open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მიკრო...

**მიკრო...** ( −6 (1/1 000 000, მემილიონედი) ამოსავალ ერთეულს.

1873 წელს ერთეულთა CGS სისტემის მიერ მიღებულია ერთეულთა თავსართად.

### მაგალითები
* 1 მიკროწამი =10−6 წამი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სი თავსართები
მიკროსპოროფილი

**მიკროსპოროფილი** (მიკრო... და სპოროფილი) — გვიმრანაირებისა და თესლოვანი მცენარეების ფოთოლი, რომელზედაც (ან რომლის უბეშიც) წარმოიქმნება მიკროსპორანგიუმები. ფარულთესლოვან მცენარეებში მიკროსპოროფილის ჰომოლოგი არის მტვრიანა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
მილახვარი

**მილახვარი** — სამეურნეო დარგის მოხელე XVIII საუკუნის საქართველოში. ცნობილია ქართლისა და კახეთის სამეფოების, დედოფლისა და ბატონიშვილის მილახვარები. მილახვარი განაგებდა მამულებს, მონაწილეობდა საფინანსო  საკითხების გადაწყვეტაში და სხვა საკითხებში. მილახვარს თავისი ფუნქციებით ბევრი საერთო ჰქონდა სახლთუხუცესთან. იგი საპატიო და გავლენიანი თანამდებობის პირი იყო.
## ლიტერატრურა
**სურგულაძე ი.,* საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952, გვ. 224.

კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
მილექსება

**მილექსება** — ქართული ზეპირსიტყვიერების ტრადიციული ჟანრი. ფართოდ არის გავრცელებული ფშავში. გვხვდება აგრეთვე მთიულეთ-გუდამაყარში, ხევსურეთსა და ხევში. მილექსება მეტოქეთა შემოქმედებითი პაექრობაა, რომლის მონაწილენი ერთმანეთს მიმართავენ ექსპრომტად თქმული სატირულ-იუმორისტული ლექსებით. მილექსება სიმღერითაც სრულდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ფოლკლორი
მილი...

**მილი...** ( −3 (1/1000, ერთი მეათასედი) ამოსავალ ერთეულს.

წარმოშობილია ლათინურიდან — mille (ათასი).

ოფიციალურად მიღებულია 1795 წელს, მაგრამ ადრეც გამოიყენებოდა. 

### მაგალითები
* 1 მილიმეტრი = 10−2 მეტრი = 0.001 მეტრი.
* 1 მილიამპერი = 10−2 ამპერი = 0.001 ამპერი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სი თავსართები
მილიონა

**მილიონა** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ ქედზე, ჯვრის უღელტეხილის აღმოსავლეთით, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარცხენა შენაკადის — ხადისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3007 მ. მილიონა აგებულია პლეისტოცენური დაციტებით. წარმოადგენს ჩამქრალ ვულკანს. მთას აქვს კლდოვანი კალთები, რომლებზეც ალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
კატეგორია:საქართველოს ვულკანები
მილის ველი

**მილის ველი** — მტკვარ-არაქსის დაბლობის ნაწილი მტკვრის მარჯვენანაპირეთში, მდინარე არაქსის ქვემო დინების დასავლეთით, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (აზერბაიჯანი). წარმოადგენს ნახევარუდაბნო ვაკეს, დასავლეთით ამაღლებულია და დანაწევრებულია მშრალი ხევებით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაბალია (ზღვის დონეზე დაბლა მდებარეობს). ჰავა გვალვიანია, იცის ცხელი ზაფხული. ნალექები დაახლოებით 300 მმ წელიწადში. ნიადაგები — რუხ-ყავისფერი, რუხი, რუხ-მდელოსი, ზოგან მლაშობები. მცენარეულობა — ნახევარუდაბნოსი. სარწყავი მიწათმოქმედება, მესაქონლეობა.

## იხილეთ აგრეთვე
*არანი

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის დაბლობები
მილისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მილისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მილისი — ღერძულნახვრეტიანი დეტალი;
*მილისი — სოფელი ქედის მუნიციპალიტეტში.
მილკბილები

**მილკბილები** () — ძუძუმწოვრების რიგი. განეკუთვნება ერთი ოჯახის (Orycteropididae), ერთი გვარის ერთადერთი თანამედროვე სახეობა — აფრიკული მილკბილა (Orycteropus afer). მისი სხეულის სიგრძე 100-158 სმ, მასა 82 კგ აღწევს (უმეტესად 50-70 კგ). მილკბილები გავრცელებულია აფრიკაში — საჰარიდან სამხრეთით. ხშირ ტყეებს გაურბის. აქტიურია ღამით. იკვებება ტერმიტებით, ჭიანჭველებით. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. ზოგან მილკბილების ხორცს ჭამენ, ტყავსაც იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძუძუმწოვრები
Natty Dread

***Natty Dread*** — Bob Marley and the Wailers-ის 1974 წელს გამოცემული სტუდიური ალბომი. ეს იყო პირველი ალბომი, რომელიც გამოიცა ბობ მარლისა და მისი ჯგუფის სახელით.

ალმომის ყველაზე ცნობილი სიმღერაა „No Woman, No Cry“, თუმცა უფრო პოპულარულია მისი საკონცერტო ვერსია.

## სიმღერების სია
### ორიგინალური გამოცემა
## სქოლიო 
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის ალბომები
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის ალბომები
მილხვევიასებრნი

**მილხვევიასებრნი** () — მცენარის მჭამელი ხოჭოების ოჯახი. აქვთ 2-15 მმ სიგრძის კაშკაშა შეფერილობის სხეული. აერთიანებს 1300-მდე სახეობას. საქართველოში ცნობილია მილხვევიასებრთა 3 გვარი, რომელთა სახეობებიდან უფრო ხშირია ფოთლის პატარა რინქიტი (), აზიანებს თესლოვანი და კურკოვანი კულტურების საფოთლე და საყვავილე კვირტებს. მსხლის დიდი რინქიტი (), აზიანებს მსხლისა და ვაშლის კვირტებს, კოკრებს, ყლორტებსა და ნაყოფებს. ძირითადად გვხვდება ქართლში, მესხეთში, იმერეთსა და კახეთში. ფართოდაა გავრცელებულია ალუბლის რინქიტი (), აზიანებს კვირტებს, ვაზის ანუ მსხლის მილხევევია () აზიანებს ახალგაზრდა მსხლის ხეებსა და ვაზებს.

## ლიტერატურა
*
მიმოზა

**მიმოზა** () — მცენარეთა გვარი მიმოზისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახები, ბუჩქები, ლიანები და ხეებია. აქვთ თავაკებად ან თავთავისებრ ყვავილებად შეკრებილი წვრილი ყვავილები და პარკი ნაყოფი. თანაფოთლები ხშირად ეკლებად არის ქცეული. 

მიმოზას 450-500 სახეობა უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ამერიკაში. მორცხვი მიმოზა () ბუჩქი ან ნახევრად ბუჩქია. გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებში. შეხების ან დარტყმის საპასუხოდ, აგრეთვე შებინდებისას ფოთოლაკებს კეცავს და ქვევით ხრის. 

ზოგჯერ მიმოზას ეძახიან შავი ზღვის სანაპიროზე მოშენებულ აკაციის გვარის სახეობებსაც, განსაკუთრებით კი ლეგა აკაციას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მიმოზისებრნი
მიმოზისებრნი

**მიმოზისებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ქვეოჯახი პარკოსანთა ოჯახისა. ზოგიერთი სახეობა ძვირფას მერქანს იძლევა, ზოგი გუმიარაბიკსა და მთრიმლავ ნივთიერებებს. ტროპიკული ლიანა *Entada* 2 მ-მდე სიგრძის ნაყოფებს (პარკებს) ისხამს.

## სქოლიო 
*
მიმომხილველი (1926)

**„მიმომხილველი“** — საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების ორგანო. გამოვიდა 1926 წელს, მხოლოდ I  წიგნი. გამომცემელი — საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოება. დაბეჭდილის ივანე ჯავახიშვილის, კ. კეკელიძის, გ. ახვლედიანის, ამერიკელი პროფესორის რ. ბლეიკის და სხვა ავტორების წერილები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
მიმომხილველი

„**მიმომხილველი**“ — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტის ორგანო. გამოდიოდა 1949–1953 წლებში. გამოვიდა 3 ტომი (I — 1949, II — 1951, III — 1953). რედაქტორი ნიკოლოზ ბერძენიშვილი. გამოცემის სახელწოდების გრაფიკული მონახაზი შესრულებულია ივანე ჯავახიშვილის ხელწერის მიხედვით. „მიმომხილველში“ დაბეჭდილია გამოჩენილ ქართველ მეცნიერთა ნარკვევები საქართველოს არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიის, სოციალურ-ეკონომიკისა და პოლიტიკის ისტორიის, რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის, საბჭოთა საქართველოს მშენებლობის აქტუალურ საკითხებზე, ნაშრომები წყაროთმცოდნეობისა და პალეოგრაფიის თემებზე, აგრეთვე რეცენზიები და კრიტიკული წერილები, სამეცნიერო მუშაობის ქრონიკა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
მინამოტო

[მინი|დინასტიის ემბლემა ([მონი).]]
**მინამოტო** () — შუა საუკუნეების იაპონიის სამხედრო ფეოდალ-გამგებელი, სიოგუნების პირველი დინასტია (1192-1333). დააარსა იორიტომო მინამოტომ. მინამოტოს სიოგუნატის სამხედრო-ფეოდალური წოდება დაუპირისპირდა ძველ არისტოკრატიას (იმპერატორის მეთაურობით), რომლის მიწების მნიშვნელოვანი ნაწილი იორიტომო მინამოტომ დაურიგა თავის მომხრეებს ლენის სახით. ფორმალურად იმპერატორის ხელისუფლება არ იყო გაუქმებული, სიოგუნები ნომინალურად იმპერატორის სახელით მოქმედებდნენ. მინამოტოს სიოგუნატის დროს თანდათან წარმოიშვა სახელოსნო ამქრები და სავაჭრო გილდიები (ძა), შეიქმნა ბაზრები, შემოიღეს ერთიანი ფულადი სისტემა. XIV საუკუნის 30-იან წლებში მინამოტოს სიოგუნები შეცვალა ასიკაგას სიოგუნების დინასტიამ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იაპონიის ისტორია

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*Heian Period: Minamoto Clan history 

კატეგორია:იაპონიის ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
მინდელური ეპოქა

**მინდელური ეპოქა**, *მინდელი*, *მინდელური გამყინვარება* [სახელი ეწოდა მდინარე დუნაის შენაკად მინდელის (Mindel) მიხედვით] — მეოთხეული სისტემის (პერიოდის) ერთ-ერთი გამყინვარება. გამოყვეს 1909 ალპებში ა. პენკმა და ე. ბრიუკნერმა. მინდელური ეპოქას ყოფილ სსრკ-ში შეესაბამება ოკური, ხოლო დასავლეთ ევროპაში — ელასტურის გამყინვარება. მინდელური ეპოქა დაიწყო დაახლოებით 600 ათასი და დამთავრდა დაახლოებით 250 ათასი წლის წინათ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვიურმული ეპოქა
* რისული ეპოქა
* გიუნცური ეპოქა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გლაციოლოგია
კატეგორია:ისტორიული გეოლოგია
კატეგორია:გეოლოგიური პერიოდები
Copenhagen: Elements of Life World Tour

***Copenhagen: Elements of Life World Tour***  — ტიესტოს მუსიკალური ვიდეო. ვიდეო გადაღებულია Elements of Life: მსოფლიო ტურის ერთ-ერთ კონცერტზე, რომელიც ჩატარდა კოპენჰაგენში, დანია, 2007 წლის 10 ნოემბერს. DVD ვერსია გამოიცა 2008 წლის 7 მარტს.

## სიმღერების სია
### დისკი 1: Tiësto Elements of Life 
# ტიესტო - Ten Seconds Before Sunrise   	  	- 9:18
# Deadmau5 - Not Exactly   	  	- 5:10
# ტიესტო & JES - Everything  - 5:53 Cosmic Gate-ის რემიქსი  	  	
# Allure & ჯული ტომპსონი - Somewhere Inside   	  	- 6:29
# ტიესტო - Carpe Noctum   - 8:16ვარ დამის მიქსი
# Unity Street - Say Ho!   	  	- 5:01
# ჯეიმზ დომანი vs. Red Carpet - Alright   	  	- 6:35
# იმოგენ ჰიპი - Hide and Seek - 5:58 ტიესტოს *”In Search of Sunrise”* რემიქსი)   	  	
# Soliquid - Music Is For Rich People - 6:36 მატ ზოს რემიქსი   	  	
# ტიესტო - Bright Morningstar   	  	- 5:06
# Miko - Muzaik - 6:20 მარკის შოსოუს რემიქსი  	
# პასკალ ფერიზი - From Inside The Speaker (ნაწილი 1)   	  	- 4:19
# Starkillers - Killer   	  	- 5:05
# რენდი ბოიერი & ერიკ დადლა - Stemcell   	  	- 4:52
# ტიესტო - Elements Of Life   	  	- 8:17
# Breakfast - The Horizon   	  	- 6:31
# ოლივერ სმიტი - Nimbus   	  	- 5:34
# კარლ ბ. - Life Can Wait   	  	- 4:17
# სტივ ფორტი რიო - A New Dawn   	  	- 6:02
# Jedidja - Dancing Water   	  	- 4:30
# D'Alt Vila - Breathing   	  	- 4:42
# ფარული კამერა (ინტერვიუ)   	  	

### დისკი 2: The Sound of Tiësto 
# ტიესტო & მაქს ჯაზი - Dance4life   	  	8:26თავისუფალი მიქსი
# ტიესტო - Traffic   	  	4:28
# ტეგანი & სარა - Back in Your Head   	  	6:34ტიესტოს რემიქსი
# ტიესტო & კრისტიან ბარნსი - In the Dark   	  	4:28
# ტიესტო & შარლოტ მარტინი - Sweet Things   	  	6:59ტომ ქლაუდის რემიქსი
# ტიესტო & BT - Love Comes Again   	  	5:57
# ტიესტო - Flight 643   	  	6:49რიჩარდ დურანდის რემიქსი
# ტიესტო - Lethal Industry   	  	4:13
# დელერიუმი & სარა მაქლაკლანი - Silence   	  	9:36ტიესტოს ”*In Search of Sunrise*” რემიქსი
# ტიესტო - Adagio for Strings   	  	5:53
# კლაუს ბადელტი - He's a Pirate   	  	5:30ტიესტოს რემიქსი
# ბარტ კლაესენი - First Light   	  	6:59ორიგინალური დაბ მიქსი
# Cold Blue & Del Mar - 11 Days   	  	6:51სებასტიან ბრანდტის რემიქსი
# სინ ტიასი - Lift   	6:51სინ ტიასის ხელახლა ნამუშევარი
# First State - Sierra Nevada   	  	6:46
# Airbase - Medusa   	  	5:01
# სიმონ პეტერსონი - Bulldozer   	  	6:13
# გარეტ ემერი - More Than Anything   5:08 სტოუნფეის & ტერმინალ რემიქსი  	
# Nenes & პასკალ ფელიზი - Platinum   	  	5:23
# კას ფოქსი - Touch Me   	  	9:58მაიკ კოგლინის და ჯონო გრანტის რემიქსი
# ქუჩაში

### დამატებითი დისკი: Extras
#JES - Imagination   	კოპენჰაგენის მუსიკალური ვიდეოს დამუშავება  	 
#TV Commercial of Dance4Life   	  	 
#TV Commercial of Elements of Life   	  	 
#TV Commercial of In Search of Sunrise 6: Ibiza

## იხილეთ აგრეთვე 
* Elements of Life: მსოფლიო ტური
* Elements of Life
* Elements of Life: Remixed

## სქოლიო
კატეგორია:ტიესტოს ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2008 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2008 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები
მინდვრისნემსა

**მინდვრისნემსა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ენდროსებრთა ოჯახისა. მისი ღეროს სიგრძე 20-50 სმ აღწევს. აქვს საგველასებრ ყვავილედში თავმოყრილი კაშკაშა ყვითელი ყვავილები. გავრცელებულია ძირითადად ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. 

საქართველოში იზრდება მთის შუა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე. იძლევა მომწვანო-მოყვითალო და წითელ (ფესვები) საღებავს. ხმარობენ ხალხურ მედიცინაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ენდროსებრნი
მინდვრის სოკო

**მინდვრის სოკო** () — ქუდიანი სოკო ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკასა და ახალ ზელანდიას.

ერთი წყარო მას პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — შხამიანად. საპროფიტია. იზრდება ნიადაგზე წიწვოვან და შერეულ ტყეებში ზაფხულიდან შემოდგომამდე, როგორც წესი დიდ ჯგუფებად. იგი წააგავს შხამიან სახეობა ცრუ ქამას. ხოლო ზოგჯერ — სიდამპლის, მასზე ხშირად პარაზიტირებს *Volvariella surrecta*.

გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, თითქმის მთელ ევროპას (საქართველოს ჩათვლით), აზიას, ჩრდილოეთ აფრიკასა (მაროკო) და ახალ ზელანდიას.

**სეზონი** — აგვისტოს შუა პერიოდიდან ნოემბრის ბოლომდე. მასიურად ხარობს სექტემბრის შუა პერიოდიდან ოქტომბრის პირველ დეკადამდე.

## გამოყენება
ერთი წყარო მას პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — შხამიანად მასში შემავალი ნივთიერების, ნებულარინის გამო, რომელიც აღმოჩენილი იქნა ჯერ კიდევ 1954 წელს. ნებულარინი საშიში ციტოტქსიკური ნივთიერებაა, რომელსაც გააჩნია ანტიბიოტიკური მოქმედება.

მინდვრის სოკო პირობითად საჭმელ სოკოდ არის მიჩნეული. იგი განსაკუთრებით პოპულარულია ჩინეთში, რუსეთში, მექსიკაში, ჩილეში, საფრანგეთში, შვეიცარიაში, ესპანეთსა და უკრაინაში. საჭმელად გამოიყენება თერმულად დამუშავების შემდეგ (15 წუთიანი ხარშვის შემდეგ). შესაძლოა გამოიწვიოს ძლიერი მოწამვლა, გულისრევა, ღებინება, დიარეა, ტკვილი მკერდის არეში და ა.შ. საკვებად გამოიყენება მხოლოდ ნორჩი ეგზემპლარები. მინდვრის სოკოს აგრეთვე აკონსერვებენ ცხიმში ან ძმარში, მხოლოდ წინასწარი გათუთქვის შემდეგ.

## მსგავსი სახეობები

ფაილი:Cortinarius alboviolaceus BG4 (2).JPG|*Cortinarius alboviolaceus*
ფაილი:Cortinarius argentatus (Pers.) Fr 779813.jpg|*Cortinarius argentatus*
ფაილი:Cortinarius.caerulescens.-.lindsey.jpg|*Cortinarius caerulescens*
ფაილი:Cortinarius camphoratus 114071.jpg|*Cortinarius camphoratus*
Cortinarius cyanites - 20121016-01.jpg|*Cortinarius cyanites*
ფაილი:Cortinarius salor P34 (1).JPG|*Cortinarius salor*
ფაილი:Cortinarius iodes 101027.jpg|*Cortinarius iodes*
ფაილი:Cortinarius traganus 72952.jpg|*Cortinarius traganus*
ფაილი:Entoloma sinuatum group.JPG|*Entoloma sinuatum*
ფაილი:Lepista.glaucocana.-.lindsey.jpg|*Lepista glaucocana*
ფაილი:Lepista irina G7 (2).JPG|*Lepista irina*
ფაილი:Lepista nuda LC0372.jpg|*Lepista nuda*
ფაილი:2009-04-22 Lepista saeva (Fr.) P.D. Orton 41666 crop.jpg|*Lepista personata*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*მინდვრის სოკოს — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია

## სქოლიო
კატეგორია:ტრიქოლომასებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
მინდვრის ქამა

**მინდვრის ქამა** () — ქუდიანი სოკო ფირფიტოსანთა ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 5-15 სმ აღწევს, ჯერ ამობურცულია, შემდეგ კი თითქმის ბრტყელი, სადა, შიშველი ზედაპირი აქვს, თეთრია, ზოგჯერ კი მოყვითალო ლაქები ემჩნევა. შეხებისას ყვითლდება. ფეხზე ორშრიანი საყელო აქვს. ფირფიტები თავდაპირველად თეთრია, შემდეგ — ვარდისფერი და ბოლოს — თითქმის შავი. იზრდება ტყისპირებზე, მინდვრებზე ივნისიდან ოქტომბრამდე, საჭმელად იხმარება ახალი. გემოთი ქამას წააგავს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქამასებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
მინდვრის ჭრიჭინა

**მინდვრის ჭრიჭინა** () — სწორფრთიანათა რიგის მწერი. აქვს შავი სხეული, რომლის სიგრძე 12-18 მმ აღწევს. მატლი მოშავოა; 2-იდან 10 მმ-მდე. ნაირჭამია მავნებელია. მატლი და იმააგო იკვებება მცენარის მწვანე ნაწილებით, ნამჯით, ფესვებით, ღეროებით, მარცვლებით. ადრე გაზაფხულზე აზიანებს სიმინდს, ჯეჯილს, მზესუმზირას, ლობიოს, ბოსტნეულ კულტურებს, შაქრის ჭარხალს, თამბაქოს და სხვა მცენარეებს. მინდვრის ჭრიჭინა ფართოდაა გავრცელებული საქართველოში, დიდი ზიანი მოაქვს აღმოსევლეთ რაიონებისათვის. მატლი ან იმაგო ნიადაგში ზამთრობს. წელიწადში იძლევა ერთ თაობას. 

მის წინააღმდეგ იყენებენ ბრძოლის აგროტექნიკურ და ქიმიურ ღონისძიებებს. აგროტექნიკური ღონისძიებებიდან აღსანიშნავია კვერცხის ბუდეების მოშლა-ამოყრა, საჭერი ორმოების მოწყობა. ქიმიური საშუალებიდან კარგ შედეგს იძლევა თესვა-რგვამდე 10-12 დღით ადრე მოშხამული მისატყუებელი მასალის შეტანა ნიადაგში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჭრიჭინასებრნი
მინდვრის გვირილა

**მინდვრის გვირილა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მისი ღეროს სიგრძე 15-50 სმ, აქვს დიდი კალათა ყვავილედი. 

გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყელში. საქართველოში იზრდება თითქმის ყველგან; განსაკუთრებით მოდებულია მთიან ნაწილში მდელოების სარეველად (ხშირად მდელოზე მხოლოდ მინდვრის გვირილა ჩანს). 

აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ. იყენებენ აგრეთვე ხალხურ მედიცინაში. ზოგჯერ გვირილასაც ეძახიან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
მინდია

**მინდია**, **ხოგაის მინდი** — ქართული ფოლკლორის პერსონაჟი. ხევსურმა მინდიამ, რომელიც ქაჯების ტყვე იყო, თვითმკვლელობის მიზნით მათი საკვები — გველის ხორცი ჭამა, მაგრამ მოწამვლის მაგიერ ჯადოსნური ძალა შეიძინა — ამოიცნო ბუნების საიდუმლო: ამიერიდან მინდიას ესმოდა მცენარეთა, ფრინველთა, ცხოველთა ენა და ამ უნარს ხალხის სასიკეთოდ იყენებდა.

მინდია არის ნახევრად ღმერთი, ქართველი ჰეროსი, რომლის დაბადებასა და „გვიან სიკვდილში“ ერევიან ბუნების ძალნი, ცა და მზე. მამაკაცთაგან ეს მითოლოგიური გმირი რამდენადმე უახლოვდება მედეას და მისებრ მაგიური ძალა, ჯადოქრობის ნიჭი, ბუნების ენის გაგებისა და განკურნების უნარიც აქვს.

## თქმულება 
ხევსურმა მინდიამ, რომელიც ქაჯების ტყვე იყო, თვითმკვლელობის მიზნით მათი საკვები — გველის ხორცი ჭამა, მაგრამ მოწამვლის მაგიერ ჯადოსნური ძალა შეიძინა — ამოიცნო ბუნების საიდუმლო: ამიერიდან მინდიას ესმოდა მცენარეთა, ფრინველთა, ცხოველთა ენა და ამ უნარს ხალხის სასიკეთოდ იყენებდა.

## მხატვრული ლიტერატურა 
თქმულება მინდიას შესახებ საფუძვლად დაედო ვაჟა-ფშაველას პოემა „გველისმჭამელს“, კონსტანტინე გამსახურდიას ნოველა „ხოგაის მინდის“ და გრიგოლ რობაქიძის პიესას „ლამარა“.

ხოგაის მინდი კვდებოდა,
მზე წითლდებოდა, ცხრებოდა,
ცა ჭექდა, მიწა გრგვინავდა,
სული გვიანა ჰხდებოდა,
ჩამოდიოდა ვარსკვლავი,
მთვარე უკუღმა დგებოდა…
მაღლის ჭიუხის ნადირი
სატირლად ეზადებოდა,
ცხენი იმისი ტიალი
ლურჯა ტოტზედა დგებოდა.

## ლიტერატურა 
*
* ქართული ფოლკლორი, ტ. 4, თბ., 1974;

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
მინტაი

**მინტაი** () — თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 55 სმ-ს აღწევს, მასა 1,5 კგ-მდე. აქვს 2 ანალური (სიგრძით თითქმის ტოლი) და 3 ზურგის ფარფლი, კუდის ფარფლი მცირედაა ამოკვეთილი. გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთი ნაწილის ზღვებში, ბერინგის სრუტიდან კორეამდე და ჩრდილოეთ კალიფორნიამდე, 500–700 მეტრის სიღრმეზე. სქესობრივ სიმწიფეს 3–4 წელში აღწევს. ტოფობს გაზაფხულზე ან ზაფხულის დასაწყისში (ბერინგის ზღვაში). ქვირითი პელაგური და წვრილია. მრავალრიცხოვანი თევზია. რომელიც დღეს ცალკე სახეობად აღარ მიიჩნევა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ვირთევზა
მინჩხური

**მინჩხური** — ქართულ ჰიმნოგრაფიაში დამკვიდრებული მეტრული ზომის სახეობა, რომლის შემომტანად მიიჩნევენ იოანე მინჩხს. მინჩხურის გამართულ ჰიმნოგრაფიულ კანონში სტროფულ-ტაეპობრივი სალექსო ზომა იცვლებოდა არა 9-ჯერ (ოდების რაოდენობის შესაბამისად), არამედ 5-ჯერ: ერთნაირი სალექსო ზომით იწერებოდა II და III, IV და V, VI და VII ოდები. მინჩხურით არის დაწერილი იოანე მიჩხის აკროსტიქული „გალობანი გიორგისნი“ (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, Sin-2).

## ლიტერატურა 
* *ინგოროყვა პ.*, თხზ. კრ. შვიდ ტომად, ტ. 3, თბ., 1965.

კატეგორია:ქართული ჰიმნოგრაფია
მირაბელი

**მირაბელი** — ქლიავის ჯიშების ჯგუფი. მირაბელის ხე ძლიერ დატოტვილია. აქვს წვრილი, მომრგვალო ან ოვალური, უმეტესად ყვითელი ნაყოფი, მკვრივი, ძლიერ ტკბილი რბილობი. კურკა ადვილად სცილდება რვილობს. ნაყოფს იყენებენ ნედლად, ამზადებენ ჩირს, კომპოტს და სხვა. მირაბელის ცნობილი ჯიშებია ყვითელი მირაბელი, ნანსის მირაბელი, მირაბელების დედოფალი და სხვა ჯიშები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქლიავის ჯიშები
ხვარამზე მინდოდაური

**ხვარამზე სამუკას ასული მინდოდაური** — XIX საუკუნის ქართველი სახალხო მთქმელი, ფშაველი მელექსე ქალი. ჩვენამდე მოღწეულია მინდოდაურის რამდენიმე სატრფიალო ლექსი, განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა ლექსმა „სიყვარული ვაჟიკასი და ხვარამზისა“, რომელიც შეყვარებული ქალ-ვაჟის დიალოგს წარმოადგენს. ლექსი პირველად ჩაწერა პეტრე უმიკაშვილმა (1886). ტექსტი ჩაუწერიათ აგრეთვე ილია ჭავჭავაძეს, დავით ხიზანიშვილს, თედო რაზიკაშვილს. პირველად გამოქვეყნდა 1934 წელს. პირველი ცნობები ვაჟიკასა და მელექსე ქალის ვინაობაზე ეკუთვნის თ. რაზიკაშვილს; მინდოდაურის სატრფოსთვის — ვაჟიკასთვის სხვა ქალი შეურთავთ. მინდოდაური ვაჟა-ფშაველას დედის — გულქანის თანატოლი და მეგობარი ყოფილა.

## ლიტერატურა
* *ჩიქოვანი მ.,* ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, თბ., 1956.

კატეგორია:ქართველი პოეტები
მირზაანი

საკუთარი სახელი **მირზაანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* მირზაანი — დაბა დედოფლისწყაროს რაიონში

* მირზაანი — სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
მირზაანის ნავთობის საბადო

**მირზაანის ნავთობის საბადო** მდებარეობს დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. ექსპლუატაცია დაიწყო 1939 წელს. აგებულია ზედასარმატული და შირაქის წყების თიხა-ქვიშაქვიანი ნალექებით, რომელთა ზედა ნაწილში კონგლომერატების შუაშრეებია; ტექტონიკურად — თარუღ ნაწილში გარღვეული ანტიკლინური ნაოჭია. ნავთობი დაკავშირებულია შირაქის წყების ნალექებთან, რომლებიც 27 ქვიშაქვიან ჰორიზონტს მოიცავს. ნავთობის ბუდობები ფენობრივ-თაღურია, ტექტონიკურად ეკრანირებული და ლითოლოგიურად შეზღუდული. კოლექტორები ალევროლითური ქვიშაქვებია. ნავთობის საწყისი დებიტი 2-4 ტ/დღ-ღ არ აღემატებოდა. ბუდობების განლაგების სიღრმეა 1000-1300 მ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ნავთობის საბადოები
მირმინკელა

**მირმინკელა**, **მირმიქელა** — სვანური ორ- და სამსართულიანი ფერხული. ცეკვის შინაარსი საბრძოლო ხასიათისაა. მამაკაცთა ერთი ჯგუფი შეკრავს წრეს და ჩაიჩოქებს. მათ მხრებზე შეადგება მამაკაცთა მეორე ჯგუფი, რის შედეგად ორსართულიანი ფერხული მოძრაობას იწყებს წრეზე. მირმინკელას ქვედა სართული ემუქრება ზედას ჩამოგდებით, თავის მხრივ ზედა სართული ცდილობს გაუმკლავდეს, ბოლოს ზედა სართული მაინც ჩამოვარდება და იწყება საერთო ცეკვა-თამაში. ცეკვა სრულდება სართულებს შორის გამართული სათანადო დიალოგის ფონზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
მირონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მირონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მირონი - მცენარეული სურნელოვანი ზეთი
*მირონი - ბერძენი მოქანდაკე
მირონი

**მირონი** — მცენარეული სურნელოვანი ზეთი, იხმარება ქრისტიანულ ეკლესიაში მირონცხების საიდუმლოს შესრულების დროს, ტაძრისა და წმინდა ტრაპეზის კურთხევისას, აგრეთვე მეფის კურთხევაზე, გადმოცემის თანახმად, საქართველოში წმინდა მირონი გადმოდიოდა მცხეთაში იმ ხიდან, რომელიც იესო ქრისტეს მიწაში დაფლულ კვართზე იყო ამოსული. შემდგომში იმ ადგილზე სვეტიცხოვლის ტაძარი აუგიათ. ამჟამად მირონს ამზადებენ 30-ზე მეტი სურნელოვანი ნივთიერებისაგან (ზეითუნის ზეთი, თეთრი ღვინო, საკმელი, სხვადასხვა ყვავილი, ვარდის ზეთი და სხვა). მირონი მზადდება ყველა დამოუკიდებელ ეკლესიაში, ეს არის ეკლესიის ავტოკეფალიის ერთ-ერთი ნიშანი. მირონის ხარშვა  იწყება აღდგომის წინ, დიდ ორშაბათს, და 3 დღეს გრძელდება. მირონს აკურთხებს პატრიარქი საპატრიარქო ტაძარში, საზეიმო წირვის შესრულების დროს. საქართველოში მირონს აკურთხებს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანობა
კატეგორია:მცენარეული ზეთები
მირტისებრნი

**მირტისებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. უმეტესად მარადმწვანე ხეები და ბუჩქებია. ოჯახში 3000-მდე სახეობაა. 

სახეობათა უმრავლესობა თავმოყრილია ტროპიკულ ამერიკასა და ავსტრალიაში. ყირიმში, კავკასიასა და საქართველოს შავი ზღვის სანაპიროზე კულტივირებულია ევკალიპტი, მირტი და სხვა. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება (გუაიავა, ფეიხოა და სხვა), ზოგს ძვირფასი მერქანი აქვს (განსაკუთრებით ზოგიერთი ევკალიპტი), ზოგი იძლევა ეთერზეთებსა და სუნელ-სანელებლებს (მიხაკის ხე, კაეპურის ხე და სხვა), აგრეთვე სამკურნალო ნივთიერებებს.

## ლიტერატურა 
*
მირჩილი

**მირჩილი** — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გერმუხის ქედზე, მდინარეების დიდი ლიახვისა და მისი მარცხენა შენაკადის გუდისისწყლის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2430 მ. აგებულია ქვედაცარცული ქვიშაქვებით, თიხაფიქლებითა და მერგელებით. კონუსისებრი ფორმისაა. მცირე ნაკადებით რადიალურადაა დანაწევრებული. შემოსილია სუბალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
მისიმიელთა აჯანყება

**მისიმიელთა აჯანყება 555** — ბიზანტიელთა ბატონობის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება. საბაბი გახდა ბიზანტიელი სარდლის სოტერიქეს თავხედური მოქცევა: სოტერიქე მისიმიელთა ქვეყანაში მივიდა, რათა კავკასიონის ჩრდილოეთით მცხოვრებ ბიზანტიის მოკავშირე ტომებისათვის განკუთვნილი ფული დაერიგებინა. მისიმიელებს ეჭვი აღეძრათ, რომ სოტერიქე ეგრისის საზღვარზე მდებარე ციხე ბუქლოოსს ალანებს გადასცემდა. ამის გამო მას 2 წარჩინებული მიუგზავნეს და წასვლა მოსთხოვეს. სოტერიქემ მისიმიელთა წარგზავნილები ჯოხით აცემინა, რითაც მთელი ხალხი შეურაცხყო. იმავე ღამეს მისიმიელები თავს დაესხდნენ ბიზანტიელთა ბანაკს და ყველანი გაჟლიტეს, შემდეგ ირანელების მხარეზე გადავიდნენ და მათ დახმარება სთხოვეს. ბიზანტიელებმა სასტიკად ჩაახშვეს აჯანყება და მისიმიელები ისევ მათ დაემორჩილდნენ. ბიზანტიელებმა ვერ გაბედეს სოფლებში რაზმი ჩაეყენებინათ და ცენტრალურ ეგრისში დაბრუნდნენ. მისიმიელები კი კვლავ ძველებური ცხოვრების აღდგენა-განახლებას შეუდგნენ.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; 
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ., 1973;
**ყაუხჩიშვილი ს.,* მისიმიანთა ტომი, «თსუ შრომები» , 1936, ტ. 1;
**Анчабадзе З. В.,* Очерк этнической истории абхазского народа, Сух., 1976;

კატეგორია:საქართველოს აჯანყებები
მისიმიელები

** მისიმიელები** — ერთ-ერთი ძველი ქართული (სვანური) ტომი. სახელწოდება „მისიმიელები“ სვანთა ადგილობრივი სახელის „მუშვჳნის“ ბერძნული სახეცვლილი ფორმა უნდა იყოს. არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც  მისიმიელები ერთ-ერთი აფხაზური ტომია. იხსენიებენ ბიზანტიელი ავტორები. მისიმიელები ცხოვრობდნენ თანამედროვე აფხაზეთის ტერიტორიაზე. მათი ადგილსამყოფელი აფსილების მიწაწყალს თანამედროვე წებელდასთან ესაზღვრებოდა. აგათია სქოლასტიკოსის (VI საუკუნე) ცნობით,  მისიმიელები, ისევე როგორც აფსილები, კოლხეთის სამეფოს (ე. ი. ლაზთა) მეფის ქვეშევრდომები იყვნენ, მაგრამ ტომთაგან განსხვავებით სხვა ენა და ზნე-ჩვეულებები ჰქონდათ. მისიმიელებმა აქტიური მონაწილეობა მიიღეს VI საუკუნის შუა წლებში ბიზანტია-ირანის ომში, რომელიც დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მისიმიელთა აჯანყება

## ლიტერატურა 
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970; 
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 2, თბ., 1973;
* *ყაუხჩიშვილი ს.,* მისიმიანთა ტომი, «თსუ შრომები» , 1936, ტ. 1;
* *Анчабадзе З. В.,* Очерк этнической истории абхазского народа, Сух., 1976;

კატეგორია:ქართული ტომები
მისური (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მისური** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მისური - მდინარე აშშ-ში
*მისური - შტატი აშშ-ში
მიტარბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მიტარბი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მიტარბი – ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
*მიტარბი – მინერალური წყალი
მირი

**მირი სტეფანოზის ძე** (გ. 738) — VIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე. ისტორიკოსი ჯუანშერი მას „მეფეს“ უწოდებს და აღნიშნავს, რომ მირს საუხუცესოდ ჰქონდა ეგრისი, სვანეთი, არგვეთი და გურია. ებრძოდა არაბ დამპყრობლებს. თავის უმცროს ძმასთან, არჩილთან ერთად ხელმძღვანელობდა ანაკოფიის ციხე-ქალაქის დაცვას. გარდაიცვალა იქ მიღებული ჭრილობებისაგან. დაკრძალეს მცხეთას. მემატიანე არჩილ სტეფანოზის ძის ე. წ. რეფორმას მირის ანდერძის განხორციელებად მიიჩნევს.

მირს ჰყავდა 7 ასული. მისი ასულებისთვის მომავალი მეუღლეები დანიშნა მისმა ძმამ, არჩილმა. სამთავროს სახელების უმრავლესობა უცნობია.

## იხილეთ აგრეთვე
* არჩილი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის ერისმთავრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 738
მიტარბი

**მიტარბი** — ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი მიტარბისა და პატარა მიტარბის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტი
მიტარბი (წყალი)

**მიტარბი** — ნახშირორჟანგიანი და კაჟმჟავიანი ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი სამკურნალო და სუფრის მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს ბორჯომის მუნიციპალიტეტში მდინარე მიტარბულის (გუჯარეთისწყლის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ქიმიური შედგენილობა CO21,1 H2SiO3 0,08 \mathrm{\tfrac{HCO_{3}96}{Ca44(Na+K)43}} T 20 °C. საბადო დაკავშირებულია შუაეოცენური ასაკის ვულკანოგენურ წყებასთან. დებიტი 100-110 ათ. ლ/დღ-ღ. ასხამენ ბოთლებში, წელიწადში (1980) 38 მლნ. ბოთლის (0,5 ლ). სამკურნალო თვისებებით „საირმის“ № 1 წყაროს წყლის მსგავსია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:ქართული მინერალური წყლები
მიულერის ლარვა

**მიულერის ლარვა** () — ზღვის ზოგი წამწამიანი ჭიის მატლი. აღმოაჩინა იოჰანეს მიულერმა 1850 წელს. მიულერის ლარვას კვერცხისებრი სხეულის მუცლის მხარეზე აქვს პირი, რომელიც ხახაში გადადის. განვითარებასთან ერთად სხეულის უკანა ნაწილი გრძელდება, სხეული ბრტყელდება. მიულერის ლარვა ეშვება ფსკერზე და ჭიად გარდაიქმნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ზოოლოგია
კატეგორია:წამწამიანი ჭიები
მიქაელ I (მთავარეპისკოპოსი)

** მიქაელ I** — ქართლის ეპისკოპოსი (მთავარეპისკოპოსის ტიტულით) V ს-ის 50-იანი წლებიდან 60-იანი წლების ბოლომდე. ბიზანტიიდან მოწვეული ბერძენი. ვახტანგ გორგასლის აღმზრდელ-მასწავლებელი. მიქაელი იღვწოდა ქრისტიანობის განმტკიცებისათვის, ენერგიულად ებრძოდა ქართლში ფეხმოკიდებულ სხვადასხვა ერესს და მაზდეანობას. დაწვა ქართლის ეპისკოპოსის მობიდანის ერეტიკული წიგნები. მიქაელი არ ემხრობოდა ვახტანგ გორგასლის საეკლესიო-სახელმწიფოებრივ პოლიტიკას, რომელიც ზღუდავდა ეკლესიის დამოუკიდებლობას. მეფესა და  მიქაელს შორის უთანხმოება ისე გამწვავდა, რომ განაწყენებულმა ეპისკოპოსმა მასთან საამბორებლად მისულ ვახტანგს ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენა. ამ კადნიერებისათვის  მიქაელი ქართლიდან გააძევეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 
* *ლომინაძე ბ.,* სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობა VIII-XII საუკუნეების საქართველოში, წგნ.: საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ.,  1966;
**ლორთქიფანიძე მ.,* ქართლი V საუკუნის მეორე ნახევარში, თბ., 1979;
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1 თბ., 1973;
**ჯავახიშვილი ივ.,* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ 1, თბ., 1979;
**ლომინაძე გ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 23-24, თბ., 1984

კატეგორია:მცხეთის მღვდელთმთავრები
მიქაელი (ანტიოქია)

**მიქაელი**, *მიხაელი* — იერუსალიმისა და ანტიოქიის პატრიარქი (დაახლოებით 1470/74-1484). 

მიქაელი დასავლეთ საქართველოში მოსულა დაახლოებით 1470-1478 წლებში. მოსვლის მიზანი, ჩანს შეწირულებათა შეგროვება იყო. მიქაელი აქტიურად ერეოდა საეკლესიო საქმეებში. მმართველმა წრემ იგი გამოიყენა თავისი სეპარატისტული მიზნებისათვის: ბაგრატ იმერთა მეფემ და შამადავლა დადიან-გურიელმა მიქაელს „აფხაზთა კათოლიკოსად“ აკურთხებინეს იოაკიმე ცაიშელ-ბედიელი. მიქაელის  ამგვარმა ჩარევამ „აფხაზეთის“ (დასავლეთ საქართველო) კათოლიკოსი საბოლოოდ ჩამოაშორა მცხეთის კათოლიკოს-პატრიარქის უმაღლეს ხელისუფლებას, ამით კიდევ უფრო გაღრმავდა პოლიტიკური განკერძოებულობა აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს შორის. მიქაელს შეუდგენია კანონიკური ძეგლი „მცნებაჲ სასჯულოჲ“, რომელშიაც იგი ცდილობს თეორიულად დაასაბუთოს მის მიერ იოკიმეს კურთხევის კანონიერება.

## იხილეთ აგრეთვე
*აფხაზეთის საკათალიკოსო

## ლიტერატურა
კატეგორია:იერუსალიმის პატრიარქები
კატეგორია:ანტიოქიის პატრიარქები
ენიგმა (მანქანა)

thumb|ლოგო
thumb|*ენიგმა*, კოდირების ელექტრომექანიკური მანქანა, სამხედრო ვერსია თუმცა კომერციული ვერსიის „ენიგმა-დ“-ს მსგავსი
thumb
**ენიგმა** — გერმანული წარმოების პორტატიული ელექტრომექანიკური მანქანა, ის იყენებს როტორებს, უხმობს მათ ავიდნენ ცილინდრებზე ინფორმაციის კოდირებისათვის და\ან დეკოდირებისათვის. უფრო სწორედ, „ენიგმა“ — მანქანების მთელი ოჯახია, ვინაიდან არსებობდა მრავალი სხვადასხვა ვარიანტი. ის იქნა გამოშვებული გაყიდვაში ევროპასა და მთელს დანარჩენ მსოფლიოში 1920 წლიდან. ის ასევე იყო გამოყენებული სამხედრო და დიპლომატიური დანიშნულებით არაერთ ნაციაში.
ყველაზე მეტად მას იყენებდნენ გერმანელები და მათი მოკავშირეები, მეორე მსოფლიო ომში და მის დაწყებამდე.

მიუხედავად იმისა რომ მეორე მსოფლიო ომამდე, მისი მომხმარებლების მიერ ის იყო განხილული როგორც ზუსტი, ინგლისელ კრიპტოლოგების შეეძლოთ ამ მანქანით დაშიფრული გზავნილების გაშიფრვა ელექტრომექანიკური ბომბებით. ამ წყაროს წყალობით მიღებულმა ინფორმაციამ საკმაოდ წინ წაწია ინგლისი ომში. ნავარაუდებია რომ ევროპის ბრძოლა დასრულდა ერთი წლით ადრე გერმანული კრიპტოანალიზის კოდის ხარჯით, რომელშიც საკმაო როლი ითამაშა ენიგმათი დაშიფრული ინფორმაციის გაშიფრვამ. თუმცა მანქანას ჰქონდა თავისი ნაკლებიც, დაშვებული ენიგმას გამომყენებელი დამშიფრველების მიერ, ისევე როგორც პოლიტიკოსების არასწორი ნაბიჯები, რომლებმაც შეამცირეს დაშიფრვის სირთულე.

thumb|200px|კოდირება შესრულებული ენიგმას მიერ შემდეგი ორი წერილისთვის, დინება გადის როტორების მონტაჟში, შემდეგ რეფლექტორში და შემდეგ ისევ როტორებში.

### რესურსები ინტერნეტში 
*  Ars Cryptographia, Enigma
*  Principe de fonctionnement de la Machine Enigma
*  Dossier très complet (92 pages) et Simulateur en php
*  Si les Allemands avaient changé leurs rotors plus souvent
*  Dossier complet et simulateur 
*  The world's first electronic Enigma machine  (YouTube video)

### ლიტერატურა 
* *La Guerre secrète* - Anthony Cave Brown
* L'histoire des codes secrets(version traduite) de Simon Singh

კატეგორია:კრიპტოგრაფია
ნიკოლაოზ სიონის დეკანოზი

**ნიკოლაოზ სიონის დეკანოზი** (დ. 1720 —   გ.  1780), XVIII საუკუნის ერთ-ერთი საუკუთესო ოსტატი. მისი შემკვეთნი წრის პირები იყვნენ (მეფე თეიმურაზ II, ვახტანგ აბაშიძე, კათოლიკოსი ანტონ I და სხვა). ნიკოლოზის გადაწერილი წიგნებია: კრებული (S—1295), ლოცვანი (H—1061), დოგმატიკონი (H—601), სადღესასწაულო (A—1454, ყველა ხელნაწერთა ინსტიტუტი) და სხვა. იგი ტექსტებს ჩარჩოებში სვამდა, ამკობდა თავსართებით და ფიგურებით. განსაკუთრებით ლამაზად წერდა ნუსხურს.
## ლიტერატურა
*სტატია „მიქაძეები“, ქსე, ტ. 7, გვ. 26, თბ., 1984
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
კატეგორია:დაბადებული  1720
კატეგორია:გარდაცვლილი 1780
მიქსინები

**მიქსინები** (Myxini) — ხერხემლიანი ცხოველების ქვეკლასი მრგვალპირიანთა კლასისა.  სხეულის სიგრძე — 45-70 სმ. შეიცავს ერთ რიგს ერთი ოჯახით (დაახლოებით 15 სახეობას). გავრცელებულია მსოფლიო ოკეანის ზომიერ და სუბტროპიკულ წყლებში. მიქსინები მტაცებლებია, იკვებებიან დასუსტებული თევზის შიგნეულობით და კუნთებით. ჭამენ ბადეში გაბმულ თევზებს, რითაც მიქსინები ერთგვარ ზიანს აყენებენ თევზმოპოვებას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მრგვალპირიანები
ქართლოსი

**ქართლოსი** — ქართველთა ლეგენდარული წინაპარი, ბიბლიური ნოეს ძის იაფეთის შთამომავალი, თარგამოსის ძე, ჰაოსის შემდეგ უფროსი, ძმათა შორის უხუცესი და მთავარი.

## ქართლოსის წინაპრები 
## ისტორია
მას შემდეგ რაც თარგამოსის მოდგმა გამრავლდა, გადაწყდა კავკასიის წილხვედრი მიწა განაწილებულიყო რვა ძმას შორის. ყველაზე უფროსი — ჰაოსი დარჩა მამის წიაღში (არარატსა და მასისის მთებს შორის გადაჭიმულ ტერიტორიაზე), ხოლო ქართლოსი დანარჩენ ექვს ძმასთან ერთად დასახლდა ჩრდილოეთით მდებარე მიწებზე. „ქართლოსს უხუცესი და მთავარი მათი მოვიდა, სად ერთვის მტკვარს არაგვი: აღაშენა ქალაქი და უწოდა სახელი თავისი ქალაქსა მას ქართლოს, (რომლის გამო ეწოდა ქვეყანასა ამას ქართლი)“.

## ქართლის ცხოვრება
ლეონტი მროველი წერს:

## მემატიანის ცნობები 
მემატიანის ცნობით, „მას ჟამსა (მცხეთის მამასახლისის დროს) დაივიწყეს დამბადებელი ღმერთი და ექმნეს მსახურ მზისა, მთოვარისა და ვარსკვლავთა ხუთთა, ხოლო მტკიცე და უფროსი საფიცარი მათი იყო საფლავი ქართლოსისა“, რომელიც არმაზში (ქართლში) დაკრძალეს. ამრიგად, ასტრალური კულტის, კერპთაყვანისცემის შორეულ ჟამს ქართველთა დიდ მითურ წინაპარს თაყვანს სცემდნენ, როგორც ჰეროსს და ღვთაებას.

პირველ კაცს საქართველოში ერქვა ქართლოსი (ქართ(ლ)ისი), პირველ ქალაქს ქართ(ლ)ი, პირველი საფიცარი იყო საფლავი ქართლოსისა.

## ქართლოსი პროზაში
შეიქმნა მითები, რომელთაგან ერთი ვაჟა-ფშაველამ დაამუშავა პოემაში „ჰაოს და ქართლოს“. ამ თქმულებით, „თვალცრემლიანი ჰაოსი ქართლოსს მოადგა კარზედა“, შესჩივლა მტერმა დამჩაგრა, საბრძაბენელი დავკარგე და შემივრდომეო. ქართლოსი ძმას ძმურად ეხვევა. ხარს უკლავს, სახლს და ქონებას უნაწილებს. ეუბნება: „ერთად ვიცხოვროთ ძმურადა, მტერს შევუთვალოთ მუქარა“. სიტყვით ჰაოსი ეთანხმება, ფიცს აძლევს: „ღმერთმა ჰქნას ჩვენი ერთობა ბოლომდე იყოს მტკიცეთა“. მაგრამ მერე ქართლოსს ომში იწვევენ. იქ საარაკო საგმირო საქმეებით იხვეჭს სახელს, ჩამოდის და ჰაოსი შინ არ უშვებს. სახლ-კარი და ქონება მიუთვისებია, ქართლოსი სიზმარშიც იტანჯება, მაგრამ ელანდება არა ძმის მუხანათობა, არამედ მტერთან შეხლა და ხმალთა ტრიალი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ქართველთა ეთნარქები

## ლიტერატურა
* ნაწარმოები ქართლის ცხოვრება. ვაჟა-ფშაველა, მეოთხე ტომი, საქართველოს ეპონიმია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვახუშტი ბატონიშვილი „საქართველოს ძველი ისტორია“: ნათესავთ აღწერისა და წილთათჳს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
კატეგორია:ეპონიმები
კატეგორია:ქართველთა ეთნარქები
ნოეს კიდობანი

მინიატიურა|ედუარდ ჰიქსი, ნოეს კიდობანი
**ნოეს კიდობანი** — ბიბლიური ნაგებობა, რომელშიც ჩაეტია ყველა ცხოველი წყვილ-წყვილად, ყველა თესლი და ნოეს ჯალაბობა.იგი დამზადებული იყო ურთხელის ხისაგან. მისი ზომები იყო: 300 წყრთა (~157 მეტრი) სიგრძეში, 50 წყრთა (~26.2 მეტრი) სიგანეში, ხოლო 30 წყრთა (~15.7 მეტრი) სიმაღლეში. როდესაც ყველაფერი წყალმა დაფარა, კიდობანი წარმატებით ატივტივდა და იცურა უკიდეგანო ოკენაში, ბოლოს  მიადგა არარატის მთას, თუმცა რომელი მთა იგულისხმება (ათონის, ახლანდელი არარატის თუ პარნასის), უცნობია. ორჯერ წარუმატებლად გაგზავნილი ყორნის შემდეგ გაგზავნილმა მტრედმა აუწყა ნოეს წარღვნის დასრულება ზეთისხილის ტოტის მოტანით. პატრიარქი გადმოვიდა, გამოიყვანა ცხოველები და დაიწყო ახალი მოდგმის ისტორია.

წარღვნა, რასაც პარალელები მოეძებნება შუამდინარეთის, ბაბილონის, მესოპოტამიის, საბერძნეთის ხალხთა მითოლოგიაში, მსოფლიოს მრავალმა დიდოსტატმა ასახა ხელოვნებაში (     მიქელანჯელო, დორე, კაუბახი და სხვა). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* წარღვნა

კატეგორია:ძველი აღთქმა
საცეკვავო ველი

**საცეკვავო ველი** — ყოველწლიური საცეკვავო მუსიკალური ფესტივალი. პირველი ფესტივალი ჩატარდა სპაარნვოუდში, ნიდერლანდები, 1995 წელს. ამ ფესტივალს ესწრებოდა 8000 მაყურებელი. საცეკვავო ველი გაიზარდა სწრაფად, ხანგრძლივობაშიც და მაყურებლებშიც. 2005 წლის ფესტივალზე დაფიქსირდა რეკორდული მაჩვენებელი: 53,000 მაყურებელი.

## დიჯეები
ბევრი ცნობილი დიჯეი გამოსულა საცეკვავო ველზე. ესენი არიან: პაულ ვან დიკი, ტიესტო, რიჩი ჰაუიტი, რიკარდო ვილალობოსი, პოლ ოკენფოლდი, ფერი კორსტენი და იოაი ბიომეჰანიკა.

## რესურსები ინტერნეტში
*საცეკვავო ველის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები
Another Day at the Office

***Another Day At The Office*** — ვიდეო ნიდერლანდელი დიჯეი ტიესტოს შესახებ. იგი გადაღებულია რამდენიმე ტურნეს პერიოდში, მთელი მსოფლიოს გარშემო. ფილმში შეტანილია მისი გამოსვლები, ინტერვიუები და მუსიკალური ვიდეოები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ტიესტოს ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2003 წლის ვიდეო ალბომები
მიუსერის ნაკრძალი

**მიუსერის ნაკრძალი** — ნაკრძალი შავი ზღვის სანაპიროზე აფხაზეთში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. შეიქმნა 1934 წელს შავიზღვისპირეთის ფლორისა და ფაუნის დაცვა-შენარჩუნების მიზნით. ფართობი 2300 ჰა, რელიეფი მთაგორიანია. ნაკრძალის 2254,6 ჰა დაფარულია ტყით. ტყის ძირითადი ჯიშებია ქართული მუხა, რცხილა, ცაცხვი, წიფელი, წაბლი; ქვეტყეში ხარობს ხისებრი მანანა, წვავი, შქერი, მინდი, ზღმარტლი, ზღვისპირა კლდოვან კომპლექსებზე გვხვდება ბიჭვინთის ფიჭვი, მდინარეთა ნაპირებს ფარავს ლაფანი და მურყანი, ლიანებიდან — კოლხური სურო და ეკალღიჭი. ნაკრძალში ხემარწყვა (ხმელთაშუაზღვისპირეთის ფლორის ელემენტი) ერთეულ ხეებადაა გავრცელებული. 

ცხოველებიდან გვხვდება გარეული ღორი, შველი, კავკასიური ციყვი, ტელეუტერი ციყვი, კავკასიური კურდღელი, მგელი, მელა, ტურა, კვერნა და სხვა ცხოველები. ბევრია მგალობელი ფრინველი.  მიუსერის ნაკრძალში შედის აგრეთვე კავაკლუკას შემაღლებაზე გავრცელებული ლიძავის მუხნარი, რომლის ფართობია 1319 ჰა. აქ ქართული მუხას  ერევა ბიჭვინთის ფიჭვი, რცხილა, ჯაგრცხილა, ხისებრი მანანა, ხემარწყვა და სხვა მცენარეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ნაკრძალები
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტი
Live at Innercity: Amsterdam RAI

***Live at Innercity: Amsterdam RAI*** — ტიესტოს კრებული. გამოიცა 1999 წლის 15 მარტს.

## სიმღერების სია 
# Push - The Anthem — 6:17
# Fire & Ice - Out Of Darkness — 4:49
# აგნელი & ნელსონი - El Nino — 3:55
# Kamaya Painters - Endless Wave — 4:08
# Systematic Parts - Deja-Vu — 3:42
# Stray Dog - Mirror — 4:53
# Loop Control - Reflections — 5:12
# Orbital Velocity - Last Voyage [Club Mix] — 3:28
# Lord Of Tranz Featuring DJ Hoxider - Sanctificum — 4:33
# Yves Deruyter - Feel Free — 5:06
# Plastic Boy - Twixt — 5:26
# DJ Tiësto - Theme From Norefjell [DJ Jan & Christophe Chantzis Mix] — 3:24
# Evolver - Evolver [Wavestate Instrumental Mix] — 3:41
# რალფ ფრიჯი - Paradise [Nu Gray Mix] — 4:09
# Gouryella - Gouryella  — 4:45
# Cygnus X - The Orange Theme [Moonman's Orange Juice Mix] — 5:49

## სქოლიო 
კატეგორია:ტიესტოს ალბომები
კატეგორია:1999 წლის საკონცერტო ალბომები
Tiësto in Concert 2

***Tiësto in Concert 2*** არის ტიესტოს მუსიკალური ვიდეოს DVD გამოშვება. ვიდეო გადაღებულია ტიესტოს გამოსვლისას არნემში (ნიდერლანდები, 2004 წლის 29-30 ოქტომბერს.

## სიმღერების ჩამონათვალი 
### დისკი 1 
# „ტიესტო - Forever Today“ — 11:42
# „ტიესტო - Olympic Flame“ — 4:01
# „ფრედ ბეიკერი & ნირამი - Confirmation“ — 6:51
# „ფრედ ბეიკერი - Total Blackout“ — 4:44
# „ტიესტო - Breda 8pm (DJ Montana Edit)“ — 4:31
# „ტომას დატი - 2V2 (რობერტ ნიქსონის მიქსი)“ — 5:33
# „დიჯეი ერნესტო - Stop 9.5 (პინი სალვაშენის მიქსი)“ — 6:14
# „პრიმერი - Everlast“ — 6:32
# „რიჯევოკერსი - Find (ენდი მურის მიქსი)“ — 5:11
# „ტიესტო - Euphoria (მეისონის საკონცერტო შესრულება)“ — 6:23
# „ვირპული & ოქტაჯენი - Alaska“ — 4:16
# „ელექტრო ვოია / ტიესტო - Effervesce / Athena“ — 12:42
# „ტიესტო - UR (მათიუ ჰეილსის საკონცერტო შესრულება)“ — 6:24
# „ალური - Eastern Magik“ — 3:53
# „პინი - Lucid“ — 4:06
# „რობ როლეფესი - Mel Percuetek“ — 4:20
# „ტიესტო feat. BT - Love Comes Again“ — 6:14
# „დანჯო & სთაილზი - Duende“ — 5:13
# „რენკ 1 - Beatz At Rank-1 Dotcom“ — 3:00
# „ჩილდრენ ოფ ორპეუს - Open Your Heart“ — 2:20
# „ტიესტო - Suburban Train (ჩილდრედ ოფ ორპეუსის საკონცერტო შესრულება)“ — 6:54
# „ტიესტო - Just Be (ანტილასის კლაბ მიქსი)“ — 7:00
# „ტიესტო - Adagio For Strings“ — 8:14
# „ტიესტო - Lethal Industry (ტიესტოს მონტაჟი) (მეისონის საკონცერტო შესრულება)“ — 7:32
# „ტიესტო - Magikal Circus“ — 9:09
# „ტიესტო - Goldrush (დიჯეი მონტანას მონტაჟი)“ — 2:22
# „ტიესტო - Traffic (დიჯეი მონტანას 12 მონტაჟი)“ — 5:11
# „კეი დ. სმიტი & Marc Tall Pres Passive Resistance - Praiseworthy Tunes (ჰოიპოლოის მიქსი)“ — 3:48
# „ჯესელინი - Omnia (ტეჩ-ტრანს მიქსი)“ — 2:34
# „დარკ ალიანსი - Vibration“ — 5:34
# „დელერიუმი - Silence (დიჯეი ტიესტოს In Search Of Sunrise რემიქსი)“ — 10:54

### დამატებითი დისკი 
# „ფოტონ პროჯექტი - Illusions“ —  
# „ალური - Spastik“ —  
# „აქუალუნგი - Easier To Lie“ —  
# „ტიესტო - Heroes"

## იხილეთ აგრეთვე 
* Tiësto in Concert

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ტიესტოს ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2004 წლის ვიდეო ალბომები
Just a Job to Do

„**Just a Job to Do**“ — ჯგუფ ჯენესისის სიმღერა ალბომიდან *Genesis*. მაიკ რეზერფორდის თქმით, მოხდა ისე, რომ ამ სიმღერის მთავარ თემად იქცა იგივე, რაც მოგვიანებით იყო პიტერ გებრიელის შემოქმედების თემა, კერძოდ, მის სიმღერაში „We Do What We're Told“. 

ჯგუფთან საუბრის შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ეს სიმღერა არის უბრალო ჯაშუშზე, რომელიც სადაზვერვო სამსახურებისათვის მუშაობს. ამას ხაზს უსვამს ალბომის გარეკანის ბუკლეტში ამ სიმღერის ტექსტის გასწვრივ გამოტანილი კომიქსის სტილის პერსონაჟი, რომელიც ჯაშუშს ჰგავს.

ჯგუფის მიერ სიმღერა კონცერტებზე არ შესრულებულა. 2011 წელს მას საკუთარ კონცერტებზე უკრავდა დერილ სტერმერი, ჯენესისის დამატებითი გიტარისტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია AllMusic-ზე

კატეგორია:1983 წლის სიმღერები
კატეგორია:ჯენესისის სიმღერები
In Search of Sunrise

***In Search of Sunrise*** — ჰოლანდიელი ტრანს-პროდიუსერ და დიჯეი ტიესტოს პირველი კომპილაციური ალბომი სერიიდან *In Search of Sunrise*. გამოიცა 1999 წლის 22 ნოემბერს.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ტიესტოს კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1999 წლის კომპილაციური ალბომები
მიქსომიცეტები

thumb|Fuligo septica
**მიქსომიცეტები** () ( — ლორწო და  mykes — სოკო) (), *ლორწოვანი სოკოები* — უქლოროფილო, სოკოს მსგავსი ორგანიზმების ტიპი. ცნობილია 400-მდე სახეობა. მათი ვეგეტატიური სხეული — პროტოპლაზმის შიშველი მასა  პლაზმოდიუმია.  იგი მრავალბირთვიანი და დიპლოდურია. აქტიურად მოძრაობს საკვებისაკენ და შეიწოვს მას მთელი ზედაპირით. პლაზმოდიუმზე ვითარდება გარსიანი სპორები ან სხვადასხვა ფორმისა და ფერის (უმთავრესად კაშკაშა) თოფრაკისებური ნაყოფსხეულები, რომლებიც სპორებია განვითარებული. მიქსომიცეტები გავრცელებულია ყველგან. უმრავლესობა საპროფიტია. ცხოვრობს უმთავრესად მცენარეულ ნარჩენებზე. ზოგიერთი სახეობა პარაზიტია და იწვევს კულტურულ მცენარეთა დაავადებას, მაგ., კომბოსტოს კილს ან კარტოფილს ტუბერის ფხვიერ ქეცს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
მიქსოსპორიდიები

**მიქსოსპორიდიები**, **ლორწოვანი სპოროვნები** () — უმარტივესთა რიგი კნიდოსპორიდიების კლასისა. შეიცავს 800-მდე სახეობას. მიქსოსპორიდიები თევზის ნაღვლისა და შარდის ბუშტის, შარდსაწვეთებისა და სხვადასხვა ქსოვილის, იშვიათად ამფიბიისა და კუს პარაზიტებია. მიქსოსპორიდიების ვეგეტატიური ფორმაა მოძრავი პლაზმოდიიმები (15 მკმ-იდა 11 მმ-მდე). მრავლდებიან უსქესოდ და სქესობრივად. სქესობრივი გამრავლებით წარმოიქმნება 1 ან რამდენიმე მრავალუჯრედიანი სპორა. სპორები თევზის ორგანიზმიდან წყალში გამოიყოფა, სადაც მათ ახალი მასპინძელი — ცხოველი ყლაპავს. აქ ჩანასახიშედის ლორწოვან გარსში და სისხლს გადააქვს ქსოვილებსა და ორგანოებში, სადაც იგი იზრდება და ფორმირდება. ზოგი სახეობა იწვევს თევზის საშიშ დაავადებას — მიქსოპორიდიოზმს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
In Search of Sunrise 4: Latin America

***In Search of Sunrise 4: Latin America*** — ჰოლანდიელი ტრანს-პროდიუსერ და დიჯეი ტიესტოს მეოთხე კომპილაციური ალბომი სერიიდან *In Search of Sunrise*. გამოიცა 2005 წლის 13 აპრილს.

## სიმღერების სია 
## სქოლიო 
კატეგორია:ტიესტოს კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2005 წლის კომპილაციური ალბომები
მიშეცკის ელჩობა

**მიშეცკის ელჩობა** — 1641-1643 წლებში რუსეთის სახელმწიფოს ელჩობა კახეთის სამეფოში. მეთაურობდა თავადი ეფიმ თედორეს ძე მიშეცკი. ელჩობა მოსკოვიდან გაემგზავრა 1641 წლის 9 ივლისს და დერბენდ-დარიალის გზით 2 აგვისტოს კახეთში ჩავიდა. კახეთის მეფემ თეიმურაზ I-მა ელჩობა 1 სექტემბერს მიიღო. მოლაპარაკების დროს თეიმურაზ I რუსეთის სახელმწიფოსაგან სამხედრო დახმარებას ითხოვდა, მაგრამ ამ საკითხზე შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს. 1642 წლის 26 ოქტომბერს მიშეცკის ელჩობა კახეთიდან გაემგზავრა. ელჩობის ანგარიშში თავმოყრილია მნიშვნელოვანი მასალები კახეთის სამეფოს, მისი ცალკეული ადგილების (ალავერდის, გრემის, ზაგემის, შუამთისა და სხვა ადგილები) შესახებ, საერთოდ აღმოსავლეთ საქართველოსა და აგრეთვე კავკასიისა და კასპიისპირეთის ოლქების შესახებ.

## ლიტერატურა
**Полиевктов М. А.,* Европейские путешественники ХIII-XVIII вв. по Кавказу, Тфл., 1935;

კატეგორია:კახეთის სამეფო
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
მიშკარბაში

**მიშკარბაში**, *მისკარბარში* (სპარს.-თურქ. მირშექარბაში — ნადირობის საქმის გამგებელი) — სამონადირეო უწყების მაღალი მოხელე ქართლ-კახეთის სამეფოში. ტერმინი „მიშკარბაში“ XVIII საუკუნის 40-იანი წლებიდან მკვიდრდება მონადირეთუხუცესის მნიშვნელობით.
## ლიტერატურა
**სურგულაძე ი.*, საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952, გვ. 223-224.

კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
კატეგორია:სპარსული სიტყვები
Easy to Please

**Easy to Please** — ინგლისური როკ ჯგუფის Coldplay-ს პირველ სინგლში, "Brothers & Sisters" შეტანილი სიმღერა. მასში გამოყენებულია უცნაური ატმოსფერული ხმები, რომლებიც ჩაწერილი იქნა წვიმის შემდგომ ამინდში, ქუჩაში, იმ სტუდიასთან, რომელშიც იწერებოდა სინგლი.

კატეგორია:1999 წლის სიმღერები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
მიწა (გაზეთი)

**„მიწა“** — ქართული ყოველკვირეული საგლეხოგაზეთი, სოციალ-ფედერალისტების გამოცემა; გამოდიოდა 1906–1908 წლებში თბილისში გაზეთ „გლეხის“ ნაცვლად. 1906 წელს გამოვიდა №№ 1—16, 1907 — № 19, 1908 — №№ 1—2. ოფიციალური რედაქტორ-გამომცემელი — გ. ტატიშვილი, ფაქტობრივი რედაქტორი — ს. ფირცხალავა. გაზეთი აშუქებდა გლეხობის მდგომარეობას საქართველოსა და რუსეთში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
მიწა (1921)

**მიწა** — ქართული ყოველდღიური (1921-იდან ყოველკვირეული) გაზეთი, მიწის მესაკუთრეთა ეროვნული პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1920-1921 წლებში თბილისში. 1920 წელს გამოვიდა №№ 1 — 40, 1921 — №№ 1 — 5 რედაქტორ-გამომცემელი — გ. ვეშაპელი. აშუქებდა ეროვნულ და აგრარულ პოლიტიკის საკითხებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
მიწავაშლა

** მიწავაშლა**, იგივე **ტოპინამბური** () — მრავალწლოვანი გორგლიანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მიწისქვეშა ღეროებზე აქვს გორგლები (თეთრი, ყვითელი, იისფერი ან წითელი).  

მიწავაშლას სამშობლოა ჩრდილოეთი ამერიკა. მოჰყავთ საქართველოშიც. გორგლი და მწვანე მასა (ნედლად და სილოსად) ცხოველთა კარგი საკვებია, განსაკუთრებით ღორებისათვის. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
მიწისვარსკვლავა

**მიწისვარსკვლავა** () — გუდაფშუკოვანთა ჯგუფის სოკო. ნაყოფსხეული ჯერ ბურთისებრია და დაფარულია 2 გარსით. ნაყოფსხეულის მომწიფებისას გარეთა გარსი  სკდება. 7-20 წვეტიან სამკუთხრა ნაწილად, რომელიც მშრალ ამინდში ეხვევა შიგნითა ბურთისებრ გარსს. ნესტიან ამინდში კი გართხმულია მიწაზე ვარსკვლავისებურად. იზრდება ტყეებსა და ტყის პირებზე, ზაფხულში და შემოდგომით. საჭმელად უვარგისია.

## გალერეა 

File:Astraeus hygrometricus 90.jpg
File:Astraeus hygrometricus 22.jpg
File:Astraeus hygrometricus 12.jpg
File:Astraeus hygrometricus 26.jpg
File:Astraeus hygrometricus 2 3.jpg

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
მიწაყარა

**მიწაყარა, წოვანა ** () — ქუდიანი სოკო რძიანა სოკოების გვარისა. მისი ქუდის დიამეტრი 15 სმ აღწევს. მოყვითალოა, ტალღოვანი, ტიტველი, შეკეცილკიდეებიანი, კიდეებისკენ კონცენტრული ზოლები დაჰყვება. ფეხი თეთრია და მოყვითალო ჩაღრმავებული ლაქები აქვს. ფირფიტები მოთეთრო-მოყვითალოა, რბილობი თეთრი; გადატეხისას გამოყოს თეთრ, ძალიან ცხარე რძის მაგვარ სითხეს. იზრდება ფოთლოვან ტყეში, განსაკუთრებით მუხნარში, ზაფხულში და შემოდგომით, საჭმელად იხმარება დამწნილებული.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რძიანა სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
მიწის კურდღლისებრნი

**მიწის კურდღლისებრნი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველების ოჯახი მღრღნელების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 5-26 სმ-ია. გავრცელებული არიან ევროპის, აზიის, ჩრდილოეთ აფრიკისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ველებზე, ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში. ზოგიერთი სახეობა მთაში 2000 მ-მდე ადის. ოჯახში 11 გვარის 26 სახეობაა. საქართველოში გავრცელებულია 2 სახეობა (მცირეაზიური მთიური მიწის კურდღელი და მცირე მიწის კურდღელი). აქტიური არიან ღამით. კარგად აქვთ განვითარებული სმენა, მხედველობა და შეხება. მოძრაობენ დიდი ნახტომებით, იკვებებიან მცენარის ბოლქვით, გორგლით, ნაყოფით, თესლით, ზოგჯერ მწერებითაც. ზამთარში ეძლევიან ძილქუშს. შობენ 1-8 ნაშიერს (ჩვეულებრივ 2-5-ს). მიწის კურდღლისებრნი უდაბნოს მრავალი მტაცებელი ცხოველის საკვებია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მღრღნელები