open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კენეტ ეროუ

**კენეტ ჯოზეფ ეროუ** (; დ. 23 აგვისტო, 1923, ნიუ-იორკი — გ.  	21 თებერვალი, 2017) — ამერიკელი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (1972) „ნოვატორული წვლილისთვის წონასწორობის საერთო თეორიასა და კეთილდღეობის თეორიაში“.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1921 წელს ნიუ-იორკში, რუმინელი ებრაელების ოჯახში. 1940 წელს მიიღო მათემატიკის ბაკალავრის ხარისხი ნიუ-იორკის საქალაქო კოლეჯში, მაგისტრის ხარისხი — 1941 წელს, ეკონომიკის დოქტორის ხარისხი კი 1951 წელს მიანიჭეს კოლუმბიის უნივერსიტეტში. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ჩიკაგოს, სტენფორდისა და ჰარვარდის უნივერსიტეტებში. საერთაშორისო ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტი (1983—1986). ეკონომეტრიკული საზოგადოების პრეზიდენტი (1956). 1957 წელს დააჯილდოეს ჯონ ბეიტს კლარკის მედლით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ავტობიოგრაფია ნობელის პრემიის საიტზე
* კენეტ ჯოზეფ ეროუ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1923

კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ჯონ ბეიტს კლარკის მედლის მფლობელები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
აბალოიძეების კოშკი

**აბალოიძეების კოშკი** — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ჭეშოს დასავლეთით 500 მეტრში, კლდოვან შემაღლებაზე. განეკუთვნება XVII-XVIII საუკუნეებს. ეკუთვნოდა აბალოიძეებს. 

კოშკი (6,2 X 5,5 მ) ხუთსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროვებული; ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, ბოლო სართულის კედლების ზედა ნაწილები და სართულშუა გადახურვა.

I სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი თაღოვანია. ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნაწილში, შუაში, ოდნავ შვერილი პილასტრია, მის აღმოსავლეთით – ღრმა, სწორკუთხა ნიში. ამ კედლის ქვედა ნაწილს კლდის ქანი ქმნის. II სართულის აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში თაღოვანი კარია გაჭრილი. ამავე კედლის სამხრეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელში თითო სწორკუთხა სარკმელია, ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ კიდესთან და სამხრეთ კედლის შუაში – თაღოვანი სარკმლები. სამხრეთ კედელში, სარკმლის დასავლეთით, პარალელურწირთხლებიანი ვიწრო სათოფურია. III სართულზე ჩრდილოეთ კედლის შუაში თაღოვანი კარია, მის დასავლეთით – სწორკუთხა სარკმელი, სარკმელსა და კარს შორის – ვიწრო პარალელურწირთხლებიანი სათოფური. სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია. ერთი ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. IV სართულზე, სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში, ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია, ხოლო ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლების ღერძებზე – თითო. V სართულის კედლების უმნიშვნელო ნაწილია შემორჩენილი. სართულები მისადგმელი კიბით უკავშირდებოდა ერთმანეთს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ხისოს კოშკი

**ხისოს კოშკი** — კოშკი მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, სოფელ ხისოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ხისო-ომალოს გზის მარცხენა მხარეს. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

კოშკი  გეგმით ოთხკუთხა (4,9 X 4,1 მ) ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა. მონგრეულია IV სართულის კედლების ზედა ნაწილი.

პირველ სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. სამხრეთ კედელში ირიბად გაჭრილი ორი სათოფურია.  მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში თაღოვანი კარია. 

კოშკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელზე მიყრდნობილია კედელი (სიგრძე 7 მ, სიმაღლე 2,5 მ), რომელშიც მოწყობილია სწორკუთხა კარი და სხვადასხვა დონეზე განლაგებული ხუთი სათოფური. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კატეგორია:თუშეთის ციხესიმაგრეები
სტაურაკიოსი

**სტაურაკიოსი** (; დ. 775 — გ. 11 იანვარი, 812) — ბიზანტიის იმპერატორი 811 წლის 26 ივლისიდან 2 ოქტომბრამდე. ტახტზე ავიდა მამამისის, ნიკიფორე I-ის ბრძოლაში სიკვდილის შემდეგ. იმეფა ორ თვეზე ცოტა მეტ ხანს და გარდაიცვალა 812 წლის 11 იანვარს იმავე ბრძოლაში მიღებული ჭრილობისაგან.

## ლიტერატურა
* Warren Treadgold, *A History of the Byzantine State and Society* (Stanford University Press, 1997) ISBN 0-8047-2630-2
* Whittow, Mark, *The Making of Byzantium, 600-1025* (University of California Press, 1996) ISBN 0-520-20497-2
* 
* 
* Vasiliev, A. A., *History of the Byzantine Empire*, 1952
* Bury, J. B., *A History of the Eastern Roman Empire, from the Fall of Irene to the Accession of Basil I*, 1912
* George Finlay, *History of the Byzantine Empire from 716 – 1057*, William Blackwood & Sons, 1853

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 775
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 812
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
აღვერანი

**აღვერანი** () — მთიანი კურორტი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში, სოფელ არზაკანის ტერიტორიაზე, სოფელ ბუზაკანის ჩრდილოეთით. მდებარეობს მდინარე რაზდანის მარჯვენა შენაკად მდინარე დალარზე.

## გალერეა

Image:Resort in Aghveran, Armenia.jpg|კურორტი აღვერანი
«Արթուրզ» հանգստյան գոտի.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* აღვერანი GEOnet Names Server-ზე.

კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
ჯვარბოსელის კოშკები

**ჯვარბოსელის კოშკები** — კოშკები მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთში, ნასოფლარ ჯვარბოსელის სამხრეთით.  ერთმანეთისგან ორმოციოდე მეტრის დაშორებით. განეკუთვნებიან გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

აღმოსავლეთით მდგარი კოშკი ოთხსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროებული. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. შესასვლელი დასავლეთიდან, პირველ სართულზეა. კარი სამკუთხა თაღითაა გადახურული.

სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სათოფურებია მოწყობილი. მეორე სართულის დასავლეთ კედლებში სათოფურებია მოწყობილი. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გარეთკენ დავიწროებული ორი თაღოვანი სარკმელია. მსგავსი სარკმელია ჩრდილოეთ კედელშიც, რომლის გვერდით ერთი სათოფურია. ერთი სათოფურია აღმოსავლეთ კედელში. მესამე სართულზე რამდენიმე სათოფურია. მეოთხე სართულს ყოველ მხარეს თითო სალოდე პქონია, რომლებისგანაც მხოლოდ კვალი შემორჩა.
დასავლეთით მდგარი კოშკი ექვსსართულიანია. გეგმით კვადრატული (7 X 7 მ). ნაგებია ფიქლით - მშრალად. ძეგლი დაზიანებულია. ჩამონგრეულია სახურავი და სართულშუა გადახურვა. მონგრეულია ზედა სართულის კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი.

პირველ სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. კარი თაღოვანია. დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილში თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. მეორე სართულის აღმოსავლეთ კედელში ფართო თაღოვანი კარია. კარის ორივე მხარეს - ვიწრო სწორკუთხა სარკმლები. დასავლეთ კედელში გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული ორი სარკმელია. ერთი თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ კედლის შუაში, რომლის გვერდებზე თაღოვანი სათოფურებია მოწყობილი. ჩრდილოეთ კედელში ორი თაღოვანი ნიშია. მესამე, მეოთხე და მეხუთე სართულების ოთხივე კედელი სათოფურებითაა აღჭურვილი. მეექვსე სართულს სათოფურების გარდა სალოდეებიც ჰქონია, რომლებისგანაც მხოლოდ კვალი შემორჩა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კატეგორია:თუშეთის ციხესიმაგრეები
ცხრაკარას სასახლე

**ცხრაკარას სასახლე** — მდებარეობს ქალაქ ახმეტის განაპირას, ჩრდილოეთით, მდინარე ალაზნის პირას, მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება XVII საუკუნის მეორე ნახევარს. 

სასახლე ერთსართულიანი ყოფილა, ნაგებია რიყის ქვით. კარ-სარკმელთა წყობაში და სარკმლებს შორის, ერთ რიგად ნაწყობი აგურის შრეებია ჩართული. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილი კედლები 1,8-2,3 მეტრის სიმაღლეზეღა დგანან. სასახლე ერთ რიგად განლაგებული ექვსი, თითქმის თანაბარი ზომის ოთახისგან შედგება, რომელთა შორის განაპირებს, ეზოს მხარეს თითო კვადრატული ოთახი ეკვრის. შესასვლელი უკანა კედელშია, ცენტრალურ დიდ ოთახში, მდინარე ალაზნის მხარეს. შესასვლელის გვერდებზე ორ-ორი ფართო და მაღალი სარკმელია. მსგავსი ოთხი სარკმელი ეზოს მხარესაცაა. დანარჩენ ოთახებს ეზოს მხარეს ორ-ორი სარკმელი აქვთ. მომიჯნავე ოთახები ერთმანეთთან თითო შესასვლელითაა დაკავშირებული. ექვსი ძირითადი ოთახიდან თითოეულში, თითო ბუხარია, ან უკანა კედელში, ან ეზოს მხარეს, სარკმლებს შორის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ლაბორატორია

მინი|
მინი|
**ლაბორატორია** () — დაწესებულება, სადაც ეწევიან ექსპერიმენტებს, სამეცნიერო კვლევებს ან სასწავლო მუშაობას. ლაბორატორია შეიძლება იყოს მეცნიერული, აკადემიური, სამინისტროს, უწყების და სხვ. დამოუკიდებელი სტრუქტურული ქვედანაყოფი. არსებობს სასწავლო, პრობლემური, დარგობრივი და სხვ. ლაბორატორია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლაბორატორიები
წმინდა იაკობის ორდენი

**ალტოპაშოს წმინდა იაკობს ორდენი**, ასევე **წმინდა იაკობის ჰოსპიტალიერები** ან **ტაუს რაინდები** — სამხედრო ორდენი, სავარაუდოდ, ყველაზე ადრეული ქრისტიანული დაწესებულება, რომელიც მომლოცველთა (პილიგრიმების) დაცვისა და დახმარებისთვის გაერთიანდა. ორდენი დაახლოებით 1075 წელს დააარსა მატილდა ტოსკანელმა ტოსკანის ერთ-ერთ ქალაქ ალტოპაშოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* წმინდა იაკობის ორდენი (მცირე ინფორმაცია)
* ქრისტეს რაინდები: იტალიური ორდენები 
* მახვილი და მწვანე ჯვარი: წმინდა იაკობის ორდენი

კატეგორია:წმინდა იაკობის ორდენი
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:კათოლიკურ-რაინდული ორდენები
კატეგორია:რაინდული ორდენები
ახმეტის ციხე

**ახმეტის ციხე** — ციხე ახმეტის უტოს უბნის სამხრეთით ჯაგნარით დაფარულ ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ციხე შედგება სწორკუთხა გალავნისა (13 X11,5 მ) და მის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში ჩადგმული კოშკისგან. ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. გალავნისგან შემორჩენილია აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის კედლები და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმ. 1,5-1,8 მ). ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებში თითო-თითო პატარა სწორკუთხა ნიშია.

კოშკი გეგმით კვადრატულია (5,5 X 5,5 მ), შემორჩენილია სართულნახევრის სიმაღლეზე. პირველი, თითქმის მთლიანად მიწით ამოვსებული სართულის კედლები ყრუა. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია საკოჭე ბუდეები).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
წეროსწვივა (გვარი)

**წეროსწვივა** () — სოკოს გვარი ქამასებრთა ოჯახიდან. ახლახან ჩატარებულმა კვლევებმა გვარიდან გამოყო რამდენიმე სახეობა და გააერთიანა ქლოროფილუმის გვარში. ამჟამად გაერთიანებულია 30-მდე სახეობა. საქართველოში გავრცელებულია 3 წერეწოს სახეობა: წეროსწვივა, თეთრი წეროსწვივა და ქლოროფილუმი-ს ოჯახში მყოფი რბილობწითელა წეროსწვივა.

## რესურსები ინტერნეტში
* წეროსწვივა (გვარი) 

კატეგორია:ფირფიტოვანნი
კატეგორია:სოკოების გვარები
არზაკანი

**არზაკანი** () — სოფელი სომხეთში, კოტაიქის პროვინციაში. არზაკანში მდებარეობს სამთო კურორტი აღვერანი.

## გალერეა

ფაილი:Arzakani Surb Astvatsatsin church.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები, 
* არზაკანი  GEOnet Names Server-ზე.
* World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:კოტაიქის პროვინციის სოფლები
ხრაშუნასოკოსებრნი

**ხრაშუნასოკოსებრნი** () — სოკოს ოჯახი ხრაშუნასოკოსნაირთა რიგისა. ამ ოჯახში გაერთიანებულია ორი მთავარი სოკოს გვარი როგორიცაა: რძიანა სოკოები და ხრაშუნა სოკოები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ხრაშუნასოკოსებრნი

*
ჯანდიერების კოშკი

**ჯანდიერების კოშკი** — მდებარეობს კახეთის რეგიონში, ქ. ახმეტის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. კოშკური ტიპის საცხოვრებელი სახლი მარნით ჯანდიერების საკუთრება ყოფილა. ნაგებია ნატეხი ქვით. 1950 წელს შეაკეთეს. ამჟამად საბრძოლო ბანი გადაკეთებულია სხვენად და გადახურულია კრამიტის ორფერდა სახურავით.

კოშკი (12,5 X 8,5 მ) გეგმით აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ წაგრძელებული, გარედან კუთხემომრგვალებული სწორკუთხედია. შედგება ერთმანეთისაგან კედლით გამიჯნული, ორი არათანაბარი ნაწილისაგან. ორივე ნაწილი ამჟამად სამსართულიანია, მაგრამ სართულთა დონეები ერთმანეთს არ ემთხვევა. ერთი ნაწილის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული (შემორჩენილია კოჭების ბუდეები). ხოლო მეორე ნაწილში კამაროვანი გადახურვებია გამოყენებული და სართულებიც უფრო მაღალია.
პირველ სართულზე მარანია. მეორე სართულზე ყრუ კედლით გამიჯნული ორი სათავსია, რომლებიც სხვადასხვა დონეზე მდებარეობის გამო ერთმანეთს კედლის სისქეში არსებული კიბით უკავშირდება. მესამე სართულის დიდი ოთახის აღმოსავლეთ კედელში ორი, ხოლო სამხრეთის და ჩრდილოეთისაში თითო განიერი სარკმელია.

შენობის კოშკურა ნაწილის მესამე სართულ სანახევროდაა შემორჩენილი. სართულის დასავლეთ კედელში სამი, ხოლო სამხრეთ კედელში ერთი დაბალი ნიშია. ყველა ნიშში თითო შეწყვილებულ სათოფურია. ჩრდილოეთ კედლის ღერძზე ნახევარწრიული ბუხარია, რომლის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეში კიბის უჯრედში შესასვლელია, რომელიც მოზრდილი ნაწილის IV სართულზე ადის. შენობის მოზრდილი ნაწილის მეოთხე სართული ყრუკედლებიან ღია ბანს წარმოადგენდა. შემორჩენილია კედლების მცირე ნაწილები. გარედან ორივე ნაწილი ერთ მთლიან აბრისშია მოქცეული. ამ ტიპს სხვა ნაგებობების მსგავსად შენობის ორნაწილედობა გარედან ასახულობაშიც იყო გამოვლენილი და მისი ორსაფეხურიანი სილუეტი ციხე-სიმაგრისათვის დამახასიათებელი ქონგურებით იყო დაგვირგვინებული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კონფლიქტი სამხრეთ კორდოფანსა და ცისფერი ნილოსის შტატში

**კონფლიქტი სამხრეთ კორდოფანსა და ცისფერი ნილოსის შტატში** (2011–დღემდე) — სუდანის სამხრეთით კორდოფანსა და ცისფერი ნილოსის შტატში მიმდინარე კონფლიქტი. დაპირისპირებული მხარეებია ერთი მხრივ სუდანის არმია, ხოლო მეორე მხრივ: სუდანის სახალხო განმათავისუფლებელი მოძრაობა და სუდანის განმათავისუფლებელი არმია. 2005 წელს სუდანის მეორე სამოქალაქო ომის ნაივაშის შეთანხმებით დასრულების შემდგომ 2011 წელს სამხრეთ კორდოფანში სუდანის და განმათავისუფლებელ არმიებს შორის ბრძოლები ისევ დაიწყო. დაპირისპირება ცისფერი ნილოსის შტატშიც გავრცელდა. კონფლიქტი დაკავშირებულია დარფურის ომთან. 2011 წელს განმათავისუფლებელმა ფრონტმა კავშირი დაამყარა დარფურელ აჯანყებულებთან.

2014 წლის ოქტომბრისთვის ომმა დაახლოებით 2 მილიონი ადამიანი დააზარალა. დაახლოებით 500 000 იქცა ლტოლვილად, ხოლო 250 000 გადავიდა სამხრეთ სუდანში ან ეთიოპიაში. 2015 წლის იანვრიდან ბრძოლები გააქტიურდა, რადგან ომარ ალ-ბაშირის მთავრობა ცდილობს მოიპოვოს კონტროლი აჯანყებულების ტერიტორიებზე და ემზადება აპრილში არჩევნების ჩასატარებლად.

## იხილეთ აგრეთვე 
*სუდანის მეორე სამოქალაქო ომი
*დარფურის კონფლიქტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Sudan Tribune: South Kordofan & Blue Nile Conflict 

## სქოლიო 
კატეგორია:სუდანის ისტორია
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის ისტორია
კატეგორია:2011 წლის კონფლიქტები
ტრირის დიალექტი

**ტრირის დიალექტი**  (გერმ.. Trierisch; აგრეთვე — Trierer Platt)) — გერმანული ენის ერთ-ერთი დიალექტი. გავრცელებულია ტრირში, (რაინლანდ-პფალცში). ტრირის დიალექტს მიაკუთვნებენ ე.წ. მოზელის ფრანკული დიალექტების ჯგუფს.

მიუხედავად გავრცელების მცირე არეალისა, ტრირის ერთიანი დიალექტი არ არსებობს, არამედ ქალაქის სხვადასხვა უბნებში, რომლებიც მანამდე ამ ქალაქის მიმდებარე სოფლები იყო, საუბრობენ განსხვავებულად, - კიურენცის, ოლევიგის, ბივერის, პფალცელის, ოირენის, ერანგის და ა.შ. ვარიანტებზე.

თვითონ ქალაქის ისტორიულ ნაწილში მცხოვრებ ბიურგერულ წრეებში, რომლებიც დროის განმავლობაში პრუსიის მიერ ტრირში მოვლენილ და მერე სამუდამოდ აქ დამკვიდრებულ საჯარო მოხელეთა შთამომავალნი არიან, არ ცნობენ ამგვარ დაყოფას.

როგორც ცნობილია, XIX საუკუნის დასაწყისში ტრირი პრუსიის შემადგენლობაში (1815 წელი) გადავიდა. პრუსიელი საჯარო მოხელეების ქალაქში შემოსვლამ და საქმიანობამ ნელ-ნელა თავისი კვალი დაატყო ადგილობრივ მცხოვრებთა მეტყველებასაც: მოაძლიერა გერმანული ენა და პირიქით, მინიმუმამდე დაიყვანა, ან სულაც განდევნა ფრანგულენოვანი ლექსიკურ-ფრაზეოლოგიური და კულტურული დანატოვარი.

გერმანულენოვან საენათმეცნიერო ლექსიკონებსა და ენციკლოპედიურ ცნობარები (ბუსმანის, მეცლერის) დუმან ტრირის განსაკუთრებული სახის დიალექტების არსებობის შესახებ.

## იხილეთ აგრეთვე 
** აიფელის კილო
** ჰუნსრუკის კილო
** დიალექტები ზაარლანდში
** ლუქსემბურგული ენა

## ლიტერატურა 
* Lenz, Alexandra N.: Moselfränkisch. Eine populärwissenschaftliche Einführung am Beispiel der Region Wittlich. — Wittlich, 2007.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრირულ-გერმანული ლექსიკონი 

კატეგორია:დიალექტები
ისააკ II ანგელოსი

**ისააკ II ანგელოსი** (; დ. სექტემბერი, 1156 — გ. იანვარი, 1211) — ბიზანტიის იმპერატორი 1185–1195 წლებში და ხელმეორედ 1203–1204 წლებში, შვილთან, ალექსი IV ანგელოსთან ერთად. 

ისააკის მამა, ანდრონიკე დუკა ანგელოსი (დ. 1122 — გ. 1185 წლის შემდეგ) სამხედრო მეთაური იყო მცირე აზიაში. იგი იყო კონსტანტინე ანგელოსისა და იმპერატორ ალექსი I კომნენოსისა და ირინე დუკინას ყველაზე ახალგაზრდა ქალიშვილის, თეოდორა კომნენოსის (დ. 15 იანვარი, 1096/1097) შვილი. აქედან გამომდინარე, მამის მხრიდან, ისააკი კომნენოსების დინასტიის შთამომავალი იყო.

მისი პირველი მმართველობისას ცდილობდა იმპერიის მდგომარეობა დინასტიათაშორისი ქორწინებებით განემტკიცებინა. ახლო ნათესავები დააქორწინა სერბეთის, უნგრეთის, იტალიის, კიევის რუსეთისა და სხვა ქვეყნების სამეფო და მაღალი არისტოკრატიული დინასტიების წარმომადგენლებზე. ებრძოდა ნორმანებსა და ბულგარელებს. 1195 წელს მისმა ძმამ, ალექსიმ, არმიის მხარდაჭერით თავი იმპერატორად გამოაცხადა ალექსი III-ის სახელით. ისააკი დააბრმავეს და კონსტანტინოპოლში ციხეში გამოკეტეს.

ისააკი ტახტზე მეორედ 1203 წელს, ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის დაკავების შემდეგ ავიდა. იგი ბიზანტიას 1203–1204 წლებში, შვილთან, ალექსი IV ანგელოსთან ერთად მართავდა. მთლიანად ჯვაროსნებზე დამოკიდებული მმართველობის უუნარო იყო, ამიტომ 1204 წლის 27/28 იანვარს ალექსი V დუკამ მამა-შვილი დააპატიმრა. ისააკი მალევე გარდაიცვალა. არსებობს მოწამვლის ვერსიაც.

## ლიტერატურა
*Angold, Michael, *The Byzantine Empire: A Political History, 1025–1204*, 2nd edition (London and New York, 1997)
*Brand, C.M., *Byzantium Confronts the West, 1180–1204* (Cambridge, MA, 1968)
* Harris, Jonathan, *Byzantium and the Crusades* (London: Bloomsbury, 2nd ed., 2014). ISBN 978-1-78093-767-0
* Harris, Jonathan, 'Collusion with the infidel as a pretext for military action against Byzantium', in *Clash of Cultures: the Languages of Love and Hate*, ed. Sarah Lambert and Helen Nicholson (Turnhout, 2012), pp.&nbsp;99–117
*Hiestand, Rudolf, 'Die Erste Ehe Isaaks II Angelus und Seine Kinder', *Jahrbuch der Osterreichischen Byzantinistik*, 47 (1997).
**The Oxford Dictionary of Byzantium*, 3 vols (Oxford, 1991)
* Treadgold, Warren, *A History of the Byzantine State and Society* (Stanford CA, 1997)
*K. Varzos, *Ē genealogia tōn Komnēnōn* (Thessalonica, 1984) vol. 2 pp.&nbsp;807–840.

## რესურსები ინტერნეტში
*Foreign policy of the Angeli from *A History of the Byzantine Empire* by Al. Vasilief

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:ანგელოსები
კატეგორია:დაბადებული 1156
კატეგორია:გარდაცვლილი 1204
კატეგორია:XII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ბლასიეჰოლმენი

დან, 1696 წელი.]] 

**ბლასიეჰოლმენი** — ნახევარკუნძული ცენტრალურ სტოკჰოლმში, შვედეთის დედაქალაქში. ის მდებარეობს კუნგსტრადგარდენიის აღმოსავლეთით. თავდაპირველად პატარა კუნძული, სახელად კაპლინგენი, 1600-იან წლებში ნორმალმთან შეერთებით ნახევარკუნძულად იქცა. ბლასიეჰოლმენზე არსებულ ნაგებობებს შორის არის „ნატიონალმუზეუმი“, სასტუმროები და საოფისე შენობები. ხიდი სკეპსჰოლმსბრონი ბლასიეჰოლმენს კუნძულ სკეპსჰოლმენთან აკავშირებს.

## სქოლიო
კატეგორია:სტოკჰოლმის გეოგრაფია
პოპულაცია

**პოპულაცია** () — გენეტიკაში, ეკოლოგიასა და ევოლუციურ მოძღვრებაში, ერთი სახეობის იმ ინდივიდთა ერთობლიობა, რომლებიც მრავალი თაობს მანძილზე ერთსა და იმავე ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, თავისუფლად ეჯვარებიან ერთმანეთს და სხვა ასეთივე ჯგუფებისაგან იზოლირებული არიან ტოპოგრაფიული და ეკოლოგიური ბარიერებით.

არეალი, რომელიც პოპულაციას უკავია, სხვადასხვა სიდიდისაა, რაც უმთავრესად დამოკიდებულია ინდივიდთა მოძრაობის ხარისხზე. პოპულაციის ერთ-ერთი ძირითადი თვისებაა მასში ინდივიდთა რაოდენობის მერყეობა („პოპულაციური ტალღები“). პოპულაცია სახეობის ევოლუციის ერთეულს წარმოადგენს. მასში იქმნება ერთიანი გენეტიკური ფონდი და მიმდინარეობს მიკროევოლუციური პროცესები. არსებობს ავტოგამური, ალოგამური და აგამური პოპულაცია.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* ლექსიკონი-ცნობარი სოციალურ მეცნიერებებში
* პოპულაციის რიცხოვნობა, სიმჭიდროვე და განაწილება
* United Nations Population Division

კატეგორია:ეკოსისტემა
კატეგორია:ეკოლოგიური ტერმინები
კატეგორია:პოპულაცია
კატეგორია:პოპულაციური გენეტიკა
Robotsystem 70

350 px|მინიატიურა|კომპლექსი RBS 70
**Robotsystem 70** (შემოკლ. RBS 70) —  გადასატანი საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსი. განკუთვნილია დაბალ სიმაღლეზე მფრენი მოწინააღდეგეს შვეულფრენების და თვითმფრინავების დასაზიანებლად. წარმოებულია შვედეთში კომპანია Bofors Defence-ის (ამჟამად Saab Bofors Dynamics) მიერ. მასში გამოიყენება შვედური წარმოების რაკეტა RB 70, რომელიც ასევე გამოიყენება სხვა შვედურ სისტემებშიც.
## ისტორია 
RBS 70 შემუშავდა შვედეთის ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის (ჰსთ) უზრუნველსაყოფად იაფი, მარტივად გამოსაყენებელი და ეფექტიანი ახლო მანძილის მიწა-ჰაერის ტიპის სარაკეტო სისტემით. RBS 70 სისტემამდე შვედეთის ჰსთ-ის ქვაკუთხედს ამერიკული HAWK (ჰოუკ) სისტემა (RBS 77 და RBS 97 "შვედური ჰოუკი"), ამერიკული Redeye (RBS 69) და შვედური Bofors m/48 საზენიტო ქვემეხი წარმოადგენდნენ. შვედეთის არმიამ RBS 70 შეიარაღებაზე მიიღო 1977 წელს დაბალი ღირებულების და ახლო მანძილის სისტემაზე ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის აგების ძირითადი მიზეზი იყო  შვედეთის იმჟამინდელი სამხედრო დოქტრინნით გათვალისწინებული ბრძოლის მეთოდი, რომელშიც მობილურობას და დაბალ საექსპლუატაციო მოთხოვნებს აქვთ დიდი მნიშვნელობა.

შვედეთის არმიამ გადაწყვიტა ჩაენაცვლებინა RBS 70 კომპლექსები სახმელეთო ბაზირების IRIS-T რაკეტებით.
2006 წლის მონაცემებით საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსი RBS 70 იმყოფება 18 ქვეყნის შეიარაღებაზე, მათ შორის არგენტინის, ბაჰრეინის, ვენესუელის, ირანის, ინდონეზიის, ირლანდიის, ნორვეგიის, ავსტრალიის, სინგაპურის, არაბთა გაერთიანებული საამიროების, ტაილანდისა და ა.შ.
## ტექნიკურ-ტაქტიკური მახასიათებლები 
350 px|მინიატიურა|RBS 70-ის მართვადი რაკეტა. ნორმალური აეროდინამიკული სქემა. საქშენი მოწყობილობები განლაგებულია რაკეტის სტაბილიზატორების არეში
350px|მინიატიურა|RBS 70-ის ორი კომპლექსი დამონტაჟებული Tatra 815-7-ზე. ჩეხეთი.
2003 წლიდან მიიღეს კომპლექსის საზენიტო რაკეტების გაუმჯობესებული მოდიფიკაცია Bolide. ახალი მოდიფიკაცია წინამორბედებისგან განსხვავდება მოქმედების გაზრდილი მანძილით — 8 კმ-მდე, ახალი საბრძოლო ნაწილით, შეყენების სამი მდგომარეობის მქონე ადაპტური რადიოამფეთქით (დარტყმითი მოქმედების, ნორმალური რეჟიმი და მცირე ზომის მიზნებთან მუშაობის) რის ხარჯზეც გაიზარდა დასაზიანებელი მიზნების დიაპაზონი, მათ შორის უპილოტო საფრენი აპარატების და შემტევი ფრთოსანი რაკეტების დაზიანების ხარჯზე. კოპლექსის მასაა 87 კგ. აღჭურვილია მიზნის ამოცნობის სისტემით.

## შეიარაღებაზეა 
*  ავსტრალია
*  არგენტინა
*  ბაჰრეინი
*  ბანგლადეში
*  ბრაზილია
*  ჩეხეთი
*  ფინეთი
*  გერმანია: RBS 70-ის რაკეტები ადაპტირებული გერმანული  ASRAD-R-ისთვის, რომელიც დაყენებულია Wiesel 2 Ozelot-ზე
*  ინდონეზია
*  ირანი
*  ირლანდია
*  ლატვია
*  ლიეტუვა
*  მექსიკა
*  ნორვეგია (აღარ გამოიყენება)
*  პაკისტანი: 144 კომპლექსი
*  სინგაპური
*  შვედეთი
*  ტაილანდი
*  ტუნისი
*  არაბთა გაერთიანებული საამიროები
*  ვენესუელა
## სქოლიო 
კატეგორია:გადასატანი საზენიტო-სარაკეტო კომპლექსი
კატეგორია:ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვა
კატეგორია:შვედეთის სამხედრო მრეწველობა
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ჯვარბოსელის ციხე-სახლი

**ჯვარბოსელის ციხე-სახლი**  — ციხე-სახლი ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ნასოფლარ ჯვარბოსელის ტერიტორიაზე (ომალოს თემში), ნასოფლარის განაპირას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

შენობა ხუთსართულიანია, ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის - ზემოთკენ შევიწროვებული. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავი და სართულშუა გადახურვა, დანგრეულია მეხუთე სართულის სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი, დაბზარულია სამხრეთ კედელი და ნგრევის პირამდეა მისული.

პირველი სართულის (8 X 7,5 მ) დასავლეთ კედელში ვიწრო და დაბალი თაღოვანი შესასვლელია გაჭრილი, ჩრდილოეთ კედელში - ერთი სათოფური და ორი მცირე ზომის თაღოვანი ნიში. სამხრეთ კედელში კი, სამი თაღოვანი ნიშია. მეორე სართულის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში - სამ-სამი. მესამე სართულის დასავლეთ კედელში შეისრულთაღოვანი კარი და ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთ კედელში თაღოვანი სარკმელი და ერთი სათოფური. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში კი, ორ-ორი სათოფური. მეოთხე სართულის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. სამხრეთ და  ჩრდილოეთ კედლებში თითო სარკმელი და თითო სათოფური. მეხუთე სართულზე სათოფურების გარდა სალოდეებიცაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სალოდეა, დანარჩენ ორში - ორ-ორი. სათოფურებიდან ოთხი დასავლეთ კედელშია, სამი აღმოსავლეთ კედელში, ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში კი, ორ-ორი. 

კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. შემორჩენილია კოჭების საყრდენი ბუდეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კატეგორია:თუშეთის ციხესიმაგრეები
ალექსი IV ანგელოსი

**ალექსი IV ანგელოსი** (; დ. 1153 — გ. 8 თებერვალი, 1204) — ბიზანტიის იმპერატორი 1203-1204 წლებში. ისააკ II ანგელოსის შვილი. 

1203 წლის 18 ივლისს ჯვაროსნებმა კონსტანტინოპოლს შეუტიეს. ალექსი III-მ დაუყოვნებლივ დატოვა ქალაქი. მოსახლეობამ ციხიდან გაათავისუფლა ისააკ II და იმპერატორად გამოაცხადა, თუმცა მისი სიბრმავის გამო ჯვაროსნებმა აიძულეს ისააკი თავის მაგივრად შვილი, ალექსი აეყვანა ტახტზე. ალექსი IV-ის ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში ბიზანტიის იმპერიამ დაკარგა ტერიტორიები შავი ზღვის სანაპიროზე, სადაც ტრაპიზონის იმპერია ჩამოყალიბდა. 

ალექსი ცდილობდა ურთიერთობა განემტკიცებინა ჯვაროსნებთან, რაც მოსახლეობაში უკმაყოფილებას იწვევდა. დაპირისპირებამ კონსტანტინოპოლის მცხოვრებლებსა და ჯვაროსნებს შორის რეგულარული ხასიათი მიიღო. საბოლოოდ, ალექსი დუკამ 27/28 იანვრის ღამეს ისააკი და ალექსი დააპატიმრა. ისააკი მალევე გარდაიცვალა სიბერისაგან, თუმცა არსებობს მოწამვლის ვერსიაც, ალექსი კი 8 თებერვალს დაახრჩვეს. ტახტზე ალექსი დუკა ავიდა ალექსი V-ის სახელით.

## ლიტერატურა
* Angold, Michael, *The Fourth Crusade* (London and New York, 2004).
* Brand, C.M., 'A Byzantine Plan for the Fourth Crusade', *Speculum*, 43 (1968), pp.&nbsp;462–75.
* Harris, Jonathan, *Byzantium and the Crusades* (2nd ed. London and New York, 2014). ISBN 978-1-78093-767-0
* *The Oxford Dictionary of Byzantium*, Oxford University Press, 1991.
* Phillips, Jonathan, *The Fourth Crusade And The Sack Of Constantinople* (London and New York, 2004).
*

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:ანგელოსები
კატეგორია:დაბადებული 1182
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1204
კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
გალილეისეული თანამგზავრები

**გალილეისეული თანამგზავრები** — გალილეო გალილეის მიერ 1610 წლის იანვარში აღმოჩენილი იუპიტერის ოთხი ბუნებრივი თანამგზავრი. ისინი იუპიტერის ყველაზე დიდი თანამგზავრებია. ესენია: იო, ევროპა, განიმედე და კალისტო. მათი სახელები ზევსის სატრფოებიდან მომდინარეობს. ისინი მზის სისტემაში ყველაზე მასიურ ობიექტებს შორის არიან, გამოკლებით მზისა და რვა პლანეტისა. მათი რადიუსები კი ნებისმიერი ჯუჯა პლანეტის რადიუსს აღემატება. განიმედე მზის სისტემაში ყველაზე დიდი თანამგზავრია და პლანეტა მერკურიზე დიდიც კია. სამი შიდა თანამგზავრი — იო, ევროპა და განიმედე — 4:2:1 ორბიტალურ რეზონანსშია ერთმანეთთან.

ეს ოთხი თანამგზავრი ან 1609 წელს ან 1610 წელს აღმოაჩინა გალილეომ, როდესაც მანდ თავისი ტელესკოპი გააძლიერა, რამაც საშუალება მისცა, ციური სხეულები უპრეცედენტო სიზუსტით შეესწავლა. გალილეოს აღმოჩენამ ტელესკოპის, როგორც ხელსაწყოს, მნიშვნელობა გამოავლინა ასტრონომებისთვის იმის დამტკიცებით, რომ არსებობს ისეთი ობიექტები, რომელთა შეუიარაღებელი თვალით დანახვა შეუძლებელია. უფრო მნიშვნელოვანი კი ის იყო, რომ გალილეომ აღმოაჩინა ციური სხეულები, რომლებიც დედამიწის გარშემო არ ბრუნავდა, რამაც სერიოზული ზიანი მიაყენა იმდროინდელ პტოლემეს სამყაროს სისტემას, ან გეოცენტრულ თეორიას, რომლის მიხედვითაც ყველაფერი დედამიწის ირგვლივ მოძრაობს.

გალილეომ თავდაპირველად თავის აღმოჩენას *Cosmica Sidera* („კოსიმოს ვარსკვალვები“) უწოდა, მაგრამ ის სახელები, რომლებიც საბოლოოდ გაბატონდა, სიმონ მარიუსმა შეარჩია. მარიუსმა თანამგზავრები გალილეოსგან დამოუკიდებლად აღმოაჩინა და მათ ამჟამინდელი სახელები დაარქვა, რომლებიც იოჰანეს კეპლერმა შესთავაზა. მარიუსმა 1614 წელს თავის *Mundus Jovialis*-ში გამოაქვეყნა ეს სახელები.

## წევრები
## სქოლიო
ისააკ I კომნენოსი

**ისააკ I კომნენოსი** (; დ. 1007&nbsp; — გ. 1060) — ბიზანტიის იმპერატორი და კომნენოსების დინასტიის პირველი წარმომადგენელი საიმპერატორო ტახტზე. ქვეყანას მართავდა 1057-1059 წლებში. ტახტზე ავიდა წინამორბედის, მიხეილ VI სტრატონიკეს დამხობის შემდეგ. ხანმოკლე მმართველობისას სცადა იმპერიის გამოფიტული ფინანსური რესურსების აღდგენა, რისთვისაც მკვეთრი ნაბიჯები გადადგა. ტაძრებს ჩამოართვა მთელი საკუთრება და ხაზინაში შეიტანა. ავადმყოფობის გამო ძალაუფლება კონსტანტინე დუკას გადასცა. მალევე გამოჯანმრთელდა და ტახტის დაბრუნება სცადა, თუმცა უშედეგოდ. სიცოცხლის უკანასკნელი პერიოდი მონასტერში გაატარა.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:კომნენოსები
კატეგორია:დაბადებული 1007
კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ლერი ალიმონაკი

**ლერი ალიმონაკი** (დ. 17 ოქტომბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი კრიტიკოსი და მწერალი. 1966 წელს დაამთავრა თბილისის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის საინჟინრო-ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. 1973 წლიდან მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურულ ურთიერთობათა მთავარი სარედაქციო კოლეგიის უფროსი მეცნიერ რედაქტორია; პირველი წერილი სიმღერა „სულიკოს“ ავტორზე, ვარინკა წერეთელზე, 1965 წელს გამოაქვეყნა გაზეთ „ქუთაისში“, პირველი წიგნი „ვარინკა წერეთელი“ — 1970 წელს. განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ტერენტი გრანელის ცხოვრებისა და შემოქმედების კვლევაში; დაწერა ბიოგრაფიული რომანი „კვირის წირვები“ (1983), „ჩემი ცხოვრება მხოლოდ ლექსია“ (1983). თარგმნა ლაო-ძის უძველესი ჩინური ფილოსოფიურ-რელიგიური თხზულება „დაო დე ძინი“ და ძველინდური რელიგიურ-ფილოსოფიური ტრაქტატები „უპანიშადები“.

მიღებული აქვს საქართველოს მწერალთა კავშირისა და ივანე მაჩაბლის სახელობის პრემიები.

## ბიბლიოგრაფია
* *სანთლის შუქზე მონაწერი (ავტორი)*. - თბილისი, ხომლი, 2001. - 88გვ.
* *გრანელის ლანდი (ავტორი)*. - თბილისი, ხომლი, 1998. - 136გვ.
* *უპანიშადები (მთარგმნელი)*. - თბილისი, ხომლი, 1995. - 576გვ.
* *ვარინკა წერეთელი (ავტორი)*. - თბილისი, ხელოვნება, 1990. - 31გვ.
* *კვირის წირვები ანუ ცხოვრება ტერენტი გრანელისა : რომანი (ავტორი)*. - თბილისი, მერანი, 1990. - 265გვ.
* *ჟამი სიჩუმისა : ლექსები (ავტორი)*. - თბილისი, საბ. საქართველო, 1988. - 86გვ.
* *კვირის წირვები : ბიოგრაფიული რომანი ტერენტი გრანელზე (ავტორი)*. - თბილისი, მერანი, 1984. - 246გვ.
* *დაო დე ძინი : ლაო ძი (მთარგმნელი)*. - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1983. - 174გვ.
* *ჩემი ცხოვრება მხოლოდ ლექსია : მოგონებები და წერილები ტ. გრანელზე (შემდგენელი)*. - თბილისი, ნაკადული, 1983. - 270გვ.
* *ცხოვრება და ლიტერატურა : ლიტ.-კრიტიკ. წერილები (ავტორი)*. - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1979. - 303გვ.
* *რჩეული : გრანელი, ტერენტი (1897-1934) (შემდგენელი)*. - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1979. - 455გვ.
* *ლიტერატურული წერილები (ავტორი)*. - თბილისი, მერანი, 1974. - 179გვ.
* *ლირიკა : გრანელი, ტერენტი (1897-1934) (რედაქტორი)*. - თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1972. - 183გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
პიტერ კრაუჩი

**პიტერ კრაუჩი** (; დ. 30 იანვარი, 1981) — ინგლისელი ფეხბურთელი. კარიერის მანძილზე თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე. კრაუჩი შედის იმ 29 ფეხბურთელს შორის რომლებმაც პრემიერ ლიგაში 100 ან მეტი გოლი გაიტანეს. მას გატანილი აქვს ყველაზე მეტი თავური პრემიერლიგის ისტორიაში. კრაუჩის მეუღლე არის მოდელი, აბი კლენსი.

## კარიერა
პეტერ კრაუჩმა კარიერა „ტოტენჰემში“ დაიწყო, მას შემდეგ თამაშობდა ბევრ პრემიერლიგის კლუბში მათ შორის „ასტონ ვილაში“, „საუთჰემპტონში“, „ლივერპულში“ და „სტოკში“.

ინგლისის ნაკრებში კრაუჩის დებიუტო 2005 წელს შედგა, მონაწილეობა აქვს მიღებული 2006 და 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატებზე.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* Career information at ex-canaries.co.uk
*

კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები
კატეგორია:საუთჰემპტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:სტოკ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:ბარნლის ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტსმუთის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აზნვაძორი

**აზნვაძორი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ბაზუმის მთის სამხრეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 1675  მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 304 კაცი. 

კლიმატი ზომიერი მაღალმთიანია, ხანგრძლივი და ცივი ზამთრით.ზაფხული ცხელი და ნოტიო. წლიური ნალექების რაოდენობა 600-700 მმ. 

გეზალდარაში დაიბადა საბჭოთა კავშირის გმირი ხიდირ მუსტაფაევი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ამრაკიცი

**ამრაკიცი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 675 კაცი. 

## ისტორია 
სოფელი დააარსეს უკრაინელმა კაზაკებმა XIX საუკუნეში და უწოდეს ნიკოლაევკა. სომხეთის გასაჭოების შემდეგ უწოდეს კიროვი. 2011 წლის 27 ივნისს ექსპლუატაციაში შევიდა ორი ჰესი „ამრაკიცი-1“ და „ამრაკიცი-2“, რომელიც წელიწადში გამოიმუშავებს 7 მლნ კვ/სთ-ს. 

ამრაკიცში მდებარეობს ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის სახელობის რუსული ეკლესია, რომელიც დაარსდა 1846 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამრაკიცი
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
არევაშოღი

**არევაშოღი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, მდინარე ოციძორის (პამბაკის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 645 კაცი. 

## ისტორია 
სოფელი 1884 წელს დააარსეს ირანის ქალაქ მაკუდან წამოსულმა ლტოლვილებმა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
არჯუტი

**არჯუტი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ვანაძორიდან ჩრდილო-დასავლეთით 12 კმ-ში. ბაზუმის ქედის სამხრეთ მთისწინეთზე 2008 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 432 კაცი. 

## ისტორია 
1995 წლამდე შედიოდა გუგარქის რაიონში და იყო სასოფლო საბჭოს ცენტრი. ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ შევიდა ლორეს პროვინციის შემადგენლობაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ახპატი

**ახპატი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ალავერდიდან 10 კმ-ში. სოფლის მახლობლად გადის თბილისი-ერევნის საავტომობილო გზა. 

ახპატში მდებარეობს ახპატის მონასტერი, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია 1996 წლიდან. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ტრანსჰუმანიზმი

მინი|ტრანსჰუმანიზმის სიმბოლო
**ტრანსჰუმანიზმი** (-იდან — გავლით, მიღმა და *homo* — ადამიანი) — ფილოსოფიური კონცეფცია, აგრეთვე საერთაშორისო მოძრაობა, რომელიც მხარს უჭერს მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების მიღწევების გამოყენებას ადამიანის გონებრივი და ფიზიკური შესაძლებლობების გაუმჯობესებისთვის, რათა, როგორც ტრანსჰუმანისტები თვლიან, ადამიანს აღარ ჰქონდეს ისეთი არასასურველი ასპექტები, როგორებიცაა ტანჯვა, დაავადებები, დაბერება და სიკვდილიც კი. ტრანსჰუმანისტები შეისწავლიან ამგვარი ტექნოლოგიების შესაძლებლობებსა და შედეგებს, მათი გამოყენების საფრთხეებსა და უპირატესობებს.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრანსჰუმანიზმი  

## სქოლიო
კატეგორია:ტრანსჰუმანიზმი
კატეგორია:ფილოსოფიური ანთროპოლოგია
ოლეგ სენცოვი

**ოლეგ გენადის ძე სენცოვი** (; დ. 13 ივლისი, 1976, სიმფეროპოლი) — უკრაინელი კინორეჟისორი და სცენარისტი.

დაიბადა ყირიმის ნახევარკუნძულის ქალაქ სიმფეროპოლში, უკრაინის სსრ-ში. 1993-1998 წლებში სწავლობდა კიევის სახელმწიფო ეკონომიკურ უნივერსიტეტში. 2008-2009 წლებში გადაიღო ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი. 2011 წელს გამოვიდა მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი „მოთამაშე“.

აქტიურად მონაწილეობდა 2014 წლის ევრომაიდანის აქციებში, ეხმარებოდა ყირიმში მყოფ უკრაინელ მეომრებს რუსეთის მიერ განხორციელებული ანექსიის დროს. მაისში, რუსეთის უსაფრთხოების ფედერალურმა სამსახურმა ოლეგ სენცოვი ტერორიზმის ბრალდებით დააპატიმრა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* For Ukrainian director Oleg Sentsov, a battle with no end in sight. „Los Angeles Times“. 16 ივლისი, 2014 
* კინემატოგრაფიული სამყარო მოითხოვს ოლეგ სენცოვის განთავისუფლებას. „რადიო თავისუფლება“, გოგი გვახარია, 23.06.2014

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინელი კინორეჟისორები
კატეგორია:სახაროვის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გუგარქი (სოფელი)

**გუგარქი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში. ყოფილი გუგარქის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. გეოგრაფიულად შეუერთდა ვანაძორს. სოფელში მდებარეობს 2 სკოლა და საბავშვო ბაღი.

## ისტორია 
თანამედროვე სოფელი დააარსეს XVII საუკუნეში, მთიანი ყარაბაღიდან გადმოსახლებულმა სომხებმა. სოფელში იყო წმინდა ოვანესის სახელობს ეკელსია რომელიც დაანგრიეს 1940-იან წლებში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* წიგნი „გუგარქი“

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
დსეღი

**დსეღი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში. სოფლის მახლობლად გადის თბილისი-ერევნის საავტომობილო გზა და თბილისი-გიუმრის რკინიგზა. 

სოფელში დაიბადა სომეხი პოეტი და მწერალი ოვანეს თუმანიანი (1869-1923 წწ.). ამჟამად დსეღში მოქმედებს მისი სახლ-მუზეუმი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*დსეღი
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ქარინჯი

**ქარინჯი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ჩატინის მთის სამხრეთ კალთაზე. 

## ისტორია 
სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია მრავალრიცხოვანი ხაჩქარები და შუა საუკუნეების დასახლების ნანგრევები. სოფელში მდებარეობს ნახევრად დანგრეული ეკლესია. 1918 წელს სომხეთ-საქართველოს ომის დროს სოფელში მდებარეობდა ქართველების და გერმანელების პოსტი. 1918 წლის 23 ოქტომბერს სომხებმა მიიტანეს იერიში ქარინჯში მდგარ გერმანულ-ქართულ დანაყოფზე. 25-27 სექტემბერს სოფელში მიმდინარეობდა ბრძოლები, შემდეგ სომხებმა უკან დაიხიეს და ინციდენტი გაუგებრობად გამოაცხადეს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ქარინჯი 
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
რაინის ფრანკული დიალექტები

**რაინის ფრანკული დიალექტების ჯგუფი**, ან **რაინფრანკული დიალექტები** (გერმ. Rheinfränkische Dialekte) — გერმანული ენის დიალექტების ჯგუფი. კერძოდ კი, დასავლეთგერმანულის შუა წელზე ფრანკული ენებისა და დიალექტების ერთობლიობა. 

* ლოთარინგიული (მხოლოდ რაინფრანკული ნაწილი) (საფრანგეთში, მოზელის დეპარტამენტში)
* ჰუნსრუკის კილო, თქმა (მხოლოდ ჰუნსრუკის სამხრეთ ნაწილში)
* პფალცისა (პფალცის რეგიონსა (რაინლანდ-პფალცში) და მის მიმდებარე კუთხეებში)
** დასავლეთპფალცისა (სამხრეთ და აღმოსავლეთ ზაარლანდში, შდრ. აგრეთვე დიალექტები ზაარლანდში; აგრეთვე რაინლანდ-პფალცი (დასავლეთ პფალცი))
** ჰესენისა (ჩრდილო და აღმოსავლეთჰესენი (კასელის, ბად ჰერსფელდის და ფულდას), შუა და სამხრეთჰესენის, ნორდრაინ-ვესტფალიის (ვიტგენშტაინი), რაინლანდ-პფალცის (რაინჰესენის) და ბავარიის (ქვემო-ფრანკული დიალექტი))
** ბადენის პფალცური (ბადენ-ვიურტემბერგი (ჩრდილოეთ ბადენი)) 
** წინაპფალცის დიალექტები (წინა პფალცის და საფრანგეთი (ჩრდილოეთ ელზასი)) 
** პენსილვანიური (ამერიკის შეერთებულ შტატებში, პენსილვანიაში, ოჰაიოსა და ინდიანაში, ისევე როგორც კანადის ონტარიოში)
* ბუკოვინას გერმანული (გამქრალია)

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანული ენის დიალექტები
* შუაგერმანული ენები და დიალექტები
* ფრანკული ენები
* რაინის ფრანკები
* რაინულის გარდამავალი ზონა
* მოზელის ფრანკული დიალექტების ჯგუფი
* ჰუნსრუკის კილო
* რაინის დოკუმენტები

## ლიტერატურა 
* Alexandra N. Lenz. Struktur und Dynamik des Substandards. Eine Studie zum Westmitteldeutschen. — Stuttgart, 2003.

კატეგორია:გერმანული ენა
ძორაგეტი

330px|მინიატიურა|ძორაგეტის აუზი (ღია მწვანე)
**ძორაგეტი** () — მდინარე ჩრდილოეთ სომხეთში, ლორეს პროვინციაში, მდინარე დებედის ჰიდროლოგიურ რეგიონში. სათავეს იღებს ბაზუმის ქედზე და მიედინება დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით, სტეფანავანის გარშემო არსებულ მომხიბლავ ხეობებში. ბოლოს ის ერწყმის მდინარე დებედას, სოფელ ძორაგიუღის სიახლოვეს, რომელიც თავის მხრივ შემდეგ მტკვარს უერთდება.

სახელი ძორაგეტი სომხური სიტყვებისგან წარმოსგდება და „ხეობის მდინარეს“ ნიშნავს (ձոր - ხეობა, գետ - მდინარე).

უმეტეს ადგილებში, ძორაგეტის ხეობა 200 მეტრის სიღრმისაა.

## ჯომარდობა
სომხეთის მოგზაურობის სამსახური ძორაგეტს ერთადერთ მდინარედ მიიჩნევს ქვეყანაში, რომელზეც შესაძლებელია ჯომარდობა. საჯომარდო გზები ძირითადად ქალაქ სტეფანავანის სიახლოვეს, ძორაგეტის ხიდთან იწყება. ძირითადი საჯომარდო არეალები თავმოყრილია ძორაგეტის კანიონში, რომლის სიღრმე ზოგიერთ ადგილებში 300 მეტრია.

## ქალაქები და სოფლები
მდინარის გასწვრივ გაშენებულ ქალაქებსა და სოფლებს შორიაა: სტეფანავანი, ამრაკიცი, ლორი-ბერდი, აგარაკი, ვარდაბლური, კურთანი, არევაწაგი და ძორაგიუღი.

## გალერეა

ფაილი:Dzoraget(river) Bridge.jpg|V საუკუნის ხიდი
ფაილი:Dzoraget(river).jpg|
ფაილი:Dzoraget(river)1.jpg
ფაილი:Dzoraget(river)2.jpg
ფაილი:Dzoraget(river)3.jpg
ფაილი:Dzoragetatstepanavan.jpg|ძორაგეტის კანიონი
ფაილი:Dzoraget(river)4.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მდინარეები
ლერნაჰოვიტი (ლორე)

**ლერნაჰოვიტი** () — სოფელი სომხეთში, მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, საქართველოს საზღვართან ახლოს. სოფელში ცხოვრობს 1 524 კაცი (2008).

სოფელი დაარსდა 1822-1823 წლებში მუშიდან და ერზრუმიდან გადმოსახლებული სომხების მიერ. 1978 წლამდე სოფელს ერქვა ყარაქილისა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ლერნაჰოვიტი 
* Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:ლორეს პროვინციის სოფლები
ჯეკ ბეღურა

**ჯეკ ბეღურა** () — უოლტ დისნეის „კარიბის ზღვის მეკობრეების“ პერსონაჟი. ცნობილი გახდა ფილმების სერიით, რომელშიც მისი როლი ჯონი დეპმა განასახიერა.

ფილმებში ჯეკ ბეღურა არის ქარიზმატული ავანტიურისტი მეკობრე, რომელიც არ არის ადვილად დასაჭერი. იგი იყო მეკობრეების გემის, „შავი მარგალიტის“ მკვიდრი, თუმცა იგი დატოვეს კუნძულზე. შემდეგ იგი ხელში ჩაუვარდება ინგლისელებს. მას გააპარებს უილიამ ტერნერი (ორლანდო ბლუმი), იმ პირობით,რომ დაიხსნიან ელიზაბეთ სუონს, რომელიც „შავი მარგალიტის“ მეკობრეებმა გაიტაცეს. ამასთან, ჯეკი ცდილობს, დაიბრუნოს „შავი მარგალიტი“ 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კარიბის ზღვის მეკობრეების პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი მეკობრეები
იოანე VII (ბიზანტია)

**იოანე VII პალეოლოგოსი** (; დ. 1370 — გ. 22 სექტემბერი, 1408) — ბიზანტიის იმპერატორი 1390 წლის 14 აპრილიდან სექტემბრამდე. ანდრონიკე IV პალეოლოგოსისა და ბულგარეთის იმპერატორის, იოანე-ალექსანდრეს ქალიშვილის, კერატსა-მარიას შვილი. ქვეყანას მართავდა პაპის, იოანე V-ის დამხობიდან ვენეციის რესპუბლიკის დახმარებით მის ხელახლა გამეფებამდე.

## ლიტერატურა
* 
* George T. Dennis, 'An unknown Byzantine emperor, Andronicus V Palaeologus', in *Jahrbuch der Oesterreichischen Byzantinistik* 16 (1967), 175–187.
*Franz Dölger, 'Johannes VII., Kaiser der Rhomäer', in *Byzantinische Zeitschrift* 31 (1931), 21–36
* Harris, Jonathan, *The End of Byzantium*. Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-11786-8
* Eurydice Lappa-Zizicas, 'Le voyage de Jean VII. Paléologue en Italie', in *Revue des Études Byzantines* 34 (1976), 139–142.
* 
* 
* P. Wirth, 'Zum Geschichtsbild Kaiser Johannes VII.', in *Byzantion* 35 (1965), 592–600.

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:პალეოლოგოსები
კატეგორია:დაბადებული 1370
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1408
კატეგორია:XIV საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
დიალექტები ზაარლანდში

**ზაარლანდის დიალექტები** — ურთიერთგანსხვავებული დიალექტების ერთობლიობა, რომელიც გერმანიის ამ შედარებით ახალგაზრდა ფედერალური მხარის ტერიტორიის ფარგლებშია მოქცეული.

ზაარლანდს არ აქვს მხოლოდ ერთი დიალექტი, რომელსაც ზაარული, ან ზაარლანდური ერქმეოდა, არამედ აქ, ამ მხარეში გარკვეულწილად თავმოყრილია ფართო სპექტრი დიალექტების ვარიანტებისა, რომელიც ზაარის მხარისთვის ტიპურად მიიჩნევა.

ზაარის მხარეში ლაპარაკობენ რაინის ფრანკულსა და აგრეთვე მოზელის ფრანკულ დიალექტებზე,  რომლებსაც ენათმეცნიერები დასავლეთ შუაგერმანულს მიაკუთვებენ. ჩვეულებრივ მეტყველებაში ზაარის მხარეში მცხოვრებნი თავიანთ დიალექტს ე.წ. „პლატს“ უწოდებენ, თუმცა მას „პლატგერმანულთან“ საერთო არაფერი არ აქვს.

## ლიტერატურა 
* Edith Braun: *Max und Moritz in Saarbrücker Platt (Nachdichtung von Wilhelm Buschs Max & Moritz).* Saarbrücken 1983, ISBN 3-922807-33-X, 64 Seiten, vergriffen.
* Edith Braun, Max Mangold: *Saarbrücker Wörterbuch. Wortschatz der gegenwärtigen Saarbrücker Umgangsmundart.* Saarbrücker Druckerei und Verlag, 1984, ISBN 3-921646-70-7, 304 Seiten. 
* Edith Braun: *Saarbrücker Mundart-Lektionen.* Saarbrücker Druckerei und Verlag, 1986, ISBN 3-925036-06-7, 160 Seiten.
* Edith Braun: *Saarbrücker Homonym-Wörterbuch.* Saarbrücker Druckerei und Verlag, 1989, ISBN 3-925192-92-1, 373 Seiten.
* Edith Braun: *Necknamen der Saar und drum herum.* 2. Auflage. Lebach, 1991, vergriffen.
* Edith Braun: *Mundart. Wörterbuch – Geschichten – Brauchtum.* Saarbrücker Druckerei und Verlag, 1994, ISBN 3-925036-89-X, 176 Seiten.
* Edith Braun: *Neues Lebacher Mundartbuch.* Saarbrücker Druckerei und Verlag, 1995, ISBN 3-930843-00-5, 224 Seiten.
* Edith Braun: *Wenn ein Saarländer sagt.* Ottweiler Druckerei, 1995, ISBN 3-923755-44-9, 24 Seiten.
* Edith Braun, Anna Peetz: *Hasenbrot und Gänsewein. Allerlei vom Essen und Trinken.* edition Karlsberg, Homburg/Saar 1995, ISBN 3-930204-07-X, 312 Seiten.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Saarland-Lexikon: "Saarland-Wörterbuch online" 
* Portal "Sprache und Sprüche" im Saarland-Lexikon 
* Mundart und Mundart-Literatur im Saarland

კატეგორია:გერმანული ენა
მიქაელი (გაბრიჭიძე)

**ეპისკოპოსი მიქაელი** (ერისკაცობაში — **მამუკა გივის ძე გაბრიჭიძე**; დ.  25 იანვარი,  1966, ჭიათურა) — თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქიის მღვდელმთავარი 2013 წლის 20 ოქტომბრიდან.

1987 წლიდან იყო ქართული როკ-ჯგუფის, მემენტო მორის ბას-გიტარისტი. 1990-იანი წლების დასაწყისში ბერად აღიკვეცა. 2013 წლის 11 ოქტომბერს არქიმანდრიტი მიქაელი გამორჩეულ იქნა თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქიის ეპისკოპოსად. ხოლო 2013 წლის 20 ოქტომბერს მცხეთაში, სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში ეპისკოპოსად აკურთხა უწმიდესმა და უნეტარესმა, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა, მთავარეპისკოპოსმა მცხეთა-თბილისისა და მიტროპოლიტმა ბიჭვინთისა და ცხუმ-აფხაზეთისა ილია II-მ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდი

## რესურსები ინტერნეტში
* drevo-info.ru

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1966
იოსებ ყიფშიძე

**იოსებ ალექსის ძე ყიფშიძე** (დ. 25 აგვისტო, 1882, რგანი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. 21 თებერვალი 1919, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი. თსუ-ის გამგეობის სწავლული მდივანი და ქართული ენის პირველი პროფესორი, ქართული ენის კათედრის გამგე (1918-1919). 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლურ ენათა ფაკულტეტი (1911) და სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას შეუდგა „აღმოსავლეთის პრაქტიკულ აკადემიაში“, კავკასიური ენების შესწავლის კურსებზე. აქ მან რუსულ ენაზე გამოაქვეყნა „ქართული ენის გრამატიკა“ (1911). 1914 წელს პეტერბურგში გამოსცა „მეგრული ენის გრამატიკა ტექსტებითა და ლექსიკონით“. 1915 წელს ყიფშიძე პრივატ-დოცენტი იყო და აღმოსავლურ ენათა ფაკულტეტზე ქართული ენის კურსს კითხულობდა. 1917 წელს დაბრუნდა საქართველოში, მონაწილეობდა თსუ-ის დაარსებაში.

ყიფშიძე იკვლევდა ქართველურ ენებს, მათი აგებულებისა და ისტორიის საკითხებს. აღსანიშნავია მისი გამოკვლევები: „დამატებითი ცნობები ჭანურის შესახებ“ (1911), „ასიმილაციისა და დისიმილაციის წესი ქართულსა და მეგრულში“, (1919-1920). აკაკი შანიძისა და ყიფშიძის რედაქციით გამოქვეყნდა სულხან-საბა ორბელიანის „ქართული ლექსიკონი (1928)“ და სხვა. იოსებ ყიფშიძის პირადი არქივი დაცულია ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში. არქივი შემოსწირა თინათინ ყიფშიძემ 2001 წელს.

2013 წლის 26 დეკემბერს იოსებ ყიფშიძე დიდუბის პანთეონიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პანთეონში გადმოასვენეს. ღონისძიებას აკადემიკოსი ვლადიმერ პაპავა, ფინანსთა მინისტრი ნოდარ ხადური, თსუ-ის აკადემიური წრეების წარმომადგენლები და სტუდენტები დაესწრნენ. ღონისძიების ფარგლებში იოსებ ყიფშიძის სახელობის დარბაზში გაიმართა წიგნის პრეზენტაცია — იოსებ ყიფშიძე, ევგენია ეგაძე-ყიფშიძისა, დავით ყიფშიძე — „ჩანაწერები“ (თბილისი, „ინტელექტი“, 2013, შემდგენელ-რედაქტორი ეთერ ქავთარაძე).

## ლიტერატურა 
* დანელია კ., იოსებ ყიფშიძე. ცხოვრება და მეცნიერული მემკვიდრეობა, თბ., 1985.
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, თბ., 1994

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ი
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები