open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ენვერ ბეიბუტოვი

**ენვერ მეჯიდ-ოღლუ ბეიბეტოვი** (; 20 მარტი 1912 – 18 მარტი 1993 1944-დან 1946 წლამდე იყო ულიანოვსკის თეატრის რეჟისორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1946-დან 1948 წლამდე — ხაბაროვსკის, ხოლო 1948-დან 1954 წლამდე — ნოვოროსიისკის. პედაგოგი. ენვერ ბეიბეტოვი დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშისა და «ღირსების ნიშნის» ორდენებით, ასევე მედლებით.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი რეჟისორები
ჰაგვერდილარი

**ჰაგვერდილარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
მეორე მაიაქი

**მეორე მაიაქი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.   მოსახლეობის რაოდენობა — 361 კაცი (2015).

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
გიუნბათანი

**გიუნბათანი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 95 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 14 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 49 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ბანარსხევი.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
თამაზ ჯოლოგუა

**თამაზ ჯოლოგუა** (დ. 1954, ქვემო ბარღები, გალის რაიონი)  — ქართველი  ფილოლოგი, მკვლევარი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი.

## ბიოგრაფია
თამაზ ჯოლოგუა დაიბადა 1954 წელს, გალის რაიონის სოფელ ქვემო ბარღებში, აფხაზეთში. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმსა“ (1978-1979) და საქართველოს ტელევიზიაში (1979-1991).

1991 წლიდან დღემდე მუშაობს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჟუნალისტიკის, (2016 წლიდან - სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა) ფაკულტეტზე პროფესორის (ამჟამად ასოცირებული პროფესორის) თანამდებობაზე. პარალელურად მუშაობს გამოცდების ეროვნული ცენტრის ქართული ენისა და ლიტერატურის ჯგუფის წევრად. კვლევის ძირითადი სფეროები: XIX საუკუნის ქართული ჟურნალისტიკა, ლიტერატურა, საზოგადოებრივი აზრის ისტორია.

ავტორია 70-მდე სამეცნიერო სტატიის, 3 მონოგრაფიისა და ერთი სახელმძღვანელოსი. იგი XIX საუკუნის საქართველოში სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, დიმიტრი ყიფიანის ერთ-ერთი ბიოგრაფია. დაჯილდოებულია დიმიტრი ყიფიანის სახელობის მედლითა და პრემიით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თამაზ ჯოლოგუა — არტანუჯი
* თამაზ ჯოლოგუა — სტუდენტური ამბები
* თამაზ ჯოლოგუას წიგნები — პირველი არხი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანის პრემიის მფლობელები
ჩაფარი (აღდარის რაიონი)

**ჩაფარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ყარაბაღის ეკონომიკურ რეგიონში, აღდარის რაიონში. 1993-2023 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:აღდარის რაიონის სოფლები
კალუმ ჰადსონ-ოდოი

**კალუმ ჯეიმზ ჰადსონ-ოდოი** (დ. 7 ნოემბერი, 2000) — ინგლისელი ფეხბურთელი. თამაშობს ლონდონის „ჩელსისა“ და ინგლისის ეროვნულ ნაკრებში. ჰადსონ-ოდოი თამაშობს გარემარბის პოზიციაზე. 2019 წელს შედგა მისი დებიუტი ინგლისის ნაკრებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი „ჩელსის“ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩილდირანი

**ჩილდირანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ქალბაჯარის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალბაჯარის რაიონის სოფლები
კეტრინ ლავ ნიუტონი

**კეტრინ ლავ ნიუტონი** (; დაიბადა 8 თებერვალს, 1997 წელი, ორლანდო, ფლორიდა, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი.  იგი ცნობილია როლებში, როგორც ლუიზა ბრუკსი, CBS- ის კომედიურ სერიალში გარი გაუთხოვარი (2008–2010), აბიგაილ კარლსონი HBO– ს საიდუმლოებით მოცულ დრამატულ სერიალში დიდი პატარა ტყუილები (2017–2019) და ალი პრესმანი Netflix-ის დრამატულ სერიალში საზოგადოება (2019), იგი ასევე ცნობილია კლერ ნოვაკის როლში სერიალ ზებუნებრივში (2014–2018) და ჯოანი კლარკის როლში სერიალებში Halt and Catch Fire (2016–2017). ნიუტონმა ასევე ითამაშა კომედიურ ფილმში ცუდი მასწავლებელი (2011), საშინელებათა ფილმში პარანორმალური მოვლენა 4 (2012), რისთვისაც მიიღო ახალგაზრდა შემსრულებლის ჯილდო. ის ასევე არის კომედიურ დრამატულ ფილმში  Billboards Outside Ebbing, Missouri (2017), კომედიური ფილმში Blockers (2018), დრამატული ფილმში ბენი დაბრუნდა (2018), სამეცნიერო – ფანტასტიკა საიდუმლოებით მოცულ კომედიაში Pokémon Detective Pikachu (2019) და კომედიური ფილმი Freaky (2020) 

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა 
ნიუტონი დაიბადა ორლანდოში, ფლორიდის შტატში, რობინისა და დევიდ ნიუტონების ოჯახში.  მან კარიერა ოთხი წლის ასაკში დაიწყო, მისი დებიუტი შედგა სერიალში All My Children, კოლბი მარიან ჩენდლერის როლში - 2001 წლიდან 2004 წლამდე. ამასობაში, მან ასევე ითამაშა ორ მოკლემეტრაჟიან ფილმში, Abbie Down East (2002) და Bun  -Bun (2003). 2008 წელს ნიუტონმა შეასრულა ლუიზა ბრუკსის როლი CBS სატელევიზიო სერიალში გარი გაუთხოვარი.  როდესაც იგი თორმეტი წლის იყო, მისი ოჯახი გადავიდა ლოს-ანჯელესში, სადაც იგი სწავლობდა ნოტრემის სახელობის საშუალო სკოლაში. 2010 წელს ნიუტონმა მოიგო ორი ახალგაზრდა შემსრულებლის ჯილდო "სატელევიზიო კომედიის საუკეთესო შესრულებისთვის" და "სერიალის საუკეთესო შესრულება (კომედია ან დრამა)" - გარი გაუთხოვარისთვის.  ნიუტონმა ითამაშა ჩეიზ რუბინ-როსის როლი 2011 წელს ფილმში ცუდი მასწავლებელი კამერონ დიასთან ერთად.  მას ჰქონდა მთავარი როლი, 2012 წლის ფილმში პარანორმალური მოვლენა 4 და მოიგო ჯილდო ახალგაზრდა შემსრულებლის 34-ე დაჯილდოებაზე ამ ფილმისთვის.  მე -10 სეზონიდან მას ჰქონდა განმეორებითი როლი კლერ ნოვაკის როლში ფილმ ზებუნებრივიში.  2017 წელს ნიუტონი გამოჩნდა HBO -ს სერიალში დიდი პატარა ტყუილები.  მას ასევე ჰქონდა მთავარი როლები ფილმებში Three Billboards Outside Ebbing, Missouri და ბენი დაბრუნდა.  ნიუტონი თამაშობს ლუსის როლს 2019 წლის ბლოკბასტერში Pokémon Detective Pikachu. იგი ასევე ასრულებს მთავარ როლს Netflix- ის საიდუმლოებით მოცულ დრამატულ სერიალში საზოგადოება, რომლის პრემიერა შედგა 2019 წლის 10 მაისს. 2020 წელს მან ითამაშა საშინელებათა კომედიურ ფილმში Freaky. ის ასევე გამოჩნდება ფილმში „პატარა სრულყოფილი ნივთების რუკა“, რეჟისორი იან სამუელსი.  

## პირადი ცხოვრება 
ნიუტონი ბავშვობიდან თამაშობს გოლფს.  მან ტურნირებში თამაში 8 წლის ასაკში დაიწყო.  ნიუტონმა დაამთავრა ნოტრემის საშუალო სკოლა 2015 წელს.  იგი იყო ნოტრემის უმაღლესი სკოლის გოგოების გოლფის გუნდის წევრი. მას ჰყავს სამი პუდელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დამღალი

**დამღალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ყარაბაღის ეკონომიკურ რეგიონში, აღდარის რაიონში.

1992–2023 წლებში სოფელი ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ და იმყოფებოდა თვითგამოცხადებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## სქოლიო
კატეგორია:აღდარის რაიონის სოფლები
ჯეისონ სიგელი

**ჯეისონ ჯორდან სიგელი** (; დ. 18 იანვარი, 1980, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, სცენარისტი, ავტორი და პროდიუსერი. სახელი გაითქვა სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ შესრულებული მარშალ ერიკსენის და სერიალში „ხულიგნები და ხუთოსნები“ შესრულებული ნიკ ანდროპოლისის როლებით.

## ადრეული ცხოვრება 
ჯეისონ სიგელი დაიბადა 1980 წლის 18 იანვარს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიის შტატში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში. მისი მშობლები არიან ადვოკატი ოლვინ სიგელი და მისი ცოლი, ჯილიან სიგელი (დ. 1952, ქალიშვილობის გვარია ჯორდანი). მას ჰყავს უფროსი ძმა, ადამი. 

სიგელის მამა წარმოშობით ებრაელია, ხოლო დედა არის ინგლისელი, შოტლანდიელი, ირლანდიელი და ფრანგი. როგორც თავად განაცხადა, იგი იუდაისტური წესებით იზრდებოდა, ისევე, როგორც „ცოტათი სხვა ყველაფრითაც“. იგი ებრაულ სკოლაში დაიბადა და ბარმიცვაც ჰქონდა, თუმცა იგი დედის გავლენით ასევე დადიოდა წმინდა მათეს სახელობის სამრევლო სკოლაშიც, რომელიც კერძო საეპარქიო სკოლა იყო. 

დაწყებითი და საშუალო სკოლის შემდეგ მან სწავლა ჰარვარდ-უესტლეიკის სკოლაში გააგრძელა. აქ მისი სიმაღლე (1.93 მ) დაეხმარა, რომ 1996-97 წლებში CIF-ის ვაჟთა საკალათბურთო გუნდის აქტიური წევრი გამხდარიყო. 

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|295x295პქ|ჯეისონ სიგელი, ნილ პატრიკ ჰარისი და ჯოს ვედონი 2011 წელს
სიგელის სამსახიობო დებიუტი 1998 წელს შედგა ფილმში „მოცდა არ შემიძლია“ შესრულებული მეტის როლით. ამას მოჰყვა ამავე წელს კიდევ ორ ფილმში „მკვდარი კაცი კამპუსში“ და „SLC Punk!“ შესრულებული როლები. 

უკვე 1999 წელს სერიალში „ხულიგნები და ხუთოსნები“ სიგელი დაამტკიცეს მთავარ, ნიკ ანდროპოლისის როლზე, რომელსაც იგი ბოლომდე, 2000 წლამდე ასრულებდა. სერიალი მისთვის ცნობადობის მომტანი აღმოჩნდა, რის გამოც შემდეგი წლების განმავლობაში მარტივად იღებდა როლებს ფილმებში.

2005 წელს იგი სერიალში „როგორ შევხვდი დედათქვენს“ დაამტკიცეს ერთ-ერთ მთავარ, მარშალ ერიკსენის როლზე. სერიალში იგი 2014 წლამდე თამაშობდა ისეთ ცნობილ მსახიობებთან ერთად, როგორებიც არიან: ელისონ ჰანიგანი, ნილ პატრიკ ჰარისი, ჯოშ რედნორი, კობი სმულდერსი, ჯენიფერ მორისონი, კაილ მაკლაქლენი და ა.შ. მარშალის როლი მისთვის განსაკუთრებული წარმატებისა და პოპულარობის მომტანი აღმოჩნდა. 2009 წელს ანიმაციურ ტელესერიალში „გრიფინები“ გაახმოვანა მარშალ ერიკსენი.

2015 წელს ფილმში „ტურის დასასრული“ შეასრულა დევიდ ფოსტერ უოლისის როლი. 2017 წელს კი ფილმში „აღმოჩენა“ თამაშობდა უილ ჰარბორის როლს. ამას მოჰყვა 2018 წელს შესრულებული ჰენრის როლი ფილმში „კვირას მოდი“ და 2019 წელს მიღებული დენ ფოშეს როლი ფილმში „ჩვენი მეგობარი“. 2020 წელს სერიალში „დისპეჩერი არსაიდან“ ასრულებს პიტერის როლს. ამავე წელს მან ასევე სერიალში „საოჯახო ფილმი: პატარძალი პრინცესა“ შეასრულა ფეზიკის როლი.  

## პირადი ცხოვრება 
ჯეისონი არის საყოველთაო ცხოვრების ეკლესიის უფლებამოსილი მსახური, რის გამოც მას 2010 წლის 6 ივლისის შემდეგ აქვს წყვილების დაქორწინების უფლება. რაც შეეხება თავად მის პირად ცხოვრებას, იგი 2012-2013 წლებში ხვდებოდა მსახიობ მიშელ უილიამსს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იქინჯი-ყარალი

**იქინჯი-ყარალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
ქიურ-ყარაბუჯაყი

**ქიურ-ყარაბუჯაყი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.   მოსახლეობის რაოდენობა — 1103 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
ყაზახბარასი

**მეორე მაიაქი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში. 
## სქოლიო
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
ანტონ ლორთქიფანიძე

**ანტონ ლორთქიფანიძე** (დ. 1847, ქუთაისის მაზრა - გ. 1894) — ქართველი იურისტი, საზოგადო მოღვაწე, ქუთაისის საჯარო ბიბლიოთეკის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, დიმიტრი ყიფიანის სიძე.

## ბიოგრაფია 
ანტონ ლორთქიფანიძე დაიბადა 1847 წელს, ქუთაისის მაზრაში. დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია და სწავლა გააგრძელა ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაასრულა 1872 წელს. ქუთაისში დაბრუნებულმა დაიწყო ბრძოლა ქართული თეატრის აღორძინებისათვის. მეუღლესთან, ელენე ყიფიანთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა ქუთაისის სათავადაზნაურო სკოლის ღარიბ მოსწავლეთა კომიტეტის საქმიანობაში, მატერიალურად არაერთხელ დახმარებია კერძო გიმნაზიის ღარიბ მოსწავლეებს; იყო ქუთაისის საბჭოს ხმოსანი დეპუტატი და ქალაქის თავის მოადგილე. საკუთარი ბიბლიოთეკის ფონდი უანგაროდ გადასცა ქალაქის გამგეობას, რითაც საფუძველი ჩაეყარა ქუთაისის საჯარო ბიბლიოთეკის შექმნას. 

## ლიტერატურა 
* ანტონ ლორთქიფანიძის ბიოგრაფია 

კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
დისჟეის ნამოსახლარი

**დისჟეის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს აღმოსავლეთით, 4-5 კილომეტრის მოშრებით, დისჟეის მთაზე. გამოკვლეული თიხის ჭურჭლის მიხედვით თარიღდება ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევრით.

ძეგლი დააზიანა აქვე განლაგებულმა სამხედრო ნაწილმა, რომელმაც ძეგლის თავდაცვითი თხრილი გაჭრა და მთის ძირიდან თხემამადე სამანქანო გზა გაიყვანა. 

ძეგლი 1980 წელს დაზვერა კახეთის არქეოლოგიურიმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. 

აქ მოგროვებული კერამიკისათვის დამახასიათებელია: ქვიშანარევი, მტკიცე კეცი, ლეგა გამოწვა, მოგლუვებული, თუმცა მაინც უხეში ხაოიანი ზედაპირი. ორი ფრანგმენტი დანარჩენებისაგან გამოირჩევა კარგად გაპრიალებული შავი ზედაპირით, თეთრი, წმინდა, ჩანართებიანი კეცით და წაბლისფერი შიდაპირით. არის ისეთი ლეგა ჭურჭელიც, რომლის ზედაპირიც კონცენტრული, ამოღარული ხაზებითაა დაღარული, ხოლო მხარზე მოკლე, ირიბი ნაჭდევები შემოსდევს. შეგროვებულ მასალაში ასევე არის პირგადაშლილი ლანგრის ფრაგმენტიც, რომლის კეცი, მეორადი გამოწვის გამო ვარდისფერია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დიფსიზის ნამოსახლარი

**დიფსიზის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 7-8 კილომეტრის მოშორებით, დიფსიზისხევის მარჯვენა მხარეზე. განეკუთვნება ძვ. წ. II-I ათასწლეულებს. 

ძეგლი 1981 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. სერი რომელზეც ნამოსახლარი მდებარეობს დოდოქრის გაგრძელებაა. მისი ჩრდილოეთ მხარე ვაკეა, სამხრეთი ფლატიანია, ხოლო აღმოსავლეთი საკმაოდ დამბრეც ფერდობებს წარმოადგენს. ნამოსახლარი ფლატის პირასაა. იგი ნახევარწრიულია, შემოსაზღუდულია ხელოვნური თხრილით. გამაგრებული ყოფილა ქვის ზღუდითაც, რაზეც მიანიშნებს ველის დონეზე შემორჩენილი ქვის წყობები. ნამოსახლარის ცენტრში შემაჩლებული ქვის გროვაა. დავდაცვითი ზღუდის შიგნით, შემაღლებულ, ცენტრალურ ნაწილს ნახევარწრიულად ორ სიმეტრიულ რიგად შემოუყვება პატარა სათავსები. სათავსები აღსაიშნავი სიზუსტითაა ზომებსა და განლაგებაში.

ნამოსახლარს ჩრდილოეთით და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება საკმაიდ დიდი დასახლება. იგი სწორკუთხაა და ირგვლივ ხელოვნური, 1.7 მეტრის სიმაღლის მიწაყრილი აკრავს.

ნამოსახლარებზე აღმოჩნდა კარგად განლექილი და ქვიშანარევი თიხისაგან დამზადებული, ლეგა ფერის კონცენტრული ან წიწვისებრი ამოღარული ორნამენტით შემკული თიხის ჭურჭელი, ხელსაფრქვავის ფრაგმენტები, თოხები და ობსიდიანის ზოგჯერ რეტუშირებული ანტაკაცები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დოდორქის ნამოსახლარი

**დოდორქის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოში, დოდორქის ქედის დასავლეთ ნაწილში. ძეგლი თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულით.

ძეგლი აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ნამოსახლარი სამი მხრიდან დაცულია ბუნებრივი ფლატით. ჩრდილოეთ ფერდობი ძლიერ დამრეცია და აქ შესამჩნევია ხეოვნური მიწაყრილი. 

ნამოსახლარზე მოპოვებული ჭურჭლის უმეტესობა განლუქული თიხისგანაა დამზადებული, გამოყვანილია ჩარხზე, გამომწვარია მონაცრისფროდ, შემკულია ტალღისებრ-ზიგზაგურად ამოღარული ხაზებით. მცირე რაოდენობითაა წვრილი, თეთრმინარევიანი, წმინდა თიხისაგან დამზადებულიმ ძირითადად შავად გამომწვარი ჭურჭელი.

ნამოსახლარის შუაგულში შუა საუკუნეების საგუშაგო კოშკია, ხოლო ჩრდილოეთით, დაბლობზე 100 მეტრის მოშრებით, შესამჩნევია ქვის ერთრიგად მოყოლებული წრეები და მცირე ზომის ქვის გროვები. სავარაუდოა რომ ეს იყო ნამოსახლრის სამაროვანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მრავალწყლის გორასამარხები

**მრავალწყლის გორასამარხები** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოდან 8 კილომეტრის მოშრებით, მრავალწყლის ხეობაში, რუსთავისაკენ მიმავალ გზაზე. განეკუთხვნება ძვ. წ. II ათასწლეულის პირველ ნახევარს.

ძეგლი 1984 წელს აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ძეგლზე გამოვლინდა თორმეტი გორასამარხი.

გაითხარა მეთორმეტე სამარხი, დიამეტრი 12 მეტრი, ყრილის სიმაღლე 70 სანტიმეტრი. სამარხი ორმო დაფიქსირდა სამარხის ყრილის ქვეშ, ცენტრალურ ნაწილში. სამარხის ჩრდილოეთ ნაწილში აღმოჩნდა მიცვალებულის ძლიერ დაზიანებული ჩონჩხი, რომელიც დასვენებული იყო მარჯვენა გვერდზე, კიდურებმოხრილი, თავით ჩრდილოეთისაკენ. თავთან გამოჩნდა ცხვრის მთლიანი ჩონჩხი, ზედა და ქვედა კიდურებთან კი მსხვილფეხა საქონლის ძვლები. მიცვალებულის მენჯთან იდო ბრინჯაოს რაპირა, აქვე აღმოჩნდა ბრინჯაოს დანა. თავის ქალის სამხრეთით, დანახშირებულ ფენაზე გამოჩნდა სადა და მორთული ოქროს ფირფიტები და ვერცხლის ოთხი საკინძი. სამარხის ორმოს იატაკზე მიმოფანტული იყო ოქროს ფირფიტების პატარა მილაკები, წერტილოვანი ორნამენტებით შერთული ოქროს სფერული მძივები, ობსიდიანის ოთხი იხრისპირი და ბრინჯაოს საკიდები. სამარხის სამხრეთ კედელთან იყო სამი შავპრიალა დერგი. პირველი დერგი შემკულია წეტილოვანი და ისრისებრი ორნამენტებით. ასევე მსგავსადაა შემკული მეორე დერგიც, მესამე დერგი კი წვრილი, თეთრი მინარევების შემცველი თიხითაა ნაძერწი. 

სამარხის ორმოს დასავლეთ კედლიდან 50 მეტრის სიმაღლეზე, აღმოჩნდა ქვის მოწითალო ჯამი. 

ძეგლიდან მოპოვებული მასალა ნახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმსა და სიღნაღის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
წიწიხიდნის ეკლესია

**წიწიხიდნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ შავქედის მიდამოებში, წიწიხიდნად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება, სავარაუდოდ, გვიანდელ შუა საუკუნეებს.  

დანგრეულია. კედლების დიდი ნაწილი დაშლილია და მიწითაა დაფარული, რის გამოც ეკლესიის გეგმა სრულყოფილად არ ვლინდება. ეკლესიის შიგნით და კედლებზე ხეებია ამოსული.  

ეკლესია დარბაზულია, საშუალო ზომის. ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი სამრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ოდნავ ბრტყელი აფსიდია, რომელსაც ჩრდილოეთ გვერდი და ჩრდილო-დასავლეთ კუთხე შემორჩა. 

ეკლესიის დასავლეთით, ორმოციოდათიოდე მეტრის მანძილზე, შემორჩენილია გეგმით კვადრატული, შირიმის სუფთად დამუშავებული კვადრებით ნაგები შენობა, რომლის დანიშნულების შესახებ დაბეჯითებით რაიმეს თქმა, გათხრა-გასუფთავების გარეშე, რთულია. 

შენობა ძლიერაა დაზიანებული. ოთხივე კედელი დაახლოებით 3,7 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ინტერიერი მოზრდილი ხვებითა და მცენარეულობითაა ჩანერგილი. ერთადერთი შესასვლელი შენობის სამხრეთიდან, კედლის შუაში აქვს. გარედან იგი გადახურული ყოფილა მოზრდილი არქიტრავით. შენობის გეგმა სიმეტრიულია. სტრუქტურულად იგი გაყოფილია სამხრეთ, აღმოსავლეთ და დასავლეთის მიმართულებით წაგრძელებულ ნაწილად, რომლებიც ბოლოებში ერთმანეთისგან ყრუ კედლებით არის გამიჯნული, შუაში კი ერთმანეთს ერთვის. შენობის გვერდითი ნაწილები ვიწროა, თანაბარი სიგანის. შუა ნაწილი კი მათზე თითქმის სამჯერ უფრო განიერია. შენობის ოთხივე კედლის ღერძზე განიერი, გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია. ოთხივე სარკმლიდან მხოლოდ ქვედა ნაწილიღაა შემორჩენილი. ყველას შიგნითკენ მკვეთრად დახრილი რაფა აქვს.  

თუ როგორ იყო შენობის ნაწილები გადახურული არ ჩანს.  

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყირმიზი-შაფაგი

**ყირმიზი-შაფაგი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.
## სქოლიო
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
პატარძეულის ღვთისმშობლის ეკლესია (XX საუკუნე)

**პატარძეულის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის სასაფლაოზე. აგებულია XX საუკუნის 80-იან წლებში. ძელი აქ მდგარი, სავარაუდოდ გვიანდელი შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის გეგმის მიხედვი, თანაც ისე, რომ განახლებული ეკლესიის კედლებში ძველი ეკლესიის შემორჩენილი ნაწილებია ჩართული. თავდაპირველი ეკლესია როგორც ეს შემორჩენილი ნაწილებიდან ჩანს, ნაგები ყოფილა ქვიშაქვის მოზრდილი ზომის, სრულიად დაუმუშავებელი ქვებითა და კირის დუღაბით. განახლებული ნაწილები ნაგებია ქვიშაქვით, რიყის ქვით და ცემენტის ხსნარით. 

შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომელშიც განიერი, უსახური სარკმელია მოწყობილი. ასეთივე სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. აფსიდის გვერდებში თითო შეისრულთაღოვანი ნიშაა. ეკლესია გადახურულია რკინა-ბეტონის, ორკალთა სახურავით, რომელიც გარედან ღარისებრი კრამიტითაა დახურული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
პალდოს გორასამარხი

**პალდოს გორასამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პალდოს ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე. ქვაყრილიანი გორასამარხი (დიამეტრი - 20 მეტრი, სიმაღლე - 1,2 მეტრი) 1971 წელს, დაზვერა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის გარდაბნის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). სამარხის ყრილის ზედაპირზე აიკრიფა ობსიდიანის უსახო ანატკეცები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პალდოს გორასამარხები

**პალდოს გორასამარხები** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პალდოს სამხრეთით, 2,5 კილომეტრზე. 1971 წელს, დაზვერვითი სამუშაოები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის გარდაბნის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელები - თ. ბუგინიაშვილი და შ. დედაბრიშვილი). დადასტურდა ქვაყრილიანი სამარხები (დიამეტრი - 30 მეტრი, სიმაღლე 1,4 მეტრი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ნათლისმცემლისხევის ნამოსახლარი

**ნათლისმცემლისხევის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოში, ნათლისმცემლისხევის მარჯვენა მხარეს, ნათლისმცემლისხევის სამონასტრო კომპლექსიდან ჩრდილო-დასავლეთით 1 კილომეტრზე, განივი ტაფობის თავზე არსებული სერის შუა ნაწილზე, განეკუთვნება ძვ. წ. II და I ათასწლეულების მიჯნას.

ძეგლი აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, კონსტანტინე ფიცხელაურის ხელმძღვანელობით. ნამოსახლარს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან შემოსდევს, 8-10 მეტრის სიგანის, უსწორმასწორო ზედაპირის მქონე მიწაყრილი. ნამოსახლარზე აიკრიფა მცირე რაოდენობის არქეოლოგიური მასალა, რომლებიც დაცულია ქალაქ სიღნაღის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ყარაგაშლი (ნეფთჩალის რაიონი)

**ყარაგაშლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის ნეფთჩალის რაიონში.    მოსახლეობის რაოდენობა — 2469 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:ნეფთჩალის რაიონის სოფლები
ჟაკ რივეტი

**ჟაკ პიერ ლუის რივეტი** (; დ. 1 მარტი, 1928, რუანი, საფრანგეთი —  გ. 29 იანვარი, 2016, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი კინორეჟისორი და კინოკრიტიკოსი. ფრანგული ახალი ტალღის წევრი. რივეტმა თავისი კარიერის განმავლობაში გადაიღო ოცდაცხრა ფილმი, მათ შორის არის *„კოლინი და ჯული სათევზაოდ მიდიან“* (1974) და *„მშვენიერი ონავარი“* (1991).

1980-იანებში მან საქმიანი ურთიერთობა წამოიწყო პროდუსერ მარტინ მარიგნაკთან, რომელიც შემდგომში რივეტის ყველა სრულმეტრაჟიანი ფილმის პროდუსერი გახდა. 2009 წელს გამოსული ფილმის, სახელწოდებით *„პატარა მთის ირგვლივ“*, შემდგომ, იგი პენსიაზე გავიდა და სამი წლის შემდეგ საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა, რომ რივეტი ალცჰაიმერით იყო ავად. 

1960-იანების დასაწყისამდე იგი დაქორწინებული იყო ფოტოგრაფსა და სცენარისტ მარილუ პაროლინიზე. 

## კინო-კარიერა 
სანამ რეჟისორი გახდებოდა, რივეტს მწერლისა და კინოკრიტიკოსის კარიერა ჰქონდა. 1950 წელს მან, ჟან-ლუკ გოდარმა, ფრანსუა ტრიუფომ და ერიკ რომერმა ერთად დააარსეს კინო-ჟურნალი *La Gazette du Cinéma*. ჟურნალის წარუმატებლობის შემდეგ მათ გავლენიანი კინოჟურნალისთვის, „კაიერს დუ სინემასთვის“ (*Cahiers du Cinéma)* დაიწყეს მუშაობა, რივეტი კი მალევე მისი მთავარი რედაქტორი გახდა. „კაიერს დუ სინემას“ მწერალთან, კლოდ შაბროლთან ერთად, იგი ფრანგული ახალი ტალღის შეუცვლელ წევრად იქცა. ამ მოძრაობაში დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ ფილმებში პირადი პოზიციების მკვეთრად დაფიქსირებასა და საავტორო კინოს. 
მინი|ჟაკ რივეტი
რივეტმა მოკლემეტრაჟიანი ფილმების გადაღება 1950იან წლებში დაიწყო. 1961 წელს გამოუშვა სადებიუტო სრულმეტრაჟიანი ფილმი *„პარიზი ჩვენ გვეკუთვნის“* (*Paris nous appartient*). 1966 წელს გამოუშვა „მონაზონი“, რომელმაც დიდი კომერციული წარმატება მოიპოვა, ხოლო საფრანგეთის მთავრობის მიერ გარკვეული დრო დაბლოკილი იყო ფილმში რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმართ გამოხატული მკვეთრად ცინიკური დამოკიდებულების გამო. ფილმი დაფუძნებულია ფრანგი ფილოსოფოსისა და მწერლის, დენის დიდეროს წიგნზე. იგი ჰყვება ახალგაზრდა ქალის ისტორიას, რომელსაც ოჯახური პრობლემების გამო აიძულებენ, მონაზონი გახდეს. 

რივეტის ყველაზე აღიარებული ფილმი არის *„მშვენიერი ონავარი“* (1991), რომელიც კანის კინოფესტივალზე ოქროს პალმის რტოზე იყო ნომინირებული. რივეტს ჟიურის გრან პრი გადაეცა.

## გარდაცვალება 
რივეტი 2016 წლის 29 იანვარს პარიზში, საკუთარ სახლში, ალცჰაიმერის დაავადების გართულებებით გარდაიცვალა. 

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* BFI რივეტის ფილმების შესახებ 
* The Guardian რივეტის შესახებ
* The New Yorker რივეტის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით
* ჟაკ რივეტის ბიოგრაფია
* რივეტის ინტერვიუ

კატეგორია:ფრანგი კინორეჟისორები
კატეგორია:ფრანგი რეჟისორები
კატეგორია:ფრანგი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი მწერლები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი კინორეჟისორები
კატეგორია:ფრანგი კინოკრიტიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ჟურნალისტები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი კინორეჟისორები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი სცენარისტები
კატეგორია:პარიზელი მწერლები
პალდოს სამაროვანი

**პალდოს სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პალდოს მდინარე ივრის მარცხენა ნაპირზე, ივრის კაშხალთან. განეკუთვნება ll და l ათასწლეულების მიჯნას. არქეოლოგი ი. გრძელიშვილის ცნობით, კაშხლის მშენებლობის დროს დაუზიანებიათ ოთხკუთხა ორმოებში გამართული სამარხები, რომლებშიც ადამიანის ძვლები და ბრინჯაოს მახვილები აღმოჩნდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
წითლობისგორის ნამოსახლარი და სამაროვანი

**წითლობისგორის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, წითლობის გორის დასავლეთ კალთაზე განეკუთვნება გვიანდელ ბრინჯაო, ადრინდელ რკინის ხანას.

ნამოსახლარზე აიკრიფა თიხის ჭურჭლის, ბათქაშისა და საშენი ქვის ნატეხები. სამაროვანი ნამოსახლარის თანადროულია. რომელზეც წლების ნადგურდებოდა სამარხები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მარიამჯვრის ნაგებობა

**მარიამჯვრის ნაგებობა** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მარიამჯვრის ჩრდილოეთით, წმინდა გიორგის ფერდად წოდებულ ადგილში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილი კედლები ნაგებია რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. ნაგებობის ჩრდილოეთით საწნახელია, ხოლო სამხრეთით რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ამოშენებული ღრმა და ფართო სამეურნეო ორმო.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მარიამჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია

**მარიამჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მარიამჯვრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ორიოდე კილომეტრზე, ტყეში.  

ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდო. 1988 წელს სოფელში მაცხოვრებელ მამისაშვილებს ნაეკლესიარზე თანამედროვე სტანდარტის აგურითა და ცემენტით აუგიათ სრულიად უსახური ნაგებობა, რომელშიც ძველი ეკლესიის კედლების შემორჩენილი ნაწილებია გამოყენებული.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მანავის წმინდა გიორგის ეკლესია

**მანავის წმინდა გიორგის ეკლესია**, *ოდიშის ეკლესია* — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მანავის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში. სავარაუდოდ, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ადგილობრივთა მონაცემებით ეკლესია აუგიათ სამეგრელოდან გადმოსულ სტეფანიებს და დღესაც მათ სალოცავად ითვლება.  

ეკლესია დარბაზულია, უაფსიდოა. ნაგებია ქვიშაქვის ლოდებით, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ქაოსურია. გამოყენებულია აგურიც. დაზიანებულია. ჩამონგრეულია კამარა, გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, ალაგ-ალაგ, მონგრეული აქვს.  

შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა, საკურთხეევლის აღმოსავლეთ კედელში ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი, რომლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. მსგავსი, ოღონდ ოდნავ უფრო პატარა ნაგებობა საკურთხევლის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხეშიც დგას.  

ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ვიწრო პილასტარია, დასავლეთ ნაწილში კი - მცირე ზომის, ოთხკუთხა ნიშა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პატარძეულის ციხე-კოშკი

**პატარძეულის ციხე-კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის სამხრეთ განაპირას, ჯიღაურიაანთ უბანში. ღვთისმშობლის ეკლესიის გვერდით, სამიოდე მეტრზე. თარიღდება XVIII საუკუნით.

კოშკი ცილინდრულია. ნაგებია რიყის, წვრილი ქვითა და კირის დუღაბით. შემორჩენილი იყო 2,5-3 მეტრ სიმაღლეზე. 1990-იან წლებში, ამ ადგილას მამათა მონასტრის დაარსების დროს, იგი თვთნებურად აღადგინეს და ამჟამად მონასტრის საჭიროებისთვის გამოიყენება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის კოშკები
პატარძეულის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია

**პატარძეულის წმინდა გიორგის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის ჩრდილოეთით, ოთხიოდე კილომეტრზე, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, აგურითა და კირის ხსნარით. შიგნით კედლები შელესილია. ეკლესიას ეტყობა გვიანდელი შეკთების კვალი. შესასვლელი ეკლესიაში სამხრეთიდანაა. კარი გარედან მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი და ნახევარწრიული თაღი ხურავს. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის არაწესიერი აფსიდია, რომლის ღერძზე სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ორივე მხარეს მცირე ზომის ნიშაა. კამარა სხმულია. აღმოსავლეთით იგი კონქის თაღს ეყრდნობა. ეკლესიის იატაკი აგურით იყო მოგებული.

ეკლესიის ფასადები შელესილი ყოფილა. აგურით არის ნაწყობი ლავგარდანიც. 1990-იან წლებში, სოფლის მოსახლეობას ეკლესია გაურემონტებია და იგი ღარისებრი აგურით გადაუხურავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნინიკელაანთ საყდარი

**ნინიკელაანთ საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის დასავლეთით ხუთიოდე კილომეტრზე დიდცხვირის ჭალაში. სასახლეებად წოდებულ ადგილზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია (9‚1×5‚9 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით და კვადრატული აგურით . კედლები, ძირითადად, რიყის ქვითაა ამოყვანილი (აქა-იქ ლოდებიცაა ჩაყოლებული) კონსტრუქციის ნაწილები (კამარა, კონქი, საბჯენი თაღები) და არქიტექტორული ელემენტები აგურისაა. გარდა ამისა, აგური კედლების წყობაშიცაა ნახმარი, რითაც როგორც შიგნიდან ისე გარედან ალაგალაბ თარაზულად გამავალი რიგებია გამოყვანილი. ისინი კედლებს, მეტწილად, მთელ სიგრძეზე არ გაუყვება. 

ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: დაზიანების ხასიათიდან გამომდინარე. გარეთა კედლების საპირე წყობის დიდი ნაწილი, სავარაუდოდ, ხელოვნურადაა შემოძარცული და სამშენებლო მასალად არის გაზიდული: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, განგრეულია სამხრეთ კედელი. დაბზარულია სახურავზე ხეებია ამოსული ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან და ჩრდილოეთილდან სახურავის საფარი. განგრეულია სამხრეთით კედელი, ალაგ-ალაგ კედლები დაბზარულია, სახურავზე ხეებია ამოსული.

ეკლესიას ორის შესასვლელი აქვს დასავლეთით და ჩრდილოეთიდან ჩრდილოეთის შესასვლელიდან მხოლოდ გარედან გადახურვა აკლია. შიგნიდან ის ხის ძელებით, თარაზულადაა გადახურული. არმ-ით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე გაჭრილია განიერი გარეთკენ მკვეთრად შევიწროებული სარკმელი იგი შიგნიდან კილიხებრი, ხოლო გარედან შეისრული თაღითაა, იგი ხის ზელებით, თარაზულადაა გადახურული. 

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რის ღერძზე გაჭრილია განიერი, გარეთკენ მკვეთრედ შევიწროვებული სარკმელი. იგი შიგნიდან კილიხებრი, ხოლო გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული, რომელთა წვერები თითქმის ერთ დონეზეა. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. ეს უკანასკნელი იმდენად მაღლაა ატანილი, რომ თითქმის კამარაზეა მიბჯენილი აფსიდის გვერდებში. ერთმანეთის პირდაპირ, თითო ოთკუთხა ნიშაა, ნიშები შედარებით დაბლაა განლაგებული, მათგან ჩრდილოეთისა იატაკის დონეზეა, სამხრეთისა კი იატაკიდან ორმოციოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. კონქი წესიერი ფორმისაა. მისი თაღი რკალისებრი ფორმისაა და აფსიდის მხრებს პირდაპირ, იმპოსტებს გარეშე ეყრდნობა, მსგავსი ფორმისაა კამარაც. კონქის თაღის გარდა. იგი ეყრდნობა კიდევ ორ საბჯენ თაღს მათგან ერთ-ერთი დარბაზის შუაშია მეორე დას კედელთან ორივე თაღი გადაყვანილია შეკიდულ პილასტრებზე. მათი ძირი ქვიშაქვის ქვებითაა გამოყვანილი. ჩრდილოეთ პილასტრის ქვემოთ იატაკიდან სამოციოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზე, სწორკუთხა გეგმის მქონე, ბრტყლად გადახურული ნიშაა. ინტერიერი გაჯით ყოფილა შელესილი. გარედან, საკურთხევლის სარკმლის გასწვრივ ფრონტონის არეში აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილი აგურის გამოსახულებაა, რომელიც ორსაფეხურიან კვარცხლბეკს ეყრდნობა. საკუთრივ ჯვრის მკლავები ერთი აგურის სიგანისაა. ზედა და ქვედა მკლავებში აგური თარაზულადაა დაწყობილი, განივ მკლავებში კი — შვეულად. დასავლეთ ფასადზე, ფრონტონის წვერთან, აგური, რაც ლავგარდის ნაშთს უნდა წარმოადგენდეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ფიდნის ეკლესია

**ფინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 4 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია (7,82X6,12 მეტრი). ნაგებია სხვადასხვა ზომის ქვიშა ქვის ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. გარეთა კედლების წყობაში გამოყენებულია ლოდებიც, რომლებიც მეტწილად კუთხეებშია ჩართული, წყობა ქაოსურია. ძლიერ დაზიანებულია: აყრილია სახურავის საფარი, ჩამოშლილია ლავგარდანის მნიშვნელოვანი ნაწილები, აღმოსავლეთი სამხრეთი კედლები დარბაზულია.

ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა. გარედან იგი ბრტყელი თავი და გადახურული (რამდენიმე ქვა ჩამოცვენილია) შიგნით კი, როგორც ეს შემორჩენილი ნაწილებით დგინდება, თარაზული თავი ჰქონია. სარკმელი ორია აღმოსავლეთით და დასავლეთით. შიგნიდან ორივე სარკმელი ოთხკუთხაა. მათგან აღმოსავლეთ სარკმელს გარეთა გადახურვა ჩამოშლილია აქვს. დასავლეთისა კი გადახურულია ბრტყელი თაღით, რომელიც ქვიშაქვის ერთ მთლიან ქვაშია გამოკვეთილი. 

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია რომელშიც სარკმლის გარედა, კიდევ ორი მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კონქით. კუჭის თავი ყელია დიდი ძირითადად ქვიშაქვის არცთუ ისე სუფთად ნათალი, მოგრძო ქვითაა გამოყვანილი. მსგავსი მოყვანილობა აქვს კამარასაც. კამარა დარბაზის გრძივი კედლებს კუთხით ერთვის, რის გამოც მათ საზღვარზე თარაზული ხაზი იქმნება.

საკურთხეველში დგას ქვიშაქვის ერთ ქვაში გამოკვეთილი, ოთხწახნაგა ზემოთკენ ოდნავ გაფართოებული ტრაპეზი, რომლის წინა მხარეზე ფონის ამოკვეთით მაღალი, ბოლოებგაფართოებული ჯვარია გამოსახული. ჯვრის ძირი ორ ჰორიზონტალურ ტოტადაა გაყოფილი. საკუთრივ ტოტებს კი დაკბილული ბოლოები აქვს. გარედან ეკლესიის კედლები დასრულებულია მაღალი, ქვიშაქვის ნათალი ქვებით ნაწყობი ლავგარდნით, რომლის პროფილს თარო შეზნექილი მრუდი ზედაპირი და ლილვი შეადგენს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მარიამჯვრის წმინდა მარინეს ეკლესია

**მარიამჯვრის წმინდა მარინეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მარიამჯვარის ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, ტყეში. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგები იყო სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გამოყენებული ყოფილა შირიმიც. ძეგლი ძლიერ იყო დაზიანებული: ჩამონგრეული იყო კამარა, გრძივი კედლები 1-1,5 მეტრ სიმაღლეზეღა იყო შემორჩენილი. მათ შორის ჩრდილოეთ კედელი გარედან მიწით იყო დაფარული.  

შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ეკლესიის იატაკის მიმართ ოდნავ შემაღლებული, ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც მცირე ზომის, თარაზულად გადახურული სარკმელი და ორი ოთხკუთხა ნიშაა. ნიშებიდან ერთი აფსიდის სამხრეთ მხართანაა, მეორე - ჩრდილოეთ გვერდის შუაში. სარკმლის ქვემოთ დგას რიყის ქვით ნაშენი, არაწესიერი ფორმის ტრაპეზი. აფსიდი კონქითაა გადახურული. საკურთხევლის ბაქანს ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი.  

გარედან ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელი გამაგრებული იყო ორი ნახევარწრიული კონტრფორსით. 1980-იან წლებში ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია თვითნებურად აღადგინა, რამაც შენობის ისტორიული ღირებულება მთლიანად დაუკარგა.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პატარძეულის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია

**პატარძეულის წმინდა გიორგის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყის პირას. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის, სხვადასხვა ზომის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა არაწესიერია. შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა, ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის სამხრეთით ერთი კვადრატული ნიშაა.

2005-2006 წლებში ადგილობრივ მოსახლეობას  ეკლესია თვითნებურად გაურემონტებია. კედლის საპირე წყობის ჩამოშლილი ნაწილები აღუდგენიათ რიყის ქვით, ნატეხი რიყის ქვითა და ცემენტის ხსნარით, ეკლესიისათვის შეუბამთ ლითონის კარი და შენობა ღარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პატარძეულის წმინდა გიორგის ნიში

**პატარძეულის წმინდა გიორგის ნიში** — საკულტო ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის განაპირას. ადგილობრივი მოსახლეობის გადმოცემით აგებულია XX საუკუნის 80-იან წლებში, ნაეკლესიარზე ნიში კვადრატული გეგმის მქონე, ზემოთკენ ოდნავ შევიწროებული, თავმომრგვალებული, მასიური ნაგებობაა. ნაშენია რიყის ქვით. დგას ბეტონის კვადრატულ საფუძველზე. ერთ-ერთ წახნაგში მოწყობილი აქვს ოთხკუთხა სასანთლე ნიშა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
პატარა ჩაილურის კვირაცხოვლის სალოცავი

**პატარა ჩაილურის კვირაცხოვლის სალოცავი** — საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის ზემოთ, ჩრდილოეთით. გადმოცემით, აქ მდგარა კვირაცხოვლის ეკლესია, რომლის ნანგრევებზეც XX საუკუნეში, ადგილობრივ მოსახლეობას ფიცრული დაუდგამს და სალოცავად იყენებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სამოქალაქო აუდიტი

**სამოქალაქო აუდიტი**, ასევე **სოციალური აუდიტი** — სამოქალაქო ჩართულობის ნარისახეობა, რომელიც ყურადღებას ამახვილებს ხელისუფლების (მთავრობის) მმართველობის ხარისხსა და ანგარიშვალდებულებაზე. სამოქალაქო აუდიტი მნიშვნელოვნად განსხვავდება აუდიტისა და სამოქალაქო ჩართულობის სხვა ფორმებისგან, რომლებიც მიზნად ისახავენ მმართველობაში მოქალაქეების ჩართულობას და საკუთარი მიზნების მისაღწევად იყენებენ გამოხატვის ისეთ ფორმებს, როგორიცაა დემონსტრაციები, ადვოკატირება და ლობირება.

სამოქალაქო აუდიტის მთავარი ამოცანა არის მთავრობის მმართველობის ხარისხის მონიტორინგი, კონტროლი, ანალიტიკა და შეფასება, რითაც მიიღწევა საჯარო პირების გადაწყვეტილებების მიღების ანგარიშვალდებულეა. ხელისუფლების მმართველობის ხარისხის შეფასებისას სამოქალაქო აუდიტი შეიძლება განიხილებოდეს როგორც მთავრობის კონტროლის მექანიზმი: მოქალაქეები აიძულებენ ხელისუფლებას იმოქმედოს გამჭვირვალედ, პასუხისმგებლიანად და ეფექტიანად.

სამოქალაქო აუდიტს სხვადასხვა სამიზნე ამოცანები გააჩნია. სმაოქალაქო აუიტი შეიძლება ფოკუსირდეს ცუდი მმართველობის პრაქტიკასა და კორუფციულ გარიგეგებზე, ასევე საჯარო პირების მიერ არამართლზომიერი ფინანსური რესურსების ფლობა-გამოყენებაზე. სამოქალაქო აუდიტს ასევე გააჩნია შესაძლებლობა, წიანსწარ გააფრთხილოს მთავრობა მის მიერ შემუშავებული ფოლისის სუსტი და ძლიერი წერტილების შესახე და შეატყობინოს ადგილობრივ თემს, თუ რა გავლენა ექნება მთავრობის ქმედებებს მის ყოველდღიურ ცხოვრებაზე.

სამოქალაქო აუდიტის ფარგლებში არსებულ აქტივობებს შეუძლია ასევე გაზომოს ურთიერთდამოკიდებულება პოლიტიკოსისა თუ მთავრობის დაპირებებსა და რეალურ შედეგებს შორის. 

## სქოლიო
კატეგორია:აუდიტი
უჯარმის წმინდა გიორგის ეკლესია

**უჯარმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უჯარმის შუაში. თარიღდება XIX საუკუნის მეორე ნახევრით. 

ეკლესია დარბაზულია (12,8X7,55 მ.) ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და ქვიშაქვის ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში მოზრდილი ქვებია გამოყენებული, რომელთა მცირე ნაწილი ოდნავ დამუშავებულია, დიდი ნაწილი კი შემთხვევითი ფორმისაა. კარ-სარკმლები სუფთად ნათალის ქვიშაქვის ქვითაა. კედლები გარედან კირის დუღაბითაა გასწორებული. შიგნიდან შელესილია. 

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით დარბაზის იატაკის მიმართულებით ორი მცირე საფეხურით შემაღლებული, ნახევარწრიული აფსიდია. რომლის პრიზი გათვლილია ქართულ გარეტი მკვეთრად შევიწროებული ნახევარწრიული სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარის თითო განიერი, თაღოვანი ნიშაა. ჩრდილოეთის ნიშის მარცხნივ აბსიდის მხართან ახლოს, მცირე ზომის ღრმა ნიშაა. აფსიდი კონქითა გადახურული. კონქის თაღი ნახევარწრიულია. მსგავსი ფორმისაა კარის საბჯენი თაღები და თვით კამარაც. ყველა თავის ქუსლიდან გამოყოფილია მთლიანი ქვის პოსტები, რომელთა პროფილს თარო და ლილვი შეადგენს. აბსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი. დარბაზის გრძივ კედლებზე კორსა ფეხი ორსაფეხურიანი ორ-ორი პილასტრია.რომლებშიც შესაბამის კედლებს სამ-სამ თანაბარნაწილად ყოფს. თითო პილასტრი დასავლეთ კუთხეშიცაა. პილასტრების გვერდით საფეხურებს კედლის ბრტყელი ნიშების თაღები ეყრდნობა. წინას — კამარის საბჯენი თაღები იმპოსტები კედლის მთელი ნიშების თაღების ქუსლებთანაცაა. მათი პროფილი მარტივია, თარო და დახრილი სიბრტყე. საკურთხევლის სარკმლის გარდა, შიდა სივრცეს კიდევ ორი სარკმელი აშუქებს. მათგან ერთი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთშია. მეორე კი დასავლეთ კედლში. სამხრეთ სარკმელი საკუთრთხევლის სარკმლის მსგავსია. დასავლეთისა კი შიგნიდან ოთხკუთხაა. რელიეფური ჯვრის გამოსახულებაა, დასავლეთ ფასადზე სარკმელი გამოკვეთილია ქვიშაქვის ერთ ქვაში და ირგვლივ სადა ლილვი ყვება. კედლები დასრულებულია ქვიშაქვის თაროსებრი ლავგარდნით. ეკლესიის დასავლეთ ფრონტონის სტვირზე დაშენებულ, ნატეხი ქვით ნაგებ, კვადრატულ საფუძველზე.დადგმულია ოთხწახნაგა პირამიდული ფორმის სახურავით დასრულებული სამრეკლო. ოთხ მრგვალ სვეტზე დაყრდნობილი. ნახევარწრიული თაღებით გახსნილი ფანჩატური. სამრეკლოს სახურავის წვერზე ლითონის ჯვარია 1990-ანი წლების ბოლოს ლ. კობახიძის თაოსნობით და გ. ჯამრიშვილის დაფინანსებით ეკლესია გაურემონტებიათ. ამ დროს იატაკზე დადგეს ქვის ფილები. დადგეს ხის კანკელი, შიგნიდან ეკლესია გაჯით შელესეს და ღარისებრი კრამიტით გადახურეს. ამავე წელს ეკლესიის ეზოს შემოავლეს ლითონის ღობე. 2015 წელს ეკლესიის ეზოში დაიწყეს საკვირაო სკოლის შენებლობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
პატარძეულის წმინდა ესტატეს ეკლესია

**წმინდა ესტატეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ  პატარძეულში სოფლის დასავლეთით, ორიოდე კილომეტრზე, მთაზე. განვითარებულ  შუა საუკუნეებს. მოგვიანებით სამხრეთ კედლისთვის გარედან, სამი კონტრფოსი მიუშენებიათ.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ქვიშაქვის სხვადასხვა ზომის, ნატეხი ქვით. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. აღმოსავლეთით ოდნავ ნალისებრი აფსიდია, რომლის ცენტრში გაჭრილია სარკმელი. სარკმლის ორივე მხარეს სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდი დარბაზისგან მხრებითაა გამოყოფილი, რომლებიც თაროსებრი იმპოსტებითაა დასრულბული. სამხრეთ კედელში კარის ზემოთ ერთი სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, ჩრდილოეთ კედლის შუაში ნიშაა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
უდაბნო II

**უდაბნოს მეორე სადგომ-სახელოსნო** — არქეოლოგიური ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ უდაბნოს სამხრეთ-დასავლეთით 8-10 კილომეტრზე, მრავალწლისხევის ერთ-ერთი მარჯვენა შენაკადის - ვიწრო არაღრმა და მშრალი ხევის მარჯვენა მხარეს, შესართავიდან 100 მეტრზე. სადგომ-სახელოსნო გამართულია ფერდობზე, რომელიც მძლავრ ეროზიას განიცდის. დაშლილი ფენები და მათთან ერთად, არქეოლოგიური მასალა წვიმების დროს ხევში ირეცხება. ძეგლი განეკუთვნება მუსტიეს ხანის I ნახევარს. 

სადგომი (20X20 მეტრზე) ღია ტიპისაა. 1971 და 1980 წლებში ძეგლზე საძიებო არქეოლოგიური სამუშაოები ჩაატარა კაე-მ ( ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური). აიკრიფა ოთხი ნუკლეუსი, ოცდაშვიდი ანატკეცი და რვა დასრულებული იარაღი. ყველა ნივთი ანდეზიტისაა. მათი ზედაპირი ოდნავაა მონაცისფროდ პატინირებული, წიბოები გადაულახავია. 

ნუკლეუსები არალევალუალური, ამორფული, დისკოსებრი, ცალმხრივი და განიერი, ორფუძიანი, ორმხრივი ტიპისაა. ისინი, უპირატესად საშუალო ზომისაა, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგჯერ გვერდები სპეციალურად აქვთ შესწორებული, მაინც ტლანქისა და დაუხვეწავის შთაბეჭდილებას ტოვებენ. მათ სამუშაო ზედაპირზე შემორჩენილი არაწესიერი და ღრმა ნეგატივები შეესატყვისება ანატკეცების და არა ლამელებს. დარტყმის მოედანი გაფორმებულია ერთი ფირფიტის ატკეცით, დაქანებულია ზურგისკენ და სამუშაო ზედაპირთან 80°-იან მახვილ კუთხეს ქმნის. 

ანატკეცებისთბის დამახასითებელია შემთხვევით მოყვანილობა. რელიეფირი ბურცული და 110°-იანი კუთხით განლაგებული ფართო და გლუვი დარტყმის მოედანი. დარტყმის მოედნებისა და ზურგის ხასიათი მოწმობს, რომ ეს ანატკეცები მიღებულია სათანადოდ დამუშავებული ნუკლეუსებიდან. ჯგუფში შედის: სახოკები, წვეტანები, სხვრეტი, გვერდამოღარული და ნისკარტისებრი იარაღი. იარაღები დანიშნულების მიხედვით არამრავალფეროვანია. მათ დასამზადებლად უპირატესობა ენიჭება მოგრძო ანატკეცებს. წამყვანი იარაღი სახოკი ცალპირა სწორ, ამოზნექილ და ამოზნექილ-ჩაზნექილ სამუშაოპირიანი, კონვერგენტული და ორპირაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პატარა ჩაილურის მარანი

**პატარა ჩაილურის მარანი** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურში, აგებულია XlX საუკუნეში. ეკუთვნოდა მუჩიაშვილებს. ძლიერაა დაზიანევული. შემორჩენილია კედლების უმნიშვნელო ფრაგმენტები. შენობა ნაგები იყო რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. კირით შელესილი საწნახელი მარნის აღმოსავლეთ ნაწილში ყოფილა მოწყობილი. აღმოსავლეთ კედელში ერთი ოთხკუთხა სარკმელი ყოფილა გაჭრილი. იატაკი მიწისაა. მასში შეიმჩნევა ერთი ქვევრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კოპალე

**კოპალე** — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა ჩაილურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ორიოდე კილომეტრზე, მთაზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით ოთხკუთხაა. ნაგებია ქვიშაქვის სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. გარეთა კუთხეებში და არქიტექტურული ელემენტების წყობაში  მოზრდილი, მეტ-ნაკლებად წესიერი ფორმის ქვებია გამოყენებული. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი მიწიდან ორმოცდაათიოდე სანტიმეტრის სიმაღლეზეა. აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან განიერი მხრებითაა გამოყოფილი. აფსიდში მაღალი, გარეთკენ უმნიშვნელოდ შევიწროებული სარკმელია გაჭრილი, რომლის თავი კონქის ქუსლის დონეზეა. სარკმელი ორი თხელი ქვით თარაზულადაა გადახურული. საკუთრივ კონქიდან სარკმლის თავზე არსებული ნაწილი - წვრილი, ნატეხი ქვების წყობის ხუთი რიგითაა (სიგრძე დაახლოებით - 1,8 მეტრი) შემორჩენილი. სარკმლის ქვემოთ, კედელში, რამდენიმე კრამიტია ჩატანებული. აფსიდის ჩრდილო გვერდში ერთი ოთხკუთხა ნიშია. მსგავსი თითო ნიში დარბაზის გრძივი კედლების შუაშიცაა. 1990-იანი წლების მიწურულს, ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია თვითნებურად გაურემონტებია, რის გამოც ისტორიული ღირებულება ეკლესიას დაკარგული აქვს. რემონტის დროს აღუდგენიათ დასავლეთ კედლის დიდი ნაწილი და შესასვლელი, რომელიც ვენახის შესამაგრებელი რკინა-ბეტონის სარებითაა გადახურული. ეკლესია დაბურულია შიფრის, ორკალთა სახურავით, რომელიც ხის ნივნივებზეა დაწყობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პატარძეულის წმინდა კოპალეს ეკლესია

**პატარძეულის წმინდა კოპალეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარძეულში, სოფლის დასავლეთით, ძველ სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის, სხვადასხვა ზომის ქვითა და კირის დუღაბით. წყობა ქაოსურია. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან მოზრდილი, სუფთად გათლილი ქვიშავის ქვით თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის შუაში ოთხკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. შიგნით ეკლესია გადახურულია ერთიანი კრამიტით.

2000-იან წლების დასაწყისში ადგილობრივ მოსახლეობას ეკლესია ნაწილობრივ შეუკეთებია: ეკლესიის თავზე კედლის საპირე წყობის ჩამოშლილი ნაწილი და გარეთა კედლების მონგრეული ნაწილი ამოუშენებიათ და შენობა ღარისებრი კრამიტით გადაუხურავთ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გივი ჩიღვინაძე

**გივი ჩიღვინაძე** (დ. 1960, მოხვა, საჩხერის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი.

დაიბადა 1960 წელს საჩხერის რაიონის სოფელ მოხვაში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. შემდეგ მუშაობდა გამომცემლობა „ნაკადულში“, იყო „სალიტერეტურო გაზეთის“ პასუხისმგებელი მდივანი, გაზეთ „შარავანდის“ პასუხისმგებელი რედაქტორი, გაზეთ „რაეოს“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე და გამომცემლობა „საუნჯის“ რედაქტორი.

მისი ლექსები, მოთხრობები და საბავშვო ნაწარმოებები იბეჭდება ქართულ საბავშვო ჟურნალ-გაზეთებში. არის ლიტერატურულ კონკურს „პენ-მარათონის“ ოთხგზის ფინალისტი და პრიზიორი, ლიტერატურულ კონკურს „ლექსების გამოფენის“ სამგზის ფინალისტი, წმინდა ნინოს სახელობის ფესტივალის ორგზის გამარჯვებული, გოდერძი ჩოხელის სახელობის ლიტერატურულ კონკურს „ერთგულების“ სპეციალური პრიზის მფლობელი, ლიტერატურულ კონკურს „ემიგრანტის წერილის“ გამარჯვებული, ლიტერატურულ კონკურს „თუთას“ ფინალისტი, საბავშვო ლექსების კონკურს „ბუკნაჭოს“ გამარჯვებული, იაკობ გოგებაშვილის პრემიის ლაურეატი.

გამოცემული აქვს თორმეტი წიგნი: მოთხრობებისა და ლექსების კრებულები, საბავშვო წიგნები და ისტორიული გამოკვლევები.

## რესურსები ინტერნეტში
* გივი ჩიღვინაძე
* ინტერვიუ გივი ჩიღვინაძესთან

კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები