open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბაჩუკი ქარდავა

**ბაჩუკი ქარდავა** (დ. 29 დეკემბერი, 1969 — გ. 27 დეკემბერი, 2024) — ქართველი პოლიტიკოსი, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1988 წელს ხელმძღვანელობდა სანქტ-პეტერბურგის ქართულ სათვისტომოს, იყო სანქტ-პეტერბურგის ქართველ სტუდენტთა ასოციაციის თავმჯდომარე. 1989 წლიდან არის ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 1990 წელს მუშაობდა სანქტ-პეტერბურგის საოლქო პროკურატურაში პროკურორის თანაშემწედ.

1991 წელს გახდა ედპ-ის თავმჯდომარის გიორგი ჭანტურიას აპარატის უფროსი. 1993 წელს ედპ-ის ახალგაზრდული ორგანიზაციის ახალგაზრდა ეროვნულ-დემოკრატის (აედ-ის) დამფუძნებელი და თავმჯდომარე. 1993-1994 წლებში იყო საქართველოს ახალგაზრდული ორგანიზაციის ნაციონალური საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი.

1996 წელს გახდა ედპ-ის მთავარი კომიტეტის წევრი და ედპ-ის გაზეთის „ქართული ქრონიკის“ რედაქტორი. 1999 წელს გახდა ედპ-ის საზოგადოებრივ ურთიერთობათა მდივანი, ხოლო 2002 წელს - გენერალური მდივანი და მთავარი კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი. 2003-2024 წლებში იყო ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარე.

2020-2024 წლებში იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.

გარდაიცვალა 2024 წლის 27 დეკემბერს.

## პირადი და ოჯახური ცხოვრება
ჰყავდა მეუღლე და ორი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ედპ-ს საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
ბაჩუკი
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
XV საუკუნე

**XV (მეთხუთმეტე) საუკუნე** იულიუსის კალენდრის მიხედვით — საუკუნე 1401 წლის 1 იანვრიდან 1500 წლის 31 დეკემბრამდე. ეს არის II ათასწლეულის მე-5 საუკუნე. დასრულდა 524 წლის წინ.

ევროპაში, მე-15 საუკუნე მოიცავს გვიანი შუა საუკუნეების, ადრეული რენესანსისა და ადრეული თანამედროვე პერიოდის მონაკვეთებს. ტექნოლოგიურ, საზოგადოებრივ და კულტურულ სფეროებში მე-15 საუკუნის უმთავრეს მიღწევათაგან, მრავალი შეიძლება ჩაითვალოს შემდგომი საუკუნეების ე.წ. „ევროპული სასწაულის“ () მაუწყებლად. მაგ., სახვით ხელოვნებაში პერსპექტივის მეცნიერულ თეორიასა და საქმიანობის ისეთ თანამედროვე სფეროებს, რომლებიც დღეს საბანკო საქმისა და საბუღალტრო აღრიცხვის სახელითაა ცნობილი, იტალიაში ჩაეყარა საფუძველი.

დასრულდა ასწლიანი ომი, რომელიც ინგლისელებზე საფრანგეთის სრული გამარჯვებით დაგვირგვინდა კასტიიონის ბრძოლაში () 1453 წლის 17 ივლისს. კონფლიქტის შემდგომმა ფინანსურმა სირთულეებმა ინგლისში გამოიწვია ვარდების ომი, — დინასტიური ომების სერია ინგლისის სამეფო ტახტის დაუფლებისათვის, რომელიც საბოლოოდ ლანკასტერელთა გამარჯვებით დასრულდა, როდესაც 1485 წლის 22 აგვისტოს რიჩმონდის გრაფმა ჰენრი ტიუდორმა ბაზვორთის ბრძოლაში დაამარცხა რიჩარდ III და ინგლისის მეფე გახდა, რითაც ტიუდორების 117-წლიან მმართველობას დაუდო საფუძველი. ომმა გამოიწვია უზარმაზარი ნგრევა და მანამდე არნახული დანაკარგი ინგლისის მოსახლეობაში. კონფლიქტის დროს ინგლისის ფეოდალური არისტოკრატიის წარმომადგენელთა დიდი ნაწილი განადგურდა.

ბიზანტიის იმპერიის დედაქალაქი კონსტანტინოპოლი, რომელიც ცნობილი იყო მსოფლიოს დედაქალაქის სახელით — 53-დღიანი ალყის შემდეგ დაეცა ოსმალეთის იმპერიის სულთან მეჰმედ II-ის ფერხთით 1453 წლის 29 მაისს, რასაც შედეგად მოჰყვა ბიზანტიის იმპერიის რუკიდან გაქრობა.

***ათწლეულები და წლები*** 
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* 1401 -
* 1402 - 
...
* 1498 -
* 1499 -

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* 1401 -
* 1402 - 
...
* 1498 -
* 1499 -

## გამოგონებები, აღმოჩენები და სხვა ეპოქალური მოვლენები
* დაიწყო დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების ეპოქა.
* შუაინგლისური ენიდან ახალინგლისურ ენაზე გადასვლის ფაზის დაწყება. 
* პორტუგალიელებმა გამოიგონეს კარაველა.
* 1410–1415 — ფილიპო ბრუნელესკიმ შექმნა სახვით ხელოვნებაში პერსპექტივის მეცნიერული თეორია.
* 1440-იანი წლები — იოჰან გუტენბერგის მიერ წიგნის ბეჭდვის საქმეში მასობრივი წარმოების პროცესის გამოგონება.
* 1443–1446 — კორეელ მეცნიერთა ჯგუფმა შექმნა ჰანგილი — კორეული დამწერლობა
* 1450 — კლავესინის გამოგონება

## სქოლიო
კატეგორია:XV საუკუნე
1003

## მოვლენები 
* ბაგრატ III ამთავრებს ქუთათისის (“ბაგრატის”) ტაძრის მშენებლობას
* ვიკინგებმა ლეიფ ეირიქსონის მეთაურობით მიაღწიეს ჩრდილოეთ ამერიკას
* გერმანულ სახელმწიფოთა ომები პოლონეთთან

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 21 ივნისი : ლეონ IX - რომის პაპი
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ედუარდ აღმსარებელი — ინგლისის მეფე 1042-1066 წწ (გ.1066)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 12 მაისი : სილვესტრ II - რომის პაპი 999-1003 წლებში
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 3 აგვისტო : ატ-ტაი — აბასიანთა სახალიფოს ხალიფა 974-991 წლებში (დ.932)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ერიკ წითური — ვიკინგი, გრენლანდიის აღმომჩენელი. (დ.950)
* გრიგორ ნარეკაცი — სომეხი პოეტი (დ.951)

## მმართველები 
* **საქართველო** 
** **საქართველოს სამეფო** : ბაგრატ III - საქართველოს მეფე (978-1014)
** **კახეთის სამთავრო** : დავითი - კახეთის ქორეპისკოპოსი (976-1010)
** **ტაოს სამთავრო** : გურგენი - ტაოს მთავარი (994-1008)
** **თბილისის საამირო** : ალი იბნ ჯაფარი - თბილისის ამირა (981-1011)
** **საქართველოს ეკლესია** : სვიმონ III - საქართველოს კათოლიკოს-მთავარეპისკოპოსი (1001-1012)

* **სამხრეთი კავკასია**
** **ანისის სამეფო** : გაგიკ I - ანისის (შირაკის) მეფე (989-1020)
** **ვასპურაკანის სამეფო** : სენექერიმი - ვასპურაკანის მეფე (983-1022)
** **ვანანდის სამეფო** : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029)
** **სიუნიკის სამეფო** : ვასაკი - სიუნიკის მეფე (998-1019)
* **სამხრეთ-დასავლეთი აზია **
** **ბიზანტიის იმპერია** : ბასილი II ბულგართმმუსვრელი- ბიზანტიის იმპერატორი (975-1025)
** **ღაზნევიდების სახელმწიფო** : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030)
** **ბაღდადის სახალიფო** : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031)

* **აღმოსავლეთი ევროპა **
** **კიევის რუსეთი** : ვლადიმირ დიდი – დიდი მთავარი (980-1015)

* **დასავლეთი ევროპა **
** **საღვთო რომის იმპერია** : ჰაინრიხ I - იმპერატორი (1002-1024)
** **საფრანგეთი** : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031)
** **ინგლისი** : ეტელრედ II - ინგლისის მეფე (978-1013), (1014-1016)
** **წმინდა საყდარი** : 
*** სილვესტრ II - რომის პაპი (999-1003)
*** იოანე XVII - რომის პაპი (1003)

*
1920

## მოვლენები 
* 10 იანვარი : ელზასი და ლოტარინგია საფრანგეთს გადაეცა.
* 2 თებერვალი : ტარტუს სამშვიდობო შეთანხმებით რუსეთმა ცნო ესტონეთის დამოუკიდებლობა. 
* 28 აპრილი : დაემხო აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა.
* 7 მაისი : გაფორმდა საქართველო-რუსეთის ხელშეკრულება.
* 8 მაისი : პოლონელთა ჯარმა აიღო კიევი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი   
* 2 იანვარი : აიზეკ აზიმოვი — რუსი-ამერიკელი ბიოქიმიკოსი (გ. 1992)
* 19 იანვარი : ხავიერ პერეს დე კუელიარი — გაეროს გენერალური მდივანი
* 19 იანვარი : რობერტო ლევინგსტონი  — არგენტინელი პოლიტიკოსი.  (გ. 2015)
* 20 იანვარი : ფედერიკო ფელინი — იტალიელი კინორეჟისორი (გ. 1993)
* 20 იანვარი  : მიხეილ ბუდიკო — საბჭოთა გეოფიზიკოსი და გეოგრაფი.  (გ. 2001)
* 22 იანვარი : ფილიპა პირსი — ინგლისელი საბავშვო მწერალი.  (გ. 2006)
* 22 იანვარი : ალფ რამზი — ინგლისელი ფეხბურთელი და საფეხბურთო მწვრთნელი. (გ. 1999)

### თებერვალი  
* 5 თებერვალი : ლედა მილევა — ბულგარელი პოეტი  (გ. 2013)
* 8 თებერვალი : ჟან კორბელი — ფრანგი გეოგრაფი.  (გ. 1970)
* 11 თებერვალი : ფარუკ I — მუჰამად ალის დინასტიის მეათე წარმომადგენელი  (გ. 1965)
* 12 თებერვალი : ოთარ ანჯაფარიძე — ქართველი ვირუსოლოგი (გ. 1996)
* 20 თებერვალი : კარლ ალბრეხტი — გერმანელი მრეწველი  (გ. 2014)
* 23 თებერვალი : ანტონ ანტონოვ-ოვსეენკო — რუსი ისტორიკოსი და მწერალი. (გ. 2013)

### მარტი  
* 3 მარტი : იან კიონჯონი — კორეელი ჯარისკაცი   (გ. 1992)
* 10 მარტი  : ბორის ვიანი — ფრანგი პროზაიკოსი  (გ. 1959)
* 14 მარტი  : ჰაინც ჰიტლერი — ადოლფ ჰიტლერის ძმისშვილი.  (გ. 1942)
* 15 მარტი  : ნგუენ თი დინი — ვიეტნამელი ხალხის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის მოღვაწე ქალი  (გ. 1992)
* 15 მარტი  : ანდრო კობალაძე — ქართველი მსახიობი  (გ. 1984)
* 16 მარტი : ტონინო გუერა — იტალიელი მწერალი  (გ. 2012)
* 16 მარტი : ლეო მაკ-კერნი — ავსტრალიელი მსახიობი.  (გ. 2002)
* 17 მარტი  : მუჯიბურ რაჰმანი — ბანგლადეშის პრეზიდენტი (1971–1972)  (გ. 1975)

### აპრილი  
* 7 აპრილი : რავი შანკარი — ინდოელი მუსიკოსი (გ. 2012)
* 22 აპრილი : ზურაბ ანჩაბაძე — ქართველი ისტორიკოსი  (გ. 1984)
### მაისი   
* 18 მაისი : იოანე პავლე II — რომის პაპი 1978—2005 (გ. 2005)
### ივნისი  
* 23 ივნისი : ბორის ვიანი — ფრანგი პოეტი, მომღერალი (გ. 1959)
### ივლისი  
### აგვისტო   
* 16 აგვისტო : ჩარლზ ბუკოვსკი — ამერიკელი მწერალი (გ. 1994)

### სექტემბერი  
* 6 სექტემბერი : გიორგი ანთაძე — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი (გ. 1987)
* 28 სექტემბერი: ჩედო ვუკოვიჩი — ჩერნოგორიელი მწერალი (გ. 2014)

### ოქტომბერი   
* 14 ოქტომბერი : მარიო პიუზო — იტალო-ამერიკელი მწერალი  (გ. 1999)

### ნოემბერი   
### დეკემბერი   
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი   
* 24 იანვარი : მოდილიანი, ამედეო —  იტალიელი მხატვარი (დ.1849)
* 26 იანვარი : თუმანიშვილი, გიორგი — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი (დ.1854)
### თებერვალი  
### მარტი  
### აპრილი  
### მაისი   
### ივნისი  
* 14 ივნისი : ვებერი, მაქს — გერმანელი სოციოლოგი (დ. 1864)

### ივლისი  
### აგვისტო   
### სექტემბერი  
### ოქტომბერი   
### ნოემბერი   
* 24 ნოემბერი : ალექსი-მესხიშვილი, ვლადიმერ (ლადო) — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი. (დ. 1857)

### დეკემბერი   
## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : შარლ გიომი
* ქიმია : ვალტერ ნერნსტი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : აუგუსტ კროგი
* ლიტერატურა : ჰამსუნი, კნუტ
* მშვიდობა : ტომას უილსონი

*
1014

## მოვლენები 
* ერთიან საქართველოს გამოეყო ჰერეთ-კახეთი
* ირლანდიის მეფე ბრიანმა გაანადგურა აქ შემოჭრილი ნორმანები (დანიელები)
* ბიზანტიელებმა ბელასიცასთან სძლიეს დასავლეთ ბულგარელებს
* 14 თებერვალი : რომის პაპმა ბენედიქტე VIII-მ გერმანიის მეფედ აკურთხა ჰაინრიხ II ბავარიელი (1002-1024)
* საქართველოს ბრძოლები ბიზანტიასთან (1014-1016). გიორგი I-მა დაიბრუნა ტაო-ბასიანი
* ჰამადიდების სახელმწიფო (1014-1152) ჩრდილოეთ აფრიკაში

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
*3 თებერვალი : სვენ I — დანიის, ინგლისისა და ნორვეგიის მეფე
### მარტი 
### აპრილი 
*23 აპრილი : ბრიან ბოროიმე — ირლანდიის მეფე
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*6 ოქტომბერი : სამუილი — ბულგარეთის მეფე
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*მურასაკი შიკიბუ — იაპონელი მწერალი ქალი, «გენჯის ამბავის» და «მურასაკი შიკიბუს დღიუების» ავტორი

## მმართველები 
* **საქართველო** 
** **საქართველოს სამეფო** : გიორგი I, ძე ბაგრატისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1014-1027)
** **კახეთის სამთავრო** : კვირიკე III - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1010-1029)
** **თბილისის საამირო** : ჯაფარ III იბნ ალი - თბილისის ამირა (1012-1045)
** **საქართველოს ეკლესია** : მელქისედეკ I - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1012-1030)

* **სამხრეთი კავკასია**
** **ანისის სამეფო** : გაგიკ I - ანისის (შირაკის) მეფე (989-1020)
** **ვასპურაკანის სამეფო** : სენექერიმი - ვასპურაკანის მეფე (983-1022)
** **ვანანდის სამეფო** : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029)
** **სიუნიკის სამეფო** : ვასაკი - სიუნიკის მეფე (998-1019)

* **სამხრეთ-დასავლეთი აზია **
** **ბიზანტიის იმპერია** : ბასილი II ბულგართმმუსვრელი- ბიზანტიის იმპერატორი (975-1025)
** **ღაზნევიდების სახელმწიფო** : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030)
** **ბაღდადის სახალიფო** : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031)

* **აღმოსავლეთი ევროპა **
** **კიევის რუსეთი** : ვლადიმირ დიდი – დიდი მთავარი (980-1015)

* **დასავლეთი ევროპა **
** **საღვთო რომის იმპერია** : ჰაინრიხ I - იმპერატორი (1002-1024)
** **საფრანგეთი** : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031)
** **ინგლისი** : 
*** სვენ I დანიელი - ინგლისის მეფე (1013, დეკემბერი-1014, თებერვალი), ასევე დანიის და ნორვეგიის მეფე
*** ეტელრედ II - ინგლისის მეფე (978-1013, დეკემბერი), (1014-1016)
** **წმინდა საყდარი :** ბენედიქტ VIII - რომის პაპი (1012-1024)

*
წმინდა საყდარი

**წმინდა საყდარი** () — კათოლიკური ეკლესიის ეპარქია რომში, რომლის ეპისკოპოსიც არის რომის პაპი. წმინდა ეპარქია არის კათოლიკური ეკლესიის ყველაზე მნიშვნელოვანი ეპარქია და წარმოადგენს სრულიად კათოლიკური ეკლესიის ცენტრალურ მთავრობას. როგორც ასეთი, წმინდა ეპარქია დიპლომატიურ და პოლიტიკურ მოლაპარაკებებში წარმოადგენს მთლიანად კათოლიკურ ეკლესიას და არა ვატიკანის ქალაქ-სახელმწიფოს. წმინდა ეპარქია აღიარებულია როგორც საერთაშორისო სამართლის სუვერენული ერთეული და სხვა სახელმწიფოებს მასთან დიპლომატიური ურთიერთობის ჩამოყალიბების შესაძლებლობა აქვთ.

თუმცა წმინდა ეპარქიას ხშირად (და შეცდომით) იხსენიებენ როგორც „ვატიკანს“, წმინდა ეპარქია ადრეული ქრისტიანობის ხანიდან მოყოლებული არსებობდა მაშინ როდესაც ვატიკანი მხოლოდ 1929 წელს ლატერანის ხელშეკრულების დადების შემდგომ დაარსდა. ელჩები ოფიციალურად იგზავნებიან წმინდა ეპარქიაში და არა ვატიკანში (მაგალითად, საქართველოს სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი წმინდა საყდართან).

მინი|მარცხნივ|წმინდა საყდრის ბეჭედი

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* წმინდა საყდარი
* წმინდა საყდარის სიახლეების პორტალი (News.va) 

კატეგორია:წმინდა საყდარი
კატეგორია:ქრისტიანობა
ფრანკონიული დინასტია

[მინი|[შპაიერის ტაძარი, სალიკური დინასტიის იმპერატორების დაკრძალვის ადგილი.]]
**ფრანკონიული დინასტია**, *სალიკური დინასტია* — გერმანიიის მეფეებისა და საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორების დინასტია 1024-1125, შეცვალა საქსონიური დინასტია. ფრანკონიული დინასტია დააარსა კონრად მეორემ (1024-1039), რომელიც წარმოშობით წარჩინებული ფრანკონიული საგვარეულოდან იყო. მისი მემკვიდრეები არიან ჰაინრიხ მესამე (1039-1056), ჰაინრიხ მეოთხე (1059-1106), ჰაინრიხ მეხუთე (1106-1125). ფრანკონიული დინასტიის წარმომადგენლები ცდილობდნენ სამეფო ძალაუფლების განმტკიცებას მინისტერიალებსა და რაინდობაზე დაყრდნობით. ამ დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლების მეფობის დროს მიმდინარეობდა ბრძოლა პაპობასთან ინვესტიტურისათვის.  

## სალიკური დინასტიის მეფეები და იმპერატორები 
* კონრად II 1024-1039, იმპერატორი 1027
* ჰაინრიხ III 1039-1056, იმპერატორი 1046
* ჰაინრიხ IV 1056-1106 იმპერატორი 1084
** კონრადი იტალიის მეფე (1087–1098, მამამისს -ჰაინრიხ IV-ს დაქვემდებარებული ნომინალური მეფე)
* ჰაინრიხ V 1106-1125, იმპერატორი 1111

იმპერატორად გახდომის თარიღებად აღებულია მათი არჩევის და შემდგომ კორონაციის თარიღი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ვორმსის კონკორდატი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევროპის ისტორია
კატეგორია:ევროპული მონარქიები
კატეგორია:დინასტიები
1025

## მოვლენები 
* ბაგრატ უფლისწული დაბრუნდა მძევლობიდან
* ღაზნელთა სულთანმა მაჰმუდმა სელჩუკებს ხორასანში დასახლების უფლება მისცა
* შეიქმნა პოლონეთის სამეფო. თავადი ბოლესლავ 1-ლი გახდა მეფე
* ბოლესლავ 1-მა აღიარა კათოლიციზმი და პოლონური ენისათვის შემოიღო ლათინური ანბანი

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* იზიასლავ I — კიევის დიდი მთავარი 1054–1068, 1069–1073 და 1077-დან, ნოვგოროდის მთავარი 1052–1054 (გ.1078)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 17 ივნისი : ბოლესლავ I მამაცი — პოლონელი მთავარი (992—1025 წწ (დ.967)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბასილ II — ბიზანტიის იმპერატორი (დ. 958)
*ბოლესლავ I — პოლონეთის პირველი მეფე

## მმართველები 
* **საქართველო** 
** **საქართველოს სამეფო** : გიორგი I, ძე ბაგრატისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1014-1027)
** **კახეთის სამთავრო** : კვირიკე III - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1010-1029)
** **თბილისის საამირო** : ჯაფარ III იბნ ალი - თბილისის ამირა (1012-1045)
** **საქართველოს ეკლესია** : მელქისედეკ I - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1012-1030)

* **სამხრეთი კავკასია**
** **ანისის სამეფო** : აშოტ IV - ანისის (შირაკის) მეფე (1020-1040)
** **ვანანდის სამეფო** : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029)
** **სიუნიკის სამეფო** : სუმბატ II - სიუნიკის მეფე (1019-1070)

* **სამხრეთ-დასავლეთი აზია **
** **ბიზანტიის იმპერია** : 
*** ბასილ II ბულგართმმუსრველი - ბიზანტიის იმპერატორი (975-1025)
*** კონსტანტინე VIII - ბიზანტიის იმპერატორი (1025 - 1028)
** **ღაზნევიდების სახელმწიფო** : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030)
** **ბაღდადის სახალიფო** : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031)

* **აღმოსავლეთი ევროპა **
** **კიევის რუსეთი** : იაროსლავ I ბრძენი – დიდი მთავარი (1019-1054)
** **პოლონეთი :** ბოლესლავ I - პოლონეთის პირველი მეფე (1025)

* **დასავლეთი ევროპა **
** **საღვთო რომის იმპერია** : კონრად II - იმპერატორი (1024-1039), გერმანიის მეფე, ფრანკონიელთა დინასტიის დამაარსებელი
** **საფრანგეთი** : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031)
** **ინგლისი** : კნუდ I დიდი - ინგლისის მეფე (1016-1035)
** **წმინდა საყდარი :** იოანე XIX - რომის პაპი (1024-1032)

*
საქსონიური დინასტია

[მინი|საქსონიური დინასტიის აღწერა XIII საუკუნის მანუსკრიპტში - *[Chronica sancti Pantaleonis*.]]
**საქსონიური დინასტია** — გერმანელ მეფეთა  (919-1024) და  საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორთა (962 წლიდან) დინასტია. მისი ფუძემდებელია ჰაინრიხ I ფრინველმჭერი (მეფე 919-936).  მისი მემკვიდრეები იყვნენ:  ოტო I (მეფე 936-961, იმპერატორი 962-973), ოტო II (მეფე 961-983), იმპერატორი 973-983), ოტო III (მეფე 983-1002, იმპერატორი 996-1002). ოტო III-ის გარდაცვალების შემდეგ საქსონიური დინასტიის პირდაპირი შტო შეწყდა. მეფე გახდა საქონიური დინასტიის გვერდითი შტოს წარმომადგენელი, ბავარიის ჰერცოგი  ჰაინრიხ II (მეფე 1002-1024), იმპერატორი 1014-1024). საქსონიური დინასტია ფრანკონიულმა დინასტიამ შეცვალა.

## საქსონური დინასტიის მეფეები და იმპერატორები 
* ჰაინრიხ I ფრინველმჭერი, აღმოსავლეთ ფრანკთა სამეფოს მეფე და საქსონიის გრაფი. მოკვდა 936 წელს.
* ოტო I დიდი, საღვთო რომის იმპერატორი და საქსონიის გრაფი. მოკვდა 973 წელს.
* ოტო II წითური, საღვთო რომის იმპერატორი. მოკვდა 983 წელს.
* ოტო III, საღვთო რომის იმპერატორი. მოკვდა 1002 წელს.
* წმინდა ჰაინრიხ II (სრი), საღვთო რომის იმპერატორი. მოკვდა 1024 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ვორმსის კონკორდატი

## ლიტერატურა 
*Karl Leyser, "Ottonian Government" *The English Historical Review* **96**.381 (October 1981), pp 721–753.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
ჰერეთის სამთავრო

**ჰერეთის სამთავრო** — ფეოდალური ხანის პოლიტიკური ერთეული საქართველოში, რომელიც VIII საუკუნის II ნახევარში გამოეყო ქართლის საერისმთავროს. ჰერეთის დამოუკიდებელი ფეოდალური სამთავროს შექმნა განაპირობა ქართლის საერისმთავროს სოციალური-ეკონომიკური განვითარების მაღალმა დონემ და ფეოდალური ურთიერთობის შემდგომმა გაღრმავებამ. სამთავროს ჩამოყალიბების პროცესი მიმდინარეობდა VIII საუკუნის I ნახევარში არაბი დამპყრობლების წინააღმდეგ ქართლის საერისმთავროს შეუპოვარი ბრძოლის პირობებში. VIII საუკუნის 40-50-იან წლებში ქართლის ერისმთავრის არჩილის შემწეობითა და ნებართვით ჰერეთში დამკვიდრდნენ ბაგრატიონთა საგვარეულოს ერთ-ერთი შტოს წარმომადგენლები. ქართლის უკანასკნელი ერისმთავრების იოვანესა და ჯუანშერის გარდაცვალების შემდეგ ამ ბაგრატიონებმა დაიპყრეს მთელი ჰერეთი შაკიხიდან (ე. ი. შაქიდან) გულგულამდე (დაახლოებით თელავამდე) და საფუძველი ჩაუყარეს ჰერეთის ფეოდალურ სამთავროს.

ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით, ეს მოხდა 787. ახლადშექმნილი ჰერეთის სამთავროს ტერიტორია მოიცავდა გაღმამხარს, საინგილოს, შიგნიკახეთს, კამბეჩანსა და შაქს. ჰერეთის მთავარს ემორჩილებოდა აგრეთვე დაღესტნის მთიანეთის ნაწილი: ხუნძახი და დიდოეთი. პოლიტიკური-ადმინისტრაციული ცენტრი იყო ქ. შაქი.

განსაკუთრებით ძლიერი იყო ჰერეთის სამთავრო IX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში. ამ ხანაში ჰერეთის მთავარმა ჰამამმა 893 წელს მეფის ტიტული მიიღო. ასე შეიქმნა ჰერეთის სამეფო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჰერეთი
* ჰერეთის სამეფო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყველაფერი ჰერეთის (საინგილო) შესახებ // hereti.webnode.com

კატეგორია:საქართველოს სამეფო-სამთავროები
კახეთ-ჰერეთის სამეფო

**კახეთ-ჰერეთის სამეფო ** — ქართული ფეოდალური სახელმწიფო XI–XII საუკუნეებში. ბიზანტიასთან გიორგი I-ის ურთიერთობის გართულებით ისარგებლა კახთა ქორეპისკოპოსმა კვირიკე III-მ და განუდგა საქართველოს მეფეს.
 
ამიერიდან მთელი XI საუკუნის განმავლობაში კახეთ-ჰერეთის სამეფო ერთიანი საქართველოსაგან განცალკევებულ სახელმწიფოს წარმოადგენდა და მისი მესვეურები „კახთა და რანთა (ჰერთა) მეფის“ ტიტულს ატარებდნენ. კახეთის სამეფო მოიცავდა ტერიტორიას მდინარე ქსანიდან (დასავლეთით) ალჯიგანჩაიმდე (აღმოსავლეთით) და დიდოეთ-ხუნძახიდან (ჩრდილოეთით) მტკვრამდე (სამხრეთით). მის ფარგლებში შედიოდა ჰერეთის სამეფოს აღმოსავლეთი ნაწილი — ახლანდელი აზერბაიჯანის ჩრდილო-დასავლეთის ნაწილი (ბელაქნის, ზაქათალის, კახის და შაქის რაიონები).

სწორედ ამიტომ თუ ქართულ წყაროების მიხედვით კახეთის მფლობელი ოფიციალურად „რანთა და კახთა მეფედ“ იწოდებოდა, არაბულ წყაროებში იგი „შაქთა და გურჯთა მეფედ“ ანუ იმავე „რანთა (ჰერთა) და კახთა მეფედ“ იხსენიება. კვირიკემ ახალშექმნილი სახელმწიფოს ცენტრი თელავში გადაიტანა, ააგო სასახლე (დღევანდელი „ძველი გალავანი“ თელავში), ჩაატარა გარკვეული ადმინისტრაციული რეფორმა — სამეფო დაყო 7 საერისთავოდ (რუსთავის, კვეტერის, პანკისის, შტორის, ვეჯინის, ხორნაბუჯის და მაჭის). ფაქტობრივად, როგორც ჩანს, კვირიკემ შერყეული ძველი ვითარება აღადგინა. პირველ ხანებში კახეთის მეფეები გაერთიანებული საქართველოს მეფეების მოკავშირედ გამოდიოდნენ უცხო აგრესორებთან ბრძოლაში. მაგ., კვირიკე III გიორგი I-ს ეხმარებოდა ბიზანტიასთან ბრძოლაში, ხოლო ბაგრატ IV-ს — განძის ამირა ფადლონის წინააღმდეგ. მაგრამ უფრო მოგვიანებით, როდესაც ბაგრატ IV-მ ენერგიული ღონისძიებები გაატარა კახეთის სამეფოს საქართველოდან კვლავ შესაერთებლად, კახთა მეფეები თურქ-სელჩუკებს დაუკავშირდნენ და ამ გზით შეეცადნენ დამოუკიდებლობის შენარჩუნებას. აღსართან I-მა, კახეთის სამეფო რომ შეენარჩუნებინა, ქრისტიანობაც კი დათმო და გამაჰმადიანდა. მაგრამ ყველა ეს ღონისძიება დროებითი იყო, რადგან გაერთიანებული საქართველოს მეფეს კახეთის სამეფოში საკმაოდ ძლიერი დასაყრდენი ჰქონდა საქართველოს გაერთიანებისათვის მებრძოლი აზნაურების სახით (აშოტ მარილელი, ხახულა, გურნი, ვაჟინის ერისთავი წირქვალელი და სხვა). სწორედ დიდებულ აზნაურთა ამ დასის, კერძოდ, არიშინიანისა და მისი მომხრეების მხარდაჭერით შეძლო დავით აღმაშენებელმა XII საუკუნის დასაწყისში კახეთის უკანასკნელი მეფის აღსართან II-ის შეპყრობა და კახეთის სამეფოს შემოერთება.

ამიერიდან კახეთის სამეფო გაერთიანებული საქართველოს ადმინისტრაციული წესწყობილებისდა კვალად რამდენიმე ადმინისტრაციულ ერთეულად დანაწილდა (კახეთის და ჰერეთის საერისთავოები, ხორნაბუჯის სანაპირო, „არიშინის ადგილი“).

## ჰერეთ-კახეთის („რანთა და კახთა“) მეფეები
დავით IV აღმაშენებლის მიერ ჰერეთ-კახეთის ერთიანი საქართველოს სამეფოსთან შეერთების შემდეგ საქართველოს მეფეთა ტიტულატურას მიემატა ტიტული — „მეფე რანთა და კახთა“.

## ლიტერატურა
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973;
* ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი, იქვე, ტ. 2, თბ., 1959;
* მატიანე ქართლისა, იქვე ტ. 1, თბ., 1955.

## სქოლიო 
*
ანისის სამეფო

**ანისის სამეფო** () — ფეოდალური სამეფო 885-იანი წლებიდან 1045 წლამდე, აერთიანებდა სომხეთის ტერიტორიის დიდ ნაწილს. დედაქალაქი — ანისი. სამეფოს მართავდნენ ბაგრატუნთა დინასტიის წარმომადგენლები, რომლებაც დაამხეს არაბთა სახალიფოს ხელისუფლება და გააერთიანეს სომხური მიწები, უპირატეს აღმოსავლეთ სომხეთში. სამეფოს ცენტრი იყო შირაკის ოლქი, ამიტომ ხშირად მას შირაკის სამეფოსაც უწოდებენ. სამეფოში ვითარდებოდა ფეოდალური მიწათმოქმედება, ხელოსნობა და ვაჭრობა, რამაც ხელი შეუწყო ქალაქების განვითარებას. მაღალ დონეს მიაღწია მეცნიერებამ, ხელოვნებამ, ლიტერატურამ, არქიტექტურამ. ფეოდალურმა დაქსაქსულობის შედეგად წარმოიქმნა ვასპურაკანის (908), ყარსის (963), ტაშირ-ძორაგეტის (978), სიუნიკის (987) სამეფოები, რომლების ვასალურ დამოკიდებულებაში იყვნენ ბაგრატუნებთან. 1045 წელს ბიზანტიის ექსპანსიის შედეგად ანისის სამეფო დაემხო.

ანისის სამეფოს მჭიდრო პოლიტიკური და კულტურულ-ეკონომიკური ურთიერთობა ჰქონდა საქართველოსთან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
ვასპურაკანის სამეფო

300px|thumb|ვასპურაკანის სამეფოს რუკა
**ვასპურაკანის სამეფო** () — სომხური ფეოდალური სახელმწიფო (908-1021), რომელიც მოიცავდა ვასპურაკანის ოლქს, ვანის ტბის მიმდებარე რაიონებს. სამეფოს მართავდნენ არწრუნთა დინასტიის წარმომადგენლები. არწრუნებმა IX საუკუნისთვის დაიმორჩილეს ვასპურაკანის  სხვა ფეოდალური საგვარეულოები, დამოუკიდებლობას ინარჩუნებდა მხოლოდ რამდენიმე საამირო. X საუკუნეში არწრუნებმა ქვეყანას მეზობელი ტერიტორიებიც შეუერთეს და თავი მეფეებად გამოაცხადეს. ვასპურაკანის სამეფომ მოიცვა ტერიტორიები ვანის, ურმიის ტბებს და მდინარე არაქსს შორის. დამოუკიდებლად ვასპურაკანის სამეფომ მხოლოდ 14 წელი გაძლო. ვასპურაკანის დაწინაურებას ხელი შეუწყო X საუკუნეში სომხეთში დამყარებულმა მშვიდობამ და ქვეყანაზე გამავალმა სავაჭრო გზებმა. 

922 წლიდან იგი ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო ანისის სამეფოსთან. სამუელ ანელის ცნობით სენექერიმის მმართველობის წლებში (968-1021), აქ იყო 8 ქალაქი, 4 ათასი სოფელი, 72 ციხესიმაგრე, 115 მონასტერი, ქვეყანა მჭიდროდ იყო დასახლებული, განვითარებული იყო ვაჭრობა და ხელოსნობა. მნიშვნელოვანი ქალაქები იყო ვანი, ვოსტნი და აღთამარი. ვასპურაკანში მდებარეობდა ნარეკის მონასტერი, სადაც მოღვაწეობდნენ მამა-შვილი ანანია და გრიგორ ნარეკაცები. XI საუკუნის დასაწყისიდან განიცდიდა თურქული ტომების თავდასხმებს. 1021 წელს მეფე სენექერიმმა სამეფო ბიზანტიას გადასცა და თავად მიიღო ქალაქი სებასტია. ამ დროიდან ვასპურაკანი ბიზანტიის იმპერიის ერთ-ერთი თემი გახდა.

## ვასპურაკანის პრინცები 
* ამაზასპ II (800-836)
* აშოტ I (836-852). ამაზასპ II-ის ძე.
* გურგენ I (852-853). აშოტ I-ის ძმა.
* აბუ ჯაფარი (853-854). აშოტ I-ის ძმა.
* გურგენ II (854-857).
* გრიგოლ-დერენიკი (857-868). აშოტ I-ის სიძე.
* აშოტ I (868-874). 
* გრიგოლ-დერენიკი (874-887).
* გაგიკ აბუ მორვანი (887-898).  გრიგოლ-დერენიკის ძე.
* აშოტ-სარგისი (აშოტ II) (898-900). გრიგოლ-დერენიკის ძე.
* საფი ვანის მმართველი (900-901).
* აშოტ-სარგისი (900-904).
* გაგიკ III (904-908). აშოტ-სარგისის ძმა.
* გურგენ III (908-925). აშოტ-სარგისის ძმა.

## ვასპურაკანის მეფეები 
* გაგიკ I (III) (925-943). აშოტ-სარგისის ძმა.
* დერენიკ-აშოტ (აშოტ III) (943-953). გაგიკ I-ის ძე.
* აბუსაჰლ-ამაზასპი (953-972). დერენიკ-აშოტის ძე. 
* აშოტ-საჰაკ (აშოტ IV) (972-983). აბუსაჰლ-ამაზასპის ძე.
* გურგენ IV (983-1003). აშოტ-საჰაკის ძმა.
* სენექერიმი (1003-1021). გურგენ IV-ის ძმა.

## ლიტერატურა
* სირარპი ტერ-ნერსესიანი. *Armenia and the Byzantine Empire: a Brief Study of Armenian Art and Civilization.* Cambridge: Harvard University Press. 1947.

კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:ბიზანტიის თემები
ვანანდის სამეფო

მინი|კავკასიის სახელმწიფოები დაახლ. 1060 წელს.
მინი|ყარსის სომხური საკათედრო ტაძარი (X საუკუნე, ამჟამად მეჩეთია).
**ვანანდის სამეფო**, *ყარსის სამეფო* — სომხური ფეოდალური სახელმწიფო 963-1064 წლებში ცენტრით ქალაქ ყარსში (ქართული წყაროებით — კარი). სამეფო ძირითადად მოიცავდა ვანანდის მხარეს (აირარატის ოლქი). მისი ტერიტორია შეესაბამება თანამედროვე თურქეთის ყარსისა და სარიყამიშის რაიონებს.

თავდაპირველად ვანანდის მხარეს ადგილობრივი მთავრები განაგებდნენ, VIII საუკუნის ბოლოდან კი ბაგრატუნების ხელში აღმოჩნდა. 963 წელს სომხეთის (ანისის) მეფის აშოტ III-ის მიერ ყარსის გამგებელად დანიშნულმა მისმა ძმამ, მუშეღ ბაგრატუნმა, თავი მეფედ გამოაცხადა, მაგრამ ვანანდი, სხვა სომხური სამეფოების მსგავსად, ბაგრატუნების ანისის სამეფოსთან ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო. მუშეღმა (ზეობდა 963-984) თავისი ძალაუფლება ყარსის გარდა არშარუნიქზე, ასევე ბასიანისა და აშოცის ნაწილზეც განავრცო. 

მუშეღის შვილისა და მემკვიდრის — აბას I-ის მეფობის წლები (984-1029) სამეფოს აყვავების ხანა იყო. ყარსი მნიშვნელოვან სავაჭრო და კულტურულ ცენტრად იქცა. ბიზანტიის იმპერიასთან ომში (1021-1023) ვანანდი საქართველოს მეფის გიორგი I-ის მოკავშირედ გამოდიოდა. 1064 წელს ვანანდი აბას I-ის მემკვიდრემ — მეფე გაგიკმა (იგივე აბას II) ბიზანტიის იმპერატორ კონსტანტინე X-ს დაუთმო.

საქართველოს თავდაცვისათვის ვანანდზე კონტროლს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა, რის გამოც ქართველი მეფეები ცდილობდნენ მის შემოერთებას. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, „სიმაგრენი ვანანდისა და კარნიფორისანი“ XI საუკუნის 70-იანი წლების დასაწყისში სელჩუკიანი თურქების წინააღმდეგ მებრძოლ გიორგი II-ს აუღია. დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსის ცნობით კი — ბიზანტიის იმპერიის დიდმოხელემ, გრიგოლ ბაკურიანის ძემ, რომელიც იმ დროს ოლთისს, კარნუ ქალაქსა და კარს ფლობდა, კარის ციხე-ქალაქი და მისი მიმდგომი ქვეყანა გიორგის გადასცა, ხოლო გიორგი II-მ ის შავშელ აზნაურებს ჩააბარა სამმართველოდ. 1075–1080 წლებში ვანანდის ქვეყანა სელჩუკიანმა თურქებმა დაიპყრეს. დავით IV აღმაშენებელმა სომხეთში ლაშქრობისას ანისის შემდეგ ვანანდიც გაათავისუფლა სელჩუკიანთა ბატონობისაგან და საქართველოს შემოუერთა. 1205–1206 წლებში, თამარ მეფის დროს, კიდევ ერთხელ გამოიხსნა ვანანდი მაჰმადიანი მფლობელებისგან. XIII საუკუნის შემდეგ ვანანდმა, როგორც ცალკე ტერიტორიულმა ერთეულმა, არსებობა შეწყვიტა.   

## ლიტერატურა
* Hewsen, Robert H., Vanand, in: Dictionary of Middle Ages, Vol. 12, New York, 1989. — pp. 353-354.

კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
არწრუნები

**არწრუნები** () — გავლენიანი სომხური საგვარეულო, ცნობილია IV საუკუნიდან. მათი საგვარეულო სამფლობელო იყო ადამეკერტი (თანამედროვე ბაშკალი). VII საუკუნეში შეიძინეს რშტუნის საგვარეულო სამფლობელოები ვანის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე. მათი პოლიტიკური ცენტრი იყო ვანი, შემდგომში მათ დაიმორჩილეს მთელი ოლქი და აქ, 908 წელს, ვასპურაკანის სამეფო გამოაცხადეს, რომელმაც 1021 წლამდე იარსება. სამეფო დინასტიის დამაარსებელი იყო გაგიკი. სელჩუკთა შემოსევების შემდეგ მეფე სენექერიმმა თავისი სამეფო ბიზანტიელებს დაუთმო. არწრუნთა საგვარეულო შემდეგ აღთამარის კათოლიკოსის სახელოს ფლობდა.

კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:აზიის დინასტიები
სიუნიქის სამეფო

250px|thumb|სიუნიქის რუკა
**სიუნიქის სამეფო** ( - სიუნიქი თაგავორუთიუნ), **სივნიეთი**, *ბახკის (ბალკსის) სამეფო*, *კაპანის სამეფო* — ფეოდალური სახელმწიფო სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, X  საუკუნის II ნახევრიდან XII საუკუნემდე. მოიცავდა სიუნიქის ოლქს – თანამედროვე სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს. მისი დამაარსებელი იყო სიუნიქის მთავარი სმბატი, რომელიც 970 წელს მეფედ აკურთხეს. სამეფოს მართავდნენ ორბელიანთა დინასტიის წარმომადგენლები. სამეფოს პოლიტიკური ცენტრი იყო ღაფანი, ხოლო რელიგიური – ტათევის მონასტერი. სამეფომ განსაკუთრებულ აყვავებას მიაღწია XI საუკუნის პირველ ნახევარში ვასაკ I-სა და სმბატ II-ის მმართველობისას. მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა იყო მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა. აქ ითვლებოდა 43 ციხე, 48 მონასტერი და ათასზე მეტი სოფელი. 1170 წელს დაიპყრო სელჩუკთა მმართველმა ელდიგუზმა. მონღოლთა ბატონობის დროს სიუნიქის სამეფომ ნაწილობრივ შეინარჩუნა დამოუკიდებლობა.

## მმართველები
* სმბატ I საჰაკიანი — 976/980-დან  თავადი, 987—998 მეფე 
* ვასაკი — 998—1040
* სმბატ II აშოტიანი — 1040—1044
* გრიგორ I აშოტიანი — 1044—1084
* სენექერიმი — 1084—1094
* გრიგორ II სენექერიმიანი — 1094—1166
* გასან გერაკარელი — 1166—1170

## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
1919

## მოვლენები 
* 11 იანვარი : ოსი რეაქციონერების მიერ ქართველების გენოციდი ალაგირში – ალაგირის ტრაგედია.
* 14 თებერვალი : საქართველოში ჩატარდა ქვეყნის ისტორიაში პირველი საპარლამენტო არჩევნები.
* 21 მარტი : უნგრეთში გამოცხადდა საბჭოთა რესპუბლიკა.
* 15 მაისი : საბერძნეთის ჯარები გადმოსხდნენ იზმირში, დაიწყო საბერძნეთ-თურექთის 1919-1922 წლების ომი.
* 26 მაისი : გამოიცა პირველი ქართული საფოსტო მარკა

## დაიბადნენ 
### იანვარი   
* 1 იანვარი : ჯერომ სელინჯერი — ამერიკელი მწერალი (გ.  2010)
* 1 იანვარი : სირ ალ-ხათიმ ალ-ხალიფა — სუდანის სახელმწიფო მოღვაწე (გ. 2006)
* 13 იანვარი  :  იგორ გუზენკო — საბჭოთა კრიპტოგრაფი.  (გ. 1982)
* 16 იანვარი  : მანსურ ალი — პაკისტანისა და ბანგლადეშის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე.  (გ. 1975)
* 20 იანვარი : სილვა კაპუტიკიანი — სომეხი პოეტი (გ. 2006)
* 26 იანვარი : ნიკოლოზ ლანდია — ქართველი ქიმიკოსი  (გ. 1984)
* 26 იანვარი  : ვალენტინო მაცოლა — იტალიელი ფეხბურთელი (გ. 1949)

### თებერვალი  
* 7 თებერვალი : დეზმონდ დოსი — ამერიკელი საველე ექიმი.  (გ. 2006)
* 17 თებერვალი  : ალექსანდრე როიტბაკი — ქართველი ფიზიოლოგი.  (გ. 1991)

### მარტი  
* 1 მარტი  : ჟუან გულარტი — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი  (გ. 1976)
* 2 მარტი  : თამარა თუმანოვა — ქართული წარმომავლობის ამერიკელი ბალერინა და მსახიობი.  (გ. 1996)
* 17 მარტი  : ნატ კინგ კოული — ამერიკელი მომღერალი  (გ. 1965)
* 18 მარტი : ელიზაბეთ ენსკომი — ბრიტანელი ფილოსოფოსი.  (გ. 2001)
* 19 მარტი  : პიტერ აბრაჰამსი — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მწერალი.  (გ. 2017)
*19 მარტი : ნინიკო ჩხეიძე — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი (გ. 2018)

### აპრილი  
* 25 აპრილი : ჰამიდ ღულამი — უზბეკი მწერალი. (გ. 2005)

### მაისი   
* 21 მაისი : კონსტანტინე ჩაჩავა — ქართველი მეან-გინეკოლოგი (გ. 1979)
### ივნისი  
### ივლისი  
### აგვისტო   
* 8 აგვისტო : დინო დე ლაურენტისი — იტალიელი პროდიუსერი (გ. 2010)
### სექტემბერი  
### ოქტომბერი   
* 22 ოქტომბერი : დორის ლესინგი — ინგლისელი მწერალი (გ.  2013)
* 26 ოქტომბერი : მოჰამედ რეზა ფეჰლევი — ირანის შაჰი (გ. 1980)
### ნოემბერი   
* 6 ნოემბერი : იულიუს ასფალგი —გერმანელი აღმოსავლეთმცოდნე (გ. 2001)
### დეკემბერი   
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი   
* 6 იანვარი : თეოდორ რუზველტი — აშშ-ს 26-ე პრეზიდენტი (დ. 1858)
* 15 იანვარი : როზა ლუქსემბურგი — გერმანიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1870)
### თებერვალი  
* 8 თებერვალი : შერმადინ ასკურავა — ბოლშევიკი (დ. 1897)
* 22 თებერვალი : იოსებ ყიფშიძე — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი
* 27 თებერვალი : იოსებ ოცხელი — ქართველი პედაგოგი (დ. 1862)
### მარტი  
* 5 მარტი : არჩილ ჩიმაკაძე — ქართველი კომპოზიტორი
* 12 მარტი : ნინო ორბელიანი — ქართველი პოეტი (დ. 1838)
### აპრილი  
### მაისი   
### ივნისი  
### ივლისი  
### აგვისტო   
* 31 აგვისტო : ცახელი — ქართველი პოეტი (დ. 1866)
### სექტემბერი  
### ოქტომბერი   
### ნოემბერი   
### დეკემბერი   
## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : იოჰანეს შტარკი
* ქიმია : ––
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : ჟულ ბორდე
* ლიტერატურა : კარლ შპიტელერი

*
ღაზნევიდების სახელმწიფო

მინი|ღაზნევიდების სახელმწიფო მისი აყვავების პიკზე
**ღაზნევიდები** — თურქული წარმოშობის დინასტია, რომელიც მართავდა ღაზნეველთა სახელმწიფოს (X-XII სს.). სახელწოდება მომდინარეობს ქალაქ ღაზნიდან, რომელიც მდებარეობს ავღანეთის სამხრეთ აღმოსავლეთში. დინასტია დააარსა 962 წელს სამანიდმა მხედართმთავარმა ალი-თეგინიმ, რომელმაც ქალაქ ღაზნის დამოუკიდებელ მმართველად გამოაცხადა თავი. განსაკუთრებულ ძლიერებას მიაღწია მაჰმუდ ღაზნევის მმართველობისას (998-1030), როდესაც სახელმწიფო მოიცავდა თანამედროვე ავღანეთს, ირანის, ცენტრალური აზიის და ინდოეთის მთელ რიგ რეგიონებს. მისი მმართველები ახალისებდნენ მეცნიერებისა და კულტურის განვითარებას – სამეფო კარზე ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ ცნობილი პოეტები და მეცნიერები: ალ-ბირუნი, ფირდოუსი და სხვები. მასუდ I-ის მმართველობის წლებში (1030-1041 წწ.) სახელმწიფომ დაშლა დაიწყო. 1040 წლისათვის იგი მოიცავდა ავღანეთისა და პენჯაბის მხოლოდ მცირე ნაწილს. ლიკვიდირებულ იქნა XII ს-ის 70-80-იან წლებში ღურიდების მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Coins of Ghaznavid Rulers
* Mahmud of Ghazna  
* Mahmud  
* Ghaznavid Dynasty  
* Ghaznavids and Ghurids

კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:ავღანეთის ისტორია
კატეგორია:ღაზნევიდები
1026

## მოვლენები 
* გერმანიის მეფემ კონრად მე-2-მ გაილაშქრა იტალიაში
* ჰაინრიხ VI გახდა ბავარიის მეფე (შემდგომში საღვთო რომის იმპერატორი ჰაინრიხ III)

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ვიქტორ III — რომის პაპი 1086-1087 წწ (გ.1087)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## მმართველები 
* **საქართველო** 
** **საქართველოს სამეფო** : გიორგი I, ძე ბაგრატისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1014-1027)
** **კახეთის სამთავრო** : კვირიკე III - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1010-1029)
** **თბილისის საამირო** : ჯაფარ III იბნ ალი - თბილისის ამირა (1012-1045)
** **საქართველოს ეკლესია** : მელქისედეკ I - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1012-1030)

* **სამხრეთი კავკასია**
** **ანისის სამეფო** : აშოტ IV - ანისის (შირაკის) მეფე (1020-1040)
** **ვანანდის სამეფო** : აბას II - ვანანდის (ყარსის) მეფე (984-1029)
** **სიუნიკის სამეფო** : სუმბატ II - სიუნიკის მეფე (1019-1070)

* **სამხრეთ-დასავლეთი აზია **
** **ბიზანტიის იმპერია** : კონსტანტინე VIII - ბიზანტიის იმპერატორი (1025 - 1028)
** **ღაზნევიდების სახელმწიფო** : მაჰმუდ ღაზნევი - სულთანი (998-1030)
** **ბაღდადის სახალიფო** : ალ-ქადირი - ბაღდადის ხალიფა (991-1031)

* **აღმოსავლეთი ევროპა **
** **კიევის რუსეთი** : იაროსლავ I ბრძენი – დიდი მთავარი (1019-1054)
** **პოლონეთი :** მიეშკო II - პოლონეთის მეფე (1025-1031)

* **დასავლეთი ევროპა **
** **საღვთო რომის იმპერია** : კონრად II - იმპერატორი (1024-1039) და გერმანიის მეფე
** **საფრანგეთი** : რობერტ II - საფრანგეთის მეფე (996-1031)
** **ინგლისი** : კნუდ I დიდი - ინგლისის მეფე (1016-1035)
** **წმინდა საყდარი :** იოანე XIX - რომის პაპი (1024-1032)

*
ბაგრატუნები

**ბაგრატუნები**, ბაგრატიდები — ძველი სომხური არისტოკრატიული საგვარეულო, სამეფო დინასტია 885-1045 წლებში. უძველესი ცნობები მათ შესახებ ძვ. წ. I საუკუნეს განეკუთვნება. სომეხი არშაკუნიანების კარზე ბაგრატუნებს ასპეტისა და გვირგვინის დამდგმელის მემკვიდრეობითი თანამდებობა ეკავათ. 

არაბების დროს VIII-IX საუკუნეებში ისინი თანდათანობით დაეუფლნენ სომხეთის უმეტეს ნაწილს. ბაგრატუნების სამფლობელოს გული იყო შირაკი. ბაგრატუნებმა სომხეთის „მთავართა მთავრობა“ მოიპოვეს და სათავეში ჩაუდგნენ განმათავისუფლებელ ბრძოლას არაბების წინააღმდეგ. 886 წელს აშოტ I ბაგრატუნი გამოცხადდა მეფედ. ბაგრატუნები იბრძოდნენ ქვეყნის დამოუკიდებლობისა და გაერთიანებისათვის, მათ განავრცეს სომხეთის საზღვრები. 961 წელს სამეფოს სატახტო ქალაქი ანისში გადაიტანეს და ამიერიდან მათი სამფლობელო ანისის სამეფოდ იწოდებოდა. სამეფო დინასტიამ ძალაუფლების ზენიტს მიაღწია X საუკუნის II ნახევარში და XI საუკუნის დასაწყისში, აშოტ III, სმბატ II და გაგიკ I დროს. 1045 წელს სომხეთი ბიზანტიამ დაიპყრო. უკანასკნელი ბაგრატუნი მეფე გაგიკ II ბიზანტიაში დააკავეს (1045), რის შემდეგ სამეფო დინასტიის არსებობა შეწყდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბაგრატუნების გენეალოგია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
1033

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ანსელმ კენტერბერიელი, კენტერბერის არქიეპისკოპოსი (გ. 1109)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* იბნ ალ საჰაბი ესპანურ მავრიტანული ენციკლოპედისტი
* დედოფალი კუნიგუნდა ლუქსემბურგელი

## მმართველები 
* **საქართველო** 
** **საქართველოს სამეფო** : ბაგრატ IV, ძე გიორგი I-ისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1027 - 1072)
** **კახეთის სამთავრო** : გაგიკი - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1029 - 1058)
** **თბილისის საამირო** : ჯაფარ III იბნ ალი - თბილისის ამირა (1012-1045)
** **საქართველოს ეკლესია** : ოქროპირ II - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1030 - 1039)

* **სამხრეთი კავკასია**
** **ანისის სამეფო** : აშოტ IV - ანისის (შირაკის) მეფე (1020-1040)
** **ვანანდის სამეფო** : გაგიკ-აბასი - ვანანდის (ყარსის) მეფე (1029- 1065)
** **სიუნიკის სამეფო** : სუმბატ II - სიუნიკის მეფე (1019-1070)

* **სამხრეთ-დასავლეთი აზია **
** **ბიზანტიის იმპერია** : რომან III - ბიზანტიის იმპერატორი (1028 - 1034)
** **ღაზნევიდების სახელმწიფო** : მასუდ I - სულთანი (1031 - 1041)
** **ბაღდადის სახალიფო** : ალ-ქაიმი - ბაღდადის ხალიფა (1031 - 1075)

* **აღმოსავლეთი ევროპა **
** **კიევის რუსეთი** : იაროსლავ I ბრძენი – დიდი მთავარი (1019-1054)
** **პოლონეთი :** მიეშკო II - პოლონეთის დიდი მთავარი (1032- 1034)

* **დასავლეთი ევროპა **
** **საღვთო რომის იმპერია** : კონრად II - იმპერატორი (1024-1039) და გერმანიის მეფე
** **საფრანგეთი** : ანრი I - საფრანგეთის მეფე (1031 - 1060)
** **ინგლისი** : კნუდ I დიდი - ინგლისის მეფე (1016-1035)
** **წმინდა საყდარი :** ბენედიქტ IX - რომის პაპი (1032 - 1044)

*
სელჩუკიდები

**სელჩუკიდები** — ოღუზთა თურქული დინასტიის სულთანები. სახელი მომდინარეობს ტომის მეთაურის სელჩუკის (თურქულად Selçuk, არაბულად Saljūq, სპარსულად Saljūqiyān) სახელისაგან, რომელიც ცხოვრობდა X-XI საუკუნეების მიჯნაზე. სელჩუკიდები მართავდნენ სხვადასხვა სახელმწიფოებს ახლო და შუა აღმოსავლეთში XI-XIV საუკუნეებში, კერძოდ:

*სელჩუკთა სახელმწიფოს — 1038-1157 წლებში („დიდი სელჩუკიდები“)
*კონიის სასულთნოს — XI-XIV საუკუნეებში
*ერაყს და დასავლეთ ირანს — 1118-1194  (ერაყის სელჩუკიდები)
*ჩრდილოეთ სირიას — XI-XII სს. (სირიის სელჩუკიდები)
*ქერმანს — XI-XII სს. (ქერმანის სელჩუკიდები)

სელჩუკთა სახელმწიფოს ცნობილი მმართველები იყვნენ: თოღრულ-ბეგი (1038-1063), ალფ-არსლანი (1063-1072), მალიქ-შაჰი (1072-1092) და სხვები.

კატეგორია:დინასტიები
1045

## მოვლენები 
* ბაგრატ IV-მ დაამარცხა ტახტის მოცილე ნახევარძმა დემეტრე
* ბაგრატ IV-მ, სომეხთა თხოვნით, დაიჭირა ქალაქი ანისი
* ბაგრატ IV-მ დაიჭირა ტფილისი, მაგრამ ფეოდალთა ღალატის გამო იმავე წელს დაჰკარგა ტფილისიც და ანისიც
* კიევის მთავარმა იაროსლავ ბრძენმა დააარსა ქალაქი ტაროკი, ამჟამად თრაკაი (ლიეტუვა)
* დიდ ნოვგოროდში საფუძველი ჩაეყარა სოფიის ტაძარს
* ბერძნულ კუნძულ ქიოსზე იმპერატორმა კონსტანტინე IX მონომახმა ააგო ახალი მონასტერი

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## მმართველები 
* **საქართველო** 
** **საქართველოს სამეფო** : ბაგრატ IV, ძე გიორგი I-ისა - ერთიანი საქართველოს მეფე (1027 - 1072)
** **კახეთის სამთავრო** : გაგიკი - კახეთის ქორეპისკოპოსი (1029 - 1058)
** **თბილისის საამირო** : აბდულ-ჰეიჯა იბნ ჯაფარი - თბილისის ამირა (1045-1062)
** **საქართველოს ეკლესია** : ოქროპირ II - საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი (1045 - 1049) (მეორეჯერ)

* **სამხრეთი კავკასია**
** **ვანანდის სამეფო** : გაგიკ-აბასი - ვანანდის (ყარსის) მეფე (1029-1065)
** **სიუნიკის სამეფო** : სუმბატ II - სიუნიკის მეფე (1019-1070)

* **სამხრეთ-დასავლეთი აზია **
** **ბიზანტიის იმპერია** : კონსტანტინე IX მონომახი - ბიზანტიის იმპერატორი (1042 - 1055)
** **სელჩუკთა სახელმწიფო** : თოღრულ-ბეგი - სულთანი (1038 - 1063)
** **ღაზნევიდების სახელმწიფო** : მაუდიდ I - სულთანი (1041 - 1050)
** **ბაღდადის სახალიფო** : ალ-ქაიმი - ბაღდადის ხალიფა (1031 - 1075)
* **აღმოსავლეთი ევროპა **
** **კიევის რუსეთი** : იაროსლავ I ბრძენი – დიდი მთავარი (1019-1054)
** **პოლონეთი** : კაზიმირ I – დიდი მთავარი (1039-1058)

* **დასავლეთი ევროპა **
** **საღვთო რომის იმპერია** : ჰაინრიხ III - გერმანიის მეფე და საღვთო რომის საღვთო იმპერიის იმპერატორი (1039 – 1056)
** **საფრანგეთი** : ანრი I - საფრანგეთის მეფე (1031 - 1060)
** **ინგლისი** : ედვარდ III აღმსარებელი - ინგლისის მეფე (1042 - 1066)
** **წმინდა საყდარი :** 
*** სილვესტრ III - რომის პაპი (1045)
*** ბენედიქტ IX - რომის პაპი (1045 - 1046) (განმეორებით)

*
საფრანგეთის პრეზიდენტი

**საფრანგეთის პრეზიდენტი**, ოფიციალურად **საფრანგეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი** ()— საფრანგეთის სახელმწიფო მეთაური, აირჩევა 5 წლით საყოველთაო და პირდაპირი არჩევნებით ხმების აბსოლუტური უმრავლესობით ორტურიანი მაჟორიტარული სისტემით. იგი ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს და მთავრობის წევრებს, ხელმძღვანელობს მინისტრთა კაბინეტს და შეიარაღებულ ძალებს. პრეზიდენტი უფლებამოსილია დაითხოვოს საფრანგეთის ეროვნული კრება. 2017 წლის 7 მაისს, საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში გაიმარჯვა ემანუელ მაკრონმა, რომელმაც საფრანგეთის ეროვნული ფრონტის ლიდერი მარინ ლე პენი დაამარცხა. 

პრეზიდენტის რეზიდენცია მდებარეობს ელისეის სასახლეში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საფრანგეთის პრეზიდენტების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* **ოფიციალური საიტი**

*
კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
რუსეთის პრეზიდენტი

**რუსეთის პრეზიდენტი** — რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო მეთაური, აირჩევა საყოველთაო არჩევნების საფუძველზე 6 წლის ვადით. იგი ამავე დროს არის ქვეყნის შეიარაღებული ძალების უმაღლესი მთავარსარდალი. პრეზიდენტის რეზიდენცია არის მოსკოვის კრემლი.

## რუსეთის პრეზიდენტები

File:Boris Yeltsin Kremlin.ru.jpg|1. ბორის ელცინი10 ივლისი, 1991–31 დეკემბერი, 1999
File:Vladimir Putin official portrait.jpg|2. ვლადიმირ პუტინი7 მაისი, 2000–7 მაისი, 2008
File:Dmitry Medvedev’s interview with CNN (2013-01-27).jpeg|3. დიმიტრი მედვედევი7 მაისი, 2008–7 მაისი, 2012
File:Vladimir Putin - 2006.jpg|4. ვლადიმირ პუტინი7 მაისი, 2012–დღემდე

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი


კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
უკრაინის პრეზიდენტი

**უკრაინის პრეზიდენტი** — უკრაინის სახელმწიფო მეთაური. უკრაინის სსრ-ს პრეზიდენტის თანამდებობა შემოღებულ იქნა 1991 წელს, დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ მას ეწოდა უკრაინის პრეზიდენტი. პრეზიდენტი აირჩევა საყოველთაო, თანაბარუფლებიანი და პირდაპირი არჩევნების გზით 5 წლის ვადით.

უკრაინის პრეზიდენტის ოფიციალური რეზიდენცია ცერემონიებისათვის არის მარიის სასახლე, ასევე საპრეზიდენტო რეზიდენცია არის სახლი ქიმერებით, რომელსაც იყენებენ ოფიციალური და დიპლომატიური ცერემონიებისთვის.

## უკრაინის პრეზიდენტები

Image:Leonid_Kravchuk.jpg|1.ლეონიდ კრავჩუკი5 დეკემბერი, 1991–19 ივლისი, 1994
Image:Leonid Kuchma in Donetsk (cropped).jpg|2.ლეონიდ კუჩმა19 ივლისი, 1994–23 იანვარი, 2005
Image:Yushchenko_OurUkraine.jpg|3.ვიქტორ იუშჩენკო23 იანვარი, 2005–25 თებერვალი, 2010
Image:Yanukovich.jpg|4.ვიქტორ იანუკოვიჩი25 თებერვალი, 2010–22 თებერვალი, 2014
Image:Oleksandr Turchynov 2012.jpg|მ/შ.ალექსანდრე ტურჩინოვი23 თებერვალი, 2014–7 ივნისი, 2014
Image:Petro Poroshenko 2009 (cropped).jpg|5.პეტრო პოროშენკო7 ივნისი, 2014–20 მაისი, 2019
Image:Volodymyr Zelensky, 31 March 2019.jpg|6.ვოლოდიმირ ზელენსკი20 მაისი, 2019–მოქმედი

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:უკრაინა
კატეგორია:უკრაინის მთავრობა

კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
სომხეთის პრეზიდენტი

**სომხეთის პრეზიდენტი** — სომხეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაური, აირჩევა პირდაპირი და საყოველთაო არჩევნების გზით 5 წლის ვადით. 

რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობაზე ვაკანსიის არსებობის შემთხვევაში პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებს ეროვნული კრების თავმჯდომარე, ხოლო თუ ეს შეუძლებელია — პრემიერ-მინისტრი.

## სომხეთის პრეზიდენტების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* სომხეთის ისტორიის ქრონოლოგია
* სომხეთის პრეზიდენტები


კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
ირანის პრეზიდენტი

**ირანის პრეზიდენტი** — ირანის ისლამური რესპუბლიკის მთავრობის მეთაური, აირჩევა პირდაპირი საყოველთაო არჩევნების გზით 4 წლის ვადით. იგი ქმნის მინისტრთა კაბინეტს და ხელმძღვანელობს მის მუშაობას. აღსანიშნავია, რომ ირანის საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლება იმყოფება ქვეყნის პოლიტიკური და სულიერი ლიდერის (ამჟამად აიათოლა ხამენეი) კონტროლის ქვეშ. პრეზიდენტის თანამდებობა შემოღებულ იქნა შაჰის რეჟიმის დამხობის შემდეგ. თავდაპირველად მას სიმბოლური ფუნქცია ჰქონდა, მაგრამ კონსტიტუციური ცვლილების შემდეგ გაუქმდა პრემიერ-მინისტრის პოსტი და მისი ბევრი ფუნქცია პრეზიდენტს დაეკისრა. ამჟამად ირანის პრეზიდენტი გავლენიან პოლიტიკურ ფიგურას წარმოადგენს.

## ირანის პრეზიდენტები 
## რესურსები ინტერნეტში
* ირანის ისტორიის ქრონოლოგია
* ირანის პრეზიდენტები


კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
ისრაელის პრეზიდენტი

**ისრაელის პრეზიდენტი** — ისრაელის სახელმწიფოს მეთაური, აირჩევა პარლამენტის (კნესეტის) მიერ 5 წლის ვადით. თანამდებობა შემოღებულ იქნა ისრაელის სახელმწიფოს გამოცხადებისთანავე.

## ისრაელის პრეზიდენტები 
## რესურსები ინტერნეტში
* ისრაელის ისტორიის ქრონოლოგია
* ისრაელის პრეზიდენტები

*
კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
თურქეთის პრეზიდენტი

**თურქეთის პრეზიდენტი** () — თურქეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო მეთაური. პრეზიდენტი დიდწილად საზეიმო ხასიათის ფუნქციებს ატარებს, მაგრამ აქვს რამდენიმე მნიშვნელოვანი ფუნქციაც. ამ რანგში, პრეზიდენტი წარმოადგენს თურქეთის რესპუბლიკას და თურქი ერის ერთიანობას, ისევე, როგორც უზრუნველყოფს თურქეთის კონსტიტუციის დაცვას, ასევე სახელმწიფო ორგანოების ორგანიზებულად და ჰარმონიულად ფუნქციონირებას. კონსტიტუციის 101-დან 106-მდე სტატიებში დადგენილი ყველა მოთხოვნა პრეზიდენტისადმი, საარჩევნო საკითხებში, ასევე მისი მოვალეობები და პასუხისმგებლობები. თურქეთის პრეზიდენტის პოსტი შეიქმნა თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადებასთან ერთად 1923 წლის 29 ოქტომბერს. თურქეთის პრეზიდენტი, ხშირად არაოფიციალურად მოხსენიებულია, როგორც „**Reis-i Cumhur**“, რაც ნიშნავს „ხალხის პრეზიდენტი“. მიმდინარე თანამდებობის პირი არის თურქეთის მე-12 პრეზიდენტი — რეჯეფ თაიფ ერდოღანი 2014 წლის 28 აგვისტოდან.

## მცხოვრები ყოფილი პრეზიდენტები 
## კვალიფიკაცია 
იმისათვის, რომ კანდიდატი გახდეს თურქეთის პრეზიდენტად, უნდა ჰქონდეს დასრულებული უმაღლესი განათლება და მინიმუმ ორმოცი წლის ასაკი.

ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა უნდა გაწყვიტოს თავისი ურთიერთობები, ასეთის არსებობის შემთხვევაში, თავის პოლიტიკურ პარტიასთან და მისი, როგორც თურქეთის პარლამენტის წევრობა უნდა შეწყდეს.

## არჩევნები 
პრეზიდენტის არჩევნები უნდა დაიწყოს მინიმუმ 30 დღით ადრე, როდესაც მოქმედი პრეზიდენტის ვადა იწურება ან 10 დღის განმავლობაში, პრეზიდენტის პოსტის ვაკანტურობიდან, და უნდა დასრულდეს 30 დღის განმავლობაში არჩევნების დასაწყისიდან. კანდიდატები უნდა გამოცხადდნენ პარლამენტის ბიუროში პირველი 10 დღის განმავლობაში და არჩევნები უნდა დასრულდეს, დარჩენილი 20 დღის განმავლობაში.

ადრე, პრეზიდენტს ირჩევდნენ თურქეთის პარლამენტის წევრები. 2007 წელს შემუშავდა ახალი წესი, რომლის თანახმად მომავალ პრეზიდენტს აირჩევენ მოქალაქეები, პირდაპირი ხმის მიცემის მეშვეობით. პრეზიდენტი შეიძლება იყოს თურქეთის პარლამენტის წევრი ან საერთოდ თურქეთის ნებისმიერი მოქალაქე, რომელიც აკმაყოფილებს მოთხოვნებს.

## თურქეთის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* თურქეთის ისტორიის ქრონოლოგია
* თურქეთის პრეზიდენტები

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთი
კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:თურქეთის მთავრობა