ტტს თბილისი (საფეხბურთო კლუბი)

**ტტს თბილისი** (სრული სახელი **ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდი**) — ქართული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან. ჩამოყალიბდა 1928 წელს, როგორც თბილისის ტრამვაის დეპოს გუნდი. მომდევნო წლებში გამოდიოდა თბილისის „**ტრუდის**“, ხოლო 1940-იანი წლების მეორე ნახევრიდან ასპარეზობდა **ტტს თბილისის** სახელწოდებით. მონაწილეობდა თბილისისა და საქართველოს სსრ პირველობაზე, ასევე საქართველოს სსრ თასის, სსრ კავშირის თასისა და მილიონთა თასის გათამაშებებში. საქართველოს სსრ ხუთგზის (1952, 1953, 1954, 1957, 1958) ჩემპიონი და ოთხგზის (1950, 1951, 1955, 1956) ვიცე-ჩემპიონი,

## თბილისის პირველობა 
თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდმა თბილისის ჩემპიონობა პირველად 1949 წელს მოიპოვა.

1950 წლის თბილისის პირველობის გათამაშებაზე ქალაქის ჩემპიონის წოდება თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდმა მეორედ, ხოლო 1951 წელს — ზედიზედ მესამედ მოიპოვა.

1952 წლის საქართველოს სსრ პირველობის პირველი ქვეჯგუფის ფარგლებში ჩატარებული 7 მატჩიდან ტტს-მ 6 მოიგო, 1 ფრედ დაამთავრა (ბურთების შეფარდება — 27–5) და 13 ქულით ქვეჯგუფში პირველი ადგილი დაიკავა. ამის შემდეგ ქვეყნის ჩემპიონის წოდება ერთმანეთში პირველ და მეორე ქვეჯგუფებში პირველ-მეორე ადგილზე გასულ გუნდებს უნდა გაერკვიათ. თბილისის ტტს-ს გარდა ეს გუნდები იყვნენ: თბილისის 26 კომისრის სახ. რაიონის გუნდი, რომელმაც პირველ ქვეჯგუფში მეორე ადგილი დაიკავა, „დინამო“ ბათუმი (მეორე ქვეჯგუფის გამარჯვებული) და „დინამო“ ქუთაისი (მეორე ქვეჯგუფის მეორეადგილოსანი). ფინალურ ტურნირში თბილისის ტტს-მ სამივე შეხვედრაში გაიმარჯვა — „დინამო“ ბათუმს 2–1 მოუგო, ხოლო შემდეგ ერთნაირი ანგარიშით (2–0) დაამარცხა როგორც „დინამო“ ქუთაისი, ასევე თბილისის 26 კომისრის სახ. რაიონის გუნდი და პირველად გახდა საქართველოს სსრ პირველობის გამარჯვებული.

1954 წლის საქართველოს სსრ პირველობის ფარგლებში ჩატარებული 23 მატჩიდან თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდი 16 შეხვედრაში იმარჯვებს, 2 შეხვედრაში მარცხდება, 5 შეხვედრას ფრედ ასრულებს (ბურთების შეფარდება — 50–12) და 37 ქულით ზედიზედ მესამედ ისაკუთრებს საქართველოს სსრ ჩემპიონის ტიტულს. ჩატარებული მატჩებიდან ტტს 17 შეხვედრაში იმარჯვებს, 8 შეხვედრაში მარცხდება, 9 შეხვედრას ფრედ ასრულებს (ბურთების შეფარდება — 67–40) და 43 ქულით მეოთხე ადგილს იკავებს.

## საქართველოს სსრ თასი 
საქართველოს სსრ თასის 1951 წლის გათამაშების სამი კვირის დაძაბულმა ბრძოლებმა ფინალში მონაწილე ორი გუნდი გამოავლინა — თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს კოლექტივი და ქუთაისის „დინამო“. 10 აგვისტოს ეს გუნდები ერთმანეთს თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე შეხვდნენ. თამაში ქუთაისელთა იერიშებით დაიწყო. მე-10 წუთზე დინამოელმა ნინუამ (№ 8) თანაგუნდელი ბაზაძის (№ 11) კუთხურიდან ჩამოწოდებული ბურთი მიიღო და თავური დარტყმით ანგარიში გახსნა. ტრამვაელებმა გაშვებულ გოლს რამდენიმე სწრაფი გარღვევით უპასუხეს და მე-17 წუთზე ბურჭულაძემ რთული მდგომარეობიდან ძლიერი და ზუსტი დარტყმით თანაფარდობა აღადგინა — 1–1. მე-20 წუთისთვის ქუთაისელები კვლავ დაწინაურდნენ, — ხინთიბიძემ ბურთი თბილისელთა საჯარიმო მოედანზე მყოფ ნინუას ჩააწოდა, რომელმაც მასპინძელთა კარი მეორედ აიღო. თბილისელებმა საკუთარ კარში მეორედ მიღებული ბურთის შემდეგ შეტევები კვლავ გაააქტიურეს. მორიგი იერიშის დროს სტუმართა კარში თერთმეტმეტრიანი დაინიშნა, რომელიც ტრამვაელთა ცენტრალურმა მცველმა ალექსეი ორლოვმა ზუსტად შეასრულა — 2–2. მიღწეულმა წარმატებამ ტრამვაელები კიდევ უფრო გაამხნევა; ჯერ მარცხენა გარემარბმა გაბელაიამ, ხოლო შემდეგ მარჯვენა გარემარბმა კუჭაიძემ ანგარიში ოთხამდე გაზარდეს. შეხვედრის პირველი ნახევარი ანგარიშით 4–2 — ტტს-ს გუნდის სასარგებლოდ დამთავრდა.

თამაშის მეორე ნახევარი ქუთაისელთა უპირატესობით მიმდინარეობდა, თუმცა დინამოელთა არაერთი მცდელობის მიუხედავად მათ ერთ ბურთზე მეტის გატანა ვერ შეძლეს და შეხვედრა თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდის გამარჯვებით, ანგარიშით — 4–3 დამთავრდა. თამაშის დამთავრების შემდეგ ფიზკულტურის რესპუბლიკური კომიტეტის თავმჯდომარემ ა. ფარულავამ გამარჯვებულ გუნდს საქართველოს სსრ თასი გადასცა.

ფინალურ მატჩში ტტს თბილისის ღირსებას იცავდნენ: ვლადიმერ პოდკოვიროვი, ალექსეი ორლოვი, ვალერიან ირემაძე, ნიკოლოზ ნარსია, ვლადიმერ მიხაილოვი, ალექსანდრე ჯიბლაძე, მ. ქობალია, მიხეილ ტომარაძე, მ. კონოვალოვი, ვაჟა მამრიკაშვილი და ოთარ კუჭაიძე.

საქართველოს სსრ თასის 1952 წლის გათამაშების ფინალში თბილისელებმა ბათუმის „დინამოს“ 2–0 მოუგეს და ზედიზედ მეორედ გახდნენ თასის მფლობელები.

ფინალურ მატჩში ტტს თბილისის ღირსებას იცავდნენ: გიორგი ქაცარავა, მიხეილ ტომარაძე, ივანე შუდრა, ვლადიმერ ბოგდანოვი, ნიკოლოზ ნარსია, ვლადიმერ მიხაილოვი, ოთარ კუჭაიძე, ფიოდორ იაკუშევი, ვაჟა უჩანეიშვილი, ალექსანდრე ევჩენკო და ვლადიმერ პეტროსოვი. გოლები ვაჟა უჩანეიშვილმა და ოთარ კუჭაიძემ გაიტანეს.

საქართველოს სსრ თასის 1954 წლის გათამაშების ფინალში თბილისელებმა ფოთის „ვოდნიკი“ 3–0 დაამარცხეს და მესამედ გახდნენ თასის მფლობელები.

## სსრ კავშირის თასი 
საქართველოს სსრ თასის 1951 წლის მფლობელი ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდი 18 აგვისტოს საკავშირო თასის გათამაშების 1/32-ფინალურ მატჩში თბილისში, ფრუნზეს „შრომითი რეზერვების“ გუნდს უნდა შეხვედროდა, მაგრამ ვინაიდან ფრუნზელებმა თამაშში მონაწილეობაზე უარი განაცხადეს, მათ დამარცხება ჩაეთვალათ. 1/16-ფინალურ მატჩში ტრამვაელები თბილისის „დინამოს“ სტადიონზე 22 აგვისტოს ესტონეთის თასის მფლობელს — ბალტიის ფლოტის გუნდს შეხვდნენ. შეხვედრა თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდის გამარჯვებით ანგარიშით — 4–0 დამთავრდა და თბილისელები თასის გათამაშების მერვედფინალში გავიდნენ.

მერვედფინალურ მატჩში თბილისელები მოსკოვის ვვს-ის წინააღმდეგ 20 სექტემბერს მოსკოვის „დინამოს“ ცენტრალურ სტადიონზე ასეთი შემადგენლობით გამოვიდნენ: ვლადიმერ პოდკოვიროვი, მიხეილ ტომარაძე, ალექსეი ორლოვი, ვალერიან ირემაძე, ნიკოლოზ ნარსია, ენგელს ბოლოტოვი, არკადი ფედორენკო, ბორის ხასაია, ამირან ბურჭულაძე, ვლადიმერ შახნაზაროვი და სერგო გოგოშიძე.

ანგარიში თბილისელებმა შეხვედრის დასაწყისშივე გახსნეს, ბურთი ვლადიმერ შახნაზაროვმა გაიტანა. მოსკოველებმა მხოლოდ მატჩის მიწურულს შეძლეს წონასწორობის აღდგენა, ბურთი ვასილი ვოლკოვმა გაიტანა. დაინიშნა დამატებითი დრო, რომელიც ვვს-ის შესამჩნევი უპირატესობით წარიმართა. შეხვედრის 114-ე წუთზე კონსტანტინე კრიჟევსკის გადაცემის შემდეგ თბილისელთა კარში მეორე ბურთი სერგეი კორშუნოვმა შეაგდო. რამდენიმე წუთის შემდეგ იმავე კორშუნოვმა ზუსტი დარტყმით მატჩის საბოლოო შედეგი დააფიქსირა — 3–1 ვვს-ის სასარგებლოდ. მოსკოველებმა ამ გამარჯვებით საკავშირო თასის მეოთხედფინალის საგზური მოიპოვეს, ხოლო ტრამვაელთა ისტორიაში აღნიშნული ტურნირის მერვედფინალში თამაში საუკეთესო მიღწევად დარჩა.

 **სსრ კავშირის თასზე ჩატარებული მატჩები** 

*წყარო: fc-dynamo.ru - FootballFacts.ru

## კონსტიტუციის თასი 
სსრ კავშირის კონსტიტუციის სახელობის რესპუბლიკური თასის 1954 წლის გათამაშების მერვედფინალურ შეხვედრაში ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდმა თბილისში გორის „დინამოს“ უმასპინძლა. თამაშის ძირითადი დრო ფრედ — 2–2 დასრულდა. დამატებით დროში ტრამვაელებმა მატჩის მსვლელობაში გარდატეხის შეტანა მოახერხეს, სტუმართა კარში 2 უპასუხო ბურთი გაიტანეს და მეოთხედფინალში გავიდნენ, სადაც მათ ბათუმის დინამოელები დაუპირისპირდნენ, რომელთაც თავის მხრივ მერვედფინალში მახარაძის „კოლმეურნე“ სტუმრად, ანგარიშით — 2–1 დაამარცხეს.

თბილისელ და ბათუმელ ფეხბურთელთა მეოთხედფინალური შეხვედრაც თბილისში გაიმართა. ანგარიში ბათუმელებმა გახსნეს, თუმცა შეხვედრის პირველი ნახევრის დამთავრებამდე მასპინძლებმა სტუმართა კარი ორჯერ აიღეს. შესვენების შემდეგ ტრამვაელებმა კიდევ ორი ბურთი გაუტანეს დინამოელებს, რომელთაც მხოლოდ ერთი საპასუხო ბურთის გატანა მოახერხეს და მატჩიც ტრანსპორტელთა გამარჯვებით, ანგარიშით — 4–2 დამთავრდა. ამრიგად, თბილისელებმა ნახევარფინალის საგზური მოიპოვეს, სადაც მათსა ქუთაისის დინამოელებს შორის შეხვედრას უნდა გაერკვია თასის გათამაშების ფინალისტის ვინაობა. მანამდე კი ქუთაისელებმა მეოთხედფინალში სოხუმელ თანაკლუბელებს შინ, დაძაბული ბრძოლის შემდეგ, ანგარიშით — 2–1 მოუგეს.

ნახევარფინალი ქუთაისში შედგა. მასპინძლებმა აღმავლობით ჩაატარეს შეხვედრა, რესპუბლიკის მოქმედ ჩემპიონს დიდი ანგარიშით — 4–1 სძლიეს და ტურნირის ფინალში გავიდნენ, სადაც რუსთავის „მეტალურგი“ დაამარცხეს და თასს დაეუფლნენ.

კონსტიტუციის თასის 1955 წლის გათამაშების ფინალში თბილისელებმა ქუთაისის „დინამო“ 1–0 დაამარცხეს და პირველად გახდნენ თასის მფლობელები. რ. ქორიძის „ლელოში“ გამოქვეყნებული სტატიიდან ქუთაისელებთან მატჩის შესახებ: „ფინალური მატჩი კონსტიტუციის თასზე ფეხბურთში გაიმართა 18 დეკემბერს. თამაშობდნენ ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდი (თბილისი) და „დინამო“ (ქუთაისი). პირველი წუთების თანაბარი ბრძოლის შემდეგ ინიციატივა ხელთ იგდეს დინამოელებმა. ისინი დიდი ხნის განმავლობაში უტევდნენ მოწინააღმდეგეს მოედნის მთელ სიგანეზე, თავდამსხმელებს ხშირად ეხმარებოდნენ ნახევარმცველებიც, მაგრამ ტრამვაელთა გამოცდილი დაცვა და მეკარე ქაცარავა წარმატებით იგერიებდნენ იერიშებს. 43-ე წუთზე თბილისელთა კარი გოლის აშკარა საშიშროების წინაშე აღმოჩნდა: ივანოვმა 25 მეტრიდან ძლიერად გაგზავნა ბურთი კარში, ქაცარავას ნახტომმა მოუსწრო ბურთს, მაგრამ მეკარეს იგი ხელიდან გაუვარდა და იქვე მყოფმა სამმა დინამოელმა ვერ შეძლო მისი გატანა კარში. ტაიმს შედეგი არ მოუცია — 0:0. შესვენების შემდეგ ტრამვაელებმა გამოასწორეს მდგომარეობა, მაგრამ მცირე ხნით. ამ დღეს გუნდის თავდამსხმელები თამაშობდნენ უყურადღებოდ, უინიციატივოდ და ხშირად კარგავდნენ ბურთს. მატჩის ბედი გადაწყვიტა ერთადერთმა ბურთმა, რომელიც თბილისელმა ცაგარეიშვილმა გაიტანა „დინამოს“ კარში. მატჩის დამთავრების შემდეგ კონსტიტუციის სახელობის რესპუბლიკური თასი ფეხბურთში გადაეცა გამარჯვებულს — თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდს.“ 
thumb|right|230პქ|ტტს თბილისი 1957 წელს
აღნიშნული თასის გათამაშება პირველად 1940 წელს გაიმართა და პირველი ქართული საფეხბურთო კლუბი, რომელმაც ტურნირზე იასპარეზა იყო ბათუმის „დინამო“. ბათუმელმა ფეხბურთელებმა გათამაშების მერვედფინალური შეხვედრა ტაგანროგის „ზენიტთან“ საკუთარ მოედანზე, 1940 წლის 29 სექტემბერს ჩაატარეს, თუმცა მასპინძლებმა თავისი სადებიუტო შეხვედრა ანგარიშით 0–2 დათმეს და თასისათვის ბრძოლას გამოეთიშნენ. აღსანიშნავია, რომ ბათუმის „დინამოს“ მეტოქემ, ტაგანროგის „ზენიტმა“ ამ მატჩის შემდეგ მეოთხედფინალური და ნახევარფინალური შეხვედრები კიდევ უფრო დამაჯერებლად მოიგო, შესაბამისად, ჯერ დნეპროპეტროვსკის „დინამოსთან“ (4–0), ხოლო შემდეგ ტაშკენტის „დინამოსთან“ (3–0) და მხოლოდ ფრედ (0–0) დამთავრებული პირველი ფინალის შემდეგ დანიშნულ განმეორებით შეხვედრაში დამარცხდა ალმა-ათის „დინამოსთან“ (1–3). ამრიგად, ალმა-ათელი ფეხბურთელები ამ თასის პირველი მფლობელები გახდნენ.

ამის შემდეგ ტურნირი აღარ გამართულა და მხოლოდ 1957 წელს ჩატარდა თასის რიგით მეორე გათამაშება, რომელშიც 21 450 გუნდი იღებდა მონაწილეობას.

სერგო სიხარულიძის მიერ გაწვრთნილმა თბილისელმა ტრანსპორტელებმა თასისათვის ბრძოლაში ყველა მეტოქე დაამარცხეს და საპატიო ჯილდო პირველად ჩამოიტანეს თბილისში.

მილიონთა თასის გათამაშებაში თბილისის ტტს 1957 წლის საქართველოს სსრ ჩემპიონისა და ამავე დროს თასის მფლობელის რანგში — მერვედფინალური ეტაპიდან ჩაერთო, სადაც გამანადგურებელი ანგარიშით (8–0) დაამარცხა მინსკის „ენერგია“.

ამის შემდეგ, მეოთხედფინალში ლენინაბადის „მეტალურგს“ მოუგო (4–2) და ნახევარფინალში ერევნის სკიფ-ს დაუპირისპირდა. ეს მატჩი ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო და დრამატული გამოდგა სხვა შეხვედრებს შორის. შეხვედრის მეორე ნახევრის შუა პერიოდისთვის ერევნელი ფეხბურთელები წინ იყვნენ (1–0), თუმცა თბილისელთა მონდომებამ თავისი შედეგი გამოიღო და დარჩენილ დროში ერევნელთა კარში გატანილი სამი უპასუხო ბურთის წყალობით, გამარჯვება ტრანსპორტელებს დარჩათ (3–1). ალმა-ათის „სპარტაკს“ იოლად სძლია (7–0) და თბილისელთა მსგავსად ფინალის საგზური მოიპოვა.

ფინალი 3 ნოემბერს, მოსკოვის „დინამოს“ სტადიონზე გაიმართა. ტურნირის გადამწყვეტი შეხვედრის ბედი სოსლან ნავროზაშვილის ერთადერთმა და გამარჯვების მომტანმა გოლმა გადაწყვიტა (1–0).

საკავშირო ასპარეზზე მიღწეული წარმატებისთვის გუნდის მოთამაშეებს: თენგიზ ასლამაზოვს, რომან ბარანოვს, იური გალოიანს, თენგიზ გოჩალეიშვილს, ლავროსი დოლიძეს, ფიოდორ იაკუშევს, ვალერიან ირემაძეს, კამო კორძაძეს, იური სიმონოვს, როინ ტაბუციძეს, მიხეილ ტომარაძეს და ნიკოლოზ ცაგარეიშვილს — სპორტის ოსტატის წოდება მიენიჭათ.

ამონარიდი ტტს-ს მიერ საკავშირო თასის მოპოვებისა და ფინალურ მატჩში მიღწეული გამარჯვების შესახებ გამოქვეყნებული „ლელოს“ სტატიიდან: „...მატჩი თავიდანვე მეტად დაძაბულ, მწვავე ბრძოლაში მიმდინარეობდა. პირველ 45 წუთს შედეგი არ მოუცია — 0–0. შესვენების შემდეგ თბილისელთა თავდამსხმელმა ს. ნაროზაშვილმა გაიტანა გოლი, რომელმაც გადაწვიტა მატჩის ბედი ტრამვაელთა სასარგებლოდ. ანგარიშით 1–0 გაიმარჯვა თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდმა. მატჩის დამთავრების შემდეგ გამარჯვებულს საზეიმო ვითარებაში გადაეცა ძირეული ფიზკულტურული კოლექტივების პირველი საკავშირო თასი ფეხბურთში. გათამაშების დებულების თანახმად თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდის მოთამაშეებმა მიიღეს სპორტის ოსტატის მაღალი წოდება.“

 **მილიონთა თასზე ჩატარებული მატჩები** 

*წყარო: FootballFacts.ru

## საინტერესო ფაქტები 
1984 წლის 13 ოქტომბერს თბილისის სატრანსპორტო გაერთიანების სპორტკლუბ „სინათლის“ ინიციატივით ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს ფეხბურთელთა ძველი კოლექტივის წარმატებების აღსანიშნავად თბილისის „ლოკომოტივის“ სტადიონზე გაიმართა ტრამვაი-ტროლეიბუსის სამმართველოს გუნდისა და თბილისის „დინამოს“ ვეტერან ფეხბურთელთა მატჩი.

## შემადგენლობა 
### შემადგენლობა 1951  
### შემადგენლობა 1952  
### შემადგენლობა 1953  
### შემადგენლობა 1954  
### შემადგენლობა 1956  
### შემადგენლობა 1957  
## მიღწევები 
;  საქართველოს სსრ პირველობა
*  ჩემპიონი: 1952, 1953, 1954, 1957, 1958 
*  ვიცე-ჩემპიონი: 1950, 1951, 1955, 1956 

;  თბილისის პირველობა
*  ჩემპიონი: 1949,

;  საქართველოს სსრ თასი
*  თასის მფლობელი: 1951, 1952, 1954, 1957
*  ფინალისტი: 1959 

;  კონსტიტუციის თასი
*  თასის მფლობელი: 1955, 1956
*  ფინალისტი: 1949 

;  სსრ კავშირის თასი
* მერვედფინალისტი: 1951 

;  მილიონთა თასი
*  თასის მფლობელი: 1957 

 **მიღწევების სტატისტიკა** 

## ლიტერატურა 
* 
* 

## პერიოდიკა 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს საფეხბურთო კლუბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
## კომენტარები
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები