პოდოლსკის ეროვნული პარკი

**პოდოლსკის ეროვნული ბუნებრივი პარკი "პოდოსლკის ტოვტრი"** () — ეროვნული პარკი, რომელიც მდებარეობს უკრაინის ხმელნიცკის რეგიონში. მდებარეობს კამიანეც-პოდილსკის და ხმელნიცკის ოლქების ტერიტორიაზე. პოდილსკის ტოვტრის ეროვნული ბუნებრივი პარკი 2008 წელს შეიტანეს უკრაინის შვიდი ბუნებრივი საოცრების ჩამონათვალში. 2017 წლის 13 ივლისიდან ეროვნული პარკი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც კარპატების და ევროპის სხვა რეგიონების ერთ-ერთი პირველყოფილი წიფლის ტყე.

## ისტორია 
მარცხნივ|მინი| პარკის ლოგო
ეროვნული ბუნებრივი პარკი შეიქმნა უკრაინის პრეზიდენტის 1996 წლის 27 ივნისის ბრძანებულებით, პოდოლიას ბუნებრივი ლანდშაფტების კონსერვაციის, რეპროდუქციისა და რაციონალური გამოყენების მიზნით უნიკალური ისტორიული და კულტურული კომპლექსებით, რომლებსაც გააჩნიათ მაღალი ეკოლოგიური, ესთეტიკური, სამეცნიერო, რეკრეაციული და. გამაჯანსაღებელი ღირებულება.

ბუნებრივი პარკი არის ეროვნული მნიშვნელობის გარემოსდაცვითი, რეკრეაციული, კულტურული, საგანმანათლებლო, სამეცნიერო და კვლევითი დაწესებულება. ექვემდებარება უკრაინის გარემოს დაცვის სამინისტროს. 

## Ზოგადი ინფორმაცია 
მარჯვნივ|მინი| პარკისკენ მიმავალი გზა
პარკის საერთო ფართობი 261316 ჰექტარია, აქედან 1300 ჰექტარი პარკის საკუთრებაშია. ეს არის ფართობის მიხედვით უდიდესი პარკი უკრაინაში.

პარკში არსებული უნიკალური ხელოვნურმა ობიექტებმა და განუმეორებელმა ბუნებრივმა კომპლექსებმა შექმნა განსაკუთრებული პირობები ტურიზმის განვითარებისთვის, არა მხოლოდ ჯანმრთელობის გამაუმჯობესებელი, არამედ საგანმანათლებლო. პარკში დაცულია ნაკრძალის ფონდის 129 ობიექტი. მათ შორის არის სხვადასხვა   ხარისხის შენარჩუნებული, კულტურული და ისტორიული ღირებულების პარკები და მამულები. ასევე — 19 არქეოლოგიური ძეგლი, 300-ზე მეტი ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლი (კერძოდ, კამიანეც-პოდილსკიში 200-ზე მეტი ობიექტია).

## პარკის ტერიტორიის ფიზიკური და გეოგრაფიული მახასიათებლები 
მარცხნივ|მინი| დნესტრის პანორამა
პარკის ტერიტორია მდებარეობს ორ ფიზიკურ-გეოგრაფიულ ზონაში: დასავლეთ პოდოლსკის რეგიონი (ფიზიკურ-გეოგრაფიული რეგიონები —  ტოლტრას ქედი და დასავლეთ პოდოლსკის დნესტრისპირეთი) და დნესტრისპირეთ-პოდოლსკის ტყე-სტეპის რეგიონი (მოგილევის მაღლობი).

ტოლტრას ქედი (ან მედობორი) წარმოადგენს ყოფილი ბარიერულ რიფს, რომელიც ჩამოყალიბდა კოლონიური ორგანიზმების  მიერ (ლითოთამნიუმის წყალმცენარეები, ბრიოზოები, ხამანწკები, მარჯნები), რომლებიც ცხოვრობდნენ ტოლტისა და სარმატის ეპოქის ზღვებში. ქედი გადაჭიმულია პოდოლსკის ზეგანის აღმოსავლეთ კიდეზე 200 კმ-ზე გამოხატული ლილვის სახით, რომელიც დიდი რაოდენობით გვერდითი ტოტებით ხასიათდება. იგი იწყება ლვივის რეგიონის სოფელ პოდკამენთან ახლოს და ვრცელდება სკალატის, კამიანეც-პოდილსკის მიმართულებით, ხოლო შემდგომ უკვე დნესტრის მიღმა, მოლდოვაში.

ქედი მკაფიოდ გამოიხატება რელიეფურად და წარმოდგენილია ბორცვების ჯაჭვით, რომელთა აბსოლუტური სიმაღლეებია 400-486 მ (სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ არის 40-60 მ, ხოლო  კამიანეც-პოდილსკის მონაკვეთზე ზბრუჩში — 100 მ-მდე.). ბორცვებისა და ქედების მწვერვალები სხვადასხვა ზომის კირქვის ბლოკების ქაოტურ გროვას წარმოადგენს.

დასავლეთ პოდოლსკის დნესტრისპირეთი უკავია პოდოლსკის ზეგანის სამხრეთ კალთას ბუჩაჩ - ჩორტკივი - სმოტრიჩის განედიდან დნესტრის ხეობამდე და დასავლეთით მდინარე სტრიპას პირიდან აღმოსავლეთით ტოლტროვაიას ქედამდე.

დნესტრისპირეთის რელიეფს აქვს საფეხუროვანი დაბლობის დამახასიათებელი ნიშნები, რომელიც დნესტრის შენაკადების ღრმა ხეობებით არის გამოკვეთილი. რეგიონის ტერიტორია შედგება ტალღოვანი შუალედებითა და მერიდიონული მიმართულების კანიონის მაგვარი ხეობებისგან.

დნესტრისპირეთ-პოდოლსკის ტყე-სტეპის რეგიონი იკავებს პოდოლსკის ზეგანის სამხრეთ კალთის ნაწილს. ფიზიკურ-გეოგრაფიული რეგიონის ჩრდილოეთი საზღვარი გადის დნესტრის მარცხენა შენაკადების კანიონისმაგვარი ხეობების განვითარების ზოლზე, სამხრეთი საზღვარია დნესტრი. გეოლოგიურად წარმოადგენს უკრაინის კრისტალური ფარის  პობუჟსკის ანტიკლინორიუმის სამხრეთ დაბოლოებას.

რეგიონის რელიეფზე აშკარადაა გამოკვეთილი საფეხურები დნესტრის ფართო ტერასების არსებობის გამო. ეს არის მიკროკლიმატური პირობების დიდი მრავალფეროვნების არეალი, რომელიც გამოწვეულია ზედაპირის ღრმა დაშლით, სხვადასხვა ექსპოზიციის ფერდობების  და ციცაბო კალთების არსებობით.

## პარკის გეოლოგიური სტრუქტურა 
პარკის ტერიტორია მისი გეოლოგიური ზონირების მიხედვით შეესაბამება აღმოსავლეთ ევროპის პლატფორმის კრისტალური სარდაფის პოდოლსკის პროტრუზიას, რის შედეგადაც დიდ ფართობზე მხოლოდ აქ შეიმჩნევა ზედა პრეკამბრიული, პალეოზოური (კამბრიული, ორდოვიციული) ფენიანი ნალექები., სილურული), მეზოზოური (ცარცული), კაინოზოური (ნეოგენი) და ანთროპოცენი.

კრისტალური სარდაფის ქანები წარმოდგენილია ბაგ-დნესტრისა და პოდოლსკის სერიის მიგმატიტებით, გნაისებით, კრისტალური შისტებით და მეტაულტრაბაზიტებით, რომლებიც  ზედაპირზე  მოჰილივ-პოდილსკის აღმოსავლეთით იჩენენ თავს. დასავლეთისკენ ისინი თანდათან იძირებიან ფანეროზოიკის დანალექი ფენების ქვეშ.  ნაკრძალში  400-600 მ სიღრმეზეა, სადაც მხოლოდ ჭაბურღილებით იყო დაფარული.

მინერალური წყლების რეზერვს დიდი მნიშვნელობა და მნიშვნელობა აქვს პარკის რეკრეაციული ეკონომიკისთვის, რამაც უკვე შესაძლებელი გახადა ეფექტური პრევენციული და თერაპიული კომპლექსის ჩამოყალიბება უნიკალური თერაპიული ეფექტის და  სხვადასხვა მარილწყლები ბრომის, იოდის და ა.შ. გაზრდილი კონცენტრაციის მქონე  მინერალური წყლების:  „ნაფტუსიას“,   „მირგოროდსკაიას“ სოდიანი წყლების ბაზაზე. 

## ფლორა და ფაუნა 
### წითელი წიგნი 
მარჯვნივ|მინი
უკრაინის წითელ წიგნში შედის  60 სახეობის მცენარე (სისხლძარღვოვანი) და 85 ცხოველი (აქედან 14 ძუძუმწოვარი, 26 ფრინველი და 45 მწერი).

### ფლორა 
სხვადასხვა კლიმატური ზონიდან  2977 სახეობის, ფორმის და ჯიშის მცენარეა, რომელთა შორისაა  521 სახეობის ხეები და ბუჩქები, ხე-ბუჩქნარი და ბალახოვანი ფლორა  — 395 სახეობის ხეხილოვანი მცენარე, 620 სახეობა  —  ტროპიკული, 111  — სასარგებლო ბალახოვანი მცენარე და ადგილობრივი ველური  ფლორის წარმომადგენელი.

### ფაუნა 
ეროვნული ბუნებრივი პარკის ხერხემლიანთა ფაუნა წარმოდგენილია დაახლოებით 366 სახეობით. აქედან  71 სახეობის ძუძუმწოვარია, 223   — სახეობის ფრინველი, 10   — სახეობის ქვეწარმავალი, 11 სახეობა ამფიბიები და 51 სახეობის თევზია.

პარკში გავრცელებული დაახლოებით 50 სახეობის ცხოველი შესულია უკრაინის წითელ წიგნში (2009) (აქედან: დაახლოებით 5 სახეობის თევზია, 1 ამფიბია, 3 ქვეწარმავალი, დაახლოებით 20 ფრინველი და 28 ძუძუმწოვარი). პარკის ფაუნის ტიპიური წარმომადგენლები  უკრაინის წითელ წიგნშია შეტანილი, რომელთა შორისაა:  ევროპული ფართოყურიანი ღამურა, ტბის ღამურა,ჩვეულებრივი ზაზუნა,  მდინარის წავი,  ბუ,  ოქროსფერი შრაიკი, ნაცრისფერი შრაიკი, მწვანე კოდალა,  მწვანე ხვლიკი, იხვი კობრი და სხვა. ევროპის წითელ ნუსხაში შედის: ტბის ღამურა, ყავისფერი გრძელყურიანი ღამურა, თხილის მგელი, მდინარის წავი, მგელი, ღალღა; ბერნის კონვენციის სიებშია: მცირე ცხენის ღამურა, დიდი ღამის ღამურა, ჩვეულებრივი კესტრელი, გრძელყურიანი ბუ, ჩლიქი, დიდი კოდალა და მრავალი სხვა.

## ეკოლოგიური პრობლემები 
2016 წლის შემოდგომაზე გარემოს დაცვის სახელმწიფო ინსპექციამ პოდოლსკის ტოვტრის ეროვნულ პარკში შეამოწმა  დაცვის რეჟიმი, რომლის დროსაც გარემოსდაცვითი კანონმდებლობის მასიური დარღვევები გამოვლინდა. ამდენად, პარკის დაცვის სამსახური ტყის უკანონო ჭრის აღრიცხვის ნაცვლად, მის დამალვას ცდილობს. ტყის უკანონო ჩეხვის ფაქტებზე ინსპექციის მიერ დათვლილი ზარალი აღწევს  200 ათასზე მეტი გრივნას. ასევე მოითხოვა ტყის ჩეხვის  უკანონოდ გაცემული 9 ბილეთის გაუქმება. ასევე გაირკვა, რომ პარკის ადმინისტრაციამ მეწარმეებთან რეკრეაციული საქმიანობის 19 უკანონო ხელშეკრულება გააფორმა. გარდა ამისა, შემოწმების შედეგად გამოვლინდა პარკში საცხოვრებელი კორპუსების უკანონო მშენებლობის ფაქტები. 

### მრეწველობა პოდოლსკი ტოვტრის ბუნებრივი პარკის ტერიტორიაზე 
პარკის ტერიტორიაზე მოქმედებს რაც უარყოფით გავლენას ახდენს კამიანეც-პოდილსკის ცემენტის ქარხანა (ახლანდელი OJSC Podolsky Cement), გარემოზე.

## გალერეა 

ფაილი:Спускающаяся_в_Днестр_товтра.JPG|ბმული=Файл:Спускающаяся_в_Днестр_товтра.JPG|ალტ=Товтра — крокодил|თოვტრა - ნიანგი
ფაილი:Bakota_Dnister.jpg|ბმული=Файл:Bakota_Dnister.jpg|ალტ=Удивительная Бакота|ბაკოტა
ფაილი:Каньйон_Смотрича.JPG|ბმული=Файл:Каньйон_Смотрича.JPG|ალტ=Смотрицкий каньон|სმოტრიცკის კანიონი
ფაილი:Каньйон_Тернави.JPG|ბმული=Файл:Каньйон_Тернави.JPG|ალტ=Тернавский каньон|ტერნავსკის კანიონი
ფაილი:Подільські_Товтри_(Дністер)_20.JPG|ბმული=Файл:Подільські_Товтри_(Дністер)_20.JPG|ალტ=Чудо природы|ბუნების სასწაული
ფაილი:Подільські_Товтри_(Дністер)_14.JPG|ბმული=Файл:Подільські_Товтри_(Дністер)_14.JPG|ალტ=Родники на днестровских скалах|წყაროები დნესტრის კლდეებზე
ფაილი:Подільські_Товтри,_біля_м.Сатанів.JPG|ბმული=Файл:Подільські_Товтри,_біля_м.Сатанів.JPG|ალტ=Сатановский каньон|სატანოვსკის კანიონი
ფაილი:Подільські_Товтри_(Дністер)_6.JPG|ბმული=Файл:Подільські_Товтри_(Дністер)_6.JPG|ალტ=Днестровское ожерелье|დნესტრის სამკაული

## ლიტერატურა 
Горный энциклопедический словарь : в 3 т / под ред. В. С. Билецкого. — Д.: Восточный издательский дом, 2001—2004.

## ბმულები 
* Сайт Национального природного парка «Подольские Товтры»

## სქოლიო 
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:დაცული ტერიტორიები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:პარკები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უკრაინაში