open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია

**სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია** () — სომხეთის უმაღლესი სამეცნიერო დაწესებულება, რომელიც ხელმძღვანელობს კვლევებს და კოორდინაციას უწევს სამეცნიერო სფეროში მიმდინარე აქტივობებს სომხეთში.

## ისტორია
აკადემია დაარსდა 1943 წლის 10 ნოემბერს თითქმის ათი წლის წინ, 1935 წელს შექმნილი საბჭოთა მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალის საფუძველზე. მის დამაარსებლებს შორის იყვნენ ჰოვსეფ ორბელი, სტეპან მალხასიანცი, ივან გევორქიანი და ვიქტორ ამბარცუმიანი. ორბელი აკადემიის პირველი პრეზიდენტი გახდა.

## პრეზიდენტები
* იოსებ ორბელი (1943-1947 წწ.)
* ვიქტორ ამბარცუმიანი (1947-1993 წწ.)
* ფადეი სარქისიანი (1993-2006 წწ.)
* რადიკ მარტიროსიანი (2006 წლიდან დღემდე)

## სტრუქტურა
**მათემატიკური და ტექნიკური მეცნიერებების განყოფილება**
* მათემატიკის ინსტიტუტი
* მექანიკის ინსტიტუტი
* ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის საკითხების ინსტიტუტი

**ფიზიკისა და ასტროფიზიკის განყოფილება**
* ბიურაკანის ასტროფიზიკური ობსერვატორია
* რადიოფიზიკისა და ელექტრონიკის ინსტიტუტი
* გამოყენებითი ფიზიკის საკითხების ინსტიტუტი
* ფიზიკური კვლევის ინსტიტუტი

**საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილება**
* ეკოლოგიის კვლევის ცენტრი
* ბიოქიმიის ინსტიტუტი
* ბოტანიკის ინსტიტუტი
* გ. ს. დავთიანის სახელობის ჰიდროფონიკის საკითხთა ინსტიტუტი
* სამეცნიერო და საწარმოო ცენტრი „არმბიოტექნოლოგი“
* სამეცნიერო და საწარმოო ცენტრ „არმბიოტექნოლოგის“ ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტი
* საბუნებისმეტყველო მიკრობული სადეპოზიტო ცენტრის განყოფილება
* მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტი
* ფიზიოლოგიის ინსტიტუტი
* ზოოლოგიისა და ჰიდროეკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრი
* ზოოლოგიისა და ჰიდროეკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრი — ზოოლოგიის ინსტიტუტი
* ზოოლოგიისა და ჰიდროეკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრი — ჰიდროეკოლოგიისა და იქთიოლოგიის ინსტიტუტი

**ქიმიისა და დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებათა განყოფილება**
* ორგანული და ფარმაცევტული ქიმიის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური ცენტრი
* ორგანული და ფარმაცევტული ქიმიის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური ცენტრის გამოყენებითი ორგანული ქიმიის ინსტიტუტი
* ორგანული და ფარმაცევტული ქიმიის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური ცენტრის ორგანული ქიმიის ინსტიტუტი
* ორგანული და ფარმაცევტული ქიმიის სამეცნიერო-ტექნოლოგიური ცენტრის მოლეკულური სტრუქტურის კვლევითი ინსტიტუტი
* ქიმიური ფიზიკის ინსტიტუტი
* ზოგადი და არაორგანული ქიმიის ინსტიტუტი
* გეოლოგიურ მეცნიერებათა ინსტიტუტი
* ა. ნაზაროვის სახელობის გეოფიზიკისა და სეისმური ინჟინერიის ინსტიტუტი

**არმენოლოგიისა და საზოგადოებრივ მეცნიერებათა განყოფილება**
* ისტორიის ინსტიტუტი
* ფილოსოფიისა და სამართლის ინსტიტუტი
* მ. კოტანიანის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი
* არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტი
* აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი
* ჰ. აჩარიანის სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტი
* მ. აბეღიანის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტი
* ხელოვნების ინსტიტუტი
* გენოციდის მუზეუმ-ინსტიტუტი
* შირაკის არმენოლოგიის კვლევითი ცენტრი
* სომხური ენციკლოპედიის გამომცემლობა
* ყოველთა სომეხთა ფონდის დაფინანსებული არმენოლოგიური კვლევები

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*International Scientific-Educational Center of National Academy of Sciences of Armenia

კატეგორია:მეცნიერებათა აკადემიები
ჯერარდ გაფესჭიანი

**ჯერარდ გაფესჭიანი** (, დ. 26 აპრილი, 1925, ბრუკლინი, აშშ — გ. 15 სექტემბერი, 2013) — ეთნიკურად სომეხი ბიზნესმენი და ქველმოქმედი, გაფესჭიანის ოჯახის ფონდის, გაფესჭიანის მუზეუმისა და გაფესჭიანის ხელოვნების ცენტრის დამაარსებელი. 

## ბიოგრაფია
გაფესჭიანი დაიბადა 1925 წლის 16 აპრილს ბრუკლინში (აშშ). მისი მშობლები სომხების გენოციდის გამო გადასახლდნენ მშობლიური ტერიტორიიდან.

გაფესჭიანი მონაწილეობას იღებდა II მსოფლიო ომში. ომიდან დაბრუნებული დაქორწინდა მედ დაზე, რომელიც ომის დროს გაიცნო.

ჯერარდმა ისწავლა ეკონომიკა კორნელის უნივერსიტეტში და იურისპრუდენცია კოლუმბიის სკოლაში. გახდა ნიუ-ირკის ადვოკატთა ასოციაციის წევრი.

ამის შემდეგ ხელი მოჰკიდა ბიზნესს და საკმაოდ დიდ წარმატებებს მიაღწია. ის არერთი საქველმოქნედო თუ კულტურული პროექტის ავტორია.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
*
* Cafesjian Family Foundation 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:სომეხი ბიზნესმენები
სიუნის დინასტია

**სიუნის დინასტია**, *სისაკიანები* () — შუა საუკუნეების სიუნიქის სამეფოს მმართველი დინასტია. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დინასტია სომხეთის ისტორიაში. 

სიუნიქის სამეფოს პირველი მეფე სიუნის დინასტიიდან იყო სმბატ I საჰაკიანი (987-998 წწ.). სიუნიქის მმართველმა სმბატ I-მა 987 წელს გამოაცხადა სიუნიქის სამეფოს დამოუკიდებლობა, თუმცა 998 წელს სამეფო უკვე ანისის ბაგრატუნების ვასალობა აღიარეს. უკანასკნელი მეფე იყო  გასან გერაკარელი (1166-1170 წწ.).

## სიუნიქის მეფეები 
* სმბატ I საჰაკიანი — 976/980-დან  თავადი, 987—998 მეფე 
* ვასაკი — 998—1040
* სმბატ II აშოტიანი — 1040—1044
* გრიგორ I აშოტიანი — 1044—1084
* სენექერიმი — 1084—1094
* გრიგორ II სენექერიმიანი — 1094—1166
* გასან გერაკარელი — 1166—1170

## იხილეთ აგრეთვე
*  სიუნიქის სამეფო

## ლიტერატურა
* V. Minorsky. Caucasia IV // Bulletin of the School of Oriental and African Studies. — University of London, 1953. —vol. 15. — № 3. — p. 505.
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
იოსებ ორბელი

**იოსებ ორბელი** (,  დ. 20 მარტი 1887 — გ. 2 თებერვალი 1961 წელი) — ეთნიკურად სომეხი საბჭოთა აღმოსავლეთმცოდნე და აკადემიკოსი. 

იოსებ ორბელი ადმინისტრირებდა ერმიტაჟის მუზეუმს ლენინგრადში 1934– 1951 წლებში. 

იოსები ორბელი არის სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დამაარსებელი და პირველი პრეზიდენტი 1943–1947 წლებში.

## მეცნიერ-მკვლევართა დინასტია 
* ლეონ ორბელი ( ) — იოსებ და რუბენ ორბელების უმცროსი ძმა. სომეხი ფიზიოლოგი, სამედიცინო სამსახურის გენერალ-პოლკოვნიკი, მეცნიერი. ის იყო სსრკ-სა და სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის პროფესორი. ლეონ ორბელი ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი გახდა 1950 წელს. 
* რუსუდან ორბელი (, ) — იოსებ ორბელის ძმისშვილი და რუბენ ორბელის ქალიშვილი. საბჭოთა აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგია და არმენოლოგია, რუსულენოვანი საბჭოთა საბავშვო მწერალი ქალი.
## იხილეთ აგრეთვე 
* ორბელები

## გალერეა
 

|ლევან ლაზარევის ნამუშევარი(1963)

File:Iosif Orbeli ArmenianStamps 2012.jpg|სომხური მარკა

## ლიტერატურა
* Yuzbashyan, Karen. *Ակադեմիկոս Հովսեփ Աբգարի Օրբելի* [Academician Hovsep Abgari Orbeli] Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1987. 

* *Избранные Труды* [Selected works]. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1963. 
* "Akademik Iosif Abgarovich Orbeli: (biograficheskiy ocherk" [The academician Joseph Abgarovich Orbeli: a biographical essay], pp. [5]-12 in: Strube V. V. (red). ''Issledovaniia po istorii kul'tury narodov Bostoka: sbornik v chest' akademika I. A. Orbeli''. Moskva Leningrad. Izdatel'stvo Akademiii Nauk SSSR, 1960, 527 p.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ერევნის სურბ-ჰოვანესის ტაძარი

**ერევნის სურბ-ჰოვანესის ტაძარი** () — მოქმედი სომხური სამოციქულო ეკლესია კენტრონის რაიონში, ერევანი, სომხეთი. თავდაპირველად, იგი 1710 წელს,  კონდის რაიონში, მიწისძვრის შედეგად დანგრეული ტაძრის ნანგრევების ადგილას, მელიქ აღამალის მიერ აიგო. შუა საუკუნეების ეკლესიების მსგავსად, ეს არის სამნავიანი ბაზილიკა. ტაძარი მოიცავს სამლოცველოს და მთავარ საკურთხეველს.  

## გალერეა

File:Սուրբ_Յովհաննէս_եկեղեցի,_Երեւան.jpg|ტაძარში. კვირის ლიტურგია.
File:Eriwan 1989 001.jpg|ტაძარი რესტავრაციამდე (1989) 
File:St John The Baptist Church of Yerevan.jpg|ტაძარი რესტავრაციის შემდეგ - ხედი პროშიანის ქუჩიდან.
File:Surb Hovanes Mkrtich Church, Kond.JPG|სურბ ჰოვანესის ტაძარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Araratian Patriarchal Diocese 
* Yerevan Municipality
* Սբ. Հովհաննես Մկրտիչ եկեղեցին Երևանի պաշտոնական կայքում

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
არგელასარი

**არგელასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, სოფელ მოვსესიდან სამხრეთით 2,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1684 მეტრია და წარმოადგენს ტავუშის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ტავუშის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
არასარი (მთა)

**არასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციაში ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის მოსაზღვრედ, სოფელ პარუირ-სევაკიდან სამხრეთ-დასავლეთით 3 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1239 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
არდეჩი (მწვერვალი)

**არდეჩი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, მდინარე არფის მარცხენა ნაპირზე, სოფელ გნიშიკიდან ჩრდილოეთით 3 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2351 მეტრია და წარმოადგენს ვაიქის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ვაიქის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
თარგმანჩაცვანქი

**თარგმანჩაცვანქი** (, ) — IV საუკუნით დათარიღებული სომხური მონასტერი ჩრდილოეთ დაშქესანში, აზერბაიჯანში. მონასტერი მესროპ მაშტოცმა და სააკ პართევმა დააარსეს. 411 წელს, მათ გადათარგმნეს ბიბლია სირიული ენიდან. წყაროების მიხედვით, მონასტრის მშენებლობა IV საუკუნის მიწურულიდან V საუკუნის დასაწყისამდე მიმდინარეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Фотография монастыря на сайте panoramio.com 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:IV საუკუნის ეკლესიები
გორა მბორგალი

**„გორა მბორგალი“** — ჭაბუა ამირეჯიბის რიგით მეორე, 1996 წლის ავტობიოგრაფიული რომანი. მასში ავტორის ალტერ ეგოს თავგადასავალია მოთხრობილი. ნაწარმოები თარგმნილია რუსულად.

## რომანის შესახებ
რომანი მოგვითხრობს იაგორ კარგარეთელის იგივე გორა მბორგალის თავგასსავალს, რომელიც იმჟამინდელმა წყობამ მონათლა ეგრეთ წოდებულ „ხალხის მტრად“. თავისუფლების მოსაპოვებლად იგი რამდენიმეჯერ გარბის საბჭოური ბანაკებიდან. რომანი იმითაც არის საინტერესო, რომ მასში ძალიან ბევრი რეალური ამბავი და პიროვნებაა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჭაბუა ამირეჯიბი – „გორა მბორგალი“
*„ვქმენ, რაც შევიძელ“ – უცნობი ინტერვიუ ჭაბუა ამირეჯიბთან
*რომანი goodreads.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ჭაბუა ამირეჯიბის ნაწარმოებები
კატეგორია:1996 წლის რომანები
კატეგორია:ქართული რომანები
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (1995)

**სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი** ჩატარდა სომხეთში 1995 წლის 5 ივლისს. კონსტიტუციაში ცვლილებას გამოკითხულთა 70.3% დათანხმდა, რეფერენდუმში მონაწილეობა რეგისტრირებული მოსახლეობის 55.6%-მა მიიღო.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის რეფერენდუმები
კატეგორია:1995 წლის რეფერენდუმები
ინგლისური პარკი (ერევანი)

**ინგლისური პარკი** () — საზოგადოებრივი პარკი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდებარეობს იტალიის ქუჩაზე. იგი მოიცავს 5,5 ჰექტარ ფართობს კენტრონის რაიონში, ზუსტად რესპუბლიკის მოედნის სამხრეთით.

## ისტორია
ინგლისური პარკი ერევნის ერთ-ერთი უძველესი პარკია, იგი 1860-იანი წლებით თარიღდება. პარკი ხშირად რემონტდებოდა პირველ მსოფლიო ომამდე. ერთ-ერთი ასეთი განახლება მოხდა 1910 წელს. 1920 წელს ინგლისურმა პარკმა უმასპინძლა თანამედროვე სომხეთის პირველ საფეხბურთო მატჩს, როდესაც ერევნისა და გიუმრის გუნდები შეხვდნენ ერთმანეთს. საბჭოთა პერიოდში პარკი 26 ბაქოელი კომისრის სახელს ატარებდა. სომხეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ დაუბრუნდა პირვანდელი სახელი.

პარკში მდებარეობს ერევნის დრამატული თეატრი, საფრანგეთის საელჩო სომხეთში, იტალიის საელჩო სომხეთში და დასავლეთ კონგრესის საუკეთესო სასტუმრო.

1976 წელს პარკში აღიმართა გაბრიელ სუნდუკიანის გამოგონილი პერსონაჟის, პეპოსადმი მიძღვნილი მონუმენტი.

ახლადდაქორწინებული წყვილები ხშირად იღებენ საქორწინო სურათებს ინგლისური პარკის ცენტრალურ შადრევანთან.

## გალერეა

File:Armenia - Wedding (5034680108).jpg|პარკის ხედი
File:Armenia - Fountain (5034065711).jpg|ცენტრალური შადრევანი
File:Armenia - Relief (5034693444).jpg|მონუმენტი პარკში

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის პარკები
არსარი (მწვერვალი)

**არსარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, აზერბაიჯანის საზღვართან სიახლოვეს, სოფელ არწვაშენიდან ჩრდილო-დასავლეთით 3,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1860 მეტრია და წარმოადგენს მურგუზის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* მურგუზის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
არჯასარი

**არჯასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ პუშკინოდან ჩრდილო-დასავლეთით 2,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1819 მეტრია და წარმოადგენს ბაზუმის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ბაზუმის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2003)

**სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი** ჩატარდა სომხეთში 2003 წლის 25 მაისს. ცვლილებას კონსტიტუციაში, რომელიც ზღუდავდა პრეზიდენტის უფლებებს, დათანხმდა გამოკითხულთა 50.56%, რეფერენდუმში მონაწილეობა რეგისტრირებული ამომრჩევლების 52.1%-მა მიიღო. საბოლოოდ რეფერენდუმის შედეგები გაუქმდა, რადგან მომხრეთა რაოდენობა ნაკლები იყო რეგისტრირებული ამომრჩევლების ერთ მესამედზე.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის რეფერენდუმები
კატეგორია:2003 წლის რეფერენდუმები
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2005)

**სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი** ჩატარდა სომხეთში 2005 წლის 27 ნოემბერს. ცვლილებებს კონსტიტუციაში მხარი დაუჭირა გამოკითხულთა 94.5%-მა, რეგისტრირეებული მომხმარებლების 64.33%-მა მიიღო მონაწილეობა რეფერენდუმში. სომხეთის პრეზიდენტმა შედეგები შეაფასა, როგორც „დიდი გამარჯვება სომხეთის დემოკრატიისა და სამოქალაქო საზოგადოების განვითარების გზაზე“.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის რეფერენდუმები
კატეგორია:2005 წლის რეფერენდუმები
შირაკის ეპარქია

300პქ|მინი|შირაკის ეპარქია

**შირაკის ეპარქია** () — სომხური სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ეპარქია შირაკის პროვინციაში, სომხეთი. 
საეპარქიო შტაბბინები მდებარეობს გიუმრიში. ეპისკოპოსის ადგილი კი არის გიუმრის ღვთისმშობლის საკათედრო ტაძარში.  ეპარქია დაარსდა 1920 წელს. მისი მთავარი შენობა მდებარეობს ვართანაცის მოედანზე. იგი დააპროექტა ოვანეზ კაჩაზნუნმა XX საუკუნის დასაწყისში.

## გალერეა

File:Գյումրիի Նավատիպ շենքը 01.JPG|შირაკის ეპარქია

## რესურსები ინტერნეტში
* Շիրակի թեմի Սոցիալ Կրթական կենտրոն 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქიები
ერევნის კასკადი

**ერევნის კასკადი** () — გრანდიოზული კიბე სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. იგი ერთმანეთთან აკავშირებს ქალაქის კენტრონის დაბლობ არეალსა და მეზობლობის მონუმენტს. არქიტექტორების: ჯიმ ტოროსიანის, ასლან მხითარიანისა და სარგის გურზადიანის მიერ დაპროექტებული კონსტრუქციის მშენებლობა 1972 წელს დაიწყო და 1980 წელს დასრულდა.

კასკადში, გარე საფეხურების ქვეშ განთავსებულია წყვილი ესკალატორი, რომლებიც კომპლექსს მთელ სიგრძეზე გასდევენ. კასკადის ექსტერიერი საფეხურების გარდა მოიცავს რამდენიმე დონეს, რომლებზეც შადრევნები და ქანდაკებებია განთავსებული. კიბე ფეხით მოსიარულეებს ხელს უწყობს დაინახონ ცენტრალური ერევანი და არარატის მთა.

## ისტორია
მშენებლობა დაიწყო 1971 წელს, საბჭოთა პერდში. პირველი ფაზა დასრულდა 1980 წელს. ნაგებობის შემდგომი განვითარება 2002-2009 წლებში მოხდა, როდესაც 2000-იანი წლების დასაწყისში კომპლექსი სომხური წარმოშობის ამერიკელ ბიზნესმენს ჯერარდ გაფესჯიანს გადაეცა და მას სრული სარემონტო სამუშაოები ჩაუტარდა. ასევე, დაიგეგმა მის თავზე დიდი სამუზეუმო კომპლექსის აშენება. მიუხედავად იმისა, რომ მშენებლობა დაიწყო, იგი ადრეულ ეტაპზევე გაიყინა და წლების განმავლობაში აღარ განახლებულა.

## გალერეა 

Cascada, Ereván, Armenia, 2016-10-03, DD 20.jpg|პარკი
2014 Erywań, Kaskady (01).jpg|პირველი დონე
2014 Erywań, Kaskady (03).jpg|მეორე დონე
2014 Erywań, Kaskady (11).jpg|მესამე დონე
2014 Erywań, Kaskady (18).jpg|მეოთხე დონე
2014 Erywań, Kaskady (22).jpg|მეხუთე დონე

## რესურსები ინტერნეტში
* Cafesjian Center for the Arts
* Gerard L. Cafesjian Museum of Art 
* Онлайн відео

კატეგორია:ერევნის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2015)

**სომხეთის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი** გაიმართა სომხეთში 2015 წლის 6 დეკემბერს, რომელშიც მონაწილეობა პოლიტიკურმა პარტიებმა მიიღეს. კონსტიტუციაში შევიდა ცვლილება, რომელიც სომხეთს საპარლამენტო რესპუბლიკად გარდაიქმნა. რეფერენდუმს „სარქისიანის პროექტს“ უწოდებდნენ, რადგან სერჟ სარქისიანი საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ კვლავ მოახერხებს ძალაუფლების შენარჩუნებას. რეფერენდუმის შედეგების თანახმად ცვლილებები კონსტიტუციაში განხორციელდება.

## შედეგები
### მომხრეები
* სომხეთის რესპუბლიკური პარტია
* გაბრწყინებული სომხეთი
* სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია

### მოწინააღმდეგეები
* კულტურული მემკვიდრეობის პარტია
* სომხეთის ეროვნული კონგრესი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის რეფერენდუმები
კატეგორია:2015 წლის რეფერენდუმები
გუგარქის ეპარქია

300პქ|მინი|გუგარქის ეპარქია
**გუგარქის ეპარქია** () — სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქია ჩრდილოეთ სომხეთში, ლორე. მისი სახელი ისტორიული პროვინციის - გუგარქის სახელს უკავშირდება. საეპარქიო შტაბბინები ქალაქ ვანაძორში მდებარეობს. ეპარქია 29 მოქმედ ტაძარს მოიცავს. 
1996 წლის 3 ივნისიდან, გუგარქის ეპარქიის ეპისკოპოსი, მეუფე სეპუჰ ჩულჯიანია.
200პქ|მინი|სეპუჰ ჩულჯიანი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქიები
მრგვალი პარკი

**მრგვალი პარკი** (), ასევე, ცნობილი, როგორც **ახალგაზრდობის პარკი** — საზოგადოებრივი პარკი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდებარეობს კენტრონის რაიონში. იწყება გრიგოლ განმანათლებლის საკათედრო ტაძარით სამხრეთით მეცის ქუჩიდან და მთავრდება პოპლავოკის ტბასთან, მეშტოცის ავენიუსთან ჩრდილოეთით. პარკი მდებარეობს ხანჯუიანის, ერვანდ კოჩარის, ალექს მანუკიანის, მოსკოვიანისა და ისააკიანის ქუჩების გასწვრივ და ქმნის ნახევარწრიული ფორმის არეალს ერევნის დაბლობის ნაწილის ირგვლივ. პარკის დაახლოებითი სიგრძეა 2 500 მეტრი, ხოლო საშუალო სიგანე 120 მეტრს შეადგენს.

## მრგვალ პარკში მდებარე ცნობილი ნაგებობები
მრგვალ პარკში მდებარეობს ხელოვნების მრავალი ნიმუში, მათ შორის ალექსანდრე გრიბოედოვის, ანდრანიკ ოზანიანის, ვარდან მამიკონიანის, ეღიშცე ჩარენცის, ტიგრან პეტროსიანის, მიქაელ ნალბანდიანის, არმენ ტიგრანიანის, ფრიტიოფ ნანსენის, ავეტიქ ისააკიანისა და ვაჰან ტერიანის ძეგლები.

2012 წლის ოქტომბერში პარკში გაიხსნა ქველმოქმედთა ბილიკი, სადაც განთავსებულია ექვსი ცნობილი სომეხი ქველმოქმედის (ბოღოს ნუბარი, ალექსანდრე მანთაშევი, ალექს მანუკიანი, გალუსტ გულბენკიანი, მიქაელ არამიანცი, ჰოვანეს ლაზარიანი) ქანდაკება.     

პარკის სხვა მნიშვნელოვანი მონუმენტებია კარარისა და ერევნის მეგობრობის მონუმენტი, ხელახლა შობის მონუმენტი, ლოდინის მონუმენტი და გაცოცხლებული სომხეთისადმი მიძღვნილი მონუმენტი.

პარკში, ასევე, მდებარეობს:
* გრიგოლ განმანათლებლის საკათედრო ტაძარი
* ტეკეინის კულტურის ცენტრი
* ერევნის ჭადრაკის სასახლე
* ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტენისის კლუბი
* კომიტასის პალატის მუსიკალური დარბაზი
* ერიტასარდაკანის მიწისქვეშა სადგური
* პოპლავოკის ტბა და კაფე არაგასტი

## გალერეა

File:Hands of Amity 05.JPG|კარარისა და ერევნის მეგობრობის ხელები
File:Yerevan Y Charents monument.jpg|ეღიშცე ჩარენცის მონუმენტი
File:Vartan Mamigonian statue in Yerevan.jpg|ვარდან მამიკონიანის ძეგლი

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის პარკები
არჯანოცი

**არჯანოცი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, ქალაქ სევანიდან ჩრდილოეთით 1 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2385 მეტრია და წარმოადგენს არჯანოცის მთიანეთის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* არჯანოცის მთიანეთი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
სომხეთის აეროპორტების სია

აქ წარმოდგენილია **სომხეთის აეროპორტების სია**.

## აეროპორტები 
ცხრილში წარმოდგენილი აერპორტებიდან მუქი შრიფტით წერია ის აეროპრტები, საიდანაც სრულდება რეგულარული კომერციული რეისები.

## რესურსები ინტერნეტში
* General Department of Civil Aviation of Armenia – Airport Information 
* 
* 
*  – includes IATA codes
*  – ICAO codes and coordinates
*  – IATA codes, ICAO codes and coordinates

*
მატიე კერეკუ

**მატიე კერეკუ** (; დ. 2 სექტემბერი, 1933, კუაფრა, საფრანგეთის დაგომეა — გ. 14 ოქტომბერი, 2015, კოტონუ, ბენინი) — ბენინის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1972-1991 და 1996-2006 წწ. ეკავა ბენინის პრეზიდენტის თანამდებობა.

## ბიოგრაფია 
სამხედრო განათლება მიიღო მალიში და სენეგალში. 1972 წლის 26 ოქტომბერს მოახდინა სამხედრო გადატრიალება. თავდაპირველად ეკავა ეროვნული პოლიტიკა, 1974 წლიდან კი ქვეყანას უწოდა ბენინი და აიღო კურსი მარქსიზმ-ლენინიზმისაკენ. 1990 წელს აღადგინა მრავალპარტიული მმართველობა და ქვეყანა გადავიდა საბაზრო ეკონომიკაზე. 1991 წელს წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები ნისეფორ სოგლოსთან. 1996 წელს მატიე კერეკუმ მცირე უპირატესობით გაიმარჯვა კონკურენტზე და აირჩიეს პრეზიდენტად. 2001 წელს აირჩიეს მეორე ვადით. გააგრძელა ლიბერალური რეფორმების კურსი. 2006 წელს გადადგა თანამდებობიდან რადგან ქვეყნის კონსტიტუცია უკრძალავდა მესამე ვადით არჩევას.

## რესურსები ინტერნეტში
* მოკლე ბიოგრაფია
 

კატეგორია:ბენინის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქების სია

სტატიაში მოცემულია ბოსნია და ჰერცეგოვინის იმ ქალაქების სია, რომელთა მოსახლეობაც 10 000 ადამიანს აჭარბებს. 

, ბოსნია და ჰერცეგოვინის უდიდესი ქალაქი და დედაქალაქი.]]
, მეორე უდიდესი ქალაქი]]
, მესამე უდიდესი ქალაქი]]
, მეოთხე უდიდესი ქალაქი]]
, მეხუთეუდიდესი ქალაქი]]

## რესურსები ინტერნეტში
* Brčko district preliminary results of 2013 census 
* Republika Srpska preliminary results of 2013 census 
* Federation of Bosnia and Herzegovina preliminary results of 2013 census 

## სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქები
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
არტავაზდი

**არტავაზდი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციაში, სოფელ არზაკანიდან ჩრდილო-დასავლეთით 3,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2452 მეტრია და წარმოადგენს ტეღენიაცის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ტეღენიაცის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
გორისის აეროპორტი

**გორისის აეროპორტი** — აეროპორტი სომხეთში, ქალაქ გორისის სამხრეთით, სოფელ შინუაირთან, სიუნიქის პროვინციაში, რომელიც საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ გაუქმდა 1991 წელს. სომხეთის მთავრობა 2019 წლისათვის მის სრულ რეკონსტრუქციას გეგმავდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის აეროპორტები
ღია მინდვრების სისტემა

**ღია მინდვრების სისტემა** () — მიწის გამოყენების ფართოდ გავრცელებული სისტემა შუა საუკუნეების ევროპაში, განსაკუთრებით დამახასიათებელი ინგლისისთვის. ამ სისტემის მიხედვით, სასოფლო დასახლებების სავარგულები იყოფოდა ე.წ ნადელებად. ერთი მინდვრის დაყოფისას ყოველ გლეხს ჰქონდა ერთი ან რამდენიმე მიწის ნაკვეთის აღების უფლება, რომელიც სხვა გლეხის ან ფეოდალის მიწისგან ხაზებით იყო გამოყოფილი. ამის გამო შენარჩუნებული იყო მიწის ნაკვეთების ერთიანი სივრცე და მათი დამუშავებაც ადგილობრივ გლეხთა ერთიანი ძალებით ხდებოდა.

## ლიტერატურა
* Stenton, F. Anglo-Saxon England. — Oxford, 1971, ISBN 978-0-19-821716-9
* Poole, A. L. From Domesday Book to Magna Carta 1087—1216. — Oxford, 1956, ISBN 978-0-19-821707-7

კატეგორია:ინგლისის ისტორია
კატეგორია:ინგლისის ეკონომიკა
კატეგორია:ფეოდალიზმი
არქაიანისტი

**არქაიანისტი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ქალაქ ალავერდიდან ჩრდილოეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1691 მეტრია და წარმოადგენს ლოქის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ლოქის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
არქაიცი

**არქაიცი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, ქალაქ ჭამბარაკიდან სამხრეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2446 მეტრია და წარმოადგენს შაჰდაღის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* შაჰდაღის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
სიუნიქის ეპარქია

300პქ|მინი|სიუნიქის ეპარქია
**სიუნიქის ეპარქია**  () — სომხური სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ეპარქია სიუნიქის პროვინციაში, სომხეთი.  ეპარქიამ ეს სახელი სწორედ სიუნიქის პროვინციიდან გამომდინარე მიიღო. სიუნიქი სომხეთის მე-9 პროვინციია. საეპარქიო შტაბბინები ქალაქ გორისში მდებარეობს, ხოლო ეპისკოპოსის ადგილი - ერევნის წმინდა გრიგოლ განმანათლებლის საკათედრო ტაძარშია. ეპარქია 1996 წლის 30 მაისს დაარსდა. ეპარქიის დაარსების შემდეგ, ეპისქოპოსი აბრაამ მკრტიჩიანი არქიეპისკოპოსი გახდა. 

## გალერეა

File:Seat of Syunik Diocese 02.png|სიუნიქის ეპარქია

## რესურსები ინტერნეტში
* Սյունյաց թեմից առանձնացվեց Վայոց Ձորը

კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქიები
ბარსეღისარი

**ბარსეღისარი** () — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციისა და ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის საზღვარზე, სოფელ ზანგაკატუნიდან ჩრდილო-დასავლეთით 8 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1993 მეტრია და წარმოადგენს გენუტის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გენუტის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბარდუთაღქი (მთა)

**ბარდუთაღქი** () — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე, სოფელ ნრნაძორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 7 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2270 მეტრია და წარმოადგენს მეღრის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* მეღრის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
ბაცუტი

**ბაცუტი** () — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე, სოფელ არწვაბერდიდან სამხრეთით 11 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1684 მეტრია და წარმოადგენს ხნძორუტის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ხნძორუტის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბაცრელი

**ბაცრელი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, ქალაქ ნოემბერიანიდან დასავლეთით 1 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1230 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
მიკა (საფეხბურთო კლუბი)

**მიკა** () — საფეხბურთო კლუბი, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერ-ლიგაში. დაარსდა 1999 წელს. სამწვრთნელო ბაზა განლაგებულია ერევანში.

## რესურსები ინტერნეტში
*FC Mika at www.fff.am
*FC Mika at www.uefa.com
*FC Mika at www.eufo.de 
*Mika at www.weltfussball.de 
*Mika at www.football-lineups.com

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო კლუბები
ბეკორაბლური

**ბეკორაბლური** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, მდინარე გეტიკის მარცხენა ნაპირზე, ქალაქ ჭამბარაკის დასავლეთ ნაწილში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2026 მეტრია და წარმოადგენს არეგუნის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* არეგუნის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბერდაბლური (არაგაწოტნი)

**ბერდაბლური** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციაში, სოფელ წაღკაჰოვიტიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2183 მეტრია და წარმოადგენს არაგაწის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* არაგაწი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
განძასარი კაპანი (საფეხბურთო კლუბი)

**განძასარი კაპანი** () — საფეხბურთო კლუბი, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერ-ლიგაში. კლუბის სამწვრთნელო ბაზა მდებარეობს კაპანში, სიუნიქის პროვინციაში. კაპანი 2002 წელს დაარსდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Gandzasar at www.ffa.am   
*Gandzasar at www.uefa.com
*Gandzasar at de.eufo.de 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო კლუბები
არარატის ეპარქია

300პქ|მინი|არარატის ეპარქია
**არარატის ეპარქია** () — მსოფლიოს მასშტაბით ერთ-ერთი უძველესი და სომხური სამოციქულო ეკლესიის ყველაზე დიდი ეპარქია არარატის პროვინციაში, სომხეთი. მისი სახელი სომეხი ერის სიმბოლოდან - არარატის მთიდან გამომდინარეობს. საეპარქიო შტაბ-ბინა ერევანში მდებარეობს, ხოლო ეპისკოპოსის კათედრა - ერევნის სურბ-სარქისის ეკლესიაშია. ეპარქია დაარსდა IV საუკუნის მიწურულს, გრიგოლ განმანათლებლის მიერ.

## გალერეა
### არარატის ეპარქიაში შემავალი ეკლესია-მონასტრები

Image:Oshakan - Surp Mesrop Mashtots.jpg|ოშაკანის მესროპ მაშტოცის ეკლესია
Image:ՄԱՏՈՒՌ ԹՈՒԽ ՄԱՆՈՒԿ.jpg|სამლოცველო, ქუჩაკი
Image:540 Monastère de Khor Virap vu de près.JPG|ისტორიული არტაშატის ეკლესია
Image:Hripsime3.jpg|რიფსიმეს ეკლესია
Image:Surb Gayane Church.JPG|გაიანეს ეკლესია
Image:Sevanavanq5.jpg|სევანავანკი
Image:Amberd church.jpg|ამბერდის ეკლესია
Image:Geghard01.jpg|გეღარდის მონასტერი
Image:Վանական համալիր Մուղնու սբ. Գևորգ Արագածոտնի մարզ (1).JPG|მუღნის წმინდა გევორქის მონასტერი
Image:Saghmosavank 2.jpg|საღმოსავანქი
Image:Marmashen-3churches-E.jpg|მარმაშენის მონასტერი

## ლიტერატურა
* Ագաթանգեղոս, Հայոց պատմություն, Ե․, 1983։
* Եղիշե, Վարդանի և հայոց պատերազմի մասին, աշխատասիր․ Ե․ Տեր-Մինասյան, Ե․, 1994։
* Գիրք թղթոց, 2 հրտ․, Երուսաղեմ, 1994։
* Թովմա Մեծոփեցի, Յիշատակարան, Թ․, 1892։
* Առաքել Դավրիժեցի, Գիրք պատմութեանց, Ե․, 1990։
* Սիմեոն Երեվանցի, Հիշատակարան, տես Դիվան հայոց պատմության, հ․ 3, Թ․, 1894, հ․ 8, Թ․, 1908։
* Շահխաթունյանց Հ․, Ստորագրութիւն կաթուղիկէ Էջմիածնի․․․, հ․ 2, Էջմիածին, 1842։
* Օրմանյան Մ․, Ազգապատում, հ․ 2, ԿՊ, 1914։ Հովսեփյան Գ․, Հավուց թառի Ամենափրկիչը, Երուսաղեմ, 1927։
* Վավերագրեր Հայ եկեղեցու պատմության (1921–1938 թթ․), Ե․, 1994։

## სქოლიო
კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესიის ეპარქიები
არსენ აიდინიანი

**არსენ აიდინიანი** ( დ. კონსტანტინოპოლი 19 იანვარი, 1825 - ვენა, 21 ივლისი, 1902) — ეთნიკურად სომეხი მღვდელი, ენათმეცნიერი, გრამატიკოსი და ათი ენის სპეციალისტი.

აიდინიანმა მთელი ცხოვრება შესწირა სომხური ენათმეცნიერებისა და გრამატიკის განვითარებას. კონგრეგაციით მხითარისტი იყო.
## რესურსები ინტერნეტში
*Critical Grammar of Vernacular or Modern Armenian - Part I 
*Critical Grammar of Vernacular or Modern Armenian - Part II 
*Critical Grammar of Vernacular or Modern Armenian - Part III (Orthography, Pronunciation, and Metrics)

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი სასულიერო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 1902
სტეფანავანის აეროპორტი

**სტეფანავანის აეროპორტი** — სამოქალაქო აეროპორტი სომხეთში, ქალაქ სტეფანავანის სამხრეთით, ლორეს პროვინციაში. აეროპორტს აქვს ხელშეკრულება ინგლისურ აეროპორტთან, და მისი პერსონალი გადის რამდენიმე თვიან პრაქტიკას ინგლისში.

## რესურსები ინტერნეტში
* General Department of Civil Aviation of Armenia – Airport Information 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის აეროპორტები
ფიუნიკი (საფეხბურთო კლუბი)

**საფეხბურთო კლუბი ფიუნიკი** () — სომხური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ერევნიდან, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერლიგაში და არის ერთ-ერთი საუკეთესო კლუბი სომხეთში. 2013 წლიდან მის საშინაო მოედნად ითვლება ერევნის საფეხბურთო აკადემიის სტადიონი. კლუბმა პირველი ადგილი დაიკავა სომხეთის პრემიერლიგაში 2014–2015 წლების სეზონში და ასევე, გახდა სომხეთის თასის გამარჯვებული.

ერევნის „პიუნიკს“ თოთხმეტჯერ აქვს მოგებული სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა, რაც საუკეთესო შედეგია.

პიუნიკი დაარსდა 1992 წელს. კლუბი ეკუთვნის სომეხ ბიზნესმენს, სამველ ალექსანიანს. გუნდის მთავარი მწვრთნელი კი სარგის ჰოვსეფიანია. ერევნის „პიუნიკის“ კაპიტანი ტარონ ვოსკანიანია.

## ტიტულები 
**სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა**
* 15px გამარჯვებული (13) — 2001, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2014–2015, 2021–2022, 2023-24
* 15px მე-2 ადგილოსანი (2) — 2011, 2018/19

**სომხეთის თასი**
* ფაილი:Cup Winner.png გამარჯვებული (8) — 1995–1996, 2002, 2004, 2009, 2010, 2012–2013, 2013–2014, 2014–2015
* ფაილი:Cup Finalist.png ფინალისტი (3) — 1992, 1996–1997, 2006

**სომხეთის სუპერთასი**
* ფაილი:Cup Winner.png გამარჯვებული (9) — 1998, 2002, 2004, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011, 2015
* ფაილი:Cup Finalist.png ფინალისტი (6) — 1997, 2003, 2006, 2009, 2013, 2014

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* Pyunik at National Football Teams.com

კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო კლუბები
ბერდაკი (ლორე)

**ბერდაკი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, მდინარე დებედის ნაპირზე, სოფელ ჩკალოვიდან ჩრდილოეთით 0,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1529 მეტრია და წარმოადგენს სევრდიაცის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* სევრდიაცის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ავრორა მარდიგანიანი

**ავრორა მარდიგანიანი** ( დ. 12 იანვარი, 1901 — გ. 6 თებერვალი, 1994) — ეთნიკურად სომეხი ამერიკელი მწერალი, მსახიობი და სომხების გენოციდის გადარჩენილი მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია
ავრორა შეძლებული სომხების ოჯახში ცხოვრობდა. სომხების გენოციდმა მისი ოჯახის წევრების სიცოცხლე იმსხვერპლა. ამის გამო მომავალი მსახიობი ოსმალეთის იმპერიაში მონად იქცა. თუმცა მოახერხა და თბილისში გაიქცა, შემდეგ სანქტ-პეტერბურგში, პეტერბურგიდან ოსლოში, ბოლოს კი ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

## ლიტერატურა
*Slide, Anthony. Ravished Armenia and the Story of Aurora Mardiganian. Jackson, Ms.: University Press of Mississippi, 2014.
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Mardiganian at IMDB 
* Ravished Armenia

კატეგორია:სომეხი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
გრიგორ ოტიანი

**გრიგორ ოტიანი** () — ეთნიკურად სომეხი ჟურნალისტი, იურისტი და მწერალი. ის იყო ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიგურა სომხეთის ეროვნული კონსტიტუცისა და ოსმალეთის 1876 წლის კონსტიტუციის შექმნაში. გრიგორი იყო ცნობილი სომეხი დრამატურგისა და მწერლის ერვანტ ოდიანის ბიძა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1834
კატეგორია:გარდაცვლილი 1887
კატეგორია:სომეხი მწერლები
ბერდაქარი (მწვერვალი)

**ბერდაქარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ ალვანქიდან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2164 მეტრია და წარმოადგენს მეღრის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* მეღრის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
სტეფან ზორიანი

**სტეფან ზორიანი** (ნამდვილი გვარი არაქელიანი) (დ. 16 სექტემბერი, 1890 — გ.  14 ოქტომბერი, 1967) — სომეხი მწერალი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1890 წლის 16 სექტემბერს გლეხის ოჯახში სოფელ კარაკლისში (შემდგომში ქ.კიროვაკანი, ამჟამად ქ.ვანაძორი).

სტეფან ზორიანი თავიდან სწავლობდა რუსულენოვან სკოლაში, 1906 წელს სამუშაოს საძებნად საცხოვრებლად გადავიდა თბილისში, სადაც მუშაობა დაიწყო ჯერ ტიპოგრაფიის კორექტორად, შემდეგ სომხურ გაზეთ „შიკრიკი“-ში მთარგმნელად. 1912-1919 წლებში მუშაობდა მთარგმნელად და სტილისტად სომხურ გაზეთში.

1919 წელს ცოტახნით დაბრუნდა სახლში, შემდეგ კი გადავიდა ერევანში. 1922 წლიდან 1925 წლამდე მუშაობდა სსრკ-ს სახალხო კომისარიატის პრესაში. 1929 წელს არჩეულ იქნა ცენტრალური კომიტეტში წევრად, სადაც დაჰყო 1937 წლამდე. 1950–1954 წლებში იყო სომხეთის მწერალთა კავშირის მდივანი. 1953–1957 წლებში იყო სსრკ-ს უმაღლესი საბჭოს შემადგენლობაში. 1972 წელს მწერლის მშობლიურ სოფელში გაიხსნა მისი სახელობის სახლ-მუზეუმი.

## შემოქმედება 
სტეფან ზორიანმა წერა დაიწყო 17 წლის ასაკში რუსეთის იმპერიის პერიოდში. მისი პირველი მოთხრობები ეხებოდა სომხეთის გლეხობის მძიმე ყოფა-ცხოვრებას. მწერლის შემოქმედების ბეჭდვა დაიწყო 1909 წელს. მისი წერის მანერა იყო ლირიკული, ლაკონიური და გულახდილი. ზორიანის პირველი კრებული „მოწყენილი ხალხი“ გამსჭვალულია ხალხის სიყვარულით. მის კალამს ეკუთვნის აგრეთვე სხვადასხვა სახისა და ხასიათის ნაწარმოებები:
*„რევ.კომის თავმჯდომარე“ 
*„გოგონა ბიბლიოთეკიდან“.
 
რომანები: 
*„თეთრი ქალაქი“ 
*„ამირიანების ოჯახი“. 

ავტობიოგრაფიული რომანი:
*„ერთი ცხოვრების ისტორია“.
 
ისტორიული რომანები:
*„მამა მეფე“ 
*„სომხური ციხესიმაგრე“.

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ზორიანი მხარს უჭერდა საბჭოთა ხელისუფლებას და წერა დაიწყო სომხური საზოგადოების ახალი ცხოვრების შესახებ. ამდროს შეიქმნა რომანები ადრეული ეპოქის სომხეთის სახელმწიფოებრივობაზე, მეორე მსოფლიო ომზე. ზორიანი ასევე წერდა ბავშვებისა და ახალგაზრდებისათვის. დაწერა სცენარი კინოფილმისთვის „ვაშლის ბაღი“, ამავე ნაწარმოების მიხედვით. მან სომხურ ენაზე თარგმნა ლევ ტოლსტოის, ივანე ტურგენევის, ჰენრიკ სენკევიჩის, მარკ ტვენის, შტეფან ცვაიგისა და სხვა გამოჩენილ მწერალთა ნაწარმოებები. სვხადასხვა წლებში სომხურიდან რუსულ ენაზე იქნა ნათარგმნი ზორიანის მრავალი ნაწარმოები, ისტორიული და ავტობიოგრაფიული რომანები, ასევე მისი მემუარები „ხსოვნის წიგნი“.

## ჯილდოები 
სტეფან ზორიანს მიღებული ჰქონდა მრავალი სახელმწიფო ჯილდო. იგი იყო ლენინის, შრომის წითელი დროშის და ხარისხის ნიშნის ორდენების კავალერი. იყო სომხეთის სსრ-ს და სსრკ-ს მწერალი. სომხეთის სსრ-ს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

## გარდაცვალება
სტეფან ზორიანი გარდაიცვალა ერევანში, 1987 წლის 14 ოქტომბერს 77 წლის ასაკში, დაკრძალულია კომიტასის პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Статья  в Литературной энциклопедии 
* Статья  в Армянской энциклопедии 
* Биография  
* Биография писателя на сайте armen-tales.ru 

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
შირაკი (საფეხბურთო კლუბი)

**საფეხბურთო კლუბი შირაკი** () — სომხური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ გიუმრიდან, რომელიც თამაშობს სომხეთის პრემიერლიგაში. კლუბი დაარსებულია 1958 წელს და არის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი სომხური საფეხბურთო კლუბი. „შირაკის“ საშინაო მოედანია გიუმრის სტადიონი, გიუმრიში.

„შირაკი“ ერთადერთი კლუბია, რომელიც არც ერთხელ არ გავარდნილა სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგიდან და ოთხჯერ გამხდარა მისი გამარჯვებული. 2014-2015 წლების სეზონი გუნდმა მე-3 ადგილზე დაასრულა.

2010 წლიდან „შირაკი“ ეკუთვნის ბიზნესმენს, სომხეთის ეროვნული კრების წევრს, არმან შაჰაკიანს. გუნდის მთავარი მწვრთნელი არის ვარდან ბიჩახჩიანი. კლუბის კაპიტანი არის კარენ ალექსანიანი.

## ტიტულები 
**სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა**
* 15px გამარჯვებული (4) — 1992, 1994, 1999, 2012-2013
* 15px მე-2 ადგილოსანი (6) — 1993, 1995-1996, 1997, 1998, 2002, 2013-2014
* 15px მე-3 ადგილოსანი (3) — 2000, 2003, 2014-2015

**სომხეთის თასი**
* ფაილი:Cup Winner.png გამარჯვებული (1) — 2011-2012
* ფაილი:Cup Finalist.png ფინალისტი (5) — 1993, 1994, 1999, 2011, 2012-2013

**სომხეთის სუპერთასი**
* ფაილი:Cup Winner.png გამარჯვებული (4) — 1997, 2000, 2003, 2013
* ფაილი:Cup Finalist.png ფინალისტი (1) — 1999

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website 
* Shirak at FFA.AM
* Shirak at EUFO.DE 
* Shirak at Weltfussball.de 
* Shirak at National Football Teams.com
* Shirak at Football-Lineups.com

კატეგორია:სომხეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
ჰაკობ მანანდიანი

{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       = 
| სახელი       = ჰაკობ მანანდიანი
| ფოტო       = 
| ფოტოს სიგანე =250პქ
| ალტ         =
| მშობლსახელი = 
| ენის კოდი    = 
| დაბსახელი    = 
| დაბთარიღი   = 10 ნოემბერი, 1873
| დაბადგილი   = ახალციხე
| მოინათლა    = 
| გაუჩინარების თარიღი  = 
| გაუჩინარების ადგილი  = 
| გაუჩინარების სტატუსი = 
| გარდთარიღი = 4 თებერვალი, 1952 (78 წლის)
| გარდადგილი = ერევანი, სომხეთი
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| სხეულის პოვნის ადგილი = 
| დაკრძალვის ადგილი     = კომიტასის პანთეონი
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები =  
| ძეგლები      =
| რეზიდენცია   =
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = სომეხი
| მოქალაქეობა  =  → 
| ეთნიკური წარმომავლობა = სომეხი
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     = 
| ალმა-მატერი   = იენის უნივერსიტეტი
| მოღვაწეობა    = 
| საქმიანობა     = ისტორიკოსი, აკადემიკოსი, ფილოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე
| აქტიურობის წლები =
| დამსაქმებელი   =
| ორგანიზაცია    = 
| ხელფასი       = 
| ქონება        = 
| ცნობილია როგორც =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| წინამორბედი = 
| მემკვიდრე   =
| პარტია     = 
| მოძრაობა   = 
| ოპონენტები = 
| რელიგია   = 
| წაყენებული ბრალდება =
| განაჩენი                = 
| დანაშაულებრივი სტატუსი =   
| მეუღლეები   =  
| პარტნიორები = 
| შვილები = 
| მამა    = 
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = { style="background:transparent"

}
| მოსახმობი სიგნალი =
| სუფთა მოგება =
| სახელი1  =
| მოდული1 = 
| სახელი2  =
| მოდული2 = 
| სახელი3  =
| მოდული3 = 
| სახელი4  =
| მოდული4 = 
| სახელი5  =
| მოდული5 = 
| სახელი6  =
| მოდული6 = 
| სახელი7  =
| მოდული7 = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხემოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
}}
**ჰაკობ მანანდიანი** ( დ. 10 ნოემბერი, 1873, ახალციხე, — გ. 4 თებერვალი, 1952, ერევანი, სომხეთი —  სომეხი ისტორიკოსი, ფილოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე და სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1873 წლის 10 ნოემბერს ახალციხეში, იგი იყო საბჭოთა კავშირისა და სომხეთის სსრ-ს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი.

ჰაკობ მანანდიანმა 1897 წელს დაამთავრა ფრიდრიხ შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტი. 1898 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტი, ხოლო 1909 წელს — ტარტუს უნივერსიტეტი. 1919 წლამდე, ასწავლიდა საქართველოს, სომხეთისა და აზერბაიჯანის სხვადასხვა სკოლებში, სემინარიებსა და გიმნაზიებში. 1925 წელს გახდა პროფესორი, 1933 წელს სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის, ხოლო 1943 წელს — სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი. 1920-1930 წლებში, იგი ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მუშაობდა.

ჰაკობ მანანდიანის ნაშრომები ეძღვნებოდა სომხეთის ისტორიის ანტიკურ და შუა საუკუნეების პერიოდს, ფილოლოგიასა და კულტურას. ჰაკობ მანანდიანი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და არის სომხეთის სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე.

ჰაკობ მანანდიანი გარდაიცვალა 1952 წლის 4 თებერვალს, 78 წლის ასაკში, ერევანში, სომხეთი. დაკრძალულია კომიტასის სახელობის პანთეონში..

## რესურსები ინტერნეტში
* Профиль Якова Амазасповича Манандяна

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
პრიედორი

**პრიედორი** (კირილ. Приједор) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-დასავლეთ ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. მის ადმინისტრაციულ საზღვრებში დაახლოებით 97 588 ადამიანი ცხოვრობს. მიეკუთვნება სერბთა რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ერთეულს და მდებარეობს ბოსნიის კრაინის რეგიონში. 

ბანია-ლუკასა და ბიელინის შემდეგ, პრიედორი მესამე უდიდესი მუნიციპალიტეტის სერბთა რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ ერთეულში, ქვეყნის მასშტაბით კი მეშვიდე. მუნიციპალიტეტი ეკონომიკურად საკმაოდ დაწინაურებულია, ყვავის მრავალგვარი მრეწველობა, მომსახურებისა და საგანმანათლებლო სექტორები. 

პრიედორი ცნობილია კათოლიკური, მართლმადიდებლური და ისლამური მემკვიდრეობით. ურბანულ ლანდშაფტში გამოირჩევა ოსმალეთის იმპერიისა და ავსტრია-უნგრეთის პერიოდის ნაგებობები. 2006-2009 წლებში ქალაქს მასშტაბური რესტავრაცია ჩაუტარდა. 

## სახელი
ბოსნია და ჰერცეგოვინის ოფიციალური ენებია ბოსნიური, სერბული და ხორვატული. ბოსნიური და სერბული ენები იყენებს როგორც კირილიცას, ისე ლათინურ ანბანს, ხორვატული კი მხოლოდ ლათინურს. ქალაქის სახელი კირილიცაზე იწერება როგორც „Приједор“.

## გეოგრაფია
ქალაქი პრიედორი და მთლიანად მუნიციპალიტეტი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე სანისა და გომიენიკის ნაპირებზე, კოზარის ბორცვების სამხრეთ-დასავლეთით. მუნიციპალიტეტის ფართობი 833 კმ²-ია. 

## ისტორია
პრიედორის, როგორც საფორტიფიკაციო ცენტრის ისტორია XVII საუკუნის ბოლოდან იწყება. თუმცა, მიმდებარე არეალის კოლონიზაციისა და კულტურის ისტორია ბევრად უფრო ადრეულია. აღმოჩენილია სხვადასხვა კულტურის მრავალი პრეისტორიული, ანტიკური ხანისა და შუა საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლი. მრავლადაა პრეისტორიული პერიოდის ნამარხი დასახლებები, რომლებიც ძვ. წ. 2100 წლით თარიღდება. რომაელებამდელ და რომაელების ხანაში ტერიტორია დასახლებული იყო ილირიული ტომით მაეზაეი. ლეგენდის თანახმად, მდინარე სანას სახელი რომაელებმა უწოდეს.

## საერთაშორისო ურთიერთობები
დაძმობილებული ქალაქები:

* **მანისა**, თურქეთი
* **პანჩევო**, სერბეთი
* **კიკინდა**, სერბეთი
* **ნეაპოლი, საბერძნეთი
* **სუნი**, ნორვეგია

პარტნიორი ქალაქები:

* **ტრენტო**, იტალია
* **ბოვეცი**, სლოვენია
* **ნოვო-მესტო**, სლოვენია
* **დემირ-ჰისარის მუნიციპალიტეტი''', ჩრდილოეთი მაკედონია

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* http://www.preda.rs.ba/
* Prijedor travel agency
* Map of the city 
* Kozara National Park
* News & information from Prijedor - GradPrijedor.com
* PrijedorCity: City Portal - News & Happenings in Prijedor and Bosnia
* News, information and photos from Prijedor
* Kozarski vjesnik Prijedor 
* Map of city center and business register 
* Grad Prijedor mobile app (android) 

## სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქები
ალბანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

**ალბანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები** — ფიფასა და უეფას წევრი ნაკრები. წარმოადგენს ალბანეთს საერთაშორისო დონეზე 1946 წლიდან. 1946 წელს ნაკრებმა მოიგო ბალკანეთის თასი, მაგრამ არ მიუღია მონაწილეობა უეფა-ს და ფიფა-ს ეგიდით გამართულ დიდ საერთაშორისო ტურნირებზე, მანამ, სანამ 2015 წელს არ მიაღწია წარმატებას და არ მოიპოვა ევრო 2016-ზე მონაწილეობის უფლება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* FutbolliShqiptar.net 
* AlbaniaSoccer.com
* AIFR archive of results: 1946-2000/01 
* Tifozat Kuq e Zi / Red and Black Fan Club
* Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation – Albania
* Albania Sport 
* Albanian Soccer News 
* 
* 
* 

კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები
კატეგორია:ალბანეთის ფეხბურთი
ლამბალო და ყაშა

**ლამბალო და ყაშა** — მიხეილ ჯავახიშვილის  მოთხრობა. ნაწარმოები, სადაც ცარიზმის ერთმორწმუნეობის ფარსია  მხილებული, მიხეილ ჯავახიშვილმა 1925 წელს დაწერა.  იმავე წელს ჟურნალ „მნათობში“ იბეჭდება, ხოლო, შემდეგ ის ქვეყნდება 1926 წელს სახელგამის მიერ გამოცემულ კრებულში „ორი განაჩენი“. ამის შემდეგ მოთხრობას კიდევ ორჯერ, 1933 წელს და 1937 წელს ეღირსება დღის სინათლე.

## მოთხრობის სიუჟეტი 
თხრობა პირველ პირში მიმდინარეობს. მთხრობელი წითელი ჯვრის ექიმია, რომელსაც ურმიის ტბის მიდამოებში გააგზავნიან ომის დროს.

ექიმი იქ გაიცნობს თათარს სახელად მაშადი ჰასან, რომელსაც ზედმეტსახელად ლამბალოს დაარქმევს. ექიმი მალევე შეიტყობს იქაური ეპისკოპოსი პეტრესა და მისი ხელქვეითი ყაშა ლაზარეს უსამართლობასა და ჩაგვრას, რომელსაც ისინი ადგილობრივთა მიმართ იჩენენ. მთხრობელი ლამბალოს თავის სამსახურში აიყვანს, მაგრამ მას ყაშა ლაზარი შეიძულებს და მუდმუვი ტერორის ქვეშ ამყოფებს. მათ მალე ჩხუბიც მოუვათ სადაც თათარი რუსს დაჯაბნის. მალევე ყაშა მოითხოვს ყველა დაუმორჩილებელი თათრის გაჯოხვას, რასაც ლამბალო შეეწირება. რუსი მღვდელი ექიმის მუდარას არ შეისმენს. ირანის ვალი კი მუდმივად აცხადებს, რომ ირანის ლომი დაუძლურდა და რუსებს წინ ვეღარ გადაუდგება.

თუმცა ბედი-მდევარი ყაშას ცოცხალს მაინც არ დატოვებს. ის ერთ-ერთი თათრის მიერ შემოგზავნილი გველების ნაკბენით დაიღუპება. მიუხედავად ამისა, სამართლიანობის სიმბოლო, ექიმი მას ყველა დანაშაულს შეუნდობს და ყველაფერს გააკეთებს მის გადასარჩენად. ამ ყველაფრის შემდეგ მთხრობელი გადაწყვეტს სამშობლოში დაბრუნებას.

## პერსონაჟები
*„**წითელი ჯვრის ექიმი**“ - მთავარი პერსონაჟი(მთხრობელი). 
*„**მაშადი ჰასან**“ - იგივე „ლამბალო“.
*„**პავლე**“ - ეპისკოპოსი.
*„**ყაშა ლაზარე**“ - მღვდელი, ეპისკოპისის ხელქვეითი.
*„**ბექაური**“ - ექიმის მოხევე ხელქვეითი, რომელიც თავის უფროსს ირანში გამოჰყვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*„ლამბალო და ყაშა“ goodreads.com-ზე
* http://nataliavarada.blogspot.com/2012/06/blog-post_04.html მოთხრობის სრული ანალიზი - დამპყრობლის წესის აგება

## სქოლიო
კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული მოთხრობები
გებო

framed|გებო

**გებო** (ᚷ) — ძველი გერმანული ანბანის მეშვიდე რუნა. რუნის სახელწოდება ნიშნავს „ძღვენს“.

## კოდირება 
## რესურსები ინტერნეტში 
* The Elder Futhark // Arild Hauge's Runic site 
* ბმულები პროფესიონალურ რესურსებზე რუნების შესახებ // runic-dictionary.nottingham.ac.uk 
* საიტი, რომელიც ეძღვნება სკანდინავიურ-ისლანდიურ კულტურასა და ისტორიას // norse.ulver.com 

კატეგორია:რუნები
უნა-სანის კანტონი

**უნა-სანის კანტონი** (, , ) — ბოსნია და ჰერცეგოვინის შემადგენლობაში შემავალი  ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის 10 კანტონიდან ერთ-ერთი.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელწოდება მიიღო მდინარეების უნის და სანის შედეგად. კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრია ბიჰაჩი. შედგება 8 თემისაგან. 2003 წლისათვის კანტონის მოსახლეობის 94 %-ს შეადგენდნენ ბოსნიელები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კანტონის ტურისტული გვერდი 

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის კანტონები
პოსავის კანტონი

**პოსავის კანტონი** (, , ) — ბოსნია და ჰერცეგოვინის შემადგენლობაში შემავალი  ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის 10 კანტონიდან ერთ-ერთი.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში და წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე პატარა კანტონს ფართობის მიხედვით. შედგება ხორვატიის საზღვართან მდებარე ორი ანკლავისაგან. კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრია ორაშიე. კანტონი შედგება 3 თემისაგან. 2003 წლისათვის კანტონის მოსახლეობის 82,8 %-ს შეადგენდნენ ხორვატები, ხოლო - 14,6 %-ს ბოსნიელები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კანტონის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის კანტონები
ფატუ ბენსუდა

**ფატუ ბენსუდა** (; დ. 31 იანვარი, 1961, ბანჯული, გამბია) — გამბიელი იურისტი და სახელმწიფო მოღვაწე. სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორი.

## ბიოგრაფია 
1986 წელს დაამთავრა ობაფემი ავოლოვოს სახელობის უნივერსიტეტი ნიგერიაში და მიიღო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი. ასევე სწავლობდა ნიგერიის სამართლის სკოლაში. 1991 წელს მიიღო სამართლის მაგისტრის ხარისხი მალტის საერთაშორისო საზღვაო სამართლის ინსტიტუტში.

1980-1997 წლებში მუშაობდა გამბიის სასამართლოში ადვოკატად. 1997-1998 წლებში გამბიის გენერალური სოლისიტორია, ხოლო 1998-2000 წლებში გამბიის გენერალური პროკურორი და იუსტიციის მინისტრი.

## საერათაშორისო კარიერა 
ფატუ ბენსუდას საერთაშორისო კარიერა დაიწყო რუანდის საკითხებში საერთაშორისო ტრიბუნალის დროს 2002 წელს. თავდაპირველად მუშაობდა კონსულტანტად იურიდიულ საკითხებში, შემდეგ ადვოკატად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფატუ ბენსუდას ბიოგრაფია  
*Mrs. Fatou Bensouda, ICC Prosecutor 

## სქოლიო
კატეგორია:გამბიის პოლიტიკოსები
კატეგორია:გამბიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორები
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბოლორკონი

**ბოლორკონი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, მდინარე ტაშირის მარცხენა ნაპირზე, სოფელ მედოვკიდან ჩრდილოეთით 1,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1735 მეტრია და წარმოადგენს ლოქის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ლოქის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბოვაქარი

**ბოვაქარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3016 მეტრია და წარმოადგენს ჰალაბის ქედის ნაწილს. აგებულია ეოცენური ასაკის მაგმური ქანებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ჰალაბის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ბოვნოცი

**ბოვნოცი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, სოფელ აკუნქიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 4,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2481 მეტრია და წარმოადგენს ვარდენისის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ვარდენისის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
გაზანალერი

**გაზანალერი** (, ) — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკისა და სიუნიქის პროვინციაში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3829 მეტრია და წარმოადგენს ზანგეზურის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის მთები
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ზანგეზურის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები