მაგნოზავრი

**მაგნოზავრი** — ( დიდი  ხვლიკი) თეროპოდისებრი დინოზავრის გვარი შუა იურული პერიოდიდან. ხშირად მოიხსენიებდნენ  მეგალოზავრად. 
## ისტორია და ტაქსონომია
მინი|მარცხნივ|რეკონსტრურირებული ვერსია
1923 წელს ფრიდრიხ ფონ ჰუენემ დაასახელა მეგალოზავრუს ნეზერკომბენსისი ნაწილობრივი ჩონჩხისგან (OUM J12143), რომელიც იპოვეს ბაიოცის ხანის შუა იურული პერიოდის ინფერიორ ოლიტიდან. 
მე-19 საუკუნეში ვ. პარკერმა იპოვა იგი ნეზერკომბთან ახლოს, შერბორნის ჩრდილოეთით, დორსეტში, ინგლისში. მასალა შეიცავდა ნაწილობრივ კბილისებრ, დორსალურ და კაუდალურ მალებს, თეძოს ძვლის ნაწილს, მარჯვენა ბოქვენის ნაწილს, ბარძაყის ძვლის შიდა ნაწილსა და წვივის ძვლებს, რომლებიც შესაძლოა ახალგაზრდა ინდივიდისგან იყო აღებული. ჰიუნემ ის მეგალოსაურუსის უფრო პრიმიტიულ სახეობად განმარტა.

1926 წელს ფრიდრიხ ფონ ჰუენემ ინგლისის ქვემო ლიასიდან აღებულ ნიმუშს  BMNH 41352 
(ეს უკანასკნელი რიჩარდ ლიდეკერმა პირველად 1888 წელს აღწერა),  კბილის სახეობას მეგალოსავრუს ლიდეკერი დაარქვა. 
საბოლოოდ, 1932 წელს მკვლევარმა შექმნა გვარი მაგნოზავრი, მას მ. ლიდეკერი უწოდა და ამ გვარისთვის მესამე სახეობა, მ. ვუდვორდი შექმნა. მ. ვუდვორდი დაფუძნებული იყო ქვემო ლიასიდან აღებულ წვივის ძვალზე (BMNH R.3542), რომელსაც მან ერთდროულად და შემთხვევით ასევე დაარქვა სარკოზავრი ანდრეუსი; 
1956 ფონ ჰიუენემ წელს ამ უკანასკნელ სახელს მიანიჭა პრიორიტეტი. კიდევ უფრო დამაბნეველი იყო ის, რომ იმავე 1932 წლის პუბლიკაციაში ფონ ჰიუენმა სარკოზავრ ვუდის სახელი შეუცვალა და მაგნოზავრ ვუდი უწოდა.

1990-იან წლებამდე ამ გვარს არ აქცევდნენ ყურადღებას. კერძოდ, განიხილავდნენ როგორც მეგალოზავრის სახეობა. 
კვლევების შედეგად კი მაგნოზავრი გამოიყო ცალკე გვარად.  ასევე, არსებობს მორფოლოგიური განსხვავებები ამ ორ სახეობას შორის: მაგალითად, შესაძლებელია, რომ მეგალოზავრის წვივის ძვლები შეკუმშული იყოს, მაგნოზავრისგან განსხვავებით. 
გამოკვლევების დროს გამოითქვა მოსაზრება, რომ მაგნოზავრი და ეუსტრეპტოსპონდილი ერთი და იგივე გვარია, რადგან ორივეს აქვს კბილის მსგავსი გაფართოებული წინა წვერი და გადიდებული მესამე კბილის წვერი. ამიტომ მან  ეუსტრეპტოსპონდილ ოქსონიენს მაგნოზავრ ოქსონიენსი დაარქვა. აღსანიშნავია, რომ ამ მოსაზრებამ დიდ ხანს არ გასტანა. სამეცნიერო საზოგადოებამ მალევე უარყო ეს უკანასკნელი აზრი. მიმოხილვებმა აჩვენა, რომ ის, სავარაუდოდ, ბაზალური ტეტანურანია, სავარაუდოდ, მეგალოზავრიდი. 

როჯერ ბენსონის მიერ 2010 წელს ჩატარებული დეტალური ხელახალი აღწერით, დაასკვნეს, რომ მაგნოზავრი იყო ვალიდური ტაქსონი, მეგალოსავრიდული მეგალოსავროიდი და დაახლოებით 175 მილიონი წლის ასაკით ტეტანურების უძველესი წევრი.

## აღწერა
მინი|მარჯვნივ|მაგნოზავრის ზომა (მწვანე ფერით) ორ სხვა აფროვენატორინთან შედარებითვინაიდან ნაშთები იშვიათი და ფრაგმენტულია, მისი ანატომიური მახასიათებლების შესახებ დეტალების უმეტესობა უცნობია. ეს უნდა ყოფილიყო დინოზავრისთვის საშუალო ზომის ორფეხა მტაცებელი ცხოველი. მასთან ყველაზე მსგავსი ცხოველები, სავარაუდოდ, იქნებოდა ეუსტრეპტოსპონდილი, დუბრეილოზავრი და აფროვენატორი. ერთი მოსაზრებით ამ ტიპის ორგანიზმის მასა დაახლოებით 175 კგ (386 ფუნტი) უნდა ყოფილიყო, რაც შეესაბამება დაახლოებით ოთხ მეტრს (13.1 ფუტი) სიგრძეს. თუმცა  მკვლევარმა ბენსონმა 2010 წელს აღნიშნა, რომ დინოზავრის ეს სახეობა დაახლოებით ნახევარი ტონა უნდა ყოფილიყო. ხოლო ცხოველის თეძომდე სიმაღლე ერთ მეტრზე მეტი უნდა ყოფილიყო.

## კლასიპიკაცია
მაგნოზავრის ფილოგენეტიკური პოზიცია კარანოს და სხვების (2012) მიხედვით ნაჩვენებია ამ კლადოგრამაზე:

## სქოლიო
კატეგორია:დინოზავრები
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები