open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ასიკაგა

მინი|150პქ|დინასტიის გერბი
**ასიკაგა** — შუა საუკუნეების იაპონიის სამხედრო ფეოდალური მმართველთა - სოგუნების მეორე დინასტია (1336 (1338) - 1573). დააარსა ასიკაგა ტაკაუძიმ. აშიკაგას დინასტიისა 15 შოგუნი იყო. აშიკაგას ძალაუფლება მტკიცე არ ყოფილა ადგილობრივი ფეოდალების (დაიმიო) გაძლიერების გამო. XV საუკუნის შუა ხანებიდან დაიწყო ფეოდალური შინა ომები, გაძლიერდა გლეხთა მოძრაობა, სახელმწიფო სამთავროებად დაიშალა, რამაც დაასუსტა აშიკაგას ძალაუფლება. აშიკაგას დინასტია 1573 დაამხო ოდა ნობუნაგამ.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 631, თბ., 1975
კატეგორია:იაპონიის ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
კურტ დალიუგე

thumb|180px|კურტ დალიუგე
**კურტ მაქს ფრანც დალიუგე** *(გერმ. Kurt Max Franz Daluege)* (დ. 15 სექტემბერი 1897, კროიცბერგი *(დღ. კლუჟბორკი)*, პოლონეთი —  გ. 23 ოქტომბერი 1946, პრაღა, ჩეხეთი) — გერმანელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, "სს"-ის ობერსტგრუპენფიურერი და მესამე რაიხის "წესრიგის პოლიციის" *(გერმ. Ordnungspolizei)* შეფი.

## ბიოგრაფია
დალიუგე ზემო სილეზიელი ჩინოვნიკის ოჯახში დაიბადა. იგი ახალგაზრდული მოძრაობა "ვანდერფოგელის" წევრი იყო და 1916 წელს მას შემდეგ რაც სკოლა დაამთავრა მოხალისედ ჩაეწერა არმიაში. პირველ მსოფლიო ომში იგი დასავლეთის ფრონტზე იბრძოდა, რამდენიმეჯერ დაიჭრა და 1918 წელს არმიიდან დაითხოვეს ვიცე-ფელდფებელის ჩინით. 1918-1921 წლებში იგი მეთაურობდა „ზემო სილეზიის თვითდაცვის“ („Selbstschutz Oberschlesien“) რაზმს და იბრძოდა პოლონელების წინააღმდეგ. ამავდროულად იგი მოკლევადიან სამუშაოებზე მუშაობდა ბერლინის ერთ-ერთ ფაბრიკაში. 1921-1924 წლებში დალიუგე სწავლობდა ბერლინის ტექნიკური უნივერსიტეტის საინჟინრო-სამშენებლო ფაკულტეტზე. ამ წლებში იგი მრავალი ნაცისტური, მემარჯვენე-რადიკალური და ანტისემიტური ორგანიზაციის წევრი იყო. 1922 წელს დალიუგე „როსბახის“ ფრაიკორპსის ქვედანაყოფის მეთაური იყო. 1924 წელს მან უნივერსიტეტი დაამთავრა და ინჟინრის დიპლომი აიღო.

## ლიტერატურა 
**SS-Obergruppenführer und General der Polizei Kurt Daluege: der Chef der Ordnungspolizei.* Dokumentensammlung des Institute of Documentation in Israel for the Investigation of Nazi War Crimes, zsgest. von T. Friedman, Haifa 1997. *(გერმ.)*
*Richard Breitman: *Staatsgeheimnisse. Die Verbrechen der Nazis - von den Alliierten toleriert.* München, Blessing, 1999.
*Caron Cadle: *Kurt Daluege. Der Prototyp des loyalen Nationalsozialisten*, in: Ronald Smelser u.a. (Hg.): Die braune Elite II. Darmstadt 1993, S.66-79. *(გერმ.)*
*Michael Wildt: *Generation des Unbedingten. Das Führungskorps des Reichssicherheitshauptamtes.* Hamburg, Hamburger Ed., 2002. *(გერმ.)*

კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
ფრანც ქსავერ შვარცი

[thumb|180px|[ჰერმან გერინგი ესაუბრება იოზეფ გებელსსა და ფრანც ქსავერ შვარცს]]
**შვარცი, ფრანც ქსავერ** *(გერმ. Franz Xaver Schwarz)* (დ. 27 ნოემბერი, 1875, გიუნცბურგი, გერმანია — გ. 2 დეკემბერი, 1947, რეგენსბურგი, გერმანია) — გერმანელი პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, "SS"-ის ობერსტგრუპენფიურერი, რაიხსლაიტერი და ნაცისტური პარტიის ფინანსური განყოფილების ერთადერთი შეფი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Picture and an article in German 
*Picture and brief biography 

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
1869

## მოვლენები 
* 1 მარტი : დ. მენდელეევმა აღმოაჩინა ელემენტთა პერიოდული სისტემა.
* 4 ნოემბერი : გამოვიდა სამეცნიერო ჟურნალი "Nature"-ის პირველი ნომერი.
* 17 ნოემბერი : ჩატარდა სუეცის არხის ინაუგურაცია.
* კათოლიკურმა ეკლესიამ აკრძალა აბორტი.
* ტოკიო იაპონიის დედაქალაქი გახდა.
* გამოიგონეს სურსათის გაყინვა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 1 იანვარი : ვახტანგ   მუსხელიშვილი   — ქართველი ექიმი (გ. 1933)
* 22 იანვარი  : გრიგოლ რასპუტინი — რუსი გლეხი, მკურნალი   (გ. 1916)

### თებერვალი 
* 19 თებერვალი  : ჰოვანეს თუმანიანი — სომეხი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე.  (გ. 1923)
* 22 თებერვალი : ანდრე ჟიდი — ფრანგი მწერალი  (გ. 1951)
* 26 თებერვალი : ნადეჟდა კრუპსკაია — რუსი რევოლუციონერი  (გ. 1939)

### მარტი 
* 16 მარტი : გიორგი ბადრიძე — ქართველი ექიმი-პედიატრი (გ. 1938)
* 18 მარტი : ნევილ ჩემბერლენი —  დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი (1937–1940) (გ. 1940)
* 21 მარტი : ალბერტ კანი — ამერიკელი არქიტექტორი.  (გ. 1942)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 2 ოქტომბერი : მაჰათმა განდი - ინდოეთის პოლიტიკური ლიდერი (გ.1948)
* 22 ოქტომბერი : ჟიდი, ანდრე - ფრანგი მწერალი (გ.1951)
### ნოემბერი 
* 11 ნოემბერი : ვიტორიო ემანუელე III - იტალიის მეფე
### დეკემბერი 
* 31 დეკემბერი : მატისი, ანრი - ფრანგი მხატვარი (გ.1954)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 8 მარტი : ბერლიოზი, ჰექტორ - ფრანგი კომპოზიტორი (დ.1803)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1868

## მოვლენები 
* 3 იანვარი : იაპონიაში იმპერატორმა მუცუჰიტომ გამოაცხადა საიმპერატორო ხელისუფლების აღდგენა.
* ნოემბერი : აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა უ. გრანტმა.
* მიწისძვრა პერუში, ჩილესა და ბოლივიაში. დაიღუპა 40 000 ადამიანი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 2 იანვარი : ჟორდანია, ნოე — საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 1918-1921 (გ.1953)
* 3 იანვარი : თაყაიშვილი, ექვთიმე — ქართველი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე (გ.1953)
* 10 იანვარი : ოძაკი კოიო — იაპონელი მწერალი (გ. 1903)
*14 იანვარი  : ნოე ჟორდანია — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე. (გ. 1953)

### თებერვალი 
* 3 თებერვალი :   ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია — ქართველი ნოველისტი.   (გ. 1951)
* 4 თებერვალი  : სიმონ ესაძე — ქართველი სამხედრო ისტორიკოსი  (გ. 1927)
* 14 თებერვალი  : ედუარდ აბოლი — ქართველი ფარმაკობოტანიკოსი.  (გ. 1959)
* 15 თებერვალი  : ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია — ქართველი პროზაიკოსი.  (გ. 1951)
* 26 თებერვალი : ვენსესლაუ ბრასი — ბრაზილიის პრეზიდენტი (1914–1916)   (გ. 1966)

### მარტი 
* 9 მარტი  : ფილიპე მახარაძე — ქართველი ბოლშევიკი  (გ. 1941)
* 15 მარტი : თედო სახოკია — ქართველი მწერალი, ეთნოგრაფი  (გ. 1956)
* 17 მარტი  : სპირიდონ ვირსალაძე — ქართველი ექიმი  (გ. 1930)
* 28 მარტი : მაქსიმ გორკი — რუსი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე (გ. 1936)

### აპრილი 
* 4 აპრილი : ანდრია ბენაშვილი — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე

### მაისი 
* 6 მაისი : ნიკილოზ II — რუსეთის უკანასკნელი მეფე (გ.1918)
* 29 მაისი : აბდულ მეჯიდ II — ოსმალეთის უკანასკნელი ხალიფა (გ.1944)

### ივნისი 
* 6 ივნისი : ჰალირი, ჰანს — გერმანელი ბოტანიკოსი (გ.1932)

### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 8 ნოემბერი : ჰაუსდორფი, ფელიქს — გერმანელი მათემატიკოსი (გ.1942)

### დეკემბერი 
* 2 დეკემბერი : ჟამი, ფრანსის — ფრანგი პოეტი (გ.1938)

### თარიღი უცნობია 
* ბაგრატიონი, ნიკო — ინგლისელებისა და ბურების ომის (1899-1902) აქტიური მონაწილე (გ.1933)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 7 მარტი : ფალიაშვილი, ივანე — ქართველი დირიჟორი, პიანისტი, ორგანისტი

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 1 ივნისი : ბიუკენენი, ჯეიმზ — აშშ-ის მე-15 პრეზიდენტი (დ.1791)

### ივლისი 
* 18 ივლისი : ჰაჯი დიმიტრი — ბულგარელი სახალხო გმირი (დ.1840)

### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 13 ნოემბერი : ჯოაკინო როსინი — იტალიელი კომპოზიტორი.

### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1867

## მოვლენები 
* 4 იანვარი : გაუქმდა სამეგრელოს სამთავრო.
* 1 მარტი : ნებრასკა გახდა აშშ-ის 37-ე შტატი. 
* 1 ივლისი : გამოცხადდა კანადის დამოუკიდებლობა დიდი ბრიტანეთისაგან.
* 14 ოქტომბერი : იაპონიაში გადადგა ტოკუგავას შოგუნატის მე-15 და ბოლო შოგუნი.
* 18 ოქტომბერი : აშშ-ის მფლობელობაში გადმოდის ალასკა.
* ფოთში დაიწყო რკინიგზის მშენებლობა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 5 იანვარი  :  ნიკოლოზ   ჭავჭავაძე   — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი  (გ. 1920)
* 18 იანვარი  :   რუბენ დარიო  — ნიკარაგუელი მწერალი (გ. 1916)

### თებერვალი 
* 9 თებერვალი : ნაცუმე სოსეკი — იაპონელი მწერალი (გ. 1916)

### მარტი 
* 6 მარტი  : სოლომონ ქურდიანი — ქართველი მეტყევე-სელექციონერი  (გ. 1937)
* 13 მარტი  : ნარ-დოსი — სომეხი მწერალი.  (გ. 1933)

### აპრილი 
* 24 აპრილი : ბალანჩივაძე, ვასილ - ქართველი მსახიობი (გ.1951)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 26 ოქტომბერი : მეგრელი, დუტუ - ქართველი მწერალი და პოეტი
### ნოემბერი 
* 27 ნოემბერი : აფხაზი, კონსტანტინე - ქართველი საზოგადო მოღვაწე (გ.1923)
### დეკემბერი 
* 5 დეკემბერი : აარნე, ანტი - ფინელი ფოლკლორისტი (გ.1925)
* 16 დეკემბერი : არაგვისპირელი, შიო - ქართველი მწერალი (გ.1926)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 30 იანვარი : კომეი - იაპონიის 121-ე იმპერატორი (დ.1831)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 19 ივნისი : მაქსიმილიანი - მექსიკის იმპერატორი 1864-1867 (დ.1832)
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 25 აგვისტო : ფარადეი, მაიკლ - ინგლისელი ქიმიკოსი (დ.1791)
* 31 აგვისტო : ბოდლერი, შარლ - ფრანგი მწერალი
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* იაკობ ბრედა — ნიდერლანდელი ბიოლოგი და გეოლოგი.

*
1865

## მოვლენები 
* 14 აპრილი : აშშ-ის პრეზიდენტი ა. ლინკოლნი მოკლეს.
* 13 მაისი : ოდესაში დაარსდა ნოვოროსიის უნივერსიტეტი.
* 26 მაისი : აშშ-ში დასრულდა სამოქალაქო ომი.

## დაიბადნენ 
* 3 იანვარი : იოსებ დუმბაძე — ქართველი სამხედრო მოღვაწე (გ.  უცნობია)
* 6 იანვარი  : ნიკო მარი   — ენათმეცნიერი (გ. 1934)
*  2 თებერვალი : სიმონ კლდიაშვილი — ქართველი არქიტექტორი.  (გ. 1920)
* 9 თებერვალი  : ერიხ დრიგალსკი — გერმანელი გეოგრაფი  (გ. 1949)
* 15 მარტი : ივანე ფიგუროვსკი — რუსი კლიმატოლოგი.  (გ. 1940)
* 16 მარტი : ასპაზია — ლატვიელი პოეტი და დრამატურგი  (გ. 1943)
* 17 მარტი  : გაბრიელ ნარუტოვიჩი — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე  (გ. 1922)
* 3 ივნისი : ჯორჯ V - დიდი ბრიტანეთის მეფე (გ.1936)
* 13 ივნისი : იეიტსი, უილიამ ბატლერ - ირლანდიელი პოეტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი (გ.1939)
* 6 ივლისი : ჟაკ-დალკროზი, ემილ - შვეიცარიელი კომპოზიტორი და პედაგოგი (გ.1950)
* 29 ივლისი : გლაზუნოვი, ალექსანდრ - რუსი კომპოზიტორი (გ.1936)
* 3 სექტემბერი : ჰალონენი, პეკა - ფინელი ფერმწერი (გ.1933)
* 12 ოქტომბერი : ჰარდენი, ართურ - ინგლისელი ბიოქიმიკოსი (გ.1940)
* 2 ნოემბერი : ჰარდინგი, უორენ გამალიელ - აშშ-ის მე-29 პრეზიდენტი (გ.1923)
* 30 დეკემბერი : კიპლინგი, რადიარდ - ინგლისელი მწერალი (გ.1936)

## გარდაიცვალნენ 
* 14 აპრილი : ლინკოლნი, აბრაჰამ - აშშ-ის მე-16 პრეზიდენტი (დ.1809)
* 2 სექტემბერი : ჰამილტონი, უილიამ როუან - ირლანდიელი მათემატიკოსი (დ.1805)

*
1866

## მოვლენები 
* 4 აპრილი : ქ. კიევში რუსეთის მეფე ალექსანდრე II ძლივს გადაურჩა მისი მოკვლის მცდელობას.
* 4 მარტი : გამოვიდა გაზეთ "დროების" პირველი ნომერი.
* 20 ივნისი : იტალიის მეფემ ომი გამოუცხადა ავსტრიას.
* 12 ოქტომბერი : დასრულდა იტალია-ავსტრიის ომი. აღიარებულ იქნა იტალიის მიერ ვენეციის ანექსირება.
* ალფრედ ნობელმა გამოიგონა დინამიტი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 2 იანვარი : იოსებ ლაღიაშვილი   —   მოკლა თბილისის სასულიერო სემინარიის  რექტორი პავლე ჩუდეცკი. (გ. უცნობია)
* 16 იანვარი : ლუარსაბ ბოცვაძე  — ქართველი პედაგოგი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე. (გ. 1919)
* 23 იანვარი  : ლალიონი — ქართველი პედაგოგი და მწერალი  (გ. 1918)
* 29 იანვარი : როლანი, რომენ - ფრანგი მწერალი (გ. 1944)

### თებერვალი 
* 2 თებერვალი : სამსონ დუმბაძე — ქართველი სამხედრო მოღვაწე  (გ. 1938)
*12 თებერვალი: ეგე — სლოვაკი მწერალი.  (გ.  1940)
*12 თებერვალი : შიო მღვიმელი — ქართველი საბავშვო პოეტი   (გ.  1933)
*12 თებერვალი : ლევ შესტოვი — რუსი ფილოსოფოსი.  (გ. 1938)
* 20 თებერვალი : კარლ ვესტმანი — შვედი არქიტექტორი  (გ. 1936)
* 23 თებერვალი  : პლატონ როჟდესტვენსკი (ეგზარქოსი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი.   (გ. 1934)

### მარტი 
* 1 მარტი  : ვლადიმერ ბარსკი — რუსი რეჟისორი.  (გ. 1936)
* 6 მარტი  : იასონ ლორთქიფანიძე — ქართველი იურისტი  (გ. 1949)
* 7 მარტი : ალექსეი ივანოვსკი — რუსი ანთროპოლოგი.  (გ. 1934)
* 17 მარტი  : ანტონი (გიორგაძე) — ქართველი საეკლესიო და საზოგადო მოღვაწე.  (გ. 1918)

### აპრილი 
* 24 აპრილი : კალისტრატე - სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1932-1952 (გ.1952)
### მაისი 
* 12 მაისი : ლეოპოლდ მანდიჩი — რომის კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი. (გ.1942)
* 16 მაისი : ბაჩანა - ქართველი პოეტი (გ.1928)
* 17 მაისი : სატი, ერიკ - ფრანგი კომპოზიტორი (გ.1925)
### ივნისი 
* 9 ივნისი : ცახელი - ქართველი პოეტი (გ.1919)
### ივლისი 
* 31 ივლისი : ჰალიდ ზია უშაქლიგილი - თურქი მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე (გ.1945)
### აგვისტო 
### სექტემბერი  ჰერბერტ უელსი - ბრიტანელი სამეცნიერო ფანტასტიკის მწერალი 
### ოქტომბერი 
* 14 ოქტომბერი : ახნაზაროვი, არტემ - ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი, საზოგადო მოღვაწე (გ.1942)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 4 დეკემბერი : კანდინსკი, ვასილი - მხატვარი (გ.1944)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 20 ივლისი : რიმანი, ბერნჰარდ - გერმანელი მათემატიკოსი (დ.1826)
### აგვისტო 
* 25 აგვისტო : ბარათაშვილი, სულხან - ქართველი ისტორიკოსი
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ლეო ესაკი

**ლეო ესაკი** (; დ. 12 მარტი, 1925, ოსაკა) — იაპონელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი. 1973 წელს მყარ სხეულებში გვირაბული ეფექტის გამოკვლევისათვის აივარა ჯაიევერთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია. ლეო ესაკიმ ფიზიკა ტოკიოს უნივერსიტეტში შეისწავლა, ბაკალავრის ხარისხი 1947 წელს მიიღო, ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი — 1959 წელს. 1958 წელს ჩატარებული გამოკვლევებისთვის მიიღო ნობელის პრემია. 1960 წელს საცხოვრებლად აშშ-ში გადავიდა და მუშაობა IBM-ში გააგრძელა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:იაპონელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იამაბე აკაჰიტო

[thumb|right|იამაბე აკაჰიტო, მხატვარი [უტაგავა კუნიიოსი (XVIII-XIX სს.)]]
**იამაბე აკაჰიტო** (იაპ. 山部赤人 ან 山邊赤人), (დ. დაახლოებით 730) — იაპონელი სახალხო პოეტი. ტანკას უბადლო ოსტატი. მისი ლექსების უმრავლესობა, რომელთა თემაა მშობლიური ქვეყნის ბუნება, შექმნილია იაპონიაში მოგზაურობის დროს და დაკავშირებულია ამა თუ იმ კონკრეტულ ადგილთან. დღესაც პოპულარულია იამაბეს ლექსი, მიძღვნილი იაპონელთა საყვარელი მთა ფუძისადმი. იამაბეს პეიზაჟური ლირიკა რეალისტურია. მისი მრავალი ლექსი შესულია "მანიოსიუში" - იაპონური პოეზიის ანთოლოგიაში. იამაბეს პოეტურმა სახეებმა და ხერხებმა, რომლებიც ოსტატურად გამოიყენეს მომდევნო თაობის პოეტებმა, ხელი შეუწყო იაპონური პოეზიის განვითარებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 730
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
1862

## მოვლენები 
* 1 მაისი : აშშ-ის სამოქალაქო ომში ჩრდილოეთის ალიანსმა ახალი ორლეანი დაიკავა.
* 1 ივლისი : მოსკოვში დაარსდა რუსეთის სახელმწიფო ბიბლიოთეკა.
* 22 სექტემბერი : ო. ბისმარკი დაინიშნა პრუსიის მინისტრ-პრეზიდენტად.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 5 იანვარი : ექვთიმე თაყაიშვილი — ქართველი ისტორიკოსი, არქეოლოგი და საზოგადო მოღვაწე (გ. 1953)
* 13 იანვარი : ალექსანდრე ყიფშიძე — ქართველი ისტორიკოსი და საზოგადო მოღვაწე (გ. 1916)
* 21 იანვარი  : ვალერიან გუნია — ქართველი მსახიობი  (გ. 1938)
* 23 იანვარი : დავიდ ჰილბერტი — გერმანელი მათემატიკოსი (გ. 1943)
* 24 იანვარი  : ედით უორტონი — ამერიკელი მწერალი ქალი   (გ. 1937)

### თებერვალი 
* 3 თებერვალი  : ხოაკინ დისენტა — ესპანელი ჟურნალისტი  (გ. 1917)

### მარტი 
* 9 მარტი  : ნიკოლოზ პიმონენკო — უკრაინელი ფერმწერი.  (გ. 1912)

### აპრილი 
### მაისი 
* 5 მაისი: ნიკო ფიროსმანაშვილი (ფიროსმანი) — ქართველი მხატვარი (გ. 1918)

### ივნისი 
### ივლისი 
* 14 ივლისი : კლიმტი, გუსტავ - ავსტრიელი მხატვარი (გ.1918)
### აგვისტო 
* 14 აგვისტო : ალბერტ ვილჰელმ ჰაინრიხ პრუსიელი - გერმანიის საიმპერიო სამხედრო ფლოტის გროსადმირალი (გ.1929)
* 29 აგვისტო : მეტერლინკი, მორის - ბელგიელი მწერალი
### სექტემბერი 
* 11 სექტემბერი : ო ჰენრი - ამერიკელი მწერალი (გ.1910)
* 29 სექტემბერი : ოცხელი, იოსებ - პედაგოგი (გ.1919)
### ოქტომბერი 
* 27 ოქტომბერი : ანდრონიკაშვილი (ზურაბიშვილი), ქეთევან - ქართველი მსახიობი
### ნოემბერი 
* 15 ნოემბერი : ჰაუპტმანი, გერჰარტ - გერმანელი მწერალი (გ.1946)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*18 იანვარი : ჯონ ტაილერი — აშშ-ის მე-10 პრეზიდენტი (დ. 1790)
### თებერვალი 
*5 თებერვალი : ალექსანდრე ბაგრატიონ-იმერეტინსკი — რუსეთის არმიის გენერალ-ადიუტანტი (დ. 1796 ან 1797)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*7 ნოემბერი : ბაჰადურ შაჰ ზაფარი — დიდ მოგოლთა უკანასკნელი იმპერატორი (დ. 1775)
### დეკემბერი 
*30 დეკემბერი : პერიკლე არგიროპულო — რუსი რევოლუციონერი (დ. 1839)
### თარიღი უცნობია 
*
1860

## მოვლენები 
* 20 ივნისი : გამოცხადდა მალისა და სენეგალის დამოუკიდებლობა.
* 2 ივლისი : დაარსდა ქ. ვლადივოსტოკი
* 11 ივლისი : იაპონიის იმპერატორის ტახტზე ავიდა მუცუჰიტო.
* 3 აგვისტო : მაორთა მეორე ომი დაიწყო ახალ ზელანდიაში.
* 5 აგვისტო : კარლ IV ნორვეგიის მეფედ აკურთხეს ტრონდჰეიმში.
* 6 ნოემბერი : აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებზე გაიმარჯვა ა. ლინკოლნმა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 17 იანვარი  : კარლოს ხოსე სოლორსანო — ნიკარაგუის 37-ე პრეზიდენტი  (გ. 1936)
* 17 იანვარი : დაგლას ჰაიდი — ირლანდიის პრეზიდენტი   (გ. 1949)
* 24 იანვარი : გრიგოლ ვოლსკი — ქართველი პუბლიცისტი  (გ. 1909)
* 25 იანვარი  : ჩარლზ კერტისი — ამერიკელი პოლიტიკოსი  (გ. 1936)
*  26 იანვარი  : დავით მესხი — ქართველი მთარგმნელი, ჟურნალისტი, დრამატურგი. (დ. 1943)
* 29 იანვარი : ანტონ ჩეხოვი — რუსი მწერალი (გ. 1904)

### თებერვალი 
* 7 თებერვალი : ვლადიმერ აღნიაშვილი — ქართველი საზოგადო მოღვაწე  (გ. 1904)
* 18 თებერვალი  : მაკო საფაროვა-აბაშიძე — ქართველი მსახიობი.  (გ. 1940)

### მარტი 
* 13 მარტი : ჰუგო ვოლფი - ავსტრიელი კომპოზიტორი
### აპრილი 
* 16 აპრილი : ხუნდაძე, სილოვან - ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე (გ.1928)
### მაისი 
* 29 მაისი : ალბენისი, ისააკ - ესპანელი კომპოზიტორი (გ.1909)
### ივნისი 
### ივლისი 
* 7 ივლისი : მალერი, გუსტავ - ავსტრიელი კომპოზიტორი (გ.1911)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 18 ნოემბერი : იგნაცი იან პადერევსკი - პოლონელი კომპოზიტორი, პიანისტი და პოლიტიკური მოღვაწე (გ.1941)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ლეონიდე - სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1918-1921 (გ.1921)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 27 იანვარი : ბოლიაი, იანოშ - უნგრელი მათემატიკოსი (დ.1802)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 16 ივლისი : ჭონქაძე, დანიელ, ქართველი მწერალი
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ტადასი იმაი

**იმაი ტადასი** (დ.  8 იანვარი, 1912, ტოკიო — გ. 22 ნოემბერი, 1991) — იაპონელი კინორეჟისორი. 

სწავლობდა ტოკიოს უნივერსიტეტში, 1939-იდან მოღვაწეობს კინოში. ფილმები: „ხალხის მტრები“ (1946), „და მაინც ვცოცხლობთ!“ (1951), „უხიდო მდინარე“ (1969–1970, I-II სერია) და სხვ. იმაი იაპონური კინოხელოვნების დემოკრატიული ნაკადის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია. მის ფილმებში აისახა იაპონიის მნიშვნელოვანი სოციალური პრობლემები - უმუშევრობა, მსხვილი კონცერნების მაქინაციები, პოლიციის ულმობლობა და არაკანონიერი სამართალი. მშვიდობის პრემიის ლაურეატი (1951). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
ტაკუბოკუ ისიკავა

**ტაკუბოკუ იშიკავა** (დ. 20 თებერვალი, 1885, სოფ. ტამაიამა, ივატეს პრეფექტურა — გ. 13 აპრილი, 1912) — იაპონელი პოეტი. მისი პირველი ლექსი 1902 გამოქვეყნდა, პირველი ლექსთა კრებული „მისწრაფებები“ — 1905. იყო „ახალი პოეზიის“ საზოგადოების წევრი. ავტორია ლირიკული, პეიზაჟური და პოლიტიკური ლექსებისა. ისიკავამ დემოკრატიული სულით გამსჭვალა და ხალხის სამსახურში ჩააყენა სასახლის დარბაზებში დაბადებული ტანკა. წერდა რომანებსაც („ტალანტის ბედი“, 1906; „ჩვენი ჯგუფი და იგი“, 1912).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ტაკუბოკუ lib.ge-ზე 

კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  1885
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
1863

## მოვლენები 
* 1 იანვარი : აშშ-ის პრეზიდენტმა ა. ლინკოლნმა გამოაცხადა მონათმფლობელობის გაუქმება.
* 10 იანვარი : ლონდონში გაიხსნა მსოფლიოში პირველი მეტროს ხაზი.
* 22 იანვარი : პოლონეთში, ლიტვაში და ბელარუსში დიდი მასშტაბით დაიწყო აჯანყება რუსეთის ოკუპაციის წინააღმდეგ.
* იწყება ფოთის ნავსადგურის მშენებლობა "შავროვის პროექტის" მიხედვით, ახლადშექმნილი ნავსადგურის ნავმისადგომები მოუწყობელი იყო ტექნიკური თვალსაზრისით, უმნიშვნელო ქარის შემთხვევაშიც ნავსადგურში მდგარი გემები ღია ზღვაში გადიოდნენ. რომელიც შვიდი წლის შემდეგ არადამაკმაყოფილებლად ფასდება
* 1863 წელი : საქართველოში გამოვიდა ჟურნალი „საქართველოს  მოამბე"

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 1 იანვარი : პიერ დე კუბერტენი — ფრანგი საზოგადო მოღვაწე (გ. 1937)
* 5 იანვარი : მელიტონ ბალანჩივაძე — ქართველი კომპოზიტორი (გ. 1937)
* 12 იანვარი : ვივეკანანდა    — XIX საუკუნის ინდოელი ფილოსოფოსი და სულიერი მოძღვარი.  (გ. 1902)
* 24 იანვარი : გიორგი არჯევანიძე — ქართველი სამხედრო მოღვაწე,  (გ. 1940)

### თებერვალი 
* 19 თებერვალი  : აუგუსტო ლეგია — პერუელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.  (გ. 1932)
* 25 თებერვალი  : ბრონცია კოლერ-პინელი — ავსტრიელი ექსპრესიონისტი მხატვარი   (გ. 1934)

### მარტი 
* 6 მარტი : ტანაკა გიიტი — იაპონიის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე (გ.1929)
* 12 მარტი : გაბრიელე დ’ანუნციო — იტალიელი მწერალი და პოლიტიკური მოღვაწე  (გ. 1938)
* 12 მარტი  : ვლადიმერ ვერნადსკი — რუსი მინერალოგი და კრისტალოგრაფი.  (გ. 1945)
* 15 მარტი  : ალი-აღა შიხლინსკი — რუსეთის საიმპერატორო არმიის და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მხედართმთავარი  (გ. 1943)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 13 ივლისი : შმერლინგი, ოსკარ - საბჭოთა ფერმწერი და გრაფიკოსი (გ.1938)
* 19 ივლისი : აბაზაძე, ნიკოლოზ - ქართველი ეთნოგრაფი და საზოგადო მოღვაწე (გ.1931)
* 30 ივლისი : ფორდი, ჰენრი - ამერიკელი მრეწველი (გ.1947)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 13 აგვისტო :  ეჟენ დელაკრუა   — ფრანგი ფერმწერი და გრაფიკოსი   (დ.1798)
### სექტემბერი 
* 20 სექტემბერი : იაკობ გრიმი — გერმანელი ფოლკლორისტი (დ.1785)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 15 ნოემბერი : ფრედერიკ VII — დანიის მეფე (დ.1808)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
სიოიტი იტიკავა

**სიოიტი იტიკავა** (დ. 20 მარტი, 1892 — გ. 15 მარტი, 1945) — იაპონიის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. დაამთავრა ვასედას უნივერსიტეტის ლიტერატურის ფაკულტეტი (1916). იაპონიის კომპარტიის (იკპ) წევრი 1922-იდან. იყო ჟურნალ „მუსან კაიკიუს“ („ღარიბთა კლასი“) რედაქტორი. 1923 დააპატიმრეს. 1928 კომინტერნის VI კონგრესზე, მოსკოვში, კომინტერნის აღმასკომის წევრად აირჩიეს, იაპონიაში დაბრუნების შემდეგ მეთაურობდა იკპ-ის  ცენტრალურ კომიტეტს. 1929 აპრილს კვლავ დააპატიმრეს და 1931 მუდმივი პატიმრობა მიუსაჯეს. კომინტერნის VII კონგრესმა (1935) დაუსწრებლად აირჩია აღმასკომის წევრად. გარდაიცვალა საპატიმროში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
1864

## მოვლენები 
* 22 აგვისტო : შვეიცარიის ქ. ჟენევაში დაარსდა საერთაშორისო წითელი ჯვარი.
* ჰაიტიმ გამოაცხადა დამოუკიდებლობა.

## დაიბადნენ 
* 1 იანვარი : ალფრედ ფილიპსონი  — გერმანელი გეოგრაფი და გეოლოგი (გ. 1953)
* 3 იანვარი : ალექსანდრე ხახანაშვილი — ქართველი ფილოლოგი და ისტორიკოსი (გ. 1912)
* 5 თებერვალი : მელიტონ კელენჯერიძე — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი, ფოლკლორისტი (გ.1942)
* 9 თებერვალი : მიინა ჰიარმა — ესტონელი კომპოზიტორი (გ. 1941)
* 11 თებერვალი : ნესტორ ესებუა — ქართველი ფალავანი  (გ. 1931)
* 18 მარტი  : თოროს თორამანიანი — სომეხი არქიტექტორი და არქეოლოგი  (გ. 1934)
* 11 ივნისი : შტრაუსი, რიხარდ - გერმანელი კომპოზიტორი (გ.1949)
* 22 ივნისი : მინკოვსკი, ჰერმან - მათემატიკოსი (გ.1909)
* 18 ივლისი : ჰუხი, რიკარდა - გერმანელი მწერალი (გ.1947)
* 17 აგვისტო : ჰუსეინ, რაჰმი გურფინარი - თურქი მწერალი (გ.1944)
* 9 ნოემბერი : განდეგილი - ქართველი პოეტი და პროზაიკოსი (გ.1929)

## გარდაიცვალნენ 
* 22 მაისი : პელისიე, ემაბლ ჟან ჟაკ - საფრანგეთის მარშალი
* 4 აგვისტო : ჰანზემანი, დავიდ - პრუსიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ.1790)
* 8 ნოემბერი : ჰალენი, ვან დონ ჟან - ესპანეთის გენერალი (დ.1790)

*
ფელიქს შტაინერი

**ფელიქს მარტინ იულიუს შტაინერი** *(გერმ. Felix Martin Julius Steiner)* (დ. 23 მაისი, 1896, შტალუპიონენი, აღმ. პრუსია (*დღ. ნესტეროვი, კალინინგრადის ოლქი, რუსეთი*) — გ. 17 მაისი, 1966, მიუნხენი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „SS“-ის ობერგრუპენფიურერი და „ვაფენ-სს“-ის გენერალი.

 

კატეგორია:დაბადებული  23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
გოტლობ ბერგერი

thumb|200px|გოტლობ ბერგერი
**ბერგერი, გოტლობ** (; დ. 16 ივლისი ,1896, გერსტეტენი, გერმანია — გ. 25 იანვარი, 1975, შტუტგარტი, გერმანია) — გერმანელი მასწავლებელი, პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, „SS“-ის ობერგრუპენფიურერი და „Waffen-SS“-ის გენერალი, „SS“-ის მთავარი განყოფილების შეფი.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* გოტლობ ბერგერის ბიოგრაფია
* ლიტერატურა გოტლობ ბერგერის შესახებ — გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკა 

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კარლ ვოლფი

thumb|180px|კარლ ვოლფი
**ვოლფი, კარლ ფრიდრიხ ოტო** ( დ. 13 მაისი, 1900, დარმშტატი, გერმანია — გ. 17 ივლისი, 1984, როზენჰაიმი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „SS“-ის ობერგრუპენფიურერი და „Waffen-SS“-ის გენერალი, „SS“-ის რაიხსფიურერის პირადი შტაბის შეფი.

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
იოზიას ფონ ვალდეკ-პირმონტი

thumb| პრინცი იოზიას ფონ ვალდეკ-პირმონტი
პრინცი **იოზიას ფონ ვალდეკ-პირმონტი** ( დ. 13 მაისი, 1896, აროლსენი (ჰესენი), გერმანია — გ. 30 ნოემბერი, 1967, აროლსენი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ვალდეკ-პირმონტის მემკვიდრე პრინცი, „SS“-ის ობერგრუპენფიურერი და „Waffen-SS“-ის გენერალი.

## ლიტერატურა 
*
*
*

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კიტამურა ტოკოკუ

**კიტამურა ტოკოკუ** (დ. 29 დეკემბერი, 1868, ოდავარა, კანაგავას პრეფექტურა ― გ. 16 მაისი, 1894) — იაპონელი პოეტი და პუბლიცისტი, მგზნებარე ტრიბუნი. ჟურნალ „ბუნგაკუკაის“ („ლიტერატურის სამყარო“, 1893-1898) ირგვლივ შემოიკრიბა ახალგაზრდა პოეტები. კიტამურას შემოქმედება გამსჭვალულია აბსოლუტური მონარქიის წინააღმდეგ ბრძოლის პათოსით. „მსოფლიო სევდის“ ბაირონისეული მოტივები ჟღერს მის პოემაში „ზღაპრული ქვეყნის სიმღერები“ (1891). აქვს პეიზაჟური ლექსებიც („თოვა“, 1892; „ციცინათელა“, 1893; „მძინარე პეპელა“, 1893). წერდა პუბლიცისტურ სტატიებს.

## ლიტერატურა
* Irokawa Daikichi. Kitamura Tokoku. Tokyo Daigaku Shuppankai; (1994). ISBN 4-13-013017-X

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სენ კატაიამა

thumb|right|სენ კატაიამა
**სენ კატაიამა** (; დ. 3 დეკემბერი, 1859, სოფ. ჰადეგი, მიმასაკის პროვინცია —  გ. 5 ნოემბერი, 1933, მოსკოვი) — იაპონიისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. იელის უნივერსიტეტის (აშშ) დამთავრების (1895) შემდეგ, 1896 დაბრუნდა იაპონიაში და აქტიურად ჩაება სოციალისტური და მუშათა მოძრაობის ორგანიზაციაში. 1900 დაუსწრებლად აირჩიეს II ინტერნაციონალის აღმასკომის ბიუროს წევრად. 1914 პოლიციის რეპრესიების გამო აშშ-ში წავიდა, სადაც მიემხრო ამერიკის სოციალისტურ მოძრაობას, დააარსა იაპონიის მუშების პირველი კომუნისტური ჯგუფები აშშ-ში (1918). 1920 იაპონიურ ენაზე თარგმნა ვ. ი. ლენინის წიგნი "სახელმწიფო და რევოლუცია". პოლიციის დევნის გამო 1921 მექსიკაში წავიდა, იქიდან - საბჭოთა რუსეთში. 1922 აირჩიეს კომინტერნის აღმასკომის წევრად, შემდეგ კომინტერნის აღმასკომის პრეზიდიუმის წევრად. კატაიამა იყო იაპონიის კომპარტიის შექმნის ერთ-ერთი ინიციატორი (1922). მონაწილეობდა ბრიუსელისა (1927) და მაინის ფრანკფურტის (1929) ანტიიმპერიალისტურ კონგრესებში. ასევე ამსტერდამის ომის საწინააღმდეგო კონგრესში (1932). დასაფლავებულია წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* სენ კატაიამას არქივი Marxists Internet Archive-ზე

კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ჰიდეკი იუკავა

**ჰიდეკი იუკავა** (; დ. 23 იანვარი, 1907, ტოკიო —  გ. 8 სექტემბერი, 1981) — იაპონელი ფიზიკოსი. 

1929 წელს დაამთავრა კიოტოს უნივერსიტეტი. 1948 მიიწვიეს პერსპექტიულ გამოკვლევათა ინსტიტუტში (პრინსტონი, აშშ). იაპონიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1946-იდან). მისი უმთავრესი შრომები ეხება ბირთვული ძალების მეზონური თეორიისა და ელემენტარული ნაწილაკების თეორიის საკითხებს (კვარკების თეორია) 1935 წამოაყენა ჰიპოთეზა მეზონების არსებობის შესახებ. მიიღო ნუკლონების ურთიერთქმედების კანონი, რომელიც ხორციელდება მეზონების გაცვლით (იუკავას პოტენციალი). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1966), ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1963). ნობელის პრემია (1949).
## ლიტერატურა 
* პარკაძე ვ., ხეცაძე ნ., „ჰიდეკი იუკავა“ ː კრ. „ფიზიკოსების შესახებ“, ტ. IV, თბ., 1980, გვ. 276-279

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:იაპონელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
იჰარა საიკაკუ

**იჰარა საიკაკუ** (ნამდვილი სახელი *ჰირაიამა ტოგო*) (დ. 1642 ― გ. 9 სექტემბერი, 1693) ― იაპონელი მწერალი.

წერდა ჰაიკუს ჟანრის სახუმარო ლექსებს. სათავე დაუდო ქალაქური ნოველის ჟანრს - „მოთხრობები წუთისოფელზე“. მისი შემოქმედების საუკეთესო ნიმუშებია რომანები „მარტოხელა კაცის სასიყვარულო თავგადასავლები“ (1682), „მარტოხელა ქალის სასიყვარულო თავგადასავლები“, მოთხრობათა კრებული „სიყვარულში გადავარდნილი ხუთი ქალი“ (ორივე 1686). იჰარა ამხელდა იაპონურ ადათ-წესების სისასტიკეს, კანონის სიმკაცრეს. ბოლო წლების თხზულებებში, ნაწილობრივ, სახელგანთქმულ კრებულში „იაპონიის საუკუნო საუნჯე“ (1688) იჰარა დაინტერესებულია მოქალაქეთა ეკონომიური და სოციალური ცხოვრებითაც. წერდა ცოცხალ სალაპარაკო ენაზე. საფუძველი ჩაუყარა ახალ სტილს იაპონურ ლიტერატურაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1642
კატეგორია:გარდაცვლილი 1693
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მიამოტო კენძი

**მიამოტო კენძი** ( დ. 20 ოქტომბერი, 1908, იამაგუტის პრეფექტურა — გ. 18 ივლისი, 2007, ტოკიო) — იაპონიის კომუნისტური მოძრაობის მოღვაწე. იაპონიის კომპარტიის (იკპ) წევრი 1931-იდან. 1933 აირჩიეს იკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად, იკპ ცკ-ის სამდივნოსა და პოლიტბიუროს წევრად. იმავე წელს დააპატიმრეს. 1945-იდან იკპ ცკ-ის წევრი, 1946-იდან იკპ ცკ-ის პოლიტბიუროს (1955 გარდაიქმნა იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმად) წევრი. 1946–1949 იკპ თეორიული ორგანოს — ჟურნალ „ძენეის“ რედაქტორი. 1947–1950 პარტიის საკონტროლო კომისიის თავმჯდომარე. 1955–1958 იკპ ცკ-ის მდივანი, გაზეთ „აკაჰატის“ მთავარი რედაქტორი (1957-მდე). 1958–1970 იკპ ცკ-ის გენერალური მდივანი. 1964-იდან იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის მუდმივი ბიუროს წევრი. 1970-იდან იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. 1982-იდან იკპ ცკ-ის თავმჯდომარე.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
მიამოტო იურიკო

**მიამოტო იურიკო** (დ. 13 თებერვალი, 1899, ტოკიო — გ. 21 იანვარი, 1951, იქვე) — იაპონელი მწერალი ქალი. იაპონიის კომპარტიის წევრი 1931-იდან. 1927-1930 იმოგზაურა სსრკ-ში. მას ეკუთვნის ავტობიოგრაფიული ტრილოგია (რომანები "ნობუკო" (1924-1926), "ორი სახლი", "ნიშანსვეტები" (1947-1950)) -- რეალიზმის თვალსაჩინო ნიმუშები იაპონურ ლიტერატურაში. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი პუბლიცისტური სტატია სსრკ-ის შესახებ იაპონიაში. დაფუძნებულია კობაიასი ტაკიძისა და მიამოტოს სახელობის ლიტერატურული პრემია, რომელიც ენიჭება თანამედროვე იაპონელ მწერლებს პროგრესული ნაწარმოებებისთვის.

მიამიტო დაიბადა ტოკიოში პრივილიგირებულ ოჯახში. მცირე ასაკიდან გაითვითცნობიერა განსხვავება საკუთარ პირობებსა და მისი ოჯახის მამულში მომუშავე მიწის მუშათა შორის. ჯერ კიდევ ყმაწვილობის ასაკში, იაპონიის ქალთა უნივერსიტეტში სწავლის დროს ის აქვეყნებს მოთხრობას "ღარიბ ხალხთა ჯგუფი" (1916), რომელიც კლასობრივ განსხვავებებს აღწერდა და რამაც ის თავდაპირველად ლიტერატურულ წრეებში ცნობილი გახადა.

მიატოვა რა უნივერსიტეტი დაუმთავრებლად, ის აშშ-ში მოგზაურობს, სადაც ის კოლუმბიის უნივერსიტეტში სწავლობს და ხვდება თავის პირველ მეუღლეს. მისი ნახევრად ავტობიოგრაფიული რომანი "ნობუკო" აღწერს მის წარუმატებელ ქორწინებას, მოგზაურობას საზღვარგარეთ და საკუთარი თავის, როგორც (მამაკაცზე) დამოუკიდებელი ქალის, პოვნას. რამდენიმე წელი ევროპასა და საბჭოთა კავშირში გატარების შემდეგ ის იაპონიაში ბრუნდება და ცოლად მიჰყვება იაპონიის კომუნისტური პარტიის ლიდერს, მიამოტო კენჯის. ამ ხნიდან ის იაპონიის პროლეტარული ლიტერატურული მოძრაობის აქტიური მონაწილე ხდება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კენძი მიძოგუტი

thumb|მიძოგუტი კენძი

 — იაპონელი კინორეჟისორი. დაამთავრა ტოკიოს სამხატვრო სასწავლებელი. მიძოგუტის სადებიუტო ფილმი იყო „დღე, როდესაც სიყვერული ბრუნდება“ (1922). ომამდელ იაპონურ ფილმებში რეალიზმის მწვერვალად ითვლება ფილმები: „ნანივას ელეგია“ და „გიონელი დები“ (ორივე 1936). 

რეჟისორს საერთაშორისო აღიარება მოუტანა 1953 წლის ფილმმა *„ნისლიანი მთვარე წვიმის შემდეგ“*. მისი სხვა ფართოდ გახმაურებული ნამუშევრებია *„უკანასკნელი ქრიზანთემების ამბავი“* (1939), *„ოჰარუს ცხოვრება“* (1952), *„სანსოს მმართველი“* (1954) და *„ჯვარცმული საყვარლები“* (1954). დღესდღეობით, მიძოგუტი კინოს ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე აღიარებულ რეჟისორად მიიჩნევა. 

## ბიოგრაფია
### ადრეული წლები
მიძოგუტი ტოკიოში, მოკრძალებულ საშუალო ფენის ოჯახში დაიბადა. მისი მამა დურგალი იყო. რუსეთ-იაპონიის ომის პერიოდში იგი ფულის შოვნას  შოვნას ჯარისკაცებისთან ლაბადებით ვაჭრობით ცდილობდა, თუმცა ოჯახის ინვესტიცია წარუმატებელი გამოდგა, რადგან ომი მალევე დამთავრდა. გაღარიბებული მიძოგუტები იძულებულნი გახდნენ კენძის უფროსი და გაეშვილებინათ და საცხოვრებლად დედაქალაქის სხვა რაიონში გადასულიყვნენ. 

მთელი ცხოვრების მანძილზე მიძოგუტი დედისა და დის მიმართ სასტიკი მოპყრობის გამო მტკიცე წინააღმდეგობას უწევდა მამამისს. მისი და, სუზუკო გეიშების სახლს მიყიდეს, რამაც მომავალი რეჟისორის მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა იქონია.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
მაცუო ბასიო

**მაცუო ბასიო** (მეორე ფსევდონიმი *მუნეფუსა*; ნამდვილი სახელი* ძინსიტირო*) (დ. 1644 ― გ. 28 ნოემბერი, 1694, ოსაკა) — იაპონელი პოეტი. წარმოშობით სამურაი. 1672-იდან სახელმწიფო სამსახურს ეწეოდა. ედოში (ახლანდელი ტოკიო). შემდეგ მიატოვა სამსახური და შეუდგა თავისი წოდებისათვის „შეუფერებელ“ საქმიანობას - პოეზიის სწავლებას. ბუდიზმის მიმდევარი იყო. ბერად აღიკვეცა. განიცადა ძენის მოძღვრების გავლენა, რომლის არსი „თვითჭვრეტასა“ და „ბუნების ჭვრეტაში“ მდგომარეობს. ამიტომ მაცუოს ბევრ ლექსს დაფარული ქვეტექსტი აქვს. მაცუოს ეკუთვნის ლირიკული დღიურები, რამდენიმე ათეული რენგა („წყობილი ლექსები“) და მრავალი უბადლო ჰაიკუ. მისი ლექსები შესულია ანთოლოგიაში „მაიმუნის ჩალის ლაბადა“ (1690) და სხვა. მაცუომ შექმნა სამსტრიქონიანი ლექსის (ჰაიკუ) პოეტიკა. დაუშვებლად მიაჩნდა ჰაიკუში ორზე მეტი დეტალის შეტანა; დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ლექსის ფერწერულ და ბგერით ჰარმონიას. „ბასიოს სტილი“ 200 წელზე მეტხანს ბატონობდა იაპონიაში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1644
კატეგორია:გარდაცვლილი 1694
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნაკანო სიგეჰარუ

**ნაკანო სიგეჰარუ** (დ.  25 იანვარი, 1902, ფუკუის პრეფექტურა — გ. 24 აგვისტო, 1979) — იაპონელი მწერალი, პუბლიცისტი. დაამთავრა ტოკიოს უნივერსიტეტის ლიტერატურის ფაკულტეტი (1927). პროლეტარული ლიტერატურისა და ხელოვნებისათვის 20-იანი წწ. მოძრაობის მონაწილე, ახალი იაპონური ლიტერატურული საზოგადოების (1945) ერთ-ერთი ორგანიზატორი. ფართოდაა ცნობილი მისი ლექსი "სიმღერა" (1926) და მოთხრობები "გაზაფხულის ქარი" (1925). "ტეცუს ნაამბობი" (1929), "შაქარი" (1930). ავტობიოგრაფიული ხასიათის თხზულებებია "სოფლის სახლი" (1935), "სიმღერასთან დამშვიდობება" (1939).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნაცუმე სოსეკი

**ნაცუმე სოსეკი** (ნამდვილი სახელი — **კინ ნოსკე**; დ. 9 თებერვალი, 1867, ტოკიო — გ.9 დეკემბერი, 1916, იქვე) — იაპონელი მწერალი. ახალგაზრდობიდანვე თხზავდა ჰაიკუს. 1905 წელს გამოვიდა მისი პირველი რომანი „თქვენი მონა-მორჩილი ხვადი კატა“ — სატირა იაპონურ საზოგადოებაზე. ამ რომანის თემა — პიროვნების ბედი, რომელიც დაკავშირებულია თანამედროვე სამყაროს მორალურ-ეთიკურ პრობლემებთან, აერთიანებს ნაცუმე სოსეკის დანარჩენ 14 რომანს. წერდა ფსიქოლოგიურ რომანებს („გული“, 1914; „სინათლე და წყვდიადი“, 1916, დაუმთავრებელი დარჩა). ნაცუმე სოსეკის გავლენა იმდენად დიდი იყო, რომ 1905-1916 პერიოდს იაპონურ ლიტერატურაში „ნაცუმეს წლებს“ უწოდებენ. მის მრავალ მიმდევარს შორის იყო აკუტაგავა რიუნოსკეც.

ნაცუმე სოსეკი ცნობილია აგრეთვე როგორც ჩინებული კალიგრაფი და მხატვარი. მისი კალიგრაფიული ნამუშევრები გამოირჩევა ორიგინალობით. ფერწერაში იგი ძირითად აკვარელით მუშაობდა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ალფრედ ფონ ტირპიცი

thumb|170px|ალფრედ ფონ ტირპიცი
**ალფრედ ფონ ტირპიცი** *(გერმ. Alfred von Tirpitz)* (დ. 19 მარტი 1849, კიუსტრინი *(დღ. ოდერის კოსტრზინი)*, პოლონეთი — გ. 6 მარტი 1930, ებენჰაუზენი, გერმანია) - გერმანელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, გროსადმირალი, საიმპერიო ფლოტის სახელმწიფო მდივანი.

## ბიოგრაფია 
* 1865 - საზღვაო კადეტი.
* 1869 - შევიდა პრუსიის ფლოტში.
* 1869 - საზღვაო ლეიტენანტი.
* 1888 - საზღვაო კაპიტანი.
* 1895 - კონტრადმირალი
* 1899 - ვიცეადმირალი
* 1903 - ადმირალი
* 1911 - გროსადმირალი
* 1916 - გავიდა პენსიაში.
* 1917 - "სამშობლოს პარტიის" *(გერმ. Vaterlandspartei)* ერთ-ერთი დამაარსებელი.
* 1924 - 1928 - რაიხსტაგის წევრი "გერმანულეროვნული სახალხო პარტიის" ხაზით.

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
ჰენინგ ფონ ჰოლცენდორფი

მინი|220პქ|ჰენინგ ფონ ჰოლცენდორფი 1918 წელს
**ჰენინგ რუდოლფ ადოლფ კარლ ფონ ჰოლცენდორფი** (; დ. 9 იანვარი, 1853, ბერლინი, გერმანია — გ. 7 ივნისი, 1919, პრენცლაუ, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გროსადმირალი, „ტოტალური წყალქვეშა ომის“ იდეის ფუძემდებელი.

## ლიტერატურა
* Dirk Steffen, "The Holtzendorff Memorandum of 22 December 1916 and Germany's Declaration of Unrestricted U-boat Warfare." *Journal of Military History* 68.1 (2004): 215-224. excerpt

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1853
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ნოსაკა სანძო

**ნოსაკა სანძო** (დ. 30 მარტი, 1892, ჰაგი — გ. 14 ნოემბერი, 1993) — იაპონიისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. 1922-იდან იაპონიის კომპარტიის (იკპ) წევრი. 1930-იდან იკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1935-იდან კომინტერნის აღმასრულებელი კომიტეტის (კიაკ) წევრი და კიაკის პრეზიდიუმის წევრი. 1955–1958 იკპ ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი 1946–1970 იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის (1955-მდე პოლიტბიურო) წევრი. 1964–1970 იკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის მუდმივი ბიუროს წევრი. 1958-იდან 1982-მდე იკპ ცკ-ის თავმჯდომარე. 1982-იდან არის იკპ ცკ-ის საპატიო თავმჯდომარე.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული  30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კოტოკუ დენძირო

მინი|კოტოკუ დენძირო
**კოტოკუ დენძირი** (ლიტერატურული ფსევდონიმი - *სიუსუი*) (დ.  23 სექტემბერი, 1871, ნაკამურა, ჰატის მაზრა, პრეფექტურა კოტი — გ. 24 იანვარი, 1911) — იაპონიის სოციალისტური მოძრაობის მოღვაწე, პუბლიცისტი. 1901 ს. კატაიმასთან ერთად მონაწილეობდა იაპონიაში პირველი სოციალ-დემოკრატიული პარტიის (სიაკაი მინსიუტო) შექმნაში. ერთ-ერთმა პირველმა თარგმნა იაპონურ ენაზე  კ. მარქსისა და ფ. ენგელსის თხზულებები. დაწერა წიგნი "სოცისლიზმის არსი" (1903), რომელშიც შეეცადა თანამიმდევრულასდ გადმოეცა მარქსისტული მოძღვრება. 1905-1906 ემიგრაციაში იყო აშშ-ში, სადაც განიციდა "მსოფლიოს ინდუსტრიულ მუშათა" ორგანიზაციის ანარქისტ-სინდიკალისტ მოღვაწეთა გავლენა. იაპონიაში დაბრუნების შემდეგ კოტოკუ გამოდიოდა რეფორმიზის წინააღმდეგ იაპონიის სოციალისტურ მოძრაობაში, მაგრამ დაუშვა ანარქისტ-სინდიკალისტური შეცდომები. კოტოკუს ცილი დასწამეს იმპერატორის წინააღმდეგ შეთქმულების მომზადებაში, დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1911
ოდა ნობუნაგა

thumb|250px|right|ოდა ნობუნაგა
**ოდა ნობუნაგა** (დ.  23 ივნისი, 1534 — გ. 21 ივნისი, 1582), იაპონელი მხედართმთავარი, ქვეყნის გამაერთიანებელთაგან (ოდა, ტოიოტომი ჰიდეიოსი, ტოკუგავა იეიასუ) პირველი. განაგებდა პატარა სამთავროს ოვარის პროვინციაში. 1558 წელს დაიწყო ბრძოლა მეზობელ ფეოდალურ მთავრებთან. 1573 წელს ჩამოაგდო ასიკაგას დინასტიის უკანასკნელი სიოგუნი. 1582 წელს გააერთიანა ქვეყნის თითქმის ერთი მესამედი. ებრძოდა ბუდისტურ სამღვდელოებას. 1570-იდან დაუნდობლად იბრძოდა იკოს სექტის წინააღმდეგ, რომელსაც ემხრობოდნენ მოსახლეობის ფართო მასები. ფეოდალური  წესების განსამტკიცებლად დაიწყო მიწების კადასტრული აღწერა, მოსპო შიდა საგუშაგოები, შემოიღო ფულის ერთიანი ერთეული, გაჰყავდა გზები. მოკლა მისმა ერთ-ერთმა უახლოესმა თანამებრძოლმა აკეტი მიცუჰიდემ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1534
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1582
ოიამა იკუო

მინი|ოიამა იკუო
**ოიამა იკუო** (; დ. 20 სექტემბერი, 1880, ვაკასანო, აკაჰოს მაზრა, ჰიოგის პრეფექტურა — გ. 30 ნოემბერი, 1955, ტოკიო) — იაპონიის საზოგადო მოღვაწე. 1905 დაამთავრა ვასედას (ტოკიო) უნივერსიტეტის პოლიტიკურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1906-იდან ვასედას უნივერსიტეტის მასწავლებელი, 1915-იდან პროფესორი. 1926—1928 მუშურ-გლეხური პარტიის, 1929—1931 ახალი მუშურ-გლეხური პარტიის თავმჯდომარე. 1932 ემიგრაციაში წავიდა აშშ-ში, სადაც სამეცნიერო მუშაობას ეწეოდა ჩრდილოეთ-დასავლეთ უნივერსიტეტში (ევანსტონი). 1947 დაბრუნდა იაპონიაში. დიდი როლი ითამაშა იაპონიაში მშვიდობის II ეროვნული კონგრესის მოწვევაში (1949 წლის აპრილი). 1950-იდან მშვიდობის დაცვის იაპონიის კომიტეტის თავმჯდომარე. 1951-იდან მშვიდობის მსოფლიო საბჭოს ბიუროს წევრი. ატომური და წყალბადის იარაღის აკრძალვისათვის I საერთაშორისო კონფერენციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი (ჰიროსიმა, 1955 წლის აგვისტო). 1930—1932 და 1950—1955 იაპონიის პარლამენტის დეპუტატი. „ხალხთა შორის მშვიდობის განმტკიცებისათვის“ საერთაშორისო ლენინური პრემიის ლაურეატი (1951).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:იაპონელი პოლიტიკოსები
ოიამა ივაო

**ოიამა ივაო** (დ. 10 ოქტომბერი 1842, საცუმის სამთავრო, ახლანდელი კაგოსიმის პრეფექტურა — გ.  10 დეკემბერი 1916, ფუკუოკის პრეფექტურა) — პრინცი (1905-იდან), იაპონიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, მარშალი (1898). ბურჟუაზიული რევოლუციის (1867–1868) შემდეგ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა იაპონიის თანამედროვე ტიპის არმიის შექმნაში. 1871–1874 მიიღო სამხედრო განათლება საფრანგეთსა და შვეიცარიაში. 1877–1878 მონაწილეობდა სამურაების ამბოხების ჩახშობაში. 1887–1896 სამხედრო მინისტრი (ხანმოკლე ინტერვალებით). იაპონია-ჩინეთის ომში (1894–1895) სარდლობდა მე-2 არმიას, აიღო ლიუიშენი (პორტ-არტური). 1899–1904 გენშტაბის უფროსი, რუსეთ-იაპონიის ომის (1904–1905) დროს, 1904 ივნისიდან, სახმელეთო არმიების მთავარსარდალი მანჯურიაში, 1912-იდან გენრო და იმპერატორის ბეჭდის მცველი ლორდი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის მარშლები
კატეგორია:იაპონიის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1842
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
ოძაკი კოიო

**ოძაკი კოიო** (*იაპ.* 尾崎 紅葉, ნამდვილი სახელია *ტოკუტარო*) (დ.  10 იანვარი, 1868, ტოკიო— გ. 30 ოქტომბერი, 1903, იქვე) — იაპონელი მწერალი. მწერალ იამადა ბიმიოსთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა ლიტერატურულ საზოგადოებას "სატუშის მეგობარი" (1888), რომლის იდეურ-შემოქმედებითი პოზიცია ძველი ლიტერატურის ტრადიციებთანაა დაკავშირებული. ავტორია რომანებისა "ორი მონაზენის სასიყვარულო აღსარება" (1889), "სურნელოვანი სასთუმალი" (1890), "ორი ცოლი",  "ოქროს დემონი" (1897), პირველი ფსიქოლოგიური რომანისა იაპონურ ლიტერატურაში - "ბევრი გრძნობა, ბევრი სიმწარე" (1896).

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული  1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 1903
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ვილჰელმ II (გერმანიის იმპერია)

**ვილჰელმ II** *(ფრიდრიხ ვილჰელმ ალბერტ ვიქტორ ფონ ჰოენცოლერნი, გერმ. Friedrich Wilhelm Albert Victor von Hohenzollern)* (დ. 27 იანვარი, 1859, ბერლინი, გერმანია — გ. 4 ივნისი 1941, დოორნი, ნიდერლანდები) — გერმანიის კაიზერი და პრუსიის მეფე 1888–1918 წლებში.

## ლიტერატურა 
* .
* .

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Historical film documents on Wilhelm II from the time of World War I

კატეგორია:გერმანიის იმპერატორები
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  27 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1859
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ფრიდრიხ ვილჰელმ IV

**ფრიდრიხ ვილჰელმ IV** *ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ ჰოენცოლერნი*, (; დ. 15 ოქტომბერი, 1795, ბერლინი — გ. 2 იანვარი, 1861, პოტსდამი) — პრუსიის მეფე 1840-1861 წწ. ფრიდრიხ ვილჰელმ IV — ფრიდრიხ ვილჰელმ III უფროსი ვაჟი და გერმანიის იმპერიის პირველი კაიზერის ვილჰელმ I ძმა. 

ხელი შეუწყო 1848–1849 წლების რევოლუციის ჩახშობას და პრუსიაში მკაცრი რეაქციის დამყარებას. ამავე დროს იძულებული გახდა შემოეღო კონსტიტუცია (1850). 1849 წლის გაზაფხულზე უარი თქვა იმპერატორის გვირგვინზე რომელიც ფრანკფურტის ეროვნულმა კრებამ (1848–1849) შესთავაზა. 1857 წელს ჩამოშორდა სახელმწიფო საქმიანობას ფსიქიკური დაავადების გამო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1795
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1861
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ფრიდრიხ ვილჰელმ II (პრუსია)

**ფრიდრიხ ვილჰელმ II** *ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ ჰოენცოლერნი* (; დ. 25 სექტემბერი, 1744, ბერლინი — გ. 16 ნოემბერი, 1797, იქვე) — პრუსიის მეფე 1786–1797  წლებში, ფრიდრიხ II დიდის ძმისშვილი. 1788 წელს შემოიღო მკაცრი ცენზურა, შეზღუდა სარწმუნოების თავისუფლება. 1792 წელს სამხედრო კავშირი დადო ავსტრიასთან, რომელმაც სათავე დაუდო ანტიფრანგულ კოალიციას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1744
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1797
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ფრიდრიხ III (გერმანიის იმპერია)

**ფრიდრიხ III** *(ფრიდრიხ ვილჰელმ ნიკოლაუს კარლ ფონ ჰოენცოლერნი, გერმ. Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Hohenzollern)* (დ. 18 ოქტომბერი, 1831, პოტსდამი, გერმანია — გ. 15 ივნისი,  1888, პოტსდამი, გერმანია) — გერმანიის კაიზერი და პრუსიის მეფე  1888 წელს, 99 დღის განმავლობაში იყო.

## ბიოგრაფია 
ფრიდრიხი ჰოენცოლერნთა დინასტიის წარმომადგენელი იყო. მისი მშობლები იყვნენ კაიზერი ვილჰელმ I (1797-1888) და მისი მეუღლე აუგუსტა ფონ ზაკსენ-ვაიმარ-აიზენახი (1811-1890).

ფრიდრიმა 1858 წელს იქორწინა ბრიტანელ პრინცესა ვიქტორიაზე (1840-1901), დედოფალ ვიქტორიას (1819-1901) ასულზე.

პოლიტიკურ ასპარეზზე კრონპრინცი ფრიდრიხი მამის ვილჰელმ I-ისა და მისი კანცლერის ოტო ფონ ბისმარკის ოპოზიციაში იყო, თუმცა ამ უკანასკნელის წარმატებული საგარეო პოლიტიკის გამო ფრიდრიხის ოპოზიციონერობას დიდი რეზონანსი არ მოჰყოლია.

სამხედრო ასპარეზზე მან მონაწილეობა მიიღო პრუსია-ავსტრიის ომში, რომლის დროსაც იგი მე-2 არმიის 1-ლი კორპუსს სარდლობდა, ხოლო გერმანია-საფრანგეთის ომში კი მე-3 არმიის მთავარსარდალი იყო. ომში გამოცენილი მამაცობის გამო იგი გერმანელ ხალხში დიდი პოპულარობითა და „ომის გმირის“ სახელით სარგებლობდა. 1871 წელს ფრიდრიხი მხარს უჭერდა ბისმარკის იდეას ვილჰელმ I გერმანიის კაიზერად გამოცხადების თაობაზე და ამისკენ უბიძგა კიდეც მამას, როცა ეს უკანასკნელი ყოყმანობდა მისთვის „საყვარელ“ პრუსიის მეფის ტიტულის დათმობაზე.

1871 წლიდან ფრიდრიხ ვილჰელმის პოლიტიკური კურსი მოწინააღმდეგეთა სასტიკი კრიტიკის მიზეზი იყო. განსაკუთრებით კი მამამის, კაიზერ ვილჰელ I-ის და ოტო ფონ ბისმარკისათვის. 1878 წელს ვილჰელმ I-ზე მომხდარი ტავდასხმის შემდეგ სამეფოს საქმეებს ფრიდრიხი განაგებდა, თუმც მალევე ჩამოშორებულ იქნა ქვეყნის მართვის სადავეებს და მხოლოდ კულტურის საქმეებს თაოსნობდა. მისი მხარდაჭერით ვილჰელმ ფონ ბოდემ შეძლო ბერლინის ცნობილი მუზეუმის (დღეს „ბოდემუზეუმი“) გახსნა და 1904 წელს მას „კაიზერ ფრიდრიხის მუზეუმი“ ეწოდა.

1888 წლის 9 მარტს მამის სიკვდილის შემდეგ ფრიდრიხ ვილჰელმი გერმანიის კაიზერი და პრუსიის მეფე გახდა. ამ დროისათვის ის უკვე მძიმედ ავად იყო. 1887 წლიდან მას ყელის კიბო ჰქონდა. ფრიდრიხ III-ემ ტახტზე მხოლოდ 3 თვე დაჰყო და იმავე 1888 წელს გარდაიცვალა. 1888 წელი გერმანიის ისტორია „სამი კაიზერის წლის“ სახელით არის ცნობილი.

ფრიდრიხ III-ემ თავისი სახელით დაარღვია საღვთო რომის იმპერიის ტრადიცია (ამ უკანასკნელის მიხედვით ის ფრიდრიხ IV უნდა ყოფილიყო) და იგი პრუსიის მეფეთა თანმიმდევრობას დაუკავშირა. ამ ნაბიჯის გადადგმა მას ბისმარკმა ურჩია, რომელიც გერმანულ სამყაროში პრუსიის ჰეგემონობაზე ზრუნავდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:გერმანიის იმპერატორები
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1831
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1888
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები