open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გიორგი I ლიპარტიანი

[thumb|ფრესკა [წალენჯიხის საკათედრო ტაძარი|წალენჯიხის ტაძრიდან. ]]
**გიორგი I ლიპარიტიანი** (გ. 1620-იანი წლებში) — ოდიშის სამთავროს რეგენტი 1611-1616 წლებში, მამია IV დადიანის ძე და ლევან II დადიანის ბიძა, მამა ვამიყ III დადიანისა. ლევანის მცირეწლოვანების დროს განაგებდა სამთავროს. როგორც სალიპარტიანობის გამგებელი და ოდიშის სამთავროს უმაღლესი მოხელე, ატარებდა ლიპარტიანის ტიტულს. რეგენტობის შემდეგაც ერთხანს აქტიურად მონაწილეობდა ოდიშის სამთავროს საქმეებში. თავი გამოიჩინა როგორც ნიჭიერმა გამგებელმა. გიორგი ლიპარიტიანს  სამი ცოლი ჰყავდა– დადიანის ასული ანა, ამილახვარის ასული თაჯი და ნესტან–დარეჯან ჭილაძე. დაახლოებით 1622 წელს გიორგის ნესტან–დარეჯანი ლევან დადიანმა წაართვა და საკუთარი ბიცოლა ცოლად შეირთო. გიორგი ლიპარტიანი მალევე გარდაიცვალა.  

## ლიტერატურა
** ბერიძე თ.,* ერთი საკითხი სამეგრელოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1964, ტ. 2;

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ლეონტი მროველი

**ლეონტი მროველი** — „ქართლის ცხოვრების“ ერთ-ერთ მინაწერში მოხსენიებული პირი, რომელსაც მიეწერება ამ კრებულში შესული თხზულებები: „მეფეთა ცხოვრება“, „არჩილის წამება“ და „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“. ზოგი მკვლევარი ზემოხსენებულ ლეონტი მროველს აიგივებს ლეონტი რუისის ეპისკოპოსთან. იგი იხსენიება 1066 წლით დათარიღებულ წარწერაში, რომელიც 1957 წელს ქარელის მახლობლად, სოფ. თრეხვში აღმოაჩინეს, აგრეთვე მოიხსენიება როგორც მთავარეპისკოპოსი, ათონის ერთ-ერთ ხელნაწერში და ამჟამად ეროვნულ ბიბლიოთეკაში დაცულ XI საუკუნის ხელნაწერში.

იმავე „ქართლის ცხოვრების“ სხვა მინაწერის მიხედვით, აგრეთვე დასახელებულ ნაწარმოებთა ენობრივ-სტილისტური და ისტორიული ანალიზის შედეგად ბევრი მკვლევარი შეუძლებლად თვლის მათ ავტორად XI საუკუნის მოღვაწის მიჩნევას: „ნინოს მიერ ქართლის მოქცევა“ „ქართლის ცხოვრებაში“ თითქმის სიტყვასიტყვით გადმოწერილია კრებულ „მოქცევაჲ ქართლისაჲში“ დამოწმებული ტექსტიდან. „მეფეთა ცხოვრება“, თვით „ქართლის ცხოვრებაში“ დაცული ერთ-ერთი მინაწერის თანახმად „ჟამითი ჟამად“ (ე. ი. დროდადრო) იწერებოდა, ხოლო „არჩილის წამების“ ავტორ ლეონტი მროველს ამ ნაწარმოების XII საუკუნის მეტაფრასტული რედაქციის უცნობი ჰაგიოგრაფი თვით არჩილის თანამედროვედ (VIII საუკუნის მოღვაწედ) მიიჩნევს. ამიტომაც, ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, XI საუკუნის მოღვაწე ლეონტი მროველი ამ თხზულების მხოლოდ რედაქტორი ან გადამწერია. მკვლევართა ნაწილი კი ამ თხზულებებს VIII საუკუნით ათარიღებს და შესაბამისად მათ ავტორად სხვა, VIII საუკუნეში მოღვაწე ლეონტი მროველს მიიჩნევს. უკანასკნელი გამოკვლევებითაც დასტურდება, რომ დასახელებული თხზულებები VIII საუკუნეშია დაწერილი.

## ლიტერატურა 
* *გაფრინდაშვილი გ.,* ლეონტი მროველის 1066 წ. სამშენებლო წარწერა თრეხვის ქვაბებიდან, «საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის  საზ. მეცნიერების განყოფილების მოამბე», 1961, № 1;
* *ინგოროყვა პ.,* ლეონტი მროველი, ქართველი ისტორიკოსი, „პამბავთა მწერალი“ მე-8 საუკუნისა, «ენიმკის მოამბე», 1941, ტ. 10;
* *კეკელიძე კ.,* ძველი ქართული მწერლობის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1951;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970;
** ჯავახიშვილი ივ.* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 8, თბ., 1977;

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლეონტი მროველის შემოქმედება Allgeo.org-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:მროველი მღვდელთმთავრები
მაია წყნეთელი

**მაია წყნეთელი** — ხალხური გადმოცემის თანახმად XVIII საუკუნის II ნახევრის ქართველი სახალხო გმირი, მათე ყაჩაღად წოდებული. გვარი ცნობილი არაა. მაია წყნეთელი ისტორიულ დოკუმენტებში არ იხსენიება, მისი თავგადასავალი ასახულია ქართულ ფოლკლორში, ლექსებსა და თქმულებებში.  

ზეპირსიტყვიერი ცნობით, მაია წყნეთელისთვის ბატონს შეურაცხყოფა მიუყენებია, ამის გამო მამამისს თავი ჩამოუხრჩვია, დედა კი შიმშილით მომკვდარა. შურისძიების გრძნობით გამსჭვალულმა მაია წყნეთელმა კაცურად გადაიცვა და ერეკლე II-ის კარზე დაიწყო სამსახური. მას ბევრჯერ მებატონეების მიერ ყიზილბაშებზე გაყიდული ქალ-ვაჟი გაუთავისუფლებია. მას შემდეგ რაც იგი მებატონეებმა დააბეზღეს იძულებული გახდა ყაჩაღად გავარდნილიყო. დაღუპულა სპარსელთა წინააღმდეგ ბრძოლაში.

1959 წელს რეჟისორმა რეზო ჩხეიძემ გადაიღო ფილმი „მაია წყნეთელი“. სურათში მთავარი როლი ლეილა აბაშიძემ შეასრულა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანაბაჯი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი სახალხო გმირები
კატეგორია:ქართველი ქალები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
ბერთაუკა ლოლაძე

**ბერთაუკა ლოლაძე** — XVII საუკუნის II ნახევრის ქართველი ოქრომჭედელი. ლოლაძის ხელმძღვანელობით მოიჭედა ანჩის ხატი (მაცხოვრის ხატის) კარების გარე პირი. მისი ნამუშევარის სახარების სცენები: „ლაზარეს აღდგენა“, „იერუსალიმში შესვლა“, „ღვთისმშობლის მიძინება“, „თომას ურწმუნოება“, „საიდუმლო სერობა“, „სულიწმინდის მოფენი“. ყველა გამოსახულება და მთლიანად კარები ფართო ორნამენტულ არშიებშია ჩასმული. მრავალფიგურიანი კომპოზიციები ძალიან გადატვირთულია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ოქრომჭედლები
კატეგორია:XVII საუკუნის ქართველები
ოდიში (მხარე)

**ოდიში** — ისტორიული მხარე დასავლეთ საქართველოში, გვიანდელი შუა საუკუნეების ხანის სამეგრელოს ძირითადი ნაწილი (სამეგრელოს სამთავროს მეორე სახელწოდება).

ერთი ვარაუდით, სახელწოდება „ოდიში“ წარმართული ღვთაება ოდის სახელისაგან მოდის (ე.ი. ოდის ქვეყანა). წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XI საუკუნეში, ცალკეულ წყაროთა არაპირდაპირი ცნობებით, VI საუკუნისთვის ოდიში მოიცავდა მდინარეებს კელასურსა და ტეხურს შორის მდებარე ტერიტორიას. XVIII საუკუნის დასაწყისში, სამურზაყანოს წარმოქმნის შემდეგ, ოდიშს უწოდებენ ტერიტორიას მდინარეებს ენგურსა და ტეხურს შორის.

## ლიტერატურა
**ბერაძე თ.,* ოდიშის პოლიტიკური გეოგრაფიიდან, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3;
**ბერაძე თ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 502, თბ., 1984

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ოდიში

საკუთარი სახელი **ოდიში** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოდიში — სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში
* ოდიში — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
* ოდიში — ისტორიული მხარე
* ოდიში — სამაუწყებლო კომპანია ქალაქ ზუგდიდში
* ოდიშის ვაკე — ვაკე სამეგრელოში
* ოდიში — საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ ყოფილი სახელი
მამნე

**მამნე**, ქართველი ოქრომჭედელი. მოღვაწეობდა XVI საუკუნის პირველ ნახევარში, როგორც ირკვევა, თავდაპირველად სამცხის ათაბაგთა კარზე, შემდეგ - იმერეთში. 

ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ მოჭედილმა რამდენიმე ძეგლმა. მ.შ. ყველაზე მნიშვნელოვანის სამცხის ათაბაგის ყვარყვარე III-ისა და მისი მეუღლის ანას შეკვეთიტ მოჭედილი კანკელის წინ დასადგმელი (230x107 სმ) სადგერის დიდი ჭედური ჯვარი, რომელიც მასზე გაკეთებული წარწერების თანახმად, 1522/1523-1529 წლებით თარიღდება. ჯვარზე გამოსახულია რელიგიური დღესასწაულები (13 კომპოზიცია) და წმ. გიორგის ცხოვრების ამსახველი სცენები. მოჭედილია (მაღალი რელიეფით) მოოქრული ვერცხლის სქელი ფირფიტებით, რომლებიც შემდეგ დაკრულია ხის ჯვარზე. მამნე ჯგუფური სცენების დიდი ოატატია. მისი კომპოზიციები შეკრული, ერთიანი და დინამიკურია, ფიგურები - ოდნავ დაგრძელებული და მონიმენტური. ოსტატი ზოგჯერ მოცულობის გამოვლენასაც ახერხებს. მამნეს შემდეგი პერიოდის ნამუშევარი, ბარაკონის კანკელის წინ დასადგმელი ჯვარი (213x105 სმ) იმერეთში უნდა იყოს შესრულებული (ინახება ქუთაისის  ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში). მამნე ბარაკონის ჯვრის კომპოზიციებში ოსტატურად იყენებს ორნამენტსაც. 

მამნეს ნამუშევარია აგრეთვე გელათისა და ხონის საწინამძღვრო ჯვრები (პირველი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში ინახება, მეორე - ქუთაისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში), რომელთა მიხედვით მამნე ორნამენტის საკმაოდ დახვეწილ ოსტატად გვევლინება. მამნეს მოუჭედავს შემოქმედის ხატი, რომელიც ჯერ კიდევ 1920-თვის დაკარგული იყო. 

მამნე ოქრომჭედელი მაღალი რანგის ოსტატი იყო, მისმა შემოქმედებამ მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა გვიანდელი ხანის ქართულ ოქრომჭედლობაში. XVI-XVIII საუკუნეების ქართული ოქრომჭედლობის აღორძინება სწორედ მამნეს დამსახურებაა.

## ლიტერატურა
* *ჩხარტიშვილი ა.,* მამნე ოქრომჭედელი, თბ., 1978;
**ჩხარტიშვილი ა.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 398, თბ., 1983
კატეგორია:ქართველი ოქრომჭედლები
მაკარი ლეთეთელი

**მაკარი ლეთეთელი** — IX საუკუნის ქართველი მწიგნობარი, გიორგი გრძელის ძე. წარმოშობით ქართლიდან უნდა ყოფილიყო, ქარელის ახლოს მდებარე სოფელ ლეთეთიდან, რომელიც XVII საუკუნის ისტორიის საბუთებშიც იხსენიება. სავარაუდებელია, რომ იყო მაწყვერელი ეპისკოპოსის ეფრემის ნათესავი და გრიგოლ ხანძთელის მოწაფე. მოღვაწეობდა იერუსალიმში, საბას ლავრაში. მაკარი ლეთეთელი პირველი ქართული თარიღიანი ხელნაწერის „სინური მრავალთავის“ (864) შექმნის ინიციატორი და ალბათ მისი ერთ-ერთი გადამწერი იყო. ტექსტის ის ნაწილი, რომლის გადამწერადაც ივარაუდება მაკარი ლეთეთელი, მარტივად და უსამკაულოდ არის შესრულებული. ტექსტი განაწილებულია ორ სვეტად, ნაწერი ფართოა და მკაფიო, დაწერილია თანაბარი მრგლოვანი ასოებით.

## ლიტერატურა
**ბერიძე ვ.*, ძველი ქართველი ოსტატები, თბ., 1967, გვ. 145
*სინური მრავალთავი 864 წლისა, თბ., 1959 (ძველი ქართული ენის კათედრის შრომები, 5)

კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
პიუს VIII

thumb|150px|პიუს VIII
thumb|150px|პიუს VIII-ეს გერბი
**პიუს VIII** () *ერისკაცობაში* **ფრანჩესკო სავერიო კასტილიონი** ('; დ. 20 ნოემბერი 1761, ჩინგოლი, იტალია – გ. 1 დეკემბერი 1830, რომი) — რომის პაპი 1829-1830 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ფრანჩესკო კასტილიონი იტალიერი არისტოკრატის ოჯახში დაიბადა. თეოლოგიური განათლება კანონიკური სამართლის განხრით მან ქალაქ ოზიმოს "კოლეჯო კამპანაში" და ქალაქ ბოლონიის "კოლეჯო მონტალტოში" მიიღო. 1785 წლის 17 დეკემბერს იგი რომში მღვდლად აკურთხეს. 1786 წელს იგი პისტოაში გამართულ სინოდის მდივანი იყო. სხვადასხვა ეკლესიებში გენერალვიკარად მსახურის შემდგომ დაინიშნა ჩინგოლის ტაძრის წინამძღვრად.

1800 წლის 10 ოქტომბერს პაპმა პიუს VII-ემ იგი მონტალტოს ეპისკოპოსად დანიშნა. მისი ეპისკოპატი იტალიაში ნაპოლეონის შემოჭრას დაემთხვა. დამპყრობელთა წინააღმდეგ გამოჩენილმა შეურიგებლობამ და სიმამაცემ ფრანჩესკო კასტილიონს დიდი პოპულარობა და სახელი მოუხვეჭა ადგილობრივ მოსახლეობაში. 1808 წლის ივლისში იგი დაპატიმრებულ იქნა მილანში. საფრანგეთის ჯარების მიერ იტალიის დატოვების შემდეგ 1814 წელს კასტილიონი გაათავისუფლეს და 1816 წლამდე ჩინგოლის ეპისკოპოსი იყო.

1816 წლის 8 მარტს ფრანჩესკო კასტილიონი ჩეზენას ეპისკოპოსად დაინიშნა და კარდინალი გახდა. 1822 წელს იგი ფრასკატის ეპისკოპოსი გახდა. პიუს VII-ის სიკვდილის სემდგომ იგი პაპობის ერთ-ერთ გავლენიან კანდიდატად ითვლებოდა, თუმც პირველ კონკლავზე იგი დამარცხდა და პაპი ლეო XII-გახდა. ლეო XII-ის სიკვდილის შემდეგ 1829 წლის 10 თებერვალს ახალი კონკლავი შეიკრიბა. 1829 წლის 31 მარტს კასტილიონი პაპად იქნა არჩეული. 5 აპრილ იგი პიუს VIII-ეს სახელით რომის პაპად აკურთხეს. ამ დროისთვის ახალი პაპის ჯანმრთელობა საკმაოდ იყო შერყეული და 1830 წლის 1 დეკემბერს იგი გარდაიცვალა კიდეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1761
კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
ლეო XII

thumb|170px|ლეო XII
**ლეო XII** (*ლათ.*: Leo Duodecimus) *ერისკაცობაში* **ანიბალე ფრანჩესკო კლემენტე მელკიორე ჯიროლამო ნიკოლა დელა ჯენგა** (*იტალ.*: Annibale Francesco Clemente Melchiore Girolamo Nicola della Genga) (დ. 22 აგვისტო 1760, ჯენგა, იტალია —  გ. 10 თებერვალი 1829, რომი) —  რომის პაპი 1823–1829 წლებში.

## ბიოგრაფია 
thumb|170px|ლეო XII-ის გერბი
* 1760 
:22 აგვისტო : ანიბალე დელა ჯენგა დაიბადა იტალიელი არისტოკრატის ოჯახში ლა ჯენგას სასახლეში სპოლეტოსთან.

* 1793
: დაინიშნა ტიროსის არქიეპისკოპოსად.

* 1794-1814
: დელა ჯენგა პაპ პიუს VI-ის ნუნციუსი იყო გერმანიაში (დრეზდენი, მიუნხენი, ვენა და ვიურტემბერგი)

* 1814-1816
: ნუნციუსი პარიზში.

* 1816-1820
:დელა ჯენგა იყო სენიგალიის ეპისკოპოსი.

* 1820-1823
:იყო რომის ეპარქიის გენერალვიკარი.

* 1823
:28 სექტემბერი : არჩეულ იქნა რომის პაპად ლეო XII-ის სახელით.
:როგორც პაპი, იგი რეაქციონისტი იყო. შეწყვიტა ყველა იმ რეფორმის გატარება, რომელსაც მისი წინამორბედი პიუს VII და კარდინალი-სახელმწიფო მდივანი ერკოლე კონსალვი ატარებდნენ. მისმა პოლიტიკამ დიდა შეუწყო ხელი პაპის სახელმწიფოს დასუსტებას და ავტორიტეტის დაკარგვას.

* 1829
:10 თებერვალი : ლეო XII გარდაიცვალა რომში.

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული  22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1760
კატეგორია:გარდაცვლილი  10 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1829
კლემენტ XIV

thumb|150px|კლემენტ XIV
thumb|150px|კლემენტ XIV-ის გერბი
**კლემენტ XIV** (*ლათ.*: Clemens Quartus Decimus) *ერისკაცობაში* **ჯოვანი ვინჩენცო ანტონიო განგანელი** (*იტალ.*: Giovanni Vincenzo Antonio Ganganelli) (დ. 31 ოქტომბერი, 1705, სანტ არკანჯელო დი რომანია, იტალია — გ. 22 სექტემბერი, 1774, რომი)  — რომის პაპი 1769–1774 წლებში. პაპად არჩევისას ის მხოლოდ უბრალო ფრანცისკანელი ბერი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Death of a Weak and Regretful Pope: September 22, 1774 at Catholic Text Book Project

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1705
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1774
მარიამ-მაკრინა

**მარიამ-მაკრინა**, (დ. დაახლოებით 1696/1698 ― გ. 1744 შემდეგ) — ქართველი პოეტი, ერეკლე I-ის (ნაზარ-ალი-ხანის) ასული, ედიშერ ჩოლოყაშვილის მეუღლე, მალე დაქვრივდა, 1761-იდან მონაზონი გახდა და მაკრინად იწოდა. 

მოღვაწეობდა ალავერდის წმ. ნიკოლოზის ტაძარში. მარიამ-მაკრინა დაახლოებული იყო კახეთის სამეფო კართან. ძმების — კახეთის მეფეების — დავალებით შეუდგენია სამეფო დოკუმენტები (მაგ., ე.წ. „ღვთაების გუჯარი“ და სხვა), რომელიც თავისი მხატვრულობით გამოირჩევა სხვა ანალოგიური საბუთებისაგან. მარიამ-მაკრინას ლიტერატურული მემკვიდრეობიდან ცნობილია იოსებ ალავერდელისადმი მიძღვნილი 2 ჰიმნოგრაფიული კანონი, ამავე წმინდანი სვინაქსარული ცხოვრება და ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილი აკროსიქული შესხმა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1696  
კატეგორია:გარდაცვლილი 1744
ივ მონტანი

**ივ მონტანი** (, ნამდვილი სახელი **ივო ლივი**; დ. 13 ოქტომბერი, 1921 — გ. 9 ნოემბერი, 1991) — იტალიური წარმოშობის ფრანგი მსახიობი და მომღერალი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა იტალიის ქალაქ მონსუმანო ალტოში. დაბადებიდან რამდენიმე თვეში მონტანის ოჯახი იტალიიდან საფრანგეთში გადადის საცხოვრებლად. მონტანი მარსელში გაიზარდა, სადაც ახალგაზრდობაში მისი დის სადალაქოში მუშაობდა, მოგვიანებით კი დოკერად, ქალაქის პორტში. შოუ-ბიზნესში კარიერა მიუზიკ-ჰოლის მომღერლად დაიწყო. 1944 წელს ედიტ პიაფმა აღმოაჩინა პარიზში და საკუთარ დასშო აიყვანა, და მისი მენტორი და საყვარელი იყო.

მონტანს საერთაშორისო აღიარება მრავალრიცხოვან ფილმებში გადაღებულმა როლებმა მოუტანა. 1951 წელს ცოლად ირთავს მსახიობ სიმონა სინიორეს, რის შემდეგაც ისინი ერთობლივად მონაწილეობენ რამდენიმე ფილმში მთელი კარიერის განმავლობაში. ქორწინება საკმაოდ ჰარმონიული იყო და სიმონის გარდაცვალებამდე გრძელდებოდა (1985), მიუხედავად მონტანის გახმაურებული სასიყვარულო ურთიერთობებისა, მათ შორის მერილინ მონროსთან, რომელთ ერთადაც მონტანს მონროს ერთ-ერთ ბოლო ფილმში, „სიყვარულით გატაცებული“, აქვს როლი შესრულებული.

1986 წელს, იმ დროს როდესაც მისი პოპულარობა მნიშვნელოვნდა დაცემული იყო, 65 წლის მონტანი ასრულებს მის ერთ-ერთ საუკეთესო როლებს ორ-ნაწილიან ფილმში: „ჟან დე ფლორეტი“, ჟერარ დეპარდიესთან ერთად და „მანონი წყაროდან“, ემანუელა ბეართან. ფილმმა მსოფლიო კრიტიკოსთა უმაღლესი შეფასება მიიღო და მონტანის პოპულარობა მნიშვნელოვნად გაზარდა.

მისი ერთადერთი შვილი, ვალენტინ მონტანი, მისი თანაშემწის კეროლ ამიელის ვაჟი, 1988 წელს დაიბადა. ცხოვრების ბოლო წლებში პროვანსში ცხოვრობდა. დაკრძალულია პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე, პარიზში, საფრანგეთი.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ივ მონტანი კინოფილმების არქივში

კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  13 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ალავერდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალავერდი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალავერდი — სოფელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში
* ალავერდი — სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში
* ალავერდი — ქალაქი სომხეთში
* ალავერდი — საკათედრო ტაძარი და მონასტერი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში
მარტვირი ქართველი

**მარტვირი ქართველი**, *საბაწმინდელი* — VI–VII საუკუნეების ქართველი მოღვაწე, მისტიკოსი. შემონახულია მისი ასკეტიკურ-მისტიკური შინაარსის თხზულება „სინანულისათჳს და სიმდაბლისა“. გადმოცემის თანახმად, მარტვირი ქართველი ყოფილა მამასახლისი საბა განწმენდილის (გარდაიცვალა 532) ლავრისა პალესტინაში. აღნიშნულ თხზულებაში განხილულია შემდეგი ასკეტური თემები: ლოცვა, სინანული, სიმდაბლე, მორჩილება, ძმათა სამსახური, მოღვაწეობა, მოთმინება. მარტვირის მიერ გამოთქმულ აზრთა შორის ბევრია ისეთი, რომელიც ახალი დროისათვისაც საინტერესოა.

## ლიტერატურა 
* *კეკელიძე კ.*, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;

კატეგორია:ქართველი მისტიკოსები
ზვიად მარუშიანი

საკუთარი სახელი **მარუშიანი, ზვიად** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მარუშიანი, ზვიად — X საუკუნის დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი, ჯავახეთის ერისთავი
* მარუშიანი, ზვიად — XI საუკუნის დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი, თრიალეთის ერისთავი
ზვიად მარუშიანი (ჯავახეთის ერისთავი)

**ზვიად მარუშიანი** — დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი, აფხაზთა მეფის ლეონ III-ის (957-967) მოხელე - ჯავახეთის ერისთავი X საუკუნის 60-იან წლებში. მარუშიანის ერისთავობის დროს აიგო კუმურდოს საყდარი (მარუშიანი იხსენიება ტაძრის საამშენებლო წარწერაში, 964).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
კატეგორია:X საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ერისთავები
სიმონ მაყაშვილი

** სიმონ მაყაშვილი**  (დ. 1752) — ქართველი დიპლომატი, თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის ელჩი მოსკოვში ათანასე თბილელთან ერთად 1752-1754 წლებში. იგი იყო ძე ხასფოლად გურგენის ძე მაყაშვილის. 

სვიმონ მაყაშვილს ერეკლე II აძლევს სიგელს, რომელშიც ეუბნება: „...პაპა ჩვენს მეფეს ირაკლის პაპაშენი გურგენ ისპაჰანს თანახლებოდა და ხევისთაობა ებოძებინა და მეორედ რომ წაბრძანებულიყო მაშინაცა კიდევ თანახლებოდა და შეძლებისაებრ ერთგულად ემსახურა და იქ მიცვალებულიყო ჭეშმარიტის ჩვენის სარწმუნოებით და მამაშენი ხასფოლად ბიძაჩვენს მამადყულიხანს ბრძოლაში წინ მოკვდომოდა...“   

სიმონ მაყაშვილი იყო გიორგი XII-ის ეშიკაღასბაში და გამზრდელი, ლალა, პლატონ იოსელიანი წერს „...წელსა მეოთხესა მიუჩინეს მას ლალად თავადი კახეთისა სიმონ მაყაშვილი...; სიმონ მაყაშვილი კახეთის სოფელ რუისპირის ციხის თავადი იყო და დღესაც მისი ჩამომავლები მის აშენებულ სახლში ცხოვრობენ“.

## ლიტერატურა
* *ცინცაძე ი.,* ათანასე თბილელისა და სიმონ მაყაშვილის ელჩობა რუსეთში (1752-1754), «საისტორიო მოამბე», 1962, ტ. 6;
 

კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1752
ივანე მარუშისძე

**ივანე (იოანე) მარუშისძე** — დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი X საუკუნეში, აფხაზთა მეფის - ქართლის ერისთავი X საუკუნის 70-იან წლებში. 

975 წელს, როდესაც კახელები უფლისციხეს შემოეწყვნენ, ქართლის ერისთავს დახმარება წესისამებრ საკუთარი მეფისათვის უნდა ეთხოვა, მაგრამ მარუშისძემ იცოდა, რომ ერთადერთი ადამიანი, რომელსაც საქართველოს გაერთიანების საქმის გაგრძელება და ბოლომდე მიიყვანა შეეძლო, ჰქონდა საამისო ძალაცა და ავტორიტეტიც იყო დავით III ბაგრატიონი, რომელიც ტაოელ ბაგრატიონთა შტოს ეკუთვნოდა. „მატიანე ქართლისაი“ მოგვითხრობს, რომ იოანე მარუშის ძემ მოციქული გაუგზავნა დავით III-ს და შესთავაზა ქართლში გამოლაშქრება და ამ მხარის დაკავება. 975 წელს დავით კურაპალატი ქართლში შემოვიდა. ამან კახელები აიძულა უფლისციხისათვის ალყა მოეხსნათ და უკან გაბრუნებულიყვნენ.  976 წელს მარუშისძემ დავით III კურაპალატს შესთავაზა ან თვითონ შემოეერთებინა ქართლი, ან თავისი შვილობილი ბაგრატ გურგენის ძე დაესვა მის გამგებლად. დავითმა, მართლაც, ქართლის გამგებლად დასვა ბაგრატი. მარუშისძეს ამ შემთხვევაში ამოძრავებდა საკუთარი ფეოდალური და სამოხელეო ინტერესები: ქიშპი ქართლის გამგებლობისათვის „ქართლის უფლებთან“ - ტბელებთან და კახეთის ქორეპისკოპოსთან. 978 წელს მარუშისძემ ბაგრატი, როგორც აფხაზთა მეფის შვილიშვილი დედის მხრიდან, აფხაზთა (დასავლეთ საქართველოს) მეფედ დასვა. ამით მან პროგრესული როლი ითამაშა საქართველოს გაერთიანებისათვის ბრძოლის პროცესში, ხელი შეუწყო ამ პროცესის დაჩქარებას.  978 წელს სწორედ მისი ინიციატივითა და დავით კურაპალატის თანხმობით გახდა შესაძლებელი ბაგრატის დასავლეთ საქართველოში გადაყვანა და ქუთაისში მეფედ კურთხევა. ამის შემდეგ მარუშისძე არცერთ
წყაროში აღარ მოიხსენიება.

## ლიტერატურა
*  მატიანე ქართლისა, ქართლის ცხოვრება, I, ს. ყაუხჩიშვილის რედაქტორობით, თბ., 1955; 
* *ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965;
* *მელიქიშვილი გ.,* ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება და საქართველოში ფეოდალურ ურთიერთობათა განვითარების ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1973;
* *პაპასკირი ზ.,* ერთიანი ქართული ფეოდალური სახელმწიფოს წარმოქმნა და საქართველოს საგარეო-პოლიტიკური მდგომარეობის ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1990;
* *ლორთქიფანიძე მ.,* ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება, თბ.,  1963;

## რესურსები ინტერნეტში
* იოანე მარუშისძე, X საუკუნის მეორე ნახევარი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის ერისთავები
მარიამ დედოფალი (საქართველო)

**მარიამ დედოფალი** () — ერთიანი საქართველოს დედოფალი, საქართველოს მეფის გიორგი I-ის მეუღლე, ვასპურაკანის მეფის სენექერიმ ჰოვანეს არწრუნის ასული, ბაგრატ IV-ის დედა, XI საუკუნის მოღვაწე.

მარიამი მცირეწლოვანი ბაგრატის მეფობის დროს აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის მართვაში. შეეცადა ბოლო მოეღო დაუცხრომელი შინაფეოდალური ბრძოლებისათვის, რითაც სარგებლობდა ბიზანტია და ცდილობდა მიწები წაეგლიჯა საქართველოსათვის. 1030 წელს კონსტანტინოპოლში საზავო მოლაპარაკებას აწარმოებდა იმპერატორ რომანოზ III არგირუსთან. იმპერატორმა მას აღუთქვა საქართველოში მშვიდობის დამყარება, ბაგრატ IV-ს უბოძა კურაპალატის წოდება და თავისი ძმის, ბასილის, ქალი ელენე მიათხოვა. 

მარიამი 1031-1032 წლებში შეეცადა შემოერიგებინა ბაგრატ IV-ის ნახევარძმა დემეტრე, რომლის გამეფება  მეფის მოწინააღმდეგე დიდ აზნაურებს სურდათ. 1045 წელს უმეფოდ დარჩენილი ქალაქი ანისი ქალაქის ბერებმა ბაგრატ IV-სა და მარიამს გადასცეს. მარიამმა ანისში ერისთავი აბუსერი დააყენა გამგებლად. 1052 წელს ბიზანტიაში გაჰყვა თავის შვილს, ბაგრატ IV-ს, რომელიც ლიპარიტ IV-მ შეავიწროვა. მარიამი კონსტანტინოპოლში ყოფნისას დიდ დახმარებას უწევდა ათონის ივერთა მონასტერს. იგი განსაკუთრებული ღვაწლისათვის მონასტრის აღაპებში გათანაბრებულია ათონის ივერთა მონასტრის მაშენებლებთან. 

ბიზანტიაში ყოფნისას მარიამი დაემოწაფა გიორგი მთაწმიდელს, რომელმაც იგი მონაზვნად აღკვეცა. მარიამის დახმარებით, გიორგი მთაწმიდელმა იმპერატორისაგან მიიღო შავ მთასა და იერუსალიმში  წასვლის ნებართვა. მარიამმა მას გაატანა მდიდრული შესაწირავი, რომელიც იერუსალიმის მონასტრის წინამძღვარმა პროხორემ ჯვრის მონასტრის აგებას მოახმარა. 1057 წელს მარიამი საქართველოში დაბრუნდა. იგი ფიქრობდა ქვეყნის კულტურის აღორძინებაზე, გიორგი მთაწმინდელს იწვევდა საქართველოში საეკლესიო საქმეების მოსაწესრიგებლად. მარიამი ცოცხალი იყო ბაგრატ IV-ის გარდაცვალების (1072) შემდეგაც. 1103 წლის  რუის-ურბნისის საეკლესიო კრების ძეგლისწერაში იგი მიცვალებულად იხსენიება.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965.

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
კატეგორია:ქალი რეგენტები
ლეო IX

thumb|170px|ლეო IX
**ლეო IX** (*ლათ.*: Leo Nonus) *ერისკაცობაში* **ბრუნო ფონ ეგისჰაიმ-დაგსბურგი** (*გერმ.*: Bruno von Egisheim-Dagsburg) (დ. 21 ივნისი, 1002, ეგისჰაიმი, ელზასი — გ. 19 აპრილი 1054, რომი) — რომის პაპი 1049–1054 წლებში.

## ბიოგრაფია 
აქტიურად უწყობდა ხელს კლიუნიურ რეფორმას (ცელიბატის დაწესებას). კათოლიკური ეკლესიის ცენტრალიზაციის მიზნით ლეო IX ცდილობდა დასავლეთ ევროპის ეპისკოპოსთა დამორჩილებას. პაპის სამფლობელოებისათვის სამხრეთ იტალიის შემოსაერთებლად 1053 წელს სათავეში ჩაუდგა გერმანელ, ლოთარინგიელ და იტალიელ რაინდებს ნორმანების წინააღმდეგ, რომელთაც ეს ტერიტორიები ჰქონდათ დაპყრობილი. მაგრამ ჩივიტატასთან 1053 წლის 18 ივნისს გამართულ ბრძოლაში დამარცხდა და ტყვედ ჩავარდა. გაათავისუფლეს 1054 წელს. ლეო IX-ის დროს ქრისტიანული ეკლესია საბოლოოდ დაიყო დასავლეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებად. ლეო IX კანონიზებულია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანელი პაპების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1002
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1054
კატეგორია:გერმანელი პაპები
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ალავერდის ეპარქია

thumb|200px|ალავერდის საკათედრო ტაძარი thumb|200px|ალავერდის ეპარქიის რუკა
**ალავერდის ეპარქია** — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთ-ერთი ეპარქია. მოიცავს თელავის და ახმეტის მუნიციპალიტეტებს.

## ისტორია
ალავერდის მონასტერი, რომელიც X საუკუნის კახეთის მთავრების ძირითადი სალოცავი იყო, XI საუკუნიდან ეპარქიის ცენტრად და კახეთის მეფეთა საძვალედ იქცა. ალავერდის ეპარქია კახეთის მეფეთა მძლავრი პოლიტიკური დასაყრდენი იყო. 1104 წელს, კახეთის შემოერთების შემდეგ, დავით აღმაშენებელმა ეპარქია სრულიად საქართველოს სამსახურში ჩააყენა. ალავერდის ეპარქიის საზღვრები იყო: ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით - კავკასიონის ქედი და მდინარე სტორი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდინარე თურდო, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით - კახეთისა და ცივგომბორის ქედები. მთიანეთიდან ალავერდის ეპარქიაში შედიოდა: თუშეთი. საყმო მამულთა უმეტესობა ალავერდის ტაძრის ირგვლივ მდებარეობდა, ნაწილი კი სხვადასხვა სოფლებში იყო გაფანტული. ალავერდის ეპარქიას ეკუთვნოდა: ძველი შუამთის ყოვლადწმინდის საწინამძღვრო ეკლესია. ორმეოცთა საყდარი ოჟიოში, ყოვლადწმინდის საყდარი ხორხელში, მთლიანად ან ნაწილობრივ - მერე, კაკაბეთი, ვარდისუბანი, არბუხი, ღანუხი, ჩიბინიანი, ალავერდული, ახატელი, იყალთო, აწყვერი, თიანეთი, კისისხევი, უტო, კონდოლი, წინანდალი, ველისციხე და სხვა სოფლები.

ალავერდელი ეპისკოპოსები მონასტრის მამადაც (წინამძღვრადაც) ითვლებოდნენ, ამიტომ ატარებდნენ ამბის ზედწოდებას. XVI საუკუნიდან ალავერდელმა ეპისკოპოსებმა მიტროპოლიტის ტიტული მიიღეს. XV საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში კახეთის მეფე ალექსანდრე I-მა განაახლა მტრისაგან დარბეული ალავერდი და უხვად უბოძა ყმა-მამული. მალე ალავერდის ეპარქიამ პირველობა მოიპოვა მთელ კახეთში და მცხეთისაგან გამოყოფაც სცადა, მაგრამ მცხეთის კათალიკოსმა აღკვეთა ეს ცდა. 1616 ალავერდი და მისი მამულები დაარბია აბას I-მა. XVII საუკუნის შუა წლებში თურქმანთა მომთაბარე ტომებმა მისი ადგილ-მამულები საძოვრად გადააქციეს, შენობა კი ციხესიმაგრედ. 1659 აჯანყებულმა კახელებმა თურქმანები განდევნეს, მაგრამ მტრისაგან მიყენებული ზარალი იმდენად დიდი იყო, რომ XVII საუკუნის დასასრულამდე ეპარქია ვეღარ აღდგა. XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ალავერდი ლეკებმა დაარბიეს. 1735 წლის 21 ოქტომბერს კი თამაზ-ხანმა ააოხრა. ალავერდისა და მცხეთის კათედრების გაერთიანებამ (XVIII საუკუნის 80-იან წლებში) ხელი შეუწყო ალავერდის ეპარქია სამეურნეო-ეკონომიკურ აღორძინებას. 1811 ალავერდის ეპარქიაში ირიცხებოდა 113 ეკლესია, ხოლო ყმა-გლეხთა რიცხვი 342 კომლს აღწევდა.

## ალავერდელი მღვდელთმთავრების სია
* პიროსი (ოქროპირიძე) (16 სექტემბერი, 1917 - 28 აპრილი, 1922)
* დავითი (კაჭახიძე) (1924)
* მელქისედეკი (ფხალაძე) (14 ოქტომბერი, 1925 - 17 ოქტომბერი, 1927)
* დავითი (მახარაძე) 1993 წლიდან

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ეპარქიები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
ლეო X

მინი|220პქ|ლეო X
**ლეო X** (, ერისკაცობაში ''ჯოვანი დი ლორენცო დე' მედიჩი'' , ; დ. 11 დეკემბერი 1475, ფლორენცია, იტალია — გ. 1 დეკემბერი 1521, რომი) — რომის პაპი 1513-1521 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ლეო X იყო ლორენცო შესანიშნავის (მედიჩის) ვაჟიშვილი. იგი ებრძოდა მედიჩების მოწინააღმდეგეებს. იტალიური ომების დროს (1494-1559 წწ.) მონაწილეობდა სხვადასხვა კოალიციებში. ლეო X-ის მისწრაფებას გამდიდრებისა და თავის სამფლობელოების გაფართოებისაკენ მოჰყვა ნეპოტიზმის გაფურჩქვნა. ინდულგენციებით უსირცხვილო ვაჭრობამ ლეო X-ის დროს დააჩქარა რეფორმაციის დაწყება. 1516 წელს ლეო X-მ ბოლონიის კონკორდატი დადო საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-თან. 1520 წელს მან ბულით ეკლესიიდან განკვეთა მარტინ ლუთერი და რეფორმაციის ყველა მონაწილე. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1475
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1521
ლეო VII

thumb|170px|ლეო VII
**ლეო VII** (*ლათ.*: Leo Septimus) (დ. უცნობია, რომი — გ.  13 ივლისი 939, რომი) — რომის პაპი 936-939 წლებში. პორნოკრატიის პერიოდის პაპი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
* Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:გარდაცვლილი 939
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ლეო VIII

**ლეო VIII** () (დ. ???, რომი — გ. 965, რომი), რომის პაპი 963-965 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა რომში, პაპის ტახტზე ავიდა საღვთო რომის იმპერატორ ოტო I დიდის მხარდაჭერით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Opera Omnia by Migne Patrologia Latina with analytical indexes

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:გარდაცვლილი 965
კატეგორია:რომში დაბადებულები
939

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*13 ივლისი: ლეო VII — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*27 ოქტომბერი : ათელსტანი — ინგლისის მეფე (დ. 895)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
938

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჰუგო კაპეტი — საფრანგეთის მეფე (გ. 996)
*იბნ ჰანი ალ-ანდალუსი — ესპანელი არაბი პოეტი (გ. 973)
*რომანოზ II   — ბიზანტიის იმპერატორი  (გ. 963)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
937

## მოვლენები 
* ანგლო-საქსებმა მეფე ათელსტანის წინამძღოლობით დაამარცხეს შოტლანდიის მეფე კონსტანტინე-II, ბრუნანბეგთან გამართულ ბრძოლაში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ლი იუი — ჩინელი პოეტი, იმპერატორი (გ. 978)
*იოანე XII  — რომის პაპი  (გ. 964)
*როზალა იტალიელი   — ივრეას დინასტიის წარმომადგენელი. (გ. 1003)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*დავით II   — ქართველთა მეფე 
*
935

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*მიეშკო I — პოლონეთის მთავარი (გ. 992)
*ფირდოუსი  — სპარსელი პოეტი (გ. 1020–1030)
*ჰროსვითა განდერსჰაიმელი — გერმანელი მწერალი ქალი (გ. 973)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*იოანე XI  — რომის პაპი (დ. 906)

### თარიღი უცნობია 
*შაჰიდ   ბალხელი  — სპარსი თეოლოგი, ფილოსოფოსი, პოეტი და სუფი.

*
934

## მოვლენები 
*ისლანდიის ვულკანმა ელდგიამ ამოხეთქა, რასაც მოჰყვა ისტორიაში უდიდესი მასშტაბის ბაზალტის ამოღვრა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*3 აპრილი: ალ-მაჰდი აბდულა    — ფატიმიდების დინასტიის დამფუძნებელი და სახალიფოს   ხალიფა (დ. 873)

### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*2 ნოემბერი : ემა — საფრანგეთის დედოფალი (დ. 894)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ალ-ისტახრი  — არაბი მოგზაური და გეოგრაფი (დ. დაახლ. 850)
*
932

## მოვლენები 
*ლეონის მეფემ რამირო II-მ ლაშქრობა დაიწყო მავრების წინააღმდეგ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*26 სექტემბერი: ალ-მუიზი  — ფატიმიდების სახალიფოს  ხალიფა (გ. 975)

### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*აბუ ფირასი — არაბი პოეტი (გ. 968)
* ატ-ტაი — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა (გ. 1003)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*ალ-მუკთადირი   — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა (დ. 895)

### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ციან ლიუ — ვუიუეს სამეფოს დამაარსებელი

*
1755

### მოვლენები 
## ნოემბერი
* 1 ნოემბერი : ლისაბონის მიწისძვრამ ძირფესვიანად დაანგრია ქალაქი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*აჯი-ჩალაბი — შაქის სახანოს დამაარსებელი და მისი პირველი დამოუკიდებელი ხანი (დ. 1703)

*
1756

## მოვლენები 
* ინგლისელები რობერტ კლაივის ხელმძღვანელობით პლესის ბრძოლაში ბენგალის პრინცს ამარცხებენ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 3 იანვარი : ჟერომ პეტიონ დე ვილნევი   — საფრანგეთის რევოლუციის მოღვაწე (გ. 1794)
* 27 იანვარი : ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტი — ავსტრიელი კომპოზიტორი (გ. 1791)

### თებერვალი 
* 6 თებერვალი : აარონ ბური — ამერიკელი პოლიტიკოსი  (გ. 1836)

### მარტი 
* 20 ივნისი : კრაუსი, იოზეფ მარტინ — გერმან-შვედი კომპოზიტორი (გ.1792)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 10 აპრილი : პერტი, ჯაკომო ანტონიო — იტალიელი კომპოზიტორი (დ.1661)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ტაბაკინის მონასტერი

**ტაბაკინის წმინდა გიორგის მონასტერი** — არქიტექტურული ძეგლი, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტაბაკინში.

## ისტორია
VII-VIII საუკუნეების ტაბაკინის წმინდა გიორგის სახელობის მამათა მონასტერი გამოირჩევა არქიტექტურით, XVI საუკუნის მოხატულობით და მდიდარი ისტორიით. მონასტერს, სადაც ერთ დროს 70 ბერი აღავლენდა წირვა-ლოცვას, ქვეყნის ისტორიაში დიდი წვლილი მიუძღვის. აქ გაატარა ბავშვობის გარკვეული პერიოდი XIX საუკუნის გამოჩენილმა მოღვაწემ, სოლომონ II-ის (იმერეთის მეფე) მოძღვარმა წმ. ილარიონ ქართველმა (ყანჩაველი) (დ. 1776 — გ. 1864).

კომუნისტური ათეიზმის პერიოდში ტაძარი და მისი მოხატულობა დაზიანდა.

XX საუკუნის ბოლოს, 1992 წელს ტაბაკინში აღდგა სამონასტრო ცხოვრება; აქ მოღვაწე ბერების შრომით სამონასტრო კომპლექსს თორმეტი მოციქულის სახელობის ტაძარი (2000 წ.), ხის სენაკები, სატრაპეზო და სხვა დამხამერე ნაგებობები შეემატა. იქვე გამოსაცემად მომზადდა მრავალი წიგნი. ამ მონასტერში დაბინავდა ბერი იაკობი (ჭოხონელიძე); მისი თაოსნობით, მრევლის შეწევნით აიგო სენაკები ბერებისათვის, მოხდა მონასტრის წყლითა და ელექტროენერგიით მომარაგება. საძმო თანდათან გაიზარდა, მამა იაკობს გვერდში ამოუდგნენ მღვდელ-მონაზვნები ვარაქიელი და მათე; ბოლო წლებში ისინი სხვა მონასტრებში გადაიყვანეს სამოღვაწეოდ. დღეს მონასტერში მოღვაწეობს წინამძღვარი იღუმენი იაკობი (ჭოხონელიძე), ბერი პავლე (მაჩიტაძე), მორჩილები: მამუკა კიკნაველიძე, გიორგი ბერაძე, ალექსანდრე ბუსკივაძე და ილია ფორჩხიძე.

## არქიტექტურა
სამონასტრო კომპლექსში შედის VII-VIII საუკუნეების ორნავიანი ტაძარი, კრიპტითა და მინაშენით, რომელსაც XI საუკუნის, შემდგომ კი XVI საუკუნის აღდგენის კვალი ემჩნევა. XVI საუკუნის 20-იან წლებში დანგრეული მონასტერი განაახლა და ტაძარი მოახატვინა ქუთათელმა ეპისკოპოსმა გერასიმე ჩხეტიძემ. ეკლესიაში შემონახულია ქტიტორის — იმერეთის მეფე ბაგრატ III-ის (1510-1565) გამოსახულება; მასთან ახლოს დგას უფრო გვიანი პერიოდის სამრეკლო. 1980-1986 წლებში ტაძარი გადაიხურა და ჩაუტარდა რესტავრაცია.

## თანამედროვეობა
thumb|200px|left|12 მოციქულის ტაძარი
XX საუკუნის 90-იან წლებში აღდგა სამონასტრო ცხოვრება, აიგო ბერების საცხოვრებელი სახლი ეზოთი, ამ ეზოში 2000 წელს აიგო თორმეტი მოციქულის სახელობის ერთნავიანი ტაძარი და მოიხატა.

1992 წელს მონასტერთან დაარსდა კავკასიური ნაგაზის ძაღლსაშენი „ტაბაკინი“. ამ ხნიდან მოყოლებული, ძაღლსაშენში მიმდინარეობს ინტენსიური სელექციური მუშაობა. ძაღლსაშენ „ტაბაკინს“ კავშირები აქვს რუსეთის და საქართველოს ცნობილ ძაღლსაშენებთან.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
* ტაბაკინის წმინდა გიორგის მონასტერი 
* მონასტერთან არსებული კავკასიური ნაგაზის ძაღლსაშენი "ტაბაკინი" 
* უნიკალური ხალხური მხატვრობა ტაბაკინის წმ. გიორგის ეკლესიაში
*ტაბაკინი

## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
1749

## მოვლენები 
* 21 ივნისი : ჰალიფაქსი, ნოვა-სკოტია, დაარსდა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 9 მარტი  : ონორე გაბრიელ მირაბო — ფრანგი პოლიტიკოსი  (გ. 1791)
* 23 მარტი : პიერ სიმონ ლაპლასი — ფრანგი ასტრონომი, მათემატიკოსი და ფიზიკოსი  (გ. 1827)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ზვიად მარუშიანი (თრიალეთის ერისთავი)

**ზვიად მარუშიანი** — დასავლეთ საქართველოს დიდი ფეოდალი, X—XI საუკუნეების მიჯნაზე ბაგრატ III-ის მოხელე — თრიალეთის ერისთავი X საუკუნის 80-იან წლებში (დაახლოებით 988 მეფემ კლდეკარი ჩამოართვა რატი ბაღვაშს და თრიალეთის ერისთავად დანიშნა ზვიად მარუშიანი, რასაც გვამცნობს ლივადის ეკლესიის წარწერა). 

1014 მარუშიანმა ფანასკერტიდან (ტაო) ბედიაში გადაასვენა ბაგრატ III-ის ცხედარი. 1020-იან წლებში, ბიზანტიასთან ომის დროს,   მარუშიანი სარდლობდა ქართველთა მეწინავე ლაშქარს. დროის მოგების მიზნით გიორგი I-მა მას დაავალა ბიზანტიელებთან საზავო მოლაპარაკების გამართვა. ზვიად ერისთავი მოხსენებულია ზარზმის ხატის განმაახლებლის წარწერაში (რომელსაც გ. ჩუბინაშვილი XI საუკუნით ათარიღებს). მეწინავე ლაშქრის სარდლობა (მეწინავეობა მესხებს ჰქონდათ საქართველოს ლაშქარში) და ზარზმის ხატის წარწერაში მოხსენიება საფუძველს გვაძლევს ვივარაუდოთ, რომ მარუშიანი იყო სამცხის ერისთავიც. შემდეგში მარუშიანს გიორგი I-თან კონფლიქტი მოსვლია, რის გამოც მეფეს ის შეუპყრია (ამას გვაცნობს გომარეთის წარწერა). შესაძლოა, სწორედ ამის შემდეგ დაბრუნდნენ ბაღვაშები თრიალეთში. სავარაუდოა, რომ მარუშიანი იყო შვილიშვილი ჯავახეთის ერისთავის ზვიად მარუშიანისა და შვილი ჯავახეთის ერისთავის ვაჩესი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
1746

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
*  24  იანვარი : გუსტავ III  — შვედეთის მეფე  (1771– 1792)  (გ.   1792)

### თებერვალი 
* 12 თებერვალი : ტადეუშ კოსციუშკო — ლიტველ-პოლონელი ეროვნული გმირი  (გ. 1817)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 10 ოქტომბერი – გიორგი XII ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე (1798—1800), ერეკლე II-ის ძე. ლიტერატურაში ზოგჯერ გიორგი XIII-ის სახელით იხსენიება. (გ. 28 დეკემბერი, 1800).
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* დიმიტრი გიორგის ძე ბაგრატიონი – ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. ბაგრატიონთა ქართლის შტოს შთამომავალი. (გ. 1826).

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 16 აგვისტო – ჯუზეპე გონძაგა – გუასტალას ჰერცოგ ვინჩენცო გონძაგას უმცროსი ვაჟი და ანტონიო ფერანტე გონძაგას ძმა, რომლის მემკვიდრეც ის გახდა 1729 წელს. (დ. 20 მარტი, 1690).
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* თამარი – თეიმურაზ II-ის მეუღლე (1712-იდან), ვახტანგ VI-ის ასული.

*
1748

## მოვლენები 
*აღმოჩენილი იქნა პომპეის ნანგრევები.
*შარლ ლუი დე მონტესკიემ „კანონთა გონი“ გამოაქვეყნა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 6 თებერვალი : ადამ ვაისჰაუპტი — გერმანელი ფილოსოფოსი  (გ. 1830)
* 15 თებერვალი : იერემია ბენტამი — ინგლისელი სამართლისმცოდნე  (გ. 1832)

### მარტი 
*10 მარტი : ჯონ პლეიფერი — შოტლანდიელი გეოლოგი და მათემატიკოსი (გ. 1819)
### აპრილი 
### მაისი 
*3 მაისი : ემანუელ-ჟოზეფ სიიესი — საფრანგეთის რევოლუციის მოღვაწე (გ. 1836)
*7 მაისი : ოლიმპია დე გუჟი — ფრანგი მწერალი და ჟურნალისტი (გ. 1793)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*30 აგვისტო : ჟაკ-ლუი დავიდი — ფრანგი მხატვარი (გ. 1825)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*11 ნოემბერი : კარლ IV — ესპანეთის მეფე (გ. 1819)
### დეკემბერი 
*6 დეკემბერი : ადამ ვაისჰაუპტი — გერმანელი ფილოსოფოსი (გ. 1830)
*9 დეკემბერი : კლოდ ლუი ბერთოლე — ფრანგი ქიმიკოსი (გ. 1822)
### თარიღი უცნობია 
*ნიკოდიმოს მთაწმიდელი — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი (გ. 1809)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*1 იანვარი : იოჰან ბერნუი — შვეიცარიელი მათემატიკოსი (დ. 1667)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*აბულ ხაირ ხანი — ყაზახური უმცროსი ჟუზის ხანი (დ. 1693)
*ქაიხოსრო ორბელიანი — ორბელიანთა სახლის უფროსი, მდივანბეგი და ქვემო ქართლის სარდალი (1731 წლიდან)

*
1745

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 17 ივლისი : ტიმოთი პიკერინგი – აშშ–ის მესამე სახელმწიფო მდივანი (გ.  1829).
* 6 იანვარი  : ჟაკ-ეტიენ მონგოლფიე  — საჰაერო ბუშტის გამომგონებელი ფრანგი ძმები (გ. 1799)

### თებერვალი 
* 18 თებერვალი : ალესანდრო ვოლტა — იტალიელი ფიზიკოსი.  (გ. 1827)

### თარიღი უცნობია 
* დავით რექტორი – (დავით ალექსის ძე მესხიშვილი) — ქართველი მეცნიერი, მწიგნობარი, პედაგოგი, კალიგრაფი. (გ. 1824).

## გარდაიცვალნენ 
### სექტემბერი 
* ღირსი იეროთეოსი – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 13 სექტემბერი, ახალი სტილით – 26 სექტემბერი. (დ. 1686).

### თარიღი უცნობია 
* იესე ქსნის ერისთავი – XVIII საუკუნის I ნახევრის პოლიტიკური მოღვაწე.

*
1744

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 8 თებერვალი  : კარლ თეოდორ დალბერგი — საღვთო რომის იმპერიის უკანასკნელი ეპისკოპოსი-მთავარი (გ. 1817)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 25 სექტემბერი : ფრიდრიხ ვილჰელმ II — პრუსიის მეფე (გ. 1897)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1747

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 3 თებერვალი  : სემიუელ ოსგუდი — აშშ-ის ფოსტის პირველი ხელმძღვანელი.  (გ. 1813)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 5 მაისი : ლეოპოლდ II – საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 20 ივნისი : ნადირ-შაჰი –ირანის შაჰი 1736–1747 წწ.
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
ჯონ ტერი

**ჯონ ჯორჯ ტერი** (; დ. 7 დეკემბერი, 1980, ლონდონი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ჩელსის“, „ასტონ ვილას“ და ინგლისის ეროვნული ნაკრების ყოფილი კაპიტანი. 2018 წლიდან „ასტონ ვილას“ მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი.

## ბიოგრაფია 
ტერი დაიბადა 1980 წლის 7 დეკემბერს, აღმოსავლეთ ლონდონის ერთ-ერთ უბანში, ბარკინგში. „ჩელსიმდე“ „სერნაბში“ თამაშობდა.

2003–04 წლის სეზონში ჯონ ტერიმ თავი გამოიჩინა, როგორც ძლიერმა და მოტივრებულმა ფეხბურთელმა, ამიტომ მარსელ დესაის არყოფნისას მწვრთნელმა კლაუდიო რანიერიმ მას კაპიტნის სამკლაური გადასცა. ფრანგი ლეგიონერის წასვლის შემდეგ ტერიმ საბოლოოდ დაიკავა მისი ადგილი. 2004–05 წლის სეზონში „ჩელსის“ მთავარ მწვრთნელად ჟოზე მოურინიო დაინიშნა. ამ სეზონში ტერიმ 8 გოლი გაიტანა და სეზონის ბოლოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დაასახელეს.

ინგლისის ეროვნულ ნაკრებში ტერის დებიუტი შედგა 2003 წელს, სერბია-მონტენეგროს ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მატჩში. მონაწილეობა მიიღო 2004 წლის ევროპის ჩემპიონატზე. პოლონეთის ნაკრებთან თამაშისას ჯონ ტერიმ პირველად მოირგო ინგლისის ნაკრების კაპიტნის სამკლაური. 2005 წელს ტერი დაასახელეს უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო მცველად. მან 4 გოლი გაიტანა, მათ შორის უმნიშვნელოვანესი, გადამწყვეტი გოლი „ბარსელონასთან“.

თავისი კარიერის დასაწყისში ჯონ ტერი გარეული იყო ერთ ინციდენტში, რომელიც მოხდა დასავლეთ ლონდონში მდებარე ერთ-ერთ ღამის კლუბში. მას ბრალი ედებოდა თავდასხმაში და ხულიგნობაში, მაგრამ ეს ბრალდებები მოეხსნა. სწორედ ამიტომ ვერ მიიღო მონაწილეობა 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## პირადი ცხოვრება 
ტერი ამჟამად თავის ცოლთან, ტონი პულთან ერთად ცხოვრობს სარის საგრაფოში. ჯონის უფროსი ძმა პოლ ედვარდ ტერიც პროფესიონალი ფეხბურთელი იყო.

## მიღწევები
### საკლუბო
 **ჩელსი**:(17)
***პრემიერ ლიგა** (5): 2004–05, 2005–06, 2009–10, 2014–15, 2016–17
***ინგლისის ლიგის თასი** (3): 2004–05, 2006–07, 2014–15
***ინგლისის ასოციაციის თასი** (5: 1999–2000, 2006–07, 2008–09, 2009–10, 2011–12 
***ინგლისის სუპერთასი** (2): 2005, 2009
***უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2011–12  *ფინალისტი*: 2007–08
***უეფა-ს ევროპის ლიგა** (1): 2012–13

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯონ ტერი  — ფიფა-ს ჩანაწერი
* ჯონ ტერი  — უეფა-ს ჩანაწერი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვესტ ჰემ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნოტინგემ ფორესტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
იბნ ალ-ხატაბი

**ემირ იბნ ალ-ხატაბი** () (დ. 14 აპრილი, 1969, სავარ. საუდის არაბეთი — გ. 20 მარტი, 2002) — ჩეჩნეთის საველე მეთაური, მოჯახედი, ისლამისტი, ჩეჩნეთის პირველი და მეორე ომების წიანმძღოლი და დამფინანსებელი.

ხატაბის ზუსტი წარმოშობა უცნობია, ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით დაიბადა საუდის არაბეთში, რუსული წყაროებით წარმოშობით ამანიდანაა, იორდანია. 1988 წელს მონაწილეობდა ავღანეთისა და ტაჯიკეთის სამხერდო კონფლიქტებში, 1995 წლიდან — ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში. ხატაბის ყველაზე გახმაურებული ტერორისტული ოპერაცია (რუსულ წყაროზე დაყრდნობით) იყო 1996 წლის 16 აპრილს რუსეთის არმიის 245-ე მოტომსროლელლი პოლკის განადგურება სოფ. იარისმარდისთან; მოკლულ იქნა 95 რუსეთის სამხედრო მოსამსახურე.

ხატაბი მოკლული იქნა რუსეთის უშიშროების სამსახურის მიერ გადაბირებული დაღესტნელი ფოსტალიონის მიერ, რომელსაც მასთან პერიოდულად წერილები მიქონდა. ჩეჩნური წყაროების მიხედვით მან გადასცა მოწამლული კონვერტი რამაც გამოიწვია ხატაბის სიკვდილი. ხატაბი ჩაანაჩვლა აბუ ალ–ვალიდმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* BBC notice of Khattab's death (ინგლისური)
* Khattab info from Kavkaz Center (რუსული)
* The Rise and Fall of Foreign Fighters in Chechnya, The Jamestown Foundation (ინგლისური)

კატეგორია:რადიკალური ისლამისტები
კატეგორია:არაბები
კატეგორია:დაბადებული  14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
ხაჭაპური

**ხაჭაპური** — ქართული სამზარეულოს კერძი. ქართული ეროვნული ცომეული ნაწარმი, წარმოშობით დასავლეთ საქართველოდან. არსებობს სხვადასხვა სახეობის ხაჭაპური, მათ შორის: იმერული, აჭარული, მეგრული, გურული, სვანური, რაჭული, ხევსურული,  თუშური. განსაკუთრებით ცნობილია იმერული ხაჭაპური. ხაჭაპურის ნაირსახეობას წარმოადგენს თუშური „კოტორი“. როგორც წესი, ხაჭაპურის ცომი ხორბლის ფქვილით, საფუარათი, წყლითა და ცოტაოდენი რძითა და მარილით იზილება; ცომს ცოტა ხანს აცლიან ამოსვლას და შემდეგ რეგიონებისდა მიხედვით სხვადასხვა ფორმით ამზადებენ. შიგთავსი, როგორც წესი, შეიცავს ყველს (ახალს ან დაძველებულს) ან ხაჭოს, კვერცხს, კარაქსა და სხვა ინგრედიენტებს. იმავე წელს საქართველოს გასტრონომიის ასოციაციამ პირველად მიიღო მონაწილეობა საერთაშორისო კულინარიულ გამოფენაში „Sirha 2019“, სადაც სხვა ქართულ კერძებთან ერთად ხაჭაპურიც წარადგინეს.

საქართველოს გასტრონომიის ასოციაციის ინიციატივით 2020 წლის 27 თებერვალი გამოცხადდა „ხაჭაპურის ეროვნულ დღედ“, რათა აღინიშნოს საქართველოს ეროვნული ფასეულობის მატარებელი პროდუქტის მნიშვნელობა და ასევე ხელი შეუწყოს მის აღიარებას საერთაშორისო დონეზე.

## გალერეა

ფაილი:იმერული_ხაჭაპური.jpg|იმერული ხაჭაპური
ფაილი:Adjaruli Khachapuri, Restaurant Aragvi.jpg|აჭარული ხაჭაპური
ფაილი:Hachapori.jpg|მეგრული ხაჭაპური
ფაილი:ბაჭულები.JPG|რაჭული ხაჭაპური

## რესურსები ინტერნეტში
* ხაჭაპური — ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი
* ხაჭაპურის ტრადიცია საქართველოში — კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო

## სქოლიო
კატეგორია:ხაჭაპური
კატეგორია:ქართული სამზარეულო
კატეგორია:საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
კალცონე

thumb|კალცონე
**კალცონე**, ხშირად მოიხსენიებენ როგორც "დატენილი პიცა", იტალიური ხაჭაპურის მსგავსი ორცხობილაა, რომელსაც პიცის ცომისა და მოცარელას (სულგუნის ნათესავი) ან რიკოტას ყველით ამზადებენ. ყველის ნაცვლად შეიძლება იყოს ხორცი ან ბოსტნეული და ა.შ. 

გაბრტყელებულ ცომზე შიგთავსი ემატება, შემდეგ ცომის ბოლოები თავზე იკვრება ("ჩებურეკის" მსგავსად) და ღუმელში ცხვება. კალცონეს სუფრასთან მარინარას საწებელთან (პომიდვრის საწებლის მსგავსი) მიართმევენ. სენდვიჩის ზომის კალცონეს ხშირად ქუჩის ჯიხურებიდან ჰყიდიან, ვინაიდან მისი ჭამა ადვილია ზეზე ან სიარულთან ერთად.

კალცონე ემსგავსება სტრომბოლის, თუმცა ტრადიციულად ორივე განსხვავებულ კერძად ითვლება.

კალცონე საკმაოდ გავრცელებულია დასავლეთის ქვეყნებში და ხშირად პიცის ნაირსახეობად მიიჩნევა, თუმცა პიცაზე ნაკლებად პოპულარულია.

კერძის სახელი ხუმრობის საგანია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ქვეყნებში სადაც ადგილობრივ დიალქეტებზე კალცონე გოგონების საცვალსაც ჰქვია.

კატეგორია:იტალიური სამზარეულო