open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gold Ballads

***Gold Ballads*** — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1985 წელს.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბომი ჯგუფის ოფიციალურ ვებვერდზე

## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპიონსის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1985 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები
მარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მარი — უძველესი ქალაქ-სახელმწიფო ჩრდილოეთ მესოპოტამიაში;
* მარი — ქალაქი თურქმენეთში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მარიამისეული ქართლის ცხოვრება

მინიატიურა|300პქ|მარიამისეული ქართლის ცხოვრება
მინიატიურა|300პქ|კალიგრაფია მარიამისეულ ქართლის ცხოვრებაში
**მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება“** — „ქართლის ცხოვრების“ ნუსხა, გადაწერილი 1633-1646 წლებში ქართლის მეფის როსტომის (1632-1658) მეუღლის მარიამ დადიანის ბრძანებით, რის გამოც მას მარიამისეული ეწოდა. შეიცავს ძეგლის უძველეს ტექსტს.

მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება“ დღემდე მოღწეულ ხელნაწერთა შორის ერთ-ერთი უძვირფასესია. შეიცავს 932 გვერდს, ფურცლის ზომებია 32,5X23 სანტიმეტრი. დაწერილია მოსქო თეთრ ქაღალდზე ლამაზი მხედრული ხელით, შავი მელნით; სათაურები შესრულებულია სინგურით. ფურცლებს აქვს ჭვირნიშნები სხვადასხვა გამოსახულებებით. ჩასმულია ტყავგადაკრულ ხის მაგარ ყდაში. 

ხელნაწერი აღმოაჩინა დიმიტრი ბაქრაძემ 1884 წელს. მანვე დაიწყო მარიამისეული „ქართლის ცხოვრების“ მეცნიერული შესწავლა და რამდენიმე მნიშვნელოვანი ნაშრომიც მიუძღვნა. შემდეგ ხელნაწერი შესწირა ახალდაარსებულ ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას. 

ამჟამად ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში, S ფონდში (S-30). მარიამისეული „ქართლის ცხოვრება“ შეიცავს სუმბატ დავითის ძის ქრონიკას, რაც „ქართლის ცხოვრების“ არც ერთ მანამდე ცნობილ ნუსხაში არ მოიპოვებოდა და თამარ მეფის ისტორიას — „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“. მარიამისეულ „ქართლის ცხოვრებაში“ საქართველოს ისტორია გადმოცემულია XIV საუკუნემდე (გარდა ზემოთდასახელებულ ისტორიული ნაშრომებისა, მასში შედის ლეონტი მროველისა და ჯუანშერის თხზულებანი, „მატიანე ქართლისა“, დავით აღმაშენებლის ისტორია, ჟამთააღმწერლის თხზულება და სხვა). იკითხება ვახტანგ VI-ის მინაწერები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანასეული ქართლის ცხოვრება 

## ლიტერატურა
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 114-115
* *ჯავახიშვილი ივ.,* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 8, თბ., 1977;
* *მეტრეველი რ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 439, თბ., 1983

კატეგორია:ქართლის ცხოვრება
კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდი
Moment of Glory

***Moment of Glory*** — გერმანული როკ ჯგუფ სკორპიონსის  კომპილაციური ალბომი. იგი ჩაიწერა ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრის მონაწილეობით და გამოვიდა 2000 წელს.

ალბომში შეტანილია ჯგუფის სიმღერები ახალი არანჟირებით, ორკესტრული თანხლებით, ისევე, როგორც ორკესტრული ჩანართები, ახალი სიმღერა და ერთი ქავერ-ვერსია. თავდაპირველად მასალაზე უნდა ემუშავა ინგლისელ კომპოზიტორ ენდრიუ პაუელს, ხოლო მაიკლ კემენი უნდა ყოფილიყო ორკესტრული ნაწილის არანჟირების ავტორი. მას შემდეგ, რაც უკანასკნელი გადაერთო მეტალიკის პროექტზე *S&M*, ჯგუფს დაეხმარა ავსტრიელი არანჟირების ავტორი და დირიჟორი კრისტიან კოლონოვიცი.

## საკონცერტო შესრულება 
*Moment of Glory*-ს პროგრამა საკონცერტო გარემოში პირველად წარადგინეს 2000 წლის ივნისში, ქალაქ ჰანოვერში გამართულ EXPO-ზე. მონაწილეობა მიიღო კრისტიან კოლონოვიცმა, ბერლინის ფილარმონიულ ორკესტრთან ერთად. პროგრამა გადაიღეს და 2000 წლის დეკემბერში გამოუშვეს VHS და Video CD ფორმატებში. 2001 წელს იგი ჩაიტანეს რუსეთში და ბალტიისპირეთის რამდენიმე ქვეყანაში. კრისტიან კოლონოვიცს ამ შემთხვევაში დროდადრო ენაცვლებოდა სკოტ ლოუტონი.

## სიმღერების სია 
### ალბომი
### ვიდეო
## პერსონალი
### ჯგუფის წევრები 
* კლაუს მაინე – ვოკალი
* მათიას იაბსი – გიტარა, ბეკ-ვოკალი
* რუდოლფ შენკერი – გიტარა, ბეკ-ვოკალი
* რალფ რიკერმანი – ბას-გიტარა, ბეკ-ვოკალი
* ჯეიმზ კოტაკი – დასარტყმელი საკრავები, ბეკ-ვოკალი
* ბერლინის ფილარმონიული ორკესტრი 
;მიწვეული შემსრულებლები CD ვერსიაში
* ლინ ლიხტი – ვოკალი სიმღერაში Here in My Heart
* რეი უილსონი – ვოკალი სიმღერაში Big City Nights
* ძუკერო – ვოკალი სიმღერაში Send Me an Angel
* გიუნტერ ბეკერი – სიტარი სიმღერაში Lady Starlight
* სტეფან შრუპი – დასარტყმელი საკრავების პროგრამირება 
* Gumpoldtskirchener Spatzen, ვენა – ბავშვების გუნდი სიმღერაში Moment of Glory
* ვინჩე პირილო, კაი პეტერსენი, მიხაელ პერფლერი – გუნდი სიმღერაში Moment of Glory
* სიუზი უები, ზოი ნიკოლასი, რიტა კემპბელი, მელანი მარშალი – ბეკ-ვოკალები

## ჩარტები
### ალბომი
### სინგლები
## სერტიფიცირებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბომის ოფიციალური გვერდი
* DVD-ის ოფიციალური გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:სკორპიონსის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:სკორპიონსის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2000 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:2000 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:EMI Classics-ის ალბომები
კატეგორია:საკონცერტო ვიდეო ალბომები
ამინდი

**ამინდი** — ატმოსფეროს ფიზიკური მდგომარეობა მიწის ზედაპირთან კონკრეტულ ადგილას მოცემულ მომენტში ან გარკვეულ ინტერვალში (დღე-ღამე, დეკადა, თვე და სხვ.). ამინდი ხასიათდება მეტეოროლოგიური სიდიდეების მნიშვნელობათა ერთობლიობით: ატმოსფერული წნევა, ნალექები, ტემპერატურა, ჰაერის ტენიანობა, ქარის ძალა და მიმართულება; ღრუბლიანობის ხასიათი და მზის სიკაშკაშე, ნისლი, ჭექა-ქუხილი და სხვა ატმოსფერული მოვლენები. ამინდის მრავალწლოვანი რეჟიმი აყალიბებს კლიმატს (ჰავას). ამინდზე საუბრისას ჩვეულებრივ განიხილავენ მიწისპირა ფენას, „საცხოვრებელ ფენას“, თუმცა ატმოსფერული პროცესები სხვადასხვა სიმაღლეზე ერთმანეთთანაა დაკავშირებული, ამიტომ ამინდის შეცვლის მიზეზთა გაგებისათვის აუცილებელია ატმოსფეროს ყველა სიზრქის შესწავლა. განსაზღვრულ ტერიტორიაზე ამინდის განაწილება გამოისახება სინოპტიკური რუკების მეშვეობით, რომლებზეც გავლებულია იზობარები, პირობითი ნიშნებით აღნიშნულია ციკლონებისა და ანტიციკლონების, ატმოსფერული ფრონტების, ნალექების ზონების, ნისლებისა და სხვათა მდებარეობა.

ადამიანის საქმიანობის მრავალი სფეროს განვითარებასთან ერთად ჩნდება ამინდის შესახებ ახალი ინფორმაციის მიღების მოთხოვნილება. ავიაციის გაჩენამ მასში მოიცვა ატმოსფეროს მახასიათებლები მიწისპირა ფენიდან ქვედა სტრატოსფერომდე და მთელ მარშრუტზე აფრენიდან დაჯდომამდე. საავიაციო მეტეოროლოგიაში დიდ ყურადღებას უთმობენ ამინდის ისეთ დამატებით მახასიათებლებს, როგორიცაა ხილვადობის სიშორე ატმოსფეროში, ტურბულენტობა და ატმოსფერული ელექტრობა, ქარის ძვრა, ჭავლური დინებების არსებობა და მათი თავისებურებები და სხვ. აგრომეტეოროლოგიისათვის მნიშვნელოვანია მონაცემები ნალექების, ჰაერის მაღალი ტემპერატურის ხანგრძლივობის (კვირა, დეკადა, თვე), მისი ფარდობითი ტენიანობის დაბალი მაჩვენებლების შესახებ, მცენარეთა ვეგეტაციის დროს ნიადაგსა და ჰაერში უარყოფითი ტემპერატურის გამოჩენის ალბათობა. გაჩნდა ცნება „ეფექტური ტემპერატურა“. სოფლის მეურნეობაში ის განისაზღვრება როგორც სხვაობა ფაქტობრივ ტემპერატურასა და ბიოლოგიური მინიმუმის მნიშვნელობას შორის; მედიცინაში — ტემპერატურა, რომელიც ახასიათებს ადამიანის ორგანიზმის მიერ სითბოს ან სიცივის სუბიექტურ აღქმას, მასში გაითვალისწინება ქარის სიჩქარე, ჰაერის ტენიანობა, ინსოლაცია; მშენებლობაში — ჰაერის ტემპერატურა ნაგებობის შიგნით შემომზღუდავი კონსტრუქციების (კედელი, ფანჯარა და სხვ.) სითბოგამტარობის, გარე ტემპერატურისა და ქარის სიჩქარის მიხედვით.

## ამინდის ცვლილება 
დედამიწის ნებისმიერ წერტილში ამინდი წლის, თვის, დღე-ღამის, საათისა და წუთის განმავლობაში განიცდის ცვლილებებს. ამ ცვლილებათა ნაწილს პერიოდული ხასიათი აქვს, კერძოდ კი მათ, რომლებიც დამოკიდებულია უშუალოდ მზის რადიაციის მოქმედებაზე და დაკავშირებულია დედამიწის ბრუნვასთან თავისი ღერძის (დღე-ღამური ცვლილებები) ან მზის გარშემო (წლიური ცვლილებები). ამინდის დღე-ღამური მიმდინარეობა ყველაზე მეტად გამოხატულია მიწის ზედაპირთა, რადგან ჰაერის ტემპერატურის ცვლილება დამოკიდებულია მიწის ზედაპირის ტემპერატურის ცვლილებაზე, ხოლო თავის მხრივ, მათზეა დამოკიდებული ტენიანობა, ღრუბლიანობა, ნალექები, ქარი. თავისუფალ ატმოსფეროში სიმაღლის ზრდასთან ერთად ტემპერატურისა და ჰაერის ტენიანობის დღე-ღამური ცვალებადობების ამპლიტუდები და ქარის სიჩქარე კლებულობს. ამინდის წლიური მიმდინარეობა, რომელიც წელიწადის დროების ცვლაში გამოიხატება, მთელ ატმოსფეროში ვრცელდება.

## შენიშვნები 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:კლიმატოლოგია
ჭექა-ქუხილი

**ჭექა-ქუხილი** — ატმოსფერული მოვლენა, რომლის დროსაც სქელ გროვა-წვიმის ღრუბლებში და დედამიწის ზედაპირს შორის წარმოიქმნება ძლიერი ელექტრული განმუხტვა — ელვა, რომელსაც თან ახლავს ქუხილი. ამ დროს, ჩვეულებრივ, მოდის თავსხმა (ზოგჯერ სეტყვა), ძლიერდება ქარი.

განვითარების მიხედვით განარჩევენ შიგამასურსა და ფრონტულ ჭექა-ქუხილებს. ჭექა-ქუხილი დედამიწის სხვადასხვა ადგილზე სხვადასხვა სიხშირით მეორდება: არქტიკაში რამდენიმე წელიწადში ერთხელ შეინიშნება, ზომიერ სარტყელში, ყოველ ცალკეულ პუნქტში წელიწადში ასეთია რამდენიმე ათეული დღე. ჭექა-ქუხულის მსოფლიო ცენტრებში (ინდონეზია, ცენტრალური ამერიკა და სხვა) ასეთ დღეთა რიცხვი წელიწადში 200-ზე მეტია.

ჭექა-ქუხილიან დღეთა სიხშირით საქართველოში პირველ ადგილზეა საქართველოს სამხრეთი მთიანეთი (წელიწადში საშუალოდ 50-56 დღე, მაქსიმალური — 82 დღე).

ჭექა-ქუხილი განსაკუთრებულ გავლენას ახდენს ადამიანზე. ჭექა-ქუხილი უზარმაზარი ენერგიის მქონე გიგანტური „ნაპერწკალია“. მას შეუძლია დააზიანოს ელექტროსადენები, გამოიწვიოს ხანძარი, დაარღვიოს კავშირგაბმულობა, გაანადგუროს ცოცხალი არსებები. დედამიწაზე ყოველწლიურად 100 მილიარდამდე ჭექა-ქუხილი და ელვა ვითარდება, რასაც ასეულობით ადამიანის სიცოცხლე ეწირება. ჭექა-ქუხილის დროს არ შეიძლება გაშლილ, ღია ადგილზე დგომა ან ცალკე მდგომი ხის თავშესაფრად გამოყენება.

მინი|220პქ|ჭექა-ქუხილი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მეტეოროლოგია
ნისლი

thumb|240px|ნისლი
**ნისლი** — ატმოსფეროში წყლის ორთქლის კონდენსაციის, ატმოსფეროში წვრილი წყლის წვეთებისა და კრისტალების სახით შეტივტივებული  პროდუქტი. ნისლი აუარესებს ხილვადობას 1-დან 10კმ-მდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნისლის სოციალური და ეკონომიკური ღირებულება

კატეგორია:ამინდი
კატეგორია:კლიმატი
კატეგორია:მეტეოროლოგია
დინება

**დინება** — ცივი ან თბილი წყლის გადაადგილება განსხვავებული ტემპერატურის მქონე წყალში — წყალშიდა მდინარე.

მას მიაქვს ცივი წყალი თბილ ზღვებში ან პირიქით. 

დინებათა წარმოქმნას და მიმართულებებს განაპირობებს ხახუნი წყლისა და ჰაერის მოძრავ მასებს შორის, მზე-მთვარისმიერი მიქცევა-მოქცევა, წყლის სიღრმეში წნევათა სხვადასხვაობა და დედამიწის ბრუნვა.

## ლიტერატურა
* Чеботарев А. И. Гидрологический словарь. Л., Гидрометеоиздат, 1978.

კატეგორია:ჰიდროლოგია
მინერალური წყალი

მინი|მინერალური წყარო 
**მინერალური წყლები** — მიწისქვეშა ან ზედაპირული წყლები, რომლებსაც, მინერალურ ნივთიერებათა შემცველობის გამო სამკურნალო თვისებები აქვს.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mineral Waters of the World: List of mineral water brands by country 
* Eupedia: *List of European mineral water brands with mineral analysis*

*
გეიზერი

thumb|250px
**გეიზერი** — ვულკანების ახლოს მიწის ქვეშ წყლები თბება და პერიოდულად ზედაპირზე ცხელი წყლისა და ორთქლის შადრევნის სახით ამოიფრქვევა. ასეთ ცხელ წყაროს **გეიზერი** ჰქვია. გეიზერების სიუხვით გამოირჩევა ისლანდია და კამჩატკის ნახევარკუნძული.

*
ზოდიაქური სინათლე

thumb|ზოდიაქური სინათლე
**ზოდიაქური სინათლე** არის მკრთალი ნათება ეკლიპტიკის გასწვრივ, რომელიც შეიმჩნევა დასავლეთის ცაზე შეღამებისას ან აღმოსავლეთის ცაზე განთიადის წინ. წარმოიქმნება მზის გამოსხივების გაბნევით მზის ირგვლივ მოძრავ მტვრის ნაწილაკებზე. აქვს კონუსების ფორმა. ყველაზე კარგად ეკვატორის ახლო ქვეყნებში ჩანს.

კატეგორია:მზის სისტემა
ბუნიობა

მინი|ბუნიობის დროს დედამიწის ჩრდილოეთი და სამხრეთი პოლუსები მზისგან თანაბარი მანძილითაა დაცილებული, და თეორიულად დედამიწის ყველა წერტილში დღე და ღამე თანაბარია.
**ბუნიობა,**  *ბუნიაობა*, *დღეღამტოლობა* — დროის ის მომენტი, როდესაც მზის ცენტრი ეკლიპტიკაზე თავისი ხილული, წლიური მოძრაობისას გადაკვეთს ცის ეკვატორს. 

ბუნიობის დღეს ყველგან (გარდა დედამიწის პოლუსების უახლოესი რაიონებისა), მთელ დედამიწაზე, დღისა და ღამის ხანგრძლივობა თითქმის ტოლია, მაგრამ რადგანაც მზეს შესამჩნევი ხილული კუთხური დიამეტრი აქვს (აგრეთვე რეფრაქციის გამო), დღის ხანგრძლივობა ოდნავ მეტია ღამისაზე. წერტილს, რომელსაც მზის ცენტრი სამხრეთ ნახევარსფეროდან ჩრდილოეთისაკენ მოძრაობისას გადაკვეთს, ეწოდება *გაზაფხულის ბუნიობის* (♈︎) წერტილი, ხოლო დიამეტრულად საწინააღმდეგო წერტილს კი *შემოდგომის ბუნიობის* (♎︎) წერტილი. იმის გამო, რომ ერთსა და იმავე ბუნიობის წერტილზე მზის ორ თანმიმდევრულ გავლას შორის დროის შუალედი — ტროპიკული წელიწადი — არ ემთხვევა კალედარული წლის ხანგრძლივობას, ბუნიობის მომეტები წლიდან წლამდე გადაადგილდება კალენდარული დღე-ღამის მიმართ. ჩვეულებრივ წელს ბუნიობა დგება 5 საათსა, 48 წუთსა და 46 წამით გვიან, ვიდრე წინა წელს, ხოლო ნაკიან წელს — 18 საათის, 11 წუთისა და 14 წამით ადრე. ამიტომ შეიძლება მოდიოდეს ორ მეზობელ კალენდარულ თარიღზე. ჩვენს ეპოქაში მზე გადის გაზაფხულის ბუნიობის წერტილზე 20 ან 21 მარტს, ხოლო შემოდგომის ბუნიობის წერტილზე 23 სექტემბერს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მზებუდობა
*აპოცენტრი და პერიცენტრი
*ნოვრუზი

## რესურსები ინტერნეტში 
* დეტალები დღისა და ღამის ხანგრძლივობაზე  
* დღის ხანგრძლივობის გამოთვლა  
* 

## სქოლიო
ლუი ბრაილი

**ლუი ბრაილი** ( დ. 4 იანვარი, 1809, კუვრე — გ. 6 იანვარი, 1852, პარიზი) — ფრანგი ტიფლოპედაგოგი. 3 წლისა დაბრმავდა. 1829 წელს შეიმუშავა მთელ მსოფლიოში დღემდე ხმარებული ე.წ. ბრაილის შრიფტი, რელიეფურ-წერტილოვანი შრიფტი უსინათლოთათვის. ბრაილი ნიჭიერი მუსიკოსიც იყო, უსინათლოებს ასწავლიდა მუსიკას. პირველი წიგნი რომელიც დაიწერა ბრაილის შრიფტით, იყო „საფრანგეთის ისტორია“.

## ლიტერატურა 
* 
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Valentin Haüy Association
*Louis Braille Online Museum - American Foundation for the Blind (AFB)

კატეგორია:ფრანგი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1809
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1852
კატეგორია:დამწერლობის შემქმნელები
ობსერვატორია

**ობსერვატორია** () — შენობა, რომელიც სპეციალურად არის მოწყობილი ასტრონომიული, გეოფიზიკური და სხვა დაკვირვებებისათვის; დაწესებულება, რომელშიც ასეთი დაკვირვებები წარმოებს.

## ასტრონომიული ობსერვატორიები
[მინი|[აბასთუმნის ასტროფიზიკური ობსერვატორია]]
ასტრონომიული ობსერვატორია — ტელესკოპებით, ლაბორატორიული იარაღებით და გამომთვლელი მანქანებით აღწურვილი სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, სადაც სისტემატურად მიმდინარეობს ასტრონომიული დაკვირვებები და მათი კვლევა-ანალიზი.

ასტრონომიულ ობსერვატორიებს, როგორც წესი აგებენ ქალაქგარეთ, ქალაქის ხელოვნური განათების, მტვერისა და სამრეწველო ნაგებობათა ჭვარტლისაგან მოშორებულ ადგილებში. ამის გარდა ობსერვატორიის ადგილი მაქსიმალურად უნდა უზრუნველყოფდეს ცის ბუნებრივ სიწმინდეს წლის დიდი პერიოდის მანძილზე. შესაბამისად ობსერვატორიები იგება მაღლა მთაში და შორს დასახლებული პუნქტისაგან, რათა ერთის შემთხვევაში ღრუბლების ინტესივობამ და მეორეს მხრივ ხელოვნურმა მტვერმა და სინათლის გამოსხივებამ ხელი არ შეუშალოს ზუსტ სამეცნიერო მუშაობას.

ობსერვატორიის მთავარი ხელსაწყოები — ტელესკოპები დამცავ კოშკებშია მოთავსებული. ასეთი დაწესებულებები ტელესკოპის გამოგონებამდეც არსებობდა. ეს იყო მაღალი შენობები, საიდანაც აკვირდებოდნენ მზის, მთვარის, ვარსკვლავების და პლანეტების მოძრაობას და ცის თაღზე მათს გადაადგილებას. ობსერვატორიებს უმეტესად მთაში აგებენ, სადაც ჰაერი უფრო სუფთა, გამჭვირვალეა და ხილვადობაც უკეთესია. დღეს ობსერვატორიები მოწყობილია კოსმოსურ ხომალდებზეც.

ჩვ. წ.-მდე დაახლოებით 3000 წ. გაჩნდა ასტრონომიული დაკვირვებათა პირველი ჩანაწერი ჩინეთში, ეგვიპტეში და ბაბილონში.

ჩვ. წ.-მდე IV ს. ჩინელმა ასტრონომმა ში შენმა შექმნა 800 ვარსკვლავის პირველი კატალოგი (ერთგვაროვანი საგნების გარკვეული წესით შედგენილი სია).

## გეოფიზიკური ობსერვატორიები
## ლიტერატურა
* „ქართული განმარტებითი ლექსიკონი“, ქსე, თბ. 1986, გვ. 361
* ე. ხარაძე, „ასტრონომია“ (მე-11 კლასის სახელმძღვანელო), თბ., 1989

## რესურსები ინტერნეტში
ბრაილის შრიფტი

**ბრაილის შრიფტი** — რელიეფურ-წერტილოვანი შრიფტი უსინათლოთა წერა-კითხვისათვის. შეიმუშავა ფრანგმა ტიფლოპედაგოგმა ლ. ბრაილმა. შრიფტი შეიქმნა კაპიტანი შარლ ბარბიეს „ღამის შრიფტის“ საფუძველზე. 

## ისტორია
ბრაილის შრიფტს საფუძვლად უდევს ექვსი წერტილის კომბინაცია. ბრაილმა ლათინური ანბანის რიგი მიიღო. პირველი ასოების აღსანიშნავად იხმარა ექვსწერტილის ზედა და შუა წერტილები, შემდეგი ასოების აღსანიშნავად დაუმატა ქვედა წერტილი, ჯერ მარცხნიდან და შემდეგ მარცხნიდან და მარჯვნიდან, შემდეგ მარჯვნიდან. ამავე ექვსი წერტილის კომბინაციით და სპეციალური ნიშნების დამატებით აღინიშნება ქართული ანბანის ასოები. ექვსი წერტილის სხვადასხვა კომბინაციით აღინიშნება ციფრები, სასვენი ნიშნები, მათემატიკური, ქიმიური და სანოტო ნიშნები. ბრაილის შრიფტით დაბეჭდილი პირველი წიგნი იყო „საფრანგეთის ისტორია“ (1837). რუსეთში ბრაილის შრიფტით ბეჭდვა დაიწყეს 1885 წლიდან. საქართველოში ბრაილის შრიფტი ცნობილი იყო XIX საუკუნის 90-იანი წლებიდან. 1936 წელს ბრაილის შრიფტით ხელით გადაიწერა „ვეფხისტყაოსანი“. 1960 წელს თბილისში გაიხსნა სტამბა, სადაც ქართულ ენაზე ბრაილის შრიფტით იბეჭდებოდა უსინათლოთა ჟურნალი „სინათლე“ დასახელმძღვანელოები: დედაენა, არითმეტიკა I-IV კლასებისათვის, ისტორია, გეოგრაფია და ქართული ლიტერატურა ყველა კლასისათვის, ბოტანიკა, ზოოლოგია და ანატომია.

## ბრაილის შრიფტი 
### ქართული ანბანი 

სურათი:Braille A1.svg|ა

სურათი:Braille B2.svg|ბ

სურათი:Braille G7.svg|გ

სურათი:Braille D4.svg|დ

სურათი:Braille E5.svg|ე

სურათი:Braille W.svg|ვ

სურათი:Braille Z.svg|ზ

სურათი:Braille F6.svg|თ

სურათი:Braille I9.svg|ი

სურათი:Braille K.svg|კ

სურათი:Braille L.svg|ლ

სურათი:Braille M.svg|მ

სურათი:Braille N.svg|ნ

სურათი:Braille O.svg|ო

სურათი:Braille P.svg|პ

სურათი:Braille J0.svg|ჟ

სურათი:Braille R.svg|რ

სურათი:Braille S.svg|ს

სურათი:Braille T.svg|ტ

სურათი:Braille U.svg|უ

სურათი:Braille V.svg|ფ

სურათი:Braille ქ.svg.png|ქ

სურათი:Braille ღ.png |ღ

სურათი:Braille ყ.png|ყ

სურათი:Braille შ.png|შ

სურათი:Braille Q.svg|ჩ

სურათი:Braille C3.svg|ც

სურათი:Braille Y.svg|ძ

სურათი:Braille Ô.svg|წ

სურათი:Braille X.svg|ჭ

სურათი:Braille H8.svg|ხ

სურათი:Braille ჯ.png|ჯ

სურათი:Braille AND.svg|ჰ

### სასვენი ნიშნები 

სურათი: Braille წერტილი.png| წერტილი
სურათი: Braille მძიმე.png| მძიმე
სურათი: Braille ძახილისნიშანი.png| ძახილისნიშანი
სურათი: Braille კითხვისნიშანი.png| კითხვისნიშანი
სურათი: Braille ტირე.png| ტირე 
სურათი: Braille (.png| (
სურათი: Braille ).png| )
სურათი: Braille „.png| „ბრჭყალები
სურათი: Braille “.png| ბრჭყალები“

### ციფრები 

სურათი: Braille 1.png| 1
სურათი: Braille 2.png| 2
სურათი: Braille 3.png| 3
სურათი: Braille 4.png| 4
სურათი: Braille 5.png| 5
სურათი: Braille 6.png| 6
სურათი: Braille 7.png| 7
სურათი: Braille 8.png| 8
სურათი: Braille 9.png| 9
სურათი: Braille 10.png| 10

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*Association Valentin Haüy
*Alternate Text Production Center
*BrailleNet 

კატეგორია:წერის სისტემები
Driving The Last Spike

**Driving The Last Spike** — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯენესისის სიმღერა ალბომიდან We Can't Dance. მისი ტექსტის ავტორია ფილ კოლინზი. სიმღერა მოგვითხრობს რკინიგზის მშენებლებზე, რომლებიც 1800-იან წლებში მძიმედ შრომობდნენ, რათა ბრიტანეთს ჰქონოდა მძლავრი სარკინიგზო სისტემა.

ხანგრძლივობით ეს ყველაზე დიდი სიმღერაა ალბომზე, რომელიც 10: 09 გრძელდება. ამ მხრივ იგი უფრო ახლოს დგას ჯგუფის მიერ წარსულში შესრულებულ კონცეფტუალურ მასალასთან.

სიმღერა სრულდებოდა ჯგუფის 1992 წლის ტურნეზე. სიმღერის მეორე ნაწილი ერთი ტონით დაბლა სრულდებოდა, რადგანაც კოლინზს უკვე გაუჩნდა პრობლემები ხმასთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯენესისის სიმღერები
კატეგორია:1991 წლის სიმღერები
მარიამწმინდა

**მარიამწმინდა** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების ფშავის არაგვისა და ანდაქის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3094 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. კალთები ციცაბოა, შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
მარიამჯვრის სახელმწიფო ნაკრძალი

**მარიამჯვრის სახელმწიფო ნაკრძალი** — სახელმწიფო ნაკრძალი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედის სამხრეთ კალთებზე. მისია ფართობია 1040 ჰა. დაარსდა 1935 წელს რელიქტური სოსნოვსკის ფიჭვის იშვიათი მასივის შემონახვის მიზნით. ნაკრძალის ფართობის დიდი ნაწილი ტყითაა დაფარული. აქ ხარობს რცხილა, ჯაგრცხილა, მუხა, წიფელი, ნეკერჩხლები, თელა. ქვეტყეში მრავალი სახეობის ბუჩქია. სოსნოვსკის ფიჭვი გავრცელებულია ზღვის დონიდან 800-1800 მ-ზე. ქმნის როგორც წმინდა (კონგლომერატებზე, ნაშალებზე, რიყეებზე და გამოტანის კონუსებზე), ისე შერეულ ზევნარებს ფიჭვნარ-მუხნარის, ფიჭვნარ-რცხილნარისა და სხვა სახით. ნარძალში ვხვდებით სოსნოვსკის ფიჭვის ოთხ ფორმას: პირამიდულს, კომპაქტურს, ოვალურსა და ქოლგისებურს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს დაცული ტერიტორიები

## რესურსები ინტერნეტში 
* სსიპ დაცული ტერიტორიების სააგენტო / მარიამჯვრის სახელმწიფო ნაკრძალი

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს  მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:კახეთის მხარის ნაკრძალები
მარიამსაკმელა

**მარიამსაკმელა** () — მცენარეთა გვარი ორყურასებრთა ოჯახისა. ზოგიერთი ეკუთვნის მარიამსაკმელასებრთა () ოჯახს. მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეებია. აქვთ აღმავალი ან წამოწეული მღავალი ღერო, ხაზურად განკვეთილი ფოთლები, ყვითელი ყვავილები, სამსაგდულიანი და მარავალთესლიანი კოლოფი ნაყოფი. 

აერთიანებს 6 სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიის სამხრეთ ნაწილსა და მექსიკის ზეგანზე. საქართველოში 1 სახეობაა — ; იზრდება მშრალ და დამლაშებულ ადგილებზე — ველებზე, ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებში, ზოგჯერ რუდერალურ ადგილსამყოფელზეც. 

მისი თესლიდან იღებენ მოწითალო-მოვარდისფრო საღებავს შალეულისა და აბრეშუმის ქსოვილებისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორყურასებრნი
მარკოზაშვილის დარბაზი

**მარკოზაშვილის დარბაზი** — პაატა ბატონიშვილის მეთაურობით ერეკლე II-ის წინააღმდეგ შეთქმულებაში (1765) ჩაბმული ქართლის რეაქციული თავადაზნაურობის თავშეყრის ადგილი. თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში ტერმინი „მარკოზაშვილის დარბაზელები“ აღნიშნავს XVIII საუკუნის II ნახევარში ქართლ-კახეთის მეფისადმი ოპოზიციურად განწყობილ თავადაზნაურთა დასს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფო
თბილისის მარიონეტების თეატრი

**მარიონეტების თეატრი** — პირველი ქართული მარიონეტული თეატრი, დაარსდა თბილისში 1980 წელს. თეატრმა დადგა რევაზ გაბრიაძის „ალფრედი და ვიოლეტა“ (რეჟისორი რ. გაბრიაძე, 1981) და მისივე „მარშალ დე ფანტიეს ბრილიანტი“ (რეჟისორი თ. მირზაშვილი, 1982), „ჩვენი გაზაფხულის შემოდგომა“ (1986), „სტალინგრადის ბრძოლა“. თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი რეჟისორია რ. გაბრიაძე, დასის წევრები: ი. აჩბა, ა. ნიკოლაძე, თ. ამირეჯიბი, გ. თოფურია, თ. ჯავახიშვილი, ზ. ჩიკვილაძე, ჰ. ჯიჯიაშვილი, ზ. ქიქოძე. თოჯინების მხატვარი თ. მირზაშვილი, მხატვარი ვ. ბოიახჩიანი, მარიონეტების კონსტრუქტორი მოქანდაკე ე. ნიშნიანიძე, კომპოზიტორები ნ. ავალიშვილი და ე. ისრაილოვი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
საათი

, 1965]]
**საათი** — დროის საზომი ხელსაწყო. საათის მუშაობა ემყარება მუდმივ პერიოდულ პროცესებს (დედამიწის ბრუნვას, ელექტრულ რხევებს, ქანქარას, კვარცის ფირფიტასა და მოლეკულაში ატომების რხევებს და სხვა). საათი არის საყოფაცხოვრებო (მაჯის, მაგიდის, კედლის, კოშკისა და ა. შ.) და სპეციალური დანიშნულებისა (რადიოშუქურის, სასიგნალო, საპროცედურო, ასტრონომიური, საჭადრაკო, სატაბელო და სხვა). მეტად ზუსტია კამერტონიანი საათი, რომელშიც გამოყენებულია კამერტონის სტაბილური რხევები (ცდომილება დღე-ღამეში ± 0,1 წმ), კვარციანი საათის მუშაობა ემყარება პიეზოელექტრულ ეფექტს [ცდომილება 100 ნწმ (10-7 წმ)]. მოლეკულური და ატომური საათის სვლის კორექტირება ხდება მოლეკულური გენერატორით [ცდომილება 100 ნწმ (10-9 წმ)].

## ისტორიული ცნობა 
პირველი მოწყობილობა, რომლის საშუალებით ადამიანმა შეძლო დროის გაზომვა, იყო მზის საათი ძვ. წ. III ათასწლეულში. შუა საუკუნეებში უმარტივესი საათის დანიშნულებას ასრულებდა გნომონი.

### გნომონი 
პირველი ხელსაწყო, რომლითაც ადამიანმა დრო გაზომა, იყო გნომონი (ჩვ. წ-მდე III ათასწლეული) — ჰორიზონტალურ სადგამზე ვერტიკალურად ჩარჭობილი ჯოხი. ჯოხის ჩრდილის სიგრძე და მიმართულება მიუთითებდა მზის სიმაღლეს და მდგომარეობას მერიდიანის მიმართ, ამიტომ მის მიხედვით ადვილად განსაზღვრავდნენ დროს. შუადღეს შეესაბამებოდა ჩრდილის უმოკლესი სიგრძე.

### მზის საათი 
thumb|right|200px|მზის საათი
ძველ ეგვიპტესა და საბერძნეთში იყენებდნენ ამავე პრინციპზე დამყარებულ მზის საათს, რომელსაც ჰქონდა ვერტიკალური და ჰორიზონტალური დანაყოფებიანი წრე-ციფებრლატი . დღის განმავლობაში მზის ჩრდილი ეცემოდა ციფერბლატს და წრეზე მოძრაობდა. ასე იგებდნენ დროს.

### წყლის საათი 
უკვე ჩვ. წ-მდე II ათასწლეულში ინდოეთსა და სხვა ქვეყნებშიც იყენებდნენ წყლის საათს. დროს აღრიცხავდნენ დანაყოფებიან ჭურჭელში სავზე რეზერვუარიდან თანაბარი ინტერვალებით წვეთ-წვეთად ჩამდინარე წყლის დაგროვილი რაოდენობის მიხედვით.

### ქვიშის საათი 
შუა საუკუნეებში რაინდები შერკინებისას დროის გასაზომად ქვიშის საათს იყენებდნენ, რომელიც ასევე ნივთიერების თანაბარი მოძრაობის ათვლას ემყარებოდა. ბრძოლა მთავრდებოდა მაშინ, როცა ქვიშა საათის ერთი ნაწილიდან მეორეში ჩაიცლებოდა.

### მექანიკური საათი 
მექანიკური საათები VI საუკუნიდან მოიხსენიება. საათის კონსტრუქციამ და სამოძრაო მექანიზმმა დიდი ცვლილებები განიცადა. თანამედროვე მექანიკური საათის გამომგონებელია კრისტიან ჰიუიგენსი, რომელმაც 1657 წელს საათის ისრების ასამოძრავებლად ქანქარა გამოიგონა.

### ციფრული საათი 
## საინტერესო ფაქტები 
* XIX საუკუნის 40-იან წლებში გამოჩნდა ისეთი მექანიკური საათები, რომლებშიც ელექტრული მოწყობილობა გამოიყენება. 
* XX საუკუნიდან ჩნდება ე.წ ატომური და კვარცის საათები, რომელთა სვლის სიზუსტე ფანტასტიკურად დიდია. ამ საათებში ქანქარას როლს შესაბამისად ატომური და კვარცის გენერატორები ასრულებს. ასეთი საათების ყველაზე სრულყოფილ სახეობას ელექტრონული საათი ეწოდება.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სამეცნიერო მუზეუმი - დროის გაზომვა 
* ინფორმაცია გერმანულ საათებზე 

*
ტრირ-ტარფორსტი

**ტარფორსტი** არის ქალაქ ტრირის ერთ–ერთი რაიონი. მისი მოსახლეობა დაახლ. 7.123 მცხოვრებს შეადგენს. ტარფორსტის რაიონი ორ უბნად იყოფა – **"ალტ–ტარფორსტისა"** და **"ტრიმელტერ ჰოფისაგან"**. მიუხედავად იმისა, რომ "ალტ–ტარფორსტი" კარგა ხანია ქალაქ ტრირს ეკუთვნის, მაინც დღემდე შეინარჩუნა გერმანული შუასაუკუნებრივი სოფლის განუმეორებელი იერ–სახე, ხოლო "ტრიმელტერ ჰოფი" ახალი უბანია, მხოლოდ ახალშენებისგან შედგება და ძველი სოფლის ზემოთ მდებარეობს.

## ისტორია 
**ტარფორსტი** და მისი მიდამოები წარმოადგენს ძველ ისტორიულ მიწას. დღემდე მოპოვებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად მოპოვებული აღმოჩენების მიხედვით დასტურდება ინფორმაცია იმის შესახებ, რომ ადრე აქ რომაული დასახლებები არსებობდა. სახელი ტარფორსტიც კი რომაელთა დროზე მიანიშნებს; „ცენტარბუს“ ("Centarburs" = ლათინურად ითარგმნება როგორც '100 ხე'). 

ერთ დროს ამ უბანში წმ. მაქსიმინეს სააბატოს ე.წ. „ცენტჰაუსი“ ყოფილა. („ცენტჰაუსი“ ეწოდებოდა გერმანიის სხვადასხვა კუთხეში ისტორიულად არსებულ ხარკის, ბეგარისა თუ ღალის ჩასაბარებელ საუბნო წერტს.) დროთა განმავლობაში, სწორედ ამ „ცენტჰაუსის“ გარშემო გაჩენილა დასახლებული პუნქტი. 1933 წელს ტარფორსტს 458 მაცხოვრებელი ჰყავდა, 1969 წელს კი კომუნალური რეფორმის ფარგლებში ტრირ–ქალაქს შემოუერთეს.

ტარფორსტის მოსახლეობის მკვეთრი ზრდა დაიწყო 1970 წლიდან, რაც უკავშირდება უნივერსიტეტის დაარსებას ქალაქ ტრირის სწორედ ამ რაიონში, რის გამოც ბოლო წლებში რამდენიმეჯერ გაიზადა კამპუსის ტერიტორია და მისი მოსაზღვრე სტუდენტთა საერთო საცხოვრებლების რაოდენობა.  1980–იანი, 1990–იანი წლების ბოლოს მრავალი ახალშენი წარმოიშვა  **ტრიმელტერ ჰოფ**ზე და მთლიანად ტარფორსტის შემაღლებაზე. თუ ადრე ადრე ძირითადად ფრანგულენოვანი მოსახლეობა ჭარბობდა, წინდახედული და აუჩქარებელი დემოგრაფიული პოლიტიკის შედეგად, სხვა მრავალ ღონისძიებთა შორის, აქაური უნივერსიტეტის ბაზაზე საერთაშორისო მნიშვნელობის კარგი სასწავლო ცენტრი ჩამოყალიბდა, რამაც სრულიად შეცვალა ქალაქის დემოგრაფიული მდგომარეობა, სოციალურ–კულტურული კონტექსტი და უბრალოდ, ატმოსფერო. ფრანგი ჯარისკაცების ნაცვლად აქ, სულ უფრო და უფრო მეტ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ჩამოსულ აზიის, აფრიკისა და ევროპის ენებზე მოსაუბრე სტუდენტებს ნახავთ, რომლებიც სწავლა–განათლებას გერმანელ სტუდენტებთან ერთად გერმანულ ენაზე ეუფლებიან.

ტარფორსტს აქვს საკმაოდ მოზრდილი ადგილობრივი სპორტული, მათ შორის საფეხბურთო და მუსიკალური კლუბები. 

უძველესი შენობა ტარფორსტში არის „მაქსიმინერ ჰოფი“ (რაც გერმანულიდან ქართულად ითარგმნება როგორც მაქსიმინეს კარ–მიდამო, სახლ–კარი)

## მდებარეობა 
**ტარფორსტი** მდებარეობს არა ქალაქის ცენტრში, ანუ მოზელის ხეობაში, არამედ **პეტრისბერგის პლატო**ზე. ტარფორსტი ამით მაღლობზე განლაგებულ ეკუთვნის ფილშთან, კერნშაიდთან, ირში ერთ სივრცეს წარმოადგენს.

ტარფორსტში ნოი–კიურენცისა და ოლევიგის მოსაზღვრედ მდებარეობს ტრირის უნივერსიტეტი. ტარფორსტის ნაწილს წარმოადგენს „ტრიმელტერ ჰოფი“ (*tremuletum* ლათინურიდან ითარგმნება როგორც 'ვერხვნარი', ან 'ვერხვის ტყე'), რომელსაც მისგან კოლენშტრასე ჰყოფს ცალკე. აქვეა ტარფორსტის სავაჭრო ცენტრიც.

## ადგილობრივი სამოყვარულო კლუბები 
* FSV ტრირ–ტარფორსტის საფეხბურთო კლუბები 1946
* ტრიმელტერის სპორტული სამოყვარულო კლუბი
* ტარფორსტის სამოყვარულო მუსიკალური კლუბი

კატეგორია:ტრირი
Age of Love (ალბომი)

***Age of Love*** — გერმანული ჰარდ-დენს ჯგუფ სკუტერის მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1997 წელს. ამ ალბომიდან გამოვიდა ორი სინგლი, „The Age Of Love“ და „Fire“.

## ინფორმაცია 
„Age of Love“ არის ჯგუფის შემოქმედების ე.წ. „პირველი თავის“ უკანასკნელი ვრცელი ჩანაწერი. ამ ალბომში წარმოდგენილია მუსიკალური ექსპერიმენტები - როგორც ჯგუფისათვის ტრადიციული მხიარული ჰარდკორიდან „Don’t Waste No Time“ - ლირიკულ ბალადამდე „Leave In Silence“. ორივე ოფიციალური სინგლი ალბომიდან, „The Age Of Love“ და „Fire“ დიდი წარმატებით სარგებლობდა.

## სიმღერების სია
## შენიშვნები 
* „The Age Of Love“-ში გამოყენებულია ფილმის „ტერმინატორი-2: განკითხვის დღე“ მუსიკალური თემა.
* „Forever (Keep Me Running)“-ში გამოყენებულია გერმანული პროდიუსერების Bass Bumpers კომპოზიციის „Keep Me Running“ მელოდია.

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:სკუტერის ალბომები
კატეგორია:1997 წლის ალბომები
მიმდინარე ხელოვნების ახალი მუზეუმი

thumb|250px|მუზეუმის შენობა ბოვერიზე, ნიუ-იორკი.
**მიმდინარე ხელოვნების ახალი მუზეუმი** (ინგლ. New Museum of Contemporary Art) — დაარსდა 1977 წელს მარშა ტაკერმა და ერთადერთი მუზეუმია ქალაქ ნიუ-იორკში, რომელიც სრულიად ეთმობა მსოფლიოს მიმდინარე (თანამედროვე) ხელოვნებას. გასული ხუთი წლის განმავლობაში მუზეუმმა გამოფინა არგენტინელ, ბრაზილიელ, კამერუნელ, ჩინელ, ჩილელი, კოლუმბიელ, კუბელ, გერმანელ, პოლონელ, ესპანელ, თურქ და სხვა ამომავალ ხელოვანთა ნამუშევრები. მუზეუმში ძირითადად გამოტანილია ნაკლებად დამკვიდრებული ან სრულიად უცნობი მხატვრების ნამუშევრები, რომელთა გარკვეული ნაწილი შემდგომში სახელგანთქმული გახდა (მათ შორის ანა მენდიეტა, უილიამ კენტრიჯი, დევიდ ვოინაროვიჩი, პოლ მაკარტი და ანდრეა ზიტელი).

2007 წლის დეკემბერში მუზეუმმა გადაინაცვლა მის ახალ ბინაში 235 ბოვერის ქუჩაზე, პრინსის ქუჩის გადაკვეთასთან. ამ ახალმა შენობამ, რომელიც ტოკიოს ფირმა სეძიმა + ნისიძავამ და ნიუ-იორკის ფირმა გენსლემა დააპროექტა, მნიშვნელოვნად გაზარდა მუზეუმის საგამოფენო ფართი. თვით შენობა, მისი დიზაინით, მყისვე გახდა ქალაქის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა.

კატეგორია:ნიუ-იორკის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
The Thieving Magpie (ალბომი)

***The Thieving Magpie*** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის ორმაგი საკონცერტო ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1988 წელს. დისკის მასალა ჩაწერილი იქნა ტურნეს Clutching at Straws პერიოდში.

## სიმღერების სია
### ორმაგი გრამფირფიტა
#### მხარე 1
#Intro: La Gazza Ladra - 2:45
#Slàinte Mhath - 4:49 ალბომიდან *Clutching at Straws* (1987), ჩაწერილია ედინბურგში, 1987 წლის 17/18/19 დეკემბერი
#He Knows You Know - 5:12 ალბომიდან ''Script for a Jester's Tear* (1983), ჩაწერილია შეფილდში, 1984 წლის 6 მარტს
#Chelsea Monday - 8:00 ალბომიდან *Script for a Jester's Tear* (1983), ჩაწერილია ლესტერში, 1984 წლის 5 მარტს

#### მხარე 2 (*Misplaced Childhood*)
#Pseudo Silk Kimono - 2:19
#Kayleigh - 3:52
#Lavender - 2:27
#Bitter Suite - 7:38
#Heart of Lothian - 5:12
>ხუთივე კომპოზიცია ჩაწერილია ლონდონის ჰამერსმით ოდეონში, 1986 წლის 8/10 იანვარს 

#### მხარე 3
#Jigsaw - 6:24 ალბომიდან *Fugazi* (1984), ჩაწერილია შეფილდში, 1984 წლის 6 მარტს
#Punch & Judy - 3:23 ალბომიდან *Fugazi* (1984), ჩაწერილია შეფილდში, 1984 წლის 6 მარტს
#Sugar Mice - 6:03 ალბომიდან *Clutching at Straws* (1987), ჩაწერილია ედინბურგში, 1987 წლის 17/18/19 დეკემბერს
#Fugazi - 8:39 ალბომიდან *Fugazi'' (1984), ჩაწერილია შეფილდში, 1984 წლის 6 მარტს

#### მხარე 4
#Script for a Jester's Tear - 8:45 ალბომიდან ''Script for a Jester's Tear* (1983), ჩაწერილია შეფილდში, 1984 წლის 6 მარტს
#Incommunicado - 5:23 ალბომიდან *Clutching at Straws* (1987), ჩაწერილია ედინბურგში, 1987 წლის 17/18/19 დეკემბერს
#White Russian - 6:14 ალბომიდან *Clutching at Straws'' (1987), ჩაწერილია ედინბურგში, 1987 წლის 17/18/19 დეკემბერს

### ორმაგი კომპაქტ-დისკი
#### დისკი 1
#Intro: La Gazza Ladra - 2:45
#Slàinte Mhath - 4:49
#He Knows You Know - 5:12
#Chelsea Monday - 8:00
#Freaks - 4:06 * ჩაწერილია მანჰაიმში (გერმანია), 1986 წლის 21 ივნისს 
#Jigsaw - 6:24
#Punch & Judy - 3:23
#Sugar Mice - 6:03
#Fugazi - 8:39
#Script For A Jester's Tear - 8:45
#Incommunicado - 5:23
#White Russian - 6:14
* მხოლოდ კომპაქტ-დისკზე

#### დისკი 2 (ალბომის *Misplaced Childhood* შესრულება)
#Pseudo Silk Kimono - 2:19
#Kayleigh - 3:52
#Lavender - 2:27
#Bitter Suite - 7:38
#Heart of Lothian - 5:12
#Waterhole (Expresso Bongo) - 2:16
#Lords of the Backstage - 6:07
#Blind Curve - 5:34
#Childhoods End? - 2:48
#White Feather - 4:22
ათივე კომპოზიცია ჩაწერილია ლონდონის ჰამერსმით ოდეონში, 1986 წლის 8/10 იანვარს 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:1988 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Marillion-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Capitol Records-ის საკონცერტო ალბომები
ვალდორფ-ასტორია

thumb|250px|ვალდროფ-ასტორია პარკ ავენიუზე.
**ვალდორფ-ასტორია** (Waldorf-Astoria) — განთქმული ფეშენებელური სასტუმრო ნიუ-იორკში. განლაგებული იყო ორ ისტორიულ შენობაში. პირველი, რომლის პროექტის ავტორია არქიტექტორი ჰენრი ჰარდენბერგი, მდებარეობდა მეხუთე ავენიუზე იქ, სადაც ამჟამად ემპაია სტეიტ ბილდინგი დგას. ამჟამად სასტუმრო პარკ ავენიუზეა 47 სართულიან არტ-დეკოს სტილის შენობაში, რომლის ავტორები არიან არქიტექტორები შულცი და ვივერი და აგებულია 1931 წელს. სასტუმროს სახელწოდებაში ამჟამად დეფისის ნაცვლად "=" გამოიყენება.

კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
კატეგორია:ნიუ-იორკის სასტუმროები
PCD (ალბომი)

**PCD** — ამერიკული გოგოების ჯგუფ The Pussycat Dolls-ის ალბომი. იგი გამოშვებულია ლეიბლზე A&M Records 2005 წლის 13 სექტემბერს (აშშ). ამ ალბომის პროდიუსერები არიან ტიმბალენდი, სი ლო გრინი, უილიამ ადამსი და რიჩ ჰარისონი. მასში გამოყენებულია პოპ, საცეკვაო მუსიკის, რიტმ ენ ბლუზის, ჯაზისა და სხვა ჟანრების სინთეზი. 2006 წლის ბოლოსათვის ალბომი იყო გაყიდვების მხრივ #28 ადგილზე ბრიტანეთში.

## სიმღერების სია
# Don't Cha
# Beep
# Wait a Minute
# Stickwitu
# Buttons
# I Don't Need A Man
# Hot Stuff
# How Many Times,How Many Lies
# Bite the Dust
# Right Now
# Tainted Love / Where Did Our Love Go
# Feelin' Good
# Sway
# We Went As Far As We Felt Like Going

## პერსონალი 
* ნიკოლ შერზინგერი
* მელოდი ტორნტონი
* ეშლი რობერტსი
* კერმიტ ბეჩარი
* კიმბერლი უაიატი
* ჯესიკა სუტა

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### ათწლეულის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:2005 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჯიმი აიოვინის პროდიუსერობით
კატეგორია:The Pussycat Dolls-ის ალბომები
კატეგორია:A&M Records-ის ალბომები
კატეგორია:Interscope Records-ის ალბომები
კატეგორია:Interscope Geffen A&M Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები გრეგ უელსის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Polow da Don-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები შონ გარეტის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები რიჩ ჰარისონის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები will.i.am-ის პროდიუსერობით
მარკოთხის ქედი

**მარკოთხის ქედი** () — ქედი კავკასიონის ჩრდილო-დასავლეთ დაბოლოებაზე, რუსეთში კრასნოდარის მხარეში. ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ეკვრის ნოვოროსიისკის უბე. სიგრძე 90 კმ-მდე, სიმაღლე 700 მ-მდე. აგებულია მერგელებით, კირქვებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია ბუჩქნარით (ჯაგრცხილა, ღვია და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
კატეგორია:კრასნოდარის მხარე
მარმუჭი

**მარმუჭი** (ლათ. Alchemilla) — მცენარეთა გვარი ვარდისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ერთწლოვანი დაბალი ბალახებია. მეტწილად მხოხავი ფესურა და გრძელყუნწიანი ფესვთანური ფოთლების როზეტი აქვთ. პატარა ორსქესიან ყვავილებს გვირგვინის ფურცლები არ გააჩნია და განლაგებულია გორგლებით, რომლებიც თავის მხრივ ფარისებრ-საგველა ყვავილედებშია თავმოყრილი. 

300-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიაში, აფრიკასა და ამერიკაში.  საქართველოში იზრდება 61 სახეობა, მათგან 30 — საქართველოს ენდემია. მარმუჭის სახეობები იზრდება სუბალპურ და ალპურ სარტყლებში, მეტწილად ბუჩქნარებში, ტყის ფერდობებსა (განათლებულ ადგილებში) და მდელოებზე, მდინარეთა სანაპიროებსა და ზოგჯერ გზის პირებზეც კი. ზოგიერთი სახეობა დომინანტობს მაღალმთის მდელოებზე და ქმნის ე. წ. „მეორადი ხალების“ მცენარეულ საფარს. ზოგიერთი სახეობის ფესურა და ფოთლები საღებავ ნივთიერებებს შეიცავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
სატიაგრაჰა

[მინი|[მაჰათმა განდი უძღვება მარილის მარშს, რომელიც არის სატიაგრაჰას ცნობილი მაგალითი]] 
**სატიაგრაჰა** — (სანსკრ. सत्याग्रह, satyāgraha, „შეუპოვრობა ჭეშმარიტებაში“) — დამოუკიდებლობისთვის არაძალადობრივი ბრძოლის ორი ფორმა ინდოეთში ინგლისის კოლონიალური ბატონობის პერიოდში: არაკოოპერაცია და სამოქალაქო დაუმორჩილებლობა. ჩამოყალიბებულია მაჰათმა განდის მიერ XX საუკუნის დასაწყისში. მთავარი იდეაა მოწინააღმდეგის კეთილგონებრიობაზე და სინდისზე გავლენა ძალადობის უარყოფითა და ტკივილისა და ტანჯვის გადატანისთვის მზადყოფნით.

სატიაგრაჰის მიზანი მოწინააღმდეგის მოკავშირედ და მეგობრად გადაქცევაა, ვინაიდან ითვლება, რომ სინდისზე მიმართვა გაცილებით ეფექტურია, ვიდრე შიში და ძალადობა. განდის თეორიის თანახმად, ძალადობა ადრე თუ გვიან უფრო მეტ ძალადობას იწვევს, მაშინ როდესაც ძალადობაზე უარის თქმა ბოროტების სპირალს წყვეტს და მტრის თანამზრახველად გადაქცევის საშუალებას იძლევა. განდი სატიაგრაჰას განიხილავს არა როგორც სუსტის, არამედ სულით ძლიერის იარაღს.

## რესურსები ინტერნეტში
*'Satyagraha 100 Years Later'
*The Story of Satyagraha by Dr. Jyotsna Kamat
*GandhiPoetics.com 

კატეგორია:საზოგადოება
კატეგორია:სოციალური ევოლუცია
კატეგორია:პროტესტის ფორმები
კატეგორია:ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოძრაობა
კატეგორია:ინდოეთის პოლიტიკა
მარსალა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მარსალა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მარსალა — ქალაქი იტალიაში;
* მარსალა — სადესერტო ღვინო;
* მარსალა — საფეხბურთო კლუბი იტალიაში.
მესხური დიალექტი

**მესხური დიალექტი**, **სამცხურ-ჯავახური დიალექტი** — ქართული ენის დიალექტი. ისტორიულად მესხეთი, იგივე ზემო ქართლი, მოიცავდა სამცხეს, ჯავახეთს, თორს, კოლა-არტაანს, ერუშეთს, კლარჯეთს, სპერს — ამ კუთხეთა მოსახლეობის მეტყველება იყო ისტორიული მესხური; დღეს მესხური დიალექტი მოიცავს სამცხისა და ჯავახეთის (ასპინძა, ახალციხე, ადიგენი, ახალქალაქი, ნინოწმინდა) ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებას და იგი ისტორიული მესხეთის მხოლოდ ნაწილია. სამეცნიერო ლიტერატურაში ტერმინი „მესხური“ ტრადიციულად იხმარებოდა სამცხის მოსახლეობის მეტყველების აღსანიშნავად. ცალკე დიალექტად განიხილებოდა ჯავახური. თანამედროვე გამოკვლევებში, ისტორიული ვითარებისა და ლინგვისტური მონაცემების გათვალისწინებით, სამცხური და ჯავახური ერთი დიალექტის — მესხური დიალექტის კილოკავებად განიხილება.

ხმოვანთა ფონეტიკურ პროცესებს წარმართავს ქართული ენის ფონემატური სტრუქტურის თავისებურებით შეპირობებული, ენის ყველა ქვესისტემისათვის საერთო კანონზომიერება, ხმოვანთკომპლექსის მოშლისაკენ სწრაფვა. მესხურში ამ კომპლექსთა ცვლილება არ მიდის საბოლოო საფეხურამდე, ერთ ხმოვნამდე. მესხური დიალექტის თავისებურებას შეადგენს ლაბიალური ხმოვნის შემცველი კომპლექსის ცვლილების გზა.

თანხმოვანთა ფონეტიკურ კომპლექსებიდან აღსანიშნავია ბაგისმიერთა **ნ**-თი შენაცვლება თანხმოვნისწინა ან ბოლოკიდურ პოზიციაში. მორფემათა მიჯნაზე მესხური დიალექტისთვის დასაშვებია შემდეგი ხმოვანთკომპლექსები; **აუ,** **აო**, **აი**, **ოი**, **ეო**, **გუ**, **იი**, **იე**, **ია**. ასიმილაციით მიღებული **ეე** კომპლექსი კიდევ იცვლება დისიმილაციის გზით და გვაძლევს **იე**-ს (მოეტანა / მეეტანა / მიეტანა). ყურადღებას იქცევს ხმოვანფუძიან სახელებთან -**ი** || -**ჲ** ბრუნვის ნიშნის გამოვლენის კანონზომიერება. ბრუნვის ნიშანი დაჩნდება საკუთარ ან საკუთართან გაიგივებულ სახელებთან (დედაი, ნინოი) ყოველთვის, და -**ა** სუფიქსით ნაწარმოებ ზედსართავებთან, თუ ისინი საზღვრულის გარეშე არიან წარმოდგენილი (კუნტილიაი არ ჩაანს...), ან შედგენილი შემასმენელის სახელად ნაწილს წარმოადგენენ (მტირალაია). ამასთან, -**ი** გვაქვს უპირატესად მახვილიან, -**ჲ** კი – უმახვილო პოზიციაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქართული ენის დიალექტები

## ლიტერატურა
* ქართული ენა : ენციკლოპედია, 2008;
* ძიძიგური შ., მესხური დიალექტი. – იხ. მისი: ქართული დიალექტოლოგიური ძიებანი, თბ. 1970; 
* მარტიროსოვი ა. ქართული ენის ჯავახური დიალექტი, თბ., 1984; 
* ბერიძე გრ., ქართული ენის ჯავახური კილო, თბ., 1988; 
* ჯორბენაძე ბ, ქართული დიალექტოლოგია, I, თბ. 1989.

კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები
მარტელის შახტი

**მარტელის შახტი** — ბუნებრივი შახტი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში,გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბერჭილის ქედზე, მდინარე სანდრიფშის აუზში, 2350 მ სიმაღლეზე. გამომიშავებულია იურულ შრეებრივ კირქვებში. აქვს ფართო პირი და შვეული კედლები. გამოკვლეული ნაწილის სიღრმე 100 მ. ფსკერზე არის თოვლისა და ფირნის კონუსი, გვხვდება ყინულის სტალაქტიტები და სტალაგმიტები. მარტელის შახტის ნაწილი ამოქოლილია ჩამონგრეული მასალით.

## ლიტერატურა 
* *ტინტილოზოვი ზ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 456, თბ., 1983

კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
მარნეულის ვაკე

**მარნეულის ვაკე**, *ბორჩალოს ვაკე* — აკუმულაციური ვაკე აღმოსავლეთ საქართველოში. წარმოადგენს ქვემო ქართლის ვაკის დასავლეთ ნაწილს. გავრცელებულია მდინარეების ალგეთის, ხრამის, მაშავერისა და დებედის ქვემო დინებათა აუზში. სიგრძე 40 კმ, უდიდესი სიგანე 20 კმ. აბსოლუტური სიმაღლე 270 მ-დან 400 მ-მდე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება იაღლუჯის მაღლობი, სამხრეთით ლოქის ქედი და ბაბაკარის სერი, აღმოსავლეთით მდინარე მტკვარი, დასავლეთით მიუყვება მაშავერის ხეობას ქ. ბოლნისამდე. აგებულია ძირითადად ძველმეოთხეული ალუვიური ნალექებით — კენჭნარით, კონგლომერატებით, ქვიშებით და თიხებით. მდინარეთა სანაპიროზე თანამედროვე ალუვიური ნალექებია — კენჭნარი, ქვიშნარი. ვაკის ზედაპირი ბრტყელია. მთავარ მდინარეთა ტერასების ამგებ თაბაშირიან თიხებში წარმოქმნილია სუფიზიური ძაბრები, ჭები, ბუნებრივი ხიდები და სხვა.

მარნეულის ვაკეზე ზომიერად თბილი სტეპის ჰავაა. იცის ცხელი ზაფხული. წელიწადში ნალექების ორი მინიმუმით ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 12 °C, იანვარში 0°—0,3 °C, ივლისში 23,9 °C; აბსოლუტური მინიმალური — 25 °C, აბსოლუტური მაქსიმალური 40 °C. ნალექები 490—550 მმ წელიწადში. მარნეულის ვაკეზე მიედინება მდინარეები: ალგეთი, ხრამი, მაშავერა, დებედა, შულავერი (ხრამის მარჯვენა შენაკადი), ტალავრისწყალი, ბოლნისისწყალი (მაშავერის მარჯვენა შენაკადები).

ვაკეზე განვითარებულია წაბლა ნიადაგები, აგრეთვე დამლაშებული და ბიცობი ნიადაგები. ბუნებრივ მცენარეულ საფარში ჭარბობს უროიან-ავშნიანი და უროიან-ჯაგეკლიანი დაჯგუფებები, ზოგან — მლაშობი ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა. მდინარეთა სანაპიროებზე შემორჩენილია ტუგაის ტყის ფრაგმენტები. მარნეულის ვაკის უდიდესი ნაწილი ამჟამად კულტურულ ლანდშაფტს უჭირავს.

## ლიტერატურა
* *უკლება დ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 448, თბ., 1983

კატეგორია:საქართველოს ვაკეები
მარტვილის ჭედური ჯვარი

**მარტვილის ჭედური ჯვარი** — XI საუკუნის ქართული ოქრომჭედლობის ძეგლი. საწინამძღვრო ჯვარი მოჭედილია ივანე დიაკონის მიერ.  ოსტატის სახელი იკითხება ჯვრის უკანა მხარის არშიაზე შესრულებულ ასომთავრულ წარწერაში. მოოქრული ვერცხლის ჯვარი (55×36 სმ) ძირითადად კარგადაა შენახული, დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. 

ჯვარზე გამოსახულია „ჯვარცმა“, მის მარჯვნივ და მარცხნივ ფეხზე მდგარი მარიამი და იოანე, ზემო მკლავზე — ქრისტე ყოვლისმპყრობელი. ქვემო მკლავზე — წმინდანი. აგრეთვე ბასილი დიდი და გრიგოლი (ორივე წელზევით). ჯვრის არე ორნამენტითაა დაფარული, ჯვრის ზურგი კი ვირტუოზულად შესრულებული, რელიეფეური მცენარეული ორნამენტებით. 

მარტვილის ჭედური ჯვარი ქართული ოქრომქანდაკებლობის განვითარების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საფეხურის თვალსაჩინო ძეგლია. ოსტატს განსაკუთრებული ყურადღება მიუქცევია ფიგურათა სკულპტურულობისათვის. ჯვარცმული ქრისტეს ფიგურა ძლიერადაა მოდელირებული, პროპორციები სწორია, შესრულების ხასიათი მონუმენტური. ფიგურები მშვიდია, ყოველგვარ ექსპრესიას მოკლებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შუასაუკუნეების ხელოვნება
მარტვილობა

**მარტვილობა** (იგივეა, რაც *წამება*) — ჰაგიოგრაფიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი და უძველესი ჟანრი. ასახავს ქრისტიანობისათვის თავდადებული წმინდანების ცხოვრებასა და მათ მოწამებრივ სიკვდილს. ამ ჟანრის თხზულება ემსახურებოდა ქრისტიანული სარწმუნოების განმტკიცებას.

ქართულ სინამდვილეში ქრისტიანობისათვის თავდადება ეროვნული თავისთავადობის გადარჩენისათვის ბრძოლას უდრიდა, ამიტომ ქართულ მარტვილობებში ეროვნული დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ისტორიაც აისახა (მაგ., „შუშანიკის წამება“, V საუკუნე; „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა“, VI საუკუნე; „აბო თბილელის წამება“, VII საუკუნე; „ქეთევან დედოფლის წამება“, XVIII საუკუნე და სხვა).

## ლიტერატურა
**კეკელიძე კ.,* ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 5, თბ., 1957;
**მისივე,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;

კატეგორია:ჰაგიოგრაფია
მარტინისმაღალი

**მარტინისმაღალი** () — მთა საქართველო რუსეთის (ინგუშეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე, მდინარეების არმხისა და ასის წყალგამყოფ კიდეგანის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3895 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. კლდოვანი მასივია. ახასიათებს ალპური და სუბნივალური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
მარტაზისხევის არქეოლოგიური ძეგლები

**მარტაზისხევის არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები, რომლებიც აღმოჩენილია მარტაზისხევში, სადგურ მცხეთიდან 4 კმ დაშორებით, არმაზისხევის დასავლეთით 2 კმ-ზე. ხეობა 2 სახელითაა ცნობილი: სანგრისხევი და მარტაზისხევი (მათ შორის უძველესი სახელწოდებაა მარტაზისხევი). 

1902 წელს  ექვთიმე თაყაიშვილმა გათხარა ადრინდელი ფეოდალური ხანის სამარხები. 1945 წელს იქვე აღმოჩნდა (ხელმძღვანელი გ. ლომთათიძე) VI-VII საუკუნეების მრავალრიცხოვანი ინვენტარის შემცველი 2 სამარხი. 1963 წელს გათხარეს (ხელმძღვანელი ნ. უგრელიძე) ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნასახლართა ნაშთები (საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობანი, ქვევრები, თონეები) და გვიანდელი ანტიკური ხანის სამარხები. 1967-1969 წლებში მარტაზისხევის მარცხენა ნაპირას, ხევის შესართავთან 300 მ-ზე მდებარე პატარა ბორცვზე გათხარეს (ნ. უგრელიძე) სამაროვანი. 47 ქვისსამარხი ადრინდელი ფეოდალურ ხანას განეკუთვნება. დაკრძალვის წესისა და ინვენტარის მიხედვით გამოყვეს 2 ქრონოლოგიური ჯგუფის სამარხები: IV-V საუკუნეებისა და VI-VII საუკუნეებისა. 2 სამარხი კი ელინისტური (ძვ. წ. III-II სს.) ხანისაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთის  მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მარტოკბილა

**მარტოკბილა**, **ნარვალი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მარტოკბილასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 5-6 მ, მასა — 1 ტ აღწევს. აქვს მხოლოდ ზედა 2 კბილი, რომელთაგან მარცხენა ძლიერ ვითარდება და 3 მ-მდე სიგრძეს აღწევს. გავრცელებულია არქტიკის ზღვებში. იკვებება თავფეხიანი მოლუსკებით და თევზებით. ახალგაზრდა მარტოკბილა მოცისფრო-მორუხოა, ხანდაზმული — მუცლის მხრიდან მოთეთრო-მოყვითალო; ზურგის მხარეზე ხალები ემჩნევა. შობს 1 (იშვიათად 2) ნაშიერს, რომლის სიგრძე 1,5 მ აღწევს. ცხოვრობს ხროვად. ზოგან მარტოკბილას ხორცს ჭამენ და მის ტყავსა და კბილებს იყენებენ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:მარტოკბილასებრნი
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
Play: The Videos

***Play*** — პიტერ გებრიელის მუსიკალური ვიდეოების კომპილაციური DVD. მიუხედავად იმისა, რომ მასში წარმოდგენილია მუსიკოსის ვიდეოების სრული რეტროსპექტივა, კომპილაციას არ ახლავს სიმღერის „Come Talk to Me“ ვიდეო. DVD გამოვიდა 2004 წლის 16 ნოემბერს.

## სიმღერების სია 
#Father, Son (*OVO*, ივნისი 2000)
#* რეჟისორი: ანა გებრიელი
#Sledgehammer (*So*, აპრილი 1986)
#* რეჟისორი: სტივენ რ. ჯონსონი
#Blood of Eden (*Us*, აპრილი 1993)
#* რეჟისორი: ნიკოლა ბრიუსი და მაიკლ კოლსონი
#Games Without Frontiers (*Peter Gabriel 3*, თებერვალი 1980)
#* რეჟისორი: დევიდ მალეტი
#I Don't Remember (*Peter Gabriel 3*, სექტემბერი 1980)
#* რეჟისორი: მარჩელო ანჩანო
#Big Time (*So*, იანვარი 1987)
#* რეჟისორი: სტივენ რ. ჯონსონი
#Lovetown (*Philadelphia*, საუნდტრეკი, დეკემბერი 1993)
#* რეჟისორი: მაიკლ კოლსონი
#Red Rain (*So*, May 1987)
#* რეჟისორი: მეტ მაჰურინი
#In Your Eyes (*So*, სექტემბერი 1986)
#* რეჟისორი: გრემ დინი და პიტერ გებრიელი
#Don't Give Up (*So*, ოქტომბერი 1986)
#* რეჟისორი: ჯიმ ბლეშფილდი
#The Barry Williams Show (*Up*, სექტემბერი 2002)
#* რეჟისორი: შონ პენი
#Washing of the Water (*Us*, სექტემბერი 1992)
#* რეჟისორი: იორკ ტილიე
#Biko (*Peter Gabriel 3*, ივლისი 1980)
#* რეჟისორი: ლოლ კრიმი
#Kiss That Frog (*Us*, ივნისი 1993)
#* რეჟისორი: ბრეტ ლეონარდი
#Mercy Street (*So*, ოქტომბერი 1986)
#* რეჟისორი: მეტ მაჰურინი
#Growing Up (*Up*, თებერვალი 2003)
#* რეჟისორი: ფრანსუა ფოგელი
#Shaking the Tree (*Shaking the Tree: Sixteen Golden Greats*, November 1990)
#* რეჟისორი: აიზეკ ჯულიენი
#Shock the Monkey (*Peter Gabriel 4*, სექტემბერი 1982)
#* რეჟისორი: ბრაიან გრანტი
#Steam (*Us*, დეკემბერი 1992)
#* რეჟისორი: სტივენ რ. ჯონსონი
#The Drop (*Up*, სექტემბერი 2002)
#* რეჟისორი: გლენ მარშალი
#Zaar (*Passion: Music for The Last Temptation of Christ*, ივნისი 1989)
#* რეჟისორი: სტეფან როლოფი
#Solsbury Hill (*Peter Gabriel 1*, თებერვალი 1977)
#* რეჟისორი: ჯერი ჩეტერი, გრემ დინი და პიტერ გებრიელი
#Digging in the Dirt (*Us*, სექტემბერი 1992)
#* რეჟისორი: ჯონ დაუნერი

;დამატებითი მასალა

* ვიდეოს წარდგენა
* კლიპების თანმიმდევრობის არჩევანი
* Games Without Frontiers: 2004 წლის კონცერტიდან
* Modern Love: 1977 წლის მუსიკალური ვიდეო
* The Nest That Sailed the Sky
* რეკლამა: *Family Portrait*, *Growing Up Live*, *Secret World Live*

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs
*მიმოხილვა - The Music Box

კატეგორია:პიტერ გებრიელის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2004 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Rhino Entertainment-ის ვიდეო ალბომები