მიხაი ზიჩი

**მიხაი ზიჩი** (; დ. 15 ოქტომბერი, 1827, სოფ. ზალა, უნგრეთის სამეფო — გ. 28 თებერვალი, 1906, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია; დაკრძალეს 1906 წლის 18 მარტს, ბუდაპეშტში) — უნგრელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. უნგრული რომანტიზმის წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია 
[thumb|230px|შოთა რუსთაველი [თამარ მეფე|მეფე თამარს თავის „ვეფხისტყაოსანს“ წარუდგენს]]
სწავლობდა ბუდაპეშტის უნივერსიტეტში, 1842 წლიდან მეცადინეობს ფერწერაში იტალიელ მხატვარ ი. მარასტონისთან, რომელმაც ბუდაპეშტში გახსნა სამხატვრო სასწავლებელი. 1843 წელს გადადის ვენაში, სადაც ფერწერას სწავლობს ფერდინანდ გეორგ ვალდმიულერის ხელმძღვანელობით. 1846 წელს იმოგზაურა იტალიაში. 1847 წლიდან ცხოვრობს პეტერბურგში. 1858 წელს აირჩიეს პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის აკადემიკოსად. 1859 წლიდან იყო საიმპერატორო კარის მხატვარი.1874–1881 წლებში ცხოვრობდა საზღვარგარეთ, 1875–1880 წლებში იყო პარიზის უნგრელთა ურთიერთდახმარების საზოგადოების თავმჯდომარე. 1881–1882 წლებში ცხოვრობდა კავკასიაში, 1883–1906 წლებში კვლავ საიმპერატორო კარის მხატვარია. დემოკრატი მხატვარი თანაუგრძნობდა უნგრეთის რევოლუციას. იზიარებდა უტოპიური სოციალიზმის იდეებს.

## შემოქმედება 
ნიკოლაი ჩერნიშევსკის რომანის „რა ვაკეთოთ?" გავლენით მხატვარმა შექმნა რამდენიმე სურათი („ქუჩაზე მოსეირნე წყვილები“, „ვაჭრის ოჯახი“ და სხვა). განსაკუთრებით საინტერესოა 80-იან წლებში შექმნილი ეტიუდი „ციმბირის ტყვე", სადაც გამოსახულია ჩერნიშევსკი პატიმრობის დროს. ზიჩის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელია მაღალი პროფესიული დონე. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „კუბოს თავის დაჭედვა“, „გარდამოხსნა“ (ორივე 1845), „კავკასიის სცენები“ (ლითოგრაფია, გამოიცა 1852), „ბოროტი სულის ზეიმი“ (1878, ბუდაპეშტის ეროვნული გალერეა); განსაკუთრებით მუშაობდა მხატვარი წიგნის გრაფიკის დარგში. დაასურათა იმრე მადაჩის „ადამიანური ტრაგედია“, მიხეილ ლერმონტოვის „დემონი“ („თამარი კუბოში“, პუშკინის სახლ-მუზეუმი, სანქტ-პეტერბურგი და სხვა).

1881 წელს ზიჩი თბილისში ჩამოვიდა, სადაც მოწინავე ქართველ ინტელიგენციის თხოვნით დაიწყო „ვეფხისტყაოსნის“ ილუსტრაციებზე მუშაობა. სულ შექმნა 34 სურათი (შეუკვეთეს 14), „ვეფხისტყაოსნის“ საგამომცემლო კომისიამ 27 სურათი შეარჩია. აღნიშნული ნამუშევრები (ამჟამად ინახება კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში) მხატვარმა ქართველ ხალხს უსასყიდლოდ გადასცა. ზიჩის „ვეფხისტყაოსნის“ ილუსტრაციები თავის დროზე დიდი მხატვრული მოვლენა იყო. ზიჩიმ ქართულ თემაზე კიდევ რამდენიმე ტილო შექმნა — „ქართველი ქალის პორტრეტი“ (1874, კერძო კუთვნილება), "იკორთის მონასტერი“ (1888, საქართველოში მეორედ ჩამოსვლის დროს) და სხვა.

## გალერეა 

ფაილი:Mihály Zichy The Triumph of the Genius of Destruction 1878.jpeg|„ბოროტი სულის ზეიმი“
ფაილი:Mihály Zichy Lifeboat 1847.jpeg|„სამაშველო ნავი“
ფაილი:Mihály Zichy Adam Eva.jpeg|„ადამი და ევა“
ფაილი:Mihály Zichy Lucifer 1887.jpeg|„ლუციფერი“
ფაილი:Mihály Zichy. Women of Georgia.jpg|ქართველი ქალი
ფაილი:Entry Processin.jpg|ალექსანდრე II-ის კორონაცია
ფაილი:Michael Zichy-love1.jpg|ეროტიკული ნახატი
ფაილი:Mihaly Zichy Erotic Inkwash.jpg|ეროტიკული ნახატი
ფაილი:Zichy bons souvenirs.jpg|ეროტიკული ნახატი

## ლიტერატურა 
* *გორდეზიანი ბ.,* ზიჩი საქართველოში, გამოც. მე-2, თბ., 1966
* *შარაძე გ.,* მიხაი ზიჩი და ქართული კულტურა, თბ., 1978;
**Алешина Л. С.,* Михай Зичи, М., 1975;

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიხაი ზიჩის ილუსტრაციები "ადამიანთა ტრაგედიისთვის".
* წითელი ზონა: უცნობი მიხაი ზიჩი. გოგი გვახარიას საავტორო გადაცემა.

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1827
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები