ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტი

**ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტი** (: *Universiteti i Mjekësisë, Tiranë*) — სახელმწიფო უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა, რომელიც მდებარეობს ალბანეთის დედაქალაქ ტირანაში. ეს არის ქვეყნის წამყვანი სამედიცინო უნივერსიტეტი, რომელიც სპეციალიზდება მედიცინის, სტომატოლოგიის, ფარმაციისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიმართულებებით.

## ისტორია
ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტის ისტორიის ფესვები უკავშირდება მე-20 საუკუნის შუა პერიოდს, როდესაც ომის შემდგომი ალბანეთი ცდილობდა თანამედროვე განათლების სისტემის შექმნას. 1952 წლის 5 აპრილს, მთავრობის სპეციალური დეკრეტით, ტირანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფარგლებში დაარსდა სამედიცინო ფაკულტეტი, რომელიც გახდა ქვეყნის ისტორიაში პირველი უმაღლესი სამედიცინო საგანმანათლებლო დაწესებულება. 
ფაკულტეტის პირველი ხელმძღვანელი გახლდათ პროფესორი ილია ძეპი, ცნობილი ალბანელი ექიმი, რომელმაც განათლება მიიღო იტალიაში. პირველი აკადემიური პერსონალის უმრავლესობა შედგებოდა უცხოეთში განათლებამიღებული ალბანელი ექიმებისგან, ასევე მოწვეული იყვნენ სპეციალისტები საბჭოთა კავშირიდან და აღმოსავლეთ ევროპის სხვა სოციალისტური ქვეყნებიდან. 
დასაწყისში ფაკულტეტზე იღებდნენ მხოლოდ 50 სტუდენტს წელიწადში და სწავლების პროგრამა იყო 5-წლიანი. სწავლება მიმდინარეობდა საბჭოთა მოდელის მიხედვით, რომელიც ითვალისწინებდა თეორიული სწავლების მაღალ დონესა და პრაქტიკული უნარების განვითარებას. პირველი კურსდამთავრებულები ფაკულტეტს დაასრულეს 1957 წელს.
განვითარება კომუნისტური რეჟიმის პერიოდში (1952-1990)
1960-იანი წლების დასაწყისში, ალბანეთის პოლიტიკური დაპირისპირების გამო საბჭოთა კავშირთან, სამედიცინო ფაკულტეტმა დაკარგა რუსი სპეციალისტები და დაიწყო თანამშრომლობა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან. ამ პერიოდში ჩინელი პროფესორები აქტიურად მონაწილეობდნენ სასწავლო პროცესში და შემოიტანეს ტრადიციული ჩინური მედიცინის ელემენტები.
1980-იანი წლების ბოლოს, ენვერ ხოჯას მმართველობის ბოლო პერიოდში, ფაკულტეტი განიცდიდა სერიოზულ ეკონომიკურ სირთულეებს ალბანეთის საერთაშორისო იზოლაციის გამო. მიუხედავად ამისა, სამედიცინო განათლების ხარისხის შენარჩუნებას დიდი ყურადღება ექცეოდა, რადგან ეს მიმართულება ითვლებოდა სტრატეგიული მნიშვნელობის მქონედ ქვეყნისთვის.

1990-იანი წლების დასაწყისში, კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ, სამედიცინო ფაკულტეტი, ისევე როგორც მთელი ალბანეთის საგანმანათლებლო სისტემა, დადგა მნიშვნელოვანი გამოწვევების წინაშე. დაიწყო მასშტაბური რეფორმები, რომლებიც მიზნად ისახავდა სასწავლო პროგრამების მოდერნიზაციას და დასავლურ სტანდარტებთან შესაბამისობაში მოყვანას.
1994 წლის 1 თებერვალს, ალბანეთის პარლამენტის გადაწყვეტილებით, სამედიცინო ფაკულტეტი გამოეყო ტირანის სახელმწიფო უნივერსიტეტს და ჩამოყალიბდა როგორც დამოუკიდებელი „ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტი“. პირველი რექტორი გახდა პროფესორი იონ ფაუსტი, ცნობილი ქირურგი და მედიცინის ისტორიკოსი.
ეს ტრანსფორმაცია გახდა პოსტ-კომუნისტური ალბანეთის საგანმანათლებლო რეფორმების მნიშვნელოვანი ნაწილი. დამოუკიდებელი სტატუსი უნივერსიტეტს აძლევდა მეტ ავტონომიას და შესაძლებლობას, გაეტარებინა ღრმა რეფორმები სასწავლო პროგრამებსა და ადმინისტრაციულ სტრუქტურაში.
1997 წელს, ალბანეთში მომხდარი სამოქალაქო არეულობის პერიოდში, უნივერსიტეტის შენობები და აღჭურვილობა მნიშვნელოვნად დაზიანდა. მიუხედავად ამისა, სწავლა არ შეწყვეტილა და აკადემიური პერსონალი მაქსიმალურად ცდილობდა შეენარჩუნებინა სამედიცინო განათლების ხარისხი.

## თანამედროვე განვითარება (2000-დღემდე)
2000-იანი წლების დასაწყისში უნივერსიტეტმა დაიწყო აქტიური მუშაობა საერთაშორისო აკრედიტაციის მისაღებად. 2003 წელს უნივერსიტეტი შეუერთდა „ევროპის უნივერსიტეტების ასოციაციას“ (European University Association), რაც გახდა მნიშვნელოვანი ნაბიჯი საერთაშორისო აღიარებისკენ.
2005 წელს უნივერსიტეტმა შეცვალა სასწავლო პროგრამები და გადავიდა კრედიტების ევროპულ სისტემაზე (ECTS), რაც შეესაბამებოდა ბოლონიის პროცესის მოთხოვნებს. ამავე პერიოდში დაიწყო ინგლისურენოვანი პროგრამების დანერგვა, რამაც მოიზიდა საერთაშორისო სტუდენტები.
2008 წელს უნივერსიტეტმა მიიღო პირველი გრანტი ევროკავშირის Tempus პროგრამის ფარგლებში, რაც მიმართული იყო სამაგისტრო პროგრამების განვითარებისკენ. ეს გახდა დასაწყისი მრავალი საერთაშორისო პროექტისა, რომლებიც განხორციელდა შემდგომ წლებში.
2013 წელს უნივერსიტეტმა გაიარა მნიშვნელოვანი რეორგანიზაცია, რომელიც მიზნად ისახავდა სასწავლო პროგრამების გაუმჯობესებას და ევროპულ საგანმანათლებლო სივრცესთან უფრო ღრმა ინტეგრაციას. ამ პერიოდში უნივერსიტეტი ოფიციალურად შეუერთდა ბოლონიის პროცესს.
2018 წელს უნივერსიტეტმა აღნიშნა დაარსების 65 წლის იუბილე გრანდიოზული საერთაშორისო კონფერენციით, რომელშიც მონაწილეობდნენ მეცნიერები მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან. ამავე წელს დაიწყო ახალი საუნივერსიტეტო კამპუსის მშენებლობა, რომელიც აღჭურვილია თანამედროვე ლაბორატორიებითა და სასწავლო სივრცეებით.
დღეისათვის ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტი წარმოადგენს ალბანეთის წამყვან სამედიცინო საგანმანათლებლო დაწესებულებას, რომელიც აგრძელებს განვითარებას საერთაშორისო სტანდარტების შესაბამისად და ინარჩუნებს ლიდერის პოზიციას ბალკანეთის რეგიონში.
სტრუქტურა და ფაკულტეტები
უნივერსიტეტი შედგება შემდეგი ფაკულტეტებისგან:

*მედიცინის ფაკულტეტი - ყველაზე დიდი და ძველი ფაკულტეტი, რომელიც ამზადებს ექიმებს სხვადასხვა სპეციალობაში.
*სტომატოლოგიის ფაკულტეტი - აქცენტირებულია თანამედროვე სტომატოლოგიური პრაქტიკის სწავლებაზე.
*ფარმაციის ფაკულტეტი - მოიცავს ფარმაცევტული მეცნიერებების სხვადასხვა ასპექტს.
*საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ფაკულტეტი - ფოკუსირდება პრევენციულ მედიცინასა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პოლიტიკაზე.
*ტექნიკური სამედიცინო მეცნიერებების ფაკულტეტი - ამზადებს სპეციალისტებს სამედიცინო ტექნოლოგიების სფეროში.

თითოეული ფაკულტეტი იყოფა სხვადასხვა დეპარტამენტად, რომლებიც პასუხისმგებელნი არიან კონკრეტული სასწავლო მიმართულებების განვითარებაზე.

## საგანმანათლებლო პროგრამები
უნივერსიტეტი გთავაზობთ სწავლების სამივე საფეხურის პროგრამებს:
### საბაკალავრო პროგრამები
*ზოგადი მედიცინა (6-წლიანი პროგრამა)
*სტომატოლოგია (5-წლიანი პროგრამა)
*ფარმაცია (5-წლიანი პროგრამა)
*საექთნო საქმე (3-წლიანი პროგრამა)
*ფიზიოთერაპია (3-წლიანი პროგრამა)
*სამედიცინო ლაბორატორიული ტექნოლოგიები (3-წლიანი პროგრამა)

### სამაგისტრო პროგრამები
*საზოგადოებრივი ჯანდაცვა
*კლინიკური ფარმაცია
*ბიოსამედიცინო მეცნიერებები
*სამედიცინო ბიოქიმია

### სადოქტორო პროგრამები
უნივერსიტეტი ასევე გთავაზობთ სადოქტორო პროგრამებს მედიცინის, სტომატოლოგიის, ფარმაციისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მიმართულებებით.

## საერთაშორისო თანამშრომლობა
ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტი აქტიურად თანამშრომლობს ევროპის, აშშ-ისა და სხვა ქვეყნების წამყვან სამედიცინო უნივერსიტეტებთან. უნივერსიტეტი მონაწილეობს Erasmus+ პროგრამაში, რაც სტუდენტებსა და აკადემიურ პერსონალს საშუალებას აძლევს მონაწილობა მიიღონ გაცვლით პროგრამებში.
განსაკუთრებით მჭიდრო ურთიერთობებია დამყარებული იტალიის, გერმანიისა და საფრანგეთის სამედიცინო საგანმანათლებლო ინსტიტუტებთან. ეს თანამშრომლობა მოიცავს ერთობლივ კვლევით პროექტებს, გაცვლით პროგრამებსა და კურიკულუმის განვითარებას.
უნივერსიტეტი ასევე თანამშრომლობს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციასთან (WHO) და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციებთან საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში.

## სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა
უნივერსიტეტში მოქმედებს რამდენიმე კვლევითი ცენტრი, რომლებიც მუშაობენ ისეთ მიმართულებებზე, როგორიცაა:

*ინფექციური დაავადებები და ეპიდემიოლოგია
*კარდიოვასკულარული მედიცინა
*ონკოლოგია
*ნეირომეცნიერებები
*ფარმაკოლოგია და ტოქსიკოლოგია
*საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პოლიტიკა

უნივერსიტეტის მკვლევარები რეგულარულად აქვეყნებენ სამეცნიერო ნაშრომებს საერთაშორისო ჟურნალებში და მონაწილეობენ საერთაშორისო კონფერენციებში.

## კლინიკური ბაზა
უნივერსიტეტი მჭიდროდ თანამშრომლობს ტირანის საუნივერსიტეტო კლინიკურ ცენტრთან „Nënë Tereza“ (დედა ტერეზას სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკური ცენტრი), რომელიც წარმოადგენს სტუდენტების კლინიკური სწავლების მთავარ ბაზას. ეს ცენტრი არის ალბანეთის უდიდესი საავადმყოფო კომპლექსი.
გარდა ამისა, უნივერსიტეტს აქვს საკუთარი სასწავლო კლინიკები სტომატოლოგიაში, სადაც სტუდენტები იღებენ პრაქტიკულ გამოცდილებას რეალურ პაციენტებთან მუშაობით.

## სტუდენტური ცხოვრება
უნივერსიტეტში სწავლობს დაახლოებით 5,000-მდე სტუდენტი, მათ შორის საკმაოდ დიდი რაოდენობა საერთაშორისო სტუდენტებისა, განსაკუთრებით იტალიიდან, საბერძნეთიდან, კოსოვოდან და ჩრდილოეთ მაკედონიიდან.
სტუდენტებს შეუძლიათ მონაწილეობა მიიღონ სხვადასხვა სამეცნიერო წრეებში, სადაც ისინი იღრმავებენ ცოდნას კონკრეტულ სამედიცინო სფეროებში. პოპულარული სტუდენტური ორგანიზაციები მოიცავს:

*ალბანეთის სამედიცინო სტუდენტთა ასოციაცია
*ალბანეთის სტომატოლოგიის სტუდენტთა ასოციაცია
*ახალგაზრდა ფარმაცევტთა ასოციაცია

მიუხედავად მნიშვნელოვანი პროგრესისა, უნივერსიტეტი დგას რიგი გამოწვევების წინაშე, როგორიცაა:

*თანამედროვე სამედიცინო აღჭურვილობის ნაკლებობა
*აკადემიური პერსონალის ანაზღაურების დაბალი დონე
*„ტვინების გადინება“, როდესაც კურსდამთავრებულები მიდიან *საზღვარგარეთ უკეთესი სამუშაო პირობების საძიებლად.

უნივერსიტეტის განვითარების სტრატეგიული გეგმა ფოკუსირებულია ამ გამოწვევების გადაჭრაზე და ითვალისწინებს:

*ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციას
*სასწავლო პროგრამების შემდგომ ჰარმონიზაციას ევროპულ *სტანდარტებთან
*კვლევითი საქმიანობის გაძლიერებას
*საერთაშორისო პარტნიორობის გაფართოებას

## წვლილი ალბანეთის ჯანდაცვის სისტემაში
ტირანის სამედიცინო უნივერსიტეტი არის ალბანეთის ჯანდაცვის სპეციალისტების მთავარი მომზადების ცენტრი. უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები შეადგენენ ქვეყნის სამედიცინო პერსონალის უმრავლესობას და მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ჯანდაცვის სისტემის განვითარებაში.
უნივერსიტეტი ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ალბანეთის ჯანდაცვის პოლიტიკის ფორმირებაში, სამეცნიერო კვლევებზე დაფუძნებული რეკომენდაციების შემუშავებითა და ექსპერტული ცოდნის გაზიარებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Universiteti i Mjekësisë, Tiranë (University of Medicine, Tirana)
* Universiteti i Tiranës (University of Tirana)
* Universiteti Politeknik i Tiranës (Polytechnic University of Tirana)
* Universiteti Bujqësor i Tiranës  (Agricultural University of Tirana)
* Universiteti i Arteve, Tiranë (University of Arts, Tirana)
* Universiteti i Sportit, Tiranë (University of Sports, Tirana)
* Universiteti i Durrësit “Aleksandër Moisiu” (University of Durres “Aleksandër Moisiu”)
* Universiteti i Shkodrës “Luigj Gurakuqi” (University of Shkodra “Luigj Gurakuqi”)
* Universiteti i Elbasanit “Aleksandër Xhuvani” (University of Elbasan “Aleksandër Xhuvani”)
* Universiteti i Korçës “ Fan S. Noli”  (University of Korca “ Fan S. Noli”)
* Universiteti i Vlorës “Ismail Qemali” (University of Vlora “Ismail Qemali”)
* Universiteti i Gjirokastrës “Eqrem Çabej” (University of Argirocaster “Eqrem Çabej”)
* Qëndra e Studimeve Albanologjike  

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით