open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქსნის ბრძოლა

**ქსნის ბრძოლა (1625)** — საქართველოს ლაშქრის ბრძოლა სპარსელთა ჯარის წინააღმდეგ გიორგი სააკაძის მეთაურობით. მარაბდის ბრძოლაში (1625) დამარცხების მიუხედავად, ქართველებს წინააღმდეგობა არ შეუწყვეტიათ. 

2 ივლისს ისინი კოჯრის მიდამოებში ებრძოდნენ მტერს. გიორგი სააკაძე მცირე რაზმებით პარტიზანულ ბრძოლაზე გადავიდა. სპარსელები შიდა ქართლში ცდილობდნენ შეჭრას, ქართველებმა მტრის მთავარ ძალებს ქვეყნის შიგნით შესვლის საშუალება არ მისცეს, რომ მოსახლეობას გახიზვნა მოესწრო. სპარსელთა სარდალმა ისა-ხან ყორჩიბაშმა თავისი ჯარიდან 12 ათასი კაცი გამოყო, შირვანის ბეგლარბეგი ყაზახ-ხანი, აზერბაიჯანის ბეგლარბეგი შაჰ-ბენდე-ხანი და ხოსრო-მირზა (შემდეგში როსტომი) ჩაუყენა სათავეში და არშის ციხის (თერგის ხეობაში) ასაღებად გაგზავნა, სადაც ქართველებს ანდუყაფარ ამილახვარი და მისი მეუღლე (ყორჩიბაშის ასული) ჰყავდათ დამწყვდეული. სპარსელებმა გაათავისუფლეს ისინი და თბილისში ბრუნდებოდნენ, მაგრამ ქსნის ხეობაში მათ თავისი ლაშქრით გზა შეუკრა გიორგი სააკაძემ. 

გააფთრებული ბრძოლა სამ დღეს გაგრძელდა. მთლიანად განადგურდა შაჰ-ბენდეს რაზმები, თვით სარდალი მოკლეს და მისი ამალაც ამოწყვიტეს. ხოსრო-მირზამ მოახერხა ალყის გარღვევა და მცირე რაზმით თბილისში ჩასვლა. ქართველებმა დიდძალი იარაღი და ტყვე იგდეს ხელთ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1625 წლის ბრძოლები
ქუთაისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ქუთაისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქუთაისი — იმერეთის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი
* ქუთაისი — მცირე ცთომილი
* ქუთაისი — საქალაქო გაზეთი
პოლ ვერლენი

**პოლ მარი ვერლენი** (; დ. 30 მარტი, 1844 — გ. 8 იანვარი, 1896) — ფრანგი პოეტი, სიმბოლიზმის წარმომადგენელი.

დაიბადა მეცში, საშუალო განათლება პარიზის ლიცეუმში მიიღო, შემდეგ კი სახელმწიფო სამსახურში იწყებს მუშაობას. ლექსების წერას ადრეული ასაკიდან იწყებს და თავიდანვე პარნასული მოძრაობისა და მისი ლიდერის შარლ ლეკონტ დე ლილის გავლენის ქვეშ ექცევა.

ვერლენის პირველმა გამოქვეყნებულმა ლექსების კრებულმა  "Poèmes saturniens" (1867), მიუხედავად იმისა, რომ სენ-ბევის მიერ მკაცრად იქნა გაკრიტიკებულ, მას მაშინვე დაუმკვიდრა ნიჭიერი და ორიგინალური სტილის პოეტის სახელი. მის ადრეულ ნაშრომებში ვერლენის პირადი ცხოვრება ისახება, რაც  მატილდა მოტისადმი სიყვარულით იყო გამოწვეული და რომელზეც მან მოგვიანებით იქორწინა. 1872 წელს ის მატილდას მიმართ ინტერესს ჰკარგავს და ცოლსა და ვაჟს ახალ საყვარელზე, პოეტ არტურ რემბოზე ცვლის. ვერლენი ბევრს სვამდა. ერთხელ ალკოჰოლის გავლენის ქვეშ მყოფი ეჭვიანობის მიზეზით რემბოს იარაღით დაჭრის. ამ ინციდენტის შედეგად ვერლენი დააპატიმრეს და მონსის ციხეში ჩასვეს. აქ ის რელიგიურ მოქცევას განიცდის, რაც თავის მხრივ კვლავ მის ნამუშევრებში ისახება. ამ პერიოდის პოეტური გამოვლინება იყო კრებული "Romances sans paroles" ("უსიტყვო რომანსები"). ციხიდან გამოსვლის შემდეგ ვერლენი ინგლისში მოგზაურობს, სადაც ის რამდენიმე წელი მასწავლებლობს და მუშაობს მომდევნო პოემათა კრებულზე "Sagesse" ("სიბრძნე"). 1877 წელს ვერლენი საფრანგეთში ბრუნდება და რეთელის სკოლაში ინგლისურის სწავლების პერიოდში თავისი მოსწავლე, ლუსიენ ლეტინუა, შეუყვარდება, რომელიც მისი შემდგომი ლექსების შთაგონება ხდება. ყმაწვილის ტიფით გარდაცვალების გამო ვერლენს მწვავე დეპრესია ეწყება.

ვერლენი ბოლო წლებს ალკოჰოლიზმსა და სიღარიბეში ატარებს. თუმცა ავტორის სიცოცხლეშივე მისი შემოქმედება საყოველთაოდ აღიარებული იყო, როგორც უახლესი სიტყვა პოეზიაში. შესაძლოა ვერლენის ყველაზე ცნობილი პოემა იყოს "შემოდგომის სიმღერა" (Chanson d'automne), მეორე მსოფლიო ომში მოკავშირეთა მიერ ამ პოემის კოდურ გზავნილებში გამოყენების წყალობით. ვერლენის პოეზია ასევე პოპულარული იყო მუსიკოსებში, როგორიცაა გაბრიელ ფორე, რომელმაც მის რამდენიმე ლექსზე მუსიკა შექმნა, მათ შორის "La bonne chanson" ("ლამაზი სიმღერა"), და კლოდ დებიუსი, რომელმაც საკუთარ მუსიკაში ვერლენის   კრებული, "Fêtes galant" ("გალანტური დღესასწაულები") გამოიყენა.

ვერლენი გარდაიცვალა 1896 წელს, დაკრძალულია ბატინიოლის სასაფლაოზე პარიზში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Works of Paul Verlaine at Project Gutenberg
*  Works by Paul Verlaine  at Webnet
*  Works by Paul Verlaine in PDF  at Livres et Ebooks
*  Resignation and Other Poems  at New Translations
* La Nouvelle Décadence - Extensive online library of Verlaine translations and biographies 
* Four poems by Verlaine, translated by Norman R. Shapiro, with original French texts

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოეტები
კატეგორია:სიმბოლისტი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი პოეტები
ჰეკატონხეირები

**ჰეკატონხეირები**, *ჰეკატონქეირები* () — მიწისქვეშა ძალების განმასახიერებელი ასხელიანი და ორმოცდაათთავიანი ბუმბერაზები. ჰესიოდეს მიხედვით ისინი გეას და ურანოსის შვილები არიან. ტიტანებთან ომის დროს ჰეკატონხეირები ოლიმპოელებს ეხმარებოდნენ. გამარჯვების შემდეგ ჰეკატონხეირები ტარტაროსში ჩამწყვდეულ ტიტანებს დარაჯობენ.

## ლიტერატურა
* Claudius Aelianus, *Historical Miscellany*, translated by Nigel G. Wilson, Loeb Classical Library No. 486. Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 1997. . Online version at Harvard University Press.
* Apollodorus, *Apollodorus, The Library, with an English Translation by Sir James George Frazer, F.B.A., F.R.S. in 2 Volumes.* Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd. 1921. Online version at the Perseus Digital Library.
* Apollonius Rhodius, *Argonautica*, edited and translated by William H. Race, Loeb Classical Library No. 1, Cambridge, Massachusetts, Harvard University Press, 2009. . Online version at Harvard University Press.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ქურმუხი

**ქურმუხი** — საქართველოს ისტორიული მხარის, ჰერეთის მნიშვნელოვანი პუნქტი, ახლანდელი აზერბაიჯანის კახის რაიონის ცენტრის ქალაქ კახის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორ კილომეტრზე. შუა საუკუნეებში აქ საეპისკოპოსო  კათედრალი იყო. ქურმუხის ეპისკოპოსს ექვემდებარებოდა აგრეთვე ჰერეთის მთიანეთისა და წახურის (დაღესტანში) მრევლი. XVII საუკუნის დასაწყისში ირანის შაჰმა აბას I-მა ჰერეთის აღმოსავლეთი თემი კაკი ქურმუხითურთ ჩამოართვა კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ს და წახურელ ლეკებს გადასცა, რომელნიც აქ საბოლოოდ XVIII საუკუნის I მეოთხედიდან გაბატონდნენ. ქურმუხი მოსწყდა კახეთის სამეფოს. შემდგომ იგი უკვე საინგილოს მნიშვნელოვანი პუნქტია. შემორჩენილია XIX საუკუნის ეკლესია „ქურმუხის წმინდა გიორგი“. იგი როგორც ქართულ, ისევე მუსლიმანური მოსახლეობის წმინდა ადგილად ითვლებოდა.

## ლიტერატურა 
**ადამია ი.,* ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრება, წგნ. 3 (საინგილო), თბ., 1979;
**პაპუაშვილი თ.,* ჭარბელაქანი, თბ., 1972;

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინგილოები - „სტრატეგიული ძმობის“ მსხვერპლნი // Fact.ge 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანი
ჟან ნიკოლა არტიურ რემბო

**ჟან ნიკოლა არტიურ რემბო** (Jean Nicolas Arthur Rimbaud) (დ. 20 ოქტომბერი, 1854 — გ. 10 ნოემბერი, 1891) — ფრანგი პოეტი, სიმბოლისტი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა საშუალო შეძლების ოჯახში შარლვილში ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. სიყმაწვილეში ცელქი, თუმცა უაღრესად ნიჭიერი მოწაფე იყო. თხუთმეტი წლის ასაკში უამრავი პრიზი ჰქონდა მიღებული და მრავალი ლექსი და დიალოგი ჰქონდა დაწერილი ლათინურად. 1870 წელს მისი მასწავლებელი ჟორჟ იზამბარი რემბოს პირველი ლიტერატურული მენტორი ხდება, შედეგად მისი ლექსები ფრანგულად სწრაფად იხვეწება. რემბო ხშირად გარბოდა შინიდან და 1871 წელს მცირე ხნით პარიზის კომუნას შეუერთდა კიდეც, რაც შემდეგში მის პოემაში "L'Orgie parisienne ou Paris se repeuple" (პარიზული ორგია ან პარიზის რეპოპულაცია) აისახა. აქ სავარაუდოდ ის კომუნარმა ჯარისკაცებმა გააუპატიურეს (რაზეც გადაკვირთ მიანიშნებს ლექსში "Le Cœur supplicié" - "ტანჯული გული"). ამ პერიოდისთვის ის უკვე ანარქისტი ხდება, იწყებს ლოთობას და ბურჟუაზიულ თავყრილობებში დებოშებს აწყობს. 1871 წლის სექტემბრის ბოლოს ის პარიზში ბრუნდება განთქმული პარნასელი პოეტის, პოლ ვერლენის მოწვევით (ვერლენისთვის მისი რამდენიმე სანიმუშო ლექსის გაგზავნის შემდეგ), და მცირე ხნით მასთან სახლდება. ვერლენს ცისფერთვალება ჯიუტი ხასიათის ყმაწვილი მყისვე შეუყვარდება და წყვილი დეკადენტურ, აბსენთითა და ჰაშიშით გაჯერებულ, მომთაბარე ცხოვრებას მიჰყვება. მათი ამგვარი ცხოვრების სტილი ხშირად გამხდარა პარიზის ლიტერატურული ელიტის წრეში სკანდალების მიზეზი. მთელი ამ პერიოდის განმავლობაში რემბო აგრძელებს წერას განსაკუთრებულ, იმ დროისთვის სრულიად ახალ სტილში. რემბოს გამო ვერლენი ცოლსა და ახალშობილ შვილს ტოვებს და წყვილი 1872 წელს ლონდონში გადადის.

1873 წლის ივლისში რემბო პარიზში გამგზავრებას გეგმავს ვერლენის გარეშე, რის გამოც ეს უკანასკნელი ეჭვიანობის ნიადაგზე მას რევოლვერით დაჭრის. რემბო მსუბუქად იჭრება, თუმცა მოსამართლემ ვერლენს ორ-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. რემბო შინ, შარლევილში, ბრუნდება და ასრულებს შრომას პროზაულ ნაწარმოებზე "Une Saison en Enfer" (ერთი სეზონი ჯოჯოხეთში). ეს ნამუშევარი საყოველთაოდ აღიარებულ იქნა, როგორც თანამედროვე სიმბოლისტური მწერლობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პირველი ნაბიჯი. 1874 წელს რემბო ლონდონში ბრუნდება პოეტ ჟერმენ ნუვოსთან, სადაც ასრულებს მუშაობას მის ერთობ საკამათო წარმოსახვებზე, რომელშიც შევიდა მისი პირველი ორი ფრანგული ვერლიბრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არტიურ რემბო, ცხოვრება, შემოქმედება

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:სიმბოლისტი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1854
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:ართურ რემბო
კატეგორია:ბისექსუალი მწერლები
კატეგორია:სიმბოლისტი პოეტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ემილ ვერჰარნი

**ემილ ვერჰარნი** (Emile Verhaeren; დ. 21 მაისი, 1855 — გ. 27 ნოემბერი, 1916) — ბელგიელი ფრანგულენოვანი მწერალი, სიმბოლიზმის სკოლის ერთ-ერთი მთავარი დამაარსებელი.

დაიბადა ფრანგულენოვან საშუალო შეძლების ოჯახში. თერთმეტი წლის ასაკში იეზუიტთა მკაცრი რეჟიმის სკოლაში აგზავნიან გენტში, სადაც ის სრულიად ფრანგული ზეგავლენის ქვეშ ექცევა. სკოლის დასრულების შემდეგ ლუვენის უნივერსიტეტში იურისპრუდენციას სწავლობს. აქ გამოდის მისი პირველი ლიტერატურული ნაწარმოები უნივერსიტეტის სტუდენტურ გაზეთში. უნივერსიტეტის წლების განმავლობაში ის მრავალ მსგავსი აზროვნების სტუდენტს უახლოვდება. მოგვიანებით ისინი რევოლუციური ლიტერატურული ჟურნალის "La Jeune Belgique" (ახალგაზრდა ბელგიელი) თანარედაქტორები ხდებიან.

იურისპრუდენციაში დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ ვერჰარნი ედმონდ პიკარის, ცნობილი კრიმინალური ადვოკატი, შეგირდი ხდება (1881-1884), რომელიც ასევე მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო ბრიუსელის ხელოვანთა წრეებში. მისი წყალობით ემილ ვერჰარნი ხშირად ხვდებოდა ახალგაზრდა რადიკალური აზროვნების მწერალთა და ხელოვანთა თავყრილობებზე დასავლეთ ევროპაში ხელოვნების ძირეული განახლების პერიოდში. მათი გავლენის შედეგად ემილი სასამართლო სამსახურს მალევე ანებებს თავს და საკუთარ ცხოვრებას პოეზისა და ლიტერატურას უძღვნის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Selected poems by Verhaeren   
* 
*Les campagnes hallucinées, 1893

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიელი მწერლები
კატეგორია:სიმბოლისტი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ქუთაისის მაზრა

მინიატიურა|ქუთაისის მაზრის გერბი 1843 წ.
thumb|250px|ქუთაისის მაზრა 1886 წელს
**ქუთაისის მაზრა** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. შეიქმნა 1841 წელს იმერეთის ოლქის ბაზაზე, 1846 წელს ჩამოყალიბდა საბოლოო სახით და იარსება 1928 წლამდე. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქუთაისი. არსებობის განმავლობაში ძირითადად შედიოდა ქუთაისის გუბერნიის დაქვემდებარებაში.

## ისტორია
XVIII-XIX ს-თა მიჯნაზე, სანამ რუსეთის იმპერია თავის მმართველობის ადმინისტრაციულ რეფორმას ჩაატარებდა, იმერეთის სამეფო, გარდა ნახევრადდამოუკიდებელი სამთავროებისა,  ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფოდა ვაკის, ოკრიბა-ლეჩხუმის, რაჭის და არგვეთის სადროშოებად. 1810 წელს რუსეთის იმპერიამ გააუქმა იმერეთის სამეფო, რითაც დაასრულა საქართველოს დაპყრობა. რუსეთის იმპერიის თავდაპირველი ტერიტორიული მოწყობა დიდად არ განსხვავდებოდა არსებული მოწყობისგან: აქ შეიქმნა იმერეთის სამხედრო ოლქი, რომელიც ქუთაისის, შორაპნის, ვაკის, რაჭის, ჩხარის, საჩხერის ოკრუგებად იყოფოდა. თუმცა, 1814 წლისათვის გაუქმდა ჩხერისა და საჩხერის ოკრუგები და იმერეთი 4 ოკრუგად დაიყო.

1840 წლის 10 აპრილს სენატორ პავლე განის პროექტის საფუძველზე შეიქმნა საქართველო-იმერეთის გუბერნია, რომელშიც მთელი ამიერკავკასიის ქრისტიანი მოსახლეობა გააერთიანეს. საქართველო-იმერეთის გუბერნიაში გაერთიანდა იმერეთის სამხედრო ოლქიც და ეწოდა ქუთაისის მაზრა. მაზრა თავის მხრივ მოიცავდა — ვაკის, ქუთაისის, საჩხერის, რაჭის, საბუკის, შორაპნის საპოლიციო უბნებს. 

1844 წლიდან კავკასიის რეგიონის მმართველად მეფისნაცვალი დაინიშნა. 1846 წელს კი ახალი ადმინისტრაციული რეფორმა განხორციელდა. სამეფისნაცვლო 4 გუბერნიად დაიყო, მათ შორის ერთ-ერთი იყო ქუთაისის გუბერნია, რომელშიც შევიდა ქუთაისის მაზრაც, თუმცა გამოეყო რაჭის და შორაპნის მაზრები. 

1886 წლისათვის ქუთაისის მაზრა იყოფოდა ქუთაისის, ტყიბულის, ბაღდადის, სამტრედიისა და ხონის საპოლიციო უბნებად. მსგავსი დაყოფა შენარჩუნებული იქნა  საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში ყოფნისას და საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში გაერთიანების პირველ წლებშიც. 

1928 წელს ქუთაისის მაზრამ არსებობა შეწყვიტა, ის გაერთიანდა რაჭა-ლეჩხუმისა და შორაპნის მაზრებთან და გარდაიქმნა მსხვილ ადმინისტრაციულ ერთეულად — ქუთაისის ოლქად, სტატუსით გაუთანაბრდა ავტონომიურ ერთეულებს, ხოლო დაყოფა მოხდა რაიონების მიხედვით. 1940 წელს ქუთაისის ოლქს დაქვემდებარებაში შევიდა  საქართველოს სსრ-ის მთელი დასავლეთ ნაწილი გარდა აფხაზეთის და  აჭარის ავტონომიებისა. 1953 წელს ქუთაისის ოლქი გაუქმდა, შემავალი რაიონები პირდაპირ დაუქვემდებარდა ცენტრალურ ხელისუფლებას.

## ადმინისტრაციული მოწყობა
დიუბუა დე მონპერეს ცნობით ქუთაისის მაზრაში ცხოვრობდა 29500 ადამიანი. 1913 წლის მონაცემებით ქუთაისის მაზრაში იყო 36 თემი. 1926 წლისთვის ქუთაისის მაზრაში იყო სამი ქალაქი და 45 თემი, რომელშიც 262 სოფელი იყო გაერთიანებული. მაზრის მოსახლეობა შეადგენდა 300512 ადამიანს (აქედან 231935 იყო სოფლის მოსახლეობა), მაზრის ფართობი იყო 3495 კმ.2

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ქუთაისის მაზრის ადმინისტრაციული რუკა საქართველოს ეროვნული არქივი

## სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის გუბერნია
612

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*3 მაისი : კონსტანტინე III — ბიზანტიის იმპერატორი (გ. 641)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*თეოდებერტ II — ავსტრაზიის მეფე (დ. 586)

*
616

## მოვლენები 
*აღმოსავლეთ ინგლისის მეფე რედვალდმა ნორთუმბრია დაიპყრო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჯავანშირი — კავკასიის ალბანეთის მთავარი ( გ. 680)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*სმბატ IV ბაგრატუნი  — სომეხი პრინცი ბაგრატუნების დინასტიიდან

*
620

## მოვლენები 
*სასანიანთა მეფე ხოსრო II იღებს ქ. ანკარას, რომელიც ბიზანტიის იმპერიის მნიშვნელოვანი სამხედრო საყ­რდე­ნი პუნ­ქტი იყო ცენტრალურ ანატოლიაში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჩულო-ხანი — აღმოსავლეთ თურქთა სახაკანოს მმართველი

*
613

## მოვლენები 
*ხლოთარ II-მ სიგებერტ II-სთან ბრძოლაში გაიმარჯვა და გააერთიანა ფრანკთა სამეფოები.
*ქ. ისანაპურა ჩენლის სამეფოს დედაქალაქი გახდა.
*სასანიანთა ლაშქარმა ქ. დამასკო აიღო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*23 აგვისტო: თოიდერიხ II   — ფრანკთა მეფე (დ. 587)

### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*სიგებერტ II — მეცისა და ორლეანის მეფე (დ. 601)
*ბრუნჰილდე — ფრანკების დედოფალი

*
ზლოტი

**ზლოტი** ( „ოქროსი“) — პოლონეთის ძირითადი ფულის ერთეული (100 გროში). 1995 წლიდან დენომინაციის შედეგად ბრუნვაში შევიდა ახალი: 10, 20, 50, 100 და 200 ზლოტიანი ბანკნოტები. ISO 4217-ის მიხედვით ზლოტის სავალუტო კოდია — PLN.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პოლონეთის ეკონომიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Banknotes issued by the NBP
* Coins issued by the NBP
* A fan-shaped 10 złoty commemorative coin released in 2004
* National Bank of Poland – Schedule of exchange rates
* „English“ counterfeit banknote 500 zloty 1940 issued by Bank Emisyjny
* Chosen Polish banknotes
* Polish Zloty coins catalog information
* A numismatic catalog with over 650 Polish coins

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კატეგორია:პოლონეთის ეკონომიკა
ლუბლინი

**ლუბლინი** ( , , ) — ქალაქი აღმოსავლეთ პოლონეთში, მდ. ბისტშიცის (ვისლის აუზი) ნაპირზე. ლუბლინის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ლუბლინის შესახებ ცნობები X საუკუნიდან არსებობს. 1569 წელს აქ დაიდო ლუბლინის უნია.

## გალერეა 

File:5 Lublin 34.jpg|ლუბლინის ძველი ქალაქი
File:Alians PL,CracowGateInLublin,2012,P9240022.jpg|
File:Lublin, Royal Castle, 30-04-2010.jpg|
File:Alians PL LublinCrownTribunalMarketplace,2007 03 30,P3300313.jpg|
File:Krakowskie Przedmieście w Lublinie, obchody 440-lecia Unii Lubelskiej.jpg|
File:5 Lublin 04.jpg|
File:5 Lublin 42.jpg|
File:Lublin zamek 2009.jpg|
File:Lublin Nowy Ratusz.jpg|
File:Lech Kaczyński - Plac Litewski w Lublinie.jpg|

კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
პოზნანი

**პოზნანი** ( //, ) — ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ქალაქი პოლონეთში, მდინარე ვარტის ნაპირზე. იგი დიდი პოლონეთის სავოევოდოს რეგიონის ადმინისტრაციული დედაქალაქია. წარმოადგენს სიდიდით მეხუთე — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (556 022 ათასი კაცი, 2009 წ.) და პოლონეთის ერთ-ერთ უძველეს ქალაქს. აღმოცენდა IX საუკუნის დამდეგს. დაახლოებით 968 აქ შეიქმნა მთელ პოლონეთში პირველი საეპისკოპოსო.

პოზნანი კულტურული, ეკონომიკური, პოლიტიკური, სამეცნიერო და საგანმანათლებლო მნიშვნელობის ქალაქია. იმის გამო, რომ პოზნანში ერთ-ერთი საუკეთესო ვაჟთა და მამაკაცთა გუნდია ჩამოყალიბებული, ყოველ 5 წელიწადში ერთხელ ტარდება ჰენრიკ ვიენავსკის სახელობის მუსიკალური კონკურსი. ამის გამო პოზნანი ხშირად მოიხსენიება, როგორც „პოლონეთის მუსიკალური დედაქალაქი“.

ქალაქი დაყოფილია 5 ნაწილად: ძველი ქალაქი (Stare Miasto), ახალი ქალაქი (Nowe Miasto), იეჟიცე (Jeżyce), გრუნვალდი (Grunwald) და ვილდა (Wilda).
პოზნანი ერთ-ერთი უმსხვილესი ეკონომიკური მნიშვნელობის და ინვესტორებისათვის მიმზიდველი ქალაქია მთელ ქვეყანაში.

პოზნანში მდებარეობს: ადამ მიცკევიჩის სახელობის უნივერსიტეტი, ეკონომიკური აკადემია, პოზნანის სამედიცინო აკადემია, მუსიკალური აკადემია და სხვა.

## დაძმობილებული ქალაქები
პოზნანი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:

## გალერეა 

File:Ayuntamiento, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 73-75 HDR.jpg
File:Poznan 10-2013 img15 Old Market.jpg
File:Poznań general view Neoabacus 20120508.jpg
File:Poznań Stary Rynek, domki budnicze.jpg
File:Poznan 10-2013 img11 Jesuit College.jpg
File:Pranger Poznan.jpg
File:Archikatedra poznańska 04.JPG
File:Poznań - Kościół paraf. pw. św. Wojciecha MF-IMG 1618.JPG
File:654320 Poznań baszta 02.JPG
File:Great Theatre Poznan.jpg
File:Poznań Collegium Minus 23.09.2011 p4.jpg
File:Poznan 10-2013 img03 Polish Theatre.jpg
File:Castillo Real, Poznan, Polonia, 2014-09-18, DD 42.jpg
File:Poznan 10-2013 img02 Raczynski Library.jpg
File:Muzeum Narodowe Galeria Malarstwa Poznań RB1.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*MPK - Public Transport Official Site
*Poznań at the Open Directory Project 
*Poznań Multimedia City Guide - Official Municipality Site
*A Photo Gallery of Poznań by a tourist 
*Interaktywny Poznań - city guide
*You are in Poznań - online bulletin for Foreigners 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
622

## მოვლენები 
*16 ივლისი : მაჰმადმა და მისმა მიმდევრებმა დაიწყეს ჰიჯრა მექიდან მედინაში, რაც დასაბამს აძლევს მუსლიმანურ კალენდარს.
*ბიზანტიის იმპერატორმა ჰერაკლემ კაპადოკიაში ილაშქრა და სასანიანთა ჯარი დაამარცხა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*8 აპრილი : სიოტოკუ — იაპონიის უფლისწული (დ. 574)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
მასა

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = მასა
| ფაილი = 200პქ
| წარწერა =2 კგ მასის რკინის გირი
| აღნიშვნა= m
| SI სისტემა = კილოგრამი (კგ)
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=კი
| შენახვადი=კი
| ფორმულა= m=\rho V m = \frac{F}{a} 
| განზომილება= [M]
|ვიკისაწყობი=Category:Mass (physical property)
}}
**მასა** (აღნიშვნა: m) — ფიზიკური სიდიდე, მატერიის ერთ-ერთი ძირითადი მახასიათებელი, რომელიც განსაზღვრავს მის ინერციულ და გრავიტაციულ თვისებებს.

მასის ცნება ფიზიკაში შემოიტანა ი. ნიუტონმა. ნიუტონის მოძრაობის F=ma განტოლების თანახმად, მასა არის პროპორციულოის კოეფიციენტი სხეულზე მოქმედ F ძალისა და a აჩქარებას შორის. ასეთი განმარტების შედეგად მასა გამოხატავს სხეულის ინერციის ზომას. მასას განსაზღვრავენ აგრეთვე, როგორც პროპორციულობის კოეფიციენტს სხეულის p იმპულსსა და v სიჩქარეს შორის: p=mv. ამ ორი სახით განსაზღვრულ მასას ინერტულ მასას უწოდებენ.

ნიუტონის გრავიტაციის თეორიაში მასა ვლინდება სხვა სახითაც: კერძოდ, მასა მიზიდულობის ველის წყაროა. ყოველი სხეული ქმნის მიზიდულობის ველს, რომლის სიდიდე პროპორციულია ამ სხეულის მასისა. ეს ველი იწვევს ნებისმიერი სხვა სხეულის მიზიდვას ძალით, რომელიც განისაზღვრება ნიუტონის მსოფლიო მიზიდულობის კანონით F=\gamma\frac{m_1m_2}{{r}^2}, სადაც r არის მანძილი სხეულებს შორის, \gamma — გრავიტაციული მუდმივა, m_1 და m_2 კი — სხეულთა მასები. თუ M ავღნიშნავთ დედამიწის მასას, ხოლო m — დედამიწის ველში მოთავსებულ რაიმე სხეულის მასას, მაშინ ამ სხეულზე მოქმედი სიმძიმის ძალა განისაზღვრება ფორმულით: P=mg, სადაც g=\gamma \frac{m}{{R}^2} არის დედამიწის მიზიდულობის ველში თავისუფლად ვარდნილი სხეულის აჩქარება, ხოლო R — დედამიწის რადიუსი (იგულისხმება, რომ სხეული დედამიწის მახლოლობაშია). მასას რომელიც შედის მსოფლიო მიზიდულობის კანონისა და სიმძიმის ძალის განმარტებაში, სხეულის გრავიტაციულ მასას უწოდებენ. ფარდობითობის თეორიის შექმნამდე მიაჩნდათ, რომ მართებულია მასის მუდმივობის კანონი. ა. აინშტაინის რელატივისტურ მექანიკაში მასა დამოკიდებული აღმოჩნდა სხეულის მოძრაობის v სიჩქარეზე. სახელდობრ m=\frac{{m}_0}{\sqrt {1-\frac{{v}^2}{{c}^2}}}, სადაც c არის სინათლის სიჩქარე სიცარიელეში. როცა სხეული უძრავია (v=0), მაშინ m=m_0. ამიტომ m_0-ს უწოდებენ უძრაობის მასას, ხოლო m — მოძრაობის მასას. ა. აინშტაინმა აგრეთვე აჩვენა, რომ ნაწილაკის ენერგია პროპორციულია მისი მასისა, კერძოდ E=mc^2=\frac{{m}_0c^2}{\sqrt {1-\frac{{v}^2}{{c}^2}}}, ამასთან E_0=m_0c^2 ნაწილაკის უძრაობის ენერგიაა. რელატივისტური მექანიკის თანახმად, თუ m_1 და m_2 მასის ორი ნაწილაკი ქმნის ერთ შედგენილ მდგრად სისტემას, მაშინ მისი მასა ტოლი არ იქნება m_1+m_2 ჯამისა, რადგან მასის ნაწილი დაიხარჯება ბმის ენერგიაზე. ე. წ. მასის დეფექტი ტოლი იქნება \Delta m=\frac {\Delta E}{c^2}. ეს ფორმულა საფუძლად დაედო ატომბირთვების გახლეჩის დროს გამოყოფილი ენერგიის გაანგარიშებას. მაგალითად, ადვილია შემოწმება იმისა , რომ დეიტრონის მასა M_d უფრო ნაკლებია, ვიდრე მისი შემადგენელი ნეიტრონისა და პროტონის მასების ჯამი. [(m_p+m_n)-M_d]\cdot c^2 სხვაობა სიდიდით დეიტრონის ბმის ენერგიის ტოლი იქნება.

SI სისტემაში მასის საზომი ერთეულია — კილოგრამი (კგ), CGS სისტემაში — გრამი (გ).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
623

## მოვლენები 
*ფრანკთა მეფე ხლოტარ II თავის ვაჟს, დაგობერტ I-ს ავსტრაზიის მეფედ სვამს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 28 მარტი: მარვან I — ომაიანთა სახალიფოს  ხალიფა (გ. 685)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*დოდო გარეჯელი — დავით გარეჯელის უახლოესი მოწაფე (დ. 532)
*
624

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
*17 თებერვალი : ვუ ზეტიანი — ჩინეთის იმპერატორი ქალი.  (გ. 705)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი — არაბი პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 692)
*იეზდიგერდ III — სასანიანების დინასტიის უკანასკნელი შაჰინშაჰი (გ. 652)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
626

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 8 იანვარი :  ჰუსეინ იბნ ალი  —  მესამე შიიტი იმამი (გ. 680)

### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჰერაკლონასი — ბიზანტიის იმპერატორი (გ. 641)
*ტენძი — იაპონიის იმპერატორი (გ. 672)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*2 ივლისი : ლი იუანძი — ტანის დინასტიის უფლისწული (დ. 603)
*2 ივლისი : ლი ძიანჩენი — ტანის დინასტიის უფლისწული (დ. 589)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*19 ივნისი : სოგა-ნო უმაკო — იაპონელი დიდგვაროვანი

*
629

## მოვლენები 
*ხლოტარ II-ის სიკვდილის შემდეგ ფრანკთა მეფე გახდა მისი ვაჟიშვილი, ხარიბერტ II.
*ბიზანტიამ ქ. იერუსალიმი დაიბრუნა სპარსელებისაგან.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*18 ოქტომბერი:  ხლოტარ II —  ფრანკთა  მეფე (დ. 584)

### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
628

## მოვლენები 
* ხაზარებმა ააოხრეს თბილისი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
*28 თებერვალი: ხოსრო II — სასანიდური ირანის  შაჰინშაჰი (დ. 570)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*კავად II   — სასანიდური ირანის შაჰინშაჰი (დ. 590 )
* სუიკო   — იაპონიის   იმპერატორი (დ. 554)
*
ღრმაღელე

საკუთარი სახელი **ღრმაღელე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ღრმაღელე — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში;
* ღრმაღელე — თბილისის ერთ-ერთი ძველი უბანი;
* „ღრმაღელე“ — თბილისის ერთ-ერთი მეტროსადგური.
630

## მოვლენები 
* 1 იანვარი : წინასწარმეტყველი მუჰამედი თავისი ჯარით მექასკენ დაიძრა, რომელსაც უბრძოლველად აიღებს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 7 ნოემბერი:  კონსტანტი II  — ბიზანტიის იმპერატორი (გ. 668)

### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ანასტასი სინელი   — VII საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი თეოლოგი (გ. 701)
*კონონი — რომის პაპი (გ. 687)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*თეოფილაქტე სიმოკატა   — VII საუკუნის ბიზანტიელი მწერალი და ისტორიკოსი.  (დ. 580 )
*ჯაბღუ  —  თურქთა დასავლეთ სახაკანოს მმართველი
*
ყარაყაია

**ყარაყაია** შეიძლება აღნიშნავდეს:
 
* ყარაყაია — მწვერვალი აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე
* ყარაყაია — მთა თრიალეთის ქედზე
* ყარაყაია — უღელტეხილი სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე
* ყარაყაია — სოფელი აზერბაიჯანში, იარდიმლის რაიონი
* ყარაყაია — სოფელი აზერბაიჯანში, ისმაილის რაიონი
ყანწი

მინი|ყანწები
**ყანწი** — ღვინისა და არყის სასმელი რქა. მზადდება ჯიხვის, ხარის, კამეჩის, გარეული თხისა და სხვა ცხოველების რქისაგან. რქას გამოხარშავენ, გაასუფთავებენ და გათლიან, შემდეგ მოჭედავენ ან მოაჩუქურთმებენ.
ყანწს სასმისად იყენებენ ქორწილებსა და ნათლობა-დღესასწაულებზე, განსაკუთრებით პოპულარულია აღმოსავლეთ საქართველოში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სასმისები
ყარაღაჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყარაღაჯი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
## საქართველო
* ყარაღაჯი — კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ  თელიანის ძვ. სახელწოდება 
* ყარაღაჯი — სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში
## აზერბაიჯანი
*ყარაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში
*ყარაღაჯი — სოფელი აზერბაიჯანში,  გუბადლის რაიონში

## იხილეთ აგრეთვე
*ყარააღაჯი (მრავალმნიშვნელოვანი)
631

## მოვლენები 
* ანდჰრას სამეფომ შეწყვიტა არსებობა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ტენმუ  — იაპონიის იმპერატორი (გ. 686)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*აზარმედუხტი  — სასანიანთა დინასტიის წარმომადგენელი
*ზაქარია  — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი

*
632

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*8 აპრილი: ხარიბერტ II  — ფრანკთა მეფე (დ. დაახლ. 614)

### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* მუჰამედი — მუსლიმთა მეთაური (დ.  570/571).
*ბორანდუხტი  — სასანიანთა დინასტიის წარმომადგენელი.
*ხილპერიკ აკვიტანიელი  — აკვიტანიის მეფე (დ. უცნობია )
*
ყარაჯალა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ყარაჯალა** შეიძლება აღნიშნავდეს.

* ყარაჯალა — სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში
* ყარაჯალა — სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში
634

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ხლოდვიგ II — ფრანკთა მეფე (გ. 657)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*23 აგვისტო: აბუ ბაქრი — მაჰმადის სიმამრი და პირველი მუსლიმი ხალიფა (დ. 573)

### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*იოანე მოსხი — ბიზანტიელი პროზაიკოსი (დ. 550)

*
635

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბენედიქტე II   — რომის პაპი (გ. 685)
*იოანე V  — რომის პაპი (გ. 686)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ლი იუანი — ჩინეთის იმპერატორი (დ. 566)

*
ყინწვისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყინწვისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ყინწვისი — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში
*ყინწვისი — ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტში
ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში

**ყივჩაყთა გადმოსახლება საქართველოში**  — საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ 1118 წელს ჩატარებული ღონისძიება, რომელიც მიზნად ისახავდა ქართული ლაშქრის გაძლიერებას. საქართველოს გაერთიანებისა და თურქ-სელჩუკთა განდევნისათვის ბრძოლაში დავით აღმაშენებელმა 1116 წლისათვის დიდ წარმატებას მიაღწია: შემოიერთა კახეთი, ლორე, გიში, რუსთავი, სამშვილდე და სხვა ქალაქები. სელჩუკთა ხელში რჩებოდა თბილისი, დმანისი და რამდენიმე ციხე, ბრძოლებით დასუსტებულ ქართველ ლაშქარს უძნელდებოდა თურქთა განდევნა და დავით აღმაშენებელმა უცხოეთიდან დამხმარე ძალის მოწვევა გადაწყვიტა. ასეთ ძალად მან მიიჩნია ყივჩაყები, რომელთა მხედრობაც განთქმული, მობილური და ადვილად შესანახი იყო.

დავითი, როგორც ჩანს, ადრევე სარგებლობდა ყივჩაყთა დახმარებით. მისი მეორე ცოლი იყო ყივჩაყთა მთავრის (ხანის) ათრაქა შარაღანის ძის ასული. 1115  კიევის მთავრის ვლადიმირ მონომახის მიერ დამარცხებული ყივჩაყები ჩრდილოეთ კავკასიაში იდგნენ. დავითმა მათთან ელჩობა გაგზავნა და საქართველოში გადმოსახლება და მის სამსახურში ჩადგომა შესთავაზა. თანხმობის მიღების შემდეგ დავით IV მწიგნობართუხუცეს გიორგი ჭყონდიდელთან ერთად ყივჩაყებთან გაემგზავრა, ისინი ოსებთან შეარიგა, საქართველო - ჩრდილოეთ კავკასიის გზაზე ციხეებში თავისი ჯარი ჩააყენა და 1118 წელს 40 ათასი ოჯახი საქართველოში გადმოიყვანა, მისცა ცხენები და იარაღი, დასებად დაჰყო, სპასალარები დაუნიშნა და შესაფერ ("მარჯვე") ადგილებში - სანაპიროებში (ჰერეთი, ქვემო ქართლი, ჩრდილოეთ სომხეთი) დააყენა. მათგან ერთდროულად 40 ათასი მოლაშქრე გამოდიოდა. ყივჩაყები ძირითადად მოსაზღვრე სახელმწიფოთა რბევით ირჩენდნენ თავს. საქართველოს ლაშქრობებში მათ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს. ნაწილი გაქრისტიანდა.

XII-XIV საუკუნეებში საქართველოში ხშირად ჩანან სხვა, "ახალი" დაქირავებული ყივჩაყებიც (გიორგი III-ისა და თამარის დროს, XIII საუკუნის 20-იან წლებში, 1300-1308), ცენტრალური ხელისუფლება ყივჩაყებს იყენებდა ფეოდალური ოპოზიციის წინააღმდეგ, მაგ., დემნა ბატონიშვილის აჯანყების (1177) და გიორგი რუსის გამოსვლის დროს (1191). ამის გამო გაქრისტიანებულ ყივჩაყთა ("ნაყივჩაყართა") ნაწილი ქვეყნის საგამგებლო აპარატში მაღალ თანამდებობებზე დაწინაურდა. საქართველოში მყოფ ყივჩაყთა მასა XIII საუკუნის 30-იან წლებში მონღოლთა ლაშქარს შეერია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ყირხბულახის ბრძოლა

**ყირხბულახის ბრძოლა** — ბრძოლა ქართლ-კახეთისა და აზატ-ხანის ლაშქარს შორის. გაიმართა 1751 წელს სოფელ ყირხბულახთან, ერევნის სახანოში.

აგრის ბრძოლაში დამარცხებამ შეარყია თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის გავლენა აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში. ერევნისა და განჯის სახანოებში თავი იჩინა ქართლ-კახეთის ვასალობისგან განდგომის ტენდენციამ. ამან წაახალისა პუშტუნების სამხედრო მეთაური აზატ-ხანი, რომელიც სპარსეთის შაჰობისთვის იბრძოდა. აზატ-ხანმა გადალახა არაქსი, დაარბია ნახიჩევანის სახანო და გააძევა ქართველი მეფეების მომხრე ხანი, შემდეგ შეუტია ერევნის სახანოს და ალყა შემოარტყა ერევანს. ერევნის ხანმა ქართველ მეფეებს სთხოვა დახმარება. 

ქართველთა ჯარს სარდლობდა ერეკლე II, ის ბამბაკის გავლით მივიდა ერევანთან, გზაში მას შეუერთდა დაქირავებულ ოსთა ჯარი. ქართველთა ჯარის დანახვაზე აზატ-ხანმა მოხსნა ალყა და უკან დაიხია. ერეკლეს ჯარი დაეხმარა ერევნის სახანოს მოსახლეობას მოსავლის აღებაში და ციხის გამაგრებაში, ერეკლემ ასევე დააპატიმრა რამდენიმე საეჭვო პირი და ისინი თბილისში გაგზავნა. ამასობაში აზატ-ხანმა თავი მოუყარა 18 ათასამდე მეომარს. მისი ჯარი შედგებოდა შუბოსნებისა და მეთოფეებისგან, რომელთაც წინ აქლემები მიუძღოდა. ერეკლეს, რომელსაც ნაკლები სამხედრო ძალა ჰყავდა, სამხედრო საბჭომ ურჩია, უკან დახეულიყო. მაგრამ ერეკლემ იცოდა, რომ უკან დახევის შემთხვევაში აზატ-ხანი დაედევნებოდა და ბრძოლას მაინც ვერ აცდებოდა, ამიტომ ბრძოლისთვის მოემზადა.

ბრძოლა სოფელ ყირხბულახთან გაიმართა. ქართველთა წინა ხაზზე იდგნენ ქიზიყელები, ფლანგებზე ქართლელები და კახელები შერეულად, ხუთასი მუსლიმი მხედარი მან რეზერვში დააყენა. ჯარს ამირსპასალარი რევაზ ორბელიანი სარდლობდა. აზატ-ხანმა ჯარი ექვს ნაწილად დაჰყო. თავდაპირველად მან ქართველთა მარცხენა ფლანგს შეუტია და უკან დაახევინა ერთი ნასოფლარისკენ. აზატ-ხანი მთავარი ძალებით გარს შემოერტყა ქართველების დარჩენილ ჯარს. ერეკლემ რევაზ ორბელიანის მოწინავე რაზმი ძირითად ძალებთან დააბრუნა და მხედრობას დაქვეითება უბრძანა. ათასხუთასამდე მხედარი დაქვეითდა და მტრის მოახლოებისთანავე ცეცხლი გახსნა. აზატ-ხანის ჯარმა ცეცხლს ვერ გაუძლო და დაიშალა. ქართველთა ჯარის კავალერიამ მას 40 კილომეტრზე სდია და არაქსის მარცხენა სანაპირო მთლიანად გაწმინდა აზატ-ხანის ჯარებისგან. ქართველებს დიდძალი ალაფი დარჩათ.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1751 წლის ბრძოლები
რგოლი (მათემატიკა)

[thumb|250px|right|[პოლინომი|პოლინომები ქმნიან პოლინომთა რგოლს შეკრებისა და კომპოზიციის მიმართ.]]

**რგოლი** – მათემატიკაში, კერძოდ აბსტრაქტულ ალგებრაში არის ალგებრული სტრუქტურა, რომელშიც განმარტებულია ორი ბინარული ოპერაცია და ისინი აკმაყოფილებენ გარკვეულ პირობებს.

რგოლების მაგალითებია მთელ რიცხვები, პოლინომები, მატრიცები და ა.შ. 

## მათემატიკური განმარტება
რგოლი არის სტრუქტურა (R, +, *, 0, 1), სადაც R არის სიმრავლე, + და * წარმოადგენს ორ ოპერაციას (ხშირად მოიხსენიება, როგორც შეკრება და გამრავლება, თუმცა კერძო შემთხვევებში შეიძლება განსხვავდებოდეს მათი ჩვეულებრივი გაგებისგან) განმარტებულს ამ სიმრავლეზე, 0 და 1 კი ამ ოპერაციების ნეიტრალურ ელემენტებს, შესაბამისად. რგოლი, განმარტების თანახმად, აკმაყოფილებს შემდეგ აქსიომებს:

1. *(R, +, 0)* არის კომუტაციური ჯგუფი:
 
:* *(a + b) + c = a + (b + c)*
:* *0 + a = a + 0 = a*
:* ყოველი *a*–სთვის არსებობს ელემენტი *-a* (მოიხსენიება, როგორც **მოპირდაპირე ელემენტი**) ისეთი რომ, *a + −a = −a + a = 0*
:* *a + b = b + a* (კომუტაციურობა)

2. *(R, ·, 1)* არის მონოიდი:

:**(a·b)·c = a·(b·c)*
:* *1·a = a·1 = a*

3. ოპერაციები დაკავშირებულია დისტრიბუციულობის აქსიომებით:

:* *a·(b + c) = (a·b) + (a·c)*
:* *(a + b)·c = (a·c) + (b·c)*

რგოლს, რომელშიც მონიოდი *(R,·,1)* კომუტაციურია, ანუ *a·b=b·a*, კომუტაციური რგოლი ეწოდება. მაგალითად, მთელი რიცხვების რგოლი და პოლინომთა რგოლი კომუტაციური რგოლებია, ხოლო მატრიცების რგოლი მოცემულ ველზე – არაკომუტაციური.

კომუტაციურ რგოლს, რომელშიც ყველა ნულისგან განსხვავებულ *a* ელემენტს გააჩნია შებრუნებული გამრავლების ოპერაციის მიმართ *b*, ანუ  *a·b = b·a = 1*, ეწოდება ველი.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალგებრა
ევარისტ გალუა

**ევარისტ გალუა** ( დ. 25 ოქტომბერი 1811 — გ. 31 მაისი 1832) — ფრანგი მათემატიკოსი, რომლის გამოკვლევებმა განსაკუთრებული გავლენა მოახდინა ალგებრის განვითარებაზე. 1830 წელს შევიდა უმაღლეს ნორმალურ სკოლაში, საიდანაც მალე გარიცხეს (1831) პოლიტიკური მოტივით. ამ დროიდან იწყება მისი აქტიური სამეცნიერო და პოლიტიკური მოღვაწეობა.

მეფის რეჟიმის წინააღმდეგ საჯარო გამოსვლისათვის ორჯერ დააპატიმრეს; განთავისუფლებისთანავე პოლიტიკურმა მტრებმა თავს მოახვიეს დუელი და 20 წლისა მოკლეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
ყორულდაში (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ყორულდაში** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ყორულდაში — მწვერვალი სვანეთის ქედზე
* ყორულდაში — მდინარე ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
* ყორულდაში — მყინვარი სვანეთის კავკასიონის  სამხრეთ კალთაზე
* ყორულდაში — სოფელი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
აბრეჟე

**აბრეჟე** () — შემოკლებული გადმოცემა, ამონაწერი რამე თხზულებიდან.

## წყარო 
* ჭაბაშვილი მიხეილ, *უცხო სიტყვათა ლექსიკონი*.-თბ.-გამომცემლობა "განათლება".-1989

კატეგორია:პოლიგრაფია
კატეგორია:ფრანგული სიტყვები და ფრაზები
აბრაკადაბრა

**აბრაკადაბრა** () არის:
* უაზრო სიტყვა, რომელსაც იყენებდნენ წარმართულ ლოცვებში და აწერდნენ ამულეტებზე; ძველი ებრაელებისა და ბერძნების რწმენით მაგიური ძალა ჰქონდა.
* უაზრი სიტყვები, აბდაუბდა.

## ისტორია 
ეს სიტყვა ამჟამად ფართოდ გამოიყენება, როგორც ინკანტაცია სცენური მაგების მიერ. თუმცა უძველეს დროში ამ სიტყვას გაცილებით უფრო სერიოზულად ეკიდებოდნენ სულების გამოძახებისას და/ან ავადმყოფის ცხელების ან სხვა მძიმე სენისგან განსაკურნავად. პირველი დოკუმენტური ხსენება ამ სიტყვისა არსებობს II საუკუნეში რომის იმპერატორი კარაკალას ექიმი სერენუს სამონიკუსის პოემაში *De Medicina Praecepta*, რომელმაც ავადმყოფს გამოუწერა ამულეტის ტარება, რომელზეც ეს სიტყვა ამგვარად ეწერა:

A B R A C A D A B R A
A B R A C A D A B R
A B R A C A D A B
A B R A C A D A
A B R A C A D
A B R A C A
A B R A C
A B R A
A B R
A B
A

ამგვარად, მისი ახსნით, სულის გავლენა პაციენტის ავადმყოფობაზე მცირდებოდა. სერენუს სამონიკუსის სამედიცინო სწავლებებს მისდევდნენ სხვა რომაელი იმპერატორებიც, მათ შორის პუბლიუს სეპტიმიუს გეტა და ალექსანდრე სვერუსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Abracadabra*  რობერტ ტოდ კეროლი, ''Skeptic's Dictionary''

კატეგორია:მაგიური სიტყვები
ყუდრო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ყუდრო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ყუდრო - სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში
* ყუდრო - სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში
ყუთლუ-არსლანი

**ყუთლუ-არსლანი** — საქართველოს მეფეების გიორგი III-ისა და თამარის მეჭურჭლეთუხუცესი.

ი. ჯავახიშვილმა ყუთლუ-არსლანი უგვაროთა, „სიმდიდრით ამაღლებულთა“ წრიდან გამოსულად და დაწინაურებულ პირად მიიჩნია (ნიშანდობლივია, რომ „ისტორიანი და აზმანი შარავანდელთანი“ ყუთლუ-არსლანს „ბიჭად“ იხსენიებს). ამ მოსაზრებას მხარი დაუჭირეს ნ. მარმა, ს. ჯანაშიამ, შ. მესხიამ, გ. მელიქიშვილმა და სხვა. ზოგიერთი მეცნიერის (მ. ჯანაშვილი, პ. ინგოროყვა და სხვა) აზრით, ყუთლუ-არსლანი მაღალი ფეოდალური არისტოკრატიიდან იყო გამოსული.

გიორგი III-ის გარდაცვალების შემდეგ დიდგვაროვანი ფეოდალების ერთი ჯგუფი გაიფიცა, რითაც ფაქტობრივი პროტესტი გამოხატა თამარის პოლიტიკისადმი. ამ გაფიცვასთან უშუალო კავშირშია ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა სამეფო ხელისუფლების წინააღმდეგ. ამ გამოსვლიდან გარკვეული დროის შემდეგ სამეფო კარმა ყუთლუ-არსლანი მეჭურჭლეთუხუცესობიდან გადააყენა და მის ადგილას კახაბერ ვარდანისძე დანიშნა.

## ლიტერატურა 
* *ვ. აბაშმაძე *, ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკური იდეოლოგია : [XII-XIII ს.ს.]. ჟურნალი „საბჭოთა სამართალი“ N6, 1966. გვ. 34-43.
* *ვახტანგ აბაშმაძე *, ხელისუფლების დანაწილების თეორია და ყუთლუ არსლანის პროგრამა : [ფეოდალური ეპოქის იდეოლოგიური ბრძოლის მნიშვნელოვანი მოვლენა]. ჟურნალი „მაცნე“, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია - N3, 1979. გვ. 142-160.
* *ანრი ბოგვერაძე*, ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლის შესახებ : [თამარი ისტორიკოსის თხზულების ტექსტის გაგებისათვის]. ჟურნალი „მაცნე“, საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემია - N4, 1988. გვ. 147-160.
**მეტრეველი რ.,* ქსე, ტ. 10, გვ. 661, თბ., 1986

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
ყვარლის ბრძოლა

**ყვარლის ბრძოლა (1755)** — საქართველოს ლაშქრის ბრძოლა ავარიის ხანის ნურსალ-ბეგის წინააღმდეგ. ნურსალ-ბეგმა ქართლ-კახეთის წინააღმდეგ მთელი დაღესტანი და ჭარ-ბელაქანი დარაზმა. მიიმხრო შამხალის სამფლობელო, ყაზიყუმუხის ხანი და 20 ათასიანი ( ზოგი მონაცემით 30 ათასი) ლაშქრით კახეთს შეესია. იგი ყვარლის ციხე-გალავანს შემოადგა, სადაც ალაზნის გაღმამხრის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იყო შეხიზნული.მამა–შვილმა, ქართლის მეფე თეიმურაზ მეორემ და კახეთის მეფე ერეკლე მეორემ ჯარის სიმცირის გამო  მტერთან შებმა შეუძლებლად მიიჩნიეს. ერეკლე II-მ ციხეში მაშველი რაზმის შეგზავნა გადაწყვიტა. 206 მეომარი ღამით ქიზიყიდან გავიდა, მდ. ალაზანი გადალახა, მიეპარა ლეკთა ყარაულებს და ხმლით გაიკაფა გზა ციხისაკენ. რაზმმა ციხეში დიდძალი თოფის წამალი შეიტანა. მეციხოვნეებმა მოახერხეს დაეწვათ ლეკთა საფრები ციხის გარშემო. ამავე დროს ერეკლე II-მ ჯარი გაგზავნა ჭარის დასარბევად. ჭარელები ციხეს მოსცილდნენ და ცოლ-შვილის მისაშველებლად თავიანთ ქვეყანაში დაბრუნდნენ. მათ  გაჰყვა კაკის სულთანი და დაღესტნის სურხაი-ხანი, 28 სექტემბერს ნურსალ-ბეგი და შამხალიც გაეცალნენ ყვარლის ციხეს. საქართველოს აოხრების გეგმა ჩაიშალა.ყვარლის ციხის დაცვას საქართველოს მომავლისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან, თუ მტერი გაიმარჯვებდა და ციხე დაეცემოდა – ალაზნის გაღმა მხარე მტერს დარჩებოდა,მერე მთელი კახეთის დაპყრობაც არ იყო ძნელი. დასუსტებულ ქართლსაც იოლად დაიპყრობდა ნურსალ–ბეგი, ოსმალთა მეშვეობით დასავლეთ საქართველოშიც გაიოლდებოდა თარეში და ქვეყნის მომავალიც დასაღუპად იყო განწირული.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა 
*პოლიევქტოს კარბელაშვილი (პ.ცხვილოელი), ყვარლის ციხე და ნურსალ–ბეგი, გაზ. ივერია, 1893წ.,NN 57.58.
*პაპუნა ორბელიანი, "ამბავნი ქართლისანი", ტექსტი დაადგინა ე. ცაგარეიშვილმა, თბ.,1981.
*ომან ხერხეულიძე , მეფობა ირაკლი მეორისა, მეფის ძის თეიმურაზისა, საქართველოს ცხოვრება,II, ზ.ჭიჭინაძის გამოცემა, 1913.
*ლევან სანიკიძე, დედა ისტორია, ნაკვეთი II, თბ.,1986.
*თეიმურაზ პეტრიაშვილი, ყვარლის ბრძოლა ანუ მაშინ კიდევ  ერთხელ  გადარჩა საქართველო, თბ.,2008.
*თეიმურაზ პეტრიაშვილი, ყვარლის ბრძოლა, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მაცნე, ჟურნალი. ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოლოგიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია, 2013 წ.,N2,71-80.

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1755 წლის ბრძოლები
ვალერი ბრიუსოვი

**ვალერი ბრიუსოვი** (; დ.  13 დეკემბერი [ძვ. სტ. 1 დეკემბერი], 1873, მოსკოვი — გ. 9 ოქტომბერი, 1924, იქვე) — რუსი პოეტი და კრიტიკოსი, რუსული სიმბოლისტური მოძრაობის დამაარსებელი.

## ბიოგრაფია და კარიერა 
ბრიუსოვი დაიბადა მოსკოვში შეძლებული ვაჭრის ოჯახში და ადრეული ასაკიდანვე მოქცა ედგარ ალან პოს, შარლ ბოდლერისა და იორის-კარლ ჰიუსმანსის გავლენის ქვეშ. ლიტერატურულ კარიერას მოსკოვის უნივერსიტეტის სტუდენტობიდანვე იწყებს 1890-იან წლებში პოლ ვერლენის, მორის მეტერლინკის, სტეფან მალარმესა და პოს ნაწარმოებების თარგმნით, საკუთარი ლექსების გამოქვეყნებასთან ერთად.

რუსეთში სიმბოლისტური მოძრაობის პოპულარიზაციის მიზნით ბრიუსოვი მრავალი ფსევდონიმით აქვეყნებს საკუთარი ნაშრომებს და მასვე ეკუთვნის ანთოლოგიური კრებულები ძირითადად საკუთარი ლექსებისა სამ ტომად სახელწოდებით „რუსი სიმბოლისტები“ (1894-1895). 1900-იანი წლებიდან ის უკვე გავლენიანი მწერალი და გვიანდელი რუსი სიმბოლისტებისთვის მნიშვნელოვანი ავტორიტეტი ხდება ხელოვნებასთან დაკავშირებულ ნებისმიერ საკითხში. 1904 წელს ბრიულოვი ხდება გავლენიანი ლიტერატურული ჟურნალის „ვესი“ (სასწორი) რედაქტორი, რაც კიდევ უფრო ამყარებს მის რეპუტაციას ლიტერატურულ სამყაროში. ის გააფრთებით ეწინააღმდეგებოდა გეორგი ჩულკოვისა და ვიაჩესლავ ივანოვის მცდელობებს სიმბოლისტთა მოძრაობა მისტიური ანარქიზმისკენ გადაეწონათ 1906-1908 წლებში.

ვალერი ბრიულოვს ასევე ეკუთვნის სამი სიმბოლიზმის გავლენის მეცნიერული ფანტასტიკის ჟანრის მოთხრობა. მათ შორის ალბათ ყველაზე მნიშვნელოვანია „სამხრეთის ჯვრის რესპუბლიკა“, რომელსაც განვითარებული ქალაქი ჰქონდა ანტარქტიკაში. დანარჩენ ორ მოთხრობაში მან კომპიუტერები და გარემოს გლობალური კატასტროფული ცვლილებები იწინასწარმეტყველა.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:სიმბოლისტი მწერლები
კატეგორია:ფილატელისტები
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
მიხეილ ვრუბელი

thumb|ავტოპორტრეტი, 1885
**მიხეილ ვრუბელი** (რუს.: Михаил Александрович Врубель) (დ.  17 მარტი [ ძვ. სტ. 5 მარტი], 1856, ომსკი ― გ.  14 აპრილი [ ძვ. სტ. 1 აპრილი], 1910, პეტერბურგი) — საყოველთაოდ აღიარებულია, როგორც არტ-ნუვოს მიმდინარეობის უდიდესი რუსი მხატვარი. სინამდვილეში, ის განზრახ განუდგა მის თანამედროვე ხელოვნების მიმდინარეობებს და მისი უჩვეულო მანერის წყაროები უნდა ვეძიოთ გვიანდელი ბიზანტიური და ადრეული რენესანსის მხატვრობაში.

## ადრეული ბიოგრაფია 
## პოპულარობა
## წარუმატებელი წლები 
## ნამუშევრები

Image:Vrubel Hamlet Ophelia.jpg|ჰამლეტი და ოფელია 1883
Image:Vrubel Madonna Kiev.jpg|მარიამი ყრმით 1884
Image:Vrubel Moses.jpg|მოსე 1884
Image:Vrubel Angel.jpg|ანგელოზი თასითა და სანთლით 1887
Image:Vrubel flowers.jpg|ყვავილები ლურჯ ლარნაკში 1887
Image:Vrubel Demon.jpg|დემონი ჩამომჯდარი ბაღში 1890
Image:Michail Alexandrowitsch Wrubel 001.jpg|მკითხავი 1895
Image:Vrubel Faust Mefisto.jpg|ფაუსტისა და მეფისტოს გადაფრენა 1896
Image:Vrubel Bogatyr.jpg|ბოგატირი 1898
Image:Vrubel 1898.jpg|ვრუბელის მეუღლე 1898
Image:Vrubel pan.jpg|პანი. 1899
Image:Vrubel Siren.jpg|ლილია 1900
Image:Michail Alexandrowitsch Wrubel 002.jpg|ნადეჟდა ალექსანდროვნა საბელა-ვრუბელი 1900
Image:Swan princess.jpg|გედი-პრინცესა 1900
Image:Pearl oister 1904.jpg|მარგალიტის ნიჟარა 1904
Image:Vrubel Azrail.jpg|ექვს-ფრთიანი სერაფიმი. 1904
Image:Vrubel Seraph Pushkin.jpg|ექვს-ფრთიანი სერაფიმი, პუშკინის პოემის მიხედვით, 1905
Image:Vrubel Bryusov.jpg|ვალერი ბრიუსოვის პორტრეტი. 1906

## ლიტერატურა 
*Stepan P. Yaremich, *Mikhail Alexandrovich Vrubel. Zhizn’ i tvorchestvo* [Mikhail Alexandrovich Vrubel. Life and works], Igor Grabar (ed.), Moscow: Knebel, 1911.
*Mikhail A. Vrubel, Letters 521–540. In *Mastera iskusstv ob iskusstve* [Masters of arts about art], vol. 4, D. Ye. Arkin and B. N. Ternovets (eds.), 521–540, Moscow/Leningrad: State Publishing House of Fine Arts, 1937.
*Petr K. Suzdalev, *Vrubel and Lermontov*, Moscow: Izobrazitelnoe iskusstvo, 1980.
*Dmitrij V. Sarab’yanov, *Vrubel*, Moscow: Izobrazitelnoe iskusstvo, 1981.
*Aline Isdebsky-Pritchard, *The Art of Mikhail Vrubel (1856–1910)*, UMI Research Press, 1982.
*Nina A. Dmitrieva, *Mikhail Alexandrovich Vrubel*, Leningrad: Hudozhnik RSFSR, 1984.
*Natalia Dmitriyeva, *Russian Painters of the XIX century*, Moscow, 1990.
*Mikhail Guerman, *Michail Vrubel: The Artist of the Eves*, Parkstone Press, 1998.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Vrubel and Ceramics 
* Vrubel and Decorative Panels 
* Canvases and biography by Mikhail Alexandrovich Vrubel
* Works by Vrubel at the Russian Art Gallery
* Vrubel's short biography 
* Online Vrubel museum
* Mikhail Vrubel Gallery 
* Mikhail Vrubel 

კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:სიმბოლისტები
კატეგორია:დაბადებული  17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1856
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:სიფილისით გარდაცვლილები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
რუბლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

*რუსული რუბლი – რუსეთის ვალუტა
*ბელარუსული რუბლი – ბელარუსის ვალუტა
*სსრკ-ს მანეთი, რუბლი – სსრკ-ის ვალუტა
ლარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

** ლარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლარი - სიმის ერთ-ერთი ძვ. ქართული სახელწოდება
* ლარი - ძვირფასეულობა
* ლარი - საქართველოს ეროვნული ვალუტა