open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯეიმზ ბრაისი

**ჯეიმზ ბრაისი** ( დ. 10 მაისი, 1838, ბელფასტი — გ. 22 იანვარი ,1922) — ინგლისელი მოგზაური, პოლიტიკოსი, დიპლომატი. 
 
## ბიოგრაფია
განათლება მიიღო გლაზგოს უმაღლეს სკოლაში, შემდეგ გლაზგოსა და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებსა და ოქსფორდის კოლეჯში. ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში ეზიარა გერმანულ ისტორიულ და იურიდიულ მეცნიერებებს და გახდა „ტევტონური თავისუფლების“ მხარდამჭერი. მისი აზრით აშშ, ბრიტანეთის იმპერია და გერმანია იყვნენ ბუნებრივი მეგობრები. როგორც ისტორიკოსმა სახელი გაითქვა 1864 წლის ნაშრომით „საღვთო რომის იმპერია“. როგორც სამოქალაქო სამართლის დარგის პროფესორი, ის გაიწვიეს ლონდონიდან ოქსფორდში, სადაც იმყოფებოდა 1870-1893 წლებში.

1872 წელს იმოგზაურა ისლანდიაში, როგორც იქაური საგების თაყვანისმცემელმა. 1876 წელს მოიარა რუსეთის იმპერია და მივიდა არარატის მთებამდე, რომელზეც ავიდა, როგორც მთამსვლელი. 1878 წელს გამოაქვეყნა წიგნი „ამიერკავკასია და არარატი. 1876 წლის შემოდგომის არდადეგების დროს შემდგარი ექსპედიციის ჩანაწერები“. 1880 წელს აირჩიეს ინგლისის პარლამენტში, რომლის წევრადაც დარჩა 1907 წლამდე. 1882 წელს ჩამოაყალიბა „ნაციონალურ-ლიბერალური კლუბი“, რომლის წევრები იყვნენ გლადსტონი, ჩერჩილი, ბერნარდ შოუ, დევიდ ლოიდ ჯორჯი. 1888 წელს დაწერა წიგნი „ამერიკული სახელმწიფო“, რამაც სახელი გაუთქვა ამერიკაში. 1892 წელს შეუერთდა გლადსტონის უკანასკნელ კაბინეტს. 1894-95 წლებში იყო „სავაჭრო საბჭოს“ პრეზიდენტი. 1897 წელს იმყოფებოდა სამხრეთ აფრიკაში და იყო მძაფრი კრიტიკოსი ბრიტანეთის რეპრესიული პოლიტიკისა ბურების წინააღმდეგ. 1907 წელს დაინიშნა ბრიტანეთის ელჩად აშშ-ში და მსახურობდა 1913 წლამდე. 1913 წელს გახდა ვიკონტი ბრაისი, ხოლო 1914 წელს ლორდთა პალატის წევრი. 1913-17 წლებში იყო ბრიტანეთის აკადემიის პრეზიდენტი. 1915 წელს ბელგიიდან იწერებოდა გერმანელთა სასტიკ საქციელზე მოქალაქეთა მიმართ,. აქტიურად გმობდა სომხების გენოციდს, 1915 წლის ივლისში მან პირველმა დასვა საკითხი ლორდთა პალატაში სომხების გენოციდის შესახებ, ხოლო 1916 წელს არნოლდ ტოინბისთა ერთად გამოუშვა „ლურჯი წიგნი“ - დოკუმენტური მასალა გენოციდის შესახებ. სიცოცხლის ბოლო წლებში მსახურობდა ჰააგის საერთაშორისო სასამართლოში და მხარს უჭერდა ერთა ლიგის დაფუძნებას. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* James Bryce, *Two Historical Studies: The Ancient Roman Empire and the British Empire in India; Diffusion of Roman and English Law Throughout the World* (1914) 
* Text of the Bryce report on German atrocities 
* Viscount James Bryce  at *The Online Library of Liberty*
* James Bryce, preface to *Shall This Nation Die?*, by Joseph Naayem, New York: 1921, quoted in Native Christians Massacred, The Ottoman Genocide of the Assyrians during World War I, 1.3 Genocide Studies and Prevention: An International Journal 326 (2006)
* *Atrocities Cured Pacifist*, The New York Times, 20 April 1918, at 11
* *The American Commonwealth,* with an Introduction by Gary L. McDowell (Indianapolis: Liberty Fund, 1995). 2 Vols. See original text in The Online Library of Liberty .
* Portraits of James Bryce, at the National Portrait Gallery

კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:ინგლისელი მოგზაურები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
გო-ჯიბუა

**გო-ჯიბუა** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის სამხრეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გაგნოა.
* ფართობი — 15 700 კმ², მოსახლეობა — 1 605 286 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
გო-ჯიბუას ოლქს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სასანდრა-მარაუეს ოლქი, დასავლეთიდან ქვემო სასანდრის ოლქი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ტბების ოლქი და იამუსუკროს ავტონომიური ოლქი, აღმოსავლეთიდან ლაგუნების ოლქი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
გო-ჯიბუას ოლქი დაყოფილია 2 რეგიონად:
* გოს რეგიონი
* ლო-ჯიბუას რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
მონტანის ოლქი (კოტ-დ’ივუარი)

**მონტანის ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის დასავლეთ ნაწილში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მანი.
* ფართობი — 30 825 კმ², მოსახლეობა — 2 371 920 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
მონტანის ოლქს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ქვემო სასანდრის ოლქი, აღმოსავლეთიდან სასანდრა-მარაუეს ოლქი, ჩრდილოეთიდან ვორობის ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთიდან გვინეა, დასავლეთიდან ლიბერია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
მონტანის ოლქი დაყოფილია 3 რეგიონად:
* კავალის რეგიონი
* გემონის რეგიონი
* ტონკპის რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
კომოეს ოლქი

**კომოეს ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აბენგურუ.
* ფართობი — 14 150 კმ², მოსახლეობა — 1 203 052 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
კომოეს ოლქს სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება აბიჯანის ავტონომიური ოლქი, დასავლეთიდან ლაგუნების ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთიდან ტბების ოლქი, ჩრდილოეთიდან ზანზანის ოლქი, აღმოსავლეთიდან განა. სამხრეთიდან გარს ერტყმის გვინეის ყურის წყლები.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
კომოეს ოლქი დაყოფილია 2 რეგიონად:
* ინდენი-ჯუაბლენის რეგიონი
* სამხრეთ კომოეს რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
ლაგუნების ოლქი

**ლაგუნების ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის სამხრეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დაბუ.
* ფართობი — 20 450 კმ², მოსახლეობა — 1 478 047 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
ლაგუნების ოლქს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება კომოეს ოლქი, დასავლეთიდან გო-ჯიბუას ოლქი, ჩრდილოეთიდან ტბების ოლქი, სამხრეთ-დასავლეთიდან ქვემო სასანდრის ოლქი, სამხრეთიდან აბიჯანის ავტონომიური ოლქი. სამხრეთ-დასავლეთიდან გარს ერტყმის გვინეის ყურის წყლები.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ლაგუნების ოლქი დაყოფილია 3 რეგიონად:
* ანები-ტიასას რეგიონი
* გრანდ-პონტის რეგიონი
* ლა მეს რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
ტბების ოლქი

**ტბების ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის ცენტრალურ ნაწილში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დიმბოკრო.
* ფართობი — 26 100 კმ², მოსახლეობა — 1 258 604 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
ტბების ოლქს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება კომოეს ოლქი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ზინზანის ოლქი, ჩრდილოეთიდან ვალე-დუ-ბანდამის ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთიდან სასანდრა-მარაუეს ოლქი, სამხრეთ-დასავლეთიდან გო-ჯიბუას ოლქი, დასავლეთიდან იამუსუკროს ავტონომიური ოლქი, სამხრეთიდან ლაგუნების ოლქი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ტბების ოლქი დაყოფილია 4 რეგიონად:
* ბელიერის რეგიონი
* იფუს რეგიონი
* მარონუს რეგიონი
* ნ'ზის რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
სასანდრა-მარაუე

**სასანდრა-მარაუე** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის ცენტრალურ ნაწილში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი დალოა.
* ფართობი — 23 950 კმ², მოსახლეობა — 2 293 304 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
სასანდრა-მარაუეს ოლქს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ვორობის ოლქი, დასავლეთიდან მონტანის ოლქი, სამხრეთ-დასავლეთიდან ქვემო სასანდრის ოლქი, სამხრეთიდან გო-ჯიბუას ოლქი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან იამუსუკროს ავტონომიური ოლქი, აღმოსავლეთიდან ტბების ოლქი და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ვალე-დუ-ბანდამის ოლქი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
სასანდრა-მარაუეს ოლქი დაყოფილია 2 რეგიონად:
* ზემო სასანდრის რეგიონი
* მარაუეს რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
სავანების ოლქი

**სავანების ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის ჩრდილოეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კოროგო.
* ფართობი — 40 200 კმ², მოსახლეობა — 1 607 497 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
სავანების ოლქს სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება ვორობის ოლქი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ვალე-დუ-ბანდამის ოლქი, აღმოსავლეთიდან ზანზანის ოლქი, დასავლეთიდან დენგელეს ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთიდან მალი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ბურკინა-ფასო.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
სავანების ოლქი დაყოფილია 3 რეგიონად:
* ბაგუეს რეგიონი
* პოროს რეგიონი
* ჩოლოგოს რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
ვორობა

**ვორობა** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის დასავლეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სეგელა.
* ფართობი — 31 100 კმ², მოსახლეობა — 845 139 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
ვორობის ოლქს სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება მონტანის ოლქი, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან სასანდრა-მარაუეს ოლქი, აღმოსავლეთიდან ვალე-დუ-ბანდამის ოლქი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სავანების ოლქი, ჩრდილო-დასავლეთიდან დენგელეს ოლქი, დასავლეთიდან გვინეა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ვორობის ოლქი დაყოფილია 3 რეგიონად:
* ბაფინგის რეგიონი
* ბერეს რეგიონი
* ვოროდუგუს რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
დენგელეს ოლქი

**დენგელეს ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის ჩრდილო-დასავლეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ოდიენე.
* ფართობი — 20 900 კმ², მოსახლეობა — 289 779 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
დენგელეს ოლქს სამხრეთიდან ესაზღვრება ვორობის ოლქი, აღმოსავლეთიდან სავანების ოლქი, ჩრდილოეთიდან მალი, დასავლეთიდან გვინეა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
დენგელეს ოლქი დაყოფილია 2 რეგიონად:
* ფოლონის რეგიონი
* კაბადუგუს რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
ვალე-დუ-ბანდამა

**ვალე-დუ-ბანდამა** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის ცენტრალურ ნაწილში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბუაკე.
* ფართობი — 28 300 კმ², მოსახლეობა — 1 440 826 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
ვალე-დუ-ბანდამის ოლქს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება სავანების ოლქი, აღმოსავლეთიდან ზანზანის ოლქი, სამხრეთიდან ტბების ოლქი, სამხრეთ-დასავლეთიდან სასანდრა-მარაუეს ოლქი, ხოლო დასავლეთიდან ვორობის ოლქი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ვალე-დუ-ბანდამის ოლქი დაყოფილია 2 რეგიონად:
* გბეკეს რეგიონი
* ჰამბოლის რეგიონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
აბდულა შაიგის სახლი

**აბდულა შაიგის სახლი** () — მუზეუმი აზერბაიჯანში, ბაქოში. იმყოფება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს პატრონაჟის ქვეშ.

## ისტორია 
1900 წელს აბდულა შაიგი გადმოსახლდა თბილისიდან ბაქოში და ცხოვრობდა იჩერი შეჰერის რაიონში განლაგებულ მცირე ოთახში დედასთან მეხრი ხანუმთან ერთად და ძმასთან იუსუფ ზია ტალიბზადესთან ერთად. შემდგომ მან რამდენჯერმე შეიცვალა საცხოვრებელი ქალაქი სხვადასხვა რაიონში.

1916 წელს გადავიდა ვერხნი ნაგორნის ქუჩის მე-2 სართულის ხუთ ოთახიან ბინაში, (ახლანდელი. ა. შაიგის ქუჩა), რომელსაც ეწოდება „აბდულა შაიგის სახლ-მუზეუმი“, სადაც იგი სიცოცხლის ბოლომდე ცხოვრობდა.

აჰმედ ჯავადი, ჰუსეინ ჯავიდი, ჯაფარ ჯაბარლი, მიქაილ მუშფიგი, სამედ ვურგუნი და აზერბაიჯანის ინტელიგენციის სხვა წარმომადგენლები იყვნენ ამ ბინის ხშირი სტუმრები.
 
1990 წელს სახლ-მუზეუმი დაარსებული იქნა მისი უფროსი ვაჟის აკადემიკოს ქიამალ ტალიბზადეს მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახლ-მუზეუმები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ბიოგრაფიული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი

**ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი** () — შედის აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო განყოფილების შემადგენლობაში. მუზეუმი შეიქმნა სახლში, რომელშიც ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა აზერბაიჯანელი პოეტი და დრამატურგი ჰუსეინ ჯავიდი.

## ისტორია 
ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი  შეიქმნა  ფილოსოფოსის, დრამატურგისა და პოეტის ჰუსეინ ჯავიდის სახელის უკვდავსაყოფად. კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა  კომიტეტმა დიდი  ლიდერის  ჰეიდარ ალიევის  მხარდაჭერით 1981 წლის 21 ივლისს მიიღო  განკარგულება „ჰუსეინ ჯავიდის 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით“. აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის გადაწყვეტილების თანახმად შეიქმნა ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმი, რომელიც დაექვემდებარა აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიას.
 
[მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჰუსეინ ჯავიდის 120 წლის იუბილე. აზერბაიჯანის საყოველთაო ლიდერის [ჰეიდარ ალიევის საუბარი ტურან ჯავიდთან. 2002 წლის 24.10.]]

2002 წლის 24 ოქტომბერს 120 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, ჰუსეინ ჯავიდის სახლ-მუზეუმის გახსნის ოფიციალური ცერემონიის შემდეგ გაიხსნა ექსპოზიცია მნახველებისათვის.

## განყოფილებები 
მუზეუმის განყოფილებები მოიცავენ „მეცნიერულ კვლევებს“, „მეცნიერულ დასაბუთებებს“, „მეცნიერულ და მხატვრულ დიზაინს“, „მეცნიერულ ექსპოზიციებს“, „ბიბლიოთეკის მეცნიერულ ინფორმაციას“. ჰუსეინ ჯავიდი მოღვაწეობდა ეროვნული მემკვიდრეობის პროპაგანდისა და კვლევების სფეროში.

## მეცნიერული ექსპოზიცია 
სახლ-მუზეუმი შედგება 4 ოთახისა და ფოიესაგან. მუზეუმის საერთო ფართობი შეადგენს 245 კვ.მ. მუზეუმში ინახება 4250 ექსპონატი. ფოიეში არის ვარსკვლავის გამოსახულება, რომელსაც აქვს მინიჭებული პოეტის სახელი. მუზეუმში ასევე ინახება პოეტის ტანსაცმელი, მის მიერ გამოცემული ნაწარმოებები, სპექტაკლის აფიშები, მისი ნაწარმოების „ბოლო ზაფხულის“ (მხ. ა. ალიევი) ილუსტრაციები, ასევე პოეტის დრამის „იბლისის“ (მხ. ა. ალიევი), სიუჟეტური ხალიჩა (მხ. ა. ქერიმოვი) და სხვა მასალები.

მუზეუმის ერთ-ერთ ოთახს ეწოდება „ჯავიდის ტრაღედია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებგვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ბიოგრაფიული მუზეუმები
კატეგორია:1981 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ისტორიისა და რელიგიის მუზეუმი

**აზერბაიჯანის სახელმწიფო ისტორიისა და რელიგიის მუზეუმი** () — მუზეუმი აზერბაიჯანში, ბაქოში. მუზეუმში შუქდება ადგილობრივი პირველყოფილი ადამიანების რელიგიური მრწამსი. მუზეუმი იმყოფება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაქვემდებარებაში.

## ისტორია 
1967 წელს შექმნილი იქნა აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს ბრძანების საფუძველზე ისტორიული ათეიზმის მუზეუმი.

1990 წლის 17 სექტემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 414 განკარგულების საფუძველზე მუზეუმს გადაერქვა სახელი და ეწოდა რელიგიის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმი. 1993 წლის ივნისში მუზეუმი გადატანილი იქნა სამუზეუმო ცენტრში.

## კოლექციები 
მუზეუმის ისტორიული რელიგიის მეცნიერული ფონდი შედგება სამხატვრო ნაწარმოებებისგან, გრაფიკული სახეებისგან, სკულპტურებისგან, წიგნებისგან და ხელნაწერებისგან, ფოტოგრაფიებისგან, გაზეთებისა და ჟურნალებისგან რომლებში არის გამოხატული იუდეური, ბუდისტური, ქრისტიანული და მუსულმანური დოკუმენტაციები. ფონდები მოიცავს 4 ათასს ექსპონატს. 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
განჯის სახელმწიფო ფილარმონია

**განჯის სახელმწიფო ფილარმონია** () — საკონცერტო კომპლექსი განჯაში. განჯის ფილარმონიის შენობა აშენდა არქიტექტორ რამის ჰუსეინოვის პროექტის მიხედვით და მდებარეობს ჯავად-ხანის და ჰასან ბეი ზარდაბის ქუჩების კვეთაზე. განჯის ფილარმონია დაფუძნებულ იქნა უზეირ ჰაჯიბეკოვის მიერ 1935-1936 წლებში. 1949 წელს განჯის სახელმწიფო ფილარმონიამ შეწყვიტა თავისი საქმიანობა, მაგრამ 1990 წელს კვლავ განაახლა.

## ისტორია 
განჯის ფილარმონია დაფუძნდა უზეირ ჰაჯიბეკოვის ინიციატივით 1935-1936 წწ. დიდი სამამულო ომის მსვლელობის დროს ფიქრეთ ამიროვი დაბრუნდა განჯის ფილარმონიაში. 1946-1949 წლებში ფილარმონიას ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი მაგომედ ბურიალიევი. 1949 წელს განჯის სახელმწიფო ფილარმონიამ შეწყვიტა თავისი საქმიანობა.

1959 წელს კომპოზიტორ ხალი ჯაფაროვის მიერ განჯაში დაიწყო ფუქნციონირება ცეკვისა და მუსიკის ანსამბლმა. 1969 წელს შირინ რზაევმა შექმნა პირველი სიმფონიური ორკესტრი განჯაში. მოგვიანებით სახალხო არტისტის, ფიქრეთ ვერდიევის ხელმძღვანელობით, განჯაში დაიწყო ფუნქციონირება ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლმა „გიოი-გიოლმა“. შემდგომ ჰეიდარ ალიევის ინიციატივით და დახმარებით ანსამბლმა „გიოი-გიოლმა“ მიიღო სახელმწიფო ანსამბლის სტატუსი. ასევე ამ პერიოდში თავისი მოღვაწეობა დაიწყო განჯის კამერულმა ორკესტრმა. 1990 წელს აღდგა განჯის სახელმწიფო ფილარმონიის საქმიანობა.

## არქიტექტურა 
განჯის სახელმწიფო ფილარმონია აშენდა ნიზამის რაიონში, ჯავადხანისა და ხასან-ბუხტა ზარდაბის ქუჩების კვეთაზე, სადაც ადრე განლაგებული იყო ბაქოს კინოთეატრი. ექვს სართულიანი შენობა აშენებულია კლასიციზმის სტილში.

განჯის სახელმწიფო ფილარმონიაში ასევე არის 1200 კაციანი საკონცერტო დარბაზი, საკონფერენციო დარბაზი 300 კაცზე და 1 VIP-დარბაზი. უზეირ ჰაჯიბეკოვის, ფიქრეთ ამიროვის, ყარა ყარაევის, ნიაზისა და არიფ მელიკოვის სკულპტურები განლაგებულია ამ შენობის მესამე სართულზე. ღია ცისქვეშ აშენებულია ორსართულიანი გალერეა ორი ღია დარბაზით, საკონცერტო კოშკით, 500 ადგილიანი ავტოსადგომით და საერთო 2000 კვ.მ. ფართობით.
  
## მოღვაწეობა 
ფიქრეთ ამიროვის სახელობის განჯის სახელმწიფო ფილარმონია იმყოფება აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაქვემდებარებაში. 1996-2016 წლებში განჯის სახელმწიფო ფილარმონიის დირექტორი იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი, სახელმწიფო ცეკვისა და სიმღერის ანსამბლის „გიოი-გიოლის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი — შაჰნაზ ჰაზიმოვა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის საკონცერტო დარბაზები
შემახის ციხე

**შემახის ციხე** () — ციხესიმაგრე აზერბაიჯანის ქალაქ შემახაში. იგი ააგეს ქალაქის თავდაცვის მიზნით შუა საუკუნეებში.

## ისტორია 
XI-XII საუკუნეებში ქალაქმა ეკონომიკური და კულტურული პროგრესი განიცადა. ამ ეკონომიკურმა და კულტურულმა პროგრესმა საშუალება მისცა ქალაქს გადაეკეთებინა და გაუმჯობესებინა გარკვეული რიგი თავდაცვითი ნაგებობები. 1045 წელს შირვანშაჰ გუბადის მიერ (1043-1049 წწ.) წლებში აღიმართა ახალი თეთრი ქვის კედელი რკინის კარით.

სსრკ-ის დროს არქეოლოგებმა გათხრების დროს აღმოაჩინეს კედელი, რომელიც აშენებული იყო შირვანშაჰ გუბადის მიერ შემახაში.

მეორე შიდაციხე გიულისტანი აღადგინეს XII საუკუნეში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
მარდაკიანის დენდრარიუმი

**მარდაკიანის დენდრარიუმი** განლაგებულია აფშერონის ნახევარკუნძულზე მარდაკიანის დასახლებაში, ბაქოდან 40 კმ. მოშორებით. ტერიტორია რომელზეც განლაგებულია დენდროლოგიის ინსტიტუტი 1895-1920 წლებში იყო ნავთობის მილიონერის და ფილანტროპის მურთუზ მუხტაროვის საკუთრება.  

## ისტორია 
* 1926 წელს აფშერონის ნახევარკუნძულზე მარდაკიანის დასახლებაში ყოფილი კოლმეურნეობის ბაზაზე შეიქმნა ინსტიტუტის აღმოსავლეთ-კავკასიური ფილიალი ცნობილი აკადემიკოსის და ბოტანიკოსის ნ. ი. ვავილოვის მიერ.
* 1930 წელს ფილიალი შევიდა საკავშირო მცენარეულობის ინსტიტუტის სისტემაში.  
* 1936 წელს მიიღო საცდელი მშრალი სუბტროპიკების სადგურის სახელწოდება.
* 1945 დან - 1964 წლამდე აქ განლაგებული იყო მებაღეობის ინსტიტუტის სამეცნიერო-ექსპერიმენტული ყურძნისა და სუბტროპიკული ხილის ბაზა. 
* 1945 დან - 1963 წლამდე აქ ტარდებოდა სამუშაოები ზეითუნის ხილის, ბროწეულისა და აღმოსავლური ხურმის ჯიშების გამოყვანასთან დაკავშირებით.
* 1964 დან - 1966 წლებში ინსტიტუტი შედიოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ჯანდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში.
* 1966 წელს გადაეცა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ბოტანიკის ინსტიტუტი.
* 2014 წლიდან აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის გადაწყვეტილებით მიიღო დენდროლოგიის ინსტიტუტის სახელწოდება. დღესდღეობით დენდროლოგიის ინსტიტუტი არის მსოფლიო ბოტანიკური ბაღების წევრი. ინსტიტუტი თანამშრომლობს მსოფლიოს 100 ბოტანიკურ ბაღთან.

## სურათები 

Image: Мардакянский дендрарий 011.jpg|
Image: Мардакянский дендрарий .jpg|
Image: Mardakan dendrariy.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:პარკები
კატეგორია:აზერბაიჯანის გეოგრაფია
აზერბაიჯანის სამედიცინო მუზეუმი

**აზერბაიჯანის სამედიცინო მუზეუმი** () — მუზეუმი აზერბაიჯანში, ბაქოში. მუზეუმის შექმნა, ჩამოყალიბება და განვითარება უშუალოდ  დაკავშირებულია აზერბაიჯანის მედიცინის ისტორიასთან.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის სამედიცინო ინსტიტუტი — მუზეუმი ბაქოში, შეიქმნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ჯანდაცვის სამინისტროს 1984 წლის 2 ივლისის ბრძანებით. ოფიციალურად გაიხსნა 1986 წლის 29 იანვარს.

## ექსპოზიცია 
მუზეუმში წარმოდგენილია აზერბაიჯანული მედიცინის განვითარების ისტორია უძველესი დროიდან. მის ექსპოზიციებს წარმოადგენენ ფოტოები, წიგნები, ინსტრუმენტები, ანატომიური პრეპარატები, გამოჩენილი აზერბაიჯანელი ექიმების პირადი ნივთები. მუზეუმის ექსპოზიცია მუდამ იზრდება. 

მუზეუმის პირველ დარბაზში დგას აბუ ალი იბნ სინას  ბიუსტი. მუზეუმში ასევე ინახება ფოტოები, რომლებიც გაკეთებულია ხელნაწერ „საექიმო მეცნიერების კანონებიდან“ (1143 წ.), რომელსაც სწავლობენ ევროპის სხვადასხვა სამედიცინო უნივერსიტეტებში.

მეორე დარბაზში განლაგებულია შუა საუკუნეების ქირურგიული ინსტრუმენტები და XIII-XIX საუკუნის ტრაქტატები, რომელთა ორიგინალებიც ინახება ხელნაწერთა ინსტიტუტში.

მესამე დარბაზში განლაგებულია უამრავი ფოტო და დოკუმენტი, რომელიც მიეკუთვნება სამედიცინო დაწესებულებებს, რომლების კეთილმოწყობილი იყვნენ XX საუკუნის დასაწყისის ბაქოს მენავთობე მილიონერების მიერ.

მეოთხე დარბაზში წარმოდგენილია მედიცინის განვითარება აზერბაიჯანის სახალხო რესპუბლიკის არსებობის დროს. ასევე  ინფორმაცია ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის შენობის, მისი პირველი რექტორების - ქირურგ ვასილი რაზუმოვსკის და ნევროპათოლოგ სერგეი დავიდენკოს შესახებ.  

მეხუთე დარბაზში წარმოდგენილია ინფორმაცია საბჭოთა აზერბაიჯანის მედიცინის მოწყობის შესახებ. 

ბოლო დარბაზი მიძღვნილია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ საქმიანობას ჯანდაცვის საკითხებთან დაკავშირებით. 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
კატეგორია:1984 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ბაბა-დერვიში

**ბაბა-დერვიში** () — ადამიანის უძველესი სადგომის აღმოჩენის ადგილი აზერბაიჯანში, ქალაქ ყაზახისგან 2 კმ. მოშორებით, მდინარე აღსთაფის მარცხენა ნაპირზე. არქეოლოგიური გათხრები ხორციელდებოდა 1958 წლიდან 1966 წლამდე. შედეგად აქ აღმოჩენილია ადამიანის უძველესი სადგომის სამი ფენა. აზერბაიჯანის სახელმწიფოს მიერ შეყვანილია მსოფლიოს მნიშვნელობის არქეოლოგიურ ძეგლთა ნუსხაში.

## კულტურული ფენა 
ქვედა ფენა მიეკუთვნება ჩვ.წ. V ათასწლეულს. ამ ფენაში აღმოჩენილია მრგვალი და ნახევრად მიწაში ნაშენები სახლები, თიხის ჭურჭელი, ძვლისგან დამზადებული თოხი, ნემსი, და სხვადასხვა სახის ცხოველებისგან დამზადებული ნივთები და სხვა.

შუა ფენაში, რომელიც მიეკუთვნება ჩვ.წ. III ათასწლეულს, აღმოჩენილია გამოუმწვარი აგურებისგან ნაშენები მრგვალი სახლები, შავი და წითელი ფერის თიხის ჭურჭელი სხვადასხვა სახის ორნამენტებით, ცხოველების ფიგურები, რკინის სადნობი ღუმელები, სპილენძის საგნები, ხორბლის ნარჩენები და სხვა. ზედა ფენა მიეკუთვნება ჩვ.წ. II ათასწლეულის ბოლოს — I ათასწლეულის დასაწყისს.

ქვედა ფენა წარმოადგენს შულავერი-შომის კულტურის ძეგლს, შუა — მტკვარ-არაქსის, ზედა — განჯა-ყარაბაღულ კულტურა. არქეოლოგიურმა გათხრებმა გვაჩვენა, რომ ბაბა-დერვიშის დასახლების მოსახლეობა ეწეოდა მესაქონლეობასა და მიწადმოქმედებას, თიხის დამუშავებას, კერავდა, ამუშავებდა რკინას.

## ლიტერატურა
* Нариманов И. Г., Исмаилов Г. С. Акстафачайское поселение близ г. Казаха // Советская археология. — 1962. — № 4.
* Алиев В. Катакомба в Бабадервише // Изв. АН Аз. ССР, сер. ист. филос. и права. — 1969. — № 4. — С. 54-62.
* Алиев В. Археологические раскопки в урочище Бабадервиш // Советская археология. — 1971. — № 2.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
კალე-ი ბუგურტი

**კალე-ი ბუგურტი** (), ან კალე-ი ბუგურდი, ასევე ცნობილი, როგორც ბუგურდი () — შუასაუკუნის ციხე, რომელიც განლაგებულია შემახიდან 20 კმ. მოშორებით. სოფელ კალე-ი ბუგურტის მახლობლად, მთის მწვერვალზე.. 

## ისტორია 
ციხე, რომელიც განლაგებულია მთებში, ვინაიდან იგი იყო აუღებელი მტრისთვის, წარმოადგენდა შირვანშაჰების რეზიდენციას და გამოიყენებოდა თავშესაფარად შირვანშაჰებისათვის მტრის შემოსევის დროს. XVI საუკუნის ვენეციელი მოგზაური ჯიოვან მარიო ანჯონელო, აღნიშნავდა ციხის აუღებლობას მისი განლაგების გამო და აღნიშნავდა ასევე მის სიდიდეს, რომელიც არ ჩამოუვარდებოდა ქალაქს. არქეოლოგი ი. შებლიკინი გამოთქვამდა აზრს, რომ კალე-ი ბუგურტი წარმოადგენდა შირვანშაჰთა უკანასკნელ თავშესაფარს დედაქალაქის აღების შემდეგ.

მას შემდეგ, რაც სეფიანთთა სახელმწიფო მმართველმა ისმაილ I-მა 1501 წელს აიღო ქალაქი ბაქო, მისმა ჯარმა ალყა შემოარტყა კალე-ი ბუგურტს, მაგრამ მისმა ჯარმა მისი აღება ვერ შესძლო. ასევე უშედეგოდ დამთავრდა გიულისტანის და სუხრაბი ციხეების აღებაც.

შაჰრუჰ შირვანსაჰის მმართველობის წლებში (1536-1538) სალიანში ვინმე კალანდარ-დერვიშის ხელმძღვანელობით მოხდა აჯანყება. აჯანყებულებმა აიღეს ქალაქი შემახა. თვითონ შაჰრუჰი და დიდებულები შეეფარნენ კალე-ი ბუგურტს. შემდგომ აჯანყებულებს შორის მოხდა განხეთქილება და მათ უკან სალიანისკენ დაიხიეს. შირვანის ამირები გამოვიდნენ ციხიდან და სასტიკად ჩაახჩეს აჯანყება.
  
1538 წლის გაზაფხულზე სეფიანთა 20 ათასიანი ჯარი შაჰის ძმის ელქას მირზას მეთაურობით, რომელიც იყო გაძლიერებული ყარაბაღისა და მუღანის მოხალისეებით, კვლავ დაიძრა შირვანზე და აიღო შემახა. იმის მიუხედავად, რომ ციხეში არ იყო საკმარისი სურსათ-სანოვაგე, იგი მაინც რამდენიმე თვის განმავლობაში უწევდა წინააღმდეგობას დამპყრობლებს. შაჰმა გაიგო ციხის მცველების სიმამაცეზე და განრისხებულმა გამოაგზავნა უზარმაზარი ჯარი. სეფიანთთა ჯარი აღჭურვილი იყო ქვემეხებით, რის გამოც ალყაშმორტყმულები იძულებულნი გახდნენ დანებებოდნენ ყიზილბაშებს. ასევე ყიზილბაშებმა შესძლეს კალა-ი ბუგურტის აღებაც, რომელშიც იმალებოდნენ შემახას დიდგვაროვნები. შირვანის ამირები დასაჯეს სიკვდილით, ხოლო უკანასკნელი შირვანშაჰი შაჰრუჰი კი თავრიზში იქნა ჩაყვანილი, სადაც მას თავი მოჰკვეთეს.

ციხეში არის მიწისქვეშა გასასვლელი, რომელიც წყაროს უკავშირდება.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:შირვანშაჰები
ყარაქეფექთეფე

**ყარაქეფექთეფე** () — ბრინჯაოს ხანის მრავალფენოვანი ძეგლი-დასახლება კურუჩაისა და კენდელენჩაის მდინარეების აუზში ქალაქ ფიზულისთან აზერბაიჯანში.

ძეგლი აღმოჩენილი იქნა გ. ისმაილოვოვის მიერ 1961-1971 წლებში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების დროს. გათხრების შედეგად აღმოჩენილი იქნა შუა ბრინჯაოს ხანის საგნები, რომელიც აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე იწყება ჩვ.წ. III ათასწლეულის მეორე ნახევრიდან. სხვადასხვა სახის მასალები ახასიათებს მილი-ყარაბაღის კულტურას.

ისმაილოვი ასევე მიაკუთვნებს დასახლებას ყარაბულაღის ყურღანს, რომელიც განლაგებულია კენდელანჩაის მარჯვენა ნაპირზე და რომელიც იქნა შესწავლილი ალექსანდრე ივანოვსკის მიერ 1898 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
ჩირაღ-კალა

**ჩირაღ-კალა**  () — ციხე-მნათობი (ჩირაღდანი) ან მნათობი (ჩირაღდანი) - კოშკი) — ციხე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, შაბრანიდან 20-25 კმ. მოშორებით, გალა-ალთის დასახლების მახლობლად, მთის მწვერვალზე, გილგილჩაის დამცავი კედლის ციტადელი, რომელიც განლაგებულია დიდი კავკასიის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ქანობზე. აზერბაიჯანის მთავრობის მიერ შეყვანილია მსოფლიო მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლების ნუსხაში..

## ციხის ისტორია 
ციხე აღმართულ იქნა V—VI საუკუნეებში. სპეციალისტთა ვარაუდით ამ ციხეს გააჩნდა დაზვერვის ფუნქცია. მისი ადგილმდებარეობა იძლეოდა საშუალებას დაეზვერა და ეკონტროლებინა დიდი ტერიტორია. როდესაც კოშკში იტყობდნენ საშიშროების შესახებ კოშკის მესვეურნი ცეცხლს უკიდებდნენ აქ გამზადებულ ფიჩხებს და ცეხლისა და კვამლის მეშვეობით ატყობინებდნენ მოსახლეობას მტრის შემოსევის შესახებ. სავარაუდოდ ეს გახდა ციხის დასახელების საფუძველი: „ჩირაღგალა - ციხე ჩირაღდანი“.

ბაქოსა და დერბენტის კოშკებთან ერთად იგი შედიოდა კასპიისპირეთის თავდაცვით ნაგებობათა ქსელში. იგი ასრულებდა თავდაცვით ფუნქციას მე-18 საუკუნემდე. ბოლო 200 წლის განმავლობაში იგი თითქმის განადგურდა.

ნაწილობრივ ციხე დაინგრა 1931, 1963-64 და 1980 წწ. XX საუკუნის მეორე ნახევარში ციხის ზედა ნაწილი შეკეთდა.

## არქიტექტურა და გეგმა 
ციხე თავისი გეგმით წარმოადგენს არასწორ მართკუთხედს. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მას ერტყის ღრმა თხრილები. მშენებლობის დროს ადგილობრივი რელიეფი მაქსიმალურად იქნა გამოყენებული. 

ციხის კოშკიც და კედლებიც ნაშენებია გამოუთლელი ქვებით. წყობაში ასევე ვლინდება გამომწვარი აგურებიც. ციხე შედგება ერთი ძირითადი და 16 დამხმარე, მომცრო ზომის კოშკისგან. მთავარი კოშკის გარდა ძველებური იერსახე შენარჩუნებული არ აქვს არც ერთ კოშკს მთავარის გარდა. მე-2, მე-3 და მე4 კოშკებს შორის შენარჩუნებულია კედელიც.

ციხის  კოშკი იძლევა ვიზუალური დათვალიერების საშუალებას რამდენიმე ათეული კილომეტრის მანძილზე. ასე, მაგალითად მთავარი კოშკიდან შესაძლებელია მთა ბეშბარმაღის დანახვა. ხალილოვის ვარაუდით, აქ შესაძლებელია მუდმივად განლაგებულიყო სამხედრო გარნიზონი.

სილუეტის მიხედვით ჩირაღ-კალა წააგავს ბაქოში არსებულ ქალწულის კოშკს. კოშკის ქვედა ნაწილი შეესაბამება ამიერკავკასიისა და შუა აზიის ადრინდელ შუასაუკუნეთის ზოგიერთ ძეგლს.

## ლიტერატურა
* Абдуллаев X. П. Гильгильчайская оборонительная стена и крепость Чирах-Кала // Советская археология. — 1968. — № 2.
* Алиев А. А. Разведочная работа Гильгильчайской оборонительной стены и крепости Чирах-Кала // Археологические и этнографические изыскания в Азербайджане (1982). — 1990. — С. 47—49.
* Бретаницкий Л. С., Веймарн Б. В. Искусство Азербайджана IV — XVIII веков / Редактор И. А. Шкирич. — М.: Искусство, 1976. — 272 с.
* Халилов Дж. А. Раннесредневековая Албания в IV-VII веках. История изучения археологических памятников раннего средневековья. Города, укрепления // Крым, * Северо-Восточное Причерноморье и Закавказье в эпоху средневековья, IV-XIII века. — М.: Наука, 2003.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* ჩირაღ-კალა

კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
აბიჯანის ავტონომიური ოლქი

**აბიჯანის ავტონომიური ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის სამხრეთ-აღმოსავლეთში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აბიჯანი.
* ფართობი — 2150 კმ², მოსახლეობა — 4 707 404 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
აბიჯანის ავტონომიური ოლქს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება კომოეს ოლქი, დასავლეთიდან, ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან ლაგუნების ოლქი. სამხრეთიდან გარს ერტყმის გვინეის ყურის წყლები.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
აბიჯანის ავტონომიური ოლქი დაყოფილია 14 მუნიციპალიტეტად:
* აბობო
* აჯამე
* ატეკუბე
* კოკოდი
* კუმასი
* მარკორი
* პლატო
* პორტ-ბუე
* ტრეიშვილი
* იოპუგონი
* ანიამა
* ბინგერვილი
* ბროფოდუმე
* სონგონი

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
საბაილის ციხე

**საბაილის ციხე** () — ციხე, რომელიც აშენდა შირვანშაჰი ფარიბურზ III-ის ბრძანებით 1234 წელს. ეს ციხე განლაგებულია ბაილოვზე ბაქოს მახლობლად აზერბაიჯანის ერთ-ერთ კუნძულზე. შემდგომ ამ ციხეს უწოდებდნენ საბაილის ციხეს, შაჰრი საბას, შაჰრი ნაუს, წყალქვეშა ქალაქს, ქარავან-სარაის, ბაილოვოს ქვებს და ა.შ.

თქმულებებით მოცული ციხე ბოლო დრომდე წყლით იყო დაფარული და განლაგებული იყო 350 მეტრის დაწორებით ნაპირისგან. ქვის ფილები 70/25-30 სმ. სისქით რელიეფური ორნამენტებით აღმოჩენილი იქნა 1939 წლის ექსპედიციისას.

2000 წლების ბოლოს წყლის დონის დაკლების შედეგად გამოჩნდა ციხის ზედა პირი. არქეოლოგების მიერ წყლიდან ამოღებული ქვები გამოფენილია შირვანშაჰების სასახლეშირვანშაჰების სასახლის ტერიტორიაზე. წყლიდან ამოღებული იქნა 706 ფილა, რომელზეც გამოსახულია ცხოველები, მცენარეები და ასევე არაბული დამწერლობა. ასევე აღმოჩენილია 12 ფილა ხალხის პორტრეტული გამოსახულებით. ერთ-ერთ ასეთ ქვაზე გამოხატულია შირვანშაჰი, რომლის მმართველობის დროსაც იქნა აშენებული ეს ციხე.

ციხე აშენდა ხუროთმოძღვარ ზეინადინ იბნ აბუ რაშიდ შირვანის მიერ. ციხის დაგეგმარება წააგავს არასწორ მართკუთხედს, რომლის ჩრდილო ნაწილი გაწელილია და სიგრძეში 180 მეტრს, ხოლო სიგანეში 40 მეტრს აღწევს. ციხის ასეთი ფორმა განპირობებულია კუნძულის ფორმით, რომელზეც არის ციხის საძირკველი. ციხეს გარს ერტყმოდა 1,5-2 მეტრის სისქის კედელი 15 კოშკით, რომელთაგანაც 3 იყო მრგვალი, ხოლო დარჩენილი 12 კი — ნახევრადმრგვალი.

## ლიტერატურა
* Jonathan M. Bloom, Sheila Blair. The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture. — Oxford University Press, 2009. — Т. 2. — С. 240. — 513 с. — ISBN 9780195309911.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
სპარტაკ ფარჯიანი

**სპარტაკ ფარჯიანი** (დ. 26 ივნისი, 1957, მესტია, სვანეთი, საქართველო) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია 
სპარტაკ ფარჯიანი დაიბადა 1957 წლის 26 ივნისს, მესტიაში. 1983 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი, 1983-1985 წლებში მუშაობდა მცხეთის სახალხო თეატრში დამდგმელ რეჟისორად, 1986 წლიდან კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. ავტორი და რეჟისორია 10-მდე დოკუმენტური ფილმის. როგორც მსახიობი გდაღებულია რამდენიმე მხატვრულ ფილმში. 1986 წლიდან არის საქართველოს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი.

## ფილმოგრაფია
### რეჟისორი
* „მაცხოვარი ლატალისა“ (2008) - დოკუმენტური ფილმი
* „გზა წარსულიდან მომავლისკენ“ (2010) - დოკუმენტური ფილმი
* „სვანეთი ცოცხალი მითი“ (2011) — დოკუმენტური ფილმი
* „გარდაცვალება ახალი სიცოცხლის დასაწყისი“ (2011) — დოკუმენტური ფილმი
* „სვანეთი კულტურული მემკვიდრეობის საუნჯე“ (2015) — დოკუმენტური ფილმი
* „ხოჩა მარე“ (2020) — დოკუმენტური ფილმი
* „ლაგუშედა“ (2021) — დოკუმენტური ფილმი
* „კეთილარს საქმენი შენი“ (2021) — დოკუმენტური ფილმი 
* „შოთა ჩართოლანის ღვაწლი ქართულ არქეოლოგიაში“ (2023) — დოკუმენტური ფილმი 
* „საგანძურის შეუვალი მცველი“ (2023) — დოკუმენტური ფილმი
* „საქმემან შენმა გამოგაჩინოს“ (2024) — დოკუმენტური ფილმი

### სცენარისტი
* „მაცხოვარი ლატალისა“ (2008) - დოკუმენტური ფილმი
* „გარდაცვალება ახალი სიცოცხლის დასაწყისი“ (2011) - დოკუმენტური ფილმი
* „სვანეთი ცოცხალი მითი“ (2011) - დოკუმენტური ფილმი
* „სვანეთი კულტურული მემკვიდრეობის საუნჯე“ (2011) -დოკუმენტური

### მსახიობი
* „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“ (1996) - მხატვრული ფილმი
* „სვანი“ (2007) - მხატვრული ფილმი
* „მაიტა ნასოსი“ (2010) - მხატვრული ფილმი
* „დედე“ (2017) - მხატვრული ფილმი

## პრიზები
* „მაცხოვარი ლატალისა“ (2008) პრიზი - საუკეთესო დოკუმენტური ფილმისათვის - საერთაშორისო მართმადიდებლური ფილმების ფესტივალი „წმინდა ანდრიას ჯვარი“  (ბათუმი) (2008)
* „გარდაცვალება ახალი სიცოცხლის დასაწყისი“ (2011) პრიზი - საუკეთესო რეჟისურისთვის - კიევის საერთაშორისო მართმადიდებლური ფილმების ფესტივალი „პოკროვი“ (2011)
* „გარდაცვალება ახალი სიცოცხლის დასაწყისი“ (2011) დიპლომი - ეკლესიური შემწყალებლობის უნიკალური გამოცდილებისათვის - მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალი „როდონეჟი“ (2011)
* „სვანეთი ცოცხალი მითი“ (2011) სიგელი - საერთაშორისო მართმადიდებლური ფილმების ფესტივალი „წმინდა ანდრიას ჯვარი“ (ბათუმი) (2011)

## რესურსები ინტერნეტში
* სპარტაკ ფარჯიანი  — ეროვნული ფილმოგრაფია
* სპარტაკ ფარჯიანი — Кино-Театр.ру
* 

კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
იამუსუკროს ავტონომიური ოლქი

**იამუსუკროს ავტონომიური ოლქი** () — ოლქი კოტ-დ’ივუარის ცენტრალურ ნაწილში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი იამუსუკრო.
* ფართობი — 2075 კმ², მოსახლეობა — 355 573 ადამიანი (2014 წელი).

## გეოგრაფია 
იამუსუკროს ავტონომიური ოლქს სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება გო-ჯიბუას ოლქი, დასავლეთიდან სასანდრა-მარაუეს ოლქი, ჩრდილოეთიდან, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან ტბების ოლქი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
იამუსუკროს ავტონომიური ოლქი დაყოფილია 2 დეპარტამენტად:
* იამუსუკრო
* ატიეგუაკრო 

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ოლქები
ქრისუპოლისი

**ქრისუპოლისი** () — ქალაქი და ყოფილი მუნიციპალიტეტი საბერძნეთში. მდებარეობს აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკიის პერიფერიის კავალის რეგიონულ ერთეულში. 2011 წლის ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის შედეგად ნესტოსის მუნიციპალიტეტის ნაწილი გახდა. ქალაქის ფართობი 46.89 კმ²-ია. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 8 885 კაცს შეადგენს.

## დაძმობილებული ქალაქები
ქრისუპოლისი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
* **იაგოდინა**, სერბეთი
* **ზლატოგრადი**, ბულგარეთი

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები
ხარჯამის მეჩეთი

**ხარჯამის მეჩეთი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხარჯამში. მეჩეთი აგებულია XIX საუკუნეში, ადგილობრივი მუსლიმი მესხების მიერ, რომელთა შთამომავლებიც 1944 წელს სტალინმა შუა აზიაში გადაასახლა.

ხარჯამის მეჩეთის გარე ფასადი თლილი, თეთრი ქვითაა მოპირკეთებული. გაფორმებულია სადა და დახვეწილი ჩუქურთმებით. ამშვენებს შეისრული თაღები. შესასვლელის ჭერი წარმოადგენს მესხური დარბაზის კლასიკურ გადახურვას. სახურავი მოპირკეთებულია სპილენძით და ამშვენებს მუზარადისებური პატარა გუმბათი, რომელიც დამახასიათებელია სამცხე-ჯავახეთში, XIX საუკუნესა და XX საუკუნის დასაწყისში აგებული მეჩეთებისათვის. დარბაზის ჭერის გაფორმება დიდ მსგავსებას ავლენს როგორც სამცხე-ჯავახეთის, ასევე – აჭარისა და ისტორიული ლაზეთ–ტაო-კლარჯეთის ამავე პერიოდის მეჩეთებთან. მეჩეთის ინტერიერი დაზიანებულია. უმეტეს ნაწილში ჩამოცვენილია ბათქაში.

ხარჯამის მეჩეთს 2012 წელს საქართველოს კულტურის სამინისტრომ, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიანიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ხარჯამის მეჩეთი. ერთ-ერთი ყველაზე ლამაზი ჯამე საქართველოში

კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მეჩეთები
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
შავი ფიჭვი

**შავი ფიჭვი** () — მაღალტანიანი 25 (40) მ-მდე სიმაღლის ხე. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის განაპირა რაიონებში და დასავლეთ ევროპის სამხრეთ ნაწილებში. ახალგაზრდა ხის ვარჯი პირამიდული ფორმისაა, შემდეგ ასაკში მომრგვალო ქოლგისებრია. ხის ღერო დაფარულია მუქი-ფერის ქერქით, რომელიც ღეროს სიგრძეზე და გარდიგარდმო დამსკდარია.

მერქანი წითელი გულისა და თეთრი ცილისგან შედგება. შავი ფიჭვის დამოკლებულ ტოტზე წყვილი, 8-14 სმ სიგრძის, მაგარი და მკვრივი წიწვი ვითარდება. მისი მოყვითალო-მონაცრისფრო დამწიფებული გირჩა 8 სმ სიგრძეს აღწევს. შავი ფიჭვის ფრთიანი თესლი ჩვეულებრივი ფიჭვის თესლზე უფრო მსხვილია.

შავი ფიჭვი ნიადაგის მიმართ ძლიერ შემგუებლობას იჩენს. იზრდება მშრალ, კირნარ და ქვიშნარ ნიადაგებზე.მთავარი ფესვი ნაკლებად ეზრდება, სამაგიეროდ კარგად უვითარდება გვერდითა ფესვები. ფესვი ხასიათდება ძლიერ პლასტიურობით, ასევე შავი ფიჭვი უფრო ჩრდილის ამტანია.

ცნობილია მისი ვარიაციები: , . შავი ფიჭვი საქართველოში ხელოვნურად ძლიერ გავრცელებული სახეობაა და ხშირად ვხვდებით მის კარგ კულტურებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*EUFORGEN species page: *Pinus nigra*. Information, distribution and related resources.

კატეგორია:ფიჭვი
ბოსმანის წესი

**ბოსმანის წესი** — ევროკავშირის წევრ ქვეყნებში მოქმედი კანონი, რომელიც აძლევს საშუალებას ფეხბუთელებს, რომლებსაც დაუმთავრდათ კონტრაქტი კლუბთან, გადავიდნენ სხვა კლუბში კომპენსაციის გარეშე. 

## ისტორია
1990-იან წლებამდე მოქმედებდა წესები, რომლის თანახმადაც ნებისმიერ კლუბს შეეძლო დაებლოკა საკუთარი ფეხბურთელის ტრანსფერი, რომელსაც დაუმთავრდა კონტრაქტი. თავისუფალი აგენტის სტატუსი რეალურად არ არსებობდა, რადგან კლუბი ინარჩუნებდა ფეხბურთელზე უფლებებს კონტრაქტის დამთავრების შემდეგ ორი წლის განმავლობაში და შეეძლო მოეთხოვა სხვა კლუბში ტრანსფერის სანაცვლოდ ფულადი კონპენსაცია.

1990 წელს ბელგიურმა „ლიეჟმა“ ჟან-მარკ ბოსმანს შეთავაზა დამთვრებული კონტრაქტის გახანგრძლივება, თუმცა ახალი პირობებით მისი ხელფასი 75%-ით მცირდებობა. ბოსმანს ასევე ჰქონდა შეთავაზება ფრანგული „დიუნკერისგან“. „ლიეჟმა“ მოითხოვა მილიონი დოლარის ოდენობის კონპენსაცია ტრანსფერისთვის, რაც „დიუნკერს“ ხელს არ აძლევდა.  მოლაპარაკებები შეწყდა, ბოსმანი კი კლუბის გარეშე დარჩა. ფეხბურთელი გარაჟში ცხოვრობდა, ის ასევე მიატოვა ცოლმა. 

ბოსმანმა სარჩელი შეიტანა სასამართლოში. მან უეფა, ბელგიის საფეხბურთო ასოციაცია და „ლიეჟი“ სამუშაო ჯგუფის გადაადგილების თავისუფლების შეზღუდვაში დაადანაშაულა. 1995 წელს ბელგიის სასამართლომ მათ მიმართ გამამტყუნებელი განაჩენი გამოიტანა. სასამართლომ იხელმძღვანელა ევროკავშირის კანონმდებლობის დებულებით, რომელიც კრძალავს კონტრაქტის დამთავრების შემდეგ ადამიანისთვის გადაადგილების უფლების შეზღუდვას ან სამაგიეროდ კონპენსაციის მოთხოვნას. აქამდე მთელ მსოფლიოში მოქმედი სატრანსფერო სისტემა არაკანონიერად ცნეს.

ამ ინციდენტმა უეფა-ს და ფიფა-ს ხელი უბიძგა შემოეღოთ თანამედროვე სატრანსფერო ფანჯარა, რათა ბოსმანის მიმართებაში მომხდარი შემთხვევები აღკვეთილიყო. შემდეგში ბოსმანმა წამოაყენა ლეგიონერთა მიმართებაში არსებული წესების ლეგიტიმურობის საკითხიც. უეფა მივიდა დასკვნამდე, რომ ეს წესები არ შეიძლება მოქმედებდეს ევროკავშირის წევრი ქვეყნების მოქალაქეებზე, რადგან წინააღმდეგ შემთხვევაში ირღვევა რომის ხელშეკრულების პირობები. შემდეგში საკითხი კვლავ განიხილეს სიმუტენკოვის საქმის მსვლელობისას.

## აგრეთვე იხილეთ
*ჟან-მარკ ბოსმანი
*სატრანსფერო ფანჯარა
*სიმუტენკოვის საქმე
*ევროკავშირი
*უეფა

## სქოლიო
კატეგორია:ფეხბურთის ტერმინოლოგია
ლიბერიის მდინარეები

მინი|462x462პქ|ლიბერიის ძირითადი მდინარეების და მათი სადრენაჟო სისტემის რუკა.
ეს არის ლიბერიის **მდინარეების სია. **ეს სია არის დალაგებული მდინარის აუზის მიხედვით, თავისი შენაკადების სახელებით, რომლებიც მითითებულნი არიან ყოველი მსხვილი მდინარის სახელის ქვეშ.

## ატლანტის ოკეანე 
* *მდინარე მოა *(სიერა-ლეონე)
** მდინარე მაგოვი
* მდინარე მანო (მდინარე გბეია)
** მდინარე მორო
* მდინარე მაფა
* მდინარე ლოფა
** მდინარე მაჰე
** მდინარე ლავა
* წმინდა პავლეს მდინარე
** მდინარე ნიანდა
** მდინარე ვია
[მინი|300x300პქ|[მდინარე მესურადო ქალაქ მონროვიაში.]]
* მდინარე მესურადო
* მდინარე "უსარგებლო" (Junk)
** მდინარე დუ
* მდინარე ფარმინგტონი
* წმინდა ჯონის მდინარე
** მდინარე მანი
* მდინარე ტიმბო
* მდინარე ცესტოსი
** გვენის კრიკი
** მდინარე ნუონი
* მდინარე სენკვენი
* მდინარე სინოე
* მდინარე დუგბე
* მდინარე დუბო
* მდინარე გრენდ ცესი
* მდინარე კავალა (მდინარე კავალი)
* მდინარე დუბე (მდინარე დ'ო'უბე)

## ლიტერატურა 
* Rand McNally, *The New International Atlas*, 1993.
* GEOnet Names Server 
* United Nations, Department for Peacekeeping Operations Cartographic Section, 2010
მამუკა სალუქვაძე

**მამუკა სალუქვაძე** (დ. 17 ივლისი, 1955 — გ. 3 იანვარი, 1997) — ქართველი მწერალი, მსახიობი, რეჟისორი, მთარგმნელი, რედაქტორი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1955 წლის 17 ივლისს, თბილისში. დედა — ინოლა გურგულია, მომღერალი და კომპოზიტორი იყო, მამა — ანზორ სალუქვაძე, პოეტი და კინოდრამატურგი. 1972-1978 წლებში სწავლობდა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის ფრანგული ენის ფაკულტეტზე. 1979 მუშაობა დაიწყო რედაქტორად ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტში. 1987 წელს გადავიდა დოკუმენტური ფილმების სტუდია "მემატიანეში", იყო საბავშვო ბაღის გამგეც. 1986 წელს ჟურნალ „დილაში“ დაიბეჭდა მისი საბავშვო პოემა „თუთიყუშ ჟაკოს თავგადასავალი“, 1988 წელს გამოუშვა ლექსების კრებული „ჰერბარიუმი“, ხოლო 1992 წელს — პოემა „მოქცევა ქართლისა“. გადაღებულია ალექსანდრე რეხვიაშვილის ფილმში “XIX საუკუნის ქრონიკები“. 1991 წელს მისი პიესა „რეპეტიცია ლაზარეს აღდგინებისა“ დაჯილდოვდა პრემიით თეატრალური სეზონის საუკეთესო ქართული ნაწარმოებისთვის. 1995 წელს დააარსა დამოუკიდებელი სტუდია „რენესანსი“. გადაღებული აქვს რამდენიმე დოკუმენტური და მხატვრული ფილმი. თარგმნა ვიქტორ ჰიუგოს, პოლ ვერნელის, ემილ ვერჰარნისა და სხვა ფრანგი პოეტების ლექსები.

გარდაიცვალა 1997 წლის 3 იანვარს. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. 

## ლიტერატურა
* „ქართული მწერლობა“ — გამომცემლობა „დილა“, თბ., 2011

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
დალოა

**დალოა** () — ქალაქი კოტ-დ’ივუარში. სასანდრა-მარაუეს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 245 360 ადამიანს. მდებარეობს 318 კმ-ში ჩრდილო-დასავლეთით ქვეყნის მსხვილ ქალაქ აბიჯანიდან, ზღვის დონიდან 299 მეტრ სიმაღლეზე. რომის კათოლიკური ეკლესიის დალოას ეპარქიის ცენტრი.

ევროპელების მოსვლამდე აქ მდებარეობდა პატარა ქალაქი, რომელშიც ცხოვრობდა გუროს და ბეტე ხალხის წარმომადგენლები. 1903 წელს ფრანგმა კოლონიზატორებმა დასახლებული პუნქტი სამხედრო ფორტად გადააქციეს.

ადგილობრივი ზომებით ქალაქი მსხვილი სავაჭრო ცენტრია, წარმოადგენს ქალაქის შემოგარენში ნაწარმოები იამსის, ბრინჯის, ბანანის, მანიჰოტის და ბამბის გასაღების ბაზარს და ასევე დალოას აეროპორტი. ქალაქს ჰყავს საკუთარი საფეხბურთო კლუბი — RC Daloa.

2002 წელს ქალაქში სამხედროების მხრიდან აღინიშნა ადამიანებზე თავდასხმის შემთხვევები (ძირითადად მუსლიმებზე, ან მეზობელი ქვეყნებიდან ჩამოსულებზე). მომხდარის გამოძიებაზე მონაწილეობას იღებდა ორგანიზაცია Amnesty International.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  პო
*  კამპინასი

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები
მექსიკური კვიპაროზი

**მექსიკური კვიპაროზი** () — მარადმწვანე ხე კვიპაროზისებრთა ოჯახისა. სიმაღლით აღწევს 50 მ-ს, დიამეტრი 4-5 მ. აქვს ძალიან ლამაზი ვარჯი, დახრილი გვერდითი ტოტებით და მრავალი დაკიდებული წვრილი ყლორტებით, რომლებზეც გაწყობილია ნაზი ღია-მწვანეფერის წიწვები, წიწვი ხეზე მეორე წლამდე რჩება. მდედრობითი გირჩები 3-4,5 სმ სიგრძისაა. სათესლე ქერქლების იღლიებში წყვილი უფრთო თესლია.  

ველურად გავრცელებულია მექსიკის ზომიერი ჰავის პირობებში, სადაც ზღვის დონიდან დაახლოებით 1500 მეტრ სიმაღლემდე ვრცელ ტყეებს ქმნის. იგი უფრი სითბოს მომთხოვნია ვიდრე ჭაობის. მექსიკური კვიპაროზის ხელოვნურად გაშენება შესაძლებელია მხოლოდ თბილი ჰავის პირობებში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* მექსიკური კვიპაროზი

კატეგორია:კვიპაროზისებრნი
მანი (კოტ-დ’ივუარი)

**მანი** () — ქალაქი კოტ-დ’ივუარის დასავლეთით. იგი ასევე მონტანის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
ქალაქი მდებარეობს ოლქის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე კოს ორივე ნაპირზე, დაახლოებით 257 კმ-ის მანძილზე ჩრდილო-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ იამუსუკროდან. აბსოლუტური სიმაღლე — ზღვის დონიდან 461 მეტრი.

## მოსახლეობა 
1998 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 116 657 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერის მონაცემებით 149 041 ადამიანს.
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:

## ეკონომიკა 
ქალაქის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. ქალაქის შემოგარენში მოჰყავთ კაკაო, ბრინჯი, ყავა, მანიჰოტი, ბანანი, ასევე სოია.

## ტრანსპორტი 
ქალაქიდან 8 კმ-ში სამხრეთით მდებარეობს მანის აეროპორტი.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  ბეზანსონი

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები
სან-პედრო (კოტ-დ’ივუარი)

**სან-პედრო** () — ქალაქი კოტ-დ’ივუარის სამხრეთ-დასავლეთში. იგი ასევე ქვემო სასანდრის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
ქალაქი მდებარეობს ოლქის სამხრეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანის გვინეის ყურის სანაპიროზე, მასში მდინარე სან-პედროს ჩადინების ადგილიდან დასავლეთით, დაახლოებით 270 კმ-ის მანძილზე სამხრეთ-დასავლეთით ქვეყნის დედაქალაქ იამუსუკროდან. აბსოლუტური სიმაღლე — ზღვის დონიდან 0 მეტრი.

## მოსახლეობა 
1998 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 131 800 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერის მონაცემებით 164 944 ადამიანს.
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:

## ეკონომიკა 
ქალაქის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა და თევზჭერა. სან-პედროს შემოგარენში მოჰყავთ ჰევეა (), ზეთოვანი პალმა (), კაკაო და სხვა კულტურები. ქალაქის ეკონომიკაში დიდ როლს თამაშობს ტურიზმი.

## ტრანსპორტი 
სან-პედროში მდებარეობს კოტ-დ’ივუარის მეორე დიდი პორტი, რისი საშუალებითაც ძირითადად ხორციელდება ქვეყანაში ნაწარმოები კაკაოს მარცვლების დიდი ნაწილის ექსპორტი.

ქალაქიდან 2 კმ-ში დასავლეთით მდებარეობს სან-პედროს აეროპორტი (ICAO: DISP, IATA: SPY).

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები
აფრინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **აფრინი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აფრინი — ქალაქი სირიაში
* აფრინი — მდინარე სირიასა და თურქეთში
* აფრინი — რაიონი (მინტაკა) ალეპოს მუჰაფაზაში, სირია.
ტოჩინოშინი

**ტოჩინოშინი** (ნამდვილი სახელი — **ლევან გორგაძე**; დ. 13 ოქტომბერი 1987, მცხეთა, საქართველო) — ქართველი სუმოისტი, 2018 წლის იმპერატორის თასის მფლობელი, კასუგანოს *ჰეიას* (სკოლის) წარმომადგენელი.

ტოჩინოშინის დებიუტი 2006 წლის მარტში შედგა, 2008 წლის მაისში კი მან მიაღწია *მაკუუჩი* დივიზიონს (პროფესიონალური სუმოს ექვსი დივიზიონიდან უმაღლესი) წამყვან პოზიციებს. მუხლის ტრავმის შედეგად გამოწვეული ხანგრძლივი პაუზის შემდეგ ტოჩინოშინი სუმოს 2014 წელს დაუბრუნდა და ასპარეზობა მაკუშიტა (მესამე დივიზიონიდან) დაიწყო. 2018 წელს ტოჩინოშინმა ჰაცუ ბაშო (იანვრის ტურნირში)  14-1 ბალანსით მოიგო და გახდა საიმპერატორო თასის მფლობელი. 

ლევან გორგაძის შიკონა (სუმოს მებრძოლის პროფესიონალური ზედმეტსახელი) შედგენილია კასუგანოს სკოლის ტრადიციული პირველი თავსართისგან — „ტოჩი“ (რაც კასუგანო ბეიას - სკოლის, სადაც ტოჩინოშინი ასპარეზობს - მფლობელის წარმოშობის ადგილიდან, ტოჩის პრეფექტურიდან მოდის)  და „შინი“ (გული). 

გამარჯვება მას საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა და პრემიერ-მინისტრმა გიორგი კვირიკაშვილმა მიულოცეს.

2018 წლის ნაცუ ბაშოს (მაისის ტურნირი) შედეგების გათვალისწინებით, სუმოს ასოციაციამ ლევანი ოძეკის ტიტულზე წარადგინა, 30 მაისს კი ამ რანგის ოფიციალური გადაცემის ცერემონიალიც გაიმართა.

2024 წლის 4 თებერვალს ტოჩინოშინი სუმოდან გააცილეს.

დაჯილდოებულია საქართველოს ღირსების ორდენით (2018).

## რესურსები ინტერნეტში
*Tochinoshin Tsuyoshi's official biography (English) at the Grand Sumo Homepage

## სქოლიო
კატეგორია: ქართველი სუმოისტები
კატეგორია: დაბადებული 1987
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:გორგაძეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სასანდრა

**სასანდრა** () — მდინარე  კოტ-დ’ივუარში.

მდინარის სიგრძე — 560 კმ, მისი აუზი მოიცავს 75 087 კმ² ფართობს. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლოებით 800 მ³/წმ, წლიური მდინარეული ჩამონადენი დაახლოებით 26 კმ³.
[thumb|left|მდინარე სასანდრა [კოტ-დ’ივუარის რუკაზე]]
მდინარე სასანდრა სათავეს იღებს მდინარეების ბოას და ბაგბეს შეერთების ადგილას ზღვის დონიდან 287 მეტრ სიმაღლეზე.

მდინარის დინების მიმართულება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენაა; ის ჩაედინება გვინეის ყურეში. მდინარე წვიმის წყლებით იკვებება. წყლის დონის მატება მდინარეში იწყება ივლისში, მაქსიმუმს აღწევს სექტემბერ — ოქტომბერში. ჭორომების სიმრავლის გამო მდინარე სანაოსნო არ არის.

მდინარე სასანდრა ერთმანეთისგან აცალკევებს აღმოსავლეთ გვინეის ტყეებს და დასავლეთ გვინეის ქვემო ტყეებს.

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის მდინარეები
ბანდამა

**ბანდამა** () — მდინარე დასავლეთ აფრიკაში.
[thumb|left|მდინარე ბანდამა [კოტ-დ’ივუარის რუკაზე]]
იგი ყველაზე უფრო გრძელი მდინარეა კოტ-დ’ივუარში. მდინარის სიგრძე — დაახლოებით 1050 კმ, მისი აუზი მოიცავს 98 500 კმ² ფართობს. მდინარის დინების მიმართულება ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენაა; ის ჩაედინება გვინეის ყურეში.

1973 წელს მდინარეზე აშენდა ჰიდროელექტროსადგური გენერირებული სიმძლავრით 176 მგვტ.

სანაოსნოა შესართავიდან 65 კმ მანძილზე, მის ზემოთ ბევრი ჭორომების და მშრალ პერიოდში წყლის დონის მკვეთრი ვარდნის გამო გადაადგილება შეუძლებელია.

კოტ-დ’ივუარის დედაქალაქი იამუსუკრო მდებარეობს მდინარე ბანდამის უშუალო სიახლოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* concise.britannica.com 
* country-study at mongabay.com

კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის მდინარეები
კოროგო

**კოროგო** () — ქალაქი კოტ-დ’ივუარის ჩრდილოეთში. იგი ასევე სავანების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
ქალაქი მდებარეობს ოლქის ცენტრალურ ნაწილში, მდინარე თეთრი ბანდამის დასავლეთით, ქვეყნის დედაქალაქ იამუსუკროდან დაახლოებით 295 კმ მანძილზე ჩრდილოეთით. აბსოლუტური სიმაღლეა — ზღვის დონიდან 426 მეტრი.

## მოსახლეობა 
1998 წლის აღწერის მონაცემების შედეგად ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 142 039 ადამიანს, ხოლო 2014 წლის აღწერის მონაცემებით 243 048 ადამიანს.
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების :

## ეკონომიკა 
ქალაქის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა. კოროგოს შემოგარენში მოჰყავთ იამსი, არაქისი, სიმინდი, ბრინჯი, ასევე ბამბა, რომლებიც ქალაქის ექსპორტის ძირითადი პროდუქტებია.

კოროგოში და მის შემოგარენ დასახლებულ პუნქტებში განვითარებულია ხალხური კუსტარული ხელსაქმეობა. ადგილობრივი ოსტატები ამზადებენ ხის ნიღბებს, ლითონის ნაკეთობებს, წნავენ კალათებს.

## ტრანსპორტი 
ქალაქიდან 5 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარეობს კოროგოს აეროპორტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები
ერატეინო

**ერატეინო** () — სოფელი საბერძნეთში. მდებარეობს აღმოსავლეთი მაკედონია და თრაკიის პერიფერიის კავალის რეგიონალური ერთეულის ნესტოსის მუნიციპალიტეტში. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით სოფლის მოსახლეობა 649 კაცს შეადგენს. სოფელი განლაგებულია ზღვის დონიდან 8 მეტრზე, ქრისუპოლისის ვაკეზე. სოფელი სახელგანთქმულია თავისი საზამთროთი და ყოველწლიურად იმართება საზამთროს ფესტივალი.

XX საუკუნის დასაწყისში სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობა მუსლიმი იყო. საბერძნეთის არმიის 1911 წლის მონაცემებით, მათი რაოდენობა 130 კაცს შეადგენდა. 1928 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობამ 384 კაცი შეადგინა, ხოლო მომდევნო აღწერების დინამიკა შემდეგნაირად გამოიყურებოდა: 1940: 584 კაცი, 1951: 761 კაცი, 1961: 871 კაცი, 1971: 834 კაცი, 1981: 944 კაცი, 1991: 781 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის სოფლები