იური გაგარინი

**იური ალექსის ძე გაგარინი** (; დ. 9 მარტი, 1934, სოფ. კლეშინო, გჟატსკის რაიონი, სმოლენსკის ოლქი — გ. 27 მარტი, 1968, სოფ. ნოვოსიოლოვოსთან) — რუსი საბჭოთა  მფრინავი-კოსმონავტი, პირველი ადამიანი, რომელიც კოსმოსში გაფრინდა. პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის გმირი (14 აპრილი, 1961), სკკპ წევრი 1960-იდან. დაიბადა კოლმეურნის ოჯახში. 1951 წელს წარჩინებით დაამთავრა სახელოსნო სასწავლებელი და მუშა ახალგაზრდობის სკოლა, 1955 სარატოვის ინდუსტრიული ტექნიკუმი. ამ ტექნიკუმში სწავლისას გადადგა პირველი ნაბიჯები ავიაციაში. 1957 წელს დაამთავრა ორენბურგის (იმ დროისთვის - ჩკალოვი) მფრინავთა I სამხედრო-საავიაციო სასწავლებელი და მსახურობდა წითელდროშოვანი ჩრდილოეთის ფლოტის გამანადგურებელი ავიაციის ნაწილებში. 1960 წელს გაგარინი, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ნიჭიერი და მამაცი გამანადგურებელი მფრინავი, ჩაირიცხა კოსმონავტთა რაზმში. 1968 წლის თებერვალში წარჩინებით დაამთავრა ნ. ჟუკოვსკის სახელობის სამხედრო-საჰაერო საინჟინრო აკადემია მოსკოვში.

## გაფრენა 
1961 წლის 12 აპრილს გაგარინი მსოფლიოში პირველი გაფრინდა დედამიწის ახლო კოსმოსურ სივრცეში კოსმოსური ხომალდ-თანამგზავრით „ვოსტოკ-1“ და 1 სთ და 48 წთ-ში დედამიწას ერთხელ შემოუარა (ორბიტის პარამეტრები იყო: პერიგეა-169 კმ, აპოგეა-315 კმ, ორბიტის დახრა ეკვატორის მიმართ 64.95°). მაშინდელი ტექნიკა საშუალებას არ იძლეოდა კოსმონავტი ხომალდში მყოფი დაშვებულიყო დედამიწაზე და ამის გამო გაგარინი (ისევე როგორც ყველა სხვა კოსმონავტი „ვოსხოდ-1“ გაფრენამდე) 7 კილომეტრ სიმაღლეზე კატაპულტით გამოეყო ხომალდს და მიწაზე დაეშვა. ეს ფაქტი დიდი ხნის განმავლობაში დამალული იყო მსოფლიო საზოგადოებისგან. გაფრენის წარმატებით დასრულების შემდეგ გაგარინი სრულყოფდა თავის ოსტატობას, ასწავლიდა და ავარჯიშებდა კოსმონავტებს, ხელმძღვანელობდა კოსმოსურ ხომალდების ფრენას, ამავე დროს ეწეოდა დიდ საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ მუშაობას. იყო სსრკ-ის VI-VII მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, საკავშირო ალკკ ცკ-ის წევრი, 1966-იდან ასტრონავტიკისა და კოსმოსური სივრცის კვლევის საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და ბევრი უცხოური სახელმწიფო უმაღლესი ორდენებით.

ტრაგიკულად დაიღუპა საწვრთნელი ფრენის დროს, ვლადიმირის ოლქის სოფ. ნოვოსიოლოვოსთან (დაღუპვის შესახებ არსებობს სხვადასხვა დაუსაბუთებელი ვერსიები). დასაფლავებულია მოსკოვში, წითელ მოედანზე, ნეკროპოლში კრემლის კედელთან. მისი ხსოვნის უკვდავსაყოფად სმოლენსკის ოლქის ქ. გჟატსკს დაერქვა ქ. გაგარინი და სმოლენსკის ოლქის გჟატსკის რაიონს გაგარინის რაიონი. ი. ა. გაგარინის სახელი მიეკუთვნა წითელდროშოვან კუტუზოვის ორდენოსან სამხედრო-საავიაციო აკადემიას მონინოში. გაგარინის სახელი ეწოდა მთვარის ერთ-ერთ კრატერს, აგრეთვე ერთ-ერთ მცირე პლანეტას.

## ხსოვნა
1968 წელს ავიაციის საერთაშორისო ფედერაციამ (ფაი) დააწესა ი. გაგარინის სახელობის ოქროს მედალი.

მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს გაგარინი.

## საფოსტო მარკები და მონეტები 

File:The Soviet Union 1964 CPA 3014 stamp (Space Exploration. Gagarin and Vostok 1).jpg|1964
File:1976 4569.jpg|1976
File:1981 5175.jpg|1981
File:Stamps of Azerbaijan, 2001-595s.jpg|2001
File:Stamp of Moldova md383.jpg|2001
File:Postage stamp - 75th Anniversary of the Birth of Yuri Gagarin.jpg|2009
File:RR5514-0005R 10 рублей биметалл 2001 40 лет полета Гагарина реверс.png||2001
File:RR5714-0010R.png|2011
File:RR5220-0010R.png|2011
File:2011. Stamp of Belarus 07-2011-03-28-m.jpg|2011

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*Первый космонавт Земли

## სქოლიო
კატეგორია:კოსმონავტები
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ყამირი მიწების ათვისებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:კლემენტ გოტვალდის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სკკპ-ის XXII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XXIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დაკრძალულები ნეკროპოლში კრემლის კედელთან