open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თამარ ამილახვარი

**თამარ ამილახვარი** — შაჰ აბას I-ს მეუღლე. ანდუყაფარ ამილახვრის ქალიშვილი. 

სპარსელი ისტორიკოსის, ნ. ფალსაფის მოწმობით, როცა შაჰი ნაღვლიანი და დადარდიანებული შედიოდა ჰარამხანაში, მასთან მიახლოებასა და დალაპარაკებას ვერავინ ბედავდა უფროსი და კანონიერი ­ქართველი ცოლის გარდა. ეს ქალი ანდუყაფარ გურჯის (ამილახვარის), კა­ხე­თის ვალის – ალექსანდრე ხანის ნათესავის ასული იყო, კარგად იცნობდა შაჰის ხასიათსა და ბუნებას და მასზე დიდი გავლენა ჰქონდა. რუსული წყა­როების მიხედვით (ს. ბელოკუროვი, ნ. ვესელოვსკი) თამარი ალექსანდრე კახთა მეფის ცოლის დის­შვი­ლი ყოფილა. იმავე წყა­რო­ებ­ში დაწვრილებით არის აღწერილი 1596 ირანის შაჰის სარდლების ჩამოსვლა კახეთში და თამარის ირანში გამგზავრების ცერემონიალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველები ირანში
ქალედიბი (ჩანაქჩის რაიონი)

**ქელედიბი** () — სოფელი ჩანაქჩის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 83 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩანაქჩიდან 5 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 137 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანაქჩის რაიონის სოფლები
თამარ ალასტანელი

**თამარ ალასტანელი** — ალასტანელების სამფლობელოს „დედოფალი“, „პროვინციის მეფე“ მელქისედეკის მეუღლე, რომელიც ჰოვანავანქის მონასტრის ეგვტერის წარწერაში „პატრონად“ და „დედოფლად“ იწოდება. წარწერა გაკეთებულია „ხელმწიფობაში პატრონისა დედოფლისა თამარისა“. მათი ვაჟის – გიორგის მცირეწლოვნობის გამო ალასტანელთა სამფლობელოს „დედოფალი“ თამარი განაგებს. აღნიშნული წარწერის შესწავლამდე თამარი უცნობი იყო ალასტანელთა გენეალოგიაში. ეს ეპიგრაფიკული ძეგლი მელქისედეკის შემდეგაც ადასტურებს ისტორიული სომხეთის გარკვეულ რეგიონზე ალასტანელთა მფლობელობას და მონღოლთა ხანაში სომხეთის სა­ქარ­თვე­ლოს შემადგენლობაში ორგანულად ყოფნას. რადგან ანდრონიკე „პროვინციის მეფის“ ხელმწიფობას 1340-ით ვიწყებთ, თამარის დედოფლობის ზემო საზღვრად დაახლოებით ეს პერიოდი შეიძლება ვივარაუდოთ.

## ლიტერატურა
* ნინიძე დ., „პროვინციის მეფეები“ XIV–XV საუკუნეების სა­ქართვე­ლო­ში, თბ., 1995

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
კატეგორია:ქართველი დიდებულები
თამარი (ალექსანდრე II-ის მეუღლე)

**თამარ დედოფალი** (გ. 1510) — იმერეთის დედოფალი. XV–XVI საუკუნეების მოღვაწე, მეფე ალექსანდრე II-ის მეუღლე. მისგან ალექსანდრე II-ს შეეძინა ბაგრატი, დავითი და ვახტანგი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1510
კატეგორია:იმერეთის დედოფლები
მელქისედეკი (პროვინციის მეფე)

**მელქისედეკი** — პირველი „პროვინციის მეფე“ 1311-1320 წლებში, დავით VIII-ის შვილი. ჯვრის მონასტრის აღაპში მოხსენიებულია „მეფეთ-მეფედ“, ხოლო სინას მთის სულთა მატიანეში — „მეფედ“. ჰოვჰანავანქის მონასტრის ეგვტერის წარწერაშიც მელქისედეკი „მეფეა“ და შემკობილია „დიდის“ ტიტულით. ამავე წარწერის თანახმად, მას ჰყოლია მეუღლე თამარი და შვილი გიორგი. მელქისედეკი ძმასთან, ანდრონიკესთან ერთად ამტკიცებს დავით VIII-ის მიერ გაცემულ სიგელს (1297 წ.). მელქისედეკის „მეფობას“ ადასტურებს ე. თაყაიშვილის მიერ გამოცემული ერთი ქრონიკაც: „პირველნი მეფენი ესენი არიან. ამათ უკან მელქისედეგ დაჯდა“. მელქისედეკი ჯავახეთში ფლობდა ალასტანსა და მის მიმდებარე ტერიტორიას, აგრეთვე ყოფილი ახალქალაქის საერისთავთ-ერისთავოს მიწების ნაწილს. მელქისედეკის სამფლობელოშივე შემოდიოდა სამხრეთ ქართლის ტერიტორია, რომელიც ლორესაც მოიცავდა.

## ლიტერატურა
* ნინიძე დ., სოფელ ალასტანის ისტორიიდან, „მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის“, ნაწ. 3, თბ., 1987 
* ნინიძე დ., პროვინციის მეფეები XIV-XV საუკუნეების საქართველოში, თბ., 1995

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
კატეგორია:XIV საუკუნის ქართველები
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
ქემერლი (ეინესილის რაიონი)

**ქემერლი** () — სოფელი ეინესილის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 90 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ეინესილიდან 15 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 303 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ეინესილის რაიონის სოფლები
თამარ ამანელისძე

**თამარ ამანელისძე** (გ. 1267) — საქართველოს დედოფალი. დავით VI ნარინის მეუღლე, ამანელისძეთა საგვარეულოდან. დავით VI ნარინს მისგან სამი ვაჟი შეეძინა: ვახტანგი, კონსტანტინე და მიქაელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1267
თამარი (დავით VII-ის ასული)

**თამარი** — XIII საუკუნის მოღვაწე, დავით VII ულუს ასული. ცოლად შეირთო მონღოლი დიდმოხელის, „გურჯისტანის ვილაიეთის“ გამგებლის არღუნ აღას ვაჟმა. თამარს სძულდა წარმართი მეუღლე. როდესაც არღუნი გარდაიცვალა, ქმარმა იგი დროებით თბილისში ჩამოიყვანა. თამარი გაიპარა და მთიულეთში დაიმალა. აბაღა-ხანისა და თამარის ძმის – დემეტრე II-ის თანხმობით, იგი ცოლად შეირთო სამეფოს ფაქტობრივმა გამგებელმა, მედროვე სადუნ მანკაბერდელმა.

## ლიტერატურა
* ჯავახიშვი­ლი ივ., ქართველი ერის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1982
თამარ ჯაყელი

**თამარ ჯაყელი** — საქართველოს დედოფალი, გიორგი VIII-ის მეუღლე, მესხეთის მთავრის – ყვარყვარე II დიდის ასული. XV საუკუნის 60-იან წლებში ყვარყვარე II-სთან ურთიერთობის გაუმჯობესების მიზნით, გიორგი VIII-მ ცოლად შეირთო თამარი, რომლისგანაც 3 ­შვი­ლი შეეძინა.

## ლიტერატურა
* შარაშიძე  ქრ., სამხრეთ სა­ქარ­თვე­ლოს ისტორიის მასალები (XV-XVI სს.), თბ., 1961

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
თამარი (ალექსანდრე I-ის მეუღლე)

**თამარი** — საქართველოს დედოფალი, ალექსანდრე I დიდის მეორე მეუღლე, იმერეთის ერისთავის დიმიტრი ალექსანდრეს ძის, და. მისგან ალექსანდრე I-ს შეეძინა დავითი (შემდეგში კათოლიკოსი დავით II), გიორგი (შემდეგში გიორგი VIII) და ზაალი.

## ლიტერატურა
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1982

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
თამარი (დავით X-ის მეუღლე)

**თამარი** — ქარ­თლის დედოფალი, მეფე დავით X-ის მეუღლე, ლუარსაბ I-ის დედა. 1554 წელს ქარ­თლის სამეფოს წინააღმდეგ ერთ-ერთი ლაშქრობის დროს ატენის ციხეში თავშეფარებული თამარი დაატყვევა ირანის შაჰმა თამაზ I-მა და სხვა 30 ათას ტყვესთან ერთად სპარსეთში გაგზავნა. ტყვეობასა და სამარცხვინო სიცოცხლეს თამარმა სიკვდილი ამჯობინა და გზაში თავი მოიწამლა. ქართულ ისტორიოგრაფიაში თამარს ხშირად ნესტან-დარეჯანს უწოდებდნენ. ბოლო დროს უპირატესობა თამარს ეძლევა.

## ლიტერატურა
* საითიძე გ., ნინიძე დ., ლუარსაბ I-ის დედის ვინაობის საკითხი­სათვის, {არტანუჯი}, 1995, №4
* ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, ტ. 3, თბ., 1982

კატეგორია:ქართლის დედოფლები
თამარ ბაგრატიონი

**თამარ ბაგრატიონი** — ქარ­თლის დედოფალი, მეფე ლუარსაბ I-ის მეუღლე, იმერეთის მეფე ბაგრატ III-ის ასული. 1526 წელს ბაგრატ III-მ ქართლში მიიღო „არადათს ­წყალს გამოღმა: ალი, სურამი და ახალდაბა“. ამავე წელს 25 მარტს ლუარსაბმა იქორწინა თამარზე. ჩანს ლუარსაბს ეს ქორწინება ტახტის განმტკიცებისათვის ესაჭიროებოდა, რამდენადაც წყა­როში აღნიშნულია, რომ „მეფობდა ლუარსაბ ძალითა და შეწევნითა ბაგრატისითა“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის დედოფლები
თამარი (ვახტანგ V-ის ასული)

**თამარი** — XVII საუკუნის მოღვაწე. ქართლის მეფის ვახტანგ V-ისა და როდამ დედოფლის ასული. თამარი იყო ქარ­თლის სამეფოს დიდებულის გივი ამილახვრის მეუღლე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდებულები
თამარი (გიორგი XI-ის მეუღლე)

**თამარ ელიზბარიშვილი** (გ. 1683) — ქარ­თლის დედოფალი. ქართლის მეფე მეფე გიორგი XI-ის მეუღლე. ისტორიული წყაროების მიხედვით იგი არის ელიზბარი­შვი­ლის ასული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის დედოფლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1683
იენიშადი (ჩანაქჩის რაიონი)

**იენიშადი** () — სოფელი ჩანაქჩის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 81 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩანაქჩიდან 6 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 91 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანაქჩის რაიონის სოფლები
ბორჯომის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ბორჯომის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში ქალაქ ბორჯომში.

## აღწერა
ნასოფლარის ჩრდილოეთით სასაფლაოზე მდებარეობს მცირე ზომის წმინდა გიორგის ეკლესიის ნანგრევები. სასაფლაოს ჩრდილოეთიდან ღრმა, კლდოვანი ხეობა ესაზღვრება. ეკლესიის გეგმა ოდნავ წაგრძელებული სწორკუთხედია. ნაგებია სხვადასხვა ზომისა და ფორმის დაუმუშავებული რუხი ქვებით. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აღმოსავლეთის კედელთან მიდგმულია უფორმო ტრაპეზის ქვა. კედლების სიმაღლე ერთ მეტრამდე აღწევს. ეკლესიის დასავლეთით ბორცვზე შენობის ნანგრევებია. შემორჩენილია მოზრდილი ქვებით ნაგები გალავნის ნაშთი. მრავლადაა მუხა და სხვა ფოთლოვანი მცენარეები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ბორჯომის შენობა-ნაგებობები
ბერტა შვაბიელი

**ბერტა შვაბიელი** (დ. დაახ. 907 —  გ. 966, 2 იანვრის შემდეგ) —  ალემანური ჰუნფრიდინგის დინასტიის წარმომადგენელი, მეფე რუდოლფ მეორესთან ქორწინების შედეგად ფლობდა ბურგუნდიის დედოფლის ტახტს 922 წ.-დან, 937 წ.-მდე და იტალიის დედოფლის სტატუსს - 922 წ.-დან 926 წ.-მდე. 
937 წ.-დან, მეფე ჰუგოსთან ქორწინების შემდეგ, 948 წლამდე (ჰუგოს სიკვდილამდე) იყო იტალიის დედოფალი. 

## ცხოვრება 
ბერტა, ჰერცოგ ბერშარდ მეორე შვაბიელისა და მისი მეუღლის, რეჯელინდას ქალიშვილი გახლდათ. 922 წ.-ს, ის ბურგუნდიელ მეფეს, რუდოლფ მეორეს მიათხოვეს. ზედა ბურგუნდიის ველფ მმართველებს მრავალჯერ გაელაშქრათ მოსაზღვრე შვაბიული თურგაუს კანტონის წინააღმდეგ, და ქორწინება ზავის დადების ჟესტად შემდგარიყო. მეუღლესთან ერთად, ბერტამ ამსოლდინგენის ეკლესია დააფუძნა.

რუდოლფი 937 წელს გარდაიცვალა, ბერტა კი, 937 წლის 12 დეკემბერს, იტალიის მეფე ჰუგოზე გათხოვდა. ქორწინება არ იყო ბედნიერი. ჰუგო 947 წელს გარდაიცვალა, ბერტა კი ბურგუნდიაში დაბრუნდა.
950-960 წლებში, ბერტამ პეიერნის სააბატო დააარსა, სადაც ის დაიკრძალა კიდეც. შვეიცარიის რომანდიის რეგიონში ის დღემდე მოხსენიებულია როგორც „კეთილი ბერტა დედოფალი“ და მის ცხოვრებაზე მრავალი მითი და ლეგენდა არსებობს.
## შვილები 
ბერტასა და რუდოლფს შეეძინათ:
* ადელაიდა იტალიელი, რომელიც საღვთო რომის იმპერატრიცა გახდა, როგორც იმპერატორ ოტო პირველის მეუღლე.
* კონრადი, რომელიც ბურგუნდიის მეფე გახდა მამამისის გარდაცვალების შედეგად, 937 წ.-ს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 907
კატეგორია:გარდაცვლილი 966
კატეგორია:იტალიის დედოფლები
ეველინ მატეი

**ეველინ მატეი** (; დ. 11 ნოემბერი, 1953, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკოსი და სანტიაგოს კომუნა პროვიდენსიის მერი 2016 წლიდან. ამჟამინდელ პოზიციამდე 1990-1998 წლებში ჩილეს კონგრესის წევრი იყო, ხოლო შემდეგ 1998-2011 წლებში სენატორის თანამდებობას იკავებდა. 2011 წლის იანვარში მან დატოვა სენატორის თანამდებობა და ჩილეს პრეზიდენტის სებასტიან პინიერას მმართველობის პერიოდში შრომისა და სოციალური უსაფრთხოების მინისტრის თანამდებობა დაიკავა, რომელსაც 2013 წლის ივლისამდე ინარჩუნებდა. 2013 წლის ჩილეს საყოველთაო არჩევნებში იგი დამოუკიდებელ დემოკრატთა კავშირის პარტიის მხარდაჭერით პრეზიდენტობისთვის იბრძოდა. თუმცა, მეორე ტურში ყოფილ პრეზიდენტ მიშელ ბაჩელეტთან დამარცხდა.

განათლებით ეკონომისტმა მატეიმ პროფესიული კარიერა თავის ალმა მატერში, ჩილეს პონტიფიკალურ კათოლიკურ უნივერსიტეტში ლექტორად დაიწყო, სანამ კერძო სექტორში მენეჯერულ პოზიციაზე გადავიდოდა.  1988 წელს ჩილეში დემოკრატიის აღდგენის შემდეგ, მან პოლიტიკაში გადაინაცვლა. პოლიტიკური კარიერის გარდა მატეი ასევე გამორჩეული პიანისტია.

2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში წარუმატებელი კანდიდატურის შემდეგ, მატეი 2025 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების ფავორიტად იკვეთება.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official campaign web site
*Biography of Evelyn Matthei by CIDOB

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰიპერრეალიზმი

მინი|264x264პქ|მექსიკელი მხატვრის ნახატი
**ჰიპერრეალიზმი** ( - ზემოთ, მიღმა;  - მატერიალური) — ხელოვნების მიმართულება, რომელიც 1970-იანი წლების ევროპელი ფოტორეალისტების შემოქმედებასთან ასოცირდება. ამ მოძრაობამ უფრო ფართო მნიშვნელობა შეიძინა, როდესაც იგი გამოდგა კონცეპტუალურად გაძლიერებული და სხვადასხვა თანამედროვე ხელოვნების ფორმებში გავრცელდა, მათ შორის ფერწერაში, ქანდაკებასა და კინემატოგრაფიაში, განსაკუთრებით 20-ე საუკუნის ბოლოს და 21-ე საუკუნის დასაწყისში.

ტერმინი „*ჰიპერრეალიზმი*“ 1973 წელს გამოიგონა იზი ბრაშომ, როგორც ფრანგული სიტყვის „ფოტორეალიზმის“ სინონიმი. 1973 წელს ბრიუსელში გამართულ გამოფენაზე წარმოდგენილი იყო ამერიკელი ფოტორეალისტების ნამუშევრები, მათ შორის რალფ გოინგისა და ჩაკ კლოუზის. გამოფენა  „ჰიპერრეალიზმის“ ცნების პოპულარიზაციის საფუძველი გახდა.

XXI საუკუნის დასაწყისში ჰიპერრეალიზმი ეფუძნება ფოტორეალიზმის პრინციპებს, თუმცა მისი განსხვავება იმაში მდგომარეობს, რომ ის ქმნის რეალობის ილუზიას, რომელსაც ემოციური კომპონენტი ახლავს. მხატვრები და მოქანდაკეები იყენებენ მაღალი რეზოლუციის ფოტოგრაფიას, რათა შექმნან დეტალური, მკაფიო გამოსახულებები.

ჰიპერრეალისტური ნახატების თემები მოიცავს პორტრეტებს, ფიგურულ ნახატებს, ნატურმორტებს, პეიზაჟებსა და სიუჟეტურ სცენებს, რომელთა ნაწილი სოციალური, კულტურული და პოლიტიკური საკითხების ილუსტრაციაა. ფოტორეალისტებისგან განსხვავებით, ჰიპერრეალისტები ფოტოსურათებს დამატებით ზუსტ, ემოციურ და კონტექსტუალურ ელემენტებს სძენენ.

მხატვრები, როგორიცაა დენის პეტერსონი და გოტფრიდ ჰელნვეინი, ხშირად ეხებიან გენოციდის, ლტოლვილთა და პოლიტიკური დიქტატურების თემებს. მათი ნამუშევრები ასახავს სოციალური და კულტურული პრობლემების მძიმე ასპექტებს, როგორიცაა ჰოლოკოსტისა და სამხედრო რეჟიმების შედეგები.

ჰიპერრეალისტური ნახატები და ქანდაკებები დიდ ყურადღებას უთმობს სინათლისა და ჩრდილის ეფექტებს, რაც ქმნის რეალობის ილუზიას. ზოგიერთი ნახატი წარმოდგენილია უფრო დიდ მასშტაბზე, როგორც ეს ჩანს რონ მუეკის სკულპტურებში. ბერტ მონროის ციფრული ნამუშევრები მთლიანად კომპიუტერზეა შექმნილი, რაც რეალობის განცდას ამძაფრებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰიპერრეალობა
კატეგორია:ფოტოგრაფია
ჰუნური ენა

**ჰუნური ენა** — ჰუნების გადაშენებული ენა, ცნობილია მხოლოდ ბერძნული, ლათინური და ჩინური წყაროებით შემორჩენილი ცალკეული სიტყვების მეშვეობით. მის წარმოშობაზე სხვადასხვა ჰიპოთეზა არსებობს, თუმცა მეცნიერულად დადასტურებული ვერსია ჯერ არ გამოთქმულა.

XVIII საუკუნიდან, ჯოზეფ დე გინის ჰიპოთეზა გაჩნდა, რომელიც ჰუნურ ენას თურქულ ენებთან აკავშირებს.

მ. ი. არტამონოვის ნაშრომებში ხაზგასმულია ჰუნების ენაში უგრული ელემენტების არსებობა.

ს. ა. პლეტნევამ ყურადღება გაამახვილა ჰუნების ენაში ირანულ კომპონენტებზე, ხოლო თეთრი ჰუნები ირანულენოვანებად მიიჩნია.

იშვიათი Q ჰაპლოჯგუფი, რომელიც ჰუნებს უკავშირდება, ვარაუდობს, რომ მათი ენა შესაძლოა ეკუთვნოდეს „გადაშენებულ ენობრივ ჯგუფს“.

რუსი ლინგვისტი ოლეგ მუდრაკის მოსაზრებით, ძველი ჩინური წყაროებში მოხსენიებული ჰუნური სიტყვები მსგავსია თურქული ენების ბულგარული ქვეჯგუფის სიტყვებთან.

ევროპაში მცხოვრები ჰუნების ენა მხოლოდ მათი ლიდერების პირადი სახელებისა და რამდენიმე „სათემის“ ტიპის ინდოევროპული სიტყვის მეშვეობით არის ცნობილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰუნები
კატეგორია:ენები
წმინდა იოანე იერუსალიმელის ორდენი

**წმინდა იოანე იერუსალიმელის ორდენი**, *მალტური ჯვარი* () — რუსეთის იმპერიის ორდენი. სახელი ეწოდა იოანე ნათლისმცემლის პატივსაცემად.

ორდენის ნიშანი წარმოადგენდა თეთრი მინანქრით დაფარულ ოქროს ჯვარს. ჯვრის კუთხეებში სტილიზებული ხაზები იყო. ჯვრის თავზე მოთავსებული იყო მალტის გვირგვინი.

## ისტორია 
მინი|მარცხნივ|პავლე I-ის პორტრეტი მალტის ორდენის დიდი მაგისტრის კოსტიუმში
1798 წელს, როდესაც ნაპოლეონ I-მა ეგვიპტეში ლაშქრობის დროს დაიპყრო მალტა, ორდენის რაინდებმა მიმართეს რუსეთის იმპერატორ პავლე I-ს თხოვნით, მიეღო წმინდა იოანე იერუსალიმის ორდენის დიდი მაგისტრის წოდება.

1798 წლის 29 ნოემბერს პავლე I-მა გამოსცა უმაღლესი მანიფესტი წმინდა იოანე იერუსალიმელის ორდენის დაარსებისა და რუსეთის იმპერიის დიდებულების ამ ორდენში მიღების წესების თაობაზე.

პავლე I-ის მეფობის დროს წმინდა იოანე იერუსალიმის ორდენი, არსებითად წარმოადგენდა, სამოქალაქო და სამხედრო დამსახურებისთვის მინიჭებული უმაღლესი ჯილდოს. სარდლობისთვის მინიჭებული ეს ჭილდო თავისი მნიშვნელობით აღემატებოდა წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის პატივს, რადგანაც იგი გამოხატავდა ხელისუფალის პირად კეთილგანწყობას დაჯილდოვებულის მიმართ. 1797 წლის 5 აპრილს, პავლე I-მა რუსეთში არსებული ორდენის კორპორაციები, გააერთიანა ერთიან რუსულ საკავალერიო საზოგადოებაში. თუმცა მასში არ შევიდნენ იმპერატორ ეკატერინე II-ის მიერ დაწესებული ორდენების წმინდა გიორგისა და წმინდა ვლადიმერის ორდენის კავალრები.

1801 წელს პავლე I-ის მკვლელობის შემდეგ რუსეთის ტახტის მემკვიდრე ალექსანდრე I გადადგა ორდენის მაგისტრის თანამდებობიდან და 1810 წლის 26 თებერვალს გამოიცა ბრძანებულება მალტის ორდენის სამკერდე ნიშნების მინიჭების შეწყვეტის შესახებ. 1817 წლის 20 იანვარს რუსეთის იმპერიაში ორდენის ორგანიზაციამ თითქმის მთლიანად შეწყვიტა არსებობა.

## ხარისხები
ორდენს გააჩნდა სამი ხარისხი:
* I ხარისხი — კომანდორის დიდი ჯვარი;
* II ხარისხი — კომანდორი;
* III ხარისხი — კავალერი;

ქვედა სამხედრო ჩინისათვის დაწეესებული იყო სპილენძისგან დამზადებული მალტური პატარა ჯვარი — „დონატი“ («донат»), რომელიც 1800 წლის 10 ოქტომბრიდან ენიჭებოდა უნტერ ოფიცრებს და ჯარისკაცებს 20 წლიანი უნაკლო სამხედრო სამსახურისთვის.

## ლიტერატურა
* Асварищ М. Б. Российские кавалеры ордена Св. Иоанна Иерусалимского. XVIII—XIX вв. Биографический справочник. — М.: Фонд «Русские Витязи», 2023. — 600 с.
*Милославский Ю. Г. Странноприимцы: Православная ветвь Державного Ордена рыцарей-госпитальеров Св. Иоанна Иерусалимского. — СПб.: Царское Дело, 2001. — 240 с.
*Спасский И. Г. Иностранные и русские ордена до 1917 года. — СПб.: Дорваль, 1993. — С. 196. — ISBN 5-8308-0042-X.
*Шепелёв Л. Е. Чиновный мир России: XVIII — начало XX вв. — СПб.: Искусство—СПб, 1999. — 479 с. — ISBN 5-210-01518-1.

## რესურსები ინტერნეტში
* Орден Св. Иоанна Иерусалимского (Мальтийский крест), статья на сайте За Веру и Верность
* Орден Св. Иоанна Иерусалимского (Мальтийский крест)
* Орден Св. Иоанна Иерусалимского (Мальтийский крест)
* Орден Св. Иоанна Иерусалимского (Мальтийский крест)
* Российский кавалерский орден и награды русских приорств ордена Св. Иоанна Иерусалимского

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
I ქიულთეფე

**I ქიულთეფე** () — ნეოლითური და ენეოლითური ხანის მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც  აზერბაიჯანის ბაბექის რაიონის სოფელ ყულთეფეს მახლობლად მდებარეობს. ის გაშლილია ნახიჩევანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 8 კილომეტრში, მდინარე ნახიჩევანჩაის ნაპირზე.

## გათხრები და კვლევები 
ქიულთეფე წარმოადგენს დანგრეულ ბორცვს. გათხრების შედეგად აღმოჩენილია 22 მეტრი სისქის კულტურული ფენა, საიდანაც 9 მეტრი მიეკუთვნება სპილენძის ხანას, ხოლო დანარჩენი ბრინჯაოსა და ადრეულ რკინის ხანას. თითოეულ ფენაში ნაპოვნი არტეფაქტები მოიცავს კერამიკას, სასოფლო-სამეურნეო და მეცხოველეობის იარაღებს, სამკაულებს, იარაღებსა და სხვა.

ქიულთეფე I-ში, პირველად ამიერკავკასიაში, მტკვარ-არაქსის ფენის ქვეშ უფრო ადრეული კულტურული ფენებია აღმოჩენილია.

ქალკოლითურ ფენებში იპოვეს შენობებისა და სამარხების ნაშთები. ეს ნაგებობები ძირითადად მრგვალი და ოთხკუთხა ფორმის იყო და აშენებული იყო ნედლი აგურისგან. მრგვალ სტრუქტურებს 6-8 მეტრიანი დიამეტრი ჰქონდათ, ხოლო ოთხკუთხა ნაგებობები დაახლოებით 15 კვადრატულ მეტრს იკავებდა. ასეთი ნაგებობები დამახასიათებელია სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებული ძეგლებისთვის.

ამ ფენაში ასევე აღმოჩნდა 85 სამარხი, რომელთაგან 31 შეიცავდა ჭურჭელს, ქვისა და ძვლისგან დამზადებულ ნივთებსა და მძივებს.

ოსმან აბიბულაევმა თითქმის ათი წლის განმავლობაში შეისწავლა ყულთეფე I და მას მიუძღვნა მონოგრაფია, აგრეთვე გამოაქვეყნა არაერთი ნაშრომი.

საბჭოთა მეცნიერების დასკვნით, ქიულთეფე იყო ერთ-ერთი პირველი ადგილი ამიერკავკასიაში, სადაც აღმოაჩინეს სპილენძ-დარიშხანის შენადნობებისგან დამზადებული ნივთები, რომლებიც მიეკუთვნება ძვ.წ. IV ათასწლეულს.

ადგილობრივი მეტალურგიული წარმოების არსებობას ადასტურებს გათხრებისას ნაპოვნი სამსხმელო ყალიბები და ჩამოსხმის ნაშთების ქიმიური ანალიზი.

გარდა ამისა, ქიულთეფეში აღმოჩენილია ძვ.წ. V-IV ათასწლეულებით დათარიღებული თონე, რომელიც ასევე ნეოლითური ხანის ნაწილია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* II ქიულთეფე

## რესურსები ინტერნეტში 
* [Kültəpə qədim yaşayiş yeri](http://www.anl.az/down/meqale/az_arxeologiya/2020/01/775151(meqale).pdf)
* Naxçıvandakı I Kültəpə yaşayış yeri Cənubi Qafqazın ən qədim Neolit abidəsidir

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
შომუთეფე

**შომუთეფე** () — ენეოლითური ხანის ნამოსახლარი, რომელიც შულავერ-შომუთეფეს კულტურას მიეკუთვნება. მდებარეობს აზერბაიჯანის აღსთაფის რაიონში, ქალაქ აღსთაფასთან ახლოს, მთავარი მაგისტრალიდან ჩრდილოეთით 300 მეტრში.

ნამოსახლარში აღმოჩენილია მრგვალგეგმა ნაგებობები, რომელთა გათხრებისას აღმოაჩინეს ქალის ფიგურების რამდენიმე ფრაგმენტი, დამზადებული ძვლისა და თიხისგან. ერთ-ერთი ძვლის ფიგურა კერის პირდაპირ, კედელში იყო დამაგრებული, რაც სავარაუდოდ რიტუალური დანიშნულებისაა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **ЗЕМЛЕДЕЛЬЧЕСКО-СКОТОВОДЧЕСКИЕ ПЛЕМЕНА НА ТЕРРИТОРИИ АЗЕРБАЙДЖАНА В ЭПОХУ ЭНЕОЛИТА**

კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
ქოსემენი (ეინესილის რაიონი)

**ქოსემენი** () — სოფელი ეინესილის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 94 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ეინესილიდან 19 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 111 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ეინესილის რაიონის სოფლები
დიდი ნამტვრიანის სამების ეკლესია

**დიდი ნამტვრიანის სამების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში სოფელ დიდ ნამტვრიანში.

## აღწერა
ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილოეთით, განაპირას, მუხნარ კორომში, რომელიც ეკლესიის მშენებლობაზე ადრეულია. ეკლესია დარბაზულია (9.3X5.3 მ), ნაგებია ნატეხი ბაზალტის ქვის არეული წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, კარი გარედან დიდი არქიტრავითაა გადახურული, შიგნიდან კი თაღოვანია. სარკმლების კვალი ახლა მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელს ეტყობა, რომელსაც შიგნიდან თაღოვანი გადახურვა ჰქონია. საარქივო მასალებით ირკვევა, რომ კიდევ ორი სარკმელი ჰქონია სამხრეთის კედელშიც. ჩრდილოეთ კედელზე შერჩენილია თაროსებრი ფორმის ბაზალტისავე კარნიზი. ეკლესია გადახურული ყოფილა კრამიტით. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ნიშია გაკეთებული, ჩრდილოეთით - თაღოვანი, სამხრეთით - სწორკუთხა. საკურთხეველში პროფილირებული წაკვეთილი პირამიდის ფორმის ბაზისია, რომელიც სტელის ბაზა უნდა ყოფილიყო. კონქი და კამარა სრულად ჩამოშლილია. გრძივ კედლებზე შერჩენილია უხეშად დამუშავებული კრონშტეინები, რომელზეც კამარის საბჯენი თაღი გადადიოდა. ეკლესიას გარშემო მონოლითური მშრალი წყობის გალავანი შემოსდევდა, რომლის შიგნით და გარეთ XIX-XX საუკუნის სასაფლაოა გამართული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ტაძრები
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გევინ კასალინო

**Gavin Casalegno** (დ. 2 სექტემბერი, 1999) —ამერიკელი მსახიობი. ის ცნობილია ჯერემაია ფიშერის როლით სერიალში „The Summer I Turned Pretty“.

## ადრეული ცხოვრება
გევინ კასალინო დაიბადა დალასში, ტეხასი. ის სამი შვილიდან ყველაზე უფროსია. მას ჰყავს ერთი უმცროსი ძმა და უმცროსი და, ეშლინ კასალინო, რომელიც ასევე არის მსახიობი და მოდელი.

კასალინო სწავლობდა Lovejoy საშუალო სკოლაში Lucas, Texas.

## კარიერა
კასალინოს დედის მეგობარმა შესთავაზა მას სცადა მოდელირება, რამაც აიძულა დედამისი დაეთვალიერებინა სააგენტოები. ოთხი წლის ასაკში მან დაჯავშნა თავისი პირველი სამოდელო სამუშაო JC Penney-ისთვის. 2000-იანი წლების შუა ხანებში მან არაერთხელ მიიღო მონაწილეობა რეკლამებში, როგორიცაა Sony და Papa John's. იმის გამო, რომ ის არასრულწლოვანი იყო, დედამისი, ალისონ კასალინო, მისი მენეჯერი იყო, სანამ ის მოგზაურობდა სამუშაოდ და აუდიენციებზე.

კასალინო გადავიდა ლოს-ანჯელესში უფრო დიდი შესაძლებლობებისთვის და თერთმეტი წლის ასაკში მან დაჯავშნა თავისი პირველი კინოპროექტი. შემდეგ მან შეასრულა სხვადასხვა როლები, კერძოდ, ახალგაზრდა სემი ნოეში 2014 წელს, ახალგაზრდა დეიმონ სალვატორი CW სატელევიზიო სერიალში, ვამპირის დღიურები 2015 წელს და ტრევორ სტრენდი უოკერის პირველ სეზონში 2021 წელს.

2021 წლის ივლისში, Deadline-მა განაცხადა, რომ კასალინო ითამაშებს იერემია ფიშერს, როგორც Amazon Prime სატელევიზიო სერიალის ერთ-ერთ მთავარ გმირს, რომელიც დაფუძნებულია ჯენი ჰანის ასაკოვან რომანზე, „The Summer I Turned Pretty“, რომლის პრემიერა შედგა 2022 წლის 17 ივნისს.  Amazon-მა განაახლა სერიალის მე-2 სეზონი, სანამ მისი პირველი სეზონის პრემიერა გამოსვლის თარიღის გარეშე იქნებოდა.[14][15] „The Summer I Turned Pretty“-ის მეორე სეზონის პრემიერა შედგა 2023 წლის 14 ივლისს. Amazon-ის თანახმად, მეორე სეზონი იყო "ერთ-ერთი 10 ყველაზე ყურებადი სეზონიდან ნებისმიერი სერიალიდან, რომელიც ოდესმე ყოფილა (Amazon Prime სტრიმინგის) სერვისზე" და მათ განაახლეს იგი მესამე სეზონისთვის 2023 წლის აგვისტოში, ათი დაგეგმილი ეპიზოდით, მეორემდეც კი. სეზონი სრულად იყო გაშვებული.

2023 წლის 13 ივნისს, Variety-მ გამოაცხადა, რომ  მიიღეს როლის შესასრულებლად WWE დიდების დარბაზის მიერ შეყვანილი მოჭიდავე მილდრედ ბურკის ბიოგრაფიულ ფილმში, ბეჭდის დედოფალში. მან უნდა განასახიეროს ბერკის ვაჟის, ჯოს უმცროსი ვერსია.

## პირადი ცხოვრება
კასალინო 2024 წლის ბოლოს დაქორწინდა ჩეიან კინგზე.[19] ის ადრე ხვდებოდა ამერიკელ მოცეკვავეს, მოდელსა და მსახიობს ლარსენ ტომპსონს.

კაზალენიო არის ფსიქიკური ჯანმრთელობის ადვოკატი,  და უყვარს ფეხბურთის და ფრენბურთის თამაში. ის არის ქრისტიანი, ხშირად აღნიშნავს თავის რწმენას და კითხულობს ბიბლიას მის სხვადასხვა სოციალური მედიის პლატფორმებზე.
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბაილ არენა

**ბაილ არენა** () — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, საბაილის რაიონში. სტადიონი იტევს დაახლოებით 5000 მაყურებელს და წარმოადგენს აზერბაიჯანული საფეხბურთო კლუბის **„**რევანის**“** საშინაო არენას.

სტადიონის მშენებლობა 2010 წლის 31 მარტს დაიწყო. „ბაილ არენა“ სპეციალურად III FIFA U-17 ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატისთვის აშენდა, რომელიც 2012 წლის შემოდგომაზე ჩატარდა.

2013 წლის 13 მაისს, „ბაილ არენაზე“ გაიმართა საიუბილეო, მე-100 მატჩი აზერბაიჯანის ჩემპიონატის ფარგლებში.

მატჩში მონაწილეობდნენ **„**სუმგაითი**“** და „ხაზარ ლენქორანი“, რომლებიც შეხვდნენ ჩემპიონატის 31-ე ტურში.
კატეგორია:აზერბაიჯანის საფეხბურთო სტადიონები
ბაქოს სროლის ცენტრი

**ბაქოს სროლის ცენტრი** () — მრავალფუნქციური ცენტრი, რომელიც განკუთვნილია ტყვიით სროლაში ვარჯიშისა და შეჯიბრებების ჩასატარებლად. ცენტრი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, ბილაჯარის ტერიტორიაზე. ცენტრის საერთო ფუნქციონალური ზონების ფართობი 123 ათას კვადრატულ მეტრს აღემატება, ხოლო ცენტრის მთლიანი ტერიტორია 19,6 ჰექტარს შეადგენს.

ბაქოს სროლის ცენტრის ღია სროლის ზოლი იტევს 500 მაყურებელს, ხოლო დახურული სროლის დარბაზი — 1200 მაყურებელს.

## მშენებლობა და სტრუქტურა 
ბაქოს სროლის ცენტრი განკუთვნილია სროლის შეჯიბრებების ჩასატარებლად 10, 25, 50 და 300 მეტრის დისტანციებზე.

დახურული სროლის დარბაზში ერთდროულად 80 სპორტსმენს შეუძლია იასპარეზოს. ნახევრად დახურული ტირი — ერთდროულად 50 სპორტსმენი და 346 სკამი მაყურებლებისთვის, ნახევრად დახურული ტირი — ერთდროულად 80 სპორტსმენს ემსახურება.

ყველა დარბაზი აღჭურვილია **Sius Ascor-ის** (შვეიცარია) უახლესი ელექტრონული სისტემებით, რომლებიც ავტომატურად ამუშავებენ სროლის შედეგებს, ქულებს და ინფორმაციას გადასცემენ მონიტორებსა და საკონტროლო ცენტრს.

ცენტრში განთავსებულია: კაფე და სადამკვირვებლო გემბანები, სავარჯიშო და შეჯიბრების დარბაზები, მოსამართლეთა ოთახები, სამედიცინო კაბინეტი და დოპინგის კონტროლის ოთახი.

## ღონისძიებები 
2015 წლის პირველი ევროპული თამაშები — ბაქოს სროლის ცენტრმა უმასპინძლა სროლის შეჯიბრებებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
სერჰედჩის ოლიმპიური სპორტული ცენტრი

**სერჰედჩი** () — აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვრის სამსახურის ოლიმპიური სპორტული ცენტრი, რომელიც მდებარეობს ბაქოს ხატაის რაიონში.

მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო, ხოლო 2009 წლის 31 აგვისტოს გაიხსნა.

ოლიმპიური ცენტრი 3250 მაყურებელს იტევს.

ცენტრმა უმასპინძლა ისეთ ღონისძიებებს, როგორიცაა 2010 წლის ახალგაზრდულ კრივში მსოფლიო ჩემპიონატი; 2011 წლის ტაეკვონდოს მსოფლიო საკვალიფიკაციო ტურნირს 2012 წლის ოლიმპიური თამაშებისთვის; 2014 წლის ევროპის ჩემპიონატი ტაეკვონდოში.

## აღწერა 
სერჰედჩის ოლიმპიური სპორტული ცენტრი აშენდა 3 ჰექტარ ფართობზე, ხოლო მისი საერთო მშენებლობის ფართობი 37,300 მ² შეადგინა. მულტიფუნქციური დარბაზი 3-სართულიანია. მისი გუმბათის დიამეტრი 53 მეტრია; გუმბათზე დამონტაჟებულია ფანჯრები, რომლებიც ავტომატურად იხსნება, რაც სუფთა ჰაერის შეღწევას უზრუნველყოფს.

სპორტის ცენტრში წარმოდგენილია — ჭიდაობისა და საბრძოლო ხელოვნების დარბაზები, ასევე გასახდელები, მწვრთნელების ოთახები, ექიმის კაბინეტი, ჩექმის, ჭადრაკის, მაგიდის ჩოგბურთისა და ბილიარდის ოთახები, საკონფერენციო დარბაზი, მუზეუმი და საპატიო სტუმრების ადგილი.

ცენტრის ღია ტერიტორიები განკუთვნილია კალათბურთის, ფრენბურთის, ხელბურთის და ჩოგბურთის ვარჯიშებისთვის. საფეხბურთო მოედანი კი 1850 კაცისთვისაა განკუთვნილი.

ცენტრში 32 ოთახიანი სასტუმრო მდებარეობს, რომელიც ხუთსართულიანი. ცენტრში აზერბაიჯანის კალათბურთის ჩემპიონატი ტარდება. 2024 წლის დეკემბერში ცენტრმა აზერბაიჯანის პარაოლიმპიურ ბოჩეს ჩემპიონატს უმასპინძლა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
პლაჟის არენა (ბაქო)

**პლაჟის არენა** () — სპორტული ობიექტი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, სახელმწიფო დროშის მოედნის სამხრეთ ნაწილში. არენა განკუთვნილია პლაჟის ფრენბურთისა და პლაჟის ფეხბურთის შეჯიბრებებისთვის.

არენა იტევს დაახლოებით 5,000-6,000 მაყურებელს. პლაჟის არენა აშენდა ბაქოს მშენებარე აკვატიკის ცენტრის გვერდით.

პლაჟის არენის მშენებლობა დაკავშირებულია 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშების ორგანიზებასთან.

2013 წლის 3 თებერვალი – აზერბაიჯანის ვიცე-პრეზიდენტმა მეჰრიბან ალიევამ, ევროპული თამაშების საორგანიზაციო კომიტეტის პირველ სხდომაზე, პირველად განაცხადა ახალი არენის პროექტის შესახებ.

მშენებლობის პროექტი განხორციელდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის, ხელმძღვანელობით.

არენა ოფიციალურად გაიხსნა 2015 წლის 13 მაისს, ევროპული თამაშების დაწყებამდე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
აზერბაიჯანის ფრენბურთის ცენტრი

**აზერბაიჯანის ფრენბურთის ცენტრი** () — სპორტული კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს ბაქოში. ცენტრი აშენდა როგორც აზერბაიჯანის ფრენბურთის ფედერაციის, ასევე ადგილობრივი და საერთაშორისო სპორტული ღონისძიებების გასამართად. ის 2012 წლის 18 ოქტომბერს, აზერბაიჯანის ეროვნული დამოუკიდებლობის დღეს გაიხსნა.

## საერთო ცნობები 
კომპლექსის მშენებლობა 2011 წლის თებერვალში დაიწყო და 2012 წელს დასრულდა. პროექტი განახორციელა VIP Sport Construction-მა.

გახსნის დღეს ქალთა ფრენბურთის სუპერლიგის მატჩები ჩატარდა.

ცენტრში აზერბაიჯანის ფრენბურთის ფედერაცია და კლუბების „აზერიოლი“ და „აზერრეილი“ ბაზებია განთავსებული.

შენობა სამსართულიანია და აღჭურვილია თანამედროვე ინფრასტრუქტურით: საკონფერენციო დარბაზი, სასწავლო ოთახები, სამედიცინო ცენტრი და სასადილო ოთახი.

სტადიონი აკმაყოფილებს ევროპის ფრენბურთის კონფედერაციისა და ფრენბურთის საერთაშორისო ფედერაციის სტანდარტებს. ტრიბუნების ტევადობა: 2,000 მაყურებელი. დარბაზი აღჭურვილია LED მონიტორებითა და თანამედროვე ტაბლოთი, რომელიც რეკომენდირებულია ევროპული სტანდარტებით.

ცენტრი მასპინძლობს აზერბაიჯანის ქალთა ფრენბურთის სუპერლიგის მატჩებს; ბაქოს ფრენბურთის კლუბების „აზერიოლის“, „აზერრეილის“ და „ლოკომოტივის“ საერთაშორისო თამაშებს; ევროლიგის შეხვედრებს, სემინარებსა და კონფერენციებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
შიზუე უკაჯი

**შიზუე უკაჯი** (იაპ. 宇梶 静江) (დ. 13 მარტი, 1933) — აინუს ტომის წარმომადგენელი აქტივისტი, პოეტი და ხელოვანი.

## ადრეული ცხოვრება 
უკაჯი დაიბადა 1933 წლის 13 მარტს ურაკავაში, ჰოკაიდოში. ის და მისი და-ძმები ღარიბ ოჯახში იზრდებოდნენ. ისინი ხშირად აცდენდნენ სკოლას და ოჯახის სარჩენად ნახევარ განაკვეთზე მუშაობდნენ. როდესაც ის 20 წლის იყო, ის საპოროში გადავიდა საცხოვრებლად, რათა მიეღო საშუალო განათლება მიუხედავად იმისა, რომ იგი თანაკლასელებზე ბევრად უფროსი იყო.23 წლის შიზუე გადავიდა ტოკიოში იმ იმედით, რომ იქ აინუს ტომის წარმომადგენლების მიმართ ნაკლები დისკრიმინაცია იქნებოდა, ვიდრე ჰოკაიდოში. იგი მუშაობდა მიმტანად და აგრძელებდა განათლების მიღებას, რასაც უკაჯი აღწევდა კოლეჯის სტუდენტების მოსმენით, რომლებიც მიდიოდნენ და ის კითხულობდა იმას, რასაც ისინი კითხულობდნენ.

1990-იან წლებში მან დაიწყო ქარგვის შესწავლა. 1996 წელს იგი დაბრუნდა ჰოკაიდოში, რათა შეესწავლა ტრადიციული აინუს დიზაინები და გამოეყენებინა ისინი თავის შემოქმედებაში. ამ გობელენების მიხედვით მან ასევე გამოსცა საბავშვო წიგნები.

2006 წელს უკაჯიმ მონაწილეობა მიიღო „ტოკიო აინუს“ — ფილმის გადაღებაზე ტოკიოში მცხოვრებ აინუებსა და ცრურწმენაზე, რომელსაც ისინი განიცდიან თავიანთი ეთნიკური წარმომავლობის გაზიარებისას.

2011 წელს უკაჯიმ მოიგო ეიჯი იოშიკავას კულტურული ჯილდო.

## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დერექოი (ეინესილის რაიონი)

**დერექოი** () — სოფელი ეინესილის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 81 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ეინესილიდან 6 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 252 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ეინესილის რაიონის სოფლები
აქთეფე (ალუჯრის რაიონი)

**აქთეფე** () — სოფელი ალუჯრის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 145 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ალუჯრიდან 5 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 310 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ალუჯრის რაიონის სოფლები
მადინა გიასბეილი

**მადინა გიასბეილი** (; დ.1889-გ.1938) — გამოჩენილი აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწე, განმანათლებელი და ჟურნალისტი.

გიასბეილიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აზერბაიჯანის განათლების სისტემის განვითარებაში. მან დააარსა და უხელმძღვანელა რამდენიმე საგანმანათლებლო დაწესებულებას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი როლი ჟურნალ „შარგ გადინის“ თანადამფუძნებლისა, რომელიც მნიშვნელოვან პლატფორმას წარმოადგენდა ქალთა საკითხების განხილვისთვის.

სამწუხაროდ, სტალინური რეპრესიების პერიოდში, ***შსსკ***-მ იგი დააკავა „მუსავათის“ კონტრრევოლუციურ ორგანიზაციასთან კავშირის ბრალდებით. მიუხედავად იმისა, რომ იგი 12-ჯერ დაკითხეს და მთელი ქონება ჩამოართვეს, გიასბეილი არ გატყდა. 1938 წელს იგი ბაქოში დახვრიტეს.

## ბიოგრაფია 
მადინა გიასბეილი 1889 წლის აპრილში ყაზახის რაიონის სოფელ იუხარი-სალაჰლიში დაიბადა. ტფილისის წმინდა ნინოს ქალთა საგანმანათლებლო დაწესებულებაში სწავლობდა. 1905 წელს ტფილისის ქალთა გიმნაზია წარჩინებით დაამთავრა.

1906 წელს იუხარი-სალაჰლიში გახსნა პირველი ერთკლასიანი სკოლა გოგონებისთვის, სადაც თავად ასწავლიდა არითმეტიკას, რუსულს, ბუნების ისტორიას და სიმღერას, ხოლო მშობლიური ენის გაკვეთილებს ახმედ-აღა გულმამედოვი უძღვებოდა.

1910 წელს დაოჯახების შემდეგ სოფელ დაღ ქესამანში გადავიდა, სადაც ასევე გახსნა გოგონათა სკოლა და პედაგოგიური საქმიანობა განაგრძო.

1919 წელს გადავიდა ბაქოში. 1920 წელს მოაწყო საღამოს კურსები, რომლებიც მოგვიანებით ოფიციალურად დარეგისტრირდა. კურსებზე ასწავლიდნენ უზეირ ჰაჯიბეოვი, ხადიჯა აღაევა და შაფიგა ეფენდიზადე. იმავე წელს, საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, დაინიშნა პედაგოგიური საგანმანათლებლო დაწესებულების დირექტორად, რომელიც ქალთა სკოლების მასწავლებლებს ამზადებდა. 1926 წელს დირექტორის თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, მაგრამ რუსულის სწავლება მაინც განაგრძო. იყო ჟურნალის „შარგ გადინის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი და ავტორი.

მედინა ასწავლიდა ბაქოს სხვადასხვა სკოლაში და აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში მუშაობდა. თარგმნიდა ლექსებსა და რომანებს რუსულ ენაზე, მათ შორის სამედ ვურღუნის, სულეიმან რუსტამისა და მამედ საიდ ორდუბადის ნაწარმოებებს. 1956 წელს რეაბილიტირდა.

მედინას ჰყავდა მეუღლე შაჰრიარ-ბეი გიასბეკოვი და სამი შვილი: გულზარი, გიულენდამი და მეჰდი.

მისი მეხსიერება აღბეჭდილია ბაქოს პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა მუზეუმში. 2022 წელს მის ცხოვრებაზე სპექტაკლი დაიდგა აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
არეთუსა

**არეთუსა** () — ნერეიდთაგან ერთ-ერთი, ელიდაში მისი თანამოსახელე წყაროების ფერია; მისი კულტი შეერწყა არტემიდესას.

## მითი 
გვიანდელი მითების თანახმად, მდინარის ღმერთ ალფეოსს შეუყვარდა არეთუსა და დევნა დაუწყო. იგი არ ეშვებოდა არეთუსას, ამიტომ ეს უკანასკნელი თავდაცვის მიზნით წყაროდ იქცა; მაგრამ ალფეოსიც მდინარედ გადაიქცა და თანაც ისე, რომ არეთუსას წყალი ჩადიოდა მასში.

მოცემული მითი პენელოპესური წარმოშობისაა და იგი სიცილიაში გაავრცელეს ბერძენმა კოლონიზატორებმა. ხელოვნებაში არეთუსა გამოსახული იყო თევზებით გარშემორტყმული ახალგაზრდა, ლამაზი ქალის სახით. არეთუსას და ალფეოსის მითმა მრავალი კომპოზიტორი და მხატვარი შთააგონა.

## გალერეა 

File:Circle of Antoine Coypel - Alpheus chasing Arethusa.jpg|*Alpheus chasing Arethusa* by Antoine Coypel  (18th-century)
File:ALPHEE ET ARETHUSE.jpg|*Alpheus and Arethusa* by René-Antoine Houasse 
File:Story of Arethusa by Francesco Primaticcio, pen, ink, brush and washes.jpg|*The Story of Arethusa* by Francesco Primaticcio
File:Alpheus and Arethusa, Abraham Bloteling.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Abraham Bloteling (between 1655 and 1690)
File:Alpheus and Arethusa - Roman School.jpg|*Alpheus and Arethusa* (Roman School, circa 1640)
File:Alpheus and Arethusa 01 - Carlo Maratta.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Carlo Maratta (7th-century)
File:Alpheus and Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by John Martin (1832)
File:Arethusa Chased by Alpheus LACMA 65.37.135.jpg|*Arethusa Chased by Alpheus* by Wilhelm Janson  and Antonio Tempesta (1606)
File:Johann König - Alpheus und Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Johann König (probably 1610s)
File:Attributed to Luigi Garzi - Alpheus and Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Luigi Garzi
File:Paolo de Matteis - Alpheus and Arethusa.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Paolo de Matteis (1710)
File:Roubaix piscine burthe arethuse et alphee.JPG|*Aréthuse et Alphée* by Léopold Burthe (1847)
File:Urbino, francesco x. avelli, tagliere con aretusa nascosta da diana in una nube, 1534.JPG|Arethusa
File:Scultore fiorentino, alfeo e aretusa, 1561-62.JPG|Scultore fiorentino, alfeo e aretusa, 1561–62
File:Alpheus and Arethusa MET DP248115.jpg|*Alpheus and Arethusa* by Battista di Domenico Lorenzi (1568–70)

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
აჰმეთლი (ბულანჯაქის რაიონი)

**აჰმეთლი** () — სოფელი ბულანჯაქის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 27 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ბულანჯაქიდან 12 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 295 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბულანჯაქის რაიონის სოფლები
დალღა არენა

**დალღა არენა** () — საფეხბურთო სტადიონი აზერბაიჯანში, რომელიც მდებარეობს სოფელ მარდაკიანში. სტადიონი ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო შეჯიბრებებისთვის და წარმოადგენს აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ერთ-ერთ საშინაო არენას.

„დალგა არენა“-მ უმასპინძლა სხვადასხვა საერთაშორისო საფეხბურთო ტურნირის მატჩებს, მათ შორის: FIFA U-17 ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის თამაშებს (2012 წელს), სამხედრო მსოფლიო ჩემპიონატის მატჩებს (2013 წელს).

## გახსნა 
სტადიონის მშენებლობა 2010 წლის 24 აპრილს დაიწყო და 2011 წლის ივნისში დასრულდა. გახსნა ოფიციალურად გაიმართა 2011 წლის 6 ივნისს. ღონისძიებას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციის ასოციაციის (AFFA) პრეზიდენტი როვნაგ აბდულაევი, უეფას პრეზიდენტი მიშელ პლატინი, ფიფას პრეზიდენტი იოზეპ ბლატერი.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საფეხბურთო სტადიონები
ტაისონ ფიური

**ტაისონ ფიური** (დ. 12 აგვისტო, 1988) — ბრიტანელი პროფესიონალი მოკრივე. მან იასპარეზა მრავალ მსოფლიო ჩემპიონატზე მძიმე წონაში, მათ შორის ერთიანი ტიტული 2015 წლიდან 2016 წლამდე, ჟურნალის რინგის ტიტული ორჯერ 2015-2022 წლებში და მსოფლიო კრივის საბჭოს (WBC) ტიტული 2020 წლიდან 2024 წლამდე. იგი ასევე ფლობდა კრივის საერთაშორისო ორგანიზაცია (IBO) ტიტულს მისი პირველი მეფობის დროს, როგორც ჩემპიონი. 

რეგიონულ დონეზე, მან ჩაატარა რამდენიმე ჩემპიონატი მძიმე წონაში, მათ შორის ბრიტანეთის ტიტული ორჯერ 2011 და 2015 წლებში, ევროპის ტიტული 2014 წლიდან 2015 წლამდე და Commonwealth-ის ტიტული 2011 წლიდან 2012 წლამდე. როგორც მოყვარულმა მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 2006 წლის ახალგაზრდულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, ოქრო 2007 წლის ევროკავშირის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე, ვერცხლი 2007 წლის ახალგაზრდულ ევროპის ჩემპიონატზე და 2008 წელს მოიგო ABA სუპერმძიმე წონით კატეგორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*BoxRec

კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სიმონ გალეგაშვილი

**სიმონ გალეგაშვილი** (დ. 1946 — გ. 1991, სამაჩაბლო) — ქართველი პედაგოგი, სპორტსმენი.

## ბიოგრაფია 
ოცდახუთი წელი იმუშავა სოფელ ერედვის ცხრაწლიან სკოლაში. იყო სარაიონო მეთოდგაერთიანების ხელმძღვანელი, მინიჭებული ჰქონდა უფროსი მეთოდისტის წოდება, დაჯილდოებული იყო სახალხო განათლების წარჩინებულის სამკერდე ნიშნით, განათლების სამინისტროს დიპლომებით.

## ლიტერატურა 
* უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2 / საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბილისი, 2004, გვ. 106-107; რა ვუთხრათ, რით ვანუგეშოთ / კობა ხარაძე // ახალგაზრდა ივერიელი. თბილისი, 1991, 6 აპრილი, N40, გვ. 3

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
სამურის ოკრუგი

მინი|სამურის ოკრუგი
**სამურის ოკრუგი** (; 1839-1928) — ადმინისტრაციული ერთეული რუსეთის იმპერიის კასპიის ოლქში (1841-1846), დერბენტის გუბერნიასა (1846-1860) და დაღესტნის ოლქში (1860-1921) და რსფსრ-ს დაღესტნის ასსრ-ში (1921-1928). რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი — ახტი.

## გეოგრაფია
სამურის ოკრუგი მდებარეობდა დაღესტნის ოლქის მაღალმთიან რეგიონში. ჩრდილო-დასავლეთიდან ესაზღვრებოდა გუნიბის ოკრუგი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — კაზიკუმისა და კიურის ოკრუგები, აღმოსავლეთიდან — ბაქოს გუბერნიის ყუბის მაზრა, სამხრეთ-დასავლეთიდან — ელიზავეტპოლის გუბერნიის ნუხის მაზრა და ზაქათალის ოკრუგი. 

## ისტორია
სამურის ოკრუგი ჩამოყალიბდა 1839 წელს. 1840 წლიდან შედიოდა კასპიის ოლქის ყუბის მაზრის შემადგენლობაში, 1846 წლიდან — დერბენტის გუბერნიაში, 1860 წლიდან - დაღესტნის გუბერნიაში. 

1921 წელს იგი გახდა დაღესტნის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ნაწილი. 1928 წლის ნოემბერში დაღესტნის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში შემოიღეს კანტონის დაყოფა, რომლის ფარგლებში გაუქმდა ყველა ოკრუგი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ოკრუგი დაყოფილი იყო 4 სანაიბოდ: ახტის (სოფელი ახტი), დოკუზის (სოფელი მისკინჯა), რუტულისა (სოფელი რუთული) და იჰრეკის (სოფელი იჰრეკი). უკანასკნელი შემდგომში გაუქმდა და მისი მთელი ტერიტორია შევიდა რუთულის სანაიბოში. 

1899 წელს სანაიბოები გადაკეთდა უბნებად.

## ოკრუგის მეთაურები 
## რესურსები ინტერნეტში
*ЭСБЕ/Самурский округ

კატეგორია:დაღესტნის ოლქი
ინდაპარაპეო

**ინდაპარაპეოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18 385 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 176.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 104.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 040.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
დავით ავალიანი

**დავით ავალიანი** (დ. 15 აპრილი, 1967, ასურეთი — გ. 22 სექტემბერი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია 
სავალდებულო სამხედრო სამსახურის მოხდის შემდეგ მუშაობდა ასურეთის საბჭოთა მეურნეობაში. დაიღუპა 1993 წლის 22 სექტემბერს სოხუმის ბაბუშერას აეროპორტის აფეთქების დროს.

## ლიტერატურა 
* უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2 / საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. თბილისი, 2004, გვ. 32

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
ხუარესის მუნიციპალიტეტი (მიჩოაკანი)

**ხუარესის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 213 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 219.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 119.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1974 წლის 25 იანვარს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 046.

## იხილეთ აგრეთვე
*მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
მოტივაცია

**მოტივაცია**—წარმოადგენს მიზეზთა ერთობლიობას. მოტივაცია განსაზღვრავს ადამიანის სხვადასხვა მოქმედებას. სიტყვა მომდინარეობს ლათინური "movere"-დან,რაც მოძრაობას,მიზნისკენ ნაბიჯების გადადგმას ნიშნავს. მოტივაცია ფსიქოლოგიურ სფეროშიც განიხილება. ის არის ფიზიკური და ფსიქიკური აქტივობების განხორციელებისადმი ბიძგი. მოტივაციაში შესაძლოა ვიგულისხმოთ შინაგანი მდგომარეობები/ფიქრები. ყველაფერი ის,რაც სხეულს უბიძგებს მოქმედებისკენ. ეს ვრცელდება ყოველდღიურ,ანუ რუტინულ და განსხვავებულ მოქმედებებზე. ასეთი შეიძლება იყოს საკვების მიღება,გაღვიძება. ან უფრო დიდ მასშტაბებზე:მოტივაცია დანაშაულისთვის,მოტივაცია სწავლისთვის და ა.შ. 

არსებობს მოტივაციის თეორიები,რომელთა მიხედვითაც ცდილობენ ახსნან და იწინასწარმეტყველონ ადამიანის ქცევები და მიზნები. ამით ფსიქოლოგები გვაწვდიან ინფორმაციას  ჩვენი ზოგადი ფუნქციონირებისა და პრიორიტეტების შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლექსიკონი-ცნობარი სოციალურ მეცნიერებებში-მოტივაცია

კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:შემეცნება
კატეგორია:ქცევა
კატეგორია:მოტივაცია
აზერბაიჯანის ფერწერის მუზეუმი

**XX-XXI საუკუნეების აზერბაიჯანული მხატვრობის მუზეუმი (****)**, ასევე ცნობილი როგორც **ფერწერის მუზეუმი** () — ხელოვნების მუზეუმი აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში.

## მუზეუმის შექმნის ისტორია 
ფერწერის მუზეუმი ორგანიზებული იყო ჰეიდარ ალიევის ფონდის მიერ და მისი გახსნა შედგა 2015 წლის ივნისში. გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და პირველი ლედი მეჰრიბან ალიევა. 2018 წლის დასაწყისში მუზეუმი გადაეცა თანამედროვე ხელოვნების სივრცე YARAT-ს, რომელიც უზრუნველყოფს მუზეუმის მართვასა და ორგანიზაციულ საქმიანობას.

## ექსპონატები და გამოფენები 
მუზეუმი აზერბაიჯანელი მხატვრების ნამუშევრებს აერთიანებს. მრავალი ნამუშევარი წარმოდგენილია აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო გალერეისა და თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის კოლექციებიდან.

მუზეუმი აქტიურად თანამშრომლობს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან და აწყობს ინტერაქტიულ საგანმანათლებლო პროგრამებს. სკოლის მოსწავლეებსა და სტუდენტებს საშუალება ეძლევათ გაეცნონ გამოფენებს და ისწავლონ ხელოვნების აღქმა და ინტერპრეტაცია.

გამოფენაზე წარმოდგენილია ისეთი ცნობილი აზერბაიჯანელი მხატვრების ნამუშევრები, როგორებიც არიან: სათარ ბაჰლულზადე, მიქაილ აბდულაევი, რასიმ ბაბაევი, ჯავად მირჯავადოვი, თაჰირ სალაჰოვი, ოქტაი სადიგზადე და სხვ.

მუზეუმი რეგულარულად აწყობს თემატურ გამოფენებს, რომელთა მიზანია აზერბაიჯანული ფერწერის სხვადასხვა ასპექტის წარმოჩენა.

მუზეუმი აქტიურად აგრძელებს აზერბაიჯანული ფერწერის მემკვიდრეობის შენარჩუნებასა და პოპულარიზაციას, რაც მას ერთ-ერთ მნიშვნელოვან კულტურულ ცენტრად აქცევს ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* RƏNGKARLIQ MUZEYİ

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მუზეუმები
კატეგორია:2015 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ლევან ჩერქეზიშვილი

**ლევან ლევანის ძე ჩერქეზიშვილი** (დ. 17 ოქტომბერი, 1853, იყალთო — გ. 24 ივნისი, 1930) — ქართველი ხელოვნების მუშაკი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ლევან ჩერქეზიშვილი დაიბადა 1853 წლის 17 ოქტომბერს, თელავის მაზრის სოფელ იყალთოში, ლევან ჩერქეზიშვილისა და ბარბარე მაყაშვილის ოჯახში. 

მამით ადრე დაობლებულმა, ბავშვობა კახეთში გაატარა. სწავლობდა თბილისის პირველ გიმნაზიაში. სწავლის პერიოდში გიმნაზიის მოწაფეებმა შექმნეს ჯგუფი, სადაც რუსეთის გამოჩენილ მოაზროვნე-მწერალთა ნაწერებს კითხულობდნენ, რამაც მათ თვითმპყრობელობის წინააღმდეგ სიძულვილი ჩაუნერგა და დაარწმუნა, რომ მეფის მთავრობა არის ხალხის მჩაგვრელი და არა მცველი. 

1870 წელს ლევანმა პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში ჩააბარა, სადაც იმ დროის რუსეთის უნივერსიტეტების მოსწავლე ახალგაზრდობას დაუახლოვდა, რომელთაც არალეგალური წრე ჰქონდათ დაარსებული, აკრძალულ წიგნებს კითხულობდნენ და ხალხში სამოღვაწეოდ გასასვლელად ემზადებოდნენ. წრე უმთავრეს ყურადღებას აქცევდა მთავრობის მიერ ხალხის მჩაგრავ მოქმედებას. ხალხის უზომო ტანჯვა-წამებისა და მთავრობის უსამართლობის მოსასპობად ჯგუფს საჭიროდ მიაჩნდა ხალხში მუშაობა და მისი გათვითცნობიერება. ამ მიზნით ჯგუფის წევრთა ერთი ნაწილი თუ უმაღლესი სწავლის დამთავრებამდევე გავიდა ხალხში, მეორე ნაწილმა სწავლა განაგრძო, რომ უფრო მომზადებული დაბრუნებოდა ხალხს. ჯგუფის ამ ნაწილს ეკუთვნოდა ჩერქეზიშვილიც. 

მოგვიანებით რუსეთის სტუდენტთა მოძრაობაში მონაწილეობისათვის მთავრობის მიერ დევნის გამო ლევანი სამშობლოში დაბრუნდა, თან წამოიღო არალეგალური წიგნები და გზადაგზა ხალხოსანთა აზრებს ავრცელებდა. თბილისში დაბრუნებული ჩერქეზიშვილი ხალხოსნების ჯგუფში გაერთიანდა, რომელიც უმთავრესად მხატვარ გიგო გაბაშვილის სტუდიაში იკრიბებოდა. ლევან ჩერქეზიშვილმა საქართველოში რევოლუციური მუშაობა დაიწყო და ხალხოსნური იდეების გასავრცელებლად კახეთში, საგარეჯოში წავიდა, სადაც მონაწილეობა მიიღო საგარეჯოს დეპოს მუშაობაში. 

1875 წლიდან ივანე ჩერქეზიშვილმა აქვსენტი ცაგარელთან ერთად თბილისის სცენაზე დაიწყო მუშაობა. 1876 წელს, საგარეჯოში, პირველად მისი რეჟისორობით დაიდგა ალექსანდრე ცხვედაძის „ბედნიერი ქორწილი“. საგარეჯოშივე დადგა რამდენიმე პიესა და წარმოდგენებს მართავდა ხაშმში, თოხლიაურსა და მანავში. იგი ამ გზით ცდილობდა გლეხებთან დაახლოებას, მათ შორის სარევოლუციო იდეების გავრცელებას და მთავრობის საწინააღმდეგო აგიტაციის წარმოებას.

1876–1877 წლებში მან თბილისში, კერძო მასწავლებლობას მიჰყო ხელი და პარალელურად ქართლის სოფლებსა და ქუთაისში ხალხოსანთა საორგანიზაციო და იდეოლოგიურ მუშაობაში ჩაერთო, ეხმარებოდა დევნილ-გადასახლებულ რევოლუციონერებს. 1877-1878 წლებში, პოლიტიკური საქმიანობის გამო მეფის მთავრობამ ჩერქეზიშვილი ორჯერ  მეტეხის ციხეში ჩასვა სასტიკი მეთვალყურეობის ქვეშ. 

იგი ციხიდან გათავისუფლების შემდეგაც არ ჩამოშორებია რევოლუციურ მუშაობას და  მისი ბინა ხშირად რევოლუციონერი ემიგრანტების თავშესაფარი იყო. 1886 წლიდან ლევან ჩერქეზიშვილი თბილისის საადგილმამულო ბანკის დამფასებელი კომისიის წევრად იქნა არჩეული, სადაც 35 წელი იმსახურა. 

ლევან ჩერქეზიშვილი გარდაიცვალა 1930 წლის 24 ივნისს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლევან ჩერქეზიშვილი — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები

კატეგორია:დაბადებული 1853
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
კატეგორია:ქართველი ხელოვანები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები