open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ელმალიქი (პაზარის რაიონი)

**ელმალიქი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 47 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 310 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ელმალიქის ძველი სახელწოდებაა „კუზიკა“. ეს არის ლაზური ტოპონიმი კუზიკა (კუზიკა), რომელიც მომდინარეობს სიტყვისგან „კუზი“(კუზი), რაც ნიშნავს კოვზს და აქედან გამომდინარე ნიშნავს „პატარა კოვზს“. ამ ადგილის სახელი თურქულში იგივე ფორმით შევიდა. შესაბამისად, 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც კუზიკა (قوزیقە).

სოფელ კუზიკას მდებარეობის ადგილი - ლაზეთის რეგიონი, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერია გაანადგურეს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. ეს დასახლება დიდხანს იმყოფებოდა ოსმალთა მმართველობის ქვეშ, სანამ პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში არ გადავიდა.

ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც კუზიკა (Кузика). ამ დროისთვის სოფელში 56 კომლში 399 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობის უმრავლესობას ლაზები შეადგენდნენ.  ნიკო მარი კი 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში თავისი კვლევითი მოგზაურობის დროს წერდა, რომ ათინის რაიონში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. კუზიკას სოფელიც ლაზურენოვან დასახლებულ პუნქტებს შორის მოიხსენია.

სოფელი კუზიკა, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინის რაიონის ცენტრალურ თემს ექვემდებარებოდა. ვინაიდან კუზიკა არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა და ელმალიქი ეწოდა.  1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს სოფლ ელმალიქის მოსახლეობა 830 ადამიანისგან შედგებოდა და ამ მოსახლეობიდან 279 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჰანდაღი

**ჰანდაღი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 52 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 15 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 271 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ჰანდაღის ძველი სახელწოდებაა „დადივათი“. ლაზური ტოპონიმი დადივათი თურქულში შევიდა როგორც „დადივათი“. კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის აღწერისა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც „დადივათი“. (دادیوات).

სოფელი დადივათი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო.  მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის აღწერის მიხედვით, სოფელი ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას რაიონს. მოსახლეობა შედგებოდა 15 ოჯახში მცხოვრები 45 ადამიანისგან. თუმცა, სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შემდეგნაირად იყო აღრიცხული: 44 ცხვარი, 62 თხა, 45 ძროხა და 4 ხარი.

ნიკო მარი, 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში განხორციელებული კვლევითი ექსპედიციის დროს წერდა, რომ ათინას კაზაში 69 სოფელი იყო, საიდანაც 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. სოფელი დადივათიც იყო ერთ-ერთი იმ სოფლებიდან, სადაც ლაზურად საუბრობდნენ. დადივათი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც დადივატი (Дадиват). ამ დროისთვის სოფელში 32 ოჯახში 195 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი დადივათი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. ვინაიდან „დადივათი“  არ იყო თურქული სიტყვა, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა „ჰანდაღი“. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს სოფელი ჰანდაღის მოსახლეობა შედგებოდა 302 ადამიანისგან, საიდანაც წერა-კითხვა იცოდა 67 ადამიანმა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ტაბასუმ ადნანი

**ტაბასუმ ადნანი** (, დ. 1977, სვატი, ჩრდილო-დასავლეთის სასაზღვრო პროვინცია) — პაკისტანელი ქალთა უფლებების აქტივისტი სვატის ხეობიდან. 2015 წელს მან მიიღო აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის ქალთა საერთაშორისო ჯილდო გამბედაობისთვის პაკისტანელი ქალებისთვის სამართლიანობის უზრუნველყოფის მცდელობისთვის.

## ბიოგრაფია
ტაბასუმ ადნანი დაიბადა 1977 წელს და გაიზარდა სვატის ხეობაში, პაკისტანში. 13 წლის ასაკში ის გახდა პატარძალი, როცა  ქმარს გაშორდა, იგი იყო ოთხი შვილის დედა და ოჯახში ძალადობის მსხვერპლი. უსახლკაროდ და მხარდაჭერის გარეშე და მიუხედავად იმისა, რომ ისინი არ არიან გამიზნული ფორმალური სასამართლო სისტემების ან პოლიციის პროცედურების ჩანაცვლებაზე, უხუცესთა გადაწყვეტილებებს საზოგადოება პატივს სცემს და ხშირად გავლენას ახდენს სასამართლო სისტემაზე. დების საბჭო, ქალების სამართლებრივი მხარდაჭერის გარდა, მხარს უჭერს გოგონების უფასო განათლებას, ქალებისა და გოგონების ჯანმრთელობის დაცვას, პროფესიული უნარების შესწავლას, ქალთა ხელმისაწვდომობას სამშვიდობო მოლაპარაკებებზე, მართლმსაჯულებასა და ხმის მიცემაზე. ასევე იბრძვის კანონებისთვის, რომლებიც იცავს ქალებს ძალადობისაგან, განსაკუთრებით ეგრეთ წოდებულ „სინდისის მკვლელობას“, „მკვლელობას მზითვის გამო“, მჟავას გადასხმას და წამებას. თავდაპირველად კვენდო ჯირგას ეწინააღმდეგებოდნენ როგორც მამაკაცთა ჯირგები, ასევე გამოჩენილი ქალთა უფლებების დამცველები.

2014 წელს მომხდარმა მოვლენამ შეცვალა საზოგადოების აზრი ადნანის ჯგუფის შესახებ. ბავშვი გააუპატიურეს და ხელისუფლებამ არაფერი გააკეთა. საქმეზე ყურადღების მიქცევის მიზნით კვენდო ჯირგამ საპროტესტო აქცია მოაწყო. ეჭვმიტანილები დააკავეს და პირველად პუშტუნთა ისტორიაში ქალს, ადნანს, სთხოვეს მონაწილეობა მიეღო მამაკაცთა ჯირგაში და დახმარებოდა მართლმსაჯულების აღსრულებაში.. В дальнейшем женщины закрепили успех ამის შემდეგ ქალებმა თავიანთი წარმატება გაამყარეს და 2014 წლის ივლისში ადნანი და კვენდო ჯირგა ლობირებდნენ კანონს, რომელიც კრძალავს ბავშვთა ქორწინებას. რელიგიური ძალების ძლიერი წინააღმდეგობის მიუხედავად, სინდის ასამბლეამ ერთხმად მიიღო აკრძალვა თვრამეტი წლამდე ასაკის პირთა ქორწინებაზე, ხოლო 2014 წლის დეკემბერში ერთხმად მიიღო რეზოლუცია არსებულ კანონში ცვლილებებზე მუშაობის შესახებ.

მამაკაცთა ჯირგაში თავდაპირველი წარმატების შემდეგ, ადნანი მიიწვიეს მონაწილეობის მისაღებად სხვა საკითხებზე, რომლებიც დაკავშირებულია „ქალთა საკითხებთან“. მიუხედავად იმისა, რომ მის მიმართ აგრძელებენ მუქარას, ადნანი აგრძელებს მუშაობას, რადგან თვლის, რომ ქალები უნდა იყვნენ ჩართული გადაწყვეტილების მიღების პროცესში, რაც გავლენას ახდენს მათ ცხოვრებაზე.

## ჯილდოები
2013 წელს ადნანს მიენიჭა „Human Defenders Award“ ჯილდო, 2014 წელს ნომინირებული იყო „N-Peace Empowerment Award“-ზე, ხოლო 2015 წელს მიიღო აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის ქალთა საერთაშორისო ჯილდო გამბედაობისთვის. 2016 წელს მან ასევე მიიღო ნელსონ მანდელას ჯილდო.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალები საქმიანობისა და ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ქალთა უფლებების დამცველები
კატეგორია:ქალთა საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელები გამბედაობისთვის
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კახაბერ ბაძაღუა

**კახაბერ ბაძაღუა** (დ. 1975 — გ. 3 მაისი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
კახაბერ ბაძაღუა 1992 წლის ოქტომბერში ჩაირიცხა 23-ე ბრიგადის მე-2 ბატალიონში. დაიღუპა 1993 წლის 3 მაისს ფრონტის ხაზზე. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში. 

## ლიტერატურა
უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2, საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბ., 2004, გვ. 71, mematiane.ge, amk.ge

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მაისი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
მდინარი ბებიაშვილი

**მდინარი ბებიაშვილი** (დ. 1991 — გ. 3 ივნისი, 2017) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი. 

## ბიოგრაფია 
მდინარი ბებიაშვილი დაიბადა სოფელ მარტოთუბანში, ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში. II ქვეითი ბრიგადის 23-ე ბატალიონის სამხედრო მოსამსახურე. ირიცხებოდა საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში 2010 წლიდან. იყო ათეულის მეთაური. შეიარაღებულ ძალებში კონტრაქტის საფუძველზე ჩაირიცხა. გაიარა გიორგი ანწუხელიძის სახელობის სერჟანტთა მომზადების ცენტრში ათეულის მეთაურის კურსი. მონაწილეობდა უკრაინაში გამართულ საერთაშორისო სწავლებაში „Rapid Trident 2013“. ISAF-ის მისიაში კი ორჯერ, 2012 და 2014 წლებში. ნატო-ს „მტკიცე მხარდაჭერის“ მისიას ავღანეთში, ბაგრამის საავიაციო ბაზაზე ასრულებდა. 2017 წლის 3 აგვისტოს სამსახურეობრივი უფლებამოსილების შესრულების დროს თვითმკლელი ტერორისტის თავდასხმას ემსხვერპლა. მიღებული აქვს მედლები „სამშვიდობო ოპერაციებში მონაწილეობისთვის“. იყო უმცროსი სერჟანტი და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში. 

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* 2017 - ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი (გარდაცვალების შემდეგ). 

## ლიტერატურა
გმირი, 2008-2018, ოთხოზორია-ტატუნაშვილი, 2008 წლის აგვისტოს ომში და სხვადასხვა მისიებში დაღუპული ქართველი ჯარისკაცების ისტორიები, თბ., 2018, გვ. 331.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივნისი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
გელა ბეინაშვილი

**გელა ბეინაშვილი** (დ. 29 სექტემბერი, 1972 — გ. 9 მარტი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
გელა ბეინაშვილი დაიბადა სოფელ ლამისყანაში, კასპის რაიონში. დაამთავრა სამხატვრო სასწავლებელი. აფხაზეთში მიმდინარე საომარი მოქმედების დროს ჩაირიცხა სამხედრო პოლიციის დაცვის ბატალიონში. დაიღუპა 1993 წლის 9 მარტს სოფელ ლაბრასთან ერთ-ერთი შეტაკების დროს.

## ლიტერატურა
უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2, საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბ., 2004, გვ. 76.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მარტი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
მამუკა ბეკურაშვილი

**მამუკა ბეკურაშვილი** (დ. 21 აგვისტო, 1987 — გ. 8 აგვისტო, 2008) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია 
მამუკა ბეკურაშვილი დაიბადა სოფელ ბიწმენდში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში. მსახურობდა ვაზიანის სამხედრო ბაზაზე. იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების საკონტრაქტო სამსახურში-ბოლო 5-6 თვე გორის სატანკო ბატალიონში. დაიღუპა ცხინვალის ბაზართან 8 აგვისტოს, სნაიპერის ტყვიით. სოფელ ბიწმენდში არის მამუკა ბეკურაშვილის სახელობის ქუჩა. იყო კაპრალი და საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* 2008 - ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი (გარდაცვალების შემდეგ). 

## ლიტერატურა
გმირი: 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპული ჯარისკაცების ხსოვნისადმი მიძღვნილი წიგნი, ნაწ. 1, წიგნზე მუშაობდნენ: თორნიკე ყაჯრიშვილი, თამარ შარმიაშვილი, დავით ფაჩუაშვილი, თბ., 2010, გვ. 175-176.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ომის მონაწილეები (2008)
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ომში დაღუპულები (2008)‎
ირმაქოი (პაზარის რაიონი)

**ირმაქოი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 49 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 614 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ირმაქის ძველი სახელია მამაკივატი. ლაზური ტოპონიმი მამაკივატი (მამაკივათი), რომელიც ასევე ცნობილია როგორც მამაჭივატი (მამაჭივათი), თურქულში შევიდა როგორც მამაკივატი ან მემაკივატი. შესაბამისად, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის სალნამეში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში მოხსენიებულია როგორც მამაკივატი/მემაკივატი (مماكیوات).

სოფელი მამაკივატი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.  1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის სალნამეს მიხედვით, სოფელი ექვემდებარებოდა ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 57 კომლში მცხოვრები 180 ადამიანისგან. თუმცა, სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობად აღრიცხულია 31 ცხვარი, 16 თხა, 100 ძროხა და 11 ხარი.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკოლოზ მარმა 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს დაწერა, რომ ათინის კაზაში იყო 69 სოფელი და აქედან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. სოფელი მამაკივატიც დაასახელა ლაზურენოვან დასახლებულ პუნქტებს შორის და აღნიშნა, რომ ეს დასახლება მდებარეობდა დადივატისა და პაპილატის სოფლებს შორის. მამაკივატის სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს, ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც მამაკივატი (Мамакиват). ამ პერიოდში მამაკივატის სოფელში 77 კომლში 479 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი მამაკივატი 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით ექვემდებარებოდა რიზეს ვილაიეთის ათინის კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს. რადგან მამაკივატი ან მამაკივატი არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს  სოფლის სახელი შეიცვალა და ეწოდა ირმაქი. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ირმაქის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 1,025 ადამიანისგან და ამ მოსახლეობიდან 196 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ბადრი ბახტაძე

**ბადრი ბახტაძე** (დ. 11 მაისი, 1975 — გ. 17 მაისი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
ბადრი ბახტაძე დაიბადა ქალაქ კასპში. 1991 წელს დაამთავრა კასპის სკოლა-ინტერნატი და სწავლა განაგრძო ინდუსტრიულ ტექნიკუმში. 1993 წლის მაისში,  გაიწვიეს ეროვნულ გვარდიაში. სამსახურს გადიოდა გომბორის სადესანტო-მოიერიშე ბატალიონში. დაიღუპა 1993 წლის 17 ივნისს სოფელ აძიუბჟასთან ერთ-ერთი შეტაკების დროს. კასპის მერიის გადაწყვეტილებით ბადრი ბახტაძის სახელი ეწოდა ქუჩას, სადაც ის ცხოვრობდა. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი (გარდაცვალების შემდეგ). 

## ლიტერატურა
უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2, საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბ., 2004, გვ. 72.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
დავით ბებია

**დავით ბებია** (დ. 15 სექტემბერი, 1970 — გ. 25 ივლისი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
დავით ბებია დაიბადა სოფელ ფშაფში, გულრიფშის რაიონში. სწავლობდა კონსტანტინე ლესელიძის სახელობის სამხედრო კადეტთა სკოლაში, პარალელურად კი სახალხო უნივერსიტეტში. აფხაზეთში მიმდინარე საომარი მოქმედებების დროს ირიცხებოდა საქართველოს რესპუბლიკის შსს შინაგანი ჯარების მთავარი სამმართველოს სოხუმის ცალკეული მოტომსროლელი ბატალიონის რიგებში.  1992 წლის 3 დეკემბერს გუმისთის მისადგომებში გამართულ ბრძოლაში მძიმედ დაიჭრა, გამოჯანმრთელებისთანავე საბრძოლო პოზიციებს დაუბრუნდა. დაიღუპა 1993 წლის 23 ივლისს სოფელ შრომასთან. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* მედალი „მხედრული მამაცობისთვის“ (გარდაცვალების შემდეგ).

## ლიტერატურა
უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2, საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბ., 2004, გვ. 73.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
იუჯეჰისარი

**იუჯეჰისარი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 270 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
იუჯეჰისარის სოფლის ძველი სახელია „ლამღო“. ლაზური ტოპონიმი თურქულშიც იგივე ფორმით შევიდა. კერძოდ, 1877 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წლიურ დოუმენტში იგი მოხსენიებულია როგორც ლამღო (لامغو). 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში კი დაწერილია როგორც „ლამქო“ (لامقو).

სოფელი ლამღო მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. მთის წვერზე მდებარე ციხე, რომელსაც დღეს „ჯიჰას ციხე“ ეწოდება, სავარაუდოდ ამ პერიოდიდან არის შემორჩენილი.

1876 წლის ტრაპიზონი ვილაეთის წლიური დოკუმენტის მიხედვით, სოფელი ლამღო ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის რაიონს. მოსახლეობა შედგებოდა 48 კომლში მცხოვრები 200 ადამიანისგან. თუმცა, სავარაუდოა, რომ ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას მოიცავს. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხულია შემდეგნაირად: 75 ცხვარი, 48 თხა, 85 ძროხა და 9 ხარი.

სოფელი ლამღო პირველი მსოფლიო ომის წლებში რუსეთის ადმინისტრაციის საზღვრებში მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი მოგზაურობისას აღნიშნა, რომ სოფელში, რომელსაც ის „ლანგოს“ ფორმით მოიხსენიებს, 49 კომლი ცხოვრობდა. ნიკო მარიმ 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში მოგზაურობისას ერთი ღამე ლამღოში გაათია და აღნიშნა, რომ სოფელი მდებარეობდა ათინას მარჯვენა მხარეს გამდინარე მელესკურის ღელის მარჯვენა ნაპირზე. ის ავიდა მელესკურის ღელის მოპირდაპირე მხარეს მდებარე გორაზე არსებულ ციხეში და აღნიშნა, რომ ადგილობრივებმა არ იცოდნენ ციხის სახელი და მას უწოდებდნენ „ჯიხას“ რაც ლაზურად ციხეს ნიშნავს. მან მოგვაწოდა ინფორმაცია იმ ნაგებობის შესახებ, რომელიც დღეს „ჯიხას ციხის“ სახელითაა ცნობილი. მარიმ ლაზურენოვან სოფლებს შორის მოიხსენია პაპათიასა და ლაღმოს სოფლები. ეს იმიტომ, რომ იმ დროს პაპათია ცალკე სოფელი (სამუხტრო) არ იყო.

1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში სოფელი ლამღო შედიოდა რიზეს პროვინციის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეში.1965 წლის საყოველთაო აღწერაში იუჯეჰისარის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 964 ადამიანს, რომელთაგან 324 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
დერნექი (პაზარის რაიონი)

**დერნექი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 44 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 671 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი დერნექის ძველი სახელია **კოსტანივათი**. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს ასევე დაწერა როგორც კოსტანივათი.  ვარაუდობენ, რომ ლაზური ტოპონიმი კოსტანივათი წარმოდგება პიროვნების სახელისგან კოსტანი და ნიშნავს „კოსტანის სამშობლოს“.

სოფელი კოსტანივათი , რომელიც მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ ხანაში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს სრულად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 30 ოჯახში მცხოვრები 115 ადამიანისგან. თუმცა შესაძლებელია ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას გულისხმობდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა აღრიცხული იყო შემდეგნაირად: 197 ცხვარი, 95 თხა, 60 ძროხა, 8 ხარი და 15 ცხენი.

ნიკო მარმა, 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში თავისი კვლევითი მოგზაურობის დროს, სოფლის სახელი ჩაწერა როგორც „კოსტანევი“. მარმა დაწერა, რომ ათინას კაზაში იყო 69 სოფელი, რომელთაგან 64-ში ლაპარაკობდნენ ლაზურად.  ზაღნატიც იყო ერთ-ერთი სოფელი, სადაც ლაზურად ლაპარაკობდნენ. კოსტანივათის სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევით მოგზაურობისას ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც კოსტანევატი. ამ დროს სოფელში 47 ოჯახში 197 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი კოსტანივათი  1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს. რადგან კოსტანივათი ან კოსტანივატი არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა დერნექით. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს დერნექის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 624 ადამიანისგან, რომელთაგან 252 ადამიანმა იცოდა კითხვა და წერა. 

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
Talking Heads-ის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია როკჯგუფ **Talking Heads-ის დისკოგრაფია**.

## ალბომები 
### სტუდიური ალბომები 
## სქოლიო 
კატეგორია:Talking Heads
კატეგორია:როკ-ჯგუფების დისკოგრაფიები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლების დისკოგრაფიები
Arcane (სერიალი)

**Arcane** — სტიმპანკის ჟანრის სამოქმედო-სათავგადასავლო სატელევიზიო ანიმაციური სერიალი. დაფუძნებულია ვიდეოთამაშ League of Legends-ის სამყაროზე. ანიმაციური სერიალი შეიქმნა Riot Games-ისა და ფრანგული სტუდიის Fortice Production-ის მიერ. პირველი სამი ეპიზოდის პრემიერა შედგა 2021 წლის 6 ნოემბერს და ანიმაციური სერია გავიდა Netflix-ის სტრიმინგპლატფორმებზე. სერიალის მეორე და ბოლო სეზონი გამოვიდა 2024 წლის 9-დან 23 ნოემბრამდე. ანიმაციური სერიალი კრიტიკოსებმა თბილად მიიღეს, ის შეაქეს მისი ანიმაციის, სიუჟეტის, მოქმედებათა თანმიმდევრობის, პერსონაჟებისა და ხმოვანი ეფექტების გამო. მან ასევე დაამყარა რეკორდი, როგორც Netflix-ის ყველაზე რეიტინგულმა სერიალმა მისი პრემიერიდან ერთი კვირის განმავლობაში, პირველი ადგილი დაიკავა Netflix-ის 52 ქვეყნის ტოპ-10 ჩარტში, მეორე ადგილი კი შეერთებულ შტატების ჩარტში. ზოგიერთი კრიტიკოსის აზრით, ეს არის ერთ-ერთი საუკეთესო ვიდეოთამაშის ადაპტაცია, რაც კი ოდესმე შექმნილა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ვიდეო თამაშებზე დაფუძნებული ანიმაციური სერიალები
კატეგორია:Netflix-ის ორიგინალური პროგრამები
კატეგორია:ფრანგული ანიმაციური ტელესერიალები
გრანდიდიერიტი

**გრანდიდიერიტი** — იშვიათი მინერალი. იგი აღმოაჩინილ იქნა 1902 წელს ფრანგი მინერალოგ ალფრედ ლაკრუას მიერ სამხრეთ მადაგასკარში, ანდრაჰომანის კონცხის მიდამოებში. მინერალს სახელი ეწოდა ფრანგი მკვლევარის ალფრედ გრანდიდიერის პატივსაცემად, რომელიც სწავლობდა მადაგასკარის ბუნებრივი რესურსების ისტორიას. 2000-იან წლებამდე, ანდრაჰომანის კონცხი ერთადერთი ადგილი იყო სადაც მოიპოვებდნენ გრანდიდიერიტს. 2000 წელს შრი-ლანკაში აღმოაჩინეს გრანდიდიერიტის კიდევ ერთი საბადო, 2014 წელს — მადაგასკარში ტრანომაროს მახლობლად, 2015 წელს — ტულიარში.

რაც უფრო მეტ რკინას (Fe) შეიცავს, გრანდიდიერიტი უფრო ცისფერი ხდება. ახლახან აღმოჩენილი ძვირფასი ქვა, ლურჯი ომნილიტი, არის Fe-ანალოგი (Fe, Mg) გრანდიდიერიტის (Mg, Fe).

გრანდიდიერიტები ავლენენ ძლიერ ტრიქროიულ პლეოქროიზმს. ეს ნიშნავს, რომ მას შეუძლია აჩვენოს სამი განსხვავებული ფერი ხედვის კუთხიდან გამომდინარე: მუქი ლურჯი-მწვანე, უფერო (ზოგჯერ ძალიან ღია ყვითელი) ან მუქი მწვანე.

მიუხედავად იმისა, რომ ტრიქროიზმი, როგორც წესი, შეიძლება დაეხმაროს გრანდიდერიტების სხვა ძვირფასი ქვების გამორჩევას, ლაზულიტები შეიძლება გამოჩნდეს ლურჯ-მწვანე ფერებში და აჩვენოს უფერო/ლურჯი/მუქი ლურჯი პლეოქროიზმი. მიუხედავად ამისა, ლაზულიტებს აქვთ უფრო მაღალი რეფრაქციული ინდექსები და სპეციფიკური სიმძიმე. გრანდიდიერიტებს ასევე აქვთ უფრო დიდი სიმტკიცე 7.5 მოოსის სკალით.

დიდი გამჭვირვალე სახიანი გრანდიდერიტის ნიმუშები ძალზე იშვიათია. ყველაზე დიდი მოჭრილი ნიმუში, რომელიც ამჟამად ცნობილია GIA-სთვის, იწონის 763.5 კარატს.

## იხილეთ აგრეთვე
*მინერალების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ნეზოსილიკატები
კატეგორია:ძვირფასი თვლები
კატეგორია:ორთორომბული მინერალები
ირმაქიენიქოი

**ირმაქიენიქოი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 8 კილომეტრში. 2023 წლის მონაცემებით სოფელში 190 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
ირმაქიენიქოის ძველი სახელია „ჯერეჯივათი“ ან „ჭერეჭივათი“. ჯერეჯივათი ან ჭერეჭივათი, რომელიც ლაზური ტოპონიმია, თურქულშიც შევიდა მსგავსი ფორმით.

სოფელი „ჯერეჯივატი“ მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. თუმცა, ეს დასახლება ძველ ჩანაწერებში ცალკე სოფლად არ მოიხსენიება. ცნობილია, რომ ის ადრე სოფელ „მამაქივათის“ უბანი იყო. კერძოდ, ის გამოეყო „ირმაქოის“ (რომლის ძველი სახელი იყო მამაქივათი) და მიიღო სოფლის სტატუსი. მიუხედავად იმისა, რომ დაარსების თარიღად მითითებულია 1986 წელი, 1990 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერაში ის არ მოიხსენიება. 2000 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 187 ადამიანს, საიდანაც 103 იყო ქალი და 84 მამაკაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
რინა გონოი

**რინა გონოი**(五ノ井 里奈, დ. 29 სექტემბერს, 1999, Higashimatsushima, მიაგი — იაპონელი ძიუდოისტი და იაპონიის სახმელეთო თავდაცვის ძალების (JGSDF) ყოფილი ჯარისკაცი. მას სექსუალური შეურაცხყოფა მიაყენეს უფროსმა ოფიცრებმა, ხოლო ზემდგომმა ოფიცრებმა გააუქმეს მისი საჩივრები და იძულებული გახდა დაეტოვებინა ჯარი.

## ბავშვობა
რინა გონოი დაიბადა Higashimatsushima-ში, მიაგის პრეფექტურაში. ძიუდოში ვარჯიში ოთხი წლის ასაკში დაიწყო ძმის ხელმძღვანელობით. მან საკუთარ თავს მიზნად დაუსახა მონაწილეობა მიეღო ოლიმპიურ თამაშებში. 2011 წელს, როდესაც გონა 11 წლის იყო, ის და მისი ოჯახი 2011 წლის მარტის მიწისძვრისა და ცუნამის გამო იძულებით გადაადგილდნენ. გონოი პირველად შეხვდა JGSDF-ის ოფიცრებს, რომლებიც ატარებდნენ ჰუმანიტარულ ოპერაციებს: ისინი ლამაზად იყვნენ ჩაცმული და ეხმარებოდნენ დევნილებს იმპროვიზირებული საცურაო კაბინების მომზადებაში, ემსახურებოდნენ მათ თბილ წყალის, საკვების და სხვა საჭირო ნივთების მიწოდებაში. გონოე განსაკუთრებით აღფრთოვანებული იყო ქალი ოფიცრებით და დაინტერესდა JGSDF-ში გაწევრიანებით, რათა ერთ დღეს მასაც შესძლებოდა დახმარებოდა გაჭირვებულ ადამიანებს.

## სამხედრო კარიერა
გონოი 2020 წელს შეუერთდა JGSDF-ს და გეგმავდა გამოეყენებინა მათი სპორტული ობიექტები ძიუდოში ვარჯიშისთვის და აეხდინა ოცნება — ოლიმპიურ თამაშებზე ასპარეზობა. თუმცა, JGSDF-ში მას ყოველდღიურად ავიწროვებდნენ: მამრობითი სქესის კოლეგები მის სხეულსა და მკერდის ზომაზე სექსუალურ შენიშვნებს აკეთებდნენ, ლოყაზე კოცნიდნენ, ეხვეოდნენ ან ეხუტებოდნენ ზურგიდან მისი თანხმობის გარეშე. ყველაზე საშინელი ინციდენტი 2021 წლის აგვისტოში საწვრთნელ ვარჯიშზე მოხდა, როდესაც სამმა ოფიცრმა — შუტარო სიბუიმ, რიოტო სეკინემ და იუსუკე კიმეზავამ — კარავში გამოიძახა, სადაც ისინი სვამდნენ. ოფიცრები განიხილავდნენ საბრძოლო ხელოვნების ტექნიკა, რომელიც მოწინააღმდეგის დახრჩობასა და მიწაზე გართხმას გულისხმობდა. მათ უბრძანეს გონოის მონაწილეობა მიეღო „დახრჩობის“ დემონსტრირებაში. მათ მიამაგრეს იგი საწოლზე, გაშალეს მისი ფეხები და იმიტაცია გააკეთეს ვითომ სექსი ჰქონდათ ათობით სხვა კოლეგის თვალწინ, რომლებიც უყურებდნენ და იცინოდნენ.

გონოი არ იყო კმაყოფილი  სამხედრო ხელისუფლების ბოდიშით, მან აღძრა როგორც სისხლის სამართლის, ისე სამოქალაქო სარჩელი მთავრობისა და თავდასხმაზე პასუხისმგებელი პირების წინააღმდეგ. 2023 წლის დასაწყისში, როდესაც სასამართლო პროცესი დაიწყო, ერთ-ერთმა სავარაუდო დამნაშავემ აღიარა დანაშაული, ხოლო ოთხმა თავი გამოაცხადა უდანაშაულოოდ. ყველა სასჯელი გასაჩივრების უფლების გარეშე იქნა გამოტანილი.

## ჯილდოები
2023 წლის ნოემბერში გონოი მოხვდა BBC-ის 100 ქალის სიაში.

2024 წლის მარტში მან მიიღო ქალთა საერთაშორისო ჯილდო გამბედაობისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალთა საერთაშორისო ჯილდოს მფლობელები გამბედაობისთვის
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაგნეზიტი

**მაგნეზიტი** () — კარბონატების კლასის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა MgCO3. იზომორფული მინარევის სახით შეიცავს Fe, Mn, Ca. კრისტალდება ტრიგონურ სინგონიაში. კრისტალები რომბოედრული ან უსწორმასწორო წაგრძელებული აქვს, აგრეგატები — ფარულ-კრისტალური. თეთრია ან მოყვითალო-ნაცრისფერი. მყიფეა; რომბოედრის გასწვრივ აქვს სრული ტკეჩადობა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3.75-4.25; სიმკვრივე 2900-3100 კგ/მ³. მაგნეზიტის ძირითადი დანაგროვები გვხვდება მეტამორფიზებულ დოლომიტებში. მაგნეზიტი გამოიყენება ცემენტის, ცელულოზის, სინთეზური კაუჩუკის, პლასტმასის, ცეცხლგამძლე ნაწარმის, კერამიკულ და სხვათა წარმოებაში. ძირითადი საბადოებია რუსეთში, ჩინეთში, კორეაში, ბრაზილიაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კარბონატის მინერალები
კატეგორია:მაგნიუმის მინერალები
კატეგორია:ტრიგონური მინერალები
ქაიაღანთაში (პაზარის რაიონი)

**ქაიაღანთაში** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 52 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 17 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 40 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ქაიაღანთაშის ძველი სახელია „სითორი“. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „სითორ“.
 
სოფელი სითორი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. თუმცა, ეს დასახლება ძველ ჩანაწერებში ცალკე სოფლად არ მოიხსენიება. ცნობილია, რომ ის ადრე სოფელი „ჰაქოს“ უბანი იყო. კერძოდ, 1957 წელს „სითორის“ უბანი, რომელიც სოფელ ჰაქოს ეკუთვნოდა, გადაკეთდა სოფლის სახელწოდებით „ქაიაღანთაში“. 1965 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, ქაიაღანთაშის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 90 ადამიანს, რომელთაგან მხოლოდ 8 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
გურამ ბახტაძე

**გურამ ბახტაძე** (დ. 22 იანვარი, 1961 — გ. 16 მარტი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
გურამ ბახტაძე დაიბადა სოფელი წებელდაში, გულრიფშის რაიონში. 1981 წელს დაამთავრა ხონის ტექნიკური სასწავლებელი. აფხაზეთში დაწყებული საომარი მოქმედებების დროს გურამ ბახტაძე ირიცხებოდა საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს მე-2 საარმიო კორპუსის 23-ე ბრიგადის მე-6 სატანკო ბატალიონის მე-4 ასეულში რიგით მებრძოლად. გურამ ბახტაძე  აქტიურად მონაწილეობდა ბატალიონის მიერ წარმოებულ საბრძოლო ოპერაციებში, მდინარე გუმისთის მიმდებარედ. დაიღუპა 1993 წლის 16 მარტს, მე-6 ბატალიონის მე-4 ასეულის პოზიციაზე, მდინარე გუმისთის პირას, მტრის მიერ სოხუმზე განხორციელებული მორიგი შემოტევის დროს.  საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის მებრძოლი აფხაზეთის ომში. 

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“ (გარდაცვალების შემდეგ).

## ლიტერატურა
უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2, საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბ., 2004, გვ. 72.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
ბრავეს მესერი

**ბრავეს მესერი** — კრისტალთა სივრცობრივი მესრების სახე. პირველად დაადგინა ფრანგმა მეცნიერმა ო. ბრავემ 1848 წელს. მის მიერ წამოყენებული ჰიპოთეზის მიხედვით კრისტალთა მესრები აგებულია სივრცეში კანონზომიერად განლაგებული წერტილების — კვანძებისაგან სადაც მოთავსებულია ატომები. მესრების მიღება შეიძლება მოცემული წერტილების განმეორების შედეგად. პარალელური გადაადგილებით (ტრანსლაციით). ამ წერტილებზე სწორი ხაზებისა და სიბრტყეების გატარებით სივრცობრივი მესერი თანასწორ პარალელეპიპედებდ (ელემენტარულ უჯრედებად) დაიყოფა. არსებობს ასეთი მესრის 14 სახე, მათი საშუალებით დიდი სიზუსტით შეიძლება აღიწეროს ნებისმიერი კრისტალის სტრუქტურა. ბრავეს მესრები იყოფა 4 ძირითად ტიპად: პრიმიტიული (R და P), სადაც კვანძები (ატომები) მხოლოდ პარალელეპიპედის წვეროებშია განლაგებული; ბაზოცენტრირებული (C), სადაც ურთიერთსაწინააღმდეგო ორ წახნაგზე დამატებით კიდევ ორი კვანძია. ცენტრირებული (I), სადაც პრიმიტიულ ტიპს ცენტრში ერთი ატომი აქვს დამატებული, და წახნაგცენტრირებული (F), რომელსაც ყველა წახნაგზე თითო-თითო კვანძი (ატომი) აქვს. 

ბრავეს 14 მესერი სინგონიების მიხედვით შემდეგნაირად ნაწილდება: ტრიკლინურში მხოლოდ პრიმიტიული (P) მესერი გვაქვს, მონოკლინურში — პრიმიტიული (P) და ბაზოცენტრირებული (C), რომბულში მესრის ოთხივე (P, C, I და F) ტიპი გვხვდება, ტეტრაგონურში (P, I), ტრიგონურში (R), ჰექსაგონურში მხოლოდ ბაზოცენტრირებული (C) მესერი, კუბურ სინგონიაში კი მესრების პრიმიტიული (P), ცენტრირებული (I) და წახნაგცენტრირებული (F) ტიპები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრისტალოგრაფია
კატეგორია:კრისტალოქიმია
კალიროე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი კალიროე
**კალიროე** (), *იუპიტერ XVII*, *S/1999 J 1* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
კალიროე აღმოაჩინეს 1999 წლის 6 ოქტომბერს ასტრონომებმა ტიმოთი სპარმა, ჯეიმს სკოტმა, რობერტ მაკმილანმა, ჯეფ ლარსენმა, ჯო მონტანმა, არიანა გლისონმა და ტომ გერელსმა Spacewatch პროგრამის ფარგლებში. თავდაპირველად ციური სხეული შეცდომით მიიღეს ასტეროიდად (1999 UX18). 2000 წლის 18 ივლისს ტიმოთი სპარმა დაადგინა, რომ საუბარია იუპიტერის ახალ თანამგზავრზე, რომელმაც შემდეგ მიიღო დროებითი აღნიშვნა S/1999 J 1.

თანამგზავრს სახელი ეწოდა განიმედეს დედის კალიროეს პატივსაცემად, ბერძნული მითოლოგიიდან.

## ორბიტა
კალიროე იუპიტერის ირგვლივ სრულ ბრუნვას აკეთებს საშუალოდ 24102000 კმ მანძილზე 759 დღეზე ნაკლებ დროში. ეკუთვნის პასიფეს ჯგუფს. ორბიტა რეტროგრადულია; აქვს დახრილობა 147.1° და ექსცენტრიულობა 0.283.

## ფიზიკური მახასიათებლები 
კალიროეს საშუალო დიამეტრი დაახლოებით 7 კმ-ია. სიმკვრივე უხეშად შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე, ვინაიდან თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ზედაპირი ძალიან მუქია: მისი ალბედო არის 0.04. ვარცკვლავიერი სიდიდე 20.8 მm.

## რესურსები ინტერნეტში
* 17th Moon of Jupiter Discovered 
* Spacewatch S/1999 J 1
* Spacewatch discovery picture

## სქოლიო
კატეგორია:პასიფაეს ჯგუფის თანამგზავრები
ავტონოე (თანამგზავრი)

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი ავტონოე
**ავტონოე**, *ავთონოე* (), *იუპიტერ XXVIII*, *S/2001 J 1* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
ავტონოე აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2001 წელს და მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა S/2001 J 1.

ავტონოეს სახელი ეწოდა 2003 წლის აგვისტოში ქარიტების დედის ავტონოეს სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან.

## ორბიტა
ავტონოეს დიამეტრი დაახლოებით 4 კილომეტრია და იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 24 264 000 კმ მანძილზე 719.01 დღეში. ის ბრუნავს ეკლიპტიკის მიმართ 151° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 150°) რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.369.

ის მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს, არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეები, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 22,8-დან 24,1 გმ-მდე მანძილზე და 144,5°-დან 158,3°-მდე დახრილობით.

## სქოლიო
კატეგორია:პასიფაეს ჯგუფის თანამგზავრები
იუპიტერ LXIII

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი იუპიტერ LXIII
**იუპიტერ LXIII**, *S/2017 J 2* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა კარნეგის ასტრონომმა სკოტ შეპარდმა 2017 წლის 23 მარტს სერრო ტოლოლოს ობსერვატორიაში გადაღებულ ორ სურათზე. მოგვიანებით, იგივე თანამგზავრი აღმოაჩინეს 2016 წლის 5 თებერვალს მაუნა კეას ობსერვატორიაში გადაღებულ ფოტოებზე. აღმოჩენა გამოცხადდა 2018 წლის 17 ივლისს.

2018 წლის 25 სექტემბერს აღმოჩენა აღიარა საერთაშორისო ასრტონომიულმა კავშირმა და თანამგზავრმა მიიღო მუდმივი ნომერი იუპიტერ, მაგრამ უსახელო დარჩა.

## ორბიტა
თანამგზავრი იუპიტერის გარშემო ორბიტას დაახლოებით 723.8 დღეში ასრულებს. დიდი ნახევარღერძი დაახლოებით 23.24 მილიონი კილომეტრია. ორბიტის გასწვრივ მოძრაობის მიმართულება ეწინააღმდეგება იუპიტერის ბრუნს მისი ღერძის გარშემო.

## ფიზიკური მახასიათებლები 
ფიზიკური მახასიათებლები დანამდვილებით უცნობია, მაგრამ მისი სიკაშკაშის მიხედვით, ასტრონომები ვარაუდობენ, რომ თანამგზავრის დიამეტრი დაახლოებით 1 კილომეტრია.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
S/2022 J 2

**S/2022 J 2** — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა სკოტ შეპარდმა 2022 წლის 15 ოქტომბერს 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში, ჩილე. ეს გამოცხადდა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2023 წლის 22 თებერვალს, მას შემდეგ რაც დაკვირვებები შეგროვდა საკმარისად ხანგრძლივი დროის მანძილზე, რათა დაადასტუროს თანამგზავრის ორბიტა.

## ორბიტა
S/2022 J 2 არის კარმე ჯგუფის ნაწილი, იუპიტერის რეტროგრადული არარეგულარული მთვარეების მჭიდრო გროვა, რომელიც მიჰყვება კარმეს მსგავს ორბიტას ნახევრად მთავარ ღერძებზე 22–24 მილიონი კმ, ორბიტალური ექსცენტრისტები 0.2-0.3, და დახრილობა 163-166°.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
იუპიტერ LXXII

**იუპიტერ LXXII**, *S/2011 J 1* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა 2011 წლის 27 სექტემბერს სკოტ შეპარდმა 6.5 მეტრიანი მაგელან-ბაადეს ტელესკოპის გამოყენებით ლას-კამპანასის ობსერვატორიაში. აღმოჩენა გამოცხადდა 2012 წლის 29 იანვარს.

## ორბიტა
S/2011 J 1 ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 20.101 მილიონი კმ მანძილზე 580.7 დღეში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.296. ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 162.8°, ანუ ის რეტროგრადულია. ორბიტალური პარამეტრები არ გვაძლევს საშუალებას მივანიჭოთ S/2011 J 1 იუპიტერის თანამგზავრების რომელიმე ცნობილ ჯგუფს: მას აქვს კარმეს ჯგუფისთვის დამახასიათებელი დახრილობა და ანანკეს ჯგუფისთვის საერთო ნახევრად მთავარი ღერძი.

## ფიზიკური მახასიათებლები
S/2011 J 1-ის დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ-ია. ვარაუდობენ, რომ გარე თანამგზავრები ძირითადად შედგება სილიკატური ქანებისგან, ამიტომ მისი სიმკვრივე შეიძლება შეფასდეს 2.6 გ/სმ³-ით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
იუპიტერ LXI

**იუპიტერ LXI**, *S/2003 J 19* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა ასტრონომთა ჯგუფმა ბრეტ ჯ. გლადმანის ხელმძღვანელობით 2003 წელს. თანამგზავრი დაკარგულად ითვლებოდა ვიდრე იგი თავიდან არ აღმოაჩინეს 2003 წელს. მისი აღდგენა მოხდა 2018 წელს და მიენიჭა მისი მუდმივი აღნიშვნა იმავე წელს.

## ორბიტა
იუპიტერ LXI დიამეტრით დაახლოებით 2 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 22709 მმ მანძილზე 699,125 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 165° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორისკენ 164°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობა 0.1961.

ის მიეკუთვნება კარმეს ჯგუფს, რომელიც შედგება არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეებისგან, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 23-დან 24 გმ-მდე მანძილზე და დაახლოებით 165°-ის დახრილობით.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
იუპიტერ LI

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი იუპიტერ LI
**იუპიტერ LI**, *S/2010 J 1* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
S/2010 J 1 აღმოაჩინეს 2010 წლის 7 სექტემბერს რობერტ იაკობსონმა, მარინა ბროზოვიჩმა, ბრეტ გლადმანმა და მ. ალექსანდრესენმა 5.1 მეტრიანი ჰეილის ტელესკოპის გამოყენებით პალომარის ობსერვატორიაში. გახსნა გამოცხადდა 2011 წლის 1 ივნისს.

## ორბიტა
S/2010 J 1 ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 23.314 მილიონი კმ მანძილზე 724.34 დღეში. ორბიტას აქვს ექსცენტრისიტეტი 0.320. ორბიტის დახრილობა ადგილობრივი ლაპლასის სიბრტყისკენ არის 163.2186°, ანუ ის რეტროგრადულია. ეს ვარაუდობს, რომ S/2010 J 1 ეკუთვნის კარმეს ჯგუფს და აქვს ყველაზე დაბალი ორბიტალური დახრილობა მის წევრებს შორის.

## ფიზიკური მახასიათებლები
S/2010 J 1-ის დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან, ამიტომ მისი სიმკვრივე შეიძლება შეფასდეს 2.6 გ/სმ³-ით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
მაგნეტიტი

{{ინფოდაფა მინერალი
| სახელი        = მაგნეტიტი
| კატეგორია    = ოქსიდის მინერალები
| ინფოდაფის სიგანე    = 
| ინფოდაფის ფერი  = 
| სურათი       = Magnetite-118736.jpg
| სურათის ზომა   = 
| წარწერა     = მაგნეტიტი ბოლივიიდან
| ფორმულა     = Fe^{2+}Fe2^{3+}O4
| მოლეკულური მასა   = 
| ფერი       =  შავი, ზოგჯერ მოლურჯო ფერისაა
| კრისტალოგრაფიული დახასიათება     = 
| სინგონია      = კუბური
| twinning    = 
| ტკეჩვადობა    = 
| მონატეხი    = 
| tenacity    =
| სიმაგრე        = 5.5-6
| ელვარება      = ნახევრად ლითონისებრი ან ლითონისებრი აქვს
| polish      = 
| refractive  = 
| opticalprop = 
| birefringence = 
| დისპერსია  = 
| pleochroism = 
| fluorescence= 
| აბსორბცია  =
| ხაზის ფერი      = 
| ხვედრითი წონა     =
| სიმკვრივე     = 4800-5300
| ლღვობა        = 
| fusibility  = 
| დიაგნოსტიკური ნიშნები  = 
| ხსნადობა  = 
| გამჭვირვალება = 
| სხვა       = 
| ბმულები  =
}}
**მაგნეტიტი** ( Fe^{2+}Fe2^{3+}O4. Fe^{2+} ხშირად ჩანაცვლებულია Mg, Mn^{2+}, Ni-ით, ხოლო Fe^{3+} — V, Cr, Ti, Al-ით. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. კრისტალები ოქტაედრული, რომბულ-დოდეკაედრული, კუბური აქვს, აგრეგატები – მარცვლოვანი, დრუზული, რადიალურ-სხივოსნური თირკმლისებრი, ოოლითური, ჭვარტლისებრი. ძლიერ მაგნიტურია. კარგად ატარებს დენს. შავი, ზოგჯერ მოლურჯო ფერისაა. ელვარება ნახევრად ლითონისებრი ან ლითონისებრი აქვს. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 5.5-6; სიმკვრივე 4800-5300 კგ/მ³. მაგნეტიტი წარმოიქმნება მაგმური, პეგმატიტური, სკარნული, ჰიდროთერმული, ეგზოგენური და მეტამორფოგენული პროცესების შედეგად. მაგნეტიტი რკინის ერთ-ერთი ძირითადი მადანია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ოქსიდის მინერალები
კატეგორია:რკინის მინერალები
თათია ჩხეიძე

თათია ჩხეიძე (დ. 25 მაისი, 1969, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მუსიკოსი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის I მუსიკალური სასწავლებელი და ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1997 წლიდან არის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეორიის კათედრის მეცნიერ–თანამშრომელი. 2000 წელს გახდა მასწავლებელი, 2001 წლიდან უფროსი მასწავლებელი, 2005 წელს დოცენტი, 2013 წლიდან ასოცირეული პროფესორი. 2005 წლიდან მუშაობს თბილისის კონსერვატორიის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის უფროსის მოადგილედ, 2013 წლიდან ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის, საეკლესიო მუსიკის მიმართულების ხელმძღვანელად. 2011 წლიდან განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის პროგრამული აკრედიტაციის ექსპერტი, 2015 წლიდან გიორგი მთაწმინდელის სახელობის საეკლესიო გალობის უმაღლესი სასწავლებლის, საეკლესიო მუსიკოლოგიის კათედრის გამგე. მუშაობს ქართული საეკლესიო მუსიკალური კვლევის დარგში. მუსიკისმცოდნე–თეორეტიკოსი. არის მუსიკისმცოდნეობის კანდიდატი. 1997 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა – "საღვთო ლიტურგია ღვთისმსახურების ქართულ პრაქტიკაში".

## რესურსები ინტერენტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
სინგონია

**კრისტალოგრაფიული სინგონია** — კრისტალების დაყოფა მათი ელემენტარული უჯრედის სიმეტრიის მიხედვით. ყოველ სინგონიას ახასიათებს ელემენტარული უჯრედის a, b, c ღერძებისა და მათ შორის მდებარე α, β, γ კუთხეების გარკვეული თანაფარდობა. 

განარჩევენ 7 სინგონიას: 
#კუბურს (a=b=c, \alpha = \beta = \gamma = 90^\circ), 
#ტეტრაგონურს (a=b \ne c, \alpha = \beta = \gamma = 90^\circ), 
#ჰექსაგონურს (a=b \ne c, \alpha = \beta =90^\circ,  \gamma = 120^\circ), 
#ტრიგონურს (a=b=c, \alpha = \beta = \gamma \ne 90 ^\circ), 
#რომბულს (a\ne b \ne c, \alpha = \beta = \gamma = 90^\circ), 
#მონოკლინურს (a\ne b \ne c, \alpha = \gamma = 90^\circ, \beta\ne90^\circ)
#ტრიკლინურს (a\ne b \ne c, \alpha \ne \beta \ne \gamma \ne 90 ^\circ ). 

სინგონია სიმეტრიის მიხედვით კრისტალების ყველაზე მსხვილი საკლასიფიკაციო ქვედანაყოფია. ყოველი მათგანი მოიცავს სიმეტრიის რამდენიმე წერტილოვან ჯგუფს, ერთ (ტრიკლინური, ტრიგონური და ჰექსაგონური სინგონიები) ან რამდენიმე (დანარჩენი სინგონიები) ბრავეს მესერს.

## ლიტერატურა
S/2003 J 9

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი S/2003 J 9
**S/2003 J 9** — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის კარმეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
იგი აღმოაჩინეს 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით. როდესაც მცირე პლანეტების ცენტრმა გამოაცხადა S/2003 J 9-ის აღდგენა სკოტ შეპარდის მიერ 2011 წლის სექტემბრიდან 2018 წლის აპრილამდე დაკვირვებით.

## ორბიტა
S/2003 J 9 ბრუნავს იუპიტერს საშუალოდ 22441680 კმ მანძილზე 683 დღეში, 6 საათსა და 58 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0,269. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობა 164,5°-ია. ეკუთვნის კარმე ჯგუფს.

## ფიზიკური მახასიათებლები
S/2003 J 9-ის დიამეტრი დაახლოებით 1 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2,6 გ/სმ³-ზე, ვინაიდან თანამგზავრი სავარაუდოდ შედგება ძირითადად სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0,04. მაგნიტუდა 23,7 მ

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
ქესიქოფრუ (პაზარის რაიონი)

**ქესიქოფრუ** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან  43 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 452  ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ქესიქოფრუს ძველი სახელია ჰუდისა. ჰუდისა (ჰუდისა) არის ლაზური ტოპონიმი, რომელიც თურქულში იგივე ფორმით შევიდა. კერძოდ, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც ჰუდისა (خودیسە).

სოფელი ჰუდისა მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინის კაზას ექვემდებარებოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 32 კომლში მცხოვრები 162 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შემდეგნაირად იყო აღრიცხული: 16 ცხვარი, 30 თხა, 40 ძროხა და 11 ხარი.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა, 1910 წელს ლაზისტანის რეგიონში მისი კვლევითი მოგზაურობის დროს დაწერა, რომ ათინის კაზაში 69 სოფელი იყო და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაზურად საუბრობდნენ. სოფელი ჰუდისაც ლაზურენოვან დასახლებებს შორის მოიხსენია. ჰუდისას სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევით მოგზაურობაში მყოფმა ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც ჰუდისა (Худиса). ამ პერიოდში ჰუდისას სოფელში 58 კომლში 352 ადამიანი ცხოვრობდა.

სოფელი ჰუდისა, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ათინის კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს ექვემდებარებოდა. ვინაიდან ჰუდისა არ იყო თურქული სახელი, 1959 წელს სოფლის სახელი შეიცვალა და გახდა კესიკკოპრუ. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს კესიკკოპრუს სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 999 ადამიანისგან, რომელთაგან 329 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
აიდე (თანამგზავრი)

**აიდე**, *აიოდე* (), *იუპიტერ XLI*, *S/2003 J 7* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
თანამგზავრი აღმოაჩინა ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2003 წელს. მან მიიღო დროებითი აღნიშვნა S/2003 J 7.

2005 წლის მარტში სახელი ეწოდა სამი ორიგინალური მუზიდან ერთ-ერთი აიდეს სახელი ბერძნული მითოლოგიიდან.

## ორბიტა
აოედე დიამეტრის დაახლოებით 10 კილომეტრია და ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 23,044,000 კმ მანძილზე 714,657 დღეში, ეკლიპტიკისკენ 160° დახრილობით (იუპიტერის ეკვატორის მიმართ 162°), რეტროგრადული მიმართულებით და ექსცენტრიულობით 0.4311.

აიდე მიეკუთვნება პასიფაეს ჯგუფს, არარეგულარული რეტროგრადული მთვარეები, რომლებიც ბრუნავენ იუპიტერზე 22,8-დან 24,1 გმ-მდე დისტანციებზე და 144,5°-დან 158,3°-მდე დახრილობით.

## სქოლიო
კატეგორია:პასიფაეს ჯგუფის თანამგზავრები
სინოპე

**სინოპე** () — მდინარის ღმერთ ასოპოსის უმანკო ასული, ასირიელი ფერია, ქალაქ სინოპის ეპონიმი. მის ამბავს მოგვითხრობს აპოლონიოსი: „აქ დაასახლა ღმერთმა სინოპე — ნიმფა, ასული აზოპოსისა, ზევსმა ისურვა მასთან დაწოლა“, პირობა მისცა, შეგისრულებ ყოველგვარ თხოვნასო. „მაშ ქალწულობა შემინახეო“ — მიუგო ნიმფამ. ასე გადარჩა. არც აპოლონი გაიკარა, ვერც მდინარის ღმერთი ჰალისი ეღირსა მასთან წოლას, ვერც ვინმე მოკვდავთაგანი.

მის სახელს ატარებს იუპიტერის ერთ-ერთი თანამგზავრი სინოპე.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ანტიოპე (ამფიონის დედა)

**ანტიოპე** () — ზევსის საყვარელი, ბეოტიელი მდინარის ღმერთის ასოპოსის მშვენიერი ასული. სხვა ვერსიით, თებეს მეფის ნიქტევსის ასულია. 

ზევსი სატირის სახით გამოეცხადა, „მიუდგა“ და შვა სწორუპოვარი ტყუპი — ამფიონი და ძეთოსი. მამამ გაუგო და სიკვდილით დაემუქრა, ქალი სიკიონში გაიქცა. იქ მეფე ეპოპევსმა ითხოვა. მამა დარდმა გადაიტანა და თავის ძმას, თებეს მეფეს ლიკოსს დაუბარა შურისძიება. ლიკოსმა მეფე ეპოპევსი მოკლა, ძმისწული კი შინ დააბრუნა და ყოველნაირად ავიწროვებდა. ბოლოს მისმა ცოლმა — ბოროტმა დირკემ სულაც ველური ხარის რქებზე გაკვრა უბრძანა გმირ ძმებს. ძმებმა გამზრდელი მწყემსის წყალობით დედა შეიცნეს და რქებზე თვით დირკე გააკრეს, თვითონ კი ახალი მძლავრი შვიდჭიშკრიანი თებე და მისი კოშკები ააშენეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
გიორგი ინგოროყვა

**გიორგი ინგოროყვა** (დ. 8 დეკემბერი, 1950, ბათუმი) — ქართველი ნეიროქირურგი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი სამკურნალო ფაკულტეტი 1973 წელს 1972–1973წწ. იყო ბათუმის რესპუბლიკური საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების ექიმი–ინტერნი; 1973–1979წწ. რესპუბლიკური ცენტრალური კლინიკური საავადმყოფოს ნეიროქირურგიული განყოფილების ექიმი–ნეიროქირურგი; 1979–1987წწ. თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ნეიროქირურგიის კურსის ასისტენტი; 1987 წელს ამავე კურსის დოცენტი; 1994 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნეიროქირურგიის კურსის ხელმძღვანელი. ავტორია 40 სამეცნიერო ნაშრომის. ნაშრომთაგან 7 გამოქვეყნებული აქვს საზღვარგარეთ. არის სამი საკანდიდატო თემის ხელმძღვანელი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ლიტერატურა 
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. - თბ.,.- 2000.-გვ.131

## რესურსები ინტერნეტში 
*ბიოგრაფიული ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კილენე (თანამგზავრი)

**კილენე** (), *იუპიტერ XLVIII*, *S/2003 J 13* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
იგი აღმოაჩინეს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით 2003 წლის 8 თებერვალს და მიიღო დროებითი აღნიშვნა S/2003 J 13. 2003 წლის 30 მარტს ოფიციალურად მიენიჭა სახელი კილენე, ერთ-ერთი ნიმფის პატივსაცემად ბერძნული მითოლოგიიდან.

## ორბიტა
თანამგზავრი იუპიტერის გარშემო ბრუნავს საშუალოდ 24 349 000 კილომეტრის მანძილზე 737.8 დღეში. რეტროგრადულ ორბიტას ექსცენტრიულობით 0.319 აქვს 149.3° დახრილობა ეკლიპტიკისკენ (140° ეკვატორის მიმართ). არის პასიფეს ჯგუფის ნაწილი.

## ფიზიკური მახასიათებლები
კილენის დიამეტრი დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სავარაუდოდ შედგება სილიკატური ქანებისგან. ზედაპირი ძალიან ბნელია, ალბედო არის 0.04. მაგნიტუდა 23.2m.

## სქოლიო
კატეგორია:პასიფაეს ჯგუფის თანამგზავრები