open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გია აზმაიფარაშვილი

**გია აზმაიფარაშვილი** (დ. 21 ივნისი, 1957, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 

## ბიოგრაფია
1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1982-1985 წლებში იყო აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, ტყვარჩელის აკარმარის მედიკო-სანიტარული ნაწილის ქირურგი. 1985-1987 წლებში მუშაობდა მიზნობრივი კლინიკური ორდინატურა ქირურგიაში, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სან-ჰიგიენური, პედიატრიული და სტომატოლოგიური ფაკულტეტების ქირურგიულ სნეულებათა №2 კათედრაში და ქალაქის №1 კლინიკური საავადმყოფოს ბაზაზე. 1987-1988 წლებში იყო თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს ცენტრალური მიმღები განყოფილების ექიმი-ქირურგი. 1988 წელს მუშაობდა მოსკოვის პიროგოვის სახელობის მე-2 სამედიცინო ინსტიტუტის მედიკო-ბიოლოგიური ფაკულტეტის სასწრაფო გადაუდებელი ქირურგიის კათედრაზე, №55 საავადმყოფოს ბაზაზე. 1988-1996 წლებში იყო თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს №2 ქირურგიული განყოფილების ექიმი-ქირურგი. 1996 წლიდან — თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს შპს „გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის ცენტრის“ ექიმი-ქირურგი. 1991 წლიდან იყო პასუხისმგებელი ქირურგი. 1998 წლიდან ექიმი-ენდოსკოპისტი. 2002-2005 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ექიმ-ექსპერტთა ჯგუფის ექიმი-ექსპერტი. 2005 წელს მუშაობდა მოსკოვის №7 საავადმყოფოს ბაზაზე, ენდოსკოპიური განყოფილების, ღვიძლისა და სანაღვლე გზების ქირურგიის, ლაპარასკოპიული მეთოდებისა და ენდოსკოპიური (რეტროგრადული ქოლანგიოგრაფია, პაპილოსპინქტეროტომია) მეთოდების ათვისებაზე. 2004 წლიდან იყო ჯანმრთელობის სახლის ენდოსკოპისტი. 2017 წლიდან იყო დავით ტატიშვილის სამედიცინო ცენტრის ენდოსკოპისტი. 1995-1997 წლებში იყო თბილისის №3 სამედიცინო ტექნიკუმის ქირურგიის კურსის პედაგოგი. 1992-1999 წლებში — სამედიცინო ინსტიტუტი „ესკულაპის“, ქირურგიის კურსის პედაგოგი. 1997 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემის, გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო პედაგოგიური ცენტრის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, შემდგომში დოცენტი და პროფესორი. 2009-2015 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქირურგიის დეპარტამენტის მოწვეული პედაგოგი. 2015 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის №2 ქირურგიის დეპარტამენტის ასისტენტ პროფესორი. არის 94 სამეცნიერო ნაშრომის, 4 გამოგონების, 4 სასარგებლო მოდელის, 5 რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „არაკლოსტრიდიული ანაერობული პერიტონიტის კლინიკის, დიაგნოსტიკის და მკურნალობის ზოგიერთი თავისებურებანი“, დაიცვა 1992 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მუცლის ღრუს ჭრილობების კლინიკა, დიაგნოსტიკა და ქირურგიული მკურნალობის მეთოდის შერჩევა“, დაიცვა 2002 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* მუცლის ღრუს ჭრილობები, თბ., 2003, გვ. 284

## ლიტერატურა
*  ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 14
*  საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 301

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
მარიამ მაღრაძე

**მარიამ მაღრაძე** (დ. 1990, თბილისი) — ქართველი მუსიკოსი.
## ბიოგრაფია
მარიამ მაღრაძემ დაამთავრა ნიჭიერთა ათწლედი, სადაც მომავალ მეუღლსთან, კოკა ნიკოლაძესთან ერთად ეუფლებოდა ვიოლინოზე დაკვრის ხელოვნებას. სწავლა ორივემ თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში გააგრძელა. 2010 წელს, კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ, მარიამმა და კაკომ თავიანთი მონაცემები გააგზავნეს გერმანიაში, ქალაქ შტუდგარტის უმაღლეს მუსიკალურ სასწავლებელში.

ახალგაზრდებმა შტუდგარტის მუსიკისა და საშემსრულებლო ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი გამიზნულად შეარჩიეს. აქ მოღვაწეობდნენ მათი საყვარელი მუსიკოსები - კომპოზიტორი მარკო ტროპა და ვიოლინოს პედაგოგი ქრისტინე ბუში, ბაროკოს პერიოდის და ასევე თანამედროვე მუსიკის შესანიშნავი სპეციალისტი. ორივეს გაუმართლა და პროფესორებმა გამოთქვეს სურვილი მათთან ეთანამშრომლათ. მისაღები გამოცდების ჩაბარება არ გასჭირვებიათ. ყველაზე რთული სპონსორების მოძიება და სწავლის ფულის შეგროვება გამოდგა. როცა ყველაფერი მოგვარდა, მარიამი ქრისტინე ბუშის სტუდენტი გახდა სავიოლინო ფაკულტეტზე, კოკა კი მარკო ტროპამ აიყვანა საკომპოზიტოროზე.

ბაკალავრიატი ორ წელიწადში დაამთავრეს. პარალელურად მუშაობდნენ. მარიამი აიყვანეს მსოფლიოში უძველეს შტუდგარტის სახელმწიფო კამერულ ორკესტრში, კოკა კი ევანგელისტური ეკლესიის ჩასაბერ ინსტრუმენტთა ანსამბლს დირიჟორობდა. ორკესტრში მოხვედრა იოლი არ იყო. მარიამი იხსენებს .

კამერული ორკესტრის კონცერტები თითქმის ყოველდღიურად იმართებოდა. მუსიკოსები ბევრს მოგზაურობდნენ და მარიამმა ძალიან კარგი პრაქტიკა მიიღო. გასტროლები ჰქონდათ გერმანიის სხვადასხვა ქალაქებში, იტალიაში, ნორვეგიაში, დანიაში, არგენტინაში, ბრაზილიაში, პერუში, ეკვადორზე, ინდოეთში.  2012 წელს, ბაკალავრიატის დამთავრების შემდეგ, კოკა და მარიამი ნორვეგიაში გადავიდნენ  სწავლის გასაგრძელებლად. ამ გადაწყვეტილების შესახებ მარიამი ასე მოგვითხრობს:  მაგისტრატურის დამთავრების შემდეგ ახალგაზრდა ცოლ-ქმარი სამუშაოდ ნორვეგიაში დარჩა. მარიამი ოსლოს ფილარმონიის ორკესტრის პირველი ვიოლინოა და ფოლკლორულ ორკესტრშიც უკრავს. საქართველოშიც ხშირად ჩამოდიან კონცერტებით, მონაწილეობენ სხვადასხვა ღონისძიებებში და ფესტივალებში.

## ლიტერატურა
* მაღრაძე, მარიამ. ოსლო, შტუტგარტი და კამერული ორკესტრი : ინტერვიუ / მარიამ ნიკოლაძე ; ესაუბრა თიკა ნიკოლაძე // 24 საათი.  თბ., 2013. გვ. 17-18. 
* ნიკოლაძე, თინა. კოკას და მარიამის აქტიური მუსიკალური ცხოვრება / თინა ნიკოლაძე // 24 საათი.  თბ., 2011.  გვ.17-18. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
დამა დე ელჩე

**ელჩე ლედი** () – იბერიული ქანდაკება, რომელიც დამზადებულია კირქვისგან V და IV საუკუნეებში. ეს არის ბიუსტი, რომელიც განასახიერებს მდიდრულად ჩაცმულ ქალბატონს, რომლის სახე სრულყოფილ თვისებებს აჩენს. თავზე ატარებს თავსაბურავს, რომელიც დამზადებულია ტიარასგან, შუბლზე აქვს დიადემა და სახის გვერდებზე მასსავე თმისგან შეხვეული ორი მრგვალობა, რომლებიც მის სახეს აკრავენ.

ზურგი და მხრები დაფარულია მანტიით, რომელიც მის წინა ნაწილში გამოკვეთს სამ ყელსაბამს ამფორილებითა და ამულეტებით, სახის გვერდებზე თეფშის საყურეებითა და საყურეებით და ფიბულა, რომელიც ხურავს ტუნიკას. უკანა მხარეს აქვს ხვრელი, რომელიც ვარაუდობს მის შესაძლო გამოყენებას, როგორც დაკრძალვის ურნა. თავდაპირველად ის იყო პოლიქრომული და თვალებით სავსე მინისებრი პასტით.

ნამუშევარი შემთხვევით იპოვეს 1897 წელს La Alcudia-ის ადგილზე ( ელჩე, ალიკანტე ) იგი ლუვრის მუზეუმმა იყიდა. 1941 წელს, ესპანეთსა და საფრანგეთს შორის ხელოვნების ნიმუშების გაცვლის შედეგად, იგი დაბრუნდა სხვა ნამუშევრებთან ერთად და დეპონირებული იყო პრადოს მუზეუმში, ხოლო 1971 წელს იგი გახდა ესპანეთის ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმის ნაწილი, მადრიდში.

## ბიბლიოგრაფია 
* Blázquez Martínez, José María (2004-2005). «Historiografía de la Dama de Elche: sus prototipos de fuera de Hispania». Lvcentvm (XXIII-XXIV). 
* Ramos Folqués, Alejandro (1974). La Dama de Elche. Peñíscola. 
* Ramos Fernández, Rafael (1997). La Dama de Elche. Valencia: Albatros. ISBN 84-7274-224-5. 
* Vives Boix, F. (2000). La Dama de Elche en el año 2000. Análisis tecnológico y artístico. Tilde S. L. ISBN 84-95314-91-6. 
* Salve, V; Chapa, Teresa; Manso, E (1997). Cien años de una dama. Ministerio de Educación y Cultura. Secretaría General Técnica. Centro de Publicaciones. ISBN 84-8181-161-0. 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვის ქანდაკებები
კატეგორია:ქანდაკება
ცენტრალური ვაკეები

**ცენტრალური ვაკეები** () — ვრცელი ვაკე-დაბლობი ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-სა და კანადაში. აშშ-ის ფიზიკურ-გეოგრაფიული დარაიონების თვალსაზრისით, წარმოადგენს ცენტრალური ვაკეების პროვინციას, რომელიც შედის შიგა ვაკეების რეგიონის შემადგენლობაში. საერთო ჯამში, მდინარე მისისიპის აუზის თანხვედრილია. ცენტრალური ვაკეები გაწოლილია აღმოსავლეთით აპალაჩებისა და დასავლეთით მაღალ ვაკეებს შორის. ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლავრენტის მაღლობი, ხოლო სამხრეთით მექსიკისპირა დაბლობი. ფართობი დაახლოებით 800 ათ. კმ². სიმაღლე მისისიპის გასწვრივ 150 მ-ია, ალიგეინის პლატოს დასავლეთით 300 მ-მდე, ხოლო დასავლეთით „ვაკეების რღვევაზე“ დაახლოებით 600 მ-მდე.

სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე არკანზასის აუზში, ზედაპირზე გაშიშვლებულია ქვანახშირის შემცველი აპალაჩების სისტემის მთიანი მონაკვეთები უოშიტოსა და ბოსტონის მთების სახით, რომელთა სიმაღლე 700–800 მ აღწევს. ცენტრალური ვაკეების სამხრეთით მდებარეობს კამბრიუმამდელი ნაოჭა კომპლექსის შვერილი ოზარქსი. სამხრეთში მორენული საფარველი არ გვხვდება და მკვიდრი ქანების თავზე განლაგებულია ვრცელ მყინვარისპირა აუზებში წარმოქმნილი ლიოსისებრი დანალექები და ქვიშების წყებები. ცენტრალური ვაკეების სამხრეთ ნაწილისათვის დამახასიათბელია მდინარეთა ხეობებითა და ხევებით დანაწევრებული ძლიერ ეროზიული რელიეფი. ჩრდილოეთ ნაწილში ბოლო მორენული რელიეფის ფორმებია, აქვეა ნიაგარის ესკარპი. მდინარე მისისიპის ზემოთებსა და მიჩიგანის ტბის დასავლეთით გვხვდება ბოლო მორენული სერები, კამები და დრუმლინები. რელიეფის დამახასიათებელი ფორმებია მდინარე მისისიპის ფართო და კარგად განვითარებული ხეობა, რომლის ჭალის სიგანე შუა ნაწილში დაახლოებით 20 კმ-ია. ვაკეების დიდი ნაწილი მისისიპის აუზის მდინარეებით იწრიტება.

კანადის ფარის საზღვართან კარგად არის გამოხატული ესკარპები, განსაკუთრებით დიდი ტბების რაიონში. ვაკეების აღმოსავლეთ ნაწილში კარგადაა განვითარებული კარსტული პროცესები, თუმცა ხშირად გადაფარებულია ქვიშაქვური და თიხოვანი დანალექი ფენებით. გვხვდება კარსტული მღვიმეები, რომელთა შორის გამოირჩევა მამონტის მღვიმე აპალაჩების მთისწინეთში. აქ გამოიყოფა ორდოვიციული კირქვის ესკარპი, მისგან სამხრეთით მერგელური დეპრესია, ხოლო უფრო სამხრეთით სილურული კირვების ფლატე, რომელიც ნიაგარის ჩანჩქერის წარმოშობის მიზეზია.
 
## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის დაბლობები
კატეგორია:აშშ-ის ვაკეები
კატეგორია:კანადის დაბლობები
კატეგორია:კანადის ვაკეები
ტიტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ტიტა** შეიძლება ნიშნავდეს:

* ტიტა — შროშანისებრთა ოჯახის მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი
* ტიტა — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
CODA (ფილმი)

**კოდი** — 2021 წლის ასაკობრივი კომედია-დრამა, სცენარის ავტორი და რეჟისორია სიან ჰედერი. 2014 წლის ფრანგულ-ბელგიური ფილმის „ვერძის ოჯახი“-ის ინგლისურენოვანი რიმეიკი, რომელშიც ემილია ჯოუნსი თამაშობს, იგი ცდილობს დაეხმაროს თავის ოჯახს თევზაობის ბიზნესში. ახორციელებს საკუთარ მისწრაფებებს და ცდილობს იყოს მომღერალი. მეორეხარისხოვან როლებს ევგენიო დერბეზი, ტროი კოცური, ფერდია უოლშ-პილო, დანიელ დურანტი და მარლი მეტლინი ასრულებენ. „კოდი“-ს მსოფლიო პრემიერა შედგა 2021 წლის 28 იანვარს, 2021 წლის სანდენსის კინოფესტივალზე, სადაც Apple-მა 25 მილიონ დოლარად შეიძინა მისი დისტრიბუციის უფლებები. ფილმი კინოთეატრებში და Apple TV+ სტრიმინგის სერვისის მეშვეობით 2021 წლის 13 აგვისტოს გამოვიდა. მან მიიღო დადებითი შეფასებები კრიტიკოსებისგან და დასახელდა 2021 წლის საუკეთესო 10 ფილმში ამერიკის კინოს ინსტიტუტის მიერ. ფილმმა მრავალი ჯილდო მოიპოვა. ოსკარის 94-ე დაჯილდოებაზე ფილმმა მოიგო სამი ნომინაცია - საუკეთესო ფილმი, საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მსახიობი მამაკაცი (ტროი კოცურისთვის) და საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი. ფილმმა ასევე მოიპოვა ამერიკის პროდიუსერების გილდიის ჯილდო საუკეთესო თეატრალური ფილმისთვის და ამერიკის მწერალთა გილდიის ჯილდო საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის, ხოლო მსახიობებმა მოიპოვეს კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო საუკეთესო შესრულებისთვის.

## ლიტერატურა
* 
* Official screenplay

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
სტერეო...

**სტერეო...** () — რთული სიტყვის ნაწილი. 

აღნიშნავს:
#მოცულობას ან სივრცობრივ განაწილებას (მაგალითად სტერეომეტრია, სტერეოსკოპი); 
#სიმყარეს, მუდმივობას (მაგალითად სტერეოტიპი).

*სტერეოავტოგრაფი
*სტერეობაზისი
*სტერეოგრაფი
*სტერეოეფექტი
*სტერეოიზომეტრია
*სტერეოკომპარატორი
*სტერეომეტრი
*სტერეომეტრია
*სტერეოპროექტორი
*სტერეოსკოპი
*სტერეოტიპი
*სტერეოტიპია
*სტერეოქიმია
*სტერეოწყვილი

## ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
თამარ ოქროპირიძე

**თამარ ოქროპირიძე** (დ. 17 აპრილი, 1964, თბილისი) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა ფაკულტეტი.

1981-1983 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტოპოგრაფიული ანატომიის და ოპერაციული ქირურგიის კათედრის პრეპარატორი. 1988-1989 წლებში რესპუბლიკური სტომატოლოგიური პოლიკლინიკის ექიმი. 1989-1994 წლებში თბილისის №3 სტომატოლოგიური კლინიკის ექიმი. 1994-1995 წლებში თბილისის №9 სტომატოლოგიური კლინიკის ექიმი. 1995-1997 წლებში სდასუს სტომატოლოგიური კლინიკის მთავარი ექიმი. 1997-2002 წლებში გრიგოლ რობაქიძის სახელობის უნივერსიტეტის სტომატოლოგიის კათედრის ხელმძღვანელი. 2002 წლიდან საასწავლო უნივერსიტეტი გეომედის სტომატოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. 2004-2009 წებში უნივერსიტეტ გეომედში  თერაპიული სტომატოლოგიის სარეზიდენტო პროგრამის ლოკალური ხელმძღვანელი, 2010-2017 წლებში ამავე პროგრამის დირექტორი. 2013 წლიდან საქართველოს უნივერსიტეტის სტომატოლოგიური ფაკულტეტის ინგლისურენოვანი პროგრამის თერაპიული სტომატოლოგიის მიმართულების მოწვეული პროფესორი. მონაწილეობას ღებულობს სამეცნიერო საგრანტო პროექტებსა და საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმებში. არის აკრედიტებული უწყვეტი სამედიცინო განათლების პროგრამის კოორდინატორი სათაურით „ოსტეოპლასტიური მასალების გამოყენება პაროდონტოლოგიაში“. 91 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათგან — 4 სახელმძღვანელო, 7 პატენტი, 6 საავტორო უფლება, რომელთაგან ერთი არის სასწავლო კომპიუტერული პროგრამა სტუდენტებისათვის თერაპიულ სტომატოლოგიაში, რეფერირებად ჟურნალებში დაბეჭდილია 42 სამეცნიერო ნაშრომი. 7 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი და 9 საკანდიდატო დისერტაციის ოპონირება, ექსპერტიზა, რეცენზირება.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „პერიოდონტიტების მკურნალობა ლაზერის სხივების გამოყენებით“, დაიცვა 1995 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ოსტეოგენეზის მასტიმულირებელი საშუალებებისა და პლაზმური თერაპიის გამოყენება პერიოდონტიტებისა  და პაროდონტიტის კომპლექსურ მკურნალობაში და მათი თერაპიული ეფექტების მორფოფუნქციური კორელაცია“, დაიცვა 2004 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* ინოვაციური მიდგომა უმაღლესი სკოლის სასწავლო პროცესში: როგორ ვასწავლოთ უკეთ თერაპიული სტომატოლოგიის საფანტომო კურსი, თბილისი, 2012, გვ. 186
* თერაპიული სტომატოლოგია: სახელმძღვ. უმაღლ. სამედ. სასწ. სტუდენტ-სტომატოლოგთათვის და ამ პროფილის პრაქტიკოს-ექიმთათვის, თბილისი, 2001, გვ. 424

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 231

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ქართველი სტომატოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
პურა (ტარლაკი)

**პურა** (ოფიციალურად **პურის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ტარლაკის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 781 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Pura Profile at PhilAtlas.com
*
*Pura, Tarlac
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ტარლაკის მუნიციპალიტეტები
ფონის სამების არქიტექტურული კომპლექსი

**ფონის სამების არქიტექტურული კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე სოფელ ფონას ჩრდილო-დასავლეთით, კავკასიონის ქედის სამხრეთი განშტოების ძირში. თარიღდება XVI საუკუნის II ნახევრით. ნაგებია აგურით და ნატეხი ქვით დუღაბზე. კუთხეებში, თაღების გადასაყვანად და კარნიზად აგურია გამოყენებული. ეკლესია დარბაზულია.

ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლებში სხვადასხვა სიმაღლეზე ორ-ორი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი, აღმოსავლეთისაში — სამი. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. სამხრეთის კარის ღიობი თაღოვანია, დასავლეთისა კი აგურის წყობით გამოყვანილი ორმაგი თაღით სრულდება. ეკლესია აგურის ხერხულა ლავგარდნით არის დასრულებული. გადახურულია კრამიტით. ტაძარს აღმოსავლეთით ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდა აქვს, რომელიც კონქითაა დასრულებული. კონქი აფსიდის მხრებზე გადასულ შეისრულ თაღს ეყრდნობა. აფსიდის წინ ბემაა, რომელიც ასევე შეისრული სატრიუმფო თაღითაა დასრულებული. აფსიდის ღერძზე ერთი მაღალი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშაა გაკეთებული. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. აფსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით დამოუკიდებელი პასტოფორიუმებია, რომლებშიც შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ორივე აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით სრულდება, რომლის შუაშიც თითო სარკმელია გაკეთებული. ორივე პასტოფორიუმში კონქი მხრებზე გადაყვანილ თაღს ეყრდნობა. ორივეში აღმოსავლეთის კედელზე ქვითა და აგურით ნაგები ტრაპეზია მიდგმული. ჩრდილოეთის პასტოფორიუმის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა სამალავია. დარბაზის გრძივი კედლები თითო მასიური, ღრმა და ორსაფეხურიანი აგურის პილასტრით და მათზე გადასული შეისრული თაღედითაა დანაწევრებული. თითოეულ თაღში თითო სარკმელია გაკეთებული. სამხრეთ-აღმოსავლეთ თაღში კი დამატებით კარიცაა გაჭრილი. პილასტრის მეორე საფეხურიდან შეისრული თაღებია გადასული, რომლებსაც კამარა ეყრდნობა. ორივე პილასტრზე თაღებს ზემოთ თითო სწორკუთხა ხვრელია დატანებული. იატაკი აგურფენილია. 1889 წელს გაზეთი ივერიაში დაბეჭდილი ცნობით, მიტოვებულ და საქონლის სადგომად ქცეულ ტაძარში ჯერ კიდევ შემორჩენილი ყოფილა მხატვრობა. დღეს მისი კვალი არსად იკითხება. 

ტაძარზე ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეზე ეკვდერია მიდგმული. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი შეისრულთაღიანია, რომელიც დადაბლებულ არეშია ჩასმული. ეკვდერი სწორკუთხაა და დასრულებულია კამარით. სახურავი ორფერდაა. 

ტაძარს დასავლეთიდან მიდგმული აქვს ორსართულიანი სამრეკლო. პირველი სართული ქვითაა ნაგები, ოთხი მხრივ თაღებით გახსნილია და იმავე დროს კარიბჭის როლს ასრულებს როგორც ტაძრისთვის, ისე ეკვდერისთვის. შეისრული თაღის პირები აგურიათაა გამოყვანილი. ასევე აგურითაა გადაყვანილი
ნახევარსფერული კამარა. მეორე სართული მთლიანად აგურისაა და ექვსკუთხა თაღოვანი ფანჩატურია. თაღები ნახევარწრიულია. თაღის თავები აგურის დადაბლებით შექმნილ არეშია ჩასმული. ჩრდილოეთის თაღი მოგვიანებით ამოუშენებიათ. კომპლექსს გარშემო ყორეკედელი შემოსდევდა, ამჟამად მხოლოდ ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. ტაძარი და ეკვდერი 2010 წელსაა აღდგენილი.

## ლიტერატურა
* *დიღმელაშვილი ქ., ყვავაძე დ.,* ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული ძეგლები, თბ., 2021, გვ. 59-60 ISBN 978-9941-8-3699-2

კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სან-კლემენტე (ტარლაკი)

**სან-კლემენტე** (ოფიციალურად **სან-კლემენტეს მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ტარლაკის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 181 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*San Clemente Profile at PhilAtlas.com
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ტარლაკის მუნიციპალიტეტები
ნუგზარ ტუღუში

**ნუგზარ ტუღუში** (დ. 4 აგვისტო, 1966, ფოთი) — ქართველი არქიტექტორი.

## ბიოგრაფია
1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია, არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1985-1987 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. 1989-1992 წლებში მუშაობდა ქალაქი თბილისის საპროექტო კოოპერატივ „კერაში“. 1993 წელს მუშაობა დაიწყო ქალაქი ფოთის მერიის არქიტექტურის სამსახურში ინჟინრად. 1999-2001 წლებში იყო ქალაქი ფოთის მერიის ურბანიზაციისა და არქიტექტურის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 2002-2005 წლებში იყო ქალაქი ფოთის მერიის არქიტექტურისა და დაგეგმარების სამსახურის უფროსი, ქალაქის მთავარი არქიტექტორი. 2005-2008 წლებში მუშაობდა კერძო სექტორში, საპროექტო კომპანია შპს „არქტაიმის“ ხელმძღვანელად. 2008-2014 წლებში კვლავ საჯარო სამსახურშია და მუშაობს ჯერ ფოთის მერიის სივრცითი მოწყობის, არქიტექტურისა და მშენებლობის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ. 2012 წლიდან სამსახურის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად. მის მიერ დაპროექტებული და განხორციელებული ობიექტებია: ქალაქი ფოთის საიალქნო კლუბის რეკონსტრუქცია, ფოთის საკათედრო ტაძრის აღდგენა-რეკონსტრუქცია, შპს „სილკვეის“ მრავალფუნქციური ობიექტი, მრავალფუნქციური ობიექტი დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე — ბანკი „კონსტანტა“, „ბანკი რესპუბლიკას“ ბიზნესცენტრი დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე, სპორტის სასახლე მალთაყვაში, მალთაყვის უბნის ზღვის სანაპიროს კეთილმოწყობა, მდინარე რიონის მარცხენა სანაპიროს კეთილმოწყობა, ფარნავაზ მეფის ქუჩა N1-ში მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის რეკონსტრუქცია, დავით აღმაშენებლის ქუჩაზე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლების რეკონსტრუქცია, ფოთის მიწათსარგებლობის გენერალური გეგმა.

## ლიტერატურა
*  საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 530

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კონერი (აპაიაო)

**კონერი** (ოფიციალურად **კონერის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი აპაიაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 27 552 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 21 ბარანგაის.

## კლიმატი
## სქოლიო
კატეგორია:აპაიაოს მუნიციპალიტეტები
სეკატორი

მინი| სეკატორი
**სეკატორი** ( <  — *ვკუწავ, ვჭრი* ), ან **ბაღის მაკრატელი** — ხელსაწყო,რომელიც გამოიყენება ყლორტებისა და წვრილი ტოტების მოსაჭრელად; ხეების, ბუჩქების გვირგვინის ფორმირებისა და გასასხვლელად.

## ისტორია
პირველი სეკატორები 1815 წელს გამოჩნდა. გამოიგონეს საფრანგეთში და ვაზს სხლავდნენ. სეკატორების მიერ გაკეთებული ჭრილი სუფთა და მოწესრიგებული იყო. დროთა განმავლობაში, ინსტრუმენტი გაუმჯობესდა და მალე გამოჩნდა მისი ვარიანტები: *ბუჩქის* *საჭრელი - ფოთლების საჭრელი* და *ყლორტების საჭრელი* .

## სასხლეტის კომპონენტები
მინი|519x519პქ

# **სამუშაო დანა**. კარგი ჭრის უნარი მიიღწევა დანის გეომეტრიული ფორმის გამო. 
# **საყრდენი დანა**. მოხრილია ხახუნის შესამცირებლად, აღჭურვილია ღარით მცენარის წვენის გამოწურვის მიზნით, წებოვნების თავიდან ასაცილებლად. კოჭის პირის მრუდი ასევე ემსახურება ტოტის უკეთ დაჭერას და მისი მოჭრის შემდეგ უკან დახევის რისკის შემცირებას.
# **ჭანჭიკი და ქანჩი**. ჭანჭიკს საჭრელი კიდეები უჭირავს ერთ სიბრტყეზე და მჭიდროდ მოჭიმული რჩება ნორმალური მუშაობისას. საჭიროების შემთხვევაში ადვილად მოსაშვებია..გადაადგილებულია ცენტრიდან იმისათვის, რომ საჭრელი კიდეების მოძრაობა სრიალა იყოს.
# **ბუფერი** . ზღუდავს სახელურების მოძრაობას მუშაობის დროს.
# **ზამბარა**. შექმნილია იმისთვის, რომ ჭრის შემდეგ სეკატორები თავდაპირველ მდგომარეობაში მიიყვანონ.
# **სახელურები**. ხანდახან ერთ-ერთ მათგანს აბრუნებენ, რათა თავიდან აიცილონ კოჟრები მუშაობის დროს.
# **საკეტი**. შექმნილია სეკატორების დახურულ მდგომარეობაში დასამაგრებლად.

## სეკატორების სახეები
სეკატორები განსხვავდებიან ჭრის სისტემის კონსტრუქციით: ცალმხრივ საჭრელ ხელსაწყოს აქვს ერთი მჭრელი პირი, როგორც წესი, ზედა; ორმხრივს კი — ორი მჭრელი პირი — ზედა და ქვედა.

სეკატორები ასევე განსხვავდებიან მათი დამზადების წესით: გამოჭედილი ან დაშტამპული ნაწილებისგან დამზადებული. გამოჭედილი სეკატორები, როგორც წესი, უფრო საიმედო და გამძლეა.

## სქოლიო
კატეგორია:სამუშაო ხელსაწყოები
ფლორა (აპაიაო)

**ფლორა** (ოფიციალურად **ფლორის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი აპაიაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 944 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის.

## კლიმატი
## სქოლიო
კატეგორია:აპაიაოს მუნიციპალიტეტები
მირიან მელუა

**მირიან მელუა** (დ. 3 აგვისტო, 1903, ასკანა — გ. 1991) — ქართველი პუბლიცისტი.

## ბიოგრაფია
მირიან მელუა წარმოშობით ოზურგეთიდან იყო. დაიბადა ლუკა მელუასა და ვრისიმე თავართქილაძის ოჯახში, სადაც შვიდი ბავშვი იზრდებოდა. საშუალო სასწავლებელს ამთავრებდა, როცა ეზიარა სოციალისტურ იდეებს, გახდა ახალგაზრდა სოციალისტი. ჯერ კიდევ სკოლის მოსწავლე პასუხსაგებ პარტიულ დავალებებს ასრულებდა. სამედიცინო ფაკულტეტის სტუდენტი იყო, როცა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყებაში მონაწილეობისთვის დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში ჩასვეს. გათავისუფლების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა. ჯერ თურქეთში გადავიდა არალეგალურად, 1924 წლის დეკემბერში კი მარსელში ჩავიდა და ქარხანაში დაიწყო მუშაობა. მარსელიდან ტულუზაში გადაინაცვლა, შემდეგ სოშოში და ბოლოს პარიზში. 1936 წელს იქორწინა მარო ბარნოვზე. მარიამ ბარნოვი ცხრა წლამდე გორში იზრდებოდა ბებიასთან. დედით ობოლი იყო. მამამისი — ნიკოლოზ ბარნოვი წითელი არმიის წინააღმდეგ იბრძოდა და საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ იძულებული გახდა, სამშობლოდან წასულიყო. 1922 წელს პატარა მარიამმაც დატოვა საქართველო და ოჯახთან ერთად ვარშავის გავლით ჩავიდა პარიზში. იზრდებოდა კათოლიკურ პანსიონში, მაგრამ მართლმადიდებლობის ერთგული დარჩა და  შვილებიც ამ რწმენით გაზარდა.

მირიანმა და მარომ სანიმუშო ქართული ოჯახი შექმნეს. შეეძინათ ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი. მირიან მელუა ვერასოდეს შეეგუა საქართველოს ოკუპაციას. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო  და მთელი ცხოვრება შეძლებისდაგვარად იბრძოდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ. ემიგრაციაში პოლიტიკურ ლიდერად ირაკლი წერეთელი აირჩია და მისი პიროვნებისა და იდეების ერთგული დარჩა სიკვდილამდე. თავის შესაძლებლობას უშურვებლად ახმარდა ქართული ემიგრაციის ეროვნულ-პოლიტიკურ თუ კულტურულ საქმიანობას. წლების განმავლობაში იყო ქართველ მწერალთა და ჟურნალისტთა საზოგადოების გამგეობისა და პარიზში გამომავალ ჟურნალ „სოციალისტური აზრის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი. ემიგრაცია მას უმადლის, შალვა სკამკოჩაიშვილთან ერთად, „ქართული ლექსიკონის“ გამოცემას (პარიზი,1948). გარდა ამ ლექსიკონისა მირიან მელუას რუბენ ყიფიანთან ერთად, ირაკლი წერეთლის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით მოუმზადებია და 1960 წლის მაისში, მიუნხენში, გამოუცია კრებული „სოციალისტური აზრი“. მირიან მელუა გარდაიცვალა 1991 წელს. დაკრძალულია ლევილის ძმათა სასაფლაოზე. აქვეა დაკრძალული მისი მეუღლე, მარიამ ბარნოვი (1913–1999) და ვაჟები — ლუკა (1936–2010) და მირიანი (1942–2021). 2003 წელს ძმებმა — ლუკა და მირიან მელუებმა, კლოდ პარმენტიესთან ერთად დააფუძნეს „ლევილი სურ ორჟის ფრანგულ-ქართული დღეები“, რომლებიც დღესაც ტარდება. 2007 წელს ლუკას თაოსნობით ინტერნეტით დაიწყო საინფორმაციო ბიულეტენის — „Georgian Neews“-ის გამოშვება ფრანგულ, ქართულ და ინგლისურ ენებზე.  

## ლიტერატურა
* შარაძე, გურამ. ქართული ემიგრანტული ჟურნალისტიკის ისტორია.  ტ. 7.  თბ., 2005.  გვ. 337–341.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დაბადებული 3 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები
სლავუტიჩის ბრძოლა

**სლავუტიჩის ბრძოლა** — სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წელს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს კიევისათვის ბრძოლის ფარგლებში გაიმართა ქალაქ სლავუტიჩში, ჩერნობილის გაუცხოების ზონის მუშაკებისთვის აშენებულ დასახლებაში. რუსულ ძალებს მარტის ცხრა დღის განმავლობაში ჰყავდათ ალყაში მოქცეული და უტევდნენ ქალაქს. როგორც კონოტოპში, რუსები ხელისუფლებას აქაც შეუთანხმდნენ, რომ არ შევიდნენ ქალაქში იმის სანაცვლოდ, რომ მაცხოვრებლები არ შეუტევდნენ და წინააღმდეგობას არ გაუწევდნენ მათ.

## ქრონოლოგია 
### თავდაპირველი ალყა და ჰუმანიტარული კრიზისი 
18 მარტს რუსეთის ჯარებმა ალყაში მოაქციეს ქალაქი და გაუწყვიტეს საკვებისა და მედიკამენტების გარედან მომარაგების გზები. ქალაქის ელექტრომომარაგება გაითიშა; მას შემდეგ, რაც „უკრენერგოს“ თანამშრომლებმა ქალაქთან დამაკავშირებელი დაზიანებული ელექტროგადამცემი ხაზები შეაკეთეს, რუსულმა ძალებმა ისინი კვლავ დააზიანეს. ქალაქის გარეუბანში უსაფრთხოების საგუშაგოები შეიქმნა, თუმცა ქალაქიდან მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაცია ჯერ ისევ შეუძლებელი რჩებოდა.

23 მარტს სლავუტიჩის მიდამოებში ბრძოლები მას შემდეგ გამწვავდა, რაც რუსულმა ძალებმა ცეცხლი გაუხსნეს ქალაქის გარეუბანში მდებარე უსაფრთხოების საგუშაგოს. გარეუბნებზე გახსნილი ცეცხლი 24 მარტსაც გაგრძელდა. ალყაში მოქცეულ ქალაქში მდგომარეობა „ჰუმანიტარულ კატასტროფად“ შეფასდა. 25 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ რუსმა სნაიპერებმა შესაძლოა შეაღწიეს სლავუტიჩში; საკრებულომ კომენდანტის საათი გამოაცხადა და მოსახლეობას ქალაქში გადაადგილება აუკრძალა.

### ბრძოლის დასრულება და რუსეთის უკან დახევა 
26 მარტს საგუშაგოზე თავდასხმის შემდეგ რუსეთის შეიარაღებული ძალები სლავუტიჩში უბრძოლველად შევიდნენ. დაიკავეს საავადმყოფო. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსმა ჯარისკაცებმა გაიტაცეს სლავუტიჩის მერი იური ფომიჩევი, თუმცა შემდეგ გაათავისუფლეს. იგი სიტყვით გამოვიდა რუსეთის შემოჭრის წინააღმდეგ იმავე დღესვე ქალაქის მოედანზე გამართულ საპროტესტო აქციაზე. ქალაქის 5000-ზე მეტმა მაცხოვრებელმა მიიღო მონაწილეობა ამ მშვიდობიან პროტესტში. რუსეთის ჯარებმა გამაფრთხილებელი გასროლებით და შოკური მოქმედების ყუმბარებით აქცია დაშალეს, რის შედეგადაც მინიმუმ ერთი მშვიდობიანი მოქალაქე დაშავდა. ინტერნეტში გავრცელდა მომიტინგეების კადრები, რომლებიც ამ ყუმბარების გაურბოდნენ; მშვიდობიან საპროტესტო აქციაზე მოსახლეობზე თავდასხმა შესაძლო ომის დანაშაულია.

საპროტესტო აქციაზე სიტყვით გამოსვლისას სლავუტიჩის მერმა რუსული ძალები დაარწმუნა, რომ ქალაქში არ იყვნენ სამხედრო ძალები და არ ჰქონდათ იარაღი და მათ გასვლისკენ მოუწოდა. შემდგომში რუსული ძალები ცენტრიდან გარეუბნებში გადავიდნენ.

იმისათვის, რომ რუსული ძალები გასვლაზე დაეყოლიებინა, სლავუტიჩის მერი მათ ქალაქში იარაღის ძებნაზე დათანხმდა. ეს პროცესი 27 მარტს დასრულდა და რუსეთის ჯარები სლავუტიჩიდან გავიდნენ. შემდგომში შეიქმნა ჰუმანიტარული დერეფნები, რათა მომარაგება და ჰუმანიტარული დახმარება ქალაქში შესულიყო, მშვიდობიან მოსახლეობას ცხრა დღის განმავლობაში პირველად ევაკუაციის შესაძლებლობა მიეცა.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
კატეგორია:2022 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები
ჟიტომირზე თავდასხმები (2022)

**ჟიტომირზე თავდასხმები** — სამხედრო თავდასხმები ჟიტომირის სამოქალაქო აეროპორტზე, რომელიც 2022 წლის 27 თებერვალს უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს განხორციელდა, რასაც მარტში უკვე თავად ქალაქზე თავდასხმებიც მოჰყვა. აეროპორტი უკრაინის დედაქალაქ კიევიდან 150 კილომეტრში, ჟიტომირის ოლქის ქალაქ ჟიტომირთან ახლოს მდებარეობს. გავრცელდა ინფორმაცია, რომ რუსეთის შეიარაღებულმა ძალებმა 9კ720 „ისკანდერის“ სარაკეტო სისტემები გამოიყენეს, რომლებიც ბელარუსში იყო განლაგებული. 

## ქრონოლოგია 
მარცხნივ|მინი| ჟიტომირის აეროპორტზე თავდასხმა, 2022 წლის 27 თებერვალი.
1 მარტს, გვიან საღამოს, რუსეთის ჯარებმა ქალაქის საცხოვრებელ ნაწილს დაარტყეს. დაზიანდა შუხევიჩის ქუჩის 10-მდე საცხოვრებელი კორპუსი და ქალაქის საავადმყოფო. ჩამოაგდეს რამდენიმე ბომბი. შედეგად, სულ მცირე, ორი უკრაინელი მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა, სამი კი დაშავდა.

2 მარტს ჭურვები მოხვდა რეგიონულ პერინატალურ ცენტრსა და ზოგიერთ კერძო სახლს.

4 მარტს რაკეტები მოხვდა ჟიტომირის 25-ე სკოლას, გაანადგურა მისი ნახევარი. საღამოს „ოზერნესა და ჟიტომირის ჯავშანსატანკო ქარხანას“ გაუხსნეს ცეცხლი; დაშავდა ორი ადამიანი.

8 მარტს საჰაერო თავდასხმის დროს დაარტყეს საერთო საცხოვრებელს, დაზიანდა „იზოვატის ქარხანა“.

9 მარტს ცეცხლი გახსნეს ქალაქის შემოგარენში, ოზერნეს რაიონში.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
როგნედა ღამბაშიძე

**როგნედა ღამბაშიძე** (დ. 14 იანვარი, 1922, ზესტაფონი — გ. 27 ივნისი, 1993) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, 1946 წელს — ასპირანტურა.

1946-1953 წლებში მუშაობდა პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში ჯერ უფროს მასწავლებლად, შემდეგ კი ქართული ენის კათედრის გამგედ. 1955 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის განყოფილებას. 1949 წელს დაიცვა საკანდიდატო, 1988 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია. მის სამეცნიერო მოღვაწეობაში ორი ძირითადი მიმართულება გამოიკვეთა: ერთია ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებზე მუშაობა, მეორე — ქართული დიალექტოლოგიის საკითხების კვლევა. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი სხვადასხვა სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შემუშავება-დახვეწის საქმეში. 40 წლის მანძილზე მისი ხელმძღვანელობით და რედაქტორობით შეიქმნა და დაიბეჭდა 35 სამეცნიერო ტერმინოლოგია: ტექნიკური, სოფლის მეურნეობის, ფიზიკის, იურიდიული, გეოგრაფიის, ქიმიის, მეტალურგიის, მართვის ავტომატიზებული სისტემების, რადიოელექტრონიკისა და მრავალი სხვა. ცალკე უნდა აღინიშნოს მისი გამოკვლევები სამეცნიერო ტერმინოლოგიის თეორიულ პრობლემებზე, მისი მონაწილეობა საერთაშორისო თუ რეგიონალურ თათბირებზე, კონფერენციებსა და სიმპოზიუმებში. როგნედა ღამბაშიძის თეორიული კვლევის შედეგები შეჯამებულია მონოგრაფიაში „ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგია და მისი შედგენის ძირითადი პრინციპები“ (1986). განსაკუთრებულია მისი დამსახურება ქართული ენის ინგილოური დიალექტის შესწავლის საქმეში, რისი ღირსეული დაგვირგვინებაც მისი „ქართული ენის ინგილოური ლექსიკონი“ (1988) იყო. მასვე ეკუთვნის ორიგინალური სახელმძღვანელო „ქართული ენის თვითმასწავლებელი“.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგია და მისი შედგენის ძირითადი პრინციპები“, დაიცვა 1988 წელს.

## ჯილდოები
* არნოლდ ჩიქობავას სახელობის პრემია (პირველი ლაურეატი)
* გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია

## ბიბლიოგრაფია
* გეოფიზიკის ტერმინოლოგია = Геофизическая терминология: რუსულ-ქართული და ქართულ-რუსული, თბ., მეცნიერება, 1988, გვ. 279
* ქართული ენის ინგილოური კილოს ლექსიკონი, თბ., განათლება, 1988, გვ. 630
* ქართული სამეცნიერო ტერმინოლოგია და მისი შედგენის ძირითადი პრინციპები, თბ., მეცნიერება, 1986, გვ. 182
* მართვის ავტომატიზებული სისტემების ტერმინოლოგია, თბ., მეცნიერება, 1977, გვ. 90
* გეოგრაფიის ტერმინოლოგია = Географическая терминология: რუსულ-ქართული და ქართულ-რუსული, თბ., მეცნიერება, 1967, გვ. 206

## ლიტერატურა
* ქართული ენა: ენციკლოპედია, თბ. 2008, გვ. 529-530

## რესურსები ინტერნეტში
* როგნედა ღამბაშიძე 

კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ირაკლი თოფაძე

**ირაკლი თოფაძე** (დ. 1 მაისი, 1905, ყაზბეგი — გ. 1990) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკური ფაკულტეტი ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაციით.

1928 წლიდან მუშაობდა საქართველოს განათლების სამინისტროს ტექნიკურ განყოფილებაში ტექნიკოსად. 1928-1930 წლებში ხევსურეთის სოფლებში — ბარისახოში, ხახმატსა და შატილში — სკოლებისა და საავადმყოფოს (ბარისახოში) მშენებლობაზე. 1930-1932 წლებში სამშენებლო ტრესტ „ახალმშენში“ სამუშაოთა მწარმოებლად. 1932-1933 წლებში გაერთიანება „საქჩაის“ სამშენებლო ტრესტებში ინჟინერ-ინსპექტორად. 1933-1934 წლებში მინერალური წყლის „ყაზბეგის“ ჩამოსასხმელი ქარხნის მშენებლობაზე სამუშაოთა მწარმოებლად. 1935-1937 წლებში მუშაობდა თბილისში ავჭალის ფოლად-თუჯის სხმულების ქარხანა „ცენტროლიტის“ მშენებლობაზე მთავარ ინჟინრად. 1938-1941 წლებში ტურისტულ სამმართველოში — მთავარ ინჟინრად. საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში — თავდაცვის ობიექტების სამშენებლო უბნის უფროსად. 1945-1946 წლებში იყო სამშენებლო ტრესტ „საქშახტმშენის“ საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1945-1950 წლებში „ჩითახევჰესის“ მშენებლობის მთავარი ინჟინრის მოადგილე და საწარმოო განყოფილების უფროსი. 1950-1954 წლებში ტყიბულის მაღაროთა სამმართველოს გამამდიდრებელი ფაბრიკის მშენებლობის მთავარი ინჟინერი და მშენებლობის უფროსი. 1954-1955 წლებში „შაორჰესის“ მშენებლობის მთავარი ინჟინერი. 1955-1957 წლებში „საქმთავარენერგოს“ უფროსის მოადგილე. 1957-1960 წლებში საბჭოთა კავშირის ქვანახშირის მრეწველობის, ტრესტ საქნავთობისა და სამთამადნო ობიექტების სამშენებლო სამმართველოს უფროსი. 1960-1963 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N3 სამშენებლო ტრესტ „თბილმრეწვმშენის“ მთავარი ინჟინერი. 1963-1972 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს სსრ კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „საქკომუნრემმშეს“, იყო სამინისტროს კოლეგიის წევრი. 1972-1974 წლებში მუშაობდა იმავე სამინისტროს საპროექტო ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ. 1974-1976 წლებში კომუნალური მეურნეობებისა და ქალაქების კეთილმოწყობის სამმართლოს უფროსად. 1977 წლიდან სსრ კავშირის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტ „ორგწყალმშენის“ თბილისის განყოფილებაში მთავარ სპეციალისტად.

## ჯილდოები
* საპატიო ნიშნის მედალი
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

## ლტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 248

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ყაზბეგში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ილოკური ენა

**ილოკური ენა**, *ილოკანური ენა* (ილოკანო, ილოკო) — ილოკების ენა. გავრცელებულია ფილიპინებში — კუნძულ ლუსონის ჩრდილო-დასავლეთ (ილოკანდია), ჩრდილოეთ და მრავალ სხვა რაიონში, აგრეთვე ზოგიერთ სხვა კუნძულ (მინდორო, მინდანაო და სხვ.). წარმოადგენს ლუსონის ჩრდილოეთ ნაწილში მცხოვრები ხალხების ერთ-ერთ საურთიერთობო ენას. ფილიპინებში ილოკურზე, როგორც მშობლიურ ენაზე მოლაპარაკეთა რაოდენობა დაახლოებით 7,7 მილიონი ადამიანია, მეორე ენაა 2,3 მილიონი ადამიანისათვის (XXI საუკუნის დასაწყისის შეფასებით). ამ ენაზე ლაპარაკობს აშშ-ში ფილიპინელი იმიგრანტების ნაწილიც (75,6 ათასი; 2000, აღწერა).

ილოკური ენა მიეკუთვნება ფილიპინურ ენებს. გამოიყოფა 2 დიალექტური ზონა: ჩრდილოეთი (პროვინციები: ჩრდილოეთი ილოკოსი, აბრა) და სამხრეთი (პროვინციები: სამხრეთი ილოკოსი, ლა-უნიონი).

ვოკალიზმი წარმოდგენილია 5 ხმოვნით (ჩრდილოეთში — 6-ით, რამდენადაც მოიცავს ɯ-საც), ამასთან ფონემები o და u ძველ სიტყვებში ალოფონებია. კონსონანტიზმში 21 თანხმოვანია, მ.შ. r ფონების 2 ტიპი (როგორც ესპანურში) და ალვეოლურ-პალატალური რიგი. განვითარებულია დემონსტრატივების სისტემა. ზმნის სიტყვათცვლილებაში გარდა აფიქსებისა ფართოდ გამოიყენება რედუპლიკაცია. გამოიყენება განსაკუთრებული, ზმნის აქტანტების კოდირების ე.წ. ფილიპინური სტრატეგია, რომლის დროსაც გამონათქვამის თემის სემანტიკური როლი განისაზღვრება ზმნის აფიქსით.

ილოკურ ენაზე მიმდინარეობს სწავლება სკოლებში, ტელე- და რადიომაუწყებლობა, ვითარდება მრავალჟანრიანი მხატვრული ლიტერატურა.

XIX საუკუნის ბოლომდე გამოიყენებოდა ფილიპინური მარცვლოვანი დამწერლობის ილოკური ვარიანტი. ამ ვარიანტის განმასხვავებელი ნიშანი იყო ბოლო თანხმოვნის შემდეგ ხმოვნის არარსებობის აღმნიშვნელო განსაკუთრებული ნიშანი (ჯვრის ფორმის). მასზე დაწერილი უძველესი ძეგლია „Doctrina Cristiana“ (1621). XVIII საუკუნის შუა ხანებიდან ილოკური ენისათვის გამოიყენება ლათინურ გრაფიკაზე დაფუძნებული დამწერლობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფილიპინური ენები
აბრამ გოლდფადენი

**ავრომ გოლდფადენი** (ავრუმ გოლდენფოდენი, დ. 24 ივლისი, 1840, სტაროკონსტანტინოვი — გ.9 იანვარი, 1908, ნიუ-იორკი) — ებრაელი პოეტი, დრამატურგი, გამომცემელი და მასწავლებელი, თეატრის რეჟისორი.

## ბიოგრაფია 
ავრომ გოლდფადენი დაიბადა 1840 წლის 24 ივლისს ქალაქ სტაროკონსტანტინოვში (ახლანდელი უკრაინის ხმელნიცკის ოლქი) ხელოსნის ოჯახში. მისი კერძო მასწავლებელი გახლდათ ავრომ ბერ გოტლობერი. ლიტერატურით ადრევე დაინტერესდა. გერმანული ენა მოსე მენდელსონის თორიდან ისწავლა.

1857 წელს ჩაირიცხა ჟიტომირის რაბინულ სკოლაში, რომელიც 1866 წელს დაამთავრა. მუშაობდა მასწავლებლად სიმფეროპოლისა და ოდესის ებრაულ სამთავრობო სკოლებში.

1869 წელს იგი დაქორწინდა ცნობილი პედაგოგის ქალიშვილზე. 1875 წელს გადავიდა ლვოვში და ცდილობდა გამოექვეყნებინა გაზეთი „ძველი ისრაელი“. ამით ფული ვერ გამოიმუშავა, მაგრამ დიდება მოიპოვა.

1876 ​​— ჩერნოვცი. მან გამოსცა „ბუკოვინის ისრაელის სახალხო გაზეთის“ 18 ნომერი. ამის შემდეგ იგი გაემგზავრა იასში, 1887 წელს — ნიუ-იორკში, შემდეგ ლონდონში, პარიზში 1889 წელს და ისევ ნიუ-იორკში 1903 წელს, რათა "მომკვდარიყო თავისიანებს შორის". გარდაიცვალა 1908 წელს.

## ლიტერატურული და სასცენო მოღვაწეობა 
[მარცხნივ|მინი|აბრამ გოლდფადენის ქანდაკება [იასი|იასის ეროვნულ თეატრთან]]
1856 წელს გოლდფადენმა გამოსცა თავისი პირველი კრებული ებრაულად, „ყვავილები და ფერები“.

სტუდენტობის წლებში მან დაწერა მრავალი ლექსი იდიშზე, ხოლო კოლეჯის დამთავრების შემდეგ გამოსცა ლექსების კრებული, „ებრაული ლექსები მარტივ ებრაულ ენაზე“.

1875 — გაზეთი "ძველი ისრაელი", 1876 — "ბუკოვინა ისრაელის სახალხო გაზეთი".
მინი|აბრამ გოლდფადენის ისტორიული ოპერეტა" ბარ კოხბას" ლიბრეტო (1883), გამოცემული 1917 წ.
იასში გადასვლის შემდეგ გოლდფადენმა გადაწყვიტა თავისი სიმღერები შეესრულებინა ქალაქის ბაღში სცენაზე, მაგრამ მსი გამოსვლა წარუმატებელი გამოდგა, რადგან მაყურებელს რაღაც უფრო მარტივი მოსმენა სურდა. ამის შემდეგ ის მიხვდა, რომ საჭირო იყო ებრაული საზოგადოების გემოვნების ამაღლება.

გოლდფადენმა გადაწყვიტა სპექტაკლის დაედგა. მან შეკრიბა დასი და დაწერა პიესა „ბებია და შვილიშვილი“. 1876 ​​წლის მთელი ზაფხულის განმავლობაში დასი წარმატებით ასრულებდა ქალაქის ბაღში, მაგრამ შემდგომში დაიშალა, ჯგუფის შემადგენლობა შეიცვალა და გოლდფადენი გაემგზავრა აღმოსავლეთ ევროპაში, გზაში წერდა პიესებს და ოპერეტებს.

დროთა განმავლობაში დრამატურგმა ბიბლიურ მოთხრობებს („შულამითი“, „ბარ კოხბა“) მიმართა და მისი პიესები პურიმშფილის მსგავსი გახდა.

1883 წელს მეფის მთავრობამ აკრძალა ებრაული თეატრი და გოლდფადენი გადავიდა ვარშავაში და თავის თეატრს გერმანული უწოდა.

1888-1889 წლებში ცდილობდა გამოეცა "ნიუ-იორკის ილუსტრირებული გაზეთი ნიუ-იორკში" და დააარსა სამსახიობო სკოლა. მისი ძალისხმევით დაიდგა პირველი თეატრალური წარმოდგენა ამერიკის შეერთებულ შტატებში ებრაულად.

გოლდფადენი 60-მდე პიესის ავტორია. მათ შორის აღსანიშნავია: "ჯადოქარი", "ორი სულელი“ "ბებია და შვილიშვილი", "წვევამდელები", "შულამიტი", "ბარ კოხბა", "დოქტორი ალმასადო".

1940 წელს კიევში გამოიცა გოლდფადენის რჩეული დრამატული ნაწარმოებები.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
კატეგორია:XX საუკუნის პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ავდიივკის ბრძოლა (2022-2024)

**ავდიივკის ბრძოლა** —  სამხედრო დაპირისპირება ერთი მხრივ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებსა და დონბასის სეპარატისტულ ძალებს და მეორე მხრივ უკრაინის შეიარაღებულ ძალებს შორის. ბრძოლა მიმდინარეობდა დონბასის რეგიონში მდებარე ქალაქ ავდიივკის გამო. საბრძოლო მოქმედებები დონბასში სიტუაციის კიდევ ერთხელ გამწვავების დროს დაიწყო. 21 თებერვალს რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის აღიარებას მოაწერა ხელი. ამ ადგილზე ბრძოლა 2017 წელსაც გაიმართა, სადაც უკრაინელებმა მასზე კონტროლი შეინარჩუნეს.

მედიაში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სიტუაციის გამწვავების დროს სეპარატისტებს ავდიივკის მიმართულებაზე რუსული ჯარები ეხმარებოდნენ, 25 მარტს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ავდიივკაში მოკლეს აზოვის პოლკის ერთ-ერთი მეთაური არტემ მურახოვსკი. 8 აპრილს რუსული დაბომბვის შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა და ერთი დაშავდა. 2000-მდე მცხოვრები იძულებული გახდა მიწისქვეშ შეეფარებინა თავი. 20 აპრილს ავდიივკაში მოკლეს დონეცკის სეპარატისტების „სპარტის“ ბატალიონის მებრძოლი სერგეი აგრანოვიჩი.

3 მაისს, ოლქის გუბერნატორის თქმით, კოქსქიმიურ ქარხანაზე თავდასხმის შედეგად არანაკლებ 10 ადამიანი დაიღუპა. მისივე ინფორმაციით, თავდასხმა სამუშაოს დასრულების შემდეგ მოხდა, როდესაც ხალხი ავტობუსს უცდიდა. 2024 წლის 17 თებერვალს ქალაქი რუსებმა აიღეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
კატეგორია:2022 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები
ვოლნოვახის ბრძოლა

**ვოლნოვახის ბრძოლა** — სამხედრო დაპირისპირება, რომელიც 2022 წლის 25 თებერვლიდან 12 მარტამდე გაგრძელდა. წარმოადგენდა უკრაინაში რუსეთის შეჭრის აღმოსავლეთ უკრაინის კამპანიის ნაწილს. რუსეთისა და დონეცკის სეპარატისტული რეგიონის ძალები უკრაინულ მხარეს დონეცკის ოლქის პატარა ქალაქ ვოლნოვახაში დაუპირისპირდნენ.

ბრძოლას სათავეში დონეცკის სრ-ის ძალები ედგნენ. საბრძოლო მოქმედებებს ქალაქის ძლიერ დაზიანება და ორივე მხრიდან მძიმე მსხვერპლი მოჰყვა.

## ბრძოლა 
25 თებერვალს, შეჭრის მეორე დღეს, რუსულმა ძალებმა დაბომბეს ვოლნოვახა, იერიშები მიიტანეს მშვიდობიან მოსახლეობაზე. *„The Guardian“* წერდა, რომ ვოლნოვახის დაბომბვა წააგავდა იმ ტაქტიკას, რომელსაც რუსეთი ადრე სირიაში სამოქალაქო სამიზნეებზე იყენებდა. უკრაინის ოფიციალური პირების განცხადებით, 28 თებერვლისთვის ქალაქი ჰუმანიტარული კრიზისის ზღვარზე იყო, 1 მარტისთვის კი თითქმის მთლიანად იყო განადგურებული, მისი შენობების თითქმის 90% დაზიანდა ან დაინგრა. ქალაქს ასევე არ მიეწოდებოდა საკვები, წყალი და ელექტროენერგია. ადგილობრივი დეპუტატის დმიტრო ლუბინეცის თქმით, დაბომბვის შემდეგ ცხედრები პირდაპირ ქუჩებში ეყარა.

4 მარტს ვოლნოვახას თავზე რუსული სუ-25 ჩამოაგდეს. რუსული შვეულმფრენი მი-8 ჩამოგდებულ სუ-25-თან მისვლას ცდილობდა და ისიც ჩამოაგდეს.

5 მარტს დსრ-ის ხელისუფლებამ გამოაცხადა, რომ პოლკოვნიკი ვლადიმერ ჟოგა, სპარტის ბატალიონის მეთაური და არსენ პავლოვის ნდობით აღჭურვილი პირი, მოკლეს ვოლნოვახაში. დსრ-ის ხელმძღვანელმა დენის პუშლინმა ჟოგას დონეცკის სახალხო რესპუბლიკის გმირის წოდება მიანიჭა, რუსეთის პრეზიდენტმა ვლადიმერ პუტინმა კი მას რუსეთის ფედერაციის გმირის წოდება გადასცა. არტემ ჟოგამ, ვლადიმერის მამამ და შტაბის უფროსმა, ვაჟი სპარტის ბატალიონის მეთაურის თანამდებობაზე ჩაანაცვლა.

7 მარტს უკრაინული და რუსული ძალები ვოლნოვახისა და მიმდებარე ქალაქ მარიუპოლის (რომელიც ალყაში იყო 24 თებერვლიდან) გავლით დემილიტარიზებული ჰუმანიტარული დერეფნის შექმნაზე შეთანხმდნენ, ამ ორი ქალაქიდან მშვიდობიანი მოსახლეობის ევაკუაციის მიზნით; თუმცა, რუსებმა, სავარაუდოდ, დაარღვიეს დემილიტარიზაციის ზონა.

11 მარტს რუსეთის თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ დსრ-ის ძალებმა ვოლნოვახა დაიკავეს. მოგვიანებით სოციალურ მედიაში გამოქვეყნებულ ვიდეოებში აჩვენეს ქალაქში დისლოცირებული რუსი ჯარისკაცები და მანქანები, ასევე მიტოვებული უკრაინული ტანკები.

12 მარტს დონეცკის ოლქის გუბერნატორმა პავლო კირილენკომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ რუსულმა ძალებმა მთლიანად გაანადგურეს ვოლნოვახა და ქალაქმა „ფაქტობრივად შეწყვიტა არსებობა“, მაგრამ ბრძოლა გაგრძელდა. „*Associated Press*“-მა დაადასტურა, რომ ქალაქი პრორუსმა სეპარატისტებმა აიღეს და მისი დიდი ნაწილი ბრძოლების დროს განადგურდა. მოგვიანებით უკრაინის ოფიციალური პირების თქმით, კაპიტანი პავლო სბიტოვი, უკრაინის 503-ე საზღვაო ქვეითი ბატალიონის მეთაური ბრძოლაში დაიღუპა.

14 მარტს ვოლნოვახასთან ახლოს ჩამოაგდეს უკრაინული სუ-25. მისი პილოტი, რომან ვასილიუკი, რომელიც რუსებმა ტყვედ აიყვანეს, 24 აპრილს გაათავისუფლეს ტყვეთა გაცვლის დროს.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
კატეგორია:2022 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები
რაიხენბახის ჩანჩქერი

მინი|რაიხენბახის ჩანჩქერი
**რაიხენბახის ჩანჩქერი** () — დაახლოებით 250 მეტრის სიმაღლის ჩანჩქერი შვეიცარიაში, მაირინგენის სიახლოვეს. იგი ერთ-ერთი ყველაზე მძლავრი და მაღალი ჩანჩქერია ალპებში, რომელიც შვიდი კასკადისგან შედგება. ზედა, ყველა მაღალი კასკადი 110 მეტრს უტოლდება. 

## ბუნების სილამაზე
რამდენიმე მიზეზის გამო ჩანჩქერი საყოველთაოდ არის ცნობილი. გარდა თავისი ზომებისა და ბუნების სილამაზისა, ჩანჩქერის ახლოს მდებარე ქალაქი მაირინგენი ცნობილია როგორც ბეზეს − შაქრის ფხვნილისა და კვერცხის ცილისგან დამზადებული დესერტის − სამშობლო. მაირინგენული ბეზე მსოფლიოში საუკეთესოდ მიიჩნევა. 

რაიხენბახის ჩანჩქერი მრავალი მწერლისა თუ მხატვრის შემოქმედებაში ასახულა. XIX საუკუნის ინგლისელმა რომანტიკოსმა მხატვარმა ჯოზეფ ტერნერმა რამდენიმე ტილო მიუძღვნა მას. პეიზაჟისტმა მიხეილ ერასიმ თავის ნახატში „რაიხენბახის ჩანჩქერი მაირინგენთან, შვეიცარიაში“ გადმოსცა მისი ბუნების სილამაზე.

## შერლოკ ჰოლმზი
მინი|მემორიალური დაფა ჩანჩქერთან
სახელგანთქმულობის კიდევ ერთი მიზეზია „შერლოკ ჰოლმსის თავგადასავალი“. ართურ კონან დოილმა ჩანჩქერი XIX საუკუნის ბოლოს მოინახულა, აღფრთოვანდა მისი სილამაზით და გადაწყვიტა, რომ თავისი ნაწარმოების მთავარი გმირი, გამომძიებელი შერლოკ ჰოლმზი სწორედ ამ ადგილას უნდა მომკვდარიყო, რაც აღწერა კიდეც მოთხრობაში „ჰოლმზის უკანასკნელი საქმე“. 1891 წლის 4 მაისს მთავარი პერსონაჟი „იღუპება“ ლონდონური დანაშაულებრივი სამყაროს მეთაურთან, პროფესორ მორიარტისთან ორთაბრძოლისას. ამ მოვლენის 100 წლისთავის აღსანიშნად ჩანჩქერთან მემორიალური დაფაც კი დაამაგრეს წარწერით: „ამ საშიშ ადგილას შერლოკ ჰოლმზმა დაამარცხა პროფესორი მორიარტი, 1891 წლის 4 მაისს“.

## საინტერესო ფაქტები
კონან დოილის ნაწარმოების ერთ-ერთ საუკეთესო ეკრანიზაციაში, საბჭოთა ფილმში „შერლოკ ჰოლმზისა და ექიმ უოტსონის თავგადასავალი“ გადამწყვეტი ორთაბრძოლის ეპიზოდი რაიხენბახის ნაცვლად გადაღებულია გეგის ჩანჩქერთან, აფხაზეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანჩქერები
ლამარა ავალიშვილი

**ლამარა ავალიშვილი** (დ. 17 ივლისი, 1940, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნიკის მეცნიერებათა კანდიტატი , ასოცირებული პროფესორი.

## ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის საამშენებლო ფაკულტეტი. 

1962 წლიდან საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რკინა-ბეტონის კონსტრუქციების კათედრაზე მუშაობს, სადაც ლაბორანტობიდან დაწყებული, დოცენტამდე დამთავრებული გაიარა ყველა თანამდებობრივი საფეხური. 1965-1968 წლებში იყო ამავე კათედრის ასპირანტი და აქვე, რეფორმირებულ სტრუქტურაში-სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის დეპარტამენტში  მუშაობს. 1981-1990 წლებში შეთავსებით მუშაობდა კოსმოსურ ნაგებობათა კვლევის ინსტიტუტში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე. ავტორია 50-მდე სამეცნიერო შრომისა, რომლებიც რკინა-ბეტონის კონსტრუქციების სეისმომედეგობის შესწავლის საქმეში მნიშვნელოვანწვლილად არის აღიარებული. მისი მოხსენება (პროფესორ გ. ქარცივაძის თანაავტორობით) რკინა-ბეტონის ჩარჩოვანი კონსტრუქციის მუშაობის შესახებ 1969 წელს ჩილეს დედაქალაქში, სანტიაგოში მიმდინარე IV საერთაშორისო კონფერენციაზე იქნა წარდგენილი. 1990-1995 წლებში მონაწილეობდა ტექნიკური ტერმინოლოგიის ახალი გამოცემის მომზადებაში, ამზადებდა და რესპუბლიკურ გაზეთ „მშენებელში“ აქვეყნებდა პუბლიკაციებს. ქართველ მეცნიერს არაერთი საერთაშორისო და ადგილობრივ კონფერენციაში აქვს მიღებული მონაწილეობა. კითხულობს ლექციებს რკინა-ბეტონის კონსტრიქციების ზოგად და სპეციალურ კურსებში ბაკალავრიატში და მაგისტრატურაში, ხელმძღვანელობს საკურსო პროექტირებას, მაგისტრანტებს, გამოცემული აქვს 9 მეთოდური მითითება. იგი წლების მანძილზე იყო სახელმწიფო საგამოცდო კომისიის წევრი, ფაკულტეტის მეთოდსაბჭოს სწავლული მდივანი, სტუ-ს მონიტორინგის საფინანსო-ეკონომიკური ჯგუფის წევრი, 2002-2005 წლებში. ხელმძღვანელობდა სამშენებლო ფაკულტეტის საგამომცემლო კომისიას. იყო სწავლულ-ექსპერტთა დარგობრივი კომისიის წევრი, რამდენიმე საკანდიდატო დისერტაციის რეცენზენტი და ოპონენტი. ღვაწლმოსილ მეცნიერსა და პედაგოგს განათლების სამინისტროსა და სტუ-ს ხელმძღვანელობისგან არაერთი ჯილდო აქვს მიღებული (საკავშირო კონკურსში გამარჯვებული 5 სტუდენტის ხელმძღვანელობისთვის მიღებული აქვს I ხარისხის დიპლომი, 1982). 

## ლიტერატურა
* საქართველოს ინჟინერი ქალები, თბ., 2008, გვ. 5-7
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 38-39

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები