მარია ვეტროვა

**მარია ვეტროვა** ( დ. 3 იანვარი 1870 — გ. 24 თებერვალი, 1897) — უკრაინელი მასწავლებელი და რევოლუციონერი. უკრაინის სხვადასხვა ნაწილში მასწავლებლის პოზიციაზე მუშაობის და მცირე ხნით თეატრის დასის წევრობის შემდეგ, ვეტროვა შეუერთდა სოციალისტთა წრეს აზოვში და ლევ ტოლსტოის შემოქმედების ერთგული გახდა. მან განაგრძო სწავლება სანქტ-პეტერბურგში, მაგრამ იძულებული გახდა რევოლუციონერი გამხდარიყო, მას შემდეგ, რაც თავად შეხვდა ტოლსტოის. იგი დააპატიმრეს ანტიცარისტული საგამომცემლო საქმიანობის გამო. მარია ვეტროვამ სცადა თავის დაწვა და გარდაიცვალა პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში. მისი სიკვდილი იქცა ანტიცარისტული სტუდენტური მოძრაობის აღზევების გამოძახილად. ტოლსტოი და მაქსიმ გორკი დიდი შთაბეჭდილების ქვეშ მოექცნენ და შედეგად, გორკიმ მას მიუძღვნა „ქარიშხლიანი პეტრელის სიმღერა“. 

## ბიოგრაფია 
მარია ფეოდოსივნა ვეტროვა დაიბადა 1870 წლის 3 იანვარს სოლონივკაში, რომელიც შედიოდა რუსეთის იმპერიის საზღვრებში მოქცეულ ჩერნიჰივის საგუბერნიოში (თანამედროვე ჩერნიჰივის ოლქი, უკრაინა). მარია ვეტროვა იყო კაზაკი ქალის, მარია ვეტროვა დააპატიმრეს ანტისამთავრობო პროპაგანდისტული საშუალებების ფლობისთვის და, ასევე, ეჭვმიტანილი გახდა რევოლუციურ საგამომცემლო ოპერაციებში მონაწილოების გამო. მარია დააპატიმრეს პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრეში, სადაც 1897 წლის 20 თებერვალს [ძვ. ს. 8 თებერვალს] სცადა თავის დაწვა და დამწვრობებისგან გარდაიცვალა 1897 წლის 24 თებერვალს [ძვ. ს. 12 თებერვალი]. ციხის ადმინისტრაცია შეეცადა დაეფარა თვითმკვლელობა, და მარია ვეტროვა საიდუმლოდ დაკრძალეს ტრანსფიგურაციის სასაფლაოზე.

## მემკვიდრეობა 
ცნობები მისი სიკვდილის შესახებ გავრცელდა მომდევნო თვეში, რამაც პროვოცირება გაუკეთა სტუდენტთა საპროტესტო აქციებს სანქტ-პეტერბურგში, მოსკოვსა და კიევში. 1897 წლის 4 მარტს, 5 000 ადამიანი შეიკრიბა სანქტ-პეტერბურგის ყაზანის ტაძარში, რათა პატივი მიეგოთ ვეტროვასთვის, თუმცა, მემორიალური მსახურება აკრძალეს და დააპატიმრეს 850 დემონსტრანტი. დამსწრეთა შორის იყვნენ ნიკოლაი ბეკეტოვი, ნიკოლაი კარეევი, ვლადიმირ ლამანსკი, სერგეი პლატონოვი და ნესტორ კოტლიარევსკი. სტანისლავ სტრუმილინმა გაიხსენა მარიას "ცეცხლოვანი ნათლობის" დღე და მდგრადი სახალხო აქტივიზმის დაწყების პერიოდი ცარისტული ავტოკრატიის წინააღმდეგ. ყაზანის ტაძარი გახდა სტუდენტთა შემდგომი დემონსტრაციების ცენტრი, ხოლო მაქსიმ გორკის 1901 წლის ერთ-ერთ დემონსტრაციაზე გამოსვლა რევოლუციურ ჰიმნადაც იქცა: „ქარიშხლიანი პეტრელის სიმღერა“.

მარია ვეტროვა რევოლუციონერ წმინდანად გამოაცხადეს მიკოლა ვორონიმ და ბორის ჰრინჩენკომ, ხოლო საიდუმლო რევოლუციურმა ორგანიზაციებმა მის სახელზე დაიწყეს პროკლამაციების გავრცელება. ლევ ტროცკიმ, აგრეთვე პატივი მიაგო მის ხსოვნას.

## ბიბლიოგრაფია 
* Evans Clements, Barbara (1997). Bolshevik Women. University of Cambridge. p. 25. .
* Shulyatikov, Vladimir (16 March 2010). "Мария Ветрова в памяти поколений" [Mariia Vetrova in the memory of generations]. Gorodnya (in Russian). Archived from the original on 8 January 2021. Retrieved 10 January 2024.
* Usenko, Pavlo Heorhiyovych (2003). "ВІТРОВА Марія Федосіївна" [VITROVA Mariia Fedosiivna]. In Smoliy, V. A. (ed.). Encyclopedia of History of Ukraine (in Ukrainian). Vol. 1. Kyiv: Institute of History of Ukraine. Retrieved 10 January 2024.

## დამატებითი საკითხავი 
* Homo [ Вороний М.] Маруся Вітрова. "Житє і слово", 1897, кн. 2
* В. Бахирев (псевд. В. Махновца). Как держать себя на допросах. — август 1900.
* Могилянский М. В девяностые годы // Былое. — 1924. — No. 24.
* Памяти Марьи Федосьевны Ветровой. Б/м, 1898; Ростов Н. Самоубийство М.Ф.Ветровой и студенческие беспорядки 1897 г. "Каторга и ссылка", 1926, No. 2
* Самоубийство М. Ф. Ветровой и студенческие беспорядки // Каторга и ссылка. — 1926. — No. 2.
* Куделли П. Ф. Народовольцы на перепутье. — Л., 1926.
* Ростов Н. Драма в Бастионе. — М.: Библиотека «Огонёк» No. 27 (752), сентябрь 1933.
* Чала Л. Не даремно! "Вітчизна", 1964, No. 8.
* Ветрова Мария Федосеевна // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969–1978.
* Брайнин И. Б., Шапошников В. Г. Ветровские демонстрации // Вопросы истории. — 1983. — No. 2. — С. 178–181.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი
კატეგორია:უკრაინელი რევოლუციონერები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები