ჯონ პოლ კორომა

**ჯონ პოლ კორომა** (დ. 9 მაისი, 1960 — გ. 1 ივნისი, 2003) — სიერა-ლეონელი სამხედრო ოფიცერი, რომელიც სიერა-ლეონეს სახელმწიფო მეთაური იყო 1997 წლის მაისიდან 1998 წლის თებერვლამდე.

ლიმბას ხალხის წარმომადგენელმა კორომამ სამხედრო კარიერა 1985 წელს დაიწყო და სწრაფად დაწინაურდა სიერა-ლეონეს არმიის რიგებში. 1991 წელს სიერა-ლეონეს სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ, კორომა მეთაურობდა სამთავრობო ძალებს „რევოლუციური გაერთიანებული ფრონტის“ (RUF) ამბოხებული ჯგუფის წინააღმდეგ. ომის გაგრძელებისას, იგი 1996 წელს დააპატიმრეს პრეზიდენტ აჰმად ტეჯან კაბაჰის წინააღმდეგ სახელმწიფო გადატრიალების მოწყობის ეჭვით. მომდევნო წელს იგი ციხიდან გაათავისუფლეს კაბაჰის დამხობის შედეგად და გახდა „შეიარაღებული ძალების რევოლუციური საბჭოს“ (AFRC) სამხედრო ხუნტის ლიდერი. კორომა დაუკავშირდა RUF-ს და მისი დაახლოებით ცხრათვიანი მმართველობის განმავლობაში ზედამხედველობდა მასობრივ ძარცვას, მკვლელობებსა და გაუპატიურებებს მშვიდობიანი მოქალაქეების, ჰუმანიტარული მუშაკებისა და სამშვიდობოების წინააღმდეგ. 1998 წელს დასავლეთ აფრიკის ქვეყნების ეკონომიკური გაერთიანების (ECOWAS) ინტერვენციის შედეგად იგი გადააყენეს, ხოლო ომი 2002 წელს დასრულდა.

2003 წელს სიერა-ლეონეს სპეციალურმა სასამართლომ კორომას ბრალი დასდო ომის დანაშაულებში, კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებსა და სხვა სამართალდარღვევებში ომში მისი როლის გამო. გავრცელებული ინფორმაციით, კორომა ლიბერიაში გაიქცა, სადაც იმავე წელს მოკლეს. სხვა წყაროები ამტკიცებენ, რომ იგი 2017 წელს სიერა-ლეონეში გარდაიცვალა.

## ახალგაზრდობა და განათლება
კორომა დაიბადა ლიმბას ეთნოსის ოჯახში ტომბოდუში, კონოს ოლქში, ბრიტანეთის სიერა-ლეონეს აღმოსავლეთით და გაიზარდა დედაქალაქ ფრიტაუნში. იგი იმავე ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენელია, რომელსაც ეკუთვნოდნენ ყოფილი პრეზიდენტები სიაკა სტივენზი და ჟოზეფ საიდუ მომო.

იგი სიერა-ლეონეს არმიას 1985 წელს შეუერთდა და 1988 წელს ინგლისში, სენდჰერსტის სამეფო სამხედრო აკადემიაში გაიგზავნა ოფიცრის მოსამზადებლად. მომდევნო წელს დაბრუნდა ][სიერა-ლეონე]]ში და დაინიშნა ოცეულის მეთაურად, მალევე კი ასეულის მეთაურად. იგი განაგრძობდა კარიერულ წინსვლას და 1994 წელს გაიარა სამხედრო სარდლობის მომზადება განაში, ტეშის სამხედრო კოლეჯში.

## გადატრიალებები და სამოქალაქო ომი
კორომამ სამხედრო წვრთნა ნიგერიასა და გაერთიანებულ სამეფოში გაიარა. იგი მეთაურობდა სამთავრობო ძალებს, რომლებიც ებრძოდნენ „რევოლუციურ გაერთიანებულ ფრონტს“ (RUF) ამბოხებულთა არმიას, რომელსაც საველე მეთაური ფოდაი სანკო ხელმძღვანელობდა. 1996 წლის აგვისტოში იგი დააპატიმრეს ქვეყნის მმართველობაში მყოფი სამხრეთელი სამოქალაქო მოხელეების წინააღმდეგ გადატრიალების მცდელობაში სავარაუდო მონაწილეობის გამო. ასევე ვრცელდებოდა ინფორმაცია პრეზიდენტ აჰმად ტეჯან კაბას მკვლელობის გეგმის შესახებ.

კორომა ციხიდან 1997 წლის 25 მაისს წარმატებული სამხედრო გადატრიალების დროს გაათავისუფლეს, როდესაც სიერა-ლეონეს არმიის (SLA) 17-მა უმცროსმა ჯარისკაცმა ცენტრალურ ციხეში შეაღწია და მას „სიკვდილი-სიცოცხლის“ შეთავაზება გაუკეთა, რამაც იგი ხელისუფლებაში მოიყვანა. იგი მხარს უჭერდა სანკოსთან მშვიდობიანი მორიგების მიღწევას და მის მთავრობაში ჩართვას, თუმცა ეს არ განხორციელებულა.

1997 წლის გადატრიალების შემდეგ, კორომა დასახელდა სახელმწიფო მეთაურად და „შეიარაღებული ძალების რევოლუციური საბჭოს“ (AFRC) თავმჯდომარედ. მან RUF-ის ხელმძღვანელობა საბჭოში მიიწვია, რაც მათ დაუყოვნებლივ მიიღეს. წესრიგის შესანარჩუნებლად მან შეაჩერა კონსტიტუციის მოქმედება, აკრძალა დემონსტრაციები და გააუქმა ყველა პოლიტიკური პარტია.

AFRC-ის გადატრიალებას თან ახლდა ძალადობის აფეთქება მშვიდობიანი მოსახლეობის წინააღმდეგ მთელი ქვეყნის მასშტაბით. მთავარი სტრატეგიული ცვლილება ის იყო, რომ RUF-მა მიიღო დაუყოვნებლივი წვდომა მთელ ქვეყანაზე რასაც ექვსწლიანი სამხედრო მოქმედებების განმავლობაში ვერ მიაღწიეს. კორომამ გადატრიალების საბაბად დაასახელა კორუფცია, სახელმწიფო სუვერენიტეტის ეროზია, საგარეო ქვეყნებზე გადაჭარბებული დამოკიდებულება და ლიდერების მარცხი SLA-სა და მთავრობის მიერ მხარდაჭერილ ტომობრივ მილიციებს (კერძოდ, კამაჯორებს) შორის დაძაბულობის მოგვარებაში.

კორომას პოზიცია ემთხვეოდა AFRC-ის ვერსიას, რომელიც 1996 წლის 30 ნოემბერს სიერა-ლეონეს მთავრობასა და RUF-ს შორის დადებული აბიჯანის სამშვიდობო შეთანხმების ჩაშლას ასახელებდა.

### ECOMOG-ის ჩარევა
1997 წლის 2 ივნისისთვის RUF/AFRC დაუპირისპირდა ნიგერიულ ძალებს, რომლებიც განლაგებული იყვნენ ECOWAS-ის ცეცხლის შეწყვეტის მონიტორინგის ჯგუფის (ECOMOG) ეგიდით. ნიგერიელები განთავსებულნი იყვნენ ფრიტაუნის დასავლეთ რაიონში და მის გარშემო, ახორციელებდნენ ნაღმტყორცნებით ცეცხლს ფრიტაუნისკენ მიმავალ მთავარ ავტომაგისტრალზე და ფრიტაუნის საერთაშორისო აეროპორტის ირგვლივ.

კორომამ დაუყოვნებლივ სცადა ვითარების განმუხტვა მედიაციის გზით, რასაც 1997 წლის ოქტომბრის ბოლოს გვინეაში, კონაკრიში სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერა მოჰყვა. შეთანხმება თითქმის მაშინვე დაარღვია ამ რთულ კონფლიქტში ჩართულმა ყველა მხარემ. 1998 წლის იანვრისთვის ECOMOG-ის ძალები ამზადებდნენ RUF/AFRC-ის ძალაუფლებიდან ჩამოცილების ოპერაციას.

1998 წლის 6 თებერვალს ECOMOG-ის ძალები შეიჭრნენ დასავლეთ რეგიონის საკვანძო ლოკაციებზე და 12 თებერვლისთვის RUF/AFRC მთლიანად გააძევეს. 1 მარტს ECOMOG-მა დაიწყო ოპერაციები პროვინციებში და გაათავისუფლა ყველა ძირითადი ქალაქი, გარდა კაილაჰუნისა (ქვეყნის უკიდურეს აღმოსავლეთში). 1998 წლის დეკემბრისთვის RUF/AFRC-მა პოზიციები აღიდგინა და 1999 წლის იანვარში ფრიტაუნში შეიჭრა. ტერიტორიის შენარჩუნება ვერ მოხერხდა და RUF/AFRC-მა სიერა-ლეონეს ჩრდილოეთ პროვინციაში დაიხია.

### ლომეს სამშვიდობო შეთანხმება
RUF-ის ხელმძღვანელობა ზედამხედველობდა მოლაპარაკებებს სიერა-ლეონეს მთავრობასთან, რასაც 1999 წლის 7 ივლისს ლომეს სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერა მოჰყვა. კორომა მოლაპარაკებებს მიღმა დარჩა და AFRC-ს შეთანხმების ძირითადი დებულებებიდან სარგებელი არ მიუღია. მიუხედავად ამისა, კორომამ მონაწილეობა მიიღო განიარაღების პროცესში და მოუწოდა იმ SLA ჯარისკაცებს, რომლებიც AFRC-ს შეუერთდნენ, დემობილიზაციისკენ.

2000 წლისთვის კორომას აღარ ჰქონდა მნიშვნელოვანი გავლენა RUF-ის ხელმძღვანელობაზე, რაც დასტურდება იმითაც, რომ AFRC-ის ყოფილი წევრები (ჯგუფისგან „West Side Boys“) მონაწილეობდნენ პორტ-ლოკოს ოლქის ქალაქების დაცვაში RUF-ის ახალი შეტევისგან 2000 წლის მაისში. 2000 წლის აგვისტოში კორომამ ოფიციალურად დაშალა AFRC და პოლიტიკური პარტიის ფორმირებით სცადა პოზიციების გამაგრება.

## სიერა-ლეონეს სპეციალური სასამართლო
2002 წლის დასაწყისში სიერა-ლეონეს მთავრობამ და გაერომ ხელი მოაწერეს ორმხრივ ხელშეკრულებას სიერა-ლეონეს სპეციალური სასამართლოს შექმნის შესახებ, რომელსაც დაევალა იმ პირების გასამართლება, რომლებსაც „ყველაზე დიდი პასუხისმგებლობა“ ეკისრებათ კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილ დანაშაულებზე, ომის დანაშაულებსა და საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის სხვა სერიოზულ დარღვევებზე. საბრალდებო დასკვნის თანახმად, RUF/AFRC კორომას ბრძანებით ახორციელებდა შეიარაღებულ თავდასხმებს, სადაც მთავარი სამიზნეები იყვნენ სამოქალაქო პირები, ჰუმანიტარული მუშაკები და გაეროს სამშვიდობო ძალები.

ეს თავდასხმები ემსახურებოდა მოსახლეობის დატერორებას, როგორც დასჯის ფორმას ამბოხებულთა მხარდაჭერის არქონის გამო. ეს მოიცავდა ისეთ დანაშაულებს, როგორიცაა ძარცვა, მკვლელობა, დასახიჩრება, სექსუალური ძალადობა და გაუპატიურება. ხდებოდა ბავშვი ჯარისკაცების იძულებითი გაწვევა, ხოლო ქალები და გოგონები გატაცებული იყვნენ გაუპატიურების ან სექსუალურ მონებად გადაქცევის მიზნით. მამაკაცები და ბიჭები ასევე გაჰყავდათ იძულებითი შრომისთვის ან ამბოხებულთა რიგებში საბრძოლველად.

2003 წლის 7 მარტს სპეციალური სასამართლოს პროკურორმა პირველი საბრალდებო დასკვნები გამოსცა. RUF/AFRC-ში თავისი როლის გამო, მათ შორის იყო კორომაც. იგი ფრიტაუნიდან დეკემბერში გაიქცა, სავარაუდოდ ლიბერიაში. 2003 წლის 1 ივნისს იგი ოფიციალურად გამოცხადდა გარდაცვლილად საიდუმლო გარემოებებში (ნათქვამია, რომ მოკლეს). თუმცა, პროკურორს კორომას წინააღმდეგ ბრალდება ჯერ არ მოუხსნია. 2006 წლის ოქტომბრის ფრიტაუნის ერთ-ერთი გაზეთის სათაური იუწყებოდა: „ჯონი პოლს 1000 შეიარაღებული ჯარისკაცი ჰყავს“.

დაუდასტურებელი ინფორმაციით, 2008 წლის სექტემბერში კორომას ნეშტი იპოვეს ლიბერიის ლოფას საგრაფოს სოფელ ფოიაში. თუმცა, სტივენ რეპმა, სპეციალური სასამართლოს პროკურორმა, აღნიშნა, რომ ლოფაში ნაპოვნი ნეშტის დნმ-ის ტესტი არ დაემთხვა კორომას დნმ-ს. 2010 წლისთვის ბევრს კვლავ სჯერა, რომ კორომა ლოფაში ლიბერიის ყოფილი პრეზიდენტის, ჩარლზ ტეილორის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს.

სამმა მოწმემ ლიბერიის ყოფილმა ვიცე-პრეზიდენტმა მოსეს ბლამ; ჯოზეფ „ზიგ ზაგ“ მარზამ (ტეილორის NPFL-ის ყოფილი წევრი) და დაცულმა მოწმემ ჩვენება მისცეს, თუმცა მათ უშუალოდ კორომას სიკვდილით დასჯა არ უნახავთ, ტეილორმა მათ ამის შესახებ უამბო. 2010 წლის ოქტომბერში ტეილორის დაცვის მხარემ სცადა ამ ჩვენებების მტკიცებულებებიდან ამოღება იმ საბაბით, რომ ბრალდებამ მოწმეები მოისყიდა, თუმცა ეს შუამდგომლობა უარყვეს.

სავარაუდოდ, კორომა 2017 წლის 10 ან 11 აგვისტოს თავის მშობლიურ სოფელ ბინკოლოში გარდაცვალა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სიერა-ლეონეს პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:სიერა-ლეონეს პრეზიდენტები