩინეთის იმპერატორი ქალი.

## ბიოგრაფია
მართალია, ცისი თავდაპირველად, უბრალო ხარჭა იყო, მაგრამ საბოლოოდ, ისეთ სიმაღლეზე ავიდა, რომ შემდგომ 50 წელიწადზე მეტხანს მართავდა ჩინეთს. ეს ყველაფერი კი იმით დაიწყო, რომ თავისი სილამაზით იმპერატორი სიენ ფენი მოხიბლა, შემდეგ კი მას ერთადერთი მემკვიდრე — ტუნ ჩინი გაუჩინა. როცა სიენ ფენი გარდაიცვალა, ტუნ ჩინი მხოლოდ 6 წლის იყო, ამიტომ ცისი რეგენტი გახდა. მან სასტიკად ჩაახშო ტაიპინის აჯანყება 1864 წელს და წიანის აჯანყება 1868 წელს.

ცისიმ მაშინაც არ დათმო ძალაუფლება, როცა ტუნ ჩიმ 1873 წელს სრულწლოვანებას მიაღწია. ორი წლის შემდეგ კი მოულოდნელად გარდაიცვალა, სავარაუდოდ — დედამისმა მოაკვლევინა. ტახტის მემკვიდრეობითობის ყველა კანონის დარღვევით, ცისი ჰსიმ ტუნ ჩის 3 წლის ბიძაშვილი — კუან სიუ გაამეფა, თავად კი კვლავ რეგენტად დარჩა. მისი სრული ტიტული იყო — „კეთილშობილი, სამართლიანი დედა, ჭეშმარიტი, ღვთივკურთხეული, მდიდარი, მზრუნველი, კაშკაშა, ნათელი, მშვიდი, გაწონასწორებული, სრულყოფილი, დღეგრძელი, პატივსაცემი, ღირსეული, სათაყვანებელი, სახელოვანი, ამაღლებული ქვრივი იმპერატრიცა“ — მაგრამ ე.წ. „აკრძალულ ქალაქში“ მას „ბებერ ბუდას“ უწოდებდნენ.

1889 წელს კუან სიუს სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ, ცისი გადაბარგდა საზაფხულო სასახლეში, რომელიც ფლოტის განახლებისთვის განკუთვნილი სახსრებით აიშენა. მაგრამ როცა კუან სიმ რადიკალური რეფორმების გატარება დაიწყო, ცისიმ სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო, იმპერატორი მისივე სასახლეში გამოკეტა და სახელმწიფოს მართვა-გამგეობა საკუთარ ხელში აიღო.

1900 წელს ხელი შეუწყო ბოქსერთა (*ნაციონალისტური მოძრაობა*) ამბოხებას, რომელიც ჩინეთიდან ყველა უცხოელის გაძევებას ისახავდა მიზნად. როცა ევროპულმა ჯარებმა ეს მოძრაობა სასტიკად დაამარცხეს, ცისი ჰსი პეკინში გაიქცა, 1902 წელს კი იძულებული გახდა, დამამცირებელი სამშვიდობო ხელშეკრულებისთვის მოეწერა ხელი. ცისის გარდაცვალების წინა დღეს, 1908 წლის 15 ნოემბერს მისი დავალებით, კუან სიუ მოკლეს.
## რესურსები ინტერნეტში
*ჩინეთის იმპერატორთა ”ხარჭების” კლასიფიკაცია
*ყველაზე გავლენიანი მმართველი ქალები
*10 ყველაზე დიდი ძალაუფლების მქონე ქალი 

## ლიტერატურა
* *ნ. ქოთორნი*. ტირანები, თბილისი, „კლიო“, 2011

კატეგორია:ჩინეთის იმპერატორები
კატეგორია:ქალი რეგენტები
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1835
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
ბელგიის ქალაქების სია

thumb|right|250px|ბელგიის რუკა
[thumb|right|250px|ქალაქი [ანტვერპენი]]
[thumb|right|250px|ქალაქი [გენტი]]
[thumb|right|250px|ქალაქი [შარლერუა]]
[thumb|right|250px|ქალაქი [ლიეჟი]]
[thumb|right|250px|ქალაქი [ბრიუსელი, ბელგიის დედაქალაქი]]
[thumb|right|250px|ქალაქი [ბრიუგე]]
[thumb|right|250px|ქალაქი [ნამიური]]
ეს არის ბელგიის ყველაზე ხალხმრავალი მუნიციპალიტეტების ჩამონათვალი. ამ სიაში არ შედის ისეთი მუნიციპალიტეტები, რომლებსაც არ გააჩნიათ ქალაქის სტატუსი.

ბრიუსელი არის რეგიონი, რომელიც შედგება 18 მუნიციპალიტეტის და საკუთრივ ქალაქ ბრიუსელისაგან. მოსახლეობის მთლიანი რაოდენობა აქ შეადგენს 1,154,635 ადამიანს.

## სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბელგია. ქალაქი ბრიუგე
* ბელგიის რუკა
* ტურისტურლი ქალქები 
* სტატისტიკა ბელგია
* პოპულარული ქალაქები

კატეგორია:ბელგიის ქალაქები
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
‎
ჯოსელინ ბელ ბერნელი

**სიუზან ჯოსელინ ბელ ბერნელი** (; დ. 15 ივლისი 1943, ბელფასტი, ჩრდილოეთი ირლანდია) — ჩრდილოეთ ირლანდიელი ასტროფიზიკოსი. სტუდენტობის პერიოდში, როცა მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო ანტონი ჰიუიში, აღმოაჩინა პორველი პულსარები. შედეგად ჰიუიშმა და მარტინ რაილმა ფიზიკის დარგში ნობელის პრემია მოიპოვეს, ბელ ბერნელი კი ჯილდოს გარეშე დარჩა, მიუხედავად იმისა, რომ პულსარებზე დაკვირვება მან განახორციელა. ბელ ბერნელი  სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების პრეზიდენტი იყო 2002-04 წლებში, ფიზიკის ინსტიტუტის პრეზიდენტი 2008 წლის ოქტომბრიდან 2010 წლის ოქტომბრამდე და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2011 წლის თებერვლიდან ოქტომბრამდე.

ნაშრომს, რომელშიც პულსარების აღმოჩენაზე იყო საუბარი, ხუთი ავტორი ჰყავდა. ჰიუიშის სახელი პირველ ადგილზე ფიქსირდებოდა, მას მოჰყვებოდა ბერნელი. მისი ღვაწლის დაიგნორების გამო ბევრმა წამყვანმა ასტრონომმა გამოთქვა აღშფოთება, მათ შორის იყო სერ ფრედ ჰოილი. შვედეთის მეცნიერებათა სამეფო აკადემიამ 1974 წლის ნობელის პრემიით დაჯილდოების შესახებ განცხადებაში აღნიშნა რაილისა და ჰიუიშის პიონერული ღვაწლი რადიო-ასტროფიზიკაში. ხაზი გაუსვეს რაილის შრომას აპერტურული სინთეზის ტექნოლოგიაზე და ჰიუიშის გადამწყვეტ როლს პულსარების აღმოჩენაში. საბჭოთა ასტრონომმა იოსებ შკლოვსკიმ საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის 1970 წლის გენერალურ ასამბლეაზე ბერნელს მიმართა: „მის ბელ, თქვენ მეოცე საუკუნის უდიდესი ასტრონომიული აღმოჩენა განახორციელეთ."

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ჩრდილოეთ ირლანდიელი ასტროფიზიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი ასტროფიზიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი ქალი მეცნიერები
კატეგორია:ქალი ასტრონომები
კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები
კატეგორია:სამეფო საზოგადოების ქალი წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ღმერთი არ არის მკვდარი (ფილმი)

***ღმერთი არ არის მკვდარი*** () — 2014 წლის ქრისტიანული დრამატული ფილმი, რომლის რეჟისორი არის ჰაროლდ ქრონკი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ კევინ სორბო, შეინ ჰარპერი, დეივიდ ა. რ. უაითი და დინ კეინი. ფილმი კინოთეატრებში გამოვიდა 2014 წლის 21 მარტს. დისტრიბუცია კი გაუწია კომპანია Pure Flix Entertainment-მა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური ვებსაიტი 
* 

კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
ადრიანოპოლის ხელშეკრულება (1568)

**ადრიანოპოლის 1568 წლის ხელშეკრულება** გაფორმდა 1568 წლის 21 თებერვალს საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-სა და ოსმალეთის სულთან სელიმ II-ს შორის. ამ ხელშეკრულების თანახმად დასრულდა ავსტრია-ოსმალეთის ომი (1566-1568 წწ.), რომელიც დაიწყო სიგეტვარის ბრძოლით. ხელშეკრულებამ დაამყარა 25-წლიანი მშვიდობა ორივე იმპერიას შორის.

მაქსიმილიანის ელჩები ხორვატიელი ანტუნ ვრანჩიჩი და შტირიელი კრისტოფ ტოიფენბახი სტამბოლში 1576 წლის 26 აგვისტოს ჩავიდნენ. ელჩებმა დისკუსია გამართეს სოკოლუ მეჰმედ-ფაშასთან. ხუთთვიანი მოლაპარაკებების შემდეგ შეთანხმებას მიაღწიეს 1568 წლის 17 თებერვალს, ხოლო ხელი მოაწერეს 21 თებერვალს. დასრულდა ავსტრია-ოსმალეთის ომი.

მაქსიმილიან II დასთანხმდა ყოველწლიურად გადაეხადა 30 000 დუკატი „საჩუქრად“ და არსებითად ოსმალეთის იმპერიას აჩუქა მოლდოვა და ვალახია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:XVI საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ფრედეგუნდი

**ფრედეგუნდი** (, ) (დ. 545 — გ. 597) — ფრანკთა დედოფალი. მეფე ხილპერიკ I-ის ცოლი და ხლოტარ II-ის დედა.

## ბიოგრაფია
თავდაპირველად ფრანკთა სამეფო კარის მსახურმა ქალმა, მეფე ხილპერიკ პირველი მოხიბლა. მეფემ თავისი ცოლი გალევუსტა მოკლა და ფრედეგუნდი დაისვა დედოფლად. გალევუსტა ხილპერიკის ნახევარძმისა და მეზობელი ავსტრაზიის მეფის ცოლის — ბრუნჰილდის და იყო. სწორედ ამ ფაქტმა განაპირობა ფრედეგუნდსა და ბრუნჰილდს შორის ჩამოვარდნილი მტრობა, რომელმაც ორმოცი წელი გასტანა.

ფრედეგუნს ჰყავდა ნახევარძმა — სიგებერტი, რომელიც 575 წელს მოკლა და ამავე გზას საკუთარი გერებიც გააყოლა. მან სიგებერტის შვილის, ხილდებერტ II-ის, ბრუნჰულდისა და მისი მაზლის, ბურგუნდიის მეფის — გუნტრამის მკვლელობაც სცადა.

584 წელს ჩილპერიკის იდუმალებით მოცული მკვლელობის შემდეგ, ფრედეგუნდმა მისი ქონება დაისაკუთრა და თავის ვაჟთან, ქლოტარ II-სთან პარიზში გაიქცა, საიდანაც ისინი ბრუნჰილდის წინააღმდეგ ინტრიგების ხლართვას მისი გარდაცვალებამდე 595 წლამდე განაგრძნობდნენ.

## ლიტერატურა
* *ნ. ქოთორნი*. ტირანები, თბილისი, „კლიო“, 2011

კატეგორია:ფრანკთა დედოფლები
კატეგორია:დაბადებული 545
კატეგორია:გარდაცვლილი 597
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
კატეგორია:საფრანგეთის რეგენტები
ეგვიპტის მესამე დინასტია

**ეგვიპტის მესამე დინასტია** (ან **დინასტია III**; ძვ.წ. 2686 – ძვ.წ. 2613) — ეგვიპტის ძველი სამეფოს პირველი დინასტია (ძველი სამეფოს დინასტიებია ასევე: IV, V და VI დინასტიები). დინაასტიის მმართველობის დროს ეგვიპტის დედაქალაქი იყო მემფისი.
## ფარაონები 
მესამე დინასტიის ფარაონები დაახლოებით 73 წლის განმავლობაში მართავდნენ ეგვიპტეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მე-3 დინასტია 
* მესამე დინასტია
* ეგვიპტის ძველი სამეფო
* ეგვიპტის მესამე დინასტია
* ფარაონთა მესამე დინასტია
* მესამე დინასტია (ძვ.წ. 2650–2575)
* ანტიკური ეგვიპტის მესამე დინასტია

03
კატეგორია:ეგვიპტის მესამე დინასტია
ალექსანდრე იმერეტინსკი

**ალექსანდრე იმერეტინსკი (ბაგრატიონი)** (დ. 24 სექტემბერი, 1837 — გ. 17 ნოემბერი, 1900) — რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი, იმერეთის მეფეთა შთამომავალი.

დაიბადა პეტერბურგში 1837 წელს. 1855 წელს დაამთავრა პეტერბურგის პაჟთა კორპუსი. 1857 წელს მსახურობდა მე-14 ქართველ გრენადერთა პოლკში. მონაწილეობდა ჩეჩნეთისა და დაღესტნის დამორჩილებაში. 1859 წელს თადარიგში გავიდა. 1861 წლიდან კვლავ სამხედრო სამსახურში იყო. 1863 წელს დაამთავრა გენშტაბის აკადემია. მონაწილეობდა პოლონეთის აჯანყების (1863-1864) ჩახშობაში, შემდეგ დაინიშნა ვარშავის სამხედრო ოლქის ჯარების შტაბის უფროსად. 1869 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 წლების ომში. იმავე 1877 წელს დაინიშნა მე-2 ქვეითი დივიზიის მეთაურად. 1877 წლის 22 აგვისტოს აიღო ლოვჩინის ციხესიმაგრე. 1877 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1879 წელს დაინიშნა გვარდიული ნაწილებისა და პეტერბურგის სამხედრო ოლქის ჯარების უფროსად. 1878 წლიდან 12 წლის განმავლობაში იყო რუსეთის არმიის მთავარი სამხედრო პროკურორი და მთავარი სამხედრო სასამართლოს უფროსი. 1892 წლიდან — სახელმწიფო საბჭოს წევრი. 1897 წლიდან ვარშავის სამხედრო ოლქის ჯარების სარდალი და ვარშავის გენერალ-გუბერნატორი.

ალექსანდრე ბაგრატიონი 1900 წელს გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* 100 ქართველი უცხოეთში, თბ., 2011

კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1900
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ვარშავის გენერალ-გუბერნატორები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1736)

**კონსტანტინოპოლის 1736 წლის ხელშეკრულება** — სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ოსმალეთის იმპერიასა და აფშარიდების ირანს შორის 1736 წლის 24 სექტემბერს, კონსტანტინოპოლში. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა ირან-ოსმალეთის ომი. 

1732 წლის აჰმედ-ფაშას ხელშეკრულებით  ორივე ქვეყანა უკმაყოფილო იყო. ახალი ხელშეკრულების მოსამზადებლად მოლაპარაკება მიმდინარეობდა ალი-ფაშასა (ოსმალეთის იმპერია) და მირზა მუჰამედს (აფშარიდების ირანი). საბოლოოდ შეთანხმდნენ:
# ოსმალეთის იმპერიამ ნადირ-შაჰი ცნო ირანის ახალ შაჰად. 
# ოსმალეთის იმპერიამ კავკასია ირანს დაუთმო. 
# ოსმალები დათანხმდნენ ირანელებს ჰაჯი შეესრულებინათ მექაში. 
 
## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
* ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt IV, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 
* Nicolae Jorga: Geschichte des Osmanischen Reiches IV, (trans by Nilüfer Epçeli),İstanbul 2009, ISBN 975-6480-21-1  

კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
არჩილ გელოვანი

**არჩილ გელოვანი** (დ. 14 ნოემბერი, 1915 — გ. 19 აგვისტო, 1978) — საბჭოთა სამხედრო მშენებლობის ისტორიაში საინჟინრო ჯარების პირველი მარშალი (1977), უკრაინისა (1962) და რსფსრ-ს (1971) დამსახურებული ინჟინერი. დაიბადა საქართველოში, სოფელ სპათაგორში 1915 წელს. დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1936) და ლენინგრადის ფელიქს ძერჟინსკის სახელობის სამხედრო-საზღვაო სასწავლებელი (1939) წელს. 1939 წლიდან მსახურობდა არმიაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს ხელმძღვანელობდა სამხედრო-საზღვაო და საფორტიფიკაციო მშენებლობებს. 1945 წლიდან იყო შავი ზღვის ფლოტის საინჟინრო სამმართველოში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე, 1949 წლიდან — სამხედრო-საზღვაო ძალების მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე, 1953 წლიდან კი — იმავე სამმართველოს უფროსი და შავი ზღვის ფლოტის სარდლის თანაშემწე მშენებლობის დარგში. 1964–1969 წლებში იყო სარაკეტო ჯარების მთავარსარდლის მოადგილე მშენებლობის დარგში და სამხედრო საბჭოს წევრი, 1969–1971 წლებში კი — სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს სამშენებლო სამმართველოს უფროსის პირველი მოადგილე, 1971–1974 წლებში — სსრკ-ს თავდაცვის სამინისტროს სახელმწიფო ექსპერტიზის უფროსი, 1974–1978 წლებში კი — სსრკ-ს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე სამხედრო მშენებლობისა და ჯარების განლაგების დარგში. ლენინური (1968) და სსრკ სახელმწიფო (1977) პრემიების ლაურეატი.

არჩილ გელოვანი გარდაიცვალა 1978 წელს. დაკრძალულია მოსკოვში, ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის გამზირი, იყო ქუჩაც.

## ლიტერატურა 
* 100 ქართველი უცხოეთში, თბ., 2011

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი                                                                                                 
კატეგორია:დაბადებული 1915    
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები                                                                                              
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
არჩილ
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
პლებისციტი

**პლებისციტი** — კენჭისყრით საერთო-სახალხო გამოკითხვა განსაკუთრებით მნიშვნელოვან სახელმწიფოებრივ საკითხებზე ამომრჩეველთა ან მათი ნაწილის აზრის გასაგებად. ისევე, როგორც რეფერენდუმი, პლებისციტიც სახალხო ხელისუფლების განხორციელების უშუალო დემოკრატიის ფორმაა, თუმცა მათ შორის არსებობს განსხვავება. კერძოდ, მაშინ, თუ რეფერენდუმის შედეგად მიღებული გადაწყვეტილება ძალაში შედის მისი გამოქვეყნების დღიდან, აქვს იურიდიული, პირდაპირი მოქმედების ძალა და საბოლოოა, პლებისციტის შედეგები სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებისათვის სარეკომენდაციო ხასიათისაა. გარდა ამისა, რეფერენდუმი იმართება ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე, მაშინ, როცა პლებისციტის ჩატარება შესაძლებელია როგორც ამომრჩეველთა, ასევე მათი ნაწილის აზრის გასაგებად. პლებისციტს საქართველოში ნიშნავს საქართველოს პრემიერ-მინისტრი.

## იხილეთ აგრეთვე
* რეფერენდუმი

## რესურსები ინტერნეტში
პლებისციტი, საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

## ლიტერატურა
* „რეფერენდუმის შესახებ“ საქართველოს ორგანული კანონი
* ა. დემეტრაშვილი; ი. კობახიძე (2010). კონსტიტუციური სამართალი. თბილისი.

## სქოლიო
კატეგორია:პირდაპირი დემოკრატია