open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გივი მიქაძე

**გივი მიქაძე** (დ. 1924 — გ. 2008) — ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
გივი მიქაძე დაიბადა 1924 წელს. იყო ქართული ლიტერატურის გამორჩეული მკვლევარი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს დამსახურებული პედაგოგი. 

პროფესორი გივი მიქაძე 20-მდე წიგნისა და 300-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია. მისი მეუღლე იყო ლალი პატარაია, დიმიტრი ყიფიანის მე-5 თაობის შთამომავალი.

გივი მიქაძე გარდაიცვალა 2008 წელს, დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა 
* თამარ მიქაძე, სოფიო ისაკაძე. დიმიტრი ყიფიანი და მისი შთამომავალნი. გამომცემლობა ,,სპეკალი", თბილისი, 2016, გვ. 138.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
გ
გაერთიანებული სამეფოს გასვლა ევროკავშირიდან

მინი|გაერთიანებული სამეფო და ევროკავშირი
**გაერთიანებული სამეფოს ევროკავშირიდან გასვლა** (შემოკლებული ფორმით ხშირად ცნობილი როგორც **ბრექსიტი**) — პოლიტიკური მიზანი, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს ევროპის კავშირში შესვლის დღიდან, გარკვეული ადამიანების და პოლიტიკური პარტიების ინტერესებს წარმოადგენდა. ევროკავშირის 50-ე მუხლის თანახმად, ევროკავშირიდან გასვლის უფლება არის ევროკავშირის წევრი თითოეული ქვეყნის უფლება.

1975 წელს რეფერენდუმი ჩატარდა ქვეყნის ევროპულ ეკონომიკურ თამაეგობრობაში წევრობის შესახებ. ევროპული თანამეგობრობა, მოგვიანებით ცნობილი გახდა, როგორც ევროკავშირი. რეფერენდუმის შედეგების თანახმად ქვეყანა განაგრძობდა ევროპული თანამეგობრობის წევრობას.

2016 წლის 23 ივნისს, ბრიტანელი ამომრჩევლები ამ კითხვის ქვეშ ისევ დიდი ბრიტანეთის ევროკავშირის წევრობაზე გამართულ რეფერენდუმში აღმოჩდნენ. რეფერენდუმი პარლამენტის მიერ იყო ორგანიზებული. მისი შედეგების თანახმად ბრიტანეთს უნდა დაეტოვებინა ევროკავშირი, თუმცა შედეგები ისევ პარლამენტის მიერ უნდა იქნეს რატიფიცირებული.

## წინარეისტორია 
ბრიტანეთს ხელი არ მოუწერია რომის ხელშეკრულებისთვის, რომლის თანახმადაც 1957 წელს საფუძველი დაედო ევროპის ეკონომიკური გაერთიანების შექმნას. ქვეყანამ წევრობის უფლების მოთხოვნა 1963 და 1967 წლებში გააგზავნა, თუმცა ორივე განაცხადს ვეტო საფრანგეთის პრეზიდენტმა, შარლ დე გოლმა დაადო. მისი აზრით, ბრიტანეთი შეუთავსებელი იყო ევროპის კავშირთან თავისი ეკონომიკის რიგი ასპექტების გამო.

მას შემდეგ, რაც დე გოლმა დატოვა საფრანგეთის პრეზიდენტის თანამდებობა, ბრიტანეთმა ისევ გაგზავნა წევრობის მესამე მოთხოვნა, რომელიც წარმატებული აღმოჩნდა. 1973 წლის 1 იანვარს დიდი ბრიტანეთი გაწევრიანდა ევროპის ეკონომიკურ კავშირში.

## 1975 წლის რეფერენდუმი 
1975 წლის 6 იანვარს ამომრჩეველების კითხვაზე: „ფიქრობთ თუ არა, რომ დიდი ბრიტანეთი უნდა დარჩეს ევროპის ეკონომიკურ გაერთიანებაში?“ - ბრიტანეთის საარჩევნო ოლქებში პასუხის უმრავლესობა გაერთიანებაში დარჩენის მომხრე იყო. წევრობას ასევე მხარს უჭერდა ბრიტანეთის ძირითადი პოლიტიკური პარტიები და წამყვანი პრესა.

## 2016 წლის რეფერენდუმი 
2012 წელს, პრემიერ-მინისტრმა დეივიდ კამერონმა უარი განაცხადა ბრიტანეთის ევროკავშირიდან გასვლის შესახებ ჩასატარებელ რეფერენდუმზე, მაგრამ შესთავაზა შესაძლო სამომავლო რეფერენდუმის იდეა, იმისათვის რომ გაეზომათ საზოგადოების მხარდაჭერა.

### საზოგადოებრივი აზრი 
მინი|საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვა, რეფერენდუმის ჩატარების შესახებ.
საზოგადოებირვი აზრი, დიდი ბრიტანეთის ევროკავშირში დარჩენის ან გასვლის შესახებ მუდმივად იცვლებოდა. 2015 წლის ანალიზით ახალგაზრდა ამომრჩევლების უმრავლესობა მხარს უჭერდა ევროკავშირის წევრობას, ხოლო უფროსი თაობის წარმომადგენლები კი გასვლის მხარდაჭერები იყვნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Early Parliamentary General Election Bill 2019-20, Progress in Parliament 
* UK government's Brexit information
* UK government's official negotiation documents
* European Parliament – Brexit impact studies
* *Legal Effect of the Protocol on Ireland/Northern Ireland*, Attorney General's advice to Prime Minister, 13 November 2018

## სქოლიო 
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პოლიტიკა
Sinclair User

***Sinclair User*** (შემოკლებით ***SU***) — კომპიუტერული და ვიდეო თამაშების ჟურნალი, რომელიც ძირითადად ეძღვნებოდა Sinclair Research-ის მიერ შემუშავებულ სახლის კომპიუტერებს, განსაკუთრებით კი — ZX Spectrum-ს. (ასევე მოiცავდა არკადულ თამაშებს). თავდაპირველად გამოსცემდა კომპანია ECCP Publications, ხოლო მოგვიანებით EMAP. გამოდიოდა დიდ ბრიტანეთში 1982-1993 წლებში. სულ გამოიცა 134 ნომერი. მსგავსად სხვა ჟურნალებისა, *Sinclair User* მოიცავდა ვიდეო თამაშების მიმოხილვებს, პრევიუებს, სიახლეებს, რჩევებს, მკითხველთა წერილებს და ა.შ.

1992 არპრილის თვეში ჟურნალი *CRASH* შეისყიდა ბრიტანლულმა მედია კომპანია EMAP-მა და ორი ჟურნალი *CRASH* და *Sinclair User* ფორმალურად გაერთიანდა ერთში, თუმცა ამ ქმედებამ განაპირობა ის, რომ *Sinclair*-ის რამდენიმე ნომრის გარეკანზე ფიგურირებდა *CRASH*-ის ლოგო.

აშშ-ში გამოიცემოდა ჟურნალის სპინოფ ვერსია *Timex Sinclair User*, თუმცა ჟურნალმა მალევე შეწყვიტა არსებობა.

## იხილეთ აგრეთვე
*CRASH*
**Your Sinclair*
**Sinclair Programs*

## რესურსები ინტერნეტში
*SUMO  — *Sinclair User Magazine Online*, an unofficial online archive of the *Sinclair User*
*[ftp://ftp.worldofspectrum.org/pub/sinclair/magazines/SinclairUser/SinclairUserViewer.html Sinclair User @ WOS] — Images of scanned pages of *Sinclair User* at World of Spectrum
*Mag-Slag — A humorous analysis of a typical *Sinclair User'' review.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული ვიდეო თამაშების ჟურნალები
კატეგორია:გაუქმებული ბრიტანული კომპიუტერული ჟურნალები
კატეგორია:ZX Pectrum-ის ჟურნალები
კატეგორია:1982 წელს დაარსებული ჟურნალები
კატეგორია:1993 წელს გაუქმებული ჟურნალები
კატეგორია:ყოველთვიური ბრიტანული ჟურნალები
ელისაბედ ყიფიანი

**ელისაბედ (ვეტა) ყიფიანი** (დ. 1876  — გ. 1943) — ქართველი პედაგოგი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის დიმიტრი ყიფიანის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
ელისაბედ (ვეტა) ნიკოლოზის ასული ყიფიანი დაიბადა 1876 წელს ნიკოლოზ ყიფიანისა და ანასტასია (ტასო) ერისთავის ოჯახში. იგი მათი უფროსი ქალიშვილი იყო. ვეტასა და მის დებზე (ნინო ყიფიანი და ბარბარე ყიფიანი) ერთხანს მზრულველობა ითავა პაპამ, დიმიტრი ყიფიანმა, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწემ.

ელისაბედ ყიფიანი ღვაწლმოსილი პედაგოგი იყო. იგი რუსულ ენასა და ლიტერატურას ასწავლიდა თბილისის სკოლებში. მისი მეუღლე იყო ბოქაული გაბრიელ სულხანიშვილი.

## ლიტერატურა 
* თამარ მიქაძე, სოფიო ისაკაძე. დიმიტრი ყიფიანი და მისი შთამომავალნი. გამომცემლობა ,,სპეკალი", თბილისი, 2016, გვ. 68.

კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
ელისაბედ
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
ზაქირ კარალოვი

**ზაქირ ბაქირ ოღლუ კარალოვი** (; დ. 13 იანვარი 1956, ორმაშენი, დმანისი, საქართველო) — საქართველოში დაბადებული აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი, რომელიც 2000-2020 წლებში აზერბაიჯანის მთავარი პროკურორი იყო. კარალოვი არის პარტია ახალი აზერბაიჯანი წევრი, რომელიც აზერბაიჯანის მმართველი პარტიაა. მთავარი პროკურორის თანამდებობაზე 20 წელი გაატარა. მანამდე მუშაობდა განჯის მთავარ პროკურორად. 

## ბიოგრაფია 
კარალოვი დაიბადა 1956 წლის 13 იანვარსს დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორმაშენში. დაწყებითი განათლება მიიღო ქალაქ დმანისის რუსულენოვან საჯარო სკოლაში. 1979 წელს დაასრულა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და დაიწყო მუშაობა პროკურატურაში. 1981 წელს ბაქოს *საბაილის* რაიონის პროკურორის თანაშემწედ და 1981-2000 წლებში აზერბაიჯანის მთავარ პროკურატურაში მუშაობდა. 2000 წლის 25 აპრილიდან 2020 წლის 1 მაისამდე აზერბაიჯანის მთავარი პროკურორი. პროკურორთა საერთაშორისო ასოციაციის წევრია.

დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი.

## კარიერა 
2005 წელს, კარალოვმა მან დაადანაშაულა საპარლამენტო ოპოზიცია შეთქმულებაში, რა დროსაც იგი განაცხადა და გააფრთხილა, რომ სომხეთის მიერ მხარდაჭერილი მთავრობის ოპონენტები ამზადებენ შეთქმულებას აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის წინააღმდეგ.

2007 წელს, მთავარი პროკურორის რანგში, კარალოვი თავისი განცხადებებით იცავდა ჟურნალისტ ეინულა ფატულაევის დაპატიმრებას. ის აცხადებდა, რომ იგი ირანის დაფინანსებით ტერორისტულ საქმიანობას ეწეოდა აზერბაიჯანის მთავრობის წინააღმდეგ. მან განაცხადა, რომ ფატულაევის დაკავება და დაპატიმრება არ უნდა იყოს აღქმული, როგორც ნიშანი იმისა, რომ აზერბაიჯანი არ იცავს პრესის თავისუფლებას.

კარალოვი, 2009 წლის საკანონმდებლო ცვლილებით ისარგებლა, რომელიც მოხსნა შეზღუდვები მთავარი პროკურორის ვადებთან დაკავშირებული.

2011 წელს, კარალოვმა განაცხადა, რომ მისი უწყება მიიღებს ზომებს ხელისუფლების წარმომადგენლების წინააღმდეგ, რომლებიც ეჭვმიტანილნი არიან კორუფციასა და მექრთამეობაში. "იმისათვის, რომ მოვითხოვოთ იგივე დამოკიდებულება სხვებისგან და გვქონდეს მორალური უფლება კორუმპირებული ჩინოვნიკების საქმიანობის გამოძიების, ჩვენ უნდა დავიწყოთ ბრძოლა კორუფციის წინააღმდეგ საკუთარი თავიდან" – დასძინა მან, რა დროსაც გააკრიტიკა "მდიდრული ცხოვრება" ზოგიერთი აზერბაიჯანელი ჩინოვნიკის.

მას შემდეგ, რაც 2011 წელს დაიწყო პროტესტები აზერბაიჯანის მთავრობის წინააღმდეგ, კარალოვმა პირობა დადო, რომ "ჩაახშობდა" აქციებს და არ მისცემდა უფლებას იმისა, რაც მოხდა "სხვა ქვეყნებში". სავარაუდოდ მან ამით მიანიშნა ეგვიპტის, ლიბიის და ტუნისის მოვლენებზე. აპრილის დაგეგმილი აქციის წინ, კარალოვმა დაადანაშაულა ოპოზიციის ლიდერები ალი ქარიმლი და ისა გამბარი, რომლებიც მისი (კარალოვის) განცხადებით ასრულებდნენ უცხო ქვეყნების მითითებებს და დაიბარა ორივე ლიდერი დაკითხვაზე, რის შემდეგაც ისინი გაათავისუფლა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს აზერბაიჯანელები
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იფექ სოილუ

**იფექ სოილუ** (; დ. 15 აპრილი, 1996, ადანა, თურქეთი) — თურქი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი 151-ე ჩოგანი.

სოილუს წყვილებში WTA-ის 3 ტურნირი აქვს კარიერაში მოგებული, მათ შორის WTA-ის ელიტ ტროფი 2016 წელს. 2014 წელს შვეიცარიელ ჯილ ტაიხმანთან ერთად, თურქმა ჩოგბურთელმა აშშ-ის ღია პირველობის ახალგაზრდული ტურნირი მოიგო წყვილებში. ერთეულებში სოილუს საუკეთესო შედეგია ITF-ის 8 ტურნირის მოგება. 2016 წლის 31 ოქტომბერს, მან ერთეულთა რეიტინგში 151-ე ადგილი დაიკავა და კარიერაში საუკეთესო შედეგს მიაღწია.

სოილუ თურქეთის ფედერაციის თასის ნაკრების წევრია, სადაც მას 13 მოგება და 8 წაგება აქვს.

## WTA-ის ტურნირების ფინალები 
### წყვილები (3–0) 
|

|}

### WTA-ის 125K სერიების ფინალები 
#### წყვილები (0–1) 
## ITF-ის ქალთა ტურნირების ფინალები 
### ერთეულები: 16 (8–8) 
|

|}

### წყვილები: 24 (14–10) 
|

|}

## ახალგაზრდული დიდი სლემის ფინალები 
### გოგონათა წყვილები 
## რესურსები ინტერნეტში
*  
* 
* 
* სოილუ WTA-ს ოფიციალურ საიტზე
* სოილუ ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* სოილუ ფედერაციის თასის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქი ქალი ჩოგბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოთახი (2015 წლის ფილმი)

**„ოთახი“** () — 2015 წლის ბრიტანულ-ამერიკელ-კანადურ-ირლანდიური დამოუკიდებელი კინოფილმი, რომლის რეჟისორია ლენი აბრაჰამსონი. ფილმის სცენარი დაწერა ემა დონიხიუმ იმავე სახელწოდების ნოველის მიხედვით. ფილმის ვარსკვლავები არიან: ბრი ლარსონი, ჯეიკობ ტრემბლი, ჯოან ალენი, შონ ბრიჯერსი და უილიამ მეისი. 

დახურულ სივრცეში შვიდწლიანი ტყვეობის შემდეგ ქალი (ლარსონი) და მისი 5 წლის ბიჭი (ტრემბლი) საბოლოოდ მოიპოვებენ თავისუფლებას, მას შემდეგ რაც მის ვაჟი პირველად ნახავს გარესამყაროს. „ოთახის“ პრემიერა შედგა 2015 წლის 4 სექტემბერს ტელურაიდის კინოფესტივალზე და შეზღუდულად იყო გამოშვებული აშშ-ში 2015 წლის 16 ოქტომებრს. ლარსონმა მოიგო სხვადასხვა ჯილდო, მათ შორის ოსკარი, BAFTA, ოქროს გლობუსი და გილდიის ჯილდო. 

„ოთახი“ ასევე წარდგენილი იყო ოსკარის 3 ნომინაციაზე, მათ შორის: საუკეთესო სურათისთვის და საუკეთესო რეჟისორისთვის.

## სიუჟეტი 
24 წლის ჯოი და მისი 5 წლის ვაჟი ჯეკი ცხოვრობენ საცოდავ ფარდულში აკრონში (ოჰაიო), რომელსაც ეძახიან ოთახს. ისინი იზიარებენ ერთ საწოლს, საპირფარეშოს, აბაზანას, ტელევიზორს და ღარიბულ სამზარეულოს. ერთადერთი ფანჯარა ოთახში მინის სახურავია, ყველაფერს ჯეკი თავის სახელს ეძახის. ისინი არიან კაცის ტყვეები, რომელსაც მოხუც ნიკს ეძახიან და ის ჯეკის ბიოლოგიური მამაა. მან ჯოი გაიტაცა 7 წლის წინ და აუპატიურებს მას, როცა ჯეკს კარადაში სძინავს. ჯოი ცდილობს ოპტიმისტურად იყოს განწყობილი მისი შვილისთვის მაგრამ იტანჯება ცუდი კვების გამო და ხანდახან სძლევს დეპრესია. ის არწმუნებს ჯეკს რომ მხოლოდ ოთახი და მისი შემადგენელი ნაწილებია ნამდვილი. და დანარჩენი სამყარო მხოლოდ ტელევიზორში არსებობს.

მოხუცი ნიკი ეუბნება ჯოის, რომ დაკარგა სამსახური და ემუქრება, რომ შეიძლება ვეღარ შეძლოს მათი მომარაგება მომავალში. ერთ ღამეს, ჯეკი დაძლია ცნობისმოყვარეობამ, გამოვიდა თავისი კარადიდან, როცა მოხუც ნიკს ეძინა დედამისთან ერთად საწოლში. ჯოი შეშინებული იყო როცა გაიღვიძა და დაინახა მისი რეაქცია. ის ნიკს დაარტყამს, ნიკი კი დასასჯელად გათბობას გამოურთავს მათ. ჯოი გადაწყვეტს, რომ მოუყვეს ჯეკს გარესამყაროს შესახებ. ჯეკს თავიდან არ სჯერა და თან ცნობისმოყვარეობა იპყრობს. ჯოი ცდილობს ნიკის მოტყუებას, არწმუნებს მას, რომ ჯეკს ცხელება აქვს, იმ იმედით რომ წაიყვანს საავადმყოფოში, სადაც ჯეკს შესაძლებლობა ექნება შეატყობინოს სხვებს მათი მდგომარეობა. მაგრამ მოხუცი ნიკი დაპირდება მომდევნო დღეს ანტიბიოტიკების მოტანას.

ჯოი გაახვევს ჯეკს ხალიჩაში და თხოვს მას ითამაშოს მკვდრის როლი იმ იმედით, რომ ნიკი გაიყვანს მას ოთახიდან. ნიკი მოათავსებს ჯეკს სატვირთო მანქანაში. ჯეკი თავდაპირველად შეძრწუნებულია, შემდეგ გადმოხტება და გამვლელის ყურადღებას მიიპყრობს. პოლიცია გადაარჩენს მას და ჯოის და წაიყვანს მათ საავადმყოფოში.

ოჯახში დაბრუნების შემდეგ ჯოი გაარკვევს, რომ მისი მშობლები დაშორდნენ და დედამის ახალი პარტნიორი ჰყავს ლეო. კეკი და ჯოი მისი ბავშვობის სახლში დაბრუნდებიან. ჯოის მამა ვერ მიიღებს ჯეკს და დატოვებს მათ. ჯეკს უჭირს ახალ გარემოსთან შეგუება და გამოხატავს ოთახში დაბრუნების სურვილს. ჯოი იტანჯება შფოთვით და დეპრესიით, ის არ მიდის ექიმთან და დედამისზე არის გაბრაზებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2015 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:კანადური ფილმები
კატეგორია:ირლანდიური ფილმები
კატეგორია:ლენი აბრაჰამსონის ფილმები
მურმან ლომთათიძე

**მურმან ალექსანდრეს-ძე ლომთათიძე** (დ. 2 დეკემბერი, 1929, ქუთაისი, საქართველოს სსრ — გ. 27 სექტემბერი, 2006, საქართველო) — საბჭოთა და ქართველი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1980). 

## ბიოგრაფია
1945-1949 წლებში ქუთაისის ხალხური ცეკვის სახელმწიფო აკადემიურ ანსამბლში, ხოლო 1949-1955 წლებში კი საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო დამსახურებულ ანსამბლში გამოდიოდა როგორც სოლისტი-მოცეკვავე. 1955-1962 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა საქართველოს ლენინური კომკავშირის სახელობის ქუთაისის ახალგაზრდობის ხალხური ცეკვის ანსამბლს. 1962-1968 წლებში იყო თბილისის მაუდ-კამვოლის კომბინატის, „საბჭოთა საქართველოს“ ქორეოგრაფიულ ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1968-1974 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსების სამმართველოს სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლ „სინათლის“ მთავარი ქორეოგრაფი. 1974-2000 წლებში საქართველოს პროფკავშირების კულტურის სახლის მთავარი ქორეოგრაფი და სახელმწიფო ქორეოგრაფიული ანსამბლ „თბილისის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი. 

მურმან ლომთათიძეს დადგმული აქვს ცეკვები ოპერებში „დაისი“ და „ქეთო და კოტე“ (ქუთაისის ოპერის თეატრი), „მინდია“ (მინსკის ოპერისა და ბალეტის თეატრი და ტარტუს „ვანემუინეს“ აკადემიურ თეატრი), მულტფილმებში „საზამთრო“, „კომბლე“ და სხვა. ასევე დადგმული აქვს ერთმოქმედებიანი სპექტაკლი-კონცერტი „საგალობელი თბილისს“. 

მის ანსამბლებს, სხვადასხვა დროს, მიღებული აქვთ მონაწილეობა მრავალ ქართულ მხატვრულ ფილმებში. თვითონ მურმან ლომთათიძე, როგორც მსახიობი გადაღებულია ლერი სიხარულიძის ორ მხატვრულ ფილმში - „უსასრულობა“ (1971) და „ინდი-მინდი“ (1977).

საქართველოს ქორეოგრაფთა კავშირის შექმნის დღიდან მის გარდაცვალებამდე იყო ქორეოგრაფთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე.

მურმან ლომთათიძე 2006 წლის 27 სექტემბერს გარდაიცვალა. 2016 წელს, ქუთაისში, მისი საცხოვრებელი სახლის კედელზე მემორიალური დაფა გაიხსნა.

## ჯილდოები და აღიარება
*1967 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
* 1970 — საქართველოს კომკავშირის პრემია
* 1972 — მონღოლეთის რევოლუციის ორდენი
* 1980 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1994 — ღირსების მედალი
* 1997 — ღირსების ორდენი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები
კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
სახელმწიფო ხალხისთვის

**სახელმწიფო ხალხისთვის** — პოლიტიკური პარტია საქართველოში, რომლის დამაარსებელი არის ცნობილი საოპერო ბანი პაატა ბურჭულაძე.

2016 წელს პარტია მონაწილეობდა იმავე წლის საპარლამენტო არჩევნებში. არჩევნებში პარტიამ ვერ გადალახა 5%-იანი ბარიერი და პარლამენტის მიღმა დარჩა. 

2018 წლის 15 ივლისს პარტიამ ერთიან ნაციონალურ მოძრაობასთან, ახალ საქართველოსთან, ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიასთან, ევროპელ დემოკრატებთან, ახალი საქართველოსთვისთან, ქრისტიან-კონსერვატიულ პარტიასთან, სამოქალაქო ალიანსი თავისუფლებისთვისთან და საქართველო ლიდერთა შორისთან ერთად დააფუძნა კოალიცია ძალა ერთობაშია, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო იმავე წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. კოალიციის კანდიდატი „ნაციონალური მოძრაობის“ წევრი გრიგოლ ვაშაძე იყო, რომელმაც მეორე ადგილი დაიკავა. 

კოალიციამ მიიღო მონაწილეობა 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებშიც, სადაც მონაწილეობდა, როგორც საერთო ბლოკი. კოალიციამ პარლამენტში 36 დეპუტატი გაიყვანა, მათ შორის არიან „სახელმწიფო ხალხისთვის“ წევრებიც. 2024 წლის 3 ივნისს ცნობილი გახდა, რომ პარტიამ ხელი მოაწერა საქართველოს პრეზიდენტის, სალომე ზურაბიშვილის მიერ შექმნილ „ქართულ ქარტიას“.

## შედეგები არჩევნებში 
### საპარლამენტო 
### ადგილობრივი 
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური Facebook-გვერდი

კატეგორია:კონსერვატიული პარტიები საქართველოში
კატეგორია:2016 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
საქართველოს აზერბაიჯანელთა სია

აქ ჩამოთვლილია წარმოშობით **საქართველოს აზერბაიჯანელები**, რომლებსაც განსაკუთრებული როლი უკავიათ საზოგადოებაში.

## ხელოვნება 
## პოლიტიკოსები 
## სამხედრო 
## სპორტი 
## მეცნიერები 
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს აზერბაიჯანელები
სალთუკიდები

**სალთუკიდები** ან **სალთუქიდები** () — დინასტია, რომელიც დღევანდელი ერზურუმის ტერიტორიაზე, 1071 წელს, მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ ანატოლიის ერთ-ერთ ბეილიქს განაგებდა. ბეილიქი თურქმანული წარმოშობის ემირ სალთუკმა შექმნა, რომელიც თურქ-სელჩუკების ლიდერის, ალფ-არსლანის მხედართმთავარი იყო. ბეილიქი ხშირად საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ ყარსის რეგიონის დასაპყრობად იბრძოდა. ბეილიქის ცენტრი, ქალაქი ერზურუმი 1077-1079 წლებში ბიზანტიის იმპერიას ჰქონდა დაპყრობილი, 1184 წელს კი საქართველოს სამეფოს ლაშქარმა, გიორგი III-ის მეთაურობით ალყა შეამოარტყა მას. თავისი ძლიერების პერიოდში, ბეილიქი დღევადნელი ერზურუმისა და ბაიბურთის მთლიან ტერიტორიას, ერზინჯანის აღმოსავლეთ მხარეს, ყარსის დიდ ნაწილს და ასევე, აღრისა და მუშის ჩრდილოეთ მხარეს მოიცავდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ანატოლიის ბეილიქები
კატეგორია:თურქული დინასტიები
ართუქიდები

**ართუქიდები** ან **ართუქიდების დინასტია** () — თურქმანული დინასტია, რომელიც XI-XII საუკუნეებში, აღმოსავლეთ ანატოლიას და მესოპოტამიის ჩრდილოეთ ნაწილს განაგებდნენ.

## ისტორია 
მინი|ქალაქ დიაქბაქირის ციხესიმაგრე.
დინასტია ართუქ ბეგმა, მალიქ შაჰის და შემდგომში დამასკოს სელჩუკი მმართველის ტუტუშ I-ის ერთ-ერთმა გენერალმა დააარსა. ტუტუშ I-მა ართუქი 1086 წელს იერუსალიმის მმართველად დანიშნა, ის 1091 წელს გარდაიცვალა. 1098 წელს, მისი შვილები სოქმენი და ილღაზი იერუსალიმიდან გააძევეს. ისინი ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში გამაგრდნენ, სადაც სელჩუკთა სულთნებს დაუპირისპირდნენ. სოქმენი მარდინის ბეგი გახდა, ხოლო ილღაზი კი 1118 წელს ალეპოს მმართველი გახდა. 1119 წელს ილღაზმა „სისხლიანი ველის ბრძოლაში“ ანტიოქიის სამთავრო დაამარცხა.

1121 წელს, სელჩუკ-ართუქიდული ალიანსი, მეჰმედ I-ის და ილღაზის მეთაურობით, დიდგორის ბრძოლაში საქართველოს სამეფოს წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლაში დაამარცხდნენ. ილღაზი 1122 წელს გარდაიცვალა, თუმცა მისი შვილიშვილი ბალაკი, ჯერ კიდევ ნომინალურად აკონტროლებდა ალეპოს, რეალურად ქალაქს იბნ ალ-ხაშშაბი განაგებდა. ალ-ხაშაბი 1125 წელს მოკლეს და ალეპო მოსულის მმართველმა დაიკავა. ბალაკის სიკვდილის შემდეგ ართუქიდების ბეილიქი ჰარპუტის, ჰასანკეფის და მარდინის მცირე ბეილიქებად დაყო. სოქმენის შვილი, ჰასანკეფის მმართველი დავუდ ბეგი 1144 წელს გარდაიცვალა და მისი მემკვიდრეობა მის შვილს კარა ასლანს გადაეცა. კარა ასლანი, მოსულის წინააღმდეგ, ედესას მმართველი ჟოსლენ II-ის მოკავშრე გახდა. ედესა 1144 წელს მოსულის მმართველმა დაიკავა, ხოლო კარა ასლანი კი მისი ვასალი გახდა.

კარა არსლანის შვილი ნურ ად-დინ მუჰამედი, რუმის სასულთნოს კილიჯ არსლანის წინააღმდეგ, აიაბიდების სულთანს, სალადინს დაუკავშირდა. მიუხედავად იმისა, რომ ართუქიდები მოსულის ვასალად ითვლებოდნენ, აიაბიდებმა ართურქიდების ტერიტორია დაიკავეს. ართუქიდების დახმარებით, სალადინმა კონტორლი ასევე მოსულზეც დაამყარა.

ართუქიდების დინასტია ნომინალურად აკონტროლებდა ჩრდილოეთ მესოპოტამიას, მაგრამ მათი ძალაუფლება აიაბიდების მმართველობის ქვეშ მნიშვნელოვნად შემცირდა. ართუქიდების ჰასანკეიფის დინასტიამ 1198 წელს დაიკავეს დიარბაქირი, რომელიც ბეილიქის ცენტრი გახდა, თუმცა სელჩუკებთან ალიანსის შექმნის მიზეზით, ის 1231 წელს აიაბიდებმა გააუქმეს. ხოლო ჰარპუტის ართურქიდების დინასტია რუმის სულთანმა შემოიერთა. შედარებით ხანგრძლივად მერდინის ართურქიდების დინასტიამ იარსება. ისინი აიაბიდების, რუმის სასულთნოს და თემურიდების ვასალად ითვლებოდნენ. 1409 წელს ყარა-ყოიუნლუმ საბოლოოდ დაიპყრო მარდინი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ანატოლიის ბეილიქები
კატეგორია:თურქული დინასტიები
ნესრინ ჯავადზადე

**ნესრინ ჯავადზადე** (; ; დ. 30 ივლისი 1982, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანული წარმოშობის თურქი მსახიობი.

## ბიოგრაფია და კარიერა 
ნესრინი დაიბადა 1982 წელს აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. 11 წლის ასაკში ოჯახთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად თურქეთში. მარმარის უნივერსიტეტის კინოსა და ტელევიზიის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, 2 წლის განმავლობაში სწავლობდა *Şahika Tekand Studio Oyuncuları*-ის სამსახიობები სტუდიაში.

უნივერსიტეტის შემდეგ, სერიალ „უსახლკარო“-ში მთავარი როლი შეასრულა, ამით იგი თავისი პირველი ნაბიჯი გააკეთა სატელევიზიო სამყაროში და მაშინვე ამავე სერიალის რეჟისორის *ჯემალ შანის* ფილმში მიიღო მონაწილეობა, სადაც ასევე მთავარი როლი შეასრულა. ფილმში ამ როლით მას „საუკეთესო მსახიობი“-ს ჯილდო მიენიჭა ერზურუმის, ბურსის და ანკარის კინოფესტივალზე. ამ წარმატების შემდეგ, კიდევ ერთხელ რეჟისორ *ჯემალ შანის* ფილმ „მწარე“-ში (Acı) ითამაშა და ამით იგი კრიტიკოსების დადებითი შეფასება მიიღო.

ფილმების გარდა, ნესრინი ასევე ცნობილ სერიალებში ითამაშა, როგორიცაა „Samanyolu“ და „Al Yazmalım“, ხოლო 2011 წელს ჰასან თოლგა ფოლადის რეჟისორობით, ითამაშა ფილმ „Güzel Günler Göreceğiz“ (კარგ დღეებს ვნახავთ), სადაც იგი *ანა* როლი შეასრულა, რისთვისაც „48-ე ანტალიის ოქროს ფორთოხლის“ ფესტივალზე "საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი"-ს და "23-ე ანკარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე" "საუკეთესო მსახიობი"-ს ჯილდო მიიღო. 2012 წელს სერიალ  „Ağır Roman Yeni Dünya“ (მძიმე რომანი, ახალი მსოფლიო) *შავი ლეილა*ს (Kara Leyla) როლი შეასრულა. მიუხედავად იმისა, რომ სერიალი გრძელვადიანი არ იყო, მაგრამ ნესრინმა თავისი როლით დიდი ყურადღება მიიპყრო. ასევე ნესრინმა სერიალ „Küçük Ağa“-შიც ითამაშა, რომელიც Kanal D-ზე გადიოდა, 2014-2015 წლებში.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
*[ნესრინ ჯავადზადე Facebook(https://ka.wikipedia.org/wiki/Facebook)-ზე]
*[ნესრინ ჯავადზადე Twitter(https://ka.wikipedia.org/wiki/Twitter)-ზე]
*[ნესრინ ჯავადზადე Instagram(https://ka.wikipedia.org/wiki/Instagram)-ზე]

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ერთვერსიანი რუკა

მინი|ერთვერსიანი რუკის ნაკრები
**ერთვერსიანი რუკა** () —  1:42 000 მასშტაბის სამხედრო-ტოპოგრაფიული რუკების კომპლექტი, გამოშვებული მეფის რუსეთის დროს. აღნიშნული რუკები მათი დეტალიზაციიდან გამომდინარე წარმოადგენდნენ „გრიფით საიდუმლო“ დოკუმენტებს.

ერთვერსიანი რუკები მოიცავდა კავკასიაც მაგრამ ისინი სრულად არ ფარავდნენ აღნიშნულ ტერიტორიას. ძირითადად დამუშავებული იყო კავკასიის დასავლეთი და ცენტრალური ნაწილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ორვერსიანი რუკა
* სამვერსიანი რუკა
* კავკასიის მხარის ხუთვერსიანი რუკა
* კავკასიის მხარის ათვერსიანი რუკა

## ლიტერატურა
* Капитан Андрианов, "Условные знаки военно топографических карт"

კატეგორია:რუკის ტიპები
კატეგორია:რუსეთის იმპერია
გაჩიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **გაჩიანი** შეიძლება ნიშნავდეს:

* გაჩიანი — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე საქართველოში
* გაჩიანი — ისტორიული ქალაქი
სამვერსიანი რუკა

მინი|სამვერსიანი რუკის ნაკრები
**ორვერსიანი რუკა** () —  1:126 000 მასშტაბის სამხედრო-ტოპოგრაფიული რუკების კომპლექტი, გამოშვებული მეფის რუსეთის დროს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ერთვერსიანი რუკა
* ორვერსიანი რუკა
* კავკასიის მხარის ხუთვერსიანი რუკა
* კავკასიის მხარის ათვერსიანი რუკა

## ლიტერატურა
* Кап. Андрианов, "Условные знаки военно топографических карт"

## რესურსები ინტერნეტში
* Трехверстная карта Российской Империи

კატეგორია:კავკასია
კატეგორია:სამვერისიანი რუკები
დრაკონი

[მინი|[სმაუგი|სმაუგის ილუსტრაცია]]
**დრაკონი** (), *გველეშაპი*, *ურჩხული* — მითოლოგიური საშინელი ცეცხლისმფრქვეველი და სისხლისმღვრელი არსება, რომელიც ზღვაში ან ხმელეთზე ცხოვრობდა, ჩვეულებრივ ადამიანის მსხვერპლს ითხოვდა და იცავდა რაიმე განძს (მაგ., ოქროს საწმისს არესის ჭალაში, კოლხეთში). არესის დრაკონად ითვლებოდა კადმოსის მოკლული ურჩხულიც თებეში. 

დრაკონის კბილები — თებეს ციკლის თქმულებებში კადმოსის მიერ მოკლული დრაკონის კბილები, რომლებიც გმირმა დათესა, მიწიდან ამოსულ ბუმბერაზებს შეება და დახოცა, გადარჩა მხოლოდ ხუთი, რომელთა დახმარებითაც სახელოვანი ქალაქი თებე ააშენა. ამბავი მეორდება არგონავტების თქმულებაში, სადაც კბილებს იასონი თესავს არესის ველზე, კოლხიდაში.

საბერძნეთის შემდეგ დრაკონი განსაკუთრებით დიდ როლს თამაშობს ჩინურ მითოლოგიაში და ყოველდღიურ ცხოვრებაში. იქაც უზარმაზარი ცეცხლისმფრქვეველი ღია პირი აქვს, ბასრი კბილები, 2 რქა, ღამურისებური ფრთები ან მხოლოდ კლანჭებიანი ფეხები, ზრდა-დაკლებისა და გაუჩინარების უნარი. ცხოვრობს წყალში (საბერძნეთშიც უფრო წყალს, ჭაობს, ზღვას უკავშირდება). ამოდის ხშირად ხმელეთზე, მეტადრე გაზაფხულზე, ადის ცაში. 

ჩინელთა დრაკონი იმით განსხვავდება, რომ ადამიანებს კეთილი თვალით უყურებს ხოლმე, უგზავნის წვიმას, თუმცა მეხსა და ქარიშხალსაც, რითაც ღვთაების რანგში ადის. გვიანდელ მითოლოგიაში გარჩეულია ცისა და მიწის, წყალთა ქვესკნელის, ღმერთთა სასახლის გუშაგის და სხვა სახეობის დრაკონები. საერთოდ იმპერატორთა ძალაუფლების სიმბოლოა, და როგორც ასეთი, ჩინელ მხატვართა მუდმივი თემა. წარმოშობა უცნობია, ვარაუდობენ, რომ შვა გველმა ან ნიანგმა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გველეშაპი

## ლიტერატურა 
*ა. გელოვანი, მითოლოგიური ლექსიკონი, თბ., 1983.

კატეგორია:მითოლოგია
ცხმორისის ხიდი

**ცხმორისის ხიდი** —  შუა საუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი მდინარე აჭარისწყალზე, მდებარეობდა სოფელ ცხმორისთან.

## ხიდის აღწერა
ხიდი ერთიანად დაანგრია 1895 წლის წყალდიდობამ. დღეს შემორჩენილია ხიდის ბურჯი მდინარის მარცხენა მხარეს ფერდობზე.

## ლიტერატურა 
* ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, თბ., 1962, გვ. 40

კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
ყადიოღლების ხიდი

**ყადიოღლების ხიდი** —  შუა საუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი მდინარე აჭარისწყალზე, მდებარეობდა ხულოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ყადიოღლებთან.

## ხიდის აღწერა
ხიდი ჯერ დიდად დააზიანა 1895 წლის წყალდიდობამ, ხოლო შემდეგ დროთა განმავლობაში ჩამოიქცა.

## ლიტერატურა 
* ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, თბ., 1962, გვ. 40

კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
პედობირი

**პედობირი ** (; სიტყვასიტყვით** პედოდათვი**)

პედობირის პროტოტიპია იაპონური დათვი კუმა (იაპ. クマー), რომელმაც პოპულარობა 2channel-ის მეშვეობით მოიპოვა, თუმცა მის ყოფაცხოვრებას არანაირი კავშირი არ აქვს პედოფილიასთან და არც სხვაგვარი სექსუალური დატვირთვა აქვს. ისევე, როგორც სხვა ინტერნეტ-მემეები, პედობირი ფართოდ ტირაჟირებულია 4chan-ის და სხვა ინტერნეტ-ფორუმების მეშვეობით, რომელიც პედოფილიის გარშემო არსებული სახალხო ისტერიის გამო, პედოფილიის დაცინვის კონტექსტში გამოიყენება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინტერნეტ-მიმები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ჰაბსბურგთა მონარქია

მინი|450პქ|ჰაბსბურგთა მონარქიის ზრდა.
**ჰაბსბურგთა მონარქია** () ან **იმპერია**, ზოგჯერ აგრეთვე ცნობილი როგორც **დუნაის მონარქია** (Donaumonarchie) — არაოფიციალური სახელწოდება, სამეფოებისა და პროვინციების, რომლებიც 1780 წლამდე, ავსტრიის ჰაბსბურგთა დინასტიის უმცროსი შტოს მიერ იმართებოდა, რომელიც მოგვიანებით 1918 წელს, სამართალმემკვიდრე ჰაბსბურგ-ლოთარანგიის შტომ ჩაანაცვლა. მონარქია საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში მყოფი და მის გარეთ არსებული ტერიტორიებისაგან შედგებოდა. დინასტიის დედაქალაქი ვენაში, ხოლო 1583-1611 წლებში, დროებით პრაღაში მდებარეობდა. 1804-1867 წლებში ჰაბსბურგთა მონარქია ოფიციალურად მოიხსენიებოდა ავსტრიის იმპერიის სახელით, 1867-1918 წლებში კი ცნობილი იყო, როგორც ავსტრია-უნგრეთის იმპერია.

1806 წლის, საღვთო რომის იმპერიის გაუქმებამდე, ჰაბსბურგთა დინასტიის, ავსტრიის შტოს წარმომადგენლბეს, ხშირად საღვთო რომის იმპერატორად ირჩევდნენ; 1415 წლიდან 1806 წლამდე, მხოლოდ კარლ VII იყო ავსტრიის ერთადერთი არაჰაბსბურგი მმართველი. ჰაბსბურგთა მონარქია, საღვთო რომის იმპერიის გარდა, სხვა ქვეყნებსაც მოიცავდა, იმპერიის დიდი ნაწილი კი უცხო დინასტიების მიერ იმართებოდა. ჰაბსბურგთა მონარქია ხშირად არ მოიცავდა ყველა იმ ტერიტორიას, რომლებსაც ჰაბსბურგები აკონტროლებდნენ. ჰაბსბურგთა უფროსი შტო 1700 წლამდე, ესპანეთის მართველები იყვნენ, მაგრამ როგორც წესი, ის არ შედის „ჰაბსბურგთა მონარქიის“ განმარტებაში. 1556 წლის კარლ V-ის გადადგომის შემდგომ, დინასტია ავსტრიისა და ესპანეთის ჰაბსბურგთა შტოებს შორის გაიყო.

## ლიტერატურა 
* Ingrao, Charles. *The Habsburg Monarchy, 1618–1815* (2000) excerpt and text search
* Ingrao, Charles. *In Quest and Crisis: Emperor Joseph I and the Habsburg Monarchy* (1979)
* Judson, Pieter M. *The Habsburg Empire: A New History* (2016). Downplays the disruptive impact of ethnic nationalism.
* Kann, Robert A. *A History of the Habsburg Empire: 1526–1918* (U of California Press, 1974)

## სქოლიო 
კატეგორია:ევროპის ყოფილი იმპერიები
Traveller's Tales

'''Traveller's Tales''' — ბრიტანული ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანია და TT Games-ის შვილობილი კომპანია. Traveller's Tales
მასშტაბები გაიზარდა მას შემდეგ, რაც დაიწყო თნამშრომლობა ისეთ კომპანიებთან, როგორებიც არის Sega და Disney Interactive Studios. 2007 წლის 8 ნოემბერს Traveller's Tales შეიძინა Warner Bros. Interactive Entertainment-მა.

Traveller's Tales დაარსდა 1989 წელს ჯონ ბარტონის მიერ. კომპანიის პირველი პროდუქტი არის 1991 წელს შექმნილი  ვიდეო თამაში *Leander*. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1989 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები გაერთიანებულ სამეფოში
კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები
შიფენის ჩანჩქერი

**შიფენის ჩანჩქერი** ( ფინინი Shífēn Dà Pùbù) — ჩანჩქერი ტაივანში. მდებარეობს მდინარე კილუნგის ზემოთში. საერთო სიმაღლე 20 მეტრია, ხოლო სიგანე 40 მეტრს აღწევს. წარმოადგენს ტაივანის ყველაზე განიერ ჩანჩქერს. შიფენის ჩანჩქერი კასკადური ტიპისაა, რომელშიც წყლის ნაკადები ერთი მიმართულებით მოძრაობენ.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაივანის ჩანჩქერები
PCGamesN

***PCGamesN*** — ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტი, რომელიც 2012 წლის მაისში დააარსა ჯეიმზ ბინზმა. მფლობელი არის Network N. *PCGamesN*-ის პერსონალი შედგება  ჟურნალების, *GamesMaster*-ისა და *Official PlayStation Magazine*-ის ყოფილი თანამშრომლებისგან. საიტი აქვეყნებს სიახლეებსა და მიმოხილვებს ვიდეო თამაშების ინდუსტრიიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები
კატეგორია:2012 წელს დაარსებული საიტები
ლითიუმის ჰიდროკარბონატი

**ლითიუმის კარბონატი** — არაორგანული ნაერთი, მარილი მჟავა ლითიუმი და ნახშირბადის მჟავებისაგან. ფორმულა LiHCO3, უფერო (თეთრი) ფხვნილი, წყალში ხსნადი.

## მიღება 
* მიიღება ნახშირორჟანგის გატარების მეშვეობით ლითიუმის კარბონატის ცივ ხსნარში:
:: \mathsf{Li_2CO_3 + H_2O + CO_2 \ \rightleftarrows 2 \ LiHCO_3 }

## ფიზიკური თვისებები 
თეთრი, უფერო, წყალში ხსნადი ფხვნილი.

## ქიმიური თვისებები 
* იშლება უმნიშვნელო გათბობით ან კონცენტრაცის გაზრდის მცდელობისას:
:: \mathsf{ 2 LiHCO_3 \ \xrightarrow{T} \ Li_2CO_3 + H_2O + CO_2\uparrow }

## სქოლიო
კატეგორია:კარბონატები
ლელუ

300px|მინი|ქალაქ ლელუს ნანგრევები
**ლელუ** — კოსრაეს კუნძულებში შემავალ კუნძულ ლელუზე მდებარე პრეისტორიული და ისტორიული ძეგლი. მდებარეობს მიკრონეზიის ფედერაციულ შტატებში. 

ნანგრევები მიეკუთვნება ცივილიზაციას, რომელმაც თავის პიკს მიაღწია XIV-XV საუკუნეებში. აღნიშნული ცივილიზაცია ჩანს XIX საუკუნის დასაწყისამდე. 

ლელუს მმართველებმა თანდათანობით დაიპყრეს და გააერთიანეს კუნძული კოსრაე. კუნძულზე უნდა ყოფილიყო მონარქია, რომელიც არქეოლოგების აზრით ტონგასა და ჰავაის წააგავდა.

ქალაქი აგებულია მარჯნისა და ბაზალტის ბლოკებით. იგი შედგება საცხოვრებელი ადგილების, სამეფო სამარხებისა და წმინდა ადგილებისაგან. დასახლებული ადგილები დაჯგუფებულია წარმომავლობის მიხედვით. აქ განირჩევა მეფის და მისი ოჯახის, დაბალი და მაღალი არისტოკრატიის და მდაბიო ხალხის საცხოვრებლები. ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში ცხოვრობდა მეფე და მისი ოჯახი, ასევე არისტოკრატია (ისევე როგორც ნან-მადოლში), დასავლეთ მხარეს მცირე არისტოკრატია ცხოვრობდა, ხოლო დაბალი ფენა უბრალო ქოხმახებში. 

ევროპელებთან კონტაქტის პერიოდში ქალაქში ცხვრობდა 6 000 ადამიანი. 1870 წლისათვის მისი მოსახლეობა 200 კაცამდე შემცირდა. 

1983 წლიდან ძეგლი შედის აშშ-ის ისტორიული ადგილების ეროვნულ რეესტრში, ხოლო 2012 წლიდან იუნესკოს საცდელ სიაშია.
 
## სქოლიო
კატეგორია:მიკრონეზიის ფედერაციული შტატების არქეოლოგიური ძეგლები
სეპარატიზმი ამერიკის შეერთებულ შტატებში

**სეპარატიზმი ამერიკის შეერთებულ შტატებში** როგორც პოლიტიკური ფენომენი, პირდაპირ დაკავშირებულია აშშ-ს წარმოქმნასთან, როგორც დამოუკიდებელი ქვეყანა, რომელმაც დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან გამოაცხადა. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში, აშშ-ში ხშირად ყოფილა დისკუსია სეპარატიზმის უფლებებზე, რადგან ასეთი უფლება მოხსენიებულია აშშ-ს დამოუკიდებლობის დეკლარაციაში. სწორედ სეპარატიზმის სურვილი გახდა 1861-1865 წლებში აშშ-ში მომხდარი სამოქალაქო ომის მთავარი მიზეზი. ამჟამად აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს ოფიციალური პოზიცია, სეპარატიზმს, ანტიკონსტიტუციურ მოვლენად აფასებს, ხოლო აშშ-ს მოქალაქეებს რევოლუციის უფლებას უტოვებს, რის მეშვეობითაც შეიძლება წარმოიქმნეს სეპარატიზმი, ან გამოყოფა, შესაბამისი შეთანხმების შედეგად.

## აქტიური სეპარატისტული მოძრაობების სია აშშ-ში 
* საზღვარი|22x22პქ ალასკა
** **პოლიტიკური პარტია:** <ალასკის დამოუკიდებლობის პარტია

* საზღვარი|22x22პქ ლაკოტა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** Lakotah Oyate
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** ლაკოტას რესპუბლიკა

* საზღვარი|22x22პქ ნიუ-იორკი
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** Peter Vallone, Free City of Tri-Insula

* საზღვარი|22x22პქ ნიუ-იორკის შტატი
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** Joseph Sawiki (Western Long Island), Randy Kuhl (Upstate)
** **შემოთავაზებული ქვეყანა: **დამოუკიდებელი ლონგ-აილენდი

* ჩრდილო-დასავლეთ აშშ-ს სანაპირო + ბრიტანეთის კოლუმბია
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** კასკადიის რესპუბლიკა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** Cascadia

* საზღვარი|22x22პქ სამხრეთ აშშ
** **მხარდაჭერა ჯგუფი**: სამხრეთის ლიგა 
** **იხ. ასევე:** ნეო-კონფედერაციული მოძრაობა
** **შემოთავაზებული ქვეყანა**: ამერიკის კონფედერაციული შტატები

* სამხრეთ-დასავლეთი + ჩრდილოეთ მეხიკო
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** Raza Unida Party და Voz de Aztlan

* საზღვარი|22x22პქ პუერტო-რიკოს დამოუკიდებლობის მოძრაობა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** პუერტო-რიკოს ნაციონალისტური პარტია და პუერტო-რიკოს დამოუკიდებლობის პარტია

* საზღვარი|22x22პქ სამხრეთი კაროლინა
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** სამხრეთ კაროლინას რესპუბლიკა

* საზღვარი|22x22პქ ტეხასი
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** ტეხასის რესპუბლიკა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** ტეხასის რესპუბლიკა
** **იხ. ასევე:** Texas Secession Movement
** **სამხედრო დაჯგუფება:** ტეხასის რესპუბლიკა (მოძრაობა)

* საზღვარი|22x22პქ ვერმონტი
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** ვერმონტის მეორე რესპუბლიკა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** ვერმონტის მეორე რესპუბლიკა

* საზღვარი|22x22პქ ახალი აფრიკის რესპუბლიკა
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** ახალი აფრიკის რესპუბლიკა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** შავი პანტერის პარტია

* საზღვარი|22x22პქ ჰავაის დამოუკიდებლობის მოძრაობა
** **შემოთავაზებული ქვეყანა:** ჰავაის რესპუბლიკა
** **მხარდაჭერა ჯგუფი:** ჰავაიელები

## სქოლიო 
კატეგორია:სეპარატიზმი აშშ-ში
ცხემლარას ხიდი

**ცხემლარის ხიდი** — შუასაუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი, მდებარეობს მდინარე მაჭახელაზე, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ცხემლარაში, სოფელ აჭარისწყლიდან 7-8 კმ-ის დაშორებით.

ხიდით მოსახლეობა სარგებლობდა XX საუკუნის 60-იან წლებამდე, სანამ მის გვერდით ახალ სამანქანო ხიდს არ ააშენებდნენ.

## ხიდის აღწერა
ხიდი აგებულია ვიწრო ადგილზე დამრეცი თაღით. ბურჯებს შორის სიგრძე 19,6 მეტრია, სავალი ზედაპირის კი — 22 მ. ხიდის სიმაღლე მდინარის ზედაპირიდან თავბანდის თავამდე 5,55 მ, ბურჯის სიმაღლე — 2 მეტრია, ხოლო სისქე ქუსლში — 1,40 მ.

ხიდის სიგანე შუაწელში 1,65 მ-ია, მისასვლელებთან 2,2. მარჯვენა მისასვლელის სიგანე 8 მეტრია, სიგრძე 9 მ, მარცხენა ასასვლელის ზომები შედარებით მცირეა.

თაღს ამჩნევია მეორადი ქვის ფენა, რაც მის პირველად სახეს უკარგავს.

ხიდი ნაგებია, როგორც რიყის, ისე ფლეთილი ქვით. ბურჯებად გამოყენებულია დიდი ზომის ყორე ქვები.

ხიდზე ფოსოების არსებობა არ შეიმჩნევა. ხიდის მცირე სიმაღლის გამო შესაძლებელი იყო მდინარეში ჩაესოთ ხიმინჯები და ზედ მოეწყოთ ხარაჩოები.

ცხემლარის ხიდი გამოირჩევა სხვა ხიდებისაგან: ქვების წყობით, დიდი მალით და მცირე სიმაღლით.

ხიდს 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

2008 წელს ცხემლარას ხიდს სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა 
* ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, თბ., 1962, გვ. 41

## სქოლიო 
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
ჩხერის ხიდი

**ჩხერის ხიდი** — შუასაუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი, მდებარეობს მდინარე ჩხერისწყალზე, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში სოფელ ზედა ჩხუტუნეთში.

## ხიდის აღწერა
ხიდის მალია 5,70 მ. მალთან შედარებით ხიდის სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან თავბანდის თავამდე შედარებით დიდია (6,30 მ). ეს გამოწვეულია კლდოვანი ნაპირების სიმაღლით: კლდეთა სიმაღლე (რომლებიც ბურჯთა მაგივრობას სწევენ) წყლის დონიდან 3,60 მ, ხიდის სიგანე 1,90 მ. მარჯვენა მისასვლელის სიგრძეა — 5 მ, სიგანე — 4,20  მ, მარცხენას სიგრძე — 1,50 მ. სიგანე — 3,60 მ. თავბანდის სისქე 50 სმ.

ფოსოები არ გააჩნია, რაც გამოწვეულია მალის სიმცირით. ხიდის ზედაპირი ჰორიზონტალურია, რაც მერმინდელი გადაკეთების შედეგი უნდა იყოს. ალბათ, ხიდი ზევიდან იმიტომ გადააკეთეს, რომ გამოყენებული ყოფილიყო ავტომანქანებისათვის. ამჟამად ჩხერის ხიდს ზემოდან ადევს თანამედროვე ხიდი.

დამუშავების ტექნიკის მიხედვით იგი ჩამოუვარდება მიწისა და მახოს ხიდებს, მაგრამ უფრო მაღლა დგას მახუნცეთისა და ფურტიოს ხიდებთან.

## ლიტერატურა 
* ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, თბ., 1962, გვ. 41

## რესურსები ინტერნეტში
* ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მატერიალური კულტურის ძეგლები

კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები
კატეგორია:ნიგალის ქვისთაღოვანი ხიდები
კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
ზვარიას ხიდი

მინი|ზვარიას ხიდი ამ სამანქანო ხიდის ქვეშ იყო
**ზვარიას ხიდი** — შუასაუკუნეების ქვისთაღოვანი ხიდი, მდებარეობს ზვარიას ღელეზე (მიერთვის მაჭახელას მარცხნა მხრიდან), ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში სოფელ საფუტკრეთში.

## ხიდის აღწერა
ხიდი მოქცეულია სამანქანო ხიდის ქვეშ. ბოლო დრომდე ის სრულად იყო მოღწეული, მაგრამ მდინარის დინამიკური და ხიდის სტატიკური დატვირთვებიდან გამომდინარე მნიშვნელოვნად დაზიანდა.

ხიდი მცირე ზომისაა. მალის ზომაა 1,80 მ, ისარი — 0,90 მ. ხიდის სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან თავბანდის თავამდე — 2,10 მ, ბურჯის სიმაღლე — 1,20 მ, სიგანე — 1,45 მ. რადიალურად დაწყობილი თაღის ქვების სიგანე 30 სმ-ია. თაღზე გაყოლებული ჰორიზონტალური ქვების წყობისა 0,8-0,10 მ-ია. ლავგარდნის გამოწევა 4-5 სმ, ხიდის სიგანე — 1,35 მ.

## ლიტერატურა 
* ი. სიხარულიძე, „აჭარის მატერიალური კულტურის ძეგლები“, თბ., 1962, გვ. 41

## რესურსები ინტერნეტში
* ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მატერიალური კულტურის ძეგლები

კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები
კატეგორია:ნიგალის ქვისთაღოვანი ხიდები
კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
ნაღვლის ბუშტი

**ნაღვლის ბუშტი** () — ადამიანისა და ხერხემლიან ცხოველთა ორგანო, რომელშიც გროვდება ნაღველი. ნაღვლის ბუშტი თხელკედლიანი პარკია, რომელიც მიკრულია ღვიძლზე. ნაღვლის ბუშტის კედელი შექმნილია ენტოდერმული ერთშრიანი ეპითელიუმით და შემაერთებელქსოვილოვანი გარსებით. ნაღვლის ბუშტი არა აქვთ თაგვისებრ მღრღნელებს, ვეშაპს, სპილოს, აქლემს, ირემს, კენტჩლიქოსნებს, აგრეთვე ზოგიერთ თევზს და სალამურებს (მათ ლარვებს აქვთ). უკეთესად არის განვითარებული ისეთი ცხოველების ნაღვლის ბუშტი, რომლებიც ცხიმით მდიდარი საკვებით იკვებებიან (ხორციჭამია ფორმები).

ნაღვლის ბუშტის პათოლოგიური მდგომარეობებისთვის და დაავადებებისთვის დამახასიათებელია ტკივილი მარჯვენა ფერდქვეშა მიდამოში, იშვიათად ეპიგასტრიუმის არეში ირადიაციით მარჯვენა ბეჭში, ლავიწში, მხრის სახსარში, ზოგჯერ მკერდის ძვლის უკან, გულის მიდამოში — ქოლეცისტოკარდიალური სინდრომი.

## სქოლიო
კატეგორია:მუცელი
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
კატეგორია:საჭმლის მომნელებელი სისტემა
კატეგორია:ნაღვლის ბუშტი
კატეგორია:ჰეპატოლოგია
კატეგორია:ორგანოები
ხუან ბაუტისტა პერესი

**ხუან ბაუტისტა პერესი** (; დ. 20 დეკემბერი, 1869, კარაკასი — გ. 7 მაისი, 1952, კარაკასი) — ვენესუელელი ადვოკატი, მოსამართლე, პოლიტიკოსი და ვენესუელის პრეზიდენტი 1929 წლის 30 მაისიდან 1931 წლის 13 ივნისამდე. 
1931 წლიდან 1933 წლამდე, მას ესპანეთის ელჩის თანამდებობა ეკავა. 1929 წელს, პერესის მმართველობის პერიოდში, არსებობდა ხუან ვისენტე გომესის მმართველობის დამხობის რამდენიმე მცდელობა, თუმცა, უშედეგოდ დამთავრდა.

ხუან ბაუტისტა პერესი გარდაიცვალა 1952 წლის 7 მაისს, კარაკასში, ვენესუელა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*  Juan Bautista Pérez  
*  Juan Bautista Pérez

კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:ვენესუელის პრეზიდენტები
კატეგორია:ვენესუელელი პოლიტიკოსები
ლაშთხვერის მთავარანგელოზის ეკლესია

300px|მინი|ლაშთხვერის გარედან მოხატული ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ლაშთხვერის მთავარანგელოზის ეკლესია** (სვან. თარინგზელ) —  შუა საუკუნეების მცირე ეკლესია  სვანეთში. მდებარეობს  სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაშთხვერში.

ეკლესიის შიგნითა კედლის მოხატულობა ეთმობა მთავარანგელოზის თემას. გარედან კედლების ზედა ნაწილი შელესილია და დაფარულია XIV-XV საუკუნეების მოხატულობით. დასავლეთ ფასადზე ვედრების კომპოზიციაა, აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახულია წმინდა ევსტათეს ნადირობის სცენა, ხოლო სამხრეთისაზე — ცხენზე ამხედრებული წმინდა მეომრები. განსაკუთრებით საინტერესოა ჩრდილოეთ ფასადის მოხატულობა საერთო შინაარსის სიუჟეტზე – მოსე ხონელის რომანის „ამირან-დარეჯანიანის“ ილუსტრაციები. მოხატულობა გასდევს კედლის მთელ სიგრძეს. ცალკეულ სცენებსა და ფიგურებს ახლავს ასომთავრული წარწერები. ფერადოვან გამას ქმნის ცისფერის, რუხის, ყავისფერის, აგურისფერისა და მოოქროსფრო-ყვითელის შეხამება. 

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა  ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## გალერეა 

Fresco of Lashtkhveri.jpg|ეკლესიის ინტერიერის მოხატულობა
Fresco of Lashtkhveri2.jpg|ეკლესიის ინტერიერის მოხატულობა
Fresco of Lashtkhveri3.jpg|ეკლესიის ინტერიერის მოხატულობა
Painted church of Lashtkhveri.jpg|ეკლესიის ფასადის მოხატულობა
Painted church of Lashtkhveri2.jpg|ეკლესიის ფასადის მოხატულობა
Painted church of Lashtkhveri3.jpg|ეკლესიის ფასადის მოხატულობა
Painted church of Lashtkhveri4.jpg|ეკლესიის ფასადის მოხატულობა

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კუმურდოს საეპისკოპოსო

**კუმურდოს საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი და დიდი საეპისკოპოსო ფეოდალურ საქართველოში, სამცხე-საათაბაგოში. 

## საეპისკოპოსოს საზღვრები
XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, კუმურდოელის სამწყსო მთელი ჯავახეთია ხერთვისიდან ხვეთამდე. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში კუმურდოელი მეორე ადგილზეა დასახელებული. 

## სქოლიო
ხიზანი

**ხიზანი** — მიწის არმქონე გლეხი, რომელიც სარჩო-საბადებელს იჯარით აღებული მიწის დამუშავებით იღებდა.

## ისტორია
XVIII საუკუნის დასაწყისში, როდესაც კავკასია მოცული იყო სამოქალაქო ომებით და მთიელ ხალხთა მიერ გამუდმებული ძარცვა-დაწიოკება მშვიდი სამეურნეო საქმიანობის განვითარებას აფერხებდა, ძირითადად სამეგრელოდან და ოსეთიდან იმერეთსა და ქართლში ჩამოსახლებული გლეხები შეძლებულ მემამულეებთან ეძებდნენ თავშესაფარს, რომლებიც თავის მხრივ სიამოვნებით სთავაზობდნენ მიწებს „მუდმივი იჯარის“ პირობით.

„გლეხთა განთავისუფლების“ კანონი, ხიზნებს არ შეხებია. ისინი ყმებისაგან განსხვავებით უფრო მძიმე ვითარებაში აღმოჩნდნენ.

ერთადერთი უფლება რომელიც ხიზნებს გააჩნდათ, იყო მიწის თვითნებური მიტოვება, რის შედეგადაც ისინი კარგავდნენ, როგორც აუღებელ მოსავალს ისე იჯარით აღებულ მიწაზე აშენებულ შენობა-ნაგებობებს.

მეფის რუსეთის დროს „თავისუფალ ხიზნებს“ აწევდათ რიგი გადასახადების გადახდა:
# ღალა — ვალდებულება მიწის დამუშავებაზე, რომელიც შეადგენდა მთელი მოსავლის 1/6-1/2 ნაწილს.
# სათიბი მინდორით სარგებლობა, შეადგენდა მოთიბულის 1/2 ნაწილს.
# ქულუხი — ვალდებულება ვენახისა და ხეხილის ბაღებით სარგებლობისას, შეადგენდა აღებული მოსავლის 1/2 ან წარმოებული პროდუქტის 1/3 ნაწილს.
# ბეჩერა — ვალდებულება ტყით, საძოვრებისა და წყლით სარგებლობისას.

ასევე ხიზანი ვალდებული იყო უფასოდ დახმარებოდა მემამულეს მის სამეურნეო საქმიანობის წარმოებაში, რომლის დღეები წინასწარ შეთანხმებული იყო მხარებს შორის.
 
მოგვიანებით ნატურალური გადასახადი გადახდა ჩანაცვლდა ფულადი ანგარიშსწორებით, რომელიც ყოველ რეგიონში სხვადასხვა ოდენობით განისაზღვრებოდა.

აღსანიშნავია ის, რომ, ხიზნების მიერ გაშენებული ბაღი 10–15 წლის შემდეგ სრულად (უკეთს შემთხვევაში ნახევარი) გადადიოდა მემამულეთა ხელში.

იქიდან გამომდინარე რომ მემამულე იყო ერთადერთი მეპატრონე მიწისა, ისინი დაინტერესბულნი იყვნენ მიწა დასამუშავებლად მიეცათ და ხეხილი გაეშენებინათ ხიზნებს, ხოლო დროთა განმავლობაში მათზე გადასახადების აწევით განედევნათ ხიზნები მათივე მიწებიდან. 

ხიზნების გამოსახლების პერსპექტივა მათ მიერ დაკავებული მიწებიდან დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო მაცდუნებელი ხდებოდა, ხოლო უკვე XIX საუკუნის 70-იან წლებიდან, ხიზენების დევნამ მკვეთრი ხასიათი მიიღო .

## ლიტერატურა
* Н. Ванг, С. Томсинский, «Экономическое развитие России», Ленинград, 1928

კატეგორია:ფეოდალიზმი
კატეგორია:გლეხობა
წურწყაბის საეპისკოპოსო

**წურწყაბის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი საეპისკოპოსო ფეოდალურ საქართველოში, სამცხე-საათაბაგოში. 

## საეპისკოპოსოს საზღვრები
XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, წურწყაბელის სამწყსო ბოცოთ ხევი იყო ხერთვისამდე. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში წურწყაბელი მეექვსე ადგილზეა დასახელებული. 

ვახუშტი ბატონიშვილიც ეხება წურწყაბის საეპისკოპოსოს და წერს, რომ ეპარქიას ჩრდილოეთიდან საზღვრავდა, არსიანიდან მტკვრამდე ბოცოსწყალი-ახალციხისწყალის ხეობა:
 

## სქოლიო
წყაროსთავის საეპისკოპოსო

**წყაროსთავის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი საეპისკოპოსო ფეოდალურ საქართველოში, სამცხე საათაბაგოში, საკათედრო ტაძრით — ჯავახეთის წყაროსთავი.

## საეპისკოპოსოს საზღვრები
მემატიანე ჯუანშერის (XI ს.) ცნობით, ტაძარი ააგო მეფე ვახტანგ I გორგასალის ძემ - მირდატმა. წყაროსთავის საეპისკოპოსო ერთ-ერთი უძველესი იყო საქართველოში. მისი ეპარქია მოიცავდა ტერიტორიას მდ. მტკვრის აღმოსავლეთით: არტაანიდან ყარსის მთამდე და ხავეთამდე.

XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, წყაროსთველის სამწყსო იყო პალაკაციო-კოლას შორის მთიდან არტაანის ჩათვლით ტერიტორია. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში წყაროსთველი მეშვიდე ადგილზეა დასახელებული. 

## სქოლიო
ერუშეთის საეპისკოპოსო

**ერუშეთის საეპისკოპოსო** — ეპარქია შუა საუკუნეების საქართველოში, ისტორიულ არტაანის მხარეში.

ისტორიული წყაროების მიხედვით, ერუშეთი ერთ-ერთი პირველი ქრისტიანული რელიგიური ცენტრი იყო ქართლში. ლეონტი მროველის ცნობით, აქ ააგეს პირველი ეკლესია მირიან მეფის თხოვნით კეისარ კონსტანტინეს მიერ მოვლენილმა მშენებლებმა. აქვე დატოვეს განძის ნაწილი და ქრისტეს სამსჭვალნი, რომლებიც შემდეგ წაიღო ჰერაკლე კეისარმა ქართლში ლაშქრობის შემდეგ (628). ჯუანშერის ცნობით, ვახტანგ გორგასალს (V საუკუნე) საეპისკოპოსოთა დაარსებისას ერთი ეპისკოპოსი დაუსვამს „არტან ერუშეთს“. „ერუშნელი ეპისკოპოსი“ (სახელის გარეშე) ასევე მოხსენიებულია გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ გვარამ მამფლის მიერ ჯავახეთში მოწვეული საეკლესიო კრების მონაწილეთა შორის. XVI საუკუნის 70-იან წლებში ოსმალთა შემოსევისას მგელციხის გმირულ დამცველთა შორის მოხსენიებულია ერუშნელი ბერი. 

ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) განმარტებით ერუშნელი ეპისკოპოსი ყოფილა მწყემსი ერუშეთისა და არტანისა, მტკვრის დასავლეთით. XVI საუკუნის დასაწყისის სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის მიხედვით, ერუშნელის სამწყსო მოიცავდა მტკვრის მარცხენა სანაპირო არტანს კოლის საზღვრამდე („ტალაშოს ზეითი, სულა არტანა კოლის სამზღურამდინ“). XIII საუკუნეში დარბაზობის დროს ქართველ მღვდელმთავართა შორის ერუშნელს ეჭირა XV, ხოლო XVI საუკუნეში სამცხე-საათაბაგოს ეპისკოპოსთა შორის — VIII ადგილი. XVI საუკუნის ბოლოს ოსმალთა მიერ სამხრეთ საქართველოს დაპყრობის შემდეგ ერუშეთის საეპისკოპოსო მოიშალა. 
## ლიტერატურა
## სქოლიო
ვალაშკერტის საეპისკოპოსო

**ვალაშკერტის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი საეპისკოპოსო საქართველოს სამეფოში, ბაგრევანდის ისტორიულ მხარეში. 

## საეპისკოპოსოს საზღვრები
XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, ვალაშკერტელის სამწყსო ყაზევანიდან ვალაშკეთამდე და ხინუსიდან დევაბონემდე იყო. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში ვალაშკერტელი მეცხრე ადგილზეა დასახელებული. 

თედო ჟორდანიას სიტყვებით „ვალაშკერტად უნდა იგულისხმებოდეს აწინდელი ალაშკერტი ეფრატის ხეობაში. შეიძლება მისი კათედრა ყოფილიყო ის ჩანგლის ეკლესია, რომლის ნაშთი 1030 წლის წარწერით იპოვება კაღიზმანის მახლობლად სოფელ ჩანგლში. ჩანს, ქართველ ერს იმ დროს ეჭირა რაღაცა ნაწილი ევფრატის ხეობისა და სომხეთისა“.

## ვალაშკეტრელი მღვდელთმთავრები
* ზაქარია ვალაშკერტელი

## სქოლიო
გუდნი იოჰანესონი

**გუდნი თორლასიუს იოჰანესონი** ( დ. 26 ივნისი, 1968, რეიკიავიკი, ისლანდია) — ისლანდიის უნივერსიტეტის პროფესორი, ისტორიკოსი, მთარგმნელი, გაიმარჯვა 2016 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში .

## სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ისლანდიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ისლანდიელი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანისის საეპისკოპოსო

**ანისის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი საეპისკოპოსო ფეოდალურ საქართველოში, სამცხე-საათაბაგოში. 

## საეპისკოპოსოს საზღვრები
XVI საუკუნის დოკუმენტის, სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხის, ცნობით, ანელის სამწყსო მთელი ზარიშტიანი, შირვოინი და ბაღასბერეთი იყო. ამ საბუთში ჩამოთვლილ 13 ეპისკოპოსში ანელი მეათე ადგილზეა დასახელებული. 

## სქოლიო