open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰორეს ლინდრუმი

**ჰორეს ლინდრუმი** (; დ. , სიდნეი, ავსტრალია — გ. , სიდნეი, ავსტრალია) — ავსტრალიელი პროფესიონალი სნუკერისტი და კარომის მოთამაშე.

ჰორეს ლინდრუმი პროფესიონალი გახდა 1931 წელს. სამჯერ ითამაშა სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში (1936, 1937 და 1946), მაგრამ მთელი ამ დროის განმავლობაში მარცხდებოდა ჯო დევისთან. 1952 წელს ჰორესმა გაიმარჯვა მსოფლიო პირველობაზე, რომელიც ორგანიზებული იყო BA & CC-ის მიერ. პირველ და უკანასკნელ მატჩში ავსტრალიელმა დაამარცხა კლარკ მაკ-კონაჰი ანგარიშით 94:49. თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ გამარჯვება ჰორესმა მოიპოვა და მისი სახელი ჩემპიონის თასზე გამოსახეს, ეს შედეგი ბევრისთვის არ არის ნამდვილი იმ დროისთვის მოთამაშეებსა და ბილიარდის ორგანიზაციას შორის დიდი უთანხმოების გამო. ლინდრუმმა ასევე მოიგო 1963 წლის Australian Open.

ლინდრუმი პროფესიონალებიდან წავიდა 1957 წელს, 45 წლის ასაკში, ხოლო 1974 წელს გარდაიცვალა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Pro Snooker Blog-ზე 

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:ავსტრალიელი სნუკერისტები
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
დენის ტეილორი

**დენის ტეილორი** (; დ. , კოულ-აილენდი, ჩრდილოეთი ირლანდია) — ჩრდილოეთირლანდიელი პროფესიონალი სნუკერისტი. 1985 წლის ცნობილი მსოფლიო ჩემპიონატისა და 1984 წლის გრან-პრის გამარჯვებული. ახლა ტეილორი ცხოვრობს ქალაქ ლაიში (რექსემის საგრაფო, უელსი) და სნუკერის მატჩების კომენტატორია ტელეარხ BBC-ზე.

## ადრეული წლები 
ტეილორი სნუკერით დაინტერესდა, როდესაც ის 9 წლის გახდა. 14 წლისამ მოიგო ადგილობრივი საყმაწვილო ჩემპიონატი, ხოლო 1966 წელს გადავიდა ლანკაშირში. ორი წლის შემდეგ დეივისმა გაიმარჯვა ეროვნულ პირველობაზე 19 წელზე უფროს მოთამაშეებს შორის. შემდეგ გამოდიოდა სამოყვარულო შეჯიბრებზე და 1972 წლის ნოემბერში პროფესიონალი გახდა.

## მიღწევები კარიერაში 
* მსოფლიო ჩემპიონატი გამარჯვებული — 1985
* მსოფლიო ჩემპიონატი ფინალისტი — 1979
* Masters ჩემპიონი — 1987
* Irish Professional Championship გამარჯვებული — 1980—1982, 1985—1987
* Rothmans Grand Prix ჩემპიონი — 1984
* Kit-Kat Break for World Champions გამარჯვებული — 1985
* World Cup ჩემპიონი (ირლანდიის ნაკრების შემადგენლობაში) — 1985—1987
* Canadian Masters ჩემპიონი — 1987
* Carling Challenge (მოწვევითი) ჩემპიონი — 1987
* Matchroom Professional Championship — 1987
* Tokyo Masters (მოწვევითი) ჩემპიონი — 1987
* მსოფლიო ჩემპიონატი არტისტულ სნუკერში გამარჯვებული — 1997—1998

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოკლე ბიოგრაფია Top-Snooker-ზე 
* პროფილი Worldsnooker.com-ზე 
* BBC-ის სტატია სიმღერა „Snooker Loopy“-ზე 
* ტექსტი სიმღერისა „Snooker Loopy“  

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:ჩრდილოეთირლანდიელი სნუკერისტები
კატეგორია:სნუკერის კომენტატორები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯო ჯონსონი

**ჯო ჯონსონი** (; დ. , ბრედფორდი, ინგლისი) — ინგლისელი ყოგილი პროფესიონალი სნუკერისტი. პროფესიონალი გახდა 1997 წელს; კარიერა დაამთავრა 2004 წელს. 1986 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და 1987 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალისტი.

## მიღწევები კარიერაში 
* მსოფლიო ჩემპიონატი გამარჯვებული — 1986
* მსოფლიო ჩემპიონატი ფინალისტი — 1987
* Scottish Masters ჩემპიონი — 1987
* European Grand Prix ჩემპიონი — 1990
* Norwich Union Grand Prix გამარჯვებული — 1990

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Worldsnooker-ზე 
* მოკლე ბიოგრაფია Top-Snooker-ზე 
* პროფილი კრის ტერნერის არქივში  

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:სნუკერის კომენტატორები
კატეგორია:ინგლისელი სნუკერისტები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯონ პეროტი

**ჯონ პეროტი** (; დ. , ლივერპული, ინგლისი) — ინგლისელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი. 1991 წლის სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატი-ისა და სხვა 8 რეიტინგული ტურნირის გამარჯვებული.

## მიღწევები კარიერაში 
### რეიტინგული ტურნირები 
* მსოფლიო ჩემპიონატი — 1991
* European Open — 1989—1990, 1996
* დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი — 1991
* Dubai Duty Free Classic — 1991—1992
* International Open — 1994
* Thailand Classic — 1995

### არარეიტინგული ტურნირები 
* Pontins Professional — 1988
* Pontins Open (pro-am) — 1982, 1986
* Malta Grand Prix — 1994
* German Masters — 1998
* Kent Cup — 1987, 1992
* Norwich Union Grand Prix — 1991
* Humo Masters — 1990

### გუნდური ტურნირები 
* ერთა თასი (ინგლისის ნაკრებთან ერთად) — 2000

## ადგილი მსოფლიო რეიტინგში 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Worldsnooker-ზე 
* მოკლე ბიოგრაფია Top-Snooker-ზე

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:ინგლისელი სნუკერისტები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თედორე ბაილშტაინი

**თედორე ბაილშტაინი** ( დ. 17 თებერვალი, 1838, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 18 ოქტომბერი, 1906) — გერმანელი ქიმიკოსი, გეტინგენის უნივერსიტეტის (1865) და სანქტ-პეტერბურგის ტექნოლოგიის ინსტიტუტის (1866-1896) პროფესორი, სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1885). ბაილშტაინი იკვლევდა არომატულ ნაერთებს; სწავლობდა კავკასიის ნავთობის შედგენილობას. მისი ხელმძღვანელობით შეადგინეს მრავალტომიანი ცნობარი, რომელშიც მოცემულია იმ დროისათვის ცნობილი ყველა ორგანული ნაერთის თვისებები, მათი მიღების ხერხები, დამახასიათებელი რეაქციები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კენ დოერტი

**კენ დოერტი** (; დ. , დუბლინი, ირლანდია) — ირლანდიელი პროფესიონალი სნუკერისტი. დაიბადა ირლანდიაში. 1993-დან 2008 წლამდე ის სტაბილურად შედიოდა 16 უძლიერესი სნუკერისტის სიაში. კენი — ერთადერთი მოთამაშე, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატის მოგება სამივე ვერსიაში შეძლო: ახალგაზრდულში, სამოყვარულოსა და პროფესიონალურში.

## მიღწევები კარიერაში 
* მსოფლიო ჩემპიონი — 1997
* მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალისტი — 1998, 2003
* Welsh Оpen გამარჯვებული — 1993, 2001
* Malta Grand Prix გამარჯვებული — 1997 (არარეიტინგული), 2000
* Thailand Masters გამარჯვებული — 2001
* Malta Сup გამარჯვებული — 2006
* Pot Black Cup გამარჯვებული — 2007
* Benson & Hedges Irish Masters გამარჯვებული — 1998
* Benson & Hedges Championship გამარჯვებული — 1991
* Pontins Professional გამარჯვებული — 1993, 1994, 1996
* Irish Professional გამარჯვებული — 1993, 2006, 2007
* Regal Scottish Masters გამარჯვებული — 1993, 1994
* Matchroom League გამარჯვებული — 1996, 1998
* Pro Challenge Series — გამარჯვებული — 2009
* Irish Classic ჩემპიონი — 2008
* Benson & Hedges Masters ფინალისტი — 1999, 2000
* Scottish Open ფინალისტი — 2001
* დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი ფინალისტი — 2001, 2002
* Welsh Open ფინალისტი — 2002
* Malta Cup ფინალისტი — 2008
* Malta Grand Prix ფინალისტი — 1999
* German Open ფინალისტი — 1995, 2007
* Thailand Masters ფინალისტი — 1996
* გრან-პრი ფინალისტი — 1992, 1993
* Riley Superstars International ფინალისტი — 1997

## ადგილი მსოფლიო რეიტინგში 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი World Snooker-ზე 
* პროფილი Global Snooker-ზე 

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ირლანდიელი სნუკერისტები
კატეგორია:სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯონ ჰიგინსი

**ჯონ ჰიგინსი** (; დ. , უიშოუ, შოტლანდია) — შოტლანდიელი პროფესიონალი სნუკერისტი, ოთხგზის მსოფლიო ჩემპიონი: 1998, 2007, 2009 და 2011 წლებში. ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი.

## მიღწევები 
;რეიტინგული ტურნირები

;სხვა ტურნირები

## ადგილი მსოფლიო რეიტინგში 
## გამოსვლები მთავარ ტურნირებზე 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი World Snooker-ზე 
* პროფილი Global Snooker-ზე  
* პროფილი Snooker.org-ზე  
* პროფილი Pro Snooker Blog-ზე 
* პროფილი Top-Snooker-ზე 

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
კატეგორია:შოტლანდიელი სნუკერისტები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სოლნოკი

**სოლნოკი** () — ქალაქი ცენტრალურ უნგრეთში, იას-ნადკუნ-სოლნოკის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ტისის ნაპირებზე, უნგრეთის დიდ ვაკეზე, რის შედეგადაც საუკუნეების მანძილზე ის მნიშვნელოვან კულტურულ და ეკონომიკურ გზაჯვარედინებზე მდებარეობდა. 

წერილობით წყაროებში სოლნოკი პირველად 1075 წელს იხსენიება. ამ წელს იგი თავისივე სახელწოდების კომიტატის დედაქალაქი გახდა. XII საუკუნეში მონღოლთა შემოსვების შედეგად ქალაქი დაინგრა და XVI საუკუნემდე მომცრო სოფლად რჩებოდა. 

XVI საუკუნის შუა ხანებში, თურქებისგან მომავალი საფრთხის გამო სოლნოკის ციხე გაამაგრეს და ციხესიმაგრედ აქციეს. 1552 წელს, სასტიკი ალყის შედეგად თურქებმა დასახლება აიღეს. ამავე პერიოდში მათ ააგეს მეჩეთი და მინარეთი.

## დაძმობილებული ქალაქები
სოლნოკი დაძმობილებულია შემდეგ ქალაქებთან:
* ბაია-მარე, რუმინეთი
* ბელსკო-ბიალა, პოლონეთი
* ისტვუდი, გაერთიანებული სამეფო
* ფორლი, იტალია
* რიიჰიმიაკი, ფინეთი
* როიტლინგენი, გერმანია
* შოჰამი, ისრაელი
* იუზა, იაპონია
* რაკვერე, ესტონეთი

## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი    
* Aerial photography of Szolnok
* Museum of Hungarian Aviation
* Transmitter station Szolnok  

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
შონ მერფი

**შონ მერფი** (; დ. , ჰარლოუ, ინგლისი) — ინგლისელი პროფესიონალი სნუკერისტი, 2005 წლის მსოფლიო ჩემპიონი. მერფი ერთადერთი თანამედროვე სნუკერისტია, რომელმაც მსოფლიო ჩემპიონატი საკვალიფიკაციო რაუნდებიდან გასულმა მოიგო. მას აგრეთვე მოგებული აქვს შვიდი არარეიტინგული ტურნირი, მათ შორის 2015 წლის მასტერსი.

## ტურნირების ფინალები 
### რეიტინგული ტურნირების ფინალები: 8 (4 მოგება, 4 წაგება)
|}

### დაბალრეიტინგული ტურნირების ფინალები: 2 (1 მოგება, 1 წაგენბა)
### არარეიტინგული ტურნირების ფინალები: 13 (7 მოგება, 6 წაგება)
|}

### მოწვევითი ტურნირების ფინალები: 5 (4 მოგება, 1 წაგება)
|}

## გამოსვლები ტურნირებზე 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* პროფილი World Snooker-ზე 
* პროფილი Global Snooker-ზე  
* პროფილი Pro Snooker Blog-ზე 
* პროფილი Top-Snooker-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:ინგლისელი სნუკერისტები
კატეგორია:სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახალი ალბომი

***ახალი ალბომი*** —  ჯგუფ 33ა-ს სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2005 წელს.

## სიმღერების სია
#C'est la vie 2:49
#სდუმს ტყე (Hot Dog) 2:41
#J'ai noue nos lacets 2:09
#იმედის დილა 1:27
#Еще Pаз 2:22
#გალაკტიონი 4:28
#თბილისო 2:45
#მაია 3:55
#ფანდური 2:16
#უბრალო სიმღერა 2:11
#ალტი 4:13

## რესურსები ინტერნეტში
*ალბომი YouTube-ზე (ოფიციალური არხი)

კატეგორია:2005 წლის ალბომები
კატეგორია:33ა-ს ალბომები
ტატაბანია

**ტატაბანია** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ უნგრეთში, ცენტრალურ დუნაისგადაღმა რეგიონში. წარმოადგენს კომარომ-ესტერგომის მედიეს ადმინისტრაციულ ცენტრს. 

ქალაქი მდებარეობს გერეშესა და შერტესის მთებს შორის ხეობაში, ბუდაპეშტიდან 55 კილომეტრის დაშორებით. მდებარეობის წყალობით, ტატაბანია მნიშვნელოვანი სარკინიგზო და საგზაო კვანძია. 

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დასტურდება, რომ ეს არეალი დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ქვის ხანიდან. XVI საუკუნეში ის თურქებმა დაიპყრეს. ამავე პერიოდში მოსახლეობა პროტესტანტი გახდა. მოგვიანებით, მმართველმა ფეოდალმა ლორდებმა ჩამოასახლეს კათოლიკე გერმანელები და სლოვაკები.

## დაძმობილებული ქალაქები 
## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*Civertan.hu, Aerial photography: Tatabánya

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ტბეთის გორასამარხები

**ტბეთის (ხადიკის) გორასამარხები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები სოფელ ტბეთთან (ყოფ. ხადიკი; წალკის მუნიციპალიტეტი). 1947 წელს გათხარეს ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის 2 გორასამარხი. № 1 გორასამარხის  (დიამეტრი 25 მეტრი) დასავლეთ ნაწილში 2,10 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა ძირითადი სამარხი. მასში მარჯვენა გვერდზე მოკუნტულად ესვენა მამაკაცი. ჩონჩხი წითლად იყო შეღებილი. სამარხში აღმოჩნდა არქაული ფორმის ჭურჭელი, აგრეთვე რქოსანი საქონლის ძვლები.  აღნიშნულ გორასამარხში ჩაშვებული იყო ურარტული ხანის სამარხი. მიცვალებული დაკრძალული იყო მარჯვენა გვერდზე მოკრუნჩხულად. თავით აღმოსავლეთისაკენ, ჩატანებული ჰქონდა თიხის ჭურჭელი, იარაღი და სამკაული. 

ადგილ ჯარგვალზე გათხარეს  გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის № 2 გორასამარხი, სადაც აღმოჩნდა ჩონჩხების ნაშთი, ჩატანებული თიხის ჭურჭელი, ცხოველის ძვლები. სამარხის ძირზე არის ცეცხლის კვალი, რომელიც გარკვეული რიტუალის შესრულებაზე მიუთითებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მარკ უილიამსი

**მარკ ჯეიმზ უილიამსი** (; დ. , ბლაინაი-გვენტი, უელსი) — უელსელი პროფესიონალი სნუკერისტი.

მეინ-ტურში მოხვდა 1992 წელს. გახდა პირველი ცაცია სნუკერისტი, რომელმაც შეძლო სნუკერის მსოფლიო ჩემპიონატის მოგება (2010 წელს ეს სხვა ცაციამაც შეძლო — ნილ რობერტსონმა). ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრი. თავის 20-ზე მეტ გამარჯვებას შორის უილიამსმა მოიგო ორი ტურნირი, რომლებზეც სნუკერის ისტორიაში ყველაზე დიდი საპრიზო ფონდი იყო: ესენია 2003 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი — £ 270 ათასი, და ამავე წლის მასტერსი — £ 210 ათასი.

## მიღწევები კარიერაში 
### რეიტინგული ტურნირები 
* World Championship — 2000, 2003
* Grand Prix — 1996, 2000
* LG Cup — 2003
* Welsh Open — 1996, 1999
* British Open — 1997
* Irish Open — 1998
* Thailand Masters — 1999, 2000, 2002
* UK Championship — 1999, 2002
* China Open — 2002, 2006, 2010
* Players Tour Championship — 2010 (1-ლი ეტაპი)
* German Masters — 2011

### სხვა ტურნირები 
* Benson & Hedges Championship — 1994
* Masters — 1998, 2003
* Pontins Professional — 1998
* Pot Black Cup — 2006
* Finnish Snooker Challenge — 2010
* Nations Cup უელსის ნაკრების შემადგენლობაში — 1999

### ადგილი მსოფლიო რეიტინგში და ყველა გამარჯვება 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი World Snooker-ზე 
* პროფილი Global Snooker-ზე  
* პროფილი Pro Snooker Blog-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:უელსელი სნუკერისტები
კატეგორია:სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აწყურის წმინდა თევდორეს ეკლესია

**აწყურის წმინდა თევდორეს ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ აწყურში. დგას სოფლის სამხრეთით, თეთრი გიორგის ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 300 მეტრზე, განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7,2 X 3,3 მ), ნაგებია რიყის ქვით. ადგილობრივ მოსახლეობას 1970 წელს კედლების დანგრეული ნაწილები აგურით აღუდგენია და სახურავი ცემენტის სქელი ხსნარით გადაულესავს.

შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ერთი ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. დარბაზის გრძივ კედლებზე ორი წყვილი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. ეკლესიას აქვს აგურის სამსაფეხურიანი ლავგარდანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩარლზ ბელი

მინი|ჩარლზ ბელი
**ჩარლზ ბელი** ( დ. 12 ნოემბერი, 1774, ედინბურგი — გ. 28 აპრილი, 1842, ჰელოუპარკი, ვუსტერის მახლობლად) — შოტლანდიელი ანატომი, ფიზიოლოგი და ქირურგი. 1836-დან ედინბურგის უნივერსიტეტის პროფესორი. შეისწავლა ნერვული სისტემის ანატომიისა და ფიზიოლოგიის საკითხები, შეადგინა ქირურგიის ორტომიანი სახელმძღვანელო. პირველმა დაადგინა (1811), რომ ზურგის ტვინის ნერვების წინა ფესვები შეიცავს მამოძრავებელ ბოჭკოებს, უკანა კი მგრძნობიარეს. ბელის მიერ გამოქვეყნებული ექსპერიმენტული მონაცემები საფუძვლად დაედო ე. წ. ბელ-მაჟანდის კანონს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1774
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1842
კატეგორია:ედინბურგში დაბადებულები
პიერ ბელონი

**პიერ ბელონი** ( დ. 1517, ლემანის მახლობლად — გ. 1564, პარიზი) — ფრანგი ნატურალისტი. სწავლობდა ვიტენბერგსა (1540) და პარიზში (1542). მისი ძირითადი შრომები ეხება წყლის ცხოველებსა (1551-1555) და ფრინველებს (1555). აღწერა თევზების 113 სახეობა. შეისწავლა 200 სახეობის ფრინველის ჩონჩხი. პირველმა დაადგინა სხვადასხვა ხერხემლიანისა და ადამინის ძვლების აგებულების მსგავსება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ბიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1517
კატეგორია:გარდაცვლილი 1564
ერდი

**ერდი** (; ; ხორვატ. Andzabeg; ) — ქალაქი უნგრეთში, პეშტის მედიეში. მიეკუთვნება ბუდაპეშტის აგლომერაციას.

## ისტორია
ეს ტერიტორია ჯერ კიდევ უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. როგორც არქეოლოგიური გათხრები აჩვენებს, პრეისტორიულ ადამიანს აქ 50 000 წლის წინ უცხოვრია. 

თავად ერდი წერილობით წყაროებში პირველად 1243 წელს იხსენიება. სახელი მომდინარეობს უნგრული სიტყვებიდან „erdő“ (ტყე) და „ér“ (ნაკადული). 

ოსმალთა მიერ უნგრეთის ოკუპაციის დროს, 1543 წელს თურქემბა ერდიც აიღეს, მას შმდეგმ, რაც სეკეშფეჰერვარის ციხესიმაგრე დაეცა. შემდეგში თურქებმა მეჩეთი ააშენეს.

## დაძმობილებული ქალაქები

## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Aerial photography: Érd

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ნაყარი (ფუტკარი)

მინიატიურა|ნაყარი დაშვებისას
**ნაყარი** — პროცერი რომლის დროსაც დედოფალი ტოვებს საცხოვრებელს დიდი რაოდენობით მუშა ფუტკრებით. ნაყარის დროს მომუშავეთა 60% ტოვებს საცხოვრებელს სადაც ძველი დედოფალი არის. ნაყარში შეიძლება შედიოდეს ათასიდან ათი ათასამდე ფუტკარი. ამ დროს დედოფალი ძალიან მძიმეა იმისთვის რომ ნაყარი შორ დისტანციებზე წავიდეს ამიტომ მზვერავი ფუტკრები იპოვიან უახლოეს თავშესაფარს და იქ ჩერდებიან თუმცა ეს მუდმივი საცხოვრებელი არ ხდება, ჩვეულებრივ ნაყარი დროებითო საცხოვრებლიდან 3 დღეში გავა. ნაყრის გამოსვლის დროს ფუტკრების უმრავლესობა უსაქმოდ არიან, ისინი სკის გარეთ არიან შეგროვებულები, გამოსვლის დრო ჩვეულებრივ არის თბილი, მზიანი და წყნარი დაახლოებით 10-14 საათებში. მეფუტკრეები ტოტებზე ან ხეებზე დასახლებულ/შეფარებულ ფუტკრებს დედოფლიანად შესაფერის ყუთში ათავსებენ და სკაში გადაყავთ. ასევე არსებობს მახეები რომელიც ფუტკრების მოსაზიდად გამოიყენება და იმისთვის რომ მასში ფუტკრები დასახლდნენ იგივე მიზნით.

## რესურსები ინტერნეტში 
*სტატია მეფუტრკეობის გვერდზე. 

## ლიტერატურა 
* "ფუტკრის მოვლა და მოშენება" თბილისი, 2002 წელი დურმიშხან ყიფიანი.

კატეგორია:მეფუტკრეობა
მრგვალი ქალაქი

[thumb|right|250px|[ბაღდადის რუკა 767-912 წლებში. (ვილიამ მიური, 1883).]]
**ალ-მანსურის მრგვალი ქალაქი** (ასევე **მშვიდობის ქალაქი** — , „*მადინატ ას-სალამ*“) — უძველესი ქალაქი, თანამედროვე ბაღდადის დასავლეთ ნაწილში, აშენებულია აბასიანი ხალიფა ალ-მანსურის მიერ 767-სა და 912 წლებს შორის, როგორც აბასიანთა სამეფო კარი. აბასიანების დროს ქალაქის ოფიციალური სახელი სწორედ **მშვიდობის ქალაქი** იყო. მრგვალი ქალაქის ტერიოტიაზე მდებარეობს ცნობილი ბიბლიოთეკა სიბრძნის სახლი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Al-Mansur’s Round City of Baghdad  in «archnet» website
* Baghdad (Madinat al-Salam)  in «islamic art» website

კატეგორია:ბაღდადი
გრემ დოტი

**გრემ დოტი** (; დ. , ლარკჰოლი, შოტლანდია) — შოტლანდიელი პროფესიონალი სნუკერისტი. პროფესიონალებს შეუერთდა 1994 წელს. თავისი პირველი რეიტინგული ტურნირი მოიგო 2006 წელს, მსოფლიო ჩემპიონატზე პიტერ ებდონის დამარცხებით, ანგარიშით 18:14. ერთი წლის შემდეგ, China Open-ის მოგების შემდეგ, დოტი მსოფლიო რეიტინგში მეორე ადგილზე ავიდა, მაგრამ მალევე დაკარგა ფორმა და გარკვეული დროის განმავლობაში დატოვა ტოპ-16. 2010 წელს ის კარიერაში მესამედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალისტი (აგრეთვე ის იყო 2004 წლის ტურნირის ფინალისტიც), მაგრამ დამარცხდა ნილ რობერტსონთან.

2010 წელს ტურნირ Players Tour Championship-ზე დოტმა გააკეთა თავისი მეასე სენჩერი-ბრეიკი. ამის მისაღწევად მას 17 სეზონი დასჭირდა.

## მიღწევები კარიერაში 
### გამარჯვებები ტურნირებზე 
#### რეიტინგული ტურნირები 
* მსოფლიო ჩემპიონატი — 2006
* China Open — 2007

#### სხვა ტურნირები 
* სნუკერის მსოფლიო სერია 2008—2009. 2 ტური

### მიღწევები მსოფლიო ჩემპიონატზე 
### სხვა მიღწევები 
* დიდი ბრიტანეთის ჩემპიონატი სნუკერში (19 წლამდე) ჩემპიონი — 1992
* შოტლანდიის ჩემპიონატი მოყვარულებს შორის ჩემპიონი — 1993
* Pontins Open გამარჯვებული — 1995
* Scottish Open ფინალისტი — 1999
* გრან-პრი 1/2 ფინალი — 2000
* Scottish Open 1/2 ფინალი — 2000
* British Open ფინალისტი — 2001
* Welsh Open 1/2 ფინალი — 2002
* Pot Black Cup 1/2 ფინალი — 2007
* შანხაი მასტერსი 1/2 ფინალი — 2007

## ადგილი მსოფლიო რეიტინგში 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი World Snooker-ზე 
* პროფილი Global Snooker-ზე  

კატეგორია:დაბადებული  12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული   1977
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:შოტლანდიელი სნუკერისტები
კატეგორია:სნუკერისტები 100-ზე მეტი სენჩერი-ბრეიკით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კაპოშვარი

**კაპოშვარი** (; ; ; სლოვ. Rupertgrad; ხორვატ. Kapošvar; სერბ. Капошвар) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ უნგრეთში, ბალატონის ტბის სამხრეთით. იგი სამხრეთ დუნაისგადაღმა მეორე უდიდესი ქალაქია და წარმოადგენს შომოდის მედიეს ადმინისტრაციულ, სამრეწველო, ეკონომიკურ, ტურისტულ და კულტურულ ცენტრს. კაპოშვარში ასევე არის რომანულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპარქიის რეზიდენცია. 

ქალაქი გაშენებულია დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან 186 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე კაპოშის ორივე ნაპირზე. ბალატონის ტბიდან დაშორებულია დაახლოებით 50 კმ-ით.

სახელი მომდინარეობს სიტყვებიდან „kapu“ and „vár“, რაც უნგრულად „ჭიშკარსა“ და „ციხეს“ ნიშნავს.

ლეგენდის თანახმად, ქალაქი შვიდ ბორცვზე დაარსდა, რომის მსგავსად. არეალი დასახლებული იყო ჯერ კიდევ ძვ. წ. 5 000 წლისთვის. დაახლოებით ძვ. წ. 400 წლისთვის აქ კელტები დასახლდნენ. ახ. წ. 9-107 წლებში ქალაქი რომის პანონიას მიეკუთვნებოდა. მომდევნო წლებში აქ მრავალი სხვადასხვა ხალხი სახლობდა, ძირითადად გერმანული და ილირიული ტომები. 900 წელს, დამპყრობელ უნგრელებს ამ მიწაზე სლავური და გერმანული სოფლები დახვდათ.

## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Aerial photography: Kaposvár
* Kaposvár slide show with music

კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ხათუსილი II

**ხათუსილი II**  — ხეთების შუა სამეფოს მმართველი დაახლ. ძვ. წ. 1420 - 1400 წლებში. სავარაუდოდ არნუვანდა I-ის შვილი. ზოგიერთი ხეთოლოგი (ჰ. ოტენი) უარყოფს მის არსებობას. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხეთების მეფეები
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
ხათუსილი III

**ხათუსილი III**  — ხეთების ახალი სამეფოს მმართველი დაახლ. ძვ. წ. 1304 - 1280 წლებში.   მურსილი II-ის შვილი.  გამეფდა მისი ძმისშვილის ურხითესუფის სამეფო ტახტიდან ჩამოგდების შემდეგ, რაც აღწერილი აქვს „ავტობიოგრაფიაში“ (რომელიც ერთ-ერთი უძველესია მსოფლიოში). ატარებდა ფართო საშინაო და საგარეო პოლიტიკას. ჩვენამე მოაღწია მისი სახელით შედგენილმა რელიგიური და ისტორიული ხასიათის ტექსტებმა, პოლიტიკურმა ხელშეკრულებებმა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხეთების მეფეები
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
ხაიშის განძი

**ხაიშის განძი** — I საუკუნის არქეოლოგიური განძი, რომელიც აღმოჩნდა 1948 წელს სოფელ ხაიშთან (მესტიის მუნიციპალიტეტი) მიწის სამუშაოების დროს. შეიცავს 3 ერთნაირი ფორმის ორყურა, ფეხიან ვერცხლის სასმისს, ოქროს საკისრე რკალს, რომლის ბოლოები ფანტასტიკური ცხოველების გამოსახულებებითაა შემკული, ოქროს საკიდს, რომელიც ჩარდახიანი კოშკის მინიატურულ გამოსახულებას წარმოადგენს. ჩარდახის ქვეშ სალამურზე და ჭიანურზე დამკვრელის 2 ფიგურაა. ხაიშის განძის ერთ-ერთი ვერცხლის სასმისი შემკულია მაღალრელიეფური მცენარეული მოტივით და ანტიკური ტორევტიკის თვალსაჩინო ნიმუშია. იგი დამზადებული უნდა იყოს ელინისტური აღმოსავლეთის ერთ-ერთ სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრში. ოქროს ნივთები კი ადგილობრივი, ხალხის ხელოსნური ნაწარმია და ადრინდელი ანტიკური ხანის ქართული ოქრომჭედლობის ტრადიციას აგრძელებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ხალდები

**ხალდები** — ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. ბერძნული წყაროებით (ქსენოფონტი, სტრაბონი) ცხოვრობდნენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. აღნიშნულ ავტორებთან „ხალდი“ შესატყვისია „ხალიბის“. სომხურ წყაროებში ხალდის ქვეყანა „ხალტიქის“ სახელწოდებით იხსენიება. „ხალდი“ სომხურად დასავლეთ ქართული ტომების - ჭანების სახელი იყო. VII საუკუნის სომხური გეოგრაფიის მიხედვით ჭანეთი არის ხალტიქი (ხალდები). ამრიგად ამ დროს „ხალტ“, „ხალდ“ იმ ეთნიკური ჯგუფის სომხური სახელწოდებაა, რომელიც ქართულ-ბერძნულ სამყაროში ცნობილი იყო ჭანების - სანების სახელით. სახელწოდება ხალდები დიდხანს შემორჩა სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ტერიტორიაზე, სადაც მდებარეობდა ბიზანტიური პროვინცია (თემი) „ხალდია“.

ა. საგონას მოსაზრებით ხალდების თავდაპირველი განსახლების არეალი, სავარაუდოდ, უნდა ყოფილიყო მდ. არაქსის ჩრდილოეთით, ის ტერიტორია, რომელიც ერთ დროს ურარტუს გავლენის ქვეშ იყო, განსაკუთრებით მდინარე ზივინის ხეობა (ყარსსა და ტუშფას შორის).

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ტომები
ხაზართა სახაკანო

300px|მინიატიურა|ხაზართა სახაკანო 650-850 წწ.
**ხაზართა სახაკანო** — ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. წარმოიშვა VII საუკუნის შუა წლებში ქვემო ვოლგისპირეთისა და ჩრდილოეთი კავკასიის აღმოსავლეთი ნაწილის ტერიტორიაზე. ხაზართა სახაკანოს დედაქალაქი VIII საუკუნის დასაწყისამდე იყო იყო სემენდერი დაღესტანში, შემდეგ — ითილი ქვემო ვოლგაზე. VII საუკუნის II ნახევარში ხაზარებმა მეზობელი სახანოები და სახელმწიფოები დაიპყრეს. 735 წელს დარუბანდის გასასვლელითა და დარიალის ხეობით ხაზართა სახკანოში არაბები შეიჭრნენ და ხაკანის არმია განადგურეს. ხაკანმა და მისმა ამალამ აღიარა ისლამი, რომელიც მოსახლეობის მხოლოდ მცირე ნაწილში გავრცელდა, ხოლო ჩრდილოეთ დაღესტანში მცხოვრებმა ხაზარებმა — იუდაიზმი. ხაზართა სახაკანოში მოსახლეობის  ძირითადი საქმიანობა  მომთაბარე მესაქონლეობა  იყო. ქვემო ვოლგის ბარში განვითარდა მიწათმოქმედება და მებაღეობა. სახაკანოს დედაქალაქი ითილი ხელოსნობისა და საერთაშორისო ვაჭრობის მნიშვნელოვან ცენტრად იქცა. მდინარე დონსა და დონეცს შუა დასახლდნენ ჩრდილოეთ კავკასიელი ალანები, რის შედეგადაც ბინადარი მოსახლეობა წარმოიშვა. დაიწყო ფეოდალურ ურთიერთობათა ჩამოყალიბება. ხელისუფლება ფაქტობრივად  ადგილობრივ ხაზარ და ბულგარელ ფეოდალთა ხელში იყო. VIII საუკუნეში ხაზართა სახაკანომ ფართო კავშირი შეინარჩუნა ბიზანტიასთან, რამაც ხელი შეუწყო ქრისტიანობის გავრცელებას. სახელმწიფო რელიგიად იუდაიზმი გამოაცხადეს. VII-VIII საუკუნეში ხაზარებმა საქართველოში ილაშქრეს. IX საუკუნის დასასრულს პაჭანიკებმა ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთი დაიპყრეს. ხაზართა სახაკანოზე დამოკიდებული მადიარები დუნაისკენ განდევნეს (895 წელი). სახაკანოს მთავარი მოწინააღმდეგე იყო ძველი რუსული სახელმწიფოს. ჯერ კიდევ IX საუკუნის დასასრულს რუსთა რაზმები გაიჭრნენ კასპიის ზღვაზე. კიევის დიდმა მთავრებმა ოლეგმა 913-914 და იგორმა 943-944 წლებში დაარბიეს ხაზართა სახაკანო. 964-966 იგორის ვაჟმა სვიატოსლავმა საბოლოოდ გაანადგურა ხაზართა სახაკანო, დაანგრია მისი დედაქალაქი ითილი და სხვა ქალაქები. შემდეგ ხაზარებმა სცადეს აღედგინათ სახაკანო, მაგრამ უშედეგოდ. X საუკუნის დასასრულს ხაზართა სახაკანომ არსებობა შეწყვიტა.

## საისტორიო წყაროები
;თეიმურაზ ბატონიშვილი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:კავკასიის ისტორია
კატეგორია:ყოფილი მონარქიები
ანტონიო აბეტი

**ანტონიო აბეტი** ( დ. 19 ივნისი 1846 — გ. 20 თებერვალი 1928) — იტალიელი ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
ანტონიო აბეტი დაიბადა პიეტრო-დი-გორიციაში (სლოვენ. *Šempeter pri Gorici*). 1867 წელს მიიღო ხარისხი მათემატიკასა და საინჟინრო საქმეში პადუას უნივერსიტეტში, თუმცა მომდევნო წელს მიატოვა საინჟინრო საქმიანობა, რათა თავისი თავი მიეძღვნა ასტრონომიისადმი).

1879 წელს დაქორწინდა ჯოვანა კოლბაჩინზე. მისი ორი ვაჟიშვილიდან უმცროსი, ჯორჯო აბეტი, ასევე გახდა ასტონომი.

1868—1893 წლებში მუშაობდა ასისტენტად პადუას ობსერვატორიაში.

1894 წელს გახდა არჩეტრის ობსერვატორიის დირექტორი, რომელიც მან გახადა ევროპაში ერთ-ერთ წამყვან ობსერვატორიად. იყო აგრეთვე ფლორენციის უნივერსიტეტის პროფესორი.

1921 წელს გავიდა პენსიაზე, მაგრამ კვლევითი სამუშაოები არ მიუტოვებია.

## სამეცნიერო მოღვაწეობა
ჯერ კიდავ პადუაში მან განახორციელა მრავალი დაკვირვება ასტეროიდებზე, კომეტებსა და ვარსკვლავთა გადაფარვებზე.

1874 წელს მონაწილეობა მიიღო ინდოეთის ექსპედიციაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა პიეტრო ტაჩინი, და რომლის მიზანიც იყო სპექტროსკოპის დახმარებით ვენერის მიერ მზის დისკოზე გავლის დაკვირვება.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს აბეტი.

## ლიტერატურა
*Abetti, Giorgio (1970). «Abetti, Antonio.» In Dictionary of Scientific Biography, edited by Charles Coulston Gillispie. Vol. 1, p. 19. New York: Charles Scribner’s Sons.
*Camera, L. (1929). «Antonio Abetti.» Vierteljahresschrift der Astronomischen Gesellschaft 64: 2.
*Fowler, W. A. (1929). «Antonio Abetti.» Monthly Notices of the Royal Astronomical Society 89: 325—327.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
ხაზართა ლაშქრობები საქართველოში

**ხაზართა ლაშქრობები საქართველოში** — ხაზარებმა საქართველოში პირველად ილაშქრეს 627 წელს ბიზანტიის მოკავშირე თურქთა დასავლეთ სახაკანოს ჯარებთან ერთად. 628 წელს მათ თბილისი აიღეს. დაახლოებით 650 წელს ჩრდილოეთ კავკასიაში ხაზართა ძლიერი სახელმწიფოს შექმნას და სამხრეთისაკენ მათი აგრესიის გავრცელებას დაემთხვა ამიერკავკასიის ქვეყნებში არაბთა გაბატონება . ამ დროიდან ამიერკავკასიის ქვეყნებისათვის ბრძოლა ხაზარებს არაბთა სახალიფოსთან უხდებოდათ. ურთიერთბრძოლაში ხაზარები და არაბები დარუბანდთან ერთად ხშირად იყენებდნენ დარიალის კარს, რის გამოც საქართველოს ტერიტორია საბრძოლო ასპარეზად იქცეოდა. ძველი საისტორიო წყაროები მოგვითხრობენ 764 წელს ხაზართა მიერ კვლავ თბილისის აღების და ქართლიდან ერისმთავარ ჯუანშერისა და მისი დის შუშანის გატაცების ამბავს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
ვესპრემი

**ვესპრემი** (; ; სლოვენ. Belomost) — უნგრეთის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი, ვესპრემის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბალატონის ტბიდან დაახლოებით 15 კილომეტრით ჩრდილოეთით. 

ქალაქი გაშენებულია მდინარე შედის ორივე ნაპირზე, ბუდაპეშტიდან 110 კმ-ის მოშორებით. სახელი მომდინარეობს სლავური წარმოშობის სიტყვა Bezprym-დან, რაც თავდაპირველად ადამიანის სახელი იყო. ლეგენდის თანახმად, ქალაქი შვიდ ბორცვზე დაარსდა.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  ბოტროპი, გერმანია
*  გლადსაკსე, დანია
*  ოტინი-ლუვენ-ლა-ნევი, ბელგია
*  პასაუ, გერმანია
*  როვანიემი, ფინეთი
*  სფინტუ-გეორგე, რუმინეთი
*  ტარტუ, ესტონეთი
*  ტირატ-კარმელი, ისრაელი
*  ჟამბერკი, ჩეხეთი
*  კურსკი, რუსეთი 
*  ჰასკოვო, ბულგარეთი

## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
** ოფიციალური საიტი  
* Pannon University (formerly University of Veszprém)
* Aerial photography: Veszprém

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ალონსო სანჩეს კოელო

**ალონსო სანჩეს კოელო** (დ. დაახლ. 1531, ბენიფაიო, ვალენსია — გ. 8 აგვისტო, 1588, მადრიდი) — ესპანელი ფერმწერი, წარმოშობით პორტუგალიელი. სწავლობდა ბრიუსელში; განიცადა  მანიერიზმის გავლენა. 1557 წლიდან იყო ფილიპე II-ის კარის მხატვარი. სანჩეს კოელო ესპანური ეროვნული პორტრეტული სკოლის დამფუძნებელია (ინფანტა ისაბელ კლარა ეუხენიას პორტრეტი, 1579, პრადო, მადრიდი)

## გალერეა

File:Infanta Juana of Spain1.jpg|ხუანა ავსტრიელი
File:Alonso Sánchez Coello 010.jpg|ალბერტ VII ავსტრიელი
File:Alonso Sánchez Coello 003.jpg|ანა ავსტრიელი
File:Alonso Sánchez Coello 007.jpg|ფილიპე II
File:Alonso Sánchez Coello 001.jpg|ისაბელ კლარა ეუხენია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ალონსო სანჩეს კოელო Artcyclopedia-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:პორტუგალიელები
კატეგორია:ესპანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1531
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1588
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ესპანეთში დაბადებულები
ვეძების ეკლესია

**ვეძების ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ვეძებში. მდებარეობს სოფლის მახლობლად, ციხეებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. იგი გეგმით სწორკუთხაა (7,6 X 6,2 მ), ნაშენია რიყის ქვით და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1,5 მეტრს არ აღემატება.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე სარკმლის ძირია შემორჩენილი. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდში გეგმით ოვალური თაღოვანი ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქორუბნის ეკლესია

**ქორუბნის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახშნის სამხრეთით 3 კილომეტრზე. ძველი სასაფლაოს ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (8 × 5,1 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. კედლები შიგნით შელესილი ყოფილა. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდი კონქით და დასავლეთ კედელი. შესასვლელი დასავლეთიდან ქონია (შემორჩენილია წირთხლების მცირე ნაწილი). აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დართლოს ეკლესია

**დართლოს ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დართლოს განაპირას. აგებულია 1856 წელს ოსეთის სასულიერო კომისიის მიერ, ხოლო 1864 წელს ეკლესიას ჭერი ჩამოექცა.

## ძეგლის აღწერა
ეკლესია დარბაზულია (12,5 X 8,5 მ), ნაგებია ქვიშაქვით. შიგნიდან შელესილია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია სამხრეთის კედელი, აღმოსავლეთის კედლის სამხრეთ ნახევარი და დასავლეთ კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ფართო და მაღალი სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიის სამხრეთ კედლის შუა ნაწილში გაჭრილი სარკმელი შედარებით დაბალია. სამხრეთ კედელზე ორი წყვილი პილასტრია, რომელთა მარტივ იმპოსტებზე კედლის თაღებია გადაყვანილი. გრძივ კედლებზე, პილასტრების ზემოთ, თითო კონსოლია, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა.

დასავლეთ ფასადი ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას და დასრულებულია ფრონტონით. ფრონტონის არეში ტოლმკლავა ჯვრის რელიეფია. ტიმპანიანი კარის ორივე მხარეს თითო მაღალი თაღოვანი ნიშია. ჯვრის რელიეფია აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონის არეშიც. სამხრეთ ფასადის განაპირა ნაწილებში ბრტყელი ნიშებია.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

Dartlo-2400.jpg|დართლოს ეკლესია, 1892
Adolf Dirr - Dartlo church and graves.jpg|ადოლფ დირის ფოტო. 1913 წ.
Darthlo church 2021 (3).jpg|დართლოს ეკლესიის სამხრეთი ფასადი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ზემო ხალაწნის ბზიანის ეკლესია

**ზემო ხალაწნის ბზიანის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხალაწნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მთის ფერდობზე, ტყეში. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შენობა თითქმის მთლიანად მიწაშია ჩაფლული და გარედან ბზის ხეებითაა დაფარული.

ეკლესიის გეგმის გარეგან სწორკუთხედში (6 X 5 მ) დარბაზული ეკლესია და სამხრეთ მინაშენია ჩაწერილი. შენობა ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მინაშენიდან. კარი მინაშენის მხრიდან თაღოვანია, შიგნიდან - სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, ღრმა ნალისებრი აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი ერთი სარკმელია სამხრეთ კედელშიც, რომელიც მინაშენში გადის. აფსიდი გადახურულია დადაბლებული პროპორციების კონქით, დარბაზი - ცილინდრული კამარით.

მინაშენი აღმოსავლეთით სწორი კედლით დასრულებული და ცილინდრული კამარით გადახურული ვიწრო სათავსია. ერთადერთი თაღოვანი შესასვლელი მას სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში აქვს. მინაშენი ორი სწორკუთხა სარკმლითაა განათებული. მათგან ერთი აღმოსავლეთ კედლის ღერძზეა, მეორე — სამხრეთ კედელში. შენობის გარშემო ქვევრებია ჩაყრილი. აქა-იქ შეიმჩნევა გალავნის ნაშთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო ხალაწნის ეკლესია

**ზემო ხალაწნის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია („გმირი“)** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხალაწნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მაღლობზე. განეკუთვნება XVI საუკუნეს.

ეკლესია დარბაზულია (7,8 X 5,4 მ). ნაგებია რიყის ქვით. ქვა შერჩეულია და დაწყობილია სწორხაზოვან რიგებად. ინტერიერის კედლების მოსაპირკეთებლად და ზოგიერთი დეტალისათვის აგურია გამოყენებული. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, კედლების ზედა ნაწილები, დარბაზი ნანგრევებითაა ამოვსებული. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარს შეისრული თაღი აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. რომელშიც შემორჩენილია სარკმლის სამხრეთ წირთხლის მცირე ნაწილი და ნიშის კვალი.

მოგვიანებით ეკლესიისათვის დასავლეთიდან რიყის ქვისა და აგურის რიგების მონაცვლეობით ნაგები, გეგმით კვადრატული და სამ მხარეს ფართო შეისრული თაღებით გახსნილი კარიბჭე მიუდგამთ (ძლიერ დაზიანებულია). შიგნით კარიბჭეს შეისრული კამარა ხურავს. კარიბჭეს დასავლეთიდან კვადრატული გეგმის (2,2 X 4,2 მ) ნაგებობა ეკვრის. მისი კედლების წყობაში ჩართულია ქვიშაქვის რამდენიმე ლოდი (ერთ-ერთის სიგრძე 3,5 მეტრია, სიმაღლე - 0,8 მეტრი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
ზემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ზემო ხალაწნის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხალაწნის ჩრდილოეთით 400 მეტრზე, ფერდობზე, ღამურაანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,7 X 4,9 მ), ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ქვებს შორის დარჩენილი არეები ამოვსებულია წვრილი ქვითა და დუღაბით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ეკლესიის კედლები 1,5-1.7 მეტრის სიმაღლეზეღა დგანან.
შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ოდნავ ნალისებრი მოყვანილობის აფსიდი უჩვეულოდ ღრმაა. რის გამოც დარბაზის სიგანე რამდენადმე აღემატება მის სიგრძეს. საკურთხევლის ღერძზე შემორჩენილია სარკმლის კვალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ჰაროლდ მაკმილანი

მინი|ჰაროლდ მაკმილანი
**ჰაროლდ მაკმილანი** (; დ. 10 თებერვალი, 1894, ლონდონი — გ. 29 დეკემბერი, 1986) — დიდი ბრიტანეთის სახელმწიფო მოღვაწე. განათლება მიიღო იტონისა და ოქსფორდის უნივერსიტეტებში. პოლიტიკურ ასპარეზზე გამოვიდა 1924 წელს, როდესაც კონსერვატიული პარტიიდან თემთა პალატაში აირჩიეს. სხვადასხვა თანამდებობა ეკავა უინსტონ ჩერჩილის კაბინეტში 1940–1945 წლებში. 1951 წლის არჩევნების შედეგად ხელისუფლების სათავეში კონსერვატორთა დაბრუნების შემდეგ იყო საყოფაცხოვრებო მშენებლობისა და ადგილობრივი თვითმმართველობის (1951–1954), თავდაცვის (1954–1955), საგარეო საქმეთა (1955) და ფინანსთა (1955–1957) მინისტრი. ეგვიპტეში ინგლის-საფრანგეთ-ისრაელის აგრესიის წარუმატებლობისა და ე. იდენის გადადგომის შემდეგ – პრემიერ-მინისტრი (1957–1963). 1964 წელს, ჩამოშორდა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობას. სათავეში ჩაუდგა მსხვილ საგამომცემლო ფირმას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  10 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
ბეკეშჩაბა

**ბეკეშჩაბა** (; ; ; სლოვაკ. Békešská Čaba) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ უნგრეთში, ბეკეშის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი.

სახელი მომდინარეობს უნგრული სიტყვიდან „Békés“, რაც „მშვიდობიანს“ ნიშნავს და თურქული წარმოშობის მამაკაცის უნგრული სახელიდან „Csaba“.

არეალი ჯერ კიდევ უძველეს დროში ყოფილა დასახლებული. რკინის ხანაში, ტერიტორია დაიპყრეს ჯერ სკვითებმა, შემდეგ კელტებმა და შემდეგ ჰუნებმა. მას შემდეგ კი, რაც ის უნგრელებმა დაიოპყრეს, აღმოცენდა მრავალი პატარა სოფელი. სოფელი შჩაბა წერილობით წყაროებში პირველად 1330-იან წლებში იხსენიება.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ბეიუში, რუმინეთი
*  მიკელი, ფინეთი
*  ოდორჰეიუ-სეკუიესკი, რუმინეთი
*  სკოჩუვი, პოლონეთი 
*  ტარნოვსკე-გური, პოლონეთი
*  ტრენჩინი, უკრაინა
*  უჟჰოროდი, უკრაინა
*  ვიტენბერგი, გერმანია
*  ზრენიანინი, სერბეთი
*  პენზა, რუსეთი
*  სალონტა, რუმინეთი

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Photos of the town 
* Aerial photography: Békéscsaba

კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ზალაეგერსეგი

**ზალაეგერსეგი** (; ხორვატ. Jegersek; სლოვენ. Jageršek; ) — ქალაქი დასავლეთ უნგრეთში, ზალის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი.

მდებარეობს მდინარე ზალის ნაპირებზე, სლოვენიისა და ავსტრიის საზღვრებთან, დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან 220 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთით.

არქეოლოგიური გათხრებისას აღმოჩენილი მასალების საფუძველზე დგინდება, რომ ეს ტერიტორია დასახლებული ყოფილა ჯერ კიდევ ზედა პალეოლითში. შემდეგში დასალხდნენ კელტები.

წერილობით წყაროებში ქალაქი სახელად *ეგერსკუგი* პირველად 1247 წელს იხსენიება.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*   კლაგენფურტი , ავსტრია
*  ზენიცა, ბოსნია და ჰერცეგოვინა
*  დობრიჩი, ბულგარეთი
*   ვარაჟდინი, ხორვატია
*   ვარკაუსი, ფინეთი
*    კუზელი, გერმანია
*   მარლი, გერმანია
*   გორიცია, იტალია
*  კროსნო, პოლონეთი, 2000-დან
*  ტირგუ-მურეში, რუმინეთი
*   სურგუტი, რუსეთი
*   ლენდავა, სლოვენია
*   ხერსონი, უკრაინა

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Another site
* Aerial photography: Zalaegerszeg

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ბაია (უნგრეთი)

**ბაია** () — ქალაქი სამხრეთ უნგრეთში, დუნაის მარცხენა ნაპირზე, ბაჩ-კიშკუნის მედიეში. მოსახლეობა 37,707 მცხოვრები (2009). ქვეყნის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძი: რკინიგზის ხაზები, ნავმისადგომი, ხიდი დუნაიზე. ქალაქში განვითარებულია საფეიქრო, ხის დასამუშავებელი მრეწველობები.

## დაძმობილებული ქალაქები
*   სომბორი, სერბეთი
*  ჰოდმეზოვაშარხი, უნგრეთი
*  ტირგუ-მურეში, რუმინეთი
*   სინჯეორჯიუ-დე-პედურე, რუმინეთი
*   ვაიბლინგენი, გერმანია
*    არგენტანი, საფრანგეთი
*   ტისტედი, დანია
*   ლაბინი, ხორვატია

## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Baja's public homepage 
* ოფიციალური საიტი  

კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ბარანიის მედიე

**ბარანიის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — პეჩი. ფართობი — 4430 კმ². მოსახლეობა — 393 758 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 91 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ბეკეშის მედიე

**ბეკეშის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ბეკეშჩაბა. ფართობი — 5631 კმ². მოსახლეობა — 366 556 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 69.6 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ბორშოდ-აბაუი-ზემგლენის მედიე

**ბორშოდ-აბაუი-ზემგლენის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — მიშკოლცი. ფართობი — 7247 კმ². მოსახლეობა — 692 771 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 102 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ჩონგრადის მედიე

**ჩონგრადის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სეგედი. ფართობი — 4263 კმ². მოსახლეობა — 423 240 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 100 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ფეიერის მედიე

**ფეიერის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სეკეშფეხერვარი. ფართობი — 6394 კმ². მოსახლეობა — 427 416 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 98 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ნილ რობერტსონი

**ნილ რობერტსონი** (; დ. , მელბურნი, ავსტრალია) — ავსტრალიელი პროფესიონალი სნუკერისტი. 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონი. რობერტსონი პირველი ავსტრალიელია, რომელიც „სრულყოფილი“ მსოფლიო ჩემპიონი გახდა (ჰორეს ლინდრუმის ჩემპიონობა 1952 წელს ბევრისთვის მიუღებელია, რადგან ჩემპიონატში ბოიკოტის გამო არ მონაწილეობდნენ წამყვანი მოთამაშეები), აგრეთვე პირველი ავსტრალიელი — მასტერსის ჩემპიონი (2012) და ერთადერთი სნუკერისტი, რომელმაც მეინ-ტურის ორი რეიტინგული ტურნირი მოიგო 2006/07 და 2009/10 წლების სეზონებზე. აღსანიშნია, რომ რობერტსონმა პროფესიონალური ტურნირების 12 ფინალიდან 11 მოიგო. ცაციაა.

## გამარჯვებები ტურნირებში 
### რეიტინგული ტურნირები 
* Players Tour Championship 2011/2012 — ეტაპი 8 — 2011
* Players Tour Championship 2011/2012 — ეტაპი 6 — 2011
* **მსოფლიო ჩემპიონატი — 2010**
* გრან-პრი/World Open — 2006, 2009, 2010
* Welsh Open — 2007
* ბაჰრეინის ჩემპიონატი სნუკერში — 2008

### სხვა ტურნირები 
* მასტერსის კვალიფიკაცია — 2003
* WLBSA მსოფლიო ჩემპიონატი შერეული წყვილებისთვის (რიან ევანზთან ერთად) — 2008
* მასტერსი — 2012

### სამოყვარულო კარიერა 
* ოკეანიის ჩემპიონატი — 2002
* IBSF მსოფლიო ჩემპიონატი 21 წლამდე მოთამაშეებისთვის — 2003

## ადგილი მსოფლიო რეიტინგში 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო ჩემპიონატი სნუკერში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* პროფილი World Snooker-ზე 
* პროფილი Global Snooker-ზე  
* პროფილი Pro Snooker Blog-ზე 
* პროფილი Snookerist.ru-ზე 

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები სნუკერში
კატეგორია:დაბადებული  11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1982
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰაიდუ-ბიჰარის მედიე

**ჰაიდუ-ბიჰარის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — დებრენეცი. ფართობი — 6211 კმ². მოსახლეობა — 541 298 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 88 კაცი/კმ²). 

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ჰევეშის მედიე

**ჰევეშის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ეგერი. ფართობი — 3637 კმ². მოსახლეობა — 311 454 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 90 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სქოლიო
იას-ნადკუნ-სოლნოკის მედიე

**იას-ნადკუნ-სოლნოკის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სოლნოკი. ფართობი — 5582 კმ². მოსახლეობა — 390 775 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 74 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
კომარომ-ესტერგომის მედიე

**კომარომ-ესტერგომი** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ტატაბანია. ფართობი — 2285 კმ². მოსახლეობა — 312 431 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 76 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
დიორ-მოშონ-შოპრონის მედიე

**დიორ-მოშონ-შოპრონის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — დიორი. ფართობი — 4089 კმ². მოსახლეობა — 448 435 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 103 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ნოგრადის მედიე

**ნოგრადის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — შალგოტარიანი. ფართობი — 2544 კმ². მოსახლეობა — 204 917 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 86 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ხალდი

მინი|200პქ
**ხალდი** — ურარტუს სახელმწიფოს პანთეონის მთავარი ღვთაება. ხალდის გამოსახულება (მეომარი რომელიც ლომზე დგას) აღმოჩენილია ერებუნისა და მუსასირის ტაძრების გათხრების დროს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ურარტუ
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ვაშის მედიე

**ვაშის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სომბატხეი. ფართობი — 3336 კმ². მოსახლეობა — 259 364 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 80 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ტოლნის მედიე

**ტოლნის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — სექსარდი. ფართობი — 3703 კმ². მოსახლეობა — 233 650 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 68 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
საბოლჩ-სატმარ-ბერეგის მედიე

**საბოლჩ-სატმარ-ბერეგის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნირედხაზა. ფართობი — 5936 კმ². მოსახლეობა — 560 429 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 96 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
შომოდის მედიე

**შომოდის მედიე** () — მედიე უნგრეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი — კაპოშვარი. ფართობი — 6036 კმ². მოსახლეობა — 320 578 ადამიანი (2010 წლის აღწერის მონაცემები. 56 კაცი/კმ²). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
ტიბარენები

[250px|მინიატიურა|ტიბარენები [არგონავტების მოგზაურობის აღმნიშვნელ რუკაზე.]]
**ტიბარენები** — სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში კოტიორასა და პონტოს მთებს შორის მობინადრე ძველი ტომები. ბერძენ-რომაელი და ბიზანტიელი მწერლების ცნობით ტიბარენების აღმოსავლეთით მოსინიკები ცხოვრობდნენ, დასავლეთით - ხალიბები, და ლევკოსირები, სამხრეთით - მოსხები. ტიბარენების სახელწოდების რამდენიმე პარალელური ფორმაა დადასტურებული (ტიბარები, ტიბარანები, ტაბერენები). ქართველი მკვლევრები ტიბარენებს დასავლურ-ქართველურ ტომთა რიცხვს მიაკუთვნებენ. ჰეროდოტეს ცნობით, მოსხებთან, მაკრონებთან, მოსინიკებთან და მარებთან ერთად ტიბარენებს აქემენიდთა სპარსულ სამეფოს მე-19 სატრაპიაში შედიოდნენ და მათთან ერთად ყოველწლიურად იხდიდნენ  300 ტალანტს. მონაწილეობა მიუღიათ სპარსეთის მეფის ქსერქსე I-ის ლაშქრობაში საბერძნეთზე, ტიბარენებსა და მოსხებს წინამძღოლობდა არიომარდე. ტიბარენებს მოსხების მსგავსი სამხედრო აღჭურვილობა ჰქონდათ. ქსენოფონტის მიხედვით, რომელიც თავისი აღწერილი ამბების თვითმხილველი იყო, ტიბარენებს შავი ზღვის სანაპიროზე არცთუ ძლიერად გამაგრებული დასახლებები ჰქონიათ. ქსენოფონტი იხსენიებს აგრეთვე ტიბარენების ქვეყანაში მდებარე ელინურ ქალაქს კოტიორას, რომელიც სინოპელთა მიერ დაარსებული ახალშენი ყოფილა. ტიბარენების მეურნეობაში მნიშვნელოვანი ადგილი ეკავა მესაქონლეობას. 

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:ქართული ტომები
ხალიბები

[250px|მინიატიურა|ხალიბები [არგონავტების მოგზაურობის აღმნიშვნელ რუკაზე.]]
**ხალიბები** — სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ტომთა ერთი ჯგუფის სახელწოდება ანტიკური ხანის მწერლების ცნობებში. ხალიბები იხსენიებიან ძირითადად დასავლეთ-ქართული ტომების (კოლხები, ტიბარენები, მოსინიკები, მაკრონები, მაკროკეფალები,ხალდები და სხვა) გარემოცვაში. ქსენოფონტთან და სტრაბონთან ხალიბების სინონიმად არის მიჩნეული „ხალდები“, რომლებსაც VIII საუკუნის სომხური „გეოგრაფია“ ჭანებთან აიგივებს. ამიტომ ჩვეულებრივ ხალიბებსაც დასავლურ-ქართულ ტომებად მიიჩნევენ.

ანტიკური ხანის ავტორები ხალიბებს სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის სხვადასხვა რაიონში ათავსებენ. ჰეროდოტეს ერთი ცნობის მიხედვით, რომლის მართებულობა სპეციალისტთა შორის დავას იწვევს, ისინი თითქოს მდინარე ჰალისის დასავლეთითაც სახლობდნენ. ზოგი ავტორის მიხედვით, ხალიბები ტრაპეზუნტის დასავლეთით ზღვისპირა ზოლში სახლობდნენ, ზოგის მიხედვით კი ტრაპეზუნტის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარე მთიანეთშიც. სტრაბონის აზრით ხალიბები ტრაპეზუნტისა და ფარნაკიის სამხრეთით მდებარე მთიანეთში ცხოვრობდნენ და თვით ფარნაკიაც ხალიბების მიწა-წყალზე მდებარეობდა.

ანტიკურ სამყაროში ხალიბებს თვლიდნენ რკინის გამომგონებლებად და გამოცდილ მეტალურგებად. აშკარაა ამ სახელწოდების კავშირი ბერძნულ ტერმინთან „ხალჲუფს“ (რკინა), თუმცა შესაძლებელია ეს ტერმინი კი არ მომდინარეობდეს ხალიბების სახელიდან, არამედ თვითონ სახელწოდება „ხალიბი“ იყოს განვითარებული ამ ტერმინიდან, რკინის დამუშავებით განთქმული აქაური ტომების აღსანიშნავად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართული ტომები