open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** (, )  —  საჯარო უნივერსიტეტი მაგასში, ინგუშეთის რესპუბლიკაში. იგი დაარსდა 1994 წელს და ითვლება რუსეთის ერთ-ერთ ყველაზე ახალგაზრდა უნივერსიტეტად. 10 ფაკულტეტით და 42 აკადემიური განყოფილებით უნივერსიტეტი არის ყველაზე დიდი უმაღლესი სასწავლებელი რეგიონში.

## ისტორია 
ჩეჩნეთ-ინგუშეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დაყოფისა და ინგუშეთის რესპუბლიკის დაარსებიდან ცოტა ხნის შემდეგ, 1992 წლის 4 ივნისს, ახლად ჩამოყალიბებულ ფედერალურ რეგიონში საჭირო გახდა ახალი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების დაარსება, რომელიც ეტაპობრივად გახდებოდა რესპუბლიკის მთავარი უნივერსიტეტი. შედეგად, 1994 წლის 23 აპრილს რუსეთის მთავრობის No380 განკარგულებით შეიქმნა ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, რომლის დამფუძნებელი იყო რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი განათლების სახელმწიფო კომიტეტი.

1994 წლის სექტემბერში უნივერსიტეტმა დაიწყო ფუნქციონირება და მდებარეობდა სტავროპოლის საფრენოსნო სკოლის ყოფილი ყაზარმის შენობაში, სოფელ ორჯონიკიძევსკაიაში.

2012 წლის 29 დეკემბერს ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპორტული კომპლექსის ტერიტორიაზე საცურაო აუზი გაიხსნა. 

უნივერსიტეტში მუშაობს 508 პედაგოგი, მათ შორის 53 პროფესორი - მეცნიერებათა დოქტორი და 275 ასოცირებული პროფესორი - მეცნიერებათა კანდიდატი, რომელთაგან 26-ს აქვს „რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი პროფესიული განათლების საპატიო მუშაკის“ წოდება. ისინი უზრუნველყოფენ ლექციებს 22 სფეროში. სტუდენტთა საერთო რაოდენობა 10 ათასს აღწევს. 

დაარსებიდან თითქმის 10 წლის შემდეგ, ინგუშის სახელმწიფო უნივერსიტეტს აქვს კამპუსები ინგუშეთის მთავარ ქალაქებში - ნაზრანი, სუნჟა და მაგასი, ახლად აშენებული კვლევითი ლაბორატორიებით და საერთო საცხოვრებლებით.

## ფაკულტეტები 
* ფილოლოგიის ფაკულტეტი 

* ეკონომიკის ფაკულტეტი

*ეკონომიკისა და ფინანსების ფაკულტეტი

*სამართლის ფაკულტეტი

*ისტორიის ფაკულტეტი

*მედიცინის ფაკულტეტი

*ქიმიისა და ბიოლოგიის ფაკულტეტი

*მინი|393x393px|ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტიმათემატიკის ფაკულტეტი

*ინჟინერიის ფაკულტეტი

*სასოფლო-სამეურნეო ინჟინერიის ფაკულტეტი

*პედაგოგიკის ფაკულტეტი

## სტრუქტურა 
**ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კომპლექსი მოიცავს:**

*8 კორპუსი;

*106 საკლასო ოთახი;

*31 ლაბორატორია;

*27 სალექციო დარბაზი;

*17 კომპიუტერული ლაბორატორია;

*ბიბლიოთეკები 4 სამკითხველო დარბაზით;

*ელექტრონული ბიბლიოთეკა რუსეთისა და მსოფლიოს წამყვან კატალოგებზე წვდომით;

*სპორტ-დარბაზი;

*3 სტადიონი, რომელთაგან ერთს აქვს ხელოვნური საფარი;

*საცურაო აუზი;

*ბინის ტიპის საერთო საცხოვრებელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კვლევებისა და განვითარების 15 წელი
* ინგუშეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 
* მეცნიერება ინგუში საზოგადოების ცხოვრებაში
## სქოლიო 
კატეგორია:ინგუშეთის უნივერსიტეტები

კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** (, ) —  უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება ვლადიკავკაზში, ჩრდილოეთ ოსეთში, რუსეთის ფედერაციაში. იგი დაარსდა 1920 წელს და მას კოსტა ხეთაგუროვის სახელი უწოდეს. ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ვლადიკავკაზში არის ერთ-ერთი უდიდესი საჯარო დაწესებულება. დღეისათვის უნივერსიტეტი შედგება 17 ფაკულტეტისგან. უნივერსიტეტში ფუნქციონირებს მთის ტერიტორიების მდგრადი განვითარების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკა ალანიის ისტორიისა და არქეოლოგიის ინსტიტუტი, ოსური ენის ისტორიისა და განვითარების ინსტიტუტი. 2000 წლიდან უნივერსიტეტმა წამოიწყო და მონაწილეობა მიიღო ერთობლივ კვლევით და აკადემიურ პროექტებში ევროკომისიასთან, გაეროსთან და სტენფორდის უნივერსიტეტის საერთაშორისო კვლევით ინსტიტუტთან თანამშრომობით. ბოლო წლებში 500-ზე მეტმა სტუდენტმა და პროფესორმა მონაწილეობა მიიღო საერთაშორისო კონფერენციებში, სემინარებსა და სამეცნიერო გაცვლით პროგრამებში.

## ისტორია 
ტერსკის სახალხო განათლების ინსტიტუტი გაიხსნა 1920 წლის 20 აგვისტოს. ინსტიტუტი განთავსებული იყო ყოფილი ოლგინსკაიას ქალთა გიმნაზიის შენობაში, ვლადიკავკაზში, მარიინსკაიას ქუჩაზე. გეორგი კესაევი გახდა ინსტიტუტის პირველი დირექტორი. ინსტიტუტმა თავისი საქმიანობა დაიწყო სოციალურ ისტორიასა და ფიზიკა-მათემატიკაში.

1921 წელს რეგიონი გადაკეთდა მთის ავტონომიურ საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკად. ამ მხრივ უნივერსიტეტს ეწოდა მთის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1922/1923 სასწავლო წლამდე მას ეწოდებოდა სახალხო განათლების მთის პრაქტიკული ინსტიტუტი. ინსტიტუტმა შექმნა ახალი განყოფილებები: პედაგოგიური, ქიმიურ-ტექნიკური, ფიზიკურ-ტექნოლოგიური და სოციალურ-ლიტერატურული განყოფილებები რუსული, ოსური, ყაბარდო-ბალყარული და ყარაჩაი-ჩერქეზული დანაყოფებით.

2017 წელს ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი  გახდა რუსეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს პრიორიტეტული პროექტის „უნივერსიტეტები, როგორც ინოვაციების შექმნის ცენტრები“ კონკურსის გამარჯვებული და მიიღო რეგიონის ინოვაციური, ტექნოლოგიური და სოციალური განვითარების უნივერსიტეტის ცენტრის სტატუსი.

## განათლება და მეცნიერება 
უნივერსიტეტს აქვს 17 ფაკულტეტი და 52 განყოფილება. არსებობს 6 კვლევითი ცენტრი.

## კრიტიკა 
დისერნეტის კვლევის თანახმად, ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში აღმოჩნდნენ არაერთი პროფესორი და პედაგოგი, რომლებიც მონაწილეობდნენ აკადემიური ხარისხის დაუსაბუთებელ მინიჭებაში ან იცავდნენ დისერტაციებს აკადემიური ეთიკის დარღვევით. ამ უნივერსიტეტში მსგავსი 32 შემთხვევაა აღიცხული. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი 
*North Ossetian University Rank&Review
*NORTH OSETIAN STATE UNIVERSITY AFTER K. L. KHETAGUROV
*

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ურიშულა

**ურიშულა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

ძველად შედარებით მეტად ყოფილა გავრცელებული რაჭა-ლეჩხუმში.

## ბოტანიკური აღწერა 
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხლადაა ქეჩისებრად შებუსული. აბლაბუდისებრი შებუსვა შედარებით ადვილად შორდება და რჩება თხელი ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ან ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი, ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ზოგჯერ პატარა, მრგვალი ან მომრგვალო. მუქი წითელია ან მოწითალო. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ურიშულა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 150 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-28%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-11 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 361-362

## რესურსები ინტერნეტში
*გაზ. „ჩვენი სოფელი“, №6 (56), 1 სექტემბერი 2020, გვ. 11.

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ოქროულა

**ოქროულა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს მოზრდილი ყლორტების ფერის გამო, რომლებსაც ოქროსფერი გადაჰკრავს.

საკმაოდ ძველი ჯიშია. იგი ძალიან ახლოს დგას აღმოსავლეთ საქართველოს ვაზის ჯიშებთან, განსაკუთრებით ჩინურთან. ოქროულა მცირე მინარევის სახით გავრცელებულია გურჯაანის, თელავის, სიღნაღისა და საგარეჯოს ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალოა, ოდნავ შებრუნებულ-ოვალური ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შიშველია ან დაფარულია თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, გვხვდება მხრიანი მტევნებიც. საშუალო სიკუმსის, ზოგჯერ თხელი ან კუმსია. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხანდახან ოდნავ ოვალური, მოქარვისფრო-მოყვითალო ელფერით. კანი საკმაოდ თხელი და მკვრივია. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, მდნარი, სასიამოვნო ჰარმონიული გემოთი.

ოქროულა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 155 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 100-დან 400 გრამამდეა, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად. აქვს სასიამოვნო, ჰარმონიული გემო და სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატი, მაგრამ ცუდად ინახება და ვერ იტანს ტრანსპორტირებას. მისგან ხარისხიანი ყურძნის წვენი მზადდება.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 288-289
*გაზ. „ჩვენი სოფელი“, №6 (56), 1 სექტემბერი 2020, გვ. 11.

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
აგუნა (ვაზის ჯიში)

**აგუნა** („აგუნა“ — მევენახეობა-მეღვინეობის ქართული წარმართული ღვთაება), *ნაცრისფერი მუსკატი* — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში. 

გამოყვანილია საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრაზე. ავტორები მაქსიმე რამიშვილი და რევაზ რამიშვილი. მშობელ წყვილებად გამოყენებულია ჰამბურგის მუსკატი და განჯური.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და განივოვალური ფორმისაა. ფოთლის ფირფიტის ქვედა მხარე ძარღვების გასწვრივ უმნიშვნელოდაა შებუსული. ფოთოლი სამ-ხუთნაკვთიანია, ყვავილი — ორსქესიანი. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მსხვილი და ოვალური ფორმის აქვს. კანი საშუალო სისქის. რბილობი მკვრივი და კარგად გამოხატული სასიამოვნო მუსკატური გემოთი.

სრულ სიმწიფეს ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 13.2 ტონა.

ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9 გ/ლ-ს.

ყურძნის ორგანოლეპტიკური მაჩვენებლებით, აგუნა მაღალხარისხიანი სასუფრე ჯიშია. ასეთივე წარმატებით გამოდგება საღვინედაც.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 541

## რესურსები ინტერნეტში
*გაზ. „ჩვენი სოფელი“, №6 (56), 1 სექტემბერი 2020, გვ. 11.

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ქართული ჯიშები
სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი

**სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი** () —  უმაღლესი საგანმანათლებლო სახელმწიფო დაწესებულება სტავროპოლში, ჩრდილოეთ კავკასიაში. უნივერსიტეტის წინა სახელწოდებაა სტავროპოლის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის აკადემია.

## ისტორია 
1930 - მოსკოვის ზოოტექნიკური ინსტიტუტის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა ოთხი საგანმანათლებლო დაწესებულება: ცხენის მოშენების მოსკოვის ზოოტექნიკური ინსტიტუტი, მოსკოვის პირუტყვის ინსტიტუტი, მოსკოვის მეცხვარეობის ინსტიტუტი და მოსკოვის ვეტერინარული ინსტიტუტი. მოსკოვის მეცხვარეობის ინსტიტუტი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა მოსკოვში, შემდეგ იგი მთლიანად ჩრდილოეთ კავკასიაში გადაიტანეს, რის შედეგადაც წარმოების ძირითადი ბაზა მეცხვარეობასთან მეტად დაახლოვდა. 

1933 - ინსტიტუტს შეუერთდნენ კრასნოდარის მეცხვარეობის ინსტიტუტი და ტაგანროგის ინსტიტუტი რძისა და მეხორცეული პირუტყვის მოშენების დეპარტამენტი. მას ეწოდა ჩრდილოეთ კავკასიის ზოოტექნიკური ინსტიტუტი.

1940 - საბჭოთა კავშირის მეცხვარეობის ინსტიტუტი სოფლის მეურნეობის კომისარიატად გადაკეთდა. 

1970 - შეიქმნა ინსტიტუტის მოსამზადებელი განყოფილება. სტუდენტებს იღებდნენ სოფლის მეურნეობის საწარმოების, აგრარული წარმოების ლიდერობის და სადურგლო სპეციალობებზე.

1976 - ინსტიტუტს მიენიჭა შრომის წითელი დროშის ორდენი მაღალკვალიფიციური აგრარული სპეციალისტების გადამზადებისთვის, აგრარული საქმიანობის სამეცნიერო მიღწევების შემუშავებისა და დანერგვისთვის.

1994 წელს - უმაღლესი განათლების სახელმწიფო კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება ინსტიტუტის სტავროპოლის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის აკადემიად გადაკეთების შესახებ.

2001 - აკადემიას ეწოდა სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი.

## აღმასრულებლები 
**ჩრდილოეთ კავკასიის ზოოტექნიკური ინსტიტუტის მთავარი ოფიცრები**

1930–1934 - ვიქტორ ვიქტორი

1934–1937 - იან ვირსი

1937–1938 - ალექსეი მიხალინი

**ვოროშილოვის ზოოვეტერინარული ინსტიტუტის მთავარი ოფიცერი**

1938–1941 - გერასიმ ალაფინოვი

**სტავროპოლის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტის მთავარი ოფიცრები**

1942–1955 - ფეოდოსი კოზელი

1955–1961 - იგნატი სალმინი

**სტავროპოლის აგრარული ინსტიტუტის რექტორები**

1961–1968 - ალექსანდრ ჟუკოვი

1968–1984 - ვიქტორ ლისუნოვი

1984–1999 - ვიქტორ იაკოვლევიჩ ნიკიტინი,რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერების დამსახურებული მეცნიერი, საერთაშორისო აგრარული განათლების აკადემიის წევრი, საერთაშორისო უმაღლესი სკოლის აკადემიის წევრი, საერთაშორისო IT აკადემიის წევრი, სტავროპოლის რეგიონის დამსახურებული მოქალაქე.
## ფაკულტეტები 
*აგრონომიის ფაკულტეტი

*ვეტერინარული მედიცინის ფაკულტეტი

*მცენარეთა დაცვის ფაკულტეტი

*სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ფაკულტეტი

*სტუმართმოყვარეობის ბიზნესის და ტურიზმის ფაკულტეტი

*ტექნოლოგიური მენეჯმენტის ფაკულტეტი

*საბუღალტრო და საფინანსო ფაკულტეტი

*ეკონომიკის ფაკულტეტი

*სოფლის მეურნეობის ელექტრიფიკაციის ფაკულტეტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტავროპოლის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებ-საიტი
* უნივერსიტეტის ყოფილი სტუდენტები 
* უნივერსიტეტის მიღწევები 
* სტავროპოლის აგრარული უნივერსიტეტის რანკინგი და მიღწევები

კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:სტავროპოლის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი

მინი|დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტის გერბი

**დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიური უნივერსიტეტი** — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება მახაჩყალაში, დაღესტნის ერთ-ერთი უდიდესი უნივერსიტეტი.

უნივერსიტეტი დაარსდა 1917 წლის 12 ნოემბერს, ხოლო აღდგენილია 1931 წელს.

სტუდენტების რაოდენობა 15 ათასზე მეტი. უნივერსიტეტს აქვს 1 ფილიალი რესპუბლიკაში - ქალაქ დერბენტში. უნივერსიტეტის შემდეგი სტრუქტურას აქვს: 5 ინსტიტუტი, 15 ფაკულტეტი, 70 განყოფილება, 2 საუნივერსიტეტო ცენტრი, ასპირანტურა 42 სპეციალობაში, 5 სამეცნიერო ლაბორატორია, სადისერტაციო საბჭო 4 სპეციალობაში.

## ისტორია
პედაგოგიური უნივერსიტეტის ისტორია 1917 წლის 12 ნოემბრიდან იწყება, როდესაც დაღესტანში, ქალაქ თემირხან-შურაში (ახლანდელი ბუინაკსკი) ნამდვილი სკოლის შენობაში პედაგოგიური ინსტიტუტი გაიხსნა . პირველი რექტორი იყო აზერბაიჯანის ისტორიის ფაკულტეტის კურსდამთავრებული ჯავაბექ რაფიკბეგოვი . 

უნივერსიტეტის შექმნა დაიწყო დაღესტნის განათლების მინისტრმა ნურმაგომედ შახსუვაროვმა, პოლიტიკურმა და რელიგიურმა მოღვაწეებმა ჯალალედინ კორკმასოვმა, ნაზმუდინ გოტსინსკიმ და გაიდარ ბამატოვმა . 

სამოქალაქო ომის დროს დაღესტნის პედაგოგიურმა უნივერსიტეტმა დროებით შეწყვიტა მუშაობა. 

1931 წელს უნივერსიტეტის საქმიანობა აღდგა. შემდეგ, დიდი სამამულო ომის დროს, 1943 წლის 1 ნოემბრის რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭოს განკარგულებით, უნივერსიტეტმა მიიღო მახაჩყალაში დაღესტნის ქალთა მასწავლებელთა ინსტიტუტის სტატუსი.

1954 წელს უნივერსიტეტს ეწოდა დაღესტნის სახელმწიფო ქალთა პედაგოგიური ინსტიტუტი.

1964 წელს ქალთა პედაგოგიური ინსტიტუტი გადაკეთდა დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტად , ხოლო 1994 წელს დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტად .

1972 წელს პედაგოგიურ ინსტიტუტს მიენიჭა რსფსრ უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელი და სსრკ 50-ე საიუბილეო მედალი განათლებაში მაღალი მიღწევებისა და პედაგოგიური ტრადიციების გრძელვადიანი განვითარებისათვის.

განათლებისა და მეცნიერების მინისტრმა ანდრეი ფურსენკომ ერთ-ერთ ჟურნალში დაღესტნის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტს სიდიდით მეორე უნივერსიტეტი უწოდა მთელს სამხრეთ ფედერალურ ოლქში .

2008 წელს უნივერსიტეტს მიენიჭა საპატიო დიპლომი სრულიად რუსეთის ეროვნულ რეესტრში „რუსეთის 100 საუკეთესო უნივერსიტეტი“ .

უნივერსიტეტი უზრუნველყოფს ტრენინგებს კურსდამთავრებულთა მომზადების 34 სპეციალობაში, ბაკალავრების მომზადების 9 სფეროში და სამაგისტრო მომზადების 4 მიმართულებით.

მასწავლებელთა პერსონალი 1500-ზე მეტ მასწავლებელს ითვლის, რომელთაგან 262 მეცნიერებათა დოქტორია, 694 მეცნიერებათა კანდიდატი და ასოცირებული პროფესორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт ДГПУ

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი

**დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო  უნივერსიტეტი** — მახაჩყალაში უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც ამზადებს სპეციალისტებს მედიცინისა და ფარმაცევტულ სფეროში.

უნივერსიტეტში 5 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს, მათ შორის 240-ზე მეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქე მსოფლიოს 28 ქვეყნიდან. 

## ისტორია
უნივერსიტეტი დაარსდა 1932 წელს, როგორც დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, თავდაპირველად მასში მხოლოდ ერთი სამედიცინო ფაკულტეტი შედიოდა.

დაღესტნის სამედიცინო ინსტიტუტის პირველ დირექტორად დაინიშნა მუსლიმი იუსუპოვიჩ ნახიბაშევი, ადამიანი, რომელიც ჩვეულებრივი ექთანიდან დაღესტნის ჯანმრთელობის სახალხო კომისარი გახდა. 

1964 წელს გაიხსნა ზოგადი მედიცინის ფაკულტეტის განყოფილება, 1965 წელს - სტომატოლოგიური ფაკულტეტი, 1969 წელს - პედიატრიული ფაკულტეტი, 1974 წელს - მოსამზადებელი განყოფილება, 1983 წელს - ექიმთა კვალიფიკაციის ამაღლების ფაკულტეტი, 1986 წელს - მოსამზადებელი ფაკულტეტი უცხო ქვეყნის მოქალაქეებისთვის, 1987 წელს - უცხო ქვეყნის მოქალაქეებთან მუშაობის ფაკულტეტი 1991 წელს - ცენტრალური სამეცნიერო ლაბორატორია, 1994 წელს შეიქმნა სადოქტორო და სამაგისტრო ნაშრომების დაცვის სპეციალური საბჭო .

1976 წელს ინსტიტუტი გახდა პირველი კატეგორიის უმაღლესი სასწავლებელი. 1982 წელს უნივერსიტეტს მიენიჭა ხალხთა მეგობრობის ორდენი . 

1995 წელს რუსეთის ფედერაციის სამედიცინო უნივერსიტეტების სარეიტინგო შეფასების შედეგების მიხედვით, დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტს სახელად აკადემია ეწოდა, ხოლო 2016 წელს - უნივერსიტეტის სტატუსი.

აღსანიშნავია, რომ დღემდე აღნიშნული უნივერსიტეტი დაამთავრა 27 ათასზე მეტმა ექიმმა .

უნივერსიტეტში 700 – ზე მეტი პედაგოგია, მათ შორის 116 მეცნიერებათა დოქტორი და 66 პროფესორი, მეცნიერებათა 418 კანდიდატი და 179 ასოცირებული პროფესორი .

## სტრუქტურა
მინი|უნივერსიტეტის შენობა

დაღესტნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში მოქმედებს 5 ფაკულტეტი და 75 განყოფილება, ესენია: 
* სამკურნალო
* პედიატრიული
* სტომატოლოგიური
* სამედიცინო და პროფილაქტიკური
* ფარმაცევტული

ასევე: მთის ტერიტორიების ადამიანის ეკოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტი, საკონსულტაციო და დიაგნოსტიკური პოლიკლინიკა, სამედიცინო კოლეჯი, უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულთა დასაქმების ცენტრი, ინფორმაციისა და გამოთვლის დეპარტამენტი, ტექნიკური დახმარების ცენტრი, ანალიტიკური დეპარტამენტი, ინტერნეტ ცენტრი, სამეცნიერო სამედიცინო ბიბლიოთეკა, სპორტული კომპლექსი და ასევე საგამომცემლო და ბეჭდვითი ცენტრი.

ბოლო წლების პროგრესული განვითარების პროცესში უნივერსიტეტი გახდა დიდი სასწავლო და სამედიცინო ცენტრი, რომელშიც შედის 8 ფაკულტეტი, რომელსაც აქვს ფუნდამენტური და პარაკლინიკური დისციპლინების საკმაოდ ძლიერი საკუთარი ბაზა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт ДГМУ

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
დაღესტნის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი

მინი|დაღესტნის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი

**დაღესტნის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი** — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება მახაჩყალაში.

უნივერსიტეტი დაარსდა 1932 წელს . პედაგოგიური პერსონალი 252 მასწავლებელს ითვლის, საიდანაც 35 მეცნიერების დოქტორია. უნივერსიტეტში 4 ათასზე მეტი სტუდენტი სწავლობს.

## ისტორია
უნივერსიტეტი შეიქმნა სახალხო კომისართა საბჭოს 1932 წლის 29 ივნისის განკარგულების შესაბამისად, როგორც დაღესტნის ხილისა და ყურძნის ინსტიტუტი. 1934 წელს დაერქვა დაღესტნის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტი. 

1943 წელს იგი აზერბაიჯანიდან მახაჩკალაში ხელახლა გადმოიყვანეს.

1994 წელს ინსტიტუტი გადაკეთდა უმაღლესი პროფესიული განათლების ფედერალურ ინსტიტუტად, კერძოდ - დაღესტნის სახელმწიფო სოფლის მეურნეობის აკადემიად.

2010 წელს უნივერსიტეტს ეწოდა მაგომედ ჟამბულატოვის სახელი.

2012 წლის 10 თებერვალს, მეცნიერებასა და განათლების სფეროში ზედამხედველობის ფედერალური სამსახურის ბრძანებით, აღნიშნულ აკადემიას მიენიჭა უნივერსიტეტის სტატუსი.

## სტრუქტურა
ამ დროისთვის უნივერსიტეტს აქვს 7 სრული ფაკულტეტი და ერთი ნახევარ განაკვეთზე სწავლა, ასევე 29 დეპარტამენტი, ესენია:

* ტექნოლოგიური ფაკულტეტი;
* ბიოტექნოლოგიის ფაკულტეტი;
* ვეტერინარული მედიცინის ფაკულტეტი;
* ეკონომიკის ფაკულტეტი;
* საინჟინრო ფაკულტეტი;
* ავტომობილებისა და საავტომობილო მრეწველობის ფაკულტეტი;
* აგროეკოლოგიის ფაკულტეტი;
* დისტანციური სწავლების ფაკულტეტი.

უნივერსიტეტის მეცნიერები საყოველთაოდ არიან ცნობილნი ქვეყნის სამეცნიერო და საზოგადოებრივ წრეებში. მათგან 100-ზე მეტი დაჯილდოებულია სამთავრობო ჯილდოებით და ასევე აქვთ საპატიო წოდებები „დამსახურებული მეცნიერები“, რუსეთის ფედერაციისა „სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკები“, არიან ასევე აკადემიკოსები და სხვადასხვა აკადემიის წევრები.

უნივერსიტეტს აქვს საკმარისი სავარჯიშო სივრცე და თანამედროვე ლაბორატორიული აღჭურვილობა სტუდენტების მაღალი ხარისხის სწავლებისთვის, რამაც შესაძლებელი გახადა ხუთდღიან სასწავლო კვირაზე გადასვლა 1 ცვლაში.

## გამოჩენილი კურსდამთავრებულები
აღნიშნული უნივერსიტეტის 500-ზე მეტი კურსდამთავრებული გახდა სოციალისტური შრომის გმირი, დაღესტნის რესპუბლიკისა და რუსეთის ფედერაციის მეცნიერების, სოფლის მეურნეობის დამსახურებული მუშაკები, გამომგონებლები, სხვადასხვა რესპუბლიკური და რუსეთის სამინისტროების, დეპარტამენტებისა და ორგანიზაციების ხელმძღვანელები. უნდა აღინიშნო, რომ ზოგიერთი მათგანი დაჯილდოებული ღირსების ორდენებით და მედლებით. 

აკადემიის კურსდამთავრებულთა შორის: სახელმწიფო საბჭოს საპატიო თავმჯდომარე მაგომედოვი და დაღესტნის რესპუბლიკის საანგარიშო პალატის თავმჯდომარე შიხსაიდოვი არიან. 

უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები ნაყოფიერად მუშაობენ სოფლის მეურნეობის წარმოებაში არა მხოლოდ დაღესტანში, არამედ მის საზღვრებს მიღმაც: ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოლქის რესპუბლიკებში: ასტრახანში, სმოლენსკში, ორიოლი, ტულაში, ტვერში, კურსკში, ლიპეცკში, ნოვოსიბირსკში და სხვა რეგიონებში.  ასევე სხვა ქვეყნებში: აზერბაიჯანში, საქართველოში, ბელარუსში, უკრაინასა და შუა აზიის ქვეყნებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт ДагГАУ

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
სომხეთის სამედიცინო ინსტიტუტი

**სომხეთის სამედიცინო ინსტიტუტი** — სამედიცინო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ერევანში. უნივერსიტეტი დაარსდა 1990 წელს და არის პირველი არასახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი დსთ-ში. უნივერსიტეტში არის 2 ფაკულტეტი, სწავლება სომხურ ენაზე მიმდინარეობს. ინსტიტუტი 32-ე ადგილზეა სომხეთში და 12271 ადგილზეა უნივერსიტეტების გლობალურ რეიტინგში . ინსტიტუტი მდებარეობს ერევნის ერებუნის რაიონში .

## ისტორია
სომხეთის სამედიცინო ინსტიტუტი დაარსდა 1990 წელს ახალგაზრდა ექიმების მიერ. საგანმანათლებლო დაწესებულების შექმნის პროცედურას სხვადასხვა სირთულეები მოჰყვა: სპეციალიზებული აღჭურვილობის არარსებობა, ლაბორატორიების აღჭურვის მაღალი ღირებულება და ა.შ. ამას გარდა, საზოგადოებამ იდეა ორაზროვნად აღიქვა. 

სომხეთის ჯანდაცვის სამინისტროს ამ ინიციატივისადმი დამოკიდებულება, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ახლად დანიშნული მინისტრი მიჰრან ნაზარეტიანი, ძალიან ნეგატიური იყო.

მინისტრმა თქვა, რომ ის არანაირ წვლილს არ შეიტანდა და სამედიცინო დაწესებულებებს დაავალა, რომ ინსტიტუტისთვის არ გამოეყოთ შენობა. ერევნის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი ასევე არ მიესალმა ახალი ინსტიტუტის გაჩენას. 

ამავდროულად, ბევრ ექიმს მიაჩნდა, რომ სამინისტრომ და სამედიცინო საზოგადოებამ ხელი უნდა შეეწყოს მეორე სამედიცინო უნივერსიტეტის შექმნას, რითაც აღმოფხვრიან მონოპოლიას და მის მიერ გამოწვეულ ნეგატიურ ტენდენციებს, რაც სამედიცინო განათლების ხარისხის საერთო გაუმჯობესებას გამოიწვევდა.

იმ დროს ერევანში მოქმედებდა საკავშირო ქირურგიის ფილიალი, რომელიც სსრკ ჯანდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში იყო და არ ექვემდებარებოდა სომხეთის ჯანდაცვის სამინისტროს. მას ხელმძღვანელობდა აკადემიკოსი ალექსანდრე მიქაელიანი. ლარისა ჟურულის შუამავლობით, პროფესორი მიქაელიანი დათანხმდა სომხეთის სამედიცინო ინსტიტუტისთვის შენობების იჯარით აღებას. ბაზა იყო გულის ქირურგიის კვლევითი ინსტიტუტი, მისი პროფესორები გახდნენ უნივერსიტეტის სწორედ პირველი მასწავლებლები.

1991 წელს სომხეთის სამედიცინო ინსტიტუტი გადავიდა ერებუნის სამედიცინო ცენტრში, სადაც ამჟამად მდებარეობს. მინისტრის აკრძალვის მიუხედავად, ერევანში ჯანმრთელობის განყოფილების ახალმა უფროსმა, არმენ სარქისიანმა უზრუნველყო ნაბიჯი და ამ საავადმყოფოს ახალი მთავარი ექიმი დანიშნა. საავადმყოფოს ბაზაზე შესაძლებელი იყო პრაქტიკული სწავლების დამყარება .

1996 წელს დასრულდა პირველი სომხეთის სამედიცინო ინსტიტუტის სტუდენტების ტრენინგი, მაგრამ აღმოჩნდა, რომ სომხეთის ჯანდაცვის სამინისტრო არ ცნობს ამ უნივერსიტეტის დიპლომებს. დაიწყო დავის პერიოდი და 2001 წელს უნივერსიტეტმა საბოლოოდ მიიღო სახელმწიფო ლიცენზია 0008 ნომრით, რამაც მას საშუალება მისცა გაეცა სახელმწიფო დიპლომები .

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია: სომხეთის უნივერსიტეტები
ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი

**ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი** — კერძო უნივერსიტეტი ბაქოში. უნივერსიტეტი დაარსდა 1992 წლის 30 აპრილს, როგორც ბიშის დიპლომატიური კოლეჯი, პროფესორ ნაზიმ ჰუსეინლის მიერ. ამ კოლეჯის დაარსების მთავარი მიზანი იყო ქვეყანაში დიპლომატიური და პოლიტიკური განათლების განვითარება, ასევე პროფესიონალი დიპლომატებისა და იურისტების მომზადება. 1996 წლის 21 თებერვალს უნივერსიტეტი სახელმწიფომ აღიარა, როგორც უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.

2005 წლის 30 ივნისიდან 2006 წლის 26 მაისამდე საგანმანათლებლო დაწესებულებას ერქვა ბაქოს დიპლომატიის უნივერსიტეტი. 2006 წლის 26 მაისს უნივერსიტეტს ოფიციალურად ეწოდა ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი.

## ფაკულტეტი
უნივერსიტეტს აქვს ორი ფაკულტეტი: ეკონომიკისა და ფილოლოგიის ფაკულტეტი. უნივერსიტეტში გაკვეთილები ტარდება აზერბაიჯანულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

საგანმანათლებლო დაწესებულება ანიჭებს დიპლომებს ბაკალავრის, მაგისტრატურისა და დოქტორანტურაში. უნივერსიტეტში ასწავლიან პროფესორები და დოქტორანტები.

2017 წელს უნივერსიტეტმა გახსნა რეგიონული დიპლომატიისა და ეკონომიკის ფაკულტეტი. ამ ფაკულტეტზე მასწავლებლები ასწავლიან აზერბაიჯანულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე.

უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში პირველ წლებში ჩატარდა კვლევითი სამუშაოები სრულიად ახალ სფეროებში: დიპლომატიისა და საგარეო პოლიტიკის ფუნდამენტური და გამოყენებული პრობლემების კვლევა; აზერბაიჯანის კვლევების სპეციალობაში კვლევითი სამუშაოების ჩატარება; სამეცნიერო პუბლიკაციების მოსამზადებელი სამუშაოების ორგანიზება; შესაბამის სფეროებში ინფორმაციული სისტემის ორგანიზება და ა.შ. 

ამჟამად, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება მოქმედებს, როგორც ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტი.

ბაქოს ევრაზიის უნივერსიტეტში სასწავლო პროცესი ორგანიზებულია თანმიმდევრულობის, პროფესიონალიზმის, ნაციონალიზაციის, ამავე დროს, ინტერნაციონალიზმისა და სოციალიზაციის პრინციპების საფუძველზე. ამჟამად, 2 ფაკულტეტზე ტრენინგი ხორციელდება 18 სპეციალობაში ბაკალავრის დონეზე, 13 სპეციალობაში სამაგისტრო დონეზე. 

## პარტნიორები
უნივერსიტეტი თანამშრომლობს სხვადასხვა ქვეყნის სამეცნიერო და საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან, მათ შორის რუსეთის უმაღლეს ეკონომიკურ და კულტურულ სასწავლებელთან, მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტთან, თურქეთის სულეიმან დემირელის უნივერსიტეტთან, გირნის ამერიკული უნივერსიტეტი, უკრაინის დიპლომატიური აკადემია, საქართველოს დამოუკიდებელი დიპლომატიური აკადემია, ბუდაპეშტის კორვინუსის უნივერსიტეტი და სხვა უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებთან. 

ამავდროულად, უნივერსიტეტი არის მსოფლიო დიპლომატიური აკადემიის და საერთაშორისო ურთიერთობების უნივერსიტეტის კავშირის, ცენტრალური და აღმოსავლეთ ევროპის საერთაშორისო კვლევების კავშირის, დსთ-ს ქვეყნების საერთაშორისო ურთიერთობების უნივერსიტეტების ასოციაციის, კავკასიის უნივერსიტეტების კავშირის წევრი. 2012 წელს უნივერსიტეტის 20 წლის იუბილე აღინიშნა. ამ შემთხვევაში, 7 თანამშრომელს გადაეცათ განათლების მოწინავე მუშაკის სამკერდე ნიშანი, 14 ადამიანს კი გადაეცა საპატიო სიგელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია: კავკასია
კატეგორია: აზერბაიჯანის უნივერსიტეტები
კატეგორია: აზერბაიჯანი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

მინი|დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** — დაღესტნის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც ამზადებს სპეციალისტებს ეროვნული ეკონომიკის სხვადასხვა დარგებისთვის.

უნივერსიტეტში 10 ფაკულტეტზე 10 ათასზე მეტი ადამიანი სწავლობს. მასწავლებელთა პერსონალი 850 კაცზე მეტია, რომელთაგან 42 მეცნიერებათა დოქტორია, 478 კი მეცნიერებათა კანდიდატია.

## ისტორია
უნივერსიტეტი დაარსდა 1991 წელს დაღესტნის მინისტრთა საბჭოს 1991 წლის 19 თებერვლის ბრძანებით, რომლის მიზანი იყო საკადრო ბაზის მომზადება მზარდი საბაზრო ეკონომიკისთვის.

უნივერსიტეტი დაარსების დღიდან, ჰამიდ ბუჩაევი იყო რექტორი. მისი ხელმძღვანელობით, უნივერსიტეტმა მნიშვნელოვნად გაზარდა მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და გახდა დაღესტნის ერთ-ერთი წამყვანი უნივერსიტეტი .

აღნიშნული ორგანიზაცია გახდა დაღესტანში გასული საუკუნის 90-იანი წლების ერთ-ერთი მსხვილი და წარმატებული პროექტი.

განვითარების ამ 29 წლის განმავლობაში, უნივერსიტეტმა გაიარა ევოლუციური განვითარების საკმაოდ საინტერესო გზა. ამ დროის განმავლობაში მნიშვნელოვნად გააფართოვა მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა და ტრენინგის ხარისხი, ისევე როგორც თავისი წილი უმაღლესი განათლების საერთო მოცულობაში დაღესტნის რესპუბლიკაში. 

2008 წელს აირჩიეს ახალი რექტორი - იაჰია ბუჩაევი.

2008 წლისთვის უნივერსიტეტი გახდა სოციალურ–ეკონომიკური პროფილის ერთ–ერთი ყველაზე დიდი და დინამიურად განვითარებადი უნივერსიტეტი სამხრეთ ფედერალურ ოლქში და დაღესტნის რესპუბლიკაში.

უნივერსიტეტი პრიორიტეტს ანიჭებს ყველა ინოვაციისა და ტექნოლოგიის გამოყენებას მსოფლიოში, უმაღლესი განათლების სფეროში.

დაღესტნის სახელმწიფო ეკონომიკის უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობა დიდ ყურადღებას უთმობს ურთიერთთანამშრომლობას უმაღლესი განათლების სფეროში რუსეთის და ევროპის წამყვან უნივერსიტეტებთან, ეს იქნება: მასწავლებლების სტაჟირება, ერთობლივი ლექციები,  კონფერენციები და სიმპოზიუმები თუ თანამშრომლობის სხვა ფორმები უმაღლესი პროფესიული და დიპლომისშემდგომი განათლების სფეროში.

## სტრუქტურა
დაღესტნის ეროვნული ეკონომიკის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მოქმედებს შემდგი ფაკულტეტები:

* ინფორმაციული ტექნოლოგია და მენეჯმენტი;
* უცხო ენების;
* ბუღალტრული აღრიცხვა, ანალიზი და აუდიტი;
* ფინანსური და ეკონომიკური;
* სამშენებლო;
* საგადასახადო;
* იურიდიული;
* მიწისმშენებლობის;
* ბიზნეს კოლეჯი;
* სამშენებლო კოლეჯი.

## უნივერსიტეტის მისია
უნივერსიტეტმა აიღო ვალდებულება: უზრუნველყოს საგანმანათლებლო პროგრამებისა და სამეცნიერო კვლევების მაღალი ხარისხი, გააცნობიეროს ეროვნული ინტერესები განათლებისა და მეცნიერების სფეროში. ასევე ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი გახადოს მსოფლიო ეკონომიკური მეცნიერების თანამედროვე მიღწევები, მათ შორის ეროვნული ეკონომიკის ფილიალებში პერსონალის გადამზადებისა და კვალიფიკაციის ამაღლების, უნივერსიტეტის პერიოდული სამეცნიერო გამოცემების დახმარებით მისი განვითარების ოპტიმალური მოდელის შემუშავება; მაქსიმალურად გაზარდონ პედაგოგების, მკვლევარების, სტუდენტებისა და ასპირანტების შემოქმედებითი თვითრეალიზაცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт ДГУНХ 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ალა დვალი

**ალა ვლადიმერის ასული დვალი** (დ. 9 ნოემბერი, 1925, თბილისი, — გ. 23 აგვისტო, 2003, იერუსალიმი, ისრაელი) — ქართველი მოცეკვავე. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961).

დაამთავრა თბილისის  სახელმწიფო ქორეოგრაფიული სტუდია (1949). 1949-1973 წლებში იყო თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მოცეკვავე. წარმატებით ასრულებდა ქართულ ცეკვებს ეროვნულ ოპერებში (ზაქარია ფალიაშვილის  „დაისი“, „აბესალომ და ეთერი“; შალვა მშველიძის „დიდოსტატის მარჯვენა“; დიმიტრი არაყიშვილის  „თქმულება შოთა რუსთაველზე“ და სხვ.). განსაკუთრებული აღიარება მოუტანა ცეკვა „ქართულმა“ (მისი უცვლელი პარტნიორი იყო ვახტანგ გუნაშვილი). მონაწილეობდა ბალეტებშიც. ვახტანგ გუნაშვილთან ერთად 1956 წელს იგი საბჭოთა კავშირის წამყვანი თეატრების ბალეტის სოლისტთა ნაკრების შემადგენლობაში ჩაირიცხა და მონაწილეობდა ისლანდიასა და დანიაში გამართულ საგასტროლო ტურნეში თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო ჯგუფთან ერთად (ხელმძღვანელი ვახტანგ ჭაბუკიანი). გასტროლებზე იყო აგრეთვე საზღვარგარეთის მრავალ ქვეყანაში (სკანდინავიის ქვეყნებში, ლათინური ამერიკის ქვეყნები, საფრანგეთი, ავსტრია და სხვ.).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი მოცეკვავეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
აზერბაიჯან-კუბის ურთიერთობები

**აზერბაიჯან-კუბის ურთიერთობები** აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკასა და კუბის რესპუბლიკას შორის პოლტიკის, სოციო-ეკონომიკურ, კულტურულ და სხვა სფეროებში. ორ ქვეყანას შორის ურთიერთანამშრომლობა ხორციელდება ისეთ სფეროებში, როგორიცაა: კულტურა, სპორტი, ენერგეტიკა, ტურიზმი, ვაჭრობა, ფარმაცევტიკა და სხვ.

## დიპლომატიური ურთიერთობები 
]]
აზერბაიჯანსა და კუბას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები 1992 წლის 27 მარტს დამყარდა. აზერბაიჯანის საელჩო კუბაში (ჰავანა) 2007 წელს გაიხსნა, ხოლო კუბის საელჩო აზერბაიჯანში (ბაქო) 2008 წლიდან ფუნქციონირებს.

## უმაღლესი დონის შეხვედრები 
2005 წლის 19 სექტემბერს, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მე-60 ჩარჩო-კონვენციის ფარგლებში კუბის საგარეო საქმეთა მინისტრს, ფერნანდო როგსა და აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრს, ელმარ მამედიაროვს შორის შეხვედრა გაიმართა.

## პარლამენტთაშორისი ურთიერთობები 
]]
აზერბაიჯანის მილი მეჯლისში ფუნქციონირებს აზერბაიჯან-კუბის პარლამენტთაშორისი სამუშაო ჯგუფი. კუბის ეროვნულ ასამბლეაში მოქმედებს კუბა-აზერბაიჯანის პარლამენტთაშორისი სამუშაო ჯგუფი. გუნდის ლიტერი ელბის პერეს ოლივერაა.

კუბა-აზერბაიჯანის მთავრობათშორისი კომისიის პირველი სესია 2007 წლის ნოემბერში ჰავანაში ჩატარდა. მეორე სესია მომდევნო წლის ნოემბერში ჩატარდა.

## ეკონომიკური თანამშრომლობა 
2007 წლის დეკემბერში აზერბაიჯანის მთავრობის დელეგაციის ჰავანაში ვიზიტის დრო ენერგეტიკის სფეროში ურთიერთთანამშრომლობის სამომავლო გეგმები განიხილეს. 2010 წლის ოქტომბერში აზერბაიჯან-კუბის პირველი ბიზნეს-ფორუმი გაიმართა.

## სხვა სფეროები 
2008 წელს კუბას ასობით აზერბაიჯანელი ტურისტი ეწვია. 2010 წლის 4-6 მარტს კუბაში აზერბაიჯანის კულტურის ფესტივალი გაიმართა.

2010 წელს აზერბაიჯანის კომუნიკაციებისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების მინისტრის, ალი აბასოვის ინიციატივით, კუბაში კომპიუტერების მწარმოებელი ქარხნის მშენებლობა დაიწყო.

სოფლის მეურნეობის სფეროში აზერბაიჯანსა და კუბას შორის ურთიერთთანამშრომლობა ხორციელდება მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვის, თამბაქოს, ჩაის წარმოები, მებაღეობისა და სხვ. სექტორებში. 2017 წელს კუბის ჭადრაკის ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტის, კარლოს რივერა გონსალესის ინიციატივით ორი ქვეყნის ჭადრაკის ფედერაციებს შორის ურთიერთთანამშრომლობის მემორანდუმი გაფორმდა.

დღეისთვის აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის აკადემიაში ასამდე კუბელი სტუდენტი სწავლობს. ორი ქვეყანა ურთიერთთანამშრომლობს მობილური კომუნიკაციების და ინტერნეტ მომსახურების სფეროშიც. 

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:კუბის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:კუბის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
დათიკო დვალი

**დავით (დათიკო) სტეფანეს ძე დვალი** (დ. 1875, სოფ. პატარა ონი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 სექტემბერი, 1924) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, მუშა.

1882 წლიდან ზეინკლად მუშაობდა თბილისის რკინიგზის სახელოსნოებში. 1896 წლიდან მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობაში და 1902 წლიდან იყო მუშათა გაფიცვების ერთ-ერთი ორგანიზატორი, თბილისის რკინიგზის პირველი მარქსისტული წრის წევრი. 1905 წლიდან კი თავისი ძმის — ალექსის სახლში მართავდა პარტიულ არალეგალურ კრებებსა და შეხვედრებს, რაშიც მას დიდ დახმარებას უწევდნენ, მეუღლე ვალენტინა ლომთაძე და რძალი რესიმე დვალი, რევოლუციონერთა იარაღს ინახავდა სახლში. იმავე წელს ამბაკო ჭელიძესთან ერთად თბილისში დააარსა რაჭა-ლეჩხუმის დამხმარე სოციალ-დემოკრატიული ჯგუფი, რომლის გამგეობის წევრიც იყო. განაგებდა პარტიის სალაროსა და ფინანსებს. 1906 და 1909 წლებში დააპატიმრეს, როგორც მებრძოლი რაზმის წევრი და არალეგალური რევოლუციური ლიტერატურის გამავრცელებელი. ამიერკავკასიის სამხედრო-საოლქო სასამართლომ ოთხი წლით კატორღა მიუსაჯა, გადასახლებაში გაჰყვა მეუღლეც. 1913 წელს, განთავისუფლების შემდეგ საცხოვრებლად გაგზავნეს ირკუტსკის გუბერნიაში, სადაც კვლავ აგრძელებდა რევოლუციურ მუშაობას. საბოლოოდ განთავისუფლდა 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ. არჩეული იყო თბილისის მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოს წევრად. საბჭოთა ხელისუფლების დროს, როგორც მენშევიკი, დახვრიტეს 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობის ბრალდებით.

## ლიტერატურა
* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. I ა-დ / იოსებ იმედაშვილი.-თბ.,2018.-გვ.858.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
შოყის ეკლესია

მინი|300პქ
**შოყის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სამცხე-ჯავახეთში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელი შოყის დასავლეთით,  სასაფლაოზე, ოქროს ციხისკენ მიმავალ გზაზე, ციხის სამხრეთით. 

დარბაზული ეკლესია ნაგები იყო ნათალი ქვის კვადრებით. ამჟამად პერანგი სრულიად შემოცლილია. ეკლესიას  შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთის და დასავლეთის კედლებში თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აღმოსავლეთის სარკმლის თავზე აყვავებული ჯვრის რელიეფია მოცემული (ამჟამად თავსართი ეზოში გდია). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც კონქით სრულდებოდა. აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმლის ორივე მხარე მცირე სწორკუთხა ნიშია. კონქში რეზონანსისთვის თიხის ჭურჭელია ჩატანებული. საკურთხეველში ქვის ტრაპეზი დგას. ტაძარი კამარით იყო დასრულებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტი

**ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალური ინსტიტუტი** —  უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ერევანში. პროფესიონალ სპეციალისტთა მოსამზადებლად, ინსტიტუტში შემდეგი მიმართულებებია: თეატრალური ხელოვნება და კინემატოგრაფია, სახვითი ხელოვნება, სახვითი მონუმენტური და დეკორატიული ხელოვნება, დიზაინი და ხელოვნების ისტორია.

დაარსდა 1953 წელს ერევნის თეატრისა და ერევნის სამხატვრო ინსტიტუტების კავშირის მიერ, დაიშალა 1994 წელს. 

## რეორგანიზაციის ისტორია
1944 წელს დაარსდა ერევნის თეატრალური ინსტიტუტი , 1945 წელს ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტი. 1950 წლიდან იკლებს განმცხადებელთა რიცხვი რესპუბლიკის უმაღლეს საგანმანათლებლო დაწესებულებებში, მათ შორის ერევნის ხელოვნების ინსტიტუტსა და ერევნის თეატრის ინსტიტუტში, ამის მიზეზი გახლდათ მეორე მსოფლიო ომის ფაქტორი  და მთავრობამ გადაწყვიტა მათი გაერთიანება. შერწყმის შედეგად, 1953 წელს ჩამოყალიბდა და დაარსდა ახალი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება - ერევნის ხელოვნებისა და თეატრის ინსტიტუტი. მომავალში ერევნის სახვითი ხელოვნებისა და თეატრის ინსტიტუტს ეწოდა ერევნის სახვითი ხელოვნების და თეატრის სახელმწიფო ინსტიტუტი.

## დაშლის ისტორია
სომხეთში დამოუკიდებლობის დამყარებისა და დროის გადაუდებელ მოთხოვნებთან და ახალ პოლიტიკურ წესრიგთან დაკავშირებით , 1994 წელს მთავრობამ მიიღო გადაწყვეტილება ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტისა და თეატრის დაყოფის ორ დამოუკიდებლად მოქმედ უნივერსიტეტად - ერევნის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი და ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 

ამრიგად, 1994 წელს დაარსდა ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია და ერევნის თეატრალური ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი, რომლებსაც 1999 წელს ეწოდა ერევნის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტი.

## სტრუქტურა
დაარსების დროს ერევნის სახელმწიფო სამხატვრო და თეატრალურ ინსტიტუტში შედიოდა ორი ფაკულტეტი - თეატრალური და სახვითი ხელოვნება, რომლებიც დროთა განმავლობაში გარდაიქმნა ან შეივსო შესაბამისი განყოფილებებით.

თეატრის ფაკულტეტი მოიცავს შემდეგ განყოფილებებს: რეჟისურა, მსახიობობა, თეატრალური სწავლებები (1944 - 1962); მუსიკალური კომედია (1971); 1976 წლიდან - სამსახიობო, სარეჟისორო და მუსიკალური კომედია.

სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე შედიოდა განყოფილებები: ფერწერა, ქანდაკება, თეატრალური მხატვრობა [9] (1949 - 1958), გრაფიკა (1949 - 1959), გამოყენებითი ხელოვნება: (1960 წლიდან - კერამიკა, გობელენის, 1963 წლიდან - ინდუსტრიული დიზაინი, ხელოვნების ისტორია (1976), ტანსაცმლის დიზაინი და მოდელირება (1976).

## სქოლიო
კატეგორია: კავკასია
კატეგორია: სომხეთის უნივერსიტეტები
შუშანქალის ეკლესია

170px|მინი|შუშანქალის ეკლესიის ნანგრევები
**შუშანქალის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სამცხე-ჯავახეთში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ უდეში. შენობა წარმოადგენდა დარბაზულ ეკლესიას, რომელიც დიდი ზომის ქვებით იყო აგებული, აღმოსავლეთით აქვს ნახევარწრიული აფსიდი, რომელშიც სწორკუთხა ნიშები იყო დატანებული. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედლის ბუტი და სამხრეთ კედლის ფრაგმენტები. ინტერიერი სავსეა ნაშალით.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩოფაშენი

**ჩოფაშენი** — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალში. მდებარეობს საქართველო-თურქეთის საზღვართან, ზღვის დონიდან 1355 მეტრზე, ამჟამად ამ ტერიტორიას სოფელ არალისა და წარბასთუმნის მოსახლეობა სათეს-საძოვრებად იყენებს. 

## ისტორია
ჩოფაშენი იხსენიება 1595 წელს შედგენილ „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. ჩოფაშენი დასავლეთისა და ჩრდილოეთის მხრიდან შემოზღუდულია მაღალი გორით — „პალყაი გვერდი“. მას სამხრეთით ასევე ზღუდავს გორა, რომელიც თურქეთ-საქართველოს ნეიტრალურ ზონაშია მოქცეული. ჩოფაშენს ჩრდილო–აღმოსავლეთით ესაზღვრება ადგილი „ურიაქოლა“. ჩოფაშენის აღმოსავლეთით იწყება დაფერდება, რომელიც ბოლოვდება გაშლილი რელიეფით, სადაც მდებარეობს ნამოსახლარი ორჭოშანი (იხსენიება გურჯისტანის დავთარში, როგორც ზემო და ქვემო ორჭოშანი). 

სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ორი მცირე ზომის მოგრძო ბორცვი, რომელთა ზედაპირიც მოსწორებულია, ერთი მათგანი საზღვრის შიგნითაა მოქცეული და მასზე საგუშაგო კოშკია აღმართული. აღნიშნულ ორ ბორცვს შორის გაყვანილია გზა, რომელიც ამ ადგილს თურქეთ-საქართველოს ცენტრალურ გზასთან აკავშირებს. დაზვერვების შედეგად აქ საკამაოდ საინტერესო სურათი დაფიქსირდა, აიკრიფა დიდირაოდენობით კერამიკული მასალა და ობსიდიანის ფრაგმენტები.  

XX საუკუნიდან მოყოლებული ჩოფაშენში სამხედრო-სასაზღვრო ნაწილი იდგა და ეს ტერიტორია პოლიგონს წარმოადგენდა. შესაბამისად რელიეფი მნიშვნელოვნად არის დაზიანებული. გათხრილია სანგრები და მოწყობილია მიწისქვეშა გვირაბები.  

ჩოფაშენზე აკრეფილი კერამიკული მასალა შუა საუკუნეებს განეკუთვენება, ძირითადად წარმოდგენილია მოჩალისფრო-მოყავისფროდ გამომწვარი ფრაგმენტები, ზოგიერთ მათგანზე შემორჩენილია ორნამენტიც, რელიეფური ხაზი, რომელიც ირიბი ხაზებით არის დაჭდეული, ასევე გვხვდება ყურის ფრაგმენტები, მოწითალო-მოყავისფრო, მომრგვალებული. ჭურჭლის ძირ-გვერდის ფრაგმენტები, მოჩალისფროდ გამომწვარი, უსწორმასწორო ძირით. რაც შეეხება ობსიდიანს, წარმოდგენილია ანატკეცების სახით, ერთ მათგანს ბოლო რეტუშირებული აქვს და ეტყობა გამოყენების კვალი. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
შუასერი

**შუასერი** — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალში. ძეგლი ამაღლებული კონცხია, რომელიც შემოჭრილია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ, სადაც თანდათან ვიწროვდება და სოლისებურ ფორმას იღებს. ყველაზე ვიწრო ადგილას დაახლოებით 70, ხოლო ყველაზე განიერ ადგილას კი 500 მეტრია. კონცხის ზედაპირი უმნიშვნელოდ არის დაფერდებული აღმოსავლეთით. მისი სიგრძე დახლებით 2,5 კილომეტრია. სამი მხრიდან ჩრდილოეთიდან, სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან ეკვრის მინდვრები. შუასერის კონცხი მიწის ზედაპირიდან ამოზრდილია დაახლოებით 30-40 მეტრის სიმაღლეზე, ხოლო ზღვის დონიდან 1066 მეტრზე მდებარეობს. ჩრდილოეთის მხრიდან, დაახლოებით 200–300 მეტრში მდინარე ოცხე ემიჯნება, ხოლო სამხრეთიდან კი ასევე 200–300 მეტრში მდინარე ქვაბლიანი. სამხრეთით გაჭრილია გზა, სადაც გაშიშვლებაში კარგად შეინიშნება დანალექი თიხის ქანები, რომელსაც თავზე ადევს მდინარეული ნალექები. კონცხის აღმოსავლეთ მხარეს დგას კათოლიკური ეკლესია, რომელიც აგებულია შუასაუკუნეების ტაძრის ნაშთებზე, ასევე მოსჩანს ძველი ეკლესიის საძირკველი. ადგილზე იკრიფება სხვადასხვა სახის შუა საუკუნეების კერამიკა. მასალა მცირე რაოდენობით, მაგრამ მაინც ვრცელდება მთელ ზედაპირზე. კონცხის სამხრეთით  შეინიშნება რიყის ქვით ნაგები კედლის ნაშთი 1,5 X 1 მ. მისგან დასავლეთით დაახლოებით 10 მეტრის დაშორებით დაფიქსრიდა 20–30 სმ სიმძლავრის ნაცროვანი (კულტურული) ფენა, რომელიც დიდი რაოდენობით შეიცავს ნახშირისა და კერამიკის ფრაგმენტებს. ზედაპიზე და ნაცროვან ფენაში დადასტურებული მასალა ერთგვაროვანია და ქრონოლოგიურად ერთ პერიოდს უნდა ეკუთვნოდეს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჭილაძე

საკუთარი სახელი **ჭილაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ჭილაძე — ქართველი გინეკოლოგი
* ვასილ ჭილაძე — რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოხელე, მთარგმნელი
* ზურაბ ჭილაძე — ქართველი გინეკოლოგი
* თამაზ ჭილაძე — ქართველი მწერალი, პოეტი და დრამატურგი
* ოთარ ჭილაძე — ქართველი მწერალი, პროზაიკოსი, პოეტი და დრამატურგი
* ფარნა-ბექა ჭილაძე — ქართველი მწერალი და ჟურნალისტი

## იხილეთ აგრეთვე
* ჭილაძეები ― ფეოდალური საგვარეულო

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აბასთუმნის საიდუმლო გვირაბი

**აბასთუმნის საიდუმლო გვირაბი** — არქეოლოგიური ძეგლი სამცხე-ჯავახეთში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბასთუმნის ტერიტორიაზე. 

გვირაბი წარმოადგენს საიდუმლო ჩასასვლელს თამარის ციხის სამხრეთით 250 მეტრში არსებული ციხიდან მდინარე ოცხეს ხეობაში. გვირაბის საერთო სიგრძე დაახლოებით 170-175 მეტრია. უმეტესი მათგანი დღემდე შემორჩენილია, ზოგიერთ ადგილებში გვირაბის გარკვეული ნაწილი ჩანგრეულია. გვირაბი თაღოვანია და მთის რელიეფს მიუყვება ტყეში ციხიდან მდინარემდე. იგი ადგილობრივი კლდის ფლეთილი ქვითაა ამოყვანილი კირის დუღაბზე. გვირაბის სიმაღლის გარკვევა რთულია, რადგან მიწითაა ამოვსებული იატაკის დონე, თუმცა ზოგ ადგილას დაახლოებით 2 მეტრსაც აღწევს. რაც შეეხება სიგანეს კედლების შიდა მხრიდან დაახლოებით 1,9 მეტრია, ხოლო კედლების გარე მხარე 3,40 მეტრია. გვირაბი მდინარესთან მხოლოდ მცირე ფასადით გამოდის. აქედან დაახლოებით 50 მეტრში გვირაბი, როგორც ჩანს, ადრევე ამოუშენებიათ და ჩაუხერგავთ.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
წითელოური

**წითელოური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

სახელწოდება შერქმეული აქვს მტევნის შეფერილობის გამო.

უძველესი დროიდან ლეჩხუმში ყოფილა გავრცელებული. ამჟამად მცირე ნარგავებია სოფელ ჩხუტულში.

## ბოტანიკური აღწერა 
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური, სამნაკვთიანი, სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია ან ძალიან თხელი აბლა-ბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის, ფრთიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი. მუქი ვარდისფერი ან მუქი წითელი. კანი თხელი აქვს, ნაკლებად მკვრივი, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ძალიან წვნიანია, წვენი — შეუფერავი. 

წითელოური საშუალო ზრდა-განვითარებისა და მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 120-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17.5-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-9.0 გ/ლ-ს.

გამოიყენება ხალისიანი და დაბალალკოჰოლური სუფრის ვარდისფერი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 475-476
*გაზ. „ჩვენი სოფელი“, №6 (56), 1 სექტემბერი 2020, გვ. 11.

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მოლდოვა 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**მოლდოვამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეორედ 2000 წელს, ავსტრალიის ქალაქ სიდნეიში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ორი მედლის მოპოვება შეძლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:მოლდოვა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
დვალიშვილი

საკუთარი სახელი ** დვალიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს:

* აკაკი დვალიშვილი — ქართველი რეჟისორი
* აკაკი დვალიშვილი — ქართველი კალათბურთელი
* აკაკი დვალიშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
* ბადრი დვალიშვილი — ქართველი მათემატიკოსი
* გივი დვალიშვილი — ქართველი ჟურნალისტი, კინოსცენარისტი
* დავით დვალიშვილი — ქართველი მსახიობი
* დემურ დვალიშვილი — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი
* ვლადიმერ დვალიშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
* ზაურ დვალიშვილი — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო, სამბო)
* კობა დვალიშვილი — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი
* მალხაზ დვალიშვილი — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი
* მანუელ დვალიშვილი — ქართველი ექიმი (თერაპევტი)
* მერაბ დვალიშვილი — ქართველი სპორტსმენი (შერეული საბრძოლო ხელოვნება)
* ნადეჟდა დვალიშვილი-ხნიკინა — ქართველი მძლეოსანი (სპრინტი, სიგრძეზე ხტომა)
* პავლე დვალიშვილი — ქართველი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
* რევაზ დვალიშვილი — ქართველი ჟურნალისტი
* შალვა დვალიშვილი — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
საქართველო-ჯიბუტის ურთიერთობები

**საქართველო-ჯიბუტის ურთიერთობები** —  წარმოადგენს  ურთიერთობებს საქართველოსა და ჯიბუტს შორის. საქართველოსა და ჯიბუტის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 2000 წლის 22 ნოემბერს.

## დიპლომატიური მისიის ხელმძღვანელები ჯიბუტში 
* ვახტანგ ჯაოშვილი - 2013-2017
* ზურაბ დვალიშვილი - 2018-დღემდე

## რესურსები ინტერნეტში
* Civil Georgia
* საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო 

კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ჯიბუტის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ჯიბუტის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
შინაური ცხოველების საიდუმლო ცხოვრება 2

**„შინაური ცხოველების საიდუმლო ცხოვრება 2“** () — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. Illumination Entertainment-სა და კინო-გაერთიანება Universal Pictures-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 2019 წლის 24 მაისი გაიმართა. რეჟისორი — კრის რენო.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2019 წლის ფილმები
კატეგორია:2019 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები