ერნესტო სამპერი

**ერნესტო სამპერ პიზანო** (დ. 3 აგვისტო, 1950 ) — კოლომბიელი პოლიტიკოსი, იურისტი, ეკონომისტი და აკადემიკოსი. 1994 წლიდან 1998 წლამდე იკავებდა კოლუმბიის პრეზიდენტის თანამდებობას. 2014 წლიდან 2017 წლამდე სამხრეთ ამერიკის ერთა კავშირის (UNASUR) გენერალური მდივნი.

## გენეალოგია
სამპერის ოჯახი ბევრ გამოჩენილ კოლომბიელთან არის დაკავშირებული კოლომბიელთან არის დაკავშირებული.

მისი ერთ-ერთი დიდი ბაბუა, ტეოდორო ვალენსუელა სარმიენტო, კოლუმბიის ყოფილი პრეზიდენტისა და დამოუკიდებლობის გმირის, კრისანტო ვალენსუელას ძმისშვილი იყო. მისი კიდევ ერთი დიდი ბაბუა იყო პოეტი დიეგო ფალონი, ხოლო მისი დიდი ბებია ფელისა პომბო რებოლედო იყო პოეტ რაფაელ პომბოს და.

სამპერი ანტონიო ნარინიოს შთამომავალია, მწერალ დანიელ სამპერ ორტეგას შვილიშვილი მამის მხრიდან, ბიზნესმენ ტომას სამპერ ბრაშის შვილიშვილი პირდაპირი ხაზით და პოლიტიკოს მიგელ სამპერ აგუდელოს შვილიშვილი, რომელიც 1898 წელს საპრეზიდენტო კანდიდატი იყო.

სამპერი ცნობილი არქიტექტორის, ჰერმან სამპერ გნეკკოს ძმისშვილია, მწერლის, ჟურნალისტისა და მიმომხილველის, დანიელ სამპერ პიზანოს  ძმა, ბიოლოგ კრისტიან სამპერის ბიძაშვილი, პატრისიო სამპერ გნეკოს ბიძაშვილი და SoHo-ს ყოფილი დირექტორის, დანიელ სამპერ ოსპინას ბიძა.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ერნესტო დაიბადა 1950 წლის 3 აგვისტოს ბოგოტაში, ანდრეს სამპერ გნეკოს და ჰელენა პიზანო პარდოს ოჯახში. და-ძმებს შორის, დანიელ სამპერ პიზანო გამოირჩევა, როგორც ნაყოფიერი მწერალი და ჟურნალისტი, რაც უცხო არ არის სამპერების ოჯახისთვის, რომლებიც მწერლების დინასტიის შთამომავლები არიან.

სამპერი სწავლობდა ბოგოტას პრესტიჟულ საშუალო სკოლაში, გიმნასიო მოდერნოში.  უმაღლესი განათლება ქსავიერის უნივერსიტეტში მიიღო, რომელიც 1972 წელს დაამთავრა ეკონომისტის ხარისხი 1973 წელს მიიღო სამართლის ხარისხი. გარდა ამისა, ნიუ-იორკში ცხოვრებისას მან ეკონომიკის ასპირანტურა დაასრულა კოლუმბიის უნივერსიტეტში. 1974 წელს იგი გახდა სამართლისა და ეკონომიკის პროფესორი პენტფიკალურ ქსავიერის უნივერსიტეტში.

## ადრეული პოლიტიკური კარიერა
სამპერი ყოფილი პრეზიდენტის, ალფონსო ლოპეს მიკელსენის, 1982 წლის წარუმატებელი საპრეზიდენტო კამპანიის მართვაში დაეხმარა. ის ბოგოტას საქალაქო საბჭოს წევრი გახდა. შემდეგ კი კოლომბიის სენატის წევრად აირჩიეს.

## 1990 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
სამპერი 1990 წელს ლიბერალური პარტიის მიერ პრეზიდენტობის კანდიდატურისთვის წარუმატებლად იბრძოდა. საბოლოო გამარჯვებულის, სეზარ გავირიას მსგავსად, სამპერი პარტიის რეფორმისტული ფრთიდან იყო. 1989 წელს სამპერი პატრიოტული კავშირის ლიდერის, ხოსე ანტეკერას მკვლელობის დროს დაიჭრა, რის შედეგადაც სამპერი თითქმის ფატალური სეფსისით საავადმყოფოში მოხვდა. მისი შემდგომი კამპანია უსაფრთხოების მკაცრი დაცვით წარიმართა, სამპერს 400-ზე მეტი დაცვის თანამშრომელი იცავდა.

## მინისტრი და ელჩი
გავირიას ადმინისტრაციის დროს სამპერი ეკონომიკური განვითარების მინისტრის (1990–1991) და ესპანეთში ელჩის (1991–1993) თანამდებობებს იკავებდა.

## 1994 წლის საპრეზიდენტო კამპანია
250px|მინი|მარჯვნივ|სამპერმა ოლგა დუკე დე ოსპინა დაასახელა განათლების მინისტრად 1994 წელს
1993 წელს იმართებოდა 1994 წლის საპრეზიდენტო კამპანიის საწყის ეტაპები. სამპერსა და კოლუმბიის კონსერვატიული პარტიის კანდიდატ ანდრეს პასტრანას შორის დაძაბული საპრეზიდენტო რბოლა იყო დაწყებული: საზოგადოებრივი აზრის გამოკითხვების შედეგები ძალიან განსხვავებული იყო. საპრეზიდენტო არჩევნები 1994 წლის 29 მაისს გაიმართა. ერნესტო სამპერმა პირველი საარჩევნო ტური - სადაც 17 მილიონი ამომრჩევლის დაახლოებით ნახევარმა მისცა ხმა - ხმების 45.2%-ით მოიგო. პასტრანა მეორე ადგილზე გავიდა 45%-ით. დარჩენილი ხმები 16 სხვა კანდიდატმა გაიყო. კოლუმბიის საარჩევნო კანონმდებლობის თანახმად, თუ პირველ ტურში ვერც ერთი კანდიდატი ვერ მოიპოვებს 50%-ზე + 1 ხმაზე მეტს, გამარჯვებულის გამოსავლენად მეორე ტური გაიმართება ორ კანდიდატს შორის, რომლებმაც პირველ ტურში  ამომრჩევლების ყველაზე მეტი ხმა მიიღეს.

პირველი ტურის შედეგებმა სამპერის საარჩევნო შტაბს აიძულა დამატებითი დაფინანსება მოეპოვებინა მოწინააღმდეგე კანდიდატთან უპირატესობის გასაზრდელად. საარჩევნო შტაბმა ვარაუდობდა, რომ ერნესტო სამპერი არჩევნებს პირველივე ტურში ადვილად მოიგებდა და ამისთვის მთელი საარჩევნო ფონდი დახარჯა. საარჩევნო კამპანიის ფინანსური მდგომარეობის გაუარესების გამო, საარჩევნო შტაბის მენეჯერებს კიდევ სამი კვირის განმავლობაში ძლიერი, კარგად დაფინანსებული მოწინააღმდეგის წინააღმდეგ მხარდაჭერის მოპოვების აუცილებლობა დაუდგათ. ნებისმიერ ფასად გამარჯვების მცდელობისას, საარჩევნო შტაბმა „კალი კარტელს“ მიმართა, რომელმაც 6 მილიონ აშშ დოლარზე მეტი ნაღდი ფულის შემოწირულობები მიიღო.
250px|მინი|მარჯვნივ|სამპერის შეხვედრა ვენესუელის პრეზიდენტ რაფაელ კალდერასთან 1994 წელს
1994 წლის 19 ივნისს, სამკვირიანი დაძაბული საარჩევნო კამპანიის შემდეგ, სამპერი მეორე ტურში პრეზიდენტად აირჩიეს, კვლავ მცირე უპირატესობით, 50.37%-ით 48.64%-ის წინააღმდეგ, პასტრანას წინააღმდეგ, რომელმაც აგვისტოში ფიცი დადო.

## კოლომბიის პრეზიდენტი
1994 წლის 7 აგვისტოს, მკაცრი უსაფრთხოების პირობებში, სამპერმა ბოგოტას ბოლივარის მოედანზე, უცხოელი მაღალი თანამდებობის პირების თანდასწრებით, როგორიცაა კუბის პრეზიდენტი ფიდელ კასტრო და აშშ-ის შინაგან საქმეთა მდივანი ბრიუს ბაბიტი, პრეზიდენტის ფიცი დადო. თავის საინაუგურაციო სიტყვაში მან ნარკოტიკებთან ბრძოლა მთავარ პრიორიტეტად აქცია და გააფრთხილა, რომ არავის შეეძლო კოლუმბიისთვის მასთან ბრძოლის შესახებ ლექციების წაკითხვა.

## ნარკოტიკებთან ომი
1995 წლის ივნისში სამპერმა განაცხადა, რომ მისმა ადმინისტრაციამ მნიშვნელოვანი პროგრესი განიცადა ნარკოტიკებთან ბრძოლაში. ამ ბრძოლას კოლომბის წინა ათი წლის განმავლობაში „უამრავი სიცოცხლე“ შეეწირა, „მათ შორის 3000-ზე მეტი პოლიციელი და ჯარისკაცი, 23 მოსამართლე, 63 ჟურნალისტი და ოთხი საპრეზიდენტო კანდიდატი“, კარტელების წინააღმდეგ „ყოვლისმომცველი, მრავალფრონტიანი შეტევის“ დაწყებით, რომლის სამიზნეც „საბანკო ანგარიშები, ლაბორატორიები, ქიმიკატები, სატრანსპორტო სისტემები და პოლიტიკური კავშირები“ იყო. 1995 წლის ივნისში ხელი მოეწერა ფულის გათეთრების შესახებ კანონს; დააკავეს „კალი კარტელის“ ლიდერი, ჟილბერტო როდრიგეს ორეხუელა, რომელიც იმ დროისთვის დაკავებული კარტელის 1100-ზე მეტი წევრიდან ერთ-ერთი იყო.  აგვისტოსთვის კიდევ ხუთი ლიდერი დააკავეს - ანრი ლოაისა-სებალოსი, ვიქტორ პატინო-ფომეკე, ხოსე სანტაკრუზ ლონდონიო, ფანორ არიზაბალეტა-არზაუსი და მიგელ როდრიგეს ორეხუელა - ჰელმერ ჰერერა კი ერთადერთი მაღალი რანგის ლიდერი იყო, რომელიც თავისუფლებაზე იმყოფებოდა.

1995 წლის პირველ ნახევარში დაახლოებით 25,000 ჰექტარი (10,000 ჰა) კოკას ნათესები და 5,400 ჰექტარზე (2,200 ჰა) მეტი ჰეროინის ნათესები განადგურდა, რაც მნიშვნელოვნად მეტია 1994 წელთან შედარებით; განადგურდა 440,000 აშშ გალონზე (1,700,000 ლ; 370,000 იმპერიული გალონი) მეტი თხევადი ქიმიკატი და 3,800,000 კილოგრამზე (8,400,000 ფუნტი) მყარი ქიმიკატი; კონფისკაციას ჩაუტარდა 64,277 გრამი (2,267 უნცია) ჰეროინი; განადგურდა 243 ნარკოლაბორატორია.

1995 წელს კოლუმბიის კარიბის ზღვის კუნძულები გახდა ბაზები, საიდანაც სამხედროებს შეეძლოთ ნარკოტიკების გადაზიდვებისა და კომუნიკაციების ჩაჭრა. კალიში ჩატარდა უპრეცედენტო საპოლიციო ოპერაციები იმავე მიზნით - ნარკოტიკებით ვაჭრობის აღკვეთა.

შეერთებული შტატების ძლიერი ზეწოლის ქვეშ, კალის კოკაინის კარტელის ლიდერები გახდნენ მასიური ნადირობის სამიზნე, რომელშიც დაახლოებით 6,000 ჯარისკაცი მონაწილეობდა. ამჟამად, მსოფლიოს მრავალმილიარდიანი კოკაინის ბაზრის დაახლოებით 80 პროცენტს აკონტროლებს, კალიში გაფანტული სინდიკატი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე რთულად შესაღწევ კრიმინალურ საწარმოდ. მიუხედავად იმისა, რომ 1980-იან წლებში ნარკოტიკებთან ბრძოლის ღონისძიებები მედელინის კონკურენტ კარტელზე იყო ორიენტირებული, კალის ორგანიზაცია გაფართოვდა... სახელმწიფოსთან ტერორიზმის გზით ბრძოლის ნაცვლად, მისმა ლიდერებმა გადაწყვიტეს გავლენის შეძენა და ეკონომიკის კონტროლი... თითოეული ლიდერი ნარკოტიკებით ვაჭრობის, დაზვერვისა და უსაფრთხოების ცალკეულ ორგანიზაციებს მართავს, მაგრამ ისინი კოორდინაციას უწევენ ნარკოტიკების გადაზიდვებს და ინფორმაციას უზიარებენ ერთმანეთს. სასტუმროს თანამშრომლებისგან, კორუმპირებული პოლიციელებისგან და პოლიტიკოსებისგან შემდგარი დაზვერვის აპარატით, ასევე რამდენიმე ათასი ტაქსების პარკით, პოლიციისა და სამხედრო დანაყოფების გადაადგილება მუდმივად კონტროლდება. ასეთი კორუფციის წინააღმდეგ საბრძოლველად, ეროვნული პოლიციის მეთაურმა, გენერალმა როსო ხოსე სერანომ, ბოლო ორი თვის განმავლობაში გაათავისუფლა 220 ოფიცერი, 400 უმცროსი ოფიცერი და 1600 სხვა პოლიციელი, ასევე ნარკოტიკებთან საბრძოლველად დანიშნული ჯარისკაცები, 150 კაციანი ელიტური დანაყოფის წევრები, რომლებიც შოკისმომგვრელად არიან გაწვრთნილები და სრულ იზოლაციაში ცხოვრობენ... არცერთი ჯარისკაცი არ არის კალის რაიონიდან... 

## პირადი ცხოვრება
სამპერი დაქორწინდა სილვია არბელაესზე, რომელთანაც მას ერთი ვაჟი, ანდრესი, ჰყავდა. წყვილი დაშორდა და სამპერი 1979 წლის 16 ივნისს დაქორწინდა ჟაკინ სტრუს ლუსენაზე, რომელთანაც მას ორი შვილი, მიგელი და ფელიპე ჰყავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biografía por Fundación CIDOB 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:კოლომბიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:XX საუკუნის დიპლომატები
კატეგორია:ეკონომისტები
კატეგორია:აკადემიკოსები
კატეგორია:კოლუმბიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები