open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კამენსკ-შახტინსკის სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი

* 
**კამენსკ-შახტინსკის სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალი** () — მემორიალური კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია, გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალის ავტორები არიან: არქიტექტორი ლ. კუზნეცოვი და მოქანდაკეები - ა. ჯლაუხიანი და ი. შუბინი.

## ისტორია 
პირველი საბჭოთა დეკრეტების საფუძველზე დონის კაზაკობა საბჭოთა ხელისუფლების მხარეზე გადაიყვანეს. ხანგრძლივი ბრძოლების შემდეგ კაზაკები დაუბრუნდნენ თავის სოფლებს. რიგითი კაზაკების მიწები, მიწის დეკრეტის საფუძველზე, ხელუხლებელი დარჩა. კაზაკებს თავდაპირველად არ სურდათ საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ ბრძოლა.

1918 წლის იანვარში სტანიცა კამენსკაიაში გაიმართა ფრონტის კაზაკური პოლკების წარმომადგენელთა ყრილობა. ყრილობის დელეგატებმა აირჩიეს დონის კაზაკების სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი, რომელმაც დონში საბჭოთა ხელისუფლება გამოაცხადა. 1920 წლამდე სტანიცა კამენსკაია შედიოდა დონის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

ამავე წლებში ნოვოჩერკასკში ჩამოყალიბდა მთავრობა ალექსეი კალედინის მეთაურობით. დონის კაზაკებმა ომი გამოუცხადეს კალედინის მთავრობას და აირჩიეს საოლქო სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი, რომლის სათავეში ჩადგა პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე ფიოდორ პოდტიოლკოვი და ასევე პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე მიხაილ კრივოშლიკოვი. ამ პერიოდში დონში დაიწყო სამოქლაქო ომი. ომი მიმდინარეობდა წითელ არმიასა და ვასილი ჩერნეცოვის თეთრგვარდიელებს შორის. მათ შორის ბრძოლა გაიმართა 21 იანვარს. 

1919 წლის ზამთარში სამოქალაქო ომმა დონის მიწაზე მიიღო სასტიკი ხასიათი. 1920 წელს დონის მიწაზე საბოლოოდ დამყარდა საბჭოთა ხელისუფლება. სტანიცა კამენსკაიამ 1927 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი და სახელწოდება კამენსკი.

დიდი სამამულო ომის პერიოდში 1942 წლის 19 ივლისიდან 1943 წლის 13 თებერვლამდე ქალაქი კამენსკი გერმანული ოკუპაციის ქვეშ იმყოფებოდა. ახალგაზრდა კამენსკელები მონაწილეობდნენ კრასნოდონის იატაკქვეშა ორგანიზაციის „ახლაგაზრდა გვარდიის“ რიგებში, მათ შორის: შურა ბონდარევი, სტეფანე საფონოვი და ვასილი გუკოვი. 

ოკუპაციის პერიოდში გერმანელებმა დახოცეს 1 500 კამენსკელი მოაქლაქე. კამენსკში დაიღუპა ასევე კრასნოდონელი ახალგაზრდა გვარდიელი სტეფანე საფონოვი.

1943 წლის 20 იანვარს ქალაში შევიდნენ წითელი არმიის ნაწილები. მათ 13 თებერვლისთვის ქალაქი გაათავისუფლეს.

## აღწერა 
სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომის გმირების მემორიალური კომპლექსი  გაიხსნა 1971 წლის 9 მაისს. მემორიალის ავტორები არიან:არქიტექტორი ლ. კუზნეცოვი და მოქანდაკეები ა. ჯლაუხიანი და ი. შუბინი.

მემორიალი მდებარეობს ქალაქის ცენტრში შრომის მოედანზე და მოიცავს რამდენიმე სკულპტურულ ჯგუფს. კერძოდ: სამი ფეხზე მდგომი ჯარისკაცი, ბეტონის სტელა, კვარცხლბეკზე მდგარი ტანკები Т-34 და Т-70, ფილები დაღუპულთა სახელებით, ასევე ვარსკვლავის ფორმის ფილა მუდმივი ცეცხლით. 

მემორიალის ტერიტორია კეთილმოწყობილია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Каменск-Шахтинский
* Мемориальный комплекс

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
მაკედონიის რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივი

**მაკედონიის რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივი** (, შემოკლებით ДАРМ) — სახელმწიფო არქივი მაკედონიის რესპუბლიკაში. დაარსდა 1951 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ. 1926-1941 წლებში არქივი ბელგრადში მდებარე სერბეთის სახელმწიფო არქივის ნაწილს წარმოადგენდა. 

საარქივო მასალების მოგროვებისა და დაცვის აუცილებლობიდან გამომდინარე 1945 წლის 3 მაისს სახალხო განათლების სამინისტრო სკოპიეს ეროვნულ ბიბლიოტეკაში მაკედონიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის არქივის შექმნის ინიციატივით გამოვიდა. ამ ინიციატივის ხორცშესხმა რამდენიმე მიზეზის გამო ვერ მოხერხდა, მაგრამ მცირე დროის გასვლის შემდეგ მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკის სახალხო განათლების სამინისტროს 1946 წლის 31 მაისის 2543-ე დადგენილებით შეიქმნა საარქივო მასალების მოგროვებაზე პასუხისმგებელი კომიტეტი. კომისიამ თავისი მუშაობა პედაგოგების მოზიდვით დაიწყო, რომელთაც საარქივო მასალების მოგროვება ევალებოდათ. მიუხედავად ყველაფრისა ამ სამუშაომ შედეგი ვერ გამოიღო. 1946-1947 წლებში საარქივო მასალების კრებულში ახლადშექმნილი ფილოსოფიის ფაკულტეტი და ეროვნული ისტორიის ინსტიტუტი ჩაერთო.

1949 წელს მაკედონიის კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა ისტორიული არქივი შექმნა, რომლის ამოცანა მუშათა მოძრაობასთან, სახალხო-განმათავისუფლებელ მრძოლასთან და მაკედონიის კომუნისტურ პარტიასთან დაკავშირებული საარქივო და მემუარული მასალების შეგროვება და დამუშავება იყო. ამ არქივში დღეს დაცული, შეგროვებული მასალები მაკედონიის არქივში ინახება.

1950 წელს იუგოსლავიაში სახელმწიფო არქივების შესახებ მიღებული საერთო კანონის შემდეგ, 1951 წლის 6 იანვარს მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკის ეროვნულმა კრებამ ეროვნული არქივების შესახებ კანონი მიიღო, რამაც მაკედონიის არქივის (მაშინ მაკედონიის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივი) შექმნას საფუძველი ჩაუყარა.

## ინტერნეტ-რესურსები
* მაკედონიის რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივი

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის არქივები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
გადაბეის რაიონი

**გადაბეის რაიონი** () — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის დასავლეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გადაბეი.

## გეოგრაფია 
დასავლეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან 123 კმ სიგრძეზე გადის აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვარი სომხეთთან, ჩრდილოეთიდან — თოუზის რაიონი, ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან და აღმოსავლეთიდან — შამქორის რაიონი და დაშქესანის რაიონი.

გადაბეის რაიონი მდებარეობს მცირე კავკასიონის საშუალო და დიდი მაღლობის ზონაში. მისი ტერიტორია მოიცავს შაჰდაგის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილს, ბაშკენდ-დასტაფურის ამოზნექილ ნაწილს და შამქორის მთის მასივს.

ყველაზე უფრო მაღალი მთის მაღლობებია: გოშაბულაგი (3549 მეტრი), გოჯადაგი (2217 მეტრი), გარაარჰაჯი (3549 მეტრი).

რაიონის მდინარეთა ქსელი შედარებით ღარიბია. ყველაზე უფრო დიდი მდინარეებია ახინჯა, ზეიამი და შამქორი. აქ გავრცელებულია მთა-ტყიანი, მთა-მინდვრიანი და სხვა სახის ნიადაგი. საშუალო სიმაღლის მთებში რაიონის დიდი ფართობი უკავია მთის ბუჩქნარ და იშვიათი ტყის მინდვრებს, ხოლო მაღალ მთებში ფართეფოთლოვან ტყეებს, სუბალპიურ და ალპურ მინდვრებს.

რაიონის ტერიტორიის ზედაპირი წარმოქმნილია იურული, პალეოგენური, მეოთხეული და სხვა პერიოდების დანალექებისგან.

გადაბეის რაიონი მდიდარია თავისი მიწისქვეშა რესურსებით, როგორებიცაა ოქრო, ურანი, სპილენძი და ბევრი სხვა სასარგებლო წიაღისეული. ოქროს საბადო სოფელ სოიუტლიში 1858 წელს აღმოაჩინეს ძმებმა სიმენსებმა. დღეისათვის გახსნილია ოქროს გადამამუშავებელი ქარხანა, სადაც მუშაობს დაახლოებით 2000 ადამიანი.

გადაბეის რაიონი ასევე ცნობილია თავისი მინერალური წყლებით, როგორებიცაა «ნარზანი», «მორ-მორი», «ჩალდაში», «ტურშსუ», «სოიუტლი ნარზანი» (სოფელი სოიუტლი).

## ისტორია 
**გადაბეის რაიონი**, როგორც ადმინისტრაციული ერთეული, შეიქმნა 1930 წლის 8 აგვისტოს სახელწოდებით **რუსტამ-ალიევსკი**. 1938 წელს მას დაერქვა **გადაბეის რაიონი**.

## გალერეა 
ფაილი:
ფაილი:Кедабек, Боюк Карамурад- 2014-04-03 16-09.jpg | ხედი მთისკენ სოფელ ბოიუკ კარამურადიდან
ფაილი:Кедабек, Боюк Карамурад- 2014-04-03 16-07.jpg | ხედი სოფელ ბოიუკ კარამურადიდან
ფაილი:Кедабек, Боюк Карамурад- 2014-04-03 16-05.jpg | ხედი სოფელ ბოიუკ კარამურადიდან
ფაილი:Кедабек, Боюк Карамурад- 2014-04-03 16-02.jpg | ხედი სოფელ ბოიუკ კარამურადიდან
ფაილი:Кедабек, Боюк Карамурад- 2014-04-03 15-14.jpg | ხედი სოფელ ბოიუკ კარამურადიდან
ფაილი:Кедабек, Боюк Карамурад- 2014-04-03 15-13.jpg | ზოდანის მთა

## იხილეთ აგრეთვე 
* დაიირმანდაღი

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
ირლანდიის ჩანაწერების ასოციაცია

**ირლანდიის ჩანაწერების ასოციაცია** (Irish Recorded Music Association (**IRMA**)) — ასოციაცია, რომელიც წარმოადგენს ირლანდიის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის ინტერესებს. ასოციაციის მონაწილეები შეიძლება გახდნენ მხოლოდ ირლანდიული კომპანიები. ყველა მონაწილეს შეაქვს ყოველწლიური შესატანი და დღეისათვის IRMA-ს ჰყავს 51 მონაწილე.

IRMA შეიქმნა, რათა წინ წაწიოს და დაიცვას ირლანდიული ხმისჩამწერი ინდუსტრიის ინტერესები და მონაპოვარი. ასოციაციას აქვს შემდეგი ჩარტები: Top 75 Albums, Top 50 Singles, Top 10 Classical Albums, Top 10 Classical Albums, Top 20 Multi-Artist Compilation Albums, Top 30 Videos, Top 20 DVDs, Top 10 Music DVDS.

2005 წლის 12 აპრილს ასოციაციამ სასამართლოში უჩივლა საიტ „filesharers“-ს, რომელმაც ინტერნეტში არაკანონიერად გამოაქვეყნა მუსიკა. 2005 წლის 15 ნოემბერს IRMA-მ «filesharers»-ს წინააღმდეგ დაიწყო ბრძოლის მეორე ფაზა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* IRMA Irish Charts Website
* GFK Chart-Track 
* Sony Music Ireland
* EMI Music Ireland 
* Warner Music Ireland
* Independent Records 
* Reekus Records 
* RMG Chart Entertainment 

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ინდუსტრია
კატეგორია:ირლანდიური მუსიკა
კატეგორია:მუსიკალური ინდუსტრიის ასოციაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ტომების ტერიტორიების ფედერალური მმართველობა

**ტომების ტერიტორიების ფედერალური მმართველობა** ( **FATA**; ; ) — ნახევრად-ავტონომიური ტომების ტერიტორიული ერთეული პაკისტანში. შედგება რამდენიმე ტომური სააგენტოსგან (ტერიტორიული ერთეული) და სასაზღვრო რეგიონისგან. რეგიონი პირდაპირ ფედერალურ ხელისუფლებას ექვემდებარება და იმართება სპეციალური კანონით, რომელსაც სასაზღვრო კრიმინალის რეგულაციები (FCR) ჰქვია. აღმოსავლეთით და სამხრეთით მას ესაზღვრება პაკისტანის ხაიბერ-პახტუნხვას და ბელუჯისტანის პროვინციები, ხოლო დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან ავღანეთის შემდეგი პროვინციები: ქუნარი, ნანგარჰარი, ფაქთიი, ხოსტი  და ფაქთიკი.

ტერიტორია თითქმის სრულად პუშტუნებითაა დასახლებული. ისინი ძირითადად მუსლიმანები არიან. ტერიტორიის მთავარი ქალაქებია: პარაჩინარი, მირანშაჰი, რაზმაკი, ვანა, ჯამრუდი და ლანდი-კოტალი.

2017 წლის 2 მარტს, ფედერალურმა ხელისუფლებამ ტერიტორიასთან მიმართებაში მიიღო რეკომენდაციები, რომლებიც მოიცავდა შემდეგს: ტომების ტერიტორიების ხაიბერ-პახტუნხვასთან გაერთიანება და სასაზღვრო კრიმინალის რეგულაციების (FCR) გამოშვება. მოიაზრება, რომ პროცესს დასჭირდება 5 წელი და 2022 წლისთვის დასრულდება.

## ისტორია 
ამ რეგიონში ბრიტანელებმა სიმშვიდის დამყარება ბოლომდე ვერასდროს შეძლეს. ის ავღანეთთან არსებულ ბუფერულ ზონას წარმოადგენდა. ბრიტანეთის რაჯები ანექსირებული ტერიტორიის კონტროლს, კანონით - სასაზღვრო კრიმინალის კონტროლი (*Frontier Crimes Regulations (FCR)*) ცდილობდნენ, რომელი კანონიც ადგილობრივ წარჩინებულებს მნიშვნელოვან ძალა უფლებას აძლევდა. ძალაუფლების კონკრეტული ფენის ხელში კონცენტრაციის გამო მოსახლეობის უმეტესობის ძირითადი უფლებები ირღვეოდა. შედეგად სასაზღვრო კრიმინალის კონტროლი ცნობილი გახდა როგორც *შავი კანონი*.

1947 წელს, პაკისტანის მიერ დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ ტერიტორია იგივე კანონით იმართებოდა. 1970-იან წლებში ხაიბერის გასასვლელზე გამავალი ხიპების ბილიკით მიმავალ მოგზაურებს აფრთხილებდნენ, რომ უსაფრთხოებისთვის გზიდან არ გადაეხვიათ.

2001 წელს რეგიონში ტეჰრიკ-ე-თალიბანის მებრძოლები შევიდნენ. 2003 წლიდან მათ დაიწყეს ავღანეთიდან მასიურად გადმოსვლა. ამერიკის შეერთებული შტატების დახმარებით, 2004 წელს რეგიონში 80 000 პაკისტანელი ჯარისკაცი შევიდა. იქ ისინი პაკისტანის თალიბანის წინააღმდეგობას შეხვდნენ. 2006 წელს მიღწეული შეთანხმებით, ტომების მეომრები აღარ დაესხმებოდნენ თავს ჯარის ნაწილებთ, ხოლო მთავრობა თავის მხრივ გაათავისუფლებდა ყველა დატყვევებულს და ადგილობრივებს მიცემდა საშუალებას ეტარებინათ მცირე კალიბრის იარაღი. ეს არის პაკისტანის ყველაზე სასოფლო დასახლების რეგიონი. 2011 წლის შეფასებით რეგიონის მოსახლეობა 1998 წელთან შედარებით 62,1 %-ით გაიზარდა და 4 452 913 ადამიანს შეადგენდა. ეს ქვეყნის მასშტაბით ზრის სიდიდით მიხედვით მეოთხე მაჩვენებელია. მოსახლეობის 99,1 % საუბრობს პუშტუზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Constitutional Provisions on the Tribal Areas
* FATA Secretariat Official Website 
* FATA 
* FATA Development Authority Official Website 

## სქოლიო 
კატეგორია:პაკისტანის პროვინციები
PMID

**PMID** (, ) — უნიკალური საიდეტიფიკაციო ნომერი, რომელიც ენიჭება თითოეულ პუბლიკაციას, აღწერას, ანოტაციას ან რომლის მთლიანი ტექსტი ინახება PubMed-ის მონაცემთა ბაზაში.

დაიშვება რამდენიმე პუბლიკაციის ერთდროული ძიება მათი PMID-ის მიხედვით (დამაზუსტებელი ტეგით `[pmid]` ან მის გარეშე), რომელიც PubMed-ის საძიებო სტროფში შეყვანილია დეფიზის დახმარებით — მაგალითად,
`7170002 16381840`.

პუბლიკაციის დასახელების და სხვა ტერმინების ერთდროული ძიების შემთხვევაში PubMed-ის სტანდარტული საძიებო ტეგების გამოყენებისათვის სავალდებულოა: `lipman&#91;au&#93; 16381840&#91;pmid&#93;`.

PMID-ის იდენტიფიკატორები, PubMed-ში პუბლიკაციებისთვის მინიჭება, შემდგომში არასდროს არ იცვლება და განმეორებით არ გამოიყენება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:უნიკალური იდენტიფიკატორები
ჯაშუში, რომელსაც ვუყვარდი (საუნდტრეკი)

ჯეიმზ ბონდის სერიის ფილმის „**ჯაშუში, რომელსაც ვუყვარდი**“ () საუნდტრეკი გამოვიდა 1977 წელს. მასში შეტანილი მუსიკის კომპოზიტორი არის მარვინ ჰემლიში.

ეს არის ერთ-ერთი ოსკარზე ნომინირებული ბონდის ორი საუნდტრეკიდან („სკაიფოლთან“ ერთად).

საუნდტრეკის თემატური სიმღერაა „Nobody Does It Better“, დაწერილი მარვინ ჰემლიშის მიერ, კეროლ ბაიერ სეიჯერის ტექსტით და შესრულებული კარლი საიმონის მიერ.

## სიმღერების სია 
# Intro (Main Title) - 1:10
# Nobody Does It Better – 3:29
# Bond 77 – 4:19
# Ride to Atlantis – 3:28
# Mojave Club – 2:13
# Nobody Does It Better (ინსტრუმენტული) – 4:43
# Anya – 3:19
# The Tanker – 4:24
# The Pyramids – 1:37
# Eastern Lights – 3:22
# Conclusion – 1:37
# Nobody Does It Better (End Title) – 3:25

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის საუნდტრეკები
კატეგორია:1977 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:EMI Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:ფილმების საუნდტრეკები
PubMed

**PubMed** — ინგლისურენოვანი სამედიცინო და ბიოლოგიური პუბლიკაციების ტექსტური მონაცემთა ბაზა, რომელიც შექმნილია ბიოტექნოლოგიური ინფორმაციების ეროვნული ცენტრის (NCBI) მიერ აშშ-ის მედიცინის ეროვნული ბიბლიოთეკის (NLM) „ბიოტექნოლოგიის“ დარგის საფუძველზე. PubMed-ის მთავარი შემადგენელია MEDLINE. იგი პირველად წარდგენილი იქნა 1996 წლის იანვარში. მისი ნახვა შესაძლებელია ცენტრალური საძებნი სისტემის — Entrez-ის საშუალებით, რომელიც მოიცავს PubMed-ს, PubChem-ს და სხვა მთავარ სამედიცინო მანაცემთა ბაზებს. შეიცავს დაახლოებით 25 მილიონ ციტირებას.

PubMed სპეციალური ლიტერატურის მეშვეობით ახორციელებს სამედიცინო და ბიოლოგიური სტატიების დოკუმენტირებას, ასევე იძლევა წყაროებს მთლიანტექსტურ სტატიებზე. PubMed მოიცავს შემდეგი დარგების მონაცემებს: მედიცინა, სტომატოლოგია, ვეტერინარია, საერთო ჯანდაცვა, ფსიქოლოგია, ბიოლოგია, გენეტიკა, ბიოქიმია, ციტოლოგია, ბიოტექნოლოგია, ბიომედიცინა და სხვა. დოკუმენტირებულია დაახლოებით 3800 ბიოსამედიცინო გამომცემლობა. ყოველწლიურად PubMed-ის მონაცემთა ბაზა იზრდება 500 000 დოკუმენტით. ძიება ხდება Medical Subject Headings-ის (MeSH) პრინციპით.

თითოეულ სტატიას ენიჭება უნიკალური საიდენფიკაციო ნომერი PMID ( — PubMed-ის იდენტიფიკატორი).

## ლიტერატურა
* სასწავლო-ინსტრუქციული დახმარება PubMed-ში საძიებლად 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* PubMed

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული საიტები
კატეგორია:ბიბლიოგრაფიული ცნობარები და მონაცემთა ბაზები
კატეგორია:ონლაინ მონაცემთა ბაზები
კლიმენცია უნგრელი

**კლიმენცია უნგრელი** (  დ. 1293, ბუდა, უნგრეთი, — გ. 12 ოქტომბერი, 1328, პარიზი, საფრანგეთი) — ანჟუელთა დინასტიის წარმომადგენელი. უნგრეთის პრინცესა დაბადებიდან გარდაცვალებამდე. უნგრეთის მეფე კარლ მარტელ ანჟუელისა და მისი მეუღლის, დედოფალ კლიმენცია ავსტრიელის ასული. 1315-1316 წლებში საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი როგორც ლუი X-ის მეუღლე. 1316 წელს ატარებდა დედა დედოფლის ტიტულს. იყო საფრანგეთის მეფე ჟან I-ის დედა. 

## ბიოგრაფია 
კლიმენცია იყო უნგრეთის მეფე კარლ მარტელ ანჟუელისა და მისი მეუღლის, დედოფალ კლიმენცია ავსტრიელის ქალიშვილი. მას მშობლები ადრეულ ასაკში გარდაეცვალა, რის გამოც ის მისმა ბებიამ, დედა დედოფალმა მარია უნგრელმა  აღზარდა. კლიმენცია ბებიამ ნეაპოლის სამეფოში წაიყვანა და იქ ზრდიდა, თუმცა მიუხედავად ამისა ის უნგრეთის პრინცესად ითვლებოდა და იწოდებოდა. 

როდესაც საფრანგეთის მეფე ფილიპე IV გარდაიცვალა, მისი ვაჟი ლუი X საფრანგეთისა და ნავარის მეფე გახდა (ვინაიდან დედამისი ნავარის დედოფალი იყო).  1315 წელს ლუიმ თავისი  მეუღლე მარგარიტა ბურგუნდიელი და საკუთარი და იზაბელა ფრანგი მრუშობაში დამნაშავეებად სცნოთ და დააპატიმრა. მალევე რომის პაპის ნებართვით მეუღლეს გასცილდა. მიუხედავად ამისა, დედოფლის გავლენების წყალობით ისე მოხდა, რომ ლუიმ მის გარდაცვალებამდე სხვა ქალზე ვერ იქორწინა. 1315 წელს დედოფალი მოკლეს, სავარაუდოდ ის მეფის ბრძანებით დაახრჩეს მის საკანში. ამგვარად მან მეორე მეუღლის ძიება დაიწყო და არჩევანი კლიმენციაზე შეაჩერა. 1315 წლის 19 აგვისტოს ლუი და კლიმენცია დაქორწინდნენ, ამავე წლის 24 აგვისტოს კი თავად რომის პაპმა აკურთხა კლიმენცია საფრანგეთისა და ნავარის დედოფლად.
მარცხნივ|მინი|კლიმენცია უნგრელის გერბი 1315-1328 წლებში
1316 წლის 5 ივნისს ლუი X გარდაიცვალა, კლიმენცია კი ამ დროს რამდენიმე თვის ორსული იყო. კლიმენციას ორსულობის დროს სანამ ის მონარქს გააჩენდა, ქვეყანას ლუის ძმა ფილიპი მართავდა. ფილიპმა იმდენი გაბედა, რომ კლიმენციას ბავშვის ტახტზე უფლებები უარყო და მეფობა თავად მოისურვა. თავად კლიმენცია კი ფილიპს რეგენტად არ სცნობდა. 1316 წელს კლიმენციამ ვაჟი გააჩინა, რომელიც დაბადებისთანავე აკურთხეს საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ჟან I-დ. მიუხედავად ამისა, ჟანი ხუთი დღის ასაკში გარდაიცვალა.  ამის შემდეგ ხელისუფლება მთლიანად ფილიპემ აიღო ხელში და თავი საფრანგეთისა და ნავარის მეფე ფილიპ V-დ გამოაცხადა. დედოფალ კლიმენციას კი რომის პაპი იოანე XXII არჩენდა და ზრუნავდა მასზე. 

კლიმენცია მიუხედავად იმისა, რომ აღარანაირი ძალაუფლება აღარ ჰქონდა, აქტიურად ერეოდა სამეფო კარის ცხოვრების წესში. იგი ასევე აქტიურად ერეოდა საფრანგეთის პოლიტიკაშიც, ფილიპ V-ის წინააღმდეგ აქეზებდა ნორმანდიის, შამპანისა და ბრეტანის მმართველებს. კლიმენცია სიცოცხლის ბოლომდე პარიზში ცხოვრობდა, მას აქტიურად უგზავნიდნენ წერილებს, ფულსა და საჩუქრებს პარიზიდან, უნგრეთიდან და რომიდან.  1328 წლის 12 ოქტომბერს კლიმენცია გარდაიცვალა, საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. იგი დაკრძალეს სენ-დენის მეფეთა სასაფლაოზე, მისი მეუღის გვერდით.

## კლიმენცია უნგრელის წინაპრები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* კლიმენცია უნგრელი

კატეგორია:დაბადებული 1293
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1328
კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები
კატეგორია:ნავარის დედოფლები
კატეგორია:დედა დედოფლები
სამუხა

**სამუხა** — ქალაქი ხეთების სამეფოს ადმინისტრაციულ პერიფერიაში. ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. ხეთური წყაროებით, მდებარეობდა „ზემო ქვეყნის“ მეზობლად, ზემო ჰალისისა და ზემო ევფრატის შუამდინარეთში (მალათიასთან). მოხსენიებულია ჯერ კიდევ კაპადოკიურ ლურსმულ ფირფიტებში (ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისი), რომელთა მიხედვით, სამუხაში ფუნქციონირებდა სასახლე და არსებობდა ასურელთა სავაჭრო ფაქტორია „ვაბრთუმი“. ხეთურ ხანაში ხურიტების მძლავრ გავლენას განიცდიდა (როგორც ჩანს ხურიტებთან ტერიტორიული სიახლოვის გამო). სამუხაში თაყვანს სცემდნენ ხურიტულ ღვთაებას — ხეფათს და მის მეუღლეს — თეშუფს, ისევე, როგორც იშთარს (ხურიტულ წარმოშობის შაუშქას), რომლის ტაძარი განთავისუფლებული იყო ხეთების სახელმწიფო ვალდებულებათა შესრულებისგან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხეთების ქალაქები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 822

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 822** მიიღეს ერთხმად 1993 წლის 30 აპრილს. საბჭომ შეშფოთება გამოთქვა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის ურთიერთობების გაუარესების და შემდგომში რეგიონში შეიარაღებული საომარი მოქმედებებისა და ჰუმანიტარული სიტუაციის ესკალაციის გამო. საბჭომ მოითხოვა საომარი მოქმედებების დაუყოვნებლივი შეწყვეტა და სომხეთის საოკუპაციო ძალების გაყვანა მთიანი ყარაბაღის მახლობლად მდებარე ქალბაჯარის რაიონიდან, აზერბაიჯანიის ტერიტორიიდან.

საბჭომ მოუწოდა მხარეებს განეახლებინათ მოლაპარაკებები ეუთოს მინსკის ჯგუფის მიერ შემოთავაზებული სამშვიდობო პროცესის ფარგლებში, ასევე თავი შეეკავებინათ ნებისმიერი ქმედებისგან, რომელიც ხელს უშლიდა პროცესს. კონფლიქტში სომხეთის ჩართულობის აღიარების მიუხედავად, რეზოლუციაში პირდაპირ არ ჩაწერილა სომხეთის აგრესია.

რეზოლუცია მხარეებს მოუწოდებდა, ხელი არ შეეშალათ რეგიონში საერთაშორისო ჰუმანიტარული დახმარების გააქტიურებაში, აგრეთვე შეახსენა მათ საკუთარი ვალდებულებები საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართლის მიხედვით. ბოლოს, საბჭომ თხოვნით მიმართა გენერალურ მდივანს, ეუთოს თავმჯდომარეს, აგრეთვე მინსკის ჯგუფის თავმჯდომარეს, რომ მათ შეეფასებინათ რეგიონში არსებული სიტუაცია და შეეტყობინებინათ იგი უშიშროების საბჭოსათვის.

ორივე მხარე მიესალმა რეზოლუციის მიღებას.

## რესურსები ინტერნეტში
*[რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე](https://undocs.org/S/RES/822(1993))

## იხილეთ აგრეთვე
*აზერბაიჯან-სომხეთის ურთიერთობები
*ყარაბაღის ომი
*მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტი
*გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები მთიანი ყარაბაღის შესახებ

## სქოლიო
822
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აზერბაიჯანის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სომხეთის შესახებ
კატეგორია:ყარაბაღის კონფლიქტი
კატეგორია:1993 წელი აზერბაიჯანში
კატეგორია:1993 წელი სომხეთში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
Diary of Dreams

thumb|ადრიან ჰეითსი მოსკოვში

**Diary of Dreams** — გერმანული დარკვეივ-ჯგუფი დიუსელდორფიდან, დაარსებული 1994 წელს. 

## ჯგუფის ისტორია
პროექტი Diary of Dreams ჩამოყალიბდა 1980-იანებში, ვოკალისტ და მულტიინსტრუმენტალისტ ადრიან ჰეიტსის მიერ. ის მანამდე ჯგუფში Garden of Delight უკრავდა ბასზე. დღემდე ამ, ერთი ადამიანის პროექტს, გამოშვებული აქვს 16 სტუდიური ალბომი, 12 სინგლი და ერთი DVD. 

მუსიკას და ტექსტებს ადრიანი ჯგუფის სხვა წევრების მინიმალური ჩარევით ქმნის და წევრები ხშირად მხოლოდ ტურნეს წინ იკრიბებიან. ადრიანის შემდეგ ყველაზე სტაბილური წევრია Gaun:A, რომელიც ჯგუფს 2002 წელს შეუერთდა. ჰეიტსი დასავლეთ გერმანიაში კლასიკური მუსიკის სასწავლებელში, პიანინოზე, გიტარაზე დაკვრას და ვოკალს სწავლობდა. მისი ელექტრონული მუსიკით დაინტერესება Kraftwerk-მა გამოიწვია.

## დისკოგრაფია
### ალბომები
* *Cholymelan* (1994) – ხელახლა გამოვიდა 1999 წელს ოთხი დამატებითი სიმღერით
* *End of Flowers* (1996)
* *Bird Without Wings* (1997)
* *Psychoma?* (1998)
* *One of 18 Angels* (2000)
* *Freak Perfume* (2002)
* *PaniK Manifesto* (2002) – EP/მინიალბომი
* *Nigredo* (2004)
* *Menschfeind* (2005) – EP/მინიალბომი
* *Nekrolog 43* (2007)
* *(if)* (2009)
* *Ego:X* (2011)
* *Elegies in Darkness* (2014)
* *Grau im Licht* (2015)
* *Hell in Eden* (2017)
* *Melancholin* (2023)

### სინგლები
* „O' Brother Sleep“ (2001)
* „AmoK“ (2002)
* „Giftraum“ (2004)
* „The Plague“ (2007)
* „King of Nowhere“ (2009)
* „Echo in Me“ (2011)

### კომპილაციები და საკონცერტო ალბომები
* *Moments of Bloom* (1999) – წინა ალბომის სიმღერების ხელახლა დამუშავებული ვერსიებით
* *Dream Collector* (2003)
* *Alive* (2005) – საკონცერტო ალბომი ტურნედან Nigredo
* *A Collection Of...* (2010)
* *Dream Collector II* (08.06.2012) – რემიქსების და დამატებითი სიმღერების კომპილაცია 
* *The Anatomy of Silence (2012)
* *reLive* (2016)

### DVD
* *Nine in Numbers'' (2006)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანული ჯგუფები
კატეგორია:გერმანული დარკვეივ-ჯგუფები
ამირან შალიკაშვილი

**ამირან შალიკაშვილი** (დ. 22 მარტი, 1939, კოკანდი, უზბეკეთის სსრ, სსრკ — გ. 24 ნოემბერი, 2018, თბილისი, საქართველო) — ქართული პანტომიმის სკოლის ფუძემდებელი, მსახიობი, რეჟისორი.   თბილისის საპატიო მოქალაქე (2013).

1960 წელს დაამთავრა თბილისის კულტსაგანმანათლებლო სასწავლებლის სარეჟისორო ფაკულტეტი, 1964 წელს – თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი დრამის მსახიობის სპეციალობით.

1961 წლიდან არის ქართული პროფესიონალური პანტომიმის სკოლის ფუძემდებელი. 1965–1969 წლებში იყო თბილისის მუსიკალური კომედიის თეატრის, ხოლო 1969–1973 წლებში — მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის მსახიობი. 1973–1975 წლებში იყო ფილარმონიის პანტომიმის დასის ხელმძღვანელი. 1975 წლიდან არის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრის დამაარსებელი და მის შემდეგ დირექტორი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. აგრეთვე არის თბილისის სახელმწიფო თეატრალურ ინსტიტუტში პანტომიმის განხრის დამაარსებელი (1978). 1999 წლიდან არის ბათუმის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის პანტომიმის სარეჟისორო და სამსახიობო სახელოსნოს ხელმძღვანელი. არის ავტორი წიგნებისა „პანტომიმა დუმილის პოეზიაა“ (1999), „დუმილის შემდეგ“ (2004), „ხილვები ფიროსმანზე“ (2004), „ცრემლიანი შემოდგომა“ (I, 2005; II, 2006). გარდაიცვალა 2018 წლის 24 ნოემბერს. მეუღლესთან, მსახიობ კირა მებუკესთან ერთად დაკრძალულია მახათას პანთეონში.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი
* „ევროპის მიმების“  ფედერაცია, თავმჯდომარის მოადგილე (1990-2018)
*საქართველოს თეატრალური კავშირის გამგეობა, წევრი (1965-2018)

## ჯილდოები და პრემიები
*1978: საქართველოს კომკავშირის პრემია
*1981: კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემია
*1990: პრემია  „საუკეთესო რეჟისორი პლასტიკაში“ 
*1999: ღირსების ორდენი
## ბიბლიოგრაფია
*პანტომიმა - დუმილის პოეზია (ავტორი). - თბილისი, 1999. - 175 გვ.
*დუმილის შემდეგ... : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ეგრისი, 2003. - 128 გვ.
*ხილვები ფიროსმანზე : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, ეგრისი, 2004. - 63 გვ.
*ცრემლიანი შემოდგომა : მსახიობის მონოლოგი (ავტორი) // წ. 3. - თბილისი, ეგრისი, 2010. - 262 გვ.
*ვარდის ცრემლით მიტირია...შენთვის, მხოლოდ შენთვის : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, 2011. - 328 გვ.. - ISBN: 978-9941-0-0844-3
*დაკარგული ტკივილი : ლექსები (ავტორი). - თბილისი, 2012. - 164 გვ.. - ISBN: 978-9941-9290-2-1

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2013)
კატეგორია:თბილისის მახათას მთის პანთეონში დაკრძალულები
MusicBrainz

**MusicBrainz** — პროექტი, რომლის მიზანია freedb-ის მსგავსი მუსიკის ღია მონაცემთა ბაზის შექმნა. დაარსდა Compact Disc Database-ზე (CDDB) (საიტზე, რომელიც განკუთვნილი იყო CD-ისათვის მეტამონაცემების მოსაპოვებლად) შეზღუდვების დაწესების შემდეგ.

MusicBrainz შეიცავს ინფორმაციას შემსრულებლების და მათი ჩანაწერების შესახებ. ჩანაწერების აღწერის გვერდებზე წარმოდგენილია სულ მცირე, თავად ჩანაწერის სახელწოდება, სიმღერების სახელწოდებები და თითო სიმღერის ხანგრძლივობა. ინფორმაცია მუშავდება და იმართება მოხალისე რედაქტორების მიერ. ჩანაწერების გვერდებზე აგრეთვე წარმოდგენილია გამოშვების წელი, ქვეყანა, CD-ის საიდენტიფიკაციო კოდი, გარეკანი, აკუსტიკური ანაბეჭდი, ანოტაცია და სხვა მეტამონაცემები. 2016 წლის 6 ივლისისთვის   MusicBrainz შეიცავდა ინფორმაციას დაახლოებით 1.1 მილიონ შემსრულებელზე, 1.6 მილიონ ალბომზე ან სინგლზე და 16 მილიონ გამოცემაზე. საბოლოო მომხმარებელს შეუძლია ისეთი პროგრამული უზრუნველყოფის გამოყენება, რომელიც უკავშირდება MusicBrainz-ს და პოულობს ID3 ტეგებს, რომლებსაც ანიჭებს კომპიუტერში შენახულ ციფრულ მედია-ფაილებს, როგორიც არის MP3, Ogg Vorbis ან AAC ტიპის ფაილები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
ბიტოლის ისტორიული არქივი

**ბიტოლის ისტორიული არქივი** () — არქივი ქალაქ ბიტოლაში. დაარსდა 1954 წელს, როგორც მუნიციპალური არქივი. 1990 წლიდან მაკედონიის რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივის განყოფილება გახდა. ბიტოლის განყოფილების დაქვემდებარებაში შედის: ბიტოლის, დემირ-ჰისარის, მოგილის, ნოვაცისა და რესენის თემები, მთლიანობაში 195 მფლობელი. ფილიალი განთავსებულია ახალ სპეციალიზებულ შენობაში „პირველი მაისის“ ბულვარში.
[მინი|180პქ|ბიტოლის ისტორიულ არქივში დაცული შუასაუკუნეების ივრითზე [XIII საუკუნეში შესრულებული ბიტოლის ხელნაწერის ფრაგმენტი.]]

## განყოფილების საქმიანობა
მინი|180პქ|მარცხნივ|ბიტოლაში არქივის დაარსების შესახებ გადაწყვეტილება, მიღებულია 1954 წლის 26 მაისს ბიტოლის რაიონის ეროვნული საბჭოს სხდომაზე.
განყოფილებას გააჩნია 916 ფონდი და 25 კოლექცია. ყვეკლაზე ძველი დოკუმენტი დათარიღებულია XIII საუკუნით (ძველი ებრაული ენის პერგამენტი). მიუხედავად იმისა, რომ დოკუმენტების უმრავლესობა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პერიოდს ეხება, არქივში აგრეთვე არის 1944 წლამდე პერიოდის საარქივო მასალები ძალიან მნიშვნელოვანი პოლიტიკური, კულტურული და ეკონომიკური მონაცემებით თემების შესახებ. სამკითხველოს აქვს 6 ადგილი მომხმარებლებისთვის და მათი საჭიროებისთვის შექმნილია ქსეროასლები.

ბიბლიოთეკაში განთავსებულია 3823 წიგნი, 163 დასახელების ჟურნალი და 155 დასახელების გაზეთი.

## ბიტოლის ისტორიული არქივის გამოცემები
გამოცემების კუთხით ბიტოლის განყოფილებას გამოქვეყნებული აქვს შემდეგი პუბლიკაციები:

* „Зборник на паднати борци од НОВ од Битолска околија” 1957 წ.
* „11 Март 1943“ по повод егзодусот на Битолските Евреи 1957 წ.
* „Архив - Битола“ водич 1961 წ.
* „Водич низ архивските фондови и збирки во Историскиот архив Битола“ 1978 წ.
* „Зборник на одбрани документи за историјата на Битола 1941-1944“, 1984 წ. (2 წიგნი)
* „Документи за ограбување на црквите“, 1985 წ.
* Едицијата „Незаборавени“ за Трајан Велев - Гоце, Тодор Ангеловски - Строгов, 7 Македонска бригада и 9 дивизија, Елпида Караманди - Бисера, Киро Димитровски - Дандаро од 1986-1989 წწ.
* „Спомени и биографии на илинденци“, 1993 წ

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის არქივები
კატეგორია:ბიტოლა
პირალაჰი

250px|thumb|right|რუკა, რომელზეც გამოსახულია პირალაჰი აბშერონის სხვა კუნძულებთან ერთად.

**პირალაჰი** () (საბჭოთა დასახელება — არტიომის კუნძული (არტიომის ფსევდონიმით ცნობილი  რევოლიუციონერის პატივსაცემად),  რომელიც განლაგებულია აბშერონის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთით. ხელოვნური დამბით შეერთების შემდგომ (ქ. გიარგიანი) საბჭოთა კავშირის დროს იგი პრაქტიკულად ნახევარკუნძულად იქცა. მიეკუთვნება აზერბაიჯანს. შედგება  ქვიშის  და  თიხის ნაზავისგან, გაწელილია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ, ზღვით გამიჯნულია მეზობელი კუნძულებისგან (ბეიუკ ტავა და გუ). კუნძულის ცენტრში განლაგებულია ელექტროფიცირებული რკინიგზა და ასფალტირებული გზა. კუნძულის საერთო ფართობი შეადგენს 10 კვ.კმ., მაგრამ მისი ნაპირები საგრძნობლად ირყევიან კასპიის ზღვის დონის ცვალებადობის დროს.  კუნძულზე მშრალი ხმელთაშუაზღვის კლიმატია. თვითონ კუნძულზეც და ახლომდებარედ მიმდინარეობს ნავთობის მოპოვება. კუნძულის ჩრდილო ნაწილში განლაგებულია პირალაჰის დასახლება (ადრე ასევე არტიომ-კუნძული).

## სქოლიო
კატეგორია:კასპიის ზღვის კუნძულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის კუნძულები
კატეგორია:ბაქოს გეოგრაფია
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჩოვგანი

thumb|right|250px|ჩოვგანი

**ჩოვგანი** (სპარ. چوگان ایرانی‎, აზერ. Çövkən) —  ძველებური აღმოსავლური საცხენოსნო სპორტული გუნდური თამაში, თანამედროვე პოლოს წინამორბედი. ძველი დროიდან ითვლებოდა არისტოკრატულ თამაშად, რომელსაც თამაშობდნენ მისთვის განკუთვნილ მოედანზე, ამ მიზნისათვის გაწვრთნილი ცხენებით. თამაშებში მონაწილეობას ასევე შაჰის ოჯახის წევრებიც იღებდნენ. აღმოსავლეთის ქვეყნებში, შუა საუკუნეებში ითვლებოდა ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნაწილად საბრძოლო ცხენოსნებაში  მომზადებისთვის. ჩოვგანი დღეს გავრცელებულია აზერბაიჯანში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში.

## ჩოვგანი აზერბაიჯანში 
აზერბაიჯანში ჩოვგანი ითვლება სპორტის ეროვნულ სახეობად. 2013 წელს ჩოვგანი, აზერბაიჯანში, ტრადიციული ჯირითობა ყარაბაღის ცხენებით, შეტანილ იქნა იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში, რომელსაც ესაჭიროება სასწრაფო დაცვა. 

ჩოვგანი  გუნდური თამაშია. ჩამოყალიბდა ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველასწლეულში. სარგებლობდა პოპულარობით ასეული წლების განმავლობაში. აზერბაიჯანის სსრ -ში 1960 წლიდან განახლებული წესევბით დაიწყო ჯერ საჩვენებელი, შემდეგ უკვე ოფიციალური შეჯიბრებები. ჩოვგანი ასევე ჩართული იყო საკავშირო საცხენოსნო შეჯიბრებების პროგრამაში.

1979 წელს ჯაბარ ჯაბარლის სახელობის აზერბაიჯანული კინოსტუდიის მიერ გადაღებული იქნა მოკლემეტრაჟიანი დოკუმენტური ფილმი „ჩოვგანის თამაში“ (), რომელშიც გადმოცემულია იქნაჩოვგანის თამაშის წესები და ისტორია.

2013 წლის სექტემბერში ბაქოში ჩატარდა მსოფლიო თასის გათამაშება პოლოში, რომლის მსვლელობის დროსაც ჩატარდა  აჩვენებელი მატჩი სხვადასხვა გუნდის  შერეული ნაკრებისა და აზერბაიჯანულ გუნდებს შორის.

2013 წლის 2 დეკემბრიდან 7 დეკემბრის ჩათვლით ბაქოში ჩატარდა იუნესკოს არამატერიალური კულტურის მემკვიდრეობის დაცვის სამთავრობოთაშორისო კომიტეტის მე-8 სესია, რომლის მსვლელობის დროსაც განხილული იქნა იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში შესატანი 12 განაცხადი, რომელთა შორის აგრეთვე იყო „აზერბაიჯანში, ტრადიციული ჯირითობა ყარაბაღის ცხენებით და ჩოვგანის თამაში“. 2013 წლის 3 დეკემბერს იუნესკოს არამატერიალურ კულტურულ მემკვიდრეობის ნუსხაში, რომელსაც ესაჭიროება სასწრაფო დაცვა, შეტანილ იქნა ჩოვგანი..

## რესურსები ინტერნეტში
* www.cnshb.ru
* www.horse.ru 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ფილარმონიის ბაღი

**ფილარმონიის ბაღი**  () — ბაღი ბაქოში, აზერბაიჯანში, ბაქოს ციხესთან მახლობლად.

## ისტორია 
ფილარმონიის ბაღი დაირგო 1830 წელს.  

XIX  საუკუნის 60-70-ან წლებში ბაღის ტერიტორია გაიზარდა. თავდაპირველად ბაღს ეწოდებოდა „იმპერატორული“ და შემდგომ „მიხაილოვის“. 

მე-20 საუკუნის დასაწყისში იყო დაგეგმილი ბაღში საკონცერტო დარბაზის გაკეთება, მაგრამ ხეების საჭირო გაკაფვამ გამოიწვია ხალხის უკმაყოფილება და ამის გამო აშენდა მხოლოდ საზაფხულო პავილიონი. 

1970 წელს ბაღში ჩატარდა რეკონსტრუქცია.

2007 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განკარგულებით ბაღი განახლდა. მასში დაიდგა შადრევანი, რომელიც დაამზადა ფრანგულმა კომპანია Inter Art-მა .

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
შაჰდაღის საზაფხულო-საზამთრო ტურისტული კომპლექსი

**შაჰდაღის საზაფხულო-საზამთრო ტურისტული კომპლექსი**  (აზერ.  Şahdağ qış-yay turizm kompleksi) — სამთო-სათხილამურო კურორტი, რომელიც განლაგებულია შაჰდაღის ეროვნულ პარკში, აზერბაიჯანის გუსარის რაიონში, გუსარის რაიონული ცენტრიდან 32 კილომეტრის დაშორებით.]  „შაჰდაღის“ სამთო-სათხილამურო კურორტი პირველია აზერბაიჯანის ისტორიაში. 2009 წელს დაიწყო კომპლექსის სამშენებლო სამუშაოები. იმავე წლის სექტემბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ჰეიდარ ალიევმა ტურიუსტულ კომპლექსს ჩაუყარა ფუნდამენტი.

ტურისტული ობიექტი განლაგებულია ზღვის დონიდან 1300-2300 მეტრის სიმაღლეზე, კომპლექსის ძირითადი ნაწილი კი – ზღვის დონიდან 1300-2300 მეტრზე. ტურისტული კომპლექსის საერთო ფართი შეადგენს 2058 ჰა. „საჰდაღი“ მუშაობს ზამთარ-ზაფხულს.

## სქოლიო
## გარე ბმულები
* ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტურიზმი
ჰეიდარ ალიევის ორდენი

**ჰეიდარ ალიევის ორდენი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი ჯილდო. დაწესდა 2005 წლის 22 აპრილს (ბრძ.№ 896-IIГ).  „ჰეიდარ ალიევის“ ორდენით ჯილდოვდება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მოქალაქე სახელმწიფოს განვითარებაში, აზერბაიჯანის დიდებაში, სამხედრო მამაცობისთვის, სახელმწიფოს ინტერესების დაცვაში განსაკუთრებული წვლილის შეტანისათვის. 

აზერბაიჯანის პრეზიდენტს ორდენი გადაეცემა სტატუსით. 

## სქოლიო
## ლიტერატურა 
* http://www.day.az/news/society/22605.html
* http://files.preslib.az/projects/remz/pdf_ru/atr_ordenler.pdf

კატეგორია:უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდოები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯანული ფილოსოფია

**აზერბაიჯანული ფილოსოფია**  ( ან Azərbaycanda fəlsəfə) — აზერბაიჯანელი მოაზროვნეების მემკვიდრეობა და აზერბაიჯანელი ხალხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური აზრი.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის რუსეთის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ ჩამოყალიბდა განმათნებლობის იდეოლოგია, რომელიც მიმართული იყო დასავლეთისაკენ (მირზა ფათალი ახუნდოვი, ჯალილ მამედყულიზადე, შაჰვალად ჯაფაროვი). განმანათლებლები აკრიტიკებდნენ ქვეყნის ჩამორჩენილობას და რელიგიურ სიბნელეს. ამ ხანაში დაიწყო პანთურქული იდეების გავრცელება (მუსავათი).

აზერბაიჯანის წითელი არმიის მიერ დაპყრობის შემდეგ ჩამოყალიბდა ისტორიული მატერიალიზმისა და დიალექტიკის კათედრები, სადაც ასწავლიდნენ მარქსიზმს. ამ ხანაში მეცნიერებათა აკადემიის ეგიდით მოხდა ფილოსოფიის ინსტიტუტიალიზაცია, დაიწყო დასავლური ფილოსოფოსების ნამუშევრების თარგმნა აზერბაიჯანულ ენაზე, დაიწყო აზერბაიჯანული აზრებისა და იდეების სისტემატიზირება და შესწავლა. დეკარტის, სპინოზას, ჰობზის, ჯონ ლოკის, ფრანგი ფილოსოფოსების, ჰეგელის ფილოსოფიური შეხედულებების შესწავლა. სახელი გაითქვა შაქირ-ზადეს წიგნმა, რომელიც მიეძღვნა ძველბერძნულ ფილოსოფოს ეპიკურეს. აზერბაიჯანული ფილოსოფიის ისტორიკოსებმა მიაღწიეს მნიშვნელოვან შედეგებს აზერბაიჯანელი ხალხის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური იდეების ისტორიის შესწავლაში. დაიწყო ირანისა და თურქეთის ფილოსოფიური აზრების შესწავლა. რიგი კვლევები მიეძღვნა გამოჩენილ აზერბაიჯანელ მოაზროვნეებს (ფუზული და ა.შ.) სსრკ-ის დასასრულს აზერბაიჯანში პოპულარული გახდა პანთურქიზმის იდეოლოგია. აზერბაიჯანულ ფილოსოფიას შეიძლება მივაკუთვნოთ რუსეთის საზოგადო მოღვაწე ჰეიდარ ჯემალი.

მნიშვნელოვანი ღვაწლი აზერბაიჯანული ფილოსოფიის სისტემატიზირებაში შეიტანა ზაქირ მამედოვმა (1936–2003). 2002 წლიდან აზერბაიჯანში გამოდის ჟურნალი „ფილოსოფია და სოციალ-პოლიტიკური მეცნიერებები“. დაარსდა „აზერბაიჯანის სოციალ-პოლიტიკური მეცნიერებათა ფილოსოფიის ასოციაცია“ (რამიზ მეჰტიევის ხელმძღვანელობით).

## ლიტერატურა
* Кулизаде З. А. Хуруфизм и его представители в Азербайджане. Баку, 1970.
* Мамедов Закир. Азербайджанские философы и мыслители средневековья. Баку, 1993.
* Мамедов З. История Азербайджанской философии. Баку, 1994.
* Гусейнов Н. Из истории общественной и философской мысли в Азербайджане XIX века. Баку, 1949.
* История азербайджанской философии. T.1. Баку, 2002.
* История азербайджанской философии. Т.2. Баку, 2008.

კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:აღმოსავლური ფილოსოფია
ადელაიდა მამედოვა

**ადელაიდა  მამედოვა**  (დ. 22 აგვისტო, 1922, თბილისი, საქართველოს სსრ —  გ. 25 აპრილი, 2015, ბაქო, აზერბაიჯანი) — სსრკ-ს სახალხო არტისტ ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორი, საზოგადო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდიატი. ადელაიდა მამედოვა მუზეუმის ორგანიზაციისთვის და აზერბაიჯანის კულტურული მემკვიდრეობის პროპაგანდისთვის დაჯილდოებულია ორდენით „შოჰრატი“ და „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის საპატიო დიპლომით“.   

## ბიოგრაფია 
ადელაიდა მამედოვა დაიბადა 1922 წლის 22 აგვისტოს ქალაქ თბილისში. სკოლის დამთავრების შემდგომ მან განათლება მიიღო  საქართველოს რესპუბლიკის სახალხო კომისარიატთან არსებულ თბილისის იურიდიულ სკოლაში. შემდგომ იგი შეუდგა შრომით მოღვაწეობას.

1977 წელს ადელაიდა მამედოვა დაინიშნა სსრკ-ს სახალხო არტისტ ბულბულის მემორიალური მუზეუმის დირექტორად. თავისი მოღვაწეობის შედეგად მუზეუმი რესპუბლიკაში გავიდა პირველ ადგილზე. აქ მოგროვებულია და ფონდებში დაცულია 6 ათას დოკუმენტზე მეტი, რომლებიც ასახავენ აზერბაიჯანელი მომღერლის პირად და საზოგადოებრივ ცხოვრებას.

დირექტორობის დროს ადელაიდა მამედოვა იმავდროულად იკვლევდა ბულბულის მემკვიდრეობას. იგი არის შვიდი წიგნისა და  ბულბულის მოღვაწეობის შესახებ უამრავი სტატიის ავტორი.   

ადელაიდას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქალაქ შუშაში ბულბულის მუზეუმის შექმნაში.

ადელაიდა მამედოვა გარდაიცვალა 93 წლის ასაკში 2015 წლის 25 აპრილს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი

thumb|right|250px|მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი

**მაქსიმ გორკის სახელობის აზერბაიჯანული მოზარდმაყურებლის თეატრი** () — თეატრი ქალაქ ბაქოში.

## თეატრის ისტორია 
თეატრი დაარსდა 1928 წელს.  მისმა რუსულმა დასმა მაშინ წარმოადგინა პირველი დადგმა. 1930 წელს უკვე აზერბაიჯანული დასიც ჩამოყალიბდა ბაქოს მეზღვაურთა კლუბის პიონერთა დრამატიული წრის ბაზისზე..
 

თეატრი ასევე დგამდა რუსი მწერლებისა და საზღვარგარეთის კლასიკურ დრამატურგიასაც. ასეთებია ნ. ვ. გოგოლის  „რევიზორი“ (1937), შექსპირის „ორი ბატონის მსახური“, ა. ნ. ოსტროვსკის „როგორ იწრთოდა ფოლადი“ (1947).

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
მირზა ალექპერ საბირის ძეგლი

**მირზა ალექპერ საბირის ძეგლი** () — დაიდგა ბაქოში ისტიგლალიათის ქუჩაზე 1958 წელს ისმაილიას სასახლის მახლობლად არსებულ ბაღში. სკულპტორი - ჯ. კარიალდი, არქიტექტორები - გ. ალიზადე და ენვერ ისმაილოვი.

## ისტორია 
ძეგლი დადგმულია აზერბაიჯანელი პოეტის მირზა ალექპერ საბირის პატივსაცემად. პირველი ძეგლი დაიდგა 1922 წელს პოეტის გარდაცვალების 10 წლისთავთან დაკავშირებით. ეს ძეგლი შესრულებული იქნა სკულპტორ იაკობ კეილიჰესის  და არქიტექტორ ი. სირიშჩევის მიერ. რკინაბეტონის სკულპტურის კვარცხლბეკის სიმაღლე შეადგენდა 3,75  მეტრს, ხოლო თვითონ პოეტის სკულპტურა შესრულებული იყო მისი სიმაღლის შესაბამისად. კვარცხლბეკი შესრულებული იყო ეროვნული ხუროთმოძღვრობის ტრადიციების შესაბამისად  ოთხკუთხა საფუძველით, რომელიც დამუშავებული იყო სტალაქტიტებით და მასში გაკეთებული ჭრილებით. ეს იყო პირველი სკულპტურული ძეგლი, რომელიც დაიდგა ბაქოში.

გარკვეული დროის შემდეგ, იმის გათვალისწინებით, რომ ძეგლს გააჩნდა რამდენიმე ნაკლი, გადაწყდა მონუმენტის შეცვლა ახლით. 1958 წლის 30 აპრილს გაიხსნა პოეტ მირზა ალექპერ საბირის ახალი ძეგლი იმავე ადგილას, სადაც იდგა ძველი. ახალი ბრინჯაოს ძეგლი, რომელიც შეასრულეს სკულპტორმა ჯალალ კარიაღდიმ და არქიტექტორებმა გ. ალიზადემ და ე. ისმაილოვმა, აღმართულ იქნა შავი პოლირებული გრანიტის - ლაბრადორის კვარცხლბეკზე. 

ძველი ძეგლი გადაიტანეს ბალახანში, პოეტის სახელობის ბაღში. ძეგლი დგას ყოფილი სკოლის შენობის წინ, სადაც საბირი მასწავლებლად მუშაობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ძეგლები
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:1858 წლის ნამუშევრები
ჯუმა-მეჩეთი (ბაქო)

**ჯუმა-მეჩეთი** () — შიიტური ჯუმა-მეჩეთი, განლაგებული აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში, მის ისტორიულ ნაწილ იჩერი შეჰერში, ასაფ ზეინალის ქუჩა 49-ში. თავისი არსებობის განმავლობაში მეჩეთი არაერთხელ რადიკალურად გადაკეთდა. მეჩეთს ახლავს  XV საუკუნის მინარეთი.

მეჩეთი განლაგებულია მჭიდროდ ათვისებულ ნაკვეთზე, ტრადიციებით ნაკურთხ ადგილზე. ზოგიერთი მეცნიერი გამოთქვამს აზრს, რომ ამ ადგილზე ადრე წარმართული ცეცხლის ტაძარი იდგა.  

1437–1438 წლებში დერბენდის დინასტიის შირვანშაჰ ჰალილ-ული I მმართველობის დროს მეჩეთს მიუშენეს მინარეთი, რომელიც დღემდე შემორჩა.  
თქმულების მიხედვით, მეორე მეჩეთის შენობაც ცეცხლმა გაანადგურა. 

XX საუკუნის დასაწყისში ერთ-ერთი მდიდარი მორწმუნეს – ბაქოელი ჰაჯი შეიჰ დადაშევის – მიერ მეჩეთი გადაკეთდა და ასეთ მდგომარეობაში მოაღწია ჩვენამდე.

## გალერეა 

Juma Mosque, Baku, 2010.jpg|
Juma Mosque (Baku, portal).JPG|
İçərişəhər Cümə məscidinin minarəsinin ətəyində daş kitabələr (1).JPG|

İçərişəhər Cümə məscidi (7).jpg|
İçərişəhər Cümə məscidi (5).jpg|
Şeyx Əli Dadaşovun məzarı (1).jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:შიიტური მეჩეთები
კატეგორია:ბაქოს მეჩეთები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობა ანბანის მიხედვით
კლავიშებიანი საკრავი

.]]
.]]

**კლავიშებიანი საკრავი** — მუსიკალური საკრავი, რომელიც იყენებს კლავიშებს და ბერკეტების სისტემას. ყველაზე ხშირად მუსიკალური ნაწარმოების შესრულებისას გამოიყენება პიანინო, როიალი და ორგანი, ხოლო თანამედროვე მუსიკაში – სინთეზატორები და ციფრული პიანინოები. აგრეთვე ცნობილია სხვა კლავიშებიანი საკრავები, მაგალითად მელოტრონი და ჩელესტა.

ტერმინი „კლავიშებიანი საკრავი“ ხშირად აღნიშნავს სინთეზატორებს. შემსრულებელს შეუძლია ჟღერადობის დინამიკის და სხვა ელემენტების მართვა, გამომდინარე საკრავის შესაძლებლობებიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
*ძირითადი კლავიშებიანი საკრავი MIDI-ს ეპოქაში

## სქოლიო
აშურის მეჩეთი

**აშურის მეჩეთი**, იგივე **ლეკური მეჩეთი** — XII საუკუნის მეჩეთი ბაქოში, იჩერი შეჰერში.

მეჩეთი აშენდა 1169 წელს მშენებლების ნაჯაფ აშურის და მისი შვილის იბრაჰიმის მიერ. განლაგებულია ასაფ ზეინალის ქუჩაზე იჩერი- შეჰერში. მეჩეთს ხშირად ლეკების მეჩეთს უწოდებენ. ეს სახელწოდება დაკავშირებულია მე-19 საუკუნის ნავთობის ბუმთან. ამ მოვლენასთან დაკავშირებით ბაქოს მოაწყდა უამრავი მუშა ხელი, მათ შორის დაღესტანიდანაც. ეს მეჩეთი გამოუყეს ლეკ მუშებს რელიგიური ცერემონიების ჩასატარებლად.

აშურის მეჩეთს გააჩნია პარალელიპიპედის ფორმა. მას გააჩნია ორი პატარა ფანჯარა სამხრეთ კედელზე. შესასვლელს რთავს სამლოცველო დარბაზში შესასვლელი თაღი.

1970 წელს მეჩეთს ჩაუტარდა რესტავრაცია. რეკონსტრუქციის შედეგად მას აღმოაჩნდა ორი სასანიდური ხანის თაღი. ეს თაღებიც მეჩეთის სამხრეთ მხარეს არის  განლაგებული.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
ბორის პოსტულატები

thumb|right|200px|ბორის ატომის მოდელი.

**ბორის პოსტულატები** — დანიელი მეცნიერ ნილს ბორის მიერ დამტკიცების გარეშე შემოღებული ძირითადი დაშვებები,  რომელიც საფუძვლად დაედო ბორის თეორიას.

ცნობილია, რომ რეზერფორდის პლანეტალური მოდელი მოიცავდა წინააღმდეგობებს. ნაკლოვანებების გამოსწორება მოახერხა ნილს ბორმა,  რომელმაც ერთმანეთთან დააკავშირა ატომური ბირთვული მოდელი და მაქს პლანკის სინათლის კვანტური თეორია. მაქს პლანკის თეორიის მიხედვით სინათლის ენერგიის გამოყოფა ან შთანთქმა ხდება არა უწყვეტად, არამედ წყვეტილად, ულუფების ანუ კვანტების სახით. აქედან გამომდინარე, ბორმა ჩათვალა, რომ ელექტრონის ენერგიის ცვლილება ხდება დისკრეტულად ანუ წყვეტილად. ბორმა ელექტრონის დამახასიათებელი თვისებები ბირთვის გარშემო მოძრაობისას წარმოადგინა სამი პოსტულატის სახით:

#ელექტრონი ბირთვის გარშემო მოძრაობს ე.წ. „სტაციონარულ ორბიტაზე“
#სტაციონარულ ორბიტაზე მოძრაობისას ელექტრონი სინათლეს არ ასხივებს ან არ შთანთქავს
#ერთი სტაციორული ორბიტიდან მეორეზე გადასვლისას ელექტრონი გამოჰყოფს ან შთანთქავს ენერგიას, კერძოდ, ბირთვთან ახლოს მყოფი ორბიტიდან უფრო დაშორებულ ორბიტაზე გადასვლა ხდება ენერგიის შთანთქმის ხარჯზე და პირიქით.

მიკრონაწილაკის კვანტური ენერგია გამოითვლება ფორმულით E=hν, სადაც h პლანკის მუდმივაა, ხოლო v – ტალღის სიხშირე

ელექტრონის ელექტრომაგნიტური გამოსხივების კვანტური ენერგიის ცვლილება გამოისახება ფორმულით E=E2-E1, სადაც E2 წარმოადგენს მიკრონაწილაკის კვანტური ენერგიას საწყის მდგომარეობაში, ხოლო E1 – საბოლოო მდგომარეობაში.

ნილს ბორმა  სტაციონარულ ორბიტის მდგრადობისა და მასზე მოძრავი ელექტრონის სრული ენერგიის გათვალისწინებით გამოთვალა სტაციონარული ორბიტის რადიუსი,მასზე ელექტრონის მოძრაობის სიჩქარე და ენერგიის ფორმულები: 

როგორც ცნობილია, ელექტრონის საკუთარი ორბიტალური მომენტი ტოლია მისი იმპულსისა და რადიუსის ვექტორული ნამრავლის – L=mvr=nh/2\pi

სადაც m ელექტრონის მასაა, v – ელექტრონის აჩქარება, r – რადიუსი,n – ორბიტების რაოდენობა. აქედან v=nh/2\pi mr  ორივე მხარის კვადრატში აყვანის შემდეგ 

v^2=n^2h^2/4\pi^2m^2r^2

K*Ze^2/Mr=n^2h^2/4\pi m^2r^2 \Rightarrow r=n^2h^2/4\pi^2 mKZe^2  ანალოგიურად შეიძლება გამოვიყვანოთ ფორმულები ენერგიისა და სიჩქარისთვისაც.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბორის პოსტულატების შესახებ

კატეგორია:ატომური ფიზიკა
ველესის ისტორიული არქივი

**ველესის ისტორიული არქივი** () — არქივი ქალაქ ველესში. დაარსდა 1954 წელს. 1951-1954 წლებში არქივი ფუნქციონირებდა, როგორც ველესის სახალხო მუზეუმის საარქივო განყოფილება. ამჟამად არის მაკედონიის რესპუბლიკის სახელმწიფო არქივის განყოფილება. ფილიალი განთავსებულია ახალ შენობაში ნაუმ ნაუმოვსკის ქუჩაზე. ველესის განყოფილების დაქვემდებარებაში შედის: ველესის, ჩაშკის, გრადსკოს, როსომანის, ნეგოტინოს, კავადარცის, დემირ-კაპიისა და გევგელიის თემები. განყოფილებას გააჩნია 538 ფონდი და 8 კოლექცია.

## საარქივო ფონდები
ყველაზე ძველი დოკუმენტები 1768 წლით თარიღდება. მნიშვნელოვანი საარქივო ფონდებია:

* მუნიციპალიტეტებისა და მუნიციპალური ადმინისტრაციის საარქივო ფონდები (1918 - 1941 წლები)
* კიცოვი და ჰაჯი პეტრუშებევის (1800-1918 წლები) ოჯახის კომერციული და პირადი ფონდები

## ველესის არქივის აქტივობები
ველესის განყოფილებას გამართული აქვს რამდენიმე გამოფენა, სადაც დამთვალიერებლის წინაშე წარმოდგენილი იყო საარქივო მასალები. გამოფენების სახელწოდებებია:

*„Документи за делувањето на Велешкиот партизански одред Димитар Влахов“,
*„Револуционерното и творечко живеење на Кочо Рацин“,
*„Животот и творештвото на Ордан Х. К. - Џинот“ და
*„Велес во минатиот век“.

1998 წლიდან არქივის ინიციატივით იმართება მუდმივი გამოფენა სახელწოდებით „Велес низ документи и фотографии“.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის არქივები
კატეგორია:ველესი
რასულ რზა

**რასულ რზა** (; ნამდვილი სახელი **რასულ იბრაჰიმ ოღლი რზაევი**, ; დ. 19 მაისი [ ძვ. სტ. 6 მაისი] , 1910 — გ. 1 აპრილი, 1981) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის სსრკ-ის დამსახურებული ხელოვნების მოღვაწე (1944), აზერბაიჯანის სსრკ-ის სახალხო პოეტი (1960); მესამე ხარისხის სტალინის პრემიის ლაურეატი (1951), საბჭოთა კავშირის შრომის გმირი (1980). იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრი (1945-1947), იყო 1, 3-7 მოწვევის აზერბაიჯანის სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი. 

## ბიოგრაფია 
რასულ რზა დაიბადა 1910 წლის 19 მაისს გეოკჩაიში მოსამსახურის ოჯახში, მაგრამ მისი დაბადების თარიღი სადავოა. პოეტის დაბადების დრო და თარიღი ჩაწერილი იყო ყურანის ფურცლებზე, რომელიც შემდგომ უკვალოდ დაიკარგა. მამამისი - მირზა იბრაჰიმი, წარმოშობით იყო ჩიინის დასახლებიდან (დღევანდელი უჯარის რაიონი), გიოიჩაიდან რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით, მუშაობდა სოფლის მწერლად და თარჯიმნად ადგილობრივ კანცელარიაში. იგი გარდაიცვალა მას შემდეგ, რაც შვილს ხუთი წელი შეუსრულდა. ოჯახზე ზრუნვა გააგრძელა დედის ძმამ - მამედ ჰუსეინ რზაევმა, რომლის გვარიც აიღო შემდგომში რასულმა. ბიძია იყო ცნობისმოყვარე პიროვნება, უყვარდა ლიტერატურა და თვითონაც კი წერდა ლექსებს. რევოლუციის შემდგომ იგი მუშაობდა კომისარად, რაიკომის მდივნად. მოგვიანებით, რასულ რზა წერდა: „ბიძამ თავისი აუხდენელი ოცნება - გამხდარიყო პოეტი მე მიანდერძა“.

რასულ რზამ მიიღო საშუალო განათლება რაიონულ სკოლაში. დაამთავრა „ვგიკი“. 1939 წლიდან კომუნისტური პარტიის წევრი იყო.

1937–1938 წლებში რასულ რზა მუშაობდა სასცენარო განყოფილების უფროსად, ხოლო 1942-1944 წლებში – ბაქოს კინოსტუდიის დირექტორად. 1944- 1946 წლებში აზერბაიჯანის სსრკ-ის ხელოვნების სამმართველოს უფროსად. 1948-1949 წლებში იგი იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრი.

1, 3-7 მოწვევის აზერბაიჯანის სსრკ-ის უზენაესი საბჭოს დეპუტატი. ასევე იყო აზერბაიჯანის საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი რედაქტორი (1965 წლიდან), ხელმძღვანელობდა რიგ საზოგადო ორგანიზაციებს. 1938-1939 წლებში იყო აზერბაიჯანის სსრკ-ის მწერალთა კავშირის თავმჯდომარე. 

გარდაიცვალა 1981 წლის 1 აპრილს. დაკრძალულია ბაქოს საპატიო დაკრძალვის ხეივანში.

## ლიტერატურა
* 
* Вэлијев М. вэ Хэлилов Г., Рэсул Рза, Бакы, 1960.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მთარგმნელები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები