open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რევაზ დვალიშვილი

**რევაზ ვალერიანის ძე დვალიშვილი** (დ. 30 მარტი, 1928, ქუთაისი, — გ. 6 მაისი, 1987, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (1979).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1950), მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა (1967). მუშაობდა საბჭოთა პარტიულ და პროპაგანდისტულ ორგანოებში. იყო გაზეთ „ნორჩი ლენინელის" (1954–1957) და გაზეთ „თბილისის" ლიტმუშაკი (1957–1960), გაზეთ „კომუნისტის" განყოფილების გამგე (1961–1965, 1967–1968, 1983–1987). 1968-1972 წლებში იყო საქართველოს ტელევიზიის პროპაგანდის რედაქციის მთავარი რედაქტორი, 1980-1982 წლებში — ტელევიზიის პროგრამების რედაქციის დირექტორი, 1980–1983 წლებში — სოციოლოგიური კვლევისა და სამეცნიერო პროგრამების მთავარი რედაქციის მთავარი რედაქტორი, 1987 წელს — გაზეთ „სახალხო განათლების" რედაქტორი. დაწერილი აქვს პიესები — „იკარუსის მოსვლამდე", „ჩვენს პატარა სავარძლებში".      

## ბიბლიოგრაფია
* ტელევიზიის ხელოვნება, თბ., 1976.
* ვიზუალური პუბლიცისტიკა, თბ., 1978.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1987
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი კომუნისტები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
შალვა დვალიშვილი

**შალვა თეოფილეს ძე დვალიშვილი** (დ. 1903, სოფ. ზედა ბზვანი, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 31 იანვარი, 1943, ქ. უხტა, ახლანდ. კომის რესპუბლიკა, რუსეთის ფედერაცია) — ქართველი პოლიტიკური აქტივისტი.

1921 წლიდან იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ვანის იატაკქვეშა ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი. აქტიურად მონაწილეობდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში. 1934 წელს დააპატიმრეს და ანტისაბჭოთა მოღვაწეობისთვის მიუსაჯეს გადასახლება. იმყოფებოდა გულაგის უხტა-იჟემის ბანაკში („უხტიჟემლაგ“) კომის ასსრ-ის ტერიტორიაზე. იქვე დახვრიტეს 1943 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები
კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
Cortinarius claricolor

***Cortinarius claricolor*** — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აზიას. საშუალო ხარისხის საჭმელი სოკოა, საჭმელად გამოიყენება მხოლოდ ნორჩი ეგზემპლარები. იზრდება მჟავე და კირიან ნიადაგზე ივლისიდან ოქტომბრამდე, შერეულ ტყეებში, არყთან, ფიჭვთან, ნაძვთან და წიფელთან.

სოკო პირველად აღწერა ელიას მაგნუს ფრისმა 1818 წელს როგორც *Agaricus multiformis d claricolor*. 1838 წელს იმავე ავტორმა გადაიტანა იგი *Cortinarius*-ის გვარში.

## აღწერა
სოკოს ქუდის — დიამეტრი 4-14 სმ, მკვრივი, ხორცოვანი. თავიდან ნახევარსფეროსებრია, შემდეგ ბრტყელი, ღია ყვითლიდან მოწითალო-ჟანგმიწისფრამდე. ნესტიან ამინდში სრიალა და მბზინავია. 

ჰიმენოფორი — ვიწრო, ნორჩობაში თეთრი, მოგვიანებით ჭუჭყისფერ-კრემისფერი, სიბერეში — ჟანგმიწისფერ-ყავისფერი.

ფეხის სიგრძე — 5-12 სმ, სიგანე 1-2,5 სმ, ცილინდრული, მკვრივი და ბოჭკოვანი. ახასიათებს აბლაბუდისებრი კერძო საბურველი.

რბილობი — თეთრი, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე. სიბერეში ახასიათებს არასასიამოვნო გემო. 

სპორები — ჟანგმიწისფერ-ყავისფერი,  8–9,5×4–4,5 მკმ.

## გამოყენება
ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — არასაჭმელად. ზოგიერთი წყარო გამოუცდელ მესოკოვეებს ურჩევს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც იგი მეტად წააგავს მისივე გვარის რამდენიმე სასიკვდილოდ შხამინ სახეობას.

## გალერეა

ფაილი:Cortinarius_claricolor_01.jpg
ფაილი:Cortinarius_claricolor_a1_(2).JPG
ფაილი:Cortinarius_tenuipes_03.jpg
ფაილი:Cortinarius_tenuipes_02.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:კორტინარიუსისებრნი
სანჩარო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარ სახელს **სანჩარო** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

* სანჩარო — უღელტეხილი აფხაზეთში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში;
* სანჩარო — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში.
ვილიანდის ბრძოლა

**ვილიანდის ბრძოლა** — ერთ-ერთი საკვანძო ბრძოლაგერმანელებს ( კაუპოს მეთაურობით) და ესტონელებს ( ლემბიტუს მეთაურობით) შორის, რომელიც გაიმართა ქალაქ ვილიანდის მახლობლად 1217 წლის 21 სექტემბერს, როდესაც გერმანელებმა სცადეს ესტონეთის ძალით დაპყრობა.  

უცხოურ ისტორიოგრაფიაში ცნობილია **წმ.** **მათეს** დღეს გამართული ბრძოლის სახელწოდებით (  ).

## ბრძოლის მონაწილეები 
ერთ მხარეს გამოდიოდა კონტინენტური  ესტონეთის ექვსი ძირითადი სამფლობელოს ( მააკონდის ) კოალიცია : რავალა (რეველი), ლაენემაა (როტალია ჰაინრიხში), ჰარჯუმა (გარიენი), ვირუმაა (ვირონია), ირვამაა (გერვენი) და საკალა. ბრძოლაში არ მონაწილეობდა მხოლოდ უგანდი (უნგაურია), ვინაიდან 1215 წელს ჯვაროსნებისა და ლეტების ცხრა შემოსევის შედეგად მისი მოსახლეობა თითქმის მთლიანად განადგურდა, ხოლო 1216 წლიდან იგი უკვე  გერმანელებს ემორჩილებოდა. კოალიციის არმიაში შედიოდა ექვსი ათასამდე ჯარისკაცი. ესტონელებს რუსული ჯარების დახმარების იმედი ჰქონდათ, მაგრამ მათ არ მიიღეს ბრძოლაში მონაწილეობა.

მეორე მხარეს (ესტონელების წინააღმდეგ) იბრძოდა ლივონის სამათასიანი არმია, რომელიც შედგებოდა რიგის ეპისკოპოსის ჯარებისგან, ჰოლშტეინის გრაფ ალბერტის ჯვაროსნებისგან, ხმლის საძმოს ორდენის,ლატგალების (ლეტების) რაზმისა და ლივებისგან.

## შტაკება, შედეგები და ბრძოლის ისტორიული მნიშვნელობა 
ბრძოლის დროს ჯვაროსნებმა ესტონელებს გამანადგურებელი მარცხი მიაყენეს. კოალიციის მთლიანმა ზარალმა შეადგინა თითქმის 1000 პირი, იმ ესტონელების ჩათვლის გარეშე, რომლებიც დაიღუპნენ ტყეში დამალვის მცდელობისას. გერმანელებმა ნადავლის სახით მიიღეს დაახლოებით ორი ათასი საბრძოლო ცხენი.

გერმანელების ამ გამარჯვებამ დიდწილად განსაზღვრა ცენტრალური და სამხრეთ ესტონეთის მომავალი ბედი, რომლებიც მომდევნო ორი წლის განმავლობაში ასევე აღმოჩნდნენ დამპყრობელთა ხელში. შემთხვევითი არ არის, რომ მე-13 საუკუნის ბოლოს, შუა საუკუნეების ლივონიის რითმირებული ქრონიკის ავტორმა ბრძოლას მიანიჭა გადამწყვეტი  როლი ესტონეთის მიწების დაპყრობაში. პოეტი წერდა, რომ ამ ბრძოლის შემდეგ ესტონელები იძულებულები გახდნენ გადაეხადათ საეკლესიო დესეტინა, აეშენებინათ ციხე-სიმაგრეები და ეკლესიები, თუმცა *„ისინი ამას იშვიათად აკეთებდნენ თავიანთი ბატონების იძულების გარეშე და დიდი ხალისით მოიშორებდნენ ამ ტვირთს, თუდაც ჯოჯოხეთური ტანჯვის წინაშე დამდგარიყვნენ.“*

## ლიტერატურა 
* Генрих Латвийский. Хроника Ливонии / С. А. Аннинский. — М.; Л., 1938. (латинский текст с русским переводом)
* Livländische Reimchronik mit Anmerkungen, Namenverzeichniss und Glossar. Herausgeben von Leo Meyer. — Paderborn, 1876.
* *Чешихин Е. В.* История Ливонии с древнейших времён. В 3 тт.. — Рига, 1884. — Т. 1
## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოეთის ჯვაროსნები
დიამბეგო

**დიამბეგო** — ქართული (კახური) ხალხური ლირიკული სიმღერა.

სიმღერის მიმართვის ობიექტი სასამართლოს მოხელე — დიამბეგია (მოსამართლე მსაჯული), მაგრამ არსებითად სიმღერა სილამაზით განთქმულ მის ქალიშვილს ეძღვნება. სიმღერა სამხმიანია და რამდენიმე მუხლისაგან შედგება. ახლოსაა სუფრულ სიმღერებთან (გაბმული, ბურდონული ბანი, მოდულაციური გეგმა, მელოდიური განვითარების ხერხები).
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
დიატონიკა

**დიატონიკა** ( – გაწელილი, ტონიდან ტონში გარდამავალი < dia – აქეთ, გასწვრივ და tonos – ტონი) — მუსიკალურ ბგერათა სისტემა, რომელიც წარმოიშობა კილოს ბგერების მთელი და ნახევარტონური გამისებური მიმდევრობის შედეგად. დიატონიკა ხალხური და პროფესიული ევროპული მუსიკის კილოური წყობის საფუძველია.

დიატონური კილოებია ბუნებრივი მაჟორი და ბუნებრივი მინორი, აგრეთვე ე. წ. ძველბერძნული ან შუა საუკუნეების საეკლესიო კილოები (იონიური, დორიული, ფრიგიული და ა. შ.). არსებობს ოქტავური და არაოქტავური კილოები. 

დიატონიკა ქართული ხალხური მუსიკის საფუძველს წარმოადგენს. აქ ძირითადად ვხვდებით არაოქტავურ კილოებს, ე. წ. კვარტულს აღმოსავლეთ საქართველოში და კვინტურს უმთავრესად დასავლეთ საქართველოში. ქართული ხალხური მუსიკალური სისტემის საფუძველს წარმოადგენს მიქსოლიდური (დაბალი დეციმით), ეოლიური, დორიული (დაბალი სუბკვარტული საფეხურით) და სხვა კილოები, გარდა დიატონური კილოებისა, საქართველოს მთიან რეგიონებში (ხევსურეთი, ფშავი) ვხვდებით აგრეთვე ანჰემიტონურ კილოებს, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოს ბარში — ალტერირებულ კილოებს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკის თეორია
ბორის დიაჩკოვი

**ბორის მიხეილის ძე დიაჩკოვი** (; დ. 23 აგვისტო, 1903, თბილისი, — გ. 17 დეკემბერი, 1986, იქვე) — საქართველოში მოღვაწე რუსი სპორტსმენი (მძლეოსნობა), მწვრთნელი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1940), სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1952), საკავშირო კატეგორიის მსაჯი (1939), სსრკ ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე (1966).

დაიბადა თბილისის კადეტთა კორპუსის ოფიცერ-მასწავლებლის ოჯახში. 1934 წელს დაამთავრა მოსკოვის ფიზკულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტი, 1938 წელს — ამიერკავკასიის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი. სსრკ ჩემპიონი სამხტომში (1924) და 4×100 მ ესტაფეტაში (1927), სსრკ მრავალგზის ჩემპიონი სიმაღლეზე და ჭოკით ხტომაში. მწვრთნელად მუშაობა დაიწყო 1921 წელს. აღზარდა ბევრი ქართველი მძლეოსანი, მ.შ. ნინო დუმბაძე (დიაჩკოვის მეუღლე), ელენე გოკიელი, ლევან სანაძე, რობერტ შავლაყაძე, იური დიაჩკოვი (ვაჟიშვილი, სსრკ ორგზის ჩემპიონი ათჭიდში) და სხვ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1986
კატეგორია:ქართველი მძლეოსნები
კატეგორია:რუსი სპორტსმენები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დიგორი

მინი|ლევანოვების (ლეუანთა) გამაგრებული საცხოვრისი სოფ. ლეზგორში (ირაფის რაიონი).
**დიგორი** (, ) — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე თანამედროვე ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკაში (რუსეთის ფედერაცია). მოიცავს მდინარე ურუხის (მდ. თერგის მარცხენა შენაკადი) აუზს ჩრდილოეთ ოსეთის დასავლეთ ნაწილში, დაახლოებით თანამედროვე ირაფის და დიგორის რაიონების ტერიტორიას. დასახლებულია ოსების სუბეთნიკური ჯგუფით — დიგორელებით.
## ისტორია
დიგორი VII საუკუნის სომხურ ანონიმურ გეოგრაფიაში იგი მოხსენიებულია „აშტიგორის" სახელწოდებით. XII–XIII საუკუნეებში დიგორის ტერიტორია ალან-ოსების სხვა თემებთან ერთად საქართველოს სამეფოს გავლენის ქვეშ მოექცა. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) მიხედვით, დიგორის თემი იყოფოდა ორად: „ჩერქეზიძედ“ და „ბაზალიძედ“.  

ისტორიკოსი ბერი ეგნატაშვილი (XVIII ს.) იმერეთის სამეფოს ჩრდილოეთ საზღვრად ასახელებს დიგორის მთას. დიგორზე გადიოდა დასავლეთ საქართველოს ჩრდილოეთ კავკასიასთან დამაკავშირებელი გზა. ეს გზა გაიარეს რუსეთში მიმავალმა მეფეებმა — თეიმურაზ I-მა (1659) და ვახტანგ VI–მ (1724). იოჰან გიულდენშტედტი (1772) დიგორში ასახელებს 50 ოსურ სოფელს. დიგორი ოსეთის სხვა ნაწილებისგან განსხვავებით რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში უფრო გვიან, 1827 წელს ბალყარეთთან ერთად შევიდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის გეოგრაფია
დიდაქტიკური ლიტერატურა

**დიდაქტიკური ლიტერატურა** — დამრიგებლური ხასიათის ლიტერატურა, რომელიც მხატვრული ფორმით გადმოსცემს მეცნიერულ, ფილოსოფიურ, რელიგიურ, მორალურ პრინციპებსა და იდეებს, მიზნად ისახავს ადამიანის ზნეობრივ აღზრდას, სულიერ ამაღლებას.

დიდაქტიკური ლიტერატურა ჟანრობრივად მრავალფეროვანია. განსაკუთრებით გავრცელებულია ალეგორიული ეპოსი, იგავ-არაკი, აფორიზმი, არაკი, მორალიტე, სასკოლო დრამა და სხვ. 

ზოგადად დიდაქტიკური ლიტერატურა გამოხატავს ამა თუ იმ ეპოქის საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ სულისკვეთებას. მაგალითად, შუა საუკუნეებში დიდაქტიკური ხასიათი ჰქონდა რელიგიურ ლიტერატურას (მარტინ ლუთერის „საუბრები სუფრასთან", ერაზმუს როტერდამელის „საოჯახო საუბრები", იოანე ბოლნელის ქადაგებანი და სხვ.). დიდაქტიკურმა მოტივებმა არაერთი მწერლის შემოქმედებაში დაიკავა ძირითადი ადგილი (ლაფონტენის, ლესინგის, სულხან-საბა ორბელიანის იგავ-არაკები, ჯ. ლილოს პიესები და სხვ.). 
## ლიტერატურა
კატეგორია:განათლება
კატეგორია:ლიტერატურა ჟანრების მიხედვით
ალ-ბაქრი

**აბუ უბაიდ აბდულაჰ იბნ აბდულ-აზიზ ალ-ბაქრი** (უმეტესად ცნობილი, როგორც ***ალ-ბაქრი***; ; დ. 1014 გ — 1094) — არაბი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. ძველი, წარჩინებული არაბული გვარის წარმომადგენელი. 

## ბიოგრაფია 
მისი ბაბუა აბუ ზეიდი იყო უელვისა და სალტესის გუბერნატორი, მაგრამ დაახლოებით 1014 წელს მან ისარგებლა პოლიტიკური არეულობით და თავი დამოუკიდებელ მმართველად გამოაცხადა. თუმცა, მან მალევე დაკარგა დამოუკიდებლობა, ხოლო 1081 წელს მის შვილს აბდულ-აზიზს მოუწია კორდობაში გადასვლა — იმდროინდელი ტახტიდან ჩამოგდებული მმართველების — ადგილას. კორდოვში აბდულ-აზიზი, თავისი სიმდიდრის, მაღალი სოციალური მდგომარეობისა და კეთილშობილური წარმომავლობის გამო, კარგად მიიღეს და მაშინვე შეიძინა ბევრი მეგობარი, რასაც ასევე დიდად შეუწყო ხელი, იმდროინდელი ისტორიკოსების ჩვენებით, იმით, რომ აბდულ-აზიზს ჰყავდა ვაჟი აბდულა, რომელიც გამოირჩეოდა განათლებითა და ფართო ცოდნით. დაახლოებით 1066 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ, აბდულა წავიდა ალმერიაში, შემდეგ გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა სევილიის სასახლეში. სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა ესპანეთში და გარდაიცვალა 1094 წელს.

### შრომები
ალ-ბაკრიმ დატოვა ნაშრომები ფილოლოგიაზე, თეოლოგიაზე, მედიცინასა და გეოგრაფიაზე. მაგრამ მისი ყველაზე ხანგრძლივი პოპულარობა მას მისმა ორმა გეოგრაფიულმა კრებულმა მოუტანა:

*  — ძირითადად არაბული გეოგრაფიული სახელების ლექსიკონი, რომელიც გვხვდება პოემებში, ძველ არაბ ისტორიკოსებში და ლეგენდებში;
* გზებისა და ქვეყნების წიგნი — რომელიც უკიდურესად დიდი პოპულარობით სარგებლობდა დასავლეთსა და აღმოსავლეთში. მისი მიზანი იყო თანამედროვეთათვის ცნობილი ქალაქებისა და ქვეყნების დამაკავშირებელი მარშრუტების აღწერა. პირველი ქვეყანა კონკრეტულად აღწერილია არაბეთი, შემდეგ სპარსეთი, კირმაკი, სირია, პალესტინა, ეგვიპტე და ა.შ.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ალ-ბაქრი.

## ლიტერატურა
* *Куник А. А.* Известия ал-Бекри и других авторов о Руси и славянах. Ч.2. Разыскания А.Куника. : / Куник А. А. — М.: Книга по Требованию, 2011. — 291 с.
* О времени, в котором жил израильтянин Ибрагим Ибн-Якуб // vostlit.info

## სქოლიო
კატეგორია:არაბი გეოგრაფები
დიდგორის არქეოლოგიური ძეგლები

**დიდგორის არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები დიდგორის ველზე (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი). გათხარეს 1975.

ყველაზე ადრეულია გვიანდელი ნეოლითის ხანის ნასახლარი. ადგილ გრძელ ველზე, დიდგორიდან სოფ. ღვევისაკენ (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მიმავალი გზის პირას გაითხარა 3 ყორღანი. სავარაუდოა, რომ სამივე ძვ. წ. III ათასწლეულის ბოლო საუკუნეებისაა.

სოფ. ტაბარუკიდან (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) დიდგორზე მიმავალი გზის პირას გაითხარა ქვაყრილიანი ყორღანი, რომელიც აღმოჩენილი თიხის ჭურჭლის მიხედვით, ძვ. წ. XV–XIV სს-ით თარიღდება. ძეგლი გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის იმ არქეოლოგიურ კულტურის წრეს მიეკუთვნება, რომელიც ძირითადად გავრცელებული იყო ქვემო ქართლში, კახეთში, დასავლეთ აზერბაიჯანსა და სომხეთში. საკუთრივ დიდგორის ბორცვი ბუნებრივი წარმოშობისაა. მის ძირზე არის ფეოდალური ხანის ნასახლარი, თხემზე კი — სალოცავი ხატი.

1990 წელს დიდგორის ველზე აღიმართა დიდგორის ბრძოლის მემორიალი (მოქანდაკე მ. ბერძენიშვილი, არქიტექტორი თ. გუნია).
## ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დიდებათა

**დიდებათა** — ძველი ქართული (სვანური) ხალხური ცეკვა, რიტუალურ-რელიგიური ხასიათის ფერხული.

სრულდება როგორც საეკლესიო დღესასწაულებზე (კერძოდ გიორგობაზე), ასევე ლხინის დროსაც. ასრულებენ მამაკაცები და ქალებიც. სრულდება ორპირული სამხმიანი სიმღერის თანხლებით, რომელიც იწყება დინჯად და თანდათანობით ჩქარდება. მუსიკალური ზომაა 4/4.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
ალ-ბაქრი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ალ-ბაქრი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა არაბი გეოგრაფისა და ისტორიკოსის, ალ-ბაქრის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 12.21 კმ, სიღრმე — 1.99 კმ.

კრატერს აქვს რეგულარული წრიული ფორმა მკვეთრი ზვინულის კიდით და კრატერის თასის ბრტყელი ფსკერი შესამჩნევი სტრუქტურების გარეშე. ზვინულის მაქსიმალური სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის მიმართ შეადგენს 0.46 კმ-ს, კრატერის მოცულობა 72.81 კმ³-ია. კრატერის ნათელ შიდა ფერდობზე ჩანს დაბალი ალბედოს ლაქები და რადიალური ზოლები. კრატერის სამხრეთ-სამხრეთ-დასავლეთით შემორჩენილია ორი უძველესი კრატერის ნაშთები, რომლებმაც დამახასიათებელი სილუეტისთვის მიიღეს არაოფიციალური სახელი „თოლია“.

მორფოლოგიური მახასიათებლების მიხედვით, კრატერი მიეკუთვნება BIO ტიპს (ამ კლასის ტიპიური წარმომადგენლის - ბიო კრატერის სახელის მიხედვით).

1976 წელს საკუთარი სახელის მიღებამდე კრატერს ჰქონდა აღნიშვნა Take A (კრატერის სიახლოვეს მდებარე ე.წ. სატელიტური კრატერების აღნიშვნის სისტემაში, რომელსაც აქვს საკუთარი სახელი).

## სატელიტური კრატერები
ალ-ბაქრის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
მაზერი (მწვერვალი)

**მაზერი** — მწვერვალი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, მაზერის ქედზე. ზ. დ. 3900 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. მწვერვალი სუბნივალურ ზონაშია, კალთები კი შემოსილია ალპური მდელოსებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკოლოპედია „საქართველო“

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის მთები
ბათუმის რესპუბლიკა

**ბათუმის რესპუბლი** იყო ბრიტანეთის მარიონეტული სახელმწიფო, რომელიც ოდესღაც არსებობდა ბათუმში, დღევანდელ დასავლეთ საქართველოში .

## ისტორია 
მინი|250x250პქ| ბრიტანეთის ჯარები ბათუმში ლაშქობენ (1920 წ.)
1918 წლის 3 მარტს რუსეთმა ცენტრალურ ძალებთან დადო ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულება და გამოვიდა ომიდან შიდა არეულობის გამო. ხელშეკრულება ითვალისწინებდა ბათუმის მიმდებარე ტერიტორიის მიტოვებას. ამგვარად ოსმალებმა მოახერხეს ბათუმის ანექსია 1918 წლის 14 აპრილს.  საქართველოს დემოკრატიულმა რესპუბლიკამ, რომელმაც დამოუკიდებლობა გამოაცხადა რუსეთისგან რევოლუციის არეულობის დროს, უარი თქვა ზავის მიღებაზე და განაგრძო ბრძოლა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ, რომელიც დასრულდა 4 ივნისს. 25 დეკემბერს ბათუმი აიღეს დიდი ბრიტანეთის მოკავშირეებმა   .

ბრიტანელებმა დანიშნეს გენერალ გუბერნატორად ჯეიმზე ნორმან კუკ-კოლისი  და დააწესეს სამხედრო მთავრობა. ასევე შეიქმნა ბათუმის პარლამენტი. 12 იანვარს ბათუმის რესპუბლიკამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა თუმცა, 14 აპრილს ბათუმის პარლამენტი დაიშალა და ბათუმის რესპუბლიკამ დამოუკიდებლობა დაკარგა. ამის მიზეზი იყო ნავთობი. ბრიტანეთი ცდილობდა  დაეკავებინა და გაეკონტროლებინა მილსადენის ტერიტორია, რომელიც აკავშირებდა ბაქოს ნავთობის საბადოს (აზერბაიჯანი), რომელიც იმ დროისთვის მსოფლიოში უდიდესი ნავთობის საბადო იყო, ბათუმის სატრანსპორტო პორტთან. 1920 წლის 8 აპრილს ბრიტანეთმა ბათუმი თავისუფალ პორტად გამოაცხადა და ერთა ლიგის კონტროლის ქვეშ მოაქცია, ბრიტანეთი, საფრანგეთი და იტალია ცდილობდნენ მის გაკონტროლებას.

ადგილობრივ მოსახლეობას არ მოსწონდა ბრიტანული ოკუპაცია, რის გამოც საქართველომ მოითხოვა ბათუმის დაბრუნება.1920 წლის აპრილში ბოლშევიკებმა მოახდინეს ბაქოს ოკუპაცია, რის გამოც ნავთობის გადაზიდვა შეუძლებელი გახდა. ამ ყველაფერმა გამოიწვია დიდი ბრიტანეთის ინტერესების შემცირება ბათუმის მიმართ. 1920 წლის ივნისში ბრიტანეთმა ბათუმიდან გასვლა გადაწყვიტა. 7 ივლისს საქართველომ ბათუმი დაიბრუნა.როდესაც 1921 წლის 15 თებერვალს ბოლშევიკები თავს დაესხნენ საქართველოს, თურქეთმა დაიკავა ბათუმი მუსლიმების დაცვის საბაბით  და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობა, რომელმაც დაკარგა დედაქალაქი თბილისი 25 თებერვალს, გადავიდა ბათუმში. თუმცა, 18 მარტს თურქებსა და ბოლშევიკებს შორის მოსკოვის ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ, თურქეთმა დატოვა ბათუმი. მას შემდეგ საქართველო გახდა საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა და 16 ივლისს დაარსდა აჭარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, დედაქალაქით ბათუმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბათუმი
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
აზარტული თამაშები თურქეთში

**აზარტული თამაშები თურქეთში** მკაცრად რეგულირდება. თურქეთმა 1998 წელს აკრძალა კაზინოები, ხოლო 2006 წელს  –  არასახელმწიფო ონლაინ აზარტული თამაშები. თუმცა, მოქმედებს სამთავრობო ლატარია (Milli Piyango) და ფსონების დადების სრვისი, ასევე ზოგიერთი ინტერნეტ აზარტული თამაში; ასევე ჯერ კიდევ არსებობს უკანონო აზარტული თამაშები.

## ისტორია 
ცხენების დოღზე ფსონების დადება თავდაპირველად ლეგალიზებული იყო 1984 წლიდან, ხოლო კაზინოში ფსონის დადება  — 1990 წლიდან. 1996 წლის სექტემბერში ძალაში შევიდა ახალი შეზღუდვები, მათ შორის შეიზღუდა სამუშაო საათები დღეში 8 საათამდე და მოგების ჩეკით განაღდების მოთხოვნა.  ეს ზომები მიიღეს 1996 წლის ივლისში „კაზინოს მეფის“ ომერ ლუტფუ ტოპალის მკვლელობის შემდეგ. კაზინოს აკრძალვის აქტი (ნაწილობრივ ფულის გათეთრების ბრალდებების გამო) მოულოდნელად გამოქვეყნდა და დამტკიცდა 1996 წლის დეკემბერში და (მის წინააღმდეგ სარჩელის შემდეგ) ძალაში შევიდა 1998 წლის 11 თებერვალს.     თუმცა, უკანონო კაზინოები აგრძელებენ არსებობას. აკრძალვის დროს კაზინოები $1 მილიარდიან ინდუსტრიას წარმოადგენდნენ, სადაც დასაქმებული იყო დაახლოებით 20,000 ადამიანი.   კიდევ ერთმა „კაზინოს მეფემ“, 20 კაზინოს მფლობელმა სუდი ოზქანმა გარკვეული დროით დატოვა ქვეყანა. იგი  დაადანაშაულეს შვეიცარიაში თითქმის 700 მილიონი დოლარის „არაოფიციალურად“ გაგზავნაში. ოზქანი საბოლოოდ დაბრუნდა ქვეყანაში თურქეთის საგადასახადო ორგანოებთან გარიგების დადების შემდეგ.   

ონლაინ აზარტული თამაშები 2006 წელს აიკრძალა, მაგრამ მის აკრძალვის მცდელობებს არ ჰქონია დიდი წარმატება.2009 წელს შეფასდა, რომ შვედური ფირმა Betsson - ის შემოსავლების მეოთხედი თურქეთზე მოდიოდა. 2013 წელს თურქეთის პარლამენტმა დაგეგმა ჯარიმების გაზრდა მათთვის, ვინც იყენებდა ონლაინ აზარტულ თამაშებს, ასევე მათთვის, ვინც ახორციელებდა ონლაინ აზარტულ თამაშებთან დაკავშირებული ფინანსური ტრანზაქციების ავტორიზაციას.   2013 წელს თურქეთის პარლამენტმა დაგეგმა ჯარიმების გაზრდა მათთვის, ვინც იყენებს ონლაინ აზარტულ თამაშებს, ასევე მათთვის, ვინც ახორციელებს ონლაინ აზარტულ თამაშებთან დაკავშირებული ფინანსური ტრანზაქციების ავტორიზაციას. 

## ონლაინ აზარტული თამაშები 
ქვეყანაში ონლაინ აზარტული თამაშები ამჟამად აკრძალულია. სახელმწიფო ტოტალიზატორი  IDDAA ერთადერთი თურქული ორგანიზაციაა, რომელსაც შეუძლია ონლაინ სათამაშო სერვისების შეთავაზება. 2007 წელს თურქეთში მიღებულ იქნა კანონი, რომელიც კრძალავს ონლაინ აზარტულ თამაშებს. თურქეთმა ასევე ახლახან გადადგა ნაბიჯები, რათა მოთამაშეებს არ გამოეყენებინათ უცხოური ონლაინ სათამაშო საიტები. მიუხედავად აზარტული თამაშების აკრძალვისა, ბევრი თურქი მოთამაშე აგრძელებს ფსონების დადებას ამ საიტებზე ფლობს წამყვანი მოთამაშის ტიტულს. 2013 წელს თურქეთის მთავრობამ მიიღო კანონი. მისი მიხედვით თურქეთი გახდა პირველი ქვეყანა მსოფლიოში, რომელიც აზარტული თამაშების ოპერატორების ნაცვლად ცალკეულ მოთამაშეებისადმი იყო მიმართული. ონლაინ აზარტული თამაშების პროვაიდერებს მკაცრი ჯარიმები ემუქრებათ 100-დან 500 ფუნტამდე (დაახლოებით $55-$278). ხოლო თურქულ ბაზარზე მომუშავე  კაზინოს ოპერატორებს და მათ მომსახურე ბანკირებს ასევე შესაძლოა პატიმრობა დაემუქროთ

## სქოლიო 
კატეგორია:თურქული საზოგადოება
კატეგორია:აზარტული თამაშები
კატეგორია:დანაშაული კონტინენტის მიხედვით
ბიძინა მაზიაშვილი

**ბიძინა დიმიტრის ძე მაზიაშვილი** (დ. 9 მაისი, 1928, ზემო მაჩხაანი, დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი — გ. 14 ოქტომბერი, 2004, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო). სსრკ-ის დამსახურებული მწვრთნელი ძიუდოში (1970), სსრკ-ის სპორტის ოსტატი სამბოში, საქართველოს ფიზიკური კულტურის დამსახურებული მუშაკი. 

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. იყო საქართველოს ძიუდოისტთა ნაკრების მთავარი (1964-1982 და 1993-1995) და სსრკ-ის ნაკრების (1970-1981) მწვრთნელი. 1990 წელს მიწვეული იყო იაპონიაში ქართული ჭიდაობის გაკვეთილების ჩასატარებლად. მისი აღზრდილები არიან გ. გოგოლაური, ა. მარტყოფლიშვილი, ა. მუზაევი, ჯ. ნიჟარაძე, გ. ონაშვილი, რ. ხარშილაძე, ფ. ჩიკვილაძე (ძიუდო), გ. გიორგაძე, მ. ბერუაშვილი (სამბო). 

მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (1997).

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
ალექსანდრე დიდებულიძე (ელექტრომექანიკოსი)

**ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე დიდებულიძე** (დ. 30 სექტემბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი ელექტრომექანიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადმიის წევრ-კორესპონდენტი (1997), ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1991), პროფესორი (1992), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1966). 1967–1968 წლებში მუშაობდა იქვე, 1968–1974 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1974-2013 წლებში — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში (ახლანდ. საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი), სადაც 1989-2005 წლებში ხელმძღვანელობდა ელექტროტექნიკისა და ელექტროამძრავის კათედრას, იყო სრული პროფესორი (2006-2013). 2001-2004 წლებში დიდებულიძე იყო უფროსი ანალიტიკოსი აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) პროექტებში, 2004-2008 წლებში — საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის პირველი მოადგილე და საპარლამენტო მდივანი, 2013 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ინოვაციებისა და მაღალი ტექნოლოგიების ცენტრის აღმასრულებელი მდივანი. დიდებულიძის სამეცნიერო შრომები ეხება სოფლის მეურნეობის და ელექტრომექანიკის პრობლემებს — სპეციალურ ელექტრიფიცირებულ სატრანსპორტო-ტექნოლოლოგიურ მოწყობილობებს, ელექტროდანადგარების ექსპლუატაციას. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

## ბიბლიოგრაფია
* Корни грузинской науки : [Краткий обзор истории формирования груз. науки, ее истоков этапов развития] (თანაავტორი). - Тбилиси, Изд-во Груз. Нац. АН, 2016. - 72с.. - ISBN: 9789941085871
* გამოყენებითი ბიომეცნიერებები: ინტელექტუალური საკუთრება, კანონმდებლობა და კომერციალიზაცია : [დამხმ. სახელმძღვ.] (ავტორი). - თბილისი, 2012. - 120გვ.. - ISBN: 9789941042928
* ენერგეტიკის სექტორი საქართველოში (ავტორი). - თბილისი, 1998. - 83გვ.
* სოფლის მეურნეობის განვითარება საქართველოში: პრობლემები და პერსპექტივები (ავტორი). - თბილისი, გაერთ. ერების განვითარების პროგრამა-საქართველო, 1997. - 85გვ.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ქართველი ელექტროტექნიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1966)
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ცაცხვი

**ცაცხვი** () — ფოთოლმცვენი ხეების გვარი ბალბისებრთა ოჯახისა. ტანის სიმაღლე 40 მეტრამდეა. ფოთლები მორიგეობით განლაგებული, გულისებრი, ჩვეულებრივ დაკბილულკიდეებიანი და გრძელყუნწიანია. ყვავილები ხუთნაკვთიანი, ორსქესიანი, მოთეთრო ან მოყვითალოა; შეკრებილია ფარისებრ ან ქოლგისებრ, იშვიათად მტევნისებრ ყვავილედებში, რომელთა საერთო საყვავილე ყლორტი ქვედა ნაწილში შეზრდილია მოგრძო-ელიფსური ფოთლის მთავარ ძარღვთან. ყვავილობის დროს გამოყოფს სასიამოვნო ტკბილ (თაფლისებრ) არომატს, რომელიც გარშემო ყველა სხვა სუნს ფარავს. ფესვთა სისტემა მძლავრი და ღრმაა, ამიტომ მტკიცედაა მიწაზე „დამაგრებული“ და ქარგამძლეა. მრავლდება თესლით, ამონაყრით და გადაწიდვნით. ჩრდილამტანი (განსაკუთრებით მსხვილფოთოლა ცაცხვი, *T. platyphyllos*) და ზამთარგამძლეა. ჩვეულებრივ ცოცხლობს 150 წლამდე (ზოგჯერ 300 და მეტ წელსაც).
250პქ|მინი|მარცხნივ|მსხვილფოთოლა ცაცხვის ყვავილედები
ცნობილია 30-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ თბილ ოლქებში; გვხვდება ტროპიკების (სამხრეთ-აღმოსავლეთი ჩინეთი) და სუბტროპიკების (ჩინეთი, ინდოჩინეთი) მთიან რაიონებში. იზრდებიან შერეულ და ფართოფოთლოვან ტყეებში, მთების კალთებზე, მდინარეთა ხეობებში, აგრეთვე ბაღებსა და პარკებში, გზისპირა ნარგავებსა და ტყის ზოლებში. აქ ბუნებრივად გავრცელებული სახეობები და ქვესახეობებია:

* 
**  – მრავალყვავილა ცაცხვი, ლედებურის ცაცხვი
**: სინ. 
**  – კავკასიური ცაცხვი, ბეგონიაფოთოლა ცაცხვი
**: სინ. 
*  – მსხვილფოთოლა ცაცხვი
250პქ|მინი|გულფოთოლა ცაცხვის ფოთლები
ცაცხვის მერქანი თეთრია, დაჰკრავს მოვარდისფრო ელფერი, არ სკდება და არ იბრიცება, ადვილად დამუშავებადია. მისგან ამზადებენ კასრებს, ხის ჭურჭელს, ფანერს, ასანთს, მუსიკალურ ინსტრუმენტებს, ავეჯს. ახალგაზრდა ხეების ლაფანს ფართოდ იყენებდნენ ქალამნების და გლეხური ყოფის სხვა ნაკეთობების დასაწნავად. ბებერი ხის ლაფანს ალბობდნენ წყალში და იღებდნენ ხრალს, რომლისგანაც ქსოვდნენ ჭილობებს.

ცაცხვი ძველთაგან იწოდება საუკეთესო თაფლოვან მცენარედ, მისი თაფლი ერთ-ერთ საუკეთესოდ ითვლება. გულფოთოლა ცაცხვის მასობრივი გავრცელების რაიონებში ფუტკრის ერთი ოჯახი დღეში გამოიმუშავებს 10–15 კგ თაფლს. ცაცხვის თაფლის ან ყვავილის ჩაი ძველი ოფლმდენი საშუალებაა. ყვავილს აგრეთვე ხმარობენ ღვინის არომატიზაციისათვის. ცაცხვი დეკორატიული ხეა, ფართოდ იყენებენ გამწვანებაში. მისი ხშირი ვარჯი იძლევა ჩრდილსა და სიგრილეს, წმენდს ჰაერს მტვრისა და გაზისგან. ჩამონაცვენი სწრაფად ლპება და ნიადაგს უბრუნებს საკვებ ნივთიერებებს.

## სქოლიო
გიორგი მაზმიშვილი

**გიორგი სერგოს ძე მაზმიშვილი** (დ. 2 იანვარი, 1966, თბილისი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (2009). საინჟინრო მეცნიერებათა დოქტორი (2010). 

## ბიოგრაფია
1988 წელს დაამთავრა სპი-ის საინჟინრო-ფიზიკის ფაკულტეტი. 1989 წლიდან მუშაობდა ინჟინრად იმავე ინსტიტუტის სტრუქტურული კვლევის ცენტრში, 1992 წლიდან — საქართველოს თავდაცვის სამინისტროში ოფიცერ-სპეციალისტად. 1994 წლიდან საქართველოს უშიშროების სამინისტროში ეკავა სხვადასხვა თანამდებობა, მათ შორის იყო სამმართველოს (2001-2003), დეპარტამენტის (2003-2005), საქართველოს შსს კონტრდაზვერვის დეპარტამენტის, ქ. თბილისის მთავარი სამმართველოს (2005-2008) უფროსი; საქართველოს შსს კონტრდაზვერვის დეპარტამენტის დირექტორი (2008-2012). გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები (1996-2002). არის ომის ვეტერანი.

## ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებულია: 
*ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენით (2008);
*ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით (ორგზის 2010, ოქტომბერი, დეკემბერი).

## რესურსები ინტერნეტში
* ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები
ზაზა მაზმიშვილი

**ზაზა ნოდარის ძე მაზმიშვილი** (დ. 30 ივლისი, 1963, თბილისი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1999). 

## ბიოგრაფია
1986 წელს დაამთავრა სპი-ის სატრანსპორტო ფაკულტეტი. 1988 წლიდან სახელმწიფო უშიშროების ორგანოების თანამშრომელია. 1991-1993 წლებში მუშაობდა საინფორმაციო სადაზვერვო, 1994-1998 წლებში სახელმწიფო დაცვის სპეციალურ სამსახურებში. 1998-1999 წლებში იყო საქართველოს სუს-ის ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის, 1999-2004 წლებში სამხედრო კონტრდაზვერვის სამსახურების უფროსი. შსს-ს სახელმწიფო უსაფრთხოების დეპარტამენტის ოფიცერი უშიშროების საკითხებში, სამმართველოს უფროსი (2013 წლიდან).

## ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებულია: 
*ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (2002).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
გრიგოლ დიდებულიძე

**გრიგოლ ივანეს ძე დიდებულიძე** (დ. 25 აპრილი, 1898, სოფ. იგოეთი, ახლანდ. კასპის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 სექტემბერი, 1954, თბილისი) — ქართველი თერაპევტი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1945). 

სწავლობდა ვარშავის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე (1916-1919) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე (1919-1924). 1938–1940 წლებში იყო თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის პროპედევტიკული თერაპიის კათედრის გამგე, 1940–1945 წლებში — ამავე ფაკულტეტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის გამგე. 1945 წლიდან განაგებდა სამკურნალო ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა პროპედევტიკის კათედრას, 1943–1947 წლებში — თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის თერაპიის კათედრას, ერთდროულად, 1947–1950 წლებში, ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კარდიოლოგიის ინსტიტუტის კლინიკურ განყოფილებას. 

სტუდენტობის პერიოდში (1923) ნ. მახვილაძესთან ერთად აღმოაჩინა და შეისწავლა ანკილოსტომიდოზი საქართველოში. შეისწავლა და აღწერა ბორჯომის მინერალური წყლების გავლენა თორმეტგოჯა ნაწლავის სეკრეციაზე, შემაერთებელი ქსოვილის როლი წყლის ცვლის პროცესში, კანქვეშა ქსოვილში შეყვანილი ნივთიერებების შეწოვის საკითხი და სხვ.
## ბიბლიოგრაფია
* შინაგან სნეულებათა პროპედევტიკა, კლინიკური დიაგნოსტიკის და სემიოლოგიის კურსი, გამოც. მე-3, თბ., 1960 (თანაავტ. შ. მიქელაძე).
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1954
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
აბრამ მაზმიშვილი

**აბრამ ივანეს ძე მაზმიშვილი** (დ. , თბილისი — გ. 5 ოქტომბერი, 1978, მოსკოვი) — ქართველი გეოდეზისტი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1958). პროფესორი (1950). 

## ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამიჯნო ინსტიტუტი. 1932 წლიდან იყო სხვადასხვა სამეცნიერო დაწესებულების, მათ შორის მოსკოვის გეოდეზიური ინსტიტუტის (1936 წლიდან მოსკოვის გეოდეზიური აეროფოტოაგეგმვისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა ინსტიტუტი) დირექტორი და გეოდეზიის კათედრის გამგე. 1952 წლიდან კითხულობდა ლექციებს მოსკოვის სამთო ინსტიტუტში. 

მაზმიშვილის სამეცნიერო ნაშრომებიდან აღსანიშნავია ფუნდამენტური გამოკვლევა უმცირეს კვადრატთა მეთოდის შესახებ (1-ელი გამოცემა მოსკოვი, 1968).

## ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებულია სახელმწიფო ჯილდოებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ქართველი გეოდეზისტები
დაიგა მიერინა

დაიგა მიერინა ( , დაბ. **იურევიცა**, *Jurēvica* ; დ. 3 მარტი, 1969, რიგა) — ლატვიელი პოლიტიკოსი.  ასოციაცია  „მწვანეთა და გლეხთა კავშირში“  შემავალი პარტია „ლატვიის გლეხთა კავშირის“  თავმჯდომარის მოადგილე,  ლატვიის სეიმის თავმჯდომარე 2023 წლის 20 სექტემბრიდან, ლატვიის სეიმის დეპუტატი 2022 წლის 1 ნოემბრიდან.   წარსულში ცარნიკავას რაიონის დუმის (2009-2015, 2016-2021) თავმჯდომარე, ცარნიკავას რაიონის (2001-2021) და ადაზის რაიონის (2021 წლიდან) სათათბიროს დეპუტატი.

## ბიოგრაფია 
დაიგა მიერინა დაიბადა 1969 წლის 3 მარტს.  

1995 წელს დაამთავრა ლატვიის სასოფლო-სამეურნეო უნივერსიტეტი. 2009 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი რიგის ტექნიკური უნივერსიტეტის ხარისხის მართვის მიმართულებით.  

## პოლიტიკური კარიერა 
2001 წლის 11 მარტის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შედეგების საფუძველზე დაიგა მიერინა აირჩიეს ცარნიკავას სამხარეო დუმის დეპუტატად. 2005 წლის არჩევნებში ხელახლა აირჩიეს სახალხო პარტიის სიით, ხოლო 2009 წლის არჩევნებში იგი ხელახლა აირჩიეს „მწვანეთა და გლეხთა კავშირის,“ „ახალი დროების“  და „ყველაფერი ლატვიისთვის“  გაერთიანებული პარტიული სიით.  საკრებულოს თავმჯდომარედ (მერი). მიერინა ხელახლა აირჩიეს 2013 წლის არჩევნებში „ლატვიის გლეხთა კავშირის“  სიით და კვლავ აირჩიეს საქალაქო საბჭოს თავმჯდომარედ (მერად). 2015 წელს მან თანამდებობა დატოვა. მისი პოსტი დაიკავა „ლატვიის რეგიონების ასოციაციის“ დეპუტატმა *იმანტს* კრასტიშმა.  დაიგა მიერინა  2016 წელს აღადგინეს თანამდებობაზე. 2017 წლის არჩევნებში ხელახლა აირჩიეს „ლატვიის გლეხების კავშირის“ სიით და კვლავ აირჩიეს დუმის თავმჯდომარედ (მერი).  დაიკავა რიგის დაგეგმარების რაიონის  განვითარების საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობა. 

2021 წლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ, რომლის მიხედვითაც კარნიკავას ვოლოსტი ადაზის რაიონში შევიდა, 2021 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნების შედეგებით, მიერინა აირჩიეს ადაზის საკრებულოს დეპუტატად.

2022 წლის საპარლამენტო არჩევნების მიხედვით დაიგა მიერინა აირჩიეს ლატვიის სეიმის დეპუტატად  „მწვანეების და გლეხთა კავშირის“ სიით. იყო სეიმის სახელმწიფო ადმინისტრაციისა და თვითმმართველობის კომისიის თავმჯდომარე  და სეიმის მდგრადი განვითარების კომისიის წევრი.  

2023 წლის 20 სექტემბერს იგი აირჩიეს სეიმის ახალ სპიკერად.  ედვარდს სმილტენსი  სპიკერის პოსტიდან გაიწვიეს  „გაერთიანებული სიის“ ოპოზიციაში გადასვლის გამო. კოალიციური შეთანხმების თანახმად, თანამდებობა „მწვანეების და გლეხთა კავშირის“  კანდიდატს უნდა რგებოდა.  წარადგინეს გუნარ კურტისი, ხოლო მეორე კადიდატად მარის სპრინჯუკსი „გაერთიანებული სიიდან.“  ორივე კანდიდატი ჩავარდა. იმავე დღეს დაინიშნა ახალი არჩევნები ახალი კანდიდატებით.  9 დეპუტატმა მისცა ხმა ალექსეი როსლიკოვს („სტაბილურობა“)  55 დეპუტატმა მისცა ხმა დაიგა მიერინას.  

## პირადი ცხოვრება 
დაიგა მიერინა გათხოვილია. ჰყავს სამი შვილი.  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ლატვიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
მათარა

**მათარა** — პატარა სამგზავრო წყლის ჭურჭელი, რომელსაც იკიდებენ ქამარზე. დ. ჩუბინაშვილის განმარტებით, მათარა ნატისაგან შეკერილი სამგზავრო სასმისია. იყენებდნენ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში. თუშები მათარას კოჩხოს უწოდებდნენ და მას მეცხვარეები ხმარობდნენ. მათარა ერქვა აგრეთვე ქამარზე დასაკიდ ტყავის ჭურჭელს, რომელსაც ამზადებდნენ მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის უკანა ფეხის სადრეკის ტყავისგან. მათარა ამჟამად ხის, ლითონის ან მინისაა და მოთავსებულია ტყავის ან ქსოვილის ბუდეში. ქართლში მათარას უწოდებდნენ მარცვლეულისა და ხილის შესანახ ხის ქერქისგან დამზადებულ ჭურჭელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:წყლის ჭურჭლები
პრინცესა კატერინა-ამალია

**კატერინა-ამალია, ორენჟის პრინცესა** (ნიდერლ. Catharina-Amalia Beatrix Carmen Victoria, Princess of Orange; დ. 7 დეკემბერი, 2003) — ნიდერლანდების ტახტის მემკვიდრე, მეფე ვილემ-ალექსანდერის უფროსი ქალიშვილი და დედოფალ ბეატრიქსის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია 
პრინცესა კატერინა-ამალია ნიდერლანდების სამეფო ტახტის მემკვიდრე გახდა 2013 წელს, მას შემდეგ, რაც ბებიამისი, დედოფალი ბეატრიქსი, 33 წლიანი მმართველობის შემდეგ ტახტიდან გადაგდა და ტახტზე კატერინა-ამალიას მამა, ვილემ-ალექსანდერი ავიდა.

კატერინა-ამალია დაბადებისას მოესწრო მის დიდ ბებიას — ნიდერლანდების სამეფოს დედოფალს 1948-1980 წლებში  — იულიანას, რომელიც მისი დაბადებიდან 4 თვეში გარდაიცვალა, 2004 წლის 20 მარტს.

როდესაც კატერინა-ამალია ნიდერლანდების სამეფოს დედოფალი გახდება და ტახტზე ავა, ის გააგრძელებს 1890-2013 წლიან ჯაჭვს, რომელიც ვილემ-ალექსანდერამდე არსებობდა, რადგანაც ნიდერლანდების სამეფოს მთელი 123 წლის განმავლობაში მხოლოდ ქალი მონარქი განაგებდა.

2023 წლის 5 მაისს პრინცესა კატერინა-ამალია ესწრებოდა ბუკინგების სასახლეში გამართულ წვეულებას, მეფე ჩარლზ III-ის კორონაციისადმი მიძღვნილს.

## გენეოლოგია 
## გალერეა 

ფაილი:King Willem-Alexander, Queen Maxima and their daughters 2013.jpg|ნიდერლანდების სამეფო ოჯახი
ფაილი:Buckingham Palace reception (52873219546).jpg|კატერინა ამალია ბეატრიქსთან და ჩარლზ III-სთან ერთად, 5 მაისი, 2023
ფაილი:2019 Annual winter photocall with the Dutch Royal Family in Lech, Austria - 11.jpg|სამეფო ოჯახი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიდერლანდების მონარქები
კატეგორია:ორანის პრინცესები
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი
კატეგორია:ნიდერლანდელები
აბედასნაირნი

**აბედასნაირნი** () — ბაზიდიუმიანი სოკოების რიგი აგარიკომიცეტების კლასისა, რომელიც მოიცავს 1800-მდე სახეობას (სხვა ავტორებზე დაყრდნობით რიგში შედის არანაკლებ 3-4 ათასი სახეობა). რიგის სისტემატიკური მდგომარეობა ბოლომდე გარკვეული არ არის.

მასში შემავალი ბევრი სახეობა საპროტროფია, რომელთა უმეტესობა მერქნის დამღუპველია და იწვევს მის ლპობას. ზოგიერთი გვარის (მაგ.*Ganoderma* და *Fomes*) წარმომადგენელი აინფიცირებს ცოცხალი ხის ქსოვილებს, ხოლო შემდგომ ანადგურებს მათ.

სხვადასხვა ქვეყნებში მისდევენ მათ ხელოვნურად მოშენებას, ხოლო ზოგიერთი სახეობა აქტიურად გამოიყენება ტრადიციულ ჩინურ მედიცინაში.

სამეცნიერო სინონიმებია: *Aphyllophorales* Rea (1981), *Fomitopsidales* Jülich 1981), *Trametales Boidin, Mugnier & Canales* (1998) და სხვა.

## კლასიფიკაცია
2021 წლის დეკემბრის მონაცემებით, რიგში ერთიანდება შემდეგი ოჯახები:'''
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## გალერეა

File:Fomitopsis pinicola 1.JPG|
File:Ganoderma lucidum (Touraine)-1.jpg|
File:Meripilus giganteus JPG2a.jpg|
File:Podoscypha petalodes 42882.jpg|
File:2017.05.13.-04-Bruehl_Rohrhof--Laetiporus_sulphureus_(Gemeiner_Schwefelporling).jpg|
File:Lentinus tigrinus.JPG|

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სოკოების რიგები
კატეგორია:აბედასნაირნი
დიდი არტაანის სანჯაყი

**დიდი არტაანის სანჯაყი** — ოსმალეთის იმპერიის ჩილდირის (ახალციხის) ეიალეთის ერთ-ერთი სანჯაყი (ლივა). მისი ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ფარავნის ციხის რაბათი. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ (1595) მიხედვით დიდი არტაანის სანჯაყის ფართობ 1 958 კმ² უდრიდა. ცხოვრობდა 3 507 კომლი.

სანჯაყში ყოფილა სამი ნაჰიე (მზვარე, ჩრდილი და ტყიანი), 209 სოფელი და დასახლებული პუნქტი, აქედან 38 სოფელი დაცარიელებული იყო. მოჰყავდათ მარცვლეული (ხორბალი, ქერი, ფეტვი), კარგად განვითარებული იყო მეფუტკრეობა (რეგისტრირებულია 8 705 სკა), მეცხვარეობა და სოფლის მეურნეობის სხვა დარგები.  

სანჯაყში ოსმალებმა დანერგეს თიმარული მიწათმფლობელობა და თავიანთი საგადასახადო სისტემა. ამავე დროს 53 სოფელი არ იყო აღწერილი და დავთარში გატარებული. მათზე არ ვრცელდებოდა ოსმალური საგადასახადო სისტემა და მათი წესები. ქართველ ფეოდალთა ნაწილი ამ დროისათვის გამაჰმადიანებული იყო და ამ გზით ოსმალთა სამსახურში მყოფს შენარჩუნებული ჰქონდა მიწები. დავთარში მოხსენიებული იყვნენ ქრისტიანები, რომლებიც ფლობდნენ მიწის ნაკვეთებს და ომის დროს ლაშქრობაში მონაწილეობა ევალებოდათ. XVII საუკუნის I ნახევარში დიდი არტაანის სანჯაყში იყო 9 ზეამეთი და 86 თიმარი, სანჯაყბეგის ხასი კი 300 000 ახჩას შეადგენდა.  

„ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთრის" (1694–1732) მონაცემებით, სანჯაყში იყო 10 ზეამეთი, რომელთა წლიური შემოსავალი შეადგენდა 252 127 ახჩას, 95 თიმარისა — 652 313 ახჩას, სანჯაყბეგის ხასისა — 240 000 ახჩას, ხოლო მთლიანად სანჯაყისა – 1144440 ახჩას. 1829 წელს, როდესაც რუსეთ-ოსმალეთის ომის შედეგად ახალციხის ეიალეთის სანჯაყების ნაწილი რუსეთს შეუერთდა, დიდი არტაანის სანჯაყი გაუქმდა. იგი ოსმალეთის შემადგენლობაში დარჩა არტაანის სანჯაყის სახელწოდებით.

## ლიტერატურა
* გამყრელიძე  გ., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი" როგორც დემოგრაფიულსტატისტიკური ძეგლი, «თსუ შრომები», 1948, ტ. 34.
* სვანიძე  მ., სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს სოფლის მეურნეობა XVI ს-ში, თბ., 1984.
* სვანიძე  მ., ფეოდალური მიწათმფლობელობის ზოგიერთი საკითხი სამცხე-საათაბაგოში ოსმალთა ბატონობის დროს, კრ.: ახლო აღმოსავლეთი და საქართველო, თბ., 1991.
* 

კატეგორია:ახალციხის საფაშო
გაერთიანებული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა

**გაერთიანებული ტაქსონომიის საინფორმაციო სისტემა** (, აბრევიატურა **ITIS**) — სახელმწიფოთაშორისი თანამშრომლობა აშშ-ს, კანადასა და მექსიკას შორის, რომლის მიზანია ყველა ბიოლოგიური სახეობისთვის სრული და ყოვლისმომცველი ღია ტაქსონომიური მონაცემთა ბაზის შექმნა და მხარდაჭერა.

შეიქმნა 1996 წელს აშშ-ის ფედერალური სააგენტოების, მათ შორის აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტოს, აშშ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტროსა და ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმის მხარდაჭერით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Canada Interface: Integrated Taxonomic Information System (ITIS*CA)
* Mexico Interface: Sistema Integrado de Información Taxonómica (SIIT*MX) (დაარქივებული)

## სქოლიო
კატეგორია:ონლაინ მონაცემთა ბაზები
ნინო ფარცვანია

**ნინო ფარცვანია** (დ. 13 ოქტომბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. თსუ-ს ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის დირექტორი.

## ბიოგრაფია
1988-1993 წლებში სწავლობდა ივ. ჯავახიშვილის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 1993-1996 წლებში სწავლობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის ასპირანტურაში და 1999 წელს მოიპოვა ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. 

2006 წლის ივნისიდან საქართველოს მათემატიკის ინსტიტუტის დირექტორია.

მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა დიფერენციალურ განტოლებათა თვისებრივი თეორია (ოსცილაციის თეორია, სასაზღვრო ამოცანები). ამ მიმართულებით მას გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი მაღალრეიტინგულ საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალებში. მას მონაწილეობა აქვს მიღებული 60-ზე მეტ საერთაშორისო თუ ადგილობრივ სამეცნიერო ფორუმში. იგი არის ორგანიზატორი საერთაშორისო სამეცნიერო ვორკშოპისა დიფერენციალურ განტოლებათა თვისებრივ თეორიაში, რომელიც 2011 წლიდან ყოველწლიურად ტარდება თსუ ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში. მიღებული აქვს 10-ზე მეტი სამეცნიერო გრანტი როგორც უცხოური ორგანიზაციებიდან, ისე შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდიდან. 

ნინო ფარცვანია არის: 
*საერთაშორისო ჟურნალის „Memoirs on Differential Equations and Mathematical Physics“ ასოცირებული რედაქტორი (2008 წლიდან დღემდე);
*საერთაშორისო ჟურნალის „Miskolc Mathematical Notes“ (უნგრეთი) პასუხისმგებელი რედაქტორი (2016 წლიდან დღემდე);
*საერთაშორისო ჟურნალ „Complexity“ სპეციალური ტომების მოწვეული რედაქტორი (2019-2020 წლებში);
*საერთაშორისო ჟურნალ „Mathematics“ სპეციალური ტომების მოწვეული რედაქტორი (2021 წლიდან დღემდე);
*ონლაინ პუბლიკაციის “REPORTS OF QUALITDE” რედაქტორი (2022 წლიდან დღემდე).

## რესურსები ინტერნეტში
*Prof. Dr. Nino Partsvania
*თსუ-ს ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტის დირექტორად ნინო ფარცვანია აირჩიეს
*REPORTS OF QUALITDE

კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
მათემატიკური ფიზიკა

**მათემატიკური ფიზიკა** — ფიზიკური მოვლენების მათემატიკური მოდელების თეორია. ამ თეორიის ფარგლებში ვითარდება ფიზიკის ამოცანების ამოხსნისა და ფიზიკის თეორიის ფორმულირების მათემატიკური მეთოდები.

მათემატიკური ფიზიკის მეთოდების დამუშავება დაკავშირებულია ი. ნიუტონის, ჟ. ლაგრანჟის, ლ. ეილერის, პ. ლაპლასის, ჟ. ფურიეს, კ. გაუსის, ბ. რიმანის და მრავალი სხვა მეცნიერის სახელთან.

მათემატიკური ფიზიკა მოდელების აღწერისას იყენებენ კერძოწარმოებულიან დიფერენციალურ განტოლებებს, ინტეგრალურ განტოლებებს, ვარიაციულ და თეორიულ-ალბათურ მეთოდებს, კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიის მეთოდებს და სხვ. აღნიშნული მეთოდების განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქართველმა მათემატიკოსებმა: ა. რაზმაძემ, ნ. მუსხელიშვილმა, ი. ვეკუამ, ვ. კუპრაძემ, ი. კიღურაძემ, ა. ბიწაძემ, რ. გამყრელიძემ, ლ. ჟიჟიაშვილმა და სხვ. ამჟამად მათემატიკური ფიზიკის მეთოდების კვლევა მიმდინარეობს მათემატიკის ინსტიტუტში.

## რესურსები ინტერნეტში
*პ. მამრაძე, ენციკლოპედია „საქართველო“
მათეოს განძასარელი

**მათეოს განძასარელი** () — XV საუკუნის სომეხი მემატიანე, ბერ-მონაზონი. 

მათეოს განძასარელს შეუდგენია „საწელიწდო“, რომლის თანდართული ანდერძი (1417) გვაწვდის ცნობას XV საუკუნის 20-იანი წლების საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ეპიზოდის, ყარა-ყოიუნლუს თურქმანებთან ქართველებისა და შარვანელების ერთობლივი ბრძოლის შესახებ. 1411 წელს ყარა-იუსუფი შარვანში შეიჭრა. შარვან-შაჰმა დახმარება სთხოვა საქართველოს მეფეს კონსტანტინე I (1407-1411), რომელიც 2000 მხედრით შეეშველა მათ. ჩალაღანთან სასტიკ ბრძოლაში, მოკავშირეების შეუპოვარი წინააღმდეგობის მიუხედავად, ისინი დამარცხდნენ. კონსტანტინე I ტყვედ ჩავარდა. ყარა-იუსუფმა მას საკუთარი ხელით მოჰკვეთა თავი. ეს ცნობა ქართული წყაროებითაც (ახალი ქართლის ცხოვრება, პირველი ტექსტი; ვახუშტი) დასტურდება. მათეოს განძასარელის ანდერძთან ქართული წყაროების შეჯერებით ვიგებთ არა მხოლოდ კონსტანტინე I-ის მოკვლის ადგილს, არამედ მიზეზსაც.

## ლიტერატურა
*აბულაძე ი., მათეოს განძასარელის ცნობა ქართველთა მეფის კონსტანტინეს შესახებ, „ენიმკის“ მოამბე, 1940, ტ. 5–6;
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 3, თბ., 1973; 
*ჯავახიშვილი ივ., ქართველი ერის ისტორია, თბ., 1982 (თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 3).

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“
*Հայ Ձեռագրի Պատմութեան Ուղիին Վրայ

კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
გიორგი მათეშვილი (კარდიოლოგი)

**გიორგი იოსების ძე მათეშვილი** (დ. 17 ნოემბერი, 1900, სოფელი მაღარო — გ. 23 ნოემბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი კარდიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1957), პროფესორი (1962), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

## ბიოგრაფია
1926 წელს დაამთავრა თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1935 წელს მუშაობდა თსსი-ის ჰოსპიტალური თერაპიის კლინიკაში, 1941-1942 წლებში იყო 44-ე არმიის მთავარი თერაპევტი. 1942 წლიდან კვლავ კლინიკაში დაბრუნდა, სადაც 1958 წლამდე იმუშავა. 1958-1973 წლებში ხელმძღვანელობდა თბილისის კარდიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკურ განყოფილებას.

მათეშვილი იკვლევდა არტერიულ ჰიპერტონიას, ათეროსკლეროზს, ალერგიას, ნევრიტის ეტიოლოგიას და სხვა საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## შრომები
*ალერგია, როგორც თეორიული და კლინიკური პრობლემა, თბ., 1939; 
*შინაგან ორგანოთა ფუნქციის ნერვული რეგულაციის შესახებ ნორმასა და პათოლოგიაში, თბ., 1962; 
*Алиментарная дистрофия, Тб., 1945.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
აპოლონ მაიკოვი

**აპოლონ ნიკოლოზის ძე მაიკოვი** (დ. , მოსკოვი — გ. , პეტერბურგი) — რუსი პოეტი. 

პირველი ლექსი 1835 წელს გამოაქვეყნა, პირველი კრებული – 1842 წელს. ავტორია პოემებისა: „ორი ბედი“ (1845), „მაშენკა“, „ქალიშვილს“ (1846). 70-იანი წლებიდან მეტწილად რელიგიურ-ფილოსოფიურ ლექსებს წერდა. მაიკოვის შემოქმედებიდან საქართველოში პოპულარული იყო ლექსი „ქართველი ქალი“ (1842). ი. ჭავჭავაძემ „პასუხში“ (1861) დადებითად შეაფასა მისი ერთ-ერთი ლექსი. რ. ერისთავმა გადმოაკეთა მაიკოვის ლექსები „სათიბი“ და „ნანა“.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვ. შადური, ენციკლოპედია „საქართველო“

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ირაკლი მათიკაშვილი

**ირაკლი ლავრენტის ძე მათიკაშვილი** (დ. 16 დეკემბერი, 1898, სოფელი პატარძეული — გ. 11 მაისი, 1968, თბილისი) — ქართველი ვეტერინარი ექიმი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1955), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 

## ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა ნოვოჩერკასკის სავეტერინარო ინსტიტუტი. 1929-1945 წლებში იყო საქართველოს ექსპერიმენტული ვეტერინარიის სახელმწიფო ინსტიტუტის პროტოზოოლოგიის ლაბორიის გამგე. პარალელურად 1934 წლიდან კითხულობდა ლექციებს საქართველოს ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის პარაზიტოლოგიის კათედრაზე; 1959 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ამავე კათედრის გამგე. 

იკვლევდა სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა პიროპლაზმიდოზებს. ავტორია სახელმძღვანელოებისა: 
*„სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა პროტოზოოლოგია, არაქნოლოგია-ენტომოლოგიით“ (1936), 
*„ვეტერინარული პროტოზოოლოგია (არაქნოენტომოლოგიით)“ (1958).

## რესურსები ინტერნეტში
*კ. კაპანაძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქართველი ვეტერინარები