open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ახალშენის ნაეკლესიარი

**ახალშენის ნაეკლესიარი** — არქიტექტურული ძეგლი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალშენში.

სოფელ ახალშენში სასაფლაოს ტერიტორიაზე, შემორჩენილია ეკლესიის ნაშთები (რამდენიმე ქვა). სასაფლაოს ტერიტორიაზე არის ძველი საფლავის ქვები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:გურიის მხარის არქეოლოგიური ძეგლები
მირახშნის გამოქვაბული

**მირახშნის გამოქვაბული** — არქიტექტურული ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ მირახშანში, აგებულია შუა საუკუნეეში.

გამოქვაბულში შესასვლელი არის ტერასის ზედაპირიდან 1 მეტრ სიმაღლეზე და ვიწრო გვირაბით უკავშირდება ზედა ქვაბულს. გამოქვაბულის შესასვლელში არის ქვის, წაქცეული კარი, რომლის ზომებია 1.5x0.85მ. თვითონ გამოქვაბულში არის 2 სათავსი და ერთი სამზარეულო, სადაც კლდეში სადგარი არის გამოკვეთილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მლოკოსევიჩის იორდასალამი

**მლოკოსევიჩის იორდასალამი** (Paeonia daurica) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო შეფოთლილია. ფოთოლი ორ-სამფოთოლაკიანია, სულ ზედა ფოთოლი მთლიანია. ორივე მხარე ან მხოლოდ ქვედა მხარე ლეგა ფერისაა, შიშველია ან ქვედა მხარეს შებუსული. ფოთლის ნაკვთები უკუკვერცხისებურია. ყვავილი ფართოდ არ არის გადაშლილი, გვირგვინი თეთრია ან მოყვითალო. სამტვერეები ყვითელია. იზრდება მთის შუა სარტყლის ტყეებში, გვხვდება მხოლოდ ლაგოდეხის დაცულ ტერიტორიაზე. საქართველოს ენდემია. მცენარე აღწერილია 1897 წელს ბოტანიკურ ბაღში კულტივირებული ეგზემპლარების მიხედვით.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ.,* საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 576.

კატეგორია:იორდასალამისებრნი
გენო წულაია

**გენო წულაია** (დ. 17 იანვარი, 1930, სოხუმი, საქართველოს სსრ — გ. 18 სექტემბერი, 2000)— ქართველი რეჟისორი, მსახიობი, სცენარისტი, კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979). საკავშირო კინოფესტივალის ლაურეატი (1985). 

## ბიოგრაფია
გენო წულაია დაიბადა 1930 წლის 17 იანვარს სოხუმში. 1948 წელს დაამთავრა სოხუმის მუსიკალური სასწავლებელი. 1948-1950 წლებში სწავლობდა ოდესის სამედიცინო ინსტიტუტში. 1957 წელს დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (მიხეილ ჭიაურელისა და იური გენიკას სახელოსნო). 1957 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ რეჟისორია. 1981 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინოფაკულტეტი. ფილმებს იღებდა მეუღლესთან, კინორეჟისორ ნელი ნენოვასთან ერთად. 1993 წლიდან ცხოვრობდა ბულგარეთში.

## ფილმოგრაფია
### მსახიობი
* 1983 — ყვითელი ჩიტი
* 1988 — ოპერაცია „ვუნდერლანდი“

### დამდგმელი რეჟისორი
* 1959 — წარსული ზაფხული
* 1963 — ცეროდენა რაინდები
* 1965 — დრო იწურება განთიადისას
* 1971 — რერო მასპინძლობს
* 1973 — მოვდივართ და მოვიმღერით
* 1977 — პეპელა
* 1979 — ქორწინება იმერულად
* 1981 — ყოჩაღად, პაპებო!
* 1984 — ჩიორა
* 1988 — მეტიჩარა

### სცენარის ავტორი
* დრო იწურება განთიადისას
* მოვდივართ და მოვიმღერით
* რერო მასპინძლობს
* ქორწინება იმერულად
* ყოჩაღად, პაპებო!

### კომპოზიტორი
* პეპელა

## ჯილდოები და აღიარება
* 1979 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* გენო წულაია — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ყანის ჭლექი

**ყანის ჭლექი** (Fallopia convolvulus) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო 10-100 სმ სიმაღლისაა, ხვიარა, იშვიათად – მწოლიარე ან სწორი, დაკუთხულ-დაღარული, ძირიდანვე დატოტვილი. ფოთლები სამკუთხაკვერცხისებურია, საკმაოდ გრძელყუნწიანი. ყვავილები შეკრებილია 3-6 მეჩხერ კენწრულ მტევნებად. ყვავილსაფარი ნახევრამდე ხუთნაკვთიანია, მომწვანო ფერისაა. ნაყოფი სამწახნაგოვანია, შავი, 3-3,5 მმ სიგრძის. იზრდება ნათესებსა და ნაჩხატებში, დანაგვიანებულ ადგილებში, იშვიათად – ბუჩქნარებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ევროპას, მცირე აზიას, შუა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას, ირანს.

## ლიტერატურა
* *სუხიტაშვილი კ.,* საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 626.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:მატიტელასებრნი
გალავნის წმინდა ნინოს ეკლესია

**გალავნის წმინდა ნინოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გალავანში. აგებულია შუა საუკუნეებში. 

ეკლესია რიყის ქვით აგებული დარბაზული ნაგებობაა, არქიტრავული კარი სამხრეთიდან აქვს დატანებული. ინტერიერში, საკურთხეველი დანარჩენი დარბაზისგან მოხატული კანკელითაა გამოყოფილი, რომლის რიტმსაც, თავის მხრივ სამი თაღი და ორი ნიში ქმნის. აღმოსავლეთით, აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს სხვადასხვა ზომის თითო ნიშია დატანებული. ასეთივე, თაღოვანი სარკმლებია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშიც. ეკლესიის კამარის თაღი თაროსებრ, სადა იმპოსტებზე გადმოდის. კონქი კუთხეებში ეყრდნობა კაპიტელებს. სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე, ქვის წყობაში ჩართულია აგურის ჯვრის გამოსახულებები. ლავგარდანიც აგურისაა. მოცულობა გადახურულია კრამიტით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ძაღლისპირა

**ძაღლისპირა** (Antirrhinum majus) —  ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, ღერო – 25-80 სმ სიმაღლის, მარტივი ან დატოტვილი, ზედა ნაწილში შებუსული. ფოთლები – ლანცეტა ფორმის, მოპირისპირედ ან იშვიათად, მორიგეობით განლაგებული. ყვავილედი კომპაქტურია, ყვავილი დიდი ზომისაა, მეწამული, ყვითელი ან თეთრი. მცენარე იზრდება ქვიან ადგილებში, კედლებზე. ფართოდ არის კულტივირებული და გაველურებული. გვხვდება მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, სამხრეთ ევროპას, ჩრდილოეთ ამერიკას/გაველურებულია.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ.,* საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 596.

კატეგორია:იორდასალამისებრნი
დიდჯამა ფურისულა

**დიდჯამა ფურისულა** () — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ფოთლები დანაოჭებულია და, ძირითადად, ფრთიან ყუნწად არის წარზიდული. ფოთლები ფორმით მოგრძოკვერცხისებურია, კიდედაკბილული. მთელი მცენარე მეტ-ნაკლებად შებუსულია. საყვავილე ღერძი გრძელია. გვირგვინი ოქროსფერ-ყვითელია, ყვავილობის დროს თავდახრილი.   იზრდება ტყეებში, მდელოებზე, ხევებში, ბუჩქნარებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, შუა აზიას, მცირე აზიასა და ჩრდილოეთ ირანს.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ.,* საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 648.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ფურისულასებრნი
წიაღა

**წიაღა** (Polygonum patulum) — 10-100 სმ სიმაღლის, ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო ძირიდანვე დატოტვილია. ფოთლები მოგრძოლანცეტა ფორმისაა, მცირერიცხოვანი, მოკლეყუნწიანი ან თითქმის მჯდომარე. 1-4 ყვავილი ერთად არის შეკრებილი, ყუნწიანია, ყვავილსაფარი მწვანეა ან მოყავისფრო-მწვანე, კიდეებსა და წვერში მოწითალო. იზრდება დანაგვიანებულ ადგილებსა და ნათესებში. გავრცელებულია ქართლში, კახეთში, მთიულეთსა და მესხეთ-ჯავახეთში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, სამხრეთ ევროპას, მცირე და შუა აზიას, ირანს.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 632.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:მატიტელასებრნი
კოლხური ყოჩივარდა

**კოლხური ყოჩივარდა** (Cyclamen colchicum) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ტუბერი სფეროსებურია, ოდნავ შებრტყელებული. ფოთლები თირკმლისებურია, მომრგვალო წვერით. ზედა მხარე მწვანეა, ქვედა მხარე იისფერ-მეწამული ფერისაა. ჯამი მიტკეცილი, გაბნეული ბეწვით არის დაფარული. გვირგვინი ვარდისფერია, გადანაღუნი ნაკვთები ელიფსურია ან მოგრძოკვერცხისებრი. იზრდება მთის ქვედა სარტყლიდან სუბალპურ სარტყლამდე ღორღიან ადგილებში, კლდეებზე. გავრცელებულია აფხაზეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და სამეგრელოში. მცენარე საქართველოს ენდემია.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 638.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ფურისულასებრნი
თელადუმა

**თელადუმა** (Ulmus glabra) — 40-45 მ სიმაღლის ხეა, გლუვი, რუხი ქერქით.ნორჩი ტოტები მოწითალო-მურა ფერისაა.ფოთლები მოკლეყუნწიანია, დიდი ზომის, 18 სმ-მდე სიგრძისა და 10 სმ სიგანის, ფართოელიფსური ან უკუკვერცხისებური, წვერში გრძლად წაწვეტებული, ორივე მხარეს ძირთან არათანაბარგვერდიანი, დაფარული მრავალი მოკლე, ხეშეში ბეწვით, ძლიერ ხაოიანი, კიდეზე ხერხკბილა.  იზრდება მთის შუა სარტყელში ფართოფოთლოვან ტყეებში, ტენიან ადგილებში, ჭალებისა და ხევების გაყოლებით.გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიას, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპას. შესულია საქართველოს წითელ ნუსხაში, როგორც მოწყვლადი მცენარე. 

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ.,* საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 800.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:თელისებრნი
ბარბუესი

**ბარბუესი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის მონეგროსის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 19,60 კმ². მოსახლეობა — 86 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* უესკის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ბარბუესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
* Gran Enciclopedia Aragonesa - ბარბუესი 

## სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
წიბა

**წიბა** (Daphne glomerata) — 50 სმ-მდე სიმაღლის ბუჩქია. ღერო შიშველია, მურა ნაცრისფერი ქერქით, ძირიდანვე დატოტვილი, ტოტები წამოწეულია, მარტივია ან ორთითასებურად დატოტვილი. ფოთლები მოგრძოლანცეტაა ან ნიჩბისებური, მჯდომარეა და თავმოყრილი ტოტების ბოლოებზე. ყვავილები სურნელოვანია, 3-16 ყვავილი ერთად კონებად არის შეკრებილი. ყვავილსაფარი გარედან ვარდისფერია, შიგნიდან – თეთრი. ყვავილსაფრის ნაკვთები ლანცეტაა, ნაყოფი-წითელი.  იზრდება სუბალპური და ალპური სარტყლების მდელოებზე და ბუჩქნარებში, ძლიერ გაძოვებულ ადგილებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიას, შუა და აღმოსავლეთ აზიას.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ.,* საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 796.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:მაჯაღვერისებრნი
საგარეჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია

**საგარეჯოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, ქალაქ საგარეჯოში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეებში და ალაგ-ალაგ, კედლებშიც მოზრდილი დამუშავებული ქვებია გამოყენებული. კედლები მოყვითალო ფერის, წმინდა ბათქაშითაა გასწროებული. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით. გარედან ეკლესიის კედლები სადაა. ეკლესიასთან ახლოს სხვადასხვა ზომის ბევრი ქვევრი აწყვია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭიკარტი

**ჭიკარტი** (Veronica polita) — ერთწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, სიმაღლე 10-25 სმმდე. მოკლე ბანჯგვლიანბეწვიანი, ზოგჯერ ჯირკვლოვანი. ღერო სუსტი და დატოტვილია, გართხმული, ძირთან აღმავალი ან მწოლიარე, დაფესვიანებული ყლორტებით, ხშირი შეფოთვლით. ფოთლები მომრგვალო კვერცხის ან კვერცხის ფორმისაა, თითქმის გულისებური ძირით. ზედა ფოთლები უფრო პატარა ზომისაა და კვერცხის ფორმის. ყვავილები მარტოულია და განლაგებული ზედა ფოთლების იღლიებში. გვირგვინი ცისფერია, უფრო იშვიათად – თეთრი, ჯამის ტოლია ან მასზე ცოტა მოკლე. იზრდება მთის ქვედა სარტყელში – მინდვრებზე, მშრალ ფერდობებსა და რუდერალურ ადგილებში. გავრცელებულია საქართველოს ყველა რეგიონში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს მთელ კავკასიას, ევროპას, შუა აზიას, აღმოსავლეთ აზიას და ჩრდილოეთ ამერიკას.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 616.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:მრავალძარღვასებრნი
ყოჩივარდა

**ყოჩივარდა** () — მცენარეთა გვარი ფურისულასებრთა ოჯახისა. ცნობილია 20-ზე მეტი ველურად მზარდი სახეობა. უპირატესად ხმელთაშუაზღვისპირეთში არიან გავრცელებული. ბალახოვანი მცენარეებია (სიმაღლეში 5–30 სმ) გორგლისებრი ფესურათი. ფოთლები ფესვთანური, გრძელყუნწიანი, გულისებური, ზოგჯერ ნაირფერად შეფერილი. ყვავილები ორსქესიანი, მარტოული, გრძელ საყვავილე ღეროზე, უბრალო ან ფოჩიანი ფურცლებით, მათ ძირში ხშირად ლაქით; შეფერილობა თეთრიდან ბორდოსფერსა და იისფრამდე. ყოჩივარდას სახეობებს შორისაა სამკურნალო მცენარეები. ოთახის კულტურაში ზრდიან სპარსული ყოჩივარდას (С. persicum), მეწამული ყოჩივარდას (С. purpurascens), ამოკვეთილი ყოჩივარდას (C. repan­dum) ჯიშებსა და ჰიბრიდებს; დეკორატიულ მებაღეობაში — სუროფოთოლა ყოჩივარდას (С. hederifoli­um), კოსის ყოჩივარდას (С. coum) და მისი ქვესახეობა კავკასიურ ყოჩივარდას (C. c. subsp. caucasicum). ამრავლებენ უპირატესად ფესურის გაყოფით.

## სქოლიო 
*
ჟამუშის ნაეკლესიარი

**ჟამუშის ნაეკლესიარი** — არქეოლოგიური ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟამუშში, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ადგილობრივების ცნობით ამ ადგილას ყოფილა ეკლესია. ამჟამად მცირე ბორცვია დარჩენილი და ეკლესიის კონტურები ან არქიტექტურული ნაწილები მიწის ზედაპირზე არ ჩანს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სეეს ნოტებოომი

**სეეს ნოტებოომი** (დ. 31 ივლისი, 1933) — ნიდერლანდელი რომანისტი, პოეტი და ჟურნალისტი. ცნობილია რომანით „რიტუალები“ (1980), რომლისთვისაც 1983 წელს პეგასის პრემია მოიპოვა.

## ბიოგრაფია
სეეს ნოტებოომი 1933 წელს დაიბადა ნიდერლანდების ქალაქ ჰააგაში. მამამისი მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, 1945 წელს, ბრიტანელთა საჰაერო თავდასხმას ემსხვერპლა. დედამისი 1948 წელს ხელახლა დაქორწინდა. კათოლიკე მამინაცვალმა ნოტებოომი რამდენიმე რელიგიურ სკოლაში შეიყვანა, მათ შორის იყო ფრანცისკანელთა და ავგუსტინელთა სკოლები. საშუალო განათლების მიღება მან უტრეხტის ღამის სკოლაში დაასრულა. 

ქალაქ ჰილვერსუმის ბანკში მუშაობის შემდეგ ნოტებოომი ევროპაში მოგზაურობდა. მწერლობის გარდა იგი მუშაობდა ყოველკვირეული გაზეთებისთვის: *Elsevier* (1957-1960) და *de Volkskrant* (1961-1968). 1967 წელს იგი ჟურნალ *Avenue*-ის სამოგზაურო რედაქტორი გახდა. 

1957 წელს იგი სურინამისკენ მიმავალ სატვირთო გემზე მეზღვაურად მოეწყო, რათა თანხა გამოემუშავებინა და თავისი პირველი მეუღლისთვის, ფენი ლიჩტველდისთვის, ხელი ეთხოვა. ისინი დაქორწინდნენ, თუმცა 1964 წელს გაიყარნენ. ნოტებოომს ასევე ურთიერთობა ჰქონდა მომღერალ ლიზბეტ ლისტთან. 

2019 წელს 2 სექტემბერს ნოტებოომი ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის საპატიო დოქტორი გახდა.

## შემოქმედება
ნოტებოომის პირველი რომანი „ფილიპი და სხვები“ 1954 წელს გამოიცა და ანა ფრანკის პრემია მოიპოვა. 1963 წელს გამოქვეყნდა მისი მეორე რომანი „რაინდი მოკვდა“, რის შემდეგაც 17-წლიანი პაუზა ჰქონდა აღებული. ამ დროის მანძილზე იგი მუშაობდა საგაზეთო პუბლიკაციებზე და პოეზიასა და სამოგზაურო წიგნებს წერდა.

ნოტებოომს სამშობლოში ფართო აღიარება მოუტანა 1980 წელს გამოქვეყნებულმა მესამე რომანმა „რიტუალები“, რომლისთვისაც მან პეგასის პრემია მიიღო. „რიტუალები“ მწერლის პირველი რომანია, რომელიც ინგლისურ ენაზე ითარგმნა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ხაჩკოის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ხაჩკოის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი წალკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაჩკოიში, სოფლის ცენტრში ძველი ეკლესიის ადგილას, აგებულია შუა საუკუნეებში.

აშენებულია დამუშავებული ქვის კვადრებით. გამოყენებულია ძველი ეკლესიის ქვებიც. ეკლესია წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, იგი თაღოვანია. თაღზე ჯვარი და რვაქიმიანი ვარსკვლავია გამოსახული. სარკმელები გაჭრილია აღმოსავლეთის, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებში. გადახურულია თუნუქით. შესასვლელზე მიდგმულია თუნუქის სამრეკლო.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბაზალეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ბაზალეთის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაზალეთში, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია (8,5x5,7 მ), სამხრეთიდან ეკვროდა თანადროული მინაშენი. ნაგებია რიყის და ნატეხი ქვით. კარ-სარკმლების, კამარის და საბჯენი თაღების წყობაში გამოყენებულია კვადრატული აგური. დაზიანებულია: ჩამოშლილია გრძივი კედლების ზედა ნაწილი, კრამიტის სახურავი, ლავგარდანი და გარეთა კუთხეების მნიშვნელოვანი ნაწილი. ეკლესია ამჟმად გადახურულია შიფერით.

შესასვლელს წირთხლების უმეტესი ნაწილი და გადახურვა მონგრეული აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლშიც ერთი სწორკუთხა სარკმელი და ორი, გეგმით ნახევარწრიული თაღოვანი ნიშია. ნიშებს ზემოთ, წყობაში სარეზონატორო პატარა ქვევრებია ჩასმული. თითო სწორკუთხა სარკმელია შენობის დანარჩენ კედლებშიც. აფსიდში, სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ტრაპეზია მიდგმული. აფსიდის ბოლოებთან თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც ნახევარწრიული ფორმის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. ეს კონსტრუქცია საკურთხეველს დარბაზისგან გამოყოფს. თითო ანალოგიური პილასტრია გრძივ კედლებზეც, რომლებიც მათ დაახლოებით ორ თანაბარ ნაწილად ყოფს. ეკლესიის აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, აგურის წყობის შეღრმავებით საფეხუროვან პოსტამენტზე დადგმული მაღალი ჯვარია გამოსახული, რომლის მკლავებს შორის თითო რომბია ჩასმული. მსგვასი ჯვარი გამოსახული დასავლეთის ფასადზეც. ეკლესიის კედლები დასრულებული იყო ქვის თაროსებრი ლავგარდნით, რომელიც ნაწილობრივ მხოლოდ განივ ფასადებს შემორჩა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პაველ ჰერჩინსკი

**პაველ ჰერჩინსკი** () — პოლონელი დიპლომატი. 2022 წლიდან არის საქართველოში ევროკავშირის ელჩი.

ჰერჩინსკიმ დაამთავრა ვარშავის ეკონომიკის სკოლა და ფლობს ეკონომიკის მაგისტრის ხარისხს. პოლონეთის გარდა ასევე სწავლობდა გერმანიაში, ესპანეთში, გერმანიასა და ჩინეთში. 

სხვადასხვა დროს მუშაობდა პოლონეთის სხვადასხვა დიპლომატიურ თანამდებობაზე. მსახურობდა პოლიტიკისა და უსაფრთხოების კომიტეტში პოლონეთის ელჩის თანამდებობაზე. ჰერჩინსკი ევროკავშირის საგარეო სამსახურის ერთიანი უსაფრთხოების და თავდაცვის პოლიტიკისა და კრიზისებზე რეაგირების დირექტორატს ხელმძღვანელობდა. 

ყოველწლიური კონსულტაციების მსვლელობისას, ასევე, უკრაინის წინააღმდეგ რუსული სამხედრო აგრესიის კონტექსტში, მხარეებმა განიხილეს რეგიონული უსაფრთხოების საკითხები და ევროკავშირსა და საქართველოს შორის თანამშრომლობის შემდგომი გაღრმავება უსაფრთხოების და თავდაცვის სფეროში, მათ შორის ჰიბრიდული საფრთხეებისა და კიბერუსაფრთხოების წინაშე არსებული გამოწვევები და დეზინფორმაციასთან ბრძოლის საკითხები. ევროკავშირის საგარეო სამსახურის წარმომადგენლები ასევე შეხვდნენ საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილეს, შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილეს, პარლამენტის თავდაცვისა და უშიშროების კომიტეტისა და საგარეო ურთიერთობათა კომიტეტის თავმჯდომარეებს.

გარდა მშობლიური პოლონური ენისა საუბრობს ინგლისურ, ესპანურ, გერმანულ, ფრანგულ და რუსულ ენებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Future of EU and NATO Defence Cooperation
## იხილეთ აგრეთვე
* კარლ ჰარცელი

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი დიპლომატები
კატეგორია:ევროკავშირის ელჩები საქართველოში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჭიორის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ჭიორის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭიორაში, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. იგი რეკონსტრუირებულია XX საუკუნის 70-იან წლებში. ამჟამად მნიშვნელოვნადაა სახეშეცვლილი. ზომები დაპატარავებულია. აღსანიშნავია, რომ ეკლესიის რეკონსტრუქციისას გამოყენებულია ავთენტური თლილი და გამოტეხილი ყორე ქვები. კედლებს შემოუყვება ბეტონის სარტყელი. ორფერდა სახურავი თუნუქისაა. შიგნიდან ეკლესია გალესილია ჯერ ცემენტით, შემდეგ კი, კირითაა შეფეთქილი. ჭერი ხისაა, ხოლო იატაკზე ბეტონია დასხმული. დასავლეთის კედელში დატანებული აქვს ახალი რკინის კარები, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებში ორ-ორი სარკმელია, ნაწილობრივ ძველი, თლილი ქვებით გამოყვანილი. ხოლო, საკურთხევლის კედელში ერთი დიდი სარკმელია მომრგვალებული თაღით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კონსტანტინე კოჩეტოვი

**კონსტანტინე ალექსანდრეს ძე კოჩეტოვი** (; დ. 17 მარტი, 1932, სადგური ლევ ტოლსტოი) — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, არმიის გენერალი. სკკპ წევრი (1956).

## ბიოგრაფია
კონსტანტინე კოჩეტოვი არმიაში იყო 1950 წლიდან. დაამთავრა ლვოვის შჩორსის სახელობის ქვეითთა სასწავლებელი, ფრუნზეს სახელობის აკადემია, გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემია. 1973 წელს დაინიშნა დივიზიის მეთაურად. 1975 წელს კორპუსის მეთაურია, 1978 წელს არმიის სარდალი, 1979 წელს — იმიერბაიკალის სამხედრო ოლქის სარდლის პირველი მოადგილე, 1981 წელში — ჯარების სამხრეთის ჯგუფის სარდალი, 1986 წელს — მოსკოვის ოლქის სარდალი, 1989 წლის თებერვლიდან —თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე, სსრ კავშირის სახალხო დეპუტატი. 

## ლიტერატურა
*სობჩაკი ა., „თბილისის ჟამტეხილი ანუ 1989 წლის სისხლიანი კვირა“, თბილისი, 2013, გვ. 87-88

კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:სსრ კავშირის სახალხო დეპუტატები
კატეგორია:სსრ კავშირის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრ კავშირის თავდაცვის მინისტრის მოადგილეები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
დონის ჯარის ოლქი

მინი|დონის ჯარის ოლქის რუკა
**დონის ჯარის ოლქი** (; 1786 — 20 მარტი, 1920) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. მეტწილად დასახლებული იყო დონის კაზაკებით და იმართებოდა განსაკუთრებული მდგომარეობით. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოვოჩერკასკი.

1786 წლიდან ოფიციალურად იწოდებოდა „დონის ჯარის მიწად“ (), ხოლო 1870-1918 წლებში — „დონის ჯარის ოლქი“ (). 1918-1920 წლებში — „დონის ყოვლად-დიადი ჯარი“ ().

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოლქები
დონის საბჭოთა რესპუბლიკა

**დონის საბჭოთა რესპუბლიკა** (; 23 მარტი — 8 მაისი, 1918) — ტერიტორიული წარმონაქმნი, რსფსრ-ში სამოქალაქო ომის დროს. ადმინისტრაციული ცენტრი — დონის როსტოვი.

## ისტორია
დონის საბჭოთა რესპუბლიკა შეიქმნა დონზე 1918 წლის 23 მარტს, ა. კალედინის კონტრრევოლუციური არმიის განდევნის შემდეგ. დონის ავტონომიური ოლქის შექმნის მთავარის მიზანი იყო კაზაკობის გაერთიანება და დარაზმვა გერმანელებისა და ადგლობრივი კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ. 

1918 წლის 3-14 აპრილს ჩატარდა დონის საბჭოთა რესპუბლიკის მუშათა და კაზაკთა საბჭოების ყრილობა, რომელზედაც არჩეულ იქნა რესპუბლიკის მთავრობა თ. პოდტიოლკოვის ხელმძღვანელობით, ჩამოყალიბდა თავდაცვის საგანგებო შტაბი პარტიის ცკ-ის რწმუნებულისა და საგანგებო კომისრის გ. ორჯონიკიძის მეთაურობით. 1918 წლის 8 მაისს, გერმანელებისა და თეთრკაზაკების მიერ დონის როსტოვის დაკავების შემდეგ, დონის საბჭოთა რესპუბლიკამ ფაქტობრივად შეწყვიტა არსებობა, მთავრობა გადავიდა ცარიცინში და ივნისამდე განაგრძობდა საქმიანობას. 

1918 წლის 30 სექტემბერს სრულიად რუსეთის ცაკის პრეზიდიუმის დადგენილებით დონის საბჭოთა რესპუბლიკა გაუქმებულად გამოცხადდა.

## ლიტერატურა
*ორჯონიკიძე გ., სტატიები და სიტყვები ორ ტომად, ტ. 1, თბილისი, 1957;
*Хмелевский К., Крах красновщины и немецкой интервенции на Дону (апрель 1918 — март 1919 года), Ростов н/Д, 1965.

კატეგორია:ადრეული საბჭოთა რესპუბლიკები
დიკლოს კოშკი

**დიკლოს კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიკლოში. 

იგი დათარიღებულია გვიანი შუა საუკუნეებით. კვადრატული ნაგებობისთვის საშენ მასალად გამოყენებულია ადგილობრივი არქიტექტურისათვის ტრადიციული ფიქალის ქვა, მშრალი წყობით. მის სართულიანობაზე საუბარი დღესდღეობით ძალზე რთულია, რადგან კედლები მხოლოდ მეორე სართულის დონემდეა შემორჩენილი. ტრადიციულად კოშკის ფასადები სიმკაცრით გამოირჩევა და მინიმალურადაა დანაწევრებული არქიტექტურული ელემენტებით. ერთ-ერთ ფასადზე შემორჩენილია მხოლოდ ერთი თაღოვანი მოყვანილობის კარი პირველი სართულის დონეზე და ორი სათოფური მის თავზე. მეორე ფასადზე, მეორე სართულის დონეზე იკითხება ასევე თაღოვანი დიდი სარკმელი ან შესასვლელი და ორი კვადრატული ფორმის სათოფური. კოშკი, სოფლის სათავდაცვო ნაგებობას წარმოადგენდა, რომელსაც მაცხოვრებლები შემოსევების დროს თავს აფარებდნენ. კოშკი მაღალი ურბანული და მხატვრული ღირებულებების მატარებელი ძეგლია, მისი არქიტექტურა, ნასოფლარში არსებულ მეორე კოშკთან ერთად, ერთიან სათავდაცვო კომპლექსს ქმნიდა სოფლისთვის, ამიტომ მისი დაცვა-შენარჩუნება სოფელ დიკლოს არქიტექტურული მემკვიდრეობისთვის მეტად მნიშვნელოვანია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბენაბარე

**ბენაბარე** (, ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის რიბაგორსის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 157,10 კმ². მოსახლეობა — 1142 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* უესკის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ბენაბარეს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
* Gran Enciclopedia Aragonesa - ბენაბარე 

## სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
საყვარელი (1987 წლის რომანი)

**საყვარელი** () — ამერიკელი მწერლის, ტონი მორისონის, 1987 წლის რომანი. მასში მოქმედება ამერიკის სამოქალაქო ომის შემდგომ წლებში ვითარდება, ხოლო სიუჟეტი მოგვითხრობს ყოფილი მონების ოჯახის შესახებ, რომელთა სახლშიც შურისმაძიებელი მოჩვენება ისადგრუებს. რომანი შთაგონებულია რეალური ისტორიით მარგარეტ გარნერის, კენტუკელი მონის შესახებ, რომელიც მონობისგან თავის დაღწევის მიზნით 1856 წელს ოჰაიოში გაიქცა. იგი დააპატიმრეს გაქცეულ მონათა შესახებ კანონის მიხედვით. როცა ამერიკელი მარშალები გარნერისა და მისი მეუღლის სამალავში შეიჭრნენ, ქალს უკვე მოკლული ჰყავდა თავისი ორი წლის ქალიშვილი და დანარჩენი შვილების მოკვლასაც ცდილობდა, რათა ისინი მონობის ტვირთისგან ეხსნა. 

მორისონი გარნერის ისტორიას წააწყდა გაზეთის American Baptist 1856 წლის  სტატიაში სათაურით „ვიზიტი მონა დედასთან, რომელმაც მოკლა საკუთარი შვილი“. მორისონმა სტატია შავკანიანთა ისტორიისა და კულტურის კომპილაციაში „შავი წიგნი“ შეიტანა, რომელსაც ის 1974 წელს რედაქტორობდა.

1988 წელს რომანმა მოიპოვა პულიცერის პრემია მხატვრულ ლიტერატურაში, 1987 წელს კი მოხვდა წიგნის ეროვნული ჯილდოს ფინალისტებს შორის. რომანის მიხედვით 1988 წელს ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღეს, რომელშიც მთავარ როლს ოპრა უინფრი ასრულებს. The New York Times-ის გამოკითხვაში, რომელშიც მწერლები და ლიტერატურული კრიტიკოსები იღებდნენ მონაწილეობას, „საყვარელი“ 1981 წლიდან 2006 წლამდე ამერიკული პროზის საუკეთესო ნამუშევრებს შორის დასახელდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Podcast of Toni Morrison discussing *Beloved* on the BBC's *World Book Club*
* "75 Covers of Toni Morrison's *Beloved* From Around the World"

## სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის რომანები
კატეგორია:პულიცერის პრემიის გამარჯვებულები რომანისთვის
ზედა დიმის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ზედა დიმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ზედა დიმში. 

დარბაზული ეკლესია ნაგებია იდეალურად თლილი მოყვითალო კვადრებით. წყობა თარაზულია, გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით შვერილი, ნახევარწრიული აბსიდით, რომელშიც გაჭრილია სამი თაღოვანი სარკმელი. აბსიდის ჩრდილოეთ მხარეს მოწყობილია ორი სხვადასხვა ზომის ნიშა. კონქი სფერულია და მასზე გამოსახულია ღვთისმშობელი. საკურთხევლის წინ ორსაფეხურიანი სოლე და ხის მოჩუქურთმებული კანკელია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში დატანებული კარ-სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. თაღოვანი შესასვლელი დასავლეთ კედელშიცაა. იატაკი მოგებულია თლილი ქვის კვადრებით. კედლები შეთეთრებულ-შეღებილია. ეკლესიის გადახურვა მთლიანად გადაკეთებულია. კამარა მოხსნილია და ხის პანელებით შედგენილია ტრაპეციის ფორმის მქონე გადახურვა, რომელიც სრულდება არაპროპორციული ცრუ გუმბათით. გადახურვა შეღებილია ცისფრად. ეკლესიის ფასადებზე ყველა ღიობი მოჩარჩოებულია ლილვებით. აბსიდი მთავარ კორპუსთან შედარებით დაბალია, მისი სიმაღლის გასწვრივ სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებს ოთხმაგლილვიანი კარნიზი გასდევს. საბურავად გამოყენებულია თუნუქი. ეკლესიის სამივე შესასვლელის წინ სამსაფეხურიანი ბაქანია. თვით ეკლესია მაღალ ცოკოლზე დგას. ეკლესიას დასავლეთიდან სამსართულიანი სამრეკლო აქვს. მისი პირველი სართული ეკლესიაში შესასვლელ კარიბჭეს წარმოადგენს. მეორე სართული დახურული სათავსია. მესამე საზარეა და იგი ღია ფანჩატურს წარმოადგენს. თლილი ქვით მოპირკეთებული სვეტებიდან იშლება ნახევარწრიული თაღები. სამრეკლოზე ასასვლელი მოწყობილია ინტერიერში დასავლეთ კედელთან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნავთიანის ეკლესია

**ნავთიანის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ნავთიანის ჩრდილო-დასავლეთით, შემაღლებულ ბორცვზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ნაგებია არასწორი ზომის, მცირე ნატეხი ქვით. შიდა სივრცე გადახურულია შეისრული კამარით, რომელიც შემაგრებულია საბჯენი თაღით.ეკლესია განათებულია აღმოსავლეთის და დასავლეთის სარკმლებით. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია დატანებული. ძეგლის ირგვლივ მოქმედი სასაფლაოც არის გვიანფეოდალური ხანის.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხინისლის განძი

**ხინისლის განძი** () — აზერბაიჯანის შემახის რაიონში დერე-ხინისლის დასახლებასთან ახლოს აღმოჩენილი ვერცხლის მონეტების განძი. ნაპოვნია 1958 წელს ძველი დასახლების ნაშთებთან ერთად, ფერდობზე ვენახის გასაშენებლად მიმდინარე სამეურნეო სამუშაობისას. გამოფენილია ბაქოში, აზერბაიჯანის ისტორიის მუზეუმში.

300-ზე მეტი მონეტის შესწავლის შედეგად დადგინდა, რომ განძი ძვ. წ. I საუკუნის მესამე მეოთხედშია ჩაფლული. მონეტებთან ერთად აღმოჩნდა ვერცხლის სამკაულები (5,52 გრ), ვერცხლის ბრტყელი დაფა (58,74 გრ), ვერცხლის ზოდი (29,96 გრ). ხანისლის განძი მიუთითებს იმაზე, რომ ჯერ კიდევ ძველი წელთაღრიცხვის ხანაში კავკასიის ალბანეთში ამზადებდნენ ვერცხლის მონეტებს, რომლებიც ფულის სახით იყო მიმოქცევაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ვაშლისუნა

**ვაშლისუნა** (Primula algida) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ფოთლები მოგრძო-ნიჩბისებურია ან მოგრძოუკუკვერცხისებური, შევიწროებულია მოკლეფრთიან ყუნწში ან მჯდომარეა. კიდეებზე უთანაბროდ დაკბილული. ფირფიტის ზედა მხარეზე წვრილყუნწიანი ჯირკვლებითაა მოფენილი, ქვედა მხარე დაფარულია ნაფიფქით ან შიშველია. საყვავილე ღერძი წვრილია, 25 სმ-მდე. ყვავილედი თავაკისებური ქოლგაა. გვირგვინი იისფერი ან ვარდისფერია, ფურცლები ღრმად არის ამოკვეთილი, ძირში მუქი ყვითელი ლაქაა. სუბალპური და ალპური სარტყლების მცენარეა, იზრდება ჩამონაზვავებზე, ნაკადულებთან, ქვიან ადგილებში. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, მცირე აზიას, ირანს, ციმბირს.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 642.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ფურისულასებრნი
იულიას ფურისულა

**იულიას ფურისულა** (Primula juliae) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. მიწისზედა ღეროს არ ივითარებს. ფოთლები მხოლოდ ფესვთანურია. მცირე ზომის, ფოთლის ფირფიტა თხელია, ნაზი, მომრგვალო-თირკმლისებური ან მომრგვალოკვერცხისებური. ყუნწი ოდნავ ფრთიანია. აქვს მრავალი ყვავილი, მარტოული. გვირგვინი კაშკაშა ვარდისფერი ან მეწამულია. იზრდება მთის შუა სარტყელში დაჩრდილულ კლდეებზე. საქართველოში გვხვდება მხოლოდ კახეთში. კავკასიის ენდემია. მცენარე აღწერილია ლაგოდეხში 1901 წელს.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 646.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ფურისულასებრნი
ცხვირა ტილჭირი

**ცხვირა ტილჭირი** (Aconitum nasutum) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა. ღერო წვრილი და დაკლაკნილია. ფოთლები კვერცხის ფორმისაა, სამკუთხოვანი ან მახვილსამკუთხოვანი, თათისებურად განკვეთილი ფართო, ლანცეტა სეგმენტებად. ყვავილედი დატოტვილია, მეჩხერი, საგველასებური. ყვავილები ლურჯი ფერისაა. იზრდება ტყის ზედა და სუბალპური სარტყლების ფერდობებზე, ბუჩქნარებში და მდელოებზე. საქართველოში გვხვდება თითქმის ყველგან. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს სამხრეთ კავკასიას. კავკასიის ეკორეგიონის ენდემია.

## ლიტერატურა
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 652.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ბაიასებრნი
ცეროდენა რაინდები

**ცეროდენა რაინდები** — სს „ქართული ფილმის" 1963 წლის ფილმი. რეჟისორები ნელი ნენოვა და გენო წულაია.

## სიუჟეტი
ახალგაზრდა პედაგოგ ქეთევანს მოსწავლეებთან მუდმივი კონფლიქტი აქვს, რის გამო სკოლის სამუდამოდ მიტოვებაც კი გადაწყვიტა. მაგრამ საზაფხულო არდადეგების შესახებ ბავშვების ნამუშევრების წაკითხვის შემდეგ ბევრ რამეს სხვა თვალით შეხედავს.

ფილმი საკავშირო კინოეკრანზე გამოსვლისას 5,4 მილიონმა საბჭოთა მაყურებელმა ნახა

## როლებში
* დოდო ჩოგოვაძე — ნანა
* დათო გიორგაძე — დათო
* ნინო ნათაძე — ლია
* თემურ ქართველიშვილი  — ჯუმბერი
* დავით სულაკაური — ვახტანგი
* მალხაზ წიქარიშვილი  — თენგო
* თემურ ხუბაშვილი — „ჭორფლა" - სოსო
* კოტე დაუშვილი — ბაქარი
* გია სეფისკვერაძე — გიზო
* ინგა თევზაძე — ქეთევანი
* დოდო აბაშიძე — ასლანი
* ბელა მირიანაშვილი  — რუსუდანი
* გიორგი გაბელაშვილი — ამბაკო
* გიორგი (გელა) რევაზიშვილი — არჩილი
* მერი კანდელაკი — ბებია კატო
* ეკატერინე ვერულეიშვილი — პელაგო
* თენგიზ არჩვაძე
* გია კიტია
* თენგიზ ჟღენტი
* ნინო კაკაბაძე
* ნინო ჩხეიძე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:1963 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ბავშვების შესახებ
კატეგორია:ნელი ნენოვას ფილმები
კატეგორია:გენო წულაიას ფილმები
კავკასიური ფრინტა

**კავკასიური ფრინტა** () — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, სიმაღლით — 5-20 სმ, მომრგვალო ან მოგრძო, ტუბერისებური ფესურით. ღერო წვრილია, რამდენიმე ფესვთანური გრძელყუნწიანი ფოთლით. ფოთლის ფირფიტა ორმაგადაა სამნაკვთიან სეგმენტად გაყოფილი. თითოეული სეგმენტი მოკლეყუნწიანია ან მჯდომარე. ყვავილი გრძელყუნწიანია — ლურჯი, ცისფერი ან თეთრი. იზრდება ტყეებში, ტყისპირებში, ბუჩქნარებში. საქართველოში გავრცელებულია, პრაქტიკულად, ყველგან დაბლობიდან სუბალპურ სარტყლამდე. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს თითქმის მთელ კავკასიას. კავკასიის ენდემური მცენარეა.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 654.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ბაიასებრნი
ჰო სონგ თე

**ჰო სონგ-თე** (; დ. 20 ოქტომბერი, 1977, სამხრეთი კორეა და დაამთავრა პუსანის ეროვნული უნივერსიტეტი

## სამსახიობო კარიერა 
ჰომ სამსახიობო კარიერა 2011 წელს დაიწყო, როდესაც მან მონაწილეობა მიიღო  SBS-ის ნიჭიერში-  *Miraculous Audition* (기적의 오디션).  მან Netflix original series *Squid Game* (2021)-ში განგსტერ ჯანგ დეოკ-სუს როლი შეასრულა.

## ფილმოგრაფია 
### ფილმი 
### ტელევიზია 
### ვებ შოუები 
## ჯილდოები და ნომინაციები 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:სამხრეთკორეელი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ცალდაშის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ცალდაშის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ სალდაშის სამხრეთით, შემაღლებულ ფერდობზე. აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესიის გარე ზომებია 4,8X6,0 მ. საშენ მასალას კირის დუღაბი და ძვირფასად თლილი შირიმის ქვა წარმოადგენდა, რომლითაც იყო მოპირკეთებული ინტერიერიც, თუმცა აღდგენითი სამუშაოების დროს ფასადები სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ყორექვის წყობით და ცემენტის ხსნარით შეივსო. ორქანობიანი საბურავი ხის კოჭებზეა მოწყობილი და თუნუქის ფურცლებითაა დახურული. 

დასავლეთ კედელზე ერთადერთი შესასვლელი კარია განთავსებული, ხოლო აღმოსავლეთ ფასადზე ვიწრო, თაღოვანი სარკმელია მოთავსებული, რომელიც ტაძრის ინტერიერის, კერძოდ კი საკურთხევლის განათების ერთადერთ წყაროს წარმოადგენს. ძეგლი კოხტა, თაღებით დამშვენებულ ნაგებობას წარმოადგენდა, რაზეც შემორჩენილი ფრაგმენტები მიგვანიშნებს. ეკლესიისაგან შემორჩენილი იყო სამხრეთ კედლის ფრაგმენტი, ინტერიერის მხრიდან პილასტრის ნაშთით. პილასტრები, როგორც ჩანს, დარბაზის გრძივი კედლებისა და სწორკუთხა საკურთხევლის მხრების გამმიჯნავი ყოფილა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ცხამის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ცხამის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ცხამში მდებარე საფლაოს ტერიტორიაზე, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესიის გეგმა წაგრძელებული სწორკუთხედია, აღმოსავლეთით გრძივი კედლებისაგან ორი საფეხურით გამოყოფილი ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის გვერდებზე, ვიწრო, თაღოვანი სარკმლის აქეთ-იქით, თითო, გეგმით ნახევარწრიული თაღოვანი ნიშაა განლაგებული. ჩრდილო ნიშაში გაჭრილია პატარა, ჩრდილო ფასადზე გამავალი სარკმელი. დარბაზის გრძივ კედლებში საკურთხეველთან ახლოს თითო თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელში გაჭრილია თითო, შიგნიდან თაღოვანი, ნაოთხალიანი კარი. დარბაზის გრძივი კედლები დაყოფილია თითო, ორსაფეხურიანი პილასტრებით, რომლებსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. დასავლეთ კუთხეში მიდგმული თაღი კუთხის ორსაფეხურიან პილასტრებს ეყრდნობა, ხოლო კონქის საბჯენი თაღი იმპოსტებზეა დაყრდნობილი. გრძივ კედლებში პილასტრებისა და საკურთხევლისმხრების პირველ საფეხურებზე დაყრდნობილი ორ-ორი თაღი გადადის.

ინტერიერში კედლები შებათქაშებული და შეთეთრებულია. იატაკი ქვის დიდი ფილებით არის დაგებული, საკურთხევლის იატაკი სოლეათი ერთი საფეხურითაა შემაღლებული. დგას ტრაპეზის ქვა. შებათქაშებულ-შეთეთრებულია აგრეთვე ფასადებიც. დეკორით ხაზგასმულია შესასვლელები და აღმოსავლეთი სარკმელი — დასავლეთ კარს თაღოვანი თავსართი ამშვენებს, ხოლო სამხრეთისას ასეთივე თავსართი პილასტრების თაროსფორმის მქონე კაპიტელებს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ სარკმელს ფართო, მცენარეული ორნამენტით მოჩუქურთმებული თაღოვანი არშია შემოუყვება, რომელიც დაღარული ლილვით წარმოქმნილ სწორკუთხა ჩარჩოშია ჩასმული. კარნიზი პროფილში თაროსა და ლილვის ფორმისაა. ეკლესია გადახურულია კრამიტით. „საქალებოს“ კედლები ნაგებია ყორექვით, წყობა ქაოსურია. კარის საპირე და კედლების კუთხეები თლილი ქვითაა ამოყვანილი. შიგნიდან დასავლეთ კედელში ორი თაღოვანი ბუხარია, ხოლო ჩრდილო და სამხრეთი კედლების დასავლეთ ნაწილებში თითო სწორკუთხა ნიშაა გამოჭრილი, სამხრეთი კედლის ნიშა შედარებით პატარა ზომისაა და კუთხესთან უფრო ახლოს მდებარეობს. კარი სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშია გაჭრილი, იგი ორივე მხრიდან არქიტრავულია. ეკლესიის სამხრეთით ოციოდე მეტრზე, სასაფლაოს ეზოში, არის დიდი კვადრებით ნაგები ძველი შენობის ნანგრევები. იკითხება მხოლოდ სამხრეთ-დასავლეთის ათიოდე მეტრი სიგრძის კედელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წყლის ბაია

**წყლის ბაია** () — მრავალწლიანი ბალახოვანი, ღია მწვანე ფერის მცენარეა, შიშველი ღეროებით. ყველა ფოთოლი წყალშია მოქცეული, მოყვანილობით — ნახევრად წრიული, 3–4 სმ სიგრძის, დაყოფილია ძალიან წვრილ, ძაფისებურ ნაკვთებად. ყვავილების დიამეტრი 10 მმ-ია. გვირგვინის ფურცლები მოყვითალოა ან თეთრი, უკუკვერცხისებური, ჯამზე თითქმის ორჯერ გრძელი. იზრდება მდგარ და ნელა მიმდინარე წყალში ტყის ზედა სარტყლამდე. გავრცელებულია მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს კავკასიას, დასავლეთ ევროპას, შუა აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას.

## ლიტერატურა 
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 658.

კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ბაიასებრნი
სადგერის ნაეკლესიარი

**სადგერის ნაეკლესიარი** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ სადგერის ჩრდილო განაპირას, აგებულია შუა საუკუნეებში.

ეკლესია ჩრდილოეთისკენ გადაჰყურებს გუჯარეთისწყლის ხეობას. ეკლესიის გეგმა არ გაირჩევა, ქვები ერთმანეთზეა დახვავებული. გაირჩევა თლილი ქვებიც. ალბათ თავდაპირველი საკურთხევლის ადგილას მოსახლეობას მოწყობილი აქვს სანთლის დასანთები სადგარი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დრაფადი მურმუ

**დრაფადი მურმუ** (დ. 20 ივნისი, 1958) — ინდოელი პოლიტიკოსი, ინდოეთის პრეზიდენტი 2022 წლის 25 ივლისიდან. იგი ინდოეთის ისტორიაში მეორე ქალი პრეზიდენტი პრატიბა პატილის შემდეგ. ინდოეთის სახალხო პარტიის წევრი. 2000-2004 წლებში ოდიშის შტატის მთავრობაში ეკავა სხვადასხვა მინისტრის თანამდებობა. ჯარხანდის შტატის გუბერნატორი 2015-2021 წლებში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ინდოეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:ინდოელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:აზიის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თორიას სამლოცველო

**თორიას სამლოცველო** — არქიტექტურული ძეგლი ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფელ თორიაში. აგებულია შუა საუკუნეებში. 
ბაზალტის უსწორმასწორო ქვით, მშრალი წყობით ნაგები , დაბალი, უპროპორციო ნაგებობა. მწყემსთა თავშესაფრისა და სამლოცველოს შეზავებამ გამოიწვია მისი არქიტექტურული ფორმების უსწორობა. ინტერიერში დაცული არის ბაზისი  ჯვრის გამოსახულებით, ჯვრის ქვედა მკლავი ნამტვრევებადაა ქცეული და აქვე ატყვია ქართული ასომთავრული წარწერა. სამლოცველოს სიახლოვეს მცირე სადგომების ნაშთებია, მშრალი წყობით ნაგები ქვებით, რომლის ბუნებრივი ნაწილი ამ მთის თხემს ფარავს. ამავე ქვებისგან შექმნილია მოზღუდული ტერასებიც, სამი მათგანი საფეხურებად ეშვება სამხრეთის კალთაზე. შიშიანობის დროს, სოფელი მას გამოიყენებდა თავშესაფრად.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჭველიერის კოშკი - ქვაბული

**ჭველიერის კოშკი - ქვაბული** — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭველიერში. აგებულია X-XV საუკუნეებში. 
კოშკი ნაგებია დიდი ზომის ლოდზე. გამოქვაბულის ჭერში მცირე ხვრელია რომელიც ქვის თავზე ადის,იქიდან კი კოშკის შესასვლელთან შეიძლება მისვლა. გამოქვაბული სალოცავია, რომელშიც მხოლოდ ქალები ლოცულობენ. დგას კლდოვანი ლოდის ზედაპირზე. ნაგებია მცირე ზომის ნატეხი ფიქალის ქვით. შერჩენილია წირთხლის ფრაგმენტი. ლოდს მიუყვებოდა ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაგები გალავანი, რომელიც ლოდში არსებულ გამოქვაბულს იცავდა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჭაჭკარის გამოქვაბული

**ჭაჭკარის გამოქვაბული** — არქიტექტურული ძეგლი ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაჭკარში. აგებულია X-XV საუკუნეებში.

ფლატეს ძირში რამდენიმე გამოქვაბულია. ბოლო წაგრძელებული გამოქვაბულის წინიდან, სოფლისკენ ამოშენებული აქვს ყორე ქვის კედელი. ამავე გამოქვააბულის აღმოსავლეთი გვერდის შიდა კედელზე, კლდეში ამოკვეთილია წაგრძელებული ღარი. მის გვერდით აღმოსავლეთით კიდევ ორი გამოქვაბულია. ჭაჭკარის კლდეში ნაკვეთი ნაგებობები ამჟამად სამეცნიერო ლიტერატურაში XI-XII-XIII საუკუნეებით არის დათარიღებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
აბისტაჟი

**აბისტაჟ** () — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან თირკმლისებური ფორმის. მცირედ დანაკვთული, სამნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად თხლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ან საშუალო ზომის, თხელი. ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ხშირად უვითარდება მხარი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან შებრტყელებული. მოყვითალო-მომწვანო ელფერის. სქელკანიანია, ცვილისებრი ნაფიფქით ოდნავ დაფარული. აქვს საკმაოდ წვნიანი, მდნარი და სასიამოვნო გემოს რბილობი.

ამისტაჟი საშუალო ზრდით ხასიათდება. უხვმოსავლიანია და აქვს წვენის კარგი მოსავალი. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის.

მიიღება სუფრის თეთრი ღვინო და გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 9

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აბსუაჟი

**აბსუაჟი** () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური ფორმის, მხრიანი, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური შავი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — უფერული.

ვაზი საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია.

აბსუაჟისაგან მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 9

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აღბიჟი

**აღბიჟი** ( < аӷба — „გემი“ და ажь — „ყურძენი“), *აბყურძენი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

გადმოცემის მიხედვით ეს ჯიში აფხაზეთში გემით იყო შეტანილი და შემდეგ გავრცელდა გუდაუთასთან, სოფელ ყულანურხვაში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომის და მომრგვალო ფორმისაა. სამნაკვეთიანი, სუსტად დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზომისაა, კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომის და მომრგვალოა. მუქი ლურჯი, შავში გარდამავალი, მაგრამ ცვილისებრი ფიფქის გამო მონაცისფრო ელფერი დაჰკრავს. მარცვალი მკვრივი და თხელკანიანია, ცუდად შორდება რბილობს. სასიამოვნო გემო აქვს, მომჟაო, ჯიშური არომატით, წვენი ღია ვარდისფერია.

აღბიჟი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე აფხაზეთის ტერიტორიაზე 198 დღეა,  ხოლო თელავში 175 დღე. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 112-150 გრამს შორის მერყეობს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-23%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება მაღალი ხარისხის მუქად შეფერილი სუფრის ღვინის დასამზადებლად. აფხაზეთის სუბტროპიკული კლიმატის პირობებში შაქრის მნიშვნელოვანი დაგროვების გამო გამოდგება ბუნებრივად ნახევარტკბილი ღვინის დასაყენებლად და ნაკლებად შეფერილი სუფრის წითელი ღვინის ფერის გასაძლიერებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 52-53

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აბაცვიჟი

**აბაცვიჟი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომის აქვს, სამ-ხუთნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს სუსტადაა დაფარული აბლაბუდისებრ-ქეჩისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი საშუალო ზომის, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომის, მომრგვალო ან შებრტყელებული ფორმის, წითელი ან ვარდისფერია. კანი სქელი, რბილობი — წვნიანი.

აბაცვიჟს ახასიათებს ძლიერი ზრდა და საშუალომოსავლიანობა. ყურძენი სრულ სიმწიფეში ნოემბრის მეორე ნახევარში შედის.

მიიღება სუფრის წითელი ღვინო, ასევე გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 9

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აბშილური

**აბშილური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

გადმოცემის თანახმად, ეს ჯიში აფხაზეთიდან სამეგრელოში ვინმე ავშილავას (აბშილავა) შემოუტანია და თავის მეურნეობაში მაღლარების სახით გაუშენებია. მოგვიანებით, როგორც უხვმოსავლიანი ვაზი, იგი ფართოდ გავრცელებულა სამეგრელოში და ხალხს მისთვის შემომტანის სახელი დაურქმევია.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, თითქმის ოვალური ან მომრგვალო ფორმის, სამ-ხუთნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი საშუალო ზომის, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. ახასიათებს ფრთა, რომელიც თითქმის მტევნის ნახევარს აღწევს. საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომის აქვს, ოდნავ ოვალური, მუქი წითელი, სქელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი და ხორციანია, ტკბილი გემოთი.

ვაზი საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 214 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 210 გრამია, მოსავლიანობა 2.0-2.5 კგ/ძირზე. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7-8.7 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის მშრალი წითელი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 10

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აძნიჟი

**აძნიჟი** (), *აგრიჟი* () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, მხრიანი და საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, შავი ფერის. კანი თხელი აქვს და ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, სასიამოვნო გემოთი და სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ვაზი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ნოემბრის დასაწყისში შედის. კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-220 დღე სჭირდება. მტევნის წონა 100-120 გრამს შორის მერყეობს, საჰექტარო მოსავლიანობა 5.0-6.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

ძირითადად გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 55-56

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ბაირამ ბეგაი

**ბაირამ ბეგაი** (დ. 20 მარტი, 1967) — ალბანელი გადამდგარი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც არის ალბანეთის პრეზიდენტი. მან შეცვალა ილირ მეტა და თანამდებობა დაიკავა 2022 წლის 24 ივლისს. იგი არის ალბანეთის მე-9 პრეზიდენტი. 

ბეგაი, რომელსაც ხანგრძლივი კარიერა ჰქონდა ალბანეთის არმიაში, 2020 წლის ივლისიდან 2022 წლის ივნისამდე მსახურობდა ალბანეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის 26-ე უფროსად. მიუხედავად იმისა, რომ ის პოლიტიკურად დამოუკიდებელია, 2022 წლის 3 ივნისს ბეგაი ოფიციალურად წარადგინა მმართველმა სოციალისტურმა პარტიამ 2022 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეოთხე ტურის კანდიდატად. თანამდებობის დაკავების შემდეგ, ბეგაი გახდა მეხუთე პრეზიდენტი ალბანეთის ისტორიაში, რომელსაც აქვს სამხედრო გამოცდილება აჰმედ ზოგუს, რამიზ ალიას, ალფრედ მოისიუსა და ბუჯარ ნიშანის შემდეგ. 

## ბიოგრაფია 
[მინი|მარცხნივ|220პქ|[ილჰამ ალიევი და ბაირამ ბეგაი]]
ბეგაი დაიბადა 1967 წლის 20 მარტს როგოჟინში. 1989 წელს დაამთავრა ტირანას სამედიცინო უნივერსიტეტი და 1998 წელს გახდა აქტიური სამედიცინო ოფიცერი. პროფესიული დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ მედიცინის დარგში „ასოცირებული პროფესორის“ წოდება აქვს. დაქორწინებულია და ჰყავს ორი ვაჟი. 

31-წლიანი სამხედრო კარიერის განმავლობაში ბეგაიმ მიიღო მონაწილეობა მრავალ სასწავლო სემინარში და დაასრულა უსაფრთხოებისა და თავდაცვის კურსები, მედიცინის უმაღლესი ასპირანტურის სკოლა, ასპირანტურის სპეციალიზაცია გასტროჰეპათოლოგიაში, ჰოსპიტალის მართვის კურსი და სტრატეგიული სამედიცინო ლიდერობის კურსი ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სპეციალიზაციის კურსი მედიცინაში და ჯანმრთელობის კურსი საბერძნეთში.  

ბეგაი მსახურობდა ალბანეთის შეიარაღებულ ძალებში დოქტრინისა და მომზადების სარდლობის მეთაურად. მას ეკავა სხვადასხვა თანამდებობები, მათ შორის: სამხედრო სამედიცინო ნაწილის უფროსი და სამხედრო დირექტორის მოადგილე, სამხედრო ჰოსპიტალის დირექტორი, ჯანდაცვის ინსპექციის დირექტორი და ა.შ. იგი დაინიშნა ალბანეთის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად 2020 წლის ივლისში და თანამდებობა ოფიციალურად იმავე თვის ბოლოს დაიკავა. 

ბეგაის ალბანეთის პარლამენტმა კენჭი უყარა 2022 წლის 4 ივნისს. მის კანდიდატურას ჰყავდა 78 მომხრე, 4 მოწინააღმდეგე, ხოლო ერთმა პარლამენტარმა თავი შეიკავა. კენჭისყრას ოპოზიციის 57-მა დეპუტატმა ბოიკოტი გამოუცხადა და აცხადებდა, რომ კანდიდატების დასახელების პროცესი არარეგულარული იყო.  ბაირამ ბეგაიმ შეცვალა ილირ მეტა და თანამდებობა 2022 წლის 24 ივლისს დაიკავა ალბანეთის მე-9 პრეზიდენტის რანგში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ალბანელები
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები