open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დავით ტონოიანი

**დავით ედგარი ტონოიანი** (; დ. 27 დეკემბერი, 1967) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის თავდაცვის მინისტრი 2018-2020 წლებში.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული ცხოვრება და კარიერა 
დავით ტონოიანი დაიბადა 1967 წლის 27 დეკემბერს, ქალაქ უსტ-კამენოგორსკში (ახლანდელი ოსკემენი, ყაზახეთი), ყაზახეთის სსრ აღმოსავლეთ ყაზახეთის რეგიონში. ის არის წითელი არმიის ვეტერანის, ოვანეს აკობოვის შვილიშვილი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მეორე მსოფლიო ომში.1986 წელს იგი შეუერთდა საბჭოთა შეიარაღებული ძალების ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქს. ტონოიანი გადავიდა ერევანში, სადაც სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1991 წელს. ტონოიანი სომხეთის შეიარაღებულ ძალებს შეუერთდა 1992 წელს

### თავდაცვის მინისტრი 
პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა თანამდებობაზე დამტკიცებიდან სამ დღეში, 2018 წლის 11 მაისს ტონოიანი სომხეთის თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე დანიშნა.  

2020 წლის აგვისტოს ბოლოს, ტონოიანმა განაცხადა ინიციატივა რომელიც გულისხმობდა ეროვნული მილიციის (დამოუკიდებელი სამხედრო ძალა რომელიც ხალხისგან შედება) შექმნას 2020 წლის ივლისის სომხეთ-აზერბაიჯანის შეტაკებების ფონზე, რათა საზოგადოება მოემზადებინა სამხედრო ხასიათის საფრთხეებისათვის. თავდაცვის სამინისტრომ მისი ხელმძღვანელობით შეიტანა კანონპროექტი ეროვნულ კრებაში. მილიციის შექმნა, რომელიც ღია იქნებოდა როგორც მამაკაცებისთვის, ასევე ქალებისთვის და 70 წლამდე ასაკის ადამიანებისთვის, ორგანიზებული იქნებოდა ადგილობრივი მმართველობის ქვეშ, პოტენციურად მოიცავდა 100 000-მდე წევრს.

#### 2020 წლის მთიანი ყარაბაღის ომი და გადადგომა 
2020 წელს მთიან ყარაბაღში დადებული ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დადების შემდეგ, მან უარყო ჭორები თითქოს კერძო კომპანიის დახმარებით მიყიდა იარაღი პრო-თურქულ ტერორისტულ ორგანიზაციას სირიაში. ინფორმაცია ვრცელდებოდა სომხურ მედიაში. ასევე უარყო მასთან დაკავშირებული სხვა ბრალდებები, ვრცელდებოდა ინფორმაცია, რომ მან უარყო შემოთავაზება რუსეთიდან ჯავშანჟილეტების შესყიდვის შესახებ და რომ ომის დაწყების მომენტში ტონოიანი ნათესავის დაბადების დღეზე, მალდივის კუნძულებზე იმყოფებოდა..

2020 წლის 20 ნოემბერს ტონოიანი გადადგა თანამდებობიდან თავის გამოსამშვიდოდებელ მიმართვაში მან მოუბოდიშა მათ ვინც ომის დროს თავიანთი საყვარელი ადამიანები დაკარგეს.

### დაკავება 
2021 წლის 30 სექტემბერს ტონოიანი დააპატიმრა სომხეთის ეროვნული უსაფრთხოების სამსახურმა და დაადანაშაულა თაღლითობასა და გაფლანგვაში, რომელმაც თითქმის 2.3 მილიარდი სომხური დრამი (4.7 მილიონი აშშ დოლარი) ზიანი მიაყენა სახელმწიფოს.

## პირადი ცხოვრება 
ტონოიანს ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. ფლობს რუსულ, ინგლისურ და ფრანგულ ენებს. არის ძიუდოს სპორტის ოსტატი.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის თავდაცვის მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზაქირ ჰასანოვი

**ზაქირ ასკერ ოღლუ ჰასანოვი** (დ. 6 ივნისი, 1959) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. აზერბაიჯანული არმიის გენერალ-პოლკოვნიკი. აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრი 2013 წლიდან.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჰასანოვი დაიბადა 1959 წლის 6 ივნისს, ასტარის რაიონში. დაამთავრა ბაქოს უმაღლესი არმიის სარდლების სკოლა 1980 წელს, როგორც საარტილერიო ოფიცერმა. 1980 წლამდე ხუთი წლის განმავლობაში მსახურობდა საბჭოთა შეიარაღებული ძალების ქვედანაყოფებში აღმოსავლეთ გერმანიაში, რა მან მომდევნო რვა წელი გაატარა საბჭოთა თავდაცვის სამინისტროს ალთაის ციმბირის სამხედრო ოლქის სამხედრო აღრიცხვისა და ჩარიცხვის სამსახურში.

## პოლიტიკური კარიერა
 (მარჯვნივ, უკანა ფონზე)]]
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, იგი ათწლეულის განმავლობაში მსახურობდა აზერბაიჯანის ეროვნული უსაფრთხოების სამინისტროს სასაზღვრო ჯარებში. შემდეგ იგი დაწინაურდა სახელმწიფო სასაზღვრო სამსახურის საერთაშორისო ურთიერთობების სამსახურის უფროსად, სანამ დაინიშნა შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ და შინაგანი ჯარების მეთაურად 2003 წლის 17 იანვრის პრეზიდენტის ბრძანებულებით, როდესაც მას ასევე მიენიჭა მაიორის წოდება მან ასევე უთხრა ევროკავშირს, რომ მისი ქვეყანა მხარს უჭერდა მისი მიწების მშვიდობიანად განთავისუფლებას, მაგრამ მან ხაზი გაუსვა, რომ აზერბაიჯანი იტოვებს უფლებას გაათავისუფლოს „თავისი ოკუპირებული მიწები“, ეს მოხდა იმავდროულად, როდესაც ევროკავშირს სპეციალურმა წამომადგენელმა სამხრეთ კავკასიაში, ფილიპ ლეფორტმა ჰასანოვს თანამდებობაზე დანიშვნა მიულოცა.

2016 წლის აპრილის ომის დროს ჰასანოვმა განაცხადა, რომ თუ სომხური ძალების მიერ აზერბაიჯანული დასახლებების დაბომბვა არ შეწყდება, აზერბაიჯანი განიხილავს სტეფანაკერტზე საარტილერიო დაბომბვის დაწყებას. 2019 წლის აპრილში ჰასანოვმა გააფრთხილა მოწინააღმდეგე მხარე, რომ „თუ სომხები შეტევაზე გადავლენ, ეს მომცემს შესაძლებლობას შევხვდე მას სომხეთის თავდაცვის მინისტრ დავით ტონოიანს ერევანში“, რაც გულისხმობს შეიარაღებულ თავდასხმას.

#### წარმომადგენლობითი ფუნქციები 
2017 წლის ოქტომბერში ნახჩივანის გარნიზონის სამხედრო აღლუმი გაიმართა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის დედაქალაქში ეროვნული არმიის პირველი სამხედრო ნაწილის შექმნის 25 წლისთავის პატივსაცემად, რომელსაც მთავრობასთან ერთად დაესწრო თავდაცვის მინისტრი ჰასანოვი.. ის მეთაურობდა შეიარაღებული ძალების დღეს და თავისუფლების დღის აღლუმებს ივნისში, აზადლიქის მოედანზე. and September 2018, with the latter commemorating the centennial of the Battle of Baku. და 2018 წლის სექტემბერი, ეს უკანასკნელი იხსენებს ბაქოს ბრძოლის 100 წლისთავს. ჰასანოვი წარმოადგენდა აზერბაიჯანს 2019 წლის პაკისტანის დღის აღლუმზე ისლამაბადში. COVID-19 პანდემიის გამო, იგი წარმოადგენდა პრეზიდენტ ილჰამ ალიევს 2020 წლის მოსკოვის გამარჯვების დღის აღლუმზე წითელ მოედანზე.

## პირადი ცხოვრება 
ზაქირ ჰასანოვს ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი. ფლობს გერმანულ, ინგლისურ, რუსულ და თურქულ ენებს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კამეო

**კამეო** () — როლი, ჩვეულებრივ ეპიზოდური (კინოფილმში, თეატრალურ წარმოდგენაში, რადიო გადაცემაში, ვიდეო თამაშში და ა. შ.), რომელსაც ასრულებს ცნობილი და ადვილად ამოსაცნობი პერსონაჟი (რეჟისორი, მსახიობი, პოლიტიკოსი და ა.შ. სახელის გამოცხადების გარეშე, ან განცხადებით). კამეოს როლისთვის იწვევენ თავად პიროვნებას, რომლის იმიჯიც უნდა განსახიერდეს ან (ფილმისა და ლიტერატურული პერსონაჟების შემთხვევაში) მსახიობს, რომელმაც ითამაშა ცნობილი კინოგმირი.

## ზოგადი ცნობები
ხშირად კინოფილმის რეჟისორი თავად თამაშობს ფილმში პატარა როლს. ასე აკეთებდნენ საკუთარ ფილმებში ალფრედ ჰიჩკოკი, ჩარლი ჩაპლინი, სტენ ლი, კვენტინ ტარანტინო, მაიკლ ბეი, ლეონიდ გაიდაი, ელდარ რიაზანოვი, გიორგი დანელია, ნიკიტა მიხალკოვი, როლან ბიკოვი, სერჯო ლეონე, ოლივერ სტოუნი და სხვები.

ალფრედ ჰიჩკოკმა 30-ზე მეტი კამეო ითამაშა თავის ფილმებში. იგი სხვადასხვა სიტუაციებში ჩნდება ეკრანზე. უმეტეს შემთხვევაში მარტო ასრულებს შემთხვევითი გამვლელის როლს სხვადასხვა საზოგადოებრივ ადგილებსა (აეროპორტები, რკინიგზის სადგურები) თუ ტრანსპორტში (მატარებელი, ავტობუსი, მეტრო). კადრებში ხან მუსიკალური ინსტრუმენტები გადააქვს, ხან სიგარეტს ეწევა ან კითხულობს გაზეთებსა და წიგნებს.

## სქოლიო
კატეგორია:კინოს და ვიდეოს ტერმინოლოგია
მესტიის მუნიციპალიტეტის დროშა

**მესტიის მუნიციპალიტეტის დროშა** — მესტიის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია მესტიის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2014 წლის 5 ნოემბერს, № 43 დადგენილებით.

## აღწერილობა
დროშა მეწამულ-ოქროსფერია. მეწამულ ველზე გამოსახულია ვერცხლის (თეთრი) შუბოსანი, ვერცხლის ფარით, ქვეითი წმინდა გიორგი ოქროს შარავანდედით, რომელიც დროშის 7/9-ია. დროშა ბოლოვდება ორი ტოლფერდა ოქროს სამკუთხედით, რომელთა წვერები მიდის დროშის სიგრძის შუამდე.

დროშის პროპორციაა 2:3.

## რესურსები ინტერნეტში
* მესტიის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის დროშები
მესტიის მუნიციპალიტეტის გერბი

**მესტიის მუნიციპალიტეტის გერბი** — მესტიის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია მესტიის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2014 წლის 5 ნოემბერს, № 43 დადგენილებით.

## აღწერილობა
გერბი წარმოადგენს ჰერალდიკურ ფარს, რომელიც გაკვეთილია და იყოფა 4 ნაწილად (ველად).
*I ნაწილი — მეწამულ (წითელ) ველზე ვერცხლის (თეთრი) შუბოსანი, ვერცხლის ფარიანი, ქვეითი წმინდა გიორგი ოქროს შარავანდედით;
*II ნაწილი — ლაჟვარდოვან (ლურჯ) ველს კვეთს სამი ვერცხლის სარტყელი, რომლის ზედა ნაწილში გამოსახულია ოქროს ვერძის ტყავი;
*III ნაწილი — ველი გადაკვეთილია ვერცხლის ტეხილით, რომლის ზურმუხტის ველზე გამოსახულია ოქროს დათვი აღჭურვილი წითელი ენით, ხოლო ზედა  ნაწილი ლაჟვარდის ფერია;
*IV ნაწილი — მეწამულ ველზე ცენტრში გამოსახულია ვერცხლის სახლი და კოშკი, რომლის მარჯვნივ გამოსახულია ოქროს კვერთხი, ხოლო მარცხნივ  - ზეაღმართული ოქროს ხმალი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ლაჯვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — „მესტია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* მესტიის მუნიციპალიტეტის გერბი და დროშა

კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის გერბები
თედორე ერისმანი

**თედორე ერისმანი** (დ. 1842 — გ. 1915) — შვეიცარელი ექიმი, ჰიგიენის ერთ-ერთი ფუძემდებელი რუსეთის იმპერიაში. 

## ბიოგრაფია
1865 წელს დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1869-1872 წლებში მუშაობდა სანქტ-პეტერბურგში. 1879-1896 წლებში მუშაობდა მოსკოვში. 1882-1896 წლებში იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის ჰიგიენის კათედრის პროფესორი. ჩაატარა მოსკოვის გუბერნიის ფაბრიკა-ქარხნების სანიტარული გამოკვლევა, შეისწავლა სანქტ-პეტერბურგის ღარიბი მოსახლეობის საბინაო პირობები, სასკოლო ჰიგიენის და სხვა საკითხები. 1891 წელს დააარსა მოსკოვის სანიტარული ლაბორატორია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის მოღვაწეები
კატეგორია:შვეიცარიელი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 1842
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
ფოტიოს II

მისი ყოვლადუწმინდესობა **ფოტიოსი** (; ერისკაცობაში — *დიმიტრიოს მანიატისი*, ; დ. 1874, ბიუიუქადა, ოსმალეთის იმპერია — გ. 2 ოქტომბერი,  1935, სტამბოლი, თურქეთი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1929–1935 წლებში.

## ბიოგრაფია
ფოტიოს II 1902 წელს დიაკვანი, 1909 წელს მღვდელი, ხოლო 1915 წელს ეპისკოპოსი გახდა. 1929 წელს მან მსოფლიო პატრიარქის წოდება მიიღო. მისი პატრიარქობის პერიოდში თურქეთსა და საბერძნეთს ერთმანეთთან დადებითი ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Photios II biography at the Ecumenical Patriarchate web site ფოტიოსი 

კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1935
კონსტანტინე VI (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

**პატრიარქი კონსტანტინე VI** (; დ. 1859, ბურსა, ოსმალეთის იმპერია — გ. 28 ნოემბერი, 1930, ათენი, საბერძნეთი) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1924 წლიდან 1925 წლამდე.

## ბიოგრაფია
კონსტანტინე VI დაიბადა 1859 წელს, ბურსას მახლობლად. განათლება მიიღო ჰალკის სემინარიაში. 1896 წელს გახდა როდოსტო (დღევანდელი თექირდაღი) ეპისკოპოსი. 1899 წელს კი უბოძეს ველისა და კონიცას მიტროპოლიტობა. 1906 წლიდან იყო ტრაპიზონის მიტროპოლიტი, 1913 წელს ქიზიკის, ხოლო 1922 წელს დერქოის მიტროპოლიტის წოდება მიიღო. 1924 წლის 17 დეკემბერს აირჩიეს მსოფლიო პატრიარქად. მისმა პატრიარქობამ მხოლოდ რამდენიმე თვეს გასტანა, რადგან 1925 წელს თურქეთის მთავრობამ ღალატის ბრალდებით გადადგომა აიძულა და გადაასახლა საბერძნეთში. 

კონსტანტინე VI-მ სიცოცხლის უკანასკნელი წლები სწორედ საბერძნეთში გაატარა. გარდაიცვალა ათენში, 1930 წლის 28 ნოემბერს, დაკრძალეს იქვე.

## რესურსები ინტერნეტში
* H λίστα των μασόνων

## სქოლიო
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადებული 1859
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
გაგრის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

**გაგრის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში** წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. გაგრის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად: 

# ობიექტები სტატუსის გარეშე 
# კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლები
# ეროვნული კატეგორიის მქონე უძრავი ძეგლები

## გაგრის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* heritagesites.ge — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია
* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი

*
ბაღდათის მეორე საჯარო სკოლა

**ბაღდათის მეორე საჯარო სკოლა** — საჯარო სკოლა ქალაქ ბაღდათში.  ბაღდათის მეორე საჯარო სკოლაში სწავლობს 665 მოსწავლე და ასწავლის 46 მასწავლებელი. სკოლის დირექტორი — ლალი აბჟანდაძე.

## რესურსები ინტერნეტში
* სსიპ - ქალაქ ბაღდათის №2 საჯარო სკოლა 

კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სკოლები
ალექსი რობაქიძე (ეთნოგრაფი)

**ალექსი რობაქიძე** (დ. 22 ნოემბერი, 1907 ― გ. 1990) ― ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1957), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1966), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983)-1990), პროფესორი (1970).

## ბიოგრაფია
ალექსი რობაქიძე 1907 წლის 22 ნოემბერს თბილისში დაიბადა. 1943-1953 წლებში ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე იყო, 1961 წლიდან კი კავკასიის ეთნოგრაფიული განყოფილების ხელმძღვანელი. 1958 წლიდან ბათუმის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ეთნოგრაფიის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა.

## ბიბლიოგრაფია
*„ცხენბურთი: ქართული ნაციონალური სპორტის ერთი სახეობა“. თბილისი: სახელგამი. 1952.
*„მეფუტკრეობის ისტორიისათვის“. თბილისი: საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობა და სტამბა. 1960.
*„სვანეთის სოფელი ძველად“. თბილისი: საბჭოთა საქართველო. 1964.
*„მთიულეთის სოფელი ძველად: ეთნოგრაფიული გამოკვლევა“. თბილისი: მეცნიერება. 1965.
*„ტრადიცია და ცხოვრების წესი“. თბილისი: მეცნიერება. 1981.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
პროკოფი რატიანი

**პროკოფი რატიანი** (დ. 7 მარტი, 1914, რგანი ― გ. 1987) ― ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1964). 

## ბიოგრაფია
პროკოფი რატიანი 1914 წლის 7 მარტს სოფელ რგანში (დღევანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი) დაიბადა. 1938 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაამთავრა. 1939-1953 წლებში სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა. იყო გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორი. 1953-1957 წლებში ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ახალი ისტორიის განყოფილებას ხელმძღვანელობდა, ხოლო 1961 წლიდან ისტორიოგრაფიისა და საზოგადოებრივი აზრის ისტორიის განყოფილებას. 

## ბიბლიოგრაფია
*„ვეფხისტყაოსნის ავტორის ვინაობისათვის“. თბილისი: მერანი. 1969.
*„რჩეული ნაწერები, ტ. 1: თერგდალეულთა რევოლუციური მოღვაწეობის ისტორიიდან“. თბილისი: საბჭოთა საქართველო. 1984.
*„რჩეული ნაწერები, ტ. 2: ილია ჭავჭავაძის მოღვაწეობა, აზროვნება, შემოქმედება“. თბილისი: საბჭოთა საქართველო. 1985.
*„რჩეული ნაწერები, ტ, 3: გამოკვლევები, სტატიები, წერილები ილია ჭავჭავაძისა და მის თანამედროვეობაზე. თბილისი: საბჭოთა საქართველო. 1985.
*„საქართველოს ახალი ისტორიის ნარკვევები“. თბილისი: მეცნიერება. 1986.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
იური კაჭარავა

**იური კაჭარავა** (დ. 22 მარტი, 1913, ბანძა― გ. 22 თებერვალი, 1994) ― ქართველი ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1965), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1988).

## ბიოგრაფია
იური კაჭარავა 1913 წლის 22 მარტს სოფელ ბანძაში (დღევანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი) დაიბადა. 1937 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი დაამთავრა. 

1938 წლიდან სხვადასხვა სასწავლებელში ლექციებს კითხულობდა. 1946-1954 წლებში თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში მარქსიზმ-ლენინიზმის კათედრის გამგე იყო. 1958 წლიდან ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის საქართველოს ისტორიის განყოფილების ხელმძღვანელი იყო. 

## ბიბლიოგრაფია
*„საბჭოთა საქართველო სახალხო მეურნეობის აღდგენის პერიოდში: 1921-1925“. თბილისი: საბჭოთა საქართველო. 1958.
*„ისტორიოგრაფიული ეტიუდები“. თბილისი: მეცნიერება. 1977.
*„ქართული ისტორიოგრაფიის აქტუალური პრობლემები“. თბილისი: მეცნიერება. 1986.
*„ისტორია და თანამედროვეობა“. თბილისი: მეცნიერება. 1986.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
მჰერ გრიგორიანი

**მჰერ გრიგორიანი** (; დ. 15 თებერვალი, 1972, აშტარაკი, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, სსრკ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის ვიცე-პრემიერი 2018 წლის 11 მაისიდან.

## ბიოგრაფია
### განათლება
მჰერ გრიგორიანი სწავლობდა სამართალს ლომონოსოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (მოსკოვი) 1989 წლიდან 1991 წლამდე. სწავლა განაგრძო ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სწავლობდა სამართალს 1991-1994 წლებში. 1997-1998 წლებში მან გაიარა საკვალიფიკაციო კურსი ლიდსის უნივერსიტეტის ბიზნეს სკოლაში.

### სამუშაო გამოცდილება
1994 წლიდან 1996 წლამდე იყო კერძო მეწარმე რუსეთის ფედერაციაში. 1997 წელს მან დაიწყო მუშაობა სომხეთის ცენტრალურ ბანკში. 1997 წლიდან 1999 წლამდე მჰერ გრიგორიანი იყო CBA– ს იურიდიული დეპარტამენტის უფროსი. ამის შემდეგ მან განაგრძო კარიერა არმიპექსბანკში (ახლანდელი ამერიბანკი), სადაც 1999-2005 წლებში იყო იურიდიული სამსახურის უფროსი და ოპერატიული დირექტორი. ამის პარალელურად, მან უზრუნველყო საკონსულტაციო მომსახურება მსოფლიო ბანკთან 2002-2006 წლებში. ის იყო HSBC ბანკის იურიდიული ოფიცერი 2004-2005 წლებში და გახდა ინეკობანკის აღმასრულებელი დირექტორი 2005 წელს. თანამდებობაზე დარჩა 2007 წლამდე. 2007-2011 წლებში მჰერ გრიგროიანი იყო ვითიბი ბანკი სომხეთის აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე. 2006 წლიდან 2018 წლამდე ის იყო ასევე „ArCa“-ს საკრედიტო ანგარიშგების საბჭოს წევრი. მჰერ გრიგორიანი გახდა არდშინბანკის თავმჯდომარე და აღმასრულებელი დირექტორი 2011 წელს და განაგრძო კარიერა ამ თანამდებობაზე 2018 წლამდე. ის ასევე იყო სომხეთის სადაზღვევო კომპანიის გამგეობის თავმჯდომარე 2012 წლიდან 2018 წლამდე.

2018 წლის 12 მაისს მჰერ გრიგორიანი დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერად (პრემიერ-მინისტრის მოადგილედ). 2018 წლის 16 ოქტომბერს მთავრობის გადადგომის შემდეგ, იგი გახდა სომხეთის ვიცე-პრემიერის მოვალეობის შემსრულებელი და 2019 წლის 16 იანვარს იგი ხელახლა დაინიშნა სომხეთის ვიცე-პრემიერის პოსტზე.

### ჯილდოები
2016 წელს, „მთიანი-ყარაბაღის“ პრეზიდენტის განკარგულებით, ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის
მჰერ გრიგორიანი დაჯილდოვდა ანანია შირაქაცის მედლით.

2017 წელს, სომხეთის პრეზიდენტის განკარგულებით, სომხეთის დამოუკიდებლობის დღესთან დაკავშირებით, მას მიენიჭა ანანია შირაქაცის მედალი ეკონომიკის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის.

### პოლიტიკური აფილაცია
გრიგორიანი არ არის არცერთი პოლიტიკური პარტიის წევრი.

### პირადი ცხოვრება
მჰერ გრიგორიანს ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი (ერთი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდერ შალენბერგი

**ალექსანდერ შალენბერგი** (დ. 20 ივნისი, 1969) — ავსტრიელი დიპლომატი, იურისტი და პოლიტიკოსი. ავსტრიის სახალხო პარტიის წევრი. ავსტრიის კანცლერი 2021 წლის 11 ოქტომბერიდან 2021 წლის 6 დეკემბრამდე. სებასტიან კურცის მთავრობაში იკავებდა ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას 2019-2021 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია ავსტრიის პარლამენტის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ავსტრიის კანცლერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
AvaTrade

**AvaTrade** — ირლანდიური საბროკერო კომპანია. მომხმარებელს სთავაზობს ვაჭრობას მისი სავაჭრო პლატფორმების და მობილური აპლიკაციების მეშვეობით სხვადასხვა ბაზარზე, ვალუტის, საფონდო ინდექსების, აქციების, ბირჟაზე მოვაჭრე ფონდების, ოპციონების, კრიპტოვალუტებისა და ობლიგაციების ჩათვლით.

კომპანია განთავსებულია დუბლინში, მმართველი კომპანია მდებარეობს ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულებზე. აგრეთვე AvaTrade-ს ოფისები განლაგებულია ტოკიოში, მილანში, პარიზში, სიდნეიში, შანხაისა და ულან-ბატორში.

## ისტორია 
AvaTrade დაფუძნებულია ემანუელ კრონიცის, ნეგევი ნოზაცკის და Clal Finance-ს მიერ 2003 წელს როგორც Ava FX.

2011 წლის მარტში კომპანიამ შეიძინა ბროკერი eForex -ს არაამერიკელი კლიენტები. 2011 წლის ივნისში კომპანიამ შეიძინა Finotec Trading UK Limited-გან კლიენტები და საქონელი ევროკავშირის საზღვრებს მიღმა.

2013 წელს AvaFX-ის შეეცვალა სახელწოდება AvaTrade-ზე.

## რეგულირება 
AvaTrade რეგულირდება ევროკავშირში ირლანდიის ცენტრალური ბანკის მიერ, ავსტრალიაში — ფასიანი ქაღალდებისა და ინვესტიციების ავსტრალიური კომისიის მიერ, იაპონიაში — ფინანსური მომსახურების სააგენტოს, იაპონიის ფინანსური ფიუჩერსების ასოციაციის და სასაქონლო ფიუჩერსების იაპონური ასოციაციის მიერ, ხოლო ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულებზე — ბრიტანეთის ვირჯინის კუნძულების ფინანსური მომსახურების კომისიის მიერ. კომპანია სთავაზობს თავის მომსახურებას სხვადასხვა ქვეყნების ტრეიდერებს (აშშ-ს, ახალი ზელანდიის, ბელგიის გარდა).

## ოპოერაციები 
AvaTrade სთავაზობს საბითუმო ვაჭრობას ძირითადად MetaTrader 4 (MT4)-ის და საკუთარი საპროგრამო უზრუნველყოფის AvaTrader-ის მეშვეობით.

2013 წლის აგვისტოში AvaTrade წარმოადგინა ბიტკოინებით ვაჭრობა CFD-ით AvaTrader და MT4 პლატფორმებზე.

## კრიტიკა 
2018 წლის აპრილში სასკაჩევანის მომხმარებელთა საქმეთა და ფინანსების სამმართველო გაფრთხილება გამოუტანა კომპანიას არარეგისტრირებული პლატფორმის გამოყენების გამო.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფინანსური სერვისების კომპანიები
კატეგორია:ირლანდიური კომპანიები
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული კომპანიები
დენზელ დიუმფრიზი

**დენზელ იუსტუს მორის დიუმფრიზი** (; დ. 18 აპრილი 1996) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, წარმოშობით არუბადან, მილანის „ინტერისა“ და ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების მარჯვენა მცველი. 

## კარიერა
დიუმფრიზმა თავი განსაკუთრებით გამოიჩინა ევრო 2020-ზე ნიდერლანდების ნაკრებში ასპარეზობისას. 

2021 წლის ზაფხულში, „პსვ ეინდჰოვენში“ გატარებული სამი წლის შემდეგ, დიუმფრიზი „ინტერს“ 15 მილიონი ევროს სანაცვლოდ შეუერთდა. მანამდე, 2014–2017 წლებში როტერდამის „სპარტასა“ და 2017–2018 წლების სეზონში „ჰერენვენის“ ღირსებას იცავდა. 

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
; ინტერი მილანი
* სერია A: 2023–24
* იტალიის თასი: 2021–22, 2022–23
* იტალიის სუპერთასი: 2021, 2022, 2023
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალისტი: 2022–23

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* Voetbal International profile 
* Netherlands profile

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ეინდჰოვენის პსვ-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ჰერენვენის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდების პირველი დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდების ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არტურ შაჰინიანი

**არტურ შაჰინიანი** (; დ. 8 იანვარი, 1987) — სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილის მოჭიდავე.

2011 წელს დორტმუნდში, გერმანიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2013 წელს თბილისში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.
2018 წელს ბუდაპეშტში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შაჰინიანმა მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

2021 წლის მარტში მან მონაწილეობა მიიღო 2021 წლის ოლიმპიური თამაშების ევროპის საკვალიფიკაციო ტურნირზე, რომელიც ბუდაპეშტში, უნგრეთიში გაიმართა. იმ იმედით რომ იაპონიაში, ტოკიოში გასამართ 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე კვალიფიკაციის მოპოვების იმედით.

2013 წელს თბილისში გამართული ევროპის ჩემპიონატის 84 კგ წონით კატეგორიაში იასპარეზა. 1/32 ფინალში დაამარცხა პოლონელი მოჭიდავე, დამიან იანიკოვსკი, ანგარიშით 6-0. შემდეგ ეტაპზე 1/16 ფინალში მისი მეტოქე იყო პეტერ ბაჩი, რომელთანაც გამარჯვება მოიპოვა, ანგარიშით 4-1. მეოთხედფინალში დაამარცხა ფინელი ანტი ჰაკალა. ნახევარ-ფინალში შაჰინიანის მეტოქე იყო ქართველი მოჭიდავე, ვლადიმერ გეგეშიძე. შაჰინიანი შეხვედრაში ანგარიშით, 0-5 დამარცხდა. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დაამარცხა ბულგარელი მოჭიდავე ჰრისტო მარინოვი და ევროპის ჩემპიონატზე მესამე ადგილი დაიკავა.

2018 წელს ბუდაპეშტში, უნგრეთში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 87 კგ წონით კატეგორიაში შაჰინიანმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. 1/32 ფინალში დაამარცხა ისრაელის სახელმით მოასპარეზე რომან ჟერნოვეცკი (ანგარიშით 9-0). 1/16 ფინალში მომავალ ფინალისტ უკრაინელ ჟან ბელენიუკთან დამარცხების გამო რეპეშაჟში განაგრძო მედლისთვის ბრძოლა. რეპეშაჟში გამართული პირველ შეხვედრაში დაამარცხდა ლიეტუველი მოჭიდავე ეივიდას სტანკევიჩუსი, ანგარიშით 9-0. რეპეშაჟში მისი შემდეგი მეტოქე ირანელი ჰუსეინ ნური იყო, რომელთანაც ანგარიშით 8-5 იმარჯვა. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დაამარცხა ევროპული თამაშების ვერცხლისმედალოსანი, აზერბაიჯანელი ისლამ აბასოვი.

2014 წელს მოიგო „Trophee Milone 2014“. არის გერმანიის მოჭიდავეთა გრან პრის ორგზის გამარჯვებული (2011, 2014). 2011 წელს მოიგო ესპანეთის გრან პრი. არის „Top Masters 2013“-ის გამარჯვებული. 2009 წელს იასპარეზა მსოფლიო მოჭიდავეთა თასზე. 2008 წელს იასპარეზა ოლიმპიური თამაშების შესარჩევ ტურნირზე. დაიკავა მე-10 ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* fila-official.com

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯეფრი ზაქარიანი

**ჯეფრი ზაქარიანი** (დ. 25 ივლისი, 1959) — სომეხი-ამერიკელი შეფი, ტელეწამყვანი და ავტორი. ის არის რამდენიმე რესტორნის აღმასრულებელი შეფი, ნიუ-იორკში, ატლანტიკ სიტიში და მაიამიში.  ის მონაწილეობს საკვების ქსელის რამდენიმე სატელევიზიო გადაცემაში, მათ შორის *Chopped* და *The Next Iron Chef*, რომელთა გამოც, 2011 წელს მან მოიპოვა *Iron Chef America-ში* გაწევრიანების უფლება.    მას ჰყავს და, ვირჯინია და ძმა, ჯორჯი.   დაამთავრა ბერნკოტის საშუალო სკოლა 1977 წელს  , მიიღო ეკონომიკის ხარისხი ვორესტერის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან, შემდეგ კი გაემგზავრა საფრანგეთში, სადაც გადაწყვიტა შეფ მზარეული ყოფილიყო. 

მან დაიწყო თავისი კულინარიული კარიერა ამერიკის კულინარიული ინსტიტუტის ასოცირებული ხარისხით, ჰაიდ პარკში, ნიუ-იორკში. დაიწყო მუშაობა შეფ დანიელ ბულუდის ხელმძღვანელობით, *Le Cirque*-ში, სადაც მას 1982 წლიდან 1987 წლამდე ეწოდა "შეფ დე კულინარია" 

## კარიერა 
1990 წელს გახდა რესტორან 44-ის აღმასრულებელი შეფი. ეს რესტორანი ნიუ-იორკ ტაიმზმა აღწერა როგორც ტრენდული. მდებარეობს მანჰეტენის შუაგულში. 2001 წელს, უილიამ გრიმსმა, ნიუ-იორკ ტაიმზიდან, ზაკარიანი აღწერა როგორც „მიზეზი, რის გამოც რესტორანი 44 ყოველთვის უკეთესია, ვიდრე მას მოეთხოვება“. იქამდე, 1992 წელს, ნიუ-იორკ ტაიმზის კოლუმნისტმა, ბრაიან მილერმა, რესტორან 44-ს ორი ვარსკვლავი მიანიჭა. 

მუშაობდა დელანოს სასტუმროს *ლურჯ კარზე*, მაიამიში , სამხრეთ სანაპიროზე.  1998 წელს ის გახდა რესტორანი *Patron*-ის აღმასრულებელი შეფი, რესტორანი მანჰეტენზე მდებარეობს, რესტორანი ნიუ-იორკ ტაიმზის კრიტიკოსმა, რუთ რაიხლმა განიხილა და მას 3 ვარსკვლავი (შესანიშნავი) მიანიჭა. 2000 წლის გაზაფხულზე, ზაქარიანი მუშაობდა ალენ პასარდთან, ცნობილ ფრანგ *შეფთან* ერთად მიშლენის სამ ვარსკვლავიან რესტორანში *Arpège*. 

მისი სტილი აღწერილია როგორც „თანამედროვე“ ფესვებით ფრანგულ სამზარეულოში, ან როგორც თავად აღწერს, „დინამიური ამერიკული“. ზაქარიანი ფლობდა ორ რესტორანს, *Town-ს* და *Country-ს*, ორივე მათგანი მანჰეტენზეა. *ნიუ-იორკ ტაიმზმა* ისინი 3 ვარსკვლავით შეაფასა. მისი რესტორანი *Town* მდებარეობდა მანჰეტენის აღმოსავლეთ ნაწილში, მანჰეტენზე, *Chambers Hotel-ში* და გაიხსნა 2001 წლის გაზაფხულზე, მაგრამ დაიხურა 2009 წელს. *Country* მდებარეობს *კარლტონის სასტუმროში* მედისონ სკვერის პარკთან ახლოს და გაიხსნა 2005 წელს. ახლა ზაქარიანი არის ატლანტიკ სიტის Water Club-ის კონსულტანტი და ნიუ-იორკში Lamb's Club-ის აღმასრულებელი მზარეული. 

2006 წლის გაზაფხულზე, ზაქარიანმა გამოუშვა თავისი პირველი წიგნი, *ჯეფრი ზაქარიანის Town / Country*. ნიუ-იორკ ტაიმზიდან ამანდა ჰესერმა, აღნიშნული წიგნი შეაფასა როგორც „2006 წლის ერთ-ერთი საუკეთესო“.  წიგნში მოცემულია 150 რეცეპტი ოჯახისა და მეგობრებისთვის. 

ის არის ქალაქის საკვების საბჭოს თავმჯდომარე, რომელიც სასურსათო სამაშველო ორგანიზაციაა, და ნიუ-იორკში შიმშილს ებრძვის.

## პირადი ცხოვრება 
ზაქარიანმა 2005 წელს იქორწინა მარგარეტ ენ უილიამსზე, მარკეტინგის აღმასრულებელ დირექტორზე. მათ ჰყავთ ორი ქალიშვილი, ანა და მადელინი და ერთი ვაჟი, ჯორჯი. ის იქამდე დაქორწინებული იყო ჰეზერ კარამანზე, დაახლოებით 10 წლის განმავლობაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:ამერიკელი მზარეულები
კატეგორია:სომხები ამერიკაში
კატეგორია:სომხური წარმოშობის ამერიკელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიჰრან მესრობიანი

**მიჰრან მესრობიანი** (; დ. 10 მაისი, 1889 — გ. 21 სექტემბერი, 1975) — სომეხი-ამერიკელი არქიტექტორი, რომლის კარიერა ორმოცდაათ წელზე მეტხანს გაგრძელდა. კონსტანტინოპოლის სამხატვრო აკადემიაში განათლების მიღების შემდეგ, მესრობიანმა დაიწყო მუშაობა, არქიტექტორად მუშაობდა სმირნაში და კონსტანტინოპოლში. კონსტანტინოპოლში ყოფნისას მესრობიანი იყო ოსმალეთის უკანასკნელი სულთნის, მეჰმედ V- ის სასახლის არქიტექტორი.

პირველი მსოფლიო ომის დროს მესრობიანი გაიწვიეს ოსმალეთის ჯარში. იგი მონაწილეობდა გალიპოლის კამპანიაში და მსახურობდა აღმოსავლეთის ფრონტზე, რუსების წინააღმდეგ, კავკასიის კამპანიის დროს. ამ პერიოდში დაიწყო სომეხთა გენოციდი და მისი ოჯახი მის მშობლიურ აფიონ-ყარაჰისარში გადაასახლეს, რომელთა შესახებ მას შემდეგ, არავის არაფერი სმენია. მესრობიანმა გენოციდის გამო დაკარგა მისი ოჯახის თხუთმეტი წევრი. ტყვედ ჩაუვარდა არაბებს, მაგრამ საბოლოოდ გაათავისუფლეს თომას ლოურენსის  დახმარებით.

მესრობიანი ამერიკის შეერთებულ შტატებში ემიგრაციით 1921 წელს წავიდა და გახდა ცნობილი არქიტექტორი ვაშინგტონის შტატში. ის გახდა ვაშინგტონის დეველოპერის ჰარი უორდმენის მთავარი არქიტექტორი. მისი არქიტექტურის დიდი ნაწილი შესრულებულია არტ დეკოს სტილში, თუმცა მისი რამდენიმე პროექტი გაკეთებულია იტალიური რენესანსისა და მოდერნის სტილშიც. მის ყველაზე ცნობილ ნამუშევრებს შორისაა: ჰეი-ადამსის სასტუმრო, დიუპონის წრის შენობა, სასტუმრო კარლტონი, სედვიკის ბაღები, კალვერტის მანორი და გლებე ცენტრი .

## ადრეული ცხოვრება 
გამოჩენილი სომეხი არქიტექტორი, მიჰრან მესრობიანი დაიბადა 10 მაისს, 1889 წელს აფიონ-ყარაჰისარჩი, ოსმალეთის იმპერიაში. მამამის გასპარი, ხოლო დედამის მირიამი ერქვა, ისინი მევაჭრეები იყვნენ.   მიჰრანის უახლოესი ოჯახი სამი ძმისა და ერთი დისგან შედგებოდა. მესრობიანების ოჯახი ცხოვრობდა აფიონ-ყარაჰისარში და ვაჭრობდნენ ოპიუმითა და მარცვლეულით. 

მიჰრან მესრობიანი დადიოდა ადგილობრივ საჰაკიან სომხურ სკოლაში, რომელიც უზრუნველყოფდა ევროპულ სტანდარტებთან შესაბამის განათლებას. 
მას პატარ ასაკში უკვე შეეძლო ხატვა.  ჯერ კიდევ სწავლის დროს მან შეძლო თავისი ნიჭის განვითარება,  მიიღო განათლება ხელოსნობაში, მათემატიკაში, ხატვასა და მშენებლობაში. აქ ასევე ისწავლა სხვადასხვა ენა, მათ შორის ფრანგული, თურქული, სომხური და ინგლისური, ამ ყველაფერმა რაღა თქმა უნდა დიდი გავლენა იქონია მის კარიერაზე.

თხუთმეტი წლის ასაკში მიჰრან მესრობიანის ნიჭი ხატვასთან დაკავშირებით შენიშნა მამამ, რომელმაც შემდეგ იგი კონსტანტინოპოლში გაგზავნა სამხატვრო აკადემიაში მისაღები გამოცდების ჩასაბარებლად. მან იმდენად კარგად ჩააბარა გამოცდები, რომ პირველი კურსის ნაცვლად მეორე კურსზე დაიწყო სწავლა. რის შედეგადაც, ნაცვლად ხუთისა, მას უნივერსიტეტში სულ 4 აკადემიური წლის გატარება მოუხდა. 1908 წელს სწავლის დამთავრების შემდეგ მესრობიანმა თანაკლასელთან ერთად წამოიწყო სამშენებლო ფირმა. თუმცა, ფირმა წარუმატებელი აღმოჩნდა და მესრობიანი შემდგომ გადავიდა სმირნაში (დღევანდელი იზმირი). 

სმირნაში 1912 წლამდე დარჩა, შემდეგ კი დაბრუნდა კონსტანტინოპოლში. კონსტანტინოპოლში მესრობიანი დაინიშნა ოსმალეთის სულთნის, მეჰმედ V-ის სასახლის მთავარ არქიტექტორად. მას რამდენიმე სასახლის რესტავრაცია დაევალა, მათ შორის იყო დოლმაბაჰჩე. გარდა ამისა, პასუხისმგებელი იყო ქალაქის რამდენიმე შენობის რესტავრაციაზე. 
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:სომეხი არქიტექტორები
კატეგორია:სომხები ამერიკაში
მზის კოლექტორი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სახურავზე დამონტაჟებული მზის კოლექტორი.
**მზის კოლექტორი** — მოწყობილობა, რომელიც აგროვებს ან/და კონცენტრაციას უკეთებს მზის გამოსხივებას. მათ ძირითადად იყენებენ პირადი მოხმარებისათვის წყლის გასაცხელებლად. ასეთ კოლექტორებს, ჩვეულებრივ, სახურავებზე ათავსებენ. არის სხვადასხვა გარემო პირობების მიმართ მედეგი.

ასეთი კოლექტორების გამოყენება წარმოადგენს საყოფაცხოვრებო დანიშნულებისათვის წყლის ტრადიციული გაცხელების (წყლის გამაცხელებლებით) ალტერნატივას, რომელიც ხანგრძლივ პერიოდში ამცირებს ელექტროენერგიის მოხმარებით გამოწვეულ ხარჯებს. მათ შორის სახლის პირობებში, მზის კოლექტორების დიდი რაოდენობა შესაძლებელია გაერთიანდეს ერთიან კომპლექსად და მისი საშუალებით გამომუშავდეს ელექტროენერგია როგორც მზის თბოელექტროსადგურში.

## მზის კოლექტორების ტიპები 
არსებობს მზის კოლექტორების მრავალი ტიპი, თუმცა ყველა მათგანი აგებულია ერთნაირ ბაზაზე. უმარტივეს მოწყობილობაში, ის მილი, რომელშიც წყალი მიედინება, დაფარულია შავი ნივთიერებით. შავი ნივთიერება კარგად შთანთქავს მზის გამოსხივებას და აცხელებს წყალს. ეს ძალიან მარტივი დიზაინია, არსებობს ბევრად რთული აგებულების კოლექტორებიც. შთანმთქმელ ფირფიტებს იყენებენ მაშინ, როდესაც არ არსებობს ტემპერატურის მომატების აუცილებლობა, მაგრამ მოწყობილობა, რომელიც მზის სინათლის ფოკუსირებისათვის იყენებს ამრეკლავ ნივთიერებებს, ცხელდება დიდ ტემპერატურაზე.

### კოლექტორები ბრტყელი ფირფიტებით 
250პქ|მინი|მარჯვნივ|მზის ბრტყელფირფიტიანი კოლექტორის სქემა.
ასეთი კოლექტორი წარმოადგენს ლითონის მარტივ ყუთს, სადაც მოთავსებულია მუქი ფერის ფირფიტა, ხოლო თავზე მოთავსებულია გამჭვირვალე სპეციალური მინა. გვერდები და ძირი დაფარულია საიზოლაციო მასალით, რათა მინიმუმამდე იქნას დაყვანილი ენერგიის დანაკარგი. მზის სხივი გაივლის გამჭვირვალე მინას და ეცემა შთამნთქმელ ფირფიტას. ეს უკანასკნელი თბება და სითბოს გადასცემს მასსა და მინას შორის მდებარე წყალს ან ჰაერს. ზოგჯერ ასეთი ფირფიტები დაფარულია სპეციალური საბურველით, რომელიც უკეთესად შთანთქავს და ინარჩუნებს სითბოს, ვიდრე ტრადიციული შავი საღებავი. ეს ფირფიტები, ჩვეულებრივ, ლითონისგანაა დამზადებული (სპილენძი, ალუმინი), რომელიც კარგი გამტარია.

### ვაკუუმური მილოვანი კოლექტორები 
250პქ|მინი|მარცხნივ|მზის ვაკუუმური მილოვანი კოლექტორის სქემა.
მზის კოლექტორების ამ ტიპში წყლის გასაცხელებლად იყენებენ ვაკუუმიან მილებს. ასეთი წნევის პირობებში, მილაკის „ცხელ“ ბოლოში მდებარეობს მდუღარე სითხე, ხოლო „ცივ“ ბოლოში — კონდენსირებული ორთქლი. ეს ყოველივე თბურ ენერგიას საშუალებას აძლევს ეფექტურად გადაადგილდეს მილაკის ერთი ბოლოდან მეორეში. ამგვარად, მზისგან მიღებული სითბო თბური მილაკის ცხელი ბოლოდან გადაადგილდება მეორე ბოლოსკენ, სადაც ენერგია გადაეცემა წყალს და იგი თბება. შედგებიან პარაბოლური ფორმის ამრეკლავი სექციებისაგან, რომლებიც ერთმანეთთანაა დაკავშირებული „პარაბოლის“ ძირებში გამავალი მილით. ამ მილში მიედინება წყალი, ამრეკლავი მასალის მეშვეობით მზის სინათლე ფოკუსირდება ამ მილზე და ათბობს წყალს. ეს კოლექტორები ხასიათდებიან ძალიან დიდი სიმძლავრით, ამიტომ მათ ძირითადად იყენებენ თბოელექტროსადგურებში ორთქლის მისაღებად და სახლის პირობებში, ჩვეულებრივ, არ გვხვდება. ყველაზე პროდუქტიულია ისეთი კოლექტორები, რომლებსაც ღერძზე შემობრუნება და ამგვარად მზის მოძრაობასთან ერთად მისი გამოსხივების მაქსიმალურად ათვისება.

## სქოლიო 
კატეგორია:მზის ენერგია
კატეგორია:თბოტექნიკა
კატეგორია:განახლებადი ენერგია
გევორგ ღარიბიანი

**გევორგ ღარიბიანი** (; დ. 11 დეკემბერი, 1994) — სომეხი მოჭიდავე. ჭიდაობს ბერძნულ-რომაულ სახეობაში. 2020 წელს რომში, იტალიაში მოიგო ევროპის ჩემპიონატი 60 კგ წონით კატეგორიაში.  ფინალში დაამარცხა თურქი მეტოქე, მოჭიდავე ქერემ ქამალი.

## კარიერა 
2017 წელს ღარიბიანი მონაწილეობას იღებდა ნოვი-სადში, სერბეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, 59 კგ წონით კატეგორიაში. შემდეგ წელს მონაწილეობა მიიღო ბუდაპეშტში, უნგრეთში გამართულ 2017 წლის ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2019 წელს ღარიბიანმა მონაწილეობა მიიღო რუმინეთის დედაქალაქ ბუქარესტში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, 60 კგ წონით კატეგორიაში. ამავე წელს მონაწილეობა მიიღო ნურ-სულთანში, ყაზახეთში გამართულ ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2020 წელს 63 კგ წონით კატეგორიაში იასპარეზა 2020 წლის ინდივიდუალურ ჭიდაობის თასს, რომელიც ბელგრადში, სერბეთში გაიმართა. 2021 წლის მარტში მონაწილეობა ევროპაში გამართულ ოლიმპიური თამაშების შესარჩევ ტურნირზე რომელიც გაიმართა უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტში. ღარიბიანმა ვერ მოახერხა ოლიმპიური თამაშების ლიცენზიის მოპოვება, რადგან გამოეთიშა ტურნირს მეორე რაუნდში. 2020 წელს ღარიბიანი პირველად გახდა ევროპის ჩემპიონი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გევორგ ღარიბიანი

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რომუალდ ცუხიშვილი

**რომუალდ (რომა) აპოლონის ძე ცუხიშვილი** (დ. 11 დეკემბერი, 1936) — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი, საქართველოს მხატვართა კავშირის წევრი (1964), საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, პროფესორი.

## ბიოგრაფია 
რომუალდ ცუხიშვილი დაიბადა ქ. კიევში, 1936 წლის 11 დეკემბერს სამხედრო-საზღვაო ოფიცრის ოჯახში. მამა — აპოლონ ცუხიშვილი, დედა — ინეზა ბერიძე, ჟურნალისტი და პოეტი.

1957 წელს, საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის (თსსა) გამოყენებითი ხელოვნების/კერამიკის ფაკულტეტზე. პედაგოგები: ხატვაში სერგო ქობულაძე, შოთა კუპრაშვილი, ფერწერაში — ვახტანგ ჯაფარიძე და დავით წერეთელი, ქანდაკებაში — გიორგი სესიაშვილი, ირაკლი ოქროპირიძე, კომპოზიციაში — დავით ციციშვილი, ზაქარია მაისურაძე, გიორგი ქართველიშვილი, რევაზ იაშვილი, მასალის ტექნოლოგიაში — პეპელა ვაშაკიძე, ალექსანდრე ფიცხელაური.

1963 წელს წარჩინებით დაამთავრა თსსა და დაიწყო მუშაობა სამხატვრო-საკონსტრუქტორო ბიუროში  (1963-1966), შემდეგ საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში რესტავრატორად. 1970 წელს დაამთავრა თსსა-იის ასპირანტურა და იქვე დაიწყო მუშაობა პედაგოგად. 1981-1984 წლებში საქართველოს კულტურის სამინისტროს მივლინებით მუშაობდა მოზამბიკში, სამხატვრო სკოლაში, სადაც დააარსა კერამიკის განყოფილება.

## მონაწილეობა გამოფენებში 
1963 წლიდან ღებულობს მონაწილეობას რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო გამოფენებზე. მისი ნამუშევრები გამოფენილი იყო მოსკოვში, სანქტ-პეტერბურგში, ყოფილ იუგოსლავიაში, გერმანიაში, საფრანგეთში, შვეიცარიაში, ნორვეგიასა და მოზამბიკში. 1984 წლის ოქტომბერში ქ. მაპუტუში და ბეირაში (მოზამბიკი) გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა. წარმოდგენილი იყო ფერწერა, კერამიკა და გრაფიკა.

## პრიზები და დიპლომები 
1978 წელს მიღებული აქვს საქართველოს მხატვართა კავშირის მედალი — წლის საუკეთესო ნამუშევრისათვის — ტრიპტიქი „ძველი თბილისი“. 1980 წელს საერთაშორისო გამოფენაზე ქ. ვალორისში (ფრანგ. Vallauris), (საფრანგეთი) მიღებული აქვს დიპლომი ნამუშევრისთვის „ვარძია“. 1997 წელს ქ. ანაბერგ-ბუხჰოლცში (გერმ. Annaberg-Buchholz), (გერმანია), კერამიკის საერთაშორისო ფესტივალზე მიიღო საპატიო პრიზი. 2004 წელს თბილისში, სახვითი და გამოყენებითი ხელოვნების საშობაო ფესტივალზე მიიღო პირველი პრემია.

## ლიტერატურა 
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ ხელოვნებაში“, გვ, 540, 2000 წ., ნინო ზაალიშვილის საერთო რედაქციით, „ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი“.
*Современная грузинская керамика. Автор текста и составитель Алде какабадзе. Москва „советский художник“ 1984г.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი კერამიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული   11 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კარენ ასლანიანი

**კარენ ასლანიანი** (დ. 22 ივლისი, 1995) — სომეხი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. ევროპის სამგზის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი 67 კგ წონით კატეგორიაში, 2018, 2019 და 2020 წლებში. 2019 წელს წარადგინა სომხეთი მინსკში გამართულ ევროპულ თამაშებზე. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დამარცხდა მატე ნემეშთან.

მონაწილეობა მიიღო ტოკიოში, იაპონიაში გამართულ 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, 67 კგ წონით კატეგორიაში.

## კარიერა 
2015 წელს კარენ ასლანიანმა წარადგინა სომხეთი 2015 წლის მსოფლიო სამხედრო თამაშებზე, რომელიც მუნგიონში, სამხრეთ კორეაში გაიმართა. ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში 66 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ფინალში დამარცხდა კორეელ კიმ ჯი-ჰუნთან.

2018 წელს 67 კგ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა კასპიისკში, რუსეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1/16 ფინალში ანგარიშით 5-3 დაამარცხა სერბი მოჭიდავე, მატე ნემეში. მეოთხედფინალში კარენ ასლანიანი ანგარიშით 3-6 დამარცხდა რუს არტემ სურკოვთან. რეპეშაჟის მეორე რაუნდში ასლანიანმა დაამარცხა აზერბაიჯანელი მეტოქე ელმან მუხთაროვი (ანგარიშით 5-3). ბრინჯაოს მედლისთვის შეხვედრაში ანგარიშით 7-2 დაამარცხა პოლონელი მოჭიდავე დავიდ კარეჩინსკი. 

2019 წელს 67 კგ წონით კატეგორიაში მონაწილეობდა ბუქარესტში, რუმინეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1/32 ფინალში ანგარიშით 0-4 დამარცხდა პოლონეთის სახელით მოასპარეზე გევორგ სააკიანთან. სააკიანის ფინალში გადასვლის გამო გადაერთო რეპეშაჟში, ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში. რეპეშაჟის პირველ შეხვედრაში დაამარცხა ბელარუსი იარასლავ კარდაში, ანგარიშით 11-1. რეპეშაჟის მეორე შეხვედრაში დაამარცხა ბულგარელი მოჭიდავე კონსტანტინ სტასი, ანგარიშით 8-0. ბრინჯაოს მედლისთვის შეხვედრაში დაამარცხა სერბი მატე ნემეში, ანგარიშით 4-2. 

2020 წელს 67 კგ წონით კატეგორიაში მონაწილეობდა რომში, იტალიაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1/32 ფინალში დაამარცხა შვედი სიმონ ერლანდსონი. 1/16 ფინალში ანგარიშით 9-0 დაამარცხა ქართველი მოჭიდავე გიორგი შოთაძე. მეოთხედფინალში ანგარიშით 10-1 დაამარცხა სერბი მატე ნემეში. ნახევარფინალში დამარცხდა რუსეთის წარმომადგენელ ნაზირ აბდულაევთან, ანგარიშით 3-4. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დაამარცხა უნგრელი მეტოქე, ანგარიშით 7-5.

## რესურსები ინტერნეტში
* Olympedia

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
რომან მიტიჩიანი

**რომან მიტიჩიანი** (დ. 4 სექტემბერი, 1978) — ამერიკელი-სომეხი შერეული საბრძოლო ხელოვნების პროფესიონალი მებრძოლი, მსახიობი და კასკადიორი. ის მცირე ხნით გამოჩნდა „Spike TV“-ის რეალითი შოუში „The Ultimate Fighter: Team Hughes vs. Team Serra“. მიტიჩიანი იყო სერას გუნდის წევრი. მიღებული ტრავმების გამო, მოუწია შოუს მალევე დატოვება.

## ბიოგრაფია
რომან მიტიჩიანი დაიბადა ვანაძორში, სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში. 8 წლის ასაკში დაიწყო ვარჯიში თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში, მგოვიანებით გადავიდა სამბოსა და ძიუდოზე. მისი მწვრთნელი იყო ბახშიკ საროიანი. მიჩიტიანი ოჯახთან ერთად ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1997 წელს გადავიდა. დაიწყო ვარჯიში „Hayastan Judo Club“-ში, ჟენ ლებელისა და გოკორ ჩივიჩიანის მწვრთნელობით. 2000 წელს სამსახიობო კარიერას გასაგრძელებლად, საცხოვრებლად გადავიდა ლოს-ანჯელესში.

## კარიერა MMA-ში
პირველი ბრძოლა MMA-ში 1999 წელს გამართა. მეტოქე ბონგ ფედალიზო 52 წამში დაამარცხა. შემდეგი ბრძოლა გამართა 2003 წლის 3 ოქტომბერს. დაამარცხა ბრად მოჰლერი. ამავე წლის 12 ოქტომბერს დამარცხდა ჯეიმზ ვილკსთან. 2006 წელს 3 წუთსა და 50 წამში დაამარცხა მაიკლ პენალბერი. 2007 წელს აგრეთვე 3 წუთსა და 50 წამში დაამარცხა მაიკ რობლესი. 2008 წელს 2 წუთსა და 24 წამში დამარცხდა ბერძენ სოტიროპულოსთან . შემდეგ წელს გამართულ შეხვედრაში დამარცხდა ჯეისონ მიდერსთნ. შეხვედრა 2 წუთსა და 41 წამს გაგრძელდა. ამავე წელს 3 წუთში დაამარცხა მაიკ დოლჩე. ამის შემდეგ 2010 წელს 3 წუთში დაამარცხა პრესტონ შარფი. 2012 წელს გამართულ შეხვედრაში 52 წამში დაამარცხა უილიამ სრიაპაი. მიტიჩიანმა დააგროვა 5 შეხვედრა სადაც დააფიქსირა ბალანსი 4-1 MMA-ში. ამის შემდეგ გამოჩნდა რეალითი შოუში The Ultimate Fighter: Team Hughes vs. Team Serra. მან იდაყვი მოიტეხა წინასწარი გუნდის შესარჩევი შეფასების დროს და შემდგომ მოიხსნა შოუდან, სანამ ბრძოლის შესაძლებლობა ექნებოდა. თუმცა, იგი დააბრუნეს საბრძოლველად შოუს ფინალში, სადაც მან დაამარცხა დორიან პრაისი ტერფის დაბლოკვის გზით მხოლოდ 23 წამში, რამაც მას UFC-თან კონტრაქტი მოუტანა. შემდეგ ბრძოლაში რომელიც UFC Fight Night 13-ის ფარგლებში გაიმართა, იგი დამარცხდა TUF 6 მებრძოლ გიორგი სოტიროპულოსმთან, TKO–ს საშუალებით.

## სამსახიობო კარიერა
რომანმა შეასრულა სამსახიობო როლები და იყო კასკადიროი ხვადასხვა ფილმებსა და სატელევიზიო შოუებში, ისეთებში როგორებიცაა „NUMB3RS“, „Dexter“, „Felon“, „24“, „NCIS: Los Angeles“, „Takers“, „CSI: Miami“, „ანარქიის შვილები“, „NCIS“, „CSI: NY“, „ჯონ ვიკი“, „Furious 7“, „გაქცევის გეგმა 2: ჰადესი“ და 2018 წელს გადაღებული ფილმი „Vice“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:სომეხი მსახიობები
კატეგორია:სომეხი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არკადი ტერ-თადევოსიანი

**არკადი ივანი ტერ-თადევოსიანი** (; (დ. 22 მაისი, 1939, თბილისი, სსრკ - გ. 31 მარტი, 2021 წელი, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი გენერალ-მაიორი, პირველი მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სომხური ძალების სამხედრო ლიდერი და სომხეთის თავდაცვის მინისტრის ყოფილი მოადგილე. ტერ-თადევოსიანი იყო 1992 წლის 8-9 მაისს ქალაქ შუშის აღების ოპერაციის მეთაური.

## ბიოგრაფია 
არკადი ტერ-თადევოსიანი დაიბადა თბილისში, საქართველოს სსრ. თბილისში საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მან გადაწყვიტა ოფიცერი გამხდარიყო. ის სწავლობდა ბაქოს კომბინირებული შეიარაღების სარდლობის სკოლაში, შემდეგ კი ლენინგრადის მომსახურებისა და ტრანსპორტის სამხედრო აკადემიაში. ის მსახურობდა ავღანეთში, სადაც მიიღო მეტსახელი ,,მთის მელა". მან განაგრძო სამხედრო სამსახური საბჭოთა არმიაში ლენინაკანში (თანამედროვე გიუმრი), აღმოსავლეთ გერმანიაში, ჩეხოსლოვაკიაში, ბელორუსიასა და ერევანში. მან მონაწილეობა მიიღო სომხეთის შეიარაღებული ძალების ფორმირებაში და დაეხმარა მას მნიშვნელოვანი გამოწვევების გადალახვაში, სანამ ის კარგად განვითარებული ინსტიტუტი გახდებოდა. 

მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ბაკო საჰაკიანმა მას 2009 წელს გადასცა ოქროს არწივის ორდენი და არჩახის გმირის წოდება შუშას აღების მე-17 წლისთავზე. სამხედრო კარიერის შემდგომ წლებში ტერ-თადევოსიანი ხელმძღვანელობდა სომხეთის შეიარაღებულ ძალებში სპეციალისტების მომზადებას. 

იგი გარდაიცვალა ერევანში 2021 წლის 31 მარტს. სამძიმარი გამოთქვეს პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა, პრეზიდენტმა არმენ სარქსიანმა და ყოფილმა პრეზიდენტმა რობერტ ქოჩარიანმა. მეთაურის საზეიმო წირვა ჩატარდა 2 აპრილს კარენ დემირჩიანის კომპლექსში და ასევე გაიმართა რელიგიური ცერემონია 3 აპრილს ერევნის წმინდა იოანეს ტაძარში. ის დაკრძალეს დავითაშენის რაიონის საოჯახო სასაფლაოზე.

## მემკვიდრეობა 
2021 წლის 8 მაისს ტერ-თადევოსიანი სიკვდილის შემდეგ დასახელდა სომხეთის ეროვნულ გმირად. პრემიერ-მინისტრმა ნიკოლ ფაშინიანმა ასევე დააჯილდოვა ტერ-თადევოსიანი სამშობლოს ორდენით, რომელიც მან გადასცა მის შვილს ჰაიკ ტერ-თადევოსიანს. ტერ-თადევოსიანისთვის დაგეგმილია სახლ-მუზეუმის გაკეთება.

## ლიტერატურა 
* "Tadevosyan, Arkady" entry in the [Encyclopedia of Karabakh Liberation War: 1988-1994](https://hy.wikisource.org/wiki/%D4%BB%D5%B6%D5%A4%D5%A5%D6%84%D5%BD:%D5%82%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%A2%D5%A1%D5%B2%D5%B5%D5%A1%D5%B6_%D5%A1%D5%A6%D5%A1%D5%BF%D5%A1%D5%A3%D6%80%D5%A1%D5%AF%D5%A1%D5%B6_%D5%BA%D5%A1%D5%BF%D5%A5%D6%80%D5%A1%D5%A6%D5%B4_%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D6%80%D5%A1%D5%A3%D5%AB%D5%BF%D5%A1%D6%80%D5%A1%D5%B6_(Karabakh_Liberation_War_encyclopedia).djvu). Yerevan, 2004.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინტერვიუ არკადი ტერ-თადევოსიანსთან YouTube-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი
კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები
ქერცლოვანა

**ქერცლოვანა** () — ქერცლოვანას გვარის სოკო სტროფარიასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

დაბალი ხარისხის საჭმელ სოკოდ ითვლება. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. იზრდება ჯგუფებად ცოცხალ ფოთლოვან, იშვიათად წიწვიანი ხეების გამხმარ და დამპალ მერქანზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელ-დანიელმა ბოტანიკოსმა ჯორჯ კრისტიან ედერმა 1790 წელს როგორც *Agaricus squarrosus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა პაულ კუმერმა 1871 წელს.

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი 5-12 სმ, სიმწიფეში ზოგჯერ 20 სმ-მდე აღწევს, ნახევარსფეროსებრი ან კოსუსური, შემდეგ ამოზნექილი და ბრტყლად ამოზნექილი, შეკეცილი კიდეებით, არაჰიგროფანული, კიდეებთან ჩვეულებრივ ახასიათებს საბურველის ჩამოუცვენელი ნარჩენები. ზედაპირი დაფარულია მშრალი ღია-ყვითელი ქერცლებით, ლორწოვანია, ყვითელი-ნარინჯისფერი. 

რბილობი — ღია ყვითელი ფერის, ფირფიტების ზემოდან მომწვანო, ზოგჯერ სუსტად გამოხატული მიწის სუნითა და ბოლოკისმაგვარი გემოთი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილი, ყვითელი ფერის, ასაკთან ერთად ჟანგმიწისფერ-მურა ელფერს იღებს. 

ფეხის სიგრძე — 5-19, 1-3 სმ, ახასიათებს ბოჭკოვანი საყელო, საყელოს ზემოდან მოთეთროა, ქვემოთ — მოწითალო-ყავისფერი, დაფარულია უფრო მუქი ჯაგრისებრი, კონცენტრულად განწყობილი ქერცლებით.

სპორების ფხვნილი — ჟანგისფერ-მურა. სპორები — 6-8×4-5 მკმ, გლუვი, ელიფსისებრი.

ფაილი:Pholiota squarrosa2.jpg
ფაილი:Pholiota squarrosa JPG3.jpg
ფაილი:Pholiota squarrosa, Shaggy Scalycap, UK.JPG
ფაილი:Pholiota squarrosa (4501248889).jpg
ფაილი:Krumskrællet skælhat (Pholiota squarrosa) 2.jpg
ფაილი:Pholiota squarrosa JPG1.jpg
ფაილი:Sparrige-Schüppling (Pholiota squarrosa).JPG
ფაილი:Pholiota squarrosa JPG2.jpg

## ეკოლოგია და გავრცელება 
გავრცელების არეალი მოიცავს აზიას, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკას. 

საპტროტროფია ან პარაზიტი, რომელიც იზრდება ჯგუფებად ცოცხალ ფოთლოვან, იშვიათად წიწვიანი ხეების გამხმარ და დამპალ მერქანზე. გვხვდება პარკებსა და ბაღებშიც.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## გამოყენება 
დაბალი ხარისხის საჭმელ სოკოდ ითვლება. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს.ჩრდილოეთ ამერიკაში ცნობილია მსუბუქად მოწამვლის რამდენიმე შემთხვევა. ალკოჰოლთან ერთად შესაძლოა მომწამვლელიც იყოს. გააჩნია სამკურნალო თვისებები.

ახასიათებს ბოლოკის გემო. მოხარშვის შემდეგ სხვა სოკოებთან ერთად ამარინადებენ ან ამარილებენ (აუცილებლად სანელებლების გამოყენებით).

## მსგავსი სახეობები

ფაილი:Amelleaimatra2.JPG|Armillaria mellea*
ფაილი:Armillaria.tabescens.001.jpg|*Armillaria tabescens*
ფაილი:Hypholoma lateritium G3.jpg|*Hypholoma lateritium*
ფაილი:P1050434 Pholiota adiposa.JPG|*Pholiota adiposa*
ფაილი:Pholiota aurivella (1).jpg|*Pholiota aurivella*
ფაილი:Pholiota flammans G1.jpg|*Pholiota flammans*
ფაილი:2007-03-29 Pholiota jahnii Tjall. & Bas 218219.jpg|*Pholiota jahnii*
ფაილი:Pappel-Schüppling-Pholiota-populnea.jpg|*Pholiota populnea*
ფაილი:Pholiota squarrosoides (4501590245).jpg|*Pholiota squarrosoides''

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ქერცლოვანა