open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რომან გველესიანი

**რომან ალექსანდრეს ძე გველესიანი** (დ. 17 აგვისტო, 1888 — გ. 2 აპრილი, 1949, ლონდონი, დაკრძალულია ბრომპტონის სასაფლაოზე) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე. რუსეთის, საქართველოს და პოლონეთის არმიების პოლკოვნიკი.

დაიბადა რუსეთის არმიის ოფიცრის, ალექსანდრე გველესიანისა და თამარ (ვარვარა) დავითის ასული ჭავჭავაძის ოჯახში. 1909 წლიდან სამხედრო სამსახურში იყო. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს მსახურობდა ლაიბ-გვარდიის ერევნის მე-13 პოლკის პორუჩიკად, 1916 წლიდან — რჟევის 490-ე ქვეითი პოლკის კაპიტნად. ბრძოლის ველზე თავის გამოჩენისთვის დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV (1915), III (1915) და II (1916), წმ. სტანისლავის III (1915) და II (1916), წმ. ვლადიმერის IV (1916) და III (1917) ხარისხის ორდენებით. 1917 წლის თებერვალში მიიღო პოდპოლკოვნიკის წოდება. 1918 წლიდან იყო საქართველოს ჯარის პოლკოვნიკი. 

1921 წელს, საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, გველესიანი ემიგრაციაში იყო პოლონეთში, სადაც დაამთავრა ბიდგოშჩის უმცროს ოფიცერთა სკოლა (1923), შემდეგ სწავლობდა ვარშავის უმაღლესი სამხედრო სკოლაში. 1926 წლის ოქტომბრიდან კონტრაქტით მსახურობდა პოლონეთის არმიაში. 1927-1929 წლებში რომან გველესიანი იყო პულავის მენაღმეთა მე-2 პოლკის მეთაურის მოადგილე, ხოლო 1930 წლიდან ირიცხებოდა მე-4 ქვეითი დივიზიის შტაბში. 1938 წლის მარტიდან მსახურობდა მე-6 ქვეითი დივიზიის მეთაურის მოადგილედ. II მსოფლიო ომის (1939-1945) დასაწყისში ხელმძღვანელობდა კრაკოვის გამაგრებულ რაიონს. შემდეგ იმყოფებოდა პრჟემისლში, ბრიგადის გენერალ ბოლესლავ იატელნიცის შტაბში; იცავდა დნესტრის ხაზს. პოლონეთის ოკუპაციის შემდეგ ერთხანს წინააღმდეგობის მოძრაობაში იყო, მალე სხვა პოლონელ სამხედროებთან ერთად ევაკუირებული იყო რუმინეთში, საიდანაც ჯერ საფრანგეთში, შემდეგ კი დიდ ბრიტანეთში გადავიდა. აქტიურად თანამშრომლობდა პოლონურ პოლიტიკურ ემიგრაციასთან. გარდაიცვალა და დაკრძალულია ლონდონში.  

## ლიტერატურა
* Wojciech Materski. Gruzini oficerowie kontraktowi Wojska Polskiego w kampanii wrześniowej 1939 r. Pro Georgia. Journal of Kartvelological Studies, No 26 — 2016 — s. 262.

## რესურსები ინტერნეტში
* რომან გველესიანი. ქართველები უცხოეთში. ბიოგრაფიები და მოღვაწეობა (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა). 
* Гвелисиани Роман Александрович. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».

კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:პოლონეთის სამხედრო ოფიცრები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ემელიანე წერეთელი

**ემელიანე (ეკო) დიმიტრის ძე წერეთელი** (დ. 1882, ჭიათურა, — გ. 31 აგვისტო, 1924, შორაპანი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი, პოლკოვნიკი, 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილე.

წარმომავლობით იყო ქუთაისის გუბერნიის თავადაზნაურთა ოჯახიდან. მსახურობდა რუსეთის იმპერიის არმიაში. I მსოფლიო ომის (1914-1918) დროს დასავლეთის ფრონტზე იბრძოდა პიატიგორსკის 151-ე ქვეითი პოლკის რიგებში. 1915 წლის იანვარში პოდპორუჩიკი წერეთელი დაიჭრა სოფ. ზალესიესთან. დაჯილდოებული იყო წმ. ანას IV და III და წმ. სტანისლავის III ხარისხის ორდენებით (ყველა 1915). ომის ბოლოს ჰქონდა შტაბს-კაპიტნის ჩინი. 1918-1921 წლებში მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1921 წელს საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ მონაწილეობდა ანტისაოკუპაციო მოძრაობაში, იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, 1922 წლიდან საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის „სამხედრო ცენტრის“ რწმუნებული იმერეთში. 1924 წლის 28 აგვისტოს ჭიათურის აჯანყების დროს გიორგი წერეთლის დროებითმა მთავრობამ კონსტანტინე (კოწია) ჩაჩანიძესთან ერთად ჭიათურის სამხედრო კომენდანტად დანიშნა. აჯანყების ჩახშობის დროს ტყვედ ჩავარდა და მოკლეს შორაპნის სადგურის მახლობლად რკინიგზის ვაგონებში პატიმართა მასობრივი დახვრეტის დროს.

## ლიტერატურა
* კაენ, სად არის ძმა შენი?! : ქართველთა ისტორიის სისხლიანი ფურცლები (1921-1930წწ) / ნესტან (ელისაბედ) კირთაძე ; [რედ.: ფარნაოზ ლომაშვილი, ილია ტაბაღუა]. - თბ. : მერანი, 1998. წ. 1;
* 1924 წლის ანტისაბჭოთა ეროვნული აჯანყება შორაპნის მაზრაში / ლევან ჯიქია // არქივის კვალდაკვალ - ზესტაფონი. სპეციალური საარქივო გამოცემა. - თბ. : შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი, 2014. - გვ. 17-48.

## რესურსები ინტერნეტში
* Церетели Емельян Дмитриевич. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».

კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ემელიანე
კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
ამონიუმის აზიდი

**ამონიუმის აზიდი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით  NH4N3. არის უფერო, კრისტალური ნივთიერება და სხვა აზიდების მსგავსად ფეთქებადი. ორგანიზმში მცირე რაოდენობით მოხვედრის შემთხვევაში იწვევს თავის ტკივილს. პირველად მიიღეს 1890 წელს, სხვა აზიდებთან ერთად. ნაერთში აზოტის მასური წილი 93%-ს შეადგენს, რომელიც შედის, როგორც ანიონის, ასევე კატიონის შემადგენლობაში. იგი ტეტრაზენის სტრუქტურული იზომერია.

## სქოლიო
კატეგორია:აზიდები
ვლადიმერ ქარსელაძე

**ვლადიმერ ქარსელაძე** (დ. 6 აპრილი, 1947, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1970 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 1999-2004 წლებში — საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვლადიმერ ქარსელაძე — ბიბლიოვიკი

 

კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
შალვა ნადირაძე

**შალვა ნადირაძე** (დ. 10 იანვარი, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს ქუთაისი „სამტრედიას“ რიგებში. თამაშობს მცველის პოზიციაზე. გუნდის განაცხადში 2018 წლიდან ხვდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
ლუკა შენგელია

**ლუკა შენგელია** (დ. 21 იანვარი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს ქუთაისი „სამტრედიას“ რიგებში. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე. გუნდის განაცხადში პირველად 2020 წელს მოხვდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
გია გაჩეჩილაძე

**გიორგი (გია) გაჩეჩილაძე** (სასცენო სახელით ცნობილია როგორც **უცნობი**; დ.13 თებერვალი, 1966, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი, მწერალი, მსახიობი, შოუმენი და აქტივისტი.

დაიბადა 1966 წელს თბილისში. 1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1987-1993 წლებში იყო რუსთაველის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი.

1998 წელს გამოსცა წიგნი „ბედისწერა“. 2005 წლიდან რადიო „უცნობის“ დამფუძნებელი.

## ალბომები 
**ტაია* (2014)

## ფილმოგრაფია
* 1990: „თეთრი ბაირაღები“  (ისიდორეს სიძე) რეჟ. გიგა ლორთქიფანიძე
* 1993: „ზღვარზე“ რეჟ. დიმიტრი ცინცაძე
* 2005: „გასეირნება ყარაბაღში“  (აჩიკო ყიფიანი) რეჟ. ლევან თუთბერიძე

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
გია
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხეილ თუმანიშვილი (ოფიცერი)

**მიხეილ გრიგოლის ძე თუმანიშვილი** (დ. 8 ნოემბერი, 1892, თბილისი, — გ. 21 თებერვალი, 1921, სოფ. სოღანლუღი) — ქართველი სამხედრო პირი, კაპიტანი.

დაიბადა მცხეთის პოლიცმეისტერის, კაპიტან გრიგოლ დიმიტრის ძე თუმანიშვილის და მარიამ გაბრიელის ასულ ქორღანაშვილის ოჯახში. დაამთავრა პეტერბურგის საარტილერიო სასწავლებელი (1915). პორუჩიკის წოდებით მონაწილეობდა I მსოფლიო ომში (კავკასიის ფრონტი). 1918 წლიდან მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში. კაპიტნის წოდებით დაინიშნა სამხედრო სამინისტროს საარტილერიო სექციის უფროსის თანაშემწედ. 1921 წლის თებერვალში თბილისის მისადგომებთან საბჭოთა რუსეთის ჯარების წინააღმდეგ ბრძოლაში მეთაურობდა სოღანლუღის ფრონტზე განთავსებულ მე-2 საარმიო დივიზიონის მე-2 სამთო საარტილერიო ბატარეას. დაიღუპა ბრძოლის დროს. ომში დაღუპულ სხვა ქართველ სამხედროებთან ერთად დაკრძალეს სამხედრო ტაძრის ეზოში, ამჟამინდელი პარლამენტის შენობის წინ (ტაძრის დანგრევის შემდეგ საფლავი დაკარგულია). დაჯილდოებულია წმ. ვლადიმირის ორდენით და წმ. გიორგის ჯვრით.

## ლიტერატურა 
* მიხეილ გრიგოლის ძე თუმანიშვილი, გაზ. «კოლხური კოშკი», თბ., 1995, #23 (28);

კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
უნგრული რაფსოდია №1

**უნგრული რაფსოდია №1 დო მინორში/მი მაჟორში** — ფერენც ლისტის 19 უნგრული რაფსოდიიდან რიგით პირველი რაფსოდია, რომელიც მან თავის მეგობარს და ყოფილ მოსწავლეს, ედე სერდაჰეის მიუძღვნა. ლისტმა ნაწარმოებზე მუშაობა 1845 წელს კლაუსენბურგში დაიწყო, ხოლო გამოაქვეყნა 1851 წლის ნოემბერში. ეს ნაწარმოები, ისევე როგორც სხვა რაფსოდიების დიდი ნაწილი, შექმნილია „ჩარდაშის“ სტილით და გამოირჩევა ორი მონაკვეთით: „lassú“ (პირველი მონაკვეთი, შედარებით ნელი) და „friss“ (მეორე მონაკვეთი, შედარებით ჩქარი). ზოგიერთი ნაწილი, როგორიცაა შესავალი, ჰგავს ბეთჰოვენის 32-ე საფორტეპიანო სონატას. სხვა რაფსოდიების მსგავსად, ნაწარმოების მელოდიები შთაგონებულია ადრეული ნაშრომებით ისეთი კომპოზიტორებისა, როგორებიც არიან ფერენც ერკელი, გაშპარ ბერნატი (პირველ მონაკვეთში) და კაროლი ტერნი (მეორე მონაკვეთში). მიჩნეულია, რომ ამ ნაწარმოების შთაგონების წყარო ბოშა ლაცი პოჩი და მისი ანსამბლი იყვნენ.

## მელოდიების წარმომავლობა 
ამ რაფსოდიაში ლისტმა ფერენც ერკელის სამი სხვადასხვა მელოდია გამოიყენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
01
კატეგორია:1851 წლის წიგნები
იური ქვაჩახია

**იური ქვაჩახია** (დ. 9 თებერვალი, 1949, სოფ. ოქუმი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი.

1979 წელს დაამთავრა ტაშკენტის რკინიგზის საინჟინრო ინსტიტუტის სამოქალაქო-სამრეწველო სამშენებლო ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკიდან „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*იური ქვაჩახია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ლევან ქიძინიძე

**ლევან ქიძინიძე** (დ. 19 იანვარი, 1955, სოფელი კობალთა, შუახევის რაიონი)  —  ქართველი პოლიტიკოსი.

1983 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (შუახევის მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლევან ქიძინიძე — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*ლევან ქიძინიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გივი დარჩია

**გივი ილიას ძე დარჩია** (დ. 26 მარტი, 1926, ოზურგეთი, — გ. 17 მაისი, 1990, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი. პროფესორი (1976), საქართვ. მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულეტეტი (1949). 1949–1950 წლებში მუშაობდა თბილისის საქალაქო საბჭოს საჰაერო თავდაცვის შტაბში, 1950–1952 წლებში — საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში“ სექტორის უფროსად, 1952–1956 — მოსკოვის სამრეწველო ნაგებობათა ცენტრალურ კვლევით ინსტიტუტში, 1956–1962 — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამშენებლო საქმის ინსტიტუტში უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1958 წლიდან პედაგოგიკურ მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. იქვე მისი ინიციატივით 1962 წლიდან ჩამოყალიბდა ამიერკავკასიაში პირველი თბოაირმომარაგებისა და ვენტილაციის კათედრა, რომელსაც თავადვე ხელმძღვანელობდა. დარჩიას კვლევის საგანი იყო საქართველოში გაზიფიკაციის, თბოფიკაციის, გათბობის, ვენტილაციისა და ჰაერის კონდიცირების სისტემათა დანერგვა და განვითარება.

## ბიბლიოგრაფია 
* გათბობა და ვენტილაცია, ნაწ. 1–2, თბ., 1967–71; 
* თბოაირმომარაგება და ვენტილაცია, თბ., 1977.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ზურაბ ქორიძე

**ზურაბ ქორიძე** (დ. 5 მაისი, 1942, თბილისი) — ქართველი ბიზნესმენი, ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მრეწველობის დაგეგმვისა და ორგანიზაციის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ზურაბ ქორიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დავით დარჩიაშვილი

**დავით შანშეს ძე დარჩიაშვილი** (დ. 16 დეკემბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2002).

1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, 1990 წელს — ასპირანტურა. 2001 წელს — ჯორჯ მარშალის უსაფრთხოების კვლევის ცენტრი (გერმანია). 1990–1991 წლებში იყო ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირის წევრი და გაზეთ „ქართველი ერის“ (ტრადიციონალისტთა კავშირის ორგანო) რედაქტორი. 1991–2004 წლებში იყო თსუ-ის რუსეთის ისტორიის კათედრის მეცნიერ თანამშრომელი, საქართველოს პარლამენტის კვლევითი დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, ფონდ „ღია საზოგადოება — საქართველოს“ აღმასრულებელი დირექტორი (2004–2008). არის სამხედრო-სამოქალაქო ურთიერთობების და უსაფრთხოების კვლევის ცენტრის (კავკასიური ინსტიტუტი) დირექტორი (1997 წლიდან), ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი (2006 წლიდან).

2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა —გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 2012-2016 წლებში — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით , საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.  ავტორი მონოგრაფიისა: „ჯარისკაცები, პოლიტიკოსები, მოქალაქენი“ (2000).  
## ჯილდოები
*2011:  ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი 
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დავით
დარჯანია

საკუთარი სახელი **დარჯანია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დევიზ დარჯანია — ფეხბურთელი
* შალვა დარჯანია — ინჟინერ-მექანიზატორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ვინ დიზელი

**ვინ დიზელი** (), ნამდვილი სახელი **მარკ სინკლერი** (; დ. 18 ივლისი, 1967) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, სცენარისტი და პროდიუსერი. ერთ-ერთი ყველაზე შემოსავლიანი მსახიობი კინოინდუსტრიაში. ცნობილია ფორსაჟის“ ფრენჩაიზში შესრულებული დომინიკ ტორეტოს როლით.

კარიერა 1990-იან წლებში დაიწყო. კინოში პირველად გამოჩნდა ეპიზოდური როლით 1990 წლის ფილმში „გამოღვიძება“. 1995 წელს გადაიღო ნახევრად ავტობიოგრაფიული მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „Multi-Facial“, რომლის მთავარი როლის შემსრულებელი, რეჟისორი, პროდიუსერი, სცენარისტი და მუსიკის ავტორი თავად არის. 1998 წელს მონაწილეობდა სტივენ სპილბერგის ფილმში „რიგითი რაიანის გადასარჩენად“. 1999 წელს გაახმოვანა მთავარი პერსონაჟი სამეცნიერო ფანტასტიკურ ანიმაციურ ფილმში „რკინის გიგანტი“.

საყოველთაო აღიარება მოუტანა კინოსერიებმა:  „ფორსაჟი“, „XXX“ და „რიდიკის ქრონიკები.

დიზელი ახმოვანებს პერსონაჟ გრუტს გალაქტიკის მცველების პირველ (2014) და მეორე (2017) ნაწილებში. მოქმედებითი ფილმების გარდა, წარმატებით მონაწილეობდა სხვადასხვა ჟანრის ფილმებში, მათ შორის კომედიაში „მელოტი ძიძა“ (2005). კრიტიკოსების შექება დაიმსახურა ჯეკი დინორციოს როლისთვის ფილმში „მაღიარეთ დამნაშავედ“. 2020 წელს განასახიერა კომიქსების სუპერ გმირის „ბლადშოტის“ როლი ამავე სახელწოდების ფილმში. მან, აგრეთვე მონაწილეობა უნდა მიიღოს ჯეიმზ კამერონის ავატარის“ გაგრძელებაში.

1995 წელს დააარსა კინომწარმოებელი კომპანია One Race Films, რომლის ფილმთა უმეტესობა დიზელის მიერაა პროდიუსირებული. იგი აგრეთვე არის ხმის ჩამწერი სტუდია Racetrack Records-ის დამაარსებელი.

მიღებული აქვს რამდენიმე პრესტიჟული ჯილდო, მათ შორის — ორი MTV Movie Award, ერთი Teen Choice Award და ორი People's Choice Awards.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ჰანტერის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ნიუ-იორკელი მწერლები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხსარ გასიევი

**ხსარ იზმაილის ძე გასიევი** (დ. 13 მაისი, 1929, ცხინვალი – გ. 2020, მოსკოვი) — ოსი მხატვარი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი (1980). მის შემოქმედებაში მეტყველ ფერწერულობასთან შერწყმულია გროტესკულ-მეტაფორული ელემენტები. მნიშვნელოვან ნამუშევართა შორისაა: „წყურვილი“ (1961), „შუადღე“ (1966), „ზღაპარი“ (1972), „დღესასწაული (1981)“, „მოსავლის ზეიმი“ (1984), „შემოდგომა“ (1988, ყველა მხატვრის კუთვნილება) და სხვ.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1980 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი
* 2009 — სამხრეთ ოსეთის სახალხო მხატვარი

## რესურსები ინტერნეტში
* Выставка произведений Хсара Гассиева в Центральном доме художника

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი  2020
კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები
კატეგორია:ოსი მხატვრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
დასაწყისი (გაზეთი)

**„დასაწყისი“** — სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) მიმართულების ყოველდღიური პოლიტიკური და სალიტერატურო გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში 1908 წელს. 

რედაქტორ-გამომცემელი იყო გ. მაჭავარიანი. გაზეთთან თანამშრომლობდნენ ა. ჩხენკელი, ს. ჭელიძე, რაჟდენ კალაძე (ფსევდონიმი „რაჟდენიძე“). წერილების ნაწილი გამოქვეყნებულია ფსევდონიმებით („ვალია“, „ბანკო“, „კნიაზი“, „ლომანსო“, „პარნასი“, „შეკბენილი“, „ფოთელი ბზიკი“, მუშა გლურჯიძე და სხვ.). გაზეთში ხშირად იბეჭდებოდა მშრომელთა ცხოვრების, მათი სოციალური და პოლიტიკური მოთხოვნების ამსახველი წერილები. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით. მის ნაცვლად 1908 წელს გამოვიდა გაზეთი „მერცხალი“.

## ლიტერატურა
* გაგოშიძე შ., ქართული ჟურნალისტიკის ისტორია, ნაკვ. 1, თბ., 2004;

## რესურსები ინტერნეტში
* „დასაწყისი“. საქართველოს გაზეთები. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.

კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
დასთანი

**დასთანი** ( — ამბავი, მოთხრობა, რომანი) — სპარსული მწერლობისათვის დამახასიათებელი ჟანრი, რომელიც შემდგომ გავრცელდა აღმოსავლეთის ხალხთა ლიტერატურაში. 

დასთანი თავდაპირველად ცალკეულ ვრცელ საგმირო თუ რომანულ ეპიზოდებს, ზოგჯერ მთელ პოემებს, ფოლკლორულ ლეგენდებს ეწოდებოდა. მოგვიანებით მოხდა მისი დაკონკრეტება: ხალხური დასთანი გულისხმობს კლასიკური მწერლობის ნიმუშების ანონიმურ დამუშავებას და ხალხში გავრცელებას. დასთანის პირველი ნიმუშები (ძირითადად ვრცელი ისტორიულ-საფალავნო რომანები) ირანში გაჩნდა XI–XIII საუკუნეებში, რასაც ხელი შეუწყო საქალაქო ცხოვრების აღორძინებამ. ცნობილია სპარსული ხალხური დასთანების აზერბაიჯანული, უზბეკური, ტაჯიკური, ქურთული, ქართულენოვანი ვერსიები.

## ლიტერატურა
* გვახარია ა., სპარსული ხალხური პროზის ისტორიიდან (დასთანები), თბ., 1973;

კატეგორია:სპარსული ლიტერატურა
შგედი

**შგედი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 31 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თამაზ შავთვალაძე

**თამაზ შავთვალაძე** (დ. 3 მაისი, 1951, წითელწყარო (ამჟამინდელი დედოფლისწყარო)) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1980  წელს დაამთავრა  საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ჰიდრომელიორაციის ფაკულტეტი, ხოლო 1992 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიზნესის უმაღლესი სკოლა. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*თამაზ შავთვალაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს   სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ივანე შათირიშვილი

**ივანე (ნუკრი) შათირიშვილი** (დ. 28 იანვარი, 1962, ბათუმი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1983 წელს დაამთავრა თბილისის კვების მრეწველობის ტექნიკუმი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ივანე შათირიშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*ივანე შათირიშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 

კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კიზირია

საკუთარი სახელი **კიზირია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალვიპ კიზირია — სამხედრო პირი, ემიგრანტი
* ანატოლი კიზირია — ინჟინერ-მექანიზატორი
* ანტონ კიზირია — ფილოლოგი  
* ბენიტო კიზირია — გეოფიზიკოსი
* გივი კიზირია — ინჟინერი
* დოდონა კიზირია — ფილოლოგი  
* ირაკლი კიზირია — ინჟინერი, სპორტსმენი (მორაგბე)  
* ნანა კიზირია — ენათმეცნიერი  

კატეგორია:ქართული გვარები
კვანჭახაძე

საკუთარი სახელი **კვანჭახაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გივი კვანჭახაძე — ექიმი-ჰიგიენისტი
* ვასილ კვანჭახაძე (კვანჩეხაძე) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჩვეულებრივი გველგესლა

**ჩვეულებრივი გველგესლა** () — შხამიანი გველი გველგესლასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 75 სმ-ს აღწევს, არეალის ჩრდილოეთით გვხვდება ისეთი ეგზემპლარები, რომელთა სიგრძე 1 მეტრს შეადგენს. დედალი, ჩვეულებრივ, მამალზე დიდია. თავი მკვეთრადაა გამოკვეთილი კისრისგან, ზედა მხარეზე აქვს 3 დიდი (შუბლის და 2 კეფის) ფარი. დინგის წვერი მომარგვალებულია, ცხვირის ნახვრეტი გაჭრილია ცხვირის დარის შუაში. ტანის შეფერილობა იცვლება რუხიდან წითელ-მურამდე, დამახასიათებელია მუქი ზიგზაგური ზოლი ზურგზე და იქსისებრი ნახატი თავზე. ჩრდილოეთში ხშირია შავი ფორმები.
მარცხნივ|მინი|დედალი
ფართოდაა გავრცელებული ევრაზიაში. ვრცელდება სკანდინავიიდან და ბალტიისპირეთიდან სამხრეთით (იბერიის ნახევარკუნძულის, იტალიისა და თითქმის მთლიანი საბერძნეთის გარდა), საფრანგეთამდე, ბრიტანეთამდე, აღმოსავლეთით — მთელი რუსეთის გავლით სახალინამდე, მონღოლეთამდე, ჩრდილოეთ კორეამდე და ჩინეთამდე. ბალკანეთში ფართოდაა მაღალმთიან ზონაში და აქვს ფრაგმენტული არეალი. მთებში აღწევს 3000 მეტრამდე. ტერიტორიაზე მათი განლაგება ერთობ არათანაბარია. ხელსაყრელ ადგილებში ქმნიან დიდ შეკრებებს — ე. წ. გველების კერებს, სადაც მათი სიმჭიდროვე შეიძლება 1 ჰექტარზე 90 ინდივიდი იყოს, თუმცა ხშირად არ აღემატება 3–8-ს. გამოზამთრების შემდეგ, ჩვეულებრივ, გამოდიან აპრილ-მაისში. ზაფხულში ყველაზე მეტად გვხვდება ცხოველების სოროებში, დამპალ ჯირკებში, ბუჩქებში, ნაპრალებში.

შეწყვილება მიმდინარეობს მაისის შუა ნახევრიდან ივნისის დასაწყისამდე. კვერცხცოცხლადმშობია; შთამომავლობის მასიური შობა აგვისტოში მიმდინარეობს. არეალის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ნაწილებში გველგესლა ახალ თაობას უკვე ერთ წელიწადში იძლევა. იბადებიან 17 სმ სიგრძისანი და უკვე შხამიანები არიან.
მარცხნივ|მინი
გველგესლა ხშირად თბება მზის გულზე. ნადირობს ძირითადად ღამით. რაციონში ჭარბობს წვრილი მღრღნელები, ბაყაყები, მწერები. ადამიანთან შეხვედრის დროს ცდილობს დაიმალოს. საფრთხის შემთხვევაში აქტიურად იცავს თავს, სისინებს, ასრულებს მუქარის გამომხატველ ნახტომებს და განსაკუთრებით საშიშ საკბენ ნახტომს, რასაც ყველაზე ადვილად იწვევს მოძრავი მოწინააღმდეგე. ამიტომ, მასთან შეხვედრის დროს არ შეიძლება მკვეთრი მოძრაობები. არ არის რეკომენდებული გველის კუდით დაჭერა, რადგან კბენის შესაძლებლობა გამორიცხული არაა.

გველგესლას ნაკბენს თან ახლავს ადგილობრივი ტკივილი, ჰემორაგიული შეშუპების გავრცელება, სისუსტე, გულისრევა, თავბრუსხვევა. შესაძლებელია გულის მოქმედების დარღვევა და თირკმლის უკმარისობის განვითარება.

თვითმკურნალობა დაუშვებელია. ანტიდოტის სახით რეკომენდებულია გველსაწინააღმდეგო შრატი „ანტიგიურზა“. შხამი შეიცავს ფერმენტებს, მათ შორის პროტეაზებს, ფოსფოდიესტერაზას, 5′-ნუკლეოტიდაზას, ფოსფოლიპაზა A2-ს, ჰიალუნორიდაზას, კინინოგენაზას და სხვა. შხამი შედის სხვადასხვა სამკურნალო პრეპარატის შემადგენლობაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:გველგესლა
კატეგორია:ევროპის ქვეწარმავლები
ლევან შენგელია (პოლიტიკოსი)

**ლევან შენგელია** (დ. 13 ნოემბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი.

1986 წელს დაამთავრა   მოსკოვის ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1991 წელს — ასპირანტურა. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი   პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ლევან შენგელია — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*ლევან შენგელია — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
თენგიზ შარმანაშვილი

**თენგიზ შარმანაშვილი** (დ. 12 აგვისტო, 1964, თბილისი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ხოლო1996 წელს  იგივე უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „პოლიტიკური ორგანიზაცია - ეროვნულ-დემოკრატიული პარტია“. 2023 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1964  წლის 12 აგვისტოს, ქ. თბილისში. 1981 წელს დაამთავრა ქ. თბილისის მე-5 საშუალო სკოლა.1986 წელს დაამთავრა ქ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ფილოლოგიის ფაკულტეტი.  1996 წელს დაამთავრა ქ. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, იურიდიული ფაკულტეტი. მუშაობა დაიწყო ენათმეცნიერების ინსტიტუტის, მეცნიერ-თანამშრომლად ( 1986-1992 ) ;შემგომ მუშაობა გააგრძელა საქართველოს მთავრობის კანცელარიაში ადამიანის უფლებათა დაცვისა და ეროვნული უმცირესობის განყოფილების გამგედ (1992-1993);  1993 წელს იყო -საქართველოს ხელისუფლების წარმომადგენელი გაეროს სამხედრო დამკვირვებელთა მისიასთან (კონფლიქტის პერიოდში, ოფისი სოხუმში). 1994-1995 წლებში იყო ქართულ-აფხაზური მოლაპარაკებების (სოჭი, ოთხმრივი, გაეროსა და რუსეთის მონაწილეობით) ქართული დელეგაციის ხელმძღვანელის მოადგილე, ხელმძღვანელის მოვალეობის შემსრულებელი; 1993-1995 წლებში იყო ადამიანის უფლებათა დაცვისა და ეროვნებათშორისი ურთიერთობების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 1995-1999  წლებში იყო საქართველოს პარლამენტის წევრი, იურიდიული კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე. 2000 წელს მუშაობდა უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის ბიუროს უფროსად. 2000-2004 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი. 2004-2005 წლებში იყო ქ. თბილისის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე.  2005-2006 წლებში მუშაობდა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში სპეციალისტის თანამდებობაზე.  2006-2009 წლებში მუშაობდა გაეროს განვითარების პროგრამა - დეცენტრალიზაციის ხელშეწყობის პროექტის ანალიტიკოსად. 2009-2010 წლებში იყო სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის მდივანი. 2011.03-2016 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი სომხეთის რესპუბლიკაში.  იყო სომხეთის რესპუბლიკაში აკრედიტებული დიპლომატიური კორპუსის დუაენი.  2016 წლიდან 2023 წლამდე იყო საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მრჩეველი. იყო სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისის წევრი 2016 წელს. არაერთგზის იყო საკონსტიტუციო ცვლილებების საყოველთაო-სახალხო განხილვის საორგანიზაციო კომისიის წევრი. 2023 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“ (ირაკლი კოვზანაძის ადგილმონაცვლე). არის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

## ოჯახი 
მეუღლე და ორი შვილი.

## დიპლომატიური რანგი 
2010 წელს მიენიჭა სრულუფლებიანი და საგანგებო დესპანის  დიპლომატიური რანგი

## სპეციალური წოდება 
2002 წელს მიენიჭა იუსტიციის სახელმწიფო მრჩევლის უმაღლესი სპეციალური  წოდება

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ოთარ შენგელია

**ოთარ შენგელია** (დ. 28 მარტი, 1947 ან 7 აპრილი, 1947, სოფელი პატრიკეთი, წყალტუბოს რაიონი) — ქართველი თანამდებობის პირი, იურისტი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წყალტუბოს მაჟორიტარი). 

## რესურსები ინტერნეტში
*ოთარ შენგელია —  საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი  (საქართველოს პარლამენტის მეოთხე მოწვევა)

 

კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ოთარ შენგელია (V მოწვევა)

**ოთარ შენგელია** (დ. 18 იანვარი, 1947) — ქართველი ექიმი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 2004 წლის 5 თებერვლიდან 22 აპრილამდე იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ჩობანი

**ჩობანი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, წვირმის თემი (სოფლები: ასკარტი, აცი, იელი, ჩობანი, წვირმი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 56 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დასტური

**დასტური** — ჯვარ-ხატთა კულტის მსახური აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში, „ჯვართ ენაზე“ მუჯირი ეწოდებოდა.

დასტურს ირჩევდა ჯვარი ქადაგის შთაგონებით, ზოგჯერ კი ირჩევდნენ კენჭისყრით ერთი ან ორი წლით. დასტურები იყვნენ ხუცესის ან ხევისბერის ხელქვეითები. დასტურს ევალებოდა ჯვრის ან ხატის სამეურნეო საქმეების გაძღოლა — მამულების დამუშავება-დათესვა, მოსავლის აღება-დაბინავება, სადღეობო ლუდის მოდუღება, დღეობის უზრუნველყოფა სარიტუალო ქადა-პურებით, ხევისბერისათვის დახმარება სამსხვერპლო საკლავის დაკვლაში და სხვ. დასტურად დგებოდნენ უნჯ ხატებში ერთი ან ორი (იშვიათად სამი) წლით საყმოს წევრი მამაკაცები. ზოგიერთ მთავარ სალოცავში მათ ქადაგი ასახელებდა, ზოგან კი რიგის მიხედვით დგებოდნენ. დასტური იცავდა სიწმინდეს — ერიდებოდა აკრძალული საკვების (ღორი, ქათამი) ჭამას, ახლად მოლოგინებული ქალების სამყოფსა და საქონლის სადგომში შესვლას, ცოლქმრულ ურთიერთობას და სხვ. ხატის მსახურთა იერარქიაში, ხევისბერის შემდეგ, იგი ძირითადი ფიგურა იყო, რომელიც უნჯ სალოცავს ქონებრივ საფუძველს უქმნიდა და უნარჩუნებდა.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ადათ-წესები
შალვა დარჯანია

**შალვა ელიზბარის ძე დარჯანია** (დ. 31 მაისი, 1928, ქუთაისი) — ქართველი ინჟინერ-მექანიზატორი. 

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი (1957). 1976–1995 წლებში იყო სამთო მიწათმოქმედებისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევითი და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ჩაის საკრეფი მანქანების განყოფილების უფროსი. 1995–2000 წლებში იყო საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო მანქანათმშენებლობის სამეცნიერო-კვლევითი და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის „საქაგრომანქანის“ პროექტის მთავარი კონსტრუქტორი. ჩაის საკრეფი მანქანის — „საქართველოს“ შექმნისათვის მიენიჭა ლენინური პრემია (1967, სხვებთან ერთად), დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
დაუსწრებელი განათლება

**დაუსწრებელი განათლება** — წარმოებისაგან მოუწყვეტლად საშუალო და უმაღლესი კვალიფიკაციის სპეციალისტების მომზადება დაუსწრებელი სწავლების სისტემის საშუალო და უმაღლეს სასწავლებლებში ან მათ დაუსწრებელ განყოფილებებსა და ფაკულტეტებზე. 

საბჭოთა კავშირში 1938 წლამდე დაუსწრებელი განათლების ქსელი ვითარდებოდა ერთიანი გეგმის გარეშე, არ იყო დადგენილი მსმენელთა მიღების რაოდენობა, სწავლების ვადა და სასწავლო რეჟიმი. დაუსწრებელ სწავლებაში ჩაბმული მსმენელები არ იყვნენ უზრუნველყოფილი სათანადო სახელმძღვანელოებით, მეთოდური ხასიათის დამხმარე ლიტერატურითა და სასწავლო პროგრამებით. 1938 წლის 29 აგვისტოს დადგენილებით დაწესდა დაუსწრებელი სწავლების რამდენიმე ორგანიზებული ფორმა, უმაღლეს სასწავლებლებში ჩატარდა ბევრი საორიენტაციო ღონისძიება, მსმენელები განთავისუფლდნენ სწავლის ქირისაგან. საქართველოში ამ დროს ჩამოყალიბდა დაუსწრებელი პედაგოგიკური ინსტიტუტი, რომელიც შემდეგ შეუერთდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაუსწრებელ განყოფილებას. 1990-იან წლებში დაუსწრებელი სწავლების განყოფილებები ჰქონდა თითქმის ყველა წამყვან ქართულ უმაღლეს სახელმწიფო სასწავლებელს, ასევე ჰუმანიტარული პროფილის ზოგიერთ კერძო სასწავლებელს. უმაღლესი განათლების შესახებ კანონის (2004) თანახმად, დაუსწრებელი განათლების ქსელი საქართველოში გაუქმდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:განათლება საქართველოში
ავთანდილ დაუშვილი

**ავთანდილ პარმენის ძე დაუშვილი** (დ. 1 სექტემბერი, 1920, ჭიათურა, — გ. 20 ივლისი, 1984, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი მიწისქვეშა ნაგებობათა მშენებლობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1973), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1984). 

დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის ხიდებისა და გვირაბების ფაკულტეტი (1947). 1948–1959 წლებში მუშაობდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში, 1959–1964 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, გვირაბებისა და მეტროპოლიტენების კათედრაზე. 1964 წლიდან გარდაცვალებამდე ამ კათედრას ხელმძღვანელობდა. დაუშვილმა შექმნა სხვადასხვა დანიშნულების გვირაბების ჰიდროიზოლაციის ახალი ხერხები და კონსტრუქციები, მან პირველმა ჩამოაყალიბა გვირაბების მუდმივი სამაგრის გაანგარიშების მატრიცული ხერხი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. 

## ბიბლიოგრაფია
* გვირაბები, თბ., 1972; 
* Гидроизоляция тоннелей, сооружаемых закрытым способом, Тб., 1971; 
* Расчет тоннельных обделок в матричной форме, М., 1972.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
ა
ალექსანდრე დაუშვილი

**ალექსანდრე დაუშვილი** (დ. 25 თებერვალი, 1952, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1974 წელს. 1975 წლიდან სხვადასხვა დროს მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში ლაბორანტად, შემდგომ უმცროს მეცნიერ და უფროს მეცნიერ თანამშრომლად, ინსტიტუტის სწავლულ მდივნად, დირექტორის მოადგილედ. მისი ძირითადი შრომები შეეხება საქართველოს უახლესი ისტორიის საკითხებს.

## ბიბლიოგრაფია
* რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის ისტორია (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1986. - 206გვ.
* ზაჰესის ისტორია (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1997. - 152გვ.
* თბილისი - 1937 (ავტორი). - თბილისი, კეგელი, 1997. - 188გვ.
* ლენინის უკანასკნელი ინტრიგა (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1998. - 64გვ.
* სოსო ჯუგაშვილის ამბავი, წ. 1 (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2000. - 168გვ.
* საეროვნებათაშორისო ურთიერთობა საქართველოში 1921 - 1941 წ.წ. (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2000. - 212გვ.
* სოსო ჯუგაშვილის ამბავი, წ.2 (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2000. - 339გვ.
* საქართველოს უახლესი ისტორია, (1921-2000 წწ.) (თანაავტორი). - თბილისი, 2004. - 557გვ.
* ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები, კრ. 8 (რედაქტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 2004. - 254გვ.
* ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები, კრ. 9 (რედაქტორი). - თბილისი, 2005. - 224გვ.
* იქ სიკვდილი განა ბედნიერება არ არის, თამარ! (ავტორი). - თბილისი, მემატიანე, 2005. - 42გვ.
* ისტორიულ-ეთნოგრაფიული შტუდიები, კრ. 10 (რედაქტორი). - თბილისი, 2006. - 236გვ.
* საქართველოში რუსეთის კოლონიური პოლიტიკის ისტორიის ნარკვევები (რედაქტორი). - თბილისი, უნივერსალი, 2007. - 262გვ.. - ISBN: 978-9941-12-297-2
* საქართველოში ტოტალიტარული რეჟიმის დამკვიდრებისა და განმტკიცების თავისებურებანი XX საუკუნის 20-იან წლებში (თანაავტორი) - 2008.
* როკვაში განფენილი სული ქართული... (თანაავტორი) - 2010.
* ბრძოლა ბათუმისთვის, 1921 წლის 18-20 მარტ (თანაავტორი) - თბილისი, 2011. - 196გვ.
* ქართველი ერის კონსოლიდაციის ეტაპები და თავისებურებანი უხსოვარი დროიდან დღემდე - 2016.
* „კულაკები“ - საქართველოში - 2016.
* ქართული სოფლის ტრადიციული სამეურნეო კულტურა და მისი განვითარების პერსპექტივები (თანაავტორი) - 2018.
* საქმიანი საქართველო, 1801-1921 (თანაავტორი) - 2022.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
ა
დაქირავებული ჯარი

[მინი|„ლანდსკნეხტის“ — [რენესანსი|აღორძინების ეპოქის გერმანული დაქირავებული ჯარის მეომრები. დანიელ ჰოპფერის გრავიურა, დაახლ. 1530.]]
**დაქირავებული ჯარი** — შეიარაღებული ძალები, რომლებსაც აკომპლექტებენ საკუთარი და სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეთა დაქირავების წესით. ფეოდალურ საქართველოში დაქირავებული ჯარს როქის სპა ეწოდებოდა.

დაქირავებული ჯარი გაჩნდა ძვ. წ. III ათასწლეულში ძველ ეგვიპტეში, კომპლექტდებოდა ძირითადად დაქირავებული უცხოელებით. XV საუკუნის ბოლოდან ასეთი დაქირავებული არმიები სახელმწიფოების ძირითად სამხედრო ძალად იქცა. XVII-XVIII საუკუნეებში დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოები გადავიდნენ ეროვნულ დაქირავებულ არმიებზე, რომლებსაც ადგენდნენ საკუთარი მოქალაქეებით და მთლიანად იყო დამოკიდებული ცენტრალურ ხელისუფლებაზე. XVIII-XIX საუკუნეების დამლევს დაქირავებული არმიები შეცვალა რეგულარულმა არმიებმა, რომლებიც ივსებოდა სამხედრო ბეგარის საფუძველზე. XX საუკუნის მეორე ნახევარში მთელ რიგ სახელმწიფოებში რეგულარული არმიების დაკომპლექტება დაიწყო კონტრაქტის საფუძველზე, ხოლო ზოგიერთ ქვეყანაში არსებობდა დაკომპლექტების შერეული (სამხედრო ბეგარა და კონტრაქტი) პრინციპი.

## ლიტერატურა
* ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი, გვ. 125. თბ., 2017. ISBN 978-9941-0-9879-6.

კატეგორია:სამხედრო ისტორია
კატეგორია:შეიარაღებული ძალები ტიპის მიხედვით
დავით მუჯირი (დ. 1999)

**დავით მუჯირი** (დ. 28 იანვარი, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. საჩხერის „ჩიხურას“ თავდამსხმელი. პირველი მატჩი კარიერაში 2019 წელს, „ვიტ ჯორჯიას“ მაისურით ითამაშა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კრის უოლსტენჰოლმი

**კრისტოფერ ტონი უოლსტენჰოლმი** (დ. 2 დეკემბერი, 1978) — ინგლისელი მუსიკოსი, როკ-ჯგუფ Muse-ის ბასისტი და ბექ-ვოკალისტი.

## ადრეული წლები
კრის უოლსტენჰოლმი ინგლისის ქალაქ როთერემში გაიზარდა შემდეგ კი დევონში, ტინმუთში გადავიდა. ერთ-ერთ პოსტ-პანკ ბენდში დრამზე უკრავდა. უოლსტენჰოლმი მეთიუ ბელამისა და დომინიკ ჰოვარდს სხვა ბენდთან ერთად შეხვდა, როდესაც ისინი ერთ შენობაში რეპეტიციას გადიოდნენ. ბელამიმ და ჰოვარდმა იგი დაიყოლიეს, რომ ბას-გიტარაზე დაეკრა და ერთად ახალი ჯგუფი შეექმნათ. თავდაპირველად ჯგუფს *Rocket Baby Dolls* ერქვა, 1994 წელს კი მას სახელი გადაერქვა და Muse ეწოდა.

## Muse
Muse-ის მუსიკოსები თავდაპირველად სხვადასხვა სკოლის მუსიკალურ ჯგუფში უკრავდნენ. გიტარისტი მეთიუ ბელამი დომინიკ ჰოვარდის ჯგუფის, *Carnage Mayhem* მომღერალი და სიმღერების ავტორი გახდა. შემდეგში მათ უოლსტენჰოლმი დაიყოლიეს, რომელმაც დასარტყამი საკრავების ნაცვლად ბას-გიტარაზე დაკვრა დაიწყო.

უოლსტენჰოლმის ბას-ლაინები Muse-ის მრავალი სიმღერის ცენტრალური მოტივია. უოლსტენჰოლმის ოვერდრაივ ფაზ-ბას ტონები ბას-გიტარაის, ეფექტებისა და სინთეზატორების ნაზავია. ბელამიც და უოლსტენჰოლმი სინთეზატორებისა და ეფექტებისთვის სხვადასხვა სახის მოწყობილობას იყენებენ, მათ შორისდ Kork Kaoss pad-სა და Digitech Whammy-ის პედალს.

## სხვა ნამუშევრები
უოლსტენჰოლმი ბას-გიტარაზე უკრავს მუსიკალურ ჯგუფ მორიარტის 2015 წლის სინგლში „Bones“. იგი მონაწილეობდა რიკ პარტიფის სოლო ალბომის *Over and Out*' ჩაწერაში, რომელიც რითმ-გიტარისტის გარდაცვალების შემდეგ, 2018 წელს გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*MUSE: Bassist Chris Wolstenholme. *Bass Musician Magazine*, 8 January 2009

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:Muse-ის წევრები
კატეგორია:ინგლისელი როკ ბას-გიტარისტები
კატეგორია:მამაკაცი ბას-გიტარისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის მუსიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბას-გიტარისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიქაშავიძე

საკუთარი სახელი **მიქაშავიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* არკადი მიქაშავიძე — გენერალი
* ვასილ მიქაშავიძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
* თეიმურაზ მიქაშავიძე — არქიტექტორი
* ნიკოლოზ მიქაშავიძე — მსახიობი
* ზაზა მიქაშავიძე — მსახიობი, რეჟისორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნიკოლოზ მიქაშავიძე

**ნიკოლოზ მიქაშავიძე** (დ. 2 სექტემბერი, 1909, ქუთაისი, — გ. 1988) — ქართველი თეატრის მსახიობი.  საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961), საქართველოს სახალხო არტისტი (1971).

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო ქ. ქუთაისში 1924 წელს თვითმოქმედ წრეებში. 1928 წლიდან მუშაობდა ქ. ქუთაისის სატირის თეატრში. 1928-1939 წლებში — თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის, ხოლო 1939 წლიდან გარდაცვალებამდე — სოხუმის ქართულ თეატრში. როლებიდან აღსანიშნავია: ანანია (სუმბათაშვილის „ღალატი“), ლადო კეცხოველი (ნახუცრიშვილის „ლადო კეცხოველი“), გივი ჩოლოყაშვილი (წერეთლის „პატარა კახი“), მედოვსკი (დარასელის „კიკვიძე“), მეფე (ჯაფარიძის „ლამპარი“), პრეზიდენტი (შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“) და სხვა. მოხალისედ მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. იყო მოყვარული მთამსვლელი. სოხუმის თეატრში მოღვაწეობდა ასევე მისი ქალიშვილი — ლიანა მიქაშავიძე.

## ლიტერატურა
;
* ნიკოლოზ მიქაშავიძის ხსოვნას : [საქ. სახალხო არტისტის, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა და სოხუმის ქართული თეატრის მსახიობის გარდაცვალების გამო] / ელენე საყვარელიძე // თეატრალური მოამბე. - თბილისი, 1988. - №2. - გვ.103.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნიკოლოზ მიქაშავიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ნიკოლოზ ტარსაიძე

მინი|ნიკოლოზ ტარსაიძე
**ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე** (დ. 10 ნოემბერი, 1855 — გ. 10 იანვარი, 1917, განჯა, ახლანდ. აზერბაიჯანის რესპუბლიკა; დაკრძალულია თბილისის წმ. ნინოს სასაფლაოზე) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე. ოფთალმოლოგ გიორგი ტარსაიძის ძმა.

დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, შემდეგ ხარკოვის უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი. 1879-1891 წლებში გამომძიებლად მუშაობდა ეკატერინოდარში (ახლანდ. კრასნოდარი), შემდეგ სტავროპოლში. სტავროპოლში ტარსაიძეს დავალებული ჰქონდა დიმიტრი ყიფიანის მკვლელობის გამოძიება, მაგრამ მალე იგი ჩამოაშორეს ამ საქმეს. 1891 წელს თბილისში გადმოიყვანეს ბრალმდებლის თანაშემწედ. 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის საოლქო სასამართლოს წევრი. სასამართლოში პირველად შემოიღო საქმის ქართულ ენაზე წარმოება. მონაწილეობდა საზოგადოებრივ წამოწყებებში; ერთხანს იყო ქართული დრამატული საზოგადოების თავმჯდომარის ამხანაგი (მოადგილე), ქართული კლუბის მამასახლისი. სიცოცხლის ბოლო წლებში განზრახული ჰქონდა ქართველ მგალობელთა გუნდის შედგენა, რომელსაც ყველა ეკლესიაში უნდა ემღერა. 

## ლიტერატურა
* ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტარსაიძე [ნეკროლოგი] / ი-ელი // „თეატრი და ცხოვრება“ №3, - 1917. - გვ. 8.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
დატერასება

[მინი|ბრინჯის ტერასები [ვიეტნამი|ვიეტნამში.]]
**დატერასება** — ფერდობის ზედაპირის ხელოვნური შეცვლა სასოფლო-სამეურნეო და ტყის კულტურების უკეთ გამოსაყენებლად და ნიადაგის ეროზიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. დატერასების დროს მთავარი ყურადღება ექცევა ტერასის სიგანეს, გვერდებს, ქანობსა და ტერასებს შორის ადგილს — ბერმას. დატერსაებისთვის იყენებენ ბულდოზერებსა და სხვა მიწასათხრელ მანქანებს, აგრეთვე სპეციალურ დამტერასებელ მანქანებს — ტერასორებს. 

არსებობს დატერასების რამდენიმე ტიპი: 

* ბექობისებრ დატერასებას მაშინ მიმართავენ, როცა ფართობის ქანობი 0,12-ს არ აღემატება. ბუნებრივი ქანობის შეუცვლელად აკეთებენ 18–50 მ სიგანის ტერასებს, რომელთა ბოლოებში თხრილია, მასში გროვდება ზედაპირული ჩამონადენი წყალი და ჩადის წყალმიმღებში. ასეთი დატერასება ფართოდაა გავრცელებული საქართველოში, განსაკუთრებით პატარა მდინარეთა ხეობებში (მდ. ატენის ხეობა, გორის მუნიციპალიტეტი).  
* საფეხურისებრი დატერასების დროს იცვლება ფართობის ქანობი. მას იყენებენ 0,12–0,25 ქანობიან ფერდობებზე ციტრუსების, ვენახისა და ხეხილის გასაშენებლად. საქართველოში საფეხურისებრ დატერასებას უძველესი დროიდან იყენებენ (მესხეთი).  
* ტრანშეისებრ დატერასებას მიმართავენ ძლიერ დაქანებულ ფერდობებზე მრავალწლოვანი კულტურების გასაშენებლად.  
* ტერასა-თხრილს აკეთებენ იმ ადგილებში, სადაც ხშირი კოკისპირული წვიმა იცის და ძლიერი ქანობის (0,3–1) ფერდობებზე მცირე სისქის ნიადაგებია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
არკადი მიქაშავიძე

[მინი|ა. მიქაშავიძე (ჟურნ. „[თეატრი და ცხოვრება“ №2, 1917).]]
**არკადი (აკაკი) ნიკოლოზის ძე მიქაშავიძე** (დ. 10 აპრილი, 1876 — გ. 1971) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი (1920).

წარმომავლობით ქუთაისის გუბერნიის აზნაურთა ოჯახიდან. დაამთავრა ქუთაისის საქალაქო სასწავლებელი, შემდეგ თბილისის იუნკერთა სამხედრო სასწავლებელი (მე-2 თანრიგით). 1894 წლიდან ირიცხებოდა სამხედრო სამსახურში. მსახურობდა ვარშავის სამხედრო ოლქში პიატიგორსკის 151-ე ქვეით პოლკში, 1904-1915 წლებში — სასაზღვრო უწყებაში, ამურისიქითა ოლქში. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიის ომში (1904-1905). 1915 წელს ამურისიქითა 1-ლ სასაზღვრო ცხენოსან პოლკთან ერთად I მსოფლიო ომის დასავლეთის ფრონტზე გაიგზავნა. იმავე წელს დაღესტნის მე-2 ცხენოსან პოლკში გადაიყვანეს. შტაბ-როტმისტრმა მიქაშავიძემ თავი გამოიჩინა 1915 წლის 3-4 ივლისს სოფ. კოლოდრობკის ბრძოლაში, რისთვისაც გიორგის იარაღით (ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“) დაჯილდოვდა (1917). მიღებული ჰქონდა ასევე წმ. სტანისლავის III (1905) და II (1912), წმ. ანას III (1905), IV (1906) და II (1916), წმ. ვლადიმერის IV (1915) ხარისხის ორდენებით. 1917 წელს მიენიჭა პოლკოვნიკის წოდება.

1918-1921 წლებში მიქაშავიძე მსახურობდა საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში. 1920 წელს მიიღო გენერლობა. 1920-1921 წლებში იყო თბილისის სამხედრო კომენდანტი. საბჭოთა რუსეთთან ომის დროს, 1921 წლის მარტში საქართველოს ჯარების ქუთაისიდან ევაკუაციისას მეთაურობდა ლეჩხუმის მიმართულებით მოქმედ დაჯგუფებას. 15-16 მარტის შეტაკების შემდეგ გენერალი და მისი შტაბი ტყვედ ჩაუვარდა თრუსოს ხეობით შემოჭრილი მოწინააღმდეგის მეწინავე რაზმს ბადილა გაგიევის მეთაურობით (ეპიზოდი აღწერილია გაგიევის მოგონებებშიც). ომის შემდეგ მიქაშავიძე სამხედრო სამსახურიდან გადადგა. ცხოვრობდა და მუშაობდა ქუთაისში. დაკრძალულია იქვე.   

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
აიბღა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აიბღა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აიბღა — სოფელი საქართველოში, რუსეთის საზღვარზე;
*აიბღა — აფხაზების სუბეთნოსი;
*აიბღა — ქედი აფხაზეთში.
მამამთავრიშვილი

საკუთარი სახელი **მამამთავრიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბარბარე მამამთავრიშვილი — საოპერო მომღერალი
* დავით მამამთავრიშვილი — ქირურგი
* კობა მამამთავრიშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები