open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სოფიის ცენტრალური მინერალური აბანო

250px|მინი|მარჯვნივ|სოფიის ცენტრალური მინერალური აბანო
**ცენტრალური მინერალური აბანო** () — ღირსშესანიშნავი ადგილი ბულგარეთის დედაქალაქის, სოფიის, ქალაქში, რომელიც ცნობილია მინერალური წყლებით. ის აშენდა XX საუკუნის დასაწყისში ყოფილი თურქული აბანოს (ეს აბანო მოგვიანებით დაანგრიეს) ადგილას და 1986 წლამდე გამოიყენებოდა ქალაქის საზოგადოებრივ აბანოდ.

## ისტორია
საჯარო აბანოები ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიაში სულ მცირე, XVI საუკუნიდან არსებობდა. ამის შესახებ ცნობებს სხვადასხვა წყარო ადასტურებს. ბოჰემიელი მოგზაურის, ჰანს დერნშვამის სოფიაში ვიზიტის დროს, 1553-1555 წლებში, დერნშვამმა აღნიშნა ერთი დიდი აბანოსა და ქალაქის ორივე მხარეს ორი პატარა აბანოს არსებობა. მან აბანოები შემდეგნაირად აღწერა:

ამჟამინდელი ცენტრალური მინერალური აბანოს შენობა დაპროექტდა ვენის სეცესიის სტილში, მაგრამ მცირედი გადამუშავებით: მასში ასევე შერწყმული იყო ტიპური ბულგარული ბიზანტიური და აღმოსავლეთ ქრისტიანული,  მართლმადიდებლური ორნამენტული ელემენტები და ამ ყველაფრის გასაოცარი ინტეგრაციით არქიტექტორებმა, პეტკო მომჩილოვმა და ფრიდრიხ გრიუნანგერმა  1904-1905 წლებში შექმნეს პროექტი, რომელიც სოფიაში დამტკიცდა 1906 წლის 30 იანვარს, რადგან ავსტრიელი (1889 წ.) და ფრანგი არქიტექტორების (1901 წ.) პროექტები ქალაქის მესვეურებმა არ მიიღეს. მშენებლობის ძირითადი ნაწილი დასრულდა 1908 წელს და ბულგარულმა კომპანიამ ააშენა კომპლექსური სახურავი და მინერალური წყლის მილსადენი. აბანოები გაიხსნა 1913 წლის 13 მაისს, მაგრამ შენობის მოპირკეთება დასრულდა ორი წლის შემდეგ და აბანოების წინ მოეწყო ბაღი. მხატვრებმა, ჰარალამპი ტაჩევმა და სტ. დიმიტროვმა შეიმუშავეს შენობის კერამიკული მაიოლიკის დეკორაცია.

სოფიის ცენტრალური მინერალური აბანოს შენობის ჩრდილოეთი ფრთა დაზიანდა მეორე მსოფლიო ომის დროს, სოფიის დაბომბვისას, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ მისი აღდგენა მოხერხდა.

## დახურვა
აბანოები აგრძელებდა ფუნქციონირებას, როგორც საჯარო დაწესებულება (საზოგადოებრივი აბანო), 1986 წლამდე, როდესაც შენობა დაიხურა მისი ცუდი მდგომარეობისა და სახურავის შესაძლო ჩამოშლის გამო. შემდგომში ის ნაწილობრივ აღადგინეს და საფუძვლიანად გაწმინდეს, და 2015 წლის სექტემბრიდან მასში განთავსებულია სოფიის ისტორიული მუზეუმი.

## სქოლიო
კატეგორია:საზოგადოებრივი აბანოები
კატეგორია:არქიტექტურის ძეგლები
კატეგორია:ბულგარეთის არქიტექტურა
კატეგორია:ბულგარეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:სოფია
კვატერნიონი

**კვატერნიონი** () — რიცხვთა სისტემა. ზუსტი მნიშვნელობაა — „ოთხწევრა რიცხვი“. სახელწოდება სავსებით ბუნებრივია, რადგანაც კვატერნიონს აქვს შემდეგი სახე: A = a + bi + cj + dk, ან A = (a + bi) + (c + i d) j, სადაც a, b, c, d ნამდვილი რიცხვებია, ხოლო დანარჩენი წევრები l, i, j, k („საბაზისო ერთეულები”) – ვექტორის კომპონენტები.

კვატერნიონები ქმნიან 4-განზომილებიან ალგებრას ნამდვილ რიცხვთა ველში, რომლის ბაზისია l, i, j, k („საბაზისო ერთეულები“), და „საბაზისო ერთეულების“ გამრავლების შემდეგ წესს: i2 =j2 = k2= -1; ij= -ji = k; jk= -kj= i; ki = -ik=j.

ეს სახელწოდება შემოიღო თვით კვატერნიონის შემქმნელმა უ. ჰამილტონმა 1843-1853 წლებში. ჰამილტონი მას ცოტა სხვანაირად აღნიშნავდა d+a \vec{i} +b \vec{j} +c \vec{k}. ჰამილტონამდე მეოთხედი საუკუნით ადრე კვატერნიონის ცნებამდე მივიდა გაუსი, მაგრამ მას თავისი აღმოჩენა არ გამოუქვეყნებია.

კვატერნიონი – ჰიპერკომპლექსური რიცხვია, რომელიც გეომეტრიულად რეალიზდება ოთხგანზომილებიან სივრცეში. კვატერნიონები ისტორიულად წარმოადგენენ ჰიპერკომპლექსური სისტემის პირველ მაგალითებს, რომლებიც წარმოიშვნენ კომპლექსური რიცხვების განზოგადების მოძებნის მცდელობისას. კომპლექსური რიცხვები გეომეტრიულად გამოისახებიან სიბრტყის წერტილებით და მათზე მოქმედება შეესაბამება სიბრტყის უმარტივეს გეომეტრიულ გარდაქმნებს. სამი და უფრო მეტი განზომილების სივრცის წერტილებიდან შეუძლებელია „ავაგოთ“ რიცხვითი სისტემა. რომელიც მსგავსია ნამდვილი ან კომპლექსური რიცხვების ველისა; თუმცა, თუ უარს ვიტყვით გამრავლების კომუტატიურობაზე, მაშინ ოთხგანზომილებიანი სივრცის წერტილებიდან შეიძლება „ავაგოთ“ რიცხვითი სისტემა.

ორი კვატერნიონი რომ გადავამრავლოთ, უნდა მოვიქცეთ ისე, როგორც მრავალწევრის მრავალწევრზე გამრავლებისას, ამასთანავე, მხედველობაში უნდა მივიღოთ ზემომოყვანილი გამრავლების ცხრილი. რიცხვს \sqrt{a^2+b^2+c^2+d^2} ეწოდება კვატერნიონის ნორმა. \overline{A}= a -bi -cj -dk კვატერნიონს ეწოდება A= a+ bi+ cj+ dk კვატერნიონის შეუღლებული ურთიერთშეუღლებული ორი კვატერნიონის ნამრავლი კვატერნიონის ნორმის კვადრატის ტოლია: |A|^2= \overline{A}A=A\overline{A}= a^2+b^2+c^2+d^2. A^{-1} =\overline{A}/|A|^2.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჰიპერკომპლექსური რიცხვი

## ლიტერატურა
*მახვილაძე ნ. „მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბ., 2008

კატეგორია:კვატერნიონები
ესპერანტო ლიტერატურა

**ესპერანტო ლიტერატურა** — ესპერანტო ენაზე ლიტერატურის შექმნა დაიწყო ჯერ კიდევ 1887 წელს, ესპერანტოს პირველ ოფიციალურ პუბლიკაციამდე: ენის შემქმნელი, ლ. ლ. ზამენჰოფი, თარგმნიდა პოეზიასა და პროზას ამ ენაზე, ენის სისრულისა და გამომსახველობის შესამოწმებლად, მისი განვითარების პროცესში.ლ. ლ. ზამენჰოფმა გამოაქვეყნა რამდენიმე თარგმანი და მოკლე ორიგინალური ლექსი, როგორც დანართი პირველი წიგნისა ამ ენაზე, *Unua Libro* („პირველი წიგნი“). ესპერანტოზე ადრეული მოსაუბრეები მანამდე წერდნენ პოეზიას, მოთხრობებსა და ესეებს ამ ენაზე; იყო არაერთი მცდელობა. ანრი ვალიენი იყო პირველი, ვინც რომანები შექმნა ესპერანტოზე. პირველი ქალი რომანისტი ესპერანტოზე იყო ედიტ ალეინ სინოტი თავისი წიგნით *Lilio* („შროშანი“), რომელიც 1918 წელს გამოიცა. რამდენიმე ლექსის გარდა, ესპერანტოს პირველი ორი ათწლეულის ლიტერატურა ახლა მხოლოდ ისტორიული ინტერესს ატარებს და მისით მკვლევართა მცირე ჯგუფი ინტერესდება.

პირველ და მეორე მსოფლიო ომებს შორის პერიოდში რამდენიმე ახალმა პოეტმა და რომანისტმა გამოაქვეყნა თავიანთი პირველი ნაშრომები. რამდენიმე მათგანმა მართლაც გამორჩეული ნამუშევრები შექმნა. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნონ ჯერ კიდევ ახალგაზრდა ენაზე ტექსტების შემქმნელები ჯულიო ბაგი, ეუჯენო მიხალსკი, კალმან კალოჩაი, ჰაინრიხ ლუიკენი და ჟან ფორჟი.

თანამედროვე ავტორებს შორის არიან კლოდ პირონი და უილიამ ოლდი (რომელიც ნობელის პრემიაზე იყო ნომინირებული ლიტერატურის დარგში), სტენ იოჰანსონი, ტრევორ სტილი, მიგელ ფერნანდესი, იულია ზიგმუნდი, სენ როდინი, ეჟენ დე ზილა, ლივენ დეკი, მანუელ დე სეაბრა, ბალდურ რაგნარსონი, ხორხე კამაჩო, ვიქტორ სადლერი, ედვინ დე კოკი, მაო ძიფუ, ბენუა ფილიპე და სხვები.
ესპერანტოზე  ბრაილის შრიფტით ადაპტირებულია უსინათლო რუსი ესპერანტისტის, ვასილი ეროშენკოს ნამუშევრები. ვასილი ეროშენკო წერდა და ასწავლიდა იაპონიასა და ჩინეთში 1910-იან და 1920-იან წლებში. აღსანიშნავია ასევე ჰაროლდ ბრაუნ]]ის მიერ შექმნილი რამდენიმე თანამედროვე პიესა ესპერანტოზე.

უნივერსალური ესპერანტო ასოციაციის უდიდესი ესპერანტო წიგნების ბიბლიოთეკის კატალოგში დაახლოებით 4,000-მდე წიგნია თავმოყრილი. დაახლოებით 130 რომანი ეპერანტოზეა დაწერილი.  რეგულარულად გამოიცემა ორი მთავარი ლიტერატურული ჟურნალი: *Literatura Foiro* („ლიტერატურული ბაზრობა“) და *Beletra Almanako* („ბელეტრისტული ალმანახი“); ზოგიერთი სხვა პერიოდული გამოცემა, როგორიცაა, მაგალითად,  *Monato* („თვე“), ასევე აქვეყნებს მხატვრულ ნაწარმოებებს.

ენის ლიტერატურის ყველაზე ყოვლისმომცველი გზამკვლევია ჯეფრი სატონის *Concise Encyclopedia of the Original Literature of Esperanto* („ესპერანტოს ორიგინალური ლიტერატურის მოკლე ენციკლოპედია“), რომელიც გამოქვეყნდა ესპერანტოზე მოლაპარაკე მწერალთა ასოციაციის ეგიდით *Mondial*-ის მიერ.

## ესპერანტო ავტორები
*ედიტ ალეინ სინოტი
*მარჯორი ბოულტონი
*უილიამ ოლდი
*ჯულიო ბაგი
*კაზიმიეჟ ბეინი (თარგმანები)
*ხორხე კამაჩო
*ვასილი ეროშენკო
*ანტონი გრაბოვსკი (ძირითადად თარგმანები)
*სტენ იოჰანსონი 
*კალმან კალოჩაი
*ნიკოლაი ნეკრასოვი
*მაურო ნერვი
*კლოდ პირონი
*ფრედერიკ პუჟულა ი ვალესი
*ბალდურ რაგნარსონი
*რაიმონდ შვარცი
*ტრევორ სტილი
*ვლადიმირ ვარანკინი

## სქოლიო
კატეგორია:ესპერანტო
კატეგორია:ლიტერატურა
კატეგორია:მწერლები
სეპტიმუს სევერუსის თაღი

300px|მინი
**სეპტიმუს სევერუსის თაღი** () — რომაული ფორუმის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე თეთრი მარმარილოს ტრიუმფალური თაღი, რომელიც ეძღვნება 203 წელს იმპერატორ სეპტიმიუს სევერუსისა და მისი ორი ვაჟის, კარაკალასა და გეტას, პართიელებზე გამარჯვებებს 194-195 და 197-199 წლების ორ კამპანიაში. სეპტიმიუს სევერუსის გარდაცვალების შემდეგ, მისი შვილები, კარაკალა და გეტა, თავდაპირველად ერთობლივად მართავდნენ იმპერიას. კარაკალამ გეტა რომში მოაკვლევინა; პრაქტიკით, რომელიც ახლა ცნობილია როგორც damnatio memoriae (ხსოვნის წაშლა), გეტას მემორიალები განადგურდა და მისი ყველა გამოსახულება ან ხსენება წაიშალა ქუჩის შენობებიდან და ძეგლებიდან. შესაბამისად, გამოსახულება და წარწერები, რომლებიც მას ეხებოდა, თაღიდან მოაშორეს.

სევერუსების დინასტია აქტიურად აშენებდა ტრიუმფალურ ან საპატიო თაღებს, განსაკუთრებით რომის იმპერიაში; სეპტიმიუს სევერუსის თაღი იმპერატორის მშობლიურ ქალაქ ლეპტის-მაგნაში, ლიბიაში, იმავე წელს აშენდა. პალმირის მონუმენტურ თაღს ასევე ზოგჯერ „სეპტიმიუს სევერუსის თაღს“ უწოდებენ.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ეკატერინე ლასკარიდუ

**ეკატერინე ლასკარიდუ** (, დ. 1842, ვენა — გ. 1916, ათენი) — ბერძენი ფემინისტი და პედაგოგი, რომელმაც საბერძნეთში შექმნა საბავშვო ბაღების სისტემა და გოგონებისთვის სკოლებში ფიზიკური სავარჯიშოები შემოიღო.

## ბიოგრაფია
ეკატერინე ლასკარიდუ, ქალიშვილობაში ქრისტომანოსი, (საპენსიო ასაკამდე) მუშაობდა. 1878 და 1879 წლებში ეკატერინე ლასკარიდუ სწავლობდა გერმანიაში ბარონესა ბერტა ფონ მარენჰოლც-ბიულოვინის ხელმძღვანელობით. იქ მან შეისწავლა ფრებელის მეთოდი, რომელიც საბერძნეთში ჩამოიტანა და დანერგა სკოლამდელ განათლებაში და საბავშვო დაწესებულებების პედაგოგთა მომზადებაში. ეკატერინე ლასკარიდუ მუშაობდა იმაზე, რომ „ელინიკონ პარფენაგოგიონი“ ფრებელის მეთოდის ცენტრად ექცია. იგი იყო ბერძენ ქალთა კავშირის განათლების განყოფილების პრეზიდენტი და თანამშრომლობდა ტანვარჯიშის ასოციაციასთან, რათა სკოლებში პირველი ტანვარჯიშის გაკვეთილები დაენერგა. და ეირინი ლასკარიდუ, რომელიც 1882 წელს დაიბადა. ეირინიმ დააარსა უსინათლოთა სახლი კალითეაში და საბერძნეთში დანერგა ბრაილის მეთოდი.

თავისი საქმიანობისთვის ეკატერინე ლასკარიდუ დაჯილდოვდა „მხსნელის ორდენის ვერცხლის ჯვრით“.

ეკატერინე ლასკარიდუ 1916 წელს ათენში ავტოკატასტროფის შედეგად დაიღუპა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი ქალები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
ჰიპერკომპლექსური რიცხვი

**ჰიპერკომპლექსური რიცხვი** — რიცხვის განზოგადებული ცნება, უფრო ფართო, ვიდრე ჩვეულებრივი კომპლექსური რიცხვის ცნება განზოგადების აზრი ის არის, რომ ასეთ რიცხვებზე წვეულებრივი არითმეტიკული ოპერაციები ერთდროულად უნდა გამოსახავდნენ მრავალგანზომილებიან სივრცეში გარკვეულ გეომეტრიულ პროცესებს ან გვაძლევდნენ გარკვეულ ფიზიკურ კანონთა რაოდენობრივ აღწერას ისეთი რიცხვების აგებისას, რომლებიც იმავე როლს შეასრულებდნენ 3-განზომილებიანი სივრცისათვის, რასაც კომპლექსური რიცხვები ასრულებენ სიბრტყისათვის, გამოირკვა, რომ აქ არ შეიძლება იყოს სრული ანალოგია ამან განაპირობა ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა სისტემის შექმნა და განვითარება. 

ჰიპერკომპლექსური რიცხვი წარმოადგეს e_1, e_2, ..., e_n „საბაზისო ერთეულთა“ გარკვეული სისტემის წრფივ კომბინაციას (ნამდვილი რიცხვებითურთ): x_1e_1+x_2e_2+ ... +x_ne_n(*) ისევე, როგორც კომპლექსური რიცხვი x+iy წარმოადგენს ორი „საბაზისო ერთეულის“ (ნამდვილი ერთეული 1 და წარმოსახვითი ერთეული) წრფივ კომბინაციას იმისათვის, რომ გამოვიყენოთ ჰიპერკომპლექსური რიცხვები, პირველ რიგში, აუცილებელია განვსაზღვროთ მათზე არითმეტიკულ მოქმედებათა წესები ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა შეკრება-გამოკლება, ცხადია, ცალსახად განისაზღვრება, თუკი ახალი რიცხვებისთვის შევინარჩუნებთ არითმეტიკულ ძირითად ფესებს, სახელდობრ, „საბაზისო ერთეულთა“ x_1, x_2, ..., x_n, კომპონენტები შესაბამისად უნდა იკრიბებოდეს ან აკლდებოდეს. პრობლემის ჭეშმარიტი მნიშვნელობა ცხადად ჩანს მხოლოდ გამრავლების წესის დადგენისას. (*) სახის ჰიპერკომპლექსური რიცხვების წევრ-წევრად გადამრავლების დადგენისას იმ დასკვნამდე მივდივართ, რომ აუცილებელია n^2 ნამრავლის e_i e_k(i=1, 2, ..., n; k=1, 2, ..., n) მნიშვნელობათა დადგენა. ამოცანის მიზანია ამ ნამრავლებს მივაწეროთ (*) სახის მნიშვნელობები, რომლებიც შეინახავდნენ ყველა ჩვეულებრივ არითმეტიკულ ოპერაციას. ამ მოთხოვნას აკმაყოფილებს (გარდა ნამდვილ რიცხვთა უმარტივესი შემთხვევისა) ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა ერთადერთი სისტემა – კომპლექსურ რიცხვთა სისტემა. ყველა სხვა ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა სისტემის დადგენისას კი აუცილებელია უარი ვთქვათ არითმ ამა თუ იმ წესზე. ჩვეულებრივ, ასეთ წესებს (რომლებიც ირღვევა) განეკუთვნება: გაყოფის შედეგის ცალსახობა, გამრავლების ოპერაციის გადანაცვლებადობა (კომუტატიურობა); წესი, რომლის მიხედვით, თუ ორი რიცხვის ნამრავლი ტოლია ნულისა, მაშინ ერთ-ერთი თანამამრავლი მაინც იქნება ნულის ტოლი და ა. შ. ჰიპერკომპლექსურ რიცხვთა უმნიშვნელოვანესი სისტემა — კვატერნიონები — მიიღება შეკრება-გამრავლების ყველა წესის შენარჩუნებით, გარდა გამრავლების გადანაცვლებადობისა.

## ლიტერატურა
ეშმაკის ადვოკატი

**ეშმაკის ადვოკატი** (ინგ. The Devil's Advocate) - რეჟისორ ტეილორ ჰექფორდის 1997 წლის ფანტასტიკის ჟანრის საშინელებათა ფილმი. გადაღებულია ენდრიუ ნაიდერმანის ამავე სახელწოდების 1987 წლის რომანის მიხედვით. ფილმში მთავარ როლებს კიანუ რივზი, ალ პაჩინო და შარლიზ თერონი ასრულებენ. ფილმისთვის სცენარი ჯონათან ლემკინმა და ტონი გილროიმ დაწერეს. ფილმის გადაღებები ფლორიდასა და ნიუ-იორკში მიმდინარეობდა.

ფილმი ფლორიდელი ადვოკატის, კევინ ლომაქსის (კიანუ რივზი), ისტორიას მოგვითხრობს, რომელიც მორიგი წარმატებული საქმის შემდეგ სამსახურეობრივ შეთავაზებას ნიუ-იორკის წამყვანი კომპანიისგან იღებს. ლომაქსი შემოთავაზებას თანხმდება, საქმიან გარიგებას დებს კომპანიასთან და საცხოვრებლად ნიუ-იორკში მიემგზავრება. თუმცა, სულ მალე მისი ცოლი (შარლიზ თერონი) საშინელი ჰალუცინაციების მსხვერპლი ხდება და კევინიც ხვდება, რომ საქმე ზებუნებრივ მოვლენებთან აქვს. ამ ყველაფრის მიზეზი კი მისი ახალი ბოსი, ჯონ მილტონია (ალ პაჩინო).

ფილმში უხვად შევხვდებით ალუზიებს კლასიკური ლიტერატურული ნაწარმოებებიდან, მათ შორის: ჯონ მილტონის "დაკარგული სამოთხე" და დანტე ალიგიერის "ღვთაებრივი კომედია".

კინოსურათმა კრიტიკოსებისგან განსხვავებული შეფასებები დაიმსახურა. მისმა შემოსავალმა 153 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა და მიიღო სატურნის ჯილდო ნომინაციაში "საუკეთესო ჰორორის ჟანრის ფილმი". 

= როლებში =

* კიანუ რივზი - კევინ ლომაქსი
* შარლიზ თერონი - მერი ენ ლომაქსი
* ალ პაჩინო - ჯონ მილტონი
* ჯეფრი ჯონსი - ედი ბარზუნი
* ჯუდით ივი - ალისა ლომაქსი
* კრიგ ნელსონი - ალექსანდრ ქალენი

= სქოლიო =
*https://en.wikipedia.org/wiki/The_Devil%27s_Advocate_(1997_film)#Themes_and_interpretations https://www.imdb.com/*
ტყვიისფერი ფშუკუნა

**ტყვიისფერი ფშუკუნა** () — ნაყოფსხეული მცირე, სფეროსებრი ფორმისაა და მისი დიამეტრი 1-4 სანტიმეტრს აღწევს. გარეთა გარსი, რომელსაც ეგზოპერიდიუმი ეწოდება, თხელი და აპკისებრია. თავდაპირველად ის თეთრი ფერისაა, მაგრამ მომწიფების პროცესში მოთეთრო-მონაცრისფრო ხდება. მისი ზედაპირი გლუვია, ხოლო მომდევნო ეტაპზე შიდა შრეს ნაფლეთებად სცილდება. შიგნითა გარსი, ანუ ენდოპერიდიუმი, მყარი, გლუვი და პერგამენტისებრია. მისი შეფერილობა ნაცრისფერს ან ტყვიისფერს ჰგავს, ხოლო მომწიფებისას მასზე უსწორმასწოროკიდიანი ცენტრალური ნასვრეტი ჩნდება.

სპორები მუქი ყავისფერია, სფეროსებრი ფორმის და ცხიმოვანი წვეთითა და მოკლე კუდისებრი დანამატით. მათი ზომა 4x6 მიკრომეტრს შეადგენს.

რბილობი, ანუ გლება, თავდაპირველად ხორცოვანია და თეთრი შეფერილობა აქვს. შემდეგ ეტაპზე ის მოყვითალო-მომწვანო ხდება, ხოლო საბოლოოდ მუქი ყავისფერი ფერი ეძლევა. ამ პერიოდში მისი სტრუქტურა ბამბისებრია და მთლიანად სპორებითაა ამოვსებული. სუნი არ აქვს და ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

სოკო ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ნიადაგზე. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს მდელოებს, მინდვრებს, საძოვრებსა და ტყისპირებს, განსაკუთრებით მთიან რეგიონებში.

იგი ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საკვებად ვარგისია მხოლოდ ნორჩ ეტაპზე, სანამ მისი რბილობი თეთრი ფერისაა. ხალხურ მედიცინაში მისი სპორების მტვერს ჭრილობიდან სისხლდენის შესაჩერებლად იყენებენ.

ტყვიისფერი ფშუკუნა შესაძლოა შავ ფშუკუნაში აგვერიოს. მათი განსხვავება შესაძლებელია შიგნითა გარსის (ენდოპერიდიუმის) მეშვეობით, რომელიც მხოლოდ მომწიფების ეტაპზე იკვეთება.
## ლიტერატურა 
* ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 54-55, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:აგარიკომიცეტები
ხორკლებიანი გუდაფშუკა

**ხორკლებიანი გუდაფშუკა** () — მისი ნაყოფსხეული მსხლისებრი ან გურზისებრი ფორმისაა და ზოგჯერ მჯდომარეა. მას კარგად განვითარებული ცრუ ფეხი აქვს. მისი ზომა 3-8 სანტიმეტრის სიმაღლეს და 3-6 სმ დიამეტრს აღწევს. გარეთა გარსი, ანუ ეგზოპერიდიუმი, თავდაპირველად მოთეთროა, ხოლო მოგვიანებით მურა შეფერილობას იღებს. მისი ზედაპირი დაფარულია პირამიდისებრი ხორკლებით, რომლებიც დროთა განმავლობაში სცილდება, რის შემდეგაც ზედაპირზე ბადისებრი ორნამენტი რჩება. შიგნითა გარსი, ანუ ენდოპერიდიუმი, თხელი და პერგამენტისებრია, მურა ფერის და მომწიფებისას იხსნება ცენტრალური, მომრგვალო ნასვრეტით.

სპორები მურა-მომწვანო შეფერილობისაა, სფეროსებრი და ნაზხორკლიანი. მათი დიამეტრი 3-4 მიკრომეტრია.

რბილობი, ანუ გლება, თავდაპირველად რბილი და ღრუბლისებრია, თეთრი ფერის, მაგრამ მომწიფების პროცესში მომწვანო-მოყავისფრო ხდება. საბოლოოდ, ის ფხვიერ სტრუქტურას იძენს და მთლიანად სპორებით ივსება. სოკოს მკვეთრი სუნი არ აქვს და ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

იგი ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ნიადაგზე, ზოგჯერ ჩამონაცვენ ფოთლებზე და დამპალ მერქანზეც. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება მდელოებზე, წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს როგორც დაბლობებს, ასევე ალპურ და სუბალპურ ზონებს. ის ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული სოკოა.

ამ სოკოს მსოფლიო გავრცელება აქვს და თითქმის ყველა კონტინენტზე გვხვდება. საკვებად ვარგისია მხოლოდ ნორჩ ეტაპზე, სანამ მისი რბილობი თეთრი ფერისაა. ხალხურ მედიცინაში მისი სპორების მტვერი გამოიყენება ჭრილობიდან სისხლდენის შესაჩერებლად. თუმცა, დიდი რაოდენობით სპორების შესუნთქვა ალერგიულ რეაქციებს იწვევს, მათ შორის სურდოს, გულის აჩქარებას, თავბრუსხვევას და გულისრევის შეგრძნებას. მძიმე შემთხვევებში შეიძლება განვითარდეს ჰიპერსენსიტიური პნევმონიტი.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 68-69, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
სტენბოკის სახლი

**სტენბოკის სახლი** ( *Stenbocki maja*) — ნეოკლასიციზმის სტილის შთამბეჭდავი შენობა, რომელიც მდებარეობს ტოომპეას ბორცვზე, ესტონეთის დედაქალაქ ტალინის უძველეს ნაწილში. იგი ქვეყნის მთავრობის ოფიციალური რეზიდენციაა, და ტერმინები „ესტონეთის მთავრობა“ და „სტენბოკის სახლი“ ხშირად მეტონიმიებად გამოიყენება.

## ისტორია
-1824)]]
შენობის ისტორია 1780-იან წლებში იწყება, როდესაც მაშინდელი რუსეთის იმპერიის ნაწილის, რეველის (დღევანდელი ტალინი) ხელისუფლებამ ახალი ადმინისტრაციული შენობების მშენებლობის პროგრამა დაიწყო. თავდაპირველად შენობა სასამართლოსთვის იყო განკუთვნილი. 
გრაფმა იაკობ პონტუს სტენბოკმა - ჰიიუმააზე დიდი მამულის მფლობელმა და ტალინის გავლენიანმა არისტოკრატმა - ტენდერი მოიგო ტოომპეას ბორცვზე ახალი შენობის ასაშენებლად. პროექტის არქიტექტორი იოჰან კასპარ მორი იყო, ესტონეთში სახელმწიფო შენობების მოვლა-პატრონობისთვის პასუხისმგებელი პროვინციული არქიტექტორი და ადგილობრივი მამულების პოპულარული დიზაინერი..
ქუჩის მხარეს შენობა უფრო უბრალო იერსახს ატარებს. აქ, შენობის კედელზე, დაფაა მიმაგრებული, რომელზეც ამოტვიფრულია ესტონეთის იმ პარლამენტართა და მთავრობის წევრთა სახელები, რომლებიც სტალინის საბჭოთა ოკუპაციურ რეჟიმს მსხვერპლი გახდნენ.
შენობის ყველაზე შთამბეჭდავი ხედი მის უკანა ნაწილს ეკუთვნის, სადაც ტოომპეას ბორცვის კიდეზე მდებარეობის წყალობით ზღვის მალადობიანი პანორამა იშლება. ამ ფასადზე დომინირებს დიდი ბალკონი, რომელიც დორიული ორდერის სვეტებზეა აღმართული.
შენობის გარეგნული სახე ძირითადად თავდაპირველ არქიტექტურულ სახეს ინარჩუნებს. ინტერიერი კი საბჭოთა პერიოდში მნიშვნელოვნად დაზიანდა, თუმცა ახლა მისი დიდი ნაწილი რესტავრირებულია და თავდაპირველი იერსახი აღდგენილია. შენობის არქიტექტურა წარმატებულად აერთიანებს ისტორიულ ავთენტურობასა და თანამედროვე ფუნქციონალურ მოთხოვნებს, რაც მას ესტონეთის მთავრობის რეზიდენციისთვის შესაფერის ღირსეულ სახეს აძლევს.
## გალერეა

File:Building in Toompea 3.JPG|200px|მინი|სტენბოკის სახლი, ტალინი.
File:Count Yuli Ivanovich Stenbock.jpg|200px|მინი|გრაფი იაკობ პონტუს სტენბოკი
File:Rahukohtu Rahukohtu tänav (1).JPG|200px|მინი|რაჰუკოჰტუს 3.

File:Stenbocki maja (reg. nr. 3013).JPG|200px|მინი|სტენბოკის სახლი ღამით.

File:Reval-Staatskanzlei.jpg|200px|მინი|სტენბოკის სახლის აივანი.
File:Stenbock vnutrennij dvor.jpg|200px|მინი|სტენბოკის სახლის შიდა ეზო.
File:Холм Тоомпеа и здание суда в Ревеле (Таллине), фотография ок. 1910 года.jpg|200px|მინი|სტენბოკის სახლი, 1910 წ.
File:Stenbocki maja.jpg|200px|მინი|სტენბოკის სახლი.
File:Tallinn Blick von der Olaikirche auf den Domberg 8.JPG|200px|მინი|ტალინის ხედი წმინდა ოლაის ეკლესიიდან ტომპეას გორამდე
File:Stenbocki maja võti Riigivanemate saali seinal.jpg|200px|მინი|File:Stenbocki maja võti Riigivanemate saali seinal.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
* Русский музей Эстонии
* Сайт правительства Эстонской Республики
* Достопримечательности Таллина: Дом Стенбока (здание эстонского правительства)
* Дом Стенбока — резиденция правительства Эстонии

## სქოლიო
კატეგორია:არქიტექტურა
კატეგორია:ესტონეთის ისტორია
კატეგორია:არქიტექტურის ძეგლები
კატეგორია:არქიტექტურა პერიოდისა და ქვეყნის მიხედვით
კატეგორია:ნეოკლასიციზმი
ბრიზიგელა

**ბრიზიგელა** () — მუნიციპალიტეტი რავენას პროვინციაში, ემილია-რომანიას რეგიონში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიაში.
დასახელებულია, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი სოფელი იტალიაში.

ბრიზიგელა ესაზღრება შემდეგ მუნიციპალიტეტებს: კასოლა ვალსენიო, ფაენცა, მოდილიანა, ფორლი და სხვა. ბრიზიგელა წარმოიშვა როკას ციხესიმაგრიდან, რომელიც აშენდა მაგინარდო პაგანის დავალებით და მოგვიანებით გაფართოვდა ფაენცას მბრძანებლის, ფრანჩესკო მანფრედის მიერ. 

ბრიზიგელა არის რომის კათოლიკური ეკლესიის კარდინალის, დინო მონდუზის დაბადების ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებსაიტი
*გაზეთი

## სქოლიო
კატეგორია:რავენის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ოქროსფერი ლივლივა

**ოქროსფერი ლივლივა** () — მისი ქუდი ზომით 4-10 სმ-ს აღწევს და თავდაპირველად ოქროსფერ-ნარინჯისფერია. პირველი ფორმა კვერცხისებრ-ზარისებრია, მაგრამ შემდეგ იგი მომრგვალო და გაშლილი ხდება, განიერი ბორცვაკებით. მისი ზედაპირი გლუვია, ოდნავ ლორწოვანი, გაშრობისას კი პრიალა ხდება. ქუდზე ზოგჯერ რჩება თეთრი საბურველის ნარჩენები, რომლებიც მალე ქრება. ქუდის კიდე კი დაღარულზოლიანია.

ფეხი 6-14 სმ სიგრძისაა და 1-1.5 სმ სიგანის. მისი ფერი მოთეთრო-მოყვითალოა, ხოლო ფორმა ცილინდრული, ქუდისკენ შეზღუდული. ტექსტურა აბრეშუმისებრ-ბოჭკოვანია, ქერცლოვანი, რაც ზიგზაგისებურ ორნამენტს ქმნის. თავდაპირველად ფეხი შიგნიდან ამოვსებულია, თუმცა მოგვიანებით ფუყედ და მყიფედ ხდება. ოქროსფერ ლივლივას არ აქვს საყელო, მაგრამ აქვს თეთრი, განიერი და თავისუფალი ვოლვა.

ჰიმენოფორი ფირფიტების სახით არის წარმოდგენილი: ხშირი, ფეხთან თავისუფალი, ვიწრო, მაგრამ კიდისკენ ფართო. ფირფიტები თეთრია, ხოლო სპორები მომრგალო და გლუვი, უფერული, 8-14 მიკრომეტრის დიამეტრით.

ოქროსფერი ლივლივის რბილობი თეთრია, მყიფე და უსუნო, ჰაერზე ფერს არ იცვლის. იგი იზრდება ზაფხულიდან გვიან შემოდგომამდე და გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ამ სოკოს საკვებად გამოყენება შესაძლებელია მხოლოდ 15-20 წუთიანი თერმული დამუშავების შემდეგ, რადგან ნადუღი წყალი უნდა გადაიღვაროს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას იწვევს.

სოკომ მისი ვიზუალით შეიძლება შეგვიყვანოს შეცდომაში, რადგან შხამიან ყვითელ ბილწა სოკოს მსგავსია, თუმცა ოქროსფერი ლივლივას არ აქვს საყელო, ქუდზე საერთო საბურველის ნარჩენები და ფეხის ძირში ბოლქვისებური სტრუქტურა.
## ლიტერატურა 
* ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 78-79, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
ელენა ნათანაელი

**ელენა ნათანაელი** (, დ. 19 იანვარი, 1947 — გ. 4 მარტი, 2008) — ბერძენი კინომსახიობი.

## ბიოგრაფია
### ადრეული ცხოვრება
სრული სახელი ელენი დელივასილი-ნათანაელი . ელენა ნათანაელი დაიბადა ნეა ფილადელფიაში, ათენის მახლობლად მდებარე ქალაქში, შეძლებულ ოჯახში. დელივასილი იყო მამამისის გვარი, ხოლო ნათანაელი — დედის. მსახიობმა ორივე გვარი შეინარჩუნა ოფიციალურად, თუმცა ცნობილი გახდა, როგორც ნათანაელი. მამამისი იყო ტექსტილის დიზაინერი და მწარმოებელი, მცირე აზიელი ბერძენი აივალიდან, ხოლო დედა იყო მანიოტი. მან დრამატული ხელოვნება შეისწავლა პელოს კაცელისის დრამატულ სკოლაში.

### კარიერა
ელენა ნათანაელის შთამბეჭდავმა გარეგნობამ 1960-იან წლებში მიიქცია მაშინდელი აყვავებული ბერძნული კინემატოგრაფის პროდიუსერებისა და რეჟისორების ყურადღება. პირველად კინოში გამოჩნდა 1964 წელს ფილმში *„კატი ნა კაიეი“*, რომელიც იანის დალიანიდისმა დადგა. მისი მეორე ეკრანული როლი 1965 წელს იყო გერმანულ ფილმში *„ვალსუნგების სისხლი“*, რეჟისორი — როლფ ტილე. კინოსურათი თომას მანის ნოველაზე იყო დაფუძნებული. 60-იანი წლების ბოლოს ბერძნულ ფილმებში კიდევ რამდენიმე როლი შეასრულა. უმეტეს შემთხვევაში განასახიერებდა განებუვრებულ, მდიდარ ოჯახში დაბადებულ გოგონას.

1968 წელს ელენა ნათანაელმა ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისათვის თესალონიკის საერთაშორისო ფესტივალზე მიიღო მთავარი ჯილდო ფილმში „*შეხვედრა უცნობთან*“ შესრულებული როლისთვის. 1970-იანი წლების დასაწყისში მან დაიმკვიდრა ეკრანული სახე, როგორც თავისუფალი სულის მქონე, ლამაზმა ახალგაზრდა ქალმა და მოდის ხატებადაც იქცა. ამავე ათწლეულში ბერძნული კომერციული კინემატოგრაფის მკვეთრმა დაკნინებამ ელენა ნათანაელის კარიერაზე არასათანადოდ იმოქმედა, მისი პოპულარობაც დაეცა, რაც უცხო არ იყო იმ პერიოდის ბერძენი კინოვარსკვლავებისთვის.

ბერძნული კინემატოგრაფიიდან შვიდწლიანი გაუჩინარების შემდეგ მან ის დაბრუნდა რამდენიმე პირდაპირ ვიდეოზე გადაღებული ფილმით, სტანდარტული, არაფრით გამორჩეული მსუბუქი კომედიებით. ამის შემდეგ იგი გაქრა და მხოლოდ რამდენიმეჯერ გამოჩნდა ეკრანებზე სპეციალური მიწვევით. მის კარიერაში ერთ-ერთი გამორჩეული როლი იყო ჯულიას პერსონაჟი წარმატებულ სატელევიზიო სერიალში „*აგიგმა ფსიხის*“, 1998 წელს. ამ როლმა სრულად წარმოაჩინა მისი სილამაზე და სამსახიობო შესაძლებლობები. 

ელენა ნათანაელის ერთ-ერთი ბოლო გამოჩენა ეკრანებზე უკავშირდება მაია ჰუვერის  როლს Mega Channel-ზე გასულ პოპულარულ სატელევიზიო სერიალში „*გორგონები*“, 2007 წელს, და მისი დაბრუნება მაყურებელმა ძალიან თბილად მიიღო.

### პირადი ცხოვრება
ელენა ნათანაელს ჰქონდა ურთიერთობა გიორგოს ცაგკარისთან, რომლისგანაც 1973 წელს შეეძინა ქალიშვილი, სახელად ინკა. პენსიაზე გასვლის შემდეგ, რამდენიმე წლის განმავლობაში ცხოვრობდა თავის ფერმაში ევბეაში, თავის პარტნიორთან, ტასოს მიტროპულოსთან, საფეხბურთო კლუბ „ოლიმპიაკოსის“ ვეტერან ფეხბურთელთან ერთად. ევბეაში მან ღვინის წარმოებას მიჰყო ხელი. 
ელენა ნათანაელი გარდაიცვალა ფილტვის კიბოთი 2008 წლის 4 მარტს. გარდაცვალების დღეებში ბერძნული პრესა მას მოიხსენიებდა, როგორც „ბერძნული კინემატოგრაფის ჯადოქარს“ (Γόησσα του ελληνικού κινηματογράφου). ის დაკრძალეს 5 მარტს, ნეა ფილადელფიის სასაფლაოზე, სადაც ბევრი ადამიანი მივიდა გამოსამშვიდობებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული კულტურა
კატეგორია:ბერძენი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობი ქალები
კატეგორია:დაბადებულები 1947
კატეგორია:კულტურა
კატეგორია:დაბადებულები საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:კინო რეგიონის მიხედვით
საქართველო-მიანმარის ურთიერთობები

**საქართველო-მიანმარის ურთიერთობები** — წარმოადგენს ორმხრივ ურთიერთობებს საქართველოსა და მიანმარს შორის. დიპლომატიური ურთიერთობები ქვეყნებს შორის 1999 წლის 16 აგვისტოს დამყარდა. ურთიერთობები 2003 წლის ვარდების რევოლუციის შემდეგ დაძაბული რჩებოდა, განსაკუთრებით მიანმარის რუსეთთან მჭიდრო კავშირების გამო.

## ისტორია 
საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი ხშირად ასახელებდა მიანმარს ავტორიტარული რეჟიმის მაგალითად, რომლისგანაც საქართველო ცდილობდა განსხვავებული ყოფილიყო. 2005 წელს, აშშ-ს პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის თბილისში ვიზიტისას, სააკაშვილმა გამოხატა მხარდაჭერა ამერიკის მცდელობებისადმი, რომლებიც მიზნად ისახავდა დემოკრატიული რეფორმების დანერგვასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყანაში ტოტალიტარული ხელისუფლების დასრულებას.

2007 წელს, გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე ყოველწლიურ მიმართვაში, პრეზიდენტმა სააკაშვილმა მოუწოდა საერთაშორისო საზოგადოებას პროდემოკრატიული საპროტესტო აქციებისთვის მიანმარში მხარი დაეჭირა. 2012 წელს, საქართველოს პარლამენტის მიერ „პოლიტპატიმრებად" მიჩნეული პატიმრების გათავისუფლების შესახებ კანონპროექტზე ვეტოს დადებისას, პრეზიდენტმა სააკაშვილმა მკვეთრი კონტრასტი გაავლო საქართველოს დემოკრატიულ განვითარებასა და მიანმარის ავტორიტარულ რეჟიმს შორის.

იმავდროულად, მიანმარმა, მიუხედავად იმისა, რომ ოფიციალურად აღიარა საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა, რუსეთ-საქართველოს კონფლიქტში თანმიმდევრულად იკავებდა რუსეთის მხარეს. 2006 წელს, ის იყო იმ 15 ქვეყანას შორის, რომელმაც მხარი დაუჭირა გაეროს რეზოლუციას, რომელიც მოითხოვდა განახლებული დებატების გამართვას საქართველოში, აზერბაიჯანში, უკრაინასა და მოლდოვაში არსებულ სეპარატისტულ კონფლიქტებზე.

2008 წლიდან მიანმარი ყოველწლიურად (გარდა 2016 წლისა, როდესაც მიანმარის დელეგაცია არ ესწრებოდა გენერალურ ასამბლეას) მხარს უჭერს გაეროს რეზოლუციებს, რომლებიც მოითხოვენ აფხაზეთსა და ცხინვალის რეგიონში იძულებით გადაადგილებულ პირთა დაბრუნებას.

ქართველი დიპლომატები გაეროში ხშირად ადარებენ როჰინჯას ლტოლვილთა კრიზისს საქართველოში ლტოლვილთა მდგომარეობას. კულტურული თვალსაზრისით, საქართველოსა და მიანმარს შეზღუდული, მაგრამ თბილი ურთიერთობები აქვთ. 2015 წელს იანგონის საერთაშორისო კინოფესტივალზე აჩვენეს სამი ქართული ფილმი.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:მიანმარის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:მიანმარის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
კარაკალას აბანოები

300px|მინი
**კარაკალას აბანოები** () — ქალაქ რომის სიდიდით მეორე რომაული საჯარო აბანო, ანუ თერმა, დიოკლეტიანეს აბანოების შემდეგ. აბანოები, სავარაუდოდ, აშენდა ახ. წ. 212/211 და 216/217 წლებს შორის, იმპერატორების სეპტიმიუს სევერუსისა და კარაკალას მმართველობის დროს. ისინი ფუნქციონირებდნენ 530-იან წლებამდე, მას შემდეგ გამოუყენებელია და ნანგრევებად იქცა.

როგორც მათი ფუნქციონირების პერიოდში, ასევე შემდეგ, ისინი შთაგონების წყარო იყო მრავალი სხვა ცნობილი ძველი თუ თანამედროვე შენობისთვის, როგორიცაა დიოკლეტიანეს აბანოები, მაქსენციუსის ბაზილიკა, ნიუ-იორკის თავდაპირველი პენსილვანიის სადგური, ჩიკაგოს კავშირის სადგური და კანადის სენატის შენობა. ნანგრევებიდან აღმოჩენილი ხელოვნების ნიმუშებს შორისაა ისეთი ცნობილი ქანდაკებები, როგორიცაა ფარნეზეს ხარი და ფარნეზეს ჰერკულესი.

დღეს კარაკალას აბანოები რომის ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*1960 Summer Olympics official report. Volume 1. pp.&nbsp;76, 79.
*1960 Summer Olympic official report. Volume 2. Part 1. p.&nbsp;345.
*Caracalla Thermal Baths 
*High-resolution 360° Panoramas and Images of Baths of Caracalla | Art Atlas 
*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
გაზაფხულის შხამა

**გაზაფხულის შხამა** () — მომაკვდინებლად შხამიანი სოკოს სახეობა ამანიტასებრთა ოჯახისა. იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, უპირატესობას ანიჭებს კირქვიან ნიადაგებს და უფრო ხშირად გვხვდება ზომიერი კლიმატის თბილ რეგიონებში.

**სამეცნიოერო სნონიმები**
* 
*
*

## აღწერა
მისი ქუდი 4-14სმ დიამეტრისაა, თეთრი ფერის და თავდაპირველად კვერცხისებრი ფორმის. მოგვიანებით ის ფართოვდება და ხდება ამობურცულ-გაშლილი ან ბრტყელი. მისი ზედაპირი გლუვი და პრიალაა, ხორცოვანი ტექსტურის, ხოლო კიდეები სწორი და გლუვი.

ფეხი 7-12 სანტიმეტრი სიგრძის და 1-2 სანტიმეტრი სისქისაა. ის თეთრი ფერისა და ცილინდრული ფორმისაა, ძირში კი ოდნავ გამსხვილებული, ბულბოსებრია. მისი ზედაპირი გლუვია, ხოლო შიგნიდან თავდაპირველად სავსე, შემდეგ კი ფუყე. ფეხზე განიერი, თეთრი საყელო არამკვეთრი ზოლიანი კიდით გამოირჩევა. ვოლვა თავისუფალი და თეთრი ფერისაა.

ჰიმენოფორში ფირფიტები ხშირი და თხელია, ფეხთან თავისუფლად განლაგებული და თეთრი ფერისაა. სპორები გლუვი, ოვალური ფორმისაა და მათი ზომები 10–11 x 7-9 მიკრომეტრია. სპორების ანაბეჭდიც თეთრია.

სოკოს რბილობი თეთრი ფერისაა და თავდაპირველად არანაირი სუნი არ აქვს, თუმცა მოგვიანებით მას დამახასიათებელი უსიამოვნო სუნი უჩნდება. ჰაერის ზემოქმედებით მისი ფერი არ იცვლება.

## გავრცელება და ეკოლოგია
გაზაფხულიდან შემოდგომამდე ის იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, განსაკუთრებით მუხისა და წიფლის სიახლოვეს. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აფრიკაში.

## ტოქსიკურობა
ეს სოკო მომაკვდინებლად შხამიანია. მის მიღებას 6-24 საათში მოსდევს ძლიერი თავისა და მუცლის ტკივილი, სისუსტე, პირღებინება, ძლიერი ფაღარათი, მხედველობის დარღვევა, კრუნჩხვები და დაუოკებელი წყურვილი. მიუხედავად იმისა, რომ სამი დღის შემდეგ მოწამლულს მდგომარეობის დროებითი გაუმჯობესება ეწყება, სინამდვილეში ღვიძლის ინტენსიური დაშლა მიმდინარეობს, რაც საბოლოოდ ლეტალურად სრულდება. გაზაფხულის შხამას ხელით შეხების შემთხვევაშიც კი აუცილებელია ხელების დაუყოვნებელი და საფუძვლიანი დაბანა.

## მსგავსი სახეობები
ამ სოკოს ვიზუალურად ძალიან ჰგავს თეთრი შხამა (Amanita virosa), რის გამოც ზოგიერთი მიკოლოგი მათ ერთ სახეობად მიიჩნევს. ორივე სოკო მომაკვდინებელია და ერთმანეთისგან გარჩევა პრაქტიკულად შეუძლებელია. ის ასევე ჰგავს ქამის სახეობებს, ამიტომ მნიშვნელოვანია გვახსოვდეს: შხამას სახეობებს ყოველთვის თეთრი ფირფიტები აქვთ, ფეხზე (საყელოს გარდა) აქვთ ვოლვა და, ქამასოკოებისგან განსხვავებით, მათ არ გააჩნიათ ნუშის სუნი.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:შხამიანი სოკოები
კატეგორია:ამანიტა
ლევან ბაბუნაშვილი

**ლევან ბაბუნაშვილი** (დ.  10 ივლისი, 1934, ქუთაისი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

მუშაობა დაიწყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N4 სამშენებლო ტრესტის N4 სამშენებლო სამმართველოს ოსტატად, შემდგომ გახდა სამუშაოთა მწარმოებელი, მთავარი ინჟინერი, 1969 წელს კი – სამმართველოს უფროსი. 1985 წელს დაინიშნა N4 სამშენებლო ტრესტის მთავარ ინჟინრად, ხოლო 1992 წელს სამშენებლო–სამრეწველო კომერციული ფირმა „ქუთაისმშენის“ მთავარ ინჟინრად, შემდგომ შპს „მწვანემშენის“ დირექტორად. მონაწილეობდა ათობით საცხოვრებელი სახლის, 20 სკოლის, ამდენივე საბავშვო ბაღის, კინოთეატრ „საქართველოს“, აგრარული ბაზრის, ქუთაისის ცენტრალური არქივის, ბავშვთა საავადმყოფო კომპლექსის, მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლის, ბავშვთა საცურაო აუზის, ქუთაისის საავტომობილო, სატრაქტორო, ელექტრომექანიკური ქარხნების, ქარხანა „ავანგარდის“, ფოთის წყალსათხილამურო კომპლექსისა და ბევრი სხვა ობიექტის მშენებლობაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები და სიგელები.

## ჯილდოები
* საქართველოს დამსახურებული მშენებელი.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017 გვ.65

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კოლუმბო (ვულკანი)

250px|მინი|მარჯვნივ|ალტ=კოლუმბო|კოლუმბო
**კოლუმბო** () — აქტიური წყალქვეშა ვულკანი ეგეოსის ზღვაში, საბერძნეთში, კუნძულ სანტორინიზე, კოლუმბოს კონცხიდან დაახლოებით 8 კმ-ის დაშორებით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სანტორინიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით გაწოლილი დაახლოებით ოცი წყალქვეშა ვულკანური კონუსის ხაზიდან ის უდიდესია,  დაახლოებით 3 კმ დიამეტრის სიგრძისაა, კრატერით, რომლის სიგანეა 1,5 კმ. პირველად ადამიანებმა შეამჩნიეს, როდესაც მან ზღვის ზედაპირზე ამოიწია 1649-1650 წლებში. სმითსონის ინსტიტუტის გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა მას სანტორინის ვულკანის ნაწილად განიხილავს, თუმცა სულ მცირე ერთი წყარო ამტკიცებს, რომ ეს ცალკე მაგმური სისტემაა.

## ისტორია
1650 წლის ამოფრქვევამ პიროკლასტური ნაკადები გაგზავნა ზღვის ზედაპირზე სანტორინის სანაპიროებისა და ფერდობებისკენ, სადაც დაახლოებით სამოცდაათი ადამიანი და ბევრი ცხოველი (თითქმის ათასამდე) დაიღუპა. თეთრი პემზის პატარა რგოლი, რომელიც წარმოიქმნა, სწრაფად გადაირეცხა ტალღების მოქმედებით. ვულკანი ჩაიშალა თავის კალდერაში, რამაც გამოიწვია ცუნამი, რომელმაც ზიანი მიაყენა ახლომდებარე კუნძულებს 150 კმ-მდე მანძილზე. კრატერის კიდის უმაღლესი ნაწილები ახლა ზღვის დონიდან დაახლოებით 10 მ-ის ქვემოთ არის.

2006 წელს ეგეოსის ორი აფეთქების შედეგად წარმოქმნილი ზღვის ფსკერის პიროკლასტური დანალექები შეისწავლა, ნიმუშები აიღო და რუკაზე დაიტანა *NOAA Ocean Explorer*-ის ექსპედიციამ, რომელიც აღჭურვილი იყო *ROV* რობოტიკით.

კრატერის ფსკერი, რომელიც საშუალოდ ზღვის ზედაპირიდან 505 მ-ით დაბლა მდებარეობს, გამოირჩევა თავისი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში ჰიდროთერმული ღრმულების ველით და დაფარულია ბაქტერიების სქელი თანასაზოგადოებით. ის აღმოაჩინა 2006 წლის *NOAA*-ს ექსპედიციამ. გადახურებული (გაზომილია 224°C-მდე) ლითონებით გამდიდრებული წყალი, რომელიც გამოდის ღრმულებიდან, პოლიმეტალური სულფიდის/სულფატების საკვამურებს ქმნის მაქსიმუმ 4 მ სიმაღლით, რომლებიც სავარაუდოდ დაგროვდა 1650 წლის მოვლენების შემდეგ.

2006 წლის ექსპედიციამ დანერგა ახალი სეისმური საჰაერო იარაღის ტექნიკა, რათა განესაზღვრა ზღვის ფსკერზე სანტორინის გარშემო პემზისა და ფერფლის წყალქვეშა ვულკანური დანალექის მოცულობა და განაწილება, რომელიც ინტენსიურად შეისწავლება 1975 წლიდან. 
მინოსის მოვლენ(ებ)ის მკვრივი ქანების ეკვივალენტის მთლიანი მოცულობის გადასინჯული, უფრო ზუსტი შეფასება, რომელიც შედგება პიროკლასტური ზღვის ფსკერის ნალექებისგან, შორეული ფერფლის დანალექისა და სანტორინის კუნძულზე იგნიმბრიტებისგან, სავარაუდოდ დაახლოებით 60 კმ³-ია, მნიშვნელოვნად გაზრდილი შეფასება,  შესადარი ისტორიაში უდიდეს აფეთქებასთან, მაუნთ ტამბორა 1815; გაზრდილი შეფასება გავლენას ახდენს მომდევნო ცუნამის ზომაზე.

2022 წლის ოქტომბერში გამოცხადდა, რომ კოლუმბოს წყალქვეშა ვულკანში აღმოაჩინეს მანამდე შეუმჩნეველი მაგმის კამერა, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 2-იდან 4 კმ-მდე ზღვის დონის ქვემოთ. მეცნიერებმა დაადგინეს, რომ ის თანდათან ივსება დამდნარი მასით. მიუხედავად იმისა, რომ ამოფრქვევა არ არის მოსალოდნელი უახლოეს მომავალში, ის მაინც საფრთხეს წარმოადგენს, რამაც უბიძგა მათ, რეკომენდაცია გაეწიათ ვულკანის რეალურ დროში მონიტორინგისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ვულკანები
კატეგორია:საბერძნეთის ვულკანები
ნანა თავამაიშვილი

**ნანა თავამაიშვილი** (დ.  20 სექტემბერი, 1945, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969–1970 წლებში იყო გორის პოლიკლინიკის თერაპევტი, 1970–1989 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტის ფუნქციონალური დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის უმცროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, 1990 წლიდან ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 37 სამეცნიერო ნაშრომის. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით მომზადდა ახალგაზრდა კადრები ექოკარდიოგრაფიასა და ელექტროკარდიოგრაფიაში. 1978 წლიდან ქირურგიის ინსტიტუტიში პირველად მის მიერ იქნა დანერგილი ექოკარდიოგრაფიული მეთოდი.

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „მიტრალური კომისუროტომიის შორეული შედეგების ექოკარდიოგრაფიული გამოკვლევა“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ.114

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ომარ გაბედავა

**ომარ გაბედავა** (დ.  5 ივლისი, 1950, ზემო ჭალადიდი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა ელექტროტექნიკური ინსტიტუტის საინჟინრო ეკონომიკისა და შემდეგ საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტები.

1976–1979 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში: ცხაკაიის სამშენებლო–სარემონტო სამმართველოს საგეგმო და საწარმოო–ტექნიკური განყოფილებების უფროს ინჟინრად, 1979–1980 წლებში საწარმოო–ტექნიკური განყოფილების, კომპლექტაციისა მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების კანტორის უფროსად. 1980-1981 წლებში იყო ცხაკაიის სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს უფროსისა და 1981–1986 წლებში N2 სამშენებლო-სარემონტო ტრესტის მმართველის მოადგილე, 1986 წლიდან საქართველოს აგროსამრეწველო გაერთიანება „საქაგრომრეწვის“ N2 სამშენებლო-სარემონტო ტრესტის მთავარი ინჟინერი, შემდეგ ტრესტის მმართველი. უშუალოდ ხელმძღვანელობდა რიგი სასოფლო–სამეურნეო, სამრეწველო, სამოქალაქო და კულტურულ–სოციალური დანიშნულების ობიექტების, ჩაის ფაბრიკების, მეცხოველეობის კომპლექსების, სასოფლო–სამეურნეო პროდუქტების გადამამუშავებელი საწარმოების, დასასვენებელი და საცხოვრებელი სახლების მშენებლობასა და საექსპლუატაციოდ გაშვებას. აქტიურად იყო ჩართული რაჭაში, ზემო იმერეთსა და სომხეთში მომხდარი მიწისძვრის შედეგების სალიკვიდაციო სამუშაოებში.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. თბ., 2017 გვ.110

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
მენარგენსი

**მენარგენსი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ლერიდის პროვინციის ნოგერის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 20,30 კმ². მოსახლეობა — 813 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ლერიდის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* მენარგენსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ლერიდის მუნიციპალიტეტები
სომხეთის სტუდენტური სპორტული ფედერაცია

**სომხეთის სტუდენტური სპორტული ფედერაცია** () — არის ეროვნული არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც პასუხისმგებელია სომხეთში სტუდენტური სპორტის და ფიზიკური აქტივობების ინტერესების დაცვაზე, მხარდაჭერაზე და პოპულარიზაციაზე. 
ფედერაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ერევანში. ფედერაცია ინარჩუნებს მრავალ კოოპერაციულ შეთანხმებას სომხეთის უნივერსიტეტებთან.  
 
## ისტორია 
სომხეთის სტუდენტური სპორტული ფედერაცია დაარსდა 1994 წელს, ხოლო მისი მოქმედი პრეზიდენტი არის ჰოვანეს გაბრიელიანი.
ფედერაცია 1995 წელს გახდა საერთაშორისო უნივერსიტეტების სპორტული ფედერაციის სრული წევრი. ფედერაცია ასევე არის ევროპული უნივერსიტეტის სპორტული ასოციაციის წევრი. 2021 წლის სექტემბერში ჰოვანეს გაბრიელიანი აირჩიეს ევროპული უნივერსიტეტის სპორტული ასოციაციის აუდიტორად. მისი არჩევის შემდეგ გაბრიელიანმა განაცხადა: „სომხეთს მეტი შესაძლებლობა ექნება მიიღოს საერთაშორისო სტუდენტური შეჯიბრებები, მათ შორის სხვადასხვა ევროპული სტუდენტური სპორტული ტურნირები.“

## აქტივობები 
ფედერაცია პასუხისმგებელია სტუდენტ-ათლეტების საერთაშორისო და ევროპული დონის უნივერსიტეტების სპორტულ ჩემპიონატებში მონაწილეობის მისაღებად, მათ შორის მსოფლიოს უნივერსიტეტის ზაფხულისა და ზამთრის თამაშებში, FISU მსოფლიოს უნივერსიტეტის ჩემპიონატებში და პან-ევროპული სტუდენტური თამაშებში. ARMSSF ასევე აწყობს ეროვნული ღონისძიებები, კონკურსები და აქტივობები სტუდენტებისთვის სომხეთში და ხშირად თანამშრომლობს სხვა სპორტულ ფედერაციებთან, როგორიცაა სომხეთის მაგიდის ჩოგბურთის ფედერაცია, სომხეთის ძალოსნობის ფედერაცია, სომხეთის ეროვნული ნავსადგურისა და კანოე ფედერაცია და სომხეთის ფიგურული თხილამურების ფედერაცია, სხვა ფედერაციებთან ერთად.

ARMSSF ყოველწლიურად აწყობს "სომხეთის რესპუბლიკის სტუდენტურ სპორტულ თამაშებს". 2014 წლის ნოემბერში, 21 სომხური უნივერსიტეტის 3500-ზე მეტი სტუდენტი მონაწილეობდა. თამაშებს აფინანსებს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო.

2017 წელს სომხეთმა პირველად მიიღო მონაწილეობა მსოფლიოს უნივერსიტეტის ზამთრის თამაშებში, რომელიც ჩატარდა ყაზახეთში.

2020 წელს ფედერაციამ გამართა „სომხეთ-გიორგიას“ სპორტული ფესტივალი. 

2021 წელს ფედერაციამ გამართა პირველი ელექტრონული სპორტის შეჯიბრი სომხეთის კიბერსპორტის ფედერაციასთან ერთად.

ფედერაცია ხელს უწყობს საერთაშორისო სტუდენტურ შეჯიბრებებს, რათა მიაწოდოს სომხეთის სტუდენტებს მეტი შესაძლებლობები სპორტში და გაზარდოს მათი მიღწევები მსოფლიოს მასშტაბით.

აქვე, ARMSSF მიზნად ისახავს სომხეთში სპორტის კულტურის განვითარებას და ახალგაზრდების ფიზიკური აქტივობის გაზრდას, რაც ჯანმრთელობისა და სოციალური ჩართულობისთვის მნიშვნელოვანია. 2021 წელს ორგანიზაციამ პირველად გამართა ესპორტების კონკურსი, თანამშრომლობით სომხეთის კიბერსპორტის ფედერაციასთან, რამაც ახალი მიმართულება მისცა სომხეთის სტუდენტურ სპორტს.

## სქოლიო
კატეგორია:ფედერაციები
ეკატერინა რედნიკოვა

**ეკატერინა რედნიკოვა** (; დ. 17 მაისი, 1973)— რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, რომელიც ყველაზე ცნობილია თავისი როლებით ფილმებში: „ქურდი“ და „უბრუნო კაცი.“

## შერჩეული ფილმოგრაფია
* ბაბნიკი (1990)
* ქურდი (1997)
* Balalayka (2002)
* მთავარანგელოზი (2005)
* ბოლშოე ზლო და მელკიე პაკოსტი (2005)
* Posledniy bronepoezd (2006)
* The Man of Return (2006)
* სუვერენული (2007)
* საჩუქარი სტალინს (2008)
* მთავარი (2011)
* La ligne de feu (2020)

## ჯილდო
*ნიკას პრემია
*1998 წელი - საუკეთესო მსახიობი ქალი: ქურდი (კატია)

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ბელოვოს ბაზილიკა

right|მინი|ბელოვოს ბაზილიკის ნანგრევები
right|thumb|ბელოვოს ბაზილიკა
**ბელოვოს ბაზილიკა** () — გვიანანტიკური პერიოდის დიდი, ნაწილობრივ შემორჩენილი ქრისტიანული ბაზილიკა სოფელ გოლიამო-ბელოვოს მახლობლად, ბელოვოს თემი, პაზარჯიკის ოლქი, სამხრეთ-დასავლეთი ბულგარეთი. სოფლის მახლობლად ბორცვზე მდებარე ეკლესია თარიღდება VI საუკუნით და პირველად აღწერეს XIX საუკუნეში. მას აქვს სამი ნავი და სამი აფსიდა, ასევე სანათლავი. აღსანიშნავია, რომ გუმბათის ნაცვლად იგი დაფარული იყო კამარიანი სახურავით.

## მდებარეობა და ისტორია
ბაზილიკა მდებარეობს სპასოვიცას ბორცვზე (ან წმინდა მაცხოვრის ბორცვზე) მდინარე იადენიციდან 1 კილომეტრის აღმოსავლეთით, გოლიამო-ბელოვოდან 1,5 კილომეტრით სამხრეთით და ქალაქ ბელოვოდან 10 კილომეტრით სამხრეთით. ეკლესიამდე მისასვლელი გზა იწყება სოფლის აღმოსავლეთით და გადის მის ხილის ბაღებში.

VI საუკუნის პირველ ნახევარში აშენებული ეკლესია მხოლოდ ნაწილობრივ არის შემორჩენილი დღემდე. შემორჩენილ ნაწილებს შორისაა ჩრდილოეთის არკადა, ნართექსის სამხრეთის კედელი და მონუმენტური დასავლეთის ფასადი. ეკლესია პირველად აღწერეს XIX საუკუნეში ბულგარული ეროვნული აღორძინების განმანათლებლებმა სტეფან ზახარიევმა და პეტკო სლავეიკოვმა, შემდეგ კი მეცნიერული აღწერა გააკეთა ისტორიკოსმა პეტარ მუტაფჩიევმა 1915 წელს. მას აფინანსებდა ამერიკელი მეცნიერი თომას უიტმორი და ხელმძღვანელობდა ხელოვნების ისტორიკოსი ანდრე გრაბარი. 1994 წელს ბაზილიკამ ნაწილობრივი რეკონსტრუქცია განიცადა. ბულგარელი არქეოლოგი კრასტიუ მიატევი ფიქრობს, რომ იგი რადიკალურად განსხვავდება ბულგარეთის იმავე პერიოდის სხვა შემორჩენილი ბაზილიკებისგან. არქიტექტურის ისტორიკოსი სტეფან სტამოვი ბელოვოს ბაზილიკის გეგმას ამსგავსებს ხმელთაშუაზღვისპირეთის ბაზილიკებს და გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ მასზე გავლენა იქონია მცირე აზიიდან წამოსულმა სამშენებლო ტექნიკამ. მშენებლობის მასალები კი ტიპურია ბულგარეთის მიწებისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის არქიტექტურა
კატეგორია:ბულგარეთის ტაძრები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
ყაზახეთის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი

**ყაზახეთის ეროვნული აგრარული უნივერსიტეტი** () —  უნივერსიტეტი ალმათიში, ყაზახეთში, რომელიც ამზადებს სპეციალისტებს სოფლის მეურნეობის მიმართულებით.

## ისტორია
### ალმათის ზოოვეტერინალური ინსტიტუტი
1929 წელს ყაზახეთში დაარსდა ვეტერინარული ინსტიტუტი, რათა მოემზადებინა  პროფესიონალი ვეტერინარები, ფართო პროფილის ზოოლოგი ინჟინრები, რომლებიც გადამზადებას ასევე გადიოდნენ ასტრახანში, მეფრინველეობის, მეცხენეობის და სხვა სპეციალობების მიმართულებით. მალე სასწავლო დაწესებულება გადაკეთდა ვეტერინარულ-ზოოტექნიკურ ინსტიტუტად.   1933 წელს მას ეწოდა ალმა-ატას ზოოვეტერინარული ინსტიტუტი. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს 206 სტუდენტი და ინსტიტუტის თანამშრომელი მოხალისედ გავიდა ფრონტზე. საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა პანფილოვის 28 გვარდიელიდან ერთ-ერთს, ინსტიტუტის თანამშრომელს ალიკბაი ქოსაევს და ინსტიტუტის კურსდამთავრებულს ერდენბეკ ნიეტკალიევს. 

1979 წელს ინსტიტუტი დაჯილდოვდა შრომის წითელი დროშის ორდენით. 1981–1982 წლებში ინსტიტუტში სწავლობდა 5 ათასზე მეტი სტუდენტი, მუშაობდა 314 მასწავლებელი, მათ შორის 20 პროფესორი და მეცნიერებათა დოქტორი, 170 ასოცირებული პროფესორი და მეცნიერებათა კანდიდატი.   არქიტექტურული თვალსაზრისით, შენობა შედგება სამი ნაწილისაგან და აგებულია კლასიკური სტილის მახასიათებლებითა და ეროვნული დეკორის ელემენტებით. 

300px|მინი|მარჯვნივ|აგრარული უნივერსიტეტის კამპუსი

ცენტრალური სამსართულიანი პროექციის წინ არის მთავარი შესასვლელი. „აღმოსავლური ტიპის“ თაღებს აქვს რთული ორნამენტირებული სტრუქტურა. კარნიზები ფიგურული ფრჩხილების ორი იარუსისგან შედგება. შესასვლელის ცენტრში გამოსახულია ორფიგურიანი სკულპტურული კომპოზიცია გერბით. თაღების კონტურს მიჰყვება ორსართულიანი ვიტრაჟები.  შენობის ძირითადი ნაწილი ორსართულიანია სარდაფში გადასული ცოკოლით. 

2000-იანი წლების დასაწყისში განხორციელდა უნივერსიტეტის მთავარი შენობის ფართომასშტაბიანი რეკონსტრუქცია ფასადის დიზაინის ძირითადი ელემენტების შენარჩუნებით.

2010 წლის 10 ნოემბერს დამტკიცდა ქალაქ ალმათის ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიული და კულტურული ძეგლების ახალი სახელმწიფო სია, რომლის პარალელურად ყველა წინა გადაწყვეტილება ამ საკითხთან დაკავშირებით ძალადაკარგულად გამოცხადდა.  ამ დადგენილებაში შენარჩუნებულ იქნა მთავარი შენობის ადგილობრივი ძეგლის სტატუსი. დაცული ზონების საზღვრები დამტკიცდა 2014 წელს. 

## სქოლიო
კატეგორია:1929 წელს დაარსებულები
კატეგორია:1996 წელს დაარსებულები
კატეგორია:ყაზახეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით