open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Α-ამანიტინი

მინი|220პქ|ამატოქსინ ალფა-ამანიტინის ქიმიური სტრუქტურა
**α-ამანიტინი** (**ალფა-ამანიტინი**) — რვა ამინომჟავისგან შემდგარი ციკლური პეპტიდი. ის შესაძლოა იყოს ყველაზე შხამიანი ამატოქსინი. ამატოქსინები არის ტოქსინები, რომლებიც გვხვდება ამანიტას გვარის რამდენიმე სახეობაში, მათ შორისაა შხამა (), *Amanita verna*, *Amanita  virosa* და *Amanita bisporigera*. ის ასევე გვხვდება სოკოებში *Galerina marginata*, *Lepiota subincarnata* და *Conocybe filaris*. ვირთხებში ამანიტინის პერორალური ლეტალური დოზა (LD50) 100 მკგ/კგ-ია.

ციკლური პეპტიდების უმეტესობისგან განსხვავებით, ამატოქსინები (და ფალოტოქსინები) რიბოსომებზე სინთეზდება. გენები, რომლებიც α-ამანიტინის პროპროტეინს აკოდირებენ, იმავე ოჯახს მიეკუთვნებიან, რასაც ფალაციდინის (ფალოტოქსინი) მაკოდირებელი გენები. α-ამანიტინი არის რნმ პოლიმერაზა II-ისა და III-ის სელექციური ინჰიბიტორი, მაგრამ არა I-ის.
 
## რესურსები ინტერნეტში
* Heidelberg Pharma, GmbH — Heidelberg-pharma.Com
* Poisonous American Mushrooms — Americanmushrooms.Com

## სქოლიო
კატეგორია:ამატოქსინები
კატეგორია:ჰეპატოქსინები
ფალოიდინი

მინი|250პქ|ფალოიდინის სტრუქტურა
**ფალოიდინი** — ორგანული ნივთიერება, რომელიც მიეკუთვნება ფალოტოქსინების კლასის ტოქსინებს, რომლებიც გვხვდება შხამასოკოში (). ეს არის ხისტი ბიციკლური ჰეპტაპეპტიდი, რომელიც მომაკვდინებელია სისხლში შეყვანიდან რამდენიმე დღეში.

ფალოიდინით მოწამვლისას სიმპტომი ძირითადად მოიცავს მწვავე შიმშილს, რაც ღვიძლის უჯრედების განადგურებით არის გამოწვეული. ის ფუნქციონირებს ძაფისებრ აქტინთან (F-აქტინთან) შეკავშირებითა და სტაბილიზაციით, რითაც ხელს უშლის აქტინის ბოჭკოების დეპოლიმერიზაციას. რადგან ფალოიდინი მჭიდროდ და სელექციურად უკავშირდება F-აქტინს, მისი ფლუორესცენტულად მარკირებული წარმოებულები აქტიურად გამოიყენება მიკროსკოპიაში F-აქტინის ვიზუალიზაციისთვის ბიოსამედიცინო კვლევებში. ნივთიერება არ იხსნება წყალში და თერმოსტაბილურია: ისინი მდგრადია სიცხით გამოწვეული ცვლილებების მიმართ.

ფალოიდინი, ერთ-ერთი პირველი აღმოჩენილი ციკლური პეპტიდია. ის გამოყოფილი იქნა შხამასოკოდან და კრისტალიზებული იქნა ფეოდორ ლინენისა და ულრიხ ვილანდის მიერ 1937 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:მიკოტოქსინები
ვიროტოქსინები

**ვიროტოქსინები** — მონოციკლური პეპტიდები, რომლებიც შედგება სულ მცირე ხუთი სხვადასხვა ნაერთისგან: ალავიროიდინი, ვიროიზინი, დეოქსოვიროიზინი, ვიროიდინი და დეოქსოვიროიდინი. რადგან ვიროტოქსინების სტრუქტურა და ბიოლოგიური აქტივობა ფალოტოქსინების მსგავსია, ეს იმაზე მიუთითებს, რომ ვიროტოქსინები ბიოსინთეზურად ფალოტოქსინებიდან მომდინარეობენ ან საერთო საერთო წინამორბედ გზებს იზიარებენ.

ამ დროისთვის, ვიროტოქსინების გავლენა ადამიანის ორგანიზმზე ბოლომდე შესწავლილი არ არის; მიუხედავად ამისა, მისი დაბალი ორალური შეწოვის გამო, ამ ტოქსინებს მცირე კლინიკური მნიშვნელობა აქვს.

## სქოლიო
კატეგორია:მიკოტოქსინები
Β-ამანიტინი

მინი|250პქ|ამატოქსინ ბეტა-ამანიტინის ქიმიური სტრუქტურა
**β-ამანიტინი** (**ბეტა-ამანიტინი**) — რვა ამინომჟავისგან შემდგარი ციკლური პეპტიდი. ის მიეკუთვნება ტოქსინების ჯგუფს, რომელსაც ამატოქსინები ეწოდება და გვხვდება ამანიტას გვარის რამდენიმე სოკოში, მათ შორისაა შხამა () და *Amanita virosa* და *Amanita  bisporigera*. ამ სოკოების მაღალი ლეტალობა ადამიანებისთვის განპირობებულია მათში α-ამანიტინის, **β-ამანიტინის**, γ-ამანიტინის და ε-ამანიტინის არსებობით.

ამატოქსინების მომაკვდინებელი დოზა ადამიანის სხეულის წონის 0.1 მგ/კგ-ს შეადგენს. საშუალო ამანიტას სახეობის სოკო შეიცავს 3-5 მგ ამატოქსინს, ამიტომ ერთი 40-50 გრამიანი სოკო შესაძლოა საკმარისი იყოს საშუალო ზრდასრული ადამიანის მოსაკლავად.

## რესურსები ინტერნეტში
*ამერიკის შხამიანი სოკოები — Americanmushrooms

## სქოლიო
კატეგორია:მიკოტოქსინები
ბიჩუორთი

**ბიჩუორთი** () — ქალაქი ავსტრალიაში, ინდიგოს საგრაფოში, ვიქტორიას შტატის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც ცნობილი გახდა 1850-იანი წლების შუა პერიოდის „ოქროს ციებ-ცხელების“ პერიოდში. 2021 წლის აღწერის მონაცემებით, ბიჩუორთის მოსახლეობა 4 274 ადამიანს შეადგენდა.

ბიჩუორთის მრავალი ისტორიული შენობა კარგად არის შემონახული. ქალაქი იქცა პოპულარულ ტურისტულ და მზარდ ღვინის მწარმოებელ ცენტრად.

ბიჩუორთში ფუნქციონირებს 6 დაწყებითი სკოლა, ერთი საშუალო სკოლა და ზრდასრულთა საგანმანათლებლო ცენტრი. ქალაქში ასევე არის საავადმყოფო. ქალაქთან უახლოესი აეროპორტია ოლბერი, რომელიც ქალაქიდან 48 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. ქალაქში ჩასვლა შესაძლებელია აგრეთვე ავტობუსითაც. გარდა ამისა, სიდნეიდან არის სარკინიგზო ხაზი ოლბერამდე, საიდანაც ბიჩუორთთან ავტობუსის მიმოსვლა ხორციელდება.

ქალაქს ჰყავს ავსტრალიური ფეხბურთის გუნდი (ბიჩუორთის საფეხბურთო კლუბი), რომელიც ტალანგატასა და რეგიონულ საფეხბურთო ლიგაში ასპარეზობს.

## ლიტერატურა
*Woods, Carole.  ''Beechworth: A Titan's Field*, Hargreen, North Melbourne, 1985. (a wide-ranging solid research piece on Beechworth from its earliest days 1830s to the late 19th century)
*Jones, Ian. *Ned Kelly a Short Life*, Lothian, Port Melbourne, 1995. (a definitive account of the Kelly story)
*Jones, Ian.  *The Friendship that destroyed Ned Kelly: Joe Byrne and Aaron Sherritt'', Lothian, Port Melbourne, 1992.

## რესურსები ინტერნეტში
*Beechworth Cemetery deceased records and online map at Chronicle Cemetery Map
*Australian Places – Beechworth 

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის ქალაქები
ფსილოცინი

მინი|250პქ|ფსილოცინის სტრუქტურული ფორმულები
**ფსილოცინი**, აგრეთვე ცნობილია როგორც **4-ჰიდროქსი-N,N-დიმეთილტრიპტამინი** (**4-HO-DMT**) —  ფსიქოაქტიური ნივთიერება-ალკალოიდი ტრიპტამინების ოჯახიდან. ფსილოციბინთან ერთად გვხვდება ჰალუცინოგენური სოკოების უმეტესობაში, როგორიცაა *Psilocybe semilanceata*. ფსილოციბინი ნაწლავებში დეფოსფორილირდება ფსილოცინად, რომელიც უშუალოდ ახდენს ფსიქოაქტიურ მოქმედებას. ფსილოცინი მაღალ მიდრეკილებას ავლენს სეროტონინის 5-HT2A რეცეპტორების მიმართ, ნაკლებად კი 5-HT1A, 5-HT1D და 5-HT2C რეცეპტორების მიმართ. ნორადრენალინის რეცეპტორებზე მნიშვნელოვანი ზემოქმედება შეინიშნება მაღალი დოზებისას. ფსილოცინის/ფსილოციბინის ზღვრული დოზა (ანუ დოზა, რომლის დროსაც ნივთიერება მოქმედებას იწყებს) ადამიანების უმეტესობისთვის არის 30–50 მკგ/კგ, რაც 70 კგ წონის ადამიანისთვის იქნება 2–3.5 მგ. ორგანიზაცია Erowid-ის მიხედვით, აღნიშნული დოზა შეადგენს 0.25 გ გამხმარ სოკოს. ვინაიდან ფსილოცინის/ფსილოციბინის შემცველობა და მათი თანაფარდობა სოკოებში მნიშვნელოვნად იცვლება, და ამ ნივთიერებების დაშლა დროთა განმავლობაში ფსილოცინისა და ფსილოციბინისთვის განსხვავებულად ხდება, შეუძლებელია ზუსტი ზღვრული დოზის მითითება „გამხმარ სოკოებში“. პრაქტიკულმა გამოცდილებამ აჩვენა, რომ ეფექტები საკმაოდ გამოხატულია 0.5 გ გამხმარი სოკოს  *Psylocybe Cubensis* დოზისას და უფრო მცირე რაოდენობითაც კი.

ფსილოცინი, 1971 წელს მიღებული ფსიქოტროპული ნივთიერებების კონვენციის I განრიგის თანახმად, არ შეიძლება გამოყენებულ იქნას სამედიცინო და სამეცნიერო მიზნების გარდა, მკაცრად კონტროლირებადი პირობების მიღმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Psilocin - Isomer Design
* 4-HO-DMT (Psilocin) - TiHKAL - Erowid
* 4-HO-DMT (Psilocin) - TiHKAL - Isomer Design

## სქოლიო
კატეგორია:ალკალოიდები
კატეგორია:ფიქოდელიკები
ფსილოციბინი

მინი|250პქ|ფსილოციბინის ქიმიური სტრუქტურა
**ფსილოციბინი**, აგრეთვე ცნობილია როგორც **4-ფოსფორილოქსი-N,N-დიმეთილტრიპტამინი (4-PO-DMT)** — ბუნებრივი ფსიქოდელიური პროწამლის ნაერთი, რომელიც წარმოიქმნება 200-ზე მეტი სახეობის სოკოს მიერ. ის არის ტრიპტამინების ოჯახის ალკალოიდი; ფსილოცინის ფოსფორილირებული წარმოებული.

ფსილოციბინის ყველაზე მაღალი შემცველობა აღმოჩენილია ფსილოციბეს გვარის სოკოებში, როგორებიცაა *Psilocybe semilanceata* და *Psilocybe cyanescens*, მაგრამ ფსილოციბინი აგრეთვე გამოყოფილია დაახლოებით ათეული სხვა გვარიდან, როგორიცაა პანეოლუსი, სტროფარია, გიმნოპილუსი, ინოციბე და მრავალი სხვა.

თავისი ქიმიური სტრუქტურითა და ადამიანის ცნობიერებაზე ზემოქმედების თვალსაზრისით, ის მსგავსია დიმეთილტრიპტამინისა, რომელსაც ადამიანის ორგანიზმი ენდოგენურად გამოიმუშავებს ჯალღუზისებრი ჯირკვლის მეშვეობით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Psilocybin - Isomer Design
* 4-HO-DMT (Psilocybin) - TiHKAL - Erowid
* 4-HO-DMT (Psilocybin) - TiHKAL - Isomer Design

## სქოლიო
კატეგორია:ალკალოიდები
კატეგორია:ფიქოდელიკები
სამობითი თვლის სისტემა

**სამობითი თვლის სისტემა** ან **თვლის სამობითი სისტემა** — პოზიციური თვლის სისტემა, რომლის ფუძეა 3. გამოიყენება ინფორმატიკაში.

სამობით სისტემაში რიცხვის ჩასაწერად სამი სიმბოლო გამოიყენება: 0, 1, 2. მაგალითად, 
:1\cdot3+2\cdot3^0=12_3=5_{10}; 
:1\cdot3^2+2\cdot3^1+1\cdot3^0=121_3=16_{10}.

როგორც ჩანს, აქ რიცხვი წარმოსდგება სამის ხარისხების მიხედვით. სამობით სისტემაში გამრავლების ტაბულა.

სამობითი თვლის სიტემა ორი სახისაა: სიმეტრიული და ასიმეტრიული.

ერთ სამმაგ ჯგუფს ეწოდება ტრიტი (შემოკლებული -დან).

## ლიტერატურა
*ობგაძე თ., ფრანგიშვილი ა., ტრუსკინოვსკი ა., „ცოცხალი სისტემების ანალიზის მთოდები“, თბ., 2016
*Брусенцов Н. П., С. П. Маслов, В. П. Розин, А. М. Тишулина «Малая цифровая вычислительная машина Сетунь», Издательство Московского университета, 1965.
*Фомин С. В. Системы счисления. — М.: Наука, 1987. — 48 с. — (Популярные лекции по математике).

## რესურსები ინტერნეტში
* Ternary Arithmetic 
* The ternary calculating machine of Thomas Fowler
* Ternary Base Conversionincludes fractional part, from Maths Is Fun
* Gideon Frieder's replacement ternary numeral system
* Visualization of ternary numeral system

03
ვლადიმერ ეტუში

**ვლადიმერ ეტუში** (; დ. 6 მაისი, 1922, მოსკოვი, რსფსრ — გ. 9 მარტი 2019, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი, თეატრალური პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1984). „მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის“ სრული კავალერი.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1964 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1977 — რსფსრ სახალხო არტისტი 
* 1984 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 2015 — ჩრდილოეთი ოსეთის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი
* 2015 — სამხრეთ ოსეთის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1995 — IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი
* 2003 — III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი
* 2008 — II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი
* 2018 — I ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენი

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:რუსი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მოსკოვის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:I ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 50 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 60 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 65 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 70 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 70 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კარლტონის უნივერსიტეტი

**კარლტონის უნივერსიტეტი** () — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ქალაქ ოტავაში, კანადის ონტარიოს პროვინციაში. უნივერსიტეტი 1942 წელს დაარსდა. თავდაპირველად კარლტონის კოლეჯი ფუნქციონირებდა როგორც კერძო, არადენომინაციური საღამოს კოლეჯი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანებს ემსახურებოდა.  უნივერსიტეტად კარლტონი მას შემდეგ გადაიქცა, რაც პროვინციულმა მთავრობამ 1952 წელს *კარლტონის უნივერსიტეტის შესახებ კანონი* მიიღო, რომელიც შემდეგ 1957 წელს ჩასწორდა და უნივერსიტეტმა ამჟამინდელი სახელი მიიღო. უნივერსიტეტს სახელი დღეს გაუქმებული კარლტონის ოლქის მიხედვით დაერქვა, რომელშიც, უნივერსიტეტის დაარსების დროს, ქალაქი ოტავა შედიოდა.

## სქოლიო
კატეგორია:კანადის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
2024 წლის შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატის არჩევნები კალიფორნიაში

**2024 წლის შეერთებული შტატების წარმომადგენელთა პალატის არჩევნები კალიფორნიაში**  — 2024 წლის 5 ნოემბერს ჩატარდა, რომლის ფარგლებშიც კალიფორნიის შტატიდან 52 აშშ -ის წარმომადგენელი აირჩიეს, რომელთაგან ერთი შტატის 52 საკონგრესო ოლქიდან იყო. არჩევნები დაემთხვა 2024 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებს, ასევე წარმომადგენელთა პალატის სხვა არჩევნებს, აშშ -ის სენატის არჩევნებს და სხვადასხვა სახელმწიფო და ადგილობრივ არჩევნებს. ექვსმა მოქმედმა წარმომადგენელმა, მე-12 ოლქის ბარბარა ლიმ, 30-ე ოლქის ადამ შიფმა, 47-ე ოლქის კეიტი პორტერმა, მე-16 ოლქის ანა ეშუმ, 29-ე ოლქის ტონი კარდენასმა და 31-ე ოლქის გრეის ნაპოლიტანომ, განაცხადეს, რომ 2024 წელს ხელახლა არ იყრიდნენ კენჭს; ლიმ, შიფმა და პორტერმა აშშ-ის სენატში იყარეს კენჭი.
## მიმოხილვა
### შტატის მასშტაბით
**დემოკრატიული პარტია**

**რესპუბლიკელები**

 

კალიფორნიაში 2024 წლის აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის არჩევნები 2024 წლის 5 ნოემბერს ჩატარდა, რომლის ფარგლებშიც კალიფორნიის შტატიდან 52 აშშ-ის წარმომადგენელი, მათ შორის შტატის 52 საკონგრესო ოლქიდან ერთი წარმომადგენელი აირჩიეს. არჩევნები დაემთხვა 2024 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებს, ასევე წარმომადგენელთა პალატის სხვა არჩევნებს, აშშ-ის სენატის არჩევნებს და სხვადასხვა სახელმწიფო და ადგილობრივ არჩევნებს. ექვსმა მოქმედმა წარმომადგენელმა, მე-12 ოლქის ბარბარა ლიმ, მე-30 ოლქის ადამ შიფმა, 47-ე ოლქის კეიტი პორტერმა, მე-16 ოლქის ანა ეშუმ, 29-ე ოლქის ტონი კარდენასმა და 31-ე ოლქის გრეის ნაპოლიტანომ, განაცხადეს, რომ 2024 წელს ხელახლა არ იყრიდნენ კენჭს; ლიმ, შიფმა და პორტერმა აშშ-ის სენატში იყარეს კენჭი.

წარმომადგენელთა პალატის უმრავლესობის PAC-მა, დემოკრატიულ პარტიასთან აფილირებულმა სუპერ PAC-მა, განაცხადა, რომ 2024 წელს ოთხ კალიფორნიელ რესპუბლიკელს აირჩევს: 27-ე ოლქიდან მაიკ გარსიას, მე-40 ოლქიდან იანგ კიმს, 41-ე ოლქიდან კენ კალვერტს და 45-ე ოლქიდან მიშელ სტილს. გარსია, კიმი და სტილი წარმოადგენენ იმ ოლქებს, რომლებიც ჯო ბაიდენმა 2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მოიგო, ხოლო კალვერტის ოლქმა მცირე უპირატესობით მისცა ხმა დონალდ ტრამპს.

ბაიდენის მიერ მოგებულ ოლქებს კიდევ ორი კალიფორნიელი რესპუბლიკელი წარმოადგენდა: ჯონ დუარტე მე-13 ოლქიდან და დევიდ ვალადაო მე-22 ოლქიდან. 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მე-13, 22-ე და მე-40 ოლქები ტრამპის სასარგებლოდ გადავიდა, სადაც დუარტე ადამ გრეისთან დამარცხდა გაყოფილი ბიულეტენებით. 

## მიმოხილვა
### შტატის მასშტაბით
## სქოლიო
კატეგორია:არჩევნები
უჰერსკი-ბროდი

**უჰერსკი-ბროდი** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. უჰერსკი-ბროდი უჰერსკე-ჰრადიშტეს რაიონში მდებარეობს.

## სახელწოდება
სახელი სიტყვასიტყვით „უნგრეთის ფონს“ ნიშნავს. სახელწოდება მდინარე ოლშავაზე არსებული გადასასვლელი ფონიდან მომდინარეობს, სადაც უნგრეთის სამეფოსთან საზღვარი გადიოდა.

## გეოგრაფია
უჰერსკი-ბროდი ქალაქ ზლინიდან სამხრეთით დაახლოებით 22 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ვიზოვიცეს მთიანეთშია გაშენებული, მის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 389 მეტრია ზღვის დონიდან. უჰერსკი-ბროდში მდინარე ოლშავა მიედინება.

## ისტორია
უჰერსკი-ბროდი ისტორიულ წყაროებში პირველად 1030 წლის თარიღითაა მოხსენიებული. 1048 წლისთვის ქალაქის დღევანდელ ტერიტორიაზე საბაჟო პუნქტი იყო მოწყობილი. სავაჭრო გზების გზაგასაყარზე მდებარეობამ და ხელსაყრელმა კლიმატურმა პირობებმა ქალაქის სწრაფი განვითარება განაპირობა. 1272 წელს მეფე ოტოკარ II-ემ ბროდი სამეფო ქალაქად გამოაცხადა. 1275 წელს პირველად უწოდეს ქალაქს უჰერსკი-ბროდი.
სასაზღვრო ზონაში მდებარეობის გამო უჰერსკი-ბროდმა უნგრელების არაერთი შემოსევა გადაიტანა. ჰუსიტური ომების დროს ქალაქი ჰუსიტებმა დაიპყრეს და საკუთარ სამხედრო ბაზად აქციეს.
1469 წელს, ბოჰემია - უნგრეთის ომის (1468–1478) დროს ქალაქში ერთმანეთს უნგრეთის მეფე მატიაშ ჰუნიადი და ბოჰემიის მეფე ირჟი პოდებრადელი დაუპირისპირდნენ, ამ ბრძოლის შედეგად უჰერსკი-ბროდი ძლიერ დაზარალდა.
1506 წელს უჰერსკი-ბროდი ქალაქ კუნოვიცეს თავადებმა შეისყიდეს და აქაურობა საკმაოდ განვითარდა. XVII საუკუნეში მშვიდობიანობის პერიოდი შავი ჭირის ეპიდემიით დასრულდა, შემდეგ იყო პრუსიელთა შემოსევები 1741 - 1742 წლებში. XIX საუკუნეში ქალაქში გერმანელებმა და ებრაელებმა დაიწყეს ჩამოსახლება. ამ პერიოდში განვითარდა მრეწველობა. უჰერსკი-ბროდში 1883-1888 წლებში გაიყვანეს რკინიგზა.
რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი ძეგლი დომინიკელთა ორდენის მონასტერია, თავისი ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესიით. XIV საუკუნის დასაწყისში აქ მდგარი გოტიკური ეკლესია გაცილებით მაღალი იყო, ვიდრე ამჟამინდელი ნაგებობა. შემდგომი ომების დროს არაერთხელ დაზიანდა და დაიწვა. ტაძარი 1670 - 80-იან წლებში ადრეულ ბაროკოს სტილში აღადგინეს.

## ცნობილი ადამიანები
*იან კომენსკი (1592–1670) - ფილოსოფოსი და პედაგოგი
*მოსე სამუელ ცუკერმანდლი (1836–1917) - ჩეხი - გერმანელი რაბინი და თეოლოგი
*ლეო იუნგი (1892–1987) - ამერიკელი რაბინი
*ლადისლავ ბოჰაჩი (1907–1978) - მსახიობი
*ვლასტიმილ ბაბულა (დაბ. 1973) - მოჭადრაკე

## დაძმობილებული ქალაქები
* გიერაუტოვიცეს გმინა, პოლონეთი
* გოისე-მერენი, ნიდერლანდები
* ნოვე-მესტო-ნად-ვაჰომი, სლოვაკეთი
* ოურენი, პორტუგალია

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
ლეონგათა

**ლეონგათა** () — ქალაქი სტშელეცკის ქედის მთისწინეთში, საუთ-გიპსლენდის საგრაფოში, ვიქტორიის შტატში, ავსტრალიაში. მდებარეობს მელბურნიდან 135 კილომეტრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ლეონგათას მოსახლეობა 5 869 ადამიანს შეადგენდა.

1887 წელს გაიხსნა საფოსტო განყოფილება. 1891 წელს, რკინიგზის გაყვანასთან ერთად, დასახლებამ მიიღო ქალაქის სტატუსი და დაერქვა ლეონგათა. იგი სამხრეთ გიპსლენდის მთავარი საგანმანათლებლო ცენტრია, სადაც მდებარეობს რამდენიმე სკოლა.

ლეონგათას ჰყავს საზოგადოებრივი თეატრალური დასი, რომელიც რეგულარულად დგამს თეატრალურ წარმოდგენებს. ქალაქს აგრეთვე ჰყავს ავსტრალიური საფეხბურთო კლუბი, „თუთიყუშები“, რომელიც გიპსლენდის საფეხბურთო ლიგაში ასპარეზობს. ლეონგათაში, ყოველწლიურად სექტემბერის თვეში ნარცისების ფესტივალი იმართება, სადაც ტარდება შეჯიბრებები და წარმოდგენილია ნარცისების მრავალი სახეობა. გარდა ამისა, ლეონგათას ტერიტორიაზე ყოველთვიური ფერმერთა ბაზრობა იმართება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Leongatha Community Website

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის ქალაქები
Amanita brunnescens

***Amanita brunnescens*** — სოკოს სახეობა ამანიტას გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას. ფართოდ არის გავრელებული აშშ-ის აღმოსავლეთ ნაწილში. იზრდება ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. 

მისი საკვებად ვარგისიანობა უცნობია და შესაძლოა, მომწამვლელი იყოს. იგი წააგავს მისივე გვარის მომაკვდინებელ სოკოს შხამას, რომლისგან განსხვავებით გააჩნია მყიფე ვოლვა და დაზიანების ადგილები ყავისფერდება.

## ტაქსონომია
თავდაპირველად ცნობილმა ამერიკელმა მიკოლოგმა, ჩარლზ ჰორტონ პეკმა, ის უაღრესად ტოქსიკურ შხამასოკოდ () მიიჩნია. მოგვიანებით, 1918 წელს სოკო აღწერა ამერიკელმა ბოტანიკოსმა და მიკოლოგმა ჯორჯ ფრენსის ატკინსონმა.

## აღწერა
ქუდი — 7–10 სმ დიამეტრის, ამოზნექილი, შემდეგ ბრტყლად-ამოზნექილი, ბრტყელი და ოდნავ ჩაზნექილი ფორმის, გლუვი მომწვანო-მოყვითალო, ნაცრისფერ-მოყავისფრო ან მოყავისფრო-მოწითალო ზედაპირით, ზოგჯერ გახუმებული მოთეთრომდე, დაფარული მცირერიცხოვანი, სწრაფად ჩამორეცხვადი მოწითალო-მოყავისფრო მეჭეჭებით — საერთო საბურველის ნარჩენებით.

რბილობი — თეთრი ფერის, ჰაერზე მუქდება. ახასიათებს კარტოფილის სუნი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები თავისუფალი ან ვიწროდ შეზრდილი, ხშირი, მოთეთრო ფერის.

ფეხი — 9–11 სმ სიგრძის და 1.2–1.5 სმ სისქის, ღია კრემისფერი, ასაკთან ერთად ხშირად მუქდება. ფეხის ძირში შეიმჩნევა ბოლქვისებრი გასქელება. საყელო კრემისფერია, რომელიც განლაგებულია ფეხის ზედა ნაწილში.

სპორების ფხვნილი — თეთრი ფერის. სპორები 7–9.5×6.5–9 მკმ, ამილოიდური, ჩვეულებრივ თითქმის სფეროსებრი ფორმის.

## ვარიაცია
არსებობს ვარიაცია *Amanita brunnescens* var. *pallida*, რომელიც თითქმის ზემოთ მოცემული აღწერილობის იდენტურია, მაგრამ განსხვავდება თეთრი ფერის ქუდით.

*Amanita asteropus* არის A. brunnescens-ის ევროპული ვარიაცია.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*
**Amanita brunnescens* — Mushroom Expert

## სქოლიო
კატეგორია:ამანიტა
კატეგორია:შხამიანი სოკოები
ბოიკოვიცე

**ბოიკოვიცე** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. ბოიკოვიცე უჰერსკე-ჰრადიშტეს რაიონში მდებარეობს. ქალაქი ოთხი მუნიციპალური უბნისგან შედგება.

## სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდება სავარაუდოდ ბოიეკის ან ბოიკას გვართანაა დაკავშირებული, რომლებმაც აქ დასახლება დააარსეს.

## გეოგრაფია
ბოიკოვიცე ქალაქ ზლინიდან სამხრეთით დაახლოებით 23 კილომეტრში, ხოლო ქალაქ ტრენჩინიდან ჩრდილო-დასავლეთით 21 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი მდინარე ოლშავის ნაპირებზეა გაშენებული. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის ჩრდილოეთი ნაწილი ვიზოვიცეს მთიანეთში მდებარეობს, სამხრეთი ნაწილი კი თეთრ კარპატებში. ბოიკოვიცეს ტერიტორიაზე მდებარე უმაღლესი წერტილია ლოკოვის გორა, რომლის სიმაღლე 739 მეტრია ზღვის დონიდან. ბოიკოვიცეს თითქმის მთელი ტერიტორია ბილე-კარპატის დაცული ლანდშაფტის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

## ისტორია
მინი|მარცხნივ|ტილიხის მოედანი
პირველი ისტორიული ცნობა ბოიკოვიცეს შესახებ 1362 წლით თარიღდება. ის სავაჭრო ქალაქი 1449 წელს გახდა. XVI საუკუნეში ბოიკოვიცეს თავს დაესხნენ უნგრელები, მათ ისე პირწმინდად გაძარცვეს ქალაქი, რომ ქალაქში რამდენიმეწლიანი შიმშილობა დაიწყო. 
XIX საუკუნეში ქალაქი განვითარდა, გაიყვანეს ელექტროენერგია და დაიწყო მრეწველობის აყვავების ხანა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტებს ბოიკოვიცეში სამხრედრო მასალების ქარხანა ჰქონდათ. 
ბოიკოვიცეს მუნიციპალიტეტმა ქალაქის სტატუსი 1965 წელს მიიღო.

## ცნობილი ადამიანები
*კარელ ურბანეკი (დაბ. 1941) - პოლიტიკოსი, ჩეხოსლოვაკიის ბოლო კომუნისტი ლიდერი

## დაძმობილებული ქალაქები
* ტრენჩიანსკა-ტურნა, სლოვაკეთი
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
აზერბაიჯანის ფიზიკის ინსტიტუტი

**აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტი** — ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესი სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულება აზერბაიჯანში, რომელიც შედის ქვეყნის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფიზიკურ, მათემატიკურ და ტექნიკურ მეცნიერებათა დეპარტამენტის სისტემაში. ინსტიტუტი წარმოადგენს ფუნდამენტურ ცენტრს ფიზიკის დარგში, სადაც ხორციელდება ფართომასშტაბიანი თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევები როგორც საბაზისო, ისე გამოყენებითი მეცნიერებების მიმართულებით.

## ისტორია 
ფიზიკის ინსტიტუტი სათავე იღებს 1945 წელს, როდესაც სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის აზერბაიჯანის განყოფილებაში ფუნქციონირებდა ფიზიკის სექტორი. სწორედ ამ სექტორის ბაზაზე ჩამოყალიბდა ფიზიკისა და მათემატიკის ინსტიტუტი. 1959 წელს ინსტიტუტი რეორგანიზდა, რის შედეგადაც შეიქმნა ორი დამოუკიდებელი სამეცნიერო ცენტრი: ფიზიკის ინსტიტუტი და მათემატიკისა და მექანიკის ინსტიტუტი. 1957 წლიდან 1993 წლამდე ფიზიკის ინსტიტუტს ხელმძღვანელობდა გამოჩენილი ფიზიკოსი, აკადემიკოსი ჰასან აბდულაევი [1], რომლის გარდაცვალების შემდეგ ინსტიტუტს მიენიჭა მისი სახელი. ამჟამინდელი ოფიციალური სახელწოდებაა: „აკადემიკოს ჰასან აბდულაევის სახელობის აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტი“.

## კვლევითი საქმიანობა 
ინსტიტუტის ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებები მოიცავს ისეთ სფეროებს, როგორიცაა მყარ სხეულთა ფიზიკა, ბირთვული ფიზიკა, ოპტოელექტრონიკის ფიზიკური საფუძვლები და ტექნოლოგია, აგრეთვე ენერგეტიკის ფიზიკური და საინჟინრო პრობლემების შესწავლა. აღნიშნული მიმართულებებით ჩატარებული კვლევები ხელს უწყობს როგორც ფუნდამენტური ცოდნის გაღრმავებას, ისე თანამედროვე ტექნოლოგიების განვითარებას.

## სამეცნიერო მიღწევები 
XX საუკუნის 70-80-იანი წლების განმავლობაში ფიზიკის ინსტიტუტმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ფიზიკის დარგის განვითარებაში როგორც რესპუბლიკის, ისე მთლიანი სსრკ-ის მასშტაბით. აკადემიკოსმა ალექსანდრ პროხოროვმა, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ნობელის პრემიის ლაურეატმა, უმაღლესად შეაფასა ინსტიტუტის მიღწევები, მათ შორის — სელენზე დაფუძნებული ნახევარგამტარული მოწყობილობების კვლევები, აქამდე უცნობი ნახევარგამტარული ნაერთების სინთეზსა და კოსმოსური ინფორმაციის ინტერპრეტაციის მეთოდების შემუშავებს, რომლებიც მნიშვნელოვანი იყო დედამიწის შესწავლის კონტექსტში.

## მენეჯმენტი 
2013 წლიდან ფიზიკის ინსტიტუტის მოვალეობის შემსრულებელი დირექტორია ნაზიმ ტიმურ ოღლუ მამედოვი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორი, რომელიც ხელმძღვანელობს ინსტიტუტს თანამედროვე სამეცნიერო და ორგანიზაციული პრინციპების შესაბამისად.

ინსტიტუტის სტრუქტურა მოიცავს სხვადასხვა სპეციალიზებულ ლაბორატორიებსა და განყოფილებებს, რომლებიც მიმართულია როგორც თეორიული, ისე პრაქტიკული კვლევებისკენ. ასევე ფუნქციონირებს რამდენიმე სპეციალური განყოფილება, მათ შორის:

* ინტელექტუალური ინფორმაციული სისტემების     განყოფილება
* პატენტებისა და ინტელექტუალური საკუთრების განხორციელების განყოფილება
* ფიზიკურ-ტექნიკური ტერმინოლოგიის ენციკლოპედიური კვლევების განყოფილება
* ნანომასალებისა და სტრუქტურების ტექნოლოგიური ცენტრი
* ბიოფიზიკისა და ჭკვიანი მასალების კვლევის ცენტრი.

ინსტიტუტში დასაქმებულია 853 თანამშრომელი, რომელთაგან 46 ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორია.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის კვლევითი ინსტიტუტები
დერვენტინები

**დერვენტინები** —  ავსტრალიისა და ინდოეთის პერმული და ტრიასული პერიოდების რიტიდოსტეიდების ტემნოსპონდილების ქვეოჯახია. მასში შედის გვარები არკადია, დელტაზავრი, დერვენტია, ინდობრაქიოპები და რევანა .დერვენტინების სახელი ეწოდა 2011 წელს ჩატარებულ კვლევაში, რომელშიც გაანალიზდა რიტიდოსტეიდების ფილოგენეტიკური ურთიერთობები. ეს იყო დერვენტინების ოჯახის შემცვლელი სახელი, რომელსაც სახელი 2000 წელს ეწოდა.
## აღწერა
სხვა მრავალი პერმული და ტრიასული ტემნოსპონდილის მსგავსად, დერვენტიინები ძირითადად მათი თავის ქალებით არიან ცნობილი, რომლებიც ზემოდან დათვალიერებისას სამკუთხა ან მომრგვალებულია. დერვენტიინები კლადად ( ევოლუციური დაჯგუფება) დიაგნოზირებულია რამდენიმე საერთო მახასიათებლით ან სინაპომორფიით: სასა თითქმის სწორი უკანა კიდით, სასის უკანა ნაწილში პარასფენოიდული ძვალი, რომელიც დაფარულია პატარა ამობურცულობებით, სასაზე ექტოპტერიგოიდური ძვალი, რომელიც ქმნის დიდ ხვრელს, რომელსაც სუბტემპორალური ფოსო ეწოდება, კიდის ნაწილს და თვალის უკან მომრგვალებული ან კვადრატული ფორმის პოსტორბიტალური ძვალი. მიუხედავად იმისა, რომ დერვენტიინები ყველაზე წარმოებულ რიტიდოსტეიდებად ითვლებიან, ეს უკანასკნელი მახასიათებელი საერთოა ყველაზე პრიმიტიულ რიტიდოსტეიდებთან და არარიტიდოსტეიდურ ტემნოსპონდილებთან, რაც ევოლუციურ უკუქცევაზე მიუთითებს. პარასფენოიდის დამფარავი პატარა ამობურცულობები ცალსახა სინაპომორფიაა, რადგან ეს მახასიათებელი მხოლოდ დერვენტიინებშია, მაშინ როცა ყველა სხვა სინაპომორფია ბუნდოვანია, რადგან ისინი ასევე გვხვდება ზოგიერთ სხვა ტემნოსპონდილში, როგორიცაა ქომატობატრაქუსი და ლაპილოპსისი.
## კლასიპიკაცია
დერვენტინები 2000 წელს დასახელდნენ, როგორც ავსტრალიური ტემნოსპონდილების ოჯახი სტერეოსპონდილის ქვერიგში .დერვენტინების ქვეოჯახი 2011 წელს დასახელდა Derwentiidae-ს ნაცვლად, რადგან ყველა ეს ავსტრალიური ტემნოსპონდილი რიტიდოსტეიდების ოჯახის წევრი აღმოჩნდა. 2011 წლის ანალიზმა ასევე მოათავსა ინდოეთიდან ინდობრაქიოფს დერვენტიინაეში, როგორც ჯგუფის პირველი არაავსტრალიური წევრი. ქვემოთ მოცემულია ანალიზიდან მიღებული კლადოგრამა , რომელიც აჩვენებს დერვენტიინებისა და სხვა სტერეოსპონდილების ფილოგენეტიკურ ურთიერთობებს: 
{{clade| style=font-size:80%;line-height:100%
|label1=სტერეოსპონდილი   
|1={{clade
   |1=*ბენთოსუხუსი*
   |2=*ვატსონისუჩუსი*
   |3={{clade
      |1=
      |2={{clade
         |1=
         |label2=ტრემატოზაურია
         |2={{clade
            |1=*ტრემატოზავრი*
            |2={{clade
               |1=*ლუზოცეფალუსი*
               |2= }} }} }} }} }} }}
## სქოლიო
კატეგორია:სტერეოსპონდილი
კატეგორია:ავსტრალიის პრეისტორიული ამფიბიები
The Boring Company

მინი|ილონ მასკი სიტყვით გამოდის საცდელი გვირაბის გახსნისას ჰოთორნში, კალიფორნია, 2018 წლის დეკემბერი
**The Boring Company** (**TBC**) — ამერიკული ინფრასტრუქტურის, გვირაბების მშენებლობის სერვისებისა და აღჭურვილობის კომპანია, რომელიც დააარსა ილონ მასკმა. 2017 წელს TBC დაარსდა როგორც SpaceX-ის შვილობილი კომპანია, ხოლო გამოიყო ცალკე კორპორაციად 2018 წელს. TBC-მ დაასრულა რამდენიმე სატესტო გვირაბი და ერთი გვირაბის გაყვანის პროექტი, რომელიც ღიაა საზოგადოებისთვის.

2018 წელს TBC-მ დაასრულა ერთი სატესტო გვირაბი ლოს-ანჯელესის ოლქში, კალიფორნია. 2021 წელს TBC-მ დაასრულა ლას-ვეგასის საკონვენციო ცენტრის (LVCC) კვანძი, სამსადგურიანი სატრანსპორტო სისტემა 2.7 კმ გვირაბებით. 2024 წლის აპრილის მდგომარეობით, ასევე გაიხსნა Resorts World Las Vegas-ის სეგმენტი და მიმდინარეობს Encore-ისა და Westgate-ის კურორტებამდე მიმავალი გვირაბების დასრულება. დაგეგმილია სისტემის გაფართოება აჯმში 109 კმ-მდე.

შეერთებული შტატების ქალაქებში გამოცხადდა TBC-ის მრავალი სხვა პროექტი, მაგრამ შემდგომში უმოქმედო გახდა ან გაუქმდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* .
*  55 minutes, video of information session on the vision of the Boring Company and the project in Los Angeles, with Q&A.
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2017 წელს დაარსებული ამერიკული კომპანიები
ალბუტი

**ალბუტი** () — ისტორიულ სოფელი პალაკაციოს მხარეში, დღევანდელი ყარსის ოლქის არფაჩაის რაიონის სოფელ ჩანაყსუს  საზღვრებში გამქრალი სოფელია. 

## ისტორია
სოფელი ალბუტი მდებარეობდა ისტორიული პალაკაციოს მხარეში და შუა საუკუნეებში საქართველოს საზღვრებს მოიცავდა. შესაბამისად, ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი 1578 წელს ქართველებისგან დაიპყრეს. 1561-1587 წლების მოვლენების შემცველ მესხური დავითნის ქრონიკაში („მესხური დავითნის ქრონიკა“) სახელწოდების ქართულ ნაშრომში ალბუტი კამაროანის (ჩანაყსუს) სოფელთან ერთად არის ნახსენები და აღნიშნულია, რომ ეს ორი სოფელი თეთრციხეს ახლოს მდებარეობდა.

სოფელი ალბუტი 1595 წლის დეფთერ-ი მუფასალ-ი ვილაიეთ-ი გურჯისტან (საქართველოს ოლქის დეტალური რეგისტრი) სახელწოდების ოსმალურ ტაჰრირ დეფთერში ალბუდის (البود) ფორმით გვხვდება. ამ დროს სოფელი საქართველოს ვილაიეთში, ჩილდირის ლივასის ჯანბაზის ნაჰიეს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა 25 ქრისტიანი ოჯახისგან შედგებოდა და ოჯახების მეთაურები ქართულ სახელებს ატარებდნენ. სოფელში მიმდინარეობდა ხორბლის, ქერის, ჭვავის და სელის თესლის მოყვანა, ფუტკარი, ღორისა და ცხვრის მოშენება. ალბუტში სამი წყლის წისქვილიც იყო.

სოფელი ალბუტი ჩილდირის ეიალეთოს 1694-1732 წლების პერიოდის ოსმალურ ჯებე დეფთერშიც ალბუდის (البود) ფორმით გვხვდება. ამ თარიღშიც იგივე ადმინისტრაციული მდგომარეობის მქონე სოფელი ჰიჯრი 1115 (1703/1704) წელს მუსტაფას სახელის მქონე პიროვნებას ჰქონდა მინიჭებული. თუმცა 1886 წლის რუსულ მოსახლეობის აღწერაში სოფლად არ ფიგურირება იმას აჩვენებს, რომ ალბუტი ამ თარიღამდე უკვე აღარ იყო სოფელი. შესაბამისად, ქართველმა ისტორიკოსმა და არქეოლოგმა ექვთიმე თაყაიშვილი 1902 წელს ჩილდირის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სოფელ ჩალას (დოღრუიოლის) სამხრეთით სოფელ ალბუტის (Албутъ) ნანგრევები აღმოაჩინა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები
აისტოპოდა

**აისტოპოდა** — მაღალ სპეციალიზებული გველისებრი სტეგოკეფალიების რიგი, რომელიც ცნობილია ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის კარბონული და ადრეული პერმული პერიოდიდან. მათი სიგრძე მერყეობს პაწაწინა ფორმებიდან, რომელთა სიგრძე მხოლოდ 5 სანტიმეტრია, თითქმის 1 მეტრამდე. ისინი პირველად ნამარხებში მისისიპის პერიოდში ჩნდებიან და ადრეულ პერმულ პერიოდამდე არსებობენ.

თავის ქალა პატარაა, მაგრამ ძალიან სპეციალიზებული, დიდი ორბიტებითა და დიდი „ფანჯრებით“. პრიმიტიული ფორმა ოფიდერპეტონის თავის ქალაში დერმის ძვლების ნიმუში აქვს, რომელიც ტემნოსპონდილების მსგავსია. თუმცა, განვითარებულ გვარ ფლეგეტონტიაში თავის ქალა ძალიან მსუბუქი და ღიაა, შემცირებულია საყრდენების სერიამდე, რომლებიც ტვინის გარსს ქვედა ყბაზე უჭერენ მხარს, ისევე როგორც გველების შემთხვევაში, და შესაძლებელია, რომ აისტოპოდებმა პალეოზოურ პერიოდში იგივე ეკოლოგიური ნიშები შეავსეს, რასაც დღეს გველები.
მინი|მარცხნივ| ნამარხი ბუნების ისტორიის ფილდის მუზეუმში .
მათ ჰქონდათ უკიდურესად წაგრძელებული სხეული, 230-მდე მალა. მალები ჰოლოსპონდილური იყო, თითოეულ სეგმენტზე მხოლოდ ერთი ოსიფიკაცია ჰქონდათ. მათ არ ჰქონდათ ცენტრებს შორის მდებარე რგოლები, თუნდაც კუდში, და არ ჰქონდათ თავისუფალი ჰემური რკალები. ნერვული რკალი დაბალი იყო და ცენტრთან შერწყმული. ყველა ეს მახასიათებელი ძალიან ჰგავს ნექტრიდეას მახასიათებლებს, ორივე წარმოადგენს ტიპურ ლეპოსპონდილოზურ მდგომარეობას.

ერთ-ერთ ბოლოდროინდელ ნაშრომში აღწერილია აისტოპოდის თავის შიდა ორგანიზაცია, სადაც დადგინდა, რომ აისტოპოდებმა შეინარჩუნეს თავის ქალისა და ტვინის მრავალი თევზის მსგავსი მახასიათებელი, მათ შორის ნოტოქორდის თავში მუდმივი გაფართოება და ჰიპოფიზსა და პირის ღრუს შორის ღია არხი. რადგან ეს მახასიათებლები ოთხფეხათა ევოლუციის ადრეულ ეტაპზე იკარგება, ეს შეიძლება იყოს იმის მტკიცებულება, რომ აისტოპოდები სხვა ოთხფეხა ცხოველებისგან მნიშვნელოვნად  განსხვავდებიან.

ნეკნები წვრილი იყო, ერთთავიანი ან ორთავიანი, თავი კი „K“ ასოს ფორმის. არცერთ ცნობილ ნამარხში არ არის კიდურების ან თუნდაც კიდურების სარტყლების კვალი, ხოლო კუდი მოკლე და პრიმიტიული იყო.
## ურთიერთობები
სხვა ადრეულ ტეტრაპოდებთან ევოლუციური ურთიერთობები საკამათო რჩება, რადგან ყველაზე ადრეული აისტოპოდიც კი, ლეთისკუს სტოკი, უკვე მაღალ სპეციალიზებული იყო, თუმცა მისი თავის ქალა პრიმიტიული და უკიდურესად თევზის მსგავსი იყო. აისტოპოდები სხვადასხვაგვარად იყო დაჯგუფებული სხვა ლეპოსპონდილებთან ერთად, ან განთავსებული იყო ბატრაქომორფ - რეპტილიომორფის გაყოფის ადგილას ან მის წინ. თუმცა, პარდოს და სხვების (2017) მიერ ჩატარებულმა კლადისტურმა ანალიზმა აისტოპოდები ტეტრაპოდების ძირში აღმოაჩინა. ჯგუფი საკმაოდ მრავალფეროვანი იყო გვიან კარბონულ პერიოდში, რამდენიმე ფორმით, რომელიც პერმამდე გაგრძელდა.

ქვემოთ მოცემულია ანდერსონის და სხვების (2003) კლადოგრამა, რომელიც ასახავს აისტოპოდების ფილოგენეტიკურ ურთიერთობებს:

## რესურსები ინტერნეტში
* Aïstopoda - Palaeos
* Aistopoda - phylogeny
## სქოლიო
კატეგორია:გარდამავალი ფორმები
ფრიშტაკი

**ფრიშტაკი** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. ფრიშტაკი ზლინის რაიონში მდებარეობს. ქალაქი ოთხი ადმინისტრაციული უბნისგან შედგება. 

## სახელწოდება
ქალაქის სახელწოდება წარმოშობით გერმანულია და ,,თავისუფალ ქალაქს" ნიშნავს. 

## გეოგრაფია
ფრიშტაკი ქალაქ ზლინიდან ჩრდილოეთით დაახლოებით 5 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქის ტერიტორიის ჩრდილოეთ ნაწილი ჰოსტინ-ვსეტინის მთებშია გაშენებული, ხოლო დანარჩენი ვიზოვიცეს მთიანეთში. ქალაქის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 566 მეტრია ზღვის დონიდან.
ფრიშტაკი მორავიის ვლახეთის და ჰანის  ეთნოგრაფიული რეგიონების საზღვარზე მდებარეობს. ქალაქში მიედინება პატარა მდინარე ფრიშტაკი, რომელზეც წყალსაცავი 1935–1938 წლებში ააგეს. ამ წყალსაცავიდან ქალაქ ზლინს სასმელი წყალი მიეწოდება. 1997 წლიდან ფრიშტაკის წყალსაცავს კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

## ისტორია
ისტორიულ წყაროებში ქალაქი პირველად 1356 წელსაა მოხსენიებული, ლათინური დასახელებით „ფრეისტატი“. 1382 წლის ცნობებით ქალაქი საკმაოდ მდიდარი და წარმატებული იყო. განვითარებული იყო ხელსაქმე, ვაჭრობა, საყასბო საქმე და აბანოები. ეს განვითარება შეაფერხა ოცდაათწლიანმა ომმა. XIX საუკუნეში ფრიშტაკში განვითარდა სოფლის მეურნეობა და მეტყევეობა. 1841 წელს ქალაქში გაჩნდა დიდი ხანძარი და ხის შენობების უმეტესობა დაიწვა, რომელიც მოგვიანებით მყარმა ქვის ნაგებობებმა ჩაანაცვლეს.
 
## ღირსშესანიშნაობები
160px|მინი|მარცხნივ|წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა ნიკოლოზის ეკლესიაა. ნაგებობის არქიტექტურული სტილი გაურკვეველია, ის ყველაზე ახლოს ბაროკოს არქიტექტურასთან დგას. ეკლესიის ყველაზე ძველი ნაწილი XVI საუკუნეში ააგეს, 1820 წელს სამრეკლო განაახლეს და თავად ტაძარი გააფართოვეს. ეკლესიის წინ დგას ქვის ჯვარი, რომელიც ბაროკოს სტილშია ნაკვეთი და 1763 წელს დადგეს. ქალაქის მთავრობის პირველი ქვის შენობა ფრიშტაკში 1680 წელს ააგეს. შენობა ადგილობრივმა არქიტექტორმა ვლადიმირ ფიშერმა დააპროექტა.

## ცნობილი ადამიანები
*ვლადიმირ ფიშერი (1870–1947) - არქიტექტორი
*იაროსლავ კვაპილი (1892–1958) - კომპოზიტორი, დირიჟორი და პიანისტი
*ბრჟეტისლავ ბაკალა (1897–1958) - დირიჟორი, პიანისტი და კომპოზიტორი
*ვაცლავ რენჩი (1911–1973) - პოეტი, დრამატურგი და თარჯიმანი
*დალიბორ ბრაზდა (1921–2005) - კომპოზიტორი და დირიჟორი

## დაძმობილებული ქალაქები
* კანიანკა, სლოვაკეთი
* მურანი, სლოვაკეთი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
დუზი (არდეშენის რაიონი)

**დუზი** () — უბანი ქალაქ არდეშენში, რომელიც არის არდეშენის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, რიზეს პროვინციასთან ახლოს.

## ისტორია
დუზის უბნის ძველი სახელწოდება 2009 წლის ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში მოცემულია როგორც „ფურტონა“ (ჶურტონა). ამ დასახლების სახელი უნდა წარმოშობილიყო ფირთინას მდინარესთან კავშირში, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც „ფურტონა“ ან „ფორტუნა“. ფაქტობრივად, უბანი დგას ამ მდინარის პირას. მეორე მხრივ, ამ დასახლების ჩრდილოეთით, სანაპიროზე მდებარე უბანი „ფირტინას“ სახელს ატარებს.

ენათმეცნიერმა ნიკო მარი, 1910 წელს ლაზეთში განხორციელებული კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში, ფირტუნას მდინარის სანაპიროს სოფლების ჩამოთვლისას, დასახლებად სოფელ ფურტონას არ ახსენებს.

## მოსახლეობა
დუზის უბანში 2024 წელს ცხოვრობდა 315 ადამიანი, მათ შორის 149 მამაკაცი და 166 ქალი.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები
5-MeO-DMT

მინი|220პქ|5-MeO-DMT-ის (5-მეთოქსი-დიმეთილტრიპტამინი) 2D სტრუქტურა
**5-MeO-DMT**, იგივე **5-მეთოქსი-N,N-დიმეთილტრიპტამინი**, რომელიც აგრეთვე ცნობილია როგორც **O-მეთილბუფოტენინი** ან **მებუფოტენინი** — ძლიერი ფსიქოაქტიური ნივთიერება ტრიპტამინების ოჯახიდან. 5-MeO-DMT გვხვდება მრავალ მცენარეში, აგრეთვე ზოგიერთი გომბეშოს (მაგალითად, კოლორადული გომბეშო) სეკრეტში. ის დიმეთილტრიპტამინის (DMT) და ბუფოტენინის (5-HO-DMT) მონათესავე ნივთიერებაა. მას სამხრეთ ამერიკაში, შამანურ პრაქტიკებში, ენთეოგენის სახით ათასწლოვანი ისტორია გააჩნია.

5-MeO-DMT პირველად 1936 წელს იქნა სინთეზირებული, ხოლო 1959 წელს ის მცენარე *Dictyoloma incanescens*-დან იქნა გამოყოფილი. მოგვიანებით, ის სხვა მცენარეებშიც (როგორიცაა ანადენანთერა, ჩიტიფეტვა და ვიროლა), სოკოებში (ბილწა სოკო მეწამული ბილწასოკო) და ზოგიერთ ძუძუმწოვრებში აღმოაჩინეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 5-MeO-DMT - Isomer Design
* 5-MeO-DMT - PsychonautWiki
* 5-MeO-DMT - Erowid

## სქოლიო
კატეგორია:ალკალოიდები
კატეგორია:ფიქოდელიკები
ონჯორბეგი

**ონჯორბეგი** () — გამქრალი სოფელი ჰანაქის რაიონში, არტაანის პროვინციაში, ისტორიულ ერუშეთის მხარეში.

## ისტორია
ონჯორბეგი 1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარში ასახულია როგორც „ონჯორბეგ“ (اونجوربك). ქართველმა ჟურნალისტმა და მკვლევარმა კონსტანტინე მარტვილელმა დაწერა, რომ ოსმალების მიერ ქართველებისგან ხელში ჩაგდებული ტერიტორიების ტოპონიმებში გვხვდება სიტყვა ბეგი„,“ რომელიც ქართული წოდების, „აზნაურის“ თურქულ თარგმანს წარმოადგენს.

ერუშეთის რეგიონი, სადაც მდებარეობს სოფელი ონჯორბეგი, ისტორიული საქართველოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი XVI საუკუნის შუა ხანებში დაიკავს.

სოფელ ონჯორბეგი 1595 წლის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარის მიხედვით შედიოდა გურჯისტანის ვილაიეთში, არტაანის ლივასის მეშეს ნაჰიაში. დავთარში ის ჩაწერილია სოფელი ჭოტის შემდეგ. მოსახლეობა შედგებოდა 15 ქრისტიანული ოჯახისგან და ოჯახების მეთაურებს ქართული სახელები ჰქონდათ. სოფელში მოჰყავდათ ხორბალი და ქერი, იყო ფუტკრის მეურნეობა, ზრდიდნენ ღორებსა და ცხვრებს. ჰქონდათ ერთი წყლის წისქვილი. ამავე დავთერში ჩაწერილია კიდევ ერთი სოფელი იმავე სახელით, რომელიც ასევე მიეკუთვნება არტაანის ლივასის მეშეს ნაჰიას. მეორე ონჯორბეგი, რომლის შესახებ აღნიშნულია, რომ სოფელ ველის გვერდით მდებარეობდა, სრულიად დაცარიელებული იყო.

ის ფაქტი, რომ სოფელი ონჯორბეგის სახელი არ გვხვდება ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების ჯებე დეფთერში და 1886 წლის რუსული მოსახლეობის აღწერაში არტაანის ოკრუგის არდაჰანის ქაზაში, მიუთითებს იმაზე, რომ ეს დასახლება შემდგომში გაქრა. 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები
ლაბუბუ

**ლაბუბუ** ( *lah-BOO-boo*, ) — საკოლექციო დიზაინერული ფუმფულა სათამაშო მონსტრი ელფების ბრენდი, რომელიც შექმნილია ჰონგ კონგ-ჰოლანდიელი დიზაინერის კეისინგ ლანგის მიერ და ირეალიზება ჩინურ მცირე ვაჭრობის ქსელ Pop Mart-ში და მხოლოდ იქ იყიდება. ,,ლაბუბუ* ასევე არის სერიის მთავარი პერსონაჟის სახელი.

## ისტორია
ლაბუბუ თავდაპირველად იყო სათამაშო, რომელიც შექმნა კეისინგ ლანგმა (დაიბადა 1972 წელს), ჰონგ კონგში დაბადებულმა მხატვარმა, რომელიც გაიზარდა უტრეხტში, ნიდერლანდებში, მოგვიანებით კი დასახლდა ანტვერპენში, ბელგიაში. ლაბუბუ იყო ლანგის ისტორიული სერიის *The Monsters'' ნაწილი, რომელიც გავლენა მოახდინა Nordic folklore-ზე და მითოლოგიით, რომელიც მის ინტერესებს იპყრობდა ბავშვობაში. სათამაშომ უფრო ფართო აღიარება მოიპოვა 2019 წელს Pop Mart-თან თანამშრომლობის შემდეგ. ამ პარტნიორობამ გაზარდა ლაბუბუს პოპულარობა კოლექციონერებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
*What the Heck Is a Labubu and Why Are Kids Obsessed?
*What is the Labubu craze that's taking over the world?

## სქოლიო
საჯიქე

**საჯიქე** () — ისტორიული ადგილი სამცხის რეგიონის თურქეთში დარჩენილ ნაწილში, დღეს არდაჰანის პროვინციის ფოსოფის რაიონში სოღუთლუქაიას (ხუნამისი) სოფლის მახლობლად გაქრობული სოფელია.

## ისტორია
ქართული ტოპონიმი საჯიქე (Sacike), მომდინარეობს სიტყვა „ჯიქი“-სგან და ნიშნავს „ვეფხვის საცხოვრისს“.

სოფელი საჯიქეს მდებარე ისტორიული სამცხე რეგიონი, ერთი ნაწილის გარდა, დღესაც საქართველოს საზღვრებშია. ოსმალებმა ეს რეგიონი და სოფელი 1578 წელს სრულად დაიკავეს.

სოფელი საჯიქე ხსენებულია 1595 წლის ოსმალური მუფასალ დეფტერშიც საჯიქეს (ساجیكە) სახელით. ამ დროს ეს დასახლება შედიოდა საქართველოს ვილაიეთში, ფოშოვის ლივას ჩრდილოეთ ნაჰიეში. სოფელი ცარიელად იყო რეგისტრირებული, მიუხედავად ამისა, 2.000 აქჩე გადასახადი იყო განსაზღვრული.

სოფელი საჯიქე ჩილდირის ეიალეთის 1694-1732 წლების პერიოდის ოსმალურ ჯებე დეფტერშიც საჯიქეს (ساجیكە) სახელით ხვდება იგივე ადმინისტრაციულ მდგომარეობაში. ჰიჯრი 1134 (1721/1722) წელს სოფელი ჰასანის სახელის პირს იყო გადაცემული და 2.000 აქჩე გადასახადი იყო დადგენილი.

ოსმალური მუფასალ დეფტერის გამომცემელმა ქართველმა თურქოლოგმა სერგი ცხოვრებამ აღნიშნა, რომ საჯიქე სოფელი რუსულ წყაროებში მოხსენიებულია საჯიქეს (Саджике) სახელით.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები
ტყემლობი

**ტყემლობი** () — ისტორიული სოფელი ჯავახეთის მხარეში თურქეთის დარჩენილ ნაწილში, დღევანდელი არდაჰანის ოლქის ჩილდირის რაიონში გამქრალი სოფელია. დასახლების არეალი დღევანდელი  სოფელ დირსექაიას საზღვრებს მოიცავდა.

## ისტორია
ქართული ტოპონიმი ტყემლობი ალუბლის ჯიშის მნიშვნელობის მქონე „ტყემალი“ სიტყვისგან მოდის და „ალუბლიანი“  ასეთ მნიშვნელობას იძენს.

სოფელი ტყემლობი მდებარეობდა ისტორიულ ჯავახეთის მხარესი ისტორიულად საქართველოს საზღვრებში იყო მოქცეული. შესაბამისად, ოსმალებმა ეს მხარე და სოფელი 1578 წელს ქართველებისგან დაიპყრეს.

სოფელი ტყემლობი 1595 წლის დეფთერ-ი მუფასალ-ი ვილაიეთ-ი გურჯისთან (საქართველოს ოლქის დეტალური რეგისტრი) სახელწოდების ოსმალურ ტაჰრირ დეფთერში დიღემლობის (دیغملوب) ფორმით არის დარეგისტრირებული. ამ დროს სოფელი საქართველოს ვილაიეთში, არტაანი ბუზურგის ლივასის მეშეს ნაჰიეს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა 7 ქრისტიანი ოჯახისგან შედგებოდა და გადასახადის გადახდაზე ვალდებული ოჯახების მეთაურები გოგიჩა, შოთა, ივანე, გოგა, ბატატა ასეთ ქართულ სახელებს ატარებდნენ. სოფელში მიმდინარეობდა ხორბლისა და ქერის მოყვანა, ფუტკრის, ცხვრისა და ღორის მოშენება. ამ მუფასალ დეფთერში არტაანი ბუზურგის ლივაში ტყემლობი სახელწოდების კიდევ ერთი სოფელი არსებობდა. გუნეის ნაჰიეს დაქვემდებარებული ეს სოფელი ცარიელად იყო დარეგისტრირებული.

ტყემლობი ჩილდირის ეიალეთოს 1694-1732 წლების პერიოდის ჯებე დეფთერსა და 1886 წლის რუსული მოსახლეობის აღწერაში ჩილდირის მაზრაში სოფლად არ ფიგურირება იმას აჩვენებს, რომ ამ თარიღამდე უკვე აღარ არსებობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ისტორიული ქართული სოფლები
ზურაბ ცირამუა

**ზურაბ ცირამუა** (დ. 15 აპრილი, 1927, ქუთაისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1980).

1945 წლიდან დაიწყო მუშაობა ქუთაისის დრამატულ თეატრში ჯერ რეჟისორის თანაშემწედ, მერე კი მსახიობად. შესრულებული აქვს 200-მდე როლი. მათ შორის აღსანიშნავია: ესიკა, დათიელა, მაქაცარია (შ. დადიანის „ნინოშვილის გურია“, „ნაპერწკლიდან“, „კაკალ გულში“), ზუბკოვი („ჭიდილი“), ვახუშტი მეფე (გ. ნახუცრიშვილის „ნაცარქექია“), სოსანა (ა. ცაგარელის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“), დანიელი (ფ. შილერის „ყაჩაღები“), გოგიჩა (ი. მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“), გოგიტა („ბედნიერების სამჭედლო“), იაკინთე (რ. თაბუკაშვილის „რას იტყვის ხალხი“), ქონდარა (პ. კაკაბაძის „დავით მერვე“), შალვა (ვ. კანდელაკის „პლატონი“), ბებურიშვილი (ნ. დუმბაძის „საბრალდებო დასკვნა“) და სხვა. 

გადაღებულია კინოფილმებში: „ნერგები“, „ბაკულას ღორები“, „სოფლის აშიკი“, „ჩემი მეგობარი ნოდარი“, „ჭიაკოკონა“ და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1980 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ზურაბ ცირამუა — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
მიკორიზა

**მიკორიზა** (ძველი ბერძნულიდან: μύκης (múkēs) „სოკო“ და ῥίζα (rhíza) „ფესვი“) — სიმბიოზური კავშირი სოკოსა და მცენარეს შორის. ტერმინი „მიკორიზა“ 1885 წელს ალბერტ ბერნჰარდ ფრანკმა შემოიღო. იგი გულისხმობს სოკოს როლს მცენარის რიზოსფეროში, მცენარის ფესვთა სისტემასა და მის გარემოცვაში. მიკორიზები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ მცენარის კვებაში, ნიადაგის ბიოლოგიასა და ნიადაგის ქიმიაში.

მიკორიზული კავშირისას სოკო ახდენს მასპინძელი მცენარის ფესვთა ქსოვილების კოლონიზაციას, რაც შეიძლება იყოს უჯრედშიდა (როგორც არბუსკულარული მიკორიზული სოკოები), ან უჯრედგარე (როგორც ექტომიკორიზული სოკოები). ეს ურთიერთკავშირი, როგორც წესი, მუტუალისტურია. კონკრეტულ სახეობებში, ან კონკრეტულ გარემოებებში, მიკორიზებს შეიძლება ჰქონდეთ პარაზიტული კავშირი მასპინძელ მცენარეებთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* International Mycorrhiza Society — International Mycorrhiza Society
* Mycorrhizal Associations: The Web Resource — Mycorrhizas.Info
* Mycorrhizas – a successful symbiosis — Gmo-Safety.eu

## სქოლიო
კატეგორია:სიმბიოზი
სლუშოვიცე

**სლუშოვიცე** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. სლუშოვიცე ზლინის რაიონში მდებარეობს.

## გეოგრაფია
სლუშოვიცე ქალაქ ზლინიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 9 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ვიზოვიცეს მთიანეთშია გაშენებული. სლუშოვიცეს ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 415 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქში მიედინება მდინარე დრჟევნიცე.

## ისტორია
მინი|მარცხნივ|წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია
სლუშოვიცე ისტორიულ წყაროებში პირველად 1261 წელსაა მოხსენიებული. მან ქალაქის თვითმმართველი უფლებები 1375 წელს მოიპოვა.
სლუშოვიცეს ჩეხოსლოვაკიის ყველაზე წარმატებული კოლმეურნეობა ჰქონდა. 1980-იან წლებში ქალაქში აგრეთვე დაიწყო სწრაფი ტექნოლოგიური განვითარება და კომპიუტერების წარმოება. აქ წარმოებულ კომპიუტერებს ადგილობრივი საწარმო საოცრად მაღალ ფასად 40 000 კორუნად ყიდდა, ამ პერიოდში ეს 40 000 ამერიკული დოლარის ექვივალენტი იყო. 

## ღირსშესანიშნაობები
სლუშოვიცეს მთავარი ღირსშესანიშნაობა წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიაა, იგი 1812–1815 წლებში აშენდა.

## ცნობილი ადამიანები
*ფრანტიშეკ ჩუბა (1936–2019) - აგრონომი და პოლიტიკოსი, სლუშოვიცეს კოლმეურნეობის ყველაზე წარმატებული თავმჯდომარე

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
კუკური ჭოხონელიძე

**კუკური ჭოხონელიძე** (ნამდვილი სახელი: ევსევი ჭოხონელიძე; დ. 13 ივლისი, 1940, თბილისი — გ. 12 მარტი, 2004) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი, ფოლკლორისტი, ეთნომუსიკოსი. ღირსების ორდენის კავალერი (1999) 

## ბიოგრაფია
1967 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (თეორიულ–საკომპოზიციო).

1964 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის ლაბორანტი, 1970 წლიდან პედაგოგი, 1976-2004 წლებში ქართული ხალხური სამუსიკო შემოქმედების კათედრის გამგე, პროფესორი. ექვთიმე თაყაიშვილის სახელობის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ფოლკლორული ფესტივალების საერთაშორისო ორგანიზაციის – CIOF-ის საქართველოს ფილიალის ვიცე-პრეზიდენტი. 60-იან წლებში ანსამბლ „გორდელას“ ერთ-ერთი დამაარსებელი და წევრი.

1974 წლიდან საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის ფოლკლორის კომისიის თავმჯდომარე იყო, 1978-1991 წლებში – საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი, ხოლო 1979 წლიდან – საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის წევრი.

დაწერილი აქვს: „ქართული სიმღერების იმერულ–გურული ტოტი“ (1967), „ინტერნაციონალური და ნაციონალური ქართულ ქალაქურ სიმღერებში“ (1972), „ქართული ხალხური მრავალხმიანობის აკორდიკის საკითხები“ (1972), „ინტერვალი კვარტა და მისი როლი კადანსში“ (1981), „ქართული მრავალხმიანობის თვითმყოფად ბუნებაზე“ (1982). ავტორია მრავალი საგაზეთო სტატიის და რეცენზიის.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1999 : ღირსების ორდენი ქართული პროფესიული მუსიკალური ხელოვნების განვითარებაში, მის პოპულარიზაციაში შეტანილი პირადი წვლილისათვის, მაღალი პროფესიონალიზმისა, ნაყოფიერი პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის

## რესურსები ინტერნეტში
*  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ეთნომუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები