open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჟან რენიე

thumb|200px|გენერალი ჟან რენიე
**ჟან ლუი ებენეზერ რენიე** (14 იანვარი, 1771 - 27 თებერვალი, 1814) - ფრანგი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი საფრანგეთის რევოლუციური ომებისა და ნაპოლეონის ომების დროს. ის იყო დივიზიონის მეთაური ნაპოლეონ I-ის არმიაში, როდესაც ეს უკანასკნელი ეგვიპტეში შეიჭრა. შემდგომშიც ეჭირა მნიშვნელოვანი სამხედრო თანამდებობე. იბრძოდა მესამე კოალიციის ომში, სათავეში ედგა ფრანგული არმიის კორპუსს ნახევარკუნძულის ომში 1810-1811 წლებში და 1812-1813 წლებში მონაწილეობას იღებდა მეექვსე კოალიციის ომში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Find a Grave - ჟან რენიე

კატეგორია:ფრანგი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1771
კატეგორია:გარდაცვლილი 1814
კარლ ლუდვიგ ავსტრიელი

**კარლ ლუდვიგ იოჰან იოზეფ ლაურენტიუს ავსტრიელი, ტეშენის ჰერცოგი** (; 5 სექტემბერი, 1771 – 30 აპრილი, 1847) — ავსტრიელი ფელდმარშალი, საღვთო რომის იმპერატორის, ლეოპოლდ II-ის შვილი და ფრანც II-ის ძმა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი იყო ეპილეფსიით დაავადებული, მან მნიშვნელოვან წარმატებას მიაღწია ისევე, როგორც სამხედრო მეთაურად, ასევე ავსტრიის არმიის რეფორმატორად. ის მიჩნეულია ნაპოლეონის ერთ-ერთ ყველაზე ანგარიშგასაწევ მეტოქედ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია Britannica - ერცჰერცოგი კარლი
* www.napoleonguide.com - ერცჰერცოგი კარლი

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1771
კატეგორია:გარდაცვლილი 1847
კატეგორია:გენერალისიმუსები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
დიდი არმია

**დიდი არმია** () — საფრანგეთის იმპერიის ძირითადი არმიის სახელწოდება ნაპოლეონის ომების დროს. არმიის შექმნა უკავშირდება ნაპოლეონ I-ის მიერ დაგეგმილ, ბრიტანეთში შეჭრის ოპერაციას. ოპერაციისთვის არმია ბულონის ბანაკში მზადდებოდა, თუმცა მესამე კოალიციის ომის დაწყების გამო მას თავისი თავდაპირველი მისია არ შეუსრულებია. დიდი არმიის სახელს ატარებს პირადად ნაპოლეონის დაქვემდებარებაში მყოფი არმიები. პირველად არმიამ მონაწილეობა მიიღო მესამე კოალიციის ომში, უკანასკნელად კი მეექვსე კოალიციის ომში, რის შედეგადაც საფრანგეთ-რუსეთის ომის შემდეგ დასუსტებული არმია განადგურდა. ხშირად ასი დღის განმავლობაში მობილიზებულ არმიას, რომელმაც ვატერლოოს ბრძოლაში მიიღო მონაწილეობა, ასევე დიდ არმიას უწოდებენ. არმიის რაოდენობის კულმინაციას მიაღწია საფრანგეთ-რუსეთის ომში, როდესაც ის 600,000 ჯარისკაცს ითვლიდა.  

## ლიტერატურა 
*Albert Sidney Britt, Thomas E. Griess - The wars of Napoleon http://books.google.com/books?id=h_TguykH1qcC&printsec=frontcover&source=gbs_atb#v=onepage&q&f=false

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაპოლეონის ომები
კოსაპილია

**კოსაპილია** () — მდინარე ჩილესა და ბოლივიაში, სათავეს იღებს არიკა და პარინაკოტის რეგიონში ვულკან პარინაკოტის კალთებზე და შემდეგ მიედინება ჩრდილოეთით ბოლივიის ტერიტორიაზე. მიეკუთვნება მდინარე დესაგუადეროს აუზს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*[http://www.dga.cl/otros/informestecnicos/informestecnicos/SDT183/InformeBioBio.pdf ]

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კატეგორია:ბოლივიის მდინარეები
ლაუკა

**ლაუკა** — მდინარე რომელიც სათავეს იღებს ჩილეს ალტიპლანოში, ტარაპაკას რეგიონში და მიედინება ბოლივიაში, სადაც ჩაედინება კოიპასას ტბაში. მდინარის სიგრძე შეადგენს 225 კმ-ს. მისი ზემო დინება მდებარეობს ლაუკის ეროვნული პარკის ფარგლებში.

1930-იან წლებში, ჩილეს მთავრობამ დაიწყო მდინარე ლაუკის ჰიდრორესურსების გამოყენება და მისი წყლით ასაპის ხეობის მორწყვა, რამაც გამოიწვია ბოლივიის მთავრობის სასტიკი უკმაყოფილება, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ჩილეს მთავრობა ხელოვნურად უცვლიდა კალაპოტს საერთაშორისო მდინარეს. ამ ამბით გამოწვეული დიპლომატიური დაძაბულობა ჩილესა და ბოლივიას შორის დაიწყო 1939 წელს და გაგრძელდა 1960 წლამდე. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ლაუკის აუზი 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კატეგორია:ბოლივიის მდინარეები
ქიაზმოდონი

**ქიაზმოდონი** () — ღრმა წყლის თევზების გვარი ქორჭილანაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 10-15 სმ, ზოგჯერ 28 სმ-მდე. აქვთ ძალზე დიდი პირი, ყბებზე ბასრი ეშვისებრი კბილები. შეუძლიათ გადაყლაპონ მსხვერპლი, რომელიც ბევრად აღემატება მათ სიდიდით (კუჭი და მუცლის კედლები ამ დროს ძალზე იჭიმება). რამდენიმე სახეობა ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიო ოკეანის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებში 250-300 მ და მეტ სიღრმეზე. ყველაზე მეტად ცნობილია შავი ქიაზმოდონი (), რომელიც ატლანტის ოკეანეში ბინადრობს. შავი ქიაზმოდონი უნიკალური თევზია, მას შეუძლია საკუთარ სხეულთან შედარებით 6-12-ჯერ მეტი წონისა და 2-ჯერ მეტი სიგრძის თევზის ჩაყლაპვა.

ქიაზმოდონი აერთიანებს 5 სახეობას:

* Chiasmodon bolangeri Osório, 1909.
* Chiasmodon braueri Weber, 1913.
* Chiasmodon lavenbergi Prokofiev, 2008.
* Chiasmodon niger Johnson, 1864.
* Chiasmodon subniger Garman, 1899.

## ლიტერატურა
* Жизнь животных, т. 4, ч. 1, М., 1971.

## სქოლიო
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
იტატა

**იტატა** () - მდინარე სამხრეთ ჩილეში, ბიო-ბიოს რეგიონში. მისი სიგრძე დაახლოებით 140 კმ-ია. 

ჩილეს დაპყრობამდე, მდინარე იტატა წარმოადგენდა ბუნებრივ საზღვარს მის ჩრდილოეთით მცხოვრებ მაპუჩეს ხალხსა და მის სამხრეთით მცხოვრებ პიკუნჩეს ხალხს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე იტატა 
* მდინარე იტატას Google-ის რუკა

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კოპიაპო (მდინარე)

**კოპიაპო** () — მდინარე ჩილეში, ატაკამის რეგიონში. კოპიაპო წარმოიქმნება მდინარეების, ხორკერასა და პულიდოს შეერთების შედეგად. ამის შემდეგ, სულ რარაც 2,5 კმ-ში მას ერთვის მდინარე მამფლასი. სიგრძე – 292 კმ. აუზის ფართობი – 18 800 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს მდინარეები - კოპიაპო 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
პულიდო

**პულიდო** - მდინარე ჩილეში, ატაკამის რეგიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე კოპიაპოს ერთ-ერთი შენაკადი. მისი სიგრძეა 79 კმ. აუზის ფართობი – 2100 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - პულიდო 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ქარსალა

**ქარსალა**, **შპროტი** () — თევზების გვარი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. აქვთ წაგრძელებული და გვერდებიდან შებრტყელებული სხეული, რომლის სიგრძე 13-17 სმ აღწევს. წონა უდრის 10-12 გ. ცოცხლობენ 5-6 წელს. იკვებება წვრილი ზოოპლანქტონებით. გავრცელებულია ევროპის, სამხრეთ ამერიკის, სამხრეთ ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის ზომიერ და სუბტროპიკულ წყლებში. გვხვდება შავ ზღვაშიც. ქარსალა ქარავნული თევზებია, დიდი სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ. შეიცავენ 
4,1%-15,2% ცხიმს. იჭმება დამარილებული, შებოლილი და დაკონსერვებული, იყენებენ აგრეთვე როგორც მისაზიდ მასალას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქაშაყისებრნი
კამარონესი (მდინარე)

**კამარონესი** — მდინარე ჩილეში, არიკა და პარინაკოტის რეგიონში. სათავეს იღებს სერო-დე-სურირეს მთიანეთში. ერთვის წყნარ ოკეანეს. მდინარის სიგრძეა 128 კმ. აუზის ფართობი —	3070 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - კამორანესი 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კოპიაპო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **კოპიაპო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოპიაპო — ქალაქი და კომუნა ჩილეში
* კოპიაპო — პროვინცია ჩილეში
* კოპიაპო — მდინარე ჩილეში
* კოპიაპო — ვულკანი ჩილეში
მამფლასი

**მამფლასი** () — მდინარე ჩრდილოეთ ჩილეში, ატაკამის რეგიონში, მდინარე კოპიაპოს მარცხენა შენაკადი. მამფლასი ერთ-ერთია მდინარე კოპიაპოს წარმომქმნელი სამი მდინარიდან (ხორკერასა და პულიდოსთან ერთად). მისი სიგრძეა 74 კმ. აუზის ფართობი – 1230 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - მამფლასი 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ჰეილი ჯოელ ოსმენტი

**ჰეილი ჯოელ ოსმენტი** ( დ. 10 აპრილი 1988, ლოს-ანჯელესი, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი. ამერიკელი მომღერლის ემილი ოსმენტი უფროსი ძმა.

## ბიოგრაფია 
ჰეილი ჯოელ ოსმენტი დაიბადა აშშ-ში 1988 წლის 10 აპრილს. დედამისი ტერეზა ოსმენტი მასწავლებელი იყო, ხოლო მამამისი მაიკლ ოსმენტი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

ჰეილი ჯოელ ოსმენტი პატარა ასაკში იყო, როდესაც ერთ-ერთი რეკლამის „სახე“ გახდა. რეკლამამ შემდგომ დიდი პოპულარობა მოიპოვა. მოგვიანებით მიიწვიეს ფილმში სათამაშოდ. პირველად იგი შენიშნა ცნობილმა რეჟისორმა რობერტ ზემეკისმა, რომელმაც მიიწვია სათამაშოდ ფილმში „ფორესტ გამპი“, სადაც ოსმენტმა ფორესტ გამპ უმცროსის სახე განასახიერა. ამ ფილმის შემდეგ იგი ხდება მეტად მომთხოვნი მსახიობი.

ერთ-ერთი მისი მნიშვნელოვანი როლია ფილმში „მეექვსე გრძნობა“, რომელიც გამოვიდა 1999 წელს და მის რეჟისორად გვევლინება ნაიტ შიამალანი. 
ფილმი მოგვითხრობს პატარა ბიჭუნას ისტორიას, რომელსაც გარდაცვლილთა სულები ეჩვენება. „მეექვსე გრძნობა“ ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო სურათისთვის. შემდეგ იყო არანაკლებ ცნობილი ფილმი „გადაუხადე სხვას“, სადაც მასთან ერთად ითამაშეს კევინ სპეისიმ და ჰელენ ჰანტმა. მიიღო მონაწილეობა ასევე კინოფილმებში „ხელოვნური ინტელექტი“, „მეორადი ლომები“ და სხვა. არაერთხელ ითამაშა ტელესერიალში. ჰეილი ჯოელ ოსმენტი გარკვეული ხანი ალკოჰოლიზმით დაავადებულთა რიცხს მიეკუთვნებოდა. 
ჰყავს უმცროსი და — ემილი ოსმენტი, რომელიც მსახიობი და მომღერალია.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰეილი ჯოელ ოსმენტის ოფიციალური საიტი 
* 
* ჰეილი ჯოელ ოსმენტის არაოფიციალური რუსული საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უასკო (მდინარე)

**უასკო** — მდინარე ჩილეში, უასკოს პროვინციაში, ატაკამის რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - დელ-კარმენისა და დელ-ტრანსიტოს შეერთების შედეგად. მდინარეზე აგებულია პატარა დამბა, რომელიც წარმოქმნის სანტა-ხუანას რეზერვუარს. მისი სიგრძეა 88 კმ. ხოლო აუზის ფართობი 9,850 კვ.კმ.

პასკუა-ლამას პროექტი, რომელიც გულისხმობს ამ ტერიტორიაზე ოქროს, ვერცხლის, სპილენძისა და სხვადასხვა მინერალების მოპოვებას, დიდ საფრთხეს უქმნის მყინვარებს, შესაბამისად უასკოს აუზს.

მდინარეზე გაშენებულია ქალაქები: ვალენარი, ფრეირინა, უასკო. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს მდინარეები - უასკო 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
უასკო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **უასკო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*უასკო - პროვინცია ჩილეში
*უასკო - მდინარე ჩილეში
*უასკო - ქალაქი ჩილეში
ლიმარი (მდინარე)

**ლიმარი** — მდინარე ჩილეში, კოკიმბოს რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - ურტადოსა და გრანდეს შეერთების შედეგად, ქალაქ ოვალიედან 4 კმ-ით აღმოსავლეთით. მდინარის ქვედა დინება საზღვრავს ბოსკე-დე-ფრაი-ხორხეს ეროვნული პარკის სამხრეთ ნაწილს. მისი სიგრძეა 64 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 11,800 კვ.კმ. 

ლიმარის აუზში ხარობს ამჟამად დიდი საფრთხის წინაშე მდგარი იუბეას პალმები (*ღვინის პალმა*). 

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს მდინარეები - ლიმარი 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ელ-სერიტო (კოლუმბია)

**ელ-სერიტო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანდების რეგიონის ვალიე-დელ-კაუკას დეპარტამენტში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Alcaldía El Cerrito. Página Web Oficial del Municipio
* El Cerrito Valle Ciudad cariño de Colombia. Página web con la información mas completa de El Cerrito Valle
* Gente de El Cerrito, Página web no oficial del Municipio 
* Blog, Página de opinión de la ciudad  
* 20px Vista satelital del área urbana de El Cerrito, en

კატეგორია:ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ხორკერა (მდინარე)

**ხორკერა** () — მდინარე ჩრდილოეთ ჩილეში, ატაკამის რეგიონში. მდინარე კოპიაპოს მარჯვენა შენაკადი. ფორმირდება მდინარეების - ფიგეროასა და ტურბიოს შეერთების შედეგად. მისი სიგრძეა 130 კმ. აუზის ფართობი – 4160 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩილეს მდინარეები - ხორკერა 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ჩილეს რელიგია

[მინი|250პქ|[ჩილოეს მონასტრები]]

**ჩილეს** მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ქრისტიანია (მათ შორის 70% კათოლიკე). ბოლო აღწერის მონაცემებით, ქრისტიანტა სხვა ჯგუფებში გამოიყოფიან პროტესტანტები, ევანგელისტები (15.1%), უკანასკნელი დღეების წმინდანთა იესო ქრისტეს ეკლესიის წარმომადგენლები (0.9%), იეჰოვას მოწმეები (1%). ასევე არიან იუდეველები (0.1%), ათეისტები და აგნოსტიკები (8.3%), სხვა მიმდევრობების წარმომადგენლები (4.4%). აღსანიშნავია, რომ ჩილეს მოსახლეობის 0,2 % ბაჰაიზმისა და ისლამის მიმდევარია. აღნიშნული მონაცემები გამოაქვეყნა ჩილეს სტატისტიკის ეროვნულმა სამსახურმა 2002 წლის აღწერის მონაცემებზე დაყრდნობით. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ჩილეს 2002 წლის აღწერა
სენოტი

ჩიჩენ-იცაში.]]
**სენოტი** () — ბუნებრივი ჭა ან მცირე ტბა გარშემო კლდის შვერილებით. სენოტს მაიას ტომები წყლის ჭებად და მსხვერპლშესაწირ ადგილად იყენებდნენ. ყველაზე ცნობილი სამსხვერპლო ადგილია წმინდა სენოტი ჩიჩენ-იცაში. მაიას ენაზე სენოტი ჟღერდა როგორც „ცონოტ“ — რაღაც ღრმა. 

მაიას ტომებს სენოტები „საიქიოს კარიბჭედ“ მიაჩნდათ, ხოლო ამ ჭებიდან ამოღებული წყალი — წმინდად. სენოტების გაჩენა წვიმისა და ჩამდინარე წყლებს უკავშირდება, რომლებიც მიწისქვეშა მდინარეებს უერთდება. 

სენოტების უმეტესი ნაწილი ნახევარკუნძულ იუკატანზეა აღმოჩენილი.

იუკატანის ზოგიერთი სენოტი, მაგალითად, დოს-ოხოსი (ესპ. Dos Ojos) და ჩაკ-მოლი (Chac Mol) დაივინგის მოყვარულთა შორის დიდი პოპულარობით სარგებლობს.
## რესურსები ინტერნეტში 
* Sistema Zacatón
* Volcanic karstification of Sistema Zacaton, Mexico (Gary, Sharp, 2006) 
* სენოტში ფორმაციის ეტაპები (ინგლ). 
* Doline, Sinkhole, Cenote
* [სენოტები ჩიჩენ-იცა(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%A9%E1%83%94%E1%83%9C-%E1%83%98%E1%83%AA%E1%83%90)ში] 
* Quintana Roo Speleological Survey (QRSS)
* Year 1999 Cenotes Conference in Perugia, Italy
* Maps of Chicxulub and Ring of Cenotes 

კატეგორია:რელიეფის კარსტული ფორმები
კატეგორია:მაია
საჰაკდუხტის წარწერა

**საჰაკდუხტის წარწერა** — ძველი ქართული წარწერა, სავარაუდოდ, V საუკუნისა. 1925 წელს გიორგი ბოჭორიძემ რაჭაში, სოფელ ზნაკვაში, ერთ ოჯახში მიაგნო ხატს, რომელიც წამოღებული იყო ზნაკვის ჯვარისას ეკლესიიდან. 

## წარწერა 
ხატის წინა კარზე მოთავსებული იყო რვასტრიქონიანი წარწერა:
# წ~ო გ~ლ საკჳრველ
# თმოქმედო შენდ
# ა შევედრებუ
# ლი მჴლი შენი ს
# აჰაკდუხტ
# დაჲცევ ყოვლ
# ლისაგან ბო
# როტისა
ანუ: „წმიდაო გრიგოლ საკჳრველთმოქმედო, შენდა შევედრებული მჴევალი შენი  საჰაკდუხტ დაჲცევ ყოვლისაგან ბოროტისა“.

## დახასიათება 
პალეოგრაფიული ნიშნებით წარწერა ენათესავება უძველეს ქართულ წერილობით ძეგლებს: **ბ** და **ყ** თავშეკრულია, ხოლო **შ** და **ჳ** თავგახსნილი. **ო** ძლიერ ჰგავს ბერძნულ **Ο**-ს.

საინტერესოა „დაჲცევ“ ფორმა. **ჲ** აქ ასახავს [ჲ] ალოფონს V-C პოზიციაში (ხმოვანსა და თანხმოვანს შორის), რაც არის ამ ტიპის შემთხვევათა ყველაზე ადრინდელი ნიმუში.

## დათარიღება 
1927 წელს გ. ბოჭორიძემ წარწერა VI საუკუნით დაათარიღა,, 1930 წელს კი V საუკუნით. ა. შანიძის აზრითაც, ძეგლი V საუკუნისა შეიძლება იყოს.

## ლიტერატურა 
* კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997, გვ. 24

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული წარწერები
ჩილეს ლიტერატურა

[მინი|250პქ|[გაბრიელა მისტრალი]]
[მინი|250პქ|[ვისენტე უიდობრო]]
**ჩილეს ლიტერატურა** მომდინარეობს ისეთი თვალსაჩინო წარმომადგენლებისგან, როგორებიც არიან ნობელის პრემიის ლაურეატი პოეტები: პაბლო ნერუდა და გაბრიელა მისტრალი. დღეს მათი სახლები მუზეუმებადაა ქცეული და ჩილეში მთელი მსოფლიოდან იზიდავს ლიტერატურულ პილიგრიმებს. ნერუდას "*მაჩუ-პიკჩუს სიმაღლეები*", "*საყოველთაო კარი*" და სხვა ავტობიოგრაფიული მემუარები მსოფლიოს უამრავ ენაზეა ნათარგმნი.

თანამედროვე ჩილელი ავტორები დღეს მთელი მსოფლიოს ლიტერატურულ წრეებში არიან ცნობილნი. მათ შორის ყველაზე ცნობილია ნოველისტი ისაბელ ალიენდე, რომლის „*სულების, სიყვარულისა და აჩრდილების სახლი*“ და „*ევა ლუნა*“ დღეს საერთაშორისო ბესტსელერებს წარმოადგენს. 

მზარდი პოპულარობით სარგებლობს ლუის სეპულვედა და მისი ნოველები: „*მოხუცი, რომელიც კითხულობდა სასიყვარულო ისტორიებს*“ და „*სრული წრე: სამხრეთ ამერიკული ტურნე*“.

ჩილეს ლიტერატურის სხვა უმნიშვნელოვანესი წარმომადგენლები არიან: ვისენტე უიდობრო, ედუარდო ბარიოსი, ხოაკინ ედვარდს ბელო, ხოსე ვიქტორინო ლასტარია, ხოაკინ ვალეხო, მანუელ როხასი, ფერნანდო ალეგრია, კარლოს დროგე, ენრიკე ლაფურკადე, ასევე რობერტო ბოლანო, რომელიც მიჩნეულია ჩილეს ბოლო უდიდეს მწერლად.

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.humanidades.uach.cl/documentos_linguisticos/document.php?id=406 
*http://www.memoriachilena.cl/temas/index.asp?id_ut=alonsodeercillayzunigalaaraucana
ჩილეური კულტურა

[მინი|250პქ|[უასკო და სოფლელი გოგონა]]
**ჩილეური კულტურა** წარმოადგენს შედარებით ერთგვაროვან საზოგადოებას, სადაც ისტორიულად გადამწყვეტი როლი ითამაშა გეოგრაფიულმა იზოლაციამ და სიშორემ. კოლონიზაციის ეტაპიდან, ჩილეს კულტურა წარმოადგენს  ესპანური კოლონიური ელემენტებისა და   ადგილობრივი კულტურის (ძირითადად მაპუჩეს) ნარევს.

ტარდიციული ჩილური კულტურა ესაა სასოფლო და აგრარული წარმოშობის, რომლის მთავარი სიმბოლოცაა ცენტრალური ჩილეს მხედარი უასოები. იმის გამო, რომ ჩილე გეოგრაფიული მრავალფეროვნებით გამოირჩევა, შეუძლებელი იყო ცენტრალუირ ჩილეს ცხოვრების სტილი ყველგან გავრცელებულიყო, ამიტომ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ჩილე საკმაოდ განსხვავდება ერთმანეთისაგან წეს-ჩვეულებებით. ჩილეს ზოგიერთ რეგიონს, მაგალითად არაუკანიას, აღდგომის კუნძულს, არიკა და პარინაკოტის რეგიონს, აქვთ აბორიგენების უმდიდრესი მემკვიდრეობა. მაშინ, როდესაც ზოგიერთ რეგიონს ძალიან მცირე რაოდენობის აბორიგენი ჰყავს, ხოლო ზოგიერთი ფლობს არა-ესპანურ ევროპულ მემკვიდრეობას.

მიუხედავად ამისა, მთელს ჩილეს კულტურაში დომინირებს ცენტრალური ჩილეს კულტურა რომელიც ხმელთაშუაზღვიური, კრეოლური და მეტისური წარმოშობისაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს კულტურის კატალოგი
* ჩილეს კულტურული მემკვიდრეობა 
* www.thenation.com
* ჩილეს კულტურა და ხელოვნება
ფრახტი

**ფრახტი** () — გემით ტვირთის გადაზიდვის ქირა, საფასური. სიტყვას ასევე ხშირად იყენებენ, როგოეც დაქირავებული (დაფრახტული) გემით გადაზიდულ ტვირთს.

ფრახტი საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულებაა – შეთანხმება, რომელიც ადგენს  მგზავრებისა და ტვირთის ზღვით გადაყვანისა და გადაზიდვის პირობებს, საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულების თანახმად, გადამზიდავი ვალდებულებას იღებს მიიღოს და ჩაიტანოს ტვირთი დანიშნულების ადგილას და ჩააბაროს. გამგზავნი კი – გადაიხადოს განსაზღვრული გადაზიდვის გადასახადი. საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულება, როგორც წესი, ასევე შეიცავს დატვირთვის, გადმოტვირთვის, უფლებების, მოვალეობების, მხარეთა პასუხისმგებლობების ჩარჩოებს, ფრახტის გადახდის წესსა და დავათა გადაწყეტის პირობებს. საზღვაო გადაზიდვის ხელშეკრულება იდება წერილობით.

დისტანციური ფრახტი — გადაზიდვის მანძილის პროპორციულად გადასახდელი, გადაზიდვის გადასახადი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსპორტის ეკონომიკა
ნამდვილი სისხლი

**ნამდვილი სისხლი** () — ამერიკული ფენტეზის ჟანრის დრამატული ტელესერიალი, რომლის შემქმნელი და პროდიუსერია ალან ბოლი, ასევე სატელევიზიო სერიალი „ექვსი ფუტი მიწის ქვეშ“ ავტორი. სერიალი დაფუძნებულია შარლინ ჰარისის რომანების სერიაზე „სამხრეთის ვამპირული საიდუმლოებანი“ და ვამპირებისა და ადამიანების ერთობლივ ცხოვრებას აღწერს დასახლება ბონ ტემპსში, ლუიზიანას გამოგონილ ქალაქში. სერიალის მთავარი გმირია სუკი სტაკჰაუსი (ანა პაქუინი), რომელიც ერთი ბარის ტელეპატი ოფიციანტია და რომელსაც ვამპირი ბილ კომპტონი (სტივენ მოიერი) შეუყვარდება.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში სერიალი HBO-ს საკაბელო სისტემის ტელეარხებზე გადის. ის შექმნილია თავად HBO-სა და ალან ბოლის კომპანია Your Face Goes Here Entertainment-ის თანამშრომლობით. პირველი სეზონის პრემიერა 2008 წლის 7 სექტემბერს შედგა.

პირველმა სეზონმა კრიტიკოსთა აღიარება მოიპოვა და რამდენიმე პრესტიჟული ჯილდო, მათ შორის ოქროს გლობუსი და ემი, მიიღო. მეორე სეზონის პრემიერა 2009 წლის 14 ივნისს შედგა, მესამე სეზონის — 2010 წლის 13 ივნისს, ხოლო მეოთხე სეზონისა კი — 2011 წლის 21 ივნისს.

2011 წლის 21 აგვისტოს HBO-მ გამოაცხადა, რომ *ნამდვილი სისხლის* მეხუთე სეზონის 12 ეპიზოდი 2012 წლის ზაფხულში გამოვიდოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* ნამდვილი სისხლი — TV.com-ზე 
* ნამდვილი სისხლი Wikia-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ქანი (გეოლოგია)

[thumb|[მაგმური ქანები]]
[thumb|[დანალექი ქანები]]
[thumb|[მეტამორფული ქანები]]
**ქანი** — დედამიწის ქერქის ამგებ მინერალთა აგრეგატი (მკვრივი ან ფხვიერი), რომელიც ქმნის დამოუკიდებელ გეოლოგიურ სხეულს. ქანი სხვადასხვა შედგენილობის მინერალების მექანიკური ერთობლიობაა. თითოეულ ქანს ახასიათებს მინერალური შედგენილობის (ქანთმაშენი მინერალების პროცენტული შეფარდება) მეტნაკლები მუდმივობა. ქანები ერთმანეთისაგან განსხვავდება აგრეთვე სტრუქტურით, ტექსტურითა და ფიზიკური თვისებებით (სიმკვრივე, სხვადასხვა მექანიკური, თბური, ელექტრული, მაგნიტური და სხვა თვისებები). წარმოშობის მიხედვით გამოიყოფა ქანების 3 ძირითადი ჯგუფი: მაგმური ქანები, დანალექი ქანები და მეტამორფული ქანები.

1) *მაგმური ქანები*: 

წარმოადგენს მაგმის გაცივებისა და დაკრისტალების შედეგად წარმოქმნილ ქანებს. მაგმის გაცივების პირობების მიხედვით არჩევენ მაგმური ქანების ორ ძირითად ტიპს: ეფუზიურს (ვულკანურს, ამონთხეულს), როდესაც ლავის სახით ამონთხეული მაგმა დედამიწის ზედაპირზე ცივდება და ინტრუზიულს (სიღრმულს), როდესაც მაგმა დედამიწის ქერქის სიღრმეში ცივდება.

2) *დანალექი ქანები*:

წარმოადგენს ოკეანურ, ზღვიურ, ტბიურ აუზებში, ჭაობებსა და მდინარეეებში დედამიწის ქერქის გამოფიტვისა და ვულკანიზმის პროდუქტების, აგრეთვე ორგანული ნაშთების დალექვისა და მათი დიაგენეტურ-კატაგენეტური გარდაქმნის შედეგად წარმოქმნილ ქანებს. გეოტექტონიკური ნიშნების მიხედვით განარჩევენ გეოსინკლინურ, ბაქნურ ან გარდამავალი ზონის დანალექ ქანებს, ხოლო სედიმენტაციის გარემოს მიხედვით - ზღვიურ, ტბიურ, მდინარეულ, ჭაობის, მყინვარულ, ეოლურსა და სხვა.

3) *მეტამორფული ქანები*: 

დედამიწის წიაღში ტემპერატურის, წნევისა და ფლუიდების გავლენით გარდაქმნილი დანალექი ან მაგმური ქანებია. მაგმური ქანების გარდაქმნის შედეგად წარმოქმნილ მეტამორფულ ქანებს უწოდებენ ორთოქანებს, ხოლო დანალექი ქანების შეცვლის შედეგად წარმოქმნილს — პარაქანებს.

მაგმური და მეტამორფული ქანებითაა აგებული დედამიწის ქერქის მოცულობის დაახლ. 90%, დანალექი ქანებით მხოლოდ — 10%, თუმცა მათ დედამიწის ზედაპირზე ფართობის 75% უკავიათ. დადგენილია, რომ დედამიწის ქერქის ზოგიერთი ქანების მსგავსი ქანებითაა აგებული დედამიწის ზედა მანტია, მთვარის, ვენერასა და მარსის ზედაპირი. ქანებს იკვლევს გეოლოგიის დარგი — პეტროგრაფია.

ქანებს როგორც სამთო დამუშავების ობიექტს, ახასიათებს სხვადასხვა ტექნოლოგიური თვისებები (სიმაგრე, აბრაზიულობა, სისალე, ბურღვადობა და სხვ.).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პეტროლოგია
კატეგორია:ქანები
ჩილეს სპორტი

## ფეხბურთი
მინი|220პქ|ჩილეს ეროვნული სტადიონი
დღეისათვის, ფეხბურთი ჩილეში ყველაზე პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ამ ქვეყნის საფეხბურთო ისტორია დაკავშირებულია ბრიტანელ მეზღვაურებთან, როდესაც XIX საუკუნეში ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის გაცხოველებული სავაჭრო ურთიერთობები დამყარდა.

ჩილეს საფეხბურთო ისტორია იწყება  ქალაქ ვალპარაისოდან, რომელიც ამ დროისათვის წარმოადგენდა ქვეყნის უდიდეს პორტს. ბრიტანელები აქ ხშირად თამაშობდნენ ფეხბურთს, რასაც ადგილობრივები დიდი ინტერესით უყურებდნენ. სწორედ ვალპარაისოს არისტოკრატულმა ოჯახებმა გამოიჩინეს ინტერესი ამ სპორტისადმი.

## ჩოგბურთი
[მინი|220პქ|[ნიკოლა მასუ, ათენის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი]]
ჩოგბურთი  ჩილეში ყველაზე წარმატებულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ჩილეს ეროვნულმა საჩოგბურთო ნაკრებმა ორგზის მოიპოვა მსოფლიო თასი  (2003 და 2004). ასევე, 1976 წლის დეივისის თასის ფინალზე ითამაშა იტალიის წინააღმდეგ. 2004 წლის ათენის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, ჩილემ მოიპოვა ოქროს და ბრინჯაოს მედლები მამაკაცთა ინდივიდუალურ შეჯიბრებაში, ხოლო ოქრო მამაკაც წყვილთა შეჯიბრებაში.

## კალათბურთი
კალათბურთი ასევე ერთ-ერთ პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს ჩილეში. 1950 წლის კალათბურთის მსოფლიო ჩემპიონატზე, ჩილეს ნაკრებმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა, ხოლო იმავე ჩემპიონატზე 1959 წელს, რომელსაც ჩილემ უმასპინძლა, მეორე ბრინჯაოს მედალი. ქალთა შორის კალათბურთის პირველი მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელი სწორედ ჩილე უყო 1953 წელს, სადაც ჩილეს ნაკრებმა მე-2 ადგილი დაიკავა.

## რაგბი
[მინი|220პქ|[ვალპარაისოს რაგბის გუნდი. 1925 წ.]]
რაგბის ჩილეში თამაშობენ 1880-იანი წლების ბოლოდან. სპორტის ეს სახეობა ქვეყანაში საკმაო პოპულარობით სარგებლობს. ჩილეს ნაკრებს არასოდეს მოუგია რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი, მაგრამ რაგბის საერთაშორისო საბჭოს კლასიფიკაციით, ჩილეს ნაკრები 24-ე ადგილზეა. შესაბამისად მესამე ადგილზე სამხრეთ ამერიკაში, არგენტინისა და ურუგვაის ნაკრებების შემდეგ.

## ოლიმპიური თამაშები
ოლიმპიური თამაშების ისტორიაში, ჩილეს გააჩნია 2 ოქროს მედალი (ჩოგბურთი), 7 ვერცხლის (ათლეტიზმი, ცხენოსნობა, კრივი, მშვილდოსნობა, ჩოგბურთი) და 4 ბრინჯაოს მედალი (ჩოგბურთი, კრივი, ფეხბურთი).

## სპორტის ტრადიციული სახეობები
ჩილეს  სპორტის ეროვნული სახეობაა როდეო, რომელსაც ძირითადად ჩილეს სასოფლო დასახლებებში მისდევენ.

ჩილეში არსებობს ჰოკეის მსგავსი სპორტი, რომელსაც ჩუეკას უწოდებენ, მას მაპუჩეს ხალხი თამაშობდა ესპანელთა შემოჭრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს ოლიმპიური კომიტეტი
* ჩილეს სპორტის სახელმწიფო დეპარტამენტი
კარლ მაკი

220px|მინი|კარლ მაკი
**კარლ მაკი** (; დ. 25 აგვისტო, 1752 — გ. 22 დეკემბერი, 1828) — ავსტრიელი სამხედრო მოღვაწე. მესამე კოალიციის ომის დროს სათავეში ედგა ავსტრიის იმპერიის მთავარ არმიას, რომელიც ომის საწყის პერიოდშივე გაანადგურა ნაპოლეონ I-ის დიდმა არმიამ ულმის კამპანიაში. დამარცხების შემდეგ ის დაატყვევეს. ტყვეობაში დაჰყო 1808 წლამდე.

## ლიტერატურა
** Constantin von Wurzbach: *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich*. Vienna 1856 - 1891.
** Johann Ritter von Rittersberg: *Biographien der ausgezeichnetesten Feldherren der k.k. oesterreichischen Armee*. Prague, 1828

## რესურსები ინტერნეტში 
* კარლ მაკი, ავსტრიელი გენერალი — სამხედრო ისტორიის ენციკლოპედია

კატეგორია:დაბადებული 1752
კატეგორია:გარდაცვლილი 1828
კატეგორია:ავსტრიელი გენერლები
ქართული წარწერები

* აბელიას ეკლესიის წარწერა
* არმაზის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერა
* არშუშა პატრიკიოსის წარწერა
* ატენის წარწერები
: – ატენის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის წარწერა
: – ატენის სიონის წარწერები 
: – ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა
* ახალსოფლის ეკლესიის წარწერა
* ბაგრატის ტაძრის წარწერები
* ბედიის ეკლესიის წარწერა
* ბოლნისის ლამაზი გორის წარწერა
* ბოლნისის წარწერები
* განძანის ზემო ეკლესიის წარწერა
* გუნია-ყალას წარწერა
* დაბლუტის წყლის ხეობის ეკლესიის წარწერები
* დავათის სტელის წარწერა
* დავით გარეჯის სტელის წარწერა
* დარკვეთის ეკლესიის წარწერები
* დიდოთის ცხრაკარის ეკლესიის წარწერა
* დიხაზურგას წარწერა
* ერედვის წარწერა
* ვაჰანის მონასტრის წარწერა
* ზარზმის სამლოცველოს წარწერა
* ზემო კრიხის ეკლესიის წარწერები (X ს.)
* ზემო კრიხის ეკლესიის წარწერები (XI ს.)
* ზემოლისის ეკლესიის წარწერა
* ზემო ნიქოზის ღვთაების ტაძრის წარწერები
* თიღვის მონასტრის წარწერები
* თუზის ეკლესიის წარწერა
* იშხნის ეკლესიის წარწერები
* კაბენის ეკლესიის წარწერა
* კაცხის ეკლესიის წარწერები
* კუმურდოს ეკლესიის წარწერები
* ლაბეჭინას ეკლესიის წარწერა
* ლურჯი მონასტრის წარწერა
* მაჩხანის წარწერა
* მცხეთის წარწერები
* ნეკრესის წარწერები
* ნიკოწმინდის ეკლესიის წარწერა
* ოლთისის ეკლესიის წარწერა
* ორთა-ფოშთის ეკლესიის წარწერა
* ოშკის მონასტრის წარწერები
* პალესტინის წარწერები
* პატარა ონის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერები
* პრტენის წარწერა
* სავანის ეკლესიის წარწერები
* სამსარისვანის ეკლესიის წარწერა
* სამშვილდის სიონის წარწერა
* სამწევრისის ეკლესიის წარწერა
* საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის 227-ე წარწერა
* საჰაკდუხტის წარწერა
* სიმონეთის ეკლესიის წარწერები
* უბისის ეკლესიის წარწერები
* უკანგორის წარწერები
* ურბნისის სიონის წარწერები
* პარხლის ეკლესიის წარწერა
* ფიის წმინდა თევდორეს ეკლესიის წარწერა
* ფინეზაურის სტელის წარწერა
* ქვემო ჯინისის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერა
* ქობაირის მონასტრის წარწერები
* ქობულ ხევისუფლის წარწერა
* ქორეთის ეკლესიის წარწერა
* შეპიაკის ეკლესიის წარწერა
* ჩხიკვთას სამების ეკლესიის წარწერა
* ცხავატის წარწერები
* წყისის წარწერები
* ჭალისუბნის ფიქალწერილთა წარწერები
* ჭყონდიდის ტაძრის წარწერები
* ჯრუჭის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერები

## ლიტერატურა 
* კორნელი დანელია, ზურაბ სარჯველაძე. ქართული პალეოგრაფია. თბ., 1997, გვ. 5–98
* ნ. შოშიაშვილი, ქართული წარწერების კორპუსი, I, თბ., 1980
* ვ. სილოგავა, ქართული წარწერების კორქპუსი II, თბ., 1980
* ა. ბაქრაძე, ს. ბოლქვაძე, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ქართულ ეპიგრაფიკულ ძეგლთა კატალოგი, თბ., 1953
* ვ. ცისკარიშვილი,  ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, როგორც საისტორიო წყარო, თბ., 1959
ფეხბურთი ჩილეში

მინი|250პქ|ჩილეს ეროვნული სტადიონი
დღეისათვის, **ფეხბურთი ჩილეში**  ყველაზე პოპულარულ სპორტის სახეობას წარმოადგენს. ამ ქვეყნის საფეხბურთო ისტორია დაკავშირებულია ბრიტანელ მეზღვაურებთან, როდესაც XIX საუკუნეში ჩილესა და დიდ ბრიტანეთს შორის გაცხოველებული სავაჭრო ურთიერთობები დამყარდა.

ჩილეს საფეხბურთო ისტორია იწყება  ქალაქ ვალპარაისოდან, რომელიც ამ დროისათვის წარმოადგენდა ქვეყნის უდიდეს პორტს. ბრიტანელები აქ ხშირად თამაშობდნენ ფეხბურთს, რასაც ადგილობრივები დიდი ინტერესით უყურებდნენ. სწორედ ვალპარაისოს არისტოკრატულმა ოჯახებმა გამოიჩინეს ინტერესი ამ სპორტისადმი. 

ჩილეს პირველი  საფეხბურთო გუნდი 1895 წელს ვალპარაისოს პორტში შეიქმნა და მას ერქვა "*ვალპარაისოს ფეხბურთის  გუნდი*". ამას მოყვა იმავე 1895 წელს ფეხბურთის სამთავრობო დონეზე აყვანა და ჩილეს ფეხბურთის ფედერაციის შექმნა. ჩილე იყო ერთ-ერთი დამაარსებელი სამხრეთ ამერეიკის ფეხბურთის კონფედერაციისა, რომელიც გულისხმობდა სამხრეთ ამერიკის ჩემპიონატს ფეხბურთში, რასაც ჩვენ დღეს კოპა ამერიკის სახელით ვიცნობთ. 

ამჟამად, ჩილური ფეხბურთი ერთ-ერთი უძლიერესია მთელს ლათინურ ამერიკაში და ჩილეს საფეხბურთიო კლუბი კოლო-კოლო ერთადერთია ჩილეში, რომელმელსაც ლიბერტადორესის თასი აქვს მოგებული.

1962 წელს, ჩილემ უმასპინძლა ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატს, სადაც ჩილეს ნაკრებმა მე-3 ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
*http://html.rincondelvago.com/futbol-chileno.html 
*http://www.chile.com/?cod_articulo=765

კატეგორია:ჩილეს სპორტი
საიმპერატორო გვარდია (ნაპოლეონ I)

[მინი|180px|[ნაპოლეონ I საიმპერატორო გვარდიის წინ იენას ბრძოლის დროს]]
**საიმპერატორო გვარდია** () — თავდაპირველად გამორჩეული ჯარისკაცების მცირერიცხვოვანი შენაერთი, რომელიც ნაპოლეონ I-ის პირად განკარგულებაში იყო. თუმცა შემდგომში მისი რაოდენობა გაიზარდა და გარდაიქმნა იმპერატორის პირად დაცვად და არმიის რეზერვად, რომელსაც ნაპოლეონი იშვიათად, მხოლოდ დამაგვირგვინებელ ფაზაში იყენებდა. გვარდიას გააჩნდა ისევე, როგორც ინფანტერია, ასევე არტილერია და კავალერია. საიმპერატორო გვარდია დაყოფილი იყო *ახალგაზრდა*, *საშუალო* და *ძველ გვარდიად* არმიაში სამსახურის გამოცდილების მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Napoleonguide - ნაპოლეონის საიმპერატორო გვარდია
* Napoleon-Series - საიმპერატორო გვარდიის დანიშნულება

კატეგორია:ნაპოლეონის ომები
კატეგორია:შეიარაღებული ძალები
დენუდაცია

[მინი|[პენეპლენი, რომელმაც მეოთხეულში გამყინვარება განიცადა და საბოლოოდ დაბალმთიან პლატოდ გადაიქცა]]
მინი|ვაკე ზედაპირი
**დენუდაცია** () — დედამიწის ზედაპირის ხანგრძლივი ფიზიკურ-ქიმიური პროცესი, რომელსაც როგორც წესი, მოჰყვება ხმელეთის ამა თუ იმ მონაკვეთის მეტნაკლებად მოსწორება. დენუდაცია ქანების გამოფიტვის პროდუქტების ჩამორეცხვა და გადაადგილებაა წყლის, ქარის, ყინულის ან უშუალოდ სიმძიმის ძალის ზეგავლენით, დედამიწის ზედაპირის დადაბლებული ადგილებისაკენ. მის ტემპსა და ხასიათზე დიდ გავლენას ახდენს ტექტონიკური მოძრაობა.

დენუდაციის გაბატონება (ოდენობრივი გამოხატულებით) ტექტონიკური აზევების ჯამურ ეფექტზე იწვევს ამა თუ იმ რეგიონის თანდათან დადაბლებას და რელიეფის საერთო მოწესრიგებას.

დენუდაციის პროცესზე გავლენას ახდენს აგრეთვე დედამიწის ზედაპირის ძალებიც — ეგზოგენური პროცესები. სიმძიმის ძალის ზემოქმედების შედეგად, მთის ციცაბო კალთებიდან ცვივა მცირე ზომის ნატეხი ქანები, რომელსაც ხშირად ერთვის ზვავი. შემდეგ მყინვარებს გადააქვთ ნატეხები ზემოდან ქვემოთ.

ზღვისა და ტბის ტალღებიც ხშირად ახდენენ სანაპიროს წარეცხვას. დედამიწის უსწორმასწოროებანი განიცდის ასევე მუდმივი ან დროებითი ნაკადების გავლენას, ხოლო წვიმის წყლები აწარმოებენ მთის ფერდობების წარეცხვას, ამ პროცესს ეროზია ჰქვია. ყოველივეს შედეგად მთის ნაწილები დაბლდება, ხოლო დადაბლებები ივსება. ფართო გაგებით ყველა ამ პროცესს დენუდაცია ეწოდება. მაგ., დენუდაცია დაფიქსირებულია დიდი ბალხანის მთებში (თურქმენეთი).

ვიწრო გაგებით, დენუდაცია გამოფიტული მასალის ზედაპირული წარეცხვაა. ხანგრძლივი დენუდაციის შედეგად მთიანი მხარეები შესაძლოა გადაიქცეს ტალღოვან დენუდაციურ ვაკედ (პენეპლენად).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროზია
* პენეპლენი
* აბრაზია

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კატეგორია:გეოლოგიური პროცესები
ტრანსპორტი ჩილეში

[მინი|250პქ|[ჩილეს რუკა ძირითადი გზებითა და სარკინიგზო ხაზებით.]]
**ჩილეში განვითარებულია ტრანსპორტის შემდეგი სახეობები:**

## სახმელეთო ტრანსპორტი
### მაგისტრალები 
*საერთო სიგრძე: 79 800 კმ
*მყარი საფარით: 41 012 კმ
* მყარი საფარის გარეშე: 38 788 კმ

### ჩქაროსნული გზები 
*საერთო სიგრძე: 2653 კმ

### ავტობუსები 
[მინი|240პქ|[სანტიაგოს საზოგადოებრივი ავტობუსი]]
ამჟამად, ჩილეში შორ მანძილზე გადაადგილების მთავარი სატრანსპორტო საშუალებაა ავტობუსი. ავტობუსების სისტემა ფარავს მთელს ქვეყანას. 2007 წლიდან, დედაქალაქ სანტიაგოს აქვს საკუთარი, საზოგადოებრივი ავტობუსების სისტემა.

## რკინიგზა
*საერთო სიგრძე: 6782 კმ
*განიერი რკინიგზა: (1676 მმ) - 3743 კმ. მათ შორის 1653 კმ ელექტრიფიცირებულია.
*ვიწრო რკინიგზა: (1067 მმ) - 2923 კმ.

### სარკინიგზო კავშირები მეზობელ ქვეყნებთან 
*  ბოლივია - არსებობს. მიმოსვლა არიკა - ლა-პასს შორის.
*  არგენტინა - ამ ქვეყანასთან აკავშირებს ტრანს-ანდური რკინიგზა.
*  პერუ - არსებობს. მიმოსვლა ჩრდილოეთ ჩილეს ქალაქ არიკასა და სამხრეთ პერუს ქალაქ ტაკნას შორის.

### ქალაქები, სადაც მეტრო არსებობს: 
*სანტიაგო.  ოფიციალური საიტი
*ვალპარაისო.  ოფიციალური საიტი 
*კონსეფსიონი

## პორტები
## საჰაერო ტრანსპორტი
### აეროპორტები მყარი საფარის მქონე ასაფრენი ბილიკით 
**სულ: 62*

### აეროპორტები მყარი საფარის არმქონე ასაფრენი ბილიკით 
**სულ: 310*

## მილსადენები
*ნედლი ნავთობის: 755 კმ
*ნავთობპროდუქტების: 780 კმ
*ბუნებრივი გაზის: 320 კმ

## რესურსები ინტერნეტში
* Empresa de los Ferrocarriles del Estado

კატეგორია:ტრანსპორტი ჩილეში
კატეგორია:ჩილეს ეკონომიკა
ბრექჩია

მინი|270პქ|მეგაბრექჩია (მარცხნივ)
**ბრექჩია** () — დაკუთხული ნატეხებით აგებული შეცემენტებული ქანი. ნატეხების სისხოა – 2 მმ და მეტი. შედგენილობის მიხედვით შეიძლება იყოს ერთგვაროვანი (მონომიქტური), ბრექჩია და არაერთგვაროვანი (პოლიმიქტური) ბრექჩია. განარჩევენ ვულკანურ, დანალექ და ტექტონიკურ ბრექჩიებს. ვულკანური ბრექჩია წარმოიქმნება ლავის ნაკადის დინების პროცესში თხევადი ლავის მიერ მისივე უკვე გამყარებული ქერქის მსხვრევისა და შეცემენტების შედეგად (ლავური ბრექჩია), ვულკანურ-ნამსხვრევი მასალის დაგროვების გზით (ტუფური ბრექჩია) და ვულკანურ მხარეებში ტალახის ნაკადების ნალექების (ლახარების) დიაგენეზისით. დანალექი ბრექჩია წარმოიქმნება კონტინენტურ პირობებში დელუვიონის, ქვატალახიანი ღვარების ნატანისა და ფიზიკური გამოფიტვის შედეგად წარმოქმნილი მასალის შეცემენტებით. კარსტული მღვიმეების ჩაქცევისას ჩნდება კარსტული ბრექჩია. 

თავისებურია ძვლების ბრექჩია, რომელიც წარმოიქმნება ხერხემლიანი ცხოველების მასობრივი დაღუპვისა და განამარხების ადგილებში. ზღვიურ პირობებში დანალექი ბრექჩია წარმოიქმნება ზვირთცემის ზოლში კლდოვანი ნაპირის ან რიფების ნგრევისა და შემდგომი შეცემენტების შედეგად.
ტექტონიკური ბრექჩია წარმოიქმნება ტექტონიკური რღვევის ზოლებში ქანთა მსხვრევისას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქანები
კატეგორია:ტექტონიკა
კატეგორია:დანალექი ქანები
კატეგორია:მეტამორფული ქანები
კატეგორია:პეტროლოგია
გუნდაეთი

**გუნდაეთი** — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (ნიგოზეთის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე საძალიხევის (ყვირილის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ჭიათურის პლატოზე, ზღვის დონიდან 750 მეტრზე, ჭიათურიდან 10 კილომეტრში, ქუთაისიდან – 81 კმ., თბილისიდან – 191 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფლის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე ახალად აშენებული ტაძარი მდებარეობს, ხოლო სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით – წმ. გიორგის ეკლესია, რომლის რესტავრაცია 2010-იან წლებში დასრულდა. 

მდ. საძალიხევის მარჯვენა მხარეს მრავლადაა კარსტული მღვიმეები: ნახიზნების, საძროხიისა და საჭინკიის მღვიმეები.
  
## ლიტერატურა
* *დვალაშვილი გ., ხანდოლიშვილი ლ.* და სხვები, ჭიათურის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2017, გვ. 54

## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია სოფლის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
კონგლომერატი (გეოლოგია)

მინი|260პქ|კონგლომერატი
**კონგლომერატი** () — დანალექი ქანი, რომელიც წარმოადგენს შეცემენტებულ ქვარგვალებს. ქვარგვალის სიდიდე, ჩვეულებრივ 1-10 სმ-ია. შედგენილობით კონგლომერატი შეიძლება იყოს ერთგვაროვანი (მონომიქტური) და არაერთგვაროვანი (პოლიმიქტური). კონგლომერატის ცემენტს წარმოადგენს რკინის ჟანგეულები, კარბონატები, თიხოვანი მასა, იშვიათად სილიციუმის ორჟანგი. გეოლოგიურ ჭრილში კონგლომერატიანი შრეების არსებობა უფრო ძველი ქანების გაძლიერებული გადარეცხვის მაჩვენებელია. ნატეხი მასალის დაგროვების მიხედვით განარჩევენ: ზღვიურ, ალუვიურ, პროლუვიურ და ტბიურ კონგლომერატებს. ხანდახან კონგლომერატი (როგორც წესი, ცემენტში) შეიცავს სასარგებლო წიაღისეულებს. 

ფართოდაა გავრცელებული საქართველოში. მრავალი გეოგრაფიული ობიექტი სხვა დანალექ ქანებთან ერთად სწორედ კონგლომერატებითაა აგებული. მაგალითად: მარნეულის აკუმულაციური ვაკე სხვა დანალექ ქანებთან ერთად აგებულია კონგლომერატებით, ასევე იაღლუჯის სერი აგებულია სარმატულ-კიმერიული კონგლომერატებითა და ქვიშაქვების წყებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დანალექი ქანები
ჯია კარანჯი

**ჯია მარი კარანჯი** (; დ. 29 იანვარი, 1960, ფილადელფია, პენსილვანია, აშშ — გ. 18 ნოემბერი, 1986, იქვე) — ამერიკელი ფოტომოდელი, ითვლება ერთ-ერთ პირველ სუპერმოდელად.

იყო 1980-იანი წლების სუპერმოდელების კლაუდია შიფერისა და სინდი კროუფორდის წინამორბედი. კარანჯი არაერთხელ ხდებოდა ისეთი მოდური ჟურნალების ყდებზე, როგორებიცაა ამერიკული „Vogue“, 1979 აპრილი; ფრანგული „Vogue“, 1979 აპრილი; ამერიკული „Vogue“, 1980 აგვისტო; პარიზის „Vogue“, 1980 აგვისტო; იტალიური „Vogue“, 1981 იანვარი; „Cosmopolitan“-ის რამდენიმე ყდა 1979–1982 წლებში.

ის იყო ერთ-ერთი პირველი ცნობილი ამერიკელი ქალი, რომლის გარდაცვალების მიზეზად  დასახელდა  შიდსი. 26 წლის ჯია კარანჯი გარდაიცვალა მშობლიურ ქალაქში 1986 წლის 18 ნოემბერს შიდსთან მძიმე ბრძოლის შემდეგ.

დიდი წვლილი შეიტანა მაღალ მოდაში. ჯია იყო ერთ-ერთი პირველი შავგრემანი მოდელი, რომელიც მოდური ჟურნალების ყდებზე გამოჩნდა. პრესამ სინდი კროუფორდის, მსგავსების გამო, ზედმეტსახელად „Baby Gia“ დაარქვა. ჯია კარანჯის ისტორია საფუძვლად დაედო ბიოგრაფიულ ფილმს „ჯია“, რომელშიც მთავარ როლს ანჯელინა ჯოლი ასრულებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
ალექსანდრე ვოლკოვი

**ალექსანდრე ვოლკოვი** (დ. 14 ივნისი 1891, რუსეთის იმპერია — გ. 3 ივლისი 1977, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი და მთარგმნელი. სახელი გაითქვა მწერალ ფრენკ ბაუმის რომანის ოზის საოცარი ჯადოქარი ერთგვარი ინტერპრეტაციით ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი, რასაც ასევე მოჰყვა ციკლის რამდენიმე სხვა რომანიც. სულ მსოფლიო მასშტაბით გაიყიდა ვოლკოვის წიგნების 25 მილიონ ასლზე მეტი.

## ბიბლიოგრაფია 
### ციკლი „ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი“ 
;წიგნები ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ:

* ზურმუხტის ქალაქის ჯადოქარი (1939)
* ურფინ ჯუსი და მისი ხის ჯარისკაცები (1963)
* მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე (1964)
* მარანების ცეცხლოვანი ღმერთი (1968)
* ყვითელი ნისლი (1970)
* მიტოვებული ციხე-სიმაგრის საიდუმლო (1976, გამოქვეყნდა 1982 წელს)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვრცელი ბიოგრაფია
* წიგნების ტექსტები 
* სახლ-მუზეუმი ქ. ტომსკში
* ფორუმი ვოლკოვის შემოქმედების შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:საბავშვო მწერლები
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:ალექსანდრე ვოლკოვი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ევა ჰერციგოვა

**ევა ჰერციგოვა** (; დ. 10 მარტი 1973, ლიტვინოვი, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი სუპერმოდელი და მსახიობი. 16 წლის ასაკში არდადეგებზე პრაღაში გაემგზავრა და ახლო მეგობრის რჩევით ჩაეწერა პარიზის სამოდელო სააგენტოს Madison-ის შესარჩევ კონკურსზე, სადაც გაიარა შესარჩევი ტური. პირველ წარმატებებს მიაღწია 1989 წელს. მუშაობდა ცნობილ ფოტოგრაფებთან პიტერ ლინდბერგთან, პაოლო როვერსთან და ა.შ. 2000-2003 წლებში იყო Victoria's Secret-ის ერთ-ერთი მთავარი მოდელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* ფან-საიტი 
* IMDB-პროფილი
* პროფილი Fashion Model Directory

კატეგორია:ჩეხი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტურბიო (მდინარე)

**ტურიბო** — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში. სათავეს იღებს არგენტინის ანდებში და შემდეგ მიედინება ჩილეში. სათავის სიახლოვეს, მდებარეობს მილდონის მღვიმე, სადაც აღმოჩენილია ადამიანის ნამოსახლარი, რომელიც ძვ.წ. 10.000 წელს მიეკუთვნება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.megalithic.co.uk/article.php?sid=18820

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კატეგორია:არგენტინის მდინარეები
მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე

***მიწისქვეშეთის შვიდი მეფე*** ()  — მწერალ ალექსანდრე ვოლკოვის მიერ ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ დაწერილი რომანების სერიის მესამე ტომი.

## სიუჟეტი 
წიგნს იწყებს შესავალი, რომელშიც წარმოდგენილია ჯადოსნური ქვეყნის შექმნის ისტორია. ყველაფერი დაიწყო მიწისქვეშეთში ხალხის დასახლებით და რომანის სათაურში ნახსენები შვიდი მეფე სწორედ აქედან მომდინარეობს. ვინაიდან ხალხს არ სურს შვიდივე მეფის ერთდროული მმართველობა, კანონის მიხედვით, ყველა, გარდა ერთი მეფისა იძინებს ჯადოსნური წყლის დალევის შემდეგ, მოგვიანებით კი ესა თუ ის მეფე თავის წინამორბედს ენაცვლება და ასე გრძელდება წლების მანძილზე. მაგრამ ზურმუხტის ქალაქიდან გაქცეული მოღალატე რუფ ბილანი შემთხვევით ანადგურებს ჯადოსნური წყლის წყაროს, რასაც მოჰყვება კრიზისი - შვიდივე მეფე ერთდროულად ცდილობს ქვეყნის მართვას.

დიდ სამყაროში დაბრუნებული გოგონა ელი აიოვას შტატში მიემგზავრება, სადაც გაიცნობს ბიძაშვილ ფრედს. ეს უკანასკნელი თავდაპირველად სკეპტიკურად უყურებს მის ისტორიებს ჯადოსნური ქვეყნის შესახებ, მაგრამ მოგვიანებით ორივე აღმოჩნდება გამოქვაბულში, რომელიც იკეტება ქვების ჩამონგრევის შედეგად. ფრედი, ელი და ძაღლი სახელად ტოტო მოგზაურობენ მიწისქვეშა ლაბირინთებში და აღმოჩნდებიან შვიდი მეფის წინაშე. რუფ ბილანი, რომელიც ამასობაში მათი მსახური ხდება, არწმუნებს მეფეებს, რომ ელი დიდი ჯადოქარია, რომელსაც შეუძლია წყაროს აღდგენა. ელი, ასე თუ ისე, მათი მძევალი აღმოჩნდება. მაგრამ მისი მეგობრები ზურმუხტის ქალაქიდან ყველაფერს შეიტყობენ და მიწისქვეშეთს ეწვევა ზედა სამყაროს მთელი დელეგაცია. წყარო აღდგენილია მექანიკური საშუალებებით, მაგრამ ხალხის გადაწყვეტილებით, უქმდება სამეფო რეჟიმი - ეს ადვილია, რადგან ახლადგამოღვიძებული პიროვნება იქცევა ბავშვივით და არ ახსოვს, თუ რას აკეთებდა ჩაძინებამდე. თაგვების დედოფალი რამინა ეუბნება ელის, რომ იგი ჯადოსნურ ქვეყანაში აღარ დაბრუნდება. ელი და ფრედი დრაკონ ოიხხოს დახმარებით ბრუნდებიან შინ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ზურმუხტის ქალაქის მოყვარულთა გვერდი 

კატეგორია:წიგნები ჯადოსნურ ქვეყანაზე (ვოლკოვი)
კატეგორია:1964 წლის რომანები
ჩოაპა (მდინარე)

**ჩოაპა** — მდინარე ჩილეში, კოკიმბოს რეგიონში. სათავეს იღებს ანდებში. ქალაქ სალამანკასთან, ჩოაპას ერთვის მისი მთავარი შენაკადი  მდინარე ილიაპელი. მდინარის სიგრძეა 160 კმ, ხოლო მისი აუზის ფართობი 8,124 კმ.კვ. ერთვის წყნარ ოკეანეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Choapa.pdf 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
აკონკაგუა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **აკონკაგუა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აკონკაგუა — მწვერვალი არგენტინაში.
* აკონკაგუა — მდინარე ჩილეში.
* აკონკაგუა — უნივერსიტეტი არგენტინის ქალაქ მენდოსაში.
* სან-ფელიპე-დე-აკონკაგუა — პროვინცია ჩილეში.
* აკონკაგუა — არგენტინული ფილმი, 1964 წ.
ილიაპელი (მდინარე)

**ილიაპელი** — მდინარე ჩილეში, კოკიმბოს რეგიონში. მდინარის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, 12 კილომეტრით ზემოდინებაზე, სანამ ილიაპელი შეუერთდება მდინარე ჩოაპას, მდებარეობს ქალაქი ილიაპელი. მდინარის სიგრძეა 85 კმ, ხოლო მისი აუზის ფართობი – 2,100 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Choapa.pdf 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
აკონკაგუა (მდინარე)

right|thumb|250პქ|მდინარე აკონკაგუა
**აკონკაგუა** — მდინარე ჩილეში. წარმოიქმნება ანდებში, ზღვის დონიდან 1,430 მ სიმაღლეზე ორი პატარა მდინარის - ხუნკალის და ბლანკოს შერწყმის შედეგად. ამის შემდეგ, მდინარე მიედინება დასავლეთით, საკმაოდ განიერ აკონკაგუას ხეობაში. 

მდინარის სიგრძეა 142 კმ და მას საკმაოდ აქტიურად იყენებენ ჩილეს ერთ-ერთი ყველაზე მეტად დასახლებული პროვინციის, სან-ფელიპე-დე-აკონგაგუას პროვინციის მიწების მოსარწყავად, რასაც რეგიონის ეკონომიკისათვის ძალიან დიდი მნიშვნელობა აქვს.

ერთვის წყნარ ოკეანეს, ქალაქ ვალპარაისოდან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე აკონკაგუას რუკა 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
მაიპო (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **მაიპო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მაიპო - ქალაქი ჩილეში.
*მაიპო - ვულკანი ჩილეს ანდებში.
*მაიპო - მდინარე ჩილეში, რომელიც სათავეს იღებს ვულკან მაიპოს კალთებზე.
*მაიპო - პროვინცია ჩილეში.
მაიპო (მდინარე)

მინი|250პქ|მაიპო
**მაიპო** — მდინარე ჩილეში. სანტიაგოს რეგიონის მთავარი მდინარე. სათავეს იღებს ანდებში, ვულკან მაიპოს დასავლეთ კალთებზე.  მისი ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე მაპოჩე. მაიპო წარმოადგენს სანტიაგოს რეგიონის ირიგაციისა და სასმელი წყლის ძირითად წყაროს. 

მდინარის სიგრძეა 250 კმ, ხოლო მისი აუზის ფართობი 15,304  კმ. კვ. ერთვის წყნარ ოკეანეს, საპორტო ქალაქ სან-ანტონიოს სიახლოვეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*მდინარე მაიპოს რუკა 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ჩილეს ეკონომიკა

[მინი|250პქ|ჩილე მსოფლიოში [ღვინო|ღვინის სიდიდით მე-5 ექსპორტიორია]]
**ჩილეს ეკონომიკა** არის დინამიურ, საბაზრო და საერთაშორისო ვაჭრობაზე ორიენტირებული. ადრეული 1990-იანი წლების განმავლობაში, როდესაც პატრისიო ეილვინის დემოკრატიულმა მთავრობამ გააღრმავა მათი წინამორბედი სამხედრო ხელისუფლების დაწყებული ეკონომიკური რეფორმები, ჩილეს როგორც ეკონომიკური რეფორმატორი ქვეყნის რეპუტაცია განმტკიცდა. ჩილეს ეკონომიკას ჰქონდა მთლიანი შიდა პროდუქტის რეალური 8%-იანი ზრდა 1991-1997 წლებში, მაგრამ 1998 წელს ეს მაჩვენებელი განახევრდა, ვიწრო მონეტარული პოლიტიკით შემოღებული იმპორტ-ექსპორტის ბალანსის კონტროლისა და ექსპორტიდან მიღებული მცირე მოგების გამო - ეს უკანასკნელი კი აზიის ფინანსური კრიზისის შედეგი იყო. ბოლო წლებში ჩილეს ეკონომიკამ აღიდგინა ძალები და ზრდამ 5-7%-ს მიაღწია. 1990 წლიდან, ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავალი სამჯერ გაიზარდა და დღეს 19,475 დოლარს შეადგენს. სიღარიბის ქვეშ მცხოვრებთა რაოდენობა 1988 წლისთვის 48% იყო, 2000 წელს 20%-მდე დავიდა, დღეისთვის კი 13,7%-ს უდრის.

2009-2010 წლების გლობალური კონკურენტუნარიანობის ანგარიშში ჩილე მსოფლიოს 30 საუკეთესოს შორის, ხოლო ლათინურ ამერიკაში პირველად დაასახლეს. მაშინ როდესაც ბრაზილია არის 56-ე, მექსიკა მე-60 და არგენტინა 85-ე. მსოფლიო ბანკის მიერ შემუშავებული ბიზნესის წარმოების ინდექსით, რომელიც ბიზნესის კეთების სიმარტივეს, ბიზნესის რეგულაციას და საკუთრების უფლების დაცვას ეყრდნობა ჩილე არის 49-ე. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაცია დათანხმდა, სხვა სამ ქვეყანასთან ერთად ჩილე მიეწვია ოფიციალური წევრობის მიღებისათვის მოლაპარაკებებზე. ამის მიუხედავად ჩილე, სხვა ლათინური ამერიკის ქვეყნების მსგავსად მრავალი პრობლემის წინაშე დგას. მას ისეთ მაჩვენებლებში როგორიცაა სოციალური თანასწორობა და უმუშევრობს ინდექსი უფრო ცუდი მაჩვენებლები აქვს ვიდრე მექსიკას.ჩილეს ეკონომიკაში მნიშვნელოვანი წილი სპილენძის ექსპორტზე მოდის (მსოფლიო ექსპორტის 1/3). ჩილეს საგარეო პირდაპირმა ინვესტიციებმა 2012 წელს 17.3 მილიარდი დოლარი შეადგინა. საერთაშორისო გამჭირვალობის კორუფციის აღქმის ინდექსით ჩილე მსოფლიოს ყველაზე ნაკლებად კორუფციულ ქვეყნებს შორის მე-20 ადგილზეა.

## მშპ-ს შემადგენლები
მშპ-ს ძირითადი მაკროეკონომიკური აგრეგატები

Note: 2007 წლის მონაცემები არის წინასწარი, 2008-09 წლების მონაცემები პრელიმინარული. წყარო: [ჩილეს ცენტრალური ბანკი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A1_%E1%83%AA%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%A2%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%9A%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%99%E1%83%98)],28 მარტი, 2010 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩილეს ეკონომიკური ტრანსფორმაცია - HACER 
* ინვესტიცია ჩილეში 
* ჩილეს მიმოხილვა - ეს არის ჩილე 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ეკონომიკა
ჰაიდი კლუმი

**ჰაიდი კლუმი** (, ; 1 ივნისი 1973, გრებდიშ-ბლაგდახი, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, ფრგ) — გერმანელი სუპერმოდელი, მსახიობი და ტელეწამყვანი.

## კარიერა 
1990-იანი წლებიდან ჰაიდი ითვლება მსოფლიოში ერთ-ერთ ცნობილ მოდელად. მისი კარიერა დაიწყო 1992 წელს, როდესაც ის აირჩეს 25 000 გოგონათა შორის. ამავე წელს გააფორმა კონსტრაქტი და უკვე 1993 წლის დასაწყისში აშშ-ში საცხოვრებლად გაემგზავრა. 1998 წელს ჰაიდი გამოჩნდა „Sports Illustrated“-ის გარეკანზე, რომლის ტირაჟი აშშ-ში 20 მილიონს აღწევს. ამასთან ერთად ის „Victoria's Secret“-ის ერთ-ერთი მთავარი „ანგელოზი“ გახდა. შემდეგ იყო „Vogue-სა“ და „ELLE“-ის ყდები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი , 
* 
* ჰაიდი კლუმი Fashion Model Directory-პროფილი

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სურამის უღელტეხილი

**სურამის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოში, შიდა ქართლისა და იმერეთის მხარეებში, ხაშურისა და ხარაგაულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ დადაბლებულ ნაწილში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 948 მ. უღელტეხილის მიდამოები აგებულია პალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით, აგრეთვე ქვებით. სურამის უღელტეხილზე გადადის საავტომობილო გზა მდინარე სურამულის აუზიდან მდინარე ჩხერიმელის აუზში. შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:იმერეთის მხარის უღელტეხილები
საქართველოს საფეხბურთო თასი 2002-2003

**საქართველოს თასი 2002-2003** — საქართველოს თასის მეცამეტე გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა თბილისის „დინამო“, რომელმაც ფინალში ბოლნისის „სიონი“ დაამარცხა, ანგარიშით 3–1.

## შედეგები 
### პირველი რაუნდი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2003 წლის 24 და 26 თებერვალს, საპასუხო – 28 თებერვალს და 1 მარტს.*

|}

### მეორე რაუნდი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2003 წლის 5 და 6 მარტს, საპასუხო – 9 და 10 მარტს.*

|}

### მეოთხედფინალი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2003 წლის 18 მარტს, საპასუხო – 10 აპრილს.*

|}

### ნახევარფინალი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2003 წლის 19 აპრილს, საპასუხო – 7 მაისს.*

|}

### ფინალი 
## იხილეთ აგრეთვე 
* უმაღლესი ლიგა 2002-2003

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.

კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი