open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ახეიროპოიეტოს ეკლესია

**ახეიროპოიეტოს ეკლესია** () — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი.ტაძარი აგებულია V საუკუნეში.  შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში.  მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, აია-სოფიას ქუჩაზე მაკედონომაჩონის მოედნის მოპირდაპირე მხარეს. 1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში

## ლიტერატურა
*Kurt Weitzmann, ed., *Age of spirituality: late antique and early Christian art, third to seventh century*, no. 587, 1979, Metropolitan Museum of Art, New York, 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:სალონიკის ბიზანტიური ეკლესიები
ლოს-ლიანოს-დე-ტორმესი

**ლოს-ლიანოს-დე-ტორმესი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 17 კმ². მოსახლეობა — 62 კაცი (2022 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ავილის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ლოს-ლიანოს-დე-ტორმესის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
კვესიტაძე

საკუთარი სახელი **კვესიტაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კვესიტაძე — ბიოლოგი
* ედიშერ კვესიტაძე — ქიმიკოსი
* ეკა კვესიტაძე — ჟურნალისტი
* თამარ კვესიტაძე — არქიტექტორი
* ივანე კვესიტაძე — ვეტერინარი ექიმი

კატეგორია:ქართული გვარები
კვინიკაძე

საკუთარი სახელი **კვინიკაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კვინიკაძე — საქართველოს შეირაღებული ძალების გენერალ-მაიორი
* ვახტანგ კვინიკაძე — პოლიტიკოსი
* მურმან კვინიკაძე — გეოლოგი
* ნესტან კვინიკაძე — მწერალი, ჟურნალისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კვიჟინაძე

საკუთარი სახელი **კვიჟინაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* პაატა კვიჟინაძე — პოლიტიკოსი
* რევაზ კვიჟინაძე — ფილოსოფოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი

**ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი** () — ყაზახი საბჭოთა კომპოზიტორის, დირიჟორის, დომბრისტისა და პედაგოგის ნურგის ტლენდიევის (1925-1998) მემორიალური მუზეუმი ქალაქ ალმათში (ყაზახეთი).

## მუზეუმის ისტორია
ნურგის ტლენდიევის 90 წლის იუბილესა და 2014 წელს მუზეუმის საერთაშორისო დღის წინ გაიმართა ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმის გახსნა. სახლ-მუზეუმი მდებარეობს ქალაქის ისტორიულ ცენტრში, საცხოვრებელ კორპუსში (კუნაევის ქ. 96), სადაც კომპოზიტორი სიცოცხლის ბოლო წლებში ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა. მუზეუმის კომპლექსის გახსნაში მონაწილეობა მიიღო ქალაქ ალმათის ყოფილმა მერმა ახმეტჯან ესიმოვმა. მისი საერთო ფართი 169 კვ. მეტრია.

სახლი, რომელშიც განთავსებულია ნურგის ტლენდიევის მემორიალური მუზეუმი, 1979 წელს გამოჩენილი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწის, დ. ა. კუნაევის სპეციალური დავალებით აშენდა.

ეს ადგილი შედის ქალაქ ალმათის სამუზეუმო ასოციაციაში (ალმათის ისტორიის მუზეუმი, ხალხური მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმი, კუნაევის მემორიალური მუზეუმი, მუკანოვის და მუსრეპოვის მემორიალური მუზეუმები). მუზეუმი გახდა ტლენდიევის მუსიკალური მემკვიდრეობის პოპულარიზაციის ადგილი.

## მუზეუმის ექსპოზიცია
მემორიალური სახლ-მუზეუმის ექსპოზიცია წარმოდგენილია ხელნაწერი პარტიტურებით, ანტიკვარული პიანინოთი, რომელიც კომპოზიტორს დედამ აჩუქა და ცნობილი „დარიგა დომბირა“, რომელიც მის შემოქმედებაში ნამდვილ შთაგონებად იქცა. მუზეუმის მთავარი ღირებულება ის ნივთებია, რომლებიც ნურგის ტლენდიევმა სიცოცხლეშივე გამოიყენა. ბინაში შემორჩენილია ზარდახშა, მაგიდა, რომელზეც წერდა თავის ნაწარმოებებს, ოჯახის წევრების ფოტოები და მრავალი სხვა.

ბინაში შენარჩუნებულია და შექმნილია ატმოსფერო, რომელიც არსებობდა კომპოზიტორის სიცოცხლეში. მუზეუმის ექსპოზიცია განთავსებულია საცხოვრებელი კორპუსის 4 ოთახში და განლაგებულია ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით - სადარბაზო, მისაღები, სამუშაო ოთახი, სამზარეულო და დასასვენებელი ოთახი 

2021 წლის მაისში მუზეუმმა მონაწილეობა მიიღო ალმათში „მუზეუმების ღამის“ ღონისძიებაში. ღონისძიება ონლაინ რეჟიმში გაიმართა. 

## გალერეა

ფაილი:Museum_Tlendiev_photo4.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
* Мемориальный музей Нургисы Тлендиева

## სქოლიო
კატეგორია:ალმათის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მემორიალური მუზეუმები
კატეგორია:2014 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
თეთრი ბაირაღები (ფილმი)

**თეთრი ბაირაღები** — კინოსტუდია ქართული ფილმის 1990 წლის კინოფილმი. ფილმის რეჟისორია გიგა ლორთქიფანიძე.

## სიუჟეტი
ფილმი გადაღებულია ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებების თეთრი ბაირაღები და მზიანი ღამის მიხედვით.

სტუდენტი ზაზა ნაკაშიძე, რომელსაც ჩხუბში მონაწილეობისთვის დაიჭირეს, თავის უდანაშაულობას ვერ ამტკიცებს და ციხის საკანში, სხვადასხვა ეროვნებისა და მრწამსის დამნაშავეებთან ერთად მოხვდა. პატიმრები დროს განვლილ ცხოვრებაზე და დანაშაულის ჩადენის მიზეზებზე კამათში კლავენ…

## როლებში
* გიორგი ხობუა — ზაზა ნაკაშიძე
* ქეთევან კიკნაძე — ზაზას დედა
* გურამ ფირცხალავა — გოგოლი
* გივი ბერიკაშვილი — ტიგრანა
* გია ბურჯანაძე — ლიმონა
* რამაზ ჩხიკვაძე — შოშია
* ოთარ მეღვინეთუხუცესი — ისიდორე
* ლეო ანთაძე — ჭეიშვილი
* ბადრი ბეგალიშვილი — მოშიაშვილი
* თენგიზ მაისურაძე — გამცემლიძე
* იური ვასაძე — მებურიშვილი
* ნინო ლორთქიფანიძე — ნუნუ ექიმი
* იოსებ გოგიჩაიშვილი — ზედამხედველი
* სოსო ჯაჭვლიანი — როსტომი
* ვიქტორ ნინიძე — კბილის ექიმი
* ანზორ ურდია — ხარაბაძე
* დავით დვალიშვილი — გაგუა
* ტრისტან ყველაიძე — ხელაძე
* გულნარა ემხვარი — მარო
* ნანა ლორთქიფანიძე — ისიდორეს ქალიშვილი
* გიორგი გაჩეჩილაძე (უცნობი) — ისიდორეს სიძე
 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1990 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გიგა ლორთქიფანიძის ფილმები
კატეგორია:ნოდარ დუმბაძის ნაწარმოებებზე დაფუძნებული ფილმები
მამაის მეჩეთი

**მამაის მეჩეთი** () — აშენდა მე-19 საუკუნეში შუშას მამაის უბანში.

მეჩეთი ორსართულიანია. მის სახურავზე, რომელიც შუშას ოთხკუთხა საცხოვრებელი კორპუსების სახურავს მოგაგონებთ. მეჩეთის სალოცავი დარბაზი ოთხი სვეტით დაყოფილია ერთმანეთისგან. ამ მეჩეთში ფანჯრები განთავსებულია შენობის ორ მთავარ ფასადზე და მიჰრაბის მხარეს. მამაის მეჩეთი ოდესღაც პოეზიის სახლი იყო.

მეჩეთში, ისევე როგორც ქალაქის სხვა რაიონულ მეჩეთებში, სალოცავის სიღრმეში, მიჰრაბის მოპირდაპირე მხარეს, მეორე იარუსზე, იყო პატარა ღია გალერეა, რომელიც შემოსაზღვრული იყო სამი თაღით. ეს გალერეა განკუთვნილი იყო ქალებისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
მარდინლის მეჩეთი

**მარდინლის მეჩეთი** () — მე-19 საუკუნის მეჩეთი აზერბაიჯანის ქალაქ შუშაში მარდინლის უბანში.

მარდინლის მეჩეთი მე-19 საუკუნის არქიტექტურული ძეგლია.  მეჩეთი ქალაქ შუშას ქვედა უბნის ნაწილი იყო. მარდინლის მეჩეთი მდებარეობდა სადიგჟანისა და გარაშეროვის ქუჩების, მარდინლის უბნის კვეთაზე.

1992 წელს შუშის სომხების კონტროლის ქვეშ მოქცევის შემდეგ მეჩეთმა ფუნქციონირება შეწყვიტა. 2020 წელს მარდინლის მეჩეთი გათავისუფლდა და სრულად დაუბრუნდა აზერბაიჯანის კონტროლს.

მარდინლის მეჩეთი მდებარეობს შუშას სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის ტერიტორიაზე.
მეჩეთი შეტანილია აზერბაიჯანის სახელმწიფოს მიერ დაცული ისტორიულ-კულტურული ძეგლების ნუსხაში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ჩოლ გალას წყარო

**ჩოლ გალას წყარო** () — შუშის რაიონის ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია. იგი მდებარეობს ჩოლ გალას მეჩეთის მახლობლად, ჩოლ გალას უბანში. წყაროს ნაგებობები ოთხკუთხა ფორმის იყო და მათ მახლობლად მდებარე მეჩეთების სტილში იყო აგებული.

ჩოლკგალას წყარო მდებარეობს ქალაქ შუშაში, ვალიდა ტუტაიუგის ქუჩაზე. წყარო აშენდა მე-19 საუკუნეში. ამ მოედანზე მტკნარი და სუფთა წყლით წყარო აშენება. პატარა სახლის ფორმის ქვის შადრევანი, რომელიც მოგვაგონებს ზოგადი მეჩეთის სახურავს თავისი ორმაგი ფერდობიანი სახურავით მეჩეთის ელემენტებს წააგავს თავისი დეკორაციებით მთლიან ფასადზე. ამ თვალსაზრისით, მეჩეთის წინ წყარო განიხილება, როგორც საერთო კომპოზიცია, რადგან იგი ჰარმონიაშია მასთან.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
კვირიკაძე

საკუთარი სახელი **კვირიკაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თამარ კვირიკაძე — მუსიკის მცოდნე, პედაგოგი 
* ირაკლი კვირიკაძე — კინორეჟისორი, სცენარისტი
* ირაკლი კვირიკაძე — მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჩუხურის უბნის წყარო

**ჩუხურის უბნის წყარო** () — ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია, რომელიც მდებარეობს შუშას ერთ-ერთ ქვედა უბანში, რომელსც ჩუხურის უბანი ეწოდება.

ჩუხურის წყარო მდებარეობდა სამი გზის გადაკვეთაზე, სკვერში, მეჩეთისა და სალოცავის წინ. წყარო აშენდა 1791 წელს. არსებული ინფორმაციით, წყარო ააშენა მდიდარმა და ცნობილმა მოსახლემ.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ადილსუ

**ადილსუ** ( ) — მდინარე რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთში. მდინარე ბაქსანის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 12 კმ, აუზის ფართობი 98,7 კმ². სათავე აქვს ცენტრალურ კავკასიონზე, ჯანთუგანის მყინვარზე. მიედინება ჩრდილო-დასავლეთისაკენ. 

მთავარი შენაკადია მდინარე შხელდა. შესართავშია ალპური ბანაკი ადილსუ, ხოლო ხეობებში შხელდა, ელბრუსი და ჯან-თუგანი, აქვეა მთებში დაღუპულთა მემორიალი.

## სქოლიო
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მდინარეები
ქოჩარლის წყარო

**ქოჩარლის წყარო** () — ქალაქ შუშაში ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია. წყარო მდებარეობს ქალაქის ისტორიულ ქოჩარლის უბანში.
წყარო სამ გზაჯვარედინზე მდებარეობს. სხვა უბნების წყაროებთან შედარებით პატარა იყო. წყარო ააშენეს უბნის მდიდარმა ხალხმა.

მას შემდეგ რაც ქალაქი შუშა სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს, წყარო გაანადგურეს. ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ გაირკვა, რომ წყარო დაინგრა. ამჟამად წყაროს ნაშთები მდებარეობს ქალაქ შუშაში, 20 იანვრის ქუჩაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ჯაბარ გარიაგდიოღლუს სახლი

**ჯაბარ გარიაგდიოღლუს სახლი** () — მე-18 საუკუნეში აშენებული საცხოვრებელი სახლი ქალაქ შუშაში. მდებარეობს სეიდლის უბანში. სახლი, სადაც ცხოვრობდა მომღერალი, კომპოზიტორი, მუსიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1935), აზერბაიჯანული სასიმღერო ხელოვნების ერთ-ერთი წარმომადგენელი ჯაბარ გარიაგდიოღლუ.
შენობა მე-18 საუკუნის არქიტექტურული ძეგლია.

ჯაბარ გარიაგდიოღლუს სახლი მდებარეობდა „ჯიდირის ვაკესთან“, რომელიც ქალაქის ულამაზესი ადგილია.
საცხოვრებელი შენობა სომეხი საოკუპაციო ძალებმა შუშას დაკავების შემდეგ დაანგრიეს. ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ შენობის ნანგრევები აღმოაჩინეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ხანლიგ მუხტარის ქარვასლა

**ხანლიგ მუხტარის ქარვასლა** () — შუშას სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის კუთვნილი ეროვნული მნიშვნელობის ქარვასლა, რომელიც მდებარეობს შუშაში, მ.ფ.ახუნდოვის ქუჩის N 29-ში. ქარვასლა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტრომ დაარეგისტრირა, როგორც ეროვნული მნიშვნელობის ისტორიულ-კულტურული ძეგლი.

ქარვასლა ქალაქ შუშაში მე-18 საუკუნეში ხანლიგ მუხთარმა ააგო. მიუხედავად იმისა, რომ ხანლიქ მუხტარის შესახებ ისტორიაში ბევრი წერილობითი ცნობა არ მოიპოვება, ცნობილია, რომ ის მსახურობდა ხანის სასახლეში და იყო ქალაქის ერთ-ერთი პატივცემული ადამიანი.

მე-19 საუკუნის მიწურულს, შუშაში მოქმედი 10 ქარვასლადან ერთ-ერთი იყო ხანლიგ მუხტარის ქარვასლა.

მას შემდეგ, რაც 1992 წელს ქალაქი სომეხმა საოკუპაციო ძალებმა დაიკავეს, ქარვასლაში ისლამური ელემენტები და არაბული წარწერები შეიცვალა სომხური ჯვრით და წარწერით.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
კონრად შუმანი

**კონრად შუმანი** (; დ. 28 მარტი, 1942 – გ. 20 ივნისი, 1998) — აღმოსავლეთ გერმანელი მესაზღვრე, რომელიც 1961 წელს, ბერლინის კედლის მშენებლობის დროს დასავლეთ გერმანიაში გაიქცა.

## ბიოგრაფია
დაიბადა საქსონიის ქალაქ ოშტრაუში, მეორე მსოფლიო ომის დროს. 18 წლის ასაკში ჩაირიცხა გერმანიის სასაზღვრო პოლიციაში. დრეზდენში სამთვიანი სწავლების შემდეგ გაგზავნეს პოტსდამის უნტეროფიცერთა კოლეჯში, რის შემდეგაც მოხალისედ მსახურობდა ბერლინში.

## გაქცევა დასავლეთ გერმანიაში
1961 წლის 15 აგვისტოს 19 წლის შუმანი გაგზავნეს რუპინერ-შტრასესა და ბერნაუერ-შტრასეს ქუჩების კუთხეში, რათა დაეცვა ბერლინის კედელი, რომლის შენებლობაც სამი დღის წინ დაიწყო. იგი და მისი ქვედანაყოფი დილის 4:30 საათზე მივიდნენ, სადაც ოფიცერმა მათ უბრძანა კონტროლის აღება და საზღვრის დაცვა „სოციალიზმის მტრებისგან“. შუმანი მოგვიანებით გაიხსენა: 

ამ დროისათვის საზღვარი მხოლოდ 80 სმ-ის სიმაღლის მავთულხლართების რგოლი იყო. მთელი დღის განმავლობაში პატრულირებისას დასავლეთ ბერლინის მაცხოვრებლები ყვიროდნენ: „ღორებო!“ „მოღალატეებო!“ „საკონცენტრაციო ბანაკის მცველებო!“.

შუმანი დასავლეთ ბერლინიდან დასავლეთ გერმანიაში წავიდა და ბავარიაში დასახლდა. 1962 წელს გიუნცბურგში გაიცნო და დაქორწინდა კუნიგუნდა გუნდაზე. მათ მომდევნო წელს შეეძინათ ვაჟი. შუმანმა ახალი სამუშაო დაიწყო ღვინის ქარხანაში, შემდეგ კი Audi-ის ავტომობილების ქარხანაში ინგოლშტადტში, სადაც მუშაობდა თითქმის 30 წლის განმავლობაში.

## ცხოვრების უკანასკნელი წლები
დასავლეთ გერმანიაში ყოფნის დროს შუმანს ეშინოდა, რომ სახელმწიფო უშიშროების სამინისტრო მის მოკვლას შეეცდებოდა, მაგრამ ეს არასოდეს მომხდარა. ბერლინის კედლის დაცემის შემდეგ შუმანმა თქვა: 

1998 წლის 20 ივნისს, დეპრესიით დაავადებულმა თავი ჩამოიხრჩო თავის ბაღში ზემო ბავარიის ქალაქ კიპფენბერგთან ახლოს. მისი ცხედარი მეუღლემ რამდენიმე საათის შემდეგ იპოვა. 

2011 წლის მაისში შუმანის ფოტო „თავისუფლებაში ნახტომი“ შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მეხსიერების პროგრამაში, როგორც ბერლინის კედლის დანგრევის დოკუმენტების კრებულის ნაწილი.

## ლიტერატურა 
* Christoph Links: Schumann, Konrad. In: *Wer war wer in der DDR? 5. Ausgabe. Band 2*, Ch. Links, Berlin 2010, .

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1942
ნოვლუს წყარო

**ნოვლუს წყარო** () — შუშას ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია.

წყარო მდებარეობდა შუშას სოფელ მალიბეილში. აშენდა 1880 წელს. იგი აშენდა და გაიხსნა ხანის ასული ნათავანის სახსრებით. მისი წინადადებით წყაროს ნოვლუს წყარო ეწოდა. წყარო ითვლება ყარაბაღის ბუნების ერთ-ერთ იშვიათ მარგალიტად.

1992 წლის 8-დან 12 თებერვლამდე მალიბეილის თავს დაესხნენ ხანკენდში მცხოვრები 366-ე პოლკი და სომხური თავდაცვის ნაწილები. ეს შეტევა 5 დღე გაგრძელდა. 1992 წლის 10-11 თებერვლის ღამეს სოფელი სომხებმა აიღეს და მთლიანად გადაწვეს. სომხური სამხედრო ნაწილების ოკუპაციის შემდეგ წყარო გამოუსადეგარი გახდა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
კვიცარიძე

საკუთარი სახელი **კვიცარიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით კვიცარიძე — მწერალი
* ისიდორე კვიცარიძე — მწერალი, გამომცემელი
* ლევან კვიცარიძე — არქიტექტორი, პედაგოგი
* ოთარ კვიცარიძე — ინჟინერ-მშენებელი
* პოლიევქტო კვიცარიძე — პუბლიცისტი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კიკაბიძე

საკუთარი სახელი **კიკაბიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბუბა კიკაბიძე — მსახიობი, საესტრადო მომღერალი
* კობა კიკაბიძე — პოლიტიკოსი
* ლუკა კიკაბიძე — ფეხბურთელი
* მამუკა კიკაბიძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
მამაის წყარო

**მამაის წყარო** () — ერთ-ერთი ცნობილი წყარო და ისტორიული ადგილია, რომელიც მდებარეობს შუშას რაიონის ტერიტორიაზე, მამაის უბანში.
შუშას სკოლის ეზოში, სადაც პირველი სამხედრო ყაზარმები მდებარეობდა, წყლის უკმარისობის გამო, ჯარისკაცები ყოველდღიური საჭიროებისთვის თოვლს იყენებდნენ წყლის წყაროდ. ეს წყარო მამაის უბანში აშენდა, რათა უბნის მაცხოვრებლებს სასმელი წყალი ჰქონოდათ. უბნის სახელთან დაკავშირებით წყაროს მამაის წყაროც ეწოდა. მამაის წყარო 1910 წელს ცნობილმა მეწარმემ, სამად აღა ჯავანშირმა 10 ათასს მანეთად ააგო, რითაც თითქმის აღმოფხვრა ქალაქის წყალმომარაგების პრობლემა. ჯავანშირის მიერ შუშაში აშენებულ ამ წყალსადენს ადგილობრივი საზოგადოება მამაის წყაროს უწოდებს.

მამაი შუშაში მდებარე ერთ-ერთი ზემო უბნის სახელწოდებაა. ამ სახელს უკავშირდება წყაროს სახელიც.

უბანი დაკავშირებულია მამაი ბეის სახელთან, მაგრამ წყაროზე არსებული წარწერები მიუთითებდა, რომ წყარო სამად ბეი ჯავანშირის ხარჯზე აშენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
კიკალეიშვილი

საკუთარი სახელი **კიკალეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზურაბ კიკალეიშვილი — ბალეტის მოცეკვავე, ქორეოგრაფი
* ზურაბ კიკალეიშვილი — პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი
* მამუკა კიკალეიშვილი — თეატრისა და კინოს მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კიკაჩეიშვილი

საკუთარი სახელი **კიკაჩეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბიძინა კიკაჩეიშვილი — თეატრის რეჟისორი
* თენგიზ კიკაჩეიშვილი — ლიტერატურათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
ანგოლდი

250პქ|მინი|მარჯვნივ
**ანგოლდი** — ვაშლის ჯიში. მიღებულია 1993 წელს ჩეხეთის მეხილეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სელექციური პროგრამის (ი. ბლაჟეკი) განხორციელების შედეგად, ჯიშების — A28/39 (ანტონოვკა × თავისუფალი დამტვერვა) და გოლდენ დელიშესის შეჯვარებით. საქართველოში შემოტანილია 2010 წელს, ვაზისა და ხეხილის სარგავი მასალის წარმოების ეროვნული ცენტრის (2014 წლიდან სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის სოფ. ჯიღაურას ექსპერიმენტული ბაზა) მიერ.

საშუალო ზრდის, გაშლილი განიერპირამიდული ფორმის ხეა განტოტვილი ვარჯით. აქვს გრძელი სანაყოფე ტოტები; საშუალო სიდიდის, მუქი მწვანე და პრიალა ფოთლები. ყვავილი საშუალო ზომის და ღია ვარდისფერია. ისხამს საშუალოზე მსხვილ ან მსხვილ (მასა 205–230 გ), მომრგვალო ფორმის ნაყოფს. აქვს სწორი და გრძელი ყუნწი. ნაყოფი ძირითადად მომწვანო-ყვითელია და დაფარულია წითელი მფარავი შეფერვით. რბილობი ყვითელი, საშუალოდ მკვრივი კონსისტენციისა და წვნიანია, აქვს კარგი საგემოვნო თვისებები (მომჟავო, ოდნავი არომატით). ერთი ხის საშუალო მოსავალი 13,5–16,4 კგ-ია (1 ჰა-ზე, 3000 ხეზე გაანგარიშებით, 40,5–49,2 ტონა).

ჯიში ქეცისადმი იმუნურია, მაგრამ მიმღებიანია ნაცრის მიმართ. მაღალხარისხოვანი სადესერტო მიმართულების, ზამთრის სიმწიფის პერიოდის ჯიშია. აპრილ-მაისამდე კარგად ინახება სამაცივრო პირობებში (0–1 °C).

## სქოლიო 
კატეგორია:ვაშლის ჯიშები
კიკნაველიძეები

**კიკნაველიძეები** — XX საუკუნის დასაწყისის ქართველ ხე-ტყის მრეწველთა და ქველმოქმედთა ოჯახი, ძმები: 

* ყარამან (დ. 1878, სოფ. კიკნაველეთი, — გ. 13 თებერვალი, 1918, იქვე, 40 წლის),
* ნიკოლოზ (დ. 1883, სოფ. კიკნაველეთი, —  გ. 13 თებერვალი, 1918, იქვე, 35 წლის),
* შალვა (დ. 1887, სოფ. კიკნაველეთი, —  გ. 13 თებერვალი, 1918, იქვე 31 წლის),
* მანუელ (დ. 1889, სოფ. კიკნაველეთი, — გ. 9 ივლისი, 1916, სპარსეთი, 27 წლის, დაკრძალულია სოფ. კიკნაველეთში).

ქუთაისის სასულიერო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ ყარამანმა და მისმა ძმებმა გამოიგონეს მარტივი კონსტრუქციის მექანიკური ხელსაბანი, ასევე ქუთაისში, მდ. რიონის სანაპიროზე, ბალახვნის ქუჩაზე მათ გამართეს წყალსატუმბი საწარმო. შემოსული თანხით სოფ. კიკნაველეთში (ახლანდ. სოფ. საკრაულა, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი) შეიძინეს მიწის ნაკვეთი და უფასო სკოლა ააშენეს. ძმები აქტიურად მონაწილეობდნენ 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში, რომლის ჩახშობის შემდეგ თავი სპარსეთს შეაფარეს. იქ მუშაობა დაიწყეს „რუსეთ-სპარსეთის ხეტყის მრეწველობის ამხანაგობაში“ კომერციულ აგენტებად, იჯარით აიღეს ტყის დიდი მასივები და დაიწყეს ხის მასალის დამზადება თევზისა და ნავთობგადასამუშავებელი სარეწებისთვის. მონაწილეობდნენ 1909 წელს პარიზში ტყეების სამრეწველო დამუშავების შესწავლისადმი მიძღვნილ მსოფლიო გამოფენაში. კიკნაველიძეებს სახლი და კანტორა ფერეიდანში, მაზანდარანის პროვინციაში, სოფ. გურჯიმალაში ჰქონდათ. უმცროსი ძმა — მანუელი, ფერეიდნელი ქართველების ქომაგი და მათი უფლებების დამცველი იყო, რის გამოც სპარსელების მიერ დაქირავებულმა ბოროტმოქმედებმა 1916 წელს მოკლეს. 1917 წელის რევოლუციის შემდეგ კიკნაველიძეები საქართველოში დაბრუნდნენ და ძმის ნეშტი მშობლიურ სოფელში გადმოასვენეს. 

1917 წელს ყარამან კიკნაველიძე მატერიალურად დაეხმარა ქართული უნივერსიტეტის დამაარსებელ საზოგადოებას, რომელსაც ივანე ჯავახიშვილი ედგა სათავეში. კიკნაველიძეებმა თბილისის უნივერსიტეტის მიმდებარე ტერიტორიაზე სტუდენტთა ქალაქის ასაშენებლად შეისყიდეს მიწის ნაკვეთი, თუმცა მშენებლობა არ დაწყებულა. მათ დიდი დახმარება აღმოუჩინეს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას, გაზეთ „ალიონის“ რედაქციის შენობისათვის თბილისში შეიძინეს მიწის ნაკვეთი და მისი მშენებლობაც დააფინანსეს.

1918 წლის 13 თებერვალს ყარამან, ნიკოლოზ, შალვა კიკნაველიძეები და მათი ოჯახის წევრები სოფელ კიკნაველეთში ყაჩაღთა შეიარაღებულმა თავდასხმამ იმსხვერპლა. 2005 წელს თბილისში დარიალის შესახვევს ეწოდა ძმები კიკნაველიძეების ქუჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:ქართველი ქველმოქმედები
ქსანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ქსანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ქსანი — მდინარე საქართველოში;
*ქსანი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში.
კოპალიანი

საკუთარი სახელი **კოპალიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ემილ კოპალიანი — ისტორიკოსი
* ზურაბ კოპალიანი — ჰიდროლოგი
* კარლო კოპალიანი — პოლიტიკოსი
* მერაბ კოპალიანი — ფეხბურთელი
* როლანდ კოპალიანი — აგრონომი
* სოსო კოპალიანი — ფეხბურთელი
* ჯუმბერ კოპალიანი — არქეოლოგი

## იხილეთ აგრეთვე
* კოპალიანები — გვარი საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
კუჭავა

საკუთარი სახელი **კუჭავა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვლადიმერ კუჭავა — ონკო-ქირურგი
* ზურაბ კუჭავა — მთამსვლელი
* კახა კუჭავა — იურისტი, პოლიტიკოსი
* მიტროფანე კუჭავა — საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოხელე
* ნიკა კუჭავა — კინოსა და თეატრის მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
თეიმურაზ კვანტალიანი

**თეიმურაზ კვანტალიანი** (დ. 17 აგვისტო, 1953, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი.

1974-1978 წლებში სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1990 წელს დაამთავრა სცენარისტთა და რეჟისორთა უმაღლესი კურსები მოსკოვში (ნ. მიხალკოვისა და ვ. გრამატიკოვის სახელოსნო). 

1990-1991 წლებში იყო საქართველოს ტელე-რაიდიო დეპარტამენტის გენერალური დირექტორი. 1992-2001 წლებში მოღვაწეობდა ლიეტუვაში. დამდგმელი რეჟისორი და სცენარის ავტორია ფილმებისა: „მიცვალებულთა კუნძული“ (2003), „თამაში“ (1990), „ბიძინა“ (1987). გადაღებულია ფილმებში: „თვალი პატიოსანი“ (შ. მანაგაძე, 1976), „ბეღურების გადაფრენა“ (თ. ბაბლუანი, 1980), „უძინართა მზე“ (თ. ბაბლუანი, 1992).

## ლიტერატურა
* ქართული კინო, 1896-2011, თბ., 2011, გვ. 109

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* თეიმურაზ კვანტალიანი — ეროვნული ფილმოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კუხალაშვილი

საკუთარი სახელი **კუხალაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კუხალაშვილი — მხატვარი
* ინდიკო კუხალაშვილი — ინჟინერი
* ჯემალ კუხალაშვილი — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლეგიონი „რუსეთის თავისუფლება“

მინი|ლეგიონ „რუსეთის თავისუფლების“ ემბლემა
**ლეგიონი „რუსეთის თავისუფლება“** (, ) — უკრაინის შეიარაღებული ძალების სამხედრო ქვედანაყოფი, რომელიც, უკრაინელი ოფიციალური პირების თქმით, ჩამოყალიბდა რუსი სამხედრო ტყვეებისა და მოხალისეებისგან, რომლებიც უკრაინაში გადავიდნენ უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს. ასევე გამოცხადდა „რუსეთის თავისუფლების ლეგიონის სახალხო მოძრაობის“ შექმნა რუსეთის შიგნით დივერსიისა და სამოქალაქო წინააღმდეგობის განსახორციელებლად.

ლეგიონი არის უკრაინის შეიარაღებული ძალების ორი დივიზიიდან ერთ-ერთი, რომელიც ჩამოყალიბებულია რუსეთის ფედერაციის მოქალაქეებისგან. მეორე ასეთი ქვედანაყოფია რუსეთის მოხალისეთა კორპუსი, რომელიც შეიქმნა 2022 წლის აგვისტოში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ციმბირის ბატალიონი

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთ-უკრაინის ურთიერთობები
კატეგორია:რუსი მოხალისეები უკრაინაში
კატეგორია:რუსული სამხედრო დანაყოფები
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
მარია ადეოდატა პიზანი

**მარია ადეოდატა პიზანი** (დ. 29 დეკემბერი , 1806 — გ. 25 თებერვალი , 1855 ) — მალტელი მონაზონი, რომელსაც პაპმა იოანე პავლე II-მ პატივი მიაგო 2001 წლის 24 აპრილს და აკურთხა ნეტარად 2001 წლის 9 მაისს.

2001 წლის 9 მაისს იოანე პავლე II-მ ხელი მოაწერა და გამოაქვეყნა ბრძანებულება მისი სათნოებისა და სასწაულმოქმედების შესახებ, რის შემდეგაც გზა გაუხსნა ბეატიფიკაციას.  ეპისკოპოსებმა გამოაქვეყნეს პასტორალური წერილი, რომელშიც ხაზგასმული იყო ის სერიოზული სირთულეები, რომლებიც მარია ადეოდატა პიზანმა გადალახა. მას ჰქონდა „რთული ბავშვობა, რადგან მისი მშობლები ერთად არ ცხოვრობდნენ. მან უარი თქვა კეთილდღეობაზე და გასცა თავისი სიმდიდრე, ნებაყოფლობით ცხოვრობდა როგორც მონაზონი.“

## ცხოვრება 
მარია  ბარონ ბენედეტო პიზანის მომპალაო კუზკერისა და ვინჩენცა კარანოს ერთადერთი ქალიშვილი იყო. **მარია ტერეზა პიზანი** დაიბადა ნეაპოლში, იტალიაში 1806 წლის 29 დეკემბერს და იმავე დღეს მოინათლა წმინდა მარკის სამრევლოში პიცოფალკონეში. მისი მამა ატარებდა ფრიგენუინის ბარონის ტიტულს, მალტაში ერთ-ერთი 
უმდიდრესი ბარონი იყო; დედამისი იტალიელი იყო. 

მამის აკოჰოლიზმმა მალევე გამოიწვია ოჯახური პრობლემები. შედეგად,  სანამ პიზანი ჯერ კიდევ პატარა იყო, დედამ დატოვა  ოჯახი და ბავშვის მოვლა მიანდო დედამთილს, ელიზაბეტ მამო მომპალაოს, რომელიც ნეაპოლში ცხოვრობდა. მომპალაო იყო წესიერი მომვლელი, მაგრამ გარდაიცვალა, როდესაც მისი შვილიშვილი მხოლოდ ათი წლის იყო. ბებიის გარდაცვალების შემდეგ პიზანი გაგზავნეს ნეაპოლის ცნობილ პანსიონში (Istituto di Madama Prota), სადაც ადგილობრივი არისტოკრატიის ქალიშვილებმა განათლება მიიღეს. 

ერთ დღეს, მალტაში ყოფნისას, პიზანმა გადაწყვიტა მონაზონი გამხდარიყო, თუმცა დედა ურჩევდა დაქორწინებას. 

პიზანმა დაწერა სხვადასხვა ნაწარმოებები, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია *სულის  საიდუმლო ბაღი, რომელსაც უყვარს იესო და მარიამი*, მისი პირადი მოსაზრებების კრებული 1835 და 1843 წლებში. 

ის იყო აბატი 1851 წლიდან 1853 წლამდე, მაგრამ იძულებული გახდა დაეტოვებინა სამსახური, რადგან გულის პრობლემები ჰქონდა. იგი გარდაიცვალა 1855 წლის 25 თებერვალს, 48 წლის ასაკში და მეორე დღეს დაკრძალეს მდინაში ბენედიქტელთა მონასტრის საძვალეში. 

პიზანს იხსენიებენ თავისი სიწმინდით, ღარიბების სიყვარულით, თავგანწირვითა და ექსტაზის ისეთი მდგომარეობით რომ ახერხებდა ჰაერში მაღლა აწევას.  იტალიაში იმყოფებოდა. მარია პიზანის ჩარევის მოთხოვნის შემდეგ იგი კუჭის სიმსივნისგან განიკურნა.

რომის პაპმა იოანე პავლე II-მ მარიას ბეატიფიკაცია გამოაცხადა 2001 წლის 9 მაისს ფლორიანაში, მალტა. მალევე გაიხსნა ნეტარი მარიას უზარმაზარი პორტრეტი - ორიგინალი ზეთის ნახატის ასლი, რომელიც შეკვეთილი იყო 1898 წელს პიეტრო პეისის, როდოსის არქიეპისკოპოსის და ეპისკოპოსის მიერ. მალტის პონტიფმა ასევე გამოაცხადა, რომ მისი დღესასწაული აღინიშნება 25 თებერვალს, მისი გარდაცვალების დღეს. 

## სქოლიო 

კატეგორია:გარდაცვლილი 1855
კატეგორია:დაბადებული 1806
კატეგორია:ბეატიფიკაცია
კატეგორია:კათოლიკე მონაზვნები
კატეგორია:მალტელი მონაზვნები
კატეგორია:მალტელი ხალხი იტალიური წარმომავლობით
სარწების ციხე

**სარწების ციხე** — ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკის არტაანის პროვინციის არტაანის რაიონის სოფელ სულაქიურთის ჩრდილოეთით. სოფელი ისტორიული არტაანის მხარეა, ზღვის დონიდან 2140 მეტრზე. ტოპონიმი „სარწები“ გიორგი მერჩულეს „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებაში“ გვხვდება. ნიკო მარმა გიორგი მერჩულესთან მოხსენიებული „სარწები“ ტოპონიმად სცნო, ხოლო ზ. სარჯველაძის აზრით, ის ყანას უნდა ნიშნავდეს. ტერმინი „სარწები“ ტოპონიმად გაიაზრა ს. ჯიქიამაც და გამოსცა მის შესახებ დაცული მასალა 1985 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. ციხე-სიმაგრის მთავარი ნაგებობა გორაკის თავზეა აღმართული, წრიული ფორმით. ციხის კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრი უნდა ყოფილიყო. სარწების ციხე ისტორიულ წყაროებში არ მოიხსენიება, ვინაიდან ქართული წერილობითი წყაროების გაჩენის პერიოდში ის არ წარმოადგენდა რაიმე სახის მნიშვნელოვან საფორტიფიკაციო ნაგებობას, შუა საუკუნეებში მას ძველი ფუნქცია დაკარგული ჰქონდა.

## ლიტერატურა
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* გიორგი მერჩულე. წმინდა გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრება. თბილისი 2007, გვ. 570 - 571
* ს. ჯიქია გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, III. თბილისი 1958 , გვერდი 517 - 518

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კუპატაძე

საკუთარი სახელი **კუპატაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბონდო კუპატაძე — ისტორიკოსი
* დავით კუპატაძე — სპორტსმენი (ფუტსალი)
* ელვერ კუპატაძე — ისტორიკოსი
* ზვიად კუპატაძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
* ირაკლი კუპატაძე — სპორტსმენი (ძიუდო)
* კობა კუპატაძე — სპორტსმენი (სამბო)
* კონსტანტინე კუპატაძე — სპორტსმენი (კრივი)
* ლაზარე კუპატაძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
* ქეთევან კუპატაძე — ქიმიკოსი
* შალვა კუპატაძე — ბრიგადის გენერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ჰიბრიდული რეჟიმი

**ჰიბრიდული რეჟიმი** — მმართველობის შერეული ფორმა, რომელიც მეტწილად გამოწვეულია დემოკრატიზაციის დაუსრულებული პროცესით. გულისხმობს რეჟიმის ავტოკრატიულობის და დემოკრატიულობის ერთგვარ შერწყმას, როდესაც ქვეყანაში ერთის მხრივ მიმდინარეობს პოლიტიკური რეპრესიები, მეორეს მხრივ კი რეგულარულად ტარდება არჩევნები. Freedom House საქართველოს „გარდამავალ ან ჰიბრიდულ რეჟიმად“ მოიხსენიებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Hybrid Concepts and the Concept of Hybridity — European Consortium for Political Research
*Democracy data: how do researchers measure democracy? — Our World in Data

## სქოლიო
კატეგორია:შერეული მთავრობა
ლინა ბროქდორფი

**ლინა ბროქდორფი** (დ. 1930 ) — მალტელი ავტორი, დრამატურგი და რადიო მაუწყებელი.

## ადრეული წლები 
ბროქდორფი დაიბადა სენგლეაში პატრიკ და მერი მაჰონის ოჯახში 1930 წელს.  მის ადრეულ ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი იყო მეორე მსოფლიო ომის დაწყება, როდესაც ბროქდორფი ცხრა წლის იყო.  მისმა ოჯახმა ომის განმავლობაში რამდენჯერმე შეიცვალა საცხოვრებელი ადგილი. ისინი ცხოვრობდნენ სხვადასხვა ადგილას: ვიტორიოზაში, სლიმაში, დინგლისა და რაბათში .  იგი ასევე იყო *Għaqda Letterarja Maltija-*ს პრეზიდენტი რვა წლის განმავლობაში და არის *Għaqda Poeti Maltin-ის წევრი.* 

## მწერლობა 
ბროქდორფმა წერა დაიწყო 17 წლის ასაკში, როდესაც სწავლობდა მასწავლებელთა მომზადების კოლეჯში, სადაც მეცნიერი ჟუჟე აკილინა თავის სტუდენტებს მოუწოდებდა დაეწერათ მოთხრობები ან ესეები რადიოში წარსადგენად.  რომელსაც 2004 წელს მალტის წიგნის ეროვნული საბჭოს მიერ მიენიჭა პრიზი, როგორც *საუკეთესო რომანი - არამხატვრული ლიტერატურის ჟანრში* . შემდგომში ეს ნაწარმოები ტელეეკრანებზე გავიდა სერიალის სახით და გადაიცემოდა სხვადასხვა რადიოსადგურზე.  მას მიენიჭა ოქროს მედალი. Ġieħ l-Akkademja tal-Malti-ში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:მალტელი ქალი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კუპრეიშვილი

საკუთარი სახელი **კუპრეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კუპრეიშვილი — ეკონომისტი
* გიორგი კუპრეიშვილი — უშიშროების გენერალ-მაიორი
* დავით კუპრეიშვილი — პოლიტიკოსი, იურისტი
* ნონა კუპრეიშვილი — ლიტერატურისმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
ნავარევისკა

**ნავარევისკა** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიური გაერთიანების ავილის პროვინციის დე-ბურგოხონდო-ელ-ტიემბლო-სებრეროსის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 40 კმ². მოსახლეობა — 289 კაცი (2022 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ავილის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ნავარევისკის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ავილის მუნიციპალიტეტები
ვახტანგ ჟორდანია (დირიჟორი)

**ვახტანგ გივის ძე ჟორდანია** (დ. 9 დეკემბერი, 1942, თბილისი — გ. 4 ოქტომბერი, 2005, ვირჯინია) — ქართველი დირიჟორი.

## ბიოგრაფია
ვახტანგ ჟორდანია დაიბადა თბილისში,  ისტორიკოს გივი ჟორდანიას და ბარბარე გლადკოვას ოჯახში. მუსიკის სწავლა დაიწყო ხუთი წლის ასაკში. წარმატებით დაამთავრა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ცენტრალური სამუსიკო სკოლა, სადაც ფორტეპიანოზე დაკვრას ეუფლებოდა ევგენია ჩერნიავსკაიას კლასში. ვახტანგი ბავშვობიდანვე დირიჟორობაზე ოცნებობდა, მაგრამ თავდაპირველად, 1965 წელს, ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი დაამთავრა. იმავე წელს ლენინგრადის კონსერვატორიის სადირიჟორო ფაკულტეტის მესამე კურსზე ჩაირიცხა, დირიჟორ ედუარდ გრიკუროვის კლასში. კონსერვატორია 1970 წელს დაამთავრა. სტუდენტობის წლებში დირიჟორობდა სპექტაკლებს ლენინგრადის საოპერო სტუდიაში.

1970-1973 წლებში იყო ლენინგრადის ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი, ევგენი მრავინსკის ასისტენტი; 1973-1974 წლებში ლენინგრადის რადიო-ტელევიზიის ორკესტრის მთავარი დირიჟორი; 1974-1977 წლებში სარატოვის ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, სარატოვის კონსერვატორიის პედაგოგი, დოცენტი; 1977-1983 წლებში ხარკოვის ფილარმონიის სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, ხარკოვის ხელოვნების ინსტიტუტის პროფესორი.

1983 წლიდან გარდაცვალებამდე მოღვაწეობდა აშშ-ში: 1985-1992 წლებში. ჩატანუგას (ტენესის შტატი) საოპერო და სიმფონიური ორკესტრის მთავარი დირიჟორი, 1989 წლიდან ტენესის უნივერსიტეტის მაგისტრი, 1991-1993 წლებში სპოკანის (ვაშინგტონის შტატი) ორკესტრის დირიჟორი; 1985-1992 წლებში ტენესის უნივერსიტეტში მიჰყავდა სადირიჟორო ხელოვნების მასტერკლასები.

შემდგომ წლებში აშშ-ის გარდა მოღვაწეობდა სამხრეთ კორეასა და სხვა ქვეყნებში: 1995 წლიდან ხელმძღვანელობდა რუსულ ფედერალურ სიმფონიურ ორკესტრს; 2001 წელს ხარკოვში დააარსა დირიჟორთა საერთაშორისო კონკურსი "ვახტანგ ჟორდანია - მესამე ათასწლეული"; 2002 წლიდან იყო სამხრეთ კორეის ტეგუს სიმფონიური ორკესტრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი დირიჟორი.

ვახტანგ ჟორდანია გარდაიცვალა 2005 წლის 4 ოქტომბერს, ვირჯინიაში. ანდერძის თანახმად, მისი ფერფლი თბილისის დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონის მიწას მიაბარეს მშობლების გვერდით.

## ოჯახი
ვახტანგ ჟორდანია დაქორწინებული იყო სამჯერ. პირველი მეუღლე - ნანა ასკურავა. წყვილს შეეძინა ვაჟი, გიორგი ჟორდანია, რომელიც ასევე დირიჟორია. განქორწინების შემდეგ, ვახტანგი მეორედ დაქორწინდა ნატალია ბონდარჩუკზე. მათ ეყოლათ ქალიშვილი, ნინო ჟორდანია. მესამე მეუღლე - კიმბერლი სტებინსი. წყვილს შეეძინა ორი შვილი, მარია და დიმიტრი.

## ჯილდოები
*ჰერბერტ ფონ კარაიანის სახელობის "ახალგაზრდა დირიჟორთა" საერთაშორისო კონკურსის I პრემიის ლაურეატი (1971)
*უკრაინის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
*უკრაინის სახალხო არტისტი (1983)

## ლიტერატურა
*სარუხანოვა ი., ქართველი ამერიკელი დირიჟორი : (ვახტანგ ჟორდანიას პორტრეტისათვის) // ამერიკული ლიტერატურა და ქართულ-ამერიკული ურთიერთობები : ამერიკის შესწავლის საკითხისადმი მიძღვნილი III საერთაშორისო კონფერენციის მასალები. – ქუთაისი, 2006. – გვ. 334-340.
*ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 395.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
ვერცხლისწყლის შესახებ მინამატის კონვენცია

**ვერცხლისწყლის შესახებ მინამატის კონვენცია** () ― საერთაშორისო ხელშეკრულება, რომელიც მიზნად ისახავს ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოს დაცვას ვერცხლისწყლისა და ვერცხლისწყლის ნაერთების ანთროპოგენული ემისიისა და გაჟონვისგან. კონვენცია სამწლიანი შეხვედრებისა და მოლაპარაკებების შედეგად შემუშავდა, რის შემდეგაც 2013 წლის 19 იანვარს, ჟენევაში, თითქმის 140 სახელმწიფოს წარმომადგენლებმა კონვენციის ტექსტი დაამტკიცეს. კონვენციას ხელი მოაწერეს იმავე წლის 10 ოქტომბერს, კუმამოტოში, იაპონიაში, გამართულ დიპლომატიურ კონფერენციაზე. კონვენციას სახელი ეწოდა იაპონიის ქალაქ მინამატის შესაბამისად. დასახელებას სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს, რადგანაც ქალაქი ვერცხლისწყლით მოწამვლისა და მინამატის დაავადების ეპიცენტრი იყო. მომდევნო ათწლეულებში ამ საერთაშორისო ხელშეკრულებამ ხელი უნდა შეუწყოს ვერცხლისწყლით დაბინძურების შემცირებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*საერთაშორისო სამართალი
*საერთაშორისო გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებების სია
*ვერცხლისწყლის ციკლი

## რესურსები ინტერნეტში
*Official website of the Minamata Convention on Mercury

## სქოლიო
კატეგორია:გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებები
კატეგორია:ანტიგუა და ბარბუდის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:არგენტინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბანგლადეშის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბოლივიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ბოტსვანის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩადის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩინეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჯიბუტის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ეკვადორის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გაბონის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გვინეის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გვინეა-ბისაუს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:გაიანის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:იაპონიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:იორდანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ქუვეითის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მადაგასკარის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მალის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მავრიტანიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მექსიკის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მონაკოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:მონღოლეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პანამის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პერუს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სამოის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სან-ტომე და პრინსიპის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სენეგალის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:სიერა-ლეონეს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ესვატინის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:შვეიცარიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ტონგის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:თურქეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:აშშ-ის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ურუგვაის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ვანუატუს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ვენესუელის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ზამბიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ჩილეს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:პორტუგალიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კარმნი გრიმა

**კარმნი გრიმა** (დ. 2 თებერვალი, 1838 — გ. 25 მაისი, 1922) — მალტელი გლეხი, რომელმაც მისტიკური რელიგიური გამოცდილების შედეგად დაიწყო  ღვთისმსახურება როგორც  ტა’პინუს ღვთისმშობლის მოციქულმა.

## ბიოგრაფია 
კარმნი გრიმა დაიბადა გოცოს  სოფელ გარბში, მალტის დაძმობილებულ კუნძულზე. მისი მშობლები, თომა და ანტონია (დაბადების სახელი *აპაპი*), იყვნენ ღარიბი მუშები, რომლებიც მუშაობდნენ მინდვრებში გამარის მიმდებარე ბორცვებზე. ყოველდღე ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილ პატარა სამლოცველოში, მესის მოსმენის შემდეგ, კარმნი მიდიოდა სამუშაოდ მინდორში.

1883 წლის 22 ივნისს, ჩვეულებისამებრ, როდესაც ის მიდიოდა პატარა სამლოცველოს წინ, გაიგონა იდუმალი ხმა, რომელიც მას ეძახდა: „მოდი, მოდი დღეს. მთელი წელი ვეღარ დაბრუნდები”. ეს მოვლენა მიჩნეულია გოცოს „ყველაზე თვალსაჩინო მოვლენად ეპარქიის ისტორიაში“  . კარმნი გრიმა შეშინებული იყო, თუმცა დაემორჩილა და შევიდა სამლოცველოში. ნეტარი ღვთისმშობლის მიძინების ხატიდან, რომელიც მდებარეობს სამლოცველოში, კარმნის მოესმა ხმა, რომელიც ამბობდა: „წაიკითხე სამჯერ ავე მარია იმ სამი დღის პატივსაცემად, როცა საფლავში ვიყავი“. ამ დღის შემდეგ კარმნი გრიმა ავად გახდა და სამლოცველოში დაბრუნება მხოლოდ ერთი წლის შემდეგ შეძლო.

კარმნიმ ეს გამოცდილება გაუზიარა ცოდვების აღმსარებელს, მეგობარსა და მეზობელს ფრანჩესკო პორტელის. ამ უკანასკნელმა უთხრა, რომ მასაც ესმოდა მსგავსი ხმები. ამ იდუმალი შემთხვევიდან მალევე, ფრანჩესკოს დედა სასწაულებრივად განიკურნა ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის შემწეობით. ეპისკოპოსი პიეტრუ პეისი ინფორმირებული იყო ამ მოვლენების შესახებ და კარმნისა და ფრანჩესკოსთან საუბრის შემდეგ მან დაასკვნა, რომ ხმა ზეციური წარმოშობისა იყო. 
მინი| კარმნი გრიმას ქანდაკება გოცოში, მალტაში, ტა' პინუს სავანის გარეთ.
ახალი ამბავი მოკლე დროში გავრცელდა მთელ გოცოსა და მალტაში . პატარა და მიტოვებული სამლოცველო მალე ღვთისმშობლის მადიდებელთა სალოცავად იქცა. უამრავმა ადამიანმა დაიწყო მომლოცველების ორგანიზება ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის პატივსაცემად და მატერიალური და სულიერი სიკეთის თხოვნით. ამან აიძულა საეკლესიო ხელისუფლება აეშენებინათ საკურთხეველი, რომელიც შეძლებდა დაეტია ხალხი, რომელიც ახლა ყოველდღიურად სტუმრობდა პატარა სამლოცველოს .

1920 წელს ჩაეყარა საფუძველი თანამედროვე ბაზილიკას, რომელიც ეძღვნება  ღვთისმშობლის სახელს და ეწოდა  ტა' პინუ .  დღეს ტა' პინუს ბაზილიკა რჩება ძალიან პოპულარულ ადგილად ღვთისმშობლის მადიდებლებისთვის. 

სიცოცხლის ბოლო 15 წლის განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ საწოლს იყო მიჯაჭვული, გრიმა ძალიან მშვიდად იყო  და მოთმინებით იტანდა ტანჯვას, სრულიად დარწმუნებული  იყო ღვთის ნებაში.

კარმნი გრიმა გარდაიცვალა 1922 წლის 25 მაისს. 

სახლი, სადაც კარმნი გრიმა ცხოვრობდა, დღესაც არსებობს და ის ახლა მუზეუმად არის ქცეული. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* კარმნი გრიმას მუზეუმი ფეისბუქზე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:სტატიების ესკიზები მალტის შესახებ
კატეგორია:მალტის რომაულ-კათოლიკური ეკლესია
კუბლაშვილი

საკუთარი სახელი **კუბლაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით კუბლაშვილი — პედაგოგი
* ვაჟა კუბლაშვილი — საოპერო მომღერალი
* თენგიზ კუბლაშვილი — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
* იაგო კუბლაშვილი — ბიზნესმენი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* კონსტანტინე კუბლაშვილი — იურისტი
* პავლე კუბლაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კურტანიძე

საკუთარი სახელი **კურტანიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კურტანიძე — საბჭოთა სამეურნეო და სახელმწიფო თანამდებობის პირი
* გიორგი კურტანიძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
* ელდარ კურტანიძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* ირა კურტანიძე — რედაქტორი, ჟურნალისტი
* კობა კურტანიძე —  სპორტსმენი (ძიუდო)
* ჯუმბერ კურტანიძე — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კორძაძე

საკუთარი სახელი **კორძაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ კორძაძე — გეოფიზიკოსი
* გაიოზ კორძაძე — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კოღუაშვილი

საკუთარი სახელი **კოღუაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კოღუაშვილი — ბოლშევიკი რევოლუციონერი
* გიორგი კოღუაშვილი — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
* გოგი კოღუაშვილი — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), მწვრთნელი
* დავით კოღუაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* დავით კოღუაშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* ლევან კოღუაშვილი — კინორეჟისორი, სცენარისტი
* მიხეილ კოღუაშვილი — პოლიტიკური აქტივისტი, ტერორისტი
* პაატა კოღუაშვილი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჩეტა შევალიე

**ჰენრიეტა ჩეტა შევალიე** (დ. 2 აპრილი, 1901 — გ. 9 ივლისი, 1973) —   მალტელი ქალი ბრიტანული ეროვნებით, რომელიც ცხოვრობდა  რომში.  ის იყო კრიტიკული კვანძი ირლანდიელი კათოლიკე მღვდლის, ჰიუ ო’ფლაერტის, ანტიფაშისტურ ქსელში („გაქცევა რომიდან“), რომელიც მოქმედებდა ვატიკანში მეორე მსოფლიო ომის დროს. ჰენრიეტას ბინა, რომელიც მდებარეობდა რომში, მესამე სართულზე, გამოიყენებოდა როგორც მარაგების საცავი და ევროპაში არსებული ფაშისტური რეჟიმებისგან გაქცეული ადამიანების დასაბინავებლად. ჩეტა შევალიე ორგანიზაციაში საქმიანობისას ცნობილი იყო, როგორც „ქალბატონი M.“ მისი *ფსევდონიმის* წარმოშობის შესახებ ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობს. არსებობს ორი ვარაუდი. პირველი ვერსიით, ეს  მინიშნება ასახავს მის მშობლიურ კუნძულ მალტას. ხოლო, მეორე ვერსიით, დედის ქალიშვილობის გვარს. ვარაუდები სხვა ფაქტორების შესახებ უცნობია.

## ცხოვრება 
ჩეტა შევალიე დაიბადა 1901 წლის 2 აპრილს ემანუელ სკერის და მისი მეუღლის, მარიას, ოჯახში, სლიმა, მალტა. მისი დაბადების სახელი იყო **ჰენრიეტა სკერი.**  1920 წლის 15 მაისს  იგი დაქორწინდა თომას შევალიეზე სლიმაში, ღვთისმშობლის წმინდა გულის სამრევლო ეკლესიაში. მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამდე ცოტა ხნით ადრე, წყვილი საცხოვრებლად გადავიდა რომში, სადაც ბატონი შევალიე მუშაობდა აგენტად ბრიტანულ ტურისტულ კომპანიაში Thomas Cook &amp;amp; Sons. იქ მათ შეეძინათ  ექვსი შვილი. 1939 წელს ქმრის გარდაცვალებისა და ერთ-ერთი ვაჟის დაპატიმრების შემდეგ, ბრიტანელი ქვრივი ჩარჩა მუსოლინის ფაშისტურ სახელმწიფოში. ის  პასუხისმგებელი იყო შვილებისა და მოხუცი დედის კეთილდღეობაზე, რის გამოც მან გააგრძელა მეუღლის საქმიანობა და დასაქმდა შევალიე ო'ფლაერტის ქსელში. მან არსებითად მისცა ო'ფლაერტს *კარტ ბლანში*, რათა გამოეყენებინა თავისი ბინა, როგორც საწყობი და თავშესაფარი ფაშიზმისგან გაქცეული ადამიანებისთვის. ოჯახს მძიმე მდგომარეობა ჰქონდა, მათ შორის ერთ-ერთი იყო, შევალიეს ქალიშვილი ჯემას, რომელიც გამუდმებით იმალებოდა და ჰიტლერის დაზვერვის მუდმივი მეთვალყურეობის ქვეშ იყო. მიუხედავად არსებული წნეხისა, შევალიე და მისი ოჯახი განაგრძობდნენ ფარულ საქმიანობას სიცოცხლის მუდმივი რისკის ქვეშ, სანამ ო'ფლაერტის ქსელის ევაკუაცია არ მოხდა ქალაქის გარეუბანში არსებულ ერთ-ერთ ფერმაში, სადაც ისინი მეორე მსოფლიო ომის დასრულებამდე იმალებოდნენ.     

1945 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დასრულებისთანავე, შევალიე დაბრუნდა კუნძულ მალტაზე და იმავე წელს დაჯილდოვდა ბრიტანეთის იმპერიის მედლით (BEM) გაჭირვებულთათვის თავშესაფრის შეთავაზებისას განსაკუთრებული ძალისხმევისთვის. ომის დროს ის დაეხმარა 4000 ადამიანს.   

შევალიე გარდაიცვალა მშობლიურ მალტაზე 1973 წლის 9 ივლისს და დაკრძალულია სანტა მარია ადლორატას სასაფლაოზე. მალტის საავიაციო მუზეუმში მის პატივსაცემად გაშენდა მემორიალური ბაღი, რომელიც გაიხსნა 2012 წლის 24 ნოემბერს    

## რესურსები ინტერნეტში 
*  – includes a photograph of her grave and headstone 

## სქოლიო 

კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:ბრიტანელი კათოლიკეები
კატეგორია:ბრიტანელი ანტიფაშისტები
კონტიოლაჰტი

**კონტიოლაჰი** (; ; ნიშნავს „დათვის ყურეს“) — მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 144 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 029,.82 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.94 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იოენსუუ, იუუკა, ლიეკსა, ლიპერი და პოლვიიარვი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Kontiolahti – Official website, *finnish*, *english*, *germany* and *russian*
*Sirnihta Holiday Villa's

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ლიპერი (მუნიციპალიტეტი)

**ლიპერი** (; ) — მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 976 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 1 161.23 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.48 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰეინიავესი, იოენსუუ, კონტიოლაჰტი, ოუტოკუმპუ, პოლვიიარვი, პიუჰიასელკია, რიაიაკიულია და სავონლინა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Liperi – Official website
*Liperi gymnasium

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ოუტოკუმპუ

**ოუტოკუმპუ** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 441 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 584.05 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.45 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: ჰეინიავესი, კაავი, ლიპერი, პოლვიიარვი და ტუუსნიემი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Outokumpu – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
პოლვიიარვი

**პოლვიიარვი** () — მუნიციპალიტეტი იოენსუუს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 088 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 958.32 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 5.08 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა. დაარსდა 1876 წელს. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: იუუკა, კაავი, კონტიოლაჰტი, ლიპერი და ოუტოკუმპუ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Polvijärvi – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ლიეკსა

**ლიეკსა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი პიელინენის კარელიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 344 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 4 067.6 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 3.03 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Lieksa – Official site
*Pocket Facts
*Lieksa daily photo – Unofficial daily photo

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
ბეტინა პლანკი

**ბეტინა პლანკი** (დ. 24 თებერვალი, 1992) — ავსტრიელი კარატისტი. მან მოიპოვა ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი ქალთა წონით კატეგორიაში 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ტოკიოში, იაპონია. იგი ორგზის ბრინჯაოს მედალოსანია კარატეს მსოფლიო ჩემპიონატზე ქალთა 50 კილოგრამ წონით კატეგორიაში . მან ასევე მოიპოვა ოქროს მედალი 2015 წლის კარატეს ევროპის ჩემპიონატზე თურქეთში, სტამბოლში.

2019 წელს პლანკმა ოქროს მედალი მოიპოვა ქალთა კუმიტეში 50 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ბელარუსის ქალაქ მინსკში გამართულ ევროპულ თამაშებზე.  2015 წელს მან აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში გამართულ ევროპულ თამაშებზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. ფინალში წააგო თურქ სერაფ ოზჩელიკთან. 2014 წელს ფინეთის ქალაქ ტამპერეში გამართულ კარატეს ევროპის ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

2015 წელს, თურქეთში, ქალაქ სტამბოლში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე,  ქალთა კუმიტეში 50 კგ-მდე წონით კატეგორიაში პლანკმა ოქროს მედალი მოიპოვა. მან ასევე მოიპოვა ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი ქალთა გუნდურ კუმიტეში. პორტუგალიის ქალაქ ბრაგაში გამართულ კარატეში 2016 წლის მსოფლიო საუნივერსიტეტო ჩემპიონატზე მან ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

2017 წელს, პოლონეთის ქალაქ ვროცლავში გამართულ მსოფლიო თამაშებზე პლანკმა კუმიტეში 50 კგ-მდე ქალთა წონით კატეგორიაში მედლის მოპოვების გარეშე იასპარეზა. ელიმინაციის რაუნდში ერთი მატჩი მოიგო და ორი წააგო და ნახევარფინალში ვერ გავიდა.

2021 წლის ივნისში, პლანკმა იასპარეზა კარატეს მსოფლიო ოლიმპიურ საკვალიფიკაციო ტურნირზე, რომელიც გაიმართა პარიზში, საფრანგეთი, იმ იმედით, რომ მოიპოვებდა კვალიფიკაციას 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე ტოკიოში, იაპონია. მან ვერ მოიპოვა კვალიფიკაცია ამ ტურნირზე, მაგრამ მალევე შეძლო კონტინენტური წარმომადგენლობის მეშვეობით კვალიფიკაციის მოპოვება. ოლიმპიადაზე მან ერთ-ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ქალთა 55 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. მეორე მატჩში მან წააგო გერმანელ შარა ჰუბრიხთან და შემდეგ რეპეშაჟში გამოეთიშა ჩემპიონატს უკრაინელ კატერინა კრივასთან ბრძოლის შემდეგ. მან ასევე იასპარეზა ქალთა გუნდურ კუმიტეში.

## სქოლიო
კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრიელი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ავსტრიელი ქალი კარატისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყაველაშვილი

საკუთარი სახელი **ყაველაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ეთერ ყაველაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
* მიხეილ ყაველაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კობეშავიძე

საკუთარი სახელი **კობეშავიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კობეშავიძე — სამხედრო პირი
* მიხეილ კობეშავიძე — ქორეოგრაფი, მოცეკვავე
* ჰამლეტ კობეშავიძე — ქორეოგრაფი, მოცეკვავე

კატეგორია:ქართული გვარები
კოვზირიძე

საკუთარი სახელი **კოვზირიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით კოვზირიძე — მწერალი, ჟურნალისტი
* დავით კოვზირიძე — იურისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კირთაძე

საკუთარი სახელი **კირთაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დემურ კირთაძე — ანგიოქირურგი
* ენგურ კირთაძე — ბიოქიმიკოსი
* ნესტან კირთაძე — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი
* ნინო კირთაძე — ჟურნალისტი, კინორეჟისორი, კინომსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
კირკიტაძე

საკუთარი სახელი **კირკიტაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დათო კირკიტაძე — ფეხბურთელი
* დავით კირკიტაძე — პოლიტიკოსი
* თორნიკე კირკიტაძე — ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლასხიშვილი

საკუთარი სახელი **ლასხიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ლასხიშვილი — პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი
* თამილა ლასხიშვილი — მსახიობი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლაფერაძე

საკუთარი სახელი **ლაფერაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* კუკური ლაფერაძე — მსახიობი
* შოთა ლაფერაძე — კინოპროდიუსერი

კატეგორია:ქართული გვარები