open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მსოფლიო კოსტიუმების მუზეუმი

**მსოფლიო კოსტიუმების მუზეუმი** () — ორიგინალური სახალხო ტანსაცმლის მუზეუმი სხვადასხვა ქვეყნებიდან, რომელიც მდებარეობს თურქეთში. დაარსდა 2011 წლის ივლისში და მდებარეობს სტამბოლის პროვინციის ბიუიუქჩექმეჯეს რაიონში.

## ისტორია
მუზეუმი დაარსდა აღდგენილ ისტორიულ შენობაში, რომელიც მდებარეობს სტამბოლის პროვინციის ბიუიუკჩეკმეჯეს რაიონის მიმარ სინანის უბანში, ჩარშის ქუჩაზე N4-ში, მუნიციპალიტეტის მხარდაჭერით 2011 წლის ივლისში. ორიგინალური სახალხო კოსტიუმები, აქსესუარები და ზოგიერთი მათთან დაკავშირებული ნივთი შეწირულია სხვადასხვა უცხოური სახალხო ცეკვის ჯგუფების მიერ, რომლებიც მონაწილეობდნენ ბიუიუქჩექმეჯეში ყოველწლიურად ჩატარებულ „საერთაშორისო კულტურისა და ხელოვნების ფესტივალში“, 

მუზეუმი ინახავს 44 ქვეყნის კოსტიუმებს, მათ შორის ესპანეთის, უზბეკეთის, მალაიზიის, ტაილანდის, მექსიკის, რუსეთის, უკრაინის, პოლონეთის, საფრანგეთის, ვენესუელის, ეთიოპიის, არგენტინის, ალჟირის, ბელარუსის, ფილიპინების, საქართველოს, ინდონეზიისა და აზერბაიჯნის კოსტიუმებს. გამოფენილი კოსტიუმებიდან ყველაზე ძველი არის საქორწილო კაბა, რომელიც 100 წელზე მეტი ხნისაა. მუზეუმი ინახავს 2000-ზე მეტ ექსპონატს, რომლებიც პერიოდულად იცვლება. მუზეუმი მოიცავს ორ სართულს: პირველ სართულზე განთავსებულია მსოფლიო კოსტიუმები, ხოლო მეორე სართულზე — თურქული კოსტიუმები.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2011 წელს დაარსებული მუზეუმები
AMD

**Advanced Micro Devices, Inc.** (**AMD**) — ამერიკული მრავალეროვნული ტექნოლოგიური კომპანია, ცენტრალური და გრაფიკული პროცესორების ერთ-ერთი უმსხვილესი მწარმოებელი, რომლის სათავო ოფისი მდებარეობს სანტა-კლარაში, კალიფორნიაში. AMD ემსახურება ბიზნეს და სამომხმარებლო ბაზრების ფართო სპექტრს, მათ შორის სათამაშო ინდუსტრიას, მონაცემთა ცენტრებს, ხელოვნურ ინტელექტს (AI) და ჩაშენებულ სისტემებს. AMD-ის მთავარი კონკურენტები არიან Intel ცენტრალური პროცესორების ბაზარზე და Nvidia გრაფიკული პროცესორების ბაზარზე.

AMD-ის ძირითადი პროდუქტებია მიკროპროცესორები, დედაპლატის ჩიპსეტები, ჩაშენებული პროცესორები და გრაფიკული პროცესორები სერვერებისთვის, სამუშაო სადგურებისთვის, პერსონალური კომპიუტერებისთვის და ჩაშენებული სისტემებისთვის. AMD-ის პროცესორები ფართოდ გამოიყენება სხვადასხვა ტიპის გამოთვლით მოწყობილობებში, მათ შორის პერსონალურ კომპიუტერებში, სერვერებში, ლეპტოპებსა და სათამაშო კონსოლებში.

AMD დაარსდა 1969 წლის 1 მაისს ჯერი სანდერსისა და სხვა პროფესიონალი ტექნოლოგების მიერ. კომპანიის ადრეული პროდუქტები ძირითადად მოიცავდა მეხსიერების ჩიპებსა და კომპიუტერის სხვა კომპონენტებს. 1975 წელს AMD შევიდა მიკროპროცესორების ბაზარზე და კონკურენცია გაუწია Intel-ს, მის მთავარ მეტოქეს პროცესორების ინდუსტრიაში. 2000-იანი წლების დასაწყისში კომპანიამ მიაღწია მნიშვნელოვან ზრდასა და წარმატებას, რაშიც დიდი წვლილი მიუძღვის Athlon-ისა და Opteron პროცესორების წარმატებას პერსონალური კომპიუტერების ბაზარზე. 2006 წელს AMD-მ 5.4 მილიარდ აშშ დოლარად შეიძინა კანადური ნახევარგამტარების მწარმოებელი კომპანია ATI Technologies. 2000-იანი წლების მიწურულსა და 2010-იანი წლების დასაწყისში AMD სერიოზული გამოწვევების წინაშე იდგა, რადგან Intel-ს მნიშვნელოვნად ჩამორჩებოდა უფრო სწრაფი და მძლავრი პროცესორების შექმნაში.

2010-იანი წლების ბოლოს AMD-მ კვლავ მოიპოვა ბაზრის წილი მის პროდუქტებზე ფასის დაგდებისა და Ryzen პროცესორების წარმატების წყალობით, რომლებიც წარმადობის კუთხით მნიშვნელოვნად აღემატებოდნენ Intel-ის მიკროპროცესორებს და ამავე დროს, შედარებით დაბალი ფასებით გამოირჩეოდნენ. 2022 წელს AMD-მ პირველად გადაუსწრო Intel-ს საბაზრო კაპიტალიზაციით.

## ლიტერატურა
* Rodengen, Jeffrey L. (1998). *The Spirit of AMD: Advanced Micro Devices*. Write Stuff.
* Ruiz, Hector (2013). ''Slingshot: AMD's Fight to Free an Industry from the Ruthless Grip of Intel''. Greenleaf Book Group.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:NASDAQ-ზე აღრიცხული კომპანიები
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
კატეგორია:ელექტრონული კომპანიები
კატეგორია:აშშ-ის ნახევარგამტარების კომპანიები
კატეგორია:აშშ-ის ტექნოლოგიური კომპანიები
კომპიუტერული გრაფიკა

[მინი|250პქ|Blender_4.3.2_screenshot.png|300პქ|[Blender-ის ეკრანის ანაბეჭდი, სადაც ნაჩვენებია მაიმუნი სუზანის 3D სატესტო მოდელი.]]
**კომპიუტერული გრაფიკა** (აბრ. **CG**) — გამოსახულებების შექმნა, შენახვა და დამუშავება (ვიზუალიზაცია) კომპიუტერების დახმარებით.

ობიექტების მოდელირებისა და ტექნიკური პროცესების ვიზუალიზაციის მიზნით, კომპიუტერული გრაფიკა გამოიყენება კინოში, ვიდეო თამაშებში, ციფრულ ხელოვნებასა და ოპერაციული სისტემების მომხმარებლის ინტერფეისებში. გრაფიკული კომპონენტების ეკრანზე გამოსატანად გამოიყენება ვიდეობარათები, ხოლო ობიექტებისა და ანიმაციების შესაქმნელად — სპეციალიზებული პროგრამული უზრუნველყოფა. კომპიუტერული გრაფიკის არამხატვრული ასპექტები კომპიუტერული მეცნიერების მნიშვნელოვანი სფეროა. ტერმინი 1960 წელს შემოიღეს კომპიუტერული გრაფიკის მკვლევარებმა, ვერნ ჰადსონმა და უილიამ ფეტერმა. ინგლისურ ენაში ხშირად გამოიყენება აბრევიატურა **CG** ან, კინოს კონტექსტში, CGI (კომპიუტერის მიერ გენერირებული გამოსახულება).

კომპიუტერული გრაფიკის კატეგორიაში ერთიანდება ისეთი კონცეფციები და ცნებები, როგორიცაა: მომხმარებლის ინტერფეისი, სპრაიტული და ვექტორული გრაფიკა, რენდერინგი, რეიტრეისინგი, ობიექტების გეომეტრიის დამუშავება, კომპიუტერული ანიმაცია, 3D-მოდელირება, შეიდერები, GPU-ს პროექტირება, ვიზუალიზაცია, სამეცნიერო გამოთვლები, გამოსახულების დამუშავება, გამომთვლელი გეომეტრია და კომპიუტერული ხედვა. გრაფიკული გამოსახულებებისა და ობიექტების პროექტირებისა და სინთეზის საერთო მეთოდოლოგია ეფუძნება გეომეტრიას, ოპტიკასა და ფიზიკას.

კომპიუტერული გრაფიკის განვითარებამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია მრავალი ტიპის მედიაზე, რომელმაც რევოლუცია მოახდინა ანიმაციაში, ფილმებში, რეკლამასა და ზოგადად ვიდეო თამაშებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კომპიუტერული გრაფიკისა და ანიმაციის ისტორია (დაარქივებული)
* კომპიუტერული გრაფიკის კვლევა 
* ტომას დრეჰერი: კომპიუტერული ხელოვნების ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერული გრაფიკა
სტამბოლის ფერწერისა და ქანდაკების მუზეუმი

**სტამბოლის ფერწერისა და ქანდაკების მუზეუმი** () — მუზეუმი ევროპული სტამბოლის თოფხანეს რაიონში, თურქეთი. ის შედის დიდი გალატაპორტის კომპლექსის შემადგენლობაში.

მუზეუმი თავდაპირველად განთავსებული იყო დოლმაბაჰჩე სასახლეს მიმაგრებულ გვირგვინის პრინცის სასახლეში, სტამბოლის ბეშიქთაშის რაიონში. ის შენობა, რომელშიც იყვნენ განთავსებული, 1856 წელს აშენდა. 1937 წლის 20 სექტემბერს, მუსტაფა ქემალ ათათურქმა, თურქეთის რესპუბლიკის დამაარსებელმა, შესთავაზა მისი მუზეუმად გარდაქმნა, რადგან საიმპერატორო ოჯახი თურქეთის რესპუბლიკის დაარსებასთან ერთად გადასახლებულ იქნა.

ახლა ის გადატანილია ახალ გალერეაში გალატაპორტის კიდეზე, სადაც ის ძალიან ახლოს არის სტამბოლ მოდერნის გალერეასთან, რაც ამ ტერიტორიას ქალაქის სამხატვრო ცენტრად აქცევს. შერჩეული შენობა - ანტრეპო ნომერი 5 - თავდაპირველად გაიმიზნა ქარაქოის ძველი პორტის სამსახურისთვის თურქი არქიტექტორის სედად ჰაქ ელდემის მიერ. ის გადაამუშავდა სამხატვრო გალერეად ემრე აროლატის არქიტექტორული ფირმის მიერ.

მუზეუმის გახსნა დაიწყო 2021 წლის დეკემბერში და სრულად 2022 წლის სექტემბერში გაიხსნა.

## მუზეუმის შინაარსი
250px|მინი
ახალი მუზეუმი გამოფენს თურქულ ნახატებსა და ქანდაკებას ოსმალური პერიოდის ბოლო წლებიდან თანამედროვე დრომდე. მთელი გალერეა ეთმობა ოსმან ჰამდი-ბეის ნამუშევრებს, რომელიც იყო სტამბოლის პირველი სამხატვრო სკოლის დამაარსებელი და თავადაც მხატვარი.

კიდევ ერთი გალერეა გამოფენს თანამედროვე კალიგრაფიის ნიმუშებს თურქული აბსტრაქტული ხელოვნების ნიმუშებთან ერთად, რომელიც განვითარდა 1940-იანი წლებიდან ისეთი მხატვრების მიერ, როგორებიც იყვნენ შემსეთინ არელი და აბიდინ ელდეროღლუ, რომლებიც იყვნენ ცნობილი ტრადიციული კალიგრაფიით.

კიდევ ერთი გალერეა აჩვენებს ნახატებს, რომლებიც შექმნილია თურქი მხატვრების მიერ, რომლებიც გაგზავნილი იყვნენ  „სამშობლოს მოგზაურობებში“ ანატოლიაში თურქეთის რესპუბლიკის ადრეულ წლებში იმისათვის, რომ მათ შეძლებოდათ საკუთარ ნამუშევრებში მთელი ქვეყნის კულტურის ასახვა და არა მხოლოდ სტამბოლის, სამხატვრო დედაქალაქის კულტურის.

კიდევ ერთი გალერეა გამოფენს უცხოურ მუზეუმებში ჩამოკიდებული ნახატების ასლებს, რომლებიც შექმნილია თურქი მხატვრების მიერ რესპუბლიკის ადრეულ დღეებში, როდესაც ოსმან ჰამდი ბეი და მისი ძმა, ხალილ ედემ ელდემი, ფიქრობდნენ, რომ ეს დაეხმარებოდა ქვეყნისთვის ახალი ფიგურატული ხელოვნების ტრადიციის განვითარებას.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1937 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
ადამ მიცკევიჩის მუზეუმი (სტამბოლი)

**ადამ მიცკევიჩის მუზეუმი** () — ისტორიული სახლ-მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ცნობილი პოლონელი პოეტის, ადამ მიცკევიჩის ცხოვრებას. იგი მდებარეობს ბეიოღლუს რაიონში, სტამბოლის ევროპულ მხარეს, თურქეთი.

მუზეუმი მდებარეობს იმ სახლში, სადაც ადამ მიცკევიჩი ცხოვრობდა და გარდაიცვალა. მიცკევიჩი თურქეთში ჩამოვიდა 1855 წლის სექტემბერში, რათა დახმარებოდა ოსმალეთის არმიის გავლენის ქვეშ პოლონურ ძალებს ორგანიზებაში. იგი დამეგობრდა მიხაილ ჩაიკოვსკისთან (სადიკ ფაშა), რომელიც იქ პოლონურ ძალებს მეთაურობდა. მიცკევიჩი ავადმყოფობისგან გარდაიცვალა 1855 წლის 26 ნოემბერს.

სახლი 1870 წლის ხანძრის შემდეგ განახლდა. გაიხსნა 1955 წელს ვარშავის ლიტერატურის მუზეუმის დახმარებით. სარდაფში მდებარეობს კრიპტა, სადაც მიცკევიჩი დროებით, ერთი თვის განმავლობაში იყო დაკრძალული.

მუზეუმი ინახავს ადამ მიცკევიჩის ზოგიერთ ხელნაწერს, ისტორიულ დოკუმენტებსა და ნახატებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Adam Mickiewicz Museum სტამბოლში პოლონეთის რესპუბლიკის გენერალური საკონსულოს ვებსაიტი 

კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1955 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
მყარსხეულიანი დამხსომებელი მოწყობილობა

**მყარსხეულიანი დამხსომებელი მოწყობილობა**

SSD-ები მონაცემთა უჯრედებში შესანახად არამყარ მეხსიერებას, ჩვეულებრივ NAND-ის ტიპის ფლეშ-მეხსიერებას იყენებენ. SSD-ების მუშაობის სიჩქარე და გამძლეობა დამოკიდებულია უჯრედში შენახული ბიტების რაოდენობაზე, რაც მოიცავს როგორც მაღალსიჩქარიან ერთდონიან უჯრედებს (SLC), ისე უფრო ხელმისაწვდომ, მაგრამ ნელ ოთხდონიან უჯრედებს (QLC). გარდა ფლეშ-მეხსიერებაზე დაფუძნებული SSD-ებისა, ისეთი ტექნოლოგიები, როგორიცაა 3D XPoint, მონაცემთა შენახვის განსხვავებული მიდგომებით უფრო მაღალ სიჩქარესა და გამძლეობას გვთავაზობს.

ტრადიციული მყარი დისკებისგან (HDD) განსხვავებით, SSD-ებს არ გააჩნიათ მოძრავი ნაწილები, რაც მათ საშუალებას აძლევს უზრუნველყონ მონაცემებზე წვდომის უფრო მაღალი სიჩქარე, დაყოვნების შემცირება, მეტი მდგრადობა ფიზიკური დარტყმების მიმართ, ელექტროენერგიის დაბალი მოხმარება და ხმაურის გარეშე მუშაობა.

SSD, რომელიც ხშირად ისევე უკავშირდება სისტემას, როგორც HDD, ფართოდ გამოიყენება პერსონალურ კომპიუტერებში, საწარმოო სერვერებსა და მობილურ მოწყობილობებში. თუმცა, SSD-ები ზოგადად უფრო ძვირია ვიდრე მყარი დისკები და აქვთ ჩაწერის შეზღუდული რაოდენობის ციკლი, რამაც დროთა განმავლობაში შეიძლება მონაცემთა დაკარგვა გამოიწვიოს. მიუხედავად აღნიშნული შეზღუდვებისა, SSD-ები მზარდი ტემპით ანაცვლებენ HDD-ებს, განსაკუთრებით მაღალი წარმადობის აპლიკაციებში და მრავალი მომხმარებლისთვის განკუთვნილ მოწყობილობაში, როგორც ძირითადი საცავი.

SSD-ები ხელმისაწვდომია სხვადასხვა ფორმ-ფაქტორებითა და ინტერფეისის ტიპებით, მათ შორის SATA, PCIe და NVMe, რომელთაგან თითოეული მუშაობის განსხვავებულ წარმადობას გვთავაზობს. ჰიბრიდული შესანახი მოწყობილობები, როგორიცაა მყარსხეულიანი ჰიბრიდული დისკები (SSHDs), აერთიანებს SSD-სა და HDD-ის ტექნოლოგიებს, რათა უზრუნველყოს გაუმჯობესებული წარმადობა სუფთა SSD-ებთან შედარებით დაბალ ფასად.

## რესურსები ინტერნეტში
* JEDEC Continues SSD Standardization Efforts
* Linux & NVM: File and Storage System Challenges (PDF)
* Understanding the Robustness of SSDs under Power Fault

## სქოლიო
კატეგორია:ინფორმაციის მატარებლები
ჰიბრიდული დისკი

მინი|250პქ|Seagate-ის 1 TB ჰიბრიდული დისკი
**ჰიბრიდული დისკი** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც **მყარსხეულიანი ჰიბრიდული დისკი** (, **SSHD**), ან **ორმაგი საცავიანი დისკი** () — ლოგიკური ან ფიზიკური კომპიუტერული შესანახი მოწყობილობა, რომელშიც გაერთიანებულია სწრაფი შესანახი საშუალება, როგორიცაა მყარსხეულიანი დისკი (SSD) და მაღალი ტევადობის მყარი დისკი (HDD), რომლის მიზანია უზრუნველყოს გაუმჯობესებული წარმადობა სუფთა SSD-ებთან შედარებით დაბალ ფასად. ჰიბრიდულ დისკში SSD ასრულებს ქეშის როლს HDD-ზე შენახული მონაცემებისთვის, რაც ზრდის საერთო წარმადობას იმით, რომ ყველაზე ხშირად გამოყენებული ინფორმაცია უფრო სწრაფ SSD დისკზე ინახება.

2007 წელს Seagate-მა და Samsung-მა წარმოადგინეს პირველი ჰიბრიდული დისკები: Seagate Momentus PSD და Samsung SpinPoint MH80. ჰიბრიდული დისკების განხორციელების ორი ძირითადი კონფიგურაცია არსებობს: ორმაგი შენახვის სისტემები და მყარსხეულიანი ჰიბრიდული დისკები. ორმაგი შენახვის სისტემების შემთხვევაში, ფიზიკურად ცალკე SSD და HDD მოწყობილობები მონტაჟდება ერთსა და იმავე კომპიუტერში, სადაც მონაცემთა განლაგების ოპტიმიზაცია ხდება ან მომხმარებლის მიერ ხელით, ან ავტომატურად ოპერაციული სისტემის მიერ „ჰიბრიდული“ ლოგიკური მოწყობილობის შექმნით. მყარსხეულიან ჰიბრიდულ დისკებში, SSD და HDD ფუნქციონალობა ინტეგრირებულია ერთ აპარატურულ მოწყობილობაში, სადაც მონაცემთა განლაგების ოპტიმიზაცია ხორციელდება ან მთლიანად თავად მოწყობილობის მიერ („თვითოპტიმიზებული რეჟიმი“), ან ოპერაციული სისტემის მიერ მიწოდებული „მინიშნებების“ მეშვეობით („ჰოსტის მიერ მინიშნებული“ რეჟიმი).

## რესურსები ინტერნეტში
*რა არის ჰიბრიდული დისკი — Lenovo.Com

## სქოლიო
კატეგორია:ინფორმაციის მატარებლები
რევაზ კაკულია

**რევაზ კაკულია** (დ. 1 სექტემბერი, 1936, ნორიო, აბაშის რაიონი — გ. 25 ივნისი, 2025) — ქართველი ეკონომისტი, პედაგოგი, მეცნიერი, თანამდებობის პირი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1993) და პროფესორი (1996). ღირსების ორდენის კავალერი (1997). 

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ფინანსებისა და კრედიტის სპეციალობით.

1972-1979 და 1985-1991 წლებში იყო სა­ქართველოს ფინანსთა მინისტრის მო­ად­გი­ლე. 1979-1985 წლებში – სა­ქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრისა და აგროსამრეწველო კომიტეტის თავმჯდომარის მო­ად­გი­ლე, 1991-2005 წლებში –  ეკონომიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მო­ად­გი­ლე. 1959 წლიდან კითხულობდა ლექციებს სხვადა­სხვა უმაღლეს სასწავლებელში. 2006 წლიდან ქუთაისის უნივერსიტეტის ჟურნალ ეკონომიკური პროფილის“ მთავარი რედაქტორია. 

რევაზ კაკულიას მეცნიერების კვლევის სფეროს წარმოადგენდა ეკონომიკის თეორიის, ეკონომიკის მოძღვრებათა ისტორიის, საბაზრო ეკონომიკის, ფინანსებისა და საბანკო საქმის საკითხები. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო შრომა, მათ შორის 18 მონოგრაფია და 25 სახელმძღვანელო. ჟურნალ „სა­ქარ­თველოს ეკონომისტის“ და სა­ქართველოს სავაჭრო-სამრეწველო პალატის მიერ გამოცხადებულ კონკურსზე მისმა სახელმძღვანელომ (ავტორთა კოლექტივის ხელმძღვანელი) „საგადასახადო საქმე“ ნომინაციაში „2007 წლის საუკეთესო ნაშრომი ეკონომიკაში“ მიიღო პირველი პრემია.

## ჯილდოები და აღიარება
*1982 : საპატიო ნიშნის ორდენი
*1997 : ღირსების ორდენი
*2010 : ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი

## რესურსები ინტერნეტში
*რევაზ კაკულია — ციფრული ბიბლიოთეკა
*საერთაშორისო სამეცნიერო-პრაქტიკული კონფერენცია

კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ისმეთ ინენიუს სახლ-მუზეუმი

250px|მინი
**ისმეთ ინენიუს სახლ-მუზეუმი** — სახლ-მუზეუმი სტამბოლში, თურქეთში.

სახლი მდებარეობს ჰეიბელიადაზე, რომელიც არის ადალარის მეორე ყველაზე დიდი კუნძული სტამბოლში. სახლი, რომელიც მაშინ ცნობილი იყო როგორც მავრომატისის სასახლე, აშენდა XIX საუკუნეში.

1924 წელს იგი დაიქირავა ყოფილმა პრემიერ-მინისტრმა ისმეთ ფაშამ, თურქეთის მესამე მთავრობის დროს, სადაც მან თავისი პოსტი ფეთი ბეისთვის დათმო. თუმცა, 1925 წელს, ის ისევ დაბრუნდა ყოფილ თანამდებობაზე. 1925 წლიდან დაწყებული, სახლი გამოიყენებოდა ისმეთ ფაშას ოჯახის მიერ, როგორც საზაფხულო რეზიდენცია. 1934 წელს ისმეთ ფაშამ, რომელმაც მიიღო გვარი „ინენიუ“, იყიდა ეს სახლი. საოჯახო ავეჯი იყო ათათურქის, პრეზიდენტის საჩუქარი. 1937 წელს ისმეთ ინენიუმ თავისი თანამდებობა დატოვა და ძირითადად ჰეიბელიადაზე დაიწყო ცხოვრება. თუმცა შემდეგ წელს, ის აირჩიეს პრეზიდენტად და დაიწყო შვებულებების სხვა ადგილებში გატარება, ამიტომ სახლმა დაკარგა წარსული სიცოცხლისუნარიანობა. როდესაც ისმეთ ინენიუმ წააგო 1950 წლის საყოველთაო არჩევნები, სახლს კვლავ დაბრუნდა ყოფილ სიცოცხლისუნარიანობა.

ისმეთ ინენიუ გარდაიცვალა 1973 წლის 25 დეკემბერს. ოჯახმა შეინარჩუნა სახლი. საბოლოოდ, გადაწყდა სახლის სახლ-მუზეუმად ქცევა, ორიგინალური ავეჯის შენარჩუნებით. სახლის ბაღი გამოიყენება ადალარის მუზეუმის მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
ელექტრონულ-სხივური მილაკის გასართობი მოწყობილობა

**ელექტრონულ-სხივური მილაკის გასართობი მოწყობილობა** () — ისტორიაში პირველი ელექტრონული თამაში, რომელსაც გამოსახულება ელექტრონულ-სხივური მილაკის ეკრანზე გამოქონდა. მოწყობილობა შეიმუშავეს თომას ტ. გოლდსმით უმცროსმა და ესტლ რეი მანმა 1947 წელს, მათ მიერ მეორე მსოფლიო ომის დროს შექმნილი რადარის ეკრანების გავლენით..

ეს მოწყობილობა აგებულია ანალოგურ ელექტრონულ კომპონენტებზე, რომელთა კონტროლიც მექანიკური საშუალებებით ხდება. მასში არ არის ციფრული ელექტრონიკა, შესრულებადი პროგრამა და მეხსიერების მოწყობილობა. მოწყობილობა ახდენდა არტილერიის ჭურვის ფრენის სიმულაციას ელექტრონულ-სხივური მილაკის ეკრანზე გამოსახული სამიზნეების მიმართ. მოთამაშე მას მართვის ბერკეტებით აკონტროლებდა, რითაც ცვლიდა სხივის წერტილის მოძრაობას ეკრანზე, რათა დაერტყა ეკრანზე გადაფარებული პლასტიკური სამიზნეებისთვის.

რასტრული გამოსახულების არქონის გამო, რაც დამახასიათებელია ვიდეომონიტორებისა და ტელევიზორებისთვის, ეს მოწყობილობა, როგორც წესი, არ განიხილება ვიდეო თამაშად, თუმცა იგი არის პირველი ცნობილი თამაში, რომელსაც გამოსახულება ელექტრონულ ეკრანზე გამოქონდა..

გამომგონებლებმა პატენტზე განაცხადი 1947 წლის 25 იანვარს შეიტანეს. მიუხედავად ამისა, არ მომხდარა ამ გასართობი აპარატის მასობრივი წარმოება და შესაბამისად, არც არასდროს გამოსულა გაყიდვაში..

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ელექტრონული თამაშები
კატეგორია:ელექტრონულ-სხივური მილაკი
კატეგორია:ადრეული ვიდეო თამაშების ისტორია
კლადი

მინი|250პქ|კლადები არის ლურჯი და წითელი ფერებით აღნიშნული ჯგუფები. მწვანე და ლურჯი ჯგუფები ერთად, თავის მხრივ, აგრეთვე ქმნიან კლადს
**კლადი** ( (კლადოს) *შტო*), აგრეთვე ცნობილი როგორც მონოფილეტური **ჯგუფი** ან **ბუნებრივი ჯგუფი** — ორგანიზმთა ჯგუფი, რომელიც შედგება საერთო წინაპრისა და მისი ყველა პირდაპირი შთამომავლისგან. კლადები წარმოადგენენ კლადისტიკის ფუნდამენტურ ქვაკუთხედს. კლადისტიკა არის ტაქსონომიის თანამედროვე მიდგომა, რომელიც აღიარებულია ბიოლოგიის უმეტესი დარგის მიერ.

ტერმინი „კლადი“ 1957 წელს ბიოლოგმა ჯულიან ჰაქსლიმ შემოიღო. ტერმინი კლადი მსგავსი მნიშვნელობით გამოიყენება ბიოლოგიის გარდა სხვა სფეროებშიც, მაგალითად, ისტორიულ ლინგვისტიკაში.

საერთო წინაპრად შეიძლება გვევლინებოდეს ინდივიდუალური ორგანიზმი, პოპულაცია, ან სახეობა, მიუხედავად იმისა, გადაშენებულია თუ დღემდე არსებობს. კლადები ერთი მეორეში არიან მოთავსებული, რადგან თითოეული განშტოება, თავის მხრივ, იყოფა უფრო პატარა განშტოებებად. ეს დაყოფები ევოლუციურ ისტორიას ასახავს, რადგან პოპულაციები განცალკევდნენ და დამოუკიდებლად იწყეს განვითარება. კლადებს მონოფილეტურ ჯგუფებს უწოდებენ.

გასული ათწლეულის განმავლობაში, კლადისტიკამ რევოლუცია მოახდინა ბიოლოგიურ კლასიფიკაციაში, რამაც ორგანიზმებს შორის გასაოცარი ევოლუციური კავშირები გამოავლინა. ტაქსონომისტები სულ უფრო ხშირად ცდილობენ თავი აარიდონ იმ ტაქსონების დასახელებას, რომლებიც არ მიეკუთვნებიან კლადებს; ანუ იმ ტაქსონებს, რომლებიც არ არიან მონოფილეტურები.

კლადისტიკის მოლეკულურ-ბიოლოგიურმა დარგმა ორგანიზმებს შორის ისეთი კავშირები გამოავლინა რომელთა მიხედვითაც, სოკოები ცხოველებთან უფრო ახლოს დგანან, ვიდრე მცენარეებთან; არქეები დღეისთვის ბაქტერიებისგან განცალკევებულად ითვლება; და მრავალუჯრედიანი ორგანიზმები, შესაძლოა, არქეებისგან განვითარდნენ.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა
კატეგორია:ბიოლოგიური ფილოსოფია
კატეგორია:ფილოგენეტიკა
ეროვნული სასახლის ფერწერის მუზეუმი

**ეროვნული სასახლის ფერწერის მუზეუმი** () — ხელოვნების მუზეუმი სტამბოლში, თურქეთი, გაიხსნა დოლმაბაჰჩეს სასახლის გვირგვინოსნის რეზიდენციაში 2014 წელს. მუზეუმი გამოფენს დაახლოებით 200 ნაწარმოებს სასახლის ნახატების კოლექციიდან, რომლებიც შექმნილია როგორც თურქი, ისე საერთაშორისო მხატვრების მიერ XIX საუკუნის პერიოდში. მუზეუმს აფინანსებს TBMM.

## ისტორია
ისტორიული შენობა ადრე იყო სტამბოლის ხელოვნებისა და ქანდაკებების სახლ—მუზეუმი, რომელიც დაარსდა თურქეთის პირველი პრეზიდენტის მუსტაფა ქემალ ათათურქის ბრძანებით 1937 წელს და მუშაობდა მიმარ სინანის სახვითი ხელოვნების უნივერსიტეტის ნაწილად. 2010-2014 წლებში რეკონსტრუქციის შემდეგ იგი გარდაიქმნა ახალ მუზეუმად, რომელშიც განთავსდა XIX და XX საუკუნის დასაწყისის ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც ძირითადად შეგროვდა ოსმალეთის დინასტიის სასახლეებიდან.

## კოლექცია
300px|მინი
200px|მინი
მუზეუმს აქვს 200-ზე მეტი ნახატი, რომლებიც გამოფენილია 11 სექციაში. ზოგიერთი გამოფენილი კოლექცია ჩამოთვლილია ქვემოთ.

### თურქი მხატვრების ნახატები (1870-1930)
ეს კოლექცია შედგება ოსმალეთის/თურქი მხატვრების ნამუშევრებისგან, როგორიცაა შეკერ აჰმედ ფაშა, ოსმან ჰამდი-ბეი, ჰუსეინ ზეკაი ფაშა და ხოჯა ალი რიზა, რომლებიც წარმოადგენენ თურქული ხატვის მეორე, მესამე და მეოთხე თაობას დასავლური გაგებით.

### სასამართლოს მხატვრების ნახატები
ისეთი მხატვრების ნამუშევრები, როგორიცაა სტანისლავ ხლებოვსკი და ფაუსტო ზონარო, რომლებიც შესაბამისად ემსახურებოდნენ აბდულაზიზს და აბდულჰამიდ II როგორც მათი სასამართლო მხატვრები.

File:Zonaro_GatesofConst.jpg|
File:Kusatma_Zonaro.jpg|
File:The_Ertugrul_Cavalry_Regiment_crossing_the_Galata_Bridge.jpg|

### სასახლისთვის გუპილის გალერეიდან ნაყიდი ნახატები
ორი სექცია შედგება ნახატებისაგან, რომლებიც ნაყიდი იყო პარიზის გუპილის გალერეიდან აბდულაზიზის მეფობის დროს. ამ ეპოქაში ნაყიდი ნახატები ასახავს სულთან აბდულაზიზისა და მისი ასისტენტის შეკერ აჰმედ ფაშას გემოვნებას. დასავლური სტილის ნახატების კოლექცია პირველად შეიქმნა დოლმაბაჰჩეს სასახლეში სულთან აბდულაზიზის მეფობის დროს.

### ივანე აივაზოვსკის ნახატები
საზეიმო დარბაზი, რომელიც არის სტრუქტურის ყველაზე ბრწყინვალე ოთახი თავისი სტუკით მოპირკეთებული კედლებითა და კომპოზიტური კაპიტელებიანი პილასტრებით, გამოყოფილია რუსი მხატვრის აივაზოვსკისთვის.

### აბდულმეჯიდ II ნახატები
დარბაზი, რომელიც გამოფენს ამ კოლექციას, თავდაპირველად იყო თავად აბდულმეჯიდ II ბიბლიოთეკა, რომელიც დაიბადა, რომ გამხდარიყო ოსმალეთის დინასტიის ბოლო გვირგვინოსანი და ხალიფა. დაინტერესებული იყო ხელოვნების თითქმის ყველა დარგით, განსაკუთრებით კალიგრაფიითა და მუსიკით, იგი დარჩა თურქული ხატვის აღიარებულ მხატვრად.

### ორიენტალისტური ნახატები
მუზეუმს აქვს XIX საუკუნის ორიენტალისტი მხატვრების ნამუშევრების მდიდარი კოლექცია.

## იხილეთ აგრეთვე
*სტამბოლის ფერწერისა და ქანდაკების მუზეუმი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:2014 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ნავთი

**ნავთი** — ნავთობის ფრაქცია, რომელიც დუღს 200-300°C ტემპერატურულ ინტერვალში; იყენებენ ღუმლისა და ძრავას საწვავად. გამოიმუშავებენ სხვადასხვა ფრაქციული შედგენილობისა და თვისებების მქონე ნავთს. სანათი ნავთი ორი ძირითადი სახისაა: მსუბუქი და მძიმე — პირონაფთი. მსუბუქ ნავთს (სიმკვრივე 830 კგ/მ³, აალების ტემპერატურა 90°C) შედარებით უსაფრთხოა ხანძრის გაჩენის თვალსაზრისით. იყენებენ საქვაბეების, შახტების, საწყობების, შუქურებისა და სხვათა გასანათებლად. სპეციალური ხარისხის ნავთობს, რომლის აალების ტემპერატურაა 40°C, იყენებენ ქვანახშირის ფლოტაციისათვის, და პიროლიზის ნედლეულად, ნავთობის ნავთის ფრაქციებს კი — რეაქტიულ საწვავად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნავთობპროდუქტები
კატეგორია:თხევადი საწვავი
რაკეტული საწვავი

**რაკეტული საწვავი** — ნივთიერება ან ნივთიერებათა ერთობლითობა, რომელსაც იყენებენ რაკეტული ძრავების ენერგიისა და მუშა სხეულების წყაროდ. 

ცნობილია ქიმიური და არაქიმიური რაკეტული საწვავი: ქიმიური რაკეტული საწვავით მომუშავე ძრავებისათვის საჭირო ენერგია გამოიყოფა ქიმიური რეაქციების შედეგად. ამ დროს წარმოქმნილი აირადი პროდუქტები წარმოადგენენ მუშა სხეულებს, რომლებიც უზრუნველყოფენ რაკეტულ ძრავას საქშენში თბური ენერგიის გარდაქმნას ძრავას საქშენიდან გამომავალი ნაკადის კინეტიკურ ენერგიად. არა ქიმიური რაკეტულ საწვავზე მომუშავე ძრავებისათვის შიგაბირთვული გარდაქმნების ენერგია ან ელექტრული ენერგია გადაეცემა სპეციალურ ნივთიერებებს — სხეულებს და მათ წყაროს. 

ქიმიური რაკეტული საწვავის ძირითადი ენერგეტიკული მახასიათებელი (კუთრი წევა — წევა, როცა საწვავის ხარჯია 1 კგ/წმ) განისაზღვრება ჟანგვის, დაშლის ან რეკომბინაციის რეაქციების სითბოს რაოდენობით და რვაქციის პროდუქტების ქიმიური შედგენილობით. 

კომპონენტების შემცველობის მიხედვით რაკეტული საწვავი არის ერთ-, ორ-, სამ- და მრავალ- კომპონენტიანი. კომპონენტების აგრეგატული მდგომარეობის მიხედვით — თხევადი, მყარი, ჰიბრიდული, ფსევდოთხევადი, ჟელეს მსგავსი და ა. შ. აგრეგატული მდგომარეობა განსაზღვრავს რაკეტულ ძრავას კონსტრუქციას, მის ხასიათსა და გამოყენების რაციონალურ უბანს. განსაკუთრებით ფართოდ იყენებენ თხევადსა და მყარ რაკეტულ საწვავს.

## ლიტერატურა
რეაქტიული საწვავი

**რეაქტიული საწვავი** — საავიაციო რეაქტიული ძრავების საწვავი. ფართოდ იყენებენ ნავთობის იმ ფრაქციებს, რომლებსაც მცირე გოგირდოვანი და გოგირდოვანი ნავთობის პირდაპირი გამოხდით ღებულობენ. პირდაპირი გამოხდის ფრაქციებისაგან მაღალი თერმული სტაბილურობის მქონე საწვავს ღებულობენ ჰიდროგასუფთავებით. 

რეაქტიული საწვავის ძირითადი მახასიათებელია სიმკვრივე და კუთრი წვის სითბო, რომლებიც განსაზღვრავენ ფრენის სიშორეს. რეაქტიული საწვავს უნდა ახასიათებდეს მაღალი თერმული სტაბილურობა, რისთვისაც სათბობს ათავისუფლებენ არანახშირწყალბადოვანი მინარევებისაგან. გასუფთავებულ საწვავს შენახვის დროს სტაბილურობის ასამაღლებლად უმატებენ ანტიმჟანგავებს, ლითონების დეაქტივატორებსა და სხვას. 

რეაქტიულ საწვავში გახსნილი წყალი (0.01%-მდე) პირობების შეცვლისას შეიძლება გამოიყოს, რაც იწვევს საწვავი აპარატურის კოროზიას; ზოგჯერ შესაძლებელია ყინულის კრისტალების წარმოქმნაც. ამის თავიდან ასაცილებლად რეაქტიულ საწვავის უმატებენ კოროზიის ინჰიბიტორებსა და ანტიშემომყინავებს, აგრეთვე სტატიკური ელექტრობის დაგროვებისა და საწვავის დაძველების საწინააღმდეგო მისართებს. 

## ლიტერატურა
Falcon 9

[მინი|[LC-39A|კენედის LC-39A-დან გაშვებულ Falcon 9 B1058-ს, ორბიტაზე გაჰყავს Demo-2]]
**Falcon 9** — ნაწილობრივ მრავალჯერადი გამოყენების, ორსაფეხურიანი, საშუალო წევის რაკეტა-მატარებელი, წარმოებული აშშ-ის აეროკოსმოსური კომპანია SpaceX-ის მიერ. Falcon 9-ის პირველი გაშვება განხორციელდა 2010 წლის 4 ივნისს, ხოლო საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე პირველი კომერციული მიწოდების მისია 2012 წლის 8 ოქტომბერს შედგა. 2020 წელს ის გახდა პირველი კომერციული რაკეტა, რომლითაც ადამიანები ორბიტაზე გაიყვანეს. Falcon 9 ცნობილია თავისი საიმედოობითა და მაღალი კადენციით.

რაკეტას ორი საფეხური აქვს. პირველ (ბუსტერი) საფეხურს მეორე წინასწარ განსაზღვრულ სიჩქარესა და სიმაღლეზე გაჰყავს, რის შემდეგაც მეორე საფეხური დატვირთვას სამიზნე ორბიტაზე აჩქარებს. ბუსტერს შეუძლია ვერტიკალურად დაშვება ხელახალი გამოყენების გასაადვილებლად. ეს მიღწევა პირველად 2015 წლის დეკემბერში, მე-20 გაშვებისას განხორციელდა. 2025 წლის 28 ივნისის მდგომარეობით SpaceX-მა Falcon 9 მრავალჯერადი გამოყენებისთვის 453-ჯერ წარმატებით დაუშვა დედამიწაზე. თითოეულ ბუსტერს შეუძლია 28-ზე მეტი გაშვებაში მიიღოს მონსაწილეობა. ორივე საფეხური აღჭურვილია SpaceX Merlin-ის ძრავებით, ხოლო საწვავად იყენებენ კრიოგენულ თხევად ჟანგბადს და რაკეტულ  ნავთს (RP-1).

გეოსტაციონარული გადაცემის ორბიტაზე გატანილი ყველაზე მძიმე ტვირთები იყო Intelsat 35e (6761 კგ) და Telstar 19V (7075 კგ). პირველი გაშვებული იქნა ხელსაყრელ სუპერსინქრონულ გადაცემის ორბიტაზე, ხოლო მეორე დაბალი ენერგიის GTO-ზე, გეოსტაციონარული სიმაღლეზე გაცილებით დაბალი აპოგეით. 2021 წლის 24 იანვარს, Falcon 9-მა რეკორდი დაამყარა ერთი რაკეტით გაშვებულ თანამგზავრთა რაოდენობით — ორბიტაზე გაყვანილ იქნა 143 თანამგზავრი.

NASA-ს ასტრონავტების საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე გადასაყვანად, Falcon 9-ის ადამიანური შეფასება () სერტიფიცირებულია ეროვნული უსაფრთხოების კოსმოსური გაშვების პროგრამისთვის და NASA-ს გაშვების სერვისების პროგრამა მას „მე-3 კატეგორიის“ (დაბალი რისკის) გამშვებ აპარატად ასახელებს, რაც მას საშუალებას აძლევს გაუშვას სააგენტოს ყველაზე ძვირადღირებული, მნიშვნელოვანი და რთული მისიები.

Falcon 9-ის რამდენიმე მოდელი ააწყვეს და გაუშვეს: v1.0 (2010-2013), v1.1 (2013-2016), ხოლო v1.2 Full Thrust პირველად 2015 წელს გაუშვეს, იგი მოიცავს Block 5 ვერსიასაც, რომელიც 2018 წლის მაისიდან გამოიყენება.

## სქოლიო
კატეგორია:SpaceX-ის რაკეტა-მატარებლები
დინოცეფალები

**დინოცეფალები** () — პრიმიტიული ადრეული თერაპსიდების კლადი. განიხილება ქვერიგის ან რიგის რანგში. სახელი ნიშნავს „საშინელთავიანებს“, რაც დაკავშირებულია თავის ქალის ძვლების გასქელების (პაქიოსტოზის) განვითარებასთან. ჩვეულებრივ, ისინი დიდი ზომისა იყვნენ (სიგრძეში 6 მეტრამდე და წონაში 1.5 ტონამდე).

დეინოცეფალები მსხვილტანიანი ადრეული თერაპსიდების კლადია, რომლებიც ადრეულ და შუა პერმულ პერიოდში, დაახლოებით 279.5-260 მილიონი წლის წინ ბინადრობდნენ. დეინოცეფალები მოიცავდნენ ბალახისმჭამელ, ხორცისმჭამელ და ყოვლისმჭამელ ფორმებს. ბევრ სახეობას ჰქონდა გასქელებული თავის ქალა მრავალი გამონაზარდითა და ძვლოვანი გამონაშვერით. დეინოცეფალები იყვნენ პირველი არაძუძუმწოვარი თერაპსიდები, რომლებიც მეცნიერულად აღწერეს. მათი ნამარხები ცნობილია რუსეთიდან, ჩინეთიდან, ბრაზილიიდან, სამხრეთ აფრიკიდან, ზიმბაბვედან და ტანზანიიდან.

## გალერეა

ფაილი:Doliosauriscus1DB.jpg|*Doliosauriscus* — ანტეოზავრიდების ოჯახის წარმომადგენელი
ფაილი:KeratocephalusDB.jpg|*Keratocephalus* — ტაპინოცეფალების წარმომადგენელი
ფაილი:Titanophoneus.jpg|ტიტანოფონეუსის თავის ქალა

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დინოცეფალები
ფრანჩესკო ფოსკარი

200px|მინი|რელიეფი, რომელიც გამოსახავს მუხლებზე მდგარ ფრანჩესკო ფოსკას,  დოჟების სასახლის „პორტა დელა კარტას“ ფასადზე.
**ფრანჩესკო ფოსკარი** (, დ.   19 ივნისი, 1337, ვენეცია —  გ. 30 ოქტომბერი, 1457, ვენეცია) — ვენეციის 65-ე დოჟი. მისი მმართველობა ყველაზე ხანგრძლივი იყო ვენეციის ყველა დოჟს შორის — 34,5 წელი.

## ბიოგრაფია
დოჟის მმართველობა დაემთხვა იტალიის რენესანსის ეპოქის დასაწყისს. ფოსკარი აირჩიეს იმ დროს, როდესაც ვენეციას მილანთან ხანგრძლივი ომების სერია ხვდა წილად. იმ პერიოდში მილანს მართავდა ჰერცოგი ფილიპო მარია ვისკონტი, რომლის ამბიციებიც ჩრდილოეთ და ცენტრალურ იტალიაზე ბატონობას ისახავდა მიზნად.

მიუხედავად გამარჯვებებისა, ომი ვენეციისა და მისი მოკავშირის, ფლორენციისთვის, უკიდურესად ძვირადღირებული გამოდგა. საბოლოო ჯამში, მილანმა ფრანჩესკო I სფორცას ხელმძღვანელობით მოიპოვა უპირატესობა. 1454 წელს მან დაადგინა საბოლოო საზღვრები მილანის ჰერცოგობასა და ვენეციის რესპუბლიკას შორის.

200px|მინი|მარცხნივ|დოჟ ფრანჩესკო ფოსკარის გერბი

1445 წელს „ათეულის საბჭომ“ დოჟის შვილი იაკოპო ფოსკარი კორუფციასა და ქრთამის აღებაში დაადანაშაულა, სასამართლომ ის ვენეციიდან გაასახლა. იაკოპოს შემდგომმა დანაშაულებმა 1450 და 1456 წლებში მისი დაპატიმრება გამოიწვია და იგი კრეტაზე გადაასახლეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. შვილის გარდაცვალების ამბავმა და საბჭოს ზეწოლამ ფრანჩესკო ფოსკარი აიძულა, 1457 წლის ოქტომბერში დოჟის თანამდებობა დაეტოვებინა. ეს შემთხვევა განსაკუთრებულია ვენეციელი დოჟების ისტორიაში, რადგან უმეტესი მათგანი სიცოცხლის ბოლომდე მართავდა. სწორედ მისთვის მტკივნეული გადაწყვეტილების მიღებამ გამოიწვია ის, რომ ფრანჩესკო ფოსკარი გადადგომიდან ერთ კვირაში გარდაიცვალა. ვენეციის მოსახლეობამ დაჟინებით მოითხოვა, რომ ფოსკარი, როგორც ოფიციალური პირი, სრული პატივით დაეკრძალათ.

დოჟი ფრანჩესკო ფოსკარის რელიეფი, მუხლებზე მდგომი ფიგურით, გამოსახულია დოჟების სასახლის „პორტა დელა კარტას“ ფასადზე. მისი საფლავი მდებარეობს სანტა მარია გლორიოზა დეი ფრარის ტაძარში.

ფოსკარი დაქორწინებული იყო მარინა ნანიზე.

## ხელოვნებაში
ფოსკარის ცხოვრება ლორდ ბაირონის მიერ დაწერილი პიესის — „ორი ფოსკარი“ — სიუჟეტად იქცა. სწორედ ამ პიესას დაეფუძნა ჯუზეპე ვერდის ამავე სახელწოდების ოპერა, რომლის პრემიერაც 1844 წლის 3 ნოემბერს შედგა.

## ლიტერატურა
* Paolo Preto. Art. *Foscari, Francesco, venetianischer Doge (1373—1457).* / *Lexikon des Mittelalters.* Bd. 5 (1989), Sp. 670—671.
* *Hugh Trevor-Roper*. The Doge Francesco Foscari. / Ders., *Renaissance Essays.* — Chicago 1985. — P. 1—12.
* Francesco und Jacopo Foscari.' / *Homeyers Archiv*. — 1819, Nr. 55.
* *Litta*. Famiglie celebri italiane. — Bd. 9.
* *Senger*. Historisch-kritische Studien. — , 1878.
* *Andrea da Mosto*. I Dogi di Venezia. — Florenz, 1983.
* *Debra Pincus*. The Arco Foscari: The Building of a Triumphal Gateway in Fifteenth Century Venice. 1976.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვენეციის დოჟები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნებისა და საუკუნის მიხედვით
დიზელის საწვავი

მინი|დიზელის საწვავი
**დიზელის საწვავი**, *დიზელის სათბობი* — თხევადი ნავთობის პროდუქტი, იყენებენ დიზელის შიგა წვის ძრავებში. დიზელის საწვავი ორგვარია: მცირედ ბლანტი დისტილაციური (სწრაფმავალი ფორსირებული ძრავებისათვის) და ნარჩენი მაღალბლანტი (ნელმავალი დიზელებისათვის). დისტილაციურ დიზელის საწვავის მისაღებად იყენებენ ნავთობის პირდაპირი გამოხდის შედეგად მიღებულ ნავთ-გაზოილისა და ნაწილობრივ (20%-მდე) კატალიზური კრეკინგის გაზოილის ფრაქციებს. ნელმავალი დიზელის საწვავს ღებულობენ მაზუთისას და ნავთობის ნავთ-გაზოილის ფრაქციების ნარევიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:ნავთობპროდუქტები
კატეგორია:თხევადი საწვავი
დიზელმატარებელი

**დიზელმატარებელი** — რკინიგზის შედგენილობა, რომელშიც შედის 2 ან მეტი დიზელის წევისძრავიანი და რამდენიმე მისაბმელი ვაგონი. ძრავიანი ვაგონები მატარებლის ბოლოებშია. ძრავებს მართავენ ერთი პოსტიდან. დიზელმატარებელს იყენებენ საგარეუბნო მიმოსვლისათვის რკინიგზების არაელექტრიფიცირებულ უბნებზე.

## ლიტერატურა
ბირთვული საწვავი

**ბირთვული საწვავი**, *ბირთვული სათბობ*ი — ნივთიერება, რომლის ატომთა ბირთვები იყოფა ნეიტრონების ზემოქმედებით, რასაც თან სდევს ენერგიის დიდი რაოდენობით გამოყოფა. ბირთვულ საწვავად უმეტესად U და Pu იზოტოპებს (^{233}U, ^{235}U, ^{239}Pu, ^{241}Pu) იყენებენ. ასეთი საწვავი ბირთვული რეაქტორების ენერგიის წყაროა. ბირთვული საწვავი ორი სახისაა: პირველადი – ურანის ^{235}U იზოტოპი, მეორეული – პლუტონიუმის ^{239}Pu იზოტოპი (წარმოიქმნება ურანის ^{235}U იზოტოპის მიერ ნეიტრონის შთანთქმის შედეგად) და ურანის ^{233}U იზოტოპი (წარმოიქმნება თორიუმის ^{232}Th იზოტოპის მიერ ნეიტრონის შთანთქმის შედეგად). ბუნებაში შედარებით მნიშვნელოვანი რაოდენობით გვხვდება მხოლოდ ^{235}U, რომლის შემცველობა ურანის იზოტოპთა ბუნებრივ ნარევში 0.71%-ია. ბირთვული საწვავის სხვა სახეების საკმარისი რაოდენობით მიღება შეიძლება მხოლოდ ბირთვულ რეაქტორებში, შემდეგი ბირთვული რეაქციების შედეგად 

:^{232}Th {+} n=^{233}Th ->[\beta] {^{233}Pa} ->[\beta] {^{233}U}; 
:^{238}U {+} n=^{239}U ->[\beta] {^{239}Np} ->[\beta] {^{239}Pu}

ბირთვულ რეაქტორებში ბირთვულ საწვავს უმეტეს შემთხვევაში ლითონური ღეროების ან ფირფიტების სახით იყენებენ. ბირთვული საწვავის თბოუნარი შეადგენს დაახლoებით 24 მლნ. ეკვივალენტურ კვტ-სთ/კგ, ე. ი. რამდენიმე მილიონჯერ მეტია, ვიდრე ქვანახშირის თბოუნარი. ბირთვულ რეაქტორებში გამოყენების შემდეგ ატარებენ ბირთვული საწვავის რეგენერაციას — მის გაწმენდას დაყოფის პროდუქტებისაგან, რაც მთელ რიგ რადიოქიმიურ და ქიმიურ-მეტალურ პროცესებს მოიცავს. ამის შემდეგ ბირთვულ საწვავს კვლავ იყენებენ ბირთვულ რეაქტორებში ან იზოტოპების განცალკევების (გამდიდრების) პროცესებისათვის საწყისი მასალის მიღების მიზნით.

## ლიტერატურა
პირობითი სათბობი

**პირობითი სათბობი** — ორგანული სათბობის აღრიცხვის ერთეული, რომელსაც იყენებენ სათბობის სხვადასხვა სახეობათა ეფექტურობის შესაპირისპირებლად და მათი ჯამური აღრიცხვისათვის. პირობითი სათბობის ერთეულად მიღებულია 1 კგ სათბობი, რომლის წვის სითბო უდრის 7000 კკალ/კგ (29.3 მეგჯ/კგ). პირობითი სათბობის გამოყენება განსაკუთრებით მოსახერხებელია სხვადასხვა თბოენერგეტიკული დანადგარების ეკონომიურობის შესაპირისპირებლად. პირობითი სათბობის მეშვეობით შეიძლება დარგის, ქვეყნისა და მთელი მსოფლიოს სათბობის ბალანსის ან ჯამური ენერგეტიკული ბალანსის შედგენა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სათბობი
მაზუთი

**მაზუთი** — მოყავისფრო-მოშავო, ზოგჯერ შავი ფერის ნავთობის პროდუქტი, რომელიც რჩება ბენზინის ლიგროინის, ნავთისა და დიზელის სათბობის ფრაქციების გამოხდის შემდეგ 350-360°С-ზე. სიმკვრივე 890-1000 კგ/მ³, წვის კუთრი სითბო 38–42 მეგჯ/კგ. იმისდა მიხედვით, თუ რა შედგენილობა და თვისებები აქვს მაზუთს, იგი შეიძლება გამოიყენონ თხევად საქვაბე სათბობად, ძრავას საწვავის, ბიტუმების, კოქსის წარმოებისათვის და სხვა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნავთობპროდუქტები
სიცილიის საამირო

**სიცილიის საამირო** () — ისლამური სახელმწიფო წარმონაქმნი, რომელიც 965–1072 წლებში სრულად აკონტროლებდა სიცილიის კუნძულს. არაბურ-ისლამური ეპოქა სიცილიის ისტორიაში 827 წლიდან 1091 წლამდე გაგრძელდა. მუსლიმური თემი კი კუნძულზე XIII საუკუნის პირველ ნახევრამდე არსებობდა.

## ისტორია 
535 წელს იმპერატორმა იუსტინიანე I-მა სიცილია ბიზანტიას დაუბრუნა, რის შემდეგაც იგი ბიზანტიური პროვინცია გახდა. იმპერიული კონტროლის  შესუსტებამ არაბებს რეგიონში შეჭრა საშუალება მისცა. პირველად ეს მოხდა 652 წელს ხალიფა უსმან იბნ აფანის დროს.

VII საუკუნის მიწურულისთვის არაბებმა  კონტროლი დაამყარეს მთელ ჩრდილოეთ აფრიკაზე და ფლოტი გააძლიერეს. ეს მათ საშუალებას აძლევდა სიცილიას რეგულარული თავდასხმები განეხორციელებინათ. VIII საუკუნის განმავლობაში არაერთი წარუმატებელი ლაშქრობა განხორციელდა: მათ შორის აღსანიშნავია იფრიკიის გუბერნატორის, მუავია იბნ ჰუდაიჯის, და ხალიფა იაზიდ II-ის დროინდელი შეტევები. 740 წელს მუსლიმებმა სირაკუზას შტურმი მოაწყვეს, თუმცა აფრიკაში ბერბერთა აჯანყებამ მათ უკან დახევა აიძულა. ევტიმიუსი ჩრდილოეთ აფრიკაში გადავიდა და კუნძულის დაპყრობის სანაცვლოდ აღლაბიდებს პოლიტიკური მხარდაჭერა შესთავაზა. გარიგების საფუძველზე, ევტიმიუსი სიცილიის მმართველად აღიარებული იქნებოდა და ყოველწლიური ხარკი უნდა გადაეხადა აღლაბიდებისათვის.

XI საუკუნის შუა ხანებისთვის კუნძულის მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი, დაახლოებით ნახევარი, მუსლიმი იყო. თუმცა საამიროს დასრულების პერიოდისთვის, კუნძულზე კვლავ მრავლად არსებობდა ბერძნულენოვანი ქრისტიანული თემები, განსაკუთრებით — ჩრდილო-აღმოსავლეთ სიცილიაში. ეს ფაქტორი, საბოლოოდ, ხელს უწყობდა ნორმანების მიერ კუნძულის დაპყრობას და საამიროს დაცემას.

### სიცილიის საემიროს დაცემა (XI ს.) 
XI საუკუნის პირველ ნახევარში სიცილიის საემირო, შიდა დინასტიური დაპირისპირების შედეგად, დამოუკიდებელ მცირე სამთავროებად დაიშალა.

XIII საუკუნეში, როჯერ II-ის შვილიშვილმა, იმპერატორმა ფრედერიკ II ჰოენშტაუფენმა (1215–1250), მუსლიმებს კონტინენტზე დასახლების, მეჩეთების აშენების და ჯარში მსახურების უფლება მისცა. მისი პირადი გვარდიის რიგებშიც მუსლიმები შედიოდნენ. მიუხედავად ამისა, პაპთა ზეწოლით, ფრედერიკმა ასევე განახორციელა რეპრესიული პოლიტიკა, რამაც მუსლიმთა აჯანყებები გამოიწვია. შედეგად, მან ბრძანა  სიცილიაში მცხოვრები მუსლიმების გადასახლება აპენინის ნახევარკუნძულის ქალაქ ლუკერაში. გადასახლება ეტაპობრივად განხორციელდა, ხოლო 1240-იან წლებში დასრულდა. 1300 წელს ლუკერას მუსლიმური კოლონია გაანადგურა ნეაპოლის მეფე კარლ II-მ.

დროთა განმავლობაში სიცილიის მოსახლეობა ლათინიზებული იქნა და კათოლიკე ეკლესიის იურისდიქციას დაექვემდებარა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sicily History timeline
* Islam in Sicily
* **A History of Muslim Sicily**

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის ყოფილი სახელმწიფოები
კატეგორია:სიცილია
ლაგი

thumb|ლაგი
**ლაგი** ( < ; ) — გემის სვლის სიჩქარისა და გავლილი მანძილის გასაზომი ხელსაწყო. გამოიყენებოდა სიჩქარის ერთეულის — კვანძის საზომად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საზომი ხელსაწყოები
კატეგორია:საზღვაო ტერმინები
ჯუნაიდ ალ-ბაღდადი

**აბუ ალ-ყასიმ ალ-ჯუნაიდ იბნ მუჰამედ ალ-ბაღდადი** (;  დ. დაახ. 816–826 – გ. 910) — ისლამური მისტიციზმის – სუფიზმის გამოჩენილი მოაზროვნე და თეორეტიკოსი, რომელიც ითვლება რაციონალისტური სუფიზმის ფუძემდებლად.

## ბიოგრაფია 
სრული სახელი იყო აბუ-ალ-ყასიმ ალ-ჯუნაიდ იბნ მუჰამედ ალ-ხაზაზ ალ-ქავარირი ალ-ბაღდადი. დაიბადა ბაღდადში ნაჰავანდიდან ამოსულ ემიგრანტთა ოჯახში. მისი სულიერი განვითარება იმ დროის გამოჩენილ მოღვაწეთა ზემოქმედებით მოხდა. ტრადიციული ისლამური განათლება მიიღო მეცნიერ აბუ თავრა ალ-კალბისაგან, ხოლო მისტიკურ სუფიური საკითხები მისმა ბიძამ სარი ალ-საქატიმ, ასევე ჰარით ალ-მუჰასიბიმ და აბუ ჯაფარ მუჰამად იბნ ალი ალ-კასაბმა ასწავლა.

ჯუნაიდმა განსაკუთრებული ავტორიტეტი მოიპოვა ბაღდადის სუფიური სკოლის წარმომადგენლებში და მიიღო საპატიო ტიტული „შეიხ ატ-ტაიფა“ ან „სეიიდ ატ-ტაიფა“ (თემის ლიდერი, მოძღვარი). მისი სწავლება დაფუძნებული იყო „სიფხიზლის ფილოსოფიასა“ და სრულ თვითკონტროლზე.

მისი ლიტერატურული მემკვიდრეობიდან ანრი კორბინის მონაცემებით შემორჩენილია 15 ტრაქტატი. სხვა წყაროების თანახმად, დარჩენილია მხოლოდ კრებული "წერილები" (რასაილი), რომელიც შეიცავს ინდივიდუალურ წერილებსა და სუფიზმის თემებზე ტრაქტატებს, ნაწილობრივ ყურანის კომენტარების სახით.

ჯუნაიდი გარდაიცვალა ბაღდადში, სადაც მთელი ცხოვრება გაატარა, და დარჩა ისლამური მისტიციზმის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ფიგურად.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 826
კატეგორია:გარდაცვლილი 910
კატეგორია:სუფიები
კატეგორია:სუფიზმი
აალების ტემპერატურა

**აალების ტემპერატურა** — მინიმალური ტემპერატურა გრადუსებში, რომელიც საჭიროა მასალის (ნივთიერების) აალებისათვის. განისაზღვრება სპეციალური ტესტისა და აპარატურის მეშვეობით.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალებადი აირი

**აალებადი აირი** — აირი, რომელიც ნორმალური წნევის პირობებში ჰაერთან შერევისას აალებადი ხდება.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალებადი თხევადი აირი

**აალებადი თხევადი აირი** – თხევადი, დაჭირხნილი აირი, რომელიც მოქმედი წნევისას 20°C ტემპერატურაზე, ნაწილობრივ თხევად მდგომარეობაშია და აალებადია. 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალებადი ნივთიერება

**აალებადი ნივთიერება** — ნივთიერება, რომელიც ადვილად აალდება სითბოს ჩვეულებრივი წყაროს (წყაროების) ზემოქმედებით 316°C ან უფრო ნაკლებ ტემპერატურაზე.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალებადი მყარი ნივთიერება

**აალებადი მყარი ნივთიერება** – მყარი ნივთიერება, ფეთქებადი ნივთიერების ან ფეთქებადი ნარევის გარდა, რომელმაც შეიძლება გამოიწვიოს ხანძარი ხახუნის, აბსორბციის ან 
დანესტიანების, სპონტანური ქიმიური ცვლილების ან წარმოებიდან თუ გადამუშავებიდან 
შერჩენილი სითბოს შედეგად, მისი აალების ტემპერატურა 100°C-ზე ნაკლებია ან რომელიც აალებისას ისე ძლიერ და სწრაფად იწვის, რომ სერიოზულ საფრთხეს ქმნის. ქიმიური ნივთიერება აალებად მყარ ნივთიერებად უნდა ჩაითვალოს, თუ განსაზღვრული მეთოდით შემოწმებისას თვითაალებით მიმდინარე აალებისა და წვის პროცესის სიჩქარე მთავარი ღერძის გასწვრივ აღემატება 2.5 მმ/წმ-ს.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალებადი სითხე

**აალებადი სითხე** — სითხე, რომლის აალების ტემპერატურა დახურულ ჭურჭელში 38°C-ზე დაბალია. 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალების თბური იმპულსი

**აალების თბური იმპულსი** — ღია ცეცხლი, ნაპერწკალი, გახურებული ზედაპირი, ბოლომდე დაუწვავი საწვავის ნარჩენი და ა.შ. 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალების იმპულსი

**აალების იმპულსი** – თბური, ქიმიური ან მიკრობიოლოგიური იმპულსი, რომელიც იწვევს მასალის (ნივთიერების) აალებას. 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალების მიკრობიოლოგიური იმპულსი

**აალების მიკრობიოლოგიური იმპულსი** — სითბოს გამოყოფის თანხლებით წარმოქმნილი ნივთიერება, რომელიც წარმოადგენს მიკროორგანიზმებისათვის საკვებ გარემოს (მაგალითად, ტორფი). 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალების ქვედა ზღვარი

**აალების ქვედა ზღვარი** — ჰაერში ორთქლის მინიმალური შემცველობა, რომელიც, აალების წყაროს არსებობისას, ალის გავრცელებას იწვევს. აალების ქვედა ზღვარს ზოგჯერ „ფეთქებადობის ქვედა ზღვარი“ ეწოდება. 

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
აალების ქიმიური იმპულსი

**აალების ქიმიური იმპულსი** – ზეთის დაჟანგვა სუფთა ჟანგბადის მოქმედებით, ნახერხის აალება მასზე კონცენტრირებული აზოტმჟავის მოქმედებით და სხვა.  

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:აალება
წვა

მინი|ასანთის წვა
**წვა** — ქიმიური რეაქცია, რომელიც მიმდინარეობს პროგრესული თვითაჩქარების პირობებში. იგი აღიძვრება მაშინ, როცა რომელიღაც ქიმიურ სისტემაში გროვდება აქტიური შუალედური ნივთიერებები (ჯაჭვური წვა) ან, გროვდება სითბო (სითბური წვა) შედარიებით გავრცელებულია სითბური წვა, რომელიც წარმოადგენს ძლიერი ეგზოთერმული რეაქციების მიმდინარეობის სხვადასხვა ფორმას. წვას მიეკუთვნება: რეაქციის თვითაჩქარება სისტემის მთელ მოცულობაში (თვითაალება), რეაქციის თვითაჩქარება ლოკალურ მოცულობაში გარეშე წყაროდან; მორეაგირე ნივთიერებებისათვის ენერგიის მიწოდების ხარჯზე (ანთება), რეაქციის ლოკალიზაცია ვიწრო ზონაში, რომელიც სივრცეში გადაადგილდება, სტაციონარჯული ან კვაზისტაციონარული რეაქციები მაღალ ტემპერატურის პირობებში (ამ რეაქციებს განაპირობებს რომელიმე მოცულობაში მიმდინარე პროცესის თვითგახურება საწყისი ნივთიერებების მიწოდებისა და წვის პროდუქტების სარეაქციო მოცულობიდან გამოყვანის პირობებში). წვისა და ჩაქრობის მოვლენას ახასიათებს კრიზისჯული პირობები. ტემპერატურის, წნევის, სისტემის ზომისა და სხვა. უმნიშვნელო ცვლილებისას ნელი რეაქცია შეიძლება გადავიდეს წვაში ან, პირიქით, განვითარებული წვა შეიძლება შეწყდეს. ჰომოგენური წვის პირობებში რეაქცია მიმდინარეობს მოლეკულურ დონეზე შერეული რეაგენტების ნარევში, ჰეტეროგენულისას კი — წვაში მონააწილე ნივთიერებების გამყოფ ზედაპირზე ფართოდ არის გავრცელებული ჰეტეროგენული წვა, რომელიც წარმოიშობა ასაორთიქლებელი თხევადი საწვავის ჰაერთან კონტაქტის დროს. წვის პროდუქტები შეიძლება იყოს როგორც აირები, ისე კონდენსირებული ნივთიერებები. თუ წვა აირების წარმოქმნის გარეშე მიმდინარეობს, კონდენსირებულ ფაზაშია საწყისი და შუალედური ნივთიერებები, აგრეთვე რეაქციის პროდუქტები. 

წვის ქიმიური ბუნება შეიძლება იყოს სხვადასხვანაირი ყველაზე უფრო გავრცელებულია ჟანგბადური წვა. ცნობილია უჟანგბადო წვის მრავალი რეაქცია. აცეტილენის, ფეთქებადი ნივთიერების, რეაქტიული ერთკომპონენტიანი საწვავისა და სხვათა დაშლა, ქლორირება, ფთორირება, დააზოტება, ჰიდრირება და ა. შ. ლითონებისა, ელემენტებისაგან კარბიდების, ბორიდების, სილიციდებისა და სხვა პირდაპირი სინთეზი.

## ლიტერატურა
აშიანის მუზეუმი

**აშიანის მუზეუმი** () — ცნობილი თურქი პოეტის თევფიქ ფიქრეთის (1867–1915) სახლი სტამბოლის ბეშიქთაშის რაიონის აშიანის უბანში. იგი აშენდა 1906 წელს და მოგვიანებით, 1945 წელს გადაკეთდა მუზეუმად. და თავის სახლს დაარქვა „აშიანი“, რაც ფარსულ ენაზე „ბუდეს“ ნიშნავს. სახლი სამსართულიანი ხის შენობაა ბაღში.

## მუზეუმი
პირველი სართულის შემადგენლობაში შედის ადმინისტრაციული ოფისები. მეორე სართული განკუთვნილია აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანისთვის (1851-1937) და ქალი პოეტის ნიგარ ხანიმისთვის (1856-1918), „ახალი ლიტერატურული მოძრაობის“ პოეტებისთვის. ორ ცალკეულ ოთახში გამოფენილია ორივე პოეტის ნახატები, ფოტოები, წიგნები და პირადი ნივთები.

მესამე სართულზე განთავსებულია თევფიქ ფიქრეთის კაბინეტი და საძინებელი. აქ გამოფენილია მისი პირადი ნივთები, მისი სამუშაო მაგიდა, სავარძელი, მის მიერ შექმნილი ნახატები და ფერწერული ნამუშევრები. საძინებელში ასევე გამოფენილია მისი სიკვდილის ნიღაბიც. ამ სართულის კედელზე კიდია იმდროინდელი ოსმალური შაჰზადე აბდულმეჯიდის (1868-1944) ნახატი, რომელიც მან შექმნა თევფიქ ფიქრეთის ლექსის „სისი“ შთაგონებით.

აშიანის მუზეუმი სრულად აღადგინა და ხელახლა გახსნა მერმა ქადირ თოფბაშმა 2012 წლის დეკემბერში ერთნახევარწლიანი სამუშაოების შემდეგ, რომლის ღირებულება შეადგენდა 1.128 მილიონ ლირას (დაახლოებით 640,000 აშშ დოლარს).

რესტავრაციის შედეგად მუზეუმში დაემატა ავეჯი, რომელიც თავდაპირველი ფოტოების მიხედვით ხელახლა იქნა დამზადებული, და თევფიქ ფიქრეთის ცვილის ქანდაკება.

## შესვლა
მუზეუმი ორშაბათობით დახურულია. მონახულების საათებია 9:00-16:00. შესვლა უფასოა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1945 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ტიტანოფონეუსი

**ტიტანოფონეუსი**, ან **ტიტანოფონი** () — ხორცისმჭამელი დინოცეფალების გადაშენებული გვარი ანტეოზავრიდების ოჯახიდან. ტიპური სახეობაა ***Titanophoneus potens***. ეს ცხოველი შუა პერმულ პერიოდში ბინადრობდა, დაახლოებით 265 მილიონი წლის წინ. ტიტანოფონეუსის ნაშთები აღმოჩენილია იშევოში, რუსეთში.

ტიტანოფონი თავდაპირველად წყლის ბინადარ მტაცებლად, ნიანგის მსგავს არსებად ითვლებოდა, მაგრამ, სავარაუდოდ, ზრდასრული ინდივიდები მსხვილ ხერხემლიანებზე ხმელეთზეც ნადირობდნენ.

## აღწერა
დიდწილად ის სამხრეთ აფრიკულ ანტეოზავრს წააგავს. მისი თავის ქალა მაღალი და ვიწროა, ზრდასრულ ინდივიდებს განვითარებული აქვთ პაქიოსტოზი — საფეთქლის უკანა და შუბლის არეების გასქელება. გააჩნია ძლიერი საჭრელი კბილები და ეშვები, რასაც თან მოსდევს 8-9 წყვილი პატარა კბილი. ფეხები მძლავრი, არც ისე გრძელი, ფართო ხელისგულებითა და ტერფებით (შესაძლოა, საცურაო აპკიც ჰქონოდა). კუდი გრძელია. ერთიანობაში, ჩონჩხი საკმაოდ მსუბუქია. ახალგაზრდა ინდივიდები (პირველად აღწერილი ეგზემპლარები) სიგრძეში 3 მეტრს აღწევდნენ, ზრდასრული ინდივიდების თავის ქალა კი 60 სმ სიგრძის იყო, საერთო სიგრძე კი არანაკლებ 4 მეტრს შეადგენდა.

## ტაქსონომია
ტიპური სახეობაა *Titanophoneus poten*, რომელიც რუსმა პალეონტოლოგმა ივან ეფრემოვმა 1938 წელს აღწერა იშეევოდან. ტიპური თავის ქალა (ახალგაზრდა ინდივიდი) დაზიანებულია და მისი წინა ნაწილი მკვეთრად არის ზემოთ აწეული.

ტიპურის სახეობის გარდა, გვარს მიაკუთვნებენ აგრეთვე სახეობას *Titanophoneus adamanteus*, რომელიც *T. poten*-ის მსგავსად იმავე ასაკისაა და იშეევოშია აღმოჩენილი. წარსულში მას დოლიოზავრისკუსის მეორე სახეობად მიიჩნევდნენ. მისი თავის ქალის სიგრძე დაახლოებით 60 სმ-ია, თავის ქალა უფრო მაღალი და მოკლეა, ასევე განსხვავდება კუთხოვან ძვალზე არსებული ქედის ფორმით.

სახეობა *T. rugosus* აღწერილია თათრეთის სოფელ ბუტლეროვკაში მოპოვებული კუთხოვანი ძვლის ფრაგმენტის საფუძველზე; ეს უკანასკნელი ჰერმან ტრაუტშოლდმა (როგორც *Oudenodon rugosus*) 1884 წელს აღწერა.

ადრე თერაპსიდი *Admethophoneus karagalensis*, რომელიც ივან ეფრემოვმა თავის ქალის ფრაგმენტის მიხედვით 1954 წელს აღწერა, ტიტანოფონთან ახლოს მდგომად მიიჩნეოდა. დღესდღეობით ადმეტოფონი კამაგორგონის მსგავს პრიმიტიულ გორგონოპსებს განეკუთვნება.

## გალერეა

ფაილი:Titanophoneus 3.jpg|*T. potens*-ის რეკონსტრუქცია, რომელიც ულემოზავრს ჭამს.
ფაილი:Titanophoneus2.jpg|*T. potens*-ის ორი ინდივიდის რეკონსტრუქცია
ფაილი:Titanophoneus Moscow.jpg|ახალგაზრდა ინდივიდის ნამარხი ჩონჩხი
ფაილი:Doliosauriscus1DB.jpg|*T. adamanteus*-ის რეკონსტრუქცია.
ფაილი:Titanophoneus chart2 DB15.jpg|*T. potens*-ის ორი ეგზემპლარის შედარება ადამიანთან.

## რესურსები ინტერნეტში
*  (დაარქივებული)
*  (დაარქივებული)

## სქოლიო
კატეგორია:ანთეოზავრები