open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვევე

**ვევე** () — ქალაქი შვეიცარიაში, ვოს კანტონში, ჟენევის ტბის ჩრდილოეთ ნაპირზე, ლოზანის სიახლოვეს, შვეიცარიის ფრანგულენოვან ნაწილში.

2006 წლამდე ვევე იგივე სახელწოდების რაიონის ცენტრი იყო, ახლა კი მიეკუთვნება რივიერა-პეი-დ'ენოს რაიონს.

დასავლეთით ქალაქს ჩამოუდის მდინარე ვევეიზი, აღმოსავლეთით კი უაონა.

ვევეში მდებარეობს 1867 წელს დაარსებული კვების მრეწველობის მსოფლიო გიგანტის, „ნესტლეს“ სათავო ოფისი. 1875 წელს, სწორედ ვევეში გამოიგონა დანიელ პეტერმა რძიანი შოკოლადი.

ვევეს ტერიტორიაზე დასახლებების კვალი შეიმჩნევა ჯერ კიდევ ძვ. წ. II ათასწლეულში.

## დემოგრაფია

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:960 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:18000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:4000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:800 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1850 from:start till:5201 text:"5,201"
  bar:1860 from:start till:6494 text:"6,494"
  bar:1870 from:start till:7540 text:"7,540"
  bar:1880 from:start till:7475 text:"7,475"
  bar:1888 from:start till:7925 text:"7,925"
  bar:1900 from:start till:11781 text:"11,781"
  bar:1910 from:start till:13664 text:"13,664"
  bar:1920 from:start till:12768 text:"12,768"
  bar:1930 from:start till:13036 text:"13,036"
  bar:1941 from:start till:12598 text:"12,598"
  bar:1950 from:start till:14264 text:"14,264"
  bar:1960 from:start till:16269 text:"16,269"
  bar:1970 from:start till:17957 text:"17,957"
  bar:1980 from:start till:16139 text:"16,139"
  bar:1990 from:start till:15968 text:"15,968"
  bar:2000 from:start till:16202 text:"16,202"

## დაძმობილებული ქალაქები
* კარპანტრა, საფრანგეთი
* მიულჰაიმი, გერმანია
* ლოკარნო, შვეიცარია

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*Pictures of Vevey and surrounding places 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
მარსმავალი

მინი|250პქ|მავალი Sojourner
მინი|250პქ|მავალი Curiosity
**მარსმავალი** — ავტომატური მექანიკური სატრანსპორტო საშუალება, რომელიც დაშვების შემდეგ თავისით გადაადგილდება პლანეტა მარსის ზედაპირზე.

მავალებს სტაციონარულ კოსმოსურ ხომალდებთან შედარებით რამდენიმე უპირატესობა გააჩნიათ: იკვლევენ უფრო მეტ ტერიტორიას, შესაძლებელია მიმართულ იქნენ საინტერესო ობიექტისკენ, შესაძლებელია თავისით განთავსდნენ მზიან პოზიციაზე ზამთრის თვეებში და ასევე შესაძლებელია ასე ძალიან დაშორებული რობოტული სატრანსპორტო საშუალების მუშაობის კონტროლი.

ისტორიის მანძილზე სულ ოთხი წარმატებული მარსმავალი არსებობს, რომელთაგან ყველა რობოტულად მოქმედებს. ნასას კოსმოსური მეცნიერებების რეაქტიული მოძრაობის ლაბორატორია ახორციელებდა Mars Pathfinder-ის მისიას მავალ Sojourner-ით, ამჟამად კი მართავს Mars Exploration Rover-ის მისიას ორი მავალით Spirit-ით და Opportunity-თ, ასევე Mars Science Laboratory-ის Curiosity-ის.

## რესურსები ინტერნეტში
*NASA-ს მარსმავლების ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:NASA
კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
კატეგორია:მარსი
დათუნა ბატონიშვილი

**დათუნა (დავით) ბატონიშვილი** (დ. დაახლ. 1618/19 — გ. 1648) — კახეთის მეფისწული, თეიმურაზ I-ისა და მისი მეორე ცოლის ხორეშანის (ქართლის მეფის ლუარსაბ II-ის და) ძე. ცოლად ჰყავდა კათალიკოს ევდემოზ დიასამიძის ძმისწული ელენე. დათუნასა და ელენეს შვილებიდან ერთ-ერთი, ნიკოლოზი შემდგომში კახეთში გამეფდა ერეკლეს სახელით.

1626 წელს დათუნას საუფლისწულოდ მუხრანი გადაეცა, მაგრამ 1638 წელს, თეიმურაზის ქართლიდან განდევნის შემდეგ, ეს სამფლობელო კვლავ მუხრანბატონებმა დაიბრუნეს. მამასთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა კახეთის სამეფოს საშინაო და საგარეო პოლიტიკის წარმართვაში. ზოგჯერ იგი მამას, თეიმურაზ I-ს, ოპოზიციაში ედგა. მაგ., დიდებულთა ერთ ჯგუფთან ერთად მას არ სურდა კახეთის სამეფოში ჩამოსული ვოლკონსკის ელჩობის დროს რუსეთის ფიცის წიგნზე დაფიცება. მიუხედავად ამისა, რუსი ელჩების დაჟინებული მოთხოვნის შემდეგ, 1639 წლის 25 აპრილს, სხვა კახელ დიდებულებთან ერთად ჯვარზე მთხვევით დაიფიცა რუსეთის მეფის ერთგულებასა და კახეთის სამეფოს რუსეთის მფარველობაში შესვლაზე. დათუნა ბატონიშვილი დაიღუპა ქიზიყში, სოფ. ძველ ანაგასთან, როსტომ მეფისა და ყიზილბაში ხანების ჯარის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს. გადამწყვეტი ბრძოლის წინ, სომეხი ისტორიკოსის ზაქარია ქანაქერცის თქმით, დათუნა ბატონიშვილმა „დაინდო სიბერე თავისი მამისა“, ნება არ მისცა საომრად აღჭურვილიყო და ბრძოლის ველზე გასულიყო. 

## ოჯახი
დათუნა 1628 წელს, ელენე დიასამიძეზე დაქორწინდა. ის იყო ლევან დიასამიძის ქალიშვილი და კათოლიკოს–პატრიარქის, ევდემოზ I დიასამიძის და. ელენესა და დავითს ეყოლათ ოთხი ვაჟი და ორი ქალიშვილი:
* ლუარსაბ ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1659)
* გიორგი ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1651)
* ნიკოლოზი (ერეკლე I) (1643–1709)
* იოსებ ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1648)
* ანასტასია ბატონიშვილი
* ქეთევან ბატონიშვილი (დათუნა ბატონიშვილის ასული) (1648 – 16 იანვარი, 1719), დაქორწინებული იყო ორჯერ: პირველად ბაგრატ IV იმერთა მეფეზე, მეორედ არჩილ II-ზე.

## ლიტერატურა
* *თამაზ ნატროშვილი*, დათუნა ბატონიშვილი, „კვირის პალიტრა“, № 2, 2000, გვ. 26;

კატეგორია:დაბადებული 1618
კატეგორია:გარდაცვლილი 1648
კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ნიონი

**ნიონი** () — მუნიციპალიტეტი შვეიცარიაში, ვოს კანტონში. მდებარეობს ჟენევის ცენტრიდან 25 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1970-იანი წლებიდან კი მიეკუთვნება ჟენევის აგლომერაციას. გაშენებულია ჟენევის ტბის ნაპირებზე და წარმოადგენს ნიონის რაიონის ცენტრს. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 18 728 ადამიანს შეადგენს. დანარჩენ შვეიცარიასთან დაკავშირებულია ავტომაგისტრალ A1-ით და რკინიგზით.

წყაროებში ნიონი პირველად 367-407 წლებში იხსენიება სახელით *civitas Equestrium id est Noiodunus*. 1236 წელს მოიხსენიებულია როგორც „ნევედუნი“, 1292 წელს კი „ნიონსი“.

## დემოგრაფია

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.8)
ImageSize  = width:1140 height:210
PlotArea   = height:150 left:100 bottom:50 right:100
AlignBars  = justify
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:17000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:3000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:600 start:0
PlotData=
  color:yellowgreen width:40   mark:(line,white) align:center
  bar:1412 from:start till:640
  bar:1412 at:2200 fontsize:S text: "160 Hearths"  shift:(8,5)
  bar:1452 from:start till:400
  bar:1452 at:600 fontsize:S text: "100 Hearths"  shift:(8,5)
  bar:1550 from:start till:604
  bar:1550 at:1600 fontsize:S text: "151 Hearths"  shift:(8,5)
  bar:1764 from:start till:1734 text:"1,734"
  bar:1850 from:start till:2471 text:"2,471"
  bar:1860 from:start till:2926 text:"2,926"
  bar:1870 from:start till:3216 text:"3,216"
  bar:1880 from:start till:3595 text:"3,595"
  bar:1888 from:start till:4172 text:"4,172"
  bar:1900 from:start till:4882 text:"4,882"
  bar:1910 from:start till:5096 text:"5,096"
  bar:1920 from:start till:5291 text:"5,291"
  bar:1930 from:start till:5107 text:"5,107"
  bar:1941 from:start till:5326 text:"5,326"
  bar:1950 from:start till:6064 text:"6,064"
  bar:1960 from:start till:7643 text:"7,643"
  bar:1970 from:start till:11424 text:"11,424"
  bar:1980 from:start till:12842 text:"12,842"
  bar:1990 from:start till:14747 text:"14,747"
  bar:2000 from:start till:16182 text:"16,182"

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Web site of the Roman Museum of Nyon (same languages as above link)
*Paléo Festival
*Rugby Club Nyon

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
სიონი (შვეიცარია)

**სიონი** (, , ) — ქალაქი შვეიცარიაში, ვალეს კანტონის დედაქალაქი. გაშენებულია მდინარე რონის ნაპირებზე. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 30 363 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქის ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ვალერის ბაზილიკა და ტურბილონის ციხესიმაგრე. სიონს გააჩნია აეროპორტი, რომელიც როგორც სამხედრო, ისე სამოქალაქო მიზნებისთვის გამოიყენება, ფუნქციონირებს სამაშველო ბაზა. ჰყავს ადგილობრივი საფეხბურთო კლუბი სიონი, რომელიც ამჟამად შვეიცარიის სუპერ-ლიგაში ასპარეზობს.

ამ ტერიტორიაზე წარსულში კელტების მსხვილი დასახლება *სედუნუმი* არსებობდა. დამოუკიდებელი ქალაქი V საუკუნეში გახდა, როდესაც აქ ეპარქიის ცენტრი ამოქმედდა. 1475 წელს, სავოიის ომის დროს ქალაქი დაინგრა. ასევე მნიშვნელოვნად დაზიანდა 1788 წლის მასშტაბური ხანძრის შედეგად.

## დაძმობილებული ქალაქები
* კოლონი, არგენტინა
* ფილიპი, აშშ
* სალ-სიურ-შერი, საფრანგეთი.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი  
*ტურისტული მეგზური

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
რევაზ ლაშხი

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი    = 
| სახელი           = რევაზ ლაშხი
| სურათი          = Revaz Lashkhi Tournoi GPSO 2014 t212733.jpg
| სურათისზომა      = 
| წარწერა        = 
| დაბადების სახელი      = 
| სრული სახელი       = 
| მეტსახელი       = 
| ეროვნება    = ქართველი
| დაბადების თარიღი      = 26 მაისი, 1988
| დაბადების ადგილი     = ბორჯომი, საქართველოს სსრ
| გარდაცვალების თარიღი      = 
| გარდაცვალების ადგილი     = 
| სიმაღლე         = 172
| წონა         = 60
| საიტი        = 
| ქვეყანა        = 
| სპორტი          = ჭიდაობა
| სახეობა          = ბერძნულ-რომაული
| კლუბი           = 
| გუნდი           = 
| მწვრთნელი          = აკაკი ჩაჩუაბეგი დარჩია
| მედლები        = 
| მედლისთარგები = 

|}
}}
**რევაზ ლაშხი** (დ. 26 მაისი, 1988, ბორჯომი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი). 2011 წლის ევროპის ჩემპიონი. მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ლონდონის ოლიმპიურ თამაშებში, 60 კგ. წონით კატეგორიაში, სადაც ვერცხლის მედალი მოიპოვა. რევაზ ლაშხი ჭაბუკთა შორის ევროპისა (2004) და მსოფლიოს (2005) ვერცხლის პრიზიორია.

## ძირითადი შედეგები 
### რევაზ ლაშხის შედეგები 2012 წელს, ლონდონის ოლიმპიადაზე 
# 1/8: საიედ აბდელმონეიმი (ეგვიპტე) — 2:0, 6:0;
# 1/4: ზაურ კურამაგომედოვი (რუსეთი) — 2:0, 1:0;
# 1/2: ჰასან ალიევი (აზერბაიჯანი) — 0:1, 3:0, 1:0;
# ფინალი: ომიდ ნორუზი (ირანი) — 0:1, 0:1.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რევაზ ლაშხი. london2012.com.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**იაკობ გოგებაშვილის სახელობის თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** — ერთ-ერთი უძველესი საგანმანათლებლო ცენტრი კახეთში, ქალაქ თელავში.

დაარსდა 1940 წელს, როგორც, თელავის პედაგოგიური ინსტიტუტი, დაარსებიდანვე ატარებდა ქართველი პედაგოგისა და საზოგადო მოღვაწის — იაკობ გოგებაშვილის სახელს. დაარსებიდან 60 წლისთავზე, 1999 წელს მას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტატუსი მიენიჭა. უნივერსიტეტი ავტონომიური სახელმწიფო უმაღლესი სასწავლებელია. სწავლება მიმდინარეობს ქართულ ენაზე.

უნივერსიტეტში სწავლა სამსაფეხურიანია: საბაკალავრო, სამაგისტრო და სადოქტორო პროგრამებზე. უნივერსიტეტში ასევე მუშაობს უმაღლესი პროფესიული განათლების პროგრამა.

## სკოლები
უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს შემდეგი სკოლები (ფაკულტეტები):
*განათლების სკოლა
*აგრარულ მეცნიერებათა სკოლა
*სოციალურ მეცნიერებათა, ბიზნესისა და სამართლის სკოლა
*ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა სკოლა
*ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა სკოლა

### სხვა ორგანოები
*30-ზე მეტი კაბინეტ-ლაბორატორია
*სასწავლო სახელოსნო
*ინტერნეტის ქსელი
*საუნივერსიტეტო ენციკლოპედია
*სოციოლოგიური კვლევის ცენტრი
*კომპიუტერული ცენტრი
*საინფორმაციო ცენტრი
*კავკასიური კვლევების ცენტრი
*არქეოლოგიური ცენტრი
*იურიდიული კლინიკა
*გერმანული ენისა და კულტურის ცენტრი (ბიბერახის ოთახი)
*ევროპათმცოდნეობის ცენტრი
*ამერიკის შესწავლის ცენტრი
*ფრანკოფონიის ცენტრი

### საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
უნივერსიტეტში ასევე ფუნქციონირებს აგრეთვე რამდენიმე საზოგადოებრივი ორგანიზაცია:
*სტუდენტთა თვითმმართველობა;
*მარი ბროსეს საზოგადოება;
*სპორტული კლუბი.

## მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა
თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის განკარგულებაშია ოთხი სასწავლო კორპუსი, 2 საერთო საცხოვრებელი, ღია და დახურული სპორტული მოედნები, საცურაო აუზი, ხელოვნების და კულტურის ცენტრი, რომლებიც განთავსებულია შვიდი ჰექტარი ფართობის გამწვანებულ გარემოში.
  
სტუდენტთა სწავლებას და მეცნიერთა საქმიანობას ემსახურება თანამედროვე სტანდარტებით აღჭურვილი, ახლად გახსნილი უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა ორასი ათასზე მეტი წიგნადი ფონდით.
  
სტუდენტთა სწავლა-განათლებას ემსახურება 45 პროფესორი, 47 ასოცირებული პროფესორი და 8 ასისტენტ-პროფესორი.
  
უნივერსიტეტში დღეისათვის 1600-ზე მეტი სტუდენტი სწავლობს. აქედან მაგისტრატურაში ირიცხება 224, დოქტორტურაში — 108.
  
ყოველწლიურად ქვეყნდება უნივერსიტეტის პროფესორ-მასწავლებელთა, ასპირანტთა და სტუდენტთა სამეცნიერო შრომების კრებულები. 1977 წლიდან პერიოდულად გამოდის საუნივერსიტეტო გაზეთი. უნივერსიტეტს რეგულარული ურთიერთობა აქვს თბილისის უმაღლეს სასწავლებლებთან.
  
უნივერსიტეტს გააჩნია მრავალფეროვანია საერთაშორისო კავშირები. დამყარებული აქვს მჭიდრო ურთიერთობები ამერიკისა და ევროპის უნივერსიტეტებთან: თელავის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მრავალი სტუდენტი და აკადემიური პერსონალი მონაწილეობს გაცვლით პროგრამებში. უნივერსიტეტში ასევე ხორციელდება რამდენიმე საერთაშორისო პროექტი, მათ შორის „ერასმუს მუნდუსისა“ და „ტემპუსის“ პროექტები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*უნივერსიტეტის ოფიციალური facebook გვერდი

კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები
კატეგორია:თელავი
ფრიბური

**ფრიბური** (, , შვეიც. გერმ. ) — ქალაქი შვეიცარიაში, ფრიბურის კანტონის დედაქალაქი. მდებარეობს შვეიცარიის ზეგანზე, მდინარე ზანეს ნაპირებზე. წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეკონომიკურ, ადმინისტრაციულ და საგანმანათლებლო ცენტრს გერმანული და ფრანგული შვეიცარიის კულტურულ საზღვარზე. ქალაქი ძველია და ერთ-ერთი ყველაზე კარგად შენარჩუნებული შვეიცარიაში. გაშენებულია პატარა, კლდოვან ბორცვზე ზანეს ხეობის მაღლა.

ფრიბურში გაატარა ცხოვრების ბოლო 17 წელი პიტერ კანზინიმ. მან დააარსა იეზუიტთა სკოლა, რომელიც შემდგომში ფრიბურის უნივერსიტეტის ბაზისი გახდა. ამ უნივერსიტეტში სწავლობდა და შემდეგ რექტორობდა იოზეფ მარია ბოჰენსკი.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* Cathedral of Saint Nicholas  - from Marks Travel Notes
* Villa St. Jean International School 
* Photo gallery
*

კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
თუნი

[მინი|300პქ|თუნისა და [თუნის ტბა|თუნის ტბის ხედი]]
**თუნი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი შვეიცარიაში, ბერნის კანტონში. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 42 623 ადამიანს შეადგენს.

გაშენებულია მდინარე აარეს თუნის ტბასთან შერწყმის ადგილზე, ბერნიდან 30 კმ-ით სამხრეთით. გარდა ტურიზმისა, სამანქანე და ზუსტი ხელსაწყოების ინჟინერიისა, ეკონომიკის ასევე მნიშვნელოვანი დარგებია კვების მრეწველობა და საგამომცემლო საქმიანობა.

დღევანდელი თუნის არეალი დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანაში. სახელი მომდინარეობს კელტური სიტყვიდან „დუნუმ“, რაც „გამაგრებულ ქალაქს“ ნიშნავს. ძვ. წ. 58 წელს იგი რომაელებმა აიღეს, როდესაც მათმა ლეგიონმა თითქმის მთელი შვეიცარია დაიპყრო. სულ მალე თუნი რეგიონის რომაული ადმინისტრაციის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი გახდა.

## დაძმობილებული ქალაქები
* გაბროვო, ბულგარეთი
* გრანბი, კანადა

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ქალაქების სია
* თუნის ტბა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  Official city website
* ტურისტული ინფორმაცია
* City livecam with archive since 2005 

კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
აარგაუს კანტონი

**აარგაუ** () — კანტონი ჩრდილოეთ შვეიცარიაში. მოიცავს მდინარე აარეს ქვედე დინებას. ფართობი 1 404 კმ²-ს შეადგენს, დედაქალაქია აარაუ. ჩრდილოეთით ესაზღვრება გერმანია, დასავლეთით — ბაზელ-ლანდის, ზოლოთურნისა და ბერნის კანტონები; სამხრეთით — ლუცერნის, აღმოსავლეთით კი ციურიხისა და ცუგის კანტონები.

აარგაუ შვეიცარიის ერთ-ერთი ყველაზე ნაკლებმთიანი კანტონია და მიეკუთვნება შვეიცარიის დიდ ზეგანს. ზედაპირი თვალწარმტაცი და მრავალფეროვანია, ტალღოვანი სივრცეებითა და ტყით შემოსილი ბორცვებით, რომლებსაც ცვლის მდინარე აარესა და მისი შენაკადების მიერ მორწყული ნაყოფიერი ველები.

2011 წლის მონაცემებით, კანტონის მოსახლეობა 621 398 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 21,5% რეზიდენტი სხვა ეროვნების მაცხოვრებელია.

კანტონი დაყოფილია 11 რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
* Swiss Federal Statistical Office-Aargau Statistics

კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
მუჰამედ იბნ-ათაბი

**მუჰამედ იბნ-ათაბი** — თბილისის საამიროს ამირა 813-829 წლებში. არ მიეკუთვნებოდა შუაბიანთა საგვარეულოს. არაბი ისტორიკოსის იაკუბის ცნობით, იგი ამირად დანიშნა ხალიფა ალ-მამუნმა, ისმაილ იბნ-შუაბის ნაცვლად. 829 წელს განუდგა ხალიფას და დაამარცხა არმენიის ვალი აბდ ალ-ალა. მუჰამედის დამორჩილება შეძლო არმენიის ახალმა ვალიმ ხალიდ იბნ-იაზიდმა, რომელმაც ის გადააყენა. როგორც ჩანს, მისი ამირობის დროს ამირა საჰაკი იბრძვის მუჰამედის წინააღმდეგ და ცოტა ხნით ახერხებს გაამირებას, თუმცა შემდეგ ისევ მუჰამედი იგდებს ხელთ ამირობას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
ბილი (ქალაქი)

**ბილი** ( ) — ქალაქი შვეიცარიაში, ბერნის კანტონში. მდებარეობს ბილის ტბის სანაპიროზე.

## გეოგრაფია
ბილი ბერნის კანტონის  სიდიდით მეორე ქალაქია. მდებარეობს ზღვის დონიდან 434 მ სიმაღლეზე. ფართობი — 21,21 კმ².

ქალაქი მდებარეობს ენობრივ საზღვარზე (ასევე ეწოდება რიოშტიგრაბენი), შვეიცარიის  ფრანგულად (რომანდია) და გერმანულად მოლაპარაკე ნაწილების საზღვარზე. ქალაქში ორივე ენაზე საუბრობენ. რიცხობრივად კი გერმანულად მოსაუბრე ხალხი (მოსახლეობის 55,4%) შედარებით მეტია,  ვიდრე ფრანგულად მოსაუბრე. ყველა ოფიციალური დოკუმენტი (ქუჩების სახელები, ავტობუსის გაჩერების სახელები და სხვა) ორივე ენაზე ფორმდება.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ქალაქების სია
* ბილის ტბა

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქ ბილის ოფიციალური საიტი
* საჭადრაკო ფესტივალი
* ბილის უნივერსიტეტი 

კატეგორია:შვეიცარიის ქალაქები
ალი იბნ-შუაბი

**ალი იბნ-შუაბი** — თბილისის საამიროს ამირა 829-830 წლებში. იგი უნდა იყოს ისმაილ იბნ-შუაბის ძმა. ამირად დანიშნა არმენიის ვალიმ ხალიდ იბნ-იაზიდმა, გადაყენებული მუჰამედ იბნ-ათაბის ნაცვლად. ამირად იყო ერთი წელი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ისმაილ იბნ-შუაბი

**ისმაილ იბნ-შუაბი** — თბილისის საამიროს ამირა, დაახლოებით 809-813 წწ. შუაბიანთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, რომლის წინაპრები ჯერ კიდევ VIII საუკუნის 30-იან წლებში ისხდნენ თბილისში. შესაძლოა, ის იყო შვილი საიდ იბნ-ალ-ხაისამ იბნ-შუაბის, რომელიც არაბი ისტორიკოსის იაკუბის ცნობით, VIII საუკუნის დამლევს და IX საუკუნის დამდეგს ლაშქრობდა ჯურზანში (ქართლში) და სანარიაში (წანარების წინააღმდეგ). ისმაილი, იაკუბის ცნობითვე, ორჯერ განუდგა ხალიფას: 809 წელს — ხალიფა ალ-ამინს და 813 წელს — ხალიფა ალ-მამუნს, რომელმაც იგი გადააყენა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
აპენცელ-აუსერჰოდენის კანტონი

**აპენცელ-აუსეროდენი** () — კანტონი შვეიცარიაში. სამთავრობო და საპარლამენტო ცენტრია ჰერიზაუ, სასამართლო მმართველობა კი განთავსებულია ქალაქ ტროგენში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ესაზღვრება სანქტ-გალენისა და აპენცელ-ინეროდენის კანტონებს.

დასახლების ისტორია აპენცელში VII-VIII საუკუნეებიდან იწყება, მდინარე გლატის გასწვრივ. ადგილობრივ მოსახლეობაზე დიდი გავლენა მოახდინა წმინდა გალის მონასტერმა. 907 წელს პირველად იხსენიება ჰერიზაუ, კანტონს კი სახელი 1071 წელს ეწოდა.

2010 წლის მონაცემებით კანტონის მოსახლეობა 53 017 ადამიანს შეადგენს. 2007 წელს, მათ შორის 6 959 უცხოელი იყო, მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 13,22%. უმრავლესობა, 51% პროტესტანტია, 31% კი კათოლიკე.

კანტონი დაყოფილია 20 მუნიციპალიტეტად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Official Statistics

## სქოლიო 
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ისჰაკ იბნ-შუაბი

[მინი|300პქ|[ატენის სიონის წარწერები|ატენის სიონის წარწერა ბუღა თურქის ლაშქრობისა და საჰაკის სიკვდილით დასჯის შესახებ.]]
**ისჰაკ იბნ-შუაბი** (ქართულ წყაროებში *საჰაკი*; გ. 853) — თბილისის საამიროს ამირა 830-853 წლებში. ისმაილ იბნ-შუაბის შვილი. მის შესახებ ცნობები მოგვეპოვება, როგორც ქართულ, ისე არაბულ წყაროებში. არაბული წყაროებიდან ირკვევა, რომ იგი ადრეც იბრძოდა ხელისუფლების მოსაპოვებლად და ცოტა ხნით კიდეც წაართვა ამირობა მუჰამედ იბნ-ათაბის. საჰაკი 23 წლის მანძილზე უწყვეტად მართავდა თბილისის საამიროს. არაბი ისტორიკოსი ალ-ტაბარი მის შესახებ წერს: საჰაკი რამდენიმეჯერ განუდგა ხალიფას, საბოლოოდ ის სიკვდილით დასაჯა ბუღა თურქმა 853 წელს, თბილისის აღების შემდეგ. საჰაკი იყო უკანასკნელი ამირა შუაბინთა დინასტიიდან.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 853
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
Centipede Hz

***Centipede Hz*** — ამერიკულ ექსპერიმენტულ ჯგუფ Animal Collective-ის მერვე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2012 წლის 4 სექტემბერს ლეიბლ Domino Records–ზე. ალბომის სიმღერების სია ჯგუფმა გაამჟღავნა ოფიციალურ ვებგვერდზე გამოქვეყნებულ ვიდეოში.  სიმღერების უმეტესობა სრულდებოდა ჯგუფის 2011 წლის ტურნეზე. Geologis–მა Pitchfork–თან ინტერვიუში აღნიშნა, რომ ჯგუფი დაშორდა Merriweather Post Pavilion–ის ჟღერადობას და საკუთარ ფესვებს დაუბრუნდა.

## სიმღერების სია
## გამოცემა
ალბომი გამოიცა სამ ფორმატში: სტანდარტული CD, სტანდარტული ორმაგი LP და დელუქს ორმაგი LP. სამივე ვარიანტი შეიცავს ბონუს DVD დისკს, რომელზეც შესულია ვიდეოები  2011 წელს ბრუკლინში, პროსპექტ–პარკში გამართული შოუდან.

29 ივლისს, მომავალი ალბომის კამპანიის ფარგლებში, Animal Collective –მა დაიწყო ყოველკვირეული ინტერნეტ რადიოგადაცემა "Centipede Radio".  პირველ გადაცემაზე შედგა ალბომის პირველი სინგლის "Today's Supernatural" პრემიერა. სინგლი იმავე დღეს აიტვირთა Domino Records–ის YouTube  არხზე..

## პერსონალი
* Avey Tare – ვოკალი, სინთეზატორები, პიანინო, გიტარა, სემპლერი, პერკუსია
* Panda Bear – ვოკალი, დასარტყმელი საკრავები, სემპლერი, პერკუსია
* Deakin - ვოკალი, ბარიტონ–გიტარა, სემპლერი, პერკუსია
* Geologist – სემპლერი, სინთეზატორები, პიანინო, პერკუსია
* დეივ შერი - ლეპ-სტილ გიტარა, მელოდიკა
* რივერსაიდის საშუალო სკოლის გუნდი – ვოკალი
* ბენ ალენი – ხმის ინჟინერია, მიქშირება
* ჯო ლამბერტი – მასტერინგი
* ები პორტნერი – გაფორმება

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში
* Animal Collective–ის ოფიციალური საიტი
* Animal Collective Domino Record–ის ვებგვერზე

## სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ალბომები
კატეგორია:Animal Collective-ის ალბომები
კატეგორია:Domino Recording Company-ს ალბომები
აპენცელ-ინერჰოდენის კანტონი

**აპენცელ-ინეროდენი** () — კანტონი შვეიცარიაში, ყველაზე პატარა მოსახლეობის მხრივ და მეორე უმცირესი ფართობის მხრივ, აღემატება მხოლოდ ბაზელ-შტადტს. იგი შვეიცარიის უკანასკნელი კანტონი იყო, რომელშიც ქალებმა ხმის უფლება მოიპოვეს 1991 წელს.

მიუხედავად მთიანი რელიეფისა, კანტონის დიდ ნაწილში საძოვრებია წარმოდგენილი. ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობაა მწვერვალი სენტისი აპენცელის ალპებში. აქვე გვხვდება მთის სამი პატარა ტბა.

კანტონის დედაქალაქია აპენცელი. კონსტიტუცია მიღებულ იქნა 1872 წელს. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 15 688 ადამიანს შეადგენს, მათ შორის 1 510, მოსახლეობის დაახლოებით 9,76% უცხოელია. უმრავლესობას, 81%-ს შეადგენენ კათოლიკეები, 10% კი პროტესტანტია.

მთავარ ეკონომიკურ საქმიანობას წარმოადგენს მესაქონლეობა. მთელი შვეიცარიის მასშტაბით განთქმულია აპენცელური ყველი.

აპენცელ-ინეროდენის კანტონი არ იყოფა მუნიციპალიტეტებად და პირდაპირაა დაყოფილი 6 რაიონად.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი  
*ოფიციალური სტატისტიკა
*Säntis  

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ბაზელ-ლანდის კანტონი

**ბაზელ-ლანდი** () — კანტონი შვეიცარიაში. დედაქალაქია ლისტალი. ესაზღვრება ბაზელ-შტადტის, ზოლოთურნის, იურის და აარგაუს კანტონებს, ასევე საფრანგეთსა და გერმანიას.

ჩამოყალიბდა 1833 წელს, როგორც ისტორიული ბაზელის კანტონის სექცია.

კანტონი შვეიცარიის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. კვეთს იურის მთები. მის ტერიტორიაზე გაედინება მდინარე ერგოლცი და ბირსი.

ბაზელ-ლანდის კანტონი ადმინისტრაციულად 5 რაიონად იყოფა.

2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 277 042 ადამიანს შეადგენს და მათი უდიდესი ნაწილი გერმანულენოვანია; 43% კათოლიკეა, 32% პროტესტანტი.

კანტონის ეკონომიკური საქმიანობის მთავარი დარგია სოფლის მეურნეობა. მისდევენ მეცხოველეობას. მრეწველობის დარგებს შორის განვითარებულია საფეიქრო მრეწველობა, მეტალურგია და ქიმიური მრეწველობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*ოფიციალური სტატსიტიკა

## სქოლიო 
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
აფოცი

**აფოცი** — V საუკუნის ქართლის სასულიერო მოღვაწე, „შუშანიკის წამების“ ერთ-ერთი პერსონაჟი და ვარსქენ პიტიახშის ეპისკოპოსი. კირიონ ქართლის კათოლიკოსის ეპისტოლეში იხსენიება როგორც შუშანიკის თანამედროვე ცურტაველი ეპისკოპოსი.

## ლიტერატურა
* ბეკარიშვილი, ინგა. „შუშანიკის წამების“ ერთი პერსონაჟის შესახებ (აფოც ეპისკოპოსი) // რელიგია. - თბ., 2009. - ISSN: 1512-1623. - N1. - გვ.55-61. 

კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
ტექტონიკური ტბა

მინი|270პქ|ტანგანიიკის ტბა
**ტექტონიკური ტბა** — ბუნებრივი წარმოშობის ტბა, რომელიც მოქცეულია ტექტონიკურ ღრმულში. წარმოიქმნება დედამიწის ქერქის მოძრაობის შედეგად, ღრმულებსა და ტექტონიკურ ჩადაბლებებში. საქართველოში ტექტონიკური ტიპის ტბები ჩვეულებრივად დაკავშირებულია სინკლინურ ღრმულებთან. ტექტონიკური ტიპის ტბები უმეტესწილად სამხრეთ და აღმოსავლეთ საქართველოშია გამოხატული. აღსანიშნავია: კარწახის ტბა, ბარეთის ტბა, ყაჯირის ტბა, ჯანდარის ტბა და სხვა. მაგალითად, ფარავნის ტბა შერეული გენეზისისაა და წარმოქმნილია ლავური ღვარების მიერ უფრო ადრე გაჩენილი ტექტონიკური ღრმულების გადაღობვით.

დედამიწის უღრმესი ტბა ბაიკალი აგრეთვე ტექტონიკური წარმოშობისაა. დიდი ტექტონიკური ტიპის ტბებიდან მნიშვნელოვანია ტანგანიიკა, ტიტიკაკა, ნიასა, ისიქ-ქოლი, კიოგა, კივუს ტბა და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტბების ტიპოლოგია
გლარუსის კანტონი

**გლარუსი** — კანტონი აღმოსავლეთ შვეიცარიაში. დედაქალაქია გლარუსი. მოსახლეობა ალემანური გერმანულის დიალექტის სახესხვაობაზე საუბრობს. 81% ქრისტიანია, ძირითადად პროტესტანტები და კათოლიკეები. 2010 წლის მონაცემებით, მთლიანი მოსახლეობა 38 608 ადამიანს შეადგენს.

კანტონის ისტორია მჭიდროდაა დაკავშირებული რელიგიასთან. მდინარე ლინტის ხეობის მოსახლეობა ქრისტიანობაზე II საუკუნეში ირლანდიელმა ბერმა წმინდა ფრიდოლინმა მოაქცია, რომელიც ამჟამინდელ გერბზეა გამოსახული. ბაზელის სიახლოვეს მან ზეკინგენის სააბატო დააარსა. IX საუკუნეში, გლარუსის მთელი ტერიტორია სააბატოს კუთვნილებაში იყო. 1288 წლისთვის, ჰაბსბურგებმა თანდათან გამოთქვეს პრეტენზიები ამ ტერიტორიაზე. 1352 წელს კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციაში შევიდა. 1388 წლის 9 აპრილს, შვეიცარიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს ავსტრიასთან, ქალაქ ნეფლესთან, შვეიცარიელებმა სასტიკად დაამარცხეს ავსტრიის ძალები.

გლარუსის კანტონისთვის დამახასიათებელია მდინარე ლინტისა და სერნტფალის ღრმა ხეობები. ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი მთიანია. უმაღლესი წერტილია გლარნის ალპებში მდებარე ტედის მთა.

კანტონის გეოგრაფიამ XVII საუკუნეში ხელი შეუწყო ფიქლების მოპოვებითი სამუშაოების დაწყებას. გარსშემორტყმული მთები ინდუსტრიალიზაციისათვის ასევე ძლიერ ხელსაყრელი იყო. XVIII საუკუნეში მნიშვნელოვანი იყო ბამბის დართვა, რაც ტრადიციულ შალის დართვას ავსებდა. ინდუსტრიალიზაციამ ჰიდროელექტროსადგურები მოიტანა, მოგვიანებით კი დანადგარების წარმოება, მეტალურგია და ქაღალდის საწარმოები.

სამრეწველო უპირატესობებმა ვერ განდევნა მეცხოველეობა. მთიან არეალებში აშენებენ მსხვილფეხა რქოსან საქონელს.

## გალერეა

ფაილი:Linthal.jpg|ლინტალი და გლარნის ალპები
ფაილი:Glarus Kloentalersee.jpg |ჰიდროელექტროსადგური კლენტალერზეს ტბაზე

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური სტატისტიკა
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
გრაუბიუნდენის კანტონი

**გრაუბიუნდენი** (; ; რეტორ. Grischun) — შვეიცარიის უდიდესი კანტონი. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ესაზღვრება ტიჩინოს, ურის, გლარუსისა და სანქტ-გალენის კანტონები, ასევე იტალია, ავსტრია და ლიხტენშტაინი. გრაუბიუნდენში სახლობს შვეიცარიის სამი განსხვავებული ეთნიკური ჯგუფი და შესაბამისად გავრცელებულია სამი ენა — შვეიცარიული გერმანული, იტალიური და რეტორომანული. ასევე, ის ერთადერთი კანტონია, სადაც უძველესი რეტორომანული ენის დიალექტებზე დღემდე საუბრობენ. ადმინისტრაციულად კანტონი 11 რაიონადაა დაყოფილი.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 192 621 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც 28 008 (14,84%) უცხოელია. 47% კათოლიკეა, 41% პროტესტანტი.

გრაუბიუნდენის ფართობი 7 105,2 კმ²-ია და ამ მხრივ უდიდესია შვეიცარიის კანტონებს შორის. პროდუქტიულად ტერიტორიის მხოლოდ 1/3 მიიჩნევა, მეხუთედი კი ტყითაა დაფარული. კანტონი მთლიანად მთიანია, მოიცავს მდინარე რაინისა და ინის ხეობებს. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს შვეიცარიის ერთადერთი ეროვნული პარკი. მისი ჩრდილოეთ ნაწილის მთები იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული სახელწოდებით გლარნის შეცოცება.

კანტონის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი ერთ დროს ძველი რომის რეტიის პროვინციას მიეკუთვნებოდა, რომელიც ძვ. წ. XV საუკუნეში შეიქმნა. თანამედროვე დედაქალაქი კური რომაელების დროს *კურიას* სახელით იყო ცნობილი.

შვეიცარიის კონფედერაციაში კანტონი 1803 წელს შევიდა.

სოფლის მეურნეობა დღემდე რჩება იმ დარგად, რომელიც კანტონის დაშორებულ ხეობებს კვლავ დასახლებულად ტოვებს, ამიტომ, მის სუბსიდირებას აქტიურად ახდენს როგორც რეგიონული, ისე ცენტრალური ხელისუფლება.

## გალერეა

ფაილი:Hiking Switzerland, Graubünden capital Chur.jpg |დედაქალაქი კური
ფაილი:Sils.jpg|ენგალდინის ხეობა

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*ტურიზმი
*ოფიციალური სტატსიტიკა

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ვალეს კანტონი

**ვალე** (; ) — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რონის ხეობის ირგვლივ, სადაც ის სათავეს იღებს ჟენევის ტბიდან და ერთმანეთისგან ჰყოფს პენინისა და ბერნის ალპებს. კანტონი ერთ-ერთი უმშრალესი ადგილია მთელ შვეიცარიაში. განთქმულია მატერჰორნის მთითა და სათხილამურო კურორტ ცერმატითა და ვერბიეთი.

ვალეს კანტონი შვეიცარიის კონფედერაციის ნაწილი 1815 წელს გახდა. ადმინისტრაციულად 13 რაიონად იყოფა.

2010 წლის მონაცემებით, კანტონის მოსახლეობა 312 684 ადამიანს შეადგენს. 81% კათოლიკეა, 6% პროტესტანტი.  ძირითადი ენებია ფრანგული და ფრანკო-პროვანსული. თუმცა, აღმოსავლეთ ნაწილში ასევე საუბრობენ გერმანული ენის ვალურ დიალექტზე. უმსხვილესი ქალაქი და დედაქალაქია სიონი.

კანტონის ეკონომიკის მთავარი საფუძვლებია მეღვინეობა-მეხილეობა და ტურიზმი.

## გალერეა

ფაილი:ValaisAlps.jpg|მატერჰორნის მთა
ფაილი:Lötschental.jpg|ლოტშენტალის ხეობა
ფაილი:Bisse de Clavau-2.jpg|ვენახები რონის ხეობაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Cantonal ოფიციალური საიტი  
*ტურისტული ინფორმაცია 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ბერნის კანტონი

**ბერნი** (; ) — შვეიცარიის მეორე უმსხვილესი კანტონი, როგორც მოსახლეობის, ისე ფართობის თვალსაზრისით. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალურ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება იურისა და ზოლოთურნის კანტონები, დასავლეთით — ნევშატელისა და ფრიბურის კანტონები, სამხრეთით — ვალეს კანტონი, აღმოსავლეთით კი ურის, ნიდვალდენის, ობვალდენის, ლუცერნისა და აარგაუს კანტონები. 

ბერნის კანტონი ორენოვანია და 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 979 802 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან 119 930 (12,45%) უცხოელია. კანტონის და ასევე მთლიანად შვეიცარიის ფედერალური დედაქალაქია ბერნი. 

შვეიცარიის კონფედერაციას ბერნი 1353 წელს შეუერთდა და 1803—1814 წლებში ნაპოლეონის შვეიცარიის კონფედერაციის ერთ-ერთი კანტონი იყო ექვსიდან. 

კანტონს ძირითადად მდინარე აარე და მისი შენაკადები რწყავს. დაყოფილია ექვს რეგიონად. მთლიანი ფართობი 5 959 კმ²-ს შეადგენს. 

ადმინისტრაციულად, ბერნი 10 რაიონად იყოფა. 

შემოსავლის ძირითადი წყაროა ტურიზმი. სხვა მნიშვნელოვანი სექტორებს შორისაა სოფლის მეურნეობა, ყველის წარმოება და ჰიდროენერგიის გამომუშავება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Berne Economic Development Agency
* Content in English and other languages  - Canton of Bern
* Canton of Bern  
* Official statistics
* Bernr Oberland Tourism
* Biel/Bienne and Seeland Tourism 
* Bernese Jura Tourism

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
რომანდია

**რომანდია**, იგივე **შვეიცარიის რომანდია** — დასავლეთ შვეიცარიის ფრანგულენოვანი რაიონების ადგილობრივი სახელი. ტერმინი „შვეიცარიული რომანდია“ გამოიყენება ფრანგული ენის იმ დიალექტის აღსანიშნავად, რომელზეც შვეიცარიაში ლაპარაკობენ. ქვეყანაში ფრანგულად სულ 1,6 მლნ ადამიანი საუბრობს, მთლიანი მოსახლეობის 20%. 

სიტყვა „რომანდ“ მიუთითებს ფრანგული ენის ლათინურ/რომანულ წარმომავლობასა და რეგიონის საყოველთაო ორიენტაციაზე ფრანგულენოვანი კულტურისა და რომაული სამართლისკენ. გამოიყენება „შვეიცარიის ალმანდიისა“ (გერმანული შვეიცარია) და „შვეიცარიული იტალიურის“ (იტალიური შვეიცარია) საპირისპიროდ. 

შვეიცარიის რომანდია ზუსტად განსაზღვრული ტერიტორია არაა, მაგრამ ზოგადად მოიცავს ფრიბურის, ჟენევის, იურის, ნევშატელის კანტონებს,  ვალესა და ვოს დასავლეთ ნაწილებს, ბერნის კანტონის ჩრდილოეთ ნაწილს. რეგიონის უდიდესი ურბანული არეალია ქალაქი ჟენევა.

გერმანულენოვანი შვეიცარია რომანდიას *ველჩლანდს* უწოდებს, ფრანგულენოვან შვეიცარიელებს კი *ველჩებს*. 

რომანდიის კულტურულ იდენტობას ამყარებს სატელევიზიო არხი Télévision Suisse Romande, რადიოსადგური Radio Suisse Romande და უნივერსიტეტები ჟენევაში, ფრიბურში, ლოზანასა და ნევშატელში.

## ლიტერატურა
* Eberhard Raetz: *Genfer See und die Romandie. Eine Reise durch die Westschweiz*. Info, Karlsruhe 2003, ISBN 3-88190-306-2
* Dieter Kohler: *La Welsch Music. Chanson, Pop und Rap aus der Westschweiz* (mit Audio-CD). Merian, Basel 2006, ISBN 3-85616-267-4

## რესურსები ინტერნეტში
* Télévision Suisse Romande 
* რომანდიის რეგიონული ლექსიკონი  

კატეგორია:ფრანგული ენა
კატეგორია:შვეიცარია
ჯაფარ I იბნ-ალი

**ჯაფარ I იბნ-ალი**— თბილისის საამიროს ამირა 882–914 წწ. ჯაფარიანთა დინასტიიდან. იხსენიება „მატიანე ქართლისაში“ 914 წლის ახლო ხანებში. 914 წელს, როდესაც აღმოსავლეთ საქართველოში ილაშქრა ირანის აზერბაიჯანის ამირამ აბულ-კასიმ აბუ-საჯის ძემ, თბილისის ამირა ყოფილა ჯაფარ იბნ-ალი. ჯაფარი შეუთანხმდა აბულ-კასიმს, რომელმაც დაანგრია ქართლ-კახეთი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
ვოს კანტონი

**ვო** () — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს რომანდიაში — ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ფრანგულენოვან ნაწილში. დედაქალაქია ლოზანა.

## გეოგრაფია
კანტონი გადაჭიმულია ნევშატელის ტბიდან ჟენევის ტბამდე. დასავლეთით ერტყმის იურის მთები. მთლიანი ფართობი 3 212 კმ²-ს შეადგენს.

ბერნის კანტონთან ერთად, ვო შვეიცარიის იმ ორ კანტონს შორისაა, რომლებიც გადაჭიმულია იურის მთებიდან ალპებამდე და მოიცავს სამ განსხვავებულ გეოგრაფიულ რეგიონს. სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი მთიანია, განთავსებულია ბერნის ალპების ჩრდილოეთით.

კანტონის ცენტრალური ნაწილი კონტრასტულია, შედგება მორენებისა და ბორცვებისგან. ტბების გასწვრივ განფენილია ვაკეები.

## ისტორია
სახელი მომდინარეობს ფრანგული *Pays Vaudois*-სგან, ასევე უწოდებდნენ *ტყიან ქვეყანას*. ეს სახელწოდებები VII საუკუნიდან გვხვდება.

1265 წელს ვო სავოიის საჰერცოგომ დაიპყრო. 1536 წელს მომავალ ბერნის კანტონს გადაეცა. კანტონად 1803 წელს ჩამოყალიბდა და ამის შემდეგ, მისი მთავრობის რეზიდენცია ლოზანის სენ-მერის ციხესიმაგრეშია განთავსებული.

## დემოგრაფია
მოსახლეობა ფრანგულენოვანია და ისტორიულად პროტესტანტი (კალვინიზმი), რაც რეფორმაციის ადრეული წლებიდან მომდინარეობს. თუმცა, ბოლო წლებში, სამხრეთ ევროპიდან მიგრაციის შედეგად, ეს მდგომარეობა მეტნაკლებად შეიცვალა. 2000 წელს, მოსახლეობის 40% პროტესტანტი იყო, 34% კი კათოლიკე.

## ეკონომიკა
კანტონის მთავარი ქალაქია დედაქალაქი ლოზანა. მის გარშემო კონცენტრირებულია მსუბუქი ინდუსტრია. 1998 წელს, დასაქმებულთა 71,7% მესამეულ სექტორში მუშაობდა, 20,8% კი მეორეულში.

ვოს კანტონი ღვინის მეორე უდიდესი მწარმოებელია შვეიცარიაში. ძირითადად აწარმოებენ თეთრ ღვინოს. ვენახების უდიდესი ნაწილი გაშენებულია ჟენევის ტბის ფერდობებზე, რომლებიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შესული „ლავოს ვენახების ტერასების“ სახელით.

## გალერეა

ფაილი:Roman column - Nyon, Vaud, Switzerland.jpg|რომაულის სვეტები ნიონში
ფაილი:LakeGenevaVeveyMontreux.jpg|ჟენევის ტბა და ალპები. ხედი ვევედან.
ფაილი:Joux.jpg|ჟუს ხეობა, იურა
ფაილი:Lake Geneva Lavaux.jpg|ლავოს ვენახების ტერასები ჟენევის ტბის ნაპირზე

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*ტურიზმი
*ოფიციალური სტატსიტიკა (SCRIS) 
*ოფიციალური სტატსიტიკა
*Vaud Directory  
* *The canton of Vaud in 2010* 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
ჯაფარ II იბნ-მანსორი

**ჯაფარ II იბნ-მანსორი** — თბილისის საამიროს ამირა 914–952 წწ., ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი. მისი არსებობა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით. მონეტებზე აღნიშნულია ჰიჯრით 364, 366 და 370 წლებში. (ე.ი. 974/975, 976/977 და 980/981 წწ.) მოჭრილ თბილისურ დირჰემებზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
მანსორ იბნ-ჯაფარი

**მანსორ იბნ-ჯაფარი** — თბილისის საამიროს მეორე ამირა 914–952 წწ. ჯაფარიანების დინასტიიდან, ჯაფარ I იბნ-ალის ძე. მისი არსებობა დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით.  ეს იყო თბილისის პირველი ამირა, რომელმაც თავისი სახელით მოჭრა ფული. მისი სახელი, ხალიფა მუტის სახელთან ერთად, აღნიშნულია ჰიჯრით 342 და 343 წლებში (ე.ი 953/954 და 954/955 წწ.) თბილისში მოჭრილი არაბული ვერცხლის დირჰემებზე. ხალიფას სახელით მოჭრილი უკანასკნელი ჩვენთვის ცნობილი თბილისური დირჰემი 942/943 წლისაა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
ალი იბნ-ჯაფარი

**ალი იბნ-ჯაფარი** — თბილისის საამიროს ამირა 981–1011 წლებში, ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი (მისი გამგებლობის ხანა  დასტურდება ნუმიზმატიკური მასალის მიხედვით, X საუკუნის 90-იანი წლებიდან XI საუკუნის 30-იან წლებამდე). მისი სახელით მოჭრილია 996/997, 1027/1028 წლების დირჰემები. ეს ჩვენს ხელთ არსებული ამირათა სახელით მოჭრილი უკანასკნელი დირჰემებია. ამირა მოხსენიებულია მელქისედეკ კათლიკოსის „დაწერილში“. ამ საბუთში აღნიშნულია, რომ ალიმ, მელქისედეკის მცდელობით, მოუხსნა მცხეთის საყდრის ამირას სასარგებლოდ დაკისრებული სხვადასხვა ნატურალური გადასახადი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ამირები
ჟუს ხეობა

[მინი|250პქ|[ჟუს ტბა|ჟუსა და ბრენის ტბები, ჟუს ხეობა]]
**ჟუს ხეობა** () — ხეობა იურის მთებში, შვეიცარიაში, ძირითადად ვოს კანტონის ტერიტორიაზე. ხეობა ასევე გრძელდება საფრანგეთში (იურის დეპარტამენტი), მისი უმაღლესი, სამხრეთ-დასავლეთი დაბოლოებით. მდებარეობს ქალაქ ჟენევიდან 50 კმ-ით ჩრდილოეთით და ლოზანიდან ჩრდილო-დასავლეთით, საშუალო სიმაღლე 1000 მეტრია. ჟუს ხეობაში შვეიცარიის სამი ტბა მდებარეობს: ჟუს ტბა, ბრენის ტბა და ტერის ტბა. ხეობის ჩრდილოეთ კიდეს მიუყვება საფრანგეთის საზღვარი, ჟუს ტბიდან დაახლოებით 10 კმ-ით დასავლეთით, სანამ ხეობა უშუალოდ შევა საფრანგეთის ტერიტორიაზე. შემდეგში იგი გრძელდება რუსის ტბისა და სათხილამურო კურორტ ლე-რუსის ფერდობებში. 

ზღვის დონიდან 1000 მეტრის მაღლა ზამთარი განსაკუთრებით ცივი კლიმატით გამოირჩევა და ხანდახან, ხეობას *ვოს ციმბირსაც* კი უწოდებენ.

## ლიტერატურა
*Reymond, Lucien ; *Notice sur la vallée du Lac de Joux, 1864* ; Les Charbonnières : Le Pèlerin, 1995. 
* Devicque, Julien-Hippolyte and  Rochat, Rémy ; *Merveilleuse vallée du Lac-de-Joux* ; Les Charbonnières : Editions Le Pèlerin, 1992. 

## რესურსები ინტერნეტში
*www.valleedejoux.ch ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:შვეიცარიის გეოგრაფია
ანი ფაცაცია

**ანი ფაცაცია** (დ. 20 ივლისი, 1996) — ქართველი მომღერალი.

დაიბადა 1996 წლის 20 ივლისს, მან სიმღერა 3 წლის ასაკიდან დაიწყო. 5 წლის ასაკში ჩაწერა პირველი სიმღერა ჯგუფ Flash-თან, რასაც მოყვა კლიპიც და პირველი წარმატება. ამავე პერიოდში დაიწყო ვოკალის გაკვეთილებზე სიარული რუსა მორჩილაძესთან. წლების მანძილზე ჩაწერა 7 სიმღერა და გადაიღო 3 კლიპი.

მონაწილეობდა კონკურსში „ინტერნეტ-ნიჭიერი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ანი ფაცაცია და ფლეში, 2001 წელი
*ანი ფაცაცია 2004 წელი 

კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
ზოლოთურნის კანტონი

**ზოლოთურნი** () — კანტონი შვეიცარიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ზოლოთურნი.

## ისტორია
1798—1803 წლებში კანტონი ჰელვეციის რესპუბლიკაში შედიოდა. 1803 წელს იგი ერთ-ერთი გახდა შვეიცარიის იმ 19 კანტონიდან, რომლებიც ხელახლა აღადგინა ნაპოლეონმა. მიუხედავად იმისა, რომ ამ დროისთვის, მოსახლეობის აბსოლუტური უმრავლესობა კათოლიკე იყო, ზოლოთურნი არ შეუერთდა 1845 წელს დაწყებულ კათოლიკურ სეპარატისტულ მოძრაობას. კანტონის ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1987 წელს მიიღეს.

## გეოგრაფია
კანტონი შვეიცარიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. დასავლეთით და სამხრეთით ესაზღვრება ბერნის კანტონი, აღმოსავლეთით — აარგაუ, ჩრდილოეთით კი ბაზელ-შტადტი. კანტონს გააჩნია საფრანგეთის საზღვრის გასწვრივ მდებარე ორი ექსკლავი რაიონი. წყლის მთავარი სისტემაა მდინარე აარე და მისი შენაკადები. რელიეფი ძირითადად ბრტყელია, მაგრამ ასევე მოიცავს იურის მთების მთისწინეთს. ბრტყელ ზედაპირზე გაწოლილი ვაკეები მდინარე აარეს წარმოქმნილია. კანტონის მთლიანი ფართობი 791 კმ²-ია.

## დემოგრაფია
2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 257 393 ადამიანს შეადგენს და ძირითადად გერმანულენოვანია. მათგან 44% კათოლიკეა, 31% პროტესტანტი.

## ეკონომიკა
XIX საუკუნიდან მოყოლებული, კანტონის ეკონომიკის ძირითადი დარგი სოფლის მეურნეობა იყო. იგი დღემდე მნიშვნელოვანი როლის მქონედ რჩება, მაგრამ უფრო მნიშვნელოვანია მანუფაქტურა და მომსახურების სფერო. ინდუსტრია სპეციალიზირდება საათების წარმოებაზე, იუვილერიაზე, ტექსტილზე, ქაღალდზე, ცემენტსა და ავტონაწილებზე. ბოლო დროს, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ეკონომიკური საქმიანობა გახდა ფეხსახმლის წარმოება, მაგრამ იგი საერთაშორისო დონეზე კონკურენტუნარიანი არაა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*ოფიციალური სტატსიტიკა

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის კანტონები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში

**იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში** — 2016 წლის მონაცემებით მოიცავს 12 ძეგლს. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1052 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,1 % შვეიცარიის ძეგლებია.

## ცხრილი 
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## წევრობის კანდიდატები 
2016 წლის მონაცემებით იუნესკოს საცდელ სიაში არც ერთი ძეგლი არ არის. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობა
* იუნესკო

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ოფიციალური საიტი - იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში

შვეიცარია
აქენდა

**აქენდა** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, წინწყაროს თემში.

## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
არ-სარვანი

**არ-სარვანი** (***არჯევან-სარვანი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფ. არჯევან-სარვანი, ჩოლმანი, გედაქლარი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ბარეთის ტბის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1700 მ., წალკიდან 15 კმ. სოფელში შემორჩენილია ღვთისმშობლის XI-XII საუკუნეების ეკლესია XI-XIII საუკუნეების მოხატულობითა და ლაპიდარული წარწერებით.

## დემოგრაფია 
## ისტორია
1829-1830 წლებში აქ დასახლებულმა სომხებმა და ბერძნებმა სოფელს უწოდეს ახალშენი. საბჭოთა პერიოდში მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1975 წლისთვის სოფელი შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში. 1979 წლისთვის რამდენიმე სხვა სოფელთან ერთად ჩამოყალიბდა ცალკე სასოფლო საბჭოდ, რომელსაც მოგვიანებით გამოეყო სოფელი თეჯისი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბურნაშეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

**ბურნაშეთი** — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს წალკის ქვაბულის დასავლეთით, მდინარე ქციის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1660 მ., წალკიდან 32 კმ. XX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა ბორჩალოს მაზრის თრიალეთის სასოფლო საზოგადოებაში, ცხოვრობდნენ სომხები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა კუშჩის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აშკალა

**აშკალა** (ყოფ. ***ფარეხა***) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის აშკალის ადმინისტრაციულ ერთეულში, სათავო სოფელი (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. გუმბათის (ქციის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე, წალკიდან 30 კმ-ში.

„აშკალა“ („აშხალა“) უწოდეს 1828–1829 წლებში ოსმალეთიდან (ძირითადად ქალაქ აშკალიდან, ახლანდ. ერზურუმის პროვინცია) გადმოსახლებულმა სომხებმა. 1955 წელს სოფლის მოსახლეობის ნაწილით შეიქმნა ახალი დასახლებული პუნქტი — ზემო აშკალა (გაუქმდა 1989 წელს). 

სოფელში დგას ძველი ქართული ეკლესია, რომელიც სომხურ ეკლესიად გადააკეთეს (გაუკეთეს ხის ჭერი და სახურავი). აღმოსავლეთ ფასადზე ჩასმულ ქვაზე ამოკვეთილი ძველი ქართული წარწერის ფრაგმენტებია. ეკლესია შიგნით ბოძების 3 წყვილით სამ ნავად არის დაყოფილი. საკურთხევლის ორივე მხარეს სამკვეთლო და სადიაკვნეა. იატაკი ქვისაა. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. სოფლის თავში აღმართულია შუა საუკუნეების კიდევ ერთი — წმ. გიორგის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 960 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* Такайшвили Е. С., Археологические экскурсии, разыскания и заметки. В. 4, Тфл., 1913.

## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოდაკლარი

**გოდაკლარი** (***გედაქლარი***) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში, არჯევან-სარვანის თემში. მდებარეობს წალკის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1800 მ, წალკიდან 22 კმ., არჯევან-სარვანიდან 5 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფლის მოსახლეობა დასაქმებული იყო კლდეკარის მეცხოველეობის მეურნეობაში. 1978 წლამდე შედიოდა ბაშქოის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 49 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯაფარ III იბნ-ალი

**ჯაფარ III იბნ-ალი** — თბილისის საამიროს ამირა 1011–1045 წწ. ჯაფარიანთა დინასტიის წარმომადგენელი, ბაგრატ IV-ის თანამედროვე, იგი ქართლის დიდებულებთან (ივანე აბაზასძე და ლიპარიტ ბაღვაში), კახეთის მეფე კვირიკესთან და ტაშირ-ძორაგეტის მეფე დავითთან ერთად მონაწილეობდა განძის ამირა ფადლონის წინააღმდეგ ლაშქრობაში. ფადლონი დაამარცხეს და გააქციეს. 1032 წელს ივანე აბაზასძემ დ ლიპარიტ ბაღვაშმა, რომლებიც დაინტერესებული იყვნენ თბილისის საამიროს გაუქმებით, გაიტყუეს ჯაფარი მუხათგვერდს, შეიპყრეს და დააპატიმრეს, წაართვეს ბირთვისი, რომელიც სავარაუდოდ გადავიდა ლიპარიტის ხელში. საქართველოს მეფემ, რომელსაც არ აწყობდა ლიპარიტისა და ივანე აბაზასძის გაძლიერება შეიწყნარა ჯაფარი და ისევ თბილისის ამირად განაწესა. ამ დროიდან თბილისის ამირა საქართველოს მეფის ვასალია. ამიტომ ბაგრატ IV დიდად არ იყო დაინტერესებული თბილისის საამიროს გაუქმებით. ეს დატასურდა კიდევ ერთხელ 1039 წელს, როდესაც ბაგრატმა ორწლიანი ალყის შემდეგ კვლავ შეიწყნარა ჯაფარი და დატოვა ამირად.

ჯაფარი გარდაიცვალა 1045 წლის ბოლოს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*საქართველოს ისტორია, ტ. I, თბ., 2008

კატეგორია:თბილისის ამირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1045
მანუჩარ ცხადაია

|}
**მანუჩარ ცხადაია** (დ. 19 მარტი, 1985, ხობი) — ქართველი მოჭიდავე (ბერძნულ-რომაული სტილი). მსოფლიო ჩემპიონატის 2-გზის ვერცხლის პრიზიორი (2009, 2011), ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლისა (2012) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2009). მონაწილეობა მიიღო 2012 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე, სადაც მესამე საპრიზო ადგილი დაიკავა. ოქროს გრან-პრის ვიცე-ჩემპიონი (2014), ოქროს გრან-პრის ბრინჯაოს პრიზიორი (2013, 2014), გერმანიის გრან-პრის ვიცე-ჩემპიონი (2012), დან კოლოვის და ნიკოლა პეტროვის მემორიალის ვიცე-ჩემპიონი (2012), გივი კარტოზიას და ვახტანგ ბალავაძის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი (2011), ოლეგ კარავაევის მემორიალის ბრინჯაოს პრიზიორი (2011), ლუბომირ გეძას თასის ბრინჯაოს პრიზიორი (2015).

მანუჩარ ცხადაიას შედეგები 2012 წელს, ლონდონის ოლიმპიადაზე:
:1/8: პასკალ შტრებელი (შვეიცარია) — 2:0, 5:1
:1/4: აშრაფ ელ-ღარაბლი (ეგვიპტე) — 5:0, 1:0
:1/2: ტამაშ ლორინცი (უნგრეთი) — 0:3, 0:4
:III ადგილი: ფრანკ შტაბლერი (გერმანია) —1:0, 2:1

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მანუჩარ ცხადაია . fila-official.com.
*მანუჩარ ცხადაია . ქართული სპორტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამალა-ხარაბა

**თამალა-ხარაბა**, *თაზახარაბა* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის ჩივთ-კილისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. ქციის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1810 მ-ზე, წალკიდან 25 კმ-ის დაშორებით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 47 ადამიანი, ეროვნებით სომხები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თეჯისი

**თეჯისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთის ძირას, წალკის წყალსაცავის ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1740 მ., წალკიდან 23 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა, შედიოდა ჯერ ბაშქოის, ხოლო შემდეგ არჯევან-სარვანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმერა

**იმერა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტში, ბარეთის თემში. წალკიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 317 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები