ჯერომ ბრუნერი

**ჯერომ სეიმურ ბრუნერი**  (დ. 1 ოქტომბერი, 1915 –  გ. 5 ივნისი,  2016) — ამერიკელი ფსიქოლოგი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ადამიანის კოგნიტურ ფსიქოლოგიაში და კოგნიტური სწავლების თეორიაში. იგი კვლევებს აწარმოებდა ჰარვარდის, ოქსფორდის და ნიუ-იორკის უნივერსიტეტებში. 2002 წელს ჩატარებული გამოკითხვის შედეგად, ბრუნერი *XX საუკუნის ყველაზე ხშირად ციტირებად ფსიქოლოგთა* ჩამონათვალში 28-ე ადგილს იკავებს.

## განათლება და ადრეული ცხოვრება 
ბრუნერი დაიბადა ბრმა (კატარაქტის გამო), 1915 წლის 1 ოქტომბერს, ნიუ–იორკში, ჰერმან და როუზ ბრუნერების ოჯახში, რომლებიც იყვნენ პოლონელი ებრაელი ემიგრანტები.  2 წლის ასაკში გაკეთებულმა ოპერაციამ აღუდგინა მხედველობა. მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ფსიქოლოგიაში 1937 წელს დიუკის უნივერსიტეტიდან, ხოლო 1939 წელს განაგრძო მაგისტრის ხარისხისათვის სწავლა ფსიქოლოგიაში, შემდეგ კი 1941 წელს ფსიქოლოგიის დოქტორის წოდება მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტიდან. 1939 წელს ბრუნერმა გამოაქვეყნა თავისი პირველი ფსიქოლოგიური სტატია თიმუსის ექსტრაქტის გავლენის შესახებ მდედრი ვირთხების სექსუალურ ქცევაზე. მეორე მსოფლიო ომის დროს ბრუნერი მსახურობდა უზენაესი შტაბის მოკავშირეთა საექსპედიციო ძალის კომიტეტის ფსიქოლოგთა სამმართველოზე გენერალ დუაიტ ეიზენჰაუერის დაქვემდებარებაში და იკვლევდა სოციალურ-ფსიქოლოგიურ ფენომენებს.  

## კარიერა და კვლევა 
1945 წელს ბრუნერი დაბრუნდა ჰარვარდში, როგორც ფსიქოლოგიის პროფესორი და მთლიანად იყო ჩაბმული კვლევაში, რომელიც ეხებოდა კოგნიტურ ფსიქოლოგიასა და საგანმანათლებლო ფსიქოლოგიას. 1972 წელს, ბრუნერმა დატოვა ჰარვარდი, რათა ესწავლებინა გაერთიანებული სამეფოს ოქსფორდის უნივერსიტეტში. იგი შეერთებულ შტატებში დაბრუნდა 1980 წელს, რათა გაეგრძელებინა კვლევა განვითარების ფსიქოლოგიაში. 1991 წელს ბრუნერი შეუერთდა ნიუ-იორკის უნივერსიტეტს (NYU), სადაც ასწავლიდა, ძირითადად, იურიდიულ სკოლაში. 

როგორც  ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის დამხმარე პროფესორმა, ბრუნერმა შეისწავლა, თუ როგორ მოქმედებდა ფსიქოლოგია იურიდიულ პრაქტიკაზე. მისი კარიერის განმავლობაში ბრუნერს მიენიჭა საპატიო დოქტორის წოდება  იელის უნივერსიტეტში, კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ახალ სკოლაში, სორბონში და იყო ამერიკული ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის თანამშრომელი. ის 2015 წლის ოქტომბერში 100 წლის გახდა  და გარდაიცვალა 2016 წლის 5 ივნისს.   

### კოგნიტური ფსიქოლოგია 
ბრუნერი არის კოგნიტური ფსიქოლოგიის ერთ–ერთი პიონერი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 

1947 წელს, ბრუნერმა გამოაქვეყნა მისი ნაშრომი „მნიშვნელობა და საჭიროება, როგორც ორგანიზების ფაქტორები აღქმაში.“ 

### განათლების ფსიქოლოგია 
ჰარვარდში მოღვაწეობის დროს ბრუნერმა გამოაქვეყნა ნამუშევრების სერია მიმდინარე განათლების სისტემების შეფასებისა და განათლების გაუმჯობესების გზების შესახებ. 1961 წელს მან გამოსცა წიგნი „განათლების პროცესი“. ბრუნერი იყო პრეზიდენტის სამეცნიერო საკონსულტაციო კომიტეტის საგანმანათლებლო კოლეგიის წევრი ჯონ კენედისა და ლინდონ ჯონსონის პრეზიდენტობის დროს. მისი ზოგადი მოსაზრებით, განათლება მხოლოდ ფაქტების დამახსოვრებაზე არ უნდა იყოს ორიენტირებული. 1964–1996 წლებში ბრუნერი ცდილობდა, შეემუშავებინა საგანმანათლებლო სისტემის სრული სასწავლო გეგმა, რომელიც დააკმაყოფილებდა მოსწავლეების საჭიროებებს სამი ძირითადი მიმართულებით, რომელსაც მან უწოდა „ადამიანი: სასწავლო კურსი“. ბრუნერს სურდა შეექმნა საგანმანათლებლო გარემო, რომელიც ფოკუსირებული იქნებოდა სამ საკითხზე: (1) რა იყო ადამიანებში გამორჩეულად ადამიანური, (2) როგორ მიიღეს ეს ადამიანებმა და (3) როგორ შეიძლება გახდნენ უფრო მეტად ადამიანურები. ბრუნერზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა რეჯო-ემილიას სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებებში 1995 წელს ვიზიტმა და მათთან თანამშრომლობითი ურთიერთობა დაამყარა საერთაშორისო სისტემების გაუმჯობესების მიზნით. არანაკლებ მნიშვნელოვანი იყო ურთიერთობა იტალიის განათლების სამინისტროსთან, რომელმაც ოფიციალურად აღიარა ამ ინოვაციური გამოცდილების მნიშვნელობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Video interview
* 50th anniversary event of Bruner's The Process of Education. April 27, 2011. Bruner's talk at 1:54:00 on YouTube
* Biographical Memoir by Howard Gardner for *Proceedings of the American Philosophical Society* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:ნიუ-იორკელი მწერლები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები