open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სალიანდაგო ინსტრუმენტი

thumb|სხვადასხვა სალიანდაგო ინსტრუმენტი
**სალიანდაგო ინსტრუმენტი** — უბრალო ხელსაწყო და ხელის მანქანები (მექანიზირებული ამძრავით), რომელთა მასა არ აღემატება 100 კილოგრამს, გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტში მიმდინარე შეკეთების, რემონტის და რკინიგზის ლიანდაგის მშენებლობისას. დღეისათვის კაპიტალურ სალიანდაგო სამუშაოებს აქვთ მექანიზაციის მაღალი ხარისხი სალიანდაგო მანქანების გამოყენებით, მაგრამ საშუალო შეკეთებისა და ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთების დროს რჩება ისეთი სამუშაოები, რომელთა მძიმე ტიპის მანქანებით შესრულება სხვადასხვა მიზეზების გამო შეუძლებელია ან ეკონომიკურად მიზანშეწონილი არ არის. ასეთ შემთხვევებში სალიანდაგო ინსტრუმენტების გამოყენება ამართლებს მცირე მოცულობის სამუშაოთა წარმოებისას, მნიშვნელოვნად ამცირებს ფინანსურ და ადამიანურ ხარჯებს.

## კლასიფიკაცია 
აღმასრულებელი ორგანოს მოქმედების პრინციპის მიხედვით ასხვავებენ სალიანდაგო ინსტრუმენტებს:
* ვიბრაციული მოქმედების
* დარტყმითი მოქმედების
* სხვა ინსტრუმენტები
გამოყენების სახეობების მიხედვით:
* მოტოინსტრუმენტები (შპალგამომტენი, ბენზოქანჩმომჭერი, რელსის სახეხი ჩარხი)
* პნევმოინსტრუმენტები (პნევმატიური შპალგამომტენი, ომბოხჩამჭედი, ომბოხამომღები)
* ჰიდროინსტრუმენტები (სალიანდაგო დომკრატი, მარეხტირებელი, რელსების გამრეკი და შპლების გამრეკი, შპალგადამრეკი)
* ელექტროინსტრუმენტები (სჭვალმომჭერი, ელექტრული ვიბრაციული შპალგამომტენი, დასარტყამ-იმპულსური სალიანდაგო გასაღები, რელსის სახერხი ჩარხი, რელსის საბურღი ჩარხი, რელსის სახეხი)
* ხელის (ლომი, საომბოხე ჩაქუჩი, ეჩო, გამომტენი, სალიანდაგო ქანჩის გასაღები, ტორცული გასაღები, მარწუხი, სუფლაჟის ნიჩაბი)

## დანიშნულება 
სალიანდაგო ინსტრუმენტებით სრულდება შემდეგი სახის სამუშაოები:
* შპლების ამოტენვა
* სარელსო სამაგრების ჭანჭიკების ქანჩების მოჭერა და მოშვება
* სალიანდაგო სჭვლების მოჭერა და მოშვება
* რელსების გაჭრა და ნახვრეტების გაბურღვა
* ომბოხების შპლებში ჩასმა და ამოღება
* რელსების და ჯვარედინების გახეხვა
* სარელსო-საშპლე რგოლების ამოწევა და გვერდზე გადაწევა
* სარელსო ღრეჩოების გაფართოება

## ლიტერატურა
* რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. - Москва. Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html , ფურცლები=344-345
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Путевой инструмент
* Инструмент для ремонта и текущего содержания  железнодорожного пути

## სქოლიო
*
მზის აქტიურობა

thumb|მზის აქტიურობა 2013 წლის მაისში
**მზის აქტიურობა** — მზის ატმოსფეროს სხვადასხვა სიღრმეზე დაკვირვებული აქტიური წარმონაქმნების — ლაქების, ჩირაღდნების, ფლოკულების, ამოფრქვევების ბოჭკოების პროტუბერანცებისა და სხვა მოვლენათა ერთობლიობა. მზის აქტიურობის დასახასიათებლად შემოღებულია მთელი რიგი ინდექსები: მზის ლაქების ფარდობითი რიცხვი ანუ ვოლფის რიცხვი, ფლოკულების, ჩირაღდნების, ბოჭკოებისა და პროტუბერანცების სიკაშკაშე და ფართობი, გვირგვინის მონოქრომატული ნათების სიკაშკაშე, მზის რადიოგამოსხივების ინტენსიურობა. ლაქების, ჩირაღდნებისს და ფლოკულების ახლოს ჩანს აგრეთვე პროტუბერანცები, ბოჭკოები და გვირგვინის შეშფოთებული არეები: ყველა ამ წარმონაქმნს ერთად აქტიურ არეს უწოდებენ. იგი მზის შემოსაზღვრულ უბანში იჩენს თავს, მაგრამ მოიცავს მზის ატმოსფეროს ყველა ფენას ფოტოსფეროდან გვირგვინამდე. აქტიური არე ხასიათდება გაძლიერებული რადიო- და ულტრაიისფერი გამოსხივებით. აქტიური არეები, როგორც წესი, ეკვატორის პარალელურ ზოლებშია, მის სამხრეთით და ჩრდილოეთით. რადგან მზის აქტიურობის მოვლენათა შორის მჯიდრო კავშირია, დროის დიდ შუალედში (თვე და მეტი) მზის აქტიურობის შეფასებისათვის შეიძლება ნებისმიერი ინდექსით ვისარგებლოთ. ყველაზე ხშირად იყენებენ ვოლფის რიცხვებს. მზის აქტიურობის დონე ციკლურად იცვლება საშუალო 11-წლიანი პერთოდით (ცალკეული ციკლების ხანგრძლივობა მერყეობს 7.5 წლიდან 16 წლამდე). შეინიშნება უფრო გრძელვადიანი ცვალებადობაც, მაგალითად ე. წ საუკუნეობრივი ცვლილება, რომლის პერიოდი 80 წელზე მეტია. 

მზის აქტიურობის ცვლილებით განისაზღვრება რიგი გეოფიზიკური მოვლენები, მაგალითად: მაგნიტური და იონოსფერული შეშფოთებანი, პოლარული ციალი და სხვა. მზის აქტიურობა გავლენას ახდენს ტროპოსფეროზეც — ატმოსფეროს იმ ნაწილზე, რომელიც განაპირობებს ამინდს ჩვენს პლანეტაზე, აგრეთვე ბიოსფეროზე და, მაშასადამე, ადამიანზეც, თუმცა ეს უკანასკნელი საკითხი ჯერ-ჯერობით სუსტადაა შესწავლილი.

## ლიტერატურა
ვოლფის რიცხვი

მინი|ვოლფის რიცხვის ყოველთვიური მნიშვნელობა 1750 წლიდან დღემდე
**ვოლფის რიცხვი**, *მზის ლაქების ფარდობითი რიცხვი* — მზის აქტივობის ერთ-ერთი მახასიათებელი. განისაზღვრება მზის ლაქებისა და მათი ჯგუფების რიცხვით. შემოიღო შვეიცარიელმა ასტრონომმა რ. ვოლფმა XIX საუკუნეში. მისი სიდიდე რეგულარულად ისანზღვრება 1749 წლიდან, ქვეყნდება — 1849 წლიდან. არსებობს კორელაცია მზის რიცხვებსა და რიგ გეოფიზიკურ მოვლენებს შორის.

ვოლფის რიცხვი W გამოითვლება ფორმულით:

:W = k (f+10g),

სადაც f — დამზერილი ლაქების რაოდენობაა, g — დამზერილ ლაქთა ჯგუფის რაოდენობა, k — ნორმირებული კოეფიციენტი.

ნორმირებული კოეფიციენტები k გამოითვლება თითოეული დამკვირვებლისა და ტელესკოპისთვის დამოუკიდებლად, რაც საშუალებას იძლევა სხვადასხვა დამკვირვებლის მიერ მიღებული ვოლფის რიცხვი გახდეს საერთო გამოყენების. საერთაშორისო სისტემა იყენებს ვოლფის რიცხვებს, რომელთა გამოქვეყნებაც ციურიხის ობსერვატორიამ 1849 წელს დაიწყო, რომელთა კოეფიციენტი k 1-ის ტოლია. ამჟამად, ბელგიაში მზის გავლენის მონაცემთა ანალიზის ცენტრი აწარმოებს მზის ლაქებზე ყველა დაკვირვების შეჯამებას და ვოლფის ყოველთვიური და წლიური საშუალო რიცხვების განსაზღვრას. ასევე არსებობს ვოლფის რიცხვების სერიები, რომლებიც რეკონსტრუირებულია 1849 წლამდე პერიოდის არაპირდაპირი მონაცემებიდან.

შვეიცარელმა ასტრონომმა მ. ვალდმაიერმა მიიღო შემდეგი ემპირიული დამოკიდებულება ვოლფის რიცხვის საშუალო წლიურ მნიშვნელობებსა და მზის ლაქის მთლიან ფართობს შორის:

: F = 16.7 \; W,

სადაც F არის მზის ლაქის ფართობი ნახევარსფეროს მემილიონოდებში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მზის აქტიურობა
მზის გვირგვინი

thumb|მზის გვირგვინი, 1999 წლის 11 აგვისტოს მზის დაბნელების დროს
**მზის გვირგვინი**, *მზის კორონა* — მზის ატმოსფეროს ყველაზე გარე, ყველაზე გავრცობილი (მზის რამდენიმე დიამეტრის სიგრძემდე), დიდად გაიშვიათებული ფენა-სიკაშკაშით ბევრად ჩამორჩება მზის ფოტოსფეროს, ამიტომ ჩანს მხოლოდ მთვარით მზის სრული დაბნელების დროს მოვერცხლისფრო, მარგალიტისებრი ნათების სახით. 

მზის გვირგვინის სტრუქტურა არაერთგვაროვანია. შიგა ნაწილში შეინიშნება რკალების, თაღებისა და სხივების მსგავსი წარმონაქმნები. აქტიური არეების თავზე ჩანს ძალიან გრძელი სხივები. მზის აქტიურობის მაქსიმუმში მზის გვირგვინის ფორმა სიმეტრიულია, მინიმუმში იგი წაგრძელებულია ეკვატორის გასწვრივ, პოლუსების თავზე კი ძალიან შესუსტებულია, სამაგიეროდ კარგად გამოიკვეთება ე. წ. პოლარულ სხივთა სისტემა. შიგა გვირგვინის სპექტრი უწყვეტია, დასერილი ემისიური ხაზებით. ყველაზე ძლიერია მწვანე 5303 Å (Fe XIV), ყვითელი 5694 Å (Ca XV) და წითელი 6374 Å (Ca X) ხაზები. უწყეეტი სპექტრი მიიღება ფოტოსფეროს გამოსხივების გაბნევით თავისუფალ ელექტრონებზე, რომელთა დიდი სიჩქარე აგანიერებს და უხილავს ხდის ფრაუნჰოფერის ხაზებს (ისინი ჩნდებიან მზის კიდიდან 5'-10' მანძილზე). 

მზის გვირგვინის კინეტიკური ტემპერატურაა ~ 10⁶, აქტიური არეების თავზე კი რამდენიმე მლნ. გრადუსი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* NASA description of the solar corona
* NASA/GSFC description of the coronal heating problem
* FAQ about coronal heating (Stanford University)
* Solar and Heliospheric Observatory, including near-real-time images of the solar corona
* Coronal x-ray images from the Hinode XRT
* nasa.gov Astronomy Picture of the Day July 26,  2009&nbsp;– a combination of thirty-three photographs of the Sun's corona that were digitally processed to highlight faint features of a total eclipse that occurred in March 2006
* Animated explanation of the core of the Sun  (University of South Wales)
* Solar Interface Region&nbsp;– Bart de Pontieu (SETI Talks) Video

კატეგორია:მზე
ჰერმან მატისონი

**ჰერმან მატისონი** (; დ. 28 დეკემბერი, 1894, რიგა — გ. 16 ნოემბერი, 1932, რიგა) — ლატვიელი მოჭადრაკე და საჭადრაკო კომპოზიტორი. XX საუკუნის 1920-იანი და 1930-იანი წლების დასაწყისის ერთ-ერთი წამყვანი ევროპელი მოთამაშე. მსოფლიო ჩემპიონი მოყვარულთა შორის (1924).

## ბიოგრაფია 
ჰერმან მატისონი დაიბადა 1894 წელს რიგაში. იგი ადრეული ასაკიდანვე გამოირჩეოდა როგორც ძლიერი ანალიტიკოსი და პრაქტიკოსი მოთამაშე. მისი მოღვაწეობა მჭიდროდ არის დაკავშირებული ლატვიის საჭადრაკო სკოლის ჩამოყალიბებასა და განვითარებასთან. მატისონი ნაადრევად, 37 წლის ასაკში გარდაიცვალა ტუბერკულოზით. დაკრძალულია რიგის ტყის სასაფლაოზე.

## სპორტული კარიერა 
მატისონის სპორტული მიღწევებიდან უმთავრესია 1924 წელს მოპოვებული ლატვიის პირველი საჭადრაკო ჩემპიონატის გამარჯვებულის ტიტული. იმავე წელს პარიზში გამართულ მსოფლიო მოყვარულთა საჭადრაკო ჩემპიონატზე (არაოფიციალური ოლიმპიადის ფარგლებში) მან მოიპოვა პირველი ადგილი და მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული მოყვარულთა შორის. იგი აქტიურად მონაწილეობდა და წარმატებით იასპარეზა იმდროინდელ მნიშვნელოვან საერთაშორისო ტურნირებში, მათ შორის დებრეცენი (1925), ბუდაპეშტი (1926) და კარლოვი-ვარი (1929).

### 1931 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადა 
მატისონის კარიერის ერთ-ერთ უდიდეს წარმატებად მიიჩნევა 1931 წლის მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადა პრაღაში. ლატვიის ნაკრების პირველ დაფაზე თამაშისას მან დაამარცხა მოქმედი მსოფლიო ჩემპიონი ალექსანდრე ალიოხინი და ლეგენდარული დიდოსტატი აკიბა რუბინშტეინი, რამაც მისი საერთაშორისო აღიარება გამოიწვია.

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
ჰერმან მატისონი აღიარებულია XX საუკუნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეტიუდისტად. 1921 წლიდან მან შექმნა 60-ზე მეტი ეტიუდი და საჭადრაკო ამოცანა. მისი კომპოზიციები გამოირჩევა იდეის სისუფთავით, ეკონომიურობით და ორიგინალური ფინიშით.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ლატვიელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
პაულ კერესი

**პაულ კერესი** (; დ. 7 იანვარი, 1916, ნარვა — გ. 5 ივნისი, 1975, ჰელსინკი) — ესტონელი და საბჭოთა მოჭადრაკე, დიდოსტატი, მსოფლიოს ერთ-ერთი უძლიერესი მოთამაშე XX საუკუნის შუა ხანებში. მას ხშირად მოიხსენიებენ როგორც „ჭადრაკის პრინცს“ და „მარადიულ მეორეს“, რადგან ზედიზედ ოთხჯერ დაიკავა მეორე ადგილი მსოფლიოს ჩემპიონობის პრეტენდენტთა ტურნირებში.

## ბიოგრაფია 
პაულ კერესი დაიბადა ნარვაში, ხელოსნის ოჯახში. ჭადრაკით ბავშვობიდან დაინტერესდა და უკვე 1930-იანი წლების შუა ხანებში ესტონეთის წამყვან მოჭადრაკედ იქცა. 1935 წელს წარმატებით იასპარეზა ვარშავის საჭადრაკო ოლიმპიადაზე, რამაც მას საერთაშორისო აღიარება მოუტანა. კერესი აქტიურად ასპარეზობდა უმაღლეს დონეზე 1938 წლიდან 1970-იანი წლების დასაწყისამდე და თითქმის ოთხი ათწლეულის განმავლობაში რჩებოდა მსოფლიოს ელიტაში.

### ავრო-ტურნირი და ომამდელი პერიოდი 
1938 წელს კერესმა უდიდეს წარმატებას მიაღწია — მან I–II ადგილები გაიყო რუბენ ფაინთან ერთად ავრო-ტურნირში (ნიდერლანდები). ტურნირში მონაწილეობდნენ მსოფლიოს მოქმედი ჩემპიონი ალექსანდრე ალიოხინი და ყოფილი ჩემპიონები ხოსე რაულ კაპაბლანკა, ემანუილ ლასკერი და მაქს ეივე. ამ შედეგმა კერესი მსოფლიოს ჩემპიონობის მატჩის ერთ-ერთ მთავარ კანდიდატად აქცია, თუმცა მეორე მსოფლიო ომმა შესაძლო ჩემპიონატის მატჩი ჩაშალა.

### მსოფლიო ჩემპიონობის პრეტენდენტი 
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კერესი რეგულარულად მონაწილეობდა მსოფლიოს ჩემპიონობის ციკლში. მან ოთხჯერ ზედიზედ მეორე ადგილი დაიკავა პრეტენდენტთა ტურნირებში (1953, 1956, 1959, 1962), რის გამოც დამკვიდრდა მეტსახელი „მარადიული მეორე“.

### სსრკ-ის ჩემპიონატები 
კერესი სამგზის გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი — 1947, 1950 და 1951 წლებში. საბჭოთა ჩემპიონატებში იგი გამოირჩეოდა სტაბილური შედეგებით და თითქმის ყოველთვის იკავებდა საპრიზო ადგილებს.

### გუნდური ასპარეზობა 
კერესმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა გუნდურ ჩემპიონატებში:

* **ესტონეთის სახელით** — 1940 წლამდე ოთხჯერ ითამაშა საჭადრაკო ოლიმპიადაზე;
* **სსრკ-ის ნაკრებში** — შვიდჯერ მიიღო მონაწილეობა საჭადრაკო ოლიმპიადებზე და შვიდჯერვე გახდა ოქროს მედლის მფლობელი გუნდურ ჩათვლაში.

## ტურნირები და შედეგები 
კერესმა მონაწილეობა მიიღო დაახლოებით 60-ზე მეტ საერთაშორისო ტურნირში, რომელთაგან დაახლოებით 30-ში პირველი ადგილი დაიკავა. მისი კარიერის განმავლობაში მან არაერთხელ დაამარცხა მსოფლიოს ჩემპიონები და წამყვანი დიდოსტატები.

## საჭადრაკო თეორია და კომპოზიცია 
პაულ კერესი მრავალმხრივი ნიჭის მქონე მოჭადრაკე იყო. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საჭადრაკო თეორიაში:

* გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე ათეული ეტიუდი და ამოცანა;
* მისი სახელი უკავშირდება დებიუტების ვარიანტებს ესპანურ პარტიაში, სიცილიურ და ფრანგულ დაცვებში;
* ის არის არაერთი წიგნისა და სახელმძღვანელოს ავტორი.

## გარდაცვალება და მემკვიდრეობა 
პაულ კერესი გარდაიცვალა 1975 წლის 5 ივნისს ჰელსინკში,  დაკრძალულია ტალინში.
კერესი განსაკუთრებულად პოპულარულია ესტონეთში. დამოუკიდებელმა ესტონეთმა მისი პორტრეტი გამოსახა 5-კრონიან ბანკნოტზე.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ესტონელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები
კატეგორია:საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ნარვაში დაბადებულები
შპლების გამრეკი

**შპლების გამრეკი** — ხისა და რკინა-ბეტონის შპლების მონიშნულ ადგილებზე გადასარეკი სალიანდაგო ინსტრუმენტი. გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე უპირატესად ახალი რკინიგზის ლიანდაგის მშენებლობის დროს.

## კონსტრუქცია და მუშაობის პრინციპი 
შპლების გამრეკს აქვს ჰიდრავლიკური ხელის მამოძრავებელი. კორპუსში კვადრატული გამჭოლი ხვრელის გავლით გადის დამჭერი, რომელიც კორპუსში გამონაზარდთან ერთად ქმნის სამაგრს და რომელიც ემსახურება შპლების გამრეკს რელსის ფუძესთან მიმაგრებაში. შპლების გამრეკის კორპუსის ქვედა ნაწილში მდებარეობს ჰიდროცილინდრი, რომლის დგუშთან და ღეროსთან მყარად შეერთებულია შპალზე დაყრდნობილი ბიძგის მიმცემი თათი. შპლების გადაადგილება ხდება დგუშის მუშა სვლის დროს. ღეროს დაბრუნებას თავდაპირველ მდგომარეობაში ახორციელებს ორი ზამბარა. ბიძგის მიმცემი თათი გადაადგილდება თავდაპირველ მდგომარეობაში ფიქსატორის დახმარებით.

## ტექნიკური პარამეტრები 
ორი შპლის გამრეკის საშუალებით 75—100 მმ-ით შპლის გადარეკვის დრო შეადგენს 40—60 წამს. ინსტრუმენტის მასაა 14,2 კილოგრამი.

## განვითარების პერსპექტივები 
ლიანდაგის აწევითი და საშუალო რემონტის დროს პერსპექტიულია შპლების მონიშნულ ადგილებზე დაყენებისათვის (ეპიურის მიხედვით) საჭირო მანქანების გამოყენება.

## ლიტერატურა
* რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. - Москва. Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html , ფურცლები=353

კატეგორია:სალიანდაგო ინსტრუმენტი
რელსის საბურღი ჩარხი

thumb|Р-65 ტიპის რელსზე დამაგრებული რელსის საბურღი ჩარხი
**რელსის საბურღი ჩარხი** — რელსებზე საპირაპირე ჭანჭიკებისათვის ნახვრეტების გასაკეთებელი სალიანდაგო ინსტრუმენტი. გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე მშენებლობისათვის, რემონტისათვის და რკინიგზის ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთებისათვის.

## ისტორია 
პირველი ხელით რელსის საბურღი ჩარხები გამოჩნდა XIX საუკუნის ბოლოს. შემდგომში რელსის საბურღი ჩარხები აღჭურვილი იყო ელექტროძრავებით და შიგაწვის ძრავებით. საბჭოთა კავშირის რკინიგზებისათვის ელექტრული რელსის საბურღი ჩარხებით მომარაგება დაიწყო 1950-იანი წლების დასაწყისში. ევროპის ქვეყნებში და აშშ-ში გავრცელდა შიგაწვის ძრავიანი რელსის საბურღი ჩარხები. საქართველოში 2000 წლიდან დაიწყო ფრანგული ფირმა Geismar-ის მიერ ნაწარმოები რელსის საბურღი ჩარხების შემოტანა და დღეისათვის ის რუსულ რელსის საბურღ ჩარხებთან ერთად ფართედაა გავრცელებული. თანდათანობით, წლების განმავლობაში, სულ უფრო იზრდება ფრანგული რელსის საბურღი ჩარხების რაოდენობა საქართველოში.

## კონსტრუქცია და მუშაობის პრინციპი 
უწრთობი რელსის ყელში ნახვრეტების გასაკეთებლად რელსის საბურღი ჩარხი მაგრდება რელსის ფუძეზე სპეციალური შაბლონის დახმარებით. ბურღი მაგრდება ინსტრუმენტის კონუსზე, რომელიც საშუალებას იძლევა გამოყენებული იქნას სხვადასხვა დიამეტრის ბურღები. ასეთი რელსის საბურღი ჩარხები კომპლექტირდება სპეციალური გადამყვანი მილისებით ცილინდრული და კონიკური დაბოლოების ინსტრუმენტების გამოყენების შესაძლებლობისთვის. ოპერატორის მოხერხებულობისთვის, ასევე მოსამზადებელი და გახვრეტის დროის შესამცირებლად ჩარხს გააჩნია ავტომატური მიწოდება, გაბურღვის დამთავრების შემდეგ გამორთვა და ბურღის დაჩქარებული უკანსვლა. კომპაქტურ რელსის საბურღ ჩარხებში იყენებენ საპოხ-გამაგრილებელ სითხეს, რომელიც ჭურჭლიდან გაბურღვის ადგილას მიეწოდება მცირე წნევით, რომელშიც წნევა გადაიცემა ხელის წყლის ტუმბოთი.

ნაწრთობ და ლეგირილებულ რელსებზე ნახვრეტების გაბურღვისათვის გამოიყენება ელექტროძრავიანი რელსის საბურღი ჩარხები სიმძლავრით 1,7 კილოვატი, რომლებსაც გააჩნიათ გაძლიერებული ჩარჩო, რომელზეც მდებარეობენ მიმწოდებელი მექანიზმი და ძრავ-რედუქტორი.

## ტექნიკური პარამეტრები 
thumb|შიგაწვის ძრავიანი რელსის საბურღი ჩარხი
Р50, Р65 и Р75 ტიპის თერმონაწრთობი (В, Т1, Т2) და არათერმონაწრთობი (Н) რელსების საბურღი ჩარხი:
* ამძრავი — ბენზინის შიგაწვის ძრავი;
* სიმძლავრე — 6,5 ცხ.ძალა;
* ბურღის მაქსიმალური დიამეტრი – 36 მმ;
* შპინდელის მაქსიმალური ბიჯი – 38 მმ;
* 34—36 მმ-ანი დიამეტრების ნახვრეტის გაბურღვის დრო:
** არაუმეტესი – 100 წამი;
* ჩარხის მასა — 55 კილოგრამი.
thumb|კომპაქტური რელსის საბურღი ჩარხი საპოხ-გამაგრილებელი სითხის მიმწოდებელი სისტემით
კომპაქტური შიგაწვის ძრავიანი რელსის საბურღი ჩარხი და საპოხ-გამაგრილებელი სითხის მიმწოდებელი სისტემით:
* შიგაწვის ძრავის სიმძლავრე — 1,5 კილოვატი;
* ინსტრუმენტი – წრიული ფრეზები მყარშენადნობიანი ფირფიტებით;
* 34—36 მმ-ანი დიამეტრების ნახვრეტის გაბურღვის დრო:
** არაუმეტესი — 60 წამი;
* ინსტრუმენტის დამაგრება – Weldon (19,05 მმ);
* ჩარხის მასა — 19 კილოგრამი;

## ლიტერატურა
* რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. - Москва. Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html , ფურცლები=369

კატეგორია:სალიანდაგო ინსტრუმენტი
კატეგორია:ჩარხები
აკამბაი

**აკამბაის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 67 872 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 475.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 142.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1827 წელს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკამბაი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50001.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
აუტოიმუნური GFAP ასტროციტოპათია

მინი|აუტოიმუნური GFAP ასტროციტოპათიის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა კონტრასტით. სურათზე ჩანს ჰიპერინტენსიური უბნები პერივენტრიკულური ზედაპირიდან რადიალურად ქერქისკენ მიმავალი
**აუტოიმუნური GFAP ასტროციტოპათია** — ცენტრალური ნერვული სისტემის აუტოიმუნური დაავადება, რა დროსაც იმუნური სისტემა თავს ესხმის და აზიანებს ასტროციტებისა და ეპენდიმალური უჯრედების ცილას - გლიურ ფიბრილარულ მჟავე ცილას (GFAP). კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს (სიხშირის კლებით) თავის ტკივილს, მხედველობის პრობლემებს, მაღალ ტემპერატურას, ატაქსიას, ფსიქოზს, დისკინეზიას, დემენციასა და გულყრებს. კონტრასტულ მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება ჰიპერინტენსიური ზოლები პერივენტრიკულური ზედაპირიდან რადიალურად ქერქისკენ მიმავალი. დიაგნოზის დასმა ხდება ანტი-GFAP აუტოანტისხეულების აღმოჩენით ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Autoimmune glial fibrillary acid protein (GFAP) astrocytopathy - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
Rhode (ბრენდი)

**HRBeauty LLC, d.b.a. rhode** (სტილიზებულია მხოლოდ პატარა ასოებით) — ამერიკული კანის მოვლის ბრენდი, რომელიც დააარსა მოდელმა და მეწარმემ ჰეილი ბიბერმა 2022 წელს. მისი სათაო ოფისი მდებარეობს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია.

თავდაპირველად, „Rhode“-ის პროდუქციის ხაზი სამი პროდუქტით დაიწყო, მაგრამ მას შემდეგ გაფართოვდა და მოიცავდა სახის გამწმენდ საშუალებებს, ლოსიონებს, ტუჩსაცხებსა და რუჟებს. ის e.l.f. Beauty-მ შეიძინა 2025 წლის მაისში 1 მილიარდი აშშ დოლარის ღირებულების გარიგებით.

## ისტორია
2019 წელს ჰეილი როდ ბიბერმა დაიწყო კოსმეტიკური ბრენდის კონცეპტუალიზაცია და შეიტანა სავაჭრო ნიშნის განაცხადი „Bieber Beauty“-ზე. მოთხოვნა უარყოფილ იქნა, რადგან მისმა მეუღლემ, ჯასტინ ბიბერმა, უკვე დაარეგისტრირა ეს სახელი 2010 წელს.

ბიბერმა მოგვიანებით, 2022 წლის 15 ივნისს, ლორენ და მაიკლ დ. რეტნერებთან ერთად გამოუშვა „rhode skin“, კომპანიას სახელი კი ჰეილის შუა სახელის მიხედვით დაერქვა. Rhode ძირითადად ბიბერის მიერ იყო დაფინანსებული, საინვესტიციო ფირმა One Luxury Group კი სტრატეგიული პარტნიორი იყო. 11 დღის განმავლობაში Rhode-მა გაყიდვები 10 მილიონ დოლარამდე აიყვანა.

გამოშვებიდან ერთი კვირის შემდეგ, მოდის ბრენდმა „Rhode“, რომელიც თანადააფუძნეს პურნა ხატაუმ და ფიბი ვიკერსმა, ბიბერის წინააღმდეგ სავაჭრო ნიშნის დარღვევის შესახებ სარჩელი შეიტანა, იმ მოტივით, რომ მის მიერ სახელის გამოყენებამ მომხმარებლებში დაბნეულობა გამოიწვია. მოსამართლემ უარყო შუამდგომლობა „წინასწარი აკრძალვის შესახებ ზიანის მიყენების გარეშე“.

2025 წლის მაისში „Rhode“-მა გამოაცხადა, რომ კომპანიას e.l.f. შეიძენდა გარიგების ფარგლებში, რომელიც 800 მილიონ დოლარს მოიცავდა ნაღდი ფულისა და აქციების სახით, ხოლო დამატებით 200 მილიონი დოლარი მომავალი გაყიდვების შედეგებზე იყო დამოკიდებული. შეძენა აგვისტოში დასრულდა.

## სქოლიო
კატეგორია:კომპანიები
კატეგორია:კომპანიები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
კატეგორია:კომპანიები ათასწლეულში დაარსების მიხედვით
კატეგორია:2000-იან წლებში დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:კოსმეტიკა
მარკიაფავ-ბინამის დაავადება

[მინი|მარკიაფავ-ბინამის დაავადება. [კომპიუტერული ტომოგრაფია. გამოსახულებაზე ჩანს ჰიპოდენსური (მუქი) კორძიანი სხეული, რაც მიუთითებს მის ნეკროზზე.]]
**მარკიაფავ-ბინამის დაავადება** — ცენტრალური ნერვული სისტემის დაავადება, რომელიც გამოწვეულია ალკოჰოლიზმითა და მალნუტრიციით განპირობებული B ვიტამინის დეფიციტით. დაავადების დროს აღინიშნება კორძიანი სხეულის ნეკროზი და დემიელინაცია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მოტორულ და კოგნიტურ დარღვევებს, აპრაქსიას, დემენციასა და გულყრებს. ნეკროზი უმეტესწილად იწყება კორძიანი სხეულის შუა ნაწილში (სხეული), შემდეგ კი მოიცავს წინა (მუხლი) და უკანა (სპლენიუმი) ნაწილებს. ქრონიკული ფორმისას აღინიშნება კორძიანი სხეულის ატროფია და კისტური ცვლილებები მასში. დიაგნოზის დასმა ხდება ანამნეზითა და მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების დახმარებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Marchiafava-Bignami disease - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
პროგრესირებადი ბირთვზედა დამბლა

მინი|პროგრესირებადი ბირთვზედა დამბლისათვის დამახასიათებელი "კოლიბრის ნიშანი" მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე.
მინი|"მიკი მაუსის ნიშანი", გამოწვეული შუა ტვინის ატროფიით.
**პროგრესირებადი ბირთვზედა დამბლა** (**PSP** - ინგ. **P**rogressive **s**upranuclear **p**alsy. ასევე ცნობილი, როგორც **სტილ-რიჩარდსონ-ოლსზევსკის სინდრომი**) — ნეიროდეგენერაციული დაავადება, რომლის გამომწვევი მიზეზი უცნობია, თუმცა, დაკავშირებულია ცილა ტაუს დაგროვებასთან თავის ტვინის ქსოვილებში. შედეგად ზიანდება როგორც ნეირონები, ისე გლიური უჯრედები. კლინიკური სიმპტომების გამოვლენა იწყება 60 წლის ასაკიდან და მოიცავს კოგნიტურ დარღვევებს, თვალის ანომალიურ მოძრაობებს, მოძრაობისა და მეტყველების შეფერხებას. არსებობს მისი კლასიკური, ტვინის ღეროს, ქერქული და სხვა ფორმები. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, რომელზეც შეინიშნება "კოლიბრის ნიშანი" და "მიკი მაუსის ნიშანი", რომლებიც გამოწვეულია შუა ტვინის ატროფიით. მკურნალობა მოიცავს სიმპტომურ თერაპიას: მაგალითად, პარკინსონისათვის დამახასიათებელი სიმპტომების გამოვლენისას გამოიყენება ლევოდოპა. დიაგნოზის დასმის შემდეგ სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობაა 7-10 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Progressive supranuclear palsy - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
რელსების გამრეკი

альт=Разгонщик гидравлический РЗ-25|thumb|ჰიდრავლიკური რელსების გამრეკი
**რელსების გამრეკი** — რელსის პირაპირებში ღრეჩოების დასარეგულირებელი სალიანდაგო ინსტრუმენტი. გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე მშენებლობისათვის, რემონტისათვის და რკინიგზის ლიანდაგის მიმდინარე შეკეთების დროს.

## ისტორია 
საბჭოთა კავშირში პირველად რელსების გამრეკები გამოყენებული იქნა 1960-იან წლებში.

დღეისათვის ჰიდრავლიკური ტიპის რელსების გამრეკებმა მთლიანად განდევნეს დარტყმითი მოქმედების რელსების გამრეკები. ასევე, რკინიგზის ლიანდაგებზე მუშაობაში ზოგჯერ შეიძლება შეგვხვდეს ხრახნიანი რელსების გამრეკები. საქართველოში 2000 წლიდან დაიწყო ფრანგული ფირმა Geismar-ის მიერ ნაწარმოები რელსების გამრეკების შემოტანა და დღეისათვის ის რუსულ რელსების გამრეკებთან ერთად ფართედაა გავრცელებული. თანდათანობით, წლების განმავლობაში, სულ უფრო იზრდება ფრანგული რელსების გამრეკების რაოდენობა საქართველოში.

## მუშაობის პრინციპი 
альт=Схема разгонщика гидравлического РЗ-25|thumb|ჰიდრავლიკური რელსების გამრეკის სქემა
ჰიდრავლიკური რელსების გამრეკები რკინიგზაში გამოიყენება რელსებს შორის სარელსო პირაპირების კორექტირებისთვის, რომლებიც ირღვევა ლიანდაგის წარეკვის შედეგად.

ლიანდაგის რელსების გამრეკის მოქმედება დაფუძნებულია გამფართოვებელი ძალის გადაცემაზე, რომელიც იქმნება ჰიდროცილინდრში, სოლ-სამაგრ მოწყობილობაზე, რომლებიც მაგრდებიან მეზობელი რელსების ბოლოებზე. ხელის ჰიდროტუმბოთი () ჰიდროცილინდრში ზეთის მიწოდებისას ხდება ღეროების () გადაადგილება, რომლებიც ზემოქმედებენ რელსებზე სოლების მომჭერების საშუალებით. თავდაპირველ მდგომარეობაში დგუშები ბრუნდებიან ზამბარების ზემოქმედების შედეგად.

რელსების გამრეკს დგავენ რელსებზე ისე, რომ ორ რელს შორის არსებული პირაპირი მდებარეობდეს თანაბარ მანძილზე ხელსაწყოს კორპუსიდან. მართვის სახელურებს ამოძრავებენ ურთიერთსაწინააღმდეგო მიმართულებით და ხელსაწყო თავისი კორპუსით აწვება რელსებს. გამშვები სარქვლის ღეროს მოაბრუნებენ საათის ისრის მიმართულებით. სახელურების წინ და უკან მოძრაობისას ზეთი რეზერვუარიდან მიეწოდება გამშლელ ცილინდრებში. მასში იქმნება წნევა, რომლის ზემოქმედებისას ხელსაწყოს კორპუსი, რელსის თავების სოლით დაჭერისას იწყებს გაგანიერებას და პირაპირში ღრეჩოს აფართოებს დასაშვებ სიდიდემდე.

## ტექნიკური პარამეტრები 
* გარეკვის მაქსიმალური ძალა — 25-26 ტონა ძალა
* დგუშის ბიჯი — 100-150 მილიმეტრი
* ინსტრუმენტის მასა — 55-65 კილოგრამი

## ლიტერატურა
* რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა Железнодорожный транспорт : Энциклопедия / Гл. ред. Н. С. Конарев. - Москва. Железнодорожный транспорт : Энциклопедия, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html , ფურცლები=349-350
*Эксплуатация гидравлических разгоночных приборов, уход и ремонт // Путевые механизмы и инструменты / Муравьев И. В., Огарь Ю. С. - М.: Транспорт, 1972. - С. 321

კატეგორია:სალიანდაგო ინსტრუმენტი
ტერსონის სინდრომი

მინი|ტერსონის სინდრომის მქონე პაციენტის კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული კვლევა. აღინიშნება როგორც თვალშიდა, ისე სუბარაქნოიდული ჰემორაგია.
**ტერსონის სინდრომი** — ქალასშიდა სისხლჩაქცევის შემდეგ განვითარებული თვალშიდა სისხლჩაქცევა. ინტრაკრანიალური ჰემორაგიის შედეგად იმატებს ქალასშიდა წნევა, რაც მხედველობის ნერვის გავლით გადაეცემა თვალს, სადაც ვითარდება სისხლდენა. ტერსონის სინდრომი ვითარდება სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის მქონე პაციენტების 13-50%-ში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს როგორც სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევის სიმტომებს (თავის ტკივილი, კისრის ტკივილი, ფოტოფობია, გულყრა), ისე -  მხედველობის დაქვეითებას ან სიბრმავეს. თვალშიდა ჰემორაგიის დიაგნოსტირებისთვის შესაძლებელია ფუნდოსკოპიის ჩატარება, თუმცა, ასევე ხელსაყრელია ისეთი რადიოლოგიური კვლევები, როგორიცაა მაგნიტურ-რეზონანსული და კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული კვლევები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Terson syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
უკანა შექცევადი ენცეფალოპათიის სინდრომი

მინი|PRES-ის მქონე პაციენტის თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. აღინიშნება ჰიპერინტენსიური (თეთრი) შეშუპების უბნები თხემისა და კეფის წილებში ბილატერალურად.
**უკანა შექცევადი ენცეფალოპათიის სინდრომი** (**PRES**) — თავის ტვინის პათოლოგიური მდგომარეობა, რაც გამოწვეულია ცენტრალური ნერვული სისტემის უკანა სისხლმომარაგების ავტორეგულაციის დარღვევით სისხლის წნევის ცვლილებების საპასუხოდ. შესაბამისად, ირღვევა ჰემატოენცეფალური ბარიერის განვლადობა და ვითარდება ვაზოგენური ედემის (შეშუპება) უბნები თხემისა და კეფის წილებში. კლინიკური გამოვლინებებია თავის ტკივილი, მხედველობის დარღვევები, გულყრა, დაბნეულობა. სავარაუდო გამომწვევი მიზეზებია ჰიპერტენზია, პრეეკლამფსია, თირკმლის უკმარისობა, იმუნოსუპრესია. დიაგნოზის დასმა ხდება კლინიკური გამოვლინებებითა და რადიოლოგიური კვლევებით (ძირითადად, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Posterior reversible encephalopathy syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
მაქს ვოლფი

**მაქს ვოლფი** (; დ. 21 ივნისი, 1863, ჰაიდელბერგი — გ. 3 ოქტომბერი, 1932, იქვე) — გერმანელი ასტრონომი. ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის პროფესორი (1893) და ჰაიდელბერგის ობსერვატორიის დირექტორი (1909). 1891 წელს ფოტოგრაფირება გამოიყენა მცირე ცთომილთა საძებნად (აღმოაჩინა 200-ზე მეტი), 1905 წელს კი — ვარსკვლავთა საკუთარი მოძრაობების გასაზომად. იკვლევდა ნისლეულებსაც.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ვოლფი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
ჩალკო-დე-დიას-კოვარუბიასი

**ჩალკო-დე-დიას-კოვარუბიასის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 400 057 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 29 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 225.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 776.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ფრანსისკო-კოაკალკო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50020.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
რუდოლფ ვოლფი

**იოჰან რუდოლფ ვოლფი** (; დ. 7 ივლისი, 1816, ფელანდენი, შვეიცარია — გ. 6 დეკემბერი, 1893, ციურიხი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი ასტრონომი და მათემატიკოსი, ცნობილი მზის ლაქების შესწავლით. საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1885).

## ბიოგრაფია
რუდოლფ ვოლფი დაიბადა 1816 წლის 7 ივლისს ფელანდენში. სწავლობდა ციურიხის, ვენისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. მისი ერთ-ერთი მასწავლებელი იოჰან ფრანც ენკე იყო. 1844 წელს ვოლფი ბერნის უნივერსიტეტის ასტრონომიის პროფესორი გახდა, ხოლო 1847 წელს ბერნის ობსერვატორიის დირექტორი. 1855 წელს მან უნივერსიტეტსა და ციურიხის ფედერალური ტექნოლოგიების ინსტიტუტში ასტრონომიის პროფესორის თანამდებობა დაიკავა.

ვოლფი ძალიან დაინტერესდა ჰაინრიხ შვაბეს მიერ აღმოჩენილი მზის ლაქების პერიოდულობით. მან არა მხოლოდ საკუთარი დაკვირვებები ჩაატარა, არამედ 1610 წლიდან მზის აქტივობის შესახებ არსებული ყველა მონაცემი შეაგროვა და მათი პერიოდულობა 11.1 წელიწადად გამოთვალა. 1848 წელს მან შემოგვთავაზა მზის აქტივობის რიცხვითი ინდექსის გამოთვლის მეთოდი. ვოლფის რიცხვი დღესაც გამოიყენება. 1852 წელს ვოლფი იყო ოთხი მეცნიერიდან ერთ-ერთი, რომელმაც აღმოაჩინა კავშირი მზის ციკლსა და გეომაგნიტურ აქტივობას შორის.

## ლიტერატურა
*Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы: Биографический справочник / Отв. ред. В. В. Иванов. — 2-е изд, перераб. и доп. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с. (в пер.)
*Вольф (Wolf) Рудольф // Вешин — Газли. — М. : Советская энциклопедия, 1971. — С. 345. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 5).

## რესურსები ინტერნეტში
* HAO «Rudolf Wolf (1816—1893)»
* HAO «Rudolf Wolf (1816—1893)» with portrait
* MacTutor «Johann Rudolf Wolf»
* The Sun — History

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი ასტრონომები
კატეგორია:შვეიცარიელი მათემატიკოსები
სარელსო სამაგრები

[thumb|[პანდროლი-350]]
[thumb|რელსის სამაგრი [Vossloh]]
thumb|ხის შპლებზე ომბოხებიანი სამაგრი
thumb|რკინა-ბეტონის შპალ КБ-65-ზე ჩასადგმელი ჭანჭიკებისა და ქანჩების სამაგრები
**სარელსო სამაგრები** (შუალედური სარელსო სამაგრები) — ლიანდაგის ზედნაშენის მთავარი ელემენტი, რომელიც მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრავს საიმედოობას, გეომეტრიის პარამეტრებს და ლიანდაგის სივრცით სიმტკიცეს, რომელზეც დამოკიდებულია რკინიგზის ლიანდაგისა და რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის შორის ურთიერთქმედების პირობები, ასეთი მისი ღირებულება მონტაჟის დროს და ხარჯები სასიცოცხლო ციკლის განმავლობაში.

შუალედური სარელსო სამაგრები განკუთვნილია რელსების საიმედო შესაერთებლად რელსქვეშა საფუძველთან და ელექტროიზოლაციის უზრუნველყოფა სარელსო ძაფებს შორის ავტობლოკირებისა და ელექტროწევის უბნებზე. ამასთან მათ უნდა შეამცირონ ვიბრაციის დონე, რომელიც რელსებიდან გადაეცემა შპლებზე და შემდეგ ბალასტზე და მიწის ვაკისზე.

## სამაგრების კლასიფიკაცია 
შუალედური სარელსო სამაგრების კონსტრუქციაზე რკინა-ბეტონის შპლებისთვის გაცემულია ათასზე მეტი პატენტი. მაგრამ კონსტრუქციების ყველა მრავალფეროვნება შეიძლება დაჯგუფდეს რამდენიმე ძირითადი მახასიათებლის მიხედვით.

სამაგრების დანიშნულების მიხედვით:
* **გამყოფი**: ქვედი მაგრდება შპალზე, ხოლო რელსი - ქვედთან სხვადასხვა სამაგრების დახმარებით (КБ, К2 ტიპის სამაგრები);
* **არაგამყოფი**: ქვედი მაგრდება შპალზე, ხოლო რელსი - ქვედთან ერთი და იგივე სამაგრების დახმარებით (БП ტიპის სამაგრები).

ქვედების რაოდენობის მიხედვით:
* ქვედებით (КБ, БП);
* უქვედოთ (ЖБ, ЖБР-65, АРС, პანდროლი-350).

სამაგრი ელემენტის მახასიათებლების მიხედვით (კლემები):
* მტკიცე (КБ, К2);
* ღუნვაგამძლე პლასტიკური(ЖБ, ЖБР);
* ღუნვაგამძლე წნელური () (ЖБР-65, АРС, პანდროლი-350).

შპალზე სამაგრების მიხედვით:
* ჭანჭიკური (КБ, БП, ЖБ);
* საანკერო (პანდროლი-350, АРС);
* სჭვალ-დუბელური (К2, ЖБР-65Ш).

## იხილეთ აგრეთვე
* ომბოხი
* სჭვალი

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
მშვიდობის საბჭო

**მშვიდობის საბჭო** (, ) — სამთავრობათაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც 2026 წლის იანვარში აშშ-ის 47-ე პრეზიდენტმა, დონალდ ტრამპმა დააარსა. ორგანიზაციის გამოცხადებული მიზანია „სტაბილურობის ხელშეწყობა, ლეგიტიმური მმართველობის აღდგენა და კონფლიქტურ ზონებში ხანგრძლივი მშვიდობის უზრუნველყოფა“, ძირითადად ღაზას სექტორში 2023-2025 წლების ომის შემდეგ.

კრიტიკოსები, მათ შორის დასავლელი ლიდერების ნაწილი, ორგანიზაციას ტრამპის „ამპარტავნულ პროექტად“ ახასიათებენ, რომელიც გაეროს ავტორიტეტის შელახვისკენ არის მიმართული. საბჭოს ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელია მისი კომერციული კვალიფიკაცია: მუდმივი წევრობის მისაღებად საჭიროა 1 მილიარდი აშშ დოლარის შენატანი.

## შექმნის ისტორია
2023 წლის 7 ოქტომბერს დაიწყო ღაზას ომი. 2025 წლისთვის საერთაშორისო საზოგადოება რეგიონში მშვიდობის დამყარების გზებს ეძებდა.

2025 წლის აგვისტო, ბრიტანეთის ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა ტონი ბლერმა შესთავაზა ღაზას საერთაშორისო მანდატის ქვეშ მოქცევა.

2025 წლის სექტემბერი, დონალდ ტრამპმა წარმოადგინა თავისი გეგმა, რომელსაც მხარი დაუჭირა ისრაელმა და, გარკვეულწილად, ჰამასმა.

2025 წლის 17 ნოემბერი, გაეროს უშიშროების საბჭომ მიიღო რეზოლუცია 2803, რომელიც მიესალმა მშვიდობის საბჭოს შექმნას, როგორც გარე ინიციატივას, მაგრამ არა გაეროს ოფიციალურ ორგანოს.

2026 წლის 15 იანვარს, დონალდ ტრამპმა ოფიციალურად გამოაცხადა პროექტის დაწყება სოციალურ მედია პლატფორმა TruthSocial-ზე:

## ორგანიზაციული ტრუქტურა
ორგანიზაციას გააჩნია რთული სამსაფეხურიანი სტრუქტურა.

### აღმასრულებელი საბჭო
დიპლომატიისა და ინვესტიციების საკითხებზე მომუშავე მთავარი ორგანო.

Bloomberg-ის ცნობით, ორგანიზაციის წესდება ისეა შემუშავებული, რომ დონალდ ტრამპი შეინარჩუნებს თავმჯდომარის თანამდებობას 2029 წელს საპრეზიდენტო ვადის დასრულების შემდეგაც კი, რაც ფაქტობრივად თანამდებობას უვადოდ აქცევს.

აღმასრულებელი საბჭოს შედგენილობა 2026 წლის 17 იანვარს გამოცხადდა:

Donald Trump official portrait.jpg|**დონალდ ტრამპი**თავმჯდომარე
Marco Rubio, official portrait, 112th Congress.jpg|**მარკო რუბიო**აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი
Tony Blair 2010.jpg|**ტონი ბლერი**ბრიტანეთის ექსპრემიერი
Jared_Kushner_2025.jpg|**ჯარედ კუშნერი**ამერიკელი ინვესტორი

საბჭოში ასევე შევიდნენ:
* სტივ უიტკოფი — აშშ-ის სპეციალური წარმომადგენელი ახლო აღმოსავლეთში;
* მარკ როუენი — CEO Apollo Global Management;
* აჯაი ბანგა — მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტი;
* რობერტ გებრიელ უმც. — ამერიკელი პოლიტიკური მრჩეველი.

### აღმასრულებელი საბჭო ღაზას თაობაზე
ტერიტორიის აღდგენის მართვის სპეციალური ორგანო. მის წევრებს შორის იყვნენ:
* ჰაკან ფიდანი (თურქეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი);
* ალი ალ-თავადი (კატარის სტრატეგიული საკითხების მინისტრი);
* ჰასან რაშადი (ეგვიპტის დაზვერვის ხელმძღვანელი);
* რიმ ალ-ჰაშიმი (არაბთა გაერთიანებული საამიროების სახელმწიფო თანამშრომლობის მინისტრი);
* იაკირ გაბაი (ბიზნესმენი);
* ილჰამ ალიევი (დამფუძნებელი წევრი).

### მშვითობის მთავარი საბჭო
მონაწილე ქვეყნების (დაახლოებით 60 სახელმწიფოს) ლიდერთა კრება, რომელიც პირადად ტრამპმა მოიწვია.

## წევრობა და ფინანსები
მუდმივი წევრობის წინაპირობაა 1 მილიარდი დოლარის შენატანი „აღდგენის ფონდში“. ქვეყნები, რომლებიც ვერ განახორციელებენ შენატანის განხორციელებას, სამწლიანი ვადით როტაციულ წევრობას მიიღებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Charter of the Board of Peace

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
გარდამავალი გლობალური ამნეზია

მინი|გარდამავალი გლობალური ამნეზიის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება DWI რეჟიმში. აღინიშნება ჰიპოპერფუზიის წერტილოვანი უბნები მარცხენა ჰიპოკამპში.
**გარდამავალი გლობალური ამნეზია** (**TGA** - ინგ. **T**ransient **g**lobal **a**mnesia) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, რა დროსაც აღინიშნება მოკლევადიანი მეხსიერების დროებითი, თუმცა, სრული დაქვეითება. ამნეზიის საშუალო ხანგრძლივობაა 2-8 საათი, ხოლო გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს სისხლძარღვოვანი პათოლოგიები (ჰიპერტენზია, ტემპერატურული ცვლილება, ტრავმა), გულყრა, შაკიკი, ნეირომედიატორები ან სხვა. TGA განსაკუთრებით ხშირია 60-70 წლის პაციენტებში, თუმცა, არ არსებობს მიდრეკილება რომელიმე სქესის მიმართ. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე უმეტესად აღინიშნება ჰიპოპერფუზიის (დაბალი სისხლმომარაგების) უბნები, როგორც წერტილოვანი პათოლოგიური ჰიპერინტენსიური (თეთრი) ადგილები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Transient global amnesia - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ბადურას ვასკულოპათია ცერებრალური ლეიკოენცეფალოპათიით

მინი|RVCL-ის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება კონტრასტით. აღინიშნება პერივენტრიკულური პათოლოგიური უბანი (თეთრი) მარჯვენა ლატერალური პარკუჭის შუბლის რქის მიმდებარედ.
**ბადურას ვასკულოპათია ცერებრალური ლეიკოენცეფალოპათიით** (**RVCL** - ინგ. **R**etinal **v**asculopathy with **c**erebral **l**eukoencephalopathy) — მულტისისტემური გენეტიკური დაავადება, რომელიც აზიანებს ნერვულ, საჭმლის მომნელებელ, შარდ-სასქესო, გულ-სისხლძარღვთა და ენდოკრინულ სისტემებს. გამომწვევი მიზეზია მუტაცია TREX1 გენში, რომელიც ჯანმრთელ ინდივიდებში უზრუნველყოფს ეგზონუკლეაზის (ფერმენტი, რომელიც ახდენს დნმ-ის არასაჭირო ნაწილების ამოჭრას) წარმოქმნას. მუტაციის შედეგად წარმოქმნილი ეგზონუკლეაზები ახდენს დნმ-ის საჭირო სეგმენტების ამოჭრას და, შედეგად, ძირითადად ზიანდება მცირე კალიბრის სისხლძარღვები, რომლებიც ყველაზე მგრძნობიარეა ბადურასა და თავის ტვინის თეთრ ნივთიერებაში. შესაბამისად, ყველაზე მეტად ზიანდება აღნიშნული ორგანოები დაავადებისას. სიმპტომები უმეტესად ვლინდება 30-50 წლის ასაკში და ესენია: მხედველობის დაქვეითება, კოგნიტური დარღვევები, ფსიქიატრიული დაავადებები, გულყრა, შაკიკი, გასტროინტესტინალური სისხლდენა, თირკმლისა და ღვიძლის პათოლოგიები, ანემია, ჰიპოთიროიდიზმი და სხვა. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება პათოლოგიური უბნები თეთრ ნივთიერებაში, უმეტესად ლატერალური პარკუჭების მომიჯნავედ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Retinal vasculopathy with cerebral leukoencephalopathy and systemic manifestations - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჩანასახოვანი მატრიქსის სისხლჩაქცევა

მინი|ჩანასახოვანი მატრიქსის სისხლჩაქცევა (თეთრი). ხარისხი I. კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული კვლევა.
**ჩანასახოვანი მატრიქსის სისხლჩაქცევა** (ასევე ცნობილი, როგორც **პერივენტრიკულურ-ინტრავენტრიკულური სისხლჩაქცევა** (**PVIH** - ინგ. **P**eri**v**entricular-**i**ntraventricular **h**emorrhage)) — ქალასშიდა სისხლჩაქცევის ყველაზე ხშირი ტიპი ახალშობილებში, რომელიც უმეტესად ვლინდება დღენაკლული ახალშობილების სიცოცხლის პირველ კვირაში. სისხლჩაქცევა ვითარდება ჩანასახოვანი მატრიქსის მიდამოში, რაც წარმოადგენს მრავალუჯრედულ და ძლიერ ვასკულარიზებულ უბანს ახალშობილის თავის ტვინში, თალამუსსა და კუდიან ბირთვს შორის. ამ მიდამოდან ხდება ნერვული უჯრედების მიგრაცია ნერვული სისტემის სხვადასხვა უბანში თავის ტვინის განვითარებისას. დღენაკლულ და დაბალი წონის მქონე (<1500 გ.) ახალშობილებში დაქვეითებულია სისხლის დინების ავტორეგულაციის მექანიზმები, რის გამოც ვითარდება მაღალი არტერიული წნევა ჩანასახოვანი მატრიქსის სისხლძარღვებში და ვითარდება ჰემორაგია. სიმძიმის მიხედვით გამოიყოფა 4 ხარისხი: I.სისხლჩაქცევა მხოლოდ ჩანასახოვანი მატრიქსის მიდამოში, II.სისხლჩაქცევა როგორც ჩანასახოვან მატრიქსში, ისე პარკუჭებში მათი დილატაციის გარეშე, III.სისხლჩაქცევა ჩანასახოვან მატრიქსსა და პარკუჭებში მათი დილატაციით, IV.სისხლჩაქცევა ჩანასახოვან მატრიქსში, პარკუჭებსა (დილატაციით) და თავის ტვინის პარენქიმაში. ლეტალობის რისკი, შესაბამისად, არის 4%, 10%, 18%, 40%. არსებობს მიდრეკილება მამრობითი სქესის მიმართ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Germinal matrix haemorrhage - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ბალოს კონცენტრული სკლეროზი

[მინი|ბალოს კონცენტრული სკლეროზი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. სურათზე აღინიშნება "ხახვის ნიშანი" მარჯვენა [კეფის წილი|კეფის წილში.]]
**ბალოს კონცენტრული სკლეროზი** (უნგ. **Baló-féle koncentrikus sclerosis**) — თავის ტვინის დემიელინაციის ტიპი, რა დროსაც თეთრი ნივთიერების დაზიანება ხდება კონცენტრულ წრეებად, რომელთა შორის ცილინდრული უბნები დაუზიანებელია. ზოგიერთი ავტორის მიხედვით, მიიჩნევა, როგორც გაფანტული სკლეროზის ქვეტიპი, თუმცა, ზუსტი კავშირი მათ შორის უცნობია. რადიოლოგიურად მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე ხშირად მოიხსენიება, როგორც "ხახვის ნიშანი" ან "ხარის თვალის ნიშანი". ბალოს კონცენტრული სკლეროზი უმეტესად გვხვდება ახალგაზრდა პაციენტებში (საშუალო ასაკი - 34 წელი) და არსებობს მიდრეკილება მდედრობითი სქესისადმი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Baló concentric sclerosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
იულიუს იულიანუსი

**იულიუს იულიანუსი** () — IV საუკუნის პირველი ნახევრის რომის სახელმწიფო მოღვაწე, რომის კონსული 325 წელს.

## ბიოგრაფია
მისი პირველი სახელი სადავოა წყაროებს შორის არსებული უზუსტობებისა და მათი ცუდი მდგომარეობის გამო. შესაძლო ვარიანტებია — იონიუსი, იულიუსი, ცეიონიუსი; მკვლევრები, როგორც წესი, პირველ ორს განიხილავენ.

314 წელს იყო ეგვიპტის პრეფექტი. იულიუს იულიანუსი იმპერატორ ლიცინიუსს პრეტორიუმის პრეფექტის რანგში 315 წლის გაზაფხულიდან 324 წლის სექტემბრამდე ემსახურებოდა. ამ დროის განმავლობაში მან მიიღო საპატიო წოდება „vir eminentissimus“. კონსტანტინე I-მა, ლიცინიუსზე გამარჯვების შემდეგ, არ დაასრულა იულიანუსის კარიერა, პირიქით, მას მაგალითად უსახავდა თავის მოხელეებს. მან იულიანუსი კონსულად 325 წლის მაისში დანიშნა, მას შემდეგ, რაც ვალერიუს პროკულუსი, რომელიც ამ თანამდებობას იანვრიდან სექსტუს ანციუს ფაუსტუს პაულინუსთან ერთად იკავებდა, გადაყენებულ იქნა.

იულიუს იულიანუსი იყო ბასილინას მამა, რომელიც კონსტანტინეს ნახევარძმის, იულიუს კონსტანციუსის მეუღლე და იულიანე II-ის დედა იყო. თავად იმპერატორ იულიანეს სახელი პაპის პატივსაცემად ეწოდა.

## ლიტერატურა
*Jones A. H. M. Iulius Iulianus 35 // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. —  [2001 reprint]. — Cambridge: Cambridge University Press, 1971. — Vol. I: A.D. 260–395. — P. 478-479. — ISBN 0-521-07233-6.
*Bagnall R. S., Cameron A., Schwarts S. R., Worp K. A. Consuls of the Later Roman Empire. — Atlanta, Georgia, 1987. — P. 184-185, 629. — ISBN 155540099X, ISBN 9781555400996.
*Barnes T.D. Constantine and Eusebius. Harvard University Press, 1981. ISBN 0674165314, P. 70, 214.
*Browning R. The Emperor Julian. University of California Press, 1978. ISBN 0520037316. P. 32.

## რესურსები ინტერნეტში
* Либаний. Речи. XVIII (Надгробная речь Юлиану). 9.
* Сократ Схоластик. Церковная история. III. 21.
* Император Юлиан. Мисопогон. 352 B.

## სქოლიო
კატეგორია:რომის კონსულები
კატეგორია:რომის იმპერიის პიროვნებები
სეპტო-ოპტიკური დისპლაზია

მინი|სეპტო-ოპტიკური დისპლაზიის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. აღნიშნულ ჭრილზე ჩანს გამჭვირვალე ძგიდის აპლაზია.
**სეპტო-ოპტიკური დისპლაზია** (ასევე ცნობილი, როგორც **დე-მორსიეს სინდრომი**) — ნერვული სისტემის თანდაყოლილი მალფორმაცია, რა დროსაც აღინიშნება მხედველობის ნერვის განვითარების დარღვევა, ჰიპოფიზის დისფუნქცია და გამჭვირვალე ძგიდის აპლაზია. აღნიშნული 3 ანომალიიდან სულ მცირე 2-ის არსებობაა საკმარისი სეპტო-ოპტიკური დისპლაზიის დიაგნოზის დასასმელად. მხოლოდ 30%-ს აღენიშნება 3-ვე პათოლოგია. დე-მორსიეს სინდრომი ვითარდება გესტაციის 4-6 კვირაში განვითარებული დარღვევების გამო, რისკ-ფაქტორებად კი მიიჩნევა დედისეული დიაბეტი, გარკვეული მედიკამენტები, ალკოჰოლი, ციტომეგალოვირუსით ინფიცირება. შემთხვევების 50%-ში ასევე აღინიშნება შიზენცეფალია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Septo-optic dysplasia - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
იულიუს ასკლეპიოდოტუსი

**იულიუს ასკლეპიოდოტუსი** () — III საუკუნის დასასრულის რომის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
ასკლეპიოდოტუსი მოხსენიებულია იმპერატორ პრობუსის დუქსებს შორის. 286 წლიდან 292 წლამდე პერიოდში მას ეკავა პრეტორიუმის პრეფექტის თანამდებობა. ცნობილია, რომ იმპერატორ კონსტანციუს ქლორუსის პრეტორიუმის პრეფექტი, ვინმე ასკლეპიოდოტუსი, 296 წელს მონაწილეობდა ბრიტანეთში მოწყობილ ექსპედიციაში უზურპატორ ალექტუსის წინააღმდეგ, თუმცა ცალსახად იმის მტკიცება, რომ იულიუს ასკლეპიოდოტუსი და 296 წლის პრეფექტი ერთი და იგივე პიროვნებაა, შეუძლებელია. 292 წელს მას ეკავა ორდინარული კონსულის პოსტი აფრანიუს ჰანიბალიანუსთან ერთად.

## ლეგენდებში
ასკლეპიოდოტუსის სახელი შემორჩა ბრიტების ლეგენდებში — მაგალითად, ჯეფრი მონმუთელი თავის ნაშრომში „ბრიტანეთის მეფეთა ისტორია“ მას რამდენიმე თავს უთმობს. ამ თხზულების თანახმად, ასკლეპიოდოტუსი (უელსურ ვარიანტში — Alyssglapitwlws) იყო კორნუოლის ჰერცოგი და ბრიტების სათავეში ჩაუდგა აჯანყებას ალექტუსის წინააღმდეგ, მისი დამარცხების შემდეგ კი ბრიტანეთს მეფის რანგში მთელი ათი წლის განმავლობაში მართავდა. ლეგენდის მიხედვით, მან დიოკლეტიანესთან ერთად დაიწყო „დიდი დევნა“, რის გამოც იგი მისმა მეტოქემ ტახტიდან ჩამოაგდო.

## ლიტერატურა
*Barnes T. D. The New Empire of Diocletian and Constantine. — MA: Harvard University Press, 1982. — P. 98. — ISBN 9780674611269
*Bagnall R. S., Cameron A., Schwarts S. R., Worp K. A. Consuls of the Later Roman Empire. — Atlanta, Georgia, 1987. — P. 118—119. — ISBN 155540099X, ISBN 9781555400996.
*Jones A. H. M. Iulius Asclepiodotus 3 // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. —  [2001 reprint]. — Cambridge: Cambridge University Press, 1971. — Vol. I: A.D. 260–395. — P. 115—116. — ISBN 0-521-07233-6.

## სქოლიო
კატეგორია:რომის კონსულები
კატეგორია:რომის იმპერიის პიროვნებები
დომიციუსები

300px|მინი|გნეუს დომიციუს აჰენობარბუსი  — ახ. წ. 32 წლის რომის კონსული.
**დომიციუსები** () — ძველი წარჩინებული  საგვარეულო ძველ რომში, რომელიც ორ მთავარ შტოდად იყოფოდა: აჰენობარბუსებად (Ahaenobarbi) და კალვინუსებად (Calvini).

აჰენობარბუსების გვარიდან, სხვათა შორის, ცნობილნი არიან: კონსული ლუციუს დომიციუს აჰენობარბუსი, რომელმაც ძვ. წ. 16 წელს წარმატებული ლაშქრობა მოაწყო გერმანიაში; მისი ვაჟი გნეუს დომიციუს აჰენობარბუსი — გერმანიკუსის ასულის, აგრიპინას მეუღლე და ნერონის მამა.

კალვინუსების გვარიდან მომდინარეობენ: გნეუს დომიციუს კალვინუს მაქსიმუსი (კონსული ძვ. წ. 283 წელს და დიქტატორი ძვ. წ. 280 წელს), სახალხო ტრიბუნი (ძვ. წ. 59 წელი) და სხვები.

ასევე ცნობილია სხვა შტოების წარმომადგენელი დომიციუსებიც: გნეუს დომიციუს აფრი, პრეტორი და აგრიპინას ბრალმდებელი; დომიციუს მარსუსი, რომაელი პოეტი და სხვები.

## ლიტერატურა
* George Davis Chase, "The Origin of Roman Praenomina", in *Harvard Studies in Classical Philology*, vol. VIII (1897).
* T. Robert S. Broughton, *The Magistrates of the Roman Republic*, American Philological Association (1952).

კატეგორია:ძველი რომი
მორის ორიუ

მინი|მორის ორიუ
**მორის ორიუ** (დ. 17 აგვისტო, 1856 — გ. 12 მარტი, 1929) — ფრანგი იურისტი და სოციოლოგი, რომლის ნაშრომებმაც XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოაყალიბა ფრანგული ადმინისტრაციული სამართალი.

ორიუ დაიბადა 1856 წლის 17 აგვისტოს ლადივილში (შარანტა). 1888 წლიდან ასწავლიდა საჯარო სამართალს ტულუზის უნივერსიტეტში, ხოლო 1920 წლიდან – საკონსტიტუციო სამართალს. მისმა ნაშრომებმა ფრანგულ ადმინისტრაციულ სამართალს მისცა ახალი დოგმატური საფუძველი, მათ შორის მისი სახელმძღვანელოების მეშვეობით: 
* „ადმინისტრაციული სამართლისა და ზოგადი საჯარო სამართლის სახელმძღვანელო" (1892) ()
* „ადმინისტრაციული სამართლის ელემენტარული სახელმძღვანელო" (1925) ()
* „საკონსტიტუციო სამართლის სახელმძღვანელო" (1923) () 
* „საჯარო სამართლის პრინციპები" (1910)  () 
იგი გარდაიცვალა 1929 წლის 12 მარტს ტულუზაში (ზემო გარონა) 72 წლის ასაკში.

## ბიოგრაფია 
ორიუ სწავლობდა ანგულემის ლიცეუმში. სამართალს მორისი შეისწავლიდა ბორდოს უნივერსიტეტში, სადაც 1876 წელს მოიპოვა ლიცენზიატის, ხოლო 1879 წელს დოქტორის ხარისხი. განსაკუთრებით გამოირჩეოდა რომაულ სამართალში, ასევე სამოქალაქო სამართალში.

მას შემდეგ, რაც ორჯერ ჩაიჭრა აგრეჟეზე, 1880 და 1881 წლებში, 1882 წელს ორიუმ ამ გამოცდაში პირველი ადგილი მოიპოვა. ეს წარმატება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რადგან 1882 წლის აგრეჟე „დიდ გამოცდად" () მოიხსენიებოდა მონაწილეთა გამორჩეული შემადგენლობის გამო: მორის ორიუ პირველ ადგილზე, ჰენრი ბერთელემი მეოთხეზე, ხოლო ლეონ დიუგი მეექვსეზე. ფილიპ მალორის თქმით, ეს ფიგურები, ადემარ ემენთან და რემონ კარე დე მალბერგთან ერთად, განიხილებიან „თანამედროვე ფრანგული საჯარო სამართლის დამფუძნებლებად".

### კარიერა ტულუზის სამართლის ფაკულტეტზე
1883 წლის 1 იანვარს ორიუ დაინიშნა პროფესორად ტულუზის სამართლის ფაკულტეტზე, სადაც პასუხისმგებელი იყო სამართლის ისტორიის კურსზე.

თუმცა, რამდენიმე თვის შემდეგ, 1888 წლის 24 მარტს, მიიღო ადმინისტრაციული სამართლის პროფესორის ფიქსირებული პოზიცია -ში. ამ პოზიციას იკავებდა 1920 წლის 7 მაისამდე, 32 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ტულუზის სამართლის ფაკულტეტზე.

1906 წელს გახდა დეკანი, და ამ პოსტზე პენსიაზე გასვლამდე დარჩა. ამავდროულად, ასევე კითხულობდა ლექციებს შედარებით სამოქალაქო კანონმდებლობაზე, საჯარო სამართალზე, ადმინისტრაციულ სამართალსა და სოციალურ მეცნიერებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*Website dedicated to Maurice Hauriou

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1856
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:ფრანგი იურისტები
კატეგორია:ფრანგი სოციოლოგები