open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სოსნოვი-ბორი (ქალაქი)

**სოსნოვი-ბორი** () — ქალაქი (1973 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, შედის სოსნოვი-ბორის საქალაქო დასახლების შემადგენლობაში. ქალაქი მდებარეობს კოპორის ყურის ნაპირას, სანქტ-პეტერბურგის დასავლეთით 35 კილომეტრში.

## ისტორია
ქალაქის ადგილას ადრე მდებარეობდა სოფელი უსტია. პირველად სოფელი უსტია ნახსენებია ავგუსტ ბერენგეიმის მიერ შედგენილ ინგერმანლანდიის რუკაზე, რომელიც შვედური მასალების საფუძველზე შეიქმნა 1676 წელს. სოფელი უსტია, ასევე ნახსენებია 1704 წელს შედგენილ ინგერმანლანდიის პროვინციის გენერალურ რუკაზე. ეს დასახლება 1705 წელს შედგენილ ადრიანა შომბეკის რუკაზე, სახელწოდებით „იჟორის მიწის გეოგრაფიული ნახაზი“, ნახსენებია, როგორც სოფელი უსტუა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* სოსნოვი-ბორი ლენინგრადის ოლქის ადმინისტრაციის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
სლანცი (ქალაქი)

**სლანცი** () — ქალაქი (1949 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. სლანცის რაიონისა და სლანცის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 33 485 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს მდინარე პლიუსას ნაპირზე, სანქტ-პეტერბურგიდან 125 კილომეტრში.

## ისტორია
სლანცის დაარსება დაკავშირებულია გდოვის ნავთობის ფიქალების დამუშავებასთან, რომლებიც 1926 წელს აღმოაჩინეს. ქალაქის დამაარსებლად სერგეი კიროვი ითვლება, რომელიც სკკპ-ის ლენინგრადის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი იყო. მისი ინიციატივით 1930 წლის 9 აპრილს დაიწყო მაღაროს მშენებლობა. 1996 წლიდან ეს თარიღი აღინიშნება, როგორც ქალაქის დაარსების დღე, დაბის მშენებლობა კი ფაქტობრივად 1932 წელს დაიწყო, როდესაც გაიხსნა პირველი შახტა და ქალაქის პირველი, კიროვის სახელობის, ქუჩა.

ქალაქი დაბის სტატუსით, ოფიციალურად წარმოიქმნა გდოვსკის რაიონში, ლენინგრადის ოლქში  1934 წლის 20 დეკემბერს.

1941 წლის 11 მარტს დაბა სლანცი ამავე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა. 1949 წელს დასახლება ადმინისტრაციულად გაერთიანდა დაბა „ბოლშიე-ლუჩკისთან“ და მიიღო ქალაქის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
ტიხვინი

**ტიხვინი** () — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. ტიხვინის რაიონისა და ტიხვინის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის 4 ნოემბერს ქალაქმა სამხედრო დიდების ორდენი მიიღო, 2011 წლის 9 დეკემბერს კი ქალაქში, კირილ ნემეცკოვის სახელობის მოედანზე, გაიხსნა „სამხედრო დიდების ქალაქის“ ძეგლი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 58 459 ადამიანს შეადგენდა.

## ისტორია
დასახლება პირველად დღევანდელი ტიხვინის ტერიტორიაზე 1383 წლით დათარიღებულ დოკუმენტებშია ნახსენები.

ვოლგა-ლადოგისა და ბალტიის ზღვის სავაჭრო გზების სიახლოვეს მდებარეობის გამო ტიხვინის პოგოსტი თავიდანვე სწრაფად განვითარდა. XVI საუკუნის დასაწყისისთვის კი დასახლება მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრი იყო.

1507-1515 წლებში მოსკოვის დიდი თავადმა ვასილი III-მ ნოვგოროდელ მშენებელს დიმიტრი სირკოვს დაავალა, ქალაქში არსებული ღვთისმშობლის მიძინების ხის ეკლესიის მაგივრად, აეშენებინა ქვით, დიდი მასშტაბის ტიხვინის ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* რუსეთის პატარა ქალაქები:ტიხვინი

კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
კიროვსკი (ლენინგრადის ოლქი)

**კიროვსკი** () — ქალაქი (1953 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. კიროვსკის რაიონისა და კიროვსკის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით კიროვსკის საქალაქო დასახლების მოსახლეობა 26 641 ადამიანს შეადგენდა. საქალაქო დასახლების ფართობი — 84,9 კმ²-ია.

ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნევის მარჯვენა სანაპიროზე, ლადოგის ტბის მახლობლად, სანქტ-ოეტერბურგის აღმოსავლეთით 35 კმ-ში.

ქალაქი დაარსდა 1931 წლის 13 ივნისს, როგორც დაბა ნევდუბრსტროი. ქალაქის მშენებლობა დაკავშირებული იყონევის სანაპიროზე, სოფელ დუბროვკასთან, საკონდენსაციო ელექტროსადგურის სამშენებლო სამუშაოებთან. 1953 წლიდან ქალაქის სახელი შეიცვალა და დაერქვა *კიროვსკი*, სერგეი კიროვის პატივსაცემად, რომლის ინიციატივითაც დაიწყო ამ ელექტროსადგურის მშენებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* კიროვსკი ემცოკლოპედიაში „ჩემი ქალაქი“
* ქალაქის მუზეუმი 
## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
ტოკონსე

**ტოკონსე** () — მდინარე ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. სათავეს იღებს სერო-ტოკონეს მთაზე, ზღვის დონიდან 4250 მეტრზე. სიგრძე დაახლოებით 25 კმ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* EVALUACION DE LOS RECURSOS HIDRICOS SUPERFICIALES EN LA CUENCA DEL RIO BIO BIO

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
სან-პედრო-დე-ატაკამა (მდინარე)

**სან-პედრო-დე-ატაკამა** () — მდინარე ჩრდილოეთ ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარე გრანდესა და სალადოს შერწყმის შედეგად. ამ ადგილიდან ქალაქ სან-პედრო-დე-ატაკამამდე მისი სიგრძე 12 კილომეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
შლისელბურგი

**შლისელბურგი** (, ) — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, კიროვსკის რაიონში. შლისელბურგის დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი და ერთადერთი დასახლებული პუნქტი. ქალაქი მდებარეობს კიროვსკის რაიონის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე ნევისა და ლადოგის ტბის ნაპირას. სანქტ-პეტერბურგის აღმოსავლეთით 24 კმ-ში და კიროვსკის ჩრდილოეთით 5 კმ-ში.

ქალაქში მდებარეობს ორეშეკის ციხესიმაგრე, რომელიც სანქტ-პეტერბურგის ისტორიის მუზეუმის ფილიალია.

ქალაქი 1323 წელს დააარსა ნოვგოროდელმა თავადმა იური დანილოვიჩმა. ქალაქი თავიდან მდებარეობდა კაკლის კუნძულზე ხის ციხესიმაგრის სახით. სწორედ აქედან წარმოიშვა ციხესიმაგრის სახელიც „ორეშეკი“. 1353 წელს ნოვგოროდელებმა ააგეს ქვის ციხესიმაგრე, რომელიც ბევრად მტკიცე იყო, მას ასევე ჰქონდა დიდი გალავანი და კოშკები. ქალაქის ციხე-კოშკები და ისტორიული ცენტრი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* შლისელბურგის ადმინისტრაციის ოფიციალური საიტი 
* შლისელბურგის ისტორიის მუზეუმი 

კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
სან-სალვადორი (ჩილეს მდინარე)

**სან-სალვადორი** () – მდინარე ჩილეში. არის ლოას მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს ანდების ჩილეს კუთვნილ ნაწილში. მიედინება ჩილეს ანტოფაგასტის რეგიონის ტერიტორიაზე. სიგრძე 56 კმ. აუზის ფართობი – 619 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - სან-სალვადორი 
* EVALUACION DE LOS RECURSOS HIDRICOS SUPERFICIALES EN LA CUENCA DEL RIO BIO BIO

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
სომი

**სომი** — XIV—XV საუკუნეების ვერცხლის ფულადი საანგარიშო ერთეული. სომი იხსენიება იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის XIV—XV საუკუნეებში აღაპებსა და 1460 წელს ერთ ქართულ სიგელში. ამ ტერმინის გავრცელება და დამკვიდრება საქართველოში დაკავშირებულია ჯუჩიანთა მონეტების მიმოქცევასთან. შეესატყვისება 120 დირჰემს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფულის ერთეულები
ნარსესი

250px|მინიატიურა
**ნარსესი** (დ. 478 — გ. 573, რომი) — ბიზანტიელი მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე. წარმოშობით სომეხი, საჭურისი, იმპერატორ იუსტინიანე I-თან დაახლოებული პირი. 538 წელს იტალიაში ველისარიუსს ეხმარებოდა ოსტგუთების წინააღმდეგ ბრძოლაში. 539 წელს გაიხმეს იტალიიდან, 551 წელს კი კვლავ იტალიაში გაგზავნეს მხედართმთავრად. 552 წლის ზაფხულში აპენინებში დაამარცხა ოსტგუთების მეფე ტოტილა (ტაგანას ბრძოლა). დაიპყრო შუა იტალია, აიღო რომი. 552 წლის მიწურულს მდ. სარნუსთან გაანადგურა ოსტგუთები, 554 წელს მოიგერია ფრანკებისა და ალემანების შეტევა იტალიაზე. 555 წელს დაინიშნა იტალიის მმართველად. ცდილობდა მონათმფლობელობისა და რომაული საგადასახადო სისტემის აღდგენას. იმპერატორ იუსტინიანე II-ის გამგებლობის დროს, 567 წელს, ინტრიგებით გადააყენეს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადებული 478
კატეგორია:გარდაცვლილი 573
ნარამსუენი

**ნარამსუენი** — ძველი შუამდინარეთის ერთ-ერთი მეფე, აქადის დინასტიის მეოთხე წარმომადგენელი (ძვ. წ. 2290-ძვ. წ. 2254 წწ.). მის დროს აქადის დინასტიამ მიაღწია თავისი ძლიერების ზენიტს. მეფობის დასაწყისში ჩააქრო აჯანყება ქვეყნის შიგნით, შემდეგ წარმატებით ილაშქრა ევფრატის სათავეებში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და ელამში. სახელმწიფო ცენტრალიზებულ ხელისუფლებას საბოლოოდ დაუმორჩილა რელიგია.  ნარამსუენი სიცოცხლეშივე გააღმერთეს. მისი სტელა, რომელზედაც გამოსახულია ლულუბეელების წინააღმდეგ ბრძოლის ამსახველი სცენები, აქადური ხელოვნების მნიშვნელოვანი ძეგლია და ინახება ლუვრში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აქადის მეფეები
ანტსლა

**ანტსლა** () — ქალაქი მუნიციპალური სტატუსის გარეშე, ესტონეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ვირუმაას მაზრაში. ადმინისტრაციული ცენტრი და ანტსლის მუნიციპალიტეტის შემადგენელი ნაწილი.

1950—1959 წლებში იყო ანტსლის რაიონის ცენტრი.

## დაძმობილებული ქალაქები
## გალერეა
thumb|center|700პქ|ქალაქ ანტსლის პანორამა

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
უეუეტენანგოს დეპარტამენტი

**უეუეტენანგო** () — დეპარტამენტი გვატემალაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ მაღლობზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მექსიკას, აღმოსავლეთით — ელ-კიჩეს დეპარტამენტს, სამხრეთით კი ტოტონიკაპანის, კეცალტენანგოსა და სან-მარკოსის დეპარტამენტებს. დედაქალაქია უეუეტენანგო. 

უეუეტენანგოს ეთნიკური შემადგენლობა ერთ–ერთი ყველაზე მრავალფეროვანია გვატემალაში. ძირითადი მოსახლეობაა მამის ხალხი, მას მოსდევენ მაიას ჯგუფები — კანჯობალის ხალხი, ჩუჯის ხალხი, ჯაკალტეკის ხალხი და ა. შ. მაიას ხალხის თითოეული ეს ჯგუფი საკუთარ, განსხვავებულ ენებზე საუბრობს.

დეპარტამენტის ფართობი 7 403 კმ²–ია, მოსახლეობა 1 056 566 (2008 წ.) 

უეუეტენანგოს დეპარტამენტი დაყოფილია 31 მუნიციპალიტეტად.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*Información y Noticias de Huehuetenango.  
*Interactive department map 
*Estrategia de reducción de la pobreza - Huehuetenango 
*Huehuetenango General Information 

## სქოლიო 
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
ტოსნო

**ტოსნო** () — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ტოსნოს რაიონისა და ტოსნოს საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 39 101 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ტოსნის ნაპირას, სანქტ-პეტერბურგიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 24 კილომეტრში.

## ისტორია
1500 წელს ტოსნოს წინარე დასახლება მასზედ მცხოვრებ ორი მოსახლესთან ერთად, ბორისკო და მარტინკო მატიუკოვი, ნახსენებია ვოდსკაია პიატინის აღწერაში. დასახლება ამ აღწერის დროს შედიოდა ნოვგოროდის რესპუბლიკის შემადგენლობაში, ვოდსკაია პიატინაში. 1617-1700 წლებში სტოლბოვოს ზავის მიხედვით შედიოდა შვედეთის შემადგენლობაში. 1714 წელს პეტრე I-ის ბრძანებით სოფელში რუსეთის ცენტრალური რაიონებიდან გლეხები გადმოასახლეს. მაშინ სოფელს ტოსნოს იამი (საფოსტო სადგური) ეწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* ტოსნო ენციკლოპედიაში „ჩემი ქალაქი“

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
ლეხია

**ლეხიის ტბა** () — მლაშე ტბა ჩრდილოეთ ჩილეში, ანტოფაგასტის რეგიონის ალტიპლანოში. არეალის ლანდშაფტში დომინირებს ვულკანები: ჩილიკესი, ლასკარი, აგუას-კალიენტესი და აკამარაჩი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ტბები
ისაბალის დეპარტამენტი

**ისაბალი** () — დეპარტამენტი გვატემალაში. მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. მის ზღვისპირა რაიონებში სახლობს გარიფუნას ხალხი. 

ისაბალს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ბელიზი, ჩრდილო–აღმოსავლეთით ჰონდურასის ყურე, აღმოსავლეთით — ჰონდურასი, ჩრდილო–დასავლეთით — გვატემალისვე დეპარტამენტები პეტენი, დასავლეთით — ალტა-ვერაპასის, სამხრეთით კი საკაპის დეპარტამენტები. 

ისაბალის ტერიტორიაზე მდებარეობს გვატემალის უდიდესი ტბა ისაბალი. იმ ადგილას, სადაც ტბიდან მდინარე დულსე გამოედინება, აღმართულია ესპანეთის კოლონიური ციხესიმაგრე და ამჟამად გვატამელის ეროვნული მონუმენტი, სან-ფელიპე. 

დეპარტამენტი დაყოფილია 5 მუნიციპალიტეტად.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გვატემალის დეპარტამენტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*Interactive department map
*Izabal, Green Caribbean 

## სქოლიო 
კატეგორია:გვატემალის დეპარტამენტები
ნიკომედია

მინი|ნიკომედიაში აღმოჩენილი სამკაული
**ნიკომედია** — ბითინიის დედაქალაქი უძველეს ხანაში, მდებარეობდა მარმარილოს ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე (ახლანდელი იზმითის ადგილას, თურქეთში). დააარსა ნიკომედე I-მა ძვ. წ. 264 წელს. მას შემდეგ, რაც ბითინია რომის პროვინციად გამოცხადდა (ძვ. წ. 64 წ.), ნიკომედია გახდა პროვინციის მთავარი ქალაქი. ახ. წ. IV საუკუნეში იგი იყო რომის იმპერატორთა - დიოკლეტიანესა და კონსტანტინე I დიდის რეზიდენცია. უძველესი ხანიდან ნიკომედიას უდიდესი კულტურული მნიშვნელობა ჰქონდა, მას „ბითინიის ათენს“ უწოდებდნენ. ანტიკურ და ბიზანტიურ ხანაში იყო ვაჭრობისა და ხელოსნობის მნიშვნელოვანი ცენტრი. 1331 წელს დაიპყრეს ოსმალებმა. 

## ნიკომედიაში დაბადებულები
* პანტელეიმონ მკურნალი – მართლმადიდებელი და კათოლიკე  წმინდანი
* არიანე – ძველი ბერძენი ისტორიკოსი და ფილოსოფოსი
* ადრიანე და ნატალია – მართლმადიდებელი და კათოლიკე  წმინდანები
* მიქაელ ფსელოსი – ბიზანტიელი მწერალი, ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი და ისტორიკოსი

## ნიკომედიაში გარდაცვლილები
* წმინდა გიორგი – წმინდანი
* პანტელეიმონ მკურნალი – წმინდანი
* თეოპემპტი ნიკომიდიელი – წმინდანი
* ბასილისა ნიკომიდიელი
* ანთიმოზ ნიკომიდიელი და მასთან სხვა მოწამეები
* 300 628 მოწამე
* ბაბილა ნიკომიდიელი და 84 ყრმა
* 80 წმინდანი ნიკომიდიას წამებულნი
* წმინდა იულიანა და მის თანა ხუთასი მამა და ასოცდაათი დედა, ნიკომიდიას წამებულნი
* 2000 ნიკომედიელი მოწამე
* ფილეტერ ნიკომიდიელი
* ილონა ზრინი

## ნიკომედიელი ეპისკოპოსები
* ევსები ნიკომედიელი
* წმინდა კორნუტი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
ნიკომედე I

**ნიკომედე I** (გ. ძვ. წ. 255) — ბითინიის მეორე მეფე. (დაახლ. ძვ. წ. 279-255 წწ.), დააარსა ნიკომედია (ძვ. წ. 264 წ.). ქვეყნის მთელი ძალები მიმართა მთავარი საფრთხის - სელევკიდების სამეფოს წინააღმდეგ, რომელიც ცდილობდა დაემორჩილებინა მცირე აზიის დამოუკიდებელი ოლქები. გააფართოვა ქვეყნის საზღვრები სამხრეთსა და აღმოსავლეთში. მის დროს დაიწყო ქვეყნის ელინიზაციის პროცესი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბითინიის მეფეები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ნიკომედე II

**ნიკომედე II** (გ. ძვ. წ. 128) — ბითინიის მეექვსე მეფე. (ძვ. წ. 149-128 წწ.), რომელსაც ადრეული ხანის ისტორიოგრაფიაში ნიკომედე III-სთან აიგივებდნენ. ეხმარებოდა რომაელებს არისტონიკეს აჯანყების (ძვ. წ. 133-129 წწ.) ჩახშობაში. იყო რომაული ორიენტაციის მომხრე. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბითინიის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ნიკომედე III

**ნიკომედე III ევერგეტი** (დ. ძვ. წ. 185 — გ. ძვ. წ. 94) — ბითინიის მეშვიდე მეფე. (ძვ. წ. 127-94 წწ.), რომის მოკავშირე. მის დროს ბითინიის სამეფო დამოუკიდებლობას ინარჩუნებდა. ძვ. წ. 105 წელს ნიკომედე III-მ და მითრიდატე VI ევპატორმა დადეს კავშირი, რომლის ძალითაც ძვ. წ. 106 წელს დაიპყრეს პაფლაგონია და  გალატია. ძვ. წ. 102-100 წწ - კაპადოკია. კავშირი დაიშალა მას შემდეგ, რაც საქმეში ჩაერია რომი და მთელ ამ ტერიტორიაზე რომის გავლენა აღდგა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბითინიის მეფეები
რუისის კვირიკეწმინდის ეკლესია

**რუისის კვირიკეწმინდის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისში. მდებარეობს სოფლის წინაუბნის ჩრდილოეთ ნაწილში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (10,6 X 6,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით, შეკეთების დროს (XIX ს.) გამოუყენებიათ ბაზალტი. კედლები შიგნით და გარეთ შელესილია. კარ-სარკმლის გარე საპირეები თლილი ქვისაა, სახურავი კრამიტის. შესასვლელი სამხრეთითაა, დასავლეთის კარი ამოშენებულია. შეკეთების დროს კარზე გარედან არქიტრავად საფლავის წარწერიანი ქვა ჩაუდგამთ. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ერთი თაღოვანი სარკმელია. ერთი საფეხურით ამაღლებულ საკურთხევლის იატაკზე მოგებულია აგური. სამხრეთის კედელში შიგნიდან თაღოვანი, ხოლო გარედან სწორკუთხა ორი სარკმელია. დარბაზის დასავლეთ ნაწილში ხის პატრონიკე ყოფილა, რასაც მოწმობს გრძივ კედლებში ძელისათვის ამოღებული ჰორიზონტალური ფოსოები. აღმოსავლეთის ფასადზე, ფრონტონის ქვეშ გამოსახულია მცირე რელიეფური ჯვარი. ნაგებობას შემოვლებული აქვს შირიმის პროფილირებული ლავგარდანი. დასავლეთის ფასადის ფრონტონის კეხზე დაშენებულია აგურის ოთხბოძიანი სამრეკლო, რომელსაც პირამიდული სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვალგა

**ვალგა** () — ქალაქი ესტონეთის სამხრეთ ნაწილში, ვალგას ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მჭიდროდ ეკვრის ლატვიურ ქალაქ ვალკას და მასთან ერთად ქმნის ერთიან ქალაქს.

2009 წლის დასაწყისში მოსახლეობა წარმოადგენდა 12998 ადამიანს, 2012 წლის დასაწყისში კი — 12539-ს.

განლაგებულია მდინარე პედელზე (ტბა ვირტსიარვის აუზი). ქალაქის ფართობია 16.5 კმ ².

## ისტორია 
ქალაქის პირველი ხსენება თარიღდება 1286 წლით (სახელით ვალკი).

რუსეთის იმპერიის დროს ქალაქი შედიოდა ლივონიის გუბერნიაში და ვალკის ოლქის ცენტრს წარმოადგენდა.

1920 წელს ქალაქი გაიყო ორ ნაწილად — ვალკად და ვალგად — ჩრდილო-აღმოსავლეთის დიდი ნაწილი ესტონეთს მიეკუთვნა ლატვიის სამოქალაქო ომში გაღებული დახმარებისთვის 1918-1920 წლებში.

1950—1991 წლებში ქალაქი ვალგა ვალგის რაიონის ცენტრი იყო.

## კლიმატი 
ვალგის კლიმატი ზომიერი-კონტინენტურია ზღვის კლიმატის ნაკვთებით. ვალგაში, როგორც წესი, გრძელი რბილი ზამთარი და თბილი, მაგრამ მოკლე ზაფხული იცის.

* ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურა — 5,5 °C
* ქარის საშუალო სიჩქარე — 2,4 მ/ წ
* ჰაერის შედარებითი ტენიანობა — 82 %

## ეკონომიკა 
ქალაქში არის მსუბუქი და ხის დამამუშავებელი მრეწველობების დაწესებულებები, ხორცის კომბინატი, საქსოვი და ფეხსაცმლების ქარხანა.

## კულტურა, ღირსშესანიშნაობები 
ქალაქში გამოიცემა (კვირაში სამჯერ) გაზეთი „Valgamaalane“ (ესტონურ ენაზე) და გაზეთი „Валкъ“ (Walk) (რუსულ ენაზე).

ქალაქს აქვს მუზეუმი. ქანდაკების როლში ქალაქში დგას ორთქლმავალი სუ 251-98

## მოსახლეობა 
| valign="top" |

| valign="top" |

|}
## გალერია

Valga main library.JPG|მთავარი ბიბლიოთეკა
Valga katoliku kirik 2.jpg|წმინდა ეკლესია
Valga railway station, summer 2014, picture 1.JPG|რკინიგზის სადგური
Valga Linnapark (3).JPG 
Vabaduse street (2), Valga.JPG
Valga 02 08 2007.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის საიტი 

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ოდოაკრი

200px|მინიატიურა|477 წლით დათარიღებული მონეტა ოდოაკრის გამოსახულებით
**ოდოაკრი** (დ. დაახლ. 431 — გ. 15 მარტი, 493, რავენა) — იტალიის გამგებელი 476-493 წლებში. წარმოშობით სკირების გერმანული ტომიდან იყო, მეთაურობდა დასავლეთ რომის იმპერატორების მიერ დაქირავებულ გერმანელთა ერთ-ერთ რაზმს. 476 წლის 23 აგვისტოს (4 სექტემბერს) ჩამოაგდო დასავლეთ რომის უკანასკნელი იმპერატორი რომულუს ავგუსტულუსი და თავი „იტალიის მეფედ“ გამოაცხადა. 493 წელს „ოდოაკრის სამეფო“ დაიპყრეს ოსტგუთებმა, რომლებიც ჯერ კიდევ 488 წელს შეიჭრნენ ჩრდილოეთ იტალიაში. ოდოაკრი მოკლა მათმა ბელადმა თეოდორიხმა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 493
ნიკომედე IV

**ნიკომედე III ფილოპატორი** (გ. ძვ. წ. 74) — ბითინიის მერვე მეფე. (ძვ. წ. 94-74 წწ.), ნიკომედე III-ის შვილი. რომის მხარდაჭერით ძვ. წ. 89 წელს გაილაშქრა მითრიდატე VI-ის წინააღმდეგ. ამან გამოიწვია მითრიდატეს პირველი ომი (ძვ. წ. 89-84 წწ.), რომლის დროსაც მითრიდატემ დაიპყრო ბითინია. ძვ. წ. 84 წელს ნიკომედე IV-მ სამეფო ტახტი დაიბრუნა. გარდაცვალების წინ ბითინია მან რომს უანდერძა. ნიკომედე IV-ის ძის ინტერესების დამცველად გამოვიდა მითრიდატე VI და რომს ომი გამოუცხადა, რითაც დაიწყო მითრიდატეს მესამე ომი (ძვ. წ. 74-64 წ.).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბითინიის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ორხონ-ენისეის ძეგლთა ენა

[მინი|წარწერა [ყიზილი|ყიზილში ორხონ-ენისეის ძეგლთა ენაზე]]
**ორხონ-ენისეის ძეგლთა ენა** *ძველი თურქული ენა* — მდინარე ორხონისა და ენისეის მიდამოებში კლდეებზე, სტელებსა და საფლავის ქვებზე VI-VIII საუკუნეებში ამოკვეთილი წარწერების ენა. შეიცავდა ყველა ძირითად ხმოვანს e-ს გარდა. თანდებულთა სისტემა ჯერ არ ყოფილა მკაფიოდ გამორჩეული ზმნიზედისაგან, არც კავშირებია ჩამოყალიბებული, არსებობს მხოლოდ შეერთებითი ნაწილაკები (სინტაქსურად არც ქვეწყობაა და არც თანწყობა).

## ლიტერატურა 
*L. Johanson, *A History of Turkic*, in: The Turkic Languages, eds. L. Johanson & E.A. Csato, Routledge, London (1998), ISBN 0-415-08200-5
*M. Erdal, *Old Turkic*, in: The Turkic Languages, eds. L. Johanson & E.A. Csato, Routledge, London (1998),ISBN 978-99929-944-0-5

## რესურსები ინტერნეტში 
*Old Turkic inscriptions (with translations into English), reading lessons and tutorials
*Turkic Inscriptions of Orkhon Valley (with translations into Turkish)
*VATEC

კატეგორია:ანბანური დამწერლობები
რუისის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია

**რუისის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისში. მდებარეობს სოფლის წინაუბნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. შეკეთებულია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე.

ეკლესია დარბაზულია (8,35 X 5,8 მ), ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვით. ფასადები მოპირკეთებულია შირიმის კარგად გათლილი კვადრებით, აქა-იქ გამოყენებულია ბაზალტის კვადრებიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს ღრმა ნიშებია. სწორკუთხაა დასავლეთის სარკმელიც, რომელსაც ძლიერ დამრეცი ქვედა ნაწილი აქეს. შიდა სივრცე მაღალი და ხალვათია. თავდაპირველად ინტერიერის კედლები შელესილი ყოფილა. შეკეთების შემდეგ ხელმეორედ შეულესიათ და შეუთეთრებიათ. ამავე ხანებში დასავლეთ ფასადის ფრონტონის კეხზე დაუშენებიათ ოთხბოძიანი, ოთხივე მხარეს ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი აგურის სამრეკლო, რომელსაც შიგნიდან სფერული კამარა აქვს, ხოლო გარედან დასრულებულია პირამიდული სახურავით. ეკლესიას შერჩენილი აქვს შირიმის ლავგარდანი, რომელიც გლუვი ლილვისა და მცირე სიღრმის წრეთარგისაგან შედგება. გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ჩვენ 10 წლისანი ვართ

***ჩვენ 10 წლისანი ვართ*** — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეექვსე  ალბომი. ალბომი ჩაწერილია  1972-73 წლებში. გამოვიდა 1974 წელს.

ალბომში შეტანილია 13 სიმღერა. სიმღერები სრულდება ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და  ფრანგულ ენებზე.

## სიმღერების სია 
# სიმღერა თბილისზე
# ხუანიტა
# სიყვარული მშვენიერია
# პატარა საფუნთუშე
# შენ ერთადერთი
# ქართული სახუმარო
# ყველაზე ძვირფასი ხარ
# მშობლიური მიწა
# წვიმის წვეთები
# სერენადა
# არალე
# მარია–იზაბელი
# ორერა

## რესურსები ინტერნეტში 
* დისკოგრაფია.
* „ვია ორერას“  არაოფიციალური  გვერდი Facebook-ზე.

კატეგორია:ორერას ალბომები
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
ორერა დღეს

***ორერა დღეს*** — ანსამბლ „ორერას“ რიგით მეშვიდე  ალბომი. ალბომის ჩაწერილია  1973 წელს. გამოვიდა 1974 წელს.

ალბომში შეტანილია 12 სიმღერა. სიმღერები სრულდება ქართულ, რუსულ, ინგლისურ და ესპანურ ენებზე.

## სიმღერების სია 
# მთიულური
# სიმღერა დედაზე
# Над Окошком Месяц
# ურმული
# მთები, მთები
# თქვი, რომ გიყვარვარ
# სისატურა
# My Way
# თოვლიანი თბილისი
# თოჯინა (მაროკოული ხალხური სიმღერა)
# სიყვარულის ისტორია
# იყოს რაც იქნება

## რესურსები ინტერნეტში 
* დისკოგრაფია.
* „ვია ორერას“  არაოფიციალური  გვერდი Facebook-ზე.

კატეგორია:ორერას ალბომები
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
რუისის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია

**რუისის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისში. მდებარეობს ადგილ ქვეითშუაუბანში. თარიღდება XIX საუკუნით.

ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა (14,15 X 9,2 მ), ნაშენია აგურისა და რიყის ქვის რიგების მონაცვლეობით. შესასვლელი სამხრეთით (ამოშენებულია) და დასავლეთითაა. ეკლესიას საერთო ზომებთან შედარებით პატარა ნახევარწრიული აფსიდი აქეს. საკურთხეველი ამაღლებულია 0,8 მეტრით და ორივე კიდეში ოთხსაფეხურიანი კიბეები აქვს. აფსიდში ერთი ფართო სარკმელი და სამი თაღოვანი ნიშია, მის გვერდებზე კი ნახევარწრიული კამარით გადახურული ვიწრო სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნე. მათ ზევით სამალავი საკნებია, რომლებსაც წინა კედელი გამონგრეული აქვთ. ჯვრის ნახევარწრიული კამარებით გადახურული მკლავების გადაკვეთაზე, აფსიდის კედლებსა და დასავლეთის ორ თავისუფლად მდგომ ბურჯებზე აღმართულია თორმეტსარკმლიანი გუმბათი. ჯვრის ყველა მკლავში თითო სარკმელია. ჩრდილოეთის მკლავის კედელში, ფართო ნიშში სანათლავი ღრმულია ამოკვეთილი. დასავლეთის მკლავი სამივე მხარეს დიდი ნახევარწრიული თაღებით იხსნება. მკლავის კამარა ორ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. მკლავებშორისი მონაკვეთების კამარები დასავლეთ მკლავის კამარის პერპენდიკულარულია. 

ფასადები შემკულია დეკორატიული ნახევარწრიული თაღებითა და სწორკუთხედებით. შესასვლელების საპირეები თლილი ქვისაა. ეკლესია სომხურია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ლიაენემაა

**ლიაენე-ვირუმაა** ( ან *Lääne maakond*) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის მატერიკული ნაწილის უკიდურესი დასავლეთით, ჩრდილოეთით და დასავლეთით ესაზღვრება ბალტიის ზღვა. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ჰააფსალუ. მაზრის შემადგენლობაში შედის 12 მუნიციპალიტეტი: 1 ქალაქი (ჰააფსალუ) და 11 თემი. მაზრის შემადგენლობაშია ასევე კ. ვორმსი. მაზრა მდიდარია რეკრეაციული რესურსებით. 

1227 წელს გერმანელთა დაპყრობის შემდეგ ლიაენემაას მაზრა გახდა საარე-ლიაენეს საეპისკოპოსოს ცენტრი და შედიოდა ლივონიის კონფედერაციაში დამოუკიდებელი სამთავროს სახით. ეპისკოპოსის ციხესიმაგრის ნანგრევები დღემდეა შემორჩენილი ჰააფსალუში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
პირველი საფეხურის სკოლა

**პირველი, ან დაწყებითი საფეხურის სკოლა** შეიძლება აღნიშნავდეს ბავშვებისათვის **პირველდაწყებითი განათლების** სკოლას, სადაც ისინი შეჰყავთ 5 ან 6 წლის ასაკში. 

**პირველი საფეხურის სკოლა** იუნესკოს მიერ შემუშავებული „განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარდის“ (ISCED) მიხედვით წარმოადგენს პირველ დონეს. ამ სტანდარდის მიხედვით განათლება სულ 6 საფეხურადაა დაყოფილი, მაგრამ იწყება ნულოვანი დონით, რომელშიც სკოლამდელი პერიოდი (ბავშვთა ბაღითა და მოსამზადებელი კლასით) შედის.

**დაწყებითი საფეხურის სკოლა** შეიძლება აღნიშნავდეს აგრეთვე **პირველდაწყებით სასკოლო სისტემას** შემდეგ ქვეყნებში:

* საბაზისო სკოლა (die Grundschule) — გერმანიაში.
* სახალხო სკოლა (die Volksschule) — ავსტრიაში.
* პირველადი სკოლა (die Primarschule) — შვეიცარიასა და ლიხტენშტაინში.
* საბაზისო სკოლა (die Grundschule) — სამხრეთტიროლში.

კატეგორია:სკოლები
რუისის წმინდა დემეტრეს ეკლესია

**რუისის წმინდა დემეტრეს ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ რუისში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, გორაკზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,3 X 10,3 მ), ნაგებია ქვიშაქვითა და რიყის ქვით, აქა-იქ გამოყენებულია ტუფიც. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. სარკმლის ორივე მხარეს კონქის თავზე არსებულ სივრცესთან დამაკავშირებელი წრიული ხვრელებია. თითო სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია კანკელით. ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი გრძივი კედლების ორსაფეხურიან წყვილ პილასტრს ეყრდნობა. პილასტრების ორივე მხარეს, გრძივ კედლებზე დეკორატიული თაღებია.

## მოხატულობა
საკურთხეველში და დარბაზის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. საკურთხევლის კონქის მოხატულობა დაყოფილია სამ რეგისტრად. პირველში გამოსახულია ქრისტე გადაშლილი წიგნით ხელში; მის მარცხენა მხარეს ექვსფრთედისა და იოანე ნათლისმცემლის ფიგურის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. მეორე რეგისტრში, სარკმლის ზემოთ გამოსახულია ჯვარი, მის ორივე მხარეს - მოციქულები წიგნებით ხელში; ქვემოთ, მესამე რეგისტრში წარმოდგენილნი არიან ეკლესიის მამები. სამხრეთ კედლის, აღმოსავლეთ მონაკვეთის ქვედა რეგისტრში შემორჩენილია წმ. მეომრის სამი ფიგურა, ხოლო დასავლეთ მონაკვეთში - წმ. დედათა ორი გამოსახულება და მეუდაბნოეს მთლიანი ფიგურა. დასავლეთ კედელზე, მეორე რეგისტრში გაირჩევა თავდახრილი ქალი, მესამე რეგისტრში - ცხენოსანი და ქალაქის ხედი (სავარაუდოა აქ ასახულია წმინდა გიორგის ერთ-ერთი სასწაული). ნახატში გამოყენებულია სუფთა ცისფერი, მოწითალო-ყავისფერი, ყვითელი ოქრა. ნახატი ოსტატურია, დახვეწილი, კონტურები დენადი, დაუნაწევრებელი.

აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილია ტუფის ლავგარდნის ფრაგმენტები, რომლის შეზნექილი პროფილი დასრულებულია თაროთი და ლილვით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პილვამაა

**პილვამაა** ( ან *Põlva maakond*) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ესაზღვრება რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი პილვა. მაზრის შემადგენლობაში შედის 15 მუნიციპალიტეტი: 2 ქალაქი (პილვა და რიაპინა) და 13 თემი. მაზრის  დასავლეთით მდებარეობს მაღლობი ოტეპია. მაზრა გამოირჩევა ტბების სიმრავლით (130 ტბა). ცენტრალური ნაწილი უჭირავს მდინარეების აჰიას, პიუზას  და ვიჰანდუს ხეობებს. აღმოსავლეთი ნაწილი კი - დაჭაობებულია. 

მაზრის ტერიტორიაზე მდებარეობს ისტორიული რეგიონი სეტუმაა, სადაც ცხოვრობს სეტუს ხალხი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
პიარნუმაა

**პიარნუმაა** ( ან *Pärnu maakond*) — ფართობით ყველაზე დიდი მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით ნაწილში, რიგის ყურის სანაპიროზე. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი პიარნუ. მაზრის შემადგენლობაში შედის 20 მუნიციპალიტეტი: 2 ქალაქი (პიარნუ და სინდი) და 18 თემი. მაზრის შემადგენლობაშია ასევე კ. კიჰნუ და მანილაიდი. მაზრის ტერიტორიაზეა მდინარე პიარნუს ქვემო დინება. 

მაზრის ტერიტორიაზე მდებარეობს უძველესი, ქვის ხანის, ადამიანის სადგომი ესტონეთის ისტორიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
რაპლამაა

**რაპლამაა** ( ან *Rapla maakond*) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთი ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი რაპლა. მაზრის შემადგენლობაში შედის 10 მუნიციპალიტეტი: 10 თემი (ქალაქ რაპლას არ აქვს მუნიციპალიტეტის სტატუსი). მაზრის ტერიტორია დაქსელილია მდინარეთა ხეობებით (მათ შორის უდიდესია კაზარი). მოიპოვება კირქვა, დოლომიტი, ტორფი და თიხა. 

## მოსახლეობა
მაზრის მოსახლეობა, ისევე როგორც მთელი ესტონეთისა, მცირდება. მაზრის შობადობის კოეფიციენტი 2006 წელს იყო 9,7 %, ხოლო  სიკვდილიანობისა - 14,2 %. მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
* ესტონელები - 93,2 %
* რუსები - 4 %

ცხოვრობენ ასევე უკრაინელები და ბელარუსები.

## გალერეა 

Valtu mõisa -Puraviku- tuuleveski.jpg|
Kohila vesiveski2.jpg|
Hageri kirik 2012.jpg|
Sutlema mõisa väravatorn 02-08-2012.jpg|
Kohila mõisa peahoone.jpg|
Lohu mõisa peahoone (1).jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
ქარი (ალბომი)

***ქარი*** — ანსამბლ „ორერას“ რიგით  მეცხრე  ალბომი. ალბომი ჩაწერილია  1975-76 წლებში. გამოვიდა 1976 წელს.

ალბომში შეტანილია 11 სიმღერა. სიმღერები სრულდება ქართულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე.

## სიმღერების სია 
# ქარი
# ძმაო გაშალე მარჯვენა
# Над Окошком Месяц
# ძველი მოტივი
# Разлука
# Не шути со мной
# არჩევანი შენა (რუსული ვერსია)
# Yellow Ribbon
# ვინა სთქვა რომ, ჩვენში  ვარდი აღარ  ვარდობს
# ქართული ზეცა
# Берёзка
# Любите русскую природу

## რესურსები ინტერნეტში 
* დისკოგრაფია.
* „ვია ორერას“  არაოფიციალური  გვერდი Facebook-ზე.

კატეგორია:ორერას ალბომები
კატეგორია:1976 წლის ალბომები
"Песняры" и "Орэра"

***"Песняры" и "Орэра"*** — ანსამბლ „ორერას“ რიგით  მეათე  ალბომი ( ვია "პესნიარი"-სთან ერთად ). ალბომში  შესულია  (1 გვერდი) ვია "პესნიარის" 3 კომპოზიცია და (2 გვერდი) „ორერა“-ს 6 კომპოზიცია. ჩანაწერები შესრულებულია  72-76 წლებში. გამოვიდა 1978 წელს.

სიმღერები სრულდება ქართულ ენაზე.

## სიმღერების სია 
# მთიულური
# სიმღერა დედაზე
# სისატურა
# თოვლიანი თბილისი
# ურმული
# მთები, მთები

## რესურსები ინტერნეტში 
* დისკოგრაფია.
* „ვია ორერას“  არაოფიციალური  გვერდი Facebook-ზე.

კატეგორია:ორერას ალბომები
კატეგორია:1978 წლის ალბომები
განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი

**განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი** (ინგლ. The Standard International Standard Classification of Education - შემოკლ, ISCED [*აი-ეს-სი-ი-დი*]) წარმოადგენს გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერებისა და კულტურის ორგანიზაციის  მიერ შემუშავებულ სტანდარტს სკოლის ტიპებისა და სასკოლო სისტემების საკლასიფიკაციოდ და დასახასიათებლად. სტანდარტი განასხვავებს სხვადასხვა დონეს. საერთაშორისო მასშტაბით ხსენებული სტანდარტი გამოდგება ქვეყნების, ან ქვეყნების მოქალაქეების განათლების დონის დასადგენად. 

## განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტის ჩამოყალიბების ისტორია 
**განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი** () პირველად 1970-იან წლებში გამოიყენეს მსოფლიო მასშტაბით განათლების სფეროში სტატისტიკის შემუშავების მიზნით.

სტანდარტი 1975 წელს ოფიციალურად მიიღეს ჟენევაში ჩატარებულ „განათლების მსოფლიო კონფერენციაზე“ (International Conference on Education), ხოლო 1978 წელს, პარიზში იგი მიესადაგა პედაგოგიური სტატისტიკების ე.წ. ნორმირებებს. 

დროთა განმავლობაში, მრავალმხრივი განათლების გაზრდილ შესაძლებლობათა გამო გაჩნდა სხვა ადაპტაციების საჭიროებაც.  

ახლანდელი **განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტის** ხელახლა შემუშავებული ვერსია მიიღეს 2011 წლის ნოემბერში იუნესკოს გენერალური კონფერენციის 36-ე სხდომაზე და მომდევნო წლებში იგი გამოდგება საერთაშორისო მასშტაბით მთავარ ოფიციალურ საზომად განათლების სისტემათა შედარების საქმეში.

## განათლების კლასიფიკაციის საერთაშორისო სტანდარტი - 97 
### ნულოვანი დონე (სკოლამდელი აღზრდა) 
**ნულოვანი დონე** მოიცავს სკოლამდელ აღზრდას (ინგლ. pre-primary education). სკოლამდელ აღზრდაში შედის ბავშვთა ბაღი და მოსამზადებელი კლასი. ასაკობრივად იგულისხმება 3/5-დან 5/7-მდე წლები.

### პირველი დონე (საბაზისო განათლება) 
**საბაზისო განათლება** (ინგლ. primary education, ანდა first step of basic education) - სასწავლო და სასკოლო ვალდებულება. ეყრდნობა კლასის მასწავლებელთა სისტემას, ანუ ცალკე მასწავლებელი ასწავლის კლასს უმეტეს საგნებს. უმეტეს საგნებს გარდა რელიგიისა და შრომისა.

### მეორე დონე (მეორე საფეხურის განათლება I / ქვესაფეხური, შუასაფეხური) 
## რესურსები ინტერნეტში 
 * International Standard Classification of Education ISCED 1997  
 * Levels of education and training in the EU Labour Force Survey. Classification ISCED 1997 
 * ISCEDmaps
 * Levels of Education 

კატეგორია:კლასიფიცირების სისტემები
კატეგორია:საგანმანათლებლო ეტაპები
კატეგორია:იუნესკო
ჩიჩიმეკები

250px|მინიატიურა|ჩიჩიმეკების გავრცელების არეალი დაახლოებით 1500 წლისთვის
**ჩიჩიმეკები** — მექსიკის ძველი ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა 1519 წლამდე.

ჩიჩიმეკების ერი შედგებოდა მომთაბარე ტომებისგან, რომლებიც თანამედროვე მექსიკის ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ. ვარაუდობენ, რომ XII საუკუნის შუა წლებში მათ დაიწყეს ქვეყნის სამხრეთით გადასახლება, ხოლო XIII საუკუნის დასაწყისში შეიჭრნენ ტერიტორიაზე, რომელზეც მანამდე ძველი ტოლტეკების სახელმწიფო იყო. ჩიჩიმეკებმა დააარსეს თავიანთი სახელმწიფო, რომლის დედაქალაქიც ტენაიუკა გახდა. 

ჩიჩიმეკების მმართველმა კინაცინმა, რომელიც XIII საუკუნის დასაწყისში მართავდა ქვეყანას, დედაქალაქი გადაიტანა ტესკოკოში. ამის შემდეგ უცნობი მიზეზების გამო ჩიჩიმეკების სახელმწიფო დაიშალა, თვითონ ტესკოკო კი დამოუკიდებელი ქალაქი-სახელმწიფო გახდა. სხვა ტომებმა, რომლებიც ჩიჩიმეკების სახელმწიფოში შედიოდნენ, შეძლეს დამოუკიდებელი ქალაქ-სახელმწიფოების დაარსება — ოთომი ჰალტონაკში, აკოლჰუა კოატლინჩანში და ტეპანეკები ასკაპოცალკოში.

დაახლოებით 1418 წელს ტეპანეკებმა შეძლეს ტესკოკოს დაპყრობა და განაგებდნენ მას 1429 წლამდე, როდესაც ისინი ქვეყნიდან აცტეკებმა გააძევეს. 1519 წელს ტესკოკო ესპანელმა კონკისტადორებმა გაანადგურეს.

## ლიტერატურა 
* ნიკოლაი სიჩევი „დინასტიების წიგნი“ გამომცემლობა AST, 2005 

კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:არიდოამერიკის ინდიელები
კატეგორია:ჩიჩიმეკები
ტეპანეკები

250px|მინიატიურა|ტეპანეკების გავრცელების არეალი
**ტეპანეკები** — ჩიჩიმეკების მონათესავი მექსიკის ძველი ერი.

XIV საუკუნის დასაწყისში ტეპანეკები თანამედროვე მექსიკის ჩრდილოეთი რაიონიდან მეხიკოს ველზე გადასახლდნენ, ჩიჩიმეკების ცივილიზაციის დაშლის შემდეგ კი ჩამოაყალიბეს საკუთარი, დამოუკიდებელი სახელმწიფო, რომლის დედაქალაქიც ასკაპოცალკო გახდა. XV საუკუნის 20-იანი წლების მიწურულს აცტეკებისა და ტესკოკოს მოკავშირე ჯარებმა ტეპანეკები გაანადგურეს. უკანასკნელი მმართველი ტყვედ ჩავარდა და ის სიკვდილით დასაჯეს.

ჩვენამდე ტეპანეკების მმართველებიდან მხოლოდ სამის სახელმა მოაღწია:

* აკოლნაუაკი — XIV ს. დასაწყისი

* ტესოსომოკი — XIV ს. შუა წლები — XV ს. დასაწყისი

* მაჰტლა — 1427 წ. — 1429 წ.

## ლიტერატურა 
* ნიკოლაი სიჩევი „დინასტიების წიგნი“ გამომცემლობა AST, 2005 

კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ინდიელები
ასკაპოცალკო

**ასკაპოცალკო** (, სიტყვასიტყვით „ჭიანჭველების ბუდეზე“) — ტეპანეკების სახელმწიფო ანაუაკის ველზე (თანამედროვე მეხიკოს ველი) ტესკოკოს ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. ასკაპოცალკო თავიდან მფარველი იყო, შემდგომ კი აცტეკების სახელმწიფოსა და მისი მოკავშირეების მთავარი მტერი გახდა. ქალაქის მცხოვრებლებს უწოდებდნენ „ასკაპოცალკას“.

XVII საუკუნის მემატიანე ჩიმაპლაინის თქმით, ასკაპოცალკო დააარსეს ჩიჩიმეკებმა 995 წელს. ყველაზე ცნობილი მმართველი (ტლატოანი) იყო ტესოსომოკი.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:აცტეკები
ალტეპეტლი

**ალტეპეტლი** () — აცტეკების სახელმწიფოს მსხვილი ადმინისტრაციული ერთეული ეთნოტერიტორიული მაჩვენებლის მიხედვით. სიტყვა დიალექტურია და წარმოიქმნა ნაუატლის ორი ფესვისგან: *ā-tl* ნიშნავს „წყალს“, ხოლო *tepē-tl* — „მთას“. ძირითადად მიაკუთვნებენ აცტეკების სამთა კავშირის ერთეულებს.

ანალოგები: "cah" მაიას ენაზე და "ñuu" მიჰტეკების ენაზე.

## ლიტერატურა 
* García Martínez, Bernardo Community Kingdoms: Central Mexico (Nahua) // The Oxford Encyclopedia of Mesoamerican Cultures: The Civilizations of Mexico and Central America / Davíd Carrasco. — Oxford: Oxford University Press, 2001. — P. vol. 1, pp. 238—239.
* Gibson, Charles The Aztecs Under Spanish Rule: A History of the Indians of the Valley of Mexico, 1519—1810. — Stanford: Stanford University Press, 1983.
* La Vega, Luis Lasso De; Sousa, Lisa; Poole, Stafford; Lockhart, James The Story of Guadalupe: Luis Laso De LA Vega's Huei Tlamahuicoltica of 1649. — Stanford University Press, 1998.
* Lockhart, James The Nahuas After the Conquest: A Social and Cultural History of the Indians of Central Mexico, Sixteenth Through Eighteenth Centuries. — Stanford: Stanford University Press, 1996.
* Noguez, Xavier Altepetl // The Oxford Encyclopedia of Mesoamerican Cultures: The Civilizations of Mexico and Central America / Davíd Carrasco. — Oxford: Oxford University Press, 2001. — P. vol. 1, pp. 12-13.

კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:მექსიკის ისტორია
კოატლინჩანი

**კოატლინჩანი** () – ქალაქი მეხიკოს შტატში.

კოატლინჩანის ტერიტორიაზე აღოჩენილია კოლოსალური ბაზალტის ძეგლი, რომლის წონაც, დაახლოებით, 168 ტონა იყო, ხოლო ასაკი – 1000 წელზე მეტი, სავარაუდოდ, გამოსახავდა ტლალოკს. ძეგლი სპეციალური თორმეტბორბლიანი ტრაქტორის მეშვეობით გადაიტანეს ანთროპოლოგიის ნაციონალურ მუზეუმში (მეხიკო) 1964 წელს. ადგილობრივი მოსახლეობა დიდი ხნის განმავლობაში ძეგლის გადატანის შესაძლებლობას არ იძლეოდა, სანამ მთავრობა არ შეპირდა ქალაქში სამუშაოების გატარებას. ზოგიერთი მეცნიერი თვლის, რომ ძეგლი გამოსახავს არა ტლალოკს, არამედ მის დას ან სხვა მდედრობითი სქესის ღვთაებას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* MEXICO’S LORD OF THE WATERS
* Non-Western — Rain God, Tlaloc

კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:მექსიკის ისტორია
კინგისეპი

**კინგისეპი** () — ქალაქი (1784 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში. კინგისეპის რაიონისა და კინგისეპის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ლუგის სანაპიროზე, სანქტ-პეტერბურგიდან 130 კილომეტრის დაშორებით. ქალაქი დააარსა ნოვგოროდელმა ბოიარინმა ივან ფიოდოროვიჩმა 1384 წელს, თავიდან იყო ციხესიმაგრე *იამი*. 1703-1922 წლებში ქალაქს ერქვა *იამბურგი*, მოგვიანებით კი სახელი გადაერქვა და ეწოდა *კინგისეპი*, ესტონელი ვიქტორ კინგისეპის პატივსაცემად (1952 წელს კინგისეპი ასევე ერქვა ქალაქ კურესაარეს, ესტონეთში, ქალაქმა თავისი ძველი სახელი 1988 წელს დაიბრუნა).

ჩრდილოეთის ომის დროს,1703 წლის დასაწყისში, ქალაქში რუსული საჯარისო შენაერთები შევიდნენ ფონ ვერდენის მეთაურობით. რუსულმა ჯარის 14 დღიანი ალყის შემდეგ, ქალაქში მდგარმა შვედურმა გარნიზონმა კაპიტულაცია გამოაცხადა. ქალაქი რუსეთის დაქვემდებარებაში ნიშტადტის საზავო ხელშეკრულებისს საფუძველზე შევიდა. ქალაქს შვედური სახელწოდება *იამბურგი* (იამის ციხესიმაგრე) მომდევნო წლებშიც შეუნარჩუნდა.

2001 წლის 13 დეკემბერს ქალაქს შეუერთეს სოფლები: ლესობირჟა, კასკოლოვკა და ახალი ლუცკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* კინგისეპის რაიონის ადმინისტრაცია
* ქალაქის გერბი

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
აკოლჰუა

მინი|პეტრონილო მონროის „El sacrificio de una princesa acolhua“
**აკოლჰუა** () — მესოამერიკის გამქრალი ერი, რომელიც დაახლოებით 1200 წელს მეხიკოს ველზე შეიჭრა. წარმომავლობით აკოლჰუა ენათესავებოდა აცტეკებს, ტეპანეკებს და მექსიკის სხვა უტო-აცტეკურ ხალხებს. ეს უფრო ცივილიზებული ტომია, რომელმაც თავისი კულტურა ბარბაროს-ჩიჩიმეკებს გააცნო. 

სავარაუდოდ, აკოლჰუას ტომის მმართველების საგვარეულო ოთომის ენის მატარებელი იყო და არ ფლობდა მოსახლეობის უმრავლესობის ენას, ნაუატლს მანამ, სანამ ტენოჩტიტლანის ტლატოანი არ აირჩიეს.  

ტეჩოტლალაცინის შვილიშვილის, ნესაუალკოიოტლის მმართველობისას აკოლჰუამ კავშირი დაამყარო აცტეკებთან, რის შედეგადაც წარმოიქმნა აცტეკების სამთა კავშირი. აკოლჰუას დედაქალაქი, ქალაქი ტესკოკო, აცტეკების სახელმწიფოს კულტურული ცენტრი გახდა. 

საბოლოოდ აკოლჰუა ჩრდილოეთიდან მოსულ აცტეკებს შეუერთდა.

## ლიტერატურა 
* Davies, Nigel (1980). The Toltec Heritage: From the Fall of Tula to the Rise of Tenochtitlan. Civilization of the American Indian series, no. 153. Norman: University of Oklahoma Press. OCLC 5103377.
* Smith, Michael E. (1984). "The Aztlan Migrations of Nahuatl Chronicles: Myth or History?" (PDF online reproduction). Ethnohistory (Durham, NC: Duke University Press, American Society for Ethnohistory) 31 (3): გვ.153–186

## სქოლიო 
კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:კოლუმბამდელი კულტურები
კატეგორია:მექსიკის ხალხები
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ინდიელები
სენცონ ტოტოჩტინი

**სენცონ ტოტოჩტინი** (Centzon Totochtin; „400 კურდღელი“) — აცტეკების მითოლოგიაში თავაშვებული, გარყვნილი და ლოთი ღვთაებების ჯგუფი. ისინი ასევე არიან ლოთობის ღმერთები. მათ შორის ჩვენთვის ცნობილია: ტეპოსტეკატლი, ტეჰკატსონატლი, კოლჰუაცინცატლი, მაცუილტოჩტლი („ხუთი კურდღელი“) და ომეტოტჩტლი („ორი კურდღელი“). მათი მშობლები იყვნენ პატეკატლი და მაიაჰუელი, შესაძლოა ისინი იყვნენ იჰტლილტონის ძმები.

## იხილეთ აგრეთვე
*აცტეკების მითოლოგია
*პულკე
*ტეპოსტეკატლი

კატეგორია:აცტეკების მითოლოგია
კატეგორია:აცტეკები
ტარტუმაა

**ტარტუმაა** ( ან *Tartu maakond*) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი ტარტუ. მაზრის შემადგენლობაში შედის 22 მუნიციპალიტეტი: 3 ქალაქი (ტარტუ, კალასტე, ელვა) და 19 თემი.

მაზრის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე ემაიიგი, რომელიც აკავშირებს ვირტსიარვისა და ჩუდ-ფსკოვის ტბას. 

## მოსახლეობა
მაზრის მოსახლეობა, ისევე როგორც მთელი ესტონეთისა, მცირდება. მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
* ესტონელები -  82,7 %
* რუსები - 13,8 %
* უკრაინელები - 1 %
* ბელარუსები - 1 %

ცხოვრობენ ასევე გერმანელები და ფინელები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
აბია-პალუოია

**აბია-პალუოია** () — ქალაქი (1993 წლიდან) ესტონეთის სამხრეთ ნაწილში ვილიანდიმაას მაზრაში. 1988 წლიდან გაერთიანებულია აბიის მუნიციპალიტეტთან და გახდა მისი შემადგენელი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი (როგორც ქალაქი მუნიციპალური სტატუსის გარეშე).

1950—1962 წლებში იყო აბიის რაიონის ცენტრი.

## გალერეა

Abja-Paluoja postkontor.jpg

## დაძმობილებული ქალაქი
## რესურსები ინტერნეტში
*აბია ვალდი  - ძველი აბია ვალდის საიტი
*აბიას გიმნაზია - აბიას გიმნაზიის საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
საარემაა (მაზრა)

**საარემაა** ( ან *Saare maakond*) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს კუნძულებზე საარემაა, მუჰუ აბრუკა, ვისლანდი, რუჰნუ და სხვ. ადმინისტრაციული ცენტრი – ქალაქი კურესაარე. მაზრის შემადგენლობაში შედის 16 მუნიციპალიტეტი: 1 ქალაქი (კურესაარე) და 15 თემი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები
* საარემაა

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
გატჩინა

**გატჩინა** (, ) — ქალაქი (1796 წლიდან) რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, გატჩინის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 92 937 ადამიანს შეადგენდა, ქალაქი ლენინგრადის ოლქის ყველაზე დიდი დასახლებაა მოსახლეობის რიცხოვნობით.

ქალაქი ლენინგრადის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს, სანქტ-პეტერბურგის საზღვრიდან 8 კმ-ით, ხოლო მისი ისტორიული ცენტრიდან 41 კმ-ითაა დაშორებული. ქალაქი ლენინგრადის ოლქის მნიშვნელოვან სამრეწველო, სასწავლო, კულტურულ და საგანმანათლებლო ცენტრს წარმოადგენს. ქალაქში მდებარეობს მუზეუმი „გატჩინა“, ქალაქის ისტორიული ცენტრი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

1798 წელს არქიტექტორ ნიკოლაი ლვოვის პროექტის მიხედვით ააშენეს სამონასტრო სასახლე, რომელიც მოგვიანებით ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლო გახდა. 1801 წელს პავლე I-ის სიკვდილის შემდეგ გატჩინის მმართველი მისი მეუღლე მარია ფიოდოროვნა გახდა. 1900 წელს მსოფლიო ექსპოზიციაზე პარიზში გატჩინა რუსეთის ყველაზე კეთილმოწყობილ ქალაქად დასახელდა, რუსეთში არსებულ პატარა დასახლებულ პუნქტებს შორის.

## ცნობილი ადამიანები
*იან ზახვატოვიჩი — პოლონელი არქიტექტორი

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქის ადმინისტრაციის საიტი 
* ინფორმაცია ქალაქის შესახებ ენციკლოპედიაში „ჩემი ქალაქი“

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
კატეგორია:რუსეთის ოლქების დედაქალაქები
მედეას ქანდაკება

**მედეას ქანდაკება** — ბერძნული მითოლოგიის გმირის, კოლხი პრინცესა მედეას მონუმენტი საქართველოს ქალაქ ბათუმში, თავისუფლების მოედანზე.  

ქანდაკება 2007 წლის 6 ივლისს საზეიმოდ გახსნა საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა. ამ ფაქტს ქართული ოპოზიციის კრიტიკა მოჰყვა; კრიტიკის საგანი ძირითადად ქანდაკების დამზადებაში გაღებული მაღალი ხარჯები იყო.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბათუმის არქიტექტურა
მარჯნის სამკუთხედი

[300px|მინიატიურა|[ეროვნული პარკი|ეროვნული პარკები მარჯნის სამკუთხედში]]
**მარჯნის სამკუთხედი** — გეოგრაფიული ტერმინი, რომლითაც აღნიშნავენ უხეში სამკუთხედის ფორმის ტროპიკულ საზღვაო არეალს ინდონეზიას, მალაიზიას, პაპუა ახალ გვინეას, ფილიპინებს, სოლომონის კუნძულებსა და აღმოსავლეთ ტიმორს შორის. მოიცავს სულ მცირე 500 მარჯნის ბარიერულ რიფს თითოეულ ეკორეგიონში. რეგიონი ვრცელდება ორ ბიოგეოგრაფიულ რეგიონში: ინდონეზია–ფილიპინებისა და სამხრეთ დასავლეთ ოკეანეთის რეგიონებში. მარჯნის სამკუთხედი აღიარებულია მსოფლიოს წყალქვეშა ბიომრავალფეროვნების ცენტრად და კონსერვაციის გლობალურ პრიორიტეტად. მას ხშირად „ზღვის ამაზონსაც“ კი უწოდებენ და მოიცავს ოკეანის წყლის 5,7 მლნ კმ²–ს. მისი ბიოლოგიური რესურსები არსებობაში ეხმარება 120 მილიონზე მეტ ადამიანს. 

ბუნების მსოფლიო ფონდი (WWF) მარჯნის სამკუთხედს საზღვაო კონსერვაციის უპირველეს პრიორიტეტად მიიჩნევს და 2007 წლიდან ახორციელებს მარჯნის სამკუთხედის პროგრამას, რომელიც საფრთხეების აღმოფხვრისკენაა მიმართული. 

## ბიომრავალფეროვნება
სამკუთხედში გავრცელებულია 3 000–ზე მეტი სახეობის თევზი, მათ შორისაა უდიდესი თევზი — ვეშაპისებრი ზვიგენი და Coelacanth. აქვე ბინადრობს მსოფლიოში არსებული შვიდი სახის ზღვის კუდან ექვსი. 

ვრცელმა ტერიტორიამ, სახეობათა ექსტრაორდინარულმა რაოდენობამ და გარემო პირობებმა უმთავრესი როლი ითამაშა მარჯნის სამკუთხედის გასაოცარი ბიომრავალფეროვნების შენარჩუნებაში.

## გალერეა

File:Acropora latistella (Table coral).jpg|მარჯნის პოლიპი *Acropora latistella*
File:Pink soft coral Nick Hobgood.jpg|ვარდისფერი მარჯნის პოლიპი
File:Nembrotha kubaryana.jpg|Nembrotha kubaryana
File:Christmas tree worms.jpg|საშობაო ჭია–ხეები (*Spirobranchus giganteus*)
File:Parrotfish turquoisse.jpg|თევზი–თუთიყუში
File:Solenostomus paradoxus (Harlequin ghost pipefish).jpg|მორთული მოჩვენება ჩიბუხა–თევზი (*Solenostomus paradoxus*)
File:Anemone purple anemonefish.jpg|თევზი–კლოუნები (*Amphiprion ocellaris*)
File:White eyed moray eel.jpg|თეთრთვალა გველთევზა (*Gymnothorax thyrsoideus*)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Coral Triangle Initiative, main site
* Coral Triangle Photo Expedition Blog
* The Nature Conservancy - Coral Triangle Center
* WWF Coral Triangle Programme - international website
* WWF Coral Triangle Programme - US website

## სქოლიო 
კატეგორია:მარჯნის პოლიპები
კატეგორია:სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია
კატეგორია:ზღვის ეკორეგიონები
ვია „ორერა“ 25 წელი

მინიატიურა|"ორერა 25 წელი" . 2 ფირფიტა

***ვია „ორერა“ 25 წელი*** — ანსამბლ „ორერას“ რიგით  მეთორმეტე, საიუბილეო ალბომი. შედგება 2 ფირფიტისგან, რომელშიც შევიდა 1961-1987 წლის  ჩანაწერები.  გამოვიდა 1987 წელს. ალბომი მოიცავს 25 კომპოზიციას. სიმღერები სრულდება ქართულ, ესპანურ  და რუსულ ენებზე.

## სიმღერების სია 
**პირველი ფირფიტა**

# ყვავილების ქვეყანა
# გაზაფხულის სიმღერა
# მთაწმინდის მთვარე
# ორერა
# თბილისო
# გოგოვ მთვარეს ედარები
# კრიმანჭული
# Над окошком месяц
# ლათინოამერიკული პოპური
# მშობლიური მიწა

**მეორე ფირფიტა**

# ჩემო თბილის ქალაქო
# იმპროვიზაცია ქართულ ხალხურ მოტივებზე
# სიყვარულის ასაკი
# სლავური ცეკვა № 10
# მრავალჟამიერ
# ჩემი საქართველო აქ არის
# კეკელჯან
# ზეციური ფერი
# მოგონება
# ჩემს სიმღერას  ვინ გაიგებს

## რესურსები ინტერნეტში 
* დისკოგრაფია.
* „ვია ორერას“  არაოფიციალური  გვერდი Facebook-ზე.

კატეგორია:ორერას ალბომები
კატეგორია:1987 წლის კომპილაციური ალბომები
შოთა დავლაშელიძე

**შოთა დავლაშელიძე** (დ. 25 მარტი, 1993, თბილისი) — ვეტერანი ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით ნახევარმცველი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
ჰარიუმაა

**ჰარიუმაა** ( ან *Harju maakond*) — მაზრა ესტონეთში, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბალტიის ზღვის ფინეთის ყურის ნაპირზე. ადმინისტრაციული ცენტრი – დედაქალაქი ტალინი. მაზრის შემადგენლობაში შედის 24 მუნიციპალიტეტი: 6 ქალაქი (ტალინი, ლოკსა, მაარდუ, პალდისკი, საუე და კეილა) და 18 თემი.

## მოსახლეობა
მაზრის მოსახლეობა ხასიათდება მრავალეროვნულობით, ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:
* ესტონელები -  59,2 %
* რუსები - 32,6 %
* უკრაინელები - 3,4 %
* ბელარუსები - 1,8 %

ცხოვრობენ ასევე გერმანელები, სომხები, ფინელები, ჩინელები და მოლდოველები.

## გალერეა 

Tuhala Witches Well1-21-03-2013.jpg|
Kiviloo mõisa peahoone.jpg|
Laitse mõisa peahoone2, 19.saj.jpg|
Kose kirik suvi 2012.jpg|
Jägala juga 22-03-2013.JPG|
Paadimees Paunküla veehoidlal.jpg|
Arukyla Mois.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის მაზრები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაზრის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ესტონეთის მაზრები
ესტონეთის ჰიმნი

**Mu isamaa, mu õnn ja rõõm** — ესტონეთის სახელმწიფო ჰიმნი 1920 წლიდან, რომლის მელოდია დაწერა გერმანული წარმოშობის ფინელმა კომპოზიტორმა, ფრედრიკ პაციუსმა. ჰიმნის ტექსტი ესტონურ ენაზე დაწერა იოჰან ვოლდემარ იანსენმა. აღნიშნული ჰიმნი ესტონეთში პირველად შესრულდა 1869 წლის 18-20 ივლისს ტარტუში მიმდინარე ესტონური სიმღერების ფესტივალზე.
საბჭოთა მართველობის ხანაში ჰიმნის შესრულება აკრძალული იყო. 1991 წელს ესტონეთის დამოუკიდებლობის აღდგენასთან ერთად, სიმღერა ხელახლა გამოცხადდა ოფიციალურ ჰიმნად.
აღსანიშნავია, რომ ესტონეთის ჰიმნის მელოდია არის ასევე ფინეთის სახელმწიფო ჰიმნის მელოდიაც.

## ტექსტი 
## სქოლიო 
კატეგორია:ესტონეთის ეროვნული სიმბოლოები