პარმასტეგა

**პარმასტეგა** — დევონური ხანიდან აღებული ღეროვანი ტეტრაპოდების გადაშენებული გვარი, რომელიც ფამენური ხანის ყველაზე ადრეული პერიოდით(დაახლოებით 372 მილიონი წლის წინ) თარიღდება, რაც განსხვავდება გვიანდელი ფამენური ხანის (365–359 მილიონი წლის წინ) ცნობილი გვიანდელი ნამარხებისგან. ეს გვიანდელი ნამარხები გაცილებით ახალგაზრდაა (დაახლოებით 30 მილიონი წლით) ვიდრე ტეტრაპოდების უძველესი ნაკვალევი.

ზუსტად არაა ცნობილი, თუ რაზე ნადირობდა პარმასტეგა. არსებობს მოსაზრება, რომ ეს სახეობა  უხერხელმლოებზე,  ნაპირზე მცხოვრებ ადრეულ ამფიბიებსა და ზღვის მორიელებზე ნადირობდა.  ეს უკანასკნელნი კომფორტულად გრძნობდნენ თავს როგორც ხმელეთზე, ასევე ზღვაში.

## ტეტრაპოდებს შორის დათარიღება
მიუხედავად იმისა, რომ ტეტრაპოდების ნაკვალევი დაახლოებით 385 მილიონი წლის წინანდელია, პარმასტეგა ამ ჯგუფს მიკუთვნებული უძველესი კარგად შემონახული ნამარხია. ორი ყველაზე სრულყოფილი და ცნობილი ტეტრაპოდი, აკანთოსტეგა და იქტიოსტეგა, შედარებით უფრო ახალია (დაახლოებით 365  მილიონი წლის). იმ დროისათვის ტეტრაპოდები უკვე მრავალფეროვნად ცხოვრობდნენ.

## აღწერა და პალეობიოლოგია
პარმასტეგა წყლის ცხოველია, რომელიც ლაყუჩებით სუნთქავდა. მისი სიგრძე, სავარაუდოდ, 1.3 მეტრზე მეტია. მისი მხრის სარტყელი ნაწილობრივ ხრტილისგან შედგება, რომელიც ძვალზე ნაკლებად გამძლეა, ამიტომ გვარის შემქმნელები თვლიან, რომ მისი ხერხემალი და კიდურები, რომლებიც არ არის შემონახული, შესაძლოა მთლიანად ხრტილოვანი ყოფილიყო. 

პარმასტეგას თავის ქალის ყველაზე დიდი თავისებურება მისი თვალის ბუდეების ფორმა და მდებარეობაა. ეს არის დიდი, ოვალური ფორმის ორი ღიობი, რომლებიც წინ და გვერდებზეა მიმართული გარკვეულწილად ცხოველის თავის ქალის ზედა ნაწილისკენ. მისი წინ წამოწეული თვალები, ნიანგის მსგავს თავის ქალასთან ერთად, სავარაუდოდ, ერთნაირ ცხოვრების წესზე მიუთითებს. პარმასტეგა წყლის დონის ქვემოთ ცურავდა და ტივტივებდა, რის გამოც მხოლოდ თვალები ჰქონდა გამოწეული.  თუმცა პარმასტეგას ასევე შეეძლო ჰაერის პირდაპირ სუნთქვა სასუნთქი ხვრელის, მისი ორბიტების უკან მდებარე სპირაკულის, მეშვეობით.

მისი თხელი, ელასტიური ქვედა ყბა ნემსის მსგავსი კბილებით კონტრასტს ქმნის მის ზედა ყბასთან, რომელსაც დიდი და მტკიცე ეშვები ჰქონდა.

## კლასიფიკაცია
პარმასტეგა ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე ბაზალურ სტეგოკეფალიანად.  მოთავსებულია ტეტრაპოდების გვირგვინის ჯგუფის გარეთ. 

ქვემოთ მოცემულია გამარტივებული კლადოგრამა, რომელიც დაფუძნებულია ბეზნოსოვისა და სხვების მიერ გამოქვეყნებულ 2019 წელის კვლევაზე.

{{clade| style=font-size:85%;line-height:85%
   |label1=◄&nbsp;სტეგოცეფალია
         |1={{clade
              |1={{clade
                |1=*ელპისტოსტეგე*
                |2=*ტიკტაალიკი* 
                |3={{clade
            |1=*ელგინერპეტონი* 
            |2=***პარმასტეგა*** 
            |3={{clade
            |1=*დენსიგნათუსი*
            |2=*ვენტასტეგა* 
            |3={{clade
               |1=*მეტაქსიგნათი*
                  |2= }} }} }} }} }} }}

## ჰაბიტატი
პარმასტეგის გავრცელების არეალი ახლანდელი რუსეთის ტერიტორიას მოიცავდა. ეს სახეობა მტკნარი წყლის ლაგუნებში სახლობდა. ის, ძირითადად, ლაყუჩებით სუნთქავდა, ასევე ნესტოებით, რომლებიც წყალში უნდა ყოფილიყო ჩაძირული ლაყუჩებში წყლის გადასამისამართებლად. გარდა ამისა, მას ასევე ჰქონდა თავზე სპირალი, რომელიც ექსტრემალური პირობებში სუნთქვისთვის იყო განკუთვნილი.

## სახეობები
პარმასტეგას მხოლოდ  ერთი სახეობაა ცნობილი. იგი  აღწერილია პაველ ა. ბეზნოსოვის, ჯენიფერ ა. კლაკის, ერვინს ლუკშევიჩსის, მარჩელო რუტას და პერ ე. ალბერგის მიერ 2019 წელს  სოსნოგორსკის ფორმაციის კირქვებში 2012 წელს აღმოჩენილი რამდენიმე ნამარხი ნაშთის საფუძველზე, რომლებიც ტროპიკულ სანაპირო ლაგუნაშია დალექილი. ეს კირქვები გამოდის მდინარე იჟმას ნაპირებზე, კომის რესპუბლიკაში, რომელიც რუსეთის ფედერაციის შემადგენლობაშია.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდამავალი ფორმები
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები