open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე ბატონიშვილი (ბაგრატიონი) XVIII ს.

**ალექსანდრე ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (გ. 23 სექტემბერი, 1737) — კახეთის მეფის დავით II (იმამყულია-ხანის) უფროსი ვაჟი, მაჰმადიანური სახელი — ალი-მირზა. 1735 წელს თამაზყული-ხანმა (1736-იდან ნადირ-შაჰი) ქართლ-კახეთის მმართველად დანიშნა, შემდეგ კახეთის ნაიბად. ქართლ-კახეთის მოსახლეობის ანტიირანული გამოსვლების დროს ებრძოდა აჯანყებულებს. 1737 ირანმა გადააყენა. სცადა კახეთში გაბატონება, მაგრამ სპარსულ ტრადიციებზე აღზდრილი, მაჰმადიანი ალექსანდრე ბატონიშვილი ვერ დაუპირისპირდა თეიმურაზ II-ს, იძულებული გახდა შერიგებოდა შაჰს და გაემგზავრა ირანში. იქ მეთაურობდა შაჰის გვარდიის ქართულ რაზმებს. მონაწილეობა მიიღო ნადირ-შაჰის ავღანეთის ლაშქრობაში. დაიღუპა ყანდარზე იერიშის დროს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1737
კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
ალექსანდრე ბატონიშვილი (ბაგრატიონი)

**ალექსანდრე ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (დ.  დაახლ. 1760 — გ. ოქტომბერი, 1780) — იმერეთის მეფის სოლომონ I-ის ერთადერთი ძე. 

დედამისი მარიამი იყო ოტია დადიანის ასული. სოლომონ I-მა აღსაზრდელად მიაბარა თავის ერთგულ თავად გიორგი წულუკიძეს. ალექსანდრე ბატონიშვილი გადაიბირეს მეფის პოლიტიკით უკმაყოფილო თავადებმა. მონაწილეობდა 1778 წლის თავადთა შეთქმულებაში, რომლის მიზანი იყო სოლომონ I-ის გადაყენება და ალექსანდრე ბატონიშვილის გამეფება. შეთქმულება მარცხით დამთავრდა. მეფემ შეთქმულები დასაჯა. ალექსანდრე ბატონიშვილი კი გაეყარა შეთქმულების მონაწილე გიორგი აბაშიძის  ქალს და წულუკიძის ქალი შეირთო. ადრე ალექსანდრეს უკანონოდ ჰყავდა მიტოვებული ერეკლე II-ის ძის გიორგის ასული. უკანონო ქორწინების გამო ეკლესიამ შეაჩვენა ალექსანდრე ბატონიშვილი და აკრძალა მისი პატივით დაკრძალვა. ჰყავდა უკანონო შვილი გიორგი.

## ლიტერატურა
* *შ. ბურჯანაძე*, იმერეთის სამეფო 1768-1764 წწ., «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1961, ტ. 3;

კატეგორია:გარდაცვლილი 1780
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
დეზმონდ ტუტუ

**დეზმონდ მპილო ტუტუ** (; დ. 7 ოქტომბერი, 1931 — გ. 26 დეკემბერი, 2021) — სამხრეთ აფრიკელი სასულიერო მოღვაწე და აქტივისტი, რომელმაც სახელი გაითქვა 1980-იან წლებში, როგორც აპართეიდის ოპონენტმა. ტუტუ პირველი შავკანიანი სამხრეთ აფრიკელი ანგლიკანური არქიეპისკოპოსი იყო კეიპტაუნში, სამხრეთ აფრიკაში. ნობელის მშვიდობის პრემია მიენიჭა 1984 წელს.

კეიპტაუნის ანგლიკანი არქიეპისკოპოსი დეზმონდ ტუტუ 1931 წელს ქალაქ კლერკსდორფში დაიბადა. იგი აპარტეიდის რეჟიმის წინააღმდეგ ბრძოლაში ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო. მოგვიანებით მონაწილეობდა შერიგების პროცესშიც, რამაც ქვეყანა დემოკრატიამდე მიიყვანა. 1954-1957 წლებში იოჰანესბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი იყო და დაკავებული თანამდებობა იმ მიზნით დატოვა, რომ შავკანიან ახალგაზრდებს განათლების მიღების უფლებას არ აძლევდნენ. 1960 წელს ინგლისში მღვდლად აკურთხეს, სადაც 1975 წლამდე მოღვაწეობდა. 1976 წელს ტუტუ სამშობლოში დაბრუნა და ლესოტოს ეპისკოპოსად აკურთხეს. იმავე წელს სოვეტოში მომხდარმა ხოცვა-ჟლეტამ დეზმონდ ტუტუს აპარტეიდის რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართულ საპროტესტო აქციებში აქტიური მონაწილეობის სურვილი აღუძრა. ტუტუ გმობდა ძალადობას, მათ შორის აპართეიდის წინააღმდეგ მებრძოლი ჯგუფების მხრიდან გამოვლენილ ძალადობასაც. 1984 წელს დეზმონდ ტუტუ მშვიდობის ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა. აღნიშნული ჯილდოს მოპოვებიდან სულ მოკლე ხანში გაეროს უშიშროების საბჭოსადმი მიმართულ განცხადებაში ტუტუ წერდა:  

დეზმონდ ტუტუ სამხრეთ აფრიკაში აპარტეიდის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთი ლიდერი იყო. ანგლიკანმა ეპისკოპოსმა რასისტული რეჟიმის კრიტიკისათვის ეკლესიის კათედრა გამოიყენა. აპარტეიდის რეჟიმის დაცემის შენდეგ დეზმონდ ტუტუ სათავეში ჩაუდგა შერიგებისა და სიმართლის დამდგენ კომისიას, ორგანიზაციას, რომელიც შურისძიების გამოვლინებების აღკვეთას ემსახურებოდა.

## ნაშრომები
ტუტუ ავტორია საეკლესიო ქადაგებათა ექვსი ნაკრების და სხვა ნაშრომების:

* „ხმა მღაღადებლისა უდაბნოში“ (*Crying in the Wilderness*, 1982)
* „იმედი და ტანჯვა“ (*Hope and Suffering: Sermons and Speeches*, 1983)
* „დეზმონდ ტუტუს შეგონებანი“ (*The Words of Desmond Tutu*, 1989)
* „ცისარტყელას ქვეყანა და ღმერთი“ (*The Rainbow People of God*, 1994)
* „დეზმონდ ტუტუს რაობა“ (*The Essential Desmond Tutu* (1997)
* „პატიების გარეშე მომავალი არ გვექნება“ (*No Future without Forgiveness*, 1999)
* „ღმერთის სიზმარი: იმედის ხედვა ჩვენს დროში“ (*God Has a Dream: A Vision of Hope for Our Time*, 2004)

## რესურსები ინტერნეტში
* Desmond Tutu Diversity Trust 
* The Desmond Tutu Peace Centre
* Tutu Foundation UK
* Archbishop Desmond Tutu Centre for War and Peace Studies   
* Desmond Tutu – South Africa's moral conscience (Bio and Video)
* Desmond Tutu's opinion commentaries at Project Syndicate. 
* IMDB Profile

 

კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ჟორჟ სიმენონი

**ჟორჟ ჟოზეფ ქრისტიან სიმენონი** (Georges Joseph Christian Simenon; დ. 13 თებერვალი, 1903, ლიეჟი ― გ. 4 სექტემბერი, 1989, ლოზანა) — ფრანგულენოვანი ბელგიელი მწერალი. პირველ ნაწარმოებებს აქვეყნებდა ჟორჟ სიმის სახელით. 1931 წელს გამოაქვეყნა „პიტერ ლატვიელი“.. აქედან დაიწყო მისი მძაფრსიუჯეტიანი რომანებისა და მოთხრობების სერია, რომლის მთავარი გმირია კომისარი მეგრე. ამ სერიაში აღსანიშნავია : „მეგრე მოგზაურობს“, „მეგრე და მაწანწალა“ და სხვ.

## ბიოგრაფია 
სიმენონი დაიბადა ლიეჟში (ბელგია), პარიზში გადავიდა საცხოვრებლად 1922 წელს. ბევრს მოგზაურობდა და მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აშშ-ში რჩება 1955 წლამდე. 1957 წელს შვეიცარიაში გადადის.

სიმენონი მე-20 საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე ნაყოფიერ მწერლად ითვლება. მას შეეძლო დღეში 80-მდე გვერდის დაწერა. სიცოცხლის განმავლობაში მას 450 რომანი და მცირე ზომის ნაწარმოებები აქვს გამოქვეყნებული. თუმცა ყველაზე ცნობილი მისი 75 რომანი და 28 მოთხრობაა კომისარ მეგრეს თავგადასავლებზე. ამ სერიის პირველი რომანი „პიეტრ–ლე–ლეტონი“ გამოჩნდა 1931 წელს; ბოლო, „მეგრე და მუსიე შარლი“ კი - 1972-ში. მეგრეს რომანები თითქმის ყველა მთავარ ენაზეა ნათარგმნი და ზოგი მათგანი ფილმადაცაა გადაღებული (დაწყებული „ღამე გზის გასაყარზე“, ჟან რენუას ეკრანული ადაპტაცია 1932 წელს).

ამერიკული პერიოდის განმავლობაში სიმენონი შემოქმედებით მწვერვალს აღწევს და ამ წლების რამდენიმე რომანი მათი დაწერის ადგილის კონტექსტითაა შთაგონებული: *სამი ოთახი მანჰეტენზე*(1946), *მეგრე ნიუ-იორკში* (1947), *მეგრე განრისხებულია* (1947).

მეგრეს დიდი რაოდენობით ფსიქოლოგიური რომანი აქვს დაწერილი, მათ შორის *თოვლი ჭუჭყიანი იყო* (1948) ან *ბიჭები* (1957), და ავტობიოგრაფიული ნამუშევრები -- *მე მახსოვს* (1945), *გენეალოგია* (1948), *პირადი მემუარები* (1981).

სიმენონი გარდაიცვალა ლოზანაში, 86 წლის ასაკში.

## ბიბლიოგრაფია 
* სასტუმრო მაჟესტიკის სარდაფებში (თარგმნილია ქართულად)
* ბერჟერაკელი მანიაკი (თარგმნილია ქართულად)

## სქოლიო 
კატეგორია:ბელგიელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:დეტექტიური ჟანრის მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბელგიელი რომანისტები
კატეგორია:ბელგიელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ფსიქოლოგიური ჟანრის მწერლები
კატეგორია:ჟორჟ სიმენონი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ალექსანდრე იესეს ძე

**ალექსანდრე იესეს ძე** (*ბაგრატიონი*), ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის I ნახევარში. მეფე იესეს მესამე ვაჟი, დაიბადა ირანში. იწოდებოდა ისაკ-ბეგად. XVIII საუკუნის 40-იან წლებში იყო ქართლის ნაიბი. 1742 წელს, არაგვის საერისთავოს გლეხთა აჯანყების დროს, სცადა ამ საერისთავოში გაბატონება, მაგრამ თეიმურაზ II-მ განზრახვა ჩაუშალა. 1744 ალექსანდრე დაინიშნა ქართლის ჯანიშინად. თანამდებობიდან მალე გადააყენეს, რადგან მხარს უჭერდა აბდულა-ბეგის ბრძოლას ქართლის ტახტისათვის. 1750 წელს ალექსანდრე გაქრისტიანდა და საუფლიწულო მამულები მიიღო ქვემო ქართლში. 1759 წელს იძულებული გახდა რუსეთში გადასახლებულიყო; მსახურობდა ჯერ ასტრახანის გარნიზონში, შემდეგ (1761-იდან) - ყიზლარის ქართულ ესკადრონში და პოდპოლკოვნიკის წოდება დაიმსახურა. მისი შვილიშვილი იყო პეტრე ბაგრატიონი.

## შვილები
ალექსანდრეს ჰყავდა 8 შვილი (5 ვაჟი და 3 ქალიშვილი):
* ივანე ალექსანდრეს ძე (1730–1795)
* სოლომონ ბაგრატიონი
* კირილე ბაგრატიონი (1750–1828)
* თამაზ ბაგრატიონი (1743–1759)

## ლიტერატურა
**ლ. ტუხაშვილი,* ქსე, ტ. 1, გვ. 294, თბ., 1975

კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
ალექსანდრე ბაქარის ძე

მინიატიურა|160პქ|ალექსანდრე ბაქარის ძე. ა. ანტროპოვის ნახატი, 1761
**ალექსანდრე ბაქარის ძე** *ბაგრატიონი* (დ. დაახლ. 1724/1728; გ. 1791) — ქართლის სამეფო ტახტის პრეტენდენტი, ვახტანგ VI-ის შვილიშვილი, დაიბადა რუსეთში, იქვე მიიღო განათლება. ატარებდა გრუზინსკის გვარს, იყო გვარდიის ოფიცერი.

## ბიოგრაფია
ალექსანდრე იყო ქართლის ჯანიშინი ბაქარის ძე, რომელმაც რუსეთში გადახვეწილმა სიკვდილის წინ ფიცი დაადებინა შვილს, ალექსანდრეს, რომ ქართლის მეფის ტახტს დაიკავებდა.დაუახლოვდა და დაუმეგობრდა პეტრე III-ს. 1762 წელს ჰქონდა კარგი ჯამაგირი და კაპიტნის ჩინი, ასევე მამისგან დარჩენილი ქონება. რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის გაფორმებული რეშტისა (1732) და განჯის (1735) ტრაქტატებით ალექსანდრე, როგორც ვახტანგ VI-ის შთამომავალი, ითვლებოდა ქართლის ტახტის მემკვიდრედ. ალექსანდრე ვერ ურიგდებოდა ქართლში თეიმურაზ II-ის, შემდეგ ერეკლე II-ის მეფობას. ამიტომ ბაქარის გარდაცვალების შემდეგ დაიწყო ბრძოლა ქართლის სამეფო ტახტის ხელში ჩასაგდებად. 1763 წლიდან ფარულად ემზადებოდა საქართველოში წამოსასვლელად, მაგრამ სამშობლოში უნებართვოდ დაბრუნების ცდა ჩაეშალა. 1765 წელს ჩავიდა მოზდოკში, მაგრამ საქართველოში ვერ ჩავიდა.1766 წელს ეკატერინე II-ის ბრძანებით სამხედრო წოდება ჩამოართვეს და სამშობლოში გამგზავრების ნება დართეს. 1767 წელს ალექსანდრე შირაზში ქერიმ-ხანთან მივიდა და დახმარება სთხოვა. ქერიმ-ხანის გარდაცვალების შემდეგ ალექსანდრე ჩავიდა ჩრდილოკავკასიელ მმართველებთან. ალექსანდრეს ბებია ყაბარდოს მთავრის ასული იყო და მას ჩრდილოკავკასიელების დახმარების იმედი ჰქონდა. ხანგრძლივი უნაყოფო ლოდინის შემდეგ იგი სოლომონ I-ის მიწვევით იმერეთში ჩავიდა და 1779 წელს, როდესაც ერეკლე ერევანს იყო სალაშქროდ, ქალაქში აჯანყების მოწყობა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ. 1782 წელს ალექსანდრე ამილახვართან ერთად ფათალი-ხანთან გადავიდა დაღესტანში. მათ ერეკლეს წინააღმდეგ დიდი ჯარი მოაგროვეს. ერეკლე II-ის თხოვნით რუსეთის მთავრობამ 1783 წელს ალექსანდრე შეიპყრო, მკაცრი პოლიციური ზედამხედველობა დაუწესა და გადაასახლა სმოლენსკში, სადაც პატიმრობაში გარდაიცვალა.

## ოჯახი
ალექსანდრე დაქორწინდა დარია ალექსანდროვა მენშიკოვაზე (1747–1817), რომელიც იყო ალექსანდრე დანილოვიჩ მენშიკოვას შვილიშვილი.
მას და დარიას ეყოლათ 3 ვაჟი და 2 ქალიშვილი:
* ივანე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (გარდაიცვალა ბავშვობაში)
* გიორგი ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (1762–1852), შეეძინ ვაჟი, რომელიც ბავშვობაში გარდაიცვალა და ასული ანა (1798-1899)
* ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე გრუზინსკი (1763–1823), მემკვიდრე არ დარჩენია
* ანა გრუზინსკი-გოლიცინი (1763–1842)
* დარეჯან გრუზინსკი (გარდაიცვალა 1796)

## ლიტერატურა 
**დავით ჯავახიშვილი*, უფლისწულ ალექსანდრე ბაქარის ძე ბაგრატიონის წინაპრები და მისი პირდაპირი შთამომავლები „ახალი და უახლესი ისტორიის საკითხები“ N15 — თბილისი, „უნივერსალი“ 2014 ISSN 1512-3154

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1791
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები
პანთეონი

**პანთეონი** ( <  < pan — ყველა — theos — ღმერთი).

1. ყველა ღმერთის ტაძარი ძველ რომში.

2. გამოჩენილ ადამიანთა სასაფლაო ან აკლდამა, როგორც წესი, პანთეონისთვის იყენებენ საკულტო დანიშნულების შენობებს. ასეთი იყო უესტმინსტერის სააბატო ლონდონში (1245-1745), სენტ-ჟენევიევის ეკლესია პარიზში (1764-1790, პანთეონად იქცა 1791 საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს).

საქართველოში 1929 წელს, ა. გრიბოედოვის გარდაცვალების მე-100 წლისთავზე, მთაწმინდაზე მამადავითის ეკლესიის ეზო ოფიციალურად გამოცხადდა მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონად. თბილისში გამოჩენილი მეცნიერებისა და საზოგადო მოღვაწებისათვის არის კიდევ დიდუბის პანთეონი და საბურთალოს პანთეონი.

## იხილეთ აგრეთვე
* პანთეონი (რომი)
* დიდუბის პანთეონი
* მთაწმინდის პანთეონი
* საბურთალოს პანთეონი
* ქართველ მოღვაწეთა პანთეონები მოსკოვში

## ლიტერატურა
კატეგორია:სასაფლაოები
კატეგორია:ბერძნული სიტყვები და ფრაზები
იუანი (გვარი)

thumb|right|იუანის იეროგლიფი 
**იუანი** გავრცელებული ჩინური გვარია (რაოდენობის მიხედვით — 33-ე). 

წარმოშობით უძველესი სახელმწიფო ჩენის (დღევანდელი ხენანის პროვინცია) დიდგვაროვანი ოჯახიდანაა. 

ჰანის დინასტიიდან მოყოლებული ეს გვარი დაკავშირებულია ორ არისტოკრატიულ კლანთან — რუნანი და ჩენი.

ისტორიულად, გვარი სწრაფად იზრდებოდა ჰან-ჩინელებს შორის და ასევე მიღებულ იქნა რამდენიმე არა-ჩინური ეთნიკური ჯგუფის მიერაც. ამ გვარს დღესდღეობით ატარებს 6,5 მილიონზე მეტი ადამიანი მსოფლიოში. ამ გვარის მატარებელი მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცენტრალური ჩინეთის იანცზის დელტაზე სახლობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 袁氏家谱  
* 宁波西袁  
* 日照袁氏 

კატეგორია:ჩინეთი
კატეგორია:გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ალექსანდრე ლუარსაბის ძე

**ალექსანდრე ლუარსაბის ძე** (*ბაგრატიონი*) (გ. 1711) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, ვახტანგ V-ის ძის, ლუარსაბის შვილი.

მსახურობდა ირანში; იყო შაჰის კარზე მყოფი ქართლის მეფის გიორგი XI-ის ნაცვალი ქირმანში, შემდეგ ავღანეთში. მეთაურობდა ავღანეთისა და ქირმანის ჯარების ქართულ რაზმებს (დაახლოებით 2 ათასი კაცი). ებრძოდა სპარსელთა წინააღმდეგ მირ ვაისის მეთაურობით აჯანყებულ ავღანელ და ბელუჯ ტომებს, დაიღუპა ყანდაართან ბრძოლაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1711
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:ქართველები ირანში
ნორმან ფოსტერი

thumb|200px|right|ნორმან ფოსტერი
**ნორმან რობერტ ფოსტერის**, (ლორდი ფოსტერი) ბარონი ფოსტერი თემზის სანაპიროსი (დ. 1 ივნისი, 1935, მანჩესტერი, ინგლისი) — ბრიტანელი არქიტექტორი.

დაიბადა მანჩესტერში; განათლება მანჩესტერისა და იელის უნივერსიტეტებში მიიღო. თავდაპირველად ბაკმინსტერ ფულერთან მუშაობდა, რიჩარდ როჯერსთან შეხვედრის შემდეგ კი „გუნდი 4“-ში გადავიდა, ხოლო 1967 წლიდან კი „ფოსტერ ასოშიეტს“ აყალიბებს.

თავდაპირველად მისი დიზიანი სტილიზებული, მანქანური ჰაი-ტექის ზეგავლენის ქვეშ მოექცა, თუმცა შემდგომში ის უფრო ჰაეროვან, სადა და იოლად აღსაქმელ სწორკუთხა მოდერნიზმზე გადადის.

ლორდ ფოსტერს ბრიტანეთში ბევრი გაზვიადებულად უბერ- ან სუპერვარსკვლავ-არქიტექტორს უწოდებს, იმ ბრალდებით რომ ზოგიერთ არქიტექტორს უპირატესი სტატუსი ენიჭებათ მათი პოპულარობის გამო.

## პროექტები 
thumb|250px|right|არმადილო, კლაიდის აუდიტორიუმი გლაზგოში
thumb|250px|right|ლონდონის გერკინი, სენტ-მერი აქსის #30 thumb|250px|right|რესტავრირებული რაიხსტაგის ახალი თაღი ლორდ ფოსტერს წარმატებული კარიერა შემდეგმა პროექტებმა მოუტანა:

* IBM Pilot შტაბ-ბინა, კოშემი, ინგლისი (1970-1971)
* უილის ფაბერ და დიუმას შტაბ-ბინა, იპსვიხი (1970-1974)
* სეინსბურის სახვითი ხელოვნების ცენტრი, აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტი, ნორვიხი
* კომერცბანკის ცათამბჯენი, ფრანკფურტი
* HSBC შტაბ-ბინა (ჰონგ-კონგი) და ჰონგ-კონგის საერთაშორის აეროპორტი, ჰონგ-კონგი
* აეროპორტის ტერმინალი, ლონდონის სტანსტედის აეროპორტი
* ბილბაოს მეტრო, ბილბაო, ესპანეთი
* ლაიონელ რობინსის ბიბლიოთეკის რესტავრაცია, ლონდონის ეკონომიკის სკოლა
* ''Carre d'Art*, ნიმსი, საფრანგეთი (1993)
* ბრიტანეთის მუზეუმის დიდი მოედნის რეკონსტრუქცია ბრიტანეთის მუზეუმი (1999)
* ლონდონის ათასწლეულის ხიდი, ლონდონი (1999)
* *რაიხსტაგის'' რესტავრაცია, ბერლინი (1999)
* სიტი-ჰოლი (ლონდონი) (2000)
* სადგური „Expo MRT“, სინგაპური (2001)
* La Poterie მეტროსადგური, რენსი, საფრანგეთი (2001)
* სეინსბურის შტაბ-ბინა, ჰოლბორნი, ლონდონი (2001)
* ლონდონის გერკინი, სენტ-მერი ექსის ქუჩის 30 — Swiss Re-ს შტაბ-ბინა (2003)
* „Sage Gateshead“ (2004)
* მიიოს ვიადუკი, საფრანგეთი (2004)
* ეროვნული პოლიციის მემორიალი (ლონდონი), ლონდონი (2005)
* ფილოლოგიის ფაკულტეტის ბიბლიოთეკა, ბერლინის თავისუფალი უნივერსიტეტი, გერმანია (2005)
* ფარმკოლოგიის ფაკულტეტი, ტორონტოს უნივერსიტეტი, კანადა
* ჰერსტ ტაუერი, ნიუ-იორკი, 2006
* ბეიჯინის საერთაშორისო აეროპორტი, საერთაშორისო ტერმინალი, პეკინი, ჩინეთი (2007)

კატეგორია:ნორმან ფოსტერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ბრიტანელი არქიტექტორები
კატეგორია:პრიცკერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იაკობ გრიმი

**იაკობ ლუდვიგ კარლ გრიმი** (*გერმ.:* Jacob Ludwig Karl Grimm) (დ. 4 იანვარი, 1785, ჰანაუ, ჰესენი — გ. 20 სექტემბერი, 1863, ბერლინი) — გერმანელი იურისტი, ლექსიკოგრაფი, ანთროპოლოგი, ენათმეცნიერი, ფილოლოგი, მთარგმნელი, საბავშვო მწერალი, ფოლკლორისტი, ლიტერატურათმცოდნე, თანამედროვე გერმანული ფილოლოგიის ფუძემდებელი.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი იურისტები
კატეგორია:გერმანელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1785
კატეგორია: გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1863
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ვასკო ნუნიეს დე ბალბოა

thumb|180px|ვასკო ნუნიეს დე ბალბოა
thumb|180px|ბალბოა წყნარი ოკეანის პირას
**ვასკო ნუნიეს დე ბალბოა** (; დ. 1475, ბადახოსი, ესპანეთი — გ. 12- 21 იანვარი შორის, 1519, აკლა, (დარიენი), პანამა) — ესპანელი კონკისტადორი, აღმომჩენი და თავგადასავლების მოყვარული, პირველი ევროპელი, ვინც წყნარი ოკეანე იხილა ამერიკის მხრიდან.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბალბოა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* His life with various illustrations 
*  Biography of Núñez de Balboa 
*  Biography of Núñez de Balboa
*  Discoverers from Jerez: Vasco Núñez de Balboa 
*  Vasco Núñez de Balboa 

## სქოლიო
კატეგორია:კონკისტადორები
კატეგორია:დაბადებული 1475
კატეგორია:გარდაცვლილი 1519
კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები
ტომას ალვა ედისონი

**ტომას ალვა ედისონი** (; დ. 11 თებერვალი, 1847, მაილენი, ოჰაიო — გ. 18 ოქტომბერი, 1931, ვესტ-ორინჯი, ნიუ-ჯერსი) — ამერიკელი მეწარმე და გამომგონებელი ელექტრიფიკაციის სფეროში. სახელი გაითქვა ფონოგრაფის გამოგონებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* მენლოს პარკის მუზეუმი და ედისონის სახელობის კოშკი 
* ტომას ედისონის ნაციონალური პარკი
* ედისონის გამოფენა ფორდის მუზეუმში 
* ედისონის მუზეუმი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:კანადელი ამერიკელები
კატეგორია:კონგრესის ოქროს მედლის მფლობელები
კატეგორია:ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრები
კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის ოფიცერები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
ისააკ ნიუტონი

სერ **ისააკ ნიუტონი** (; დ. , სულსთორპი, გრემთემის მახლობლად — გ. , კენსინგტონი) — ინგლისელი ფიზიკოსი, მათემატიკოსი, ასტრონომი, ალქიმიკოსი და ფილოსოფოსი; კავშირშია მეცნიერულ რევოლუციასა და ჰელიოცენტრიზმის განვითარებასთან. ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი, გავლენიანი მეცნიერი ისტორიაში.

ნიუტონი დაიბადა ფერმერის ოჯახში. მამამისი გარდაიცვალა შვილის დაბადებამდე რამდენიმე ხნით ადრე. 12 წლის ნიუტონმა სწავლა დაიწყო გრენთემის სკოლაში. 1661 წელს შევიდა კემბრიჯის უნივერსიტეტის ტრინიტი კოლეჯში, 1665 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი და მიიღო ბაკალავრის სამეცნიერო ხარისხი.

მის მეცნიერულ მიღწევათა შორის მთავარია ნაშრომი „ნატურალური ფილოსოფიის მათემატიკური საწყისები“, სადაც ის მსოფლიო მიზიდულობას აღწერს. ხოლო ნაშრომებში გადაადგილების კანონთა შესახებ მან დასაბამი მისცა მეცნიერებას კლასიკური მექანიკის შესახებ. გოტფრიდ ლაიბნიცთან ერთად მას ეკუთვნის წვლილი ინტეგრალური და დიფერენციალური აღრიცხვის განვითარებაშიც. ნიუტონი პირველი იყო ვინც ჩამოაყალიბა დედამიწისა და პლანეტების მოძრაობის მმართველ ძალთა შესახებ ბუნების კანონთა მთელი წყება და მასვე ეკუთვნის კეპლერის კანონების მათემატიკური ანალიზი, რომელშიც ის ამტკიცებს, რომ ციური სხეულები მოძრაობენ ორბიტებზე, რომლებიც წარმოადგენენ ყველა სახის კონუსურ კვეთებს (როგორიცაა ელიფსი, ჰიპერბოლა, პარაბოლა).

ნიუტონმა აღმოაჩინა, რომ ფერთა სპექტრი წარმოჩენილი თეთრი სინათლის სხივის პრიზმაში გავლისას თვით თეთრ სინათლეს ეკუთვნის და პრიზმის დანამატი არაა (როგორც როჯერ ბეკონი ამტკიცებდა მე-13 საუკუნეში), და ასევე ამტკიცებდა, რომ სინათლე ნაწილაკებისგან შედგება. ნიუტონმა ასევე განავითარა თბოგამტარობის კანონი, დაამტკიცა ბინომიალური თეორემა, ასევე აღმოაჩინა იმპულსის და იმპულსის მომენტის მუდმივობის კანონები.

ნიუტონს მათემატიკის გენიად მიიჩნევენ. ჟოზეფ ლუი ლაგრანჟის თქმით: „ნიუტონი უდიდესი გენიოსია, რომელიც კი ოდესმე გაჩენილა ამქვეყნად და ასევე ყველაზე იღბლიანი, ვინაიდან სამყაროს სისტემის დადგენა მხოლოდ ერთხელაა შესაძლებელი“.

## ადრეული ცხოვრება 
### ადრეული ცხოვრება 
### სკოლა 
### უნივერსიტეტი 
## გარდაცვალება 
## იხილეთ აგრეთვე
*ნიუტონი
*ნიუტონისბინომი
*ნიუტონის კანონები
*ნიუტონის მიზიდულობის კანონი
*ნიუტონის რგოლები

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* ისააკ ნიუტონი — ScienceWorld 
* პროექტი „ნიუტონი“
* პროექტი „ნიუტონი – კანადა
* Newton's Scholar Google profile
* Rebuttal of Newton's astrology
* Newton's Religious Views Reconsidered 
* Newton's Royal Mint Reports
* Newton's Dark Secrets

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 1643
კატეგორია:გარდაცვლილი 1727
ელიფსი

[მინი|[სიბრტყე|სიბრტყის მიერ კონუსის კვეთით მიღებული გეომეტრიული ფიგურები: **წრეწირი**, **ელიფსი**, **პარაბოლა**, **ჰიპერბოლა**]]
**ელიფსი** () — წრიული კონუსის გადაკვეთის წირი სიბრტყესთან, რომელიც კვეთს ამ კონუსის ერთ-ერთი კალთის ყველა მსახველს. 

## ელიფსის თვისებები 
მინი|ელიფსი და მისი თვისებები
ელიფსი შეიძლება განისაზღვროს აგრეთვე როგორც სიბრტყის იმ P წერტილთა გეომეტრიული ადგილი, რომელთათვის ამ სიბრტყის ორ მოცემულ F_1 და F_2 წერტილებამდე (ელიფსის ფოკუსებამდე) მანძილების ჯამი მუდმივი სიდიდეა. თუ კოორდინატთა სისტემას ავირჩევთ ისე, როგორც ეს ნაჩვენებია ნახაზზე (OF_1=OF_2=c), მაშინ ელიფსის განტოლება მიიღებს შემდეგ სახეს:
\left(\frac{x}{a}\right)^2 + \left(\frac{y}{b}\right)^2 = 1 (2a=F_1P+F_2P); a=OA და b=OC, ე. წ. ელიფსის დიდი მდა მცირე ნახევარღერძებია. ვინაიდან ელიფსის განტოლება მეორე ხარისხისაა, ელიფსი მეორე რიგის წირია. როდესაც a=b, მაშინ ელიფსი გადაიქცევა წრეწირად. სიდიდეს e=c/a, სადაც c=\sqrt{a^2-b^2}, ეწოდება ელიფსის ექსცენტრისიტეტი, რომელიც ერთზე ნაკლებია. იგი ახასიათებს ელიფსის გაჭიმულობას.

ანალიზურ გეომეტრიაში, ელიფსი განმარტებულია, როგორც დეკარტის კოორდინატთა სისტემაში არსებული (X,Y) წერტილთა სიმრავლე, რომლებიც აკმაყოფილებენ შემდეგ ტოლობას:

A x^2 + B xy + C y^2 + D x + E y + F = 0

სადაც B^2 , ფუნქციის ყველა კოეფიციენტი ნამდვილი რიცხვია და არსებობს ერთზე მეტი ამომხსნელი, განსაზღვრული ელიფსზე მდებარე (x, y) წერტილთა წყვილებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ანალიზური გეომეტრია
*კონუსური კვეთა
*წრეწირი
*ჰიპერბოლა
*პარაბოლა

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:მათემატიკური ტერმინები
კატეგორია:ელიფსი
კატეგორია:მრუდები
ლაკი ლუჩიანო

thumb|280px|„ლაკი“ 1931 წელს
**ჩარლზ „ლაკი“ ლუჩიანო** (; /luːtʃˈɑːnɵ/; დ. სალვატორე ლუკანია () დ. 24 ნოემბერი, 1896, ლერკარა–ფრიდი, სიცილია, იტალია — გ. 26 იანვარი, 1962, ნეაპოლი, იტალია) — ლეგენდარული სიცილიელ-ამერიკელი განგსტერი. ის იყო ჯენოვეზეს ოჯახის პირველი ოფიციალური პატრონი. 

## ლიტერატურა 
*
* [Paperback]
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Lucky Luciano Biography
*
*'Havana' Revisited: An American Gangster in Cuba

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მაფიოზები
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:იტალო-ამერიკელები
ერიხ ჰონეკერი

**ერიხ ჰონეკერი** (; დ. 25 აგვისტო, 1912, ნოინკირხენის რაიონი, ზაარლანდი — გ. 29 მაისი, 1994, სანტიაგო დე ჩილე) — გერმანელი კომუნისტი პოლიტიკოსი, გესპ-ის ცეკის გენერალური მდივანი და გდრ-ის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე.

1929 წლიდან გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1930–1931 წლებში სწავლობდა მოსკოვში კომინტერნის ახალგაზრდობის სკოლაში. ფაშისტური რეჟიმის წლებში არალეგალურ მოღვაწეობას ეწეოდა, 1935 წელს დააპატიმრეს, 1937 წელს მიუსაჯეს 10 წლის პატიმრობა. 1945 წელს საბჭოთა არმიამ გაათავისუფლა პატიმრობიდან. 1946 წლიდან გკპ ცკ-ის წევრი. აქტიურად მონაწილეობდა გერმანიის ერთიანი სოციალისტური პარტიის (გესპ) დაარსებაში, 1946 წლის აპრილიდან მისი გამგეობის, ხოლო შემდეგ ცკ-ის წევრი. 1958 წლიდან გესპ ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი. 1955–1956 წლებში მოსკოვში სწავლობდა სკკპ ცკ-სთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. გესპ ცკ-ს მდივანი (1958), პირველი მდივანი (1971–1976), გენერალური მდივანი (1976). 1949 წლიდან გდრ-ის სახალხო პალატის დეპუტატი, 1971 წლიდან თავდაცვის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე, 1976 წლიდან გდრ-ის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია ორი კარლ მარქსის ორდენით, შრომის გმირის ორდენით (1972), ლენინის ორდენით (1972) და ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით (1977).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
Netscape Navigator

მინი|

**Netscape Navigator** — ინტერნეტ-ბრაუზერი, რომლის შემუშავება შეწყდა 2008 წელს. Netscape Communications-ის ეს მთავარი ნაწარმი 90-იან წლებში დომინირებდა მომხმარებელთა რაოდენობით, თუმცა 2002 წლისთვის მათი რაოდენობა თითქმის ნულამდე დავარდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*AOL.com&nbsp;– Netscape
*The Netscape Archive 
*The Netscape Blog 
*The Netscape Unofficial FAQ 

კატეგორია:ბრაუზერები
ვოლფგანგ ლიუთი

მინი|ვოლფგანგ ლიუთი
**ვოლფგანგ ლიუთი** ( დ. 15 ოქტომბერი, 1913, რიგა, ლატვია — გ. 13 მაისი 1945, ფლენსბურგი, შლეზვიგ-ჰოლშტაინი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, კრიგსმარინეს ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული წყალქვეშა ნავების ოფიცერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვოლფგანგ ლიუთის ბიოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული  15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
Safari

**Safari** — Apple-ის მიერ გამოშვებულ ვებ-ბრაუზერი. ბრაუზერის პირველი ბეტა ვერსია გამოვიდა 2003 წლის 7 იანვარს კომპანიის ოპერაციულის სისტემისთვის Mac OS X. დაწყებული Mac OS X 10.3-დან (პანტერა), ის გახდა Apple-ის ძირითადი ბრაუზერი. უფრო მოგვიანებით Apple-მა აგრეთვე გამოიყენა ეს ბრაუზერი iPhone, iPod Touch და iPad-ში.

ბრაუზერის მიმდინარე სტაბილური ვერსიაა 5.0 (Macintosh) და 5.0 (Windows).

2007 წლის 11 ივნისს გამოვიდა პირველი ვერსია Windows ოპერაციული სისტემისთვის, რომლის გაშვება შეიძლებოდა Windows XP და Windows Vista-ზე.

2009 წლის მარტის მონაცემებით Safari-ს საბაზრო წილი შეადგენს 8.23%.

## წყაროები 
კატეგორია:Mac OS X-ის ბრაუზერები
დავით ერისთავი

**დავით გიორგის ძე ერისთავი**  (დ. 9 სექტემბერი [ ძვ. სტ. 28 აგვისტო], 1847, ხიდისთავი, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი  — გ. 23 ოქტომბერი  [ ძვ. სტ. 11 ოქტომბერი], 1890, თბილისი) — ქართველი მწერალი. 

## ბიოგრაფია
მინი|მარცხნივ

1867-1871   წლებში სწავლობდა  ჯერ ოდესის უნივერსიტეტში, შემდეგ პეტერბირგის სამედიცინო აკადემიაში, რომელიც არ დაუსრულებია. 1871-იდან თანამშრომლობდა "დროებაში", "ტიფლისსკი ვესტნიკსა" და "ფალანგაში". 1882-იდან გაზეთ "კავკაზს" რედაქტორობდა. სალიტერატურო მოღვაწეობა ლექსებითა და ფელეტონებით დაიწყო. იყო "ვეფხისტყაოსნის" ტექსტის დამდგენი კომისიის წევრი (1882), ქართული დრამატული საზოგადოების ერთ-ერთი ინიციატორი. ერისთავმა თარგმნა და გადმოაკეთა მრავალი დრამატული ნაწარმოები. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა ისტორიულმა პიესამ "სამშობლო" (1881), რომელსაც საფუძვლად დაედო ფრანგი დრამატურგის ვიქტორიენ სარდუს ამავე სახელწოდების დრამა. სარდუს სიუჟეტი ერისთავმა ბრწყინვალედ მიუსადაგა ქართულ სინამდვილეს, პიესას ეროვნული კოლორიტი კოლორიტი შესძინა და წინაპართაგან სამშობლოსათვის თავდადება მაგალითად დაუსახა იმდროინდელ ქართველობას. "სამშობლოს" წარმოდგენამ (1882 წლის 20 იანვარს) ეროვნული მანიფესტაციის ხასიათი მიიღო.

ერისთავს ეკუთვნის აგრეთვე გადმოკეთებული პიესები "მეორედ გაყმაწვილება", "სადაო მფლობელობა", "დროებითი სიყვარული", "დავიდარაბა ანუ არღანი და ლეკვი", "საძაგელი" და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
*დავით ერისთავი

## ლიტერატურა
* *ჭიჭინაძე ზ.,* დავით ერისთავი, ტფ. 1892;

კატეგორია:ქართველი მწერლები 
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:გარდაცვლილი 1890
კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალბრეხტ ბრანდი

მინი|150px|ალბრეხტ ბრანდი
**ალბრეხტ „ჩერი“ ბრანდი** (*გერმ.:* Albrecht „Cherry“ Brandi) (დ. 20 ივნისი, 1914, დორტმუნდი — გ. 6 იანვარი, 1966, დორტმუნდი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, კრიეგსმარინეს ფრეგატის კაპიტანი მეორე მსოფლიო ომის დროს.

## რანგები 
* 1935 წლის 25 სექტემბერი : საზღვაო კადეტი
* 1936 წლის 1 ივლისი : საზღვაო სერჟანტი
* 1938 წლის 1 იანვარი : საზღვაო ლეიტენანტი
* 1939 წლის 1 ოქტომბერი : საზღვაო ობერლეიტენანტი
* 1942 წლის 1 ოქტომბერი : კაპიტან-ლეიტენანტი
* 1944 წლის 8 ივლისი : კორვეტის კაპიტანი
* 1944 წლის 18 დეკემბერი : ფრეგატის კაპიტანი

## ჯილდოები 
* 1943 წლის 21 იანვარი : რკინის ჯვრის რაინდის ჯვარი
* 1943 წლის 11 აპრილი : რკინის ჯვრის რაინდის ჯვარი მუხის ფოთოლით
* 1944 წლის 19 მაისი : რკინის ჯვრის რაინდის ჯვარი მუხის ფოთოლით და ხმლებით
* 1944 წლის 24 ნოემბერი : რკინის ჯვრის რაინდის ჯვარი მუხის ფოთოლით, ხმლებით და ბრილიანტებით

## წყალქვეშა ნავები 
* U-617	: აპრილი 1942 — სექტემბერი 1943 : 7 პატრული (178 დღე)
* U-380	: დეკემბერი 1943 — მარტი 1944 : 1 პატრული (32 დღე)
* U-967	: აპრილი 1944 — ივლისი 1944 : 1 პატრული (36 დღე)

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
გრიპსჰოლმის სასახლე

thumb|გრიპსჰოლმის სასახლე
**გრიპსჰოლმის სასახლე** (*შვედ.:* Gripsholms slott) მდებარეობს შვედეთში, მარიეფრედთან. 1370 წელს მის ადგილზე ბო იონსენმა ააშენა ციხესიმაგრე, რომლის ნანგრევებზეც მოგვიანებით 1526 წელს გუსტავ I-მა ააგო სასახლე, რომელიც ვაზას დინასტიის დომენი იყო 1713 წლამდე. 1713-1773 სასახლე საპყრობილედ გამოიყენებოდა, სანამ გუსტავ III-ემ იგი ხელახლა არ შეაკეთებინა და თეატრის დასს არ მიუჩინა ადგილი. დღეს სასახლე ცნობილია თავისი ნახატების გალერეათი. აქ თავმოყრილია 2000-ზე მეტი სურათი.

კატეგორია:შვედეთის სასახლეები
ერიკ XIV

**ერიკ XIV ვაზა** () (დ. 13 დეკემბერი, 1533, სტოკჰოლმი — გ. 26 თებერვალი, 1577, იორბიუსი (უფსალა),შვედეთი) — შვედეთის მეფე 1560–1568 წლებში

## ბიოგრაფია 
* 1535 — გარდაიცვალა დედამისი, დედოფალი კატარინა ფონ ზაკსენ-ლაუენბურგი
* 1557  — როგორც საუფლისწულო მამული მან მამისისაგან გუსტავ I -სგან მიიღო კალმარი, კრონობერგი და იოლანდი.
* 1560  —  ერიკი აპირებდა ინგლისელ პრინცესა ელიზაბეთზე დაქორწინებას და ინგლისში წასასვლელად მზად იყო, როცა მოულოდნელად გარდაეცვალა მამა.
: 29 სექტემბერი —გარდაეცვალა მამა მეფე გუსტავ I.
: იმავე წელს იგი შვედეთის მეფედ ეკურთხა.
* 1561 —  29 ივნისი - ნახევრძმების ძალაუფლებათა შესაკვეცად მან გამოსცა ე.წ. «არგობას არტიკლები». 
:იმავე წელს ერიკ XIV დაიპყრო ქალაქი ტალინი და მტალი ესტონეთი. ამით მან დაასწყო ძმას, იოჰანს, ფინეთის ჰერცოგს და ხელი შეუშალა ამ უკანასკნელის პატივმოყვარე მიზნებს.
thumb|170px|ერიკ XIV საბრძოლო ჯავშანში
* 1562 — იოჰანმა დახმარებისათვის პოლონეთსმიმართა. იქორწინა კატარინა იაგელონიცაზე და დიდი თანხის სანაცვლოდ მიიღო მიწები ლიფლანდიაში. ეს მიწები ესტონეთის საზღვრებთან მდებარეობდა და ამით ხელს უშლიდა ერიკის ექსპანსიას ბალტიისპირეთში.
* 1563 — პოლონეთიდან ტურკუში დაბრუნებულ იოჰანს ერიკმა შეხვედრა შეთავაზა, რომ გამოერკვია ვის მხარეს დაიჭერდა მისი ძმა. 
: 23 აპრილი - საკუთარი მსახურის ინფორმაციაზე დაყრდნობით რაიხსტაგმა იოჰანს სახელმწიფოს ღალატში დადო ბრალი და სიკვდლილით დასჯა მიუსაჯა. თუმცა შეწყალებულ იქნა და გრიპსჰოლმის სასახლეში დაატუსაღეს.
: იმავე წელს ერიკი ჩაება «სამი გვირგვინის ომში» (1563–1570) დანიისა და გერმანულ ჰანზას წინააღმდეგ. მიუხედავად ბრძოლებში პირადი მონაწილეობისა ერიკი ვერ აღმოჩნდა კარგი მთავარსარდალი და შვედეთი წაგებას წაგებაზე ნახულობდა. სამაგიეროდ დიდ გამარჯვებებს მიაღწია შვედურმა ფლოტმა.
* 1568 —  ერიკ XIV ცდილობდა დაქორწინებულიყო მარია სტიუარტზე ან რენატა ფონ ლოთრინგენზე. ამასობაში მან საკმარიკი ყურადღება ვერ მიაქცია საშინაო პრობლემებს და შვედ დიდებულთა აჯანყებას აბსოლუტურად მოუმზადებელი შეხვდა.
: 29 სექტემბერი - იგი დაპატიმრებულ იქნა მისი მოჯანყე ძმის იოჰანის მიერ, რომელიც ერიკმა დაუფიქრებლად გამოუშვა საპყრობილედან.
* 1577 — 26 თებერვალი - ერიკი გარდაიცვალა ტყვეობაში იორბიუსის სასახლეში. სავარაუდოდ იგი მოწამლულ იქნა. დასაფლავებულ იქნა ვესტერაასის ტაძარში.

## ოჯახი 
ერიკმა 1568 წელს იქორწინა კარინ მაანსდოტერზე, რომელთან შეეძინა შვილები:
* სიგრიდი 1566–1633
* გუსტავი 1568–1607
* ჰენრიკი 1570–1574
* არნოლდი 1572
გარდა ამისა მას აყავდა არაკანონიერი ქალიშვილი ვირგინია 1559–1633

## რესურსები ინტერნეტში
*ერიკ XIV-ის ბიოგრაფია

კატეგორია:შვედეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1533
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1577
კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
კარინ მაანსდოტერი

**კარინ მაანსდოტერი** (; დ. 6 ნოემბერი, 1550, უპლანდი, შვედეთი — გ. 13 სექტემბერი, 1612, სატაკუნტა, ფინეთი) — შვედეთის დედოფალი და ერიკ XIV-ის მეუღლე.

1568 წელს დაქორწინდა ერიკ XIV-ზე, რომლისგანაც შეეძინა შვილები:

* სიგრიდი (1566-1633) (შეეძინა ქორწინებამდე)
* გუსტავი (1568-1607) (შეეძინა ქორწინებამდე)
* ჰენრიკი (1570-1574)
* არნოლდი (1572-1573)

ქმრის სიკვდილის შემდგომ ცხოვრობდა ფინეთში. დაკრძალულია ტურკუს ტაძარში.

## რესურსები ინტერერნეტში
* კარინ მაანსდოტერი (1550-1612)

კატეგორია:შვედეთის დედოფლები
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1550
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1612
ანასტასია თუმანიშვილ-წერეთელი

**ანასტასია მიხეილის ასული თუმანიშვილ-წერეთელი**(დ.  6 სექტემბერი [ძვ. სტ. 25 აგვისტო], 1849, თბილისი ― გ. 7 თებერვალი, 1932, იქვე) — ქართველი საბავშვო მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია 
თბილისში დაამთავრა ჯერ ფავრის პანსიონი, შემდეგ ამიერკავკასიის კეთილშობილ ქალთა ინსტიტუტი (1865). იყო „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების“ აქტიური წევრი., „მასწავლებელ და აღმზრდელ ქალთა საურთიერთო დახმარების საზოგადოებისა“ და ქალთა საზოგადოება „განათლების“ დამმარსებელი. განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის საყმაწვილო ჟურნალისტიკის განვითარებაში. 1883 ჟურნალ „ნობათში“ თანამშრომლობდა. 1890 დააარსა ჟურნალ „ჯეჯილი“, რომელმაც უდიდესი როლი ითამაშა ქართულ საბავშვო ლიტერატურის განვითარებაში იყო ჟურნალ „კვალის“ თანარედაქტორი.

თუმანიშვილ-წერეთლის პირველი თარგმანი (ალფონს დოდეს მოთხრობა „მარშლის გულმტკივნეულება“) დაიბეჭდა 1876, პირველი ორიგინალური მოთხრობა „მამის მსხვერპლი“ — 1880. მას ეკუთვნის ორიგინალური, ნათარგმნი და გადმოკეთებული საბავშვო მოთხრობები (კრებული „მოლაღური“, 1887; „ხუთი ამბავი“, 1888; „კონა“, 1823; „ცხოვრების გამჭრიახობა“, 1924; „ყვავილი“, 1926 და სხვა).

## ლიტერატურა 
* *ხელთუბნელი მ.,* საბავშვო ლიტერატურის მოამაგის ანასტასია თუმანიშვილი-წერეთლის ცხოვრება და მოღვაწეობა, თბ., 1941;
 

## რესურსები ინტერნეტში
*ანასტასია თუმანიშვილი-წერეთელი

კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები
ა
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი ქალი მწერლები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სიგრიდ ერიკსდოტერი ვაზა

მინი|170პქ|პრინცესა სიგრიდი
**სიგრიდ არიკისდოტერ ვაზა** (; დ. 15 ოქტომბერი, 1566, უპლანდი — გ. 24 აპრილი, 1633) — შვედი პრინცესა, ერიკ XIV-ისა და კარინ მაანსდოტერის ასული.

* 1597 წელს იქორწინა ჰენრიკ ტოტზე († 1603), რომელთანაც შეეძინა შვილები:

: ააკე (დ.  1598 — გ. 1640)
: ანნა (დ. ??? — გ. ???)   
: ერიკი (დ. ??? —  გ. 1621)

1609 სტოკჰოლმის სასახლეში დაქორწინდა ნილს ნილსონზე (დ. 1554 — გ. 1613)

დაკრძალულია ტურკუს ტაძარში.

## ლიტერატურა 
* Herman Lindqvist (in Swedish): Historien om Sverige. Gustav Vasa och hans söner och döttrar (The History of Sweden. Gustav Vasa and his sons and daughters)
* Lars-Olof Larsson (in Swedish): Arvet efter Gustav Vasa (The Inheritance of Gustav Vasa)
* Wilhelmina Stålberg (in Swedish): Anteckningar om svenska qvinnor (Notes on Swedish women)
* Nordisk familjebok (1876–1926)
* Sture Arnell: Karin Månsdotter, Wahlström & Widstrand, Stockholm 1951. ISBN.

კატეგორია:შვედეთის პრინცესები
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1566
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1633
ტიუდორები

მინი|მარცხნივ|150პქ|ტიუდორთა გერბი
**ტიუდორების დინასტია** () — უელსური წარმოშობის სამეფო დინასტია ინგლისში, რომელიც მართავდა ინგლისს და ირლანდიას 1485-1603 წლებში. 

ტიუდორთა დინასტიას სათავე დაუდო ოუენ ტიუდორმა, რომელიც თავის მხრივ ედნიფედ ფიჩანისა და კატრინ დე ვალუას შთამომავალი იყო. ოუენ ტიუდორი გვინედის სამეფოს სენეშალი იყო ლიველინ დიდის მეფობის დროს. ტიუდორებმა მოგვიანებით რიჩმონდის გრაფის ტიტული მიიღეს და ვარდების ომში გამარჯვების შემდგომ სამეფო ტახტს დაეუფლენ. დინასტიის დამაარსებელია ჰენრი VII (1485-1509 წწ.), სხვა წარმომადგენლები არიან: ჰენრი VIII (1509-1547 წწ.), ედუარდ VI (1547-1553 წწ.), მარიამ I (1553-1558 წწ.) და ელისაბედ I (1558-1603 წწ.)

დინასტიამ არსებობა შეწყვიტა ელისაბედ I-ის გარდაცვალების შემდგომ და ინგლისის ტახტზე სტიუარტები ავიდნენ.

მარიამ I-ის გარდა ტიუდორები ატარებდნენ თავადაზნაურობისათვის სასარგებლო პოლიტიკას (რეფორმაცია). მათი მმართველობა აბსლუტისტური მმართველობისა იყო, მაგრამ უკვე ელისაბედ I-ის მეფობის ბოლო წლებში პარლამენტმა დაიწყო ბრძოლა მეფის ხელისუფლების შეზღუდვისათვის. ბრძოლა განსაკუთრებით გამწვავდა სტიუარტების დროს.

## ტიუდორი მონარქები 

Image:Henry7England.jpg|ჰენრი VII (1485-1509)
Image:Hans Holbein d. J. 049.jpg|ჰენრი VIII(1509-1547)
Image:Edward VI Scrots c1550.jpg|ედუარდ VI(1547-1553)

Image:Streathamladyjayne.jpg|ლედი ჯეინ გრეი(1553)
Image:Mary I of England.jpg|მერი I(1553-1558)
Image:Elizabeth1England.jpg|ელისაბედ I(1558-1603)

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ტიუდორები
Omniweb

მინი|ომნივების ინტერფეისი
**ომნივები** (OmniWeb) — ომნი ჯგუფის მიერ დამუშავებული ინტერნეტ ბრაუზერი მაკ ოს X ოპერაციული სისტემისთვის. ომნივები თავდაპირველად *ლაითჰაუზ დიზაინმა* *ნექსტსტეპ* პლატფორმისთვის გამოუშვა 1995 წლის 17 მარტს. თუმცა *ნექსტსტეპი* მალევე *ოპენსტეპში*, ხოლო შემდეგ კი *მაკ ოს X*-ში გადაიზარდა და ომნივები სათანადოდ ამ პლატფორმებისთვის განახლდა. მცირე პერიოდის განმავლობაში ომნივები ვინდოუსისთვისაც იყო მისაწვდომი *იელოუბოქსის* მეშვეობით. *სან მაიკროსისტემსის* მიერ *ლაითჰაუზ დიზაინის* შესყიდვის შემდეგ *ომნი ჯგუფი* 2.5 ვერსიიდან დაწყებული ბრაუზერს თავად უშვებს. ვერსია 4.0-დან ომნივები მხოლოდ მაკ ოს X პლატფორმისთვის გამოდის.

ყველაზე ინოვატორული გამოგონება ომნივებში თავის დროზე იყო პოპ-აპ ფანჯრების დაბლოკვა. ეს ინოვაცია სხვა ბრაუზერებმაც სწრაფად აიტაცეს.

ომნივები დამუშავებულია კოკოას (აპი) გამოყენებით, რომელიც მაკ ოს X-ის შესაძლებლობების სრულად გამოყენების საშუალებას იძლევა. ის ასევე იყენებს ქუარცს მკვეთრი სურათებისა და მკაფიო ტექსტის გამოსახულების მისაღებად, მას ასევე შეუძლია რამდენიმე პროცესორით იმუშაოს და ასევე რამდენიმე ფანჯრის ერთ ინტერფეისში უჯრებისა და ტაბების მეშვეობით განთავსება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ომნივების საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაუზერები
პემბროკის ციხესიმაგრე

**პემბროკის ციხესიმაგრე** (*ინგლ.:* Pembroke Castle; *უელს.:*  Castell Penfro) — მდებარეობს უელსში. იგი სამი მხრიდან შემოსაზღვრულია მდ. კლედაუტი, რაც მას ძნელად მისასვლელს ხდიდა მტრისთვის. ადგილის ისტორია რომაული ეპოქიდან იწყება, თუმცა დღეისათვის მნიშვნელოვანი ისტორიული ნაშთები შემორჩენილი არაა.

ციხესიმაგრე აგებულ იქნა 1093 წელს ნორმანთა ეპოქაში. 1138 წელს იგი ჟილბერ დე კლარის (1-ლი პემბროკის გრაფი) საკუთრება გახდა. მოგვიანებით ციხესიმაგრეს საგრაფოსთან ერთად დაეუფლა ჯესპერ ტიუდორი (1-ლი პემბროკის ჰერცოგი), რომელმაც აქ თავი შეაფარებინა მისი მოკლული ძმის ცოლს მარგარეტ ბოფორს. იგი ფეხმძიმედ იყო და შეეძინა ვაჟი, მომავალი ინგლისის მეფე ჰენრი VII ტიუდორი.

პემბროკის ციხესიმაგრე დანგრეულ იქნა ინგლისის სამოქალაქო ომის დროს, როდესაც ოლივერ კრომველმა უბრძანა ადგილობრივ მცხოვრებლებს შეეტიათ მონარქისტი მფლობელისათვის და საძირკვლამდე დაენგრიათ ციხე.

დღეისათვის ციხესიმაგრეს იცავს «უელსის ისტორიულ ძეგლთა აღმასრულებელი სააგენტო» და იგი ღიაა ტურისტებისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Pembroke Castle website
*Castles of Wales website with pictures of the castle
*Great Castle of Wales website with more pictures 
*www.geograph.co.uk : photos of Pembroke Castle
*Pembroke Castle: description and sources

კატეგორია:უელსი
კატეგორია:უელსის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
კვარცი (გრაფიკული შრე)

**კვარცი** (Quartz) — გრაფიკული შრე, რომელიც მაკ ოს X-ის ძირზე — დარვინზეა დადებული, მას ასევე ძირეულ გრაფიკას (CoreGraphics) უწოდებენ. კვარცი აქვას მხარდამჭერი აპლიკაციაა, რომელიც ორ-განზობილებიანი გრაფიკის გამოსახულების მიღების საშუალების იძლევა მომხმარებლის ინტერფეისის შესაქმნელად, და ასევე მოიცავს მყისიერ რენდერინგსა და ანტი-ალიაზინგს შიდა-პიქსელური სიზუსტით.

კატეგორია:ინტერნეტი
კატეგორია:გრაფიკული პროგრამები
კატეგორია:მაკინტოშის ოპერაციული სისტემა
ედუარდ VI

**ედუარდ VI** (; დ. 12 ოქტომბერი, 1537, ჰემპტონ-კორტი, მიდლსექსი — გ. 6 ივლისი, 1553, გრინვიჩი, ლონდონი) — ტიუდორთა დინასტიის ინგლისის და ირლანდიის პირველი პროტესტანტი მეფე 1547–1553 წლებში. ჰენრი VIII-ის ძე. მეფის მცირეწლოვანების გამო სახელმწიფოს მართავდნენ რეგენტები — ჯერ სომერსეტის, შემდეგ ნორთამბერლენდის ჰერცოგები, რომელნიც განაგრძობდნენ აბსოლუტისტური პოლიტიკის გატარებას. მათი ხელშეწყობით დაგვირგვინდა ანგლიკანური ეკლესიის ჩამოყალიბება.

## ლიტერატურა 
*.
*.
*.
*.
* Wernham, R. B. *Before the Armada: the growth of English foreign policy, 1485–1588* (1966), a standard history of foreign policy

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:უელსის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1537
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1553
კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:ტიუდორები
კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
ჰენრი VII

**ჰენრი VII** ( დ. 28 იანვარი, 1457, პემბროკის ციხესიმაგრე, უელსი — გ. 21 აპრილი, 1509, ლონდონი) — ინგლისის მეფე და ირლანდიის ლორდი 1485–1509 წლებში. პირველი ტიუდორი მეფე ინგლისის ტახტზე.

გამეფდა მას შემდგ, რაც ბოსუორთის ბრძოლაში დაამარცხა რიჩარდ III დაასრულა ვარდების ომი და იორკების დინასტია, რითაც ტიუდორთა 117-წლიან მმართველობას დაუდო საფუძველი.

## შვილები
ჰენრისა და ელისაბედ ტიუდორს ჰყავდათ რვა შვილი:

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  28 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1457
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1509
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:უზურპატორები
კატეგორია:ტიუდორები
კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
ლედი ჯეინ გრეი

**ლედი ჯეინ გრეი** (; დ. 12 ოქტომბერი, 1537, ბრედგეიტი, ინგლისი — გ. 12 თებერვალი, 1554, ტაუერი, ლონდონი) — ინგლისის და ირლანდიის ე. წ. **„ცხრადღის დედოფალი“** () 1553 წლის 10-19 ივლისი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1537
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1554
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ეროსი

საკუთარი სახელი **ეროსი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ეროსი — ბერძნული მითოლოგიის ერთ-ერთი ღვთაება
*ეროსი — სიყვარულის აღმნიშვნელი ბერძნული სიტყვა
*ეროსი — ფროიდის ფსიქოლოგიაში ცხოვრების ინსტინქტის პოსტულატი, თანატოსის ანტონიმი
*ეროსი — კინოფილმი
*(433) ეროსი — ასტეროიდი
ეროსი (მითოლოგია)

[thumb|thumb|right|279პქ|ეროსი, პომპეუსის მარმარილო, [ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი (ნეაპოლი)|ნეაპოლის არქეოლოგიური მუზეუმი]]
**ეროსი** () — ძველი ბერძნული მითოლოგიის ერთ-ერთი უძველესი ღვთაება. იგი სამყაროს საწყისად მიაჩნდათ. ითვლებოდა ბუნების სტიქიური, შემოქმედებითი ძალების ღვთაებად. ეროსის მშობლებად ქაოსი და ურანოსი (ზოგჯერ ქაოსი და გეა) ითვლებოდა. მოგვიანებით ეროსი არესის და აფროდიტეს ვაჟად მიიჩნიეს. გვიანდელი მითების თანახმად ახლადშობილი ეროსი კინაღამ მოკლა ზევსმა, მაგრამ აფროდიტემ იხსნა იგი და უღრან, დაბურულ ტყეში გადამალა, სადაც მას ძუ ლომი ზრდიდა.

ზოგჯერ ეროსი გაზაფხულის ღმერთადაც მიაჩნდათ. ეროსი განაგებდა და მფარველობდა ადამიანების და ღმერთების შინაგან ბუნებას და ზნეობას. ეროსის სიძლიერის წინაშე უკან იხევდნენ როგორც ადამიანები, ასევე ღმერთები. შედარებით გვიან ეროსი ხდება სიყვარულის ღმერთი, აფროდიტეს თანამგზავრი და მოციქული. ეროსის მშვილდიდან ნასროლი ოქროს ისარი არ ცდება არც ღმერთებს და არც ადამიანებს. შეაქვს მათს სულსა და ხორცში სიყვარულის მძაფრი გრძნობა, რომელსაც თან ახლავს სიხარული, ბედნიერება, ტკივილი და ზოგჯერ დაღუპვაც. ეროსი ითვლება არა მხოლოდ ქალ–ვაჟის, არამედ მეგობრული სიყვარულის ღმერთადაც. ელინისტურ ეპოქაში წარმოიშვა აზრი მრავალი ეროსის არსებობის შესახებ. რომში ეროსს ხან ამურს უწოდებდნენ (*ლათ.* amor – სიყვარული, ქართულში ფრანგულიდანაა შემოსული და ამური ეწოდება), ხან კუპიდონს (cupido — გულით ნდობა, ვნებიანი სიყვარული). თანდათანობით ეროსი გახდა მწუხარებაში დამშვიდების ღვთაება. ამიტომ საფლავებზე ზოგჯერ მისი პატარა ქანდაკებები გვხვდება. მართალია საბერძნეთში ფართოდ იყო გავრცელებული ეროსის კულტი, მაგრამ არა მისი ტაძრები. ეროსის ყველაზე მეტად ცნობილი ტაძარი განლაგებული იყო თესპიაში, სადაც ხუთ წელიწადში ერთხელ ეროსისადმი მიძღვნილი დღესასწაულები ეროტიდიები იმართებოდა.

ცნობილია ლისიპეს ეროსის ქანდაკება. ეროსის სახე ხშირადაა კორეჯოს, ტიციანის და რუბენსის შემოქმედებაში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Warburg Institute Iconographic Database (ca 2,400 images of Eros) 

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:სიყვარულის და ვნების ღმერთები
კატეგორია:ნაყოფიერების ღმერთები
კატეგორია:პედერასტი გმირები და ღვთაებები
კატეგორია:არესის შვილები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ეროსი (ფროიდი)

**ეროსი** ფროიდისეულ ფსიქოლოგიაში ყველა ადამიანში არსებული ბუნებრივი ცხოვრების ინსტინქტია. ეს არის ცხოვრების შექმნის სურვილი და ის პროდუქტიულობისა და აღმშენებლობის წამახალისებელი ძალაა. ეროსი ებრძვის თანატოსის დესტრუქციულ, მომაკვდინებელ ინსტინქტს. ამ სიტყვას ასევე მოიხსენიებენ ტერმინ „ლიბიდო“-სთან კავშირშიც.

კატეგორია:ფსიქოლოგია
მაკინტოში

სიტყვა **მაკინტოში** რამდენიმე მნიშვნელობით არსებობს:

* Macintosh - კომპანია Apple Inc.-ის კომპიუტერი
* მაკინტოში - წვიმის ლაბადა
* მაკინტოში - ვაშლის ჯიში
* მაკინტოში - შოტლანდიური საგვარეულო კლანი
* ჩარლზ მაკინტოში - შოტლანდიელი გამომგონებელი
* ჩარლზ რენი მაკინტოში - შოტლანდიელი არქიტექტორი და დიზაინერი
* მაკინტოში - ქალაქი ალაბამას შტატში, აშშ
მაკინტოში (ლაბადა)

thumb|right|180px|მაკინტოშის მაღაზია ბარლინგტონის არკადიაზე, ლონდონი **მაკინტოში** წყალგაუმტარი წვიმის ლაბადის ნაირსახეობაა, პირველად გაყიდვაში გამოჩნდა 1824 წელს, დამზადებული იყო რეზინისებრი ქსოვილისაგან. სახელი მაკინტოში დაერქვა მისი შოტლანდიელი გამომგონებელი ჩარლზ მაკინტოშის პატივსაცემად.

ლაბადის მაკინტოშის სტილი მას შემდეგ საკმაოდ მოდური გახდა და ამ სტილის მიმდინარეობის საერთო სახელი გახდა. თუმცა მაკინტოშის ლაბადა მისი თავდაპირველი მნიშვნელობით რეზინისებრი ან რეზინით ლამინირებული ქსოვილით უნდა იყოს დამზადებული.

## მაკინტოშის მარკა
ჩარლზ მაკინტოშმა წყალგაუმტარი ქსოვილის საკუთარი გამოგონება 1823 წელს დააპატენტა და პირველი მაკინტოშის ქურთუკები დამზადდა საოჯახო ტექსტილის ფაბრიკაში “ჩაზ მაკინტოში და კომპანია” გლაზგოში. 1830 წელს კომპანია გაერთიანდა სამკერვალო კომპანია “თომას ჰენკოკ”-თან, მანჩესტერი. ჰენკოკიც თავის მხრივ ექპერიმენტებს ატარებდა რეზინის საფარიან ქსოვილებზე 1819 წლიდან.

ადრეულ ნიმუშებს უსიამოვნო სუნისა და სიცხეში დნობის ტენდენციის პრობლემა ჰქონდა, მაგრამ ჰენკოკმა შემდგომში გააუმჯობესა მათი წყალგაუმტარი ქსოვილი, დააპატენტა რა რეზინის ვულკანიზაციის მეთოდი 1843 წელს, რომელმაც იმ დროს ბევრი პრობლემა გადაჭრა.

მე-19 და მე-20 საუკუნეების განმავლობაში კომპანია აგრძელებდა წყალგაუმტარი ტანსაცმლის გამოშვებას და მე-20 საუკუნის ბოლოსთვის იწოდებოდა  “Traditional Weatherwear Ltd”, სამკერვალო ფაბრიკით კამბერნოდში, გლაზგოსთან. ბოლო წლებში კომპანია ცდილობს ტრადიციულ მაკინტოშის ლაბადას დაუბრუნოს საკუთარი ადგილი მაღალ მოდაში. ამისთვის ის თანამშრომლობას იწყებს წამყვან მოდის სახლებთან - გუჩი, ჰერმესი, ლუი ვიტონი და ლიბერტი. ლაბადები განსაკუთრებით პოპულარული გახდა იაპონელ ქალბატონებში და კომპანიამ 2000 წელს დედოფლის სამეწარმეო ჯილდო დაიმსახურა საერთაშორის ვაჭრობაში წარმატებისთვის.

კატეგორია:მოდა
მაკინტოში (ვაშლი)

thumb|right|180px|მაკინტოშის წითელი
**მაკინტოშის წითელი** — ვაშლის ჯიში წითელი და მწვანე კანით, მოტკბო გემოთი და ნაზი, თეთრი რბილობით; მწიფდება გვიან შემოდგომაზე. ტრადიციულად ყველაზე პოპულარული ჯიშია ახალ ინგლისში (აშშ) და კანადაში, განსაკუთრებით ცნობილი თავისი ვარდისფერი ფაფით, რომელსაც გაუთლელი მაკინტოშისგან ამზადებენ. ბევრი მას მიიჩნევს საუკეთესო ჯიშად საჭმელად, ფაფისა და წვენის გამოსაყვანად და ნამცხვრისთვის.

ადრეული მაკინტოშის ვაშლის გენეალოგია ერთადერთი ხისგან მოდის, რომელიც 1811 წელს ჯონ მაკინტოშმა აღმოაჩინა საკუთარ მამულში დანდელაში, ონტარიოს პროვინციაში, კანადა. ნიუ-იორკის მოჰაუკის ხეობიდან გადმოსახლებული ჯონ მაკინტოში ახლადშეძენილ მამულს ათვალიერებდა, როდესაც ტყეში რამდენიმე ველური ვაშლის ხის ძირი აღმოაჩინა. მან ეს ძირები საკუთარ ბაღში გადმორგა და მომავალი წლისთვის ერთ-ერთმა ძირმა გაიხარა. რამდენიმე წლის შემდეგ ხემ დაიწყო ქორფა, უგემრიელესი ხილის მოსხმა, რომელიც დღეს უკვე ყველასათვის ცნობილი ჯიშია. აღმომჩენმა მას **მაკინტოშის წითელი** დაარქვა, რაც დღესაც ვაშლის ამ ჯიშის ოფიციალური სახელია. წლების განმავლობაში ვაშლის პატრონს ჯიშის გამრავლება არ გამოსდიოდა, ვინაიდან ვაშლის ჯიში მისი თესლით არ მეორდება. შემთხვევის წყალობით, 1835 წელს ჯონი და მისი ვაჟი, ალენი, მათი სტუმრისგან ხის მყნობას სწავლობენ. კლონირების ამგვარი ტექნიკით შესაძლებელი გახდა მაკინტოშის ჯიშის გავრცელება.

ხე, რომელზეც ეს ვაშლი თავდაპირველად აღმოაჩინეს 1894 წელს ხანძრის მიერ დაზიანდა. მაკინტოშების ოჯახი ძველ ხეს 1908 წლამდე უვლიდა - ბოლო მოსავალი ხემ ამ წელს გამოიღო, ხოლო 1910 წელს კი იგი საბოლოოდ წაიქცა.

ამავე ვაშლის სახელზე, ჯეფ რასკინს, კომპიუტერული მეცნიერი, ეკუთვნის კრედიტი პოპულარული კომპიუტერული სისტემისთვის Macintosh (მაკინტოშის ვაშლი) დარქმევა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვაშლის ჯიშები 

კატეგორია:ვაშლის ჯიშები
გერდა ბორმანი

**გერდა ბორმანი** () *დაბ.* **გერდა ბუხი** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1909 — გ. 23 აპრილი 1946, მერანო, იტალია) — მარტინ ბორმანის ცოლი.

გერდას მამა იყო „ნსდაპ“-ის უმაღლესი მოსამართლე ვალტერ ბუხი. 1929 წელს მან იქორწინა მარტინ ბორმანზე, რომელთანაც 4 შვილი შეეძინა. ქორწინებაზე ხელისმომკიდე იყო ადოლფ ჰიტლერი.

## ლიტერატურა
* Anna Maria Sigmund: *Die Frauen der Nazis.* Verlag Carl Ueberreuter, Wien 2000, ISBN 3-8000-3777-7 und Heyne-Verlag, München 2005, ISBN 3-453-60016-9.

## რესურსები ინტერნეტში
* გერდა ბორმანი გერმანიის ნაციონალური ბიბლიოთეკის კატალოგში

კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946