open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქლუხორის უღელტეხილი

**ქლუხორის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. კოდორის ხეობას აკავშირებს თებერდის ხეობასთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2781 მ. აგებულია პროტეროზოური და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით. ქლუხორის უღელტეხილის მიდამოებში ალპური ლანდშაფტია. უღელტეხილზე გადადის სოხუმის სამხედრო გზა. 1942 წლის აგვისტოს მეორე ნახევრიდან მოყოლებული, უღელტეხილზე მიმდინარეობდა უმძიმესი ბრძოლები, საბჭოთა დივიზიები გმირულად ებრძოდნენ ნაცისტური გერმანიის არმიას. სიახლოვეს მდებარეობს ქლუხორის ტბა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
კოატა

**კოატა** (Ateles) — ძუძუმწოვრების გვარი პრიმატების რიგისა. მათი სიგრძე 34-66 სმ აღწევს. აქვთ პატარა თავი, გრძელი კიდურები და მოსაჭიდი კუდი. იმეტესობა შემოსილია უხეში და მეჩხერი, ზოგი კი რბილი და ხშირი ბალნით. სხვადასხვა ფერისა არიან ერთი სახეობის ფარგლებშიც კი. ბინადრობენ ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის, მექსიკის ტყეებში. გვარში 4 სახეობაა, იკვებებიან წვნიანი ნაყოფით, კაკლით, ყვავილებით, მწერებით. კუდით შეუძლიათ საკვების მცირე ულუფის პირთან მიტანა. მაკეობა 140 დღემდე გრძელდება. შობენ 1 ნაშიერს, რომელსაც მშობელი თან ატარებს თითქმის 4 თვე.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 564, თბ., 1980

კატეგორია:პრიმატები
კატეგორია:ამაზონის ფაუნა
ავსტრიის დროშა

thumb|300px|ავსტრიის ნაციონალური დროშა
**ავსტრიის დროშა** შედგება სამი ერთნაირი ზომის ჰორიზონტალურად განლაგებული ფერისგან: წითელი-თეთრი-წითელი.

კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:ავსტრიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ბელგიის დროშა

**ბელგიის დროშა** (, , ) — ბელგიის სამეფოს სახელმწიფო და ეროვნული სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად, რომელიც შედგება სამი თანაბარი ვერტიკალური ზოლისგან, რომლებიც ასახავს ბელგიის ეროვნულ ფერებს: შავი, ყვითელი და წითელი. ფერები აღებულია ბრაბანტის საჰერცოგოს გერბიდან, ვერტიკალური დიზაინი კი შესაძლოა საფრანგეთის დროშაზე იყოს დაფუძნებული.

1830 წელს დროშა, იმ დროისთვის არაოფიციალურად, შედგებოდა სამი ჰორიზონტალური ზოლისგან, ფერებით წითელი, ყვითელი და შავი. 1831 წლის 23 იანვარს ეროვნულმა კონგრესმა კონსტიტუციაში შეიტანა სამფერი, მაგრამ არ დაადგინა ფერთა ზოლების მიმართულება და რიგი. შედეგად, „ოფიციალურ“ დროშას მიენიჭა ვერტიკალური ზოლები შავი, ყვითელი და წითელი ფერებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:ბელგიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
კომპასი

thumb|300px|კომპასი
**კომპასი** — ორიენტაციის გაგნებისათვის განკუთვნილი ხელსაწყო. კომპასი პირველად ჩინეთში გამოიგონეს 2 ათასი წლის წინ, მოგვიანებით, XII საუკუნეში კი მისი გამოყენება ევროპაშიც დაიწყეს.

კომპასი მეტალისაგან დამზადებული მრგვალი კოლოფია. მის ცენტრში დამაგრებულია დამაგნიტებული ისარი. მისი ერთი ბოლო ლურჯად ან შავად არის შეღებილი, მეორე კი წითლად. კოლოფზე დამაგრებულია ჩამკეტი, რომელიც ისარ აჩერებს. მისი აშვების შემდეგ ისრის ლურჯი მხარე ჩრდილოეთს გვიჩვენებს. არსებობს მაგნიტური და ასტრონომიული კომპასი.

## ლიტერატურა 
.

კატეგორია:ნავიგაცია
კატეგორია:ორიენტაცია
კატეგორია:მაგნიტური ხელსაწყოები
კლდეცოცია

**კლდეცოცია** () — ფრინველების გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა. შეიცავს ერთადერთ სახეობა — წითელფრთიან კლდეცოციას (). ტანად მომცროა (160-175 მმ). თავი და ზურგი რუხი აქვს, ფრთების მფარავი ბუმბული — წითელი, მომქნევები — შავი, თეთრკოპლებიანი. წვრილი და გრძელი ნისკარტი რკალისებურად აქვს მოხრილი. მოგრძო თითები კარგად განვითარებული ბრჭყალებით ბოლოვდება. კლდეცოცია ბინადრობს კლდოვან ადგილებში. საქართველოში გვხვდება სუბალპურ და ალპურ ზონებში. ზამთრობით შეიძლება დაბლობებშიაც გამოჩნდეს ფლატეებზე. ბუდეს იკეთებს კლდის ნაპრალებში. დებს 3—4 კვერცხს. იკვებება მწერებითა და ობობებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
ბელა მირიანაშვილი

**ბელა მირიანაშვილი** (დ. 1 აპრილი, 1938, თბილისი — გ. 28 აგვისტო, 1992, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1976).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ქალაქ თბილისში 1938 წლის 1 აპრილს. თბილისის პირველი მუსიკალური სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ 1952 წელს შევიდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრთან არსებულ ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში, სადაც სწავლობდა 4 წელი. 1960 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ინსტიტუტის მეორე კურსიდან მიწვეული იქნა კინოში, ხოლო მეოთხე კურსიდან მიწვეულ იქნა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის სცენაზე. 1974 წლიდან მუშაობდა რეჟისორ რობერტ სტურუას ასისტენტად.

დაქორწინებული იყო მსახიობ კახი კავსაძეზე, შეეძინათ ვაჟი ირაკლი კავსაძე. პირველი ქორწინებიდან შეეძინა ქალიშვილი ნანუკა ხუსკივაძე.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ფილმოგრაფია 
* 1957: „საბუდარელი ჭაბუკი“ (თებროლე) რეჟ. შოთა მანაგაძე
* 1958: „მამლუქი“ რეჟ. დავით რონდელი
* 1959: „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (ლამარა) რეჟ. სიკო დოლიძე
* 1959: წარსული ზაფხული (ლიანა) რეჟისორები გენო წულაია, ნელი ნენოვა
* 1961: „უდიპლომო სასიძო“ (ნანი) რეჟ. ლევან ხოტივარი
* 1963: „ცეროდენა რაინდები“ (რუსუდანი) რეჟისორები გენო წულაია, ნელი ნენოვა

## ნათამაშები როლები 
### თეატრალური ინსტიტუტი 
* ალექსანდრე აფინოგენოვის „მაშენკა“ (გალინკა)
* ალფრედ ჟერის „მეექვსე სართული“ (ჟანეტა) რეჟ. მიხეილ თუმანიშვილი
* მაქსიმ გორკის „ვასა ჟელეზნოვა“ (ლუდმილა)
* ჯონ ბოინტონ პრისტლის „დრო და კონვეის ოჯახი“ (კეროლი)
* ეჟენ სკრიბის „ჭიქა წყალი“ (აბიგაილი)
* ჯონ გოლზუორთის „ვაშლის ყვავილობა“ (მიგენი)

### რუსთაველის თეატრი 
* სერგო კლდიაშვილის „ქარიშხალში“ (მაგდა)
* ვალერიან კანდელაკის „ქართლის ჩირაღდნები“ (თამრიკო)
* გიორგი ნახუცრიშვილის „ჭინჭრაქა“ (მზია)
* ნოდარ დუმბაძის „მზიანი ღამე“ (გულიკო)
* აქვსენტი ცაგარელის „ხანუმა“ (სონა)
* რევაზ თაბუკაშვილის „რაიკომის მდივანი“ (ელენე)
* ვიქტორ როზოვის „ვახშმობის წინ“ (ქეთინო) რეჟ. რობერტ სტურუა
* უილიამ შექსპირის „ზაფხულის ღამის სიზმარი“, „მეფე ლირი“ (პაკი, კორდელია)
* უილიამ გიბსონის „სასწაულმოქმედი“ (ელენ კილერი)
* ბ. ბლაჟეკის „მესამე სურვილი“ (ვერა) რეჟ. რობერტ სტურუა
* ანტუან დე სენტ-ეგზიუპერის „პატარა უფლისწული“ (უფლისწული)
* ეჟენ ლაბიშის „ჩალის ქუდი“ (ელენე)
* ტენესი უილიამსის „შუშის სამხეცე“ (ლაურა)

## ჯილდოები 
* 1976: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კობოლი

**კობოლი** (COBOL, შემოკლებული ინგლ. **CO**mmon **B**usines **O**riented **L**anguage), ხელოვნური ენა, რომელსაც იყენებენ სააღრიცხვო-ეკონომიკური და სამმართველო ამოცანების აღწერისათვის. შეიქმნა აშშ-ში 1958-1960 წლებში. კობოლი უზრუნველყოფს ალგორითმების თვალსაჩინო და საკმაოდ კომპაქტური ფორმით ჩაწერას. ალგოლთან შედარებით იგი უფრო ახლოსაა საქმიანი ოპერაციებია ჩვეულებრივ ენასთან.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 5, გვ. 567, თბ., 1980

კატეგორია:პროგრამირების ენები
კობრეზია

**კობრეზია** (Kobresia) — მცენარეთა გვარი ისლისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი მკვრივკორდოვანი ბალახებია. 

ცნობილია 40-მდე სახეობა, რომელიც იზრდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ და ცივ სარტყელში, უფრო მეტად აზიაში. ზოგი მათგანი კარგი საძოვრის მცენარეა. 

საქართველოში კობრეზიის 3 სახეობა იზრდება (Kobresia schienoides, Kobresia capillifolia და Kobresia persica). სამივე გვხვდება კავკასიონის მთავარ ქედზე. სამხრეთ მთიანეთში კი გავრცელებულია მხოლოდ Kobresia persica, Kobresia capillifolia დიდ მასივებს ქმნის, მაგ., თრუსოს ხეობაში (სუბალპურ სარტყელში) ოდესღაც არყნარის ადგილზე განვითარებულია მეტად ორიგინალური მდელო, სადაც კოლბოხებზე სახლდება კობრეზია, ხოლო მ. შ. ჩაზნექილ არეზე კი დრიადი (Dryas caucasica). ხშირია აგრეთვე Kobresia svhoenoides, რომელიც ითვლება ცხვრისა და ცხენის კარგ საკვებად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისლისებრნი
დირკ ნოვიცკი

**დირკ ვერნერ ნოვიცკი** (გერ. Dirk Werner Nowitzki) (დ. 19 ივნისი, 1978, ვიურცბურგი, ბავარია, გერმანია) — გერმანელი პროფესიონალი კალათბურთელი. 21 წლის მანძილზე თამაშობდა აშშ-ში ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციის კლუბ „დალას მევერიქსში“. მანამდე 1994-1998 წლებში თამაშობდა გერმანულ „DJK ვიურცბურგში“.

## ბიოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* FIBA
* Olympedia
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანელი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნამდვილი კობრები

**ნამდვილი კობრები** () — გველების გვარი ასპიტისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია სამხრეთ აზიასა და აფრიკაში. ამჟამად მოიცავს 20 სახეობას. აქვთ სხეულის წინა მესამედის ვერტიკალურად აქევისა და კისრის გაფართოების უნარი. თავი ამ დროს ჰორიზონტალურ მდგომარეობას ინარჩუნებს. ზედა ყბის წინა ნაწილში უმოძრაო ღარიანი შხამიანი კბილები აქვთ. კობრას გვარიდან აღსანიშნავია სათვალიანი გველი ანუ ინდური კობრა (Naja naja ან Naja tripudians), რომლის 10-მდე ქვესახეობა გავრცელებულია სამხრეთ აზიაში, მაგრამ ამათგან ყველაზე ცნობილია ინდური კობრა, რომელსაც ზურგის მხარეზე გადაბრუნებული სათვალის მსგავსი გამოსახულება აქვს (აქედანაა სახელწოდება). მისი სიგრძე 160-180 სმ აღწევს. სამხრეთ თურქმენეთში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში გვხვდება „უსათვალო“ სახეობა შუააზიური კობრა (Naja oxiana), ბინადრობს ბუჩქნარში, ქვაყრილებში, მღრღნელების სოროებში, მიტოვებულ შენობებში და ა. შ. იკვებება წვრილი ხერხემლიანებით. მრავლდება კვერცხებით. აქვს მეტად ძლიერი ნეიროტოქსიკური შხამი. ცნობილია ადამიანთა დაღუპვის შემთხვევები. სამეფო კობრა (Naja hannah ან Naja bungarus), რომელსაც დღეისათვის ცალკე გვარად (Ophiophagus) გამოყოფენ, ტანად ყველაზე დიდი შხამიანი გველია, მისი სიგრძე 5,5 მ აღქევს. ბინადრობს სამხრეთ აზიის ჯუნგლებში. იკვებება ძირითადად სხვა გველებით. მისი შხამი ზოგჯერ ნახევარ საათში კლავს ადამიანს. ცნობილია სპილოების დაღუპვის შემთხვევებიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ასპიტისებრნი
კობრისკბილასებრნი

**კობრისკბილასებრნი** () — თევზების ოჯახი კობრისკბილასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 3-10 სმ აღწევს. ოჯახში 430-მდე სახეობაა, ბინადრობენ ამერიკის, აფრიკის, სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკულ და ზომიერად თბილ წყალში, ზოგი სახეობა — ცხელ წყალში (40-50°C). კობრისკბილასებრთა 3 სახეობა ცხოვრობს სამხრეთ ევროპაში. ზოგი სახეობა კარგად ეგუება წვიმისა და გვალვის მონაცვლეობის პირობებს. წყალსატევის ამოშრობისას თევზები იღუპებიან, ხოლო ლამში ჩაფლული ქვირითი ცოცხლობს. წვიმის მოსვლისთანავე ქვირითი ვითარდება და თევზი იჩეკება. ზოგი კობრისკბილასებრნი ცოცხლადმშობია (გამბუზია). სარეწაო მნიშვნელობა არა აქვთ. ბევრი კობრისკბილასებრნი ლამაზია და სააკვარიუმედ ამრავლებენ.

## ლიტერატურა
*
.pm

**.pm** — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) სენ-პიერი და მიკელონისთვის. ამ ზედა დონის დომენს ხელმძღვანელობს AFNIC (საფრანგეთის რეგისტრაცია), მაგრამ სარეგისტრაციო სერვისები ჯერჯერობით შეჩერებულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  .pm დომენის whois მონაცემები ვებ-საიტზე IANA 
*  .pm-ის საინფორმაციო საიტი 

pm
კატეგორია:სენ-პიერი და მიკელონი
კობრისებრნი

**კობრისებრნი** () — თევზების ოჯახი კობრისნაირნი რიგისა. აქვთ ქერცლით დაფარული ან ტიტველი სხეული. ოჯახში 200-მდე გვარი და 1000-ზე მეტი სახეობაა. მტკნარი წყლის ან გამსვლელი თევზებია. ფართოდაა გავრცელებული. ყველაზე ბევრია სამხრეთ აზიასა და ტროპიკულ აფრიკის წყლებში, შავი, აზოვის, კასპიის ზღვების აუზებში და მდინარე ამურში. კობრისებრთა უმრავლესობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს. ზოგი სატბორო მეურნეობის და სელექციის კარგი ობიექტია, ზოგიც სააკლიმატიზაციოა. საქართველოში კობრისებრთა ოჯახიდან გვხვდება 22 გვარის 33 სახეობა. მ. შ. აკლიმატიზებულია და სარეწაო მნიშვნელობა აქვს სარკისებრ კობრს, თეთრ ამურს, თეთრ სქელშუბლას, ჭრელ სქელშუბლას.

## ლიტერატურა 
*
კატეგორია:ევროპის თევზები
კატეგორია:აფრიკის თევზები
კატეგორია:აზიის თევზები
.sj

**.sj** — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) შპიცბერგენის და იან-მაიენის კუნძულებისთვის. ამ ზედა დონის დომენს ხელმძღვანელობს UNINETT Norid. ამჟამად ის არ გამოიყენება, რადგან სვალბარდი და იან-მაიენი ნორვეგიის ნაწილს წარმოადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* .sj დომენის whois მონაცემები ვებ-საიტზე IANA  
* Norid-ის მიმდინარე პოლიტიკა  

sj
კატეგორია:სვალბარდი
კატეგორია:იან-მაიენი
თეთრხელა გიბონი

**თეთრხელა გიბონი** () — მაიმუნი პრიმატების რიგის გიბონისებრთა ოჯახისა. ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სახეობა ოჯახიდან და ხშირად გვხვდება ზოოპარკებში.

## გალერეა

ფაილი:Weisshandgibbon tierpark berlin.jpg
ფაილი:White-handed Gibbon Hylobates lar Black 1800px.jpg
ფაილი:Gibbon Amiens 26873.jpg

## რესურსები ინტერენტში
*ფოტოები

კატეგორია:გიბონი
კლდისვაშლა

**კლდისვაშლა** () — მცენარეთა გვარი მსუქანასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახებია. 30-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, კავკასიაში, მცირე და წინა აზიაში, ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაში. 

იზრდება სუბალპური და ალპური სარტყლის ქვიან ფერდობებსა და კლდეებზე. კავკასიაში გავრცელებულია 11 სახეობა (საქართველოში 6, მ. შ. 2 კავკასიის ენდემია და 2 — საქართველოს). აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მსუქანასებრნი
მოყავისფრო-მონაცისფრო გიბონი

**მოყავისფრო-მონაცისფრო გიბონი** () — პრიმატი გიბონისებრთა ოჯახისა.

## აღწერა
სხვა გიბონებისაგან განსხვავებით, დედალ-მამლის ბეწვის შეფერილობა ერთმანეთისაგან არ განსხვავდება. ორივე სქესის ცხოველის ბეწვი რუხი ან ყავისფერია, დრუნჩზე უფრო ღიაა. თავზე ხშირად აქვთ მუქი ლაქა. მასა 4-დან 8 კგ-მდე მერყეობს, რაც მას ყველაზე პატარა გიბონად აქცევს.

## ქცევა 
მეხეური ცხოველია. ბინადრობს წვიმიან ტყეებში. თითქმის მთელ დროს ხეზე ატარებს, მის ვარჯზე გრძელი ხელების დახმარებით გადაადგილდება. ცხოვრობენ წყვილებად და თავის ტერიტორიას სხვა წყვილებისაგან იცავენ. კვების რაციონი უპირატესად ხილისაგან შედგება. სქესობრივ ქცევაზე ცოტა რამაა ცნობილი, თუმცა მიიჩნევა, რომ სხვა გიბონებისაგან ამ მხრივ დიდად არ უნდა განსხვავდებოდეს.
* *Hylobates muelleri muelleri*
* *Hylobates muelleri abbotti*
* *Hylobates muelleri funereus*

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფოტოსურათები
* ხმის ჩანაწერები
* გიბონის კონსერვაციის ცენტრი 

## სქოლიო
კატეგორია:გიბონი
ვერცხლისფერი გიბონი

**ვერცხლისფერი გიბონი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი გიბონისებრნთა ოჯახისა. ბინადრობს ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე. 2008 წლიდან ეს სახეობა შესულია IUCN-ის წითელ წიგნში.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.gibbons.de/main/system/intro.html

კატეგორია:გიბონისებრნი
კამპუჩიის გიბონი

**კამპუჩიის გიბონი** () — გიბონისებრთა ოჯახის პრიმატი.

გავრცელებულია აღმოსავლეთ ტაილანდში, დასავლეთ კამბოჯაში და სამხრეთ-დასავლეთ ლაოსში.

ცოტა რამ არის ცნობილი მისი სქესობრივი ქცევის შესახებ, მაგრამ ითვლება, რომ იგი არ განსხვავდება სხვა გიბონებისაგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Фотографии кампучийского гиббона
* Голос кампучийского гиббона
* Gibbon Conservation Center

კატეგორია:გიბონისებრნი
ჯუჯა გიბონი

**ჯუჯა გიბონი** () — პრიმატი გიბონისებრთა ოჯახისა. იგი წააგავს სიამანგს თავისი შავი ბეწვით, მაგრამ გაცილებით პატარაა და არ აქვს ყელთან ჩანთა, რითაც სიამანგი გამოირჩევა. ჯუჯა გიბონის სიგრძე მერყეობს 44-დან 63 სანტიმეტრამდე და წონაში აღწევს ექვს კილოგრამს. ისევე, როგორც მრავალ სხვა სახეობის გიბონს, ჯუჯა გიბონსაც აქვს გრძელი ხელები და უკუდოა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ARKive - სურათები და ვიდეოები ჯუჯა გიბონის შესახებ 
* ჯუჯა გიბონის ფოტოები 
* გიბონთა საუბრის შემსწავლელი ცენტრი

## სქოლიო 
კატეგორია:გიბონი
თეთრლოყა გიბონი

**თეთრლოყა გიბონი** —  ძუძუმწოვარი ცხოველი გიბონისებრნთა ოჯახისა. მოიცავს 4 ქვესახეობას. გავრცელებულია ჩინეთში, ლაოსსა და ჩრდილოეთ ვიეტნამში. შესულია IUCN-ის წითელ წიგნში, როგორც გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი სახეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* თეთრლოყა გიბონი — IUCN-ის წითელი ნუსხა.

კატეგორია:გიბონები
კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები
კოგია

**კოგია** () — ზღვის ძუძუმწოვარი კბილიანი ვეშაპების ქვერიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 4 მ აღწევს, მომრგვალო თავის, 1-2 წყვილი ზედა და 8-15 წყვილი ქვედა კბილი, ვიწრო ქვედა ყბა, ასიმეტრიული ქალა. გავრცელებულია მსოფლიოს ოკეანის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყელში. სამეურნეო მნიშვნელობა არ აქვს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კბილიანი ვეშაპები
სიამანგი

**სიამანგი** (Symphalangus) — მაიმუნების გვარი გიბონისებრთა ოჯახისა. წარმოგდგენილია 1 სახეობით (Symphalangus syndactylus). ბინადრობენ კუნძულ სუმატრაზე. სიამანგის ტერფის მე-2 და მე-3 თითი შეზრდილი აქვს კანის აპკით. მამლის სხეულის სიგრძეა 47-60 სმ, მასა 9,5-12,5 კგ (20 კგ-მდე). დაფარული არიან შავი, პირისა და ნიკაპის ირგვლივ კი უფრო ღია ფერის ბალნით.
## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*Siamang photos 
*Siamang songs
*Gibbon Conservation Center

 

კატეგორია:გიბონისებრნი
ჰულოკი

**ჰულოკი** () — სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიაში მცხოვრები პრიმატების გვარი გიბონისებრთა ოჯახისა.

## სისტემატიკა
დღეისათვის ჰულოკის ორი სახეობაა ცნობილი: აღმოსავლეთის ჰულოკი () და დასავლეთის ჰულოკი (). 
## ლიტერატურა
* Mootnick, A.; Groves, C. P.: «A new generic name for the hoolock gibbon». International Journal of Primatology (26, 2005)
* Goodman, M., Czelusniak, J., Page, S. & Meireles: Where DNA Sequences Place Homo sapiens in a Phylogenetic Classification of Primates.
* McKenna, Bell: Classification of Mammal: Above the Species Level
## რესურსები ინტერნეტში
*ARKive - images and movies of the hoolock gibbon *(Bunopithecus hoolock)* 
*Hoolock gibbon photos
*Hoolock gibbon songs
*Gibbon Conservation Center
*Hoolock gibbon photos taken in the wild 
* Primate Info Net *Hoolock* factsheet

კატეგორია:გიბონისებრნი
კლდის მხატვრობა

**კლდის მხატვრობა**, *პეტროგლიფი* — გამოქვაბულთა კედლებზე, ჭერზე, კლდეებზე თუ ცალკეულ ქვებზე შესრულებული უძველესი გამოსახულებანი. გვხვდება დედამიწის თითქმის ყველა კუთხეში და მიეკუთვნება სხვადასხვა ეპოქას — პალეოლითიდან შუა საუკუნეებამდე. პალეოლითის ხანის, კლდის მხატვრობის ნიმუშები დიდი რაოდენობით გვხვდება სამხრეთ საფრანგეთის გამოქვაბულებსა და გროტებში (კომბარელი, მონტესპანი, ლასკო და სხვა). ჭარბობს ბიზონების, ცხენების, მამონტების, მარტორქების ფიგურები, იშვიათია დათვის, გამოქვაბულის ლომის და სხვა გამოსახულებანი. პალეოლითური კლდის მხატვრობის ნიმუშები ნაპოვნია კაპოვის მღვიმეში (ურალზე), სოფ. შიშკინოს კლდეებზე (ციმბირში მდინარე ლენაზე).

მკვლევართა აზრით, კლდის მხატვრობის მაგიური მნიშვნელობა უნდა ჰქონოდა. მისი შესრულების სტილი და ტექნიკა მრავალფეროვანია — გვხვდება კონტურული, ამოკაწრული, პოლიქრომული ნახარი (იყენებდნენ მინერალურ საღებავებს), ბარელიეფი. სკანდინავიის, (ალტას კლდის მხატვრობა), აღმოსავლეთ ესპანეთის, სამხრეთ იტალიის, ჩრდილოეთ აფრიკის (ტალისინ-აჯერი), ცენტრალური და აღმოსავლეთი საჰარის მხატვრობაში ცენტრალური ადგილი უჭირავს ნადირობის, ბრძოლების, რიტუალების ამსახველ რთულ კომპოზიციებს. კლდის მხატვრობა ფართოდ გავრცელდა ბრინჯაოს, განსაკუთრებით ადრინდელი რკინის ეპოქაში.

საქართველოში აღსანიშნავია მღვიმევის (ზედა პალეოლითი) კლდის მხატვრობა. კლდის მხატვრობის თვალსაჩინო ნიმუშები ნაპოვნია წალკის სამხრეთ-დასავლეთით 10 კმ-ზე, სოფ. თაქ-ქილისას ამავე სახელწოდების მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, 1976 წელს აქ თრიალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ნ. გაბუნია) ამოკაწრულ, ხაზოვან-გეომეტრიულ პეტროგლიფებს მიაკვლია, რომლებზეც გამოსახულია ცხოველები — ცხენი, ირემი, ჯიხვი, მელა, შველი, აქლემი, ლომი და სხვა. აგრეთვე ფანტასტიკის არსებანი, სხვადასხვა ხასიათის სცენები, ადამიანთა, მზის, ჯვრების გამოსახულებები, გეომეტრიული ფიგურები. აღნიშნული ნახატები სხვადასხვა პერიოდისაა.

## ლიტერატურა
* Thomas Heyd and John Clegg, eds. *Aesthetics and Rock Art*. Ashgate Publishing, Aldershot, England and Burlington, VT, USA. 2005. ISBN 0-7546-3924-X
* Gregory Curtis, ''The Cave Painters: Probing the Mysteries of the World's First Artists'', Knopf, New York, NY, USA, 2006. 1-4000-4348-4

## რესურსები ინტერნეტში 
* Malaysian Caves
* Cave paintings in Castell de Castells Spain 
* American Rock Art Research Association
* Tour of Afghan cave paintings

## სქოლიო 
კატეგორია:არქეოლოგია
კატეგორია:წინარეისტორიული ხელოვნება
კატეგორია:პეტროგლიფები
კოდა

**კოდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოდა — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში
* კოდა — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში
* კოდა — პოეტიკაში დამატებითი სტროფი
* კოდა — მუსიკალური ფორმის დასკვნითი მონაკვეთი
შავხელა გიბონი

**შავხელა გიბონი** () — მაიმუნი გიბონისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ინდონეზიაში (კუნძული სუმატრა), მალაიზიასა და ტაილანდში. საცხოვრებელი არეალის განადგურებისა და ბრაკონიერობის გამო, შავხელა გიბონი საფრთხეში მყოფ სახეობად არის გამოცხადებული. შეფერილნი არიან შავად და წითელ-ყავისფრად. წარბები ღია ფერისაა, მამლებს თეთრი ან ღია ნაცრისფერი ლოყები აქვთ. ისინი დედლებზე დიდები არიან. სხეულის სიგრძეა 44–63,5 სმ, იკვებებიან ხილით, ზოგჯერ ხის ფოთლებით, ყვავილებითა და მწერებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Gibbon Conservation Center 
* *Hylobates agilis*  

## სქოლიო 
კატეგორია:გიბონი
კოდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კოდი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოდი — მარცვლეულის საწყაო საქართველოში;
* კოდი — პირობითი ნიშნების სისტემა;
* კოდი — კავშირგაბმულობის საშუალებით სამხედრო ხასიათის საიდუმლო ცნობების ფარულად გადასაცემი პირობითი ნიშნები;
* კოდი — დენის იმპულსების ერთობლიობა;
* კოდი — სიგნალების სისტემა;
* კოდი — პირობითი ნიშნების სისტემა ციფრულ გამომთვლელ მანქანებში.
კოდი (ერთეული)

**კოდი** — მარცვლეული კულტურების საწყაო XV–XIX საუკუნეებში საქართველოში. კოდის მასა სხვადასხვაა. ცნობილია 8-, 10- და 12-ლიტრიანი კოდები. „სწორ“ (კანონიკურ) კოდში 10 ლიტრა ხორბალი ან 8 ლიტრა ქერი ჩადიოდა. ლიტრის მასური ოდენობის ზრდამ განაპირობა კოდის ტევადობის ზრდაც. 10-ლიტრიანი კოდი XVI საუკუნეში იტევდა 18 კგ. XVII საუკუნეში — 25,8 კგ. XVIII საუკუნეში — 30-34 კგ. XIX საუკუნეში აღმოსავლეთ საქართველოში კოდის სიდიდე 50 კგ-მდე გაიზარდა. რაჭაში გავრცელებული იყო „ლომკაცის კოდი“, რომელიც 41 კგ იტევდა. სამხრეთ საქართველოში XIX საუკუნემდე კოდის სიდიდე 18 კგ იყო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
კოდიანი

**კოდიანი** — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედზე, მდინარეების ბორჯომულისა და დვირულას (მტკვრის მარჯვენა შენაკადები) წყალგამყოფზე, სიმაღლე ზღვის დონიდან 2688 მ. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტური ტუფ-ბრექჩიებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით. კოდიანის ჩრდილოეთ კალთაზე გავრცელებულია დეკა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები
.рф

**.рф** (რუს. Росси́йская Федера́ция, რუსეთის ფედერაცია) — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) რუსეთის ფედერაციისთვის, რომელიც გამოვიდა 2010 წელს.

ახალი დომენის ყველა საიტის სახელია კირილიცის ანბანზე. ეს არის მსოფლიოში პირველი კირილიცური დომენი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  „ეროვნული დომენი RU 2007-ში“  
*  კირილიცური დომენი „.рф“ გამოშვებულ იქნება 2008 წელს 

рф
კატეგორია:რუსეთი
კოდისპირი

**კოდისპირი** — სახელმწიფო გადასახადი გვიანი შუა საუკუნეების აღმოსავლეთ საქართველოში. იხდიდა თითოეული კომლი ოთხი კოდი პურის ან ორი კოდი პურისა და ორნახევარი კოდი ქერის რაოდენობით. XIX საუკუნის დასაწყისიდან იხდიდნენ მხოლოდ სახელმწიფო გლეხები, ხოლო 40-იანი წლებიდან კოდისპირი, ისე როგორც ყველა სხვა გადასახადი, ერთიანი საკომლო ფულადი გადასახადით შეიცვალა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გადასახადები
ანჯელინო დულჩერი

thumb|ანჯელინო დულჩერის 1339 წლის პორტოლანი

**ანჯელინო დულჩერი**, *დულჩერტი* () — XIV საუკუნის იტალიელი კარტოგრაფი, მოღვაწეობდა კუნძულ მალიორკაზე.

დულჩერის ცხოვრების შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. შესაძლოა ის იყო გენუელი, სხვა ვერსიით კი — კატალონიელი. ხშირად მას აიგივებენ ანჯელინუს დე დულჩეტოსთან, 1325 წლით დათარიღებული პორტოლანის (რუკებით ილუსტრირებული საზღვაოსნო ცნობარის) ავტორთან.

ანჯელინო დულჩერის ცნობილი ლათინურენოვანი პორტოლანი 1339 წლით თარიღდება და, გარდა იმდროინდელი სავაჭრო მარშრუტების აღწერისა, უხვ მასალას შეიცავს მსოფლიოს ქვეყნების დროშების შესახებ. დულჩერის პორტოლანზე გამოსახული ფაქტობრივად ყველა დროშა აღნიშნავს რომელიმე ქვეყანას, მხარეს ან ქალაქს. დროშების მეშვეობით ზუსტად არის შემოსაზღვრული ცალკეული ქვეყნების ტერიტორიები და კონკრეტული ქვეყნების თუ ქალაქების მიერ დაპყრობილი ან თავისი გავლენის ქვეშ მოქცეული მიწები. პორტოლანი დაცულია პარიზში, საფრანგეთის ეროვნული ბიბლიოთეკის კოლექციაში.
## საქართველო დულჩერის პორტოლანზე
thumb|თბილისი და „ხუთჯვრიანი“ დროშა
საქართველოს სახელმწიფოსთან დატანილია ორი ხუთჯვრიანი დროშა. სებასტოპოლისთან ანუ სოხუმთან აღმართულია ერთი ხუთჯვრიანი დროშა, რომლის მეორე ნახევარზე ემატება თეთრ და მოლურჯოზოლებიანი ალამი. მეფე გიორგი V ბრწყინვალეს ამ დროისათვის დასავლეთ საქართველო უკვე შემოერთებული ჰქონდა, მაგრამ არ არის გამორიცხული დროშის ეს მეორე ნაწილი ერთიანი საქართველოს შიგნით სამეფოს დასავლეთ ნაწილის გარკვეულ ავტონომიურობაზე მიუთითებდეს.

მეორე ხუთჯვრიანი დროშა აღმართულია ქალაქ თბილისის აღმნიშვნელი მოზრდილი ციხესიმაგრის გამოსახულებაზე. დროშების მეშვეობით მოხაზულია საქართველოს სამეფოს საზღვრები. ამ ხუთჯვრიან დროშებს ჩრდილოეთიდან ემიჯნებიან ოქროს ურდოს წითელი სიმბოლიკის მქონე დროშები. სამხრეთ-დასავლეთიდან ხუთჯვრიან წითელ დროშებს საზღვრავს ტრაპიზონის ორთავიანი არწივი, ხოლო სამხრეთიდან — ილხანთა დროშები.

ვერტიკალურად დატანილი ლიხის ან კავკასიონის მთის დასავლეთით, მარცხნივ, ქვემოთ, გაკეთებულია წარწერა: Georgiania (საქართველო). ეს წარწერა გულისხმობს საქართველოს მთელ ტერიტორიას. მესამე წითელი ხუთჯვრიანი დროშა მცირე აზიაში, ქალაქ სევასტიის (ახლანდ. სივასი) თავზეა და ერთგვარად სოლივით არის შეჭრილი ტრაპიზონის იმპერიის და ილხანთა სახელმწიფოს საზღვრებს შორის, შემდეგ კი ემიჯნება თურქეთს. ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, ეს დროშები მონღოლთა და ქართველთა, ჩობან ნოინის და გიორგი ბრწყინვალის მიერ მცირე აზიაზე მოწყობილი ერთობლივი ლაშქრობის გამოძახილი უნდა იყოს.

## ლიტერატურა 
* თვარაძე ა., საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში (XII– XVI საუკუნეთა ისტორიოგრაფიული და კარტოგრაფიული მასალის საფუძველზე), თბ., 2004.
* მუსხელიშვილი დ. სახელმწიფო დროშა შუა საუკუნეებში, «ლიტერატურული საქართველო», 1998, 13–20 მარტი.

* Portulane, Seekarten vom 13. bis zum 17. Jahrhundert, hrsg. von Monique de la Ronciere und Michel Mollat du Jourdin, Münch., 1984.
* Campbell, T. (1987) "Portolan Charts from the Late Thirteenth Century to 1500". The History of Cartography. Volume 1. Chicago: University of Chicago Press, pp. 371–463.

კატეგორია:ესპანელი კარტოგრაფები
კატეგორია:XIV საუკუნის ადამიანები
კატეგორია:გარდაცვალების თარიღი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კოდისწყარო (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

**კოდისწყარო** — დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების, ზემო კოდისწყაროსა და ქვემო კოდისწყაროს, ძველი სახელწოდება.

## ისტორია
კოდისწყარო მოხსენიებულია 1433 წლის შიომღვიმის მონასტრისადმი თავად ზედგენიძის შეწირულობის სიგელში. ამ საბუთის თანახმად, კოდისწყაროს საკმაოდ განვითარებული მეურნეობა ჰქონია. მონღოლთა შემოსევების დროს სოფელი გაპარტახებულა, ხოლო XVI საუკუნეში ზედგენიძეთა მეცადინეობით განახლებულა და აღორძინებულა. სოფელი ქსნისა და არაგვის საერისთავოთა საზღვარზე მდებარეობდა, რის გამოც XVI საუკუნეში მასზე პრეტენზიას ორივე საერისთავოს ერისთავები აცხადებდნენ, ხოლო XVII საუკუნეში სოფელი თავად ამილახვართა გავლენის სფეროში მოქცეულა. XVIII საუკუნეში, ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობით, კოდისწყარო სამუხრანბატონო სოფელია და წილკნის საეპისკოპოში შედის. XIX საუკუნის I ნახევარში სოფელი გაიყო ქვემო და ზემო კოდისწყაროდ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კოდისწყარო

საკუთარი სახელი **კოდისწყარო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოდისწყარო — დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება;
* კოდისწყარო — სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში;
* კოდისწყარო — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში.
კოთხო

**კოთხო** — აბრეშუმის და მარცვლეული კულტურების საწყაო ხის ჭურჭელი XVIII-XIX საუკუნეებში გურიასა და სამეგრელოში. აბრეშუმის კოთხო დაახლოებით 666 გ უდრიდა. მარცვლეულის საწყაო კოთხო - დაახლოებით 4 კგ.

## ლიტერატურა
* ჯაფარიძე გ., ქსე, ტ. 5, გვ. 574, თბ., 1980

კატეგორია:ჭურჭელი
კოზი

**კოზი** () — ონის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო კოზის, ქვემო კოზისა და შუა კოზის საერთო სახელწოდება.

მდებარეობს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთებზე, კოზის ხეობაში (მდ. ღარულის მარჯვენა შენაკადი, რიონის აუზი). სოფელი კოზი XX საუკუნის დასაწყისისთვის დასახლებული იყო კუდაროელი ოსებით. 1922 წელს შეიყვანეს სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონში. საბჭოთა პერიოდში გაიყო 3 ნაწილად: ზემო კოზი, ქვემო კოზი და შუა კოზი. 1989 წლის აღწერით მუდმივი მოსახლეობა იყო მხოლოდ შუა კოზში (95 მცხოვრები). ოლქის გაუქმების შემდეგ (1990) სამივე სოფელი მიეკუთვნა ონის რაიონს (ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი), თუმცა მათ ტერიტორიაზე საქართველოს იურისდიქცია ვერ ხორციელდებოდა. სამხრეთ ოსეთის დე-ფაქტო რეჟიმის მიერ 2015 წელს ჩატარებულ აღწერაში კვლავ გაერთიანებულია ერთ სოფლად (მოსახლეობა — 40 მცხოვრები).   

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
.tp

**.tp** — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) აღმოსავლეთ ტიმორისთვის. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ტიმორ-ლესტე (.TL) და აღმოსავლეთ ტიმორი (.TP) ccTLD NIC  
*  www.nic.tp ძველი ვებ-საიტი  
*  .tp დომენის whois მონაცემები ვებ-საიტზე IANA 
*  .tl დომენის whois მონაცემები ვებ-საიტზე IANA 

tp
კატეგორია:აღმოსავლეთი ტიმორი
მეკლენბურგ-შვერინი

მინი|გერბი
**მეკლენბურგ-შვერინი** (*გერმ.* Mecklenburg-Schwerin) — საჰერცოგო და 1815 წლიდან დიდი საჰერცოგო ჩრდილო გერმანიაში.

## ლიტელატურა 
* 

კატეგორია:გერმანია
ბადენი

[thumb|ბადენი [გერმანიის იმპერია|გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში. იგივე საზღვრები ჰქონდა ბადენს დამოუკიდებლობის პერიოდშიც.]]
**ბადენი** (გერმ. **Baden**) — 1806 წლიდან 1871 წლამდე დამოუკიდებელი გერმანული სახელმწიფო რაინის მარჯვენა ნაპირზე, თანამედროვე გერმანიის სამხრეთ დასავლეთში. დამოუკიდებლობის დაკარგვის შემდეგ 1945 წლამდე იყო გერმანიის იმპერიის შემადგენელი ქვეყანა. 1918 წლამდე ბადენი მონარქიული იყო (თავდაპირველად აბსოლუტური, შემდეგ კონსტიტუციული), 1918-დან 1933 წლამდე დემოკრატიულ რესპუბლიკას წარმოადგენდა, 1933-1945 წლებში კი ნაციონალ-სოციალისტური დიქტატურის ნაწილი იყო. დღეს ყოფილი ბადენის ტერიტორიები ბადენ-ვიურტემბერგის ფედერალურ მხარეს ეკუთვნის და გერმანიის შემადგენლობაში შედის. 

ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული გერმანიაში ერთი და იმავე წარჩინებული ოჯახის სხვადასხვა შტოები მართავდნენ სამთავროებს „ბადენის“ სახელწოდებით, თუმცა ისინი სხვადასხვა ტერიტორიებს მოიცავდნენ. ნაპოლეონის ეპოქაში, XIX საუკუნის დასაწყისში დაარსებული ბადენის დიდი საჰერცოგო 1871 წელს გერმანიის იმპერიის დაარსებისას მის შემადგენლობაში შევიდა, საზღვრები კი მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე იგივე დარჩა. 

1947-1952 წლებში არსებობდა ბადენის მიწა, რომელიც მეორე მსოფლიო ომის მოკავშირეთა ოკუპაციის გამო ისტორიული ბადენის მხოლოდ სამხრეთ ნაწილს მოიცავდა, ჩრდილოეთი ნაწილი კი *ვიურტემბერგ-ბადენის* მიწის შემადგენლობაში შედიოდა. 1952 წელს ბადენი და ვიურტემბერგ-ბადენი, ასევე ვიურტემბერგ-ჰოენცოლერნის მიწა გაერთიანდა და შეიქმნა ბადენ-ვიურტემბერგი, რომელიც დღემდე გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ერთ-ერთი ფედერაულირი მხარეა. 

## ლიტერატურა 
* Badisches Landesmuseum Karlsruhe (Hrsg.): Baden 1789–1918. Führer durch die landes- und kulturgeschichtliche Abteilung. Info-Verlag, Karlsruhe 2001, ISBN 3-88190-273-2.
* Hermann Bausinger: Die bessere Hälfte. Von Badenern und Württembergern. Deutsche Verlagsanstalt, Stuttgart/München 2002, ISBN 3-421-05591-2.
* Frank Engehausen: Kleine Geschichte des Großherzogtums Baden. DRW-Verlag Weinbrenner, Leinfelden-Echterdingen 2005, ISBN 3-7650-8328-3.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბადენი, შვეიცარიის ისტორიული ლექსიკონი
* ბადენი, რეგიონული კვლევები
* ბადენის დიდი საჰერცოგო, გერმანიის ისტორიული მუზეუმი 
* ბადენის დიდი საჰერცოგო (ოლქები და მუნიციპალიტეტები), 1910 

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
საქსონია-ვაიმარ-აიზენახი

thumb|საქსენ-ვაიმარის დროშა
**საქსონია-ვაიმარ-აიზენახის დიდი საჰერცოგო** (გერმ. Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach) საჰერცოგო და შემდეგ დიდი საჰერცოგო გერმანიის იმპერიაში. დაარსდა 1809 წელს.  

## ლიტერატურა 
* Carl Ferdinand Weiland: *General Charte von dem Großherzogthume Weimar-Eisenach nach den besten vorhandenen Hülfsmitteln entworfen und gezeichnet von C. F. Weiland*, ვაიმარის გეოგრაფიული ინსტიტუტი, 1817, reprinted: Rockstuhl, Bad Langensalza 2009, ISBN 978-3-86777-136-8, 
* Karl Helmrich: *Geschichte des Großherzogthums Sachsen-Weimar-Eisenach für Schule und Haus*, Albrecht, Weimar, 1852, 

კატეგორია:გერმანია
მეკლენბურგ-შტრელიცი

thumb|მეკლენბურგ-შტრელიცის გერბი
**მეკლენბურგ-შტრელიცი** (გერმ. Mecklenburg-Strelitz) — საჰერცოგო და შემდგომ დიდი საჰერცოგო გერმანიის იმპერიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Grand Ducal House of Mecklenburg-Strelitz

კატეგორია:გერმანია
დავით აღმაშენებელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **დავით აღმაშენებელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*დავით აღმაშენებელი — ერთიანი საქართველოს V მონარქი, ბაგრატიონთა დინასტიიდან;
*დავით აღმაშენებელი — კონსტანტინე გამსახურდიას რომანი — ტეტრალოგია.
კუთხე

**ბრტყელი კუთხე** (აღნიშვნა: ∠) — გეომეტრიული ფიგურა, წარმოქმნილი ერთი წერტილიდან (კუთხის წვერო) გამოსული ორი სხივის სახით (კუთხის გვერდებით). კუთხე იზომება გრადუსებით ან რადიანებით. კუთხე შეიძლება განვიხილოთ აგრეთვე როგორც ფიგურა, რომელიც მიიღება ფიქსირებული სხივის მოცემულ მდებარეობამდე ბრუნვით იმ წერტილის გარშემო, საიდანაც გამოდის სხივი. ასეთი განსაზღვრება საშუალებას იძლევა განვაზოგადოთ კუთხის ცნება, იმის მიხედვით თუ რა მიმართულებით ხდება ბრუნვა. განასხვავებენ დადებით და უარყოფით კთხეებს. აგრეთვე განიხილავენ ისეთ კუთხეებს, რომლებიც 180°-ზე მეტია, 0-ის ტოლ კუთხეებს და ა. შ.

|კუთხე|მინი|200პქ
კუთხე შეიძლება განლაგდეს (დაიხაზოს) სამ წერტილზე, რომელთაგან ერთი წვეროა, ხოლო დანარჩენი ორი კუთხის ორივე გვერდზე დევს. კუთხის აღსანიშნავად ხმარობენ ნიშანს „**∠**“. კუთხე, რომლის წვეროა *A*, ხოლო სხვადასხვა გვერდებზე დევს *B* და *C* წერტილები (იხ. სურათი), აღინიშნება ასე: \angle A ან \angle BAC; მეორენაირი აღნიშვნის დროს, შუაში იწერება წვეროს აღმნიშვნელი ლათინური ასო.

გრადუსული ზომების მიხედვით კუთხეებს ყოფენ შემდეგ ჯგუფებად:
***მახვილი კუთხე** — კუთხე, რომლის გრადუსული ზომა ნაკლებია 90°-ზე და მეტია 0°-ზე.
***ბლაგვი კუთხე** — კუთხე, რომლის გრადუსული ზომა ნაკლებია 180°-ზე და მეტია 90°-ზე.
***მართი კუთხე** — კუთხე, რომლის გრადუსული ზომა ტოლია 90°-ის.
***გაშლილი კუთხე** — კუთხე, რომლის გრადუსული ზომა ტოლია 180°-ის.

## იხილეთ აგრეთვე
*მრავალწახნაგა კუთხე
*ორწახნაგა კუთხე
*სივრცითი კუთხე

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:გეომეტრიული ფიგურები
კოთხუჯი

**კოთხუჯი**, *კოთხოჯი* (Acorus) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ნიუკასებრთა ოჯახისა. 

ცნობილია 2 სახეობა. Acorus calamus გავრცელებულია აზიაში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იზრდება რუსეთის ევროპულ ნაწილში, ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში და ყაზახეთში. 

კარგად ხარობს მდინარისა და ტბის სანაპიროებზე, ზოგჯერ შალდამებს ქმნის. გვხვდება დასავლეთ საქართველოს (სამეგრელო, გურია, აჭარა) ლაქაშიანებსა და ლელიანებში. 

შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ფესურიდან (კოთხუჯის ფესვი) ხდიან ეთეროვან ზეთს, რომელსაც პარფიუმერიასა და საკონდიტრო წარმოებაში იყენებენ. ფესურიდან მიღებული პრეპარატები იხმარება მადის აღმძვრელ და საჭმლის მონელების გასაუმჯობესებლად. Acorus gramineus ძირითადად აღმოსავლეთ აზიაშია გავრცელებული.

thumb|200პქ|left

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 5, გვ. 574, თბ., 1980

კატეგორია:ნიუკასებრნი
ფანჯარა

thumb|200px|ფანჯარა
**ფანჯარა** — შენობის კედელში დაყოლებული ღია ადგილი (სინათლისა და ჰაერისათვის), რომელშიც მომინული ჩარჩოა ჩასმული, — სარკმეველი. ფანჯარა ჩვეულებრივ შემინულია, ან დაფარულია ტრანსფარენტული ან ნახევრადგამჭვირვალე მასალით. ფანჯარას ადგილზე დასაფიქსირებლად ჩარჩო გამოიყენება.

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
კოინდარი

**კოინდარი** — მარცვლოვანი საკვები ბალახი. განეკუთვნება ორ გვარს — Arrhenatherum-სა (მაღალი კოინდარი) და Lolium-ს (საძოვრის კოინდარი, მრავალსათიბი კოინდარი). მაღალი კოინდარი (Arrhenatherum elatius) მრავალწლოვანი ფაშარბუჩქოვანი მცენარეა, სწრაფად იზრდება, გავრცელებულია ყველგან. 

კოინდარის თივა ცხოველთა კარგი საკვებია. მომწარო გემოს გამო კოინდარის მწვანე მასას ცხოველი მხოლოდ სხვა მარცვლოვან და პარკოსან ბალახთან ერთად ჭამს. საძოვრის კოინდარი (Lolium perenne) მრავალწლოვანი ბალახია. შედარებით ნაკლებად უძლებს გვალვასა და ყინვას. გაძოვებისა და გათიბვის შემდეგ ინტენსიურად იზრდება. მრავალსათიბი კოინდარი (Lolium multiflorum) ერთ- ან ორწლოვანი მცენარეა. 

საქართველოში ითესება მინდვრისა და საკვებ თესლბრუნვებში, როგორც ბალახთნარევების ერთ-ერთი საუკეთესო კომპონენტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
ავსტრია-უნგრეთის იმპერია

**ავსტრია-უნგრეთი** (, ოფიციალურად (14 ნოემბერი 1868) —  (**სამეფო და მიწები, წარმოდგენილი რეიჰსტრატში, და წმინდა სტეფანეს უნგრული გვირგვინის მიწები**), არაოფიციალური მთლიანი სახელი —  (**ავსტრია-უნგრეთის მონარქია**), , ) — დუალისტური მონარქია და მრავალეროვანი სახელმწიფო ცენტრალურ ევროპაში. არსებობდა 1867—1918 წლებში. თავის დროზე, სიდიდით მესამე სახელმწიფო ევროპაში და ერთადერთი იმპერია, რომელიც მთლიანად მდებარეობდა ევროპის ტერიტორიაზე.

## ისტორია
იმპერიის შექმნა გამოიწვია ავსტრიის იმპერიაში არსებულმა პოლიტიკურმა კრიზისმა, რომელიც გაღრმავდა ავსტრია-პრუსიის ომში ავსტრიის დამარცხების გამო. შეიქმნა 1867 წელს ავსტრიის იმპერიის გარდაქმნის შედეგად ავსტრია-უნგრეთის კომპრომისის საფუძველზე. პირველ მსოფლიო ომში დამარცხებამ მისცა ბიძგი იმპერიაში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობების აღმავლობას. 1918 წელს იმპერია დაიშალა. წარმოიქმნა ავსტრია, უნგრეთი, ჩეხოსლოვაკია, ნაწილი კი შევიდა პოლონეთის, რუმინეთის და იუგოსლავიის შემადგენლობაში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*Habsburg Empire Austrian line
*Microsoft Encarta: The height of the dual monarchy(  2009-10-31)
*The Austro-Hungarian Military
*Heraldry of the Austro-Hungarian Empire
*Austria-Hungary
*History of Austro-Hungarian currency
*Austria-Hungary, Dual Monarchy
*The Austro-Hungarian Army in the Italian Dolomites (in italian)
*www.cisleithanien.eu 

კატეგორია:ავსტრო-უნგრეთი
კატეგორია:ევროპის ყოფილი იმპერიები
კატეგორია:უნგრეთის უახლესი ისტორია
ვიურტემბერგი

მინი|ვიუტემბერგი
**ვიურტემბერგი** () —  გერმანიის ისტორიული მხარე სამხრეთ-დასავლეთში. მიეკუთვნება შვაბიას. ვიურტემბერგის დედაქალაქია შტუტგარტი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* „Kleines Lexikon“ zur Geschichte in Baden und Württemberg 

კატეგორია:გერმანია
კოკა

**კოკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოკა — სითხის საწყაო საქართველოში;
* კოკა — სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში;
* კოკა — იგივეა, რაც კოკაინის ხე.
კოკა (ჭურჭელი)

მინი|ორყურიანი კოკა, სოფელ ოხირიდან
**კოკა** — სითხის საწყაო საქართველოში X საუკუნიდან. მისი ტევადობა სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა იყო. XIII საუკუნის შუა ხანიდან გვხვდება 24-ლიტრიანი კოკა, ხოლო XVI-XVIII საუკუნეებში 8-16 ლიტრიანიც. ლიტრის ზრდის გამო საუკუნეთა მანძილზე კოკის ტევადობაც იზრდებოდა. XIII საუკუნეში 24-ლიტრიანი კოკა 23 ლ იტევდა, XVI-XVII საუკუნეებში დასავლეთ საქართველოში კი -050 ლ და მას მრთელიც ეწოდებოდა. XVIII საუკუნის აღმოსავლეთ საქართველოში 10-ლიტრიანი კოკა „სწორ“ (კანონიკურ) კოკად ითვლებოდა (ტევადობა — 4 ჩაფი ან 30-34 ლ). დასავლეთ საქართველოში „სწორი“ კოკა 12-ლიტრიანი იყო (ტევადობა 36-37 ლ). 12-ლიტრიანი კოკის ნახევარს მენახევრე ერქვა. XIX საუკუნის 30-იანი წლების აღმოსავლეთ საქართველოში კოკა 12  თუნგით განისაზღვრებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჭურჭელი
აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა

thumb|right|300px|აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა

**აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა** — ნახევრად ჩაკეტილი ზღვა წყნარი ოკეანის აუზში. ფართობი — 836000 კმ2. უდიდესი სიღრმე — 2719 მ. წყლის საშუალო ტემპერატურა თებერვალში — +7 - +16Co, ხოლო აგვისტოში — +27 - +28Co. ზღვის მარილიანობა — 30-35 ‰.

კატეგორია:ჩინეთის ზღვები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის განაპირა ზღვები
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა
კატეგორია:აზიის ზღვები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ზღვები
კატეგორია:ტაივანის ზღვები
კატეგორია:იაპონიის ზღვები
კატეგორია:იაპონია-ჩინეთის საზღვარი
სათბობი

[thumb|250px|[ხე (მასალა)|შეშა ერთ-ერთი პირველი გამოიყენებოდა ადამიანთა მიერ საწვავად. მსოფლიოს ბევრ ქვეყანას ეს დღემდე ასეა.]]
**სათბობი** (), *საწვავი* () — საწვავი ნივთიერება, რომლის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია ნახშირბადი; სათბობის დაწვით მიიღება თბური ენერგია; მას იყენებენ აგრეთვე ნედლეულად ქიმიურ მრეწველობაში. 

აგრეგატული მდგომარების მიხედვით სათბობი შეიძლება იყოს: მყარი (მერქანი, ფიქალი, საპროპელი, ტორფი, ქვანახშირი), თხევადი (ბენზინი, დიზელი, ეთერი, ემულსია, ზეთი, ლიგროინი, მაზუთი, ნავთი, ნავთობი, სპირტი, რაკეტული საწვავი) ან აირადი (ბუტანი, მეთანი, პროპანი, წყალბადი, ბუნებრივი გაზი) და დისპერსიული (ქვანახშირის, ალუმინის, მაგნიუმის მტვერი); წარმოშობის მიხედვით — ბუნებრივი (წიაღისეულ ნახშირს , ნავთობს, აირს, საწვავ ფიქალს, ტორფს, მერქანს, მცენარეულ ნარჩენებს) ან ხელოვნური (ბრძმედის კოქსი, ძრავას სათბობი, კოქსისა და გენერატორის აირები და სხვა). სათბობის ძირითადი მახასიათებელია წვის კუთრი სითბო, სათბობის სხვადასხვა სახეობის შესაპირისპირებლად და მისი მარაგის ჯამური აღრიცხვისათვის მიღებულია აღრიცხვის ერთეული — პირობითი სათბობი. 

ტექნიკის ახალი დარგების განვითარებასთან დაკავშირებით ტერმინ „სათბობს“ იყენებენ უფრო ფართო მნიშვნელობით, იგი გავრცელდა ყველა იმ მასალაზე, რომელიც ენერგიის წყაროს წარმოადგენს (მაგალითად, ბირთვული სათბობი, ლითონშემცველი სათბობი). 

დედამიწის წიაღიდან მოპოვებული სათბობის თითქმის 50% გამოიყენება საწვავად. სათბობის დაწვის შუდეგად დედამიწის ატმოსფეროში ყოველწლიურად ხვდება დაახლოებით 150 მლნ. ტონა ნაცარი, 100 მლნ. ტონა გოგირდის ჟანგეულები, 60 მლნ. ტონა აზოტის ჟანგეულები, 20 მლრდ. ტონა ნახშირორჟანგი, რაც ძლიერ აჭუჭყიანებს გარემოს. წვის პროდუქტების მავნე მოქმედების შემცირება გარემოს დაცვის აქტუალური პრობლემაა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიზელის საწვავი
* ბირთვული საწვავი
* რეაქტიული საწვავი
* რაკეტული საწვავი
* ბიოსაწვავი

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
*
გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანელი

**გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანელი** ( დ. 22 თებერვალი, 1944, რომი — გ. 16 იანვარი, 2008, თბილისი) — ბაგრატიონთა მუხრანის შტოს წარმომადგენელი და საქართველოს სამეფო სახლის მემკვიდრეობითი თავი 1977 წლიდან გარდაცვალებამდე; წარსულში ესპანეთის სახელით მოასპარეზე ავტომრბოლელი.
ალტ=მარცხნივ - ირაკლი ბაგრატიონი, შუაში -ხორხე, მარჯვნივ გიორგი ბაგრატიონი|მინი|ხორხე ბაგრატიონი მამასთან და პაპასთან ერთად

## ბიოგრაფია 
გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანელი  დაიბადა რომში, ირაკლი ბაგრატიონ-მუხრანელის ოჯახში. დედამისი, გრაფინია მარი ანტუანეტ პასკუინი (Maria Antonietta Pasquini) მშობიარობის დროს გარდაიცვალა. ხორხემ მემკვიდრეობით მიიღო მამისგან საქართველოს სამეფო სახლის თავკაცობა 1977 წელს. 1959 წლიდან ჩაბმული იყო ავტომოტო სპორტში. ორჯერ წარუმატებლად სცადა ფორმულა ერთში მოხვედრა (1968, 1974), მაგრამ მოიგო  1979 და 1981 წლების ესპანეთის რალის ჩემპიონატები (ასპარეზობდა Lancia Stratos HF-ით). 1982 წლებში მან საბოლოოდ მიატოვა სპორტი.

ხორხე ბაგრატიონი თავის ისტორიულ სამშობლოს პირველად 1995 წელს ეწვია მამამისის ნეშტის ქართული მიწისთვის მისაბარებლად. ამის შემდეგ იგი არაერთხელ ესტუმრა საქართველოს, სადაც მისი ვაჟი, დავითი, გადმოსახლდა. უკანასკნელი ვიზიტის დროს, 2008 წლის 16 იანვარს, ხორხე ბაგრატიონი გარდაიცვალა თბილისში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად. იგი დაკრძალს მცხეთის სვეტიცხოვლის საკათედრო ტაძარში 2008 წლის 20 იანვარს.

## ოჯახი 
ხორხე ბაგრატიონმა ორჯერ იქორწინა; პირველად, დონა მარია დე ლას მერსედეს დე ზორნოზა ი პომსე დე ლეონზე (Doña María de las Mercedes de Zornoza y Ponce de Leon; დ. 1942), მეორედ კი - დონა ნურია ლოპეს ი ოლიარტზე (Doña Nuria Llopis i Oliart; დ. 1953). მას დარჩა ოთხი შვილი:
*ირაკლი ბაგრატიონ-მუხრანელი (ი ზორნოზა) (დ. 1972)
*დავით ბაგრატიონ-მუხრანელი (ი ზორნოზა) (დ. 1976)
*გურამ (უგო) ბაგრატიონ-მუხრანელი (ი ლოპესი) (დ. 1985)
*მარი ანტუანეტ ბაგრატიონი (ი ზორნოზა) (დ. 1969)

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანელი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* Prince George Bagration of Mukhrani , ნეკროლოგი *The Times*-იდან (2008 წ. 2 თებერვალი)
* http://www.georoyal.ge/?MTID=1&TID=25&id=2502 გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანბატონი
* http://www.royalhouseofgeorgia.ge/ge/royal-house/Genealogy  საქართველოს სამეფო სახლის  გენეალოგია
* Driver Database

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ესპანელი ავტომრბოლელები
კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
კატეგორია:მუხრანელები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
Trouble

**Trouble** შეიძლევა იყოს:

* Trouble — Coldplay-ს სიმღერა
* Trouble — ეიკონის ალბომი
* Trouble — ამერიკული დუმ მეტალ ჯგუფი
Trouble (სიმღერა)

**Trouble** — მესამე სინგლი ინგლისურ როკ ჯგუფ Coldplay-ს სადებიუტო ალბომიდან *Parachutes*. ეს სიმღერა მისთვის მეორე აღმოჩნდა, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჩარტის ტოპ 10-ეულში შევიდა, პიკის დროს მეათე ადგილზე. რეგიონული სინგლები გამოვიდა ბრიტანეთი-ში/ევროპაში, ნორვეგიაში (საკონცერტო EP), და ავსტრალიაში (ორმაგი ა-მხარე). პრომო რელიზები შეიცავდა დიდ ბრიტანეთს, აშშ-ს, და ტაივანს.

სიმღერა აგებულია ფორტეპიანოზე და ბალადის სტილშია დაწერილი. სინამდვილეში, მის შექმნას და დამუშავებას დიდი დრო დასჭირდა. თავდაპირველად, 1999 წლის სექტემბერში ჯგუფმა ჩაწერა ვერსია, რომელიც აგრესიული ვოკალითა და გიტარის სწრაფი რიფებით გამოირჩეოდა. ნოემბერში მას დაემატა ფორტეპიანო. საბოლოოდ, მისი ტემპი შეანელეს, დაამატეს გიტარის ახალი სოლო და პერკუსია.

## სიმღერების სია 
;CD სინგლი 
#Trouble – 4:33
#Brothers and Sisters – 4:49
#Shiver  – 4:21

;ავსტრალიური CD სინგლი 
#Trouble – 4:32
#Don't Panic - 2:19
#Brothers and Sisters – 4:48
#Shiver  – 4:26

;ნორვეგიული EP, საკონცერტო ჩანაწერი 
#Trouble (ჩაწერილია როკფელერ მიუზიკ ჰოლში) – 4:35
#Shiver (ჩაწერილია როკფელერ მიუზიკ ჰოლში) – 5:44
#Sparks (ჩაწერილია როკფელერ მიუზიკ ჰოლში) – 3:54
#Yellow (ჩაწერილია როკფელერ მიუზიკ ჰოლში) – 5:02
#Everything's Not Lost (ჩაწერილია როკფელერ მიუზიკ ჰოლში) – 6:03

## მუსიკალური ვიდეოები 
ჯგუფმა გადაიღო სიმღერის ორი მუსიკალური ვიდეო, ბრიტანეთისათვის და აშშ-სთვის. ბრიტანული ვერსიის რეჟისორია სოფი მალერი, რომელიც თანამშრომლობდა ჯგუფებთან No Doubt, Eurythmics და ბლური. კლიპში კრის მარტინი დაბმულია სკამზე და იყინება. დანარჩენი წევრები ასევე მონაწილეობენ კლიპში - ისინი მას სხვა სკამზე აბამენ.

2001 წლის ოქტომბერში გამოვიდა კლიპის აშშ ვერსია. მისი ავტორია ტიმ ჰოუპი, რომელსაც ეკუთვნის სიმღერის Don't Panic კლიპი. შესაბამისად, ეს კლიპიც მსგავს სტილშია გადაღებული - სიურეალისტური გრაფიკით, რომელშიც არის აპლიკაციური ანიმაციის ელემენტები, თუმცა ამჯერად ჯგუფის წევრებს საკუთარი სხეულები აქვთ და არა - აპლიკაციური.

2002 წლის MTV-ს ვიდეო ნამუშევრების დაჯილდოების ცერემონიაზე ტიმ ჰოუპმა ამ კლიპით მიიღო პრიზი საუკეთესო მხატვრული რეჟისორული ნამუშევრისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო
კატეგორია:2000 წლის სინგლები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:Coldplay-ს EP-ები
კატეგორია:2001 წლის EP-ები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
Yellow (სიმღერა)

**Yellow** — ინგლისურ როკ ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერა. ის მეორე სინგლია მათი სადებიუტო ალბომიდან, *Parachutes*, და ჯგუფის პირველი სიმღერა შესული გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჩარტის ტოპ 10-ში. რეგიონული სინგლები გამოვიდა საფრანგეთში, აშშ-ში, და ბრაზილიაში.

## შექმნა და შთაგონება 
Yellow დაიწერა უელსში, სადაც ჯგუფი სადებიუტო ალბომზე მუშაობდა. სიმღერის საბოლოო ვერსია ჩაწერილია  ლივერპულის სტუდიაში Parr Street Studios. ჩაწერისას ჯგუფს აჩქარებდნენ - სინგლი უნდა ყოფილიყო დასრულებული 2000 წლის გაზაფხულისთვის.

ტელეარხის VH1 გადაცემაში Storytellers კრის მარტინმა ახსენა, რომ სიმღერის შთაგონებად იქცა სერვისი Yellow Pages. სხვადასხვა ადამიანი ამტკიცებს, რომ სიმღერის სტრუქტურა და მელოდია აღებულია ჯგუფის Pavement სიმღერიდან „Here“.

11 სექტემბრის ტრაგედიის შემდეგ Yellow იყო პირველი მუსიკალური ვიდეო, რომელიც MTV-მ საკუთარ ეთერში გაუშვა. 2001 წელს კომპანია ABC ამ სიმღერას იყენებდა სატელევიზიო პრომო-რგოლებში.

სიმღერის 2002 წლის ტურნეში შესრულებისას მარტინი როგორც წესი, იწყებდა ფრაზით „Your skin...“.

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალური ვიდეო გადაღებულია დორსეტთან ახლოს. იგი მინიმალისტურია და მასში მხოლოდ კრის მარტინ ჩანს, რომელიც მოძრაობს ზღვის სანაპიროზე და სიმღერას მღერის. ვიდეო გადაღებულია ხუთი დუბლის მეშვეობით, ყოველგვარი მონტაჟის გარეშე. მას ახლავს ერთადერთი ეფექტი - შენელებული მოძრაობა.

თავდაპირველად ვიდეოში უნდა გამოჩენილიყო ჯგუფის ოთხივე წევრი, მაგრამ გადაღების დღეს იყო უილ ჩემპიონის დედის დასაფლავება, ასე რომ მხოლოდ მარტინი გადაიღეს. მაგრამ ამინდი გაფუჭდა და დაუბერა ქარმა, რასაც წვიმაც მოჰყვა, მიუხედავად ამინდის დადებითი პროგნოზისა.

ვიდეო ექვსი დღის განმავლობაში გადაიღეს ჯეიმზმა და ალექსმა, კომპანიიდან The Artists. კადრების რაოდენობაა 50 ერთ წამში, ანუ ჩვეულებრივ სიჩქარეზე მეტი. გადაღების დროს კრისს თავისი პირი ორმაგად სწრაფად უნდა გაეღო, ანუ უფრო სწრაფად ემღერა სიმღერა. საბოლოოდ, გადაღებული მასალა შეანელეს 25 კადრამდე და ასე შეიქმნა ნელი მოძრაობის ეფექტი.

საღამოს შემდეგ გათენების ეფექტი არ არის ხელოვნური და არც ნატურალური - ეს არ იყო ნამდვილი გათენება. სინამდვილეში, ოპერატორს მოუვიდა შეცდომა და კამერაზე ერთ-ერთ სამართავს გამოჰკრა, რამაც შეცვალა ვიდეოს ფერები.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2000 წლის სიმღერები
კატეგორია:2000 წლის სინგლები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
ჩანაწერები გალიის ომზე

**ჩანაწერები გალიის ომზე** (*ლათ.* Commentarii de Bello Gallico) გაიუს იულიუს კეისარის ნაწარმოები, რომელშიც იგი აღწერს თავის მიერ გალიის დაპყრობას ძვ. წ. 58 - ძვ. წ. 50 წლებში.

კატეგორია:რომაული ლიტერატურა და ისტორიოგრაფია
კოკორი

**კოკორი** — მცენარის საყვავილე კვირტი, გაუშლელი ყვავილი. თავისი ზომით და ბლაგვი წვერით განსხვავდება იმავე მცენარის საფოთლე კვირტისაგან. კოკორში უკვე გამოსახულია ყველა ნაწილი. მისი განივი ჭრილის მიხედვით ადგენენ ყვავილის დიაგრამას, რომელიც სრულად ასახავს ყვავილის ნაწილების რაოდენობას და ურთიერთგანლაგებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია