open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დიდება (1989 წლის ფილმი)

**დიდება** () — რეჟისორ ედვარდ ცვიკის სამხედრო ჟანრის ფილმი. როლებს ასრულებენ: მეთიუ როდერიკი, დენზელ ვაშინგტონი, კერი ელვისი და მორგან ფრიმენი. სცენარის ავტორია კევინ ჟარი. გადაღებულია სამხედრო პოლკოვნიკის რობერტ გულდ შოუს პირადი წერილებისა და აგრეთვე ლინკოლნ კირსტენისა და პიტერ ბურჰარდის რომანებზე, შესაბამისად, — „დადეთ ეს დაფნის ხე“ და „ერთი მამაცური გარღვევა“ სცენარის მიხედვით.

ფილმის სიუჟეტი უკავშირდება აშშ-ის არმიის პირველი ოფიციალური ქვედანაყოფის — მასაჩუსეტსის 54-ე მოხალისე ქვეითი ჯარის რეალურ ისტორიას, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო აშშ-ის სამოქალაქო ომში. 54-ე პოლკი იყო აშშ-ის არმიის პირველი ქვედანაყოფი, რომელიც აფრო-ამერიკელებისაგან შედგებოდა.

ფილმი TriStar Pictures-ისა და Freddie Fields-ის ერთობლივი წარმოებისაა და აშშ-ში ვრცელდება Tri-Star Pictures-ს მიერ. აშშ-ში ფილმის პრემიერა შეზღუდული რელიზის სახით შედგა 1989 წლის 14 დეკემბერს, ხოლო ფართო გაყიდვაში გამოვიდა 1990 წლის 16 თებერვალს. შემოსავალმა შეადგინა 26,828,365 აშშ დოლარი. საერთო ბიუჯეტმა შეადგინა 18 მილიონი აშშ დოლარი, ფილმის შემოსავალი კი საშუალო აღმოჩნდა. ფილმისთვის საუნდტრეკი დაწერა კომპოზიტორმა ჯეიმზ ჰორნერმა, Boys Choir of Harlem-ის გუნდთან ერთად, რომელიც გაეშვა 1990 წლის 23 იანვარს.

საშინაო ვიდეო გაავრცელა Sony Pictures Home Entertainment-მა. 2009 წლის 23 იანვარს გამოვიდა Blu-ray-ის ფართოეკრანიანი ვერსია. ფილმი ნომინირებული იყო ოსკარის პრემიაზე ნომინაციაში: საუკეთესო მონტაჟი და საუკეთესო მხატვრული გაფორმება. ფილმმა არაერთი ჯილდო მოიპოვა. მსახიობმა დენზელ ვაშინგტონმა მოიგო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოები ნომინაციაში: მამაკაცის მეორეხარისხოვანი როლი. ფილმმა ასევე მიიღო ოსკარი საუკეთესო ხმისა და ოპერატურისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:1989 წლის ფილმები
კატეგორია:ედვარდ ცვიკის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:სამხედრო ფილმები
შოროქანი

**შოროქანი**, მლაშე ცოცხი (ლათ. Limonium) — მცენარეთა გვარი ტყვიაბალახისებრთა ოჯახისა. უმეტესად მრავალწლოვანი ბალახებია. დიდი, მეტწილად მხოლოდ ფესვთანური ფოთლები აქვთ. ყვავილები ფერად მეწამული ან ყვითელია, შეკრებილია საგველა ყვავილედებში. საღებავი მცენარეებია. შოროქანის 300-მდე სახეობა მთელ დედამიწაზეა გავრცელებული, უმთავრესად კი აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან ცენტრალურ აზიამდე. საქართველოში გვხვდება 2 სახეობა. ლანდშაფტის შემქმნელი მცენარეა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტყვიაბალახისებრნი
ძეძვი

**ძეძვი** (ლათ. Paliurus) — მცენარეთა გვარი ხეჭრელისებრთა ოჯახისა. ბუჩქებია. 6 სახეობა ძირითადად აღმოსავლეთ აზიაშია გავრცელებული. 

საქართველოში გვხვდება 1 სახეობა — ჩვეულებრივი ძეძვი (ლათ. Paliurus spina-christi), რომელიც 3 მ-მდე სიმაღლის ძლიერ დატოტვილი ეკლიანი ბუჩქია. იშვიათად 8 მ-მდე იზრდება. აქვს მომწვანო-მოყვითალო იღლიურ მტევნებად შეკრებილი ყვავილები, ტყავისებრი, არშიაშემოვლებული, მუქი ყვითელი ან მურა-მეწამული ნაყოფი. 

იზრდება მშრალ, თიხნარ, ღორღიან და ქვიან ადგილებზე მთისწინეთში. ვრცელდება ზღვის დონიდან 1500 მ-მდე. გვხვდება შიბლიაკის ტიპის ბუჩქნარში. ხშირად გაუვალ რაყას ქმნის. 

დეკორატიული ბუჩქია. იყენებენ ცოცხალ ღობედ, მის მკვრივ მერქანს კი — სახარატო საქმეში. ნაყოფი და ქერქი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, ხალხურ მედიცინაში შარდმდენ საშუალებად ხმარობენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხეჭრელისებრნი
ცეცხლეკალა

**ცეცხლეკალა** (ლათ. Xanthium) — ერთწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. 

25 მ-მდე სახეობა მთელ დედამიწაზეა გავრცელებული. კავკასიაში გვხვდება — 6 სახეობა, საქართველოში — 4. იზრდება მდინარეებისა და თხრილების გასწვრივ, რუდერალურ ადგილებზე, ზღვისპირა სილნარებზე, ბაღ-ვენახებში, დაბლობიდან მთის შუა სარტყლამდე. 

საკარანტინო სარეველებია. უფრო ცნობილია საკუთრივ ცეცხლეკალა () და ღორის ბირკა ( ).

## ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
ღვედკეცი (გვარი)

**ღვედკეცი** () — მცენარეთა გვარი ღვედკეცისებრთა ოჯახისა. ხვიარა მცენარეებია. ცნობილია 15-მდე სახეობა, რომელიც ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ტროპიკულ აფრიკაში, აზიის ზომიერ და სუბტროპიკულ ოლქებშია გავრცელებული. საქართველოში ბუნებრივად გვხვდება 1 სახეობა — *Periploca graeca*; იგი 12 მ-მდე სიმაღლის ლიანაა, აქვს ელიფსური ტყავისებრი ფოთლები და მურა-მწვანე ყვავილები. იზრდება ტყის სარტყელში, ტენიან ადგილებში, მდინარეთა ნაპირებზე. მეტწილად დასავლეთ საქართველოს დაბლობის ტყეებში გვხვდება, აღმოსავლეთ საქართველოში უმთავრესად ჭალის ტყეებსა და ტენიან ხეობებშია. დეკორატიული მცენარეა. ქერქი შეიცავს ალკალოიდებს და გლიკოზიდ-პერიპლოცინს. ღვედკეცის ზოგიერთი სახეობის რძისებრი წვენი კაუჩუკს შეიცავს.

## ლიტერატურა
*
კალინინო (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

**კალინინო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 377 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუხრან-თელეთი

**მუხრან-თელეთი** — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, თელეთის თემში. მდებარეობს თელეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 750 მ, გარდაბნიდან 45 კმ, ფონიჭალიდან 6 კმ., ზემო თელეთიდან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეცხოვლეობის მეურნეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 120 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სააკაძე (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

**სააკაძე** (1972 წლამდე **საცხენჰესი**) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, მარტყოფის თემში. მდებარეობს ივრის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე საცხენისისწყლის (ლოჭინის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 317 კაცი.

## იხილეთ აგრეთვე
*საცხენისის ჰიდროელექტროსადგური

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო თელეთი

**ქვემო თელეთი** — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, თელეთის თემში. მდებარეობს თელეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 580 მ., გარდაბნიდან 42 კმ, ფონიჭალიდან 8 კმ, ზემო თელეთიდან 3 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს შავნაბადის მონასტერი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 798 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვახტანგისი

**ვახტანგისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლის მხარე), გარდაბნის მუნიციპალიტეტში (ვახტანგისის ადმინისტრაციული ერთეული). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2375 ადამიანი.

სოფელი მდებარეობს გარდაბნის ვაკეზე, გარდაბან–აღსთაფის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 270 მ-ზე, გარდაბნიდან 12 კმ-ში, საქართველო-აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვართან.

## ისტორია
სოფლის წარმოშობა დაკავშირებულია ბაქო-თბილისის რკინიგზის გაყვანასთან (გაიხსნა 1883 წელს). მშენებლობაზე დასაქმებული იყვნენ რუსი ეროვნების მუშები, რომლებიც რკინიგზის შპალებს ამზადებდნენ. მუშების დასახლებას მშენებლობის ხელმძღვანელის ვოეიკოვის პატივსაცემად ვოეიკოვი (ვოიევკოვო) ეწოდა. 1920-იან წლებში ვოეიკოვში ჩამოასახლეს ქართველები კუმისიდან და თეთრიწყაროს რაიონიდან, უფრო მოგვიანებით კი — აზერბაიჯანელები აზერბაიჯანის სსრ ყაზახის რაიონიდან. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ სოფლიდან გერმანელები გაასახლეს, 1943 წელს კი გრიუნტალს რუისბოლო უწოდეს. 1990-იანი წლების ბოლოსთვის რუისბოლო ვახტანგისს შეერწყა.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წალასყური

**წალასყური** — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, თელეთის თემში. მდებარეობს თელეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 650 მ სიმაღლეზე. მდებარეობს თელეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 650 მ, გარდაბნიდან 46 კმ, ფონიჭალიდან 13 კმ., ზემო თელეთიდან 1 კმ. 

## ისტორია
წალასყური დატანილია ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ რუკაზე „წარაყურის“ სახელწოდებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა და მეიხვეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 593 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაგარახლო

**დაგარახლო** (ყოფ. არუხლო/მარიამლო;  *დაღარუხლო*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, იფნარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „არუხლო“/„მარიამლო“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Арухло“/„Марiамло“ სახით.

## გალერეა

ფაილი:დმანისის მუნიციპალიტეტი.jpg|სოფელი „დაგარახლო“ — „ქე“-ში (2014)

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საცხენისი

**საცხენისი** — სოფელი საქართველოში, გარდაბნის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემში. მდებარეობს ივრის ზეგნის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ლოჭინის ზემოთში, ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე, გარდაბნიდან 55 კმ, ვაზიანიდან 15 კმ. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 432 კაცი. სოფელში დგას საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია.

## ისტორია
ისტორიული წყაროდან ირკვევა, რომ ვახტანგ გორგასალი თბილისის მიდამოების უკაცრიელობის გამო ხშირად მიდიოდა უჯარმის ციხე-ქალაქს საცხენისის გავლით. სოფლის მიდამოებში კი თურმე სამეფო ცხენთა ჯოგი იდგა. აქ ყოფილა რუსთავ-მარტყოფის სადროშოს მთავარი საჯინიბოები, საიდანაც სავარაუდოდ წარმოდგება სახელწოდება „საცხინისი“.

სოფელი ყმა-მამულით ქართველი მეფეების მიერ მარტყოფის ხელთუქმნელი ხატის მონასტრისადმი ყოფილა შეწირული. შედიოდა რუსთავ-მარტყოფის საეპისკოპოსოში და მნიშვნელოვანი სამხედრო-სტრატეგიული დანიშნულება ჰქონდა.

საცხენისი მეზობელ სოფლებთან ერთად ერთ-ერთ გადამწყვეტ სამხედრო გამაგრებულ დასახლებულ ადგილს წარმოადგენდა დაღესტნის მხრიდან შემოსეული მტრებისაგან სატახტო ქალაქის დასაცავად. ლეკთა გაუთავებელმა თავდასხმებმა XVIII საუკუნის 50-იანი წლების დამდეგს განადგურებამდე მიიყვანა სოფელი. კერძოდ, ეს მოხდა 1752 წელს, როცა სოფელი ნასოფლარად იქცა. ასე გაგრძელდა ნახევარი საუკუნე. მარტყოფის მთავარეპისკოპოსმა სტეფანე რუსთაველმა 1794-1795 წლებში მარტყოფის საეკლესიო გლეხების 12 კომლი გადაიყვანა ნასოფლარში და ყოველ მათგანს გამოუყო საჭირო საკომლო მიწები.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მერძევეობა და მებოსტნეობა. 1952 წელს ამოქმედდა და საცხენისის ჰიდროელექტროსადგური.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იაღუფლო

**იაღუფლო**, *იაყუბლო* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, დმანისის თემში, დმანისის პლატოზე. ზღვის დონიდან 1360 მ., დმანისიდან 3 კმ., კაზრეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 25 კმ.

სოფელში მდებარეობს ფეოდ. ხანის ნამოსახლარი, სამაროვანი და ეკლესია (ამჟამად მცირე ნაშთია შემორჩენილი). აქვე აღმოჩნდა ვარდისფერი მთლიანი ტუფისგან დამზადებული V–VIII საუკუნეების სარკოფაგი. სახურავზე შიდა მხრიდან ამოკვეთილია ტოლმკლავა ბოლნური ჯვარი.

სოფლის სახელწოდება „იაგუბლო“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ягубло“ სახით.

## რესურსები ინტერნეტში 
*იაღუფლო 

## სქოლიო 
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ველისპირი

**ველისპირი** (1949 წლის 12 ივლისამდე — *„ქეივანბულგასონი“*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (ქვემო ქართლის მხარე), დმანისის მუნიციპალიტეტში (სარკინეთის ადმინისტრაციული ერთეული).

ველისპირი მდებარეობს გომარეთის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1320 მ-ზე, დმანისიდან 20 კმ-ში.

## ისტორია
ველისპირი შესაძლოა ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფლების სიაში მოხსენიებული და რუკაზე დატანილი „თოფრაყალა“ იყოს. „დასტურლამალის“ მიხედვით, ზურტაკეტის თოფრაყალის გლეხებს, მეზობელ სოფლელებთან ერთად, შეწერილი ჰქონდათ საფერისცვალებო თევზის ჭერა. 1721 აღწერის მიხედვით, ამ სოფელში ითვლებოდა 2 მებატონე (ნოდარ და ავთანდილ სუფრაჯები) და 3 გამომღები ყმა. ამჟამად ველისპირში ქართველებთან ერთად ცხოვრობენ ბერძნები, რომლებიც რუსეთის მთავრობამ 1830 წელს გადმოასახლა გიუმიშხანედან. მათ თან მოიტანეს იქაური სოფლის სახელი – ბულჰასან-ქეივან, რომელიც 1949 წელს ველისპირით შეიცვალა.

სოფლის სახელწოდება „ქეივან-ბულგასანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Кеиванъ-Булгасанъ“/„Эргышъ-Оглы“ სახით.

## ღირსშესანიშნაობები
ველისპირში ორი ეკლესიაა, ორივე გვიან გადაკეთებული. პირველი (მოზრდილი) დარბაზული შენობაა, რომელსაც გადაკეთების მიუხედავად, ერთგან მაინც შერჩენია ადრინდელი ფეოდალური ხანის კედლის წყობა – ნალისებრი თაღი და ასევე შემკული ლავგარდანები; სატრაპეზო ლოდზე გამოსახულია „ბოლნური მედალიონი“. მეორე ეკლესია ქედზეა, დას. კედელზე განახლების თარიღად მინიშნებულია 1888 წელი. სამხრეთის სარკმელს განვითარებული ფეოდალიზმის ხანის ჩუქურთმიანი ქვა ამკობს.

## ლიტერატურა
* ვახუშტი, „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“, თ. ლომოურისა და ნ. ბერძენიშვილის რედ., თბ., 1941; 
* „ქართული სამართლის ძეგლები“, ივ. სურგულაძის გამოც., თბ., 1970. 
* ლორთქიფანიძე ი., „ქვემო ქართლი XVIII ს. პირველ მეოთხედში“, ნაწ. 1–2, თბ., 1935; 
* ყაუხჩიშვილი ს., „ბერძნების დასახლების ისტორია საქართველოში“, «ქუთაისის პედ. ინსტიტუტის შრომები», 1942, ტ. 4.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ირგანჩაი

**ირგანჩაი**, *ირგანი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ლორის ვულკანურ პლატოზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 1660 მ. დმანისიდან დაშორებულია 25 კმ-ით.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ირგანჩაი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ирганчай“ სახით.

## გალერეა

ფაილი:დმანისის მუნიციპალიტეტი.jpg|სოფელი „ირგანი“ — „ქე“-ში (2014)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კამარლო

**კამარლო** — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (კამარლო, შახმარლო, ქარიანი). მდებარეობს დმანისის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1390 მ. დმანისიდან დაშორებულია 7 კმ-ით, კაზრეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 37 კმ. 
## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „დიდი კამარლო“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Бол. Камарло“ სახით. კამარლო და მის თემში შევალი სოფლებში საბჭოთა პერიოდში შედიოდნენ დმანისის სადაბო საბჭოში, 1981 წლის შემდგომ გამოიყვნენ ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულად.

## მოსახლეობა
## გალერეა

ფაილი:დმანისის მუნიციპალიტეტი.jpg|სოფელი „კამარლო“ — „ქე“-ში (2014)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კაკლიანი (გომარეთის თემი)

**კაკლიანი** (1949 წლის 12 ივლისამდე — *„ქართველების კაკლიანი“*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „კაკლიანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Каклiани“ სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახა

**ახა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ყარაბულაღის თემში, მდინარე ახას ნაპირებზე.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ახა“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Аха“ სახით.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფელში დგას შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ერთნავიანი ეკლესია. ნაგებია თლილი ქვით. შიგნით და გარედან შელესიალია. აღმოსავლეთიდან ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. სამხრეთი კარის თავზე ამოკვეთილია ჯვარი. სარკმელი ორია — აღმოსავლეთით და დასავლეთით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სარკინეთი

**სარკინეთი** (1949 წლის 12 ივლისამდე — *„დემირბულახი“*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: **სარკინეთი**, განახლება, ველისპირი).

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „დემურბულახი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Демурбулахъ“ სახით.

## გალერეა

ფაილი:დმანისის მუნიციპალიტეტი.jpg|სოფელი „სარკინეთი“ — „ქე“-ში (2014)

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალმადენი

**ალმადენი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში. შედის სიუდად-რეალის პროვინციის შემადგენლობაში (ავტონომიური გაერთიანება კასტილია-ლა-მანჩა). ფართობი 240 კმ². მოსახლეობა 6175 ად. (2010).

უძველესი დროიდან ალმადენი იყო და რჩება ვერცხლისწყლის წარმოების მსოფლიო მნიშვნელობის ცენტრად. ალმადენის ინფრასტრუქტურა იდრიიის საბადოსთან ერთად 2012 წელს იუნესკომ აღიარა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ალმადენისა და იდრიიის ვერცხლისწყლის საბადო იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:სიუდად-რეალის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:სიუდად-რეალის მუნიციპალიტეტები
კამიშლო

**კამიშლო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული გუგუთი), დმანისის პლატოს სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1460 მ., დმანისიდან დაშორებულია 40 კმ-ით, ხოლო კაზრეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 40 კმ-ში.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „კამიშლო“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Камышлы“ სახით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 127 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სოღუთლო

**სოღუთლო**, *სოგუთლო* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ყარაბულაღის თემში.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „აგრიკარი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე сыср. „Агрикаръ“ სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტნუსი

**ტნუსი**, *დნუსი*, *დუნუსი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, განთიადის თემში.

## ისტორია
მოხსენიებულია ვახუშტი ბატონიშვილის „საქართველოს გეოგრაფიასა“ და იოანე ბატონიშვილის 1794-1799 წლების „ქართლ-კახეთის აღწერაში“. სოფლის სახელწოდება „დუნუსი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Дунусъ“ სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტყისპირი

**ტყისპირი** (*„ბოღას ქასანი“*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, ამამლოს თემში.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ბოღასქასანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე хут. „Богазкясанъ“ სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იფნარი (დმანისის მუნიციპალიტეტი)

**იფნარი** (ორმაშენი, 1943 წლის 5 აგვისტომდე — *„ვალდჰეიმი“*; 2010 წლის 16 ნოემბრამდე — *„კიროვისი“*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის პლატოზე. თემის ცენტრი (სოფლები: **იფნარი**, ბახჩალარი, დაგარახლო, ყიზილაჯლო, ორმაშენი, საჯა). მდებარეობს ზღვის დონიდან 1260 მ., დმანისიდან დაშორებულია 14 კმ-ით.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ორმაშენი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ормашенъ“ სახით.

## გალერეა

ფაილი:დმანისის მუნიციპალიტეტი.jpg|სოფელი „იფნარი“ — „ქე“-ში (2014)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქარიანი

**ქარიანი** (1949 წლის 12 ივლისამდე — *„ბუსუკალა“*) — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, კამარლოს თემში. მდებარეობს დმანისის პლატოზე, მდინარე მაშავერის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1500 მ. დმანისიდან 10 კმ, კაზრეთის რკინიგზის სადგურიდან 40 კმ., კამარლოდან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხვარეობა, 1981 წლამდე შედიოდა დმანისის სადაბო საბჭოში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უკანგორი

**უკანგორი** — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, მაშავერას თემში.მდებარეობს მდინარე ბალიჭასხევის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მ., დმანისიდან 23 კმ., კაზრეთიდან 7 კმ., მაშავერადან 4 კმ. სოფელში არის ფერადი ლითონების საბადო. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა დიდი დმანისის სასოფლო საბჭოში, განვითარებული იყო მერძევეობა და მეკარტოფილეობა. სოფელში დგას V-VI საუკუნეების ძეგლი უკანგორის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფიჭვებისხევი

**ფიჭვებისხევი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში. 2018 წლისთვის, დასახლებულ ფუნქტს სოფლის სტატუსი შეჩერებული აქვს, არ იძებნება მოსახლეობის რიცხვი საქსტატის ბაზაში.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ქვემო ყარაბულაღი

**ქვემო ყარაბულაღი**, *ქვემო ყარაბულახი* *ზემო კარაბულახი* — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის ყარაბულაღის ადმინისტრაციულ ერთეულში ქვემო ქართლის მხარეში.

მდებარეობს მდინარე შავწყაროსწყლის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

## ისტორია
ქვემო ყარაბულაღი მდებარეობს გვიანი შუა საუკუნეების ზურტაკეტის მხარეში, ისტორიული ყარაბულაღის ტერიტორიაზე. წყაროებში ყარაბულაღი (ყარაბულახი, კარაბულახი) იხსენიება XVII საუკუნის ბოლოდან. ვახუშტი ბატონიშვილი მას დაბად მოიხსენიებს: „ხოლო არს დაბა ველსა ზედა შავი-წყარო — ყარაბულახი“. XVIII საუკუნის დასაწყისში ზურტაკეტის ხეობაში 3 ყარაბულახი მოიხსენიება — ზემო, ქვემო და სასახლის ყარაბულახი. ამ სოფლებში ყმა-მამულს ფლობდნენ ყაფლანიშვილები, იარალიშვილები და ბაგრატიონთა სამეფო ოჯახის წევრები.

ადრე აქ რამდენიმე ეკლესია მდგარა. დღეისათვის სოფლის ეკლესიები დანგრეულია და ქვის მასალა გაზიდულია, მაგრამ მდ. შავწყაროსწყლის მარცხენა ნაპირზე შემორჩენილია უხეშად გათლილი ქვით ნაგები XI საუკუნის მცირე ზომის ეკლესია („სარკე“). სახურავი და იატაკი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, ერთადერთი სარკმელი აღმოსავლეთ მხარესაა. საკურთხეველში 2 ნიშია. მის მახლობლად მდებარე მეორე ეკლესიაც (წმ. სალომესი) მცირე ზომისაა, რომლის წარწერებიდან ირკვევა, რომ იგია აუგიათ 1718 წელს. ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვით. სახურავი და იატაკი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთით აქვს. გადამხური კამარა 2 საბჯენ თაღს ეყრდნობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 196 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* Такайшвили Е., „Археологические экскурсии, разыскания и заметки“, в. 4, Тфл., 1913.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ოროზმანი

**ქვემო ოროზმანი** — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (ქვემო ოროზმანი, დალარი, ვაკე, ზემო ოროზმანი, მთისძირი) მდებარეობს დმანისის პლატოზე, მდინარე მაშავერის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1250 მ., დმანისიდან 4 კმ, კაზრეთიდან 34 კმ. სოფელში დგას განვითარებული შუა საუკუნეების ეკლესია, შემორჩენილია ლაპიდარული წარწერა.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ქვემო ოროზმანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Орозманъ Н.“ სახით. საბჭოთა პერიოდში ქვემო ოროზმანის სასოფლო საბჭოში ასევე შედიოდა სოფლები ლენინო და პანტიანი. განვითარებული იყო მერძევეობა და მეკარტოფილეობა.

2021 წელს ეროვნული მუზეუმის მკვლევართა გუნდმა (ექსპედიციის ხელმძღვანელი გიორგი ბიძინაშვილი) სოფელთან, აფრიკის კონტინენტის ფარგლებს გარეთ ჰომინიდების გავრცელების ახალი კერა გამოავლინა, რომელიც 1,77-1,84 მილიონი წლით თარიღდება. კარგად შემონახულ განამარხებულ ცხოველთა ნაშთებთან ერთად, გამოვლინდა დმანისის მსგავსი ადრეპალეოლითური არტეფაქტები – ქვის იარაღები, ანატკეცები და ა. შ.

2022 წელს, სოფელში მიმდინარე არქეოლოგიური ექსპედიციის დროს 1,8 მლნ. წლის წინანდელი ადამიანის კბილი აღმოაჩინეს. ეს არის პირველი შემთხვევა, როცა ოროზმანის არქეოლოგიურ ძეგლზე ადამიანის ნაშთი იპოვეს, ამ დრომდე აქ მხოლოდ ცხოველების ნაშთები და ევრაზიის უძველესი მაცხოვრებლების ქვის იარაღები იყო ნაპოვნი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭოჭიანი (დმანისის მუნიციპალიტეტი)

**ჭოჭიანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში. 

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
შახმარლო

**შახმარლო** — სოფელი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, კამარლოს თემში. მდებარეობს დმანისის პლატოზე, მდინარე მაშავრის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1400 მ., დმანისიდან 8 კმ., კაზრეთის რკინიგზის სადგურიდან 38 კმ.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „პატარა კამარლო“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „М. Камарло“ სახით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხვარეობა. 1981 წლამდე შედიოდა დმანისის სადაბო საბჭოში.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯავახი (დმანისის მუნიციპალიტეტი)

**ჯავახი** (1949 წლის 12 ივლისამდე — *„მიჯა“*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, განთიადის თემში.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „მიჯა“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Миджа“ სახით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შინდლარი

**შინდლარი**, *შინდილიარი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, დმანისის თემში, ლუკუნის მთის ძირას. ზღვის დონიდან 1380 მ, მანძილი დმანისიდან — 6 კმ, კაზრეთიდან — 28 კმ. სოფლის მახლობლად, სასაფლაოზე, დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. ნაგებია მუქი რუხი, მაგარი ჯიშის ბაზალტით. სუფთად გათლილი კვადრები ძირითადად შენობის კუთხეებს მიჰყვება, თვით კედლები კი შემოსილია წვრილი, უხეშად გათლილი ერთი ზომის ქვით, რომლის წყობა შეხამებულია კუთხის თლილ ქვებთან და კედლის ზედაპირს თავისებურ მხატვრულ სახეს ანიჭებს.

## გეოგრაფია
სოფელი განლაგებულია ლუკუნის მთის (აზერბაიჯანული წარმოთქმით, ლიუკუნ-შინდის) მთის ფერდობზე, რაიონული ცენტრის, დმანისისგან ჩრდილო-დასავლეთით 6 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 1380 მეტრ სიმაღლეზე.

## ისტორია
სოფელი იმყოფება ისტორიული ბორჩალოს მაზრის ტერიტორიაზე. პირველად მოხსენიებულია ბარათაშვილების საგვარეულო წიგნში 1536 წელს, ასევე 1701 წლის დოკუმენტებში, რეგიონში იმ დროს ჩატარებული აღწერის მონაცემებში. ქართული მოსახლეობის გაქრობა და თურქმანულით შეცვლა, როგორც ჩანს, განხორციელდა შაჰ აბას პირველის შემოსევების პერიოდში.

სოფლის სახელწოდება „შინდლიარი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Шиндляръ“ სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქცია (დმანისის მუნიციპალიტეტი)

**ქცია** (ყოფილი ***ჩათახი***) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში, გომარეთის თემში (ადრე შედიოდა წალკის რაიონში, იგი წალკიდან 39 კმ დშორებით მდებარეობს). მდებარეობს მდინარე ხრამის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 760 მ სიმაღლეზე. 2013 წლის 19 აპრილამდე ეწოდებოდა ჩათახი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმერთუბანი

**იმერთუბანი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, გორგულის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 210 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცერცვეკალა

**ცერცვეკალა** (ლათ. Alhagi) — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ეკლიანი ბუჩქ-ბალახები ან მრავალწლოვანი ბალახებია. მათი სიმაღლე 30-80 სმ აღწევს. წვრილი მარტივი ფოთლები აქვთ.  

7 სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში ცნობილია 2 სახეობა. იზრდება ბარისა და მთისწინეთის უდაბნოებში, ნახევრად უდაბნოებში და სტეპებზე, ქვიშიან, თიხიან, ქვიან და სუსტად დამლაშებულ ადგილებზე, ზღვის დონიდან 700 მ-მდე.  

მნიშვნელოვანი საძოვრის მცენარეა. განსაკუთრებით ეტანება აქლემი. ზოგი სახეობა გამოყოფს ტკბილ წვენს — მანანას, რომელსაც წინა აზიის მოსახლეობა ტკბილეულად იყენებს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
კატეგორია:პარკოსნები
გულსუნდა

**გულსუნდა**, *გელსუნდა* — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ტოლოშის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს მდინარე მტკვრის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1300 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით. სოფლის მიდამოებშია კლდეში ნაკვეთი კომპლექსი — გელსუნდის ქვაბები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 63 კაცი. დასახლებულია 1982 წელს ხულოდან გადმოსახლებული ეკომიგრანტებით. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნიჯგორი

**ნიჯგორი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ხიზაბავრის თემში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1450 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 294 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ივერია (ასპინძის მუნიციპალიტეტი)

**ივერია** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, დაბა ასპინძის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 356 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფია

**ფია** — სოფელი საქართველოში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, ნაქალაქევის თემში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1400 მეტრზე. ასპინძიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, ხერთვისიდან 4-5 კმ. შემორჩენილია IX-X საუკუნეების წმინდა გიორგის ეკლესია, აგრეთვე 995 წელს აგებული წმინდა თევდორეს ეკლესია მოხატულობის ფრაგმენტებით. სოფლის მახლობლად გამოქვაბულთა დიდი ჯგუფია. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 97 კაცი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ფიის წმინდა თევდორეს ეკლესიის წარწერა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აზმანა

**აზმანა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ოკმის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 205 ადამიანი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიატომიტი (ახალციხის მუნიციპალიტეტი)

**დიატომიტი** — ყოფილი სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალციხის მუნიციპალიტეტში (ანდრიაწმინდის თემი).
## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 72 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
დიდი პამაჯი

**დიდი პამაჯი** — სოფელი საქართველოში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული პამაჯი). 

მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1180 მ-ზე, ახალციხიდან 11 კმ-ის დაშორებით, ვალედან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5,5 კმ-ში. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მეკარტოფილეობის მეურნეობა. სოფლიდან 3 კმ-ზე არის აქატის საბადო.

სოფლის ცენტრში დგას დარბაზული ტიპის სომხური ეკლესია, რომელიც აგებულია 1908 წელს. შესასვლელ კართან, დასავლეთის მხრიდან მიდგმული აქვს სამსართულიანი კოშკურა სამრეკლო.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 405 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სირქვა

**სირქვა**, *სირგვა* — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, კოჭიოს თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1750 მ., ახალქალაქიდან 23 კმ, კოჭიოდან 1 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თორი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**თორი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (დაბა ბაკურიანის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მდინარე მტკვრის აუზში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1620 მეტრზე, ბორჯომიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით, ბაკურიანიდან  - 7 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 17 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცერცვი

მინი|270პქ|ცერცვის პარკები 
**ცერცვი** (ლათ. Vicia faba) — ერთწლოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს მთავარღერძიანი ფესვი, 100-150 სმ სიმაღლის ოთხკუთხა ღრუ ღერო, წვილფრთართული უულვაშო ფოთოლი. ყვავილები თეთრი ან ვარდისფერია, ნაყოფი პარკია, 2-4 თესლიანი. ველურად არ გვხვდება. ცნობილია ცერცვის 100-ზე მეტი ჯიში, რომლებიც სამეურნეო დანიშნულების მიხედვით 2 ჯგუფად იყოფა: საკვები  და სასურსათო.

საკვები ცერცვი უხვად ივითარებს მწვანე მასას, წვრილთესლიანია, მდიდარია ცილით, ნახშირწყლებით, ვიტამინებით. იყენებენ სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა საკვებად. 

სასურსათო ცერცვი მსხვილნაყოფიანია, იყენებენ წვნიანი კერძების, სალათისა და სხვადასხვა საკაზმის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამკურნალო მცენარეები
კატეგორია:ფარვანასებრნი
ძიძო

**ძიძო** (ლათ. Melilotus) — ორ-, იშვიათად ერთწლოვანი მცენარის გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. აქვს სწორმდგომი, დატოტვილი, 3 მ-მდე სიმაღლის ღერო, სამყურა ფოთოლი, ყვავილედი — მტევანი, ნაყოფი — პარკი, რომელშიც 2-3 თესლია. ფესვი მთავარღეძიანია, ნიადაგში 2 მ-მდე სიღრმეს აღწევს. 

კულტურაში გავრცელებულია თეთრი ძიძო (ლათ. Melilotus albus) და ყვითელი ანუ სამკურნალო ძიძო (ლათ. Melilotus officinalis).

## ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
ცერცველა

**ცერცველა** (ლათ. Vicia) — ერთ- და მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა.  

კულტურაში ცნობილია 12 სახეობა, უფრო გავრცელებულია 2. სათესი ანუ საგაზაფხულო ცერცველა (ლათ. Vicia sativa) და ბანჯგვლიანი ანუ საშემოდგომო ცერცველა (ლათ. Vicia villosa). ცერცველა საქართველოში ყველგანაა გავრცელებული. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარვანასებრნი
ჯანდარი

**ჯანდარი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის გარდაბნის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1468 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჯანდარის ტბა

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საკოჭავი

**საკოჭავი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. შედიოდა ბაკურიანის თემში.

## დემოგრაფია
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ლიტრიმის საგრაფო

**ლიტრიმის საგრაფო** (, ) — საგრაფო ირლანდიაში, კონაქტის პროვინციაში.

## სახელწოდება
საგრაფომ სახელი მიიღო სოფელ ლიტრიმისაგან.

## გეოგრაფია
### ფართობი
ლიტრიმის საგრაფოს ფართობი არის 1 588 კმ².  იგი ამ მაჩვენებლით ბოლო ადგილზეა კონაქტის პროვინციაში, ხოლო 26-ეზე (32-დან) ირლანდიაში.

### საზღვრები
ლიტრიმს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება დონეგალის საგრაფო, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ფერმანა, აღმოსავლეთიდან — კავანი, სამხრეთიდან — ლონგფორდი, სამხრეთ-დასავლეთიდან — როსკომონი და სლაიგო — დასავლეთიდან. ლიტრიმის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს აქვს გასასვლელი ატლანტის ოკეანეზე.

### ქალაქები
*ბალინამორი 
*კერიკ-ონ-შენონი
*დრამშანბო
*მანორჰამილტონი
*მოჰილი

### ფიზიკური გეოგრაფია
საგრაფოს ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი გამოირჩევა მთიანი ლანდშაფტით, შედარებით მოსწორებულია მისი სამხრეთ-აღმოსავლეთი მხარე. მათ ერთმანეთისგან ლოხ-ალენის ტბა ჰყოფთ. ეს ტერიტორია გამორჩეულია ბუნებრივი სილამაზით: მაღალი მთებით, ღრმა ველებით, მდელოებით, ტბებითა და მდინარეებით. ლიტრიმს აქვს ყველაზე მოკლე სანაპირო ზოლი იმ ირლანდიური საგრაფოებიდან, რომეთაც აქვთ ზღვაზე გასასვლელი. ტულახანში სანაპირო ხაზის სიგრძე მხოლოდ 2.5 კილომეტრია. ლიტრიმში შესაძლებელია ნახვა პანორამული ხედების ლოხ-ალენზე და მდინარე შენონზე. 

## მოსახლეობა
*ლიტრიმი როგორც კონაქტში, ისე მთლიანად ირლანდიაში ყველაზე ნაკლებად დასახლებული საგრაფოა.
*ლიტრიმის მოსახლეობა ყველაზე მზარდია კონაქტის პროვინციაში. 2002-დან 2006 წლამდე მისმა მოსახლეობამ 12.2 %-ით მოიმატა.
*2005 წლის სტატისტიკის მიხედვით ლიტრიმში არის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი უმაღლესი განათლების. 75 % 17-დან 19 წლამდე ახალგაზრდების სწავლობს უმაღლეს სასწავლებელში.
*საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი არის კერიკ-ონ-შენონი (3,505 მოსახლე). ეს არის მაღალგანვითარებული სამდინარო-პორტი მდინარე შენონზე. ტურისტებისთვის განსაკუთრებით პოპულარულია საკრუიზო გემებით გასეირნება მდინარეების: შენონისა და ერნის დამაკავშირებელ 63 კილომეტრიან არხზე. კერიკ-ონ-შენონი ერთ-ერთი ყველაზე ზრდადი ქალაქია ირლანდიაში, მან ბოლო რამდენიმე წელიწადში 25 %-ით მოიმატა. 
*2008 წლის მონაცემების მიხედვით, ლიტრიმს აქვს მესამე ყველაზე მაღალი თვითმკვლელობის მაჩვენებელი ირლანდიაში და მამაკაცთა საშუალო ასაკის ყველაზე დაბალი ნიშნული — 72.8 წელი (საშუალო არის 75.6).

## რესურსები ინტერნეტში
* Statusireland.com Leitrim Population Chart (1841 - 2006) 

## სქოლიო
*
კატეგორია:ირლანდიის საგრაფოები
ფხოველი

**ფხოველი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, არაშენდას თემში, ზღვის დონიდან 820 მეტრ სიმაღლეზე. 2014 წლის საყოვალთაო აღწერის მიხედვით მოსახლეობა შეადგენს 5 კაცს. წყალსაცავი მოიცავს 22 ჰექტარ ფართობს. ტბაში ბინადრობს კობრი, სქელშუბლა და ქაშაყი.

## ისტორია
მინი|ფხოველის წმინდა ბარბარეს სახელობის ეკლესია
ფხოველის, ისევე როგორც ბევრი სხვა სოფლის წარმოქმნა, მოსახლეობის მთიდან ბარში ჩამოსახლების შედეგია. ტოპონიმი ფხოველი სოფლის მცხოვრებთა წარმომავლობაზე მიუთითებს. სოფლის დაფუძნების შემდეგ იგი ჭერემის ეპარქიის შემადგენლობაში შედის. ჭერემის საეპისკოპოსოს გაუქმების შემდეგ, 1757 წელიდან, თეიმურაზ II-ის განწესების თანახმად, ფსოველი ბოდბელი მიტროპოლიტის იოანეს ეპარქიას ერგო.

სოფელში ადგილ-მამულსა და ყმათა დიდ ნაწილს ანდრონიკაშვილები ფლობდნენ. ტრადიციულად მარტყოფის მოურავად სწორედ ფხოვლის სათავადო სახლიდან გამოსული ანდრონიკაშვილების წარმომადგენელი ინიშნებოდა. ფხოვლის მიწათმფლობელთა შორის შედიოდნენ შოურავიშვილები, ზურაბიშვილები და გობიტაშვილები.

სამხრეთ-ადმინისტრაციული დაყოფით, ფხოველები ბოდბელი ეპისკოპოსის დროშის ქვეშ უნდა მდგარიყვნენ და ამ საქმის გამრიგე მოურავს დამორჩილებოდნენ.

1722 წელს ლეკებმა „წარსტყვევნეს სოფელი ფხოველი“ (ააოხრეს). მათ ტყვედ წაიყვანეს პაატა მოურავის ვაჟის მეუღლე, რომელიც შემდეგ ჰუსეინ ხანმა შეირთო ცოლად.

სოფელი მდიდარია არქეოლოგიური და ისტორიული ძეგლებით. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ქვედა პალეოლითის (ძველი ქვის ხანის) ნამოსახლარი მთის ფერდობზე, რომელიც მეცნიერთა ვარაუდით ნახევარი მილიონი წლისაა.

სოფელი ფხოველი ამჟამად თითქმის დაცარიელებულია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ასონიანთ ეკლესია
*ფხოველის ეკლესია
*ფხოველის ელიას ეკლესია
*ფხოველის კვირიკეს ეკლესია
*ფხოველის ლომისის ეკლესია
*ფხოველის ნათლისმცემლის ეკლესია
*ფხოველის ცხენიჭამიას ეკლესია
*ფხოველის წამებულის ეკლესია
*ფხოველის წმინდა ბარბარეს ეკლესია
*ფხოველის წმინდა ელიას ეკლესია
*ფხოველის წმინდა მარინეს ეკლესია
*ფხოვლის ქვაშვეთის ეკლესია
*ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია
*ფხოვლის ციხე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ოროზმანი

**ზემო ოროზმანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის ოროზმანის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს დმანისის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1270 მ-ზე, დმანისიდან 5 კმ-ში. 
## ისტორია 
სოფლები — ზემო ოროზმანი და ქვემო ოროზმანი — პირველად მოხსენიებულია დმანისის ხეობის დასახლებებს შორის 1536 წლის ბარათაანთ გაყრის წიგნში, შემდეგ — საყაფლანოს XVII საუკუნის დავთარში და 1721 წლის აღწერაში, ასევე XVIII საუკუნის მიწურულს იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (აქ „ორმოზანის“ სახელითაა) და სხვ. 1721 წლის აღწერით ორივე სოფელში ითვლებოდა 1 მებატონე (ყაფლანიშვილები), 1 მემამულე (დბანელი), 12 გამომღები, 9 ბოგანო, 1 აყრილი და 7 ამოწყვეტილი ყმა.   

ზემო ოროზმანში შემორჩენილია XII–XIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ერთნავიანი მომცრო ეკლესია. ეკლესია დგას შემაღლებულ კლდეზე. კლდეში გამოკვეთილი დარანიდან ერთი გვირაბი თვით ეკლესიაში ადის, მეორე — მოშორებით, მაღალ მთაზე. ეკლესიის გარშემო, სასაფლაოზე ქართულწარწერიანი საფლავის ქვებია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 624 ადამიანი. უმრავლესობა ეთნიკურად აზერბაიჯანელია.

## ლიტერატურა
* მუსხელიშვილი ლ., არქეოლოგიური ექსკურსიები მაშავრის ხეობაში, თბ., 1941.
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თორი** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

## ადგილები საქართველოში
* თორი — საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე, ისტორიული მესხეთის ნაწილი.
* თორი — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში

## მედიაში
### კომიქსები
* თორი — სხვადასხვა პერსონაჟი.
** თორი — Marvel Comics-ის პერსონაჟი.
** თორი — 2011 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი Marvel Comics-ის პერსონაჟის შესახებ.
*** *თორი*, 2011 წლის ფილმის საუნდტრეკი.
** *თორი: ბნელი სამყარო*, 2013 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი Marvel Comics-ის პერსონაჟის შესახებ.
*** *თორი: ბნელი სამყარო*, 2013 წლის ფილმის საუნდტრეკი.
** *თორი: რაგნაროკი*, 2013 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი Marvel Comics-ის პერსონაჟის შესახებ.
*** *თორი: რაგნაროკი*, 2017 წლის ფილმის საუნდტრეკი.
** *თორი: ასგარდის ისტორიები*, 2011 წლის ამერიკული ანიმაციური ფილმი Marvel Comics-ის პერსონაჟის შესახებ.

### სხვა
* თორი — პერსონაჟი ვარსკვლავთკარიბჭის სამყაროდან.

## სხვადასხვა
* თორი — აბჯრის ერთ-ერთი სახე.
* თორი — ელვის და ქუხილის ღმერთი სკანდინავიურ მითოლოგიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თორია — სოფელი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში.
* თორისმონდი — ვესტგუთების მეფე.
გიორგი თუხარელი (ინჟინერი)

მინი|250პქ|გიორგი თუხარელი
**გიორგი ივანეს ძე თუხარელი** (დ. 25 აგვისტო, 1908 — გ. 10 სექტემბერი, 1942) — ქართველი ემიგრანტი პარიზში, ინჟინერი, პატრიოტული სამხედრო ორგანიზაცია „თამარ I“-ის მებრძოლი. 

## ბიორგაფია 
გიორგი თუხარელი დაიბადა თბილისში, რკინიგზის ინჟინრის ივანე თუხარელის ოჯახში. 1928 წელს გაემგზავრა პარიზში სწავლის გასაგრძელებლად. პარიზში ჩასვლისას ის აქტიურად ჩაება ქართული ემიგრაციის კულტურულ, პოლიტიკურ და სპორტულ ცხოვრებაში. შეუერთდა ქართული შევარდენის ემიგრანტულ საფეხბურთო ნაკრებს, გახდა ქაქუცა ჩოლოყაშვილის შეფიცულის, შალვა ნებიერიძის მიერ 1931 წელს დაარსებულ ქართულ ემიგრანტულ დრამატულ დასის წევრი. იყო ემიგრაციის ახალგაზრდული ნაწილის აქტიური წევრი, მონაწილეობდა ემიგრანტთა დასახმარებლად გამართულ საქველმოქმედო ღონისძიებებში. 

1930-იან წლებში გიორგი ეუფლება ინჟინრის სპეციალობას და მუშაობას იწყებს ფრანგულ საინჟინრო კომპანიაში.1939 წელს მიხეილ კედიას შუამდგომლობით გიორგი თუხარელი შევიდა შტუტგარტის სამხედრო სკოლაში. 1941 წელს ის უერთდება ახლად ჩამოყალიბებულ  სამხედრო-პატრიოტულ ორგანიზაცია „თამარ-I“-ს, რომლის მთავარი მიზანი იყო ემიგრანტ ქართველების დახმარებით საქართველოს ტერიტორიაზე აჯანყების მოწყობა და ეროვნული მთავრობის ჩამოყალიბება. „თამარ I“-ის  შენაერთი მეორე მსოფლიო ომში ჩაება 1942 წელს. გიორგი თუხარელი გმირულად დაიღუპა 1942 წლის სექტემბერში.

## ლიტერატურა
* ქართველები უცხოეთში, წიგნი I, გვ.102-103, თბ., 2012
* რუსუდან დაუშვილი, 47 ქართული პორტრეტი ემიგრაციაში, გვ. 97-102, თბ.,2012
* გიორგი მამულია, მეორე მსოფლიო ომში ქართული ლეგიონის ბრძოლა საქართველოს დამოუკიდებლობისათვის და თავისუფლებისათვის, თბ., 2007''''
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული  25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
გ
ჰორსენსი

**ჰორსენსი** () — ქალაქი დანიაში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში, ჰორსენსის მუნიციპალიტეტის ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 54 450 ადამიანს შეადგენს, მთლიანი მუნიციპალიტეტის კი 83 598-ს. მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ 1,2 მილიონიან აღმოსავლეთ იუტლანდიის მეტროპოლიურ არეალს მიეკუთვნება. 

ქალაქი გაშენებულია ჰორსენს-ფიორდის ნაპირზე. გარს ერტყმის ტიპური მორენული ლანდშაფტი პატარა ბორცვებითა და მყინვარული ხეობებით, რომლებიც უკანასკნელი გამყინვარების ხანაში ჩამოყალიბდა. ჰორსენსი ქალაქ ორჰუსიდან 50 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს, ვაილედან 30 კმ-ით ჩრდილოეთით, კოპენჰაგენამდე მანძილი კი დაახლოებით 200 კმ-ია.

## იხილეთ აგრეთვე 
*დანიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*The Municipality of Horsens  (In Danish and English)
*Horsens city official tourist website (In Danish/English)
*Horsens New Theatre (In Danish)
*The European Medieval Festival in Horsens (In Danish and English)
*Denmark's Industrial Museum (In Danish, English and German)

## სქოლიო 
კატეგორია:დანიის ქალაქები
ვიდოვრე

**ვიდოვრე** () — ქალაქი დანიაში, ვიდოვრეს მუნიციპალიტეტის ცენტრი. წარმოადგენს დედაქალაქ კოპენჰაგენის გარეუბანს და მისი ცენტრიდან დაახლოებით 10 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს. სახელი მომდინარეობს ვიდოვრეშე მდებარე თეთრი ეკლესიისგან – დანიურად „ვიდ“ (hvid) თეთრს ნიშნავს. იგივე პრინციპით ჰქვია სახელი მეზობელ მუნიციპალიტეტ რედოვრეს, სადაც წითელი ეკლესია მდებარეობს – „რედ“ (rød) დანიურად წითელს ნიშნავს.

ქალაქი ცნობილია საფეხბურთო კლუბ „ვიდოვრეთი“, სადაც თამაშობდნენ ცნობილი დანიელი ფეხბურთელები პეტერ შმეიჰელი, კენეტ ბრილე და მაიკლ მანიხე.

ვიდოვრეში მდებარეობს ფილმების წარმოების ცენტრი „Filmbyen“.

## იხილეთ აგრეთვე
*დანიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ვიდოვრე borger.dk-ზე
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დანიის ქალაქები
ცეცე

**ცეცე**, **ტიკ-ტიკი** () — მწერების გვარი Glossinidae-ს ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 6–16 მმ აღწევს. აქვთ გრძელი და ფართო ყბის საცეცები და გრძელი, მჩხვლეტავი ხორთუმი. 

ოჯახში 22 სახეობაა. გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ აფრიკაში. ცეცეს ყველა სახეობა ცოცხლადმშობია, ამასთანავე ერთიმეორეს ჰქვანან. ბინადრობენ ტენიან ადგილებში, უმთავრესად ნესტიან ტყეებში, თუმცა ზოგჯერ ღია ადგილებშიც გვხვდება. გადააქვთ ძილის დაავადების, აგრეთვე შინაური ცხოველების დაავადების ნაგანას გამომწვევი. 

ძირითადად იკვებება ძუძუმწოვრების სისხლით. ცეცე თავის სიცოცხლის მანძილზე სულ 8–10-ჯერ დებს ლარვას. მკერდი ფერად მონაცრისფრო-მოყვითალოა და ოთხი მოგრძო ყავისფერი ზოლი დაჰკრავს, მუცელი კი მოყვითალო-მონაცისფრო აქვს. ცეცეს მიერ გადამტანი აფრიკული ტრიპანოსომოზით წელიწადში დაახლოებით 250,000–300,000 ადამიანი ავადდება. 

საშიშროების გამო საგანგებოდ იყვნენ შესწავლილები. სამედიცინო თვალსაზრისით, ცეცეს სახეობებიდან აღსანიშნავია Glossina palpalis და Glossina morsitans. პირველი უპირატესობას ანიჭებს ხშირ მცენარეულობას, ხოლო მეორე გაშლილ, ტყიან ადგილებს. 

ორივე სქესის წარმომადგენელი სისხლით თითქმის ყოველდღიურად იკვებება, განსაკუთრებით დღის ცხელ პერიოდში. მზის ჩასვლასთან ერთად, ცეცე როგორც წესი, კარგავს აქტიურობას, აგრეთვე პასიური ხდება 15.5&nbsp;°C ნაკლებ ტემპერატურაზე. ადამიანებს კბენს უმეტესწილად მამალი, ხოლო დედალი ბუზი ცხოველებს ეტანება. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ორფრთიანები
კატეგორია:პარაზიტები
ლიუნგბიუ-ტორბეკი

**ლიუნგბიუ-ტორბეკი** () — ქალაქი დანიაში, კოპენჰაგენის სიახლოვეს, დედაქალაქის ოლქში, კუნძულ ზელანდიის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მოიცავს 39 კმ² ტერიტორიას, მოსახლეობა კი 51 449 ადამიანს შეადგენს (2008).

მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი მდებარეობს ქალაქ კონგენს-ლიუნგბიუში.

## იხილეთ აგრეთვე
*დანიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიუნგბიუ-ტორბეკი borger.dk-ზე 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დედაქალაქის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
ვაილე

**ვაილე** () — ქალაქი დანიაში, იუტლანდიის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ვაილე-ფიორდის ნაპირებთან, იქ, სადაც მდინარე ვაილე და გრეისი ერწყმიან. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება სამხრეთ დანიის რეგიონის ვაილეს მუნიციპალიტეტს. 2012 წლის მონაცემებით, ვაილეს მოსახლეობა 51 804 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ დანიის სიდიდით მე-9 ქალაქია. მთლიანი მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 108 021 კაცია.

ვაილეს მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ 1,2 მილიონიან აღმოსავლეთ იუტლანდიის მეტროპოლიურ არეალს მიეკუთვნება.

ვაილე გამოირჩევა ტყიანი ბორცვებით, ფიორდით, ნავსადგურით, მაღაზიებით, საფეხმავლო ბილიკებით და განთქმული ქარის წისქვილით. წარმოადგენს მნიშვნელოვან სასოფლო-სამეურნეო ცენტრს.

წერილობით დოკუმენტებში ვაილე პირველად 1256 წელს მოიხსენიება, ქალაქის ქარტია კი 1327 წელს მიიღო.

## იხილეთ აგრეთვე
*დანიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Vejle Kommuneatlas (Municipal Atlas)  
*Vejle-Egnens Touristbureau (Vejle Area Tourist Bureau)  
*Vejle Byhistoriske Arkiv & Stadsarkiv (City Historical Archive)

## სქოლიო
კატეგორია:დანიის ქალაქები
დანიის ეკონომიკა

**დანიას** აქვს მრავალმხრივი ეკონომიკა, თუმცა დანიის ეკონომიკა თითქმის მთლიანად დაფუძნებულია ადამიანურ რესურსებზე. დანიის ნომინალური მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ) ფასდება როგორც $333,238 მილიონი, 32-ე ადგილი მსოფლიოში (2011 წლის მონაცემებით). ევროკავშირში დანია გამოდის ლიბერალურ ვაჭრობის პოლიტიკით.

დანია აწარმოებს საწვავის და ბუნებრივი გაზის მოპოვებას, ენერგიას აწარმებს საქარე და ბიოენერგეტიკით, სხვა საექსპორტო პროდუქტებია - მანქანათმშენებლობის პროდუქცია, მოწყობილობები, საკვები პროდუქტები და სხვა. აშშ დანიის მთავარი არაევროპული სავაჭრო პარტნიორია. თვითმფრინავები, მანქანები, კომპიუტერები და ინსტრუმენტები შედის აშშ-ის ძირითად საექსპორტო პროდუქციაში დანიაში.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Statistics Denmark Statistics free of charge 
* Statistical Yearbook 2007 PDF-files free of charge
* Central Bank 

კატეგორია:დანიის ეკონომიკა
კატეგორია:ეკონომიკა ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ევროპის ეკონომიკა ქვეყნების მიხედვით
ჰელსინგერი

**ჰელსინგერი** () — ქალაქი დანიაში, კუნძულ ზელანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, ჰელსინგერის მუნიციპალიტეტში. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 46 300 ადამიანს შეადგენს. ჰელსინგერი მთელს მსოფლიოშია ცნობილი კრონბორგის ციხესიმაგრით, რომელიც უილიამ შექსპირის ტრაგედია „ჰამლეტშია“ მოხსენიებული. 

წერილობით წყაროებში ქალაქი პირველად 1231 წელს, მეფე ვალდემარ II-ის დროს იხსენიება.  1200 წელს მან ეკლესია ააშენა. 

დღევანდელი სახელით, ჰელსინგერი 1420-იან წლებში დანიის მეფე ერიკ პომერანიელმა დააარსა.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  გდანსკი, პოლონეთი, 1992-დან
*  სანრემო, იტალია
*  ჰარსტადი, ნორვეგია

## იხილეთ აგრეთვე 
*დანიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Helsingør Tourist Bureau website  
* Port of Helsingør  
* Helsingør municipality's official website
* Helsingør Leksikon: Local history wiki 

## სქოლიო 
კატეგორია:დანიის ქალაქები
აოგაშიმა

**აოგაშიმა** () — იაპონიის კუთვნილი ვულკანური კუნძული ფილიპინის ზღვაში, ექვემდებარება ტოკიოს ადმინისტრაციას, მდებარეობს მისგან 358 კმ-ით სამხრეთით. წარმოადგენს იძუს კუნძულების უკიდურეს სამხრეთში მდებარე და ყველაზე იზოლირებულ დასახლებულ კუნძულს.

კუნძულზე გაშენებულია სოფელი აოგაშიმა, რომელიც ტოკიოს მეტროპოლიურ არეალში, ჰატიძიოს პრეფექტურაში შედის. 2009 წლის მონაცემებით, კუნძულზე 205 ადამიანი ცხოვრობდა. მიეკუთვნება ფუძი-ჰაკონე-იძუს ეროვნულ პარკს.

## გეოლოგია 
აოგაშიმა მეოთხეული ასაკის ვულკანური კუნძულია; მისი სიგრძე 3,5 კმ-ია, მაქსიმალური სიგანე კი 2,5 კმ. კუნძულის ფორმას აყალიბებს ოთხი წყალქვეშა კალდერის ნარჩენები. გარშემორტყმულია ძალიან ციცაბო, უსწორმასწორო და ფენობრივი ფლატეებით — კლიფებით, რომლებიც ვულკანური აკუმულაციის შედეგს წარმოადგენენ. კალდერის სამხრეთ კიდეზე კლიფის სიმაღლე 423 მეტრია.

იაპონიის მეტეოროლოგიური სააგენტო აოგაშიმას C კლასის აქტიურ ვულკანად მიიჩნევს, უკანასკნელი ამოფრქვევები 1781-1785 წლებში მიმდინარეობდა.

## ისტორია 
thumb|160px|left|აოგაშიმის დროშა
აოგაშიმის დასახლების ისტორია ნათელი არაა. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი იაპონელია. კუნძული მოხსენიებულია იაპონიის ისტორიის ედოს პერიოდის ჩანაწერებში, რომელთა მიხედვითაც ვულკანური აქტივობები აქ 1652 წელს და 1670-1680 წლებში მიმდინარეობდა. 1780 წელს მოხდა მიწისძვრა, რასაც კალდერის ტბებიდან ორთქლის გამოშვება მოჰყვა. შემდეგ, 1781 წლის მიძისძვრას კი ამოფრქვევა. 1783 წლის აპრილში, ამოფრქვევის გამო საჭირო გახდა კუნძულის 63 ოჯახის ევაკუაცია. 1785 წლის მასიური ამოფრქვევის შედეგად კუნძულის 327 მოსახლიდან 130-140 ადამიანი დაიღუპა.

## გალერეა 
]
ფაილი:Landsat Aogashima Island.jpg|კუნძულის თანამგზავრული ხედი
ფაილი:Map of Izu Islands.png|იძუს კუნძულები
ფაილი:Aogashima04.jpg|
ფაილი:Aogasima maruyama.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში 
* High-resolution aerial photo of Aogashima
* Topographic map 

კატეგორია:იაპონიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით