open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხარკივი

**ხარკივი**, *ხარკოვი* () — სიდიდით მეორე ქალაქი უკრაინაში, ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთში. 2010 წლისთვის ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 1 449 000 ადამიანს. ქალაქმა უმასპინძლა 2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატს. მეტალისტის სტადიონზე სულ 3 შეხვედრა გაიმართა.

ხარკივი 1654 წელს დაარსდა და რუსეთის იმპერიაში უკრაინული კულტურის მთავარ კერას წარმოადგენდა. ხარკივი პირველი უკრაინული ქალაქი იყო, რომელმაც 1917 წლის დეკემბერში საბჭოთა ხელისუფლება აღიარა და შემდეგ იგი უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქი გახდა. დედაქალაქის სტატუსი მან 1934 წლამდე შეინარჩუნა, სანამ ის კიევში გადაინაცვლებდა. ამჟამად, ქალაქი ხარკივის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია და რეგიონში სპეციალური სტატუსი გააჩნია.

ხარკივი უკრაინის ერთ-ერთი უმთავრესი კულტურული, სამეცნიერო, საგანმანათლებლო, სატრანსპორტო და სამრეწველო ცენტრია. ფუნქციონირებს 60 სამეცნიერო ინსტიტუტი, 30 უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება, 6 მუზეუმი, 7 თეატრი და 80 ბიბლიოთეკა. მისი ინდუსტრია ძირითადად მანქანათმშენებლობაზე სპეციალიზდება. მოქმედებს ასობით სამრეწველო კომპანია.

ქალაქს გააჩნია მეტროპოლიტენი, რომლის სიგრძეც 38,1 კმ-ია და 29 სადგურს მოიცავს. ხარკივის ცნობილი ღირსშესანიშნაობაა თავისუფლების მოედანი (*Maidan Svobody*), რომელიც ამჟამად ევროპის მე-6 უდიდესი და მსოფლიოში სიგრძით მე-12 მოედანია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  /
* ქალაქის საბჭოს ოფიციალური საიტი  /
* ქალაქის პორტალი  /
* ხარკივის ჯაზ-ფესტივალის ოფიციალური საიტი
* ძველი ხარკივის ფოტოები
* — 360 VR panoramas of Kharkiv`s square (dinosaur exhibition summer 2010) 
* ხარკივის ეკლესია-მონასტრები და სხვა ძეგლები 
* ხარკივის ნაცისტური ოკოპაცია  

## სქოლიო
კატეგორია:ხარკივის ოლქის ქალაქები
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული ცენტრები
პარადოქსი

ფინჯანი, რომელიც ავსებს თავის თავს. მისი პარადოქსულობა მდგომარეობს იმაში რომ იგი ქმნის მუდმივად მოძრავ მექანიკურ მანქანას (პერპეტუ მობილეს.)]]
**პარადოქსი** (ბერძნ. παράδοξος, რწმენის მიღმა) შეიძლება იყოს:
# საყოველთაოდ აღიარებული შეხედულების, საღი აზრის მკვეთრად საწინააღმდეგო (სინამდვილეში ან ერთი შეხედვით) მსჯელობა, მოსაზრება.
# გამონათქვამი, რომლის  ჭეშმარიტება ცხადია (ან მოჩვენებით ცხადია) და მას მივყავართ წინააღმდეგობისკენ.
# ფაქტი რომელიც ეწინააღმდეგება ადამიანურ ინტუიციას.
# არაბუნებრივი მოვლენა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*დილემა
*ირონია
*ოქსიმორონი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Paradoxes and Contemporary Logic
*Insolubles

კატეგორია:ლოგიკა
ბერჭილის ქედი

**ბერჭილის ქედი**, ქედი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს არაბიკის კარსტული მასივის ცენტრალური ნაწილის დასავლეთ განშტოებაზე. მოქცეულია მდინარეების სანდრიფშისა (დასავლეთი) და ჟოეკვარას (აღმოსავლეთი) ხეობებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 10 კმ. სიმაღლე 1800-2400 მ-მდე. აგებულია იურული და ცარცული კირქვებით. ახასიათებს რელიეფის კარსტული (უმთავრესად) და მყინვარული ფორმები. ბერჭილის ქედზე არის კარსტული უფსკრულები (ვახუშტი ბაგრატიონის, კრუბერის, მარტელის, გიუზელის), მღვიმეები (ვიწრო, გელგელუკისა, ქარაფისა) და ჭები (ორთაბალაგანის, ქვემო გელგელუკის). ჰავა ზღვის სუბტროპიკული ნოტიო გრილი ზაფხულით. ქედი დასერილია მთის მდინარეთა კანიონებით. ჭარბობს ნეშომპალა-კარბონატული ნიადაგები. კალთებზე ქვევით შერეული ტყეებია, ზევით - სუბალპური მდელოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედები
ბესარიონი

საკუთარი სახელი **ბესარიონი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბესარიონი — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ბესარიონი — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
ფილიპ სუპო

**ფილიპ სუპო** (, დ.  2 აგვისტო, 1897,  შავილი —  გ.  12 მარტი, 1990, პარიზი) —  ფრანგი  პოეტი. 

ფილიპ სუპო იყო ანდრე ბრეტონისა და ლუი არაგონის მეგობარი, მათთან ერთად ჯერ გაერთიანებული იყო დადაისტურ მიმდინარეობაში, შემდეგ კი სიურრეალიზმის ერთ-ერთ ფუძემდებლად იქცა. თუმცა ამ მიმდინარეობიდან მალე გარიცხულ იქნა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი პოეტები
Tetragrammaton Records

**Tetragrammaton Records** — ხმისჩამწერი კომპანია, რომელიც 1960-იან წლებში როი სილვერმა, მარვინ დინმა, ბრიუს პოსტ კემბელმა და ბილ კოსბიმ დააარსეს. კომპანიის სახელწოდება უკავშირდება ღმერთის სახელს იუდაიზმში. ტეტრაგრამატონმა ჩაწერა როკ-ჯგუფ Deep Purple-ის პირველი ალბომი, ასევე ჯონ ლენონის ალბომი „Two Virgins“.

მიუხედავად იმისა, რომ ტეტრაგრამატონი რამდენიმე ცნობილი შემსრულებლის სახე იყო, 1970-იანი წლების დასაწყისში კომპანია გაკოტრდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Tetragrammaton Album Discography
* Tetragrammaton Records — Discogs

კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლები
რამსეს II

**რამსეს II** (ასევე **რამსეს დიდი**) — ეგვიპტის ფარაონი მეცხრამეტე დინასტიიდან. ხშირად მოიხსენებენ, როგორც ეგვიპტის უდიდეს ფარაონს. დაიბადა დაახ. ძვ. წ. 1302 წელს. თოთხმეტი წლის რამზესი მამამისმა ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა. გადმოცემის თანახმად, ტახტზე ადრეულ ასაკში (დაახ. 20 წლისა) ავიდა და ეგვიპტეს მართავდა ძვ. წ. 1279-1213 წლებში 66 წლისა და 2 თვის განმავლობაში. ზოგიერთი ცნობით, მან 99 წელი იცოცხლა, თუმცა უფრო სარწმუნოა, რომ 92 წლისა გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტიის ფარაონები
ქარწაღებულნი (ფილმი)

**ქარწაღებულნი** () — ვიქტორ ფლემინგის მიერ 1939 წელს გადაღებული ამერიკული ფილმი. შექმნილია მარგარეტ მიჩელის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმის გადაღება დაჯდა 3,9 მილიონი დოლარი, რაც იმ დროისთვის ასტრონომიული თანხა იყო, მაგრამ 192 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა, 10 ოსკარი მიიღო და ყველა დროის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ ფილმად იქცა. ფილმის პრემიერის დღე, 1939 წლის 15 დეკემბერი ჯორჯიის გუბერნატორმა უქმე დღედ გამოაცხადა.

## სიუჟეტი 
მოქმედება იწყება ჯორჯიაში 1861 წლის აპრილში. სკარლეტ ო'ჰარა ბამბის პლანტაციის, ტარას, მდიდარი მფლობელის გათამამებული ქალიშვილია. მას ბევრი თაყვანისმცემელი ჰყავს, თუმცა თავად ეშლი უილკსი მოსწონს. ეს უკანასკნელი კი ბიძაშვილზე, მელანი ჰამილტონზეა დანიშნული. მიუხედავად მამისა და ერთგული მოახლის, დედილოს, გაფრთხილებებისა, სკარლეტი მაინც ცდილობს ეშლის მოხიბვლას „თორმეტ მუხაში“ დაგეგმილ ნადიმზე. ეშლისთან საუბრის შემდეგ ის გაიცნობს რეტ ბატლერს. სკარლეტი იმისათვის, რომ აეჭვიანოს ეშლი, ცოლად მიჰყვება ჩარლი ჰამილტონს, მელანის ძმას. ამ დროს იწყება სამოქალაქო ომი.

ატლანტაში გამართულ ომის დამხმარე აუქციონზე რეტ ბატლერი შოკში ჩააგდებს ადგილობრივ საზოგადოებას, როცა აუქციონზე უკვე დაქვრივებულ სკარლეტთან ცეკვის უფლებას შეიძენს. მათ შორის რომანტიკული ურთიერთობა ვითარდება. რეტი სკარლეტს სიყვარულში გამოუტყდება კონფედერატების არმიასთან შეერთების წინ. ომის დასრულების შემდეგ სკარლეტი ფინანსურ პრობლემებთან გასამკლავებლად დახმარებას რეტს სთხოვს.

ფილმის ბოლოს უკვე სკარლეტზე დაქორწინებული რეტი ცოლს შორდება და ტოვებს ცნობილი ფრაზით „ძვირფასო, მე თქვენ აღარ მადარდებთ“. ატირებული სკარლეტი ტარაში დაბრუნებას გადაწყვეტს და არ კარგავს ხვალინდელი დღის იმედს.

## როლებში 
* ვივიენ ლი ― სკარლეტ ო’ჰარა
* კლარკ გეიბლი ― რეტ ბატლერი
* ლესლი ჰოვარდი ― ეშლი უილკსი
* ოლივია დე ჰევილენდი ― მელანი ჰამილტონი
* ჰეტი მაკდანიელი ― დედილო
* ტომას მიტჩელი ― ჯერალდ ო’ჰარა

## ჯილდოები 
**ოსკარი**

# საუკეთესო ფილმი
# საუკეთესო რეჟისორი: ვიქტორ ფლემინგი
# საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: სიდნი ჰოვარდი
# საუკეთესო მსახიობი ქალი: ვივიენ ლი
# საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: ჰეტი მაკდანიელი
# საუკეთესო ოპერატორი: ერნესტ ჰალერი და რეი რენაანი
# საუკეთესო მონტაჟი: ჰალ კ. კერნი და ჯეიმზ ე. ნიუკომი
# ფერადი ფილმის საუკეთესო მხატრვული გაფორმება: ლილ რ. ველერი
# ორი სპეციალური ტექნიკური ჯილდო, მათ შორის ერთი დეკორაციისთვის

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* ქარწაღებულნი

კატეგორია:1939 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:ფილმები მონობის შესახებ
კატეგორია:ვიქტორ ფლემინგის ფილმები
კატეგორია:ჯორჯ კიუკორის ფილმები
კატეგორია:Metro-Goldwyn-Mayer
დათო ტურაშვილი

**დავით (დათო) ტურაშვილი** (დ. 10 მაისი, 1966, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია 
დათო ტურაშვილმა დაამთავრა თბილისის 57-ე საშუალო სკოლა. სწავლობდა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. ლიტერატურის, კინოსა და ხელოვნების ისტორიას სწავლობდა თბილისის, ხოლო შემდეგ ლონდონისა და მადრიდის უნივერსიტეტებში, კინოდრამატურგიას — ერლომ ახვლედიანის სასცენარო სახელოსნოში.

იღებდა აქტიურ მონაწილეობას 1980-იანი წლების სტუდენტურ მოძრაობაში, როგორც უნივერსიტეტის პრეს-კლუბის აქტიური წევრი. იყო 1989 წელს დავითგარეჯის სამონასტრო კომპლექსში მოწყობილი სტუდენტური საპროტესტო აქციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. ბოლო წლების განმავლობაში, მწერლობასთან ერთად, ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობასაც — კითხულობდა ლექციების კურსს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ ფაკულტეტებზე.

## შემოქმედება 
დათო ტურაშვილის პირველი რომანი დაიბეჭდა 1988 წელს. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია „ჯინსების თაობა“, რომლის სცენური ვერსიის პრემიერა 2001 წლის მაისში გაიმართა თავისუფალ თეატრში. ტურაშვილის სხვა ნაწარმოებთა შორისაა „ნაცნობი და უცნობი ამერიკა“ (1993) და სამგზავრო წერილების კრებული „კატმანდუ“ (1998), ასევე მოთხრობათა ორი კრებული და კინოსცენარები. მისი მოთხრობათა პირველი კრებული „მერანი“ გამოიცა 1991 წელს.

გარდა სცენარებისა წერს რომანებს, მოთხრობებსა და პიესებს. ტურაშვილის პირველი პროზაული კრებული გამოქვეყნდა 1991 წელს. დღეისთვის გამოცემული აქვს 12 წიგნი. მისი მოთხრობები თარგმნილია 7 ენაზე და გამოქვეყნებულია სხვადასხვა ქვეყნის ლიტერატურულ პერიოდიკაში. ასევე არის ავტორი სამეცნიერო-კვლევითი წერილებისა ლიტერატურათმცოდნეობასა და ისტორიოგრაფიაში. თარგმნილი აქვს როგორც პროზაული, ასევე პოეტური ტექსტები რუსული, ინგლისური, ესპანური და თურქული ენებიდან.

## ბიბლიოგრაფია 
* „კატმანდუ“ (1998)
* „ტიბეტი არ არის შორს“ (2001)
* „ჩაძირული ქალაქის ღამე“ (2003)
* „შავი კეტები“ (2006)
* „გურჯი ხათუნი“ (2007)
* „ჯინსების თაობა“ (2008)
* „მეცამეტე“ (2009)
* „ამერიკული ზღაპრები“ (2010)
* „მე რომ ფეხბურთელი ვიყო“ (2011)
* „დოდოს მოლოდინში“ (2012)
* „იყო და არა იყო რა“ (2012)
* „ტყეების მეფე“ (2013)
* „სხვა ამსტერდამი“ (2014)
*„თავის უფალი ადამიანი“ (2020)

## ჯილდოები
* 2003 - „საბა“ საუკეთესო პიესისთვის „ორი კუნძული შავ ზღვაში“.
*2008 - „საბა“ საუკეთესო პიესისთვის „შავი კეტები“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დათო ტურაშვილის „ამერიკული ზღაპრები“
* დათო ტურაშვილის „მე რომ ფეხბურთელი ვიყო“ მიმოხილვა

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დათო ტურაშვილი
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სენ-პიერ დე ბოვეს ტაძარი

thumb|right|300px|ბოვეს ტაძარი
thumb|right|300px|ტაძრის თაღები
**სენ-პიერ დე ბოვეს საკათედრო ტაძარი** (ფრანგ. Cathédrale Saint-Pierre de Beauvais) — გოტიკური ტაძარი ბოვეში, ჩრდილოეთ საფრანგეთი. ტაძარი ზოგიერთი პარამეტრით გოტიკური არქიტექტურის ყველაზე გაბედული ჩანაფიქრი იყო; შედგება მხოლოდ ტრანსეპტისა და ქორალისგან ერთი აფსითა და შვიდნავიანი კაპელით. შიდა თაღის სიმაღლე ყველაზე მაღალ წერტილში 157.5 ფუტს აღწევს, რაც გაცილებით მეტია იმავე დროს აგებულ ამიენის ღვთისმშობლის ტაძარზე (138 ფტ).

## ისტორია 
მე-10 საუკუნის მცირე რომანული ეკლესია, ცნობილი სახელით ბას-უვრი, ნავის ადგილას იდგა. ეპისკოპოს გიიომ დე გრესის თაოსნობით დაწყებული პროექტით, მას 16 ფუთი დაამატეს სიმაღლეში, რათა ის ევროპაში ყველაზე მაღალი ტაძარი გამხდარიყო: სამუშაოები შეწყდა 1284 წელს ქორალის საბჯენების ჩამონგრევის გამო, რაც არქიტექტურულ გათვლებში ხარვეზად ჩაითვალა. ტაძარს ტრანსეპტი დაემატა 1500-48 წლებში. ამის შემდგომ გრანდიოზული პროექტის განხორციელება ისევ განახლდა და ქორალი ხელახლა აშენდა ჩაფიქრებული სიმაღლით, თუმცა მეტი სვეტის დამატებით.

ტაძრის ფასადი, განსაკუთრებით სამხრეთით, გოტიკურ სტილს მთელი სიდიადით წარმოაჩენს. ნაკვეთი ხის კარები ჩრდილო და სამხრეთ პორტალებზე გოტიკური და რენესანსის მოხელეთა შედევრებია. ეკლესიის ღირსშესანიშნაობათა შორისაა განსაკუთრებული ორნამენტული ხელობით გამორჩეული ასტრონომიული საათი (1866), თუმცა მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი განძია მე-13, 14, 16 საუკუნეების მოჭიქული მინის ფანჯრები, რომელთა შორის ულამაზესია ბოვეს მკვიდრი რენესანსის ხელოვანი ენგრან ლე პრინსის ნამუშევარი. მასვე ეკუთვნის ამავე ქალაქში მდებარე სენ-ეტიენის ეკლესიის რამდენიმე მოჭიქული ფანჯარა, რომელიც რომანულიდან გოტიკურ სტილში გარდამავალი ეტაპის საინტერესო ნიმუშია.

კატეგორია:საფრანგეთის ტაძრები
კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ფრანკფურტის ტაძარი

thumb|250px|ფრანკფურტის ტაძარი
**ფრანკფურტის ტაძარი**, ასევე **კაიზერის წმინდა ბართლომეს ტაძარი** (გერმ. Kaiserdom St. Bartholomäus) — ყველაზე დიდი ტაძარი მაინის ფრანკფურტში. XIX საუკუნის გერმანიის ერთიანობის სიმბოლო.

ფრანკფურტის ტაძარი ეპისკოპოსის საკათედრო ტაძარი არასდროს ყოფილა. მას უფრო ეროვნული სიმბოლოს დატვირთვა ჰქონდა, რომელიც საღვთო რომის იმპერიაში პოლიტიკურ-ისტორიულ როლს ემყარებოდა.

კატეგორია:გერმანიის ტაძრები
კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
გოტიკური არქიტექტურა

[მარჯვნივ|320პქ|მინი|[სენ-პიერ დე ბოვეს ტაძარი, გოტიკური არქიტექტურის ნიმუში]]
მინი|მარჯვნივ|სენ-მარი დე ლუბეკის ეკლესია
**გოტიკური არქიტექტურა** (ანუ  francigenum opus) — არქიტექტურული სტილი შუა საუკუნეების ევროპაში. ამ სტილით იყო აშენებული ამ პერიოდის რელიგიური და საერო ძეგლები და მაღალი კლასის საცხოვრებლები. დღეისთვის ეს სტილი ყველაზე თვალსაჩინოდ  ტაძრებიშია წარმოდგენილი.

გოტიკური არქიტექტურა დაიბადა ილ დე ფრანსში XII საუკუნის მეორე ნახევარში. იგი სწრაფად გავრცელდა და  გაბატონებული იყო მთელ ევროპაში XVI საუკუნის შუა ხანებამდე, იმ დრომდე, სანამ იტალიური რენესანსის გავლენით ნეოკლასიკური სტილი განვითარდა.

სიტყვა „გოტიკური“ ამ არქიტექტურულ სტილს მოგვიანებით ეწოდა და თავდაპირველად დამაკნინებელი კონოტაციის მატარებელი იყო. „გოტიკური“ ხელოვნება იყო გუთების, ანუ ბარბაროსების ხელოვნება, რომლებმაც დაივიწყეს რომაული ტექნიკა და წესები. თუმცა დღეისთვის ბევრი ისტორიკოსი ამტკიცებს, რომ ეს ხელოვნება არ იყო რომაულ სტილს მოწყვეტილი და როგორც არქიტექტურული, ისე ფილოსოფიური თვალსაზრისით შუა საუკუნეების ერთ-ერთ ყველაზე დიდ მიღწევად ითვლება.

## ისტორია 
პირველი გოტიკური ნაგებობები გაჩნდა 1130-1150 წლებში ილ დე ფრანსის ტერიტორიაზე. ამიტომ ამ სტილს მაშინ ლათინურად francigenum opus-ს ანუ „ფრანგული წარმოშობის ხელოვნებას“ უწოდებდნენ. კაპეტინგების მეფობის პერიოდში გოტიკური არქიტექტურა განსაკუთრებით პოპულარული გახდა. ამ პერიოდში მოსახლეობის დემოგრაფიული გაზრდა მოითხოვდა რელიგიური ნაგებობების გაფართოებას, რადგან დიდი იყო მორწმუნეთა რიცხვი. ამავე პერიოდში ვითარდება ქალაქები და ვაჭრობა, რაც იწვევს ახალი სოციალური კლასის, მდიდარი ბურჟუაზიის აღმოცენებას.

პირველი ნაგებობა, რომელიც რომაულ სტილს საგრძნობლად სცილდება, თუმცა ჯერ კიდევ არ არის გოტიკური არქიტექტურით აგებული, არის სენ-დენისის სააბატო.

გოტიკური სტილის გავრცელების საფუძველი გახდა ჩრდილოეთ საფრანგეთის საეპისკოპოოებს შორის კონკურენცია: ყოველ ეპისკოპოსს სურდა უფრო ლამაზი და დიდი ტაძარი, ვიდრე მის მეზობელს ჰქონდა. ამგვარად განვითარდა ახალი სტილი ჯერ საფრანგეთის სხვადასხვა ქალაქებში, შემდეგ კი დასავლეთ ევროპაში, ყველა ქვეყანაში თავისებური ნიუანსებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრანგული გოტიკური ხელოვნების ფოტოები
* საფრანგეთის ტაძრების ფოტოები

კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა
ალექსანდრე იაკოვლევი

thumb|220px|ავტოპორტრეტი, 1917

**ალექსანდრე აიკოვლევი** (ფრანგ. Alexandre Jacovleff, რუს. Александр Евгеньевич Яковлев; დ. 25 ივნისი, 1887 [ძვ. სტ. 13 ივნისი] — გ. 12 მაისი, 1938) — რუსი ნეოკლასიცისტი მხატვარი და დიზაინერი.

დაიბადა ოფიცრის ოჯახში. 1905–1913 წლებში სამხატვრო აკადემიაში სწავლობდა (კერძოდ დ. კარდოვსკისთვან). თანამშრომლობდა ჟურნალებში "სატირიკონი" და "ახალი სატირიკონი" (1909–1918). შემოქმედებითი გაერთიანება "მირ ისკუსტვას" (ხელოვნებათა სამყარო) წევრი (1912-დან).

## რესურსები ინტერნეტში
* საიტზე Старатель
* საიტზეКругосвет

კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ბერლინალე

**ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალი** ანუ **ბერლინალე** — მსოფლიოში კინოს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფესტივალი. ტარდება ყოველი წლის თებერვალში.

ბერალინალე მნიშვნელოვანი მოვლენაა კინემატოგრაფიასა და მასმედიაში. ყოველწლიურად მასზე ესწრება 76 ქვეყნის წარმომადგენელი 15 000 სპეციალისტი, მათ შორის 3 500 ჟურნალისტი. სეანსებზე დასწრება ფასიანია. 

ბერლინის ფესტივალი დაარსდა 1951 წელს. თავდაპირველად იგი ზაფხულში ტარდებოდა, 1978 წლიდან კი თებერვალში გადაიტანეს. პირველი ბერლინალეს გახსნა შედგა 1951 წლის 6 ივნისს ალფრედ ჰიჩკოკის ფილმით *რებეკა*. 

ბერლინის კინოფესტივალზე ფილმები მთელი მსოფლიოდან მოდის და მათი შერჩევა საერთაშორისო ხასიათისაა. საუკეთესო ფილმები ჯილდოვდება ოქროს დათვით, საუკეთესო რეჟისურის, საუკეთესო ქალის როლისა და საუკეთესო მამაკაცის როლისათვის განკუთვნილია ვერცხლის დათვი, საპატიო ოქროს დათვი გადაეცემა კინოს სფეროში მოღვაწე პროფესიონალებს კინემატოგრაფიაში შეტანილი წვლილისათვის. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ,  ბერლინალეს ოფიციალური საიტი
*  ბერლინალეს ლაურეატების სია 

კატეგორია:საერთაშორისო კინოფესტივალები
კატეგორია:კინოფესტივალები
ბესიკური

**ბესიკური** — ქართული ლექსის საზომი, დამკვიდრებული ბესიკის მიერ XVIII საუკუნეში, თოთხმეტმარცვლედი ორი ცეზურითმ ლოგაედებს შორის მოთავსებულია მეორე პეონი:

:–υ–υυ/υ–υυ/–υ –υυ

:"ტანო ტატანო, / გულწამტანო, / უცხოდ მარებო!" (ბესიკი)

მეორე პეონს ზოგჯერ ორი ქორე ენაცვლება, შეიძლება შეიცვალოს ქორესა და დაქტილის თანამიმდევრობაც ლოგაედებში:

:–υ –υυ/–υ–υ/–υυ–υ

:"სათის დალალნი, / შავნი თმანი, / ჰკიდავნ მას მშველად..." (დ. თუმანიშვილი)

თავდაპირველად ბესიკურს ახასიათებდა შინაგანი რითმები (ბესიკის, დავით რექტორის, დ. თუმანიშვილის, ზ. ბარათაშვილის, პ. ლარძისა და სხვების ლექსები); XIX საუკუნეში ალექსანდრე ჭავჭავაძემ, გრიგოლ ორბელიანმა, ნიკოლოზ ბარათაშვილმა, ივანე მაჩაბელმა (შექსპირის თარგმნისას) ბესიკური შინაგანი რითმების გარეშე გამოიყენეს. თანამედროვე ქართულ პოეზიაში ბესიკურითაა დაწერილი ორიგინალური თუ თარგმნილი სონეტები.
## ლიტურატურა
კატეგორია:ქართული პოეზია
ბესლეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბესლეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბესლეთი — მდინარე აფხაზეთში
* ბესლეთი — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
ბესტუჟევ-რიუმინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბესტუჟევ-რიუმინი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბესტუჟევ-რიუმინი, ალექსი — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი
* ბესტუჟევ-რიუმინი, მიხეილ — დეკაბრისტი, პოდპორუჩიკი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბესლეთი

**ბესლეთი**, **ბასლა** — კარსტული მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 15 კმ, აუზის ფართობი 81,5 კმ². სათავეს იღებს ოდიშისა და ურავის კარსტული წყაროებიდან. ერთვის შავ ზღვას ქალაქ სოხუმის ფარგლებში. 4 კმ-იანი მიწისქვეშა კარსტული გვირაბით დაკავშირებულია მდინარე კელასურთან. საზრდოობს უმთავრესად წვიმის წყლით. იცის წყალმოვარდნა შემოდგომასა და ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,53 მ³/წმ. მდინარეზე გადებულია ბესლეთის ხიდი, მარცხენა ნაპირზეა ბაგრატის ციხე. ჰესი.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
ბეტელი

მინი|ბეტელის მოშენება ბანგლადეშში.**ბეტელი**, *საღეჭი პილპილი* (Piper-betle) — მცირე ზომის მცოცავი ბუჩქი პილპილისებრთა ოჯახისა. ველურად იზრდება ტროპიკულ აზიაში, სადაც მისი ცხარე და სურნელოვანი ფოთლის ნარევი პალმა ფუფალას თესლთან და მცირე რაოდენობის კირთან ერთად იხმარება საღეჭად. 

ბეტელს ჩვეულებრივ ამ ნარევსაც ეძახიან. იწვევს ნერვული სისტემის აგზნებას. ბეტელი პირის ღრუს, ენას, ღრძილებსა და უხვად გამოყოფილ ნერწყვს წითლად ღებავს, კბილებს აშავებს.
## ლიტერატურა
* 
* 'The Art of Chewing Betel', in: Forbes, Andrew, and Henley, David, *Ancient Chiang Mai* Volume 3. Chiang Mai, Cognoscenti Books, 2012. ASIN: B006IN1RNW
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Betel nut images and discussion 
*Betel-quid and Areca-nut Chewing and Some Areca-nut-derived Nitrosamines
*California adds Betel and Areca nut to the list of substances known to cause cancer under TOXIC ENFORCEMENT ACT OF 1986

კატეგორია:პილპილისებრნი
ავრილ ლავინი

**ავრილ რამონა ლავინი** (, დ. 27 სექტემბერი, 1984) — კანადელი მომღერალი, მუსიკოსი და სიმღერების ავტორი. მისი კარიერა დაიწყო 12 წლის ასაკში. ავრილმა საკუთარი ძალებით შეისწავლა გიტარაზე დაკვრა. 16 წლის ასაკში, მომავალ წარმატებაზე ოცნებისას, გადასახლდა ნიუ-იორკში. ლეიბლი Arista მისი მონაცემებით მხოლოდ მაშინ დაინტერესდა, როდესაც ლავინი იმედგაცრუებული კანადაში დაბრუნებას აპირებდა. მასთან გაფორმდა სამწლიანი კონტრაქტი.

1 წლის შემდეგ გამოვიდა ავრილის სადებიუტო ალბომი *Let Go* (2002). მისი გაყიდვების ტირაჟმა 8 000 000-ს მიაღწია. 17 წლის ასაკში ავრილი ჩარტების სათავეში მოექცა. 8 კვირის განმავლობაში მისი სიმღერა Complicated ჩარტების პირველ ათეულებში იმყოფებოდა. 2 კვირის განმავლობაში ავრილმა შექმნა 12 სიმღერა, რითაც ყველა გააოცა. ეს კომპოზიციები მოხვდა მის შემდეგ სტუდიურ ალბომში *Under My Skin*. მისი გამოცემა დაემთხვა ავრილის ცხოვრებაში რთულ ეტაპს, როდესაც იგი იმედგაცრუებული იყო უიღბლო სიყვარულის გამო.

21 წლის ასაკში მან იქორწინა ჯგუფის Sum 41 სოლისტ დერეკ უიბლისთან, რომელსაც 2009 წელს გაშორდა. უიბლი იყო ავრილის მესამე სტუდიური ალბომის The Best Damn Thing თანაპროდიუსერი. ლავინის მეოთხე ალბომი, Goodbye Lullaby, 2011 წლის მარტში გამოვიდა. 2010 წელს ფილმის ალისა საოცრებათა ქვეყანაში საუნდტრეკში მოხვდა ავრილის სიმღერა Alice.

ამჟამად ლავინი არა მხოლოდ მუსიკოსია. იგი არის ტანსაცმლის ხაზის Abbey Dawn ავტორი, გამოშვებული აქვს სუნამოები Black Star და Forbidden Rose. 2009 წელს ავრილის ინიციატივით ნიუ-იორკში მოეწყო მოდის კვირეული.

2010 წლის თებერვალში ავრილმა გაიცნო ბროდი ჯენერი, რომელსაც ამჟამად ხვდება.

## დისკოგრაფია 
* *Let Go* (2002)
* *Under My Skin* (2004)
* *The Best Damn Thing* (2007)
* *Goodbye Lullaby* (2011)
* *Avril Lavigne* (2013)
**Head Above Water* (2019)
**Love Sux* (2022)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:კანადელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ავრილ ლავინი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბექირები

**ბექირები** — ძველი ტომი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, უცხოვრიათ ჭოროხის შესართავის სამხრეთით, ბიძერების მეზობლად. ამ რაიონში მცხოვრებ ქართველურ ტომთა ჩამოთვლისას ძველი ბერძენი ავტორები ბექირებსაც ხშირად იხსენიებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:ქართული ტომები
ბეუშათი

**ბეუშათი**, *ბეუშართი*, *ბეიშართი* (არაბ. ბაი შარტ - გაყიდვა თუ დაგირავება პირობით), გირავნობის სახეობა გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. მისთვის დამახასიათებელი იყო მტკიცედ განსაზღვრული და მეტწილად მოკლე ვადა (რამდენიმე დღეც კი); გირაოს ღირებულებასთან შედარებით მცირე გასესხებული თანხა; გირაოს გადაცემა მოგირავნის მფლობელობა-სარგებლობაში სარგებლის აღუნიშვნელად და, რაც მთავარია, საგანგებო წერილობითი პირობა, რომ ვადაზე დაუხსნელი გირაო უშუალოდ მოგირავნის საკუთრება გახდებოდა. ბეუშათი დაკავშირებული იყო უმთავრესად სამომხმარებლო კრედიტთან და მევახშური ექსპლოატაციის იარაღს წარმოადგენდა. „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთა დროთა შემოღებულნი სჯულნის“ მიხედვი, ბეუშათი „საქართველოსა შინა შეუწყნარებელი იყო და არც უსაქმია“. სინამდვილეში კი მას, XVIII საუკუნეში მაინც, არც ისე იშვიათად მიმართავდნენ. ბეუშათი ენათესავება ნასყიდობას უკანვე გამოსყიდვის უფლების დათქმით. იყენებდნენ ნასყიდობის შესანიღბავადაც.

ანალოგიური გარიგება სხვადასხვა სახელწოდებით ცნობილია დასავლეთ ევროპის ქვეყნებისა და რუსეთის სამართლეებრივ ისტორიაშიც.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
ბეღელი

250პქ|მინი|ბეღელი
მინი|250პქ|ბეღელი
**ბეღელი** — მშრალი თაველის, მარცვლეული კულტურების და ფქვილის შესანახი ნაგებობა, უმთავრესად ხისა (წაბლი, ცაცხვი, თელა). ბეღელი საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვა სახელითაა ცნობილი; სვანეთში — ხულა, სამეგრელოში — ბაღ-ბაღე და ა. შ.

ბეღელი მეტწილად ეზოში დგას. იგი კვადრატული ფორმის ერთსართულიანი ან ორსართულიანი (სხვა სამეურნეო ნაგებობაზე საშენებული), ოთხ მაღალ ბოკონზე შემდგარი, ისლით, ჩალით, ყავრით ან კრამიტით გადახურული ნაგებობაა. ერთსართულიანი ბეღელი ერთ- ან ოროთახიანია. ერთოთახიანის რამდენიმე ვარიანტია ცნობილი: უაივნო, კვადრატული („კოთხო“), აივნიანი. უკანასკნელი სამგვარია: ღიააივნიანი (ორსვეტიანი), მოაჯირიანი, რომელსაც დაჩარხული რიკულებიანი მოაჯირი და სვეტის ზედა ნაწილზე დაფანჯრული ჩუქურთმები აქვს, და გადახურულაივნიანი, რომელსაც საჰაეროდ ღიობებს უკეთებენ. ოროთახიანი ბეღელის ერთი ოთახი კვადრატული იყო, თვლებად (ტიხარით) დაყოფილი, მეორე კი („ბეღელ-ოთახი“ ან „ხულა“) — სასტუმროდ, ზოგჯერ ახალდაქორწინებულთა დასაძინებლად განკუთვნილი.

ბეღელს ხშირ შემთხვევაში ეკავა ორსართულიანი შენობის ზემო სართული. ამ სახის ბეღელი მოხსენიებულია ნიკორწმინდის XI საუკუნის სიგელში. გვხვდება აგრეთვე ბეღელ-სასიმინდე (ქვემოთ ბეღელი, ზემოთ სასიმინდე) და სხვა. მთის ზონაში (რაჭა-ლეჩხუმი, გურია, აჭარა) ბეღელი საცხოვრებელი სახლის კომპლექსში შედიოდა. იგი სახლის პირველ სართულზე ან სხვენზე იყო მოთავსებული. ფშავ-ხევსურეთში საკულტო ემბლემებისა და სახატე ჭირნახულის შესანახ შენობადაც იყო მიჩნეული (ხევსურული ტაძარ-ბეღელი, ფშაური ბეღელ-ამბარი, სადაც ხატის მამულიდან მოწეულ მარცვალს ინახავდნენ).

სავსე ბეღელი ძველთაგანვე ბარაქიანობის სიმბოლოდ იყო მიჩნეული, რომელთანაც ხალხური რწმენაწარმოდგენებია დაკავშირებული. მათი გამოძახილია მითოლოგიური პერსონაჟი — დევ-ბეღელა, საწესო-საფერხულო სიმღერები („ქორ-ბეღელა“, „ბეღლისკრული“ და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სასოფლო-სამეურნეო შენობები
ბეშტიას ჭინჭარი

„**ბეშტიას ჭინჭარი**“ — ქართული საოხუნჯო სურათებიანი ალმანახი, „ჭინჭრის“ გაგრძელება. გამოდიოდა 1913 წელს თბილისში. გამომცემელი — ი. ჯოხაძე, მხატვრულად აფორმებდნენ გ. ზაზიაშვილი და ოსკარ შმერლინგი. გამოვიდა ორი რვაგვერდიანი ნომერი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
ბეშუმი

** ბეშუმი** — ადგილობრივი მნიშვნელობის მთის კლიმატური კურორტი. მდებარეობს დასავლეთ საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხულოს მუნიციპალიტეტში, არსიანის ქედზე, გოდერძის უღელტეხილიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, ხულოდან 30 კმ-ით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1850-1900 მეტრი.

მდიდარია წიწვიანი ტყეებით. ზაფხული ზომიერად გრილია (აგვისტოში საშუალო ტემპერატურა 17,0&nbsp;°C), ზამთარი ზომიერად რბილი (იანვარში საშუალო ტემპერატურა — 5,0&nbsp;°C). მკურნალობენ სუნთქვის ორგანოთა არატუბერკულოზურ დაავადებებს, სისხლნაკლებობას, ბავშვთა ქრონიკულ დაავადებებს. სეზონი — ივნისი-სექტემბერი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კურორტები
ბეჩო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბეჩო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბეჩო — უღელტეხილი;
* ბეჩო — ისტორიული თემი.
ბეშლიქი

**ბეშლიქი** — XVII საუკუნის თურქული ვერცხლის მონეტა. იჭრებოდა თბილისშიც.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ონლიქი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის მონეტები
ბეჩოს თემი

მინიატიურა|300პქ|ბეჩო
**ბეჩოს თემი** (**ბეჩოს ადმინისტრაციული ერთეული**; ) — თემი ზემო სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, აერთიანებს 13 სოფელს: დოლასვიფი (თემის ცენტრი), ბაგვდანარი, გალაში, დოლი, მაზერი, ლანხვრი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი.

ისტორიულად შედიოდა ე. წ. სადადეშქელიანო სვანეთის შემადგენლობაში. სვანეთში რუსეთის იმპერიის მმართველობის დამყარების შემდეგ (XIX საუკუნის 50-იანი წლები) ბეჩოს ტერიტორიაზე, სოფელ მაზერში იყო სვანეთის საბოქაულოს ადმინისტრაციული ცენტრი.

## დემოგრაფია
### ზოგადი 
2002 წლის აღწერის მონაცემებით თემში ცხოვრობდა 1 287 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, თემში ცხოვრობს 761 კაცი საიდანაც 370 მამაკაცია, ხოლო 391 ქალი  

### სოფლების მიხედვით 
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის თემები
ბეჩოს უღელტეხილი

**ბეჩოს უღელტეხილი**, **იუსენგი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, ბაბისმთასა და შხელდის მთებს შორის. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3375 მ. დაფარულია ყინულით (ჩრდილოეთით იუსენგის და სამხრეთით დოლრას მყინვარი). ბილიკი გადადის ენგურის ხეობიდან (მდინარე დოლრაჭალის სათავეებიდან, მესტიის მუნიციპალიტეტი) ბაქსანის ხეობაში (მდინარე იუსენგის სათავეებში, ყაბარდო-ბალყარეთი).

ბეჩოს უღელტეხილი სვანეთის კავკასიონის სხვა უღელტეხილებთან შედარებით ყველაზე ადვილი გადასასვლელია, ამიტომ მას დიდი მნიშვნელობა აქვს ჩრდილოეთ კავკასიასთან კავშირისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის უღელტეხილები
ბეწვიანი მარტორქა

**ბეწვიანი მარტორქა** () — ამომწყდარი კენტჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი მარტორქისებრთა ოჯახისა. ხშირი ბეწვით დაფარული მასიური სხეულის სიმაღლე მინდაოში 2 მეტრს აღემატებოდა. კისერზე ჰქონდა ცხიმოვანი კუზი, თავზე 2 რქა: წინა (1 მ-მდე სიგრძის) — დინგზე, უკანა (ბევრად მოკლე) — შუბლზე. ცხოვრობდა გვიანდელი პლეისტოცენში მთელ ევროპაში (უკიდურესი სამხრეთის გარდა). აღმოსავლეთ ციმბირის გაყინულ ქანებში აღმოჩენილია ბეწვიანი მარტორქის ძვლები და რამდენიმე მურაბეწვიანი ლეში. ორი ლეში (უბეწვო) ნაპოვნია დასავლეთ უკრაინაში ნავთობით გაჟღენთილ თიხიან ქვიშებში. იქვე აღმოჩნდა მათი საკვების ნარჩენებიც — ნაძვის, სოჭის, ლარიქსის წიწვები, ძეწნის, წითელი მოცვის, მარცვლოვნების ფოთლები. ბეწვიანი მარტორქაზე ნადირობდა ძველი ქვის ხანის ადამიანი, რასაც მოწმობს კლდეზე შემორჩენილი გამოსახულებანი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:Coelodonta
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები
იპოქონდრია

**იპოქონდრია** (ან **იპოქონდრიაზისი**, ხშირად უწოდებენ ჯანმრთელობის ფობიას) — სომატოფორმული დარღვევა, რომლის დროს მავანს დაუსაბუთებელი რწმენა აქვს იმაში, რომ სერიოზული დაავადება სჭირს. იპოქონდრიას ხშირად ახასიათებს ავადმყოფობის/გარდაცვალების ირაციონალური შიში, მცირე ფიზიკურ სიმპტომებსა და პათოლოგიებზე გადაჭარბებული რეაქცია, ექიმების დიაგნოზის მიმართ უნდობლობა, მუდმივი თვითგამოკვლევა და თვითდიაგნოზი და საკუთარ სხეულზე ზედმეტი ზრუნვა. იპოქონდიაკებს ხშირად სჭირდებათ მრავალჯერადი დარწმუნება, ხშირად რამდენიმე ექიმისგან, ოჯახის წევრებისგან და მეგობრებისგან.

## სქოლიო
კატეგორია:ფსიქიური დარღვევები
ისააკ შტერნი

**ისააკ შტერნი** (; დ. 21 ივლისი, 1920, კრემენეცი, უკრაინა — გ.  22 სექტემბერი, 2001, ნიუ-იორკი) — საყოველთაოდ აღიარებული როგორც მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი უდიდესი ვირტუოზი მუსიკოსი, მევიოლინე.

დაიბადა კრემენეცში, უკრაინა, თუმცა ათი თვის ასაკში მშობლები სან-ფრანცისკოში გადავიდნენ საცხოვრებლად. პირველი სამუსიკო გაკვეთილები დედისგან მიიღო სანამ სან-ფრანცისკოს  კონსერვატორიაში შევიდოდა 1928 წელს. 1931 წელს ლუის პერსინგერთან კერძო გაკვეთილებს იღებს. 1932 წელს ისევ კონსერვატორიაში ბრუნდება, სადაც ნაომ ბლაინდერთან სწავლობს ხუთი წელიწადი, რაც მისი თქმით მისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი წლები იყო.

ისააკ შტერნის სახალხო დებიუტი 1936 წლის 18 თებერვალს შედგა, 16 წლის ასაკში, სადაც მან სენ-სენის ვიოლინოს კონცერტი #3 შეასრულა სი მინორში სან-ფრანცისკოს სიმფონიურ ორკესტრთან, პიერ მონტოს დირიჟორობით.

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ებრაელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ბეწვურები

[მინი|[Paragordius tricuspidatus.]]
**ბეწვურები** (Nematomorpha, Gordiaceae) — უხერხემლო ცხოველთა კლასი პირველადღრუიანი ჭიების ტიპისა. ბეწვურებს თეთრი, ღია ყავისფერი, ზოგჯერ თითქმის შავი ძაფისებრი სხეული კურიკულით აქვთ დაფარული. 

ბეწვურების სიგრძე რამდენიმე სმ-იდან 1,5 მ აღწევს, სისქე 0,5 - 2 მმ. ცხოვრობენ მტკნარ წყალსატევებში ან ზღვებში. ყრიან გრძელ ზონრებად შეწებებულ მილიონობით უწვრილეს კვერცხს. ბეწვურების ლარვები ორ „მასპინძელში“ პარაზიტობენ. პირველი „მასპინძლის“ (უფრო ხშირად ფარვანების, ჭრიჭინების, ერთდღიურების ლარვების) სხეულში ლარვები ცისტით იფარებიან და ასე რჩებიან იქ, ვიდრე მათ არ გადაყლაპავს მეორე, საბოლოო „მასპინძელი“ (უფრო ხშირად დიდი ზომის ფეხსახსრიანი). მეორე „მასპინძლის“ სხეულში ლარვები სქესობრივად მწიფდებიან. განვითარების სრული ციკლი 18 თვეს გრძელდება. კლასი შეიცავს 12 გვარს.

ადამიანსა და ხერხემლიან ცხოველებში გვხვდებიან ცრუ პარაზიტების სახით და მათ არავითარ ზიანს არ აყენებენ.
## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Hairworm Biodiversity Survey.
*Nematomorph worm - Behavior modfication of cricket by nematomorph worm. 

კატეგორია:პირველადღრუიანი ჭიები
ემსის უკაზი

**ემსის უკაზი** (რუს.: Эмский указ; უკრ.: Емський указ) — რუსეთის ცარი ალექსანდრე II-ის საიდუმლო განკარგულება გამოცემული 1876 წელს, რომლითაც ის უკრაინული ენის (ე.წ. მცირე რუსული დიალექტი) გამოყენებას კრძალავდა ბეჭდვაში, ძველი დოკუმენტების გადაბეჭდვის გამონაკლისით. უკაზით ასევე აიკრძალა უკრაინული პუბლიკაციების იმპორტი და უკრაინულად სპექტაკლების დადგმა ან ლექციების წაკითხვა. უკაზს სახელი გერმანიის ქალაქ ბად ემსის დაერქვა, სადაც მას მეფემ ხელი მოაწერა.

კატეგორია:უკრაინის ისტორია
კატეგორია:უკრაინული ენა
ჩელსი

საკუთარ სახელს **ჩელსი** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

* ჩელსი - უბანი მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი.
* ჩელსი - უბანი ლონდონში, გაერთიანებული სამეფო.
* ჩელსი - ლონდონის საფეხბურთო კლუბი.
* ჩელსი - ქალის სახელი ინგლისურენოვან ქვეყნებში.

იხილეთ აგრეთვე:
* კენსინგტონ ენდ ჩელსი - ლონდონის ერთ-ერთი საგრაფო.
ჩელსი (მანჰეტენი)

300px|მინი

**ჩელსი** () — უბანი ნიუ-იორკის მანჰეტენის კუნძულის ვესტ-საიდზე, აშშ-ში. მდებარეობს ჰელს კიჩენისა და გარმენტ დისტრიქტის სამხრეთით, გინვიჩ ვილიჯის ჩრდილოეთით, მიტპაკინგ დისტრიქტის ჩრდილოაღმოსავლეთით, ცენტრით დასავლეთ მე-14 ქუჩაზე.

კატეგორია:მანჰეტენის უბნები
ბეჭისციხე

**ბეჭისციხე** — ციხესიმაგრე ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში (ამჟამად თურქეთშია). პირველად იხსენიება XI საუკუნეში. ვახუშტის მიხედვით, ეს უნდა იყოს შემდეგდროინდელი ქუმურლუს ციხე კოლას პროვინციაში (მტკვრის სათავეები).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
სეზარი

**სეზარი** () — ფრანგული კინოპრემია. 1975 წელს ჟორჟ კრავენმა დააარსა კინოხელოვნებისა და ტექნიკის აკადემია, რომლის მიზანი იყო კინემატოგრაფიაში მოღვაწე გამოჩენილი პირების დაჯილდოება, რათა ამერიკულ ოსკარს ფრანგული ანალოგი გასჩენოდა. 1976 წლის 3 აპრილს გაიმართა სეზარის გადაცემის პირველ ცერემონიალი, რომელსაც ჟან გაბენი თავმჯდომარეობდა. სახელწოდება მომდინარეობს მოქანდაკე სეზარ ბალდაჩინისაგან. ეს უკანასკნელი ავტორია იმ ქანდაკებისა, რომელსაც გამარჯვებულებს გადასცემენ. სეზარის გადაცემის ცერემონიალი იმართება პარიზში, შატელეს თეატრში, თებერვლის თვეში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* სეზარი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ფრანგული კინო
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჯილდოები
კატეგორია:სეზარის ჯილდოები
კატეგორია:1976 წელს დაარსებული დაჯილდოების ცერემონიები‎
კატეგორია:1976 წელს დაარსებული პერიოდული ღონისძიებები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ბეხერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბეხერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბეხერი, ერიხ — გერმანელი ფილოსოფოსი
* ბეხერი, იოჰანეს რობერტ — გერმანელი პოეტი
ბეხნარი

**ბეხნარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ სკინდორის ჩრდილოეთით. ძეგლი აღმოჩენილია 1957 წელს (დ. თუშაბრამიშვილი). განეკუთვნება ქვედა პალეოლითს (ადრინდელი ლევალუა-მუსტიეს ეპოქა).

მიწის ზედაპირზე მოპოვებულია ძირითადად ნუკლეუსები და ანატკეც-ლამელები. იარაღი ნაკეთებია თურონ-სენონის იარუსის მაღალხარისხოვანი მონაცრისფრო და მოყავისფრო ადგილობრივი კაჟისაგან. გვხვდება ერთფუძიანი, ორფუძიანი, ე. წ. „კუს ბაკნის“ მოყვანილობის ნუკლეუსები, ლევალუას ტიპის ანატკეცები, წვეტანები და ლამელები, მუსტიეური წვეტანები, სხვადასხვა სახი სახოკები, მცირე ზომის ხელცულები, დისკოები, შუბისებური და საჩეხი იარაღი და სხვა; კაჟის მასალა გამოირჩევა მოყვათილო და მოვარდისფერო სქელი პატინით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ფარაონი

thumb|130px|ძველი ეგვიპტელი ფარაონი
**ფარაონი** — ძველი ეგვიპტელი მეფეების ტიტული. ფარაონები უდიდეს როლს ასრულებდნენ ეგვიპტელთა ცხოვრებაში. ისინი ერთდროულად ქვეყნის მმართველებიც იყვნენ და უმაღლესი ქურუმებიც. ფარაონი იყო განკაცებული ღმერთი დედამიწაზე და ღმერთი სიკვდილის შემდეგ. თვით ტერმინი „ფარაონი“ ორი სიტყვის შერწყმაა: „პერ-აა“, რაც „დიდ სახლს“ ნიშნავდა. ფარაონს ქარაგმულად იხსენიებდნენ, რათა მისი სახელი ტაბუდადებული ყოფილიყო. ამ სახელის ხმამაღლა წარმოთქმა არ შეიძლებოდა.

გადმოცემის თანახმად, პირველი ფარაონი თვით ღმერთი „რა“ იყო. შემდეგ მოდიოდნენ სხვა ღმერთები. მოგვიანებით ტახტზე ოსირისისა და ისიდის ვაჟი ჰოროსი ასულა. ჰოროსი ეგვიპტის ყოველი დინასტიის ფარაონის პირველსახე და პორტრეტია. თითოეული ფარაონი რას და ხორის შთამომავლად ითვლებოდა და მისი ე.წ ტიტულატურა ხუთი სახელისგან შედგებოდა: ხორის, ოქროს ხორის, ორი ქალღმერთის (ზემო და ქვემო ეგვიპტის მეუფე+სახელი) და რას ვაჟის სახელებისგან. ფარაონი სხვადასხვა ვითარებაში სხვადასხვა სახელებით მოიხსენიებოდა. „პერ-აა“-ს თავიდან ფარაონის სახლს ეძახდნენ, დაახლოებით შუა სამეფოს დასასრულიდან კი თავად ფარაონსაც ასე მოიხსენიებდნენ.

ეგვიპტელებს სწამდათ, რომ ფარაონები დედოფლისა და რას ჰიეროგამიური კავშირის შედეგად ჩნდებოდნენ. ფარაონს მრავალი ცოლი ჰყავდა, თუმცა მთავარი ერთი იყო და ქვეყნის დედოფლის ტიტულსაც ის ატარებდა. მხოლოდ ფარაონისა და დედოფლის საკრალური კავშირის შედეგად დაბადებული ბავშვი შეიძლებოდა გამხდარიყო ეგვიპტის ფარაონი. ეგვიპტეს ფარაონი ქალებიც მართავდნენ (ნიტოკრისი — VI დინასტია; ნეფრუსებეკი — XII დინასტია, ძვ. წ. 1789-1785; ჰატშეფსუტი — XVIII დინასტია, ძვ. წ. 1490-1468). ყველა ეგვიპტურ ტაძარში ქებას უძღვნიდნენ ფარაონს, როგორც ღმერთს. თვით ფარაონიც ღმერთს უგალობდა. იგი ღმერთკაცად ითვლებოდა და სჯეროდათ, რომ ფარაონსა და ღმერთს შორის ურღვევი კავშირი არსებობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მმართველები  - Archaeowiki.org
* ეგვიპტის მეფეთა გენეალოგია 
* ეგვიპტის ფარაონები
* Digital ეგვიპტე უნივერსიტეტებისთვის
* ფარაონების მუმიები  at James M. Deem's *Mummy Tombs* site.
* ფარაონების კორონაცია 

კატეგორია:ძველი ეგვიპტე
კატეგორია:წოდებები
ხეოფსი

[thumb|ხუფუს ქანდაკება [კაიროს მუზეუმში]]

**ხეოფსი**, *ხუფუ* (ძვ. წ. 2551 - ძვ. წ. 2528 ან ძვ. წ. 2589 - ძვ. წ. 2566) — ეგვიპტის ძველი სამეფოს IV დინასტიის  ფარაონი. მისი მმართველობის დროს ეგვიპტე ძლიერ, ცენტრალიზებულ სახელმწიფოს წარმოადგენდა. ისტორიაში ცნობილია როგორც გიზის დიდი პირამიდის ამშენებელი.

ხეოფსის პირამიდის სიმაღლე თავდაპირველად 147 მეტრი იყო, ახლა კი 139 მეტრია. არსებობს ვერსია, რომ ამ პირამიდის 8 მეტრიანი წვერო, რომელიც მოტყდა, ოქროსი იყო. პირამიდა 20 წლის განმავლობაში შენდებოდა. გამოყენებულია 2 მლნ. ლოდი, თითო კი 2 ტონაზე მეტს იწონის. მშენებლობაში დაახლოებით 10 000 მონა იღებდა მონაწილეობას. გადმოცემის თანახმად, ეს პირამიდა "ინახავდა" ფარაონ ხეოფსის მუმიას, რომელიც ცენტრალურ კამერაში იმყოფებოდა 2 000 000 ქვას შორის. ამ პირამიდაში აღმოაჩჳნეს ფარაონ ხეოფსის ცარიელი სარკოფაგი (იგივე კუბო), თავად ფარაონის ქანდაკება და, რამდენად გასაკვირიც უნდა იყოს, ჭა. XX საუკუნეში აღმოაჩინეს ნაწილებად დაჭრილი ნავი, რომელთაც მუმია ნილოსით გადაჰყავდათ სამარხში. აგრეთვე იქ იმყოფება ორი პატარა პირამიდა - ხეფრენი და მიქერინი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ბეხუშეს ციხე

**ბეხუშეს ციხე**, *ბეხჩო* – შუაფეოდალური ხანის ციხესიმაგრე ისტორიულ შიდა ქართლში, მდინარეების პატარა ლიახვსა და ჩაბარუხისწყლის შესართავთან. ციხე კლდეზეა აშენებული და თითქმის ყოველი მხრიდან მიუდგომელია. სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ მისი სიგრძეა 50 მ., ხოლო სიგანე 25 მ. ციხის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია მცირე ზომის არქიტრავული შესასვლელი. ციხეს განივი კედელი ორ არათანაბარ ნაწილად ყოფს. 

ისტორიული წყაროების მიხედვით, თემურლენგის ლაშქრობის დროს ქსნის ერისთავისა და კათოლიკოსის მთავარი თავდაცვითი პუნქტი იყო. შემორჩენილია ნანგრევები.

## ლიტერატურა
*საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი

* შიდა ქართლი I, პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, თბ., 2002.

კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ბზა

**ბზა** () — ორლებნიან მცენარეთა გვარი ბზისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე დაბალი ხეები ან ბუჩქებია. აქვს მოპირისპირე სქელი ფოთლები და ერთსქესიანი ყვავილები.  

შეიცავს 70-მდე სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ, ნაწილობრივ ზომიერი ჰავის ზონაში ფილიპინის, კალიმანტანის, მცირე ზონდის, მადაგასკარისა და სოკოტრას კუნძულებზე, აფრიკაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში, ვესტ-ინდოეთში, სამხრეთ ევროპასა და მცირე აზიაში. კავკასიაში ბუნებრივად გვხვდება 2 რელიქტური სახეობა: კოლხური ბზა () და ჰირკანული ბზა (). საქართველოში მოშენებულია ბზის 4 უცხოური სახეობა: ჩვეულებრივი ანუ მარადმწვანე ბზა (); წვრილფოთოლა ბზა (); იაპონური ბზა () და ბალეარული ბზა (). 

ბზა მრავლდება კალმით, თესლითა და გადანაწვენით. ზოგჯერ ივითარებს ფესვისა და ძირკვის ამონაყარს. შეკრულ ხეთადგომაში ნაყოფმსხმოიარობას იწყებს 40-60 წლის ასაკში, ეულად მდგომი - 15 წლის ასაკიდან. ცოცხლობს 500-600 წელს, იზრდება ნელა. მისი მაგარი და მძიმე მერქანი გარეგნულად სპილოს ძვალს წააგავს. კარგად პრიალდება. იყენებენ (ძირითადად კოჟრებს) სხვადასხვა ნაკეთობისათვის; კავკასიური ბზის მერქანი ცნობილია "კავკასიური პალმის" ან "პალმის ხის" სახელწოდებით. 

ბზის ფოთლებისა და ტოტებისაგან ამზადებენ ყავისფერ საღებავს; ქერქისა და ფოთლების ნატენს იყენებენ მედიცინაში, შეიცავს (განსაკუთრებით ფოთლები) ალკალოიდ ბუქსინს. თესლში 37%-მდე ზეთია. 

თაფლოვანი მცენარეებია. აფრიკასა და ზოგიერთ ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ქვეყანაში ნამდვილ ბზას ცვლის აფრიკული ბზა ანუ "კამასი" (), რომელიც სხვა გვარსა და ოჯახს განეკუთვნება. მისი მერქანი ემსგავსება ბზისას.

## გალერეა

ფაილი:ბზა კოლხური Buxus colchica kolchischer Buchsbaum (2).JPG|ბზა კოლხური Buxus colchica kolchischer Buchsbaum
ფაილი:ბზა კოლხური Buxus colchica kolchischer Buchsbaum.JPG|ბზა კოლხური Buxus colchica kolchischer Buchsbaum

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბზისებრნი
ბზვანი

**ბზვანი** — თემი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, აერთიანებს ორ სოფელს: ზედა ბზვანი და ქვედა ბზვანი (თემის ცენტრი). მდებარეობს ვანიდან 9 კილომეტრში, ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. თემი მოიცავს ტერიტორიას მდინარე ძულუხურასა (სულორის მარჯვენა შენაკადი) და სათავადოს მთიდან ჩრდილოეთით რიონის ჭალებამდე და სასოფლო სამეურნეო სავარგულებისა და დაუსახლებელი ტერიტორიის ჩათვლით დაახლოებით 25 კვ. კმ-ს შეადგენს. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით თემში ცხოვრობს 1461 ადამიანი.

ზედა ბზვანში აღმოჩენილია გვიან ბრინჯაოს ხანის ეპოქის განძი. დგას ფეოდალური ხანის ორი ციხესიმაგრე და XIX საუკუნის ეკლესია. ზედა ბზვანში 1985 წელს აღმოჩნდა კარსტული მღვიმე, რომლის სიგრძე 1,2 კმ-ია.

## მოსახლეობა 
## პიროვნებები
ბზვანში დაიბადნენ: მსახიობი კარლო საკანდელიძე, ჟურნალისტი და პედაგოგი ლადო ბზვანელი (ნაცვლიშვილი). წარმოშობით ბზვანიდან იყვნენ: კომპოზიტორი გურამ ბზვანელი (ტყეშელაშვილი) და მხატვარ-კარიკატურისტი დონი (დავით ნაცვლიშვილი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ჩვეულებრივი ბზა

**ჩვეულებრივი** ანუ **მარადმწვანე ბზა** (), რომელსაც ფართოდ იყენებენ დეკორატიულ მებაღეობაში. კარგად იტანს ყოველწლიურ სხვლას და ვარჯის ფორმირებას. რგავენ ეულად, ჯგუფად, ბორდიურად და სხვა.

BuisFeuille.jpg
Buisfleurs.jpg

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბზისებრნი
ბზიანი (ფორმაცია)

**ბზიანი** — ბზის ფორმაცია. საქართველოში შექმნილია კოლხური ბზით. ბალახოვანი საფრის მიხედვით ბზიანი სხვადასხვა ტიპისაა: ძმერხლიანი, ნაირბალახიანი, ისლიან-ნაირბალახიანი, მარცვლოვან-ნაირბალახიანი და სხვა. განვითარებულია ძირითადად კარბონატულ ნიადაგებზე. 

ბზიანის მასივები შემორჩენილია აფხაზეთში (მდინარე ბზიფის ხეობასა და ტყვარჩელის მახლობლად) და დასავლეთ საქართველოს სხვა ადგილებში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ბზისებრნი
ბზიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბზიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს.

* ბზიანი — ბზის ფორმაცია
* ბზიანი — ხუროთმოძღვრული კომპლექსი მცხეთის რაიონში
ბზიკი (ჟურნალი)

**ბზიკი** — ქართული იუმორისტული ჟურნალი. გამოდიოდა 1907 წელს თბილისში, ჟურნალების „ეკლისა“ და „ოხუნჯის“ გაგრძელებაა. რედაქტორები — აკაკი წერეთელი (№ 1), პ. გაჩეჩილაძე (№ 2), გამომცემელი — თ. ბაქრაძე. თანამშრომლობდნენ: ი. ხანდაშვილი (მიმინო), ნ. კალანდაძე (ეშმაკი) და სხვა. ჟურნალის მხატვრული გაფორმება და კარიკატურები ეკუთვნის ოსკარ შმერლინგს. რიცხვისა და თვის მიუნიშნებლად გამოვიდა „ბზიკის“ ორი რვაგვერდიანი ნომერი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ბზობა

მინიატიურა|250პქ|იესოს დიდებით შესვლა იერუსალიმში, მართლმადიდებლური ხატი
[მინიატიურა|250პქ|[იესოს შესვლა იერუსალიმში, ფრესკა, პალერმოს ტაძარი]]

**ბზობა**, *ბაიაობა* — ქრისტიანული ეკლესიის ერთ-ერთი მთავარი საუფლო დღესასწაული. მოძრავია, აღინიშნება აღდგომის წინა კვირა დღეს. ქრისტიანული კულტის მსახურებაში ბზობის დღესასწაული IV საუკუნეში შემოვიდა (საწყისს იღებს ძველი ებრაული დღესასწაულიდან). მისი შინაარსი დაფუძნებულია სახარების მოთხრობაზე, რომელშიც გადმოცემულია იერუსალიმში პასექის დღესასწაულზე დასასწრებად იესო ქრისტეს შესვლის ამბავი. იესოს მოსახლეობა ზეიმით შეეგება, ზოგი მის სახედარს ფეხქვეშ თავის სამოსს უგებდა, ზოგი პალმის ტოტებს — ბაიას უფენდა, თან „ოსანას“ შესძახოდნენ. ბზობის რიტუალი სიმბოლურად იმეორებს სახარების ამ მოთხრობის ზოგიერთ დეტალს; მღვდელმსახურნი მლოცველთა მიერ მიტანილ ტოტებს აკურთხებენ, გალობენ „ოსანას“ და სხვა. ბევრ ქვეყანაში პალმის მაგივრობას ბზა ასრულებს (აქედან ქართული „ბზობა“), რუსეთში — ტირიფი (верба > „вербное воскресенье“).

## ლიტერატურა 
* *ლომინაძე ბ.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 353, თბ., 1977

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
ბზუალასებრნი

**ბზუალასებრნი** () — მწერების ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. აქვთ გრძელი ფრთები და ფეხები, უმრავლესობას — გრძელი ხორთუმი. ოჯახში 3 ათასამდე სახეობაა, რომლებიც უმთავრესად მშრალ ტროპიკებსა და სუბტროპიკებშია გავრცელებული. განსაკუთრებით ბევრია შუა აზიაში, გვხვდება საქართველოშიც. ბზუალასებრთა უმრავლესობა მწერების — ფუტკრის, კალიის, პეპლის — პარაზიტებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორფრთიანები
ბზუალა ხოჭოები

**ბზუალა ხოჭოები** () — მწერების ოჯახი ხოჭოების რიგისა, ხშირად განვითარებული აქვთ ანალური ჯირკვლები, რომლებიც გამოყოფენ სუნიან, მწვავე სითხეს. ბზუალა ხოჭოების უმრავლესობა მტაცებლებია, მათი ძირითადი საკვებია მოლუსკები, მწერების მატლები, ზოგჯერ ნიადაგის ჭიები. ზოგი ხოჭო მცენარეს ჭამს, აზიანებს პურეულს. ზოგს სარგებლობა მოაქვს ტყისა და ბაღის მეურნეობისათვის — ანადგურებს არაფარდი აბრეშუმხვევიას მატლებს, ხვატრებსა და ლოქორებს. აღწერილია ბზუალა ხოჭოების 20 ათასამდე სახეობა. საქართველოში ბზუალა ხოჭოებიდან გამოირჩევა ამიერკავკასიური პურის ბზუალა, რომელიც აზიანებს მარცვლოვნებს.

## ლიტერატურა 
*
ბზუბზუ

**ბზუბზუ**, *ბზუბზო* — ქედის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ბზუბზუსა და ქვედა ბზუბზუს ძველი სახელწოდება. სოფელი ბზუბზუ იხსენიება აჭარის ლივის დავთრებში (1832 წ.).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
ბია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბია — სისასტიკის განსხეულება ბერძნულ მითოლოგიაში
* ბია — მდინარე რუსეთში
* ბია — სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში
* ბია — კომში
ბიანვენი

**ბიანვენი** () — ჩინური სასიმღერო-თხრობითი ლიტერატურის ჟანრი. გაჩნდა და განვითარდა ტანის ეპოქაში (VII-X სს.), ამუშავებდა ბუდისტურ თემატიკას, შემდეგ იგი ფოლკლორულ სიუჟეტებს იყენებდა. ბიანვენისთვის ნიშანდობლივია პროზაულ ტექსტში ჩართული ლექსები, რომლებიც იმღერებოდა. ამ სახის თხზულებას მიაკვლიეს XX საუკუნეში, დუნხუანის მღვიმეებში ნაპოვნ ხელნაწერთა შორის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩინური ლიტერატურა
ბიბლიოთეკა

[მინი|[ჰალიფაქსის ცენტრალური ბიბლიოთეკა.]]
**ბიბლიოთეკა** ( — წიგნი;  — საცავი) — კულტურულ-საგანმანათლებლო და დამხმარე სამეცნიერო დაწესებულება, ბეჭდვით ნაწარმოებთა საზოგადოებრივი სარგებლობის ორგანიზატორი. სისტემატურად კრებს ბეჭდვითს ნაწარმოებებს, იცავს მათ, უწევს პროპაგანდას და გასცემს მკითხველებზე, ატარებს აგრეთვე საინფორმაციო-ბიბლიოგრაფიულ მუშაობას.

## ბიბლიოთეკების ისტორია საქართველოში 
საქართველოში ბიბლიოთეკების ისტორია უკავშირდება მონასტრების საქმიანობას. ეკლესია-მონასტრების დაარსებისთანავე წიგნსაცავის შექმნაზე ზრუნავდნენ. ყველა ეკლესია-მონასტერს თავისი წიგნსაცავი ჰქონდა. ბიბლიოთეკებს ძირითადად შემოწირული წიგნები შეადგენდნენ. X საუკუნეში უკვე მოწესრიგებული ჩანს წიგნების დაცვის, სარგებლობისა და აღნუსხვა-აღწერის საქმე. წიგნით სარგებლობა მხოლოდ საცავში შეიძლებოდა. დიდ კულტურულ-სამწიგნობრო ცენტრებს, რომლებიც გრიგოლ ხანძთელის თაოსნობით VIII-IX საუკუნეებში ტაო-კლარჯეთში შეიქმნა, თავისი ბიბლიოთეკა ჰქონდა.
## ლიტერატურა
*
ტიბეტური დამწერლობა

**ტიბეტური დამწერლობა** ერთ-ერთია ინდური დამწერლობებიდან; მათ მსგავსად, ტიბეტურიც გარდამავალია ანბანსა და სილაბურს შორის და წარმოადგენს ე. წ. აბუგიდას, თუმცა ძირეულად განსხვავდება სხვა ინდური დამწერლობებისაგან თავისი მარცვლების სტრუქტურით. ტიბეტური დამწერლობა ძირითადად გამოიყენება ტიბეტური ენის ჩასაწერად ტიბეტში, ასევე ძონგკხას ჩასაწერად ბჰუტანში. ტიბეტური დამწერლობით იწერება ასევე ტიბეტელი ბუდისტების წმინდა ტექსტები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვაილი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ტიბეტური დამწერლობა 
* Dungkar’s Great Encyclopaedia: The Tibetan Script 
* Tibetische Fonts und Utilities  
* Tibetische Fonts Download  
* Textverarbeitung und Lernprogramm mit Tibetischen Fonts incl. Sanskrit-zeichen  

კატეგორია:დამწერლობები
აპოლო 17

მინი|250პქ|ცნობილი სურათი გადაღებული ასტრონავტების მიერ მთვარეზე გადმოსხდომისას.
**აპოლო 17** () — მეთერთმეტე პილოტირებული კოსმოსური მისია განხორციელებული ნასას პროგრამა აპოლოს ფარგლებში. ეს იყო პირველი ღამის გაშვება და ბოლო მთვარეზე დასხდომის მისია აპოლოს პროგრამაში.

## პილოტები 
* იუჯინ ცერნანი (3), მეთაური
* რონ ევანზი (1), საკომანდო მოდულის პილოტი
* ჰარისონ „ჯეკ“ შმიტი, მთვარის მოდულის პილოტი

რიცხვი ფრჩხილებში მიუთითებს ამ მისიამდე გაფრენათა რაოდენობას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Apollo 17 mission information - NASA 
* Apollo by the numbers: A Statistical Reference by Richard W. Orloff (NASA)
* Development of Manned Space Flight, American and Soviet NASA SP-4209 
* The Apollo Spacecraft: A Chronology 
* Apollo Program Summary Report
* Apollo 17 Characteristics - SP-4012 NASA historical data book
* Apollo 17 Lunar Surface Journal 
* NASA Apollo 17 press kit - Nov 26, 1972 
* Apollo 17 - Encyclopedia Astronautica
* Apollo 17 - Final Reflections on Apollo 
* Apollo 17 - Science Experiments
* Apollo 17 - Voice Transcript Pertaining to the Geology of the Landing Site
* The Final Flight - National Geographic 

კატეგორია:პროგრამა აპოლო