open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კანდავუს კუნძულები

**კანდავუს კუნძულები** () — კუნძულების ჯგუფი ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან აღმოსავლეთის ოლქის კანდავუს პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
ჯგუფში ყველაზე დიდი კუნძულია კანდავუ. მის გარდა ჯგუფში შედიან მომცრო კუნძულები: ონო, დრავუნი, გალოა და დიდი ასტროლაბიის რიფი. კუნძულების საერთო ფართობია 450,3 კმ². იგი მდებარეობს ფიჯის ყველაზე დიდი კუნძულიდან — ვიტი-ლევუდან სამხრეთით.

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
ვანუა-ლევუს კუნძულები

**ვანუა-ლევუს კუნძულები** () — კუნძულების ჯგუფი ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის ჩრდილოეთის ოლქის შემადგენლობაში, რომელიც იყოფა პროვინციებად.

## გეოგრაფია 
ჯგუფში ყველაზე დიდი კუნძულია ვანუა-ლევუ. ჯგუფში ერთ-ერთი მთავარი კუნძულია ტავეუნი. მათ გარდა ჯგუფში შედიან მომცრო კუნძულები: ლაუკალა, მატანგი, ნამენა ლალა, ქამეა, რაბი, ვოროვორო და იადუა ტაბუ. კუნძულების საერთო ფართობია 6199 კმ², ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა 1996 წელს შეადგენდა 140 016 ადამიანს. ვანუა-ლევუს კუნძულები მდებარეობს ვიტი-ლევუს კუნძულებიდან სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.

კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კორო (კუნძული)

**კორო** () — ფიჯის რესპუბლიკის სიდიდით მეექვსე კუნძული, რომელიც მდებარეობს ლომაივიტის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის აღმოსავლეთის ოლქის ლომაივიტის პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
კოროს კუნძული მდებარეობს ლომაივიტის კუნძულების უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, კოროს ზღვაში. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 2900 კმ-ში.

კუნძული კორო წარმოადგენს დიდ ვულკანურ კუნძულს, რომლის ფართობი სულ შეადგენს 108,9 კმ²-ს და შესაბამისად იგი ფიჯიში ფართობით მეექვსე კუნძულია, ხოლო უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან აღწევს 522 მეტრს. კუნძული კორო ბაზალტურ-ტუფოვანი კონუსია, რომელიც ჩამოყალიბებულია პლეისტოცენი-ჰოლოცენის პერიოდში. კუნძულის ცენტრში მდებარეობს პლატო. კუნძულ კოროს სიგრძეა — 16 კმ, მაქსიმალური სიგანე — 8 კმ.

კუნძული დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით. კლიმატი კუნძულ კოროზე ნოტიო ტროპიკულია. განიცდის ციკლონების ნეგატიურ ზემოქმედებას.

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — პლანტაციური მეურნეობა და სატყეო მრეწველობა. აქტიურად ვითარდება ტურიზმი. მოქმედებს აეროდრომი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
სისხლიანი კვირა (1905)

300px|მინიატიურა|9 იანვრის დილა ნარვის კარიბჭესთან. გრავიურა
**სისხლიანი კვირა**, **წითელი კვირა** — პეტერბურგის მუშათა მშვიდობიანი აქციის დარბევა 1905 წლის 9 (22) იანვარს ზამთრის სასახლესთან. აქცია მოამზადა ლეგალურმა ორგანიზაციამ სანქტ-პეტერბურგის ფაბრიკა-ქარხნების რუს მუშათა კრებამ, რომელსაც სათავეში მღვდელი გიორგი გაპონი ედგა. მუშათა გამოსვლის მიზეზი გახდა მარცხით დასრულებული გაფიცვა, რომელიც 3 იანვარს დაიწყო პუტილოვის ქარხანაში და მოიცვა პეტერბურგის მთელი ფაბრიკა და ქარხნები.

9 იანვარს მუშები ზამთრის სასახლისკენ გაემართნენ. მეფის მთავრობამ 140 000 კაციანი მანიფესტაცია შეიარაღებული ძალით დაშალა. სისხლიანი კვირით დაიწყო რუსეთის პირველი რევოლუცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Press Accounts of Bloody Sunday, January 22, 1905 
* Революция 1905—1907 гг. в России. Хроника событий. 

; ვიდეო
* სისხლიანი კვირა 1905 წ. კადრები ძველი ფილმიდან 
* სისხლიანი კვირა 1905 წ. კადრები ძველი ფილმიდან

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის რევოლუცია (1905)
იანვრის აჯანყება

**1863 წლის პოლონეთის აჯანყება**, ან **იანვრის აჯანყება** — შლიახტის აჯანყება პოლონეთის სამეფოს, ჩრდილო-დასავლეთ კრაისა და ვოლინიის ტერიტორიაზე. აჯანყების მიზანი იყო რეჩ პოსპოლიტას აღორძინება 1772 წლის აღმოსავლეთის საზღვრებით. დაიწყო 1863 წლის 22 იანვარს და გრძელდებოდა 1864 წლის შემოდგომამდე. დასრულდა მეამბოხეთა მარცხით.

1863—1864 წლების შეიარაღებულ აჯანყებას წინ უძღოდა საკმაოდ გრძელი მომზადებითი, ანუ მანიფესტაციური პერიოდი. 1831 წლის შემდეგ პოლონეთის ემიგრაციის უწყვეტი მოღვაწეობა პოლონეთის სამეფოს მუდმივ დაძაბულობაში ამყოფებდა, მაგრამ ივანე პასკევიჩის მკაცრი რეჟიმი სერიოზული გართულებების წარმოქმნას არ უშვებდა. 1856 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ მოკლე დროით მოადგილის პოსტი დაიკავეს მთავარმა მიხაილ გორჩაკოვმა, ნიკოლაი სუხოზანეტმა, გრაფმა კარლ ლამბერტმა, გრაფმა ალექსანდრე ლიდერსმა.

შეიარაღებული აჯანყების დღედ დანიშნული იყო 22 იანვარი. ამ დღეს სხვადასხვა ადგილას ცალკეულმა რაზმებმა განახორციელეს შეიარაღებული თავდასხმა რუსეთის გარნიზონებზე; სულ 15 თავდასხმა აღინიშნა. პოლონელთა რაზმების ცუდი შეიარაღების გამო ეს შეტაკებები უმნიშვნელო იყო.

საბრძოლო მოქმედებების აქტიურობა დაეცა 1863 წლის ზაფხულში. ცალკეული შეტაკებები, ოფიციალური ცნობების თანახმად, 1863 წელს იყო 547, ხოლო 1864 წელს — 84, ჯამში 631. 1864 წლის 11 თებერვალს დაიშალა უკანასკნელი დიდი რაზმი; უკანასკნელმა ჯგუფმა 1864 წლის აპრილამდე იარსება. 

ოფიციალური მონაცემების თანახმად, აჯანყებულებმა დაკარგეს დაახლოებით 30 ათასი ადამიანი. რუსთა დანაკარგი შეადგენს 3343 ადამიანს (მათგან 2169 დაჭრილი). ჩამოხრჩობილ აჯამყებულთა რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 2 ათას ადამიანს. ყველა ეს ციფრი არაზუსტი და სადავოა. 1863 წლის შემდეგ, ისევე როგორც 1831 წლის შემდეგ, მრავალი პოლონელი საზღვარგარეთ გადასახლდა. ახალი ფორმაციის ეს ემიგრანტები თავიდან აგრძელებდნენ ძველი ემიგრაციის მოღვაწეობას, მაგრამ გაცილებით უფრო მცირე მასშტაბებში; ახალი აჯანყების სურვილი მალევე ჩაცხრა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *ბულანცოვი.* მზვერავის ჩანაწერები პოლონეთში აჯანყების ჩახშობის დროს, 1863 წელს.
* *ნ. ბერგი* ჩანაწერები პოლონელთა შეთქმულებებისა და აჯანყებების შესახებ (პოლონურად djvu)
* *Augustin O’Brien* Petersburg and Warsaw: scenes witnessed during a residence in Poland and Russia in 1863—1864 (1864) 
* *William Ansell Day*. The Russian government in Poland : with a narrative of the Polish Insurrection of 1863 (1867) 
* ვ. ლინკევიჩი. 1863 წლის პოლონეთის აჯანყება და მისი გავლენა ბელორუსიის კონფესიურ სიტუაციაზე

კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
მოალის კუნძულები

**მოალის კუნძულები** () — კუნძულების ჯგუფი ლაუს კუნძულების შემადგენლობაში, ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან აღმოსავლეთის ოლქის ლაუს პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
მოალის კუნძულები მდებარეობს ფიჯის სამხრეთ ნაწილში და წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს დაახლოებით 160 კმ-ში ფიჯის დედაქალაქიდან — ქალაქ სუვადან. გარს ეკვრის კოროს ზღვის წყლები. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს 2800 კმ-ში.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძულებს აქვთ ვულკანური წარმოშობა. კუნძულთა ჯგუფში შედის სამი კუნძული. მათ შორის ყველაზე დიდია — კუნძული მოალა, რომლის ფართობი შეადგენს 62,5 კმ²-ს. მასზე ასევე მდებარეობს კუნძულთა ჯგუფის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან, რომელიც აღწევს 468 მეტრს (მასზე მდებარეობს ორი კრატერული ტბა).

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
თრია

**თრია** () — მღრღნელების გვარი ციყვისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 11–40 სმ, კუდისა — 4–25 სმ. ყურები მოკლეა, სუსტად შემოსილი. გააჩნიათ ლოყისუკანა პარკები. უკანა კიდურები წინაზე ოდნავ გრძელია. ზურგი შეფერილია მოყვითალო-რუხად, მუცელი უფრო ღიაა. ცნობილია 15 (უწინ 38-მდე) სახეობა. გავრცელებული არიან ევროპასა და აზიაში; ხეობების და მთის (3000 მეტრამდე) სტეპებსა და ტყესტეპებში, ნაწილობრივ — ტუნდრასა და ტყეტუნდრაში. მდინარეთა ჭალების საშუალებით აღწევენ ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში. თანამედროვე კვლევების შემდეგ, ჩრდილოამერიკული სახეობები ახალ გვარში (*Urocitellus*, *Callospermophilus*) გადაიყვანეს, ხოლო ევრაზიულები აქ დატოვეს (გამონაკლისია 2 სახეობა).

აქტიურები არიან დღის ნათელ დროს. თავშესაფარს იწყობენ სოროებში, რომელთაც თვითონ თხრიან, ხშირად სახლობენ კოლონიებად. ქვიშიან ნიადაგებში სოროს სიგრძე შეიძლება 20 მეტრსაც აღწევდეს, სიღრმე კი — 3 მეტრს. იკვებებიან მრავალნაირი მცენარეული საკვებით, ბევრი სახეობის რაციონში ცხოველური საკვებიც შედის, ძირითადად მწერები. შეუძლიათ საკვების მარაგის გაკეთება (6 კგ-მდე). ზამთარში ძილქუშს ეძლევიან (6–7 თვე, ჩრდილოეთში 10 თვემდე). წელიწადში ერთ თააობას იძლევიან, შობენ 2–13 ნაშიერს. სქესობრივ სიმწიფეს სიცოცხლის მე-2 წელს აღწევენ. თრია ბუნებრივი ეკოსისტემის მნიშვნელოვანი ელემენტია, ძირითადად მისი მთხრელი საქმიანობის გამო. მაღალი რიცხოვნობის პირობებში არსებითი ზიანის მიყენება შეუძლიათ სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. მრავალი სახეობა რიგი დაავადებების გამომწვევის ბუნებრივი მატარებელია. დიდი ზომის თრიები — მეორეხარისხოვანი ბეწვეულის რეწვის ობიექტები.

IUCN-ის თანახმად, ევროპული თრია (*Spermophilus citellus*) გადაშენების საფრთხეში მყოფი სახეობაა, კიდევ სამი სახეობა (*Spermophilus suslicus*, *Spermophilus musicus*, *Spermophilus xanthoprymnus*) — საფრთხესთან ახლოს მყოფი.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ციყვისებრნი
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
Nobody Home

„**Nobody Home**“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა. იგი შეტანილია 1979 წლის ორმაგ ალბომში *The Wall*.

## ტექსტი
სიმღერაში პერსონაჟი პინკ ფლოიდი აღწერს გამოგონილი კედლის მიღმა განმარტოვების მდგომარეობას. არავინ ჰყავს, რომ ესაუბროს და ირგვლივ მხოლოდ თავისი სამფლობელოა. სიმღერაში აღწერილია გრძნობა, რომელიც ჯგუფის ვოკალისტ, ბასისტ და სიმღერების ავტორ როჯერ უოტერსს დაეუფლა 1977 წლის ტურნეს დროს, როდესაც პინკ ფლოიდი კონცერტებს სტადიონებზე ატარებდა. გარდა ამისა, სიმღერაში არის მინიშნებები პინკ ფლოიდის ყოფილ წევრ სიდ ბარეტზე.

სიმღერა მოულოდნელად მთავრდება უკანასკნელი სტრიქონებით:

''I got a pair of Gohill's boots*
*and I've got, fading roots*

*მე „გოჰილზის“ ფეხსაცმლის წყვილი მაქვს*
*და ჩემი ფესვები ხმება...*

## საკონცერტო ვერსიები
პინკ ფლოიდის 1980-1981 და როჯერ უოტერსის 2010-2013 წლების ტურნეების (და კონცერტის The Wall Live in Berlin) დროს სცენაზე აგებულ კედელში ჩანდა სასტუმროს ნომერი, რომელშიც როჯერი (რომელიც პინკს განასახიერებდა) იჯდა და სატელევიზიო არხებს რთავდა.

კონცერტზე The Wall Live in Berlin შესრულებული ვერსია განსხვავდება ყველა დანარჩენისგან იმით, რომ მეორე სტროფთან ერთად კომპოზიციას დასარტყმელი საკრავების რიტმი დაემატა, ისევე, როგორც სოლო ელექტრონულ გიტარაზე.

## პერსონალი
*დევიდ გილმორი — ბას-გიტარა
*რიჩარდ რაიტი — სინთეზატორი Prophet-5
* ალბომზე *Back Against the Wall* კომპოზიციას ასრულებს რიკ უეიკმენი.

## ბიბლიოგრაფია
* ფიტჩი, ვერნონ; რიჩარდ მეიონი (2006). *Comfortably Numb: A History of The Wall 1978–1981*.
* ფიტჩი, ვერნონ (2005). *The Pink Floyd Encyclopedia'' (მესამე გამოცემა). ISBN 1-894959-24-8.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:1979 წლის სიმღერები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
პამპაკოლკის რაიონი

**პამპაკოლკის რაიონი** () — რაიონი პერუში, არეკიპის რეგიონის კასტილიის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.950 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3,683 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 18 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 205,19 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:არეკიპის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კასტილიის პროვინციის რაიონები
Vera (სიმღერა)

„**Vera**“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა. იგი შეტანილია 1979 წლის ორმაგ ალბომში *The Wall*.

## სათაური
სიმღერის სახელწოდებაში იგულისხმება ვერა ლინი, ბრიტანელი მომღერალი, რომელმაც სახელი გაითქვა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, განსაკუთრებით - სიმღერით „We'll Meet Again“ (). ეს მინიშნება ირონიულია, ვინაიდან როჯერ უოტერსს ფაქტობრივად, არ უნახავს მამა, რომელიც ომში დაიღუპა. სტრიქონი „Vera, what has become of you?“ () აღნიშნავს, რომ ვერაც, როგორც მისი დაპირება, გაუჩინარდა.

სიმღერის დასაწყისში ჟღერს დიალოგი 1969 წლის ფილმიდან „ბრიტანეთის ბრძოლა“.

## საკონცერტო ვერსიები
როჯერ უოტერსის 2010-2013 წლების ტურნეების დროს სცენაზე პროექციის სახით გამოიყენებოდა ვერა ლინის ფოტოსურათები.

2016-2017 წლებში როჯერი სიმღერას აკუსტიკურად ასრულებდა.

## პერსონალი
*როჯერ უოტერსი — ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა.
*დევიდ გილმორი — ელექტრონული გიტარა, ბას-გიტარა, აკუსტიკური გიტარა.
*რიჩარდ რაიტი — სინთეზატორი Prophet-5.

აგრეთვე:

*ნიუ-იორკის სიმფონიური ორკესტრი

## ბიბლიოგრაფია
* ფიტჩი, ვერნონ (2005). *The Pink Floyd Encyclopedia* (მესამე გამოცემა). ISBN 1-894959-24-8.

## სქოლიო 
კატეგორია:1979 წლის სიმღერები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
მეგობრები (საუნდტრეკი)

ფილმ ***„მეგობრების“*** საუნდტრეკი გამოვიდა 1971 წელს. მასში შეტანილი სიმღერების ავტორები არიან ელტონ ჯონი და ბერნი ტოპენი. 1971 წლის აპრილში ალბომმა RIAA-სგან ოქროს სტატუსი მიიღო.

სიმღერები ამ საუნდტრეკიდან შეტანილია ელტონ ჯონის 1992 წლის კომპილაციაში *Rare Masters*. 1970-იანების დასაწყისში ელტონ ჯონი სასათაურო სიმღერას და "Can I Put You On"-ს კონცერტებზე ასრულებდა. უკანასკნელი წარმოდგენილია ალბომზე *17-11-70*. "Friends" უკანასკნელად 1999 წელს შესრულდა.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორები - ელტონ ჯონი და ბერნი ტოპენი, გარდა მითითებულისა. ხანგრძლივობა მითითებულია გრამფირფიტის გამოცემის, ხოლო ფრჩხილებში - *Rare Masters*-ის მიხედვით.

### მხარე 1
#Friends - 2:20 (2:23)
#Honey Roll - 3:00 (3:07)
#Variations on 'Friends' - 1:45 (1:43)
#Theme (The First Kiss)/Seasons - 3:52 (3:56)
#Variations on Michelle's Song (A Day in the Country) - 2:44 (2:47)
#Can I Put You On - 5:52 (5:57)

### მხარე 2
#Michelle's Song - 4:16 (4:20)
#I Meant to Do My Work Today (After All a Day in the Country) - 1:33 (1:36)
#Four Moods (პოლ ბაკმასტერი) - 10:56 (11:01)
#Seasons Reprise - 1:33 (1:39)

## სქოლიო 
კატეგორია:ელტონ ჯონის საუნდტრეკები
კატეგორია:1971 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:Paramount Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:ალბომები გას დაჯენის პროდიუსერობით
კატეგორია:ფილმების საუნდტრეკები
ტაქალის სამეფო

**ტაქალი** (ან ტეგალი) — სახელმწიფო ნუბიის მთიანეთში, დღევანდელი სუდანის ცენტრალურ ნაწილში. მის გარშემო მდებარე კორდოფანისგან განსხვავებით მთიანი რეგიონი  გამოირჩეოდა სინოტივით და მჭიდროდ დასახლებული იყო. ქვეყანა შეიქმნა ტექალის მასივის, რეგიონის ყველაზე მაღალი მთების გარშემო. მისი ადრეული ისტორია უცნობია. ზეპირი გადმოცემების თანახმად ის შეიქმნა სენარის სასულთნოსთან ერთად. ბევრი მეცნიერი თვლის, რომ ეს მცდარი წარმოდგენაა და სახელმწიფო გვიან XVIII საუკუნეში 1750–1780 წლებში შეიქმნა. მისი პირველი მმართველები ნახევრად მითოლოგიური პიროვნებები არიან.

ითვლება, რომ მისი პირველი მმართველი იყო მუჰამედ ალ-რუბატაბი, რომელმაც დაიწყო ქვეყნის ჩამოყალიბება და მისმა შვილმა ისმაილმა დაასრულა. მიიჩნევა, რომ ის წარმოიქმნა სენარის დაცემისა და დარფურის სასულთნოს გაძლიერების დროს.

მიუხედავად მცირე ზომისა, ქვეყანა ახერხებდა შეენარჩუნებინა დამოუკიდებლობა. ტაქალს სენართან დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდა. სიტუაცია არც 1821 წელს ეგვიპტელების მიერ სენარის დაპყრობის შემდეგ შეიცვალა. ეგვიპტეს ტაქალის დამორჩილების სამი წარუმატებელი მცდელობა ჰქონდა. საბოლოოდ მოხდა შეთანხმება, რომლის მიხედვითავ ტექალი ინარჩუნებდა დე-ფაქტო დამოუკიდებლობას, სამაგიეროდ ეგვიპტისთვის უნდა ეხადა ყოველწლიური სიმბოლური გადასახადი და დე-იურე ეგვიპტური სუდანის ნაწილად მიიჩნეოდა.

1884 წელს მუჰამად აჰმადის ძალებმა მოკლეს უმარ I და ქვეყანას 1889 წლამდე მართავდნენ. აჰმადის ინგლისელებთან დამარცხების შემდექ ტაქალმა ისევ აღიდგინა დამოუკიდებლობა, თუმცა ახლა ის ბრიტანეთის გავლენის ქვეშ მოექცა. ბრიტანეთის მხარდაჭერით ტაქალის ტერიტორია და გავლენა კიდევ უფრო გაფართოვდა. ტაქალმა დამოუკიდებლობა საბოლოოდ 1969 წლის გადატრიალბის შემდეგ დაკარგა. დღეისთვის მაკუკებს (ტაქალის ტრადიციული პოლიტიკური ლიდერები) აღარ აქვთ პოლიტიკური ძალაუფლება და წარმოადგენენ მხოლოდ რეგიონის ხალხების რიტუალურ ლიდერებს.

## ლიტერატურა 
* Janet J. Ewald: *Soldier, Traders, and Slaves: State Formation and Economic Transformation in the Greater Nile Valley, 1700-1885*. The University of Wisconsin Press, Madison 1990.

## სქოლიო 
კატეგორია:სუდანის ისტორია
ფრენა

thumb

**ფრენა** — ობიექტის დამოუკიდებელი გადაადგილება აირებში ან ვაკუუმში.

ეს მოძრაობა შეიძლება განხორციელდეს რეაქტიული, ან ნებისმიერი სხვაგვარი ძრავით. ფრენა შესაძლებელია ძრავის გარეშეც (მაგალითად ინერციით).

მინი|არწივი ფრენის დროს (ანიმაცია)

ფრენა (ცხოველისა) — ცხოველის გადაადგილება ჰაერში ფრთების საშუალებით. ფრენის უნარი აქვთ მწერებისა და ფრინველების უმრავლესობას, აგრეთვე ზოგ ძუძუმწოვარს (მაგალითად ღამურას). მფრინავ ცხოველებს აქვთ აგებულების მთელი რიგი თავისებურებები, რაც უადვილდებთ ფრენას — მრავალი მწერის ტრაქეების სისტემის გაფართოება, ფრინველების საჰაერო პარკები და პნევმატური ძვლები და სხვა. აქტიური ფრენის დროს ჰაერში გადაადგილება ხდება ფრთების მოქნევით, პასიური ფრენის დროს კი - პლანირებით (სრიალით და ლივლივით). მწერების ფრენის სიჩქარე 7,5 — 15-იდან (ბუზი) 54 კმ/სთ-მდე (პეპელა სფინქსი) აღწევს. ფრინველებისა — 35 — 140 კმ/სთ-მდე, პიკირებისას შეიძლება 300 კმ/სთ-ს მიაღწიოს (შავარდენი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფრინველები
კატეგორია:ფრენა
ვარლამ თოფურია

**ვარლამ ტრიფონის ძე თოფურია** (დ. 8 იანვარი, 1901, სოფელი ონტოფო, ახლანდელი აბაშის მუნიციპალიტეტი — გ. 21 აგვისტო, 1966, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1944), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1946). სამეცნიერო-პედაგოგიურ მუშაობას ეწეოდა თსუ-სა (1936-1966) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში (1936-1966, ჯერ ლექსიკოლოგიის, შემდეგ ქართველურ ენათა განყოფილების გამგე; 1941-1943 წლებში — ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1943-1949 წლებში — დირექტორი). 1945 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა მისი ინიციატივით დაარსებულ ახალი ქართული ენის კათედრას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი საენათმეცნიერო განხრით 1922 წელს. 1923 წლიდან დაიწყო მეცნიერული და პედაგოგიური მუშაობა. კითხულობდა ლექციებს თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში და სახელმწიფო უნივერსიტეტში. თოფურია იკვლევდა ქართველურ და მთის იბერიულ-კაკვასიურ ენებს. მისი შრომების საფუძველზე გადაწყდა ამ ენების ისტორიის, ფონეტიკური სისტემის, გრამატიკული სტრუქტურის, დიალექტოლოგიის, ლექსიკური შედგენილობის, მეთოდიკისა და ეპიგრაფიკის აქტუალური თეორიული და პრაქტიკული საკითხები. საფუძვლიანად შეისწავლა ლაკური ენა და მრავალი ნაშრომი მიუძღვნა მას. განსაკუთრებული ამაგი დასდო სვანური ენის მეცნიერულ შესწავლას („სვანური ენა. I. ზმნა“, 1930); მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და თანაავტორობით გამოქვეყნდა „სვანური პოეზიის“ I ტომი (1939) და „სვანური პროზაული ტექსტების“ 3 ტომი (1939-1967), „ქართული დიალექტოლოგია“, ტ. I (1961). 

საგანგებო ყურადღებას იმსახურებს თოფურიას გამოკვლევათა სერიები, რომლებშიც გაშუქებულია ქართველური ენების ფონეტიკური შესატყვისობის, სიტყვაწარმოების, ზმნისა და სახელის მორფოლოგიისა და სალიტერატურო ქართული ენის ნორმალიზაციის კარდინალური საკითხები. თოფურია იყო თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი მუდმივი სახელმწიფო კომისიის წევრი, „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ მთავარი რედაქციის წევრი და III ტომის რედაქტორი, „ქართული ენის ორთოგრაფიული ლექსიკონის“, „რუსულ-ქართული ლექსიკონის“, და „ქართულ-რუსული ლექსიკონის“ თანაავტორი. ეკუთვნის სახელმძღვანელოები უმაღლესი და საშუალო სკოლებისათვის. დატოვა მდიდარი და მრავალფეროვანი მეცნიერული მემკვიდრეობა. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971). 150-ზე მეტი შრომის ავტორია. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და სხვა ორდენებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 179, თბ., 1994

* თალაკვაძე მ., ვარლამ თოფურია, თბ., 1968;
* კიზირია ა., ქალდანი მ., ვარლამ თოფურია, თბ., 1968.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვარლამ თოფურია — ბიოგრაფია და ბიბლიოგრაფია 
* ვარლამ თოფურია — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა

კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
ამსტერდამის ხელშეკრულება (1717)

**ამსტერდამის ხელშეკრულება** —  დაიდო 1717 წლის 15 აგვისტოს რუსეთს, საფრანგეთსა და პრუსიას შორის, როდესაც ჩრდილოეთის ომის დასასრული უკვე განსაზღვრული იყო. მხარეები შეთანხმდნენ ყველა საკითხზე. მათ შორის, საფრანგეთი თანახმა იყო მიეღო  რუსეთ-შვედეთის სამომავლო სამშვიდობო მოლაპარაკება და უარი თქვა შვედეთთან კავშირზე. 

რუსეთის მხრიდან შეთანხმებას ხელი მოაწერა პეტრე შაფიროვმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Амстердамский договор 1717 года.

კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
დარფურის სასულთნო

**დარფურის სასულთნო** — ნილოსის ხეობაში კოლონიალიზმამდე არსებული სახეელმწიფო, დღევანდელი სუდანის ტერიტორიაზე. ის დამოუკიდებლობას 1603–1874/1898–1916 წლებში ინარჩუნებდა.

წყაროების მიხედვით XIV საუკუნეში მიგრირებული დაჟუები და ტუნჯურები იყო პირველი ძალა, რომლებმაც ნაყოფიერი მარას მთიანეთის მიდამოებში ორგანიზებული სახელმწიფო შექმნეს. სასულთნოს გამორჩეული მმართველი იყო დალი, რომელიც დედის მხრიდან ეკუთვნოდა ფურების ტომს. მან სამეფო დაყო პროვინციებად და შემოიღო ყურანზე დამყარებული სამართალი. მისი შვილიშვილი სულეიმანი (ფურები მოიხსენიებენ ეპიტეთიტ სოლონი, რაც არაბს ან წითელს ნიშნავს), იყო გამორჩეული მერძოლი. სულეიმან სოლონი მიიჩნევა კირას დინასტიის და დარფურის სასულთნოს დამაარსებლად.

პირველ მსოფლიო ომში დარფურის სასულთნოს ოსმალეთისთვის დახმარების გამო, 1916 წელს ბრიტანელები შეიჭრნენ დარფურში და ბრძოლაში მოკლეს მისი ბოლო სულთანი ალი დინარი. შედეგად დარფური მოექცა ანგლო–ეგვიპტური სუდანის შემადგენლობაში.

## ლიტერატურა 
* R. S. O'Fahey: *The Darfur Sultanate: A History.* Columbia University Press, New York 2008

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Darfur Sultanate – 1596–1916.* Global Security.org

კატეგორია:სუდანის ისტორია
ბირკიანის ციხე

**ბირკიანის ციხე** — ციხე-კომპლექსი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბირკიანში, ადგილ ცქვიტაძისხევში, მთაზე. შემორჩენილია კომპლექსის ნანგრევები. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის კოშკი, წმინდა გიორგის ეკლესია და გალავანი. კოშკი და გალავანი ნაგებია ნატეხი ქვით, ეკლესია - რიყის ქვით. აქა-იქ ქვიშაქვაცაა გამოყენებული. ძეგლი ძლიერ არის დაზიანებული: შემორჩენილია კოშკის, გალავნისა და დარბაზული ეკლესიის უმნიშვნელო ნაწილები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
გაღმაციხე

**გაღმაციხე** —  მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქუმელაურთის ჩრდილოეთით, კლდოვანი მთის თხემზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა (4,2 X 4 მ), ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. კედლები გარედან მიწანარევი ნაკელით არის შელესილი. ძეგლი დაზიანებულია: შემორჩენილია სამი სართული, ჩამონგრეულია სართულშუა გადახურვა.

პირველ სართულზე თაღოვანი შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. დანარჩენი კედლები ყრუა. მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი კარია, აღმოსავლეთ კედელში პატარა თაღოვანი სარკმელი, სამხრეთ კედელში - ორი სათოფური. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში, მეორე სართულის კარის გასწვრივ, თაღოვანი კარია გაჭრილი. აღმოსავლეთით, ერთიმეორის თავზე, სათოფური და თაღოვანი სარკმელია, სამხრეთით - ორი სათოფური.

კოშკს დასავლეთიდან მიშენებული აქვს მასზე უფრო მოზრდილი, გეგმით თითქმის კვადრატული (5,8 X 5,5 მ) ნაგებობა, რომლის სამხრეთ კედელი კოშკის სამხრეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს. თაღოვანი შესასვლელი მას ჩრდილოეთიდან აქვს. ამავე კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ერთი სათოფურია, სამხრეთ კედელში - ერთი სათოფური და ორი პატარა თაღოვანი სარკმელი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თუშეთის ციხესიმაგრეები
ქუმელაურთის კოშკი

**ქუმელაურთის კოშკი** მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქუმელაურთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე ხისოს ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კოშკი ექვსსართულიანია (ზომები ფუძის დონეზე: 4,7 X 4,3 მ), ზემოთ შევიწროვებული. ნაშენია ფიქლით - მშრალად. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა, მონგრეულია მეექვსე სართულის კედლების ზედა ნაწილი. შესასვლელი პირველ სართულზეა — ჩრდილოეთიდან. კარი თაღოვანია. დასავლეთ კედელში ორი სათოფურია, აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში — თითო სწორკუთხა ნიში. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში თაღოვანი კარია. ჩრდილოეთ კედელში — პატარა თაღოვანი სარკმელი, აღმოსავლეთ კედელში - ერთი სათოფური. მესამე სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში — თაღოვანი სარკმელი. მეოთხე სართულის აღმოსავლეთ კედელში ერთი სათოფურია, დასავლეთ კედელში - ორი, ჩრდილოეთ კედელში - ერთი თაღოვანი სარკმელი. მეხუთე სართულის ოთხივე კედელში თითო სათოფურია. მეექვსე სართულს ყოველ მხარეს ფიქლის კონსოლებზე დაყრდნობილი თითო სწორკუთხა მაშიკული აქვს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ვასერბილიგი

**ვასერბილიგი** (ლუქსემბურგულად Waasserbëlleg, გერმანულად Wasserbillig) — ქალაქი მდინარეების ზაუერისა და მოზელის შესართავებთან ლუქსემბურგის დიდი საჰერცოგოს აღმოსავლეთ ნაწილში და ეკუთვნის მერტერტის თემს. მდებარეობს უშუალოდ გერმანიის საზღვარზე.

## რკინიგზა
ვასერბილიგის რკინიგზაზე ერთმანეთს ერთვის და კვეთს ერთდროულად რამდენიმე რკინიგზა Bahnhof Wasserbillig.

* ლუქსემბურგის სარკინიგზო ხაზი–ვასერბილიგ – ლუქსემბურგი
* ვასერბილიგი  – მერტერტ-პორტი
* ვასერბილიგი – (გერმანიის საზღვარი) – იგელი – ტრირი

## ცნობილი პიროვნებები 
* ჯაკ სანტერი (Jacques Santer) (* 1937), ევროკომისიის პრეზიდენტი 1995–1999 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bahnhof Wasserbillig

კატეგორია:ლუქსემბურგის ქალაქები
ირაკლი კლიმიაშვილი

**ირაკლი კლიმიაშვილი** (დ. 30 მაისი, 1988) — ქართველი ფეხბურთელი, ქუთაისის „ტორპედოს“ ნახევარმცველი. გამოდიოდა საქართველოს ახალგაზრდულ და ეროვნულ ნაკრებებში.

## ტიტულები 
* ლატვიის ჩემპიონი (2): 2013, 2014
* საქართველოს ჩემპიონი (1): 2008/2009
* საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
* უზბეკეთის თასის მფლობელი (1): 2011
* ლატვიის თასის ფინალისტი (1): 2013/2014
* საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
* საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2010/2011

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
კატეგორია:მაჰაჩყალის ანჟის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტაშკენტის ფახთაქორის ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:რიგის სკონტოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იგელი

**იგელი**  () — თემი, იგივე კომუნა ტრირ-ზაარბურგის რაიონში  რაინლანდ-პფალცის მხარეში. 

იგელი შედის ტრირის ადმინისტრაციაში. ამ სოფელში მდებარეობს ისტორიულად გამორჩეული მონუმენტი, რომაული იგელის სვეტი, რომელიც 1986 წელს ტრირის სხვა რამდენიმე შენობა-ნაგებობასთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო კულტურის მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

იგელში ადგილობრივი მცხოვრებნი ლაპარაკობენ მოზელის ერთ-ერთ ფრანკული დიალექტზე.

იგელი არის სახელმწიფო მნიშვნელობის უცხოური სატრანსპორტო მიმოსვლის ადგილი.

## ლიტერატურა 
* Franziska Kandel: *Familienbuch St. Dionysius Wasserliesch 1706–1899.* (privat, 1994)
* H. Wurringen: *Familienbuch der kath. Pfarrei Igel 1706-1798.* (privat, 1939)

კატეგორია:ტრირი
მამანუტის კუნძულები

**მამანუტის კუნძულები** () — კუნძულების ჯგუფი ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან დასავლეთის ოლქის მბის პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
მამანუტის კუნძულები წარმოადგენენ კუნძულების ჯგუფს, რომლებიც მდებარეობენ წყნარ ოკეანეში კუნძულ ვიტი-ლევუდან ჩრდილო-დასავლეთით. გეოლოგიური თვალსაზრისით, ყველაზე დიდ კუნძულებს აქვთ ვულკანური წარმოშობა, ამიტომ მათი ზედაპირი საკმაოდ უსწორმასწოროა. ამავე დროს სიდიდით უფრო პატარა კუნძულების უმრავლესობას აქვს მარჯნული წარმოშობა. არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძულია — მალოლო. კლიმატი კუნძულებზე ტროპიკულია.

გეოგრაფიულად არქიპელაგი შეიძლება დავყოთ ორ ნაწილად: მამანუტა-ი-რა (ქარსქვედა კუნძულები) და მამანუტა-ი-ტაკე (ქარსზედა კუნძულები).
არქიპელაგში შედის შემდეგი კუნძულები:

## ისტორია 
კუნძულების პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ბრიტანელი ზღვაოსანი უილიამ ბლაი, რომელმაც არქიპელაგი აღმოაჩინა 1789 წელს, ცნობილ გემ *«ბაუნტიზე»* აჯანყებიდან უახლოეს ხანში. 1794 წელს უახლოესი იასავის კუნძულების გვერდით გაცურა გემმა კაპიტან ბაბერის მეთაურობით. სავარაუდოდ მანვე აღმოაჩინა მამანუტის კუნძულების ნაწილი. 1799 წელს კაპიტანმა ბენტლიმ აღმოაჩინა კუნძული მალოლო. მიუხედავად ამისა არქიპელაგი საფუძვლიანად პირველად შეისწავლა ამერიკელმა მკვლევარმა ჩარლზ უილკსმა, რომელიც მასზე იმყოფებოდა 1840 წლის ივლისში. ამასთან კუნძულელები საკმაოდ მტრულად შეხვდნენ უცხოტომელებს, მოკლეს გუნდის ორი წევრი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
იასავა (კუნძული)

**იასავა** () — ფიჯის რესპუბლიკის იასავის კუნძულების ჯგუფის მთავარი კუნძული, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან დასავლეთის ოლქის მბის პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
კუნძულს უკავია 32 კმ² ფართობი. მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან — 244 მეტრი.

## ტურიზმი 
ფიჯის მთავრობა დიდი ხნის განმავლობაში ატარებდა ტურისტებისგან დახურულ პოლიტიკას იასავის კუნძულებთან მიმართებაში. მაგრამ 1987 წელს მთავრობამ ნება დართო საკურორტო ზონის მშენებლობას. შედეგად, 1991 წელს იასავის სანაპიროზე გაიხსნა კურორტი, რომლის მესაკუთრეა ავსტრალია.

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კესელოს ციხე

300px|მინიატიურა|თუშეთი, კესელო
**კესელოს ციხე** — საფორტიფიკაციო ნაგებობათა კომპლექსი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ომალოს ჩრდილოეთით, კლდოვან ბორცვზე, განეკუთვნება XVIII საუკუნეს.

## ძეგლის აღწერა
ციხისაგან შემორჩენილია სამი ოთხკუთხა კოშკი და გალავნის ფრაგმენტები. სამივე კოშკი ნაგებია ფიქალი ქვით. კოშკები დაზიანებულია: ორი კოშკის სახურავი, სართულშუა გადახურვა და ზედა სართულის კედლების ნაწილი ჩამოშლილი აქვს.

**ზედა კოშკი** (4,8 X 4,2 მ) ოთხსართულიანია (შემორჩენილი სიმაღლე 9,3 მეტრია). პირველ სართულზე შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა, მეორე სართულზე - დასავლეთიდან. მეორე სართულზე კედლები შიგნიდან მიწანარევი ნაკელითაა შელესილი. ჩრდილოეთ კედელში ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთისაში - ორი სათოფური და ერთი სარკმელი. მესამე სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სარკმელი და ორი სათოფურია, ჩრდილოეთ კედელში - ორი სათოფური. მეოთხე სართულის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, სამხრეთისაში - ერთი. კოშკის ბოლო ორი სართული სათავდაცვო იყო. აღმოსავლეთის ფასადის ზედა ნაწილში, კედლის წყობაში, ერთ ხაზზე, მთის ბროლის ხუთი ქვაა ჩასმული. კოშკი გადახურულია ფიქლის ორფერდა სახურავით.

**შუა კოშკი** (5,1 X 5,1 მ) სამსართულიანია (სიმაღლე 7,75 მ), პირველ სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, მეორე სართულზე - ჩრდილოეთიდან. მეორე სართულზე აღმოსავლეთ კედელში სათოფურია, სამხრეთისაში - სარკმელი. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში კარის წირთხლია შემორჩენილი. სამხრეთ კედელში ორი სათოფური და ერთი სარკმელია, დასავლეთისაში - ერთი სათოფური.

**ქვედა კოშკი** (5,2 X 4,2 მ) ოთხსართულიანია (შემორჩენილი სიმაღლე 7,25 მეტრია). პირველ სართულზე შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდანაა, ამ კედელში ერთი სათოფურიცაა. მეორე სართულზე შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში - სარკმელი და ორი სათოფური. მეორე და მესამე სართულები ნაკელნარევი თიხითაა შელესილი. მესამე სართულზე შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა. ამ სართულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სამხრეთ-დასავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში - ორი სათოფური და სარკმელი. მეოთხე სართულის ჩრდილო-დასავლეთ კედელში დიდი ზომის ღიობია, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში - ერთი სათოფური, სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში - ერთი სარკმელი და ორი სათოფური, სამხრეთ-დასავლეთ კედელში - ორი სათოფური.

სამივე კოშკში სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია კოჭების ბუდეები). სართულები ერთმანეთს ხის მისადგმელი კიბით უკავშირდებოდნენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თუშეთის ციხესიმაგრეები
საძულველი რვა

„**საძულველი რვა**“ () — ამერიკული მისტიკური შავი კომედიური ვესტერნის ჟანრის ფილმი, რომელიც გამოვიდა 2015 წლის 25 დეკემბერს, ძველი, კინოფირების სტანდარტები აღჭურვილი კინოთეატრებისთვის. 31 დეკემბერს ფილმი სტანდარტულ თანამედროვე კინოთეატრებში გამოვიდა. მისი რეჟისორი და სცენარის ავტორია კვენტინ ტარანტინო. მთავარ როლებში არიან სემიუელ ლ. ჯექსონი, კურტ რასელი, ბრიუს დერნი, ჯენიფერ ჯეისონ ლი, უოლტონ გოგინსი, ტიმ როთი, მაიკლ მედსენი, დემიან ბიშირი და ჩენინგ ტატუმი.

ფილმის მოქმედება ვითარდება ამერიკის სამოქალაქო ომიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, უაიომინგის შტატში.

## როლებში
*სემიუელ ლეროი ჯექსონი — მაიორი უორენი
*კურტ რასელი — ჯონ რუტ ვეშატელი
*ჯენიფერ ჯეისონ ლი — დამნაშავე დეიზი
*ბრიუს დერნი — გენერალი
*დემიან ბიშირი — მექსიკელი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:კვენტინ ტარანტინოს ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2015 წლის ფილმები
ოვალაუ

**ოვალაუ** () — ფიჯის რესპუბლიკის კუნძული, რომელიც მდებარეობს ლომაივიტის კუნძულების ჯგუფში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძული შედის აღმოსავლეთის ოლქის ლომაივიტის პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
ოვალაუს კუნძული მდებარეობს წყნარ ოკეანეში ლომაივიტის კუნძულების ჯგუფში, დაახლოებით 20 კმ-ში აღმოსავლეთით კუნძულ ვიტი-ლევუდან და 60 კმ-ში ჩრდილოეთით ქალაქ სუვადან. უახლოესი მატერიკი — ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 2800 კმ-ში.

გეოლოგიური თვალსაზრისით, კუნძული წარმოადგენს ძველ ვულკანურ კონუსს ცენტრალური ღრმულით, რომელიც გარშემორტყმულია ქედებით, მდინარეებით, ჭაობებით, ტბებით და წარმოადგენს ვულკანურ კრატერს.

## მოსახლეობა 
ოვალაუს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 9000 ადამიანს, ანუ ლომაივიტის პროვინციის მოსახლეობის საერთო რაოდენობის დაახლოებით ნახევარს. კუნძულზე მდებარეობს ქალაქი ლევუკა. ქალაქი დაარსებულია დაახლოებით 1820 წელს ევროპელი დასახლებულების და ვაჭრების მიერ და ფიჯის კუნძულებზე თანამედროვე ტიპის პირველი ქალაქია. 1871 წლიდან 1877 წლამდე პერიოდში ლევუკა იყო ჯერ ფიჯის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს დედაქალაქი, ხოლო შემდეგ ბრიტანეთის იმპერიის ფიჯის კოლონიის დედაქალაქი (დედაქალაქის ოფიციალური გადატანა სუვაში მოხდა 1882 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
დიდი ნახევარღერძი

ს დიდი და პატარა ნახევარღერძები]]
**დიდი ნახევარღერძი** — კონუსური კვეთის გზით წარმოქმნილი ობიექტების ერთ-ერთი მთავარი გეომეტრიული პარამეტრი.

არსებითად, ის არის ორბიტის რადიუსი ორბიტის ორ ყველაზე შორ წერტილზე. წრეწირის განსაკუთრებულ შემთხვევაში დიდი ნახევარღერძი მისი რადიუსია. დიდი ნახევარღერძი შესაძლოა წარმოვიდგინოთ, როგორც ელიფსის უგრძესი რადიუსი.

ელიფსის დიდი ნახევარღერძის სიგრძე დაკავშირებულია პატარა ნახევარღერძის სიგრძე *b*-სთან ექსცენტრისიტეტით *e* და  ნახევარი *latus rectum*-ით *ℓ*: 

:b = a \sqrt{1-e^2},\,
:\ell=a(1-e^2),\,
:a\ell=b^2.\,

## იხილეთ აგრეთვე
*პატარა ნახევარღერძი

კატეგორია:გეომეტრია
ვესტერნი

[მარჯვნივ|მინი|[კლინტ ისტვუდის ცნობილი პერსონაჟი ფილმიდან „კარგი, ცუდი და ბოროტი“ (რეჟისორი სერჯო ლეონე)]]
**ვესტერნი** () — ჟანრი კინოში, ტელევიზიაში, რადიოსა და ხელოვნების სხვა დარგებში, რომელშიც მოქმედება ვითარდება XIX საუკუნის ამერიკის შეერთებული შტატების ძველ დასავლეთში (American Old West). 

პირველად ტერმინი „ვესტერნი“ გამოყენებული იყო ოქსფორდის ინგლისურ ლექსიკონში ფილმის The Fight at the Mill (1912) აღსაწერად. ეს ტერმინი  წარმოქმნილია ინგლისური სიტყვიდან west - დასავლეთი (ვესტერნი ერთადერთი კინოჟანრია, რომელმაც საკუთარი სახელი გეოგრაფიული ადგილმდებარეობიდან მიიღო). ვესტერნი, როგორც ცნება, ძალზე ტევადია: ეს შეიძლება იყოს ეპიკური ტილო რკინიგზის მშენებლობის შესახებ, ყამირი მიწების ათვისების შესახებ, შეიძლება იყოს მიუზიკლი, დრამა, კომედია, დეტექტივი, საშინელებათა ფილმი, ფანტასტიკა და ა.შ. ეს თავისთავად მეტყველებს ამ ჟანრის პოტენციალზე. 

პირველ ვესტერნად ედვინ პორტერის მიერ 1903 წელს გადაღებული „მატარებლის დიდი ძარცვა“ ითვლება.

„მატარებლის დიდი ძარცვა“ მიჩნეულია არა მარტო პირველ ვესტერნად, არამედ პირველ ფილმად, რომელსაც გამართული სიუჟეტი ჰქონდა. ამის გარდა, პორტერმა დაამკვიდრა პარალელური მონტაჟი და ამით გადატრიალება მოახდინა კინოხელოვნებაში. მონტაჟის ეს ნაირსახეობა ერთდროულად გვიჩვენებს ორ ან მეტ დამოუკიდებელ მოქმედებას, რომელიც ერთ უწყვეტ მთლიანობად აღიქმება. 

ამის შემდეგ, ჟურნალ „Life-ის“ თქმით, ვესტერნი მსოფლიო მასშტაბით იქცა ორიგინალურ ამერიკულ ხალხურ ოპერად (სხვანაირად მას ცხენის ოპერასაც უწოდებენ). ამერიკულ კინემატოგრაფში არ არსებობს სხვა კინოჟანრი, ასე მჭიდროდ რომ იყოს დაკავშირებული საკუთარი ქვეყნის ისტორიასთან. „ამერიკულმა კულტურამ მოგვცა ორი უნიკალური ჟანრი: ჯაზი და ვესტერნი“,_თქვა ცნობილმა მსახიობმა და რეჟისორმა კლინტ ისთვუდმა. 

ამ ჟანრის გმირები ძირითადად არიან კოვბოები (მწყემსები), წვრილი ფერმერები, შერიფები, ბანდიტები, მექსიკელები, ჯარისკაცები და ინდიელები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვესტერნის ჟანრის პოპულარული ფილმები. კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა (IMDb)
* ირაკლი მახარაძე, რევაზ მახარაძე, ერთი მუჭა ვესთერნი, თბილისი : არეტე, 2007.

## სქოლიო 
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჟანრები
ხორბალოს თამარის ციხე

**თამარის ციხე** — ციხე მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოში. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, პატარა შემაღლებაზე. შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები ერთი სწორი კედელი (სიგრძე 7-8 მეტრი, სიმაღლე 1,7 მეტრი). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ხორბალოს კოშკი

**ხორბალოს კოშკი** — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორბალოში. სოფლის აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე, მინდორში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატულია (7,3 X 6,9 მ), ნაგებია საშუალო ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. კედლები შიგნიდან შელესილი ყოფილა. შემორჩენილია მხოლოდ პირველი სართულის კედლები (სიმაღლე 2,3-2,7 მ). შესასვლელი (შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილი) სამხრეთიდან ჰქონია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ორბიტალური პერიოდი

**ორბიტალური პერიოდი**, *სინოდური პერიოდი* — დრო, რომელიც ერთ ობიექტს სჭირდება ერთი სრული ბრუნის შესასრულებლად მეორე ობიექტის მიმართ. 

როდესაც ახსნის გარეშეა ნახსენები ასტრონომიაში, ეს უკავშირდება ასტრონომიული ობიექტის ბრუნვის სიდერულ პერიოდს, რომელიც ვარსკვლავების შესაბამისად გამოითვლება.

არსებობს რამდენიმე ტიპის ორბიტალური პერიოდი მზის გარშემო მოძრავი ობიექტებისთვის (ან სხვა ციური სხეულებისთვის):

* **სიდერული პერიოდი** არის დროებითი ციკლი, რომელიც ობიექტს ერთი სრული ორბიტისთვის სჭირდება სხვა ვარსკვლავებთან მიმართ. ეს არის ორბიტალური პერიოდი ინერციულ (უძრავი) ათვლის სისტემაში.

* **სინოდური პერიოდი** არის დროებითი ინტერვალი, რომელიც ობიექტს ერთსა და იმავე ადგილას სხვა ორი ან მეტი ობიექტის მიმართ ხელახალი გამოჩენისთვის სჭირდება, მაგალითად: როდესაც დედამიწიდან დანახული მთვარე მზის მიმართ უბრუნდება განათების იმავე ფაზას. სინოდური პერიოდი არის დრო, რომელიც გადის ორ მომდევნო კავშირს შორს მზე-დედამიწის ხაზთან ერთად წრფივი განლაგებით. სინოდური პერიოდი განსხვავებდა სიდერული პერიოდისგან დედამიწის მზის გარშემო ბრუნვის გამო.

* **დრაკონული პერიოდი** არის დრო, რომელიც გადის ობიექტის ორ გზას შორის აღმავალი კვანძის მეშვეობით — ობიექტის ორბიტის წერტილი, სადაც ის კვეთს ეკლიპტიკას სამხრეთიდან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს მიმართულებით. ეს პერიოდი სიდერული პერიოდისგან განსხვავდება, რადგან ობიექტის ორბიტალური სიბრტყე და ეკლიპტიკის სიბრტყე პრეცესიას აკეთებს უძრავი ვარსკვლავების შესაბამისად, ამიტომ მათი გადაკვეთა, კვანძების მონაკვეთები, ასევე პრეცესირებენ უძრავი ვარსკვალვების შესაბამისად. მიუხედავად იმისა, რომ ეკლიპტიკის სიბრტყე ხშირად უძრავია იმ პოზიციაზე, რომელიც მას უკავია სპეციფიკურ ეპოქაში, ობიექტის ორბიტალური სიბრტყე მაინც პრეცესირებს, რის გამოც დრაკონული პერიოდი სიდერულისაგან განსხვავდება.

* **ანომალიური პერიოდი** არის დრო, რომელიც გადის ობიექტის ორ გზას შორის მის პერიაფსისში (მზის სისტემის პლანეტების შემთხვევაში მას პერიჰელიუმი ეწოდება) — უახლოესი წერტილი მის დედავარსკვლავთან (ან პლანეტასთან თანამგზავრის შემთხვევაში). ის სიდერული პერიოდისგან განსხვავდება, რადგან ობიექტის დიდი ნახევარღერძი ჩვეულებრივ წინ იწევა ნელ-ნელა.

## მზის სისტემის პლანეტების ორბიტალური პერიოდი
## ლიტერატურა
კატეგორია:ასტრონომია
ხორხელის კოშკი

**ხორხელის კოშკი** — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხორხელში. ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ხოდაშნისხევის (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას, ახმეტიდან 14 კილომეტრზე. კოშკი დგას სოფლის აღმოსავლეთით 450 მეტრზე. თარიღდება XVIII საუკუნის მეორე ნახევრით.
კოშკი გარედან მრგვალია (გარე დიამეტრი ფუძესთან 8 მ) და ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. ნაგებია შერჩეული რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. შემორჩენილია მხოლოდ სართულნახევარი.

პირველი სართული რვაწახანგა ოთახია. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. კარი შეისრული თაღითაა გადახურული და გარედან ჩასმულია კედლის ოდნავ შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში, რომელსაც აგურის საფეხუროვანი ფრიზი აქვს. დანარჩენი შვიდი წახნაგიდან ერთში მეორე სართულზე ასასვლელი კიბის უჯრედში შესასვლელია, ერთში ბუხარი, ხუთში - ღრმა შეისრულთაღოვანი თითო ნიში, რომლებსაც წახნაგის თითქმის მთელი სიგანე უჭირავთ. მათგან სამში თითო სათოფურია, დანარჩენები ყრუა. სართული დადაბლებული პროპორციების გუმბათოვანი კამარითაა გადახურული. კამარაში ორი სარკმელია. მათი ხვრელობები გარეთკენ მკვეთრად მაღლდება. პირველი სართული მეორეს უკავშირდებოდა კედელში მოწყობილი კიბით, კიბის უჯრედში შესასვლელი მაღალია და შეისრული თაღი ხურავს. მეორე სართული კვადრატული ოთახია, შემორჩენილი კედლები ყრუა. გარედან კოშკის კედელი მობათქაშებულია. შესასვლელის თავზე, აგურის წყობით მაღალი, შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
შეპყრობილი (2014 წლის ფილმი)

**შეპყრობილი** () — 2014 წლის ამერიკული ფილმი. ფილმი ასახავს ახალგაზრდა სტუდენტი დრამერისა და პერფექციონისტი პედაგოგისა და დირიჟორის ურთიერთობას. ჯონათან კიმბლ სიმონსი გახდა ოქროს გლობუსისა და ოსკარის მფლობელი მამაკაცის მეორეხარისხოვანი როლის საუკეთესო შესრულებისთვის. ფილმმა ასევე მოიგო ოსკარი საუკეთესო მონტაჟისა და ხმისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ჯაზის შესახებ
ჰუნსრუკი

**ჰუნსრუკი** (გერმ. Hunsrück) —  გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის დასავლეთ ნაწილში მდებარე მთიანი მასივი. ჰუნსრუკის მასივი გერმანიის ორი ფედერალური მხარის, რაინლანდ-პფალცისა და ზაარის ტერიტორიაზეა გადაჭიმული. 

## ლიტერატურა 
* Enzyklopädie des Wissens, ტომი 5-ე, Köln 1990
* Hans-Martin Braun und Carsten Braun: Hunsrück — Natur-Erlebnis zwischen Nahe und Mosel. Literaturverlag Dr. Gebhardt und Hilden, Idar-Oberstein 2000, ISBN 3-8112-0656-7
* Uwe Anhäuser: Sagenhafter Hunsrück. Rhein-Mosel-Verlag, Alf/ Mosel 1995, ISBN 3-929745-23-2.
* Uwe Anhäuser: Kultur-Erlebnis Hunsrück. Literaturverlag Dr. Gebhardt und Hilden, Idar-Oberstein 2000

კატეგორია:ტრირი
კორლინგენი

**კორლინგენი** (გერმ. Korlingen) — თემი, იგივე კომუნა გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში (რაინლანდ-პფალცის მხარე). 

კორლინგენი შედის რუვერის ადმინისტრაციაში. კორლინგენის მოსახლეობა შეადგენს 778 კაცს (2010 წლის 31 დეკემბრის მონაცემები). უჭირავს 2,08 კმ² ფართობი. ოფიციალური კოდი — 07 2 35 0.

ადგილობრივი მცხოვრებნი ლაპარაკობენ მოზელის ერთ-ერთ ფრანკული დიალექტზე.

## მდებარეობა 
კორლინგენი მდებარეობს მდინარე რუვერზე და ქალაქ ტრირიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ან დერ ლანდესშტრასსე 143-ის მიმართულებით 5 კილომეტრითაა დაშორებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Internetpräsenz der Ortsgemeinde Korlingen
* Ortsgemeinde Korlingen auf der Datenbank der Kulturgüter in der Region Trier 

კატეგორია:ტრირი
ალ-მუსთასიმი

**ალ-მუსთასიმი** (სრული სახელი — **ალ-მუსთასიმ-ბილლაჰ აბუ-აჰმად აბდულაჰ ბინ ალ-მუსთანსირ-ბილლაჰი**, ; დ. 1213 — გ. 20 თებერვალი, 1258) — ბაღდადის აბასიანთა სახალიფოს უკანასკნელი ხალიფა. სახალიფოს მართავდა 1242 წლიდან მონღოლების მიერ ჰულაგუ-ხანის მეთაურობით ბაღდადის აღებამდე და მის მკვლელობამდე. მის სიკვდილთან ერთად ბაღდადის აბასიანთა სახალიფომ არსებობა შეწყვიტა.

## ლიტერატურა
* Al-Maqrizi,'' Al Selouk Leme'refatt Dewall al-Melouk'', Dar al-kotob, 1997.

კატეგორია:აბასიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 1213
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1258
აღმოსავლეთის ოლქი (ფიჯი)

**აღმოსავლეთის ოლქი** () — ერთ-ერთი ფიჯის 4 ოლქიდან. შედგება სამი პროვინციისგან: კადავუს პროვინცია, ლაუს პროვინცია და ლომაივიტის პროვინცია. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ლევუკა, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ოვალაუზე. 2017 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 36 065 ადამიანს. ფართობი — 1376 კმ². ოვალაუს გარდა ოლქში ასევე შედიან კუნძულები: კანდავუ, ნგაუ, კორო, ნაირაი, მოალა, მატუკუ, ვატუ-ვარა, ნაიტაბა, მანგო, ჩიჩია, ტუვუკა, ლაკემბა, ვანუა-ვატუ, ონეატა, ვუაკავა, კამბარა და ფულაგა. აღმოსავლეთის ოლქი — ფართობით და მოსახლეობის რაოდენობით ყველაზე პატარა ოლქია ფიჯიში.

## ადმინისტრაციული მოწყობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯის ოლქები
ლომაივიტის კუნძულები

**ლომაივიტის კუნძულები** () — კუნძულების ჯგუფი ფიჯის რესპუბლიკაში, წყნარ ოკეანეში. ადმინისტრაციულად კუნძულები შედიან აღმოსავლეთის ოლქის ლომაივიტის პროვინციის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია 
ლომაივიტის კუნძულები მდებარეობს წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, კოროს ზღვის დასავლეთით და კუნძულ ვიტი-ლევუდან აღმოსავლეთით. არქიპელაგი შედგება 7 დიდი და ბევრი უფრო პატარა კუნძულებისგან, რომლებსაც უპირატესად აქვთ ვულკანური წარმოშობა. ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 484 კმ²-ს.

არქიპელაგის ყველაზე დიდი კუნძულებია — ნგაუ (140 კმ²), კორო (104 კმ²) და ოვალაუ (102,3 კმ²). სხვა კუნძულებია — იანუტა-ლაილაი, იანუტა-ლევუ, მოტურიკი, მაკონდრონგა, მაკონგაი, ვაკაია, მბატიკი, ნაირაი და სხვა.

კლიმატი ლომაივიტის კუნძულებზე ტროპიკულია.

## ისტორია 
არქეოლოგიური აღმოჩენების თანახმად (ქალის სკილეტი კუნძულ მოტურიკიზე), არქიპელაგი დასახლებული იყო ლაპიტას კულტურის წარმომადგენლებით 2500 წელზე მეტი ხნის წინ. არქიპელაგის პირველი ევროპელი აღმომჩენი გახდა ბრიტანელი მოგზაური უილიამ ბლაი, რომელმაც მის გვერდით გაცურა 1789 წლის მაისში. 1792 წელს ბლაიმ ხელმეორედ გამოიკვლია კუნძულები.

1879 წლის 14 მაისს არქიპელაგის შემადგენლობაში მყოფ კუნძულ იანუტა-ლაილაიზე, გადმოსხდნენ პირველი ინდოეთიდან ჩამოსული ფიჯი-ინდოელები, რომლებიც შემდგომში მუშაობდნენ ფიჯის პლანტაციებში.

## მოსახლეობა 
2007 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად ლომაივიტის კუნძულებზე ცხოვრობდა 16 461 ადამიანი. ყველაზე დიდი დასახლებული პუნქტია — ქალაქი ლევუკა, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ოვალაუზე. ქალაქი დაახლოებით 1820 წელს დააარსეს ევროპელმა დასახლებულებმა და ვაჭრებმა და თანამედროვე ტიპის პირველი ქალაქია ფიჯის კუნძულებზე. 1871 წლიდან 1877 წლამდე პერიოდში ლევუკა იყო დედაქალაქი ჯერ ფიჯის დამოუკიდებელი სახელმწიფოსი, ხოლო შემდეგ იმავე დასახელების ბრიტანეთის კოლონიის (დედაქალაქის ოფიციალური გადატანა სუვაში შედგა 1882 წელს).

## ეკონომიკა 
ეკონომიკის ძირითადი საფუძველია — სოფლის მეურნეობა (უპირველეს ყოვლისა, კოპრის წარმოება).

## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯი
კატეგორია:ფიჯის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
დასავლეთის ოლქი (ფიჯი)

**დასავლეთის ოლქი** () — ერთ-ერთი ფიჯის 4 ოლქიდან. შედგება სამი პროვინციისგან: მბის პროვინცია, ნადროგა-ნავოსის პროვინცია და რის პროვინცია. ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ლაუტოკა. 2017 წლის აღწერის მონაცემებით ოლქის მოსახლეობა შეადგენს 337 041 ადამიანს. ფართობი — 6360 კმ². ოლქი მოიცავს კუნძულ ვიტი-ლევუს დასავლეთ ნაწილს, ასევე დაშორებულ კუნძულებს: იასავის კუნძულები, მამანუტის კუნძულები და კუნძული ვივა. კუნძულ ვიტი-ლევუზე აქვს სახმელეთო საზღვარი ცენტრალურ ოლქთან და საზღვაო საზღვრები ჩრდილოეთის ოლქთან და აღმოსავლეთის ოლქთან.

რიფი კონუეი, რომელიც მდებარეობს 450 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ვიტი-ლევუდან, დასავლეთის ოლქის ნაწილია.

## ადმინისტრაციული მოწყობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ფიჯის ოლქები
ბასოს კოშკი

**ბასოს კოშკი** — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ბასოს განაპირას, სამხრეთით. ახმეტიდან დაახლოებით 120-130 კილომეტრის მანძილზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.

კოშკი ექვსართულიანია, გეგმით ოთხკუთხა (5,6 X 5,15 მ, შემორჩენილი სიმაღლე 11,5 მ), ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია. ყველა სართული პირველისა და ბოლოს გარდა, ნაკელნარევი თიხითაა შელესილი. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა.

პირველ სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მეორე სართულის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში – სათოფური. მესამე სართულის სამხრეთ კედელში მიწიდან 3,5 მეტრის სიმაღლეზე კარია. ამავე სართულზე, დასავლეთ კედელში, სარკმელია, აღმოსავლეთ კედელში – სათოფური, ჩრდილოეთისაში – დიდი ნიში. მეოთხე სართულზე კარი აღმოსავლეთიდანაა, მიწიდან 3,6 მეტრის სიმაღლეზე. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია, ჩრდილოეთ კედელში – ერთი სათოფური. მეხუთე სართულის ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, სამხრეთისაში – ერთი, დასავლეთისაში – სარკმელი და სათოფური. მეექვსე სართულზე (ოთხივე კედელზე) სალოდეებია. სართულები ერთმანეთთან ხის მისადგმელი კიბეებით ყოფილა დაკავშირებული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭო

**რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭო** (შემოკლებით: **რსფსრ სახკომსაბჭო**; 1918 წლამდე **სახალხო კომისართა საბჭო**) — საბჭოთა რუსეთის მმართველი ორგანო 1917-1946 წლებში. დაარსდა 1917 წლის 25 ოქტომბერს (7 ნოემბერს) როგორც „მუშათა და გლეხთა დროებითი მთავრობა“ და ეწოდა სახალხო კომისართა საბჭო. ეს სახელწოდება გამოიყენებოდა რსფსრ-ს 1918 წლის კონსტიტუციის მიღებამდე.

1918 წლიდან რსფსრ სახალხო კომისართა საბჭოს ფორმიების პრეროგატივა ჰქონდა სრულიად რუსეთის ცენტრალურ აღმასრულებელ კომიტეტს, ხოლო 1937 წლიდან — რსფსრ უმაღლეს საბჭოს. რსფსრ სახკომსაბჭო დაკომპლექტდა სახალხო კომისრებისაგან, რომლებიც ხელმძღვანელობდნენ საბჭოთა რუსეთის სახალხო კომისარიატებს. სახალხო კომისართა საბჭოს ხელმძღვანელობდა სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე. მსგავსი სახკომსაბჭოები შეიქმნა სხვა საბჭოთა რესპუბლიკებშიც.

სსრკ-ის შექმნის შემდეგ, სსრ კავშირის შექმნის ხელშეკრულების ხელმოწერიდან (1922 წლის 29 დეკემბერი) სსრკ-ის სახალხო კომისართა საბჭოს ფორმირებამდე (1923 წლის 6 ივლისი) რსფსრ სახკომსაბჭო ასრულებდა სსრკ-ის მთავრობის მოვალეობას.

1946 წლის 23 მარტს, რსფსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანების თანახმად რსფსრ სახკომსაბჭოს ეწოდა რსფსრ მინისტრთა საბჭო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Декреты Советской власти. Том 1. 25 октября 1917 — 16 марта 1918
* Правители России и Советского Союза, биографическо-хронологический справочник 
* Октябрьская революция: главное событие XX века или трагическая ошибка?
* Декрет СНК о свободе совести, церковных и религиозных обществах

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
აჯირა

**აჯირა** () — კომუნა იტალიაში, სიცილიის რეგიონში. ექვემდებარება ენის პროვინციის ადმინისტრაციას. მოსახლეობა 8358 ადამიანი. ფართობი 163.09 კმ²-ია. სატელეფონო კოდი — 0935, საფოსტო ინდექსი — 94011.

## რესურსები ინტერნეტში
* სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი 
* სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი  

კატეგორია:ენის პროვინციის კომუნები