open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ირინა ბეკეშკინა

**ირინა  ბეკეშკინა** (  ; 1952 წლის 4 თებერვალი, ივდელი, სვერდლოვსკის ოლქი, რსფრ, სსრკ — 20 მარტი, 2020, კიევი, უკრაინა ) — უკრაინელი სოციოლოგი,  პოლიტიკური და საარჩევნო სოციოლოგიის დარგის სპეციალისტი.   ილკო კუჩერივის დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის ხელმძღვანელი 2010 - დან 2020 წლამდე. მედია კომენტატორი და პოლიტიკის ადვოკატი. 

## ბიოგრაფია 
ირინა ბეკეშკინამ 1974 წელს დაამთავრა კიევის ტ.გ.შევჩენკოს სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი  და  უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა. გახდა ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი. 

ბეკეშკინა იყო უკრაინის ერთ-ერთი წამყვანი ფილოსოფიური ჟურნალის „Философська думка“ ( *ფილოსოფიური აზროვნება*, დიდი ბრიტანეთი ) სამეცნიერო რედაქტორი,  უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტის უმცროსი და უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1991 წლიდან  —  უკრაინის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სოციოლოგიის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელია. 1996 წლიდან — დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის  დირექტორის მოადგილე, ხოლო 2001 წლიდან — მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი. დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის გაზეთ „უკრაინის პოლიტიკური პორტრეტი“ სამეცნიერო რედაქტორი. დემოკრატიული ინიციატივების ფონდი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ირინა ბეკეშკინა, ერთ-ერთი პირველი იყო, რომელმაც ჩაატარა ეგზიტპოლი უკრაინის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების  შემდეგ. 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს **„** დემოკრატიული ინიციატივების**“** მიერ ჩატარებულმა ეგზიტპოლმა აჩვენა მასსტაბური  გაყალბების შემთხვევები და გახდა ნარინჯისფერი რევოლუციის ერთ-ერთი კატალიზატორი.  

1996 წელს ბეკეშკინამ მუშაობა დაიწყო ილკო კუჩერივის სახელობის დემოკრატიული ინიციატივების ფონდში.  იქ მან ჩაატარა კვლევები, აქვეყნებდა ნაშრომებს ძირითადად პოლიტიკისა და არჩევნების სოციოლოგიაზე.  მან განსაკუთრებული ყურადღება გაამახვილა უკრაინის პოლიტიკაზე. 

მან შეიმუშავა პიროვნების სტრუქტურული მოდელი, როგორც კომპლექსური კვლევის ობიექტი, საარჩევნო ქცევის კონცეფცია და უკრაინაში მისი მახასიათებლები.

ბეკეშკინა დემოკრატიული ინიციატივების ფონდის ხელმძღვანელი 2010 წელს გახდა და გარდაცვალებამდე დარჩა ამ ორგანიზაციის ხელმძღვანელის პოსტზე.  ის ასევე იყო უკრაინის აზროვნების ცენტრების სამეკავშირეო ოფისის საბჭოს წევრი.  

ირინა ბეკეშკინა ავტორია 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის და დიდი რაოდენობით ჟურნალისტური პუბლიკაციების.

ევრომაიდანის დროს მან მკვეთრად გააკრიტიკა ვიქტორ იანუკოვიჩის „ავტორიტარული რეჟიმი“ და იწინასწარმეტყველა სამოქალაქო ომი იმ შემთხვევაში, თუ სამართალდამცავები ზეწოლას მოახდენდნენ ოპოზიციაზე. 

ბეკეშკინა 2007 წელს *ჟურნალმა Focus-მა* უკრაინაში 38-ე ყველაზე გავლენიან ქალად დაასახელა,  2008 წელს კი უკრაინის 51-ე ყველაზე გავლენიან ქალად. ამ რეიტინგების ახსნისას ჟურნალმა მოიყვანა მისი საჯარო ნამუშევარი პოლიტიკური ინფორმაციისა და უკრაინის საგარეო პოლიტიკის შესწავლაში.  

ირინ ბეკეშკინა გარდაიცვალა კიევში 2020 წელს კუჭის კიბოთი.

2022 წლის ნოემბერში, დერუსიფიკაციის კამპანიის ფარგლებში, კიევის დიმიტრი კარბიშევის ქუჩას ეწოდა ირინა ბეკეშკინას ქუჩა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია: გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:სოციოლოგები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:პოლიტოლოგები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
კალიროე (ოკეანიდი)

**კალიროე** () — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან. ოკეანოსისა და ტეთისის ასული, ოკეანიდი. ქრიზაორესთან შეეძინა გერიონი, ბუმბერაზი, რომელიც ჰერაკლემ მოკლა.

კალიროეს ქმრებად ითვლება ზღვის ღმერთი პოსეიდონი და საკუთარი ძმა ნილი, რომლისაგანაც შეეძნა ასული — ხიონაუ.

მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი კალიროე.

## ლიტერატურა
*გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 238

კატეგორია:ოკეანიდები
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტი შედის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 11 ტერიტორიული ორგანო და 64 სოფელი. ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან, აჭარისწყლის, ახალშენის, თხილნარის, კირნათის, მაჭახელას, მახინჯაურის, ორთაბათუმის, სოფელი სარფის, ფერიის, შარაბიძეების და ჭარნალის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ფართობია 356,4 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 51 189 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 143,6 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი ხელვაჩაური. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის წინსვლა (3115 ადამიანი), ხელვაჩაურიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ქვედა ქოქოლეთი (30 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
## სქოლიო
*
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
ჯონ ბარტი

**ჯონ სიმონს ბარტი** (; დ. 27 მაისი, 1930, კემბრიჯი, მერილენდი, აშშ, — გ. 2 აპრილი, 2024, ბონიტა-სპრინგზი, ფლორიდა, აშშ) — ამერიკელი მწერალი, პოსტმოდერნული პროზის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი.
## ბიოგრაფია
დაამთავრა ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტი (მაგისტრი, 1952). 1953 წლიდან ლიტერატურის ისტორიასა და თეორიას ასწავლიდა პენსილვანიის უნივერსიტეტში, 1965 წლიდან იყო ბუფალოში ნიუ-იორკის შტატის უნივერსიტეტის ინგლისური ენის პროფესორი და რეზიდენტი მწერალი, 1973-1995 წლებში კი — ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტის ინგლისური ენისა და შემოქმედებითი წერის პროფესორი.
## შემოქმედება
ბარტის პირველი რომანი „მცურავი ოპერა“ ("The Floating Opera") 1956 წელს გამოქვეყნდა. მისი მნიშვნელოვანი თხზულებებია: რომანები „ბანგით მოვაჭრე“ (“The Sot-Weed Factor”, 1960) და „თხაბიჭი ჯაილზი“ (“Giles Goat-Boy”, 1966), მოთხრობების კრებული „ატრაქციონში დაკარგული“ (“Lost in the Funhouse”, 1968), ნოველების კრებული „ქიმერა“ ("Chimera", 1972; წიგნის ეროვნული პრემია, 1973), ეპისტოლური რომანი „წერილები“ (“Letters”, 1979) და სხვ. 

ბარტი თავის ნაწარმოებებში მიმართავს ე. წ. მეტაპროზის ხერხებს, მისთვის დამახასიათებელია რთული და მახვილგონივრული თხრობის მანერა, რომელშიც ერთმანეთს ერწყმის ფილოსოფიური სიღრმე და სატირა, „შავი“, ზოგჯერ უხამსი იუმორიც. მის თხზულებებს მოტივად გასდევს სწორი ქმედების არჩევანის მოჩვენებითი შეუძლებლობა სამყაროში, სადაც არ არსებობს აბსოლუტური ღირებულებები.

ბარტს გამოქვეყნებული აქვს ასევე ესეები და წერილები ლიტერატურის თეორიის საკითხებზე, მ. შ., ესე „ამოწურვის ლიტერატურა“ ("The Literature of Exhaustion", 1967), რომელიც პოსტმოდერნიზმის ერთგვარ მანიფესტადაა მიჩნეული.

## ბიბლიოგრაფია
### რომანები
* The Floating Opera (1956)
* The End of the Road (1958)
* The Sot-Weed Factor (1960)
* Giles Goat-Boy (1966)
* Chimera (1972)
* LETTERS (1979)
* Sabbatical: A Romance (1982)
* The Tidewater Tales (1987)
* The Last Voyage of Somebody the Sailor (1991)
* Once Upon a Time: A Floating Opera (1994)
* Coming Soon!!!: A Narrative (2001)
* Where Three Roads Meet (2005)
* Every Third Thought: A Novel in Five Seasons (2011)
### მოთხრობების კრებულები
* Lost in the Funhouse: Fiction for Print, Tape, Live Voice (1968)
* On with the Story (1996)
* The Book of Ten Nights and a Night: Eleven Stories (2004)
* The Development: Nine Stories (2008)
* Collected Stories (2015)
### არამხატვრული თხზულებები
* The Friday Book: Essays and Other Nonfiction (1984)
* Further Fridays: Essays, Lectures, and Other Nonfiction, 1984–1994 (1995)
* Final Fridays: Essays, Lectures, Tributes & Other Nonfiction, 1995–2012 (2012)
* Postscripts (or Just Desserts): Some Final Scribblings (2022)

## ლიტერატურა
* Clavier, Berndt, John Barth and Postmodernism: Spatiality, Travel, Montage. Peter Lang, 2007.
* Grausam, Daniel. "Institutionalizing Postmodernism: John Barth and Modern War". On Endings: American Postmodern Fiction and the Cold War. University of Virginia Press, 2011.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯონ ბარტი – ამოწურვის ლიტერატურა (ინგლისურიდან თარგმნა ალექსანდრე ჭელიძემ), საზოგადოებრივ-ლიტერატურული ჟურნალი „არილი“, 2014.
* ხარბედია, მალხაზ, ჯონ ბარტი – 80, „რადიო თავისუფლება“, აგვისტო 22, 2010.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ოუ-ჯეი სიმფსონი

**ორენთალ ჯეიმზ (ოუ-ჯეი) სიმფსონი** (; დ. 9 ივლისი, 1947, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, აშშ, — გ. 10 აპრილი, 2024, ლას-ვეგასი, ნევადა, აშშ) — ამერიკელი სპორტსმენი (ამერიკული ფეხბურთი), მსახიობი.

სასპორტო კარიერა დაიწყო კოლეჯის ფეხბურთით, შემდეგ თამაშობდა ნაციონალური საფეხბურთო ლიგის პროფესიულ გუნდებში: „ბუფალო-ბილზსა“ (1969-1977) და „სან-ფრანცისკო ფორთი-ნაინერზში“ (1978-1979). ცნობილი იყო სისწრაფითა და მოუხელთებლობით, ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რანინბექად (მრბოლელად) ამერიკული ფეხბურთის ისტორიაში. სასპორტო კარიერის დასრულების შემდეგ მოღვაწეობდა კინოსა და ტელევიზიაში. მონაწილეობდა ფილმებში: „ცადაზიდული ჯოჯოხეთი“ (რეჟისორი ჯონ გილერმინი, 1974), „შიშველი იარაღი“ (რეჟისორი დევიდ ცუკერი, 1988 და 1991; რეჟისორი პიტერ სიგალი, 1994) და სხვ.; მუშაობდა სპორტის კომენტატორად. 

1994 წელს სიმფსონს ბრალად წაუყენეს ყოფილი მეუღლის და ამ უკანასკნელის მეგობარი მამაკაცის მკვლელობა. სიმფსონმა გაქცევა სცადა, თუმცა პოლიციამ ის მალევე დააკავა ხანმოკლე საავტომობილო დევნის შემდეგ, რომელსაც მილიონობით ადამიანი პირდაპირ სატელევიზიო ეთერში ადევნებდა თვალს. მისი სასამართლო ამერიკის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე გახმაურებულ სისხლის სამართლის პროცესად იქცა. საბოლოოდ სიმფსონი გაამართლეს, თუმცა მის ბრალეულობასთან დაკავშირებით საზოგადოებრივი აზრის გაყოფის გამო რეპუტაციის აღდგენა ვერ შეძლო. 2008 წელს სიმფსონს მიესაჯა პატიმრობა შეიარაღებულ ძარცვაში მონაწილეობის ბრალდებით. 2017 წელს ის პირობითი გზით ვადაზე ადრე გათავისუფლდა. გარდაიცვალა 2024 წელს 76 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ელა ბეიკერი

**ელა ჯოზეფინ ბეიკერი** (, დ,13 დეკემბერი, 1903, ნორფოლკი, ვირჯინია, აშშ — 13 დეკემბერი, 1986, ნიუ-იორკი, აშშ ) — ამერიკელი საზოგადო მოღვაწე და აქტივისტი, ამერიკის შეერთებულ შტატებში მცხოვრები ფერადკანიანი მოქალაქეების უფლებებისთვის მებრძოლი.

## ბიოგრაფია
ელა ბეიკერი დაიბადა 1903 წელს ნორფოლკში, ვირჯინიაში და გაიზარდა ჩრდილოეთ კაროლინაში. ბავშვობიდანვე ის უკვე  სოციალური სამართლიანობის მხარდამჭერი გახდა, ბებიის მიერ მონობაში ცხოვრების ისტორიის მოყოლით მიღებული შთაბეჭდილებების შედეგად. 1918 წელს მან ჩააბარა ფერადკანიანი სტუდენტების შოუს უნივერსიტეტში, რომელიც  დაამთავრა 1927 წელს.

1930-იანი წლების ბოლოს ბეიკერი დაქორწინდა ტ.ჯ. რობერტსზე და შეუერთდა ფერადკანიანთა წინსვლის ეროვნული ასოციაციას (NAACP).1940 წელს იგი გახდა NAACP-ის მდივანი, შემდეგ იყო ორგანიზაციის სხვადასხვა ფილიალის თავმჯდომარე. იგი ასევე ეწინააღმდეგებოდა მკაცრ იერარქიას.1945 წელს ელა ბეიკერი შეხვდა NAACP-ის თანამემამულე აქტივისტს როზა პარკს, რომელზეც მან დიდი გავლენა მოახდინა.1946 წელს ბეიკერმა დატოვა სამსახური NAACP-ის ბიუროკრატიით გამოწვეული უკმაყოფილების და დისშვილზე ზრუნვის საჭიროების გამო, მაგრამ განაგრძო თანამშრომლობა ნიუ-იორკის განყოფილებასთან და მუშაობდა ფერადკანიანი ბავშვების განათლების ხარისხის გაუმჯობესებაზე.1955 წლის მონტგომერის ავტობუსის ბოიკოტით შთაგონებულმა ბეიკერმა დაიწყო ფინანსების მოძიება სამხრეთ შეერთებულ შტატებში ჯიმ ქროუს კანონებთან საბრძოლველად. მის სახელს ატარებს ადამიანის უფლებათა ცენტრი ოკლენდში. 2009 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში ელა ბეიკერის ხსოვნის საპატივსაცემოდ   გამოუშვეს საფოსტო მარკა.

აქტივისტის არქივი ინახება ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკაში.

## სქოლიო
კატეგორია:აფრო-ამერიკელების სამოქალაქო უფლებების დამცველი აქტივისტები
ეკა კვალიაშვილი

**ეკა კვალიაშვილი** (დ. 20 მარტი, 1965, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი. გამოცემული აქვს სამი ალბომი: „დამივიწყე“ (1997), „ფერისცვალება“ (2001) და „როგორ მიყვარხარ“ (2005). 

დაიბადა 1965 წელს ცნობილი მომღერლის მარიამ თარხნიშვილის ოჯახში. 1984 წელს დაამთავრა I სამუსიკო სასწავლებელი, ფორტეპიანოს კლასი. 1988 წელს კი — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ფაკულტეტი.  იყო ანსამბლ „ჯორჯიასა“ და ვია „შანსის“ სოლისტი. გასტ­როლებზე იმყოფებო­და საფრანგეთში, ფინეთში, საბერძ­ნეთში, რუსეთისა და უკრაინის ქალაქებში.
## დისკოგრაფია 
### ალბომები
* *დამივიწყე* (1997)
* *ფერისცვალება* (2001)
* *როგორ მიყვარხარ* (2005)

## ლიტერატურა
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი,  თბ., 2006
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
გოპაძე

საკუთარი სახელი **გოპაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ივანე გოპაძე — პედაგოგი, პუბლიცისტი
* ილია გოპაძე — თერაპევტი, სამხედრო ექიმი

კატეგორია:ქართული გვარები
აიდე

**აიდე** () — ვოკალური მუსიკის მუზა ბერძნულ მითოლოგიაში.

ჰესიოდე ცეკვა-თამაშსაც მუზების წყალობად თვლიდა. შემდეგ მუზათა ფუნქციები უფრო განივრცო, მაგრამ ჰესიოდისეული ვერსია, რიცხვი და სახელები მტკიცედ დარჩა, თუმცა იყო სხვა ვერსიებიც. ზოგი სამს ასახელებს: მელეტე (ფიქრი, ჩაფიქრება, აზროვნება), მნემე (მეხსიერება), აიდე (სიმღერა) — ამ სამეულის მსახურება დააწესეს ჰელიკონზე გმირებმა ოტოსმა და ეფიალტესმა.

მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი აიდე.

## ლიტერატურა 
* გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 334

## სქოლიო
კატეგორია:მუზები
დუნაი-დრავას ეროვნული პარკი

**დუნაი-დრავა** (  ) —  უნგრეთის სამხრეთით მდებარე ეროვნული პარკი, სამხრეთ ტრანსდანუბიის რეგიონში, სომოგის, ბარანიას და ტოლნას მიდამოებში. პარკის ტერიტორია შედგება 21 ნაწილისგან, რომლებიც მიმოფანტულია დიდ ტერიტორიაზე, ძირითადად დუნაის და დრავას გასწვრივ, ასევე ამ მდინარეების შუაში. პარკის საერთო ფართობია 494,79 კმ². მდინარე დრავასა და დუნაის შორის ყველაზე მდიდარი ბუნებრივი რეგიონები გარემოსდაცვითი კონტროლის ქვეშ 1962 წლიდან მოექცა. ეროვნული პარკი დაარსდა 1996 წელს.

## მნიშვნელოვანი ტერიტორიები 
ჭალის ტყის ტერიტორია განლაგებულია დუნაის მარჯვენა სანაპიროზე სეკსარდის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მოჰაჩის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ქალაქ ბაიას მოპირდაპირედ. გემენეცის ტერიტორიაზე, რომელიც შედის ეროვნული პარკის შემადგენლობაში, მოეწყო ზოოლოგიური ნაკრძალი.

გემენცი დასერილია დუნაის და მისი შენაკადი შიოს ტოტებით, გვერდითი არხებითა და ნამდინარევებით . ბევრ მათგანს აქვს უკიდურესად მკვეთრი ფორმა და ქმნის დიდი რაოდენობით კუნძულებს.

ნაკრძალში მოეწყო სადემონსტრაციო ზონა ტაფლოშ-გოგა კონცხზე შიოსა და დუნაის ერთ-ერთ ნამდინარევს შორის. ექსპოზიციის საშუალებით აღდგენილია ამ რეგიონში უნგრელი გლეხების ტრადიციულ ცხოვრების წესი. აქ ასევე შესაძლებელის უნგრული ტრადიციული შინაური ცხოველების ჯიშების ნახვა.

გემენეცის ფაუნა მდიდარია — აქ ბინადრობს ბევრი გარეული ცხოველი. ასევე  ფრინველები —  არწივები, ყანჩები, წეროები და ა.შ.

### დრავას ველი 
დრავა მიედინება სამხრეთ ტრანსდანუბის რეგიონის ტერიტორიაზე 150 კილომეტრზე მეტ მანძილზე. ბევრგან ის ქმნის საზღვარს ხორვატიასთან, ზოგჯერ მთლიანად შედის უნგრეთის ან ხორვატიის ტერიტორიაზე. უნგრეთის სხვა დიდი მდინარეების, მათ შორის, დუნაისა და ტიზასგან განსხვავებით, დრავაზე პრაქტიკულად  არ ჩატარებულა ჰიდრავლიკური სამუშაოები, რამაც საშუალება მისცა მის ნაპირებზე ხელუხლებელი ბუნების ტერიტორიების შენარჩუნებას, რომელთაგან ბევრი პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ბევრ რაიონში დრავა ქმნის უამრავ ტბას, გვერდით არხებსა და კუნძულებს.

ნაპირებზე იზრდება მურყანი, იფანი და წიფელი ; მდინარის ტბებსა და გვერდით განშტოებებზე უხვადაა წარმოდგენილი ტირიფი . ნაპირების კლდეებში ბუდობენ მერცხლები, ჩვეულებრივი მეფისნარევები (ქინგფიშერი),  და კვირიონი . მდინარე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს გადამფრენი წყლის ფრინველებისთვის, მათი ნახვა შეიძლება ადრე გაზაფხულზე მდინარე დრავაზე.

### ლანკოცის ტყე 
[მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| მდინარე [დრავა შომოდის ოლქში]]
ლანკოცის ტყე  გადაჭიმულია ვიზვარიდან ჩრდილო-დასავლეთით, დრავას პარალელურად. ხეებიდან აღსანიშნავია მუხა, თელა, იფანი ბუჩქების ქვეტყითა და ვაზის ხეებით . წყალდიდობის დროს ტყე რეგულარულად იტბორება.

### ბარჩის ტყე 
ბარჩის ღვიის ტყე გადის დრავადან ქალაქ ბარჩის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. გამოირჩევა მდიდარი ფლორითა და ფაუნით.

### მეჩეკისა და აბალიგეტის მღვიმე 
პეჩის ჩრდილოეთით არის მეჩეკის მთიანი ტყიანი რეგიონი, რომლის მრავალი ნაწილი დაცულია. მეჩეკის ყველაზე ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა აბალიგეტის სტალაქტიტების მღვიმე , რომელიც ღიაა საზოგადოებისთვის. მღვიმე ჩამოყალიბდა მიწისქვეშა ნაკადის ქანების ეროზიით. მასში დაცულია ღამურების სახეობები.

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1966 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
დიდველი

საკუთარი სახელი **დიდველი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დიდველი — მთა თრიალეთის ქედზე (ბაკურიანი)
* დიდველის პლატო — ადგილი დუშეთის მუნიციპალიტეტში (კაიშაურნის ველი)
* დიდველის სერი — სერი საგურამოს ქედზე (თბილისის ეროვნული პარკი)
* დიდველის ციხე — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში
* დიდველის ციხე (ბჟინევის ციხე) — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში

## იხილეთ აგრეთვე
* დიდველა — სოფელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში
მამია ხატელიშვილი

**მამია ხატელიშვილი** (დ. 2 აპრილი, 1932, ქუთაისი — გ. 4 ივლისი, 1987) — ქართველი კომპოზიტორი, მომღერალი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1967)

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ვოკალური, 1972 წელს კი - საკომპოზიციო განხრით.

1949 წლიდან ხელმძღვანელობდა სხვადასხვა თვითშემოქმედებით საგუნდო კოლექტივს, როგორც თბილისში ისე საქართველოს სხვა ქალაქებში (ჭიათურა, ტყიბული); 1955–1957 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის სოლისტი, 1956 წელს მოსკოვის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VI მსოფლიო ფესტივალის ლაურეატი გახდა. 1957–1959 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კაპელის სოლისტია, 1961–1967 წლებში - საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ვოკალური კვარტეტის ხელმძღვანელი, 1970 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სატელევიზიო და რადიომაუწყებლობის კომიტეტის ვაჟთა ვოკალური ანსამბლის ხელმძღვანელი, 1977 წლიდან ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური თეატრის ფოლკლორული ანსამბლის ხელმძღვანელი. დაწერილი აქვს: ვოკალურ–სიმფონიური ნაწარმოებები – კანტატა სოლისტის, გუნდისა და სიმფონიური ორკესტრისათვის (1972), ვოკალურ–სიმფონიური ციკლი (1974); საგუნდო ნაწარმოებები – სიმღერა შერეული გუნდის ა კაპელასათვის (1957), „ახალგაზრდული“ სიმღერა შერეული გუნდის ა-კაპელასათვის (1962); სიმღერები, მუსიკა დრამატული სპექტაკლებისა და კინოფილმებისთვის. 1976 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1967 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ფიქრისგორის სამაროვანი

**ფიქრისგორის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქალაქ მცხეთის ტერიტორიაზე, სამთავროს ველის არქეოლოგიური კომპლექსის ნაწილი. გაითხარა 1975 (ხელმძღვანელი ანდრია აფაქიძე), 2014 და 2016 (ხელმძღვანელი ნიკოლოზ მაისურაშვილი) წლებში.

ფიქრისგორა წარმოადგენს სხალტბა-შიომღვიმის ქედის აღმოსავლეთ განშტოებას და თავზე დაჰყურებს სამთავროს მონასტერს. ამჟამად ეს ტერიტორია მთლიანად მოქცეულია და ათვისებულია მცხეთის თანამედროვე განაშენიანების ფარგლებში. ფიქრისგორაზე 1975 წელს მცხეთის რაიონული საავადმყოფოს, ხოლო 2014 და 2016 წლებში კერძო მშენებლობების დროს გამოვლინდა და გაითხარა 175 სხვადასხვა ტიპის სამარხი, რომელიც ტიპურია „დიდი მცხეთის“ ტერიტორიაზე აღმოჩენილი სხვა საკრძალავებისა. ძირითადად გათხრილია ქვასამარხები, ასევე ქვის კვადრებით ნაგები აკლდამა, კომბინირებული სამარხი, თიხისფილასამარხები, ორმოსამარხები და სამარხის ნაშთები. სამარხებიდან 75 ინდივიდუალურია (აქედან 16 ბავშვისაა), დანარჩენი 88 — კოლექტიური.

სამაროვანზე გაბატონებულია მიცვალებულთა დაკრძალვა გულაღმა, თავით დასავლეთით. 85 სამარხში აღმოჩნდა ინვენტარი: სანელსაცხებლებლები, მშვილდსაკინძები, საკინძები, საყურეებით, საკიდები, აბზინდები, ბეჭდები, კილიტი, სასაფეთქლე რგოლები, სამაჯურები, მძივები, საკულტო დანიშნულების ნივთები, იარაღი და მასთან დაკავშირებული დეტალები და მონეტები (ძირითადად სასანური). გათხრილი სამარხები ძირითადად ახ. წ. IV-VII საუკუნეებით თარიღდება, თუმცა სამარხები ცალკეულ შემთხვევებში XI საუკუნეშიც გამოუყენებიათ (ამაზე მიუთითებს ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩენილი კონსტანტინე VIII-ის ბიზანტიური მონეტა), ხოლო ნაწილი — XIX საუკუნეში.

## ლიტერატურა
* მაისურაშვილი ნ., დიღმელაშვილი ქ., მშვილდაძე მ. და სხვ., ფიქრისგორის სამაროვანი. თბილისი, 2018.

კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ფიქრის გორა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი **ფიქრის გორა** შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ფიქრის გორა — ადგილი მცხეთაში
* ფიქრის გორა — მიკროუბანი თბილისში
ახალი (პარტია)

**ახალი** — პოლიტიკური პარტია საქართველოში. ჩამოაყალიბეს ნაციონალური მოძრაობის ყოფილმა თავმჯდომარემ ნიკა მელიამ და მთავარი არხის ყოფილმა გენერალურმა დირექტორმა ნიკა გვარამიამ 2024 წლის 11 მარტს.  

პარტიის მთავარი მმართველი ძალაა პოლიტიკური საბჭო.

## შედეგები არჩევნებში
### საპარლამენტო
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2024 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
შჩეპკინსკის ტყე

**შჩეპკინსკის ტყე (მუნიციპალური ტყე)** —  რუსეთში მდებარე სპეციალურად დაცული ბუნებრივი ტერიტორია, ყველაზე დიდი ტყის პლანტაცია ვოროშილოვის რაიონის ქალაქ დონის როსტოვში.  

დაცულ ტერიტორიას სახელი ეწოდა შჩეპკინსკის ხევის მიხედვით, რომელიც მდებარეობს ამჟამინდელი ტყის ადგილზე, ხოლო ზოგიერთი  სხვა წყაროს მიხედვით,  ნაკრძალს სახელი დაარქვეს ერთ-ერთი ახლომდებარე დასახლება  შჩეპკინის მიხედვით. პარკის სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ  არის  4 კილომეტრია, ხოლო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ  გადაჭიმულიაა 4-4,5 კილომეტრზე.

შჩეპკინსკის ტყეს 2006 წლის 30 იანვრამდე  ჰქონდა რეგიონული მნიშვნელობის სახელმწიფო ნაკრძალის სტატუსი, თუმცა ეს  სტატუსი შემდგომში უკვე მოიხსნა როსტოვის ოლქის ადმინისტრაციის ბრძანების შესაბამისად.  ქალაქ დონის როსტოვის ადმინისტრაციის 2014 წლის 20 მაისის №558 განკარგულების მიხედვით, მიწის ნაკვეთი ტყესთან ერთად  კლასიფიცირებულია, როგორც „დასახლებული ტერიტორია.“ შსაბამისად,  ასეთი სახის ტყეებში ნადირობა აკრძალულია.

## ისტორია 
მე-20 საუკუნის დასაწყისში, როსტოვის რაიონში, სოფელ შჩეპკინოს მიმდებარე ტერიტორიაზე მიღებული იქნა გადაწყვეტილება ტყის პლანტაციის დაარსების შესახებ, რომელიც მოგვიანებით ე.წ. პარტიულ ზაკაზნიკად ( ეკონომიკური საქმიანობის ნაწილობრივი შეზღუდვის მქონე დაცული ტერიტორია) გადაკეთდა. ცნობილია, რომ ზაკაზნიკი მის ტერიტორიაზე სხვადასხვა სახის ცხოველის მოშენებისთვის შეიქმნა, მაგრამ ინიციატივა ჩაიშალა და ამ სფეროში ყოველგვარი  ეკონომიკური აქტივობა შემცირდა.  შემორჩენილია ტყიანი ადგილები, რომლებიც შთაბეჭდილებას ახდენენ თავიანთი თვალწარმტაცი პეიზაჟებით. ვრცელი სატყეო მეურნეობა  მრავალფეროვანი მცენარეული სახეობითაა წარმოდგენილი.

ამჟამად შჩეპკინსკის ტყე არის ყველაზე დიდი ადამიანის მიერ შექმნილი ტყის პლანტაცია ქალაქ დონის როსტოვის საზღვრებთან.   როსტოვის მაცხოვრებლებს უყვართ არდადეგების გატარება ნაკრძალის ტერიტორიაზე მისი ადგილების შთამბეჭდავი სილამაზის  გამო. პარკში  არის ველობილიკების ფართო ქსელი.

## გეოგრაფია 
შჩეპკინსკის ტყე დონის როსტოვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს.  რელიეფი წარმოდგენილია აკუმულაციური წარმონაქმნებით. ნაკრძალის ტერიტორიაზე განლაგებულია ორი კარიერი, რომელთაგან ერთი წყლით არის სავსე. ტყის ცენტრალურ ნაწილში დგას გუბე დამდგარი წყლით; იქ ბანაობა აკრძალულია. ტყის პლანტაციის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ხელოვნური ტბა, რომელიც წარმოქმნილია მდინარეების ბოლშაია კამიშევახასა და ტემერნიკის შენაკადების შეერთების შედეგად. 

### Ბუნება 
შჩეპკინსკის ტყის ტერიტორიები გამოირჩევა მდინარისა და ტყის ფლორისა და ფაუნის სახეობების მრავალფეროვნებით. დატბორილ კარიერში მოიპოვა თევზი, რომელთაგან ძირითადად აღსანიშნავია ვერცხლისფერი კარპი, ღორჯოსებრი ქვიშის გობი  და კიბო . ტყეში ბინადრობს შველი,მელა, კურდღელი, გარეული ღორი, ხოხობი, ყანჩა და სხვა ცხოველთა სახეობები, რომლებიც გავრცელებულია სამხრეთ რუსეთში. შჩეპკინსკის ტყეში ნადირობა აკრძალულია. თევზჭერაზე ნებართვა არ არის საჭირო. 

## სქოლიო 
კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაცული ტერიტორიები
საწვავის ფილტრი

right|thumb|ავტომობილის საწვავის ფილტრი
**საწვავის ფილტრი** — შიგაწვის ძრავის კვების სისტემაში საწვავის გასაწმენდი მოწყობილობა. საწვავის ფილტრის დანიშნულებაა იმ მექანიკური მინარევების გამოყოფა, რომლებსაც შეუძლიათ კარბიურატორიანი შიგაწვის ძრავებში ჟიკლიორის, დიზელებში საწვავის ტუმბოსა და ფრქვევანას გამოგნესა. ჩვეულებრივ იყენებენ უხეში და წმინდა გაწმენდის საწვავის ფილტრებს, რომლებსაც თანმიმდევრულად დგამენ საწვავის მაგისტრალზე. ზოგჯერს საწვავის ფილტრს კონსტრუქციულად აერთიანებენ სალექართან, რომელშიც საწვავი თავისუფლდება მსხვილი მყარი ნაწილაკებისა და უფრო მძიმე თხევადი მინარევებისაგან (წყალი, მძიმე ზეთები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფილტრები
კატეგორია:შიგაწვის ძრავის კომპონენტები
Bitmain

**Bitmain Technologies Ltd** — ჩინური კერძო კომპანია. სათაო ოფისი მდებარეობს პეკინში. ამუშავებს სპეციალური დანიშნულების ინტეგრალურ სქემებს (application-specific integrated circuit, *ASIC*) ბიტკოინის მაინინგისთვის.

## ისტორია
კომპანიაა დააარსეს მიკრი ჭანმა და ძიხან ვუმ 2013 წელს. Bitmain-ის დაარსებამდე ჭანი აწარმოებდა DivaIP-ს — ტექნიკურ საშუალებას, რომელიც მომხმარებლებს საშუალებას აძლევდა ტელევიზიის სტრიმინგი განეხორციელებინათ კომპიუტერის ეკრანზე სეტ-ტოპ ბოქსის საშუალებით, ხოლო ვუ იყო ფინანსური ანალიტიკოსი და კერძო საინვესტიციო ფონდის მენეჯერი.

2018 წლისთვის კომპანია გახდა ბიტკოინის მაინინგისთვის სპეციალური დანიშნულების ინტეგრალური სქემის (ASIC) ჩიპების მსოფლიოში ყველაზე ფართო მწარმოებელი. კომპანია ასევე ოპერირებს ისტორიულად ბიტკოინის ორი უდიდესი მაინინგ პუულს BTC.com-სა და Antpool-ს. Bitcoin Cash-ის (BCH) ფასების გაზრდის მცდელობისას, Antpool-მა „დაწვა“ მათ მიერ მოპოვებული ბიტკოინების BCH-ის 12%, მათი არარსებულ მისამართებზე გადაგზავნით. გავრცელებული ინფორმაციით, 2018 წლის დასაწყისში Bitmain იყო მომგებიანი, 2018 წლის პირველ ნახევარში 742.7 მილიონი დოლარის წმინდა მოგებით და უარყოფითი საოპერაციო ფულადი ნაკადით. Bitmain-ის პირველი პროდუქტი Antminer S1 იყო, რომელიც წარმოადგენს ASIC Bitcoin მაინერს. მისი წარმადობაა 180 გიგაჰეში წამში, 80-200 ვატი სიმძლავრით დატვირთვისას. 2018 წლის მდგომარეობით Bitmain-ს ჩინეთში მოქმედი 11 მაინინგ ფერმა ჰქონდა. 2018 წლის დეკემბერში კომპანიამ გაათავისუფლა თავისი პერსონალის დაახლოებით ნახევარი. მას შემდეგ კომპანიამ დახურა თავისი ოფისები ისრაელსა და ნიდერლანდებში, ამავდროულად მნიშვნელოვნად შეამცირა ტეხასის მაინინგის ოპერაციები. აღნიშნულთან დაკავშირებით Bitmain-მა გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც ნათქვამია: „ჭორები სინამდვილეს არ შეესაბამება. ჩვენ მკაცრად დავიცვათ კანონებისა და რეგულაციების შესაბამის მოთხოვნებს, ხოლო განცხადებებს თავის დროზე გავაკეთებთ“.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიტკოინის კომპანიები
კატეგორია:პეკინში მდებარე კომპანიები
კატეგორია:ჩინური კომპანიები დაარსებული 2013 წელს
ირაკლი კობახიძის კაბინეტი

**ირაკლი კობახიძის კაბინეტი** საქართველოს მოქმედი მთავრობაა, რომელსაც პრემიერ-მინისტრის რანგში ირაკლი კობახიძე მეთაურობს და შედგება „ქართული ოცნების“ წევრებისგან. კობახიძე პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად მმართველმა გუნდმა 2024 წლის 1 თებერვალს წარადგინა. კობახიძემ პროგრამა 2 თებერვალს წარადგინა. საქართველოს პარლამენტმა კობახიძის მთავრობა 2024 წლის 8 თებერვალს დაამტკიცა. კობახიძემ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ირაკლი ღარიბაშვილი, რომელიც 2024 წლის 29 იანვარს გადადგა.

## მინისტრები
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მთავრობა
დრუჟინა

[მარჯვნივ|მინი|[რიურიკოვიჩები|რურიკოვიჩების დინასტიის დიდი მთავარი, ვლადიმირ მონომახი, ნადირობის შემდეგ თავის დრუჟინასთან ერთად ისვენებს, ვიქტორ ვასნეცოვის ნახატი.]]
კიევის რუსეთისა და ადრეული პოლონეთის შუა საუკუნეების ისტორიაში **დრუჟინა** (სლოვაკ. და ; ; ; ; სიტყვა-სიტყვით „ამხანაგობა“) იყო მთავრის ამალა, მცირე რაზმი. სახელწოდება მომდინარეობს საერთო სლავური სიტყვიდან drug / друг („მეგობარი“).

## სლავურ ხალხებში 
დრუჟინა არსებობდა სლავური ხალხების უმრავლესობაში, რომლებმაც განიცადეს ტომობრივი წყობილებიდან სახელმწიფო წყობილებაზე გადასვლა. თვით ტერმინი, როგორც ჩანს, წინარესლავური წარმოშობისაა. წყაროთა სიმცირის გამო დრუჟინის კონკრეტულ ფორმებზე საუბარი რთულია. არსებული მონაცემების მიხედვით, დრუჟინებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულეს დიდი მორავიის, ჩეხეთის და პოლონეთის სახელმწიფოების ჩამოყალიბებაში (IX–XI სს.).

## ძველ რუსეთში 
წერილობითი წყაროებით ძველი რუსეთის დრუჟინების შესახებ შედარებით მეტია ცნობილი, მაგრამ არსებობს ტერმინოლოგიური პრობლემები. X–XV საუკუნეებში „დრუჟინა“ შეიძლება ყოფილიყო როგორც უბრალოდ რაიმე ურთიერთშეთანხმებაზე დაფუძნებული გაერთიანება (საზოგადოება, ამხანაგობა), ისე მთავრის უშუალო დაქვემდებარებაში მყოფი სამხედრო-ადმინისტრაციული პერსონალი. ამ მეორე, უფრო ვიწრო გაგებით, „დრუჟინას“ სხვადასხვა დროსა და კონტექსტში შეიძლება აღენიშნა განსხვავებული რიცხოვნობისა და შემადგენლობის ადამიანთა ჯგუფი (მთავრის დაახლოებული წრიდან დაწყებული მთელი სამთავროს ჯარით დამთავრებული).

## გვიან პერიოდში 
გვიან პერიოდში დრუჟინა ასევე ეწოდებოდა:
* რუსეთის იმპერიაში:
** ლაშქრის ორგანიზაციულ-ტაქტიკური ერთეული, რომელიც რიცხოვნობით ქვეით პოლკს უტოლდებოდა (XIX ს.);
** ქალაქის მოსახლეობის სხვადასხვა ჯგუფის შეიარაღებული რაზმები, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ 1905–1907 წლების რევოლუციის დროს ქუჩის საბარიკადე ბრძოლებისა და ოპერაციების გასამართად.
* საბჭოთა კავშირში — მოხალისეობრივი სახალხო რაზმები, რომლებიც დახმარებას უჩენდნენ შინაგან საქმეთა ორგანოებს საზოგადოებრივი წესრიგის უზრუნველყოფისა და სამართალდარღვევათა პროფილაქტიკის საქმეში (წარმოიქმნენ 1917 წელს, ოფიციალურად გაფორმდნენ 1959 წელს).

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:სამეფო კარის მოხელეები
კატეგორია:ძველი რუსეთი
ესთერ კარსტენსენი

**ესთერ ჰენრიეტე კარსტენსენი** (ქალიშვილობის გვარია **ჰანსენი**; დ. 10 აგვისტო, 1873 ― გ. 12 დეკემბერი, 1955) ― დანიელი ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტი და ჟურნალის რედაქტორი. იგი „დანიელ ქალთა საზოგადოების“ (*Dansk kvindesamfund*) ერთ-ერთი აქტიური წევრი იყო, საზოგადოების ჟურნალის რედაქტორობდა 1908 წლიდან, ხოლო 1913 წლიდან ორგანიზაციის ვიცე-პრეზიდენტი იყო. შემდგომში ქალთა საზოგადოების კოპენჰაგენის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა.

## ადრეული წლები და განათლება
ესთერ ჰენრიეტე ჰანსენი 1873 წლის 10 აგვისტოს დაიბადა სკოდსბორგში. იგი ვაჭრის, ჰარალდ ანდრეას ჰანსენისა (1835-1902) და ანა გეორგიანა სესილი დე ჟონკიერის (1847-1941) ოჯახში დაიბადა. ჰანსენი შეძლებულ ბურჟუაზიულ ოჯახში გაიზარდა კოპენჰაგენში და 1893 წელს ნ. სალეს სკოლაში ჩაირიცხა. 1897 წელს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში სამოქალაქო ინჟინერიის პროგრამის პირველი ნაწილის გამოცდა ჩააბარა, თუმცა სწავლა არ დაუსრულებია. 1898 წელს ის ივან კარსტენსენზე (1871-1949) დაქორწინდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:დანიელი ფემინისტები
კატეგორია:დანიელი სუფრაჟისტები
კატეგორია:დანიელი რედაქტორები
კატეგორია:დანიელი ქალი რედაქტორები
კატეგორია:XX საუკუნის დანიელი ქალი მწერლები
მერი მაკლეოდ ბეთუნი

**მერი ჯეინ მაკლეოდ ბეთუნი** (, დ. 10 ივლისი, 1875, მაისვილი, სამხრეთ კაროლინა, აშშ — გ. 18 მაისი, 1955, დეიტონ-ბიჩი, ფლორიდა, აშშ) — ამერიკელი მასწავლებელი, საზოგადო მოღვაწე, აქტივისტი,
შეერთებული შტატებში მცხოვრები ფერადკანიანი მოქალაქეების უფლებების დამცველი და ფილანთროპი.

## ბიოგრაფია
მერი მაკლეოდი დაიბადა 1875 წელს სამხრეთ კაროლინაში. იგი იყო 17 შვილიდან მე-15 ბავშვი ყოფილი მონების სემ და პეტსი მაკლეოდების ოჯახში. მერი ბავშვობიდან ეხმარებოდა მშობლებს მუშაობაში. 1895 წელს დაამთავრა კოლეჯი. მოგვიანებით მაკლეოდი მისიონერობაზე ოცნებობდა, მაგრამ არცერთ ეკლესიას არ სურდა მისი დაფინანსება. 1898 წელს მერი დაქორწინდა ალბერტუს ბეთუნზე. მუშაობდა მასწავლებლად სამხრეთის პატარა სკოლებში. რომელსაც 1949 წლამდე იკავებდა.ბეთუნის საზოგადოებრივი სამსახური თვალსაჩინო გახდა ეროვნულ დონეზე. 1936 წელს პრეზიდენტმა ფრანკლინ დელანო რუზველტმა იგი აირჩია კონსულტანტად ფერადკანიანთა საკითხებში.მერი მაკლეიდი 1940 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მსახურობდა ფერადკანიანთა წინსვლის ეროვნული ასოციაციის (NAACP) ვიცე-პრეზიდენტად.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:ამერიკელი აქტივისტები
კატეგორია:ამერიკელი პედაგოგები
S/2018 J 2

**S/2018 J 2** — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის ჰიმალიის ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

## აღმოჩენა
აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2018 წლის 12 მაისს, ჩილეს სერრო ტოლოლოს ობსერვატორიაში 4 მეტრიანი ტელესკოპის გამოყენებით. აღნიშნული აღმოჩენა მიღებულ იქნა მცირე პლანეტების ცენტრის მიერ 2022 წლის 20 დეკემბერს, მას შემდეგ, რაც აღნიშნული თანამგზავრის შესახებ დაგროვდა საკმარისი და უტყუარი ინფორმაცია. 2003 წლის 27 მარტს თანამგზავრი ნაპოვნი იქნა წინასწარი დაკვირვების დროს.

## ორბიტა
S/2018 J 2 შედის ჰიმალიის ჯგუფში. ესაა იუპიტერის პროგრადული არარეგულარული თანამგზავრების მჭიდრო გროვა, რომლებიც მიმიუყვებიან თანამგზავრ ჰიმალიის მსგავს ორბიტას, და რომელთა დიდი ნახევარღერძი მერყეობს 11-დან 12-მდე მილიონი კმ-სა, ორბიტალური დახრა — 26°-დან 31°-მდე და ექსცენტრიულობა — 0.11-დან 0.24-მდე. 

## ფიზიკური მახასიათებლები
თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 3 კმ-ია, ხოლო აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე — 16.5.

## სქოლიო
კატეგორია:ჰიმალიის ჯგუფის თანამგზავრები
ტაქსიმის ქართული სასაფლაო

**ტაქსიმის ქართული სასაფლაო** — ქართული სასაფლაო სტამბოლში, ისტორიული ტაქსიმის სასაფლაოს ნაწილი. ამ სასაფლაოს ადგილას, რომელიც დღეს სრულიად გამქრალია, დგას ისეთი შენობები, როგორიცაა სასტუმრო დივანი და ელმადაგის პარკი.

## ისტორია
ისტორიული კონსტანტინოპოლი იყო ერთ-ერთი ქალაქი, სადაც ქართველები გადმოსახლდნენ და აარსებდნენ მცირე კოლონიებს. ბიზანტიის პერიოდში გალათის რაიონში ქართული კოლონიის ტერიტორიას ოსმალეთის დროს „ქართული კარი“ () ეწოდებოდა. ცნობილია ასევე, რომ ქართველებმა დააარსეს ისეთი რელიგიური დაწესებულებები, როგორიცაა რომანას მონასტერი და მანგანის მონასტერი კონსტანტინოპოლის მახლობლად.

ოსმალეთის პერიოდში სტამბოლის ქართული კოლონიის უმეტესი ნაწილი მესხეთიდან ჩამოსული კათოლიკე ქართველებისგან შედგებოდა. ქართველები გადასახლდნენ ახალციხიდან და მიმდებარე დასახლებებიდან, რომლებიც იმ რეგიონის საზღვრებში იყო, რომელიც ოსმალებმა 1578 წელს აიღეს და გურჯისტანის ვილაიეთი უწოდეს.

1861 წელს ფერიქოის რაიონში ბომონტის ქართული კათოლიკური ეკლესიის დაარსებამდე გალათას რაიონის წმინდა პეტრეს ეკლესია კათოლიკე ქართველების ეკლესიად ითვლებოდა და იქ იტალიელი მღვდლები რელიგიურ მსახურებას ასრულებდნენ. წმინდა პეტრეს ეკლესიას თავისი სასაფლაო ჰქონდა და ამ სასაფლაოზე ქართველებიც იყვნენ დაკრძალული. ეს სასაფლაო, რომელიც ცნობილია როგორც ტაქსიმის სასაფლაო, დროთა განმავლობაში ქალაქის შუაგულში მოექცა და XX საუკუნის დასაწყისში უკვე მიტოვებული იყო. ქრისტიანულმა თემებმა თავიანთი სასაფლაოები იმ დროს უფრო შორს, ქალაქგარეთ გადაიტანეს.

ქართველებსაც ჰქონდათ საკუთარი ტერიტორია ტაქსიმის სასაფლაოზე. აქ დაკრძალული ქართველების საფლავის ქვებზე წარწერები ქართულ ენაზე იყო და დაწერილი ქართული ანბანით. ფერიქოის ქართული კათოლიკური ეკლესიის არქივში იყო ხელნაწერი სია, რომელიც მოიცავდა ზოგიერთი საფლავის ქვის წარწერებს. ეს სია იყო ერთადერთი ჩანაწერი, რომელიც შეიცავს ინფორმაციას ამ მონასტრის ქართული სასაფლაოსა თუ საფლავების შესახებ. ტაძრის ერთ-ერთი მღვდელმსახურის შალვა ვარდიძის ინფორმაციით, ეს სია ივანე გვარამაძემ მონასტერში სწავლის პერიოდში მოამზადა. ამ სიის მიხედვით, ტაქსიმის ქართულ სასაფლაოზე უძველესი საფლავის ქვა ეკუთვნოდა 1702 წელს და საფლავის ქვაზე ეწერა 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველები თურქეთში
აფრიკის ქვეყნების სია ადამიანური განვითარების ინდექსის მიხედვით

**ადამიანის განვითარების ინდექსი** (ინგლ. Human Development Index - (HDI)) — მსოფლიოს ნებისმიერი ქვეყნისთვის წარმოადგენს მისი განვითარების ინდიკატორს და აერთიენებს ამ განვითარების ისეთ საზომებს, როგორიცაა: სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა; განათლების დონე და მთლიანი შიდა პროდუქტი ერთ სულ მოსახლეზე გაანგარიშებით. სეიშელის კუნძულები ერთადერთი ქვეყანაა აფრიკაში, რომელსაც აქვს მაღალი ადამიანური განვითარების ინდექსი.

## სია 
მინი|373x373პქ|აფრიკის ქვეყნები ადამიანური განვითარების ინდექსის მიხედვით (2020)

ქვემოთ მოცემულ ცხრილში წარმოდგენილია უახლესი ადამიანური განვითარების ინდექსი (HDI) აფრიკის ქვეყნებისთვის, რომელიც შედის გაეროს განვითარების პროგრამის ადამიანური განვითარების ანგარიშში. 

## სქოლიო
ჟან პია

**ჟან პია** (; დ. 23 სექტემბერი, 1924, ლანუა — გ. 18 სექტემბერი, 2018, პარიზი) — ფრანგი კინოსა და თეატრის მსახიობი, გამოხმოვანებელი. საპატიო ლეგიონის ორდენის ოფიცერი (1999) და საფრანგეთის ღირსების ორდენის დიდი ოფიცერი (2012), ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალერი (2010), კომედი ფრანსეზიის საპატიო წევრი.

დაიბადა ლანუაში, ნორის დეპარტამენტში, საფრანგეთში. მისი დებიუტი თეატრში შედგა კომედი ფრანსეზში 1947 წლი ს 1 სექტემბერს, ხოლო 1953 წელს გახდა ამავე თეატრის დასის სრულფასოვანი წევრი.

დაქორწინებული იყო ფრანგ მსახიობ ფრანსუა ენგელსზე (1920–2005), რომელთაც ეყოლათ ორი ქალიშვილი, დომინიკი (1949) და მარტინა (1952).

ჟან პია გარდაიცვალა გულის შეტევით 2018 წლის 18 სექტემბერს, 93 წლის ასაკში. დაკრძალულია მონპარანსის სასაფლაოზე, ყოფილი ცოლის ფრანსუა ენგელის გვერდით..

## რესურსები ინტერნეტში
*ჟან პია —  კომედი ფრანსეზი
*
*ჟან პია — BTVA

## სქოლიო
კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
როსა სარატე ი ონტანედა

**როსა სარატე ი ონტანედა** (; დ. 1763 ― გ. 17 ივლისი, 1813, ასევე ცნობილი როგორც როსა სარატე) ― ეკვადორელი ფემინისტი, XIX საუკუნეში ეკვადორის დამოუკიდებლობის მოძრაობის მონაწილე.

## ბიოგრაფია
როსა სარატე მარიანა ონტანედა ორბესა და ესპანელი ადვოკატის, გაბრიელ სარატე გარდეას უკანონო შვილი იყო. იგი 1795 წელს სკანდალში გაეხვა ნიკოლას დე ლა პენია მალდონადოსთან ცხოვრობის გამო, რომელთანაც იმ დროს დაქორწინებული არ იყო. მოგვიანებით სარატემ მალდონადოზე იქორწინა. მათ ერთი ვაჟი, ანტონიო შეეძინათ.

სარატემ და მისმა მეუღლემ ეკვადორის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლას მიუძღვნეს თავი. პატრიორ მანუელა კანისარესის მსგავსად, სარატეც მის ქმარსა და მეგობრებს იშველიებდა დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლაში. იმ დროისთვის ბევრი ქალი საკუთარ სახლში ატარებდა პატრიოტთა შეკრებებს. სარატემ და მისმა ბიძაშვილმა, მარია ონტანედა ი ლარაინმა, ქალ პატრიოტთა ჯგუფი შექმნეს, რომელიც ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ადრეულ ეტაპზე იყო ჩართული.

## დამატებითი ლიტერატურა
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1763
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1813
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკვადორელი ქალები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკვადორელი ქალები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქალები
ორიქსი და კრეიკი

**ორიქსი და კრეიკი** — კანადელი ავტორის მარგარეტ ეტვუდის 2003 წლის რომანი. ავტორის შეფასებით ეს სპეკულაციური ფანტასტიკა და სათავგადასავლო რომანი უფროა, ვიდრე წმინდა სამეცნიერო ფანტასტიკა. წიგნი პირველად გამოიცა „McClelland and Stewart“-ის მიერ. ის მოხვდა 2003 წლის Man Booker Prize-ის მოკლე სიაში (მხატვრული ლიტერატურის).

## სქოლიო
კატეგორია:კანადელი მწერლები
სერგი დონდუა

**სერგი ლევანის ძე დონდუა** (დ. 1 ივლისი, 1922, თბილისი — გ. 8 აპრილი, 1999, მოსკოვი ) — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი, საბჭოთა საზღვაო ფლოტის ფლაგმან საკრუიზო ლაინერ „მაქსიმ გორკის“ პირველი კაპიტანი.

## ბიოგრაფია 
350px|მინი|სერგი დონდუას მემორიალური დაფა
სერგი დონდუა დაიბადა თბილისში. ბავშვობა დედულეთში, იალტაში გაატარა. 1941 წელს დაამთავრა იალტის მე-3 საშუალო სკოლა. 1945-1948 წლებში სწავლობდა ოდესის საზღვაოსნო სასწავლებელში (დაუსწრებლად) და მიიღო შორეული ნაოსნობის შტურმანის კვალიფიკაცია.

1941 წლიდან მუშაობდა იალტის ნავსადგურის პორტფლოტის ავარიულ-სამაშველო და საბრძოლო კატარღა „კურორტნიკზე“ მესაჭე-მატროსად. ომის დაწყებისთანავე გემი შავი ზღვის ფლოტის ავარიულ-სამაშველო ხომალდად გადაკეთდა, მასზე ტყვიამფრქვევები დააყენეს და საბრძოლველად გაუშვეს. სერგი დონდუა ამ გემის მთავარი მესაჭე იყო. მეორე მსოფლო ომის დამთავრებას იგი რუმინეთში, კონსტანცას პორტში შეხვდა. სამხედრო-საზღვაო ფლოტში დარჩა 1948 წლამდე.

1948 წელს სერგი დონდუა პირველად წავიდა შორეულ ნაოსნობაში ორთქლმავალ „ალექსანდრე პუშკინის“ კაპიტნის მეოთხე თანაშემწის რანგში. მომდევნო წლებში იგი ცურავდა ორთქლმავალ „ნიკოლაევის“ კაპიტნის მეოთხე, მესამე, მეორე და უფროს თანაშემწედ. 1953 წელს კი მას მშრალტვირთა გემ „კარლ მარქსის“ მეთაურობა მიანდეს. 

1957 წელს მან დაამთავრა ოდესის უმაღლესი საზღვაო-საინჟინრო სასწავლებელი (დაუსწრებლად). 1958 წელს გახდა სამგზავრო ორთქლმავალ „ბელოოსტროვის“ კაპიტანი, მოგვიანებით საფრანგეთში აგებული ახალი ხომალდი „ნიკოლაი პიროგოვი“ ჩაიბარა. შემდგომ წლებში კი მიიღო საბჭოთა კავშირისათვის გერმანიის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში აგებული ახალი სამგზავრო გემები „ლიტვა“ (1960) და „ტარას შევჩენკო“ (1966).

1974 წელს სერგი დონდუამ ჩაიბარა იმ დროისათვის მსოფლიოს ერთ-ერთი საუკეთესო საკრუიზო ლაინერი, საბჭოთა საზღვაო ფლოტის ფლაგმანი – „მაქსიმ გორკი“. ის იყო ამ ლეგენდარული გემის პირველი და უცვლელი კაპიტანი (1986 წლამდე).

1986 წელს სერგი დონდუა პენსიაზე გავიდა. სიცოცხლის უკანასკნელი წლები მან იალტაში გაატარა. გარდაიცვალა 1999 წლის 8 აპრილს, მოსკოვში. ანდერძის თანახმად, ურნა მისი ნეშტის ფერფლით იალტის შუქურიდან ერთი კაბელტოვის მოშორებით ჩაუშვეს ზღვაში.

სერგი დონდუას 1982 წელს მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. ის მრავალი მედლისა და ორდენის კავალერი იყო. მათ შორის: ლენინის ორდენი, ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი, შრომის წითელი დროშის ორდენი, წითელი დროშის ორდენი და სხვ.

ოდესის საზღვაოსნო სასწავლებლის ფასადზე სერგი დონდუას ხსოვნის პატივსაცემად მიმაგრებულია მემორიალური დაფა, სადაც მის პროფილთან ერთად გამოსახულია ლეგენდარული თბომავალი „მაქსიმ გორკი“.

## ლიტერატურა
*ზღვისა და ფერფლის ამბავი : სერგი დონდუა, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი, 1922-1999 // ანაკლია : Anaklia. –  თბილისი, 2018. –  N 6 (მაისი). – გვ. 86.

## რესურსები ინტერნეტში
*სერგი დონდუა | ქართველები უცხოეთში
*
*Дондуа Сергей Леванович

კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:ქართველი მეზღვაურები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ირმა კურტი

**ირმა კურტი** (დ. 20 მარტი, 1966) — ალბანელი პოეტი, მწერალი, ლირიკოსი, ჟურნალისტი და მთარგმნელი. ის არის ნატურალიზებული იტალიის მოქალაქე.

## პირადი ცხოვრება 
ირმამ დაამთავრა ტირანას უნივერსიტეტის ინგლისური ფაკულტეტი 1988 წელს, მას შემდეგ, იგი მუშაობდა ინგლისური ენის მასწავლებლად სკოლაში და ჟურნალისტად სხვადასხვა ჟურნალ-გაზეთებში, როგორიცაა "Mësuesi" (მასწავლებელი) და "Dita informacion" (დღის ინფორმაცია).

1997 წლის სექტემბერში მან წარმატებით დაამთავრა ბერძნული ენისა და კულტურის ერთწლიანი კურსი ათენის უნივერსიტეტში, საბერძნეთში. მან ასევე გაიარა მრავალი კურსი ჟურნალისტიკის სპეციალიზაციისთვის ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის სხვადასხვა ქვეყნებში.

კურტი პოეზიით ადრეულ ასაკში დაკავდა.. 1980 წელს მან მოიპოვა პირველი პრიზი, ჟურნალ "პიონიერის" 35 წლის იუბილეს ფარგლებში ჩატარებულ, ეროვნულ კონკურსში. 1989 წელს მან მიიღო მეორე პრიზი ალბანეთის დამოუკიდებლობის მიღების 45 წლისთავზე რადიო ტირანას მიერ ორგანიზებულ კონკურსში, რომელიც მხოლოდ ახალგაზრდა პოეტებისთვის ჩატარდა.. მას შემდეგ მან მოიგო 85 ჯილდო იტალიასა და შვეიცარიაში რამდენიმე საერთაშორისო ლიტერატურულ კონკურსში. 2013 წელს მან მოიგო IX გამოცემის საერთაშორისო პრიზი Universum Donna (წლის ქალის ექვივალენტი) და გაიმარჯვა მშვიდობის ელჩის ნომინაციაში. მას ასევე მიენიჭა პრიზი: "2015 წლის ალბანელი პოეტი".

ირმა კურტი ასევე ცნობილია როგორც ლირიკოსი, იგი გახლავთ არაერთი ცნობილი ალბანური სიმღერის ტექსტის ავტორი.

მან გამოაქვეყნა ოცდარვა წიგნი ალბანურად და ოცდაოთხი იტალიურად, მათ შორის პოეზიის კრებულები, მოთხრობები და რომანები. მისი წიგნები ითარგმნა და გამოიცა 14 ქვეყანაში.  

2020 წელს მან მიიღო ვიკიპოეზიის საპატიო პრეზიდენტის წოდება. ცხოვრობს ბერგამოში, იტალია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Incontro con la poesia di Irma Kurti 
* Irma Kurti 
* Sotto la mia maglia 
*'Tra le due rive', di Irma Kurti
*
*
*
*
*Irma Kurti 
*
*
*Irma Kurti

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი პოეტები
კატეგორია:იტალიელი მწერლები
კატეგორია:ალბანელი ჟურნალისტები
კატეგორია:მთარგმნელები
კატეგორია:ალბანელი პოეტები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:ალბანელი მწერლები
კატეგორია:ალბანელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბლიცარი

ასტრონომიაში **ბლიცარი** არის ნეიტრონული ვარსკვლავის ჰიპოთეტური ტიპი, კონკრეტულად პულსარი, რომელიც სიჩქარის შენელების თანავე შავ ხვრელებად კოლაფსირდება. ჰეინო ფალკემ და ლუჩიანო რეცოლამ  2013 წელს ივარაუდეს ამ ვარსკვლავების არსებობა, როგორც სწრაფი რადიო აფეთქებების ახსნა. 

## მიმოხილვა 
ვარაუდობენ, რომ ეს ვარსკვლავები, თუ ისინი არსებობენ, ვარაუდობენ, იწყებენ ნეიტრონული ვარსკვლავის მასით, რომლებსაც შეუძლია მისი შავ ხვრელად კოლაფსი, თუ ის საკმარისად სწრაფად არ იბრუნებდა. თუმცა, ნეიტრონული ვარსკვლავი ისე სწრაფად ტრიალებს რომ  ცენტრიდანული ძალა გრავიტაციას ლახავს. ეს აქცევს ნეიტრონულ ვარსკვლავს ტიპურ, მაგრამ განწირულ პულსარს, რომლის ძლიერი მაგნიტური ველი ასხივებს ენერგიას და ანელებს მის ბრუნვას.

საბოლოოდ შესუსტებული ცენტრიდანული ძალა ვეღარ აჩერებს პულსარს შავ ხვრელად კოლაფსში. კოლაფსის მომენტში, პულსარის მაგნიტური ველის ნაწილი შავი ხვრელის გარეთ მოულოდნელად წყდება მის წყაროს. ეს მაგნიტური ენერგია მაშინვე გარდაიქმნება ფართო სპექტრის რადიო ენერგიად.  2015 წლის იანვრის მდგომარეობით, აქამდე გამოვლენილია შვიდი  რადიო მოვლენა, რომლებიც შესაძლოა წარმოადგენდნენ ასეთ შესაძლო კოლაფსებს; ვარაუდობენ, რომ ისინი ყოველ 10 წამში ერთხელ ხდება დაკვირვებად სამყაროში.  იმის გამო, რომ მაგნიტურმა ველმა ადრე გაწმინდა მიმდებარე სივრცე გაზისა და მტვრისგან, არ არსებობს ახლომახლო მასალა, რომელიც მოხვდება ახალ შავ ხვრელში. ამრიგად, არ არსებობს რენტგენის ან გამა გამოსხივების აფეთქება, რაც ჩვეულებრივ ხდება ხოლმე სხვა შავი ხვრელების წარმოქმნის დროს. 

თუ ბლიცარები არსებობენ, მათ შეუძლიათ შემოგვთავაზონ ახალი გზა შავი ხვრელის წარმოქმნის დეტალებზე დასაკვირვებლად. 

## სქოლიო 
კატეგორია:შავი ხვრელები
კატეგორია:ნეიტრონული ვარსკვლავი
კატეგორია:ჰიპოთეტური ვარსკვლავები
არქეს ვარსკვლავთგროვა

[მარცხნივ|მინი| თაღოვანი კლასტერი ინფრაწითელში ( [NASA / ESA ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი )]]
**არქეს ვარსკვლავთგროვა** არის ყველაზე მკვრივი ცნობილი ვარსკვლავური გროვა ირმის ნახტომში, მისი ცენტრიდან დაახლოებით 100 სინათლის წლის მანძილზე მშვილდოსნის თანავარსკვლავედში (მშვილდოსანი), დედამიწიდან 25000 სინათლის წლის მანძილზე. ის დამოუკიდებლად ნაგატამ 1995 წელს, და კოტერამ 1996 წელს აღმოაჩინეს.  ამ რეგიონში მტვრის მიერ უკიდურესად მძიმე ოპტიკური ბუნდოვნების გამო, ვარსკვლავთგროვა ბუნდოვანია ვიზუალურ ზოლებში და შეიმჩნევა რენტგენის, ინფრაწითელ და რადიო ზოლებში. ის შეიცავს დაახლოებით 135 ახალგაზრდა, ძალიან ცხელ ვარსკვლავს, რომლებიც მზეზე მრავალჯერ დიდი და მასიურია, სხვა ათასობით ნაკლებად მასიური ვარსკვლავთან ერთად. 

**ვარსკვლავთგროვა** დაახლოებით ორნახევარი მილიონი წლისაა.   მიუხედავად იმისა, რომ უფრო დიდი და მკვრივია, ვიდრე ახლომდებარე ხუთასთა კლასტერი, ის ოდნავ ახალგაზრდაა. მხოლოდ O5-ზე ადრინდელი და უფრო მასიური ვარსკვლავები განვითარდნენ მთავარი მიმდევრობისგან, ხოლო ხუთეულების გროვა მოიცავს რამდენიმე ცხელ სუპერგიგანტს, ასევე წითელ სუპერგიგანტს და სამ მანათობელ ცისფერ ცვლადს . 

თაღოვანი გროვის ყველაზე გამორჩეული წევრები არიან ცხელი სპექტრალური ზოლის ვარსკვლავები: ვოლფ-რაიეს ცამეტი ვარსკვლავი, წყალბადით მდიდარი ყველა მასიური ტიპი; და რვა კლასის O ჰიპერგიგანტი . ერთ-ერთი მათგანი დაბნელებული ორობითია ვოლფ-რაიეტის პირველადისა და კლასის O სუპერგიგანტური მეორადთან ერთად. კასეტურიდან რენტგენის გამოსხივება ვარაუდობს, რომ მრავალი სხვა წევრი ასევე იმყოფება მჭიდრო ორობით სისტემებში ორი ცხელი მანათობელი წევრით, მაგრამ მცირე მტკიცებულებაა იმისა, რომ ამ ვარსკვლავების ევოლუციაზე გავლენას ახდენს ორობითი მასის გაცვლა. სპექტრული კლასები და მათი თვისებები შეუფერხებლად ერწყმის ძირითადი მიმდევრობიდან ნორმალურ O კლასის გიგანტებსა და სუპერგიგანტებს, O კლასის ჰიპერგიგანტებს, სავარაუდო ყველაზე განვითარებულ ვოლფ-რაიეტებს. ერთი ვარსკვლავი შუალედურია WN8-9h და O4-6 Ia + შორის. არ არსებობს უფრო მაგარი განვითარებული ვარსკვლავები. 

როჩესტერის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ასტრონომის, დონალდ ფიგერის ნაშრომი ვარაუდობს, რომ 150 მზის მასა ( M ☉ ) არის ვარსკვლავური მასის ზედა ზღვარი სამყაროს ამჟამინდელ ეპოქაში. მან გამოიყენა ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი თაღების გროვაში დაახლოებით ათასი ვარსკვლავის დასაკვირვებლად და არ აღმოაჩინა ამ ზღვარზე მეტი ვარსკვლავი, მიუხედავად სტატისტიკური მოლოდინისა, რომ რამდენიმე უნდა ყოფილიყო.  თუმცა, შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა ვარსკვლავების გამოთვლილი მასების ძალიან მაღალი მგრძნობელობა გადაშენების კანონებზე, რომლებიც გამოიყენება მასის წარმოშობისთვის, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს მასის ზედა ზღვარზე დაახლოებით 30%-ით სხვადასხვა გადაშენების კანონების გამოყენებით  (შესაძლოა 150 წლიდან. დაახლოებით 100 მდე  ). 150 მზის მასის ზღვარი ადრე იქნა გამოყვანილი კარსტენ ვეიდნერისა და პაველ კრუპას მიერ  გროვა R136- ზე დაკვირვების გამოყენებით.
რუსთავის პარკი

**რუსთავის პარკი**, ასევე ცნობილი როგორც **რუსთავის კულტურისა და დასვენების პარკი** ან **რუსთავის ცენტრალური პარკი** — რეკრეაციული ტყე-პარკი ქვემო ქართლში, მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე, ძველი და ახალი რუსთავის დამაკავშირებელ ხიდთან. პარკში მდებარეობს რუსთავის ციხე.

## შექმნა 
რუსთავის პარკის მოწყობა დაიწყო 1940-იან წლებში. დაბა რუსთავის ტერიტორიაზე ქალაქის აშენებასთან ერთად, გენერალური გეგმა მოიცავდა მის მოწყობასაც. 1940-იანი წლების ბოლოს მდინარე მტკვარს შეუცვალეს კალაპოტი და შექმნეს ხელოვნური ტბა. ტბის გარშემო მოწესრიგდა ტყე-ჭალის ტერიტორია. ტბის გარშემო დაიყარა ქვიშა. მოეწყო რეკრეაციული სივრცეები.

## დღევანდელობა 
რუსთავის პარკის ტერიტორიაზე მოწყობილია ფეხბურთის, კალათბურთისა და ფრენბურთის მოედნები. ასევე სკეიტ-პარკი და ღია ტიპის სავარჯიშო სივრცეები. გარდა ამისა, პარკში არის სკამები, საპიკნიკე სივრცეები, ბეტონის ბილიკები და რამდენიმე შადრევანი და ფანჩატური. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ღია ამფითეატრიც. სივრცის უდიდეს ნაწილზე დამონტაჟებულია გარე განათება. პარკის შესასვლელში 50 ავტომანქანაზე გათვლილი საპარკინგე სივრცეა.

2016 წლის 5 იანვრიდან რუსთავის კულტურისა და დასვენების პარკს აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსთავის ბაღები და პარკები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში