open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მახვილი (გრამატიკა)

**მახვილი** — ამა თუ იმ მარცვლის სხვაზე უფრო მკაფიოდ და გამოთქმით წარმოთქმა. მახვილის დასმა განისაზღვრება ენის ნორმებით. მახვილი განსხვავდება ენებში, ტონის, მოძრაობისა და სხვა მახასიათებლების მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Feet and Metrical Stress (The Cambridge Handbook of Phonology)
* Word stress in English The six fundamental rules
* Word Stress rules based on affixation

კატეგორია:გრამატიკა
წმინდა მისტერია

**წმინდა მისტერია** — საიდუმლო კულტი ან ღვთისმსახურების განსაკუთრებული ფორმა. მისტერიებს ძველ დროში აწყობდნენ ღამით, ჩირაღდნების შუქზე, ხოლო იმ ღვთაების ისტორიას, რომელსაც თაყვანს სცემდნენ, წარმოადგენდნენ დრამატული სცენების სახით. უძველესი მისტერიები ჩაისახა ძველ ეგვიპტეში, ბაბილონში. მისტერიები გავრცელდა ძველ საბერძნეთსა და რომში, სადაც დადასტურებულია ელევსინისა და ორფიკული მისტერიები. მისტერიის მრავალი ელემენტი აიღო ქრისტიანობამ  და აქცია ლიტურგიის ნაწილად.

## რესურსები ინტერნეტში
*[კათოლიკური ენციკლოპედია](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Mystery)

კატეგორია:რელიგიური ტერმინები
აგროტურიზმი

[მინი|კოტეჯი [ლიეტუვაში]]
**აგროტურიზმი**, იგივე **სასოფლო ტურიზმი** — ტურიზმის სახეობა. აგროტურიზმი გულისხმობს მოგზაურობასა და დასვენებას სოფლებში. აგროტურიზმი ევროპაში მე-20 საუკუნის 70-იან წლებში გამოჩნდა. 1971 წელს საფრანგეთში დაფუძნდა ასოციაცია – „ტურიზმი სოფლად“. ევროპის აგროტურიზმის ფედერაციის (EuroGites) მონაცემებით, ევროპის 27 სახელმწიფოში განთავსებულია 100 000-ზე მეტი ტურისტული ობიექტი. აგროტურიზმის ერთ-ერთი სახეობაა ღვინის ტურიზმი. ღვინის ტურიზმი გულისხმობს ვენახების მონახულებას, ყურძნის კრეფას, ღვინის დეგუსტაციასა და მის შეძენას, რაც ღვინის ფესტივალების ჩატარებას მოიცავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Agritourism Safety

კატეგორია:ტურიზმის სახეობები
კაიანე ალდორინო

**კაიანე ალდორინო** (დ. 8 ივლისი, 1986) — გიბრალტარელი მოდელი და პოლიტიკოსი. 2009 წელს გახდა „მის მსოფლიო“. 2017-2019 წლებში იყო გიბრალტარის მერი. მანამდე 2014 წლიდან იყო მერის მოადგილე. ჰყავს მეუღლე და ერთი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* „მის გიბრალტარის“ საიტი

კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:მის გიბრალტარის გამარჯვებულები
კატეგორია:გიბრალტარელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მახის რიცხვი

**მახის რიცხვი** — აირის დინების მთავარი მახასიათებელი, რომელიც ტოლია დინების სიჩქარის შეფარდებისა ბგერის სიჩქარესთან. აირის ნაკადის ერთსა და იმავე წერტილში. ეწოდა ერნსტ მახის სახელი. მახის რიცხვი აეროდინამიკის მსგავსების ერთ-ერთი მთავარი კრიტერიუმია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Gas Dynamics Toolbox Calculate Mach number and normal shock wave parameters for mixtures of perfect and imperfect gases.
*NASA's page on Mach Number  Interactive calculator for Mach number.
*NewByte standard atmosphere calculator and speed converter

კატეგორია:აეროდინამიკა
ერნსტ მახი

**ერნსტ მახი** (დ. 18 თებერვალი, 1838 — გ. 19 თებერვალი, 1916, მიუნხენი) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი და ფიზიკოსი. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ვენის უნივერსიტეტი. 1861 წლიდან იყო ამ უნივერსიტეტის დოცენტი. 1864 წლიდან იყო გრაცის უნივერსიტეტის ფიზიკის პროფესორი. 1867 წლიდან იყო პრაღის გერმანული უნივერსიტეტის რექტორი და ფიზიკის პროფესორი. 1881 წლიდან სწავობდა აეროდინამიკის პროცესებს. 1895-1901 წლებში იყო ვენის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის პროფესორი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* Vladimir Lenin: *Materialism and Empirio-criticism*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:ავსტრიელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ავსტრიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 თებერვალი
კატეგორია:ათეისტი ფილოსოფოსები
მახნოვშჩინა

**მახნოვშჩინა** — ანარქისტული მოძრაობა მარცხენა ნაპირის უკრაინაში 1918-1921 წლებში. სახელი ეწოდა მეთაურის, ნესტორ მახნოს მიხედვით. მისი სოციალური საფუძველი იყო ეკატერინოსლავისა და ხარკოვის გუბერნიების შეძლებული გლეხობა, მაგრამ ის არ იყო ლოკალური მოვლენა და ვრცელდებოდა დონიდან დნესტრამდე. დედაქალაქი იყო გულიაიპოლე. მახნოვშჩინის იდეოლოგია იყო ანარქიზმი, ქადაგებდა სახელმწიფოს ხელისუფლების გარეშე. გამოიცემოდა რამდენიმე გაზეთი. 

მახნოვშჩინის სამხედრო ძალაას შეადგენდა მობილური სამხედრო რაზმები, ცხენოსნები და ოთხთვალებზე ამხედრებული ჯარისკაცები, რომლებიც დღე-ღამეში 100 კმ-ს ფარავდნენ. 1918 წლის ნოემბრისთვის მახნოს რაზმი 500 კაცს ითვლიდა. 1919 წლის იანვრისთვის მიაღწია 20 ათასს.1919 წლის თებერვალში მახნოს არმია შეუერთდა წითელ არმიას და იბრძოდა თეთრი გვარდიის წინააღმდეგ. მაგრამ მახნოველები არ სცნობდნენ რსფსრ სარდლობას. 1919 წლის მაისში თეთრმა გვარდიამ დაამარცხა მახნოს ჯარი. 1919 წლის შემოდგომაზე მახნოს არმიამ 30-35 ათასი კაცია შეადგინა. 1920 წელს წითელი არმია შევიდა მახნოვშჩინის ტერიტორიაზე, მიუხედავად ამისა, მახნომ უარ უთხრა გენერალ ვრანგელს ერთობლივ მოქმედებაზე. 1920 წლის ოქტომბერში ხარკოვში მახნომ ხელი მოაწერა წითელ არმიასთან ერთად ვრანგელის წინააღმდეგ მოქმედების ხელშეკრულებას. 1920 წლის 25 ნოემბერს მიხეილ ფრუნზეს ბრძანებით დაიწყო მახნოვშჩინის განადგურება. 1921 წელს ნეპის შემოღებამ მნიშვნელოვნად შეავიწროვა მახნოვშჩინის სოციალური ბაზა. 1921 წლის 26 აგვისტოს მახნო,მ დნესტრი გადალახა და ჩაბარდა რუმინეთის ხელისუფლებას.

## ლიტერატურა
* *არშინოვი, პ.* History of the Makhnovist Movement (1918–1921), 1923.
* *სკირდა, ა.*, ''Nestor Makhno: Anarchy's Cossack – The struggle for Free Soviets in the Ukraine 1917–1921''. AK Press

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად შექმნილი სახელმწიფოები
კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდის ყოფილი სახელმწიფოები
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
კატეგორია:ანარქიზმი ევროპაში
ქალები ტაჯიკეთში

**ქალები ტაჯიკეთში** — მკაცრად პატრიარქალურ საზოგადოებაში მცხოვრები ქალები, წიგნიერების ძალიან მაღალი მაჩვენებლით - 99,7% (2015 წლის მდგომარეობით). ტაჯიკი ქალების თითქმის ნახევარი განიცდის ფიზიკურ, ფსიქოლოგიურ ან სექსუალურ ძალადობას ოჯახში.  

## კულტურული ფონი 
მარცხნივ|მინი| ახალგაზრდა ქალი ტაჯიკეთში
მარცხნივ|მინი| ტაჯიკი ქალები ბაზარში პურს ყიდიან
ტაჯიკეთი არის შუა აზიის ქვეყანა, ყოფილი საბჭოთა კავშირის ერთ-ერთი უღარიბესი სახელმწიფო. ძირითადად, სოფლის მეურნეობის ქვეყანაა: 2015 წლის მონაცემებით, მთლიანი მოსახლეობის მხოლოდ 26,8% ცხოვრობდა ურბანულ ადგილებში. ქვეყანამ ძალიან მშფოთვარე პერიოდი განიცადა 1990-იან წლებში, საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, 1992-97 წლების სამოქალაქო ომმა მნიშვნელოვნად დააზიანა მისი ისედაც სუსტი ეკონომიკა. მოსახლეობის დაახლოებით 90% მუსლიმია, უმეტესობა მათგანი სუნიტურ ისლამს იყენებს.  სხვა გამოკითხვის თანახმად, ქალები და კაცები, ძირითადად, ეთანხმებიან, რომ ქმრის ან დედამთილისთვის შესაძლებელია  ცოლის / რძლის ცემა, თუ ის „უკმაყოფილოდ საუბრობს“, არ ემორჩილება, ნებართვის გარეშე ტოვებს სახლს, დროულად არ ამზადებს ვახშამს ან სათანადოდ არ უვლის ბავშვებს. 

2013 წელს ტაჯიკეთმა მიიღო *კანონი ოჯახში ძალადობის აღკვეთის შესახებ*, მისი პირველი კანონი ოჯახში ძალადობის წინააღმდეგ.  არასამთავრობო ორგანიზაციებმა, რომლებიც ქალთა საკითხებზე მუშაობენ, წინადადება პირველად 2007 წელს შეიმუშავეს. სამი წლის განმავლობაში არანაირი პროგრესის მიღწევის შემდეგ, მუიასარა ბობოხანოვამ, ასოციაცია „ქალი და საზოგადოება“ -ს დამფუძნებელმა და ხელმძღვანელმა, დახმარება სთხოვა პრეზიდენტს, მოითხოვა სამუშაო ჯგუფი, რომელიც შედგებოდა კანონმდებლების, არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლებისა და მმართველობის სხვა სფეროებისგან, შეხვდნენ საერთაშორისო ორგანიზაციები საკითხის განსახილველად. ფოკუსი იყო მიმართული პრევენციისკენ, იმ მიზეზების გადასაჭრელად, როგორიცაა უმუშევრობა და არასტაბილურობა, რასაც ძალადობა მოჰყვება და დაზარალებულთა სამართლებრივი და ფსიქოლოგიური დახმარების უზრუნველყოფა. 

## იძულებითი და ადრეული ქორწინება 
მიუხედავად იმისა, რომ ტაჯიკეთის კანონები კრძალავს იძულებით და ბავშვთა ქორწინებას, ეს პრაქტიკა მთელ ქვეყანაში არის გავრცელებული და ამ წესების შესაკავებლად ძალიან ცოტა რამ კეთდება. ბავშვთა ქორწინების მაჩვენებლები მკვეთრად გაიზარდა სამოქალაქო ომის დროს, როდესაც მშობლებმა აიძულეს ქალიშვილები დაქორწინებულიყვნენ, რათა დაეცვათ მათი ქორწინება საფრთხისგან (უბიწოება შეიძლება დაკარგულიყო გაუპატიურებით, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ოჯახის რეპუტაციაზე). გოგონას დაუქორწინებლად დარჩენის შიში კიდევ ერთი ფაქტორია, რომელიც ასევე ხელს უწყობს მშობლების მიერ შვილის ადრეულად დაქორწინებას, რადგან ქალს, რომელსაც არ ჰყავს ქმარი, სოციალურად არ არის მისაღები. 

## ქალები ადგილობრივ მმართველობაში 
ადგილობრივ მმართველობაში ქალების ჩართულობა შედარებით დაბალია. სოფლის *ჯამებში* არჩეული დეპუტატების მხოლოდ 15,2% ქალია.  ქვეყნის აღმოსავლეთით მდებარე მთიანი-ბადახშანის ავტონომიურ *ოლქს* ჰყავდა არჩეული ქალი დეპუტატების ყველაზე მეტი წილი სოფლის *ჯამებში* , დაახლოებით 21,2%.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალთა უფლებები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ტაჯიკეთი
კატეგორია:ქალები ქვეყნების მიხედვით
ბოკეოს პროვინცია

**ბოკეოს პროვინცია** (ლაოსურად: ບໍ່ແກ້ວ; სიტყვასიტყვით „ძვირფასი ქვები“*; ძველად ცნობილი როგორც, **ჰუა ხონგი**, „მეკონგის მმართველი“)* — ლაოსის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე პროვინცია. ეს არის ყველაზე პატარა და ნაკლებად დასახლებული პროვინცია ქვეყანაში. ბოკეოს პროვინციას უჭირავს 6 196 კვადრატული კილომეტრი. ის ესაზღვრება ლუანგ ნამტას პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოუდომქაის პროვინციას აღმოსავლეთით, ქსენიაბულის პროვინციას სამხრეთით, და ტაილანდს სამხრეთ-დასავლეთით და მიანმარს დასავლეთით და ჩრდილო – დასავლეთით. პროვინცია ხუთი რაიონისგან შედგება (ჰუაისაი, ტონფეუნგი, მეუნგი, ფადომი და პაკთა). იგი მდიდარია ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვების საბადოებით.  ბოკეოს პროვინციის დედაქალაქია ჰუაისაი, რომელიც მდინარე მეკონგზე მდებარეობს. პროვინცია ოქროს სამკუთხედშია, მიანმარისა და ტაილანდის საზღვარზე. პროვინციაში 34 ეთნიკური ჯგუფია. ჰუაისაი არის ტაილანდთან სასაზღვრო ქალაქი და რეგიონალური ეკონომიკური ცენტრი.

## ისტორია 
ბოკეოს სახელი მიენიჭა ჰუეი ხაის რაიონში აღმოჩენილი საფირონების გამო. სტელა, რომელიც თარიღდება 1458 წლით არის ნაპოვნი ვატ ჯომ კაოს მანილატში. მიმდებარედ პაგოდა აშენდა 1880, ხისგან, შანის არქიტექტურულ სტილში. ფორტ კარნო, საფრანგეთის კოლონიური იმპერიის ისტორიული ნიმუში, ახლა ლაოსის არმიას ეკუთვნის. მას 6 196 კვადრატული კილომეტრი უჭირავს. ბოკეოს პროვინცია ესაზღვრება ლუანგ ნამტას პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ოუდომქაის პროვინციას აღმოსავლეთით, ქსენიაბულის პროვინციას სამხრეთით, ტაილანდს სამხრეთ-დასავლეთით და მიანმარს დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით. აღსანიშნავია დასახლებები: ჰუაისაი, მონგ ლინი, ბან თაკატე, ბან მეუნგ ჰონგი, ბან ჰა ლი ტაი, ბან ხაი სან, ბან ნამ კუენგი, ბან ლონგ და ბან პაუნგი. მდინარე ნამ ნაგა მიედინება პროვინციის ბოკეოს ნაკრძალში, პროვინციას ერთი მხრიდან ესაზღვრება მდინარე მეკონგი, რომელიც ტაილანდისა და ბირმასაც მოიცავს და სავაჭრო ჯავშირშია ჩინეთთან. პროვინციაში არის 36 დაბის ტიპის დასახლება, 400-ზე მეტი სოფელი.  აქ სულ 34 ეთნიკური ჯგუფი ირიცხება (მათ შორის აქა, ჰმონგი, ხამუ, კალომი, კუი, ლამეტი, ლაო ჰუაი, მიენი, მუსოე, ნგო, ფაი, ფუ ტაი, ფუანი, ფუვანი, სამთაო, შანი, ტაჰოი, ტაი დაენგი, ტაიმის კაშხალი, ტაი ხაო, თაი ლუ, თაი ნაი დაჩინელები). პროვინციის ეთნიკური მრავალფეროვნების მხრივ მეორე ადგილზეა ქვეყანაში, ლუანგ ნამტას პროვინციის შემდეგ. ყველაზე მრავალრიცხოვანი არიან ლანტენის, ჰმონგის, ლაჰუს, იაოს, ახას და ტაი ლუეს ხალხები. ლაჰუ, ტიბეტო-ბურმანურენოვანი ხალხი, რომლებიც ჩრდილოეთ მიანმარისა და ტაილანდის ეთნიკური ჯგუფის წარმომადგენლები არიან, ასევე ცხოვრობენ ამ პროვინციაში.

## ღირსშესანიშნაობები 
დედაქალაქ ჰოუაიქსაიში რამდენიმე ტაძარია, მათ შორის ვარ ჩამკაო მანილატი, ვატ კომ ხაო მანილატი (აშენდა 1880 წელს), ვატ თადსუვანნა პკახამი (რვა მოოქროვილი ბუდით), ვატ ხონეკეო ქსაიარამი (წითელი, ოქროსფერი და მწვანე კარებით და სვეტებით) და ვატ კეოფონე სავანთანარამი, ძველი ფრანგული ფორტ კარნოტის შენობები და ბარაკები ახლა განადგურებულია.

## გალერეა 

ფაილი:Bokeo HuayXai1 tango7174.jpg|ჰუიაიქსაის ცენტრი
ფაილი:Bokeo HuayXai VatChomKhaoManilat2 tango7174.jpg|ვატ ჯომ ხაო მანილატი
ფაილი:Bokeo Mekong1 tango7174.jpg|სოფელი მდინარე მეკონგზე
ფაილი:Bokeo BanHuayHao5 tango7174.jpg|სოფელი ხმუ

## სქოლიო
კატეგორია:ლაოსის პროვინციები
კომანდორის კუნძულები

**კომანდორის კუნძულები** () — ოთხი კუნძულისგან შემდგარი არქიპელაგი წყნარი ოკეანის ბერინგის ზღვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციულად შედის რუსეთის კამჩატკის მხარის ალეუტის რაიონის შემადგენლობაში. ფართობი 1846 კმ². მოსახლეობა 718 ადამიანი (2018). სახელი ეწოდა კომანდორ ვიტუს ბერინგის პატივსაცემად, რომელმაც კუნძულები 1741 წელს აღმოაჩინა. არქიპელაგის ყველაზე მოზრდილ — ბერინგის კუნძულზეა ზღვაოსნის საფლავი. კომანდორის კუნძულები რუსული და ალეუტური კულტურის შერევის ადგილია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელი სიის ძეგლები
ლეილა დე ლიმა

**ლეილა ნორმა ეულალია ხოსეფა მაგისტრადო დე ლიმა** (დ. 27 აგვისტო 1959) — ფილიპინელი პოლიტიკოსი, უფლებადამცველი და იურისტი. ფილიპინების კონგრესში სენატორის მოვალეობის შემსრულებელი (2016 წლის 30 ივნისიდან). მანამდე მას ეკავა იუსტიციის დეპარტამენტის მდივნის (2010-2015) და ადამიანის უფლებათა კომისიის თავმჯდომარის (2008-2010) თანამდებობები. ლიბერალური პარტიის წევრი (2015 წლიდან). მან დატოვა იუსტიციის მინისტრის პოსტი, რათა კენჭი ეყარა ფილიპინების სენატში 2016 წლის 9 მაისს. შედეგად, მან ფილიპინების სენატის მე -17 მოწვევის სენატში თორმეტი ადგილიდან ერთი დაიკავა.

## ადრეული წლები 
[მარცხნივ|მინი|პრეზიდენტი [როდრიგო დუტერტე და სენატორი ლეილა დე ლიმა]]
ლეილა დე ლიმა არის ფილიპინების საარჩევნო კომისიის ( COMELEC ) ყოფილი კომისრის ვისენტე დე ლიმასა და ნორმა მაგისტრადოს უფროსი ქალიშვილი.    მისი დეიდის, ჯული დე ლიმას მეუღლე  ფილიპინების კომუნისტური პარტიის დამფუძნებელი ხოსე მარია სისონია. ლეილა დე ლიმა იგი დაიბადა და გაიზარდა სამხრეთ კამარინესის პროვინციის ქალაქ ირიგაში.1980 წელს დაამთავრა დე ლა სალის უნივერსიტეტი ისტორიის ბაკალავრის ხარისხით. 1985 წელს მიიღო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი (სალუტატორიანი) სან ბედას სამართლის კოლეჯში.  2017 წლის 17 თებერვალს ადგილობრივმა სასამართლომ ლიმას ბრალი წაუყენა. 23 თებერვალს, მუნტინლუპას სასამართლომ  გამოსცა ლეილა დე ლიმას  დაპატიმრების ორდერი, სავარაუდოდ, ნარკოვაჭრობის შესახებ კანონის დარღვევისათვის. 

დე ლიმა დაადანაშაულეს, თითქოსდა იყენებდა  ფილიპინების იუსტიციის მინისტრის თანამდებობას ნარკოტიკებით ვაჭობის საქმიანობასთან  დაკავშირებული კვალის დაფარვაში.  ის მეორე დილას დააპატიმრეს.

2017 წლის 16 მარტს ევროპარლამენტმა დაგმო  მკვლელობების ტალღა ფილიპინებზე (ე.წ. არამართლზომიერი მკვლელობები) და მოითხოვა დე ლიმას ციხიდან გათავისუფლება. პარლამენტმა სერიოზული შეშფოთება გამოთქვა იმის გამო, რომ ბრალდებები, რომლითაც სენატორი დე ლიმა დააპატიმრეს, თითქმის მთლიანად ყალბ ჩვენებებზე  იყო აგებული. Amnesty International მიიჩნევს, რომ სენატორი დე ლიმა არის "სინდისის პატიმარი". მიუხედავად პატიმრობისა, ლიმა კვლავ  პრეზიდენტ დუტერტეს პოლიტიკის მოწინააღმდგეა. ის რჩება ფილიპინების სენატისა და ფილიპინების ლიბერალური პარტიის წევრად.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ფილიპინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2018

**ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2018** — რიგით 67-ე ევროპის ჩემპიონატი. ჩატარდა ისრაელის დედაქალაქ თელ-ავივში 26-დან 28 აპრილამდე. ტურნირზე ყველაზე მეტი, 8 მედალი რუსეთმა მოიპოვა (4 ოქრო, 1 ვერცხლი და 3 ბრინჯაო). საქართველომ ტურნირზე ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება. ტურნირზე მონაწილეობა მიიღო 368 ძიუდოისტმა 44 ქვეყნიდან.

## მონაწილე ქვეყნები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ევროპის ძიუდოს კავშირის საიტი.

კატეგორია:ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი
მარინა სლუცკაია

**მარინა სლუცკაია** (დ. 9 ივლისი, 1991) — ბელარუსი ქალი ძიუდოისტი. 2017 წელს +78კგ წონით კატეგორიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი. 2019 წელს მოიგო ევროპის ჩემპიონატი (რომელიც ტარდებოდა ევროპული თამაშების ფარგლებში).

## რესურსები ინტერნეტში
* Judoinside

კატეგორია:ბელარუსი ქალი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დერინდერე (პოსოფის რაიონი)

**დერინდერე** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 108 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 27 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 174 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
უნგრული რაფსოდია №4

**უნგრული რაფსოდია №4**, S.244/4 — ფერენც ლისტის 19 უნგრული რაფსოდიიდან რიგით მეოთხე რაფსოდია. ლისტმა ნაწარმოები 1847 წელს დაწერა და გამოაქვეყნა 1853 წელს.

ნაწარმოების შესრულების ხანგრძლივობა, როგორც წესი, ხუთი წუთია.

## მელოდიების წარმომავლობა 
ეს რაფსოდია ლისტის „მადიარ დალოკის“ მეორე ტომის მეშვიდე ნაწარმოების გადაკეთებული ვერსიაა. პირველ ნაწილში ვხვდებით ნელი „ვერბუნკოშის“ მელოდიას უცნობი წარმომავლობით, თუმცა დანარჩენი მელოდიები, უმეტესწილად, ანტალ ჩერმაკის ნამუშევრებიდან მომდინარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
04
კატეგორია:1847 წლის ნაწარმოებები
კატეგორია:ნაწარმოებები მი-ბემოლ მაჟორში
ქალები უზბეკეთში

მინი| ქალი ბავშვთან ერთად
**ქალები უზბეკეთში** — სოციალურ და სამართლებრივ ვითარებაზე გავლენა მოახდინა ადგილობრივი ტრადიციების, რელიგიის, ადრინდელი საბჭოთა რეჟიმისა და დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ სოციალური ნორმების შეცვლამ.

უზბეკეთი ქალებს უტარებს იძულებით სტერილიზაციას, ჰისტერექტომიის და სპირალის შეყვანის პოლიტიკას 1990-იანი წლების ბოლოდან მოსახლეობის რაოდენობაზე კონტროლის დაწესების მიზნით.  
ქალთა მიმართ ოჯახში ძალადობა სერიოზული პრობლემაა უზბეკეთში. გაეროს ბავშვთა ფონდის მიერ ჩატარებულმა გამოკითხვამ აჩვენა, რომ ქალების 69,6 % ეთანხმებოდა იმას, რომ ქმრის მხრიდან გამართლებული იყო ცოლის ცემა ან გარკვეულ ვითარებაში დარტყმა (მათ შორის 61,2 %, თუ ცოლი გავა გარეთ ქმრის თანხმობის გარეშე და 47,9 % თუ იგი ედავება მას).

## დედის ჯანმრთელობის დაცვა და კონტრაცეპტივების ხელმისაწვდომობა 
კონტრაცეპტივებისა და დედის ჯანმრთელობის დაცვის შესაძლებლობა შერეულია. ქალების 62,3 % 2003 წელს იყენებდა უფასო კონტრაცეპტივებს.  2000 წელს ქვეყანაში დაახლოებით 20 900 ბებიაქალი იყო.

## იძულებითი სტერილიზაცია 
არსებობს ცნობები, რომ უზბეკეთში ქალების იძულებითი სტერილიზაცია ხდება.  2012 წლის 12 აპრილს BBC მსოფლიო სამსახურის „დავალების“ ანგარიშში აღმოჩნდა, რომ ქალები სტერილიზდებიან, ხშირად მათი ცოდნის გარეშე, მთავრობის მიერ მოსახლეობის რაოდენობის კონტროლის მიზნით.

## თვითმკვლელობა 
თვითდაწვა უზბეკეთის ქალებში სუიციდის გავრცელებული ფორმაა. 2001 წელს შეფასდა, რომ დაახლოებით 500 ქალი წელიწადში თავს იკლავს შეურაცხმყოფელი სიტუაციების გამო.

## ტრეფიკინგი 
გაერომ აღიარა მთავრობის ზოგიერთი მცდელობა ადამიანებით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) შემცირებისა. მაგალითად, ტრეფიკინგის მსხვერპლთათვის ხელმისაწვდომია სატელეფონო ცხელი ხაზები,  და ტრეფიკინგისთვის დამნაშავეს 5-დან რვა წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ემუქრება.  ”ტრეფიკინგი ხდება როგორც „შატლის“ ვაჭრობის გაგრძელება. ქალები ტურისტებად იგზავნებიან დასაქმების დაპირებით, როგორც ძიძები, რეპეტიტორები ან ბავშვის მზრუნველები, მაგრამ ისინი უმეტესად მუშაობენ სექს-ინდუსტრიაში.” მიუხედავად იმისა, რომ უზბეკეთის სახელმწიფოს აქვს პროგრამები, რომლებიც ხელს უწყობს ქალების ეკონომიკური შესაძლებლობების გაზრდას, პრობლემები არსებობს. მაგალითად, შრომის ბაზარი სქესის მიხედვით არის გამიჯნული და ქალებს, ჩვეულებრივ, უფრო დაბალი ხელფასი აქვთ. „არასაწარმოო სექტორის არაკვალიფიციური პერსონალი პრაქტიკულად მთლიანად ქალებისგან შედგება.“

სპეციალური საჭიროების მქონე ბავშვთა დედებს ან მრავალშვილიან დედებს შეუძლიათ პენსიაზე გავიდნენ 50 წლის ასაკში, რაც ხუთი წლით ადრეა საპენსიო ასაკთან შედარებით. ითვლება, რომ პატარძლის გატაცება ეკონომიკურ არასტაბილურობასთან არის დაკავშირებული. იმის გათვალისწინებით, რომ ქორწილები შეიძლება ძალიან ძვირი იყოს, გატაცებებით თავიდან იცილებენ როგორც ცერემონიის ღირებულებას, ისე პატარძლის ნებისმიერ ფასს. ზოგი მკვლევარი აღნიშნავს, რომ ნაკლებად სასურველი მამაკაცი, რომელსაც აქვს დაბალი განათლება ან აქვს ნარკომანიისა და ალკოჰოლის პრობლემა, უფრო მეტად იტაცებს პატარძლებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალთა უფლებები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:უზბეკეთი
კატეგორია:ქალები ქვეყნების მიხედვით
რენატ საიდოვი

**რენატ საიდოვი** (დ. 27 სექტემბერი, 1988) — რუსი ძიუდოისტი. 2014 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2015 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ევროპის ჩემპიონატზე (ჩატარდა ევროპული თამაშების ფარგლებში). 2011 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი უნივერსიადაზე, 2013 წელს კი +100კგ წონით კატეგორიაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. რუსეთის ნაკრებთან ერთად ორჯერ, 2014 და 2017 წლებში მოიპოვა გუნდური ვერცხლის მედალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Judoinside

კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უნგრული რაფსოდია №5

**უნგრული რაფსოდია №5**, S.244/5 — ფერენც ლისტის 19 უნგრული რაფსოდიიდან რიგით მეხუთე რაფსოდია. ნაწარმოებს თავად კომპოზიტორმა შეარქვა ზედმეტსახელი „Héroïde-élégiaque“. აღსანიშნავია, რომ ეს რაფსოდია დანარჩენი რაფსოდიებისგან განსხვავდება, რადგან იგი არ მიჰყვება სტრუქტურას „prelude“ - „lassan“ - „friska“ და ყველაზე მელანქოლიური და ბნელი ჟღერადობისაა. მოგვიანებით ნაწარმოების საორკესტრო ვერსიაც დაიწერა.

## მელოდიების წარმომავლობა 
ამ რაფსოდიის მელოდიები მომდინარეობს იოჟეფ კოშოვიჩის უნგრული ცეკვისგან, სახელწოდებით „Hősi elégia“. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

05
კატეგორია:1847 წლის ნაწარმოებები
უნგრული რაფსოდია №7

**უნგრული რაფსოდია №7** რე მინორში, S.244/7  — ფერენც ლისტის 19 უნგრული რაფსოდიიდან რიგით მეშვიდე რაფსოდია.

## მელოდიების წარმომავლობა 
ეს რაფსოდია დაფუძნებულია სამ სხვადასხვა მელოდიაზე, რომლებსაც ფერენც ლისტის „მადიარ დალოკის“ მერვე ტომის მეთხუთმეტე ნაწარმოებში ვხვდებით. პირველი მელოდიის სახელწოდებაა „Chlopitzky nótát'“, ხოლო დანარჩენი ორი მომდინარეობს უნგრული ხალხური სიმღერებიდან — „Nincsen nékem kedvesebb vendégem“ და „Nem láttam én télen fecskét“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
07
ემილ წერეთელი

**ემილ წერეთელი** (დ. 20 იანვარი, 1932, თბილისი — გ. 6 მაისი, 2022) — ქართველი გეოგრაფი, გეოლოგი და პედაგოგი. ეკოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი და საქართველოს საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (2003). ემილ წერეთელმა IBC-გან (საერთაშორისო ბიოგრაფიული ცენტრი) სპეციალური ჯილდო — მედალი და სერტიფიკატი მიიღო და 2014 წლის მსოფლიო მეცნიერთა ტოპ ასეულში დაიკავა ადგილი. 2017 წელს ემილ წერეთელი მსოფლიოს რჩეულ მეცნიერთა ასეულში მეორედ მოხვდა.

## ბიოგრაფია 
ემილ წერეთელმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი გეომორფოლოგიის სპეციალობით 1955 წელს. 1955 წელს იყო სსრკ გეოლოგიის სამინისტროს მე-4 სამმართველოს მე-7 რაიონის ექსპედიციის გეოლოგი; 1956–58 წლებში სსრკ გეოლოგიის სამინისტროს მე-4 სამმართველოს მე-7 რაიონის ექსპედიციის ინჟინერ-გეოლოგი; 1958–60 წლებში სსრკ გეოლოგიის სამინისტროს მე-4 სამმართველოს მე-6 რაიონის ექსპედიციის გეოლოგიური რაზმის უფროსი; 1960-63 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი; 1964–68 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოლოგიური სამმართველოს საინჟინრო-გეოლოგიური პარტიის უფროსი; 1969–71 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული კომპლექსური ჰოდროგეოლოგიური და საინჟინრო-გეოლოგიური სადგურის მთავარი გეოლოგი; 1972–78 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოლოგიური სამმართველოს ჰიდროგეოლოგიური და საინჟინრო-გეოლოგიური განყოფილების უფროსი; 1978–91 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოლოგიური სამმართველოს ჰიდროგეოლოგიური და საინჟინრო-გეოლოგიური ექსპედიციის უფროსის მოადგილე. 

ემილ წერეთელი 1992–97 წლებში იყო საქართველოს გეოლოგიის დეპარტამენტის სამეცნიერო-საწარმოო სამმართველოს „საქინჟგეოდაცვის“ უფროსი; 1998–2005 წლებში საქართველოს გეოლოგიური დეპარტამენტის ბუნების სტიქიური პროცესებისა და საინჟინრო-გეოლოგიური კვლევების ცენტრის გენერალური დირექტორი; 2006–08 წლებში საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მონიტორინგისა და პროგნოზირების ცენტრის ბუნების სტიქიური პროცესების, საინჟინრო-გეოლოგიური და გეოეკოლოგიური კვლევების სამმართველოს უფროსი; 2008–11 წლებში საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგიური საშიშროების და გეოლოგიური გარემოს მართვის დეპარტამენტის უფროსი; 1992 წლიდან ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის გეომორფოლოგია-გეოეკოლოგიის განყოფილების მთავარი მეცნიერი; 2011 წლიდან საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს სსიპ გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგიური საშიშროებების მართვის დეპარტამენტის უფროსი. 

## ბიბლიოგრაფია 
* საქართველოს სამხედრო გეოგრაფია (თანაავტორი). თბ., უნივერსალი, 2012;
* კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციის გზამკვლევი (თანაავტორი). თბილისი, შპს „ქოლორი“, 2016;
* კარსტულ-სპელეოლოგიური ტერმინების განმარტებითი ლექსიკონი (რედაქტორი). თბილისი, 2019.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი
Chalciporus piperatoides

***Chalciporus piperatoides*** — ქალციპორუსის გვარის სოკო ბილეტუსისებრთა ოჯახისა. 

გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის ტყის მასივში. იგი მეტად წააგავს მწარე დუმასოკოს. მისგან განსხვავებით, აქვს ნაკლებად ცხარე გემო და გაჭრისას ან დაზიანების შემთხვევაში ლურჯდება.

სოკო პირველად აღწერეს მიკოლოგებმა, ჰარი დელბერტ თირსმა და ალექსანდერ ჰეტჩეტ სმითმა 1971 წელს როგორც *Boletus piperatoides*.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*

## იხილეთ აგრეთვე
*მწარე დუმასოკო

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
მწარე დუმასოკო

**მწარე დუმასოკო** () — ქალციპორუსის გვარის სოკო ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა.

სოკო გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ზომიერ სარტყლებში. პირველად აღწერა ფრანგმა მიკოლოგმა პიერ ბიულიარმა 1790 წელს როგორც *Boletus piperatus*.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*
*
*
*
*

## აღწერა
ქუდის დიამეტრი 2-7 სმ-მდე აღწევს. ზედაპირი — ხავერდოვანი, ამოზნექილი ან ბრტყელი. კანი ადვილად სცილდება ქუდს, ნესტიან ამინდში ლოროწვანია. მოყავისფრო ან მოყვითალო-ყავისფერი.

ფორების შრე ფეხთანაა შეზრდილი ან ოდნავ დაღმავალია, მსხვილკუთხიანია და ახასიათებს არასწორი ნასვრეტები.

## გამოყენება
საჭმელ სოკოდ ითვლება, თუმცა ზომაზე მეტად ცხარეა. იტალიელი შეფ-პოვარი ანტონიო კარლუჩო ურჩევს მომხმარებლებს მწარე დუმასოკო მხოლოდ და მხოლოდ სხვა სოკოებისთვის არომატის მისაცემად გამოიყენონ. ბევრ ქვეყანაში სუნელად იყენებენ. კუჭის პრობლემების რისკის შესამცირებლად საჭიროა მისი სათანადოდ მომზადება, რის შემდეგაც სოკო კარგავს წიწაკის ცხარე გემოს. ზოგიერთი სახელმძღვანელო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. აგრეთვე მის ნაყოფსხეულს სხვა სოკოების მოსართავად იყენებენ.

## მსგავსი სახეობები
*  — იზრდება ჩრდილოეთ ამერიკის ტყის მასივში. აქვს ნაკლებად ცხარე გემო, მწარე დუმასოკოსაგან განსხვავებით, გაჭრის ან დაზიანების შემთხვევაში ლურჯდება.
*  — საჭმელი სოკო უფრო დიდი ზომის ნაყოფსხეულით. ფორები ზეთისხილისფერ-ყავისფერია, მწარე გემოს გარეშე.

## გალერეა

ფაილი:Coloured Figures of English Fungi or Mushrooms - t. 34.jpg|ილუსტრაცია
ფაილი:2006-09-10 Chalciporus piperatus 26645.jpg
ფაილი:2012-08-05 Chalciporus piperatus (Bull.) Bataille 265048.jpg
ფაილი:Chalciporus piperatus BŻ4.1.jpg
ფაილი:2016-09-14 Chalciporus piperatus (Bull.) Bataille 684066.jpg
ფაილი:Bolete - Flickr - S. Rae.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
**Chalciporus piperatus* — Mycoweb

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლეტუსისებრნი
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
სამხრეთი ლანაო

**სამხრეთი ლანაო** (ოფიციალურად **სამხრეთ ლანაოს პროვინცია**; ტაგ: *Timog Lanao*) — ფილიპინების ერთ-ერთი პროვინცია. მდებარეობს მუსლიმური ბინდანაოს ბანგსამოროს ავტონომიურ რეგიონში. პროვინციის დედაქალაქია მარავი. პროვინციას ჩრდილოეთიდან ჩრდილოეთი ლანაო ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან — ბუკიდნონი, ხოლო სამხრეთიდან — მაგინდანაო და კოტაბატო. პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთით ილანის ყურეა გადაჭიმული. 

სამხრეთ ლანაოს ცენტრში მდებარეობს მინდანაოს უდიდესი ტბა ლანაო. 2008 წელს სამხრეთ ლანაოს მარანაოს ხალხთა ცეკვა-თამაში იუნესკომ არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. ქალაქ ტიგაიის ხალხთა ხელსაქმე ფილიპინების მთავრობამ 2014 წელს იუნესკოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა ნომინანტთა სიაში შეიტანა.

## ეტიმოლოგია
პროვინციის სახელწოდება წარმოდგება სიტყვიდან *ranao*, რაც „ტბას“ ნიშნავს. პროვინცია ლანაოს ტბის აუზში მდებარეობს და „მარანაოების“ (ითარგმნება როგორც „ტბის ხალხი“) მიწადაა ცნობილი.

## ისტორია
მუსლიმების შემოსვლამდე ლანაოს ხალხები ინდუიზმის, ანიმიზმისა და ბუდიზმის მიმდევრები იყვნენ. ესპანელებმა ლანაო პირველად 1689 წელს გამოიკვლიეს. მათ ტბის ჩრდილოეთ ბოლოში კარგად გამაგრებული დასახლება *დანსალანი* აღმოაჩინს. ლანაო შემდეგში ლანაოს სასულთნოს რეზიდენციას წარმოადგენდა.

1959 წელს, 2228-ე რესპუბლიკური აქტის საფუძველზე ლანაო ორ ნაწილად გაიყო: სამხრეთ და ჩრდილოეთ ლანაოდ. სამხრეთ ლანაოს პროვინციულ დედაქალაქად მარავი გამოცხადდა.  1980 წელს ქალაქს „მარავის ისლამური ქალაქი“ ეწოდა და ამჟამად ფილიპინების ერთადერთი ქალაქია, სადაც მუსლიმები უმრავლესობას შეადგენენ. ახალი პროვინცია აღარ შექმნილა, რადგანაც 1972 წლის 21 სექტემბრიდან ფილიპინების პრეზიდენტმა ფერდინანდ მარკოსმა საომარი მდგომარეობა გამოაცხადა. 

### ახალი ისტორია
1989 წელს ჩატარებული პლებისციტის შემდეგ სამხრეთი ლანაო მუსლიმურ მინდანაოში ავტონომიურ რეგიონს შეუერთდა, თუმცა ქალაქ მარავის მოსახლეობამ ავტონომიურ რეგიონში შესვლას მხარი არ დაუჭირა.

## ადგილობრივი მმართველობა
პროვინციის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური გუბერნატორია. საკანონმდებლო ორგანოს პროვინციული საბჭო (Sangguniang Panlalawigan) წარმოადგენს, რომელსაც ვიცე-გუბერნატორი ხელმძღვანელობს, რომელიც გუბერნატორის დროებითი ვაკანსიის დროს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურის უფლებამოსილებასაც ასრულებს. გუბერნატორი, ვიცე-გუბერნატორი და პროვინციული საბჭო სამი წლის ვადით აირჩევა და ზედიზედ სამჯერ შეიძლება იქნენ არჩეული. სამხრეთ ლანაოს ამჟამინდელი გუბერნატორი მამინტალ ალონტო ადიონგია, ხოლო ვიცე-გუბერნატორი — მოჰამად ხალიდ ადიონგი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Philippine Census Information
* Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთი ლანაო
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები
კატეგორია:ბანგსამორო
კატეგორია:1959 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
ჰიდაიათ ჰეიდაროვი

**ჰიდაიათ ჰეიდაროვი** (დ. 27 ივლისი, 1997) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს -73კგ წონით კატეგორიაში. 2017 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი. ამავე წელს ისლამური სოლიდარობის თამაშების ფინალში დაამარცხა თანამემამულე რუსტამ ორუჯევი. 2018 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ხოლო ერთი წლის შემდეგ, ევროპული თამაშების ფარგლებში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დაამარცხა ლაშა შავდათუაშვილი. 2018 და 2019 წლებში ორჯერ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე.

2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი -73 კგ წონით კატეგორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Judoinside

კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უნგრული რაფსოდია №8

**უნგრული რაფსოდია №8**, S.244/8 — ფერენც ლისტის 19 უნგრული რაფსოდიიდან რიგით მერვე რაფსოდია. ნაწარმოები 1847 წელს დაიწერა, ხოლო გამოქვეყნდა 1852 წელს. მისი მეტსახელია „Capriccio“. რაფსოდიის ნელ მონაკვეთში გამოყენებულია უნგრული ხალხური სიმღერის „Káka tövén költ a ruca“ მელოდია. ლისტმა ამ ნაწარმოების „ალეგროს“ მონაკვეთი გამოიყენა თავის სიმფონიურ პოემაში „უნგრეთი“ (1856).

ნაწარმოების შესრულების ხანგრძლივობა, როგორც წესი, ექვსიდან შვიდი წუთია.

## მელოდიების წარმომავლობა 
ამ რაფსოდიის პირველი ნაწილი მომდინარეობს ბოშური სიმღერიდან „Káka tövén költ a ruca“, რომელიც ლისტმა 1846 წელს მოისმინა. მეორე ნაწილი მარკ როჟაველდის „Víg szeszély csárdás“-ის შუა მონაკვეთს ეფუძნება. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
08
კატეგორია:1847 წლის ნაწარმოებები
მუსა მოგუშკოვი

**მუსა მოგუშკოვი** (დ. 25 იანვარი, 1994) — რუსი ძიუდოისტი. 2011 წელს -66კგ წონით კატეგორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2014 წელს -73კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2017 წელს დამარცხდა ევროპის ჩემპიონატის ფინალში. 2019 წელს რუსეთის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევროპული თამაშები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Judoinside

კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაყვალა და არჩილ ჩიხლაძეები

მინი|მაყვალა და არჩილ ჩიხლაძეები 1971 წელი.
**მაყვალა და არჩილ ჩიხლაძეები** — ცნობილი დუეტი საბჭოთა და ქართულ ესტრადაზე, დუეტი შედგებოდა არჩილ ჩიხლაძესა და მაყვალა ბოტკოველის მონაწილეობით. შეიქმნა 1964 წელს არჩილ ჩიხლაძის ხელმძღვანელობით. რამდენიმე წლის შემდეგ არჩილი და მაყვალა დაოჯახდნენ და მათ დუეტს „ჩიხლაძეები“ ეწოდა. მათი რეპერტუარი საკმაოდ მრავალრიცხოცანია, ისინი არიას პირველი შემსრულებლები ისეთი ცნობილი სიმღერების, როგორებიცაა — „კართან მოდგა შემოდგომა“, „სიჭაბუკე“, „წლები გარბიან“, „ვინც ამ გოგოს გააცინებს“, „ოსური სატრფიალო“ და სხვა. არაერთხელ იმოგზაურეს ძალიან წარმატებული გასტროლებით საბჭოთა კავშირსა და მსოფლიოს მასშტაბით, მათ მიერ შესრულებული სიმღერები დღემდე ინარჩუნებენ განსაკუთრებულ პოპულარობას ქართველ და მსოფლიო მსმენელში.
ჭონა

**ჭონა** — უძველესი ქართული ხალხური ტრადიცია, რიტუალისა და ლექს-სიმღერის შესრულება სააღდგომოდ. ნიღბიანი შემსრულებლების გუნდი ჩამოივლიდა კარდაკარ, ოჯახებს ულოცავდა აღდგომის დღესასწაულს და საჩუქრად იღებდა სააღდგომო წითლად შეღებილ კვერცხს. ჭონა სამხმიანი სიმღერაა. მის მელოდიას, ქართლ-კახური სუფრული სიმღერების მსგავსად, ორი ზემოთა ხმა ავითარებს გაბმული ბანის ფონზე. არსებობს ვარაუდი ჭონის წინარე ქრისტიანული წარმომავლობის შესახებ.

## იხილეთ აგრეთვე
*საკულტო-რიტუალური სიმღერა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ჯავახური ლექსიკონი 
*ჭონა, 1920 წ.

კატეგორია:ქართული რიტუალები
კუდუხანთკარი

**კუდუხანთკარი**, *კუდუხაანთკარი*, *კუდუხაანი* — სოფელი საქართველოში, კასპის მუნიციპალიტეტში. ფორმალურად ცალკე სოფლად არ ითვლება და საკორინთლოს ნაწილს წარმოადგენს. ახლოს არის ოკუპირებული ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მონასტერთან. მოსახლეობის უმეტესობამ ქართულ-ოსური კონფლიქტის დროს კუდუხანთკარი დატოვა.

სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის კუდუხაანთ ციხე და კუდუხაანის კომპლექსი.

## სქოლიო 
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიონიულაჩანი (პოსოფის რაიონი)

**გიონიულაჩანი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 99 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 18 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 75 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა შუაწყალი.

სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს ეკლესია, რომელიც შუაწყლის ეკლესიის სახელითაა ცნობილი. იგი ერთნავიანი ნაგებობაა და მისი ნაწილი დღემდეა შემორჩენილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფაჰრიე ბაირამი, არტაანის ადგილი ქართულ არქიტექტურაში 

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
ალექსანდრე ჭყონია

**ალექსანდრე ჭყონია** (დ. 17 ივნისი, 1855, ახალციხე — გ. 8 ოქტომბერი, 1907, თბილისი) — ქართველი იურისტი, მთარგმნელი და მწერალი. წერდა „მაჭახელიძის“ ფსევდონიმით. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თავმჯდომარის ამხანაგი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. 1875 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. შემდეგ ისტორიის მეცნიერების დასაუფლებლად პარიზს გაემგზავრა. 1877 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და სხვადასხვა დროს მსახურობდა ქუთაისის, ფოთის, შორპნის და ოზურგეთის სასამართლოებში. 1881 წელს თავი დაანება სახელმწიფო სამსახურს და ნაფიც ვექილად დაიწყო მუშაობა ჯერ ქუთაისში, შემდეგ - თბილისში. მისი პირველი კორესპონდენცია 1874 წელს დაიბეჭდა გაზეთ „დროებაში“. 1890 წელს საკუთარი ხარჯით გამოსცა „ისტორიული ნარკვევი“ (საისტორიო ქრესტომათია). მან პირველმა გააცნო ქართველ მკითხველს ევროპელი მოგზაურებისა და მისიონერების ცნობები საქართველოს შესახებ („პიეტრო დელა ვალლეს მოხსენება საქართველოს შესახებ - 1627 წ.“, ივერია, 1871 წ. N 111; „იტალიელი მოგზაურები საქართველოში მე-15 საუკუნეში: იოსაფა ბარბარო და ამბროზიო კონრატინი“, მოამბე, 1894, N XI; „ტავერნიეს მოგზაურობიდან მე-17 საუკუნეში“, მოამბე", 1898, VI; „არქანჯელო ლამბერტი - სამეგრელოს აღწერა“, თბ., 1901). მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ჟურნალ-გაზეთების გამოცემის საქმეში. 1894-1905 წლებში იყო ჟურნალ „მოამბის“ რედაქტორი, 1899-1900 წლებში გაზეთ „ცნობის ფურცლის“ რედაქტორ-გამომცემელი. დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
*ძველი საქართველო, ტ. 1, ტფილისი, 1909

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
მაკრიალის ეკლესია

300px|მინი
**მაკრიალის ეკლესია** — X საუკუნის მართლმადიდებლური ეკლესია ქემალფაშაში (ისტორიულ მაკრიალში), ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს საქართველოს საზღვართან ახლოს. 1367 წლის ივნისში მაკრიალის ეკლესიაში გაიმართა სამეფო ქორწილი საქართველოს მეფე ბაგრატ V-სა და ანა კომნენოსს შორის.

## ძეგლის აღწერა
კომპლექსინ შედგება დარბაზული ტიპის ეკლესიისაგან და მასზე დასავლეთიდან მიყრდნობილი 3-სართულიან ოთხკუთხა კოშკისგან (სიმაღლე – 12 მ). სართულები კამარებითაა გადახურული. ნაგებია ძირითადად რიყის ქვით. კუთხეებში გამოყენებულია აგური, აგრეთვე კერამიკული ფრაგმენტები – ამფორები, დოქები, წყალგაყვანილობის მილები და სხვა, რომლებიც უფრო ადრეული (სავარაუდოდ, გვიანრომაული) პერიოდისაა. კოშკის ქვედა დონეზე შეინიშნება ქვიშაქვის კვადრები, ასევე მეორადი გამოყენების შედეგად მოხვედრილი. სავარაუდოდ, კოშკი თავდაცვითი ნაგებობის გარდა ერთგვარი ორიენტირიც („შუქურა“) უნდა ყოფილიყო.

აღმოსავლეთიდან კოშკს ეკლესია ებმის. ეკლესიაში გასასვლელი კოშკის პირველი სართულიდანაა. ადრე სართული გვერდებიდან გახსნილი იყო თაღოვანი ღიობებით, რომელიც შემდგომში ამოუქოლავთ. ეკლესიის შესასვლელი არქიტრავით არის გადახურული. ეკლესია შვერილაფსიდიანია. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და ქვიშაქვით, დუღაბის გამოყენებით, ნაწილობრივ აგურიცაა ჩართული. ერთსაფეხურიან პილასტრები ანაწევრებს, რომლებსაც საბჯენი თაღები ეყრდნობა. კამარა შეისრულია, აფსიდი – ნახევარწრიულია. 3 სხვადასხვა ზომის სარკმლით. კამარაცა და კონქიც დეფორმირებულია გვიან ჩატარებული სარესტავრაციო სამუშაოებით. ცენტრალური კარი ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეშია. ნაწილობრივ ჩაქცეულია კამარაც. შემორჩენილია შელესილობის, ალაგ-ალაგ – მხატვრობის კვალი.

ეკლესიასა და კოშკის პირველ სართულს ჩრდილოეთ მხრიდან დიდი ზომის მინაშენი ეკვრის, რომლის ფუნქცია გაურკვეველია. კომპლექსი 3 მხრიდან შემოსაზღვრულია რიყის ქვითა და დუღაბით ნაგები. სწორხაზოვანი კედლებით (დაზიანებულია ჩრდილოეთი მონაკვეთი). რიყის ქვითა და დუღაბით ნაგები.

ადგილობრივები ადასტურებენ უწინ მაკრიალში სხვა ტაძრის არსებობასაც, თუმცა მისი მდებარეობა უცნობია. მაკრიალის ფარგლებში და მის მახლობლად რამდენიმე თაღოვანი ხიდი თუ მისი ნაშთია შემორჩენილი. ძველად ზღვისპირისა და ჭოროხის აუზის პროვინციების დამაკავშირებელი უმოკლესი გზები მაკრიალიდან და ხოფადან (ხუფათი) ხეობების აყოლებით გადიოდა.

## ლიტერატურა
*საქართველოს სულიერი საგანძური, წ. I, თბ., 2005, გვ., 285-287

## რესურსები ინტერნეტში
* მაკრიალი * Makriali
* ქართული ეკლესია-მონასტრები თურქეთში
* ბ. კუდავა, ენციკლოპედია „საქართველო“

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები თურქეთში
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
თურქეთის კომუნისტური პარტია (ისტორიული)

**თურქეთის კომუნისტური პარტია** — პოლიტიკური პარტია თურქეთში 1920-1988 წლებში. შეიქმნა 1920 წლის სექტემბერში სტამბოლის ყრილობაზე. ჩართული იყო დამოუკიდებლობისთვის ომში. 1921 წლის იანვარში მოკლეს მისი ხელმძღვანელი მუსტაფა სუბჰი. 1988 წელს შეუერთდა თურქეთის გაერთიანებულ კომუნისტურ პარტიას.

## რესურსები ინტერნეტში
*Die türkische Linke und ihre Perspektiven, Teil 1 
* TKP Biz Kimiz? 
* Tarihsel TKP'nin emektarları: Doğru olan Parti'ye omuz vermek  

კატეგორია:კომუნისტური პარტიები
კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1920 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
თურქესტანი (რეგიონი)

**თურქესტანი** — ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი ცენტრალურ აზიაში. ტერმინი გამოიყენებოდა XIX საუკუნიდან XX საუკუნის პირველი მეოთხედის ჩათვლით. მოიცავდა ჩინეთის (აღმოსავლეთით), ავღანეთისა (სამხრეთით) და რუსეთის იმპერიის (დასავლეთით) ტერიტორიებს, 3 მლნ კმ²-ზე მეტს. 1867 წელს რუსეთის თურქესტანში დაარსდა საგენერალგუბერნატორო. 1918 წელს ამ ტერიტორიაზე შეიქმნა თურქესტანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა, 1920 წელს ბუხარისა და ხორეზმის სახალხო საბჭოთა რესპუბლიკები. 1924-1925 წლებში ყოფილი რუსეთის თურქესტანის ტერიტორიაზე შეიქმნა უზბეკეთის სსრ, თურქმენეთის სსრ, ტაჯიკეთის ასსრ, ყირგიზეთის და ყარაყალპის ავტონომიური ოლქები, ხოლო რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილი შევიდა ყაზახეთის სსრ-ის შემადგენლობაში, როგორც სამხრეთ ყაზახეთის ოლქი. თურქესტანის ნაცვლად ამ პერიოდიდან დამკვიდრდა ტერმინი შუა აზია.

## ლიტერატურა
* ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
* *ბარტოლდი, ვ.ვ.* „A Short History of Turkestan“ In ders.: *Four Studies on the History of Central Asia.* Band 1. E. J. Brill, Leiden 1956, S. 1–72.

კატეგორია:ისტორიული რეგიონები
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:ტაჯიკეთის ისტორია
კატეგორია:თურქმენეთის ისტორია
კატეგორია:ყირგიზეთის ისტორია
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
რენო თურქია

**რენო თურქია** (დ. 11 აგვისტო, 1926, სოხუმი — გ. 14 იანვარი, 1979, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი (1976).

## ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. 1959 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. მისი შემოქმედებისთვის დამახასიათებელია ლირიკულობა, სახვითი ემოციურობა, დახვეწილი კოლორიტი. ნამუშევრები: „შ. რუსთაველი და ჩახრუხიძე ბექა ოპიზარის სახელოსნოში“ (1956, თბილისის სამხატვრო აკადემიის მუზეუმი); „შემოდგომა“ (1957, მოსკოვის სამხატვრო ფონდი); „და კვლავ მუშაობა“ (1977, საქართველოს სურათების გალერეა); „სამშობლოდან მოშორებით“ (1977, თბილისის ჭადრაკის სასახლე). ლ. ასათიანის (1966), გ. მესხის (1966), გ. ტაბიძის (1967), მ. ლებანიძის (1972) პორტრეტები დაცულია საქართველოს სურათების გალერეაში.

დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
თურქესტანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

**თურქესტანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა** — ავტონომიური რესპუბლიკა 1918-1924 წლებში რსფსრ-ის შემადგენლობაში. დედაქალაქი ტაშკენტი. 1920 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 5230 ათას ადამიანს. ძიითადი ეთნიკური ჯგუფები იყვნენ უზბეკები, ყაზახები, ყირგიზები, თურქმენები, ტაჯიკები, ყარაყალპახები, რუსები.

იყო პირველი საბჭოთა სახელმწიფო შუა აზიაში. შეიქმნა თურქესტანის ისტორიულ რეგიონში 1918 წლის 20 აპრილს. იმავე წლის ოქტომბერში მიღებული იქნა ასსრ-ის კონსტიტუცია. რესპუბლიკა გაუქმდა 1924 წლის 27 ოქტომბერს. მის ტერიტორიაზე შეიქმნა უზბეკეთის სსრ, თურქმენეთის სსრ, ტაჯიკეთის ასსრ, ყირგიზეთის და ყარაყალპის ავტონომიური ოლქები, ხოლო რეგიონის ჩრდილოეთ ნაწილი შევიდა ყაზახეთის სსრ-ის შემადგენლობაში, როგორც სამხრეთ ყაზახეთის ოლქი. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Советская историческая энциклопедия. Туркестанская Автономная Советская Социалистическая Республика 

კატეგორია:რსფსრ-ის ავტონომიური რესპუბლიკები
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:ტაჯიკეთის ისტორია
კატეგორია:თურქმენეთის ისტორია
კატეგორია:ყირგიზეთის ისტორია
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
ზია შავიშვილი

**ზია შავიშვილი** (დ. 2 მაისი, 1928, ქობულეთი – გ. 7 იანვარი, 2025) — ქართველი ინჟინერი, ბათუმის საპატიო მოქალაქე (2013), საქართველოს დამსახურებული მშენებელი, (1983) აჭარის დამსახურებული ინჟინერი (1971). დაჯილდოვებულია მედლით „შრომითი მამაცობისთვის“.

## ბიოგრაფია 
1950 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაციით.

1950 წელს მუშაობა დაიწყო ამიერკავკასიის რკინიგზის სამმართველოს საპროექტო ინსტიტუტში; იმავე წელს სსრკ-ის მიმოსვლის გზათა მინისტრის განკარგულებით გადაიყვანეს შსს-ის განკარგულებაში და მუშაობდა შორეულ აღმოსავლეთში საბორნე გადასასვლელის მშენებლობაზე, რომელიც აერთებდა მატერიკს კუნძულ სახალინთან; 1953 წელს გადაყვანილ იქნა ქ. კუიბიშევში, სადაც მუშაობდა „კუიბიშევჰესთან“ საკომუნიკაციო რკინიგზის მისასვლელების მშენებლობაზე; 1954 წლიდან საქართველოში ბრუნდება და თავისი სპეციალობით მუშაობას იწყებს ამიერკავკასიის რკინიგზის სამშენებლო ტრესტში ხელმძღვანელ თანამდებობაზე; 1957 წელს აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის მიერ დაწინაურებული იქნა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N5 სამშენებლო ტრესტში სამშენებლო სამმართველოს ჯერ მთავარ ინჟინრად, შემდეგ უფროსად; 1976 წელს გადაიყვანეს აჭარის მინისტრთა საბჭოს კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსად, სადაც 1991 წლამდე მუშაობდა; მუშაობდა სხვადასხვა კერძო სამშენებლო სტრუქტურებში; 1975-1985 წლებში იყო აჭარის სამეცნიერო-ტექნიკური საზოგადოების თავმჯდომარე, მონაწილეობდა 2 საკავშირო ყრილობაში; მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები; აჭარის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმისა და საქართველოს ურბანიზაციის და მშენებლობის სამინისტროს საპატიო სიგელები.

## ლიტერატურა
*საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ. 601-602, თბილისი, 2017 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ბათუმის საპატიო მოქალაქეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
ილოკოსის რეგიონი

**ილოკოსის რეგიონი** (ასევე ცნობილი როგორც **I რეგიონი**; ილოკ: *Rehion/Deppaar ti Ilocos*; პანგ: *Sagor na Baybay na Luzon*; ტაგ: *Rehiyon ng Ilocos*) — ადმინისტრაციული რეგიონი ფილიპინებში. მდებარეობს ლუსონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. რეგიონის აღმოსავლეთით კორდილიერის ადმინისტრაციული რეგიონი მდებარეობს, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კაგაიანის ხეობა, ხოლო სამხრეთით — ცენტრალური ლუსონი. რეგიონის დასავლეთით სამხრეთ ჩინეთის ზღვაა გადაჭიმული. 

რეგიონის შემადგენლობაში ოთხი პროვინცია შედის: ჩრდილოეთი ილოკოსი, სამხრეთი ილოკოსი, ლა-უნიონი და პანგასიანი. რეგიონული ცენტრი ლა-უნიონის ქალაქი სან-ფერნანდოა. 2000 წლის აღწერით რეგიონის მოსახლეობის 66.36% ილოკანურ ენაზე საუბრობს, 27.05% — პანგასინანურ ენაზე, ხოლო 3.21% — ტაგალურ ენაზე.

## ისტორია
თავდაპირველად ილოკოსის რეგიონი აბორიგენი ნეგრიტოსებით იყო დასახლებული. შემდეგსი ისინი ავსტრონეზიელმა ხალხებმა შეავიწროვეს, რომლებიც სანაპიროებზე დასახლდნენ. ტინგიანებმა რეგიონის ცენტრალური ნაწილი დაიკავეს, ილოკანოები ჩრდილოეთით დასახლდნენ, პანგასინანები — სამხრეთში, ხოლო სამბალები — უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფერდინანდ მარკოსის რეორგანიზაციის პრეოქტამდე პანგასინანი რეგიონის შემადგენლობაში არ შედიოდა.

## გეოგრაფია
ილოკოსის რეგიონი ცენტრალური კორდილიერის მთიანეთსა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვას შორის ვიწრო ვაკეს და სამბალესის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ცენტრალური ლუსონის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილს მოიცავს. 

რეგიონის ყველაზე მნიშვნელოვანი წყალსატევი ლინგაიენის ყურეა, სადაც უამრავი კუნძული მდებარეობს, მათ შორის ასი კუნძულის ეროვნული პარკი. რეგიონის ჩრდილოეთით ლუსონის სრუტე მდებარეობს. 

მდინარე აგნო პანგასინანის პროვინციას სერავს, ბენგეტს გავლით, შემდეგ ლინგაიენსა და დაგუპანში მიედინება და ლინგაიენის ყურეში ჩაედინება.

### ადმინისტრაციული დაყოფა
ილოკოსის რეგიონი 4 პროვინციას, 1 *დამოუკიდებელ შემადგენელ ქალაქს*, 8 *შემადგენელ ქალაქს*, 116 მუნიციპალიტეტს და 3 265 ბარანგაის მოიცავს.

#### პროვინციები
## რესურსები ინტერნეტში
* Ilocano: Ti Pagsasao ti Amianan

## სქოლიო
კატეგორია:ილოკოსის რეგიონი
კატეგორია:ფილიპინების რეგიონები
კატეგორია:ლუსონი
ჩაბანოს წმინდა გიორგის ეკლესია

**ჩაბანოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაბანოს ჩრდილოეთით, ტყიანი მთის ძირში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (5,8x4 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვის რეგულარული წყობით, კონქი რიყის ქვისაა. ეკლესიის კამარა სამხრეთის კედლის დასავლეთით. ნაწილი და კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი, სატრიუმფო თაღთან ერთად ჩამონგრეულია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთით ნაწილში ყოფილა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო და მაღალი სარკმელი, რომელსაც გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. სარკმლის ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია, ხოლო სამხრეთით ორი ასეთივე ნიში ვერტიკალურადაა განლაგებული.

ეკლესიას სამხრეთიდან ნატეხი ქვით ნაგები მინაშენი (3,35x3,2 მეტრი) ეკვრის, რომელიც თითქმის მთლიანად დანგრეულია. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია კამარის ქუსლის მცირე ნაწილი და ერთი პატარა სწორკუთხა ნიში. მინაშენში შეისრული კამარით გადახურული მიწისქვეშა სათავსია, რომლის კამარის დასავლეთ ნაწილი ჩაგრეულია.
                                                                                                        
## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ელარ კოლტრეინი

მინი|220პქ|ელარ კოლტრეინი
**ელარ კოლტრეინ კინი სალმონი** (დ. 27 აგვისტო, 1994), ცნობილია როგორც **ელარ კოლტრეინი**. არის ამერიკელი კინო-მსახიობი და მოდელი. სახელი გაითქვა მეისონ ევანზ უმცროსის როლით, რომელიც მან რიჩარდ ლინკლეიტერის ფილმ *სიყრმეში* (2014) შეასრულა. ხსენებული როლისთვის მან კრიტიკოსთა არჩევანის კინო ჯილდო დაიმსახურა საუკეთესო ახალგაზრდა შემსრულებლის კატეგორიაში.

## ცხოვრება და კარიერა 
კოლტრეინი დაიბადა ოსტინში, ტეხასის შტატში, ჟენევიევა კინისა და ბრიუს სალმონის ოჯახში. დედამისი აუტიზმით დაავადებულებს იპოთერაპიის საშუალებით მკურნალობს, ხოლო მამა - ბრიუს სალმონი ცნობილი ოსტინელი ფოლკ-მუსიკოსია როდესაც ელარი ცხრა წლის იყო, მისი მშობლები განქორწინდნენ და დედამისმა ხელახლა იქორწინა. კოლტრეინის ნახევარ-და, ეველინი, მაშინ დაიბადა, როდესაც მსახიობი თერთმეტი წლის იყო.

2001 წელს, ექვსი წლის ასაკში, კოლტრეინი რეჟისორმა და სცენარისტმა რიჩარდ ლინკლეიტერმა მთავარი როლის შემსრულებლად აირჩია ფილმისთვის სიყრმე. ლინკლეიტერის უპრეცედენტო იდეის მიხედვით, მხატვრული ფილმი მთლიანად ერთი ბავშვის ყრმობის შესახებ უნდა გადაეღოთ, კოლტრეინის პერსონაჟი კი ეკრანზე, მაყურებლის თვალწინ გაიზრდებოდა. ამ მიზნით, რეჟისორი თორმეტი წლის მანძილზე, 2002 წლის მაისიდან 2013 წლის აგვისტოს ჩათვლით პერიოდულად იღებდა სცენებს მსახიობების მონაწილეობით, კოლტრეინმა და სამსახიობო ანსამბლის სხვა წევრებმა (ითან ჰოუკი, პატრიცია არკეტი) საერთო ჯამში, თორმეტი წლის მანძილზე გადასაღებ მოედანზე 45 დღე გაატარეს. ფილმის ბოლო სცენებში კოლტრეინი უკვე 19 წლის იყო. *სიყრმის* გადაღებებისას, რომელიც 12 წელს გაგრძელდა, ელარ კოლტრეინმა სიმაღლეში 68.5 სმ მოიმატა და 72 სხვადასხვა ვარცხნილობა გამოიცვალა. 2006 წელს, ლინკლეიტერმა კოლტრეინს პატარა როლი შესთავაზა მის ნახევრად დოკუმენტურ ფილმში *სწრაფი კვების ნაცია*.

2016 წელს კოლტრეინმა მონაწილეობა მიიღო ბარაკ ობამას ცხოვრებისადმი მიძღვნილ ბიოგრაფიულ დრამაში *ბარი*, ფილმის პრემიერა ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე შედგა. მომავალ წელს, ელარმა ემა უოტსონთან ერთად ითამაშა ჯეიმზ პონსოლდტის მიერ გადაღებულ კინოადაპტაციაში *წრე* (2017), რომელიც დაფუძნებული იყო დეივ ეგერსის ამავე სახელწოდების რომანზე. ფილმის პრემიერა შედგა ტრიბეკას კინოფესტივალზე.

2020 წელს გამოსულ შოუთაიმის სატელევიზიო მინი-სერიალში *The Good Lord Bird,* კოლტრეინმა სალმონ ბრაუნის როლი შეასრულა. სერიალის ერთ-ერთი შემქნმნელი ითან ჰოუკია, რომელმაც ელარის კინო-მამის როლი შეასრულა ფილმში *სიყრმე* და დღემდე კარგ ურთიერთობას ინარჩუნებს მსახიობთან.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები