open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მევლანას მუზეუმი

**მევლანას მუზეუმი** () — თურქეთის ქალაქ კონიაში მდებარე სუფი მისტიკოსის ჯალალედინ რუმის მავზოლეუმი. 

## ისტორია
სელჩუკთა სულთანმა ალაედინ ქეიყუბადმა, თავისი ვარდების ბაღი მისცა რუმის მამას, ბაჰა უდ-დინ ვალადს, რომელიც გარდაიცვალა 1231 წლის 12 იანვარს, როდესაც თავად მევლანა გარდაიცვალა 1273 წლის 17 დეკემბერს, იგი დაკრძალეს მამის გვერდით.

მევლანას მემკვიდრემ ჰუსამეთინ ჩელებმა გადაწყვიტა აეგო მავზოლეუმი მისი ბატონის საფლავზე. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ბადრ ალ-დინ თაბრიზი და დასრულდა 1274 წელს. მშენებლობის ხარჯები დაფარეს სელჩუკების ემირ სულეიმან პერვანეს მეუღლემ გურჯი ხათუნმა  და ემირმა ალამედინ კაიზერმა. გუმბათის ცილინდრული ბარაბანი თავდაპირველად ოთხ სვეტს ეყრდნობოდა. გუმბათი დაფარულია ფირუზისფერი კრამიტით.

თავდაპირველ კომპლექსს 1854 წელს დაემატა დამატებითი სექციები.

1926 წლის 6 აპრილს ათათურქის მიერ გამოქვეყნებული ბრძანებულებით, მავზოლეუმი და დერვიშთა ლოჟა გადაკეთდა მუზეუმად, რომელიც გაიხსნა 1927 წლის 2 მარტს. 1954 წელს მას ოფიციალურად ეწოდა მევლანას მუზეუმი.

## აღწერა
მუზეუმის მთავარი კარიბჭე მარმარილოს მოპირკეთებულ ეზოში გადის. მარჯვენა მხარეს დგას დერვიშების სამზარეულო  და ჰურემ ფაშას საფლავი, რომელიც აშენდა სულეიმან დიდებულის დროს. მარცხნივ არის 17 კელია დერვიშებისთვის, რომლებიც აშენდა მურად III-ის დროს, თითოეული მათგანი დაფარულია პატარა გუმბათით. სამზარეულო ასევე გამოიყენებოდა დერვიშების აღზრდისა და სამის შესრულებისთვის. ეზოს შუაში მდებარე შადრევანი აშენდა იავუზ სულთან სელიმის მეფობის დროს.

## ტურიზმი და კულტურა
მავზოლეუმი გამოსახული იყო 1981-1994 წლებში მოქმედი 5000 ლირის ღირებულების თურქული ბანკნოტების უკანა მხარეს. 2019 წელს მუზეუმს 3,4 მილიონი ვიზიტორი ჰყავდა, რის გამოც იმ წელს თურქეთის ყველაზე მონახულებადი მუზეუმი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Virtual Tour of Mevlâna Museum Turkish and English

## გალერეა

File:Mausoleo Mevlana.jpg|მევლანას მუზეუმი
File:Mevlana Museum Dome.jpg|მუზეუმის გუმბათი
File:MevlanaMuseum.jpg|მუზეუმის ხედი
File:Mevlana Museum, Konya 02.jpg|მუზეუმის ინტერიერი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1927 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ინგა ხურცილავა

**ინგა ხურცილავა** (დ. 17 აპრილი, 1975, წულუკიძე) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის (2013), საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1991, 1997 და 2000 წლებში). 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ხონში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამილა მესხი

**თამილა მესხი** (დ. 1963, ქუთაისი) — ქართველი მოჭადრაკე, საქართველოს ჩემპიონი ჭადრაკში (1979 წელი), 1980 წელს დუშანბეში გახდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გოგონათა შორის. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
გრიდა დუმა

**გრიდა დუმა** (; დ. 11 ივნისი, 1977) — ალბანელი პოლიტიკოსი, ლექტორი და ჟურნალისტი. ალბანეთის დემოკრატიული პარტიის წევრი, ევროინტეგრაციის მინისტრის მოადგილე 2011-2013 წლებში ბერიშას კაბინეტში.

## განათლება
გრიდა დუმამ წარჩინებით დაამთავრა ტირანის უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტი. ასევე წარმატებით დაასრულა ასპირანტურა ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტში უნგრეთში და ნებრასკა-ლინკოლნის უნივერსიტეტში აშშ-ში. მიიღო მაგისტრის ხარისხი ბიზნესის ადმინისტრირებაში ტირანის უნივერსიტეტიდან და აქვს დოქტორის ხარისხი ეკონომიკაში. 

მუშაობდა პროფესორად და ლექტორად ალბანეთის სხვადასხვა უნივერსიტეტში, მათ შორის ტირანის უნივერსიტეტში, სადაც ასევე იყო სოციოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი სოციალურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. 

## პოლიტიკური კარიერა
მან პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 2011 წელს, როდესაც გახდა ევროინტეგრაციის მინისტრის მოადგილე (2011-2013 წწ.). 2015 წლის ადგილობრივ არჩევნებზე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ იგი ტირანის მერობის კანდიდატი იქნებოდა, მაგრამ მოგვიანებით გამოცხადდა მისი კანდიდატურა დურესის მუნიციპალიტეტში. მან არჩევნებში ვერ გაიმარჯვა.

2014 წლიდან, არჩევნებში მარცხის შემდეგ, იგი გახდა ალბანეთის დემოკრატიული პარტიის საზოგადოებასთან ურთიერთობის მდივანი. იგი არის გამოჩენილი ფიგურა დემოკრატებს შორის და დემოკრატიული პარტიის ამჟამინდელი ლიდერის, ლულზიმ ბაშას მკვეთრი მხარდამჭერი.

### პარლამენტის წევრი
2017 წელს დუმა აირჩიეს დემოკრატიული პარტიის სიით ალბანეთის პარლამენტში, ტირანის ოლქიდან. სექტემბერში იგი დემოკრატიული პარტიის საპარლამენტო ჯგუფის პრესსპიკერად აირჩიეს. 

2022 წლის 7 ნოემბერს დუმამ გამოაცხადა პოლიტიკური კარიერის დასრულება და დატოვა პარლამენტის წევრის მანდატი. მალევე გამოცხადდა, რომ იგი ჟურნალისტურ კარიერას უბრუნდება და წაუძღვება მთავარ არხზე პოლიტიკური თოქ-შოუს სახელწოდებით „გრიდა დუმას ტოპ-სტორი“. 

## პირადი ცხოვრება
გრიდა დუმა 11 წელი იყო დაქორწინებული ალბანელ დიპლომატთან და ლექტორთან, ილრი შკინასთან, რომელთანაც ჰყავს ვაჟი. წყვილი 2019 წლის მარტში დაშორდა. 

ალბანური პრესა იტყობინებოდა, რომ დგრიდა უმა დემოკრატიული პარტიის კიდევ ერთ დეპუტატთან, ერვინ სალიანისთან დაქორწინდა, მაგრამ არც ერთმა მათგანმა არც უარყო და არც დაადასტურა ეს ინფორმაცია. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 1970-იანები
კატეგორია:ალბანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ალბანელი ჟურნალისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის წევრები
ქეთევან მელაშვილი

**ქეთევან მელაშვილი** (დ. 29 აგვისტო, 1960, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1979), საქართველოს ჩემპიონი (1986), დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ალა ჩაიკოვსკაია

**ალა ჩაიკოვსკაია** (დ. 21 ივნისი, 1934, ზაპოროჟიე — გ. მარტი, 2007, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1961), საერთაშორისო ოსტატი (1963), საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1963 და 1964 წლებში). საბჭოთა კავშირის პირველობის მონაწილე (საუკეთესო შედეგი — მეორე ადგილი (1968 წელი), ღირსების ორდენის კავალერი. თბილისის ჭადრაკის სასახლეში მუშაობდა მწვრთნელად. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ზაპოროჟიეში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
გლობალური ციფრული შეთანხმება

**გლობალური ციფრული შეთანხმება** () — გაეროს გენერალური მდივნის, ანტონიუ გუტერეშის გაეროს საერთო დღის წესრიგისთვის შეთავაზებული ინიციატივა. შეთანხმების მიზანია უზრუნველყოს ციფრული ტექნოლოგიების გამოყენება პასუხისმგებლობით და ყველას საკეთილდღეოდ, ასევე მიზნად ისახავს ციფრული ფრაგმენტირების აცილებას და უსაფრთხო და ინკლუზიური ციფრული გარემოს ხელშეწყობას.

## წინაისტორია და პროცესი 
მთელი მსოფლიოს მასშტაბით 1 მილიონზე მეტი უკუკავშირის მიღების შემდეგ, გაეროს წევრმა სახელმწიფოებმა მიიღეს დეკლარაცია, რომელიც ხაზს უსვამს ციფრული თანამშრომლობის გაუმჯობესების მნიშვნელობას. ამის საპასუხოდ, გენერალური მდივნის მოხსენება — „ჩვენი საერთო დღის წესრიგი“, გვთავაზობს „მომავლის სამიტს“, რომელიც საშუალებას მოგვცემს „გლობალური ციფრული შეთანხმების“ მიღწევაში.

*დაკავშირებულობა: უზრუნველყოფა იმისა, რომ ყველა ადამიანს, მათ შორის სკოლებს, ჰქონდეს წვდომა ინტერნეტზე და კავშირის ციფრულ ინსტრუმენტებზე და სოციალურ-ეკონომიკურ კეთილდღეობაზე.
*ინტერნეტის ფრაგმენტაცია: ინტერნეტის დაყოფისა და ფრაგმენტაციისთვის თავის არიდება, ერთიანი გლობალური ციფრული სივრცის შესანარჩუნებლად.
*მონაცემთა დაცვა: პირთათვის მათი მონაცემების გამოყენების ოფციების მიწოდება და მათი კონფიდენციალურობის დაცვის უზრუნველყოფა.
*ადამიანის უფლებები ონლაინში: ადამიანის უფლებების პრინციპების დაცვა ციფრულ სფეროში, მათ შორის გამოხატვის თავისუფლება, კონფიდენციალურობა, დაცვა დისკრიმინაციასა და მცდარი ინფორმაციის მიწოდებისგან.
*ხელოვნური ინტელექტის რეგულაცია: ხელოვნური ინტელექტის ეთიკური განვითარებისა და გამოყენების ხელშეწყობა, საერთო გლობალურ ღირებულებებთან შესაბამისობაში.
*ციფრული კეთილდღეობა: ციფრული ტექნოლოგიების აღიარება, როგორც გლობალური საზოგადოებრივი სიკეთე და მათი განვითარებისა და გამოყენების წახალისება ყველას სასარგებლოდ.

## კავშირი სხვა ინიციატივებთან 
გლობალური ციფრული შეთანხმება დაკავშირებულია სხვადასხვა საერთაშორისო ძალისხმევასთან, როგორიცაა მდგრადი განვითარების მიზნები, გაეროს გენერალური მდივნის გზამკვლევი ციფრული თანამშრომლობის შესახებ და „Partner2Connect-ციფრული კოალიცია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* UNGA President letter: designation of co-facilitators
* Background Note

## სქოლიო
კატეგორია:გაერო
კატეგორია:ციფრული ტექნოლოგია
ლოქი

საკუთარი სახელი **ლოქი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლოქი — საშუალო სიმაღლის განედური ქედი საქართველოსა და სომხეთში;
* ლოქი — მასივი საქართველოსა და სომხეთის საზღვარზე;
* ლოქი — უღელტეხილი დმანისის მუნიციპალიტეტში;
* ლოქისწყალი — მდინარე ბოლნისის მუნიციპალიტეტში;
* ლოქი — არქიტექტურული ძეგლი დმანისის მუნიციპალიტეტში.
სოფიო ტერელაძე

**სოფიო ტერელაძე** (დ. 6 სექტემბერი, 1972, სამტრედია) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი ქალთა შორის, საქართველოს ჩემპიონი (1986 წელი), მსოფლიო პირველობის მონაწილე 16 წლამდე გოგონებში (1987 წელს დაიკავა მე-3 ადგილი). 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ბერტა კრეზბერგი

**ბერტა კრეზბერგი** (დ. 1 ოქტომბერი, 1911, მოსკოვი — გ. 17 სექტემბერი, 1992, მოსკოვი) — საბჭოთა მოჭადრაკე და ინჟინერი. საქართველოს ჩემპიონი (1937), თბილისის ჩემპიონი (1936) და მოსკოვის მრავალგზის პრიზიორი.

## ბიოგრაფია 
ბერტა კრეზბერგი დაიბადა მოსკოვში. მამამისი, დავით კრეზბერგი, იყო ფეოდოსიის სახელმწიფო დუმის წევრი. 

1935-1938 წლებში ბერტა თბილისში ცხოვრობდა და მუშაობდა. სწორედ ამ პერიოდში ჩაერთო იგი საქართველოს საჭადრაკო ცხოვრებაში. 1936 წელს თბილისის ქალთა ჩემპიონატში პირველი ადგილი დაიკავა. იმავე წელს საქართველოს ქალთა პირველ ჩემპიონატში 1-2 ადგილები გაიყო, თუმცა დამატებითი მატჩი დათმო. 1937 წელს მან მოახერხა ტიტულის მოპოვება და საქართველოს ჩემპიონი გახდა.

მოსკოვში დაბრუნების შემდეგ, იგი ერთ-ერთ ქარხანაში უფროს ინჟინრად მუშაობდა და ხელმძღვანელობდა საჭადრაკო სექციას. მეორე მსოფლიო ომის დროს აქტიურად მონაწილეობდა ჰოსპიტალებში შეფობისა და დაჭრილების დახმარების პროგრამებში.

ომის შემდგომ წლებში კრეზბერგი წარმატებით ასპარეზობდა მოსკოვის ჩემპიონატებში: 1945 წელს დაიკავა მე-2 ადგილი (ელისაბედ ბიკოვას შემდეგ), ხოლო 1952 და 1958 წლებში საპრიზო ადგილებზე გავიდა. 1937-1952 წლებში მან ექვსჯერ მიიღო მონაწილეობა საბჭოთა კავშირის ქალთა ჩემპიონატებში. მისი საუკეთესო შედეგი იყო 1951 წელს დაკავებული 5-7 ადგილები.

პროფესიით იყო ინჟინერი და წლების განმავლობაში მუშაობდა ვოიტოვიჩის სახელობის ვაგონთმშენებელ ქარხანაში უფროს ინჟინრად.

## ლიტერატურა 
* 
* *Быкова Е. И.* Советские шахматистки. — М.: Физкультура и спорт, 1951. — С. 82.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბერტა კრეზბერგის პარტიები — 365Chess.com

კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:რუსი მოჭადრაკეები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ზაარბრიუკენის მოედანი

მინი|ზაარბრიუკენის მოედანი 2010-იან წლებში.
**ზაარბრიუკენის მოედანი** — მოედანი თბილისში, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე (ჩუღურეთის რაიონი). მდებარეობს დავით აღმაშენებლის გამზირსა და დიმიტრი უზნაძის, პლატონის, ლევ ტოლსტოის, მოსე გოგიბერიძის ქუჩებს შორის.
მინი|მ. ვორონცოვის ძეგლი
წარმოიქმნა ყოფილი სოფლის კუკიის ტერიტორიაზე XIX საუკუნის შუა ხანებში. თავდაპირველად კავკასიის მეფისნაცვლის მიხეილ ვორონცოვის პატივსაცემად ვორონცოვის მოედანი ერქვა და ეს სახელი ჩუღურეთის მიკროტოპონიმიკას არაოფიციალურად დღემდე შემორჩა. საბჭოთა პერიოდში, 1925 წელს მოედანს კარლ მარქსის, 1978 წელს კი — თბილისთან დაძმობილებული ქალაქ ზაარბრიუკენის (გერმანია) სახელი ეწოდა.

1867 წელს მოედანზე, ალგეთის ქვით მოპირკეთებულ კვარცხლბეკზე აღიმართა მიხეილ ვორონცოვის ბრინჯაოს ძეგლი (მოქანდაკეები: ნ. პიმენოვი, ვ. კრეიტანი, არქიტექტორი: ო. სიმონსონი), რომელიც საქართველოს თავადაზნაურობის ხარჯებით პეტერბურგში ჩამოისხა.  ეს იყო სამხრეთ კავკასიაში დადგმული პირველი თანამედროვე ტიპის ქანდაკება. 1922 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ძეგლი აიღო.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის მოედნები
ნეიროგრაფიკა

**ნეიროგრაფიკა** (;  - ნერვი და grapho - გრაფიკა) — ცნობიერების ტრანსფორმაციის გრაფიკული მეთოდი. რაც იმას გულისხმობს, რომ თერაპია თავიდან ბოლომდე მიმდინარეობს გრაფიკულად, ანუ ხატვის პროცესით. ის ქვეცნობიერთან კომუნიკაციის ვიზუალური საშუალებაა. ტექნიკა 2014 წელს შეიმუშავა რუსმა მხატვარმა, ფსიქოლოგმა, ფილოსოფოსმა პავლე პისკარიოვმა და დღეს საკმაოდ გავრცელებულია. ეს არის ცნობიერების გარდაქმნის გრაფიკული მეთოდი, რომელსაც შეუძლია შექმნას ახალი ნეირონული კავშირები თავის ტვინში და, შესაბამისად, შეცვალოს ჩვენი ცხოვრება. საჭიროა მხოლოდ ფურცელი, ფანქრები და მარკერები. 

ნეიროგრაფიკა — ეს პირადი აღმოჩენების, შემოქმედებითი ძიების, მეცნიერული დახვეწის, საველე პრაქტიკისა და უნიკალური გრაფიკული ენის შედეგია.

ნეიროგრაფიკა არ არის ხატვა, არ არის ფსიქოთერაპია ან თავის შექცევა და ყურადღების გადატანა. ის არის ხატვაც, არტიც, ფსიქოთერაპიაც, ყურადღების გადატანაც, სიამოვნებაც, ძიებაც და მოგზაურობაც საკუთარ არაცნობიერში მისი ტრანსფორმაციის მიზნით. 

მეთოდის ავტორი ამტკიცებს, რომ ნეიროგრაფიკა:
* ადამიანს თავიდან აშორებს დამთრგუნველ დანაშაულის გრძნობას, რისხვას, სირცხვილსა და სხვა ემოციებს, რომელიც წარმოქმნილია ფსიქოლოგიური ტრავმით;
* ავარჯიშებს ფსიქიკურ მდგრადობას, ამშვიდებს;
* ეხმარება საკუთარი თავის შეცნობაში, მიზნებისა და სოციალური გარემოცვის ჩამოყალიბებაში;
* იძლევა შთაგონების მიღწევისა და პრობლემის არასტანდარტული ორიგინალური გადაწყვეტის საშუალებას.

დღეს ნევროგრაფიკა პოპულარობას იძენს მთელს მსოფლიოში, მათ შორის ჰოლივუდის ვარსკვლავებში, რომლებმაც უკვე ტრენდად აქციეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* რა არის ჰოლივუდელი ვარსკვლავების ახალი ტრენდი

## სქოლიო
კატეგორია:ფსიქოთერაპია
ჰენრიეტა ლაგვილავა

**ჰენრიეტა ლაგვილავა** (ბელარ. Генрыета Лагвілава; დ. 3 ივლისი, 1969, ქუთაისი) — საქართველოში დაბადებული ბელარუსი მოჭადრაკე, ქალთა შორის საერთაშორისო დიდოსტატი (2000).

## ბიოგრაფია 
ჰენრიეტა ლაგვილავა დაიბადა 1969 წელს ქუთაისში. მისი საჭადრაკო კარიერა საქართველოში დაიწყო, სადაც ადრეულ ასაკშივე მიაღწია დიდ წარმატებებს. 1984–1985 წლებში იგი ზედიზედ ორჯერ გახდა საქართველოს სსრ-ის ჩემპიონი იუნიორთა შორის. 1985 წელს ჰენრიეტა ლაგვილავა საქართველოს ჩემპიონი ქალთა შორის. 1986 წელს მან წარმატებით იასპარეზა საკავშირო დონეზე და გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი გოგონათა შორის.

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, ლაგვილავა საცხოვრებლად გადავიდა ბელარუსში. იგი წლების განმავლობაში იყო ამ ქვეყნის ქალთა ნაკრების ლიდერი და იცავდა ბელარუსის ღირსებას საერთაშორისო არენაზე. ბელარუსის ქალთა ეროვნულ ჩემპიონატებზე მან სამჯერ მოიპოვა საპრიზო ადგილი: ვერცხლი (2002) და ორჯერ ბრინჯაო (2001, 2004).

## საერთაშორისო კარიერა 
2000 წელს ჰენრიეტა ლაგვილავას მიენიჭა საერთაშორისო დიდოსტატის წოდება ქალთა შორის. იმავე წლის იანვარში მისმა რეიტინგმა პიკს მიაღწია — 2336 ქულა, რითაც იგი მსოფლიო რეიტინგის საუკეთესო ასეულში (88-ე ადგილი) შევიდა.

ლაგვილავამ ორჯერ იასპარეზა მსოფლიო ჩემპიონატზე (ნოკაუტ-სისტემით):
* **2000 (ნიუ-დელი):** პირველ რაუნდში დათმო პარტია ალმირა სკრიპჩენკოსთან.
* **2001 (მოსკოვი):** პირველ რაუნდში წააგო ინა გაპონენკოსთან.

### გუნდური გამოსვლები 
1994 წლიდან 2004 წლამდე ჰენრიეტა ლაგვილავა ბელარუსის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში რეგულარულად მონაწილეობდა საჭადრაკო ოლიმპიადებზე:

## ამჟამინდელი მოღვაწეობა 
ამჟამად იგი მოღვაწეობს ბელარუსში. მუშაობს მინსკის ოლქის ოლიმპიური რეზერვის სპეციალიზებული საბავშვო-ახალგაზრდული სპორტული სკოლის დირექტორის მოადგილედ სასწავლო-სპორტულ დარგში.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰენრიეტა ლაგვილავა — ფიდეს ჩანაწერი
* ჰენრიეტა ლაგვილავა — პარტიების არქივი Chessgames.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
როზა ჯაფარხანოვა

**როზა ჯაფარხანოვა ჰეიდარ ყიზი** (დ. 23 თებერვალი, 1927, ორდუბადი, ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა - 18 მაისი, 2010, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2000), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდიატი.

## ბიოგრაფია 
როზა ჯაფარხანოვა ორდუბადის რაიონში დაიბადა. თოთხმეტი წლის ასაკიდან თამაშობდა დრამატულ კლუბში. სკოლის დამთავრების შემდეგ ორდუბადის ახლად გახსნილ სახელმწიფო დრამატულ თეატრში (დაიხურა 1949 წლის დასაწყისში) მსახიობად მიიღეს. ამ თეატრში მსახიობმა შეასრულა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერეტა „არშინ მალ ალანი“ (ასია), „ეს თუ არა, ის“ (გულნაზი), „ქმარი და ცოლი“ (მინათ ხანუმი), სამედ ვურღუნის „ვაგიფში“ (გულნარი), აბდულა თალიბზადეს „ვათანში“ (გოზალი) და „ფარხადე და შირინში“ (შირინი), სულეიმან სანი ახუნდოვის „სიყვარული და შურისძიებაში“ (გამარი) და ა.შ. როზა ჯაფარხანოვა მუშაობდა ნახიჩევანის თეატრში. 1948 წლის ოქტომბრიდან იყო სახალხო არტისტის აქპერ კარდაშბეკოვის მეუღლე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
გურბან ისმაილოვი

**გურბან ისმაილოვი** (; დ. 12 ივნისი, 1960, აღჯაბადი) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური პენსიონერი (2023 წლიდან).

## ბიოგრაფია 
გურბან ისმაილოვი 1960 წელს აღჯაბედის რაიონში დაიბადა. 1985 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს მსახიობის ფაკულტეტი. გარკვეული პერიოდი მუშაობდა ფოლკლორულ თეატრში „ნასიმი“. 1989 წლიდან არის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ახალგაზრდული თეატრის, 2009 წლის 1 მაისიდან კი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ახალგაზრდული თეატრის მსახიობი. 1995 წელს თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ გამართულ „ექსპერიმენტულ სპექტაკლთა I ფესტივალზე“ დაჯილდოვდა პრემიით „საუკეთესო მამაკაცის როლი“. 1993 წლიდან არის აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის, 2006 წლიდან კი აზერბაიჯანის კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. 2014 წლის 13 აპრილს დაჯილდოვდა ყალმუხეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს ღირსების ორდენით საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობების განმტკიცებაში შეტანილი წვლილისათვის.

2021 წლის 10 მარტს დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ დაარსებული მედლით „არტისტი“.

2023 წლის 6 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდია აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახალხო არტისტები
ელა იაგუბოვა

**ელა იაგუბოვა** (დ. 30 დეკემბერი, 1946, კიროვაბადი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018), მინგეჩაურის სახელმწიფო დრამატული თეატრის წამყვანი მსახიობი, აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის წევრი (1989).

## ბიოგრაფია 
ელა იაგუბოვა დაიბადა 1946 წლის 30 დეკემბერს ქალაქ კიროვაბადში. დაწყებითი განათლება ქალაქ კიროვაბადში მიიღო, ხოლო საშუალო სკოლა ბაქოს №44 სკოლაში მიიღო. 1963 წელს ჩაირიცხა ბაქოს კულტურული განათლების ტექნიკურ კოლეჯში, ხოლო 1966 წელს დამთავრების შემდეგ გაგზავნეს განჯის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში, სადაც მონაწილეობდა სხვადასხვა დრამატულ სპექტაკლებში. 1968 წელს დაინიშნა მინგეჩაურის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. მან ითამაშა 300-ზე მეტი პერსონაჟი. მსახიობი, რომელიც 40 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში მუშაობდა მინგეჩაურის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში, ამჟამად მუშაობს თეატრში დაარსებულ ახალგაზრდა მსახიობთა სტუდიაში „უმიდ“ მასწავლებლად და ასწავლის სასცენო ლაპარაკს, სცენის ტექნიკას, სასცენო მოძრაობასა და აზერბაიჯანული თეატრის ისტორიას. ასევე მუშაობს რეგიონულ ტელეარხ „ელზე“. 

იაგუბივას მიენიჭა პრეზიდენტის პრემია 2018 წლის 9 მაისს, 2019 წლის 10 მაისს, 2020 წლის 7 მაისს და 2021 წლის 7 მაისს. 2018 წლის 27 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
ლათიფა ალიევა

**ლათიფა ალიევა** (; დ. 1 ივლისი, 1944, იუხარი სალაჰლი, ყაზახის რაიონი) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური პენსიონერი (2006 წლიდან).

## ბიოგრაფია 
ლათიფა ჯაჰანდარ ყიზი ალიევა დაიბადა 1944 წლის 1-ლ ივლისს ყაზახის რაიონის სოფელ იუხარი სალაჰლიში.
სწავლობდა თეატრალურ ინსტიტუტში დრამისა და კინოს მსახიობობის განხრით (1964-1964 წწ.).
1964 წლიდან მუშაობს მოზარდ მაყურებელთა თეატრში.
ალიევა გახლავთ დედის როლების ერთ-ერთი დახელოვნებული შემსრულებელი.
ირანულ ფილმებში აქვს მიღებული მონაწილეობა.
2000 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება, 2018 წლის 10 დეკემბერს. 2006 წლიდან არის პრეზიდენტის პენსიონერი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1944
ელენე დონაური

**ელენე დონაური** (ფსევდონიმი; ნამდვილი სახელი და გვარი — ელენე იოსების ასული ვაჩნაძე) (დ.  9 აპრილი, 1890, ბაკურციხე ― გ. 15 ოქტომბერი, 1955) — მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1950). რეჟისორ კოტე მარჯანიშვილის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია
ელენე დონაური დაიბადა 1890 წლის 9 აპრილს, გურჯაანის რაიონის (ახლანდელი მუნიციპალიტეტის) სოფელ ბაკურციხეში, სოფლის მემამულის ოჯახში. მისი ქალიშვილობის გვარი ვაჩნაძეა, დონაური კი — ფსევდონიმია. იგი იყო რეჟისორ კოტე მარჯანიშვილის მეუღლე. 

ელენემ საშუალო განათლება თბილისის ქალთა მე-3 გიმნაზიაში მიიღო, რომელიც 1906 წელს დაამთავრა. სასცენო ხელოვნებას გაეცნო მოწაფეობის დროს და არდადეგების პერიოდში სოფელში თვითონაც მართავდა საბავშვო წარმოდგენებს. სწავლობდა თბილისში, არმენ დოლუხანოვის დრამატულ სკოლაში და პეტერბურგში, დრამატულ კურსებზე, რომლის დამთავრების შემდეგ, 1916 წლამდე მუშაობდა ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქალაქის რუსულ თეატრში: ტაგანროგში, როსტოვში, ტამბოვსა და ორენბურგში, ასევე პეტერბურგში, ვერა კომისარჟევსკაიას ხელმძღვანელობით მოქმედ თეატრში. 1920 წლიდან 1926 წლამდე თბილისში, ქართულ თეატრში (შემდეგ შ. რუსთაველის სახელობის თეატრი) თამაშობდა. 1926-1928 წლებში გამოდიოდა თბილისის მუშათა თეატრში. 1928 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის ხელმძღვანელობით დაარსებული ქუთაის-ბათუმის თეატრის მსახიობია. თეატრს 1933 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის სახელი ეწოდა. ელენე დონაური ამ თეატრის წამყვან მსახიობად ითვლებოდა. ასრულებდა სხვადასხვა ხასიათის როლებს.

მსახიობმა ქართულ სცენაზე განასახიერა 50-მდე როლი. მათ შორის: ოთარაანთ ქვრივი სპექტაკლში „ჩატეხილი ხიდი” (ილია ჭავჭავაძის „ოთარაანთ ქვრივის” მიხედვით, ინსცენირება შალვა დადიანისა), ქეთევანი – „ნინოშვილის გურია” (ეგნატე ნინოშვილის მოთხრობების მიხედვით, ინსცენირება მისივე), დესპინე – შალვა დადიანის „ნაპერწკლიდან”, გიორგი სააკაძის დედა თამარი – უშანგი ჩხეიძის პიესაში „გიორგი სააკაძე”, მართა – მიხეილ მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერაში”, ემილია – უილიამ შექსპირის „ოტელოში” და სხვ.
ელენე დონაურმა რუსულ სცენაზე სხვადასხვა დროს განასახიერა: აკულინა – სპექტაკლში „მეუფება წყვდიადისა” (ლევ ტოლსტოის), ნასტია – „ფსკერზე” (მაქსიმ გორკის), სონია – „ძია ვანია” (ანტონ ჩეხოვის), გაიანე – „ღალატი” (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის), მეფის ასული – „მეფის დალაქი” (ანატოლი ლუნაჩარსკის), ჯესიკა – „ვენეციელი ვაჭარი” (უილიამ შექსპირის), ივდითი – „ურიელ აკო-
სტაში” (კარლ გუცკოვის) და სხვა.

მუშაობდა ბათუმში არსებულ დრამატულ სტუდიაში მეტყველების პედაგოგად. დაწერა მოგონებები მეუღლის, კოტე მარჯანიშვილის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ და გამოაქვეყნა რეჟისორისადმი მიძღვნილ კრებულში 1948 წელს. 1936 წელს დაჯილდოვდა „საპატიო ნიშნის” ორდენით. 1950 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება. 

ელენე დონაური გარდაიცვალა 1955 წლის 15 ოქტომბერს. დაკრძალულია თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ელენე დონაური

კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ანვარ ჰასანოვი

**ანვარ ჰასანოვი** (დ. 17 აგვისტო, 1950, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, რეჟისორი, ანვარი, რომელიც მე-7 კლასამდე სწავლობდა 190-ე სკოლაში, შემდეგ გადავიდა მუშათა ახალგაზრდულ სკოლაში. ამის მიზეზი ის იყო, რომ 1965 წელს ჩააბარა ადილ ისკენდეროვის მიერ გახსნილ კინომსახიობთა კურსზე ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდიაში „აზერბაიჯანფილმი“. 1969 წელს დაამთავრა კინომსახიობის კურსი. 1969-1973 წლებში სწავლობდა მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის კინოსა და დრამის სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1965 წლიდან მუშაობს კინოსტუდიაში „აზერბაიჯანფილმი“.
ანვარ ჰასაოვმა კინოში მსახიობობა პატარა ასაკიდან დაიწყო. მან მეუღლესთან, მსახიობ მომუნატ გურბანოვასთან ერთად ითამაშა ფილმებში „დარვიში აფეთქებს პარიზს“ და „უნაგირები ცხენებს“. რეჟისორის რანგში გადაიღო დოკუმენტური ფილმი ხოჯალიზე, ასევე ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევზე.
2000 წლის 18 დეკემბერს მიენიჭა აზერბაიჯანის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება, ხოლო 2018 წლის 1-ლ აგვისტოს აზერბაიჯანული კინოხელოვნების განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის. 2023 წლის 6 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდია აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ფარვიზ მამედრზაევი

**ფარვიზ მამედრზაევი** — აზერბაიჯანელი პანტომიმის მსახიობი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018).

## ბიოგრაფია 
ფარვიზ მამედრზაევმა 1994 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის თეატრალური კოლექტივის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1994 წლიდან მუშაობდა აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრთან არსებულ პანტომიმის თეატრ-სტუდიაში. თეატრ-სტუდიამ სახელმწიფო სტატუსი 2000 წელს მიიღო. ამ პერიოდში დიდი ნიჭის, სასცენო კულტურისა და იმპროვიზაციის უნარის მქონე მამედრზაევმა შეასრულა სხვადასხვა როლები.

1998 წელს ფარვიზ მამარზაევმა გაკვეთილები გაიარა მსოფლიოში ცნობილი ქართველი რეჟისორის რობერტ სტურუას მასტერკლასებზე. კოლექტივთან ერთად მონაწილეობდა მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში გამართულ სხვადასხვა ფესტივალებსა და სემინარებში. მან სხვადასხვა ქვეყნებში ჩატარებულ ფესტივალებზე ღირსეულად წარადგინა აზერბაიჯანი.

მამედრზაევმა დამოუკიდებლად დაიწყო მუშაობა 2010 წლის მარტში, ხოლო იმავე წლის მაისში შექმნა თეატრ-სტუდია „სიმსარი“. თეატრ-სტუდიამ 2011 წლის 27 იანვარს აჩვენა პირველი სპექტაკლი სახელწოდებით „ვაგა“.

2013-2016 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის აკადემიური ეროვნული დრამატული თეატრის სტუდიაში რიტმისა და პლასტიკის მასწავლებლად და იმავდროულად ამ თეატრის მსახიობად. 2017 წლიდან მუშაობს აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუსიკალურ თეატრში მსახიობად.

2006 წლის 16 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტის წოდება, ხოლო 2018 წლის 1 აგვისტოს მიენიჭა სახალხო არტისტის წოდება.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
ნუბარ ნოვრუზოვა

**ნუბარ ნოვრუზოვა** (დ. 8 მარტი, 1958, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018).

## სასიცოცხლო 
ნუბარ ნოვრუზოვა დაიბადა 1958 წლის 8 მარტს ნახიჩევანში. 1979 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის დრამისა და კინოს მსახიობის ფაკულტეტი. უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში ის სწავლობდა მასწავლებლებთან, როგორებიც იყვნენ ადილ ისკანდაროვი, რზა თაჰმასიბი და ზამინა ჰაჯიევა. 1980 წლის ივლისიდან იგი მიიღეს აზერბაიჯანის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო თეატრის მსახიობებში. დაუღალავი მსახიობი მოკლე დროში თეატრის წამყვანი მსახიობი გახდა და წარმატებით შეასრულა მთავარი როლები.
თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის 1991 წელს მიენიჭა დამსახურებული არტისტის საპატიო წოდება. 2021 წლის 7 მაისს დაჯილდოვდა პრეზიდენტის პრემიით.

2018 წლის 10 დეკემბერს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის საპატიო წოდება.

2022 წლის 10 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ინდივიდუალური სტიპენდია აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1958
თეიმურ მირზოევი

**თეიმურ იბრაჰიმ ოღლი მირზოევი** (, 1936 - 27 სექტემბერი, 2021) — საბჭოთა, აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, მუსიკის მასწავლებელი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (1993). ვოკალური კონკურსის ლაურეატი მოსკოვში (1966).

## ბიოგრაფია 
თეიმურ იბრაჰიმ ოღლუ მირზოევი 1933 წელს აღდამში დაიბადა. დედამისი ბელა წარმოშობით ებრაელი იყო. ძმა - ტოფიკ მირზოევი ასევე მუსიკოსი და მსახიობი იყო.
თეიმურმა სწავლა დაასრულა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის საგუნდო დირიჟორობის ფაკულტეტზე. 1961 წელს გახდა სახელმწიფო ანსამბლ „გაიას“ შემოქმედი, სამხატვრო ხელმძღვანელი და სოლისტი. ანსამბლი იყო ერთ-ერთი აღიარებული ჯგუფი სსრკ-ში და ბევრ უცხო ქვეყანაში. 1966 წელს ამ ჯგუფს მიენიჭა მოსკოვის პოპ შემსრულებელთა გაერთიანებული კონკურსის ლაურეატის წოდება (1-ლი ადგილი). მან შეასრულა სიმღერები აზერბაიჯანულ, ესპანურ, პოლონურ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

გუნდთან ერთად, მუსიკოსმა მოახერხა აზერბაიჯანის ეროვნული კულტურის გადაცემა ცალკეული ერების წარმომადგენლებისთვის, ოსტატურად წარმოადგინა იგი მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში - გერმანიაში, ავსტრიაში, აშშ-ში, თურქეთში, ინდოეთში, აფრიკის ქვეყნებში, ჩეხოსლოვაკიაში, ისრაელში, კანადაში, საქართველოში, უკრაინასა და სხვა.

თეიმურ მირზოევმა 1998 წელს დატოვა აზერბაიჯანი და მუდმივ საცხოვრებლად გადავიდა ისრაელში, არადში. მისი წასვლის შემდეგ ანსამბლმა „გაიამ“ არსებობა შეწყვიტა.

2011 წლის ნოემბერში, „გაიას“ კვარტეტის 50 წლის იუბილეს ზეიმზე თეიმურ მირზოევმა მონაწილეობა მიიღო და ცხოვრებაში უკანასკნელად ეწვია აზერბაიჯანს.

გარდაიცვალა 2021 წლის 27 სექტემბერს ისრაელში.

## სქოლიო
მირნადი ზეინალოვი

**მირნადირ მირალი ოღლი ზეინალოვი** (, დ. 12 ნოემბერი, 1942, ბაქო - გ. 10 მარტი, 2021, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო მხატვარი (2006).

## ბიოგრაფია 
მირნადირ ზეინალოვი დაიბადა 1942 წლის 12 ნოემბერს ბაქოს სოფელ ბუზოვნაში. 1963 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლა, შემდეგ კი 1973 წელს დაამთავრა მოსკოვის ბეჭდვის ინსტიტუტის გრაფიკული განყოფილება. იყო აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირისა და მსოფლიო სამხატვრო აკადემიის სრულუფლებიანი წევრი. 
მხატვრის პროფესიული კარიერა 1970-იან წლებში დაიწყო. მასზე გავლენა მოახდინეს აფშერონის სამხატვრო სკოლის გამოჩენილმა წარმომადგენლებმა.
მხატვრის ნამუშევრებში ასახულია აფშერონის მკაცრი ბუნება და პეიზაჟები, სადაც ის დაიბადა და გაიზარდა. ამათგან გამოირჩევა ნაწარმოებები „მარტოხელა ხე“ (1974) და „ძველი სოფელი“ (1989 წ.). კარიერის პირველ წლებში მხატვარმა დაიწყო რეალიზმის სტილში ნახატების, მოგვიანებით კი აბსტრაქტული ნახატების შექმნა.
რამდენჯერმე მოეწყო მირნადირ ზეინალოვის პერსონალური გამოფენები. მხატვრის ნამუშევრები გამოიფინა მოსკოვში, კიევში, ჰიუსტონში, ლოს-ანჯელესსა და სხვა ქალაქებში. მისი გამორჩეული ნამუშევრები ინახება აზერბაიჯანის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმისა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო გალერეის ფონდებში.
მხატვარი 2021 წლის 10 მარტს 78 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ნადირ გასიმოვი

**ნადირ სადიგ ოღლუ გასიმოვი** (, დ. 22 მაისი, 1928, ბაქო - გ. 10 მარტი, 2000) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (1992).

## ბიოგრაფია 
ნადირ გასიმოვი დაიბადა 1928 წლის 22 მაისს. 1941-1946 წლებში სწავლობდა აზიმ აზიზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში. 1947-1953 წლებში სწავლა განაგრძო პეტერბურგის ილია რეპინის სახელობის სამხატვრო აკადემიაში, იოჰანსონის სახელოსნოში. პორტრეტებისა და პეიზაჟების ნამუშევრები წარმატებით გამოიფინა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ გამოფენებზე 1953-1954 წლებში. მათ შორისაა სსრკ სახალხო არტისტების ბულბულისა და მარზია დავიდოვა პორტრეტები.

მხატვრის შემოქმედებაში ყველაზე ხშირად იგრძნობა რომანტიზმის მიმდინარეობა.
1990 წლის 20 იანვრის სისხლიანი ტრაგედია აისახა პეიზაჟურ ნაშრომში „1990 წელს კასპიის ზღვაზე“. 
ხშირად აზერბაიჯანის სოფლებსა და რეგიონებში შემოქმედებით მოგზაურობაში მხატვარი ბუნებასთან ერთად აფასებდა ჩვეულებრივი ფერმის მუშებისა და ქალების შრომას და მათგან შთაგონებას იღებდა.

მხატვრის 50-მდე პეიზაჟი და პორტრეტი, რომელიც ეძღვნება ძველ და თანამედროვე ჩინეთს, წარმოდგენილი იყო მის პირველ პერსონალურ გამოფენაზე, რომელიც მოეწყო 1961 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების მუზეუმში.
მისი ნამუშევრები არაერთხელ იქნა გამოფენილი მსოფლიოს 50-ზე მეტ ქვეყანაში
1958-1969 წლებში ნადირ გასიმოვი აირჩიეს აზერბაიჯანის ხელოვანთა კავშირის დირექტორთა საბჭოს წევრად, ხოლო 1967-1969 წლებში სამი ვადით აირჩიეს ბაქოს საქალაქო საბჭოს დეპუტატად. 1970-2000 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ხელოვნების უნივერსიტეტში, იყო ფერწერის განყოფილების პროფესორი.
ნადირ გასიმოვი გარდაიცვალა 2000 წლის 10 მარტს.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
მარი პოპლენი

**მარი პოპლენი** (; დ. 16 დეკემბერი, 1846 ― გ. 5 ივნისი, 1913) ― ბელგიელი იურისტი, ადრეული ფემინისტური პოლიტიკური მოძრაობის წინამძღოლი. ქალთა განათლების საკითხების განვითარებისთვის პოპლენი ისაბელ გატი დე გამონთან ერთად მუშაობდა და პირველი ბელგიელი ქალი გახდა, რომელმაც სამართლის დოქტორის ხარისხი მიიღო. მას შემდეგ, რაც ადვოკატობის შესაძლებლობა არ მისცეს, პოპლენი ქალთა უფლებების ბელგიური ლიგის წინამძღოლი გახდა.

## ბიოგრაფია
მარი პოპლენი დაიბადა სჰარბეკში, ბრიუსელის მახლობლად, საშუალო კლასის ოჯახში, 1846 წლის 16 სექტემბერს. მისი ძმებიდან ერთ-ერთი ექიმი იყო, მეორე ― სამხედრო ოფიცერი. პოპლენმა იმ დროისთვის კარგი განათლება მიიღო. დასთან, ლუიზთან ერთად ბრიუსელში სწავლობდა, სადაც ინსტიტუტს ცნობილი ფემინისტი პედაგოგი, ისაბელ გატი დე გამონი ხელმძღვანელობდა 1864 წლიდან 1875 წლამდე. გატისთან განსხვავებული პოზიციის გამო, დები მონსში გადავიდნენ, სადაც გოგონებისთვის ახალი სკოლა გახსნეს. 1882 წელს მარი პოპლენი ბრიუსელში დაბრუნდა, სადაც საშუალო სკოლას ხელმძღვანელობდა ლაკენში, თუმცა მომდევნო წელს თანამდებობიდან გადააყენეს.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## დამატებითი ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:ბელგიელი ფემინისტები
კატეგორია:ბელგიელი ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტები
კატეგორია:ბელგიელი ქალი ადვოკატები
კატეგორია:XIX საუკუნის ბელგიელი ადვოკატები
კატეგორია:XX საუკუნის ბელგიელი ადვოკატები
კატეგორია:XIX საუკუნის ქალი ადვოკატები
კატეგორია:ბელგიელი სუფრაჟისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი ადვოკატები
მაია ბლიაძე

**მაია ბლიაძე** (დ. 13 თებერვალი, 1965, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი. გეოგრაფიის დოქტორი.

## ბიოგრაფია
1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. ქალაქ ლოძის (პოლონეთი) სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიური და სოციალური გეოგრაფიის ფაკულტეტი. 

მუშაობდა ქ. თბილისის 126-ე საშუალო სკოლის პედაგოგად და დირექტორად; არის ბუნების 1-6 კლასების და გეოგრაფიის 7-12 კლასების სახელმძღვანლეობის, სამუშაო რვეულებისა და მასწავლებლის წიგნების ავტორი; ასევე გამოცემული აქვს გეოგრაფიის ცნობარი-ლექსიკონი, ილუსტრირებული ლექსიკონი ბუნებისმცოდნეობაში, ტესტების კრებულები გეოგრაფიაში, სასკოლო ატლასები, დამხმარე სახელმძღვანელოები „გარემოსდაცვითი და აგრარული განათლება“, „მდგრადი განვითარების მიზნები“, „კლიმატის ცვლილება“; გამოცემული აქვს მოთხრობების წიგნი „ანას დღიური“. 

მაია ბლიაძე არის ევროპის და ქუთაისის უნივერსიტეტების პროფესორი; ასევე თანამშრომლობს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტორს მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნულ ცენტრთან ტრენერ-კონსულტანტად.

## პრემია
* რაფიელ დანიბეგაშვილის სახელობის პრემია

## ბიბლიოგრაფია
*ანას დღიური, მოთხრობები, თბილისი, 2013 ISBN 978-9941-15-841-4
*გეოგრაფია, თეორიული კურსი აბიტურიენტებისათვის, თბილისი, 2013 ISBN 978-9941-15-947-3
*გეოგრაფია, ლექსიკონი + ცნობარი (თანაავტორი), თბილისი, 2011, ISBN 978-9941-15-476-8
*ფიზიკური გეოგრაფია, მე-6 კლასი (თანაავტორი), თბილისი, 2004, ISBN 99928-42-06-7
*ბუნება, მე-5-კლ. ძირითადი სახელმძღვანელო (თანაავტორი), თბილისი, 2004 
*გეოგრაფია, ცნობარი, დამხმარე სახელმძღვანელო მოსწავლეებისა და აბიტურიენტებისათვის (თანაავტორი), თბილისი, 2003
*გეოგრაფია, ცნობარი (თანაავტორი), თბილისი, 2001, ISBN 99928-885-0-4

## რესურსები ინტერნეტში
* მაია ბლიაძის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ფრედერიკე პეტრიდისი

**ფრედერიკე პეტრიდესი** (; დ. 26 სექტემბერი, 1903 ― გ. 12 იანვარი, 1983) ― ბელგიელი-ამერიკელი დირიჟორი და მევიოლინე. 1933 წელს მან ნიუ-იორკში კლასიკური ორკესტრი (*Orchestrette Classique*) დააარსა და დირიჟორობდა. ორკესტრი ქალებით იყო დაკომპლექტებული და შედარებით უცნობი ამერიკელი კომპოზიტორების ნამუშევრებს ასრულებდა, როგორებიც იყვნენ: პოლ კრესტონი, სემიუელ ბარბერი და დეივიდ დაიმონდი, რომლებიც დღეს ძალიან ცნობილი კომპოზიტორები არიან. პეტრიდისი ასევე რედაქტორობდა და გამოსცემდა საინფორმაციო ბიულეტენს, „ქალები მუსიკაში“, რომელშიც წლების მანძილზე პროფესიონალი ქალი მუსიკოსების საქმიანობა იყო წარმოჩენილი.

პეტრიდისმა მანჰეტენზე კონცერტების სერიებიც დააფუძნა, მათ შორის: ვესტ-საიდის საორკესტრო კონცერტბი, ნიუ-იორკის სტუდენტური სიმფონიური საზოგადოება და კარლ ჩურცის პარკის კონცერტები.

## ბიბლიოგრაფია
:* 

:* 

:* 

:* 

:* 

:* 

:* 

## რესურსები ინტერნეტში
*Frédérique Petrides papers, 1923-1986 Music Division, The New York Public Library.
*Frédérique Petrides papers, Additions, 1918-1983 Music Division, The New York Public Library.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 იანვარი
კატეგორია:XX საუკუნის დირიჟორები
კატეგორია:ბელგიელი ქალი დირიჟორები
თინა იველაშვილი

**თინათინ ვლადიმერის ასული იველაშვილი** (დ. 8 აგვისტო, 1948, სარო) — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია 
თინათინ იველაშვილი დაიბადა ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ საროში. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976-1979 წლებში ირიცხებოდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში. არის ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. ფლობს რუსულ, გერმანულ, ინგლისურ და თურქულ ენებს.

1979–1992 წლებში მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. 1991 წელს დაიცვა სადოქტორო ნაშრომი თემაზე: "საქორწილო წეს-ჩვეულებები საქართველოში". 1992 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მესხეთის ფილიალის პროფესორი, 1994–2005 წლებში – ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი, 1995–2005 – ეთნოგრაფიის კათედრის გამგე. 2008 წლიდან არის სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 

2009 წელს გახდა კავკასიის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. 2000 წელს დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით, 2015 წელს სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედლით.

მისი კვლევის სფეროა ეთნოსო­ცი­ა­ლური, ეთნორელიგიური ურთი­ერთობები, რელიგიური კონფესიები, რელიგიური კონფლიქტები და ქალთა უფლებრივი მდგომარეობის საკითხები. ავტორია 50-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიისა და 10-ზე მეტი მონოგრაფიის.

ამჟამად ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*იველაშვილი თინათინ ვლადიმერის ასული - საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია
*თინათინ იველაშვილი - სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები 

კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
ტარას ჩმუტი

**ტარას ჩმუტი** (უკრ. Тарас Миколайович Чмут; დაბადებული 1991 წლის 13 ოქტომბერს) — უკრაინელი სერჟანტი, მოხალისე და სამხედრო ანალიტიკოსი, რომელიც 2020 წლიდან მუშაობს საქველმოქმედო ორგანიზაციის „უკან ცოცხალი დაბრუნდი“ თავმჯდომარის პოზიციაზე. თავდაპირველად, 2015-დან 2017 წლამდე, იგი მსახურობდა უკრაინული საზღვაო კორპუსის ოფიცრად და მონაწილეობას იღებდა დონბასის ომში.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა 
ტარას ჩმუტი დაიბადა ქალაქ კოროსტიშივიში 1991 წლის 13 ოქტომებრს. მამამისი იყო ბიზნესმენი, ხოლო დედამისი - გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის განვითარების პროგრამის თანამშრომელი. ტარასმა 16 წლის ასაკში დააარსა „უკრაინის სამხედრო პორტალი“. ის არის ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული და სპეციალიზებულია კომპლექსური პილოტ-სანავიგაციო აღჭურვილობაში.

## დონბასის ომი 
2014 წელს დონბასის ომის დაწყებიდან მოყოლებული, ტარას ჩმუტმა „უკრაინული სამხედრო პორტალის“ საშუალებით დაიწყო მოხალისეობა უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში. 2015 წელს ეროვნული საავიაციო უნივერსიტეტის დასრულების შემდგომ, იგი შეუერთდა უკრაინის საზღვაო კორპუსს და 501-ე ცალკეული საზღვაო ქვეითების ბატალიონის წევრი გახდა. ასევე, მან განაგრძო საჯარო რეპორტების წერა შეიარაღებული ძალების პრობლემების შესახებ, რამაც გამოიწვია ურთიერთობების დაძაბვა მეთაურებთან და საბოლოოდ, 2015 წლის სექტემბერში იგი გაიწვიეს დონბასიდან. პირად შემადგენლობაში მიკოლაევში მუშაობის დაწყების შემდგომ, ჩმუტმა გააპროტესტა დონბასიდან მისი უკან გაწვევა და 2016 წლის მაისში შეუერთდა 137-ე საზღვაო ბატალიონს. შესაბამისად, ჩმუტმა გაიარა წვრთნები სამხედრო თეორიასა და უპილოტო საფრენი აპარატების გამოყენებაში ბრიტანელ და ამერიკელ ინსტრუქტორებთან ერთად. ასევე, იგი მონაწილეობდა სამხედრო წვრთნებში (Sea Breeze-2016) და იმოგზაურა ლიეტუვაში, სადაც გაიარა დამატებითი მომზადება.

ლიეტუვაში დაბრუნებიდან მოყოლებული, ტარას ჩმუტი კიდევ ერთხელ ჩაერთო დონბასის საბრძოლო მოქმედებებში და ასრულებდა თავის ვალდებულებას 2016 წლის ოქტომბერსა და 2017 წლის ივნისში. მიანიჭებდნენ სერჟანტის წოდებას. იგი, ასევე იყო 137-ე ბატალიონის სადაზვერვო რაზმის მეთაური საკუთარი პოზიციის დატოვებამდე. რომელზეც ჩმუტმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ აპარატმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ომის დაწყებისას უკრაინის დამოუკიდებლობის შენარჩუნებაში.

ტარას ჩმუტი, ასევე არის სამხედრო ანალიტიკოსი. მას არაერთხელ უსაუბრია დასავლეთის მედია-საშუალებებთან, სადაც განიხილავდა რუსეთ-უკრაინის ომს.

## აღიარება 
2022 წელს, Forbes-მა აღიარა ტარას ჩმუტი და შეიყვანა გამოჩენილი 30 წლამდელი ახალგაზრდების სიაში. ასევე, 2022 წლის 23 აგვისტოს, ტარას ჩმუტმა მიიღო სამშობლოს მცველის მედალი, უკრაინის სამხედრო ძალების გაძლიერების საქმეში შეტანილი ძალისხმევის გამო, ხოლო მოგვიანებით, 2023 წელს, უკრაინის კათოლიკური უნივერსიტეტის მიერ დაჯილდოვდა სამართლიანობის სინათლის შემკული მედლით.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
წყურგილი

'*წყურგილი* შეიძლება აღნიშნავდეს:

* წყურგილი -  სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტი
*წყურგილი - სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში
დავით კობალავა

**დავით კობალავა** (დ. 5 იანვარი, 1910, ბოხვაური — გ. 1988) — ქართველი მეცნიერი სოფლის მეურნეობის დარგში.

## ბიოგრაფია 
1937 წელს დაამთავრა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის ზოოტექნიკური ფაკულტეტი.

1937 წელს მუშაობდა საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო ინსტიტუტის კერძო ზოოტექნიკის კათედრაზე. 1938–41 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიის ასპირანტურაში. 1941–45 წლებში იყო საქართველოს მიწსახკომის სანაშენო საქმის ინსპექტორი. 1945–56 წლებში საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცხენეობის განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1959–67 წლებში ახლად რეორგანიზებული ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის ცხოველთა კვების და საკვებთა ტექნოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1967–87 წლებში თავდაპირველად მეცხენეობის, ხოლო მოგვიანებით გახდა მეცხენეობა-მებოცვრეობის განყოფილების გამგე. აქვს 80-მდე სამეცნიერო ნაშრომი, რომელიც ეხება მეცხენეობას, მებოცვრეობას და ცხოველთა კვების საკითხებს.

1974 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „სასოფლო-სამეურნეო წარმოების ანარჩენების ბიოლოგიური გადამუშავების შედეგად მიღებული ბაქტერიული ბიომასის გამოყენება მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის, ღორის და ფრინველის პროდუქტიულობის გადიდების საქმეში“.

## ბიბლიოგრაფია
* მეცხენეობის განვითარება საქართველოში. თბილისი, 1981 გვ. 24 
* კვიცის გამოზრდა ჯოგური მეურნეობის პირობებში. თბილისი, სახელგამი, 1954 გვ. 32.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ზოოტექნიკური განათლებისა და მეცნიერების ფუძემდებლები. თბ., 2004 გვ. 163.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
თემურ კობახიძე

**თემურ კობახიძე** (დ. 2 მაისი, 1955, თბილისი — გ. 12 იანვარი, 2006) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1979–1980 წლებში მუშაობდა თბილისის №2 კლინიკურ საავადმყოფოში. 1980-1983 წლებში იყო საგარეჯოს რაი–საავადმყოფოში ექიმ–ქირურგი. 1983–1985 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის №3 კათედრის ორდინატორი. 1985–1998 წლებში თბილისის №4 კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგი. 1985–1988 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამკურნალო პროფ. დახმარების სამმართველოს წამყვანი სპეციალისტი. 1997–1998 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს სამედიცინო დახმარების ხარისხის კონტროლის ინსპექციის ცენტრის დირექტორი. 1998 წლის აპრილიდან საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს კომპლექსურ–საექსპერტო ანალიტიკური ცენტრის დირექტორი. ავტორია 15 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1995 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუცლის ღრუს მაგნეტიტის სუსპენზიით ინტროოპერაციული დამუშავცების გავლენა გავრცელებული პერიტონიტით დაავადებულ ავადმყოფთა ღვიძლის ფუნქციურ მდგომარეობაზე.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 158

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ნუგზარ კობახიძე

**ნუგზარ კობახიძე** (დ. 22 დეკემბერი, 1940) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამედიცინო ფაკულტეტი.

1969–1976 წლებში მუშაობდა ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევით ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ–თანამშრომლად. 1987 წლიდან იყო აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი. არის ავტორი 50–ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება მუხლისა და მხრის სახსრების პათოლოგიის შესწავლას. ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო–კვლევითი ცენტრის აღდგენითი ქირურგიის განყოფილების მეცნიერ–ხელმძღვანელი.

1973 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მუხლის სახსრის დაზიანებულ მენისკთა ადრეული და რადიკალური მკურნალობის კლინიკო–მორფოლოგიური დასაბუთება.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 გვ. 159.
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე. თბ., 2012 გვ. 340

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
კატეგორია:ქართველი ორთოპედები
ნოდარ კოდუა

**ნოდარ კოდუა** (დ. 23 ივლისი, 1938, ხუთა) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი ჰიდროტექნიკური მშენებლობის სპეციალობით და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია ხოლო 1967 წელს ასპირანტურა. 

1961-1964 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „ჰიდროპროექტში“ ინჟინერ-დამპროექტებლად. 1964-1970 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდრავლიკისა და ჰიდროტექნიკური ნაგებობების კათედრის ასისტენტი. 1970-1988 წლებში საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას პედაგოგ-დოცენტის წოდებით. 1988-2016 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში.იყო სამშენებლო ფაკულტეტის პროფესორი. 1999-2009 წლებში იყო ჰიდროტექნიკურ ნაგებობათა და ჰიდროენერგეტიკული მშენებლობის მენეჯმენტის კათედრის გამგე. 1989 წელს მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის უნივერსიტეტში, მიწვევით, კითხულობდა ლექციებს. 2002 წელს იყო საქართველოს ენერგეტიკის მარეგულირებელი კომისიის წევრი. 2004-2005 წლებში თბილისის მერიასთან არსებული ენერგეტიკული სამსახურის უფროსი სპეციალისტი. მისი მონაწილეობითა და თანაავტორობით დაპროექტებულია, საქართველოს ენერგეტიკის სფეროს არაერთი მნიშვნელოვანი ობიექტი. მათ შორის: რუსთავის ჰესი მტკვარზე, ასპინძის რაიონში, სიმძლავრის ხადორის ჰესი ახმეტის რაიონში. იყო „სანალია-ჩიხურის“ ჰიდროელექტროსადგურების ექსპლუატაციაში მიმღები კომისიის ხელმძღვანელი, ასევე აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ჰიდროენერგეტიკული რესურსების ათვისების პროექტის ავტორი. 2006-2009 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკის სამინისტროს მიერ გამოცხადებული ტენდერის გამარჯვებული, ასევე საქართველოს ელექტროენერგეტიკულ სისტემაში მომუშავე ცხრა ჰესის რეაბილიტაციის პროექტის ავტორი. გამოქვეყნებული აქვს 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. 1967 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მოენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1988 წელს ლენინგრადის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მოენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ზედაზენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ზედაზენი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ზედაზენი —  მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში.
* ზედაზენი — მონასტერი მცხეთის მუნიციპალიტეტში.
* ზედაზნის სამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ზედაზნის ციხის აღება
გოგიჩაძე

საკუთარი სახელი **გოგიჩაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი გოგიჩაძე — ქართველი ბიოლოგი
* გიორგი გოგიჩაძე — ქართველი მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლეონტი სავარსამიძე

**ლეონტი სავარსამიძე** (დ. 1778, მოზდოკი — გ. 1838) — რუსეთის იმპერიის ქართული წარმოშობის სამხედრო მოღვაწე, 1804 წლის 1 იანვრიდან ყაბარდოს პოლკის კაპიტანი; 1818 წლიდან — პოლკოვნიკი; 1827 წლიდან გენერალ-მაიორი; 1832 წელს მონაწილეობდა ჭარის ოლქის დაწყნარებაში; ასრულებდა ჭარ-ბელაქნის ოლქის უფროსის მოვალეობას. იყო მამაცი მეომარი, მიღებული ჰქონდა 5 ჭრილობა. საკუთარი ძალით გაიკვლია გზა, თუმცა სპეციალური განათლება არ ჰქონდა მიღებული. მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთისა (1826–1828) და რუსეთ-ოსმალეთის (1828–1829) ომებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1778
კატეგორია:გარდაცვლილი 1838
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები