ყინულის სტუპა

## ყინულის სტუპა
**ყინულის სტუპა**—მყინვარების მყნობის ტექნიკა, რომელიც ქმნის ხელოვნურ მყინვარებს და გამოიყენება ზამთრის წყლის შესანახად (რომელიც სხვაგვარად გამოუყენებელი დარჩებოდა) კონუსური ფორმის ყინულის გროვების სახით. ზაფხულში, როდესაც წყლის დეფიციტია, ყინული დნება ნათესებისთვის წყლის მიწოდების გასაზრდელად. სარწყავად წყლის არხებით გაყვანა და გაყინვა ასობით წელია არსებობს. ის ხელახლა გამოიგონა, პოპულარიზაცია გაუწია და მასშტაბები გაზარდა სონამ ვანგჩუკმა ლადახში, ინდოეთში. პროექტს ახორციელებს არასამთავრობო ორგანიზაცია „ლადახის სტუდენტთა საგანმანათლებლო და კულტურული მოძრაობა“. 2013 წლის ოქტომბერში გაშვებული სატესტო პროექტი 2014 წლის იანვარში დაიწყო საპროექტო სახელით „ყინულის სტუპას პროექტი“. 2016 წლის 15 ნოემბერს სონამ ვანგჩუკს გადაეცა როლექსის ჯილდო (Rolex Awards for Enterprise) ყინულის სტუპებზე მუშაობისთვის. ვანგჩუკის პირველი ყინულის სტუპას პროექტის შემდეგ, რეგიონში აშენდა ათზე მეტი ყინულის სტუპა, რომლებმაც 25 მილიონ ლიტრზე მეტი წყალი უზრუნველყვეს.

ლადახი არის ცივი უდაბნო, სადაც ზამთარში სოფლის მეურნეობას არ მისდევენ გაყინული ნიადაგისა და ჰაერის დაბალი ტემპერატურის გამო. გაზაფხულზე თესვისთვის წყლის საჭიროება იზრდება, თუმცა ამავდროულად ნაკადულები შრება. ნალექების წლიური რაოდენობით, რომელიც 50 მილიმეტრზე ნაკლებია, სოფლის მეურნეობა ლადახში მთლიანად დამოკიდებულია თოვლისა და მყინვარების ნადნობ წყალზე.
.

მაისის თვეში სონამ ვანგჩუკმა ხიდის ქვეშ ყინული შენიშნა. ზაფხულის ტემპერატურისა და ლადახის ყველაზე დაბალ სიმაღლეზე მდებარეობის მიუხედავად, ყინული არ დამდნარიყო, რადგან ის მზის პირდაპირი სხივების ქვეშ არ იმყოფებოდა. ვანგჩუკი მიხვდა, რომ ყინული ლადახში უფრო დიდხანს გაძლებდა, თუ მას მზისგან დაჩრდილავდნენ. ვინაიდან წყლის დიდი მასების დაჩრდილვა შეუძლებელი იყო, ვანგჩუკმა მოიფიქრა წყლის გაყინვა და შენახვა კონუსის ფორმით, რაც მზისთვის მინიმალურ ზედაპირს წარმოქმნის, ხოლო ამავდროულად დიდი მოცულობის წყალს იტევს.

2013 წლის ოქტომბერში, სონამ ვანგჩუკმა შექმნა 6 მეტრი
სიმაღლის ყინულის სტუპას პროტოტიპი ლეჰში 150,000 ლიტრი წყლის გაყინვით, ყოველგვარი მზისგან დაჩრდილვის გარეშე. წყალი მილებით მაღალი წერტილიდან გრავიტაციის საშუალებით მოედინებოდა, ელექტროენერგიისა თუ დამატებითი ტექნიკის გამოყენების გარეშე. ყინულის სტუპა ბოლომდე არ დამდნარა 2014 წლის 18 მაისამდე, მაშინაც კი, როდესაც ტემპერატურა 20°C-ზე(68 °F) მაღალი იყო.
250px|მინი|მარჯვნივ|ყინულის სტუპასა და ფიანგის მონასტრის ხედი

ლადახის რეგიონი გაზაფხულზე სოფლის მეურნეობის საჭიროებებისთვის წყლის დეფიციტს განიცდის, რაც კიდევ უფრო ზღუდავს კულტივაციის პერიოდს სუბარქტიკული კლიმატის პირობებში. ლადახის რეგიონის ქარის, ჰიდრო და მზის ენერგიის პოტენციალის მცირე ნაწილის ათვისებით, ენერგიის შენახვის საჭიროების გარეშე, შესაძლებელია ყინულის სტუპების დამზადება თოვლის ქვემეხების გამოყენებით, რათა მოირწყას მთელი კულტივირებადი მიწა ნათესებისთვის, პლანტაციებისთვის და ა.შ.

ხელოვნური მყინვარების პოპულარიზაციისა და სარწყავი წყლის დაზოგვის მიზნით, 2019 წლიდან იმართება „ყინულის სტუპების შეჯიბრი“. 2019 წელს აშენდა 12 ყინულის სტუპა, ხოლო 2020 წელს — დაახლოებით 25.

## რესურსები ინტერნეტში
* Video about Ice stupa
* Adaptation: Ice stupas of Ladakh PBS series hosted by climate researcher Alizé Carrère
* https://www.theguardian.com/global-development/2025/jan/27/ice-stupas-of-the-ladakh-desert-an-ingenious-solution-to-water-scarcity-a-picture-essay Ice stupas of the Ladakh desert: an ingenious solution to water scarcity – a picture essay The Guardian
## სქოლიო 
კატეგორია:მყინვარები
კატეგორია:ირიგაცია