open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალიფ ჰაჯიევი

**ალიფ ლათიფის ძე ჰაჯიევი** (; დ. 24 ივნისი 1953, ხოჯალი, აზერბაიჯანი – გ. 26 თებერვალი 1992, ხოჯალი, მთიანი ყარაბაღი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ჯარისკაცი, ქალაქ ხოჯალის აეროპორტის სამხედრო კომენდანტი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნილი გმირი.

## ბიოგრაფია 
ალიფ ჰაჯიევი დაიბადა 1953 წლის 24 ივნისს, ქალაქ ხოჯალიში. 1970 წელს, დაამთავრა ადგილობრივი საშუალო სკოლა. 1971-1973 წლებში, გადიოდა სამხედრო სამსახურს ქალაქ მინსკში. 1974-1984 წლებში, მუშაობდა ბელარუსისა და მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქის მილიციის სხვადასხვა ბლოკ-პოსტებში.

მილიციაში მუშაობის პერიოდში, ცდილობდა დაეკავა ნაციონალისტები, რომლებიც ტერორისტულ საქმიანობაში იყვნენ ჩართულები. თუმცა, 1983 წელს, სომეხი ნაციონალისტების კონტრ-ბრალდებით იგი დააკავეს და 10 წელი მიუსაჯეს. 1987 წელს, ჰაჯიევის საქმეს თავიდან გადაიხედა და სასჯელი 6 წლამდე შემცირდა, ხოლო 1989 წლის 20 თებერვალს გაათავისუფლეს. 1990 წელს ხელახლა მიიღეს მილიციაში, ხოლო 21 დეკემბერს, ჰაჯიევი დაინიშნა ხოჯალის აეროპორტის სამხედრო კომენდანტად, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, 1991 წელს მიენიჭა მაიორის წოდება.

## ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა 
thumbnail|ალიფ ჰაჯიევი - ხოჯალი 20 (26.02.2012)
ალიფ ჰაჯიევმა, სომხების მიერ მთლიანად გარშემორტყმულ ქალაქს, დაეხმარა რამდენიმე თვის მანძილზე გაეძლო გაზისა და ელექტროენერგიის გარეშე, შეზღუდული საკვების რაოდენობით. როდესაც სომხეთის ოკუპანტმა ძალებმა, 25 თებერვალს დაიწყეს ქალაქზე სამივე მხრიდან შეტევა, ალიფმა ქალაქის ევაკუაციის ბრძანება გასცა. ჰაჯიევთან ერთად, ქალაქის რამდენიმე დამცველი, ღამით სამოქალაქო პირები გაჰყავდათ ქალაქიდან, მდინარე „გორგორის“ გასწვრივ, სოფელ ნახიჩევანლისთან, აზერბაიჯანის პოზიციებიდან ექვსი კილომეტრის დაშორებით, რომელიც აღდამის სოფელ შელისთან მდებარეობდა. სწორედ აქ, 26 თებერვლის გამთენიისას, სომეხმა ბოევიკებმა მასობრივად მოკლეს აზერბაიჯანელი სამოქალაქო მოსახლეობა, რომელიც შემდეგში ცნობილი გახდა, როგორც ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა.

### სიკვდილი 
ალიფ ჰაჯიევი, იმ რამდენიმე აზერბაიჯანელი მებრძოლისგან ერთ-ერთი იყო, რომლებიც ასობით მშვიდობიან აზერბაიჯანელ მოსახლეობას აცილებდნენ, ხოჯალიდან გაქცეულებს. გზის ჯგუფებით გადაკვეთისას, ჰაჯიევმა სამოქალაქო მოსახლეობა დაიცვა, რომლის მხრივ სომხეთის ჯარებმა ცეცხლი გაუხსნეს. მესამე ჯგუფის გაცილებისას, როდესაც ჰაჯიევი ავტომატის მაღაზიას ცვლიდა, სომხებმა მოკლეს. ტყვია მის თავში მოხვდა. ჰაჯიევი ქალაქის 40 პასუხისმგებლისგან ერთ-ერთი იყო. გადარჩა მხოლოდ 10 ადამიანი. 26 თებერვალს, 613 აზერბაიჯანელი მოკლეს. ჰაჯიევი, ბაქოს გმირთა ხეივანშია დაკრძალული.

1992 წელს, მას აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის წოდება მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტა
* ყარაბაღის ომი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული გმირები
ახკერპის სერაფიმ საროველის მონასტერი

მინი|წმინდა სერაფიმ საროველის ხის ეკლესია
**ახკერპის სერაფიმ საროველის მონასტერი** — საქართვველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მოქმედი მამათა მონასტერი, მდებარე სოფელ ახკერპთან. მონასტერში 2014 წელს აშენებული ერთი ხის ტაძარია. მდებარეობს მარნეულისა და ჰუჯაბის ეპარქიაში. ეკლესია აშენდა ეპისკოპოს გიორგი (ჯამდელიანი) ლოცვა-კურთხევით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები
TRAPPIST-1b

მინი|250პქ|TRAPPIST-1b, მხატვრის წარმოსახვა
**Trappist-1b** — ეგზოპლანეტა, რომელიც ბრუნავს ულტრაცივი ჯუჯა ვარსკვლავის, TRAPPIST-1-ის გარშემო, რომელიც მდებარეობს დაახლოებით 39 სინათლის წლის დაშორებით დედამიწიდან, მერწყულის თანავარსკვლავედში. 

სისტემის ფორმირების პროცესში Trappist-1-მა შესაძლოა დაკარგა თხევადი წყალი. თუმცა შესაძლებელია, რომ მან შეინარჩუნა თხევადი წყლის გარკვეული რაოდენობა, რაც საკმარისი იქნებოდა პლანეტაზე სიცოცხლის შესანარჩუნებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:ეგზოპლანეტები
პუკელპოპი

**პუკელპოპი** (Pukkelpop) — ბელგიის ყოველწლიური პოპ-როკ ფესტივალი, რომელიც იმართება აგვისტოს შუა რიცხვებში, ქალაქ ჰასელტის ახლოს. ის სიდიდით მეორე ფესტივალია ქვეყანაში როკ ვერხტერის შემდეგ, და სარეკორდო მაჩვენებლით 2009 წელს უმასპინძლა 180000 მსმენელს. პუკელპოპზე გამოვიდნენ მსოფლიოში ცნობილი ჯგუფები და შემსრულებლები, როგორებიც არიან Sonic Youth, The Mission, Ramones, Nirvana, The Sisters of Mercy, Red Hot Chili Peppers, The Smashing Pumpkins, Foo Fighters, Radiohead, Metallica, Green Day, Blink-182, Guns N' Roses, Pixies, PJ Harvey, Daft Punk, The Prodigy, Nine Inch Nails, Iron Maiden, Björk, The Stone Roses, Nine Inch Nails, The Prodigy, Eminem, Interpol და სხვა. ფესტივალი დაარსდა 1985 წელს ახალგაზრდული ორგანიზაცია „ლეოპოლდსბურგის ჰუმანისტური ახალგაზრდობის“ მიერ. პირველად გაიმართა 1985 წლის 21 ივლისს, ბელგიის ნაციონალურ დღესასწაულზე და თავდაპირველად ესწრებოდა 3000 მსმენელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები
როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელა

**როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელა** () — ძეგლი დონის როსტოვში, აღმართულია ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე ფაშისტებისაგან ქალაქის განმათავისუფლებელთა პატივისცემის ნიშნად. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1983 წლის 8 მაისს.  ძეგლი აღმართულია დონის როსტოვის 40-დღიანი განმათავისუფლებელი ბრძოლის აღსანიშნავად და ქალაქის მაცხოვრებლებსა და მის სტუმრებს მოუთხრობს ომის წლების ტრაგედიაზე.

## ისტორია 
დონის როსტოვში განმათავისუფლებელთა ძეგლის დადგმის გადაწყვეტილება მიიღეს ჯერ კიდევ 1943 წელს, გერმანელთა ჯარებისაგან ქალაქის განთავისუფლებისთანავე, თეატრალურ მოედანზე შეკრებილი მოსახლეობის კრების გადაწყვეტილების საფუძველზე. ძეგლის და მიმდებარე პარკის სამშენებლო პროექტი არაერთხელ შეიქმნა, მაგრამ ქალაქის ბიუჯეტში ვერ მოიძებნა  თანხა მის განსახორციელებლად. პროექტი გაყინეს, მაგრამ 1980-იან წლებში ძეგლის აგების საკითხი კვლავ განახლდა. ამჯერად გაიმარჯვა არქიტექტორების იულიან რუკავიშნიკოვის, ა. ფილიპოვასა და ნ. მილოვიდოვის პროექტმა, რომელიც 1980 წელს დაასრულეს.

## აღწერა 
ძეგლის სიმაღლეა 72 მეტრი და მის თავზე დამაგრებულია გემის კიჩოს  მსგავსი მეტალის გამოსახულება, რომლის წინაც დამაგრებულია გამარჯვების ქალღმერთ ნიკეს ქანდაკება, ხოოლო შიდა მხარეს დამაგრებულია დიდი სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის მაკეტი. სტელის ძირში წყლის აუზია, რომლის ცენტრშიც დანტებულია მარადიული ცეცხლი.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
ძკნავაჭარის ბრძოლა

**ძკნავაჭარის ბრძოლა** () — გარდამტეხი ბრძოლა სომხეთის სამეფოსა და საჯიდებს შორის, რომელიც გაიმართა 910 წელს. 

ბრძოლა გაიმართა აირარატის სიახლოვეს (ნიგ კანტონში). სომხებს მეთაურობდა ბაგრატუნი მეფე აშოტ II. საჯიდებს კი — იუსუფ ბეშირი. საჯიდების არმია ბევრად აღემატებოდა აშოტის არმიას, ამიტომაც ბრძოლაში არაბებმა გაიმარჯვეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სომხეთის ბრძოლები
კატეგორია:910 წლის ბრძოლები
კატეგორია:X საუკუნის ბრძოლები
TRAPPIST-1d

მინი|250პქ|TRAPPIST-1d, მხატვრის წარმოსახვა
**RAPPIST-1D** (აგრეთვე ცნობილი როგორც 2MASS J23062928-0502285D) — სავარაუდოდ კლდოვანი პლანეტა, რომელიც ბრუნავს ულტრაცივი ჯუჯა ვარსკვლავის, TRAPPIST-1-ის სასიცოცხლო ზონაში ან სასიცოცხლო ზონის ოდნავ გარეთ. პლანეტა აღმოჩენილია ტრანზიტული მეთოდით. Trappist-1D არის დედამიწის ზომის პლანეტა, რაც იმას ნიშნავს რომ მისი მასა და რადიუსი დაახლოებით იგივეა რაც დედამიწის. მისი წონასწორობის ტემპერატურა დაახლოებით არის 288 K (15&nbsp;°C; 59&nbsp;°F). პლანეტის რადიუსია დაახლოებით 0,772 R⊕. მისი მასა უკვე დადგენილია და უნდა იყოს 0.41 M⊕. ეს მონაცემები იძლევა შეფასდეს მისი გრავიტაცია და ის დაახლოებით შეადგენს დედამიწის გრავიტაციის 69 პროცენტს.

თავდაპირველად ეს პლანეტა ორჯერ დიდი ეგონათ, რადგან შეცდომით ორ პლანეტას თვლიდნენ ერთად.

Trappist-1D  ორბიტალური პერიოდი დაახლოებით 4,05 დღეა, რაც იმას ნიშნავს რომ პლანეტა თავის დედა ვარსკვლავის გარშემო ერთ სრულ ბრუნს 4.05 „დედამიწურ“ დღეს ანდომებს. პლანეტა სავარაუდოდ არის გრავიტაციულად ჩაჭერილი დედა ვარსკვლავის მიერ, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის ყოველთვის ერთი მხრიდან „უყურებს“ თავის დედა ვარსკვლავს. თუმცა ეს არ გამორიცხავს, რომ პლანეტის გარკვეულ ადგილებში იყოს წყალი თხევად მდგომარეობაში (დაახლოებით 273 K (0&nbsp;°C; 32&nbsp;°F). პლანეტამ წყალი სავარაუდოდ სისტემის ფორმირების პირველი რამდენიმე მილიონი წლის განმავლობაში დაკარგა. 

## სქოლიო
კატეგორია:ეგზოპლანეტები
ბენზოლი

**ბენზოლი** — ორგანული ნაერთი, უმარტივესი არომატული ნახშირწყალბადი, თავისებური არამკვეთრი სუნის მქონე უფერო, მოძრავი აქროლადი სითხე.

## თვისებები
ნივთიერების დნობის ტემპერატურაა 5.53°C, დუღილისა კი — 80.1°C, სიმკვრივე 0.8765გ/სმ³-ია 20°C ტემპერატურაზე. ჰაერთან 1,5-8% მოცულობითი კონცენტრაციის დროს ფეთქებსაშიშ ნარევებს წარმოქმნის. ნებისმიერი ფარდობით ერევა ეთერს, **ბენზინს** და სხვა ორგანულ გამხსნელებს; წყალთან იძლევა აზეოტროპულ ნარევს.

## აღმოჩენის ისტორია
ბენზოლი აღმოაჩინა მაიკლ ფარადეიმ 1825 წელს. მან ბენზოლი გამოყო სანათი აირის თხევადი კონდენსატისაგან. სუფთა სახით მიიღო ე. მიჩერლიხმა 1833 წელს. 1865 წელს ფრიდრიხ აუგუსტ კეკულემ შეადგინა ბენზოლის ფორმულა, რომლის მიხედვით ბენზოლის მოლეკულის ჩაკეტილ ჯაჭვში ნახშირბადის 6 ატომი მონაცვლეობითი მარტივი და ორმაგი ბმებითაა ერთმანეთთან დაკავშირებული. კეკულეს ფორმულას დღესაც ფართოდ იყენებენ, თუმცა მრავალი ფაქტი მეტყველებს, რომ ბენზოლი არ არის ციკლოჰექსატრიენის აგებულებისა.

## რეაქციები
ბენზოლისთვის ძირითადად დამახასიათებელია არა მიერთების, არამედ ჩანაცვლების რეაქციები. თავისი ქიმიური თვისებებით ბენზოლი ტიპური არომატული ნაერთია, რომლის თვისებებს ხსნიან იმით, რომ π-ბმის ელექტრონთა ღრუბლები ბენზოლის მოლეკულაში თანაბრადაა განაწილებული, მანძილი ნახშირბადის ატომებს შორის ერთნაირია (1,40 Å). ბენზოლის მოლეკულას აქვს π-ელექტრონების სექსტეტი, რომელიც ერთიან, ჩაკეტილ, მდგრად ელექტრონულ სისტემას წარმოქმნის.

## მიღება და გამოყენება
ბენზოლი მიიღება აცეტილენის ტრიმერიზაციით. ბენზოლს შეიცავს ქვანახშირის მშრალი გამოხდის პროდუქტები (კოქსის აირი), მცირე რაოდენობით — კოქსის ფისი. ღებულობენ ასევე ნავთობის ალფატური ნახშირწყალბადების კატალიზური ციკლიზაციით. იგი ქიმიურ მრეწველობაში მნიშვნელოვანი პროდუქტია. კონცენტრირებულ აზოტმჟავასთან ბენზოლის ურთიერთქმედებით წარმოიქმნება ნიტრობენზოლი, რომლის აღდგენით მიიღება ანილინი. ბენზოლისგან ღებულობენ ფენოლს, სტიროლს, ციკლოჰექსანს, და სხვას; ციკლოჰექსანის ქიმიური გარდაქმნით მიიღება კაპროლაქტამი. დასხივებისას ბენზოლი იერთებს ქლორის 3 მოლეკულას. ქლორირების პროდუქტის ერთ-ერთ სტერეოიზომერს — ჰექსაქლორანს ძლიერი ინსექტიციდური თვისებები აქვს. ბენზოლს იყენებენ აგრეთვე ფეთქებადი ნივთიერებების, ლაქების და სხვათა წარმოებაში.

## უარყოფითი თვისებები
ორგანიზმში ბენზოლი შეიძლება სასუნთქი ორგანოებიდან ან დაზიანებული კანიდან მოხვდეს და მწვავე, ზოგჯერ კი ქრონიკული მოწამვლა გამოიწვიოს. ბენზოლის ორთქლის დასაშვები ზღვრული კონცენტრაცია სამუშაო შენობაში 20 მგ/მ³-ა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Benzene at *The Periodic Table of Videos* (University of Nottingham)
* International Chemical Safety Card 0015
* USEPA Summary of Benzene Toxicity
* NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards
* Dept. of Health and Human Services: TR-289: Toxicology and Carcinogenesis Studies of Benzene
* Video Podcast of Sir John Cadogan giving a lecture on Benzene since Faraday, in 1991
* Substance profile
* NLM Hazardous Substances Databank – Benzene

## სქოლიო
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
საბრძოლო დიდების ქალაქის სტელა (დონის როსტოვი)

**საბრძოლო დიდების ქალაქის სტელა** () —  მემორიალი დონის როსტოვის პირველი მაისის რაიონში. შექმნილია მას შემდეგ, რაც ქალაქს საბრძოლო დიდების ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. საზეიმო გახსნა გაიმართა 2010 წლის 6 მაისს აეროპორტის წინ მდებარე მოედანზე, რომელსაც ეწოდა საბრძოლო დიდების მოედანი.

## აღწერა 
ძეგლი წარმოადგენს წითელი გრანიტისაგან დამზადებულ მრგვალ სვეტს, რომლის სიმაღლეა 6,5 მეტრი და რომელსაც თავზე ადგას რუსეთის ბრინჯაოს გერბი. სვეტის კვადრატულ კვარცხლბეკზე ერთ მხარეს გამოსახულია დონის როსტოვის გერბი, ხოლო მეორე მხარეს რუსეთის პრეზიდენტის იმ ბრძანების ტექსტი, რომლის მიხედვითაც ქალაქს მიენიჭა საბრძოლო დიდების ქალაქის საპატიო წოდება. ძეგლს გარს აკრავს ოთხი კვადრატული პილონი, რომლებზეც გამოსახულია ბარელიეფები დონის როსტოვის საბრძოლო ისტორიის თემატიკიდან და გამარჯვება გერმანელებზე. საბრძოლო დიდების ქალაქის საპატიო სტატუსი დონის როსტოვს მიენიჭა პრეზიდენტის 2008 წლის 5 მაისის № 556 ბრძანების შესაბამისად. 

ბრძანებულების თანახმად მას შემდეგ რაც პრეზიდენტი ანიჭებს ამა თუ იმ ქალაქს აღნიშნულ სტატუსს, ყველა ქალაქში უნდა დაიდგას ერთნაირი საბრძოლო დიდების სტელა. ძეგლის დასადგმელად განიხილებოდა რამდენიმე ადგილი: კარლ მარქსის მოედანი, დიდი სადოვაიის ქუჩა, თეატრალური მოედანი, მაგრამ ეს წინადადებები არ განხორციელდა, რადგანაც ამ ადგილზე უკვე იდგა ძველი ძეგლები, რომლის აღებაზეც საზოგადოება არ დათანხმდებოდა. საბოლოოდ, ძეგლი დადგეს როსტოვის აეროპორტის შენობის წინ. 

ადგილის შერჩევა გაამართლეს იმით, რომ აეროპორტი არის ქალაქის საჰაერო ჭიშკარი და უკვე აქედანვე გამოჩნდება სტუმრისათვის დონის როსტოვის მთავარი ძეგლი, თუმცა აკრიტიკებდნენ ადგილს იმის გამო, რომ ამ ადგილზე არ გამართულა არანაირი ბრძოლა.

ქალაქის დუმამ სტელის ასაგებად გამოყო 19 მლნ რუბლი. ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 2010 წლის 6 მაისს და მოედანს სადაც სტელა დადგეს ეწოდა საბრძოლო დიდების მოედანი.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
სამხრეთის მუჰაფაზა

**სამხრეთის მუჰაფაზა** () — ლიბანის ერთ-ერთი მუჰაფაზა. ადმინისტრაციული ცენტრი — სიდონი. უმაღლესი ადგილია ზღვის დონიდან 1000 მ. ადგილობრივი მოსახლეობა რელიგიურად მრავალფეროვანია: შიიტები, სუნიტები, მართლმადიდებლები, მარონიტები და პროტესტანტები. ზამთარში უმეტესად თოვლიანი და წვიმიანია. ზამთრის საშუალო ტემპერატურა 4°C. ზაფხული ძირითადად ნოტიოა. ზაფხულის საშუალო ტემპერატურაა 30°C. მუჰაფაზის მთავარი ქალაქებია სიდონი, ტვიროსი და იეზინი.

## რაიონები 
## რელიგიური შემადგენლობა
* შიიტები - 50%.
* სუნიტები - 40%.
* ქრისტიანები - 10%.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
მოჰამედ ფარაჰ აიდიდი

**მოჰამედ ფარაჰ აიდიდი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1934, ბელედუეინი, სომალი — გ. 2 აგვისტო, 1996, მოგადიშო, სომალი) — სომალის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ქვეყნის თვითგამოცხადებული პრეზიდენტი. თანამდებობა ეკავა 1995 წლის 15 ივლისიდან 1996 წლის 1 აგვისტომდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Binney, Michael. Joint Close Air Support in the Low Intensity Conflict (thesis). Monterey, California: *Naval Postgraduate School*. June 2003.
* Bowden, Mark. Black Hawk Down: A Story of Modern War . Berkeley, California: *Atlantic Monthly Press*. March 1999.
* 
* Lutz, David. Hannover Institute of Philosophical Research. The Ethics of American Military Policy in Africa  (research paper). Front Royal, Virginia: *Joint Services Conference on Professional Ethics*. 2000.
* McKinley, James. 'How a U.S. Marine Became a Warlord in Somalia'. New York: *The New York Times*. August 16, 1996.

კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ანტონ ჩეხოვის ბიუსტი

**ანტონ ჩეხოვის ბიუსტი** () — ანტონ ჩეხოვის სკულპტურული გამოსახულება. მდებარეობს ტაგანროგში. ჩეხოვის მშობლიურ სახლთან. დამზადებულია მოქანდაკე ვერა მოროზოვას მიერ 1935 წელს. ეს ნამუშევარი ჩეხოვის პირველი ძეგლია სსრკ-ში.

## აღწერა 
ბიუსტი დამზადებულია თაბაშირისაგან. მისი სიმაღლეა 104 სმ, ბიუსტის კვარცხლბეკი კი შესრულებულია გახეხილი აგურისგან, რომლის სიმაღლეცაა 104 სმ-ია.

## ისტორია 
ვერა მოროზოვამ ბიუსტზე მუშაობა თავის ქმართან ალექსანდრესთან ერთად დაიწყო 1931 წელს, ტაგანროგში ცხოვრების პერიოდში. ვერა თვითნასწავლი მოქანდაკე იყო, მას სპეციალური განათლება არ ჰქონდა მიღებული, ალექსანდრე კი ადგილობრივი გაზეთის „დონის სიმართლის“ რედაქტორად მუშაობდა და ასევე აქტიურად მონაწილეობდა ჩეხოვის სამოცდათხუთმეტი წლის იუბილესთან დაკავშირებით გამართულ ცერემონიალში. 

ბიუსტზე მუშაობა მიმდინარეობდა ორი წელი, 1933 წლიდან 1935 წლამდე.

## ბიუსტის ასლები 
ამის შემდეგ ჩეხოვის ბიუსტის რამდენიმე ეგზემპლარი გაკეთდა. 1944 წელს დაამზადეს ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც ტაგანროგის წითელ მოედანზე 1960 წლამდე იდგა. მისი ავტორი იყო იულიან რუკავიშნიკოვი. მეორე ეგზემპლარი კი ჩეხოვის სახელობის სკოლაში დაიდგა 1950 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
ლენინის ბიუსტი (ტაგანროგი)

**ლენინის ბიუსტი** () — ლენინის სკულპტურული გამოსახულება. მდებარეობს ტაგანროგში. დგას ქალაქის ადმინისტრაციული შენობის წინ. დამზადებულია მოქანდაკე ბორის პლენკინის მიერ 1935 წელს.  

## აღწერა 
ლენინის ბიუსტი დგას ტაგანროგის ადმინისტრაციული შენობის წინ (პეტროვსკაიის ქ. 73). ბიუსტი აღმართეს 1978 წელს და მისი ავტორები არიან მოქანდაკე ბორის პლენკინი, ხოლო არქიტექტორი ს. ცერკოვნიკოვი.

2104 წლის თებერვალში ქალაქის ადმინისტრაციამ გამოაცხადა, რომ ქალაქის დაგეგმარების საქალაქო საბჭომ და ქალაქის მთავარმა არქიტექტორმა ვერა შჩერბაკოვამ მიიღეს წინასწარი გადაწყვეტილება საბრძოლო დიდების ქალაქის სტელის ადმინისტრაციული სახლის (ქალაქის მერიის) წინ განთავსების შესახებ. ამ გადაწყვეტილების შედეგად ლენინის ბიუსტის ბედი კითხვის ნიშნის ქვეშ დადგა.

2014 წლის აგვისტოში ტაგანროგელები გააოცა მეთოდმა, რომლის გამოყენებითაც ქალაქის ადმინისტრაციამ გადაწყვიტა ბიუსტის გარემონტება. კვარცხლბეკის გრანიტის ფილები დამაგრებული აღმოჩნდა საკანცელარიო წებოვანით.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
სამბეკის დიდების მემორიალი

**სამბეკის დიდების მემორიალი** () — მემორიალური კომპლექსი როსტოვის ოლქის ნეკლინოვის რაიონში. სოფელ სამბეკის ახლოს. ძეგლი აღმართულია 130-ე და 416-ე მსროლელთა დივიზიის პატივისცემის ნიშნად, რომელთაც ეწოდებოდათ ტაგანროგული დივიზიები.

## აღწერა 
მემორიალის პროექტის ავტორია ბაქოელი მოქანდაკე ელიჯან შამილოვი და როსტოველი არქიტექტორები ვ. გრიგორი და ი. გრიგორი. ძეგლი შედგება ორი ბეტონის მონუმენტური ფილისაგან, რომელიც შუაში გახსნილია. მასზე გამოსახულია მსროლელთა იმ ორი დივიზიის მებრძოლები, რომლებმაც გაათავისუფლეს ეს ადგილები. მემორიალი როსტოვის ოლქის ყველაზე დიდი ძეგლია.

## ისტორია 
სამბეკის დიდების მემორიალის საზეიმო გახსნაში 1980 წლის 7 მაისს მონაწილეობდა აზერბაიჯანის დელეგაცია, რომელსც სათავეში ედგა აზერბაიჯანის სსრ-ის კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი ჰეიდარ ალიევი.

## სამხედრო-ისტორიული მუზეუმის კომპლექსი 
2014 წელს ცნობილი გახდა, რომ შეიქმნებოდა სამხედრო-ისტორიული კომპლექსი „სამბეკის სიმაღლეები“. იგიგანთავსებული უნდა ყოფილიყო დაახლოებით 5 ჰექტარზე სოფელ სამბეკის მახლობლად, ტაგანროგთან, მაგრამ რამდენიმე დღის შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ საფუძვლის ჩასაყრელად გათხრილ ტერიტორიაზე აფეთქებასაშიში ნივთების აღმოჩენასთან დაკავშირებით „სამბეკის სიმაღლეების“ სამხედრო-ისტორიული მუზეუმის გახსნა გადაიდო გაურკვეველი ვადით.

2015 წლის 30 აგვისტოს, ტაგანროგის გათავისუფლების დღეს გაიხსნა მემორიალური სამუზეუმო დაფა. 2015 წლის აგვისტოდან მუშაობა დაიწყო საქველმოქმედო ფონდმა მუზეუმის დასახმარებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 33

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 33** მიიღეს 1947 წლის 27 აგვისტოს. საბჭომ აღნიშნულ რეზოლუციით დაადასტურა და უარყო რიგი რეზოლუციების პუნქტები, რომლებიც ეხებოდა საბჭოს პროცედურეფის ფორმულირებებს.

რეზოლუცია მიიღეს 10 ხმით. თავი შეიკავა ავსტრალიას წამომადგენელმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [რეზოლუციის ტექსტი](http://www.un.org/ru/documents/ods.asp?m=S/RES/33(1947))

0033
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები უშიშროების საბჭოს პროცედურების შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 32

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 32** მიიღეს 1947 წლის 26 აგვისტოს. საბჭომ მოუწოდა ინდონეზიის ნაციონალური რევოლუციის მხარეებს  (ნიდერლანდებისა და ინდონეზიის) დაესრულებინათ ძალადობა და დაეცვათ გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 30-ით ნაკისრი ვალდებულებები.

რეზოლუცია მიიღეს 10 ხმით. თავი შეიკავა დიდი ბრიტანეთის წამომადგენელმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [რეზოლუციის ტექსტი](http://www.un.org/ru/documents/ods.asp?m=S/RES/32(1947))

0032
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდონეზიის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნიდერლანდების შესახებ
კატეგორია:1947 წელი ინდონეზიაში
კატეგორია:1947 წელი ნიდერლანდებში
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 35

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 35** მიიღეს 1947 წლის 3 ოქტომბერს. გენერალურმა მდივანმა საბჭოს მოუწოდა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 31-ით შემდგარი სამწევრიანი კომისიისათვის დაუყოვნებლივ შეედგინათ სამუშაო გეგმის გრაფიკი.

რეზოლუცია მიიღეს 9 ხმით. თავი შეიკავა პოლონეთის და საბჭოთა კავშირის წამომადგენლებმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [რეზოლუციის ტექსტი](http://www.un.org/ru/documents/ods.asp?m=S/RES/35(1947))

0035
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდონეზიის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნიდერლანდების შესახებ
კატეგორია:1947 წელი ინდონეზიაში
კატეგორია:1947 წელი ნიდერლანდებში
ბარა-დ’ალკანტარა

**ბარა-დ’ალკანტარა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალენსა-დუ-პიაუის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 995 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.63 კმ²-ზე. ფართობი 263 382 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 31

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 31** მიიღეს 1947 წლის 25 აგვისტოს. საბჭომ მოუწოდა ინდონეზიის ნაციონალური რევოლუციის მხარეებს, მშვიდობიანი დარეგულირებისათვის შეექმნათ სამი წევრისაგან შემდგარი კომიტეტი, რომლის ერთ წევრს აირჩევდნენ ნიდერლანდები, მეორეს — ინდონეზია და მესამე კი იქნებოდა ორივე მხარის მიერ შეთანხმებული წევრი.

რეზოლუცია მიიღეს 8 ხმით. თავი შეიკავეს სირიის, პოლონეთის და საბჭოთა კავშირის წამომადგენლებმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [რეზოლუციის ტექსტი](http://www.un.org/ru/documents/ods.asp?m=S/RES/31(1947))

0031
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდონეზიის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნიდერლანდების შესახებ
კატეგორია:1947 წელი ინდონეზიაში
კატეგორია:1947 წელი ნიდერლანდებში
ადან მოჰამედ ნუურ მადობე

**ადან მოჰამედ ნუურ მადობე** (; დ. 15 აპრილი, 1956, სომალი ) — სომალის პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. თანამდებობა დაიკავა 2008 წლის 29 დეკემბერს და იგი ეკავა 2009 წლის 31 იანვრამდე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შარიფ შეიხ აჰმედი

**შარიფ შეიხ აჰმედი** (; დ. 25 ივლისი, 1966, შუა შაბელი, სომალი ) — სომალის პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. თანამდებობა დაიკავა 2009 წლის 31 იანვარს და იგი ეკავა 2012 წლის 10 სექტემბერამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Interview in Der Spiegel
* Interview at AU summit  Radio France International

კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აბდულაჰი იუსუფ აჰმედი

**აბდულაჰი იუსუფ აჰმედი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1934, გალკაიო, სომალი – გ. 23 მარტი, 2012, აბუ-დაბი, სომალი ) — სომალის პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. თანამდებობა დაიკავა 2000 წლის 27 აგვისტოს და იგი ეკავა 2004 წლის 14 ოქტომბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biografía por CIDOB (en español)

კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ბელ-ერი

**ბელ-ერი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
Armenia Aircompany

**Armenia Aircompany** — სომხეთის ავიაკომპანია. ოპერირებს ერევნის აეროპორტში.

## მიმართულებები
## ფლოტი
ფლოტის შემადგენლობა :

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი   

კატეგორია:სომხეთის ავიაკომპანიები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 38

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 38** მიიღეს 1948 წლის, 17 იანვარს. საბჭომ მოუწოდა პაკისტანისა და ინდოეთის მხარეებს შეეწყვიტათ მძიმე ტექნიკის მობილიზება და დაპირისპირება ქაშმირში სანამ უშიშროების საბჭო იმყოფებოდა ვითარების შესწავლის საქმეში.

რეზოლუცია მიიღეს 9 ხმით, უკრაინის სსრ-მ და საბჭოთა კავშირმა თავი შეიკავეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*[რეზოლუციის ტექსტი](http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/38(1948))

0038
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ქაშმირის კონფლიქტის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდოეთის შესახებ
კატეგორია:1948 წელი ინდოეთში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები პაკისტანის შესახებ
კატეგორია:1948 წელი პაკისტანში
ჰუსეინ მოჰამედ ფარაჰ აიდიდი

**ჰუსეინ მოჰამედ ფარაჰ აიდიდი** (; დ. 16 აგვისტო, 1962 ,მუდუგი, სომალი — სომალის პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. თანამდებობა დაიკავა 1996 წლის 2 აგვისტოს და იგი ეკავა 1997 წლის 22 დეკემბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
*Analysis: Somalia's powerbrokers
*From Marine to warlord: The strange journey of Hussein Farrah Aidid

კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანსინოპოლისი

**ფრანსინოპოლისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 245 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალენსა-დუ-პიაუის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 235 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 19.48 კმ²-ზე. ფართობი 268 701 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
დასავლეთ აფრიკის ჟირაფი

**დასავლეთ აფრიკის ჟირაფი** () — მცოხნელი ძუძუმწოვრების ოჯახის წყვილჩლიქოსნების რიგისა. 

ჟირაფი ბინადრობს ცენტრალური ნიგერიის, სენეგალის, ჩადის სამხრეთით მთებში მდებარე ნესტიან ტყეებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ჟირაფისებრნი
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976 (შემოდგომა)

**საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1976** — გამართული 13 აგვისტოდან 13 ნოემბრამდე, იყო საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 39-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა მოსკოვის „ტორპედო“, მეორე ადგილზე გავიდა კიევის „დინამო “, მესამეზე — თბილისის „დინამო“.
## შედეგები 
### უმაღლესი ლიგა: ცხრილი 
**ჩემპიონატის ბომბარდირი** — ალექსანდრე მარკინი („ზენიტი“) — 13 გოლი.

## მატჩები 
## ჩემპიონი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* საბჭოთა კავშირის 39-ე საფეხბურთო ჩემპიონატის შედეგები საიტზე WildStat.ru 

## სქოლიო 
1976 (გაზაფხული)
კატეგორია:1976 წელი ფეხბურთში
საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1977

**საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1977** — საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის 40-ე გათამაშება. გამარჯვებული გახდა კიევის „დინამო“, მეორე ადგილზე გავიდა თბილისის „დინამო“, მესამეზე — მოსკოვის „ტორპედო“. დაიწყო 2 აპრილს და დასრულდა 14 ნოემბერს.

## შედეგები 
### უმაღლესი ლიგა: ცხრილი 
**ჩემპიონატის ბომბარდირი** — ოლეგ ბლოხინი (კიევის „დინამო“) — 17 გოლი.

## საჩემპიონო რბოლა 
## ჩემპიონი 
## რესურსები ინტერნეტში 
;სსრკ ჩემპიონატი 1977 სტატისტიკა
* RSSSF
* WildStat.ru  
* fc-dynamo.ru
* football.lg.ua

## სქოლიო 
1977
კატეგორია:1977 წელი ფეხბურთში
უკრაინის საერთაშორისო ავიახაზები

**უკრაინის საერთაშორისო ავიახაზები** ან **Ukraine International Airlines** () — მთავარი უკრაინული ავიაკომპანია, რომელიც ახორციელებს ფრენებს კიევიდან.

## ფლოტი

## მიმართულებები
### ეროვნული მიმართულებები
### ძველი საბჭოთა კავშირის კვეყნების მიმართულებები
### ახლო აღმოსავლეთის მიმართულებები
### ევროპული მიმართულებები
### დანარჩენი მიმართულებები
*ბანგკოკი, ტაილანდი
*კოლომბო, შრი ლანკა
*პეკინი, ჩინეთი
*გოა, ინდოეთი
*ნიუ-იორკი, აშშ
*ლა რომანა, დომინიკელთა რესპუბლიკა (ჩარტერული)
*აგადირი, მაროკო
*ენფიდა, ტუნიზია
*შარმ ელ-შეიხი და ჰურგადა, ეგვიპტე (ჩარტერული)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინის ავიაკომპანიები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 39

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 39** მიიღეს 1948 წლის, 20 იანვარს. საბჭომ მოუწოდა ქაშმირის კონფლიქტის მხარეებს, მშვიდობიანი დარეგულირებისათვის შეექმნათ სამი წევრისაგან შემდგარი კომიტეტი, რომლის ერთ წევრს აირჩევდნენ ინდოეთი, მეორეს — პაკისტანი და მესამე კი იქნებოდა ორივე მხარის მიერ შეთანხმებული წევრი.

რეზოლუცია მიიღეს 9 ხმით, უკრაინის სსრ-მ და საბჭოთა კავშირმა თავი შეიკავეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*[რეზოლუციის ტექსტი](http://www.un.org/en/ga/search/view_doc.asp?symbol=S/RES/39(1948))

0039
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ქაშმირის კონფლიქტის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ინდოეთის შესახებ
კატეგორია:1948 წელი ინდოეთში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები პაკისტანის შესახებ
კატეგორია:1948 წელი პაკისტანში
არტიომკა (ძეგლი)

**არტიომკა** () — სკულპტურული კომპოზიცია ტაგანროგში. შექმნილია 2010 წელს დავიდ ბეგალოვის მიერ, ივარ ვასილენკოს ლიტერატურული პერსონაჟის პატივსაცემად. 

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 88.

## აღწერა 
ფეხშიშველა, ქუდიანი ბიჭის, არტიომკას, ბრინჯაოს ქანდაკება დგას დაუმუშავებელ გრანიტის ქვაზე. მარჯვენა ხელში არტიომკას უჭირავს პატარა ზარდახშა, რომელიც აღწერილია ივან ვასილენკოს სადებიუტო ნაშრომში „მაგიური ზარდახშა“ (1937 წ.).

## ისტორია 
ივან ვასილენკოს ლიტერატურული გმირის არტიომკას ძეგლი გაიხსნა ტაგანროგში 2010 წლის მაისში. იგი აღმართულია ი. ვასილენკოს სახლ-მუზეუმის შენობის წინ. ძეგლი გაიხსნა მწერლის 115 წლისთავთან დაკავშირებით. ბარბაროსებს აშკარად არ ამოძრავებდათ მატერიალური სარგებელი, მათ უბრალოდ თავში ურტყეს არტიომკას ქანდაკებას და დატოვეს შემობრუნებული ძეგლის მახლობლად. 
* 2012 წლის 27 აგვისტოს ღამეს ბარბაროსებმა ძეგლი ჩამოაგდეს კვარცხლბეკიდან. უცნობი პირები აპირებდნენ ძეგლის მოპარვას, მაგრამ უცნობი მიზეზის გამო გადაიფიქრეს. ძეგლი პოლიციამ იპოვა ოფიციალური ადგილსამყოფელიდან მოშორებით, გარკვეულ მანძილზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
ანტონ ჩეხოვის ძეგლი (ტაგანროგი)

**ანტონ ჩეხოვის ძეგლი** () — რუსი მწერლის ანტონ ჩეხოვის ძეგლი ტაგანროგში. ძეგლი აღმართეს 1960 წელს და მისი ავტორია მოქანდაკე იულიან რუკავიშნიკოვი. ძეგლი დგას წითელი მოედნის ჩეხოვის სახელობის სკვერში.

## აღწერა 
ძეგლის ავტორია სსრკ-ის სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, რსფსრ-ის სახალხო არტისტი, ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატი — იულიან რუკავიშნიკოვი. კვარცხლბეკზე მუშაობდა არქიტექტორი გრიგორ ზახაროვი. 

1920 წლისათვის ძეგლისთვის საბჭოთა ხელისუფლებამ გამოყო 8822 რუბლი და 60 კაპიკი, მაგრამ 1930-იანი წლების შუა ხანებამდე ძეგლი არ აუგიათ. 1934 წელს, ანტონ ჩეხოვის გარდაცვალებიდან 30 წლისთავის აღსანიშნავად გამართულ ლიტერატურულ საღამოზე კვლავ გამოაცხადეს, რომ დაბადებიდან 75 წლის იუბილისათვის ძეგლი დაიდგმებოდა. ბიუსტი წითელ მოედანზე იდგა 1960 წლამდე. 1960 წელს კი დაიდგა იულიან რუკავიშნიკოვის ძეგლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Памятник А.П.Чехову на сайте «Экскурсия по чеховским местам Таганрога» 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
ფოინიკარია

**ფოინიკარია** () — სოფელი კვიპროსში. მდებარეობს ლიმასოლის რაიონში. 2001 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 243 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებგვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ლიმასოლის რაიონის სოფლები
პრატა-დუ-პიაუი

**პრატა-დუ-პიაუი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 115 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ვალენსა-დუ-პიაუის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 042 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 15.54 კმ²-ზე. ფართობი 198 566 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი (ტაგანროგი)

**ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი** () — ცნობილი რუსი მწერლის ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი ტაგანროგში. ძეგლი მდებარეობს ქალაქში ზღვს სანაპიროზე, რომელსაც ასევე პუშკინის სახელი ეწოდება. მწერლის ძეგლი აღმართეს 1986 წელს და მისი ავტორები არიან მოქანდაკე გიორგი ნეროდა და არქიტექტორი პეტრე ბონდარენკო.

## ძეგლი 
* **მასალა**: ბრინჯაო
* **მოქანდაკე**: გიორგი ნეროდა (1895-1983 წწ.)
* **არქიტექტორი**: პეტრე ბონდარენკო (1941-2013 წწ.; „სპეცპროექტრესტავრაცია“).
* **აღწერა**: ძეგლი დგას მრგვალ კვარცხლბეკზე (რომელიც გადაადგილებამდე იყო მართკუთხედი). ალექსანდრე პუშკინი გამოსახულია ფეხზე მდგომი, რომელიც მარცხენა ხელის იდაყვით დაყრდნობილია პოსტამენტზე მდგარ სვეტზე, ამავე ხელზე გადაკიდებული აქვს ქურთუკი. ხოლო ოდნავ აწეულ მარჯვენა ხელში უჭირავს გრაგნილი.

## ისტორია 
დიდი რუსი მწერლის ალექსანდრე პუშკინის ძეგლი დაიდგა როსტოვის ოლქში, კერძოდ ქალაქ ტაგანროგში 1820 წლის ივნისში მისი ვიზიტის უკვდავსაყოფად. ძეგლს გადაადგილებამდე ჰქონდა ოთხკუთხედი კვარცხლბეკი, ხოლო გადაადგილების შემდეგ იგი წრიულ კვარცხლბეკზე დადგეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
სორამიმი

**სორამიმი** () — სიმღერის ან სხვა ტექსტის ომოფონური თარგმანი, რომელიც არა ერთი ენის ფარგლებში, არამედ ორი ან მეტი ენის ფარგლებში შეიძლება გამოიხატოს. სორამიმი გულისხმობს სიმღერის ან სხვა ტექსტის ომოფონურ თარგმანს. უფრო კონკრეტულად, ისეთ შემთხვევებს, როდესაც სიტყვების ჟღერადობა ერთ ენაზე ჟღერადობით სხვა ენის სიტყვებს ჰგავს. შედეგად ვიღებთ აბსურდს ან ნათქვამის კომიკურ ინტერპრეტაციას. სორამიმის მაგალითად შეიძლება განვიხილოთ ფრაზა The Beatles-ის სიმღერიდან „I Want to Hold Your Hand“, რომელიც შესაძლოა ჟღერადობით, თუმცა განსხვავებული მნიშვნელობით, მივამსგავსოთ იაპონურ ფრაზას, რომელსაც უხეში მნიშვნელობა აქვს. „I Want To Hold Your Hand“ — იაპონურად ასე ჟღერს — „Aho na hōnyōhan“ (Idiotic public urination). ასევე ფრაზა „He Danced Really Wonderbar“ Boney M.-ის სიმღერიდან „Rasputin“ ჟღერადობით მიამსგავსეს ქართულ ფრაზას, რომელიც ასე ჟღერს: „ბიძაშვილი ბრუნდება“. ფრაზა „ach so schwer“ გერმანული როკ-ჯგუფის „რამშტაინის“ სიმღერიდან „Ohne dich“, ჟღერადობით მიამსგავსეს ქართულ ფრაზას, რომელიც ასე ჟღერს „ახ ეზოში“. ბუნებრივია ყველა განხილულ შემთხვევაში, შედეგი აბსურდული და კონტექსტურად შინაარს მოკლებულია, თუმცა ამავე დროს სახალისო და გასართობიც.

## ლიტერატურა
* მერი გიორგაძე, სიტყვათა თამაშის ფუნქცია, სემანტიკა, პრაგმატიკა და თარგმანი, თბ., 2014.

კატეგორია:სიტყვების თამაში
ანაგრამა

**ანაგრამა** () —  სიტყვა ან შესიტყვება, რომელიც წარმოიქმნება სხვა სიტყვის ან შესიტყვების ასოების გადაადგილებით; გამოიყენება გამოცანებში, თამაშებში. ასევე არის ლექსების შექმნის ხერხი, რომელშიც ლექსის საწყისი სიტყვის ცალკეული ფონემები მეორდება სხვა სიტყვებში. ანაგრამის მაგალითებია: მხალი – ხმალი, ტახი – ხატი, თავი – თივა და ა.შ. 

## ბიბლიოგრაფია 
* 
*  
*  
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* საბიბლიოთეკო ტერმინების განმარტებითი ლექსიკონი
* სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი
* Online Anagram Solver

კატეგორია:სიტყვების თამაში
ანდრეას კრიგერი

thumb|right|კრიგერი 1986 წლის ევროპის ჩემპიონატზე
**ანდრეას კრიგერი** ( დ. 20 ივლისი 1965, აღმოსავლეთი ბერლინი, გდრ) ცნობილი გახდა როგორც ჰაიდი კრიგერი () — გდრ-ის მძლეოსნობაში ბირთვის მკვრელ ქალთა გუნდის წევრი. ისევე როგორც გდრ-ის ბევრი სხვა სპორტსმენი კრიგერიც მოზარდობის პერიოდიდანვე იღებდა ანაბოლურ სტეროიდებს და კაცის ჰორმონებს, მწვრთნელის მითითებით.

## კარიერა
1986 წელს ევროპის ჩემპიონატზე შტუტგარტში კრიგერმა მიიღო ოქროს მედალი ბირთვის კვრაში. მალევე მას დაეწყო ძლიერი ზურგის ტკივილები, რის გამოც იძულებული გახდა ვარჯიში შეეწყვიტა. გერმანიის გაერთიანების შემდეგ კრიგერმა სცადა დაბრუნებოდა დიდ სპორტს, მაგრამ არაფერი გამოუვიდა.

## ახალი ცხოვრება
მან თანდათანობით გააცნობიერა თავისი ტრანსსექსუალობა. 1997 წელს ჰაიდი კრიგერმა ოპერაციის საშუალებით შეიცვალა სქესი, რის შემდეგაც შეიცვალა საბუთები. კრიგერმა ჩვენება მისცა ცნობილი ტრენერების საქმეში, რომლებიც ჩართული იყვნენ დოპინგთან დაკავშირებულ დანაშაულში. პროცესზე მოპასუხეები იყვნენ 74 წლის მანფრედ ევალდი (Manfred Ewald, გდრ-ის სპორტულ-ტანვარჯიშის კავშირის პრეზიდენტი) და 66 წლის მანფრედ ჰიოპნერი (Manfred Hoeppner, გდრ-ის სპორტული სამედიცინო სამსახურის ვიცე-დირექტორი). კრიგერი თვლის, რომ ჰორმონალური პრეპარატების მიღებამ გამოიწვია მისი ტრანსსექსუალობა. 2000 წელს ევალდი და ჰიოპნერი ცნობილ იქნენ დამნაშავეებად 142 ათლეტისთვის, მათ შორის არასრულწლოვნებისთვის ზიანის მიყენებაში.

ამჟამად კრიგერი ცხოვრობს მაგდებურგში, ფლობს ქალაქში მდებარე ერთადერთ სამხედრო ტანსაცმლისა და აღჭურვილობის მაღაზიას, დაქორწინებულია ყოფილ მოცურავე უთა კრაუსზე და ზრდის ქალიშვილს.

დაწესებულია „ჰაიდი კრიგერის მედალი“ (გერმ. Heidi-Krieger-Medaille) სპორტში დოპინგის მიღების წინააღმდეგ ბრძოლაში მნიშვნელოვანი წვლილის შეტანისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* გვერდი ანდრეას კრიგერის შესახებ
* ინვალიდების ფაბრიკა // medinfo.ru
* მათ მოკლეს ჰაიდი New York Times, 26.01.2004
* საოცარი გოგონები და სტეროიდები 

კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:გერმანელი მძლეოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მალაპროპიზმი

**მალაპროპიზმი** — სიტყვათა თამაშის სახეობა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია სიტყვათა ჩანაცვლება მსგავსი ჟღერადობის სხვა სიტყვით, რის შედეგადაც ვიღებთ აბსურდულ ან კომიკურ სიტუაციას. მისი სინონიმია დოგბერიზმი. ტერმინი „მალაპროპიზმი“ და მისი ადრეული ვარიანტი მალაპროპ წარმოიშვა ირლანდიელი პოეტისა და დრამატურგის, რიჩარდ ბრინსლი შერიდანის პიესის მიხედვით „The Rivals“. კერძოდ, პერსონაჟის ქალბატონ მალაპროპის სახელთანაა დაკავშირებული. აღნიშნულ პერსონაჟს სურვილი აქვს მაღალ საზოგადოებაში დაიმკვიდროს თავი და ცდილობს გამოიყენოს მაღალფარდოვანი სიტყვები. ამის გამო, იგი ხშირად სხვა სიტყვის ნაცვლად, სრულიად სხვა სიტყვას იყენებს, რაც თავად მას სასაცილო მდგომარეობაში აგდებს, ნათქვამს კი აბსურდულ ან კომიკურ ეფექტს სძენს.

## ლიტერატურა
* მერი გიორგაძე, სიტყვათა თამაშის ფუნქცია, სემანტიკა, პრაგმატიკა და თარგმანი, თბ., 2014.

კატეგორია:სიტყვების თამაში
ოსვალდო ბაკა

**ოსვალდო მენდოსა ბაკა** (; დ. 5 აგვისტო, 1908 — გ. 9 აპრილი, 1962) — პერუელი ქიმიკოსი. პროფესორი. იგი დაინტერესებული იყო გენეტიკით.

## ბიოგრაფია
ოსვალდო მენდოსა ბაკა დაიბადა 1908 წლის 5 აგვისტოს, კუსკოში. სწავლობდა კუსკოს პირველ ცენტრალურ დაწყებით სკოლასა და მეცნიერების ეროვნულ კოლეჯში.

1929 წელს, მან სან-ანტონიოს ეროვნულ უნივერსიტეტში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების, ფიზიკის და მათემატიკის ფაკულტეტებზე დაიწყო სწავლა და 1933 წლის ივნისში, მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა.

1933 წელს, უნივერსიტეტის დამთავრებამდე ორი თვით ადერე, ოსვალდო ბაკა, მეცნიერების ფაკულტეტის არაორგანული და ორგანული ქიმიის პროფესორის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. ესპანეთის მთავრობისგან დაფინანსების მიღების შემდეგ, იგი ესპანეთში გაემგზავრა და დაიწყო კვლევა დოქტორ ენჯელ დელ კამპოს მიმართულებით. 1937 წელს, ესპანეთის სამოქალაქო ომის გამო, ბაკა პერუში დაბრუნდა. 

1960 წლის 3 ნოემბერს, ოსვალდო ბაკა, კუსკოს უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტის ხელმძღვანელად აირჩიეს. აღნიშნული თანამდებობა მას გარდაცვალებამდე ეკავა.

გარდაიცვალა 1962 წლის 9 აპრილს, პერუს ქალაქ კუსკოში. 

მისი მნიშვნელოვანი ნაშრომებია „La Mecánica Ondulatoria“, „Colorantes Pre-colombinos“ და „Leyes Genéticas de los Elementos Químicos, Nuevo Sistema Periódico“ (1954).

2012 წლის 14-16 აგვისტოს, პერიოდული სისტემის შესახებ კუსკოში გამართული მესამე საერთაშორისო კონგრესი, ოსვალდო ბაკას ხსოვნას მიეძღვნა.

## ლიტერატურა
*Guevara, Juan de Dios, Historia de la Química en el Perú, CONCYTEC, Lima, 1993.

კატეგორია:დაბადებული  5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:პერუელი ქიმიკოსები
რაიმონ IV ტულუზელი

**რაიმონ IV ტულუზელი** (), ასევე **რაიმონ I ტრიპოლელი** () ან **რაიმონ დე სენ-ჟილი** (; დ. დაახლ. 1041 — გ. 22 ივლისი, 1105) — ფრანგი დიდგვაროვანი და პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის ერთ-ერთი ლიდერი. იგი იყო ტულუზუს გრაფი, ნარბონის ჰერცოგი, პროვანსის მარკიზი და სიცოცხლის ბოლო წლებში ტრიპოლის გრაფი.

## ლიტერატურა
* Oviedo, Bishop Pelayo (2000). "Chapter II:Chronicon Regum Legionensium". The World of El Cid: Chronicles of the Spanish Reconquest. Translated by Barton, Simon; Fletcher, Richard. Manchester University Press.

## სქოლიო
კატეგორია:ტრიპოლის გრაფები
კატეგორია:პროვანსის გრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1045
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1105
კეისი აფლეკი

**კეისი აფლეკი** ( დ. 12 აგვისტო, 1975) — ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი. ბენ აფლეკის ძმა.

კეისი აფლეკმა კარიერა როგორც მოზარდმა დაიწყო, როდესაც გამოჩნდა „PBS“-ის სატელევიზიო ფილმში „ლიმონის ცა“ (1988) და „ABC“-ის მინისერიალში „კენედი მასაჩუსეტსიდან“ (1990). მოგვიანებით მონაწილეობა მიიღო გას ვან სენტის სამ ფილმში: „სიკვდილის მიზეზი“ (1995), „ნიჭიერი უილ ჰანტინგი“ (1997) და „ჯერი“ (2002) და აგრეთვე სტივენ სოდერბერგის კომედიურ ტრილოგიაში: „ოუშენის თერთმეტი მეგობარი“ (2001), „ოუშენის თორმეტი მეგობარი“ (2004) და „ოუშენის ცამეტი მეგობარი“ (2007). პირველი მთავარი როლი მიიღო სტივ ბუშემის დამოუკიდებელ კომედიურ-დრამატულ ფილმში „მარტოხელა ჯიმი“ (2006). ნაყოფიერი აღმოჩნდა 2007 წელი, როდესაც კეისი აფლეკი გამოჩნდა ფილმში „როგორ მოკლა მშიშარა რობერტ ფორდმა ჯესი ჯეიმსი“; ბობ ფორდის როლის შესრულებისთვის იგი ნომინირებული იყო ოსკარსა და ოქროს გლობუსზე. ამავე წელს ითამაშა ფილმში „მშვიდობით პატარავ“, რომელიც მისმა ძმამ ბენ აფლეკმა გადაიღო.

2010 წელს კეისი აფლეკმა გადაიღო ფსევდოდოკუმენტური ფილმში „მე ჯერ აქ ვარ“, რომლის სიუჟეტის ცენტრშია მსახიობი ხოაკინ ფენიქსი, რომელმაც ახალი კარიერის დაწყება გადაწყვიტა. ამავე წელს შეასრულა სერიული მკვლელის როლი ფილმში „მკვლელი ჩემში“. 2013 წელს ერთბაშად ორ ფილმში ითამაშა: „ცოდვილები“ და „ფერფლიდან“. 2016 წელს გამოჩნდა კრიმინალურ თრილერში „სამი ცხრიანი“, კატასტროფულ დრამაში „შტორმი“ და დრამაში „მანჩესტერი ზღვასთან“. ლი ჩენდლერის როლის შესრულებისთვის ფილმში „მანჩესტერი ზღვასთან“ მოიპოვა ოქროს გლობუსი, BAFTA და ოსკარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

 

კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შავი ავაზა (კომიქსები)

**შავი ავაზა** () — Marvel Comics-ის ერთ-ერთი პერსონაჟი, რომელიც შექმნეს მწერალმა სტენ ლიმ და მხატვარმა ჯეკ კირბიმ. შავი ავაზას პერსონაჟი აგრეთვე ჩნდება ფილმში „კაპიტანი ამერიკა: სამოქალაქო ომი“, ხოლო ცალკე ფილმი მის შესახებ, მთავარ როლში ჩედუიკ ბოუზმენის მონაწილეობით, გამოვიდა 2018 წელს. 

პირველად შავი ავაზა გამოჩნდა ფანტასტიკური ოთხეულის კომიქსების 52-ე ნომერში, შემდეგ კი შეიქმნა კომიქსები თავად პერსონაჟის შესახებ.

## ბიოგრაფია 
ზოგიერთი კომიქსის მიხედვით ალისფერი ჯადოქრის მიერ დამსხვრეული რეალობის აღდგენის შემდეგ მსოფლიოს მუტანტთა უმრავლესობა ძალას დაკარგავს და შტორმი აფრიკაში გადარჩენილ ყოფილ მუტანტებზე ზრუნვას იკისრებს. ამასობაში, შავი ავაზა მას ხელს სთხოვს. უაკანდაში დაბრუნების შემდეგ ორორო დედას შეხვდება და ტჩალას წინადადებაზე ყოყმანისას შეიტყობს, რომ ბიძამისი შეტანი აფრიკელ მუტანტებზე განხორციელებულ თავდასხმებშია დამნაშავე. მასთან გამკლავების შემდეგ შტორმი ბებიას ხვდება და წინაპართა შესახებ ბევრ რამეს შეიტყობს. საბოლოოდ იგი თანხმდება შავ ავაზას თხოვნას და წყვილი უაკანდაში ქორწინდება.

თაფლობის თვის შემდგომ ისინი მსოფლიო ტურნეს წამოიწყებენ და ისეთ გლობალურ ლიდერებს შეხვდებიან, როგორებიც არიან დოქტორი დუმი და ნეიმორი. ამის შემდეგ ისინი აშშ-ს ზეადამიანთა სარეგისტრაციო აქტის (SRA) წინააღმდეგ გლობალური ალიანსის ჩამოყალიბებას გადაწყვეტენ. აშშ-ში ჩასვლის შემდეგ შავი ავაზა და ორორო პრეზიდენტთან შეხვედრას ისურვებენ. შტორმს ზეადამიანად დარეგისტრირებას მოსთხოვენ, სასტიკი უარის მიღების შემდეგ კი მის დასაპატიმრებლად რკინის კაცსა და მცველებს გააგზავნიან, რომლებიც მოგვიანებით შტორმის მხარეს გადავლენ. საბოლოოდ, სარეგისტრაციო აქტის წინააღმდეგ გალაშქრებას ორორო და შავი ავაზა შეერთებულ შტატებში დარჩენასა და ფაქტების მოძიებას ამჯობინებენ. სიუსა და რიდის შვებულებაში ყოფნისას ისინი დროებით შეუერთდებიან ფანტასტიკურ ოთხეულს.

მოგვიანებით ხელმწიფე-აჩრდილი შავი ავაზას გონებას ეუფლება. იგი მართავს ციკლოპსაც, რომელიც იქს-ადამიანების განადგურებას ცდილობს. 

სხვა კომიქსების მიხედვით ავაზას მამა მოუკლა არნიმ ზოლამ, ამიტომ პერსონაჟი შურის საძიებლად დასდევს. ამ დროს იგი ხვდება შურისმაძიებლებს და მათთან ერთად ზოლას ამარცხებს. შემდეგ იგი ხდება შურისმაძიებლების ახალი წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*შავი ავაზა Marvel Directory-ში
*World of Black Heroes: Black Panther–T'challa Biography
*

კატეგორია:Marvel Comics-ის სუპერგმირები
კატეგორია:ფანტასტიკური ოთხეული
კატეგორია:უაკანდელები
პონს ტრიპოლელი

**პონს ტრიპოლელი**, ასევე **პონს ტულუზელი** () — ტრიპოლის გრაფი 1112-1137 წლებში.
 
მან იქორწინა საფრანგეთის მეფე ფილიპ I-ის ქალიშვილზე. 1118 წელს კავშირები დაამყარა ბალდუინ II-სთან და ჩრდილოეთისკენ დაიძრა, რათა როჯერ სალერნოელს დახმარებოდა ილ-ღაზის წინააღმდეგ ბრძოლაში. როჯერი არ დაელოდა მათ ჯარებს და დამარცხდა სარმადის ბრძოლაში. ამის მიუხედავად, ბალდუინმა და პონსმა შეძლეს ილ-ღაზის დამარცხება ჰაბის ბრძოლაში. რამდენიმე წლის შემდეგ ბალდუინი დაატყვევა ბალაკ-იბნ ბრაჰამმა.

1124 წელს პონსმა დაეხმარა ჯვაროსნებს ტვიროსის ალყისას, რომელიც მუსლიმთა ერთ-ერთ უკანასკნელი სანაპირო ქალაქი იყო. 1125 წელს პონსმა მოიპოვა გადამწყვეტი გამარჯვება მუსლიმებთან აზაზის ბრძოლაში. 1131 წელს მას მოუხდა კონფლიქტი ფულკ იერუსალიმელთან.

1137 წელს ტრიპოლში შეიჭრა დამასკოს სულთანი და პონსი დაატყვევა. იგი სხვა ფრანგ ტყვეებთან ერთად სიკვდილით დასაჯეს.

## ლიტერატურა 
* William of Tyre, *A History of Deeds Done Beyond the Sea*, trans. E. A. Babcock and A. C. Krey. Columbia University Press, 1943
* Steven Runciman, *A History of the Crusades, Vol. II: The Kingdom of Jerusalem*. Cambridge University Press, 1952

კატეგორია:ტრიპოლის გრაფები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1137
კატეგორია:დაბადებული 1096
ალექსანდრე I-ის ძეგლი (ტაგანროგი)

**ალექსანდრე I-ის ძეგლი** () — რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე I-ის ძეგლი ტაგანროგში. ძეგლი აღმართეს 1831 წელს, მისი ავტორები არიან მოქანდაკე ივან მარტოსი და არქიტექტორი აბრაამ მელნიკოვი. იგი იყო პირველი ძეგლი ტაგანროგში და 2014 წლის ნოემბრამდე აღნიშნული იმპერატორის ერთადერთი ძეგლი რუსეთის ტერიტორიაზე.

## ისტორია 
ტაგანროგში იმპერატორის ძეგლის დადგმის იდეა გაჩნდა ალექსანდრე I-ის გარდაცვალებიდან ძალიან მალევე, 1825 წელს. ტაგანროგელების თხოვნა წარუდგინეს რუსეთის ახალ იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს. ძეგლის ავტორი იყო სამხატვრო აკადემიის რექტორი ივან მარტოსი. 1932 წელს ძეგლი ტაგანროგის საქალაქო საბჭოს გადაწყვეტილებით გააგზავნეს დონის როსტოვში და გადაადნეს „საბჭოთა ინდუსტრიის საჭიროებებისათვის“. დანგრეული ალექსანდრე I-ის ძეგლის ადგილზე ააგეს სამოქალაქო ომის მონაწილე ტროფიმ დიშლოვოის ძეგლი.

## თავდაპირველი ძეგლის აღწერა 
მაღალ, მასიური გრანიტის ფლებით მოპირკეთებულ კვარცხლბეკზე, რომელსაც ხუთი საფეხური გააჩნდა, იდგა იმპერატორ ალექსანდრე I-ის ბრინჯაოს ფიგურა მთელი ტანით, რომელსაც ფეხზე დახვეული ჰყავდა გველი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Памятник Александру I на сайте «Виртуальный гид» 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
კოროლიოვისა და გაგარინის ძეგლი

**კოროლიოვისა და გაგარინის ძეგლი** () — იური გაგარინისა და სერგეი კოროლიოვის ბრინჯაოს ძეგლი ქალაქ ტაგანროგში.  ძეგლის ავტორია ოლეგ კომოვი.

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა, № 22.

## ძეგლი 
იური გაგარინი კოროლიოვისაგან განსხვავებით საკმაოდ დაბალი იყო. მისი სიმაღლე სულ რაღაც 165 სმ იყო. ძეგლის ავტორი თვლიდა, რომ ადამიანი ვინც პირველმა შემოუფრინა დედამიწას და მსოფლიო მასზე საუბრობს, არ შეიძლებოდა რომ გამოესახა ტავის რეალურ სიმაღლეში და გადაწყვიტა გაგარინი კოროლიოვზე დიდი გამოესახა. ქანდაკების მარჯვენა წინა კუთხეზე ავტორის ინიციალები და წელია მითითებული „О. Комов 75 г.“

## ისტორია 
სკულპტურის დადგმის მთავარი ინიციატორი იყო ტაგანროგის საპატიო მოქალაქე ე. ზაიცევი, ტაგანროგის რადიოტექნიკური ინსტიტუტის ყოფილი თანამშრომელი, შემდეგ პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე, რსფსრ-ის მომავალი კულტურის მინისტრის მოადგილე, შემდეგ სსრკ-ის კულტურის მინისტრის მოადგილე. 1978 წელს ე. ზაიცევმა ხელი შეუწყო ტაგანროგელებისათვის ძეგლის გადაცემას.

1975 წელს ქანდაკება „გაგარინი-კოროლიოვა“ წარადგინეს მოსკოვის გამოფენაზე. გამოფენის დახურვის შემდეგ საბჭოთა კულტურის ფონდმა ეს ძეგლი ტაგანროგის სურათების გალერეას გადასცა საჩუქრად. ძეგლი შედიოდა გალერეის პარკის ძეგლების კოლექციაში.

2002 წელს, რადიოტექნიკური ინსტიტუტის 50-ე წლისთავისდმი მიძღვნილი ღონისძიებების პერიოდში, ძეგლი დადგეს იმ ადგილზე სადაც მაჟამად დგას, ხოლო მის ყოფილ ადგილზე ცენტრალური საბავშვო მოედანია.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები
გარიბალდის ძეგლი (ტაგანროგი)

**გარიბალდის ძეგლი** () — ძეგლი ქალაქ ტაგანროგში. ძეგლი აღმართულია 1961 წელს ცნობილი იტალიელი რევოლუციონერის ჯუზეპე გარიბალდის პატივსაცემად. 

## ჯუზეპე გარიბალდი ტაგანროგში 
ჯუზეპე გარიბალდი დაიბადა მეზღვაურის ოჯახში. 1832 წელს გახდა სავაჭრო გემის კაპიტანი. იგი სტუმრობდა სხვადასხვა საპორტო ქალაქებს.  ხშირად მისი შხუნა „კლორინდა“ იმყოფებოდა ტაგანროგშიც. არსებობს საარქივო ჩანაწერები იმის შესახებ, რომ იგი ნავსადგურში დააჯარიმეს სიგარეტის კონტრაბანდისთვის. 1833 წელს ფორთოხლით დატვირთული მისი შხუნა 10 დღე შეჩერებულა ნავსადგურში. ახალგაზრდა კაპიტანს ქალაქის ქუჩებში გაუვლია და მოუნახულებია იტალიელთა სახლები. ერთ-ერთი ასეთი გასეირნების დროს იგი შეხვდა იტალიელ პოლიტიკურ ემიგრანტს, იატაკქვეშა პოლიტიკური მოძრაობის ახალგაზრდა იტალიის წევრს ჯოვანი ბატისტა კუნეოს. ტაგანროგში ჯუზეპე გარიბალდი შეუერთდა აღნიშნულ მოძრაობას და დადო ფიცი, რომ სიცოცხლის ბოლომდე იბრძოლებდა საკუთარი ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის. 

## ძეგლის ისტორია 
1961 წელს ტაგანროგის ერთ-ერთ ქუჩას ეწოდა გარიბალდის სახელი, ხოლო ნავსადგურის იმ ადგილში სადაც ერთხელ იდგა გარიბალდის შხუნა დაიდგა ობელისკი. მისი საზეიმო გახსნა მოხდა 1961 წლის 2 ივნისს, იტალიის გათავისუფლებიდან 100 წლის თავზე. 

2007 წელს მოხდა ძეგლის რესტავრაცია და მისი ხელახალი გახსნა მოხდა ქალაქის დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიებების ფარგლებში. საზეიმო გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა იტალიელი რევოლუციონერის შვილიშვილი ანიტა გარიბალდი-ჟალე და მოსკოვში იტალიის საელჩოს წარმომადგენლები. 

ეს არის ჯუზეპე გარიბალდის ერთადერთი ძეგლი ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ძეგლები