open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლორეტოს პროვინცია

thumb|right|250px|ლორეტოს პროვინცია.
**ლორეტო** — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ეკვადორი. ლორეტოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნაუტა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 63 515 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 0,9 ადამიანს. ლორეტოს ფართობია 67 434,12 კმ². 

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის პროვინციები
ალტო-ამასონასის პროვინცია

thumb|right|250px|ალტო-ამასონასის პროვინცია.
**ალტო-ამასონასი** — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. სამხრეთიდან ესაზღვრება სან-მარტინის რეგიონი. ალტო-ამასონასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იურიმაგასი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 101 934 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 5,4 ადამიანს. ალტო-ამასონასის ფართობია 18 764,32 კმ². პროვინცია იყოფა 6 რაიონად. ალტო-ამასონასის პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1866 წლის 7 თებერვალს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის პროვინციები
მაინასის პროვინცია

thumb|right|250px|მაინასის პროვინცია.
**მაინასი** — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ეკვადორი და კოლომბია. მაინასის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იკიტოსი. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 536 423 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 4,3 ადამიანს. მაინასის ფართობია 119 859,4 კმ². პროვინცია იყოფა 13 რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის პროვინციები
სკილა

thumb|250px|ოდისევსი მიცურავს სკილას
**სკილა**, **სცილა** () — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ზღვის ურჩხული. ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით სკილა იყო პოსეიდონის შვილის ფორკისისა და ჰეკატეს — საშინელების ქალღმერთის ქალიშვილი. 

ოვიდიუსის პოემის მეტამორფოზების მიხედვით, გლავკოსი ზღვის ღმერთი ძლიერ იყო შეყვარებული ამ მშვენიერ ნიმფაზე. მაგრამ ჯადოქარი კირკე (ცირცეა) გლავკოსზე შეყვარებული ეჭვიანობის ნიადაგზე ის ზღვის ურჩხულად გადააქცია.

მითის სხვა ვერსიით, სკილა იყო გარეული ძაღლი, რომელმაც მოჰპარა ხარები ჰერაკლეს. მან კი ის სიკვდილით დასაჯა. სიკვდილის შემდეგ მამამისმა ფორკისმა აღადგინა მკვდრეთით.

ოვიდიუსი აღაფრთოვანა ჰომეროსის ეპოპეამ, სადაც სკილა აღწერილია როგორც საშინელი არსება, მეზღვაურთა რისხვა. მისი 6 თავი 6 კისერზე იდგა, ხოლო ყოველს პირში სამ-სამი რიგი კბილები ჰქონდა, გადაადგილდებოდა ის 12 თათზე. ის ბინადრობდა მაღალი კლდის სიღრმეში არსებულ გამოქვაბულში და იყურება დასავლეთისაკენ — ერებასაკენ წყვდიადის სამეფოსაკენ. როგორც კი მსხვერპლს იგრძნობდა გამოვარდებოდა თავის სამყოფელიდან და ძაღლივით ყმუილს იწყებდა. იმ კლდის მოპირდაპირედ, სადაც ყმუანა სკილა ცხოვრობდა ერთი ისრის სროლის მანძილზე იყო მეორე ურჩხულის — ქარიბდას სამყოფელი, კლდე, რომლის ქვეშაც ის ცხოვრობდა, სკილას გამოქვაბულზე დაბლა იყო. როდესაც ოდისევსი ამ ორ ურჩხულს შორის მიცურავდა 6 მისი ამხანაგი სკილამ იმსხვერპლა.

იმისდა მიუხედავად, რომ ჰომეროსის ნაწარმოებში არაა უფრო კონკრეტულობა მათი ლოკალიზირებისათვის, ლეგენდები მათ მესინის სრუტის ორ კლდესთან აიგივებენ აპენინის ნახევარკუნძულსა და სიცილიის კუნძულს შორის, რომელიც ყოველთვის საშიშია მეზღვაურებისათვის.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
მოლდოვის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

**მოლდოვის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები** წარმოადგენს მოლდოვას რაგბის კავშირში.  მათ რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე თამაშის გამოცდილება არ აქვთ. ამჟამად მოლდოვის ნაკრები მონაწილეობას იღებს ევროპის ერთა თასის გათამაშებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*www.rugby.md
*www.goldteam.md 
*Facebook
* IRB.com

კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები
მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები
ებე კამარგუ

thumb|ებე კამარგუ
**ებე მარია კამარგუ** (; დ. 8 მარტი, 1929; ტაუბატე, ბრაზილია — გ. 29 სექტემბერი, 2012) — ბრაზილიელი ტელეწამყვანი და მსახიობი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*

კატეგორია:ბრაზილიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2012
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1864)

**1864 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები** იყო არჩევნები, სადაც პრეზიდენტმა ლინკოლნმა დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი ჯორჯ მაკლელანი დაამარცხა.

1864 წლის არჩევნები ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს გაიმართა და შესაბამისად მასში სამხრეთის შტატებს მონაწილეობა არ მიუღიათ.

კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები
ჩაჩაპოიასი

**ჩაჩაპოიასი** — ქალაქი ჩრდილოეთ პერუში, ამასონასის რეგიონისა და ჩაჩაპოიასის პროვინციის დედაქალაქი. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 2,235 მეტრზე. ჩაჩაპოიასი მოქცეულია მდინარე ამაზონის ხეობაში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 20,279 ადამიანს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*  ჩაჩაპოიასის მუნიციპალიტეტი 

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს ქალაქები
უანკაველიკა

**უანკაველიკა** — ქალაქი ჩრდილოეთ პერუში, უანკაველიკის რეგიონისა და ამავე სახელწოდების პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3,600 მეტრზე, ანდების მთებში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 40,000 ადამიანს, ხოლო საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე შეადგენს 72.46 ადამიანს. უანკავალიკას ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1571 წელს. ქალაქი სარკინიგზო ხაზით უკავშირდება ქვეყნის დედაქალაქ ლიმას, ლიმამდე მანძილი 444 კილომეტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
*Pagina Web del Gobierno Regional de Huancavelica - Peru 
*Web Oficial Municipalidad de la Ciudad de Huancavelica 
*Rutas de Acceso a Huancavelica desde Lima - Peru 

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს ქალაქები
მოკეგუა

**მოკეგუა** — ქალაქი სამხრეთ პერუში, მოკეგას რეგიონისა და მარისკალ-ნიეტოს პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში მდებარეობს წყნარი ოკეანე. მოკეგადან 1144 კილომეტრში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი ლიმა. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 66.480 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე ქალაქში შეადგენს 16,58 ადამიანს კმ²-ზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Sur Noticias 
*  Municipalidad de Moquegua

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს ქალაქები
რეკენის პროვინცია

thumb|right|250px|რეკენას პროვინცია.
**რეკენა** — პროვინცია პერუში, ლორეტოს რეგიონში. სამხრეთიდან ესაზღვრება უკაიალის რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ბრაზილია. რეკენას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი რეკენა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 67 927 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 1,4 ადამიანს. რეკენას ფართობია 49 477,8 კმ². პროვინცია იყოფა 11 რაიონად. რეკენას პროვინციის სტატუსი მიენიჭა 1943 წლის 2 ივლისს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს პროვინციები

კატეგორია:ლორეტოს რეგიონის პროვინციები
იკის პროვინცია

thumb|right|250px|იკას პროვინცია.
**იკა** — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. იკას დასავლეთიდან ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ხოლო აღმოსავლეთიდან აიაკუჩოს რეგიონი. იკას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი იკა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 297 771 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 37,7 ადამიანს. იკას ფართობია 7 894,25 კმ². პროვინცია იყოფა 14 რაიონად. 

კატეგორია:იკის რეგიონის პროვინციები
პალპის პროვინცია

thumb|right|250px|პალპას პროვინცია.
**პალპა** — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. პალპას აღმოსავლეთიდან აიაკუჩოს რეგიონი და უანაკაველიკას რეგიონი. პალპას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პალპა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 13 363 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 10,8 ადამიანს. პალპას ფართობია 1 232,88 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად. 

კატეგორია:იკის რეგიონის პროვინციები
ნასკა (პროვინცია)

thumb|right|250px|ნასკას პროვინცია.
**ნასკა** — პროვინცია პერუში, იკის რეგიონში. ნასკას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება აიაკუჩოს რეგიონი, ხოლო სამხრეთიდან არეკიპას რეგიონი. ნასკას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ნასკა. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 55 816 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 10,7 ადამიანს. ნასკას ფართობია 5 234,24 კმ². პროვინცია იყოფა 5 რაიონად. 

კატეგორია:იკის რეგიონის პროვინციები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში

2016 წლის მონაცემებით მექსიკაში **იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის 34 ძეგლია**. 

მათ შორის:
* 28 კულტურის ობიექტი
* 6 ბუნების ძეგლი

12 მათგანი ადამიანის გენიის შედევრია (კრიტერიუმი i), 3 კი ბუნების ქმნილებაა (კრიტერიუმი vii).

## ცხრილი 
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

## ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში
* მექსიკის კოლუმბამდელი ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
* მექსიკის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საიტების კატალოგი

*
მექსიკა
პურინი

მინი|300პქ|პურინები
**პურინი** (C5-N4-H4 purine) — ჰეტეროციკლური ნაერთია, იმიდაზო(4.5d) პირიმიდინების უმარტივესი წარმომადგენელი. პურინის წარმონაქმნები დიდ როლს ასრულებენ ბუნებრივი ნაერთების ქიმიაში. პურინის ფუძეზე  წამოქმნილია: დნმ, რნმ, კოფერმენტი ნად, ალკალოიდები, კოფეინი, თეოფილინი და თეობრომინი, ტოქსინები, შარდოვანა, ამიტომ ფართოდ გამოიყენება ფარმაცევტიკაში.

*პურინის მოლური მასა   -  120.11გ/მოლი
*პურინის დნობის ტემპერატურა -  214  °C

## რესურსები ინტერნეტში 
*Purine Content in Food 

კატეგორია:პურინები
ფთია

ტერმინით **ფთია** () შეიძლება აღნიშნული იყოს:
* ფთია — ძველი ქალაქი სამხრეთ აღმოსავლეთ თესალიაში, ფტიოდიდაში, მირმიდონების დედაქალაქი. პელევსის და დიდი აქილევსის სატახტო  ქალაქი. მოხსენიებული აქვს: ჰომეროსს, ქსენოფონტეს, თუკიდიდეს, აპოლოდორეს.

;ბერძნული მითოლოგია
* აპოლონის სატრფო, დორიელთა მამამთავრის დოროსის დედა, რომელიც ფთიაში ცხოვრობდა. ენდიმიონის და ზღვის ნიმფის ან იფიანასას შვილმა ეტოლოსმა ჯერ აპის ფორნევსის ძე მოკლა მერე კურეტიდების ქვეყანაში გაიქცა, დახოცა იქ შეხიზნული  დოროსი, ლაოდოკე და პოლიპოიტე და მიწას ეტოლია უწოდა.
* ამფიონესა და ნიობეს ერთ-ერთი ასული, მოკლა არტემიდემ.
* ამინტორის ხასა, ცილი დასწამა მეფისწულ ფენიქსს, რომელიც ამისთვის მამამ დააბრმავა. შემდეგ კი ბრმა კენტავრმა ქირონმა მოარჩინა.
მოიობამბა

**მოიობამბა** — ქალაქი სამხრეთ პერუში, სან-მარტინის რეგიონისა და მოიობამბას პროვინციის დედაქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 71,000 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე ქალაქში შეადგენს 285.5 ადამიანს კმ²-ზე.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ტოლედო, ესპანეთი
*  ბილბაო, ესპანეთი
*  იკიტოსი, პერუ
*  არეკიპა, პერუ
*  სანტა-არმა, კოლომბია
*  ლოხა, ეკვადორი
*  მანაუსი, ბრაზილია

## რესურსები ინტერნეტში
*
*მუნიციპალიტეტის საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს ქალაქები
უაკა-პუკლიანა

thumb|250px|უაკა-პუკლიანა
**უაკა-პუკლიანა** (კეჩ. pucllay – *თამაში*, *სათამაშო ადგილი*) — კომპლექსი პერუში, ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის სანაპირო ზოლში. იგი წარმოადგენდა ლიმის კულტურის მნიშვნელოვან ადმინისტრაციულ და საცერემონიო ცენტრს, ალიზის უზარმაზარ პირამიდას, რომლის შექმნითაც, ქურუმთა წრემ პოზიციები განიმტკიცა. მისი აშენების პერიოდად მოაზარება ახ. წ. 200-700  წლები. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* pucllana.perucultural.org.pe  

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ხისკაირუმოკო

thumb|250px|არქეოლოგიური გათხრები  ხისკაირომოკოში. 2002 წ.

**ხისკაირუმოკო** — კოლუმბამდელი არქეოლოგიური ძეგლიპერუში, ქალაქ პუნოდან სამხრეთით 54 კილომეტრზე. მდებარეობს ტიტიკაკას ტბის აუზში, ზღვის დონიდან 4 115 მეტრზე. ეს ტერიტორია დასახლებული იყო ძვ.წ. 3000-1400 წლებში. 1994 წელს იგი აღმოაჩინა მარკ ალდენდერფერმა, როდესაც ის ფეხით მიუყვებოდა მდინარე ილავეს სანაპიროებს.

ობიექტის დასახელება მომდინარეობს  კეჩუას სამი სიტყვის კომბინაციიდნ: "ხისკა" (*პატარა*), "ირუ" (*ბალახის კონა*), "მოკო" (*პატარა ბორცვი*). 

ხისკაირუმოკო მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა კოლუმბამდელი პერუს ისტორიაში. აქ ამზადებდნენ უმაღლესი კლასის ნაკეთობებს, სარიტუალო ნივთებს, აქ გადიოდა მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზები და ა.შ.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*უძველესი ამერიკული ყელსაბამი ხისკაირუმოკოდან 
*ვიდეო
*ყველაზე ძველი ამერიკული ოქროს არტეფაქტი

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კუელაპი

**კუელაპი** – ციხესიმაგრე პერუში, ამასონასის რეგიონში. აშენებულია X საუკუნეში და ეკუთვნის ჩაჩაპოიასის კულტურას. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 000 მეტრზე.

კუელაპი 1843 წლამდე ყველასაგან მივიწყებული იყო, სანამ ის ხელახლა არ გაიხსნა. პირველად ის 1930 წელს შეისწავლეს ფრანგმა არქეოლოგებმა – ბორდელიემ და ლანგლუამ. 

ციხესიმაგრე შედგება ერთმანეთზე დაშენებული გიგანტური პლატფორმებისაგან. პირველი პლატფორმის სიმაღლე 20 მეტრია, სიგრძე 400 მეტრი და გადაჭიმულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებით. საბოლოო ჯამში, ეს პლატფორმები 600-მდე კონსტრუქციას შეიცავენ. მათს უმრავლესობაზე ამოტვიფრულია ფრინველები, რომლებიც თითქოს შენობას გარშემო უფრენენ.
შენობაში შესასვლელად უნდა გაიარო ვიწრო ჭრილი ორ კედელს შორის, რომელიც 20 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს და სადაც მხოლოდ ერთი ადამიანი ეტევა ერთ ჯერზე.

კუელაპის გარშემო მდებარეობს სამი მომცრო ნაგებობა: ელ-ტინტერო, ლა-ატალაია, ელ-კასტილიო. ციხე-სიმაგრიდან არცთუ ისე შორს მდებარეობს არქეოლოგიური კომპლექსი გრან-ვილაია.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*Kuelap Non-profit organization 
*Kuelap information 
*Information on Kuelap 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
უაინა-პიქჩუ

thumb|right|უაინა-პიქჩუს მთა (პირდაპირ) მაჩუ-პიქჩუს ერთ-ერთი შენობის კარიდან 
[thumb|left|უაინა-პიქჩუს ხედი [მაჩუ-პიქჩუდან]]
**უაინა-პიქჩუ** (კეჩ. – *ახალგაზრდა მთა*) — მთა პერუში. მის ძირში მიედინება მდინარე ურუბამბა. იგი მაღლიდან გადმოჰყურებს და ორ ნაწილად ყოფს ინკების დაკარგულ ქალაქს – მაჩუ-პიქჩუს. ინკებმა ამ მთაზე გზა გაიყვანეს და მის მწვერვალზე ააშენეს ტაძარი და ტერასები. უაინა-პიქჩუ ზღვის დონიდან 2&nbsp;720 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს, მაჩუ-პიქჩუზე 360 მეტრით მაღლა. 

ადგილობრივი გიდების გადმოცემით, ეს მთა იყო უმაღლესი ქურუმისა და ადგილობრივი ქალწულების საცხოვრებელი ადგილი. ყოველ დილას, მზის ამოსვლის წინ, უმაღლესი ქურუმი ფეხით ჩადიოდა მაჩუ-პიქჩუში და ზარს რეკდა, რაც ახალი დღის დადგომის ნიშანი იყო. მთის კალთაზე, სიმაღლით მაჩუ-პიქჩუზე დაბლა, მდებარეობდა მთვარის ტაძარი, ერთ-ერთი მაჩუ-პიქჩუს არეალის სამ უმთავრეს ტაძართაგან.

## რესურსები ინტერნეტში
*უაინა-პიქჩუ, perucultural.org.pe 

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კუნტურ-უასი

**კუნტურ-ვასი** (კეჩ. Kuntur Wasi - *კონდორის სახლი*) — რელიგიური ცენტრის ნანგრევები პერუს ანდებში, კომპლექსი მოიცავს სხვადასხვა ნაგებობებსა და ქვის სკულპტურებს. დადასტურებულია, რომ იგი ეკუთვნოდა ჩავინის კულტურას. 

კუნტურ-ვასი მდებარეობს პერუს ჩრდილოეთ მთიანეთში, პატარა ქალაქ სან-პაბლოს სიახლოვეს, მდინარე ხაკეტეპეკის ხეობაში. ეს ხეობა ერთმანეთთან აკავშირებდა რეგიონის სანაპირო ზოლსა და მთიანეთს. კუნტურ-ვასი სწორედ დამაკავშირებელ რგოლს წარმოადგენდა. 

კომპლექსი სავარაუდოდ ძვ.წ 1000-700 წლებში აშენდა. შედგება შემაღლებული ტაძრის, ოთხკუთხა პლატფორმებისა, შიდა ეზოსა და ოთახებისაგან. ერთ-ერთ ოთახში აღმოჩენილია 75 სმ სიგრძის თიხისაგან დამზადებული ანთროპომორფული ფიგურა, რომელიც შეღებილია სხვადასხვა ფერებში, აქვს ოთხკუთხა თვალები და გაღებული პირიდან მოუჩანს ძაღლის კბილები. 

კომპლექსი 1945 წელს აღმოაჩინა ხულიო ტელომ. 1989 წელს, აქ არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარეს ტოკიოს უნივერსიტეტის მეცნიერებმა. მათ უამრავი ძვირფასი ნივთი აღმოაჩინეს: ძვირფასი მძივები, ოქროს გვირგვინები, საყურეები და ა.შ.

## ლიტერატურა
* Moseley, Michael. *The Incas and Their Ancestors*. 1992: Thames and Hudson.
* Von Hagen, Adriana & Craig Morris. *The Cities of the Ancient Andes*. 1998: Thames and Hudson.

## რესურსები ინტერნეტში
*ფოტოები

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
მანუელ ოდრია

**მანუელ აპოლინარიო ოდრია** (; 26 ნოემბერი 1896, ტარმა — 18 თებერვალი 1974, ლიმა) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. პერუს ორგზის პრეზიდენტი 1948-1950 წწ. და 1950-1956 წწ. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ტარმაში. 1915 წელს დაამთავრა სამხედრო აკადემია და მუშაობა დაიწყო პერუს შეიარაღებულ ძალებში. მონაწილეობდა ეკვადორთან ომში პოდპოლკოვნიკის წოდებით, ხოლო ომის დამთავრების შემდეგ (1942) მიიღო გენერლის წოდება. 

## ლიტერატურა
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9
* Vargas Ugarte, Rubén: *Historia General del Perú*. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971.
* Varios autores: *Historia del Perú*. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4

კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
საიდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**საიდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საიდა — ზღვის თევზი
* საიდა — ქალაქი დასავლეთ ლიბანში
* საიდა — ქალაქი ალჟირში
საიდა (თევზი)

**საიდა** () — ზღვის თევზი ვირთევზასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 120 სმ, მასა 10 კგ აღწევს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში, ჩვეულებრივ არის ბარენცის ზღვაში, შედის თეთრ ზღვაშიც. ახასიათებს მიგრაცია: გაზაფხულზე — ჩრდილოეთში, შემოდგომაზე — სამხრეთში. იკვებება წვრილი თევზებით და კიბოსნაირებით. საკვების ძებნაში დღე და ღამე ვერტიკალურად მოძრაობს. ტოფობს იანვარ-აპრილში. რეწვის ობიექტია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვირთევზასნაირნი
ტამბოპატის პროვინცია

thumb|right|250px|ტამბოპატას პროვინცია.
**ტამბოპატა** — პროვინცია პერუში, მადრე-დე-დიოსის რეგიონში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება უკაიალის რეგიონი, სამხრეთიდან კუსკოს რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ბოლივია. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუერტო-მალდონადო. 2005 წლის აღწერის შედეგად პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 67 298 ადამიანს, საშუალო სიმჭიდროვე კმ²-ზე 1.9 ადამიანს. ფართობი 36 268,49 კმ²-ს შეადგენს. პროვინცია იყოფა 4 რაიონად. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პროვინციები

კატეგორია:მადრე-დე-დიოსის რეგიონის პროვინციები
Woman

„**Woman**“ — ჯონ ლენონის 1981 წლის სიმღერა და სინგლი. იგი შეტანილია ლენონის უკანასკნელ სტუდიურ ალბომში *Double Fantasy* (1980). სიმღერის ტექსტის ავტორები არიან ლენონი და იოკო ონო. სიმღერა ეძღვნება ონოს და ყველა ქალს.

სიმღერა იყო პირველი სინგლი ალბომიდან. თავდაპირველად სინგლმა გაერთიანებულ სამეფოში  #3 ადგილი დაიკავა, მაგრამ მოგვიანებით #1 ადგილზეც გადაინაცვლა. აშშ-ში სინგლმა #2 ადგილი დაიკავა. ახალ ზელანდიურ ჩარტებში სინგლმა  #1 ადგილი დაიკავა. ეს პოზიცია მას 5 კვირის განმავლობაში ეკავა.

2005 წელს ოზი ოსბორნმა ამ სიმღერის საკუთარი ვერსია გამოუშვა, რომელიც შევიდა მის 2005 წლის ალბომ *Under Cover*-ში.

## სქოლიო
კატეგორია:ჯონ ლენონის სიმღერები
კატეგორია:1980 წლის სიმღერები
კატეგორია:1981 წლის სინგლები
კატეგორია:როკ-ბალადები
ოსკარ ბენავიდესი

**ოსკარ ბენავიდესი** ( დ. 5 მარტი, 1876, ლიმა, პერუ — გ. 2 ივლისი, 1945, ლიმა, პერუ) — პერუელი  პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.  ორჯერ ეკავა პერუს პრეზიდენტის  თანამდებობა 1914–1915 და1933–1939  წლებში პერუს დიდი მარშალი (1939). 

## ლიტერატურა
* Basadre, Jorge: *Historia de la República del Perú. 1822 - 1933*, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998.
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9
* Vargas Ugarte, Rubén: *Historia General del Perú*. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971.
* Varios autores: *Historia del Perú*. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4

კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
პერუ-ეკვადორის ომი

**პერუ-ეკვადორის ომი** ()  — XX საუკუნის სამ კონფლიქტთაგან ერთ-ერთი, რომელიც წარმოიშვა პერუსა და ეკვადორს შორის. ომის მიზეზი იყო სადავო ტერიტორიები, რომლებიც მდებარეობდა ანდებსა და მდინარე მარანიონს შორის.  კონფლიქტს სათავე ჯერ კიდევ კოლონიალურ პერიოდში დაედო.  XIX-XX საუკუნეებში არაერთი კონფლიქტი მოხდა აღნიშნული ტერიტორიების გამო ჯერ პერუსა და დიდ კოლუმბიას, ხოლო შემდეგ პერუ-ეკვადორს შორის.  

ომი  მიმდინარეობდა 1941 წლის 5 ივლისიდან  31 ივლისამდე მაგრამ ოფიციალურად დასრულდა  რიო-დე-ჟანეიროს პროტოკოლის მიღებით 1942 წლის 29 იანვარს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პაკიშის ომი
*სენეპის ომი
*პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი
*ჩაკოს ომი

## რესურსები ინტერნეტში
* ომის ქრონოლოგია 

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:ომები ქვეყნებს შორის
კატეგორია:ეკვადორის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
Watching the Wheels

**Watching the Wheels** — The Beatles-ის ყოფილი წევრის, ჯონ ლენონის 1981 წელს გამოცემული სინგლი. სიმღერა შესულია ჯონ ლენონის უკანასკნელ ალბომში *Double Fantasy*, რომელიც გამოშვებული იქნა 1980 წელს. სიმღერის ხანგრძლივობა შეადგენს 3.30 წუთს. Watching the Wheels-ის ტექსტის ავტორები არიან ლენონი და იოკო ონო. სიმღერამ #30 ადგილი დაიკავა გაერთიანებულ სამეფოს ჩარტებში, ხოლო #10 ადგილი დაიკავა აშშ-ს ჩარტებში.

„Watching the Wheels“ 2009 წელს გამოშვებული ფილმში სასაცილო ხალხის შეტანილი ერთ-ერთი სიმღერაა.

„Watching the Wheels“ რამდენიმე მომღერალმა შეასრულა თავისებური ინტერპრეტაციით. მათგან აღსანიშნავია 1992 წელს გვენ გუტრინის შესრულება და მატისიაუს შესრულება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჯონ ლენონის სიმღერები
პაკიშის ომი

**პაკიშის ომი**  — მოკლე სასაზღვრო კონფლიქტი პერუსა და ეკვადორს შორის. XX საუკუნის სამ კონფლიქტთაგან ერთ-ერთი. მიმდინარეობდა 1981 წლის იანვარ-თებერვალში.  

პერუს არმიამ საბრძოლო მოქმედებები დაიწყო 28 იანვარს, ხოლო უკვე 2 თებერვალს ამერიკის სახელმწიფოთა ორგანიზაციის სხდომაზე გაკეთდა განცხადება ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ. 

ტერიტორიული კონფლიქტი ამ ომით არ დამთავრებულა და გაგრძელდა 1995 წლამდე მორიგი ომის დროსაც.

## იხილეთ აგრეთვე 
*პერუ-ეკვადორის ომი
*პერუ-კოლუმბიის ომი
*სენეპის ომი
*ჩაკოს ომი

## რესურსები ინტერნეტში 
**Territorial Disputes and Their Resolution – The Case of Ecuador and Peru. * United States Institute of Peace.
**Interview with Peruvian President Fernando Belaunder Terry, Falso Paquisha Incident * Caretas
**Detailed information about the military actions in the Paquisha Incident *
*''The 1995 Peruvian-Ecuadorian border conflict

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:ეკვადორის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
სენეპის ომი

**სენეპის ომი**  — მოკლე სასაზღვრო კონფლიქტი პერუსა და ეკვადორს შორის. XX საუკუნის სამ კონფლიქტთაგან ერთ-ერთი. მიმდინარეობდა 1995 წლის იანვარ-თებერვალში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
*პაკიშის ომი
*პერუ-ეკვადორის ომი
*პერუ-კოლუმბიის ომი
*ჩაკოს ომი

## რესურსები ინტერნეტში 
*B. Simmons, *Territorial Disputes and Their Resolution: The Case of Ecuador and Peru * (pdf), United State Institute of Peace (1999). Retrieved November 10, 2005.
* G. Weidner *G. Weidner, Operation SAFE BORDERS: The Ecuador-Peru Crisis * (pdf), Joint Forces Quarterly (Spring 1996), U.S. National Defense University. Retrieved November 9, 2005.
*G. Marcella, *War and Peace in the Amazon: Strategic Implications for the United States and Latin America of the 1995 Ecuador-Peru War * (pdf), Department of National Security and Strategy, U.S. Army War College (1995). Retrieved November 10, 2005. *Article in Spanish *. Retrieved November 16, 2005.
**"Perú-Ecuador: Historia de 150 Años de Conflicto"*, *Adonde? Todas las Páginas del Perú*, (1997), (in Spanish). Retrieved November 14, 2005. (Offers detailed maps explaining the Peruvian-
*HK33: German Arms in Ecuador

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:ომები
კატეგორია:ეკვადორის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
საქსაუმანი

thumb|right|250px|საქსაუმანის ციხე-სიმაგრე
**საქსაუმანი** („გამძღარი ქორი“; ) — ციხესიმაგრე პერუს ქალაქ კუსკოში, რომელიც გადმოცემის მიხედვით ააგო პირველმა ინკამ მანკო კაპაკიმ. კუსკოს დაგეგმარებაში, რომელიც პუმას გვაგონებს, საქსაუმანი ამ პუმის კბილებია.

ციხესიმაგრეს ჰქონდა რამდენიმე მთავარი შესასვლელი: ტიმპუნკუ (*ქვიშის შესასვლელი*), აკაუანაპუნკუ (ეს სახელწოდება უკავშირდება მის მშენებელ აკაუანას) და ვირაკოჩაპუნკუ (ღმერთი ვირაკოჩას პატივსაცემად).

ციხესიმაგრე შედგებოდა ასევე სამი ძირითადი კოშკისაგან: მოიოკ-მარკა ან მუიუკ-მარკა (მრგვალი ციხესიმაგრე), ეკუთვნოდა ინკასა და მისი კარს და იყო მორთული ვარსკვლავებითა და ოქროს ცხოველებით. ორი დანარჩენი ციხესიმაგრე იყო კვადრატის ფორმის: პაუკა-მარკა და საკლა-მარკა, სადაც განლაგებულნი იყვნენ გარნიზონის რჩეული ჯარისკაცები. საქსაუმანი ააგო ოთხმა მთავარმა ოსტატმა, კერძოდ კი აპუ ვალპა რიმაჩმა, ინკა მანკანჩმა, აკავანა ინკამ და კალია-კუნჩუიმა. ნაგებობის ნახაზი შედგენილ იქნა იმპერატორ პაჩაკუტის დროს. მისი მშენებლობა კი დაიწყო ინკა ტუპაკ იუპანკმა, ხოლო დაასრულა უაიანა კაპაკმა.

 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
International Financial Reporting Standards

**International Financial Reporting Standards** **(IFRS)** — საერთაშორისო ფინანსური ანგარიშგების სტადარტების საწარმოებისათვის, რომელთაც International Accounting Standards Board *(IASB)* ადგენს. მისი მიზანია წლიური საწარმო ანგარიშები საერთაშორისო მასშტაბებით ურთიერთ შედარებითი გახადოს. 

## IFRS-ის აღნაგობა 
## IFRS-ის მიზნები 
## სტრუქტურა 
მმართველი ორგანიზაცია არის International Accounting Standards Committee Foundation *(IASCF)*. იგი 2001 წლის მარტში დელავერში, აშშ-ში დაარსდა და აქვს ორი ორგანო: IASB და Board of Trustees, ასევე ორი საბჭო IFRIC და SAC

### IFRIC 
IFRIC-ის ამოცანაა IFRS-ის გამოყენება (IASB-სთან შეთანხმებით) განმარტოს.

### SAC 
SAC (Standard Advisory Council) წარმოადგენს IASB-სა და Board of Trustees-ისთვის, როგორც მრჩეველ საბჭოს. იგი სულ მცირე 30 წევრისგან შედგება. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ზოგადი ინფორმაციები საერთაშორისო ანგარიშგებებზე (გერმ.)
* IFRS-ის პორტალი (გერმ.)
* IAS-ის ქრონოლოგია (ინგ.)

კატეგორია:ეკონომიკა
პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი

**პერუ-დიდი კოლუმბიის ომი**  — დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან პირველი საერთაშორისო სასაზღვრო კონფლიქტი პერუსა და დიდ კოლუმბიას შორის. მიმდინარეობდა 1828 წლის 3 ივნისიდან 1829 წლის 28 თებერვლამდე.  დღევანდელი ტერიტორიული დაყოფით პერუს გარდა იგი მოიცავდა კოლუმბიას, ეკვადორს, პანამასა და ვენესუელას. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პაკიშის ომი
*პერუ-ეკვადორის ომი
*სენეპის ომი
*ჩაკოს ომი

## რესურსები ინტერნეტში
*Chronology of a Brief History of Ecuador

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:კოლომბიის ისტორია
კატეგორია:ომები ქვეყნებს შორის
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
რაქჩი

**რაქჩი** — ინკების არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, კუსკოს რეგიონში, იგი ასევე ცნობილია როგორც ვირაკოჩას ტაძარი. ახლომდებარე ქალაქი ატარებს ამავე სახელს. ორივე მათგანი მდინარე ურუბამბას გასწვრივ მდებარეობს. რაქჩის სანახავად ყოველწლიურად ათასობით ტურისტი მიეშურება და ეს რიცხვი ყოველწლიურად იმატებს.  მაგალითად, 2000 წელს, აქ ჩამოვიდა 8 183  ტურისტი, უფრო ადრე, 2006 წელს კი — 83 334. 

რაქჩის კომპლექსი რამდენიმე განსხვავებული არეალისაგან შედგება, რომელთაგანაც, თითოეულ მათგანს სხვადასხვა ფუნქცია გააჩნია. 

კომპლექსის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილია ვირაკოჩას ტაძარი, რომელიც წარმოადგენს უზარმაზარ, ორსართულიანი მართკუთხა კონსტრუქციას.  

 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*  Master Plan for Raqchi Archaeological Park  Instituto Nacional de Cultura Cusco.

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
ლაურიკოჩა

**ლაურიკოჩა** — ტბა პერუში, მდებარეობს ცენტრალურ ანდებში. სიგრძე 7 კმ, სიგანე — 1,4 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე — 75 მ. ტბიდან 20 კმ-ში მდებარეობს მთა ჯერუპახა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პერუს ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ლაურიკოჩა ბრიტანიკის ენციკლოპედიაში

კატეგორია:პერუს ტბები
პარონი

**პარონი** — ტბა პერუში, მდებარეობს კორდილიერა-ბლანკას მთის მასივზე, ანდები. სიგრძე — 3,7 კმ, სიგანე — 0,7  კმ, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე — 75 მ. მდებარეობს ქალაქ კარასიდან 32 კმ-ში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* პარონის ტბა

კატეგორია:პერუს ტბები
ფერნან ბროდელი

**ფერნან ბროდელი**  (; დ. 24 აგვისტო, 1902 — გ. 27 ნოემბერი, 1985)   — ფრანგი ისტორიკოსი, ანალების სკოლის წარმომადგენელი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წელს. 21 წლამდე სწავლობდა პარიზის უმაღლეს სასწავლებლებში. 1924–1932 წლებში ასწავლიდა ალჟირში, ხოლო 1935–1937 წლებში სან–პაულოს უნივერსიტეტში. 1937 წელს ბრუნდება პარიზში და ხდება უმაღლეს გამოკვლევათა პრაქტიკული სკოლის დირექტორი. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო გერმანელთა ტყვეობაში, სადაც, ერთი ვერსიით, ყოველგვარ ბიბლიოთეკებსა და არქივებს მოკლებულმა, საკუთარ მეხსიერებაზე დაყრდნობით დაწერა ნაშრომი: ხმელთაშუაზღვისპირეთი და ხმელთაშუაზღვისპირა სამყარო ფილიპე II-ის ეპოქაში, რომელიც 1947 წელს დისერტაციად იქნა დაცული, ხოლო 1949 წელს წიგნად იქნა გამოცემული. 1949 წლიდან ხდება კოლეჯ დე ფრანსის პროფესორი და თანამედროვე ცივილიზაციათა კვლევის კათედრის გამგე. ლუსიენ ფევრის გარდაცვალების შემდეგ 1956 წელს გახდა ჟურნალის ანალები, ეკონომიკა, საზოგადოებები, ცივილიზაციები მთავარი რედაქტორი, რომელიც დატოვა 1970 წელს თანამშრომლებთან უთანხმოების გამო. 1970 წელს გამოვიდა მისი ნაშრომი ისტორია და სოციალური მეცნიერებები, დიდი ხანგრძლივობის დრო, 1963 წელს ცივილიზაციათა გრამატიკა, ხოლო 1979 წელს მატერიალური ცივილიზაცია, ეკონომიკა და კაპიტალიზმი XVI-XVII საუკუნეებში (სამ ტომად); 1984 წელს გახდა საფრანგეთის აკადემიის წევრი. სიცოცხლის ბოლო პერიოდში მუშაობდა მრავალტომიან ნაშრომზე საფრანგეთის თვითმყოფადობა, რომლის დასრულება ვერ შეძლო და 1986 წელს მხოლოდ ორ ტომად გამოქვეყნდა. 

## ლიტერატურა
**მიხეილ ქართველიშვილი*, ფერნან ბროდელი (შტრიხები მეთოდოლოგიური პორტრეტისათვის), *კრებული, მიძღვნილი ვლადიმერ ივანოვის და რევაზ ლასკარის ხსოვნისადმი*, თბ., 2007

კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
სამხრეთ პერუს რესპუბლიკა

**სამხრეთი პერუს რესპუბლიკა** () — 1836-1839 წლებში პერუ-ბოლივიის კონფედერაციაში შემავალი  საკმაოდ მოკლე ისტორიის მქონე სამი რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი.  

სამხრეთი პერუ ჩამოყალიბდა პერუს რესპუბლიკის ორად გაყოფის შედეგად, როდესაც ის გაიყო ჩრდილოეთ და სამხრეთ პერუდ. 1836  წელს, ამ ორმა რესპუბლიკამ ბოლივიასთან ერთდ შექმნა პერუ-ბოლივიის კონფედერაცია. კონფედერაციამ ზუსტად 3 წელი იარსება,  შემდეგ იგი ომში დამარცხდა ჩილესთან. 1839 წლის აგვისტოში, აგუსტინ გამარამ ხელი მოაწერა კონფედერაციის დაშლას. ჩრდილოეთ და სამხრეთ პერუს ბაზაზე შეიქმნა ერთი – პერუს გაერთიანებული რესპუბლიკა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Constitución del Estado Sud - Peruano (1836) 

კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:ბოლივიის ისტორია
რიო-დე-ჟანეიროს პროტოკოლი

thumb|right|200px|პროტოკოლის მიღების მომენტი
**რიო-დე-ჟანეიროს პროტოკოლი** () -  სამშვიდობო ხელშეკრულება, ხელი მოაწერეს 1942 წლის 29 იანვარს ბრაზილის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში პერუსა და ეკვადორის საგარე საქმეთა მინისტრებმა.  მშვიდობის დამყარების გარანტად გამოდიოდნენ აშშ, ბრაზილია, ჩილე და არგენტინა. ამ პროტოკოლის საშუალებით ფაქტობრივად დამთავრდა პერუ-ეკვადორის ომი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Territorial Disputes and Their Resolution: The Case of Ecuador and Peru 
*Text of the Rio Protocol 

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:ეკვადორის ისტორია
კატეგორია:საერთაშორისო ხელშეკრულებები
აუგუსტო ლეგია

**აუგუსტო ლეგია** (; დ. 19 თებერვალი, 1863, პერუ — გ. 7 თებერვალი, 1932, ლიმა, პერუ) — პერუელი  პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.  ორჯერ ეკავა პერუს პრეზიდენტის  თანამდებობა 1908–1912 და 1919–1931 წწ.  

## ბიოგრაფია 
დაიბადა პერუს ერთ-ერთ გავლენიანი ოლიგარქის ოჯახში, განათლება მიიღო ვალპარაისოში, ჩილე. მსახურობდა პერუს არმიაში ჩილესთან ომის დროს.

## ლიტერატურა
* Basadre, Jorge: *Historia de la República del Perú. 1822 - 1933*, Octava Edición, corregida y aumentada. Tomo 2. Editada por el Diario "La República" de Lima y la Universidad "Ricardo Palma". Impreso en Santiago de Chile, 1998.
* Chirinos Soto, Enrique: *Historia de la República (1821-1930)*. Tomo I. Lima, AFA Editores Importadores S.A, 1985.
* Tauro del Pino, Alberto: *Enciclopedia Ilustrada del Perú*. Tercera Edición. Tomo 11. MEN-OJE. Lima, PEISA, 2001. ISBN 9972-40-160-9
* Vargas Ugarte, Rubén: *Historia General del Perú*. Octavo y Noveno Tomo. Primera Edición. Editor Carlos Milla Batres. Lima, Perú, 1971.
* Varios autores: *Historia del Perú*. Lima, Lexus Editores, 2000. ISBN 9972-625-35-4

კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ტუპაკ ამარუ II

**ხოსე გაბრიელ ტუპაკ ამარუ II** (1742-1781) — იგივე *ხოსე გაბრიელ კონდორკანკი* 1780 წელს სათავეში ჩაუდგა ინდიელთა აჯანყებას ესპანელი კოლონიზატირების წინააღმდეგ პერუში. მისმა მოძრაობამ მარცხი განიცადა, მაგრამ ტუპაკ ამარუ II-ის ფიგურა იქცა პერუს დამოუკიდებლობისა და ადგილობრივ ინდიელთა უფლებების დაცვისათვის ბრძოლის მითურ პერსონაჟად. 1871 წელს ის შეიპყრეს და კუსკოში თავი მოჰკვეთეს. მისმა საქციელმა და მოღვაწეობამ, ბიძგი მისცა  ინდიელების შემდგომ მრავალრიცხოვან ამბოხებებს.

## მსოფლიოს გარშემო
მის პატივსაცემად სახელი დაერქვა ტუპაკ ამარუ შაკურს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტუპაკ ამარუ შაკური

## რესურსები ინტერნეტში
*ტუპაკ ამარუ II, ბიოგრაფია

კატეგორია:ინკები
ინკა როკა

**ინკა როკა** (კეჩ. inka roq’a  – "*სულგრძელი ინკა*") — კუსკოს სამეფოს მეექვსე საპა ინკა, პირველი იმპერატორი ანანის დინასტიიდან. მას ჰყავდა მეუღლე მამა მიჩაი და ვაჟი - იაუარ უაკაკი.

მამამისი იყო კაპაკ იუპანკი, რომლის მემკვიდრედაც ითვლებოდა მისი სხვა ვაჟი, ინკა როკას ძმა – კისპე იუპანკი.  კაპაკ იუპანკის სიკვდილის შემდეგ, ინკა როკას მომხრეები აჯანყდნენ, მოკლეს კისპე იუპანკი და ტახტი ინკა როკას გადასცეს.

ლეგენდის თანახმად, ინკა როკამ დაიპყრო ჩანკასის ხალხი და დააარსა სკოლები, სადაც დიდებულები სწავლობდნენ. მან ასევე მოაწესრიგა საირიგაციო სისტემა კუსკოსა და მის შემოგარენში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ინკა როკა, ბრიტანიკა

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
იაუარ უაკაკი

**იაუარ უაკაკი** (კეჩ. *სისხლმტირალი ინკა*) – კუსკოს სამეფოს მეშვიდე საპა ინკა, ანანის დინასტიის მეორე იმპერატორი. ინკა როკას ვაჟი. ჰყავდა მეუღლე მამა ჩიკია და ვაჟი – ვირაკოჩა ინკა.

მისი სახელი მომდინარეობს ერთი ისტორიიდან: როდესაც იგი რვა წლის იყო, იგი მოიტაცა აიარმაკამ და ამ მძიმე განსაცდელისას იგი სისხლის ცრემლებით ტიროდა. ტყვეობიდან უაკაკი მისი გამტაცებლის დიასახლისებმა გააპარეს.

იაუარ უაკაკის მმართველობისას, ინკებს გადამწყვეტი ბრძოლები ჰქონდათ ჩარკასის კულტურის ხალხთან. ერთ-ერთი ჟამთააღმწერლის მიხედვით, ჩარკასის საშინელი შემოტევის დროს, იაუარ უაკაკმა მიატოვა კუსკო და თავს უშველა. ქალაქი მისმა ვაჟმა, ვირაკოჩამ დაიცვა, დაამარცხა რა ჩარკასები.

სხვა იმპერატორებისაგან განსხვავებით, იგი კუსკოში პატარა შენობების აგებას ანიჭებდა უპირატესობას და უარი თქვა საკუთარი სასახლის აშენებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.brooklynmuseum.org/opencollection/objects/2303

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ვირაკოჩა ინკა

მინი|250პქ|ვირაკოჩა ინკა
**ვირაკოჩა ინკა** — კუსკოს სამეფოს მერვე საპა ინკა, მესამე იმპერატორი ანანის დინასტიიდან . მამამის იყო იმპერატორი იაუარ უაკაკი და მისი ვაჟი იყო მომავალი უძლეველი იმპერატორი პაჩაკუტი. მისი ნამდვილი სახელი იყო ატუნ ტუპაკი. რაც შეეხება მისს სახელს "ვირაკოჩა" იგი მას ეწოდა ღმერთ ვირაკოჩადან გამომდინარე, რომელიც მას ხილვებში ეჩვენებოდა.

ვირაკოჩა ინკამ აწარმოა გადამწყვეტი ბრძოლები ჩარკასის კულტურასთან. ქრონისტები მას სხვადასხვანაირად მოიხსენიებენ, ზოგი როგორც მშიშარას, ზოგი – როგორც მამაცს. მაგალითად, ქრონისტ ინკა გარსილაო დე ლა ვეგას თანახმად, მამამისმა იაუარ უაკაკმა ჩარკასების შემოტევისას, მიატოვა ქალაქი კუსკო და გაიქცა, კარსმომდგარი მტერი კი სწორედ ვირაკოჩა ინკამ დაამარცხა. რაც შეეხება სხვა ქრონისტს, მაგალითად პედრო სიესა დე ლეონს, ის აღწერს, რომ ვირაკოჩამაც მიატოვა ქალაქი და მტერი მისმა შვილმა, პაჩაკუტიმ განდევნა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვირაკოჩა ინკა, ბრიტანიკა

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პაჩაკუტი

[thumb|300px|right|პაჩაკუტის ძეგლი [პერუს ქალაქ აგუას-კალიენტესში]]
**პაჩაკუტი** – კუსკოს სამეფოს მეცხრე საპა ინკა (1438-1472). კუსკოს სამეფო მან გარდაქმნა უზარმაზარ ინკების იმპერიად – ტაუანტინსუიუდ. ამჟამად ბევრი არქეოლოგი დარწმუნებულია, რომ ინკების დიდებული ქალაქი,მაჩუ-პიქჩუ სწორედ პაჩაკუტის მმართველობისას აშენდა.

კეჩუას ენაზე pachakutiq ითარგმნება როგორც „*ის, ვინც მსოფლიო შეცვალა*“. მართლაც, მისი მმართველობისას, კუსკო პატარა სოფლიდან გადაიზარდა დიდ იმპერიაში და უკან ჩამოიტოვა ჩიმუს კულტურა, რომელიც შემდეგ დაიპყრო და საბოლოოდ სამხრეთ ამერიკის ყველა იმდროინდელი ცივილიზაცია ინკების იმპერიაში მოაქცია.

## წარმომავლობა 
პაჩაკუტი, ვირაკოჩა ინკას ვაჟი, წარმოადგენდა ანანის დინასტიის მეოთხე იმპერატორს. ჰყავდა მეუღლე – მამა ანაუარკი და ორი ვაჟი: ამარუ იუპანკი და ტუპაკ ინკა იუპანკი. უფროსი ვაჟი – ამარუ, ტახტის მემკვიდრედ მიიჩნეოდა,  მაგრამ პაჩაკუტიმ ტუპაკი აირჩია, რადგან ამარუს არ ჰქონდა მეომრის მონაცემები.

## მეცხრე საპა ინკა 
მამამისის სიკვდილის შემდეგ, პაჩაკუტი გახდა ინკების იმპერიის ერთპიროვნული მმართველი. ტახტზე ასვლისთანავე, მან ენერგიული სამხედრო კამპანიები წამოიწყო და როგორც უკვე აღვნიშნეთ, პატარა კუსკო გარდაქმნა მრავალეროვან იმპერიად. მისი დაპყრობები, რომელსაც ის ახორციელებდა თავის ვაჟთან, ტახტის მემკვიდრე ტუპაკ იუპანკისთან ერთად, იმდენად წარმატებული აღმოჩნდა, რომ ხანდახან პაჩაკუტის „ანდების ნაპოლეონად“ მოიხსენიებენ. 1471  წელს, როდესაც პაჩაკუტი გარდაიცვალა, იმპერია გადაჭიმული იყო სამხრეთ ჩილედან ჩრდილოეთ ეკვადორამდე, მოიცავდა რა თანამედროვე პერუს, ბოლივიის და ნაწილობრივ არგენტინის ტერიტორიებს.

პაჩაკუტიმ გაატარა არაერთი რეფორმა, მათ შორის ადმინისტრაციული რეფორმა. იმპერია დაყო ოთხ პროვინციად (*სუიუ*), რომელსაც მართავდა *აპო*. მანვე დაამშვენა და გაალამაზა ქალაქი კუსკო, იგი აქცია იმპერიის ცენტრად.

დღეისათვის, პაჩაკუტი თანამედროვე პერუს გმირად მიიჩნევა. 2000  წელს, პერუს პრეზიდენტად არჩეულ მეტისს, ალეხანდრო ტოლედოს ინდიელმა მოსახლეობამ მეტსახელად პაჩაკუტი შეარქვა.

## რესურსები ინტერნეტში
*იმპერატორი პაჩაკუტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
ტუპაკ ინკა იუპანკი

thumb|right|200px|ტუპაკ ინკა იუპანკი
**ტუპაკ ინკა იუპანკი** – ინკების იმპერიის მეათე საპა ინკა (1471-1493), მეხუთე იმპერატორი ანანის დინასტიიდან, პაჩაკუტის ვაჟი. 

1463 წელს, მამამისმა ის ინკების არმიის მთავარსარდლად დანიშნა. ცოტა ხანში, მან სამეფო განავრცო ანდების გასწვრივ, ჩრდილოეთით თანამედროვე ეკვადორის ჩათვლით. მოახდინა ქალაქ კიტოს რეაბილიტაცია, არქიტექტურა ქალაქ კუსკოს სტილში გადააკეთა. 

1471 წელს, პაჩაკუტის სიკვდილის შემდეგ, იგი ტახტზე ავიდა და სულ მალე დაიპყრო ჩიმორის კულტურა, თანამედროვე პერუს ჩრდილოეთით, რომელიც ინკების მთავარ მოწინააღმდეგედ ითვლებოდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მაიტა კაპაკი

**მაიტა კაპაკი**  — კუსკოს სამეფოს მეოთხე საპა ინკა ურინის დინასტიიდან. როგორც იმპერატორ ლოკე იუპანკის ვაჟი, ის იყო მისი მემკვიდრე, თავის მხრივ შემდგომი იმპერატორის – კაპაკ იუპანკის მამა. 

ქრონისტები მას აღწერენ როგორც დიდებულ მეომარსა და დამპყრობელს, რომელმაც დაიპყრო ტიტიკაკას ტბის მიმდებარე ტერიტორიები, ასევე არეკიპა და პოტოსი, მაგრამ ფაქტია, რომ მისი სამეფო შემოიფარგლეობდა მხოლოდ კუსკოს ხეობით. მას სავარაუდოდ უმდა მივაწეროთ ხეობის სხვა ხალხის – ალკავისას დამორჩილება.

## რესურსები ინტერნეტში
*მაიტა კაპაკი, ბრიტანიკა
* Майта Капак, или рождение народа 

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
საირი ტუპაკი

]]
**საირი ტუპაკი** (ახ. წ. 1536-1561) — ინკების ვილკაბამბას სამეფოს იმპერატორი, მანკო ინკა იუპანკის ვაჟი. მას შემდეგ, რაც ესპანელებმა მას მოუკლეს ჯერ დედა – მამა ოკლო 1539 წელს და მერე მამა 1544 წელს, ის სათავეში ჩაუდგა სამეფოს. 

ესპანელების არაერთი მცდელობის მიუხედავად, ისინი ტუპაკს ვერაფრით ვერ ითანხმებდნენ  მათთან კავშირის დამყარებაზე. ის მაინც განაგრძობდა წინააღმდეგობას. მაგრამ 1560 წელს, იგი  დათანხმდა მეგობრულ მიწვევას ლიმაში, მოინათლა ქრისტიანად *დიეგოს* სახელით და ესპანელთაგან მიიღო სრული პატიება. აქ მან ცოლად შეირთო საკუთარი და. ვილკაბამბაში ის არარასოდეს დაბრუნებულა, 1561 წელს მოულოდნელად გარდაიცვალა.

ვილკაბამბაზე კონტროლი მისმა ძმამ, ტიტუ კუსი იუპანკმა აიღო და გაგაგრძო ესპანელთა წინააღმდეგ მიმართული მოძრაობა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია
*From *Incas and Conquistadors* 
*Some information  in this article on Túpac Amaru

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
ტიტუ კუსი იუპანკი

**დონ დიეგო დე კასტრო ტიტუ კუსი იუპანკი** (ახ. წ. 1529-1571) – ინკების ვილკაბამბას სამეფოს მმართველი, მანკო ინკა იუპანკის ვაჟი. ტახტზე ის 1560 წელს, მისი ნახევარ-ძმის – საირი ტუპაკის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა და მართავდა 1571 წლამდე, სანამ პნევმონიით არ გარდაიცვალა. 

მისი მმართველობისას, პერუს ვიცე-სამეფოს ვიცე-მეფე, ფრანსისკო დე ტოლედო აქტიურად ცდილობდა მასთან მოლაპარაკებას. ტოლედო  სთავაზობდა ტიტუს დაეტოვებინა ქალაქი და პენსიაზე გასულიყო. საბოლოოდ მოლაპარაკება უაღრესად გამწვავდა და 1568 წელს ტიტუს კათოლიკედ მონათვლით დამთავრდა.  

## ლიტერატურა 
* *An Inca Account of the Conquest of Peru* by Titu Cusi Yupanqui, trans. Ralph Bauer ISBN 0-87081-821-X
* *Andean Worlds* by Kenneth J. Andrien. ISBN 0-8263-2358-8

## რესურსები ინტერნეტში
* Castro Tito Cusi Yupanqui, Diego de,  — 1570
* Jacobs, James Q. *Tupac Amaru, The Life, Times, and Execution of the Last Inca*.

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
ტუპაკ ამარუ I

thumb|ტუპაკ ამარუ I — ინკების უკანასკნელი იმპერატორი

**ტუპაკ ამარუ I** (კეჩ. *მბრწყინავი გველი*) — ინკების ვილკაბამბას სამეფოს უკანასკნელი იმპერატორი. მანკო ინკას ვაჟი, ტახტზე ავიდა მისი ძმის, ტიტუ კუსი იუპანკის უცნაური დაავადებით გარდაცვალების შემდეგ. 

ჯერ კიდევ ახალგაზრდა და საკმაოდ გამოუცდელი ტუპაკ ამარუ, ესპანელი კონკისტადორების დაუძინებელ მტრად იქცა. მისი მეამბოხე სულის გამო ესპანელებმა მისი შეპყრობა განიზრახეს და ვილკაბამბასაკენ 300 შეიარაღებული ჯარისკაცი გაგზავნეს. ვილკაბამბაში მისულებს, ამარუ ცოლ-შვილთან და სხვა პარტიზანებთან ერთად ჯუნგლებში გაქცეული დახვდათ. ესპანელებმა მათ ბოლომდე სდიეს, შეიპყრეს და კუსკოში წაიყვანეს.

სასწრაფოდ გასამართლების შემდეგ, მას სიკვდილი მიუსაჯეს. სიკვდილით დასჯის ცერემონია შედგა კუსკოს ცენტრალურ მოედანზე, ჩვ.წ. 1572 წლის 24 სექტემბერს. ჯალათემბა სასტიკად აწამეს ინკების უკანასკნელი მმართველი – ჯერ ენა მოაჭრეს, შემდეგ თავი, შემდეგ ორივე ხელი, ბოლოს კი ორივე ფეხი.  მისი სხეულის ნაწილები პერუს ოთხ სხვადასხვა ქალაქში გააგზავნეს, დარჩენილი ნაწილი კი დაწვეს. ტუპაკ ამარუს სხეულის მცირე ნაწილი დღესაც ინახება პერუს დედაქალაქ ლიმაში, სანტო-დომინგოს ეკლესიაში. 

ტუპაკ ამარუს ცოლმა-შვილმა და მათთან ერთად შეპყრობილმა პარტიზანებმაც მისი ბედი გაიზიარეს – ესპანელებმა ისინიც დახოცეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ტუპაკ ამარუს ბიოგრაფია 
*კაშკაშა ბილიკი - ტუპაკ ამარუ 

კატეგორია:ინკები
კატეგორია:ინკების მმართველები
ლიაქტაპატა

**ლიაქტაპატა** (კეჩ.Llaqtapata, "*საფეხურების ქალაქი*" ან "*ტერასების ქალაქი*") — ინკების იმპერიის ქალაქი პერუში. 
ლიაქტაპატა მდებარეობს მდინარე ურუბამბას ველზე კუსკოს რეგიონში, ქალაქ კუსკოდან ჩრდილო-დასავლეთით, 80 კმ-ის მოშორებით, ზღვის დონიდან 2 500 მეტრზე. ლიაკტაპატადან ჩრდილოეთით 15 კმ-ში მდებარეობს ინკების ცნობილი ქალაქი მაჩუ-პიქჩუ, რომლისგანაც განსხვავებით ლიაკტაპატა მდებარეობს არა მთის მწვერვალზე, არამედ უშუალოდ მდინარესთან. 

ჩვენს დრომდე მოაღწია ლიაქტაპატას სახლების კედლებმა, რადგან ესპანელ კონკისტადორებს ქალაქი არ დაუნგრევიათ. ქალაქს ეკავა სტრატეგიული მნიშვნელობა ინკებისათვის და ის აკავშირებდა ერთმანეთთან ინკების საგზაო ქსელებს.

მიწის მნიშვნელოვანი ნაწილი განკუთვნილი იყო სოფლის მეურნეობისათვის. აქ მოჰყავდათ კარტოფილი, სიმინდი და სხვა კულტურები. სიმინდისგან ინკები ამზადებდნენ სუსტ ალკოჰოლურ სარიტუალო სასმელ - ჩიჩას.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიაქტაპატა

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
პისაკი

thumb|right|250px|წმინდა ხეობის ხედი მზის ტაძრიდან
**პისაკი** (კეჩ. ''P'isaq'') — ქალაქი და ინკების ძველი ციხესიმაგრე პერუში, კუსკოდან 33 კმ-ის მოშორებით. პისაკი მდებარეობს ურუბამბას ხეობაში — ინკების წმინდა ველზე მდინარე ურუბამბასთან.

პისაკის ცენტრი შედგება ორი ნაწილისაგან. დღეს ერთ-ერთი მათგანი არის საკუთრივ ქალაქი, ხოლო მეორე ნაწილი წარმოადგენს წმინდა ადგილს. გრძელ საფეხურებს მივყავართ მთის პლატოსთან, სადაც შემორჩენილია მზის ტაძრის ნანგრევები, რომელიც ამჟამად ტურისტებისთვის დახურულია. ყოფილი ტაძრის ცენტრში დგას წმინდა ქვა ინტიუატანა, რომელზეც, ინკების რწმენით, მიბმული იყო მზე.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* პისაკის ნანგრევების ფოტო-გალერეა
* მიმოხილვა 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები (1808)

**1808 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში** დემოკრატ-რესპუბლიკელების კანდიდატმა ჯეიმზ მედისონმა ფედერალისტი ჩარლზ პინკნი დაამარცხა. მედისონს ტომას ჯეფერსონის პრეზიდენტობის დროს სახელმწიფო მდივნის პოსტი ეკავა, ხოლო პინკნი უკვე იყო ფედერალისტების კანდიდატი 1804 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

კატეგორია:აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნები
ოლიანტაიტამბო

**ოლიანტაიტამბო** () — თანამედროვე ქალაქი და ინკების ცივილიზაციის არქეოლოგიური ძეგლი, რომელიც მდებარეობს პერუს სამხრეთით,  ქალაქ კუსკოდან 60 კმ მოშორებით. განლაგებულია ზღვის დონიდან 2 792 მეტრზე, ოლიანტაიტამბოს რაიონში, ურუბამბის პროვინციაში, მდინარეების პატაკანჩასა და ურუბამბას შესართავთან ახლოს. ძირითადად დასახლებულია პატაკანჩას მარცხენა სანაპირო, ხოლო მცირე ნაწილი, კერძოდ კი არაკხამა მდებარეობს მარჯვენა სანაპიროზე. საცერემონიო ცენტრი მდებარეობს არაკხამასთან, მთა სერო-ბანდოლისტას ფერდობებზე.

## ისტორია 
ინკების იმპერიის არსებობის წლებში ოლიანტაიტამბო იყო ინკა პაჩაკუტის სამფლობელო.  1540 წ. ერნანდო პისარომ ადგილობრივი მოსახლეობა გადაიყვანა ესპანურ ენკომენდაზე (*ბატონყმობის სახეობა*). დღეს ოლიანტაიტამბო არის მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრი, რომელიც შედის ტურისტულ კომპლექსში "ინკების გზა" ("*გზა მაჩუ-პიქჩუში*")

## დაგეგმარება 
ძირითად სამოსახლოს ჰქონდა ტრაპეციის ფორმა, სადაც ოთხი გრძელი ქუჩა კვეთდა შვიდ პატარა პარალელურ ქუჩას. სავარაოდოდ ამ "გისოსების" ცენტრში მდებარეობდა მოედანი, რომელიც ღია იყო აღმოსავლეთიდან, ხოლო სხვა მხარეებიდან გარშემორტყმული იყო სხვადასხვა შენობებით. ეს შენობები აშენებული იყო დაუმუშავებელი ქვებით.

**სატაძრო გორაკზე** არსებული დაუმთავრებელი ნაგებობები და მრავალრიცხოვანი ქვის ბლოკები, მეტყველებენ იმაზე, რომ  ტაძარი ჯერ კიდევ შენდებოდა როდესაც ინკებმა დატოვეს ქალაქი. არ არის ცნობილი თუ რამ შეაფერხა ტაძრის მშენებლობა. სხვადასხვა ვერსიების მიხედვით ეს შეიძლება ყოფილიყო ინკების სამოქალაქო ომი უასკარსა და ატაჰუალპას შორის, ესპანური ოკუპაცია ან მანკო ინკა იუპანკის ოლიანტაიტამბოდან ვილკაბამბაში გაქცევა.

## ტერასები 
მდინარე ურაბამბასა და პატაკანჩას ველები მოიცავენ სასოფლო-სამეურნეო ტერასების ფართო ქსელს. ტერასები საშუალებას იძლევა სოფლის მეურნეობა წარიმართოს ისეთ ადგილებში, რომლებიც ადრე გამოუსადეგარი იყო დასამუშავებლად. ტერასები ასევე სხვადასხვა სიმაღლეზე წარმოქმნილი ეკოლოგიური ზონების ქმედითი გამოყენების ასევე საშუალებას იძლეოდნენ. 

## ბეღელი 
ინკებმა რამდენიმე დიდი ბეღელი ააშენეს  ოლიანტაიტამბოს მთების ფერდობებზე. ძლიერი ქარისა და დაბალი ტემპერატურის პირობებში მაღალ ადგილებში ინკები შესანიშნავად ინახავდნენ მარცვლეოლს.

## ქვის საამქროები 
ოლიანტაიტამბოში ასაშენებელი ქვის საამქროები მდებარეობდა კაჩიკხატასთან, მდინარე ურუმბაბას ხეობაში, ქალაქიდან 5 კმ დაშორებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* CATCCO 

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:პერუს ქალაქები
ვირაკოჩა

thumb|right|250px|ვირაკოჩა
**ვირაკოჩა** — ყველაფრის საერთო ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. თავდაპირველად იყო ინკების მთავარი ღვთაება, მაგრამ საპა ინკა პაჩაკუტიმ, ინკების უძლეველმა იმპერატორმა, ვირაკოჩას კულტი შეცვალა მზის ღმერთ ინტის კულტით, რომელიც საკმაოდ სწრაფად გავრცელდა მთელ იმპერიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლეგენდა ვირაკოჩაზე 
*ვირაკოჩა და ინკების წარმომავლობა

კატეგორია:ინკების მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ინტი

**ინტი** — მზის ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. ყველაზე მნიშვნელოვანი ღვთაება მთელ ინკების იმპერიაში. ითვლებოდა სინათლის წყაროდ და ხალხის დამცველად. მთავარ ღვთაებად ის იმპერატორმა პაჩაკუტიმ გამოაცხადა და ინტიმ ჩაანაცვლა ანალოგიური ღმერთი ვირაკოჩა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინკების მითოლოგია
*ინტი-რაიმი

## რესურსები ინტერნეტში
*ინტი

კატეგორია:ინკების მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
პარიაკაკა

**პირიაკაკა** — წყლის ღმერთი ინკების მითოლოგიაში. პარიაკაკა განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვდა ინკებისგან. იგი წყალდიდობას უგზავნიდა ადამიანებს, თუკი მას სათანადო პატივს არ მიაგებდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე
ინკების მითოლოგია

## რესურსები ინტერნეტში
*პარიაკაკა 

კატეგორია:ინკების მითოლოგია
პოტოსი

**პოტოსი** () — ქალაქი ბოლივიაში. პოტოსის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 

იგი ერთ-ერთი მსხვილი დასახლებული პუნქტია ბოლივიაში. მოსახლეობის რაოდენობაა 164,481 ადამიანი (2007). მდებარეობს ზღვის დონიდან 4 067 მეტრზე, ამ მაჩვენებლით იგი მსოფლიოს ყველაზე მაღლა მდებარე ქალაქების რიცხვში შედის. ქალაქი ცნობილია, როგორც ბოლივიური ფოლკლორის დედაქალაქი, სადაც ტარდება სახალხო შემოქმედების ფესტივალი, რომელშიც ძირითადად ბოლივიელი კეჩუას ხალხი იღებს მონაწილეობას.  

ქალაქი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ბოლივიის ქალაქების სია
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* A visit to the Potosi mines
* Video recording of mining activity
* Potosi Travel Guide 
* Weather in Potosi 
* Introducing Potosi
* Potosí Guide 
* Cerro Rico 2003 

კატეგორია:ბოლივიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბოლივიაში
კატეგორია:ბოლივიის დეპარტამენტების დედაქალაქები