open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდერის დაავადება

[მინი|ალექსანდერის დაავადება. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. აღინიშნება ზურგისა და მოგრძო ტვინის ატროფია.]]
**ალექსანდერის დაავადება** (ასევე ცნობილი, როგორც **ფიბრინოიდული ლეიკოდისტროფია**) — თავის ტვინის გენეტიკური ლეიკოდისტროფიული დაავადება. დაავადებას უმეტესად იწვევს მუტაცია GFAP გენში (გლიური ფიბრილური მჟავური ცილა), რის შედეგადაც თეთრ ნივთიერებაში გროვდება როზენტალის ბოჭკოები (სახეცვლილი GFAP-ისგან შემდგარი ჩანართი სხეულაკები) და ეოზინოფილური გრანულური სხეულები და ზიანდება თეთრი ნივთიერება. პათოლოგიური კერები თავდაპირველად ვლინდება შუბლის წილში, საიდანაც დაზიანება ვრცელდება ტვინის უკანა უბნებისკენ. დაავადების საბოლოო სტადიებში ვლინდება კისტური ენცეფალომალაცია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გონებრივ ჩამორჩენას, გულყრასა და მოძრაობის დარღვევებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alexander disease - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
რკინიგზის ევროპული სააგენტო

**რკინიგზის ევროპული სააგენტო** — ევროკავშირის ერთ-ერთი სააგენტო. მისი შექმნის შესახებ გადაწყვეტილება მიღებული იქნა 2004 წლის აპრილში. სააგენტოს აქვს ორი მთავარი ცენტრი, ორივე მდებარეობს ნორის დეპარტამენტში, ჩრდილოეთ საფრანგეთში. შტაბ-ბინა, ყველა განყოფილებით მდებარეობს ქალაქ ვალანსიენში, საერთაშორისო კონფერენციები და შეხვედრები ტარდება ქალაქ ლილში.

მთელი მოცულობით მოღვაწეობა დაიწყო 2006 წლის შუა პერიოდში. სულ ორგანიზაციაში მუშაობს ას თანამშრომელზე მეტი. სააგენტოს მოღვაწეობა მიმართულია ევროპული სარკინიგზო კონკურენტუნარიანი ქსელის შექმნაში საზღვრებსშორისი გამტარუნარიანობის ნაკადის გაზრდისა და უსაფრთხოების მოთხოვნადი დონის უზრუნველყოფის ხარჯზე. რკინიგზის ევროპული სააგენტო ადგენს სტანდარტებს ევროპული რკინიგზებისათვის „ურთიერთმოქმედების ტექნიკური სპეციფიკაციების“ რეგლამენტში. საკუთარი მანდატის განხორციელებაში რკინიგზის ევროპული სააგენტო მჭიდროდ თანამშრომლობს ორ დაინტერესებულ მხარესთან — ერთის მხრივ ევროკომისიასთან და მთავრობის წარმომადგენლებთან და მეორე მხრივ პარტნიორებთან რკინიგზის სექტორში, რკინიგზის თანამშრომლებთან და მგზავრებთან.

## სააგენტოს მიზანი 
რკინიგზის ევროპული სააგენტოს მიზანია რკინიგზის ევროპული ინტეგრაციის შექმნაში დახმარება და მასზე უსაფრთხოების გამყარება. მისი მთავარი ამოცანაა — ერთიანი ტექნიკური სტანდარტების (TSI-ის ჩათვლით) შექმნა და განვითარება, სახელმწიფო ხელისუფლებასთან და ევროპულ დაწესებულებებთან ერთობლივი მუშაობით ის ეხმარება და იძლევა ტექნიკურ რჩევებს.

სააგენტოს ამოცანებში ასევე შედის წევრი სახელმწიფოების დირექტივებისა და შეტყობინებების შესრულების კონტროლი.

## უთანხმოება ევროსტარის გამო 
2010 წელს საფრანგეთის ტრანსპორტის მინისტრმა დომინიკ ბასერომ შესთავაზა ევროპის რკინიგზის სააგენტოს გამოსულიყო შუამავლად ევროსტარის მოძრავი შემადგენლობის პრობლემასთან დაკავშირებით. ევროსტარი ადრე იყენებდა მატარებლებს, რომლებსაც აწარმოებდა ფრანგული მწარმოებელი კომპანია Alstom. მაგრამ როდესაც ევროსტარმა აირჩია Siemens Mobility-ის კომპანიაში წარმოებული მოძრავი შემადგენლობა Alstom და საფრანგეთის ხელისუფლება მათ შეეწინააღმდეგა, განაცხადა, რომ ახალი მოძრავი შემადგენლობა არ შეესაბამება გვირაბის უსაფრთხოების მოთხოვნებს. კომპანია Alstom-ის წინადადებას აკრძალვის შესახებ მხარი არ დაუჭირა ლონდონის უმაღლესმა სასამართლომ, მაგრამ ფრანგმა მინისტრმა სთხოვა სააგენტოს ამ ამბებში ჩარეულიყო. ასევე მან სააგენტოს მიმართა დაეწყო უსაფრთხოების ახალი წესების შემუშავება ლა-მანშის გვირაბისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.era.europa.eu/Pages/Home.aspx 

## სქოლიო
კატეგორია:ევროკავშირის სააგენტოები
კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი ევროპაში
კატეგორია:2004 წელი ევროკავშირში
კატეგორია:2004 წელს დაარსებული სახელმწიფო ორგანიზაციები
კატეგორია:2004 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
დავით ბენიძე

**დავით ბენიძე** (დ. 15 თებერვალი, 1991) — ქართველი მოჭადრაკე. 2013 წლის ოქტომბერში ფიდე-ს მიერ მიენიჭა საერთაშორისო დიდოსტატის წოდება.

## ბიოგრაფია 
დავით ბენიძე სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფში მრავალჯერ წარმოადგენდა საქართველოს ევროპისა და მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე, სადაც ჯამში 4 მედალი მოიპოვა: ოქრო 2005 წლის ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე (14 წლამდე ასაკში), ვერცხლი 2001 წლის მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე (10 წლამდე ასაკში) და ორი ბრინჯაო — 2004 წელს ევროპის ახალგაზრდულ (14 წლამდე) და 2009 წელს ევროპის ახალგაზრდულ (18 წლამდე) ჩემპიონატებზე. 

2006 წელს მან საქართველოს სახელით მონაწილეობა მიიღო 16 წლამდე მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადაზე, სადაც გუნდური ვერცხლისა და ინდივიდუალური ბრინჯაოს მედლები დაიმსახურა. 2010 წელს ბენიძემ ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ციურიხში გამართულ მსოფლიო სტუდენტურ ჩემპიონატზე.

მას მოგებული აქვს მრავალი საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი, მათ შორის პირველი ადგილი ან საპრიზო ადგილები გაიყო შემდეგ ტურნირებში: გიორგი ტრინგოვის მემორიალი პლოვდივში (2012), კაჰრამანმარაში (2013), ჰათაი (2013) და ბითლისი (2013).

2008 წელს ბენიძეს მიენიჭა საერთაშორისო ოსტატის წოდება, ხოლო ხუთი წლის შემდეგ გახდა დიდოსტატი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
გიორგი მარგველაშვილი (მოჭადრაკე)

**გიორგი მარგველაშვილი** (დ. 9 თებერვალი, 1990, თბილისი) — ქართველი მოჭადრაკე. 2010 წელს მიენიჭა საერთაშორისო დიდოსტატის წოდება.

## საჭადრაკო კარიერა 
გიორგი მარგველაშვილი არაერთხელ წარმოადგენდა საქართველოს ევროპისა და მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე სხვადასხვა ასაკობრივ კატეგორიაში. მის უმნიშვნელოვანეს წარმატებას მიეკუთვნება 2004 წელს ქალაქ იურგიუპში მოპოვებული ევროპის ჩემპიონის ტიტული 14 წლამდე ასაკის ჭაბუკთა შორის.

ორჯერ (2003 და 2006 წლებში) გამოდიოდა საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში 16 წლამდე მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადებზე. 2006 წელს მან ორი მედალი მოიპოვა: გუნდური ვერცხლი და ინდივიდუალური ბრინჯაო პირველ დაფაზე.

დიდოსტატის ნორმები შეასრულა შემდეგ ტურნირებზე:
* 2006 წელი — „North American Spring GM“ (აშშ);
* 2008 წელი — საქართველოს 67-ე ეროვნული ჩემპიონატი (მოიპოვა ვერცხლის მედალი, ფინალში დათმო პარტია ლევან ფანცულაიასთან);
* 2009 წელი — მსოფლიო ჩემპიონატი 20 წლამდე ახალგაზრდებს შორის (პუერტო-მადრინი, არგენტინა).

2004 წელს დავით მაღალაშვილთან ერთად გაიმარჯვა ტიგრან პეტროსიანის მემორიალზე (B ტურნირი) თბილისში. 2007 წელს სტამბოლში გამართულ ტურნირზე გაიყო II ადგილი, ხოლო თბილისში გახდა საქართველოს ჩემპიონი 18 წლამდე ჭაბუკთა შორის. 2009 წელს მოიპოვა ოქროს მედალი საქართველოს 20 წლამდე ჩემპიონატში. 2012 წელს კი გახდა აშშ-ის „Masters Chess Championship“-ის ერთპიროვნული გამარჯვებული.

ყველაზე მაღალ რეიტინგს (2582) მიაღწია 2012 წლის ოქტომბერში, რის შედეგადაც იმ დროისთვის მე-6 ადგილს იკავებდა საქართველოს მოჭადრაკეთა რეიტინგში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მირანდა მიქაძე

**მირანდა მიქაძე** (დ. 18 სექტემბერი, 1989, ბათუმი) — ქართველი მოჭადრაკე. 2016 წლიდან ფლობს დიდოსტატის ტიტულს ქალთა შორის.

## ბიოგრაფია 
მირანდა მიქაძე სხვადასხვა დროს წარმოადგენდა საქართველოს ევროპისა და მსოფლიოს ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე, სადაც ორი ვერცხლის მედალი მოიპოვა: 2003 წელს ბუდვაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე (14 წლამდე გოგონათა შორის) და 2005 წელს ბელფორში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე (16 წლამდე გოგონათა შორის). ორივე შემთხვევაში მან მეორე ადგილი ანა მუზიჩუკის შემდეგ დაიკავა.

იგი საქართველოს ქალთა საჭადრაკო ჩემპიონატის მრავალგზის მონაწილეა. საუკეთესო შედეგს მიაღწია 2010 და 2019 წლებში, როდესაც ტურნირი მე-4 ადგილზე დაასრულა.

## ნაკრებში გამოსვლა 
მირანდა მიქაძე საქართველოს მეორე ნაკრების შემადგენლობაში მონაწილეობდა მნიშვნელოვან საერთაშორისო ტურნირებში:
* საჭადრაკო ოლიმპიადა: 2018 წელს ბათუმში გამართულ 43-ე ოლიმპიადაზე სათადარიგო დაფაზე მოიპოვა 4,5 ქულა 6-დან (+4, =1, -1).
* ევროპის გუნდური ჩემპიონატი: 2019 წელს ბათუმში გამართულ ევროპის 22-ე გუნდურ ჩემპიონატზე ბათუმის საჭადრაკო კლუბ „ნონას“ შემადგენლობაში მან ორჯერ მოიგო ევროპის საკლუბო თასი (2014 და 2015 წლებში).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
სოფიო ტყეშელაშვილი

**სოფიო ტყეშელაშვილი** (დ. 23 ოქტომბერი, 1979) — ქართველი მოჭადრაკე. 2000 წლიდან ფლობს დიდოსტატის ტიტულს ქალთა შორის.

## ბიოგრაფია 
სოფიო ტყეშელაშვილმა კარიერის დასაწყისშივე მიაღწია დიდ წარმატებებს საერთაშორისო ასპარეზზე. 1991 წელს მან გაიმარჯვა ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში 12 წლამდე გოგონათა შორის. მოგვიანებით, ორჯერ ზედიზედ, 1997 და 1998 წლებში, გახდა ევროპის ჩემპიონი გოგონათა (20 წლამდე) შორის.

სოფიო ორჯერ მონაწილეობდა ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატზე (2000 და 2004 წლებში), თუმცა ორივეჯერ პირველივე რაუნდში გამოეთიშა ასპარეზობას.

## რეიტინგი 
მისი კარიერის საუკეთესო რეიტინგი იყო 2321 პუნქტი (1999 წლის იანვარი). 2017 წლის დეკემბრის მონაცემებით, მისი რეიტინგი 2269-ს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* სოფიო ტყეშელაშვილი — 365Chess.com

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კომპლექსური კარტოგრაფირება

**კომპლექსური კარტოგრაფირება** —– თემატური კარტოგრაფირების ერთ-ერთი ფორმა, კომპლექსური გეოგრაფიული კვლევის აუცილებელი შემადგენელი ნაწილი. პროცესი, რომლის შედეგად იქმნება კომპლექსური რუკა.

კომპლექსური კარტოგრაფირებისას ადგილი აქვს ორი ან მეტი მოვლენის გამოსახვას ანალიზური და სინთეზური კარტოგრაფირების შეთავსებით.
ამ დროს იქმნება: რთული შინაარსის კომპლექსური რუკა, მაგალითად, ეკოლოგიური დამაბინძურებელი კომპონენტების ურთიერთშეთავსებით; თემატურ რუკათა სერია, როგორიცაა დარგის ან რეგიონის ანალიზური და სინთეზური რუკების სისტემური კრებული; კომპლექსური ატლასი, მაგალითად, ტერიტორიული ერთეულის ბუნების, მოსახლეობის, მეურნეობის, ისტორიის ამსახველი რუკების სისტემური კრებული.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
მაკა ფურცელაძე

**მაკა ფურცელაძე** (დ. 18 თებერვალი, 1988, გურჯაანი) — ქართველი მოჭადრაკე. 2005 წელს მიენიჭა როგორც ქალთა დიდოსტატის, ისე ვაჟთა შორის საერთაშორისო ოსტატის წოდებები.

## ბიოგრაფია 
1997-დან 2006 წლამდე მაკა ფურცელაძე საქართველოს სახელით მონაწილეობდა მსოფლიოსა და ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე, სადაც ჯამში ხუთი მედალი მოიპოვა:
* ოქრო: 2005 წლის მსოფლიო ახალგაზრდული ჩემპიონატი (18 წლამდე გოგონათა შორის);
* ვერცხლი: 2003 წლის ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი (16 წლამდე) და 2005 წლის ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი (18 წლამდე);
* ბრინჯაო: 2004 წლის მსოფლიო (16 წლამდე) და იმავე წლის ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატები.

2005 წელს მან სოფიკო ხუხაშვილთან ერთად გაიყო პირველი ადგილი საქართველოს 20 წლამდე გოგონათა ჩემპიონატში. 2006 წელს საქართველოს ჩემპიონატში ქალთა შორის მესამე ადგილი გაიყო ლელა ჯავახიშვილსა და მაია ლომინეიშვილთან ერთად.

ოთხჯერ მიიღო მონაწილეობა ევროპის ქალთა ინდივიდუალურ ჩემპიონატებში (2005, 2010-2011, 2013). საუკეთესო შედეგს 2005 წელს კიშინიოვში მიაღწია, სადაც მე-16 ადგილი დაიკავა და მსოფლიო ჩემპიონატის საგზური მოიპოვა.

2006 წელს მაკამ მონაწილეობა მიიღო ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატზე (ნოკაუტ-სისტემით), სადაც პირველ რაუნდში ალისა გალიამოვასთან დათმო პარტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:გურჯაანში დაბადებულები
სისტემური კარტოგრაფირება

**სისტემური კარტოგრაფირება** — თემატური კარტოგრაფირების ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც გარემოს ობიექტებს განიხილავს როგორც სისტემებს.

გეოსისტემა რთული და მოწესრიგებული დინამიკური სისტემაა. მისი კარტოგრაფიული კვლევა ემყარება, ასევე ყველაზე მოწესრიგებულ ათვლის სივრცით სისტემას - კარტოგრაფიულ ბადეს. სისტემური მიდგომით ბუნებრივი და სოციალურ-ეკონომიკური კომპლექსები განიხილება როგორც მთლიანი და ამავე დროს ერთმანეთს შორის მოქმედი სისტემები. შემთხვევითი არ არის, რომ კომპლექსურ ატლასებში ბუნების და საზოგადოების რუკების თანამიმდევრობა სწორედ სისტემურობის პრინციპს, კომპონენტების ერთმანეთზე ზემოქმედების რეალურ კანონზომიერებას ემყარება.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
ანალიზური რუკა

**ანალიზური რუკა** — ანალიზური კარტოგრაფირების პროდუქტი. მარტივი შინაარსის თემატური რუკა, გამოსახავს საკვლევი ობიექტის ერთ მხარეს სხვა მხარეებისგან განცალკევებულად.

ანალიზური რუკებია: ჰაერის ტემპერატურის, სათბობი წიაღისეულის, კვების მრეწველობის, საავტომობილო ტრანსპორტის, მევენახეობის, კურორტების. ანალიზური რუკის შეთავსება შეიძლება მასთან აზრობრივად დაკავშირებულ სხვა ანალიზურ ან სინთეზურ რუკასთან, მაგალითად, მევენახეობა და მეღვინეობა, საკურორტო მეურნეობა და ტურიზმი და სხვა.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:რუკის ტიპები
კომპლექსური რუკა

**კომპლექსური რუკა** — კომპლექსური კარტოგრაფირების პროდუქტი. რუკა, რომელზეც გამოსახულია რამდენიმე სხვადასხვა, ერთმანეთთან დაკავშირებული ბუნებრივი ან საზოგადოებრივი მოვლენა.

კომპლექსური რუკის მაგალითია, ჰიდროენერგეტიკული რესურსები და ელექტროენერგეტიკა, მევენახეობა და მეღვინეობა, რეკრეაციული რესურსები და საკურორტო მეურნეობა, ჰიდროგეოლოგიური რუკა და ბალნეოლოგიური კურორტები, ბუნებრივი ლანდშაფტები და ეკოტურიზმი და სხვა. კომპლექსური რუკის შედგენა მიზანშეწონილია ანალიზური და სინთეზური რუკების შეთავსებით, რაც კარტოგრაფის მაღალ კვალიფიკაციას მოითხოვს.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:რუკის ტიპები
ემილ ფრეი

**ემილ ფრეი** (დ. 24 ოქტომბერი, 1838 — გ. 24 დეკემბერი, 1922) — შვეიცარიელი მოღვაწე. პოლიტიკოსი, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს კავშირის არმიის ჯარისკაცი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1890-1897). 1894 წელს იგი შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა.

## ადრეული ცხოვრება
ფრეი დაიბადა ბაზელ-ლანდის კანტონის ქალაქ არლესჰაიმში, ემილ რემიგიუს ფრეისა და ემა კლოსის ოჯახში. მამამისი ლიბერალი სეპარატისტი პოლიტიკოსი იყო.

ფრეის ოჯახმა თავშესაფარი მისცა ფრიდრიხ ჰეკერს, როდესაც 1848 წლის გერმანიის რევოლუციის შემდგომ რეპრესიებს გაურბოდა. ბაზელის გიმნაზიის დასრულების შემდეგ, ფრეი იენის აგრონომიულ ინსტიტუტში გაემგზავრა სასწავლებლად.

## სამხედრო კარიერა
### ამერიკის სამოქალაქო ომი
ემილ ფრეი კავშირის არმიის 24-ე ილინოისის ქვეითთა პოლკში რიგითად ჩაეწერა. თავის ესეში „ჩემი ამერიკული გამოცდილება“ იგი წერდა: „17 ივნისს 1861 წელს ჩიკაგოში 24-ე პოლკში ჩავირიცხე. იმავე დღეს პოლკოვნიკმა ჰეკერმა პოლკის მედროშედ დამნიშნა, საღამოს კი ჩიკაგოდან ილინოისის ქალაქ ალტონისკენ გავემართეთ“. ჰეკერი მისი მეთაური იყო. მათ შორის ურთიერთობა კვლავ გამოსწორდა და ფრეი ერთ კარავში ჰეკერის ვაჟთან ერთად ცხოვრობდა. მოგვიანებით ფრეი პირველ ლეიტენანტად დააწინაურეს, თუმცა 1862 წლის 17 ივნისს მან თანამდებობა დატოვა.

ფრეიმ თავად ჩამოაყალიბა 82-ე ილინოისის ქვეითთა პოლკი და 1863 წლის ივლისში, გეტიზბერგის ბრძოლის დროს, პოლკოვნიკის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. იგი გეტიზბერგის ბრძოლის პირველივე დღეს ტყვედ ჩავარდა. ფრეიმ ლიბის ციხეში თვრამეტი თვე გაატარა, სანამ იგი კაპიტან გორდონში არ გაცვალეს – კონფედერატ ტყვეში, რომელსაც სიკვდილი ჰქონდა მისჯილი. ომის დასასრულს ფრეი მაიორის ჩინს ატარებდა.

1921 წლის აგვისტოში „ITU“-ს დატოვების შემდეგ, ფრეი 1922 წლის შობის ღამეს, თავისი 85-ე დაბადების დღიდან ორი თვის თავზე გარდაიცვალა.

## პირადი ცხოვრება
1870 წელს მან ცოლად შეირთო ემა კლოსი ლისტალიდან. მათ ხუთი შვილი შეეძინათ: ჰანსი, ემილი), კარლი, ანა და ჰელენე. 1877 წელს ემა ფილტვის ტუბერკულოზით გარდაიცვალა. იგი მხოლოდ 28 წლის იყო.

## ნამუშევრები
* *Aus den Erlebnissen eines Schweizers im Sezessionskriege*, Bern 1893, (translated: "From the experiences of a Swiss in the War of Secession")
* *Die Kriegstaten der Schweizer, dem Volk erzählt*, Neuchâtel 1905, (translated: "The Swiss Acts of War, told to the People")

## რესურსები ინტერნეტში
*Personenlexikon des Kantons Basel-Landschaft 
*Emil Frey - der Baselbieter Bundesrat 
*Archiv der Basler Familie Frey - Family archives in Basel 

## სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფია

**ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფია** — გეოგრაფიული კარტოგრაფიის დარგი, რომელიც დედამიწის ზედაპირის ხილულად დაკვირვებადი ობიექტების განლაგებას ასახავს დროის გარკვეული მომენტის ან მონაკვეთისათვის.

ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფიის თეორიული ცოდნის ქვეშ ყალიბდება პროცესების, მეთოდების და ტექნოლოგიების პრაქტიკული ერთობლიობა, რომელსაც ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფირება ეწოდება. კარტოგრაფირების ამ მიმართულების გამოყენებით იქმნება სხვადასხვა მასშტაბის ზოგადგეოგრაფიული რუკები და ატლასები, რომლებიც ერთიანი, გლობალური ნომენკლატურით არიან წესრიგში მოყვანილი.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
თემატური კარტოგრაფია

**თემატური კარტოგრაფია** — გეოგრაფიული კარტოგრაფიის დარგი, რომელიც მონაცემებს მოიპოვებს ობიექტური რეალობის საგნებისა და ხილულად დაუკვირვებადი მოვლენების შესახებ სპეციალური მეცნიერებებიდან.

თემატური კარტოგრაფიის დარგები იქმნება კარტოგრაფიისა და იმ მეცნიერებათა ინტეგრაციით, რომელთა კვლევის საგნის სივრცე-დროითი თავისებურებები კარტოგრაფიასთან კავშირით გამოვლინდება. მაგალითად, ასტრონომიული კარტოგრაფია, ისტორიული კარტოგრაფია, სამედიცინო კარტოგრაფია, ფიზიკურ-გეოგრაფიული კარტოგრაფია, საზოგადოებრივი კარტოგრაფია და სხვა.

თემატური კარტოგრაფიის თეორიული ცოდნის ქვეშ ყალიბდება პროცესების, მეთოდების და ტექნოლოგიების პრაქტიკული ერთობლიობა, რომელსაც თემატური კარტოგრაფირება ეწოდება. კარტოგრაფირების ამ მიმართულების გამოყენებით, სპეციალური მეცნიერებებიდან მიღებულ მონაცემებზე დაყრდნობით იქმნება თემატური რუკები და ატლასები, მაგალითად, ქარის სიჩქარე და მიმართულება - მეტეოროლოგიიდან, ნიადაგის ტიპები - ნიადაგთმცოდნეობიდან და ასე შემდეგ.

===ლიტერატურა==
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
გეოგრაფიული კარტოგრაფია

**გეოგრაფიული კარტოგრაფია** — კარტოგრაფიის ყველაზე ფართო დიაპაზონის მომცველი დარგი, რომელიც გეოგრაფიული გარსის საგნებისა და მოვლენების სივრცით ურთიერთკავშირებს, მათ დროულ ცვალებადობას შეიმეცნებს და ასახავს სპეციფიკური ნიშნობრივი სისტემით - რუკის ენით.

გეოგრაფიული კარტოგრაფია ობიექტურ რეალობას განიხილავს ხილულად დაკვირვებადი (ხილვადი) და ხილულად დაუკვირვებადი (უხილავი) სახით. მათი შემეცნება ხდება ორი დარგით, ესენია: ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფია და თემატური კარტოგრაფია.

*ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფია ხილვადი ობიექტების (რელიეფის ფორმები, წყლის ობიექტები, მცენარეები, დასახლებული პუნქტები, გზები) შემეცნება-ასახვას ახდენს საკუთარი მეთოდებით.
*თემატური კარტოგრაფია ობიექტური რეალობის მოვლენების უხილავი მხარეების (ჰავის ტიპები, ნიადაგის ქიმიური შედგენილობა, რელიეფის ეგზოგენური პროცესების სიმძლავრე, მოსახლეობის მიგრაცია, მეურნეობის დარგების განლაგება, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა და სხვა) შემეცნება-ასახვას ახდენს სპეციალური მეცნიერებებისა და კარტოგრაფიის მიჯნაზე ჩამოყალიბული დისციპლინებით, როგორებიცაა: გეომორფოლოგიური, კლიმატური, ნიადაგების, ბიოგეოგრაფიული, მოსახლეობის, მრეწველობის, ტრანსპორტის, ტურიზმის და სხვა კარტოგრაფიები.

გეოგრაფიული კარტოგრაფია კავშირშია გეოგრაფიული მეცნიერების ყველა დარგთან და მათი სისტემური ერთიანობის საფუძველს წარმოადგენს.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
გეომორფოლოგიური რუკა

**გეომორფოლოგიური რუკა** — თემატური რუკის ერთ-ერთი სახეობა. დედამიწის ზედაპირის რელიეფის კარტოგრაფიული გამოსახულება რელიეფის ფორმების წარმოშობისა და ასაკის დახასიათებით, ენდოგენური და ეგზოგენური ფაქტორების განმსაზღვრელი როლის მითითებით.

არსებობს ზოგადი და სპეციალური (დარგობრივი) გეომორფოლოგიური რუკები. ზოგადი რუკების შინაარსი და დანიშნულება აკმაყოფილებს მომხმარებელთა ფართო წრის ინტერესებს. სპეციალური დანიშნულების (დარგობრივ) რუკებს ადგენენ მეცნიერული ან პრაქტიკული სამუშაოების შესასრულებლად (სასარგებლო წიაღისეულის ძიება, გზების, ჰიდროტექნიკური ნაგებობების მშენებლობა).

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:რუკის ტიპები
ასტრონომიული კარტოგრაფია

**ასტრონომიული კარტოგრაფია** — კარტოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის და ასახავს ციური სხეულებისა და მოვლენების ურთიერთგანლაგების წესრიგს (კონკრეტულ სივრცეს) ათვლის ასტრონომიული სისტემის მიმართ, იყენებს სპეციფიკურ პირობით აღნიშვნებს.

კარტოგრაფიის სტრუქტურაში ამ დარგის გამოყოფის პრიორიტეტი ეკუთვნის ქართველ გეოგრაფს და კარტოგრაფს, გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორს ალექსანდრე ასლანიკაშვილს. ასტრონომიული კარტოგრაფია იწოდება აგრეთვე კოსმოსურ ანუ პლანეტარულ კარტოგრაფიად.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
მალინალტეპეკის მუნიციპალიტეტი

**მალინალტეპეკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29,625 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 474.49 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 62.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1870 წლის 31 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მალინალტეპეკი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „ბალახის ბორცვზე“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12041.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები
მათემატიკური კარტოგრაფია

**მათემატიკური კარტოგრაფია** — კარტოგრაფიის დარგი, რომელიც ქმნის რუკის მათემატიკურ საფუძველს. დედამიწის, მთვარის, სხვა პლანეტების ზედაპირის რთული ფორმების გამო მათი სიბრტყეზე გამოსახვისათვის აუცილებელია ფიზიკური ზედაპირიდან ისეთ მათემატიკურ ზედაპირზე გადასვლა, რომელიც ფიზიკური ზედაპირის მსგავსია და ეს მსგავსება გამოისახება განტოლებით. ასეთი მათემატიკური ზედაპირებია ელიფსოიდი და სფეროიდი. მათი სიბრტყეზე გაშლით დარღვეულ მთლიანობას ასწორებს კარტოგრაფიული პროექციების თეორია, რომელიც ამუშავებს სფერული ზედაპირის სიბრტყეზე გაშლის მათემატიკურ ხერხებს და ქმნის კარტოგრაფიულ პროექციებს წინასწარ განსაზღვრული დამახინჯების ხასიათის მიხედვით.

კარტოგრაფიული პროექციების საფუძველია გეოდეზიური და გეოგრაფიული კოორდინატების სისტემა. მათ კოორდინატულ ხაზებს წარმოადგენენ მერიდიანები და პარალელები. მერიდიანების მდებარეობა განისაზღვრება გრძედით (λ), ხოლო პარალელების - განედით (φ). მათემატიკური კარტოგრაფიის პირველ თეორეტიკოსებად ითვლებიან ბერძენი ასტრონომები, გეოგრაფები და მათემატიკოსები ერატოსთენე (ძვ.წ. III-II სს.) და ჰიპარქე (ძვ. წ. II ს.).

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
იონას ფურერი

**იონას ფურერი** (დ, 3 მარტი, 1805 – გ. 25 ივლისი, 1861) — შვეიცარიელი ადვოკატი და პოლიტიკოსი. 1848 წლიდან 1861 წლამდე ფედერალური საბჭოს წევრი. ფურერმა შვეიცარიის კონფედერაციის პირველი პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა და აღნიშნულ მოვალეობას 1848 წლიდან 1849 წლამდე ასრულებდა, მოგვიანებით კი პრეზიდენტობას 1852, 1855 და 1858 წლებშიც დაუბრუნდა. იონასი შვეიცარიის, როგორც ფედერალური სახელმწიფოს, დაარსების ერთ-ერთ წამყვან ფიგურად მიიჩნევა. ფურერი „რადიკალური პარტიის“ წევრი გახლდათ.

## ბიოგრაფია
ფურერი დაიბადა ვინტერთურში, ციურიხის კანტონში, 1805 წლის 3 მარტს, ზეინკალი იონას ფურერისა და ანა მაგდალენა ჰანჰარტის ოჯახში. იონასმა ადრეული განათლება მშობლიურ ქალაქში მიიღო, ხოლო 1824 წელს ციურიხის უნივერსიტეტში სამართლის შესასწავლად გაემგზავრა. ფურერმა სწავლა მალევე ჰაიდელბერგში განაგრძო, 1825 და 1826 წლებში კი გეტინგენის უნივერსიტეტში სწავლობდა. განათლების მიღების შემდეგ ფურერი ვინტერტურში დაბრუნდა და იურისტად დამკვიდრდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1805
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1861
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:XIX საუკუნის პოლიტიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილები
რუკათშედგენა და რედაქტირება

**რუკათშედგენა და რედაქტირება** — თეორიული კარტოგრაფიის ერთ-ერთი დარგი. ფაქტიური ინფორმაციის კარტოგრაფიული გარდაქმნისა და ასახვის თეორია. შეისწავლის რუკათა შედგენის კამერალურ მეთოდებს და რუკათა შექმნის სამეცნიერო ტეექნიკური ხელმძღვანილობის საკითხებს. 

მისი ფუნქცია მრავალმხრივია, ის უძღვება რუკის შედგენის მთელ პროცესს თავიდან ბოლომდე. ამიტომ ეს არის მოძღერება რუკათშედგენის ზოგადი მეთოდების შესახებ, რომელიც შეიცავს შემდეგ საკითხებს:
# რუკის შინაარსის გააზრება, მისი პროგრამის შედგენა;
# კარტოგრაფიული წყაროებიდან არსებული ინფორმაციის გამოვლინება, ანალიზი და კრიტიკული შეფასება;
# ახალი ინფორმაციის მოპოვება და კარტოგრაფირებისათვის გარდაქმნა;
# კარტოგრაფიული პროექციის, მასშტაბისა და რუკის კომპოზიციის შერჩევა;
# სახვით (ენობრივ) საშუალებათა დამუშავება და თემატიკური დაკონკრეტება;
# შედარების, ანალიზის, სინთეზის, აბსტრაჰირების და განზოგადების მეთოდების დამუშავება და თემატიკური დაკონკრეტება;
# რუკის შედგენის ტექნოლოგიური პროცესის დამუშავება და თემატიკური დაკონკრეტება;
# რუკის გაფორმებისა ღა გამოცემის მხატვრულ-ტექნოლოგიური პროცესის დაგეგმვა;
# რუკის რედაქტირების მეთოდების შერჩევა, შედგენისა და გაფორმების პროცესის მეცნიერულ-ორგანიზაციული გაძღოლა.
ცოდნის მთელ სისტემას, რომელიც ყველა ამ პროცესს მოიცავს, შეიძლება ეწოდოს ფაქტიური ინფორმაციის კარტოგრაფიული გარდაქმნისა და ასახვისს თეორია ანუ რუკათშედგენა და რედაქტირება.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კარტომეტრია

**კარტომეტრია** — კარტოგრაფიის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის რუკებზე სიგრძეების (მანძილების), ფართობების, მოცულობების, კუთხეების გაზომვას და გამოთვლას. მჭიდრო კავშირშია მორფომეტრიულ კვლევასთან და მორფომეტრიული მაჩვენებლებით ობიექტების დახასიათებასთან (კლაკნილობა, დანაწევრების ხარისხი). თემატურ რუკებზე შესრულებულ გაზომვებს და გამოთვლებს თემატური კარტომეტრია ეწოდება.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
მცირე შატლე

300px|მინი|მცირე შატლე (1650)
**მცირე შატლე** () — ციხესიმაგრე პარიზში, რომელიც IX საუკუნის ბოლოს აიგო მდინარე სენაზე გადებული მცირე ხიდის (Petit-Pont) დასაცავად, კუნძულ სიტეს სამხრეთ ნაწილში.

## ისტორია
როგორც კუნძულ სიტეს ჩრდილოეთით მცირე შატლესთან ერთად აგებული უფრო დიდი ციხესიმაგრე — „გრან-შატლე“ (დიდი შატლე), ეს ნაგებობაც საფრანგეთის დედაქალაქის ცენტრისკენ მიმავალი გადასასვლელების დაცვის სტრატეგიულ ამოცანას ასრულებდა, რაც განსაკუთრებით აქტუალური გახდა 885 წლის ნოემბერში ნორმანთა მიერ პარიზზე განხორციელებული თავდასხმების შემდეგ. მცირე შატლეს მშენებლობა დაიწყო 886 წლის თებერვალში და მთელი მისი ისტორიის მანძილზე იგი წარმოადგენდა ორ ციხე-კოშკს, რომლებიც მცირე ხიდისკენ მიმავალ ჭიშკარს იცავდნენ. ციხესიმაგრე 1130 წელს, მეფე ლუი VI-ის დროს გადაკეთდა. 1296 წლის 20 დეკემბერს, მდინარე სენის ადიდების შედეგად, ნაგებობა (მცირე ხიდთან ერთად) დაინგრა. იგი 1369 წელს მეფე შარლ V ბრძენმა აღადგინა და რეკონსტრუქცია ჩაუტარა, რის შემდეგაც იქ სახელმწიფო საპყრობილე მოეწყო. მეფე შარლ VI-მ 1382 წლის 27 იანვრის განკარგულებით მცირე შატლე პარიზის პრევოს მმართველობაში გადასცა, თუმცა ციხესიმაგრე კვლავ რჩებოდა სახელმწიფო საპყრობილედ. 1591 წლის 14 ნოემბერს, საფრანგეთში კათოლიკურ ლიგასა და სამეფო ხელისუფლებას შორის დაპირისპირების პერიოდში, მცირე შატლეში გამოამწყვდიეს პარიზის პარლამენტის თავმჯდომარე ბარნაბე ბრისონი და მრჩევლები — კლოდ ლარშე და ტარდიფი, რომელთაც ბრალი სამეფო პარტიისადმი თანაგრძნობაში ედებოდათ.

1769 წლის 22 აპრილის სამეფო განკარგულებით მცირე შატლეს ციხე გაუქმდა, ხოლო თავად შენობა 1782 წელს, პარიზელთა მრავალრიცხოვანი ბრბოს თანდასწრებით დაანგრიეს. მცირე შატლეს პატიმრები ლა-ფორსის ციხეში გადაიყვანეს. დღეს მცირე შატლეს ადგილას მდებარეობს მცირე ხიდის მოედანი (Place du Petit-Pont), რომელიც პარიზის მე-5 ოლქში შედის.

## ლიტერატურა
*Шатлэ, замки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Héron de Villefosse, Histoire de Paris, Grasset, Livre de Poche, 1995
*Guy le Hallé, Histoire des fortifications de Paris, Horvath, 1995
*Jean-Louis Chardans, Le Châtelet, Pygmalion, 1980

კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:საფრანგეთის ციხესიმაგრეები
რუკათგამოყენება

**რუკათგამოყენება** — კარტოგრაფიული ინფორმაციის გარდაქმნის თეორია. კარტოგრაფიული ინფორმაციის გარდაქმნის მეთოდები, როგორც კარტოგრაფიული შემეცნების ერთ-ერთი მხარე, ერთ-ერთი სტოუქტურული ნაწილი (დარგი, დისციპლინა). ეს ნაწილი მოიცავს კარტომეტრიას და კარტოგრაფიული ინფორმაციის გარდაქმნის ყველა არსებულსა და მოსალოდნელ მეთოდებსა და ხერხებს.

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

კატეგორია:კარტოგრაფია
კარტოგრაფი

მინი|გეოგრაფიული რუკების შემდგენელი
**კარტოგრაფი** — კარტოგრაფიის სპეციალისტი, რომელიც გეოგრაფიასა და დედამიწის შემსწავლელ სხვა მეცნიერებებში ობიექტების, მოვლენების და პროცესების კარტოგრაფირებას ახდენს. სხვაგვარად, მეცნიერი, რომელიც დაკავებულია საერთოდ, ობიექტური სინამდვილის საგნებისა და მოვლენების კონკრეტული სივრცის და მისი დროის მიხედვით ცვალებადობის შესწავლით. ეს კონკრეტული სივრცე, როგორც სინამდვილის საგნებისა და მოვლენების ურთიერთგანლაგების წესრიგი, სამგანზომილებიანი, დროში ცვალებადი კონტინუუმია.

ქართველი კარტოგრაფებიდან აღსანიშნია: ვახუშტი ბატონიშვილი, სულხან-საბა ორბელიანი, ტიმოთე (გაბაშვილი), ალექსანდრე ასლანიკაშვილი, ევსევი ბარამიძე, სერგი ცხაკაია, გრიგოლ ხუნჯუა, ცარო ვაშაკიძე, გულიკო ლიპარტელიანი, თენგიზ გორდეზიანი.

## შესწავლის სფეროები
კარტოგრაფია იყოფა შემადგენელ ნაწილებად, დარგებად და მიმართულებებად. ძირითადად გამოიყოფა 2 ნაწილი - თეორიული და პრაქტიკული.

## იხილეთ აგრეთვე
* კარტოგრაფია

## ლიტერატურა
**ა. ასლანიკაშვილი*, „კარტოგრაფია (ზოგადი თეორიის საკითხები)“, თბ., „მეცნიერება“, 1968.
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., „უნივერსალი“, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., „გეოიდი 2011“, 2012.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო კარტოგრაფიული ასოციაცია 

კატეგორია:კარტოგრაფია
კატეგორია:კარტოგრაფები
უკანასკნელი დუელი

**უკანასკნელი დუელი** () — რიდლი სკოტის 2021 წლის ისტორიული დრამა.
ფილმი დაფუძნებულია წიგნზე „უკანასკნელი დუელი“. სიუჟეტი სხვადასხვა პერსპექტივიდან წარმოაჩენს ერთი და იმავე მოვლენას და განიხილავს სამართლიანობის, ღირსებისა და ძალაუფლების თემებს.

## სიუჟეტი
ფილმის მოქმედება მიმდინარეობს ასწლიანი ომის დროს. ის რეალურ მოვლენებზეა დაფუძნებული და ასახავს საფრანგეთში ოფიციალურად დაშვებულ უკანასკნელ დუელს ჟან დე კარუჟსა და ჟაკ ლე გრის შორის. ეს იყო ორი მეგობარი, რომლებიც სასტიკ მეტოქეებად იქცნენ. კარუჟი იყო ცნობილი რაინდი, გამორჩეული სიმამაცითა და საბრძოლო უნარებით, ხოლო ლე გრი — ნორმანდიელი მემამულე, რომელიც გონიერებისა და მჭევრმეტყველების გამო დაწინაურებული იყო სამეფო კარზე. კარუჟის მეუღლე, მარგარიტა, ლე გრის ძალადობაში საჯაროდ დაადანაშაულებს, რაც უნდა გადაწყდეს „ღვთიური სამართლით“ — სასიკვდილო დუელით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:2020-იანი წლების ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი დრამატული ფილმები
კატეგორია:წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:2021 წლის ფილმები
კატეგორია:რიდლი სკოტის ფილმები
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული დრამატული ფილმები
მეშვიდე ბეჭედი

**უკანასკნელი დუელი** () — ინგმარ ბერგმანის 1957 წლის ფილმი. ფილმი იკვლევს რწმენის, ეჭვის, ცხოვრების აზრისა და სიკვდილის გარდაუვალობის თემებს და ბერგმანის ფილოსოფიური კინოს კლასიკურ ნიმუშად და მსოფლიო კინემატოგრაფიის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნამუშევრად მიიჩნევა. .

## სიუჟეტი
სიუჟეტი ვითარდება შუა საუკუნეების შვედეთში, შავი ჭირის ეპიდემიის დროს. შავი ჭირის ეპიდემიის დროს ვითარდება. ჯვაროსნული ლაშქრობებით იმედგაცრუებული რაინდი ანტონიუს ბლოკი სამშობლოში დაბრუნებისას შეხვდება სიკვდილს, რომელსაც ჭადრაკის პარტიაში იწვევს, რათა სიცოცხლე გაიხანგრძლივოს და ღმერთის არსებობის შესახებ პასუხები იპოვოს. ბლოკი გზაზე ხვდება მოხეტიალე მსახიობებს — იოფს და მის მეუღლეს მიას და ცდილობს სიკვდილს გაექცეს იმდენ ხანს, რომ სიცოცხლეში ერთი კეთილი საქმე მაინც მოასწროს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:შვედური დრამატული ფილმები
კატეგორია:შვედურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ისტორიული ფილმები
კატეგორია:1957 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგმარ ბერგმანის ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
მე-13 მეომარი

**მე-13 მეომარი** () — ჯონ მაკტირნანის 1999 წლის სათავგადასავლო ისტორიული ფილმია, რომელიც დაფუძნებულია მაიკლ კრაიტონის რომანზე. ფილმი აერთიანებს ისტორიულ ლეგენდებს, მათ შორის ბეოვულფის მოტივებს, და იკვლევს გამბედაობის, ერთგულებისა და კულტურათა შეჯახების თემებს.

## სიუჟეტი
სიუჟეტი მოგვითხრობს არაბ მოგზაურის, დიპლომატისა და მებრძოლის აჰმად იბნ ფადლანის თავგადასავალს. ის თავისი სამშობლოდან განდევნილია და ვიკინგ მებრძოლთა ჯგუფს უერთდება . უცხო კულტურაში მოხვედრილ იბნ ფადლანს თავდაპირველად  აწუხებს ვიკინგთა ხასიათი, თუმცა თანდათან სწავლობს ვიკინგთა წესებსა და საბრძოლო ტრადიციებს, იწყებს მათი სიმკაცრისა და გამბედაობის პატივისცემას და მათ რიგებში ღირსეულ მებრძოლად ყალიბდება მგზავრობისას მათთან მიაღწევს ინფორმაციას საზარელი და ძლიერი მტრის შესახებ, რომელიც ადრე მხოლოდ ლეგენდებში ფიგურირებდა, და გმირებს მოუწევთ  ჩრდილოეთის იდუმალი მტრის წინააღმდეგ სასტიკი ბრძოლა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ისტორიული ფილმები
კატეგორია:1999 წლის ფილმები
კატეგორია:Touchstone Pictures-ის ფილმები
აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია

**ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია** () — წამყვანი სამეცნიერო ორგანიზაციაა შეერთებულ შტატებში, რომელიც დაარსდა 1863 წლის 3 მარტს, პრეზიდენტ აბრაამ ლინკოლნის მიერ ხელმოწერილი კონგრესის აქტით. აკადემია ოფიციალურად აღიარებულია, როგორც „ერის მრჩეველი მეცნიერების, ინჟინერიისა და მედიცინის საკითხებში“.

აკადემია არაკომერციული ორგანიზაციაა. მისი წევრები უსასყიდლოდ მუშაობენ. აკადემიაში ჩატარებული არჩევნები ქვეყანაში სამეცნიერო მიღწევების ერთ-ერთ უმაღლეს მიღწევად მიიჩნევა. ახალი წევრები ირჩევიან სიცოცხლის ბოლომდე, წევრთა ფარული კენჭისყრით.

2025 წლის მონაცემებით, აკადემიას დაახლოებით 2,660 სრული წევრი და 550-ზე მეტი უცხოელი წევრი ჰყავს. მათ შორის დაახლოებით 190 ნობელის პრემიის ლაურეატია.

## მმართველობა 
აკადემიას მართავს 12 წევრისგან შემდგარი საბჭო, რომელსაც პრეზიდენტი ხელმძღვანელობს. პრეზიდენტი და საბჭოს წევრები ირჩევიან ექვსი წლის ვადით და შეუძლიათ ზედიზედ მაქსიმუმ ორი ვადით მსახურობდნენ.

2016 წლიდან მარშა მაკნატი აკადემიის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. საბჭოს შემადგენლობაში ასევე შედიან ვიცე-პრეზიდენტი, მდივნები და ხაზინადარი, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან ორგანიზაციის სამეცნიერო და ადმინისტრაციულ საქმიანობაზე.

## აქტივობები და ჯილდოები 
აკადემია ატარებს დამოუკიდებელ კვლევას და ამზადებს ექსპერტთა დასკვნებს აშშ-ის მთავრობის მოთხოვნით. იგი გასცემს არაერთ პრესტიჟულ სამეცნიერო ჯილდოს სხვადასხვა სფეროში.

## სქოლიო 
კატეგორია:მეცნიერების ეროვნული აკადემიები
კატეგორია:ეროვნული აკადემიები
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია
ცელვეგერის სინდრომი

[მინი|[მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. აღინიშნება პოლიმიკროგირია სილვიის ნაპრალთან და კისტები მარცხენა კუდიანი ბირთვის თავის უკან. სავარაუდო დიაგნოზი - ცელვეგერის სინდრომი.]]
**ცელვეგერის სინდრომი** (ასევე ცნობილი, როგორც **ცერებროჰეპატორენალური სინდრომი**) — მულტისისტემური გენეტიკური დაავადება, გამოწვეული პეროქსინების (პეროქსისომების ცილა) მაკოდირებელი PEX გენების აუტოსომურ-რეცესიული მუტაციით. შედეგად, ქსოვილებში გროვდება ძალიან გრძელი ჯაჭვის მქონე ცხიმოვანი მჟავები (VLCFA) და განშტოებული ჯაჭვის ცხიმოვანი მჟავები (BCFA), რომლებიც, ჩვეულებრივ, პეროქსისომებში იშლება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ჰიპოტონიას, სმენის დაქვეითებას, კატარაქტას, თირკმელზედა ჯირკვლის უკმარისობას, თავის ქალას სტრუქტურულ ანომალიებს, ჰეპატომეგალიას, თირკმლის კისტებს, გულყრას. თავის ტვინში დარღვეულია ნეირონული მიგრაციისა და მიელინაციის პროცესი, რის გამოც აღინიშნება პათოლოგიური ხვეულები (პაქიგირია, პოლიმიკროგირია...), პერივენტრიკულური ფსევდოკისტები და პარკუჭების ზომაში გაზრდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Zellweger syndrome - Radiopaedia
* Elumalai V, Pasrija D. Zellweger Spectrum Disorder. [Updated 2020 Aug 2]. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan-. Available from: 

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ლინკოლნი (ფილმი)

**მე-13 მეომარი** () — სტივენ სპილბერგის 2012 წლის ბიოგრაფიული დრამა. ფილმი ასახავს აშშ-ის მე-16 პრეზიდენტის, აბრაამ ლინკოლნის პრეზიდენტობის ბოლო თვეებს და მის ბრძოლას გაერთიანებული ქვეყნის შენარჩუნებისთვის და მონობის წინააღმდეგ. ფილმი განსაკუთრებით ფოკუსირებულია 1865 წელს აშშ-ის კონგრესში მონობის გაუქმების შესახებ აშშ-ის კონსტიტუციის მე-13 ცვლილების მიღებაზე.

## როლებში
*დენიელ დეი-ლუისი — აბრაამ ლინკოლნი
*სალი ფილდი — მერი ტოდ ლინკოლნი
*ტომი ლი ჯონსი — თადეუს სტივენსი
*ჯეიმზ სპეიდერი — უილიამ ბილბო
*ჰელ ჰოლბრუკი — ფრანსის პრესტონ ბლერი 
*ჯოზეფ გორდონ-ლევიტი — რობერტ ტოდ ლინკოლნი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ბიოგრაფიულ-დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები
კატეგორია:2012 წლის ფილმები
კატეგორია:სტივენ სპილბერგის ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების ინგლისურენოვანი ფილმები
არაქნოიდიტი

[მინი|[ხერხემლის არხი|ხერხემლის არხის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში, არაქნოიდიტის მქონე პაციენტში. აღინიშნება ერთ გროვად შეკრებილი ნერვები, ნაცვლად მათი თავისუფლად განაწილებისა თავ-ზურგტვინის სითხეში.]]
**არაქნოიდიტი** — ცენტრალური ნერვული სისტემის მფარავი არაქნოიდული (ქსელისებრი) გარსისა და სუბარაქნოიდული (ქსელქვეშა) სივრცის ანთება. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ინფექცია, მედიკამენტის ინტრათეკალური (პარკუჭშიდა) შეყვანა, აუტოიმუნური პროცესი, ნეიროქირურგიული ოპერაცია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტეს, დაბუჟების შეგრძნებასა და მგრძნობელობის დაქვეითებას ყველაზე ხშირად ქვედა კიდურებისა და ზურგის ქვედა ნაწილის მიდამოში. გარდა ამისა, აღინიშნება შარდის ბუშტისა და ნაწლავის მოქმედებისა და სექსუალური ფუნქციონირების დარღვევები. რადიოლოგიურად არაქნოიდიტი ყველაზე კარგად ჩანს წელის მიდამოში, სადაც რაშის კუდი ტივტივებს თავ-ზურგტვინის სითხეში და ანთების გამო ნერვების ფესვები ერთმანეთს ეკრობა ერთ გროვად. ზოგიერთ შემთხვევაში ადგილი აქვს გაძვალებას/კალციფიკაციებს და, შესაბამისად, ვლინდება მაოსიფიცირებელი არაქნოიდიტი (ლათ. Arachnoiditis ossificans).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Arachnoiditis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ყრუ გადამყვანი

thumb|რკინიგზის ლიანდაგის ყრუ გადამყვანი მართი კუთხით.
thumb|რკინიგზის ლიანდაგის ყრუ გადამყვანი ირიბი კუთხით.
**ყრუ გადამყვანი** — რკინიგზის ლიანდაგების ისრების გარეშე, თარაზოში ერთ დონეზე გადამკვეთი, რაც გამორიცხავს მოძრავი შემადგენლობის გადასვლას ერთი ლიანდაგიდან მეორეში. ამასთან ლიანდაგში არსებულ ყრუ გადამყვანებს შეიძლება ქონდეთ სხვადასხვა ლიანდაგის სიგანე. გეომეტრიულ გეგმაში ლიანდაგები შეიძლება გადაიკვეთოს, როგორც პერპენდიკულარულად, ასევე სხვადასხვა კუთხით.

ყრუ გადამყვანები არიან პოტენციური საფრთხის წყაროები, რადგანაც მათზე შესაძლებელია მოხდეს მატარებელთა შეჯახება, ამიტომ ყრუ გადამყვანზე გავლა რეგულირდება რკინიგზის სიგნალიზაციით. ასევე შესაძლებელია მატარებლების რელებიდან აცდენა და ლიანდაგებში ჩავარდნა.
thumb|ყრუ გადამყვანი რუსეთში: ალაპაევის ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა და მეტალურგიული ქარხნის მისასვლელი ლიანდაგი
ყრუ გადამყვანები საკმაოდ გავრცელებულია აშშ-ში. ეს იმასთანაა დაკავშირებული, რომ სხვადასხვა კომპანიების საკუთრებაში მყოფი რკინიგზების გადაკვეთისას არ იყოს აუცილებლობა მატარებლების ერთი ლიანდაგიდან მეორეში გადასვლის შესაძლებლობის უზრუნველყოფაში. პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში კი ყრუ გადამყვანები წკინიგზის ქსელში გვხვდება საკმაოდ იშვიათად (ყველაზე უფრო ხშირად ისინი შეიძლება არსებობდნენ დიდ საკვანძო სადგურებში, სადაც ისინი ისრულ გადამყვანებთან ერთად ქმნიან საისრე ქუჩებს, ასევე ორმაგი საისრე ჩანართების კომპონენტების სახით უფრო მცირე სადგურების ყელში და მოძრავი შემადგენლობის ურიკების შემცვლელ სადგურებში, სადაც თავს იყრიან სხვადასხვა სიგანის ლიანდაგები). პოსტსაბჭოთა სივრცეში ჩვეულებრივ ყრუ გადამყვანებს შორის ყველაზე უფრო მეტად გავრცელებულია ჯვარედინები მარკით 90° (მართი), 2/11 და 2/9, თუმცა იშვიათად გვხვდება განსაკუთრებული ირიბკუთხა ჯვარედინებიც. საქართველოს რკინიგზებზე ყრუ გადამყვანები გამოიყენება მხოლოდ დიდ სადგურებში, ზემოთ ჩამოთვლილი სამივე მარკის.

ყრუ გადამყვანები თითქმის არ გვხვდება მეტროპოლიტენის ლიანდაგებში, რადგან იქ, მატარებელთა მოძრაობის გადატვირთული გრაფიკის გამო, გადამკვეთი ლიანდაგების გვირაბები მდებარეობენ თარაზოში სხვადასხვა დონეზე, იმ შემთხვევაშიც კი, როდესაც ისინი გადიან ერთი სამშენებლო კამერის გავლით (მაგალითად, ნოვოსიბირსკის მეტროპოლიტენის ლენინის და ძერჟინსკის ხაზები). გამონაკლისია — ჩიკაგოს მეტროპოლიტენი. ერთადერთი ყრუ გადამყვანი საბჭოთა კავშირის მეტროპოლიტენების ხაზებზე იყო მოსკოვის მეტროს გამშვებ მონაკვეთზე სადგურ „ოხოტნი რიადის“ რაიონში. არბატ-პოკროვსკის ხაზის კიროვ-ფრუნზეს (დღევანდელი სოკოლნიჩესკაია) ხაზიდან გამოყოფის შემდეგ ყრუ გადამყვანი დაიშალა და გაუქმდა.

მთელ მსოფლიოში ქუჩების გზაჯვარედინებზე საკმაოდ გავრცელებულია ტრამვაის ხაზების ყრუ გადამყვანები. მთელ რიგ დასახლებულ პუნქტებში გვხვდება ყრუ გადამყვანები რკინიგზისა და ტრამვაის ლიანდაგებს შორის (თანაც ჩვეულებრივ ტრამვაის ხაზები იკვეთება სამრეწველო საწარმოების მისასვლელი ლიანდაგებით, რომლებსაც არ გააჩნიათ ელექტროფიკაცია), თუმცა თანამედროვე რეგლამენტაციები კრძალავენ მათ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ГОСТ 33535-2015 МЕЖГОСУДАРСТВЕННЫЙ СТАНДАРТ СОЕДИНЕНИЯ И ПЕРЕСЕЧЕНИЯ ЖЕЛЕЗНОДОРОЖНЫХ ПУТЕЙ

კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
კატეგორია:ტრამვაი
კურარინოს სინდრომი

[მინი|კურარინოს სინდრომი. [ხერხემლის არხი|ხერხემლის არხის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება STIR რეჟიმში. აღინიშნება წინა საკრალური მენინგოცელე - კურარინოს სინდრომის ერთ-ერთი მთავარი მახასიათებელი.]]
**კურარინოს სინდრომი** (ასევე ცნობილი, როგორც **კურარინოს ტრიადა**) — გავის ძვლის, სწორი ნაწლავისა და რბილი ქსოვილების თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია. კურარინოს სინდრომის დროს აღინიშნება სწორი ნაწლავისა და ანალური ხვრელის მალფორმაცია (მაგალითად, ანალური ხვრელის თანდაყოლილი არარსებობა), გავა-კუდუსუნის ძვლოვანი დეფექტი და პრესაკრალური (გავის მიდამოს წინა) პათოლოგიური წარმონაქმნი (მაგ. წინა საკრალური მენინგოცელე (ყველაზე ხშირი), ტერატომა ან დერმოიდული/ეპიდერმოიდული კისტა). გამომწვევი მიზეზია MNX1 გენის მუტაცია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს ყაბზობას, შარდის გამოყოფის შეკავებას, განავლის შეუკავებლობას, ქვედა კიდურებისა და ზურგის ქვედა ნაწილის მიდამოში დაბუჟების შეგრძნებას/მგრძნობელობის დაქვეითებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Currarino syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ძილის ცენტრალური აპნოე

[მინი|კიარის მალფორმაცია (ისარი) - ძილის ცენტრალური აპნოეს ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზი. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.]]
**ძილის ცენტრალური აპნოე** (ინგ. **Central sleep apnea (CSA)**) — ძილის აპნოეს ტიპი, გამოწვეული თავის ტვინის ხიდსა და მოგრძო ტვინში მდებარე სუნთქვის რითმის გენერატორი ნევროლოგიური სტრუქტურების მოქმედების დროებითი შესუსტებით ან შეწყვეტით. აღსანიშნავია, რომ ძილის ცენტრალური აპნოე შესაძლოა განვითარდეს ნერვული სისტემის ისეთი პათოლოგიების დროს, როგორიცაა კიარის მალფორმაცია, სირინგომიელია, ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი და ტვინის ღეროს ან ქალას უკანა ფოსოს სხვა დარღვევები. CSA-ს სიხშირე ნაკლებია ძილის ობსტრუქციულ აპნოესთან (ინგ. obstructive sleep apnea (OSA)) შედარებით, თუმცა, შესაძლოა, რომ CSA და OSA ერთდროულად აღენიშნებოდეს პაციენტს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Rana AM, Sankari A. Central Sleep Apnea. 2023 Jun 11. In: StatPearls [Internet]. Treasure Island (FL): StatPearls Publishing; 2025 Jan–. PMID: 35201727
* Rabec C, Laurent G, Baudouin N, Merati M, Massin F, Foucher P, Brondel L, Reybet-Degat O. Central sleep apnoea in Arnold-Chiari malformation: evidence of pathophysiological heterogeneity. Eur Respir J. 1998 Dec;12(6):1482-5. doi: 10.1183/09031936.98.12061482. PMID: 9877513
* Ellis C, Curzen N, Katifi H. Obstructive sleep apnoea associated with syringomyelia. Postgrad Med J. 1993 Apr;69(810):308-11. doi: 10.1136/pgmj.69.810.308. PMID: 8321799; PMCID: PMC2399647.

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
კატეგორია:ძილის დარღვევები
დიდი შატლე

300px|მინი|დიდი შატლე (1800 წელი)
**დიდი შატლე** () — ციხესიმაგრე პარიზში, რომელიც შუა საუკუნეებში იცავდა მდინარე სენაზე გადადებულ გრან-პონის (დიდი ხიდი) მისასვლელებს; მოგვიანებით — პარიზის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ციხე (საპატიმრო).

## ისტორია
ფრანგული დასახელება შატლე (Châtelet) მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან castrum, რაც ციხესიმაგრეს, კოშკს ნიშნავს. IX საუკუნემდე პარიზს მხოლოდ ხის ციხე-გალავანი ჰქონდა კუნძულ სიტეზე. ორ ხიდს, რომლებიც კუნძულ სიტეს მიმდებარე ტერიტორიასთან აკავშირებდა, უძველესი დროიდან ორი ხის კოშკი იცავდა. მას შემდეგ, რაც IX საუკუნის ბოლოს პარიზს ნორმანები დაესხნენ თავს, სენაზე გადებული ძველი რომაული ქვის ხიდი (ამჟამინდელი ნოტრ-დამის ხიდის ადგილას) შეიცვალა სხვა, ახალი ხიდით, რომელიც დინების მიმართულებით 150 მეტრით ქვემოთ აშენდა (გრან-პონი, ამჟამინდელი ცვლის (მენიალის) ხიდი). მის მახლობლად, სიტეს ჩრდილოეთით, აღიმართა ციხესიმაგრე, რომელმაც მიიღო სახელწოდება გრან-შატლე (დიდი შატლე). სიტეს სამხრეთით კი, პატარა ხიდთან (პეტი-პონი), აიგო მცირე შატლე (პეტი-შატლე).

300 წლის შემდეგ, XIII საუკუნის დასაწყისში, მეფე ფილიპ II აგვისტოს ბრძანებით, პარიზის გარშემო ახალი თავდაცვითი გალავანი აღიმართა. ამის გამო „გრან-შატლემ“ თავისი სტრატეგიული მნიშვნელობა დაკარგა. მეფემ მისი ძველი შენობა განაახლა და პარიზის პრევოს განკარგულებაში გადასცა, რომელმაც ციხესიმაგრეში საქალაქო მართლმსაჯულების სამმართველო და თავისი რეზიდენცია განათავსა. შემდგომ წლებში გრან-შატლე ასევე გამოიყენებოდა დამნაშავეთა პატიმრობის ადგილად (საპატიმროდ).

დიდი შატლე წარმოადგენდა კვადრატული ფორმის შენობას, რომელსაც შუაში დიდი ეზო ჰქონდა, ხოლო გარეუბნების მხარეს ორი კოშკი გადაჰყურებდა. 1783 წლის მაისში გრან-შატლეს საპატიმროში 305 პატიმარი იმყოფებოდა, 1790 წლის მაისში კი — 350; ისინი ცნობილნი იყვნენ, როგორც საშიში სისხლის სამართლის დამნაშავეები. როდესაც 1789 წლის 13 ივლისს პარიზში აჯანყებულმა ხალხმა სამეფო ციხეებზე იერიში მიიტანა, გრან-შატლე ხელუხლებელი დარჩა. 1790 წლის 25 აგვისტოს გრან-შატლეს სასამართლო დაითხოვეს, მისი მუშაობა კი საბოლოოდ 1791 წლის 24 იანვარს დასრულდა. ამავდროულად, მასში არსებული საპატიმრო შენარჩუნებულ იქნა. 1792 წლის სექტემბრის რევოლუციური ტერორის ტალღის დროს, აქ 269 პატიმარი იმყოფებოდა, რომელთაგან 215-220 სიკვდილით დასაჯეს. ყველა მათგანი სისხლის სამართლის დამნაშავე იყო და საერთო არაფერი ჰქონდათ არისტოკრატ-კონტრრევოლუციონერებთან.

დიდი შატლეს ციხე 1802 წელს, ნაპოლეონის მითითებით დაანგრიეს. განთავისუფლებულ ადგილზე დღეს შატლეს მოედანი (Place du Châtelet) მდებარეობს.

## ლიტერატურა
*Шатлэ, замки // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Héron de Villefosse, Histoire de Paris, Grasset, Livre de Poche, 1995
*Guy le Hallé, Histoire des fortifications de Paris, Horvath, 1995
*Jean-Louis Chardans, Le Châtelet, Pygmalion, 1980

კატეგორია:საფრანგეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით