open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კოლაელ ყრმათა მარტვილობა

**„კოლაელ ყრმათა მარტვილობა“** — IX საუკუნის ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი. ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელშიც აღწერილია, როგორ აწამეს 9 გაქრისტიანებული მცირეწლოვანი (7-9 წლისა) ყრმა წარმართებმა (არა უგვიანეს VI საუკუნეში). თხზულება გვაწვდის საყურადღებო ცნობებს ქრისტიანობის ისტორიის ზოგიერთი მხარის გასათვალისწინებლად. ძეგლის მიხედვით მტკვრის სათავის რაიონში - ხევში, რომელსაც კოლაჲ  ერქვა, მოსახლეობდნენ ქრისტიანებიც და წარმართებიც. მიუხედავად წარმართთა რიცხობრივი და უფლებრივი უპირატესობისა (სოფლის მთავარიც წარმართი ყოფილა), ქრისტიანები შეუზღუდავად ასრულებდნენ ღვთისმსახურებას თავიანთ ეკლესიაში, მაგრამ სასტიკად ჰქონდათ აკრძალული ქრისტიანობის ქადაგება და გავრცელება წარმართთა შორის. მშობელს განუსაზღვრული უფლებები ჰქონია, მას შეეძლო სიკვდილითაც დაესაჯა ურჩი შვილი. „კოლაელ ყრმათა მარტვილობის“ მიხედვით, უმოწყალო მშობლებმა ქრისტიანული სარწმუნოების ერთგულებისათვის კოლაელი ყრმები თითქოს ჯერ სასტიკად აწამეს, ხოლო შემდეგ „განუხეთქნეს თავნი მათნი“ და სხვა წარმართთა ხელშეწყობით ჩაქოლეს.

ჩვენამდე მოღწეულია „კოლაელ ყრმათა მარტვილობის“ ერთადერთი, X საუკუნის ხელნაწერი, რომელსაც მიაკვლია ნ. მარმა  ათონის მონასტერში  1897 წელს, ტექსტი გამოსცეს ნ. მარმა (1903, რუსული თარგმანითურთ), დავით კარიჭაშვილმა (1914) და ი. აბულაძემ (1944).

## ლიტერატურა
* *აბულაძე ი.,* ქართული და სომხური ლიტერატურული ურთიერთობა IX-X საუკუნეებში. გამოკვლევა და ტექსტები, თბ., 1944;
**კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;
**ჯავახიშვილი ივ.,* თხზულებანი თორმეტ ტომად, ტ. 8, თბ., 1977;
**Мари Н. Я.,* Мученичество отроков колайцев, «Тексты и разыскания по  армяно-грузинской филологии», 1903, кн. 5

კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
კოლბოფორი

**კოლბოფორი** — ისტორიული ქვემო ქართლის (გოგარენე), კერძოდ, გარდაბნის პროვინციის ერთ-ერთი მხარე, მოიცავდა მდინარე ინჯა-სუს ხეობას (სომხეთი), ცენტრი — დაბა კოლბი (ახლანდელი სოფ. კოხბი). სოფლის მახლობლად არის ციხის (ვარაუდით, შუა საუკუნეების კაიწონის ციხე) ნანგრევები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
კოლექტივიზაცია (გაზეთი)

**„კოლექტივიზაცია“** — საქართველოს სსრ მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატის საგლეხო გაზეთი (1930–1935). 1931 წლიდან (№ 1-46) საქართველოს კპ (ბ) ცკ-ის, ხოლო 47-ე ნომრიდან მიწსახკომისა და კოლმეურნცენტრის გაზეთი იყო. გამოდიოდა 2 დღეში ერთხელ „ახალი სოფლის“ (1925-1930) ნაცვლად, 1933–1935 — ყოველდღიურად. 1926–1931 წლებში გაზეთს ჰქონდა ორკვირეული იუმორისტული დამატება — ჟურნალი „შოლტი“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კოკომჟავა

**კოკომჟავა** () — მრავალწლოვანი ორსახლიანი ბალახოვანი მცენარე მატიტელასებრთა ოჯახისა. 

გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტყისა და ველის ზონაში. თითქმის მთელ საქართველოში გვხვდება სუბალპური სარტყლამდე, უმთავრესად ნატყევარ მდელოებზე, ტყის პირებსა და ბუჩქნარებში. სარეველად იზრდება ნათესებსა და ბოსტნებში. არჩევს მჟავე ნიადაგს. 

ფოთლები შეიცავს მჟაუნმჟავა კალიუმს. ერთი მცენარე 1000-მდე თესლს იძლევა, რომელიც 40 წლამდე ინარჩუნებს აღმოცენების უნარს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მატიტელასებრნი
კოლმეურნე

**„კოლმეურნე“**, პროფკავშირულ-კოოპერაციული ნებაყობლობითი სასოფლო სპორტული საზოგადოება საქართველოს სსრ-ში. დაარსდა 1930 წელს, აერთიანებდა სოფლის მეურნეობის, მელიორაციისა და წყალთა მეურნეობის, დამზადების სამინისტროების, სასოფლო ტექნიკური და სამომხმარებლო კოოპერაციის სისტემის ორგანიზაციების მუშა-მოსამსახურეებს, კოლმეურნეებს, სოფლის მშრომელებსა და მათი ოჯახის წევრებს, სასოფლო უმაღლესი და საშუალო სპეციალური სასწავლებლების სტუდენტებსა და მოსწავლეებს. საზოგადოების წევრები გაერთიანებული იყვნენ 1387 ფიზკულტურულ კოლექტივში. 1979 წლის 1 იანვრისათვის საზოგადოებაში იყო 272521 წევრი, მათ შორის 8 სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი, 10 სსრკ-ის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი და 251 სსრკ-ის სპორტის ოსტატი. საზოგადოების განკარგულებაში იყო 21 სტადიონი, 529 ფეხბურთის, 255 კალათბურთის, 656 ფრენბურთისა და 112 ხელბურთის მოედანი, 5 ჩოგბურთის კორტი, 5 საცურაო აუზი, 37 სპორტული დარბაზი, 8 სასროლო ტირი, 9 საცხენოსნო იპოდრომი სპორტული ცხენებიანად.

„კოლმეურნეში“ აღიზარდნენ: რომან რურუა, მიხეილ ხერგიანი, გ. გიორგაძე, გ. ონაშვილი, გ. ყურაშვილი და სხვები.

## ლიტერატურა
** სომხიშვილი ნ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 582, თბ., 1980

კატეგორია:საქართველოს სპორტული ორგანიზაციები
ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება

**ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირება,** **ოოპ** (ინგლისურენოვანი შემოკლებით **OOP**) — პროგრამირების პარადიგმა, რომელისთვისაც ცენტრალურია არა მოქმედების, არამედ *ობიექტის* ცნება. ობიექტი შეიცავს ინფორმაციას, რომელიც ინახება ველებში (ასევე ცნობილ ატრიბუტებად); კოდი წარმოდგენილია მეთოდების ან პროცედურების სახით. ობიექტებს აქვთ უნარი შეცვალონ ინფორმაცია ობიექტის ველებში პროცედურების (მეთოდების) საშუალებით. ოოპ-ში კომპიუტერული პროგრამები იქმნება სხვადასხვა ობიექტებით და ამ ობიექტების ერთმანეთთან ურთიერთქმედებით. ძალიან ბევრი განსხვავება არსებობს ოოპ ენებს შორის, თუმცა ყველაზე პოპულარული ენები კლასებზე დაფუძნებულია, რაც ნიშნავს რომ ობიექტი იქმნება კლასის მიხედვით, რაც ასევე განსაზღვრავს ობიექტის ტიპს.

ბევრი ფართოდ გავრცელებული პროგრამირების ენა (როგორიცაა C++, Object Pascal, Java, Python etc.) არის მრავალ-პარადიგმიანი , რომლებსაც ასევე აქვთ ოოპ-ს მხარდაჭერა სხვადასხვა დოზით. მნიშვნელოვანი ობიეტზე ორიენტირებული ენებია  Java, C++, C#, Python, PHP, Ruby, Perl, Object Pascal, Objective-C, Dart, Swift, Scala, Common Lisp, და Smalltalk.

## იხილეთ აგრეთვე
*პროგრამირების პარადიგმა

კატეგორია:კომპიუტერი
ჯეიმზ II

**ჯეიმზ II** შეიძლება ნიშნავდეს:

*ჯეიმზ II (შოტლანდია) — შოტლანდიის მეფე (1430—1460)
*ჯეიმზ II (ინგლისი) — ინგლისისა და ირლანდიის მეფე (1633—1701)
CNN

thumb|300 px|The Cable News Network-ის ლოგო

**CNN** – **The Cable News Network** — ამერიკული ტელეკომპანია ახალი ამბების 24 საათიანი მაუწყებლობით (შტაბ-ბინა ქ. ატლანტაში, ევროპული სათავო ოფისი ქ. ლონდონში). დააარსა ტედ ტერნერმა 1980 წელს. მსოფლიოს ეს უმსხვილესი საინფორმაციო კომპანია მოიცავს 14 სხვადასხვა საკაბელო და თანამგზავრულ არხს, 2 რადიოსადგურს, 6 ინტერნეტ–საიტს და 40–მდე საზღვარგარეთულ ბიუროს. ახალ ამბებს სი–ენ–ენი–ი გადასცემს 38 კოსმოსური თანამგზავრის სიგნალების საშუალებით, რომელთა ხილვაც შესაძლებელია 1,5 მილიარდი მაყურებლისთვის მსოფლიოს 212 ქვეყანასა და ტერიტორიაზე. სი–ენ–ენ–მა განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მას შემდეგ, რაც 1991 წელს პირდაპირ რეპორტაჟებს გადასცემდა სპარსეთის ყურეში მიმდინარე საომარი ოპერაციებიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კომპანია სი–ენ–ენ–ის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:აშშ-ის ტელეკომპანიები
In My Place

**In My Place** — პირველი სინგლი ინგლისური როკ ჯგუფის Coldplay-ს მეორე ალბომიდან *A Rush of Blood to the Head*. ის ჯგუფის მესამე სიმღერა აღმოჩნდა, რომელიც გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჩარტში შევიდა, სადაც პიკის დროს #2 ადგილზე მოექცა. მას ახალბედა დარიუს დანეშის „Colourblind“-მა გაუსწრო. რეგიონული სინგლები გამოვიდა ბრიტანეთი-ში, ევროპაში, ნიდერლანდებში, საფრანგეთში, კანადაში, და ავსტრალიაში. პრომო სინგლები გამოვიდა ბრიტანეთი-ში, აშშ-ში, საფრანგეთში და იაპონიაში. სინგლის გარეკანზე ბენდის გიტარისტი, ჯონი ბაკლენდია გამოსახული.

## ისტორია 
ჟურნალთან Q საუბრისას ჯგუფის ვოკალისტმა კრის მარტინმა განაცხადა, რომ In My Place ჯერ კიდევ სადებიუტო ალბომის Parachutes პერიოდიდან შემორჩათ. როდესაც დასრულდა მეორე ალბომზე A Rush of Blood to the Head მუშაობა, მარტინმა ოფიციალურად გამოაცხადა, რომ ალბომი მზად იყო. თუმცა, მას შემდეგ, რაც გიტარისტმა ჯონი ბაკლენდმა სიმღერა გიტარაზე დაუკრა, მარტინს იმდენად მოეწონა იგი, რომ ალბომში შეტანა გადაწყვიტა. სიმღერა, მისი თქმით, არის იმის შესახებ, „თუ რა ადგილს იკავებს ადამიანი ამ სამყაროში, როგორ გამოიყურება და როგორ ცხოვრობს ამით“.

ინტერვიუში ბაკლენდი გამოუტყდა პრესას, რომ სიმღერის ჩაწერის პროცესი რთული იყო, ვინაიდან მისი საკონცერტო ვერსია უკვე არსებობდა. მისივე თქმით, ჩაწერისას მათ არ იცოდნენ, თუ როგორი ჟღერადობა უნდა ჰქონოდა მას, ვინაიდან ჯგუფის ყველა წევრს ამის შესახებ საკუთარი აზრი ჰქონდა.

## კომპოზიცია 
სიმღერა იწყება დასარტყამების ჟღერადობით, 4/4 თვლით. შემდეგ ჟღერს სამ ნოტიანი გიტარის მელოდია და სიმღერას ემატება მარტინის ვოკალი. კომპოზიცია გამოირჩევა დასარტყამი ინსტრუმენტების მძიმე ჟღერადობით, ადვილად სამღერი მისამღერით და სიმებიანი ინსტრუმენტების არანჟირებით.

## სიმღერების სია 
#In My Place – 3:48
#One I Love – 4:35
#I Bloom Blaum – 2:11

## ჩარტები
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:2002 წლის სინგლები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კოკაინის ხე

**კოკაინის ხე**, *კოკა* () — ტროპიკული მცენარე ერითროქსილონისებრთა ოჯახისა. 1-3, ზოგჯერ 5 მ-მდე სიმაღლის ბუჩქია. აქვს ფართოელიფსური ან უკუკვერცხისებრი ფოთოლი. წვრილი მოყვითალო-თეთრი ყვავილები. 

სამშობლოდ პერუ და ბოლივია ითვლება. ველურად თითქმის აღარ გვხვდება. კულტივირებულია სამხრეთ ამერიკის, აფრიკისა და აზიის ტროპიკებში. ფოთლები შეიცავს კოკაინს (1,3%-მდე) და სხვა. ალკალოიდებს. ერთი ბუჩქიდან წლის მანძილზე 5 კგ-მდე მშრალი ფოთლის მიღება შეიძლება.

მინი|მარცხნივ|250პქ|კოკაინის ხე

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ერითროქსილონისებრნი
კალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კალი — ინდუისტური ქალღმერთი.
* კალი — ქალაქი კოლუმბიაში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კოლონისტები საქართველოში

**კოლონისტები საქართველოში** — საქართველოში უცხოტომელთა ჩამოსახლება ხდებოდა გვიანდელ ფეოდალურ ეპოქაში (მგ., ოსთა ჩამოსახლება, სომხებისა და ბერძნების ჩამოსახლება ერეკლე II-ის დროს და სხვა). XIX საუკუნეში ამ მოვლენას თავისებური ხასიათი და მიზანდასახულობა მიეცა. რუსეთის მთავრობას სურდა საქართველოში კოლონისტთა სახით სოციალური დასაყრდენი გაეჩინა, ქვეყნის ბუნებრივი რესურსები აეთვისებინა. 1819 წლიდან მან დაიწყო საქართველოში გერმანელთა კოლონისტთა გადმოსახლება, რომელთაც შექმნეს სოფლები: მარიენფელდი (სართიჭალაში), ალექსანდერსდორფი (დიდუბეში), პეტერსდორფი (სართიჭალასთან), ელიზაბეტალი (ახლანდელი ასურეთი), ეკატერინენფელდი (ბოლნისთან) და სხვა.

მთავრობამ კოლონისტებს საუკეთესო მიწები მისცა და ფინანსური დახმარებაც გაუწია. კოლონისტთა საქმეებს წარმართავდა საგანგებო სამმართველო (გაუქმდა 1871). მათთვის შეიმუშავეს წესდება, რომელიც კოლონისტებს გარკვეულ პრივილეგიებს ანიჭებდა. მაგრამ კოლონისტებმა ვერ გაამართლეს მთავრობის იმედი, ვერ აამაღლეს ადგილობრივი მოსახლეობის სამეურნეო-კულტურული დონე, თუმცა აქტიური მონაწილეობა მიიღეს ქვეყნების ურთიერთობათა განვითარებაში (განსაკუთრებით — ხელოსნობაში). XIX საუკუნის 30-იან წლებში რუსეთის მთავრობამ ირანისა და თურქეთის ტერიტორიიდან გადმოსახლებული სომხები და ბერძნები ჩაასახლა თრიალეთში, სამცხესა და ჯავახეთში. გამოუყო მათ მიწები და მატერიალურადაც დაეხმარა. სომხები გადმოსახლდნენ აგრეთვე 70-იან წლებში და პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ბერძნებმა და სომხებმა საქართველოში კომპაქტური დასახლებები შექმნეს და ეროვნული თვითმყოფობა შეინარჩუნეს.

რუსეთის მთავრობამ საქართველოში რუსი ჯარისკაცებისა და სექტანტების დასახლებებიც შექმნა, მაგრამ მათ ქვეყნის სამეურნეო-კულტურულ ცხოვრებაში თვალსაჩინო როლი არ უთამაშიათ.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 589, თბ., 1980

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კოლონკელისძენი

**კოლონკელისძენი**, ფეოდალური საგვარეულო საქართველოში XII საუკუნის II ნახევარში. ამ გვარიდან ცნობილია ორი პიროვნება - ორივე ჰერეთის ერისთავი: ვარდანი (გიორგი III-ის მეფობაში) და საღირი (თამარის მეფობის დასაწყისში). ამის შემდეგ ჰერეთის ერისთავები გრიგოლისძენი იყვნენ. შესაძლებელია კოლონკელისძეთა გვარი სოფ. კოლონკეთის (ვახუშტი მის მიხედვით მდ. მეჯუდის ხეობაში იყო) სახელწოდებიდან მოდიოდეს.

## ლიტერატურა
* *მუსხელიშვილი დ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 589, თბ., 1980

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
The Scientist (სიმღერა)

**The Scientist** — მეორე სინგლი Coldplay-ს მეორე ალბომიდან *A Rush of Blood to the Head*. რეგიონული სინგლები გამოვიდა დიდ ბრიტანეთში/ევროპაში, ნიდერლანდებში, გერმანიაში, და კანადაში. პრომო სინგლები გამოიცა დიდი ბრიტანეთისა და აშშ-სთვის.

## ისტორია 
კრის მარტინის შთაგონებად ამ სიმღერის შექმნისას იქცა ჯორჯ ჰარისონის All Things Must Pass.

სიმღერის ისტორიაზე საუბრისას კრის მარტინი ამბობდა: „იგი გოგონებზეა. საოცარია - რაზეც არ უნდა ფიქრობდე, ყველაზე მეტად გიზიდავს სხვაზე ოცნება.“ თუმცა, გარდა ამისა, ალბომის A Rush of Blood to the Head ანოტაციებში მითითებულია, რომ „მეცნიერი არის დენი“. საუბარია დენ კილინგზე, რომელმაც ჯგუფს ლეიბლთან Parlophone კონტრაქტზე იზრუნა.

სიმღერის საკონცერტო შესრულებისას, 2005 წლიდან, ფინალური ტაქტები ფონოგრამის სახით ჟღერდა დარბაზში. ამასთან, ჩანაწერი უკუღმა ტრიალებდა. კრის მარტინს აგრეთვე ჰქონდა ჩვეულებად სიმღერის ტექსტის ოდნავ შეცვლა - ერთ-ერთ კონცერტზე ტექსტში მან ახსენა ანიმაციური პერსონაჟი, რომელიც ჯგუფს ჩარტების #1 ადგილიდან აგდებს. ეს იყო პირდაპირი მინიშნება იმ ფაქტზე, რომ 2005 წელს ბრიტანულ ჩარტში Crazy Frog-ის სინგლი „Axel F“ Coldplay-ს *Speed of Sound*-ს ჩაენაცვლა.

## კომპოზიცია 
ეს კომპოზიცია არის ფორტეპიანოზე დაფუძნებული ბალადა. იგი იწყება კრის მარტინის ვოკალით, რომელსაც პირველი მისამღერის შემდეგ უერთდება ჯგუფის დანარჩენ წევრთა ინსტრუმენტები. სიმღერას იწყება ოთხაკორდიანი მელოდია. მას ასევე ახლავს სიმებიანი ორკესტრის არანჟირება. სიმღერის ბოლოს ელექტრონული გიტარაც ჟღერს.

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალური ვიდეო გადაღებულია სპეციფიკური მეთოდით. მასში მთელი მოქმედება უკუღმა მიმდინარეობს, მაგრამ შეიმჩნევა, რომ კრის მარტინის ტუჩები ზუსტად ემთხვევა სიმღერის ტექსტს. მარტინს დასჭირდა ერთი თვე, რათა ესწავლა სიმღერის ტექსტის უკუღმა წარმოთქმა.

## გამოცემა 
ჯგუფმა სინგლი ევროპაში გამოსცა 2002 წლის 4 ნოემბერს, ალბომის მეორე სინგლის სახით. მას ახლდა ორი b-გვერდი - 1.36 და I Ran Away. ალბომის მეორე გამოცემისათვის ჯგუფის აშშ ლეიბლმა ვერ უზრუნველყო სიმღერის პოპულარობა შტატებში, ამიტომ გამოსცა Clocks. სინგლის გარეკანზე, რომელიც შექმნილია სოლვე სუნდსბოს მიერ, გამოსახულია უილ ჩემპიონის სახე. სუნდსბოს მიერ ასევე დამზადებულია ალბომის *A Rush of Blood to the Head* და მისი სხვა სინგლების ყდები. შტატებში სინგლი საბოლოოდ გამოვიდა 2003 წლის 15 აპრილს.

ავსტრალიურ ჩარტში სიმღერა 2003 წლის 1 ნოემბერს #40 ადგილზე აღმოჩნდა. იგი ასევე მოხვდა ბილბორდის თანამედროვე როკ-სიმღერების სიის #18 ადგილზე. სიმღერა ასევე მოხვდა კანადური სინგლების ჩარტის #6 პოზიციაზე, ხოლო ბრიტანეთში, 2002 წლის 17 ნოემბრისათვის მისი უმაღლესი პოზიცია იყო #10.

## მიმოხილვები 
კრიტიკოსებმა სიმღერა ძირითადად დადებითად შეაფასეს. როლინგ სტოუნი წერდა: „ფანტასტიკური საფორტეპიანო ბალადა The Scientist შეიცავს კატაკლიზმური ფალსეტოთი გაჯერებულ ფინალს, რომელიც თქვენს კისერზე ყოველ თმას აბურძგლავს“..

## სიმღერების სია 
#The Scientist - 5:11
#1.36 - 2:05
#I Ran Away - 4:26

* 1.36 - გიტარაზე უკრავს ტილ უილერი, ჯგუფიდან Ash

### DVD
#The Scientist
#The Scientist (პირიქით შებრუნებული ვიდეო)
#Lips Like Sugar (საკონცერტო)

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე Discogs
* სიმღერის მუსიკალური ვიდეო

## სქოლიო 
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2002 წლის სინგლები
კატეგორია:როკ-ბალადები
ლიბერტადორესის თასი

**ლიბერტადორესის თასი** () — ყოველწლიური საფეხბურთო ტურნირი, რომელიც ტარდება კონმებოლი-ს მიერ წამყვანი სამხრეთ ამერიკული საფეხბურთო კლუბების მონაწილეობით 1960 წლიდან ქვეყნის ჩემპიონ კლუბებს შორის. ანალოგიურია ევროპული უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგისა. ლიბერტადორესის თასი ყველაზე პრესტიჟული საკლუბო ტურნირია სამხრეთ ამერიკაში. გამარჯვებული კლუბი მონაწილეობას ღებულობს ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატში.

ტურნირის ისტორიაში, ყველაზე წარმატებული კლუბია არგენტინული „ინდეპენდიენტე“, რომელმაც 7-ჯერ მოიგო ტიტული. სულ, ლიბერტადორესის თასი 25 სხვადასხვა კლუბს აქვს მოგებული. მოქმედი გამარჯვებულია ბრაზილიული „ფლამენგო“.

## ფინალები 
## სტატისტიკა და რეკორდები 
### კლუბების მიხედვით 
### ქვეყნების მიხედვით 
ქვეყნების მიხედვით ყველაზე მეტი გამარჯვებული არგენტინას ჰყავს. არგენტინულმა გუნდებმა 25-ჯერ მოახერხეს ლიბერტადორესის თასის მოგება და 11-ჯერ ფინალში დამარცხდნენ. სულ 7 ქვეყნის წარმომადგენლებმა მოახერხეს თასის მოპოვება.

## გამარჯვებული მწვრთნელები
### ყველაზე ტიტულოვანი მწვრთნელები 
### ეროვნების მიხედვით 
მოცემულია მწვრთნელთა ტიტულების რაოდენობა მათი ეროვნების მიხედვით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი
* საკონტინენტთაშორისო თასი

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* 
* Copa Libertadores de América

## სქოლიო 
კატეგორია:საფეხბურთო ტურნირები
კოიოტი

**კოიოტი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ძაღლისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 90 სმ აღწევს, მასა 13 კგ. აქვთ დაცქვეტილი ყურები, გრძელი, ხშირბალნიანი, ქვემოთ დაშვებული კუდი, მონაცრისფრო ან მურ-წითელი ზურგი, ღია ფერის მუცელი. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ ნაწილში — კანადიდან მექსიკამდე. ბინადრობს გაშლილ ადგილებზე. იკვებება კურდღლებით, წვრილი მღრღნელებით, ლეშით, აგრეთვე ფრინველებით, ხვლიკებით, მწერებით, მცენარეთა ნაყოფით. მონოგამია, მაკეობა 60-65 დღე გრძელდება. შობს 5-10 ლეკვს. ცოცხლობს 13 წლამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძაღლისებრნი
კოლონადა

[მინი|300პქ|კოლონადა [წმინდა პეტრეს მოედანი|წმინდა პეტრეს მოედანზე რომში.]]
**კოლონადა** (), *სვეტნარი* — ჰორიზონტული, ბრტყელი ან კამარული გადახურვით გაერთიანებული კოლონების მწკრივი ან მწკვრივები ნაგებობის გარე კომპოზიციაში გამოიყენება ბორტიკის და გალერეის სახით (ფასადზე მიდგმული ან როგორც მისი ცალკეული ნაწილების გამაერთიანებელი საშუალება), რაც შენობის ხედვითად უკავშირებს გარემოს. კოლონადა გვხვდება როგორც დამოუკიდებელი, დეკორატული ნაგებობაც (ბაღ-პარკებში და სხვა). შენობის შიგნით გარს უვლის დიდ დარბაზებს, ქმნის ვრცელ გამჭოლ სივრცეებს, ერთმანეთისაგან აცალკევებს და ამავე დროს აკავშირებს ინტერიერის ცალკეულ პარადულ ნაწილებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
Clocks (სიმღერა)

**Clocks** — გრემის ჯილდოს მფლობელი მესამე სინგლი ინგლისური როკ ჯგუფის Coldplay-ს მეორე ალბომიდან, *A Rush of Blood to the Head*. სიმღერის პოპულარობას თან ახლდა მასზე რამდენიმე რემიქსის შექმნაც. იგი ითვლება Coldplay-ს ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებული ნამუშევრად.

სიმღერის დადებით შეფასებებს შორის დომინირებდა მასში ფორტეპიანოს სოლოს შეფასება. იგი მოხვდა ბრიტანეთის სინგლების ჩარტის #9 პოზიციაზე, ხოლო ბილბორდის 100-ეულში #29 ადგილი დაიკავა. Pitchfork Media-ს სიაში „2000-იანი წლების 500 საუკეთესო სიმღერა“ იგი #155 ადგილს იკავებს.

## სიმღერების სია 
**გრამფირფიტა** და CD (24 მარტი 2003)
**12** (გამოიცა 2003 წლის ივლისში)
# Clocks – 5:09
# Crests of Waves – 3:39
# Animals – 5:33
**DVD** (გამოიცა 2003 წლის მარტში)
# Clocks (ვიდეო ვერსია)
# Politik (საკონცერტო გამოსვლები და ფოტო გალერეა)
# In My Place (საკონცერტო)
# ინტერვიუ
**იაპონური გამოცემა**
# Clocks – 4:13
# Crests of Waves – 3:39
# Animals – 5:32
# Murder – 5:37
# In My Place (საკონცერტო) – 4:03
# Yellow (საკონცერტო) – 5:13
# Clocks (ვიდეო)
# In My Place (ვიდეო)

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2003 წლის სინგლები
კატეგორია:2002 წლის სიმღერები
ფრანსისკო პისარო

**ფრანსისკო პისარო გონსალესი** (; დ. დაახლ. 1475 — გ. 1541) — ესპანელი ავანტიურისტი, კონკისტადორი, ინკების იმპერიის დამპყრობელი და ქალაქ ლიმას დამაარსებელი.

## ბიოგრაფია 
პისარო დაიბადა ქალაქ ტრუხილიოში (ესტრემადურა). დაბადების ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა ტრადიციულად მას 16 მარტს აღნიშნავენ. ცნობები მის ადრეულ ბიოგრაფიაზეც არ მოიპოვება. პისარომ წერა-კითხვა არ იცოდა, შესაბამისად, შეიძლება დავასკვნათ, რომ მისი განათლებით არავინ დაკავებულა.

1502  წელს ახალი მსოფლიოს ზღაპრული სიმდიდრის ამბებით მოხიბლული პისარო სამხრეთ ამერიკაში გაემგზავრა.

1531 წელს ის უკვე მესამე ექსპედიცაიში მიდის ინკების იმპერიის დასაპყრობად. 1535 წელს  მან ინკების დედაქალაქი კუსკო დაიპყრო და ქალაქი ლიმა დააარსა.

1538 წელს  პისაროსა და მის თანამებრძოლ ალმაგროს შორის უთანხმოება გაჩნდა ძალაუფლების განაწილებასთან დაკავშირებით. პისარომ სალინასთან ბრძოლაში ალმაგრო დაამარცხა და სიკვდილით დასაჯა იგი. თუმცა მოკლული ალმაგროს შვილმა მის თანამოაზრეებთან ერთად პისაროს წინააღმდეგ შეთქმულება მოაწყო და 1541  წლის  26 ივნისს მოკლა იგი.

## რესურსები ინტერნეტში
*["Francisco Pizarro". Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company. 1913.](http://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Francisco_Pizarro)
*"Pizarro, Francisco". Appletons' Cyclopædia of American Biography. 1900.
*PBS Special: Conquistadors — Pizarro and the conquest of the Incas
*Francisco Pizarro, a Head of His Time 
*The Conquest of the Incas by Pizarro - UC Press
*The European Voyages of Exploration 

კატეგორია:კონკისტადორები
კატეგორია:დაბადებული 1475
კატეგორია:გარდაცვლილი 1541
კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
ბუდაპეშტის გეტო

thumb|300px|გეტოს კედლის ბოლო ნაწილი, რომელიც 2006 წელს დაანგრიეს.
**ბუდაპეშტის გეტო** — ნაცისტების მიერ ებრაელებისთვის შემოკავებული ზონა ბუდაპეშტში, უნგრეთი, მეორე მსოფლიო ომის დროს. ზონა რამდენიმე კვარტლისგან შედგებოდა, სადაც უწინ ქალაქის ებრაელთა უბანი იყო გაშენებული მთავარი სინაგოგის ირგვლივ. ზონას გარს შემორტყმული ჰქონდა მაღალი ღობე და ქვის კედელი, რათა მასში კონტრაბანდის შეღწევა შეუძლებელი ყოფილიყო და ასევე ხალხს გამოსვლა არ შესძლებოდა. ნაცისტებმა ბუდაპეშტი 1944 წლის მარტში აიღეს, ხოლო გეტო იმაველი წლის ნოემბერში ჩამოყალიბდა და თითქმის სამი თვე არსებობდა, 1945 წლის 17 იანვარს საბჭოთა არმიის მიერ ბუდაპეშტის განთავისუფლებამდე.

კატეგორია:ჰოლოკოსტი
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
გეტო
MESSENGER

thumb|300px|მესენჯერი მხატვრის წარმოდგენით
**MESSENGER** (აკრონიმი **ME**rcury **S**urface, **S**pace **EN**vironment, **GE**ochemistry and **R**anging probe - მერკურის ზედაპირის, სივრცის გარემოს, გეოქიმიისა და გაზომვის ზონდი) — ნასას კოსმოსური ხომალდი, რომელიც გაუშვეს 2004 წლის 2 აგვისტოს, მერკურის მახასიათებლებისა და გარემოს გამოსაკვლევად. მისიის მიზანი მერკურის ზედაპირის ქიმიური შემადგენლობის, გეოლოგიის ისტორიის, მაგნიტური ველის ბუნების, ზედაპირის ზომისა და მდგომარეობის და ა.შ. მახასიათებლების დადგენაა.

ეს მისია პირველი ვიზიტი იყო მერკურზე 30 წლის განმავლობაში. მერკურზე ადრე გაშვებული ერთადერთი ზონდი იყო მარინერ-10, რომელმაც საკუთარი მისია 1975 წლის მარტში დაასრულა. მესენჯერს გაუმჯობესებული სკანირების აპარატი აქვს, რომლის კამერებს ზედაპირის თვისებების 18 მ სიახლოვით შეუძლია დაფიქსირება (განსხვავებით მარინერის 1,6 კმ-სა). მესენჯერს ასევე შეეძლება პლანეტის მთელი ზედაპირის გადაღება (მარინერს მხოლოდ მისი ჩაფრენისას განათებული ნახევარსფეროს გადაღება შეეძლო).

აკრონიმთან ერთად, მესენჯერი ზონდის სახელად არჩეული იყო რომაულ მითოლოგიაში მერკურის ღმერთების მაცნეს ფუნქციის გამოც.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:მერკურის კვლევის პროგრამები
კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
კატეგორია:პროგრამა Discovery
ლაიონელ ჰემპტონი

**ლაიონელ ლიო ჰემპტონი** (; დ. 20 აპრილი, 1908 — გ. 31 აგვისტო, 2002) — ამერიკელი ჯაზის ვიბრაფონისტი, პიანისტი, პერკუსიონისტი, ბენდლიდერი და მსახიობი. რედ ნორვოს მსგავსად, ის ერთ-ერთი პირველი ნამდვილი ჯაზის ვიბრაფონის დამკვრელი იყო. მეტსახელად „ჰემპი“ ჯაზის ისტორიაში უდიდეს მუსიკოსთა შორის მოიხსენიება, თანამშრომლობდა რა განთქმული ჯაზის მუსიკოსების მთელ პლეადასთან — ბენი გუდმენითა და ბადი რიჩით დაწყებული ჩარლი პარკერითა და კუინსი ჯოუნსით დამთავრებული.

დაიბადა ლუისვილში, კენტუკის შტატში, 1908 წელს. ძირითადად დედა ზრდიდა. ბავშვობა გაატარა კენოშაში, უისკონსინში. 1916 წელს იგი დედასთან ერთად ჩიკაგოში გადავიდა. 1920-იან წლებში ქსილოფონზე დაკვრას სწავლობდა. მუსიკალური კარიერა დაიწყო გაზეთ „Chicago Defender“-ის ჯგუფში Newsboys' Band, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ნათანიელ კლარკ სმითი.

1992 წელს ლაიონელ ჰემპტონი შეყვანილი იქნა ალაბამის ჯაზის დიდების დარბაზში. 1982 წელს გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი ჰოლივუდის დიდების ხეივანში. 1996 წელს დაჯილდოვდა ხელოვნების ეროვნული მედლით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ლაიონელ ჰემპტონი — Drummersworld
* 
* ლაიონელ ჰემპტონი: ცხოვრება და მემკვიდრეობა — აიდაჰოს უნივერსიტეტი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ჯაზ-მუსიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
კატეგორია:Timeless Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Audio Fidelity Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Bluebird Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Black & Blue Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
არტი შოუ

thumb|250px|არტი შოუ
**არტი შოუ** ( დ. 23 მაისი, 1910, ნიუ-იორკი — გ. 30 დეკემბერი, 2004, თაუზანდ-ოუკსი, კალიფორნია) — ამერიკელი ჯაზის მუსიკოსი, კომპოზიტორი და ბენდლიდერი. მისი დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ჯაზის მუსიკოსი. ასევე ავტორია რამდენიმე რომანისა და პუბლიცისტური ნაშრომის.

დაბადებით არტურ ჯეიკო არშავსკი (Arthur Jacob Arshawsky), შოუ გაიზარდა ნიუ-ჰეივენში, კონექტიკუტი, სადაც ადგილობრივი ანტისემიტიზმის გამო ბუნებით გულჩათხრობილი, კიდევ უფრო ჩაკეტილი გახდა (შოურ ავტობიოგრაფიის მიხედვით). საქსოფონზე დაკვრას 13 წლის ასაკიდან სწავლობს, 16 წლის ასაკში კლარნეტზე გადადის. ამ პერიოდში სახლს ტოვებს და ბენდთან ერთად ტურით მიემგზავრება. 1925-36 წლებში შოუ სხვადასხვა ბენდებში და ორკესტრებში ასრულებს, მათ შორის ჯონი კავერელოსა და ოსტინ უაილისთან ერთად.

## რესურსები ინტერნეტში
*University of Arizona: Artie Shaw Collection 
*ბიოგრაფია 
*Swing Bandleader, Clarinetist Artie Shaw Dies, *The Washington Post*, December 31, 2004

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ჯეკ ტიგარდენი

thumb|right|ჯეკ ტიგარდენი
**ველდონ ლიო "ჯეკ" ტიგარდენი** (Weldon Leo "Jack" Teagarden; დ. 20 აგვისტო, 1905 —  გ. 15 იანვარი, 1964) — გავლენიანი ამერიკელი ჯაზის ტრომბონისტი და ვოკალისტი.

დაიბადა ვერნონში, ტეხასი. მისი ძმები ჩარლი და კლოი (კაბი) და და ნორმა ასევე ცნობილი პროფესიონალი მუსიკოსები გამოვიდნენ. ტიგერდენის მამა მოყვარული სიმებიანი ბენდის წევრი იყო (საყვირზე უკრავდა). ჯეკმა თავდაპირველად ბარიტონის საყვირით დაიწყო, თუმცა 10 წლის ასაკში ტრომბონზე გადავიდა. პირველად ჯაზს მოუსმინა ლუიზიანას ხუთეულის შესრულებით, რის გამოც გადაწყვიტა თვითონაც ახალი სტილით დაეწყო დაკვრა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“ 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები
კატეგორია:დაბადებული  20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კოლონოკი

**კოლონოკი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კვერნისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ აღწევს. მასა — 650-820 გ. აქვს ღია წითური ფერის ხშირი ბეწვი, თეთრი ტუჩები და ნიკაპი. გავრცელებულია აზიაში. ყოფილ სსრკ-ში ციმბირში, ურალზე, შირეულ აღმოსავლეთში. ბინადრობს ტაიგაში, ნაწილობრივ ტყე-ველის ზონაში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, აგრეთვე ფრინველებით, ნაყოფით, კენკრით. მაკეობა 30 დღემდე გრძელდება. შობს 2-10 ნაშიერს. ძვირფასბეწვიანი ცხოველია. კუდის ბალნისაგან ამზადებენ მაღალხარისხოვან სამხატვრო ფუნჯებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კვერნისებრნი
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ბჰუტანის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები
ნანოგრამი

**ნანოგრამი -** (აღნიშვნა: **ნგ**, **ng**), (ინგლ. - **nanogram**) — მასის საზომი ერთეული.

1 ნანოგრამი = 0.000000000001  კილოგრამი (10-12კგ)

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ვალონ-პონ-დ’არკი

thumb|300px|არდეშის ხიდი
**ვალონ-პონ-დ’არკი** (ფრანგ. Vallon-Pont-d'Arc) — ქალაქი-კომუნა სამხრეთ საფრანგეთში, არდეშის დეპარტამენტში. სახელი დარქმეული აქვს აქ მდებარე კირქვის ბუნებრივი ხიდის პონ-დ’არკის გამო, რომელიც მდინარე არდეშმა წარმოქმნა.

ქალაქთან მდებარეობს ე.წ. შოვეს გამოქვაბული — გამოქვაბულთა ქსელი აღმოჩენილი 1995 წლის 18 იანვარს, რომელშიც 30.000 წლის წინანდელი კედლის მხატვრობაა შენახული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Offizielle Seite des Tourismusbüros
* Offizielle Seite der Gemeinde Vallon-Pont-d’Arc
* La grotte Chauvet Pont d’Arc

კატეგორია:არდეშის კომუნები
Fix You

**Fix You** — ბრიტანული ალტერნატიულ როკ-ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერა. იგი დაიწერა ჯგუფის ოთხივე წევრის მიერ და შეტანილია იქნა მესამე სტუდიურ ალბომ *X&Y*-ში. სიმღერის მელოდია ეფუძნება ორგანის ჟღერადობას, რომელსაც ახლავს ნელი ტემპით აჟღერებული დასარტყმელი საკრავები და ვოკალები. იგი გამოიცა ალბომის მეორე სინგლის სახით, 2005 წლის 5 სექტემბერს და მოხვდა ბრიტანეთის სინგლების ჩარტის მეოთხე პოზიციაზე. სიმღერა აშშ-ში, ბილბორდის ალტერნატიული სიმღერების ჩარტის #18 ადგილზე მოხვდა. აშშ-სა და ბრიტანეთში გამოცემული იქნა მისი პრობო-სინგლები.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ალბომიდან გამოცემული ჩარტებში ყველაზე ნაკლებად წარმატებული სინგლია, იგი ამავე დროს ჩანაწერის ყველაზე პოპულარულ სინგლად იქცა, სიმღერასთან Viva la Vida. ბლით დენერის, გვინეთ პელტროუს დედისა და კრის მარტინის სიდედრის 2012 წლის მაისში გამოქვეყნებულ ინტერვიუში განმარტებულია, რომ კრისმა სიმღერა გვინეთისთვის დაწერა, როდესაც მამამისი გარდაიცვალა. „მე ვტივირივარ ყოველთვის, როდესაც მას ვუსმენ“.

„Fix You“-მ დადებითი შეფასებები მიიღო. იგი იქცა სემპლირების პოპულარულ ობიექტად. ჩაიწერა მისი მრავალი ქავერ-ვერსია თუ რემიქსი. სიმღერა რამდენიმეჯერ ნომინირებული იქნა საუკეთესო სიმღერის კატეგორიაში მუსიკალური და ტექსტობრივი კუთხით, ისევე, როგორც წლის ჰიმნის კატეგორიაში. სიმღერის მუსიკალური ვიდეო შექმნილია ლონდონში 2005 წლის 7 ივლისს მომხდარი აფეთქებების შთაგონებით. სიმღერაში გაჟღერებული გიტარის სოლო ამჟამად გამოიყენება ნჰლ-ის თამაშების Montreal Canadiens შესავალში და სამი ვარსკვლავის შერჩევისას, ლოს-ანჯელეს კინგზის შინ ყოველი გამარჯვების შემდეგ.

სიმღერა დაკრული იქნა სტივ ჯობსის ხსოვნის ცერემონიაზე, Apple-ის შტაბ-ბინაში, 2011 წლის 19 ოქტომბერს.

## სიმღერების სია 
# Fix You (ვიდეო ვერსია) – 4:37
# The World Turned Upside Down – 4:32
# Pour Me (Hollywood Bowl-ში გამოსვლა) – 5:01 (ბრიტანული ვრცელი სინგლი, ავსტრალიური, აშშ-ს iTunes გამოცემები)
# Fix You (ვიდეო) (ბრიტანული სპეციალური CD)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2005 წლის სინგლები
სი თავსართები

**ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის თავსართები**, **SI თავსართები**, **სი თავსართები**, *ათჯერადი თავსართები* — ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში დამკვიდრებული ერთეულთა წილობითი და ჯერადი თავსართები. გამოიყენება გრძელ ფიზიკურ მნიშვნელობათა ერთეულების შემოკლებული აღნიშვნისთვის, მათი 10 რიცხვის ხარისხში აყვანით. ათჯერადი თავსართები ემსახურება ნოლების რაოდენობის შეკვეცას როცხობრივ ნიშნებში.

## ისტორია
1795 წელს სამეცნიერო სივრცეში დამკვიდრდა: დეკა-, ჰექტო-, კილო-, დეცი-, სანტი-, მილი-, ხოლო 1873 წელს ერთეულთა CGS სისტემის მიერ — მეგა- და მიკრო- ერთეულთა თავსართები. ზემოხსენებული რვა თავსართი, პირველ და მეორე ზომა-წონის გენერალურ კონფერენციაზე მიღებულ იქნა, ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის თავსართები. 1960 წელს ზომა-წონის მეთერთმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული გიგა-, ტერა-, ნანო- და პიკო-; 1975 წელს მეთორმეტე კონფერენციაზე — ატო- და ფემტო-; 1975 წელს მეთხუთმეტე კონფერენციაზე — პეტა- და ექსა-; 1991 წელს მეცხრამეტე კონფერენციაზე — იოქტო-, ზეპტო-, ზეტა- და იოტა-; ხოლო 2022 წელს ოცდამეშვიდე კონფერენციაზე — ქუექტო-, რონტო-, რონა- და ქუეტა- ერთეულთა თავსართები.

## წილობით ერთეულთა თავსართები 
**წილობითი ერთეულები** — ერთეულები, რომლებიც ფიზიკურ სიდიდეთა დადგენილი ერთეულების გარკვეულ ნაწილს (წილს) შეადგენენ. საზომთა მეტრული სისტემის დადგენისას მეტრული სისტემის ამოსავალი ერთეულებიდან წილობითი ერთეულების წარმოქმნის ორი პრინციპი იყო მიღებული: ა) წილობითი ერთეულების სახელწოდებათა წარმოქმნა თავსართების (დეცი, სანტი, მილი) მეშვეობით და ბ) ათობითობა წილობითი ერთეულების ამოსავალ ერთეულებთან თანაფარდობისას. მაგალითად, 1 მმ (მილიმეტრი) = 10−3 მ (მეტრს).

ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში წილობითი ერთეულების წარმოსაქმნელად მიღებულ იქნა შემდეგი თავსართები:

## ჯერად ერთეულთა თავსართები 
**ჯერადი ერთეულები** — ერთეულები, რომლებიც მთელრიცხვჯერ მეტია ფიზიკური სიდიდეების სისტემის ან სისტემის გარეშე ერთეულებზე. ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში ჯერადი ერთეულები მიიღება ათობითობის პრინციპით, ხოლო მათი დასახელება ამოსავალი ერთეულის სახელწოდებისგან თავსართების მეშვეობით. მაგალითად, 1 კმ (კილომეტრი) = 103 მ (მეტრი). 

ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში ჯერადობითი ერთეულების წარმოსაქმნელად მიღებულ იქნა შემდეგი თავსართები:

## სქოლიო

კატეგორია:სიდიდეთა ერთეულები
ბობი ფიშერი

**რობერტ ჯეიმზ „ბობი“ ფიშერი** (; დ. 9 მარტი, 1943 — გ. 17 იანვარი, 2008) — ამერიკელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი. 1972 წელს ერთადერთი ამერიკელი გახდა, რომელმაც ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატში გაიმარჯვა, სადაც დაამარცხა ჩემპიონი ბორის სპასკი მატჩში, რომელსაც საყოველთაოდ ერთი ამერიკელის ცივი ომის ბრძოლას უწოდებდნენ საბჭოთა სისტემის წინააღმდეგ. 1975 წელს მან უარი თქვა ტიტულის დაცვაზე, ვინაიდან ფიდემ არ მიიღო მისი პირობები. შედეგად მას ჩემპიონის ტიტული ჩამოართვეს.

1992 წელს ბორის სპასკისთან რემატჩის შემდეგ ფიშერი აშშ-ში აღარ დაბრუნებულა. შეჯიბრი იუგოსლავიაში ჩატარდა, რომელიც მაშინ გაეროს მკაცრი ემბარგოს ქვეშ იმყოფებოდა. ამ ფაქტმა აშშ-ს მთავრობასა და ფიშერს შორის კონფლიქტი გამოიწვია. შემდეგ ის უნგრეთში, მოგვიანებით კი იაპონიაში ცხოვრობდა. 2004 წელს იაპონიაში ის სამართალდამცველებმა დააკავეს ცხრა თვით, სადაც მას აშშ-ის პასპორტი ჩამოართვეს. 2005 წლიდან მას ისლანდიის მოქალაქეობა მიენიჭა, სადაც ის ცხოვრობდა კიდეც გარდაცვალებამდე. მისი ცხოვრების ბოლო ათწლეულში ის ცნობილი გახდა ანტიამერიკული და ანტისემიტური განცხადებებით, თუმცა მას თავად ჰყავდა დედა ებრაელი.

## ლიტერატურა
* 
* 

## პერიოდიკა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* A list of books about Fischer and Kasparov 
* Archive of Fischer's personal homepage
* Bobby Fischer Live Radio Interviews (1999–2006)
* Extensive collection of Fischer photographs, Echecs-photos online 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ამერიკელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:ამერიკელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კოლოფი

**კოლოფი** () — მშრალი მრავალთესლიანი (ზოგჯერ ერთთესლიანი) თვითხსნადი ნაყოფი, რომელიც წარმოქმნილია 2 ან რამდენიმე ნაყოფის ფოთლისაგან. იხსნება ან სახურავით (მრავალძარღვა) და ხვრელებით (ყაყაჩო, მაჩიტა), ან კბილაკებით (ფურისულა, მიხაკი) და სიგრძივი ნაპრალებით (თამბაქო, შხამა), ანდა საგდულებით (შროშანი, ყაზახა).

აგრეთვე ხავსების სპოროგონიუმის სპორებიანი ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაყოფის მორფოლოგია
კოლუმბუსი

**კოლუმბუსი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოლუმბუსი — ქალაქი ოჰაიოს შტატში
* კოლუმბუსი — ქალაქი ჯორჯიის შტატში
* კოლუმბუსი — ქალაქი უისკონსინის შტატში
 

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოლუმბია (მრავალმნიშვნელოვანი)

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კოლოქვინტი

**კოლოქვინტი**, *კოლოცინტი* () — მრავალწლოვანი გართხმული ან ხვიარა ბალახოვანი მცენარე გოგრისებრთა ოჯახისა. 

იზრდება ჩრდილოეთ აფრიკის, ხმელთაშუაზღვისპირეთის და წინა აზიის უდაბნოებში კულტივირებულია ამ ქვეყნების უმეტეს ნაწილში. თურქმენეთში გვხვდება ერთწლოვან სარეველად (გზადმოყოლილია). ზოგჯერ აშენებენ შუა აზიის და ამიერკავკასიის ბოტანიკურ ბაღებში. ნაყოფი სფეროსებრია და მწარე გემო აქვს. შეიცავს გლიკოზიდ კოლოცინტინს, რომელიც ძლიერი საფაღარათო საშუალებაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გოგრისებრნი
სტადიონი

**სტადიონი** — ნაგებობა სპორტული სანახაობებისთვის. უმეტეს შემთხვევაში იგი წარმოდგენილია, როგორც დიდი მოედანი და ადგილი (ტრიბუნები) მაყურებელთათვის. ასევე სტადიონებთან ხშირად გვხვდება დამატებით რამდენიმე შენობა, გასახდელები, სავარჯიშო დარბაზები და ა.შ. სტადიონი მხოლოდ სპორტული მიზნებისთვის არ გამოიყენება, აქ შეიძლება გაიმართოს კონცერტები და სხვა ღონისძიებებიც.

## სურათები 

სურათი:1906 Athens stadium.jpg

სურათი:Delphi stadium DSC06305.jpg
სურათი:Olympiastadion Montreal.jpg
სურათი:Busch Stadium.jpg
სურათი:Yankee stadium.jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
*ამფითეატრი

## ლიტერატურა 
* 
* Lisle, Benjamin D. *Modern Coliseum: Stadiums and American Culture* (U of Pennsylvania Press, 2017). 321 pp
*  (worldcat) (search)

## რესურსები ინტერნეტში 
* World Stadiums 
* Stadium DB – Database of Football Stadiums
* Stadium Journey
* Football Tripper – Independent Stadium Guides
* Wikistadiums – Stadium Archive

კატეგორია:სპორტი
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
კოლხები

[მინი|[კოლხეთის სამეფო და იბერია ანტიკური ხანაში.]]
**კოლხები** — სამხრეთ-აღმოსავლეთ და აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში მცხოვრები ძველი ქართველი ტომების საერთო სახელი, რომლის მიხედვით ძველი ბერძნები მთელ ქვეყანას კოლხეთს, კოლხიდას უწოდებდნენ. ძვ. წ. I ათასწლეულში კოლხებმა შექმნეს კოლხას (კულხა), ხოლო VI საუკუნეში კოლხეთის სამეფო.

## სხვადასხვა წყაროებში 
## იხილეთ აგრეთვე 
*კოლხეთის სამეფო
*ეგრისის სამეფო
*საქართველოს ისტორია
*პონტოს სამეფო

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 595, თბ., 1980
*Braund, David. 1994. *Georgia in Antiquity: A History of Colchis and Transcaucasian Iberia 550&nbsp;BC-AD&nbsp;562.* Clarendon Press, Oxford. ISBN 0-19-814473-3
*Gocha R. Tsetskhladze. *Pichvnari and Its Environs, 6th&nbsp;c&nbsp;BC-4th&nbsp;c&nbsp;AD.* ''Annales Littéraires de l'Université de Franche-Comté'', 659, Editeurs: M. Clavel-Lévêque, E. Geny, P. Lévêque. Paris: Presses Universitaires Franc-Comtoises, 1999. ISBN 2-913322-42-5

## რესურსები ინტერნეტში 
* Colchis in Dictionary of Greek and Roman Geography (1854) (ed. William Smith, LLD)
* Colchian coins
* Strabo on Colchis 
* Herodotus on Colchis
* Pliny on Colchis
* Golden graves, archeological evidences 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლხეთი
კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:ქართული ტომები
ვახტანგ გორგასლის ორდენი

**ვახტანგ გორგასლის ორდენი** — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო, სამხედრო ორდენი. დააწესა საქართველოს პარლამენტმა 1992 წლის 24 დეკემბერს.

ჯილდოვდებიან საქართველოს სამხედრო მოსამსახურეები, რომლებმაც სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობისათვის ბრძოლებში გამოიჩინეს გმირული თავდადება და მამაცობა, უნარიანი ხელმძღვანელობით უზრუნველყვეს სამხედრო ნაწილებისა და ქვეგანაყოფების წარმატება, შეიმუშავეს და განახორციელეს საბრძოლო ოპერაციები. ორდენით აჯილდოებენ აგრეთვე სპორტსმენებსა და კულტურის მოღვაწეებს განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ორდენის ესკიზის ავტორებია: გ. ავსაჯანიშვილი, ე. ბურჯანაძე.   

ვახტანგ გორგასლის ორდენი სამი ხარისხისაა. დაჯილდოება ხდება შემდეგი თანამიმდევრობით: III ხარისხის ორდენით ჯილდოვდებიან სამსახურებრივი მოვალეობის შესრულებისას გამოვლენილი მაღალი საბრძოლო მომზადებისათვის; II ხარისხის ორდენით ჯილდოვდებიან სამხედრო ხელმძღვანელობის საბრძოლო დავალების წარმატებით შესრულებისათვის; I ხარისხის ორდენით ჯილდოვდებიან ერისა და სამშობლოს წინაშე განსაკუთრებული დამსახურებისათვის, თავდადებისა და თავგანწირვისათვის.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები 
*საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
*საქართველოს კანონი. საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოების დაწესების შესახებ
*საქართველოს რესპუბლიკის სახელმწიფო ჯილდოების ორდენებისა და მედლების დებულება
*ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენი
*საქართველოს სამხედრო და სახელმწიფო ჯილდოები  

კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის ორდენი
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ინსბრუკი

**ინსბრუკი** (, ) — ქალაქი ავსტრიაში. ტიროლის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში მდინარე ინის ნაპირზე. ქალაქის ფართობი — 104,91 კმ², მოსახლეობა 117 916 ადამიანი  (2007).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
კატეგორია:ზამთრის ოლიმპიური თამაშების მასპინძელი ქალაქები
პრომეთე

[მინი|[ჰერა და პრომეთე]]
[მინი|მიჯაჭვული პრომეთე (მხატ. [გიუსტავ მორო]]
**პრომეთე** () — ტიტანი. იაპეტისა და ოკეანიდ აზიის (ზოგი ვარიანტით კლიმენეს, თემიდას) ვაჟი. ეპიმეთესა და ატლანტის ძმა, დევკალიონის მამა. მითებში პრომეთე ღმერთებთან მებრძოლ და ადამიანების ინტერესების დამცველ გმირადაა გამოყვანილი, ღმერთებისგან ტიტანების დამარცხების შემდეგ პრომეთე ადამიანების მხარეზე დადგა. ზევსის მოტყუების მიზნით პრომეთემ დაკლული ხარის ხორცი ორად გაყო, ერთ მხარეზე საუკეთესო ხორცის ნაჭრები დაალაგა, ზემოდან ტყავი და კუჭი დაადო, ხოლო მეორე მხარეზე ძვლები მოაგროვა და ზემოდან ქონები დაალაგა. შემდეგ ზევსს შეეკითხა, თუ რომელ ნაწილს აირჩევდა. ხარბმა ზევსმა ქონიანი ნაწილი აირჩია. პრომეთეს საქციელით გაჯავრებულმა ზევსმა ადამიანებს ცეცხლი წაართვა, მაგრამ პრომეთე ავიდა ოლიმპოზე, ცეცხლი ლერწმის ღეროში ჩადო, ოლიმპოდან გამოიტაცა, ადამიანებს გადასცა და მისი შენახვა ასწავლა. ზევსი ამ ამბავმა კიდევ უფრო გააჯავრა და მან, ღმერთების სურვილების წინააღმდეგ წასვლისათვის, ბრძანა, რომ პრომეთე მიეჯაჭვათ კავკასიონის მთის ერთ-ერთ კლდეზე. მიჯაჭვულ გოლიათთან ყოველდღე მიფრინდებოდა არწივი და გმირს ღვიძლს უძიძგნიდა, (რაც იმას ნიშნავს, რომ ის (ღვიძლი) ისევ გამრთელდებოდა, რადგანაც ამ ორგანოს აქვს აღდგენის უნარი), მაგრამ ღამ-ღამობით მტანჯველი წყლული ისევ შუშდებოდა.

## პრომეთეს მიჯაჭვის მითები
მეორე საუკუნეში დასავლეთ საქართველოში იმოგზაურა ფილოსოფოსმა არიანემ და ისიც წერს, რომ კავკასიაში ერთი მთაა, რომელზეც თქმულებისამებრ, ჰეფესტოს ბრძანებით, პრომეთეა მიჯაჭვული.

სტრაბონი აღწერდა პრომეთესა და კოლხ იბერთა გმირს (ნაგულისხმევია ამირანი), რომელიც ერთი და იგივე უნდა იყოსო.

### ხვამლის მთა
ძველი ისტორიული, ანტიკური წყაროებიდან ხვამლი იგივე ხომლი მიიჩნევა ბერძნული მითური ლეგენდარული გმირების არგონავტებისა და ჰერაკლეს მოგზაურობის მისტიკურ ადგილად. მთა რომელზედაც ზევსის ბძანებით მიაჯაჭვეს პრომეთე და რომელიც შემდგომ დაიხსნა ჰერაკლემ. XIX საუკუნის 50-იან წლებში ხვამლს ეწვია იტალიელი მოგზაური და მკვლევარი დანიელა პიზაგალი, რომელიც ბერძნულ ანტიკურ წყაროებზე დაყდნობით ეძებდა არგონავტების, პრომეთეს მიჯაჭვის ადგილებს. როგორც შემდგომ მკვლევარი თავის მოგონებებში წერს, იგი ყველაზე მეტად იმან გააოცა, რომ ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა კარგად იცოდნენ ეს ლეგენდა და მათ ყველაზე მეტად უხაროდათ როცა მტაცებელ სვავს მოინადირებდენენ, რომელიც ლეგენდის თანახმად პრომეთეს გულ-ღვიძლს უკორტნიდა.

ხომლის მთა აგრეთვე ისტორიულ წყაროებზე დაყრდნობით აღწერილი აქვს ფრანგ მწერალ-ფანტასტ ჟიულ ვერნს თავის სათავგადასავლო რომანში „შეუპოვარი კერაბანი“:

პრომეთეს მითი გავრცელებული იყო მთელს ხმელთაშუა ზღვის აუზში და კავკასიაშიც, სადაც იგი ამირანის შესახებ თქმულებას შეერწყო მრავალი საერთო ნიშნისა და დეტალის გამო.

* აპოლონიოს როდოსელი — „არგონავტიკა“:
 

* ჟიულ ვერნი — სათავგადასავლო რომანი „შეუპოვარი კერაბანი“: 

### საყორნის მთა
თეიმურაზ ბატონიშვილი პრომეთეს მიჯაჭვის ადგილად კავკასიონის ერთ-ერთ მთას ისტორიულ ჰერეთში მდებარე საყორნის მთას მიიჩნევდა.

## ლიტერატურა 
* მითოლოგიური ლექსიკონი. შეადგინა ნ. გაფრინდაშვილმა. გამომც. „განათლება“, თბილისი, 1972. გვ. 262–264.
* *გელოვანი აკაკი*. მითოლოგიური ლექსიკონი. გამომც. „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1983. გვ. 425–427.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
მედალი „მხედრული მამაცობისათვის“

**მედლით „მხედრული მამაცობისათვის“** — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო; მედალი, რომლითაც ჯილდოვდებიან საქართველოს სამხედრო მოსამსახურეები, პოლიციის მუშაკები მამულის დაცვისას პიროვნული მამაცობისა და მხედრული ვალის შესრულებისათვის, ვაჟკაცობისა და გაბედული მოქმედებისათვის. მედალი შემოღებულია საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებით 1992 წლის 24 დეკემბერს.

## აღწერა 
„მხედრული მამაცობისათვის” მედლის ესკიზის
ავტორია არქიტექტორი გიორგი ავსაჯანიშვილი.

მედალი „მხედრული მამაცობისათვის” წარმოადგენს 33 მმ დიამეტრის მრგვლოვან სილუეტს. მასზე ამოკვეთილია რომბის ფორმა, რომლის შუაგულში ამოღებულ 14 მმ ფარს ამშვენებს დაფნის გვირგვინში წვერით ჩაგებული ხმალი, როგორც ძლიერებისა და კეთილშობილების სიმბოლო. მედლის ყუნწი მოძრავადაა დაკავშირებული სამაგრთან, რომელზეც გადაკრულია 25 მმ სიგანის ბაფთა. ბაფთის თეთრ ფონზე გამოხატულ 2 მმ სიგანის ორ ოქროსფერ ხაზს ორივე მხარეს ახლავს 2 მმ სიგანის ძოწისფერი ხაზები. მედლის რევერსზე 14 მმ დიამეტრის წრესა და მედლის წრიულ ხაზს შორის ამოტვიფრულია წარწერა – „მხედრული მამაცობისათვის”.

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
კლაგენფურტი

**კლაგენფურტი** () — სიდიდით VI ქალაქი ავსტრიაში. კარინტიის ფედერალური მიწის დედაქალაქი. ის წარმოადგენს რომის კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსების რეზიდენციას. ქალაქში მდებარეობს კლაგენფურტის უნივერსიტეტი. 

კლაგენფურტში მაცხოვრებელი სხვა ეროვნების რაოდენობა შემდეგნაირად გამოიყურება:
# – 1,216
# – 825
# – 717
# – 338
# – 242

## რესურსები ინტერნეტში 
*Klagenfurt info
*Slovene postage stamp 150th anniversary of *Hermagoras* 
*Speech of the President of Slovenia in Klagenfurt on the 150th anniversary of *Hermagoras* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრიის ქალაქები
კოლხიდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კოლხიდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კოლხეთის სამეფო — ერთ-ერთი უძველესი ქართული სამეფო და რეგიონი;
* კოლხიდა — დაბა გაგრის მუნიციპალიტეტში;
* კოლხიდა — ქართული გაზეთი.
კოლხიდა (გაზეთი)

**„კოლხიდა“**— ქართული ყოველდღიური გაზეთი ეროვნულ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1911–1913 წლებში. რედაქტორი-გამომცემლები: არისტო ჭუმბაძე (1911 წ., 1912 №№ 1-57), მ. ჯაფარიძე (1912 №№ 58-152, 1913 №№ 1-42). თანამშრომლობდნენ კიტა აბაშიძე, გრიგოლ გველესიანი, სილოვან ხუნდაძე, დიმიტრი უზნაძე, ა. ჯაფარიძე. იბეჭდებოდა აკაკი წერეთლის, ნიკო ლორთქიფანიძის, დუტუ მეგრელის, ნ. ჩხიკვაძის, ა. ჭუმბაძის და სხვათა ნაწარმოებები. „კოლხიდის“ გამოცემა შეწყდა 1913 წლის მაისში. გაზეთის დროებითი შეჩერების პერიოდში (1912 შემოდგომა — 1913 ზამთარი) და დახურვის შემდეგ გამოდიოდა გაზეთი „იმერეთი“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლა

**კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლა**, *კოლხეთის აკადემია* — ფასისის (ახლანდელი ფოთის) მახლობლად III-VI საუკუნეებში არსებული უმაღლესი საფეხურის სასწავლებელი. მასზე ერთადერთი პირდაპირი ცნობა მოიპოვება ბერძენი ფილოსოფოსის თემისტიოსის (ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა დაახლოებით 317-388) ერთ-ერთ წერილში, სადაც აღნიშნულია, რომ თემისტიოსის მამას, ევგენიოსს, და თვით თემისტიოსსაც ამ სასწავლებელში რიტორიკული განათლება მიუღიათ. არავითარი ცნობა არ არსებობს იმის შესახებ, თუ რა პროგრამებით და რა ენაზე მიმდინარეობდა სწავლება ან ვინ ასწავლიდა. თემისტიოსი არ ასახელებს კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლის დამაარსებელს, თუმცა მას „ბრძენს“ და „სათნოს“ უწოდებს. კოლხეთს კულტურულად დაწინარურებულ ელადას ადარებს. იმ დროს განსწავლა ათენშიც შეიძლებოდა, მაგრამ სპეციალური რიტორიკული სკოლა მხოლოდ კოლხეთში არსებობდა. ამ სასწავლებელში განუყოფელი იყო ფილოსოფია და მჭერმეტყველება.

თემისტიოსი იმასაც ამბობს, რომ კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლაში მეზობელ ბარბაროსთა წესებისდა მიხედვით ისართ ტყორცნა და ოროლთ სროლა ან ჯირითი კი არ ისწავლებოდა, არამედ ამ სკოლის აღსაზრდელები რიტორიკულ ხელოვნებაში იწრთობოდნენ და ელინთა დღეობებზე ბრწყინავდნენ. ამ ცნობას არსებითი მნიშვნელობა აქვს, რამდენადაც კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლის აღზრდილების ბერძნულ ენაში გაწვრთნილობასა და კლასიკურ ბერძნულ ლიტერატურაში საფუძვლიან განსწავლულობაზე მიუთითებს. რიტორიკულ სასწავლებელში იღებდნენ ბერძნული ენის მცოდნე ახალგაზრდებს. ეს კი გვაფიქრებინებს მოსამზადებელი სკოლის არსებობასაც. თემისტიოსის ცნობიდან ისიც ჩანს, რომ კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლა თავისი შინაარსითა და მიზანმიმართულებით ძვ. ბერძნულ და რომაულ რიტორიკული სკოლებისაგან ბევრად არ უნდა განსხვავებულიყო და ცოდნის იმ მინიმუმის დაუფლებას მოითხოვდა, რაც ორატორისათვის ციცერონისა და კვინტილიანეს შეხედულებით იყო გათვალისწინებული. ისევე როგორც რომაულ რიტორიკულ სასწავლებელში, კოლხეთის უმაღლესი რიტორიკული სკოლაში უთუოდ ასწავლიდნენ ლიტერატურას, ასტრონომიას, მუსიკას, მათმატიკის ელემენტებს, ძირითადად კი ფილოსოფიისა და სამართლის საფუძვლებს, რიტორიკულ ხელოვნებას იმჟამინდელ საქართველოში დიდი პრაქტიკული გამოგონებაც ჰქონდა. აგათია სქოლაქტიკოსის (536-582) საისტორიო თხზულებაში დაცულია ცნობა ქართველი პოლიტიკური მოღვაწეების (აიეტი, ფარტაზი და სხვა) ბრწყინვალე ორატორული გამოსვლების შესახებ, ცხადია, ეს ცოდნა კი მათ თანმიმდევრულად და საფუძვლიანი სწავლით უნდა მიეღოთ.

## ლიტერატურა
* *გამსახურდია ს.,* სწავლა-განათლება ძველ საქართველოში, თბ., 1975;
* *ნუცუბიძე შ.,* ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1956;
* *ყაუხჩიშვილი ს.,* რიტორიკული განათლების ცენტრი ძველ კოლხეთში, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1940, ტ. 10 B

კატეგორია:ეგრისის სამეფო
კატეგორია:ფოთის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლები
დონი

**დონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დონი — ქართული ანბანის მეოთხე ასო
* დონი — მდინარე რუსეთში
* დონი — ნასას კოსმოსური ზონდი
* დონი — ქართველი კარიკატურისტი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
Point Me at the Sky

„**Point Me at the Sky**“ () — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სინგლი. სიმღერა გამოვიდა 1968 წლის 17 დეკემბერს. იგი არის როჯერ უოტერსისა და დეივიდ გილმორის ერთ-ერთი ადრეული კომპოზიცია.

## ისტორია 
სიმღერაში საუბარია ვინმე ჰენრი მაკლინზე, რომელიც მეგობარ იუჯინთან ერთად დაფრინავს საფრენი აპარატით. ორივე მათგანი ცდილობს გამოიქცეს მომავლის სამყაროდან (სიმღერაში მითითებულია თარიღი - 2005 წელი), სადაც დედამიწის მოსახლეობის რაოდენობა უკვე მეტისმეტია, ხოლო საკვები თითქმის არ არის. ჩანაწერის ხარისხი დაბალი იყო, რის გამოც ბევრი მოყვარული არასწორად განმარტავდა სიმღერის ტექსტებს. მუსიკალურად, სიმღერა ფსიქოდელიურ განწყობას ატარებს, ისევე, როგორც „The Nile Song“, პინკ ფლოიდის შემდეგი ევროპული სინგლი.

ჩანაწერი ჩარტებში წარუმატებელი იყო, რის გამოც პინკ ფლოიდს ამერიკული სინგლი 1979 წლამდე არ გამოუშვია. სინგლის  B-მხარეზე ჩაწერილი იყო Careful with That Axe, Eugene, რომელსაც უფრო დიდი წარმატება ხვდა წილად.

Point Me at the Sky არ შეიტანეს 1971 წლის კრებულში *Relics* და გამოსცეს მხოლოდ 1992 წლის კრებულთან *The Early Singles* ერთად.

BBC-სთვის ჩაწერილი იქნა კომპოზიციის განსხვავებული ვერსია, თუმცა იგი ოფიციალურად არსად გამოსულა. გადაღებული იქნა სიმღერის ვიდეორგოლიც, რომელშიც ჯგუფის წევრები დაფრინავენ 1920-იანი წლების თვითმფრინავით. სურათები ამ სესიიდან გამოყენებული იქნა ბრიტანულ სინგლთან ერთად სხვადასხვა პრომო-აქციისათვის გამოცემულ მასალებსა და ევროპულ სინგლზე. მსგავსი კადრები გამოყენებულია ალბომის *A Nice Pair* გაფორმებასა და სტუდიური ალბომის *A Saucerful of Secrets* 1992 წლის გამოცემაში.

სიმღერის საკუთარი ვერსია 1982 წელს შეასრულა ლოს ანჯელესურმა ჯგუფმა Acid Casualties, რომელშიც უკრავდა ჯგუფ The Doors-ის გიტარისტი რობი კრიგერი. მათი ალბომი *Panic Station* იყო ლეიბლ Rhino Records-ის ერთ-ერთი პირველი პროდუქტი.

## სიმღერების სია 
#Point Me At The Sky - 3:35 	
#Careful with That Axe, Eugene - 5:39

## პერსონალი
*დეივიდ გილმორი — ელექტრონული გიტარა, ვოკალი
*როჯერ უოტერსი — ბასი და ვოკალი
*რიჩარდ რაიტი — კლავიშებიანი საკრავები, ორგანი და დამატებითი ვოკალი 
*ნიკ მეისონი — დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

## სქოლიო 
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:1968 წლის სინგლები
კატეგორია:პროგრესული როკ-სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით
კატეგორია:1968 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები როჯერ უოტერსის ავტორობით
კატეგორია:ალბომები Hipgnosis-ის გარეკანის დიზაინით