open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჟაკლინ კენედი ონასისი

მინიატიურა

**ჟაკლინ ლი „ჯეკი“ ბუვიე კენედი ონასისი** (, პირველი ქორწინებიდან გვარი **კენედი**, მეორედან - **ონასისი**; ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი, როგორც „ჯეკი“, დ. 28 ივლისი, 1929 —  გ. 19 მაისი, 1994) —  ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი ქალბატონი 1961–1963 წლებში, ჯონ ფიცჯერალდ კენედის მეუღლე. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ისტორიული არქიტექტორული ნაგებობების შენარჩუნებაში. მუშაობდა რედაქტორად რამდენიმე გამომცემლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი  19 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ამერიკელი ინგლისელები
კატეგორია:ამერიკელი ფრანგები
კატეგორია:ამერიკელი ირლანდიელები
კატეგორია:ამერიკელი შოტლანდიელები
კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები
კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ლასკარისები

**ლასკარისები** (ბერძნ. Λάσκαρις) — წარჩინებული ბერძნული ოჯახი, რომელიც მართავდა ნიკეის იმპერიას 1204-1261 წლებში.

## ეტიმოლოგია 
ბიზანტიის ისტორიის ოქსფორდის ლექსიკონის მიხედვით, „ყველაზე მეტად სავარაუდოა”, რომ სახელი მომდინარეობს სპარსული სიტყვიდან **ლაშგარი** (სპარს. لشگری, ასევე არაბული **ასკარი**, არაბ. عسکری‎), რაც „მეომარს”, „ჯარისკაცს” ნიშნავს. დ. პოლემისი ვარაუდობს, რომ სახელის წარმოსდგება δάσκαρης-დან, „მასწავლებლის” კაბადოკიური ვარიანტიდან.

## ისტორია 
ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაპყრობის შემდეგ, მრავალმა წარჩინებულმა ბიზანტიელმა თავი ნიკეას შეაფარა. ლასკარისებმა შეძლეს სათავეში ჩასდგომოდნენ ამ ახალ სახელმწიფოს, რომელსაც ნიკეის იმპერია ეწოდა. დინასტიის დამაარსებლად ითვლება , რომელიც საკმაოდ წარმატებული მმართველი აღმოჩნდა. ნიკეის იმპერია, ლასკარისების დინასტიის მეთაურობით, არსებითად, ბიზანტიის სახელმწიფოებრიობის გამგრძელებელი იყო. საბოლოოდ, მიხეილ პალეოლოგოსმა ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება და დაამხო იოანე IV, მოგვიანებით კი კონსტანტინოპოლის დაბრუნებაც შეძლო. ლასკარისების მმართველობა ბიზანტიაში დასრულდა.

## ლასკარისი იმპერატორები 
* თეოდორე I
* იოანე III
* თეოდორე II
* იოანე IV

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლასკარისების დინასტია 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლასკარისები
კატეგორია:დინასტიები
აბდულრაშიდ სადულაევი

|}
**აბდულრაშიდ სადულაევი** (; დ. 9 მაისი, 1996) — რუსეთის სახელით მოასპარეზე დაღესტნელი ავარი მოჭიდავე (თავისუფალი სტილი). რუსეთის სპორტის ოსტატი.

2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი. 3-გზის მსოფლიოს (2014, 2015, 2019), 3-გზის ევროპისა (2014, 2018, 2019) და 2-გზის ევროპული თამაშების (2015, 2019) ჩემპიონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი  რუსეთის ჭიდაობის ფედერაციის საიტზე.

 

კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი 
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:რუსი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:დაღესტნელი  მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2015

**ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2015** — რიგით 64-ე ევროპის ჩემპიონატი. ჩატარდა აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში 25-დან 28 ივნისამდე.

ევროპის ჩემპიონატი თავდაპირველად დაგეგმილი იყო შოტლანდიის ქალაქ გლაზგოში, თუმცა 2015 წლის 21 თებერვალს ცნობილი გახდა რომ ჩემპიონატი ჩატარდებოდა ივნისში, ბაქოში, პირველი ევროპული თამაშების ფარგლებში.

## საპრიზო ადგილები 
### კაცები 
### ქალები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ევროპის ძიუდოს კავშირის საიტი.

## სქოლიო 
2015
ჰერაკლიდების დინასტია

300პქ|მინი|ბიზანტიის იმპერია ჰერაკლიდების დინასტიის დროს.
**ჰერაკლიდების დინასტია** — ბიზანტიის იმპერატორების დინასტია, მეფობდნენ 610-711 წლებში. სახელი ეწოდა დინასტიის დამფუძნებლის, იმპერატორ ჰერაკლეს მიხედვით, რომელმაც 610 წელს ძალაუფლება სამხედრო გადატრიალების გზით ჩაიგდო ხელში. ჰერაკლიდების დინასტიის მმართველობის პერიოდს დაემთხვა არაბების გამოჩენა მსოფლიო ასპარეზზე. თავდაპირველი წარმატებების მიუხედავად არაბებმა კონსტანტინოპოლის აღება ვერ შეძლეს, ჰერაკლიდმა იმპერატორებმა წარმატებით შეძლეს არაბთა პირველი შემოტევის უკუგდება, თუმცა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლების უუნარო მმართველობამ იმპერია ოცწლიანი ანარქიის პერიოდში ჩაითრია.

## მმართველები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ByzantineEmpire.Info 

  

კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
ნიკიფორიანთა დინასტია

300პქ|მინი|ბიზანტიის იმპერია ნიკიფორიანთა დინასტიის დროს.
**ნიკიფორიანთა დინასტია** — ბიზანტიის იმპერატორთა დინასტია, რომელიც ქვეყანას 802-813 წლებში მართავდა. სახელი ეწოდა დინასტიის დამაარსებლის, ნიკიფორე I-ის მიხედვით, რომელმაც ტახტი დედოფალ ირინეს შემდეგ დაიკავა. ნიკიფორიანთა მმართველობისას იმპერია საკმაოდ დასუსტდა, თავი იჩინა ფინანსურ-ეკონომიკურმა პრობლემებმა, ქვყანას მრავალი სამხედრო კამპანიის წარმოება უხდებოდა. ბიზანტიამ დაკარგა გავლენა იტალიაშიც. ყოველივე ამის გამო დინასტიამ ძალიან მცირე ხნით იარსება და 813 წელს არსებობა შეწყვიტა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკიფორიანთა დინასტია 

კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
მანკოსის რაიონი

**მანკოსის რაიონი** () — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის იუნგაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2507 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 180 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 112,1 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 64,05 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:იუნგაის პროვინციის რაიონები
ქუშის სამეფო

**ქუშის სამეფო** ან **ქუში** — ანტიკური ხანის სამეფო აფრიკაში. მდებარეობდა მდინარეების: ცისფერი ნილოსის, თეთრი ნილოსის და ატბარას შესართავთან, დღევანდელი სუდანის ტერიტორიაზე.

სამეფო წარმოიშვა ბრინჯაოს ხანის კატასტროფისა და ეგვიპტის ახალი სამეფოს დაცემის შემდეგ. სამეფო ადრეულ ფაზაში გაერთიანებული იყო ნაპატას ირგვლივ. მას შემდეგ რაც ძვ. წ. VIII საუკუნეში ქუშის მეფე კაშტა ეგვიპტეში შეიჭრა, ქუშის მეფეები ეგვიპტეს მართავდნენ როგორც ფარაონების XXV დინასტია. ეგვიპტიდან ისინი ძვ. წ. 656 წელს ფარაონმა ფსამეტიქ I-მა განდევნა.

ანტიკური ხანის პერიოდში ქუშის დედაქალაქს წარმოადგენდა მეროე. ძველ ბერძნულ გეოგრაფიაში მეროეს სამეფო ცნობილი იყო როგორც ეთიოპია. ქუშის სამეფო დედაქალაქით მეროე არსებობდა IV საუკუნემდე, შემდგომ ის შიდა არეულობებმა დაასუსტა და დაშალა.

ქუშის დედაქალაქი დაიპყრო და გაანადგურა აქსუმის სამეფომ.

## ლიტერატურა 
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dan Morrison, "Ancient Gold Center Discovered on the Nile", National Geographic News
* "Civilizations in Africa: Kush", Washington State University 
* African Kingdoms | Kush
* Ancient Sudan (Nubia) website 

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები
კატეგორია:აფრიკის ისტორია
კატეგორია:სუდანის ისტორია
ხენტკაუსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელწოდება **ხენტკაუსი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ხენტკაუს I — დედოფალი, უსერკაფის ცოლი
* ხენტკაუს II — დედოფალი, ნეფერირკარა-კაკაის ცოლი  
* ხენტკაუს III — დედოფალი, ნეფერეფრას შესაძლო ცოლი 
* ხენტკაუსი — ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის პრინცესა.
ხენტკაუს III

**ხენტკაუს III** ან  **ხენტაკავეს III** — ძველი ეგვპტის მეხუთე დინასტიის დედოფალი. სავარაუდოდ, იგი არის ფარაონ ნეფერეფრას ცოლი და ფარაონ მენკაუჰორის დედა.

2015 წლის 4 იანვარს განაცხადეს აქამდე უცნობი სარკოფაგის აღმოჩენის შესახებ, რომელიც ეკუთვნოდა ხენტკაუსს. მისი სახელიც ეწერა ერთ-ერთ კედელზე. სიძველეთა მინისტრის განცხადებით საფლავი თარიღდება V დინასტიის მმართველობის პერიოდით. სარკოფაგი აღმოაჩინეს ჩეხმა არქეოლოგებმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
აბანკაის რაიონი

**აბანკაის რაიონი** () — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის აბანკაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2378 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 51 225 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 163,62 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 313,07 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აპურიმაკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:აბანკაის პროვინციის რაიონები
ლიბორ ჰრდლიჩკა

**ლიბორ ჰრდლიჩკა** (; დ. 2 იანვარი, 1986, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) — სლოვაკი ფეხბურთელი, პოზიციით მეკარე. 2015 წლის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრიდან სეზონნახევარი იცავდა თბილისის „დინამოს“ ღირსებას.

## კარიერა 
ჰრდლიჩკა ბრატისლავის „ინტერის“ აღზრდილია, 2005 წელს ამავე კლუბში დაიწყო პროფესიონალური კარიერა. 2005 წლის ზაფხულში გადავიდა ჩეხურ „ბრნოში“, სადაც 2009 წლის ბოლომდე ითამაშა. 2010 წლის იანვრიდან შეუერთდა სლოვაკურ „რუჟომბეროკს“, სადაც ორნახევარი სეზონის განმავლობაში იყო ძირითადი მეკარე. 2012 წლის ოქტომბერში კლუბი თავისუფალი აგენტის სტატუსით დატოვა. 2013 წლის მარტში გადავიდა ზაპორიჟიის „მეტალურგში“. უკრაინის პრემიერ-ლიგაში მისი დებიუტი შედგა 2013 წლის 15 მარტს, ლვივის „კარპატის“ წინააღმდეგ ფრედ დამთავრებულ მატჩში (1:1), რის შემდეგაც გუნდის ძირითადი მეკარე გახდა.

2015 წლის 1 იანვრიდან სლოვაკი მეკარე თბილისის „დინამოს“ შეუერთდა. 2014-2015 წლების სეზონის მეორე ნახევარში 10 მატჩი ჩაატარა, ხოლო 2015-2016 წლების სეზონში უმაღლეს ლიგაში ითამაშა 21 მატჩი, თასზე 5, ხოლო ევროპის ლიგის გათამაშებაში 2 მატჩი „გაბალას“ წინააღმდეგ,

## ტიტულები 
* **დინამო**:
**საქართველოს ჩემპიონი (1): 2015-16
**საქართველოს თასის გამარჯვებული (2): 2014-15, 2015-16
**საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2015-16

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:სლოვაკი ფეხბურთელები
კატეგორია:ზაპორიჟიის მეტალურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრატისლავის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ექსტრაკლასას ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩეხეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხეილ ნიკოლსკი

**მიხეილ ნიკოლსკი** (; დ. 1848 — გ. 2 ივლისი, 1917) — რუსი აღმოსავლეთმცოდნე, ბიბლეისტი, რუსული ასირიოლოგიის ფუძემდებელი.  სემიტოლოგი, შუმეროლოგი და ურარტოლოგი. დოქტორი honoris causa (1908 წლედან). ისტორიკოს ნიკოლოზ ნიკოლსკის მამა.

დაამთავრა მოსკოვის სასულიერო აკადემია, შემდეგ თავად შეისწავლა რამდენიმე აღმოსავლური ენა და ასურული წარწერები. გამოსცა 900 შუმერული და ასურული წარწერების კორპუსი. ერთ-ერთი პირველი ცდილობდა შეედარებინა შუმერული პიქტოგრამები და ასურული დამწერლობა. 1887 წელს საიმპერატორო მოსკოვის არქეოლოგიურ საზოგადოებასთან დააარსა აღმოსავლეთი კომისია. 1893 წელს ა. ივანოვსკისთან ერთად  მონაწილეობდა ამიერკავკასიაში რუსეთის არქეოლოგიური საზოგადოების ექსპედიციაში, რომლის დროსაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ურარტუს შესწავლის საქმეში. გამოსცა შუმერული საბუთები.

ასწვლიდა ივრითსა და ასირიოლოგიას მოსკოვის უნივერსიტეტში. 

## ლიტერატურა
* Липин, Л.А. Михаил Васильевич Никольский — отец русской ассириологической науки // Учёные записки ЛГУ. — 1954

კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 1848
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
ალექსეი ივანოვსკი

**ალექსეი ივანოვსკი** (; დ. 7 მარტი  [ ძვ. სტ. 23 თებერვალი] , 1866, ალთაის მხარე — გ. 4 მაისი, 1934, ხარკივი)  — რუსი ანთროპოლოგი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1866 წელს ალტაის მხარის სოფელ მუიუტაში. 1893 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიისა და საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტი. გეოგრაფიის მაგისტრის ხარისხი მიიღო დისერტაციით „რუსეთის მოსახლეობის ანთროპოლოგიური შემადგენლობის შესახებ.“ 1903 წლიდან მოსკოვის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი და პედაგოგიური ფაკულტეტის ლექტორია. 1900–1914 წლებში რუსული ანთროპოლოგიური ჟურნალის რედაქტორია. 1914 წლიდან ხარკოვის უნივერსიტეტის პროფესორია. 

საგანმანათლებლო მიზნებით მოგზაურობდა სხვადასხვა ქვეყნებში: შუა აზიაში, მონღოლეთში, კავკასიასა და ამიერკავკასიაში, თურქეთში და სპარსეთში. გამოიკვლია მრავალი ეროვნების ანთროპოლოგია. 

გარდაიცვალა 1934 წელს ხარკივში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Биография на сайте «Яндекс.Словари»
* Биография. Ивановский Алексей Арсеньевич 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ანთროპოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
უფეხო ამფიბიები

**უფეხო ამფიბიები** ( ან ) — ამფიბიების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 1 მ-ს აღწევს. აქვთ ჭიისებრი უკიდურებო, განივი ღარებით რგოლებად დაყოფილი სხეული, განუვითარებელი თვალები. დაფის აპკი არ გააჩნიათ. მარცხენა ფილტვი წაგრძელებულია, მარჯვენა — დამოკლებული. კარგად აქვთ განვითარებული შეხებისა და ყნოსვის ორგანოები — თავზე სპეციალური მგრძნობიარე საცეცი აქვთ, რომელსაც ხშირ-ხშირად ყოფენ  გარეთ. მალების რიცხვი 300 აღწევს. ახასიათებთ შინაგანი განაყოფიერება. საკოპულაციო ორგანოს როლს კლოაკა ასრულებს. რიგში ერთი ოჯახია — ჭიამაგვარისებრნი (Caeciliidae), აერთიანებს 20-მდე გვარსა და 70-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ტროპიკულ სარტყელში. ბინადრობენ მიწის ქვეშ, ზოგი — წყალში. იკვებებიან წვრილი ცხოველებით. დებენ ცოტა რაოდენობის კვერცხებს. ლარვები ვითარდებიან წყალში ან კვერცხშივე. არიან ცოცხალმშობნიც. ცეილონის გველთევზა (Ichthyophis glutinosus) გავრცელებულია სამხრეთ აზიაში. მისი სიგრძე 38 სმ. დედალი კვერცხებს სხეულით ეხვევა და ასე რჩება ლარვების გამოსვლამდე.
## ლიტერატურა
კატეგორია:უფეხო ამფიბიები
ფრიც პერლზი

**ფრედერიკ სალომონ პერლზი** (), უფრო ცნობილი, როგორც **ფრიზ პერლზი** (დ. 8 ივლისი, 1893, ბერლინი — გ. 14 მარტი, 1970, ჩიკაგო) — ებრაული წარმოშობის გერმანელი ექიმი-ფსიქიატრი და ფსიქოთერაპევტი. გეშტალტ-თერაპიის შემქმნელი. პოლ გუდმანთან და რალფ ჰეფერლინთან ერთად დაწერა ნაშრომი „ადამიანის პიროვნების აღგზნება და ზრდა“. 1952 წელს შვიდ თანამოაზრესთან ერთად დააარსა ნიუ-იორკის გეშტალტ-ინსტიტუტი. დაიბადა 1893 წელს, ბერლინში. 1921 წელს მიიღო მედიცინის დოქტორის ხარისხი და მუშაობა განაგრძო ფსიქიატრიის მიმართულებით. გარდაიცვალა 1970 წლის 14 მარტს, 76 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფრიზ პერლზის ბიოგრაფია
* ფრიზ პერლზი 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფსიქიატრები
კატეგორია:გერმანელი ფსიქოთერაპევტები
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
რატუშა

[220px|მინიატიურა|საქალაქო საბჭოს შენობა. ქალაქი [ბერდაუ. საქსონია. გერმანია‎]]
**რატუშა** (გერმანული Rathaus  — სიტყვასიტყვით «საბჭოს სახლი») – საქალაქო საბჭოს შენობა შუა საუკუნეების ევროპაში. სახელწოდება „რატუშა“ ევროპის მთელ რიგ ქვეყნებში მიღებული დასახელებაა.  შენობა წარმოადგენს გოთური ატქიტექტურული სტილის ულამაზეს ნაგებობას, რომელიც განთავსებული იყო ძველი ქალაქის მთავარ მოედანზე, ცენტრში. ნაგებობისათვის დამახასიათებელია ტანწერწეტა, ზეცისკენ მისწრაფებული საზეიმო ხასიათის წაისრული ფორმები, ახალი კონსტრუქციები (არკბუტანი, კონტრფორსი, ნერვიურიანი კამარა და სხვა), ვიტრაჟები, ქანდაკების, არქიტექტურისა და ფერწერის ღრმა სინთეზი. ხშირად რატუშასათვის დამახასიათებელი დეტალია საათი ან ზარები. 

თავდაპირველი რატუშები გაჩნდა გერმანიის სავაჭრო ქალაქებში, მოგვიანებით გადაიღეს შენობის ფორმა სხვა ქვეყნებმაც.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბრემენის რატუშა

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია: რატუშები
კატეგორია: არქიტექტურა
კატეგორია: შენობა-ნაგებობები‎
კატეგორია: ქალაქგეგმარება
კატეგორია: არქიტექტურის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობა ანბანის მიხედვით
კაპელა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კაპელა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კაპელა — საეკლესიო მგალობელთა გუნდი;
* კაპელა — კათოლიკური სამლოცველო;

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ნორ-ნორქის რაიონი

**ნორ-ნორქის რაიონი** () — სომხეთის დედაქალაქის, ერევნის თორმეტიდან ერთ-ერთი რაიონი. იგი მდებარეობს ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში. 2011 წლის მონაცემებით ნორ-ნორქის რაიონში ცხოვრობს 147 500 ადამიანი.  

რაიონს ესაზღვრება  ნორკ-მარაშის, კენტრონისა და კანაკერ-ზეითუნის რაიონები. ასევე  კოტაიქის პროვინცია. 

რაიონი იყოფა 2 კვარტალად: ნორ-ნორქი და ბაღრევანდი.

## ქუჩები და პარკები 
* დავით ბეკის ქუჩა
* თევოსიანის ქუჩა
* გიურჯიანის ქუჩა
* ვასპურაკანის პარკი

## ღირსშესანიშნაობები
* წმინდა სარქისის ეკლესია
* ერევნის ზოოპარკი

## გალერეა 

File:Սուրբ Սարգիս եկեղեցի, Նոր Նորք, Երեւան.JPG|წმინდა სარქისის ეკლესია, აკურთხეს 1999 წელს
File:Hayk 1.JPG|ჰაოსის ძეგლი
File:Tork Angegh.JPG|ტორკ-ანგეღის ძეგლი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ერევნის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nor Nork district at GEOnet Names Server
* Report of the results of the 2001 Armenian Census, National Statistical Service of the Republic of Armenia

კატეგორია:ერევნის რაიონები
ერებუნის რაიონი

**ერებუნის რაიონი** () — სომხეთის დედაქალაქის, ერევნის თორმეტიდან ერთ-ერთი რაიონი. იგი მდებარეობს ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილში. 2011 წლის მონაცემებით ერებუნის რაიონში ცხოვრობს 122 500 ადამიანი.  

რაიონს ესაზღვრება  შენგავითის, ნორკ-მარაშის, კენტრონის, ნორ-ნორკისა და ნუბარაშენის რაიონები. ასევე  კოტაიქის პროვინცია. 

რაიონი იყოფა 8 კვარტალად: ერებუნი, ნორ-არეში, სარიტაღი, ვარდაშენი, მუშავანი, ვერინ-ჯრაშენი, ნორ-ბუტანია, კაიარანი. 

## ქუჩები და პარკები 
* ერებუნის ქუჩა
* დავიდ სასუნცის ქუჩა
* არცახ-ავენიუ
* ივან აივაზოვსკის ქუჩა
* მოსეს ხორენაცის ქუჩა
* დავიდ სასუნცის პარკი
* ერებუნის პარკი

## ღირსშესანიშნაობები
* ერებუნი
* ერებუნის მუზეუმი
* არგიშთი I-ის ძეგლი

## გალერეა 

File:Երկաթուղային Կայարանի Շենք. Երևանի Երկաթուղային Կայարանը (11).JPG|დავით სასუნცის პარკი
File:Erebuni Walls1.JPG|ერებუნის კედლები
File:Արգիշտի Ա (3).JPG|არგიშთი I-ის ძეგლი
File:2014 Erywań, Erebuni, Muzeum Erebuni, Budynek muzeum (02).jpg|ერებუნის მუზეუმი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ერევნის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Erebuni district municipality official website 
* Report of the results of the 2001 Armenian Census, National Statistical Service of the Republic of Armenia

კატეგორია:ერევნის რაიონები
კარმირ-ბლური

[thumb|right|280px|[ურარტუ|ურარტუული დასახლების ნანგრევები კარმირ-ბლურში]]
**კარმირ-ბლური** ( — „წითელი ბორცვი“) — ბორცვი, მდებარეობს სომხეთში, ერევნის დასავლეთით, მდინარე რაზდანის მარცხენა ნაპირზე. კარმირ-ბლურის ბორცვზე აღმოჩენილია უძველესი ურარტუული ნამოსახლარი ქალაქი-ციხესიმაგრე თეიშებაინი.

კარმირ-ბლურმა არქეოლოგების ყურადღება მიიპყრო 1936 წელს, როდესაც გეოლოგმა ა. დემეხინმა ბორცვზე აღმოაჩინა ქვა ლურსმული წარწერებით. ჩატარებული დაზვერვითი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად გამოვლინდა უძველესი დასახლების კვალი. 1939 წლიდან კარმირ-ბლური გახდა სისტემატიური არქეოლოგიური გათხრების ობიექტი. 

ძვ. წ. VII-VI საუკუნეებში კარმირ-ბლურზე მდებარეობდა თეიშებაინი, ხოლო ძვ. წ. XIII-VIII საუკუნეებში ენეოლითისა და ადრე ბრინჯაოს დროინდელი ურარტუმდელი მოსახლეობა. აღნიშნული დასახლება დაიწვა და განადგურდა, სავარაუდოდ, არგიშთი I-ის დროს,  ურარტუს ამიერკავკასიაში ექსპანსიის პერიოდში. ამის შემდეგ ერთი საუკუნე დასახლება მიტოვებული იყო, სანამ ურარტუს მეფე რუსა II-მ არ ააგო ბორცვზე ურარტული ქალაქი-ციხესიმაგრე. 

ძვ. წ. VI საუკუნეში ციხესიმაგრე დაიპყრეს და გადაწვეს, სავარაუდოდ, სკვითებმა. ხანძრის შემდგომ გაწითლებული აგური, სავარაუდოდ, გახდა ბორცვის სახელწოდების წარმოქმნის მიზეზი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თეიშებაინი

## ლიტერატურა
*Мартиросян А. А. Город Тейшебаини. — Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1961.
*Пиотровский Б. Б. Кармир-блур. — Ленинград: «Аврора», 1970.

კატეგორია:ურარტუ
კატეგორია:სომხეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ლეონიდების დინასტია

**ლეონიდების დინასტია** ან **თრაკიული დინასტია** — ბიზანტიის იმპერატორების დინასტია, მეფობდნენ 457-518 წლებში. დინასტიის წარმომადგენლები ასევე მართავდნენ დასავლეთ რომის იმპერიის სხვადასხვა ნაწილს 474-480 წლებში. დინასტიის დამაარსებელია ლეონ I, რომელიც ხელისუფლებაში გავლენიანი მხედართმთავრების ხელშეწყობით მოვიდა. დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი იყო ანასტასიოს I, რომელიც შვილების გარეშე გარდაიცვალა და არც მემკვიდრე დაუსახელებია, რის გამოც დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა.

## იმპერატორები 
* ლეონ I 457-474 წწ.
* ლეონ II 474 წ.
* ზენონი 474-475 წწ. და 476-491 წწ.
* ბასილისკოსი 475-476 წწ.
* ანასტასიოს I 491-518 წწ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლეონიდების დინასტია 

კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
ანდაუაილასის რაიონი

**ანდაუაილასის რაიონი** () — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ანდაუაილასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2926 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 37 260 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 100,69 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 370,03 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აპურიმაკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ანდაუაილასის პროვინციის რაიონები
სუძინი

**იმპერატორი სუიძინი** (; დ. ძვ. წ. 207 — გ. ძვ. წ. 97) — იაპონიის იმპერატორი  მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით.  ისტორიკოსები იმპერატორ სუძინს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. 

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.  

გუკანშო წერდა, რომ სუძინი მართავდა კარუს მიზოგაკი ნო მიას სასახლიდან, რომელიც დღეს იამატოს პროვინციის სახელით არის ცნობილი. 

ისტორიკოსების აზრით სუძინი უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. გუკანშო წერს, რომ სუძინი იმპერატორ კაიკას მეორე შვილი იყო.

## იხილეთ აგრეთვე
* იაპონიის იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
*, alt-link English translation
* , searchtext resource to retrieve kanbun text vs. English tr. (Aston) in blocs.
*, modern Japanese translation.
* sacred texts
*, annotated Japanese.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 148
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 30
კატეგორია:იაპონიის მითური იმპერატორები
კონსტანტინე ოვანესიანი

**კონსტანტინე ოვანესიანი**  (; დ. 19 დეკემბერი, 1911, თბილისი, საქართველო — გ. 1984) — სომეხი პროფესორი, არქეოლოგი და არქიტექტორი. იგი იყო არქეოლოგიური გათხრების ხელმძღვანელი ერევანში, არინ-ბერდის ბორცვზე მდებარე ურარტუული ციხესიმაგრე ერებუნში. 

## ბიოგრაფია 
კონსტანტინე ოვანესიანი დაიბადა 1911 წელს თბილისში. 1932 წელს დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და მუშაობა დაიწყო ალექსანდრე ტამანიანთან და ნიკოლას ბუნიათიანთან. როგორც არქიტექტორმა, ერევანში ააშენა საბჭოთა სტილის მრავალი შენობა.

1950 წელს დაინიშნა არქეოლოგიური ექსპედიციის ხელმძღვანელად, რომელსაც უნდა გაეთხარა თანამედროვე ერევნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე ერებუნი. ოვანესიანმა ორი ლურსმული წარწერის გაშიფრის შემდეგ მოახდინა ერებუნის ლოკალიზაცია არინ-ბერდზე.

გათხრები ერებუნზე დიდხანს გაგრძელდა. ოვანესიანი მისი ხელმძღვანელი იყო 1969 წლამდე. იგი იყო თავისი ალმა-მატერის, ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი 1955-1971 წლებში. 

## შრომები 
* Oganesian, K. L. *Arin-Berd I. Arkhitektura Erebuni po materialam raskopok 1950-59 (Arin-Berd I. The Architecture of Erebuni according to excavated materials from 1950–59)*. Yerevan: Akademi Nauk Armianskoy SSR, 1961.
*  *Karmir Blur IV. Arkhitektura Teishabaini*. Yerevan, Akademi Nauk Armianskoy SSR, 1955.
**The Wall Paintings of Erebuni*. Yerevan, 1973.
* *The Restoration of Architectural Monuments in Soviet Armenia*. Yerevan, 1978.
* *Ocherki po istorii arkhitektur drevney i srednevekovoy Armenii*. Yerevan, 1978.

## ლიტერატურა
*  Chahin, Mack (2001). The Kingdom of Armenia: A History. London: RoutledgeCurzon. pp. 113–114. ISBN 0-7007-1452-9.

კატეგორია:სომეხი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი
იუსტინიანიდების დინასტია

**იუსტინიანიდების დინასტია** — ბიზანტიის იმპერატორების დინასტია, რომელიც იმპერიას 518-602  წლებში მართავდა. დამაარსებელია იუსტინე I, რომელიც მანამდე სასახლის დაცვის უფროსი იყო. დინასტიის გამორჩეული წარმომადგენელია იუსტინიანე I, რომლის მმართველობის პერიოდში ბიზანტიის იმპერიამ მიაღწია ძლიერების მწვერვალს. იუსტინიანიდების მმართველობა დასრულდა 602 წელს იმპერატორ მავრიკიოსის დამხობით, რის შემდეგაც ხელისუფლებაში მოვიდა უზურპატორი ფოკა.

## იმპერატორთა სია
* იუსტინე I
* იუსტინიანე I
* იუსტინე II
* ტიბერიუს II
* მავრიკიოსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* იუსტინიანიდების დინასტია  

კატეგორია:ბიზანტიის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
ბორის პიოტროვსკი

**ბორის პიოტროვსკი** (; დ. 14 თებერვალი  [ ძვ. სტ. 1 თებერვალი] , 1908, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 15 ოქტომბერი, 1990, ლენინგრადი) — საბჭოთა მეცნიერი, არქეოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე. სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 1964–1990 წლებში ერმიტაჟის დირექტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Статья  на сайте Центра египтологических исследований РАН
* Статья в биобиблиографическом словаре «Люди и судьбы»
* Историческая справка  
* К 75-летию академика Бориса Борисовича Пиотровского // Вестник древней истории, 1983, № 2
* 100 лет со дня рождения академика Бориса Пиотровского
* Борис Борисович Пиотровский (1908—1990) и раскопки Кармир Блура 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი არქეოლოგები
კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კილიოს რაიონი

**კილიოს რაიონი** () — რაიონი პერუში, ანკაშის რეგიონის იუნგაის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1252 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 080 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 32,31 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 373,83 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ანკაშის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:იუნგაის პროვინციის რაიონები
რუსა III

**რუსა III** — ურარტუს მეფე. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 605-595 წლებში (სხვა ვერსიით ძვ. წ. 629-605 წწ.). 

რუსა III-ის მმართველობის დროს ურარტუ თავისი სახელმწიფოებრიობის დასასრულშია. ბოლო ათწლეულის განმავლობაში ურარტუს მეფეებმა დაკარგეს კონტროლი ქვეყნის ცენტრზე და დედაქალაქი ვანის ტბის სანაპიროზე მდებარე ტუშფიდან გადაიტანეს ამიერკავკასიაში თეიშებაინში. 

შემორჩენილია რამდენიმე წარწერა, რომელიც მოგვითხრობს რუსა III-ის მიერ ტუშფაში, ერებუნში და არგიშთიხინილში მარცვლეულის საწყობის მშენებლობის შესახებ. 

სარდური III-ის დროს ურარტუ ასურეთის ვასალი იყო, ხოლო რუსა III-ის დროს ურარტუს ოდესღაც ძლევამოსილი სამეფო მიდიის ვასალი გახდა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ურარტუს მეფეების სია

## ლიტერატურა
* ძველი აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორია, თბ., 1971
* *Арутюнян Н. В.* Биайнили (Урарту), Издательство Академии наук Армянской ССР, Ереван, 1970
* *Арутюнян Н. В.* Некоторые вопросы последнего периода истории Урарту // Древний Восток, Издательство АН Армянской ССР, Ереван, № 2, 1976
* *Дьяконов И. М.* Последние годы Урартского государства по ассиро-вавилонским источникам // Вестник Древней Истории № 2, 1951

## სქოლიო
კატეგორია:ურარტუს მეფეები
აპადანა

[thumb|right|250px|[პერსეპოლისის აპადანის ნაშთები]]
**აპადანა** () — დიდი დარბაზი-მოედანი პერსეპოლისში.  ფართობი 100 მ². დარბაზი გადახურული იყო სახურავით, რომელიც 24-მეტრიან 72 სვეტზე იყო დაფუძნებული. ძველ სპარსეთში ამავე ტერმინით მოიხსენიებოდა სხვა ანალოგიური ნაგებობებიც. დარბაზი, სავარაუდოდ, გამოიყენებოდა საზეიმო სამეფო მიღებების დროს. 

პერსეპოლისის აპადანის აგება დაიწყო ძვ. წ. V საუკუნეში დარიოს I-ის დროს და დასრულდა ქსერქსე I-ის მეფობის პერიოდში. ორივე მმართველის გამოსახულება შემონახულია კომპლექსის აღმოსავლეთ კარებთან. კომპლექსი დაანგრია ალექსანდრე მაკედონელმა ძვ. წ. 331 წელს. ამჟამად შემორჩენილია 13 კოლონა 72-დან. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Oriental Institute Photographic Archives
*The Achaemenians continued
*Persepolis3D 

კატეგორია:ირანის არქიტექტურა
სომხეთის ეროვნული ისტორიული მუზეუმი

**სომხეთის ეროვნული ისტორიული მუზეუმი** () — მთავარი ისტორიული მუზეუმი სომხეთში. მდებარეობს ქალაქ ერევანში. მუზეუმი დაარსდა 1919 წელს სომხეთის სურათების გალერეასთან ერთად. გალერეა და მუზეუმი განთავსებულია რესპუბლიკის მოედანზე მდებარე ერთ შენობაში. ეროვნულ მუზეუმს უკავია კომპლექსის ორი ქვედა სართული. 

მუზეუმის ექსპონატები იყოფა რამდენიმე თემატურ განყოფილებად. მუზეუმში არის არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიის, ნუმიზმატიკის, ისტორიული არქიტექტურისა და სომხეთის ახალი და უახლესი ისტორიის განყოფილებები. მუზეუმში გამოფენილია მატერიალური კულტურის ძეგლები, რომლებიც აღმოჩენილია სომხეთის ტერიტორიაზე და მოიცავს პერიოდს ქვის ხანიდან XIX საუკუნემდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* History Museum of Armenia

კატეგორია:სომხეთის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
უფილტვო სალამანდრისებრნი

**უფილტვო სალამანდრისებრნი** () — კუდიანი ამფიბიების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 8-15 სმ აღწევს. ფილტვები არ გააჩნიათ. სუნთქავენ კანით და პირისა და ხახის ლორწოვანი გარსით. ოჯახში 24 გვარი და 175 სახეობაა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ-დასავლეთ ამერიკაში, 1 სახეობა — ევროპაში. ბინადრობენ წყალში, ზოგიერთი — ხმელეთზე. ხმელეთის ფორმები კვერცხებს დებენ ტენიან აგდილებში. კვერცხებიდან გამოდიან ლარვები (რომლებიც მეტამორფოზს წყალში ამთავრებენ) ან სავსებით ჩამოყალიბებული ნაშიერები. ზოგი ცოცხლადმშობია, ევროპული მღვიმის სალამანდრა (Hydromantes genei) ბინადრობს ჩრდილოეთ იტალიის მთებსა და კუნძულ სარდინიაზე. ღამის ცხოველია. იკვებება მწერებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უფილტვო ამფიბიები
სან-ანტონიო-დე-კაჩის რაიონი

**სან-ანტონიო-დე-კაჩის რაიონი** () — რაიონი პერუში, აპურიმაკის რეგიონის ანდაუაილასის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3250 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 186 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17,82 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 178.78 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:აპურიმაკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ანდაუაილასის პროვინციის რაიონები
უქალოები

**უქალოები** () — უმდაბლესი ქორდიანების ქვეტიპი. სხეულის თვის ნაწილი არ აქვთ გამოყოფილი, არ გააჩნიათ ქალა (აქედან წარმოდგება სახელწოდება); მთელი სხეული, ზოგიერთი შინაგანი ორგანო, გამომყოფი სისტემა და სასქესო ჯირკვლები სეგმენტებადაა დაყოფილი. გრძნობის ორგანოები პრიმიტიულია (აქვთ მხოლოდ მგრძნობიარე უჯრედები). გული არ აქვთ. ქვეტიპში 2 ოჯახია.   Branchiostomadae აერთიანებს 19 სახეობას, რომელთაგან ყველაზე მეტად ცნობილია ამფიოქსუსი, ხოლო ოჯახი Amphioxididae  — 3 სახეობას. უქალოები ოკეანეების ეკვატორული ზონის სიზრქეში ბინადრობენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქორდიანები
უქიმერიონის ციხე

250px|მინი|უქიმერიონის ციხე
**უქიმერიონი** — ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, ეგრისის  სამეფოს მნიშვნელოვანი თავდაცვითი ნაგებობა. წყაროებში პირველად VI საუკუნეში იხსენიება. არის მოსაზრება, რომ მდებარეობდა ცხენისწყლის ხეობის გასწვრივ მაგისტრალზე, რომელიც მუხურისს ლეჩხუმსა და სვანეთთან აკავშირებდა (ვარაუდობენ, რომ მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე შემორჩენილი ციხესიმაგრის ნანგრევები უქიმერიონისაა).  სხვა მოსაზრებით, უქიმერიონი ქუთაისში გორაზე დღემდე  შემორჩენილი ძველი ციხესიმაგრეა. განსაკუთრებული მნიშვნელობა მოიპოვა უქიმერიონმა VI საუკუნეში ირან-ბიზანტიის ომის დროს; ბიზანტიის ისტორიკოსის პროკოპი კესარიელის ცნობით, უქიმერიონისა და ქუთაისის ციხეების მფლობელი მტკიცე კონტროლს უწევდა ეგრისის აღმოსავლეთ ნაწილს, ლეჩხუმსა და სვანეთს.

## წყარო
**პროკოპი კესარიელი,* De bello gothico, წგნ.,: გეორგიკა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ.2, თბ., 1965

## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მხარის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
უქიმერიონი (ჟურნალი)

**„უქიმერიონი“** — ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების ყოველთვიური ჟურნალი, გამომცემელი — მხატვრული მწერლობის ქუთაისის კავშირის გამომცემლობა. გამოვიდა 1922 წელს ქუთაისში, გამოიცა 6 ნომერი. გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია. ჟურნალში დაბეჭდილია ტერენტი გრანელის, ჯ. ჯორჯიკიას, დ. თომაშვილის, შ. ჩარკვიანის, ი. ჯორჯაძის, ვიქტორ გაბესკირიას, ს. კვანტალიანის, დია ჩიანელის (ჩხეიძე), ვ. წერეთლისა და სხვათა ლექსები, ნოველები, მინიატიურები, სტატიები; გაშუქებულია ქართველ სიმბოლისტებისა და ფუტურისტების შემოქმედებითი მეთოდის ზოგიერთი საკითხი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
უმაღლესი ლიგის ზამთრის საფეხბურთო ტრანსფერები 2015

ცხრილებში მოცემულია საქართველოს უმაღლესი ლიგის 2014-15 წლების სეზონის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას განხორციელებული ტრანსფერები კლუბების მიხედვით.

## გურია ლანჩხუთი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## დილა გორი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## დინამო ბათუმი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## დინამო თბილისი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## ვიტ ჯორჯია 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## ზესტაფონი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## ზუგდიდი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## კოლხეთი-1913 ფოთი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## მერანი მარტვილი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## მეტალურგი რუსთავი 
#### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

#### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## სამტრედია 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## სიონი ბოლნისი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## ტორპედო ქუთაისი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## შუქურა ქობულეთი 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## ჩიხურა საჩხერე 
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

## ცხინვალი 
სეზონის პირველ ნახევარში კლუბი ცხინვალის „სპარტაკის“ სახელით გამოდიოდა.
### მოვიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

### წავიდნენ 
* — იჯარით
** — იჯარიდან

კატეგორია:უმაღლესი ლიგა
ერებუნის აეროპორტი

**ერებუნის აეროპორტი** (IATA: **არა**, ICAO: **UDYE**) () — თავდაპირველად სამოქალაქო, შემდეგ სამხედრო აეროპორტი სომხეთში. აეროპორტი მდებარეობს ერევნის ცენტრიდან სამხრეთით 7,8 კილომეტრში. 1938 წლის 21 ივლისს ერებუნის აეროპორტიდან განხორციელდა პირველი ფრენა თბილისის მიმართულებით, ხოლო ამავე წლის 25 დეკემბრიდან სრულდება რეგულარული რეისები. ამჟამად აეროპორტს იყენებენ სომხეთისა და რუსეთის სამხედროები. ასევე გამოიყენებენ ჩარტერული რეისებისათვის, როგორც ქვეყნის შიგნით, ასევე დსთ-ის ქვეყნებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ზვართნოცის საერთაშორისო აეროპორტი
* შირაკის აეროპორტი

## რესურსები ინტერნეტში
* სომხეთის სამოქალაქო ავიაციის მთავარი სამმართველო

კატეგორია:სომხეთის აეროპორტები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
ერიმენა

**ერიმენა** — ურარტუს სავარაუდო მეფე სამეფოს დაცემის პერიოდში. მეფე უნდა ყოფილიყო დაახლოებით ძვ. წ. VII საუკუნეში. უცნობია ზუსტი პერიოდი. მეფობას ათარიღებენ შემდეგნაირად:

* დაახლ. ძვ. წ. 620—605 წწ.
* დაახლ. ძვ. წ. 670—655 წწ.

არ მოიხსენიება ასურულ წყაროებში, ურარტულ წყაროებში ერთხელ გვხვდება, როგორც რუსა III-ის მამა.

## ლიტერატურა 
* *Арутюнян Н. В.* Биайнили (Урарту), Издательство Академии наук Армянской ССР, Ереван, 1970
* *Арутюнян Н. В.* Некоторые вопросы последнего периода истории Урарту // Древний Восток, Издательство АН Армянской ССР, Ереван, № 2, 1976
* *Дьяконов И. М.* Последние годы Урартского государства по ассиро-вавилонским источникам // Вестник Древней Истории № 2, 1951
* *Меликишвили Г. А.* Урартские клинообразные надписи, Издательство АН СССР, Москва, 1960

კატეგორია:ურარტუს მეფეები
აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი

**აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი** (; დ. 1934 ომდურმანი, სუდანი — გ. 18 ოქტომბერი, 2018, ერ-რიადი)  — სუდანის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. სუდანის პრეზიდენტი 1985-1986 წწ., ფელდმარშალი. 

დაიბადა 1934 წელს, 1958 წელს დაამთავრა სუდანის სამხედრო აკადემია უფროსი ლეიტენანტის წოდებით. სამხედრო კურსებს გადიოდა დიდ ბრიტანეთში და იორდანიაში, შემდეგ დაამთავრა გამალ აბდელ ნასერის სახელობის კაიროს სამხედრო აკადემია. იყო სუდანის სამხედრო ატაშე უგანდაში. 1976 წლიდან მსახურობს სუდანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გენერალურ შტაბში. 1985 წლიდან თავდაცვის მინისტრია. 

1985 წლის გაზაფხულზე, ჯაფარ ნიმეირის აშშ-ში ვიზიტის დროს სათავეში ჩაუდგა სამხედრო გადატრიალებას. 6 აპრილს გამოაცხადა ნიმეირის დამხობა და 9 აპრილს სათავეში ჩაუდგა სუდანის გარდამავალ სამხედრო საბჭოს. 1986 წელს ქვეყანაში გაიმართა არჩევნები და მოხდა ახალი მთავრობის ფორმირება. ალ-დაჰაბი გადადგა.

დაქორწინებულია, ჰყავს 5 ბიჭი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* აბდელ რაჰმან სვარ ალ-დაჰაბი

კატეგორია:სუდანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კეიკო

**იმპერატორი კეიკო** (; დ. 12  — გ. 130) — იაპონიის იმპერატორი  მემკვიდრეობის ტრადიციული წესის მიხედვით.  ისტორიკოსები იმპერატორ კეიკოს მოიხსენიებენ, როგორც ლეგენდარულ პიროვნებას. 

იმპერატორის ცხოვრების და მმართველობის წელი უცნობია. ადრეული ხანის იმპერატორების პირობითი სახელები არ იყო მიღებული „ტრადიციული წესით“ იმპერატორ კამუს მმართველობამდე, რომელიც იამატოს დინასტიის 50-ე მონარქი იყო.  

ისტორიკოსების აზრით კეიკო უდავოდ ლეგენდის ნაწილია. კოძიკი მის შესახებ მარტო სახელს და გენეოლოგიას წერს. 

## მეუღლეები და შვილები
იმპერატორ კეიკოს 2 მეუღლე და 8 ხარჭა ჰყავდა.
* იმპერატორის პირველი მეუღლე ჰარიმა ნო ინაბი ონ ოირაცუმე, რომელიც პრინც კუსიცუნოვაკეს, პრინც ოუსუს და პრინც ტაკერუს (იმპერატორ ტიუმაის მამა) იყო;
* იმპერატორის მეორე მეუღლე იასაკაირიჰიმე, რომელიც კეიკოს 12 შვილის დედა იყო: იმპერატორი სეიმუ, პრინცი იოკირიჰიკო, პრინცი ოსინოვაკე, პრინცი ვაკაიამატონეკო, პრინცი ოსუვაკე, პრინცესა ნუნოსინოჰიმე, პრინცესა იოკირიჰიმე, პრინცესა კაგოიორიჰიმე, პრინცესა კაგოიორიჰიმე, პრინცი ისაკირიჰიკო, პრინცი კიბინეოჰიკო, პრინცესა ტაკაგირიჰიმე და პრინცესა ოტოჰიმე;
* მუძუჰანოირატუმე, რომელიც პრინცესა იონონოს დედა იყო;
* იკავაჰიმე, რომელიც პრინც კამუკუშის და ინასეირიჰიკო დედა იყო;
* აბე ნო ტაკადაჰიმე, რომელიც პრინც ტაკეკუნიკორივაკეს დედა იყო;
* ჰიმუკა ნო კამინაგაუტანე, რომელიც პრინც ჰიმუკა ნო სოცუჰიკოს დედა იყო;
* სონოტაკეჰიმე, რომელიც პრინც კუნიტივაკეს, პრინც კუნისევაკეს და პრინც ტოიოტოვაკეს დედა იყო;
* ჰიმუკა ნო მიჰაკასიჰიმე, რომელიც პრინც ტოიოკუნივაკეს დედა იყო;
* ინაბინოვაკაირაცუმე, რომელიც პრინც მავაკას და პრინც ჰიკოჰიტოეს დედა იყო;
* იგოტჰიმე, რომელიც პრინც იგოტოჰიკოს დედა იყო.

## იხილეთ აგრეთვე
* იაპონიის იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
* William George Aston(1896). *Nihongi: Chronicles of Japan from the Earliest Times to A.D. 697.* London: Kegan Paul, Trench, Trubner. OCLC 448337491
* Brown, Delmer M. and Ichirō Ishida, eds. (1979). *Gukanshō: The Future and the Past.* Berkeley: University of California Press. 10-ISBN 0-520-03460-0; 13-ISBN 978-0-520-03460-0; OCLC 251325323
* Chamberlain, Basil Hall. (1920). *The Kojiki.* Read before the Asiatic Society of Japan on April 12, May 10, and June 21, 1882; reprinted, May, 1919. OCLC 1882339
* Ponsonby-Fane, Richard Arthur Brabazon. (1959). *The Imperial House of Japan.* Kyoto: Ponsonby Memorial Society. OCLC 194887
* Isaac Titsingh (1834). *Nihon Odai Ichiran*; ou, *Annales des empereurs du Japon.*  Paris: Royal Asiatic Society, Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 5850691
* Varley, H. Paul. (1980). *Jinnō Shōtōki: A Chronicle of Gods and Sovereigns.* New York: Columbia University Press. 10-ISBN 0-231-04940-4; 13-ISBN 978-0-231-04940-5; OCLC 59145842

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12
კატეგორია:გარდაცვლილი 130
კატეგორია:იაპონიის მითური იმპერატორები
უღელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**უღელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*უღელი — გამწევი ძალის შესაბმელი იარაღი
*უღელი —  საზოგადოება
აჰმედ ალ-მირგანი

**აჰმედ ალ-მირგანი** (; დ. 16 აგვისტო, 1941, ჩრდილოეთი ხარტუმი, სუდანი — გ. 2 ნოემბერი, 2008, ალექსანდრია, ეგვიპტე)  — სუდანის პოლიტიკური მოღვაწე. სუდანის პრეზიდენტი 1986-1989 წწ.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1941 წელს. 1986 წელს აირჩიეს სუდანის პრეზიდენტად. 1989 წლის 18 ივნისს გამოცხადდა ანტისახელისუფლებო შეთქმულების შესახებ. მალევე ათობით მაღალი და საშუალო კლასის ოფიცერი დააპატიმრეს. 30 ივნისს ქვეყანაში მოხდა მორიგი სამხედრო გადატრიალება, რომელსაც ბრიგადის გენერალი ომარ ალ-ბაშირი ედგა სათავეში. 

აჰმედ ალ-მირგანი გარდაიცვალა 2008 წლის 2 ნოემბერს ეგვიპტის ქალაქ ალექსანდრიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Former Sudan president dies in Egypt  

კატეგორია:სუდანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ნანუმეა

**ნანუმეა** () — ტუვალუს კუნძულების ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე მარჯნული ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).

## გეოგრაფია 
thumb|175px|left|ნანუმეას ატოლი (ხედი კოსმოსიდან).
ფართობი — 3,87 კმ².
ატოლი შედგება ხუთი კუნძულისგან :

ყველაზე უფრო დიდი კუნძულის (ნანუმეა) სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3 კმ-ს. მასზე მდებარეობს ატოლის ერთადერთი დასახლებული პუნქტი — სოფელი ლოლუა (). სიდიდით მეორე კუნძული — ლაკენა () — ასევე დასახლებულია.

## ისტორია 
ლეგენდები ამბობენ, რომ ამ ატოლზე პირველი დასახლებულები იყო ორი ქალი — *პაი* და *ვაუ*, მაგრამ კაცმა, სახელად ტეფოლაჰა წაართვა მათ ატოლი. ნანუმეას მაცხოვრებლები ამის პატივსაცემად აღნიშნავენ ქრისტიანულ დღესასწაულს, სახელად *პატი*, რომელიც იმ ფრაზის აბრევიატურაა, რაც აღნიშნავს *«ტეფოლაჰის და იესოს» დღე*.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 664 ადამიანს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ნუი

**ნუი** () — ტუვალუს კუნძულების ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).

## გეოგრაფია 
thumb|175px|left|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან.
შედგება 21 კუნძულისაგან (მოტუსაგან): *ფენუა-ტაპუ (ყველაზე დიდი, 1,38 კმ²), მეანგი, მოტუპუაკაკა, პაკანტოუ, პილიაიევე, პონგალეი, ტალალოლაე, ტოკინივაე, უნიმაი* და სხვა 12 უფრო პატარა მოტუ.

## ისტორია 
ადგილობრივი ლეგენდების თანახმად ნუის მოსახლეობის წიმაპრები აქ მოვიდნენ გილბერტის კუნძულებიდან. კუნძულის პირველი ევროპელი აღმომჩენი 1568 წელს გახდა ესპანელი მოგზაური ალვარო მენდანია დე ნეირა, რომელმაც ატოლს სახელად დაარქვა იესოს კუნძული ().

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის მონაცემებით ატოლ ნუის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 548 ადამიანს. ატოლის მოსახლეობა ლაპარაკობს კირიბატულ ენაზე, კირიბატის ოფიციალურ ენაზე, და ტუვალუს ენაზე, ტუვალუს ოფიციალურ ენაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ნუკულაელაე

**ნუკულაელაე** () — ტუვალუს კუნძულების ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).

## გეოგრაფია 
thumb|150px|left|კუნძულის ხედი კოსმოსიდან.
მდებარეობს ტუვალუს კუნძულების სამხრეთ ნაწილში. შედგება 19 მომცრო კუნძულისაგან (ანუ მოტუსაგან):

## ისტორია 
ადგილობრივი ლეგენდების თანახმად ნუკულაელაეს ატოლზე დასახლდნენ კუნძულ ვაიტუპუს მაცხოვრებლები. 1821 წელს ატოლი აღმოაჩინა ამერიკელმა ჯორჯ ბარეტმა (), რომელმაც მას დაარქვა მიტჩელის () კუნძული, გემის მფლობელ აარონ მიტჩელის () პატივსაცემად. 1863 წელს ნუკულაელაეს მთელი მოსახლეობის ორი მესამედი დაატყვევეს პერუელმა მონათა ვაჭრებმა, რომლებმაც გადაიყვანეს შეპყრობილი მაცხოვრებლები პერუში ჩინჩას კუნძულებზე.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის მონაცემებით ნუკულაელაეს ატოლის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 393 ადამიანს. მთავარი დასახლებული პუნქტია — სოფელი *ფანგაუა*.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
უღვირ-ზაგარის ქედი

**უღვირ-ზაგარის ქედი** — ქედი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ განშტოებას. წყალგამყოფია. ერთი მხრივ, მდინარეების ენგურისა და, მეორე მხრივ, ადიშჭალისა და მულხრის აუზებისა. ქედზე აღმართულია მწვერვალები: ტვიბმაშერი (3166 მ), ზურულდი (2348 მ), მეფთაში (2473 მ) და სხვა. აგებულია იურული დანალექი წყებებით და პალეოზოური კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია სუბალპური და ალპური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ქედები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ქედები
ნუკუფეტაუ

**ნუკუფეტაუ** () — ტუვალუს კუნძულების ცენტრალურ ნაწილში მდებარე ატოლი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).

## გეოგრაფია 
thumb|200px|left|ატოლის ხედი კოსმოსიდან.
იგი მდებარეობს 86 კმ-ში ფუნაფუტიდან ჩრდილო-დასავლეთით და 57 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ვაიტუპუდან. ატოლა აქვს მართკუთხედის ფორმა, რომლის სიგრძე შეადგენს 14 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 10 კმ-ს. ხმელეთის საერთო ფართობია — 2,99 კმ². ნუკუფეტაუ შედგება 35 მომცრო კუნძულისგან (ანუ მოტუსგან), რომელთაგან ყველაზე დიდებია *ფალე*, *მოტულალო* და *ლაფანგა*.

## ისტორია 
ლეგენდების თანახმად ნუკუფეტაუს ატოლი კოლნიზებული იქნა ტონგელების მიერ. ტრადიციულად ატოლის მოსახლეობა დაიყო სამ კლანად, რომლებიც ცხოვრობდნენ სამ ყველაზე დიდ კუნძულზე: ფალეზე, მოტულალოზე და ლაფანგაზე. ატოლზე მისიონერების გამოჩენის შემდეგ მთელი მოსახლეობა გადაასახლეს კუნძულ ფალეზე. ნუკუფეტაუ აღმოაჩინა ამერიკელმა 1819 წელს.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის თანახმად ატოლის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 586 ადამიანს. ატოლზე ერთადერთი დასახლებული პუნქტია — სოფელი სავავე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
უღვირი

**უღვირი** — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს უღვირ-ზაგარის ქედზე, ზემო სვანეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1922 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, მერგელებითა და კირქვებით. უღვირზე გადადის საავტომობილო გზა მესტიიდან უშგულისკენ. დამახასიათებელია მთა-ტყის (წიწვიანი) ლანდშაფტი. შემორჩენილია ძველი გამყინვარების კვალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
მაითრიპალა სირისენა

**მაითრიპალა სირისენა** (, ; დ. 3 სექტემბერი 1951, იუანა, ჩრდილო-ცენტრალური პროვინცია, ცეილონი) — შრი-ლანკელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის მე-7 პრეზიდენტი 2015 წლის 9 იანვრიდან 2019 წლის 18 ნოემბრამდე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1951 წელს ცეილონში. მამამისი იყო მეორე მსოფლიო ომის  ვეტერანი ალბერტ სირისენა, რომელსაც ცეილონის პრემიერ-მინისტრმა სტეფენ სენანაიაკემ გადასცა ხუთი აკრი მიწა პოლონარუვაში პარაკრამა-სამუდრას ტბასთან ახლოს. დედამისი მასწავლებელი იყო.

განათლება მიიღო პოლონარუვის ცენტრალურ სამეფო კოლეჯში. შემდეგ სამი წლის მანძილზე სწავლობდა სოფლის მეურნეობას კუნდასალეში. 1980 წელს კი მიიღო მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტის დიპლომი პოლიტოლოგიაში.

## კარიერა 
15 წლის ასაკში დაინტერესდა კომუნიზმით და შევიდა შრი-ლანკის კომუნისტურ (მაოისტურ) პარტიაში. 1989 წელს აირჩიეს პარლამენტის წევრად პოლონარუვის ოლქიდან. ამის შემდეგ 18 წლის მანძილზე ზედიზედ ირჩევდნენ პარლამენტში. მუშაობდა ირიგაციის მინისტრის მოადგილედ ჩანდრიკა კუმარატუნგას მთავრობაში. 1997 წელს კუმარატუნგამ დანიშნა პარლამენტის საქმეების მინისტრად. 2001 წელს სირისეა გახდა თავისუფლების პარტიის ლიდერი. 2004 წლიდან შრი-ლანკის პარლამენტის სპიკერია. 2007 წლიდან სოფლის მეურნეობის მინისტრია. 2010 წელს კვლავ აირჩიეს პარლამენტში და დაინიშნა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრად.

2015 წლის 8 იანვარს 51,3% -ით აირჩიეს შრი-ლანკის პრეზიდენტად, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 9 იანვარს. პრემიერ-მინისტრად დანიშნა რანილ ვიკრემასინგჰე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:დაბადებული 3 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნანუმანგა

**ნანუმანგა** () — ტუვალუს კუნძულების შემადგენელი კუნძული წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში. ტუვალუს ადმინისტრაციული ერთეული (კუნძულოვანი საბჭო).

## გეოგრაფია 
thumb|250px|left|ატოლის ხედი კოსმოსიდან.
ნანუმანგას აქვს ოვალის ფორმა. ფართობი — 2,78 კმ² კუნძულს აქვს სამი ლაგუნა, მათგან ყველაზე დიდია *ვაიატოა*, რომელსაც აქვს ოთხი კუნძული. ხმელეთი დაფარულია მშრალი მცენარეულობით, სანაპიროზე არსებობს მანგროს ტყეები.

## ისტორია 
ნანუმანგა 1781 წლის 5 მაისს აღმოაჩინა ესპანელმა მოვაჭრემ *ფრანსისკო მაურელემ* (). 1986 წელს არქეოლოგებმა კუნძულზე აღმოაჩინეს გამოქვაბულები, რომლებშიც შენარჩუნებულია ნანუმანგას ისტორიამდელი მოსახლეობის ცეცხლის კვალი.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის მონაცემებით ნანუმანგას მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 589 ადამიანს. კუნძულის ერთადერთი დასახლებული პუნქტებია — სოფლები ტონგა (308 ად.) და ტოკელაუ (281 ად.).

## სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
უშაკოვი

**უშაკოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გიორგი უშაკოვი — არქტიკის მკვლევარი
*დიმიტრი უშაკოვი — რუსი ენათმეცნიერი
*თედორე უშაკოვი — რუსი ადმირალი
*სემიონ უშაკოვი — რუსი ფერმწერი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კაპელა (სამლოცველო)

**კაპელა** () — კათოლიკური საკულტო დანიშნულების მცირე ზომის საკრალური ნაგებობა.

კაპელა შეიძლება იყოს ცალკე მდგომი ან არქიტექტურული კომპლექსის (სასახლე, ეკლესია, ციხე-სიმაგრე, კოშკი...) შემადგენელი ნაწილი. ტერმინის სახელწოდება მომდინარეობს ქალაქ ტურის პატარა ეკლესიიდან, რომელშიც ინახავდნენ და თაყვანს სცემდნენ წმიდა მარტინეს მოსასხამს, ანუ cappa-ს.

ამ ტიპის ნაგებობები აღმოსავლეთშიც არსებობდა და მათ სამარტვილენი ეწოდებოდა. სამლოცველოს (ეგვტერის) ფორმის ამ ნაგებობებში მოწამეთა ნაწილები ინახებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლექსიკონი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
კატეგორია:არქიტექტურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები‎
ტუვალუს კუნძულები

**ტუვალუს კუნძულები** (; 1975 წლამდე ელისის კუნძულები () — მარჯნული კუნძულების ჯგუფი წყნარ ოკეანეში, პოლინეზიაში.

## გეოგრაფია 
შედგება 9 კუნძულისაგან, რომელთაგან 6 — ატოლია. იმის გამო, რომ ატოლი როგორც წესი შედგება რამდენიმე კუნძულისგან, ტუვალუს კუნძულების საერთო რაოდენობა შეადგენს 124-ს.

ტუვალუს კუნძულების ხმელეთის ფართობი სულ 25,63 კმ²-ია, იმ დროს, როდესაც ტერიტორიის ფართობი, რომელიც უკავიათ ლაგუნებს შეადგენს — 520 კმ²-ს. კუნძულები განლაგებულია 5 ატოლზე (ნანუმეა, ნუი, ნუკულაელაე, ნუკუფეტაუ, ფუნაფუტი), 3 დაბლობ მარჯნულ კუნძულზე (ნანუმანგა, ნიულაკიტა, ნიუტაო) და ერთ ატოლ/რიფულ კუნძულზე (ვაიტუპუ), რომლებიც გადაჭიმულები არიან ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ 595 კმ-ზე. არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძულია (ხმელეთის ფართობის მიხედვით, და არა ლაგუნის წყლის ზედაპირის ფართით) ატოლი ვაიტუპუ (5,60 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარა — ნიულაკიტა (0,4 კმ²). ყველა კუნძული დაბლობია, ხოლო ატოლები ძირითადად შედგება რამდენიმე მომცრო კუნძულისაგან, ანუ მოტუსაგან. ქვეყნის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს სულ 5 მეტრს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციულად ტუვალუ დაყოფილია 7 კუნძულოვან (ნანუმეა, ნიუტაო, ნანუმანგა, ნუი, ვაიტუპუ, ნუკულაელაე და ნუკუფეტაუ) და 1 საქალაქო (ფუნაფუტი) საბჭოდ.

## მოსახლეობა 
2002 წლის აღწერის თანახმად მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 9561 ადამიანს. მუდმივი მოსახლეობა მინიმუმ 11 კუნძულზეა, მათ შორის თითოეული ატოლის ყველაზე დიდ კუნძულზე და კიდევ ორ კუნძულზე, რომლებიც შედიან ატოლ ფუნაფუტიში. ცხრა კუნძულიდან ყველაზე პატარაა  — ნიულაკიტა — რომელიც იყო დაუსახლებელი, სანამ 1949 წელს მასზე არ დასახლდნენ კუნძულ ნიუტაოს მაცხოვრებლები.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუვალუ
კატეგორია:ტუვალუს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები