open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ულტრაცივი ჯუჯა

(მარცხნივ) და TRAPPIST-1-ის (ულტრაცივი ჯუჯა) ზომების შედარება]]
**ულტრაცივი ჯუჯა** — ვარსკვლავური ან ქვევარსკვლავური ობიექტი, რომლის ეფექტური ტემპერატურა 2 430 °C-ზე დაბალია. ჯუჯა ვარსკვლავების ეს კატეგორია 1997 წელს შემოიღეს დეივი კირკპატრიკმა, ტოდ ჰენრიმ და მაიკლ ირვინმა. თავდაპირველად ის მოიცავდა ძალიან დაბალი მასის M-ჯუჯა ვარსკვლავების M7 სპექტრულ ტიპს, მაგრამ შემდეგში გაფართოვდა და ასევე მოიცვა ყველაზე ცივი ვარსკვლავებიდან T6.5 სპექტრული ტიპის ყავისფერ ჯუჯებამდე. მთლიანობაში, ულტრაცივი ჯუჯები მზის სამეზობლოში ასტრონომიული ობიექტების დაახლოებით 15%-ს შეადგენს. ამის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მაგალითია TRAPPIST-1.

პლანეტების ფორმირების მოდელების მიხედვით, დაბალი მასებისა და მათი პროტოპლანეტარული დისკოების მცირე ზომის გამო, ამ ვარსკვლავებს შეიძლება ჰყავდეთ შედარებით მრავალრიცხოვანი პოპულაცია მერკურის ზომიდან დედამიწის ზომამდე კლდოვანი პლანეტებისა, ვიდრე სუპერდედამიწებისა და იუპიტერის მასის პლანეტების. TRAPPIST-1 პლანეტური სისტემის აღმოჩენა, რომელიც დედამიწის ზომის შვიდი პლანეტისგან შედგება, როგორც ჩანს, აკრეციის ამ მოდელს ადასტურებს.

სხვა ტიპის დაბალი მასის ვარსკვლავებთან შედარებით წყალბადის ნელი სინთეზის გამო, ულტრაცივი ჯუჯების სიცოცხლის ხანგრძლივობა სულ მცირე რამდენიმე ასეული მილიარდი წლითაა შეფასებული, ხოლო მათ შორის ყველაზე პატარები დაახლოებით 12 *ტრილიონ* წელს ცოცხლობენ. ვინაიდან სამყაროს ასაკი მხოლოდ 13,8 მილიარდი წელია, ყველა ულტრაცივი ჯუჯა ვარსკვლავი ჯერ თავიანთი სასიცოცხლო ციკლის ადრეულ ეტაპზეა. მოდელები პროგნოზორებს, რომ სიცოცხლის ბოლოს, ამ ვარსკვლავებს შორის უმცირესები, წითელ გიგანტებად გაფართოების ნაცვლად ცისფერ ჯუჯებად გადაიქცევიან.

## მაგნიტური მახასიათებლები
2001 წელს, M9 ულტრაცივი ჯუჯუდან, რომელსაც LP 944-20 უწოდეს, რადიოემისიის ნაკადების აღმოაჩინეს. ამის შემდეგ, ასტროფიზიკოსების ჯგუფმა არესიბოს ობსერვატორიასა და ტელესკოპთა კრებულში Very Large Array, დაკვირვების კამპანიები დაიწყო — მათი მიზანი რადიოტალღების გამომსხივებელი დამატებითი ობიექტების მოძებნა იყო. ამ რადიოტელესკოპებით უკვე ასობით ულტრაცივ ჯუჯას დააკვირდნენ და მათგან ათზე მეტი რადიოგამომსხივებელი ულტრაცივი ჯუჯა გამოავლინეს. ეს კვლევები მიუთითებს, რომ დაახლოებით ულტრაცივი ჯუჯების დაახლოებით 5-10% რადიოტალღებს ასხივებს. ამ დაკვირვებებით აღმოაჩინეს ყურადსაღები 2MASS J10475385+2124234, რომლის ტემპერატურა 800-900 კელვინია და ამ მაჩვენებლით ის ჩვენთვის ცნობილი ყველაზე ცივი რადიოგამომსხივებელი ყავისფერი ჯუჯაა. 2MASS J10475385+2124234 არის T6.5 ყავისფერი ჯუჯა, რომელიც 1,7 გაუსზე მეტი სიძლიერი მაგნიტურ ველს ინარჩუნებს, რაც დედამიწის მაგნიტურ ველზე დაახლოებით 3000-ჯერ უფრო ძლიერია.

## რესურსები ინტერნეტში
* UltracoolSheet: Catalog containing over 3,000 ultracool dwarfs and directly imaged exoplanets
* Database of Ultracool Parallaxes : Predecessor of the UltracoolSheet

## სქოლიო
კატეგორია:ყავისფერი ჯუჯები
კატეგორია:M-ტიპის მთავარი მიმდევრობის ვარსკვლავები
აბსორბცია (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი **აბსორბცია** () შეიძლება აღნიშნავდეს:

## საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები 
* აბსორბცია — აირის შთანთქმა სითხის ან მყარი სხეულის მიერ.
* აბსორბცია (ოპტიკა) — ელექტრომაგნიტური რხევების ენერგიის შთანთქმა.
* აბსორბცია (აკუსტიკა) — დრეკადი რხევების ენერგიის შთანთქმა.
* აბსორბცია (ფიზიოლოგია)

## ჰუმანიტარული მეცნიერებები 
* აბსორბცია (ენათმეცნიერება)
* აბსორბცია (სოციოლოგია)
* აბსორბცია (ეკონომიკა)
ბგერის შთანთქმა

**ბგერის შთანთქმა**, *აბსორბცია* () — ბგერის ინტენსივობის შესუსტება რომელიმე გარემოში მისი გავლისას, ბგერითი ტალღების ენერგიის სხვა სახის (მაგ., სითბურ) ენერგიად გარდაქმნის შედეგად. ბგერის შთანთქმა დამოკიდებულია ბგერითი ტალღების სიხშირეზე და იმ გარემოს თვისებებზე, რომელშიც ბგერა ვრცელდება. იგი აირებში მეტია, ვიდრე სითხეებშ. სითხეებში მეტია, ვიდრე მყარ სხეულებში; უმცირესია კრისტალებში. ბგერის შთანთქმა როგორც წესი, ბგერითი ტალღების სიხშირის ზრდასთან ერთად იზრდება. სითხეთა უმრავლესობისათვის ბგერის შთანთქმის კოეფიციენტი სიხშირის კვადრატის პროპორციულია. ბგერის შთანთქმა და ბგერითი ტალღების გზაზე მოთავსებულ საგნებსა და ნაწილაკებზე გაბნევით გამოწვეული ბგერის შესუსტება ერთი და იგივე არაა. ბგერის შთანთქმისას ენერგია გარდაიქმნება სითბოდ, გაბნევისას კი მცირდება ბგერითი ტალღების გავრცელების პირვანდელი მიმართულებით გადასატანი ბგერითი ენერგიის რაოდენობა. ბგერის შთანთქმა სხვადასხვა ფოროვან-ბოჭკოვან ნივთიერებაში ძალიან დიდია, რაც იძლევა საშუალებას გამოვიყენოთ ასეთი მასალები არქიტექტურულ აკუსტიკაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აკუსტიკა
თათლარი (ბოლუს რაიონი)

**თათლარი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელს მიმდინარე სახელი 1928 წლიდან აქვს.  

## გეოგრაფია
სოფელი ბოლუს ცენტრიდან 12 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს.

## მოსახლეობა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ჰელიოცენტრული ორბიტა

thumb|ჰელიოცენტრული ორბიტა
**ჰელიოცენტრული ორბიტა**, *მზისახლო ორბიტა*, *მზისირგვლივი ორბიტა* — ობიექტის (ციური სხეულის ან კოსმოსური აპარატის) მოძრაობის ტრაექტორია მზის სისტემის ბარიცენტრის გარშემო.

ჰელიოცენტრული ორბიტაზე სამოძრაოდ, აუცილებელია, რომ ობიექტი მოძრაობდეს არანაკლებ მეორე კოსმოსური სიჩქარითა და არაუმეტეს მესამე კოსმოსური სიჩქარით.

## იხილეთ აგრეთვე
* გეოცენტრული ორბიტა
* სელენოცენტრული ორბიტა

## ლიტერატურა
*Кузьмичев В. Е. Законы и формулы физики / Ответственный редактор В. К. Тартаковский. — Киев: Наукова думка, 1989. — С. 864. — 100 000 экз. экз. — ISBN 5-12-000493-8.

კატეგორია:ასტროდინამიკა
კატეგორია:ორბიტები
ჯორჯ დე მორენშილდტი

**ჯორჯ სერგიუს დე მორენშილდტი** (, ; დ. 17 აპრილი, 1911 — გ. 29 მარტი, 1977) — ამერიკელი მენავთობე-გეოლოგი, ანტიკომუნისტი პოლიტიკური დევნილი, პროფესორი და დროდადრო ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს (CIA) საველე აგენტი. დე მორენშილდტი, რომელიც 1961 წლის ოქტომბერში დალასის რაიონში გადავიდა საცხოვრებლად, ცნობილია იმით, რომ 1962 წლის ზაფხულში ლი ჰარვი ოსვალდს დაუმეგობრდა.

უორენის კომისიისთვის ჯონ კენედის მკვლელობის საქმეზე დე მორენშილდტის ჩვენება  ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი იყო.

მისი ჩვენებებისა და რამდენიმე წელში მისი გარდაცვალების შემდეგ, დე მორენშილდტი ჯონ კენედის მკვლელობასთან დაკავშირებით შეთქმულების თეორიებში პოპულარული ფიგურა გახდა. მაგალითად, ისინი, ვინც მკვლელობაზე პასუხისმგებლად შეერთებული შტატების ხელისუფლებას თვლის, დე მორენშილდტს მიიჩნევენ ოსვალდის კურატორად CIA-დან. მეორეს მხრივ, იონ მიჰაი პაჩეპა, კომუნისტური რუმინეთიდან მაღალი დონის დევნილი და დროდადრო CIA-ის თანამშრომელი, ამტკიცებდა, რომ დე მორენშილდტი, მიუხედავად მისი მტკიცებისა, რომ იყო რუსული თავადაზნაურობის შთამომავალი და ანტიკომუნისტი პოლიტიკური დევნილი წითელი ტერორის მიერ, სინამდვილეში იყო კგბ-ს პირველი მთავარი სამმართველოს არალეგალური საველე აგენტი, რომელიც დაკავებული იყო სამხედრო დაზვერვის ინფორმაციის შეგროვებით და მოქმედებდა როგორც ოსვალდის კურატორი საბჭოთა დაზვერვიდან. 

## სქოლიო 
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მემუარისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:ანტიკომუნისტები
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
ფიჭვის დისცინა

**ფიჭვის დისცინა** () — დისკოსებრი, თეფშისებრი, უსწორმასწორო, დანაოჭებული ზედაპირით, 5-17 სმ დიამეტრის, მოყავისფრო-მოვარდისფერო, ზემოდან გლუვი, ხორცისფერი, ქვემოდან მოთეთრო-მონაცრისფერო, ხავერდოვანი, ხრტილოვან-ცვილისებრი, ძირში პატარა, 0,5-1 სმ სიგრძის ფეხით ან მის გარეშე.

მისი რბილობი არის ხორცოვან-ხრტილოვანი, მყიფე, მოთეთრო-მოყავისფრო, უსუნო.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

იჭმევა 15-20 წუთიანი თერმული დამუშავების შემდეგ, ნადუღი წყალი უნდა გადაიღვაროს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 132-133, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ლუკას გეიჯი (მსახიობი)

**ლუკას გეიჯი** (; დ. 28 მაისი, 1995, სან-დიეგო, კალიფორნია) — ამერიკელი მსახიობი. გამოჩნდა ტელესერიალებში „ამერიკელი ვანდალი“, „თეთრი ლოტუსი“, „შენ“, „ეიფორია“.

## ადრეული ცხოვრება 
გეიჯი დაიბადა კალიფორნიის ქალაქ სან-დიეგოში და გაიზარდა კალიფორნიის ქალაქ ენსინიტასში. ყოველ ზაფხულს მიდიოდა კინობანაკში და მონაწილეობას იღებდა სპექტაკლებსა და სარეკლამო გადაღებებში. ირიცხებოდა სან-დიეგიტოს აკადემიაში. 

## კარიერა 
2020 წელს გეიჯმა გამოაქვეყნა კლიპი, სადაც zoom-ში ონლაინშეხვედრის დროს ისმოდა რეჟისორ ტრისტრამ შაპიროს ხმა, რომელიც აკრიტიკებდა გეიჯის ბინას და არ იცოდა, რომ მიკროფონი ჩართული ჰქონდა. გეიჯმა მხარდამჭერი შეტყობინებები მიიღო კონოინდუსტრიაში მოღვაწე სხვადასხვა ცნობილი პირისა და სტუდიისგან. ამ სკანდალის შემდეგ დაუმტკიცეს როლი „HBO“-ს მინისერიალში „თეთრი ლოტუსი“.

## პირადი ცხოვრება 
თმის სტილისტმა კრის ეპლტონმა „დრიუ ბერიმორის შოუში“ დაადასტურა მისი ურთიერთობა გეიჯთან. 2023 წლის 5 აპრილს წყვილი დაინიშნა და 19 დღის შემდეგ დაქორწინდნენ. 2023 წლის 3 ნოემბერს ეპლტონმა შეიტანა სარჩელი გეიჯთან განქორწინებაზე, „შეუთავსებელი განსხავებების“ გამო.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Lukas Gage - IMDb-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კომბალა სოკო

**კომბალა სოკო** () — კომბლისებრი, კვერცხისებრი სოკო ბლაგვი თავით. ზემოთ განიერი, ქვემოთ ვიწრო. იზრდება 5-15 სმ სიმაღლის, ხოლო 3-8 სმ სიგანის. შეფერილია ყვითლად, ძირისაკენ მონაცრისფერო ელფერით, დანაოჭებული ზედაპირით, ზოგჯერ გლუვი.

მისი რბილობი არის მოთერთრო, დამახასიათებელი სუნის გარეშე, გადატეხისას მუქდება. იზრდება ზაფხულში და შემოდგომაზე, როგორც ნიადაგზე, ასევე წიწვოვან ჩამონაცვენზე. გვხვდება ერთეულ ეგზემპლარებად. 

გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საჭმელად ვარგისია, მაგრამ იმის გამო, რომ საქართველოში იშვიათად გვხვდება, შეგროვება არ არის რეკომენდებული.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 132-133, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
სან-კრისტობალის კანტონი

**სან-კრისტობალის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვინციაში, გალაპაგოსის კუნძულების არქიპელაგში. მის შემადგენლობაშია ხუთი კუნძული: ესპანოლა, ფლორიანა, გენოვესა, სან-კრისტობალი და სანტა-ფე. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუერტო-ბაკერისო-მორენო. მოსახლეობაა 8300 ადამიანი (2022).

## რესურსები ინტერნეტში
*Population and area of San Cristóbal

კატეგორია: გალაპაგოსის პროვინციის კანტონები
მაქს რაინჰარდტი

**მაქს რაინჰარდტი** (; დ. 9 სექტემბერი 1873 — გ. 30 ოქტომბერი 1943) — ავსტრიელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი, ინტენდანტი, თეატრის პროდიუსერი. თავისი რადიკალურად ინოვაციური და ავანგარდული სასცენო წარმოდგენებით, რაინჰარდტი ითვლება მე-20 საუკუნის დასაწყისის ერთ-ერთ ყველაზე გამორჩეულ რეჟისორად. მაგალითად, მის მიერ 1917 წელს დადგმული რაინჰარდ ზორგეს „მათხოვარი“ კლეისტის პრემიის ლაურეატი გახდა და პრაქტიკულად მარტომ სათავე დაუდო ექსპრესიონიზმს თეატრში, საბოლოოდ კი კინოფილმებშიც. 1920 წელს რაინჰარდტმა დააარსა ზალცბურგის ფესტივალი, სადაც ღია ცის ქვეშ, საკათედრო ტაძრის წინ, ალპების ფონზე დადგა შუა საუკუნეების მისტერიის — „ყოველი კაცის“ ჰუგო ფონ ჰოფმანსთალის ადაპტაცია. ეს ზალცბურგის ფესტივალზე დღემდე ყოველწლიურ ჩვეულებად რჩება.

1935 წელს შეერთებულ შტატებში „Warner Brothers“ -ის მეშვეობით გადაიღო თავისი პირველი და ერთადერთი ფილმი —უილიამ შექსპირის „ზაფხულის ღამის სიზმრის“ ექსპრესიონისტული ადაპტაცია, რომელშიც მთავარ როლებს ასრულებენ მიკი რუნი, ოლივია დე ჰევილენდი და ჯეიმზ კეგნი. ფილმი ნაცისტური გერმანიის პროპაგანდის სამინისტრომ აკრძალა. ეს განპირობებული იყო არა მხოლოდ იოზეფ გებელსის შეხედულებით, რომ ექსპრესიონიზმი გადაგვარებული ხელოვნება იყო, არამედ უფრო მეტად რეჟისორ მაქს რეინჰარდტის, კლასიკური მუსიკის კომპოზიტორის ფელიქს მენდელსონისა და საუნდტრეკის არანჟირების ავტორის ერიხ ვოლფგანგ კორნგოლდის ებრაული წარმომავლობის გამო (ამ უკანასკნელის ნამუშევარი, როგორც გადაგვარებული მუსიკა, უკვე აკრძალული იყო გებელსის მიერ).

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:გერმანელი თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:ავსტრიელი თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
დიორა კელდიოროვა

**დიორა კელდიოროვა** (; დ. 13 ივლისი, 1998, ჯუმა, სამარყანდის ოლქი, უზბეკეთი) — უზბეკი ძიუდოისტი, მოასპარეზე 52 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. 2024 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი, აზიის ჩემპიონი, მსოფლიო ჩემპიონატისა და სამხედრო მსოფლიო თამაშების მედალოსანი. პირველი უზბეკი ქალი, რომელმაც მოიგო დიდი სლემის ტურნირი ძიუდოში.

## კარიერა
2013 წელს მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 44 კგ-მდე წონით კატეგორიაში აზიის ახალგაზრდულ თამაშებზე ნანკინში (ჩინეთი), ხოლო 2016 და 2018 წლებში ძიუდოში აზიის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე — ბრინჯაოს მედლები.

2018 წელს ჯაკარტაში (ინდონეზია) ზაფხულის აზიურ თამაშებზე 48 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მეორე წრეში დამარცხდა იაპონელ ოლიმპიურ მედალოსან ამი კონდოსთან ანგარიშით 10:0, რომელიც შემდეგ ტურნირის ფინალში გავიდა. რეპეშაჟის რაუნდში ის კორეელ ძიუდოისტს ჯონ იუ-სუნს შეხვდა, მაგრამ 1:10 დამარცხდა და ტურნირზე გამოსვლა დაასრულა.

2019 წელს, ფუჯაირაში (აგს) ძიუდოს აზიის ჩემპიონატზე 52 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მან ტურნირის ფინალში მონღოლი ძიუდოისტი ლხაგვასურენგიინ სოსორბარამი დაამარცხა და ოქროს მედალი მოიპოვა. ნეაპოლში (იტალია) საზაფხულო უნივერსიადაზე მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 52 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. მან ასევე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ზაფხულის სამხედრო მსოფლიო თამაშებზე ვუჰანში (ჩინეთი)..

2021 წელს ანტალიაში (თურქეთი) ძიუდოს დიდი სლემის ტურნირზე მან ფინალში ესპანელი ესტრელა ლოპესი დაამარცხა. ამ გამარჯვების წყალობით, იგი გახდა პირველი უზბეკი გოგონა, რომელმაც ძიუდოს დიდი სლემის ტურნირზე ოქრო მოიპოვა. ბიშკეკში (ყირგიზეთი) ძიუდოს აზიის ჩემპიონატზე 52 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ფინალში დამარცხდა კორეელ ძიუდოისტ პარკ და-სოლთან. 2021 წლის ივლისში, ბუდაპეშტში (უნგრეთი) ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატზე მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა გუნდურ ჩემპიონატში, მაგრამ 52 კგ-მდე წონით კატეგორიაში ბრინჯაოსთვის ბრძოლაში წააგო ისრაელელ ძიუდოისტ გეფენ პრიმოსთან ანგარიშით 10:0. ტოკიოს (იაპონია) ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მან კვლავ წააგო მონღოლ ძიუდოისტ ლხაგვასურენ სოსორბარამთან პირველ წრეში.

2023 წლის მაისში, კატარის დედაქალაქში, მსოფლიო ჩემპიონატზე, 52 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ფინალში დამარცხდა იაპონელ სპორტსმენ უტა აბესთან. 2024 წლის აპრილში აზიის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში მან სამხრეთ კორეელი ერინ იუნგი დაამარცხა და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. იმავე წლის 20 მაისს, წინაოლიმპიურ მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა არაბთა გაერთიანებულ საემიროებში, მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ფინალში დამარცხდა იტალიელ სპორტსმენთან ოდეტა ჯუფრიდთან.

2024 წლის 28 ივლისს, პარიზის ოლიმპიადაზე, 1/16-ში სუფთა ნიპონით 10:1, დაამარცხა იაპონელი ძიუდოისტი უტა აბე, რომელთანაც დამარცხდა 2023 წლის კატარის ფინალში. ფინალში მან დაამარცხა კოსოვოელი სპორტსმენი დისტრია კრასნიკი და გახდა ოლიმპიური ჩემპიონი. დიორა კელდიოროვა პირველი სპორტსმენია უზბეკეთის ისტორიაში, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე ძიუდოში ოქრო მოიპოვა. ის ასევე არის პირველი სპორტსმენი, რომელმაც ოქროს მედალი მოიპოვა უზბეკეთ ქალთა შორის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე..

## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აკუსტიკური მასალა

**აკუსტიკური მასალა** — ბგერათშთამნთქმელი და ბგერათსაიზოლაციო შუასადები მასალები. 

ბგერათშთამნთქმელ მასალას უმთავრესად იყენებენ საწარმოთა შენობებსა (სამრეწველო საამქროები, მემანქანეთა ბიუროები) და ტექნიკურ მოწყობილობებში (ჰაერის კონდიცირებისა და ვენტილაციის დანადგარები) ხმაურის შესამცირებლად, აგრეთვე საზოგადოებრივ შენობათა (მაყურებელთა დარბაზები, აუდიტორიები, რადიოდა ტელესტუდიები და სხვა) სმენადობის ოპტიმალური პირობებისა და აკუსტიკური თვისებების გასაუმჯობესებლად. ბგერათშთანთქმის უნარს განაპირობებს მასალის ფოროვანი სტრუქტურა და ურთიერთდაკავშირებული ფორების სიჭარბე (ფორების მაქსიმალური დიამეტრი 2 მმ, საერთო ფორიანობა — მოცულობის არანაკლები 75%). ბგერათშთამნთქმელი მასალის ეფექტურობას განსაზღვრავს კოეფიციენტი α, რომელიც ტოლია შთანთქმული ენერგიის რაოდენობისა და მასალაზე დაცემული ბგერითი ტალღების ენერგიის საერთო რაოდენობის ფარდობისა. ბგერათშთამნთქმელი მასალა ბოჭკოვანი, მარცვლოვანი ან უჯრედოვანი აგებულებისაა. იგი შეიძლება იყოს რბილი, ნახევრად ხისტი ან სალი. რბილ ბგერათშთანმთქმელ მასალას (ბამბისა და მინაბოჭკოს ლეიბები და რულონები) ფოროვანი აფსკით ფარავენ ან ალუმინთან, აზბესტცემენტსა და სხვა პერფორირებულ ფურცლოვან ეკრანთან ერთად იყენებენ. ამ მასალის მოცულობითი მასა აღწევს 70 კგ/მ³-მდე საშუალო სიხშირის დროს (250–1000 ჰც) ბგერის შთანთქმის კოეფიციენტი (α) 0.7-იდან 0.85-მდე იცვლება. ნახევრად ხისტი მასალაა მინერალური ბამბის ან მინაბოჭკოს (მოცულობითი მასა — 80-130 კგ/მ³) და მერქანბოჭკოს ფილები (მოცულობითი მასა — 180-300 კგ/მ³), რომელთა ზედაპირს ფარავენ ფოროვანი საღებავით ან აფსკით. მასალის ბგერის შთანთქმის კოეფიციენტი α=0.65-0.75-ს (საშუალო სიხშირის დროს). ნახევრად ხისტია აგრეთვე ფოროვანი პლასტმასის ბგერათშთამნთქმელი ფილები. სალი მასალის ფილებს ამზადებენ დამარცვლული ან სუსპენზირებული მინერალური ბამბისა და კოლოიდური შემკვრელისაგან. ფილების ზედაპირს ღებავენ და სხვადასხვა ფაქტურას ანიჭებენ. ხისტი მასალის მოცულობითი მასა 300-400 კგ/მ³-ია. საშუალო სიხშირის დროს α=0.6-0.7. სალი მასალის სახესხვაობაა ფილები და დუღაბები, რომელთა შედგენილობაში შედის ფოროვანი შემვსები (ვერმიკულიტი, პემზა და სხვა) და თეთრი ან ფერადი პორტლანდცემენტები. იყენებენ ე. წ. აკუსტიკურ ფიბროლიტის ფილებსაც. 

ბგერათსაიზოლაციო შუასადებ მასალას (მერქანბოჭკოს ფილები, მინერალური ბამბისა და მინაბოჭკოს რულონები და ფილები; მოცულობითი მასა — 30-120 კგ/მ³ ამზადებენ ორგანული ან მინერალური წარმოშობის ბოჭკოებისაგან, აგრეთვე ელასტიური აირსავსე პლასტმასისაგან (ქაფპოლიურეტანის, ქაფპოლივინილქლორიდის სინთეზური კაუჩუკის ლატექსის ფილები; მოცულობითი მასა — 40-270 კგ/მ³). ბგერათსაიზოლაციოდ ზოგჯერ სხმული ან დაფუჭვილი რეზინის ცალკეულ შუასადებს ხმარობენ. ბგერათსაიზოლაციო მასალას იყენებენ სართულშუა გადახურვის კონსტრუქციებში, შიგა კედლებსა და ტიხრებში, აგრეთვე ვიბროსაიზოლაციო შუასადებად მანქანა-მოწყობილობათა ქვეშ. თუ ამ მასალის დატვირთვა 20 მეგნ/მ²-ის (200 კგძ/სმ²) ტოლია, მისი დრეკადობის მოდული დაბალია — 1.2 მეგნ/მ²-მდე (12 კგძ/სმ²), ბგერათსაიზოლაციო მასალა ბგერის ძალასა და ვიბრაციას ასუსტებს მოქნილი ჩონჩხითა და ფორებში მოქცეული ჰაერით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აკუსტიკა
გიორგი აკოლაშვილი

**გიორგი აკოლაშვილი**  (დ. 1929, ველისციხე — გ. 1992) — ქართველი დირიჟორი, მომღერალი.

## ბიოგრაფია 
მღეროდა ფირუზ მახათელაშვილის ხელმძღვანელობით არსებულ თელავის სიმღერისა და ცეკვის რაიონულ ანსამბლში 1946-1947 წლებში. ამავე წლებში მან საჯარო კონცერტზე უხელმძღვანელა თელავის პედინსტიტუტის მომღერალთა გუნდს, რაც განაპირობა მისი შემდგომი მუსიკალური მოღვაწეობა. 1948 წელს სწავლა დაიწყო თბილისის ცენტრალურ მუსიკალურ სკოლა ინტერნატში, ჯერ ვოკალურ განყოფილებაზე სადაც მისი პედაგოგი იყო სანდრო ინაშვილი, ხოლო შემდეგ, საგუნდო სადირიჟორო განყოფილებაზე პედაგოგ გიორგი ხახანაშვილთან. 1949-1955 წლებში სწავლის პარალელურად მუშაობდა მსახიობ-მომღერლად სახელმწიფო კაპელაში. რკინიგზის  მეათე საშუალო სკოლაში ხელმძღვანელობდა გუნდს, ასევე აგრძელებდა სხვადასხვა სასკოლო გუნდებში მუშაობას, რის შედეგადაც 43-ე საშუალო სკოლის გუნდმა და სიმფონიურმა ორკესტრმა ოპერის თეატრში გამართულ რესპუბლიკურ ფესტივალზე პირველობა მოიპოვა. 1955 წლიდან მუშაობდა დირიჟორობის პედაგოგად კულტსაგანმანათლებლო სასწავლებელში. მცხეთის რაიონის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლს ხელმძღვანელობდა, რომელიც დიდი წარმატებით გამოვიდა მეცხრე რესპუბლიკურ ოლიმპიადაზე, ასევე გამოიყვანეს სპორტის სასახლეში საბჭოთა საქართველოს 40 წლის აღსანიშნავ ზეიმზე. 1965 წელს სიმღერის დღესასწაულზე წარმატებით უხელმძღვანელა თბილისის კიროვის რაიონის მომღერალთა ნაკრებ გუნდს.

## ლიტერატურა 
* ანდრი ალანია, „ხალხური სიმღერის მოამაგენი“, 2007, თბილისი, გვ. 42

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:აკოლაშვილები
გილგილჩაის სიმაგრეები

**გილგილჩაის სიმაგრეები** () — ადრეულ შუა საუკუნეებში აზერბაიჯანში აგებული ყველაზე დიდი თავდაცვითი კედელი. გილგილჩაის (შაბრანის) კედლის მთლიანი სიგრძე, რომელიც მდებარეობს მდინარე გილგილჩაის სამხრეთ ნაპირზე, დაახლოებით 50 კმ იყო.

გილგილჩაის ციხესიმაგრეები, როგორც კასპიის ზღვის თავდაცვითი სტრუქტურების ნაწილი, შემოთავაზებულია აზერბაიჯანში იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში დასამატებლად.

ჩირაგალას კედელი, რომელიც გილგილჩაის კედლის ნაწილია, აზერბაიჯანის მთიან ციხეებს შორის ყველაზე მონუმენტურია. ჩირაგგალა, რომელიც V საუკუნის რელიქვიად ითვლება, იყო გილგილჩაის კედლის მთავარი საყრდენი წერტილი თავისი აქტიური პოზიციით და მყარი აგებულებით.

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აზერბაიჯანში
კატეგორია:კავკასიის ალბანეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
ძირბოლქვა ქამა

**ძირბოლქვა ქამა** () — მოთეთრო ფერის სოკო, თითის დაჭერისას უჩნდება ყვითელი ლაქები, ქუდის დიამეტრი 8-14 სმ. თავიდან კვრცხისებრია, ხოლო შემდეგ — ბრტყელი, ცენტრში ოდნავ ამობურცულია. მისი ტექსტურა ხორცოვანი, აბრეშუმისებრ-ბოჭკოვანი ზედაპირითაა დაფარული, კიდე — შეკეცილი, შემდეგ — გაშლილი, ზოგჯერ — ტალღოვანი.

ძირბოლქვა ქამას ფეხი თეთრი ფერისაა, ქუდისკენ მოვარდისფერო ელფერით, ცილინდრული, ძირისკენ მოღუნული და ბოლქვივით გამსხვილებული ტექსტურით, რომლის სიმაღლე 10-12 x 1-2 სმ. საყელო ზემოდან თეთრი ფერისაა, ქვედა მხრიდან მოყვითალო, განიერი, თხელი, დაშვებული, ვოლვის გარეშე. ფირფიტები ხშირი, ფეხთან თავისუფალი, მონაცრისფერო ფერის, შემდეგ — მურა-წაბლისფერი.

მისი სპორები  განიეროვალურია, გლუვი, ორი ფლუეროსცენტრული წვეთით 6-8 x 4-5 მკმ, ანაბეჭდი კი ყავისფერია.

მისი რბილობი მოთეთროა, ახასიათებს ნუშის სუნი, გადატეხისას ფეხი ოდნავ უვარდისფერდება.

იზრდება ზაფხულიდან გვიან შემოდგომამადე ნიადაგზე, წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, განსაკუთრებით კი ფიჭვნარში.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საჭმელად ვარგისია.

ძირბოლქვა ქამა შეიძლება აგვერიოს შხამაში (Amanito phalloides), რომელიც მომაკვდინებლად შხამიანია. ძირბოლქვა ქამასაგან განსხვავებით, შხამას ნუშის სუნი არ ახასიათებს, მისი ფირფიტები ყოველთვის თეთრია და ფეხის ძირში აქვს ვოლვა. ძირბოლქვა ქამა ასევე შეიძლება აგვერიოს შხამიან ქამაშიც (Agaricus xanthodermus), რომელიც ხასიათდება ფენოლის მძაფრი სუნით და ფეხის ძირში გადატეხისას სწრაფად ყვითლდება.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 36-37, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:საჭმელი სოკოები
აინალი-კავაკის კონვენცია

**აინალი-კავაკის კონვენცია ან 1779 წლის კონსტანტინოპოლის კონვენცია** — შეთანხმება, რომელიც 1779 წლის 10 (21) მარტს რუსეთის იმპერიისა და ოსმალეთის იმპერიის წარმომადგენლების მიერ აინალი კავაკის სასულთნო სასახლეში ბოსფორის სრუტის სანაპიროზე დაიდო. ეძღვნება ძირითადად ყირიმის პრობლემას.

1774 წლის ქუჩუქ-კაინარჯის ზავი სუსტი აღმოჩნდა. ოსმალეთის იმპერია, ხელშეკრულების პირობებს ეყრდნობოდა, ცდილობდა სხვადასხვა საშუალებებით გაეცნობიერებინა თავისი ინტერესები ყირიმთან მიმართებაში. თავის მხრივ რუსეთის იმპერიამ, ასევე ხელშეკრულებაზე დაყრდნობით, საბოლოოდ განდევნა ოსმალეთის იმპერია ყირიმიდან. რუსეთის იმპერიასა და ოსმალეთის იმპერიას შორის მეტოქეობა გამძაფრდა. რუსეთ-თურქეთის ახალი ფართომასშტაბიანი ომის ალბათობა სულ უფრო რეალური ხდებოდა. ოსმალეთის იმპერიის სერიოზული შიდა სირთულეებით რუსეთის იმპერია ისარგებლა. რუსულმა დიპლომატიამ საფრანგეთის სამეფოსა და სტამბოლში ელჩის აქტიური დახმარებით, ოსმალეთის იმპერიასთან მოლაპარაკებები წარმატებით დაასრულა.

კონვენციის პირობები საკითხთა ფართო სპექტრს მოიცავდა: ოსმალეთის იმპერიამ რუსულ სავაჭრო გემებს ნება დართო შავი ზღვის სრუტეებით (ბოსფორი და დარდანელი) ესარგებლა და იმდენი ტონის ტვირთი გაეტარებინა, რამდენის ინგლისური და ფრანგული ფლოტებისთვის იყო დასაშვები. ქუჩუკ-კაინარჯის ხელშეკრულებით ნაკისრი ვალდებულებების განხორციელება დაეკისრა, რაც მოიაზრებდა ოსმალეთის იმპერიას ხელი არ შეეშლა ქრისტიანული რიტუალების შესრულებაში მოლდოვასა და ვლახეთის სამთავროში. ასევე სტამბოლში რუსეთის ელჩს უფლება მიეცა ამ ტერიტორიებზე თანამორწმუნეებისთვის შუამავლის უფლების მინიჭება.

ოსმალეთის იმპერიამ პირობა დადო, რომ გაათავისუფლებდა ზაპოროჟიეს კაზაკებს, რომლებიც ზაპოროჟიეს სიჩის (1775) განადგურების შემდეგ ოსმალეთის იმპერიაში გადავიდნებ, თუმცა ეკატერინე II-ის მიერ გამოცხადებული ამნისტიით სარგებლობა სურდათ და გადაესახლებინათ ისინი, ვინც ამნისტიაზე უარს აცხადებდა. რუსეთის იმპერიამ ყირიმის ხანი დაარწმუნა, ნებაყოფლობით დაეტოვებინა მიწები დნესტრს, სამხრეთ ბუგს, პოლონეთის საზღვარსა და შავ ზღვას შორის, გარდა იმ დასახლებებისა, რომლებიც ქმნიდნენ ოჩაკოვსკის ოლქს.

ოსმალეთის იმპერიამ რუსეთის იმპერიის პროტეჟე შაჰინ გირეი ყირიმის ხანად აღიარა და პირობა დადო, რომ არ მოითხოვდა ყირიმელი ხანების სამოქალაქო და პოლიტიკურ ძალაუფლებას „სულიერი კავშირისა და გავლენის“ საბაბით. რუსეთის იმპერია საპასუხოდ დათანხმდა, რომ ყირიმის ხანები არჩევის შემდეგ თავიანთ წარმომადგენლებს გაგზავნიდნენ სტამბოლში. ორივე მხარეს სამი თვის განმავლობაში უნდა გაეყვანა ჯარები ყირიმისა და ტამანის ნახევარკუნძულებიდან, ხოლო ყუბანიდან - სამი თვისა და 20 დღის შემდეგ.

აინალი-კავაკის კონვენციამ რყევი მშვიდობა იმპერიებს შორის განაახლა. თუმცა, ოსმალეთის იმპერიამ ყირიმში პოზიციების განმტკიცება გადაწყვიტა. ოსმალეთის იმპერიის ქმედებები რუსეთმა ქუჩუკ-კაინარჯის ზავის და აინალა-კავაქის კონვენციის პირობების დარღვევად შეაფასა და  ეკატერინე II-მ 1783 წლის 8 (19) აპრილის ბრძანებულებით ყირიმი რუსეთის იმპერიას შეუერთა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* АЙНАЛЫ-КАВАКСКАЯ КОНВЕНЦИЯ: УСЛОВИЯ, УЧАСТНИКИ И ИТОГИ
* AYNALI KAVAK TENKİHNAMESİ
* **АЙНАЛИ-КАВАКСЬКА КОНВЕНЦІЯ 1779**

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ისაბელას კანტონი

**ისაბელას კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუერტო-ვილიამილი. მოიცავს ისაბელას, დარვინის, ფერნადინასა და ვოლფის კუნძულებს, ასევე რამდენიმე მცირე კუნძულს. ისაბელა უდიდესი კუნძულია გალაპაგოსის არქიპელაგში, ცნობილია თავისი სანაპიროებითა და ფლორა-ფაუნის მრავალფეროვნებით. კანტონის ფართობია 5367 კმ². მოსახლეობა 1780 ადამიანია (2010 წლის მონაცემებით). ისაბელა ერთ-ერთი ყველაზე მცირედ დასახლებული კანტონია ეკვადორში.

## სქოლიო
კატეგორია:გალაპაგოსის პროვინციის კანტონები
ელენე ერისთავი

**ელენე შალვას ასული ერისთავი** (დ. 9 სექტემბერი, 1897, თბილისი, — გ. 27 იანვარი, 1990, იქვე) — პირველი  ქართველი სელექციონერი ქალი.

დაიბადა ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელთა ოჯახში. პაპამისი იყო ლიტერატორი რევაზ ერისთავი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტი (1923). 1932–1936 წლებში იყო სკრის მეხილეობის საცდელი სადგურის ხეხილოვანი კულტურების სელექციის განყოფილების გამგე, 1938–1956 წლებში — დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1941–1947 წლებში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მეხილეობის კათედრაზე ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1956–1973 წლებში ხელმძღვანელობდა მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ხეხილოვანი კულტურების სელექციისა და ჯიშთმცოდნეობის განყოფილებას. ერისთავის თაოსნობით ჰიბრიდიზაციისა და ინტროდუქციის შედეგად მიღებული, შესწავლილი და წარმოებაში დანერგილია თესლოვანი, კურკოვანი და კენკროვანი კულტურების მაღალხარისხოვანი ჯიშები, გამდიდრებულია საქართველოს ხეხილოვანი კულტურების ასორტიმენტი.
## ბიბლიოგრაფია
* ხომიზურაშვილი ნ., ერისთავი ე., საქართველოს ხილი, ტ. 1–2, თბ., 1939–41.
## ლიტერატურა
* ჩიქოვანი ი., ქსნის ერისთავები, თბ., 2010. — გვ. 13.

კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1990
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სელექციონერები
სამერის 500 დღე

**სამერის 500 დღე** (ინგლ. 500 Days of Summer) — 2009 წლის ამერიკული კომედიურ-დრამატული ფილმი. ფილმის რეჟისორია მარკ უები, პროდიუსერი მარკ უოტერსი. ფილმი დისტრიბუციისთვის აირჩია Fox Searchlight Pictures-მა და პრემიერა შედგა Sundance Film-ის 25-ე კინოფესტივალზე. მოიპოვა კრიტიკოსების მოწონება და გამოიმუშავა 60 მილიონ დოლარზე მეტი მსოფლიო მასშტაბით, რაც ბევრად აღემატება მის 7,5-მილიონიან ბიუჯეტს. ბევრმა კრიტიკოსმა შეაქო ფილმი, როგორც 2009 წლის ერთ-ერთი საუკეთესო და შეადარა სხვა ცნობილ ფილმებს, როგორიცაა Annie Hall (1977) და High Fidelity (2000).

ფილმმა მიიღო საუკეთესო ორიგინალური სცენარის და საუკეთესო სცენარის ჯილდოები მე-14 Satellite Awards-სა და 25-ე Independent Spirit Awards-ზე შესაბამისად, ასევე ორი ნომინაცია ოქროს გლობუსის 67-ე დაჯილდოებაზე: საუკეთესო ფილმი-მიუზიკლი ან კომედია და საუკეთესო მსახიობი მამაკაცი – მიუზიკლი ან კომედია (გორდონ-ლევიტი).

## როლებში 
* ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი — ტომ ჰანსენი
* ზოუი დეშანელი — სამერ ფინი
* ჯეფრი არენდი — მაკ-კენზი
* ქლოი გრეის მორეცი — რეიჩელ ჰანსენი
* მეთიუ გრეი გუბლერი — პოლი
* კლარკ გრეგი — ვენსი
* კი უილიამზი — ტომი ეიბრაჰამი
* პატრიშა ბელჩერი — მილი
* რეიჩელ ბოსტონი — ელისონი
* მეილ ფლენეგანი — როდა
* ივეტ ნიკოლ ბრაუნი — ვენსის ახალი მდივანი
* რიჩარდ მაკგონაგლი — მთხრობელი

## ჯილდოები 
**ოქროს გლობუსი**
* საუკეთესო ფილმი — კომედია ან მიუზიკლი
* მსახიობის საუკეთესო შესრულება ფილმში — ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი

## რესურები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:კომედიური დრამა
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
Raging Stallion Studios

**Raging Stallion Studios** — უფროსებისთვის განკუთვნილი დამოუკიდებელი ფილმების სტუდია, რომელიც მდებარეობს სან-ფრანცისკოში. მსოფლიოში გეი პორნოგრაფიის ერთ-ერთი უდიდესი მწარმოებელი. დაარსდა 1998 წელს კრის უორდისა და ჯ. დ. სლეიტერის მიერ, მოგვიანებით თანამფლობელი მაიკლ ბრენდონი გახდა. 

2005 წელს Raging Stallion-მა 22 ფილმი გამოუშვა. 2009-ში ის შეერწყა AEBN/NakedSword.com-ს. მოგვიანებით, 2010 წელს AEBN-მა Falcon Studios შეიძინა.

Raging Stallion Studios-მა თავისი ზოგიერთი ფილმისთვის შთაგონება პოპ-კულტურიდან მიიღო.

2018 წელს სტუდიამ დაიწყო ბეარბექ ფილმების წარმოება. ასევე გაჩნდა კითხვები მსახიობების ჯანმრთელობის რისკებთან და იმ გზავნილთან დაკავშირებით, რაც დაუცველი სექსის ჩვენებას ახლავს თან.

## ჯილდოები
* 2010 XBIZ Award – წლის გეი ფილმი (*Focus/Refocus*)

## იხილეთ აგრეთვე
*CzechBoys

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ამერიკული გეი პორნოფილმების სტუდიები
კატეგორია:გეი პორნოგრაფიული საიტები
პიონერ 0

**„პიონერ 0“** () — ამერიკული კოსმოსური პროგამა „პიონერის“ კოსმოსური ზონდი. კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1958 წლის 17 აგვისტოს, სელენოცენტრულ ორბიტაზე გასასვლელად. 

ზონდი აღჭურვილი იყო სატელევიზიო კამერით, მაგნიტომეტრით და მიკრომეტეორიტის სენსორით. მოწყობილობის გაშვება წარუმატებლად დასრულდა: ფრენის მეორე წუთზე (73.6 წმ) აფეთქდა რაკეტა-მატარებლის „თორ-ეიბლის“ პირველი საფეხური. წესით მას „პიონერი“ ან „პიონერ 1“ უნდა დარქმეოდა, მაგრამ ავარიის გამო მას სახელი არასდროს არ მინიჭებია.

:**კოსმოსის ათვისებაში პირველი** მცდელობა (თუმც წარუმატებელი), დედამიწიდან გაეშვათ კოსმოსური აპარატი.

## ისტორია
1958 წლის 27 მარტს, აშშ-ს თავდაცვის დეპარტამენტმა გამოაცხადა წლის ბოლოს მთვარეზე ოთხი-ხუთი მთვარის ზონდის გაშვების თაობაზე. რაკეტა-მატარებელი იყო იყო თორის შუალედური რადიუსის ბალისტიკური რაკეტის (IRBM) სამსაფეხურიანი ვარიანტი. მთელ პროექტში ჩართული იყო 3000 ადამიანი 52 სამეცნიერო და სამრეწველო ონგანიზაციებიდან, რომელთაგან ყველა 6-ის გარდა სამხრეთ კალიფორნიაში იყო განთავსებული. ჩანაფიქრის მიხედვით, ეიბლი 1-ის საშუალებით ზონდს უნდა მიეღწია მთვარის სიახლოვეს და გაშვებიდან 2.6 დღის შემდეგ, ამოქმედებული მყარი საწვავის TX-8-6 ძრავით ზონდი სელენოცენტრულ ორბიტაზე უნდა გაეყვანა. ორბიტალური სიმაღლე უნდა ყოფილიყო 29 ათასი კმ, ოპტიმალური სიცოცხლის ხანგრძლივობა — დაახლოებით ორი კვირა. 

1958 წლის 17 აგვისტოს 12:18:00 GMT დროით, აშშ-ის კანავერის კონცხის კოსმოდრომ LC17A-დან სტარტი აიღო რაკეტა-მატარებელმა „თორ-ეიბლი 1“-მა. მისია წარუმატებელი აღმოჩნდა. რაკეტა-მატარებლის ფრენის ხანგრძლივობამ პირველი საფეხურის აფეთქების გამო 73.6 წმ შეადგინა, ხოლო ფრენის სიმაღლემ — 15.2 კმ. ზონდიდან ტელემეტრული მონაცემები უწყვეტად გადმოიცემოდა 123 წამის განმავლობაში, სანამ ის ატლანტის ოკეანეში დაეცა. შემდგომმა გამოძიებამ დაასკვნა, რომ ავარია, ტურბონასოსის რედუქტორის გაუმართაობით იყო გამოწვეული.

## რესურსები ინტერნეტში
*.
*

00
ზინა ერისთავი

**ზინა ალექსანდრეს ასული ერისთავი** (დ. 17 ოქტომბერი, 1930, თბილისი, — გ. 16 მარტი, 2002, იქვე) — ქართველი გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1969), პროფესორი (1984). 

დაამთავრა მოსკოვის I სამედიცინო ინსტიტუტი (1952). 1958–1962 წლებში იყო ი. ჟორდანიას სახელობის ქალის ფიზიოლ. და პათოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი მუშაკი, 1962-1971 წლებში —  საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მეანობა-გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი მუშაკი, 1971-1975 წლებში — იქვე პირველი სამეანო განყოფილების გამგე. 1975-1977 წლებში კონსულტანტად იყო მივლინებული ალჟირის ბელფორის ჰოსპიტლის საუნივერსიტეტო კლინიკაში. 1978-1981 წლებში ხელმძღვანელობდა პერინატალური მედიცინის, მეანობისა და გინეკოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სამეანო განყოფილებას, აქვე, 1981-1984 წლებში, იყო ქირურგიული განყოფილების უფროსი მეცნიერი მუშაკი. 1984 წლიდან იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრის პროფესორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1930
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2002
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ჩაირქიოი (ბოლუს რაიონი)

**ჩაირქიოი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელი მიმდინარე სახელწოდებას 1928 წლიდან ატარებს.

## გეოგრაფია
სოფელი პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრიდან 4 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
კანავერალის კონცხის კოსმოსური ძალების სადგური

**კანავერალის კონცხის კოსმოსური ძალების სადგური** () — ამერიკის შეერთებული შტატების კოსმოსური ძალების Space Launch Delta 45-ის სასტარტო მოედანი, მდებარე ფლორიდაში, კანავერალის კონცხზე.

სათაო ოფისი მდებარეობს ახლომდებარე პატრიკის კოსმოსური ძალების ბაზაზე, სადგური წარმოადგენს კოსმოსური ძალების აღმოსავლეთ პოლიგონის ძირითად სასტარტო მოედანს, ამჟამად აქტიური სამი სასტარტო მოედნით (კოსმოსური გაშვების კომპლექსები 40, 41 და 46). დაწესებულება მდებარეობს NASA-ს კენედის კოსმოსური ცენტრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე კუნძულ მერიტზე, ორი ერთმანეთთან დაკავშირებული ხიდებითა და გზებით. კანავერალის კონცხის კოსმოსური ძალების სადგურის Skid Strip უზრუნველყოფს 3000 მ ასაფრენ ბილიკს სამხედრო საჰაერო ხომალდების გაშვების კომპლექსებთან ახლოს, რომლებიც აწვდიან კონცხს მძიმე და დიდი ტვირთამწეობით.

კანავერალის სადგურიდან არაერთი ხომალდი იქნა გაშვებული კოსმოსში, მათ შორის აშშ-ის დედამიწის პირველი თანამგზავრი (1958), პირველი ამერიკელი ასტრონავტი (1961), პირველი ამერიკელი ასტრონავტი ორბიტაზე (1962), პირველი ორი კაციანი აშშ კოსმოსური ხომალდი (1965), პირველი აშშ. ეკიპაჟის გარეშე დაშვება მთვარეზე (1966) და პირველი სამი კაციანი ამერიკული კოსმოსური ხომალდი (1968). ეს იყო აგრეთვე ყველა პირველი კოსმოსური ხომალდის გაშვების ადგილი, რომლებმაც შემოუფრინეს მზის სისტემის თითოეულ პლანეტას (1962-1977), კოსმოსური ხომალდი, რომელიც პირველი გავიდა მარსის ორბიტაზე (1971)მისი ზედაპირის პირველი მკვლევარი (1996). პირველი ამერიკული კოსმოსური ხომალდი, რომელიც ორბიტაზე გავიდა და დაეშვა ვენერაზე (1978), პირველი კოსმოსური ხომალდი, რომელიც შემოვიდა სატურნის ორბიტაზე (2004) და მერკურზე (2011) და პირველი კოსმოსური ხომალდი, რომელმაც დატოვა მზის სისტემა (1977). კანავერალის ბაზის ნაწილები დასახელდა ეროვნულ ისტორიულ ღირსშესანიშნაობად, ასოცირებული ამერიკული კოსმოსური პროგრამის ადრეულ წლებთან.

კანავერალის სადგური ცნობილი იყო, როგორც „კანავერალის კონცხის გაშვების ზონა“ მისი დაარსებისთანავე 1949 წელს, მაგრამ დაარქვეს „LRPG გაშვების ზონა“ 1950 წელს. იგი ცნობილი იყო, როგორც „კანავერალის კონცხის დამხმარე საჰაერო ძალების ბაზა“ 1951 წლიდან 1955 წლამდე და „კანავერალის კონცხის რაკეტების ტესტირების დანართი“ 1964 წლიდან. დაწესებულება მოგვიანებით ცნობილი იყო, როგორც „კენედის კონცხის საჰაერო ძალების სადგური“ 1964 წლიდან 1974 წლამდე, და როგორც „კანავერალის კონცხის საჰაერო ძალების სადგური“ 1974 წლიდან 1994 წლამდე და 2000 წლიდან 2020 წლამდე, 1994 წლიდან 2000 წლამდე „კანავერალის კონცხის საჰაერო სადგურის“ სახელწოდებით. ობიექტს ეწოდა „კანავერალის კონცხის კოსმოსური ძალების სადგური“ 2020 წლის დეკემბერში.

## სქოლიო
კატეგორია:კოსმოდრომები
ლოხის კანტონი

**ლოხის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, ლოხის პროვინციიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლოხა, რომელიც, ამავდროულად, პროვინციის დედაქალაქსაც წარმოადგენს. ასევე აქ მდებარეობს სოფელი ვილკაბამბა, ეგრეთ წოდებული „დღეგრძელობის ველი“. 2022 წლის მონაცემებით, კანტონის მოსახლეობა 250&nbsp;028 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია: ლოხის პროვინციის კანტონები
მიკი რუნი

**მიკი რუნი** (ნამდვილი სახელი — **ჯოზეფ იულ უმცროსი**; დ. 23 სექტემბერი, 1920 — გ. 6 აპრილი, 2014) — ამერიკელი მსახიობი. თითქმის 90-წლიან კარიერაში ის 300-ზე მეტ ფილმში გადაიღეს. იყო მუნჯი კინოს ეპოქის ერთ-ერთი ბოლო ვარსკვლავი. 1939-დან 1941 წლამდე ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებად მსახიობს წარმოადგენდა. კარიერის მწვერვალზე რუნიმ შეასრულა ენდი ჰარდის როლი 1930–40-იანი წლების 16 ფილმისგან შემდგარ სერიაში, რომელიც განასახიერებდა შეერთებულ შტატებში გაბატონებულ შეხედულებას თავიანთ თავზე.

კარიერის პიკზე 15-დან 25 წლამდე ასაკში ის გადაიღეს 43 ფილმში, იყო Metro-Goldwyn-Mayer-ის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული მსახიობი. თავისი მრავალმხრივი შემსრულებლურობით გვიან კარიერაში სახასიათო მსახიობი გახდა. ლორენს ოლივიემ ერთხელ თქვა, რომ „რუნი საუკეთესოა, რაც კი ოდესმე ყოფილა“. კლარენს ბრაუნმა, რომელმაც რუნი გადაიღო მსახიობის ორ ყველაზე ადრეული დრამატულ როლში (ფილმები „ეროვნული ხავერდი“ და „ადამიანურ კომედია“), თქვა, რომ ვისთანაც კი მას ოდესმე უმუშავია, რუნი „ყველაზე ახლოს იყო გენიასთან“. მსახიობს მიღებული აქვს 1982 წლის ოქროს გლობუსი და ემის ჯილდო სატელევიზიო ფილმ „ბილში“ შესრულებული როლისთვის. ამავე წელს მიენიჭა აკადემიის საპატიო პრემია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიუ-იორკელი მომღერლები
კატეგორია:ნიუ-იორკელი რომანისტები
კატეგორია:კალიფორნიელი რომანისტები
კატეგორია:Metro-Goldwyn-Mayer-ის კონტრაქტორები
კატეგორია:კალიფორნიელი რესპუბლიკელები
კატეგორია:ამერიკელი ტელერეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კომიკოსები
კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:საპატიო ოსკარის კავალრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მემუარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ბუკობის ბრძოლა

მინი|ბრძოლის რუკა
**ბუკობის ბრძოლა** () — ანტანტის ძალების პირველი გამარჯვება გერმანიის აღმოსავლეთ აფრიკაში, რომელიც ტანგისა და იასინის დამანგრეველი ბრძოლების შემდეგ მოხდა.

ბრიტანეთის მიზანი ბუკობაში გერმანული უკაბელო რადიოსადგურის განადგურება იყო. ოპერაციას დარბევის სახე უნდა ჰქონოდა.

დარბევა 1915 წლის 21 ივნისს კისუმუდან, ბრიტანეთის აღმოსავლეთ აფრიკაში დაიწყო. თავდასხმისთვის არჩეულ ჯარებს შორის იყვნენ ჩრდილოეთ ლანკაშირის პოლკის ჯარისკაცები და სამეფო ფუზილერები, რომლებიც ცნობილია 25-ე სასაზღვრო ბატალიონის სახელით. ეს უჩვეულო დანაყოფი პოლკოვნიკმა დანიელ პატრიკ დრისკოლმა ბურების მეორე ომის დროს შექმნა, როგორც არარეგულარული ძალა, რომელიც ძალას ძირითადად მოხალისეებისგან იღებდა.

ქალაქში ბრძოლები ორი დღე გაგრძელდა. 23 ივნისს, დაახლოებით 12:00 საათზე, გერმანელებმა უკანდახევა დაიწყეს და ბუკობის დასავლეთით მდებარე ბორცვებზე დაიხიეს. ქალაქში ბრიტანელები შევიდნენ. ჯგუფის ავსტრალიელი წევრი, ლეიტენანტი ვილბურ დარტნელი, ქალაქის მერიის თავზე ავიდა და გერმანიის იმპერიული ბანერი მოიხსნა, როგორც გამარჯვების სიმბოლური ჟესტი.

ფორტ ბუკობა და უსადენო რადიოსადგური განადგურდა. ბრიტანელებმა თოფები და 32000 ტყვია საბრძოლო ნადავლი აიღეს. მესაზღვრეებს ქალაქის გაძარცვისთვის ნება დართეს, რაც დარბევაში გადაიზარდა და ისტორიაში შევიდა, როგორც „ბუკობის დარბევა“.

ბრიტანეთის უმაღლესმა სარდლობამ დიდი გამარჯვება გამოაცხადა და ძარცვის ფაქტი გადაფარა. ბუკობა ბრიტანელებმა მიატოვეს.

24 ივნისს ფონ შტუმერი თავის ხალხთან ერთად დაბრუნდა და ბუკობა მთლიანად განადგურებული დახვდა. ადგილობრივ ხელმძღვანელს, სახელად ნტალს, ბრალი დასდეს ნგრევასა და ძარცვაში და საჯაროდ ჩამოახრჩვეს ფოსტის შენობის წინ.

## ლიტერატურა
* Hew Strachan, *The First World War in Africa* (Oxford University Press, 2004) pp.&nbsp;11, 116 Albania

## რესურსები ინტერნეტში
*History of the 25th Battalion, Royal Fusiliers

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ბრძოლები
კატეგორია:1915 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
მზია ერისთავი

**მზია ალექსანდრეს ასული ერისთავი** (დ. 20 ივლისი, 1906, ქუთაისი, — გ. 3 მარტი, 1983, თბილისი) — ქართველი პედაგოგ-მეთოდისტი, ბავშვთა და მოზარდთა სამხარეთმცოდნეო ტურიზმისა და ალპინიზმის ფუძემდებელი საქართველოში. ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1961).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტის იურიდიული განყოფილება (1929). მუშაობდა სხვადასხვა გამომცემლობაში, ეწეოდა მთარგმნელობით მუშაობას. 1941 წელს საქართველოს პიონერთა და მოსწავლეთა რესპუბლიკურ სასახლეში დააარსა ტურიზმისა და ალპინიზმის კაბინეტი. 1952-1974 წლებში ხელმძღვანელობდა მის მიერვე ჩამოყალიბებულ ბავშვთა ცენტრალური საექსკურსიო-ტურისტული სადგურს. ერისთავის თაოსნობით საქართველოს სხვადასხვა ქალაქში დაარსდა ბავშვთა ტურისტული ბაზები, გაიშალა ფენოლოგიური მუშაობა საქართველოს 130 სკოლაში. ერისთავი ავტორია რ. რასპეს „ბარონ მიუნჰაუზენის თავგადასავალისა“ და საბავშვო ზღაპრების თარგმანებისა (ფრანგულიდან), რამდენიმე ფუძემდებლური მეთოდური ინსტრუქციისა.

## ლიტერატურა
* მოგონებანი დეიდა მზიაზე. კრებული, თბ., 1999.
* დეიდა მზია. კრებული, თბ., 2010.

კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1906
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1983
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სტეფანე ერისთავი

**სტეფანე დავითის ძე ერისთავი** (; დ. დაახლ. 1738 — გ. 24 იანვარი, 1804) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1800).

წარმომავლობით იყო არაგვის ერისთავთა საგვარეულოდან. მამამისი დავითი 1724 წელს ვახტანგ VI-თან ერთად რუსეთში გადასახლდა (მსახურობდა რუსეთის არმიაში, დაიღუპა ოჩაკოვის ალყისას 1737 წელს). სტეფანე ერისთავი ქართველ გრენადერთა პოლკში მსახურობდა. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1768-1774). 1778-1799 წლებში იყო უსტ-კამენეგორსკის ციხესიმაგრის (ახლანდ. ოსქემენი, ყაზახეთი) კომენდანტი. 1798 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის, 1800 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 

## ლიტერატურა
* ჩიქოვანი ი., არაგვის ერისთავები, თბ., 2011.

კატეგორია:დაბადებული 1738
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1804
კატეგორია:ერისთავები (არაგვისა)
კატეგორია:რუსეთის არმიის გენერლები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
მიხეილ ერისთავი (გეოლოგი)

**მიხეილ სიმონის ძე ერისთავი** (დ. 15 თებერვალი, 1910, ჩოხატაური, — გ. 7 სექტემბერი, 1962, სოფ. შროშა, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი, დაკრძალულია თბილისში) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1950), პროფესორი (1962). 

გურიის ერისთავთა (შარვაშიძე-ერისთავები) შთამომავალი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი (1936). 1940 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტში. 1942-1944 წლებში საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. 1960 წლიდან იყო გეოლოგიის ინსტიტუტის მეზოზოური ნალექების სტრატიგრაფიისა და პალეონტოლოგიური განყოფილების გამგე. იკვლევდა საქართველოს, შემდეგ კი მთელი კავკასიის, ყირიმისა და კარპატების ქვედაცარცული ნალექების სტრატიგრაფიასა და პალეონტოლოგიას, აგრეთვე ტექტონიკურ საკითხებს.   
## ბიბლიოგრაფია
* Грузинская глыба и смежные области в нижнемеловое время, «გეოლოგიური ინსტიტუტის შრომები». გეოლოგიური სერია, 1952, ტ. 6(11).
* Нижнемеловая фауна Грузии, Тб., 1955.
* Сопоставление нижнемеловых отложений Грузии и Крыма, М., 1957.
* Нижний мел Кавказа и Крыма, Тб., 1960.
* Подразделение нижнего мела Альпийской зоны, Тб., 1962.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1910
კატეგორია:ჩოხატაურში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
მიხეილ ერისთავი (აგრონომი)

**მიხეილ რევაზის ძე ერისთავი** (დ. 22 ივნისი, 1861,  სოფ. კარალეთი, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1924) — ქართველი აგრონომი, მეწარმე. 

ქსნის ერისთავთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, პოეტისა და მთარგმნელის რევაზ ერისთავის შვილი. დაამთავრა უმანის აგროტექნიკური სასწავლებელი (უკრაინა, 1884). სამშობლოში დაბრუნებული შეუდგა კარალეთის მამულის მეურნეობის მოდერნიზებას, დანერგა წყლის რეჟიმზე მომუშავე სალეწი მანქანა, შემოიტანა მარცვლეულის პერსპექტიული და ახალი ჯიშები. მან პირველმა ჩაუყარა საფუძველი საქართველოში დიდი პომოლოგიური ბაღის შექმნას — 14 დესეტინა ფართობზე გააშენა ხეხილის ყველა ინტროდუცირებული ჯიში და სახეობა. კარალეთში სუფრის ყურძნის ქართული და უცხოური სახეობები გააშენა და ვაზის ჯიშების მრავალფეროვანი კოლექცია შექმნა.

მიხეილ ერისთავს ცოლად ჰყავდა (1895 წლიდან) ელენე, გენერალ-მაიორ ივანე საგინაშვილის ასული.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1861
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
ალმათის დეკლარაცია (1991)

**ალმათის დეკლარაცი**ა —  დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის (დსთ) დამფუძნებელი დეკლარაციები და პრინციპები.

1991 წლის 21 დეკემბერს პრეზიდენტების შეხვედრაზე ალმათიში მეგობრობის სახლში ხელი მოეწერა.

რუსეთის, უკრაინისა და ბელარუსის ლიდერები 1991 წლის 8 დეკემბერს შეთანხმდნენ ბელოვეჟის შეთანხმებაზე, რითაც საბჭოთა კავშირის დაშლა და დსთ-ს შექმნა გამოცხადდა. 1991 წლის 21 დეკემბერს სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბელარუსი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვა, რუსეთი, ტაჯიკეთი, თურქმენეთი, უკრაინა და უზბეკეთი შეთანხმდნენ ალმათის დეკლარაციაზე, რითაც ოფიციალურად დსთ შეიქმნა. საქართველო იყო ერთადერთი ყოფილი რესპუბლიკა, რომელიც არ მონაწილეობდა, ხოლო ლიეტუვამ, ლატვიამ და ესტონეთმა უარი განაცხადეს.

ოქმები შედგებოდა დეკლარაციის, სამი შეთანხმებისა და ცალკეული დანართებისგან.

დეკლარაციის ხელმომწერებმა წინასწარ მიიღეს საბჭოთა პრეზიდენტის მიხეილ გორბაჩოვის გადადგომა. გორბაჩოვი თანამდებობიდან გადადგა 25 დეკემბერს.

1991 წლის 30 დეკემბერს დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა თანამეგობრობის წევრებს შორის დაიდო დროებითი შეთანხმება სახელმწიფოთა და მთავრობათა მეთაურთა საბჭოების წევრობისა და ქცევის შესახებ.

## სქოლიო 
კატეგორია:საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:დსთ-ს საგარეო პოლიტიკა
ჩეფნი (ბოლუს რაიონი)

**ჩეფნი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელი მიმდინარე სახელწოდებას 1928 წლიდან ატარებს.

## გეოგრაფია  
სოფელი პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრიდან 10 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ასტროიდა

მინი|ასტროიდი
**ასტროიდა** ( და ) — ბრტყელი წირი, რომელსაც აღწერს წრეწირის ნებისმიერი P წერტილი მასზე ოთხჯერ დიდი რადიუსის უძრავ წრეწირზე შიგნით უსრიალოდ გორვის დროს. ასტროიდი ეკუთვნის ჰიპოციკლოიდებსა და ეპიციკლოიდებს. თუ კოორდინატთა ღერძები ასტროიდის წვეროებზე გადის, მაშინ მის განტოლებას შემდეგი სახე ექნება: x^{\frac{2}{3}} + y^{\frac{2}{3}} = a^{\frac{2}{3}}, სადაც a უძრავი წრეწირის რადიუსია. ასტროიდის მიერ შემოსაზღვრული ფართობი უდრის უძრავი წრის ფართობის 3/8-ს, ხოლო მისი სიგრძე — ამ წრეწირის ექვსმაგ რადიუს. ასტროიდის ნებისმიერ წერტილზე გავლებული მხების მიერ კოორდინატთა ღერძებთან გადაკვეთით მიღებული მონაკვეთის სიგრძე მუდმივია და უდრის a-ს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ალგებრული წირები
შალვა ერისთავი

**შალვა ნიკოლოზის ძე ერისთავი** (დ. 1 იანვარი, 1897 — გ. 24 თებერვალი, 1921) — ქართველი სპორტსმენი (ფეხბურთელი), იუნკერი.

წარმომავლობით ქსნის ერისთავთა საგვარეულოდან იყო. დაიბადა თეატრის მოღვაწის ნიკოლოზ (კოლა) ერისთავის და ანასტასია ციციშვილის ოჯახში. ფეხბურთით გატაცებული შალვა ერისთავი იყო თბილისური გუნდის „შევარდენის“ (დაარსდა 1906 წელს) წევრი და ქვეყნის ერთ-ერთ საუკეთესო მოთამაშედ ითვლებოდა. 1919 წლიდან სწავლობდა თბილისის სამხედრო (იუნკერთა) სკოლაში. 1921 წლის თებერვალში მონაწილეობდა საბჭოთა ჯარების წინააღმდეგ ბრძოლებში ტაბახმელის ფრონტზე. 24 წლის ასაკში გმირულად დაიღუპა მოწინააღმდეგის მეტყვიამფრქვევთა პოზიციის იერიშის დროს (ხიშტით განგმირა მემიზნე ოფიცერი და თავადაც სასიკვდილო ჭრილობები მიიღო). დაკრძალეს ვერის სასაფლაოს ეკლესიის ეზოში (ახლანდ. ვერის ბაღი).

## ლიტერატურა
* ჩიქოვანი ი., არაგვის ერისთავები, თბ., 2011.

## რესურსები ინტერნეტში
* იუნკერი შალვა ერისთავი — ეროვნული გმირი და „შევარდენის“ ფეხბურთელი, „პირველი არხი“, 23 თებერვალი 2024. 

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
ბოტსვანა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბოტსვანა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბოტსვანა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე