open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1887

## მოვლენები 
* 3 მარტი : გამოვიდა გაზეთ „ივერიის“ პირველი ნომერი.
* 26 ივლისი : ლ. ლ. ზამენჰოფმა გამოუშვა „დოქტორ ესპერანტოს საერთაშორისო ენა“.
* 1 ოქტომბერი : დიდმა ბრიტანეთმა აიღო ბალუჩისტანი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 1 იანვარი : ვილჰელმ კანარისი — გერმანელი ადმირალი (გ. 1945)
* 1 იანვარი : დიმიტრი უზნაძე — ქართველი ფსიქოლოგი (გ. 1950)
* 3 იანვარი : ავგუსტ მაკე — გერმანული ექსპრესიონიზმის წარმომადგენელი  (გ. 1914)
* 4 იანვარი : ნიკო დადიანი — სამეგრელოს უკანასკნელი მთავარი
* 7 იანვარი  : ოსკარ ლუტსი  — ესტონელი მწერალი (გ. 1953)
* 9 იანვარი  : გიორგი ანჯაფარიძე — ქართველი პოლიტიკოსი (გ. 1937)
* 21 იანვარი  : ვოლფგანგ კელერი — გერმანელი და ამერიკელი ფსიქოლოგი. (გ. 1967)
* 25 იანვარი  : უილი ლეო — გერმანელი პოლიტიკოსი  (გ. 1937)
* 27 იანვარი : ნოე ყიფიანი — ქართველი გეოლოგი  (გ. 1965)
* 28 იანვარი : ზაქარია ბერიშვილი — ქართველი რეჟისორი და მსახიობი (გ. 1965)
* 28 იანვარი : არტურ რუბინშტეინი — პიანისტი, დირიჟორი (გ. 1982)

### თებერვალი 
* 1 თებერვალი : ანტანას მერკისი — ლიტვის სახელმწიფო მოღვაწე  (გ. 1955)
* 3 თებერვალი : გეორგ თრაქლი — ავსტრიელი პოეტი.  (გ. 1914)
* 12 თებერვალი : ედელმირო ხულიან ფარელი — არგენტინელი გენერალი და პოლიტიკოსი.  (გ. 1980)
*15 თებერვალი : აკაკი ფაღავა   — ქართველი რეჟისორი (გ. 1962)
* 21 თებერვალი  : ანამი კორეჩიკა — იაპონელი გენერალი.  (გ. 1945)
* 26 თებერვალი : აკაკი შანიძე — ქართველი ენათმეცნიერი და პედაგოგი (გ. 1987)

### მარტი 
* 13 მარტი : დავითაშვილი, იოსებ — ქართველი პოეტი (დ. 1850)
### აპრილი 
* 13 აპრილი : ახვლედიანი, გიორგი — ქართველი ენათმეცნიერი
### მაისი 
* 19 მაისი : ჟალი, იონ — რუმინელი მოქანდაკე (გ. 1983)
### ივნისი 
* 22 ივნისი : ჰაქსლი, ჯულიან სორელ — ინგლისელი ბიოლოგი, ფილოსოფოსი (გ. 1975)
### ივლისი 
* 7 ივლისი : შაგალი, მარკ — ბელარუსი მხატვარი (გ. 1985)
### აგვისტო 
* 12 აგვისტო : შრედინგერი, ერვინ — გერმანლი ფიზიკოსი (გ. 1961)
* 27 აგვისტო : ჰანსენი, ალვინ — ამერიკელი ეკონომისტი (გ. 1976)
### სექტემბერი 
* 8 სექტემბერი : ბექაია, მელქისედეკ — ქართველი ქიმიკოსი
* 16 სექტემბერი : ჯორჯესკუ, ჯორჯე — რუმინელი დირიჟორი (გ. 1964)
### ოქტომბერი 
* 6 ოქტომბერი : კორბუზიე, ლე — შვეიცარიელი არქიტექტი (გ. 1965)
* 11 ოქტომბერი : ჟუვი, პიერ ჟან — ფრანგი მწერალი
* 26 ოქტომბერი : არტემ ერქომაიშვილი — ქართველი ლოტბარი
* 30 ოქტომბერი : ჰაიმი, გეორგ — გერმანელი მწერალი (გ. 1912)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი
* 20 დეკემბერი : ანდრონიკაშვილი, კონსტანტინე — ქართველი რეჟისორი
* 24 დეკემბერი : ჟუვე, ლუი — ფრანგი რეჟისორი, მსახიობი
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 2 თებერვალი : ალექსანდრე ბოროდინი — რუსი კომპოზიტორი (დ. 1833)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1888

## მოვლენები 
* 3 მარტი : სან-სტეფანოს ზავი — რუსეთმა შემოიერთა ოსმალეთის იმპერიის ქართული პროვინციები.
* 13 მაისი : ბრაზილიაში გაუქმებულ იქნა მონათმფლობელობა.
* 22 მაისი : ბარსელონაში გაიხსნა საერთაშორისო გამოფენა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი
* 1 იანვარი : ვალენტინ გიგინეიშვილი — ქართველი გეოფიზიკოსი (გ. 1979)
* 8 იანვარი : რიხარდ კურანტი — ამერიკელი მათემატიკოსი. (გ. 1972)
* 14 იანვარი : ვასილ ვარაზი — ქართველი ბიოქიმიკოსი, პათოლოგფიზიოლოგი (გ. 1969)
* 18 იანვარი  : ვაჰრამ ფაფაზიანი   — სომეხი მსახიობი.  (გ. 1968)
* 22 იანვარი : ალექსანდრე წულუკიძე — ქართველი ქირურგი-უროლოგი  (გ. 1967)
* 22 იანვარი  : კალისტრატე გაბუნია — ქართველი გეოლოგი  (გ. 1937)
* 22 იანვარი : კარლოს კინტანილია — ბოლივიის პრეზიდენტი (1939–1940)   (გ. 1964)
* 24 იანვარი : ერნსტ ჰაინკელი — გერმანელი ავიაკონსტრუქტორი (გ. 1958)
* 25 იანვარი : ივანე ვეფხვაძე — ქართველი ფერმწერი  (გ. 1971)
* 27 იანვარი  : ვიქტორ მორიც გოლდშმიდტი — ნორვეგიელი გეოქიმიკოსი და გეოფიზიკოსი.  (გ. 1947)

### თებერვალი
* 8 თებერვალი   : ალექსანდრე ჟორჟოლიანი — ქართველი მსახიობი.  (გ. 1969)

### მარტი
* 5 მარტი  : რამონ ოტერო პედრაიო — გალისიელი გეოგრაფი, მწერალი და ინტელექტუალი.   (გ. 1976)
* 10 მარტი  : ბარი ფიცჯერალდი — ირლანდიელი მსახიობი.   (გ. 1961)
* 19 მარტი  : იოზეფ ალბერსი — გერმანელი მხატვარი, მათემატიკოსი  (გ. 1976)

### აპრილი
### მაისი
### ივნისი
* 2 ივნისი : გიორგი ჯაბადარი — ქართველი რეჟისორი და პედაგოგი (გ. 1938)
### ივლისი
* 23 ივლისი : რეიმონდ ჩენდლერი — ამერიკელი მწერალი (გ.1959)
### აგვისტო
*10 აგვისტო : მუჰამად ჰუსეინ ჰაიქალი  (გ. 1956)  
### სექტემბერი
### ოქტომბერი
* 9 ოქტომბერი : ნიკოლოზ ბუხარინი — რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1938)
### ნოემბერი
* 8 ნოემბერი : სიმონ ჯუღელი — პროფესიონალი რევოლუციონერი (გ. 1935)
### დეკემბერი
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 6 მარტი : ლუიზა მეი ოლკოტი — ამერიკელი მწერალი (დ. 1832)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 4 ივლისი : თეოდორ შტორმი — გერმანელი პოეტი და ნოველისტი (დ. 1817)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
კატეგორია:1888
1886

## მოვლენები 
[thumb|210px|right| [29 იანვარი - კარლ ბენცის ავტომობილი.]]
[thumb|140px|right| [8 მაისი: *Coca-Cola* .]]
* 29 იანვარი : კარლ ბენცმა პატენტი მიიღო ავტომობილის გამოგონებაზე, რომელიც ბენზინით მუშაობს.
* 8 მაისი : ამერიკელმა ფარმაცევტმა ჯონ ს. პემბერტონმა გამოიგონა სასმელი, რომელსაც მერე დაარქვეს "კოკა-კოლა".
* 7 ოქტომბერი : ესპანეთმა მონათმფლობელობა გააუქმა კუბაში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 1 იანვარი  : არტემ იაშვილი  — ქართველი პუბლიცისტი და სამხედრო მოღვაწე.  (გ. 1970)
* 7 იანვარი : ვლადიმერ კავსაძე  — ქართველი მომღერალი (გ. 1953)
* 12 იანვარი : ანა ანტონოვსკაია  — რუსი მწერალი (გ. 1967)
* 19 იანვარი : მისაქ მეწარენცი   — სომეხი პოეტი.  (გ. 1908)
* 20 იანვარი : ჯუზეპე რიცი — იტალიელი ფეხბურთელი.  (გ. 1960)
* 25 იანვარი  : უილი სმითი — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი  (გ. 1982)

### თებერვალი 
### მარტი 
* 14 მარტი : ვასილ ამაშუკელი — ქართველი კინორეჟისორი და ოპერატორი  (გ. 1977)
* 18 მარტი  : კურტ კოფკა — გერმანელ-ამერიკელი ფსიქოლოგი. (გ. 1941)
* 22 მარტი : ვლადიმერ აბაევი — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში (გ. 1968)

### აპრილი 
* 16 აპრილი : ტელმანი, ერნსტ - გერმანელი პოლიტიკოსი
### მაისი 
* 17 მაისი : ალფონსო XIII - ესპანეთის მეფე (გ. 1941)
### ივნისი 
### ივლისი 
* 24 ივლისი : ტანიძაკი ძიუნიტირო - იაპონელი მწერალი (გ. 1965)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 1 ოქტომბერი : ბლეიკი, რობერტ პირპონტ - ამერიკელი ორიენტალისტი
### ნოემბერი 
* 6 ნოემბერი : ჯუ დე - ჩინეთის სამხედრო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1976)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 17 იანვარი : პონკიელი, ამილკარე - იტალიელი კომპოზიტორი (დ.1834)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 31 ივლისი : ლისტი, ფრანც - უნგრელი კომპოზიტორი (დ.1811)
### აგვისტო 
* 16 აგვისტო : რამაკრიშნა პარამჰანსა - ინდიელი სასულიერო პირი (დ.1836)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1885

## მოვლენები 
### ნოემბერი
* 14–28 ნოემბერი : სერბეთმა ბულგარეთს გამოუცხადა ომი, მაგრამ დამარცხდა სლივნიცის ბრძოლაში (17–19 ნოემბერს).

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 10 იანვარი  : ივანე ბერიტაშვილი — ქართველი ფიზიოლოგი  (გ. 1974)
* 11 იანვარი : ელის პოლი — ამერიკელი სუფრაჟისტი  (გ.  1977)
* 12 იანვარი : სარგის ლუკაშინი   — სომეხი ბოლშევიკი პოლიტიკოსი. (გ. 1937)

### თებერვალი 
* 7 თებერვალი : სინკლერ ლუისი —  ამერიკელი მწერალი (გ. 1951)
* 9 თებერვალი  : ვაჰან ტერიანი — სომეხი მწერალი  (გ. 1920)
* 12 თებერვალი  : იულიუს შტრაიხერი — გერმანელი პოლიტიკური და პარტიული მოღვაწე  (გ. 1946)
* 20 თებერვალი : ტაკუბოკუ ისიკავა —  იაპონელი პოეტი (გ. 1912)
* 26 თებერვალი : ალექსანდრას შტულგინსკისი — ლიტვის რესპუბლიკის პრეზიდენტი(1922–1926)   (გ. 1969)

### მარტი 
* 12 მარტი : გიორგი ეგნატაშვილი — ქართველი ტანმოვარჯიშე   (გ. 1962)
* 17 მარტი : მიხეილ გიგოლოვი — ქირურგი (გ. 1963)
* 19 მარტი : მარგარეტ ჰარვუდი — ამერიკელი ასტრონომი  (გ. 1979)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 17 სექტემბერი : ჰაჯიბეკოვი, უზეირ —  აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე (გ. 1948)
### ოქტომბერი 
* 7 ოქტომბერი : ბორი, ნილს —  დანიელი ფიზიკოსი (გ. 1962)
* 11 ოქტომბერი : მორიაკი, ფრანსუა — ფრანგი მწერალი (გ. 1970)
* 11 ოქტომბერი : ალისია მორეუ დე ხუსტო  — არგენტინელი ექიმი, პოლიტიკოსი, პაციფისტი და ადამიანის უფლებების დამცველი. (გ. 1986)

### ნოემბერი 
* 11 ნოემბერი : პატონი, ჯორჯ — ამერიკელი სამხედრო მოღვაწე (გ. 1945)
* 13 ნოემბერი : კესელრინგი, ალბერტ —  გერმანელი სამხედრო მოღვაწე (გ. 1960)

### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 8 მაისი : ესტატე ბოსლეველი —  ქართველი პუბლიცისტი, კრიტიკოსი (დ. 1854)
* 22 მაისი : ვიქტორ ჰიუგო —  ფრანგი მწერალი (დ. 1892)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 25 ნოემბერი : ალფონსო XII — ესპანეთის მეფე (დ. 1857)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1884

## მოვლენები 
* 4 ივლისი : საფრანგეთი აშშ-ს ცნობილ თავისუფლების ქანდაკებას ჩუქნის.
* 5 ივლისი : გერმანია კამერუნს დაეუფლა.
* 5 აგვისტო : თავისუფლების ქანდაკების საძირკველი ჩაიყარა ბალდოს კუნძულზე ნიუ-იორკის ყურეში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 2 იანვარი  : ჯეკ გრინველი  — ინგლისელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი  (გ. 1942)

### თებერვალი 
* 1 თებერვალი : ევგენი ზამიატინი — რუსი მწერალი  (გ. 1937)
* 4 თებერვალი : ალექსანდრე მაჭავარიანი — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.  (გ. 1941)
* 19 თებერვალი : ლეო ქიაჩელი — ქართველი მწერალი  (გ. 1963)
* 19 თებერვალი   : მაცეი რატაი — პოლონელი პოლიტიკური მოღვაწე.  (გ. 1940)

### მარტი 
* 14 მარტი : ალექსანდრე ზავარიცკი — რუსი გეოლოგი და პალეონტოლოგი.  (გ. 1952)
* 16 მარტი : ალექსანდრე ბელიაევი — საბჭოთა ფანტასტი-მწერალი  (გ. 1942)
* 16 მარტი : ჰარისონ ფორდი — ამერიკელი კინოს მსახიობი მუნჯი კინემატოგრაფიის პერიოდში.  (გ. 1957)

### აპრილი 
### მაისი 
* 8 მაისი : ჰარი ტრუმენი - აშშ-ის 33-ე პრეზიდენტი (გ.1972)
* 8 მაისი : შალვა ალექსი-მესხიშვილი - ქართველი ადვოკატი და პოლიტიკური მოღვაწე
* 28 მაისი : ედუარდ ბენეში - ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტი 1946-1948 წლებში (გ.1948)
### ივნისი 
### ივლისი 
* 7 ივლისი : ლიონ ფოიხტვანგერი - ებრაული წარმოშვების გერმანელი მწერალი.
* 12 ივლისი : ამედეო მოდილიანი - იტალიელი მხატვარი (გ.1920)
* 29 ივლისი : ბორის ასაფიევი - რუსი მუსიკათმცოდნე და კომპოზიტორი
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 30 დეკემბერი : ტოძიო ჰიდეკი — იაპონელი სამხედრო მოღვაწე (გ.1948)

### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 6 იანვარი : გრეგორ მენდელი - ავსტრიელი ბიოლოგი (დ.1822)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 12 მაისი : ბედრჟიხ სმეტანა - ჩეხი კომპოზიტორი (დ.1824)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
თავისუფლება

**თავისუფლება** შეიძლება ნიშნავდეს შემდეგს:

* თავისუფლება — ფილოსოფიური კატეგორია
* თავისუფლება — პოლიტიკური ცნება
* თავისუფლება — საქართველოს ჰიმნი
* თავისუფლება — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
* თავისუფლება (პარტია) — პოლიტიკური პარტია საქართველოში
* თავისუფლება — ქართულენოვანი რადიო
1883

## მოვლენები 
* 27 აგვისტო : ინდონეზიაში ვულკანმა კრაკატაუმ ამოხეთქა. დაიღუპა დაახ. 30 000 ადამიანი.
* 29 აგვისტო : თომას აპერნმა (კანადა) გამოიგონა პირველი ელექტროღუმელი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 1 იანვარი : ჰატოიამა იტირო — იაპონიის პოლიტიკური მოღვაწე (გ.1959)
* 1 იანვარი  : ნოე ხომერიკი — ქართველი პოლიტიკოსი (გ. 1924)
* 3 იანვარი  : კლემენტ ეტლი — ინგლისელი სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 1967)
* 6 იანვარი:  ჯუბრან ხალილ ჯუბრანი   — ლიბანელი მწერალი და მხატვარი.  (გ. 1931)
* 8 იანვარი : პენტი ესკოლა — ფინელი პეტროგრაფი.  (გ. 1964)
* 10 იანვარი : ალექსეი ტოლსტოი — რუსი მწერალი (გ.1945)
* 14 იანვარი :  ნინა რიჩი    —  ფრანგული სამოდელო სახლის, Nina Ricci-ის დამფუძნებელი. (გ. 1970)
* 19 იანვარი  :ჰერმან აბენდროთი  — გერმანელი დირიჟორი.  (გ. 1956)

### თებერვალი 
* 2 თებერვალი : აკიტა უძიაკუ — იაპონელი მწერალი.  (გ. 1962)
* 13 თებერვალი   : ნიკოლოზ ლეჟავა — ქართველი ინჟინერ-მშენებელი.  (გ. 1927)
* 13 თებერვალი: თედორე შალიაპინი — რუსი საოპერო მომღერალი.  (გ. 1938)
* 15 თებერვალი : ვუკოლ ბერიძე — ქართველი ენათმეცნიერი  (გ. 1963)
* 23 თებერვალი  : კარლ იასპერსი — გერმანელ-შვეიცარიელი ფსიქიატრი და ფილოსოფოსი.  (გ. 1969)

### მარტი 
* 2 მარტი  : ნიკოს კაზანძაკისი — ბერძენი მწერალი.  (გ. 1957)

### აპრილი
* 25 აპრილი : ბუდიონი, სემიონ - რუსი სამხედრო მოღვაწე (გ.1973)
* 30 აპრილი : ჰაშეკი, იაროსლავ - ჩეხი მწერალი (გ.1923)
### მაისი 
* 20 მაისი : ფაისალ I - ერაყის მეფე (გ.1933)
### ივნისი 
* 5 ივნისი : კეინსი, ჯონ მეინარდ - ინგლისელი ეკონომისტი (გ.1946)
### ივლისი 
* 3 ივლისი : კაფკა, ფრანც - ავსტრიელი მწერალი (გ.1924)
* 29 ივლისი : მუსოლინი, ბენიტო - იტალიელი დიქტატორი (გ.1945)
### აგვისტო 
### სექტემბერი
### ოქტომბერი 
* 13 ოქტომბერი : ხუროძე, ვარლამ - ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, პედაგოგი (გ.1939)
### ნოემბერი 
* 11 ნოემბერი : ვირსალაძე, ანასტასია - ქართველი პიანისტი (გ.1968)
### დეკემბერი 
* 6 დეკემბერი : ჯუბრან ხალილ ჯუბრანი - არაბი მწერალი და მხატვარი (გ.1931)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
* 13 თებერვალი : რიხარდ ვაგნერი — გერმანელი კომპოზიტორი (დ.1813)
### მარტი
* 14 მარტი : კარლ მარქსი — გერმანელი ფილოსოფოსი და პოლიტიკოსი (დ.1818)
### აპრილი
* 2 აპრილი : გრიგოლ ორბელიანი — ქართველი პოეტი  (დ.  1804)
* 30 აპრილი : ედუარ მანე — ფრანგი მხატვარი  (დ. 1832)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
*
ნარინჯისფერი რევოლუცია

200პქ|მინი|ნარინჯისფერი რევოლუციის სიმბოლო
**ნარინჯისფერი რევოლუცია** () — 2004–05 წლების საპროტესტო გამოსვლებისა და პოლიტიკურ მოვლენათა სერია, რომელიც უკრაინის მასშტაბით განხორციელდა 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მასიური კორუფციის, ამომრჩევლებზე ზეწოლისა და პირდაპირი საარჩევნო გაყალბების საპასუხოდ.

სახალხო პროტესტს დასაბამი მისცა ადგილობრივ და უცხოელ დამკვირვებელთა ცნობამ საყოველთაო სახალხო აზრთან ერთად იმის შესახებ, რომ 2004 წლის 21 ნოემბერს ჩატარებული არჩევნების მეორე ტურში წამყვან კანდიდატებს შორის (ვიქტორ იუშენკო და ვიქტორ იანუკოვიჩი) ხმების რაოდენობა გაყალბებულ იქნა იანუკოვიჩის სასარგებლოდ. მეორე ტური ჩატარებულ იქნა უკრაინის საარჩევნო კანონის შესაბამისად, ვინაიდან 2004 წლის 31 ოქტომბერს ჩატარებულ პირველად არჩევნებში ვერც ერთმა კანდიდატმა უმრავლესობის ხმა ვერ მიიღო (50%-ზე მეტი). მეორე ტურის გამარჯვებული უნდა გამხდარიყო უკრაინის მესამე პრეზიდენტი 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლის შედეგად მიღებული დამოუკიდებლობის შემდეგ.

ნარინჯისფერი არჩეულ იქნა მოწინააღმდეგეთა მოძრაობის ოფიციალურ ფერად, ვინაიდან ეს იყო არჩევნებში ოპოზიციის მთავარი კანდიდატის, ვიქტორ იუშენკოს, ფერი. უკრაინაში იუშენკოს მხარდამჭერთა მოძრაობის სოლიდარობის სიმბოლო იყო ნარინჯისფერი ბაფთა ან დროშა მოწოდებით „Так! Ющенко!“ („დიახ! იუშენკო!“). მთავარი მოვლენები კიევში განხორციელდა - რევოლუციის ცენტრი დედაქალაქში იყო *მაიდანი* (დამოუკიდებლობის მოედანი), რომლის შემოგარენიც 24-საათიან კარვების ქალაქად გადაიქცა. თუმცა პარალელურად აქციები ტარდებოდა მთელი ქვეყნის მასშტაბით მჯდომარე აქციებით, საპროტესტო გამოსვლებით, გაფიცვებით და ა.შ. რომელიც 21 ნოემბრის არჩევნებს მოჰყვა თან.

ოპოზიციის მოძრაობის ღონისძიებათა მასშტაბურობის წყალობით არჩევნების შედეგები ანულირებულ იქნა და უკრაინის უზენაესმა სასამართლო 2004 წლის 26 დეკემბერს მეორე ტურის ხელმეორედ ჩატარებაზე დათანხმდა. ხელმეორე არჩევნებმა ცხადყო იუშენკოს უპირატესობა, რომელმაც ამომრჩეველთა 52% მიიღო მოწინააღმდეგის 44%-თან მიმართებაში. ამგვარად იუშენკო გამარჯვებულად ცნეს და ნარინჯისფერი რევოლუციის დაბოლოება იყო მისი საინაუგურაციო ცერემონია კიევში 2005 წლის 23 იანვარს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რევოლუციის მუსიკა 
* ფოტორეპორტაჟი
* ფოტოები 

კატეგორია:უკრაინის ისტორია
კატეგორია:ფერადი რევოლუციები
კატეგორია:XXI საუკუნის რევოლუციები
ჰაინრიხ ჰიმლერი

**ჰაინრიხ ჰიმლერი** (; დ. 7 ოქტომბერი, 1900 — გ. 23 მაისი, 1945) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, ნაცისტური პარტიის წევრი, შუცშტაფელის რაიხსფიურერი, მესამე რაიხში ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი პირი, ჰოლოკოსტზე პასუხისმგებელი ერთ-ერთი პირი. 

პირველი მსოფლიო ომში ჰიმლერს მონაწილეობა არ მიუღია. ომის დასრულების შემდეგ უნივერსიტეტში აგრონომია შეისწავლა. 1923 წელს გახდა ნაცისტური პარტიის წევრი, ხოლო 1925 წელს გაწევრიანდა შუცშტაფელში. 1929 წელს ჰიტლერმა ის შუცშტაფელის რაიხსფიურერად დანიშნა. შემდეგი 16 წლის განმვავლობაში ჰიმლერმა 290-წევრიანი ორგანიზაცია გერმანიის ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ძალოვან სტრუქტურად აქცია. ჰიმლერი ასევე დაინტერესებული იყო მისტიკით. 1933 წლიდან იყო პოლიტიკური პოლიციის უფროსი მიუნხენში, ბავარიში, შემდეგ მთელ გერმანიშია. 1936 წლიდან იყო გესტაპოს შეფი. 1943 წელს დაინიშნა შინაგან საქმეთა მინისტრად. 1944 წლიდან იყო სარეზერვო არმიის სარდალი.

1945 წლის აპრილში ჰიმლერმა ჰიტლერის ზურგსუკან მოკავშირეებთან მოლაპარაკება სცადა, რის გამოც ჰიტლერმა ის ყველა თანამდებობიდან გადააყენა და მისი დაპატიმრების ორდერიც გასცა. ჰიმლერმა გერმანიიდან გაქცევა სცადა, მაგრამ ის ბრიტანულმა ჯარმა დაიჭირა. 1945 წლის 23 მაისს ჰიმლერმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:სს-ის გენერლები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:გერმანელი ნაციონალისტები
1861

## მოვლენები 
* 17 მარტი : იტალია გამოცხადდა სამეფოდ.
* 10 აპრილი : შეიქმნა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი.
* 12 აპრილი : აშშ-ში დაიწყო სამოქალაქო ომი.
* 5 აგვისტო : ომის დანახარჯების ანაზღაურების მიზნით აშშ-ის მთავრობა აწესებს პირველ საშემოსავლო გადასახადს 1861 წლის შემოსავლების აქტით ($800-ზე მეტი ყველა შემოსავლის 3%; გაუქმდა 1872-ში).

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 6 იანვარი: ვიქტორ ორტა — ბელგიელი არქიტექტორი (გ. 1947)
* 11 იანვარი : დიმიტრი მაჩხანელი —  ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი (გ. 1903)
* 14 იანვარი : მეჰმედ VI  — ოსმალეთის იმპერიის 36-ე და ბოლო სულთანი (გ. 1926)

### თებერვალი 
* 15 თებერვალი   : ლეონიდე — ქართველი სასულიერო და საზოგადო მოღვაწე  (გ. 1921)
* 15 თებერვალი : ჰელფორდ ჯონ მაკინდერი — ინგლისელი გეოგრაფი და გეოპოლიტიკოსი   (გ. 1947)
* 21 თებერვალი : ალფრედო საიას ი ალფონსო — კუბელი იურისტი, პოეტი და პოლიტიკური მოღვაწე.  (გ. 1934)
* 22 თებერვალი  : კირილე ქუთათელაძე — ქართველი სამხედრო პირი.  (გ. 1929)
* 26 თებერვალი : ფერდინანდი — ბულგარეთის მეფე (გ. 1948)

### მარტი 
* 9 მარტი : ფრანც ლევინსონ-ლესინგი — რუსი გეოლოგი და პეტროგრაფი. (გ. 1939)

### აპრილი 
### მაისი 
* 6 მაისი : თაგორი, რაბინდრანათ - ინდოელი მწერალი (გ. 1941)
### ივნისი 
* 19 ივნისი : რისალ, ხოსე - ფილიპინების ეროვნული გმირი (გ. 1896)
### ივლისი 
* 14 ივლისი : ვაჟა-ფშაველა - ქართველი პოეტი (გ. 1915)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 7 სექტემბერი : ამბროსი - სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (გ. 1927)
### ოქტომბერი 
* 14 ოქტომბერი : ფანცხავა, რომანოზ - ქართველი კრიტიკოსი, პუბლიცისტი, ჟურნალისტი (გ. 1928)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 8 დეკემბერი  : მელიესი, ჟორჟ - ფრანგი რეჟისორი (გ. 1938)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*2 იანვარი : ფრიდრიხ ვილჰელმ IV — პრუსიის მეფე (დ. 1795)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
*25 ივნისი : აბდულმეჯიდი — ოსმალეთის სულთანი (დ. 1823)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*11 ნოემბერი : პედრუ V — პორტუგალიის მეფე (დ. 1837)
*29 ნოემბერი : გევორქ ახვერდიანი — სომეხი ლიტერატურათმცოდნე (დ. 1818)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
იამადა ოტოძო

thumb|right|იამადა ოტოძო
**იამადა ოტოძო** დაიბადა 1881 წელს. 1901 წლიდან იგი სამხედრო სამსახურშია. 1903 წელს ამთავრებს სამხედრო სასწავლებელს. 1934-1937 წწ. იგი იაპონიის გენერალური შტაბის აკადემიის უფროსია. 1937 წლიდან ჯერ დივიზიის, ხოლო შემდგომ კორპუსის მეთაურია მანჯურიაში განთავსებული იაპონური ჯარებისა. 1939 წელს იგი ინიშნება იაპონიის საექსპედიციო ჯარების მთავარსარდლად ცენტრალურ ჩინეთში. 1940 წელს იამადას მიენიჭა გენერლის საპატიო წოდება. 1944 წლიდან იგი მეთაურობს კვანტუნის არმიას, რომელიც 1945 წელს დაამარცხა საბჭოთა ჯარებმა. 1945 წლიდან იგი ტყვეობაში იმყოფებოდა სსრკ-ში და მხოლოდ 1956 წელს მოხდა მისი რეპატრირება იაპონიაში. გენერალი იამადა გარდაიცვალა 1965 წელს.

კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
შეიარაღებული ძალები

**შეიარაღებული ძალები** — სახელმწიფოს შეიარაღებული ორგანიზაცია, რომელიც შედგება შეიარაღებული ძალების სხვადასხვა სახეობებისაგან, ჯარების გვაროვნებებისაგან, მმართველობის ორგანოებისაგან და ზურგის სამსახურებისაგან. შეიარაღებული ძალების უმთავრეს დანიშნულებას წარმოადგენს სახელმწიფო ინტერესების დაცვა სამხედრო ძალადობის გზით. უმეტეს ქვეყნებში შეიარაღებულ ძალებში შედის შემდეგი სახეობები: სახმელეთო ჯარები, სამხედრო-საჰაერო ძალები და სამხედრო-საზღვაო ძალები. შეიარაღებული ძალები ითვლება კანონიერ შეიარაღებულ ფორმირებად, რომელიც ფინანსდება ქვეყნის ბიუჯეტიდან. სახელმწიფოს ტერიტორიაზე არსებული (მოქმედიც და უმოქმედოც) ნებისმიერი სახის შეიარაღებულ პირთა ორგანიზებული ერთობლიობა ცხადდება უკანონო შეიარაღებულ ფორმირებად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სახმელეთო ჯარები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Military Expenditure % of GDP
* 

კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
1882

### მოვლენები 
## მაისი
* 20 მაისი : გერმანიან, ავსტრია-უნგრეთმა და იტალიამ შექმნეს ალიანსი.
## ივლისი
* 11 ივლისი : დიდი ბრიტანეთის ჯარებმა დაიპყრეს ქ. ალექსანდრია და სუეზის არხი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 6 იანვარი   : ფან ნოლი — ალბანეთისა და ამერიკის პოლიტიკური, საზოგადო და რელიგიური მოღვაწე. (გ. 1965)
* 12 იანვარი  :  ხოსე ლუის ტეხადა სორსანო   — ბოლივიელი პოლიტიკოსი (გ. 1938)
* 18 იანვარი  : ალან ალექსანდრ მილნი — ინგლისელი მწერალი   (გ. 1956)
* 25 იანვარი : ვირჯინია ვულფი — ბრიტანელი მწერალი (გ. 1941)
* 30 იანვარი : ფრანკლინ რუზველტი — აშშ-ის 32-ე პრეზიდენტი (გ. 1945)

### თებერვალი 
* 1 თებერვალი  : ვლადიმირ დიმიტროვი — ბულგარელი ფერმწერი  (გ. 1960)
* 2 თებერვალი : ჯეიმზ ჯოისი —  ირლანდიელი მწერალი (გ. 1941)
* 20 თებერვალი : ნიკოლაი ჰარტმანი — გერმანელი ფილოსოფოსი (გ. 1950)

### მარტი 
* 2 მარტი : ალექსანდრე იმედაშვილი — ქართველი მსახიობი   (გ. 1942)
* 12 მარტი  : კარლოს ბლანკო გალინდო — ბოლივიის პრეზიდენტი (1930–1931)  (გ. 1946)
* 14 მარტი  : ვაცლავ სიერპინსკი — პოლონელი მათემატიკოსი  (გ. 1969)
* 15 მარტი : იოსებ აბაკელია —  ქართველი ფთიზიატრი (გ. 1938)

### აპრილი 
* 18 აპრილი : ლეოპოლდ სტოკოვსკი— ამერიკელი დირიჟორი (გ. 1977)
### მაისი 
* 10 მაისი : მიხეილ ასათიანი — ქართველი ფსიქიატრი (გ. 1938)
### ივნისი 
* 17 ივნისი : იგორ სტრავინსკი — რუსი კომპოზიტორი (გ. 1971)
### ივლისი 
* 4 ივლისი : კურტ ფონ შლაიხერი — გერმანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 1934)
### აგვისტო 
### სექტემბერი
* 2 სექტემბერი : ბორის შაპოშნიკოვი — რუსი სამხედრო მოღვაწე (გ.1945)
### ოქტომბერი 
* 28 ოქტომბერი : გრიგოლ რობაქიძე — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე (გ. 1962)
* 30 ოქტომბერი : გიუნთერ ფონ კლუგე — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე. (გ. 1944)
### ნოემბერი 
* 11 ნოემბერი : გუსტავ VI ადოლფი — შვედეთის მეფე (გ. 1973)
### დეკემბერი 
* 11 დეკემბერი : მაქს ბორნი — გერმანელი ფიზიკოსი (გ. 1970)
* 27 დეკემბერი : ვლადიმერ ბექაური — ქართველი გამომგონებელი  (გ. 1938)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 14 მარტი : მარქსი, კარლ - მეცნიერული კომუნიზმის ფუძემდებელი (დ. 1818)
### აპრილი 
* 3 აპრილი : ჯეიმზი, ჯესი - ამერიკელი მძარცველი (დ. 1847)
* 19 აპრილი : დარვინი, ჩარლზ - ბრიტანელი ნატურალისტი (დ. 1809)
### მაისი 
### ივნისი 
* 2 ივნისი : გარიბალდი, ჯუზეპე - იტალიის სახალხო გმირი (დ. 1807)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 22 სექტემბერი : კაიტელი, ვილჰელმ - გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1946)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
საბრძოლო მოქმედებები

**საბრძოლო მოქმედებები** ეწოდება შეიარაღებული ძალების ყველა სახეობათა ნაწილების,შენაერთების და გაერთიანებების ორგანიზებულ მოქმედებებს, რომლებიც მიმართულია მათ წინაშე მდგარი საბრძოლო ამოცანების შესასრულებლად. საბრძოლო მოქმედებათა ძირითად სახეობებს წარმოადგენს თავდაცვა და შეტევა, რომლებსაც აწარმოებენ ოპერაციის, შეტაკების, ბრძოლის და დარტყმის ფორმით როგორც ხმელეთზე, ასევე ჰაერში და ზღვაზე.

## ლიტერატურა
* დანიგანი, ჯეიმზ ფ., How to make war: A comprehensive guide to modern warfare, Arms & Armour Press, მელბურნი, 1982 ISBN 0853685398
* ბარზილაი, გად. *Wars, Internal Conflicts and Political Order.* Albany: State University of New York Press, 1996.
სახმელეთო ჯარები

**სახმელეთო ჯარები** — შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთ უძველესი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია საბრძოლო მოქმედებათა საწარმოებლად უმთავრესად ხმელეთზე. მათ შეუძლიათ საბრძოლო ამოცანის შესრულება როგორც დამოუკიდებლად, ასევე შეიარაღებული ძალების სხვა სახეობებთან ურთიერთქმედებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჯარი
*პირველი მსოფლიო ომი
*სამხედრო ისტორია
*შეიარაღებული ძალები
*ომი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
სამხედრო დოქტრინა

**სამხედრო დოქტრინა** — სახელმწიფოს მიერ დროის გარკვეული მონაკვეთისათვის (ძირითადად ათი წლით) მიღებული ოფიციალური შეხედულებათა სისტემა, რომელიც ითვალისწინებს სამხედრო ძალადობის საშუალებების გამოყენებას პოლიტიკური მიზნებისათვის. დოქტრინაში კონცენტრირებულია ქვეყნის სამხედრო პოლიტიკა, მის წინაშე მდგარი სამხედრო ამოცანები, საფრთხეები და მათი გადაწყვეტის ხერხები. დოქტრინის ფორმირებაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქვეყნის შიდა და საგარეო ვითარება, ძალთა ბალანსი მსოფლიოში და გეოპოლიტიკური მდგომარეობის თავისებურებები.

კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:სამხედრო დოქტრინა
სამხედრო-საჰაერო ძალები

**სამხედრო-საჰაერო ძალები** (უმრავლეს ქვეყნებში ეწოდება საჰაერო ძალები) — შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია მოწინააღმდეგის მიწისზედა, საჰაერო და საზღვაო სამიზნეების (ობიექტების) გასანადგურებლად როგორც დამოუკიდებლად, აგრეთვე შეიარაღებული ძალების სხვა სახეობებთან ურთიერთქმედებით. იგი ასევე გამოიყენება სახმელეთო ჯარების შეტევის მხარდასაჭერად, საჰაერო დესანტის გადასასროლად (გადასასხმელად), საჰაერო გადაზიდვების საწარმოებლად და საჰაერო დაზვერვის საწარმოებლად. რიგ ქვეყნებში სამხედრო-საჰაერო ძალებში შედიან საჰაერო თავდაცვის ნაწილები და შენაერთები. საჰაერო ძალებში შედიან ავიაციის შემდეგი გვაროვნებები: ბომბდამშენი ავიაცია, გამანადგურებელ-ბომბდამშენი ავიაცია, გამანადგურებელი ავიაცია, მოიერიშე ავიაცია, სადაზვერვო ავიაცია, სამხედრო-სატრანსპორტო ავიაცია.

## სამხედრო-საჰაერო ძალების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* Informationen über die EC-130

კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:ავიაცია
საომარ მოქმედებათა თეატრი

**საომარ მოქმედებათა თეატრი** — ისეთი საზღვაო, საოკეანო ან სახმელეთო სივრცე, სადაც გაშლილია დაპირისპირებულ მხარეთა ჯარების დაჯგუფებები, რომლებიც აწარმოებენ საომარ მოქმედებებს, როგორც ხმელეთზე, ასევე ჰაერში და ზღვაზე. საომარ მოქმედებათა თეატრის გამოყოფა ხდება არა მარტო საომარ, არამედ მშვიდობიან დროსაც.

კატეგორია:სამხედრო მეცნიერება
კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:ომი
სამხედრო კონფლიქტი

**სამხედრო კონფლიქტი** — სახელმწიფოებს შორის არსებული წინააღმდეგობის გადაწყვეტის ფორმა, რომლის დროსაც სამხედრო ძალა გამოიყენება ორივე მხრიდან. იგი მოიცავს შეიარაღებული წინააღმდეგობის ყველა სახეობას. თანამედროვე საერთაშორისო სამართალში ტერმინი **სამხედრო კონფლიქტი** იხმარება, როგორც ომის სინონიმი.

კატეგორია:შეიარაღებული კონფლიქტები
დიონისე

**დიონისე** ან **დიონისოსი** () — ძველბერძნულ მითოლოგიაში მევენახეობის, მეურნეობისა და მეღვინეობის, მცენარეულობის მფარველი ღვთაება. აგრეთვე ცნობილი როგორც ბახუსი ბერძნულსა და რომაულ მითოლოგიაში. მას მუდამ ახლდნენ მისი მხიარული სატირები ძველი ბერძნების რწმენით, დიონისეს კეთილგანწყობაზე დამოკიდებული იყო თუ როგორი იქნებოდა რთველი. ზევსის და სემელეს ვაჟი (ზოგიერთი წყაროს თანახმად ის ზევსისა და პერსეფონეს ვაჟი იყო). ჰომეროსის თანახმად დიონისე არ შედის მთავარ ღმერთთა შემადგენლობაში, რის გამოც მისი კულტი ნაკლებად იყო გავრცელებული არისტოკრატიაში, სამაგიეროდ იგი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა დაბალ ფენებში.

რამდენიმე მითის მიხედვით, დიონისეს თავდაპირველად ერქვა *ძაგრევსი* ().

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერენტში
* Theoi Project, Dionysos myths from original sources, cult, classical art
* Ca 2000 images of Bacchus at the Warburg Institute's Iconographic Database 
* Iconographic Themes in Art: Bacchus | Dionysos 
* Treatise on the Bacchic Mysteries 

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:მიწათმოქმედების ღმერთები
კატეგორია:ნაყოფიერების ღმერთები
კატეგორია:სიცოცხლე-კვდომა-აღდგომის ღმერთები
კატეგორია:ბუნების ღმერთები
კატეგორია:ზევსის შვილები
კატეგორია:პედერასტი გმირები და ღვთაებები
კატეგორია:რომაული ღმერთები
კატეგორია:თრაკიული ღმერთები
კატეგორია:ღვინო
კატეგორია:სიბრძნის ღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ზევსი

**ზევსი** () — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ცის, ელვისა და ქუხილის ღმერთი, რომელიც მთელ მსოფლიოს განაგებდა. ოლიმპიელების მეთაური, ტიტანების, კრონოსისა და რეას მესამე შვილი (ჰომეროსის თანახმად უფროსი შვილი.) ჰადესის, ჰესტიას, დემეტრასა და პოსეიდონის ძმა. ზევსის მეუღლე არის ქალღმერთი ჰერა (იმის მიუხედავად, რომ ის მისი დაა), თუმცა ზევსი ჰერას ხშირად ღალატობს.

ზევსის ატრიბუტევი იყო ეგიდა (ფარი), სკიპტრა და ხანდახან არწივი. ითვლებოდა, რომ ზევსი ცხოვრობდა მთა ოლიმპოზე. ამის გარდა, იგი ავრცელებს სიკეთესა და ბოროტებას, ხანდახან იგი ასოცირდება ბედთან, ხოლო ხანდახან თავადაც გამოდის როგორც მოირას - ბედის - ქვეშევრდომი. მას შეუძლია მომავლის ნახვა. იგი უთხრობს ადამიანებს მათ ბედს სიზმრების, ქუხილისა და ელვების საშუალებით. სახელმწიფო წყობა ზევსის შექმნილია, მან აჩუქა ადამიანებს კანონები, დააწესა მეფეთა მეფობა, აკონტროლებს ტრადიციების და ადათ-წესების შესრულებას, აგრეთვე იცავს ოჯახსა და სახლს.

## მითები 
### დაბადება 
ის ეკუთვნის მესამე თაობის ღმერთებს რომლებმაც დაამხეს მეორე თაობა - ტიტანები. ლეგენდის მიხედვით, ზევსის მამა კრონოსი თავის შვილებს ჭამდა, რადგან ურანიამ მას უწინასწარმეტყველა, რომ იგი მოკვდებოდა თავისი შვილის ხელით. ამიტომ დედამისმა რეამ იგი გადამალა. როდესაც იგი გაიზარდა, მან მოკლა მამამისი და აასრულა ურანიას წინასწარმეტყველება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუპიტერი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Greek Mythology Link, Zeus 
* Theoi Project, Zeus 
* Theoi Project, Cult Of Zeus 
* Photo: Pagans Honor Zeus at Ancient Athens Temple

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:ილიადას ღვთაებები
კატეგორია:პედერასტი გმირები და ღვთაებები
კატეგორია:მხსნელი ღმერთები
კატეგორია:ცის და ამინდის ღმერთები
კატეგორია:ჭექა-ქუხილის ღმერთები
კატეგორია:წინასწარმეტყველი ღმერთები
კატეგორია:მითური მეფეები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
შეიარაღებული კონფლიქტი

**შეიარაღებული კონფლიქტი** წარმოადგენს ქვეყნის შიგნით ან სახელმწიფოებს შორის შეიარაღებული წინააღმდეგობის ფორმას პოლიტიკურ, ეკონომიკურ, ნაციონალურ, ეთნიკურ, რელიგიურ თუ სხვა სახის დაპირისპირებათა გადასაწყვეტად, რომლის დროსაც კონფლიქტში მონაწილეთა მხრიდან ადგილი აქვს სამხედრო ძალის შეზღუდულ გამოყენებას. ომთან შედარებით შეიარაღებული კონფლიქტის მიზნები და ტერიტორიული მასშტაბები გაცილებით შეზღუდულია. ამასთან, შეიარაღებული კონფლიქტი შესაძლოა იყოს პერიოდული, რომლის დროსაც საბრძოლო მოქმედებები არ ატარებს სისტემატურ ხასიათს.

კატეგორია:პოლიტიკური ტერმინები
კატეგორია:ომი
ქაოსი

**ქაოსი** ( < ) — ჰესიოდეს „თეოგონიაში“, უძველესი, უკიდეგანო და უნაპირო სამყაროს პირველი უფორმო სახე, ყოველგვარი სიცოცხლის პირქუში საწყისი. მისგან წარმოიშვა გეა, ტარტაროსი და ეროსი, ერებოსი (წყვდიადი) და ღამე. ღამემ და წყვდიადმა შვეს ეთერი და ჰემერა (დღე), მოგვიანებით ფილოსოფოსების მოძღვრებაში ქაოსს სხვა შინაარსობრივი დატვირთვა მიეცა, კერძოდ, მასში გულისხმობდნენ მოუწესრიგებელ მასას, რისგანაც შემდგომ სამყარო წარმოიშვა. ორფიკული მოძღვრებით, ქაოსი მარადიული დროის (ქრონოსის) ძეა. სხვა ძველი ფილოსოფოსების აზრით კი, ქაოსი პირველსაწყისი წყვდიადიდან წარმოიშვა. ცნობისმოყვარე გონების ამ ცდებმა — ჩაწვდეს არსთა  სიღრმეს — პლატონის ფილოსოფიაში თვალსაჩინო ადგილი დაიჭირა. გადატანითი მნიშვნელობით, უწესრიგობა, არევდარევა.

## გენეალოგია 
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* საბერძნეთის მითოლოგიური ქროონოლოგია

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგიის გეოგრაფია
1881

## მოვლენები 
* 13 მარტი : მოკლეს რუსეთის მეფე ალექსანდრე II.
* 21 მაისი : დაარსდა წითელი ჯვრის ორგანიზაცია.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 1 თებერვალი : ევგენი  გეგეჭკორი — მენშევიკი. (გ. 1954)
* 4 თებერვალი : კლიმენტ ვოროშილოვი — რუსი სამხედრო მოღვაწე (გ. 1969)
* 12 თებერვალი : ანა პავლოვა — რუსი ბალერინა (გ. 1931)
* 12 თებერვალი : აკაკი ჭანტურია — ქართველი მეცნიერი  (გ. 1941)
* 20 თებერვალი : იანის ბალოდისი — ლატვიელი გენერალი და პოლიტიკოსი (გ. 1965)
* 21 თებერვალი : ვასილ არაბიძე — ქართველი მსახიობი (გ. 1951)
* 24 თებერვალი : აბდულა თალიბზადე — აზერბაიჯანელი მწერალი. (გ. 1959)
*25 თებერვალი : ალექსეი რიკოვი — საბჭოთა პოლიტიკოსი (გ. 1938)

### მარტი 
* 12 მარტი : მუსტაფა ქემალ ათათურქი — თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებელი (გ. 1938)
* 25 მარტი : ბარტოკი, ბელა — უნგრელი კომპოზიტორი (გ. 1945)

### აპრილი 
* 16 აპრილი : ჰალიფაქსი, ედუარდ — დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 1959)
### მაისი 
* 2 მაისი : კერენსკი, ალექსანდრ — რუსი პოლიტიკური მოღვაწე
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 6 აგვისტო : ფლემინგი, ალექსანდერ — ინგლისელი მიკრობიოლოგი (გ. 1955)
### სექტემბერი 
* 29 სექტემბერი : მიზესი, ლუდვიგ ფონ — ავსტრიელი ეკონომისტი და ლიბერალი
### ოქტომბერი 
* 1 ოქტომბერი : უილიამ ბოინგი — ამერიკელი ავიაკონსტრუქტორი (გ. 1956)
* 25 ოქტომბერი : პიკასო, პაბლო — ესპანელი მხატვარი (გ. 1973)
### ნოემბერი 
* 25 ნოემბერი : იოანე XXIII — რომის პაპი (გ. 1963)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ნოე რამიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს სოციალ–დემოკრატიული პარტიის ერთ–ერთი ლიდერი

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 9 თებერვალი : ფიოდორ დოსტოევსკი — რუსი მწერალი (დ. 1821)
### მარტი 
* 13 მარტი : ალექსანდრე II — რუსეთის მეფე (დ. 1818)
* 28 მარტი : მოდესტ მუსორგსკი — რუსი კომპოზიტორი (დ. 1839)
### აპრილი 
* 19 აპრილი : ბენჯამინ დიზრაელი — ბრიტანელი პოლიტიკოსი (დ. 1804)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1880

## მოვლენები 
* 1 იანვარი : დაიწყო პანამის არხის მშენებლობა.
* 17 თებერვალი : რუსეთის მეფე ალექსანდრე II გადაურჩა ზამთრის სასახლეში მომხდარ აფეთქებას.
* 29 ივნისი : საფრანგეთის მიერ ანექსირებულ იქნა ტაჰიტი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 10 იანვარი :  მანუელ ასანია   — ესპანელი პოლიტიკოსი (გ. 1940)
* 17 იანვარი    : მაკ სენეტი   — კანადაში დაბადებული ამერიკელი  რეჟისორი.  (გ. 1960)

### თებერვალი 
* 28 თებერვალი : მარტიროს სარიანი — სომეხი მხატვარი  (გ. 1972)

### მარტი 
* 3 მარტი  : იოსუკე მაცუოკა — იაპონიის სახელმწიფო მოღვაწე   (გ. 1946)
* 13 მარტი  : ოტო მაისნერი — გერმანელი პოლიტიკოსი.   (გ. 1953)
* 15 მარტი  : მალაქია ტოროშელიძე — ქართველი საბჭოთა პარტიული და საზოგადო მოღვაწე  (გ. 1937)

### აპრილი 
### მაისი 
* 29 მაისი : შპენგლერი, ოსვალდ - გერმანელი ფილოსოფოსი (გ.1936)
### ივნისი 
### ივლისი 
* 24 ივლისი : ბლოხი, ერნესტ - კომპოზიტორი (გ.1959)
### აგვისტო 
* 26 აგვისტო : აპოლინერი, გიიომ - ფრანგი პოეტი
### სექტემბერი 
* 29 სექტემბერი : ლორთქიფანიძე, ნიკო - ქართველი მწერალი
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 20 ნოემბერი : ჯავახიშვილი, მიხეილ - ქართველი მწერალი
* 28 ნოემბერი : ბლოკი, ალექსანდრე - რუსი პოეტი
### დეკემბერი 
* 6 დეკემბერი : ბანოვანი - ქართველი მწერალი
* 30 დეკემბერი : აინშტაინი, ალფრედ - გერმანელი მუსიკის ისტორიკოსი და კრიტიკოსი (გ.1952)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 8 მაისი : ფლობერი, გუსტავ - ფრანგი მწერალი (დ.1821)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 3 სექტემბერი : ბროსე, მარი - ფრანგი ორიენტალისტი და ქართველოლოგი
### ოქტომბერი 
* 4 ოქტომბერი : ოფენბახი, ჟაკ - კომპოზიტორი (დ.1819)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
სამხედრო-საზღვაო ძალები

**სამხედრო-საზღვაო ძალები** (რიგ ქვეყნებში – სამხედრო-საზღვაო ფლოტი) — შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც განკუთვნილია სტრატეგიულ და ოპერატიულ ამოცანათა გადასაწყვეტად საზღვაო და საოკეანო საომარ მოქმედებათა თეატრზე. მას ძალუძს მოწინააღმდეგის ობიექტების განადგურება როგორც ზღვაზე, ასევე ხმელეთზე.

კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
ბაკურიანი (XI საუკუნე)

**ბაკურიანი** (X საუკუნის დასასრული — XI საუკუნის I მეოთხედი) — ტაოს ერისთავთერისთავი, გრიგოლ ბაკურიანის ძისა და აბაზ ბაკურიანის ძის მამა. XI საუკუნის სომეხი ისტორიკოსის ასოღიკის ცნობით, ბაკურიანი სარდლობდა ტაოელთა ლაშქარს, რომელიც 997 წელს დავით III კურაპალატმა ხლათის (ვანის ტბის დასავლეთ სანაპირო) ასაღებად გაგზავნა. იქ ბაკურიანი ტყვედ ჩაუვარდა არაბებს. ბიზანტიელი ისტორიკოსი გიორგი კედრენე ბაკურიანს იხსენიებს იბერიის იმ უპირველეს დიდგვაროვნებს შორის, რომლებიც დავით კურაპალატის მემკვიდრეობის მისაღებად ტაოში მოსულმა ბიზანტიის კეისარმა ბასილი II-მ თან წაიყვანა და პატრიკიოსის ხარისხი მიანიჭა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ერისთავთერისთავები
გეა

**გეა** () — დედამიწის განსახიერება. ჰესიოდეს მიხედვით იგი პირველად თავისთავად გამოეყო ქაოსს და შვა ურანოსი (ცა; ძვ. წ. 1770 წელი.), მთები, პლანეტები და სხვა ამგვარი. ურანოსისაგან გეამ შვა ტიტანები, ციკლოპები, ჰეკატონხეირები (ასხელა გოლიათები) და სხვა. გეა აგრეთვე ითვლებოდა გიგანტების, ერინიებისა და ფერიების დედად. გეა ითვლებოდა ადამიანთა დამბადებლად და მკვდართა მეფედ.

## ეტიმოლოგია 
ბერძნული სახელი Γαῖα (გაია) არის ატიკური Γῆ (გე)-ს და დორიული Γᾶ (გა)-ს კრებითი სახელი რომელიც დედამიწას აღნიშნავს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*დედაღვთაება
*ტიტანები

## ლიტერატურა 
* Ruck, Carl A.P. and Danny Staples, *The World of Classical Myth*, 1994.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Theoi Project, Gaia references to Gaia in classical literature and art.
* Facing Gaia Gifford Lectures on Natural Religion
* Greek Mythology Link - Gaia
* საბერძნეთის მითოლოგიური ქროონოლოგია

## სქოლიო 
კატეგორია:შემოქმედი ქალღმერთები
კატეგორია:ბერძნული ქალღმერთები
კატეგორია:ბუნების ქალღმერთები
კატეგორია:მიწის ქალღმერთები
კატეგორია:წინასწარმეტყველი ქალღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
რეა

**რეა** — უფროსი ტიტანიდა. ურანოსისა და გეას ქალიშვილი. კრონოსის და და მეუღლე. კრონიდების: ჰესტიას, დემეტრას, ჰერას, ჰადესის, პოსეიდონის და ზევსის დედა.

## ეტიმოლოგია
რეა ნიშნავს „ნაკადს“ და „უშუალობას“, ასევე მოიხსენიება „დიდ დედად“. რეა განასახიერებდა დროის მიმდინარეობას და თაობების წარმოქმნის უწყვეტ პროცესს. ასევე მშობიარობის წყლებს, რძეს და მენსტრუალურ სისხლს.

## მითოლოგია
გეამ უწინასწარმეტყველა კრონოსს: შენი შვილი შენზე ძლიერი იქნება და უფლებებს წაგართმევსო. ამიტომ თავისი ძალაუფლება რომ შეენარჩუნებინა კრონოსი საკუთარ ახალშობილ შვილებს ყლაპავდა.

ასე შთანთქა ყველანი ზევსის გარდა, რომელიც რეამ ცბიერებით იხსნა, მის მაგივრად ჩვრებში ქვა გაახვია და კრონოსს მისცა გადასაყლაპად, პატარა ზევსი კი ურანოსის და გეას რჩევით საიმედოდ გადამალა იდას მთაგრეხილზე, დიქტეს გამოქვაბულში, სადაც თხა ამალთეა კვებავდა, კურეტები (ქურუმები) იცავდნენ და ნიმფები უვლიდნენ.

ერთ-ერთი ვერსიით, რეამ კანიბალი მამისაგან ასევე გადაარჩინა პოსეიდონი. მან გადამალა იგი ცხვრებში, ხოლო კრონოსს გადააყლაპა კვიცი.

ტიტანების და ოლიმპიელი ღმერთების ათწლიანი ბრძოლის დროს, რეამ თავისი საყვარელი ქალიშვილი ჰერა აღსაზრდელად თავის და-ძმას ტეთისს და ოკეანოსს დაუტოვა, რომლებიც არ მონაწილეობდნენ ტიტანომაქიაში.

## კულტი
რეას უძველეს საკულტო ადგილად ითვლებოდა კუნძული კრეტა, სადაც გადმოცემის თანახმად, ერთ-ერთ გამოქვაბულში მან შვა და აღზარდა ზევსი. კრონოსს ახალშობილი ზევსის ხმა რომ არ გაეგო და ჩვეულებისამებრ არ ჩაეყლაპა, კურეტები ბავშვის ყოველ წამოყვირებაზე ფარებზე იარაღის ცემით დიდ ხმაურს ტეხდნენ. ზოგიერთი მეცნიერის მოსაზრებით, მითის წარმოშობა რეას დღესასწაულზე დამკვიდრებული ჩვეულებით, სამხედრო თამაშობებით და ფარებზე ხმლების ცემით აიხსნება.

მოგვიანებით რეას კულტი რომშიც გავრცელდა, იქ მას დიდი დედა შეარქვეს. ხეთაგან რეა-კიბელეს შესწირეს მუხა და ნაძვი, მისი მუდმივი თანამგზავრი კი ცხოველთაგან ლომი გახდა. რეას ატრიბუტად ითვლებოდა ტიმპანი (, ).

## იკონოგრაფია
, პერგამონის მუზეუმი, ბერლინი.]]
, მარმარილოს რელიეფური ნახატი (1888).]]
ყველაზე ხშირად რეა-კიბელე მჯდომარე გამოისახებოდა. ბერძნულ მითოლოგიაში რეა-კიბელეს არასოდეს ჰქონია დამოუკიდებელი ტაძარი და ჩვეულებრივ კრონოსთან და ზევსთან ერთად გამოისახებოდა. ათენში რეასა და მისი ქმრის, კრონოსის პატივსაცემად ე. წ. კრონიები იმართებოდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კიბელე

## რესურსები ინტერნეტში 
* რეა. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა *ბიბლიოვიკი*.

## ლიტერატურა  
* *Apolodoro de Atenas*: *Biblioteca mitológica*, I, 1 - 5 (Urano se deshace de sus primeros hijos, y Gea persuade a los siguientes de que lo derroquen). 
* I, 1 - 7: texto francés, con índice electrónico.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ლენი რიფენშტალი

**ლენი რიფენშტალი**, სრული სახელი **ბერტა ჰელენე ამალი რიფენშტალი** (; დ. 2 აგვისტო, 1902, ბერლინი, გერმანია — გ. 8 სექტემბერი, 2003, პიოკინგი (ბავარია), გერმანია) — გერმანელი მოცეკვავე, კინორეჟისორი, მსახიობი და ფოტოგრაფი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა ბერლინის ხელოვნების სკოლაში. თავისი კარიერა რიფენშტალმა ჯერ მოცეკვავის ამპლუაში დაიწყო, რომლის შემდგომ იგი კინომსახიობად გვევლინება. მეოცე საუკუნის 30-იან წლებში მან საკუთარი კინოსტუდია დააარსა, სადაც წარმატებით შეითავსა სცენარისტის, რეჟისორისა და პროდიუსერის ფუნქციები. ახალგაზრდა გოგოს ნიჭიერება მხედველობიდან არ გამორჩენია გერმანიის ლიდერ ადოლფ ჰიტლერს, რომელმაც რიფენშტალის ორიგინალური კინოხედვა ნაციონალისტურ-სოციალისტური პარტიის რეკლამირებას მოახმარა. სწორედ ამ პერიოდში ჰქმნის რიფენშტალი თავის უკვდავ შედევრებს, დოკუმენტურ კინოკლასიკას **"ნების ტრიუმფს"** ("Triumph des Willens") (1934) და **"ოლიმპიას"** ("Olympia") (1938). მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ რიფენშტალის შავ-თეთრი კინოეპოპეა დაჩრდილა საერთაშორისო პოლიტკორექტულობამ. მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში მცხოვრები ებრაელები მას ბრალს სდებდნენ ჰიტლერთან თანამშრომლობაში. ამგვარ ვითარებაში შეუძლებელი იყო საყვარელი საქმიანობის გაგრძელება და მიუხედავად ამისა მან მოახერხა 1954 წელს ერთი ფილმის გადაღება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 

კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:გერმანელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული  2 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
ბაიხოს სამების ეკლესია

**ბაიხოს სამების ეკლესია**, *ოჟიო*, *წმინდა სამების ეკლესია* - VI საუკუნის ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ოჟიოდან ჩრდილოეთით 2,5 კმ-ზე. ნასოფლარ ბაიხოს ტერიტორიაზე. ეკლესიის დასავლეთით მდებარეობდა სოფელი ბაიხო, რომელიც შემდეგ ერთიანად დაიცალა. განეკუთვნება VII საუკუნის  II ნახევარს. 

ნაგეგობის გეგმაში გამოყენებულია სამეკლესიიანი ბაზილიკის თემა, რომელიც აქ რამდენადმე სახეშეცვლილია. აგებულია დიდი ზომის რიყის ქვით, გამოყენებულია შირიმიც, შეკეთებულია აგურით. მთავარ ეკლისიას უჭირავს შუა და ჩრდილოეთ ნავები. ჩრდილოეთ ნავში, რომელიც თაღოვანი გასასვლელებით უკავშირდება შუა ნავს, გამოყოფილია სამკვეთლო. საბჯენ თაღებზე ამოყვანილი კამარით გადახურული შუა ნავი დასრულებულია საკურთხევლის აფსიდით, რომელიც ეკლესიის იატაკიდან 70 სმ-ით არის შემაღლებული და ძირითადი სივრცისგან მოგვიანო ხანის კანკელითაა გამოყოფილი. შესასვლელი ერთია - დასავლეთის მხრიდან მეორე, პატარა ეკლესიას აფსიდით დასრულებული სამხრეთ ნავს უჭირავს. იგი მთავარ ეკლესიასთან კარით არის დაკავშირებული, ამავე დროს დასავლეთიდან დამოუკიდებელი შესასვლელიც აქვს. ბაიხო გარედან სადაა. მისი ერთადერთი მორთულობა საკურთევლის დეკორატიული თაღია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
ბაკურ იბერიელი

**ბაკურ იბერიელი** ან **ბაკურ დიდი** — IV საუკუნის ბიზანტიელთა მხედართმთავარი, ფოლოსოფოსი, რიტორი. ბერძნულ-ლათინურ წყაროებში ხან მეფედ იხსენიება, ხან მეფის შთამომავლად. ამ საკითხზე არც ქართველ მეცნიერთა შორისაა შემუშავებული ერთი აზრი. გამოთქმულია მოსაზრება, რომ ბაკურ იბერიელი იყო იბერიის მეფე და ამ ქვეყანაში ქრისტიანობის გავრცელების პირველი ინიციატორი. საქართველოში შექმნილი პოლიტიკური ვითარების გამო ლტოლვილია ბიზანტიაში. ზოგი მას ბაკურ II-თან აიგივებს, ზოგიც ბაკურ III-თან. ალბათ უფრო მისაღებია ის მოსაზრება, რომლის მიხედვითაც (გელასი კესარიელის ცნობა) ბაკურ იბერიელი მეფის შთამომავალია მხოლოდ. ბაკურ იბერიელს, როგორც სარდალს, მონაწილეობა მიუღია გუთების წინააღმდეგ ადრიანოპოლისა (378) და ტირან ევგენიოსის წინააღმდეგ (394) ბრძოლებში, სადაც დიდი სიმამაცე გამოუჩენია. პირველწყაროთა დახასიათებით ბაკურ იბერიელი იყო კაცი ფრიად სარწმუნო და ღვთისმოშიში, მეფის შთამომავალი და იბერთა შორის სახელოვანი (გელასი კესარიელი); ყოვლად ღირსეული როგორც რწმენითა და სათნოებით, ისე სულიერი ხორციელი სიკეთით (გიორგი ამარტოლი); მისთვის უცხო იყო ყოველგვარი ბოროტება და იყო გაწვრთნილი საომარ საქმეებში, სარდალთა შორის უმამაცესი (ზოსიმე); იყო იგი ბუნებრივი ნიჭით დაჯილდოებული, სამართლიანი და ზომიერების მოყვარული (ლიბანიოსი). ბაკურ იბერიელი ბიზანტიაში დაახლოებია ცნობილ ფილოსოფოს ლიბანიოსს, მის წრეს და დიდი ავტორიტეტი დაუმსახურებია. ბაკურ იბერიელისადმი მიწერილ წერილში (392) ლიბანიოსი წერს: „...ზოგი ადიდებს შენს ზომიერებას და იმას, რომ უფრო მეტად ბრძანებლობ ვნებასურვილებს, ვიდრე ჯარისკაცებს, სხვა კიდევ აქებს შენს სიბრძნეს, შენს სულს არ მიჰკარებია არავითარი შიში რაიმე საფრთხის წინაშე. მე კი შენ ღირსებათაგან ყველაზე უფრო მნიშვნელოვნად მეჩვენება ის, რომ შენ გიყვარს ლოგოსები და ისინიც, ვინც ლოგოსებს მისდევენ“. ლოგოსები აქ ნახმარია რიტორიკული ხელოვნების მნიშვნელობით. არისტანეტესადმი წერილში კი ლიბანიოსი ბაკურ იბერიელზე ამბობს, რომ იგი „სხეულითაც ბრწყინავს და სულიც მას ასეთივე აქვს“.

## ლიტერატურა
* *ხურცილავა ბ.*, დიდი ბაკური, თბ., 2003

კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ქართული წარმოშობის ბიზანტიელები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ჩინური კალენდარი

**ჩინური კალენდარი** — ლუნისოლარული კალენდარი (*ლუნი* – მთვარე, *სოლარ* – მზე), რომელიც მიიღეს მზისა და მთვარის კალენდრების ელემენტების შერწყმით. მიუხედავად იმისა, რომ თანამედროვე ჩინელები იყენებენ გრიგორიანულ კალენდარს ყოველდღიური ხმარებისთვის, ჩინური კალენდარი კვლავაც გამოიყენება ისეთი ღირსშესანიშნავი ტრადიციულის დღესასწაულების გამოსათვლელად, როგორიცაა, ჩინური ახალი წელი (გაზაფხულის ფესტივალი) და შუა-შემოდგომის ფესტივალი, ისევე როგორც ასტროლოგიაში – ქორწინებისთვის ან შენობის საძირკვლის ჩაყრის შესაფერისი დღის შესარჩევად. ამ კალენდარს პირდაპირი გამოყენება ყოველდღიურ საქმიანობაში აქვს მთვარის მიმდინარე ფაზის გამოსათვლელად, რაც მნიშვნელოვანია სოფლის მეურნეთათვის. 

სხვა ტრადიციული აზიური კალენდრები მსგავსია, თუ არა იდენტური, ჩინური კალენდრისა: კორეული კალენდარი იდენტურია, ვიეტნამურ კალენდარში კატა ჩანაცვლებულია კურდღლით თორმეტ ცხოველში, ტიბეტური კალენდარი ოდნავ განსხვავდება ცხოველთა სახელებით, ხოლო ტრადიციული იაპონური კალენდარი იყენებს განსხვავებულ გამოთვლის მეთოდს, რაც ამ ორ კალენდარს შორის უთანხმოებას იწვევს ზოგიერთ წელიწადს. ჩინური (ანუ ჩინო-უიღურული) კალენდრის ელემენტები შემოვიდა ისლამურ სამყაროში მონღოლთა შემოსევების შედეგად. თორმეტ-წლიანი ციკლი, რომელიც შეიცავდა ცხოველთა თურქულ/მონღოლურ ინტერპრეტაციას ხმარებაში შემორჩა ქრონოლოგიური, ისტორიოგრაფიული და ბიუროკრატიული მიზმებისთვის სპარსულ და თურქულ ენოვან ქვეყნებში, მცირე აზიიდან ინდოეთის ჩათვლით, შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული ადრეულ ინდუსტრიულ ხანამდე. ირანში ეს სისტემა შემორჩა ადრეულ მე-20 საუკუნემდე სასოფლო-სამეურნეო და საგადასახადო აღრიცხვებში, ვიდრე 1925 წელს კანონით გაუქმდა (იხ. ირანული კალენდარი).

ჩინეთში მშობლიურ კალენდრად ითვლება ე.წ. "ფერმერთა კალენდარი" - ნუნგლი (გამარტივებული ჩინური: 农历； ტრადიციული ჩინური: 農曆; ფინინი: nónglì), რაც განსხვავდება "საერო კალენდრისაგან" -  კუნგლი (გამარტივებული ჩინური:公历 ტრადიციული ჩინური:公曆; ფინინი: gōnglì), ან "დასავლური კალენდრისგან" - სილი (გამარტივებული ჩინური: 西历 ტრადიციული ჩინური:公曆; ფინინი: xīlì). ჩინური კალენდარი ასევე იწოდება "ძველ კალენდრად" - ძიული (გამარტივებული ჩინური: 旧历 ტრადიციული ჩნური: 舊曆; ფინინი: jiùlì), ახალი - სინლი (გამარტივებული ჩინური: 新历； ტრადიციული ჩნური: 新曆； ფინინი: xīnlì) ანუ გრიგორიანული კალენდრის შემოღების და ოფიციალურად დამტკიცების შემდეგ.

ჩინური კალენდრის მიხედვით წლები იყოფა როგორც: ვირთხის - 鼠 shŭ, შუ; ხარის - 牛 niú, ნიუ; ვეფხვის - 虎 hŭ, ხუ; კურდღლის - 兔 tù, თუ; დრაკონის - 龙 (龍) lóng, ლუნგ; გველის - 蛇 shé, შე; ცხენის - 马 (馬) mă, მა; თხის - 羊 yáng, იანგ; მაიმუნის - 猴 hóu, ხოუ; მამლის - 鸡 (鷄) jī, ძი; ძაღლის - 狗 gŏu, კოუ; ტახის - 猪 (豬) zhū, ჭუ წლებად.

კატეგორია:კალენდარი
კატეგორია:ჩინური კულტურა
ბალადა

**ბალადა** (, პროვანსული balada < გვიანდელი  — ვცეკვავ) — პოეზიისა და მუსიკის ჟანრი. ქართულ მხატვრულ ლიტერატურაში სრულყოფილი სახით ბალადა XIX საუკუნემდე თითქმის არ გვხვდება. ქართული ხალხური ბალადა კი გაცილებით ადრე უნდა იყოს ჩამოყალიბებული. ამას ააშკარავებს სვანური, რაჭული, ხევსურული და საქართველოს ბარის ზოგიერთ კუთხეში შემონახული ბალადების ნიმუშთა რიტმული სტრუქტურა და გამომსახველობითი ხერხები. ბალადის ცნება ყველას ერთნაირად არ ესმის: ქართულ ფოლკლორისტიკაში ბოლო წლებში დამკვიდრებული შეხედულებით, ბალადა ლირიკულ-ეპიკური ფორმის სიუჟეტიანი ლექსია, რომელშიც გმირის ცხოვრების რაიმე არაჩვეულებრივი ეპიზოდია გადმოცემული. ბალადა შეიძლება შეიცავდეს დიალოგს („ია მთაზედა“), მონოლოგს („შემომეყარა ყივჩაღი“) ან ეპიკურ თხრობას („თავფარავნელი ჭაბუკი“). მისი სიუჟეტი ყოველთვის დრამატულია. გვხვდება საწესჩვეულებო, სამონადირეო, საგმირო, სატრფიალო და საყოფაცხოვრებო ბალადის ნიმუშები. მათგან ზოგი ძველი თქმულებებისა და გადმოცემებს ეფუძნება, ნაწილი კი ორიგინალური პოეტური გარდასახვის ნაყოფია. ლექსი უმთავრესად 16-მარცვლიანი შაირით არის გაწყობილი, გვხვდება ურითმო „ფისტიკაურის“ რამდენიმე ნიმუშიც. ხალხური ბალადის მოტივებისაგრძნობია ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, ვაჟა-ფშაველას და სხვების პოეზიაში.

ქართულ ხალხურ სასიმღერო შემოქმედებაში ბალადის ჟანრი უძველესი დროიდან გვხვდება საწესჩვეულებო, საგმირო, სატრფიალო და სხვა ხასიათის მძაფრსიუჟეტიანი სიმღერების სახით („ხოგაის მინდია“, „თავფარავნელი ჭაბუკი“, „ბეთქილი“, „დალი კლდეში მშობიარობს“, „ავთანდილ გადინადირა“). ხალხური ვოკალური ბალადის იშვიათი ნიმუშია „სიმღერა ვეფხისა და მოყმისა“.

ბალადის ჟანრი გვხვდება თანამედროვე ქართულ პროფესიულ მუსიკაშიც გმირულ-ეპიკური ხასიათის ვოკალური და საკრავიერი ნაწარმოებების სახით (ანდრია ბალანჩივაძე, ალექსი მაჭავარიანი, არჩილ ჩიმაკაძე).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლექსთწყობა
კატეგორია:ხალხური მუსიკა
კატეგორია:სიმღერის ფორმები
კატეგორია:შუასაუკუნეების მუსიკა
კატეგორია:რენესანსის ხანის მუსიკა
კატეგორია:ფრანგული პოეზია