open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აარონ პოლი

**აარონ პოლი** (დ. 27 აგვისტო, 1979) — ამერიკელი მსახიობი და პროდიუსერი. იგი ყველაზე მეტად ცნობილია ჯესი პინკმენის როლით AMC-ის სერიალში Breaking Bad (2008–2013), რისთვისაც მან მოიგო რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის სამი პრაიმტაიმის ემის ჯილდო დრამატულ სერიალში საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის და ასევე ოქროს გლობუსის ჯილდოს ნომინაცია. პოლმა ასევე მოიგო სატურნის ჯილდო საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობისთვის ტელევიზიაში რეკორდულად სამჯერ. მან გაიმეორა როლი Netflix-ის შემდგომ ფილმში *El Camino* (2019) და სპინ-ოფის ბოლო სეზონის განმავლობაში *Better Call Saul* (2022). პოლმა თავისი კარიერა დაიწყო რამდენიმე მუსიკალურ კლიპში, სტუმრის როლით ტელევიზიაში და მცირე როლებით ფილმებში. 2007 წელს მან შეასრულა განმეორებითი როლი სკოტ ქუიტმანის როლი HBO-ს სერიალში Big Love (2006–2011), ხოლო 2009 წელს მან ითამაშა რიმეიქში The Last House on the Left. Breaking Bad-ის შემდეგ მან ითამაშა ისეთ ფილმებში, როგორიცაა Need for Speed (2014), Hellion (2014), Gods and Kings (2014), Eye in the Sky (2015) და Central Intelligence (2016). მან ასევე გაახმოვანა ტოდ ჩავესი Netflix-ის ანიმაციურ სერიალში BoJack Horseman (2014–2020), სადაც იგი ასევე იყო აღმასრულებელი პროდიუსერი და განასახიერა ედი ლეინი Hulu-ს დრამატულ სერიალში The Path (2016-2018). 2023 წელს მან ითამაშა კლიფის როლში Netflix-ის ანთოლოგიის სერიალის Black Mirror-ის მე-6 სეზონის ეპიზოდში, "Beyond the Sea".

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალამგირ II

**ალამგირ II** იგივე **მირზა აზიზ უდ-დინ მუჰამადი** (დ. 6 ივნისი, 1699, მურჰანპური — გ.  29 ნოემბერი, 1759 კოტლა ფატეჰ-შაჰი) — დიდ მოგოლთა იმპერიის მე-15 იმპერატორი 1754–1759 წლებში, ჯაჰანდარ-შაჰის ვაჟი.

საკუთარმა ვეზირებმა თანამდებობების დაკარგვის შიშით შეთქმულება მოუწყვეს და 1759 წლის 29 ნოემბერს მოკლეს.  ალამგირ II-ის შემდეგ დიდ მოგოლთა საიმპერატორო ტახტი დაიკავა მისმა ნათესავმა შაჰ-ჯაჰან III-მ.

## იხილეთ აგრეთვე
* დიდ მოგოლთა იმპერია
* დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
*N. N. Haidar and M. Sardar, Sultans of Deccan India, 1500-1700, The Metropolitan Museum of Art, NY, 2015, p. 336

## სქოლიო
კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერატორები
კატეგორია:თემურიდები
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1699
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1759
კატეგორია:მოკლული მონარქები
ველი ისრაფილოვი

**ველი ისრაფილოვი** (; დ. 18 ოქტომბერი, 2002, ტიუმენი) — აზერბაიჯანის წარმომადგენელი მოცურავე. 2020 წელს მან მოიგო XVI ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშები.

## ბიოგრაფია 
ველი ისრაფილოვი დაიბადა 2002 წლის 18 ოქტომბერს ტიუმენში, რუსეთი. წარმოშობით მასალის რაიონიდან ველი ისრაფილოვი სპორტით 2008 წლიდან არის დაკავებული.

ველი ისრაფილოვმა 2019 წელს ლონდონში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 100 მეტრზე ბრასით რბოლაში.

2020 წელს ველი ისრაფილოვმა ფუნჩალში (პორტუგალია) ევროპის ჩემპიონატზე იასპარეზა და 100 მეტრზე ბრასის ტურნირი მოიგო.

ველი ისრაფილოვმა 2021 წლის XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე იასპარეზა. ველი ისრაფილოვი ასპარეზობდა ბრას ცურვის ტურნირზე 100 მეტრზე. ფინალურ ეტაპზე, სადაც 8 სპორტსმენი იბრძოდა, ველი ისრაფილოვმა აჩვენა შედეგი 1:04,86 წუთი და გახდა XVI ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული. ველი ისრაფილოვმა ასევე მოხსნა პარაოლიმპიური რეკორდი (1:06.82) ბელორუსის ვლადიმერ იზოტუს მიერ 2016 წელს.>

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებულებით, ველი რაშადათ ოღლუ ისრაფილოვს მიენიჭა 1-ლი ხარისხის ორდენი „სამშობლოს სამსახურისთვის“ XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში მიღწევებისა და აზერბაიჯანულ სპორტში გაწეული სამსახურისთვის.

ველი ისრაფილოვმა 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მადეირაში (პორტუგალია) ოქროს მედალი მოიპოვა 100 მეტრზე ბრასით რბოლაში.

ისრაფილოვმა იასპარეზა 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე პარიზში, რომელმაც ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 100 მეტრზე ბრასით 1:05:35 დროით. პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2024 წლის 10 სექტემბრის ბრძანებულებით მას მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო სიგელი. პრეზიდენტის იმავე თარიღის სხვა განკარგულებით, 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში მესამე ადგილის დაკავებისთვის ასევე 50 000 მანეთი და მისი მწვრთნელი 25 000 მანეთი დაჯილდოვდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* https://web.archive.org/web/20220926223326/https://www.azerisport.com/olimpizm/tokio-2020/20210901000134639.html
* https://azertag.az/xeber/1869319
* https://report.az/ferdi/paris-2024-azerbaycan-parauzgucusu-finala-yukselib/

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადილბექ ქასიმალიევი

**ადილბექ ქასიმალიევი** () — ყირგიზი პოლიტიკოსი. ყირგიზეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 2024 წლის 16 დეკემბრიდან, მას შემდეგ, რაც ქვეყნის პრეზიდენტმა სადირ ჟაპაროვმა თანამდებობიდან გაათავისუფლა მოქმედი პრემიერ-მინისტრი აქილბექ ჟაპაროვი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ყირგიზეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ყირგიზი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყარა ყარაევის სახელობის თანამედროვე მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი

**ყარა ყარაევის სახელობის თანამედროვე მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი** — ღონისძიება, რომელიც მიზნად ისახავს მე-20 საუკუნის აკადემიური მუსიკის პოპულარიზაციას. ორიენტირებულია მე-20 საუკუნის აკადემიური მუსიკის შესრულებაზე.

## ისტორია 
ყარა ყარაევის სახელობის თანამედროვე მუსიკის საერთაშორისო ფესტივალი პირველად 1986 წელს გაიმართა კომპოზიტორების ფარაჯ კარაევის, ოლეგ ფელცერისა და დირიჟორის რაუფ აბდულაევის ინიციატივით. ფესტივალის პირველმა კონცერტებმა დიდი რეზონანსი გამოიწვია და მას მოჰყვა კიდევ ორი ფესტივალი 1988 და 1990 წლებში, რამაც იგი მნიშვნელოვან მოვლენად აქცია ბაქოს მუსიკალურ ცხოვრებაში. ფესტივალის პროგრამაში წარმოდგენილი იყო მე-20 საუკუნის მუსიკალური კლასიკა.

ფესტივალის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მოვლენად  პოსტსაბჭოთა სივრცეში ევროპული ავანგარდის ერთ-ერთი ყველაზე საკულტო ნაწარმოების - ლ. ბერის „სიმფონია სიმფონიური ორკესტრისთვის და რვა ხმისათვის“ პირველი წარმოდგენა ითვლება. შემსრულებლები იყვნენ აზერბაიჯანის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრი (დირიჟორი რ. აბდულაევი) და მოსკოვის ვოკალური ანსამბლი (სამხატვრო ხელმძღვანელი - ფ. ჩიჟევსკი).

**ფესტივალები:**

* IV საერთაშორისო ფესტივალი: 2011 წლის 2-8 აპრილი
* V საერთაშორისო ფესტივალი: 2013 წლის 14-19 აპრილი (მონაწილეობდნენ მუსიკოსები საფრანგეთიდან, გერმანიიდან, ჰოლანდიიდან, რუსეთიდან და ავსტრიიდან)
* VI საერთაშორისო ფესტივალი: 2015 წლის 20-24 აპრილი
* VII საერთაშორისო ფესტივალი: 2018 წლის 12-14 აპრილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ფესტივალები
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
ხალდანის რაიონი

**ხალდანის რაიონი** () — აზერბაიჯანის სსრ ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, რომელიც 1943-1956 წლებში არსებობდა. რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი სოფელი ხალდანი იყო.

ხალდანის ოლქი 1943 წლის 8 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სსრ-ს შემადგენლობაში, აღდაშის რაიონის 5 სოფლის საბჭოდან და ნუხას მხარის 1 დასახლებისა და 1 სოფლის საბჭოსგან ჩამოყალიბდა.

1952 წლის 3 აპრილიდან 1953 წლის 23 აპრილამდე იგი განჯის რეგიონის ნაწილი იყო.

1956 წლის 4 დეკემბერს ხალდანის რაიონი გაუქმდა და მისი ტერიტორია გაიყო ქალაქ მინგაჩაურის, აღდაშისა და ნუხას რაიონებს შორის.

რაიონში გამოდიოდა გაზეთი „ხალდან პამბიგჩისი“.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
აზერბაიჯანის ეროვნული კომიტეტი

**აზერბაიჯანის ეროვნული კომიტეტი** (, ) — ორგანიზაცია, რომელიც 1941 წლის მიწურულს აზერბაიჯანელი პოლიტიკური ემიგრანტების მიერ ბერლინში შეიქმნა. კომიტეტის მთავარი მიზანი იყო აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის აღიარება ნაცისტური გერმანიის მთავრობის მიერ, რათა თავიდან აეცილებინა გერმანიის მიერ მთლიანად კავკასიის ანექსია.

ამ პერიოდის განმავლობაში გერმანიის ჯარებმა მიაღწიეს დიდ წარმატებას ოპერაცია ბარბაროსაში საბჭოთა კავშირის წინააღმდეგ, ამიტომ საქართველოს მთავრობის წარმომადგენლები დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ ვერმახტს შეეძლო ომის მოგება დამატებითი ადგილობრივი დახმარების გარეშე. მიუხედავად მათი ძალისხმევისა, კომიტეტმა ვერ მიაღწია რაიმე მნიშვნელოვან შეთანხმებას ნაცისტურ გერმანიის მთავრობასთან და საბოლოოდ 1943 წლის აგვისტოში დაიშალა.

## ისტორია 
კომიტეტი 1941 წელს ბერლინში შეიქმნა, სადაც გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ მიიწვია მუსტაფა ვეკილოვი, მირ იაგუბ მეჰდიევა, ხოსრო ბეი სულთანოვი და ჰილალ მუნში, რომლებიც იმ დროს ბუქარესტში ცხოვრობდნენ. კომიტეტში მხოლოდ ოთხი წევრი იყო, ხოლო მისი შემადგენლობა გასაგზავნად გერმანიის საგარეო საქმეთა სამინისტროს წარედგინა. ამ დოკუმენტთან ერთად სამინისტროს გაეგზავნა მამედ ემინ რასულზადეს მიერ შედგენილი წინადადებების სია, მათ შორის აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის დაუყოვნებლივ აღიარება და ერთიანი აზერბაიჯანული არმიის შექმნა.

კომიტეტმა განიხილა ნაცისტური გერმანიის ხელმძღვანელობასთან შესაძლო თანამშრომლობა მხოლოდ კავკასიის საკითხზე. მათი მოსაზრებით, ნაცისტურ ძალებს არ შეეძლოთ კომუნისტური რეჟიმის დამხობის შემდეგ კავკასიაში შესვლა და რეგიონის მომავალს ადგილობრივი მოსახლეობა უნდა გაეწყვიტა. თუმცა, ნაცისტურმა გერმანიის მთავრობამ უარყო ეს წინადადება, რადგან მათ მიაჩნდათ, რომ დამატებითი დახმარება აღარ იყო საჭირო ოპერაცია „ბარბაროსას“ საბოლოო გამარჯვებისთვის. ამ საკითხის შესახებ გაუგებრობა და უთანხმოება მოხდა გერმანიის ხელისუფლებასთან, რის შედეგადაც კომიტეტი 1943 წლის აგვისტოში დაიშალა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა

## ლიტერატურა 
* Milli Azərbaycan Komitəsi // Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. — II. — Bakı : "Lider", 2005. — P. 47.

კატეგორია:აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა
კატეგორია:ანტი-კომუნისტური ორგანიზაციები
გელა თათარაშვილი

**გელა თათარაშვილი** (დ. 17 ივლისი, 1974, სოფ. ოკამი, კასპის რაიონი — გ. 27 სექტემბერი,1993, სოხუმი) — ქართველი სამხედრო პირი.

სწავლობდა თბილისის №74-ე პროფტექნიკურ სასწავლებელში. 19 წლის ასაკში,როდესაც აფხაზეთის ომი მიმდინარეობდა, გელა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს I საარმიო კორპუსის მე-11 ბრიგადის 116-ე ბატალიონში გაიწვიეს, სახელწოდებით „თეთრი არწივი“. დაიღუპა 1993 წლის 27 სექტემბერს, საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლის დროს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის ბრძოლაში დაღუპულები
ჰასან ალიევის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი

**აკადემიკოს ჰასან ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტი** — აზერბაიჯანის გეოგრაფიის პრობლემების კვლევის ინსტიტუტი, რომელიც ბუნებრივი რესურსების, ეკოლოგიური და გეოგრაფიული პრობლემების კვლევებითაა დაკავებული. ინსტიტუტი 1945 წელს დაარსდა და ქვეყნის მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ცენტრს წარმოადგენს.

ინსტიტუტი გამოსცემს ჟურნალს „გეოგრაფია და ბუნებრივი რესურსები“.

## ისტორია 
1937 წელს, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აზერბაიჯანის ფილიალის სტრუქტურაში შეიქმნა გეოგრაფიის განყოფილება, სადაც მუშაობდნენ მეცნიერები, მათ შორის ჰასან ალიევი და რ.ვ. კოვალიოვი. 1945 წლის 1-ლ მაისს კი აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტი შეიქმნა. 1947 წელს ინსტიტუტში 20 ადამიანი, მათ შორის 11 მეცნიერებათა კანდიდატი მუშაობდა. 1963 წლისთვის დასაქმებულთა რაოდენობამ 162-ს მიაღწია. 1959 წელს კასპიის ზღვის პრობლემების ცენტრი შეიქმნა. 1970 წელს, მონოგრაფიის „აზერბაიჯანის სსრ კლიმატი“ გამოქვეყნებისთვის ა. შიხლინსკი, ა. მადაზადე და ა. აიუბოვი დაჯილდოვდნენ აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიით. 1994 წლის 1-ლ თებერვალს ინსტიტუტს ჰასან ალიევის სახელი მიენიჭა.

## სამეცნიერო მიმართულებები 
* აზერბაიჯანის ბუნებრივი რესურსების, ეკოგეოგრაფიული თავისებურებების შესწავლა;
* მოსახლეობის ტერიტორიული ორგანიზაციის ეკონომიკური და გეოგრაფიული პრობლემები;
* გაუდაბნოება;
* კასპიის ზღვის ეკოლოგიური მდგომარეობა და მისი დონის დაქვეითება;
* კლიმატის გენეზისი;
* კასპიის ზღვის ჰიდრომეტეოროლოგიური მდგომარეობა.

## **სტრუქტურა** 
ინსტიტუტი მოიცავს 20 სხვადასხვა მიმართულებით განყოფილებას, მათ შორის:

* გეომორფოლოგიისა და ბუნებრივი რისკების დეპარტამენტი
* კასპიის ზღვის დონის პრობლემების დეპარტამენტი
* აზერბაიჯანის მიწის რესურსების გეოგრაფიის დეპარტამენტი
* ეკოგეოგრაფიის კათედრა
* გეოგრაფიული აზროვნებისა და ტოპონიმიის ისტორიის კათედრა
* პალეოგეოგრაფიის განყოფილება
* ლანდშაფტის მეცნიერებისა და ლანდშაფტის დაგეგმარების დეპარტამენტი
* ხმელეთის ჰიდროლოგიისა და წყლის რესურსების დეპარტამენტი
* აზერბაიჯანის პოლიტიკური და ეკონომიკური გეოგრაფიის დეპარტამენტი
* კლიმატოლოგიისა და აგროკლიმატოლოგიის დეპარტამენტი
* დემოგრაფიისა და მოსახლეობის გეოგრაფიის დეპარტამენტი
* ტურიზმისა და რეკრეაციული გეოგრაფიის დეპარტამენტი
* სამედიცინო გეოგრაფიის კათედრა
* კასპიის ზღვის ჰიდრომეტეოროლოგიის დეპარტამენტი
* კასპიის ზღვის მონიტორინგის დეპარტამენტი
* გეოინფორმატიკისა და კარტოგრაფიის დეპარტამენტი
* კასპიის ზღვის სანაპირო და ფსკერის გეომორფოლოგიის დეპარტამენტი
* ბიოგეოგრაფიული საავადმყოფო

## რესურსები ინტერნეტში 
* Составлена Цифровая карта экологических рисков Азербайджана
* В Азербайджане ускорился процесс опустынивания

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია
იეშილქოი (პაზარის რაიონი)

**იეშილქოი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 35 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 4 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 103  ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1916 წლის თურქულ წყაროში ლაზურად მოხსენიებულია როგორც „ჯუმბათი“.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
გიორგი ბერიძე (გეოლოგი)

**გიორგი მერაბის-ძე ბერიძე** (დ. 25 სექტემბერი, 1988, მოფრინეთი, შუახევის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი გეოლოგი. აკადემიური დოქტორი (2016).

## ბიოგრაფია 
2012 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი და მიენიჭა გეოლოგიის მაგისტრის ხარისხი.
2009–2014 წწ. ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტის პეტროლოგიის, ვულკანოლოგიის, მინერალოგიისა და ლითოლოგიის განყოფილების ლაბორანტი; 2014–2016 წწ. მეცნიერ-თანამშრომელი; 2016–2017 წწ. უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 2017–2023 წწ. იგი ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტის გეოლოგიური კვლევის კომპლექსურ ლაბორატორიას და გახლდათ სამეცნიერო საბჭოს სწავლული მდივანი. 2017 წ-დან ის არის ინსტიტუტის გეოლოგიური კვლევის კომპლექსური ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ხოლო 2023 წ-დან ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.

## ორგანიზაციები 
* 2014–2023 წწ. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ახალგაზრდა მეცნიერთა საბჭოს წევრი
* 2014 — დღემდე საქართველოს მინერალოგიური საზოგადოების სამეცნიერო საბჭოს წევრი

## ჯილდოები 
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მედალი (2023)
* ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის პრემია (2024)

## შრომები 
* U–Pb LA-ICP-MS geochronology of polygenetic zircons from Beshta and Kamenistaya intrusions (the Greater Caucasus), 2022.
* Metamorphism of the Dizi Series Rocks (the Greater Caucasus): Petrography, Mineralogy and Evolution of Metamorphic Assemblages, 2021.
* U–Pb LA–ICP–MS dating of zoned zircons from the Greater Caucasus pre-Alpine crystalline basement: Evidence for Cadomian to Late Variscan evolution 2020.
* Genetic Typification of Zircons from Infrastructure of the Elbrus Subterrane (Caucasus), 2017.
* Basheleishvili, L., Beridze, G., & Gogia, B. (2024). 3D Model of Morphostructure of the Crystalline Basement of the Georgian Caucasus. Georgian Geographical Journal, 4(2), 4–13. https://doi.org/10.52340/ggj.2024.04.02.01

## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი ბერიძე — გეოლოგიური კვლევის კომპლექსური ლაბორატორია

კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
თემურ ფიჩხაია

**თემურ ფიჩხაია** (დ. 20 აპრილი, 1987, ფოთი — გ. 8 აგვისტო, 2008) — ქართველი სამხედრო პირი

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა ჰიდროტექნიკური ტექნიკუმის გემთშემკეთებლის ფაკულტეტზე.

სავალდებულო სამხედრო სამსახურში იყო გორში, ხაშურში, ასევე მე-8 ბატალიონში. საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში კონტრაქტით მსახურობდა ფოთში, იყო სწრაფმავალი კატარღის დივიზიონში, "შავი ზვიგენის ჯგუფში". დაიღუპა ფოთის პორტის დაბომბვისას. 

## ლიტერატურა 
* თორნიკე ყაჯრიშვილი, თამარ შარმიაშვილი, დავით ფაჩუაშვილი, გმირი: 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპული ჯარისკაცების ხსოვნისადმი მიძღვნილი წიგნი: ნაწ. 1, თბ., 2010, გვ. 299

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
კატეგორია:ომში დაღუპულები
ჯემალ მებონია

**ჯემალ მებონია** (დ. 29 ივნისი, 1939. — გ. 7 ივლისი, 2024) — ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1989). სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე. 

## მოღვაწეობა
1961 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და დაიწყო მუშაობა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თეორიული ფიზიკის კათედრაზე (1961-66 წწ.) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში. 1966-86 წლებში მუშაობდა მაღალი ენერგიების ფიზიკის ინსტიტუტში ბირთვული რეაქციების ლაბორატორიის გამგედ. 1986-96 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრის პროფესორი, კათედრის გამგე (1995), დეკანი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დიდი საბჭოს, პროფესორთა და სამეცნიერო ხარისხების მიმნიჭებელი სპეციალიზებული საბჭოს წევრი (1989-2005 წწ.). 

## მიღწევები
მისი სამეცნიერო ინტერესები ეხებოდა მრავალნაწილაკოვანი კვანტური სისტემების თეორიას. შემუშავებული აქვს N-ნაწილაკოვანი სისტემების მიახლოებითი ამოხსნის ორიგინალური მეთოდი, კონკრეტული შედეგები მიიღო 3-ნაწილაკოვანი ატომური და ბირთვული სისტემების ამოცანებისთვის. მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელობით დაცული იქნა 4 საკანდიდატო დისერტაცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი - პროფესორი ჯემალ მებონია

კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კონკორდიის მყინვარული ტბა

**კონკორდიის ტბა** — მყინვარული ტბა. მდებარეობს 3850-4125 მეტრი სისქის ყინულის ფენის ქვეშ. ზედაპირის ფართობი შეადგენს 800 კმ²-ს. ტბის საშუალო სიღრმე — 250 მ, მაქსიმალური სიღრმე — 300 მ. წყლის მოცულობა — 200 კმ³. ყინულის საფარის სიმაღლე ზღვის დონიდან არის 3227 მეტრი. ტბა აღმოაჩინეს 1999 წლის დეკემბერში. სახელწოდება მომდინარეობს ახლომდებარე ფრანგულ-იტალიური კონკორდიის კვლევითი სადგურიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Concordia Subglacial Lake
*Lake Concordia

კატეგორია:მყინვარული ტბები
ჰუსეინ რაჰიმლი

**ჰუსეინ რაჰიმლი** (; დ. 10 ივლისი, 1995) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, ტოკიოში 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული, 2022 წლის მსოფლიო ჩემპიონი უსინათლო და მხედველობის უნარის მქონე გუნდურ მედალოსანში. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის.

## ბიოგრაფია 
ჰუსეინ რაჰიმლი დაიბადა 1995 წლის 10 ივლისს.

2011 წელს ტრაპიზონში გამართულ ზაფხულის ევროპის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე ვერცხლი მოიპოვა. იმავე წელს კიევში 17-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაო მოიპოვა.
2013 წელს რაჰიმლი გახდა ბრინჯაოს მედალოსანი თბილისის მსოფლიო თასზე და ბაქოში გამართულ გრანდ სლემის ტურნირზე 73 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. 2014 წელს რაჰიმლიმ პოლონეთის ქალაქ ვროცლავში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე (23 წლამდე) ბრინჯაო მოიპოვა.

2015 წელს გვანჯუში ზაფხულის უნივერსიადაზე ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა და ასტანაში მსოფლიო ჩემპიონატში მიიღო მონაწილეობა.

2017 წელს უოლსოლში ძიუდოში უსინათლოთა და დაქვეითებულთა ევროპის ჩემპიონატზე მესამე ადგილის დაკავება მოახერხა. 2018 წელს ოდიველასში (ლისაბონი) უსინათლოთა და მხედველობის დაქვეითებულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე მეორე ადგილი დაიკავა. ამავე ჩემპიონატზე აბასლი აზერბაიჯანის ვაჟთა ნაკრების შემადგენლობაში გუნდური ტურნირის ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა. 2019 წელს რაჰიმლი გახდა ტაშკენტის გრან-პრის ბრინჯაოს მედალოსანი და ბაქოს გრან-პრის ვერცხლის მედალოსანი. იმავე წელს ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა წონით კატეგორიაში (81 კგ-მდე) მოიპოვა,. ასევე ევროპის ჩემპიონი აზერბაიჯანის შერეულ შემადგენლობაში გახდა.

2021 წლის მაისში რაჰიმლი გახდა ბაქოს გრან-პრის ვერცხლის მედალოსანი უსინათლოთა და მხედველობით დაქვეითებულთა შორის, ფინალში დამარცხდა უზბეკეთიდან დავურხონ კარამატოვთან.
2021 წლის ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე ჰუსეინ რაჰიმლიმ მეოთხედფინალში ბრიტანელი დანიელ პაუელი დაამარცხა, ხოლო ნახევარფინალში სამხრეთ კორეელი იუნგ-მინ ლი. ფინალში რაჰიმლიმ დაამარცხა უზბეკეთი დავურხონ კარამატოვი და მოიპოვა ოქროს მედალი სადებიუტო პარაოლიმპიურ თამაშებში.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, ჰუსეინ რაჰიმლი დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისთვის, 1-ლი ხარისხი“ ტოკიოს XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://judoinside.com/judoka/67883/Huseyn_Rahimli/judo-career
* https://www.trend.az/life/sports/3097668.html
* https://president.az/ru/articles/view/52970

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რაჰიბ მამედოვი

**რაჰიბ მამედოვი** (; 25 აგვისტო, 1967, მაჰრიზლი, აღდამი, აზერბაიჯანის სსრ – 2 თებერვალი, 1987, ხობი, საქართველოს სსრ) — აზერბაიჯანელი ჯარისკაცი, წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალერი.

## ბიოგრაფია 
რაჰიბ მამედოვი დაიბადა 1967 წლის 25 აგვისტოს, აღდამის რაიონის სოფელ მაჰრიზლიში. 1984 წელს დაამთავრა სოფელ მაჰრიზლის საშუალო სკოლა, რის შემდეგაც ჩააბარა ქალაქ აღდამში მდებარე სოფლის მეურნეობის ელექტრიფიკაციისა და მექანიზაციის ტექნიკუმში. ტექნიკუმში ერთწლიანი სწავლების შემდეგ, 1985 წლის ნოემბერში სამხედრო სამსახურში გაიწვიეს. სამხედრო სამსახურს ის საქართველოში, ხელვაჩაურში მდებარე სამხედრო ნაწილში გადიოდა.

## სტიქია და სიკვდილი 
რაჰიბ მამედოვი, 20 წლის ასაკში, 1987 წელს სამხედრო სამსახურში ყოფნისას, ხობის რაიონის ჭალადიდის თემში მომხდარი ბუნებრივი სტიქიის (წყალდიდობა) დროს, 28 ადგილობრივის გადარჩენისას დაიღუპა. სიკვდილის შემდეგ, მას საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილების საფუძველზე, 1987 წლის 22 ივლისს წითელი ვარსკვლავის ორდენით დააჯილდოვეს.

მამადოვმა წყალდიდობის დროს ჭალადიდში 28 ადგილობრივის სიცოცხლე იხსნა.

## ხსოვნა 
*ბაქოში, ხათაის რაიონში არსებობს რაჰიბ მამედოვის სახელობის ქუჩა.

*საშუალო სკოლაში, სადაც მამედოვი სწავლობდა, მისი სახელობის მუზეუმი შეიქმნა.

*ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭალადიდში მამედოვის ძეგლია აღმართული. ძეგლს 2012 წელს რესტავრაცია ჩაუტარდა. ძეგლზე ინგლისურ და ქართული ენებზე დატანილია შემდეგი ტექსტი:

*1997 წელს, რაჰიბ მამედოვის ხსოვნას მიეძღვნა გარდაბანში ჩატარებული საერთაშორისო ბოქსის ტურნირი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამი

**ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამი** (), ასევე ცნობილია როგორც **თაჰრირ ალ-შამი** —  სუნიტური ისლამისტური პოლიტიკური და გასამხედროებული ორგანიზაცია, რომელიც სირიის სამოქალაქო ომშია ჩართული. იგი ჩამოყალიბდა 2017 წლის 28 იანვარს რამდენიმე შეიარაღებული ფრაქციის (ჯაიშ ალ-აჰრარი (აჰრარ ალ-შამის ფრაქცია), ჯაბჰათ ფათეჰ ალ-შამი (JFS), ანსარ ალ-დინის ფრონტი, ჯაიშ ალ-სუნა, ლიბა ალ-ჰაკი და ნურ ალ-დინ ალ-ზენქის მოძრაობა) გაერთიანების გზით. გაერთიანების პროცესი მიმდინარეობდა აბუ ჯაბერ შაიხის ინიციატივით, რომელიც იყო ისლამისტი სამხედრო მებრძოლი და აჰრარ ალ-შამის მეორე ემირი. ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამმა სხვა სირიულ ჯგუფებთან ერთად დაიწყო შეტევა და 2024 წლის 8 დეკემბერს დაამხო ალ-ასადის რეჟიმი, ამჟამად მან კონტროლი დაამყარა ქვეყნის უმეტეს ნაწილზე.

ახლადდაარსებულ ორგანიზაციას „კურთხეული რევოლუციის ცხოვრებაში“ ახალ ეტაპს უწოდებდნენ, აბუ ჯაბერი მოუწოდებდა ყველა სირიულ ფრაქციას გაერთიანებულიყვნენ მისი ისლამურ ხელმძღვანელობის ქვეშ და გაეჩაღებინათ „სახალხო ჯიჰადი“ სირიული რევოლუციის მიზნების მისაღწევად, რომელიც ითვალისწინებდა ბაასისტური რეჟიმის და ჰეზბოლას მებრძოლების სირიის ტერიტორიებიდან გაძევებასა და ისლამური მთავრობის ჩამოყალიბებას. გაერთიანების შემდეგ სხვადასხვა ჯგუფები და ინდივიდები შეუერთდნენ. გაერთიანებულ ჯგუფს მართავა ძირითადად ჯაბჰათ ფათაჰ ალ-შამის და ყოფილი აჰრარ ალ-შამის ლიდერები, თუმცა უმაღლეს მეთაურობაში წარმოდგენილები არიან სხვა ჯგუფებიც. ნურ ალ-დინ ალ-ზენქის მოძრაობამ 2017 წლის ივლისში დატოვა თაჰრირ ალ-შამი, ხოლო ანსარ ალ-დინის ფრონტმა — 2018 წელს.

ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამის ჩამოყალიბების შემდეგ მოხდა მისი მხარდამჭერების მკვლელობები. საპასუხოდ, ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამმა წარმატებით უპასუხა ალ-კაიდას მხარდამჭერებს, რამაც მის ძალაუფლება გაამყარა იდლიბში. მას შემდეგ ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამი ახორციელებს „სირიანიზაციის“ პროგრამას, რომელიც ფოკუსირებულია სტაბილური სამოქალაქო ადმინისტრაციის შექმნაზე, რომელიც უზრუნველყოფს მომსახურებას, დაუკავშირდება ჰუმანიტარულ ორგანიზაციებს და დაიცავს კანონსა და წესრიგს. თაჰრირ ალ-შამის სტრატეგია დაფუძნებულია სირიაში მისი ტერიტორიული კონტროლის გაფართოებაზე, მართვის დამყარებასა და სახალხო მხარდაჭერის მობილიზებაზე. 2017 წელს ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამმა დაუშვა თურქული ჯარების პატრულირება ჩრდილო-დასავლეთ სირიაში, რაც იყო ასტანის მოლაპარაკებებზე შუამავლობით დადებული ცეცხლის შეწყვეტის ნაწილი. მის პოლიტიკას კონფლიქტი მოჰყვა ჰურას ალ-დინთან, ალ-ქაიდის სირიულ ფრთასთან, მათ შორის სამხედროებთანაც. 2022 წელს ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამს დაახლოებით 6 000–15 000 წევრი ჰყავდა.

ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამი ერთგულებას გამოხატავს სირიის გადარჩენის მთავრობის მიმართ. 2021 წლიდან ჰაიათ თაჰრირ ალ-შამი არის ყველაზე ძლიერი სამხედრო ფრაქცია სირიულ დაპირისპირებულ ჯგუფებს შორის. ორგანიზაცია გამოცხადებულია ტერორისტულ ჯგუფად გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს 2254-ე რეზოლუციით.

## სქოლიო
კატეგორია:ისლამისტური ჯგუფები
კატეგორია:ისლამიზმი სირიაში
კატეგორია:ისლამიზმი
კატეგორია:ჯიჰადისტური ორგანიზაციები
კატეგორია:ტერორისტული ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
იემიშლი (პაზარის რაიონი)

**იემიშლი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან  42  კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან  5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 390 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წლიურ ჩანაწერში მოხსენიებულია როგორც „ილასტასი“, რაც ბერძნულად ნიშნავს „ილიას გაჩერებას/სადგურს“.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
იავუზქოი (პაზარის რაიონი)

**იავუზქოი ** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 51 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 14 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 175 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლი იავუზქოის ძველი სახელია ნოხლაფსუ. ზოგიერთ წყაროში დაწერილია როგორც ნოხლანსუ (ნოხლან-სუ).  ეს ადგილის სახელი თურქულ წყაროებში გვხვდება როგორც ნოხლაბსუ. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და [[1928] წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის ჩაწერილია როგორც ნოხლაბსუ (نوخلابصو).

სოფელი ნოხლაფსუ მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს გაუქმების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. ეს დასახლება, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულის მიხედვით, ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას რაიონს. მოსახლეობა შედგებოდა 19 კომლში მცხოვრები 90 ადამიანისგან. თუმცა არსებობს ალბათობა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაც მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრ პირუტყვად აღრიცხული იყო 40 ძროხა და 6 ხარი.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა კი, 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას დაწერა, რომ ათინას რაიონში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. ნოხლაფსუს სახელით აღნიშნული ეს სოფელიც მან ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია. ნოხლაფსუ პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც ნოხლაფსო (Нохлапсо). ამ დროისთვის სოფელში 55 კომლში 300 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობის უმრავლესობას ლაზები შეადგენდნენ.

სოფელი ნოხლაფსუ, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს ვილაიეთის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. რადგან ნოხლაფსუ არ იყო თურქული სიტყვა, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა იავუზად. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს იავუზის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 554 ადამიანისგან და ამ მოსახლეობიდან 76 ადამიანმა იცოდა კითხვა-წერა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
კონსტანტინე ჯოგლიძე

**კონსტანტინე ჯოგლიძე** (დ. 1915, კულაში — გ. სექტემბერი, 1942) — ქართველი ფილოლოგი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა პედაგოგიურ სასწავლებელში, 1935 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე ჩააბარა, უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იყო მიხეილ ზანდუკელის ასპირანტი.
მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, იგი მისი სურვილის საწინააღმდეგოდ, ბაქოში ოფიცერთა სასწავლებელში გაგზავნეს. მან მოიმიზეზა რუსული ენის უცოდინარობა და დაბრუნდა უკან, რის შემდეგაც ავჭალის ქართულ დივიზიაში დაიწყო მსახურება. ის ფლობდა გერმანულ ენას. 1942 წლის 10 იანვარს იგი დააპატიმრეს. ბრალად ედებოდა „კონტრრევოლუციური არალეგალური ფაშისტური ორგანიზაციის აქტიური ხელმძღვანელობა“ და მისი წევრების გადმობირება.  

ბრალდების მიხედვით, „1941 წლის ზაფხულში კონსტანტინე ჯოგლიძე, რომელიც წითელი არმიის რიგებში იყო მობილიზებული, ჩამოაყალიბა არალეგალური ნაციონალისტური სამხედრო-მეამბოხე ორგანიზაცია, რომლის მიზანი იყო შეიარაღებული გზით საბჭოთა ხელისუფლების დამხობა და „დამოუკიდებელი საქართველოს“ აღდგენა. მიზნის მისაღწევად ქვეყანაში არსებული დაძაბული ვითარება გამოიყენა, როდესაც გერმანელთა ჯარებმა საბჭოთა კავშირის დიდი ნაწილი დაიპყრეს და უწყვეტად მიიწევდნენ წინ. ის აქტიურად იბირებდა კონტრრევოლუციურ ორგანიზაციაში როგორც სამოქალაქო პირებს, ასევე 35-ე პოლკის სამხედრო მოსამსახურეებს.

კოტე ჯოგლიძეს ამიერკავკასიის ფრონტის სამხედრო ტრიბუნალმა 1942 წლის 20 სექტემბერს მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა – დახვრეტა ქონების კონფისკაციით. იგი იყო ორგანიზაცია „სამანის“ წევრი („საქართველოს აყვავებისათვის მებრძოლი ახალგაზრდა ნაციონალისტები“) – იატაკქვეშა პატრიოტული გაერთიანება, რომელიც მოქმედებდა მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ საბჭოთა საქართველოში. ორგანიზაციის მიზანი იყო საბჭოთა რეჟიმის დამხობა შეიარაღებული აჯანყების გზით და საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენა.

## ლიტერატურა
* XX საუკუნის 40-იანი წლების ეროვნული მოძრაობა (სამანელები) / ნატა თეთვაძე თბ., 2021 გვ.30

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
სულაქი (პაზარის რაიონი)

**სულაქი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 33 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 104 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1913 წლის თურქულ წყაროში მოხსენიებულია როგორც **ჯაბათი** (ლაზურად), ხოლო 1960 წლის თურქულ წყაროში როგორც **გურგოზე**.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
რუმინეთის კონსტიტუცია

წლის 31 ოქტომბერს, ოფიციალურ გაზეთში, 18 ოქტომბრის რეფერენდუმის შედეგების გათვალისწინებით, დამატებების დამტკიცების შემდეგ.]]
**რუმინეთს კონსტიტუცია**, რომელიც დღეს მოქმედებს, რუმინეთის ახალ ისტორიაში რიგით მეშვიდე კონსტიტუციაა. იგი რუმინეთის ფუნდამენტური დოკუმენტია, რომელიც მმართველობის სტრუქტურას, მოქალაქეთა უფლებებსა და ვალდებულებებს და კანონშემოქმედების პრინციპებს განსაზღვრავს. კონსტიტუცია რუმინეთის მთავრობის ლეგიტიმაციის საფუძველია. იგი 1991 წლის 21 ნოემბერს შეიმუშავეს და იმავე წლის 8 დეკემბერს დამტკიცდა, ეროვნულ რეფერენდუმში. კონსტიტუცია ამოქმედდა იმავე დღეს. 

კონსტიტუციაში ცვლილებები ერთხელ, 2003 წლის რეფერენდუმის საფუძველზე, შევიდა. ახალი ტექსტი ძალაშია 2003 წლის 29 ოქტომბრიდან.

## სტრუქტურა
1991 წლის კონსტიტუციის 2003 წლის ვერსია 156 მუხლს მოიცავს, რომლებიც 8 თავშია მოცემული:
* თავი I — ზოგადი დებულებები
* თავი II — ფუნდამენტური უფლებები, თავისუფლებები და ვალდებულებები
* თავი III — საჯარო ორგანოები
* თავი IV — ეკონომიკა და საჯარო ფინანსები
* თავი V — საკონსტიტუციო სასამართლო
* თავი VI — ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაცია
* თავი VII — კონსტიტუციის გადასინჯვა
* თავი VIII — საბოლოო და გარდამავალი დებულებები

## თავდაპირველი ვერსია
1991 წლის კონსტიტუცია პარლმენტარებითა და კონსტიტუციური სამართლის სპეციალისტების კომისიამ შეადგინა. 1991 წლის ნოემბერს პარლამენტის, როგორც საკონსტიტუციო ასამბლეის, შეხვედრა გაიმართა და პროექტი პარლამენტმა დაამტკიცა. იმავე დღეს კონსტიტუცია *Monitorul Oficial-ში* გამოქვეყნდა. 1991 წლის 8 დეკემბერს გამართულ რეფერენდუმში მონაწილეთა 77.3%-მა კონსტიტუაციას დაუჭირა მხარე.

1991 წლის კონსტიტუციის თავდაპირველი ვარიანტი 7 თავისა და 152 მუხლისგან შედგებოდა. რუმინეთი „ეროვნულ, სუვერენულ, დამოუკიდებელ, უნიტარულ და განუყოფელ სახელმწიფოდაა“ გამოცხადებული. მმართველობის ფორმაა რესპუბლიკა, რომელსაც 5 წლის ვადით არჩეული პრეზიდენტი ხელმძღვანელობს. პრეზიდენტის ორი ვდით არჩევა დასაშვებია. იგი სახელმწიფოს წარმოადგენს საშინაო და საგარეო ურთიერთობებში, უზრუნველყოფს კონსტიტუციის მორჩილებასა და სახელმწიფო ინსტიტუტების სათანადო ფუნქციონირებას, არის ქვეყნის დამოუკიდებლობის, ერთიანობისა და განუყოფლობის გარანტი.

კონსტიტუციის მიხედვით, პარლამენტი „რუმინელი ხალხის უზენაესი წარმომადგენლობითი და ერთადდერთი კანონშემოქმედი ორგანოა“. რუმინეთის პარლამენტი ორპალატიანია (დეპუტატთა პალატა და სენატი) და ოთხი წლის ვადით აირჩევა. კონსტიტუციით უზრუნველყოფილია ფუნდამენტური სამოქალაქო უფლებები და თავისუფლებები და შექმნილია რუმინეთის ომბუდსმენის ოფისი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

### ყოფილი კონსტიტუციები
*რუმინეთის პირველი კონსტიტუცია
*რუმინეთის მეორე კონსტიტუცია
*რუმინეთის მესამე კონსტიტუცია
*რუმინეთის მეოთხე კონსტიტუცია
*რუმინეთის მეხუთე კონსტიტუცია
*რუმინეთის მეექვსე კონსტიტუცია

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*  The Constitution of Romania, official untranslated version
*  The Constitution of Romania, official English translation 
*  The Constitution of Romania, official French translation 
*  The Constitution of Romania, 1991 version 
*  The Constitution of Romania, 1991 version in English 
*  The Constitution of Romania, 1991 version in French 

კატეგორია:რუმინეთის სამართალი
კატეგორია:რუმინეთის ისტორია (1989-დღემდე)
კატეგორია:რუმინეთის კონსტიტუციები
უზანგი

მინი|არგენტინული ვერცხლის უზანგები. ამერიკის მუზეუმი.
**უზანგი** — ცხენის აღკაზმულობის მნიშვნელოვანი დეტალი, რკინის, ფეხთშესაყარი, რომელიც კეხის ფრთაზეა ჩამოკიდებული ისეთ მანძილზე, რომ მასში ფეხგაყრილ მხედარს მუხლი ოდნავ მოხრილ მდგომარეობაში ჰქონდეს. უზანგი ცხენით სიარულის დროს, ფეხის საყრდენის ფუნქციას ასრულებს და ამავე დროს, მხედარს ეხმარება ცხენზე ასვლაში. უზანგის გამოყენებას VI საუკუნით ვარაუდობენ და მის გაჩენას ძველთურქული ტომების სახელს უკავშირებენ. უზანგმა დიდად შეუწყო ხელი მხედრის ხანგრძლივად ცხენზე ჯდომას. საქართველოში უზანგები ძირითადად ქალაქებში მზადდებოდა.

## ლიტერატურა
*ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი, თბ., 2011 - ISBN 978-9941-10-489-3.

კატეგორია:ცხენის აღკაზმულობა
ფალოსის კულტი

**ფალოსის კულტი** — რწმენა-წარმოდგენები, დაკავშირებული ბუნების აღორძინებასთან და სიცოცხლის განახლებასთან, რომლებიც საკრალურ მნიშვნელობას ანიჭებდა ნაყოფიერების მამრობით ძალებს. ეს წარმოდგენები განსაკუთრებით ფართოდ იყო გავრცელებული ძველი მსოფლიოს მიწათმოქმედ ხალხებში, მათ შორის კავკასიის უძველეს მოსახლეობაში. საქართველოს ტერიტორიაზე ცნობილია ქვის არაერთი სვეტისებური გამოსახულება ფალოსისა, რომლებიც უძველესი დროიდან კულტმსახურების ობიექტი უნდა ყოფილიყო. ამავე წარმოდგენების სფეროში პოულობს ახსნას ფალოსურ (მხედართა, მონადირეთა, მოცეკვავეთა და ა. შ.) პერსონაჟთა გამოსახულებები ბრინჯაოს ხანის სახვითი ხელოვნების ძეგლებზე. სადაც ნაყოფიერების იდეასთან და ბუნების აღორძინებასთან დაკავშირებული მითოლოგიური სცენები და მოქმედებებია აღბეჭდილი. ამ სცენებში ფალოსთან და სქესთა ურთიერთობებთან დაკავშირებული მოქმედებებით სიმბოლურად არის გადმოცემული წარმოდგენები ბუნების კვდომასა და მუდმივ აღორძინებაზე. ასეთი წარმოდგენების ანარეკლი ეთნოგრაფიულ ყოფაშიც არის დამოწმებული. მთელი რიგი რიტუალები და ადრესაგაზაფხულო დღესასწაულები (ბოსლობა, მურყვამობა, ბერიკაობა) სექსუალური ნიშნით იყო აღბეჭდილი და პირველყოფილი უშუალობით სრულდებოდა, სადაც განსაკუთრებული აქცენტი სწორედ ფალოსის საკრალურ მნიშვნელობაზე მოდიოდა. ეს რიტუალები ქართველთა ყოფამ თითქმის XX საუკუნის 30-იან წლებამდე შემოინახა. ფალოსის კულტის საფუძველზე განვითარებული სხვადასხვა წარმოდგენა აღმოსავლეთის მრავალ რელიგიაში შევიდა და ფრიად განზოგადებული რელიგიური იდეის მნიშვნელობა შეიძინა (მაგალითად, ლინგამი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფალოსის კულტი
კატეგორია:რელიგია
უნაგირი

მინი|უნაგირი
**უნაგირი** — ცხენის აღკაზმულობის ნაწილი. იდგმება ცხენის ზურგზე და წარმოადგენს მხედრის დასაჯდომ მოწყობილობას. შედგება თოქალთოს, კეხის, სამკერდე თასმის, საწყვეტის, მუცლის თასმის, საძუის, ბალიშის, უზანგისა და ბალიშზე საფენისაგან. უნაგირს მეკეხეები და მეუნაგირეები ამზადებენ. ხშირად ამკობდნენ ვერცხლის ან თითბრის ღილებითა და ბალთა-აბზინდებით, ასევე ძვლითა და რქით. 

საქართველოში მეუნაგირეობა ისტორიულად მაღალ დონეზე იდგა. განასხვავებდნენ კახურ (მაღალ) და იმერულ (დაბალ) უნაგირს. მეუნაგირე ხელოსნები ცალკე ამქარს შეადგენდნენ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენის აღკაზმულობა
ვასო ურუშაძე

**ვასილ (ვასო) ლუკას ძე ურუშაძე** (დ. 6 აპრილი (ძვ. სტილით 25 მარტი), 1879, ოზურგეთი — გ. 20 მარტი, 1952, თბილისი) — ქართველი მსახიობი.
250px|მინი|ვასო ურუშაძე

## ბიოგრაფია 
1894 წელს ოზურგეთის ექვსწლიანი სამოქალაქო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის კოოპერაციულ სასწავლებელში.

ვასო ურუშაძე სცენაზე პირველად, ჯერ კიდევ მოწაფეობის დროს, 1894 წელს გამოვიდა ოზურგეთის სცენისმოყვარულთა სპექტაკლში. აქვე ნახა იგი აკაკი წერეთელმა, მოეწონა ნიჭიერი ახალგაზრდა და მისი სარეკომენდაციო წერილით კოტე მესხმა თბილისის ქართული თეატრის დასში ჩარიცხა მსახიობად, სადაც იგი მუშაობდა 1896-1898 წლებში. 

ვასილ ურუშაძე წლების მანძილზე თეატრის ორგანიზაციულ-ადმინისტრაციულ მუშაობასაც ეწეოდა, იყო სკეტჩების ავტორი და ესტრადის მსახიობი. 1906 წლიდან იყო თბილისის ოპერის თეატრის გამგე, 1907 წლიდან – ჭიათურის მუშათა სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1910 წელს ჭიათურის დრამატულმა საზოგადოებამ ვასილ ურუშაძე ერთი წლით რეჟისორად მიიწვია. ამავე წელს ქუთაისის თეატრის დრამატულმა საზოგადოებამ მიიწვია თეატრის ადმინისტრატორად. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით საფუძველი ჩაეყარა აჭარის მუდმივ ქართულ თეატრს. 1921 წელს, საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ის დაინიშნა ბათუმის თეატრის კომისრად, შემდეგ დირექტორად. იყო ბათუმის მუსიკალური ტექნიკუმის დირექტორი. 1933 წელს თბილისში მიიწვიეს საქფილეგთის (ახლანდელი ფილარმონია) დირექტორის მოადგილედ, სადაც 1935 წლამდე იმუშავა, შემდეგ იქვე დარჩა კონფერანსიედ და მხატვრული კითხვის ოსტატად.

ვასილ ურუშაძე აქვეყნებდა პერიოდულ გამოცემებში იუმორისტულ მოთხრობებს. იგი ითვლება ქართული ესტრადის ერთ-ერთ დამაარსებლად. ის შესანიშნავად კითხულობდა თავისსავე გურულ სცენებს: "კოლმეურნეობაში", "სატირალში", "სცენა პატიმრებისათვის", "ცირკში", "რკინიგზის გაყვანაზე", "თეატრის წინ", "წერილი სოფლელებს", "დღეს ამერიკაში", "ცეკვის წინ" და სხვ. 

1908 წელს მან ცალკე წიგნად გამოსცა "გურული სცენები და მონოლოგები". თავისი ცხოვრების უკანასკნელ წლებში დაწერა "მოგონებანი", რომელიც 1951 წელს დაიბეჭდა.

მისი მეუღლე იყო მსახიობი მარო მდივანი.

1933 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი წოდება. 1927 წელს - აჭარის ასსრ დამსახურებული არტისტის წოდება. დაჯილდოებული იყო მედლებით: "კავკასიის დაცვისათვის" და "მამაცური შრომისათვის 1914-1945 წლების დიდ სამამულო ომში".

გარდაიცვალა 1952 წლის 20 მარტს, დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
*ვასო ურუშაძე : ნეკროლოგი // ლიტერატურა და საქართველო. - თბილისი, 1952. N 13 (28 მარტი). - გვ. 4.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული  არტისტები
კატეგორია:აჭარის ასსრ-ის დამსახურებული არტისტები
მონოლითი (შენობა)

**„მონოლითი“** () — მრავალსართულიანი შენობა ბაქოში, აზერბაიჯანის დედაქალაქში. მისი სამხრეთი ფასადი გადაჰყურებს ისტიგლალიათის ქუჩას, ჩრდილოეთი ფასადი — აჰმედ ჯავადის ქუჩას, ხოლო მთავარი აღმოსავლეთის ფასადი აზერბაიჯანის გამზირზე მდებარეობს.

შენობა აშენდა 1940 წელს არქიტექტორ კონსტანტინე სენჩიხინის პროექტის მიხედვით. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილებით, „მონოლითი“ აღიარებულია ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიულ და კულტურულ არქიტექტურულ ძეგლად.

## ისტორია 
თავდაპირველად, შენობის ადგილზე XIX საუკუნის ბოლოს პატარა ერთსა და ორ სართულიანი სახლები მდებარეობდა. 1930-იან წლებში გადაწყდა ამ ტერიტორიაზე დიდი საცხოვრებელი კორპუსის აშენება, რის გამოც არსებული შენობები დაინგრა და გეოლოგიური კვლევები დაიწყო. კვლევების შედეგად აღმოაჩინეს მონოლითური კლდის დიდი მონაკვეთი, რის გამოც პროექტს „მონოლითი“ უწოდეს.

1931-1932 წლებში მშენებლობისთვის მომზადება დაიწყო. 1940 წლისთვის შენობის გარეგანი სამუშაოები, სახურავის ჩათვლით, დასრულდა. შენობის ფოტოები, გადაღებული 1940 წელს ვ. შევცოვის მიერ, ინახება მოსკოვის ფოტო არქივში.

„მონოლითში“ სხვადასხვა პერიოდში ცხოვრობდნენ სსრკ სახალხო არტისტი კომპოზიტორი უზეირ ჰაჯიბეკოვი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო პოეტი მირვარიდ დილბაზი, სსრკ სახალხო არტისტი მარზია დავუდოვა, ფილოსოფოსი და აკადემიკოსი ჰეიდარ ჰუსეინოვი, მომღერალი შეილა, რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს ყოფილი თავმჯდომარის მოადგილე ოქუმია სულთანოვა, აზერბაიჯანის სპორტის კომიტეტის თავმჯდომარე ბაღირ ბაღიროვი და მისი ვაჟი, კინომხატვარი და სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი ფიქრეტ ბაღიროვი. ასევე, აქ ცხოვრობდნენ აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი იდრის აღალაროვი, სსრკ-ის აზერბაიჯანის პრეზიდენტის სპეციალური განყოფილების ხელმძღვანელი, პოლკოვნიკი შამსი რაჰიმოვი და სხვა ცნობილი პიროვნებები.

დღეს „მონოლითის“ კედლებზე განთავსებულია მემორიალური დაფები, რომლებიც მიძღვნილია ამ სახლში მცხოვრები გამოჩენილი პიროვნებებისადმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
აქოი (ჩანაქჩის რაიონი)

**აქოი** () — სოფელი ჩანაქჩის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 86 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩანაქჩიდან 8 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 445 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანაქჩის რაიონის სოფლები
აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო-საზღვაო სკოლა

**აზერბაიჯანის უმაღლესი საზღვაო სკოლა** () — სამხედრო საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც მდებარეობს ბაქოში. საბჭოთა პერიოდში ის ცნობილი იყო როგორც **კასპიის უმაღლესი საზღვაო წითელი დროშის სკოლა** და ს.მ. კიროვის სახელს ატარებდა.

## ისტორია 
სკოლა 1939 წლის 9 დეკემბერს ბაქოში დაარსდა. 1945 წლის 4 მარტს, სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებით, სკოლას მიენიჭა საბრძოლო ბანერი. 1954 წლის 9 დეკემბერს ეწოდა სერგეი მირონოვიჩ კიროვის სახელი, ხოლო 1968 წლის 22 თებერვალს იგი დაჯილდოვდა წითელი დროშის ორდენით. 1992 წლის ივნისში ბოლო, 50-ე გამოშვება შედგა.

სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 1992 წლის 3 ივლისის ბრძანებულებით, სკოლა გადავიდა ახლადშექმნილი სახელმწიფოს იურისდიქციაში. ფაქტობრივად,  1992 წლის 18 ივლისს სკოლა ახალ ხელისუფლებას გადაეცა. ამის შემდეგ, 1992 წლის 10 სექტემბრის საზღვაო ძალების გენერალური შტაბის დირექტივით, დაიშალა სერგეი მირონოვიჩ კიროვის სახელობის კასპიის საზღვაო სამხედრო სასწავლებელი და პერსონალი რუსეთის სხვა საზღვაო სასწავლებლებში გადაიყვანეს. ამავე დროს, ნავიგაციის განყოფილების ოფიცრებისა და იუნკერების უმეტესობამ განაგრძო სამსახური და სწავლა ფრუზეს სახელობის საზღვაო სამხედრო სასწავლებელში. სკოლის ბაზაზე შეიქმნა აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო-საზღვაო სკოლა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **Вклад Азербайджана в военно-морскую оборону Каспийского региона**

კატეგორია:აზერბაიჯანის უნივერსიტეტები
კუკური წიქარიშვილი

**კუკური წიქარიშვილი** (დ. 12 აგვისტო, 1948, ბორჯომი) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი. გეოგრაფიის აკადემიური დოქტორი.

## ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-მეტეოროლოგის სპეციალობით. 1973 წლიდან მუშაობს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში, 1973-1977 წწ. — უფროსი ლაბორანტი; 1977-1979 წწ. — ინჟინერი. 1979-1982 წწ. კი უფროსი ინჟინერი. 1982 წლიდან უფროსი მეცნიერი. 

1973 წლიდან საქართველოს კარსტული ზოლის დაბალი, საშუალო და მაღალმთიანი კირქვული მასივების შემსწავლელი 50-მდე სპელეოლოგიური და ბუნების სტიქიური მოვლენების შემსწავლელი სამეცნიერო ექსპედიციების მონაწილე. 1973 წელს ჩაირიცხა ინსტიტუტის სამეცნიერო ხარისხის მაძიებლად. საქართველოს კარსტული ზოლის განსხვავებულ ბუნებრივ ლანდშაფტურ ზონაში მდებარე მსგავსი მორფოლოგიის მქონე სიღრუეებში ჩატარებული მეტეოდაკვირვებების სტატისტიკური დამუშავებით, ჩამოყალიბდა კონცეფცია მღვიმის ჰაერის ტემპერატურასა და აბსოლუტურ სინოტივეზე ჰიფსომეტრიული ფაქტორის გავლენის შესახებ, რაც ნებისმიერი სიმაღლითი ზონის მღვიმეებისათვის კლიმატური რეჟიმის პროგნოზირების საშუალებას იძლევა. დამუშავდა აგრეთვე რიგი პრაქტიკული საკითხები. აგრძელებს მუშაობას მთიანი მხარეების სპელეოკლიმატური, კარსტო-სპელეოგენეზის პრობლემაზე. 

გამოქვეყნებული აქვს 2 მონოგრაფია, 1 ბროშურა, 115 სამეცნიერო სტატია, მათ შორის 30-ზე მეტი — სპელეოლოგთა საკავშირო (პერმი, 1981; მოსკოვი, 1982, 1990; კიევი, 1987; სანქტ-პეტერბურგი, 1990 და სხვ.) და საერთაშორისო (ბარსელონა, 1985; თბილისი, 1987; კოშიცე, 1988; სოფია, 1990 და სხვ.) სიმპოზიუმებისა და კონგრესის მასალებში. 

1984 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. თემა: „საქართველოს კარსტული მღვიმეების კლიმატი მათ მორფოლოგიასა და რეგიონის ლანდშაფტურ თავისებურებებთან დამოკიდებულებით“.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* საქართველოს ალექსანდრე ჯავახიშვილის სახელობის გეოგრაფიული საზოგადოების წევრი
* საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს დაცული ტერიტორიების ბუნების ძეგლებად გამოცხადების შემსწავლელი კომისიის წევრი
* საქართველოს ეროვნული სპელეოლოგიური საზოგადოების წევრი

## ბიბლიოგრაფია
* კარსტულ-სპელეოლოგიური ტერმინების განმარტებითი ლექსიკონი, თბ., თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2019 ISBN 9789941137990
*ბახალი ათონის მღვიმე ბუნების იშვიათი ძეგლი : წარსულის გახსენება,  თბ., უნივერსალი, 2016,  ISBN 9789941227097
* ჭიათურის მუნიციპალიტეტის კარსტული მღვიმეები, თბ., უნივერსალი, 2016, ISBN 9789941228438
* საქართველოს კარსტული მღვიმეები, თბ., თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2013, ISBN 9789941132971
* წყალტუბოს მღვიმური სისტემა, თბ., გეოგრაფიის ინსტიტუტი, 2009, ISBN 9789941906350

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი, ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 297-298

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
თუთუნჯულერი (პაზარის რაიონი)

**თუთუნჯულერი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 49 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 385 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელი იყო თალვათი. იგი მოხსენიებულია ამ სახელით (طالوات) როგორც 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში, ასევე 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში.  კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა 1910 წელს დაწერა, რომ ათინას რაიონში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურ ენაზე საუბრობდნენ. ერთ-ერთი ასეთი სოფელი იყო თალვათი.

თალვათი ოსმალების ხელში გადავიდა ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს გაუქმების შემდეგ. ტრაპიზონის ვილაიეთის საზღვრებში ყოფნისას, 1867 წელს ის გახდა ახლად დაარსებული ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის სოფელი. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულში ის მოხსენიებულია როგორც ამ სანჯაყის ათინას რაიონის სოფელი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 41 კომლში მცხოვრები 154 ადამიანისგან. კომლზე დაახლოებით 3,7 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ სოფელში ოჯახები არ იყვნენ მრავალრიცხოვანი. სოფელ თალვათში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 105 ცხვარი, 24 თხა, 90 ძროხა და 15 ხარი.

თალვათი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს ვილაიეთის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. ეს დასახლება 1955 წლის საყოველთაო აღწერაში დარეგისტრირებული იყო სახელით „თალვათი“, ხოლო 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში - სახელით „თუთუნჯულერი", როგორც ფაზარის რაიონის ცენტრალური ნაჰიეს სოფელი. ამ ჩანაწერებიდან ჩანს, რომ სოფლის სახელი შეიცვალა „თუთუნჯულერად" 1959 წელს, რადგან ის „უცხოური წარმოშობის“ იყო. სახელის შეცვლის მიუხედავად, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად „თუთუნჯულერი (თალვათი)“ ფორმით კიდევ გარკვეული დროის განმავლობაში გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში.

სოფელ თუთუნჯულერში ცნობილი ერთადერთი ისტორიული ძეგლი არის ერთთაღიანი ქვის ხიდი, რომელსაც დღეს თუთუნჯულერის ხიდი ეწოდება.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
მაგნიტსკის აქტი

**მაგნიტსკის აქტი** (), ოფიციალურად - **რუსეთისა და მოლდოვის ჯექსონ-ვანიკის შესწორების გაუქმებისა და სერგეი მაგნიტსკის კანონის უზენაესობის ანგარიშვალდებულების 2012 წლის აქტი** () — ორპარტიული კანონპროექტი, რომელიც აშშ-ის კონგრესმა მიიღო, ხოლო აშშ-ის პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ ხელი 2012 წლის დეკემბერში მოაწერა. კანონის მიზანი იყო რუსეთის მაღალი თანამდებობის იმ პირების დასჯა, რომლებიც დამნაშავები არიან 2009 წელს მოსკოვის ციხეში რუსი საგადასახადო ადვოკატის სერგეი მაგნიტსკის მკვლელობაში. ჯექსონ-ვანიკის ჩასწორებით გაუქმებით კი დაწესდა მუდმივი ნორმალური სავაჭრო ურთიერთობების რეჟიმი რუსეთსა და მოლდოვასთან.

2016 წლის გლობალურმა მაგნიტსკის აქტმა, რომელიც გახდა 2017 წლის ეროვნული თავდაცვის უფლებამოსილების შესახებ აქტის (NDAA) ნაწილი, აშშ-ს მთავრობას უფლება მისცა, დაასანქციროს ის უცხოელი თანამდებობის პირები, რომლებიც დამნაშავენი არიან ადამინის უფლებების დარღვევაში, გაყინოს მათი აქტივები და აუკრძალოს აშშ-ში შესვლა.

## საქართველო 
შეერთებული შტატების სახაზინო დეპარტამენტმა 2024 წლის 16 სექტემბერს სანქციები დაუწესა საქართველოს ოთხ მოქალაქეს: ზვიად „ხარება“ ხარაზიშვილი (შსს-ს განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტის დირექტორი), მილერი ლაგაზაური („ხარებას“ მოადგილე), კონსტანტინე (კოკა) მორგოშია (ულტრამემარჯვენე, ძალადობრივი მოწოდებებით ცნობილი „ალტ-ინფოს“ ლიდერი), ზურაბ მახარაძე (ასევე „ალტ-ინფოს“ ლიდერი). აშშ-ის სახაზინო დეპარტამენტის თანახმად, „რუსული კანონის“ მიღებამდე მიმდინარე პროტესტის დროს შსს-ს განსაკუთრებულ დავალებათა დეპარტამენტმა ძალადობრივად ამოიღო მიზანში საქართველოს მოქალაქეები, ოპოზიციონერი ლიდერები, ჟურნალისტები და ახალგაზრდა აქტივისტები, რომლებიც მშვიდობიანი პროტესტის ფარგლებში გამოხატავდნენ საკუთარ შეხედულებებს. მორგოშიასა და მახარაძეს კი სანქციები დაუწესდა 5 ივლისის ძალადობის გამო, რა დროსაც თავდასხმის მსხვერპლები გახდნენ ჟურნალისტები.

2024 წლის 19 დეკემბერს აშშ-მა ფინანსური სანქციები დაუწესა საქართველოს შს მინისტრ ვახტანგ გომელაურსა და „ხარებას“ კიდევ ერთ მოადგილეს, მირზა კეზევაძეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის უფლებები
კატეგორია:მაგნიტსკის აქტი