open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფლორიან ალბერტი

**ფლორიან ალბერტი** (, დ.  — გ. ) — უნგრელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე უნგრეთის ნაკრების და საფეხბურთო კლუბ ფერენცვაროშის შემადგენლობაში.

ალბერტი უნგრული ფეხბურთის ერთ-ერთი ყველაზე კაშკაშა ვარსკვლავია. იგი ერთადერთი უნგრელი ფეხბურთელია, რომელიც France Football-ის ვერსიით ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი გახდა, მან ამ ტიტულის მოპოვება 1966 წელს შეძლო. მანამდე უნგრელი ფეხბურთელებიდან საუკეთესო შედეგი მადიარული ფეხბურთის მეტრს, ფერენც პუშკაშს ჰქონდა, რომელმაც 1960 წლის გამოკითხვაში მეორე ადგილი დაიკავა.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### ინდივიდუალური 
* მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1966

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* Flórián Albert, The Emperor - Goals & Skills

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:უნგრელი ფეხბურთელები
კატეგორია:1960 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:უნგრეთის ნაკრების ფეხბურთელები
მენორკა

**მენორკა** — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში. ბალეარის კუნძულების ჯგუფში. ფართობი 754 კმ². წარმოადგენს კირქვიან პლატოს (სიმაღლე 358 მეტრამდე), რომელიც ფლატოვან საფეხურებად ეშვება ზღვისკენ. განვითარებულია კარსტი. ჰავა ხმელთაშუა ზღვისაა. ნალექები 500-600 მმ წელიწადში. ბუნებრივი მცენარეულობიდან გავრცელებულია მაკვისი, გარიგა, მუხის და ფიჭვის კორომები. აშენებენ ვაზს, ციტრუსებს, ზეთისხილს, ნუშს. მისდევენ მეცხვარეობას, იჭერენ თევზს. განვითარებულია ტურიზმი. მთავარი ნავსადგურია მაონი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები
კატეგორია:ესპანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლოვოზეროს ტბა

**ლოვოზერო** () — ტექტონიკური ტბა კოლის ნახევარკუნძულზე, რუსეთში, მურმანსკის ოლქში. ფართობი 200 კმ², საშუალო სიღრმე 5,7 მეტრი, მაქსიმალური 35 მეტრი. აღმოსავლეთიდან აკრავს ლოვოზეროს ტუნდრის მთები. ტბიდან გამოედინება მდინარე ვორონია, რომელზეც 1970 წელს ააგეს ჰესი და ლოვოზეროს წყალსაცავად გადაიქცა. დონე ირყევა 1,55 მეტრ ფარგლებში. იყინება ოქტომბერ-ნოემბერში, ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. სანაპირო ხაზი დაკლაკნილია. ტბაში ბევრი კუნძული და ნახევარკუნძულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მურმანსკის ოლქის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ალმოში (უნგრეთი)

**ალმოში ** (დ. დაახ. 820 — გ. დაახ. 895) — მადიარების პირველი დიდი თავადი (854 – 895 წწ.). The *Gesta Hungarorum-ში* ("უნგრელთა საქმეები") წერია, რომ მამამისი იყო იდეკი, ხოლო *Chronicon Pictum-ში* მამამისად მოხსენიებულია ელოდი (იდეკის შვილი); დედამისი იყო ემესე.

## დაბადება 
შუა საუკუნეების ქრონიკებში მისი დაბადება შემდგნაირადაა აღწერილი:

„მასზე ორსულ დედამისს ჰქონდა ხილვა ტურულზე, რომელიც მის თავზე დაფრინავდა, ხოლო შემდგომ მისგან წამოვიდა ბევრი დიდებული მეფე, რომლებიც აფართოვებდნენ თავის სამფლობელოს.“

ლეგენდას უკავშირებენ მის სახელსაც, ალმოში - რომელიც უნგრული სიტყვა ოცნებიდან მოდის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Western Hun Khans diagram
* Western Hun Dynasties
* Djagfar_Tarihi about Almysh and his senior son Arbat
* Ibn Fadlan’s Journey to Russia: A Tenth Century Traveller from Baghdad to the Volga River Issue 67 April 2010 by Richard Frye - Review by Tam Hussain
* Sabir timeline

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრეთის მმართველები
იმენი-მოროზოვა

**იმენი-მოროზოვა** () — დაბა ვსევოლოჟსკის რაიონში, ლენინგრადის ოლქში, მოროზოვის საქალაქო დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 10 873 ადამიანს შეადგენდა. 2012 წელს დაბას დაარსებიდან 130 წელი შეუსრულდა.

დაბა 1884 წელს დაარსდა, თუმცა განვითარება ძირითადად XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო. აშენდა ხისა და აგურის სახლები, ასევე ბარაკები. სოფელში გაიხსნა სკოლა, ბიბლიოთეკა, სამკითხველო დარბაზი მომუშავეებისთვის, სურათების გალერეა და კლუბი. 1914 წელს შლისელბურგის დენთის ქარხნის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებდა კერძო დაწყებითი სკოლა, მასწავლებლებად მუშაობდნენ ლ.ა გავრილოვი და ა.გ ბელიაევი. ამ ქარხანაში 1445 მუშა ირიცხებოდა.

დასახლებას დაბის სტატუსი 1927 წლიდან აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მოროზოვის საქალაქო დასახლების ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის დაბები
კურაიშები

**კურაიშები** — არაბული ტომი, რომელიც შეადგენს მექის ძირითად მოსახლეობას. შედგება 10 გვარისაგან; ყველაზე ცნობილი გვარი ომაია, რომლის მონათმფლობელთა და ვაჭარ-მევახშეთა ზედაფენა ბატონობდა მექაში წინაისლამურ პერიოდში, და ჰამიში, რომელსაც ეკუთვნოდა მაჰმადი. კურაიშების ტომიდან წარმოსდგა ომაიანთა, აბასიანთა და მექის შერიფების დინასტიები. უახლეს პერიოდში კურაიშებს უკავშირებენ თავის წარმომავლობას ჰაშიმიდების დინასტიის (გაბატონებული დინასტია იორდანიაში, 1958 წლამდე ერაყშიც) გამგებლები.

## იხილეთ აგრეთვე 
*აბასიანები
*სეიდი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.princeton.edu/~batke/itl/denise/quraysh.htm 

კატეგორია:აზიის ხალხები
კარიუსი

**კარიუსი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 567 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 061.825 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.49 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
პესკი (ვსევოლოჟსკის რაიონი)

**პესკი** () — დაბა ვსევოლოჟსკის რაიონში, ლენინგრადის ოლქში. მიეკუთვნება დუბროვკის საქალაქო დასახლებას, მდებარეობს მდინარე ნევის მარჯვენა სანაპიროზე. დაბის სახელი მომდინარეობს მის ტერიტორიებზე მდებარე ქვიშის მაღაროებისგან.

## ისტორია
დასახლება პირველად ნახსენებია სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიის 1792 წელს შედგენილ რუკაზე, როგორც სოფელი პესკი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის დაბები
პატარა სან-სალვადორი

ს რუკა]]
**პატარა სან-სალვადორი** აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჰალფ-მუნ-კეი** () — ბაჰამის არქიპელაგის ერთ-ერთი კუნძული. მდებარეობს კუნძულ ელიუთერასა და კეტის დაახლოებით შუა მონაკვეთში. სან-სალვადორი კერძო საკუთრებაა და კომპანია Holland America Line მფლობელობაშია, რომელიც თავის მხრივ Carnival corporation & plc.-ს ეკუთვნის. კომპანია კუნძულს რეგიონში მოცურავე საკრუიზო გემებისათვის პორტად იყენებს. Carnival Corp-მდე იგი კომპანია Norwegian Cruise Line-ს ეკუთვნოდა.

პატარა სან-სალვადორი ბაჰამის დედაქალაქ ნასაუდან 100 მილით სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს. Holland America Line-მა კუნძული 1996 წლის დეკემბერში, 6 მილიონ აშშ დოლარად შეიძინა. ამის შემდეგ, მოხდა კუნძულის 200 000 მ² ტერიტორიის განვითარება სულ არსებული 9,7 კმ²-დან. მთავარ მიზნად გამოცხადდა რაც შეიძლება საუკეთესო პირობების შენარჩუნება ადგილობრივი ველური ბუნების წარმომადგენელთათვის. ამავე დროს, კუნძული ზღვის ფრინველთა ბუდობის მნიშვნელოვანი ადგილია. პატარა სან-სალვადორის მიდამოებში წყალი ღრმა არაა და ვერ ხერხდება ნავმისადგომის მოწყობა, შესაბამისად, საკრუიზო გემებიდან მგზავრების გადმოსაყვანად და პირიქით, საჭიროა თანმხლები მომცრო გემების გამოყენება.

ტურისტებისათვის კუნძულზე შესაძლებელ საქმიანობებს შორისაა ცურვა, მზის აბაზანების მიღება, დაივინგი, ჯეტ-სკი, ველოსიპედით სეირნობა და სნორკელინგი (წყალქვეშ ცურვა). ასევე შესაძლებელია წყალქვეშა თევზაობა, პარასეილინგი, მინის ძირიანი ნავებით სეირნობა და ბუნებაში გასეირნება. ქირავდება მრავალგვარი საწყლოსნო გასართობი, მათ შორის კატამარნები, აფრებიანი ნავები, სერფინგის დაფები და კაიაკები. მოწყობილია ფრენბურთისა და კალათბურთის მოედნები, შაფლბორდის სათამაშო მოედანი, ფიტნეს ბილიკები თავის სავარჯიშო სადგურებით, ფეხით სასიარულო ბილიკები, შესაძლებელია ცხენოსნობა.

## გალერეა

ფაილი:Carnival Triumph Half Moon Cay.jpg|საკრუიზო გემი Carnival Triumph ჰალფ-მუნ-კეისთან
ფაილი:MS Maasdam in Half Moon Cay 2.JPG|საკრუიზო გემი MS Maasdam ჰალფ-მუნ-კეისთან
ფაილი:Maasdam and Westerdam anchored in Half Moon Cay.JPG|MS Maasdam და Ms Westerdam ჰალფ-მუნ-კეისთან
ფაილი:MS Maasdam in Half Moon Cay.JPG|საკრუიზო გემი MS Maasdam ჰალფ-მუნ-კეისთან

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაჰამის კუნძულების ტურიზმის სამინისტრო

## სქოლიო
კატეგორია:ბაჰამის კუნძულები
კატეგორია:Carnival Cruise Lines
ყაზან-ყაენი

**მაჰმუდ ყაზან-ყაენი** (დ. 5 ნოემბერი, 1271, აბესკუნი, მაზანდარანი — გ. 17 მაისი, 1304, ყაზვინი)  — ირანის ილხანთა ანუ ჰულაგუიანთა დინასტიის მეშვიდე მბრძანებელი 1295-1304 წლებში. მან მიიღო ისლამი და იგი სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა. ყაზან-ყაენი დაუახლოვდა ირანის სასულიერო და საერო არისტოკრატიას და თავისი ვეზირის რაშიდ ალ-დინის დახმარებით ადმინისტრაციული და ეკონომიკური რეფორმები გაატარა. რეფორმების შედეგად რამდენადმე მოწესრიგდა გადასახადთა გაწერა-აკრეფის საქმე, გამოცოცხლდა სოფლის მეურნეობა და ვაჭრობა-ხელოსნობა,  დაიწყო სარწყავი არხების გაყვანა და დანგრეული ქალაქების აღდგენა. განსაკუთრებული ყურადღება მიექცა დედაქალაქ თავრიზის  კეთილმოწყობას. ყაზან-ყაენმა მონღოლ მეომრებს იქტის წესით დაურიგა მიწები და დააკანონა გლეხთა მიწაზე მიმაგრება. ყაზან-ყაენის რეფორმებმა მწარმოებელი მოსახლეობის მდგომარეობა ერთგვარად შეამსუბუქა.

ყაზან-ყაენს მტრული ურთიერთობა ჰქონდა საქართველოს მეფე დავით VIII-სთან, არაერთხელ უხმო მას ურდოში, მაგრამ მეფე არ ეახლა. ყაენმა რამდენიმეჯერ გამოაგზავნა ლაშქარი დავითის ხელში ჩასაგდებად. ამ შემოსევებმა დიდი ზიანი მიაყენა ქვეყანას. 1299 და 1303 წლებში ყაზან-ყაენმა სამჯერ ილაშქრა სირიაში მამლუქთა წინააღმდეგ, მაგრამ წარმატება ვერ მოიპოვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჰულაგუიანები
კატეგორია:დაბადებული  5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1271
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1304
მაკონდე

მინი|მაკონდე
**მაკონდე** — უმთავრესად სამხრეთ ტანზანიასა და ნაწილობრივ ჩრდილო-აღმოსავლეთ მოზამბიკში მცხოვრები ხალხი. საერთო რაოდენობა 1 446 000 კაცი. ენა განეკუთვნება ბანტუ ენათა ოჯახის აღმოსავლურ ჯგუფს. უმრავლესობის რელიგიაა ისლამი. კულტურაში შეინიშნება სუაჰილისა და არაბების გავლენა. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
მალკა

**მალკა** ან *ბალიქსუ* (, ) — მდინარე ყაბარდო-ბალყარეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე (მდინარე ყიზილქოლის სათავიდან) 210 კილომეტრი. აუზის ფართობი 10 ათასი კმ². სათავე აქვს იალბუზის ჩრდილოეთ კალთაზე მდებარე მყინვარებში. ზემოთში მთის მდინარეა, ქვემოთ ვაკეზე მიედინება. იყენებენ სარწყავად. შერეული საზრდოობის მდინარეა. წყალდიდობა იცის წლის თბილ პერიოდში. საშუალო ხარჯი შესართავიდან 28 კილომეტრზე 97,8 მ³/წმ. იყინება ქვემოთში. მარჯვნიდან უერთდება მდინარე ბაქსანი. მალკის ნაპირზეა ქალაქი პროხლადნი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თერგის შენაკადები
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მდინარეები
კატეგორია:სტავროპოლის მხარის მდინარეები
სტენტორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სტენტორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სტენტორი — ბერძენი გმირი
* სტენტორი — ცხოველების გვარი
სატავაჰანას დინასტია

**სატავაჰანები** — სამხრეთ ინდური სამეფო დინასტია. ძვ. წ. III საუკუნიდან 450 წლის მანძილზე  თანამედროვე შტატ ანდჰრა-პრადეშიდან  დეკანის ცენტრალური ოლქების ჩათვლით ტერიტორიების მმათველები. ისინი იყვნენ მმართველები მაურიების დინასტიის დაცემის დროიდან მოყოლებული ახ. წ. III საუკუნეში პალავების სახელმწიფოს შექმნამდე.

აშოკას მეფობის დროს სატავაჰანები იყვნენენ ვასალის მდგომარეობაში. მისი გარდაცვალების შემდეგ მალე, როგორც ჩანს, გამოეყვნენ უკვე  შუნგას იმპერიას და სრულ დამოუკიდებლობას მიაღწიეს. ძვ. წ. II — ძვ. წ. I საუკუნეებში მათ შეაჩერეს საკების და სხვა ირანულენოვანი ხალხების წინსვლა სამხრეთ ინდოეთში.

ამ დინასტიის კულტურის ისტორიაზე ცოტა რამ არის ცნობილი. სავარაუდოდ, ისინი აღიარენდნენ ბუდიზმს, რასაც მოწმობს სამშენებლო მოღვაწეობა სანჩში — მადჰია-პრადეშის შტატის პატარა სოფელში.

## სატავაჰანების დინასტია 
* სიმუკა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა  ძვ. წ. 211 — ძვ. წ. 198  
* კრიშნა, სიმუკის ძმა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა  ძვ. წ. 198 — ძვ. წ. 184   
* შატაკარნი I, კუნალას ვაჟი ანდჰრადეშის მაჰარაჯა  ძვ. წ. 184 — ძვ. წ. 170
* პურჰოტანგა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა  ძვ. წ. 170 — ძვ. წ. 152 
* სკანდასტაბი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ.152 — ძვ. წ. 134 
* შატაკარნი II, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ.134 — ძვ. წ. 78  
* ლამბოდატა, შატაკარნი II-ის ვაჟი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ. 78 — ძვ. წ. 60  
* აპილაკა, ლამბოდატის ვაჟი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ. 60 — ძვ. წ. 48 
* მეგასვატი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ. 48 — ძვ. წ. 30  
* სვატი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ. 30  — ძვ. წ. 12 
* სკანდასვატი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ. 12  — ძვ. წ. 5  
* მრიჰენდრა სვატიკარნი,ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ.5  — ძვ. წ. 2 
* კუნტალა სვატიკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა ძვ. წ. 2 — 6
* სვატიკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 6—7
* პულუმავი I, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 7—31
* გაურაკრიშნა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 31—56
* ჰალა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 56—57
* მანდილაკა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 57—62
* პურინდრასენა, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 62—83
* სუნდარა სვატიკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 83—84
* ჩოკარა სვატიკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 84
* შივასვატი  სვატიკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 84—112
* გაუტამიპუტრა შატაკარნი, შივასვატი ავატიკარნის ვაჟი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 112—136
* შრი პულუმავი ვასიშტჰიპუტრა, გაუტამიპუტრა შატაკარნის ვაჟი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა136—164
* შივა შრი ვასიშტჰიპუტრა შატაკარნი, გაუტამიპუტრა შატაკარნის ვაჟი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 164—171
* შივა სკანდა შატაკარნი, პულუმავი ვასიშტჰიპუტრას ვაჟი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 171—178
* შრი იაჯნია შატაკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 178—207
* ვიჯაი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 207—213
* ჩანდრა შრი შატაკარნი, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 213—216
* პულუმავი III, ანდჰრადეშის მაჰარაჯა 216—224

კატეგორია: ინდოეთის ისტორია
კატეგორია: ძველი ინდოეთი
კატეგორია: ინდური დინასტიები
კატეგორია: სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
კატეგორია: ანდჰრა-პრადეშის ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
მედრესე

[|მინი|250პქ|[ულუღ ბეგის მედრესე სამარყანდში]]
**მედრესე** ან *მადრასა* — საშუალო ან უმაღლესი სასწავლებელი მეჩეთში ან მეჩეთთან, სადაც ასწავლიდნენ სუნიტური ისლამის რელიგიას და იურიდიულ დოგმებს, ამზადებდნენ სასულიერო (ყადი, მუფტი, ხატიბი) და საერო მოხელეებს.

პირველი მედრესე გაჩნდა X საუკუნეში ირანში (ქალაქ ნიშაბურში). შემდეგ გავრცელდა მუსლიმურ ქვეყნებში ცენტრალური აზიიდან ესპანეთამდე. ბევრი მედრესე იყო რევოლუციამდელ რუსეთში მუსლიმანებით დასახლებულ რაიონებში (ცენტრალური აზია, ვოლგისპირეთი). თურქების მიერ დაპყრობილ საქართველოს სამხრეთ ნაწილში მედრესეები, როგორც ჩანს, დაწყებითი და საშუალო სასწავლებლები იყო. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო ბათუმის, ქობულეთის, ქედის, ხულოს და სხვა მედრესეები. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებასა და საბჭოთა სასკოლო სისტემის გავრცელებასთან ერთად 1928 წლისათვის საქართველოში მედრესეები აღარ მოქმედებდა.

XX საუკუნის 60-იანი წლებიდან ბევრ მუსლიმანურ ქვეყანაში მოქმედებს საერო და სასულიერო მედრესე.

მედრესე, როგორც არქიტექტურული ნაგებობის ტიპი, X-XI საუკუნეებში ჩამოყალიბდა მუსლიმური სამყაროს აღმოსავლეთ ნაწილში, ნიზამიესი ხარგერდში (ირანი XI საუკუნე). XII-XIII საუკუნეებიდან მედრესეები ააშენეს ახლო აღმოსავლეთში (ალ-ნურია ალ-ქუბრას მედრესე დამასკოში XII საუკუნე), XIII-XIV საუკუნეებიდან კი აფრიკის ჩრდილოეთ ნაწილში  (ჰასანის მედრესე კაიროში XIV საუკუნე). მედრესე წარმოადგენს 1-2 სართულიან შენობას. იგი მოიცავს გეგმით მართკუთხა ეზოს ირგვლივ განლაგებულ სენაკებს, მეჩეთს, აუდიტორიებს, სხვადასხვა მხარის მედრესეები ერთმანეთისაგან განსხვავდება კონსტრუქციულად და დაგეგმარებით. მედრესეს უხვად ამკობდნენ სტუკზე, ქვასა და ხეზე ამოკვეთილი ორნამენტით. საქვეყნოდ ცნობილია ბუ-ინანიის მედრესე ფესში (XIV საუკუნე), ულუღ ბეგის სამარყანდში (XV საუკუნე), მირი არაბისა ბუხარაში (XVI საუკუნე).

## ლიტერატურა
კატეგორია:რელიგიური სკოლები
კატეგორია:ისლამი
მათიას ზამერი

**მათიას ზამერი** (; დ. 5 სექტემბერი, 1967) — ყოფილი გერმანელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე გერმანიის საფეხბურთო კლუბებში. განსაკუთრებულ წარმარტებას მიაღწია დორტმუნდის ბორუსიასთან ერთად, რომლის რიგებშიც ევროპის ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული გახდა. 1996 წელს ზამერს France Football-მა ოქროს ბურთი გადასცა, ეს ერთ-ერთი იშვიათი შემთხვევა იყო როდესაც ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად მცველი დაასახელეს.

## მიღწევები
### საკლუბო 
; დინამო დრეზდენი
* გდრ-ს ობერლიგა: 1988–89, 1989–90
* გდრ-ს თასი: 1989–90

; შტუტგარტი
* ბუნდესლიგა: 1991–92

; ბორუსია დორტმუნდი
* ბუნდესლიგა: 1994–95, 1995–96
* გერმანიის სუპერთასი: 1995, 1996
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 1996–97

### სანაკრებო 
; გერმანია
* ევროპის ჩემპიონატი: 1996; ფინალისტი: 1992

### ინდივიდუალური 
* Kicker-ის ბუნდესლიგის სეზონის გუნდის წევრი: 1990–91, 1994–95
* ESM-ის წლის გუნდის წევრი: 1994–95
* გერმანიის წლის ფეხბურთელი: 1995, 1996
* Kicker-ის ბუნდესლიგის საუკეთესო ლიბერო: 1995, 1996
* Kicker-ის ბუნდესლიგის საუკეთესო ნახევარმცველი: 1993
* ევროპის ჩემპიონატის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1996
* ევროპის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1996
* ოქროს ბურთი: 1996
* Onze de Bronze: 1996
* World Soccer-ის ყველა დროის ასი უდიდესი ფეხბურთელი

### სამწვრთნელო 
; ბორუსია დორტმუნდი
* ბუნდესლიგა: 2001–02
* გერმანიის ლიგის თასი: ფინალისტი 2003
* უეფა-ს თასი: ფინალისტი 2003

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დრეზდენის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები
კატეგორია:დორტმუნდის ბორუსიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:1992 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლავრას-და-მანგაბეირა

**ლავრას-და-მანგაბეირა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 096 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 947.957 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 32.8 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტაოხები

**ტაოხები** — ისტორიული საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ რაიონებში (ტაოს მხარე) მცხოვრები ქართველი ტომი. ქსენოფონტის ცნობით, ტაოხების კუთვნილი მიწაწყალი მდინარე ჭოროხის სათავეებთან იყო. მეომარი, მამაცი, ძლიერი და თავისუფლებისმოყვარე ტაოხები, ისევე როგორც სხვა მათ მეზობლად მცხოვრები ტომები. ძვ. წ. V საუკუნის დასასრულს აღარ ემორჩილებოდნენ სპარსეთის მეფეს. ომიანობის დროს თავს აფარებდნენ მთის წვეროებზე გალავნით გამაგრებულ მიუვალ ადგილებს. აქვე იმარაგებდნენ სურსათს. ტაოხების ერთი ასეთი გამაგრებული პუნქტი ძვ. წ. 401 წელს ბრძოლით აუღიათ ბერძნებს მათ ტერიტორიაზე გავლის დროს. ტაოხებს ბერძნებისათვის დიდი წინააღმდეგობა გაუწევით. მათი სოფლებიდან ბერძნებს დიდძალი პირუტყვი წაუსხამთ.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ქართული ტომები
მადლენის კულტურა

მინი|მადლენის კულტურის გავრცელების არეალი (აღნიშნულია ღია ყავისფრად რუკაზე).
**მადლენის კულტურა** — ზედა პალეოლითის ხანის დასასრულის არქეოლოგიური კულტურა (ძვ. წ. 15000–ძვ. წ. 8000 წწ.). შეცვალა სოლუტრეს კულტურა. XIX საუკუნის 60-იანი წლების დასასრულს გამოყო ფრანგმა არქეოლგმა გ. მორტილიემ. სახელი ეწოდა ლა-მადლენის გამოქვაბულის მიხედვით. გავრცელებული იყო საფრანგეთში, ესპანეთში, შვეიცარიაში, ბელგიაში, და გერმანიის ტერიტორიებზე. ვიურმის უკანასკნელი გამყინვარების თანადროულია. ხასიათდება ძვლისა და რქისაგან დამზადებული იარაღის სიუხვით. მადლენის კულტურა პირველყოფილი ხელოვნური გაფურჩქვნის პერიოდია. გვიანდელ საფეხურებზე გავრცელებულია კაჟის გეომეტრიული ფორმის წვრილი იარაღი. მადლენის კულტურის მატარებელი მონადირეები ცხოვრობდნენ უმთავრესად გამოქვაბულებში, აგრეთვე ძვლებისა და ტყავისაგან გაკეთებულ ნაგებობებში. ხშირად მომთაბარეობდნენ. მადლენის კულტურა განეკუთვნება პირველყოფილი გვაროვნული წყობის ადრინდელ საფეხურს. ტერმინები „მადლენის კულტურა“ და „მადლენის ეპოქა“ ფართო გაგებით იხმარება გამყინვარებისპირა რაიონებში გავრცელებული უგვიანესი პალეოლითური კულტურების აღსანიშნავად. მადლენის კულტურა შეცვალა აზილის კულტურამ.

## მადლენის კულტურის ხელოვნება 

Image:Magdalenian horse.jpg|ცხენი
Image:Bison on plaque Bedeilhac grottoe Ariege.jpg|ბიზონი
Image:Paleolithic horse3.JPG|ცხენის თავი

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქეოლოგიური კულტურები
კატეგორია:არქეოლოგია
მაიკოპის ყორღანი

**მაიკოპის ყორღანი**, ან *მაიკოპის გორასამარხი* — ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრული) ძეგლი ქალაქ მაიკოპის ტერიტორიაზე. გამოიკვლია ნ. ვესელოვსკიმ 1897 წელს. 11 მეტრი სიმაღლის გორასამარხი განეკუთვნებოდა ტომის ბელადს და მის  2 ცოლს. ბელადი დაკრძალული იყო მდიდრული ბალდახინის ქვეშ, რომელიც ეყრდნობოდა 4 ვერცხლის ლიტანს. რომლებიც ბოლოვდებოდა ოქროსა და ვერცხლისაგან ჩამსხმული ხარის ფიგურებით. ბალდახინის ტილო შემკული იყო ლომებისა და ხარების ოქროს პატარა ფიგურებითა და ვარდულებით. სამარხში აღმოჩენილია აგრეთვე სპილენძის მრავალნაირი იარაღი და ვერცხლისა და ოქროს ჭურჭელი. ერთ-ერთ მათგანზე გამოსახულია ცხოველები და ალბათ კავკასიონის ქედი. აღმოჩენილი მასალა მიგვითითებს, რომ ჩრდილო კავკასიის ტომებს ურთიერთობა ჰქონდათ ძველი აღმოსავლეთის ქვეყნებთან. ნივთები დაცულია ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ბრინჯაოს ხანის ევროპა
ლუკულუსი

მინი|ლუკულუსი
**ლუკულუსი** ან *ლუციუს ლიცინიუს ლუკულუსი* (დ. დაახლ. ძვ. წ. 117 — გ. დაახლ. ძვ. წ. 56) — რომაელი მხედართმთავარი და პოლიტიკური მოღვაწე. ძვ. წ. 79 წელს იყო ედილი, ძვ. წ. 77 წელს - პრეტორი, ძვ. წ. 74 წელს - კონსული.   თავი გამოიჩინა მითრიდატე VI-ის წინააღმდეგ ომში. მიუხედავად წარმატებისა, ლეგიონები ლუკულუსით უკმაყოფილო იყვნენ. ძვ. წ. 66 წელს გადააყენეს და პომპეუსით შეცვალეს. განთქმული იყო სიმდიდრით და არაჩვეულებრივი ფუფუნებით. *ლუკულუსის ნადიმი* საარაკოდ იქცა. მფარველობდა მეცნიერებს და მხატვრებს. რომი დაამშვენა ბაღებით და ბრწყინვალე სასახლეებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 117
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 56
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის რომაელები
კირა ნერისი

**კირა ნერისი** () — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9. იგი არის ბაჯორის წარმომადგენელი კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9. კირა გვარია და ნერისი სახელი (ბაჯორული ტრადიციით ჯერ იწერება გვარი, შემდეგ სახელი)

## ბიოგრაფია 
left|მინი|კორა ნერისი ბავშვობაში
კირა ნერისი დაიბადა 2343 წელს, მას ორი ძმა (კირა რეონი და კირა პოჰლი) და ერთი და (კირა ჯადა). იგი დაიბადა კარდასიანული ოკუპაციის პერიოდში, რომელიც 50 წელი გრძელდებოდა. ის იზრდებოდა შრომით ბანაკში. ახალგაზრდობაში ის შეხვდა ისეთივე სისასტიკეს, როგორსაც მისი თანამემამულეები. მამამისი მონაწილეოდბა წინააღმდეგობის მოძრაობაში და დაიღუპა ბრძოლაში. დედა გარდაიცვალა ლტოლვილთა ბანაკში, როცა ნერისი 3 წლის იყო.

12 წლის ასაკში კირა ნერისი შეუერთდა წინააღმდეგობის მოძრაობას, რომელიც იბრძოდა ბაჯორის გათავისუფლებისთვის. ისინი ებრძოდნენ საოკუპაციო მთავრობას და თავს ესხმოდნენ კარდასიან სამხედროებს. ერთი წლის შემდეგ იგი მონაწილეობდა შრომითი ბანაკის გათავისუფლებაში. იგი 10 წლის მანძილზე თავის ჯგუფთან ერთად იმალებოდა მთებში. კირა ასევე მონაწილეობდა გალ პირეკის მკვლელობის დაგეგმვაში. 2365 წელს კოსმოსურ სადგურ ტერაკ ნორზე (ვარსკვლავური ფლოტისთვის გადაცემის შემდეგ ეწოდა ღრმა კოსმოსი 9) მან მოკლა ერთ-ერთი მოღალატე. სწორედ ამ დავალების შესრულებისას იგი პირველად შეხვდა ოდოს და კვარკს.

კარდასიანთა მიერ ბაჯორის დატოვების მერე კირა დაინიშნა სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9 და კაპიტან ბენჯამინ სისკოსთან ერთად მონაწილეობდა ბაჯორის აღდგენაში. თავდაპირველად იგი იყო წინააღმდეგი სადგურზე ვარსკვლავური ფლოტის ყოფნისა, თუმცა მოგვიანებით აზრი შეიცვალა. მიუხედავად იმისა რომ იგი ექვემდებარებოდა ბაჯორის მილიციას, კირა დიდ დახმარებას უწევდა ვარსკვლავურ ფლოტს. როცა დომინიონმა დაიკავა ღრმა კოსმოსი 9, კირა დარჩა სადგურზე და მოაწყო წინააღმდეგობის მოძრაობა რომელშიც ასევე კვარკი და ჯეიკ სისკოც მონაწილეობდნენ. მათი დახმარებით ვარსკვლავურმა ფლოტმა დაიბრუნა სადგური.

[მინი|კირა ნერისს ჰქონდა რომანტიკული ურთიერთობები [ოდოსთან.]]
წინააღმდეგობის მოძრაობაში მიღებული გამოცდილება დაეხმარა მას ვარსკვლავურ ფლოტში სამსახურის დროს. ვარსკვლავური ფლოტის დავალებით კირა, ოდო და გარეკი შეიპარნენ დომინიონის მიერ ოკუპირებული კარდასიის ტერიტორიაზე და ეხმარებოდნენ მათ წინააღმდეგობის ორგანიზებაში. ომის დამთავრების შემდეგ კირა ხდება ღრმა კოსმოსი 9ს მეთაური.

2374 წელს კირა დააწინაურეს პოლკოვნიკობამდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნანა ვიზიტორი
* ვარსკვლავური გზა
* ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* startrek.com 

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ყაზახი (მხარე)

**ყაზახი** — მხარე ისტორიულ ქვემო ქართლში, მდინარე აღსთაფის ქვემო წელზე. ამჟამად ყაზახის მხარე წარმოადგენს აზერბაიჯანის ყაზახის რაიონის ტერიტორიას.

## ისტორია
IX საუკუნის არაბი ისტორიკოსის ბალაზურის ცნობით, VIII საუკუნის 30-იან წლებში სარდალმა მარვან იბნ მუჰამადმა (მურვან ყრუმ) აქ ქალაქი „კასალი“ დააარსა (ახლანდელი რაიონული ცენტრი ყაზახი მის ადგილზეა, ხოლო სახელწოდება არაბული ტოპონიმის სახენაცვალი ფორმაა). სომხური და ქართული წყაროები რეგიონს და ქალაქს ძორს ან ძოროფორს უწოდებენ. XII-XIII საუკუნეებში ყაზახი გაგისა და ლორის საერისთავოებს ეკუთვნოდა, მდინარის ზემოთი - გაგის საერისთავოს, მდინარის ქვემოთი - ლორის საერისთავოს. ყაზახის მხარეში თურქმან ტომთა დასახლება XV საუკუნის II ნახევრიდან დაიწყო; 1478 წელს უზუნ-ჰასანის მიერ ქართლის მოოხრების შემდეგ აქ გაჩდნენ ე. წ. „თათრის ელები“. შემდგომ ხანებში, ქართლზე ყოველი ახალი თავდასხმის შემდეგ, მტკვრისპირა დაბლობზე თურქმანთა ახალი ნაკადი ესახლებოდა. XVI საუკუნის შუა ხანებში ირანის შაჰმა თამაზ I-მა აქ სახანო დააარსა. გვიანდელ შუა საუკუნეებში ყაზახის სახანო დროდადრო ქართლის მეფეს ექვემდებარებოდა. XVIII საუკუნის 60-იან წლებში ერეკლე II-მ სახანო გააუქმა და ამიერიდან ყაზახს მეფის მოურავები განაგებდნენ.

1801 წელს ყაზახის სახანო ქართ-კახეთის სამეფოსთან ერთად მოექცა რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში. კავკასიაში რუსეთის შესვლას მოჰყვა 1804-1813 წლების რუსეთ-სპარსეთის ომი, რომელიც დასრულდა გულისტანის ხელშეკრულებით. ამ ხელშეკრულებით რუსეთმა საბოლოოდ დაიმტკიცა ყაზახის სახანო და შეიყვანა ის თავდაპირველად ტფილისის გუბერნიაში, ხოლო 1868 წლიდან ელიზავეტპოლის გუბერნიაში შევიდა ყაზახის მაზრის სახით. მაზრაში მდებარეობდა მნიშვნელოვანი სარკინიგზო სადგური, რომელიც აკავშირებდა ელიზავეტპოლის გუბერნიას ერევანთან და ყარსთან ტრანსკავკასიური სარკინიგზო მაგისტრალის მეშვეობით.

1918 წელს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ ელიზავეტოპოლის გუბერნიას განჯის გუბერნია ეწოდა და ყაზახი მის შემადგენლობაში მოექცა. 1929 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ გააუქმა ყაზახის მაზრა და მის მაგივრად 1930 წლის 8 აგვისტოს შექმნა ყაზახის რაიონი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ყაზბეგის განძი

**ყაზბეგის განძი** — ძვ. წ. VI-V საუკუნეების ნივთების განძი (დაახლოებით 200 ნივთი).  ის ენათესავება ბრილის სამაროვანის განძს და წარმოადგენს განვითარებული რკინის ხანის ნიმუშს.

განძი აღმოაჩინა გ. ფილიმონოვმა დაბა ყაზბეგთან 1877 წელს. მან გათხრების დროს სათანადო წინდახედულება ვერ გამოიჩინა, რის გამოც განძის მხოლოდ ნაწილმა მიაღწია სამეცნიერო დაწესებულებებამდე, ხოლო ნაწილი გაიძარცვა და დაიკარგა. ამასთან, დაუზუსტებელია, ყაზბეგის განძი მართლაც განძია, თუ წარმოადგენს სამარხის ინვენტარს. განძის სრული და საფუძვლიანი აღწერები ეკუთვნით პ. უვაროვას და ა. ტალგრენს.

განძის შემადგენლობაში იყო აქემენიდური ხელოვნების ნიმუშები: ვერცხლის ფიალა, ბრინჯაოს ჭურჭელი, ფიბულები, ირმის პატარა ქანდაკება, ადამიანის გამოსახულება, კვერთხისთავი, სარტყელი, ყობანური კულტურის რკინის სატევარი, შუბი, ცხენის აღკაზმულობის ნაწილები. ყაზბეგის განძი კავკასიის ძველი ტომების რელიგიურ კულტს უკავშირდება. განძის დიდი ნაწილი მოსკოვის ისტორიულ მუზეუმში ინახება, მცირე ნაწილი – სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ყაფლანისხევის ნამოსახლარი

**ყაფლანისხევის ნამოსახლარი** — მრავალფენიანი ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, უფლისციხის დასავლეთით, ამავე სახელწოდების ხევის ორივე მხარეს, მდინარე მტკვრის ნაპირას. არქეოლოგიური შესწავლა დაიწყო 1958 წელს (დავით ხახუტაიშვილი). დასახლება არსებობდა ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნიდან ახალი წელთაღრიცხვის III საუკუნემდე. აღმოჩნდა სხვადასხვა დროის სამაროვნები. ნაპოვნია ფალაურწარწერიანი სასანური ხანის თიხის ბულა და ახალი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნეების ფოლადის სახნისი. აღსანიშნავია კევრზე დასაფლავების შემთხვევა.

ყაფლანისხევის ნამოსახლარი წარმოადგენდა ანტიკური ხანის უფლისციხის სასოფლო-სამეურნეო გარეუბნის ერთ-ერთ დაბას, რომლის მცხოვრებლები მისდევდნენ სოფლის მეურნეობასა და ხელოსნობას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ყაფლანისხევის სამლოცველო

**ყაფლანისხევის სამლოცველო** — ორფენიანი წარმართული ტაძარი უფლისციხის დასავლეთით, ამავე სახელწოდების ხევის მარჯვენა მხარეს, ავსარეკლების  ბორცვზე. გათხარეს 1957-1962 წწ. (დავით ხახუტაშვილი).  ძირითადად შემორჩენილი იყო გვიანდელი ბრინჯაოს  ადრინდელი საფეხურის სამლოცველოს  ნანგრევები, რომელსაც II ათასწლეულის დასასრულამდე უარსებია. ტაძარი სამიწათმოქმედო თემებს ეკუთვნოდა და ნაყოფიერების ღვთაებისა და მისდამი დაქვემდებარებული კულტებისათვის აუგიათ. კომპლექსი შეიცავს 4 ძირითად სათავსს, ბეღელსა და ბოსელს. დიდი მნიშვნელობა აქვს გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანის ქართული წარმართული პანთეონისა და ქართველური ტომების სამეურნეო ყოფის შესასწავლად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მოჰის ბრძოლა

**მოჰის ბრძოლა** (1241 წლის 11 აპრილი) — მონღოლების ევროპაში შეჭრის დროს უნგრეთის სამეფოსა და მონღოლთა იმპერიას შორის მომხდარი მთავარი ბრძოლა. ბრძოლა მოხდა მოჰთან, მდინარე სლანას სამხრეთ-დასავლეთით. ამ ბრძოლაში მონღოლთა გამარჯვების შემდეგ, მათ მთელი უნგრეთი ააოხრეს. დაახლოებით მოსახლეობის 15-20% განადგურდა, განსაკუთრებით უნგრეთის დიდ დაბლობზე. 

## ლიტერატურა 
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* მონღოლების ევროპაში შეჭრა - Timotheus

## სქოლიო 
კატეგორია:1241 წელი ევროპაში
კატეგორია:მონღოლების ბრძოლები
კატეგორია:უნგრეთის ბრძოლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1241 წლის ბრძოლები
პოტირეტამა

**პოტირეტამა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ჟაგუარიბის მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 129 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 409.238 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.98 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
კრასნაია-ზარია (ლენინგრადის ოლქი)

**კრასნაია-ზარია** () — დაბა ვსევოლოჟსკის რაიონში, ლენინგრადის ოლქში, მიეკუთვნება სვერდლოვის საქალაქო დასახლებას. 2007 წლის მონაცემებით დაბის მოსახლეობა 274 ადამიანს შეადგენდა.

პირველი დასახლება მომავალი დაბის ადგილას ჯერ კიდევ 1500 წელს არსებობდა, რომელიც ვოდსკაია პიატინის აღწერაშია დაფიქსირებული, ეს იყო ვალიტოვო. *ვალიტოვო* — კარელიური წარმოშობის სიტყვა, მომდინარეობს სიტყვა „ва́лит“-დან, რაც ქართულად „კარელიის უხუცესს“ ნიშნავს. სოფელი აღნიშნული იყო XVII საუკუნით დათარიღებულ შვედურ რუკაზე. 1960 წელს კრასნაია-ზარია შედიოდა ნოვოსარატოვკას სოფსაბჭოში. ამჟამად დაბის ტერიტორიაზე მრავლადაა კოტეჯები.

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის დაბები
გოდფრუა ბუიონელი

**გოდფრუა ბუიონელი** ( , აგრეთვე ცნობილი როგორც **გოტფრიდ ბულიონელი** (; დ. დაახ. 1060, ბულონი — გ. 18 ივლისი, 1100, იერუსალიმი) ) — ქრისტეს საფლავის ლეგენდისეული მცველი, რომელიც პირველ ჯვაროსნულ ომში რომის პაპის ურბან II-ის მიმართვისთანავე ჩაერთო.

ბუიონის ჰერცოგი გოდფრუა ლოთარინგიის ოციათასიან რაინდთა ლაშქარს სარდლობდა. ამ დროს იგი 35 წლისა იყო. მან იერუსალიმამდე მიაღწია და იყო ერთ-ერთი, ვინც პირველმა აღმართა ქრისტიანული დროშა 1099 წლის 15 ივლისს. მთელი ლაშქრობის განმავლობაში გამოირჩეოდა რაინდული სულისკვეთებით ქრისტიანობით და ასევე სამართლიანობით. იერუსალიმის მეფედ არჩევისას წარმოთქვა:

მაშინ მას მაცხოვრის საფლავის მცველის ტიტული მიენიჭა. იდუმალებითაა მოცული მისი გარდაცვალების ამბავი. იგი 1100 წლის 18 ივლისს აღესრულა. გოდფრუა ბუიონელის საფლავი მე-19 საუკუნემდე მაცხოვრის აღდგომის ტაძრის კარიბჭეში მდებარეობდა. მალე მისი საფლავი გაძარცვეს და მისი სხეულის ნაწილები დაკარგულად ითვლება. 1830 წლიდან, მას შემდეგ, რაც ბელგია დამოუკიდებელ ქვეყნად გამოცხადდა, გოდფრუა ბუიონელი ბელგიის ეროვნულ გმირად ითვლება. მისი ქანდაკება ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელშია აღმართული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე fmg.ac

კატეგორია:დაბადებული 1060
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1100
კატეგორია:ისრაელის ისტორია
კატეგორია:პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობა
კატეგორია:იერუსალიმის მეფეები
კატეგორია:ლოთარინგიის ჰერცოგები
გინჩი

**გინჩი** — მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი მთიან დაღესტანში, მდინარე გიდერილ-ორის ნაპირას (ხუტორი გინჩი, შამილოვსკის რაიონი). გაითხარა 1956-1963 წწ. (მ. პიკულის, ჟ. ატაევის, ე. კოტოვიჩის, ა. ჰაჯიევისა და მ. ჰაჯიევის მიერ). ენეოლითური ნასოფლარი დაცული იყო ფლატეებითა და ზოგან 1 მ სისქის ქვის კედლებით. გათხარეს რიყისა და ნატეხი ქვისგან მშრალი წყობით ნაგები ოთხკუთხა შენობების ნაშთები. თიხატკეპნილ იატაკზე გამართული იყო ღია კერები, ხოლო სანოვაგის შესანახად იატაკში ჩაჭრილი იყო მცირე ზომის ხაროები. იატაკქვეშ აღმოჩნდა სამარხები, რაც წინააზიური გავლენის შედეგი უნდა იყოს. აღმოჩენილი კერამიკა 2 სახისაა: ადგილობრივი და იმპორტული. აღნიშნული ენეოლითური ფენა ზოგადად ძვ. წ. IV ათასწლეულით თარიღდება და წინააზიური კულტურის გავლენის გავრცელების უკიდურესი ჩრდილოეთი პუნქტია. ნასოფლარის ორი ფენა ეკუთვნის მტკვარ-არაქსის კულტურის ჩრდილო-აღმოსავლეთის ლოკალურ ვარიანტს (ძვ. წ. III ათასწლეული). ნასოფლარი დაზიანებულია ძველი წელთაღრიცხვის II ათასწლეულის I ნახევრის სამარხებით, რაც გინჩის მე-III კულტურულ ფენას ქმნის. გათხრილია 15 დიდი და 2 პატარა აკლდამა, 15 სამარხი თიხის დერგებში. აკლდამები მომრგვალო და ოთხკუთხაა, ნაგებია მშრალი წყობით, გადახურულია ქვის დიდი ფილებით. აკლდამებში კოლექტიურად კრძალავდნენ მოზრდილებს. პატარა აკლდამები მოზარდთა ინდივიდუალური სამარხები იყო, ხოლო დერგებში ჩვილ ბავშვებს კრძალავდნენ. სამარხეული ინვენტარიდან აღსანიშნავია კერამიკა; ქვის, ძვლისა და ლითონის სამკაული; შრომისა და საბრძოლო იარაღები.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:არქეოლოგია
კატეგორია:დაღესტნის ისტორია
უნგრეთის სამეფო

**უნგრეთის სამეფო** — მრავალენოვანი და მრავალეროვანი სახელმწიფო ცენტრალურ ევროპაში, ის მთლიანად მოიცავდა დღევანდელ უნგრეთს, სლოვაკეთს, ტრანსილვანიას, იმიერკარპატეთს, ბურგენლანდს ასევე ვოივოდინას და ხორვატიას ისტრიისა და დალმაციის გამოკლებით. 1102 წლიდან ის მოიცავდა ხორვატიის ტერიტორიასაც. სამეფომ იარსება თითქმის ათასი წელი 1000–დან 1946-მდე, და წარმოადგენდა ევროპის ერთ-ერთ კულტურულ ცენტრს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ტრანსილვანია
*ვოევოდინა
*წმინდა იშტვანის გვირგვინი

## ლიტერატურა 
* Frucht, Richard. *Encyclopedia of Eastern Europe: From the Congress of Vienna to the Fall of Communism* (2000) online edition
* Hoensch, Jörg K., and Kim Traynor. *A History of Modern Hungary, 1867–1994* (1996) online edition
* Hanak, Peter et al. *A History of Hungary* (1994)
* Kontler, Laszlo. *A History of Hungary* (2006) excerpt and text search
* Molnár, Miklós, and Anna Magyar. *A Concise History of Hungary* (2001) excerpt and text search
* Palffy, Geza. *The Kingdom of Hungary and the Habsburg Monarchy in the Sixteenth Century* (East European Monographs, distributed by Columbia University Press, 2010) 406 pages; Covers the period after the battle of Mohacs in 1526 when the Kingdom of Hungary was partitioned in three, with one segment going to the Habsburgs.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hungary in the 1911 Encyclopædia Britannica

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ყოფილი მონარქიები
მარინიდები

მინი|მარინიდები
**მარინიდები**, *მერინიდები* — ბერბერთა დინასტია ბანუ-მარინის ტომიდან; განაგებდა მაროკოში 1269-1465 წლებში. XV საუკუნის 60-იანი წლებიდან გაძლიერებულმა დინასტიურმა შუღლმა და ფეოდალურმა შინააშლილობებმა მარინიდების სახელმწიფო დაცემამდე მიიყვანა. XV საუკუნის დასაწყისში პორტუგალიელებთან ბრძოლაში (რომელთაც მიიტაცეს მარინიდების სამფლობელოს ნაწილი) დაწინაურდნენ ვატასიდები (მარინიდების გვერდითი შტო), რომლებიც XV საუკუნის 20-იანი წლებიდან ფაქტობრივად განაგებდნენ სახელმწიფოს. 1565 წლიდან ხელისუფლება მაროკოში მთლიანად მათ ხელში გადავიდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მაროკოს ისტორია
კატეგორია:მარინიდების დინასტია
კატეგორია:დინასტიები
აბისალური ვაკეები

**აბისალური ვაკეები** — ღრმა ზღვის ვაკეები ოკეანურ ქვაბულებსა და განაპირა ზღვების ღრმულებში. გავრცელებულია ოკეანის საგებისა და გარდამავალი ზონის ფარგლებში. მორფოლოგიურად გამოყოფენ ბრტყლ და ბორცვიან აბისალურ ვაკეებს.
## ბრტყელი აბისალური ვაკე 
ბრტყელი აბისალური ვაკე მოსწორებული ზედაპირია, რომლის დაქანება 0,001 არ აღემატება. აქ მხოლოდ ცალკეული ვულკანური წარმოშობის მთები გვხვდება. ასეთი აბისალური ვაკეები ამოვსებულია ფაშარი ნალექებით (ფორამინიფერული და დიატომური შლამი, ხოლო პოლარულ წყლებში — გლაციალურ-ზღვიური ნალექები). მაგალითად, ჰატერასი, ბისკაისა და ანგოლის აბისალური ვაკეები ატლანტის ოკეანეში.
## ბორცვიანი აბისალური ვაკე 
ასეთი აბისალური ვაკის რელიეფი მეტად დანაწევრებულია. სიღრმეთა სხვაობა 500-დან 1000 მეტრამდეა. ზედაპირი დაფარულია ბორცვებითა და სერებით, ხშირია მთებიც. ფსკერზე ღრმა წყლის ნალექებია. ბორცვიანი აბისალური ვაკეები გავრცელებულია უმეტესად წყნარსა და ინდოეთის ოკეანეებში, ნაკლებად — ატლანტის ოკეანეში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:წყალქვეშა ქვაბულები
კატეგორია:ოკეანოლოგია
აბისალური ნალექები

**აბისალური ნალექები** — თანამედროვე ოკეანეების ღრმა ნაწილის ნალექები. წარმოიქმნება დამჟანგავ გარემოში, უმთავრესად 3 კმ-ზე უფრო ღრმა ფსკერზე. შედგება ოკეანის ზედა ფენებში მცხოვრები ორგანიზმების ჩონჩხებისა და ნიჟარებისაგან, ზღვის დინებისა და ქარის მიერ მოტანილი უმცირესი მინერალური ნაწილაკებისა და კოსმოსური მტვრისაგან. აბისალურ ნალექებს შეადგენს ორგანული წარმოშობის კირქვიანი  (გლობიგერიანებიანი, პტეროპოდებიანი) და კაჟიანი (დიატომეებიანი და რადიოლარებიანი) ლამები და ღრმა ზღვის წითელი თიხა. უჭირავს თანამედროვე ოკეანეების ფსკერის 90%. 100 წელიწადში საშუალოდ 0,5 მმ ილექება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ოკეანოლოგია
მასაგეტები

მინი|აზია ქრისტეშობამდე 323 წელს
**მასაგეტები** — ძვ. ბერძენ ავტორთა მიხედვით მოსახლეობა იმიერკასპიისა და არალისპირეთს შორის. მასაგეტების ეთნიკური კუთვნილების შესახებ მეცნიერებაში ერთიანი აზრი არ არსებობობს. ჰეროდოტეს ცნობით, მასაგეტები მომთაბარენი იყვნენ, იბრძოდნენ ქვეითად და ცხენებით, თაყვანს სცემდნენ მზეს, აღჭურვილი იყვნენ სპილენძისა და ოქოროს იარაღით. მათთან ბრძოლაში დაიღუპა აქამენიდთა სახელმწიფოს დამაარსებელი კიროსი, რომელიც დაამარცხა მასაგეტების „დედოფალმა“ ტომირისმა. სტრაბონი მასაგეტებს აკუთვნებს არალისპირეთის ბინადარ მცხოვრებთ, რომლებიც პრიმიტიულ ბინადარ ცხოვრებას ეწეოდნენ, აგრეთვე ზოგიერთ  მიწათმოქმედ ტომს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*Herodotus Histories
*Ammianus Marcellinus 

კატეგორია:აზიის ხალხები
აბისალი

**აბისალი**, *აბისალური ზონა* (, ) — ზღვის ყველაზე ღრმა ზონა (2000 მეტრზე მეტი), რომელიც გეომორფოლოგიურად შეესაბამება ოკეანის ღარტაფს. 6 კილომეტრზე მეტი სიღრმის ზონებს ულტრააბისალურს უწოდებენ. ფსკერის რელიეფს ოკეანეების ქვაბულები, წყალქვეშა ქედები და პლატოები შეადგენს. აბისალის ზონის წყლებს ახასიათებს ნელი მოძრაობა, მუდმივი დაბალი ტემპერატურა (1-2°C), მარილიანობა (34.6-34.9 ‰) და თითქმის სრული სიბნელე. მცენარეულობიდან გვხვდება მხოლოდ ბაქტერიული ფორმები და საპროფიტული წყალმცენარეები

## იხილეთ აგრეთვე
*აბისალის ცხოველები
*ბათიალი
*ფსიქროსფერო

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ოკეანოლოგია
ბათიალი

thumb|right|პელაგიალური მხარეები
**ბათიალი**, *ბათიალური ზონა* (ბერძნ. βαθύς  — „ღრმა“) — მსოფლიო ოკეანის ზონა, რომელიც მეზოპელაგიურ და აბისალურ ზონებს შორის მდებარეობს. 

გეომორფოლოგიური თვისებებით დაახლოებით  კონტინენტურ დაქანებას შეესაბამება. 

ტერმინი გამოიყენება თანამედროვე ჰიდროლოგიაში, როგორც იმ ორგანიზმთა ბინადრობის ზონის დასახელება, რომლებიც ოკეანის სიღრმეებში, 200—2500 მ, ამჯობინებენ ცხოვრებას. 

## პირობები 
* საგრძნობი წნევა (25 მნ/მ²-მდე ან 250 კგძ/სმ²);
* სინათლის თითქმის სრული არარსებობა;
* მცირე სეზონური ტემპერატურული მერყეობა;
* წყლის სიმკვრივის მცირე სეზონური მერყეობა;
* წყლების ცვალებადობა — შედარებით სუსტია, მაგრამ შესამჩნევად დიდი, ვიდრე აბისალში;
* ფსკერის რელიეფი — დანაწევრებული;
* ფსკერზე — ნალექების წყვეტილი საფარი და ბუნებრივი ქანების მრავალრიცხოვანი გასასვლელი;
* ცხოველთა სამყაროს მრავალფეროვნება; თევზების სახეობები აბისალურს უახლოვდება;
* სინათლის სიმცირის გამო მცენარეულობა მეტისმეტად ღარიბია.

## წყარო 
* БСЭ. Статья «Батиаль». Автор О. К. Леонтьев.

კატეგორია:ოკეანოლოგია
ფსიქროსფერო

**ფსიქროსფერო** (ძვ. ბერძნ-დან ψυχρός — „ცივი“) — წყლის ფენა ოკეანის ფსკერზე, სადაც ტემპერატურა დაახლოებით  4° C-ია, სისქე კი  — რამდენიმე ასეული მეტრი. ავსებს ყველა ოკეანის ღრმა წყლებს, პოლუსებიდან ეკვატორამდე. იმის გამო ჩნდება, რომ წყალს ასეთ ტემპერატურაზე მაქსიმალური სიმკვრივე აქვს და ფსკერისკენ „იძირება“. იმ პერიოდებში წარმოიქმნება დედამიწაზე, როდესაც პოლუსები ყინულის ქუდებითაა დაფარული, მათ ირგვლივ  დიდი რაოდენობის წყალი ცივდება, მერე კი დაბლა ეშვება და მსოფლიო ოკეანის ფსკერზე ვრცელდება. რამდენადაც ცივ წყალში ჟანგბადი უკეთესად იხსნება, ამ პროცესს წყლის  ჟანგბადით უხვი გაჯერება, ოკეანეში წყლის ცირკულაციის გაძლიერება და ღრმა წყლების ბენთოსის საარსებო პირობების გაუმჯობესება ახლავს თან.
## ინტერნეტბმულები 
*http://warrax.net/51/eskov/06.html 
*http://vivovoco.rsl.ru/VV/PAPERS/NATURE/VV_SC7_W.HTM 
კატეგორია:ოკეანოლოგია
ქანაანელები

**ქანაანელები** — უძველესი სემიტური მოსახლეობა სირია-პალესტინისა და ფინიკიის ტერიტორიაზე ბრინჯაოსა და ადრინდელ რკინის ხანაში. ქანაანელები თავდაპირველად მომთაბარე ცხოვრებას ეწეოდნენ. ბინადარ ცხოვრებაზე გადასვლის შემდეგ ქალაქები დააარსეს. ზოგიერთ ძველ დასახლებას ახალი სემიტური სახელები შეარქვეს  — იერიქონი (შეადარეთ ძველი სემიტური მთვარის ღვთაება „იარიხი“; ბიბლოსი  იგივე „ბუბლა“ ან „გებალ“ ქანაანურ-სემიტურად „გამაგრებულ ადგილს“, „მხარეს“ აღნიშნავს და სხვა).

ავტოქთონური არასემიტი ტომების დამორჩილების შემდეგ ქანაანური მოსახლეობა გაბატონდა მთელ რეგიონში, რომელსაც ქანაანი უწოდეს. დროთა განმავლობაში მოხდა მოსახლეობის დიფერენცირება, რაც გამოწვეული იყო ერთიანი ქანაანური ენის ცალკეულ დიალექტებად დაყოფით. უძველეს ქანაანურ ფენას ქმნიდნენ ებლაელები (ებლაიტები), მოგვიანებით გამოცალკევდნენ უგარითელები, ამორეველები, ფინიკიელები, ებრაელები, მოაბელები და სხვა. ქანაანელთა მეურნეობის ძირითადი დარგები მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა იყო. დიდი ადგილი ეკავა ვაჭრობასა და ხელოსნობას. ქანაანელები სხვადასხვა დროს სხვადასხვაგვარ დამწერლობას იყენებდნენ (ე.წ. სინის დამწერლობას, ეგვიპტურ იეროგლიფებს, აქადურ ლურსმულს). ქანაანელთა თითოეულ თემს, დასახლებას, ტომს თავისი მფარველი ღვთაება ჰყავდა, რომელსაც ბაალი („ბატონი“, „უფალი“) ეწოდებოდა. 

მოგვიანებით ტერმინ ქანაანელებს მხოლოდ ფინიკიელთა და ჩრდილოეთ აფრიკაში  ფინიკიის კოლონიის მცხოვრებთა აღსანიშნავად იყენებდნენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქანაანი
ვსევოლოჟსკის რაიონი

**ვსევოლოჟსკის რაიონი** () — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, ადმინისტრაციული ცენტრი — ვსევოლოჟსკი. რაიონის ტერიტორიის განვითარება აღმოსავლეთის (ბალტიის ზღვიდან საბერძნეთამდე) სავაჭრო გზის არსებობამ განაპირობა. XVIII საუკუნემდე რაიონის ტერიტორია ორეხოვის მაზრის შემადგენლობაში შედიოდა.

რაიონის ტერიტორია ძირითადად დაბლობებსა და ვაკეებს მოიცავს, თუმცა დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით ბორცვიანია. მაქსიმალური სიმაღლე 170-180 მეტრია, რომელიც რაიონის ჩრდილოეთით ფიქსირდება, ხოლო უდაბლესი ადგილი — ნევის კიდეებია, ზღვის დონიდან -1 მეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ვსევოლოჟსკის რაიონი ლენინგრადის ოლქის საიტზე
* ვსევოლოჟსკის რაიონის ისტორიისა და კულტურის ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის რაიონები
მაკენზის მთები

**მაკენზის მთები** () — მთის სისტემა კანადის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კორდილიერების აღმოსავლეთი სარტყლის ნაწილი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მდინარე პილი, სამხრეთით მდინარე საუთ-ნაჰანი. სიგრძე დაახლოებით 700 კილომეტრი. სიმაღლე 2469 მეტრამდე. აგებულია დანალექი ქანებით. შეინიშნება ძველი გამყინვარების კვალი. მეკენზის მთების კალთებზე სათავე აქვს მდინარე მაკენზის შენაკადებს. გავრცელებულია ტაიგა (ნაძვნარი), მეჩხერი ტყე (1200-1500 მეტრამდე) და მთის ტუნდრა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კანადის ქედები
მანჯურიის ოპერაცია

**მანჯურიის ოპერაცია** — საბჭოთა შეიარაღებული ძალებისა და მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური ჯარების სტრატეგიული შეტევითი ოპერაცია 1945 წლის 9-19 აგვისტო სსრკ-იაპონიის ომში, მეორე მსოფლიო ომის (1939-1945) დამამთავრებელ ეტაპზე. მისი მიზანი იყო იაპონიის კვანტუნის არმიის განადგურება, ჩინეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო პროვინციების (მანჯურიისა და შიდა მონღოლეთის), ლაიოდუნის ნახევარკუნძულის, კორეის ნახევარკუნძულის განთავისუფლება. აზიის კონტინენტზე აგრესიის პლაცდარმისა და იაპონიის დიდი სამხედრო-ეკონომიკური ბაზის ლიკვიდაცია. მანჯურიის ომის ფრონტი გაიშალა 4600 კმ-ზე, 200-820 კმ სიღრმეზე. კვანტუნის არმიის შემადგენლობაში იყო 1320 ათასი კაცი, 6260 ქვემეხი და ნაღმსატყორცნი, 1155 ტანკი, 1990 თვითმფრინავი და სუანგარის სამხედრო ფლოტილია. იაპონელების გეგმა ითვალისწინებდა შეეჩერებინა საბჭოთა ჯარების წინსვლა მანჯურიის სიღრმეში, კონტრდარტყმებით უკუეგდო ისინი და ჩინეთიდან და კორეიდან მიღებული რეზერვებით შეჭრილიყო სსრკ-ისა და მონღოლოლეთის სრ-ის ტერიტორიაზე. საბჭოთა შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდლობის გეგმაში შედიოდა კვანტუნის არმიის განადგურება, მონღოლთა სრ-ისა და საბჭოთა პრიმორიეს ტერიტორიიდან მანჯურიის ცენტრის მიმართულებით ერთდროულად 2 მთავარი და რამდენიმე დამხმარე დარტყმით მტრის ძალების დაქუცმაცება და ლიკვიდაცია. მანჯურიის ოპერაციაში მონაწილეობდნენ იმიერბაიკალის, შორეული აღმოსავლეთის I და II ფრონტები, მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური არმიის ჯარები, წყნარი ოკეანის ფლოტის ძალები და ამურის სამხედრო ფლოტილია. 9 აგვისტოს საბჭოთა ჯარები შეტევაზე გადავიდნენ, ავიაციამ დაარტყა სამხედრო ობიექტებს ხარბინში, ჩანჩუში და გირინში; იაპონელთა ჯარების თავმოყრის რაიონებს, კავშირგაბმულობის კვანძებსა და კომუნიკაციებს. წყნარი ოკეანის ფლოტი იაპონიის ზღვაში შევიდა, გადაჭრა მანჯურიასა და კორეასთან იაპონიის დამაკავშირებელი კომუნიკაციები და მტრის სამხედრო-საზღვაო ბაზებს დაარტყა. იმიერბაიკალსი ფრონტის ჯარებმა გადალახეს უწყლო უდაბნო-სტეპის რაიონები, დიდი ხინგანის ქედი; სძლიეს იაპონიის ჯარებს და 18-19 აგვისტოს მანჯურიის უმნიშვნელოვანეს სამრეწველო და ადმინისტრაციულ ცენტრებს მიადგნენ. კვანტუნის არმიის დატყვევების დასაჩქარებლად 18 აგვისტოს ხარბინში, გირინში, ჩანჩუსა და მუკდენში საჰაერო დესანტი გადასხეს. შორეული აღმოსავლეთის I ფრონტის ჯარებმა გაარღვიეს მტრის საზღვრისპირა გამაგრებული რაიონების ზოლი, 19 აგვისტოს გირინთან გავიდნენ და წყნარი ოკეანის ფლოტის დესანტთან თანამოქმედებით გაათავისუფლეს ჩრდილო კორეის რამდენიმე პორტი. შორეული აღმოსავლეთის II ფრონტის ჯარებმა ამურის სამხედრო ფლოტილიასთან თანამოქმედებით გადალახეს მდინარეები ამური და უსური, გაარღვიეს იაპონელთა თავდაცვის ზღუდე და 20 აგვისტოს ხარბინი დაიკავეს. ჯარებმა წინ წაიწიეს დასავლეთიდან 500-800 კმ-ზე, აღმოსავლეთიდან 200-300 კმ-ზე და ჩრდილოეთიდან 200 კმ-ზე დაქსაქსეს იაპონელთა ჯარები იზოლირებულ ჯგუფებად და გარს შემოერტყნენ მათ 19 აგვისტოს. იაპონელებმა თითქმის ყველგან იწყო ტყვედ ჩაბარება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის შეჭრები
კატეგორია:1945 წლის ბრძოლები
გურჯის მეჩეთი

right|thumb|250px|მეჩეთის შიდა მოწყობა
**გურჯის მეჩეთი** () — მეჩეთი ტრიპოლიში, ლიბიაში. ის მდებარეობს ძველი ტრიპოლის (მედინას) შუა გულში და წარმოადგენს ისტორიული შენობების კომპლექსის ნაწილს. მეჩეთი მნიშვნელოვანი ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა, ისევე როგორც მთელი მიმდებარე არეალი; მეჩეთთან ახლოს მდებარეობს მარკუს აურელიუსის რომანული თაღი.

მეჩეთი, წარმოშობით ქართველის, მუსტაფა გურჯის (ან იუსუფ გურჯი) ხელმძღვანელობაში იყო და აშენდა 1834 (ან 1833 ) წელს. ტრიპოლი მაშინ ოსმალელი მმართველის იუსუფ ქარამანლი ფაშას მმართველობის ქვეშ იყო, რომლის ბატონობა 1795 წლიდან 1832 წლამდე გაგრძელდა.

მეჩეთის ამშენებელი მუსტაფა გურჯი სამხედრო-საზღვაო მეთაური იყო. მეჩეთის შესასვლელიდან მარჯვნივ მდებარეობს ვესტიბიული სადაც აკლდამებში განისვენებენ მუსტაფა გურჯი და მისი ოჯახი.

## მეჩეთის დიზაინი 
*გურჯის მეჩეთი* საკმაოდ განსხვავებული მეჩეთია, განსაკუთრებით მის მინბარზე არსებული ფერადი დეკორაციებით. ამის გარდა, მას გარკვეული დეტალები თურქული მეჩეთებისგან აქვს ნასესხები, მასში ასევე დიდი რაოდენობითაა გამოყენებული ტუნისური კერამიკული ნამუშევარი. რაც შეეხება სვეტებს ისინი იტალიური მარმარილოსგაანაა შესრულებული, ხოლო კედლები მაროკოული ამოკვეთილი ბათქაშითაა დაფარული.

მეჩეთს რვაკუთხა მინარეთი აქვს, რაც უჩვეულოა ტრიპოლისთვის. ასევე მეჩეთი საკმაოდ მცირე ზომისაა, მაგრამ ამის და მიუხედავად ოთხ-ოთხ ნაწილად დაყოფილი 16 გუმბათი აქვს სამლოცველო დარბაზის თავზე.

## გალერეა 

 ფაილი:Gurgi Mosque Exterior Tripoli Libya.JPG|გარე ფასადი
 ფაილი:Gurgi Mosque Interior Tripoli Libya.JPG|ინტერიერი 
 ფაილი:Tripoli - Gurgi-Moschee 1833 bis 34 erbaut, Minarett.jpg|მინარეთი 
 ფაილი:Tripoli - Gurgi-Moschee 1833 bis 34 erbaut, Eingangstor.jpg|შესასვლელი 
 ფაილი:Tripoli - Gurgi-Moschee 1833 bis 34 erbaut, Wand mit Fayencen.jpg|კედელი ქაშანურით
 ფაილი:Tripoli - Gurgi-Moschee 1833 bis 34 erbaut,Türe und Fayencenwand.jpg|კარი და კედელი ქაშანურით

## სქოლიო 
კატეგორია:ლიბიის მეჩეთები
მელკართი

მინი|200პქ|მელკართი
**მელკართი**— ფინიკიური ღვთაება, ქალაქ ტვიროსის მფარველი. დროთა ვითარებაში ნაოსნობის მფარველ ღვთაებადაც იქცა. მელკართის პატივსაცემად ყოველ გაზაფხულზე იმართებოდა დღესასწაულები. ამ ზეიმზე შორეული კოლონიების მცხოვრებლებიც კი ჩამოდიოდნენ. აიგივებდნენ ჰერაკლესთან. მელკართს მსხვერპლად ადამიანს სწირავდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დასავლეთის სემიტური ღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით