open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
IQ (ჯგუფი)

**IQ** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული მაიკ ჰოლმსისა და მარტინ ორფორდის მიერ 1981 წელს. ჯგუფი ჩამოყალიბდა მას შემდეგ, რაც დაიშალა ამ მუსიკოსების თავდაპირველი კოლექტივი The Lens. მიუხედავად იმისა, რომ ჯგუფს არ ჰქონია მნიშვნელოვანი კომერციული წარმატება და რამდენიმე შემადგენლობაც შეიცვალა, იგი კვლავ აქტიურია.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Seven Stories into Eight* (კასეტა) (1982)
* *Tales from the Lush Attic* (1983)
* *The Wake* (1985)
* *Nomzamo* (1987)
* *Are You Sitting Comfortably?* (1989)
* *Ever* (1993)
* *Subterranea* (1997)
* *The Seventh House* (2000)
* *Dark Matter* (2004)
* *Frequency* (2009)
* *The Road of Bones* (2014)

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯგუფის ოფიციალური საიტი
*The Museum of the band IQ

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1981 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ურედოსპორა

**ურედოსპორა**  (ლათ.   uredo — ჟანგი და სპორა)   — ჟანგა სოკოების ზაფხულის სპორა, რომლის საშუალებითაც მრავლდებიან და ვრცელდებიან ისინი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მიკოლოგია
თაბაშირ-მუყაო

მინიატიურა|თაბაშირმუყაოს შტაბელი
**თაბაშირ-მუყაო** (*იგივე ე.წ. „გიფს(ო)კარტონი“ < რუს. Гипсокартон*) — შემავსებელი/შემომზღუდავი დანიშნულების სამშენებლო მასალა, დამზადებული თაბაშირისგან და მუყაოს ფურცლებისგან. მეტწილად გამოიყენება შენობების ინტერიერში (თაბაშრის შემცველობის გამო არ არის წყალმედეგი მასალა) ტიხრების მოსაწყობად, კედლების და ჭერის მოსაპირკეთებლად. თაბაშირ-მუყაო მზადდება თაბაშირის დუღაბისგან (შეიცავს სხვადასხვა დანამატებს), რომელსაც მუყაოს (ან სქელი ქაღალდის) ფურცლებს შორის პრესში ატარებენ და აშრობენ. აქვს მართკუთხა ფილის / პანელის ფორმა და სრულტანიანი, ან ღრუტანიანი მოცულობა, გამოდის რამდენიმე სტანდარტული ზომის სახით, მათ შორის ყველაზე გავრცელებულია: 2500x1200x12,5 მმ.

განასხვავებენ ჩვეულებრივს, ნესტ და ცეცხლეგამძლე თაბაშირ-მუყაოს ფილებს. ნესტგამძლე ფილები განკუთვნილია სათავებისთვის/სამყოფებითვის, სადაც მაღალი ტენიანობაა ჰაერში (მაგალითად, სააბაზანოებში). ცეცხლგამძლე ფილები გამოიყენება ბუხრის პირების და სხვა, ცეცხლის წყაროსთან ახლომყოფი კვანძების მოსაპირკეთებლად. არსებობს აგრეთვე თაბაშირბოჭკოვანი ფილები, რომლებიც მაღალი სიმტკიცით გამოირჩევიან, და მაღალი ბგერაიზოლაციის *აკუსტიკური თაბაშირ-მუყაო*.

მშენებლობაში აქტიურად გამოიყენება XX საუკუნის დასაწყისიდან და დღევანდელ დღეს, გამოყენების სიმარტივისა და სიიაფის წყალობით, ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სამშენებლო მასალაა მსოფლიოში. გავრცელებულია თაბაშირ-მუყაოს წარმოებისა და გამოყენების რამდენიმე საერთაშორისო სტანდარტი, მათ შორის საერთაშორისო სამშენებლო კოდექსის სტანდარტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:სამშენებლო მასალები
ურემა

**ურემა** — ჭალის ხშირი ფოთლოვანი ტენიანი ტყე თავისი მაღალბალახეულით და ლერწმით, აგრეთვე ტაიგის ჭალის ტყე. დასავლეთ ციმბირში — სფაგნუმიანი ტყის ჭაობი ფიჭვით.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ტყეები
ურექი

**ურექი** — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI საუკუნე).
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
Violence of Summer (Love's Taking Over)

**Violence of Summer** — ინგლისური როკ-ჯგუფ Duran Duran-ის სიმღერა და 21-ე სინგლი, შეტანილი ალბომში *Liberty*. გამოვიდა 1990 წელს. სინგლს წარმატება არ ჰქონია და ჯგუფმა თავი აარიდა ტურნეს ჩატარებას. 1993 წლამდე მათ გამოსვლები არ ჰქონიათ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Duran Duran Wiki

## სქოლიო 
კატეგორია:Duran Duran-ის სიმღერები
კატეგორია:1990 წლის სინგლები
კატეგორია:1990 წლის სიმღერები
გიორგი გუგავა

**გიორგი გუგავა** შეიძლება იყოს:

*გიორგი გუგავა — პოლიტიკოსი.
*გიორგი გუგავა — ძიუდოისტი.
გიორგი ხაჭაპურიძე

**გიორგი ვასილის ძე ხაჭაპურიძე** (დ. 6 ივნისი, 1892, ჭანიეთი, ოზურგეთის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია — გ. 1 ოქტომბერი, 1957, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1935), სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1939), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1941). ძირითადად იკვლევდა XIX საუკუნისა და საბჭოთა პერიოდის საქართველოს ისტორიას. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1892 წელს ლიხაურის თემის სოფელ ჭანიეთში, სამხედრო ოფიცრის, ვასილ ხაჭაპურიძისა და მარიამ ანთიძის ოჯახში. ჰყავდა ოთხი დედმამიშვილი. სწავლობდა ქაქუთის დაწყებით სკოლაში. შემდეგ მამამისი, რომელიც სამხედრო მოსამსახურე იყო, ერევანში გადაიყვანეს. იქ დაამთავრა გიმნაზია. 1913 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1920 წელს. 1917-20 წლებში მუშაობდა რსფსრ განათლების სახალხო კომისარიატში. 1921 წელს დაბრუნდა საქართველოში და დაინიშნა პოლიტიკურ-საგანმანათლებლო სამსახურში. 1924-1929 წლებში ხელმძღვანელობდა კომპარტიის სკოლას. 1929 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში სხვადასხვა თანამდებობებზე. 1929-1933 წლებში მუშაობდა ამიერკავკასიის კომუნისტური უნივერსიტეტის პრორექტორად, 1934-1935 წლებში იყო მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორის მოადგილე. 1937-42 წლებში იყო თსუ-ს პრორექტორი ჯერ სასწავლო, შემდეგ სამეცნიერო დარგში. 1943 წლიდან იყო ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის საბჭოთა პერიოდის ისტორიის განყოფილების გამგე.

## ბიბლიოგრაფია
*საქართველო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თბილისი, 1958
*ქართველი ხალხის ბრძოლა საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებისთვის, თბილისი, 1957
*რუსეთთან საქართველოს შეერთების ისტორიული მნიშვნელობა, თბილისი, 1955
*1905-1907 წლების რევოლუცია საქართველოში - თბილისი, სახელგამი, 1955. - 108 გვ.
*საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვება საქართველოში - თბილისი, სახელგამი, 1954. - 440 გვ.
*საქართველოს XIX და XX საუკუნეთა ისტორია - თბილისი, სახელგამი, 1940. - 204 გვ.
*თვითმპყრობელობა და ნაციონალურ-კოლონიური პოლიტიკა და გლეხთა მოძრაობანი საქართველოში, ტფილისი, 1933
*გლეხთა მოძრაობანი საქართველოში XIX საუკუნეში - ტფილისი, სახელგამი, 1932. - 191 გვ.
*გურიის აჯანყება 1841 წელს - ტფილისი, სახელგამი, 1931. - 105 გვ.

## ლიტერატურა
*
**დუდუჩავა ი., ცხვარიაშვილი ი.,* „გიორგი ხაჭაპურიძე, ბიბლიოგრაფია“, თბილისი, 1980
**კაჭარავა ი.* „ქართული ისტორიოგრაფიის საკითხები“, თბილისი, 1962

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
გიორგი გუგავა (ძიუდოისტი)

**გიორგი გუგავა** (დ. 10 ნოემბერი, 1978) — ქართველი ძიუდოისტი.

## მიღწევები
## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი გუგავა JudoInside.com-ზე.

კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოქროს გლობუსის 48-ე დაჯილდოება

**ოქროს გლობუსის 48-ე დაჯილდოება** გაიმართა 1991 წლის 19 იანვარს. მასში მონაწილეობა მიიღეს 1990 წელს გამოსულმა ფილმებმა და სატელევიზიო ნამუშევრებმა.

## კინო 
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ოქროს გლობუსი
ოსკარის 59-ე დაჯილდოება

**ოსკარის 59-ე დაჯილდოების ცერემონია** — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით 59-ე დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით. ცერემონია გაიმართა 1987 წლის 30 მარტს დოროთი ჩენდლერის პავილიონში, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია და მასში მონაწილეობა მიიღეს 1986 წელს გამოსულმა ფილმებმა. ოსკარის დაჯილდოებას აშშ-ში გადასცემდა ABC.

## ლაურეატები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Academy Awards Official Web Site

კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
North American B-25 Mitchell

[მინიატიურა|B-25C *Mitchell* [1942 წელს]]

'*North American B-25 *Mitchell''''' — ამერიკული ორძრავიანი ბომბდამშენი მოქმედების საშუალო რადიუსით, რომელიც დამზადდა North American Aviation-ის მიერ. აქტიურად გამოიყენებოდა მეორე მსოფლიო ომის დროს მოკავშირეების მიერ. ომის დასრულების შემდეგ ის დაახლოებით 4 ათწლეულის განმავლობაში ირიცხებოდა წამყვანი სამხედრო ბომბდამშენების რიგებში.

თვითმფრინავს სახელწოდება „B-25“ აშშ-ის სამხედრო ავიაციის პიონერის, ბილი მიჩელის პატივსაცემად ეწოდა. პროდუქციის დასასრულს გამოშვებული იყო დაახლოებით 10 000 B-25 მოდელის ბომბდამშენი, მათ შორის რამდენიმე შეზღუდული ვარიანტი, როგორიც იყო აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების საპატრულო ბომბდამშენი PBJ-1 და აშშ-ის სამხედრო-საჰაერო ძალების მზვერავი საფრენი აპარატი F-10.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* I Fly Mitchell's  1944 წლის თებერვალი 
*The B-25 Mitchell სსრკ-ში 

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
იჩქარე ნელა

***იჩქარე ნელა*** —  ჯგუფ 33ა-ს მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1999 წელს.

## სიმღერების სია
# EX
# იყო იქნება
# პარიზი
# მთვარე (ოცნებების სასაფლაო)
# ხვალ ქარი 
# გალაკტიონი
# ნოეს კიდობანი (ნავი)
# მუსიკა
# ჰე ღმერთო
# დრო
# ბალადა *(ოთარ რამიშვილთან ერთად)*
# ღრუბელი ქარი ნიავი
# იჩქარე ნელა

## რესურსები ინტერნეტში
*ალბომი YouTube-ზე (ოფიციალური არხი)

კატეგორია:1999 წლის ალბომები
კატეგორია:33ა-ს ალბომები
Serious (Duran Duran-ის სიმღერა)

**Violence of Summer** — ინგლისური როკ-ჯგუფ Duran Duran-ის სიმღერა და 22-ე სინგლი, შეტანილი ალბომში *Liberty*. გამოვიდა 1990 წელს. ალბომის წარმატებას სინგლის გამოცემის პერიოდში ადგილი აღარ ჰქონდა. ცუდი პრომო კამპანიის გამო სინგლი ბრიტანული ჩარტების მხოლოდ #48 პოზიციამდე ავიდა. იმ დროისთვის ეს იყო ჯგუფის ყველაზე ნაკლებად წარმატებული სინგლი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Duran Duran Wiki

## სქოლიო 
კატეგორია:Duran Duran-ის სიმღერები
კატეგორია:1990 წლის სინგლები
კატეგორია:1990 წლის სიმღერები
მულასენი

**მულასენი** () — მწვერვალი სამხრეთ ესპანეთში, ანდალუსიის მთებში, სიერა-ნევადის ქედზე. პირენეს ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3478 მ. აგებულია მტკიცე კრისტალური ფიქლებით. ფერდობები კლდოვანია, დანაწევრებულია ღრმა ხევებით; მყინვარულ ცირკებში გვხვდება მცირე ტბები. ჩრდილოეთ კალთაზეა ევროპაში ყველაზე სამხრეთით მდებარე მცირე მყინვარი, საიდანაც სათავეს იღებს მდინარე გვადალკვივირის შენაკადი ხენილი. მწვერვალი ოქტომბრიდან მაისის ჩათვლით დაფარულია თოვლით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მულასენი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია 

კატეგორია:ესპანეთის მთები
ანდალუსიის მთები

**ანდალუსიის მთები**, **ბეტის კორდილიერა** — მთათა სისტემა სამხრეთ ესპანეთში, პირენეს ნახევარკუნძულის სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. სიგრძე დაახლოებით 630 კმ. შედგება რამდენიმე ქედისა და მასივისაგან, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილია მთათაშუა ქვაბულებით და ხეობებით. მაქსიმალური სიმაღლე 3478 მ (მწვერვალი მულასენი, სიერა-ნევადის ქედზე, პირენეს ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი). აგებულია კრისტალური და კარბონატული ქანებით. განვითარებულია რელიეფის კარსტული ფორმები, ჰავა — ხმელთაშუა ზღვისაა. ფერდობები შემოსილია მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ტყეებითა და ბუჩქნარებით. ქვაბულებსა და ზღვის სანაპიროზე გაშენებულია ზეთისხილის, ციტრუსების პლანტაციები, ვენახები, ხარობს ფინიკის პალმა. არის რკინის მადნის საბადოები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ესპანეთის ქედები
I.E.M. (ალბომი)

***I.E.M.*** — ბრიტანელი მუსიკოს სტივენ უილსონის პროექტ  Incredible Expanding Mindfuck-ის სადებიუტო ალბომი. იგი თავდაპირველად, 1996 წელს, გამოიცა ლეიბლ Chromatic Records-ზე, 500 ასლის ოდენობით. ვრცელი CD გამოცემა გამოვიდა  Delerium Records-ზე 1998 წელს. ალბომი აგრეთვე შეტანილია 2010 წლის კრებულში *Complete I.E.M*, ორიგინალურ გრამფირფიტაზე წარმოდგენილი სიმღერების მსგავსი სიით.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი: სტივენ უილსონი
#The Gospel According to the I.E.M. – 12:56
#The Last Will and Testament of Emma Peel – 8:08
#Fie Kesh – 8:23
#Deafman – 9:01
#Headphone Dust – 6:18 (მხოლოდ 1998 წლის CD გამოცემა)

## რესურსები ინტერნეტში
*I.E.M.-ის მიმოხილვები საიტზე progarchives.com

## სქოლიო
კატეგორია:1996 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Incredible Expanding Mindfuck-ის ალბომები
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2014: კაცები, გუნდური

**ძიუდოს 2014 წლის ევროპის ჩემპიონატის გუნდური ეტაპი კაცებში** გაიმართება 27 აპრილს.

## შედეგები 
;რეპეშაჟი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტურნირის ბადე .

კატეგორია:ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი
Incredible Expanding Mindfuck

**Incredible Expanding Mindfuck**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **I.E.M.** — მუსიკოს  სტივენ უილსონის მუსიკალური პროექტი. იგი ძირითადად  კრაუტროკისა და ფსიქოდელიური როკის ჟანრის არის და იყენებს 1960-იანი და 1970-იანი წლების ექსპერიმენტული როკის ელემენტებს.

## ისტორია
I.E.M.-ს სტივენ უილსონი ინტერვიუებში იშვიათად განიხილავს. ალბომების ბუკლეტებზე ასევე მცირე ინფორმაციაა მითითებული. Incredible Expanding Mindfuck არის ერთგვარი სახუმარო მინიშნება Porcupine Tree-ს ადრეულ პრომო მასალაზე, სადაც აღწერილი იყო Porcupine Tree-ს გამოგონილი ისტორია, ხოლო Incredible Expanding Mindfuck მითითებული იყო, როგორც დაკავშირებული პროექტი.

უილსონის ნამუშევრები I.E.M.-ის ფარგლებში წარმოადგენს Porcupine Tree-ს ადრეული ფსიქოდელიური ჟღერადობის ექსპერიმენტების გაგრძელებას. უილსონის თქმით, პროექტის მუსიკაზე გავლენა იქონია *Sun Ra-ს მსგავს შემსრულებელთა კოსმოსურმა ჯაზმა*.

I.E.M.-ის ნამუშევრები უფრო ექსპერიმენტულია, ვიდრე Porcupine Tree-ს და თითქმის მთლიანად ინსტრუმენტულია. თითქმის ყველა ინსტრუმენტზე უკრავს უილსონი, თუმცა ჩაწერაში მის გარდა Bark Psychosis-ის ყოფილი დრამერი მარკ სიმნეტიც მონაწილეობდა.

პროექტის პირველი ალბომი იყო *I.E.M.*, გამოცემული 1996 წელს ლეიბლ Delerium Records. მას მოჰყვა შეზღუდული რაოდენობით გამოცემული *An Escalator to Christmas*. დრო და დრო გამოდიოდა შემდგომი ალბომები, ნაკლებად გამოკვეთილი პრომო კამპანიის თანხლებით.

I.E.M.-ის უკანასკნელი, ახალი მუსიკით დაკომპლექტებული ალბომი გამოიცა 2001 წელს (თუმცა 2005 წლის კომპილაციაში *I.E.M. 1996-1999* შეტანილი იყო მანამდე გამოუცემელი მასალაც). I.E.M.-ის აქტიურობამ იკლო და უფრო აქტიური გახდა უილსონის სხვა პროექტები - Porcupine Tree, Blackfield და Bass Communion, ისევე, როგორც No-Man და უილსონი, როგორც სოლო შემსრულებელი.

4 დისკიანი კომპილაცია ალბომებით *I.E.M.*, *An Escalator to Christmas*, *Arcadia Son* და *I.E.M. Have Come for Your Children* ლეიბლ ToneFloat-ზე 2000 წლის ივნისში გამოვიდა, 2000 ასლის ოდენობით. იგი აღწერილია, როგორც „I.E.M.-ისადმი პატივისცემა და ამავე დროს, დამშვიდობება“. ყოველი დისკი შეფუთულია იაპონური სტილის მინი გრამფირფიტის ტიპის შეფუთვაში. კომპილაციას ახლავს კარლ გლოვერის მიერ შექმნილი 60 გვერდიანი ბუკლეტიც.

## დისკოგრაფია
*1996 - *I.E.M.*
*1999 - *An Escalator to Christmas*
*2001 - *Arcadia Son*
*2001 - *I.E.M. Have Come for Your Children*
*2005 - *I.E.M. 1996-1999*
*2010 - *Complete I.E.M.*

## რესურსები ინტერნეტში
*I.E.M.-ის გვერდი 
*
*ToneFloat Records 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული ექსპერიმენტული ჯგუფები
კატეგორია:სტივენ უილსონი
რილა

**რილა**, **რილა-პლანინა** () — ქედი ბულგარეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში; უმაღლესია ბულგარეთსა და საერთოდ, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 75 კმ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისაკენ 50 კმ-ზე. საშუალო სიმაღლე 1487 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 2925 მ (მთა მუსალა).

უმთავრესად აგებულია ძველი კრისტალური და მეტამორფული ქანებით. დამახასიათებელია წვეტიანი მწვერვალები, რელიეფის მყინვარული ფორმები, ტბები. ქედიდან სათავეს იღებენ მდინარეები: ისკირი, მარიცა, მესტა. რილის ქედის ფარგლებშია დაახლოებით 200 მყინვარული წარმოშობის ტბა, რომელთა შორის გამოირჩევა რილის შვიდი ტბა. არის ცხელი წყაროები, მათ შორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის უმხურვალესი ცხელი წყარო საპარევა-ბანია.

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის ქედები
მოლდოვის კულტურა

thumb|200პქ|მოლდოვის საფოსტო მარკა 
**მოლდოვის კულტურა** — რუმინული კულტურისა და საბჭოთა კულტურის ნაზავი. რუმინული კულტურის ტრადიციული ლათინური ფესვები II საუკუნეში მიდის, პერიოდამდე როდესაც რომმა დაკიის კოლონოზაცია დაიწყო.

საუკუნეების განმავლობაში, რომელსაც 271 წელს რომაელების წასვლა მოჰყვა, რეგიონის მოსახლეობა სხვადასხვა ხალხის თუ სახელმწიფოების გავლენას განიცდიდა, ესენი იყვნენ: ბიზანტიის იმპერია, მეზობელი სლავები, უნგრელები და სხვა მცირე ხალხი, მოგვიანებით რეგიონზე თავისი კვალი დატოვა ოსმალეთის იმპერიამ. XIX საუკუნიდან დასავლეთ ევროპული (განსაკუთრებით ფრანგული) გავლენა რუმინულ ლიტერატურასა და ხელოვნებაში აშკარა გახდა. შედეგად ასეთმა *ნარევმა* (ფრ. *mélange*) მდიდარი კულტურული ტრადიცია წარმოქმნა. ასეთი საგარეო ურთიერთობები გარდაუვალი იყო რეგიონის გეოგრაფიიდან გამომდინარე, ეს გარე გავლენები ემსახურებოდნენ ენერგიული და სიცოცხლის მოყვარული მასობრივი კულტურის გავრცელებას.

იმ ტერიტორიის მოსახლეობა, რომელიც ერთ დროს მოლდოვის სამეფოს (1359–1859) წარმოადგენა, XIV საუკინიდან საკუთარ თავს უმეტესად მოლდოველებად მიიჩნევდნენ, თუმცა სხვა რუმინულ ჯგუფებთანაც აგრძელებდნენ ახლო კულტურული კავშირის ქონას. 1812 წელის შემდეგ, აღმოსავლეთ მოლდოველები, ბესარაბიისა და დნესტრისპირეთის მკვიდრნი, 1812–1917 წლების პერიოდში სლავური კულტურის, ხოლო 1940–1989 წლებში რუსეთის გავლენის ქვეშ მოექცნენ, შესაბამისად დამყარდა საბჭოთა კავშირის ადმინისტრაციული კონტროლი და დაიწყო ეთნიკური რუსების და რუსულად მოლაპარაკე ხალხის იმიგრაცია.

1918 წლისთვის ბესარაბია, ერთ–ერთი ყველაზე განუვითარებელი რეგიონი და რუსეთის იმპერიის ყველაზე ნაკლებად განათლებული ევროპული რეგიონი. რუმინული აღწერის მიხედვით 1930 წელს, აქ მცხოვრები მოსახლეობის წერა–კითხვის მცოდნეთა დონე მხოლოდ 40%-ს შეადგენდა, რაც საგრძნობი მატება იყო 30 წლის წინანდელ, რუსეთის იმპერიაში ყოფნისას არსებული, იმავე მაჩვენებლის 12%-თან შედარებით. წერა–კითვის ცოდნა განსაკუთრებით დაბალი იყო ქალებში, 1918 წელს ეს მაჩვენებელი 10%-ზე ნაკლები იყო, ხოლო 1940 წლისთვის 50%-ზე ოდნავ ნაკლები. თუმცა საბჭოთა ხელისუფლებამ განათლების გავრცელებას შეუწყო ხელი, მათ ასევე ყველაფერი გააკეთეს, რათა რეგიონს ყველანაირი კულტურული კონტაქტი გაეწყვიტა რუმინეთთან. საბჭოთა ხელისუფლების დროს, მოხდა ეთნუკურად რუმინელი ინტელექტუალების გადინება, 1940 წლის შემდეგ მათი ნაწილის დაახვრეტა, ხოლო როგორც მეორე მსოფლიო ომის დროს ასევე მის მერე მათი გადასაახლება. ბესარაბიის კულტურული და განათლების მდგომარეობა გაუარესდა, ქვეყნა უფრო რუსიფიცირებული გახდა.

1960–იანი წლების შემდეგ, საბჭოთა ხელისუფლებამ განავითარა ურბანული კულტურა და სამეცნიერო ცენტრები, რომლებშიც შემდგომ უმეტესწილად ისევ რუსებით და სხვა არარუმინული წარმოშობის ჯგუფებით შეივსო. ეს კულტურად ზედაპირული იყო და უცხო. ურბანული კულტურის უმეტესი ნაწილი მოსკოვიდან შემოვიდა; სოფლად მცხოვრებ ეთნიკურ რუმინელებს საკუთარი თავის გამოხატვა მხოლოდ ფოლკლორსა და ფოლკლორულ ხელოვნებაში შეეძლო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს ვებ–საიტი  
* www.moldova.md მოლდოვის კულტურა  
* www.tur.md მოლდოვაში დასვენება  

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის მუსიკა
* რელიგია მოლდოვაში
* მოლდოვის არქიტექტურა

*
ოფთალმოლოგია

**ოფთალმოლოგია** ( და ) — მედიცინის დარგი, რომელის შესწავლის საგანია — ზოგადად, მხედველობის სისტემა (ანუ მხედველობის სენსორული ანალიზატორი), კერძოდ კი თვალი, მხედველობის სისტემის ინერვაციის გამტარი გზები და მხედველობის ცენტრები. იგი შეისწავლის მხედველობის სისტემის ანატომიის და ფიზიოლოგიის, ნორმისა და პათოლოგიის ვარიანტებს, შეიმუშავებს თვალის დაავადებების, დიაგნოსტირების, მკურნალობისა და პროფილაქტიკის მეთოდებს.

## ოფთალმოლოგიის განვითარების ისტორია
## ქართული ოფთალმოლოგიის ისტორია
## თანამედროვე ოფთალმოლოგიის განხრები 
;ზოგადი ოფთალმოლოგია:

*ოფთალმოლოგიური ტოპოგრაფიული ანატომია და პათანტომა,
*ოფთალმოლოგიური ფიზიოლოგია და პათფიზიოლოგია,
*ოფთალმოლოგიური ბიოქიმია და ფარამკოლოგია, 
*ოფთალმოლოგიური ოპტიკა,
*ოფთალმოლოგიური დიაგნოსტიკა,
*ოფთალმოლოგიური სადიაგნოსტიკო და სამკურნალო აპარატურა.

;კერძო-კლინიკური ოფთალმოლოგია: 

*კატარაქტა / თვალის წინა ნაწილი,
*რქოვანა / ზედაპირული(ექტოდერმალური წარმოშობის ქსოვილების) დაავადებები,
*გლაუკომა / თვალის წნევა,
*რეფრაქციული მანკების მართვა / რეფრაქციული ორთოპედია (ოპტიკა)
*ნეიროოფთალმოლოგია / ორბიტის ნეიროოფთალმოლოგია 
*ოკულოპლასტიკა / ოფთალმოლოგიური პლასტიკა/ ორბიტის პლასტიკა
*ონკოლოგია / კერძო ოფთალმოპათოლოგია
*პადიატრიული ოფთალმოლოგია / სიელმეები/ სტრაბიზმოლოგია
*რეტინა / მინისებრი სხეული
*უვეიტები 
*კიბერნეტიკული თვალი / 
 
;ოფთალმოლოგიური მენეჯმენტი:

*ზოგადი სამედიცინო დეონტოლოგია,
*კერძო ოფთალმოლოგიური დეონტოლოგია 
**ურთიერთობა სამედიცინო პერსონალს შორის
**ურთიერთობა პაციენტებთან 
**ურთიერთობა მხედველობა დაქვეითებულებთან და უსინათლოებთან,
*კარიერის დაგეგმარება ,
*ოფთალმოეკონმიკა (ექიმისთვის, მენეჯერისათვის, წარმოებისათვის, ტურიზმისათვის),
*ფარმაკო-ეკონომიკა პაცინეტისთვის,
*თვითპრეზენტაციის საფუძვლები / საჯარო გამოსვლები / სამეცნერო და საჯარო მასალების მომზადების ტექნიკა.

## რესურსები ინტერნეტში
### პორტალები
* EyeWiki ოფთალმოლოგიური ვიკიპედია - დამწყები ოფთალმოლოგებისთვის კარგი გზამკვლევია
* Клиническая офтальмология - რუსულენოვანი აკადემიური პორტალი 
* American Academy of Ophthalmology - ამერიკის ოფთალმოლოგიური აკადემიის პორტალი
### ტერმინოლოგიური ლექსიკონები
* რუსულენოვანი
* ინგლისურენოვანი კომპქატური განმარტებეით
* ოფთალმოლოგიის მრავალენოვანი ილუსტრირებული ლექსიკონი
### ოფთალმოლოგიური ჟურნალები
* Directory of Open Access Ophthalmology Journals ოფთალმოლოგიური ჟურნალების ვრცელი სია
### ოფთალმოლოგიურ დაავადებათა სტატისტიკა
* ამერიკის ოფთალმოლოგთა ასოციაციის სტატისტიკა

## ატლასები
*ანატომიური:
*პათანატომიური:
*კლინიკური:
*ქირურგიული:
*დიფერენციალი დიაგნოზების:
*მკურნალობის ფარმაკოლოგიური სქმების:

## სქოლიო
ტაიგეტი

**ტაიგეტი** () — ქედი საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 75 კმ. სიმაღლე 2404 მ-მდე (მთა აიოს-ილიასი). აგებულია მეტწილად კირქვებითა და კრისტალური ფიქლებით. აქვს ციცაბოკალთებიანი დაკბილული მწვერვალები. განვითარებულია კარსტი. ფერდობების ქვედა ნაწილი შემოსილია მაკვისით, უფრო მაღლა — წაბლის, მუხის, სოჭის ტყეები და გასტეპებული მდელოებია. მაღალი მწვერვალების ფერდობები რამდენიმე თვით თოვლით არის დაფარული. ტაიგეტის აღმოსავლეთ მთისძირშია ქალაქ-სახელმწიფო — სპარტა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:საბერძნეთის ქედები
ფინკა-ბლანკო

**ფინკა-ბლანკო** () — ქალაქი პანამაში, ჩირიკის პროვინციაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 803 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* პანამის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Población en la República por sexo, según provincia, comarca, distrito y corregimiento  *Censos de 1990 a 2010*. Instituto Nacional de Estadística y Censo (INEC). Consultado el 7 de enero de 2014.

კატეგორია:პანამის ქალაქები
კატეგორია:ჩირიკის პროვინციის დასახლებული პუნქტები
კოსმოსური ტურიზმი

მინი|კოსმოსური ტურისტი მარკ შატლუორთი

**კოსმოსური ტურიზმი** — კოსმოსური მოგზაურობა ძალების აღდგენის, დასვენება-გართობის ან საქმიანი მიზნებით. უკანასკნელ წლებში მრავალი ახალი კომპანია გაჩნდა იმ იმედით, რომ შექმნიდნენ ტურიზმის ინდუსტრიას. კოსმოსური ტურიზმის ორბიტალური შესაძლებლობები შეზღუდული იყო და ძვირადღირებული, დღეისათვის მხოლოდ  რუსეთის კოსმოსურ სააგენტოს გააჩნია შესაბამისი ტრანსპორტი.

საჯარო ფასი კომპანიის Space Adventures შუამავლობით საერთაშორისო კოსმოსური სადგურის ბორტიდან რუსულ კოსმოსურ ხომალდ „სოიუზამდე“ 20–40 მლნ აშშ-ის დოლარს წარმოადგენდა 2001–2009 წლებში. ზოგიერთმა კოსმოსურმა ტურისტმა კონტრაქტი გააფორმა მესამე მხარესთან, რათა ჩაეტარებინათ გარკვეული სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა ორბიტაზე ყოფნისას.

2010 წელს რუსეთმა შეაჩერა ორიტალური კოსმოსური ტურიზმი საერთაშორისო კოსმოსური სადგურზე ეკაპაჟის ზრდის გამო, რომლებიც იყენებდნენ იმ ადგილებს, რაც უნდა დაეკავებინა ექსპედიციის ეკიპაჟს და უნდა გაყიდულიყო კოსმოსური ფრენის მონაწილეებზე. თუმცა, 2013 წელს იგეგმებოდა ფრენების ექპერიმენტული განახლება, როდესაც „სოიუზისკენ“ სამ კაციანი ერთჯერადი გამოყენების ფრენები გაიზრდებოდა ხუთამდე წელიწადში.

## რეკომენდებული ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* „კოსმოსური ტურისტები“, კრისტიან ფრეის დოკუმენტური ფილმი

## სქოლიო 
კატეგორია:კოსმოსური ტურიზმი
კატეგორია:კოსმოსური ტურისტები
კატეგორია:ტურიზმის სახეები
ფრთხილად, ბებია!

**ფრთხილად, ბებია!** () — 1960 წლის საბჭოთა სრულმეტრაჟიანი ფერადი მხატვრული ფილმი. ჟანრი კომედიური. რეჟისორი ნადეჟდა კოშევეროვა. ფილმის პრემიერა გაიმართა 1961 წლის 7 მარტს.

## სიუჟეტი 
ახალგაზრდა დირექტორი ლენა არის ახალი კულტურის სახლის მშენებლობის პასუხისმგებელი პირი. გამოუცდელი ხელმძღვანელი მართვის სადავეებს ვერ უმკვლავდება. საბედნიეროდ, მას ჰყავს ბებია, რომელიც ენთუზიაზმით გამსჭვალული, აქტიური და მიზანმიმართულია. ბებია „ძველ გვარდიას“ შეკრიბავს და შვილიშვილს დაეხმარება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:1960 წლის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
რეინჯერ 4

მინი|მარჯვნივ|200 პქ|რეინჯერ 4

**რეინჯერ 4** — აშშ-ის რეინჯერის პროგრამის ფარგლებში შექმნილი ავტომატური კოსმოსური სადგური, რომლის დედამიწიდან გაშვებაც მოხდა 1962 წლის 23 აპრილს. იგი ჩაფიქრებული იყო მთვარის ზედაპირის ფოტოების გამოსაგზავნად დედამიწაზე. აპარატი არაფრით განსხვავდებოდა მისი წინამორბედის — რეინჯერ 3-სგან. რეინჯერ 4-ს თან ჰქონდა 42,6 კგ წონის მქონე კაფსულა, რომელიც შეიცავდა გამა-სპექტომეტს და მაგნიტურ სეისმომეტრს, რომელიც, როგორც იგეგმებოდა, უნდა ჩაეგდოთ ქარიშხლების ოკანეში მთვარეზე და ეწარმოებინათ დაკვირვება ერთი თვის განმავლობაში.

ხომალდის გაშვება წარუმატებელი აღმოჩნდა: მწყობრიდან გამოსული საბორტო კომპიუტერი ვეღარ ამუშავებდა დედამიწიდან გაგზავნილ ბრძანებებს, რამაც 1962 წლის 26 აპრილს რეინჯერ 4-ის მთვარის მეორე მხარეზე ჩამოვარდნა გამოიწვია სამეცნიერო მონაცემების გამოუგზავნელად. ფრენის საერთო ხანგრძლივობამ 63 საათი და 57 წუთი შეადგინა. ეს იყო პირველი ამერიკული აპარატი, რომელმაც სხვა ციურ სხეულამდე მიაღწია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*მთვარის გავლენა: პროექტ რეინჯერის ისტორია, 1977 (PDF)
*Reuters.com , დაგეგმლილი სამთვარეო მისიები
*Reuters.com , ქრონოლოგია - ხუთი ძირითადი თარიღი მთვარისკენ რბოლისათვის

## სქოლიო 
კატეგორია:მთვარის კვლევები
კატეგორია:პროგრამა რეინჯერი
Oldsmobile

**Oldsmobile** — ავტომობილის მარკა, რომელიც თავისი არსებობის დიდი ნაწილი კორპორაცია General Motors–ის მფლობელობაში გაატარა. კომპანია დააარსა რენსომ ოლდსმა 1897 წელს და იარსება 2004 წლამდე. თავისი 107 წლიანი ისტორიის განმავლობაში კომპანიამ გამოუშვა 35,2 მილიონი ავტომობილი, რომელთანაც, მინიმუმ, 14 მილიონი საკუთარ ქარხანაში, ლარსინგში, ააწყო. 107 წლის იუბილე კომპანიამ კიდევ ერთი მანქანის, Oldsmobile Alero, გამოშვებით აღნიშნა. დახურვის მომენტისთვის, იგი უძველეს ამერიკულ, ხოლო მსოფლიო მასშტაბით ერთ–ერთ უძველეს საავტომობილო მარკას წარმოადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* oldsmobile.com Oldsmobile-ის ძველი საიტი, ამჟამად GM-run–ის ახალი საიტი
* oldsmobile.com Oldsmobile–ის საიტი 2004 წლის მდგომარეობით: ბოლო წლის პროდუქცია
* Oldsmobile–ის ენციკლოპედია

## სქოლიო 
კატეგორია:1897 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:2004 წელს დაშლილი კომპანიები
კატეგორია:General Motors-ის მარკები
კატეგორია:აშშ-ის ავტომწარმოებელი კომპანიები
ალექსანდრუ ხიჟდეუ

**ალექსანდრუ ხიჟდეუ** (დ. 30 ნოემბერი, 1811, სოფელი კრისტინეშტი, ბესარაბია — გ. 9 ნოემბერი, 1872, იქვე) — მოლდოველი მწერალი, მეცნიერი. წერდა რუსულ ენაზე. სწავლობდა ჰუმანიტარულ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს, უკრაინულ და მოლდოვურ ფოლკლორს. ხიჟდეუს ეკუთვნის ისტორიული მოთხრობა „დუკა“ (1830), „მოლდოვური სონეტები“ (1837), ისტორიული ნოველები, იგავები, ლიტერატურული გამოკვლევები და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მოლდოველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ოთარ ბარკალაია

**ოთარ ბარკალაია** (დ. 17 თებერვალი, 1984, თბილისი) — ქართველი მორაგბე. საქართველოს ეროვნულ ნაკრების წევრი 2002-2009 წლებში და ამჟამად ლელო სარასენსის მორაგბე. მისი დებიუტი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში შედგა 2002 წლის 28 სექტემბერს. სულ ნაკრებში ნათამაშები აქვს 37 მატჩი და მოპოვებული აქვს 49 ქულა. ითამაშა 2007 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოთარ ბარკალია

კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აქვსენტი გიორგაძე

**აქვსენტი გიორგაძე** (4 ივნისი, 1976, ქუთაისი, საქართველო) — ქართველი მორაგბე, საქართველოს ეროვნულ ნაკრების წევრი 1996-2011 წლებში. მისი დებიუტი საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში შედგა 1996 წლის 12 აპრილს ჩეხეთის სარაგბო ნაკრების წინააღმდეგ მატჩში. მას შემდეგ ეროვნულ გუნდში მან 62 კეპი მოიხვეჭა და 12 ლელო გაიტანა (60 ქულა). ითამაშა სამ რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 2003, 2007,  2011 წლებში. სარაგბო კარიერა კი „ტულუზის“ შემადგენლობაში საფრანგეთის ჩემპიონატის მოგებით დაასრულა. მომდევნო სეზონზე კი  აქვსენტი გიორგაძე სამწვრთნელო ასპარეზზე გადაბარგდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხიბინები

**ხიბინები** ( საამების ენაზე „ხიბინ“ — მთები) — ინტრუზიული მთის მასივი კოლის ნახევარკუნძულზე. სიმაღლე 1200,6 მ-მდე (მთა იუდიჩვუმჩორი). აგებულია ნეფელინიანი სიენიტებით, რომელთანაც დაკავშირებულია აპატიტ-ნეფელინიანი მადნის მდნარი საბადოები, მათ შორის: კუკისვუმჩორი, იუქსპორი, რასვუმჩორი და სხვა. ხიბინებში ამჟამად გამოვლინებულია დაახლოებით 500 მინერალი. მწვერვალები პლატოსებრია, კალთები — ციცაბო. არის თოვლის ლაქები და მყინვარები. ხშირია ზვავები. პოლარული ღამე 42 დღე გრძელდება. ზაფხული ხანმოკლეა. ხეობებში წლიურად 600-700 მმ ნალექი მოდის, ხოლო პლატოებზე 1600 მმ წელიწადში. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. გაბატონებულია მთის ტუნდრა. კალთების ქვედა ნაწილში ტანბრეცილი არყის ტყეტუნდრა, ნაძვნარ- და ფიჭვნარ-არყნარებია. მთა ვუდიევრჩორზე მსოფლიოში ერთადერთი პოლარულ-ალპური ბოტანიკური ბაღია. ხიბინების მთისძირში არის ქალაქები აპატიტი და კიროვსკი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ქედები
დაკარგული სამოთხე

**დაკარგული სამოთხე** () — ინგლისელი პოეტის ჯონ მილტონის ეპიკური პოემა, პირველად გამოცემული 1667 წელს 10 წიგნად. 1674 წლის გამოცემაში წიგნების რაოდენობა თორმეტს გაუტოლდა.

არსებობს წიგნის არაერთი გამოცემა და თარგმანი, მათ შორის ქართულ ენაზეც. მილტონმა ამ პოემის გაგრძელლებაც დაწერა — „დაბრუნებული სამოთხე“. ითვლება, რომ ორივე წიგნში ინგლისის თავბრუდამხვევი პოლიტიკური ცხოვრება და ავტორის ბედი აისახა. 1667 წელს დაბრმავებულმა და გაღატაკებულმა ჯონ მილტონმა საავტორო უფლებები „დაკარგულ სამოთხეზე“ £10-ად გაყიდა.

## ლიტერატურა 
* Patrides, C. A., *Approaches to Paradise Lost: The York Tercentenary Lectures* (University of Toronto, 1968) ISBN 0-8020-1577-8
* Ryan J. Stark, "Paradise Lost as Incomplete Argument," 1650—1850: Aesthetics, Ideas, and Inquiries in the Early Modern Era (2011): 3–18.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* გუსტავ დორეს ილუსტრაციები წიგნისთვის 
* უმეტესი ონლაინ რესურსები პოემაზე „დაკარგული სამოთხე“ 
* Librivox-ის ჩანაწერები:„დაკარგული სამოთხე“ (mp3/ogg)

## სქოლიო 
კატეგორია:ქრისტიანული პოეზია
კატეგორია:ეპიკური პოემები
პირინი

**პირინი**, **პირინ-პლანინა** () — მთის მასივი ბულგარეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთი შტოქედები საბერძნეთის ტერიტორიაზეა. გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ სტრუმისა და მესტის ხეობებს შორის დაახლოებით 80 კმ სიგრძეზე. სიმაღლე 2914 მ-მდე (მთა ვიხრენი). აგებულია მეტწილად გრანიტებით, კრისტალური ფიქლებითა და მარმარილოთი. თხემურ ზონაში რელიეფის ალპური ფორმებია. წყალგამყოფი სივრცეები გაპენეპლენებულია; ფერდობები ციცაბოა, ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით, მთისძირშია მრავალრიცხოვანი თერმული წყაროები. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა 600-1000 მმ წელიწადში. ხეობებში არის ტბები. 2000 მ-მდე მთის ტყეებია, უფრო მაღლა — ფიჭვნარი და მთის მდელოა. ხე-ტყის დამუშავება. განვითარებულია მეცხოველეობა. ტურიზმი. პირინის მთების გარკვეული ნაწილი უკავია პირინის ეროვნულ პარკს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ბულგარეთის ქედები
კატეგორია:საბერძნეთის ქედები
ქალაზიონი

**ქალაზიონი** ( ქსალაზიონ — „კაკლისებრი სიმკვრივე“) — ქუთუთოს კიდის და ქუთუთოს ხრტილის ქრონიკული (განსხვავებით ჯიბლიბოს მწვავე პროცესისგან) პროლიფერაციული ანთება, რომელიც ვითარდება მეიბომის ჯირკვლის გარშემო და მისივე კაფსულითაა დაფარული. დაავადება იწყება მეიბომის ჯირკვლის სანათურის მექანიკური დახშობისას, რის გამოც გამომუშავებული სეკრეტი გროვდება და თანდათან იწვევს გარშემო ქსოვილების ანთებას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაზიონი — ოფთალმოლოგიური პორტალი 

 

კატეგორია:თვალის დაავადებები
ბულანჟერიტი

**ბულანჟერიტი** () — სულფიდების და სულფომარილების კლასის მინერალი. ქიმიური შედგენილობა  Pb5Sb4S11. კრისტალდება მონოკლინურ სინგონიაში. რუხი ვერცხლისფერი, თითქმის რუხი ტყვიისფერია. სიმაგრე მინრალოგიური სკალით 2,5-3, სიმკვრივე 6230 კგ/მ³. ბულანჟერიტი ტყვიის მეორეხარისხოვანი მადანია. მისი საბადოებია რუსეთში, უკრაინაში, საფრანგეთში, გერმანიაში, რუმინეთში, შვედეთში, აშშ-ში და სხვა. სახელი ეწოდა ფრანგი მინერალოგის შარლ ლუი ბულანჟეს (1810-1849) პატივსაცემად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მინერალების სია 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტყვიის მინერალები
კატეგორია:სტიბიუმის მინერალები
კატეგორია:სულფომარილების მინერალები
კატეგორია:მონოკლინური მინერალები
პარნონი

**პარნონი** () — ქედი საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 100 კმ. სიმაღლე 1935 მ-მდე. აგებულია უმეტესწილად კრისტალური ფიქლებითა და კირქვებით. დასავლეთი კალთები დამრეცია, აღმოსავლეთი — ციცაბოდ ეშვება ხმელთაშუა ზღვის არგოლიკოსის ყურისკენ. ფერდობები შემოსილია ხმელთაშუაზღვიური ბუჩქნარებით, მწვერვალებზე ფიჭვისა და სოჭის ტყეების რელიქტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:საბერძნეთის ქედები
ვოსკეპარი

**ვოსკეპარი** () — სოფელი სომხეთში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს სომხეთ-აზერბაიჯანის საზღვარზე. ზღვის დონიდან 851 მეტრი. მოსახლეობა 956 კაცი (2010). სოფელში მდებარეობს VI-VII საუკუნეების ღვთისმშობლის ეკლესია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*"Voskepar", Tavush Province website (in Armenian) 
*Armenia Rural Development Program, development status of Voskepar

კატეგორია:ტავუშის პროვინციის სოფლები
ვოსკეპარის ღვთისმშობლის ეკლესია

250პქ|მინი|ვოსკეპარის ღვთისმშობლის ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ვოსკეპარის ღვთისმშობლის ეკლესია** () — ეკლესია სომხეთის ტავუშის პროვინციის სოფელ ვოსკეპარში.

ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია აგებულია VI–VII საუკუნეებში (დაახლოებით 590-620 წწ.). ტაძარს რესტავრაცია უკანასკნელად ჩაუტარდა 1975-1977 წლებში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
**Index of Armenian Art: Armenian Architecture*:"VOSKEPAR (Oskepar)", Institute for Armenian Studies, University of California, Fresno 
*(Russian): ["Церковь Аствацацин (Воскепар, Армения)", *Армянская энциклопедия фонда «Хайазг»* (*"Hayazg" Armenian Encyclopedia Fund*)](http://ru.hayazg.info/%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8C_%D0%90%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%B0%D1%86%D0%B0%D1%86%D0%B8%D0%BD_(%D0%92%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B5%D0%BF%D0%B0%D1%80,_%D0%90%D1%80%D0%BC%D0%B5%D0%BD%D0%B8%D1%8F))

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
ფიცკარალდო

**ფიცკარალდო** () — 1982 წლის დასავლეთ გერმანული ფილმი. სცენარის ავტორი და რეჟისორია ვერნერ ჰერცოგი. ფილმში მთავარ როლს კლაუს კინსკი ასრულებს. ის თამაშობს პერუში მყოფი ირლანდიელი ბარონის, ბრაიან სუინი ფიცჯერალდის, მეტსახელად ფიცკარალდოს როლს. ჰერცოგმა ამ ფილმისთვის მიიღო კანის კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო რეჟისორისთვის.

## სიუჟეტი
ბრაიან სუინი ფიცჯერალდი პერუში მოღვაწეობს. მას ადგილობრივები ფიცკარალდოს ეძახიან. ის გადაწყვეტს, წამოიწყოს კაუჩუკის მოპოვების საქმე სარისკო ადგილზე, ამაზონის ჯუნგლებში. ამასთანავე ფიცკარალდო ოპერის მოყვარულია და ფანატიკურადაა შეპყრობილი იდეით, რომ პერუს პატარა ქალაქში, სადაც ის ცხოვრობს, ნამდვილი საოპერო დადგმა მოაწყოს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:1982 წლის ფილმები
კატეგორია:გერმანული ფილმები
კატეგორია:გერმანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:სათავგადასავლო ფილმები
კატეგორია:ვერნერ ჰერცოგის ფილმები
საოცარი ადამიანი ობობა 2

***საოცარი ადამიანი ობობა 2*** () — 2014 წლის ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, რომლის რეჟისორია მარკ უები, ხოლო დისტრიბუტორი - Columbia Pictures. იგი არის 2012 წლის „საოცარი ადამიანი ობობა“ გაგრძელება. სცენარის ავტორია ჯეიმზ ვენდერბილტი, ხოლო თანაავტორები - ალექს კერცმენი და რობერტო ორჩი. 
ემბეთ დევიტცი, პოლ ჯიამატი

## როლებში
* ენდრიუ გარფილდი — პიტერ პარკერი/ადამიანი ობობა
* ემა სტოუნი — გვენ სტეისი
* ჯეიმი ფოქსი — მაქს დილონი
* დეინ დეჰაანი — მწვანე გობლინი
* სალი ფილდი — მეი პარკერი
* კოლმ ფეორი — დონალდ მენკენი
* ფელისიტი ჯოუნსი — ფელიცია
* კემპბელ სკოტი — რიჩარდ პარკერი
* ემბეთ დევიტცი — მერი პარკერი
* პოლ ჯიამატი — რინო
* კრის კუპერი — ნორმან ოსბორნი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ადამიანი ობობის შესახებ
სუონ-რივერი

[thumb|right|250px|მდინარე სუონის პირველი ვრცელი რუკა ([1801 წ.).]]
**სუონ-რივერი** () — დიდი ბრიტანეთის კოლონია. მდებარეობდა მდინარე სუონზე  (ავსტრალია).

კოლონია სუონ-რივერი 1829 წლის 2 მაისს კაპიტანმა ჩარლზ ფლემანტლმა დააარსა. ერთ-ერთი პირველი შენობა მრგვალი სახლი შემონახულია დღემდე და ქალაქ ფრემენტლის ტერიტორიაზე მდებარეობს. 1832 წლისათვის კოლონიის მოსახლეობა შეადგენდა 1 500 ადამიანს. 

## ლიტერატურა 
* Appleyard, R. T. and Manford, Toby (1979). *The Beginning: European Discovery and Early Settlement of Swan River Western Australia*, University of Western Australia Press. ISBN 0-85564-146-0.
* Fornasiero, Jean; Monteath, Peter and West-Sooby, John.  *Encountering Terra Australis: the Australian voyages of Nicholas Baudin and Matthew Flinders*, Kent Town, South Australia,Wakefield Press,2004. ISBN 1-86254-625-8
* Marchant, Leslie R. *France Australe : the French search for the Southland and subsequent explorations and plans to found a penal colony and strategic base in south western Australia 1503-1826*  Perth : Scott Four Colour Print, c1998. ISBN 0-9588487-1-8
 
კატეგორია:ავსტრალიის ისტორია
აპრილის აჯანყება

**აპრილის აჯანყება** () — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყება ბულგარეთში. მიმდინარეობდა 1876 წლის 18 აპრილიდან 23 მაისამდე. ოსმალეთის იმპერიამ აჯანყება სასტიკად ჩაახშო.

აჯანყება დაიწყო 1876 წლის 18 აპრილს და მასში მონაწილეობდა ბულგარელი ხალხის თითქმის ყველა ფენა: გლეხები, ხელოსნები, წვრილი და საშუალო ბურჟუაზიის წარმომადგენლები და ინტელიგენცია. 

აჯანყებულების ცუდი შეიარაღების გამო, თურქეთის არმიამ ადვილად მოახერხა აჯანყების ჩახშობა. მხოლოდ ბულგარეთის სამხრეთში დაიღუპა 30 000 ადამიანი, მათ შორის მოხუცები, ქალები და ბავშვები

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტატია ენციკლოპედია Britannica-ში

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
კატეგორია:1876
აგუა-ბლანკას მუნიციპალიტეტი

**აგუა-ბლანკას მუნიციპალიტეტი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, პორტუგესის შტატში, წარმოადგენს პორტუგესის შტატის 14 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. დედაქალაქია აგუა-ბლანკა, ფართობი 199 კმ². ვენესუელის ეროვნული სტატისტიკის ინსტიტუტის 2013 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით აგუა-ბლანკას მუნიციპალიტეტიში ცხოვრობდა 81 506 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 85,9 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* პორტუგესის შტატი

კატეგორია:პორტუგესის შტატის მუნიციპალიტეტები
დართ ვეიდერი

**დართ ვეიდერი**, დაბადებული **ანაკინ სკაიუოკერად** — გამოგონილი პერსონაჟი *ვარსკვლავური ომების* სამყაროში. იგი პერსონაჟის სახით ჩნდება ვარსკვლავური ომების ორიგინალურ, ისევე, როგორც წინარეისტორიის ტრილოგიაში.

პერსონაჟი შეიქმნა ჯორჯ ლუკასის მიერ. იგი განსახირებული იქნა მრავალი მსახიობის მიერ. დართ ვეიდერი ჩნდება *ვარსკვლავური ომების* ექვსივე ფილმში. იგი არის მნიშვნელოვანი პერსონაჟი ვარსკვლავური ომების ვრცელ სამყაროში, რომელიც აღწერილია ტელესერიალებში, ვიდეო თამაშებში, რომანებსა და კომიქსებში. თავდაპირველად დართ ვეიდერი იყო ჯედაი, რომელსაც უნდა შეენარჩუნებინა წონასწორობა ძალაში. მაგრამ იგი მოექცა ძალის ბნელ მხარეს და ემსახურებოდა გალაქტიკურ იმპერიას, როგორც სითების მბრძანებელ პალპატინის მარჯვენა ხელი. იგი არის ლუკ სკაიუოკერისა და პრინცესა ლეია ორგანას მამა.

ამერიკის კინოინსტიტუტმა დართ ვეიდერი დაასახელა რიგით მესამე ადგილზე კინოს ისტორიაში უდიდესი ბოროტი პერსონაჟების სიაში  *100 წელი…100 გმირი და მტერი*, ჰანიბალ ლეკტერისა და ნორმან ბეიტსის შემდეგ.

## კავშირები
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*
## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური ომების პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:ჯედაები
კატეგორია:სითები
აბოტაბადი

**აბოტაბადი** (ურდუ, ) — ქალაქი ხაიბერ-პახტუნხვას პროვინციის ჰაზარის რეგიონში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ პაკისტანში. მდებარეობს ორაშის ველზე, დედაქალაქ ისლამაბადიდან 110 კმ-ით და ქ. რავალპინდიდან 130-ით ჩრდილოეთით, ქალაქ ფეშავარიდან 150 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1,260 მ. სიმაღლეზე. იგი აბოტაბადის რაიონის დედაქალაქია. ქალაქის აღმოსავლეთით მდებარეობს პაკისტანის ავტონომიური ერთეული — აზად ქაშმირი (ლიტ. „თავისუფალი ქაშმირი“). მთელს პაკისტანში აბოტაბადი კარგადაა ცნობილი მისი სასიამოვნო კლიმატის, მაღალი დონის საგანმანათლებლო ინსტიტუტებისა და სამხედრო დაწესებულებების გამო. ქალაქში შემონახულია პოპულარული სამთო სადგური (hill station), რომელიც ყოველ წელს ათასობით ტურისტს იზიდავს.

## ენა 
1998 წლის აღწერის მიხედვით, აბოტაბადის რაიონის მკვიდრი 881,000 ადამიანიდან, ჰინდკო-ზე ლაპარაკობდა  45.26%, პუშტუ-ზე 44.74% ხოლო ურდუ-ზე 9.05%. მოსახლეობის უმრავლესობას ურდუ ესმის და გამართულად საუბრობენ, როგორც ოფიციალურ ენას, ურდუს ისინი ძირითადად ვაჭრობისას, საქმიან შეხვედრებზე და ფორმალურ საქმიანობაში იყენებენ. ინგლისური ფართოდ გამოიყენება ბიზნესსა და განათლებაში.

## კლიმატი 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
ანტილიბანი

**ანტილიბანი**, **ჯებელ-ეშ-შარკი** () — მთის მასივი სირიასა და ლიბანში. სიგრძე დაახლოებით 150 კმ, სიმაღლე 2814 მ-მდე (მთა ჰერმონი). ამაღლებულია პლატოს სახით უახლესი ტექტონიკური მოძრაობის შედეგად. აგებულია უმეტესწილად კირქვებითა და ქვიშაქვებით. მწვერვალები პლატოსებრია. ჰავა ხმელთაშუა ზღვისაა. დასავლეთ ფერდობებსა და ხეობებში ალაგ-ალაგ მარადმწვანე მუხის ტყეებია. აღმოსავლეთ მშრალ ფერდობებზე ნახევარუდაბნოს მცენარეულობაა. ანტილიბანი მეჩხრად არის დასახლებული. განვითარებულია მესაქონლეობა. ანტილიბანზე გადის საავტომობილო და სარკინიგზო გზები (დამასკო—ბეირუთი).

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სირიის ქედები
კატეგორია:ლიბანის ქედები
ტალღები (რომანი)

**ტალღები** () — ვირჯინია ვულფის 1931 წელს გამოცემული რომანი. „ტალღები“ ვულფის ყველაზე ექსპერიმენტული რომანია. მასში ექვსი მთავარი გმირია, რომლებიც ამბავს პირველ პირში გადმოსცემენ. რომანის მიხედვით გადაღებულია ფილმი (1982, რეჟ.: ანეტ აპონი)

## სიუჟეტი
რომანის გმირები სამი მამაკაცი და სამი ქალი არიან. ტექსტი დაყოფილია ცხრა თავად, რომლებიც ქრონოლოგიურად დაკავშირებულია გმირების ცხოვრების სხვადასხვა პერიოდთან. პირველი თავი ეთმობა ბავშვობას, როცა ჯინი, ლუისი, სიუზენი, როდა, ნევილი და ბერნარდი ჯერ კიდევ პატარები არიან და საკუთარი თავი არ აქვთ შეცნობილი. შემდეგ ორ თავში მათი ხასიათები ინდივიდუალურ ნიშან-თვისებებს იძენენ. იწყება მათი სოციალური გათიშვა ერთმანეთისგან. მეორე თავში გოგონები და ბიჭები სხვადასხვა სკოლაში სიარულს იწყებენ. მესამე თავში თითოეული საკუთარ ცხოვრებისეულ გზას ირჩევს: ლუისი ბიზნესმენი ხდება, ბერნარდი და ნევილი სწავლას უნივერსიტეტში აგრძელებენ, სიუზენი მშობლიურ სოფელში ბრუნდება, როდა და ჯინი კი ლონდონში აგრძელებენ ცხოვრებას. მეოთხე თავში გმირები, რომლებიც ერთამნეთისგან განსხვავებული ადამიანები გახდნენ, ერთად იკრიბებიან, თუმცა მაინც საკუთარ სამყაროში ჩაკეტილ არსებებად რჩებიან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Mulas (2002), ''Virginia Woolf's The Waves: A Novel of “Silence” *.
* Jocelyn Rodal (2006). *"One World, One Life": The Politics of Personal Connection in Virginia Woolf's *The Waves*''.

კატეგორია:ინგლისური რომანები
კატეგორია:1931 წლის რომანები
ბობ ჰოსკინსი

**რობერტ უილიამ „ბობ“ ჰოსკინს უმცროსი** ( დ. 26 ოქტომბერი, 1942 — გ. 29 აპრილი, 2014) — ინგლისელი მსახიობი, ცნობილი კოკნებისა და განგსტერების განსახიერებით. 1986 წელს მამაკაცის როლის საუკეთესოდ შესრულებისთვის მიიღო ოსკარის ნომინაცია. აქტიურად თანამშრომლობდა რეჟისორებთან, რომელთა შორის იყვნენ რობერტ ზემეკისი, ტერი გილიამი და სტივენ სპილბერგი. მისი ცნობილი ფილმებია „ვინ გაყიდა კურდღელი როჯერი“  (1988), „კაუჭა“ (1991), „ნიქსონი“ (1995), „ფიფქია და მონადირე“ (2012) და სხვები. „ფიფქია და მონადირე“ მისი უკანასკნელი კინოროლი იყო, პარკინსონის დაავადების დიაგნოზის შემდეგ ჰოსკინსმა კარიერა შეწყვიტა. 2014 წელს ის ფილტვების ანთებით 71 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კილმენი

**კილმენი** (; ) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

## სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
სუპერძმები მარიო

**სუპერძმები მარიო** () — 1993 წლის კინოფილმი, რომელიც გადაღებულია როკი მორტონისა და ანაბელ იანკელის მიერ. ფანტასტიკურ-სათავგადასავლო კომედიური ჟანრის ფილმია. გადაღებულია კომპიუტერული თამაშის Super Mario Bros.-ისა და მარიოს ფრენჩაიზის მოტივების მიხედვით, მარიოსა და ლუიჯის პერსონაჟების მონაწილეობით. ფილმს სახელი ეწოდა 1985 წლის ვიდეო თამაშის Super Mario Bros.-ის მიხედვით, თუმცა საკვანძო პერსონაჟების, პერსონაჟების სახელებისა და მოვლენების გარდა ფილმის სიუჟეტი არ ემთხვევა თამაშის სიუჟეტს. მთავარ როლებში მონაწილეობებ: ბობ ჰოსკინსი, ჯონ ლეგუიზამო, დენის ჰოპერი და სამანთა მეთისი. ფილმის რელიზი შედგა აშშ-ში 1993 წლის 28 მაისს. კომერციული თვალსაზრისით ფილმმა მარცხი განიცადა, თუმცა ნომინირებული იყო სატურნის ჯილდოზე ორ ნომინაციაში.

## სიუჟეტი 
სიუჟეტის ცენტრში იმყოფებიან წყალსადენის ხელოსნები ბრუკლინიდან ძმები მარიო და ლუიჯი, რომლებიც მიწისქვეშა პარალელურ სამყაროს იპოვიან, რომელსაც დიქტატორი მეფე კუპა განაგებს. ეს არის ქალაქი, რომლის მოსახლეობა დინოზავრების პირდაპირი შთამომავლები ადამიანები-ხვლიკები არიან. მათ სურთ თავი დააღწიონ მიწისქვეშა ტყვეობას და კუპას მეთაურობით დაიპყრონ მთელი დედამიწა. მათ უნდა გადაარჩინონ პრინცესა დეიზი.

## როლებში 
## საუნდტრეკი
ფილმის საუნდტრეკი გამოვიდა ლეიბლზე  Capitol Records. მასში შეტანილია როქსეტის ორი სიმღერა, გამოცემული სინგლების სახით. ერთ-ერთია „Almost Unreal“, რომლის მუსიკალური ვიდეოშიც მოხვდა ფილმის კადრები. ფილმის ორკესტრული მუსიკის ავტორია ალან სილვესტრი.

### სიმღერების სია
#Almost Unreal - როქსეტი
#Love Is the Drug - Divinyls (Roxy Music-ის ქავერ ვერსია)
#Walk the Dinosaur - ჯორკ კლინტონი და The Goombas (Was (Not Was)-ის ქავერ ვერსია)
#I Would Stop the World - Charles and Eddie
#I Want You - Marky Mark and the Funky Bunch
#Where Are You Going? - Extreme
#Speed of Light - ჯო სატრიანი
#Breakpoint - Megadeth
#Tie Your Mother Down - Queen
#Cantaloop (Flip Fantasia) - Us3
#Don't Slip Away - ტრეისი სპენსერი
#2 Cinnamon Street - როქსეტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:1993 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ანტიუტოპიური ფილმები
კატეგორია:Hollywood Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები მარიოს შესახებ
კატეგორია:1993 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:Capitol Records-ის საუნდტრეკები
ჩარლზ ფრიმანტლი

მინი|200პქ|ჩარლზ ფრიმანტლი
**ჩარლზ ფრიმანტლი** (; დ. 1 ივნისი, 1800 — გ. 25 მაისი, 1869) — დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფლოტის კაპიტანი. სუონ-რივერის კოლონიის დამაარსებელი ავსტრალიაში. ქალაქი ფრიმანტლი ატარებს მის სახელს. კაპიტანი ფრიმანტლი გარდაიცვალა 1869 წელს და დაკრძალულია ლონდონში ბრომპტონის სასაფლაოზე. 

## ლიტერატურა 
* Appleyard, R. T. and Manford, Toby (1979). *The Beginning: European Discovery and Early Settlement of Swan River Western Australia*, University of Western Australia Press. ISBN 0-85564-146-0.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამეფო ფლოტის ადმირალები
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1800
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
ელბურსი

**ელბურსი** () — მთიანეთი ირანში, კასპიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ. ვრცელდება ირანის მთიანეთის ჩრდილოეთით. სიგრძე დაახლოებით 900 კმ, სიგანე 120 კმ-მდე. სიმაღლე 5604 მ-მდე (ვულკანი დემავენდი, ირანის უმაღლესი წერტილი). შედგება უმთავრესად კირქვებითა და ქვიშაქვებით აგებული რამდენიმე პარალელური ქედისაგან, რომელთა სიმაღლეა 2000-3500 მ. მთათა სისტემის მოხაზულობა ლათინური ასოს S-ის მოყვანილობისაა. კალთები ციცაბოა, თხემი შედარებით მოსწორებული. მთიანეთი გაყოფილია მდინარე სეფიდრუდის გამჭოლი ხეობით. ჩრდილოეთ კალთებზე ხშირი ფართოფოთლოვანი ტყეებია, სამხრეთისაზე — ქსეროფიტული ბუჩქნარი. ნავთობის, სპილენძის მადნის საბადოები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:ირანის ქედები
ჰელმუთ ვეიდლინგი

მინიატიურა|ჰელმუთ ვეიდლინგი 1943 წელს
**ჰელმუთ ვეიდლინგი** (; დ. 2 ნოემბერი, 1891, ალბერშტადტი —  გ. 17 ნოემბერი, 1955) — გერმანული არმიის არტილერიის გენერალი. ბერლინის უკანასკნელი კომენდანტი. 

დაიბადა 1891 წელს საქსონიის ქალაქ ალბერშტადტში, მედიცინის დოქტორის ოჯახში. მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1914 წლიდან მართავდა დირიჟაბლს. 1915 წელს მიიღო ობერ-ლეიტენენტის წოდება. მოგვიანებით საჰაერო ფლოტის მეთაურიც გახდა. 1938 წლიდან პოლკოვნიკია. 

მეორე მსოფლიო ომში იბრძოდა პოლონეთში, საფრანგეთსა და ბალკანეთში. 1945 წლის 2 მაისს ხელი მოაწერა კაპიტულაციას და ტყვედ ჩაბარდა საბჭოთა ჯარებს. საბჭოთა სასამართლომ მიუსაჯა 25 წლიანი პატიმრობა. გარდაიცვალა ვლადიმირის ციხეში 1955 წლის 17 ნოემბერს გულის უკმარისობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Биография Вейдлинга на сайте hrono.ru
* Архивные документы РФ. Ф. 233. Оп. 2374. Д. 154. Л. 107—110, 112—113. Протоколы допроса Вейдлинга
* Бивор Э. Падение Берлина. 1945. / Пер. с англ. Ю. Ф. Михайлова. —М.: ООО «Издательство ACT»: OOO «Транзиткнига», 2004. — 622 с.

კატეგორია:გერმანელი გენერლები
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
განდისიშანი

**განდისიშანი**, **ტრანსჰიმალაი** — განედური მიმართულების მთათა სისტემა ჩინეთში, ტიბეტის ზეგნის სამხრეთით. გადაჭიმულია ჰიმალაის პარალელურად და გამოყოფილია მისგან გასწვრივი ტექტონიკური დეპრესიით. სიგრძე დაახლოებით 1600 კმ, სიგანე ცენტრალურ ნაწილში 300 კმ-მდე, მაქსიმალური სიმაღლე 7315 მ (მწვერვალი ალინგ-განგრი). უღელტეხილების უმრავლესობა (დინლა, კონგბოპა, გორინგი და სხვა) 5000 მ და უფრო მაღლა მდებარეობს. აგებულია ძირითადად მეზოზოური გრანიტებით, კვარციტებით, ფიქლებითა და კირქვებით. მთავარი ქედებია ალინგ-განგრი (ჩრდილოეთით), ნიენჩენ-ტანგლა და კაილასი (სამხრეთით). 

ჩრდილოეთი ქედები ნაკლებადაა დანაწევრებული, მათი მწვერვალები ბრტყელი ან გუმბათისებრია. განდისიშანის სამხრეთი შტოები — ინდოეთის ოკეანისა და ტიბეტის დახშული აუზის წყალგამყოფი — თოვლით დაფარული მაღალმწვერვალებიანი უწყვეტი მთაგრეხილია, საიდანაც ჩრდილოეთით და სამხრეთით დიდი მყინვარები ეშება. მთაგრეხილი ძლიერ დანაწევრებულია ღრმა ხეობებით, რომლებშიც მდინარეების ინდისა და ცანგპოს (ბრაჰმაპუტრა) აუზის მოკლე, მაგრამ წყალუხვი მდინარეები მიედინება. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ქედებს შორის დახშული მთათაშორისი ტბიანი ქვაბულებია, რომელთა ძირი დაახლოებით 4500 მ სიმაღლეზეა.

განდისიშანის ჰავა საერთოდ მკაცრია, ჩრდილოეთ ნაწილში წააგავს ტიბეტის ზეგნის ჰავას, სამხრეთი ქედები განიცდის ინდოეთის ოკეანის მუსონის გავლენას. ჩრდილოეთი ქედების კალთებზე მაღალი მთის ქვაღორღიანი უდაბნოებია. მცენარეული საფარი მწირია. დახშულ ქვაბულებში მაღალი მთის დაბალბალახიანი სტეპია, ქარპირა კალთებზე — მაღალი მთის მდელოები. ტყე არ არის, მხოლოდ ტბების ირგვლივ ხარობს ხისმაგვარი ღვია. ნიენჩენ-ტანგლის და კაილასის ქედების სამხრეთ კალთებზე კარგად შეიმჩნევა ლანდშაფტის სიმაღლებრივი ზონალუროიბა. მაღლა მყინვარები, შიშველი კლდეები და მაღალი მთის უდაბნოებია, შუა ნაწილში ხარობს მდელოსტეპის მცენარეულობა. ცხოველებიდან გვხვდება იაკი, ცხვარი, ანტილოპა, ორონგო, ტიბეტური მელა და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ჩინეთის ქედები