open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გივი სიხარულიძე

**გივი სიხარულიძე** (დ. 28 თებერვალი, 1944, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მსახიობი, აგრონომი, მწერალი, მოცეკვავე, სპორტსმენი, ჩოგბურთელი, მთის და წყლის მოთხილლამურე. ვახტანგ ჭაბუკიანის ქორეოგრაფიული სტუდიის ყოფილი წევრი. 1961 წელს სუხიშვილის და რამიშვილის სახელმწიფო აკადემიური დასის სოლისტი გახდა. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, ჩაირიცხა სამეურნეო ინსტიტუტში, სადაც 1969 წლამდე სწავლობდა.

მისი სამსახიობო კარიერა დაიწყო 1972 წელს ფილმით „გასეირნება“. შემდეგ მოდიოდა ფილმები როგორიცაა: „ჭიდაობას რა უნდა“, „ტურანდოტი“ და „დაუმთავრებელი პორტრეტი“. მსახიობმა სახელი გაითქვა ფილმით „უძინართა მზე“ და სერიალით „ცხელი ძაღლი“ (გურამ ჯინორია).

1988 წლიდან 2006 წლამდე გივი იყო ქართული ხალხური ცეკვის დასი „თბილისის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი და წამყვანი ქორეოგრაფი.

## მწერლობა 
გივი სიხარულიძე არის ავტორი რომანის „იამური“, კიდევ 17 მოთხრობის, ლექსისა და წიგნის. 2005 წელს გივის წიგნს „აწყვეტილი სიცოცხლე — არის + მე“ მიენიჭა მთავარი ქართული ლიტერატურული პრემია „ნიკო ლორთქიფანიძის“ სახელობის.

2013 წელს გივი სიხარულიძემ შექმნა სრულიად ახალი ლიტერატურული ჟანრი, მოგონებებზე დაფუძნებული მოთხრობების კრებული. ამ ჟანრში გამოსცა წიგნები მსოფლიოში ცნობილი საოპერო მომღერლების ლადო ათანელისა და ალეკო ხომერიკის, აჭარის ხალხური ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლის მთავარ ქორეოგრაფ/ბალეტმაისტერ თემურ ბიბილეიშვილის, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს შოთა ჯაფარიძისა და მსოფლიოში ცნობილი ოპერისა და ბალეტის თეატრების მხატვრის მურაზ მურვანიძის შესახებ.

1980 წლიდან გივის ნაშრომები იბეჭდება ლიტერატურულ ჟურნალებში და სხვადასხვა პუბლიკაციებში. მისი მოთხრობები ქართული პროზის ანთოლოგიაში შევიდა. ამ მოთხრობებიდან ბევრი ითარგმნა ინგლისურ, რუსულ, ფრანგულ, უკრაინულ, აზერბაიჯანულ და სხვა ენებზე. მას ასახელებენ ახალი ჟანრის „თბილისური მოთხრობების“ შემქმნელად (მოჩვენება მწერალი).

გივი სიხარულიძე იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი და საერთაშორისო ურთიერთობების დეპარტამენტის თავმჯდომარე. 2006 წელს ის აირჩიეს მწერალთა საერთაშორისო კავშირის მიმოხილვის კომიტეტის წევრად მოსკოვში.

გივი სიხარულიძე არის არჩეული ქართველ მწერალთა, მეცნიერთა და საზოგადო მოღვაწეთა აკადემიის აკადემიკოსად.

## ჯილდოები 
* 1987 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 2014 — ბათუმის საპატიო მოქალაქე
* 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* ცნობილმა ქართულმა გაზეთმა „ახალმა ვერსიამ“ მას გადასცა City’s Vivid Personality Award.
* ნიკო ლორთქიფანიძის სახელობის მთავარი ქართული ლიტერატურული პრემია

## რესურსები ინტერნეტში 
* imdb givi sikharulidze
* გივი სიხარულიძის ბიოგრაფია
* გივი სიხარულიძის ინტერვიუ Digest-ისთვის
* გივი სიხარულიძე ბიოგრაფია

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ბათუმის საპატიო მოქალაქეები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2024)
აგვას-ბუენასი (პუერტო-რიკო)

**აგვას-ბუენასი** (ცნობილი როგორც „La Ciudad de las Aguas Claras“ ― „სუფთა წყლის ქალაქი“) ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ცენტრალურ ქედზე, ბაიამონის, გვაინაბოსა და სან-ხუანის სამხრეთით, კომერიოს აღმოსავლეთით, კაგვასის ჩრდილო-დასავლეთით. აგვას-ბუენასი 9 ბარიოსა და აგვას-ბუენას-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში. 

## ეტიმოლოგია
სახელწოდება *აგვას-ბუენასი* ითარგმნება როგორც „კარგი წყლები“. ქალაქისა და მუნიციპალიტეტის თავდაპირველი სახელწოდებები იყო **აგვაბუენა** („კარგი წყალი“), თავდაპირველად **კაგვასის** ბარიო, და **აგვას-კლარასი** (სუფთა წყლები). მუნიციპალიტეტის მეტსახელებს შორისაა *Ciudad de las Aguas Claras* („სუფთა წყლის ქალაქი“) და *Oasis de Puerto Rico* („პუერტო-რიკოს ოაზისი“), რომლებიც მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარებ ბუნებრივ წყაროებზე მიუთითებს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*Aguas Buenas Municipality on Facebook

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
შოთა თეთვაძე

**შოთა გიორგის ძე თეთვაძე** (დ. 15 აპრილი, 1932, სოფ. პტენა, ახლანდელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, — გ. ოქტომბერი, 2005) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1983). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი 1956 წელს. 1957–1961 წლებში იყო საბჭოთა პარტიულ-სამეურნეო თანამდებობებზე. 1962–1991 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკურ მოძღვრებათა ინსტიტუტში, 1992 წლიდან იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის პოლიტოლოგიის კათედრის პროფესორი. იკვლევდა საქართველოს უახლესი სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიის, პოლიტოლოგიის, ისტორიული დემოგრაფიის, ეკოლოგიის თეორიისა და პრაქტიკის პრობლემებს.

## ბიბლიოგრაფია 
* პოლიტიკა (შემდგენელი). - თბილისი, ელფი, 1999. - 160გვ.
* სომხები საქართველოში (უძველესი დროიდან დღემდე) : მონოგრაფია (ავტორი). - თბილისი, 1998. - 240გვ.
* პოლიტიკური ინსტიტუტები-ხელისუფლების განხორციელების მექანიზმი (ავტორი). - თბილისი, ტექნ. უნ-ტის გამ-ბა, 1997. - 60გვ.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
ბოსტონის მთები

**ბოსტონის მთები** () — ქედი აშშ-ში, ჩრდილო-დასავლეთ არკანზასსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ოკლაჰომაში. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 320 კმ-ზე. წარმოადგენს ოზარქსის უმაღლეს წერტილს (751 მ, მთა ტერნერ-უორდ-ნობი). 

ბოსტონის მთების ხუთი უსახელო მწვერვალის სიმაღლე დაახლოებით 780 მ-მდეა. ღრმად დანაწევრებული პლატო ქმნის ოზარქსის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის, სადაც ხეობათა ჩაჭრის სიღრმე 150–470 მ აღწევს. ბოსტონის მთების ფარგლებში სათავეს იღებს არაერთი დიდი მდინარე, რომელთა შორისაა უაიტ-რივერი, ბაფალო-რივერი, კინგზ-რივერი და სხვა. 

ფიზიკურ-გეოგრაფიული თვალსაზრისით, ბოსტონის მთები ქმნის სექციას, რომელიც თავის მხრივ, შედის ოზარქსის პლატოს პროვინციის შემადგენლობაში. 

ბოსტონის მთები წარმოადგენს მე-III დონის ეკორეგიონს, რომლის ფართობია დაახლოებით 112,059 კმ². იგი დაყოფილია მე-IV დონის ორ ეკორეგიონად. იცავს აშშ-ის გარემოს დაცვის სააგენტო.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ქედები
კატეგორია:აშშ-ის პლატოები
კაციაშვილი

საკუთარი სახელი **კაციაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კაციაშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* ნიკოლოზ კაციაშვილი — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
კაკალაშვილი

საკუთარი სახელი **კაკალაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კაკალაშვილი — ინჟინერ-მექანიკოსი
* გურამ კაკალაშვილი — პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი

## იხილეთ აგრეთვე
* კაკალაშვილები — ქართული გვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლუკა კუპრაშვილი

**ლუკა კუპრაშვილი** (დ. 1896, ცუცხვათი, ქუთაისის მაზრა — გ. 29 აგვისტო, 1924, ცუცხვათი), ქუთაისის მაზრა — 1924 წლის აჯანყების დროს ოკრიბაში აჯანყებულთა რაზმის მეთაური.

## ბიოგრაფია
ცუცხვათელი მღვდლის, ბარნაბა ლუკას ძე კუპრაშვილისა (1840-1911) და მარიამ ყიფიანის შვილი (1855-1936). საარქივო მასალებიდან ირკვევა, რომ ლუკა კუპრაშვილი საბჭოთა რუსეთის ბატონობის წინააღმდეგ მიმართული 1924 წლის აჯანყების ჯერ კიდევ დაწყებამდე ხრესილისა და ტყიბულის რაიონების აჯანყების ხელმძღვანელად დაინიშნა. აჯანყებულებს მეთაურობდნენ ასევე სოფ. კაცხში შალვა კუპატაძე, ჩხარში – ალექსანდრე არაბიძე და სხვ. ლუკა კუპრაშვილს ალიმ დარახველიძისათვის სასწრაფოდ რაზმის შექმნა დაუვალებია. მისი გეგმით აჯანყებულებს ტყიბული ხრესილის მხრიდან შეტევით უნდა აეღოთ. მანამდე აჯანყებულებმა სოფ. გურნა დაიკავეს და კომუნისტები განაიარაღეს. 
ძალთა აშკარა უთანასწორობის მიუხედავად, ლუკა კუპრაშვილი არ შედრკა, მას იარაღი არ დაუხრია და განაგრძობდა ბრძოლას თანამებრძოლებთან ერთად. 1924 წლის 28 აგვისტოს ღამეს ბრძოლის გასაგრძელებლად სოფ. ორპირის კანცელარიასთან ლუკა კუპრაშვილის მეთაურობით 11-მდე შეიარაღებული პატრიოტი შეიკრიბა.  მეორე დღეს, 29 აგვისტოს ლუკა კუპრაშვილის რაზმსა და საბჭოთა ხელისუფლების მიერ გამოგზავნილ რიცხობრივად აღმატებულ სადამსჯელო რაზმს შორის უთანასწორო ბრძოლა გაიმართა. ბრძოლაში ლუკა კუპრაშვილი მძიმედ დაიჭრა კურსებელი ბოლშევიკ კეზევაძის ნასროლი ტყვიით. ბოლშევიკებმა შეძლეს მისი თანამებრძოლისა და ერთგული მეგობრის კაპიტონ დოღონაძის დატყვევებაც. აჯანყებულები დამარცხდნენ. მუცელში მძიმედ დაჭრილმა ლუკა კუპრაშვილმა მოახერხა ხელიდან დასხლტომოდა ჯალათებს, დევნილმა რამდენიმე კილომეტრი იარა (საკუთარი ნაწლავები ხელით ეჭირა), მაგრამ სოფლის წყაროსთან უკვე ჭრილობა გაურთულდა და თანასოფლელ რისია უგრეხელიძის ხელში დალია სული. 28 წლის ლუკა კუპრაშვილს. დარჩა 18 წლის მეუღლე ლუბა კუბლაშვილი, რომელიც ფეხმძიმედ იყო ცნობილი სპორტსმენისა და მეცნიერის ჰენრი კუპრაშვილის მომავალ მამაზე, ოთარიზე.  

## სქოლიო 
კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კამუი (პუერტო-რიკო)

**კამუი** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ლარესიდან და სან-სებასტიანიდან ჩრდილოეთით, კებრადილიასიდან აღმოსავლეთით და ჰატილიოდან დასავლეთით. კამუი მოიცავს 12 ბარიოსა და კამუი-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). 2007 წელს ქალაქმა 200 წლისთავი აღნიშნა. შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*Camuy and its barrios, United States Census Bureau, 2000
*Camuy - su historia y su gente 
*Municipio de Camuy, P.R. on Flickr

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:კამუი (პუერტო-რიკო)
კაბო-როხო (პუერტო-რიკო)

**კაბო-როხო** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს პუერტო-რიკოს სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე. შედის სან-ხერმანი-კაბო-როხოს მეტროპოლიტენური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია
მუნიციპალიტეტი მდებარეობს კუნძულ პუერტო-რიკოს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, დასავლეთ სანაპირო ვაკეებზე. დასავლეთიდან აღმოსავლეთით, ლახასისკენ, მუნიციპალიტეტს პუერტო-რიკოს უძველესი ქედი სიერა-ბერმეხა კვეთს. ჩრდილოეთიდან მაიაგესი და ორმიგეროსი ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან ― ლახასი და სან-ხერმანი, სამხრეთიდან ― კარიბის ზღვა, ხოლო დასავლეთიდან ― მონის გასასვლელი. კაბო-როხოს ფართობი 187 კმ²-ია.

## კლიმატი
## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*Cabo Rojo and its barrios, United States Census Bureau, 2000

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
ბარსელონეტა (პუერტო-რიკო)

**ბარსელონეტა** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ რეგიონში. მდებარეობს ფლორიდის მუნიციპალიტეტიდან ჩრდილოეთით, არესიბოდან აღმოსავლეთით და მანატიდან დასავლეთით. ბარსელონეტა 3 ბარიოსა და ბარსელონეტა-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი) მოიცავს. შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## ეტიმოლოგია
*ბარსელონეტა* („პატარა ბარსელონა“) მომდინარეობს ესპანური ქალაქის სახელწოდებიდან, საიდანაც ქალაქის დამფუძნებელი იყო. *ბარსელონეტა* ეწოდება ბარსელონის პლაჟსა და უბანსაც.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*BarcelonetaPR.com Spanish website by Santiago A. Villanueva
*electionspuertorico.org

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კატეგორია:ბარსელონეტა (პუერტო-რიკო)
ბარანკიტასი (პუერტო-რიკო)

**ბარანკიტასი** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ცენტრალური ქედის რეგიონში, კოროსალიდან და ნარანხიტოდან სამხრეთით, კოამოდან და აიბონიტოდან ჩრდილოეთით, კომერიოდან და სიდრიდან დასავლეთით და ოროკოვისიდან აღმოსავლეთით. ბარანკიტასი მოიცავს 6 ბარიოსა და ბარანკიტას-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## დამატებითი საკითხავი
*

## რესურსები ინტერნეტში
*Puerto Rico Government Directory 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ბარანკიტასი (პუერტო-რიკო)
ალიბეკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ალიბეკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალიბეკი — მთა აფხაზეთში;
* ალიბეკი — ჩანჩქერი რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთში;
* კენ ალიბეკი — ყაზახი-ამერიკელი მიკრობიოლოგი და ბიოლოგიური იარაღის (BW) ადმინისტრაციული მართვის ექსპერტი.
შარახ ფაჩალია

**შარახ ფაჩალია** (დ. 20 მაისი, 1914, სოფელი ააცი, გუდაუთის რაიონი — გ. ნოემბერი, 2000, სოხუმი) — აფხაზი მსახიობი, თეატრის რეჟისორი და დრამატურგი. აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი (1940), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1955), სსრკ სახალხო არტისტი (1982).

## ბიოგრაფია
1933 წელს დაამთავრა სოხუმის ვ. დომოგაროვის დრამატული სტუდია, 1939 წელს კი — თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული აფხაზური სტუდია.

1931 წლიდან სოხუმის თეატრის აფხაზური დასის მსახიობი და რეჟისორი იყო. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: იაგო (შექსპირის „ოტელო“), დანაყაი, ძუკუ (მ. ლაკერბაის „დანაყაი“, „საბიდას ხევში“), ბატალი (ჭანბას „მაჰაჯირი“), შუშანი (გ. გულიას „გმირთა კლდე“), ვლადიმერ ხარაზია (შ. ფაჩალიას „უკვდავება“), ოსიპი (გოგოლის „რევიზორი“), ოთარბეგი (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), აგაბო ბოგვერაძე (ო. იოსელიანის „სანამ ურემი გადაბრუნდება“), ხაჯარათი (ბ. შინკუბას „სიმღერა კლდეზე“) და სხვა. დადგმებიდან აღსანიშნავია: დ. დავურინის „ვოლკოვების ოჯახი“, ა. ოსტროევსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“, დ. გულიას „მოჩვენებანი“, ა. ცაგარელის „ხანუმა“ და სხვა. ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობას. აფხაზეთის თეატრისა და დრამატურგიის განვითარებას ხელი შეუწყო მისმა პიესებმა: „გუნდა“, „დიდი ქორწილი“,  „უკვდავება“, „მაზლოუ“, „დაღუპული სიცოცხლე“ და სხვა. 

2005 წლიდან ტყვარჩელის კომედიის თეატრი, რომლის დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო შარახ ფაჩალია, ატარებს მის სახელს.
მინი|მარჯვნივ|აფხაზეთში გამოცემული საფოსტო მარკა შარახ ფაჩალიას გამოსახულებით

## ფილმოგრაფია
* 1974 — „თეთრი ყაბალახი“ (ესლანი)
* 1975 — „შავი ზღვის პირას“ (ეპიზოდი)
* 1977 — „ახალმთვარეობის ღამეს“ (გედლაჩი)
* 1986 — „ჩეგემური დეტექტივი“ (თავმჯდომარე)

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
საფრიჭა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **საფრიჭა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საფრიჭა — მწვერვალი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში;
* საფრიჭა — მყინვარი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში;
* საფრიჭა — უღელტეხილი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.
მათე ალბუთაშვილი

**მათე ალბუთაშვილი** (დ. იანვარი, 1863, სოფელი ჯოყოლო, ახმეტის მუნიციპალიტეტი — გ. 1953) — ეთნოლოგი, მკვლევარი, მწერალი, პედაგოგი, ფოლკლორისტი.

## ბიოგრაფია 
მათე ალბუთაშვილი მითხოელი იყო. შემდგომში მისი მშობლები თიანეთში, სოფელ ჩაბანოში გადმოსახლდნენ, სადაც იმ დროისთვის ემიგრირებული ქისტები ცხოვრობდნენ. ამის გამო ჩაბანოს ხეობას მთიანეთის ქისტეთსაც კი უწოდებდნენ. 1874 წელს მათე ალბუთაშვილი თიანეთის სკოლაში შეიყვანეს, კახეთში გადმოსახლების შემდეგ სწავლა ალვნის დაწყებით სკოლაში განაგრძო, 1880 წლიდან კი თელავის სემინარიაში სწავლობდა. მათე ალბუთაშვილმა სასულიერო განათლება თბილისის სასულიერო სემინარიაში მიიღო, რომლის დასრულების შემდეგ, 1893 წელს, პანკისის ხეობის სოფელ ჯოყოლოში მასწავლებლად გაამწესეს. 1894 წელს მათე ალბუთაშვილი ჯოყოლოს წმინდა გიორგის ეკლესიაში მღვდლად აკურთხეს. მისი ძალისხმევით ჯოყოლოში სკოლისთვის შენობა აშენდა, რომელიც ერთადერთი სკოლა იყო ხეობაში. 1913 წელს კი ორკლასიანი სასწავლებელი სოფელ ყვარელწყალში დააფუძნა. მისი ნაშრომები გაზეთ „ივერიაში“ იბეჭდებოდა. მას ეკუთვნის პანკისის ხეობის ეთნოგრაფიულ-გეოგრაფიული აღწერა, ქართული პრესის ერთ–ერთი პირველი ქისტი თანამშრომელი. წერდა „ქისტი ჩობანის“ ფსევდონიმით. „ივერიასა“ და „მოგზაურში“ გამოაქვეყნა ფოლკლორულ–ეთნოგრაფიული მასალები, წერილები, ისტორიულ–ეთნოგრაფიული და გეოგრაფიული ნარკვევი, რომელშიც აღწერილია პანკისის ხეობა, მისი საზღვრები, ფლორა, ფაუნა, ქართული და ქისტური ლეგენდები, თქმულებები, ჩაცმულობა, არქიტექტურა, ქორწილი, შეეხო შვილების აღზრდის თემას, სისხლის საზღაურს და სხვა. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კვანჭილაშვილი

საკუთარი სახელი **კვანჭილაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მალხაზ კვანჭილაშვილი — მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი, პოეტი
* ტარიელ კვანჭილაშვილი — ლიტერატურათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
მირზა ხაზარი

**მირზა ხაზარი** (*მირზა მიქაილოვი*,  (მენაჰემ მიქაელი); 29 ოქტომბერი, 1947, გოქჩაი — 31 იანვარი, 2020, მიუნხენი) — ცნობილი რადიოჟურნალისტი, პუბლიცისტი, ბიბლიის მთარგმნელი აზერბაიჯანულ ენაზე.

## ბიოგრაფია 
მირზა ხაზარი დაიბადა 1947 წლის 29 ნოემბერს აზერბაიჯანის ქალაქ გოქჩაიში. 1973 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1973 წლის ივლისიდან 1974 წლის იანვრამდე მუშაობდა ადვოკატად აზერბაიჯანში, სუმგაითში. 1974 წლის ივნისში ის ემიგრაციაში წავიდა ისრაელში. 1975 წლის ივნისიდან 1976 წლის იანვრამდე მსახურობდა ისრაელის თავდაცვის ძალებში. 1976 წლის აგვისტოში სამუშაოდ მიიწვიეს „რადიო თავისუფლების“ აზერბაიჯანულ რედაქციაში.

გარდაიცვალა 2020 წლის 31 იანვარს მიუნხენში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ჟურნალისტები
ანტიმონოპოლიური რეგულირებისა და კონტროლის სახელმწიფო სამსახური (აზერბაიჯანი)

**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკონომიკის სამინისტროს სამომხმარებლო ბაზრის ანტიმონოპოლიური ზედამხედველობისა და კონტროლის სახელმწიფო სამსახური** () — სახელმწიფო ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელია ბიზნესის გაძლიერებასა და  სახელმწიფო კონტროლს სახელმწიფო შესყიდვებზე, ტექნიკურ რეგულირებაზე, ხარისხის მართვაზე, მომხმარებელთა დაცვაზე და ა.შ.

## ისტორია 
აზერბაიჯანში ანტიმონოპოლიური პოლიტიკისა და მეწარმეობის მხარდაჭერის სახელმწიფო კომიტეტი პირველად  შეიქმნა პრეზიდენტის 1992 წლის 23 ივნისის №3 ბრძანებულებით. კომიტეტის შესახებ დებულება დამტკიცდა იმავე წლის აგვისტოში.

2001-ლ წელს კომიტეტი შედიოდა ეკონომიკური განვითარების სამინისტროში და მიიღო ანტიმონოპოლიური პოლიტიკის დეპარტამენტის სახელი.

2006 წლის 28 დეკემბერს ეკონომიკური განვითარების სამინისტროს დაქვემდებარებული სახელმწიფო ანტიმონოპოლიური სამსახური შეიქმნა, რომელსაც დაევალა სამომხმარებლო ბაზრის კონტროლის ფუნქციები.

2009 წელს შეიქმნა ანტიმონოპოლიური პოლიტიკისა და მომხმარებელთა უფლებების დაცვის სახელმწიფო სამსახური. დაწესებულებას დაევალა ანტიმონოპოლიურ საქმიანობასთან, არაკეთილსინდისიერ კონკურენციასთან, ბუნებრივ მონოპოლიებთან, რეკლამასთან, სამომხმარებლო ბაზრის კონტროლთან დაკავშირებული მოვალეობები და უფლებები.

საჯარო სამსახურის წესდება დამტკიცდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2020 წლის 12 მაისის ბრძანებულებით.

2021 წლის 23 დეკემბერს მამედ აბასბეილი დაინიშნა საჯარო სამსახურის უფროსად.

სამსახურის ძირითადი საქმიანობაა: 

* მონაწილეობა მიიღოს შესაბამის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის ფორმირებასა და უზრუნველყოს მისი განხორციელება;
* შესაბამისი სფეროს განვითარების ღონისძიებები;
* გამოთქვას მოსაზრებები და წინადადებები შესაბამისი სფეროს მარეგულირებელი ნორმატიული სამართლებრივი აქტების პროექტებზე და მონაწილეობა მიიღოს მათ შემუშავებაში;
* მონაწილეობის მიღება სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებაში მომხმარებელთა უფლებებისა და კანონიერი ინტერესების დაცვის სფეროში; სამომხმარებლო საქონლის (სამუშაოების, მომსახურების), აგრეთვე ვაჭრობის, საზოგადოებრივი კვების, საყოფაცხოვრებო და სხვა სახის მომსახურების სფეროს წესებისა და წესების დაცვის უზრუნველყოფა;
* უზრუნველყოს ბაზარზე არსებული საქონლის (სამუშაოების, მომსახურების) ხარისხსა და უსაფრთხოებაზე სახელმწიფო კონტროლის განხორციელება;
* სტანდარტიზაციის, მეტროლოგიის, ტექნიკური რეგულირების, შესაბამისობის შეფასების, აკრედიტაციისა და ხარისხის მართვის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელების უზრუნველყოფა შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებთან თანამშრომლობით;
* განახორციელოს სახელმწიფო კონტროლი რეკლამაზე (გარდა გარე რეკლამისა);
* შესაბამის სახელმწიფო ორგანოებთან ერთად, სახელმწიფო საფასო და სატარიფო პოლიტიკის განხორციელებაში მონაწილეობა.

საჯარო სამსახურის დაქვემდებარებული დაწესებულებებია:

* აზერბაიჯანის სტანდარტიზაციის ინსტიტუტი
* აზერბაიჯანის მეტროლოგიის ინსტიტუტი
* აზერბაიჯანის აკრედიტაციის ცენტრი
* სამომხმარებლო საქონლის ექსპერტიზის ცენტრი

საჯარო სამსახური თანამშრომლობს საერთაშორისო ინსტიტუტებთან რეგულირების, გამოყენებისა და საქმიანობის სხვა სფეროებში გამოცდილების გაცვლის მიზნით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის ეკონომიკის სამინისტრო

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://competition.gov.az/az - უწყების ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთავრობა
კატეგორია:სახელმწიფო ორგანიზაციები
აზერბაიჯანის სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდი

**აზერბაიჯანის სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდი** () პასუხისმგებელია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქეების სოციალური დაზღვევისა და პენსიების სფეროში საქმიანობის რეგულირებაზე.

## ისტორია 
საბჭოთა პერიოდში აზერბაიჯანში მოქალაქეების სოციალურ დაზღვევასა და პენსიებს სახელმწიფო უზრუნველყოფდა. 1992 წლის 1 ივნისს აზერბაიჯანის ეროვნულმა ასამბლეამ მიიღო კანონი „სოციალური დაზღვევისა და დასაქმების ფონდში შენატანების განაკვეთის შესახებ“.

1997 და 2001 წლების სოციალური უზრუნველყოფის კანონები და საპენსიო რეფორმები აზერბაიჯანის სოციალური დაცვის სფერო საერთაშორისო სტანდარტებთან მიახლოვდა.

ფონდს ხელმძღვანელობს თავმჯდომარე და მისი ორი მოადგილე. ფონდში შედის შვიდი დირექტორისგან შემდგარი საბჭო, რომელშიც შედიან თავმჯდომარე, ორი მოადგილე, აზერბაიჯანის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის თავმჯდომარე, ფონდის ცენტრალური ოფისის უფროსი, ფინანსური და საბიუჯეტო დეპარტამენტის უფროსი და ფონდის დეპარტამენტის დირექტორი.

ცენტრალური ოფისის სტრუქტურა მოიცავს 11 დეპარტამენტსა და 2 სექტორს.

2011 წლის შემოდგომაზე ფონდის სისტემაში დაინერგა ელექტრონული ციფრული ხელმოწერა. შეიქმნა ელექტრონული ციფრული ხელმოწერების გაცემის ცენტრი.

2013 წლის 11 ივლისს სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდმა ხანდაზმულობის პენსიის დანიშვნის ავტომატური პროცედურა დაიწყო.

სოციალური დაცვის სახელმწიფო ფონდი მჭიდროდ თანამშრომლობს ისეთ ორგანიზაციებთან, როგორებიცაა გაეროს განვითარების პროგრამა, მსოფლიო ბანკი, ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკი, აზიის განვითარების ბანკი, საერთაშორისო სავალუტო ფონდი.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთავრობა
კატეგორია:სახელმწიფო ორგანიზაციები
ემფიზემატოზური კარბუნკული

**ემფიზემატოზური კარბუნკული**, *ემკარი*, *ჭრიჭინა* — მწვავე ინფექციური დაავადება კლოსტრიდიოზების ჯგუფიდან. ძირითადად ავადდება მსხვილი რქოსანი საქონლის მოზარდეული. ხასიათდება კუნთოვან ქსოვილში კრეპიტაციული (პალპაციისას გამოსცემს ტკაცუნა, ჭრიჭინა ხმას) შეშუპებების წარმოქმნითა და მაღალი ლეტალობით. დაავადება ენზოოტიურია განსაზღვრული ტერიტორიებისათვის, რაც განპირობებულია ნიადაგში გამომწვევის სპორების ხანგრძლივი შენარჩუნებით. ინფექციის გამომწვევის წყაროა დაავადებული ცხოველები და მძორები. დასნებოვნება ხდება ალიმენტური გზით და დაზიანებული კანის მეშვეობით. დიაგნოზი ისმება ბაქტერიოლოგიური გამოკვლევისა და ბიოსინჯის საფუძველზე. მკურნალობისას დაავადების საწყის სტადიაზე იყენებენ ანტიბიოტიკებს. პროფილაქტიკა: საძოვარზე გარეკვამდე 2 კვირით ადრე ვაქცინაცია; დაავადების გაჩენის შემთხვევაში — კარანტინი, დაღუპული საქონლის მძორების დაწვა, დეზინფექცია და სხვ. დაავადებული საქონლის სახორცედ დაკვლა და მძორიდან ტყავის აცლა აკრძალულია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
კატეგორია:განგრენა
ბაიამონი (პუერტო-რიკო)

**ბაიამონი** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. სან-ხუანის გარეუბანი. მდებარეობს ჩრდილოეთ სანაპირო დაბლობზე, აგვას-ბუენასისა და კომერიოს ჩრდილოეთით, ტოა-ბახისა და კატანიოს სამხრეთით, გვაინაბოს დასავლეთით და ტოა-ალტისა და ნარანხიტოს აღმოსავლეთით. მოიცავს 11 ბარიოსა და ბაიამონ-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, ბაიამონი მეორე ადგილზეა როგორც მეტროპოლიტენური ტერიტორიის, ისე პუერტო-რიკოს მასშტაბით.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*ARCGIS Map of Bayamón and its districts

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
ანგუს კლაუდი

**კონორ ანგუს კლაუდ ჰიკი** (; დ. 10 ივლისი, 1998 — გ. 31 ივლისი, 2023) — ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია HBO-ს ტელესერიალ „ეიფორიაში“ () ფეზკოს როლის შესრულებისთვის. ასევე შეასრულა მცირე როლები დამოუკიდებელ ფილმებში, როგორებიცაა 2021 წლის „ჩრდილოეთი ჰოლივუდი“ () და 2023 წლის „ხაზი“ (), აგრეთვე მომავალ ფილმში „უცნაური ზღაპრები“ (). კლაუდმა ასევე მონაწილეობა მიიღო ნოა საირუსის, Juice WRLD-ის, ბეკი ჯისა და კეროლ ჯის მუსიკალურ ვიდეოებში.

## ადრეული ცხოვრება
ანგუს კლაუდი დაიბადა ოკლენდში, კალიფორნიაში, 1998 წლის 10 ივლისს; თუმცა მისი ოჯახის უმეტესობა ირლანდიაში ცხოვრობდა. კლაუდს ჰყავდა ორი უმცროსი ტყუპი და, სახელად მოლი ჰიკი და ფიონა ჰიკი. მან განათლება ოკლენდის ხელოვნებათა სკოლაში მიიღო,

*Variety*-სთან ინტერვიუსას კლაუდმა თქვა, რომ მოზარდობისას დაცემის შედეგად „ტვინის მცირე დაზიანება“ მიიღო. ამ ტრავმამ მას თავის მარჯვენა მხარეს იარა დაუტოვა.

## კარიერა
ბრუკლინში (ნიუ-იორკი) ბარკლეის ცენტრის მიმდებარე ვუდლენდის რესტორანში მუშაობისას მის შესახებ მიმოიკითხა „ეიფორიას“ კასტინგის ხელმძღვანელმა, ჯენიფერ ვენდიტიმ, რომელზეც ანგუსმა თავდაპირველად იფიქრა, რომ თაღლითი იყო. ამ სერიალში მან ფეზკოს როლი შეასრულა. „ეიფორიამდე“ კლაუდს სამსახიობო გამოცდილება არ ჰქონია, თუმცა უმაღლესი სკოლის თეატრში სცენებს აწყობდა და განათებასა და აკუსტიკაზე მუშაობდა. კლაუდმა ასევე შეასრულა უოკერის როლი კომედიურ დრამაში „ჩრდილოეთი ჰოლივუდი“.

## გარდაცვალება
კლაუდი გარდაიცვალა 2023 წლის 31 ივლისს, 25 წლის ასაკში, თავისი ოჯახის სახლში, ოკლენდში, კალიფორნიაში. ოკლენდის სახანძრო დეპარტამენტი სამედიცინო დახმარებისთვის გამოიძახეს, თუმცა კლაუდი მათ მისვლამდე უკვე გარდაცვლილი იყო. იგი მამის გარდაცვალებას გლოვობდა, რომელიც ანგუსის გარდაცვალებამდე ერთი კვირით ადრე დაკრძალეს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობები ოკლენდიდან (კალიფორნია)
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კეჟერაშვილი

საკუთარი სახელი **კეჟერაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ოთარ კეჟერაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* ქრისტეფორე კეჟერაშვილი — სასულიერო პირი, მესტამბე-გამომცემელი

კატეგორია:ქართული გვარები
კინოა

**კინოა**, *კვინოა* () — მცენარე ნაცარქათამას გვარისა. ძველი მარცვლეული კულტურაა (ძვ. წ. III–II ათასწლეული). მისი სამშობლო ანდებია. ერთწლოვანი მცენარეა, სიმაღლეში 1–2 მეტრს აღწევს. აქვს სქელი, ხისებრი ღერო და სამნაკვთიანი გრძელყუნწა ფოთლები. ყვავილები წვრილია, მოთეთრო-ყვითელი, შეკრებილია სქელ საგველებში. თესლები მომრგვალო, შებრტყელებული (სიგრძე 1–4 მმ), სხვადასხვა ფერის (საკვებად ძირითადად თეთრებს იყენებენ). მარცვალი შეიცავს 19%-მდე ცილებს, დაახლ. 60% სახამებელს, 3,4% ნედლ უჯრედისს, ამინომჟავებს და სხვ. ახალგაზრდა ფოთლები გამოიყენება ბოსტნეულად, თესლებისგან მიიღება ბურღული და ფქვილი. თესლებში 9,5%-მდე ცხიმოვანი ზეთია, რის გამოც კინოა პოტენციურ ზეთოვან კულტურად განიხილება; ზეთისა და საკვები პროდუქტების მიღებისას გვერდით პროდუქტად მიიღება საპონინები. ძირითადი მწარმოებლებია პერუ და ბოლივია.

## გალერეა 

FairtradeQuinoa ArM.jpg|მოსავლის აღება, ეკვადორი
Chenopodium quinoa -red faro- MHNT.BOT.2007.43.66.jpg|თესლებიანი ყვავილედი
Quinoa.jpg|მარცვლები

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაცარქათამა
კატეგორია:მარცვლეული კულტურები
მანუჩარ მამეიშვილი

**მანუჩარ მამეიშვილი** (15 აგვისტო, 1929, ბახვი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1970). სკკპ წევრი 1962 წლიდან.

დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო დაუსწრებელი საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის ფაკულტეტი. 1980 წლიდან იყო მახარაძის (ახლანდ. ოზურგეთის) ნატურალური ჩაის კონცენტრატების კომბინატის დირექტორი. 1982 წელს სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემია „დაბალხარისხოვანი ნედლეულისაგან ჩაის თხევადი კონცენტრატებისა და გამამხნევებელი სასმელების წარმოების ტექნოლოგიის კვლევისათვის, შემუშავებისა და სამრეწველო ათვისებისათვის“.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:ბახვში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კიკილაშვილი

საკუთარი სახელი **კიკილაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თებრო კიკილაშვილი — გეოგრაფი
* ლამარა კიკილაშვილი — ჟურნალისტი, მთარგმნელი
* ნანა კიკილაშვილი — სპორტსმენი (აკრობატიკა)

კატეგორია:ქართული გვარები
კაიეი (პუერტო-რიკო)

**კაიეი** (; ოფიციალურად **კაიეი-დე-მუესასი**) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ცენტრალურ პუერტო-რიკოში. მდებარეობს სიერა-დე-კაიეიში, ცენტრალურ ქედზე, სალინასიდან და გვაიამიდან ჩრდილოეთით, სიდრიდან და კაგუასიდან სამხრეთით, აიბონიტოდან და სალინასიდან აღმოსავლეთით და სან-ლორენცოდან დასავლეთით. კაიეი მოიცავს 21 ბარიოსა და კაიეი-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## დამატებითი საკითხავი
*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*University of Puerto Rico, (UPR) Cayey 
*Cayey, Puerto Rico, a musical slideshow (YouTube)
*Guavate Cayey, PR Guide to open market

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კაროლინა (პუერტო-რიკო)

**კაროლინა** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სან-ხუანისა და ტრუხილიო-ალტოს აღმოსავლეთით, კანოვანასისა და ლოისის დასავლეთით. მოიცავს 12 ბარიოსა და კაროლინა-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს პუერტო-რიკოს მთავარი აეროპორტი, ლუის მუნიოს მარინის საერთაშორისო აეროპორტი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## ლიტერატურა
**Carolina, Puerto Rico: Land of Giants* (2012) by Greg Boudonck and Maria Ruiz O'Farrill

## რესურსები ინტერნეტში
*Puerto Rico Government Directory 

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კატეგორია:კაროლინა (პუერტო-რიკო)
კანოვანასი (პუერტო-რიკო)

**კანოვანასი** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში, ხუნკოსისა და ლას-პიედრასის ჩრდილოეთით, ლოისის სამხრეთით, კაროლინას აღმოსავლეთით და რიო-გრანდეს დასავლეთით. კანოვანასი მოიცავს 6 ბარიოსა და კანოვანას-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია
კანოვანასი პუერტო-რიკოს ჩრდილოეთ სანაპირო ვაკეზე მდებარეობს. შემოსაზღვრულია ლოისის, რიო-გრანდეს, ლას-პიედრასის, ხუნკოსის, გურაბოსა და კაროლიანას მუნიციპალიტეტები. მუნიციპალიტეტის ფართობი 72.8 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*News out of Canóvanas on Presencia PR
*Spanish language site about Canóvanas
*Canovanas Municipality on Facebook

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კატეგორია:კანოვანასი (პუერტო-რიკო)
კობაიძე

საკუთარი სახელი **კობაიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსი კობაიძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ანდრია კობაიძე — პუბლიცისტი
* ბეჟან კობაიძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* ვლადიმერ კობაიძე — ჩარხმშენებელი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
პიეტარსაარი

**პიეტარსაარი** (; შვედურად ― **იაკობშტადი**) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი იაკობშტადის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 271 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 88.31 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 218.22 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ორენოვანია. უმრავლესობა შვედურ ენაზე საუბრობს, ხოლო უმცირესობა ― ფინურად. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ლუოტო, პედერსიორენის მუნიციპალიტეტი და უუსიკაარლეპიი. იაკობშტადიდან 98 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ქალაქი ვაასა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Town of Jakobstad – Official site
* Österbottens Tidning – Local newspaper
* Jakobs Dagar
* Chicorymuseum  - Chicorymuseum

## სქოლიო
კატეგორია:ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
კობაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კობაიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* აკაკი კობაძე — ფილოსოფოსი, პოლიტიკოსი
* კობაძე — სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში

კატეგორია:ქართული გვარები
ვაალა

**ვაალა** () — მუნიციპალიტეტი ოულუნკაარის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 614 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 764.04 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.01 ადამიანია 1 კმ²-ზე. უწინ ვაალა კაინუუს რეგიონს მიეკუთვნებოდა, თუმცა 2016 წლის 1-ელი იანვრიდან ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის რეგიონს მიაკუთვნეს. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. ვაალის ტერიტორიაზე მდებარეობს სიდიდით მე-4 ტბა ფინეთში, ოულუიარვი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Vaala – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ლუოტო

**ლუოტო** (; ; შვედურად ცნობილია როგორც **ლარსმო**) — მუნიციპალიტეტი იაკობშტადის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 744 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 853.28 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 40.33 ადამიანია 1 კმ²-ზე. *ლარსმო* ეწოდება მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთ სოფელსაც. მუნიციპალიტეტი ორენოვანია. უმრავლესობის ენა შვედურია, ხოლო უმცირესობის ― ფინური. 2014 წლამდე ლარსმოს ერთადერთი ოფიციალური ენა შვედური იყო. მუნიციპალიტეტი მოიცავს 360 კუნძულისგან და შხერებისგან შემდგარ არქიპელაგს. სანაპირო ხაზის სიგრძე 500 კმ-ია. ფინეთის უდიდესი ხელოვნური მტკნარი ტბა, *ლარსმო*, მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* – Official website
*Lake Larsmo
*A panoramic picture from the Öuran island
*Picture of the Grafton monument

## სქოლიო
კატეგორია:ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
უუსიკაარლეპიი

**უუსიკაარლეპიი** (; ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი იაკობშტადის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 431ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 675.2 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.15 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ორენოვანია: უმრავლესობა შვედურ ენაზე (89%) საუბრობს, ხოლო უმცირესობა — ფინურ ენაზე (8%).

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Nykarleby – Official website
*A comprehensive collection of stories and pictures from Nykarleby's history

## სქოლიო
კატეგორია:ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
კოლელიშვილი

საკუთარი სახელი **კოლელიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვიქტორ კოლელიშვილი — მორაგბე
* ზაზა კოლელიშვილი — მსახიობი, რეჟისორი
* ივანე კოლელიშვილი — საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლეში

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|[სოლკუდა არწივი (*Aquila audax*) ჭამს გზაზე დაღუპული კენგურუს ლეშს, პილბარა, დასავლეთი ავსტრალია.]]
**ლეში**, *მძორი* — მკვდარი ცხოველის ან ადამიანის სხეული.

ლეში ეკოსისტემების უმეტესობაში მნიშვნელოვანი საკვები წყაროა დიდი ხორცისმჭამელებისა და ყოვლისმჭამელებისათვის. ლეშიჭამიების მაგალითებია: ყვავი, სვავი, კონდორი, ქორი, არწივი, აფთარი, ვირჯინიული ოპოსუმი, ტასმანიური ეშმაკი, კოიოტი და კომოდოს ვარანი. ბევრი უხერხემლო, როგორებიცაა ლეშიჭამია და საფლავის ხოჭოები, ასევე ხორცის ბუზებისა (მაგ., *Calliphora vomitoria*-ს) და ხორცის რუხი ბუზების მატლები, ჭამს ლეშს, რითაც მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ცხოველურ ნარჩენებში არსებული აზოტისა და ნახშირბადის გადამუშავებაში.

ლეში ცხოველის სიკვდილისთანავე იწყებს გახრწნას, ის სულ უფრო მეტად იზიდავს მწერებს და ამრავლებს ბაქტერიებს. ცხოველის დაღუპვიდან მცირე ხანში მისი ლეში იწყებს უსიამოვნო სუნის გამოშვებას, რომელიც გამოწვეულია ბაქტერიების არსებობითა და კადავერინისა და პუტრესცინის გამოყოფით. ზოგიერთი მცენარე და სოკო გახრწნილი ლეშის მსგავსი სუნით იზიდავს მწერებს, რომლებიც მათ გამრავლებაში ეხმარებიან.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნეკროფაგია

## სქოლიო 
კატეგორია:ცხოველების სიკვდილი
კატეგორია:ეკოლოგია
კატეგორია:ზოოლოგია
კატანიო (პუერტო-რიკო)

**კატანიო** () ― ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პუერტო-რიკოში. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. განლაგებულია სან-ხუანის ყურისა და ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთითა და ჩრდილოეთით მდებარეობს სან-ხუანი, სამხრეთით ― ბაიამონი და გვაინაბო, დასავლეთით ― ტოა-ბახა, ხოლო აღმოსავლეთით ― გვაინაბო. შედის სან-ხუანის მეტროპოლიტენურ ტერიტორიაში. მოიცავს 7 ბარიოსა და კატანიო-პუებლოს (ქალაქის საქმიანი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი). შედის სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური სტატისტიკური ტერიტორიის შემადგენლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები

## დამატებითი საკითხავი
*

## რესურსები ინტერნეტში
*Cataño and its barrios, United States Census Bureau
*Cataño Municipality on Facebook

## სქოლიო
კატეგორია:პუერტო-რიკოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სან-ხუანი-კაგვასი-გვაინაბოს მეტროპოლიტენური ტერიტორია
კატეგორია:კატანიო (პუერტო-რიკო)
კუსაცუ-შირანე

**კუსაცუ-შირანე** () — მოქმედი სტრატოვულკანი იაპონიაში, გუმის პრეფექტურაში, კუნძულ ჰონსიუზე. სიმაღლე 2165 მ. მდებარეობს ეტიგოს ქედზე, უშუალოდ ვულკან ასამის ჩრდილოეთით. წარმოდგენილია სამი პიროკლასტური კონუსითა და ამდენივე კრატერული ტბით, რომელთაგან უდიდესია მჟავე ზურმუხტისფერ-მომწვანო ტბა იუ-გამა, რომლის ზედაპირზე ზოგჯერ გოგირდი ტივტივებს. 2018 წლის 23 იანვარს ადგილი ჰქონდა უმნიშვნელო ფრეატულ ამოფრქვევას, რომელსაც ერთი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა, ხოლო ზვავის შედეგად რამდენიმე ადამიანი დაშავდა. 1805 წლიდან მოყოლებული დაფიქსირებულია 14 ამოფრქვევა.

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ვულკანები
სერგო ჭელიძე

**სერგო ჭელიძე** (დ. 15 იანვარი, 1908, ქუთაისი — გ. 25 სექტემბერი, 1977) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1968).

## ბიოგრაფია
დაიბადა ქუთაისში 1908 წლის 15 იანვარს. 1924 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მათემატიკის ფაკულტეტზე, რომელიც არ დაუმთავრებია. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებული დრამატული ფაკულტეტი. 1926–27 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის, 1927–28 წლებში „წითელი თეატრის“, 1928–30 წლებში — მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი. 1933, 1954–62, 1964–66 წლებში მოზარდ მაყურებელთა თეატრის, 1935–38 წლებში მარჯანიშვილის თეატრის, 1943-48 წწ. რუსთაველის თეატრის, 1962–64 და 1967–70 წლებში გრიბოედოვის თეატრის რეჟისორია. 1938–44 და 1948–54 წლებში იყო სოხუმის ქართული დრამატული თეატრის დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ამ კოლექტივის ჩამოყალიბების საქმეში. უკანასკნელ ხანს საქართველოს ტელევიზიაში მუშაობდა. წლების განმავლობაში ასწავლიდა მსახიობის ოსტატობას შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში. 

1955 წელს გადაიღო მხატვრული ფილმი „ცისკარა“.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1943 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1968 — საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* სერგო ჭელიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
პედერსიორენის მუნიციპალიტეტი

**პედერსიორენის მუნიციპალიტეტი** () — მუნიციპალიტეტი იაკობშტადის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 197 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 826.05 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.1 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ენებია: შვედური ენა (90.1%) და ფინური ენა (9%). მუნიციპალიტეტი მოიცავს პატარა სოფლებს, მათ შორის: ესეს, პურმოს, ედსერვოს და ა.შ. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ევიიარვი, კაუჰავა, კრონობი, ლუოტო, პიეტარსაარი და უუსიკაარლეპიი. მუნიციპალიტეტის ტრადიციული დარგებია: სოფლის მეურნეობა და გემთმშენებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Pedersöre  – Official website
*Kållby on the web

## სქოლიო
კატეგორია:ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ხორცის რუხი ბუზები

**ხორცის რუხი ბუზები** () — ორფრთიანი მწერების ოჯახი. სხეულის სიგრძე 4–14 მმ-ია, ჩვეულებრივ რუხები არიან, ხშირად მუცელზე ჭადრაკული მოხატულობით. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში. ცნობილია 2500-მდე სახეობა (უპირატესად ტროპიკებში). გვხვდებიან ყვავილებზე, ლეშზე, ნარჩენებზე და სხვ. როგორც წესი, ცოცხლად შობენ შთამომავლობას. მატლები ნეკროფაგები, კოპროფაგები, მტაცებლები და ხერხემლიან და უხერხემლო ცხოველთა პარაზიტები არიან. ხორცის რუხ ბუზებს შორისაა მრავალი სინანთროპული სახეობა, რომლებსაც ნაწლავური ინფექციები გადააქვთ. ვოლფარტის ბუზის მატლები ცხოველებსა და ადამიანში იწვევენ მიაზებს. *Senotainia tricuspis*-ის მატლები პარაზიტობენ მეთაფლია ფუტკარზე. ბუნებაში არსებით როლს ასრულებენ ცხოველთა ლეშების განადგურებაში.

## სქოლიო 
*
ლილი იაშვილი

**ლილი იაშვილი** (დ. 10 მაისი, 1920, თბილისი — გ. 30 ნოემბერი, 1983, იქვე) — ქართველი საბჭოთა კომპოზიტორი და პედაგოგი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1981).

## ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 

1960 წლიდან იყო თბილისის III სამუსიკო სკოლის პედაგოგი. მის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს კამერულ–ვოკალურ და საესტრადო ჟანრს. დაწერილი აქვს ორმოცზე მეტი სიმღერა: „ია–ია“, „კომში-კომში კომარა“, „სიმღერა თბილისზე“, „თბილისური საღამოები“, „მზის სამეფო“, „გავიზარდე თითქოს“, „ბათუმს ქათქათას“ და სხვა. ასევე ვოკალური დუეტები და ტრიოები. 1967 წელს ვ. აბაშიძის სახელობის თბილისის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრში (საქართველოში პირველად) დაიდგა მისი საბავშვო მუსიკალური კომედია „ბაბაჯანას ქოშები“. ლილი იაშვილის სიმღერებს  საზღვარგარეთის ქვეყნებში გასტროლების დროს წარმატებით ასრულებდა ბავშვთა ანსამბლი „მზიური"

## ჯილდოები და აღიარება
* 1966 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1981 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ლილი იაშვილის პროფილი discogs-ზე
* ერთი სიმღერის ამბავი-ლილი იაშვილი

კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ირინა მიროშნიჩენკო

**ირინა მიროშნიჩენკო** (; დ. 24 ივლისი, 1942, ბარნაული, (რსფსრ, სსრკ) — გ. 3 აგვისტო, 2023, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი მსახიობი, მომღერალი, პედაგოგი. რსფსრ სახალხო არტისტი (1988).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1942 წლის 24 ივლისს ბარნაულში, სადაც მამამისი იყო მივლინებული მოსკოვიდან ციმბირის საბრძოლო ოლქის 22-ე სათადარიგო მსროლელთა პოლკის შემადგენლობაში. 1944 წელს დედასთან ერთად დაბრუნდა მოსკოვში (მამამისი შტაბში გადაიყვანეს და მხოლოდ 1945 წლის აგვისტოში, დემობილიზაციის შემდეგ შეუერთდა ოჯახს).

6 წლიდან სწავლობდა ვიოლინოზე დაკვრას გნესინების სახელობის სასწავლებელთან არსებულ სკოლაში. 

1961 წელს სწავლა დაიწყო МХАТ-თან არსებულ სკოლა-სტუდიაში (ვასილი მარკოვის კურსი). მესამე კურსზე შედგა მისი დებიუტი გიორგი დანელიას ფილმში „დავდივარ მოსკოვის ქუჩებში“. სკოლა-სტუდიის დამთავრების შემდეგ მსახიობად მიიღეს მოსკოვის მხატვრულ თეატრში (МХАТ), რომლის სცენაზეც ითამაშა მაშა („თოლია“), მისის ჩივლი („იდეალური ქმარი“), ჟენია („ვალენტინი და ვალენტინა“), რანევსკაია („ალუბლის ბაღი“) და სხვა მრავალი.

კინოში მისი პირველი დიდი ნამუშევარი იყო მზვერავ გალინა ორტინსკის როლი ფილმიდან „მათ იცნობდნენ მხოლოდ სახით“. შემდეგ იყო „ბიძია ვანია“, „კრემლის კურანტები“, „არც დაგსიზმრებიათ“ და მრავალი სხვა.

ირინა მიროშნიჩენკო გარდაიცვალა 2023 წლის 3 აგვისტოს მოსკოვის საავადმყოფოში. დაკრძალულია ტროეკუროვის სასაფლაოზე

## ფილმოგრაფია
## ჯილდოები და აღიარება
*1971 საპატიო ნიშნის ორდენი
*1976 რსფსრ დამსახურებული არტისტი
*1988 რსფსრ სახალხო არტისტი
*1998 ღირსების ორდენი
*2015 მეგობრობის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ირინა მიროშნიჩენკო allmovie-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი ქალი მსახიობები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
დიდი დაფარნა (ახალი შუამთა)

მინი|დიდი დაფარნა. წინა მხარე
**დიდი დაფარნა ახალი შუამთის მონასტრიდან** — მატერიალურ-კულტურული ძეგლი, დაფარნა (ზომები 70×85 სმ). შეიქმნა ახალი შუამთის მონასტერში 1540-იან წლებში. ამჟამად ინახება მუზეუმ-ნაკრძალ „კოლომენსკოეში“. შესრულებულია ატლასზე, ნაქარგია ოქროს, ვერცხლის და აბრეშუმის ძაფებით.

მეფე ლევანის დროს საფუძველი ჩაეყარა დიპლომატიურ ურთიერთობას კახეთსა და მოსკოვის რუსეთს შორის. მუზეუმ-ნაკრძალ კოლომენსკოეში ინახება დიდ დაფარნა, რომელიც მოწმობს XVI საუკუნის მეორე ნახევრიდან შუა საუკუნეების რუსეთსა და კახეთს შორის არსებულ დიპლომატიური ურთიერთობებზე. დიდი დაფარნა შეიქმნა ახალი შუამთის მონასტერში, რომელიც 1540-იან წლებში დააარსა ლევანის პირველმა ცოლმა, დედოფალმა თინათინმა. დაფარნაზე შესრულებულია ქართული ასომთავრული წარწერა, რომელზეც ითხოვება მთავარანგელოზთა შემწეობა ლევან მეფისათვის. 

დიდი დაფარნა, როგორც ლიტურგიის ნაწილი, რუსეთში ივანე IV-ის მეფობის დროს ჩამოსულმა ელჩობამ საჩუქრად შემოიტანა, რის შემდეგაც იგი სამეფო ხაზინაში ინახებოდა. 1620 წელს მეფე მიხეილ თეოდორეს ძის მიერ დაფარნის მოსკოვის მახლობლად მდებარე ნიკოლო-უგრეშკის მონასტერში გადატანამდე, ცარიცინის სვეტლიცაში დამატებით ამოაქარგინა ვნების ინსტრუმენტები და საეკლესიო სლავური წარწერები.

## რესურსები ინტერნეტში
*Воздух «Голгофский крест». 1540-е гг., добавления - ок. 1620 г.

კატეგორია:ახალი შუამთის მონასტერი
ვოლფარტის ბუზი

**ვოლფარტის ბუზი** () — მწერი ხორცის რუხი ბუზების ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 8–14 მმ-ია, შეფერილია ნაცრისფრად; კვერცხისებრი მუცლის შუაში გასდევს შავი ზოლი კუთხოვანი კონტურებით, გვერდებზე მომრგვალო ლაქებია. გავრცელებულია ცენტრალურ აზიაში, სამხრეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, მონღოლეთში, რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთში, დასავლეთ ციმბირში, უპირატესად მესაქონლეობის რაიონებში. ზრდასრული ბუზი იკვებება ნექტრით. მატლები პარაზიტობენ ჩლიქოსნებზე, ზოგჯერ ადამიანზეც, რომელზეც ხვდებიან ღია ცის ქვეშ ძილის დროს. ბუზი 180-მდე მატლს ყრის ერთდროულად მასპინძლის ჭრილობებზე, დაბეჟილობებზე და ლორწოვან გარსებზე; ისინი ჭამენ მის რბილ ქსოვილებს, რითაც იწვევენ მძიმე დაავადებებს — მიაზებს. 3–5 დღის შემდეგ ტოვებენ მასპინძელს; ჭუპრდებიან ნიადაგში. ადამიანის (განსაკუთრებით ბავშვის) დასნებოვნებას შესაძლოა მოჰყვეს ლეტალური შედეგი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ხორცის რუხი ბუზები
კოჭლამაზაშვილი

საკუთარი სახელი **კოჭლამაზაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* იოსებ კოჭლამაზაშვილი — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე
* ნოდარ კოჭლამაზაშვილი — პოლიტიკოსი

## იხილეთ აგრეთვე
* თამაზ კოჭლამაზიშვილი — ფილოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
ბიჯეს ციხე

**ბიჯეს ციხე** — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს არტანუჯის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მაღალ ქედზე, სოფ. თუნთულუს მიდამოებში.

## აღწერა 
დღეს ციხე მთლიანად განადგურებულია. მხოლოდ რამდენიმე ადგილას იკითხება კედლის წყობა. სავარაუდოდ ბიჯე არტანუჯის დაცვის სისტემის მნიშვნელოვან ნაწილს წარმოადგენდა. 

კლდის ჩრდილო აღმოსავლეთ წაგრძლებაზე, კლდის უკიდურეს ნაწილში დაახლ. 25 მ. კედლის ნაშთებია შემორჩენილი. ბიჯე, უნდა იყოს 1574 წლის გურჯისტანის ვალაიეთის დავთარში მოხსენიებული სოფელი ბასა. ერთიდაიგივე ტოპონიმი რომ არის, ეს მასზე შეწერილი 11000 ახჩის მიხედვითაც ჩანს, რომელიც სარჩევში არის შეტანილი.

## ლიტერატურა
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 2, თბ., 2020 ISBN 978-9941-9738-1-9

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
სინანთროპული ორგანიზმები

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|[სახლის თაგვი, ობლიგატური სინანთროპი.]]
**სინანთროპული ორგანიზმები** (<  და ) — მცენარეები და ცხოველები, რომელთა ცხოვრების ნირი დაკავშირებულია ადამიანთან, მის საცხოვრისთან, მის მიერ შექმნილ ან შეცვლილ ლანდშაფტთან.  სინანთროპული ორგანიზმები მჭიდროდ არიან დაკავშირებული ადამიანთან და მისი სამოსახლოს მიღმა, ჩვეულებრივ, არ გვხვდებიან (სახლის თაგვი, ვირთაგვა, ტარაკანები, საწოლის ბაღლინჯო და სხვ.).  სინანთროპული ორგანიზმები ნაკლებად არიან მიჯაჭვულნი ადამიანს და როგორც წესი ნათესებსა და ნარგავებში ცხოვრობენ (მ.შ. ჩვეულებრივი მემინდვრია, ზოგიერთი მცირე ზომის მტაცებელი, ბეღურასნაირი და ქათმისნაირი ფრინველები). სინანთროპულ ორგანიზმებს მიეკუთვნება მრავალი სარეველა და ადამიანის მიერ კულტივირებული მცენარეები. ჩვეულებრივ, ტერმინი „სინანთროპული ორგანიზმები“ გამოიყენება ზოოლოგიურ ლიტერატურაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანიზმები