მასაოკა შიკი

**მასაოკა შიკი** (正岡 子規; იაპონური წარმოთქმა: [ma.saꜜ.o.ka ɕi̥.kʲiꜜ, -sa.o.ka ɕi̥.kʲiꜜ], დ. 14 ოქტომბერი, 1867 — გ. 19 სექტემბერი, 1902), მასაოკა ნობორუს (正岡 升) ფსევდონიმი — იაპონელი პოეტი, მწერალი და ლიტერატურული კრიტიკოსი მეიჯის პერიოდის იაპონიაში. შიკი განიხილება, როგორც მთავარი ფიგურა თანამედროვე ჰაიკუ პოეზიის განვითარებაში, რომელსაც მიეწერება თავის მოკლე ცხოვრებაში თითქმის 20,000 სტროფის დაწერა. credited with writing nearly 20,000 stanzas during his short life. ის ასევე წერდა ტანკა პოეზიის რეფორმის შესახებ.

## ბიოგრაფია
### ადრეული ცხოვრება
შიკი, ან უფრო სწორად ცუნენორი (常規), როგორც თავდაპირველად ერქვა, დაიბადა ქალაქ მაცუიამაში, იოს პროვინციაში (თანამედროვე ეჰიმეს პრეფექტურა), მოკრძალებული შესაძლებლობების სამურაის კლასის ოჯახში. ბავშვობაში მას ეძახდნენ ტოკორონოსუკე (處之助); მოზარდობაში მისი სახელი შეიცვალა ნობორუდ (升). ალკოჰოლს ეძალებოდა.  გარდაიცვალა, როდესაც შიკი ხუთი წლის იყო. მისი დედა, იაე, იყო კონფუციანელი მეცნიერის, ოჰარა კანზანის ქალიშვილი. კანზანი იყო შიკის პირველი კერძო მასწავლებელი; 7 წლის ასაკში ბიჭმა დაიწყო მენციუსის კითხვა მისი ხელმძღვანელობით. შიკი იხსენებდა, რომ ნაკლებად გულმოდგინე მოსწავლე იყო.

15 წლის ასაკში შიკი გახდა გარკვეულწილად პოლიტიკური რადიკალი, დაუახლოვდა მაშინ ჩახშული თავისუფლებისა და ხალხის უფლებების მოძრაობას და მაცუიამას საშუალო სკოლის დირექტორმა, სადაც სწავლობდა, აუკრძალა საჯარო გამოსვლები. დაახლოებით ამ დროს განუვითარდა ინტერესი ტოკიოში გადასახლების მიმართ და მიზანი 1883 წელს განახორციელა.

### განათლება
ახალგაზრდა შიკი ჯერ დადიოდა მშობლიური ქალაქის, მაცუიამას საშუალო სკოლაში, რომელსაც მცირე ხნით ადრე დირექტორობდა კუსამა ტოკიოში, დისკრედიტირებული თავისუფლებისა და ხალხის უფლებების მოძრაობის ლიდერი. 1883 წელს დედის ძმა დაეხმარა ტოკიოში ჩასვლაში. შიკი ჯერ ჩაირიცხა კიორიცუს საშუალო სკოლაში და მოგვიანებით შევიდა მომზადებელ სკოლაში (*დაიგაკუ იობიმონ*), რომელიც დაკავშირებული იყო საიმპერატორო უნივერსიტეტთან (*ტეიკოკუ დაიგაკუ*). აქ სწავლის დროს თინეიჯერი შიკი მისდევდა ბეისბოლს და დაუმეგობრდა თანამედროვე სტუდენტს ნაცუმე სოსეკის, რომელიც შემდგომში გახდა ცნობილი მწერალი.

ის შევიდა ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტში 1890 წელს. მაგრამ 1892 წლისთვის შიკიმ, საკუთარი განცხადებით, ძალიან გატაცებულმა ჰაიკუს წერით, ჩააბარა საბოლოო გამოცდები, დატოვა ჰონგოს საერთო საცხოვრებელი, რომელიც სტიპენდიით ჰქონდა დამსახურებული, და დატოვა კოლეჯი. სხვები ამბობენ, რომ ტუბერკულოზი, დაავადება, რომელიც მის გვიან ცხოვრებაში აწუხებდა, იყო მიზეზი, რის გამოც დატოვა სკოლა.

## ლიტერატურული კარიერა
### ჰაიკუს რეფორმა
მიუხედავად იმისა, რომ შიკი ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც ჰაიკუს პოეტი, ის წერდა სხვა ჟანრის პოეზიას, პოეზიის პროზაულ კრიტიკას, ავტობიოგრაფიული პროზას და ასევეიყო მოკლე პროზის ესეისტი.  (მისი უადრესი შემორჩენილი ნაშრომი არის სასკოლო ესე, *იოკენ სეცუ* („დასავლური ძაღლების შესახებ“), სადაც ის აქებს დასავლური ძაღლების მრავალფეროვან სარგებლიანობას, განსხვავებით იაპონური ძაღლებისგან, რომლებიც „მხოლოდ ნადირობაში ეხმარებიან და ქურდებს აშინებენ“).

შიკის დროს არსებობდა მოსაზრება, რომ ტრადიციული იაპონური პოეტური მოკლე ფორმები, როგორიცაა ჰაიკუ და ტანკა, ჩახშული იყო თანამედროვე მეიჯის პერიოდში მათი შეუსაბამობის გამო. შიკი ზოგჯერ გამოხატავდა მსგავს განწყობებს. მის დროს დიდი ცოცხალი პრაქტიკოსები აღარ იყვნენ, თუმცა პოეზიის ეს ფორმები ინარჩუნებდა გარკვეულ პოპულარობას.

უხერხულობის ატმოსფეროს მიუხედავად, მხოლოდ ერთი წლის ან მეტის შემდეგ, რაც ტოკიოში ჩავიდა (1883 წ.), შიკიმ დაიწყო ჰაიკუს წერა. 1892 წელს, იმავე წელს, როდესაც მან დატოვა უნივერსიტეტი, შიკიმ გამოაქვეყნა სერიული ნაშრომი, *დასაი შოოკუ ჰაივა* ან „საუბრები ჰაიკუზე წავის ბუნაგიდან“, რომელიც იცავდა ჰაიკუს რეფორმას. ამ ნაშრომის დასრულებიდან ერთი თვის შემდეგ, 1892 წლის ნოემბერში, მას შესთავაზეს ჰაიკუს რედაქტორის თანამდებობა იმ ჟურნალში, რომელმაც წერილი გამოაქვეყნა. ეს იყო „ნიპონი“. შიკიმ შეინარჩუნა მჭიდრო ურთიერთობა ამ ჟურნალთან მთელი ცხოვრების განმავლობაში. 1895 წელს გამოქვეყნდა კიდევ ერთი სერიალი იმავე პერიოდულ გამოცემაში, „ტექსტი ჰაიკაიზე დამწყებთათვის“, *ჰაიკაი ტაიიო*. მოჰყვა სხვა სერიები: *მეიჯი ნიჯუკუნენ ნო ჰაიკუკაი* ან „ჰაიკუს სამყარო 1896 წელს“, სადაც ის აქებდა მოწაფეების, ტაკაჰამა კიოშისა და კავაჰიგაში ჰეკიგოტოს ნამუშევრებს, *ჰაიჯინ ბუსონ* ანუ „ჰაიკუს პოეტი ბუსონი“ (1896-1897) გამოხატავდა შიკის იდეას ამ მე-18 საუკუნის პოეტზე, რომელსაც ის აიგივებს ჰაიკუს თავის სკოლასთან, და *უტაიომი ნი ატაურუ შო* ან „წერილები ტანკას პოეტისთვის“ (1898), სადაც ის მოუწოდებდა ტანკა პოეზიის ფორმის რეფორმას. 1898 წლის მისი ტანკების ერთი ციკლი ახსენებს სპორტის ამ სახეობას.

## იხილეთ აგრეთვე
*Masaoka Shiki International Haiku Awards
*Shiki Memorial Museum
*Samukawa Sokotsu

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:იაპონელი პედაგოგები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები