open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლევონ მირზოიანი

**ლევონ მირზოიანი** (; ) (დ. 14 ნოემბერი, 1897 – გ. 26 თებერვალი, 1939) — აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის მდივანი 1926 წლის 21 იანვრიდან 1929 წლის 5 აგვისტომდე. ყაზახეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი 1936 წლის 5 დეკემბრიდან 1938 წლის 3 მაისამდე. დახვრეტილი იქნა დიდი წმენდის (პოლიტიკური რეპრესიები საბჭოთა კავშირში) დროს.

## ბიოგრაფია
მირზოიანი დაიბადა შუშას რაიონის სოფელ აშანში, ელიზაბეტოპოლის გუბერნიაში, სომხური ფესვების მქონე ოჯახში. 1917 წელს შეუერთდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა პარტიას.  აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი 1926 წლის 21 იანვრიდან 1929 წლის 5 აგვისტომდე. 1929–1933 წლებში იყო პერმის რეგიონული კომიტეტის მდივანი, შემდეგ საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ურალის რეგიონული კომიტეტის მე–2 მდივანი. 1933 წელს ის გახდა ყაზახეთის პარტიის რეგიონული კომიტეტის პირველი მდივანი. 1937 წელს ის გახდა ყაზახეთის კომუნისტური პარტიის (ბოლშევიკი) პირველი მდივანი. ლევონ მირზოიანი იყო სსრ კავშირის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი.

სომხეთში ყაზახეთის ელჩის აიმდოს ბოზჯიგიტოვზე დაყრდნობით მირზოიანმა „ბევრი რამ გააკეთა ყაზახეთის ეკონომიკის ფორმირებისა და განვითარებისათვის“. მან ასევე დაამატა, რომ „ყაზახები მას მირზა-ჯანს ეძახიან და ჯერჯერობით ყველა მადლიერებით იხსენებს“.

1938 წელს მირზოიანმა გაუგზავნა დეპეშა იოსებ სტალინსა და ვიაჩესლავ მოლოტოვს, რომელშიც მან გამოთქვა თავისი უთანხმოება 1936 წელს ყაზახეთში დეპორტირებული კორეელების გადაყვანის გადაწყვეტილებას პრიმორიიდან, რესპუბლიკის სამხრეთ ნაწილიდან ჩრდილოეთით, სადაც მათ  არ შეეძლოთ ჩართვა ბრინჯის მოშენებაში. მან ასევე გამოხატა თავისი ეჭვები ნკვდ-ს (საბჭოთა საიდუმლო სამსახური, მოგვიანებით ცნობილი როგორც კგბ) სახელით მუშაობის მეთოდებთან დაკავშირებით. 1938 წლის ზაფხულში მირზოიანი დააპატიმრეს და გადაყვანილი იქნა მოსკოვის ლეფორტოვოს ციხეში. 1939 წლის 26 თებერვალს დახვრიტეს. მისი რეაბილიტაცია მოხდა 1958 წელს.

მიღებული ჰქონდა ლენინის ორდენი.

## პირადი ცხოვრება
ლევონი მირზოიანის ცოლი იყო იულია ფიოდორის ასული თევოსიანი, (საბჭოთა პოლიტიკური მოღვაწე ივან თევოსიანის და) რომელიც მუშაობდა ყაზახეთში მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის დირექტორად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ივანე ყირქესალი

**ივანე ყირქესალი** (დ. 15 ნოემბერი, 1896, ახალციხე — გ. 1 აპრილი, 1959) ― ქართველი არქიტექტორი, პროფესორი (1933), არქიტექტურის დოქტორი (1943). 

## ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი სამხატვრო ტექნიკური უნივერსიტეტი. 1928 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მისი ხელმძღვანელობითა და უშუალო მონაწილეობით არის დამუშავებული (1928-1937) ქალაქების ორდუბადის, ნახიჩევანის, ცხინვალის, ბათუმისა და სხვა., აგრეთვე მუშათა დაბების და სხვა საბჭოთა მეურნეობების დასახლებათა დაგეგმარებისა და განაშენიანების პროექტები. ავტორია საცხოვრებელი, საზოგადოებრივი და სამრეწველო შენობების პროექტებისა. მისი ნამუშევრებია საცხოვრებელი კვარტლის დაგეგმარება და განაშენიანება ხავსკი-შაბოლოვკის შესახვევში (მოსკოვი, 1928), საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის შენობა (თბილისი, 1934) და სხვა. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
რველის ღვთისმშობლის ეკლესია

**რველის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ რველში, სამის ციხიდან დასავლეთით 2-3 კილომეტრის მოშორებით. აღნიშნული ეკლესია სოფელ რველის სასაფლაოზეა აღმართული. ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ტაძრის ქვედა ნაწილი შედარებით დიდი ლოდებითაა ნაგები, ხოლო ზედა ნაწილი კი ქვიშა-ქვით. ეკლესიის მონახულების დროს, თავად ეკლესიაში ვნახეთ ქვის ჯვარი, რომელსაც მარჯვენა მხარე მოტეხილი აქვს. ეკლესია 1989 წელს ლევან ჩადუნელის თაოსნობით გადაუხურავთ.

## ლიტერატურა 
*გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 27

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყვიბისის ციხე

**ყვიბისის ციხე** — მდებარეობდა სოფელ ყვიბისში, თუმცა ჩვენამდე ვერ მოაღწია, თუნდაც ნანგრევების სახით. აქედან გამომდინარე, დღეს ჭირს ზუსტად განისაზღვროს თუ სად მდებარეობდა ძველად ყვიბისის ციხე. მიუხედავად ამისა, მისი ადგილმდებარეობის შესახებ რამდენიმე ვარაუდია გამოთქმული, თუ სად შეიძლება ყოფილიყო აღნიშნული ციხე. თვითონ სოფელ ყვიბისის შესახებ ცნობები XV–XVI საუკუნეებიდან მოგვეპოვება. 1443 წლის 30 ნოემბერს ვარამ დიასამიძე შეწირულების წიგნს აძლევს მცხეთის სვეტიცხოველს და მის საჭეთმპყრობელს ქართლის კათალიკოსს შიოს (1440–1446 წწ.). ამ შეწირულების წიგნში ვკითხულობთ: ,,ქ. ესე წიგნი.

1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით, ყვიბისი დაცარიელებულია და სოფელს შეწერილი აქვს 10000 ახჩა. კონკრეტულად ყვაბისის ციხის შესახებ პირველ ცნობას ვხვდებით XVIII საუკუნის ქართველ მემატიანე პაპუნა ორბელიანთან. ისტორიკოსი მოგვითხრობს 1757 წელს ლეკთა გაუთავებელი თარეშისაგან იძულებული იქაური ფეოდალების გადასახლების ამბავს კახეთსა და ზემო ქართლში, იქვე დასძენს: მოვიდა ათასი ლეკი ქვეითი ავალიშვილების მამულში, ხეობაში, აიღეს ყვიბისის ციხე, მერე მოადგნენ ჭობისხევს, ციხესა, მიეშველა მეფე თეიმურაზ ქართლის ჯარით, დადგა თითონ ქვიშხეთს, უთავა ამილახორი, მიუსივა ჯარი, მიაშველა ციხეს, გაეცალნენ ლეკნი უომრად, მეფე ჩაბძანდა ისევ ქალაქსა თბილისისა, წავიდნენ ეს ლეკნი, წაახდინეს ჯავახეთის ქვეყანა. როგორც აღნიშნული წყაროდან ვიგებთ, ლეკთა მარბიელ ათასკაციანი რაზმი შემოსულა ავალიშვილთა სამფლობელოში ანუ ბორჯომის ხეობაში, აუღიათ ყვიბისის ციხე, რომლის შემდგომაც მიდგომიან ჭობისხევის ციხეს. ამ დროსქართლის მეფე თეიმურაზ II-მ გაგზავნა ლაშქარი მარბიელი ლეკების წინააღმდეგ ამილახორის მეთაურობით.ამის შედეგად, ლეკები იძულებული გახდენენ გაცლოდნენ ციხეს და ჯავახეთში გადავიდნენ.

## ლიტერატურა 
* *გოგოლაძე თ.,* ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი)

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ლეიმუსი

**ლეიმუსი** () — მრავალწლოვანი ფესურიანი, იშვიათად კორდის ბალახების გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. აქვთ სწორმდგომი ღერო (სიმაღლეში 150 სმ-მდე); ხაზური ფოთლები, ჩვეულებრივ, უხეში, ზოგჯერ ერთმანეთში თხლად გადახვეული. ყვავილის თავთუნები (ჩვეულებრივ 2–5) სწორ გრძივ რიგებად სხედან თავთავებში. თავთუნის კილი ძლიერ ვიწროა, ყვავილის ქვედა კილი — უფხო ან მოკლეფხიანი. ცნობილია 50-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს არატროპიკულ ოლქებში და სამხრეთ ამერიკაში, უპირატესად ნახევრად უდაბნოსა და მთიან რაიონებში, თუმცა აგრეთვე გვხვდებიან ზღვის- და მდინარისპირა ქვიშებში. ქვიშის (*L. arenarius*) და რბილი ლეიმუსი (*L. mollis*), რომლებიც ჩრდილოეთ ევროპისა და შორეული აღმოსავლეთის დამახასიათებელი მცენარეები არიან, და აგრეთვე გიგანტური ანუ მტევნიანი ლეიმუსი (*L. racemosus*) გამოიყენება ქვიშების გასამაგრებლად. უხეში ფოთლების მიუხედავად მრავალი სახეობა ძვირფასი საკვები მცენარეა. დატოტვილი ლეიმუსი (*L. ramosus*) შესაძლებელია მინდვრების საშიში სარეველა გახდეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:მარცვლოვანნი
გრიგორი არუთინოვი

**გრიგორი არტემის ძე არუთინოვი** ან **გრიგორ არტემი არუთუნიანი** (, ; დ. 7 ნოემბერი, 1900 – გ. 9 ნოემბერი, 1957) — იყო სომხეთის სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი 1937 წლის 24 სექტემბრიდან 1953 წლის 12 მარტამდე. იკავებდა პირველი მდივნის პოსტს ყველაზე დიდი ხნის მანძილზე, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ისტორიაში.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა 
არუთინოვი დაიბადა თელავში, რუსეთის იმპერიაში, მცირე ვაჭრისა და მევენახის ოჯახში. 1911 წელს შევიდა თელავის რუსულ გიმნაზიაში. 1919 წელს შეუერთდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიას (ბოლშევიკები). 1920 წელს დააკავეს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამართალდამცავებმა.

საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისთანავე იგი გახდა საქართველოს კომუნისტური პარტიის თელავის რაიკომის პროპაგანდის განყოფილების უფროსი. არუთინოვს თანამდებობაზე რეკომენდაცია გაუწია მისმა უფროსმა ქართულ პარტიულ სტრუქტურაში, ლავრენტი ბერიამ. 1945 წელს არუთინოვმა წარუმატებლად მიმართა იოსებ სტალინს ეთნიკურად სომხური უმრავლესობის მქონე მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის გადაცემის შესახებ რომელიც იყო აზერბაიჯანის სსრ-ის ნაწილი. მისი მიმართვა არ დაკმაყოფილდა.

1949 წელს სსრკ-ის სახელმწიფო უსაფრთხოების სამინისტროს ბრძანებით, დაახლოებით 12 000 ადამიანი იძულებით გადაასახლეს სომხეთიდან ალთაის მხარეში. 1953 წელს იოსებ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება დეპორტაციის დროს გადარჩენილთა სომხეთში დაბრუნების შესახებ.

ლავრენტი ბერიას დაპატიმრების შემდეგ 1953 წლის ივნისში, არუთინოვი სასტიკ კრიტიკას განიცდიდა ბერიასთან მისი კავშირის გამო. სომხეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პლენუმის სხდომაზე, 1953 წლის 28 ნოემბერს, იგი გაათავისუფლეს პირველი მდივნის პოსტიდან და თანამდებობაზე შეცვალა სურენ თოვმასიანმა.

თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ, არუთინოვი ერევნის მახლობლად სოვხოზის თავმჯდომარე იყო. 1957 წლის 9 ნოემბერს გულის შეტევის შედეგად გარდაიცვალა თბილისში, საქართველოს საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში.

## პირადი ცხოვრება 
არუთინოვი დაქორწინებული იყო ნინა გეურქოვზე. მათ შვილი არ შეეძინათ, მაგრამ იშვილეს ნინას 1937 წელს დახვრეტილი ძმის, არტიომ გეურქოვის ქალიშვილი ნამი გეურქოვი ნამი გეურქოვი დაქორწინდა ალექეი მიქოიანზე, რომელიც იყო ანასტას მიქოიანის შვილი. გეურქოვის შვილი არის რუსი მუსიკოსი სტას ნამინი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია: სომხეთის სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
რუხი მემინდვრია

**რუხი მემინდვრია** () — ძუძუმწოვართა გვარი ზაზუნასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძეა 11–20 სმ, კუდისა — 1,5–9,5 სმ. ტანი თითისტარისებრია, კუდი მოკლე, ყურები და თვალები პატარა. თმის საფარი მაღალი, ხშირი და რბილია. ზურგი ძირითადად შეფერილია მორუხო-ყავისფრად, მუქად, მუცელი უფრო ღიაა. ცნობილია 8 ქვეგვარის 60-მდე სახეობა. სისტემატიკა ბოლომდე გარკვეული არ არის.

გავრცელებული არიან ძველ და ახალ სამყაროში — ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის საზღვრებიდან ტროპიკული ზონის ჩრდილოეთ ნაწილამდე. მთებში ადიან ზღვის დონიდან 4500 მეტრამდე. უპირატესობას ანიჭებენ ტენიან ველებს ან ნახევრად დაჭაობებულ უბნებს. რამდენიმე სახეობა ბინადრობს განვითარებული ბალახოვანი საფრის მქონე ნათელ ტყეებში, არიან მშრალ სტეპებში ცხოვრებასთან ადაპტირებული სახეობებიც. მრავალი მემინდვრია ეტანება აგროცენოზს, საძოვრებს, მდელოებს, ბაღებს, მინდვრებსა და ბოსტნებს. ტიპური წარმომადგენლებია: ჩვეულებრივი მემინდვრია (*M. arvalis*), ეკონომიური მემინდვრია (*M. oeconomus*), საზოგადოებრივი მემინდვრია (*M. cocealis*).

აქტიურები არიან დღისით, ღამით ან დღე-ღამურად. ახასიათებთ კოლონიები. თხრიან რთულ სოროებს ან სოროთა სისტემებს რამდენიმე (2–3) ან მრავალრიცხოვანი (300-მდე) ამოსასვლელით; აწყობენ საბუდარ კამერებსა და საწყობებს. იკვებებიან უპირატესად მცენარეთა მწვანე ნაწილებით, იშვიათად ქერქით, თესლებით, კენკრით. წელიწადში იძლევიან 3–4 (ზოგჯერ 7-მდე) თაობას, თითო დაყრაზე შობენ 5–6 ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს 1–2 თვეში აღწევენ. რიგი სახეობებისათვის დამახასიათებელია რიცხოვნობის მკვეთრი მერყეობა — პრაქტიკულად სრულად გაქრობიდან რამდენიმე ასეულ ინდივიდამდე 1 ჰექტარ ფართობზე.

წარმოადგენენ ბეწვის მხრივ საინტერესო მტაცებელი ცხოველების ძირითად საკვებს. მათი მთხრელი საქმიანობა უზრუნველყოფს ნიადაგის დრენაჟსა და აერაციას, ხელს უწყობს ნაყოფიერების ამაღლებას. არქტიკაში, ლემინგებთან ერთად, მემინდვრიების რაოდენობა განსაზღვრავს მთლიანი ბიოტის ცხოვრების რიტმს. აგროცენოზებში მნიშვნელოვანი ზიანის მიყენება შეუძლიათ კულტურული მცენარეების მიწისქვეშა და მიწისზედა ნაწილების განადგურებით, ახალგაზრდა ხეების ქერქის შემოღრღნით. ბევრი სახეობა გადამწყვეტ როლს ასრულებს ადამიანისათვის საშიში დაავადებების გავრცელებაში, მ.შ. ტულარემიის, ლეპტოსპიროზის, ჭირის.

რიგი მცირეარეალიანი სახეობები შეტანილია ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში, აქვთ მოწყვლადი მდგომარეობის სტატუსი, ბავარიული მემინდვრიას (M. bavaricus) მდგომარეობა კრიტიკულად მიიჩნევა.

## სქოლიო 
*
მოსამართლე

**მოსამართლე** — სახელმწიფო მოსამსახურე, რომელსაც მინიჭებული აქვს უფლებამოსილება, მოისმინოს და გადაწყვიტოს საქმეები სასამართლოში.

## მოსამართლე საქართველოში
საქართველოში სასამართლო ხელისუფლებას ახორციელებენ საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო და საქართველოს საერთო სასამართლოები.

საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 35 წლის ასაკიდან, რომელსაც აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება, სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ ათი წლის გამოცდილება და გამორჩეული პროფესიული კვალიფიკაცია. საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლე არ შეიძლება იყოს პირი, რომელსაც ადრე ეკავა ეს თანამდებობა. საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის თანამდებობაზე განწესების ვადაა ათი წელი.

საქართველოს საერთო სასამართლოს მოსამართლე შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე 30 წლის ასაკიდან, თუ მას აქვს უმაღლესი იურიდიული განათლება არანაკლებ მაგისტრის ან მასთან გათანაბრებული აკადემიური ხარისხით/უმაღლესი განათლების დიპლომით და სპეციალობით მუშაობის არანაკლებ ხუთი წლის გამოცდილება. საერთო სასამართლოს მოსამართლე თანამდებობაზე განწესდება უვადოდ, თუმცა 65 წლის ასაკის მიღწევამდე.

მოსამართლე თავის საქმიანობაში დამოუკიდებელია და ემორჩილება მხოლოდ კონსტიტუციასა და კანონს. რაიმე ზემოქმედება მოსამართლეზე ან ჩარევა მის საქმიანობაში გადაწყვეტილების მიღებაზე ზეგავლენის მიზნით აკრძალულია და ისჯება კანონით. არავის აქვს უფლება მოსთხოვოს მოსამართლეს ანგარიში კონკრეტულ საქმეზე. ბათილია ყველა აქტი, რომელიც ზღუდავს მოსამართლის დამოუკიდებლობას. მოსამართლე ხელშეუხებელია. დაუშვებელია მისი სისხლის სამართლის პასუხისგებაში მიცემა, დაკავება ან დაპატიმრება, საცხოვრებელი ან სამუშაო ადგილის, მანქანის ან პირადი გაჩხრეკა იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს, ხოლო საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლის შემთხვევაში — საკონსტიტუციო სასამართლოს თანხმობის გარეშე. გამონაკლისია დანაშაულზე წასწრების შემთხვევა, რაც დაუყოვნებლივ უნდა ეცნობოს შესაბამისად იუსტიციის უმაღლეს საბჭოს ან საკონსტიტუციო სასამართლოს. თუ შესაბამისად იუსტიციის უმაღლესი საბჭო ან საკონსტიტუციო სასამართლო არ მისცემს თანხმობას, თავისუფლებაშეზღუდული მოსამართლე დაუყოვნებლივ უნდა გათავისუფლდეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* სასამართლო
* მაგისტრატი მოსამართლე
* საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო
* საქართველოს საერთო სასამართლოები

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს ვებგვერდი
* საქართველოს საერთო სასამართლოების ვებგვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:სასამართლოები
ნუნე სარქისიანი

**ნუნე სარქისიანი** (; დ. 26 მარტი, 1954, ერევანი, სომხეთი, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი მწერალი, ხელოვნებათმცოდნე და სომხეთის პირველი ლედი 2018 წლის 9 აპრილიდან, როგორც პრეზიდენტ არმენ სარქისიანის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ნუნე სარქისიანი დაიბადა 1954 წლის 26 მარტს ერევანში, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. მამამისი ჟურნალისტი იყო, ხოლო დედა ― მასწავლებელი. 
მარცხნივ|მინი|341x341პქ|ნუნე სარქისიანი 2018 წლის ივნისში
საჯარო სკოლის დასრულების შემდეგ ნუნემ სწავლა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გააგრძელა რომანულ დეპარტამენტში, გერმანული ენების განხრით. შემდეგ ცოტა ხანს იგი ერევნის უძველეს ხელნაწერთა კვლევით ინსტიტუტში მუშაობდა.

1978 წელს ნუნე ფიზიკის პროფესორ არმენ სარქისიანზე დაქორწინდა, რომელთანაც ორი ვაჟი შეეძინა. 1991 წელს, საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად ნუნემ ოჯახთან ერთად დატოვა სომხეთი, რის შემდეგაც ის დიდ ბრიტანეთში, კერძოდ კი ლონდონში დასახლდა და ლონდონის უნივერსიტეტის გოლდსმიტის კოლეჯში მაგისტრის ხარისხიც აიღო ხელოვნებათმცოდნეობაში. ხარისხის აღების შემდეგ მან ლონდონშივე, უესტმინსტერის კოლეჯში გააგრძელა სწავლა ფერწერის მიმართულებით. 

## პროფესიონალური აქტივობები 
მარცხნივ|მინი|249x249პქ|ნუნე სარქისიანი
მეშროპ მაშოტოცის სახელობის უძველეს ხელნაწერთა კვლევის ინსტიტუტში მუშაობისას ნუნემ არაერთი ესე და მიმოხილვა დაწერა ხელოვნების, კულტურისა და მუსიკის შესახებ, რომლებიც გამოქვეყნდა სომხეთში, ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და არაერთ ევროპულ სახელმწიფოში. ასევე უწევდა ორგანიზებას უამრავ კონცერტსა და გამოფენას. იგი არის ავტორი ორ ათეულზე მეტი საბავშვო წიგნისა. გარდა სომხური, ინგლისური და რუსული თარგმანებისა, ნუნეს ნამუშევრები თარგმნილია დასავლეთსომხურ, აღმოსავლეთსომხურ, ასევე ყარაბაღულ, გავარულ და გიუმრულ დიალექტებზე. მისი ზღაპარი, სახელად „მელოტი ზღარბი“ დაიდგა სომხეთის ეროვნულ თოჯინების თეატრში, ხოლო „წუკ-მზუკი“ კარაპეტის თეატრის სცენაზე დაიდგა. ნუნე სარქისიანი ასევე არის იუნისეფის ბავშვთა საგანგებო უფლებადამცველი. 

## ჯილდო 
2018 წლის 25 ივლისს ნუნე სარქისიანს იტალიის რესპუბლიკისაგან გადაეცა მერიტის საპატიო ორდენი. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:სომხეთის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
აისუნ ალიევა

**აისუნ ალიევა** (; დ. 19 ივლისი, 1997) — აზერბაიჯნაელი ფეხბურთელი. არის რუსული საფეხბურთო კლუბის, ყაზანის „რუბინის“ ფეხბურთელი. 2019 წელს თამაშობდა თურქეთის ქალთა პირველი ლიგის „ფათიჰ ვატან სპორის“ ფეხბურთელი. თამაშობდა 14 ნომრიანი მაისურით. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე.  ალიევა იყო აზერბაიჯანის ქალთა 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებების წევრი.  2017 წლიდან არის აზერბაიჯანის ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. 

## საფეხბურთო კარიერა
### კლუბი
ალიევამ დაიწყო საფეხბურთო კარიერა ბაქოს კლუბ „ნეფჩის“ 19 წლამდელთა გუნდში. ამის შემდეგ 2016 წლის ნოემბერში შეუერთდა თურქეთის ქალთა პირველი საფეხბურთ ოლიგის კლუბ „1207 ანთალიასპორი“.

იჯეომა ქუინტ დენიელსი, კირეჩბუნრუ სპორის ნიგერიელი ფეხბურთელი, დაშავდა 2016 წლის 14 დეკემბერს „1207 ანთალიასპორთან“ საშინაო მატჩში. მან ვერ მოახერხა მოედნის დამოუკიდებლად დატოვება, ალიევა დაეხმარა მას და მოახერხა მისი მოედნიდან გაყვანა, მიუხედავად იმისა რომ ალიევა დენიელსზე გამხდარია. ამის გამო ალიევამ მიიღო „ფეირ პლეის“ ჯილდო სპორტული საქციელისთვის.

2016-17 წლების სეზონის მეორე ნახევარში სამსუნურმა საფეხბურთო კლუბმა „ილკადიმ ბელედიესი იაბანჯილარ ფაზარი სპორმა“ ალიევა იჯარით აიყვანა.

2019 წელს ალიევა დაბრუნდა თურქეთში, 1 ნოემბერს შეუერთდა სტამბოლურ კლუბ „ფატიჰ ვატან სპორს“.

### საერთაშორისო
ალიევამ 2016 წლის 19 წლამდე ქალ ფეხბურთელთა ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე აზერბაიჯანის 19 წლამდე ქალთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ჩაატარა 6 შეხვედრა.

აისუნ ალიევა აგრეთვე იყო აზერბაიჯანის 21 წლამდე ქალ ფეხბურთელთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. 2017 წელს მიწვეული იქნა აზერბაიჯანის ქალ ფეხბურთელთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. ალიევამ 2021 ევროპის ქალ ფეხბურთელთა ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე აზერბაიჯანის ნაკრების რიგებში ჩაატარა 4 შეხვედრა. 2021 წლის 23 თებერვალს ალიევამ გაიატანა პირველი გოლი აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების რიგებში. მან გოლი 2021 წლის 23 თებერვალს, ბაქოში, მოლდოვის ქალთა ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან გამართულ შეხვედრაში გაიტანა. აისუნ ალიევამ შეხვედრაში ანგარიში გახსნა და საბოლოო შედეგიც დააფიქსირა. მატჩი აზერბაიჯანის ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით 1-0 დასრულდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ტიგრან ხაჩატარიანი

**ტიგრან ხაჩიტიანი** (; დ. 11 დეკემბერი, 1970, ერევანი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — სომეხი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი. სომხეთის ფინანსთა მინისტრი 2021 წლის 3 აგვისტოდან.

## განათლება
1987-1992 წლებში ხაჩატარიანი სწავლობდა ერევნის სახალხო ეკონომიკის ინსტიტუტში, შრომის ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1993-1996 წლებში სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ეკონომიკის დოქტორი, ეკონომიკის მენეჯმენტში. 1996 წელს გამოყენებით საბაზრო ეკონომიკას სწავლობდა ვენის ერთობლივ ინსტიტუტში,  1996-2001 წლებში გაიარა საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის ინსტიტუტების საკვალიფიკაციო კურსები საჯარო მენეჯმენტისა და ფინანსების სფეროში.

## სამუშაო გამოცდილება
1995 წელს იყო სომხეთის ეკონომიკის სამინისტრო წამყვანი სპეციალისტი. 1995-1996 წლებში იკავებდა ფინანსთა სამინისტროს მთავარი ეკონომისტის პოსტს. 1996-1998 წლებში იკავებდა სომხეთის ფინანსთა სამინისტროს სახელმწიფო შემოსავლების სამმართველოს უფროსის თანამდებობას. 1998-1999 წლებში ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს საგადასახადო პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი. 1999-2001 წლებში სომხეთის ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტროს სახელმწიფო შემოსავლების პოლიტიკის დეპარტამენტის უფროსი. 2001-2006 ხაჩატარიანი წლებში იკავებდა სომხეთის ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას. 2006-2016 Vallex Group of Companies ფინანსური დირექტორი. 2008-2014 წლებში იყო სომხეთის განვითარების სააგენტოს საბჭოს წევრი. 2016 წელს პან-სომხური ბანკის საბჭოს წევრი. 2016-2018 ხაჩატარიანი იყო სომხეთის ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრის მოადგილე. 2018 წლის მარტიდან ამავე წლის მაისამამდე ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრის პირველი მოადგილე. 2018 წლის სექტემბრიდან ოქტომბრამდე Hi-Tech Armenia-ს დირექტორი. 2018-2019 წლებში სომხეთის ეკონომიკური განვითარების და ინვესტიციების მინისტრი. 2019-2020 წლებში სომხეთის ეკონომიკის მინისტრი. 2021 წლის მარტიდან ამავე წლის ივლისამდე „International Power Corporation CJSC“-ს საბჭოს წევრი. 2021 წლის 3 აგვისტოს ხაჩატარიანი დაინიშნა სომხეთის ფინანსთა მინისტრის თანამდებობაზე.

## პირადი ცხოვრება
ტიგრან ხაჩატარიანს ჰყავს მეუღლე, ერთი ქალიშვილი და ორი ვაჟი. მშობლიური სომხური ენის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ფინანსთა მინისტრები
ანტონ პოლიაკოვი

**ანტონ ედუარდის ძე პოლიაკოვი** (დ. 11 ნოემბერი, 1987 – გ. 8 ოქტომბერი, 2021) — უკრაინელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. დაიბადა ჩერნიგოვში. პოლიაკოვი იყო უკრაინის უმაღლესი რადის დეპუტატი 2019 წლიდან გარდაცვალებამდე. პოლიტიკური პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი. 

2021 წლის 8 ოქტომბერს 33 წლის ასაკში გარდაიცვალა გულის გაჩერების შედეგად. დაიღუპა მაშინ როდესაც კიევში, ტაქსიში იჯდა.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
არა აივაზიანი

**არა აივაზიანი** (, დ. 30 მარტი, 1969) — სომეხი დიპლომატი. სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2020 წლის ნოემბრიდან 2021 წლის მაისამდე.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა 
აივაზიანი დაიბადა 1969 წლის 30 მარტს ერევანში. 1986 წლიდან 1993 წლამდე სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არაბოლოგიის კათედრის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე. 1994 წელს დაამთავრა ლიბანის ჰაიგაზიანის უნივერსიტეტი.. 90-იანი წლების შუა პერიოდში იგი მსახურობდა საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოზიციებზე ლათინურ ამერიკაში.

2016 წელს იგი გახდა ელჩი მექსიკაში, შემდეგ ცენტრალურ ამერიკასა და კარიბის ოთხ ქვეყანაში, ხოლო 2018 წელს - პანამაში. 2021 წლის 7 იანვარს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დაგმო აივაზიანის ბოლოდროინდელი ვიზიტი არცხახში და მას „პროვოკაციული ნაბიჯი“ უწოდა. აგრეთვე დასძინა, რომ გაგრძელების შემთხვევაში „სომხეთი კიდევ უფრო ინანებს“. 

2021 წლის 27 მაისს პოლიტიკური არასტაბილურობის ფონზე, აივაზიანმა დატოვა სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტიდან.

## პირადი ცხოვრება და აღიარება 
აივაზიანი საუბრობს სომხურ, ინგლისურ, რუსულ და ესპანურ ენებზე.  აივაზიანს ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი. 2016 წელს მთიანი ყარაბაღის პრეზიდენტმა მისი საჯარო სამსახურისთვის მიანიჭა მხითარ გოშის მედალი.  2005 წელს არგენტინის მთავრობის მიერ იქნა დაჯილდოებული იქნა დიდი ჯვრის ღირსების ორდენით. 2014 წელს სომხეთის ეროვნული კრების მიერ დაჯილდოებული იქნა ოქროს მედლით.

## რესურსები ინტერნეტში
* არა აივაზიანის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
მეორე ობჩის წმინდა გიორგის ეკლესია

მინი|ეკლესიის ხედი ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან

**მეორე ობჩის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეორე ობჩაში. 

ეკლესია გუმბათიანია.  გეგმით წაგრძელებულ სწორკუთხედს წარმოადგენს, რომელიც აღმოსავლეთით დასრულებულია სამმაგი ნახევარწრიულად შვერილი აფსიდით. დასავლეთით თაღედიან კარიბჭეზე მდგომი ღია ფანჩატურიანი სამრეკლო აქვს მიდგმული. ეკლესია დგას სამსართულიან ცოკოლზე. კედლები ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, სქელ დუღაბზე. ფასადები მოპირკეთებულია ეკლარის მოყვითალო თლილი კვადრებით. ეკლესიის შიდა სივრცე დანაწევრებულია ოთხი სვეტით, რომლებზეც რვაწახნაგა გუმბათია აღმართული. გუმბათის ყელი ეფუძნება სვეტების კაპიტელებიდან გრძივად და განივად გადასულ ნახევარწრიულ თაღებს. აფსიდის სატრიუმფო თაღი აფსიდის წინ მდგარ ოთხკუთხა სვეტების კაპიტელებს ეყრდნობა. გვერდითი აფსიდების მცირე თაღები კი ამ სვეტებსა და კედლების პილასტრების იმპოსტებს. აფსიდის კონქები ამოყვანილია ქვის რადიუალური რიგებით. საკურთხევლის წინ ცენტრში ორსაფეხურიანი სოლეაა მოწყობილი. ეკლესიას თითო ფასადზე თითო თაღოვანი შესასვლელი აქვს, სულ სამი. შესასვლელებზე სარკმლებია გაჭრილი. დამატებით ორ-ორი მაღალი თაღოვანი სარკმელია სიმეტრიულად დატანილი შესასვლელების გვერდებზე. დასავლეთ მხარეს – ორი ცრუ სარკმელია. აფსიდის თითო შვერილში გაჭრილია თითო მაღალი თაღოვანი სარკმელი. სამსართულიანი სამრეკლოს პირველი სართულს თაღებით გახსნილი კარიბჭე წარმოადგენს, მეორე სართულზე დახურული სათავსოა მოწყობილი, ხოლო მესამე სართულზე თაღებით გახსნილი ფანჩატურია. დასავლეთ კედელშივეა მოწყობილი სამრეკლოზე ასასვლელი კიბის უჯრედი. რვაწახნაგა გუმბათში რვა სარკმელია გაჭრილი, გუმბათზე თუნუქის მცირე ზომის ჯვარია აღმართული. ეკლესიის საბურავი თუნუქისაა. ტაძრის მორთულობა სადაა. ეკლესიის ოთხივე კედელი მოპირკეთებულია ეკლარის თლილი ქვით. ტაძრის დასავლეთ ფასადზე კი ქვის ჩაკვეთილი წყობით გამოყვანილია სხვადასხვა გეომეტრიული ფორმის ორნამენტები და ჯვარი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაქსიმ მედვედევი

**მაქსიმ მედვედევი** (დ. 29 სექტემბერი, 1989) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. აღდამის „ყარაბაღისა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი და კაპიტანი. თამაშობს მარჯვენა მცველის პოზიციაზე.

მედვედევმა მთელი საფეხბურთო კარიერა ერთ საფეხბურთო კლუბში, აღდამის „ყარაბაღში“ გაატარა. მედვედევი გუნდს 2006 წელს შეუერთდა ამის შემდეგ არის გუნდის ისტორიაში ყველაზე მეტი მატჩის მონაწილე ფეხბურთელი. არის აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის 7-გზის ჩემპიონი და აზერბაიჯანის საფეხბურთო თასის 4-გზის გამარჯვებული. მედვედევის დებიუტი ნაკრების რიგებში 2009 წელს შედგა. ამ დროს მედვედევი 19 წლის იყო. არის ნაკრებში ჩატარებული მატჩების რაოდენობით მე-7 ფეხბურთელი. მისი ძირითადი პოზიციაა მარჯვენა მცველი ,მაგრამ აგრეთვე შეუძლია ითამაშოს როგორც ცენტრალურ, ისე მარცხენა მცველად.

## საკლუბო კარიერა
### ყარაბაღი 
დაიბადა ბაქოში, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში (ამჟამად აზერბაიჯანი). მედვედევი იყო „ყარაბაღის“ ახალგაზრდული აკადემიის პროდუქტი და ითველობდა ქვეყანაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი საფეხბურთო ტალანტის მქონე ფეხბურთელად.

## საერთაშორისო კარიერა
მედვედევის დებიუტი აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში 2008 წელს შედგა. მანამდე მედვედევს ჰქონდა აზერბაიჯანის 17 წლამდე ფეხბურთელთა და 19 წლამდე ფეხბურთელთ ნაკრებებში თამაშის გამოცდილება. 

2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის დროს მედვედევი გახდა ნაკრების ძირითადი შემადგენლობის წევრი. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი იყო მისი მონაწილეობა „ყარაბაღის“ მიერ წარმატებულ გამოსვლაში 2009 წლის უეფა-ს ევროპა ლიგაზე. 2016 წლის 3 ივნისს მან კანადის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ ამხანაგურ შეხვედრაში პირველად ითამაშა ეროვნული ნაკრების კაპიტნის რანგში. პირველი გოლი ნაკრების რიგებში გაიტანა 2016 წლის 8 ოქტომბერს გაიტანა პირველი გოლი ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მაისურით. 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის ფარგლებში გამართულ შეხვედრაში გაიტანა ნორვეგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა აზერბაიჯანის გამარჯვებით, 1-0 დასრულდა. 2018 წელს, მას შემდეგ რაც კარიერა დაამთავრა რაშად სადიკოვმა, მაქსიმ მედვედი არჩეული იქნა აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ახალ კაპიტნად. ნაკრების მასიურით გოლი აგრეთვე გატანილი აქვს 2018 წლის 29 მაისს ყირგიზეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან გამართულ შეხვედრაში, აზერბაიჯანის მიერ ანგარიშით 3-0 მოგებულ შეხვედრაში მედვედევმა ანგარიში გახნა. რამდენიმე დღეში, 9 ივნისს ამხანაგურ შეხვედრაში გაუტანა ლატვიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. აზერბაიჯანის მიერ ანგარიშით 3-1 მოგებულ შეხვედრაში მედვედმა ანგარიში გახსნა. 2020 წლის 8 სექტემბერს ერთა ლიგაზე გაუტანა კვიპროსის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებს. შეხვედრა აზერბაიჯანის ნაკრების გამარჯვებით, 1-0 დასრულდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* მაქსიმ მედვედევი National-Football-Teams.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ელის მანოლოვა

**ელის მანოლოვა** () (დ. 17 იანვარი, 1996) — აზერბაიჯანელი-ბულგარელი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. 2019 წელს, ნურ-სულთანში, ყაზახეთში გამართულ ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი (65 კგ წონით კატეგორიაში). არის ევროპის ჩემპიონატის ერთგზის გამარჯვებული და ორგზის ვერცხლის მედლის პრიზიორი. წარადგინა აზერბაიჯანი იაპონიაში, ტოკიოში გამართულ 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

## კარიერა 
2015 წელს აზერბაიჯანში გადასვლამდე წარმოადგენდა ბულგარეთს რამდენიმე კადეტთა ტურნირზე. როგორც ერთ-ერთი უმაღლესი დონის შეჯიბრი, რომელშიც მან მონაწილეობა მიიღო იყო ქალთა თავისუფალ სტილში 69 კგ წონით კატეგორიაში 2015 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზი, რომელიც ლას-ვეგასში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაიმართა. მანოლოვა პირველივე შეხვედრაში დამარცხდა ყაზახ ელმირა სიზდიკოვასთან. მან ვერ მოახერხა ოლიმპიურ თამაშებზე გასვლა. ბრინჯაოს მედლისთვის შეხვედრაში დამარცხდა უკრაინელ ალინა ბერეჟნასთან. მისმა მეტოქე მიჩალიკამა მოახერხა ოლიმპიურ თამაშებზე გასვლა და მოგვიანებით 63 კგ წონით კატეგორიაში 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2017 წელს მან მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 69 კილოგრამ წონით კატეგორიაში, ივან იარიგინის ოქროს გრან პრიზე, რომელიც გაიმართა კრასნოიარსკში, რუსეთში. რამდენიმე თვის შემდეგ, 2017 წლის მაისში, დამარცხდა ბრინჯაოს მედლისთვის მატჩში თავისუფალ სტილში 69 კილოგრამ წონით კატეგორიაში, 2017 წლის ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა სერბეთში, ნოვი სადში. იმავე თვეში, 2017 წლის ისლამური სოლიდარობის თამაშებზე, რომელიც გაიმართა ბაქოში, აზერბაიჯანში, მან მოიპოვა ოქროს მედალი 69 კგ წონით კატეგორიაში. ფინალში მან დაამარცხა ყაზახეთის ჟამილა ბაქბერგენოვა. მან ასევე იასპარეზა 2017 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც ჩატარდა პარიზში, საფრანგეთში.

2018 წელს, დაღესტანში, რუსეთში, კასპიისკში გამართულ ჭიდაობის ევროპის ჩემპიონატზე 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2019 წელს მანოლოვამ მოახერხა ევროპის ჩემპიონატზე ოქროს მედლის მოპოვბება შემდეგ წელს 2020 წელს, 65 კგ წონით კატეგორიაში რომში, იტალიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ამავე წელს მოიგო ბრინჯაოს მედალი 65 კგ წონით კატეგორიაში, 2020 წლის ინდივიდუალურ ჭიდაობის თასზე, რომელიც ბელგრადში, სერბეთში გაიმართა.

2021 წლის მარტში მონაწილეობა მიიღო ევროპის საკვალიფიკაციო ტურნირზე ბუდაპეშტში, უნგრეთში, იმ იმედით, რომ მიიღებდა იაპონიაში, ტოკიოში გასამართი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშების ლიცენზიას. მანოლოვოამ ტურნირზე პირველი ორი შეხვედრის მოგების შემდეგ, ნახევარ-ფინალში ხანუმ ვალიევასთან წააგო. 2021 წლის მაისში მოახერხა გასულიყო ოლიმპიადის მსოფლიო საკვალიფიკაციო ტურნირზე, საიდანაც ჰქონდა შანსი წარედგინა აზერბაიჯანი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე იასპარეზა 68 კგ წონით კატეგორიაში. პირველ მატჩში დამარცხდა მომავალ ვერცხლის მედალოსან ნიგერიელ ბელსინგ ობორუდუდუსთან. ამის შემდეგ რეპეშაჟში დამარცხდა მომავალ ბრინჯაოს მედლის პრიზიორ ყირგიზ მერიმ ჟუმანაზაროვასთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ელის მანოლოვოა Olympedia-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქამრან ბაღიროვი

**ქამრან მამედ ოღლუ ბაღიროვი** (; დ. 24 იანვარი, 1933 – გ. 25 ოქტომბერი, 2000) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი 1982-1988 წლებში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1933 წლის 24 იანვარს ქალაქ შუშაში. დამთავრებული ჰქონდა აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტი. 1961 წლიდან იყო საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკათა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1969 წლიდან 1982 წლამდე რესპუბლიკის სუკ -ის ყოფილი თავმჯდომარე ჰეიდარ ალიევის აზერბაიჯანის სათავეში ყოფნის პერიოდში ბაღიროვი იკავებდა არაერთ მაღალ პოლიტიკურ თანამდებობას.ა

ჯერ კიდევ 1968 წელს, იგი გახდა აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს (მთავრობა) სამშენებლო და კომუნალური მომსახურების განყოფილების უფროსის მოადგილე, ხოლო უკვე 1971 წელს - კომუნისტური ცენტრალური კომიტეტის სამშენებლო და საქალაქო სამსახურების განყოფილების უფროსი აზერბაიჯანის სსრ პარტია. 1974 წლიდან 1978 წლამდე ბაღიროვი იყო რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის სუმგაითის საქალაქო კომიტეტის (საქალაქო კომიტეტის) პირველი მდივანი.

არჩეული იყო აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს (პარლამენტი) VIII (1971-1975), IX (1975-1980), X (1980-1985) და XI (1985-1990) მოწვევების მოადგილედ. როგორც VIII მოწვევის დეპუტატი, ის იყო სამშენებლო მასალების მშენებლობისა და მრეწველობის კომისიის წევრი; X მოწვევა - საგარეო საქმეთა კომისიის თავმჯდომარე, XI მოწვევა - პრეზიდიუმის წევრი.

თითქმის ერთდროულად, ის იყო სსრკ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი IX მოწვევის (1974-1979) ეროვნებათა საბჭოში (პარლამენტის ერთ-ერთი პალატა) აზერბაიჯანის სსრ-დან. იგი არჩეულ იქნა IX მოწვევის უმაღლეს საბჭოში სუმგაითის 219-ე ოლქიდან.

1982 წლის 3 დეკემბრიდან 1988 წლის 21 მაისამდე ბაღიროვი იყო აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი. მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის დაწყებისა და ესკალაციის შემდეგ თანამდებობაზე შეცვალა აბდურაჰმან ვაზიროვმა. ბაღიროვს ხშირად ადანაშაულებენ აზერბაიჯანის ეკონომიკის გაუარესებაში, რომელიც გაძლიერდა მისი წინამორბედი ჰეიდარ ალიევის თანამდებობაზე ყოფნის დროს. ქამრან ბაღიროვს ადანაშაულებდნენ ფართო კორუფციაში. 1988 წლის თებერვლიდან, როდესაც დაიწყო კონფლიქტი მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის გარშემო, თანამდებობიდან გათავისუფლებამდე, ბაღიროვი განიხილებოდა როგორც არააქტიური ლიდერი, რომელმაც დაუშვა ეთნიკური აზერბაიჯანელების აზერბაიჯანიდან გასვლა სომხეთიდან და მთიანი ყარაბაღიდან, რამაც ესკალაციის თავიდან აცილების შეუძლებლობა დაუშვა. შეფასებულია რომ ბაღიროვმა თავისი პასიურობით დაუშვა რომ მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის კომუნისტური პარტიის ლიდერი ბორის კევერკოვი შეცვლილიყო სომეხი ნაციონალისტი გენრიხ პოღონიასით. სწორედ ამან გამოიწვია ის რომ რომ მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის კომუნისტური პარტია პირდაპირ მოსკოვიდან იმართებოდა.

იყო ლენინის ორდენის, შრომის წითელი დროშის ორდენისა და საპატიო ნიშნის ორდენის კავალერი. გარდაიცვალა 2000 წლის 25 ოქტომბერს ქალაქ ბაქოში, 67 წლის ასაკში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
რევაზ ერისთავი

**რევაზ შალვას ძე ერისთავი** (დ. 24 ივლისი, 1827 — გ. 23 მაისი,) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. 

ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, გვარდიის პოლკოვნიკი. 1850–1860-იან წლებში თანამშრომლობდა ჟურნალ „ცისკართან“. პოპულარული იყო მისი ლექსები „ბიძაჩემს ყაფლანს“ და „ყაფლან ორბელიანს“. ერისთავმა თარგმნა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ვ. ჟუკოვსკის ნაწარმოებები. ი. კოზლოვის პოემის „შეშლილის“ ერისთავისეული თარგმანი 1861 წელს მკაცრად გააკრიტიკა ილია ჭავჭავაძემ, რითაც დაიწყო „მამებისა და შვილების ბრძოლა“. ერისთავის წერილს „პასუხი თავადი ილია ჭავჭავაძის კრიტიკისა“ ილია ჭავჭავაძე გამოეხმაურა სტატიაში „პასუხი“.

დაქორწინებული იყო (1856 წლიდან) ნინო ესტატე ქსნის ერისთავის ასულზე. ჰყავდა 5 შვილი — ალექსანდრე, მიხეილი, ანასტასია, ეკატერინე, შალვა.  

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1827
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1899
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
ერისთავის ვარდისფერი

**ერისთავის ვარდისფერი** — ატმის ადგილობრივი სასუფრე ჯიში საქართველოში. გამოიყვანა ელენე ერისთავმა გორის სასელექციო სადგურში „ოქროს იუბილეს“ და „ხიდისთაური ვარდისფერის“ შეჯვარებით. ხე ინტენსიურად იზრდება, უხვმოსავლიანია. ნაყოფი მსხვილია, სახრავი, ოვალური. საადრეო ჯიშია, მწიფს ივლისის მეორე ნახევარში. ფართოდაა გავრცელებული აღმოსავლეთ საქართველოში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ატმის ჯიშები
იმამ მუსტაფაევი

**იმამ დაშდემირ ოღლუ მუსტაფაევი** (აზერ. Imam Daşdəmir oğlu Mustafayev; დ. 25 თებერვალი, 1910 — გ. 10 მარტი, 1997) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და აზერბაიჯანის სსრ აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი. ღარიბი გლეხის შვილი, ის დაიბადა აზერბაიჯანის ყახის რაიონის ერთ-ერთ სოფელში.

1928 წელს დაამთავრა ზაქათალას სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკური სკოლა და 1932 წელს - აზერბაიჯანის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი (ახლანდელი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი). მას შემდეგ მან ჩაატარა სამეცნიერო კვლევითი სამუშაოები. მუსტაფაევი დაჯილდოვებულია შრომის დიდების წითელი ბანერით და საპატიო ნიშნის ორდენებით. 

## პოლიტიკური კარიერა
1940 წელს მუსტაფაევი შეუერთდა აზერბაიჯანის კომუნისტურ პარტიას და ეკავა მრავალი მნიშვნელოვანი თანამდებობა. 1954 წელს მუსტაფაევი აირჩიეს აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველ მდივნად. 1956 წელს აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს მაშინდელ თავმჯდომარესთან, მირზა იბრაჰიმოვთან ერთად, მან შეძლო აზერბაიჯანის სსრ კონსტიტუციის ახალი პუნქტების დანერგვა, პირველად საბჭოთა შეჭრის შემდეგ აზერბაიჯანული ენა გამოაცხადა ოფიციალურ ენად აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. ეს ნაბიჯი არ ყოფილა შეთანხმებული მოსკოვთან, რისი მიზეზიც პოტენციური უარის შიში გახდა. ამის შემდეგ აზერბაიჯანულმა ენამ სულ უფრო მნიშვნელოვანი სტატუსი შეიძინა მთელ ქვეყანაში. ეს იყო მისი მთავრობიდან ნაადრევი დათხოვნის მთავარი მიზეზი. მუსტაფაევი დაადანაშაულეს ნაციონალიზმში და 1959 წლის 12 ივნისს იგი გაათავისუფლეს იმის გამო, რომ „ვერ შეასრულა თავისი სამუშაო“. ამის შემდეგ გააძევეს აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ბიუროს წევრობიდან. თანამდებობიდან გათავისუფლების შემდეგ ის მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დირექტორად. 1997 წლის 10 მარტს იმამ მუსტაფაევი ქალაქ ბაქოში გარდაიცვალა.

მიღებული ჰქონდა შრომის წითელი დროშის ორდენი, ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და სხვა ჯილდოები. აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალერი. იყო ნაშრომების ავტორი. ეკუთვნის ნაშრომები: „ხორბლის შერჩევა აზერბაიჯანში“ (1956), „მასალები აზერბაიჯანში ხორბლის, ჭვავის, ქერის და ეგილოპების შესწავლაზე“ (1961), „აზერბაიჯანის ხორბლის კოლექცია“ (1962), „აზერბაიჯანში მრავალი სახეობის ხორბალია“ (1964) და „შეიხი შამილი“ (1993; სადიქ მურთაზაიევთან ერთად).

## ნაშრომები
* Azərbaycanda buğdanın seleksiyası. ბაქო: 1956; (ხორბლის შერჩევა აზერბაიჯანში)
* Azərbaycanda buğda, çovdar, arpa və egilopsların öyrənilməsi haqqında materiallar. ბაქო 1961;
* Azərbaycanın buğda kolleksiyası. ბაქო: 1962;
* Azərbaycan bir çox buğda növlərinin vətənidir. ბაქო: 1964.
* Şeyx Şamil. Bakı: Vətən, 1993, 240 გვ. (სადიქ მურთაზაიევთან ერთად)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
ველი ახუნდოვი

**ვალი იუსიფ ოღლუ ახუნდოვი** (; დ. 14 მაისი, 1916 – გ. 22 აგვისტო, 1986), ცნობილი როგორც **ვალი ახუნდოვი** — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პოლიტიკოსი და მეცნიერი. აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის მე-10 პირველი მდივანი 1959-1969 წლებში.

## ადრეული ცხოვრება
ახუნდოვი დაიბადა ბაქოში, რუსეთის იმპერიის ბაქოს გუბერნიაში 1916 წელს. 1941 წელს მან დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი და დაასრულა კვლევა 1964 წელს, მიიღო მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორისა და აკადემიკოსის წოდება 1964 და 1966 წლებში. 1946 წლიდან 1949 წლამდე ახუნდოვი მუშაობდა სამედიცინო მუშაკთა პროფკავშირის კომიტეტის თავმჯდომარედ. 1949 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილედ და დატოვა პოსტი აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის უფროსის მოადგილის თანამდებობაზე. 1953 წელს და 1954 წელს დაინიშნა აზერბაიჯანის სსრ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მინისტრად. თანამდებობაზე მუშაობდა 1958 წლამდე. ახუნდოვი მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე იყო ერთი წლის განმავლობაში და საბოლოოდ დაინიშნა აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველ მდივნად, თანამდებობა ეკავა 1969 წლამდე, როდესაც იგი შეიცვალა ჰეიდარ ალიევის მიერ.

### აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი
ველი ახუნდოვმა პირველი მდივნის თანამდებობაზე შეცვალა იმამ მუსტაფაევი, რომელიც პირველი მდივანი იყო 1954 წლის თებერვლიდან 1959 წლამდე. მისი კარიერის განმავლობაში ახუნდოვს ეკონომიკურ კრიზისში და კორუფციაში ადანაშაულებდნენ..1960 -იანი წლების შუა ხანებში აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის რიგებში ეთნიკური აზერბაიჯანელების რიცხვი გაიზარდა 61%-ით, თუმცა, ბევრ ძირითად თანამდებობაზე კვლავ ეთნიკური რუსები და სომხები იყვნენ დანიშნულები.ახუნდოვს მიეწერება, რომ მან უარყო სომხური პრეტენზიები მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის მიმართ 1965 წელს, როდესაც ის იყო თანამდებობაზე.

პოლიტიკური კარიერის დასრულების შემდეგ, ახუნდოვი მუშაობდა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტად 1972 წლამდე. ის იყო ვირუსოლოგიის, მიკრობიოლოგიისა და ჰიგიენის ინსტიტუტის დირექტორი გარდაცვალებამდე, 1986 წლამდე.

## ჯილდოები
ახუნდოვს მიღებული ჰქონდა ლენინის ორდენი, წითელი ვარსკვლავის ორდენი, სამამულო ომის ორდენი და სხვა ორდენები და საპატიო მედლები მთელი თავისი პოლიტიკური და სამეცნიერო კარიერის განმავლობაში..

## სქოლიო
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ბესარიონ ერისტოვი

**ბესარიონ სარდიონის ძე ერისტოვი** (დ. 24 იანვარი, 1905, თბილისი — გ. 11 ნოემბერი, 1975, მოსკოვი) — ქართული წარმომავლობის ჰიდროტექნიკოსი, მშენებელი, პროფესორი (1963), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1968), რსფსრ-ის დამსახურებული მშენებელი (1970).

## ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა ლენინგრადის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი წყალთა მეურნეობის ინჟინრის სპეციალობით. 1929-30 წლებში მუშაობდა დნეპრომშენის ლენინგრადის საპროექტო ბიუროში ინჟინრად; 1930-34 წლებში მონაწილეობდა რიონჰესის მშენებლობაში, ჯერ უფროსი ინჟინრის, შემდეგ კი საპროექტო განყოფილების უფროსის თანამდებობებზე; 1935 წელს კვლავ ლენინგრადშია.

1936 წელს ბესარიონ ერისტოვი საქართველოში დაბრუნდა და დაინიშნა ინსტიტუტ „ჰიდროენერგოპროექტის“ თბილისის განყოფილების ხრამჰეს I-ის ბიუროს უფროსად; 1938 წელს იგი ტრესტ „ხრამჰესმშენის“ მთავარი ინჟინერი და ტექნიკური განყოფილების უფროსი იყო. 1941-43 წლებში ბესარიონ ერისტოვი მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში, როგორც პოლკოვნიკ-ინჟინერი. 1944 წლიდან ისევ ხრამჰეს I-ის მშენებლობაზეა. 1947 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად.  1948-49 წწ. იგი ტრესტ "საქჰიდროენერგომშენის“ მთავარი ინჟნრის მოადგილეა. უშუალო მონაწილეობას იღებდა სოხუმისა და სამგორის ჰესების მშნებლობებში. 1951 წელს, ხრამჰეს I-ის მშენებლობის წარმატებით დამთავრებასთან დაკავშირებით, მიენიჭა „სტალინური პრემიის ლაურეატის“ წოდება. ბესარიონ ერისტოვს მთავარი ინჟინრის პოსტი ეკავა დნეპრჰესი I-ის, ნოვოსიბირსკის ჰესის, დნეპრჰესი 2-ისა და თურქმენეთის (ყარაყუმის) მთავარი არხის მშენებლობებში. 1956-1962 წწ. იგი იყო სსრკ ელექტროსადგურების მშენებლობის სამინისტროს „მთავარენერგოს“ უფროსის მოადგილე, ტექნიკური განყოფილების უფროსი ინჟინერი, შემდეგ კი უფროსი. 1957 წელს ბესარიონ ერისტოვი აირჩიეს სსრკ-ის მშენებლობისა და არქიტექტურის აკადემიის წევრ-კორესპონდენტად. 1962 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო მოსკოვის ვ. კუიბიშევის სახელობის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკური და სპეციალური მშენებლობის ფაკულტეტის მიწისქვეშა მშენებლობისა და ჰიდროტექნიკურ სამუშაოთა კათედრის გამგე. 1963 წელს მიენიჭა პროფესორის წოდება. 1968 წელს დაიცვა დისერტაცია და გახდა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, ხოლო, 1970 წელს რსფსრ-ის დამსახურებული მშენებელი.

1960-70-იან წლებში არაერთხელ ჩამოვიდა საქართველოში. თანამშრომლობდა "თბილჰიდროპროექტთან", "საქჰიდროენერგომშემთან" და ნაგებობებისა და ჰიდროტექნიკური დანადგარების საქართველოს სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტთან. მონაწილეობა აქვს მიღებული ენგურჰესის მშენებლობაშიც. ის გახლდათ ენგურჰესის სადაწნეო-დერივაციული გვირაბის მოკეთების კონსტრუქციის ერთ-ერთი ავტორი.

გამოქვეყნებული აქვს 90 სამეცნიერო-ტექნიკური სტატია. მისი ხელმძღვანელობით გამოიცა 6 სახელმძღვანელო ჰიდროტექნიკური მშენებლობის დარგში, დაცული იქნა 16 საკანდიდატო და 2 სადოქტორო დისერტაცია. 1961-63 წწ. ის იყო საკავშირო ჟურნალ „ჰიდროტექნიკური მშენებლობის“ მთავარი რედაქტორი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჰიდროტექნიკოსები
კატეგორია:ქართველი მშენებლები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ქედი

**რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების ქედი** — ქედი ჩინეთში, ტიბეტის მთიანეთის აღმოსავლეთ კიდეზე, მდინარეების, იანძისა და მეკონგის სათავეებს შორის. სიგრძე დაახ. 450 კმ, სიმაღლე 5999 მეტრამდე აღწევს. უმთავრესად აგებულია კკირქვებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. თხემურ ზონაში თოვლნარი და პატარა მყინვარებია. შეისწავლა პ. კოზლოვმა 1900 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1947)

**აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1947 წლის არჩევნები** — აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1947 წლის 9 თებერვალს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის მეორე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1947 წლის 29 მარტს ქალაქ სოხუმში.

## ისტორია
1946 წლის 2 დეკემბრის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები დაინიშნა 1947 წლის 9 თებერვალს.

11 დეკემბერს „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 36 და 37 მუხლების საფუძველზე — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა: დამტკიცებულ იქნეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისია საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მშრომელთა საზოგადოებების შემდეგი შემადგენლობით:
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე — ილარიონ კადირის ძე კაკალია (*იმავდროულად ოჩამჩირის რაიონის ჭილოვის №74 საარჩევნო ოლქის დეპუტატობის კანდიდატი*);
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე — არსენ ნესტორის ძე ადამია;
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მდივანი —  ვარლამ ომარის ძე მარღანია;
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრები: პეტრე სპირიდონის ძე ჯაფარიძე, თამარ ალექსანდრეს ასული თოდუა, ხუხუტ სოლომონის ძე ბღაჟბა, ვერა ნიკოლოზის ასული ხარაზია, როსტომ კონსტანტინეს ძე წულუკიძე, ტერენტი პაჭვალას ძე აბუხბაია, თევდორე ივანეს ძე ველიჩკო, ოლღა დავითის ასული პაპავა, ვლადიმერ დავითის ძე ხუბულური და ელენე პორფილეს ასული ჯანჯღავა.

აფხაზეთის ასსრ-ის კონსტიტუციის 22 მუხლის და „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 25-ე და 26-ე მუხლების საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 9 დეკემბერს დაადგინა შექმნილიყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების 104 საარჩევნო ოლქი:

არჩევნები 9 თებერვალს დილის 6 საათიდან საღამოს 12 საათამდე გრძელდებოდა. აფხაზეთის ასსრ-ის ცენტრალური საარჩევნო კომისიის ცნობით ურნებთან გამოცხადდა ამომრჩეველთა 99,98%-მა. აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესის აბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარის მ. დელბას სიტყვებით საარჩევნო უბანზე რეგისტრირებული 195 356 ამომრჩევლიდან მონაწილეობა მიიღო 195 314-მა კაცმა. სტალინური ბლოკის კანდიდატებს ხმა მისცა 194 814 კაცმა (99,74%).

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა აფხაზეთის კონსტიტუციის 36-ე მუხლის საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია მოიწვია 1947 წლის 29 მარტს ქალაქ სოხუმში.

## ლიტერატურა
*გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №2 (2687), 3 იანვარი, 1947 — გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №22 (2707), 30 იანვარი, 1947

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭო
დარონ მალაქიანი

**დარონ ვარტან მალაქიანი** (; დ. 1975 წლის 18 ივლისი, ჰოლივუდი, კალიფორნია, აშშ) — სომეხი-ამერიკელი მუსიკოსი, მომღერალი, კომპოზიტორი და პროდიუსერი. ის იყო მეტალ ჯგუფის System of a Down გიტარისტი, სიმღერების ავტორი და მეორე ვოკალისტი, ასევე Scars on Broadway-ის წამყვანი ვოკალისტი, წამყვანი გიტარისტი, ინსტრუმენტალისტი და სიმღერების ავტორი. მალაქიანი ცნობილია თავისი გამორჩეული შესრულებით და მე-14 ადგილზეა Loudwire-ის სიაში ,,ყველა დროის 50 საუკეთესო მძიმე როკ + მეტალის გიტარისტი" და მე-11 ადგილზე MusicRadar-ის გამოკითხვაში ,,20 უდიდესი მეტალის გიტარისტი". მას 30-ე ადგილი აქვს დაკავებული Guitar World-ის სიაში ,,ყველა დროის 100 უდიდესი მძიმე მეტალის გიტარისტი".

## ბიოგრაფია 
დარონ ვარტან მალაქიანი დაიბადა ჰოლივუდში, კალიფორნია. მისი მშობლები ეთნიკურად სომეხი ემიგრანტები არიან. დარონის მამა, ვარტან მალაქიანი არის ფერმწერი, მოცეკვავე და ქორეოგრაფი, ხოლო დედა ზეპურ მალაქიანი არის მოქანდაკე. მოზარდობის დროს მალაქიანი უსმენდა თრეშ მეტალის შემსრულებლებს, როგორიცაა Slayer, Venom, Metallica, Pantera და Sepultura. მალაქიანმა შემდეგ დაიწყო Beatles-ის მოსმენა. მალაქიანის თქმით ჯონ ლენონი იყო მისი ინსპირაციის წყარო. დარონი დადიოდა როუზისა და ალექს პილიბოსის სომხურ სკოლაში, სადაც ასევე სწავლობდნენ მისი მომავალი მუსიკალური პარტნიორები შავო ოდაჯიანი და ონტრონიკ "ენდი" ხაჩატურიანი.

### ჯგუფი System of a Down 
დარონ მალაქიანმა სერ ტანკიანი გაიცნო 1993 წელს. მათ შექმნეს ჯგუფი სახელად Soil ბასისტ დეივ ჰაკოპიანთან და დრამერ დომინგო ლარანოსთან ერთად. შავო ოდაჯიანი იყო მათი მენეჯერი, შემდეგ კი გახდა გიტარისტი. ამ მოულოდნელმა გადაწყვეტილებამ გამოიწვია ჭორები ჯგუფის დაშლის შესახებ.

2010 წლის 29 ივლისს Scars on Broadway-მ გამოუშვა ახალი ჩანაწერი, სახელწოდებით "Fucking".

## დისკოგრაფია 
### System of a Down 
* *System of a Down* (1998)
* *Toxicity* (2001)
* *Steal This Album!* (2002)
* *Mezmerize* (2005)
* *Hypnotize* (2005)

### Scars on Broadway 
* *Scars on Broadway* (2008)
* *Dictator* (2018)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:სომეხი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები