open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lover (ალბომი)

**Lover** — ამერიკელი მომღერლისა და სიმღერების ავტორ ტეილორ სვიფტის მეშვიდე სტუდიური ალბომი. იგი გამოიცა 2019 წლის 23 აგვისტოს, Republic Records-ისა და მომღერლის საკუთარი ლეიბლ Taylor Swift Productions, Inc.-ის მიერ. ალბომის სტანდარტულ ვერსიაში შედის 18 სიმღერა. ალბომი მრავალი ქვეყნის ჩარტის სათავეში მოხვდა, მათ შორისაა აშშ და დიდი ბრიტანეთი.

## კომერციული წარმატება 
### წინასწარი შეკვეთები 
Lover-მა მოხსნა ყველაზე მეტი წინასწარი შეკვეთის რეკორდი Apple Music-ზე პირველ დღეს (13 ივნისი), 178,600 მსოფლიო წინასწარი შეკვეთით. 18 ივნისის მდგომარეობით ეს რიცხვი 222 400-მდე გაიზარდა. ასევე ალბომმა მოხსნა წინასწარი შეკვეთების რეკორდი Target-ზე.

### შეერთებული შტატები 
შეერთებულ შტატებში, ალბომის გამოსვლიდან პირველივე დღეს მისი 450,000 ეგზემპლარი გაიყიდა და გახდა 2019 წლის ქვეყნის ყველაზე გაყიდვადი ალბომი.

2019 წლის 7 სექტემბერს, ალბომის დებიუტი Billboard 200-ში შედგა ნომერ პირველ ადგილზე. საბოლოოდ, აშშ-ში ალბომის გამოსვლიდან პირველ კვირაში მისი 867 ათასი ასლი გაიყიდა. ამით სვიფტი პირველი ქალი მუსიკოსი გახდა, რომლის 6 ალბომის 500 000-ზე მეტი ასლი გაიყიდა პირველივე კვირაში.

Lover-ის 18-ვე სიმღერა ერთდროულად მოხვდა Billboard Hot 100-ში, რითაც სვიფტმა კიდევ ერთი რეკორდი დაამყარა. 2019 წლის 22 დეკემბრის მონაცემებით აშშ-ში ალბომის 1,05 მილიონი ასლი იყო გაყიდული, რითაც ჩანაწერი 2019 წლის ყველაზე გაყიდვადი ალბომი გახდა.

### სხვა ქვეყნები 
კანადაში, Lover-ის დებიუტი შედგა პირველ ადგილზე 47000 ეგზემპლარით პირველ კვირაში, რაც გახდა სვიფტის მეექვსე ნომერ პირველი ალბომი ამ ქვეყანაში. დიდ ბრიტანეთში, Lover-ის დებიუტი შედგა ნომერ პირველ ადგილზე 53,000 ეგზემპლარით. ავსტრალიაში, ალბომი გავიდა პირველ ადგილზე და გახდა მუსიკოსის მეხუთე ჩარტების ლიდერი ალბომი.

ჩინეთში, Lover-ის 1 მილიონზე მეტი ასლი გაიყიდა პირველივე კვირაში, რითაც ჩანაწერი გახდა ყველაზე გაყიდვადი საერთაშორისო ალბომი ქვეყანაში.

### მსოფლიოში 
გლობალურად, Lover-ის 3 მილიონზე მეტი ასლი გაიყიდა 2019 წლის 30 აგვისტოს მდგომარეობით. ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციამ (IFPI) სვიფტი 2019 წლის ყველაზე გაყიდვადი მუსიკოსად დაასახელა. Lover გახდა 2019 წლის ყველაზე გაყიდვადი სტუდიური ალბომი, დაამყარა გინესის რეკორდი მსოფლიოში ყველაზე გაყიდვადი ალბომისთვის სოლო შემსრულებლის მიერ და სვიფტს მეშვიდე გინესის რეკორდი მოუტანა. 2022 წლის მონაცემებით ალბომის 10 მილიონზე მეტი ასლია გაყიდული მსოფლიო მასშტაბით.

## შეფასებები 
Lover-მა მიიღო დადებითი შეფასებები მუსიკალური კრიტიკოსებისგან და ონლაინ გამოცემებისგან, როგორიცაა: AllMusic, The Daily Telegraph, The Guardian, NME, Rolling Stone, Slant Magazine, Variety, Vendetta Sports Media.

## სიმღერების სია
### შენიშვნები 
*  თანაპროდიუსერი

## ჩარტები 
### Weekly charts 
### Year-end charts 
## სერტიფიკაციები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2019 წლის ალბომები
კატეგორია:ტეილორ სვიფტის ალბომები
კატეგორია:ტეილორ სვიფტი
კატეგორია:ალბომები ჯეკ ანტონოფის პროდიუსერობით
გოფერისებრნი

**გოფერისებრნი** () — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე 13–35 სმ, კუდისა — 14 სმ-მდე. მამალი დედალზე დიდია. შეგუებული არიან მიწისქვეშა ცხოვრებას. თვალები და ყურები პატარაა. ძლიერაა განვითარებული საცრემლე ჯირკვლები, რომელთა სეკრეტი წმენდს თვალის რქოვანას. კუდი შიშველი ან თხელი ბეწვით დაფარული, ძლიერ მგრძნობიარე (შესაძლოა შეხების ორგანო იყოს). კიდურები ხუთთითიანი; ბრჭყალები წაგრძელებული, მოღუნული. ტუჩები ძლიერაა მიჯრილი გამოღუნულ საჭრისებზე, რაც პირის ღრუში მიწის მოხვედრისგან იცავს. ლოყებზე ძლიერ განვითარებულია ე.წ. „ტომრები“ ან „ჯიბეები“ (იხსნება გარეთ), რომელიც საჭმლის გადასატანად გამოიყენება. თმის საფარი თივთიკის გარეშეა; შეფერილები არიან შავიდან თითქმის თეთრამდე.

ცნობილია 2 ქვეოჯახის დაახლ. 6 თანამედროვე გვარი და 40-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის ზომიერ და ტროპიკულ ოლქებში. ბინადრობენ სხვადასხვა ლანდშაფტში: უდაბნოდან მთის ტყეების ზედა საზღვრამდე. ცხოვრობენ მარტოულად. თხრიან 140 მ-მდე სიგრძის რთულ სოროებს, რომლებსაც მრავალი გვერდითი ხვრელი და 90 სმ-მდე სიღრმეზე განლაგებული საბუდარი კამერა აქვს. თხრის დროს იყენებენ საჭრისებს და თათებს. ერთნაირად სწრაფად გადაადგილდებიან როგორც თავის, ისე კუდის გამოყენებით. ზამთრის ძილი არ ახასიათებთ. ძირითადად იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა ნაწილებით; აკეთებენ მარაგებს. ბუნებრივ ეკოსისტემებში გოფერები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ნიადაგწარმოქმნაში: წელიწადში ერთი ცხოველი გადააადგილებს 15 კგ-მდე ნიადაგს. ამავდროულად, შეუძლიათ ზიანის მოტანაც: სოროებს თხრიან დამბებში, ჭამენ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებს, აზიანებენ ხეების ფესვებსა და ქერქს.

## სქოლიო 
*
გრაფენი

**გრაფენი** — ნახშირბადის ორგანზომილებიანი ალოტროპული მოდიფიკაცია, რომელიც წარმოიქმნება ერთი ატომის სისქის ნახშირბადის ატომების ფენით. ნახშირბადის ატომები sp² ჰიბრიდიზაციაშია და დაკავშირებულია σ- და π- ბმებით ექვსკუთხა ორგანზომილებიან კრისტალურ გისოსად. ის შეიძლება წარმოდგენილი იყოს როგორც ფენიანი გრაფიტის ერთი სიბრტყე, რომელიც გამოყოფილია ნაყარი კრისტალისგან. გრაფენს აქვს მაღალი მექანიკური სიმტკიცე და რეკორდული მაღალი თბოგამტარობა. მუხტის მატარებლების მაღალი მობილურობა, რომელიც ყველაზე მაღალია ყველა ცნობილ მასალას შორის (იგივე სისქით), ხდის მას პერსპექტიულ მასალას სხვადასხვა აპლიკაციებში გამოსაყენებლად, კერძოდ, როგორც სამომავლო საფუძველს ნანოელექტრონიკაში და შესაძლებელს სილიკონის ჩასანაცვლებლად ინტეგრირებულ სქემებში.

გრაფენის სახელი მომდინარეობს „გრაფიტიდან“, რაც ასახავს იმ ფაქტს, რომ ნახშირბადის გრაფიტის ალოტროპი შეიცავს უამრავ ორმაგ ბმას. გრაფენის ფურცლის ყველა ატომი უკავშირდება თავის მეზობლებს სიგმა ბმით და გამტარობის ზოლს უწევს ელექტრონს,გამტარობა კი ვრცელდება მთელს ფურცელზე.ატომების განლაგება ქმნის ერთშრიან ფენას, რომლის სისქე მხოლოდ ერთი ატომია. ბუნებაში მუდმივად და უხვად გვხვდება გრაფიტის სახით. ადამიანი ფანქრებში გრაფიტს იყენებდა ჩვეულებრივად. გრაფიტის ერთი მილიმეტრი შეიცავს 3 მილიონ ფენა გრაფენს.

2004 წელს მასალა აღმოაჩინა კონსტანტინე ნოვოსელოვმა , მანჩესტერის უნივერესიტეტში.ნოვოსელოვს აღმოჩენის გამო ნობელის პრემია მიანიჭეს.მაღალი ხარისხის გრაფენი ადვილად იზოლირებადი აღმოჩნდა.

გრაფენი გახდა ღირებული და გამოსადეგი ნანომასალა მისი განსაკუთრებული მაღალი ჭიმვის სიმტკიცის, ელექტრული გამტარობის, გამჭვირვალობისა და მსოფლიოში ყველაზე თხელი ორგანზომილებიანი მასალის გამო.  გრაფენის გლობალური ბაზარი იყო 9 მილიონი აშშ დოლარი 2012 წელს,  უმეტესად მოთხოვნადი იყო ნახევარგამტარების, ელექტრონიკის, ელექტრო ბატარეების ,  და კომპოზიტების კვლევასა და განვითარებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
არსლანთეფეს ბორცვი

**არსლანთეფეს ბორცვი** () იგივე **მელიდი** (ხეთ.: *Malidiya* და შესაძლებელია ასევე *Midduwa*; აქად.: Meliddu; ურარტ.: Melitea; ლათინ.: Melitene, ბერძნ.: Μελιτηνή) — უძველესი ქალაქი მდინარე ტოჰმის ნაპირზე (ევფრატის ზემო წელი), თურქეთი. დასახლება მელიდი იდენტიფიცირებულია ქალაქ მალათიასთან მდებარე ბორცვთან.

2021 წლის 26 ივლისს არსლანთეფეს ბორცვის სახელწოდებით შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

არსლანთეფეს ბორცვი პირველად გამოიკვლია ფრანგმა არქეოლოგმა ლუი დელაპორტმა 1932-1939 წლებში. 1946-1951 წლებში კლოდ შეფერი ატარებდა დაზვერვით სამუშაოებს ექოლოტით.

## ისტორია
არსლანთეფეს ბორცვზე ადამიანის ყველაზე ადრეული საცხოვრებლები ენეოლითის ხანით თარიღდება. არსლანთეპე (VII)  მნიშვნელოვანი პუნქტი გახდა გვიან ენეოლითში. ბორცვის თავზე იდგა უზარმაზარი აგურის ნაგებობა, რომლის ფუნქცია გაურკვეველია. 

ურუქის პერიოდში ბორცვი განვითარდა და მოიცავდა დიდ სატაძრო კომპლექსსაც.

კულტურულად, მელიდი იყო „დიდი მესოპოტამიის ჩრდილოეთ რეგიონების“ ნაწილი, რომელიც ფუნქციონირებდა როგორც სავაჭრო კოლონია მდინარე ევფრატის გასწვრივ, და რომელსაც ნედლეული მიჰქონდა შუმერში (ქვემო მესოპოტამია). მრავალი მსგავსება იპოვეს არსლანთეფეს ამ ადრეულ ფენებსა და ბირეჯიქის (ბირეჯიქის კაშხლის სასაფლაო) გარკვეულწილად გვიანდელ ადგილს შორის, რომელიც ასევე თურქეთში, მელიდის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს.

ძვ. წ. 3000 წლისათვის არსლანთეფეზე ფართოდ გავრცელდა თიხის გამოწვა, რის შედეგადაც აქ გაჩნდა კავკასიური მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი კერამიკა.

გვიან ბრინჯაოს ხანაში, ეს ადგილი გახდა იშუვას სამეფოს უფრო დიდი რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი ძლიერად იყო გამაგრებული, სავარაუდოდ, დასავლეთიდან ხეთების საფრთხის გამო. მასზე კულტურული გავლენა მოახდინეს ხურიტებმა, მითანმა და ხეთებმა.

ძვ. წ. 1350 წელს, ხეთების მეფე სუფილულიუმა I-მა დაიპყრო მელიდი მითანის მეფე თუშრათას წინააღმდეგ ომის დროს. ამ დროისათვის  მელიდი იყო იშუვას რეგიონალური დედაქალაქი მდებარე ხეთებისა და მითანის სახელმწიფოებს შორის საზღვარზე და ლოიალურად იყვნენ განწყობილი თუშრათას მიმართ. სუფილულიუმა I-მა მელიდი გამოიყენა, როგორც ბაზა სამხედრო კამპანიისთვის, რათა გაენადგურებინა მითანის დედაქალაქი ვაშუქანი.

ხეთების იმპერიის განადგურების შემდეგ მელიდი გახდა ნეო-ხეთური სახელმწიფოს კამანუს დედაქალაქი, სადაც აშენდა სასახლე და დაიდგა ლომებისა და მმართველის მონუმენტური ქვის ქანდაკებები.

ძვ. წ. XII საუკუნეში მელიდი, სავარაუდოდ, დამოკიდებული იყო ქარხემიშზე, სადაც მეფე ქუზი-თეშუბი მეფობდა. მისი ორი შვილიშვილი, რუნტიასი და არნუვანტისი, თავდაპირველად დაინიშნენ მელიდის „ქვეყანის ბატონებად“, ხოლო მოგვიანებით ისინი ასევე გახდნენ მელიდის მეფეები.

ასურეთის მეფე ტიგლათფილესერ I-თან (ძვ. წ. 1115–1077) შეტაკების შედეგად მელიდის სამეფო იძულებული გახდა ხარკი გადაეხადა ასურეთისთვის. მელიდმა აყვავებული იყო მანამ, სანამ ასურეთის მეფე სარგონ II-მ (ძვ. წ. 722–705 წ.) ქალაქი არ დაარბია ძვ. წ. 712 წელს. ამავე პერიოდში, კიმერიელები და სკვითები შეიჭრნენ ანატოლიაში და ქალაქი დაკნინდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Missione Archeologica Italiana in Anatolia Orientale Arslantepe site

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები თურქეთში
კამანუ

250px|მინი|კამანუ ნეო-ხეთური სახელმწიფოების რუკაზე
**კამანუ** — ლუვიურ ენაზე მოსაუბრე ნეო-ხეთური სახელმწიფო მალათიის დაბლობზე, ტავრის მთების ჩრდილოეთით და მდინარე ევფრატის დასავლეთით. მისი არსებობის პერიოდად მიჩნეულია ძვ. წ. II ათასწლეულის ბოლო. ჩამოყალიბდა ხეთების სამეფოს დაშლის შემდეგ ქიცუვათნას სახელმწიფოს ადგილზე. მისი დედაქალაქი იყო მელიდი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხეთები
ჯაბრაილ აზადალიევი

**ჯაბრაილ აზადალიევი აბდულალი ოღლუ** () (დ. 29 ნოემბერი, 1935, მაჰმუდლუ, გაფანის რაიონი) — აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის გეოლოგიისა და გეოფიზიკის ინსტიტუტის თანამშრომელი, გეოლოგიისა და მინერალოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია 
ჯაბრაილ აზადელიევი დაიბადა 1935 წლის 29 ნოემბერს სომხეთის სსრ გაფანის რაიონის სოფელ მაჰმუდლუში. საშუალო განათლება მიიღო სოფელ გიღის სკოლაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა. სკოლის დასრულების შემდეგ ჩააბარა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (ახლანდელი ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი) „გეოლოგიისა და გეოგრაფიის“ ფაკულტეტზე. 

1959 წლის ივნისში აკადემიკოს მ.ა. გაშგაის პირადი ინიციატივით დაინიშნა აზერბაიჯანის ეროვნული აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში (ამჟამად გეოლოგიისა და გეოფიზიკის ინსტიტუტი). 1961 წელს მუშაობდა სრულ ასპირანტად, შემდეგ უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, მოგვიანებით კი უფროსი მკვლევარად.

1986 წლიდან ხელმძღვანელობდა „მეტასომატიზმისა და მინერალიზაციის“ განყოფილებას. 1967 წლიდან მუშაობს ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის მინერალური გეოლოგიის კათედრაზე. 1999 წლიდან არის კათედრის პროფესორი.

პროფესორი ჯაბრაი აზადალიევი 300-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://science.gov.az/az
* Azadəliyev Cəbrayıl – 80

კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:აზერბაიჯანელი გეოლოგები
დავით ფაცაცია

**დავით ფაცაცია** (დ. 2 იანვარი, 1983, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. 2021 წლის 16 აგვისტოს აფხაზეთის მთავრობაში განხორციელებული ცვლილებების შემდეგ დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა (ამჟამად აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იძულებით გადაადგილებულ პირთა სამინისტრო) მინისტრად. 2022 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის მოწვეული ლექტორი.

## ბიოგრაფია 
1999 წელს აშშ-ის დედაქალაქ ვაშინგტონში გაიარა ჯორჯ მეისონის უნივერსიტეტის ტექნიკური თანამშრომლობის კურსი. 2000-2005 წლებში სწავლობდა თბილისის დამოუკიდებელ უნივერსიტეტ „აჭარის“ იურიდიული ფაკულტეტზე, საერთაშორისო ურთიერთობების მიმართულებით. 2004 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 2007 დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოხუმის ფილიალის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტის სამაგისტრო პროგრამა ბიზნესის ადმინისტრირებაში, ხოლო 2022 წელს ამავე უნივერსიტეტის დოქტორის ხარისხი მიენიჭა.

2001-2004 წლებში იყო აშშ-ის საერთაშორისო განვითარების სააგენტოს (USAID) და აშშ-ის განათლებისა და განვითარების აკადემიის (AED) პროგრამის „ახალგაზრდა ლიდერები მშვიდობისა და განვითარებისათვის სამხრეთ კავკასიაში“ ტრენერ-კოორდინატორი. 2005 წელს გახდა ფონდი „ღია საზოგადოება - საქართველოს“, პროგრამის „ევროპის სამეზობლო პოლიტიკა“ (ENP Georgia) კონფლიქტების ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2006 წელს იყო საერთაშორისო ახალგაზრდული ორგანიზაცია „AIESEC Georgia“-ს დამფუძნებელი და ვიცე-პრეზიდენტი. 2005-2009 წლებში ფონდი „აფხაზეთის მომავალის“ პროექტების მენეჯერი. 2011-2017 წლებში იყო შპს „ავიატორის“ კომერციული დირექტორი. 2019 წელს დაინიშნა ნდობის აღდგენისა და შერიგების საკითხებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრად. 2019-2021 წლებში იყო იუსტიციისა და სამოქალაქო ინტეგრაციის საკითხებში აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრი. 2021 წელს აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობაში განხორციელებული საკადრო ცვლილებების შემდეგ დაინიშნა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა-დევნილთა მინისტრად, ხოლო 2022 წელს სამინისტროს სახელწოდების ცვლილებიდან გამომდინარე გახდა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის იძულებით გადაადგილებულ პირთა მინისტრი. 2022 წლიდან ლექციებს კითხობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*დავით ფაცაციას ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1983
ზეირექის მეჩეთი

**ზეირექის მეჩეთი** () იგივე **პანტოკრატორის მონასტერი** (,  ) — მეჩეთი სტამბოლის ფათიჰის რაიონში, გადაჰყურებს ოქროს რქას. იგი შედგება ორი ყოფილი ბიზანტიური ეკლესიისა და სამლოცველოსაგან, რომლებიც გაერთიანებულია და წარმოადგენს შუა ბიზანტიური არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუშს კონსტანტინოპოლში. აია-სოფიას შემდეგ, ეს არის ყველაზე დიდი ბიზანტიური რელიგიური ნაგებობა სტამბოლში.

## ისტორია
1118-1124 წლებში ბიზანტიის დედოფალმა ირინე უნგრელმა ამ ადგილას ააგო მონასტერი ქრისტე პანტოკრატორის სახელზე. მონასტერი შედგებოდა ეკლესიისგან (რომელიც გახდა მონასტრის მთავარი ეკლესია), ბიბლიოთეკისა და ჰოსპიტალისაგან. 

ირინე დედოფლის გარდაცვალების, ანუ 1134 წლის შემდეგ იმპერატორმა იოანე II კომნენოსმა ააგო ღვთისმშობლის ეკლესია არსებული ეკლესიის ჩრდილოეთით. 1136 წლისთვის კომპლექსს დაემატა სამხრეთი ეზო და ორი სამლოცველი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე, რომელიც გახდა კომნენოსებისა და პალეოლოგოსების დინასტიის მავზოლეუმი. მრავალი სხვა ბიზანტიელი დიდებულის გარდა, აქ დაკრძალულია იმპერატორი იოანე II და მისი ცოლი ირინე და მანუელ I კომნენოსის ცოლი დედოფალი ბერტა ზულცბახელი (ასევე ცნობილი როგორც ირინე).

1204 წლის მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ, ლათინთა ბატონობის პერიოდში კომპლექსი ვენეციელი სამღვდელოების ხელში გადავიდა და აქ განთავსდა ღვთისმშობლის ხატი ოდიგიტრია. მონასტერს ლათინთა უკანასკნელი იმპერატორი ბოდუენ II საიმპერატორო სასახლედაც იყენებდა.

პალეოლოგოსების რესტავრაციის შემდეგ მონასტერი კვლავ მართლმადიდებელი ბერების ხელში გადავიდა. მათგან ყველაზე ცნობილი იყო გენადი II სქოლარიოსი, რომელმაც დატოვა პანტოკრატორის მონასტერი და კონსტანტინოპოლის პირველი პატრიარქი გახდა 1453 წელს ოსმალთა დაპყრობის შემდეგ.

კონსტანტინოპოლის დაცემიდან მალევე, მთავარი ეკლესია მეჩეთად გადაკეთდა, ხოლო მონასტერში გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მედრესე ფუნქციონირებდა. ოსმალებმა მას მოლა ზეირექის სახელი უწოდეს, აღნიშნული პიროვნება მედრესეში ასწავლიდა. 1471 წელს ფათიჰის კომპლექსში მედრესეს გახსნის შემდეგ, მუსლიმმა სტუდენტებმა მიატოვეს ზეირეკი და ოდესღაც სკოლის მიერ დაკავებული ოთახები გაქრა.

XXI საუკუნის დასაწყისისთვის შენობა ძალიან დაზიანებული, რის შედეგადაც იგი იუნესკომ საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების საკონტროლო სიაში შეიყვანა. ვრცელი და ზოგჯერ საკამათო რესტავრაცია დასრულდა და მეჩეთი კვლავ გაიხსნა ლოცვისათვის.

## ლიტერატურა
*

*

*

*

*

*

*

*

## რესურსები ინტერნეტში
* Byzantium 1200 | Pantokrator Monastery

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მეჩეთები
ფიმბულვინტერი

სკანდინავიურ მითოლოგიაში **ფიმბულვეტრი (ან ფიმბულვინტერი)** — რაგნაროკის მოვლენების მომასწავლებელი. ეს ნიშნავს „დიდ ზამთარს“. ძველ ინგლისურში ის გამოითქმის როგორც "Fifelwinter".

## მოკლე შინაარსი 
ფიმბულვინტერი, არის მკაცრი ზამთარი, რომელიც წინ უსწრებს სამყაროს დასასრულს და წყვეტს მთელ სიცოცხლეს დედამიწაზე. ფიმბულვინტერი არის სამი ზამთარი ზედიზედ, როდესაც თოვლი მოდის ყველა მხრიდან, ყოველგვარი შუალედური მზის გამოსვლის გარეშე. უთვალავი ომი მოჰყვება.

მოვლენა აღწერილია პირველ რიგში პოეტურ ედაში. "ლექსში Vafþrúðnismál", ოდინი უსვამს კითხვას ვაფშრუდინირს, თუ ვინ გადაურჩება კაცობრიობდან ფიმბულვინტერს. ვაფშრუდინირი პასუხობს, რომ ლიფი და ლიფრასირი გადარჩებიან და რომ ისინი იცხოვრებენ ჰოდმიმის ჰოლტის ტყეში. 

მითოლოგია შეიძლება დაკავშირებული იყოს 536 წლის ვულკანურ ზამთართან, რამაც გამოიწვია ტემპერატურის შესამჩნევი ვარდნა ჩრდილოეთ ევროპაში. ასევე არსებობს რამდენიმე პოპულარული იდეა იმის შესახებ, აქვს თუ არა კავშირი მითოლოგიის კონკრეტულ ნაწილს კლიმატის ცვლილებასთან, რომელიც მოხდა სკანდინავიურ ქვეყნებში სკანდინავიური ბრინჯაოს ხანის დასასრულს ჩვ.წ. 650 წლიდან. 

დანიაში, ნორვეგიაში, შვედეთსა და სხვა სკანდინავიურ ქვეყნებში ტერმინი ფიმბულვინტერი ნასესხებია ძველი ნორვეგიიდან უჩვეულოდ ცივი და მკაცრი ზამთრის აღსანიშნავად.

## ეტიმოლოგია 
ფიმბულვინტერი მომდინარეობს ძველი სკანდინავიურიდან, რაც ნიშნავს "საშინელ, დიდ ზამთარს". პრეფიქსი "ფიმბულ" ნიშნავს "დიდებული/დიდი", ამიტომ სიტყვის სწორი ინტერპრეტაცია არის "დიდი ზამთარი".

## წყაროები 
*Gunn, Joel (2000). *The Years Without Summer: Tracing A.D. 536 and its Aftermath*  (British Archaeological Reports International. Oxford, England: Archaeopress) 
*Keys, David Patrick (2000). *Catastrophe: An Investigation into the Origins of the Modern World.*  (New York: Ballantine Pub) .
*Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). *The Poetic Edda* (Oxford World's Classics) 
*Lindow, John (2001). *Norse Mythology: A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs* (Oxford University Press) 
*Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend* (Cassell) 

## სქოლიო
კატეგორია:სკანდინავიური მითოლოგია
კატეგორია:მითოლოგიური პერსონაჟები
კონსულტაცია

**კონსულტაცია** — ინდივიდის პროფესიული ხელმძღვანელობა ფსიქოლოგიური მეთოდების (განსაკუთრებით საქმის ისტორიის მონაცემების შეგროვებისას) და პირადი ინტერვიუს სხვადასხვა ტექნიკის გამოყენებით, აგრეთვე ინტერესებისა და მიდრეკილებების შემოწმებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ფსიქოთერაპია
კატეგორია:სოციალური სამუშაო
კატეგორია:ფსიქოლოგია
სეროტონინის უკუმიტაცების შერჩევითი ინჰიბიტორი

[მინი|[სეროტონინი, ნეირომედიატორი, რომელიც მონაწილეობს SSRI-ების მოქმედების მექანიზმში.]]
**სეროტონინის უკუმიტაცების შერჩევითი ინჰიბიტორი (SSRI)** — ნარკოტიკების კლასი, რომლებიც ჩვეულებრივ გამოიყენება როგორც ანტიდეპრესანტები ძირითადი დეპრესიული აშლილობის, შფოთვითი აშლილობისა და სხვა ფსიქოლოგიური მდგომარეობების სამკურნალოდ.

SSRI-ები ზრდიან ნეირომედიატორი სეროტონინის დონეს უჯრედის გარეთ, პრესინაპტიკურ უჯრედში რეაბზორბციის (ხელახალი შეწოვა) შეზღუდვით. მათ აქვთ სხვადასხვა დონის შერჩევითობა სხვა მონოამინი გადამტანების მიმართ. სუფთა SSRI-ებს ახასიათებს ძლიერი მიერთების ხარისხი სეროტონინის გადამტანთან და სუსტი მიერთების ხარისხი ნორეპინეფრინისა და დოფამინის გადამტანებთან.

SSRI-ები  ბევრ ქვეყანაში ყველაზე ფართოდ გამოწერილი ანტიდეპრესანტებია..  SSRI-ების ეფექტურობა დეპრესიის მსუბუქ ან ზომიერ შემთხვევებში სადავოა და შეიძლება იყოს ან არ იყოს გადაწონილი გვერდითი ეფექტებით, განსაკუთრებით მოზარდთა პოპულაციაში.

## სამედიცინო გამოყენება 
SSRI-ების ძირითადი გამოყენება უკავშირდება ძირითად დეპრესიულ აშლილობას. თუმცა, ისინი ხშირად ინიშნება ისეთი შფოთვითი აშლილობისთვის, როგორიცაა სოციალური შფოთვითი აშლილობა, გენერალიზებული შფოთვითი აშლილობა, პანიკური აშლილობა, ობსესიურ-კომპულსიური აშლილობა (OCD), კვებითი აშლილობა, ქრონიკული ტკივილი და, ზოგიერთ შემთხვევაში, პოსტტრავმული სტრესული აშლილობა (PTSD). ისინი ასევე ხშირად გამოიყენება დეპერსონალიზაციის აშლილობის სამკურნალოდ, თუმცა განსხვავებული შედეგებით.

### დეპრესია 
ანტიდეპრესანტები რეკომენდებულია ჯანმრთელობისა და ზრუნვის ბრწყინვალების ეროვნული ინსტიტუტის (NICE) მიერ, როგორც მძიმე დეპრესიის პირველი რიგის მკურნალობა და მსუბუქი და ზომიერი დეპრესიის სამკურნალოდ, რომელიც გრძელდება ისეთი კონსერვატიული ღონისძიებების შემდეგ, როგორიცაა კოგნიტური თერაპია. ისინი რეკომენდაციას აძლევენ მათ რუტინულ გამოყენებას მათთვის, ვისაც აქვს ქრონიკული ჯანმრთელობის პრობლემები და მსუბუქი დეპრესია.

## რესურსები ინტერნეტში
* WebMD – Selective Serotonin Reuptake Inhibitors

## სქოლიო
კატეგორია:ნარკოტიკები
კატეგორია:ანტიდეპრესანტები
კატეგორია:სეროტონინის უკუმიტაცების შერჩევითი ინჰიბიტორები
ცინკოგრაფია

**ცინკოგრაფია** ( და ... გრაფია) — კლიშეს დამზადების ფოტომექანიკური ხერხი. გამოსახულების ნეგატივის პირი გადააქვთ შუქმგრძნობიარე შრით დაფარულ თუთიის ან მაგნიუმის შენადნობების ფირფიტაზე, რომლის ზედაპირის ამოჭმით მიიღება რელიეფური საბეჭდი ელემენტები. 

1850 წელს ცინკოგრაფია პირველად გამოიყენა ფრანგმა ფ. ჟილომ, რომელმაც დამუშავა ჟილოტიპიის ხერხი. 1862 წელს ინგლისელმა გ. ჯეიმზმა ხელით შესასრულებელი სამუშაო პროცესები შეცვალა ფოტოპირგადაღებით. ამ ახალ ხერხს უწოდეს ფოტოცინკოგრაფია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბეჭდვის ტექნოლოგია
კატეგორია:თუთია
ცენტრისკენული ძალა

მინი|200 px|ცემტისკენული ძალა F ატრიალებს სხეულს მასით m, რომელიც ბრუნავს სიჩქარით V ბრუნავს რა წერტილი O გარშემო წრიული რადიუსის r ტრაექტორიაზე
**ცენტრისკენული ძალა** — მატერიალურ წერტილზე მოქმედი ძალა, რომელიც მიმართულია მისი ტრაექტორიის მთავარი ნორმალის გასწვრივ სიმრუდის ცენტრისაკენ (წრეწირზე წერტილის მოძრაობისას — წრეწირის ცენტრისაკენ). ცენტრისკენული ძალა გამოისახება ფორმულით:

:\vec{F}=\frac{m \vec{v}^2}{r}, სადაც m არის მატერალური წერტილის მასა, v — მისი სიჩქარე, r — ტრაექტორიის სიმრუდის რადიუსი. 

ცენტირსკენული ძალის მოქედებით თავისუფალი მატერიალური წერტილი მრუდწირულად მოძრაობს. წრფივი მოძრაობისას ცენტრისკენული ძალა ნულის ტოლია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ცენტრიდანული ძალა

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკა
ცენტრიდანული ძალა

**ცენტრიდანული ძალა** — ძალა, რომლითაც მოძრავი მატერიალური წერტილი მოქმედებს სხეულზე (ბმაზე), რომელიც ზღუდავს წერტილის მოძრაობას და აიძულებს მას იმოძრაოს მრუდწირულად. რიცხობრივად ცენტრიდანული ძალა ტოლია \vec{F}=\frac{m \vec{v}^2}{\rho} (სადაც m არის მატერალური წერტილის მასა, v — მისი სიჩქარე, \rho — ტრაექტორიის სიმრუდის რადიუსი) და მიმართულია მთავარი ნორმალის გასწვრივ სიმრუდის ცენტრიდან ტრაექტორიისაკენ (წერტილის წრეწირზე მოძრაობისას — წრეწირის ცენტრიდან). ცენტრიდანული ძალა და ცენტრისკენული ძალა რიცხობრივად ერთმანეთის ტოლია და მიმართულია ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ ერთი წრფის გასწვრივ, მაგრამ მოდებულისა სხვადასხვა სხეულზე როგორც ქმედებისა და უკუქმედების ძალები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკა
თეთრი ტბა (ტომსკი)

**თეთრი ტბა** () — ტბა ტომსკის ისტორიულ ცენტრში, ვოსკრესენსკის (კვირის) მთაზე, ოქტომბრის რაიონში.

## ისტორია
XX საუკუნის დასაწყისამდე ტბაში წყალი სუფთა იყო და ხალხში სამკურნალოდ ითვლებოდა. დიდი ხნის განმავლობაში ტბა მიმდებარე ტერიტორიის მცხოვრებთათვის სასმელი წყლის წყარო იყო. მისგან წყალს ხანძრის ჩასაქრობადაც იღებდნენ. ამიტომ, 1839 წლის აპრილში, ტომსკის ქალაქელების ჯგუფმა უმაღლეს მმართველს შესჩივლა, რომ წინა წლის სექტემბერში ტბა გათხრილ ორმოში გაუშვეს. ტომსკის დუმის ნებართვით მოეწყო კაშხალი, რომელმაც ტბაში წყლის დონე აღადგინა.

1870-იან წლებში ტბა გაღრმავდა, ჩამოყალიბდა ჩვეულებრივ ოვალურად, ტორფიანი კუნძული ამოიღეს შუიდან, დარგეს ხეები. ზაფხულში ტბაზე საბანაოებს აწყობდნენ, ზამთარში კი — საციგურაო მოედნებს.

1907 წელს, ა. კ. ზავიტკოვის წინადადებით, ქალაქის მთავრობამ განიხილა წინადადება ტბის შევსების და მის ადგილას ბაზრის მოედნის მოწყობის შესახებ.

1914 წელს ბოტანიკური ბაღის მთავარმა მებაღემ პ. მ. ფლოსოვმა შეადგინა ტბის მიმდებარე ტერიტორიის ბაღის გეგმა.

1940 წელს ტბის ნაპირას მოეწყო პარკი, დაირგო აკაციის, ალვის, ვაშლის, კედრისა და ნაძვის ბუჩქები; დამონტაჟდა ლენინის, სტალინის, ვოროშილოვის, ჩაპაევის სკულპტურები, სკულპტურული ჯგუფები „პარტიზანები“, „მესაზღვრე ძაღლით“.
მარცხნივ|მინი| საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირის, მფრინავ-კოსმონავტ ნ. ნ. რუკავიშნიკოვის ბიუსტი
დიდი სამამულო ომის დროს ტბის გამოყენება ქარხანა „ტომკაბელმა“ (ამჟამად „ციმბირკაბელი“) დაიწყო, როგორც ტექნიკური რეზერვუარის. 1950-იან წლებში დაბინძურებული წყალი გაუშვეს, ფსკერი გაწმინდეს. ტბის ირგვლივ დაირგო ნეკერჩხლის ხეები.

1959 წლის 29 აგვისტოს ტბის შუაში გაკეთდა შადრევანი — თეთრი შროშანის ფორმის, ტომსკის სამოქალაქო საინჟინრო ინსტიტუტის მასწავლებლის ვ. ვ. გორევის პროექტით.

1978 წლის ნოემბერში თეთრი ტბის სანაპიროზე, პარკში დამონტაჟდა ტომსკის მკვიდრის, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირის, კოსმონავტ ნიკოლაი რუკავიშნიკოვის ბრინჯაოს ბიუსტი.

## ეტიმოლოგია
ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად, XVII საუკუნის დასაწყისში, ეუშტინის მთავრის ტაიანის ჯარისკაცებს, რომლებიც დიდი ხნის განმავლობაში იგერიებდნენ სტეპის ვარიაგების შემოტევებს, მოულოდნელად თავს დაესხნენ ბოროტი სულები და სერიოზული დაავადებები მოუტანეს. უბედურებისგან თავის დაღწევა მხოლოდ ადამიანის მიერ საკუთარი სისხლით ტბის გაცოცხლებით იყო შესაძლებელი. ეს გააკეთა მთავრის ქალიშვილმა, მშვენიერმა ტომამ, რომელმაც ხანჯალი მკერდში დაირტყა. მის ფეხებთან წყალი ადუღდა, გათეთრდა და ავადმყოფი მეომრები განიკურნენ ამ წყლით. გამოჯანმრთელებულებს კი საშუალება მიეცათ, მტრები არ შემოეშვათ ქალაქში. ამის შემდეგ ტბას თეთრი უწოდეს.

სხვა ლეგენდის თანახმად, მას სახელი ეწოდა ტბას გარშემო შემოვლებული თეთრტანიანი არყის ხეების მიხედვით.

წარმოშობის თანამედროვე ვერსია ვარაუდობს, რომ რუსეთში დიდი ხანია თეთრს ეძახიან სუფთა, ანკარა წყლის წყაროებს.

## ლიტერატურა
* Г. Н. Старикова, Л. А. Захарова, Е. В. Иванцова и др. История названий томских улиц. — Томск: Д-Принт, 2012. — 368 с. — 2000 экз. — ISBN 978-5-902514-51-0.

## რესურსები ინტერნეტში
* Легенда о Белом озере Томска
* Белое Озеро

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ტბები
კატეგორია:ტომსკის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ასკანია-ნოვა

**ასკანია-ნოვა** () — ნაკრძალი სამხრეთ უკრაინაში, ხერსონის ოლქში. ფართობი დაახლ. 110 კმ², ბიოსფერულ პოლიგონთან ერთად — 330 კმ²-ზე მეტი. 1828 წელს დაარსდა როგორც მეცხვარეობის მსხვილი მეურნეობა; მაშინვე ჩაეყარა საფუძველი პეიზაჟური დაგეგმარების პარკს. 1874 წელს მიწათმფლობელ ფრიდრიხ ფალც-ფაინის ორგანიზებით მოეწყო სამოყვარულო ზოოპარკი. 1898 წელს იოზეფ პაჩოსკის ინიციატივით სამეურნეო სარგებლობიდან გამოყვეს ველის ნაკრძალი მონაკვეთი. 1919 წელს ასკანია-ნოვა ეროვნულ ნაკრძალ პარკად გამოცხადდა, 1921 წელს — სახელმწიფო ველის ნაკრძალად, რომლის მიზანი იყო ყამირი წივანა-ვაციწვერიანი ველის ბუნების შენარჩუნება და შესწავლა, ასევე ცხოველთა და მცენარეთა ძვირფასი სახეობების აკლიმატიზაცია. ნაკრძალთან შეიქმნა სამეცნიერო საველე სადგური, ზოოპარკი, ბოტანიკური ბაღი და ზოოტექნიკური სადგური სანაშენე მეურნეობით. 1932 წელს ასკანია-ნოვას ბაზაზე დაარსდა ცხოველთა ჰიბრიდიზაციისა და აკლიმატიზაციის საკავშირო ინსტიტუტი [შემდგომში. უკრაინის მ. ივანოვის სახელობის ველის რაიონების მეცხოველეობის ინსტიტუტი („ასკანია-ნოვა“)]. დიდი სამამულო ომის დროს ნაკრძალს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა: დაიკარგა სამეცნიერო და საარქივო მასალა, ზოოპარკში დაიღუპა ცხოველთა სულადობის 80%.

ასკანია-ნოვა უნიკალური კომპლექსია, რომელიც მოიცავს ნაკრძალი ყამირი ველის ევროპაში ერთადერთ მასივს, სააკლიმატიზაციო ზოოპარკსა და სარწყავ დენდროპარკს (ფართობი დაახლ. 2 კმ²). ნაკრძალის ველის ფლორა, რომლის ძირითად ნაწილს მარცვლოვნები შეადგენენ, მოიცავს 400-ზე მეტ სახეობას (მ.შ. დაახლ. 70 — იშვიათი და გადაშენების საფრთხეში მყოფი, დაახლ. 40 — ენდემური). ასკანია-ნოვას ფაუნა დამახასიათებელია სამხრეთის მშრალი ველებისათვის. ძუძუმწოვრებს შორის მრავლადაა მცირე თრია, საზოგადოებრივი მემინდვრია, ადგილ-ადგილ — რუხი კურდღელი. უფრო იშვიათად გვხვდება რუხი ზაზუნა, ველის თაგვანა, დიდი მიწის კურდღელი, ჩვეულებრივი ზაზუნა; რეაკლიმატიზებულია ველის ვირზაზუნა. ყამირ ველზე ბუდობს 20-მდე სახეობის ფრინველი, ყველაზე მრავალრიცხოვანია ტოროლა, მეღორღია, მწყერი, კირკიტა, გვხვდება სავათი, ველის არწივი, რუხი წერო, თვალჭყეტია.

ტბორებიანი პარკის შექმნამ ასკანია-ნოვა გადააქცია წყალსატევებთან და ტყის მცენარეულობასთან დაკავშირებული ფრინველების ბუდობისა და გადაფრენის დროს დროებითი გაჩერების მოსახერხებელ ადგილად. ზოოპარკში სხვადასხვა ქვეყნიდან შეკრებილია გარეული ცხოველების კოლექცია. განსაკუთრებით ბევრია ანტილოპები (გნუ, კანა, ნილგაუ, კუდუ, იმპალა და სხვ.); აგრეთვე წარმოდგენილია აფრიკული კამეჩი, ბიზონი, დომბა, ზებრა, ფაფრიანი ცხვარი, ლამა, ირემი და სხვ.; ფრინველებიდან — აფრიკული სირაქლემა, ნანდუ, ემუ, კაზუარი, გედი, ფლამინგო, წერო და სხვ. წარმატებით მრავლდება პრჟევალსკის ცხენი, ტარდება ჰიბრიდიზაციის ცდები, გამოიყენება გარეული ცხოველების ნახევრად თავისუფალი და თავისუფალი შენახვის მეთოდები. დენდროპარკში მშრალი სამხრეთის პირობებში წარიმართა 150-ზე მეტი სახეობისა და ფორმის ხის და ბუჩქის ხანგრძლივი აკლიმატიზაცია (მ.შ. იფანი, თეთრი აკაცია, თელა, ყუნწიანი მუხა, ცაცხვი, ცხრატყავა, იასამანი).

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის ნაკრძალები
კატეგორია:უკრაინის ზოოპარკები
ბიძინა იაკობაშვილი

**ბიძინა იაკობაშვილი** (დ. 14 მაისი, 1906, ჩიხა — გ. 1 ოქტომბერი, 1968) — ქართველი პედაგოგი, აგრონომი.

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი.

1932-1933 წლებში იყო ოზურგეთის ჩაის საკავშირო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. 1941-1943 წლებში — ანასეულის ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1943-1946 წლებში — საქართველოს სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტის დირექტორი. 1961-1962 წლებში — სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 1988 წლიდან გარდაცვალებამდე ეწეოდა სამეცნიერო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას უმაღლეს სასწავლებლებში. იკვლევდა ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სელექციის საკითხებს. ავტორია სახელმძღვანელოების, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ჯილდოები
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* სუბტროპიკული კულტურების სელექცია, მეთესლეობა, გენეტიკა: სახელმძღვ. სას. სამ. ინ-ტის სტუდენტებისათვის, თბ., ცოდნა, 1964, გვ. 250
* სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა მიღწევებისა და მოწინავე გამოცდილების პროპაგანდის ფორმები და მეთოდები, თბ., ცოდნა, 1964, გვ. 32

## ლიტერატურა
*  ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 5. თბ., 1980, გვ. 38
*  საქართველო ენციკლოპედია: ტ. IV. თბ., 2018. გვ. 158

## რესურესბი ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბადრი ბადრიძე

**ბადრი ბადრიძე** (დ. 22 ოქტომბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981–1982 წლებში მუშაობდა გორის ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებაში, 1982–1986 წლებში. ახალციხის რაიონის ქალაქ ვალეს მედიცინის სანიტარული ნაწილის ქირურგიულ განყოფილებაში, 1986–1988 წლებში იყო თბილისის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის ინსტიტუტის ფილტვის ქირურგიის განყოფილების კლინიკური ორდინატორი, 1988 წლიდან ამავე განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. ავტორია 9 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება ფილტვებიდან სისხლდენისა და არასპეციფიკური ჩირქოვანი პროცესების მკურნალობას. არის ფილტვის ქირურგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფილტვებიდან სისხლდენის სხვადასხვა მეთოდებით მკურნალობის შედარებითი შეფასება“ დაიცვა 1995 წელს.

## ჯილდოები
* 1994 — მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“ 1992–1993წწ. აფხაზეთის ომში მონაწილეობისთვის

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 27
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1, თბ., 2000, გვ. 204

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი
კატეგორია:ქართველი ექიმები
სამსონ მამულია

**სამსონ (სიმონ) მამულია** (დ. 30 ივნისი, 1891, ფოცხო — გ. 14 ნოემბერი, 1937) — ქართველი	პოლიტიკური ლიდერი. რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე რუსეთსა და ამიერკავკასიაში. აჭარის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი. 

1917 წლის თებერვლის რევოლუციამ ნალჩიკში მოუსწრო და მაშინვე ჩაება პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1918 წელს ორჯერ ჰქონდა შესაძლებლობა უშუალოდ მოესმინა ვ. ი. ლენინისთავის, რამაც გადამწყვეტი როლი შეასრულია მის შემდგომ რევოლუციურ მოღვაწეობაში. 1918 წლის ივლისიდან სამხრეთის ფრონტის სარდლობის განსაკუთრებულ დავალებებს ასრულებდა ასტრახანში, ცარიცინსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში. 1919 წელს სათავეში ჩაუდგა სენაკის ბოლშევიკურ სამაზრო კომიტეტს, იბრძოდა მენშევიკების წინააღმდეგ, რისთვისაც ორჯერ დააპატიმრეს. 1920 წელს გადაასახლეს საბჭოთა აზერბაიჯანში. 1935 წლიდან სამეცნიერო მოღვაწეობას ეწეოდა მოსკოვში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ სხვადასხვა დროს იყო საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ს განყოფილების გამგე. 1930-1931 წლებში იყო საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ზემო კამის მაღლობი

**ზემო კამის მაღლობი** () — მაღლობი რუსეთში, უდმურტეთში, პერმის მხარესა და კიროვის ოლქში; მდინარეების კამისა და ჩეფცის ზემო წელზე. სიმაღლე 337 მეტრამდე. აგებულია თიხებით, მერგელებითა და ქვიშებით. რელიეფი ძლიერაა დანაწევრებული. დიდი ნაწილი დაფარულია წიწვოვანი ტყით.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის მაღლობები
აიშვარია

**აიშვარია რაჯია ლაკშმი დევი** (დ. 7 ნოემბერი, 1949 — გ. 1 ივნისი, 2001, კატმანდუ) — ნეპალის დედოფალი კონსორტი, მეფე ბირენდრას მეუღლე. დაიღუპა სამეფო ოჯახის წევრების ხოცვა-ჟლეტის დროს.

## ბიოგრაფია 
აიშვარია რაჯია ლაკშმი დევი წარმოშობით რანას არისტოკრატული ოჯახიდან გახლდათ, რომლის წევრებზე 1951 წლამდე  მემკვიდრეობით გადადიოდა პრემიერ მინისტრის თანამდებობა. რანას კლანი შაჰის სამეფო ოჯახის მეტოქე იყო ნეპალში ძალაუფლებისთვის ბრძოლაში. აიშვარია იყო ნეპალის არმიის გენერალ-ლეიტენანტის კენდრა შამშერ ჯანგ ბაჰადურ რანისა (1927-1982) და მისი მეუღლის შრი რაჯია ლაკშმი რანის (1928-2005)  სამი ქალიშვილიდან უფროსი.

მომავალმა დედოფალმა განათლება მიიღო წმინდა ელენეს მონასტერში (კურსეონგი, ინდოეთი) და წმინდა მარიამის სკოლაში კატმანდუში, შემდეგ კი სწავლა განაგრძო პადმა კანიას კოლეჯსა და ტრიბჰუვანის უნივერსიტეტში.

1970 წელს მაჰენდრამ გადაწყვიტა ორი ერთმანეთთან დაპირისპირებული კლანი შეერიგებინა. თავისი სამი ვაჟისთვის საცეოლეებად შეარჩია რანას ოჯახის წევრები. აიშვარია გახდა ტახტის მემკვიდრე  უფლისწულ ბირენდრას საცოლე, ხოლო მისი უმცროსი დები კომალი და პრეკშია — უფლისწულების გიანენდრას და დჰინენდრას საცოლეები. 

1972 წელს ბირენდრა ნეპალის მეფე გახდა. დედოფალი აიშვარია მეუღლეს ხშირად თან ახლდა საზღვარგარეთ მოგზაურობების დროს. 1975 წელს იყო ქალთა საერთაშორისო წლის კომიტეტის მფარველი (ინგლ. International Women's Year Committee);, 1977-1989 წლებში —  სოციალური სამსახურის ეროვნული საკოორდინაციო საბჭოს (ინგლ. Social Service National Coordination Council) თავმჯდომარე; ნეპალის წითელი ჯვრის საზოგადოების მფარველი.

დედოფალს უყვარდა კითხვა და მუსიკა, დაინტერესებული იყო მებაღეობით.  მან დაწერა რამდენიმე ლექსი და ლირიკული ტექსტი ჩანდანი შაჰის ფსევდონიმით. ის ასევე ცნობილი სიმღერების ავტორი გახლდათ.  მისი სიმღერები ხშირად გადაიცემოდა  ნეპალის რადიოთი და ტელევიზიით.
მარცხნივ|მინი|აიშვარია, 1970 წ.
დედოფალს ახასიათებდნენ, როგორც კლასიკური სილამაზის მქონე ქალბატონს. იგი ცნობილი იყო გამორჩეული ვარცხნილობებით და ჩაცმის სტილით.

2001 წლის 1 ივნისს, ოჯახური ვახშმის დროს, დედოფალი აიშვარია მოკლა, ოფიციალური ვერსიით, მისმა უფროსმა ვაჟმა, უფლისწულმა დიპენდრამ. მის გარდა დაიღუპა მეფე ბირენდრა, მათი შვილები — უფლისწული ნირაიანი და მეფის ასული შრუტი, მეფის ძმა — უფლისწული დირენდრა, მეფის დები — შანტი და სარდა, ამ უკანასკნელის ქმარი კუმარ ხადგა და მეფის ბიძაშვილი — ჯაიანტი.

მთავარ მიზეზად დასახელდა, რომ  დედოფლის არ სურდა ეღიარებინა მეფისწულის საცოლედ გოგონა რანას გვარიდან — დევიანი, რომელიც დიპენდრამ ლონდონში გაიცნო. ის გახლდათ აიშვარიას შორეული ნათესავი, მაგრამ დედოფალმა ვაჟისთვის სხვა საცოლე შეარჩია  —   სუპრია შაჰი  —  ნეპალის სამეფო ოჯახის წევრის, პრადიპ ვიკრამ შაჰის ქალიშვილი. მამის მკვლელობის შემდეგ დიპენდრა ბაღში გავიდა, სადაც დედა და უმცროსი ძმა ნირაიანი იმალებოდნენ. დიპენდრამ ორივე ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლა. დედოფლის სახე იმდენად იყო დამახინჯებული, რომ  სახელმწიფო დაკრძალვის ცერემონიის დროს ფაიფურის ნიღაბი გაუკეთეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Aishwarya: Nepal's forceful queen" 5 June 2001, BBC news

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ნეპალის დედოფლები
კობეს უნივერსიტეტი

**კობეს უნივერსიტეტი** (, Kōbe daigaku; კანსაის რეგიონში ასევე ცნობილი, როგორც *შინდაი* (神大)) ― იაპონიის ეროვნული უნივერსიტეტი. მდებარეობს კობეში, ჰიოგოს პრეფექტურაში. დაარსდა 1949 წელს, თუმცა უნივერსიტეტის აკადემიური ისტორია 1902 წელს **კობეს უმაღლესი კომერციული სკოლის** დაფუძნებიდან იწყება, რომელსაც შემდეგში **კობეს კომერციის უნივერსიტეტი** და **კობეს ეკონომიკის უნივერსიტეტი** ეწოდებოდა. კობეს უნივერსიტეტი იაპონიის ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ეროვნული უნივერსიტეტია და ქვეყნის მასშტაბით ერთ-ერთი ყველაზე რეიტინგულ უნივერსიტეტს წარმოადგენს. უნივერსიტეტი 14 სკოლასა და 11 ფაკულტეტს მოიცავს და სხვადასხვა პროგრამზე 16 000-მდე სტუდენტია ჩარიცხული. დაწესებულებაში უცხოელი სტუდენტებიც იღებენ განათლებას, რომელთა რიცხვი 2021 წლის 1-ელი მაისსითვის 1 179-ს აღწევდა.  უნივერსიტეტის პერსონალი 3 102 ადამიანს ითვლის. 1869 წელს დაარსდა **კობეს ჰოსპიტალი**, რომელიც სამედიცინო სფეროს წარმომადგენელთათვის საწვრთნელ ცენტრს წარმოადგენდა და თანამედროვე იაპონიის ერთ-ერთი უძველესი სამედიცინო დაწესებულებაა.

## ისტორია
უნივერსიტეტის ისტორია 1902 წლიდან იწყება, როდესაც **კობეს უმაღლესი კომერციული სკოლა** (, Kōbe kōtō shōgyō gakkō) დაარსდა. მისი პირველი პრეზიდენტი ტეცუია მიზუშიმა (, 1864-1928) იყო. 1929 წელს სკოლას სახელი გადაერქვა და **კობეს კომერციის უნივერსიტეტი** ეწოდა (神戸商業大学, Kōbe shōgyō daigaku). უნივერსიტეტს სახელი კიდევ ერთხელ გადაერქვა 1944 წელს და **კობეს ეკონომიკის უნივერსიტეტი** (神戸経済大学, Kōbe keizai daigaku) ეწოდა. კავაიჯუკუს მიერ მომზადებულ რეიტინგში კობეს უნივერსიტეტი იაპონიის მე-11 საუკეთესო უნივერსიტეტად დასახელდა. 

2010 წელს QS-ის უნივერსიტეტების მსოფლიო რეიტინგში r კობეს უნივერსიტეტმა 234-ე ადგილი დაიკავა, ხოლო აზიური უნივერსიტეტების რეიტინგში ― 26-ე.

### კვლევითი რეიტინგი
კობეს უნივერსიტეტი იაპონიის მოწინავე კვლევით დაწესებულებად ითვლება. Thomson Reuters-ის მიხედვით შნდაი მე-14 საუკეთესო კვლევითი უნივერსიტეტია იაპონიაში. *Weekly Diamond*-ის მოხსენების მიხედვით შინდაის მე-15 უმაღლესი კვლევითი სტანდარტი აქვს იაპონიაში ერთ მკვლევარზე კვლევების დაფინანსების მაჩვენებლით. კობეს უნივერსიტეტის კვლევითი სტანდარტი ყველაზე მაღალაი სოციალურ და ჰუმანიტარულ მეცნიერებებში.

## ცნობილი კურსდამთავრებულები
კობეს უნივერსიტეტის ცნობილ კურსდამთავრებულებს შორის არიან: სოსუკე უნო ― იაპონიის 75-ე პრემიერ-მინისტრი, მასაიუკი ნაოშიმა ― იაპონიის ეკონომიკის, ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრი, სანაე ტაკაიჩი ― მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის პოლიტიკის სახელმწიფო მინისტრი, შინია იამანაკა ― ღეროვანი უჯრედების მკვლევარი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში (2012), სანაე ტაკაიჩი ― იაპონიის შინაგან საქმეთა და კომუნიკაციების მინისტრი, საძო იდემიცუ ― Idemitsu Kosan-ის დამფუძნებელი, კურანოსუკე სასაკი ― იაპონელი მსახიობი და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Kobe University website(English)
*Kobe University/ Virtual Tour of Kobe University - Ocean Breeze from Kobe (movie) 
*Kobe University (movie)
*Research Institute for Economics & Business Administration 
*Graduate School of International Coopetation Studies
*Great Hanshin-Awaji Earthquake Disaster Materials Collection,Digital Archive (EDMC) 
*Kobe University International Student Center
*EU Institute in Japan

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ეროვნული უნივერსიტეტები
კატეგორია:კობეს უნივერსიტეტი
რევაზ ჩახვაშვილი

**რევაზ ჩახვაშვილი** (დ. 18 ივლისი, 1952, კარდენახი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1976 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი სამიმოსვლო გზების მშენებლობის სპეციალობით.

1976-1979 წლებში მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს საპროექტო-საგამოკვლევო კანტორაში ინჟინრად 1979-1987 წლებში. № 11 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში — უსაფრთხოების ინჟინრად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად 1987-1995 წლებში. № 4 საგზაო სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოში მთავარ ინჟინრად 1995-1997 წლებში. ამავე სამმართველოში უფროსად. 1997 წელს გახდა შპს „გზამშენი-4-ის“ გენერალური დირექტორი 1999 წელს გაიარა კვალიფიკაციის ამაღლების საერთაშორისო პროგრამა „საგზაო ადმინისტრაციისა მისი ქსელის ორგანიზაცია და მენეჯმენტი“ (შვედეთი). მონაწილეობდა რამდენიმე ასეული კილომეტრი საგზაო მონაკვეთის სახიდე გადასასვლელების (მდინარეებზე ლოჭინი და იორი, თბილისის შემოსასვლელი და კახეთის გზების გადაკვეთაზე) მშენებლობასა და რეკონსტრუქცია-რეაბილიტაციაში ასევე, საავტომობილო გზების თბილისის ასაქცევი, „ფოთი-თბილისი-წითელი ხიდის“, „თბილისი-მარნეული-გეგუთი-სომხეთის საზღვრის“, „თბილისი-კოჯორი-მანგლისი-ნინოწმინდის“ და „ალგეთი-ნატახტარის“ მონაკვეთების მშენებლობაში. მიღებული აქვს გზებისა და მშენებლობის მსოფლიო ასოციაციის ტექნოლოგიების საერთაშორისო სერტიფიკატი.

## ჯილდოები
* 1999 — ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
*საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია,  თბ.,  2017, გვ. 631
* წიგნი ღირსებისა, ტ. 4, თბ., 2002, გვ. 136

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ნეპალის სახალხო კრება

**ნეპალ პრაჯა პარიშადი** (ნეპალ. **नेपाल प्रजा परिषद**: "ნეპალის სახალხო კრება") — ორგანიზაცია, რომელიც ჩამოყალიბდა ნეპალის სტუდენტების მიერ ვარანასში 1935 წელს რანას დინასტიის დასამხობად. ორგანიზაციის თავმჯდომარედ დაინიშნა ტანკა პრასად აჩარია. სტუდენტებისთვის იდეალური პოლიტიკური სისტემა იყო "დემოკრატიული რეჟიმი მონარქით სათავეში".  

ნეპალ პრაჯა პარიშადზე (ნპპ) იდეოლოგიური გავლენა მოახდინა ინდოეთის ეროვნულმა კონგრესმა. ნეპალის სახალხო კრებას აფინანსებდა ინდოეთის სოციალისტური პარტიის ბიჰარის ფილიალი.

ტანკა პრასად აჩარია 1937 წელს ორგანიზაციის წარმომადგენლებთან ერთად გაემგზავრა ინდოეთსა და ბირმაში რათა შეესწავლა „ფარული ტერორისტული საქმიანობის“ მეთოდები. სამეფო ოჯახის მკვლელობა, მათი აზრით, კარგი საშუალება იქნებოდა „მთავრობის შემადგენლობის შესაცვლელად და ხალხის საბრძოლო განწყობის ასამაღლებლად“.
[მინი|[ტანკა პრასად აჩარია]]
ორგანიზაციას ასევე შეუერთდა შაჰების დინასტიის წარმომადგენელი ნეპალის მერვე მეფე ტრიბჰუვან ბირ ბიკრამ შაჰ დევი. იგი აქტიურად ემხარებოდა მატერიალურად  "ნეპალის სახალხო კრებას".

1938 წლის ივნისში, ბიჰარის ყოველკვირეულმა გამოცემა „ჯანატამ“ (ჰინდ. **जनता**: "ხალხი") დაიწყო ორგანიზაციის წევრების სტატიების გამოქვეყნება, რომლებიც აკრიტიკებდნენ რანას დინასტიას (ოჯახი,  რომელთაც ნეპალში პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა მემკვიდრეობით გადაეცემოდათ).

1940 წელს ნპპ-მ გაავრცელა ბროშურები კატმანდუში სახელმწიფოს პოლიტიკური სტრუქტურის რეფორმის მოთხოვნით. საბოლოო მიზნის მისაღწევად იგეგმებოდა ინდივიდუალური ტერორის მეთოდების გამოყენება.

1940 წელს მთავრობამ მოახერხა შეთქმულების გეგმის გამჟღავნება და „ნეპალის სახალხო კრების“ ლიკვიდაცია. 500 ადამიანი დააკავეს. სიკვდილით დასაჯეს ოთხი ადამიანი: დჰარმა ბჰაკტა, დასარათჰ ჩანდი, განგა ლალი და შუქრა რაჯ შასტრი. 38 პირს მიესაჯა სხვადასხვა ვადით თავისუფლების აღკვეთა. რამდენიმე შეთქმული გაიქცა ინდოეთში, მაგრამ ბრიტანეთის კოლონიურმა ადმინისტრაციამ ისინი დააპატიმრა და იძულებით დაუბრუნა ნეპალში. სხვა აქტივისტებთან ერთად დააპატიმრეს ორგანიზაციის თავმჯდომარე ტანკა პრასად აჩარია. მას ასევე მიესაჯა სიკვდილით დასჯა. თუმცა, ინდუისტური კანონის მოქმედების გამო, რომელიც კრძალავდა ბრაჰმანების მკვლელობას, განაჩენი სისრულეში ვერ მოიყვანეს  და ის ციხეში ჩააგდეს.  აჩარია ციხიდან 1951 წელს გამოვიდა მეფე ტრიბჰუვანის ხელისუფლებაში მოსვლისა და რანას კლანის დაცემის შემდეგ.

ნეპალ პრაჯა პარიშადის დამარცხებიდან შვიდი წლის განმავლობაში სამეფოში არ არსებობდა პოლიტიკური ორგანიზაციები. "ნეპალის სახალხო კრების" დარჩენილი წევრები გადავიდნენ რეჟიმის წინააღმდეგ მშვიდობიან ბრძოლაზე. მათ ძირითადად ორიენტაცია აიღეს  მეფესთან და მის გარემოცვასთან თანამშრომლობაზე. 

პოლიტიკური პოტენციალი შეინარჩუნეს ინდოეთში ნეპალის ემიგრაციის წარმომადგენლებმა. მათ რიგებში   შედიოდნენ პოლიტიკური ლტოლვილები, განათლებული პირები, რომლებსაც ჰქონდათ გამოცდილება საზოგადოებრივ საქმიანობაში და სტუდენტი ახალგაზრდობა. შემდგომში მათ როლი შეასრულეს რანას დინასტიის ძალაუფლებიდან ჩამოშორებაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნეპალის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:ნეპალის სახალხო კრება
კატეგორია:ნეპალის პოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:პოლიტიკური ორგანიზაციები
კატეგორია:ნეპალის ისტორია
კატეგორია:1936 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
თემურ გაბაიძე

**თემურ გაბაიძე ** (დ. 1 სექტემბერი,1966 ხულო) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, მეან-გინეკოლოგი. აჭარის ა/რ საუკეთესო მეან-გინეკოლოგი (2000). საქართველოს საუკეთესო მედიცინის მუშაკი (2002). საქართველოს დამსახურებული მედიცინის მუშაკი (2005). ღირსების მედლის კავალერი (1997). 

## ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

1999-2004 წლებში იყო ხულოს რაიონის სამშობიარო სახლის დირექტორი. 2004 წლიდან „შპს ბათუმის სამშობიარო სახლის“ დირექტორი. 12 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. დაცული აქვს საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „აბლომინალური გზით წარმოებული საკეისრო კვეთის შემდეგ ქალის რეპროდუქციული ფუნქციის აღდგენის თავისებურებანი“ (2002). 

## ჯილდოები
*2005 — საქართველოს დამსახურებული მედიცინის მუშაკი

## ლიტერატურა
*ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 2006, გვ. 94

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები
მამია ჯაბუა

**მამია ჯაბუა** (დ. 16 იანვარი, 1936 — გ. 28 თებერვალი, 2022) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 

1961-1963 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ „საქქალაქმშენსახპროექტის“ წყალსადენისა და კანალიზაციის განყოფილების ინჟინრად. 1963-1985 წლებში საქართველოს განათლების სამინისტროს საპროექტო ბიუროში წყალსადენისა და კანალიზაციის განყოფილების გამგედ. 1985-1996 წლებში სსი „საქაგრომრეწვმშენსახპროექტის“ განყოფილების გამგედ. 1996  წლიდან იყო სს „გორგასლის“ წყალსადენისა და კანალიზაციის განყოფილების მთავარი სპეციალისტი. წლების განმავლობაში აქტიურად მონაწილეობდა საქართველოს ქალაქებისა და დასახლებული პუნქტების გენგეგმებისა და ცალკეული ქალაქმშენებლობითი ობიექტების, საქართველოსა და კავკასიის ქვეყნების სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობების, მათ შორის — ფოთისა და კახეთის ზონის საექსპორტო წყალსადენების, საქართველოს საგანმანათლებლო დაწესებულებების წყალსადენისა და კანალიზაციის ნაწილის დაპროექტებაში.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 732

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
იასონ მოსეშვილი

**იასონ მოსეშვილი** (დ. 1876, გუბი — გ. 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ქიმიკოსი, პროფესორი (1920). 1902 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება და დატოვებული იქნა ქიმიის კათედრაზე. 1919 წელს მოიწვიეს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში და ხელმძღვანელობდა არაორგანული ქიმიის კათედრას, სადაც მუშაობდა 1965 წლამდე. ერთ-ერთმა პირველმა ჩაუყარა საფუძველი საქართველოში არაორგანული და ანალიზური ქიმიის სწავლების საქმეს. იგი იკვლევდა საქართველოს ტერიტორიაზე (ქანებში, ნიადაგში, წყლებში) მიკროელემენტების გავრცელების საკითხებს. 

## ლიტერატურა
**გაიპარაშვილი ზ., ლილულაშვილი მ.*, „ტფილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორთა საბჭოს ოქმები 1917-1926“, თბილისი, 2006

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ემილ ავდალიანი

**ემილ ავდალიანი** (დ. 11 მაისი, 1990, თბილისი) ― ქართველი ისტორიკოსი, ევროპის უნივერსიტეტისა და ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ქართული ანალიტიკური ცენტრის, „ჯეოქეისის“ აღმოსავლეთმცოდნეობის მიმართულების დირექტორი. იკვლევს ირანის, თურქეთის და ჩინეთის საგარეო პოლიტიკას.

## ნაშრომები
### მონოგრაფიები
*Avdaliani, E. (2022). *New World Order and Small Regions: The Case of South Caucasus*. ISBN: 978-981-19-4037-8.
*ავდალიანი, ე. (2022). *საქართველო და აბრეშუმის სავაჭრო გზები (XIII-XIV სს.): წიგნი მეორე*. გამომცემლობა „მერიდიანი“. ISBN 978-9941-34-144-1.
*დუნდუა, თ. ჩიქობავა, ა. ავდალიანი, ე. (2020). *მონეტა, როგორც პროპაგანდის საშუალება ქართული ნუმიზმატიკური ძეგლების მიხედვით*. გამომცემლობა „მერიდიანი“. ISBN: 978-9941-25-974-6.
*ავდალიანი, ე. (2019). *საქართველო და აბრეშუმის სავაჭრო გზები: VI-XIII სს*. თბილისი: გამომცემლობა „მერიდიანი“.
*ავდალიანი, ე. (2018). *ქართული მეწარმეობის ისტორიიდან: XIX-XX საუკუნეების მიჯნა*. თბილისი: გამომცემლობა „მერიდიანი“. ISBN 978-9941-254550. 
*ავდალიანი, ე. (2017). *რომი, ბიზანტია და საიმპერიო თავდაცვითი სისტემა IV-VII საუკუნეებში*. თბილისი: გამომცემლობა „მერიდიანი“. ISBN 978-9941-25-320-1.

## რესურსები ინტერნეტში
*ემილ ავდალიანი Academia-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ზანგილანის საერთაშორისო აეროპორტი

**ზანგილანის საერთაშორისო აეროპორტი** () — საერთაშორისო აეროპორტი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ქალაქ ზანგილანის სიახლოვეს. აეროპორტი 2022 წლის 20 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და თურქეთის პრეზიდენტმა რეჯეფ თაიფ ერდოღანმა გახსნეს. ოფიციალური გახსნის შემდეგ ის ქვეყნის რიგით მერვე საერთაშორისო აეროპორტი გახდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის აეროპორტები