მანდალორელი

„***მანდალორელი“*** () — კოსმოსური ვესტერნის ჟანრის ამერიკული სატელევიზიო სერიალი. შექმნილია ჯონ ფავროს მიერ კომპანია „დისნეის“ სტრიმინგ სერვისისათვის Disney+. იგი „ვარსკვლავური ომების“ ფრენჩაიზის პირველი მხატვრული (live-action) სერიალია. მისი სიუჟეტი იწყება „ჯედაის დაბრუნებიდან“ (1983) ხუთი წლის შემდეგ და შეეხება დინ ჯარინს (Din Djarin), მარტოხელა თავებზე მონადირეს გამოგონილი პლანეტა მანდალორიდან (ასრულებს პედრო პასკალი) და მის თავგადასავალს მას შემდეგ, რაც „ბავშვის“ პოვნას დაუკვეთავენ.

„ვარსკვლავური ომების“ შემქმნელს, ჯორჯ ლუკასს მხატვრულ სატელევიზიო სერიალზე მუშაობა ჯერ კიდევ 2009 წელს ჰქონდა დაწყებული, თუმცა, პროექტის წარმოება ზედმეტად ძვირი აღმოჩნდა. 2012 წლის ოქტომბერში კომპანია „ლუკასფილმი“ მისგან Disney-მ იყიდა, რის შემდეგაც „ვარსკვლავურ ომებთან“ დაკავშირებულ სერიალზე მუშაობა Disney+ სტრიმინგ პლატფორმისთვის დაიწყო. 2018 წლის მარტში მთავარი პროდიუსერის რანგში წარმოებაში ჩაერთო ფავრო. აღმასრულებელი პროდიუსერები მასთან ერთად არიან დეივ ფილონი, კეთლინ კენედი და კოლინ უილსონი. სერიალის სათაური 2018 წლის ოქტომბერში გახდა ცნობილი, ხოლო გადაღება კალიფორნიაში, Manhattan Beach Studios ბაზაზე დაიწყო. კომპანიამ Industrial Light & Magic სპეციალურად „მანდალორელისთვის“ შექმნა ტექნოლოგია, სახელწოდებით StageCraft, რომელიც გარემოს შესაქმნელად ვირტუალურ დეკორაციებს და 360 გრადუსიან ვიდეოკედლებს იყენებს. მას შემდეგ ტექნოლოგია სხვა ფილმებსა და სერიალებშიც გამოიყენება.
	
„მანდალორელის“ პრემიერა Disney+ პლატფორმის გაშვებასთან ერთად, 2019 წლის 12 ნოემბერს შედგა. რვა ეპიზოდისგან შემდგარ პირველ სეზონს პოზიტიური კრიტიკული გამოხმაურება ხვდა წილად. ნომინირებული იყო გამორჩეული დრამატული სერიალის კატეგორიაში Primetime Emmy Awards 72-ე დაჯილდოებაზე და Primetime Creative Arts Emmy Awards 72-ე დაჯილდოებაზე 7 ნომინაციაში გაიმარჯვა. მეორე სეზონის პრემიერა 2020 წლის 30 ოქტომბერს შედგა, ხოლო მესამე სეზონი წინასწარ წარმოებაშია. 2020 წლის დეკემბერში მასთან დაკავშირებული სამი spin-off სერიალის შესახებ გახდა ცნობილი: „ბობა ფეტის წიგნი“ (*The Book of Boba Fett*), „ახალი რესპუბლიკის რეინჯერები“ (*Rangers of the New Republic*) და „ასოკა“ (*Ahsoka*).

## სიუჟეტი 
„ჯედაის დაბრუნებაში“ (1983) განვითარებული მოვლენების და გალაქტიკური იმპერიის დაცემიდან 5 წლის შემდეგ, ჟურნალ *Fatherly-ს* რაიან ბრიტი წერდა, რომ „ვარსკვლავური ომებისთვის“ ეს საკმაოდ უჩვეულოა და მშობლების მაგალითები წინა ნამუშევრებში არცთუ მომხიბლავია, იქნება ეს მკვლელი დართ ვეიდერი (ლუკ სკაიუოკერის მამა ორიგინალი ტრილოგიიდან) თუ უყურადღებო გეილინ ერსო (ჯინ ერსოს მამა ფილმიდან „განდგომილი ერთი“).

კეთრინ ვან არენდონკი ვებსაიტ *Vulture-ისთვის* წერს, რომ მშობლობის თემა „ვარსკვლავურ ომებში“ აქამდეც გვხვდება, თუმცა, ეს ურთიერთობის გვიანდელ ეტაპებს ეხება და არა ჩვილ ბავშვთან ურთიერთობას. მას მაგალითად მოჰყავს ობი-ვან კენობი, რომელიც მოზარდ ანაკინ სკაიუოკერს მენტორობას უწევს; პრინცესა ლეია ორგანა, რომელიც დაკარგულ ვაჟს, კაილო რენს დასტირის; ასევე, მშობლებისგან მიტოვებული რეი. ბრიტის აზრით, მშობლობის ძლიერი მაგალითები „ვარსკვლავურ ომებში“ მნიშვნელოვანია, რადგან ფრენჩაიზი ძალიან ხშირად მისი ფანების ბავშვობას უკავშირდება. ზოგიერთი მიმომხილველი მანდალორელსა და ბავშვს შორის არსებულ დინამიკაზე საუბრისას პარალელს ავლებს მანგასთან „მარტოხელა მგელი და ლეკვი“, რომელიც მარტოხელა სამურაიზე და მის ახალგაზრდა ვაჟზე მოგვითხრობს. დოკუმენტური სერიალის „დისნეის გალერეის“ ეპიზოდში, რომელიც „მანდალორელს“ ეხებოდა, ფავრომ დაადასტურა აღნიშნული მანგას გავლენა სერიალის შექმნაზე.

მანდალორელის, როგორც მშობლის როლი მას უფრო რბილ და მიმზიდველ პერსონაჟად აქცევს, ბავშვის გამო იგი დადებით ცვლილებას განიცდის, ხდება უფრო ნაკლებად ეგოისტი. მანდალორელი ბავშვთან კავშირს თავისი წარსულის გამოც გრძნობს: იგი ადრე დაობლდა და მანდალორულ კულტურაში ისიც „ნაპოვნის“ () სახით მიიღეს.

ზოგიერთი კომენტატორი გამოთქვამს მოსაზრებას, რომ მანდალორელის დაფარული სახე არის ერთგვარი tabula rasa და ეს ანონიმურობა მაყურებელს მის ადგილას საკუთარი თავის დანახვისა და წარმოსახვის საშუალებას აძლევს. მსგავსად ამისა, ვან ანდერონკიც ამბობს, რომ იმ დეტალების იგნორირების გამო, რაც მამობას ასე რთულს ხდის, სერიალში მშობლობის ძალიან განსაკუთრებული, არქეტიპული სურათი იხატება: მხოლოდ მამა და შვილი. სინგერის მოსაზრებით, მანდალორელის, როგორც მშობლის შეცდომები სერიალს და პერსონაჟს უფრო მიმზიდველს ხდის, რადგან შეცდომების დაშვება მშობლობის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენს. გადაპროგრამების მიუხედავად, მანდალორელს არ სჯერა, რომ IG-11 ნამდვილად შეიცვალა, რადგან ფიქრობს, რომ დროიდებს ფუნდამენტური ბუნება გააჩნიათ და რომ IG-11 ბუნებით მკვლელი და არასანდოა. თუმცა, გადაპროგრამების პროცესში კუიილი დროიდს ეხმარება, შეიცვალოს. იგი ფიქრობს, რომ ფუნქციონირების ხელახლა სწავლის პროცესში IG-11-მა ახალი თვისებები შეიძინა. იგი დაჟინებით უმტკიცებს მანდალორელს: „დროიდები არ არიან კარგი ან ცუდი — ისინი იმათი ნეიტრალური ანარეკლი არიან, ვინც დააპროგრამა“. როგორც წესი, ამ როლში მანდალორელი გვევლინება, „ვარსკვლავური ომების“ მთელი ფრენჩაიზის განმავლობაში ეს უნარი, ძირითადად, ძალის ბნელ მხარესთანაა დაკავშირებული, განსაკუთრებით, დართ ვეიდერთან. გარდა ამისა, იმავე ეპიზოდში ბავშვი ძალის გამოყენებით გრიფ კარგას ჭრილობას განკურნავს, რაც, როგორც წესი, ძალის ნათელ მხარესთან ასოცირდება. მეტიც, ზოგიერთი ფანი ვარაუდობს, რომ ბავშვი, შესაძლოა, ძალის გამოყენებით გარშემომყოფთა მანიპულაციას ეწეოდეს თვითგადარჩენის მიზნით. Metacritic, რომელიც შეწონილ საშუალოს იყენებს, მას 100-დან 70 ქულას ანიჭებს, 29 მიმოხილვაზე დაყრდნობით, რაც „ზოგადად დადებით გამოხმაურების“ მაჩვენებელია.

მეორე სეზონისთვის Rotten Tomatoes 94%-იან რეიტინგს აჩვენებს, საშუალო შეფასებით 8.6/10, 23 მიმოხილვაზე დაყრდნობით. Metacritic-მა მეორე სეზონს 76 ქულა მიანიჭა 100-დან 14 მიმოხილვის მიხედვით, რაც წინა სეზონის მსგავსად, „ზოგადად დადებით გამოხმაურებაზე“ მიუთითებს.

### ჯილდოები და ნომინაციები
### გავლენა ინდუსტრიაზე 
„მანდალორელი“ პირველი პროდუქტი იყო, რომელიც მთლიანად StageCraft-ის ტიპის ტექნოლოგიით გადაიღეს. ფავრო დარწმუნებული იყო, რომ აღნიშნულ ტექნოლოგიას მომავალში კინოინდუსტრიაზე მნიშვნელოვანი გავლენა ექნებოდა. იგი აღნიშნავდა ამ ტექნოლოგიურ გარღვევაში კეთლინ კენედის მხარდაჭერას, რომელიც როგორც ILM-ის, ისე „ლუკასფილმის“ ხელმძღვანელია, თავისივე მიდრეკილებას ინოვაციების მიმართ და ჯორჯ ლუკასის მიერ „ვარსკვლავური ომების“ გადაღებებისას გაწეულ შრომას ახალი ტექნოლოგიების კუთხით. ასევე, მან დაადასტურა, რომ StageCraft-ის მიერ აღნიშნულ პროცესში გამოყენებული ტექნოლოგიები მათი საკუთრება არაა და ის ყველასთვისაა ხელმისაწვდომი, უბრალოდ, მათი ამ სახით კომბინაცია მანამდე არავის უცდია. მან მოიწვია სხვა კინემატოგრაფები და სტუდიები გადასაღებ მოედანზე, რათა საკუთარი თვალით ენახათ, თუ როგორ მუშაობდა ტექნოლოგია და აღნიშნა, რომ ლუკასი და სხვა რეჟისორებიც, როგორიცაა ჯეიმზ კამერონი, მსგავსადვე იქცეოდნენ თავიანთ ინოვაციურ კინოპროექტებზე მუშაობის დროს. ფავრომ, აგრეთვე, მოუწოდა სერიალის ახალი ტექნოლოგიის შემქმნელ კომპანიებს ILM-ის, Epic-ის და MPC-ის ჩათვლით, გაეგრძელებინათ მათი შემდგომი განვითარება და არ შეზღუდულიყვნენ სერიალის საჭიროებებით. სერიალში მონაწილე რამდენიმე მსახიობმა, მათ შორის, კარლ უეზერსმა და ჯანკარლო ესპოზიტომ მაღალი შეფასება მისცეს ტექნოლოგიას და აღნიშნეს, რომ იგი საშუალებას აძლევდათ, ეთამაშათ შესაბამის გარემოში ნაცვლად იმისა, რომ ეს გარემო წარმოსახვაში გაეცოცხლებინათ, როგორც ეს მწვანე ფონზე მუშაობისას უხდებოდათ. პირველ სეზონზე მუშაობისას მიღებულ გამოცდილებაზე დაყრდნობით ILM-მა შეძლო მეორე სეზონისთვის ტექნოლოგიაში გარკვეული ცვლილებები შეეტანა. მათ შორის იყო StageCraft-ის გადატანა ILM-ის საკუთარ სათამაშო ძრავზე, Helios, Epic-ის Unreal Engine-ის ნაცვლად, რითიც StageCraft მთლიანად შიდა წარმოების პროდუქტად იქცა. 2020 წლის თებერვალში ILM-მა ოფიციალურად შესთავაზა StageCraft ტექნოლოგიით სრულ მომსახურება ყველა სტუდიას და კინემატოგრაფს, იმავე წლის დეკემბერში კი დაიწყო დამატებით სამი StageCraft სტუდიის აშენება ლოს-ანჯელესში, ლონდონსა და ავსტრალიაში.

## Spin-off პროდუქტები 
2019 წლის ნოემბერში „დისნეის“ მთავარმა კრეატიულმა ოფიცერმა (CCO) ალან ჰორნმა განაცხადა, რომ თუ სერიალი წარმატებული გამოდგებოდა, შესაძლებელი იყო მანდალორელის შესახებ სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის წარმოებაზე ფიქრი. მომდევნო თვეში ფავრომ თქვა, რომ არსებობდა შესაძლებლობა, სერიალის პერსონაჟები „ვარსკვლავურო ომების“ სხვა ფილმებსა და სერიალებშიც გვეხილა. ბობ აიგერმა 2020 წლის თებერვალში განაცხადა, რომ განიხილებოდა „მანდალორელის“ spin-off სერიალების საკითხი, ასევე, რამდენიმე პერსონაჟის დამატება სერიალში იმ განზრახვით, რომ მომავალში მათ საკუთარი სერიალები მიეღოთ. ოქტომბერში ფავრომ თქვა, რომ სერიალში სულ უფრო მეტი პერსონაჟის გამოჩენასთან ერთად, იწყებოდა „ფიქრი იმაზე, თუ საით შეიძლება წავიდეთ“. იგი თვლიდა, რომ „ლუკასფილმი“ უფრო მგრძნობიარე იქნებოდა ფანების რეაქციის მიმართ დამატებით სერიალებთან დაკავშირებით, რადგან მათი წარმოება, ფილმებთან შედარებით სწრაფად შეიძლება. ასევე, იგი აპირებდა, გამოეყენებინა საკუთარი გამოცდილება „მარველის “კინოსამყაროზე მუშაობის დროს, სადაც ცალკეული ისტორიები ფართო ნარატივში თანაარსებობენ. გარდა ამისა, ფავროც და პასკალიც ღია არიან მანდალორელის სრულმეტრაჟიან ფილმში გამოჩენის იდეის მიმართ, თუმცა ფავროს განცხადებით, ამსთან დაკავშირებით „არავინ ჩქარობს“. 2020 წლის დეკემბერში ოფიციალურად გახდა ცნობილი სამი ახალი სერიალის შესახებ: „ახალი რესპუბლიკის რეინჯერები“, „ასოკა“ და „ბობა ფეტის წიგნი“. სამივე მათგანზე ფავრო და ფილონი იმუშავებენ, მათი საიუჟეტები კი „მანდალორელის“ დროში განვითარდება და „კულმინაციური მოვლენით“ დასრულდება.
## დამატებითი მედია 
### დოკუმენტური სერიალი 
დოკუმენტურ სერიალში „დისნეის გალერეა: მანდალორელი“ (*Disney Gallery: The Mandalorian*) მოცემულია ინტერვიუები მსახიობებთან და გადამღებ ჯგუფთან, მასალები კადრს მიღმიდან და ფავროს მიერ გამართული შეხვედრები მრგვალ მაგიდასთან, სადაც სერიალთან დაკავშირებული ასპექტები განიხილებოდა. მისი პირველი სეზონი Disney+-ზე 2020 წლის 4 მაისს, „ვარსკვლვაური ომების“ დღეს გამოვიდა. 2020 წლის 25 დეკემბერს ერთსაათიანი სპეციალური სერია გამოვიდა, რომელიც მეორე სეზონის გადაღებას ეხებოდა.
### ბეჭდური გამოცემები 
„ლუკასფილმმა“ სერიალთან დაკავშირებული წიგნებისა და კომიქსების გამოცემის შესახებ 2020 წლის ივნისში გამოაცხადა. მათში შედის ფილ შოსტაკის „მანდალორელის ხელოვნება (სეზონი პირველი)“ (*The Art of The Mandalorian (Season One)*), ადამ კრისტოფერის ზრდასრულთათვის განკუთვნილი რომანი, რომელსაც Del Rey Books გამოსცემს, პაბლო იდალგოს ვიზუალური სახელმძღვანელო (გამოსცემს DK), ჯო შრაიბერის პირველი სეზონის ნოველიზაცია ახალგაზრდებისათვის და კომიქსები, რომელსაც Marvel Comics და IDW გამოსცემენ.

### ვიდეოთამაშები 
2020 წლის ნოემბერში *Minecraft-მა* გამოუშვა „ვარსკვლავური ომების“ თემაზე შექმნილი გადმოსაწერი კონტენტი, რომელშიც „მანდალორელში“ მოხსენიებული ლოკაციები და პერსონაჟებიც შედიოდა. დინ ჯარინი და გროგუ ჩნდებიან *Fortnite Battle Royale-ის* მეორე თავის მეხუთე სეზონის ივენთში, სახელწოდებით *Zero Point*. ჯარინის სნაიპერული ბლასტერი და რეაქტიული მოწყობილობა ნივთების სახითაც ხელმისაწვდომია.
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* The Mandalorian on *StarWars.com*

## შენიშვნები
## სქოლიო 
კატეგორია:სერიალები ჟანრის მიხედვით
კატეგორია:ფენტეზი
კატეგორია:ვარსკვლავურ ომებზე დაფუძნებული ნამუშევრები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით