საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდი

**საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდი** —  საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი საკანონმდებლო და მმართველობითი ორგანო, რომელიც შედგება საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქისა და საქართველოს ეპარქიების მმართველი მღვდელმთავრებისაგან. წმინდა სინოდი განსაზღვრავს ეკლესიის შიდა და გარე პოლიტიკას, განიხილავს დოგმატურ, ადმინისტრაციულ და საეკლესიო სამართალთან დაკავშირებულ საკითხებს, ასევე იღებს მნიშვნელოვან გადაწყვეტილებებს ეკლესიის ორგანიზაციული მოწყობისა და განვითარებისთვის.

სინოდის საქმიანობა ეფუძნება მართლმადიდებელი ეკლესიის კანონიკურ სამართალს, მსოფლიო და ადგილობრივი საეკლესიო კრებების დადგენილებებსა და ქართულ საეკლესიო ტრადიციებს. იგი წარმოადგენს კოლეგიურ ორგანოს, რომლის თავმჯდომარეც არის საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი.

## ისტორიული განვითარება
საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდის ინსტიტუტი თავისი შინაარსით სათავეს იღებს ადრეული ქრისტიანული ეკლესიის კოლეგიური მმართველობის ტრადიციიდან, რომელიც განსაკუთრებით მკაფიოდ ჩამოყალიბდა IV–V საუკუნეეებში. სწორედ ამ ეპოქაში დამკვიდრდა ის პრინციპი, რომლის მიხედვითაც ეკლესიის უმნიშვნელოვანესი საკითხები ინდივიდუალური გადაწყვეტილებით კი არა, არამედ ეპისკოპოსთა ერთობლივი მსჯელობისა და კრებითი თანხმობის საფუძველზე წყდებოდა. საეკლესიო კრებები იქცა იმ სივრცედ, სადაც ერთიანდებოდა დოგმატური განსაზღვრებები, დისციპლინური ნორმები და ეკლესიის ორგანიზაციული ხედვა.

ქართული ეკლესიის ისტორიულ განვითარებაში სინოდური მმართველობის ელემენტებმა განსაკუთრებული მნიშვნელობა შუა საუკუნეებში შეიძინა. ამ პერიოდში საქართველოს ეკლესია არა მხოლოდ ადგილობრივ, არამედ ფართო მართლმადიდებლურ სამყაროში მიმდინარე პროცესების აქტიური მონაწილე იყო. ავტოკეფალიის განმტკიცებასთან ერთად, ეპისკოპოსთა კოლეგიური მონაწილეობა თანდათან იქცა ეკლესიის მართვის აუცილებელ საფუძვლად — იგი უზრუნველყოფდა როგორც შიდა სტაბილურობას, ისე სახელმწიფოსთან ურთიერთობის დაბალანსებულ ფორმას. სწორედ ამ კოლეგიურობაში იკვეთებოდა ეკლესიის, როგორც ინსტიტუციის, სიმტკიცე და ისტორიული გამძლეობა.

სიტუაცია რადიკალურად შეიცვალა რუსეთის იმპერიის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ, 1801 წელს. ავტოკეფალიის გაუქმებამ არა მხოლოდ ეკლესიის იურიდიული სტატუსი შეცვალა, არამედ მისი მმართველობითი სტრუქტურაც საფუძვლიანად გარდაქმნა. ტრადიციული სინოდური სისტემა ჩანაცვლდა იმპერიული სინოდალური მოდელით, რომელიც სრულად იყო დაქვემდებარებული სახელმწიფო ხელისუფლების ინტერესებს. ამ პროცესის შედეგად, საქართველოს ეკლესიამ დაკარგა დამოუკიდებელი გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა, ხოლო მისი შიდა ცხოვრება მკაცრი ადმინისტრაციული კონტროლის ქვეშ მოექცა.

ისტორიული სამართლიანობის აღდგენა 1917 წელს მოხდა, როდესაც საქართველოს ეკლესიამ ავტოკეფალია დაიბრუნა და, მასთან ერთად, აღადგინა თავისი ტრადიციული მმართველობითი ინსტიტუტები. წმინდა სინოდის, როგორც უმაღლესი კოლეგიური ორგანოს, ხელახლა ჩამოყალიბება იყო არა მხოლოდ საეკლესიო ორგანიზაციის აღდგენა, არამედ ეროვნული თვითშეგნების განმტკიცების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გამოვლენა. ამ ეტაპზე ეკლესია კვლავ იქცა სულიერი და კულტურული იდენტობის მნიშვნელოვან საყრდენად.

XX საუკუნის განმავლობაში, განსაკუთრებით საბჭოთა მმართველობის პირობებში, წმინდა სინოდის საქმიანობა მნიშვნელოვნად შეიზღუდა. სახელმწიფო იდეოლოგია, რომელიც რელიგიას სისტემურად უპირისპირდებოდა, ეკლესიას მძიმე პირობებში აყენებდა. მიუხედავად ამისა, ეკლესიამ შეძლო ინსტიტუციური უწყვეტობის შენარჩუნება — სინოდის არსებობა, თუნდაც შეზღუდული ფორმით, მაინც ინარჩუნებდა ეკლესიის ორგანიზაციულ ბირთვს.

საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ, 1991 წლიდან, წმინდა სინოდის როლი საგრძნობლად გაძლიერდა. იგი კვლავ იქცა ეკლესიის მართვის ცენტრალურ ორგანოდ, რომელმაც აქტიურად დაიწყო როგორც შიდა საეკლესიო პროცესების რეგულირება, ისე საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩართვა. თანამედროვე ეტაპზე წმინდა სინოდი არა მხოლოდ რელიგიური ინსტიტუტის მმართველი ორგანოა, არამედ მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ქვეყნის სულიერ, კულტურულ და ზოგად სოციალურ განვითარებაზე.

## წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებების მიღების პროცესი და პრაქტიკა
საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდის საქმიანობაში ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილი გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესს უკავია, რომელიც კოლეგიურობის, კანონიკური წესრიგისა და საეკლესიო ტრადიციის საფუძველზე ხორციელდება. სინოდის სხდომებს, ჩვეულებრივ, თავმჯდომარეობს საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, ხოლო განსახილველ საკითხთა წრე მოიცავს ეკლესიის ცხოვრებისათვის არსებითი მნიშვნელობის მქონე მრავალგვარ თემას, მათ შორის — დოგმატურ, ადმინისტრაციულ, დისციპლინურ და საზოგადოებრივი მნიშვნელობის საკითხებს.

სინოდის სხდომა მოიწვევა საჭიროების შესაბამისად, თუმცა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ან ფართო რეზონანსის მქონე საკითხების განხილვისას იგი შესაძლოა გაფართოებული ფორმატითაც გაიმართოს. თითოეულ მღვდელმთავარს უფლება აქვს, დააფიქსიროს საკუთარი მოსაზრება, გამოთქვას არგუმენტირებული პოზიცია და მონაწილეობა მიიღოს საერთო მსჯელობაში, რაც განსხვავებული შეხედულებების წარმოდგენასა და განხილვას უზრუნველყოფს. სწორედ ამ მრავალხმიანობაში ვლინდება მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთ-ერთი ფუძემდებლური პრინციპი — კრებითობა, ანუ სობორნობა, რომელიც ერთიანობის მიღწევას არა იძულებითი ერთსულოვნებით, არამედ აზრთა თანხვედრის, ურთიერთმოსმენისა და საეკლესიო თანაზიარების გზით გულისხმობს.

გადაწყვეტილებები, წესისამებრ, ხმათა უმრავლესობით მიიღება, თუმცა გამონაკლის შემთხვევებში, როდესაც განსახილველი საკითხი განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, შესაძლებელია შეთანხმების უფრო ფართო ფორმის, მათ შორის — კონსენსუსის, მიღწევის მცდელობაც. ამგვარი პრაქტიკა, ერთი მხრივ, ეკლესიის ერთიანობის დაცვას ემსახურება, ხოლო, მეორე მხრივ, სინოდური მმართველობის კოლეგიურ ხასიათს კიდევ უფრო მკაფიოდ წარმოაჩენს. მიღებული გადაწყვეტილებები ოფიციალურ დადგენილებებად ფორმდება და ეკლესიის შიდა ცხოვრებაში სავალდებულო ძალას იძენს.

წმინდა სინოდის პრაქტიკაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს მღვდელმთავართა დანიშვნის, გადაყვანისა და ცალკეულ საეკლესიო-ადმინისტრაციულ საკითხთა განხილვას. კანდიდატები, როგორც წესი, განიხილებიან მათი სულიერი მოღვაწეობის, საეკლესიო გამოცდილების, სამოძღვრო პასუხისმგებლობისა და ადმინისტრაციული უნარების გათვალისწინებით, რაც ეკლესიის ინსტიტუციური მდგრადობის ერთ-ერთ უმთავრეს წინაპირობად მიიჩნევა.

შიდა ორგანიზაციულ საკითხებთან ერთად, წმინდა სინოდი აქტიურად განიხილავს საზოგადოებრივ, ზნეობრივ და კულტურულ პრობლემებსაც. თანამედროვე ვითარებაში იგი არაერთხელ გამოხატავს თავის პოზიციას ისეთ თემებზე, როგორებიცაა განათლება, ოჯახის ინსტიტუტი, სოციალური პასუხისმგებლობა, ეროვნული თვითმყოფადობა და ისტორიული მემკვიდრეობის დაცვა. ამდენად, სინოდის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები მხოლოდ საეკლესიო სივრცით არ შემოიფარგლება; ისინი ხშირად ფართო საზოგადოებრივ გამოხმაურებასაც იწვევს და ქვეყნის სულიერ ცხოვრებაზე შესამჩნევ გავლენას ახდენს.

აღსანიშნავია ისიც, რომ წმინდა სინოდის საქმიანობა სტატიკური არ არის. პირიქით, იგი ისტორიული განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე ეპოქის მოთხოვნებსა და გამოწვევებს ერგებოდა და დღესაც აგრძელებს ამ ადაპტაციის პროცესს. თანამედროვე ტექნოლოგიური და საინფორმაციო გარემოს პირობებში ეკლესიის უმაღლესი მმართველობითი ორგანო ცდილობს, ერთი მხრივ, შეინარჩუნოს ტრადიციული კანონიკური და სულიერი საფუძვლები, ხოლო, მეორე მხრივ, უპასუხოს ახალი სოციალური რეალობის მიერ წამოჭრილ შეკითხვებს. სწორედ ამ თანაარსებობაში — ტრადიციის ერთგულებასა და თანამედროვე გამოწვევებზე რეაგირებას შორის — იკვეთება წმინდა სინოდის, როგორც ისტორიულად ჩამოყალიბებული და დღემდე მოქმედი ინსტიტუტის, სიცოცხლისუნარიანობა, მნიშვნელობა და აქტუალობა.

## წმინდა სინოდის თავმჯდომარე
### წმინდა სინოდის წევრები
## ლიტერატურა
* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი 2017“ საქართველოს საპატრიარქო, თბილისი 2016 წ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია