open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1277

## მოვლენები 
*წმინდა გიორგის ჯვარი პირველად გამოყენებულ იქნა ინგლისის დროშად.
*  კიდევ ერთხელ დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს მონღოლები და ეგვიპტელები. მონღოლები ამჯერადაც დამარცხდნენ. მონღოლთა არმიაში იბრძოდა სამი ათასი ქართველი, რომლებმაც, მარცხის მიუხედევად, სიმამაცით გამოიჩინეს თავი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*სმბატი — კილიკიის სომხეთის მეფე

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*20 მაისი : იოანე XXI — რომის პაპი (დ. 1215)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1278

## მოვლენები 
* ანდორა დამოუკიდებელი სამთავრო გახდა.
* რუდოლფ ჰაბსბურგი ავსტრიას იერთებს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*კოსტანდინ I — კილიკიის სომხეთის მეფე

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ნიკოლა პისანო — იტალიელი მოქანდაკე
*პრჟემისლ II ოტოკარი — ჩეხეთის მეფე (დ. 1233)

*
1279

## მოვლენები 
* დინიშ I მმართველობის დასაწყისი პორტუგალიაში.
* 19 მარტი : ბოლო მოეღო სუნის დინასტიას. იუანის დინასტიის გავლენა მთელ ჩინეთზე გავრცელდა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 16 თებერვალი : აფონსუ III - პორტუგალიის მეფე.
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 15 აგვისტო : ალბრეხტ I (ბრაუნშვაიგი) - ბრაუნშვაიგისა და ლუქსემბურგის ჰერცოგი.
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1270

## მოვლენები 
* საქართველოს სამეფო ტახტზე ადის დემეტრე II თავდადებული.
* დაიწყო მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* უილიამ უოლესი — შოტლანდიელთა განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი და გმირი (გ. 1305)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*3 მაისი : ბელა IV — უნგრეთის მეფე (დ. 1206)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*25 აგვისტო : ლუი IX — საფრანგეთის მეფე (დ. 1214)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1281

## მოვლენები 
*ყუბილაი ხანის ლაშქრობა იაპონიაში დიდმა ტაიფუნმა ჩაახშო.
*მამლუქის სულთანმა კალავუნმა სირიაში შემოჭრილი მონღოლთა ჯარები დაამარცხა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*იური — მოსკოვის დიდი მთავარი (გ. 1325)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ერთუღრული — ოსმან I-ის მამა (დ. 1198)

*
1280

## მოვლენები 
*ჩინეთის დიდი არხის ჩრდილოეთი ნაწილის მშენებლობა დაიწყო.
*ალექსანდრე ნეველის ვაჟი დანიელი მოსკოვის დიდი მთავარი ხდება.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბენედიქტე XII — რომის პაპი (გ. 1342)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*9 მაისი : მაგნუს VI — ნორვეგიის მეფე (დ. 1238) 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*22 აგვისტო : ნიკოლოზ III — რომის პაპი (დ. 1210)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1271

## მოვლენები 
*18 დეკემბერი : ყუბილაი-ყაენმა საკუთარ იმპერიას დაარქვა „იუანი“ (元 yuán).
*მარკო პოლო მამამისთან ერთად ვენეციიდან გაემგზავრა ჩინეთისკენ .

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*27 სექტემბერი : ვაცლავ II — ბოჰემიისა და პოლონეთის მეფე (გ. 1305)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*კირაკოს განძაკეცი — სომეხი ისტორიკოსი (დ. 1203)
*ჰეთუმ I — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მმართველი

*
1275

## მოვლენები 
* 27 ოქტომბერი : ამსტერდამის დაფუძნების ტრადიციული თარიღი.
* ოქროს ურდოს ჯარებმა მესამედ დაესხნენ თავს ლიტვას.
* ინგლისის პარლამენტმა რეგულარული მუშაობა დაიწყო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* გედიმინასი — ლიტვის დიდი მთავარი (გ. 1341)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ალან დორვარდი — შოტლანდიის გრაფი

*
1274

## მოვლენები 
* 7 მაისი : საფრანგეთში ლიონის მეორე კრება გაიხსნა პაპის არჩევის რეგულირებისთვის.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ერიკ VI — დანიის მეფე (გ. 1319)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 7 მარტი : თომა აკვინელი — მაღალი შუა საუკუნეების ყველაზე გავლენიანი ფილოსოფოსი და ღვთისმეტყველი, დომინიკანელთა ორდენის წევრი
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1286

## მოვლენები 
*გენოელმა ჯოვანი ბალბიმ შეადგინა ლათინური ლექსიკონი „Catholicon“.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*გიორგი V ბრწყინვალე — საქართველოს მეფე (გ. 1346)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
*19 მარტი : ალექსანდერ III — შოტლანდიის მეფე (დ. 1241)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*2 აგვისტო : ერიკ V — დანიის მეფე (დ. 1249)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1288

## მოვლენები 
* არღუნ ყაენი სიკვდილით სჯის თავის დიდვაზირს ბუღას.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ივანე I — მოსკოვის დიდი მთავარი, ვლადიმირ-სუზდალის დიდი მთავარი, ნოვგოროდის მთავარი (გ. 1340)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1289

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ლევონ IV — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე (გ. 1307)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
*12 მარტი : დემეტრე თავდადებული — საქართველოს მეფე
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ლევონ III — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე (დ. 1236)

*
1290

## მოვლენები 
*1 მარტი : დაარსდა კოიმბრის უნივერსიტეტი.
*18 ივლისი : ინგლისის მეფე ედუარდ I-მა გასცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც ყველა ებრაელი იძულებული გახდა ნოემბრამდე დაეტოვებინა ინგლისი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*4 აგვისტო : ლეოპოლდ I — ავსტრიის ჰერცოგი (გ. 1326)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*10 ივლისი : ლასლო IV — უნგრეთის მეფე (დ. 1262)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*18 დეკემბერი : მაგნუს I — შვედეთის მეფე (დ. 1240)
### თარიღი უცნობია 
*
1291

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 8  თებერვალი  : აფონსუ IV — პორტუგალიის მეფე ( 1325–1357)  (გ. 1357)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ფილიპ V - საფრანგეთის მეფე
* 8 თებერვალი : აფონსუ IV - პორტუგალიის მეფე

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 18 ივნისი : ალფონსო III არაგონის მეფე
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1287

## მოვლენები 
*არაგონის მეფე ალფონსო III-მ მინორკა დაიმორჩილა და არაბები განდევნა.
* ჰასტინგზის ციხესიმაგრე შტორმმა დააზიანა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*25 აპრილი : როჯერ მორტიმერი — ინგლისელი დიდგვაროვანი (გ. 1330)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*3 აპრილი : ჰონორიუს IV — რომის პაპი (გ. 1210)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1294

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*შარლ IV (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე (გ. 1328)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 18 თებერვალი : ყუბილაი — იუანის დინასტიის ფუძემდებელი, ჩინეთის დიდი ყაენი.
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1295

## მოვლენები 
*მარკო პოლო ჩინეთში მოგზაურობიდან ვენეციაში დაბრუნდა.
* ილხანთა საყაენო — მონღოლებმა მიიღეს ისლამი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ედ IV — ბურგუნდიის ჰერცოგი (გ. 1350)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 24 მარტი : ქეღათუ-ყაენი —  ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მეხუთე ილხანი.
### აპრილი 
* 25 აპრილი : სანჩო IV კასტილიელი — კასტილიისა და ლეონის მეფე (დ. 1258)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 4 ოქტომბერი : ბაიდუ-ხანი —  ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მეექვსე ილხანი.
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1296

## მოვლენები 
* 30 მარტი :  ინგლისის მეფე ედუარდ გრძელფეხება შოტლანდიაში შეიჭრა და დაიპყრო. სამდღიანი ალყის შემდეგ აიღო ედინბურგი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ში ნაიანი — ჩინელი მწერალი (გ. 1370)
*ალგირდასი — ლიტვის დიდი სამთავროს მთავარი (გ. 1377).

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1297

## მოვლენები 
* დინიშ I ხელს აწერს შეთანხმებას ფერდინანდ IV კასტილიელთან საზღვრების განსაზღვრის შესახებ პორტუგალიასა და თანამედროვე ესპანეთს შორის; ეს შეთანხმება ძალაში რჩება დღესაც.
* უილიამ უოლესის მეთაურობით აჯანყებულები სტირლინგზის ხიდთან ინგლისელებს ამარცხებენ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1284

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*25 აპრილი : ედუარდ II — ინგლისისა და უელსი მეფე (გ. 1327)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*10 აგვისტო : აჰმედ თოგუდანი — ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მესამე ილხანი.
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
დომ პერინიონი

[right|thumb|150px|დომ პერინიონის ძეგლი [მოე ე შანდონი|მოე ე შანდონთან]]
**დომ პიერ პერინიონი** () (დ. დაახ. 1638 – გ. 1715), ბენედიქტელი მღვდელი, რომელსაც მიაწერენ შამპანურის გამოგონებას. შამპანურის ყველაზე განთქმული ბრენდი მის სახელს ატარებს.

ამ ციტატას მას მიაკუთვნებენ „იჩქარე, მე ვარსკვლავებს ვსვამ!“, რომელიც მას გადმოცემით შუშხუნა შამპანურის პირველად გასინჯვისას წარმოუთქვამს. პირველად ეს ციტატა გამოჩნდა ნაბეჭდ სარეკლამო განცხადებაში 1800-იან წლებში დომ პერინიონის შამპანურის მწარმოებლის მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ დომი დაუღალავად და საკმაოდ წარმატებით იღვწოდა შამპანის დამდგარი ღვნის ხარისხის გაუმჯობესებისთვის, სინამდვილეში მას შუშხუნა ღვინო არ გამოუგონია, და არც პირველი იყო მათ შორის ვინც შამპანური შექმნა. დოკუმენტური მტკიცება არსებობს იმისა, რომ შუშხუნა ღვინო პირველად ინგლისში დააყენეს სულ ცოტა რამდენიმე ათეული წლით ადრე სანამ მას საფრანგეთში შექმნიდნენ.

იმ პერიოდში ბოთლში რეფერმენტაცია, რომელიც ღვინოს შუშხუნას ხდის ღვინის მწარმოებელთათვის უდიდესი პრობლემა იყო. შემოდგომაზე აცივებისას ფერმენტაცია ხშირად ფერმენტებად შაქრებს ალკოჰოლად ქცევისგან აკავებდა. თუ ღვინო ამ მდგომარეობაში ისხმებოდა ბოთლებში, ის პირდაპირი მნიშვნელობით დროის ყუმბარად იქცეოდა. გაზაფხულზე ამინდის დათბობასთან ერთად მიძინებული საფუარა აფუებას იწყებდა ქმნიდა რა ნახშირორჟანგებს, რომლებიც როგორც მცირე ბოთლიდან საცობს აგდებდა, უარეს შემთხვევაში კი ფეთქდებოდა, რაც ჯაჭვურ რეაქციას იწვევდა. ახლომდებარე ბოთლები, ასევე წნევის ქვეშ პირველი ბოთლის აფეთქების შოკის რეზონანსით სკდებოდა და ამგვარად უდიდეს ზარალს აყენებდა იმ წლის ღვინის მოსავალს. დომ პერიონინი რეფერმენტაციის შეჩერებაზე მუშაობდა.

თუმცა უნდა აღინიშნოს, რომ მისი შემოტანილია მრავალი სიახლე, რაც შამპანურისთვის დამახასიათებელია დღეს, მათ შორის  სხვადასხვა ვენახების ყურძნის ჯიშების ინტენსიური კუპაჟი. მისი ინოვაცია იყო საცობის დამჭერი ლითონის მავთული, რომელიც ბოთლის თავზე მჭიდროდ მაგრდება, ასევე აგრაფე და სქელკედლიანი შუშის ბოთლების გამოყენება შუშხუნა ღვინოებისთვის.

კუპაჟირებისას პერიონიონი ყურძენს სინჯავდა მათი წარმოშობის შეუმოწმებლად, რათა ამ უკანასკნელს მის გემოზე გავლენა არ ექონია. აქედან მომდინარეობს გამოთქმა „ღვინის ბრმად დაჭაშნიკება“, რასაც შეცდომით დომ პერინიონის სიბრმავეს მიაწერენ ხოლმე.

## ლიტერატურა 
* სტივენსონ, ტომ. შამპანურისა და შუშხუნა ღვინის მსოფლიო ენციკლოპედია. სან-ფრანცისკო, კალიფონია: ღვინის შეფასების გილდია (განახლებული გამოცემა).

კატეგორია:მეღვინეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1715
1292

## მოვლენები 
*ეგვიპტეს მამლუკ-სულთან ალ-აშრაფ ხალილის ლაშქრები კილიკიის სომხეთში შეიჭრნენ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*იზაბელა — ინგლისის დედოფალი (გ. 1358)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*4 აპრილი : ნიკოლოზ IV — რომის პაპი (დ. 1227)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*საადი — ირანელი პოეტი

*
ვიქტორ იანუკოვიჩი

მინი|ვიქტორ იანუკოვიჩი
**ვიქტორ იანუკოვიჩი** (; დ.9 ივლისი, 1950) — უკრაინელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, უკრაინის პრეზიდენტი 2010 წლის 25 თებერვლიდან 2014 წლის 22 თებერვლამდე. უკრაინის პრემიერ-მინისტრი 2002-2004 და 2006-2007 წლებში, დონეცკის გუბერნატორი 1997-2002 წლებში. 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში იყო ვიქტორ იუშენკოს ერთ-ერთი მთავარი მოწინააღმდეგე-კანდიდატი. 2010 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში მიიღო ხმების 48,95% და არჩეული იქნა უკრაინის პრეზიდენტად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უკრაინის პრეზიდენტი, ოფიციალური საიტი.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:უკრაინის პრეზიდენტები
კატეგორია:უკრაინის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 9 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:უკრაინის მე-5 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:უკრაინის მე-6 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
1282

## მოვლენები 
*სიცილიის მოსახლეობა შარლ I ანჟუელის ხელისუფლების წინააღმდეგ აჯანყდა („სიცილიის მწუხრი“).
*პორტუგალიის მეფე დინიშ I-ს ცოლად მოჰყავს წმინდა იზაბელი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*1 აპრილი : ლუდვიგ IV ბავარიელი — საღვთო რომის იმპერატორი (გ. 1347)
### მაისი 
*5 მაისი : დონ ხუან მანუელი — ესპანელი არისტოკრატი (გ. 1349)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ოშინი — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მმართველი (გ. 1320)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*1 აპრილი: აბაღა-ხანი — ჰულაგუიანთა სახელმწიფოს მეორე ილხანი (დ. 1234)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*13 ოქტომბერი: ნიჩირენი — იაპონელი ბუდისტი ბერი
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*11 დეკემბერი: მიხეილ VIII — ბიზანტიის იმპერატორი (დ. 1223)
*11 დეკემბერი: ლიველინი — უელსის უკანასკნელი დამოუკიდებელი მმართველი
### თარიღი უცნობია 
*გიორგი აკროპოლიტი — ბიზანტიელი ისტორიკოსი
*ვენ ტიანსიანი — ჩინელი მხედართმთავარი (დ. 1236)

*
ნაცარქექია

**ნაცარქექია** — ქართული ზღაპრის პოპულარული პერსონაჟი. ნაცარქექია ფიზიკურად უძლურია, მაგრამ მოხერხებით დევებს იგერიებს და იმორჩილებს. ეს პერსონაჟი მხოლოდ ქართულ ფოლკლორში არ გვხვდება, ნაცარქექიას როგორც სახელწოდება, ასევე სახე, სიუჟეტური მოტივები გავრცელებულია კავკასიის ხალხთა ფოლკლორში, ევროპის ქვეყნებში და სხვაგან. ქართულ ზეპირსიტყვიერებაში მასთან დაკავშირებული ცალკეული მოტივები შეკრულია ერთ მტკიცედ ჩამოტალიბებულ სიუჟეტში, ცნობილია ორი ძირითადი ვარიანტი: 
*ნაცარქექია ზარმაცია, მაგრამ აზრიანი და მოხერხებული. მატყუარა და ბაქია ნაცარქექია დევებს საკუთარი სახლიდან გააძევებს და მათ ქონებას დაეპატრონება.

* უქნარა ნაცარქექია ცოლის დაჟინებული მოქმედებით თანდათანობით შრომაში ებმება და სამაგალითო მეოჯახე ხდება. ნაცარქექიას  სახით არის შთაგონებული ა. წერეთლის, ა. შანშიაშვილის, დ. შენგელაიას, ს. კლდიაშვილის, გ. ნახუცრიშვილის, პ. კაკაბაძისა და სხვათა ზოგი თხზულება.

## ლიტერატურა
* *ვირსალაძე ე.*, პ. კაკაბაძის დრამატურგიის ხალხური წყაროები, «მნათობი», 1976, №　6;
**ღვინიაშვილი ა.*, ნარკვევები ქართული საბავშვო ლიტერატურის ისტორიიდან, თბ., 1972;
**ჩიქობანი მ.,* ქართული ხალხური სიტყვიეტების ისტორია, თბ., 1956;
**მისივე,* გონების ძალა, კრ.: ქართული ფოლკლორი, ტ. 9, თბ., 1979.

კატეგორია:ქართული ზღაპრის პერსონაჟები
იერუსალიმის მეორე ტაძარი

მინი|მეორე ტაძრის გეგმა ჰეროდ დიდის პერიოდში.
**მეორე ტაძარი** — იერუსალიმის ტაძრის რეკონსტრუქცია, რომელიც იდგა ძვ. წ. 515 და ახ. წ. 70 წლებს შორის. ამ პერიოდში ეს ტაძარი ებრაელთა ღვთისმსახურების ცენტრი იყო, სადაც ხდებოდა მთავარი მსხვერპლთშეწირვები, ცნობილი როგორც ”კორაბნოტი”. სოლომონის ტაძარი, ცნობილი როგორც პირველი ტაძარი დაინგრა ძვ. წ. 586 წელს, როდესაც იუდეის სამეფო დაიპყრო ბაბილონის სამეფომ  და ებრაელები განდევნეს ბაბილონელთა ტყვეობაში. რომაელებმა დაანგრიეს იერუსალიმი და მისი მეორე ტაძარი დაახ. ახ. წ. 70 წელს, რითაც დასრულდა 66 წელს დაწყებული იუდეველთა ომი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Jewish Encyclopedia: Temple, The Second
* 4 Enoch: The Online Encyclopedia of Second Temple Judaism
* Jerusalem Videos 
* Second Temple of Jerusalem&nbsp;(renders album of 3d model) / Zonerama photo gallery

კატეგორია:ისრაელის უძველესი ისტორია
კატეგორია:იერუსალიმი
1285

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* უილიამ ოკამი – ინგლისელი ფილოსოფოსი (გ. 1349)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*7 იანვარი: შარლ I ანჟუელი — სიცილიისა და ნეაპოლის მეფე (დ. 1226)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*5 ნოემბერი: ფილიპ III — საფრანგეთის მეფე (დ. 1245)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*სარგის I — საქართველოს მეჭურჭლეთუხუცესი

*
შამპანური

thumb|right|275px|შამპანურის აპელაცია მონიშნულია წითლად
მარჯვნივ|მინი|283x283პქ
**შამპანური**, ანუ **შამპანური ღვინო** — ცქრიალა ღვინო, მიღებული ბოთლში ღვინის მეორეული ფერმენტაციით კარბონაციის ეფექტის მისაღებად. ღვინოს სახელი საფრანგეთის რეგიონის „შამპანის“ ჰქვია. კოლოქვიალურად ტერმინს „შამპანური“ ზოგადად ცქრიალა ღვინოს უწოდებენ, თუმცა ღვინის ენთუზიასტების მტკიცებით ის მხოლოდ იმ ღვინის სახელია, რომელიც შამპანის რეგიონშია მოყვანილი. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში შამპანის რეგიონს გარეთ წარმოებული ცქრიალა ღვინოს მარკეტინგი სახელწოდებით „შამპანური“ არალეგალურია.

## ისტორია 
ბენედიქტის მონასტრის ოტვილიერის სააბატოს ისტორიის მანძილზე, რომელიც საფრანგეთის პროვინცია შამპანში მდებარეობს, მხოლოდ ერთხელ არ აღსრულდა ცისკრის ლოცვა. ეს მოხდა ადრეული შემოდგომის დილას, 1668 წელს, როცა მონასტრის მევენახე პიერ პერინიონმა აბატს გასასინჯად მის მიერ მომზადებული სასმელი მიართვა. მღვდელმა ერთი ჭიქა სასმელი დალია, მეორეც, მესამეც... იმ დღეს იგი თავისი სულიერი ძმების წინაშე არ 
წარმდგარა. ქაფიანმა ღვინომ პოპულარობა სწრაფად მოიხვეჭა. იმის გამო, რომ მისი საიდუმლოს ამოცნობას დიდი ხნის მანძილზე ვერავინ ახერხებდა, თავიდან შამპანური პროვინციის ცნობილ ღვინოებთან შედარებით, ძვირი ღირდა. დროთა განმავლობაში პიერ პერინიონის საიდუმლო ამოიხსნა, ხოლო შამპანის დედაქალაქი რეიმსი ახალი, ყველასგან განსხვავებული ღვინის-შამპანურის წარმოების ცენტრად იქცა. ყველაზე დიდი წარმატება წილად მადამ კლიკოს (ქალიშვილობაში ნიკოლ ბარბი) ხვდა. ოცი წლის ასაკში ნიკოლი წარმატებულ ვაჭარსა და შამპანურის მწარმოებელს-ფრანსუა კლიკოს გაჰყვა ცოლად. 1805 წელს ფრანსუა დაავადდა და მალე ციებ-ცხელებით გარდაიცვალა. ქმრისგან მემკვიდრეობით ნიკოლმა საგვარეულო ციხესიმაგრე, ვენახი და ცარცის მთაზე 24 კილომეტრზე გადაჭიმული სარდაფები მიიღო. ახალგაზრდა ქალბატონმა გადაწყვიტა გარდაცვლილი მეუღლის საქმე გაეგრძელებინა, მან დააარსა კომპანია "კლიკოს ქვრივი" და კრისტალურად სუფთა ღვინის საწარმოებლად მანვე გამოიგონა რემუაჟის მეთოდი. ბოთლებს თავდაყირა დგამდნენ და ასე აბრუნებდნენ, რათა ნარჩენები თავსახურთან დაგროვილიყო. შემდეგ სასმელს ყინავდნენ და თავსახურს ხდიდნენ, მასთან ერთად სითხე ნარჩენებისგანაც თავისუფლდებოდა და მხოლოდ ამის შემდეგ ახდენდნენ მის ხელმეორედ შეფუთვას. კლიკოს ქვრივის მიერ ამ მეთოდის მოფიქრებამდე, ღვინოს ერთი ბოთლიდან მეორეში გადასხმით ასუფთავებდნენ, რომლის დროსაც შუშხუნა თავის საუცხოო ძალას კარგავდა. ამასთან, 1850 წლამდე ყველა შამპანური-ღვინო საკმაოდ ტკბილი იყო, რადგან მასში ლიქიორს ამატებდნენ. 1860 წლიდან ზოგიერთმა ფირმამ ამ სასმელის მშრალი შამპანურის მარკით წარმოება დაიწყო. ჩვენს დროში შამპანურის კარგ რეპუტაციას დიდებული მარკების სინდიკატი იცავს, რომელშიც ისტორიულად 28 საუკეთესო სახლი-შამპანურის მსოფლიო მწარმოებელი შედის. შამპანურის მწარმოებლები რამდენიმე წესის დაცვას გვირჩევენ-მხოლოდ კრისტალურ, მაღალი კლასიფიკაციის ღვინოს, წარმოებულს შამპანში შეიძლება ეწოდოს შამპანური, სხვა დანარჩენს კი - უბრალოდ, კრისტალური ღვინო ან შუშხუნა. ქაფიან ღვინოს ბნელ ადგილას, +5 +15 გრადუს ტემპერატურაზე ინახავენ.

კატეგორია:ფრანგული ღვინოები
1502

## მოვლენები 
* 21 მაისი : პორტუგალიელმა მკვლევარმა ჟუან დე ნოვამ წმინდა ელენეს კუნძული აღმოაჩინა.
* ქრისტეფორე კოლუმბი მეოთხედ გაემგზავრა ამერიკაში. მიაღწია ჰონდურასს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 7 იანვარი : გრიგოლ XIII — რომის პაპი (გ. 1585)

### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 25 აპრილი : გეორგ მაიორი — გერმანელი თეოლოგი (გ. 1574)
### მაისი 
### ივნისი 
* 6 ივნისი : ჟუან III — პორტუგალიის მეფე 1521-1557 წლებში (გ. 1557)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* კუაუტემოკი — აცტეკების უკანასკნელი ტლატოანი (გ. 1525)
* პედრო ნუნესი — პორტუგალიელი მათემატიკოსი (გ. 1578)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* სოგი — იაპონელი ბუდისტი ბერი, პოეტი (დ. 1421)
* ალვისე ვივარინი — იტალიელი მოქანდაკე

*
1501

## მოვლენები 
* ივანე III-ის ჯარები შეიჭრნენ ლიტვაში.
* ალექსანდრე I იაგელონი პოლონეთის მეფე გახდა.
* ისმაილ I-მა ჩამოაყალიბა სეფიანთა სახელმწიფო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 24 სექტემბერი : ჯეროლამო კარდანო — იტალიელი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი, ასტროლოგი (გ. 1576)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* დავით II — ეთიოპიის იმპერატორი (გ. 1540)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 3 იანვარი : ალიშერ ნავოი — უიღური პოეტი (დ. 1441)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 17 ივნისი : კაზიმირ იაგელონი — პოლონეთის მეფე (დ. 1459)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1503

## მოვლენები 
*ლეონარდო და ვინჩი შეუდგა მონა ლიზას დახატვას.
*ესპანელმა მკვლევარმა ხუან დე ბერმუდესმა აღმოაჩინა ბერმუდის კუნძულები.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
*10 მარტი :  ფერდინანდ I  — საღვთო რომის იმპერატორი (1558–1564) (გ. 1564)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*17 ნოემბერი : ანჯელო ბრონზინო — იტალიელი მხატვარი (გ. 1572)
### დეკემბერი 
*14 დეკემბერი : ნოსტრადამუსი — ფრანგი პოეტი, ალქიმიკოსი (გ. 1566)
*14 დეკემბერი : სტენ სტურე უფროსი — შვედეთის რეგენტი
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*18 აგვისტო : ალექსანდრე VI — რომის პაპი (დ. 1431)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*18 ოქტომბერი : პიუს III — რომის პაპი (დ. 1439)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*28 დეკემბერი : პიერო დი ლორენცო დე'მედიჩი — ფლორენციის მმართველი (დ. 1471)
### თარიღი უცნობია 
*
1504

## მოვლენები 
* 31 იანვარი : საფრანგეთმა ნეაპოლი არაგონს გადასცა.
* 31 მარტი : საფრანგეთსა და ესპანეთს შორის დაიდო ზავი.
* 9 სექტემბერი : მიქელანჯელოს „დავითი“ წარედგინა საზოგადოებას ფლორენციაში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 17 იანვარი : პიუს V — რომის პაპი (გ. 1572)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 6 აგვისტო : მეთიუ პარკერი — კენტერბერის არქიეპისკოპოსი (გ. 1574)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 18 აპრილი : ფილიპინო ლიპი — იტალიელი მხატვარი (დ. 1457)

### მაისი 
### ივნისი 
* 19 ივნისი : ბერნჰარდ ვალთერი — გერმანელი ასტრონომი (დ. 1430)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 26 ნოემბერი : ისაბელ I — კასტილიის დედოფალი (დ. 1451)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1507

## მოვლენები 
*25 აპრილი : მარტინ ვალდზეემიულერმა გამოაქვეყნა მსოფლიო რუკა, რომელშიც აღნიშნულია ახალი კონტინენტი „ამერიკის“ სახელწოდებით.
*პორტუგალიელებმა ბაჰრეინი და მასკატი დააკავეს.
*დაიწყო რუსეთ-ლიტვის ომი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*16 სექტემბერი : იანჯინგი — ჩინეთის იმპერატორი (გ. 1567)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
*12 მარტი : ჩეზარე ბორჯია — იტალიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1475)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*23 აგვისტო : ჟან მოლინე — ფრანგი მწერალი (დ. 1435)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1508

## მოვლენები 
* საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორის მაქსიმილიან I-ის ჯარები ვენეციას დაესხნენ თავს.
* ხუან პონსე დე ლეონმა იმოგზაურა პუერტო-რიკოში და დააარსა დასახლება კაპარა (დღევანდელი დედაქალაქი სან-ხუანი).

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 6 მარტი : ჰუმაიონი — დიდ მოგოლთა მეორე იმპერატორი (1530–1540) და (1555–1556)   (გ. 1556)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 9 დეკემბერი : გემა ფრისიუსი — ჰოლანდიელი მათემატიკოსი (გ. 1555)
### თარიღი უცნობია 
* ვინჩენზო რუფო — იტალიელი კომპოზიტორი (გ. 1587)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ისააკ აბრაბანელი — პორტუგალიელი ფილოსოფი (დ. 1437)

*
1509

## მოვლენები 
*27 აპრილი : რომის პაპმა იულიუს II-მ ინტერდიქტი გამოუცხადა ვენეციის იტალიურ სახელმწიფოს.
*3 თებერვალი : პორტუგალიამ დაიპყრო ინდოეთის ოლქი დიუ.
*24 ივნისი : ჰენრი VIII და ეკატერინე არაგონელი ინგლისის მეფე-დედოფლად აკურთხეს.
*აგვისტო : იმერეთის მეფემ ალექსანდრე II-მ დაიპყრო ქ. გორი და ქართლის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*10 ივლისი : ჟან კალვინი — ფრანგი თეოლოგი, რეფორმატორი, კალვინიზმის დამფუძნებელი (დ. 1564)
### აგვისტო 
*3 აგვისტო : ეტიენ დოლე — ფრანგი მეცნიერი (გ. 1546)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*იანვარი : ადამ კრაფტი — გერმანელი მოქანდაკე
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*21 აპრილი : ჰენრი VII — ინგლისის მეფე (დ. 1457)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1511

## მოვლენები 
* 24 აგვისტო : ალფონსუ დ'ალბუკერკემ მალაკას სასულთნო დაიპყრო და პორტუგალიის ზღვის გადაღმა ტერიტორიებს შეუერთა.
* კახეთის მეფემ გიორგი II-მ ტახტის მისაკუთრების მიზნით მოკლა საკუთარი მამა ალექსანდრე I დიმიტრი ბატონიშვილი შეიპყრო, დასთხარა თვალები და ცოლ-შვილიანად გააძევა კახეთიდან.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 29 სექტემბერი : მიგელ სერვეტი — ესპანელი ექიმი (გ. 1553)
### ოქტომბერი 
* 22 ოქტომბერი : ერასმუს რაინჰოლდი — გერმანელი ასტრონომი და მათემატიკოსი (გ. 1553)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* 30 ივლისი : ჯორჯო ვასარი — იტალიელი მხატვარი და არქიტექტორი (გ. 1574)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ალექსანდრე I — კახეთის მეფე 1476-1511 წლებში (დ. 1454)

*
1510

## მოვლენები 
* 23 ნოემბერი : იმერეთში შემოჭრილმა ოსმალთა ჯარმა გელათის მონასტერი გადაწვა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 2 აპრილი : აშიკაგა იოშიჰარუ — იაპონიის სიოგუნი (გ. 1550)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 22 ივლისი : ალესანდრო მედიჩი — ფლორენციის ჰერცოგი (გ. 1537)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 17 მაისი : სანდრო ბოტიჩელი — იტალიელი მხატვარი
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* 1 აპრილი : ალექსანდრე II — იმერეთის მეფე

*
1512

## მოვლენები 
*19 ოქტომბერი : მარტინ ლუთერი თეოლოგიის დოქტორი გახდა.
*1 ნოემბერი : მიქელანჯელომ სიქსტეს კაპელას ჭერის მოხატვა დაასრულა.
*მოსკოვის დიდ სამთავროსა და პირადი უნიით გაერთიანებულ ლიტვის დიდი სამთავროსა და პოლონეთის სამეფოს ძალებს შორის დაიწყო ომი.
*ესპანეთმა ზემო ნავარა დაიპყრო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
*31 იანვარი : ენრიკე I — პორტუგალიის მეფე (გ. 1580)
### თებერვალი 
### მარტი 
*5 მარტი : გერჰარდ მერკატორი — ფლამანდიელი კარტოგრაფი (გ. 1594)

### აპრილი 
*10 აპრილი : ჯეიმზ V — შოტლანდიის მეფე (გ. 1542)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
*22 თებერვალი : ამერიგო ვესპუჩი — ფლორენციელი მეზღვაური (დ. 1454)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*26 მაისი : ბაიაზიდ II — ოსმალეთის სულთანი (დ. 1447)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*გიორგი I გურიელი — გურიის მთავარი
*მარინ ბარლეტი — ალბანელი ისტორიკოსი (დ. 1450)

*
1516

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 18 თებერვალი : მერი I — ინგლისისა და ირლანდიის დედოფალი  (გ. 1558)

### მარტი 
* 15 მარტი  : ელქას მირზა ― ისმაილ I-ის მეორე ძე  (გ. 1550)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* აგვისტო : ბოსხი, ჰიერონიმუს — ჰოლანდიელი ფერმწერი
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1505

## მოვლენები 
* დავით X ქართლის სამეფო ტახტზე ავიდა.
* ლოდოვიკო დე ვართემამ საფუძვლიანად გამოიკვლია ახლო აღმოსავლეთი, ინდოეთი, აზია.
* შრი-ლანკაზე პორტუგალიელი კოლონიზატორები გამოჩნდნენ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 4 თებერვალი : მიკოლაი რეი — პოლონელი მწერალი და პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1569)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* შარლ I დე კოსე — ფრანგი მხედართმთავარი და დიპლომატი (გ. 1563)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 27 ოქტომბერი : ივანე III — მოსკოვის დიდი მთავარი 1462-1505 წლებში (დ. 1440)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* კონსტანტინე II — ქართლის მეფე (დ. 1447)

*
1518

**1518 წელი** (MDXVIII) იყო პარასკევს დაწყებული არანაკიანი წელიწადი იულიუსის კალენდრით.

## მოვლენები 
### იანვარი–ივნისი 
* 18 აპრილი – ბონა სფორცა გახდა პოლონეთის დედოფალი. ის იყო პოლონეთის მეფის სიგიზმუნდ I-ის მეუღლე.
thumb|180px|right|მარტინ ლუთერი და ტომას კაეტანი
* ესპანელმა კონკისტადორმა ხუან დე გრიჰაველმა თავისი ოთხი გემის თანხლებით დატოვა კუბის ტერიტორია. 
* ალჟირში ქალაქ ორანთან მომხდარ ბრძოლაში. დაიღუპა ოსმალი აბუჯ ბარბაროსა. 
* 5 მაისი – ლორენცო II მედიჩიმ იქორწინა მადლენ დე ლა ტურ-დ'ოვერნზე. ქორწინება ჩატარდა ამბუაზის ციხესიმაგრეში.

### ივლისი–დეკემბერი 
* 16 ივლისი – პორტუგალიის მეფე მანუელ I-მა ცოლად შეირთო ელეონორა ავსტრიელი. 
* 3 ოქტომბერი – ლონდონის ხელშეკრულება არააგრესიის პაქტი ევროპის ძირითად ერებს შორის.
* 7 ოქტომბერი – მარტინ ლუთერი ჩავიდა ქალაქ აუგსბურგში. სადაც ის შეხვდა პაპის წარმომადგენელ ტომას კაეტანს.

### დაუთარიღებელი 
* ტროპიკულმა ჭიანჭველებმა გაანადგურეს მოსავალი კუნძულ ჰაიტზე.
* გაიხსნა მანჩესტერის გრამატიკული სკოლა. 
* დაიწყო აფრიკელი მონებით ვაჭრობა.
* ლონდონში დაფუძნდა სამეფო საექიმო კოლეჯი. 
* ტიციანმა დაიწყო *The Worship of Venus*-ის ხატვა. ამ ტილოს ხატვა მიმდინარეობს 1518-1520 წლებში. ამჟამად ტიციანის ეს ნამუშევარი ინახება მადრიდის პრადოს მუზეუმში.
* სამცხე-საათაბაგოს მმართველის მანუჩარ I ჯაყელის გარდაცვალების შემდეგ, ამ მხარის მმართველი ხდება ყვარყვარე III ჯაყელი. 
* აღმოსავლეთ საქართველო და სამცხე-საათაბაგო სეფიანთა ირანის ვასალები გახდნენ.
* მოკლული იქნა ადალის სულთანი მუჰამედ აბნ აზჰარ ად-დინი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 28 თებერვალი – ფრენსის III, ბრეტანის ჰერცოგი (გ. 1536)
### მარტი 
### აპრილი 
* 22 აპრილი – ანტუან დე ბურბონი, ბურბონების გვარის პირველი მეფის ანრი IV-ის მამა (გ. 1562)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 8 აგვისტო – კონრად ლიკსტენესი, ჰუმანისტი და ენციკლოპედისტი (დ. 1561)
### სექტემბერი 
* 29 სექტემბერი – ტინტორეტო, იტალიელი მხატვარი (გ. 1594)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* *თარიღი უცნობია*
** ჯეიმზ ჰალიბურტონი, შოტლანდიელი რეფორმატორი (გ. 1589)
** ჰუბერტ ლანგეტი, ფრანგი დიპლომატი და რეფორმატორი (გ. 1581)
** ლი შიჩჟენი, ჩინელი ექიმი და ფარმაკოლოგი (გ. 1593)
: *იხილეთ აგრეთვე :კატეგორია:დაბადებული 1518.*

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 20 ნოემბერი – პიერ დე ლა რუე, ფლამანდრიელი სახელმწიფო მოღვაწე (დ. დაახ. 1452)
### დეკემბერი 
* 5 დეკემბერი – ჯან ჯაკომო ტრივულციო, საფრანგეთის ჯარების მთავარსარდალი და საფრანგეთის მარშალი. (დ. დაახ. 1440)
### თარიღი უცნობია 
* *თარიღი უცნობია*
** მუჰამედ ამინი, ყაზანის ხანი (გ. დაახ. 1469)
** აბუჯ ბარბაროსა, ოსმალი ზღვაოსანი, ჰაიდ-ად-დინ ბარბაროსას ძმა
** მუჰამედ აბნ აზჰარ ად-დინი, ადალის სულთანი (დ. დაახ. 1473)
** დომენიკო მორონი, იტალილეი მხატვარი ვერონადან. 
** იან იზ სტობნიცი, პოლონელი გეოგრაფი და ფილოსოფოსი 
** ჰენრიხ ბიბელი, გერმანელი პოეტი და ჰუმანისტი (დ. 1472)
: *იხილეთ აგრეთვე :კატეგორია:გარდაცვლილი 1518.*

*
1513

**1513 წელი** (MDXIII) იყო შაბათს დაწყებული არანაკიანი წელიწადი იულიუსის კალენდრით.

## მოვლენები 
* ვასკო ნუნიეს დე ბალბოამ პანამის არხი გაიარა და წყნარი ოკეანე ესპანეთის საკუთრებად გამოაცხადა.

### იანვარი–ივნისი 
* 20 იანვარი – კრისტიან II გახდა დანიის და ნორვეგიის მეფე. 
* 9 მარტი – რომის პაპი გახდა ლეო X.
* 2 აპრილი – ხუან პონსე დე ლეონი იყო პირველი ევროპელი რომელმაც, აღმოაჩინა ფლორიდა. 
* 6 ივნისი – იტალიური ომები – ნოვარას ბრძოლა: შვეიცარიულმა ჯარმა დაამარცხა ფრანგები, რომელსაც ლუი დე ლა ტრეიმილი ხელმძღვანელობდა და აიძულესი ისინი დაეტოვებინათ მილანი. ქვეყანაში აღდგენილი იქნა მაქსიმილიან სფორცას ხელისუფლება.

### ივლისი–დეკემბერი 
* 9 სექტემბერი – ფლოდენის ბრძოლა: შოტლანდიის მეფე ჯეიმზ IV დამარცხდა, ის ბრძოლის ველზე იქნა მოკლული, ამ ბრძოლაში ინგლისურ მხარეს ხელმძღვანელობდა ტომას ჰოვარდი. ჯეიმზის შვილი ჯეიმზ V გახდა შოტლანდიის ახალი მეფე. 
* 25 სექტემბერი – ვასკო ნუნიეს დე ბალბოა, გახდა პირველი ევროპელი ვინც წყნარი ოკეანე იხილა ამერიკის მხრიდან.
* 7 ოქტომბერი – სკიოს ბრძოლა: ამ ბრძოლაში ერთმანეთის წინააღმდეგ იბრძოდნენ ესპანელები და ვენეციელები, ესპანელებს ხელმძღვანელობდა რამონ დე კარდონა, ხოლო ვენეციელებს ბართლომეო დალვიანო.
* დეკემბერი – ლუი XII-მ დაამყარა მშვიდობიანი ურთიერთობა პაპთან და ესპანეთის მეფესთან.

### დაუთარიღებელი 
* ფერნანდო მაგელანი გახდა პირველი ევროპელი, რომელმაც მიკრონეზიამდე მიაღწია.
* ნიკოლო მაკიაველმა დაწერა *The Prince*.
* ლეო აფრიკანუსი ესტუმრა ქალაქ ტომბუქტუს, სონგაის იმპერიის მეორე უდიდეს დასახლებას.
* მტკვრის ციხის აღება სცადა ავ-გიორგიმ, ალყა 3 თვეს გაგრძელდა, მაგრამ უშედეგოდ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 24 სექტემბერი – კატარინა, საქსენ-ლაუნბურგი, გუსტავ ერიქსონ ვაზას მეუღლე (გ. 1535)
### ოქტომბერი 
* 30 ოქტომბერი – ჟაკ ამიოტი, ფრანგი მწერალი და თეოლოგი (გ. 1593)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* *უცნობი თარიღი*
** მაიკლ ბაიუსი, ბელგიელი თეოლოგი (გ. 1589)
** ჯონ ნოქსი, შოტლანდიელი რელიგიური რეფორმატორი (გ. 1572)
: *ნახეთ ასევე :კატეგორია:დაბადებული 1513.*

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 20 თებერვალი – ჰანსი, დანიის და შვედეთის მეფე (დ. 1455)
* 21 თებერვალი – პაპი იულიუს II (დ. 1443)
### მარტი 
* 10 მარტი – ჯონ დე ვერე, ინგლისელი გენერალი (დ. 1443)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 13 ივნისი – პიერო სოდერინი, ფლორენციელი სახელმწიფო მოღვაწე (დ. 1450)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 9 სექტემბერი – ჯეიმზ IV, შოტლანდიის მეფე (დ. 1473)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* *უცნობი თარიღი*
** გიორგი II, კახეთის მეფე
: *იხილეთ აგრეთვე :კატეგორია:გარდაცვლილი 1513.*

*
1514

**1514 წელი** (MDXIV) — კვირას დაწყებული არანაკიანი წელიწადი იულიუსის კალენდრით

## მოვლენები 
[thumb|185px|right| [8 სექტემბერი: ორშის ბრძოლა.]]
### იანვარი–ივნისი 
* მარტი : ლუი XII-მ დაამყარა მშვიდობიანი ურთიერთობა იმპერატორ მაქსიმილიან I-თან
* ივნისი : ჰორნშოლის ბრძოლა. ბრძოლა გაიმართა ინგლისსა და შოტლანდიას შორის, შოტლანდიის ქალაქ ჰოიკის სიახლოვეს.

### ივლისი–დეკემბერი 
* ივლისი : დამყარდა მშვიდობიანი ურთიერთობა საფრანგეთსა და ინგლისს შორის.
* 23 აგვისტო : ჩალდირანის ბრძოლა: მოხდა ბრძოლა ოსმალეთსა და სეფიანთა ირანს შორის. ოსმალეთის მმართველი იყო სელიმ I, ხოლო ირანის ისმაილ I. ბრძოლა დასრულდა ოსმალეთის გამარჯვებით.
* 8 სექტემბერი : ორშის ბრძოლა: ბრძოლა მოხდა პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობასა და მოსკოვის დიდი სამთავროს შორის. ბრძოლა დასრულდა რუსების დამარცხებით.
* 15 სექტემბერი : ტომას უოლსი დაინიშნა იორკის არქიეპისკოპოსად. 
* 9 ოქტომბერი : ლუი XII-მ იქორწინა მარია ტიუდორზე. 
* 23 დეკემბერი : კონკისტადორ დიეგო ველასკეს დე კუელიარის მიერ დაარსდა კუბის ქალაქი ტრინიდადი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 23 იანვარი : ჰაი რუი მინის დინასტის წარმომადგენელი (გ.1587)
### თებერვალი 
* 16 თებერვალი : გეორგ იოაჰიმ ფონ ლაუჰენი, გერმანელი მათემატიკოსი და ასტრონომი (გ. 1574)
### მარტი 
* 3 მარტი : თამაზ I ― ირანის შაჰი სეფიანთა დინასტიიდან (1524–1576)  (გ. 1576)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 31 დეკემბერი :  ანდრეა ვეზალი, ექიმი (გ. 1564)
### თარიღი უცნობია 
* *თარიღი უცნობია*
** ჰოსოკავა ჰარუმოტო : იაპონელი სამხედრო მოღვაწე (გ. 1563)
** ჯორჯ გილპინი : ინგლისელი დიპლომატი (გ. 1602)
: *იხ. ასევე :კატეგორია:დაბადებული 1514.*

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 2 იანვარი : უილიამ სმიტი, ინგლისელი ეპისკოპოსი და სახელმწიფო მოღვაწე (დ. 1460)
* 9 იანვარი : ანა ბრეტონელი, საფრანგეთის დედოფალი (დ. 1477)
### თებერვალი 
### მარტი 
* 11 მარტი : დონატო ბრამანტე, იტალიელი არქიტექტორი (დ. 1444)
### აპრილი 
### მაისი 
* 3 მაისი : ანა ბრანდერბურგელი, დანიის დედოფალი (დ. 1487)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 28 ნოემბერი : ჰარტმან შედელი, კარტოგრაფი (დ. 1440)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ჰაინრიხ I ჰერცოგი (დ.1491)
: *იხ. ასევე :კატეგორია:გარდაცვლილი 1514.*

## სქოლიო 
*
1506

## მოვლენები 
*21 იანვარი : ჩამოყალიბდა ვატიკანის შვეიცარიული არმია.
*22 იანვარი : იმპერატორმა კარლ V-მ ვორმზის დიეტი გახსნა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
*თებერვალი : ჯორჯ ბიუკენენი — შოტლანდიელი მეცნიერი (გ. 1582)
### მარტი 
### აპრილი 
*13 აპრილი : პეტერ ფაბერი — ფრანგი თეოლოგი (გ. 1546)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*20 მაისი : ქრისტეფორე კოლუმბი — იტალიელი მეზღვაური-მკვლევარი (დ. 1451)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*19 აგვისტო : ალექსანდრე I იაგელონი — ლიტვის დიდი მთავარი, მოგვიანებით პოლონეთის მეფე (დ. 1461)
### სექტემბერი 
*25 სექტემბერი : ფილიპ I — კასტილიის მეფე (დ. 1478)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1524

## მოვლენები 
* ოსმალებმა დაკარგეს კონტროლი კუნძულ როდოსზე.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*28 მაისი : სელიმ II — ოსმალეთის მე-11 სულთანი (გ. 1574)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ტან ინი — ჩინელი ფერმწერი, კალიგრაფი (დ. 1470)
*ვასკო და გამა — პორტუგალიელი მოგზაური.

*
1522

**1522 წელი** (MDXXII) იყო ოთხშაბათს დაწყებული არანაკიანი წელიწადი იულიუსის კალენდრით.

## მოვლენები 
### იანვარი&ndash;ივნისი 
* 9 იანვარი &ndash; ადრიანე VI-მ შეცვალა ლეო X. ის გახდა რომის  218-ე პაპი.
* 27 აპრილი &ndash; ბიკოკას ბრძოლა: ფრანგულმა და შვეიცარიულმა შეიარაღებულმა ძალებმა, რომელსაც ოდე დე ფუა ხელმძღვანელობდა დამარცხება განიცადა საღვთო რომის იმპერიისთან.
* 18 მარტი &ndash; ესპანელმა მეზღვაურმა ხუან სებასტიან ელკანომ ინდოეთის ოკეანეში აღმოაჩინა კუნძული ამსტერდამი. 
* 19 მარტი &ndash; დაარსდა მექსიკის ქალაქი ტოლუკა.

: ოსმალების მიერ კუნძულ როდოსზე განხორციელებული ალყა.]]

### ივლისი&ndash;დეკემბერი 
* 19 ივნისი &ndash; კარლ V ჰაბსბურგი ეწვია ინგლისს. დაიდო ხელშეკრულება კარლსა და ჰენრი VIII-ს შორის, რომლის ძალითაც მათ უდგა განეხორციელებინათ ერთობლივი შეტევა საფრანგეთზე. 
* 28 ივლისი &ndash; ოსმალეთის სულთნის სულეიმან I-ის ფლოტმა ალყა შემოარტყა კუნძულ როდოსს.
* 6 სექტემბერი &ndash;  ფერნანდო მაგელანის ექსპედიციიდან ერთადერთი გადარჩენი გემი *ვიქტორია*, დაბრუნდა სანლუკარ დე ბარამედაში, ესპანეთი. ეს გემი გახდა პირველი რომელმაც დედამიწის გარშემო შემოვლა განახორციელა. 
* 15 ოქტომბერი &ndash; ერნან კორტესი გახდა ახლად შექმნილი სახელმწიფოს ახალი მექსიკის გუბერნატორი. 
* 18 დეკემბერი &ndash; თურქულმა შეიარაღებულმა ძალებმა მოახერხა კუნძულ როდოსზე შესვალა, თუმცა ამის შემდეგ ბრძოლებმა ქალაქის ქუჩებში გადაინაცვლა.

### დაუთარიღებელი
* *Textus Receptus*-ს მიერ გამოქვეყნდა ბიბლიის მესამე გამოცემა.
* ჰაიდ-ად-დინ ბარბაროსამ აიღო ქალაქი ანაბა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 2 თებერვალი: ლუდოვიკო ფერარი — იტალიელი მათემატიკოსი (გ. 1565)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 24 მაისი: ჯონ ჯეველი — ინგლისელი ეპისკოპოსი (გ. 1571)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 9 ნოემბერი: მარტინ ჩემიცი — ლუთერანი რეფორმატორი (გ. 1586)
* 18 ნოემბერი: ლამორალ ეგმონტი — ფლანდრიელი გენერალი და სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 1568)
### დეკემბერი 
* 28 დეკემბერი: მარგარიტა ავსტრიელი — ნიდერლანდის რეგენტი (გ. 1568)
### თარიღი უცნობია 
* ქაიხოსრო II — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი (გ. 1573)
* ელეონორა ტოლედოელი — კოზიმო I მედიჩის მეუღლე (გ. 1562)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 25 ივნისი &ndash; ფრანკინო გაფური, იტალიელი კომპოზიტორი (დ. 1451)
* 30 ივნისი &ndash; იოჰან რეიჰლინი, გერმანელი ჰუმანისტი (დ. 1455)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* სექტემბერი &ndash; გევინ დუგლასი, შოტლანდიელი პოეტი და ეპისკოპოსი (დ. დაახ. 1474)
### ოქტომბერი 
* 30 ოქტომბერი &ndash; ჟან მოუტონი, ფრანგი კომპოზიტორი (დ. დაახ. 1459)
### ნოემბერი 
* 14 ნოემბერი &ndash; ანა, საფრანგეთის რეგენტი (დ. 1461)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1525

## მოვლენები 
* გერმანელების გამარჯვება პავიასთან, ფრანსუა I-ის ჯარებზე.
* რომის პაპმა ლეო X-მ ინგლისის მეფე ჰენრი VIII-ს განქორწინებაზე უარი უთხრა
* მეფე ჰენრი VIII-მ თავი ინგლისის ეკლესიის მეთაურად გამოაცხადა და განუდგა რომს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 25 აგვისტო : ალექსანდრე პარმელი – ესპანელი მხედართმთავარი (გ. 1592)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ბაიაზიდ ანსარი – ავღანელი პოეტი (გ. 1585)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* კუაუტემოკი – აცტეკთა უკანასკნელი მმართველი. (დ. 1502)

*
1527

## მოვლენები 
* 5 იანვარი : ანაბაპტისტების სექტის ლიდერი ციურიხში ფელიქს მანცი სიკვდილით დასაჯეს დახრჩობით.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* აბრაჰამ ორტელიუსი — გეოგრაფი, კარტოგრაფი. პირველი ატლასის შემქმნელი.

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1526

## მოვლენები 
*ოსმალები მოჰაჩის ორსაათიან ბრძოლაში ამარცხებენ უნგრელებს. უნგრეთი ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი ხდება.
*გაიმართა პანიპატის ბრძოლა, რის შედეგად ლოდის დინასტიას ბოლო მოეღო და გამარჯვებულმა ბაბურმა დიდ მოგოლთა იმპერია დააარსა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 21 მაისი : ფილიპე II — ესპანეთის მეფე (გ. 1598)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*19 მაისი: გო-კასივაბარა — იაპონიის იმპერატორი (დ. 1464)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*29 აგვისტო: ლაიოშ II — უნგრეთის მეფე (დ. 1506)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*დავით X — ქართლის მეფე

*
1528

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 7 იანვარი : ჟანა დ'ალბრე — ნავარის მეფე (გ. 1572)
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 21 ივნისი : მარია ესპანელი — იმპერატორ მაქსიმილიან II-ის ცოლი. (გ. 1603)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 6 აპრილი : ალბრეხტ დიურერი — გერმანელი მხატვარი (დ. 1471)
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ვან იანმინი — ჩინელი ფილოსოფოსი (დ. 1472)

*