open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აიშა ბინტ ჰუსეინი

**პრინცესა აიშა ბინტ ჰუსეინი** (; დ. 23 აპრილი 1968, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე აბდულა II-ის და პრინცესა ზეინის ტყუპის და. მისი მშობლები არიან პრინცესა მუნა ალ-ჰუსეინი და მეფე ჰუსეინი.

## განათლება 
აიშა დაიბადა იორდანიის დედაქალაქ ამანში. იგი რვა წლის ასაკამდე განათლება იორდანიაში, ამერიკის სათემო სკოლაში მიიღო. შემდეგ ის ამერიკაში გადავიდა და ათი წლის განმავლობაში იქ სწავლობდა. მე-8 კლასამდე სწავლობდა ბეტესდას ჰოლტონის სკოლაში. 1986 წელს დაამთავრა დანა-ჰოლის სკოლა, მასაჩუსეტსის შტატში. ამის შემდეგ, აიშა ესწრებოდა გაერთიანებული სამეფოს სანდჰარსტის სამეფო სამხედრო აკადემიას, სადაც 1987 წელს დაამთავრა ოფიცერთა მომზადების კურსი. ოქსფორდის პემბროკის კოლეჯში ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა თანამედროვე ახლო აღმოსავლეთის ისტორიასა და პოლიტიკის კურსი. 2010 წლის ივნისში დაამთავრა საერთაშორისო უსაფრთხოების საკითხების კოლეჯის (CISA) სტრატეგიული უსაფრთხოების კვლევის სამაგისტრო პროგრამა, ვაშინგტონის თავდაცვის ეროვნულ უნივერსიტეტში.

## პირადი ცხოვრება 
პირველად, 1990 წელს აიშა დაქორწინდა ზეიდ საადედინ ჯუმაზე ამანში, ხოლო მოგვიანებით განქორწინდნენ. ამჟამად იგი ცხოვრობს ამერიკის შეერთებულ შტატებში და ჰყავს ვაჟი აუნ ჯუმა, რომელიც დაიბადა 1992 წლის 27 მაისს და უმცროსი ქალიშვილი მუნა ჯუმა, რომელიც დაიბადა 1996 წლის 18 ივლისს. აუნ ჯუმა სწავლობდა ლონდონის კოვენტრის უნივერსიტეტში, ხოლო ამჟამად სწავლობს სანდჰარსტის სამეფო სამხედრო აკადემიაში. ედვარდ ბანაიოთმა აიღო მუსლიმური სახელი აშრაფ ბანაიოთი, როდესაც მიიღო ისლამი. პრინცესა აიშა და აშრაფ ბანაიოთი 2016 წელსვე განქორწინდნენ, იორდანიის სამეფო ჰაშიმიდების სასამართლოში.

## ჯილდოები 
### ეროვნული 
* : რაინდის უზენაესი ორდენი, სპეციალური კლასი
* : რაინდის უზენაესი ორდენი, იორდანიის ვარსკვლავის ორდენი
* : რაინდის უზენაესი ორდენი, იორდანიის დამოუკიდებლობის ორდენი
* : რაინდის უზენაესი ორდენი, სამხედრო დამსახურების ორდენი
* : ალ-ჰუსეინის ბრწყინვალების მედალი, 1 კლასი
* : ადმინისტრაციული და ლიდერობის კომპეტენციის მედალი
* : ადმინისტრაციული და ტექნიკური კომპეტენციის მედალი
* : დიდი რამადანის ომის მედალი
* : მეფე ჰუსეინი II-ის საიუბილეო მედალი

### საგარეო 
* : დამსახურების ორდენი
* : იტალიის რესპუბლიკის ღირსების ორდენი

## წინაპრები 

## რესურსები ინტერნეტში
*„პრინცესა აიშა ბინტ ჰუსეინი“, *იორდანიის საელჩო და საკონსულო: ავსტრალიასა და ახალი ზელანდიაში*.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:იორდანიის პრინცესები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კროსინგოვერი

მინი|კროსინგოვერი
**კროსინგოვერი** ( – გადაჯვარედინება) — ჰომოლოგიურ ქრომოსომებს იდენტური უბნების ურთიერთგაცვლა. კროსინგოვერის შედეგად წარმოიქმნება გამეტები შეჭიდულ გენთა ახალი თანწყობით, რაც შესაბამისად იწვევს შთამომავლობაში ნიშნებისა და თვისებების რეკომბინაციას. კროსინგოვერი ევოლუციის პროცესში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. იგი ზრდის კომბინაციურ ცვალებადობებს, რომელიც ბუნებრივი გადარჩევის მნიშვნელოვანი წყაროა. კროსინგოვერი მიმდინარეობს I მეიოზური (იშვიათად მიტოზის) გაყოფის პროფაზაში ჰომოლოგიური ქრომოსომების კონიუგაციის დროს, როდესაც ისინი 4 ქრომატიდისგან შედგება. გადაჯვარედინებისას წარმოიქმნება ციტოლოგიურად შესამჩნევი, დამახასიათებელი ფიგურა — ქიაზმა. კროსინგოვერი აღმოაჩინა ამერიკელმა გენეტიკოსმა ტომას ჰანტ მორგანმა 1911 წელს გენეტიკური მეთოდით. კროსინგოვერის შესწავლით დამტკიცებულია ქრომოსომის მემკვიდრული დისკრეტულობა, მასში გენთა ხაზობრივი განლაგება, აგებულია გენეტიკური რუკები ქრომოსომებისა. კროსინგოვერის არსებობა ციტოლოგიურად დაასაბუთა გერმანელმა მეცნიერმა კ. შტერნმა 1933 წელს. კროსინგოვერის სიხშირე დამოკიდებულია გენთა შორის მანძილზე. 2 გენს შორის ორჯერ და მეტად (მრავლობითი კროსინგოვერი) უბნების გაცვლა ამცირებს ახალი რეკომბინანტების რაოდენობას. იშვიათად ქრომოსომებს შორის ხდება არა აბსოლუტურად იდენტური უბნების გაცვლა (უთანაბრო კროსინგოვერი), რის გამოც ერთ ქრომოსომას მონაკვეთი გაორმაგებული (დუპლიკაცია) აქვს, მეორეს კი აკლია (დელეცია). კროსინგოვერის დროს შეიძლება გაიცვალოს როგორც დიდი (რამდენიმე გენის მქინე), ისე მცირე (გენსშიგა) მონაკვეთი. 
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*კროსინგოვერი - ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნებები www.nplg.gov.ge
*კროსინგოვერი - MedGeo.Net

კატეგორია:უჯრედული პროცესები
ოტო უორმბირი

**ოტო ფრედერიკ უორმბირი** (; დ. 12 დეკემბერი, 1994, ცინცინატი, ოჰაიო, აშშ — გ. 19 ივნისი, 2017, ცინცინატი, ოჰაიო, აშშ) — ამერიკელი კოლეჯის სტუდენტი, რომელიც დააპატიმრეს ჩრდილოეთ კორეაში 2016 წლის იანვრიდან 2017 წლის ივნისამდე, მას შემდეგ, რაც ბრალად წაუყენეს „მტრული ქმედება“ ქვეყნის (ჩრდ. კორეის) წინააღმდეგ. უორმბირმა, რომელიც მაშინ 21 წლის იყო, აღიარა, რომ მოიპარა პოლიტიკური პროპაგანდისტული პოსტერი, რისთვისაც მას 15 წლიანი გამოსწორებითი შრომა მიესაჯა. ამერიკის შეერთებული შტატები შეეცადა დიპლომატიური ძალისხმევით გაეთავისუფლებინათ უორმბირი. უორმბირის მამის განცხადებით, მისი (უორმბირის) აღიარება იძულებითი იყო და ჩრდილოეთი კორეის მთავრობის მიერ პოლიტიკური მიზნებისთვის იყო გატაცებული.

ჩრდილოეთ კორეის ციხეში უორმბირი კომაში ჩავარდა, მოგვიანებით 2017 წელს გაათავისუფლეს, თითქმის 18 თვის შემდეგ. ჩრდილოეთ კორეის ხელისუფლების განცხადებით, უორმბირი ბოტულიზმით იყო ავად, მაგრამ აშშ-ელმა ექიმებმა ეჭვი გამოთქვეს ამ განცხადებაზე. 13 ივნისს უორმბირი სპეციალური რეისით ცინცინატიში, ოჰაიოში ჩამოიყვანეს და ცინცინატის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრში გადაიყვანეს, სადაც მას „მძიმე ნევროლოგიური ტრავმის“ დიაგნოზი დაუსვეს. უორმბირის მამის განცხადებით, ის „სასტიკი ტერორის ქვეშ იმყოფებოდა“.

უორმბირი შეერთებულ შტატებში დაბრუნებიდან ექვსი დღის შემდეგ, 2017 წლის 19 ივნისს გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები
კატეგორია:ადამიანის უფლებათა დარღვევა
ბანდარ-ანზალი

**ბენდერ-ენზელი** (ადრე ეწოდებოდა **ენზელი** და **ფეჰლევი**; ) — ქალაქი და ნავსადგური ჩრდილოეთ ირანში, კასპიის ზღვის სანაპიროზე. ადმინისტრაციულად შედის გილანის ოსტანის შემადგენლობაში. კლიმატური კურორტი. 2006 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 109,687 ადამიანი. ქალაქის ეკონომიკა დაფუძნებულია თევზჭერაზე და თევზის პროდუქციის გადამუშავებაზე. ხიზილალის წარმოების ცენტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ირანის ქალაქები
ორეხოვოე

**ორეხოვოე** () — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო კაშარის რაიონის აღმასკომის 1978 წლის 15 მარტის  № 75 დადგენილების შესაბამისად. ბუნების ძეგლ ორეხოვოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

## აღწერა 
კომპლექსური ბუნების ძეგლი ორეხოვოე არის ღრანტოვან-ჭაობიანი ტერიტორია. იგი მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონის სოფელ კაშარიდან დასავლეთით. ბუნების ძეგლს უკავია კიევის სატყეო მეურნეობის კაშარის ტერიტორიული სატყეოს 17, 18, 19 კვარტალი. ორეხოვოეს საერთო ფართობი არის 267 ჰა. 

ორეხოვოეს ბუნების ძეგლი შეიქმნა 1978 წლის 15 მარტს კაშარის რაიონის აღმასკომის 1978 წლის 15 მარტის № 75, საოლქო აღმასკომის 1985 წლის 23 აგვისტოს № 313, საოლქო საბჭოს 1992 წლის 22 აპრილის № 87 დადგენილებების და როსტოვის სატყეო მეურნეობის სამმართველოს 1985 წლის 17 სექტემბრის № 111 ბრძანების შესაბამისად. 

ბუნების ძეგლის ტერიტორიაზე ცხოვრობს ძუძუმწოვრების მცირე რაოდენობა, თუმცა ორნითოფაუნა საკმაოდაა წარმოდგენილი. ორეხოვოეს ტერიტორიაზე გვხვდება მუხნარი მდელოს და სტეპის მცენარეულობით, XIX საუკუნის ბუნებრივი წარმოშობის ფართოფოთლოვანი ტყის კორომები. ტყეში ძირითადად ხარობს მუხა და მასთან დაკავშირებული ხეები იფანი, თხილი, ცაცხვი, მთრთოლავი ვერხვი, არყი, ვაშლი, მსხალი, კუნელი, ვარდი, კვრინჩხი. 

ბუნების ძეგლს, ორეხოვოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, რეკრეაციული და ესთეტიკური ღირებულება. იმყოფება დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში. 

კომპლექსური ბუნების ძეგლის დაცვაზე და ფუქნციონირებაზე პასუხისმგებელია როსტოვის ოლქის ბუნებრივი რესურსებისა და ეკოლოგიის სამინისტრო.

## ლიტერატურა 
* Миноранский В. А., Демина О. Н. Особо охраняемые природные территории Ростовской области. Ростов-на-Дону, 2002 г.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Урочище Ореховое 
* Урочище Ореховое. Особо охраняемые территории Российской Федерации.
* Природа Донского края
* Урочище Ореховое

## სქოლიო 
კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაცული ტერიტორიები
როგოვსკოე

**როგოვსკოე** () — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო კაშარის რაიონის აღმასკომის 1979 წლის 14 სექტემბრის  № 233 დადგენილების შესაბამისად. ბუნების ძეგლ როგოვსკოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

## აღწერა 
ბუნების ძეგლი როგოვსკოე წარმოადგენს ბუნებრივ ტყის მასივს ხელოვნური ჭალის მუხნარით. ხეების ნაწილი როგოვსკოეში დარგეს XIX საუკუნის 50-იან წლებში. ბუნების ძეგლის საერთო ფართობი შეადგენს 386 ჰა-ს. 

ბუნების ძეგლი როგოვსკოე მდებარეობს სოფელ სარინოვკასა და ხუტორ მიხაილოვკას შორის, მდინარე ბოლშაიას სანაპიროდან, მისი და მდინარე ნაგოლნაიას შეერთების ადგილამდე.  ბუნების ძეგლს უკავია კიევის სატყეო მეურნეობის კაშარის ტერიტორიული სატყეოს 19, 22, 25 და 26 კვარტალი.

ბუნების ძეგლი შეიქმნა 1979 წელს კაშარის რაიონის აღმასკომის 1979 წლის 19 სექტემბრის № 233, საოლქო აღმასკომის 1985 წლის 23 აგვისტოს № 313, საოლქო საბჭოს 1992 წლის 22 აპრილის № 87 დადგენილებების და როსტოვის სატყეო მეურნეობის სამმართველოს 1985 წლის 17 სექტემბრის № 111 ბრძანების შესაბამისად. ბუნებრივი ძეგლის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია.

ბუნების ძეგლის ლანდშაფტის ფორმირებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვს ჭალის ტყეებს, რომელიც წარმოდგენილია ბუნებრივი ტყით. მცენარეთა ძირითადი სახეობებია: მუხა, თელა, იფანი და მასთან დაკავშირებული ჯიშები — მთრთოლავი ვერხვი, ნეკერჩხალი, აკაცია, კვრინჩხი, ჭანჭყატი. 

როგოვსკოეში ბინადრობს მრავალი მცირე ზომის ძუძუმწოვარი ცხოველები, რაც თავის მხრივ იზიდავს მტაცებლებს. 

ბუნების ძეგლ როგოვსკოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Урочище Роговское 
* Памятники и достопримечательности 
* Урочище Роговское

კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაცული ტერიტორიები
პაკისტანის ჰიმნი

**ყაუმი ტარანაჰ** (), ასევე ცნობილია, როგორც **პაკ სარზამინი** (; *წმინდა მიწა*) — პაკისტანის ისლამური რესპუბლიკის ეროვნული ჰიმნი. ჰიმნის მუსიკა 1949 წელს აჰმედ ჩაგლამ შეადგინა, ხოლო ჰიმნის ტექსტი 1952 წელს ჰაფეზ ჯულუნდჰრი დაწერა. ოფიციალურად ჰიმნი 1954 წლის აგვისტოში მიიღეს და იმავე წელს პაკისტანის 11 ცნობილმა მომღერალმა ჩაწერა, მათ შორის იყვნენ: აჰმად რუშდი, კაუკაბ ჯაჰანი, რაშედა ბეგუმი, ნაჯამ არა, ნასემა შაჰენი, ზავარ ჰუსაინი, ახტარ აბასი, გჰულამ დასტაგირი, ანვარ ზაჰირი და ახტარ ვასი ალი.

## მუსიკა 
ყაუმი ტარანაჰი — მელოდიური და ჰარმონიული კომპოზიციაა, რომელიც ეფუძნება აღმოსავლურ მუსიკას, მაგრამ ისეა მოწყობილია, რომ მას ადვილად შეუძლიათ შეასრულონ უცხოური შემსრულებლები.

მუსიკა, რომელიც შეადგინა პაკისტანელმა მუსიკოსმა და კომპოზიტორმა აჰმედ ჩაგლამ 1949 წელს, ასახავს მის ცოდნას, როგორც აღმოსავლურ, ისე დასავლურ მუსიკაში. ყაუმი ტარანაჰის დაკვრაში გამოყენებულია 21 მუსიკალური ინსტრუმენტი და 38 სხვადასხვა ტონი, რომელთა ხანგრძლივობაა 80 წამი.

## ტექსტი 
ურდუს ტექსტი, რომელსაც პაკისტანელი პოეტი ჰაფეზ ჯულუნდჰრიმ 1952 წელს დაწერა, აქვს ბევრი საერთო სპარსულთან, ამიტომ ჰიმნის ტექსტი ორივე ენაზე გასაგებია. ტექსტში არცერთი სტროფი არ მეორდება.

|

|}

## რესურსები ინტერნეტში
* *Pak Sar Zameen Shad Bad* ტექსტი
* Pakistan: *ყაუმი ტარანაჰ* - პაკისტანის ეროვნული ჰიმნის აუდიო ვერსია, ინფორმაციასა და ტექსტთან ერთად 
* 
* პაკისტანის ეროვნული ჰიმნი
* პაკისტანის ეროვნული სიმღერები 

## სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
სანტა-მარია (რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი)

**სანტა-მარია** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 მეტრზე. მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ აგრესტი-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 762 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 21.69 კმ²-ზე. ფართობი 219 569 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი*
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი*, ზოგადი სტატისტიკა

კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
პაკისტანის პოლიტიკური სისტემა

250პქ|thumb|პაკისტანის პოლიტიკა
**პაკისტანის პოლიტიკა** ხორციელდება კონსტიტუციის მიერ დადგენილი წესით. ქვეყანა ფედერალური საპარლამენტო რესპუბლიკაა, სადაც პროვინციული მთავრობები სარგებლობენ საკმარისი ავტონომიით და აქვთ სათანადო უფლებამოსილება. თუმცა, რეალური ძალაუფლება ეროვნული კაბინეტის ხელშია, რომელსაც ხელმძღვანელობს პრემიერ-მინისტრი, რომელიც ერთობლივად ახორციელებს საქმიანობას ორპარტიულ პარლამეტიანთან და უმაღლესს მოსამართლესთან ერთად. კონსტიტუციით გათვალისწინებული პირობები უზრუნველყოფს აღმასრულებელ, საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლებას შორის საქმიანობის დელიკატურ შემოწმებას და ბალანსს.

სახელმწიფოს მეთაური არის პრეზიდენტი, რომელიც აირჩევა საარჩევნო კოლეგიის მიერ ხუთი წლის ვადით. პრეზიდენტს მნიშვნელოვანი უფლებამოსილება ჰქონდა, სანამ 2010 წელს არ შეიტანეს კონსტიტუციაში მე-18 შესწორება, რომელმაც ჩამოართვა მას ძირითადი ძალაუფლება. მას შემდეგ, პაკისტანი ნახევრად საპრეზიდენტო სისტემიდან, მთლიანად გადავიდა საპარლამენტო სისტემაზე.

მთავრობა შედგება სამი შტოსგან: აღმასრულებელი, საკანონმდებლო და სასამართლო. აღმასრულებელი შტო შედგება მინისტრთა კაბინეტისგან, რომელსაც ხელმძღვანელობს პრემიერ-მინისტრი. აღმასრულებელი შტო სრულიად დამოუკიდებელია საკანონმდებლო შტოსგან, რომელიც შედგება ორპალატიანი პარლამენტისგან. ზემო პალატაა სენატი, ხოლო ქვედა ეროვნული ასამბლეა. სასამართლო შტო ფორმირდება უზენაესი სასამართლოს მიერ, როგორც უმაღლესი სასამართლო. სასამართლოების ფუნქცია არის კონსტიტუციისა და ფედერალური კანონებისა და წესების ინტერპრეტაცია.

პაკისტანი მრავალპარტიული დემოკრატიაა, სადაც რამდენიმე პოლიტიკური პარტიაა წარმოდგენილი ეროვნულ და პროვინციულ ასამბლეებში. თუმცა, 1971 წელს ბანგლადეშის გამოყოფის შემდეგ, დამყარდა ორპარტიული სისტემა, სადაც ჩართული იყო „ხალხის პარტია“ და „მუსლიმური ლიგა“. ასევე დაიწყო ცენტრისტული პარტიების პოპულარობის ზრდაც, მაგალითად „PML-Q“-სა და „PTI“-ის. სამხედროებმა ქვეყნის პოლიტიკაში დიდი როლი შეასრულეს. 1950-დან 2000 წლამდე რამდენიმე სამხედრო გადატრიალება განხორციელდა, როდესაც დემოკრატიული რეჟიმები დაამხეს. თუმცა, 2008 წელს პრეზიდენტ მუშარაფის გადადგომის შემდეგ, სამხედროებსა და პოლიტიკოსებს შორის მკვეთრი ხაზი გაისვა და პაკისტანი უფრო ახლოსაა ლიბერალ დემოკრატიად გადაქცევისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის პოლიტიკა
ლიპიაგი

**ლიპიაგი** () — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში ხუტორ ოლიხოვის დასავლეთით და სოფელ ლიპიაგიდან ჩრდილოეთით. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2012 წლის 8 აგვისტოს № 735 დადგენილებისა და როსტოვის ოლქის მთავრობის 2014 წლის 15 მაისის №349 დადგენილების შესაბამისად.

## აღწერა 
ბუნების ძეგლი ლიპიაგი არის ხელოვნური ტყე ბუნებრივი მუხნარებით, ველისა და მდელოს მცენარეულობით. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში ხუტორ ოლიხოვის დასავლეთით და სოფელ ლიპიაგიდან ჩრდილოეთით. ბუნების ძეგლს უჭირავს კაშარის რაიონის სატყეო ტერიტორიული დანაყოფის 24-32 კვარტალები.

ლიპიაგმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო როსტოვის ოლქის მთავრობის 2012 წლის 8 აგვისტოს № 735 დადგენილებისა და როსტოვის ოლქის მთავრობის 2014 წლის 15 მაისის № 349 დადგენილების შესაბამისად.

სტეპში  უპირატესად იზრდება ვაციწვერა და ვალიური წივანა. მდელოებზე იზრდება მარცვლოვანთა ოჯახის მცენარე ელიმუსი.

ლიპიაგის ბუნებრივი ძეგლის ტერიტორიაზე ასევე იზრდება რუსეთის ფედერაციის წითელ წიგნში შეტანილი რამდენიმე პოპულაცია: ლეკა, ვაციწვერა (Stipa pennata), ჭაობის ანაკამპტისი, ბიბერშტეინის ტიტა, ციმბირული ცისთვალა, ბუჩქისძირა და სხვ. ბუნების ძეგლი ხასიათდება ბიომრავალფეროვნების მაღალი დონით. 

ბუნების ძეგლ ლიპიაგის აქვს ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა 
* "О памятниках природы Ростовской области". Постановление Администрации Ростовской области от 19 октября 2006 года № 418.
* Миноранский В. А., Демина О. Н. Особо охраняемые природные территории Ростовской области. Ростов-на-Дону, 2002.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Урочище Липяги

კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაცული ტერიტორიები
შიროკოე და ჟუკოვო

**შიროკოე და ჟუკოვო** () — რეგიონალური მნიშვნელობის კომპლექსური ბუნების ძეგლი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონში. ადგილმა ბუნების ძეგლის სტატუსი მიიღო კაშარის რაიონის აღმასკომის 1979 წლის 14 სექტემბრის  № 233 დადგენილების შესაბამისად. ბუნების ძეგლ როგოვსკოეს აქვს უდიდესი ბუნებისდაცვითი, სასწავლო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობა.

## აღწერა 
კომპლექსური ბუნების ძეგლი შიროკოე და ჟუკოვო არის ღრანტოვან-ჭაობიანი ხებების ფერდობებზე მდებარე ტერიტორია ტყის მასივებით. ბუნების ძეგლის საერთო ფართობი შეადგენს 254ჰა-ს. 

ადგილობრივი მნიშვნელობის ბუნების ძეგლი შეიქმნა 1979 წელს კაშარის რაიონის აღმასკომის 1979 წლის 19 სექტემბრის № 233, საოლქო აღმასკომის 1985 წლის 23 აგვისტოს № 313, საოლქო საბჭოს 1992 წლის 22 აპრილის № 87 დადგენილებების და როსტოვის სატყეო მეურნეობის სამმართველოს 1985 წლის 17 სექტემბრის № 111 ბრძანების შესაბამისად. ბუნებრივი ძეგლის მდგომარეობა დამაკმაყოფილებელია.

ბუნების ძეგლი შიროკოე და ჟუკოვო მდებარეობს  როსტოვის ოლქის კაშარის რაიონის სოფელ ნოვოპავლოვკის  ჩრდილო-დასავლეთით. ბუნების ძეგლს უკავია კაშარის სატყეო მეურნეობის კაშარის ტერიტორიული სატყეოს 10 და 13 კვარტალი.

შიროკოე და ჟუკოვო ხასიათდება მდიდარი ფლორითა და ფაუნით. აქ გავრცელებულია რუსეთის ფედერაციის წიგნში შეტანილი პეპელა მაქაონი, ირემახოჭო გიგანტური და მცირე ღამურა და სხვა. 

კომპლექსური ბუნების ძეგლის დაცვაზე და ფუქნციონირებაზე პასუხისმგებელია როსტოვის ოლქის ბუნებრივი რესურსებისა და ეკოლოგიის სამინისტრო.

## ლიტერატურა
* Миноранский В. А., Демина О. Н. Особо охраняемые природные территории Ростовской области. Ростов-на-Дону, 2002 г.

## რესურსები ინტერნეტში
* Урочище Широкое и Жуково 
* Урочище Широкое и Жуково. Особо охраняемые территории Российской Федерации.
* Урочище Широкое и Жуково

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაცული ტერიტორიები
გრიშა

**გრიშა** () — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1886 წელს დაიწერა. პირველად, 1886 წლის 18 აპრილს, ჟურნალ „Осколки“-ს მეთოთხმეტე ნომერში გამოქვეყნდა.

## გამოქვეყნება 
მოთხრობის სიუჟეტი ანტონ ჩეხოვს ვიქტორ ბიბლინმა შესთავაზა. 1886 წლის 14 მარტით დათარიღებულ წერილში ვ. ბიბლინი წერდა: „მე პერიოდულად მოგაწვდით ხოლმე სტატიების თემებს...“. 1886 წლის 14 მარტით დათარიღებულ წერილში ის ერთ-ერთ დაპრებულ თემას უწევს რეკომენდაციას: „პატარა (2—3—4 წლის) ბავშვის ფსიქოლოგია. ფედია?“.

მოტხრობა თავდაპირველად 1886 წლის 18 აპრილს, იუმორისტულ ლიტერატურულ-მხატვრულ ყოველკვირეულ ჟურნალ „Осколки“-ს მეთოთხმეტე ნომერში გამოქვეყნდა. მოთხრობის მცირედ შეცვლილი ვერსია ჩეხოვმა ადოლფ მარქსის 1899—1901 წლებში გამოცემულ თხზულებათა კრებულის პირველ ტომში შეიტანა..

ჩეხოვის სიცოხლეშივე მოთხრობა უნგრულ, გერმანულ, სერბო-ხორვატულ და ჩეხურ ენებზე ითარგმნა.

## სიუჟეტი 
ორი წლისა და რვა თვის ბიჭი გრიშა, ცოტა თავისებური ძიძის თანხლებით სამყაროში თავის პირველ ნაბიჯებს დგამს. მისი დახმარებით იღებს პირველ ყლუპ ალკოჰოლსაც კი. სარამოს გრიშა დედას უყვება სად იყო და რა ნახა. მას ჯანმრთელობასთან დაკავშირებით უმნიშვნელო პრობლემები ექმნება, რომელსაც დედა აბუსალათინის ზეთით მკურნალობს.

პატარა ბიჭის, გრიშას სახის პროტოტიპი მწერალმა ნიკოლოზ ლეიკინის ნაშვილები ბავშვისგან, ფედიასგან აიღო, რომელიც მას 1884 წელს მიუგდეს და მწერალმა ის 1886 წელს იშვილა. ლეიკინმა ჩეხოვს რამდენიმეჯერ მიწერა ბიჭის ცხოვრების შესახებ. ცეხოვი ლეიკინთან 1885 წელს იმყოფებოდა და არაერთხელ იხსენებდა ბიჭს.

## ლიტერატურა 
* Чехов А. П. Гриша // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* ევგენი ლიაცკი. Ст. А. П. Чехов и его рассказы. „ევროპის მაცნე“, 1904, № 1, გვ. 158.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გრიშა, ორიგინალური რუსული ტექსტი
* , ინგლისურენოვანი თარგმანი

## სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები
კატეგორია:1886 წლის მოთხრობები
ნაცნობი მამაკაცი

**ნაცნობი მამაკაცი** () — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1886 წელს დაიწერა. პირველად, 1886 წლის 20 აპრილს, კრებულ „Осколки“-ში გამოქვეყნდა.

## ისტორია 
ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა „ნაცნობი მამაკაცი“ 1886 წელს დაიწერა, ხოლო თავდაპირველად 1886 წლის 20 აპრილს, იუმორისტულ ლიტერატურულ-მხატვრულ ყოველკვირეულ ჟურნალ „Осколки“-ს მე-18 ნომერში გამოქვეყნდა, სათაურით „მცირედი ტკივილი“ და ხელმოწერით ა. ჩეხონტე. იმავე წლის 6 ივლისს მოთხრობა უცვლელად დაიბეჭდა ყოველდღურ ამბებში. ჩეხოვმა მოთხრობა ახალი სახელწოდებით ადოლფ მარქსის 1899-1901 თხზულებების კრებულის პირველ ტომში.

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, უნგრულ, გერმანულ, პოლონურ, რუმინულ, სერბო-ხორვატულ და ჩეხურ ენებზე ითარგმნა.

## ფონი 
მოთხრობის სიუჟეტი ჩეხოვს ვიქტორ ბიბლინის წერილის შემდეგ დაებადა. 1886 წლის 6 აპრილით დათარიღებულ წერილში ვ. ბიბლინმა ჩეხოვს შემდეგი თემა შესთავაზა: „ეჩვენებინა პატიოსანი, მაგრამ ბედისგან მიტოვებული ადამიანი, რომელიც მეგობართან ფულის სასესხებლად მივიდა. თითქოს რა არის აქ სასირცხვილო? მას კი ენა არ უბრუნდება და სულ სხვა რამეზე საუბრობს; საბოლოოდ ისე წავა, თხოვნას ვერ შეძლებს“. 

## სიუჟეტი 
ახალგაზრდა ქალი სახელად ვანდა საავადმყოფოდან გამოსვლის შემდეგ უფულოდ რჩება. ის გადაწყვეტს, ფულის სათხოვნელად ცოტა ხნის წინ კაფეში გაცნობილ ადამიანს ესტუმროს. ადამიანი სახელად ფინკელი სტომატოლოგი აღმოჩნდება და მისი კბილების მდგომარეობის შესაფასებლად ქალს სავარძელში ჩაჯდომას თხოვს. მის მიმართ ყურადღების არარსებობისა და სარკეში თავისი შეუხედავი ანარეკლის დანახვის გამო, ფულის თხოვნას გადაიფიქრებს, ხოლო მტკივნეული კბილის ამოღებისთვის სტომატოლოგს უკანასკნელ მანეთს აძლევს, რომელიც ბეჭდის გაყიდვით მიიღო. საბედნიეროდ, მეორე დღეს, იმავე კაფეში სხვა მდიდარ ჯენტლმენს ხვდება.

## ლიტერატურა 
* Чехов А. П. Знакомый мужчина // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.
* ჟურნალი „ნივა“, „ყოველთვიური დანართი“, 1903, № 10, გვ. 304—305.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნაცნობი მამაკაცი. ორიგინალური რუსული ტექსტი, Lib.ru-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები
გუსევი

**გუსევი** () — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1890 წელს დაიწერა. პირველად, 1890 წლის 25 დეკემბერს, გაზეთ „ახალი დრო“-ში გამოქვეყნდა.

## გამოქვეყნება 
ანტონ ჩეხოვი ალექსეი სუვორინისთვის 9 დეკემბერს გაგზავნილ წერილში რეალური ცხოვრების სიუჟეტს აღწერს — ზღვაში დაკრძალვას, რომელიც მან სახალინიდან დაბრუნებისას გემის ბორტზე იხილა.
მოთხრობა თავდაპირველად 1890 წლის 25 დეკემბერს, გაზეთ „ახალი დრო“-ს საშობაო 5326-ე ნომერში გამოქვეყნდა, მინიშნებით: „კოლომბო, 12 ნოემბერი“.

მოთხრობა ხუთ თავად არის დაყოფილი. რამდენიმე სტილისტური შესწორების შემდეგ ის 1893 წელს გამოცემული მოთხრობების კრებულში *„პალატა № 6“* შევიდა. მოთხრობა კრებულის შემადგენლობაში ზედიზედ შვიდჯერ უცვლელად გამოიცემოდა (1893—1899). მოტხრობა მცირედი ცვლილებებით შევიდა ადოლფ მარქსის მიერ 1899—1901 წლებში გამოცემულ ჩეხოვის თხზულებათა კრებულის მეექვსე ტომში.

ანტონ ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, უნგრულ, გერმანულ, ნორვეგიულ, პოლონურ და ფრანგულ ენებზე ითარგმნა.

## სიუჟეტი 
რამდენიმე დემობილიზებული ჯარისკაცი, მათ შორის რიგითი გუსევი და პავლე ივანოვიჩი, რომელზეც არავინ არაფერი არ იცის და თავის თავში მღვდელს აღმოაჩენს, შორეული აღმოსავლეთიდან, გემით სახლში ბრუნდებიან. ხომალდის ლაზარეთში, რიგითი გუსევი ძილში ჭლექით იღუპება. მის სხეულს აფრის ტომარაში ახვევენ და მოკლე ლოცვის შემდეგ ზღვაში აგდებენ.

მწერალი დეტალურად აღწერს თუ როგორც ეშვება სხეული ფსკერისაკენ თევზების გუნდის სიახლოვეს, როგორ გლეჯს მას ზვიგენი.

## კრიტიკა 
მათ შორის, ვისაც მოთხრობა მოეწონა, იყვნენ პეტრე ჩაიკოვსკი და ალექსი პლეშჩეევი, რომელიც 1891 წლის 12 იანვარს წერდა: „ახალ დროში“ გამოქვეყნებული მოთხრობისთვის მადლობა: სიამოვნებით წავიკითხე“.

ვ. ალბოვი მოთხრობა „გუსევს“ იმ ნაწარმოებებს მიაკუთვნებდა, რომელშიც „ჩეხოვის ყურადღება მიმართულია გარეგან პირობებზე, როგორც ოცნებისა და მეოცნებეების კვდომის მიზეზზე“.

## ლიტერატურა 
Чехов А. П. Гусев // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გუსევი, ორიგინალური რუსული ტექსტი
* , ორი ინგლისური თარგმანი

## სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები
კატეგორია:1890 წლის მოთხრობები
ობშჩი-სირტი

**ობშჩი-სირტი** ( ) — ბორცვიანი მაღლობი რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთ-აღმოსავლეთსა და ყაზახეთში. განედური მიმართულებით გადაჭიმულია დაახლოებით 500 კმ-ზე. აღმოსავლეთით ებჯინება სამხრეთი ურალის მთებს. სიმაღლე 405 მ-მდე (მედვეჟი-ლობი). იყოფა აღმოსავლეთ და დასავლეთ ტერიტორიებად. ობშჩი-სირტზე გადის მდინარეების ვოლგისა და ურალის აუზების წყალგამყოფი. 

აგებულია ქვიშაქვებით, თიხებით, პერმული და მეზოზოური ასაკის კირქვებით. დამახასიათებელია პლატოსებრი წყალგამყოფები და საფეხურებიანი კალთები. ადგილ-ადგილ გვხვდება გუმბათისებური შთენილები — შიხანები. განვითარებულია კარსტი. ჭარბობს კორდიან-მარცვლოვანი სტეპები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის მაღლობები
ქირურგია (მოთხრობა)

**ქირურგია** () — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1884 წელს დაიწერა. პირველად, 1884 წლის 11 აგვისტოს, ჟურნალ „Осколки“-ში გამოქვეყნდა.

## გამოქვეყნება 
ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა „ქირურგია“ 1884 წლის აგვისტოში დაიწერა. თავდაპირველად, 1884 წლის 11 აგვისტოს, იუმორისტულ ლიტერატურულ-მხატვრულ ყოველკვირეულ ჟურნალ „Осколки“-ის 32-ე ნომერში გამოქვეყნდა ქვესათაურით „Сценка“ და ხელმოწერით ა. ჩეხონტე.

1886 წელს მოთხრობა შევიდა კრებულში „ჭრელი მოთხრობები“. შემდგომი სტილისტური შესწორებების შემდეგ შევიდა ადოლფ მარქსის მიერ გამოცემული ჩეხოვის თხზულებათა კრებულში. თხზულებათა კრებულისთვის, ჩეხოვმა მოთხრობაში სასაუბრო სიტყვების ნაწილი ლიტერატურულით ჩაანაცვლა.

ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა ბულგარულ, პოლონურ და სერბო-ხორვატულ ენებზე ითარგმნა.

## სიუჟეტი 
მოთხრობა ჩეხოვის სამედიცინო განათლების მიღების გამო არსებული შთაბეჭდილებების მიხედვითაა დაწერილი. მიხეილ ჩეხოვი მოთხრობის სიუჟეტის გამოჩენას 1884 წლის ზაფხულში ჩეხოვის ქალაქ ვოსკრესენსკში ცხოვრებასა და ჩიკინსკ ზემსკის საავადმყოფოში ექიმად მუშაობას უკავშირებს. მწერალი პეტრე სერგეენკო სიუჟეტის შექმნას ძმების ანტონ და ალექსანდრე ჩეხოვების სამსახიობო იმპროვიზაციას უკავშირებს.

მოთხრობის სიუჟეტი ზემსკის საავადმყოფოში ვითარდება. ერთხელ საავადმყოფოს ექიმი ცოლის მოსაყვანად წავიდა და ავადმყოფების მიღება ფერშალმა კურიატინმა დაიწყო. ამ დღეებში საავადმყოფოში საეკლესიო მედავითნე ვონმიგლასოვი მიდის. მას კბილის ტკივილი აწუხებს რამაც საავადმყოფოში მისვლა აიძულა. კბილის შემოწმების შემდეგ კრიატინი მის ამოღებას გადაწყვეტს. მედავითნის წკმუტუნის თანხლებით ის დიდხანს ცდილობდა კბილის ამოღებას, ხოლო შემდეგ ის გადატეხა. ამ პროცედურის დროს თავაზიანმა ფერშალმა და პაციენტმა კარგად იჩხუბეს.

## ლიტერატურა 
Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოთხრობა „ქირურგია“ , რუსული ტექსტი.
* მოთხრობა „ქირურგია“ რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები
დედაკაცები

**დედაკაცები** () — ანტონ ჩეხოვის მოთხრობა, რომელიც 1891 წელს დაიწერა. პირველად, 1891 წლის 25 ივნისს, გაზეთ „ახალი დრო“-ში გამოქვეყნდა.

## გამოქვეყნება 
მოთხრობა თავდაპირველად 1891 წლის 25 ივნისს (ძველი სტილით), გაზეთ „ახალი დრო“-ს 5502-ე ნომერში გამოქვეყნდა. მცირე ცვლილებების შემდეგ, მოთხრობა 1893 წელს სანქტ-პეტერბურგში გამოცემულ კრებულში *„პალატა № 6“* და კრებულის 1893-1899 წლებში გამოცემულ 2-7 გამოცემებში შევიდა. 

1891 წელს ივანე გორბუნოვ-პოსადოვი ჩეხოვთან თხოვნით მივიდა: ცალკე გამოცემით გამოექვეყნებინა "...ეს ბრწყინვალე მოთხრობა ადგილობრივ ტარტიუფებზე, საზიზღარ, გარყვნილ, ღვთისმოშიშ წმინდანებზე". რამდენიმე სტილისტური დამუშავების შემდეგ ჩეხოვმა ის ადოლფ მარქსის მიერ 1889-1901 წლებში გამოცემულ თხზულებათა კრებულის მეექვსე ტომში შეიტანა.

მოთხრობის გამოსვლის შემდეგ, ის სკოლებსა და საჯარო ბიბლიოთეკებში შესასწავლად აიკრძალა. განათლების სამინისტროსთან არსებული სამეცნიერო კომიტეტის წევრმა დიმიტრი ავერკიევმა მოთხრობა „დედაკაცებს“ შემდეგი განაჩენი გამოუტანა: „ისტორია კარგადაა დაწერილი, მაგრამ მისი მორალური საფუძველი ძალიან მერყევია იმისათვის, რომ ის საჯარო ბიბლიოთეკებისთვის ვარგისად ჩაითვალოს“.

ლევ ტოლსტოიმ ნოთხრობა „დედაკაცები“ შეტანა ჩეხოვის საუკეთესო მოთხრობების პირად სიაში. ჩეხოვის სიცოცხლეშივე მოთხრობა უნგრულ, გერმანულ და სერბო-ხორვატულ ენებზე ითარგმნა.

## ლიტერატურა 
Чехов А. П. Бабы // Чехов А. П. Полное собрание сочинений и писем: В 30 т. Сочинения: В 18 т. / АН СССР. Ин-т мировой лит. им. А. М. Горького. — М.: Наука, 1974—1982.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დედაკაცები, ორიგინალური რუსული ტექსტი
* , ორი ადრეული (1908 და 1918) თარგმანი ინგლისურ ენაზე

## სქოლიო
კატეგორია:ანტონ ჩეხოვის მოთხრობები
სან-ჟოზე-დუ-კამპესტრი

**სან-ჟოზე-დუ-კამპესტრი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის შტატში; მიეკუთვნება აგრესტი-პოტიგუარის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ბორბორემა-პოტიგუარის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 12 356 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 36.22 კმ²-ზე. ფართობი 341 115 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი*
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი*, ზოგადი სტატისტიკა

კატეგორია:რიუ-გრანდი-დუ-ნორტის მუნიციპალიტეტები
სარვათ ალ-ჰასანი

**პრინცესა სარვათ ალ-ჰასანი** (; დაბადებული ***სარვათ იქრამულაჰი*** დ. 24 ივლისი 1947, კოლკატა, ბრიტანეთის ინდოეთი) — პაკისტან-იორდანელი პრიცესა და პრინც ჰასან ბინ თალალის მეუღლე. დაიბადა 1947 წლის 24 ივლისს კოლკატაში,

## ოჯახი 
მამამისი, ბჰოპალიში დაბადებული მოჰამედ იქრამულაჰია, რომელიც ბრიტანეთის ინდოეთის გაყოფამდე ინდოეთის სამოქალაქო სამსახურის უფროსი წევრი იყო. შემდეგ ის შეუერთდა მუჰამედ ალი ჯინას გაყოფის კომიტეტს, მოგვიანებით კი კანადის, საფრანგეთის, პორტუგალიისა და გაერთიანებული სამეფოს ელჩად მუშაობდა. მისი ბოლო პოსტი იყო თანამეგობრობის ეკონომიკური კომიტეტის თავმჯდომარეობა. სარვათის ბენგალური დედა, კოლკატაში დაბადებული ბეგუმ შაისტა სუჰრავარდი იქრამულაჰია, რომელიც მწერალი იყო და ერთ-ერთი პირველი პაკისტანის პარლამენტის ქალი წევრი. ბეგუმ იქრამულაჰი ასევე მუშაობდა ელჩად მაროკოში და რამდენიმეჯერ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის დელეგატიც იყო. პრინცესა სარვათს სამი და ჰყავს, მათ შორის ბანგლადეშელი ადვოკატი სალმა სობჰანი და ბრიტანელ-კანადელი კინორეჟისორი ნაზ იქრამულაჰი.

## ქორწინება და შვილები 
პრინცესა სარვათი და იორდანიის პრინცი თალალი 1968 წლის 28 აგვისტოს, პაკისტანის ქალაქ კარაჩიში დაქორწინდნენ. ისინი ამანის ერთ-ერთ უძველეს სახლში, ოთხ შვილთან ერთად ცხოვრობენ:

*პრინცესა რაჰმა (დ. 13 აგვისტო 1969)
*პრინცესა სუმაია (დ. 14 მაისი 1971)
*პრინცესა ბადია (დ. 28 მარტი 1974)
*პრინცი რაშიდი (დ. 20 მაისი 1979)

## რესურსები ინტერნეტში
* ინდუსური დედამიწა: H.R.H. პრინცესა სარვათ ელ-ჰასანი 
* მოქალაქეთა ფონდი: პრინცესა სარვათ ელ-ჰასანი TCF- ის სკოლა დაათვალიერა 
* ადამიანის განვითარების ეროვნული კომისია: პაკისტანის ადამიანის განვითარების ფონდი (PHDF) 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:იორდანიის პრინცესები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩაპალ-უადი

**ჩაპალ-უადი** () — მთა ნიგერიაში, ზღვის დონიდან ქვეყნის ყველაზე უფრო მაღალი წერტილი. ის მდებარეობს ტარაბის შტატში, კამერუნის სახელმწიფო საზღვართან ახლოს, გაშაკა-გუმტის ეროვნული პარკის ტყის ნაკრძალში. ჩაპალ-უადის მთა ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მაღალი მწვერვალია დასავლეთ აფრიკაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის მთები
პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი

**პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი** () — არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის, როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვის დასავლეთ გარეუბანში.

## ისტორია 
პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარის დაარსების თარიღად მიჩნეულია ძვ. წ. I საუკუნე.  იგი არსებობდა ახ. წ. III საუკუნემდე.

პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარი ცნობილია 1911 წლიდან. 1960-1970-იან წლებში ნაქალაქარზე მიმდინარეობდა არქეოლოგიური გათხრები. არქეოლოგიურ გათხრებს ხელმძღვანელობდა ი. ს. კამენეცკი. ნაქალაქარის გამაგრებული ტერიტორიის ფართობი შეადგენდა 3 300 კვ. მეტრს. პოდაზოვსკიეს ნაქალაქარის გათხრების დროს არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს ნაგებობა, რომლის ასაშენებლად გამოყენებული იყო ლერწამი, რომელიც აუცილებელი იყო თიხის ნალესის შესაკავებლად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ციხესიმაგრის ნაქალაქარი
* კობიაკოვოს ნაქალაქარი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Подазовское городище на Викимапии

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
სამოილოვიჩის მუზეუმი

* 
**სამოილოვიჩის მუზეუმი** () — პოლარული სივრცის საბჭოთა მკვლევრის, პროფესორ (1928), გეოგრაფიის მეცნიერებათ დოქტორის (1934) რუდოლფ სამოილოვიჩის მემორიალური მუზეუმი. მუზეუმი გაიხსნა 1981 წლის 11-12 სექტემბერს. ამჟამად მუზეუმი არის ერთადერთი ქვეყანაში, რომელიც ეძღვნება არქტიკისა და ანტარქტიკის მკვლევარს. 

მუზეუმის მისამართი: რუსეთის ფედერაცია, როსტოვის ოლქი, ქალაქი აზოვი, ლენინგრადის ქ. № 46ю

## ისტორია 
პოლარეთის საბჭოთ მკვლევრის, გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ რუდოლფ სამოილოვიჩის მუზეუმი გაიხსნა 1981 წლის 12 სექტემბერს. იგი ერთადერთია ქვეყანაში, რომელიც ეძღვნება არქტიკისა და ანტარქტიკის მკვლევარს.

მუზეუმში, მკვლევრის 130 წლისთავთან დაკავშირებით გაიხსნა მულტიმედიური ექსპოზიცია. 

რ. სამოილოვიჩის სახელი დგას ისეთი მკვლევარების გვერდით, როგორიცა რუალ ამუნდსენი, ფრიტიოფ ნანსენი, სკოტი, რუსანოვი და სხვა. სამოილოვიჩმა დიდი წვლილი შეიტანა არქტიკის გამოკვლევაში. 1938 წელს სამოილოვიჩი რეპრესიების მსხვერპლი გახდა. 1939 წლის 4 მარტს კი დახვრიტეს. 

გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატი, პროფესორი, ლენინის ორდენისა და შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერი, სსრკ-ის გეოგრაფიული საზოგადოებისა და საერთაშორისო საზოგადოების „აერო-არქტიკის“ ხელმძღვანელი, აშშ-ის, შვედეთისა და ავსტრიის გეოგრაფიული საზოგადოებების საპატიო წევრი რუდოლფ სამოილოვიჩი დაიბადა და აღიზარდა ქალაქ აზოვში. იგი იყო არქტიკაში 20-მდე სამეცნიერო-კვლევითი ექსპედიციის ორგანიზატორი. 

ამჟამად მკვლევრის მუზეუმი განთავსებულია ერთსართულიან აგურის შენობაში, რომელიც სამოილოვიჩის მამის კუთვნილება იყო. ამ სახლში ცხოვრობდა მისი ოჯახი. აქვე დაასრულა ოთხკლასიანი ვაჟთა გიმნაზია და შემდეგ სწავლა გააგრძელა მარიუპოლის ალექსანდრეს გიმნაზიაში. გიმნაზიის დასრულების შემდეგ სწავლობდა გერმანიის ქალაქ ფრაიბურგის აკადემიაში.

მუზეუმის გამოფენა წარმოდგენილია აზოვის ვაჟთა გომნაზიის მოსწავლის ოთახის სახით. კედლებზე ჩამოკიდებულია ფოტოები და პირადი ნივთები. გამოფენაშია წარმოდგენილი ასევე საწერი მაგიდა და სკამი, საწერი მოწყობილობა, გიმნაზიის დროინდელი წიგნები. მუზეუმის დარბაზში დგას მკვლევრის ბიუსტი, რომლის ავტორიცაა მოქანდაკე ი. შიცბურგი.

## ლიტერატურა 
* Каневский З. М. Рудольф Самойлович: превратности судьбы // Наука в СССР. — 1990. — № 2 (март-апрель)..
* Самойлович Р. Л. Путь к полюсу. — Л.: Изд-во Всесоюзного Арктического института, 1933.

## რესურსები ინტერნეტში
* Мемориальный комплекс Р. Л. Самойловича
* Боранова Г. Н. Мемориальный музей Р. Л. Самойловича.

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
კატეგორია:აზოვის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ალია ბინტ ჰუსეინი

**პრინცესა ალია ბინტ ჰუსეინი** (; დ. 13 თებერვალი 1956, ამანი, იორდანია) — იორდანიის მეფე ჰუსეინის უფროსი შვილი მისი პირველი ცოლისგან, დინა ბინტ აბდულ-ჰამიდისგან.

## განათლება 
პრინცესა ალია თავისი დაწყებითი განათლება მიიღო ამანში, აჰლიიას გოგონათა სკოლისა და როზარის კოლეჯში. 1968 წლამდე დიდ ბრიტანეთში, ლიმინგში სიბტონ პარკის სკოლაში სწავლობდა და შემდეგ ბენენდენის სკოლაში (1969-70) განაგრძო სწავლა, ხოლო 1972 წელს სომერსეტის მილფილდის სკოლაში მოიპოვა არაბულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე „ა“ დონე. 1977 წელს, ალია დაამთავრა იორდანიის უნივერსიტეტი ინგლისურ ლიტერატურაში ბაკალავრის ხარისხით.

## ქორწინება 
პრინცესა ალია 1977 წლის 12 აპრილს დაქორწინდა ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი ნასერ ვასფი მირზაზე, რაღადანის სასახლეში და ქორწინებიდან ჰყავს ერთი შვილი:
* ჰუსეინ მირზა (დ. 12 თებერვალი, 1981)
ალია და მირზა 1988 წელს განქორწინდნენ. ხელმეორედ ალია 1988 წლის 30 ივლისს ამანში სეიდ მოჰამედ ალ-სალეჰზე დაქორწინდა. მათ ორი შვილი ჰყავთ:
* თალალ ალ-სალეჰი (დ. 12  სექტემბერი, 1989) 
* აბდულ ჰამიდ ალ-სალეჰი (დ. 15 ნოემბერი, 1992)
*  : პირველი კლასის ალ-ჰუსეინის ორდენი გამორჩეული წვლილისთვის (5.2.2007) 

## წინაპრები 

## რესურსები ინტერნეტში
*პრინცესა ალიას ფონდი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:იორდანიის პრინცესები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფუნქციის დიფერენციალი

**ფუნქციის დიფერენციალი** — ფუნქციის ნაზრდის A∆x შესაკრები, რომელიც წრფივია არგუმენტის ∆x ნაზრდის მიმართ.

თუ y=f(x) ფუნქცია განსაზღვრულია x წერტილის მიდამოში და ამ ფუნქციის ∆y ნაზრდი შეიძლება წარმოვადგინოთ, როგორც ორი შესაკრების ჯამი ∆y=A∆x+α∆x, სადაც A სასრული რიცხვია და დამოუკიდებელია ∆x ნაზრდისაგან, ხოლო α უსასრულოდ მცირეა, როდესაც ∆x→0, მაშინ f(x) ფუნქციას ეწოდება დიფერენცირებადი x წერტილში.

ფუნქციის ნაზრდის A∆x შესაკრებს, რომელიც წრფივია არგუმენტის ∆x ნაზრდის მიმართ, ფუნქციის დიფერენციალი ეწოდება. y=f(x) ფუნქციის დიფერენციალს აღნიშნავენ dy ან df(x) სიმბოლოთი.

dy=f^' (x)∆x, ე. ი. ფუნქციის დიფერენციალი ფუნქციის წარმოებულისა და არგუმენტის ნაზრდის ნამრავლის ტოლია. კერძოდ, თუ y=f(x)=x, გვაქვს f^' (x)=1, რის გამოც dx=∆x. ამიტომ dy=f'(x)dx, ე. ი. ფუნქციის დიფერენციალი უდრის ფუნქციის წარმოებულისა და არგუმენტის დიფერენციალის ნამრავლს.

კატეგორია:დიფერენციალური გამოთვლა
სუმაია ბინტ ჰასანი

**პრინცესა სუმაია ბინტ ჰასანი** (; დ. 14 მაისი 1971, ამანი, იორდანია) — იორდანიის პრინცესა, სარვათ ალ-ჰასანის და ჰასან ბინ თალალის ქალიშვილი.

## ადრეული ცხოვრება 
სუმაია პრინც ჰასან ბინ თალალისა და პრინცესა სარვათ ალ-ჰასანის მეორე ქალიშვილია. სუმაია 1971 წლის 14 მაისს იორდანიის დედაქალქ ამმანში დაიბადა, სადაც მიიღო თავისი დაწყებითი განათლება. მოგვიანებით პრინცესა ინგლისში, დორსეტის შერბორნის გოგონათა სკოლაში განაგრძო სწავლა. ლონდონის უნივერსიტეტის ხელოვნების კორტულდის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულია.

## ქორწინება და შვილები 
პრინცესა სუმაია დაოჯახებული იყო ნასერ ჯუდეჰზე (დ. 1960), რომელიც სამი ჯუდეჰის, ყოფილი მინისტრთა კაბინეტის წევრის ვაჟზე. წყვილი 2007 წელს განქორწინდნენ. ნასერ ჯუდეჰი 2015-2017 წლებში საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ეკავა. მათ საერთო ოთხი შვილი ჰყავთ:

* თარიქ და ზეინ ალ-შარაფ ჯუდეჰი (დ. 1994)
* ალი ჯუდეჰი (დ. 1996)
* სუქაინა ჯუდეჰი (დ. 1998)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:იორდანიის პრინცესები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
3-D The Catalogue

***3-D The Catalogue*** — გერმანული ელექტრონული ჯგუფ Kraftwerk-ის ბოქს-სეტი, გამოცემული 2017 წლის 26 მაისს. იგი გამოვიდა რამდენიმე ფორმატში, მათ შორის - Blu-ray-ს და 8 დისკიანი ბოქს-სეტის სახით.

ამ ბოქს-სეტში შეტანილია ტურნეს „1 2 3 4 5 6 7 8“ საკონცერტო ჩანაწერები - ჯგუფის ყველა ძირითადი ალბომის საკონცერტო შესრულებით, მაყურებლის ხმაურის გარეშე. მეშვიდე დისკი წარმოდგენილია Headphone Surround 3D ჟღერადობით.

## სიმღერების სია 
;*CD*

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:2017 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Kraftwerk-ის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Kling Klang Studio-ს ალბომები
კაინჯი

**კაინჯი** () — წყალსაცავი დასავლეთ ნიგერიაში, მდინარე ნიგერზე, რომელიც შეიქმნა კაინჯის კაშხლის მშენებლობის შედეგად. აშენდა 1968 წელს. ტბის ირგვლივ მდებარეობს 1976 წელს შექმნილი კაინჯის ტბის ეროვნული პარკი.

## გამოყენება 
ნიგერის შტატის სამხრეთში მდებარე კაინჯის კაშხალი გამოიმუშავებს ელექტროენერგიას ნიგერიის ქალაქების უმრავლესობისთვის. ამ კაშხლის მშენებლობა გრძელდებოდა 1964 წლიდან 1968 წლის ჩათვლით და დაჯდა 209 მილიონი ამერიკული დოლარი, რომლის მეოთხედიც გამოყენებული იქნა ადგილობრივი მოსახლეობის ევაკუაციისათვის. კაშხალს აქვს 8 ტურბინა, რომლებიც საერთო ჯამში გამოიმუშავებენ 760 მვტ ელექტროენერგიას წელიწადში. პროდუქციის ნაწილი მიეყიდება მეზობელ ნიგერს.

## დაცვა 
მიუხედავად იმისა, რომ ტბის ირგვლივ მდებარე რაიონს აქვს მოსახლეობის დაბალი სიმჭიდროვე, ადამიანის მოღვაწეობა უარყოფითად მოქმედებს კაინჯის ტბის ეროვნულ პარკზე. მთავარ საფრთხეს წარმოადგენს ტყის გაჩეხვა, პირუტყვის საძოვრებად მისი უკონტროლო გამოყენება და უკანონო ნადირობა, რაც განსაკუთრებულად ძლიერ შეიმჩნევა ზუგურმის სექტორში. კაინჯის წყალსაცავში შეიმჩნევა თევზის რაოდენობის შემცირება გადაჭარბებული თევზჭერის გამო. თევზის მარაგის შენარჩუნებისთვის გამოიყენება კონტროლი თევზჭერაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Kainji (barrage) sur l’Encyclopédie Universalis 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის ტბები
რიმ ალ-ალი

**პრინცესა რიმ ალ-ალი** (; დ. 1969, ალჟირი) — იორდანიის პრინცის ალი ბინ ჰუსეინის ალჟირელი მეუღლე, რომელზეც 2004 წლის 7 სექტემბერს დაქორწინდა. პრინცესა ლახდარ ბრაჰიმის ქალიშვილია, რომელიც ალჟირის ყოფილი საგარეო საქმეთა მინისტრი და გაეროს ოფიციალური პირი იყო. რიმი დიდი ბრიტანეთსა და ალჟირში გაიზარდა. სწავლობდა საფრანგეთსა და შეერთებულ შტატებში.

პრინცესა რიმი და პრინცი ალი, თავის ორ შვილთან, პრინცესა ჯალილასა და პრინც აბდულაჰ ბინ ალისთან ერთად, იორდანიის დედაქალაქ ამანში ცხოვრობენ.

## განათლება 
* პარიზის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი გეოგრაფიაში და მაგისტრის ხარისხი ინგლისურ ლიტერატურაში, რომელიც წარჩინებით 1990 წელს დაამთავრა
* პოლიტოლოგიის მაგისტრი 1991 წელს, პარიზის პოლიტიკის ინსტიტუტი
* მაგისტრის ხარისხი ჟურნალისტიკაში, საერთაშორისო ჟურნალისტიკის განხრით — 1994 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტი

## კარიერა 
თავისი კარიერის განმავლობაში მუშაობდა „BBC World Service“-ის გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ბიუროში, „United Press International“-ში, „Dubai TV“-ში, „Bloomberg International“-ში, „Radio Monte Carlo Moyen Orient“-სა და CNN-ში (ლონდონი).

2006 წლიდან არის იორდანიის სამეფო კინემატოგრაფის აღმასრულებელი კომისარი.

პრინცესა არის იორდანიის მედიის ინსტიტუტის (JMI) დამფუძნებელი, რომელიც არის არაკომერციული ორგანიზაცია, რომლის მიზანიცაა არაბულ ჟურნალისტიკაში მაღალი ხარისხის დამკვიდრება და სამაგისტრო პროგრამის შემოღება.

## რესურსები ინტერნეტში
*იორდანიის მედია ინსტიტუტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:იორდანიის პრინცესები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატლა

**კატლა** ( ) — დიდი ვულკანი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 1512 მ. მეტად აქტიურია; 930-1918 წლებში 13-95 წლების ინტერვალებით დოკუმენტირებულია ოცი ამოფრქვევა. 99 წლის განმავლობაში ძლიერი ამოფრქვევები არ ყოფილა, თუმცა ფიქსირდებოდა მცირე ამონთხევები, რომლებსაც არ დაურღვევიათ ყინულოვანი საფარველი. დაფარულია მყინვარ მირდალსიეკუდლის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილით.

კატლა ისლანდიის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ვულკანია. გაწოლილია სოფელ ვიკის ჩრდილოეთით და მყინვარ ეიაფიადლაიეკუდლის აღმოსავლეთით. კატლის კალდერის დიამეტრია 10 კმ და დაფარულია 200-700 მ სისქის ყინულით. ჩვეულებრივ, ვულკანი იფრქვევა ყოველ 40-80 წელიწადში. 1755 წლის ამოფრქვევამ გამოიწვია მყინვარის ინტენსიური დნობა, რომლის შედეგად წარმოქმნილმა წყლის ნაკადის ხარჯმა 200 000-400 000 მ³/წმ-ს მიაღწია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ისლანდიის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიის ვულკანები
ჯოსის პლატო

**ჯოსის პლატო** (, ადრინდელი დასახელება *ბაუჩი*) — პლატო ნიგერიაში. მდებარეობს ჩრდილო-გვინეის ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ნიგერის და მის შენაკად ბენუეს შორის. პლატო წარმოადგენს მდინარე ნიგერის და ჩადის ტბის აუზის ბევრი მდინარის სათავეს. პლატო მდებარეობს ნიგერიის პლატოს შტატში, რომლის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჯოსი. მისი საერთო ფართობია დაახლოებით 3,5 ათ. კმ². საშუალო სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 180 კმ-ს, ხოლო სიგანე დაახლოებით 300—320 კმ-ს. პლატოს ნეოკულტურულ რაიონებს უკავია მაღალბალახოვანი სავანები, მდინარის ხეობებში იშვიათად გვხვდება თითქმის მთლიანად გაჩეხილი გალერეული ტყეები.

## გეოლოგია 
right|thumb|250px|ჯოსის პლატოს ადგილმდებარეობა
პლატო ძირითადად აგებულია პრეკამბრიული მეტამორფული და ძველი კრისტალური ქანებით (გნაისები, კრისტალური ფიქლები და ამფიბოლიტები), რომლებიც ზოგან გადაფარულია ბაზალტებით. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1000—1200 მეტრს, მაქსიმალური — 1735 მეტრს (მთა შერე). პლატოზე ზოგან ამაღლებულია ძველი ვულკანების ნახევრადდაშლილი კონუსები, პიკის ფორმის სხვადასხვა სახის ბიუტები, გუმბათები და მაგიდა მთები. სამი მხრიდან — დასავლეთით, სამხრეთით და აღმოსავლეთით პლატოს ფერდოები მკვეთრადაა დაქანებული ციცაბო ფერდოებით 500 მეტრ და უფრო მეტ სიღრმეზე. ჩრდილოეთით თანდათან დაბლდება საჰელის მხარეს.

## სასარგებლო წიაღისეული 
XVII საუკუნიდან ცნობილია ისეთი ლითონების მნიშვნელოვანი საბადოები, როგორებიცაა: კალა, ტანტალი და ნიობიუმი (ნიობიუმის ადგილობრივი მოპოვება შეადგენს მსოფლიოში მისი მოპოვების 3/4-ს), ასევე კოლუმბიტშემცველი გრანიტის საბადოები. ინტენსიური გეოლოგიური დაზვერვა, კარიერების მშენებლობა და საბადოების სამრეწველო მოპოვება დაიწყო ბრიტანული ხელისუფლების მხარდაჭერით 1909 წლიდან. ნედლეულის დიდი ნაწილი (75 %-მდე) გადიოდა დიდ ბრიტანეთში, ნარჩენები კი ნიდერლანდებში და აშშ-ში. ახალგაზრდა გრანიტები შეიცავენ კალას, რომლის მოპოვება დაიწყო XX საუკუნის დასაწყისში, კოლონიალური პერიოდის დროს და გაგრძელდა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგაც.

## კლიმატი 
კლიმატი სუბეკვატორულია, მუსონური, გამოკვეთილი ზაფხულის სინოტივით; წელიწადში მოდის 1000 მმ-მდე ნალექი. ზამთარში, მშრალი სეზონის დროს საჰარიდან ქრის მშრალი, ცხელი ჰარმატანის ქარი, რომელსაც მოაქვს მტვრიანი ქარიშხალი.

## მოსახლეობა 
რეგიონის მკვიდრ ტომებს — ტივის, ფულბეს და ჯუნკუნის ახლა დაემატა ქვეყნის სხვა რეგიონებიდან უკანასკნელ ათწლეულებში გადმოსახლებული ტომები — ჰაუსა, იორუბა, იგბო, რომლებიც აქ მოიზიდა საბადოებში მუშაობით მიღებულმა შედარებით მაღალმა გასამრჯელომ, ასევე პლატოს სავანებში საკუთარი სასოფლო-სამეურნეო პირუტყვის და შინაური საქონლის მწყემსვის შესაძლებლობამ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Barbour, K. M., et al., editors. 1982 *Nigeria in Maps*. Hodder and Stoughton, London.
* Isichei, Elizabeth. 1982. Introduction. In *Studies in the History of Plateau State*, Nigeria, ed. by Elizabeth Isichei, pp 1–57.  Macmillan, London.
* Morgan, W. T. W. 1983 *Nigeria*. Longman, London.
* 
* Jos Plateau forest-grassland mosaic
* Hiking on the Plateau

## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის პლატოები
თვენი A-507

**თვენი A-507** — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში A-507-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 161 ფურცელს. მისი ზომებია 19X16 სმ.  შესრულებულია ქაღალდზე, ნაწერია ნუსხურით ორ სვეტად. გადამწერი: იოანე ქობინაშვილი (106 რ), დამკვეთი: აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონ ჩხეტიძე (77 რ, 144 ვ).  თ. ჟორდანია პალეოგრაფიული ნიშნით ხელნაწერს XVI საუკუნით ათარიღებს. ვინაიდან, ანდერძში იხსენიება აფხაზეთის კათალიკოსი ევდემონი (ჩხეტიძე), მკვლევარი მიიჩნევს, რომ ხელნაწერი მისთვის გადაიწერა, მისი დაკვეთით და აფხაზეთის ერთ-ერთ ეკლესიას ეკუთვნოდა.  თუმცა ამის დამადასტურებელი სხვა ცნობა ჩვენ არ გვაქვს.

## ლიტერატურა
*Жордания Т. Описание рукописей и старопечатных книг Церковного Музея духовенства Грузинской епархий, Т. II,  Тф., 1903, с. 61.

კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:ქართული ხელნაწერები
ლექსი რომანიკებრი H-3146

**ლექსი რომანიკებრი H-3146-კე**  — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში H-3146-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერია.

ხელნაწერი შეიცავს მხოლოდ 2 ფურცელს. მისი ზომებია 23X18 სმ. შესრულებულია ქაღალდზე. ნაწერია მხედრულად. ხელნაწერი გადაწერილია ილორში 1838 წელს. ბოლოში მიწერილია:  ლექსის არც ავტორი და არც მთარგმნელი არ ჩანს.

## ლიტერატურა
* მცირე ქრონიკები (კინკლოსების ისტორიული მინაწერწები), ტექსტები გამოსცა, შესავალი წერილი და კომენტარები დაურთო ჯ. ოდიშელმა. თბ., 1968. გვ. 135.

კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:ქართული ხელნაწერები
კატეგორია:ქართული ლექსები
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1983

**საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1983** — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 46-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა დნეპროპეტროვსკის „დნეპრი“, მეორე ადგილზე გავიდა მოსკოვის „სპარტაკი“, მესამეზე – მინსკის „დინამო“. დაიწყო 26 მარტს და დასრულდა 6 ნოემბერს.

## შედეგები 
### უმაღლესი ლიგა: ცხრილი 
## ჩემპიონი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.

1983
კატეგორია:1983 წელი ფეხბურთში
ჩინჩოროს მუმიები

მინი|მუმიები, სან-მიგელ-დე-აზაპას მუზეუმში.
მინი|ჩინჩოროს მუმიის თავი.
**ჩინჩოროს მუმიები** — სამხრეთ ამერიკული ჩინჩოროს კულტურის წარმომადგენლების მუმიფიცირებული ნარჩენები რომლებიც ნაპოვნია დღევანდელი ჩილეს ტერიტორიაზე. ეს მუმიები ადამიანის მიერ მუმიფიცირების ყველაზე ძველი შემორჩენილი ნიმუშებია, რომლებიც ეგვიპტურ მუმიებზე დაახლოებით 2000 წლით ძველია. ეგვიპტეში აღმოჩენილი უძველესი მუმია თარიღდება ძვ. წ. 3000 წლით, ხოლო ჩინჩოროს მუმიები დაახლოებით ძვ. წ. 5050 წლით. მუმიების 29% მუმიფიცირებულია ბუნებრივი პროცესით, მათგან უძველესი არის ეგრეთ წოდებული *აჩა მენი* (Acha man) რომელიც აღმოჩენილია ატაკამას უდაბნოში და ძვ. წ. 7020 წლით თარიღდება. ძვლის ქიმიურმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ამ ადამიანების საკვების 90% შეადგენდა ზღვის პროდუქტებს. ერთ მუმიაზე აღმოჩენილია ტატუირების ნიმუში, რომელიც გაკეთებული აქვს ზედა ტუჩზე ულვაშის ფორმაზე შავი წერტილები. ეს წარმოადგენს ტატუირების დღემდე ნაპოვნ უძველეს ნიმუშს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*დაკრძალვა
*პერუს კოლუმბამდელი ისტორია

## ლიტერატურა 
*Arthur C. Aufderheide, The Scientific Study of Mummies. Cambridge University Press, 2003  p.142
*Bernardo Arriaza, Chile’s Chinchorro Mummies  nationalgeographic.com 1995

## რესურსები ინტერნეტში 
*Chinchorro  არქეოლოგიური საიტი.
*"Making the Dead Beautiful: Mummies as Art"  არქეოლოგიური ჟურნალი.
*Chinchorro and other mummies
*Cultura Chinchorro  ჩინჩოროს მუმიები.
*"Mummies in Peru" ამერიკის ბუნებრივი ისტორიისმ უზეუმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:მუმიები
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ისტორია
ბედიის ტაძარი Q-587

**ბედიის ტაძარი Q-587** — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში Q-587-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი.

ხელნაწერი შეიცავს 53 ფურცელს. მისი ზომებია 35,5X11 სმ. დაწერილია ქაღალდზე. შესრულებულია  მხედრულით. ბოლონაკლული და დაზიანებულია. არ აქვს ყდა. დღეს კათოლიკოს-პატრიარქის პირად არქივშია გადასული. ხელნაწერი ამბროსი ხელაიას ავტოგრაფს წარმოადგენს.

## ლიტერატურა
*ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, ახალი (Q) კოლექცია, ტ. II, შედგენილია და დასაბეჭდად დამზადებული თ. ბრეგაძის, თ. ენუქიძის, ნ. კასრაძის. ელ. მეტრეველის, ლ. ქუთათელაძისა და ქრ. შარაშიძის მიერ, ილ. აბულაძის რედაქციით. თბ., 1958, გვ. 57.

კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
კატეგორია:ქართული ხელნაწერები