1 ოქტომბერი

**1 ოქტომბერი** — გრიგორიანული კალენდრის 274-ე დღე (ნაკიან წლებში – 275-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 91 დღე.

## დღის მოვლენები 
thumb|გაუდამელას ბრძოლა
thumb|ნიურნბერგის პროცესი

* ძვ. წ. 331 : გავგამელას ბრძოლაში ალექსანდრე მაკედონელმა დაამარცხა სპარსეთის მეფე დარიოს III.
* 910 : სასწაული, წმინდა ანდრეის გამოცხადება ვლაქერნის ტაძარში კონსტანტინოპოლში 
* 965 : იოანე XIII რომის პაპი გახდა.
* 1661 : ინგლისში ჩატარდა პირველი იახტების შეჯიბრება: მონაწილეობას იღებდა მეფე კარლ II და მისი ძმა ჯეიმზი. გაიმარჯვა რა თქმა უნდა მეფემ.
* 1773 : სანქტ-ბეტერბურგის ყაზანის ტაძარში ჯვარი დაიწერეს დიდმა თავადმა პავლე პეტრეს ძემ და პრინცესა ვილგელმინამ, ლანდგრაფ ლუდვიგ ჰესსენ-დარმშტადტელის მეორე ქალიშვილმა. რუსეთში ჩამოსვლისას პრინცესამ მიიღო მართლმადიდებლობა და მოინათლა როგორც ნატალია ალექსეის ასული. 
* 1795 : საფრანგეთმა ბელგია დაიპყრო.
* 1800 : ესპანეთმა საფრანგეთს გადასცა ლუიზიანა სან-ილდეფონსოს ხელშეკრულებით.
* 1827 : რუსეთის არმია გენერალ პესკევიჩის მეთაურობით ერევნის შტურმს ახორციელებს, რითაც სრულდება სომხეთზე მუსლიმთა გავლენის ათასწლეული.
* 1843 : ლონდონში დაიწყო ყოველკვირეული გაზეთის News of the World (მსოფლიოს სიახლეები) გამოცემა.
* 1847 : გერმანელმა გამომგგონებელმა და მეწარმემ ვერნერ ფონ სიმენსმა კომპანია სიმენს აგ და ჰალსკე დააარსა.
* 1850 : დაარსდა სიდნეის უნივერსიტეტი, უძველესი ავსტრალიაში.
* 1869 : ავსტრიამ მსოფლიოში პირველი საფოსტო ბარათები გამოუშვა.
* 1880 : თომას ედისონმა პირველი ელექტრონათურების ქარხანა გახსნა.
* 1888 : დაარსდა სოფიის უნივერსიტეტი - პირველი უმაღლესი სასწავლებელი ბულგარეთში. (ეს თარიღი უნდა აღინიშნებოდეს 13 ოქტომბერს რადგან მაშინ ქვეყანა 1916 წ-მდე ცხოვრობდა იულიანური კალენდრით.) 
* 1891 : სტენფორდის უნივერსიტეტი გაიხსნა კალიფორნიაში, აშშ.
* 1898 : მეფე ნიკოლოზ II-ის ბრძანებით ებრაელები გააძევეს რუსეთის მთავარი ქალაქებიდან.
* 1905 : დაარსდა თურქული საფეხბურთო კლუბი „გალათასარაი“, 16 გზის ქვეყნის ჩემპიონი, 2000 წ. უეფას თასის მფლობელი.
* 1908 : ჰენრი ფორდიმ წარმოადგინა მანქანის ახალი მოდელი „ფორდ ლიზი“ (მოდელი T), რომელიც ღირდა (850 დოლარი). 1927 წ-თვის გამოშვებული ამ მოდელის იქნა 15 მილიონი მანქანა
* 1928 : საბჭოთა კავშირმა პირველი ხუთწლიანი გეგმა შემოიღო.
* 1931 : საბჭოთა კავშირში დაიწყო რეგულარული ტელეგადაცემები. 
* 1931 : ხარკოვში ორჯონიკიძის სახ. ტრაქტორის ქარხანაში გამოუშვეს პირველი ტრაქტორი. 
* 1936 : ფრანკო ესპანეთის ნაციონალისტური მთავრობის მეთაურად გამოცხადდა.
* 1938 : გერმანიის ჯარი შევიდა ჩეხოსლოვაკიაში და მოახდინა სუდეტის ოლქის ოკუპაცია. 
* 1939 : ერთთვიანი ალყის შემდეგ ვარშავა დაეცა.
* 1940 : პენსილვანია ტარნპაიკი - აშშ-ის პირველი სუპერგზატკეცილი - გაიხსნა.
* 1946 : დასრულდა ნიურნბერგის პროცესი.
* 1949 : მაო ძე-დუნმა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა გამოაცხადა.
* 1957 : აშშ-ის ფულზე პირველად გამოჩნდა წარწერა „ღმერთის ჩვენ გვწამს“ (In God We Trust).
* 1957 : გამოვიდა რიგის ღამის გაზეთის (რიგას ბალსს) პირველი ნომერი. 
* 1960 : კვიპროსი დიდი ბრიტანეთისაგან დამოუკიდებლობას აღწევს.
* 1960 : ნიგერია დიდი ბრიტანეთისაგან დამოუკიდებლობას აღწევს.
* 1961 : აღმოსავლეთი და დასავლეთი კამერუნი გაერთიანდა როგორც კამერუნის ფედერალური რესპუბლიკა.
* 1962 : სტრეიზანდი, ბარბრამ გააფორმა პირველი კონტრაქტი ჩამწერ ფირმასტან Columbia
* 1964 : სიტყვის თავისუფლების მოძრაობას ჩაეყარა საფუძველი ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტის კამპუსზე.
* 1964 : იაპონიაში მაღალი სისწრაფის რკინიგზა „შინკანსენი“ ტოკიო-ოსაკა ჩადგა მწყობრში.
* 1967 : დაიწყო ჯგუფ პინკ ფლოიდის პირველი ტურნე ამერიკაში, ჯიმი ჰენდრიქსის ბენდთან ერთად.
* 1967 : სსრკ-ს ცენტრალურმა ტელევიზიამ დაიწყო ფერადი გადაცემების ტრანსლაცია. 
* 1969 : კონკორდის ზესწრაფი სატრანსპორტო თვითმფრინავი ხმის ბარიერს ჭრის პირველად.
* 1971 : უოლტ დისნეი უორლდი გაიხსნა ორლანდოში, ფლორიდა.
* 1977 : ბრაზილიის ფეხბურთის ვარსკვლავი პელე სპორტიდან წავიდა. კარიერის განმავლობაში გაიტანა 1281 გოლი 1363 თამაშში
* 1979 : აშშ პანამის არხზე კონტროლს პანამას უბრუნებს.
* 1982 : კანცლერ ჰელმუტ შმიდტის უნდობლობის ვოტუმმა მიიყვანა ჰელმუტ კოლის არჩევამდე ამ პოსტზე. 
* 1983 : შვედეთის ფოსტამ გამოუშვა მარკა კვარტეტ ABBA-ს გამოსახულებით. 
* 1985 : ისრაელის საჰაერო ძალებმა დაბომბეს პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის წარმომადგენლობა ტუნისში.
* 1988 : მიხაილ გორბაჩოვი სსრ კავშირის უზენაესი საბჭოს თავმჯდომარედ დანიშნეს.
* 1989 : დანია გახდა პირველი სახელმწიფო, სადაც დართეს ერთი სქესის ქორწინების რეგისტრაციის ნებართვა.
* 2012 საქართველოს საპარლამენტო არჩევნებში კოალიცია ქართულმა ოცნებამ გაიმარჯვა.
* 2017 : ესპანეთის ხელისუფლების მიერ აუღიარებელ რეფერნდუმზე კატალონიელთა 90 % ხმა დამოუკიდებლობას დაუჭირა.
* 2018 : ამერიკელი ჯეიმზ ელისონი და იაპონელი ტასუკუ ჰონძო ფიზიოლოგიის ან მედიცინის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
* 2024 : 
**იაპონიის პრემიერ-მინისტრი შიგერუ იშიბა გახდა.
**ნიდერლანდების ყოფილი პრემიერ-მინისტრი მარკ რიუტე ნატოს გენერალური მდივანი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
thumb|100px|ჰენრი III
* 208 : ალექსანდრე სევერუსი — რომის იმპერატორი
* 1207 : ჰენრი III — ინგლისის მეფე (გ.1272)
* 1471 : ფრედერიკ I — დანიის მეფე (გ.1533)
* 1507 : ჯაკომო და ვინიოლა — იტალიელი არქიტექტორი, გვიანი აღორძინების წარმომადგენელი. 
* 1685 : კარლოს VI — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი
* 1754 : პავლე I — რუსეთის იმპერატორი
* 1881 : ბოინგი, უილიამ ედვარდ — ამერიკელი მეწარმე. ავიამშენებელი ქარხნის დამაარსებელი. 
* 1886 : ბლეიკი, რობერტ პირპონტ — ამერიკელი ორიენტალისტი
* 1903 : ჰოროვიცი, ვლადიმირ — უკრაინელი პიანისტი (გ.1989)
* 1911 : ჟანდოვი, ზახარია — ბულგარელი კინორეჟისორი
* 1912 : გუმილოვი, ლევ — რუსი ისტორიკოსი
* 1924 : კარტერი, ჯიმი — აშშ-ის 39-ე პრეზიდენტი (გ. 2024)
* 1931 : ნუარე, ფილიპ — ფრანგი მსახიობი
* 1940 : სტივ ო’რურკი — ინგლისელი ავტომრბოლელი და ჯგუფ პინკ ფლოიდის მენეჯერი
* 1947 : სიჩანოვერი, აარონ — ებრაელი ბიოლოგი
* 1953 : ანდრუს ანსიპი — ესტონეთის პრემიერ-მინისტრი (2005 წლიდან). 
* 1966 : ჯორჯ ვეა — ლიბერიელი პოლიტიკოსი და ყოფილი ფეხბურთელი.
* 1975 : ხამატოვა, ჩულპან — რუსი მსახიობი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
thumb|ხუან ავსტრიელის საფლავი
* 686 : ტემუ — იაპონიის იმპერატორი
* 959 : ედვინი — ინგლისის მეფე
* 1404 : ბონიფაციუს IX — რომის პაპი
* 1499 : ფიჩინო, მარსილიუს — იტალიელი ფილოსოფოსი
* 1578 : ხუან ავსტრიელი — ესპანეთის ფლოტის სარდალი, კარლ V უკანონო შვილი 
* 1684 : კორნელი, პიერ — ფრანგი დრამატურგი (დ. 1606)
* 1834 : ჰამზათ-ბეგი — დაღესტნის და ჩეჩნეთის მეორე იმამი.
* 1868 : ივანე ანდრონიკაშვილი (ანდრონიკოვი) — თავადი, კავალერიის გენერალი.
* 1873 : გაბორიო, ემილ — ფრანგი მწერალი, დეტექტიური ჟანრის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 
* 1931 : აბაზაძე, ნიკოლოზ — ქართველი ეთნოგრაფი და საზოგადო მოღვაწე.
* 1994 : გილაშვილი, პავლე — კომუნისტური პარტიისა და სახელმწიფო მოღვაწე.
* 2018 : შარლ აზნავური — ფრანგი მომღერალი (დ. 1924).
* 2019 : კარელ გოტი — ჩეხი მომღერალი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** ბიძინა ჩოლოყაშვილი , ელიზბარ და შალვა ქსნის ერისთავები.
** ღირსი ევმენიოსი
** წმინდა არიადნა
** წმინდა სოფიო და ირინე 
** წმინდა კასტორი
* ასევე:
** კვიპროსი : დამოუკიდებლობის დღე
** ნიგერია : დამოუკიდებლობის დღე
** ტუვალუ : დამოუკიდებლობის დღე
** ჩინეთი : ეროვნული დღე
** ისრაელი : 2006 წელს იომ-კიპური

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**

* 

1001