open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კააპორის ხალხი

**კააპორის ხალხი** — ადგილობრივ ბრაზილიელთა ჯგუფი, რომელიც მარანიანის შტატში, დაცულ ნაკრძალში ცხოვრობს. თავის კვლევაში ისინი დეტალურად განიხილა ანთროპოლოგმა უილიამ ბალემ. შეისწავლა მათი ეთნობოტანიკური ცხოვრების წესი და სამოსახლო არეალის ეკოლოგიის ისტორია.

სახლობენ ამაზონის ტყეების მძიმედ გაჩეხილ არეალში, თუმცა მოახერხეს, რომ მათთვის განკუთვნილ ნაკრძალში ტყე ამ დრომდე შეენარჩუნებინათ. 

კააპორის ხალხში საკმაოდ მაღალია თანდაყოლილი სიყრუის მაჩვენებელი, შესაბამისად, საზოგადოების დიდმა ნაწილმა იცის ჟესტების ენა. 

მათი ტყის ნაკრძალი დიდ საფრთხეს განიცდის კანონდამრღვევი მჩეხავებისგან. 2014 წლის სექტემბერში, ტომი დაირაზმა, შეიარაღდნენ სხვადასხვა ნივთებით და ტყისმჭრელთა ჯგუფს თავს დაესხნენ, სასტიკად სცემეს და შემდეგ გაანადგურეს მათ მიერ შეგროვილი ხე-მასალა, დაუწვეს სატყეო მანქანები, შემდეგ კი შეპყრობილები გაათავისუფლეს.

## ლიტერატურა
*Balée, William	1994 *Footprints of the Forest: Ka’apor Ethnobotany—the Historical Ecology of Plant Utilization by an Amazonian People.* New York: Columbia University Press.
*Ka'apor warriors in the Amazon confront illegal loggers, The Telegraph

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის დემოგრაფია
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გარდამავალი მთავრობა

**კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გარდამავალი მთავრობა** — შეიქმნა კონგოს მეორე ომის (1997-2003) მდგომარეობიდან გამოსასვლელად. 2001 წელს პრეზიდენტი ლორან-დეზირე კაბილა მოკლეს და პოსტი მისმა შვილმა ჟოზეფ კაბილამ დაიკავა. 2002 წელს ჟოზეფ კაბილამ მოილაპარაკა რუანდას ჯარების აღმოსავლეთ კონგოდან გაყვანაზე. ორი თვის შემდეგ ხელი მოეწერა შეთანხმება პრეტორიაში, რის მიხედვითაც დაპირისპირებული მხარეები ეროვნული ერთობის მთავრობას შექმნიდნენ.

გრადამავალი მთავრობა ჩამოყალიბდა 2003 წელს, ჟოზეფ კაბილა ინარჩუნებს პრეზიდენტის პოსტს და ჰყავს 4 ვიცე-პრეზიდენტი რომლებიც წარმოადგენენ ყოფილ მთავრობას, აჯანყებულ დაჯგუფებებს და პოლიტიკურ ოპოზიციას.

გარდამავალი პერიოდი 2006 წლის საპარლამენტო არჩევნებით და 6 დეკემბერს ჟოზეფ კაბილას მიერ პრეზიდენტის ფიცის დადებით დასრულდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*International Center for Transitional Justice, Democratic Republic of the Congo 
*Global and Inclusive Agreement on Transition in the Democratic Republic of the Congo

კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
რობერტ II (შოტლანდია)

**რობერტ II**, *რობერტ სტიუარტი* (; დ.  2 მარტი, 1316, რენფრუშირი — გ. 19 აპრილი, 1390, ერშირი) — შოტლანდიის მეფე, სტიუარტების დინასტიის პირველი წარმომადგენელი. ქვეყანას მართავდა 1371-1390 წლებში. ტახტზე ავიდა ბიძის, დეივიდ II-ის გარდაცვალების შემდეგ.

## ბიოგრაფია 
რობერტ სტიუარტი დაიბადა 1316 წელს. იგი იყო უოლტერ სტიუარტისა და რობერტ I-ის ქალიშვილის, მარჯორი ბრიუსის ვაჟი. 1318 წლიდან ის ითვლებოდა რობერტ I-ის სავარაუდო მემკვიდრედ, მაგრამ მან ეს ტიტული 1324 წელს დაკარგა, მას შემდეგ, რაც რობერტის ვაჟი, დეივიდ II დაიბადა. 1326 წელს, მამის, უოლტერ სტიუარტის გარდაცვალების შემდეგ, რობერტი 10 წლის ასაკში გახდა სტიუარტების ოჯახის მე-7 მეთაური. 1329 წელს, რობერტ I-ის გარდაცვალებისა და დეივიდ II-ის გამეფების შემდეგ, შოტლანდიის პარლამენტმა კვლავ დაუბრუნა რობერტ სტიუარტის ტახტის მემკვიდრის ტიტული.

1332 წელს ედუარდ ბალიოლმა დაამხო დეივიდ II და მისი რეგენტი, რანდოლფ მორეელი. რვა წლის მეფე იძულებული გახდა, მეუღლესთან ერთად საფრანგეთში გაქცეულიყო. 1334 წელს რანდოლფ მორეელმა და რობერტმა შოტლანდიაში ძალაუფლება მოიპოვეს. ერთი წლის განმავლობაში, ისინი ემიგრაციაში მყოფი მეფის რეგენტებად ითვლებოდნენ. 1338 წელს რობერტი ქვეყნის ერთადერთ რეგენტად იქცა და მთელი ძალუფლება მის ხელთ აღმოჩნდა. ის სამი წლის განმავლობაში, დეივიდ II-ის დაბრუნებამდე განაგებდა ქვეყანას.

1341 წელს დეივიდ II-მ ძალაუფლება აღიდგინა და საფრანგეთიდან სამშობლოში დაბრუნდა. იგი უკვე სრულწლოვანი იყო და ერთპიროვნულად დაიწყო ქვეყნის მართვა. 1346 წელს მეფემ ინგლისთან ომი წამოიწყო. დურჰამთან გამართულ ბრძოლაში, შოტლანდიის არმია დამარცხდა და დეივიდი ტყვედ ჩავარდა. აქედან გამომდინარე, რობერტ სტიუარტი კიდევ ერთხელ გახდა რეგენტი. 1357 წელს, ედუარდ III-სთან მოლაპარაკებების შედეგად, დეივიდ II-ს სამშობლოში დაბრუნების უფლება მიეცა. ამ დროს, მეფე უკვე 33 წლის იყო, მაგრამ ჯერ კიდევ არ ჰყავდა მემკვიდრე. მას განსაკუთრებით აწუხებდა ეს საკითხი, რადგან არ სურდა ბრიუსების მმართველობა შეწყვეტილიყო. მემკვიდრის ყოლის მიზნით, მან მეორედ იქორწინა, მაგრამ შვილი მაინც არ ეყოლა.

ამის შემდეგ, ედუარდ III-მ გამოთქვა აზრი, რომ დეივიდის გარდაცვალების შემდეგ, ინგლისის ტახტის მემკვიდრეს სრული უფლება ჰქონოდა შოტლანდიის ტახტზე. 1363-1364 წლებში რობერტს საკუთარი ტიტულის დაცვა მოუხდა. საბოლოოდ, შოტლანდიის პარლამენტმა ინგლისის მეფის შემოთავაზება უარყო.

1371 წელს გარდაიცვალა დეივიდ II. ტახტზე 55 წლის რობერტი ავიდა. ის ნაკლებად ერეოდა სახელმწიფო მართვის საქმეებში. მას ფაქტობრივად, არანაირი მონაწილეობა არ მიუღია ინგლის-შოტლანდიის ომში, რომელიც 1378-1388 წლებში მიმდინარეობდა. 1384 წლიდან, ქვეყანას რობერტის უფროსი ვაჟი, ჯონი განაგებდა (რომელსაც გამეფების შემდეგ სახელი შეეცვალა და რობერტ III უწოდეს). რობერტ II გარდაიცვალა 1390 წლის 19 აპრილს, ერშირში.

## ოჯახი 
რობერტ II ორჯერ იყო დაქორწინებული. პირველად, ელიზაბედ მურზე დაქორწინდა. ამ ქორწინებიდან მას ოთხი ვაჟი და ხუთი ქალიშვილი ეყოლა. მეორედ, იგი ეუფემია დე როსზე დაქორწინდა და მასთან ორი ვაჟი და ორი ქალიშვილი ეყოლა. აგრეთვე, რობერტს მინიმუმ რვა არალეგალური შვილი ჰყავდა.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* რობერტ II — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები
კატეგორია:სტიუარტები
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1316
კატეგორია:გარდაცვლილი  19 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1390
კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპის მონარქები
არანლი (იმიშლი)

**არანლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონის  იმიშლის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 3 262 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:იმიშლის რაიონის სოფლები
ონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ონი** შეიძლება ნიშნავდეს:

*ონი — ქალაქი საქართველოში;
*ონი (დემონები) — ბოროტი არსება იაპონურ მითოლოგიაში.
აბდულმეჯიდ II

**აბდულმეჯიდ II** (; დ. 30 მაისი, 1868, სტამბოლი — გ. 23 აგვისტო, 1944, პარიზი) — ოსმალეთის იმპერიის 29-ე და უკანასკნელი ხალიფა. ტიტულს ატარებდა 1922-1924 წლებში, ოსმალეთში მონარქიის გაუქმების შემდეგ.

## ბიოგრაფია 
აბდულმეჯიდი დაიბადა 1868 წელს, დოლმაბაჰჩის სასახლეში, სტამბოლში. იგი იყო ოსმალეთის 32-ე სულთნის, აბდულაზიზისა და მისი მეოთხე ცოლის, ჰაირანიდილ ქადინ ეფენდის ერთადერთი ვაჟი. დაახლოებით 40 წლის განმავლობაში იზოლირებული იყო სასახლეში. 1918 წელს, როცა მისი ბიძაშვილი მეჰმედ VI ტახტზე ავიდა, აბდულმეჯიდი ტახტის მემკვიდრედ იქცა. 1922 წლის 1 ნოემბერს ოსმალეთში მონარქია გაუქმდა და მეჰმედი გადააყენეს, მაგრამ 18 ნოემბერს თურქეთის ეროვნულმა კრებამ ანკარაში აბდულმეჯიდი აირჩია ხალიფად. 

24 ნოემბერს აბდულმეჯიდ II კონსტანტინოპოლში ჩავიდა. ორი წლის განმავლობაში იგი მშვიდად ცხოვრობდა, მაგრამ 1924 წლის 3 მარტს, მას შემდეგ, რაც თურქეთის რესპუბლიკა დაარსდა, მისმა პირველმა პრეზიდენტმა, მუსტაფა ქემალმა ოსმანების დინასტიის ყველა წევრი პერსონა ნონ გრატას სიაში შეიყვანა და ქვეყნიდან განდევნა, მათ შორის აბდულმეჯიდ II-ც.

აბდულმეჯიდ II-ს ჰყავდა ორი შვილი — შეჰზადე ომერი და დურუშეჰვარ სულთანი. ორივე მათგანი მამასთან ერთად წავიდა ემიგრაციაში.

### ხელოვნება 
აბდულმეჯიდი დაჯილდოებული იყო გენერლის ტიტულით ოსმალეთის არმიაში, მაგრამ მას ნაკლებ აინტერესებდა სამხედრო საქმიანობა. უფრო მეტად ხელოვნებით იყო გატაცებული. აბდულმეჯიდი ითვლება ოსმალეთის გვიანი პერიოდის ერთ-ერთ საუკეთესო მხატვრად. უმეტესად ხატავდა სასახლის ჰარემს, იქ მოწყობილ მუსიკალურ შეკრებებს. აბდულმეჯიდის საუკეთესო ნაშრომია ნახატი, რომელზეც გამოსახულია მისი ცოლი შეჰსუვარ ქადინ ეფენდი. ნახატში შეჰსუავარს ხელში გოეთეს „ფაუსტი“ უჭირავს. აგრეთვე, მისი ავტოპორტრეტი ინახება სტამბოლში, თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში. 

ემიგრაციაში ყოფნის დროს, საკუთარი ცხოვრების უკანასკნელი 20 წლის განმავლობაში, აბდულმეჯიდი გატაცებული იყო პეპლების ჭერით. საფრაგეთში ცხოვრებისას მისი საყვარელი გაზეთი იყო *ორი მსოფლიოს მიმოხილვა* ().

### გარდაცვალება 
აბდულმეჯიდ II გარდაიცვალა 1944 წლის 23 აგვისტოს, საკუთარ სახლში, პარიზში. მეფე საუდის განკარგულებით, ოსმალეთის უკანასკნელი ხალიფა დაკრძალეს მედინაში. მისი გარდაცვალების შემდეგ, ოსმანების ოჯახს სათავეში მურად V-ის შვილიშვილი, აჰმედ ნიჰადი ჩაუდგა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Abdulmecid II — Ottoman prince and caliph
* Abdul mejid II

კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ბანდუნდუ

**ბანდუნდუ** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მაი-ნდომბეს პროვინციაში.  

## გეოგრაფია 
2005 წლის კონსტიტუციურ რეფორმამდე იყო ბანდუნდუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე კვანგოს ჩრდილოეთ ნაპირზე. კვანგოსა და კილუს შეერთების ადგილიდან ოდნავ ქვემოთ. კინშასიდან დაშორებულია 260 კმ-ით. 2012 წლის შეფასებით, ქალაქში ცხოვრობს 143 435 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ექტორ ბელერინი

**ექტორ ბელერინ მორუნო** (; დ. 19 მარტი, 1995, ბარსელონა) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ბარსელონასა“ და ესპანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარჯვენა მცველი.

## საკლუბო კარიერა
დაიბადა ბარსელონაში. მისი საფეხბურთო კარიერაც „ბარსელონაში“ ახალგაზრდულ გუნდში დაიწყო, 2003 წელს. თავდაპირველად, იგი მარჯვენა გარემარბის პოზიციაზე თამაშობდა. 2011 წელს, ლონდონის „არსენალში“ გადასვლის შემდეგ, მან ნელ-ნელა პოზიცია შეიცვალა და მარჯვენ მცველი გახდა. თუმცა, მისი შესანიშნავი სისწრაფის, ტექნიკურობისა და დრიბლინგების ხარჯზე, მაინც ძალიან ხშირად ქმნის მომენტებს მეტოქის კართან. 2016 წლის 21 ნოემბერს ბელერინმა „არსენალთან“ კონტრაქტი 2022 წლამდე გაახანგრძლივა.

## სანაკრებო კარიერა
ექტორ ბელერინი 2011 წლიდან თამაშობდა ესპანეთის სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებებში. ესპანეთის ძირითად გუნდში ბელერინის დებიუტი 2016 წელს შედგა და იგი ნაკრების განაცხადში იყო ევრო 2016-ზეც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Héctor Bellerín profile at Arsenal.com
* Héctor Bellerín profile at Premier League website

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უოტფორდის ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ ბეტისის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლიუკე ლი

**ლი ლიუკე ტიმოტეი ზაკრისონი** ()  ცნობილია, როგორც **Lykke Li** (*ლიუკე ლი*)  (დ. 18 მარტი 1986, ისტადი, სკონე, შვედეთი) — შვედი მომღერალი, კომპოზიტორი და მოდელი. მისი მუსიკა ხშირად შეიცავს ინდ-პოპის, დრიმ-პოპის და ელექტრო-პოპის ელემენტებს; თავის სიმღერებში იყენებს შემდეგ ინსტრუმენტებს: ვიოლინოს, სინთეზატორს, დოლს, საყვირს, საქსოფონს, ჩელოს და აფრიკულ დასარტყამს. ლი ფლობს სოპრანოს ვოკალურ დიაპაზონს. ლის სადებიუტო ალბომი, *Youth Novels*, 2008 წელს გამოვიდა. მისი მეორე ალბომი, *Wounded Rhymes*, გამოიცა 2011 წელს, რასაც 2014 წელს მოჰყვა მისი მესამე ალბომი *I Never Learn*. 2016 წელს, ლიუკე ლიმ ჩამოაყალიბა ბენდი *LIV*.

## ადრეული წლები
ლიუკე ლი დაიბადა 1986 წლის 18 მარტს ისტადში, სკონეს ლენში. დედამისი, ჩარსტი სტიგი, ფოტოგრაფია, ხოლო მამამისი, იოჰან ზაკრისონი (სასცენო სახელით *სილვერსურფანი*), შვედური ბენდის *Dag Vag*-ის წევრია. როდესაც ის იყო 19 წლის, სამი თვის განმავლობაში ცხოვრობდა ბრუკლინის ბუშვიკის რაიონში, ნიუ-იორკში. დაბრუნდა, როდესაც ის იყო 21 წლის, თავისი ალბომის ჩასაწერად.

## დისკოგრაფია 
* *Youth Novels* (2008)
* *Wounded Rhymes* (2011)
* *I Never Learn* (2014)

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:შვედი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბოლობო (ქალაქი)

**ბოლობო** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მაი-ნდომბეს პროვინციაში.

მდებარეობს კინშასიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 330 კილომეტრში. ბოლობო არის სამდინარო პორტი მდინარე კონგოზე. 

2010 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 31 735 კაცი. XIX საუკუნეში მდინარე კონგოზე მოგზაურობის დროს ქალაქი აRწერა ჰენრი მორტონ სტენლიმ. 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ბენი (ქალაქი)

**ბენი** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩრდილოეთ კივუს პროვინციაში.  

ბენი მდებარეობს ვირუნგის ეროვნული პარკისა და მტა რუვენზორის დასავლეთით. ქალაქში არის ბაზარი, აეროპორტი და კონგოს ორენოვანი ქრისტიანული უნივერსიტეტი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 95 407 კაცი.

ქალაქი 2001 წელს იყო მნიშვნელოვანი ბრძოლების ადგილი კონგოს მეორე ომის პერიოდში. 

ქალაქში მდებარეობს გაეროს რამდენიმე მისია.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ანგულუ (პარანა)

**ანგულუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 300 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ასტორგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 859 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.97 კმ²-ზე. ფართობი 106 021 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარანა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტუპინიკინის ხალხი

270px|მინი|ტუპინიკინის ხალხის საცხოვრებელი არეალი ბრაზილიაში
**ტუპინიკინის ხალხი** — ბრაზილიის ადგილობრივი ხალხი, რომელიც ადგილობრივ ტომთათვის განკუთვნილ სამ ტერიტორიაზე სახლობს. ეს ტერიტორიები მდებარეობს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ბრაზილიაში, ესპირიტუ-სანტუს შტატში, არაკრუსის მუნიციპალიტეტში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ტუპინიკინის ხალხის საერთო რაოდენობა 2 630 ადამიანს შეადგენს.  

ტუპინიკინის ხალხი ერთ დროს საკუთარ ენაზე საუბრობდა, რომელიც ტუპი-გუარანის ენათა ოჯახს მიეკუთვნებოდა. ამჟამად, მათი ენა გამქრალია და საუბრობენ პორტუგალიურად. 

ისტორიულად, ტუპინიკინის ხალხი სახლობდა ვრცელ ტერიტორიაზე, ბრაზილიის სანაპირო ზოლზე, ქალაქ სალვადორიდან 200 კილომეტრით სამხრეთით. ეს არეალი მათი ამჟამინდელი საცხოვრებელი ტერიტორიების ჩრდილოეთითაა მოქცეული. ევროპელთა მოსვლიდან პირველი ორი საუკუნის განმავლობაში, ტუპინიკინი ახლად დაარსებული ქალაქების მოსახლეობის ძირითად ნაწილს შეადგენდა. ეს ტომი ერთ-ერთი პირველი შეხვდა პორტუგალიელებს, როდესაც ისინი 1500 წელს პორტუ-სეგურუს მიადგნენ.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის დემოგრაფია
კატეგორია:ბრაზილიის ეთნიკური ჯგუფები
ბინგა (ქალაქი)

**ბინგა** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეკვატორიალური პროვინციაში.  

2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 64 639 კაცს.

ბინგის რაიონში მიმდინარეობს ტროპიკული ტყის მასობრივი ჭრა.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
გადარჩენილი

***გადარჩენილი*** () — 2015 წლის ამერიკული ვესტერნის ჟანრის, ნახევრად ბიოგრაფიული დრამა, რომლის რეჟისორია ალეხანდრო ინიარიტუ, ხოლო სცენარის ავტორები არიან ალეხანდრო ინიარიტუ და მარკ სმიტი. ფილმი ნაწილობრივ დაფუძნებულია მაიკლ პანკეს, ამავე სახელწოდების რომანზე, სადაც აღწერილია 1823 წელს, კოლონიზატორ *ჰიუ გლასის* გამოცდილება. მთავარ როლებშია ლეონარდო დიკაპრიო, ტომ ჰარდი, დონალ გლისონი და უილ პოულტერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* 
* 
* 
* *გადარჩენილი* *Movie Review Query Engine*-ზე
* *გადარჩენილი* ჰოლივუდის ისტორიაში

## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის ფილმები
კატეგორია:ალეხანდრო გონსალეს ინიარიტუს ფილმები
კატეგორია:Regency Enterprises-ის ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:Dune Entertainment-ის ფილმები
კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (ფილმები)
კატეგორია:Appian Way Production-ის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული თრილერი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული მოქმედებითი-სათავგადასავლო ფილმები
კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების სათავგადასავლო ფილმები
ბონდო (კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა)

**ბონდო** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქვემო უელეს პროვინციაში.  

ქალაქი მდებარეობს მდინარე უელეს ჩრდილოეთ ნაპირზე. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 18 118 კაცს.

ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარეობს ბილის ტყე, სადაც 1996 წელს აღმოაჩინეს გიგანტური შიმპანზე ბილი. 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
მობა

**მობა** () — ქალაქი ტანგანიიკის პროვინციაში, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა.

## გეოგრაფია
ქალაქი მობა მდებარეობს ტბა ტანგანიკის სამხრეთი ნაწილის დასავლეთ სანაპიროზე.

## ეკონომიკა
მობას ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა, თევზჭერა და ოქროს მოპოვება.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ჯაფარლი (ევლახი)

**ჯაფარლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ევლახის  რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 
კატეგორია:ევლახის რაიონის სოფლები
ხანუმა

**ხანუმა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* „ხანუმა“ — ავქსენტი ცაგარელის 1882 წელს დაწერილი პიესა
* „ხანუმა“ — ალექსანდრე წუწუნავას 1926 წელს გადაღებული ფილმი
* ხანუმები — ქალთა ვოლაკური ბენდი
* ხანუმა — ტელეგადაცემა, რომელიც გადიოდა ტელეკომპანია „იმედის“ ეთერში
## იხილეთ აგრეთვე
*ქეთო და კოტე (მრავალმნიშვნელოვანი)
ასმოდეუსი (გოიას ნახატი)

**„ასმოდეუსი“**, ანუ **ფანტასტიკური ხილვა** () — ფრანსისკო გოიას მიერ 1820-1823 წლებში შესრულებული ფრესკა. მასზე გამოსახულია ორი მფრინავი ფიგურა, რომლებიც ლივლივებენ პეიზაჟის ზემოთ, რომელშიც მთა დომინირებს. „ასმოდეუსი“ ერთ-ერთია გოიას 14 „ბნელი ნახატიდან“ — მისი უკანასკნელი მნიშვნელოვანი სერიიდან, რომელიც მან მადრიდის გარეუბანში საკუთარი სახლის კედლებზე (Quinta del Sordo) დახატა.

შემორჩენილი არ არის რაიმე სახის საბუთები და მკტიცებულებები, რომლებიც მოგვითხრობდნენ თვითონ გოიას მიერ საკუთარი სერიის ახსნაზე, რაც, შესაძლოა, მეტყველებს იმაზე, რომ მისი ნამუშევრები საზოგადოებისთვის არ იყო შესრულებული. ამ სერიაში გოია თავის ნამუშევრებს სახელებს არ არქმევდა. ამ ნახატს სახელწოდება *ასმოდეუსი* მოგვიანებით მიენიჭა გოიას მეგობრის, ესპანელი მხატვრის, ანტონიო ბრუგადას მიერ. ასმოდეუსი არის დემონი ტობითის წიგნიდან. ასმოდეუსი აგრეთვე მოიხსენიება პრომეთეს ბერძნულ მითში, რომელშიც იგი ქალღმერთმა ათენამ კავკასიონის მთებზე გადაიყვანა. მათი მზერები ურთიერთსაპირისპიროდაა მიმართული. მამაკაცი მთის წვერზე მდებარე ქალაქს უცქერს. კრიტიკოსი ევან კონელი აღნიშნავს, რომ მთის ფორმა გიბრალტარს მოგვაგონებს, რომელიც ნახევარკუნძულის ომის დროს ესპანელი ლიბერალების თავშესაფარი იყო. წინა პლანზე ვხედავთ ჯგუფს ფრანგი ჯარისკაცებისა, რომლებიც ჰგვანან გოიას 1814 წლის სხვა ნახატის, „1808 წლის სამი მაისი მადრიდში“, ანალოგიურ პერსონაჟებს, რომლებიც უმიზნებენ მთის ძირას მოხეტიალე ხალხს. ეს ხალხი მოძრაობს ცხენებსა და ურმებთან ერთად. ისინი, სავარაუდოდ, დევნილები არიან მოგვიანებით კი ტილოზე გადაიტანა და ამჟამად პრადოს მუზეუმში ინახება ამავე სერიის სხვა ნახატებთან ერთად.

## ლიტერატურა 
* Connell, Evan S. *Francisco Goya: A Life*. New York: Counterpoint, 2004. ISBN 1-58243-307-0
* Cottrell, Richard. *Looking at Paintings: A Private View*. Murdoch Books, 2010. ISBN 1-74196-486-5
* Junquera, Juan José. *The Black Paintings of Goya*. London: Scala Publishers, 2008. ISBN 1-85759-273-5
* Harvard, Robert. *The Spanish eye: painters and poets of Spain*. Tamesis Books, 2007. ISBN 1-85566-143-8
* Hughes, Robert. *Goya*. New York: Alfred A. Knopf, 2004. ISBN 0-394-58028-1
* Licht, Fred. *Goya: The Origins of the Modern temper in Art*. Universe Books, 1979. ISBN 0-87663-294-0

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Quinta del Sordo-ს* ვირტუალური ტური 

## სქოლიო
კატეგორია:გოიას ნახატები
კატეგორია:პრადოს მუზეუმი
სანტა-ინესი (პარანა)

**სანტა-ინესი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ასტორგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 818 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.13 კმ²-ზე. ფართობი 138 481 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარანა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
Extreme Championship Wrestling

**Extreme Championship Wrestling (ECW)** () — პროფესიონალური რესლინგ-პრომოუშენი, რომელიც დაარსდა 1992 წელს, ტოდ გორდონის მიერ ფილადელფიაში (პენსილვანია). 2001 წელს კომპანიამ თავი გაკოტრებულად გამოაცხადა. 2006 წლის ივნისში WWE-მ გამოისყიდა ECW-ის ყველა უფლება და იგი გახდა RAW და SmackDown!-თან ერთად კომპანიის მესამე ბრენდი, რომელმაც 2010 წლამდე იარსება.

## ECW TNN-ზე და გაკოტრება
1999 წლის აგვისტოს ECW-ს შოუების ტრანსლაცია დაიწყო ტელეარხმა TNN-მა და კომპანიებს შორის დაიდო სამწლიანი კონტრაქტი. მცირე ბიუჯეტისა და რეკლამის მიუხედავად, ECW TNN-ზე ყველაზე პოპულარული შოუ გახდა. მაგრამ, მიუხედავად ამისა, 2000 წლის ოქტომბერში, კონტრაქტი გაუქმდა და TNN-მა WWF Raw-ს ჩვენება ამჯობინა.

ECW-ს ხელმძღვანელობამ კიდევ არაერთხელ სცადა TNN-თან ახალი კონტრაქტის დადება, მაგრამ მათ ეს არ გამოუვიდათ. 30 დეკემბერს *ECW Hardcore TV* უკანასკნელად გავიდა პირდაპირ ეთერში, ხოლო 2001 წლის 7 იანვარს გამოვიდა ბოლო PPV *Guilty as Charged*. იმავე წლის 11 მარტს იყო დაგეგმილი შოუ *Living Dangerously*, მაგრამ ფინანსური პრობლემების გამო, იმჟამინდელი ECW-ს პრეზიდენტმა, პოლ ჰეიმანმა ვერ შეძლო ამ PPV-ს ჩატარება. WWF-ის დახმარების მიუხედავად, პოლ ჰეიმანმა ვერ შეძლო ფინანსური პრობლემების გადალახვა და 2001 წლის 4 აპრილს კომპანიამ თავი ოფიციალურად გაკოტრებულად გამოაცხადა.

## საჩემპიონო ტიტულები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Official ECW Website at WWE.com
* Hardcore Memories — ECW Nostalgia and History
* Wrestling-Titles.com: ECW
* Solie.org — ECW Title Histories
* The Wrestling Follower — Eastern Championship Wrestling Results Archive

კატეგორია:რესლინგ-პრომოუშენები
კატეგორია:კომპანიები დაარსებული 1992
ლილე

**ლილე** — მზე ან მზის ღვთაება სვანურ მითოლოგიაში. რაიმე ჩამოყალიბებული მითი ამ ბუნდოვან სახეზე არ შემონახულა, მაგრამ სასიმღერო ჰიმნის ფრაგმენტებიდანაც და სიმღერის ხასიათითაც აშკარაა, რომ ესაა უძველესი წარმართული ღვთაება სინათლისა, შუმერთა ენლილეს და ეგვიპტელთა რას, ბერძენთა ფებოსის მსგავსი. უფრო სავარაუდოა, რომ სვანთა ლილე შუმერთა ენლილეს შემონახული სახეა. ეს ჰიმნი ძალზე პოპულარულია საქართველოში. ფრაგმენტებიდან დამუშავებული და გადმოქართულებული ჩვენი ტექსტი სიმღერის შესატყვისია და დაახლოებით იძლევა ამ მრავალათასწლიანი ჰიმნის სიტყვიერ, ინტონაციურ, აზრობრივ სურათს:

ლილეო-და დიდება შენდა!
სინათლის დედავ, ნუ ჩახვალ დარჩი!

ო, თეთრო მზეო, დიდება შენდა!
შენ ხარ იმედი პირმშოთა შენთა!
სინათლის დედავ, ნუ ჩახვალ დარჩი!
მსხვერპლად შეგწიროთ ჯიხვი და არჩვი
სამთის ფერხულით გაგიძღვეთ წინ და
ფიქალის კოშკი აგიგოთ წმინდა,
რომ მისი მსგავსი არ იყოს არსად,
ქორ-შევარდენი უვლიდეს გარსა,
არწივი კრავდეს კამარას მაღლა,
შუნი და ჯიხვი წვებოდეს დაბლა!

ოქროს სასახლე გიდგას, ლილეო,
ოქროს გალავნით თვალს გაგიხარებს.
მთა საბუღრაოდ ეცოტავებათ
ოქროსრქებიან შენს საღმრთო ხარებს.
იალაღებზე რომ ბუღრაობენ,
იდრიკებიან თეთრი ქედები.
საღვთო ვერძებიც არყევენ ბურჯებს
შავი საუფლო რქების კვეთებით.
ჯახი მთაგრეხილს ხერხემალს ურყევს
და აქანავებს ცათა სწორ მურყვნებს.
ო, თეთრო მზეო!
ჩვენდა იმედად რონინობ ცაზე,
ათასი წელი გადიდებთ ასე:

დიდება შენდა! დიდება შენდა!
გვარიდე სუსხი, სენი და სევდა,
ნუ მიგვატოვებ პირმშოთა შენთა!
იმედით სავსე,
შენ კი ჩადიხარ...
დიდება შენდა!

## ლიტერატურა
**აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი — გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.

კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
ხანუმა (პიესა)

**„ხანუმა“** — ავქსენტი ცაგარელის მიერ 1882 წელს დაწერილი კომედიური პიესა, რომელის მთავარი მოქმედება ხდება XIX საუკუნის ძველ ტფილისში.

## სიუჟეტი
მოქმედება ხდება ტფილისის ერთ-ერთ უბანში, ავლაბარში, XIX საუკუნის მიწურულს. ქართველი მებატონე ვანო ფანტიაშვილი დაქორწინებას აპირებს, ამიტომაც დახმარებისთვის მიმართავს მაჭანკალს სახელად ხანუმა, რომელიც მას უპოვის საცოლეს. მეორეს მხრივ, სხვა მაჭანკალი - ქაბატუაც ცდილობს დააქორწინოს მებატონე ფანტიაშვილი ნასწავლ გოგონაზე სახელად სონა, რომლის მამა მდიდარი მოიჯარადრე - მიკიჩ ტყუილ-კოტრიანცია. მიკიჩს ეს ქორწინება ძალიან აწყობს, ვინაიდან ის ოცნებობს თავადის ტიტულის მიღებაზე. 

ორი მაჭანკლის კონკურენციას კიდევ უფრო ხლართავს სიუჟეტში ვანო ფანტიაშვილის ძმისწულის, კოტეს გამოჩენა, რომელიც თავის მხრივ შეყვარებულია სონაში...

## მოქმედი პირები
პიესის მოქმედი პირები არიან:
* **თ. ვანო ფანტიაშვილი** — მებატონე
* **მიკიჩ ტყუილ-კოტრიანც** — მდიდარი მოიჯარადრე
* **სონა** — ამისი ქალი, ნასწავლი
* **კნეინა თეკლე** — ამისი და
* **სარა** — სონას დიდედა, მოხუცი
* **თ. კოტე ფანტიაშვილი** — ვანოს ძმისწული
* **ტერტერაანთ აკოფა** — მიკიჩას ნათესავი, მისივე პრიკაშჩიკი 
* **ტიმოთე** — ვანოს მოსამსახურე გლეხი
* **კართუკანაანთ ქაბატუა** — მაჭანკალი
* **ბურთიკაანთ ხანუმა** — მაჭანკალი

## თეატრსა და კინოში
პიესაზე დადგმული სპექტაკლები თავიდანვე სარგებლობდნენ დიდი პოპულარუბით, თუმცა ისინი ჩვენ დღესაც შეგვიძლია ვიხილოთ საქართველოს სხვადასხვა თეატრებში. „ხანუმას“ პირველი ეკრანიზაცია შედგა 1926 წელს, ფილმი გადაღებული იქნა ალექსანდრე წუწუნავას მიერ.

ამავე პიესის მიხედვით 1919 წელს პირველად დაიდგა ვიქტორ დოლიძის ოპერა „ქეთო და კოტე“. 1948 წელს შალვა გედევანიშვილმა და ვახტანგ ტაბლიაშვილმა გადაიღეს ფილმი „ქეთო და კოტე“, ხოლო 2011 წელს დაიდგა თანამოსახელე მიუზიკლიც.

## რესურსები ინტერნეტში
* პიესის ტექსტი ეროვნული ბიბლიოთეკის ვებ-გვერდზე

კატეგორია:ქართული პიესები
კატეგორია:1882 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
ტედ დიბიასი

**თეოდორ მარვინ „ტედ“ დიბიასი-უფროსი** (ინგლ. *Theodore Marvin "Ted" DiBiase Sr.* დ.  18 იანვარი, 1954 ) — ამერიკელი პროფესიონალური რესლერი, მენეჯერი და სპორტული კომენტატორი. დიბიასის აქვს კონტრაქტი WWE-სთან და მას მიჰყავს შოუ *Legends*. მან მთელი კარიერის განმავლობაში მოიპოვა 30 სხვადასხვა ტიტული, საიდანაც უმეტესობა WWE-შია მოპოვებული.

დიბიასი იყო WWF-ის ჩრდილოეთ ამერიკის პირველი ჩემპიონი. ასევე იგი პირველი სამგზის გუნდური ჩემპიონია და 1988 წლის King Of The Ring-ის გამარჯვებული. ამ ყველაფერთან ერთად ტედმა შექმნა თავისი ტიტული — მილიონი დოლარის ჩემპიონის ტიტული.

## პირადი ცხოვრება 
დიბიასი არის ქალი-რესლერის ჰელენ ნევინსის და მომღერლის ტედ უილსის ბიოლოგიური ვაჟი, მაგრამ იგი იშვილა იტალიელმა რესლერმა „რკინის“ მაიკლ დიბიასიმ.

## ლიტერატურაში 
* DiBiase, Ted. *Every Man Has His Price*. Multnomah Publishers. 1997. ISBN 1-57673-175-8
* DiBiase, Ted. *The Million Dollar Man*. Pocket Books. 2008. ISBN 978-1-4165-5890-3
* Penholder
Ted DiBiase (Fore-wording Author), William J. Bruce III (Author) ISBN 978-0-9813183-1-8

## დოკუმენტური ფილმები 
* *Wrestling with Faith* — დოკუმენტური ფილმი ტედ დიბიასის შესახებ. გამოვიდა 2010 წლის თებერვალში.
* *The Price of Fame* — დოკუმენტური ფილმი ტედ დიბიასის შესახებ. გამოვიდა 2011 წელს

## რესლინგში 
მინი|დიბიასი 2010 წელს
მინი
* **დამასრულებელი ილეთები**
** Diving back elbow drop
** Figure four leglock
** *Million Dollar Dream* 
** სუპლექსის ვარიაციები:
*** Belly to back
** Sleeper hold
** შერი მარტელი
** მაიკ ჯონსი

* **დიბიასი როგორც მენეჯერი**
** ანდრე გიგანტი
** Irwin R. Schyster
** ტატანკა
** კინგ კონგ ბანდი
** ნიკოლაი ვოლკოვი
** კრის ბენუა
** შონ უოლტმენი
** რეი ტრეილორი
** Sycho Syd
** სტივ ოსტინი
** ტედ დიბიასი უმცროსი
* **დიბიასი როგორც გუნდების მენეჯერი**
** მილიონი დოლარის კორპორაცია (Irwin R. Schyster, ნიკოლაი ვოლკოვი, ტატანკა, ბამ ბამ ბიგელოუ, ჩარლზ რაიტი, საიქო სიდი, 1-2-3 კიდი)
** NWO (ჰალკ ჰოგანი, კევინ ნეში, სკოტ ჰოლი, ბიგ შოუ, ჯეფ ფარმერი, სიქსი, V.K. Wallstreet)
** ძმები შტაინერები (რიკ შტაინერი და სკოტ შტაინერი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* HeartOfDavidMinistry.com (Official Ministry Website) 
* TedDiBiase.com 
* Professional Wrestling Hall of Fame Profile 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 18 იანვარი
კატეგორია:ამერიკელი რესლერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლაშარელა

**ლაშარელა** — „ფშაველთა ხელმწიფე“, ღვთისშვილი, ძველი მითური სახე, ხევსურულ ფოლკლორში შემორჩენილი. ერთ მითში მორიგე ღმერთს შესჩივის, მჭედელი პირქუში რად გაგვინაწყენე, ერთგული ყმა ხთისი ბერიძისშვილი რად მოუკალიო.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მითოლოგია
მალოტი-დრაკონის პარკი

**მალოტი-დრაკონის პარკი** დაარსდა 2001 წელს, ლესოთოში მდებარე სეჰლაბატებეს ეროვნული პარკისა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში მდებარე უხაჰლამბა-დრაკენსბერგის ეროვნული პარკის ერთმანეთთან დაკავშირების გზით. უმაღლესი მწვერვალია თაბანა-ნტლენიანა 3,482 მ.

შერწყმული პარკი ასევე მოიცავს ოქროს კარიბჭის მაღლობების ეროვნულ პარკს, ქვა-ქვას ეროვნულ პარკს, სტერკფონტაინ-დამის ბუნების ნაკრძალს, უხაჰლამბა-დრაკენსბერგის ეროვნულ პარკს, როიალ-ნატალის ეროვნულ პარკსა და სეჰლაბატებეს ეროვნულ პარკს.

პარკი მდებარეობს დრაკონის მთებში, რომელიც სუბ-რეგიონის უმაღლეს არეალს აყალიბებს და ქმნის მთისა და სუბალპურ უნიკალურ ეკოსისტემებს. ამ ეკოსისტემებში წარმოდგენილია მცენარეთა და ცხოველთა გლობალურად მნიშვნელოვანი ბიომრავალფეროვნება, უნიკალური ჰაბიტატი და ენდემიზმის მაღალი დონე. პარკში ასევე წარმოდგენილია კლდის მხატვრობის ერთ-ერთი უდიდესი გალერეა მთელ მსოფლოში, ასობით სხვადასხვა ძეგლითა და ბუშმენების ხალხის მიერ დახატული ათასობით ნახატით. 

სასაზღვრო პარკი განზრახული იყო როგორც მშვიდობის პარკი. მოიცავს დაახლოებით 8 113 კმ²-ს, საიდანაც 170 კმ² ლესოთოს ტერიტორიაზეა, 2 943 კმ² კი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* KwaZulu-Natal Provincial Government homepage 
* Ezemvelo KZN Wildlife (previous known as Natal Parks Board)
* Peace Parks
* Maloti-Drakensberg Transfrontier Conservation Area Website 
* Maloti Drakensberg Transfrontier Challenge Adventure Race 

კატეგორია:ლესოთოს გეოგრაფია
ოუენ ჰარტი

**ოუენ ჯეიმზ ჰარტი** ( დ. 7 მაისი, 1965 — გ. 23 მაისი, 1999) — კანადელი პროფესიონალური რესლერი, ლეგენდარული ჰარტების დინასტიის წარმომადგენელი და ბრეტ ჰარტის ღვიძლი ძმა. იგი გამოდიოდა ისეთ რესლინგ-პრომოუშენებში, როგორებიცაა Stampede Wrestling, New Japan Pro Wrestling (NJPW), World Championship Wrestling (WCW), და World Wrestling Federation (WWF).

ოუენი დაიღუპა 1999 წლის 30 მაისს PPV Over The Edge-ზე. თავდაპირველი გეგმების მიხედვით, ოუენი ეფექტურად უნდა გამოჩენილიყო რინგზე Blue Blazer-ის როლში და იგი უნდა ჩამოსრიალებულიყო ტროსიდან. მაგრამ დაუდგენელი მიზეზების გამო, ტროსი გაწყდა და ოუენ ჰარტი 20 მეტრიანი სიმაღლიდან გულ-მკერდის არით დაეცა რინგის რკინის ნაწილს. იგი დაიღუპა საავადმყოფოში წაყვანამდე. მთელი მისი კარიერის განმავლობაში მან მოიპოვა 2 ინტერკონტინენტალური ჩემპიონის ტიტული, 1 ევროპული ჩემპიონის ტიტული, 4-ჯერ იყო გუნდური ჩემპიონი და ამასთან ერთად მან გაიმარჯვა ტურნირ King Of The Ring 1994-ში.

## საყვარელი ილეთები 
* **დამასრულებელი ილეთები**
:* Piledriver
:* Sharpshooter
* **საფირმო ილეთები**
:* Flapjack
:* Enzuigiri
:* Superkick

## რესურსები ინტერნეტში 
* Owen Hart’s Funeral
* 
* Bret Hart column mentioning he and Owen holding dual citizenship 
* Bret Hart and Hart family News 
__INDEX__

კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
კატეგორია:კანადელი რესლერები
ლოჯა

**ლოჯა** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის ჩრდილოეთში, სანკურუს პროვინციაში. ამავე პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობაა  61 689 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბი

**კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გერბი** 1997 წლიდან დღემდე რამდენიმეჯერ შეიცვალა. ამჟამინდელი ვერსია 2006 წელს მიიღეს და მასზე გამოსახულია ლეოპარდის თავი, რომელიც მარცხნიდან შემოსაზღვრულია სპილოს ეშვით, მარჯვნიდან კი შუბით. მათ მიღმა კი დაწერილია სამი სიტყვა, ქვეყნის ეროვნული დევიზი: *სამართლიანობა, მშვიდობა, შრომა* (). 2006 წლის 18 თებერვალს დაამტკიცა ქვეყნის პრეზიდენტმა ჟოზეფ კაბილამ.

გერბი დეტალურადაა აღწერილი 2005 წელს მიღებული კონსტიტუციის პირველ თავში.

2003 წელს მიღებულ ძველ გერბზე გამოსახული იყო სამი გადაჯვარედინებული ხელი, რომელსაც გარს თავთავები ერტყა. თავში გამოსახული იყო ლომის თავი, ფსკერზე კი დევიზი: *დემოკრატია, სამართლიანობა, ერთობა* ().

კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის 1999 წლის გერბზე გამოსახული იყო ლურჯი ფარი, ცენტრში ყვითელი ვარსკვლავი, მის თავზე კი ექვსი პატარა ვარსკვლავი.

უფრო ადრე, 1971-1997 წლებში, როდესაც ამ სახელმწიფოს ზაირი ერქვა, გერბზე გამოსახული იყო ლეოპარდის თავი, მის ქვემოთ კი ორი გადაჯვარედინებული შუბი, რომელიც ერთი მხრიდან თავთავით იყო შემოსაზღვრული, მეორე მხრიდან კი სპილოს ეშვით.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დროშა

## გალერეა

File:Coat of arms of the Congo Free State.svg|კონგოს თავისუფალი სახელმწიფოსგერბი(1885–1908)
File:Greater Coat of Arms of the Belgian Congo.svg|ბელგიის კონგოს გერბი(1908–1960)
File:Coats of arms of Zaire (1971-1997).svg|ზაირის გერბი (1971–1997)
File:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (1997-1999).svg|(1997–1999)
File:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (1999-2003).svg|(1999–2003)
File:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (2003-2006).svg|(2003–2006)

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
ივატუბა

**ივატუბა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ივაიპორის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 010 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 31.14 კმ²-ზე. ფართობი 96 661 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარანა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ბუტა (ქალაქი)

**ბუტა** () — ქალაქი ჩრდილოეთ კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ქვემო უელეს პროვინციაში, მდებარეობს მდინარე რუბიზე.

2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობაა 53 401 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ნიაზ დიასამიძე (უფროსი)

**ნიაზ დიასამიძე** — ქართველი ხელოვანი, თბილისის ერთ-ერთი კოლორიტი.

როგორც ლიტერატორი თანამშრომლობდა გაზეთ „თბილისის“, ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნების“, ჟურნალ „ნიანგის“ რედაქციებთან. მუშაობდა სახელმწიფო ფილარმონიაში და საქართველოს ტელევიზიაში.

ნიაზ დიასამიძე უკრავდა ფორტეპიანოზე, აქანდაკებდა და წერდა ლექსებს. მის ლექსებზე  სიმღერები შექმნეს გოგი ცაბაძემ და ნუნუ დუღაშვილმა. „ორერას“ სახელმწიფო ფილარმონიის ანსამბლად ჩამოყალიბების დროს ის ფილარმონიის თანამშრომელი იყო. ანსამბლის რეპერტუარში შევიდა ნიაზ დიასამიძის ლექსებზე შექმნილი ორი სიმღერა: „გამიღიმე ნუ მაწვალებ“ და „მუხამბაზი.“ „მუხამბაზის“ რუსული ტექსტი ბორის ბრიანსკის ეკუთვნის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნიაზ დიასამიძე - კაცი რომელიც დააკლდა ქალაქს... 
* ნიაზ დიასამიძე – თბილისის კოლორიტი განუმეორებელი იუმორით

ნ
კალიმა (ქალაქი)

**კალიმა** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მანიემის პროვინციაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე ულინდისა და ელილს შორის, ზღვის დონიდან 852 მეტრ სიმაღლეზე.

2012 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 48 337 ადამიანს..

## სქოლიო 
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
პონტიური ქამანჩა

100px|მინი
**პონტიური ქამანჩა**, **პონტიური ლირა**, **თურქული ქამანჩა**, **ლაზური ქამანჩა** — სამ სიმიანი ხემიანი საკრავი.

დ. არაყიშვილის სიტყვებით, „სწორედ ამგვარი საკრავი ვნახე მე ვნახე ბერძენ წითელარმიელების ხელში, ოლიმპიადაზე. ამ საკრავს მათ უწოდეს ბერძნულათ ლირა, ხოლო თურქულად ქემენჯე.“ ასეთივე არდანუჩი, ხოლო ქემანჩას სახელწოდებით, აქვთ ლაზებს. მისი წყობაა: 1) საცეკვაო მუსიკისათვის — re-sol-do, 2) საზანდარისათვის — re-fa-do. უკრავენ პრიმიტიული ხემით“.

## ლიტერატურა
* დ. არაყიშვილი, „ხალხური სამუსიკო საკრავების აღწერა და გაზომვა“, თბ., 1940

კატეგორია:მუსიკალური საკრავები
კატეგორია:ქამანჩა
ლისალა

**ლისალა** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის ჩრდილოეთში, მონგალის პროვინციაში, ნავსადგური მდინარე კონგოზე.

2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობაა 79 235 კაცი.

ლისალა არის მობუტუ სესე სეკოს სამშობლო. 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
აბდულგაზინო

**აბდულგაზინო** ( ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 295 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 82 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (100 %).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.
* Абдулгазино на портале «Генеалогия и Архивы»

## სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
სამოა ჯო

**ნუუფოლაუ ჯოელ შენუა** ( დ. 17 მარტი, 1979) — სამოური წარმოშობის ამერიკელი პროფესიონალი რესლერი. ამჟამად იგი გამოდის WWE-ში, სადაც მისი დებიუტი შედგა 2015 წლის 20 მაისს შოუ NXT Takeover: Unstoppable. მანამდე კი იგი მოღვაწეობდა Total Nonstop Action Wrestling (TNA)-ში და Ring Of Honor (ROH)-ში. ამ უკანასკნელში იგი იყო ROH-ის მსოფლიო ჩემპიონი მძიმე წონაში რეკორდული 645 დღის განმავლობაში. TNA-ში კი მან თავი დაიმკვიდრა იმით, რომ მას ვერავინ ამარცხებდა ღირსეულად 18 თვის განმავლობაში. მისი გამარჯვებების სტრიკი კი შეწყდა 2006 წელს PPV Genesis-ზე, როდესაც იგი დამარცხდა კურტ ენგლთან.

2015 წლის 20 მაისს შედგა მისი დებიუტი WWE-ს მოსამზადებელ ცენტრ NXT-ში შოუ NXT Takeover : Unstoppable-ზე. 2016 წლის 21 აპრილს მან დაამარცხა ფინ ბალორი და გახდა NXT-ს ჩემპიონი. PPV NXT Takeover : Brooklyn II-ზე დამარცხდა შინსკე ნაკამურასთან, მაგრამ მატჩ-რევანშში NXT Takeover : Toronto-ზე მან ისევ დაიბრუნა ტიტული. სწორად მაშინ გახდა სამოა ჯო პირველი NXT-ის ორგზის ჩემპიონი.

ერთ-ერთ ჰაუს-შოუზე ოსაკაში იგი ისევ დამარცხდა ნაკამურასთან.

## ილეთები 
* **დამასრულებელი ილეთები**
** *Chimera-Plex* (კომბო German Suplex, Dragon Suplex და Bridging X-Plex-ისგან) - 2000-2001 
** *Coquina Clutch* (Rear Naked Choke)
** *Island Driver* (Sitout side powerslam), ხანდახან რინგის კუთხიდან
** Muscle Buster, ხანდახან რინგის კუთხიდან
* **საფირმო ილეთები**
** **ამჟამად (NXT)**
*** Big Boot
*** Crossface
*** *CCS Enzuiguri*
*** Foot Wash
*** Folding Powerbomb, რომელსაც მოჰყვება Boston Crab
*** Knife Edge Chop
*** Knee Drop
*** Low-Angle Body Kick
*** Leg Sweep
*** Modifited Ring Of Saturn
*** Multi Strike Combo
*** Scoop Powerslam
*** *STJoe*
*** Suicide Forearm Smash
*** Running STO
*** Running Senton
*** Reverse Elbow
*** Reverse Atomic Drop
** **ადრინდელი კარიერა** 
*** Big Boot
*** Crossface
*** Corner Forearm Smash
*** Corkscrew Plancha
*** Foot Wash
*** Death Valley driver
*** Running Senton
*** Running STO
*** Multi Strike Combo
*** Standing Release Sidewalk Slam
*** STF
*** *STJoe*
*** Suicide Forearm Smash
*** Folding Powerbomb, რომელსაც მოჰყვება Boston Crab
*** Leg Lariat, ხანდახან რინგის კუთხიდან
*** Leg Sweep
*** სუპლექსის რამდენიმე ვარიაცია
**** Dragon
**** Exploder
**** German
**** Half nelson
**** Head and arm

## რესურსები ინტერნეტში 
* Samoa Joe at MySpace
* TNA Profile
* Online World of Wrestling Profile
* The Whit Online: Ring of Honor legend on his farewell tour  by Neil Borenstein

კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:ამერიკელი რესლერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კიპუში

**კიპუში** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკის სამხრეთში, ზემო კატანგის პროვინციაში.

2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობაა 121 831 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
სერგი ბარნუკის ძე

**სერგი ბარნუკის ძე** — ეგრისის ერისმთავარი (ან მეფე) VII საუკუნის 90–ანი წლებში. 697 წელს იგი ბიზანტიის კეისარ ლეონტიოსს აუჯანყდა და ბიზანტიელები განდევნა ეგრისიდან, მან დახმარებისათვის არაბებს მიმართა. არაბებმა ეგრისის ციხეები დაიკავეს და დაემკვიდრნენ ეგრისში. მათი ჯარი ციხე-გოჯსა და კოდორის ხეობის ზოგიერთ ციხეში 705-711 წლამდე მდგარა. 

## ლიტერატურა 
* *სანიკიძე გ., სანიკიძე ლ.*, უბის ისტორია, თბ., 1992 
**ჯანაშია ს.,* არაბობა საქართველოში, შრომები, ტ. 2, თბ., 1952;

კატეგორია:ეგრისის სამეფოს მეფეები
არირანია-დუ-ივაი

**არირანია-დუ-ივაი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. მიეკუთვნება ჩრდილო-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ივაიპორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 453 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10.24 კმ²-ზე. ფართობი 239 562 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარანა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტულუ

**ტულუ**, *ტულუვა* — ხალხი ინდოეთში. ცხოვრობენ ტულუვის ოლქის ტამილნადის შტატის დასავლეთით, აგრეთვე მაჰარაშტრის, კარნატაკისა და კერალის შტატში. არსებული შეფასებით, მათი საერთო რაოდენობა დაახლოებით, 10 მილიონი ადამიანია. ენა განეკუთვნება დრავიდულ ენებს. ოფიციალური რელიგიაა ინდუიზმი, შემორჩენილია ძველი რწმენებიც (დემონთა თაყვანისცემა და სხვა). ყოფაში შენარჩუნებულია პირველყოფილი თემური წყობილება და მემკვიდრეობის გადაცემა დედის ხაზით. დაკავებულები არიან ქოქოსის პალმის მოშენებით, კოპრის ნაწარმის დამზადებით და სხვ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*World Tulu conference 
*Tulu in schools

კატეგორია:ინდოეთის ხალხები
ინონგო

**ინონგო** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, მაი-ნდომბეს პროვინციაში.
ქალაქი მდებარეობს მაი-ნდომბეს ტბის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 335 მეტრზე. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობაა 46 657. ქალაქს აქვს აეროპორტი.

ტერიტორია დაყოფილია 3 რაიონად:
* ბასენგელე (*Basengele*)
* ბოლია (*Bolia*)
* ინონგო (*Inongo*)

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
კობა ტყეშელაშვილი

**კობა ტყეშელაშვილი**  (დ. 1966)—  თავისუფალი სტილით მოჭიდავე და წესების გარეშე მებრძოლი, საქართველოს პანკრატიონის, გრაპლინგისა და ბელტ ვრესტლინგის ეროვნული ფედერაციის დამაარსებელი და პრეზიდენტი

კობას ძმა, ზაზა ტყეშელაშვილი ასევე   თავისუფალი სტილით მოჭიდავე და წესების გარეშე მებრძოლი, 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის მონაწილეა.

თავისუფალი ჭიდაობის პარალელურად კობა ძმასთან ერთად აქტიურად იყო ჩართული წესების გარეშე ბრძოლებშიც, სადაც ასპარეზობდა ფსევდონიმით — შტორმი (Storm). 1999-2001 წლებში მან 3 მატჩი ჩაატარა, საიდან 1 მოიგო, 2 მატჩში კი მარცხი განიცადა (1 ნოკაუტით).

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
პრეტორიის შეთანხმება

**პრეტორიის შეთანხმება** — შედგა 2002 წელს რუანდასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის. შეთანხმების მიზანი იყო კონგოს მეორე ომის დასრულება. რუანდა დათანხმდა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიიდან დაახლოებით 20 000 ჯარისკაცის გაყვანას, იმ პირობით, რომ საერთაშორისო ძალისხმევით მოხდებოდა ჰუტუს, ინტერაჰამვეს და რუანდის შეიარაღებული ძალების ყოფილი თანამშრომლების განიარაღება. 

მოლაპარაკებები ხუთი დღის განმავლობაში მიმდინარეობდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ქალაქ პრეტორიაში. 

## ლიტერატურა 
* Waugh, Colin M. *Paul Kagame and Rwanda: Power, Genocide and the Rwandan Patriotic Front*. McFarland & Company, 2004. ISBN 0-7864-1941-5

## რესურსები ინტერნეტში 
* "კონგოს სამოქალაქო ომი" - globalsecurity.org.
* პრეტორიის შეთანხმების სრული ტექსტი

კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
მაგნიტოგორსკი

**მაგნიტოგორსკი** () — ქალაქი ჩელიაბინსკის ოლქში.  შავი მეტალურგიის ერთ-ერთი მსოფლიო მნიშვნელობის ცენტრი. სამხრეთ ურალის კულტურული და საქმიანი ცენტრი. იმ ქალაქებს შორის, რომლებიც რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების ადმინისტრაციული ცენტრები არ არიან მაგნიტოგორსკი მეოთხეა მოსახლეობის რაოდენობით. 

## ისტორია 
ქალაქი დაარსდა 1929 წელს მდინარე ურალის ნაპირე. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1931 წლის 15 ივნისს. თუმცა მანამდე ციხესიმაგრე მაგნიტნაია 1743 წელს დააარსა რუსმა ადმირალმა და დიპლომატმა ივან ნეპლიუევმა. სახელწოდება მიიღო იქვე მდებარე მთის მაგნიტნაიას მიხედვით. 

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს მაგნიტნაიას მთისწინეთში, სამხრეთ ურალის აღმოსავლეთ კალთებზე. მდინარე ურალის ორივე ნაპირზე. ქალაქის მარჯვენა სანაპირო ევროპაა, ხოლო მარცხენა — აზია. მაგნიტოგორსკი მდებარეობს ისტორიული ბაშკირეთის აღმოსავლეთ ნაწილში. 

ქალაქის ფართობია 392,35 კმ², ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 27 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ  22 კმ-ზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 310 მეტრზე.

მაგნიტოგორსკი ჩელიაბინსკიდან მდებარეობს რკინიგზის ხაზით 420 კმ-ზე, ხოლო საავტომობილო გზით 310 კმ-ზე. მოსკოვიდან დაშორებულია რკინიგზით 1916 კმ-ით, ხოლო საავტომობილო გზით 1800 კმ-ით.

## მოსახლეობა 
2010 სრულიად რუსეთის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის ეროვნული შემადგენლობა ასეთია:  რუსები — 84,74 %, თათრები — 5,22 %, ბაშკირები — 3,88 %, უკრაინელები — 1,56 %, ყაზახები — 1,05 %, სხვა — 4 %.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт администрации г. Магнитогорска 
* Официальный сайт Магнитогорского городского Собрания депутатов 
* Законодательство г. Магнитогорска
* Старый Магнитогорск в фотографиях
* Россия глазами Маргарет Берк-Уайт (1931—1941): Магнитогорск, 1931 год
* Фотографии г. Магнитогорска 
* Энциклопедия г. Магнитогорска 
* Хуторки.ру — Сайт объявлений г. Магнитогорска 
* Летопись Военной Магнитки 
* История телевидения и радио Магнитогорска 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩელიაბინსკის ოლქის ქალაქები
ძაგნიძე და ჩხიკვაძე

**ძაგნიძე და ჩხიკვაძე** — ქართული  ვოკალურ-ინსტრუმენტული დუეტი ვალერიან (ვალიკო) ძაგნიძისა (1912-1967) და შალვა (ჟუტუ) ჩხიკვაძის (1914-1976) შემადგენლობით. ითვლებიან საქართველოს ესტრადის ვოკალურ-ინსტრუმენტული ხელოვნების ფუძემდებლებად და კლასიკოსებად.

ვალიკომ და შალვამ 1937 წელს გაიცნეს ერთმანეთი მოზარდ მაყურებელთა თეატრში, 1938 წელს დუეტი შეიქმნა. თავდაპირველად თვითონ ჰქმნიდნენ და ასრულებდნენ ფელეტონებს („რესტორანში“, „რუმბა"“ და სხვ.; ავტორი შ. ჩხიკვაძე), ასევე იყენებდნენ ცნობილი მუსიკალური ნაწარმოებების თემებს (ზ. ფალიაშვილის ოპერიდან „დაისი“, „ცანგალას“ თემა „ღვინოვ კახურო“; სიმღერა „სულიკოს“ თემა), რითაც მეტად გაითქვეს სახელი. იმავე პერიოდში, კერძოდ 1938 წელს ქმნიან პირველ ვოკალურ-ინსტრუმენტულ კომპოზიციებს („მოცინარე ლალი“, „ნუ, ნუ სტირი“, „თურმე, როგორ მყვარებიხარ“), სადაც გამოიკვეთა მათი შემოქმედების სტილის და ჟანრის ხაზი. ამ ყველაფერმა ბიძგი მისცა ქართული ესტრადის შემდგომ განვითარებას. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაჭრილი ჯარისკაცების გართობისთვის იქმნებოდა არტისტული ბრიგადები, ასეთ ბრიგადებთან ერთად დუეტმაც  600-მდე კონცერტი გამართა. ომის დამთავრების შემდგომ იქმნება პირველი მათი ჰიტი „ჩემო ჩიტუნია“ (ავტორი — შ. ჩხიკვაძე). სიმღერა მისი პოპულარობის გამო გამოყენებულ იქნა რეისორ ნიკოლოზ სანიშვილის ფილმში „ბედნიერი შეხვედრა“. 50-იანი წლების მეორე ნახევარში „ჩემო ჩიტუნიას“ ასრულებენ იმ დროის თითქმის ყველა მომღერლი თუ ორკესტრი (გურამ ბზვანელის კვარტეტი; გპი-ს ჯაზ-ორკესტრი იოსებ ტუღუშის ხელმძღვანელობით, სიმღერის ორკესტრული ვერსია). 1949 წელს კომპოზიტორ თენგის ჩოჩუას მშვენიერ მელოდიაზე (ტექსტი ოთარ მამფორიასი) იქმნება „ძაგნიძის და ჩხიკვაძის“ კიდევ ერთი ვოკალურ-ინსტრუმენტული  კომპოზიცია „ყაყაჩო“ (შ. ჩხიკვაძის არანჟირება), რომელიც შესრულების დღიდან დღევანდლამდე ერთ-ერთ საუკეთესო სიმღერად ითვლება. ამ დროისთვის ვ. ძაგნიძე და შ. ჩხიკვაძე ფილარმონიის მომღერლები არიან. მათი პოპულარობიდან გამომდინარე ოფიციოზმა გადაწყვიტა გამოეცათ ფირფიტა, სადაც ერთი სიმღერა საბჭოთა იდეოლოგიის თემას უნდა მიძღვნოდა. სიმღერის ტექსტის შექმნა მიანდეს პოეტ რეზო ყენიას, რომელმაც გადაწყვიტა თემატიკის ცენტრში ქართველი მშრომელი-გმირი ქალი ყოფილიყო. კომპოზიტორ შოთა მილორავას და „ძაგნიძე და ჩხიკვაძის“ თანამშრომლობით, ქართულ საცეკვაო ჰარმონიაზე შეიქმნა კომპოზიცია „ოქროს ვარსკვლავიანო“. ფირფიტაზე ჩაიწერა კიდევ ორი ჰიტი: კომპოზიტორ გოგი ცაბაძის „თეთრი მტრედი“ (ოთარ რაზმაძის ტექსტზე, არანჟირება შ. ჩხიკვაძისა) და კომპოზიტორ სანდრო მირიანაშვილის „მიყვარხარ“ (ალექსანდრე ჭავჭავაძის ლექსზე). 1989 წელს ჟურნალისტ ოთარ ნოზაძის თაოსნობით მოხდა ამ სიმღერების გაწმენდა და გამოიცა მინი ალბომი „მაგ შენი ბაღის ყაყაჩო“.

1961 წელს, პირველებს ესტრადის მომღერალთა შორის, მიენიჭათ საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება.

მუსიკალურ დუეტს მიღებული აქვს მონაწილეობა ფილმებში: „საბუდარელი ჭაბუკი“ და „ბედნიერი შეხვედრა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაგ შენი ბაღის ყაყაჩო — dspace.nplg.gov.ge
* დოკუმენტური ფილმი "ძაგნიძე და ჩხიკვაძე"

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ანსამბლები
შალვა ჩხიკვაძე

**შალვა (ჟუტუ) გიორგის ძე ჩხიკვაძე** (დ. 19 დეკემბერი, 1914 — გ. 1976) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1961). წევრი მუსიკალური დუეტისა ძაგნიძე და ჩხიკვაძე.

## ბიოგრაფია
მუშაობდა მოზარდ მაყურებელთა თეატრში, სადაც შეხვდა ვალიკო ძაგნიძეს, 1938 წელს შეიქმნა დუეტი ძაგნიძე და ჩხიკვაძე. თავდაპირველად ცნობილი მუსიკალური ნაწარმოებების მუსიკებზე ფელეტონებს ჰქმნიდნენ და ასრულებდნენ, რითაც მეტად გაითქვეს სახელი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაჭრილი ჯარისკაცების გართობისთვის იქმნებოდა არტისტული ბრიგადები, დუეტმაც ვალიკოს მეუაღლესთან, მომღერალსა და მსახიობ გოგუცა კუპრაშვილთან ერთად შექმნა კოლექტივი, რომელმაც 600-მდე კონცერტი გამართა. ძაგნიძისა და ჩხიკვაძის საესტრადო ვოკალურმა დუეტმა და მათმა ხელოვნებამ დიდად შეუწყო ხელი ჩვენში ამ ჟანრის განვითარებას.

1945 წლიდან მოღვაწეობა განაგრძო მარჯანიშვილის თეატრში, პარალელურად მოღვაწეობდა კინოში და ესტრადაზე. ვალიკო ძაგნიძესთან ერთად, როგორც მუსიკალურ დუეტს მიღებული აქვს მონაწილეობა ფილმებში: „საბუდარელი ჭაბუკი“ და „ბედნიერი შეხვედრა“.

გარდაიცვალა 1976 წელს.

## ფილმოგრაფია
*1949:„ბედნიერი შეხვედრა“ (ჭიჭიკო) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი

## ჯილდოები და აღიარება
*1961: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*შალვა ჩხიკვაძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები