თურქეთის ავიახაზები

**თურქეთის ავიახაზები** ან **Turkish Airlines** () — თურქული ავიაკომპანია, რომლის სათავო ოფისი მდებარეობს სტამბოლის აეროპორტში. 2022 წლისთვის, იგი დაფრინავს 340 მიმართულებით ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ამერიკაში; ამ მაჩვენებლით ის მსოფლიოში პირველი ავიაკომპანიაა. თურქეთის ავიახაზები ასევე არის მსოფლიოში პირველი, სატვირთო გადაზიდვების რაოდენობით. ავიაკომპანიის მთავარი შტაბ-ბინა მდებარეობს სტამბოლის ათათურქის აეროპორტში. მთავარი ბაზაა სტამბოლის აეროპორტი.

2008 წლის 1 აპრილიდან არის Star Alliance-ის წევრი.

## ისტორია 
### ადრეული წლები 
Turkish Airlines შეიქმნა 1933 წლის 20 მაისს, როგორც „სახელმწიფო ავიაკომპანიის ადმინისტრაცია“ (), რომელიც ეროვნული თავდაცვის სამინიტროს დეპარტამენტი იყო. თავდაპირველ ფლოტს შეადგენდა ორი 5-ადგილიანი „Curtiss Kingbirds“, ორი 4-ადგილიანი „Junkers F.13s“ და ერთი 10-ადგილიანი „Tupolev ANT-9“-ის თვითმფრინავი.

### ომის შემდგომი პერიოდი 
[thumb|right|თურქეთის ავიახაზების "Fokker F.27 Friendship" ჯდება [ათენის (ჰელენიკონი) აეროპორტში 1973 წელს]]
1945 წელს, ავიაკომპანიის ფლოტს შეუერთდა რამდენიმე "Douglas DC-3s" და "Douglas C-47s", რამაც მისი ქსელის გაფართოებას შეუწყო ხელი.
[thumb|right|თურქეთის ავიახაზების "Douglas DC-10" [1974 წელს, ავიაკომპანიის თავდაპირველი ფერის სქემა]]
1956 წელს, თურქეთის მთავრობამ ავიაკომპანიის რეორგანიზაცია მოახდენა სახელწოდებით "Türk Hava Yollari Å.Ò." (შემოკლებით „THY“).]]
[thumb|თურქეთის ავიახაზების Boeing 737-800, [2010 FIBA-ს მსოფლიო ჩემპიონატის შეფერილობით სტამბოლის ათათურქის სახელობის აეროპორტში.]]
[thumb|left|[სტამბოლის ათათურქის აეროპორტი, 2013 წლის ნოემბერი]]
[thumb|თურქეთის ავიახაზების Airbus A321-200 "Turkish Airlines ევროლიგის" შეფერილობით. [2010 წლიდან ავიაკომპანია არის ძირითადი სპონსორი ევროპის საკალათბურთო ლიგის.]]

ავიაკომპანიისათვის ახალი ტერმინალი გაიხსნა 2000 წლის იანვარში, სტამბოლის ათათურქის აეროპორტში. Turkish Airlines-მა განაგრძო საერთაშორისო მიღწევების გაზრდა, გააფორმა მარკეტინგული შეთანხმებები "Asiana Airlines"-თან, "American Airlines"-თან, მალაიზიის ავიახაზთან, "LOT Polish Airlines"-თან, ჩეხეთის ავიახაზებთან და "Cathay Pacific"-თან, 2000 წელს. ანტალია-ფრანკფურტის მარშრუტი დაემატა 2001 წელს, „კოდ-გაზიარების“ შეთანხმების მეშვეობით "Sun Express"-თან. თუმცა, მათ უარი თქვეს "Swissair"-ს ეგიდით ჩამოყალიბებულ "Qualiflyer" ალიანსზე, რომ მოიზიდონ სტრატეგიული ინვესტორი მათი პრივატიზაციისთვის.

2008 წლის 1 აპრილს, "Turkish Airlines" შეუერთდა Star Alliance, 18-თვიანი ინტეგრაციის პროცესის შემდეგ, რომელიც დაიწყო 2006 წლის დეკემბერში, და გახდა მეშვიდე ევროპული ავიაკომპანია 20-კაციან ალიანსში.

2010 წლის აპრილში, *TURKISH* შეიცვალა *TURKAIR*-ად, როგორც ახალი გამოძახების ნიშანი "Turkish Airlines"-თვის.

2011 წლის დეკემბერში, თურქეთის მთავრობამ გამოაქვეყნა ადენ ადდეს საერთაშორისო აეროპორტის, რომელიც მდებარეობს მოგადიშოში (სომალი), მოდერნიზაციის გეგმა, რომელიც გახდა ერთ-ერთი უახლესი ფრენის მიმართულება გადამზიდავისთვის 2012 წელს. რეაბილიტაციის პროექტი, ნაწილია თურქეთის ფართო ჩართულობის ადგილობრივი პოსტკონფლიქტური აღმშენებლობის პროცესში. მათ შორის დაგეგმილია სარემონტო სამუშაობები ახალი სააეროპორტო სისტემების და ინფრასტრუქტურის, ასევე თანამედროვე საკონტროლო-კოშკის აშენება, საჰაერო სივრცის მონიტორინგისთვის. 2012 წლის მარტში, "Turkish Airlines"-ი გახდა პირველი საერთაშორისო გადამზიდავი, რომელიც განაახლა რეისები სომალიში, 1990-იან წლების სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ.

2013 წლის ბოლოს, "Turkish Airlines"-მა გაზარდა თავისი ფრენების რაოდენობა 241 მიმართულებით მსოფლიოში (199 საერთაშორისო და 42 შიდა).

## კორპორატიული საქმიანობა 
thumb|თურქეთის ავიახაზების შტაბ-ბინა
thumb|თურქეთის ავიახაზების თბილისის ოფისი 2016 წელს

### მმართველი 
2016 წლის აპრილისთვის, თამელ ქოთილი ფლობს კომპანიის პრეზიდენტის და აღმასრულებელი დირექტორის პოზიციებს.

### ბიზნეს ტენდენციები 
"Turkish Airlines"-ის ძირითადი ტენდენციები, ბოლო 13 წლის განმავლობაში ნაჩვენებია ქვემოთ (2016 წლის 24 მარტისთვის):

## ბონუსური პროგრამა 
*Miles & Smiles* — თურქეთის ავიახაზების ხშირი კლიენტების ბონუსური პროგრამაა, რომელიც გაიხსნა 2000 წელს, როდესაც ავიაკომპანიამ დატოვა Qualiflyer-ი. დაგროვილი მილები მომხმარებელმა შეიძლება გამოიყენოს, როგორც თურქეთის ავიახაზების რეისებზე, ასევე *Star Alliance* ქსელის რეისებზე. Miles & Smiles *Classic Plus* ბარათის მფლობელებს, უფლება აქვთ იმავე შეღავათებზე, რაც Star Alliance-ის *Silver* ბარათის მფლობელებს.

## სასპონსორო და ხელშემწყობი ხელშეკრულებები 
[thumb|თურქეთის ავიახაზები ასევე აფინანსებებს [გერმანიის საფეხბურთო ბუნდესლიგა|ბუნდესლიგის კლუბს ბორუსია დორტმუნდს.]]
[thumb|upright=1.05|თურქეთის ავიახაზების თვითმფრინავი, გაფორმებული [ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2016-ის ემბლემით.]]
თურქეთის ავიახაზები შეირჩა რამდენიმე ევროპული საფეხბურთო კლუბის ოფიციალურ ავიაკომპანიად, როგორიცაა ბარსელონა, ბორუსია დორტმუნდი, გალათასარაი, ოლიმპიკი მარსელი, ასტონ ვილა, სარაევო, ჰანოვერი 96 და რომა.

ავიაკომპანიამ გააფორმა სასპონსორო და ხელშემწყობი ხელშეკრულებები ცნობილ სპორტსმენებთან და მსახიობებთან, მათ შორის: ლიონელ მესი, კობი ბრაიანტი, კევინ კოსტნერი, უეინ რუნი

გარდა ამისა, 2010 წლიდან კომპანია *Turkish Airlines ევროლიგის* ძირითადი სპონსორია. ასევე იყო 2010 ფიბა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის სპონსორი.

2013 წლის 22 ოქტომბერს, თურქეთის ავიახაზებმა და ევროლიგამ, ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, არსებული სასპონსორო გარიგების ხუთი წლის ვადით გახანგრძლივების თაობაზე, 2020 წლამდე.

2014 წლის სექტემბერში, თურქეთის ავიახაზები იაპონური *Bj-ლიგის* მთავარი სპონსორი გახდა.

თურქეთის ავიახაზები სპონსორია *Turkish Airlines Open*-ის, გოლფის ევროპული ტურის, რომელიც 2013 წლიდან ყოველწლიურად ტარდება თურქეთში.

2015 წლის 10 დეკემბერს, თურქეთის ავიახაზებმა და უეფამ, ხელი მოაწერეს სასპონსორო გარიგებას  ევრო 2016-სთვის.

2016 წლის 29 იანვარს, თურქეთის ავიახაზებმა გამოაცხადა თავისი პარტნიორობა Warner Bros-თან, რომელიც გაუწევს სპონსორობას ფილმს *Batman v Superman: Dawn of Justice*. ფილმში, გადამწყვეტი სცენა ვითარდება თურქეთის ავიახაზების თვითმფრინავის ბორტზე 777.

## მიმართულებები 
2015 წლის თებერვლისთვის, თურქეთის ავიახაზები ასრულებს რეისებს 113 ქვეყანაში, 282 მიმართულებით.

### კოდშეარის შეთანხმებები 
2016 წლის თებერვლისთვის, თურქეთის ავიახაზებს აქვს კოდშეარის შეთანხმება შემდეგ ავიაკომპანიებთან:

* Adria Airways
* Aegean Airlines
* Air Astana
* Air Canada
* Air China
* Air India
* Air Kyrgyzstan
* Air Malta
* Air New Zealand
* All Nippon Airways
* Asiana Airlines
* Austrian Airlines
* Avianca
* აზერბაიჯანის ავიახაზები
* ხარვატიის ავიახაზები
* EgyptAir
* ეთიოპიის ავიახაზები
* Etihad Airways
* EVA Air
* Garuda Indonesia
* Hawaiian Airlines
* Iran Air
* Jetblue Airways
* Kuwait Airways
* Lufthansa
* Luxair
* LOT პოლონეთის ავიახაზები
* მალაიზიის ავიახაზები
* Oman Air
* პაკისტანის საერთაშორისო ავიახაზები
* ფილიპინების ავიახაზები
* Royal Air Maroc
* Royal Brunei Airlines
* Royal Jordanian
* RwandAir
* Scandinavian Airlines
* Singapore Airlines
* შვეიცარიის საერთაშორისო ავიახაზები
* TAP Portugal
* Thai Airways International
* უკრაინის საერთაშორისო ავიახაზები
* United Airlines
* UTair

## ფლოტი 
[thumb|[Boeing 737-800 Star Alliance-ის შეფერილობით პრაღის ვაცლავ ჰაველის საერთაშორისო აეროპორტში.]]
[thumb|[Airbus A310|Airbus A310-300F ძველი ლოგოთი]]
[thumb|[Airbus A330-300 ახალი ლოგოთი]]
[thumb|[Boeing 737-900ER ახალი ლოგოთი]]
[thumb|თურქეთის ავიახაზების [Boeing 777-300ER]]
2016 წლის ივნისისთვის, თურქეთის ავიახაზების ფლოტი შედგება შემდეგი თვითმფრინავებისგან:

### შეფერილობა 
ავიაკომპანიის "Eurowhite" შეფერილობა წარმოადგენს თეთრ ფიუზელაჟზს ლურჯი ასოებიტ, ნაცრისფერი ტიტა, რომელიც დაწყებულია ფიუზელაჟის უკანა ფრთიდან კუდამდე და წითელი კუდი, კომპანიის ლოგოთი თეთრ წრეში.

წარსულში, თვითმფრინავი შეიღებილი იყო თეთრ ფერად ოთხი წითელი ზოლებით, რომელიც გადიოდა მთელ ფიუზელაჟზე და კუდი თეთრი ფერის წითელი ცენტრით, რომელიც მოიცავდა ემბლემას; ნაცვლად თეთრი ემბლემისა წითელ წრეში, ემბლემა იყო წითელი ფერის თეთრი წრეში.

### რედიზაინი 
ლოგო კუდზე შეიცვალა 2010 წლის მაისში: ემბლემა არის თეთრი ლოგო წითელ ფონზე, ხოლო ადრე იყო წითელი ლოგო და თეთრ ფონზე.

გარდა ამისა, წარწერამ "Turkish" ჩაანაცვლა "Turkish Airlines", ფიუზელაჟის წინა მარცხენა და წინა მარჯვენა მხარე.

## ჯილდო 
თურქეთის ავიახაზებმა მოიგო „Skytrax“ ჯილდო, კატეგორიებში: *ევროპის საუკეთესო ავიაკომპანია*, *სამხრეთ ევროპაში საუკეთესო ავიაკომპანია* და *მსოფლიოს საუკეთესო პრემიუმ ეკონომ კლასის ადგილიანი ავიაკომპანია* ზედიზედ სამი წლის განმავლობაში: 2011, 2012 და 2013 წლებში. ის შეინარჩუნა თავისი სტატუსი, როგორც *ევროპის საუკეთესო ავიაკომპანია* 2014 და 2015 წელს, რითიც ზედიზედ ხუთი წლის განმავლობაში იყო. გარდა ამისა, თურქეთის ავიახაზებმა შეირჩა *წლის ავიაკომპანიად* *საჰაერო ტრანსპორტის სააგენტოს* მიერ, 2013 წლის *საჰაერო ტრანსპორტის სააგენტო* დაჯილდოების ცერემონიაზე.

## თურქეთის ავიახაზების აკადემია 
თურქეთის ავიახაზების აკადემია დაარსდა 28-ე *THY*-ს საბჭოს გადაწყვეტილებით 2004 წლის 10 ნოემბერს და პირველი ტრენინგი დაიწყო 16 იუნკრით 2006 წლის 1 მაისს. აკადემია ბაზირებულია *სტამბოლის ათათურქის აეროპორტში* და იყენებს მიმდებარე *ჩორლუს აეროპორტსაც*, სასწავლო საქმიანობისთვის.

აკადემიის ფლოტი შედგება შემდეგი 14 თვითმფრინავისგან:

* 10 Cessna 172S
*  2 Cessna Citation Mustang
*  2 Diamond DA-42NG

## თურქეთის ავიახაზების სარემონტო ცენტრი 
თურქეთის ავიახაზების გააჩნია თავისი ტექნიკური მომსახურების ცენტრი, რომელიც მდებარეობს სტამბოლის ათათურქის სახელობის აეროპორტში. ტექნიკური მომსახურების ცენტრი, ე.წ. *Turkish Technic*, არის პასუხისმგებელი შეინარჩუნოს ჩაატაროს სარემონტო და კაპიტალური რემონტი თავისი და მესამე მხარის თვითმფრინავების, მათ შორის პლანერის, შასის და სხვა ქვესისტემების.

*Turkish Technic*, Pratt & Whitney ერთად, 2010 წლის იანვარში გახსნა ძრავის ცენტრი საბიჰა გიოქჩენის საერთაშორისო აეროპორტში (SAW), რომელსაც ჰქვია *TEC* (თურქული ძრავის ცენტრი). დაწესებულება უზრუნველყოფს ძრავის შენარჩუნებას, სარემონტო და კაპიტალურ სარემონტო მომსახურებას, მომხმარებლებს მსოფლიოს მასშტაბით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Skylife 
* Anadolujet (თურქეთის ავიახაზების რეგიონალური დაბალი ტარიფის ავიაკომპანია)
* SunExpress (ერთობლივი საწარმო Lufthansa)
* TURKISH TECHNIC ოფიციალური საიტი 
* თურქეთის საავიაციო აკადემიის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ავიაკომპანიები
კატეგორია:თურქული ბრენდები
კატეგორია:თურქეთის ავიახაზები