open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ორლანდო მეჯიკის სეზონები

**ორლანდო მეჯიკი** () — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც მდებარეობს, ქალაქ ორლანდოში, ფლორიდის შტატში, აშშ. გუნდი არის წევრი სამხრეთ-აღმოსავლეთ დივიზიონის, რომელიც აღმოსავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA). გუნდი საშინაო მატჩებს ატარებს Amway Center-ში. გუნდში თამაშობდნენ ისეთი მოთამაშეები როგორებიც არიან შაკილ ონილი, პენი ჰარდევეი, გრანტ ჰილი, ტრეისი მაკგრედი, სტივ ფრენსისი, დუაიტ ჰოვარდი. გუნდი ასევე იყო ნახევარზე მეტჯერ არსებობის მანძილზე (23 წლის მანძილზე 14-ჯერ გავიდა პლეი-ოფში). ორლანდო იყო წარმატებული იმ 4 გუნდიდან, რომელიც 1988-89 წლებში შეუერთდა ლიგას მოგებების პროცენტული მაჩვენებლით. 2011 წლის მიხედვით, მეჯიკი არის ერთადერთი გუნდი დიდ ოთხეულში, რომელიც ქალაქ ორლანდოში თამაშობს.

## მნიშვნელობები 
## სეზონის შედეგები 
## ყველა დროის შედეგი 
*შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება*

## იხილეთ აგრეთვე 
* ორლანდო მეჯიკი
* ორლანდო მეჯიკის მთავარი მწვრთნელები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ორლანდო მეჯიკის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:ორლანდო მეჯიკი
კატეგორია:NBA გუნდების სეზონები
კამოგი

**კამოგი** () — ირლანდიური გუნდური თამაში, რომელსაც თამაშობენ ქალები. ის თითქმის იგივეა, რაც ჰარლინგი, მამაკაცთა თამაში. კამოგის თამაშობს 100 000-მდე ქალი მთელ მსოფლიოში, მეტწილად ირლანდიელები. მას მართავს კამოგის ასოციაცია, რომელსაც მჭიდრო კავშირი აქვს გელური ათლეტიკის ასოციაციასთან.

თამაში იმართება ორ 15 წევრიან გუნდს შორის. სათამაშო მოედნის სიგრძე 130-დან 145-მდე, ხოლო სიგანე 80-90 მეტრია. ქულები ნაწილდება იგივე პრინციპით, როგორც კელტურ ფეხბურთსა და ჰარლინგში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კამოგის ასოციაცია 

კატეგორია:გუნდური თამაშები
კატეგორია:ქალთა სპორტი
კატეგორია:გელური თამაშები
ანდრია გუგუშვილი

**ანდრია (ანდრო) იულონის ძე გუგუშვილი** (დ. 1895, ზუგდიდი — გ. 1970, ლონდონი) — ქართველი ისტორიკოსი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე; ძირითადად ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ლონდონში.

დაიბადა ზუგდიდში. დაამთავრა ქუთაისის სათავადაზნაურო გიმნაზია და გეოლოგიის შესასწავლად გერმანიაში გაემგზავრა. პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ჯერ ნიდერლანდებში, შემდეგ კი დიდ ბრიტანეთში გადავიდა და ლონდონში დასახლდა. 1918-1921 წწ. იყო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საელჩოს მდივანი ლონდონში. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ იყო საქართველოს ემიგრანტული მთავრობის წარმომადგენელი ლონდონში; მონაწილეობდა „საქართველოს დამხმარე კომიტეტის“ (თავმჯდომარე: სერ ს.ე. მორისი) მუშაობაში. დახმარებას უწევდა საქართველოთი დაინტერესბულ ბრიტანელ მეცნიერებს, განსაკუთრებით უილიამ ალენს, რომლის მიერ 30-იან წლებში დაარსებული „საქართველოს საისტორიო საზოგადოებისა“ და ჟურნალ „Georgica“-ს მდივანი იყო. ამავე ჟურნალში აქვეყნდებდა სტატიებს საქართველოს ისტორიისა და კულტურის შესახებ („ქართული ანბანი“, „საქართველოს ეთნოგრაფიული და ისტორიული დაყოფა“, „საქართველოს მეფეთა ქრონოლოგიურ-გენეალოგიური შტო“ და სხვ.). გარდაიცვალა 1970 წელს ლონდონში; დაკრძალულია ვ. ალენის საგვარეულო აკლდამაში.
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
ა
რუხი კურდღელი

**რუხი კურდღელი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი კურდღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 57-68 სმ, წონა 4-6 კგ. 7 კგ-მდე იშვიათად იზრდება. დამახასიათებელია სხეულის მსხვილი აღნაგობა. გარეგნულად თეთრანასგან განსხვავდება შედარებით გრძელი ყურებითა (9,4-14 სმ) და კუდით (7,2-14 სმ). თვალები მოყავისფრო-მოწითალოა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. გვხვდება საქართველოშიც. ნამარხი სახეობები ცნობილია აზერბაიჯანისა და ყირიმის ნახევარკუნძულის პლეისტოცენური ნალექებიდან. ბინადრობს ღია ადგილებში, ტყე-სტეპის, სტეპისა და ნახევარუდაბნო-სტეპის ლანდშაფტებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუხი კურდღელი  
* რუხი კურდღელი 

კატეგორია:კურდღლისებრნი
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ძუძუმწოვრები
ჩეხოსლოვაკიის მესამე რესპუბლიკა

**ჩეხოსლოვაკიის მესამე რესპუბლიკა** (; ) — მესამე ჩეხოსლოვაკიური სახელმწიფო 1945-1948 წლებში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ჩეხოსლოვაკია ევროპის რუკიდან გაქრა. ომის დასრულების შემდეგ ჩეხოსლოვაკიის რესპუბლიკა აღდგა, თუმცა მალევე მოექცა საბჭოთა იმპერიის გავლენის ქვეშ.

## ლიტერატურა 
* Karel Kaplan: *Pravda o Československu 1945-1948*; 1990; isbn: 80-7038-193-0
* Václav Veber: *Osudové únorové dny*; 2008; isbn: 978-80-7106-941-6

## რესურსები ინტერნეტში 
*[- ენციკლოპედია ბრიტანიკა(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%90_%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%A2%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%90) - *ედუარდ ბენეში*]

კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:სლოვაკეთის ისტორია
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკია
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
კრისტიან მაჯო

**კრისტიან მაჯო** (; დ. 11 თებერვალი, 1982) — იტალიელი ფეხბურთელი. სერია B-ს საფეხბურთო კლუბ „ბენევენტოს“ მარჯვენა მცველი. 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის, 2012 წლის ევროპის ჩემპიონატისა და 2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის გათამაშების მონაწილე იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

### სანაკრებო კარიერა 
2008–2014 წლებში იცავდა იტალიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას, რომლის შემადგენლობაში 34 შეხვედრა ჩაატარა.
 
მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში შედგა მარჩელო ლიპის მწვრთნელობის დროს, 2008 წლის  19 ნოემბერს საბერძნეთის ნაკრებთან ამხანაგურ მატჩში.
#### სტატისტიკა 
## ტიტულები 
### საკლუბო
; ნაპოლი 
* იტალიის თასი (2): 2011–12, 2013–14
* იტალიის სუპერთასი (1): 2014
### სანაკრებო
; იტალია
* ევროპის ჩემპიონატი: ფინალისტი 2012
* კონფედერაციის თასი: მესამე ადგილი 2013 

## რესურსები ინტერნეტში 
* FIFA Profile · Christian Maggio 
* National Football Teams
* Soccerway
* AIC.Football.it  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ვიჩენცის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები
კატეგორია:ტრევიზოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბენევენტოს ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შარლოტ ბობკეტსის სეზონები

**შარლოტ ბობკეტსი** () — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი, რომელიც აშშ-ის ნაციონალურ საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA) გამოდის. გუნდი შეიქმნა 2004 წელს. გუნდის სათამაშო ბაზაა Time Warner Cable Arena, რომელიც მდებარეობს შარლოტში, ჩრდულოეთ კაროლინის შტატში. ბობკეტსი თამაშობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ დივიზიონში და  აღმოსავლეთ კონფერენციაში. გუნდის მფლობელი არის NBA და კალათბურთის ლეგენდა და ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ფიგურა - მაიკლ ჯორდანი. 8 წლიანი ისტორიის მანძილზე, გუნდმა მხოლოდ ერთხელ შეძლო პლეიოფში ასპარეზობა 2009-2010 წლის სეზონში, როდესაც რეგულარული სეზონი 44-38 დაამთავრეს.

## მნიშვნელობები 
## სეზონის შედეგები 
*შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება*

## ყველა დროის შედეგი 
*შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება*

## იხილეთ აგრეთვე 
* შარლოტ ბობკეტსი
* შარლოტ ბობკეტსის მთავარი მწვრთნელები

## რესურსები ინტერნეტში
* შარლოტ ბობკეტსის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:შარლოტ ბობკეტსი
კატეგორია:NBA გუნდების სეზონები
სან-ანტონიო სპურსის სეზონები

**სან-ანტონიო სპურსი** () — ამერიკის პროფესიონალური გუნდი, რომელიც მდებარეობს სან-ანტონიოში, ტეხასის შტატში. სპურსი არის წევრი სამხრეთ-დასავლეთ დივიზიონის, რომელიც დასავლეთ კონფერენციას ეკუთვნის.

## მნიშვნელობები 
## სეზონის შედეგები 
### ABA 
*სტატისტიკა არის სწორი და შესწორებას არ ექვემდებარება.*

### NBA 
*სტატისტიკა უკანასკნელად შესწორდა 2011-12 წლის სეზონის დასრულების შემდეგ.*

## ყველა დროის შედეგი 
*შენიშვნა: სტატისტიკის ბოლო შესწორების თარიღი 2011-12 წლის სეზონის დასრულება*

## იხილეთ აგრეთვე 
* სან-ანტონიო სპურსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* სან-ანტონიო სპურსის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:სან-ანტონიო სპურსი
კატეგორია:NBA გუნდების სეზონები
ალპური ჭვინტაკა

**ალპური ჭვინტაკა** () — ფრინველი ჭვინტაკასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15-18 სმ, წონა 40 გ. გავრცელებულია ევროპასა და მცირე აზიაში. აღმოსავლეთი მიმართულებით იაპონიამდე გვხვდება. ბინადრობს ალპების, კარპატებისა და სუდეტების მაღალმთიანეთში, ტყის საზღვრის ზევით, ალპურ სარტყელში, ზღვის დონიდან 1500-3000 მეტრამდე. იკვებება მწერებით, ობობებით, მცენარეთა სხვადასხვა მარცვლებითა და სხვა. ბუდობს კლდეებზე. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ბუნებაში 8 წელი. გვხვდება საქართველოშიც. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალპური ჭვინტაკა  

კატეგორია:ბეღურასნაირნი
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
ნეფთჩი ბაქო (საფეხბურთო კლუბი)

**„ნეფთჩი“** () — აზერბაიჯანული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბაქოდან. ჩამოყალიბდა 1937 წლის 18 მარტს. ასპარეზობს აზერბაიჯანის პრემიერლიგაში. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და ტიტულოვანი საფეხბურთო კლუბი აზერბაიჯანული ფეხბურთის ისტორიაში. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1966), აზერბაიჯანის რვაგზის ჩემპიონი, სამგზის ვიცე-ჩემპიონი და შვიდგზის ბრინჯაოს პრიზიორი, აზერბაიჯანის თასის ექვსგზის მფლობელი და ოთხგზის ფინალისტი, აზერბაიჯანის სუპერთასის ორგზის მფლობელი. თანამეგობრობის თასის მფლობელი (2006) და ფინალისტი (2005). საშინაო მატჩებს ატარებს ბაქსელ არენაზე..

1946–1948 წლებში საკავშირო ჩემპიონატების მეორე ჯგუფში გამოდის. უმაღლეს ლიგაში პირველად 1949 წელს იასპარეზა. თავის სადებიუტო სეზონში გუნდმა 34 კალენდარული შეხვედრა გამართა, რომელთაგან 6 მოიგო, 16 დათმო, 12 ფრედ დაამთავრა, ბურთების შეფარდებით — 26–42-თან და 24 ქულით გათამაშების სატურნირო ცხრილში მე-14 ადგილი დაიკავა.

1950 წლის სეზონში ბაქოელებმა, ამჯერად საკავშირო პირველობის „А“ კლასის 36 კალენდარული მატჩი ჩაატარეს. მათგან 6 მოიგეს, 9 შეხვედრა ფრედ დაასრულეს, 21 დათმეს, ბურთების შეფარდებით — 37–73-თან და 21 ქულით გათამაშების სატურნირო ცხრილში ბოლო — მე-19 ადგილზე გავიდნენ. ამგვარად, ბაქოელთა გუნდს საკავშირო პირველობის უმაღლეს დივიზიონში ანუ იმდროინდელი სახელწოდებით — „А“ კლასში ასპარეზობის მეორე ცდის შემდეგ უმაღლესი ლიგის დატოვება და შესაბამისად, ქვედა დივიზიონში დაბრუნება მოუწია. 1951–1959 წლებში საკავშირო პირველობის რანგით მეორე დივიზიონის — „ბ“ კლასის გუნდებს შორის აგრძელებს გამოსვლებს. 1960–1972 წლებში კვლავ უმაღლესი ლიგაშია.

1966 წელს გუნდი თავის ისტორიაში პირველად და ერთადერთხელ საკავშირო პირველობის ბრინჯაოს პრიზიორი ხდება. 1973–1976 წლებში კვლავ პირველ ლიგაში გამოდის, ხოლო 1977–1988 წლებში უმაღლეს ლიგის მონაწილეა. საკავშირო საფეხბურთო ჩემპიონატებზე მონაწილეობის ბოლო წლებს (1989–1991) კლუბი კვლავ პირველი ლიგის გუნდებს შორის ატარებს და ამით ასრულებს თავის ისტორიაში 55 წლიან საბჭოთა პერიოდს.

### მიმდინარე შემადგენლობა 
## ეკიპირების სპონსორები და მწარმოებლები
## მიღწევები 
 უეფა-ს ევროპა ლიგის მატჩის წინ. 4 ოქტომბერი, 2012]]
;   აზერბაიჯანის პრემიერლიგა
* ჩემპიონი (9): 1992, 1995–96, 1996–97, 2003–04, 2004–05, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2020—21
* ვიცე-ჩემპიონი (3): 2000–01, 2006–07, 2018–19
* ბრინჯაოს პრიზიორი (8): 1993, 1994–95, 1998–99, 1999–2000, 2005–2006, 2007–08, 2017–18, 2022-23

;  აზერბაიჯანის თასი
* თასის მფლობელი (6): 1994–95, 1995–96, 1998–99, 2001–02, 2003–04, 2012–13, 2013–14
* ფინალისტი (4): 2000–01, 2011–12, 2014–15, 2015–16

;  აზერბაიჯანის სუპერთასი
* სუპერთასის მფლობელი (2): 1993, 1995
* ფინალისტი (1): 2013

;  საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
* ბრინჯაოს პრიზიორი (1): 1966
;  საბჭოთა კავშირის თასი
* ნახევარფინალისტი (4): 1967, 1968, 1970, 1971

;  საკავშირო ფედერაციის თასი
* ფინალისტი (1): 1988

; თანამეგობრობის თასი 
* თასის მფლობელი (1): 2006
* ფინალისტი (1): 2005

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
მაგელანის დიდი ნისლეული

მინი|მარჯვნივ|250პქ|მაგელანის დიდი ნისლეული
**მაგელანის დიდი ნისლეული** — ჩვენი გალაქტიკის პატარა თანამგზავრი გალაქტიკა, რომელიც ირმის ნახტომის გარშემო ბრუნავს. ის გადაჭიმულია 14 000 სინათლის წლის მანძილზე. ეს კი არ არის საკმარისი ზომა იმისათვის, რომ მან სპირალური მკლავების ფორმირება შეძლოს. შესაბამისად, მას უსწორმასწორო სტრუქტურა გააჩნია. ის ოქროს თევზისა და მაგიდა მთის თანავარსკვლავედში მდებარეობს. ხოლო ზომით მაგელანის დიდი ნისლეული ირმის ნახტომის 1/10-ია, ხოლო მასით 1/100. ის ჩვენი გალაქტიკის ცენტრიდან დაშორებულია 160 000 სინათლის წლის მანძილზე.

ხილულ დიაპაზონში, მხოლოდ გალაქტიკის ბარი ანათებს კაშკაშად. ის სამხრეთ ნახევარსფეროდანაც კი შეიძლება დავინახოთ შეუიარაღებელი თვალით. მაგელანის დიდი ნისლეული ღამის ცაზე მოჩანს შედარებით მკრთალი მაგელანის პატარა ნისლეულთან ერთად. „მაგელანის ნისლეულები“ პორტუგალიელი მკვლევრის — ფერნანდო მაგელანის სახელს ატარებენ. მეცნიერისა, რომელმაც თავისი მგზავრობის დროს შენიშნა ეს ორი ობიექტი. ეს იყო 1519 წელი.

„ამ გალაქტიკების შესწავლა ირმის ნახტომს გარეთ ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესების შესწავლის საუკეთესო საშუალებაა. ვარსკვლავთწარმომქმნელი პროცესები გალატიკების ევოლუციაზე დიდ გავლენას ახდენენ. ასე რომ, ჩვენ ვიმედოვნებთ, რომ შევიცნობთ ამ ვარსკვლავების ისტორიას, რომლებიც შემდეგ უამრავ კითხვას გალაქტიკების სიცოცხლის ციკლის შესახებ უპასუხებენ.“ — ამბობს მარგარეტ მექსნერი, ასტრონომი ბალტიმორიდან.

მაგელანის დიდი ნისლეული ჩვენი გალაქტიკის ყველაზე დიდი თანამგზავრია, ხოლო სიდიდით მეოთხეა ადგილობრივ ჯგუფში (ირმის ნახტომის, ანდრომედას გალაქტიკის და სამკუთხედი გალაქტიკის შემდეგ). მისი პატარა ზომა ნიშნავს იმას, რომ მატერიის შედგენილობა შედარებით დიდი გალაქტიკებისგან ოდნავ განსხვავდება. ეს განსხვავება მძიმე ელემენტების არასაკმარისი რაოდენობაა, როგორიცაა ნახშირბადი და ჟანგბადი. ეს ვარსკლავების დაბადებასა და სიკვდილს ანელებს, რაც ასტრონომებს საშუალებას აძლევს ისეთი გარემო დაინახონ, სადაც ვარსკვლავები 2 მილიარდი წლის წინ ფორმირდებოდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰერშელის კოსმოსური ტელესკოპის ოფიციალური საიტი .

კატეგორია:გალაქტიკები
კატეგორია:ოქროს თევზის თანავარსკვლავედი
კატეგორია:მაგიდა მთის თანავარსკვლავედი
ფედერიკო ბალძარეტი

**ფედერიკო ბალძარეტი** (იტალ. Federico Balzaretti; დ. 6 დეკემბერი, 1981, ტურინი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, თამაშობდა უკანა მცველის პოზიციაზე. 2012 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი იტალიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

## სანაკრებო კარიერა
იტალიის ეროვნულ ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2010 წლის 17 ნოემბერს, რუმინეთთან ამხანაგურ მატჩში.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  იუვენტუსი 
* იტალიის სერია B: 2006–07
;  რომა 
* იტალიის თასის ფინალისტი: 2012–13

### სანაკრებო
;  იტალია
* ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 2012

### ინდივიდუალური
* იტალიის სერია A-ს წლის გუნდის წევრი: 2011–12

## რესურსები ინტერნეტში
* AS.com
* Direttore Sportivo Federico Balzaretti | Conferenza chiusura mercato
* Getty Images

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:პალერმოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სიენის ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აპოლონი (პეპელა)

**აპოლონი** () — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. ფრთების შლილი 9 სმ-მდეა. თეთრი ფრთები შავი და წითელი რგოლებითაა მოხატული. მუხლუხი შავია, გვერდებზე წითლად დაწინწკლული. აპოლონი ბინადრობს კლდისდუმასა და კლდისვაშლაზე. ჭუპრდება მიწაზე, თხელ პარკში. გავრცელებულია ევროპაში, კავკასიასა და სამხრეთ ციმბრიში, როგორც მთიან ადგილებში, ისე ველებზე. საქართველოში გვხვდება კავკასიური აპოლონი (ლათ. Parnassius apollo caucasicus). აპოლონი დაფრინავს ივნისსა და ივლისში. 

Parnassius apollo MHNT CUT 2013 3 3female Aragnouet dos.jpg|♀
Parnassius apollo MHNT CUT 2013 3 3 female Aragnouet ventre.jpg|♀△
Parnassius apollo MHNT CUT 2013 3 3 male Porté-Puymorens dos.jpg|♂ 
Parnassius apollo MHNT CUT 2013 3 3 male Porté-Puymorens  ventre.jpg|♂ △

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აპოლონი (გვარი)
ბავარიული ენა

**ბავარიული ენა**  ( ;  ) — ენა, რომელიც მიეკუთვნება სამხრეთ-გერმანული ენების ჯგუფს. ენობრივ მიმართებაში ერთ-ერთი ყველაზე შორეული დიალექტია სტანდარტული გერმანული ენისა. მისი სათავეა ენა, რომელზედაც საუბრობდნენ ბავარიელი ტომები. ბავარიული ენა იყოფა 3 მსხვილ დიალექტთა ჯგუფად:

* ჩრდილოეთ-ბავარიული დიალექტი; 
* შუა-ბავარიული დიალექტი; 
* სამხრეთ-ბავარიული დიალექტი.

ბავარიულ დიალექტზე საუბრობენ გერმანიაში, ავსტრიაში, შვეიცარიაში, იტალიაში, უნგრეთსა და ჩეხეთში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ethnologue report for Bavarian
* Bavarian - English Dictionary  from Webster's Online Dictionary  - The Rosetta Edition

## სქოლიო 
კატეგორია:ბავარიული ენა
სოჭის ეროვნული პარკი

**სოჭის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი რუსეთში, დასავლეთ კავკასიონზე, ქალაქ სოჭის რაიონში (რუსეთი, კრასნოდარის მხარე). შეიქმნა 1983 წლის 5 მაისს. ფართობი 1,937.37 კვადრატული კილომეტრი. აქვს დაცვითი, რეკრეაციული, საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ღირებულება. რუსეთის ერთ-ერთი პირველი ეროვნული პარკი. ტყეებს უკავია ტერიტორიის 95%. გვხვდება ხერხემლიანთა 250-მდე და ქვეწარმავლების 17-მდე სახეობა. ფაუნას ქმნის კეთილშობილი ირემი, არჩვი, მურა დათვი, გარეული ღორი, მგელი, ტურა, მელა, მაჩვი და სხვ. არის ფრინველების 126 სახეობა, მათ შორის ბატკანძერი, კავკასიური შურთხი, კავკასიური როჭო და სხვ. პარკს უკავია დიდი სოჭის არეალი, მდინარეების შეფსისა და მაგრის შესართავისპირა რაიონი, აფხაზეთის საზღვრამდე. პარკის დიდი ნაწილი მთიანია. დანაწევრებულია მდინარეთა ხეობებით. მთისწინეთის ზონა ვრცელდება ვიწრო ზოლის სახით შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ. სოჭის ეროვნული პარკის ფარგლებში არის შავი ზღვის აუზის 40-მდე მდინარე და ნაკადული.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოჭის ეროვნული პარკი – ოფიციალური საიტი  
* სოჭის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:რუსეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:სოჭი
კატეგორია:1983 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
SXDF-NB1006-2

**SXDF-NB1006-2** — გალაქტიკა, რომელიც მდებარეობს 12,91 მილიარდი სინათლის წლის მოშორებით დედამიწიდან. რადგანაც მის სინათლეს ამდენი ხანი დასჭირდა (12,91 მილიარდი წელიწადი) ჩვენამდე მოსაღწევად, ჩვენ ამ გალაქტიკას ისეთს ვხედავთ, როგორიც ის ამდენივე წლის წინ იყო. გალაქტიკა დიდი აფეთქებიდან ძალიან მალე წარმოიქმნა. დიდი აფეთქება კი 13,7 მილიარდი წლის წინ მოხდა. შესაბამისად, SXDF-NB1006-2, ყველაზე შორეული გალაქტიკაა, რაც კი ოდესმე დაუნახავთ მეცნიერებს. ასტრონომები იმედოვნებენ, რომ SXDF-NB1006-2-ის და სხვა შორეული ობიექტების შესწავლით ისინი შეძლებენ დაადგინონ რა ხდებოდა კოსმოსის ევოლუციის განთიადზე.

## კვლევები 
]]
ახლად აღმოჩენილი გალაქტიკა უკანასკნელ პრეტენდენტად ითვლება უშორეს და უძველეს აქამდე აღმოჩენილ გალაქტიკათა შორის. ამ თვის (ივნისი, 2012) დასაწყისში, არიზონის უნივერსიტეტის ასტრონომებმა ასევე იპოვეს გალაქტიკა, რომელიც 13 მილიარდი სინათლის წლით იყო დაშორებული დედამიწიდან. გასულ წელს, ასტრონომთა სხვა ჯგუფმა, რომელიც ჰაბლის კოსმოსურ ტელესკოპს იყენებდა, განაცხადა, რომ აღმოაჩინეს უფრო შორი და ხნიერი გალაქტიკა. მისი დაშორების მანძილი არის 13,2 მილიარდი სინათლის წელიწადი, მაგრამ ეს ობიექტი ისევ „გალაქტიკობის კანდიდატია“ და შემდგომი კვლევების შედეგებს და გალაქტიკად აღიარებას ელოდება.

## მოკლედ დიდი აფეთქების შესახებ 
დიდი აფეთქება დაახლოებით 13,7 მილიარდი წლის წინ მოხდა. თავდაპირველად, სამყარო იყო ისეთი მკვრივი და ცხელი, რომ მასში წარმოქმნილი ატომები მაშინვე იშლებოდნენ. შემდეგ სამყარო გაფართოვდა, გაგრილდა და საბოლოოდ კვარკები პროტონებად გაერთიანდნენ, შენდეგ ელექტრონებს დაუკავშირდნენ და წყალბადის ნეიტრალური ატომები შექმნეს. ეს ხდება დიდი აფეთქებიდან 380 000 წლის შემდეგ. დროთა განმავლობაში გაზი გაგრილდა და 200-500 მილიონი წლის შემდეგ (დიდი აფეთქებიდან), ნეიტრალური წყალბადის ღრუბლების კონდენსაცია მოხდა, შეიქმნა პირველი ვარსკვლავები, რომელთა შემდეგ უკვე პირველმა გალაქტიკებმა გამოანათეს.

## დამატებითი ინფორმაცია 
 მთაზე მდებარე სუბარუს ტელესკოპი]]
გალაქტიკა SXDF-NB1006-2 დიდი აფეთქებიდან 800 მილიონი წლის შემდეგ შეიქმნა, მაშასადამე ეს ობიექტი იმის წინა პირობაა, რომ უფრო ახლოს ვართ კრიტიკულ დროსთან.(ბნელი წლები, 400 000 წელი დიდი აფეთქებიდან). „ის დღე არ არის ძალიან შორს, როდესაც ბნელი წლების სამყაროს საიდუმლოებები და პირველი გალაქტიკების ფიზიკური თვისებები გამოვლინდება“ ამბობს მასანორი იე, „30 მეტრიანი ტელესკოპის“ პროექტის ლიდერი იაპონიიდან.

ასეთი შორეული და მკრთალი ობიექტის დასაკვირვებლად მეცნიერებს მოუწიათ ობიექტიდან წამოსული სინათლე „შეეგროვებინათ“ 37 საათის განმავლობაში. რაც უფრო მეტ სინათლეს აგროვებდნენ, მით უფრო ღრმად „იხედებოდნენ“ ობიექტში. მკვლევრებმა ტაკატოში შიბაიას ხელმძღვანელობით (იაპონია), სურათში 58 733 ობიექტი დათვალეს და შეავიწროვეს ორ შესაძლო უკიდურესად შორეულ გალაქტიკათა კანდიდატებამდე.

SXDF-NB1006-2-მა შეცვალა წინა რეკორდსმენი გალაქტიკა GN-108036, რომელიც ასევე იპოვეს „სუბარუს“ ტელესკოპით. ის ოდნავ ახლოს იყო დედამიწასთან, ვიდრე SXDF-NB1006-2.

## რესურსები ინტერნეტში
*გალაქტიკა SXDF-NB1006-2 Astronet.GE-ზე

კატეგორია:გალაქტიკები
კატეგორია:ვეშაპის თანავარსკვლავედი
ბოტაფოგო

მინი|250პქ|ბოტაფოგოს პლაჟი
**ბოტაფოგო** () — პლაჟისპირა კვარტალი (*bairro*) ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. მდებარეობს მუნდო-ნოვოს, დონა-მარტას და სან-ჟუანის ბორცვებს შორის. ძირითადად დასახლებულია მაღალი და საშუალო კლასის წარმომადგენლებით. 

## ისტორია
სახელი დაერქვა ჟუან ფერეირა დე სოუზა ბოტაფოგოს პატივსაცემად, რომელიც გემ ბოტაფოგოს არტილერიაზე იყო პასუხისმგებელი. სწორედა მიტომ დაუმატა მან ეს სახელი თავის გვარშიც. როდესაც ის საცხოვრებლად ბრაზილიაში გადავიდა, პორტუგალიის სამეფო ოჯახმა მას ის მიწები უბოძა, რომელიც დღეს ბოტაფოგოს სახელითაა ცნობილი. სიტყვასიტყვით ეს სახელი „ცეცხლის გახსნას“ ნიშნავს. 

## მახასიათებლები
ბოტაფოგოს პლაჟი გუანაბარის უბეზეა გადაჭიმული და ატლანტის ოკეანისგან ურკის ნახევარკუნძული და შაქრისთავა მთა იცავს. ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ინდიელთა მუზეუმი, რომელიც ბრაზილიის ძირითად ადგილობრივ ინდიელთა კულტურასა და ისტორიას იკვლევს; ასევე ვილა-ლობოსის მუზეუმი. მეზობელი პლაჟისპირა კვარტლებისგან ბოტაფოგოს განასხვავებს კაფეებისა და კინოთეატრების მაღალი კონცენტრაცია. 

ბოტაფოგოს ჰყავს მრავალსპორტული კლუბი ბოტაფოგო, რომელიც ამავე დროს ბრაზილიის ერთ-ერთუ უდიდესი საფეხბურთო კლუბია. 

კვარტალს ემსახურება ერთი მეტროსადგური — ბოტაფოგო. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Fotos antigas de Botafogo
* Associação de Moradores e Amigos de Botafogo

## სქოლიო
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
ნიტეროი

**ნიტეროი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რეგიონში, რიო-დე-ჟანეიროს შტატში. მისი ფართობი 129 375 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 487 327 ადამიანი (2010). წარმოადგენს შტატის მეექვსე ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს და გაჩნია ადამიანის განვითარების ინდექსის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი რიო-დე-ჟანეიროს აგლომერაციასა და მთელს ბრაზილიაში. 

*Fundação Getúlio Vargas*-ს 2011 წლის ივნისის კვლევების თანახმად, ნიტეროი ბრაზილიის უმდიდრესი ქალაქის და მისი მოსახლეობის 55,7% A კლასს მიეკუთვნება, ხოლო თუ ამას B კლასსაც დავამატებთ, ეს მაჩვენებელი 85,9%-მდე ადის. სახელი „ნიტეროი“ ტუპის ენიდან მომდინარეობს და ნიშნავს „წყალი, რომელიც იმალება“. 

ქალაქი 1573 წლის 22 ნოემბერს ტუპის ინდიელთა ბელადმა არარიბოიამ დააარსა (რომელიც შემდეგ კათოლიკედ მოექცა). შედეგად, ის ერთადერთი ბრაზილიური ქალაქია, რომელიც არაქრისტიანმა, არაასიმილირებულმა ბრაზილიელმა ინდიელმა დააარსა.

## გალერეა

ფაილი:Itacoatiara beach.jpg|იტაკოატიარის პლაჟი
ფაილი:Praia de Icaraí.jpg|ნიტეროი ღამით

## რესურსები ინტერნეტში
*Niterói Tourism Oficial Web Site 
*A guide to the city of Niterói 
*Satellite picture by Google Maps
*Gymnastic formation squadron of Niteroi, Nov. 2009
*Amo Niterói  

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
გურგენი (ტაშირ-ძორაგეტის მეფე)

[მინი|250პქ|გურგენი და [სმბატ II სანაინის ეკლესიის ფასადზე.]]
**გურგენი**, *კორიკე, კვირიკე I* — ტაშირ-ძორაგეტის პირველი მეფე (972-991/996 წწ.). ანისის სომხური სამეფოს მეფის, აშოტ III მწყალობელის (953-977) უმცროსი ძე. სამფლობელოდ მიიღო ტაშირი, ძორაგეტი, კაენი, კაეწონი და სხვა ტერიტორიები ისტორიულ ქვემო ქართლში. ანისის სამეფოს აქტიური დახმარებით აფართოებდა სამეფოს ტერიტორიას, დაიკავა მთელი ქვემო ქართლი თბილისიდან შამქორამდე და თრიალეთის მთებიდან ბამბაკის ქედამდე. ტაშირ-ძორაგეტის სამეფო საქართველოში სომხური გავლენის ფორპოსტათ იქცა. ახლად წარმოქმნილი სამეფოს ცენტრი სამშვილდე გახდა. გურგენი წყაროებში უკანასკნელად 991 წელს იხსენიება.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*დ. ბერძენიშვილი, ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, თბ., 1973
*თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ., 1982

კატეგორია:ტაშირ-ძორაგეტის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფრანსუა ტომბალბაი

**ფრანსუა ნგარტა ტომბალბაი** (; დ. 15 ივნისი, 1918, ბასადა, ჩადი — გ. 13 აპრილი, 1975, ნჯამენა, ჩადი) — ჩადის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი 1960-1975 წწ. მიეკუთვნება სარის ეთნიკურ ჯგუფს.

1960 წლიდან ქვეყნის პირველი პრეზიდენტია. ჩადში დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა. მისი მოღვაწეობა დასრულდა სახელმწიფო გადატრიალებით, რომლის დროსაც იგი დაიღუპა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [ტომბალბაის ერა 1960-1975 წწ.](http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+td0019))

კატეგორია:ჩადის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩადის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ალპური აპოლონი

**ალპური აპოლონი** () — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. წინა ფრთების სიგრძე 25-40 მმ. ფრთების შლილი 50-60 მმ. გარეგნულად წააგავს აპოლონს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება შედარებით პატარა ზომითა და განსხვავებული ფრთების შეფერილობით. აქვს მოთეთრო-მოშავო ულვაშები. მუხლუხის სიგრძე 48 მმ-ია. გავრცელებულია ალპებში, ზღვის დონიდან 1600-2800 მ სიმაღლეზე. გარდა ამისა, რეგისტრირებულია ურალში, ციმბირში, მონღოლეთში, ჩინეთში, აშშ-ში, კანადაში.

Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Cervières (Hautes-Alpes) male dos.jpg|♂
Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Cervières (Hautes-Alpes) male ventre.jpg|♂ △ 
Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Arvieux female dos.jpg|♀ 
Parnassius phoebus MHNT CUT 2013 3 6 Arvieux female ventre.jpg|♀△

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალპური აპოლონი – Parnassius phoebus  

კატეგორია:აპოლონი (გვარი)
დისლოკაცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დისლოკაცია** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* დისლოკაცია — ქანების განლაგების პირველადი ფორმების დარღვევა
* დისლოკაცია — კრისტალებში არსებული ხაზოვანი დეფექტი
* დისლოკაცია — ჯარების განლაგება ქვეყნის ტერიტორიაზე
* დისლოკაცია — ძვლის ნაწილების გადაადგილება
ალპური სალამანდრა

**ალპური სალამანდრა** () —  წყალხმელეთა ცხოველი კუდიანი ამფიბიების რიგისა. ბინადრობს ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ალპებში, ზღვის დონიდან დაახლოებით 700 მ სიმაღლეზე. გავრცელებულია შვეიცარიაში, ავსტრიაში, იტალიაში, სლოვენიაში, გერმანიაში, საფრანგეთში; შეზღუდული პოპულაციებია ხორვატიაში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ლიხტენშტაინში, სერბეთსა და მონტენეგროში. მისი სხეულის სიგრძეა 9-დან 14 სმ-მდე. ზოგიერთი ინდივიდი იზრდება 18 სმ-მდე. კრიალა მოშავო ფერისაა. უპირატესობას ანიჭებს მთის ნაკადულებს, იმალება ქვების ქვეშ ან ბუჩქნარში. ცოცხალდმშობია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალპური სალამანდრა  
* ალპური სალამანდრა 

კატეგორია:სალამანდრისებრნი
კატეგორია:ევროპის ამფიბიები
რომარიო

**რომარიო დე სოუზა ფარია** (; დ. 29 იანვარი, 1966, რიო-დე-ჟანეირო) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, რომელიც თავდამსხმელად თამაშობდა, შემდეგ სამწვრთნელო კარიერას მიჰყო ხელი, ამჟამად კი პოლიტიკითაა დაკავებული. 1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე ის ბრაზილიის ნაკრებს ჩემპიონის ტიტულის მოგებაში დაეხმარა. რომარიო მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე ნაყოფიერ თავდამსხმელად ითვლება.

1994 წელს, რომარიო ფიფა-ს წლის ფეხბურთელად დაასახელეს და ფიფა-ს 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გამოვლენილ მსოფლიოს 125 უდიდეს ფეხბურთელთა სიაში შეიყვანეს. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის მეათე ადგილზე დასახელდა. ამავე დროს, რომარიო იმ იშვიათ თავდამსხმელთა რიცხვს მიეკუთვნება, რომლებსაც 1000-ზე მეტი გოლი აქვთ გატანილი. ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი.

## მიღწევები
### ინდივიდუალური
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004
* Onze d'Or: 1994

## რესურსები ინტერნეტში
* Sambafoot

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფლუმინენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1987 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:1989 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1997 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:პიჩიჩის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ფიფა-ს კონფედერაციების თასის მფლობელი ფეხბურთელები
კატეგორია:კოპა ამერიკის გამარჯვებული ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფას ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სილვანუს ოლიმპიო

**სილვანუს ოლიმპიო** (; დ.  6 სექტემბერი, 1902, კპანდო, კოტ-დ’ივუარი — გ. 13 იანვარი, 1963, ლომე, ტოგო)  — ტოგოს სახელმწიფო მოღვაწე. ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი 1961–1963 წლებში ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1958–1961 წლებში.
მოკლეს სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად 1963 წლის 13 იანვარს. აღნიშნული გადატრიალება პირველი იყო საფრანგეთის ყოფილ აფრიკულ კოლონიებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტოგოს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sylvanus Olympio ენციკლოპედია ბრიტანიკა

## სქოლიო
კატეგორია:ტოგოს პრეზიდენტები
კატეგორია:ტოგოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:XX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
ხუანფრან ტორესი

**ხუან ფრასისკო ტორეს ბელენი** (ესპ. Juan Francisco Torres Belén; დ. 9 თებერვალი, 1985) — ესპანელი ფეხბურთელი, მადრიდის „ატლეტიკოს“ მარჯვენა მცველი.

კარიერა დაიწყო „მადრიდის რეალის“ აკადემიაში. 2011 წლის 11 იანვრიდან გამოდის „მადრიდის ატლეტიკოში.“

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* პროფილი ატლეტიკოს ოფიციალურ საიტზე 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანიოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოსასუნას ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნორდმანის აპოლონი

**ნორდმანის აპოლონი** () — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. კავკასიის ენდემია. გავრცელებულია კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის მთებში. წინა ფრთების სიგრძე 25-38 მმ. ფრთების შლილი 50-57 მმ. გვხვდება კავკასიონის ალპურ, სუბალპურ და სუბნივალურ სარტყელში, აგრეთვე თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადის ზღვის დონიდან 2000-იდან 4000 მ-მდე. სახელი ეწოდა რუსი ზოოლოგის კავკასიის მკვლევრის, ალექსანდრე ნორდმანის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნორდმანის აპოლონი – Parnassius nordmanni  

კატეგორია:აპოლონი (გვარი)
დავით II და აბასი

**დავით II და აბასი** () — ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოს უკანასკნელი მეფეები (1089-ის შემდეგ — 1111/1113). კვირიკე II-ის ვაჟები. ამ პერიოდში ძლიერდება თურქ-სელჩუკთა შემოსევები — 1105 წელს მათ დაიპყრეს ლორე. 1110 წელს შემოსევა განმეორდა. 1111 თუ 1113 წელს ძმები იძულებულნი გახდნენ დაეთმოთ მეფობა და თავი მაწნაბერდისა და ტავუშის ციხეებისათვის შეეფარებინათ. ტაშირ-ძორაგეტის სამეფომ არსებობა შეწყვიტა, თუმცა ტაშირელი კვირიკიანები, როგორც რიგითი ფეოდალები, წყაროებში XIII საუკუნემდე იხსენიება.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
*დ. ბერძენიშვილი, ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან, თბ., 1973
*თ. პაპუაშვილი, რანთა და კახთა სამეფო, თბ., 1982

კატეგორია:ტაშირ-ძორაგეტის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ციმბირული ფიჭვი

**ციმბირული ფიჭვი** (ლათ. Pinus sibirica) — მცენარე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ხეებია. სიმაღლეში აღწევს 35-44 მ-ს. სიცოცხლის მაქსიმალური ხანგრძლივობა 500 წელი (ზოგიერთი ცნობით 800-850 წელი).

არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში ხარობს ზღვის დონიდან 100-200 მ სიმაღლეზე, ხოლო სამხრეთით 1000-2400 მ-მდე, ალპურ სარტყლამდე. გირჩა მსხვილი აქვს, წაგრძელებული და კვერცხისებრი ფორმის, რომლის სიგრძეა 13 სმ. ფართოდ არის გავრცელებული დასავლეთ და აღმოსავლეთ ციმბირისა და ურალის ტერიტორიაზე.

ციმბირული ფიჭვის ნაყოფი ძვირფასი საჭმელი პროდუქტია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ციმბირული ფიჭვი – ბოტანიკური ლექსიკონი
* ციმბირული ფიჭვი – ინფორმაცია  
* ციმბირული ფიჭვი – ინფორმაცია 

კატეგორია:ფიჭვი
სამთითა კოდალა

**სამთითა კოდალა** () — ფრინველი კოდალასაბერთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევრაზიის წიწვოვან და შერეულ ტყეებში. უპირატესობას ანიჭებს დატბორილ ადგილებს. ბუდობს ჯგუფებად, წლის დანარჩენ დროს ცხოვრების მარტოხელა რითმს მისდევს. იკვებება მწერებით. დამახასიათებელია მსხვილი თავი და ვიწრო ნისკარტი. სხეულის სიგრძე 21-24 სმ, ფრთების შლილი 33-37 სმ. წონა 50-90 გრამი. გვხვდება ევრაზიაში, სკანდინავიიდან და ცენტრალური ევროპიდან დაწყებული კამჩატკის, სახალინის, ჰოკაიდოსა და კორეის ნახევარკუნძულამდე დამთავრებული. ევროპის ცენტრალურ რაიონებში სპორადულადაა გავრცელებული და მაღალმთიან ადგილებში გვხვდება. მცირე პოპულაცია აღრიცხულია საფრანგეთის ალპებსა და გერმანიის დასავლეთით.

საბერძნეთში, ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ჩეხეთში, სლოვაკეთში, ლატვიასა და ლიეტუვაში მეტად იშვიათად ბუდობს. ამ მხრივ, უკეთესი მდგომარეობაა პოლონეთში; გავრცელების არეალის ძირითადი მონაკვეთია რუსეთი, სკანდინავია, მათ შორის ფინეთი. ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში ადის ზღვის დონიდან 650-1900 მ სიმაღლეზე, მონღოლეთში რეგისტრირებულია ზღვის დონიდან 2300 მ სიმაღლეზე, ხოლო ტიბეტის მთებში 3300-4000 მ სიმაღლეზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სამთითა კოდალა  
* სამთითა კოდალა  

კატეგორია:სამთითა კოდალა
ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ფედერაციული რესპუბლიკა

**ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ფედერაციული რესპუბლიკა** (ჩეხული/სლოვაკური: **Česká a Slovenská Federativní/Federatívna Republika, ČSFR**) — 1990 წლის 23 აპრილიდან 1992 წლის 31 დეკემბრამდე ჩეხოსლოვაკიის ოფიციალური სახელწოდება. დაშლის შემდეგ გაიყო ჩეხეთის და სლოვაკეთის რესპუბლიკებად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Transcription of Federal Assembly proceeding.

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის ისტორია
კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:სლოვაკეთის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
ყვავილი

[მინი|[გერბერას ყვავილი]]
[მინი|[Zantedeschia aethiopica]] 
**ყვავილი** — თესლოვანი მცენარეების სქესობრივი გამრავლების ორგანო; ყვავილი დამოკიდებული რეპროდუქციული ყლორტია, რომელშიც ხდება მიკრო- და მეგასპოროგენეზი, დამტვერვა, განაყოფიერება, ჩანასახის, ენდოსპერმისა და ნაყოფის განვითარება. ყვავილი კენწრულია, ყუნწიანი ან, იშვიათად, უყუნწო ანუ მჯდომარე. ყუნწის ზედა, გაფართოებული ნაწილი, ყვავილსაჯდომია, რომლის მუხლებზეც განლაგებულია ყვავილის სტერილური და ფერტილური ნაწილები. ყვავილსაჯდომი სხვადასხვა ფორმისაა. ჯამის ფოთოლაკები ქმნიან ჯამს, რომელიც იცავს ყვავილს, განსაკუთრებით კოკრობისას; იგი ფოტოსინთეზის დამატებითი ორგანოცაა. ჯამის ფოთოლაკები განცალკევებული ან შეზრდილია. ჯვარედინმტვერია მცენარეებში გვირგვინი ემსახურება მწერების მოზიდვას. ჯამი და გვირგვინი ქმნის ყვავილსაფარს. იგი შეიძლება იყოს ორმაგი ან მარტივი.

ყვავილის ცენტრში მტვრიანები და ნაყოფფოთლებია. წარმოშობისა და ფუნქციის მიხედვით მტვრიანები მიკროსპოროფილებია. მათგან უფრო პრიმიტიული მტვრიანები წარმოადგენს ბაბთისებრ ფირფიტას, რომელზეც ფირფიტის ქსოვილში მეტ-ნაკლებად ჩამჯდარი 4 წყვილ-წყვილად განწყობლი მიკროსპორანგიუმებია. ევოლუციურად უფრო მაღალ საფეხურზე მტვრიანა შედგება სამტვრე ძაფისა და სამტვრე პარკისაგან.

ყვავილების მტვრიანების ერთობლიობას ანდროცეუმი ეწოდება. ზოგჯერ მტვრიანები სამტვრე ძაფებით არის შეზრდილი ერთმანეთთან, ყვავილსაფართან და ნაყოფფოთლებთან. მტვრიანები შეიძლება სამტვრე პარკებითაც იყოს შეზრდილი.

ნაყოფფოთლები სახეშეცვლილი მეგასპოროფილებია. ნაყოფფოთლების შედარებით უფრო პრიმიტიული ტიპი ახასიათებს დეგენერიას და ტასმანიას გვარებს. ნაყოფფოთლის ზედა ნაწილი წაგრძელებულია და ქმნის სვეტს, რომელიც სპეციალური ჯირკვლოვანი ქსოვილით — დინგით ბოლოვდება.

## ლიტერატურა 
* Первухина Н. В., Проблемы морфологии и биологии цветка, Л., 1970; 
* Эсау К., Анатомия растений, пер. с англ., М., 1969.

კატეგორია:ყვავილები
კატეგორია:ბაღის მცენარეები
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
კატეგორია:დამტვერვა
კატეგორია:რეპროდუქციული სისტემა
კატეგორია:ბოტანიკა
ტუპის ხალხი

მინი|250პქ|ტუპი ქალი
**ტუპის ხალხი** — ბრაზილიის ადგილობრივი ინდიელების ერთ-ერთი მთავარი ეთნიკური ჯგუფი. მეცნიერები მიიჩნევენ, რომ ისინი თავდაპირველად ამაზონის წვიმის ტყეებში სახლობდნენ, მაგრამ 2 900 წლის წინ მათ სამხრეთით დაიწყეს გადაადგილება თანდათან დაიკავეს ატლანტის ოკეანის სანაპირო ზოლი. 

პორტუგალიელების გამოჩენის დროს, ტუპის ხალხი ბრაზილიის თითქმის მთლიან სანაპირო ზოლზე სახლობდა. 1 500 წლისთვის, მათი რაოდენობა დაახლოებით 1 მილიონი იყო, რაც იმ დროის პორტუგალიის მოსახლეობას უტოლდებოდა. ისინი დაყოფილნი იყვნენ ტომებად, რომელთაგან თითოეულში 300—2 000 ადამიანი შედიოდა. მათ შორის იყო ტუპინიკიმის, ტუპინამბას, პოტიგუარას, ტაბაჟარას, გაეტესის, ტემიმინოსა და ტამოისოს ტომები. ეს ხალხი მიწათმოქმედებას მისდევდა და შესაბამისად პალეოლითის პირობებში ცხოვრობდა. მათ ერთიანი თვითშეგნება არ ჰქონდათ, მიუხედავად იმისა, რომ ერთ ეთნიკურ ჯგუფს მიეკუთვნებოდნენ და ერთ ენაზე ლაპარაკობდნენ. 

XVI საუკუნიდან, რეგიონის სხვა ადგილობრივი ხალხების მსგავსად, პორტუგალიელი კოლონისტების მიერ ტუპიც ასიმილირებული, დამონებული ან უბრალოდ მოსპობილ იქნა. შედეგად, ეს ხალხი თითქმის სრულად გაქრა, გარდა რამდენიმე იზოლირებული საზოგადოებისა. ამ ტომების შთამომავლები დღეს ინდიელთა რეზერვაციებში ცხოვრობენ ან კულტურულად ასიმილირებულნი არიან დომინანტ საზოგადეობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Portugal in America

## სქოლიო
კატეგორია:ინდიელები
კატეგორია:ბრაზილიის დემოგრაფია
კატეგორია:ბრაზილიის ისტორია
ბერნინის უღელტეხილი

**ბერნინის უღელტეხილი** ( ) — საგზაო და სარკინიგზო დანიშნულების უღელტეხილი შვეიცარიაში, ბერნინის ქედზე. სიმაღლე 2328 მ. მდებარეობს შვეიცარიის აღმოსავლეთ ნაწილში. უღელტეხილი ერთმანეთთან აკავშირებს ენგადენისა და ვალპოსკიავოს ხეობებს. შემდეგ გზა სამხრეთით გრძელდება ვალტელინის ხეობისკენ, იტალიაში. ყველაზე ახლომდებარე დასახლებული პუნქტია პონტრეზინა, რომელიც უღელტეხილიდან 13 კმ-ში მდებარეობს. უნაგირა ფართოა. მასზე ვრცელდება ორი ტბა. გადასასვლელზე გადის ბერნინის რკინიგზის ხაზი. ბერნინის უღელტეხილის სიახლოვესაა აგრეთვე მწვერვალი ბერნინა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბერნინის უღელტეხილი – ინფორმაცია  
* ბერნინის უღელტეხილი – ინფორმაცია 

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:შვეიცარიის უღელტეხილები
ფრეჟიუსის უღელტეხილი

**ფრეჟიუსის უღელტეხილი** ( ) — უღელტეხილი კოტის ალპებში. სიმაღლე 2538 მ. მდებარეობს საფრანგეთისა და იტალიის საზღვარზე. ერთმანეთთან აკავშირებს ბარდონეკიას (იტალია) მოდანთან (საფრანგეთი). გადასასვლელი სატრანსპორტო მნიშვნელობისაა. მასზე გაყვანილია ფრეჟიუსის საავტომობილო გვირაბი, რომლის სიგრძეა დაახლოებით 13 კილომეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრეჟიუსის უღელტეხილი 

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:საფრანგეთის უღელტეხილები
კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა

**ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა** (*Československá socialistická republika* ჩეხურ და სლოვაკურ ენებზე) — 1948-1990 წლებში ჩეხოსლოვაკიის ოფიციალური სახელწოდება. ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა საბჭოთა კავშირის სატელიტურ სახელმწიფოდ განიხილებოდა, რომელიც შედიოდა აღმოსავლეთ ევროპის სოციალისტური ბანაკში.

1948 წლის გადატრიალების შემდეგ, საბჭოთა კავშირის დახმარებით ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტურმა პარტიამ ძალაუფლება ხელში ჩაიგდო და ცხრა მაისის კონსტიტუციის საფუძველზე ჩეხოსლოვაკია სახალხო რესპუბლიკად გამოაცხადა. თავდაპირველი სახელწოდება იყო „ჩეხოსლოვაკიის რესპუბლიკა“ (*Československá republika*), რომელიც 1960 წლის 11 ივლისს, ახალი კონსტიტუციის ძალით, „ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკით“ შეცვალეს.

ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა არსებობდა 1989 წელს მომხდარ ხავერდოვან რევოლუციამდე.

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*RFE/RL Czechoslovak Unit .

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის ისტორია
კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:სლოვაკეთის ისტორია
კატეგორია:საბჭოთა სატელიტური ქვეყნები
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
კატეგორია:ყოფილი სოციალისტური რესპუბლიკები
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:კომუნისტური სახელმწიფოები
კატეგორია:ათეისტური სახელმწიფოები
სელის უღელტეხილი

**სელის უღელტეხილი** (; ლად. Jëuf de Sela ან Jouf de Sela; ) — უღელტეხილი დოლომიტის ალპებში, იტალიაში. სიმაღლე 2244 მ. მდებარეობს ტრენტოსა და ბოლცანოს პროვინციებს შორის. ზამთარში ეწყობა სათხილამურო ტრასები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სელის უღელტეხილი 
* სელის უღელტეხილი 

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:იტალიის უღელტეხილები
ლაგო-ბიანკო

**ლაგო-ბიანკო** () — მთის ტბა იტალიაში. მდებარეობს ბერნინის ქედზე, ვერჩელის პროვინციაში, პიემონტის რეგიონში. ვრცელდება ზღვის დონიდან 2332 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 0.03 კმ². უდიდესი სიღრმე 6 მ. გარშემორტყმულია მთებით. დამახასიათებელია წარმტაცი ლანდშაფტები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ტბები
რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი

მინი|250პქ|რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი
მინი|250პქ|ტაძრის ინტერიერი
**რიო-დე-ჟანეიროს საკათედრო ტაძარი** () — ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროს არქისაეპისკოპოსოს ცენტრი. ტაძარი რიოს მფარველის — წმინდა სებასტიანის სახელობისაა. ეკლესია 1964 — 1979 წლებში აშენდა და ჩაანაცვლა ის მრავალი ტაძარი, რომლებიც 1676 წლიდან მოყოლებული, არქისაეპისკოპოსო ცენტრად გამოიყენებოდა. მდებარეობს რიო-დე-ჟანეიროს ცენტრში. ტაძარს კონუსისებრი ფორმა აქვს და სიმაღლეში 96 მეტრია, ინტერიერის დიამეტრი 75 მეტრია და 20 000 ადამიანს იტევს.

ტაძარს 4 ვიტრაჟის ფანჯარა გააჩნია, რომლებიც იატაკიდან 64 მეტრ სიმაღლეზეა განთავსებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
ჰნევანქი

მინი|250პქ|ჰნევანქი რეკონსტრუქციამდე
მინი|250პქ|ჰნევანქი რეკონსტრუქციის შემდეგ
**ჰნევანქი** (*ძელი ჭეშმარიტი*) — ქართული ეკლესია სომხეთში, მას ქართულად ძელი ჭეშმარიტისა ეწოდება. სახელწოდებას ორნაირი მნიშვნელობა აქვს. *ჰუნე ვანქ* — *ბერძენთა მონასტერი* და *ჰუნე ვანქ* — *ძველი მონასტერი*, ქალკედონიანთა მონასტრის მნიშვნელობით. ვახუშტი ამ მონასტრის შესახებ წერს:  პროფესორმა კ. ღაფადარიანმა სიტყვა ძელი ძველთან მსგავსების გამო ძველად აღიარა, რაც სომეხმა მეცნიერებმაც არ გაიზიარეს. ეს ცნობა პ. მურადიანმა სათუოდ მიიჩნია და აღნიშნა — ვახუშტი თავის „საქართველოს გეოგრაფიულ აღწერას“, როდესაც რომელიმე ეკლესიას, მონასტერს თუ ციხესიმაგრეს აღწერს, გარდა საისტორიო წყაროებისა, ეყრდნობა ხალხის ისტორიულ მეხსიერებას.

გიორგი ჩუბინაშვილს ეს ძეგლი VIII-IX საუკუნეებით აქვს დათარიღებული. ამ ძეგლის დეტალურად განხილვისას ლეონ მელიქსეთ-ბეგი მართებულად დაასკვნის: 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქართული ტაძრები სომხეთში

## ლიტერატურა 
* ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი „ისტორიანი“, №6, 2011, ივნისი.

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ლემე

**ლემე** () — რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთი კვარტალი, მდებარეობს ქალაქის სამხრეთის ზონაში, კოპაკაბანის, ურკისა და ბოტაფოგოს გვერდით. სახელი ეწოდა ახლომდებარე კლდის ფორმაციისგან, რომელიც საჭიან გემს წააგავს. 

ყოველი წლის 31 დეკემბერს, ლემედან იწყება ქალღმერთ იემანჟას პატივსაცემი ტრადიციული პროცესია. ასევე, ამავე საღამოს, კოპაკაბანაში გამართული ყოველწლიური საახალწლო ღამის დღესასწაული როგორც წესი ლემესაც მოიცავს. 

1959 წლის ფიმლი „შავი ორფეოსი“ ლემეს ერთ-ერთ ფაველაში, მორო-და-ბაბილონიაშია გადაღებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* Mapa do bairro no OpenStreetMap

## სქოლიო
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
პლეისტოცენი

მინი|მყინვარული საფრის მაქსიმალური დონე ჩრდილოეთ პოლუსის სივრცეში 
**პლეისტოცენი** (სიმბოლო PS; ძვ. ბერძნ. πλεῖστος – მრავალრიცხოვანი და καινός – ახალი) — დედამიწის ისტორიის მეოთხეული პერიოდის შუა ეპოქა, რომელიც დაიწყო 2,588 მლნ. წლის წინათ და დამთავრდა 11,7 ათ. წლის წინ. მოსდევს ჰოლოცენს და წინ უსწრებს პლიოცენს. 1839 წელს ტერმინი „პლეისტოცენი“ მეცნიერებაში დაამკვიდრა ინგლისელმა გეოლოგმა ჩარლზ ლაიელმა, რომელმაც კუნძულ სიცილიაზე კვლევების შედეგად გამოავლინა ფენა, სადაც ინახებოდა მოლუსკების ფაუნის დაახლოებით 70%. ამან განასხვავა აღნიშნული ფენები პლიოცენური ეპოქისაგან, რომელსაც ლაიელი მანამდე მიაკუთვნებდა ყველაზე ახალგაზრდა ნამარხ ფენებს. მოგვიანებით ლაიელმა პლეისტოცენი გამოყო დამოუკიდებელ ეპოქად, რომელსაც პოსტპლიოცენური უწოდა. ჯერ კიდევ XX საუკუნეში ტერმინი პლეისტოცენი ხშირ შემთხვევაში წარმოადგენდა მეოთხეული პერიოდის ან ანთროპოგენის სინონიმს. პლეისტოცენი არის მეოთხეული პერიოდის პირველი ეპოქა ან კაინოზოური ჯგუფის მე-6 ეპოქა. პლეისტოცენი არსებითად ყინულოვანი ეპოქაა. არქეოლოგიური თვალსაზრისით, დაახლოებით ემთხვევა ძველი ქვის ხანას, ეგრეთ წოდებულ პალეოლითს. 

საქართველოში კორელაციის სქემა იყოფა სამ სტადიად: ზედა პლეისტოცენი, შუა პლეისტოცენი, ქვედა პლეისტოცენი. საერთაშორისო სტანდარტული კლასიფიკაციის თანახმად პლეისტოცენი იყოდა ოთხ სტადიად: ზედა პლეისტოცენი, შუა პლეისტოცენი, ქვედა პლეისტოცენი, ჯელასიანი, რომლებიც გამოვლინდა სამხრეთ ევროპაში. გარდა ამისა, საერთაშორისო კლასიფიკაციას ხშირ შემთხვევაში გააჩნია სხვა რეგიონული ქვედანაყოფები. 

პლეისტოცენში დედამიწა გამყინვარების ფაზაში უკვე შესული იყო. დამახასიათებელია მყინვარული პერიოდის თანმიმდევრულად შედარებით თბილ გამყინვარებათშორისით შეცვლა. პლეისტოცენი შედგება გამყინვარების ოთხი პერიოდისაგან, რომელთაგან პირველი და კლასიკურია გიუნცური გამყინვარება (1,2-1,0 მლნ. წლის წინ). გიუნცური აცივება დასრულდა გიუნც-მინდელური დათბობით (1,0-0,76 მლნ. წლის წინ), რომლის დროსაც ხმელთაშუა, შავ და ბერინგის ზღვებზე აღინიშნებოდა ტრანსგრესიები. 

შემდეგ დადგა მინდელური გამყინვარება (დაახლ. 790-580 მლნ. წლის წინ), რომელსაც გამყინვარების გაცილებით რთული ხასიათი ჰქონდა. 
მას მოჰყვა რისული გამყინვარება, რომელიც ვიურმული გამყინვარებით დაგვირგვინდა.

თანამედროვე გეოლოგიისა და პალეოგეგრაფიის ამოცანაა უნიფიცირებული ქრონოსტრატიგრაფიული სკალების დასრულება და პლეისტოცენური ნალექების გლობალური კორელაცია; აგრეთვე პალეოგეოგრაფიული რეკონსტრუქციების შექმნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პლეისტოცენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## ლიტერატურა
* Гляциологический словарь. - Л.: Гидрометеоиздат, 1984.

## სქოლიო
კატეგორია:პლეისტოცენი
კატეგორია:მეოთხეული სისტემა
კატეგორია:კაინოზოური ჯგუფი
კატეგორია:გეოლოგიური ეპოქები
ტიჟუკის ტყე

მინი|250პქ|ტიჟუკის ტყე 

**ტიჟუკის ტყე** () — მთიანი, ხელით გაშენებული წვიმის ტყე ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. წარმოადგენს მსოფლიოს უდიდეს ურბანულ ტყეს და მოიცავს 32 კმ²-ს. მისგან სახელი ეწოდა რიოს ორ კვარტალს —  ტიჟუკასა და ბარა-და-ტიჟუკას, რომლებიც მის შესასვლელთან მდებარეობს. სახელი მომდინარეობს ტუპის ენიდან და „ჭაობს“ ნიშნავს. ტყე ბუნებრივ გამყოფს წარმოადგენს რიოს დასავლეთ ზონასა და სამხრეთ, ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ზონებს შორის, ასევე ჩრდილოეთ და სამხრეთ ზონებს შორის. 

ტიჟუკის ტყეში მცენარეებისა და ველური ბუნების სხვა წარმომადგენლების ასობით სახეობაა გავრცელებული, რომელთაგან ზოგიერთი გაქრობის პირასაა მისული და მხოლოდ ატლანტიკურ წვიმის ტყეებში გვხვდება. თავდაპირველად ამ ტერიტორიაზე ასევე ტყე ყოფილა, რომელიც შემდეგ ყავის პლანტაციების გაშენების მიზნით გაუკაფავთ. ტყე ხელახლა XIX საუკუნეში, რიოს მერის ძალისხმევით გააშენეს ხელახლა, რითაც წარმატებით იქნა დაცული რიოს წყალმომარაგება. 

ტყეში არსებობს ფაველა მატა-მაჩადუ. მასში ძირითადად იმ ხალხის შთამომავლები ცხოვრობენ, რომლებიც აქ 1930-იან წლებში ტყის განაშენიანების სამუშაოებში მონაწილეობის მიღების მიზნით ჩასახლდნენ. დასახლებას ტყისთვის მხოლოდ უარყოფითი შედეგები მოაქვს. 

1961 წელს, ტიჟუკის ტყე ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. ტყე მოიცავს რამდენიმე ღირსშესანიშნაობას, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია ქრისტეს უზარმაზარი ქანდაკება კორკოვადოს მთაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბრაზილიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Virtual Pic-Tour through the "jungle" @ The Rio de Janeiro Photo Guide 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბრაზილიაში
კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
კატეგორია:ბრაზილიის ეროვნული პარკები
მონ-სენის უღელტეხილი

**მონ-სენის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი გრაისა და კოტის ალპებში, საფრანგეთში. სიმაღლე 2083 მ. ერთმანეთთან აკავშირებს სავოიის დეპარტამენტს (საფრანგეთი) ტურინის პროვინციასთან (იტალია). ნაპოლეონ ბონაპარტის პერიოდში 1803-1810 წლებში უღელტეხილის გავლით გაიხსნა გზა. 1857 წელს გაჭრეს რკინიგზის ხაზი — მონ-სენის სარკინიგზო გვირაბი, რომლის სიგრძეა 12,2 კმ. გადასასვლელის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 1974 მ სიმაღლეზე მდებარეობს ხელოვნური ტბა — მონ-სენი.  

## რესურსები ინტერნეტში
* მონ-სენის უღელტეხილი – ინფორმაცია  
* მონ-სენის უღელტეხილი – ინფორმაცია 

კატეგორია:ალპების უღელტეხილები
კატეგორია:საფრანგეთის უღელტეხილები