open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბაიბაკი

**ბაიბაკი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. სხეულის სიგრძე 60 სმ-მდე აღწევს. დაფარულია ხშირი, რბილი ბეწვით. დღის ცხოველია. სოროში 2-10 ბაიბაკი ცხოვრობს. აქვე ეძლევიან ისინი ზამთრის ძილს. შობენ 2-7 შიშველ, თვალაუხილავ ნაშიერს. ბაიბაკი წინათ ფართოდ იყო გავრცელებული უნგრეთის სტეპებიდან ირტიშამდე (ყირიმისა და წინაკავკასიის გამოკლებით). სტეპების გადახვნისა და ბაიბაკის ინტენსიური რეწვის გამო მათი რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვირზაზუნა
ბაიდარი

საკუთარი სახელი **ბაიდარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბაიდარი — ისტორიული მხარე ქვემო ქართლში
* ბაიდარი — სოფელი მარნეულის მუნიციპალიტეტში
ბაიასებრნი

**ბაიასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. უმთავრესად მრავალწლოვანი ბალახებია, ზოგჯერ ბუჩქები და ლიანები. ფოთოლი თათისებრ ან ფრთისებრ დაყოფილია, იშვიათად მთლიანი. ყვავილები ორსქესიანია, მარტივი ან ორმაგი ყვავილსაფრით; აქვს მრავალი ბუტკო და მტვრიანა. ნაყოფი რთული — კაკლუჭა. 

შეიცავს 30 გვარსა და 1300-მდე სახეობას, რომლებიც უმთავრესად ზომიერი და ცივი ჰავის ქვეყნებშია გავრცელებული. საქართველოში 11 გვარი და 90-მდე სახეობა გვხვდება, რომელთაგან 22 ენდემურია. შედარებით ფართო გავრცელებითა და სახეობათა სიჭარბით საქართველოს ფლორაში გამოირჩევა ბაია, მაჟარა, ფრინტა, კატაბარდა, მედგარა, ცხვირისატეხელა და სხვა.

ბაიასებრთა ოჯახის წარმომადგენელთა უმრავლესობა ხმელეთზე იზრდება. გამონაკლისია წყლის ბაიას () სახეობები. მრავალი სახეობა შხამიანია (შეიცავს ალკალოიდებსა და გლუკოზიდებს), ზოგი სამკურნალო (ცხვირისატეხელა) ან დეკორატიულია (კატაბარდა, მედგარა, ფრინტა), ბევრი სარეველაა (ბაია, ჩაწყობილა ბაია და სხვა). ამ ოჯახს აკუთვნებდნენ ისეთ გვარებს (ხარისძირა, იორდასალამი და სხვა), რომლებიც დღეს ცალკე ოჯახებადაა გამოყოფილი. თანამედროვე ფილოგენეზურ სისტემაში მცენარეთა ეს ჯგუფი მორფოლოგიური აგებულების გამო ყვავილოვან მცენარეთა ერთ-ერთ წინაპრულ ჯგუფადაა მიჩნეული.

## ლიტერატურა 
*
ბაითი

**ბაითი**, *ბეითი —* არაბული ლექსის სტრიქონი, რომელიც დასრულებულ აზრს შეიცავს. ბაითი ორი მკვეთრად გამოხატული ნახევრისაგან (მისრა) შედგება. პირველს ეწოდება სადრი, მეორეს - აჯუზი. ორივე ნახევარი ჩვეულებრივ ტოლი სიგრძისაა, თუმცა სალექსო ზომათა ბევრ ვარიანტში მათი სირგძეთა არათანაბრობაც დასტურდება. კასიდის პირველ ბაითში, როგორც წესი, ორივე ნახევარი ერთი რითმითაა დაკავშირებული. ბაითი გავრცელებულია სპარსულ და თურქენოვან პოეზიაშიც, სადაც მისი ორივე ნახევარი დამოუკიდებელ ტაეპებად განიხილება. ამის შედეგად ბაითი განისაზღვრება როგორც ორტაეპიანი ერთეული.

## ლიტერატურა 
* *სილაგაძე ა.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 154, თბ., 1977

კატეგორია:პოეზია
კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები
ბაიდარი (მხარე)

**ბაიდარი** (ძვ. *წყალთაშუა*) — ისტორიული მხარე ქვემო ქართლში. მოიცავდა მდინარე ხრამის ორივე ნაპირზე გაშლილ ველს ახლანდელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნახიდურის აღმოსავლეთით. XVII საუკუნეში ირანის შაჰებმა აქ თანდათან ჩამოასახლეს მაჰმადიანი ტომები, რომლებიც ცალკე სოფლებად სახლდებოდნენ და ქართველი მეფის ყმებად ითვლებოდნენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ჩაი

მინი|ჩაის ფოთლები
მინი|ჩაის პლანტაცია
**ჩაი** (ჩინ. 茶 „ჩა“ IPA /tʂʰɑ˧˥/, იაპ. 茶 „ჩა“ IPA /tɕä/) — ნაყენი, რომელიც მიიღება მცენარე Camellia Sinensis-ის ფოთლების დაყენებით ცხელ წყალში. უფრო ფართო გაგებით, ჩაის ან „მცენარეულ ჩაის“ ასევე უწოდებენ სხვადასხვა მცენარეულ ნაყენებსაც, რომლებიც არსებითად არ წარმოადგენენ ჩაის. „ჩაი“ ეწოდება როგოც თავად მცენარეს — Camellia Sinensis-ს, რომლის ფოთლებისგანაც ნაყენი მზადდება, ასევე ფოთლებს, რომლებსაც სხვადასხვა ტექნოლოგიით კრეფენ, აშრობენ, ამუშავებენ. 

ჩაი მსოფლიოში ყველაზე პოპულარული სასმელია და მოხმარების რაოდენობით უსწრებს ყავასა და ალკოჰოლს და წყლის შემდგომ, ყველაზე ფართოდ მოიხმარება. 

## ჩაის  წარმოება 
ჩაის ფოთლები სხვადასხვა საგემოვნო თვისებების ნაყენის მისაღებად სხვადასხვაგვარად იწარმოება და განსხვავებულ ციკლებს გადის. განსხვავებულია ასევე ჩაის ფოთლების დაკრეფის პერიოდი. მაგალითად, მაღალი ხარისხის მწვანე ჩაის მისაღებად ადრეულ გაზაფხულზე აგროვებენ მცენარის ნაზ ფოთლებს, ძლიერფერმენტირებული წითელი ჩაის მისაღებად კი — ზრდასრული ფოთლების მოსავალი გამოიყენება. 

* ღნობა 32–40 გრადუსზე რომლის შედეგად ფოთლის ტენიანიბა 75–78% დან დაიყვანება 60–62%–მდე.
* გრეხა, რომლის შედეგად იშლება ფოთლის უჯრედები დაახლოებით 80–დან 85%–მდე.
* ფერმენტირება
* გამოშრობა 90–95 გრადუსზე
* გამდიდრება (დაარისხება)
* დაფასოება
* შეფუთვა

2003 წლისთვის ჩაის წარმოება მსოფლიო მასშტაბით შეადგენდა 3.21 მილიონ ტონას. 2010 წელს წარმოებამ მიაღწია 4.52 მილიონ ტონას. უდიდესი მწარმოებლები არიან ჩინეთი, ინდოეთი, შრი-ლანკა და თურქეთი.

## კლასიფიკაცია 
* ჩინური ჯიში (Thea sinensis sinensis): ჩინური, იაპონური, ქართული და ა.შ.
* ასამური ჯიში (Thea sinensis assamica): ინდური, ცეილონური და ა.შ.
* კამბოჯური ჯიში, რომელიც წარმოადგენს ჰიბრიდს.

სურათი:Milk clouds in tea.jpeg|რძით
სურათი:Reading and drinking tea - sunlight.jpg|ფინჯანი ჩაი
სურათი:Tea leaves steeping in a zhong čaj 05.jpg|მწვანე ჩაი
სურათი:Moroccian Tea Kit.jpg|ჩაის ტრადიცია მაროკოში

## იხილეთ აგრეთვე 
* ყავა
* მატე

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ციტრუსები
რომბი

frame|right|რომბი
**რომბი** — პარალელოგრამი, რომლის მოპირდაპირე გვერდები პარალელურია და ამასთანავე ყველა გვერდი ტოლია. მისი დიაგონალები მართი კუთხით გადაკვეთს ერთმანეთს (ურთიერთმართობულია). რომბის დიაგონალები მისი ბისექტრისებია. რომბის ერთ გვერდთან მდებარე კუთხეების გრადუსული ჯამი 180-ს უდრის.

## რესურსები ინტერნეტში
* პარალელოგრამი და რომბი

კატეგორია:ოთხკუთხედები
ტრაპეცია

thumb|მარჯვნივ|200px|ტრაპეცია
**ტრაპეცია** — ამოზნექილი ოთხკუთხედი, რომლის ორი მოპირდაპირე გვერდი ერთმანეთის პარალელურია, ხოლო ორი — არაპარალელური. პარალელურ გვერდებს ტრაპეციის ფუძეები ეწოდება, ხოლო დანარჩენ ორ გვერდს კი ტრაპეციის ფერდები. ტოლფერდაა ტრაპეცია, თუ მისი ფერდები ერთმანეთის ტოლია.

მონაკვეთს, რომელიც ფერდების შუა წერტილებს აერთებს ტრაპეციის შუახაზი ეწოდება. ტრაპეციის შუახაზი ფუძეების პარალელურია და მათი ჯამის ნახევარს უდრის.

ტრაპეციის ფართობი გამოითვლება ფორმულით hx(a+b):2

## ლიტერატურა
კატეგორია:ოთხკუთხედები
კუპერ იუნიონი

thumb|350px|კოლეჯის მთავარი შენობა.
**კუპერის კავშირი მეცნიერებისა და ხელოვნების განვითარებისთვის** (The Cooper Union for the Advancement of Science and Art) — კერძო დაფინანსების კოლეჯი ქვემო მანჯეტენზე, ნიუ-იორკი. მდებარეობს ისტ-ვილიჯში, კუპერის მეოდანსა და ასტორ პლეისის კუთხეში (მესამე ავენიუ და მე-6-9 ქუჩები). ეს ერთ-ერთი იმ მცირეთაგანია ამერიკულ უმაღლეს სასწავლებელთა შორის რომელიც ყველა მიღებულ სტუდენტს სრული სტიპენდიით აფინანსებს. კუპერის კავშირი ხელვოვნებისა და დიზაინის დამოუკიდებელ კოლეჯთა ასოციაციის წევრია, კონსორციუმის, რომელშიც ერთიანდება აშშ-ის წამყვანი 36 ხელოვნების სკოლა. სასწავლებლის მთავარი აკადემიური მიმართულებაა არქიტექტურა, სახვითი ხელოვნება და ინჟინერინგი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:აშშ-ის უმაღლესი სასწავლებლები
პარიზერ პლაცი

thumb|300px|პარიზერ პლაცი ბრანდენბურგის ჭიშკრის ფონზე.
**პარიზერ პლაცი** (Pariser Platz) — მოედანი ბერლინის ცენტრში, გერმანია, ბრანდენბურგის კარიბჭესთან უნტერ დენ ლინდენის ბოლოს. მოედანს სახელი 1813 წელს ლაიპციგის ბრძოლაში ნაპოლეონის დამარცხების საზეიმოდ დაერქვა და ამჟამად ქალაქის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი უბანია.

კატეგორია:ბერლინი
პუბლიუს დეციუს მუსი III

**პუბლის დეციუს მუსი** (ლათ. Publius Decius Mus) - რომის კონსული ძვ. წ. 279 წელს და მხედართმთავარი. იბრძოლა პიროსის წინააღმდეგ. სავარაუდოდ პუბლიუს დეციუს მუსის ვაჟი.

პუბლიუს დეციუსი მონაწილეობას იღებდა პიროსის წინააღმდეგ ომში. იგი ხელმძღვანელობდა რომაელებს ასკულანუმთან ბრძოლაში. ბრძოლაში, ღირსელი წინააღმდეგობის გაწევის მიუხედავად რომაელები დამარცხდნენ. პიროსს კი გამარჯვების მიუხედავად ისეთი დანაკარგები ჰქონდა, რომ მან თავისი ცნობილი ფრაზა თქვა: ”კიდევ ერთი ასეთი გამარჯვება და დავიღუპე”.

ზოგი ვერსიის თანახმად დეციუსი ბრძოლის ველზე დაიღუპა, თუმცა ეს დანამდვილებით არაა ცნობილი.

კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
კატეგორია:დეციუსები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
ბრანდენბურგის კარიბჭე

მინი|300px|ბრანდენბურგის კარიბჭე
**ბრანდენბურგის კარიბჭე** () — ყოფილი ქალაქის კარიბჭე და ბერლინის სიმბოლო. მდებარეობს პარიზერ პლაცზე და ერთადერთი შემორჩენილი შემოსასვლელი კარიბჭეა ისტორიულ ქალაქში. ჩრდილოეთით ერთ ბლოკში რაიხსტაგი მდებარეობს. კარიბჭე მონუმენტური დასასრულია უნტერ დენ ლინდენის (ცაცხვების ხეივანი-ბულვარი), რომელიც სამეფო რეზიდენციამდე იშლებოდა. კარიბჭე შეუკვეთა ფრიდრიხ ვილჰელმ II-მ,  როგორც მშვიდობის სიმბოლო და აიგო კარლ გოტჰარდ ლანგანსის მიერ 1788-1791 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბრანდენბურგის კარიბჭე
* Stiftung Denkmalschutz Berlin (ბერლინის მონუმენტები) 
* ბრანდენბურგის კარიბჭე ისტორიულ კონტექსტში 
* Panorama Brandenburg Gate - ბრანდენბურგის კარიბჭის პანორამული ხედი

კატეგორია:ბერლინის არქიტექტურა
კატეგორია:გერმანიის ღირსშესანიშნაობები
პიტერ კუპერი

thumb|პიტერ კუპერი
**პიტერ კუპერი** (Peter Cooper) (12 თებერვალი, 1791 – 4 აპრილი, 1883) — ამერიკელი ინდუსტრიალისტი, გამომგონებელი და ფილანტროპი.

კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:დაბადებული 1791
კატეგორია:გარდაცვლილი 1883
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
მან გამოიგონა პირველი პერსონალური კომპიუტერი,რომელიც უკვე დახვეწილი და მრავალფეროვანი გახლდათ.
ის გულის პრობლემით გარდაიცვალა
რაიხსტაგის შენობა

მინიატიურა|350პქ|რაიხსტაგის შენობა

მინიატიურა|რაიხსტაგი 1945 წელს
**რაიხსტაგის შენობა** ბერლინში აგებულ იქნა გერმანიის იმპერიის პარლამენტის — რაიხსტაგის განსათავსებლად. შენობა გაიხსნა 1894 წელს და მასში რაიხსტაგი იმყოფებოდა 1933 წლამდე. 1999 წელს არქიტექტორი ნორმან ფოსტერის პროექტით აღდგენილი შენობა ისევ გახდა გერმანიის პარლამენტის ბინა. ამჟამად გერმნიის პარლამენტს ბუნდესტაგი ჰქვია. რაიხსტაგი როგორც პარლამენტი საფუძველს საღვთო რომის იმპერიიდან იღებს და პარლამენტის მნიშვნელობა ნაცისტების მმართველობის პერიოდში დაკარგა (1933-1945). ამჟამად გერმანულად ტერმინი რაიხსტაგი შენობას მიუთითებს, რომელშიც ბუნდესტაგია განთავსებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* Website of the German parliament
* Panorama Reichstag - Interactive Panorama from the Platz der Republik
* Wrapped *Reichstag* 
* Photo of the Reichstag from 1993 
* Learn about the Reichstag's Architecture 
* Photos of the Reichstag from 1989 and Photos of the 1945 Battle for the Reichstag.
* Article in Exberliner Magazine 
* Reichstag and vicinity at dawn, July 1971. From the "Berlin 1969" website.

კატეგორია:ბერლინის არქიტექტურა
კატეგორია:ნორმან ფოსტერის შენობები
კატეგორია:გერმანიის ღირსშესანიშნაობები
სახლი

[thumb|შანტიტაუნი, [სოუეტო, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა]]
[thumb|[მარკენი, ნიდერლანდები]]

**სახლი** — შენობა ან უბრალოდ თავშესაფარი, რომელიც გამოიყენება სამყოფად/საცხოვრებლად ადამიანების (ან ცხოველების) მიერ. ადამიანები უძველესი დროიდან აგებდნენ სახლებს ხანგრძლივი ცხოვრებისთვის.

სახლები ერთმანეთისგან განსხვავდება კონსტრუქციით, ზომით, გამოყენებული საშენი მასალით, დაგეგმარებით და ა.შ.

სახლს როგორც წესი, აქვს კედლები, იატაკი და ჭერი, ასევე კარები, ფანჯრები და ოთახები. სახლს შეიძლება ჰქონდეს რამდენიმე სართული. სახლში შეიძლება ცხოვრობდეს ადამიანების დიდი რაოდენობა და იგი დაყოფილი იყოს ბინებად. ხანდახან სახლის გარემომცველ მიდამოში არის ეზო.

## სახლების ნაირსახეობები 
სახლების ნაირსახეობებია:
* მიწური
* ქოხი
* ფარდული
* სასახლე
* იურტა

## რესურსები ინტერნეტში 
* სახლები საუკუნეების მანძილზე, *The Atlantic*-ის ანიმაციური რგოლი

## სქოლიო
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
ოთახი

[thumb|ოთახი [იაპონიაში.]]

**ოთახი** — შემოსაზღვრული ადგილი სახლში ან რაიმე სხვა შენობაში. ხშირად ოთახს აქვს კარები და ფანჯრები. ოთახს შეიძლება ჰქონდეს კონკრეტული დანიშნულება. მაგალითად, ოთახს სადაც საჭმელს ამზადებენ ეწოდება სამზარეულო.

კატეგორია:დიზაინი
ლოზუნგი

**ლოზუნგი** — გამონათქვამი, რომელიც გამოხატავს რაიმე იდეას, აზრს, მიზანს, მოქმედების გეგმას, ხშირად მოკლე და ადვილად დასამახსოვრებელი სახით. მე-20 საუკუნის მეორე ნახევრამდე პოლიტიკური ლოზუნგები განსაკუთრებით დამახასიათებელი იყო იდეოლოგიური ან პოლიტიკური აგიტაციებისთვის.

## სქოლიო
*
კუბი

thumb|250px|კუბი
**კუბი**, ან **წესიერი ჰექსაედრი** - წესიერი მრავალწახნაგი, რომლის თითოეული წახნაგი კვადრატია. გარდა ამისა, სიტყვა *კუბი* შეიძლება ასევე აღნიშნავდეს სამი ერთგვარი თანამამრავლის ნამრავლს (რიცხვის მესამე ხარისხი). 

## იხილეთ აგრეთვე
*რუბიკის კუბი

კატეგორია:მრავალწახნაგები
ძალა ერთობაშია

thumb|230px|დევიზი „ძალა ერთობაშია“ საქართველოს სახელმწიფო გერბზე

**ძალა ერთობაშია** — საქართველოს ოფიციალური დევიზი, ავტორები ვალერი ბახტაძე და თამაზ ნანიტაშვილი.

ეს დევიზი მომდინარეობს სულხან-საბა ორბელიანის ამავე სახელობის იგავ-არაკიდან „ძალა ერთობაშია“. ამ არაკის თანახმად, ძველად ცხოვრობდა მეფე, რომელსაც ოცდაათი შვილი ჰყავდა. ერთ დღესაც, როდესაც იგრძნო სიკვდილის მოახლოება, მან უხმო შვილებს და სთხოვა მათ 30 ისრის მოტანა. შეკრა ისინი ერთ კონად და გადატეხა დააპირა, მაგრამ ვერ გადახეტა. შემდეგ თითო-თითოდ სცადა ისრების გატეხა, და ადვილად შეძლო ეს. ამის შემდეგ შვილებს უთხრა: „თუ ერთად იქნებით, მტერი ისევე ვერ გაგტეხთ, როგორც მე ვერ გავტეხე შეკრული ისრების კონა. თუ დაშორდებით ერთმანეთს, ცალ-ცალკე მტერი ადვილად დაგლეწავთ“.

ამ იგავის დედააზრი სწორედ საქართველოს ოფიციალურ დევიზად გადაიქცა, რადგან ერთაინობის პრობლემა საკმაოდ ნაცნობია ქართული სახელმწიფოსთვის, ამიტომაც აირჩა ეს დევიზი საქართველოს სახელმწიფოს ოფიციალურ დევიზად: „ძალა ერთობაშია“.

ამასთან, ბელგიის სამეფოს ოფიციალურ დევიზიც მსგავსად ჟღერს: „ერთიანობა განაპირობებს ძალას“. ასევე არსებობს პოპულარული ლეგენდა კუბატზე (Kubrat ან Kurt), დიდი ბულგარეთის მმართველზე, რომელმად ისეთივე რჩევა მისცა საკუთარ შვილებს, როგორიც სულხან-საბას იგავის მეფემ. გარდა ბელგიისა და ბულგარეთისა, მსგავსი დევიზი აქვთ: ჰაიტის და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასაც.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს სახელმწიფო გერბი

## სქოლიო 
კატეგორია:დევიზები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სიმბოლოები
როიალისტი

ფართო გაგებით **როიალისტი** არის პიროვნება, რომელიც მხარს უჭერს მონარქს და მონარქიას. 

კონკრეტული ისტორიულ კონტექსტში როიალისტს უფრო ვიწრო მნიშვნელობა შეიძლება ჰქონდეს. სიტყვა როიალისტის ამ მნიშვნელობით ხმარების ყველაზე ცნობილი მაგალითებია:

*ჩარლზ I-ის მხარდამჭერი ბრიტანეთის ინგლისის რევოლუციის დროს.
*ბურბონების დინასტიის მხარდამჭერი საფრანგეთის რევოლუციის დროს. 

კატეგორია:მონარქია
პოლიტიკური ლოზუნგები

**პოლიტიკური ლოზუნგი** არის ფრაზა, რომელიც რაიმე პოლიტიკური ძალის მიერ გამოიყენება მისი მთავარი პრინციპების გამოსახატად ან/და მათი პროპაგანდისთვის. 

## ცნობილი პოლიტიკური  ლოზუნგები
* **«Liberté, égalité, fraternité»** (*თავისუფლება, თანასწორობა, ძმობა*) — საფრანგეთის რევოლუციის ლოზუნგი (1789)
* **«პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით!»** — Манифест коммунистической партии К. Маркса и Ф. Энгельса.
* **«¡No pasarán!»** (*Они не пройдут!*) — лозунг республиканцев во время гражданской войны в Испании (1936—1939)
* **«¡Patria o muerte!»** (*Родина или смерть!*) — лозунг кубинской революции (1959) სამშობლო ან სიკვდილი
* **«¡Cuba — si! ¡Yankee — no!»** (*Куба — да! Янки — нет!*) — лозунг времён кубинской революции (1959) კუბა-ი იანკები-არა
* **«Yankee, go home!»** (*Янки, убирайтесь домой!*)
* **«Black is beautiful»** (*Чёрный цвет прекрасен*) — лозунг негритянских активистов движения за расовое равноправие в США (1960-е годы)
* **«¡El pueblo unido jamas sera vencido!»** (*Когда мы едины, мы непобедимы* — дословно, «Единый народ никогда не победить!») — лозунг левых сил в Чили (1973)
* **«Wir sind das Volk!»** (*Народ — это мы!*) — лозунг демонстрации в ГДР (1989)
* **«Разом нас багато, нас не подолати»** («ჩვენ ერთად ბევრი ვართ, ჩვენ ვერ დაგვამარცხებენ») — «ნარინჯისფერი რევოლუციის» (2004).

## საბჭოთა ლოზუნგები
* **«Догнать и перегнать»** — лозунг, выдвинутый Никитой Хрущёвым в 1957 году
* **«Пятилетке качества — рабочую гарантию»**
* **«Пятилетку — в четыре года!»**
* **«Экономика должна быть экономной»**
* **«Народ и партия едины»**
* **«Заветам Ленина верны»**
* **«Учиться, учиться, учиться!»**
* **«Мир, труд, май»**
* **«Свободу Анджеле Дэвис!»**
* **«Руки прочь от Вьетнама!»**
* **«Нет нейтронной бомбе!»**

## ქართული ლოზუნგები
***გიხაროდენ, გიხაროდენ** — მოქალაქეთა კავშირის საარჩევნო ლოზუნგი (19??)
***ენა, მამული, სარწმუნოება
***კმარა!**
***მე ვარ ქართველი და მაშასადამე მე ვარ ევროპელი'''

*
სატირა

მინი|„ლე სატირა e l'epistole di კ Orazio Flacco“, დაბეჭდილი 1814.
**სატირა** — სინამდვილის მხატვრული ასახვის ისეთი ფორმა, როდესაც გამანადგურებელი სიცილით ამხილებენ ასახულის უარყოფით, მანკიერ ბუნებას. კომიკურის სახე. იუმორისაგან (რომელიც კეთილგანწყობილია ასახულის მიმართ და ცდილობს სიცილით „განკურნოს“ იგი, გამოასწოროს მისი ნაკლი) განსხვავებით სატირა სიცილით ამხილებს, ბოლომდე „აშიშვლებს“ თავის ობიექტს, ააშკარავებს შეუთავსებლობას გარეგან და შინაგან მხარეებს შორის, ფორმასა და შინაარსს შორის. ამით განსხვავდება სატირა პირდაპირი კრიტიკისგან, ინვექტივისაგან.
 
სატირისთვის დამახასიათებელია პუბლიცისტურობა, ავტორისეული ტენდენციურობა და გადაულახავი ზღვარი ავტორისეულ იდეურ სამყაროსა და მხილების ობიექტს შორის, ხოლო მისი ესთეტიკური ამოცანაა გამოიწვიოს და გამოაცოცხლოს გახსენება მშვენიერისა, რასაც შეურაცხყოფს მხილების ობიექტი თავისი მანკიერი არსით. 
სატირის აქტუალობა დამოკიდებულია ისტორიულ, გეოგრაფიულ და სოციალურ ფაქტორებზე. რამდენადაც უფრო ზოგადსაკაცობრიოა იდეალი, რომლის საშუალებით სატირიკოსი წარმოაჩენს თავის ანტიიდეალს და რამდენადაც უფრო ესთეტიკურად გამართულია მისი უარყოფითი სიცილი, მით უფრო ხანგრძლივდება სატირის ცხოველმყოფელი მნიშვნელობა.

## წარმოშობა 
სატირა აღმოცენდა ძველ რომაულ ლირიკაში. შემდეგ დაკარგა ჟანრულობა, თუმცა განსაზღვრავს სხვადასხვა ჟანრის არსს: იგავ-არაკის, ეპიგრამის, პამფლეტის, ფელეტონის. სატირის პრინციპზე აგებული რომანი გადაიქცევა სატირულ რომანად, დრამა კი - კომედიად. სატირისთვის დამახასიათებელი იერსახე იქმნება ჰიპერბოლიზაციით, გაზვიადებით, გროტესკით, სარკაზმით.

სატირა ჩაისახა და განვითარდა ძველ საბერძნეთში. სატირული ხასიათის ნაწარმოებებით ცნობილი არიან ძველი ბერძენი პოეტები: არქილოქე პაროსელი, ჰიპონაქტე ეფესელი, კომედიოგრაფი არისტოფანე, პროზაიკოსი ლუკიანე სამოსატელი. სატირამ ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ძველ რომაულ პოეზიაში. მისი წარმომადგენლები არიან: ჰორაციუსი, იუვენალი და სხვ.
სატირული ნაწარმოებებით ევროპულ ლიტერატურაში სახელი გაითქვეს ფრანსუა რაბლემ, სერვანტესმა, ჯონათან სვიფტმა, ვოლტერმა, ჰაინრიხ ჰაინემ და სხვ.

სატირის ცნობილი მაგალითები:
*მეტ გროუნინგის - *სიმფსონები*
*სტენლი კუბრიკის - *დოქტორი სტრეინჯლავი*
*ჯორჯ ორუელის - *1984 (რომანი)* და *ცხოველების ფერმა*
*უილიამ გოლდინგის - *ბუზთა ბატონი*
*რეი ბრედბერის - *451º ფარენჰაიტით*

## ლიტერატურა 
* .
*  .
* .
* .

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ლონდონის წმინდა პავლეს ტაძარი

**წმინდა პავლეს საკათედრო ტაძარი** () — მდებარეობს ქალაქ ლონდონში, ინგლისი, და ლონდონის ეპისკოპოსის საბრძანებელია. ამჟამინდელი შენობა მე-17 საუკუნით თარიღდება და ზოგადად ლონდონის მეხუთე წმინდა პავლეს ტაძრად ითვლება, თუმცა ეს რიცხვი უფრო დიდია თუ ყოველი დიდი სარეკონსტრუქციო სამუშაო ჩაითვლება როგორც ახალი საკათედრო ტაძარი. კათედრალი ლონდონის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ღირსშესანიშნაობაა.

## ნახატები 

ფაილი:St Paul's by Thomas Hosmer Shepherd (early 19th century).jpg|მეცხრამეტე საუკუნის ფერადი გრავიურა, თომას შეფერდი 
ფაილი:Edward Angelo Goodall04.jpg|მეცხრამეტე საუკუნის ფერადი გრავიურა, ედვარდ ანგელო გოდარი 
ფაილი:John O'Connor - Ludgate, Evening - 1887.jpg|ჯონ კონორის ნამუშევარი ზეთში, 1887. 
ფაილი:Canaletto london.jpg|ვენეციელი მხატვრის კანალეტოს ნამუშევარი ზეთში, 1747. 
ფაილი:Antonio_Joli_Prospect_of_London.jpg|ანტონიო ჯოლი, 1748.
ფაილი:Ernest Dade - St Paul's from the River.jpg|*წმინდა პავლეს ტაძრის ხედი მდინარიდან*, ერნესტ დადე, 1936.
ფაილი:Frederick Edward Joseph Goff St Paul's from Bankside.jpg|აკვარელი, ფრედერიკ გოფი, 1931.
ფაილი:18th century view of St Paul's by J.M. Mueller.jpg|მეთვრამეტე საუკუნის ფერადი გრავიურა, ჯ.მ. მურეი. 

## ლიტერატურა 
* *St Pauls and the City* by Frank Atkinson (With numerous photographic plates, both in colour, and black and white). Michael Joseph – Park Lane Press (London) in 1985 with an ISBN 0-7181-2629-7
* * The Chapel of the Most Excellent Order of the British Empire* by Frederic Hood with a foreword by Prince Phillip. (Mainly colour plates on glossy paper relating to '''St Paul's Cathedral'* – 65 pages with descriptive text) Detail from a copy of the book published by OUP (Oxford University Press) at Oxford in 1967 with no ISBN
* *St Paul's – The Cathedral Church of London 604–2004* ed Keene, Burn & Saint. Yale University Press 2004 ISBN 0-300-09276-8
* *Danger UXB'' by James Owen has a chapter on St Paul's in wartime and the unexploded bomb which closed it. Published by Little, Brown, 2010 ISBN 978-1-4087-0255-0

## რესურსები ინტერნეტში 
* St Paul's Cathedral official website
* A Popular Description of St. Paul's Cathedral

კატეგორია:ლონდონის არქიტექტურა
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
კატეგორია:ბაროკოს არქიტექტურა
ბაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბაკი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაკი, ზენონ მარსელ — ბელგიელი ფიზიოლოგი;
* ბაკი — თურქი პოეტი;
* ბაკი, პერლ — ამერიკელი მწერალი ქალი;
* ბაკი, ტომ — კანადის კომუნისტური და მუშათა მოძრაობის მოღვაწე;
* ბაკი — ქალაქი ავღანეთში.

## აგრეთვე 
* ბაკი (სადგომი)

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ააფსთა

**ააფსთა** (; ყოფ. **ბაკლანოვკა**) — მდინარე საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. სიგრძე 35 კილომეტრს აღწევს, აუზის ფართობი 243 კმ²-ს. სათავე აქვს ბზიფის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1445 მეტრ სიმაღლეზე და მის სამხრეთ კალთაზე მოედინება. 

ხეობა გამომუშავებულია ცარცულ და იურულ კირქვებში. ქვემო დინებაში გორაკ-ბორცვიან ზოლში გაედინება. შავ ზღვას ერთვის გუდაუთასა და ახალ ათონს შორის. საზრდოობს უმთავრესად წვიმის წყლით. ახასიათებს გაზაფხულის წყალდიდობა და ხშირი წყალმოვარდნა. მთავარი შენაკადია მდინარე დოხვართა. შუაწელში მარცხნივ ერთვის ხაბიუს მღვიმური ნაკადი. საშუალო წლიური ხარჯია 11,9 მ³/წმ.

## სქოლიო 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
ბაკურიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბაკურიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბაკურიანი — ტაოს ერისთავთერისთავი
* ბაკურიანი — დაბა ბორჯომის რაიონში
ბაკი (სადგომი)

**ბაკი** აქვს ორი მნიშვნელობა:
*მსხვილ რქოსანი საქონლის სადგომი, წნელით შემოღობილი ან ყორით შემოზღუდული გადაუხარავი ადგილი, რომალსაც გაზაფხულზე, ზაფხულში, შემოდგომაზე და ზამთრის თბილ დღეებში იყენებენ (იმერეთ-გურიაში — საჩეხე, ქართა; აფხაზეთში — აგუარა). 
*ძველად ქალაქში ურმებისა და საქონლის დასაყენებელი შემოზღუდული ეზო-ყურე.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 159, თბ., 1977

კატეგორია:მეცხოველეობა
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
პამფლეტი

**პამფლეტი** (ინგლ. pamphlet < pamphilius - XII საუკუნის პოპულარული კომედიის *Pamphilius seu de amore*-ს გმირის სახელი) — პოლემიკურ-აგრესიული ტონის სატირული თხზულება, ძირითადად  პუბლიცისტური ხასიათისა.  მიმართულია საზოგადოების გარკვეული წრის, ცალკეული პირთა ან ამა თუ იმ პოლიტიკური მოვლენის (ზოგჯერ თვით სახელმწიფოს) წინააღმდეგ. პამფლეტი თავისი ხასიათით მწვავე, შემტევითი, შეურაცხმყოფელი ბუნებისაა. მასში ფაქტობრივი მასალა შეზღუდულადაა წარმოდგენილი, სიმძიმის ცენტრი გადატანილია მოწინააღმდეგის მიმართ მკითხველის გაღიზიანებაზე. ცნობილია ანტიკური ხანიდან, კლასიკური სახე მიიღოდა ფართოდ გავრცელდა აღორძინების ეპოქაში.  (ერაზმ როტერდამელი, ბლეზ პასკალი და სხვები). ამ ჟანრს მხატვრულ-სატირულ თხზულებებსაც მიაკუთვნებენ (სვიფტის „პამფლეტები“, მისივე „გულივერის მოგზაურობა“, მიხეილ ბულგაკოვის „მეწამული კუნძული“ და სხვა). ქართულ მწერლობაში პამფლეტური ხასიათისაა გრიგოლ ორბელიანი *პასუხი შვილთა*, ილია ჭავჭავაძის  *პასუხის პასუხი*.

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
მიხეილ ბაკუნინი

thumb|მიხეილ ბაკუნინი
**მიხეილ ალექსანდრეს ძე ბაკუნინი** ( დ. 30 მაისი [ძვ. სტ.18 მაისი], 1814, ნოვი-ტორჟოკის მაზრა, ტვერის გუბერნია — გ. 1 ივლისი [ძვ. სტ. 19 ივნისი], 1876, ბერნი, შვეიცარია) — რუსი რევოლუციონერი, ანარქიზმისა და ნაროდნიკობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და თეორეტიკოსი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა მემამულის ოჯახში. სწავლობდა პეტერბურგის საარტილერიო სასწავლებელში. 1836–1840 წლებში ცხოვრობდა მოსკოვში, შესამჩნევ როლს ასრულებდა ნ. სტანლევიჩის წრეში, დაუახლოვდა ბ. ბელინსკის, ა. გერცენსა და ნ. ოგარიოვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი ფილოსოფოსები
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1814
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1876
კატეგორია:ათეისტი მწერლები
კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები
ეპისტოლური ლიტერატურა

**ეპისტოლური ლიტერატურა** (ბერძნ. epistole - მიმართვა) იხმარება სამი მნიშვნელობით:

1. სხვადასხვა გვარისა და ჟანრის ნაწარმოები, რომლებიც შედგება წერილებისაგან (ეპისტოლეებისაგან). ეპისტოლური ლიტერატურის მხატვრული ნაწარმოების ავტორი კორესპონდენტთა მიწერ-მოწერაში არ ჩანს, რაც უშუალობის, დოკუმენტურობის ეფექტს ქმნის და ტექსტს დამაჯერებლობას მატებს. ეპისტოლური ლიტერატურა, როგორც მხატვრული ლიტერატურის ჟანრი, წარმოიქმნა და გავრცელდა ძველ ბერძნულ და განსაკუთრებით რომაულ, იქიდან კი ევროპულ ლიტერატურაში.

ცნობილია ციცერონის, ჰორაციუსის, სენეკას, ერაზმ როტერდამელის, მეფე ივანე მრისხანეს, მონტესკიეს, კარამზინის ეპისტოლური ნაწარმოებები. წერილებისგან შემდგარი რომანები: გოეთეს *ახალგაზრდა ვერთერის ვნებანი*, პუშკინის *რომანი წერილებში*, დოსტოევსკის *საბრალო ადამიანები*, ლაკლოს სახიფათო კავშირები და ა.შ.

2. მწერლების მეცნიერებისა და ცნობილ საზოგადო მოღვაწეების წერილები. ცნობილია მარქსის, ენგელსის, ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ილია ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის წერილები.

3. ჟურნალისტური ლიტერატურული ნაწარმოების ფორმა. ხშირია დიდი მწერლის ან მეცნიერის ე.წ. ღია წერილები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეპისტოლური ლიტერატურა
მირაკლი

**მირაკლი** ( < miraculum — სასწაული) — შუა საუკუნეების რელიგიურ-დიდაქტიკური დრამა ქრისტეს ცხოვრებასა ან რომელიმე წმინდანის ცხოვრების თემაზე. ჩვეულებრივ, ბოლოვდება ღვთისმშობლის მიერ ჩადენილი სასწაულით. აღმოცენდა XIII საუკუნეში, XIV საუკუნეში გავრცელდა ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში. მოგვიანებით რელიგიური მოტივი ჩანაცვლებულია ავანტიურული ამბებით, საოჯახო-ყოფითი თემით, ძლიერდება ფსიქოლოგიზმი, კონფლიქტები. ჩნდება სოციალური და ანტიკლერიკალური კრიტიკისა და სატირის მომენტებიც.

## ლიტერატურა 
* Дживелегов А., Бояджиев Г. История западно-европейского театра. М., 1991

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
მისტერია

**მისტერია** () — შუა საუკუნეების რელიგიური დრამა. აგებულია ბიბლიურ თემებზე. 

თავდაპირველად მისტერია ეკლესიაში იდგმებოდა და სამღვდელოების მიერ სრულდებოდა. კარნავალურმა და თეატრალურმა ხასიათმა საღვთო მსახურებას ზედმეტად სამხიარულო და ზოგჯერ სახუმარო იერიც კი მისცა, რის გამოც მისტერია აიკრძალა. იგი გავიდა ეკლესიიდან და ქალაქის ქუჩებსა და მოედნებზე იდგმებოდა, რომელშიც მონაწილეობას იღებდნენ ქალაქის ხელოსნები და მოყვარული მსახიობები. მოქმედებებს შორის იმართებოდა ინტერმედიები. მისტერია რამდენიმე დღეს გრძელდებოდა და მასში ზოგჯერ რამდენიმე ასეული შემსრულებელი გამოდიოდა. მისტერიამ დიდი ზეგავლენა იქონია შუა საუკუნეების თეატრზე, დასაბამი მისცა ფარსისა და მორალიტეს  ჩამოყალიბებას. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ბაკურიანისწყალი

**ბაკურიანისწყალი** — მდინარე ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, გუჯარეთისწყლის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 17 კმ, აუზის ფართობი 44 კმ². სათავე აქვს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, საყველოს მთისა და ცხრაწყაროს უღელტეხილის მახლობლად. ახასიათებს გაზაფხულის წყალდიდობა და შემოდგომა-ზამთრის წყალმცირობა. საზრდოობა შერეული ტიპისაა. ხეობის განიერ ნაწილში გაშენებულია კურორტი ბაკურიანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:გუჯარეთისწყლის შენაკადები
პირველი კოსმოსური სიჩქარე

მინი|ხელოვნური თანამგზავრის პირველი კოსმოსური სიჩქარით მოძრაობა დედამიწის გარშემო გეოსტაციონარულ ორბიტაზე
**პირველი კოსმოსური სიჩქარე**, **წრიული სიჩქარე** (v_{I}) — მინიმალური საწყისი სიჩქარე, რომელიც უნდა მიენიჭოს სხეულს დედამიწის, მთვარის ან სხვა პლანეტის ზედაპირთან, რათა იგი იქცეს (შესაბამისად დედამიწის, მთვარის ან პლანეტის) ხელოვნურ თანამგზავრად. დედამიწისათვის იგი ≈7.91 კმ/წმ (ატმოსფეროს გაუთვალისწინებლად).

პირველად პირველი კოსმოსური სიჩქარე მიღწეულ იქნა 1957 წლის 4 დეკემბერს საბჭოთა კოსმოსური აპარატის სპუტნიკ-1-ის საშუალებით.

## გაანგარიშება 
დედამიწის ზედაპირის მახლობლად წრიულ ორბიტაზე მოძრავ კოსმოსურ აპარატს (თანამგზავრს) მასზე მოქმედი გრავიტაციული ძალა ანიჭებს ცენტრისკენულ აჩქარებას. ნიუტონის მეორე კანონის თანახმად, 

:\frac{mv_{I}^2}{R} = G\frac{Mm}{R^2} (1),
სადაც m — ობიექტის მასაა, v_{I} — სხეულის სიჩქარე, G — გრავიტაციული მუდმივა, M — პლანეტის მასა, R — დედამიწის რადიუსი.

(1) ფორმულიდან თუ გამოვიყვანთ სიჩქარეს მივიღებთ:
:v_{I}=\sqrt{G\frac{M}{R}}=\sqrt{{g_0}{R}} (2),

სადაც g_0 თავისუფალი ვარდნის აჩქარებაა დედამიწის ზედაპირთან. სათანადო მნიშვნელობათა (*G*=6.67·10⁻¹¹ მ³·კგ⁻¹·წმ⁻², *M* = 5.97·10²⁴ კგ, *R0* = 6 371 000 მ, *h* ≈ 0) ჩასმით მივიღებთ: 

:v_{I} ≈7905.80 მ/წმ, ანუ ≈7.91 კმ/წმ.

დედამიწის ატმოსფერო რომ არ არსებობდეს, ასეთი სიჩქარით მოძრავი ნებისმიერი მასის მქონე სხეული გახდებოდა დედამიწის თანამგზავრი. სინამდვილეში მოძრაობისადმი ჰაერის დიდი წინააღმდეგობის გამო ასეთი სიჩქარის დროს R-რადიუსიანი ორბიტა პრაქტიკულად განუხორციელებელია. r-რადიუსიან წრიულ ორბიტაზე მოძრაობისას პირველი კოსმოსური სიჩქარე გამოითვლება ფორმულით:

:v_{I}(h)=\sqrt{gr}=\sqrt{{g_0}\frac{R^2}{r}}=v_{I}\sqrt{\frac{R}{r}}=v_{I}\sqrt{\frac{R}{R+h}} (3),

300 კმ სიმაღლეზე შეიძლება ჰაერის წინააღმდეგობა უგულებელვჰყოთ. სათანადო მნიშვნელობათა ჩასმით მივიღებთ, რომ ამ სიმაღლისათვის პირველი კოსმოსური სიჩქარე უდრის ≈7.73 კმ/წმ.

## იხილეთ აგრეთვე  
*კოსმოსური სიჩქარე
*მეორე კოსმოსური სიჩქარე
*მესამე კოსმოსური სიჩქარე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ასტროდინამიკა
ბაკურხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბაკურხევი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბაკურხევი — მდინარე მცხეთა-მთიანეთის მხარეში
* ბაკურხევი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში
ბაკურხევი

**ბაკურხევი**, **რექა** — მდინარე საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის არაგვის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიგრძე 14 კმ. აუზის ფართობი 60,2 კმ². მიედინება ვიწრო ხეობაში, შესართავთან აჩენს რიყით აგებულ გამოზიდვის კონუსს. საზრდოობს ატმოსფერული ნალექებით და მიწისქვეშა წყლით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები
ბაკქეი

**ბაკქეი** (ბერძნ. Bakcheios), ანტიკურ ლექსთწყობაში 5 მორისაგან შედგენილი ტერფი. შეიცავს ერთ მოკლე და ორ გრძელ მარცვალს. გრძელი მარცვალი შეიძლებოდა ორი მოკლე მარცვლით შეცვლილიყო. ძველ ბერძნულსა და რომაულ პოეზიაში უმეტესად გამოყენებულია ტეტრამეტრის, იშვიათად — ჰეგზამეტრის საზომებში.
## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 2, გვ. 162, თბ., 1977

კატეგორია:ლექსთწყობა
დავეწიოთ და გავუსწროთ

**დავეწიოთ და გავუსწროთ** () — საბჭოთა კავშირის ოლქების და ავტონომიური რესპუბლიკების სოფლის მეურნეობის მუშაკთა ზონალური ყრილობაზე საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივნის ნიკიტა ხრუშჩოვის 1957 წლის 22 მაისის გამოსვლის ლოზუნგი. იგი მოუწოდებდა ამერიკის შეერთებული შტატების ყველა ეკონომიკური მაჩვენებლით დაწევისკენ და გასწრებისკენ. 

ცნობილია ხრუსშჩოვის განცხადება 1980 წლისთვის კომუნიზმში შებიჯების შესახებ. ასევე მისი მიმართვა კაპიტალისტური ქვეყნებისადმი „ჩვენ თქვენ დაგმარხავთ“, პერიოდიდან როდესაც საბჭოთა კავშირი შესამჩნევ ეკონომიკურ აღმავლობას განიცდიდა.

ლოზუნგის ხალხში გავრცელებული გაშარჟებული ვარიანტია „დავეწიოთ და გავუსწროთ ჩამორჩენილ კაპიტალისტურ ქვეყნებს“.
 
## რესურსები ინტერნეტში
* დავეწიოთ და გავუსწროთ 

კატეგორია:პოლიტიკური ლოზუნგები
კატეგორია:ნიკიტა ხრუშჩოვი
ბალაგანი

**ბალაგანი** (სპარს. ბალახანე „ზედა ოთახი, აივანი“) — სათეატრო, საცირკო, საესტრადო წარმოდგენებისათვის განკუთვნილი დროებითი ნაგებობა. რუსეთში ბალაგანი ცნობილია XVIII საუკუნიდან. თავდაპირველად წარმოდგენები იმართებოდა ბაზრობებზე, სავაჭრო სათავსებში, შემდეგ საგანგებოდ აგებდნენ ხის სათეატრო შენობას, რომელიც ბრეზენტით ან ჯვალოთი იყო გადახურული. ბალაგანს წინ უკეთებდნენ აივანს (რაუსს), საიდანაც მსახიობები ხალხს თეატრისაკენ უხმობდნენ. ბალაგანში დგამდნენ არლეკინიადას, ფარსებს, კლასიკოსთა ძლიერ შემოკლებულ ნაწარმოებებს, გამოდიოდნენ მეფოკუსეები, მუშაითები, ტანმოვარჯიშეები, თოჯინების ხალხური თეატრის მსახიობები „პეტრუშკებითა“ და მარიონეტებით და სხვები. ბალაგანმა რუსეთში XX საუკუნის 30-იან წლებამდე იარსება.

საქართველოში რუსეთის მეფის მოხელეები ცდილობდნენ ეროვნული ხალხური სანახაობებისათვის დაეპირისპირებინათ ბალაგანი, XIX საუკუნის 40-იან წლებში თბილისში რამდენიმე ბალაგანური თეატრი იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცირკი
კატეგორია:თეატრი
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
ბალადური ოპერა

**ბალადური ოპერა**, კომიკური ოპერის ინგლისური სახესხვაობა. სახელწოდებას საფუძვლად დაედო ინგლისური, შოტლანდიური და ირლანდიური ხალხური ბალადა-სიმღერა, რომელიც შევიდა ბალადური ოპერაში მუსიკალური ნომრების სახით. ბალადური ოპერა ზოგჯერ სასახლის ოპერის პაროდიას წარმოადგენს. ბალადური ოპერაში მუსიკალურ ნომერს ენაცვლება დიალოგი, ასეთი ოპერის კლასიკური ნიმუშია „ღარიბების ოპერა“ (დაიდგა 1728 წელს ლონდონში, ტექსტი ჯონ გეის, მუსიკა კ. პეპუშის), რომლის დიდმა პოპულარობამ განაპირობა ბალადური ოპერის გავრცელება იტალიაში, გერმანიასა და საფრანგეთში.
## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 2, გვ. 163, თბ., 1977

კატეგორია:ოპერა
ბალავარი

**ბალავარი** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* კედლის საყრდენი გათლილი ლოდი საძირკველში. "საძირკველის ქვანი დიდ-დიდნი" (საბა)
* გამირი; გათლილი ლოდი კარ-ფანჯრის თავზე წირთხლების შესაკრავად.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 163, თბ., 1977

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ბაკხის უღელტეხილი

**ბაკხის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ განშტოების — ჰაბკვირის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2723 მ. გადასასვლელი ენგურის ხეობიდან ლაჰლას ხეობაში. ბაკხის მიდამოები აგებულია ტრიასული და ზედაპალეოზოური ასაკის თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, კირქვებითა და კონგლომერატებით. კალთები დაფარულია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
მძლავრი ჯგუფი

**მძლავრი ჯგუფი** — რუს კომპოზიტორთა შემოქმედებითი გაერთიანება, რომელიც ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის 50-იანი წლების დასასრულსა და 60-იანი წლების დასაწყისში. ცნობილია აგრეთვე ახალი რუსული მუსიკალური სკოლის ან „ბალაკირევის წრის“ სახელწოდებით. „მძლავრი ჯგუფის“ შემადგენლობაში შედიოდნენ მილი ბალაკირევი (ხელმძღვანელი), ალექსანდრე ბოროდინი, ცეზარ კიუი, მოდესტ მუსორგსკი, ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი; გარკვეულ პერიოდში - ნ. ლოდიჟენსკი, ა. გუსაკოვსკი, ნ. შჩერბაჩოვი. ჯგუფის პროგრამა და იდეურ-ესთეტიკური შეხედულებები 60-იანი წლების დემოკრატიული იდეოლოგიის გავლენით ჩამოყალიბდა.

„მძლავრი ჯგუფმა“ არსებობა შეწყვიტა 70-იან წლებში.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:მძლავრი ჯგუფის კომპოზიტორები
კატეგორია:რუსული მუსიკა
კატეგორია:რუსეთის მუსიკის ისტორია
სიბრძნე ბალავარისი

**„სიბრძნე ბალავარისი“** — შუა საუკუნეების პოპულარული ჰაგიოგრაფიულ-მორალური ხასიათის სასულიერო რომანის „ბალავარიანის“ ქართული რედაქცია. 

თხზულება ინდური წარმოშობისაა. ქართულად იგი არაბული ენიდან უნდა იყოს გადმოკეთებული. მასში მოთხრობილია ინდოეთში ქრისტიანობის გავრცელების ამბავი: ინდოეთის მეფის აბენესის ვაჟს იოდასაფს ქრისტიანობაზე მოაქცევს მეუდაბნოე ბალავარი. იოდასაფი ქრისტიანობას ინდოეთის სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადებს. თხზულება შუა საუკუნეებში ინტერესს იწვევდა თხრობის იგავარაკული სტილით (ბალავარის ბრძნული შეგონებანი იოდასაფისადმი წარმოდგენილია იგავებად) და სიუჟეტის რომანული ელემენტით (იოდასაფს ცთუნების მიზნით მეფე ულამაზეს ასულებს მიუჩენს, ერთი მათგანი უფლისწულს შეუყვარდება).

ქართულ ხელნაწერებში ამ თხზულების 2 რედაქციაა დაცული: ვრცელი — „ცხოვრებაჲ იოდასაფისი“ და მოკლე „სიბრძნე ბალავარისი“ ვრცელი რედაქცია ჩვენამდე მოღწეულია ერთადერთი ხელნაწერით (Ter. № 140, XI ს., გამოიცა 1957). დღეისათვის გავრცელებული თვალსაზრისის თანახმად, ვრცელი რედაქცია IX-X საუკუნეებში უნდა იყოს შექმნილი, ხოლო მოკლე - X საუკუნის დამლევს თუ XI საუკუნეში. ეს უკანასკნელი, თავის მხრივ, ვრცელი რედაქციის შემოკლებაა, თუმცა მასში სხვა წყაროებიც უნდა იყოს გამოყენებული. მკვლევართა აზრი ვრცელი და მოკლე რედაქციის მიმართებაზე ერთგვარი არ არის. ზოგიერთი ფიქრობს, რომ მოკლე რედაქცია უსწრებს ვრცელს, ზოგის აზრით კი ვრცელი და მოკლე რედაქციები საერთო დედნიდან მომდინარეობს.

„ბალავარიანის“ ქართული ვერსია რომანის პირველი ქრისტიანული გადამუშავება უნდა იყოს. იგი შუალედური საფეხურია ამ სიუჟეტის აღმოსავლურ (სანსკრიტული, ფალაური, არაბული) და დასავლურ (ბერძნული) გადამუშავებას შორის. შუა საუკუნეების ევროპაში უაღრესად პოპულარული „ვარლაამისა და იოასაფის“ რომანი ქართული ვერსიიდან უნდა იღებდეს სათავეს.

„სიბრძნე ბალავარისი“ თარგმნილია რუსულ და ინგლისურ ენებზე. რუსულად მოკლე რედაქცია თარგმნა ი. ჯავახიშვილმა (პეტერბურგი, 1899), ვრცელი რედაქცია — ბ. აბულაძემ (თბილისი, 1962); ინგლისურად მოკლე (ლონდონი, 1957) და ვრცელი (ლონდონი, 1966) რედაქციაც — დევიდ ლენგმა.

## ლიტერატურა
**კეკელიძე კ.*, ბალავარიანის რომანი ქრისტიანულ მწერლობაში, მის წგნ.: ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 6, თბ., 1960;

კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა
ბალანოგლოსუსი

**ბალანოგლოსუსი** (Balanoglossus) — ცხოველების გვარი ნაწლავმსუნთქავთა კლასისა. სხეულის სიგრძე რამდენიმე სმ-იდან 2,5 მ აღწევს. შედგება ხორთუმის, საყელოსა და ტანისაგან. იაპონიის ზღვაში ხვდება ბალანოგლოსუსის ერთი სახეობა, რომლის სიგრძე 9 სმ აღწევს. ბალანოგლოსუსი ბინადრობს ზღვის სანაპიროზე ლამში ან ქვიშაში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ნახევრადქორდიანები
ბალანოფორისებრნი

**ბალანოფორისებრნი** (ლათ. Balanophoraceae) — ორლებნიან ბალახოვან მცენარეთა ოჯახი. მეტ-ნაკლებად უქლოროფილო პარაზიტი მცენარეებია. 

იზრდებიან ხის ფესვებზე, რომელზედაც მიმაგრებული არიან დატოტვილი ფესურებით. ფესურაზე წარმოქმნილი ყვავილედი მიწის ზემოთ ამოაქვს ქერქლისებრი ფოთლებით დაფარულ მოკლე ხორცოვან ღეროს. 

ყვავილები პატარაა, ერთსქესიანი, ჯამი რედუცირებულია. ნაყოფი კაკალია ან კურკიანა. ოჯახში 18 გვარი და 110 სახეობაა, რომლებიც უმთავრესად გავრცელებულია ტენიან ტროპიკულ, იშვიათად სუბტროპიკულ ტყეებში. ზოგი სახეობის ფესურა დიდი რაოდენობით შეიცავს ცვილისებრ ფისს — *ბალანოფორინს*, რომლისაგანაც ამზადებენ სანთელს, აგრეთვე სახამებელს, ლოფოფიტინსა და მედიცინაში გამოსაყენებელ სხვა ნივთიერებებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი
ბალანტიდიუმი

thumb|ბალანტიდიუმი
**ბალანტიდიუმი** () — უმარტივესი ცხოველი ნაირწამწამიანთა რიგისა. აქვს ასიმეტრიული ოვალური სხეული (სიგრძე 30-150 მკმ, სიგანე 20-110 მკმ), რომელიც გასწვრივ რიგებად განლაგებული წამწამებითაა დაფარული. მრავლდება განივი გაყოფით. პარაზიტობს ადამიანისა და ღორის მსხვილ ნაწლავში (უმთავრესად ბრმა ნაწლავში). 

იკვებება საკვების ნარჩენებითა და სახამებლით, სისხლის ფორმიანი ელემენტებით (განსაკუთრებით ერითროციტებით) და სხვა. ბალანტიდიუმები ზოგჯერ ერთმანეთსაც ანადგურებენ. ხშირად ბალანტიდიუმი იკეთებს ცისტებს, რონლებიც პატრონის ფეკალებთან ერთად გარეთ გამოდის. ადამიანისა და ღორის გარდა ბალანტიდიუმი გვხვდება აგრეთვე ადამიანის მსგავსი მაიმუნებისა და ვირთაგვების ნაწლავებში. ბალანტიდიუმი იწვევს მძიმე დაავადებას — ბალანტიდიაზს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
ბალალაიკა

thumb|250px|ბალალაიკა
**ბალალაიკა** — რუსული სამსიმიანი (ძველად ორსიმიანი) სამკუთხედის ფორმის მუსიკალური საკრავი. უკრავენ მარჯვენა ხელის საჩვენებელი თითის ყველა სიმზე ჩამოკვრითა და ცალკეული სიმის მოზიდვით. ფართოდ იყო გავრცელებული XVIII-XIX საუკუნეებში. 1880-იან წლებში ბალალაიკა გააუმჯობესეს ვასილ ანდრეევმა და მუსიკალური ინსტრუმენტების ოსტატებმა ფ. პასერბსკიმ და ს. ნალიმოვმა. ბალალაიკა რუსული ხალხური საკრავიერი ორკესტრის ძირითადი ინსტრუმენტია. ბალალაიკის საუკეთესო დამკვრელები იყვნენ ბორის ტროიანოვსკი (1883-1951), ნ. ოსიპოვი (1896-1945) და სხვები. მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები ბალალაიკისათვის (ორკესტრთან ერთად) შექმნეს კომპოზიტორებმა სერგეი ვასილენკომ, მიხეილ იპოლიტოვ-ივანოვმა და სხვებმა.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავები
ბაკურიანის ბოტანიკური ბაღი

[მინიატიურა|[ჩვეულებრივი ფიჭვი ბაკურიანის ბოტანიკურ ბაღში]]
**ბაკურიანის ბოტანიკური ბაღი** — ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბოტანიკის ინსტიტუტის მაღალმთის ბოტანიკური ბაღი. მდებარეობს ბაკურიანის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე. დაარსებულია 1910 წელს კოხტაგორის დასავლეთ კალთაზე ა. როლოვისა და ა. ფომინის ინიციატივით. 1934 წელს ბაღი საქართველოს ბოტანიკის ინსტიტუტს გადაეცა. 1937 წელს ბაღი გაშენდა ახალ ტერიტორიაზე. უკავია 17 ჰა ფართობი. ბაკურიანის ბოტანიკური ბაღის ძირითადი დანიშნულებაა კავკასიის მაღალმთიანეთის მცენარეების ინტროდუქცია, მათი აკლიმატიზაცია და დამახასიათებელ ბიოეკოლოგიურ თავისებირებათა დადგენა. ამავე დროს ბაკურიანის ბოტანიკური ბაღი ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბოტანიკის ინსტიტუტის ერთ-ერთი ექსპერიმენტული ბაზაა. მის ტერიტორიაზე შექმნილია საცდელი ნაკვეთები და კოლექციები, რომელთა შორის აღსანიშნავია:

* ალპურ მცენარეთა კოლექცია (თავმოყრილია კავკასიის სხვადასხვა რაიონიდან გადმოტანილი 1200-მდე სახეობა — ქარცხვი, კენკეშა, ცის-ფოლიო, ბაიერნის ფურისულა, აღმოსავლური ყაყაჩო, ჯავახური და კეცხოველის ფამფარულა, ჭრელი წივანა, მთის ბარისპირა, ფრინტა, მშვენიერი დეზურა, პონტოური ნაღველა და სხვა), რომელსაც 1,5 ჰა-მდე ფართობი უკავია. 

* ალთაის, შორეული აღმოსავლეთის, კარპატებისა და სხვა მცენარეების კოლექცია, რომელთა 300-მდე სახეობა (ამურის მიხაკი, ალთაური ია, ციმბირული ცხენისკბილა, კარპატული მაჩიტა, ალპური ღიღილო, ჰიმალაური ასტრა და სხვა) ბაღშია ინტროდუქცირებული. 

* მერქნიან მცენარეთა კოლექცია: კავკასიის 75 სახეობა (მაღალმთის ნეკერჩხალი, აღმოსავლური მუხა, ლიტვინოვის და მედვედევის არყი, კავკასიური სოჭი, თელა, ცაცხვი, დეკა, უნგერნის შქერი და სხვა). ეგზოტიკურ მცენარეთა 66 სახეობა (დუგლასის ცრუცუგა, ევროპული, ენგელმანის და მჩხვლეტავი ნაძვი, მანჯურიული კაკლის ხე, ამურის ხავერდის ხე, ციმბირული ლარიქსი და სხვა). საცდელ ნაკვეთებზე გაშენებულია მოცხარის (თეთრი, წითელი და შავი), მაყვლის, ხურტკმელისა და მიჩურინული ყინვაგამძლე ვაშლის სხვადასხვა ჯიში, რომლებიც შემოტანილია 1939 წელს. ბაკურიანის ბოტანიკური ბაღი უცხოეთის ზოგიერთ ბოტანიკურ დაწესებულებას უცვლის თესლს იმ სიის საფუძველზე, რომელსაც ყოველწლიურად აქვეყნებს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკური ინსტიტუტი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს ბოტანიკური ბაღები
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ბაღები და პარკები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
მეცხრე კარიბჭე

**„მეცხრე კარიბჭე“** () — ესპანურ-ფრანგული ინგლისურენოვანი ფილმი, გადაღებული არტურო პერეზ-რევერტეს მოთხრობის, „დიუმას კლუბის“ მიხედვით. ფილმი გადაღებულია რომან პოლანსკის მიერ. მთავარ როლებში: ჯონი დეპი, ლენა ოლინი, ფრენკ ლანჯელა და ემანუელ სენიე. პირველი ჩვენება ევროპაში შედგა 1999 წლის 25 აგვისტოს.

## სიუჟეტი 
ლუციფერის მიერ დამზადებული ცხრა გრავიურა დამალულია ძველი წიგნის „წყვდიადის სამეფოს ცხრა კარიბჭე“ სამ ერთნაირ ეგზეპლარში, რომლებიც 1667 წელს გამოიცა და კერძო კოლექციებში გაიბნა ევროპაში. ამ წიგნში დამალულია რთული თავსატეხი, რომლის გამომცნობს შეუძლია გავიდეს ჯოჯოხეთის ცხრავე კარიბჭეში და დედამიწაზე თვით წყვდიადის მეუფეს გამოუძახოს.

დემონოლოგიური წიგნების მდიდარი კოლექციონერი აშშ-იდან ბორის ბოლკანი დაიქირავებს წიგნებით მოვაჭრეს დინ კორსოს (ჯონი დეპი), რათა მან ამ წიგნის ორი დარჩენილი ეგზემპლარი (ერთის მფლობელი თვითონ ბოლკანია) მოიძიოს და დაადგინოს მათგან რომელია ნამდვილი. კორსო კი ძიებისას გადაწყვეტს, თავად დაეუფლოს წინგს. კორსოს ევროპაში მოგზაურობას და წიგნების მოძიებას, მათ შედარებას თან სდევს წიგნების მფლობელების საიდუმლოებით მოცული მკვლელობები და უშედეგო თავდასხმები თვითონ კორსოზე. კორსოსათვის თანდათან ნათელი ხდება, რომ ეს ხდება ლიანა ტელფერის ჩარევით ლიანა ტელფერი ბორის ბოლკანის კუთვნილი ეგზემპლარის წინა მეპატრონის ცოლია. კორსო აღმოაჩენს, რომ მის გარშემო მიმდინარე მოვლენები იმეორებს წიგნის სიუჟეტებს, რომლებიც გამოსახულია გრავიურებში. მაგალითად წიგნში არსებული პირველი გრავიურა გამოხატავდა ცალი ფეხით ჩამოკიდებულ მამაკაცს და სწორედ ასეთ მდგომარეობაში იპოვა კორსომ თავისი მოკლული მეგობარი, რომელთანაც კორსომ „წყვდიადის სამეფოს ცხრა კარიბჭის“ ბოლკანისეული ეგზემპლარი დროებით დამალა.

კორსო სატანისტების კვალზე გადის. მას მთელი ფილმის განმავლობაში ეხმარება საიდუმლოებით მოცული ქალიშვილი (ემანუელ სენიე). დინ კორსო გაიგებს, რომ ამ წიგნის სამივე შემონახული ეგზემპლარი ნამდვილია, მაგრამ მათი ძალა მდგომარეობს გრავიურებში რომელთაგან ზოგიერთი თვით სატანის დაწერილია. ამიტომ საჭიროა სამივე წიგნის ქონა რათა გაიხსნას ჯოჯოხეთის ბჭენი. ბოლკანი ატარებს ცერემონიალს ჯოჯოხეთის ბჭეების გასაღებად, მაგრამ კვდება, რადგან წიგნის მეცხრე გრავიურა ყალბი აღმოჩნდა. ნამდვილი გრავიურა კი ესპანელი ძმების, წიგნის მკინძავების ხელთაა. ნამდვილ გრავიურაზე გამოსახული იყო ლამაზი ქალიშვილის და მწიგნობრის სქესობრივი კავშირი. კორსომ სქესობრივი კავშირი დაამყარებს თავის იდუმალებით მოცულ თანამგზავრთან და სწორედ კორსო გააღებს საბოლოოდ ჯოჯოხეთის ცხრავე კარებს.

## როლებში
*ჯონი დეპი — დინ კორსო
*ლენა ოლინი — ლიანა ტეფლერი
*ფრენკ ლანჯელა — ბორის ბალკანი
*ემანუელ სენიე — ირენ ადლერი
*ბარბარა ჯეფორდი — ბარონეს ფრიდა კესლერი
*ჯეკ ტეილორი — ვიქტორ ფარგასი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* "მეცხრე კარიბჭის" ტექსტი და გრავიურები 

კატეგორია:რომან პოლანსკის ფილმები
კატეგორია:ესპანური ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1999 წლის ფილმები
კატეგორია:წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:მისტიკური ფილმები
ტემზა

**ტემზა** () — მდინარე დიდი ბრიტანეთის სამხრეთ ნაწილში. სიგრძე 334 კმ, აუზის ფართობი  კმ2. სათავე აქვს კოტსუოლდის მაღლობზე. უმთავრესად მიედინება ლონდონის აუზში. ერთვის ჩრდილოეთის ზღვას. შესართავთან ქმნის ესტუარს (სიგრძე 16 კმ). ლონდონთან მდინარის სიგანეა 200-250 მ.  საზრდოობს წვიმის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი ქვემო დინებაში 260 მ3/წმ, მაქსიმალური ზამთარშია. იყინება მხოლოდ ძალიან ცივ ზამთარში.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მდინარეები
აშშ-ის სენატი

**შეერთებული შტატების სენატი** () — აშშ-ის კონგრესის ორი პალატიდან ერთ-ერთი. კონგრესის მეორე პალატაა წარმომადგენელთა პალატა.

აშშ-ის კონსტიტუციის მიხედვით სენატში თითოეულ შტატს ჰყავს ორი წარმომადგენელი, რომლებიც აირჩევიან ყოველი შტატიდან ექვსი წლის ვადით. ცალკეულ შტატში არჩევნების ჩატარების დრო და წესები განისაზღვრება შტატის კანონმდებელი კრების და აშშ-ის კონგრესის მიერ. შედეგად ყოველ ორ წელწადში არჩევნები ტარდება სენატის ადგილების დაახლოებით ერთი მესამედის დასაკავებლად.

სენატის პრეზიდენტი არის აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი, თუმცა მას ხმის მიცემის უფლება მხოლოდ ხმების შუაზე გაყოფის შემთხვევაში აქვს.

სენატის წევრების რაოდენობა წარმომადგენელთა პალატის წევრების რაოდენობაზე ნაკლებია და ისინი უფრო ხანგრძლივი ვადით არიან არჩეული. გარდა ამისა, სენატს აქვს რამდენიმე ექსკლუზიური უფლება რომელიც წარმომადგენელთა პალატას არ გააჩნია. შესაბამისად სენატი მიიჩნევა აშშ-ის კონგრესის „ზედა პალატად“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **ოფიციალური საიტი**

კატეგორია:აშშ-ის კონგრესი
კატეგორია:პარლამენტის ზედა პალატები ქვეყნების მიხედვით
ანტუან ჟერომ ბალარი

**ანტუან ჟერომ ბალარი** (Antoine-Jérôme Balard) (დ. 30 სექტემბერი, 1802, მონპელიე — გ. 30 მარტი, 1876, პარიზი) — ფრანგი ქიმიკოსი, პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი (1842). პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1844).

ბალარმა დაამუშავა ზღვის წყლისაგან ნატრიუმის სულფატისა და კალიუმის მარილების მიღების ხერხი, რომელსაც სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს. 1826 წელს აღმოაჩინა ახალი ელემენტი — მურიდი (ლათ. muria — მარილწყალი). ამ ელემენტს გეი-ლუსაკმა შემდგომში ბრომი უწოდა. ბალარმა დაადგინა ჟაველის წყლისა (კალიუმჰიპოქლორატის წყალხსნარის) და მათეთრებელი კირის შედგენილობა.
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 1876
აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატა

**აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატა** (, ხშირად უბრალოდ House) — აშშ-ის კონგრესის ორი პალატიდან ერთ-ერთი. კონგრესის მეორე პალატაა აშშ-ის სენატი.

წარმომადგენელთა პალატის წევრები აშშ-ის ყოველი შტატიდან აირჩევიან. თითოეული შტატისთვის წარმომადგენელთა რაოდენობა შტატის მოსახლეობის პროპორციულად განისაზღვრება. 1929 წელს მიღებული აქტით დღეს წარმომადგენელთა პალატის წევრების საერთო რაოდენობაა 435. წარმომადგენელთა პალატის არჩევნები იმართება ორ წელიწადში ერთხელ.

წარმომადგენელთა პალატას ხელმძღვანელობს სპიკერი, რომელიც წევრების მიერაა არჩეული.

ხშირად წარმომადგენელთა პალატა მიიჩნევა კონგრესის „ქვედა პალატად“, ხოლო სენატი „ზედა პალატად“. თუმცა აშშ-ის კონსტიტუცია მსგავს სიტყვებს არ იყენებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:აშშ-ის კონგრესი
კატეგორია:პარლამენტის ქვედა პალატები ქვეყნების მიხედვით
აშშ-ის კონგრესი

**აშშ-ის კონგრესი** () — ამერიკის შეერთებული შტატების ფედერალური მთავრობის საკანონმდებლო ორგანო. არის ორ პალატიანი. შედგება აშშ-ის სენატისა და წარმომადგენელთა პალატისგან. კონგრესი ორივე პალატა განთავსებულია კაპიტოლიუმში.
220px|მარჯვნივ|მინიატიურა|კაპიტოლიუმის შენობა  აშშ-ში

## ლიტერატურა
*
*
* (Legislative procedure, informal practices, and other information)
*
*
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* აშშ სენატის ოფიციალური საიტი
* აშშ წარმომადგენელთა პალატის ოფიციალური საიტი
* კონგრესი 1933 წლიდან 
* ამერიკის ოფიციალური საკანონმდებლო ბაზა  
* სენატორთა სია ქრონოლოგიური თანმომდევრობით
ბაბა იაგა

მინი|250პქ|ბაბა იაგა
**ბაბა იაგა** (; ; ; , *Ježibaba* ведьма, лесная баба; в.-; ;  — სლავური ფოლკლორისა და მითოლოგიის პერსონაჟი, ბებერი, ქალი მაგიური ძალით. 

სიტყვა ბაბა უმრავლეს სლავურ ენაზე ნიშნავს ბებერ ქალს ან უბრალოდ გათხოვილ ქალს. სიტყვა იაგას ერთმნიშვნელოვანი ეტიმოლოგია არ არის ცნობილი.

სლავურ ზღაპრებში ბაბა იაგა არის ბებერი, მახინჯი ქალი. გადაადგილდება მფრინავი ცოცხის საშუალებით. ცხოვრობს ქათმისფეხებიან ქოხში. ქოხში მასთან ერთად ხანდახან სხვა არსებებიც ცხოვრობდნენ მაგალითად სულები ან მრჩეველი კატა. 

ბაბა იაგა ხშირად უარყოფითი პერსონაჟია. თუმცა ხანდახან მთავარი გმირებისთვის დამხმარე როლიც აკისრია.

## ლიტერატურა
* Дубровський В. Г. Словник московсько-український. — К.: Рідна мова, 1918. — 542 с.
* Яга / В. Я. Петрухин // Славянские древности: Этнолингвистический словарь : в 5 т. / под общ. ред. Н. И. Толстого; Институт славяноведения РАН. — М. : Межд. отношения, 2012. — Т. 5: С (Сказка) — Я (Ящерица). — С. 614. — ISBN 978-5-7133-1380-7.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაბა იაგა

## სქოლიო
კატეგორია:სლავური მითოლოგია
კატეგორია:რუსული მითოლოგია
კატეგორია:რუსული ფოლკლორი
საქართველოს სამოქალაქო სამართალი

**საქართველოს სამოქალაქო სამართალი** — სამართალი, რომელიც შემდეგი ნაწილებისგან შედგება:
*ზოგადი საკითხები
*სახელშეკრულებო სამართალი
*საკორპორაციო სამართალი
*საოჯახო სამართალი
*მემკვიდრეობითი სამართალი
*შრომის სამართალი
*სამოქალაქო პროცესი

კატეგორია:საქართველოს სამოქალაქო სამართალი