open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ცეპელინი

მინი|300x300პქ|ცეპელინ ZR3
**ცეპელინი** () — მფრინავი აპარატი, რომელიც პირველად გერმანელმა გრაფმა ფერდინანდ ფონ ცეპელინმა შექმნა XX საუკუნის დასაწყისში, ავიაციის პიონერი დავიდ შვარცის ადრე შექმნილი პროექტის საფუძველზე. ცეპელინის პროექტის დიდი წარმატების გამო ეს ტერმინი შერჩა ყველა მყარი კარკასის დირიჟაბლებს.

ცეპელინებს მგაზვრთა გადასაყვანად და სამხედრო მიზნებისთვის იყენებდნენ, რომელსაც კომპანია Deutsche Luftschiffahrts-AG (DELAG) ემსახურებოდა. DELAG, პირველი კომერციული ავიაკომპანია, ახორციელებდა რეგულარულ რეისებს პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე. ომის დაწყების შემდეგ გერმანიის შეიარაღება მათ როგორც ბომბდამშენებსა და სკაუტებს იყენებდა.

გერმანიის დამარცხებამ ამ მფრინავი აპარატების გამოყენება დროებით შეაჩერა, თუმცა ჰუგო ეკენერის თაოსნობით, გარდაცვლილი გრაფის შთამომავალი, ცეპელინების სამოქალაქო მიზნებისთვის გამოყენებამ რენესანსი განიცადა 1920-იან წლებში. ცეპელინები ზენიტს 1930-იან წლებში აღწევს, როდესაც ხომალდები LZ 127 Graf Zeppelin და LZ 129 Hindenburg რეგულარულ ტრანსატლანტიკურ რეისებს ახორციელებდნენ გერმანიასა და ჩრდილო და სამხრეთ ამერიკას შორის. ჰინერბურგის კატასტროფამ 1937 წელს საჰაერო გიგანტების პოპულარობის ვარდნას შეუწყო ხელი, თუმცა ცეპელინის ხმარებიდან გასვლის უმთავრესი მიზეზები უფრო პოლიტიკური იყო.

თანამედროვე ცეპელინები ჰაერში ინერტული აირის, ჰელიუმის წყალობით იმართება, რაც აღმოფხვრის ჰინდენბურგის მიერ განცდილ წვის საფრთხეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Airships.net: The Hindenburg and other Zeppelins
*R100 Zeppelin story at the virtual Museum of Canada 
*How did London civilians respond to the German airship raids of 1915?
*Zeppelin & Airships at the whistle museum. 
*Zeppelin NT in the World and Technical Data 
*Airships.net — Illustrated history of passenger Zeppelins

## სქოლიო
კატეგორია:საფრენი აპარატები
კატეგორია:ავიაციის ისტორია
კატეგორია:გერმანული სიტყვები და ფრაზები
კატეგორია:გერმანული თვითმფრინავები
კატეგორია:XX საუკუნე გერმანიაში
ზღვის კატა (თევზი)

**ზღვის კატა** (Dasyatis pastinaca) — თევზი ბოლოქაცვიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 2,5 მ-ს აღწევს, წონა — 16 კგ-ს. სხეული შიშველია, მხოლოდ ზურგის შუა ხაზზე რამდენიმე მცირე ხორკლია უკან გადაღუნული ქიცვით. კუდის ფუძესთან აქვს კიდეებდაკბილული დიდი ქიცვი, რომლის ჩხვლეტა სახიფათოა (მის ღარში შხამიანი ჯირკვლოვანი უჯრედებია განლაგებული). ზღვის კატა გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. საქართველოს სანაპიროებთან ყველგან გვხვდება. მისი სარეწებია ბათუმთან და ანაკლიასთან.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
**Dasyatis pastinaca*, Common stingray at FishBase
**Dasyatis pastinaca* at IUCN Red List

კატეგორია:ბოლოქაცვიასებრნი
კატეგორია:ევროპის თევზები
ზღვის ვარსკვლავები

**ზღვის ვარსკვლავები** () — უხერხემლოთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. მათი ხუთ-, ზოგჯერ მრავალსხივიანი (50-მდე), კაშკაშა სხეულის სიგრძე 1 სმ-იდან 1 მ აღწევს. ფსკერის ცხოველებია, დაცოცავენ ამბულაკრული ფეხებით. უმრავლესობა მტაცებელია. ზოგს შეუძლია გადმოაბრუნოს კუჭი, შემოეხვიოს მსხვერპლს და სხეულის გარეთ მოინელოს. ზღვის ვარსკვლავების უმრავლესობა ცალსქესიანია. განვითარება მეტამორფოზით მიმდინარეობს, ზოგი ცოცხალმშობია. კარგად განვითარებული რეგენერაციის უნარი აქვთ. კლასში 1500-ზე მეტი სახეობაა, რომლებიც გავრცელებულნი არიან ყველა ზღვასა და ოკეანეში. ზღვის ვარსკვლავები იკვებება სარეწაო მოლუსკებით (ხამანწკები, მიტილუსები), აგრეთვე რიფის წარმომქმნელი ნაწლავღრუიანებით, რითაც დიდი ზიანი მოაქვს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კანეკლიანები
ზღვის კომბოსტო

**ზღვის კომბოსტო** — ლამინარიას გვარის ზღვის წაბლა წყალმცენარეების სარეწაო სახელი. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ცივი და ზომიერად ცივი ზღვების ყველაზე გავრცელებული წყალმცენარეებია. ქმნიან შალდამებს, რომელთა ბიომასა 1 მ2-ზე 5-10 კგ-ზე მეტია. 

განსაკუთრებით ფასობს , რომელიც იზრდება წყნარი ოკეანის აზიის სანაპიროზე; რუსეთში — იაპონიის ზღვაში, სახალინისა და კურილის კუნძულების სამხრეთ სანაპიროსთან. იყენებენ საჭმელად, აგრეთვე იოდის, მანიტის და სხვ. მისაღებად. მედიცინაში იყენებენ -ს საფაღარათო საშუალებად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი
ზღვის კურდღელი

**ზღვის კურდღელი**, *ლახტაკი* (Erignathus barbatus) — ფარფლფეხიანი ნამდვილ სელაპისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულია სიგრძეა 2,2-2,6 მ, წონა — 225-360 კგ. აქვს რუხ-ყავისფერი ბალანი და ზოგჯერ ზურგზე ღია ფერის ლაქები. ბინადრობს ატლანტიკის არქტიკულ რაიონებში, თეთრ, ბარენცის, კარის, ჩუკოტკის, ბერინგისა და ოხოტის ზღვებში. ცხოვრობს, ჩვეულებრივ, ერთეულებად, წყალმარჩხ ადგილებში. მრავლდება გაზაფხულზე მოდრეიფე ყინულზე. იკვებება ფსკერის უხერხემლოებით, იშვიათად — თევზით. ძვირფასი სარეწაო ობიექტია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფარფლფეხიანები
ზღვის ლომი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ზღვის ლომი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ზღვის ლომი — ცხოველი
* ზღვის ლომი — სადესანტო ოპერაციის გეგმის პირობითი სახელწოდება
ზღვისმამლისებრნი

**ზღვისმამლისებრნი**  () — თევზების ოჯახი სკორპენისნაირთა რიგისა. თითისტარისებრი სხეული დაფარული აქვთ წვრილი ქერცლით, ჩვენში მცირე სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ.

## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპენისნაირნი
ზღვის ლომი

**ზღვის ლომი** — ყურებიანი სელაპების ოჯახის 5 სახეობის ზოგადი სახელწოდება და ქვეოჯახი. სქესმწიფე მამლის სიგრძე 2-3,6 მ აღწევს, წონა 200-1250 კგ-მდე, დედლისა — 1,8-2,8 მ, 90-400 კგ. სხეული დაფარული აქვთ თითქმის ერთფეროვანი (ღია რუხიდან ყავისფრამდე) ბალნით. ხუთივე სახეობა სხვადასხვა გვარს ეკუთვნის. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში — კალიფორნიიდან მექსიკამდე, გალაპაგოსის კუნძულებთან და იაპონიის ზღვაში, აგრეთვე სამხრეთ ნახევარსფეროში. ყველა ზღვის ლომი პოლიგამიური ცხოველია. ცხოვრობენ ჯოგებად. ზაფხულ-შემოდგომაზე გროვდებიან თავშესაყარ ადგილებში (კუნძულებზე), სადაც მრავლდებიან, კვებავენ ნაშიერს, იქვე მოითავებენ განგურს. დანარჩენ დროს ზღვაში ატარებენ. ზღვის ლომის რეწვის ძირითადი პროდუქტებია კანქვეშა ცხიმი და ტყავი. კალიფორნიულ ზღვის ლომს (Zalophus celifornianus) ხშირად ცირკისათვის წვრთნიან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარფლფეხიანები
ზღვის ნემსთევზა

**ზღვის ნემსთევზა** () — თევზების გვარი კონალაყუჩიანების რიგისა. მათი 40 სმ-მდე სიგრძის სხეული დაფარულია ძვლოვანი ფარებით. აერთიანებს 50-მდე სახეობა. გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში. საქართველოში, შავი ზღვის სანაპიროებთან ყველგან გვხვდება. მრავლდება მარტიდან აგვისტომდე. დედალი ქვირითს მამლის მუცელზე მოგრძო პარკში დებს. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნემსთევზასებრნი
ზღვის ობობები

'']]

**ზღვის ობობები** (Pantopoda ან Pycnogonida), უხერხემლოთა კლასი ფეხსახსრიანების ტიპისა. აქვთ 0,8 მმ-იდან 5 სმ-მდე სიგრძის დანაწევრებული სხეული, მასიური ხორთუმი. კიდურების პირველი წყვილი მარწუხებადაა გადაქცეული, მე-2 და მე-3 — საცეცებად. დანარჩენი სასიარულოა. კუდის ნაწილი მოკლეა. ზურგზე აქვთ თვალის ბორცვი, ზედ 4 თვალით. კლასში 500-მდე სახეობაა. ზღვის ფსკერის ცხოველებია. იკვებებიან უხერხემლოთა რბილი ქსოვილებით. გვხვდებიან ლითორალიდან 7,5 ათას მ-მდე.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 4, გვ. 550, თბ., 1979

კატეგორია:ფეხსახსრიანები
ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა

**ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა** () მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერაზმისა. ციტრუსოვანი და სხვა სუბტროპიკული კულტურების მავნებელია. დედლის სხეულის სიგრძეა 4-5 მმ, დაფარულია ფქვილის მსგავსი ცვილოვანი გამონაყოფით, სხეულის კიდეზე 17 წყვილი თეთრი ცვილისებრი ჯაგრულა აქვს. მამალი ფრთიანია. ზღვისპირა ფქვილისებრი ცრუფარიანა გავრცელებულია ამერიკაში, ავსტრალიაში, ევროპაში, დასავლეთ საქართველოში, კრასნოდარის მხარეში, ყირიმსა და აზერბაიჯანში. საქართველოში წელიწადში 3 თაობას იძლევა. დაზიანებული მცენარე სუსტდება, ზრდაში ჩამორჩება, ნაყოფი სცვივა, ხმება. ბრძოლის ბიოლოგიური მეთოდია დაზიანებულ მცენარეზე მტაცებელი ხოჭოს — კრიპტოლემუსის გაშვება; იყენებენ ქიმიურ პრეპარატებსაც.

## ლიტერატურა
* *ჰაჯიბეილი ზ.,* ქსე, ტ. 4, გვ. 551, თბ., 1979

კატეგორია:ცრუფარიანები
ზღვის რკოები

**ზღვის რკოები** () — უხერხემლოთა ზეოჯახი ულვაშფეხიანი კიბოების რიგისა. სხეული მოთავსებული აქვთ ფსკერზე მიმაგრებულ, რამდენიმე ფირფიტისაგან შემდგან კიროვან სახლში, რომლის სიმაღლე 20სმ აღწევს, სიგანე 10 სმ. აერთიანებს 250-მდე სახეობას. ზღვის რკოები ჩვეულებრივ სანაპირო წყალმარჩხ ადგილებში ბინადრობენ. ზოგი სახეობა სხვა უხერხემლოებთან ერთად შეეზრდება ხოლმე გემებსა და წყალქვეშა ნაგებობებს, ზოგი კი ვეშაპის კანზეც ბინადრობს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კიბოსნაირნი
ზღვის კუები

**ზღვის კუები** (), კუების რიგი. შეიცავს 1 ოჯახს საკუთრივ ზღვის კუსებრნს (Cheliniidae). მოზრდილი ცხოველებია, მთელ სიცოცხლეს წყალში ატარებენ. ხმელეთზე ამოდიან მხოლოდ კვერცხის დასადებად. დაბალი ჯავშანი აქვთ. თავის მთლიანად შეწევა ჯავშანში არ შეუძლიათ. კიდურები ფარფლებადაა ქცეული. წინა კიდურები გრძელია. მუცლის ფარი ზურგის ფარისაგან გამოყოფილია. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვეებში, იშვიათად ზომიერ სარტყელში. არსებობს 4 გვარის თითო სახეობა. ზღვის კუები ასეულ კმ გადიან საკვებისა და გამრავლებისათვის ხელსაყრელი ადგილებისაკენ. დებენ რამდენიმე ათეულიდან 200-მდე და ზოგჯერ მეტ კვერცხს. მწვანე კუ (Chelonia mydas) — ყველაზე დიდია. მათი ჯავშნის სიგრძე 1,4 მ აღწევს, წონა 400 კგ-მდე. იკვებება წყალმცენარეებით. აქვს გემრიელი ხორცი და კვერცხი.

## ლიტერატურა
*
ზღვის ტარაკანი

**ზღვის ტარაკანი** () — კიბოთა გვარი ტოლფეხიანების რიგისა. სხეულის სიგრძე 8 სანტიმეტრს აღწევს. გვარში ოთხი სახეობაა. ბინადრობს სხვადასხვა სიმლაშის წყლებში: ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში, პოლარული აუზის ზღვებში. რელიქტების სახით გვხვდება ბალტიისა და კასპიის ზღვებში, ჩრდილოეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკის ზოგიერთ დიდ ტბაში, სარეწაო თევზების საკვებია, მაგრამ ხშირად აზიანებს სათევზაო ბადესაც და შიგ მოხვედრილ თევზებსაც.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტოლფეხიანები
ზღვის სპილო

**ზღვის სპილო** (Mirounga) — ფარფლფეხიანთა გვარი ნამდვილ სელაპისებრთა ოჯახისა. მამალი მწარმოებლის სიგრძე 3,7-55-,5 მ აღემატება, წონა — 3,9 ტ-მდეა; დედლის სიგრძე 3 მ აღწევს, წონა 1 ტ. მამალ ზღვის სპილოს ცხვირის ღრუ ბუშტივით აქვს წაზრდილი, აგზნებისას ებერება და მოკლე ხორთუმს ემსგავსება. სხეული მურა ბალნითაა დაფარული. გვარში 2 სახეობაა: ჩრდილოეთის ზღვის სპილო გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე; სამხრეთის ზღვის სპილო — პელაგურ სუბანტარქტიკაში. ზღვის სპილოები ჯოგურად ცხოვრობენ. გამრავლება და განგური ხდება ხმელეთზე. იკვებება თევზით, იშვიათად თავფეხიანებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარფლფეხიანები
ზღვის ფაუნა

**ზღვის ფაუნა** — ზღვისა და ოკეანის ცხოველთა ერთობლიობა. ზღვის ფაუნა დაახლოებით 160 ათას სახეობას მოიცავს, რომელთაგან დაახლოებით 16 ათასი თევზია. თავისუფლად მცხოვრებ ცხოველთა 60 კლასიდან ზღვაში მხოლოდ 3 კლასი არ გვხვდება. ცხოველთა სამყაროს ტიპი თავდაპირველად ზღვის გარემოში ჩამოყალიბდა, საიდანაც შემდეგ ზოგი მტკნარ წყალში გადავიდა, ზოგი -ხმელეთზე. ზღვის ფაუნა ყველაზე მდიდარია ტროპიკულ წყლებში. სიღრმის მატებასთან ერთად იგი ღარიბდება, ხოლო მაქსიმალურ სიღრმეზე (9-10 კმ-ზე ღრმად) მხოლოდ რამდენიმე ათეული სახეობა გვხვდება. ადგილსამყოფელისა და ცხოვრების ნირის მიხედვით ზღვის ფაუნას ყოფენ პლანქტონად, ნექტონად და ბენთოსად. ზოოპლანქტონის წარმომადგენლებია სხივურები, ინფუზორიები, სიფონორები, მედუზები, კიბოსნაირები და სხვა. ნექტონის ძირითადი ფორმებია თევზები, თავფეხიანი მოლუსკები და ვეშაპისნაირები. ფსკერული ფორმებიდან აღსანიშნავია ღრუბლები, მარჯნის პოლიპები, კიბოები, მუცელფეხიანები და ორსაგდულიანი მოლუსკები, კანეკლიანები, ასციდები თევზები და სხვა. ჰიდროფიზიკური და ჰიდროქიმიური თავისებურებების გამო შავი ზღვის ფაუნა შედარებით ღარიბია, ზღვის ფაუნის სამეურნეო მნიშვნელობა მეტად დიდია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველები
Safety (EP)

***Safety EP*** — ჯგუფ Coldplay-ის პირველი EP. იგი ჩაწერილი იქნა  1998 წლის მაისში, შაბათ-კვირის განმავლობაში და განზრახული იყო, როგორც დემო ხმის ჩამწერი სტუდიებისთვის. EP ჯგუფის წევრებისა და მათი პროდიუსერის მიერ დაახლოებით 200 ფუნტით იქნა დაფინანსებული.

ყველა ვინც ჩართულ იყო ალბომის ჩაწერის პროცესში, იმდენად კმაყოფილი დარჩა საბოლოო შედეგით, რომ გადაწყვიტეს დამატებით 500 ასლი შეეკვეთათ ლონდონის გარშემო გავრცელებისთვის, თუმცა საბოლოოდ მაღაზიებში მხოლოდ 50 ასლი მოხვდა, რადგან მათ ჩანაწერების უმრავლესობა ხმის ჩამწერ სტუდიებს, მეგობრებს და ოჯახის წევრებს დაურიგეს. ეს EP იმდენად იშვიათოა, რომ მისი ფასი £ 2000 აჭარბებს eBay-ს აუქციონზე. ალბომის გარეკანი ჯგუფის ვოკალისტ კრის მარტინის ფოტოა, რომელიც მისი მეგობრის, ჯონ ჰილტონის მიერ არის გადაღებული.

## სიმღერების სია
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:Coldplay-ს EP-ები
კატეგორია:1998 წლის EP-ები
კატეგორია:დამოუკიდებლად გამოცემული EP-ები
ზღვის მცენარეულობა

მინი|250პქ
**ზღვის მცენარეულობა** — ზღვების და ოკეანების მცენარეები — წყალმცენარეების, ყვავილოვანი მცენარეების, ბაქტერიებისა და ნაწილობრივ სოკოების ერთობლიობა. ყველაზე მეტად გავრცელებულია წყალმცენარეები, რომლებიც ბინადრობენ წყლის საზრქეში მზის სხივების გავრცელების ქვედა საზღვრამდე (100-400 მ).  წყალმცენარეთა ნაწილი მიკროსკოპული ფორმებია. ისინი ტივტივებენ წყლის ზედა ფენებში, სადაც ქმნიან ტავისებურ დაჯგუფებას — პლანქტიონს. ნაწილი კი დიდი ზომისაა, იზრდება წყლის ფსკერზე და ბენთოსს  ქმნის. სანაპირო ზოლის ზღვის მცენარეულობის განვითარება დამოკიდებულია კლიმატურ და ლოკალურ ფაქტორებზე, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ბიოგენური ელემენრები, წყლის ტემპერატურა, მარილიანობა და გამჭვირვალობა, გრუნტის ხასიათი, სიღრმე. ზღვის დიდი წყალმცენარეები — მაკროფიტები (მწვანე, წაბლა, ძოწეული), გავრცელებულია სანაპირო ზოლში მოქცევისა და უკუქცევის ზონიდან (ლიტორალი) ფსკერის მცენარეულობის ქვედა საზღვრამდე (სუბლიტორალი). მაკროფიტები — ლამინარიასნაირი და ფუკუსისნაირი წყალმცენარეები წყალქვეშა „ტყეებს“ ქმნიან. მათზე ეპიფიტების სახით იარუსებად სახლდება მრავალი მცირე ზომის წყალმცენარე (მათგან შედარებით სინათლის მოყვარული ხარობს მაკროფიტების ზედა ნაწილზე, ჩრდილის ამტანი — ქვედაზე). ზღვის წყალმცენარეები ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ფორმებია. მათი ზომა მერყეობს მიკროსკოპულიდან რამდენიმე ათეულ მ-მდე. ზოგიერთი მაკროფიტი ხმელეთის უმაღლეს მცენარეს მოგვაგონებს. ბევრ წყალმცენარეს აქვს დაუნაწევრებელი თალუსი — ძაფისებრი, ლენტისებრი, ფირფიტისებრი და სხვა. წყალმცენარეები ემაგრებიან ფსკერს ჩვეულებრივ რიზოიდების საშუალებით, ზოგჯერ მიუმაგრებლად ცხოვრობენ ქვიშიან ან ლამიან გრუნტზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანიზმები
ქართვლის დედა

**„ქართვლის დედა“** — მონუმენტური ქანდაკება თბილისში, რომელიც ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლო გახდა. მონუმენტის ავტორია ქართველი მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი, რომელსაც 1966 წელს ამ ქანდაკებისთვის მიენიჭა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია.

ქანდაკება სოლოლაკის გორაზე 1958 წელს აღიმართა ქალაქის 1500 წლისთავთან დაკავშირებით. თავდაპირველი გადაწყვეტილების თანახმად, ხის ალეგორიული ქანდაკება დედაქალაქს დროებით დაამშვენებდა, თუმცა მოგვიანებით ეს გადაწყვეტილება შეიცვალა. ამის გამო ხის ფაქტურა 1963 წელს ალუმინით დაიფარა, რათა ქანდაკება არ დაზიანებულიყო.   

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:თბილისის მონუმენტები
კატეგორია:1958
ზღვის გოჭი

thumb|250პქ|გვინეური (ზღვის) გოჭი

**ზღვის გოჭი** (), *გვინეური ზღვის გოჭი*, ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი უკუდო სხეული 35 სმ აღწევს. უკანა თათზე 3 თითი აქვს, წინაზე - 4, ზურგი - მოყავისფრო-რუხია. ცხოვრობს პერუს მთისწინების ღია ადგილებში. ბინადრობს სოროებში პატარ-პატარა ჯგუფებად. წელიწადში 2-ჯერ შობს 1-4 ნაშიერს. ზღვის გოჭი (ან მისი ახლობელი სახეობა) სახორცედ მოაშინაურეს ინკებმა. ევროპაში შემოყვანილია XVI საუკუნეში. ზღვის გოჭს იყენებენ ბიოლოგიასა და მედიცინაში ფიზიოლოგიური, იმუნოლოგიური და სხვა ცდებისათვის. ტყვეობაში მრავლდება მთელი წლის განმავლობაში და შობს 6 ნაშიერს. ცუდად იტანს ტემპერატურის მკვეთრ ცვლილებას.

## კვება 
ზღვის გოჭის ძირითადი საკვებია ხარისხიანი თივა, ისინი უნდა ვკვებოთ თივით ზამთრობითაც და ზაფხულობითაც. იმის გამო, რომ ზღვის გოჭს აქვს განსაკუთრებული საჭმლის მონელების სისტემა, ისინი ჭამენ საჭმელს ხშირ-ხშირად მაგრამ პატარა პორციებით. თივა უწყობს ხელს საჭმლის მონელების სისტემას და ის მას ულესავს კბილებს (კვება შეიძლება ასევე ხილით, სტაფილოთი, სალათით, ხორბლით, მწვანილით და სხვა).

ზღვის გოჭებს უნდა ჰქონდეთ წყლის დალევის საშუალება (ეს საჭიროა, მაგრამ ზღვის გოჭები წყალს ასევე იღებენ ბოსტნეულიდან). ხანდახან შეიძლება მოგეჩვენოთ, რომ ის არც სვამს წყალს, მაგრამ ეს ასე არაა. წყალი უნდა გამოუცვალოთ ყოველდღე. ორსული ზღვის გოჭი ჭამს და სვამს მეტს.

უხარისხო საკვები ზღვის გოჭებისთვის ძალიან მავნეა და შეიძლება სიკვდილიც კი გამოიწვიოს.

## ზღვის გოჭი როგორც შინაური ცხოველი 
ზღვის გოჭი - კარგი შინაური ცხოველი, დამჯერი და კეთილი. შეიძლება ზღვის გოჭის გაწვრთნა, რომ მის სახელის დაძახებაზე პასუხი გაგცეთ (ჭყვიტინით). გამოსცემენ სხვადასხვანაირ ხმებს მოფერებისას ან თუნდაც სხვა მოვლენის დროს. უყვართ ხელზე ჯდომა. მათთვის ძალიან საშიშია პატარა სიმაღლიდან ჩამოხტომაც კი. ზღვის გოჭის საცხოვრებელი (მაგალითად აკვარიუმი, და რა თქმა უნდა წყლის გარეშე!) უნდა გამოსუფთავდეს 1-2 ჯერ კვირაში.

ზღვის გოჭები საშუალოდ ცოცხლობენ 7-8 წელი, ზოგჯერ კი 15 წელიც კი.

## ზღვის გოჭების ჯიშები 
* აბისინსკური 
* ალპაკა
* ამერიკული კრესტედი
* ამერიკული ტედი
* ინგლისური კრესტედი
* ინგლისური ფერადი კრესტედი
* ბოლდუინი
* ფუმფულაბეწვიანი
* კიორლი

* კორონეტი
* ლუნკარია პერსუსული
* ლუნკარია შელტი
* მერინო
* მინილი
* მოჰერი
* პერსუსული
* რექსი
* ტესკელი

* როზეტი
* სელიფი
* სკინი
* სომალი
* ტესკელი
* შელტი
* შვეიცარიული ტედი
* კუსბერი თეთრი

## წყაროები 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ACBA – American Cavy Breeders' Association
* Domestic Guinea Pig Genome

კატეგორია:მღრღნელები
კატეგორია:ბოლივიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:კოლომბიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:პერუს ძუძუმწოვრები
ზღვის შროშანი

**ზღვის შროშანი** () — მრავალწლოვანი ბოლქვიანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. სიმაღლეში 40-70 სმ-ია. აქვს ფართოხაზური ფოთლები და ღეროს წვერზე შეკრებილი 2-დან 10-მდე თეთრი ყვავილი. ყვავილსაფარი თეთრია, ძაბრის
ფორმის, გრძელი მილით. ნაკვთები ხაზურლანცეტაა, უკან გადაღუნული, ზურგზე მწვანე ზოლით. ყვავილსაფარს აქვს მოკლე დანამატი და 12 მსხვილი სამკუთხა კბილი. ყვავილობისა და ნაყოფმსხმოიარობის პერიოდია ივნის-აგვისტო.

გავრცელებულია შუა ევროპაში, ხმელთაშუა-

## სქოლიო 
კატეგორია:ამარილისისებრნი
ბელორუსიის ოპერაცია (1944)

[მინი|300px|აღმოსავლეთის ფრონტი, [მეორე მსოფლიო ომი.]]
**ბელორუსიის ოპერაცია** (კოდური სახელწოდებით **ოპერაცია „ბაგრატიონი“**, ) — მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა ჯარების შეტევითი ოპერაცია ბელორუსიის ფრონტზე (23 ივნისი—29 აგვისტო, 1944), რომელსაც კოდური სახელი რუსეთის მხედართმთავრის, პეტრე ბაგრატიონის (რუსეთის 1812 წლის სამამულო ომის მონაწილე) პატივსაცემად დაერქვა. ოპერაცია ერთ-ერთი უმსხვილესი იყო კაცობრიობის ისტორიაში.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Operation *Bagration*: Soviet Offensive of 1944 

კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები
კატეგორია:ბელარუსი მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:1944 წლის ბრძოლები
ზღვის შროშნები

[მინი|250პქ|ზღვის შროშანი [წითელი ზღვა|წითელ ზღვაში]]
**ზღვის შროშნები** (Crinoidea) — უხერხემლოთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. ზღვის ცხოველებია. აქვთ ჯამისმაგვარი სხეული, რომლის ცენტრშია პირი და მის ირგვლივ ბუმბულისმაგვარი, უფრო ხშირად დატოტვილი სხივების გვირგვინი. ღეროიანი ზღვის შროშნების ჯამი ზის დანაწევრებულ ღეროზე, რომელიც გრუნტზეა მიმაგრებული. უღეროო ზღვის შროშნებს ღეროს ნაცვლად აქვთ მრავალი გამონაზარდი, რომელთა საშუალებით ისინი ცოცავენ ან ცურავენ. ზღვის შროშნები მეტამორფოზით ვითარდება, ლარვა მოძრავია. თანამედროვე ზღვის შროშნების (550 სახეობამდე) უმეტესობა უღეროოა, განსაკუთრებით მრავალფეროვანია ტროპიკულ ზღვების წყალმარხში. ღეროიანი ზღვის შროშნები (80 სახეობამდე) ნაპოვნია 9700 მ სიღრმეზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კანეკლიანები
ზღვის ციცინათელა

**ზღვის ციცინათელა** () — უმარტივესთა სახეობა ჯავშნიანი შოლტოსნების რიგის ნოქტილუკას () გვარისა. აქვს 2-3 მმ-მდე დიამეტრის სფერული სხეული. მრავლდება გაყოფით ან სხეულის ზედაპირზე კვირტების წარმოქმნით. ზღვის ციცინათელას ციტოპლაზმა ამოვსებულია ცხიმოვანი ჩანართებით, რომლებიც გაღიზიანებისას იჟანგება და ანათებს (ბიოლუმინესცენცია). ბინადრობს თბილ, იშვიათად ბორეალურ ზღვებში, აგრეთვე შავ ზღვაშიც. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
ნოქტილუკა

**ნოქტილუკა** () — უმარტივესთა გვარი შოლტოსნების კლასისა. აქვთ მრგვალი სხეული, რომლის დიამეტრი 2-3 მმ აღწევს. ციტოპლაზმაში ცხიმოვანი გროვებია, რომლებიც გაღიზიანებისას იჟანგება და ნათებას იწყებს (ბიოლუმინაცენცია). ნოქტილუკა ერთ-ერთი ძირითადი ორგანიზმია, რომელიც ზღვის ნათებას იწვევს. გვხვდება თბილ, იშვიათად ბორეალური წყლების ზედაპირულ ფენებში, ყოფილ სსრკ-ის შავ და  შორეულ აღმოსვლეთის ზღვებში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
ზღვისქარიყლაპიასებრნი

**ზღვისქარიყლაპიასებრნი** () — თევზების ოჯახი ზღვისქარიყლაპიასნაირთა რიგისა. აქვთ გრძელი (60 სმ-მდე) სხეული, რომელიც წვრილი ქერცლითაა დაფარული. წაგრელებულ ყბებზე ეშვისმაგვარი კბილებია განლაგებული. ოჯახში 9 გვარის 25 სახეობაა. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და ზომიერი სარტყლის წყლებში. საქართველოს შავი ზღვის სანაპიეროებთან ყველგან გვხვდება  შავი ზღვის წერი (ქარიყლაპია)  — Belone belone euxini. სარეწაო თევზია, გემრიელი ხორცი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სხივფარფლიანი თევზები
ზღვის ძაღლი

**ზღვის ძაღლი**, *სივუჩი* (Eumetopias jubatus), ძუძუმწოვარი ყურებიანი სელაპების ოჯახისა. სქესმწიფე მამლის სიგრძე 3,5 მ-მდეა, წონა 1000 კგ-მდე, დედლისა — 2,6 მ-მდე და 350 კგ-მდე. ბინადრობს წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში. განგურისა და გამრავლების დროს თავს იყრიან ოხოტის ზღვაში წმ. იონას, კურილის, კომანდორის კუნძულებზე, კამჩატკაზე. თითოეულ მამალთან 15-მდე დედალია თავისი ნაშიერებით. ზღვის ძაღლის რეწვა შეზღუდულია, ზოგან — აკრძალულიც.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყურებიანი სელაპები
კატეგორია:იაპონიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
ზღვის ძროხა

**ზღვის ძროხა**, *სტელერის ძროხა* () — ზღვის ძუძუმწოვარი სირენების რიგისა. სხეულის სიგრძე 8 მ აღწევდა, წონა 3,5 ტ-მდე. მასიური თითისტარისებრი სხეული ბოლოვდებოდა ჰორიზონტალური ფარფლით. წინა კიდურებად ფარფლები ჰქონდა, უკანა არ ჰქონია. შიშველი, სქელი და უხეში კანი ჰქონდა, კბილები არ გააჩნდა. სასა და ქვედა ყბის კიდეები დაფარული იყო წიბოვანი რქოვანი ფირფიტებით. ბინადრობდა კომანდორის კუნძულებთან წყალმარჩხში. იკვებებოდა წყალმცენარეებით ხორცისა და ქონის გამო უზომო რეწვის შედეგად მთლიანად განადგურდა დაახლოებით 1765 წელს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სირენები
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები
ზღვის წავი

**ზღვის წავი**, *კალანი* () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1,5 მ აღწევს, წონა 40 კგ. აქვს ფარფლისმაგვარი უკანა ფეხები. ხმელეთზე გაჭირვებით დადის, წყალში მეტად სხარტია. სხეული დაფარული აქვს ხშირი, აბრეშუმისებრი, მუქი მურა, ზოგჯერ შავი მბზინვარე ბეწვით. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. ძვირფასი ბეწვის გამო მტაცებლური რეწვის შედეგად თითქმის მთლიანად განადგურდა.

ძირითადად ბინადრობს ჩრდილოეთ წყნარ ოკეანეში და იკვებება უხერხემლოებით, როგორიცაა ზღვის ზღარბები და ერთ-ერთი ყველაზე მცირე ზომის ზღვის ძუძუმწოვარია. ოკეანეში ჩაღვრილი ნავთობი ზღვის წავებისთვის განსაკუთრებულ საშიშროებას წარმოადგენს, ვინაიდან ბეწვის ხშირი საფარი მათი თბოიზოლაციის ძირითადი საშუალებაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზღვის წავი
კატეგორია:იაპონიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
ზღვის ხვლიკი

**ზღვის ხვლიკი** () — ქვეწარმავალი იგუანასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 140 სმ აღწევს. გვერდებიდან შებრტყელებული კუდი და თითებს შორის საცურაო აპკი აქვს. ზურგსა და კუდზე წვეტიანი და წაგრძელებული ქერცლის ტროპი გასდევს. ზღვის ხვლიკი გალაპაგოსის კუნძულების ენდემია. ბინადრობს ზღვის მოქცევის ზოლში. დროის უმეტეს ნაწილს წყალში ატარებს, კარგად დაცურავს. იკვებება წყალმცენარეებით. ერთადერთი თანამედროვე ხვლიკია, რომელიც საკვებს ზღვაში მოიპოვებს. ახასიათებს პოლიგამია — გამრავლების პერიოდში ზღვის ხვლიკები ქმნიან ჯგუფებს, რომლებიც 2-10 დედლის, ახალი თაობისა და ერთი მამლისაგან შედგება. დებს 1-3 კვერცხს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იგუანასებრნი
ზღმარტლი

მინი|250პქ|ზღმარტლი
მინი|250პქ
**ზღმარტლი** () — ფოთოლმცვივანი მცენარეების გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მისი ერთადერთი სახეობა — ჩვეულებრივი ზღმარტლი () ტანდაბალი (3-6 მ-მდე სიმაღლის) ეკლიანი ხე ან ბუჩქია. აქვს ლანცეტა ან კვერცხისებრი მოკლეყუნწიანი ფოთლები და დიდი, თეთრი მარტოული ყვავილები; ნაყოფი მომრგვალო კენკრაა; რბილობი მაგარი, უკვე გადამწიფებული რბილი და ტკბილია, იჭმევა.

ველურად გვხვდება ირანში, მცირე აზიაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, კავკასიაში, ყირიმსა და თურქმენეთში. საქართველოში იზრდება ქვეტყედ მთის ქვედა და შუა სარტყელში, განსაკუთრებით მუხნარებში. 

მრავლდება თესლით, ძირკვისა და ფესვის ამონაყარით, ამრავლებენ მყნობით. ნაყოფი შეიცავს შაქრებსა და C ვიტამინს; ქერქი, ფოთლები და მკვახე ნაყოფი — მთრიმლავ ნივთიერებებს. მერქანს იყენებენ სახარატო ნაკეთობისათვის. თაფლოვანია. აშენებენ ევროპის ზოგ ქვეყანასა და აშშ-ში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
ზღუდრობა

**ზღუდრობა** — ძველი ხალხური დღესასწაული. იმართებოდა აღდგომიდან მე-4 კვირას სოფ. კოტეხში (ახლა ქ. გურჯაანის საზღვრებში) და მე-5 კვირას — ცხინვალში. ცხინვალის ზღუდრის წმ. გიორგის კარზე ძველად მსხვერპლშეწირვა და ღამისთევაც სცოდნიათ.

## ლიტერატურა
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 1, თბ. 1960.

კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
ფარავანი

**ფარავანი** — ვულკანურ-ტექტონიკური ტბა სამხრეთ საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს ზედაპირის ფართობით საქართველოს უდიდეს ტბას. გაწოლილია ჯავახეთის ვულკანური მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სამსრისა და ჯავახეთის ქედებს შორის მდებარე ქვაბულში, ზღვის დონიდან 2073 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 37,5 კმ², აუზის ფართობი 234 კმ². ტბის საშუალო სიღრმე 2,2 მ, მაქსიმალური სიღრმე 3,3 მ, წყლის მოცულობა 91 მილიონი მ³. წყლის დონე ყველაზე დაბალია ოქტომბერ-ნოემბერში, ყველაზე მაღალი მაის-ივნისში. ტბა გაყინულია ზამთარში, ყინულის სისქე ირყევა 47–73 სმ შორის. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით.

ტბის ქვაბული წარმოქმნილია მდინარის ხეობის გადაკეტვით სამსრის ქედიდან ჩამოსული პლეისტოცენის პერიოდის ახალგაზრდა ვულკანური ნაკადით. ტბის ქვაბულის ფსკერი დროთა განმავლობაში დაიფარა მძლავრი ტბიური დანალექებით. ტბის წყალშემკრები აუზი ძირითადად აგებულია ძლიერ დანაპრალიანებული ვულკანური ქანებით, რომლებიც გადაფარულია მთა-მდელოს შავმიწა ნიადაგებით. ტბის წყალშემკრები აუზის მცენარეული საფარი, რომელიც ხასიათდება ვერტიკალური ზონალობით, ძირითადად წარმოდგენილია ბალახეული ფორმაციებით.

ტბის ქვაბულის სანაპირო ხაზი შეჭრილ-შემოჭრილია, ორიენტირებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთით. ტბის ფსკერი თითქმის ბრტყელია. ქვაბულის ჩრდილო და აღმოსავლეთ ნაპირი დაბალი და დაუნაწევრებელია. ქვაბულის ძირი ამოვსებულია ტბიური ნაფენებით, რომლის სიმძლავრე რამდენიმე ათეული მეტრია. იგი ნელ-ნელა ღრმავდება ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ. ტბის დაბალი სიღრმეების მიუხედავად, წყალმცენარეები ძალზე სუსტად არის განვითარებული, რაც შესაძლებელია აიხსნას ძლიერი ქარებითა და ქარისაგან დაცული უბეების არარსებობით.

შედარებით მშრალი კლიმატისა და ძლიერ დანაპრალიანებული ვულკანური განფენების მიზეზით ტბის ჰიდროგრაფიული ქსელი მეტად სუსტად არის განვითარებული. ერთვის მცირე მდინარეები: შაორი, საბადოსწყალი, ფარავნისწყალი და რამდენიმე პერიოდული ნაკადი. ტბის სამხრეთ ნაწილიდან სათავეს იღებს მდინარე ფარავანი, რომელიც მტკვარს უერთდება მარჯვნიდან. მდინარე ფარავანს ფარავნის ტბიდან წელიწადში გამოაქვს 45 მლნ. მ​³ წყალი. ტბა პოპულარულია მეთევზეთათვის. წყალი მტკნარია (80 მგ/ლ). გამოიყენება თევზსამეურნეო დანიშნულებით. მდიდარია თევზით; გვხვდება ტბის კალმახი, ფარავნის კობრი, ხრამული, ტბის ქაშაპი, მტკვრის წვერა, აღმოსავლური მარდულა, რიპუსი და სხვა.

ფარავნის ტბის ირგვლივ გაშენებულია სოფლები: ფოკა, ვლადიმიროვკა, ტამბოვკა, როდიონოვკა და ასფარა. ფარავნის ტბის ნაპირას არის ფოკის მამათა მონასტერი, სიახლოვეს — შაორის ციხე, ხოლო ტბის აღმოსავლეთით — ფარავნის ქარვასლა.

## გალერეა 

ფაილი:Faravani lake by r. beridze.jpg
ფაილი:Patara Abuli and Lake Paravani 1.jpg
ფაილი:Paravani (14544493737).jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ტბები

## სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
თაბორი

**თაბორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*თაბორის მთა — მთა ისრაელში
*თაბორი — ქედი თბილისში
*თაბორი — ქართლის კათოლიკოსი
*თაბორი — ციხესიმაგრე და ეკლესია თბილისში
*თაბორი — სოფელი ცაგერის მუნიციპალიტეტში
თაბორი (კათოლიკოსი)

**თაბორი** — ქართლის კათოლიკოსი დაახლოებით VII საუკუნის 30-იან წლებში, ადარნასე ერისმთავრის თანამედროვე. მურვან ყრუს ლაშქრობაზე (735–736) თხრობისას ჯუანშერი წერს, რომ „მოსვლასა მისსა კათალიკოსი იყო თაბორ“, თუმცა სხვა წყაროებით მცხეთის საკათოლიკოსო ტახტზე ამ დროს თაბორის სახელით კათოლიკოსი არ ჩანს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## წყარო
* მოქცევაჲ ქართლისაჲ, წგნ.: ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, წგნ. 1, ილ. აბულაძის რედ., თბ., 1963.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
თაბორის ქედი

**თაბორის ქედი** — ქედი საქართველოში, თბილისის სამხრეთით, წარმოადგენს თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებას, მდინარეების წავკისისწყლისა (ლეღვთახევის) და კრწანისისხევის (ტაბახმელისხევის) წყალგამყოფს.

აგებულია შუაეოცენური ტუფოგენური ქანებით, თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, სამხრეთი — დამრეცი, თხემი მოვაკებულია და თანდათან მაღლდება აღმოსავლეთიდან (600 მ) დასავლეთისაკენ (1000 მ). თხემი და სამხრეთი კალთა შემოსილია ბუჩქნარითა და ხელოვნური ნარგავებით. ჩრდილოეთ კალთის პირას გამოდის გამოდის გოგირდიანი ცხელი წყაროები. თაბორის ქედის თხემზე დგას ფერისცვალების მამათა მონასტერი (აგებულია 1995-2001 წლებში).

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ქედები
The Blue Room (EP)

***The Blue Room*** — ჯგუფ Coldplay-ის მესამე EP. ასევე ის პირველი გამოცემაა, რომელიც ჯგუფმა 1999 წლის აპრილში ხმის ჩამწერ ლეიბლ Parlophone-თან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ გამოუშვა.

სიმღერა Don't Panic ამ დისკზე განსხვავებული ვერსიითაა შესული, ვიდრე ალბომ *Parachutes*-ში შესული ვერსია. ორი სიმღერა მათი *Safety EP*-დან არის აღებული. Bigger Stronger და შემოკლებული Such a Rush ასევე აღებულია წინა EP-დან.

ალბომის ყდა აღებულია National Geographic Magazine-ის 1997 წლის გამოცემიდან.

თავდაპირველად ამ EP-ს მხოლოდ 5000 ასლი გამოვიდა. უფრო მეტი რაოდენობითაა ხელმისაწვდომი მისი 2001 წლის ხელმეორე გამოცემა.

## სიმღერების სია
# Bigger Stronger – 4:49
# Don't Panic – 2:38
# See You Soon – 2:51
# High Speed – 4:16
# Such a Rush – 4:04

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:Coldplay-ს EP-ები
კატეგორია:1999 წლის EP-ები
კატეგორია:Parlophone-ის EP-ები
კატეგორია:EMI Records-ის EP-ები
ზეთსახდელი

**ზეთსახდელი** — სელის ზეთის სახდელი საწარმო, გამართული იყო ქვის შენობაში. ძველ ქართულად „საზეთეც“ ეწოდებოდა. შედგებოდა: ღუმლისაგან, საზეთე წისქვილისა (გელაზი) და წნეხისაგან. იქვე იყო დამხმარე ხელსაწყოებიც (საცრები, ლასტები, ხის კუნძები, მარცვლისა და წყლის საწყაოები, გამწევი ძალის უღლები, წყლის ჭურჭელი და სხვა). 

ქვით ნაგები ღუმელი ზეთსახდელის კედელთან იყო მიშენებული. ღუმელზე მარცვალს ხალავდნენ. წისქვილი ნაგებობის ცენტრში იყო გამართული და სალეწი "კალოსა" და გელაზისაგან შედგებოდა. მისი დანიშნულება იყო დახალული მარცვლის დაფქვა-დაგელაზება და დასაწნეხი ქუმელის შემზადება. წნეზი შეიცავდა საწნეხ ძელებს ხრახნითურთ და საქუმელე გეჯას. 

ზეთსახდელები საქართველოში საზეთე სელის ზონაში (უმთავრესად მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში) იყო გავრცელებული. წყაროების მიხედვით, ქართული საეკლესიო კერებს საკუთარი ზეთსახდელები ჰქონდათ. XIX საუკუნეში ზოგ ზეთსახდელ სახელოსნოში დაქირავებულ შრომას იყენებდნენ და ზეთს გასაყიდად ხდიდნენ. მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში ზეთსახდელები 40-იან წლებამდე არსებობდა. საზეთე სელის კულტურის მზესუმზირით შეცვლის შემდეგ ზეთის წარმოების ცენტრებმა მზესუმზირის გავრცელების ზონაში - კახეთსა და ქვემო ქართლში გადაინაცვლა. ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ქვემო ქართლში „სელისაგან ხდიან ზეთსა მრავალსა“. დღესდღეობით იქ სადაც გვხვდება გელაზი ეს იმის მანიშნებელია რომ იმ ადგილას მოყავდათ სელი და ეწეოდნენ მისგან ზეთის გამოხდას. 

## ლიტერატურა
* *მოლოდინი ლ.* ქართველი ხალხის მატერიალური კულტურის ისტორიიდან (ხალხური ზეთსახდელი იარაღები), თბ., 1963;

კატეგორია:კვების პროდუქტების ტექნოლოგია
თაგვისარა (გვარი)

**თაგვისარა** () — მცენარეთა გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. ორსახლიანი, დაბალი, მარადმწვანე მხოხავფესურიანი ბუჩქბალახებია. ყლორტები ფოთლისებრ, ზოგჯერ ეკლიან ფილოკლადიუმებად აქვთ გარდაქმნილი, თვითონ ფოთოლი კი ძალიან წვრილი და ქერქლისებრია, ზის ფილოკლადიუმის ძირში. აქვს წვრილი, მწვანე, ერთსქესიანი ყვავილები; სფერული, ხორცოვანი წითელი კენკრა ნაყოფი.

5-6 (ზოგი წყაროთი 9) სახეობა გავრცელებულია აზორის, კანარისა და მადეირის კუნძულებზე, აგრეთვე დასავლეთ ევროპაში, ყირიმსა და კავკასიაში. იზრდება მთის ტყეებში, ბუჩქნარებში, ქვიან და კლდოვან ფერდობებზე. ზოგჯერ ქმნის რაყას. საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა: საკუთრივ თაგვისარა ანუ პონტოური თაგვისარა (*R. aculeatus*), რომელიც იზრდება აფხაზეთის, სამეგრელოს, იმერეთის და ქართლის ტყის ქვედა სარტყლის ტყესა და ბუჩქნარში; და ძმერხლი ანუ კოლხური თაგვისარა (*R. colchicus*), რომელიც გავრცელებულია აფხაზეთის, აჭარისა და ქართლის ტყესა და ბუჩქნარში.

ყველა სახეობას დეკორატიულ მცენარედ იყენებენ. ძმერხლის ნაყოფი იჭმევა.

## სქოლიო 
*
თაგვიკუდა

**თაგვიკუდა** () — ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ბაიასებრთა ოჯახისა. აქვთ ფესვთანურ როზეტად შეკრებილი ვიწროხაზური ფოთლები და წვრილი, ორსქესიანი მარტოული ყვავილები. გვიგვინის ფურცლები გადაქცეულია სანექტრეებად. ნაყოფი მრავალკაკლუჭაა; განლაგებულია წაგრძელებულ ყვავილსაჯდომზე. 

გვარი მოიცავს 6 (სხვა მონაცემებით 15 სახეობას), რომლებიც გავრცელებულია ზომიერ სარტყელში. საქართველოში გვხვდება 1 სახეობა — . პატარა, 4–12 სმ-მდე სიმაღლის ერთწლოვანი ბალახია; ფესვის ყელთან შეკრებილი ვიწროხაზური ფოთლები აქვს. პატარა, ორსქესიანი, მომწვანო-ყვითელი ყვავილები საყვავილე ღეროზე მარტოულია, გვირგვინის ფურცლები გადაქცეულია სანექტრეებად. იზრდება ქართლში, ყამირ ნიადაგებზე, გზებისა და რუების გაყოლებით, ხევების ფერდობებზე, მდელოებსა და დანესტიანებულ ველებზე. ზოგჯერ მასობრივად ვითარდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბაიასებრნი
თაგვისებრნი

**თაგვისებრნი** () — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელების რიგისა. აქვთ 5-50 სმ სიგრძის სხეული. გავრცელებული არიან ყველგან, უმრავლესობა ბინადრობს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ტყეებში. ამერიკაში ადამიანმა შეიყვანა. ზოგი სინანთროპული ცხოველია (სახლის თაგვი, ზოგიერთი ვირთაგვა). აქტიურნი არიან ღამით, უმრავლესობა ცხოვრობს მარტივ სოროში. სამოსახლო ადგილებში მრავლდებიან მთელი წლის განმავლობაში, მაკეობის ხანგრძლივობა 18-25 დღე; შობენ 2-10 წრუწუნას. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევენ 1,5-3 თვისა. იკვებებიან მცენარეებით, ზოგჯერ ცხოველებითაც. თაგვისებრთა უმრავლესობა ზიანი მოაქვს სახალხო მეურნეობისათვის. ზოგიერთს ადამიანისა და შინაურ ცხოველთა ინფექციური და ინვაზიური დაავადებანი გადააქვს. *ბრძოლის ღონისძიებანი:*მექანიკური, ქიმიური და ბაქტერიოლოგიური საშუალებები.

## ლიტერატურა 
*
თეთრი დათვი

**თეთრი დათვი** ( — „ზღვის დათვი“) — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. იგი არის არქტიკული ფაუნის ტიპობრივი წარმომადგენელი და გავრცელებულია ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის კუნძულებსა და სანაპიროებზე. მამრის სხეულის სიგრძე 2.5-3 მ, ხოლო მდედრის 2-2.5 მ აღწევს. მამრების წონა 400-650 კგ (იშვიათ შემთხვევაში 1000კგ), ხოლო მდედრების 175-300 კგ. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 20-30 წელია. სხეული დაფარულია თეთრი (მოყვითალო), ხშირი, გრძელი ბალნით. თეთრი დათვის ძირითადი საკვებია სელაპი, ჭამს აგრეთვე თევზს, ფრინველებსა და მათ კვერცხებს, ლეშს. ზამთრის ძილს არ ეძლევა. კარგად ცურავს და ყვინთავს. ცურვაში ეხმარება სქელი კანქვეშახიმის ფენა, რომელიც ამცირებს ცხოველის კუთრ წონას და იცავს მას სიცივისაგან. მაკეობა 8 თვემდე გრძელდება. ყოველ 2 წელიწადში ერთხელ შობს 1-2, იშვიათად 3 ბელს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 4 წლისა (მამალი უფრო გვიან). თეთრი დათვის ტყავს იყენებენ ნოხად, ხორცს — საკვებად. ზოოექსპორტის ძვირფასი ობიექტია. მასზე ნადირობა ზოგ ქვეყნებში აკრძალულია, ზოგან კი — შეზღუდული.

ჩრდილოეთ პოლუსის ყინულები, რომელიც გადაჭიმულია რუსეთამდე, გრენლანდიამდე, ნორვეგიამდე, კანადასა და აშშ-მდე, თეთრი დათვის არასტუმართმოყვარე სამმშობლოს წარმოადგენს. თეთრი დათვი ერთ-ერთე უდიდესია დათვებს შორის. ზოგიერთი მეცნიერის აზრით კი — ყველაზე დიდი.

თეთრი დათვის ლათინური დასახელება ნიშნავს „ზღვის დათვს“, რადგან იგი გავრცელებულია იმ ადგილებში, სადაც ყინულებიანი ზღვა ხვდება დედამიწას. წყალი მათთვის სახლივით არის. თეთრი დათვი საუკეთესო მცურავი და მყვინთავია. წყალში იგი 20 კმ/სთ სიჩქარეს ავითარებს, ხოლო წყალქვეშ ორი წუთის განმავლობაში ძლებს. წყალში მათ იცავთ კანქვეშა საიზოლაციო ცხიმის სქელი ფენა და წყალგაუმტარი ბეწვი.

თეთრი დათვის ხშირი ბეწვი ძალიან ღია ყვითელი ფერისაა იმისათვის, რომ შეერწყას თოვლიან გარემოს. კიდურების მიდამოებში ბეწვი გრძელია, რაც ეხმარება დათვს სრიალა ყინულზე გადაადგილებისას. თეთრ დათვს დიდი მანძილის გავლა შეუძლია. ის გაცილებით მეტს მოძრაობს, ვიდრე სხვა დათვები. თეთრი დათვი არა მარტო ყინულოვანი ოკეანის სანაპიროებთან ცხოვრობს, არამედ ხშირად მცურავ ყინულებზეც გვხვდება. ასეთი ყინული ზოგჯერ 50 000 კვ.კმ.-ის ფართობსაც აღწევს.

თეთრი დათვების ძირითად საკვებს სელაპები წარმოადგენენ. მათზე ნადირობისას ისინი ყინულის ქვევიდან უსაფრდებიან მსხვერპლს, ცურვით მისდევენ მათ და უეცრად „ამოხტებიან“ ყინულიდან.

ბუნაგში ზამთარს მხოლოდ მაკე მდედრი დათვი ატარებს. იგი ბუნაგს თოვლის გროვაში, წყალთან ახლოს თხრის. მამრი თეთრი დათვები აქტიურობას ინარჩუნებენ მთელი წლის განმავლობაში. პატარა ბელები დეკემბერ-იანვარში იბადებიან და ბუნაგიდან, დაახლოებით, სამი თვის შემდეგ გამოდიან.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ARKive&nbsp;— სურათები და ვიდეო ვიდეო მასალები თეთრ დათვზე (*Ursus maritimus*) 

კატეგორია:დათვი
თაბორი (თბილისი)

მინი|თაბორის ქედი და ფერისცვალების ახალი ეკლესია
**თაბორის ციხე**, *ყორჩი-ყალა* — შუა საუკუნის ციხესიმაგრე თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მისადგომებთან, თაბორის ქედის უკიდურეს ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში, ბოტანიკური ბაღის თავზე. შემორჩენილია საძირკვლის ნანგრევები. წყაროებში მოხსენიებულია ყორჩი-ყალას სახელწოდებითაც. თაბორის ციხე დარაჯობდა სამხრეთიდან თბილისში მიმავალ გზას („განჯის გზას“) და იცავდა ქალაქის კარიბჭის — განჯის კარის მისადგომებს. 

ციხის შიგნით თავდაცვითი ნაგებობები და ეკლესია იდგა, რომელიც არ შემორჩენილა. ახლანდელი ეკლესია აშენებულია 1995-2001 წლებში. 

## ისტორია 
სახელწოდება უკავშირდება თაბორის მთას, რომელიც ქრისტიანული ტრადიციით მიიჩნევა ფერისცვალების ადგილად. წყაროებში პირველად იხსენიება „მატიანე ქართლისაში“ 1045 წელის ამბების თხრობისას, როცა მეფე ბაგრატ IV-მ ქალაქი და ციხესიმაგრეები დაიკავა: „აღიხურა კოშკნი კართანი თავის კაცითა, და აღიღო ციხე ქალაქისა დარიჯელი, და ორნივე კოშკნი წყალყინისანი და თაბორი, დადაადგინნა შიგან ლაშქარნი თვისნი და ერისთავნი“. 

ამის შემდეგ დიდხანს აღარ იხსენიება და გვხვდება 1723 წელს, როდესაც, სეხნია ჩხეიძის ცნობით, იგი მცირე ხნით კახეთის მეფემ კონსტანტინე II-მ (მაჰმად-ყული-ხანი) დაიკავა, მაგრამ მალევე დაკარგა („შეეპარნენ თაბორსა ჯარი ქართველთა და აიღეს თაბორი“. 1735 და 1743 წლებში თაბორის ციხესიმაგრე სპარსელებმა დაანგრიეს. 1748 წელს მეფე ერეკლე II-მ თაბორი იერიშით აიღო, სპარსელთა გარნიზონი განდევნა და შიგ კახთა ჯარი ჩააყენა. 1776 წლის წყალობის სიგელში ვხვდებით თაბორის უცხოენოვან თურქულ სახელს „ყორჩი-ყალა“ ანუ მცველი ციხე. კაპიტან ჩუიკოს მიერ შედგენილ 1800 წლის თბილისის გეგმაზე თაბორის ქედზე დგას „გაძარცული ციხე-სიმაგრე ყორჩი-კალა“. ციხე საბოლოოდ დაინგრა 1795 წელს აღა-მაჰმად-ხანის შემოსევის დროს.  

ტერიტორიაზე იდგა აგრეთვე ეკლესია, რომელიც პირველად მოხსენიებულია 1392 წლის საბუთში, თუმცა იგი გაცილებით ძველი უნდა ყოფილიყო. 1972 წელს თაბორის ციხის ტერიტორიაზე ჩატარდა დაზვერვითი არქეოლოგიური გათხრები (ხელმძღვანელი ო. ტყეშელაშვილი), გამოვლინდა თლილი ქვით ნაგები კედლის ნაშთები და შუა საუკუნეების თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. ეკლესიის ნანგრევებს ექსპედიციამ ვერ მიაკვლია. 

## ლიტერატურა 
* 
* ტყეშელაშვილი ო., თბილისის წარმოქმნაგანვითარების ისტორია, ჟურ. „მნათობი“, №7, 1986. — გვ. 164–171.
* ტყეშელაშვილი ო., თბილისის წარმოქმნაგანვითარების ისტორია, ჟურ. „მნათობი“, №8, 1986. — გვ. 155–167.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
თაგინაური

**თაგინაური** — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკისა (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი) და გურიის მხარის (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი) ადმინისტრაციულ საზღვარზე. 

მდებარეობს მესხეთის ქედზე, მდინარეების ბჟუჟის, ჭვანისწყლისა და ნატანების ზემო დინებათა წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2668 მ. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. გუმბათისებური მოყვანილობისაა. ჩრდილოეთ კალთაზე შემორჩენილია მეოთხეული გამყინვარების კვალი. კალთები ქვემოთ შემოსილია სუბალპური ტყეებითა და მდელოებით, ზემოთ ალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:გურიის მხარის მთები
თავად-აზნაურთა წინამძღოლი (მარშალი)

**თავად-აზნაურთა წინამძღოლი (მარშალი)** — რუსეთის იმპერიაში, გუბერნიებისა და ცალკეული მაზრების წოდებრივი ორგანიზაციის არჩევითი თანამდებობა. არსებობდა ქართველ თავადაზნაურობის დეპუტატთა საკრებულოს დაარსების დროიდან, 1803 წლიდან 1917 წლამდე. თავად-აზნაურთა წინამძღოლს ირჩევდნენ 3 წლით თავად-აზნაურთა ყრილობაზე. ანალოგიური თანამდებობა არსებობდა რუსეთის იმპერიის სხვა გუბერნიებშიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საზოგადოება
თაგილონის განძი

**თაგილონის განძი** — ამ სახელით ცნობილია სოფელ თაგილონში (გალის მუნიციპალიტეტი) და მის მახლობლად აღმოჩენილი ორი არქეოლოგიური ძეგლი. ორივე განძი დაცულია ზუგდიდში, დადიანების სასახლეთა ისტორიულ-არქიტექტურულ მუზეუმში.

## თაგილონის ბრინჯაოს განძი 
ძვ. წ. XI–X საუკუნეების არქეოლოგიური ძეგლ, აღმოჩნდა თაგილონში, მდ. ენგურის მარჯვენა ნაპირას. ბრინჯაოს ქვაბში მოთავსებული იყო კოლხური ცულის ჩამოსასხმელი სპილენძის ორმაგი ყალიბი, ასეთივე ცულის ჩამოსასხმელი ყალიბის ნატეხი, ბრინჯაოს დიდი სეგმენტური იარაღი, კოლხური ცული და ფირფიტის ნატეხი.

## თაგილონის მდიდრული სამარხი 
I–II საუკუნეების მამაკაცის მდიდრული სამარხის ინვენტარის ნაწილი, აღმოჩნდა შემთხვევით 1930 წელს თაგილონის მახლობლად, მდ. ენგურის მარჯვენა ნაპირას. აღმოჩენილი ნივთებიდან შემორჩა ჯაჭვის პერანგისა და მუზარადის ნაწილები, მახვილის (ან სატევრის) ვადის ოქროს გარსაკრავები, რკინის ლაგანი, სარტყლის ან ცხენის ავშარის შესამკობელი ოქროს გავარსიანი მძივი, ოქროს სარიტუალო ქანდაკების ირმის თავი, ვერცხლის 14 ჭურჭელი და მათი ნატეხები (ცილინდრული, ნახევარსფერული და კვერცხისებური სასმისები, ქუსლიანი და ორყურა თასები, ლამბაქი, ლანგრებისა და ემბლემიანი პინაკის ნატეხები და სხვ.). 

ვერცხლის ჭურჭელი ელინისტურ-რომაული ხასიათისაა, როგორც ჩანს, ადრინდელი საიმპერატორო ხანის (I საუკუნე) რომაული პროვინციული ნაწარმია და ბოსკორეალესა და ჰილდესჰაიმის განძების ჭურჭლის ანალოგიურია, თაგილონის ოქროს ნივთების უმრავლესობა მდიდრულადაა შემკული ცვარათი და ფერადი თვლებით. მსგავსი ოქროს ნაწარმი ცნობილია ჩრდილოეთ კავკასიისა და ყუბანისპირეთის ადრინდელი სარმატული სამარხებიდან. თაგილონის განძში ცხენის აღკაზმულობისა და აბჯრის არსებობა მას სარმატულ სამყაროსთან აახლოებს.

სავარაუდოა, თაგილონში აღმოჩენილი სამარხი ეკუთვნის სოციალური დიფერენცირებული საზოგადოების ზედა ფენის წარმომადგენელს და ასახავს კულტურის ელემენტთა იმ გადაადგილებასა და მჭიდრო კონტაქტებს, რაც, ანტიკური წერილობითი წყაროებით, დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე I საუკუნეში ივარაუდება. 

## ლიტერატურა
* ქორიძე დ., კოლხური კულტურის ისტორიისათვის, თბ., 1963.
*Амиранашвили А. И., Новая находка в низовьях реки Ингура, Тфл., 1935.
*Иессен А. А., К вопросу о древнейшей металлургии меди на Кавказе, «Известия Гос. академии истории материальной культуры», 1935, в. 120.

კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
თავაკი

**თავაკი** () — მცენარის მარტივი ყვავილედი, რომელსაც მოკლე და ზოგჯერ გამსხვილებული ღერძი აქვს. ღერძის წვერზე კი მოკლეყუნწიანი ან მჯდომარე ყვავილებია განლაგებული. ასეთი ყვავილედი აქვს სამყურას, გოქშოსა და სხვას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი

მარჯვნივ|250პქ
**საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტი** () — საერთაშორისო ორგანიზაცია, შექმნილი 1894 წელს ბარონი პიერ დე კუბერტენის მიერ ოლიმპიური თამაშების აღორძინებისთვის. კომიტეტის შტაბ-ბინა მდებარეობს ლოზანაში, შვეიცარია. ამჟამად კომიტეტი ყველაზე გავლენიანი სპორტული ორგანიზაციაა მსოფლიოში.

კომიტეტი ორგანიზებას უკეთებს თანამედროვე ოლიმპიურ თამაშებს ზაფხულსა და ზამთარში, ყოველ ოთხ წელიწადში. პირველი ზაფხულის ოლიმპიადა, რომელსაც ორგანიზება კომიტეტმა გაუწია, გაიმართა ათენში, საბერძნეთი, 1896 წელს. პირველი ზამთრის ოლიმპიადა კი — შამონიში, საფრანგეთი, 1924 წელს. 1992 წლამდე საზაფზულო და ზამთრის ოლიმპიადები ერთსადაიმავე წელს იმართებოდა. 1994 წლიდან კომიტეტმა ზამთრის ოლიმპიადები ზაფხულის ოლიმპიადებს შორის გადაიტანა ღონისძიებების ორგანიზების დაგეგმვის გამარტივების მიზნით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ოლიმპიური ორგანიზაციები
კატეგორია:საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციები
თავადაზნაურობის დეპუტატთა საკრებულო

**თავადაზნაურობის დეპუტატთა საკრებულო** — ქართველ თავად-აზნაურთა პირველი წოდებრივი ორგანიზაცია. შეიქმნა აღმოსავლეთ საქართველოში რუსეთის იმპერიის მმართველობის დამყარების შემდეგ, 1803 წელს საქართველოს მთავარმართებელ პავლე ციციანოვის ხელმძღვანელობით. დასავლეთ საქართველოში თავად-აზნაურთა ასეთი ორგანიზაცია გაცილებით გვიან, 1851 წელს შეიქმნა.

1803 წლის 2 მაისს შეიკრიბა აღმოსავლეთ საქართველოს თავადაზნაურობის I ყრილობა. თვით ციციანოვმა შეადგინა 1803 წ. 31 მარტს თავადაზნაურობის დეპუტატთა საკრებულოს „დებულება“, რომელშიც მოცემული იყო საკრებულოს დაარსების მიზნები, საარჩევნო ცენზი და არჩევნების ჩატარების წესები. ხმის უფლება ჰქონდა იმ თავადსა და აზნაურს, რომელსაც 20 წელი შეუსრულდებოდა და ამასთანავე მოეპოვებოდა საკუთრება. იმ თავად-აზნაურებს, რომელთაც ყმა-მამული სრულებით არ გააჩნდათ, ყრილობაზე დასწრება შეეძლოთ, თუმცა ხმის უფლება არ ჰქონდათ და არც თანამდებობებზე ირჩევდნენ. საკრებულოში მონაწილეობის უფლება ჰქონდა აგრეთვე აზნაურთა მთელ ფენას. საკრებულოს არჩევნები უნდა ჩატარებულიყო 3 წელიწადში ერთხელ. იგი ირჩევდა თავად-აზნაურთა როგორც საქართველოს გუბერნიის(ქართლ-კახეთის), ისე მაზრების წინამძღოლებს (მარშლებს), რომელთაც უფლება ჰქონდათ, თავადაზნაურობის საჭიროებათა დაკმაყოფილების მიზნით, მიემართათ ან ეშუამდგომლათ „საქართველოს უზენაეს მთავრობაში“ ან რუსეთის მთავრობის უმაღლეს ორგანოებში. 

თავადაზნაურობის დეპუტატთა საკრებულო მოწყობილი იყო რუსეთის იმპერიის შიდა გუბერნიების თავადაზნაურული ორგანიზაციების მსგავსად. რუსეთის ხელისუფლება ფაქტობრივად დიდ ანგარიშს არ უწევდა საკრებულოს, ითვალისწინებდა თავად-აზნაურთა მხოლოდ იმ მოთხოვნებს, რომლებიც რუსული ცარიზმის პოლიტიკას შეესაბამებოდა ამა თუ იმ ეტაპზე. საკრებულოს ძირითადი საქმიანობა საქართველოში თავად-აზნაურთა საგუბერნიო და სამაზრო მარშლების არჩევით, მათი წოდებრივი დოკუმენტების განხილვით იფარგლებოდა. ამდენად, ამ ორგანიზაციას ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში აქტიური მონაწილეობის მიღების საშუალება არ ჰქონდა. საკრებულოს შექმნით რუსეთის ხელისუფლებას სურდა, თავადაზნაურობა ერთიან, კონსოლიდირებულ წოდებად ჩამოეყალიბებინა, სოციალურ-პოლიტიკურად რუს მემამულე — „პომეშჩიკებთან“ გაეთანაბრებინა, გაერუსებინა და თავის დასაყრდენად ექცია.

## ლიტერატურა
*გოგოლაძე დ., საქართველოს სოციალურ-ეკონომიური განვითარება გვიანფეოდალურ ხანაში (საადგილმამულო ურთიერთობა). 1800-1864 წწ., თბ., 1971;
*კიკვიძე ა., საქართველოს ისტორია (XIX ს.), თბ., 1954;

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ორგანიზაციები
ზამთრის ოლიმპიური თამაშები 2014

**2014 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები** (ასევე **XXII ზამთრის ოლიმპიადა**), საერთაშორისო ასპარეზობაა ზამთრის სპორტის მრავალ სახეობაში, რომელიც 2014 წლის 7-23 თებერვალს შედგა. მასპინძელი ქალაქი სოჭი, რუსეთი, 2007 წლის 4 ივლისს შეარჩია 119-ე საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ქალაქ გვატემალაში, გვატემალა. ეს რუსეთისთვის რიგით მეორე ოლიმპიური თამაშები იყო 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის შემდეგ, რომელიც მოსკოვში ჩატარდა.

## კალენდარი 
## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშები
კატეგორია:სოჭი
ფერნანდო იერო

**ფერნანდო იერო** (  [feɾ'nando 'ʝero]); დ. 23 მარტი, 1968, მალაგა, ესპანეთი) — საფეხბურთო მწვრთნელი ყოფილი ესპანელი ფეხბურთელი. ბოლოს წვრთნიდა ესპანეთის ნაკრებს.

## ბიოგრაფია
კარიერა დაიწყო კლუბ „ვალიადოლიდში“ სადაც ორი წელი გაატარა, 58 მატჩში მიიღო მონაწილეობა და 3 გოლი გაიტანა. შემდეგ კი 1989 წელს მადრიდის „რეალთან“ გააფორმა ხელშეკრულება, სადაც 14 წელი გაატარა.

ნაკრებში, ისევე როგორც რეალში, იერო პირველად 1989 წელს გამოჩნდა. 21 წლის მცველმა სადებიუტო მატჩი 20 სექტემბერს, პოლონელების წინააღმდეგ გამართა და მას შემდეგ იგი ნაკრების უცვლელი წევრი გახდა.

2004 წელი მან ყატარის „ალ რაიანში“ გაატარა. იმავე სეზონის დასასრულს კი როცა მან საბოლოოდ გადაწყვიტა ფეხბურთიდან წასვლა ინგლისის პრემიერლიგაში მოთამაშე „ბოლტონმა“ მიიწვია, სადაც 2005 წლამდე დარჩა.

## ტიტულები
 **რეალ მადრიდი**:(16)
* **ესპანეთის ლა ლიგა** (5): 1989–90, 1994–95, 1996–97, 2000–01, 2002–03
* **ესპანეთის თასი** (1): 1992–93
* **ესპანეთის სუპერთასი** (4): 1990, 1993, 1997, 2001
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (3): 1997–98, 1999–00, 2001–02
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2002
* **საკონტინენტთაშორისო თასი** (2): 1998, 2002

## ლიტერატურა 
*   

## რესურსები ინტერნეტში
* BDFutbol profile
* National team data  
* 

კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ ვალიადოლიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ ოვიედოს მწვრთნელები
კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები