სვიტლანა კრაკოვსკა

**სვიტლანა კრაკოვსკა** (: *Світлана Краковська*) — უკრაინელი კლიმატოლოგი და კლიმატის ცვლილების სამთავრობათაშორისო პანელში (IPCC) უკრაინის დელეგაციის ხელმძღვანელი. სვიტლანა კრაკოვსკა არის გამოყენებითი კლიმატოლოგი, რომელმაც უკრაინაში კლიმატის მოდელები დანერგა.

## ბიოგრაფია
სვიტლანა კრაკოვსკამ დაამთავრა ლენინგრადის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტი მეტეოროლოგიის სპეციალობით. ანტარქტიდის სადგურში სამუშაოდ წასვლამდე იგი იმყოფებოდა ციმბირში და არქტიკაში.
მას აქვს გამოცდილება ალპინიზმში კავკასიისა და ცენტრალური აზიის მთებში, ყირიმსა და კარელიაში, თხილამურებით სრიალში ხიბინის მთებში, კაიაკინგსა და კატამარანით რაფტინგში. სტუდენტობისას მან გაიარა ჰიდროგრაფიული გემის პრაქტიკა პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკიდან ჩუკოტკის გარშემო, ვრანგელის კუნძულის გავლით პევეკამდე და უკან პროვიდენსის ყურემდე.
1997 წელს იგი იყო ერთ-ერთი იმ ოთხი უკრაინელი ქალიდან, რომლებმაც პირველად მოინახულეს ანტარქტიდის სადგური აკადემიკოსი ვერნადსკი. იქ მეცნიერი მეტეოროლოგიურ დაკვირვებებს აწარმოებდა.
2013 წლიდან იგი არის უკრაინის დელეგატი კლიმატის ცვლილების სამთავრობათაშორისო პანელის (IPCC) შეხვედრებზე.[8] იგი არის 100-ზე მეტი პუბლიკაციის ავტორი. 
2021 წელს მას უკრაინის პრეზიდენტისგან მიიღო ჯილდო ანტარქტიდისა და კლიმატის ცვლილების კვლევაში შეტანილი ხანგრძლივი წვლილისთვის.
2022 წელს იგი მოხვდა Nature-ის ყოველწლიურ სიაში "ათი ადამიანი, რომლებმაც ხელი შეუწყეს მეცნიერების ფორმირებას 2022 წელს", რომელიც გამოაქვეყნა მეცნიერების წამყვანმა ბრიტანულმა საერთაშორისო ყოველკვირეულმა ჟურნალმა Nature.

კვლევა და გამოცდილება
1991 წლიდან სვიტლანა კრაკოვსკა არის უფროსი მეცნიერი და უკრაინის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტის (UHMI) გამოყენებითი მეტეოროლოგიისა და კლიმატოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2018 წლიდან ის ასევე მუშაობს უფროს მეცნიერად უკრაინის ეროვნული ანტარქტიკული სამეცნიერო ცენტრის (NASC) ატმოსფეროს ფიზიკისა და გეოკოსმოსის დეპარტამენტში.
2018-2022 წლებში მან წვლილი შეიტანა IPCC-ის პირველი სამუშაო ჯგუფის მე-6 შეფასების ანგარიშში (AR6). იგი იყო თავი ატლასის, ინტერაქტიული ატლასის და ტექნიკური მონაცემების ძირითადი ავტორი, ასევე ევროპისა და აზიის რეგიონული ფაქტების ფურცლების ავტორი. ამასთან, იგი იყო სატყეო მეურნეობის ფაქტების ფურცლის მაკოორდინირებელი ავტორი და თანაავტორი მე-2, მე-6, მე-10, მე-12 თავების და პოლიტიკის შემქმნელთათვის განკუთვნილი რეზიუმეს (SPM).
2017 წელს იგი მუშაობდა IPCC-ის სპეციალური ანგარიშის "გლობალური დათბობა 1.5°C-ით" მე-5 თავის მიმომხილველ რედაქტორად.
2005-2006 წლებში მან ჩაატარა პოსტდოქტორანტურის კვლევა შერეული ღრუბლების მიკროფიზიკის დეტალური სპექტრული პარამეტრიზაციის შესახებ ამინდის პროგნოზირების მოდელებში. ეს კვლევა ჩატარდა INTAS-ის სტიპენდიის ფარგლებში ევროკავშირის მასპინძელ ინსტიტუტებში, მათ შორის ჰამბურგის MPI-M-სა და ტულუზის Météo-France-ში.
1997-1998 წლებში მან მონაწილეობა მიიღო პირველ და მეორე უკრაინულ ანტარქტიდულ ზამთრის ექსპედიციებში უკრაინის ანტარქტიდულ სადგურ აკადემიკოს ვერნადსკიზე (ყოფილი ბრიტანული ფარადეი). ამ პერიოდში ის მუშაობდა მკვლევარად, მეტეოროლოგად, ქსელის ადმინისტრატორად და ალპინიზმის ინსტრუქტორად.

## განათლება
2004 წელს სვიტლანა კრაკოვსკამ მიიღო გეოფიზიკის დოქტორის ხარისხი უკრაინის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტიდან (UHMI). მისი დისერტაცია ეხებოდა სამიზნე ტერიტორიებზე ფრონტალური წვიმის ზოლების მეზო- და მიკროსტრუქტურის რიცხობრივ სიმულაციას.
1991 წელს მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი მეტეოროლოგიაში ლენინგრადის ჰიდრომეტეოროლოგიური ინსტიტუტიდან, რომელიც ამჟამად ცნობილია როგორც რუსეთის სახელმწიფო ჰიდრომეტეოროლოგიური უნივერსიტეტი.

## საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტები
*2021–2023: EuropeAid/140209/DH/SER/UA. რეგიონული და ადგილობრივი ადმინისტრაციების შესაძლებლობების გაძლიერება ევროკავშირის გარემოსდაცვითი და კლიმატის ცვლილების კანონმდებლობის განხორციელებისა და აღსრულებისთვის და ინფრასტრუქტურული პროექტების განვითარებისთვის; ENVIROPLAN & EGIS; კლიმატის ცვლილების უფროსი ექსპერტი (ადგილობრივი) 3 საპილოტე რეგიონისთვის კლიმატის ადაპტაციის სტრატეგიების შესამუშავებლად, საპილოტე ოლქებში დეტალური კლიმატური მოწყვლადობის შეფასების, მათ შორის რაოდენობრივი მოწყვლადობის, რისკებისა და ზემოქმედების შეფასების ჩასატარებლად.
*2021–2025: H2020-LC-CLA-2018-2019-2020. დაბალნახშირბადიანი, კლიმატისადმი მდგრადი მომავლის შენება: კლიმატის ღონისძიება პარიზის შეთანხმების მხარდასაჭერად. თემა: LC-CLA-17-2020 ევროკავშირის პროექტი 101003590: პოლარული რეგიონები დედამიწის სისტემაში (PolarRES).
*2021–2024: Erasmus+ KA2: ღია პრაქტიკა, გამჭვირვალობა და მთლიანობა თანამედროვე აკადემიისთვის (OPTIMA) (618940-EPP-1-2020-1-UA-EPPKA2-CBHE-JP).
*2021–2023: Enviro-PEEX(Plus) ECMWF-ზე: კვლევა და განვითარება ინტეგრირებული მეტეოროლოგიისთვის – ატმოსფერული შემადგენლობის მულტი-მასშტაბები და პროცესების მოდელირება პან-ევრაზიული ექსპერიმენტისთვის (PEEX) ამინდის, ჰაერის ხარისხისა და კლიმატის აპლიკაციებისთვის. UHMI ამოცანების კოორდინატორი, რომლებიც ეძღვნება დაბინძურების შემთხვევების შესწავლას და მიწათსარგებლობის ცვლილების მოდელირებას.
*2013–2022: UNFCCC-ის ფარგლებში უკრაინის მე-3, მე-4, მე-5 და მე-6 ეროვნული შეტყობინების თანაავტორი, ნაწილი უკრაინისთვის კლიმატის ცვლილების შესაძლო სცენარების შესახებ; ეროვნული ფოკალური წერტილის მიერ ყოველწლიურად დასახელებული, როგორც უკრაინის მთავრობის წარმომადგენელი IPCC-ის სესიებზე 2013 წლიდან.

სვიტლანა კრაკოვსკა გამორჩეული მოღვაწეა უკრაინული და საერთაშორისო კლიმატის მეცნიერების სფეროში. მის მიერ შექმნილი კვლევები და პუბლიკაციები ფართოდ გამოიყენება კლიმატის ცვლილების სფეროში გადაწყვეტილებების მიღებისას. კრაკოვსკა იყო ერთ-ერთი პირველი უკრაინელი მეცნიერი, რომელმაც ხაზი გაუსვა კლიმატის ცვლილების უსაფრთხოების ასპექტებს და მის კავშირს გეოპოლიტიკურ კონფლიქტებთან.
რუსეთის უკრაინაში ფართომასშტაბიანი შეჭრის დროს, 2022 წლის თებერვალში, კრაკოვსკამ გააკეთა მნიშვნელოვანი განცხადება, რომელშიც მან დააკავშირა ერთმანეთთან რუსეთის აგრესია და წიაღისეული საწვავის გამოყენებაზე დამოკიდებულება. ეს განცხადება ფართოდ გავრცელდა საერთაშორისო მედიაში და გახდა მნიშვნელოვანი წვლილი დისკუსიაში ენერგეტიკული უსაფრთხოებისა და კლიმატის ცვლილების შესახებ.
კრაკოვსკას მოღვაწეობა გასცდა წმინდა მეცნიერულ საქმიანობას. იგი აქტიურად მონაწილეობს პოლიტიკის შემუშავებაში, საგანმანათლებლო ღონისძიებებში და საზოგადოებრივ საქმიანობაში, რათა ხელი შეუწყოს კლიმატის ცვლილების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას უკრაინაში. მისი მუშაობა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უკრაინის ეროვნული კლიმატის პოლიტიკის შემუშავებაში და ქვეყნის საერთაშორისო კლიმატის ვალდებულებების შესრულებაში.
2023 წლიდან კრაკოვსკა აქტიურად მონაწილეობს უკრაინის პოსტსაომარი აღდგენის გეგმების შემუშავებაში, განსაკუთრებულ აქცენტს აკეთებს „მწვანე აღდგენაზე“ და მდგრადი განვითარების პრინციპებზე. მისი ხედვით, უკრაინის აღდგენა უნდა გახდეს შესაძლებლობა ქვეყნის ეკონომიკის დეკარბონიზაციისთვის და კლიმატის ცვლილებისადმი მდგრადობის გაზრდისთვის.

## ჯილდოები და მიღწევები
* პრინცესა ოლგას ორდენი მე-3 ხარისხის (2021)— *ანტარქტიდაში სამეცნიერო საქმიანობაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისთვის და უკრაინის ანტარქტიდის სადგურის „აკადემიკ ვერნადსკის“ 25 წლის იუბილესთან დაკავშირებით*.

*2022 წელს, ჟურნალ „Nature“-ის მიხედვით, სვიტლანა კრაკოვსკა მსოფლიოს 10 ყველაზე გავლენიანი მეცნიერის სიაში შეიყვანეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Українська науковиця потрапила в рейтинг найвпливовіших вчених-2022// Українська правда, 16 грудня 2022 року, автор&nbsp;— Анна Осадча, Процитовано 16 грудня 2022 року
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი კლიმატოლოგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები