open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
N-Gage-ის თამაშების სია

**N-Gage** — სმარტფონისა და პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლის კომბინაცია, შექმნილი და გამომცემული ფინური კომპანია Nokia-ს მიერ 2003 წლის 7 ოქტომბერს.

Nokia, კონსოლში მობილური ფუნქციის გაერთაინებით შეეცადა Game Boy Advance-ის მომხმარებელთა გადმობირებას, თუმცა უშედეგოდ. ამის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი
N-Gage-ის ღილაკების არაკომფორტულიბა იყო. ორიგინალი მოდელი, მისი ვიზუალის გამო მექსიკურ კერძს, ტაკოსაც კი შეადარეს. მას შემდეგ, ხშირად დამცინავად მოიხსენიებენ როგორც „Taco phone“. წარსულში Nokia-მ მსგავსი დიზაინით გამოსცა მობილური ტელეფონი — Nokia 5510.

2004 წელს გამოვიდა N-Gage-ის განახლებული მოდელი N-Gage QD, განახლებული დიზაინით, რომელშიც აღმოიფხვრა ის პრობლემები, რაც გააჩნდა ორიგინალ მოდელს. მიუხედავად ამისა, კონსოლმა ვერ შეძლო Game Boy Advance-ისთვის კონკურენიციის გაწევა და ფართო საზოგადოების ყურადღების მიპყრობა. ორივე კონსოლი მიჩნეულია კომერციულ ჩავარდნად — გაყიდვები საერთო ჯამში შეადგენს სამ მილიონ ეგზემპლარს.

## თამაშები 
სიაში წარმოდგენილია ოფიციალურად გამოსული 65 თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* N-Gage-ის თამაშები  — MobyGames

## სქოლიო
კატეგორია:N-Gage-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები პლატფორმების მიხედვით
ბერიშვილი

საკუთარი სახელი **ბერიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აკაკი ბერიშვილი — არქიტექტორი
* გურამ ბერიშვილი — მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი
* დიმიტრი ბერიევი (ბერიშვილი) — პოეტი
* ერემია ბერიშვილი — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
* ზაქარია ბერიშვილი — რეჟისორი, მსახიობი
* იოსებ ბერიშვილი — მოჭიდავე
* იური ბერიშვილი — მხატვარი
* კოლა ბერიშვილი — მომღერალი, ლოტბარი
* პავლე ბერიშვილი — პოლიტიკოსი
* შალვა ბერიშვილი — პოლიტიკური ემიგრანტი, მზვერავი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
დევდარიანი

საკუთარი სახელი **დევდარიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გაიოზ დევდარიანი — ბოლშევიკი პარტიული და პოლიტიკური მოღვაწე
* გიორგი დევდარიანი — ქართველი საფეხბურთო მწვრთნელი
* გრიგოლ დევდარიანი — ქართველი გეოგრაფი და პედაგოგი
* დავით დევდარიანი — ქართველი ფეხბურთელი
* დავით V (დევდარიანი) — სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* ზაქარია დევდარიანი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* თამაზ დევდარიანი — ქართველი მოქანდაკე
* იური დევდარიანი — ქართველი ჰიდროტექნიკოსი
* კლავდია დევდარიანი — მწერალი, პედაგოგი
* ნანა დევდარიანი — ქართველი პოლიტიკოსი
* სეით დევდარიანი — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, პუბლიცისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
GamePark Holdings

**GPH**, ადრე ცნობილი როგორც **GamePark Holdings**, — აპარატული და პროგრამული უზრუნველყოფის წარმოებელი სამხრეთ კორეული  კომპანია, რომელიც დაარსდა 2005 წელს GamePark-ის ყოფილი თანამშრომლების მიერ. იმავე წლის 10 ნოემბერს კომპანიამ გამოსცა ლინუქსზე დაფუძნებული პორტატიული კონსოლი და მედიაპლეერი GP2X, რომელიც მიჩნეულია GP32-ის მემკვიდრედ.

2009 წლის 12 მაისს კომპანიამ შექმნა რიგით მეორე სათამაშო სიტემა GP2X Wiz. ამას მოჰყვა მორიგი კონსოლის Caanoo-ს გამოშვება, რომელიც იქცა GamePark Holdings-ის უკანასკნელ სათამაშო მოწყობილობად. კომპანიამ შეწყვიტა სათამაშო აპარატული მოწყობილობების შემუშავება და გადაერთო პროგრამული უზრუნველყოფის წარმოებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* GamePark Holdings 
* About GamePark Holdings
* GP2X FAQ — a FAQ covering everything about the GP2X
* wiki.GP2X.org — The GP2X Wiki

## სქოლიო
Holdings
კატეგორია:სამხრეთ კორეის გაუქმებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
კატეგორია:2005 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ელექტრონული კომპანიები
GP2X Wiz

**GP2X Wiz** — Linux-ის ოპერაციულ სისტემაზე დაფუძნებული მეშვიდე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი და მედიაპლეერი, 2005 წელს გამოსული კონსოლის, GP2X-ის მემკვიდრე, შექმნილი და გამოცემული სამხრეთ კორეული 
კომპანია GamePark Holdings-ის მიერ 2012 წლის 12 მაისს. დაანონსდა 2008 წლის 26 აგვისტოს.

ღია ოპერაციული სისტემის წყალობით (GNU/Linux, ბირთვი 2.6.24), მოწყობილობა საშუალებას აძლევდა მომხმარებლებს შეექმნათ მასზე საკუთარი პროგრამები. გარდა ამისა, მას გააჩნდა სხვადასხვა ფოტო, ვიდეო და აუდიო ფორმატების და ფელშთამაშების მხარდაჭერა.

სისტემისთვის შექმნილია დიდი რაოდენობით ემულატორები სხვადასხვა კომერციული სათამაშო კონსოლებისთვის, მათ შორის არკადული აპარატებისთვისაც. კომერციული თამაშების რაოდენობა მეტად მწირია, თუქმცა Wiz-ზე ხელმისაწვდომია ენთუზიასტების მიერ წარმოებული 240-მდე თამაში. მასზე, აგრეთვე თავსებადია მისი წინამორბედი კონსოლის თამაშები და პროგრამები. 2010 წელს GamePark Holdings-მა გამოსცა მორიგი სათამაშო სისტემა — Caanoo.

## რესურსები ინტერნეტში
*GP2X Wiz — Pocket Gamer
* Wiz File Archive
* Emuboards Wiz News
* PDRoms Wiz News & Wiz Files
* Blog Site Covering GP2X Wiz

## სქოლიო
კატეგორია:ARM-ზე დაფუძნებული კონსოლები
კატეგორია:მეშვიდე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:Linux-ზე დაფუძნებული მოწყობილობები
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2008 წელი ვიდეო თამაშებში
ვოლნი გორეც

**„ვოლნი გორეც“** (, „თავისუფალი მთიელი“) — სოციალ-დემოკრატიული მიმართულების რუსულენოვანი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში 1919-1920 წლებში. წარმოადგენდა საქართველოში ემიგრაციაში მყოფი ჩრდილოეთ კავკასიისა და დაღესტნის გაერთიანებულ მთიელთა კავშირის ორგანოს. რედაქტორი — სარედაქციო კოლეგია, შემდეგ ახმედ ცალიკოვი; გამომცემელი — კავკასიის მთიელთა გაერთიანებული მეჯლისი, შემდეგ კავკასიის მთიელთა რესპუბლიკის თავდაცვის საბჭო. პირველი ნომერი გამოვიდა 1919 წლის სექტემბერში, უკანასკნელი — 1920 წლის დეკემბერში (სულ გამოვიდა 67 ნომერი). 1921 წლის იანვარში მის ნაცვლად გამოდიოდა „ნეზავისიმი გორეცი“ («Независимый горец»; 4 ნომერი), თებერვალში — „ნეზავისიმი კავკაზი“ («Независимый Кавказ»; 1 ნომერი და 1 დამატება). ორივე გამოცემის რედაქტორი იყო მაგომეტ კოტიევი.

## რესურსები ინტერნეტში
* «Вольный Горец». ელ. ბიბლიოთეკა „ივერიელი“ (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა).
* «Независимый Кавказ». ელ. ბიბლიოთეკა „ივერიელი“ (საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა).

კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:რუსულენოვანი გაზეთები
Game Park

**Game Park** — აპარატული უზრუნველყოფის მწარმოებელი სამხრეთ კორეული კომპანია, დაარსებული 1996 წელს.

2001 წლის 23 ნოემბერს კომპანიამ, სამხრეთ კორეასა და ევროპის გარკვეულ ტერიტორიაზე გამოსცა პირველი პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი — GP32.

2005 წელს Game Park-ს გამოეყო რამდენიმე თანამშრომელი და დააარსეს კომპანია GamePark Holdings, რომლებმაც იმავე წლის 10 ნოემბერს გამოსცეს ლინუქსზე დაფუძნებული პორტატიული კონსოლი და მედიაპლეერი GP2X, რომელიც მიჩნეულია GP32-ის მემკვიდრედ

2006 წელს, GP32-ის წარუმატებლობის შემდეგ, Game Park-მა დააანონსა მომდევნო კონსოლი — XGP და მისი შემცირებული ვერისია — XGP-Mini, თუმცა არცერთი მათგანი ოფიციალურად არასდროს გამოსულა. 2007 წელს ფინანსური პრობლემების გამო კომპანია Game Park გაკოტრდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* (დაარქივებული)
*History of Game Park Holdings split

## სქოლიო

კატეგორია:1996 წელს დაარსებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის გაუქმებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ელექტრონული კომპანიები
ბუტუნგი

**ბუტუნგი**, *ბუტონი* () — დიდი ზონდის კუნძულების არქიპელაგის (ინდონეზია) მთაგორიანი კუნძული. მდებარეობს კუნძულ სულავესის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილის სიახლოვეს. ფართობი დაახლოებით 4,6 კმ². მოსახლეობა 447 408 კაცი (2010 წ. აღწ.). სიმაღლე 1190 მეტრამდეა. დაფარულია ნოტიო ეკვატორული ტყით. განვითარებულია ტროპიკული მიწათმოქმედება (ყავა, შაქრის ლერწამი, თამბაქო). გააქვთ მერქანი. მისდევენ თევზჭერას. მთავარი ქალაქია ბაუბაუ. ბუტონელები და სხვ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
წმინდა გიორგის ორდენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**წმინდა გიორგის ორდენი** შეიძლება აღნიშნავდეს ჩამოთვლილთაგან ერთ-ერთს:

* წმინდა გიორგის ორდენი — რუსეთის იმპერიის და რუსეთის ფედერაციის უმაღლესი სამხედრო ჯილდო
* წმინდა გიორგის სახელობის გამარჯვების ორდენი — საქართველოს სახელმწიფო ჯილდო
* წმიდა გიორგის ოქროს ორდენი — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი ჯილდო
* წმინდა გიორგის ორდენი — ჰანოვერის სამეფოს სახელმწიფო ჯილდო, დაარსდა 1839
* წმინდა გიორგის სამხედრო ორდენი — გენუის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჯილდო
* წმინდა გიორგის ორდენი — უნგრეთის სამეფოს რაინდული ორდენი, დაარსდა 1326
რომან კვაჭაძე

**რომან კვაჭაძე** (დ. 1 ივლისი, 1941) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა სამედიცინო ინსტიტუტი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ლანჩხუთის მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
*რომან კვაჭაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
რ
სირცხვილია (პოლიტიკური მოძრაობა)

**„სირცხვილია!“**  — სამოქალაქო-პოლიტიკურ მოძრაობა საქართველოში, ქართული ოცნების ხელისუფლების წინააღმდეგ ერთწლიანი უწყვეტი პროტესტის შედეგად ჩამოყალიბდა. მოძრაობა მას შემდეგ ჩამოყალიბდა, რაც 2019 წლის 20-21 ივნისის ღამეს (იგივე გავრილოვის ღამე) საქართველოს ხელისუფლებამ მშვიდობიანი დემონსტრანტები წყლის ჭავლის, რაკეტისებრი და რეზინის ტყვიების და ცრემლსადენი გაზის გამოყენებით დაშალა. აქციის მონაწილეები რუსეთის დუმის კომუნისტური პარტიის დეპუტატის, სერგეი გავრილოვის საქართველოში ვიზიტს და პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძლიდან სხდომის რუსულ ენაზე წაყვანის მცდელობას აპროტესტებდნენ. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
## სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური მოძრაობები საქართველოში
ტყემალაძე

საკუთარი სახელი **ტყემალაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ტყემალაძე — ქართველი პოლიტიკოსი
* ვალიკო ტყემალაძე — ქართველი ფეხბურთელი
* ზურაბ ტყემალაძე — ქართველი პოლიტიკოსი, ბიზნესმენი
* თამაზ ტყემალაძე — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი
* მარიჯანი (მარიამ ტყემალაძე) — ქართველი პოეტი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
OnePlus One

**OnePlus One** — ჩინური კომპანია OnePlus-ის სმარტფონი, რომელიც პოზიციონირებს როგორც „ფლაგმანების მკვლელი“. ეს არის კომპანიის პირველი პროდუქტი. სმარტფონი წარადგინეს 2014 წლის 23 აპრილს.

## მაჩვენებლები 
კომპანიამ ყველა რეგიონისთვის გამოუშვა ტექნიკურად ერთნაირი მოდელი.

## ოპერაციული სისტემა 
ჩინეთში OnePlus One-ს უშვებდნენ Oppo ColorOS-ით Android 4.3 "Jelly Bean"-ის ბაზაზე. ყველა სხვა ქვეყანაში სმარტფონზე იყო დაყენებული CyanogenMod 11S Android 4.4.4 "KitKat"-ის ბაზაზე.

პირველი განახლება CyanogenMod-ის მქონე მოწყობილობებისათვის CyanogenMod 12S-ის ვერსიამდე (Android 5.0.2-ის ბაზაზე) გამოუშვეს თითქმის ერთ წელიწადში — 2015 წლის 14 აპრილს. განახლება ყენდებოდა მხოლოდ ფაილების დამოუკიდებელი ჩატვირთვის გზით.

OnePlus One თავსებადია სხვა ოპერაციულ სისტემებთან, მაგალითად, LineageOS და Paranoid Android-თან. LineageOS-თან სპარტფონს აქვს Android 9.0 და Android 10-ის მხარდაჭერა.

## გაყიდვები 
OnePlus One-ის შეძენა შესაძლებელია მხოლოდ სპეციალური მოწვევით კომპანია OnePlus-ის საიტის მეშვეობით. 16 გბ ვერსიის ღირებულება შეადგენდა 299$, 64 გბ ვერსია ღირდა 349$. 2015 წლის 20 აპრილს კომპანიამ გააუქმა მოწვევა და გახსნა დაშვება ყველასთვის.

ჩინეთში არ ყოფილა მოწვევის სახით გაყიდვების შეზღუდვები. 

2015 წელს დოლართან მიმართებაში ევროს კურსის ვარდნის გამო კომპანია OnePlus-მა მოახდინა დოლარში არსებული ფასების კონვერტაცია 1:1. ამიტომ 2015 წლის 25 მარტიდან ფასებმა აიწია 299 ევრომდე (16 გბ ვერსია) და 349 ევრომდე (64 გბ ვერსია).

2015 წლის ივლისში კომპანიამ გამოაცხადა, რომ მსოფლიოს 35 ქვეყანაში გაიყიდა 1,5 მილიონი მოწყობილობა.

## აქსესუარები 
თავდაპირველად კომპანია გეგმავდა ნატურალური მასალისაგან დამზადებული რამდენიმე გამოსაცვლელი შალითას გამოშვებას, მაგრამ საწარმოო დეფექტების გამო საფირმო შალითები არ გავიდა მასიურ გაყიდვაში. დიდი ხნის განმავლობაში კომპანიის საიტზე შესაძლებელი იყო შალითას მხოლოდ ბამბუკის მოდელის შეკვეთა.

## სქოლიო 
კატეგორია:მობილური ტელეფონები
კატეგორია:სმარტფონები
გელა კვაჭანტირაძე

**გელა (გენადი) კვაჭანტირაძე** (დ. 7 ივლისი, 1956, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი, ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია
1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. ამავე უნივერსიტეტის საერთაშორისო ბიზნესის ფაკულტეტი სპეციალობით ბიზნეს-იურისტი 2001 წელს.

1978-1992 წელს რიგი სამეცნიერო პროექტებისა და პროგრამების ხელმძღვანელი მაღალი ტექნოლოგიების სფეროში სტაბილური იზოტოპების სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში: 1982-1988 წლებში წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1988-1991 ლაბორატორიის გამგე. 1992-1995 წლებში სახელმწიფო მეთაურის აპარატის ანალიტიკური სამსახურის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, სახელმწიფო მრჩეველი. 1995-1999 წლებში საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკი: ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია, საარჩევნო ფორმა: პარტიული სიით. 2000 წელს საქართველოს ეკონომიკის მინისტრის კონსულტანტი. 2001-2003 წლებში საქართველოს სახელმწიფო კანცელარიის — „სოციალურ-ეკონომიკური სისტემის ანალიზის“ განყოფილების ხელმძღვანელი. 2003-2011 წლებში ქართულ-ამერიკული საერთაშორისო საწარმოების — „Speqtra Gases Georgia“ და „CPI Georgia“-ს მთავარი კონსულტანტი. 2010-2011 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას „კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტში“ (კითხულობდა ლექციების კურსს — „ბიზნესის საფუძვლები“) 2011 წელს გ. კვაჭანტირაძე აფუძნებს საზოგადოებრივ ორგანიზაციას — „მაღალი ტექნოლოგიების ჯგუფს“ („Hi - Tech Group“), რომელის მიზანია საქართველოში ცოდნაზე დაფუძნებული ეკონომიკის საფუძვლების ჩამოყალიბება, ინდუსტრიული რევოლუციის (Industry 4.0) კონცეფციის შექმნა და მისი იმპლემენტაცია. 2011-2015 წლებში შპს „Hi-Tech Villa“-ს დირექტორი. 2015–2017 წლებში თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის „უწყვეტი განათლების ცენტრის“ კონსულტანტი. 2017-2019 წლებში  სსიპ „განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრის“ კონსულტანტი. 2019 წელს დააფუძნა არასამთავრობო ორგანიზაცია — „დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ექსპერტთა ასოციაცია“, რომელსაც დღემდე ხელმძღვანელობს. ასოციაცია აერთიანებს ექსპერტებს, რომლებიც იზიარებენ ქვეყნის დემოკრატიული განვითარების და ევრო-ატლანტიკური ინტეგრაციის კურსს. არის 13 სამეცნიერო შრომის თანაავტორი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა აკადემიური დოქტორი.

## ჯილდოები
* 1998 — ღირსების ორდენი
* 1986 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 1998-1999, გვ. 177
* საქართველოს პარლამენტის წევრები 1990-2015/კობა ამირხანაშვილი, თბ., 2015, გვ 200
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ., 2001, გვ. 338

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვახტანგ კვინიკაძე

**ვახტანგ კვინიკაძე** (დ. 22 ნოემბერი, 1959, ქუთაისი)  — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა ქუთაისის სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის ტექნოლოგიის ფაკულტეტი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ვახტანგ კვინიკაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
აფსათი

**აფსათი** — ნადირთა და ფრინველთა ღვთაება სვანურ მითოლოგიაში. იგი მამრობითი სქესის ღვთაებაა, დალისაგან განსხვავებით. აფსათს ვხვდებით ოსურ მითოლოგიაშიც, ღვთაებას იცნობენ კავკასიის ბალყარელები და ყარაჩაელებიც. სვანური მითის მიხედვით, მისი ნების გარეშე მონადირის ნასროლი ისარი თუ ტყვია მიზანში ვერ მოხვდება; იგი თავად შეარჩევს ნადირს, რომელიც მონადირემ უნდა მოკლას. ოსების წარმოდგენით კი, იგი არის ირმის ტყავით შემოსილი ღრმად მოხუცებული მამაკაცი გრძელი და თეთრი წვერებით; ზის მთის მწვერვალზე და იქიდან დაჰყურებს უთვალავ ნადირს, როლებსაც ოსი მონადირეები „აფსათის ჯოგს“ უწოდებენ; ჰყავს ვაჟი – ჟუჟუმარგი, მას მამის ბრძანებით მონადირეებისთვის ნადირი გამოჰყავს; აფსათი () მფარველობს გარეული ცხოველებსა (ირმებს, ჯიხვებს, ტახებს და სხვ.) და მონადირეებს (განსაკუთრებით ღარიბ მონადირეებს).

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო 
კატეგორია:სვანური მითების პერსონაჟები
კატეგორია:ოსური მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
გივი კომახიძე

**გივი კომახიძე** (დ. 31 მაისი, 1953, ქობულეთი)  — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი.

1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქობულეთის მაჟორიტარი). 

## რესურსები ინტერნეტში
*გივი კომახიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კონსტანტინე კოკოევი

**კონსტანტინე კოკოევი** (დ. 6 სექტემბერი, 1939, თბილისი)  — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პედაგოგი.

1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.
## რესურსები ინტერნეტში
*კონსტანტინე კოკოევი —  საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
ათასი კუნძული (ინდონეზია)

**ათასი კუნძული** (ოფიციალურად **კეპულაუან-სერიბუ**) — კუნძულთა ჯაჭვი ჯაკარტის სანაპიროს ჩრდილოეთით. არის ინდონეზიის დედაქალაქ ჯაკარტის ერთადერთი სარეგენტო. შედგება 342 კუნძულისგან და ჯაკარტის ყურის დასავლეთით, ბანტენის პროვინციის ჩრდილოეთით, იავის ზღვაში 45 კმ-ის მანძილზეა გადაჭიმული.

დეკრეტის თანახმად,  სარეკრეაციოდ 36 კუნძულის გამოყენებაა შესაძლებელი. სრულად განვითარებული 13 კუნძულია: 11 მათგანი კურორტია, ხოლო 2 — ისტორიული პარკი. 23 კუნძული კერძო საკუთრებაშია და საზოგადოებისთვის დახურულია.

## კუნძულები და ადმინისტრაციული დაყოფა
ათასი კუნძული ადმინისტრაციული სარეგენტოა, რომელიც ქალაქ ჯაკარტას ეკუთვნის. როგორც ადმინისტრაციულ სარეგენტოს, ათას კუნძულს საკუთარი ადგილობრივი საკანონმდებლო ხელისუფლება არ ჰყავს და რეგენტს პირდაპირი წესით გუბერნატორი ნიშნავს. ათასი კუნძულის გეოგრაფიული მახასიათებლების გამო ჯაკარტა მსოფლიოში ერთადერთი დედაქალაქია, რომლის საზღვრებშიც 100-ზე მეტი კუნძულია მოქცეული (სტოკჰოლმის დედაქალაქის საზღვრებში 14 კუნძულს მოიცავს). ოფიციალურ სიაში ათასი კუნძულის სარეგენტო 110 კუნძულს მოიცავს, რომელიც ორ ქვერაიონად, კეჩამატანად იყოფა: კეპულაუან-სერიბუ-სელატანი (სამხრეთ ათასი კუნძული) და კეპულაუან-სერიბუ-უტარა — ჩრდილოეთ ათასი კუნძული. თითოეული კეჩამატანი 3-3 კელურაჰანად იყოფა.

## ეკოლოგია
107,489 ჰექტარი ფართობის სახმელეთო და საზღვაო ტერიტორია ინონეზიის სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ 1982 წელს ეროვნულ პარკად გამოაცხადა. 2002 წელს ინდონეზიის სატყეო სამინისტროს დადგენილებით პარკს ათასი კუნძულის საზღვაო ეროვნული პარკი“ ეწოდა. ორ კუნძულზე, პანჯალირან ბარატსა და პანჯალირან ტიმურ-ზე, სადაც ზღვის კუებს იცავენ, შესვლა აკრძალულია.

ათასი კუნძულის საზღვაო ეროვნული პარკი ჯაკარტიდან ჩრდილოეთი 45 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. პარკი ჩრდილოეთ ათასი კუნძულის ქვერაიონს მიეკუთვნება. კომპლექსის შემადგენლობაში 342 რიფია, რომელთაგანაც 110 ნახევარ აკრძე დიდ კუნძულს წარმოქმნის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Webpage on the official site of Jakarta 
* Islands directory of Indonesia 
* Islands directory of Jakarta, University of Gajah Mada 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:ინდონეზიის არქიპელაგები
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:იავის ზღვის კუნძულები
Pokémon Mini

**Pokémon Mini** () — მეექვსე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული იაპონური კომპანია Nintendo-ს მიერ. სახელი დაერქვა Nintendo-ს მედიაფრენჩაიზის, „პოკემონის“ პატივსაცემად. Pokémon Mini არის Nintendo-ს მიერ შექმნილი კარტრიჯებზე მომუშავე ყველაზე პატარა კონსოლი, რომელიც სულ რაღაც 71 გრამს იწონიდა. (GameCube-ის გამოსვლამდე ორი დღით ადრე), იაპონიაში — 2001 წლის 24 დეკემბერს, ევროპაში — 2002 წლის 15 მარტს.

სისტემას ჩაშენებული ჰქონდა ინფრაწითელი გამოსხივების პორტი მრავალმოთამაშიან რეჟიმში სათამაშოდ, საათი, აქსელერომეტრი და ვიბრატორი. მოიხმარდა  
Seiko S1C88-ის 8-ბიტიანი 4 მჰც ცენტრალურ პროცესორს, 4 კბ ოპერატიულ მეხსიერებას, ერთ ცალ AAA ბატარეას 60 საათიანი ხანგრძლივობით და მონოქრომულ LCD ეკრანს 96 x 64-ზე გაფართოებით.

გამოსვლისთანავე მასზე ხელმისაწვდომი იყო ოთხი თამაში: „Pokémon Party mini“, „Pokémon Pinball mini“, „Pokémon Puzzle Collection“ და „Pokémon Zany Cards“

მოგვიანებით ჰაკერებმა მოახერხეს Pokemon mini-ს დაჰაკვა, რამაც გაუხსნა მათ გზა კონსოლისთვის Homebrew თამაშების წარმოებისკენ

## რესურსები ინტერნეტში
* Pokémon mini  — Nintendo-ს ოფიციალური საიტო 
* Pokémon Mini-ს მონაცემთა ბაზა  — Pokemon Mini.net
* Pokémon mini development Wiki —
* Pokémon Mini  — NinDB — Sublab.net

## სქოლიო
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მონოქრომული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:Nintendo-ს კონსოლები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2001 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
ტირი

**ტირი** — სპორტული ნაგებობა სამიზნეებზე ხელის ცეცხლმსროლელი და პნევმატური კუთხვილი იარაღის სროლისთვის სასწავლო-საწვრთნელ მეცადინეობებსა და და შეიჯიბრებებზე. ტირს აქვს სასროლო გალერეა, საცეცხლე გამჭოლი ზონა, რომლის სიგრძე შეესაბამება სროლის მანძილს, სამიზნეების მექანიზებული მოწყობილობანი, ტყვიის მიმღები, დამხმარე სათავსოები, იარაღისა და ტყვია-წამლის საწყობები. ზომების მიხედვით ტირში სროლა შესაძლებელია 100-300 მ. მანძილზე. ტირი შესაძლოა იყოს დახურული, სანახევროდ დახურული და ღია (საველე).

ღია ტირის კომპლექსს შეადგენს სპორტული სასროლი მოედანი, ხოლო ღია და დახურული ტირის კომპლესს საგანებოდ მოწყობილი ადმინისტრაციული შენობებით და სათავსოებითურთ — სასროლის სტადიონი დიდი შეჯიბრებებისა და ჩემპიონატების ჩასატარებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სპორტული შენობა-ნაგებობები
ტირიბაზე

**ტირიბაზე** — აქემენიანთა იმპერიის პროვინციის, დასავლეთ არმენიის (მე-18 სატრაპია) მმართველი სატრაპი ძვ. წ.  საუკუნის დასაწყისში. ტირიბაზეს საგამგეო მდებარეობდა აღმოსავლეთ ევფრატის აუზში. ქსენოფონტის ცნობით მის დაქირავებულ არმიაში მსახურობდნენ ტაოხები, ხალიბები და ფასიანები. ტირიბაზეს ემორჩილებოდნენ აგრეთვე ჰესპერიტები (სასპერები და იბერები).

## ლიტერატურა
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები ტ 1, თბილისი, 1970.
**მიქელაძე, თ*. ქსენოფონტის ანაბასისი, თბილისი, 1967.

კატეგორია:აქემენიანთა იმპერიის სატრაპები
ტირგოვიშტე

**ტირგოვიშტე** — ქალაქი ბულგარეთში, ტირგოვიშტეს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1979 წლის მდგომარეობით ცხოვრობდა 45 ათასი ადამიანი, 2012 წლის მონაცემებით კი 37,3 ათასი ადამიანი. არის სატრანსპორტო კვანძი, განვითარებულია მრეწველობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარეთის ქალაქები
კარინ კონოვალი

**კარინ კონოვალი** (; დ. ) — კანადელ-ამერიკელი მსახიობი, რომელმაც შეასრულა მეორეხარისხოვანი როლები მრავალ ფილმში, ხოლო მოწვეული იყო არაერთ ტელესერიალში. მონაწილეობა მიღებული აქვს ფილმებში — „აჯანყება მაიმუნების პლანეტაზე“ (), „მაიმუნების პლანეტა: რევოლუცია“ () და „ომი მაიმუნების პლანეტაზე“ (); აგრეთვე სერიალის „საიდუმლო მასალების“ () სამ ეპიზოდში.

## ადრეული წლები
კონოვალი დაიბადა ბალტიმორში (მერილენდი), თუმცა გაიზარდა ედმონტონში, ალბერტაში (კანადა). ის საცხოვრებლად ვანკუვერში გადავიდა და 1981 წელს დადიოდა თეატრალურ სკოლაში.

## ნაწილობრივი ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*  — Hollywood.com

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Dingoo

**Dingoo** — მეშვიდე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული Digital Technology-ის მიერ 2009 წლის მაისში ჩინეთში. 

მოწყობილობა თავისთავში აერთიანებდა აუდიო- და ვიდეოპლეერს, ხმისჩამწერ პროგრამასა და ყურსასმენების გარეშე მომუშავე რადიოს. მოიხმარდა ლითიუმ-იონურ აკუმულატორს 7 საათიანი ხანგრძლივობით, LCD ეკრანს 320 × 240-ზე გაფართოებით. იწონიდა 110 გრამს.

კონსოლი ოფიციალურად იძლეოდა GBA, NES, Neo Geo, SNES, CPS-1, CPS-2-ისა და  Sega Mega Drive/Genesis-ის თამაშების ემულირებას. 

გამოდიოდა თეთრ, შავ და ვარდისფერ ფერებში. ხელმისაწვდომი იყო სისტემის ორი მოდელი — **Dingoo A330** (32 მბ ოპერატიული მეხსიერებით) და **Dingoo A380** (64 მბ ოპერატიული მეხსიერებით). საერთო ჯამში გაიყიდა კინსოლის 1 მილიონი ეგზემპლარი.

გამოდიოდა თეთრ, შავ და ვარდისფერ ფერებში. ხელმისაწვდომი იყო სისტემის ორი მოდელი — **Dingoo A330** (32 მბ ოპერატიული მეხსიერებით) და **Dingoo A380** (64 მბ ოპერატიული მეხსიერებით). საერთო ჯამში გაიყიდა კინსოლის 1 მილიონი ეგზემპლარი 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი (დაარქივებული)
* Dingoo A320 review by Tech Radar
* Dingoonity — Dingo-ს მომხმარებელთა საზოგადოება

## სქოლიო
კატეგორია:მეშვიდე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2009 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2009 წელი ვიდეო თამაშებში
ჩედუიკ ბოუზმენი

**ჩედუიკ ბოუზმენი** (; დ. 29 ნოემბერი, 1976, ანდერსონი — გ. 28 აგვისტო, 2020, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი მსახიობი. ყველაზე მეტად ცნობილია შავი ავაზის შესრულებული როლით Marvel-ის კინოსამყაროს ფილმებში, განსაკუთრებით „შავ ავაზაში“ (2018), რისთვისაც მიღებული აქვს კინომსახიობთა გილდიისა და NAACP Image-ის ჯილდოები. გადაღებულია ფილმებში „42“ (განასახიერა ჯეკი რობინზონი, 2013), „ადექი“ (ჯეიმზ ბრაუნი, 2014), „მარშალი“ (ტერგუდ მარშალი, 2017).

დაიბადა 1976 წლის 29 ნოემბერს, სამხრეთ კაროლინის ქალაქ ანდერსონში; კაროლაინ (ქალიშვილობის გვარი — მატერსი) და ლეროი ბოუზმენების ოჯახში. გაიზარდა მშობლიურ ქალაქში, სადაც გატაცებული იყო კალათბურთით. საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ ჩააბარა ჰოვარდის უნივერსიტეტში (ვაშინგტონი), სადაც ბაკალავრის ხარისხი მიიღო სახვითი ხელოვნების რეჟისურის დარგში. შემდეგ გადავიდა ოქსფორდის (ინგლისი) ბრიტანულ-ამერიკულ დრამატულ აკადემიაში. ოქსფორდის უნივერსიტეტში სწავლის საფასური დენზელ ვაშინგტონმა გადაუხადა. შომბურგის კვლევით ცენტრში (ჰარლემი, ნიუ-იორკი) სწავლობდა აფრიკის (და აფრო-ამერიკელების) ისტორიას. მიუხედავად ამისა, იგი განაგრძობდა საკუთარ მოღვაწეობას. გარდაიცვალა 2020 წლის 28 აგვისტოს, საკუთარ სახლში, ლოს-ანჯელესში, ოჯახის წევრების გარემოცვაში, მსხვილი ნაწლავის კიბოსაგან გამოწვეული გართულებების შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ჰოვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
აცი

**აცი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, წვირმის თემი (სოფლები: ასკარტი, აცი, იელი, ჩობანი, წვირმი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 6 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტერი ჩენი

**ტერი ჩენი** (; დ. 3 თებერვალი, 1975) — კანადელი კინო- და ტელემსახიობი. ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილია ბენ-ფონგ ტორესის როლის შესრულებისთვის ფილმში „თითქმის ცნობილი“ (2001).

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:კანადელი ტელემსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნოდარ კოჭლამაზაშვილი

**ნოდარ კოჭლამაზაშვილი** (დ. 5 იანვარი, 1959, სოფ. ბოდბე, ახლანდ. სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1983 წელს  დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სიღნაღის მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
*ნოდარ კოჭლამაზაშვილი — ბიბლიოვიკი
*ნოდარ კოჭლამაზაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სოფო ბათილაშვილი

**სოფო ბათილაშვილი** (დ. 17 ივნისი, 1999, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, მუსიკალური შოუ „მხოლოდ ქართული“-ის გამარჯვებული (2019).

დაიბადა 1999 წლის 17 ივნისს თბილისში. პირველად 2015 წელს რეიტინგულ მეგაშოუ „X ფაქტორში“ გამოჩნდა. 19 წლის ასაკში პირველი ალბომი „პერიფრაზი” გამოუშვა (2019). ალბომის საპრეზენტაციო კონცერტი 28 ივნისს, თბილისის სპორტის სასახლეში გაიმართა.

## ალბომები 
***პერიფრაზი*** (2019)
# იაგუნდი
# ძეგლად გადმომეფარე
# ჰერიო ბიჭებო
# ჯადოსნური კვერცხი
# ჩემი აღარა ხარ მორჩა
# მე საიდუმლოს შენახვა ვიცი
# თათრის გოგონავ
# ადანდალი
# ფაჩუჩები

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფო ბათილაშვილი — „ფორტუნა“
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გაღმა ხაიში

**გაღმა ხაიში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემი (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 132 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კოლხური დაფნა

**კოლხური დაფნა**, *კეთილშობილი დაფნა* (Laurus nobilis) — დაფნის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც კოლხეთის დაბლობის მკვიდრია. ამჟამად მას აწარმოებენ სამეგრელოში, ხობისა და სენაკის მუნიციპალიტეტში; იმერეთში — ქუთაისში, სამტრედიის, ვანისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში; გურიაში —  ოზურგეთის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტებში. 

რეგიონისთვის დამახასიათებელ ზომიერ, ნოტიო კლიმატის პირობებში დაფნის ხეები უძველესი დროიდან ბუნებრივ ტყებშიც იზრდება და კულტურული ფორმით აშენებდნენ. დაფნის ფოთოლს ორ წელიწადში ერთხელ კრეფენ. საბჭოთა პერიოდში მრავლად იყო დაფნის ბაღები; დაფნის მშრალი ფოთოლი ექსპორტზე გაქონდათ საბჭოთა კავშირის სხვადასხვა ქვეყნებში, უმეტესად რუსეთში. 

მცენარე მეტად ფასეულია, რადგან მისი მდიდარი არომატების ნაზავი განსაკუთრებულ გემოს და სურნელს ანიჭებს არაერთ ტრადიციულ კერძს. სპეციფიკური არომატისა და სურნელის გამო დაფნის ნედლი და გამხმარი ფოთოლი გამოიყენება კულინარიაში. მას იყენებენ წვნიანი კერძების, სტეიკისა და მწვანილების შესაკაზმად. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, გაყიდვები შემცირდა და დაფნის ფოთლის წარმოება მრავალმა ფერმერმა შეწყვიტა. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში, დაფნის ფოთლის მზარდი საექსპორტო ნოტენციალის გამო, მისი წარმოება კვლავ იზრდება. ექსპორტის მოთხოვნების დასაკმაყოფილებლად, დაფნის ფოთოლის გარდა, დაფნის ზეთის წარმოებაც დაიწყეს..

## ლიტერატურა
*საქართველოს ადგილწარმოშობასთან დაკავშირებული სასურსათო პროდუქტების ატლასი, რომი, 2019 გვ., 84 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული სამზარეულო
სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარი

**სუბრაჰმანიან ჩანდრასეკარი** (დ. 19 ოქტომბერი, 1910, ლაჰორი — გ. 21 აგვისტო, 1995, ჩიკაგო) — ამერიკელი ფიზიკოსი და ასტროფიზიკოსი. 1930 წელს დაამთავრა მადრასის უნივერსიტეტი. 1933 წელს მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი კემბრიჯის უნივერსიტეტში. მუშაობდა ამავე უნივერსიტეტში. 1936 წელს გადავიდა ამერიკის შეერთებული შტატებში (1953 წელს მიიღო აშშ-ის მოქალაქეობა), 1937 წლიდან მუშაობდა იერკიზის ობსერვატორიაში. ლექციებს კითხულობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში (1942 წლიდან პროფესორი). ჩანდრასეკარის ძირითადი შრომები ეძღვნება ვარსკვლავთა აგებულებასა და სტოქასტიკური პროცესების (შემთხვევითი პროცესების) თეორიას. ააგო თეთრი ჯუჯების თეორია, იწინასწარმეტყველა ამ ვარსკვლავთა ზღვრული მასის არსებობა და მოგვცა მასისა და რადიუსის უნივერსალური თანაფარდობა. გამოიკვლია ვარსკვლავთა სისტემების დინამიკის, ვარსკვლავთა ატმოსფეროებში სხივური ენერგიის გადატანისა და ჰიდროდინამიკური და ჰიდრომაგნიტური მდგრადობის (ფარდობითობის ზოგადი თეორიის ფარგლებში) პრობლემები. ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1944), ამერიკის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიისა და აშშ-ის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში (1983).

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:ინდოელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ასტროფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
მწვანე ოთახი

**მწვანე ოთახი** (green room) — ქართული მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც 1999 წელს თბილისში შეიქმნა. ამჟამინდელი წევრები არიან: აჩიკო გულედანი (ვოკალი, გიტარა), გვანცა ჯაფარიძე (ვოკალი) და ბექა ჯაფარიძე (კლავიშები, სინთეზატორი).

## ისტორია
„მწვანე ოთახი“ 1999 წელს თბილისში შეიქმნა. ჯგუფის მუსიკა მოიცავს როკის, ფანკისა და პოპ-მუსიკის ნაზავს. ჯგუფს პოპულარობა სადებიუტო ალბომში შესულმა სიმღერებმა „ნაზი მისები“ და „ჩემთან აღარ ხარ“ მოუტანა.

ჯგუფის წევრებმა დაამთავრეს თბილისის ჯაზის აკადემია.

მათი პირველი ალბომი „მწვანე ოთახი“ კომპანია „ქართულმა ჩანაწერებმა“ გამოსცა.

„მწვანე ოთახი“ სისტემურად მონაწილეობდა გიტარის საერთაშორისო ფესტივალებში (2001-2002 წლებში), მატარებლის ფესტივალში, თბილისის ჯაზ-ფესტივალებში (2001-2002 წლებში) და სხვა.

ჯგუფმა პირველი სოლო კონცერტი 2001 წელს, პირველი ალბომის პრეზენტაციისას გამართა. რამდენიმე სიმღერამ ამ ალბომიდან ქართული სატელევიზიო და რადიოების მუსიკალურ ჩარტებში უმაღლესი პოზიციები დაიკავა. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა სიმღერამ „მისები“.

2003 წელს გამოვიდა მათი მეორე ალბომი „Shut Down“.

„მწვანე ოთახი“ პირველი ქართული ჯგუფია, რომელმაც ევროპულ ლეიბლ S.P. Records-თან გააფორმა კონტრაქტი. კონტრაქტი გულისხმობს სამი ალბომის გამოცემას და მათ გავრცელებას ევროპის ბაზარზე.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *მწვანე ოთახი* (2001)
* *Shut Down* (2003)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* მწვანე ოთახის ოფიციალური არხი Youtube
* მწვანე ოთახის ისტორია 
* მწვანე ოთახი — Last.fm

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები
შარლ ედუარდ გიიომი

**შარლ ედუარდ გიიომი (გილიომი)** (; დ. 15 თებერვალი, 1861, ფლერიე — გ. 13 მაისი, 1938, პარიზი) — შვეიცარიელი ფიზიკოსი და მეტროლოგი. 1883 წელს დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტი და მუშაობა დაიწყო სევრში, ზომისა და წონის საერთაშორისო ბიუროში (1915 წლიდან დირექტორი). 1883-1889 წლებში მონაწილეობდა წირითი გაფართოების კოეფიციენტის განსაზღვრისა და მეტრის პლატინა-ირიდიუმის ეტალონების ერთმანეთთან შედარების სამუშაოებში. მიიღო ინვარის ტიპის შენადნობთა სერიები, რომლებსაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდათ პრეციზიული ფიზიკის განვითარებისათვის. შარლ გიიომმა მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში 1920 წელს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1861
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:შვეიცარიელი ფიზიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შვეიცარიელი პროტესტანტები
კატეგორია:XIX საუკუნის შვეიცარიელები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ფოცხვერია

საკუთარი სახელი **ფოცხვერია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გია ფოცხვერია — ქართველი მწერალი
* ივან ფოცხვერია — ქართველი ფეხბურთელი
* ჯემალ ფოცხვერია — ქართველი მწერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ნილს გუსტავ დალენი

**ნილს გუსტავ დალენი** (დ. 30 ნოემბერი, 1869, სტენსტორპი — გ. 9 დეკემბერი, 1937, ლიდინგე) — შვედი ინჟინერ-გამომგონებელი. დაამთავრა ციურიხის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1906 წლიდან კომპანია „გაზ-აკუმულატორის“ მთავარი ინჟინერი, ხოლო 1909 წლიდან ხელმძღვანელი. დალენმა გააუმჯობესა აირის ტურბინების და სხვა მანქანების კონსტრუქცია. გამოიგონა ალის ასანთები და ჩასაქრობი ავტომატური მოწყობილობა, რომელსაც იყენებენ, მაგალითად, შუქურებზე. 1912 წელს ნილს დალენი გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:შვედი გამომგონებლები
კატეგორია:შვედი ინჟინრები
კატეგორია:შვედი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
იოჰანეს შტარკი

**იოჰანეს შტარკი** (; დ. 15 აპრილი, 1874, ფრაიუნგი — გ. 21 ივნისი, 1957, ტრაუნშტაინი) — გერმანელი ფიზიკოსი. ჰანოვერისა (1906 წლიდან) და აახენის (1909 წლიდან) უმაღლესი სკოლების, გრაიფსვალდისა (1917 წლიდან) და ვიურცბურგის (1920 წლიდან) უნივერსიტეტების პროფესორი. ბერლინის ფიზიკა-ტექნოლოგიური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტისა (1933-1939) და გერმანიის სამეცნიერო საზოგადოების პრეზიდენტი (1934-1936). 1919 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია არხულ სხივებში დოპლერის ეფექტისა და ელექტრულ ველებში სპექტრული ხაზების გახლეჩის აღმოჩენისათვის. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
მანე სიგბანი

**კარლ მანე გეორგ სიგბანი** (; დ. 3 დეკემბერი, 1886 – გ. 26 სექტემბერი, 1978) — შვედი ფიზიკოსი, შვედური სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1922). ლუნდის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ (1911) იყო იოჰანეს რიდბერგის ასისტენტი, 1920-1923 წლებში ამ უნივერსიტეტის პროფესორი. 1923-1937 წლებში უფსალის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1937 წლიდან შვეიცარიის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის ნობელის ფიზიკის ინსტიტუტის დირექტორი. უმთავრესად, მისი შრომები ეხება რენტგენის სხივების სპექტროსკოპიას (1912-1937) და ბირთვულ სპექტროსკოპიას (1937 წლიდან). დაამზადა მცირე სიგანის დიფრაქციული მესერი (1 მმ-ზე 1800 დანაყოფი), რომლის მეშვეობით გაზომა რბილი რენტგენის სხივების ტალღის სიგრძეები. სიგბანი ბირთვული სპექტროსკოპიის ფუძემდებელია. 1924 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში. 1933 წელს გახდა ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი, ხოლო 1958 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:შვედი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:შვედი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ტრიპიტაკა

მინი|277x277პქ
***ტრიპიტაკა*** (Sanskrit: [trɪˈpɪʈɐkɐ]) ა ***ტიპიტაკა*** (Pali: [tɪˈpɪʈɐkɐ]) — ბუდისტური წერილების ტრადიციული ტერმინი

თჰერავადას ბერებმა ის პალმის ფოთლებზე ჩაწერეს. ტექსტი პალიზე (ძველ ინდურ სალაპარაკო ენაზე) დაიწერა, ამიტომ მას ხშირად პალის კანონის სახელითაც მოიხსენიებენ.

## ეტიმოლოგია 
ტრიპიტაკა (სანსკრიტულად: त्रिपिटक), სიტყვასიტყვით ნიშნავს სამ კალათას. ეს არის ტრი (त्रि), რაც ნიშნავს სამს, პიტაკა (पिटक), რაც ნიშნავს კალათას.

სახელი შეესაბამება ტექსტის დაყოფის ნაწილებს:

* ვინაია-პიტაკა(დისციპლინა) — შესულია მითითებები ბერებისა და მონაზვნებისთვის, მონასტრული ცხოვრების მომაწესრიგებელი ნორმები და სხვა.
* სუტა-პიტაკა (მოძღვრება) — გადმოგვცემს ბუდისტურ მოძღვრებას.
* აბჰიდჰამა-პიტაკა (მეტაფიზიკა) ამ მოძღვრების ფილოსოფიურ დამუშავებას წარმოადგენს

## ისტორია 
მარცხნივ|მინი|252x252პქ
სიდჰართა გაუტამას იგივე ბუდას, ქრისტეს მსგავსად არაფერი დაუწერია რამაც მისი მოძღვრების ირგვლივ დავა გამოიწვია. ჭეშმარიტების დასადგენად კრებებს იწვევდნენ, რომელთა შორისაც უმთავრესია ძვ. წ. 250 წ. პაშალიპუტრაში მეფე აშოკას დროს ჩატარებული კრება, რომლის დადგენილების ძალით ბუდიზმი, რომელიც მანამდე იდევნებოდა, სახელმწიფო რელიგია გახდა. ამ დროისათვის მოხდა ბუდას მოძღვრების წერილეობითი ფიქსაცია ტიპიტაკას მიხედვით, ბუდისტური რელი­გიის დამფუძნებელი იყო ჩრდილო-ინდური სახელმწიფოს მეფის შვილი. იგი მიეკუთვნებოდა ჰიმალაის მთების ძირში მცხოვრებ შაკიას ტომს. მეფისწულს ეძახდნენ სიდჰარტჰას, მოგვიანებით კი ცნობილი გახდა როგორც გაუტამა და შაკიამუნი. თუმცა, გადმოცემანი სხვადასხვა სახელითაც მოიხსენიებს: ტაჰტაგატა, ბჰაგავატა, ჯინა და ა.შ

## სქოლიო
კატეგორია:რელიგიური ტექსტები
კატეგორია:ბუდისტური ცნებები
ქურდაძე

საკუთარი სახელი **ქურდაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ქურდაძე — ქართველი ინჟინერი, მექანიკოსი, მეწარმე
* ბექა ქურდაძე — ქართველი ფეხბურთელი
* გოჩა ქურდაძე — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* თორნიკე ქურდაძე — ქართველი სამხედრო პირი
* ირინე ქურდაძე — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი
* მიხეილ ქურდაძე — ქართველი იურისტი
* პაატა ქურდაძე — ქართველი მწერალი

## იხილეთ აგრეთვე
* ქურდაძეები — გვარი საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
ზემო ვედი

**ზემო ვედი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ხაიშის თემში (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ხაიში, ჯორკვალი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 11 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფერაძე

საკუთარი სახელი **ფერაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გია ფერაძე — ქართველი მსახიობი
* გრიგოლ ფერაძე — ქართველი თეოლოგი, ისტორიკოსი და არქიმანდრიტი
* ეკა ფერაძე — ქართველი მხატვარი-დიზაინერი
* ვაჟა ფერაძე — ინჟინერი, მუსიკოსი
* ზაზა ფერაძე — ქართველი სამხედრო პირი
* ილია ფერაძე — ქართველი პედაგოგი და პოეტი
* ნატა ფერაძე — ქართველი მხატვარი და სამოქალაქო უფლებებისა და გარემოს დამცველი
* რატი ფერაძე — ქართველი სპორტსმენი (სამბო)
* ტრისტან ფერაძე — ქართველი ქირურგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მუხურის თაფლი

**მუხურის თაფლი** კავკასიური მთის რუხი ფუტკრის მეგრული პოპულაცია - აბორიგენული ჯიში - კარგად არის შემონახული სოფელ მუხურში. ფუტკარი შეგუებულია სკაში ცხოვრებას საკმაოდ დაბალ ტემპერატურაზე. ამასთან, მას აქვს მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ხორთუმი და შეუძლია იმუშაოს მაშინაც, როდესაც ნექტარი მეტად მცირე რაოდენობით მოიპოვება. .

სკები მდინარე ხობის აუზშია განთავსებული. აქ ძირითადად იწარმოება ცაცხვის და წაბლის თაფლი. როგორც ადგილობრივი მოსახლეობა ამბობს, მუხურის თაფლს შოკოლადის არომატი დაჰკრავს..

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული სამზარეულო
კატეგორია:თაფლი
ჩანდრასეკარა ვენკატა რამანი

**ჩანდრასეკარა ვენკატა რამანი** (დ. 7 ნოემბერი, 1888 ტირუჩირაპალი — გ. 21 ნოემბერი, 1970, ბენგალურუ) — ინდოელი ფიზიკოსი. სწავლობდა მადრასის უნივერსიტეტში (1903-1907). 1907-1917 წლებში მსახურობდა ფინანსთა დეპარტამენტში, იმავე დროს სამეცნიერო მუშაობას ეწეოდა მეცნიერებათა განვითარების ინდურ ასოციაციის ლაბორატორიებში, რომლის ჩამოყალიბებაში რამანმა აქტიური მონაწილეობა მიიღო. 1917-1933 წლებში მუშაობდა კალკუტის უნივერსიტეტში. 1933 წლიდან მეცნიერებათა ინსტიტუტის პროფესორი და დირექტორი, 1947 წლიდან რამანის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი ბენგალურუში. ინდოეთის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1934 წლიდან). ძირითადი ნაშრომები აქვს ოპტიკაში, აკუსტიკაში და სხვა. 1928 წელს აღმოაჩინა სინათლის კომბინაციური გაბნევა და განმარტა ეს მოვლენა, როგორც კომპტონის ეფექტის ოპტიკური ანალოგი. ამ აღმოჩენისთვის, 1930 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ბესიკ ლაგვილავა

**ბესიკ ლაგვილავა** (დ. 19 მარტი, 1963, სოფელი ბულიწყუ, ხობის რაიონი) — ქართველი ეკონომისტი, თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი.

1984 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის, ხოლო 1989 წელს ეკონომიკის ფაკულტეტები. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გიორგი ლაზარაშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გიორგი ლაზარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*გიორგი ლაზარაშვილი —  ქართველი სპორტსმენი
*გიორგი ლაზარაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
გუსტავ ჰერცი

**გუსტავ ლუდვიგ ჰერცი** (; დ. 22 ივლისი, 1887, ჰამბურგი – გ. 30 ოქტომბერი, 1975, ბერლინი) — გერმანელი ფიზიკოსი. გერმანიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი ბერლინში. ჰაინრიხ რუდოლფ ჰერცის ნათესავი. სწავლობდა გეტინგენის, მიუნხენისა და ბერლინის უნივერსიტეტებში. 1917 წლიდან იყო ბერლინის უნივერსიტეტის პრივატ-დოცენტი. 1920-1925 წლებში მუშაობდა ეინდჰოვენში, ფილიპსის ვარვარის ნათურის ლაბორატორიაში. 1925-1927 წლებში ჰალეს უნივერსიტეტის, ხოლო 1928-1935 წლებში, ბერლინის უმაღლესი ტექნიკური სკოლის პროფესორი. 1935-1945 წლებში ხელმძღვანელობდა კვლევით სამუშაოებს სიმენსის ქანების ლაბორატორიაში. 1945-1954 წლებში მუშაობდა სსრკ-ში. 1954 წლიდან ლაიფციგის ფიზიკის ინსტიტუტის პროფესორი და დირექტორი. 1913 წელს ჯეიმზ ფრანკთან ერთად ჩაატარა აირის ატომებსა და მოლეკულებთან ელექტრონების დაჯახების კლასიკური გამოკვლევები და ექსპერიმენტულად დაამტკიცა ატომის ენერგიის დისკრეტული დონეების არსებობა. შეისწავლა რენტგენის სხივების შთანთქმის სპექტრები. იყო მრავალი ქვეყნის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 1925 წელს, მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში (ჯეიმზ ფრანკთან ერთად).

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაული წარმოშობის გერმანელები
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
გრიგოლ ჭანტურია

**გრიგოლ (გიორგი) ჭანტურია** (დ. 25 სექტემბერი 1973, სამტრედია, საქართველოს სსრ) — ვეტერანი ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით მეკარე. კარიერა დაიწყო ქართულ საფეხბურთო კლუბ „გორის დილაში“. 1999-2006 წლებში თამაშობდა საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში, სადაც ჩაატარა 6 შეხვედრა. იყო ნაკრების სათადარიგო მეკარე. თამაშობდა ქართულ, რუსულ და უკრაინულ კლუბებში. მუშაობდა მეკარეების მწვრთნელად საქართველოს 19-წლამდელთა ნაკრებში. ამჟმად მუშაობს თბილისის „დინამოში“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის შევარდენის ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზედა ხაიში

**ზედა ხაიში** — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის ხაიშის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს მდ. ენგურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე, დაბა მესტიიდან 72 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 94 ადამიანი.
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შტერნის ცდა

**შტერნის ცდა** — აირის მოლეკულების სითბური მოძრაობის სიჩქარეთა ექსპერიმენტული განსაზღვრა; განახორციელა ოტო შტერნმა 1920 წელს. შტერნის ცდით დამტკიცდა აირთა კინეტიკური თეორიის საფუძვლების სისწორე.  ამ ცდაში საკვლევ აირად იყენებდნენ ვერცხლის გაუხშოებულ ორთქლს, რომელსაც ღებულობდნენ პლატინის მავთულში ელექტრული დენის გატარებისას მასზე დაფენილი ვერცხლის შრის აორთქლებით. მავთულს ათავსებდნენ ჭურჭელში, საიდანაც ჰაერი ამოტუმბული იყო. ამ ატომების ვიწრო კონის მისაღებად მათ გზაზე დადგმული იყო ზღუდე ჭვრიტეთი. ვერცხლის ატომები ეფინებოდა თითბრის ფირფიტაზე ვიწრო ზოლის სახით და ქმნიდა ჭვრიტეს ვერცხლის გამოსახულებას. სპეციალური მოწყობილობის საშუალებით მთელ ხელსაწყოს აბრუნებდნენ ფირფიტის სიბრტყის პარალელური ღერძის ირგვლივ. ხელსაწყოს ბრუნვის შედეგად, ატომები ფირფიტას სხვა ადგილზე ეცემოდა. ვიდრე ისინი გაივლიდნენ მანძილს ჭვრიტედან ფირფიტამდე, თვითონ ფირფიტა გადაინაცვლებდა, რის შედეგადაც მიიღებოდა ჭვრიტეს წანაცვლებული გამოსახულება. გადანაცვლება იზრდებოდა ხელსაწყოს ω კუთხურ სიჩქარესთან ერთად და მცირდებოდა ვერცხლის ატომთა v სიჩქარის ზრდასთან ერთად.რადგან ატომები სხვადასხვა სიჩქარით მოძრაობენ, ხელსაწყოს ბრუნვისას ზოლი წაირეცხება, გაგანიერდება. ზოლის მოცემულ ადგილას ნალექის სიმკვრივე განსაზღვრული სიჩქარით მოძრავი ატომების რიცხვის პროპორციულია. უდიდესი სიმკვრივე შეესაბამება ატომთა უდიდეს ალბათურ სიჩქარეს. შტერნის ცდით მიღებული ყველაზე უფრო ალბათური სიჩქარის მნიშვნელობები კარგად თანხვდება თეორიულ მნიშვნელობებს, რომლებიც მიღებულია სიჩქარეების მიხედვით მოლეკულათა მაქსველის განაწილების საფუძველზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფიზიკური ექსპერიმენტები
კლინტონ დეივისონი

**კლინტონ ჯოზეფ დეივისონი** ( დ. 22 ოქტომბერი, 1881 — გ. 1 თებერვალი, 1958) — ამერიკელი ფიზიკოსი. დაამთავრა ჩიკაგოსა და პრინსტონის უნივერსიტეტები. 1917-1946 წლებში „ბელ ტელეფონის“ ლაბორატორიის თანამშრომელი ნიუ-იორკში, 1946 წლიდან ვირჯინიის უნივერსიტეტის პროფესორი. დეივისონმა ლესტერ ჯერმერთან ერთად აღმოაჩინა (1927) ელექტრონების დიფრაქცია ნიკელის მონოკრისტალზე. დეივისონის შრომები ეხება, აგრეთვე, სითბურ გამოსხივებას, თერმოელექტრონულ და თერმოიონურ ემისიას, ელექტრონულ ოპტიკას. კლინტონ დეივისონმა მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში 1937 წელს.

## ლიტერატურა 
დეივისონი კლინტონ ჯოზეფ

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
შტერნ-გერლახის ცდა

მინი|236x236პქ|შტერნ – გერლახის ექსპერიმენტი: ვერცხლის ატომები, რომლებიც გადადიან არაჰომოგენურ მაგნიტურ ველში და იშლებიან ზემოთ ან ქვემოთ, მათი წვეროდან გამომდინარე; (1) ღუმელი, (2) ვერცხლის ატომების სხივი, (3) არაჰომოგენური მაგნიტური ველი, (4) კლასიკური მოსალოდნელი შედეგი, (5) დაფიქსირებული შედეგი
**შტერნ-გერლახის ცდა** — ცდა, რომელიც ექპერიმენტულად ამტკიცებს, რომ ატომის მაგნიტური პროექცია გარე მაგნიტური ველის მიმართულებაზე ღებულობს მხოლოდ განსაზღვრულ მნიშვნელობებს (იგი სივრცულად დაკვანტულია). შტერნ-გერლახის ცდა განახორციელეს ო. შტერნმა და გერმანელმა ფიზიკოსმა ვ. გერლახმა, რომლებმაც გამოიკვლიეს Ag (შემდეგ კი სხვა ელემენტებისაც) ატომთა კონების გავლა ძლიერად არაერთგვაროვან მაგნიტურ ველში.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კვანტური მექანიკა