open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სალარიანი საყდარი

**სალარიანი საყდარი** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ერთ კილომეტრზე, მდინარე ფრონეს ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელი აღმართულია კლდეზე დაშენებულ კირხსნარით დაბეტონებულ მაღალ სუბსტრუქციაზე, რომლის წყობა განსხვავდება ნაგებობის ძირითადი კორპუსის კედლების წყობისაგან.

ეკლესია დარბაზულია (6 X 4,5 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. საკურთხეველი სწორკუთხაა. დასავლეთ კედელში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც გარედან თლილი ქვის საპირე აქვს. ინტერიერის კედლები კირხსნარითაა მოსწორებული და შელესილი. ფასადები მხოლოდ კირხსნარითაა მოსწორებული. ეკლესიის ირგვლივ ნასოფლარებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გორონტალო

**გორონტალო** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესის ჩრდილოეთ ნაწილში. შეიქმნა 2000 წელს, მას შემდეგ, რაც გამოეყო ჩრდილოეთ სულავესის პროვინციას. დედაქალაქია იმავე სახელწოდების მქონე გორონტალო.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 038 590 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები

კატეგორია:2000 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:სულავესი
აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულები

**აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულები** () — პროვინცია ინდონეზიაში, მცირე ზონდის კუნძულების აღმოსავლეთ ნაწილში, მოიცავს დასავლეთ ტიმორსაც. დედაქალაქია დასავლეთ ტიმორზე მდებარე კუპანგი. იგი ერთადერთი პროვინციაა მთელს ინდონეზიაში, სადაც დომინანტი რელიგია კათოლიციზმია.

პროვინცია მოიცავს 566 კუნძულს, თუმცა მთავარი სამი კუნძულია: ფლორესი, სუმბა და დასავლეთი ტიმორი — კუნძულ ტიმორის დასავლეთი ნაწილი; მისი აღმოსავლეთ ნაწილი დამოუკიდებელ სახელმწიფო აღმოსავლეთ ტიმორს წარმოადგენს. უმაღლესი წერტილია მუტისის მთა (2427 მ).

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 4 683 800 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* Official site of the ოფიციალური ტურისტული ვებ-გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:მცირე ზონდის კუნძულები
კატეგორია:1958 წელს დაარსებულები
კატეგორია:აღმოსავლეთ მცირე ზონდის კუნძულები
თეთრულა

**თეთრულა** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. პელაგური, ქარავნული თევზია. სხეულის სიგრძე 20 სმ აღწევს. წონა 60 გ. გავრცელებულია აზოვის, ბალტიისა და შავი ზღვების აუზის მდინარეებში, აგრეთვე კასპიის ზღვის ჩრდილოეთი ნაწილის მდინარეებსა და თეთრის ზღვის სანაპიროზე. უპირატესობას ანიჭებს მდოვრე წყალს. დიდი რაოდენობითაა წყალსაცავებში. საქართველოში გვხვდება რიონში, ტეხურში, ენგურში, ჭურიაში და სხვა. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 3 წლისა. მრავლდება მაისიდან ივლისის შუა რიცხვებამდე. იკვებება პლანქტონითა და წყალმცენარეებით. სარეწაო ობიექტია. საქართველოს წყლებში რაოდენობის სიმცირის გამო სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში
* თეთრულა — Alburnus alburnus 

კატეგორია:კობრისებრნი
კატეგორია:ევროპის თევზები
არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

300px|მინი
**არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ არადეთში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება VIII-IX საუკუნეებით. 1970-იანი წლების ბოლოს ნაგებობა მთლიანად იქნა აღდგენილი.

ეკლესია დარბაზულია (8,5 X 5,5 მ), ნაგებია მოყვითალო ფერის ნატეხი ქვით. ეკლესიისათვის მოგვიანებით სამხრეთით და დასავლეთით მიუშენებიათ გარშემოსავლელი, ხოლო აღმოსავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში ოთხკუთხა სათავსი (სამკვეთლო), რომლის აღმოსავლეთის კედელში ერთი მცირე სარკმელია. ეკლესიას ნატეხი ქვის ფილით გადახურული სამი შესასვლელი აქვს: სამხრეთით, დასავლეთითა და ჩრდილოეთით. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი მცირე ზომის ოთხკუთხა ნიშია. აფსიდის იატაკი რამდენიმე საფეხურითაა ამაღლებული. დასავლეთით ერთი სარკმელია, სამხრეთით — ორი. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებულია წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით. პილასტრების შუა საფეხურს ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, ხოლო გვერდით საფეხურს — კედლის დეკორატიული თაღები. ყოველ თაღში კიდევ ჩაწერილია კონსოლზე დაყრდნობილი ორმაგი ნახევარწრიული დეკორატიული თაღედი. შემორჩენილია გვიანდელი მოხატულობის კვალი.

არადეთის წმინდა გიორგის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
ჯამბი

**ჯამბი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის ცენტრალური ნაწილის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. დედაქალაქია ჯამბი.

პროვინციის ფართობი 50 058,16 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 3 088 618 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციულად ჯამბი დაყოფილია ცხრა სარეგენტოდ და ორ ქალაქად.

წარსულში, ჯამბის ტერიტორიაზე ყვაოდა შრივიჯაიის სამეფო.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* Sager, Steven. Orang Rimba Customs and Religion in the Bukit Duabelas Region of Jambi, Sumatra 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:ჯამბი
აღმოსავლეთი კალიმანტანი

**აღმოსავლეთი კალიმანტანი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს კუნძულ ბორნეოს აღმოსავლეთ ნაწილს. ფართობი 245 238 კმ²–ს შეადგენს, მოსახლეობა კი დაახლოებით 3 მილიონ ადამიანს. წარმოადგენს მეორე ყველაზე მეჩხრად დასახლებულ პროვინციას ბორნეოზე. ესაზღვრება დასავლეთ და აღმოსავლეთ სულავესის პროვინციებს, უკიდურესი ჩრდილოეთი ნაწილი კი მალაიზიას. დედაქალაქია სამარინდა. აღმოსავლეთ კალიმანტანის ფართო სანაპირო ზოლი გადის სულავესის ზღვაზე, მაკასარის სრუტეზე, გამოირჩევა თვალწარმტაცი პლაჟებით. 

ეკონომიკის ძირითადი მიმართულებებია ნავთობისა და გაზის მოპოვება, ოქრო, ხე–ტყე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*WWF Heart of Borneo conservation initiative - Information about the Heart of Borneo - 220,000&nbsp;km² of upland montane tropical rainforest, where endangered species such as the orang-utan, rhinoceros and pygmy elephant cling for survival.
*http://www.sambojalodge.com/ website Samboja Lestari lodge, one of Borneo Orangutan Survival Foundation's reforestation and orangutan rehabilitation projects.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:აღმოსავლეთი კალიმანტანი
კატეგორია:კალიმანტანი
ანტონი რევეილერი

**ანტონი რევეილერი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1979; დუე-ლა-ფონტენი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი. აღიზარდა „რენის“ აკადემიაში და პროფესიონალური დებიუტიც ამავე კლუბში ჰქონდა. თამაშობს ლიგა 1-ის კლუბ „ლიონში“ და საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებში მარჯვენა მცველის პოზიციაზე. ცნობილია სისწრაფით და თავდასხმაში თამაშით, როდესაც გუნდის სათამაშო სტილი ამის საშუალებას იძლევა. მას თამაში შეუძლია როგორც მარჯვენა, ასევე მარცხენა ფლანგზე.

## ტიტულები
**ლიონი**:
*** ლიგა 1 (5)**: 2003–04, 2004–05, 2005–06, 2006–07, 2007–08
*** საფრანგეთის თასი (2)**: 2007–08, 2011–12
*** ჩემპიონთა ტროფი (5)**: 2003, 2004, 2005, 2006, 2007
*** მშვიდობის თასი (1)**: 2007

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტონი რევეილერის სტატისტიკა *footballdatabase.eu*-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიონის ოლიმპიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვალენსიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლამპუნგი

**ლამპუნგი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში. ესაზღვრება ბენკულუსა და სამხრეთ სუმატრის პროვინციებს. ლამპუნგში ცხოვრობს ლამპუნგის ხალხი, რომელიც სუმატრის ყველა სხვა ხალხისგან განსხვავებულ ენაზე ლაპარაკობს, აქვთ საკუთარი ანბანიც. დედაქალაქია ბანდარ-ლამპუნგი.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 7 596 115 ადამიანს შეადგენს. მათი სამი მეოთხედი იავიდან, მადურიდან და ბალიდან მიგრირებულთა შთამომავალია. ეს მიგრანტები უკიდურესად მჭიდროდ დასახლებული კუნძულებიდან ახალი მიწების ძიებისას აღმოჩნდნენ სუმატრაზე. ლამპუნგი ერთ–ერთი პირველი დანიშნულების ადგილი იყო ინდონეზიის მთავრობის ტრანსმიგრაციის პროგრამაში.

ბოლო დროს ლამპუნგი ცნობილია გეოგრაფიული არასტაბილურიბით, განსაკუთრებით მიწისძვრებითა და ვულკანური აქტივობებით. 2005 წლის 10 მაისს, მოხდა რიხტერის სკალით 6,4 ბალის მიწისძვრა. მნიშვნელოვანი ზიანი გამოიწვია ვულკან კრაკატაუს 1883 წლის ამოფრქვევამაც.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:1964 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:ლამპუნგი
ყვანჩალა

**ყვანჩალა**  (ლათ. *Stachys sylvatica*) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა ტუჩოსანთა ოჯახიდან. სწორადმდგომ ოდნავ გადახრილ 40-80 სმ-მდე სიმაღლის, მოწითალო მწვანე შებუსულ ღეროზე, გარდიგარმო განლაგებულია გულისებრი, მოგრძო, ლანცეტური, ხერხისებრ კიდეებდაკბილული ღია მწვანე ფოთლები. 

მუქი მეწამული ფერის შებუსული ყვავილები ღეროზე ფართოდაა გადაშლილი, ღეროს წვერში ვიწროვდება, თითებით გასრესვისას გამოსცემს არასასიამოვნო სურნელებას, ყვავის ივნის-სექტემბერში. კარგი თაფლოვანი მცენარეა. 

ყვანჩალა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, კავკასიასა და თურქეთში. საქართველოში ვხვდებით შუა სარტყლიდან სუბალპურ და ალპურ ველებს, ტყისპირებსა და მაღალბალახოვანში.

## ლიტერატურა
* Die große Pflanzen-Enzyklopädie, Bd. 2., გვ. 1002
* ა.მაყაშვილი,ბოტანიკური ლექსიკონი, თბილისი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ბრეთის ეკლესია

250px|მინიატიურა|ბრეთის ეკლესია და კოშკილაშა ხაჩიძის ფოტო
**ბრეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში, სოფლის დასავლეთით, პლატოზე, ნასოფლარ წვერის ტერიტორიაზე.  ეკლესია თარიღდება XVI-XVII საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (8,6 X 4,6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. დარბაზი გადახურულია კამარით. კონქი და კამარა შეისრულია. თითო სარკმელი დასავლეთ და სამხრეთ კედლებშია. ნაგებობას ჰქონდა აგურის დაკბილული ლავგარდანი. ორფერდა სახურავი კრამიტისაა.
მოგვიანებით ეკლესიის დასავლეთ კედელზე მიუდგამთ საყარაულო კოშკი, რაც პლატოს ხელსაყრელი სტრატეგიული მდებარეობით იყო გაპირობებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVI  საუკუნის ეკლესიები
მუნქე

**მუნქე** (დ. 1208 — გ. 11 აგვისტო, 1259, ჩუნცინი) — მონღოლთა იმპერიის მე-4 დიდი ყაენი, ტოლუის ვაჟი, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილი. 

ტახტზე ავიდა 1251 წელს, ბათო-ყაენის მხარდაჭერით. მუნქე ცდილობდა მმართველობის ცენტრალური აპარატის განმტკიცებას, ვაჭრობისა და ხელოსნობის მოწესრიგებას, დამპყრობლურ ლაშქრობათა გაგრძელებას. 1250-იან წლებში, მუნქეს დახმარებით მისმა ძმამ, ჰულაგუმ დაასრულა ირანის, ერაყისა და სირიის დაპყრობა, ასევე აბასიანთა 500 წლიანი ბატონობა ბაღდადში. მონღოლებმა 1259 წელს დაიწყეს სამხრეთ ჩინეთის სახელმწიფოს, სუნის დინასტიის დამორჩილება. მუნქე გარდაიცვალა ჩინეთში ლაშქრობის დროს. მუნქეს გარდაცვალებას მალევე მოჰყვა მის ძმებს შორის დაპირისპირება, რომელიც ტოლუიდების ომის სახელითაა ცნობილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მონღოლთა იმპერიის მმართველთა სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლი ყაენები
კატეგორია:დაბადებული 1208
კატეგორია:გარდაცვლილი 1259
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:ჩინგიზიდები
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აგვისტო
მალუკუ

**მალუკუ** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს მოლუკის კუნძულების ცენტრალურ და სამხრეთ ნაწილებს, რომლებიც კულტურულად და გეოგრაფიულად მელანეზიასთან იგივდება.

მთავარი ქალაქი და დედაქალაქია პატარა კუნძულ ამბონზე მდებარე ამბონი. 2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 531 402 ადამიანს შეადგენს.

1950–დან 1999–წლამდე, მოლუკის ყველა კუნძული ინდონეზიის ერთ პროვინციაში ერთიანდებოდა, სანამ ცალკე შეიქმნებოდა ჩრდილოეთ მალუკუს პროვინცია.

მალუკუს პროვინცია ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ამჟამად ცხრა სარეგენტოდ და ორ ქალაქად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:მოლუკის კუნძულები
კატეგორია:მოლუკი (პროვინცია)
ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

მინი
**ბრეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში, ეკლესია თარიღდება VI საუკუნით. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა (14,35 X 13,2 მ). მიუხედავად მრავალგზის გადაკეთებისა, უცვლელია ნაგებობის გეგმა, მასები და ცალკეული ფორმები. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს - ჩრდილოეთით, სამხრეთით და დასავლეთით. შიდა სივრცე საკმაოდ ფართოა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო სარკმელია, ხოლო მის ორივე მხარეს - ღრმა ნიშები. დარბაზის გრძივი კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრებით ორ ნაწილად იყოფა. შუა საფეხურს კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა, გვერდის საფეხურებს კი - კედლის დეკორატიული თაღები. ეკლესიას ჩრდილოეთით ეგვტერი (მამა პიროსის ეკლესია), ხოლო სამხრეთით და დასავლეთით მინაშენები ეკვრის.

მამა პიროსის ეკლესია (ეგვტერი) და წმ. გიორგის ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადი თითქმის ერთნაირი საშენი მასალით არის ნაგები, მაგრამ კედლები გადაუბმელია, წყობა განსხვავებული. ეგვტერზე ფრონტონის კვალიც შეიმჩნევა. მოგვიანებით ეგვტერის კუთხეები აუმაღლებიათ, შენობა ცალფერდა სახურავით გადაუხურავთ და წმ. გიორგის ეკლესიისათვის დაუკავშირებიათ. ეგვტერის ფასადები რამდენჯერმეა განახლებული. ძველი ნაწილები შემორჩენილია ფრაგმენტების სახით. გადაკეთებულია ნაგებობის ინტერიერიც. კამარა აღდგენილია. უცვლელად არის მოღწეული აფსიდი და კედლის ქვედა ნაწილები. ღრმა, ნალისებრი აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია. სამხრეთით გაჭრილი ერთადერთი კარი მთავარ ეკლესიაში გადის.
სამხრეთის და დასავლეთის მინაშენები უწყვეტად არის დაკავშირებული ერთმანეთთან და გარშემოსავლელს წარმოადგენს. ორივე გადახურულია კირხსნარით დაბეტონებული ნახევარწრიული კამარით. სამხრეთ მინაშენს ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. წმინდა გიორგის ეკლესიაში მოხვედრა შეიძლება მინაშენის სამხრეთ კედელში გაჭრილი შესასვლელით.

გარშემოსავლელის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეზე მოგვიანებით დაუშენებიათ სამრეკლო - აგურით ნაგები ექვსთაღიანი ფანჩატური, რომელსაც საფუძველი მრგვალი აქვს, სახურავი - პირამიდული. ფანჩატურის ყოველი წახნაგი შემკულია დეკორატიული ლილვებით და თაღებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VI  საუკუნის ეკლესიები
რაჭის მიწისძვრა

{{ინფოდაფა მიწისძვრა
|სათაური = რაჭის მიწისძვრა
|სურათი = 
|წარწერა = 
|რუკა =
|წარწერა2 = 
|სურათის სახელი =
|რუკა2 = 
|რუკის ზომა= 
|წარწერა3=
|თარიღი = 13 მაისი, 1986
|დრო = 08:44
|ხანგრძლივობა =
|მაგნიტუდა = M_\mathrm{w} 7.0
|სიღრმე = 17 კმ
|მდებარეობა = 
|ტიპი =
|დაზარალებული ქვეყანა = 
|ზარალი =
|ინტენსიურობა = 
|ცუნამი = 
|მეწყერი =
|განმეორებითი ბიძგები = 
|მსხვერპლი = 270 ადამიანი
}}
**რაჭის მიწისძვრა** — 1991 წლის მიწისძვრა რაჭაში (საქართველო).

## ისტორია 
1991 წლის 29 აპრილს 9 სთ-სა და 12 წუთზე გრინვიჩის დროით მოხდა მიწისძვრა. მიწისძვრის მაგნიტუდა იყო 6.9, ხოლო ინტენსივობა ეპიცენტრში - 9 ბალი. მიწისძვრის ეპიცენტრი რაჭისა და იმერეთის მაღალმთიან სოფლებში მდებარეობდა.

მიწისძვრის ჰიპოცენტრი იყო ღრმაკეროვანი (17 კმ.) მისი ეფექტი დედამიწის ზედაპირზე 8-9 ბალით განისაზღვრა. მიწისძვრამ დააზიანა 46,000 შენობა. მსხვერპლი 114-270 ადამიანი იყო. ზარალი მაშინდელი კურსით 100 მლნ. მანეთს აჭარბებდა. განმეორებითი ბიძგები რამდენიმე თვე მეორდებოდა, მათ შორის ყველაზე ძლიერი 1992 წლის 23 ოქტომბერს, ბარისახოში დაფიქსირდა, მაგნიტუდით 6.4

## აფტერშოკები
მიწისძვრას მოჰყვა დიდი რაოდენობით აფთერშოკები. მათგან ზოგიერთი იყო საკმაოდ ძლიერი და დამატებითი ნგრევა და მსხვერპლი გამოიწვია.

რაჭის მიწისძვრიდან წელიწადნახევრის შემდეგ 1992 წლის ოქტომბერში მოხდა ძლიერი მიწისძვრა მაგნიტუდა  6.5, ხოლო ინტენსივობა ეპიცენტრში 8 ბალი იყო. ეპიცენტრი ბარისახოსთან მდებარეობდა.

## ლიტერატურა 
*ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სეისმური მონიტორინგის ცენტრის საიტი 

კატეგორია:მიწისძვრები საქართველოში
ვსევოლოჟსკი

**ვსევოლოჟსკი** () — ქალაქი რუსეთში, ლენინგრადის ოლქში, ვსევოლოჟსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგიდან 7 კილომეტრის მოშორებით, რეგიონული მნიშვნელობის საგზაო მაგისტრალ A128-ისა („ცხოვრების გზა“) და H91 საგზაო მაგისტრალის გადაკვეთაზე. ქალაქის ყველაზე მაღალი ადგილი ზღვის დონიდან 68, 13 მეტრზე მდებარეობს, რუბოლოვსკის მთაზე, ყველაზე დაბალი ადგილი კი ზღვის დონიდან 11, 75 მეტრზეა. ქალაქი დაარსდა 1892 წელს, 2010 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 59,7 ათასი ადამიანი.

## ისტორია
პირველი დასახლება თანამედროვე ვსევოლოჟსკის ტერიტორიაზე ჯერ კიდევ 1500 წელს ჩატარებულ აღწერაშია ნახსენები, ეს იყო სოფელი „ლუბლიანა მდინარე ლუბნეზე“ და სამი სოფელი: რიაბოვო, ახალი რიაბოვო და რიაბოვო ვლადიკინო. დასახლება პირველად 1580 წელს დაიტანეს კარელიის რესპუბლიკის რუკაზე. 1892 წელს რიაბოვოში გაიხსნა ერთკლასიანი სახალხო სკოლები, 1895 წელს რიაბოვოს მახლობლად აშენდა სადგური — ვსევოლოჟსკი. დასახლებას 1963 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის ქალაქები
ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია

**ატოცის მთავარანგელოზის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება X საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (8,2 X 5,3 მ), ნაგებია ქვის კარგად გათლილი კვადრებით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია, მის გვერდებზე თითო ოთხკუთხა ღრმა ნიშია. საკურთხევლის კედელს ჩამოსაჯდომი გასდევს, ხოლო სარკმლის ქვემოთ სატრაპეზო ქვა დგას. ეკლესიას სარკმლები დასავლეთით და სამხრეთითაც აქვს. ინტერიერში შემორჩენილია შელესილობისა და მოხატულობის კვალი. ეკლესიის ცოკოლი მაღალია, ორსაფეხურიანი და სწორკუთხა; ლავგარდანი შედგენილია სწორკუთხა ფილებისაგან. ეკლესია ლორფინებით ყოფილა გადახურული. ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე მოგვიანებით მიშენებული პირამიდული კოშკისგან მხოლოდ ყრუკედლებიანი პირველი სართულია შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია

**ატოცის ღვთისმშობლის დიდი ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (12,15 X 7,3 მ), ნაგებია აგურითა და ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი კვადრები. სამხრეთით სწორკუთხა შესასვლელია, დასავლეთის შესასვლელი ამოშენებულია. ნახევარწრიული აფსიდი საკმაოდ ამაღლებულია. მის ღერძზე სარკმელია. აფსიდის ორივე მხარეს ვიწრო და მაღალი სამკვეთლო და სადიაკვნეა. სამკვეთლოში აღმოსავლეთით ერთი სარკმელია. თითო თაღოვანი სარკმელი სამხრეთის კარის თავზე და ჩრდილოეთ კედელშია. დარბაზის გრძივი კედლები და შეისრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი მასიური პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კედლები მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. სამხრეთის კარის არქიტრავზე ჯვრის გრაფიკული გამოსახულებაა. დასავლეთ (კარის თავზე) და აღმოსავლეთ ფასადზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. ნაგებობას აგურის ლავგარდანი და კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ქარი (სინგლი)

**ქარი** — ანსამბლ ვია 75-ის სინგლი. გამოიცა 1981 წელს. შეტანილია 4 სიმღერა.

## სქოლიო 
ვ

კატეგორია:ვია 75-ის სიმღერები
კატეგორია:1976 წლის სინგლები
ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია

**ატოცის წმინდა მარინეს მცირე ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (4,2 X 2,6), ნაგებია წვრილად ნაგები ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან არქიტრავული. ნახევარწრიულ აფსიდში სარკმელია. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია კანკელით, რომელსაც შუაში აღსავლის კარი აქვს. ერთი სარკმელი დასავლეთითაა. დარბაზის გრძივ კედლებს გასდევდა ერთსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომები. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ატოცის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. გადმოცემით აგებულია 1903 წელს ძველი პატარა ეკლესიის ადგილზე.

ეკლესია მოზრდილი ნაგებობაა (17,1 × 11,7 მ), ნაგებია უხეშად ნატეხი ქვითა და აგურით. კონსტრუქციულ ნაწილებში თლილი კვადრებია გამოყენებული. საფუძვლად სამნავიანი ბაზილიკის გეგმა უდევს. ნავები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია თითო ოთხკუთხა მასიური ბურჯითა და მათზე გადაყვანილი ფართო ნახევარწრიული თაღებით. გვერდის ნავები ტოლია და არქიტექტურულად მსგავსი. შუა ნავი საგრძნობლად მაღალია გვერდის ნავებზე. გადახურულია ნახევარსფერული კამარით. 2018 წლამდე ჰქონდა მაღალი თორმეტსარკმლიანი გუმბათი. შუა ნავის დასავლეთ შესასვლელის თავზე სამრეკლოს მეორე სართულზე გასასვლელი კარი იყო. აღმოსავლეთით ფართოსარკმლიანი ნახევარწრიული აფსიდია. საკურთხეველი ორი საფეხურით ამაღლებულია და შუაში არდაბაგი აქვს. საკურთხეველს გასასვლელებით უერთდება სწორკუთხა სამკვეთლო და სადიაკვნე, რომლებიც გვერდის ნავების უწყვეტ გაგრძელებას წარმოადგენს და თითოეულს აღმოსავლეთით თითო ფართო სარკმელი აქვს. ინტერიერის მთელი აღმოსავლეთ ნაწილი საკურთხეველთან, სამკვეთლოსა და სადიაკვნესთან ერთად გამოყოფილია ხის მაღალი კანკელით, რომელშიც კარგად შემონახული მოგვიანო ხანის ხატებია ჩასმული. ჩრდილოეთით და სამხრეთით ექვს-ექვსი სარკმელია, ხოლო დასავლეთით — ორი. კედლები გარეთ და შიგნით მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია.

ნაგებობას გარედან ბაზილიკური იერი აქვს — შუა ნავი მკვეთრად არის ამოწეული გვერდის ნავებიდან. გუმბათი როგორც შიგნით, ისე გარეთ არ შეესაბამებოდა საერთო მასებს. ეკლესიაზე დასავლეთით მიშენებული ჰქონდა ნაგებობა, რომლის პირველი სართული — ეკლესიის კარიბჭე, ზედა სართული კი გახსნილთაღებიანი სამრეკლო იყო. 2018 წელს ტაძრის წინამძღვარმა სამრეკლოს ნაგებობა და გუმბათი მოანგრევინა.

ფასადების ქვედა ნაწილებში ნალესი დახაზულია და თლილი კვადრების იმიტაციას ქმნის. ფასადებზე სარკმლები ნახევარწრიულ დეკორატიულ თაღებშია ჩასმული. ლავგარდანი შედგენილია აგურის სამი რიგისაგან. ეკლესიას შემოვლებული აქვს უსწორო ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი. მის სამხრეთ-დასავლეთ მონაკვეთში თლილი ქვის ფართო თაღოვანი ალაყაფის კარია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
იერუსალიმური ლექციონარი

მინიატიურა|300პქ|იერუსალიმური ლექციონარი
**იერუსალიმური ლექციონარი** — VIII საუკუნის ქართული ხელნაწერი, რომელიც პალიმფსესტის ქვედა ფენაზეა დაცული;  ასახავს ღვტისმსახურების ადრეულ, იერუსალიმურ წესს. ენობრივად იგი ჰაემეტი ძეგლია და VIII საუკუნის ნორმებითაა შესრულებული. პირველწყარო ბერძნულია, თუმცა იგი დაკარგულია. შესრულებულია ეტრატზე, ფურცლის ზომებია 16X12,5 სანტიმეტრი.

ლექციონარი ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული.  მოღწეულია ფრაგმენტების სახით. მისი პირველი ნაწილი, რომელიც 51 ფურცელს შეიაცვს, H ფონდშია მოთავსებული (H-1329), მეორე ნაწილი კი Q ფონდში (Q-333).

პალიმფსესტის (H-1329) ზედა ფენა XIII-XIV საუკუნეებით თარიღდება და გვიანდელ საღვთისმსახურო კრებულს, პარაკლიტონს წარმოადგენს.

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 17

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
კატეგორია:VIII საუკუნის ხელნაწერები
ტბეთის მრავალთავი

მინიატიურა|250პქ|ტბეთის მრავალთავი
**ტბეთის მრავალთავი**, *სვანური მრავალთავი* — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი მრავალთავი, სამონასტრო დანიშნულების კრებული. გადაწერილია ტაო-კლარჯეთში ტბეთის მონასტრისათვის. ხელნაწერის მომგებლები არიან მამფალი მტბევარი იოვანე და მამა თეოდორე.

შინაარსობრივად ხელნაწერი ჰომილეტიკური, აგიოგრაფიული, ეგზეგეტიკური და აპოკრიფული 74 თხზულების ადრეული, პალესტინური ტექსტების თარგმანს წარმოადგენს. 

ნაწერია ეტრატზე, შეიცავს 242 ფურცელს. ფურცლის ზომებია 38,5X30 სანტიმეტრი.

ტექსტი ძირითადად ასომთავრულითაა გადაწერილი, მხოლოდ ერთი თავია შესრულებული ნუსხური დამწერლობით. გამოყოფილია საზედაო ასოები, რომლებიც ტექსტის წითელი მელნითა და სინგურითაა შესრულებული. ზოგიერთი გვერდის არშიაზე სხვადასხვა ფიგურაა მიხატული.

ტბეთის მრავალთავი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი: A-19).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 20

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:მრავალთავები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია

**ატოცის წმინდა მარინეს დიდი ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,1 X 4,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კონსტრუქციული ნაწილები ამოყვანილია თლილი ქვის თანაბარ რიგთა წყობით. შიგნით თაღოვანი, გარედან არქიტრავული შესასვლელი სამხრეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო ოთხკუთხა ნიში. აფსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია ნატეხი ქვით ნაგები კანკელით, რომელსაც შუაში აღსავლის კარი აქეს. სამხრეთით ერთი თაღოვანი სარკმელია. გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კამაროვანი გადახურვა საბჯენ თაღზე და აფსიდის მარტივპროფილიან იმპოსტებზე დამყარებულ სატრიუმფო თაღს ეყრდნობა. აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადების სარკმლების თავზე ტოლმკლავა ჯვარია ამოკვეთილი. ლავგარდანი თლილი ქვისაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია

**ბრეთის მამა პიროსის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მდებარეობს ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეთში. მონასტერი VI საუკუნეში დააარსა ღირსმა პიროსმა, რომლის წმინდა ნაწილებიც ამავე ეკლესიაში განისვენებს. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

ტოპონიმი, ბრეთა — აქ მონასტრის დაარსების შემდგომი დროინდელია. ბრეთი ბერეთიდან უნდა იყოს წარმომდგარი. ეს, კი, სავარაუდოდ, მონასტრის სიდიდეზე, ბერთა სიმრავლეზე მიგვანიშნეს. თუმცა ეკლესიის ირგვლივ დღეს სხვა სამონასტრო ნაშთების კვალი არსად ჩანს, მაგრამ ადრე აქ „საძმო სამარხები“ ყოფილა.

მამა პიროსის ეკლესია გადაკეთებულია, დაკავშირებულია წმ. გიორგის ეკლესიასთან და მინაშენის შთაბეჭდილებას ტოვებს. დღეს არსებული ბრეთის წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია VIII-IX საუკუნეებს განეკუთვნება. თუმცა იგი ერთბაშად არ აუგიათ. მისი ჩრდილოეთი მინაშენი თავდაპირველად დამოუკიდებელ, მამა პიროსის ეკლესიას (ეკვდერს) წარმოადგენდა. სწორედ ეს მინაშენი უნდა ყოფილიყო პიროსის დროინდელი. ეს მცირე ზომის ერთნავიანი ნაგებობა ადრევე დანგრეულა, მაგრამ მისი ნაშთები მაინც შეუნარჩუნებიათ, შეუკეთებიათ და ორგანულად დაუკავშირებიათ მოგვიანო ნაგებობასთან. შესასვლელს შიგნით მიდგმული აქვს კიბე, რომლის საფეხურებად გამოყენებულია წარწერიანი საფლავის ქვები. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ეკლესია საფუძვლიანად შეუკეთებიათ. ნაგებობის ზედა ნაწილები რიყის ქვითა და აგურით ამოუყვანიათ, აღუდგენიათ მინაშენებიც. ამ ხანაშია აგებული სამრეკლოც, რომელიც ნაგებობის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეზეა დაშენებული. ეკლესია შეაკეთეს XIX საუკუნეშიც: გარედან მთლიანად შელესეს, გადახურეს კრამიტით, ბევრგან გადააწყვეს კედლები და ამოაშენეს დანგრეული ნაწილები, კვადრატული აგურით აღადგინეს მინაშენების ლავგარდნები. XIX საუკუნისაა ძირითადი ნავის კარნიზიც.

საბჭოთა პერიოდში, როგორც სხვა მრავალ ტაძარში ლიტურგიული მსახურება შეწყდა, ხოლო ეკლესია სურსათის საწყობად გადააქციეს. XX საუკუნის ბოლოს მამა პიროსის ეკლესიის ვიზუალური სახე სავალალოდ იკითხებოდა: ჩამოქცეული იყო სახურავი, აფსიდის კონქი, ჩანგრეული იყო იატაკი, ჩამოცლილი პერანგი, ეკლესიის ინტერიერი მიწითა და ქვით იყო სავსე. ნაგებობა ბოლოს XX საუკუნის შუა წლებში შეუკეთებიათ. ძეგლს, შეძლებისდაგვარად, დაბრუნებული აქვს თავდაპირველი სახე.

ეკვდერს მხოლოდ ერთი კარი ჰქონდა სამხრეთის მხარეს. იგი დღესაც არსებობს და მთავარ ნავში გასასვლელს წარმოადგენს. საკურთხეველში ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. მას გარედანაც და შიგნიდანაც სწორკუთხა მოყვანილობა აქვს. ამგვარივე სარკმელი ყოფილა დასავლეთითაც, მაგრამ იგი ამოქოლილია. თავდაპირველია აგრეთვე ფასადების საკმაოდ მოზრდილი მონაკვეთები.

სამრეკლო აგურით ნაგები ექვსთაღიანი ფანჩატურია, რომელსაც საფუძველი მრგვალი აქვს, სახურავი — პირამიდული.

ბრეთში სამონასტრო ცხოვრება ისევ აღორძინდა და დღეს აქ დედათა მოანსტერია. 

## ლიტერატურა
* ხ. რაქვიაშვილი, „ცამეტი ასურელი მამა და მათ მიერ დაარსებული მონასტერები“, თბ., 2015, გვ. 150-152

## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:პიროს ბრეთელი
კატეგორია:VI  საუკუნის ეკლესიები
მცხეთის დავითნი

მინიატიურა|300პქ|მცხეთის დავითნი
**მცხეთის დავითნი** — X საუკუნე-XI საუკუნეების ქართული ხელნაწერი ფსალმუნი. მისი ტექსტი სავარაუდოდ ფსალმუნის ადრეულ, ალექსანდრიულ რედაქციას წარმოადგენს. ძირითადი ტექსტის გარდა, წიგნში ფსალმუნთან დაკავშირებული სხვა თხზულებებიცაა შეტანილი. 

მცხეთის დავითნი ეტრატზეა გადაწერილი. შეიცავს 261 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 19,8X15,3 სანტიმეტრი. ტექსტი ასომთავრულითაა შესრულებული. ხელნაწერს ტექსტის ბოლოს დართული აქვს სტილიზებული არაბული ციფრები, დაწყობილი კლებადობით, 9-დან 1-ის ჩათვლით (246-r-v). ეს არის საქართველოში არაბული ციფრების გამოყენების ერთ-ერთი პირველი ნიმუში. 

მცხეთის დავითნი საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი A-38).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 22

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
გელათის ბიბლია

მინიატიურა|250პქ|გელათის ბიბლია
**გელათის ბიბლია** — XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ბიბლია. ხელნაწერი სავარაუდოდ გელათის მონასტერშია გადაწერილი. ტექსტს თან ახლავს კატენები ანუ ბიბლიის განმარტებები, საიდანაც მომდინარეობს მისი მეორე სახელწოდებაც — **კატენებიანი ბიბლია**.

გელათის ბიბლია საინტერესოა პალეოგრაფიული თვალსაზრისით, შესრულებულია მხედრულზე გარდამავალი ნუსხურით. მელანი ბაცი ყავისფერია. სწერ მასალად მაღალი ხარისხის აღმოსავლური ქაღალდია გამოყენებული. შეიცავს 302 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 37X27,6 სანტიმეტრი.

გელათის ბიბლია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრშია დაცული (ფონდი: A-1108).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 37

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
მარტვილის ოთხთავი

მინიატიურა|250პქ|საზედაო ასო მარტვილის ოთხთავიდან
**მარტვილის ოთხთავი** — XI საუკუნის ქართული ხელნაწერი სახარება. გადაწერილია მარტვილის მონასტერში 1050 წელს იოანე მესვეტისა და არსენ ეშისძის მიერ. დამკვეთია იოანე ფარჯანიანი.

ტექსტი შესრულებულია ყავისფერი მელნით, სათაურები და მნიშვნელოვანი ადგილები კი სინგურითაა გამოყოფილი. ხელნაწერი გაფორმებულია ორნამენტული საზედაო ასოებით, აგრეთვე წმინდა მათესა და წმინდა მარკოზ მახარებლის მინიატიურებით. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. მარტვილის ოთხთავი 186 ფურცლისგან შედგება; ფურცლის ზომებია 23X19 სანტიმეტრი. ხელნაწერი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (ფონდი: S-391).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 41

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
სასაკები

მინი|სააკი ბავშვები (1997)
მინი|სასაკი მოცეკვავეები
**სასაკები** — ინდონეზიის კუნძულ ლომბოკის მკვიდრი ხალხი, მათი რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 2.6 მილიონს (ლომბოკის სრული მოსახლეობის 85%). ისინი რასით და ენობრივად ბალიელებთან არიან დაკავშირებული, თუმცა მათი უმეტესობა მუსლიმანია, მაშინ როდესაც ბალელების უმეტესობა ინდუისტია.

## ენა 
სასაკური ყველაზე ახლო დგას ბალიზე და სუმბავაზე გავრცელებულ ენებთან, ხოლო ინდონეზიის სხვა ენებთან შედარებით დაშორებულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sidetrip to Lombok by the New York Times

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდონეზიის ეთნიკური ჯგუფები
პარხლის მრავალთავი

მინიატიურა|პარხლის მრავალთავი|250პქ
**პარხლის მრავალთავი** — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი მრავალთავი. გადაწერილია ტაო–კლარჯეთში, პარხლის მონასტერში. გადამწერია გაბრიელ პატარაი.

პარხლის მრავალთავი ქართულ ხელნაწერებს შორის თავისი სიდიდითაა გამორჩეული. ნაწერია მაღალი ხარისხის ეტრატზე, შეიცავს 658 ფურცელს, ფურცლის ზომებია 45,5X33,5 სანტიმეტრი. ტექსტი ლამაზი და მკაფიო ნუსხურითაა გადაწერილი, მელანი ყავისფერია. სამკაულები ტექსტში თითქმის არ გვხვდება. საზედაო ასოები ტექსტის ყავისფერი მელნითაა შესრულებული, იშვიათად სინგურით.

პარხლის მრავალთავი ნათარგმნ და ორიგინალურ თხზულებებს შეიცავს. ამ ხელნაწერითაა ჩვენამდე მოღწეული „შუშანიკის წამებისა“ და „აბოს წამების“ ტექსტები.

ხელნაწერი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (ფონდი: A-95). 

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 21

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:მრავალთავები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
მცირე სვინაქსარი

მინიატიურა|250პქ|მცირე სვინაქსარი
**მცირე სვინაქსარი** — XI საუკუნის ქართული ხელნაწერი, საღვთისმსახურო კრებული. გადაწერილია 1030 წელს კონსტანტინეპოლში, ხორას მონასტერში. ხელნაწერის მომგებელია ზაქარია ბანაელი.

მცირე სვინასარმა საფუძველი ჩაუყარა საქართველოს ეკლესიაში ახალი, კონსტანტინეპოლური ტიპიკონისა და კალენდრის შემოღებას, მოძრავი ციკლის ახალი გეგმისა და შედგენილობის განსაზღვრას. მცირე სვინაქსარმა წარმოშვა საღვთისმსახურო-ჰიმნოგრაფიული კრებულების ახალი სახეობანი: თვენი, მარხვან-ზატიკნი, პარაკლიტონი. 

ხელნაწერის საწერ მასალად ეტრატია გამოყენებული, გადაწერილია ნუსხურით, ყავისფერი მელნით. საზედაო ასოები და სათაურები სინგურითაა შესრულებული. მცირე სვინაქსარი ყველაზე ფართოდ ილუსტრირებული ქართული საღვთისმსახურო კრებულია. ხელნაწერში სულ 72 მინიატიურაა ჩართული. წიგნი 400 ფურცლისაგან შედგებოდა, თუმცა დღეს მხოლოდ 144 ფურცელია შემორჩენილი. ფურცლის ზომებია: 27X21 სანტიმეტრი. 

მცირე სვინაქსარი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-648).

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიდი სვინაქსარი

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 49

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
ზღვის ფიზიკა

მინი|300პქ|მსოფლიო ოკეანის ბათიმეტრია.
მინი|300პქ|ზღვის დინება კუროსიო
**ზღვის ფიზიკა** (იგივეა რაც **ოკეანის ფიზიკა**, **ფიზიკური ოკეანოგრაფია**) — გეოფიზიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ზღვებსა და ოკეანეებში მიმდინარე ფიზიკურ პროცესებს. ზღვის ფიზიკის ძირითადი დარგებია: ზღვის თერმოდინამიკა, ზღვის ჰიდროდინამიკა, ზღვის აკუსტიკა, ზღვის ოპტიკა, ბირთვული ჰიდროფიზიკა და ოკეანეში ელექტრომაგნიტური ველების კვლევა. ზღვის ფიზიკის ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემაა ატმოსფეროსა და ოკეანის ურთიერთქმედების შესწავლა. ეს ურთიერთქმედება განაპირობებს ოკეანის თერმოდინამიკურ მდგომარეობას და იწვევს ოკეანის წყლის მოძრაობათა სახესხვაობების უმეტესობას. ოკეანისა და ატმოსფეროს ურთიერთქმედება ჰავის ფორმირების ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორია. ზღვის ფიზიკას დიდი მნიშვნელობა აქვს ზღვაოსნობის უსაფრთხოებისა და ამინდის პროგნოზისათვის.

ფიზიკური ოკეანოგრაფიის საწყისები ჩაისახა ანტიკურ ხანაში. იმ პერიოდში ფიზიკური ოკეანოგრაფიის საკითხებს აშუქებენ არქიმედე და პითეა. ძველ დროში მოღვაწე არაერთი მათემატიკოსი იკვლევდა ოკეანეს. ოკეანის პრობლემებზე მუშაობდა მრავალი მკვლევარი, მათ შორის ისააკ ნიუტონი, პიერ სიმონ ლაპლასი და სხვები.

**ზღვის თერმოდინამიკა** შეისწავლის ზღვის წყლის თერმოდინამიკურ მახასიათებლებს (ტემპერატურას, მარილიანობას, თბოშემცველობასა და სხვ.) ამ მახასიათებლების განაწილებას ვერტიკალური და ჰორიზონტული მიმართულებით, მათ დღეღამურ, სეზონურ და წლიურ ცვალებადობას, ოკეანის სითბურ ბალანსსა და სხვ.

**ზღვის ჰიდროდინამიკა** შეისწავლის ზღვის დინებებს, სხვადასხვაგვარ ტალღებს (ქარისმიერი, მოქცევა-მიქცევითი, ცუნამი, წყლის სტრატიფიკაციით გამოწვეული შინაგანი ტალღები და სხვ.), ტურბულენტურ მოძრაობასა და სხვ.

**ზღვის აკუსტიკა** შეისწავლის წყალში ბგერითი ტალღების გავრცელებას, მათ გაბნევასა და შთანთქმას, ბუნებრივ ხმაურს (მათ შორის თევზებისა და კიბოსნაირების მიერ წარმოქმნილ ხმაურს).

**ზღვის ოპტიკა** შეისწავლის წყალში სხვადასხვა ტალღის სიგრძისა და პოლარიზაციის მქონე სინათლის გავრცელებას, გაბნევასა და შთანთქმას, აგრეთვე სინათლის ბუნებრივ ველებს (მზის სინათლე, ბიოლუმინესცენცია).

**ბირთვული ჰიდროფიზიკა** შეისწავლის ოკეანის წყლის ბუნებრივსა და ხელოვნურ რადიოაქტიურობას და მის ცვალებადობას. თანამედროვე ზღვის ფიზიკის აქტუალური ამოცანაა წყალში დაბალი სიხშირის ელექტრომაგნიტური შეშფოთებათა და სხვა საკითხების შესწავლა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ზღვის ფიზიკა – დიდი საბჭოთა ენციკლოპეიდა 
* ფიზიკური ოკეანოგრაფიის ისტორია  

## ლიტერატურა 
* Шулейкин В. В., Физика моря, 4 изд., М., 1968;
* Ерлов Н. Г., Оптическая океанография, пер. с англ., М., 1970;
* Нелепо Б. А., Ядерная гидрофизика, М., 1970; 
* Каменкович В. М., Основы динамики океана, Л., 1973; 
* Лакомб А., Физическая океанография, пер. с франц., М., 1974; 
* Монин А. С., Каменкович В. М., Корт В. Г., Изменчивость Мирового океана, Л., 1974;
* Акустика океана, под ред. Л. М. Бреховских, М., 1974; 
* Defant А., Physical oceanography, v. 1–2, Oxf. – L. – N. Y. – P., 1961; 
* The Sea, v. 1–4, N, Y. – [a. o.], 1962–70.

კატეგორია:ზღვის ფიზიკა
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია

**ატოცის ღვთისმშობლის მცირე ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატოცში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, დასავლეთით, გულიკაანთუბანში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5,4 X 3,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია თლილი ქვა. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი თაღოვანი სარკმელია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
ჩრდილოეთი მალუკუ

**ჩრდილოეთი მალუკუ** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს მოლუკის კუნძულების ჩრდილოეთ ნაწილს. ეს კუნძულები 1999 წლამდე მთლიანად ერთ — მალუკუს პროვინციაში იყო მოქცეული. პროვინციული დედაქალაქია უდიდეს კუნძულ ჰალმაჰერაზე მდებარე სოფიფი, თუმცა მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ უდიდესია ყოფილი დედაქალაქი, კუნძული ტერნატე.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კუნძული იყოფა 7 სარეგენტოდ და 2 ავტონომიურ ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:ჩრდილოეთი მოლუკი
კატეგორია:მოლუკის კუნძულები
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
ჩრდილოეთი სულავესი

**ჩრდილოეთი სულავესი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე და ესაზღვრება გორონტალოს პროვინციას, რომელიც 2001 წლამდე მის შემადგენლობაში შედიოდა. პროვინციის უკიდურესი ჩრდილოეთი ნაწილი, საგიჰესა და დალაუდის კუნძულები ფილიპინების დავაო-დელ-სურის პროვინციას ესაზღვრება. დედაქალაქი და უმსხვილეი ქალაქია მანადო.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 2 265 937 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ჩრდილოეთი სულავესი 11 სარეგენტოდ იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 
*  Kotamobagu
* 12 surprises in North Sulawesi 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:ჩრდილოეთი სულავესი
კატეგორია:1959 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
ჩრდილოეთი სუმატრა

**ჩრდილოეთი სუმატრა** () — პროვინცია ინდონეზიაში, კუნძულ სუმატრაზე. დედაქალაქია ჩრდილო–აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე მედანი. წარმოადგენს ინდონეზიის ყველაზე ხალხმრავალ პროვინციას, რომელიც კუნძულ იავის მიღმა მდებარეობს. ფართობით ოდნავ აღემატება შრი-ლანკას.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით პროვინცია იყოფა 25 სარეგენტოდ და 8 ავტონომიურ ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* Map of north Sumatra 
* North Sumatra Tourism Board 
* 6 Recommended Destinations in North Sumatera 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:ჩრდილოეთი სუმატრა
კატეგორია:ანდამანის ზღვა
ბრეძის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ბრეძის კვირაცხოვლის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ბრეძაში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მთაზე. თარიღდება X საუკუნის მეორე ნახევრით.

ეკლესია დარბაზულია (10,8 X 6,1 მ). მისი ფასადები მოპირკეთებულია სხვადასხვა ფერის კარგად დამუშავებული, სწორ ჰორიზონტალურ რიგებად დალაგებული მოზრდილი საპერანგე კვადრებით, ხოლო ინტერიერის კედლები ნატეხი, პირმოსწორებული ქვით. ეკლესიას სამი შესასვლელი აქვს: დასავლეთით, ჩრდილოეთითა (ამოშენებულია) და სამხრეთით. სწორკუთხა საკურთხევლის ღერძზე ერთი სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა დანაწევრებულია ორსაფეხურიანი პილასტრებითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი და დეკორატიული თაღებით. პილასტრებით არის გამოყოფილი საკურთხეველიც. აქაც პილასტრებზე გადაყვანილია კედლის დეკორატიული თაღები, რომლებსაც ბოლოებში ღრმა ტრომპები აქვს. ტრომპები საკურთხევლის კონქის საფუძველს ქმნიან. აღმოსავლეთ ფასადის რელიეფი (საერო პირი) და ასომთავრული წარწერა ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
მეფის მთელი მხედრიონი

**მეფის მთელი მხედრიონი** — რობერტ პენ უორენის რომანი. გამოიცა 1946 წელს. 

რომანში ასახულია 1930-იან წლებში ამერიკის სამხრეთული შტატის გუბერნატორის, ვილი სტარკისა და მისი ამალის ცხოვრება. ვილი სტარკის პროტოტიპი იყო ჰიუ ლონგი, რომელიც 30-იან წლებში ლუიზიანას გუბერნატორი, შემდეგ აშშ-ის სენატორი, ხოლო შემდეგ პრეზიდენტობისთვის მებრძოლი იყო.

ნაწარმოების მიხედვით ფილმები გადაიღეს 1949 და 2006 წლებში. 1949 წლის ვერსიამ მიიღო ოსკარი საუკეთესო  სურათისთვის.

## ჯილდოები
*1947 - პულიცერის პრემია  

## რესურსები ინტერნეტში
* მეფის მთელი მხედრიონი Google Books-ზე
* რომანის პირველი გამოცემის ფოტოები 

კატეგორია:1946 წლის რომანები
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული ამერიკული რომანები
მეფის მთელი მხედრიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

დასახელება **მეფის მთელი მხედრიონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მეფის მთელი მხედრიონი - რობერტ პენ უორენის რომანი
*მეფის მთელი მხედრიონი - რომანის 1949 წლის ეკრანიზაცია
*მეფის მთელი მხედრიონი - რომანის 2006 წლის ეკრანიზაცია
ბრეძის კომპლექსი

**ბრეძის კომპლექსი** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრეძში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. კომპლექსში შედის: ზღუდერის (დიდი), წმ. მარინეს (მცირე) ეკლესიები და გალავანი. 

ზღუდერის ეკლესია სტილისტური ნიშნებით თარიღდება X საუკუნით. XIX საუკუნეში შეუკეთებიათ: სამხრეთ შესასვლელი გაუფართოვებიათ, საპირეები მოყვითალო თლილი ქვით ამოუყვანიათ და კარისათვის ქვის ნახევარწრიული თაღი გაუკეთებიათ. წვრილი ქვით შეუკეთებიათ ფასადის ზედა ნაწილებიც, შენობისათვის შემოუყოლებიათ ლავგარდანი, გადაუხურავთ კრამიტით (ხის კოჭებზე) და ფასადები მთლიანად შეულესიათ.

ეკლესია დარბაზულია (14,7 X 8,5 მ), ნაგებია კარგად დამუშავებული მუქი შინდისფერი ბაზალტის კვადრებით. ეკლესიას სამხრეთით ფართო და მაღალი შესასვლელი აქვს; შიგნიდან ნახევარწრიული და გარედან არქიტრავული დასავლეთის შესასვლელი, აგრეთვე ჩრდილოეთის შესასვლელი, ამოშენებულია. ნახევარწრიული აფსიდი ამაღლებულია ერთი საფეხურით. აფსიდის ღერძზე ერთი სარკმელია; ერთი სარკმელი დასავლეთითაა, ორი - სამხრეთით. კონქი დარბაზს ორნაწილიანი სატრიუმფო თაღით უკავშირდება. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა დანაწევრებულია სამი წყვილი პილასტრითა და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღებით. ორსაფეხურიანი მასიური პილასტრები ღრმად იჭრება დარბაზის სივრცეში და საკმაოდ ღრმა უბეებს ქმნის.

ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის არქიტრავის ქვაზე, ცენტრში გამოსახულია განედლებული ჯვარი, რომლის ორივე მხარეს თითო ვარდულია ამოკვეთილი.

წმ. მარინეს ეკლესია დგას ზღუდერის ეკლესიის დასავლეთით, ოციოდე მეტრზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. 

ეკლესია დარბაზულია (7,2 X 4,75 მ), ნაგებია უხეშად დატეხილი, პირმოსწორებული მოზრდილი ქვებით, აქა-იქ ურევია რიყის ქვაც. ერთი მთლიანი ბრტყელი დამუშავებული ლოდით გადახურული ვიწრო შესასვლელი დასავლეთითაა. მცირე სიღრმის ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი ვიწრო სარკმელი და პატარა ნიშებია. თითო სარკმელი სამხრეთის და დასავლეთის კედლებშია. სარკმლების ქვედა ნაწილები ძლიერ დამრეცია. ნიში ჩრდილოეთ კედელშიცაა. დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. პილასტრები და თაღები კედლების მსგავსად ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვით. პილასტრების კაპიტელებს მარტივი თაროსებრი კონსოლების სახე აქვს. კამარა და აფსიდის კონქი ნატეხი ქვისა და კირხსნარის დაბეტონებულ მასას წარმოადგენს. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში შეკეთებული ჩრდილოეთ კედელი დეფორმირებულია. კედლები და კამარა მთლიანად შელესილი და მოხატული ყოფილა. გაირჩევა გამოსახულებათა კონტურები და თანმხლები წარწერების ფრაგმენტები. არის მლოცველთა მინაწერებიც.

ეკლესიის მხოლოდ აღმოსავლეთ ფასადის სარკმელია შემკული ქვაში ამოკვეთილი გაშლილმკლავებიანი თაღოვანი წარბით.

ზღუდერის ეკლესიის მახლობლად, თანამედროვე სასაფლაოს ტერიტორიაზე, მდებარეობს ნასოფლარი, რომელიც თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. გამოვლენილია რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგებ შენობათა საძირკვლის საფუძვლები.

კომპლექსს შემოვლებული ჰქონია გალავანი, რომლის ნანგრევები რამდენიმე ადგილას არის შემორჩენილი. გაირჩევა გალავნის კონტურები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ბრეძის კომპლექსი

კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
მეფის მთელი მხედრიონი (2006 წლის ფილმი)

**მეფის მთელი მხედრიონი** — 2006 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი ამავე სახელწოდების რომანის  რიგით მეორე ეკრანიზაციაა. 1949 წლის ვერსიასთან შედარებით ეს ფილმი უფრო ახლოსაა ლიტერატურულ პირველწყაროსთან. ფილმი უარყოფითად შეაფასა კრიტიკამ და წარუმატებელი აღმოჩნდა კომერციული თვალსაზრისით.

## როლებში
*შონ პენი- ვილი სტარკი
*ჯუდ ლოუ - ჯეკ ბერდენი, მთხრობელი
*კეიტ უინსლეტი - ენ სტენტონი
*ჯეიმზ განდოლფინი - ქონდარა დაფი
*პატრისია კლარკსონი - სეიდი ბერკი
*მარკ რუფალო - ადამ სტენტონი
*ენტონი ჰოპკინზი - მოსამართლე ირვინი
*კეთი ბარკერი - მისის ბერდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2006 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:პოლიტიკური ფილმები
ყვავის საყდარი (აგარა)

**ყვავის საყდარი** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს დაბა აგარის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კმ-ზე, ვრცელი მინდვრის (დედოფლის მინდორი) განაპირას. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,5 X 3,9 მ), ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია, რომლის ძირშიც სატრაპეზოა მიშენებული. ერთი ვიწრო სარკმელი დასავლეთ კედლის ცენტრშია. გრძივი კედლები წყვილი პილასტრით ორ მონაკვეთად იყოფა. ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი პილასტრების მარტივ კაპიტელებს ეყრდნობა. დარბაზი მთლიანად შელესილია და სავარაუდოა, რომ მოხატულიც იყო. ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. ყველა ფასადი მორთულია აგურით გამოყვანილ, უსწორო ფორმის დეკორატიულ თაღედით. ლავგარდანი შედგენილია თაროს, ოდნავ ამოღარული წრეთარგისა და ლილვისაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საციხურის წმინდა გიორგის ეკლესია

**საციხურის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ საციხურში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (10,2 X 6,6 მ), ნაგებია ქვიშაქვის ფილებით. დასავლეთიდან და სამხრეთიდან თაღოვანი შესასვლელებია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სარკმელია, რომლის გვერდებზე სწორკუთხა ნიშებია. დასავლეთით და სამხრეთით თითო სარკმელია, ჩრდილოეთით - ორი. ყველა სარკმელი თაღოვანია. დარბაზის გრძივი კედლები და ცილინდრული კამარა დანაწევრებულია პილასტრებით და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით. სამხრეთ შესასვლელი მოჩარჩოებულის გლუვი ლილვებით. ეკლესიას თაროსებრი ლავგარდანი და კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ჭვრინისის წმინდა იორამის ეკლესია

**ჭვრინისის წმინდა იორამის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ჭვრინისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს.

ეკლესია დარბაზულია (5,5 X 4,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, კონსტრუქციული ნაწილები ამოყვანილია თლილი ქვის თანაბარი წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთით ერთი სწორკუთხა სარკმელია. ინტერიერი და ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესია გადახურული იყო ღარიანი კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
დაჯირა

**დაჯირა** (ლათ. *Salvia verticillata*) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა ტუჩოსანთა ოჯახიდან. სწორმდგომ ღეროზე მოპირდაპირედ განლაგებული კვერცხისმაგვარი, გრძელი, ელიპტური, ოდნავ დახორკლილი შებუსული ფოთლებით და მტევნისებურად დატოტვილი, 20-40 საგველა იისფერ-იასამნისფერი ყვავილებით.

ყვავის მთელი ზაფხულის განმავლობაში. გვხვდება მთის შუა და ზედა სარტყელში, კარგი თაფლოვანია.

## ლიტერატურა
* Die große Pflanzen-Enzyklopädie, Bd. 2., გვ. 953

## სქოლიო
კატეგორია:ტუჩოსანნი
დეზურა

**დეზურა** (ლათ.*Delphinium elatum*) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ხარისძირასებრთა ოჯახიდან. ფოთოლი სამნაკვთოვანია, თათისებრი, ძლიერ დანაწევრებული. მისი ლურჯი, ცისფერი ან იისფერი ყვავილები შეკრებილია საგველა ან მტევნისებრ ყვავილედებად. ყვავილსაფარის ზედა ფოთოლი დეზიანია, ნაყოფი — ფოთლურა. 

მცენარის ყველა ნაწილი, განსაკუთრებით ნაყოფი შეიცავს მომწამვლელ ალკოლოიდებს. კულტივირებული სახით დედამიწაზე ყველგანაა გავრცელებული, გარდა ავსტრალიისა და პოლარული სარტყელისა. 

საქართველოში ველურად იზრდება მთის შუა, ზედა, სუბალპურ და ალპური სარტყელის ველებსა, ტყისპირებსა და მაღალბალახეულში.

## ლიტერატურა
* Die große Pflanzen-Enzyklopädie, Bd.2, გვ.359

## სქოლიო
კატეგორია:ხარისძირასებრნი
მეფის მთელი მხედრიონი (1949 წლის ფილმი)

**მეფის მთელი მხედრიონი** ()— 1949 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი გადაღებულია ამავე სახელწოდების რომანის  მიხედვით.

## როლებში
*როდერიკ კროუფორდი — ვილი სტარკი
*ჯონ ირლანდი — ჯეკ ბერდენი
*მერსედეს მაკ-კემბრიჯი — სეიდი ბერკი

## ჯილდოები
ფილმი წარდგენილი იყო ოსკარის 7 ნომინაციაზე და მიიღო სამი ოსკარი

**ოსკარი**
*საუკეთესო სურათისთვის
*საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის - როდერიკ კროუფორდი
*საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში - მერსედეს მაკკემბრიჯი

**ოქროს გლობუსი**
*საუკეთესო ფილმი
*საუკეთესო რეჟისორი: რობერტ როსენი
*საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: როდერიკ კროუფორდი
*საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: მერსედეს მაკკემბრიჯი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1949 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:პოლიტიკური ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:ნუარის ჟანრის ფილმები