open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯორჯე შტეფენესკუ

**ჯორჯე შტეფენესკუ** (; დ. 13 დეკემბერი, 1843, ბუქარესტი — გ. 25 აპრილი, 1925, იქვე) — რუმინელი კომპოზიტორი, პედაგოგი და დირიჟორი. 

1864-1867 წწ. სწავლობდა ბუქარესტის, 1867-1871 წწ. პარიზის კონსერვატორიებში. 1887-1890 წწ. იყო ბუქარესტის ეროვნული თეატრის დირიჟორი და კომპოზიტორი. შტეფენესკუ რუმინეთის საკომპოზიტორო სკოლის ერთ-ერთი დამფუძვნებელია. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა მისი წვლილი საორკესტრო და კამერულ-საკრავიერი მუსიკის სფეროში. იგი პირველი რუმინული სიმფონიის ავტორია (1869 წ.). ჩამოაყალიბა და დირიჟორობდა პროფესიონალურ საოპერო დასებს, რომლებმაც შემდგომში საფუძველი ჩაუყარეს ეროვნულ საოპერო თეატრს. 1872-1904 წწ. შტეფენესკუ იყო ბუქარესტის კონსერვატორიის პროფესორი (ვოკალურიდა საოპერო კლასები), ეროვნული ვოკალური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუმინელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული  13 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:ბუქარესტში დაბადებულები
ადალბერტ შტიფტერი

**ადალბერტ შტიფტერი** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1805, ობერპლანი — გ. 28 იანვარი, 1868, ლინცი) — ავსტრიელი მწერალი, პოეტი, მხატვარი და პედაგოგი.

ავტორია ნოველების კრებულებისა და მოთხრობებისა „ეტიუდი“ (ტ.1-6, 1844-1850) „ჭრელი ქვები“ (ტ. 1-2, 1853), ფსიქოლოგიური რომანისა „დედაბრის ყვავილობა“ (ტ. 1-3, 1857), ისტორიული რომანისა „ვიტიკო“ (ტ.1-3, 1865-1867) და სხვა. მის შემოქმედებაში შეინიშნება პოლიტიკური კონსერვატიზმის, მორალიზაციისა და სანტიმენტალიზმის მოტივების თანაარსებობა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1805
კატეგორია:გარდაცვლილი 1868
კატეგორია:ავსტრიელი მწერლები
კატეგორია:ავსტრიელი პოეტები
კატეგორია:ავსტრიელი მხატვრები
კატეგორია:ავსტრიელი პედაგოგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სიუნიქი (ისტორიული პროვინცია)

**სიუნიქი** ანუ **სივნიეთი** () — ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. იგი დიდ სომხეთს ძვ. წ. 189 წლიდან 428 წლამდე ეკუთვნოდა. ის დიდი სომხეთის ნაწილად მეფე არტაშეს I-მა აქცია. VII-IX საუკუნეებში, სიუნიქი არებების კონტროლის ქვეშ იყო.  სივნიეთი დღეს შედის თანამედროვე სომხეთის შემადგენლობაში (იხ. სივნიეთის მარზი).

სივნიეთის პირველი მმართველები სიუნის დინასტიის წარმომადგენლები იყვნენ. დიდი სომხეთის შემადგენლობაში ყოფნისას, მისი ფართობი შეადგანდა 15 237 კმ²-ს და მოიცავდა 12 კანტონას. მისი ცენტრი იყო ბაღაბერდი.

სივნიეთი მდებარეობდა გელაქუნის ტბის სანაპიროზე. იგი ესაზღვრებოდა ვასპურაკანის, აირარატისა და არცახის პროვინციებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიდი სომხეთი
* სომხეთის ისტორიული რეგიონები

## სქოლიო 
კატეგორია:დიდი სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
გამარჯვების ხიდი (ერევანი)

**გამარჯვების ხიდი** ან **ჰაღტანაკის ხიდი** () — თაღოვანი ხიდი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდინარე რაზდანზე. ერთმანეთთან აკავშირებს მაშტოცის ავენიუსა (აღმოსავლეთით) და ადმირალ ისაკოვის ავენიუს (დასავლეთით). ხიდი გაიხსნა 1945 წლის 25 ნოემბერს და ეწოდა გამარჯვების ხიდი მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს საბჭოთა კავშირის მიერ ნაცისტური გერმანიის დამარცხების აღსანიშნავად. 

ხიდი შედგება შვიდი თაღისაგან. იგი დააპროექტეს არქიტექტორებმა ა. მამიჯანიანმა და ა. ასატრიანმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ხიდები
რესპუბლიკის მოედანი (ერევანი)

**რესპუბლიკის მოედანი** ( ''ჰანრაპეტუ'ტიან ჰრაპარაკ'') — დიდი საქალაქო მოედანი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. მდებარეობს ტიგრან მეცის ავენიუსა და აბოვიანის, ნალბანდიანის, ვაზგენ სარქისიანისა და ამირიანის ქუჩების კვეთაზე.

## ისტორია და არქიტექტურა
მოედანი დააპროექტა არქიტექტორმა ალექსანდრე თამანიანმა 1924 წლის ერევნის მთავარი გეგმის ფარგლებში. მოედნის მშენებლობა 1926 წელს დაიწყო და მშენებლობის პირველი ეტაპი 1929 წელს დასრულდა. 1952 წლამდე სამუშაოები გრძელდებოდა და საბოლოოდ, დასრულდა 1958 წელს.

მოედანს **ლენინის მოედანი** ეწოდებოდა (; ). საბჭოთა ლიდერის, ვლადიმერ ლენინის ქანდაკება მოედნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში 1940 წელს აღიმართა და 1990 წელს, სომხეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე, აიღეს. ამჟამად მის ადგილას დიდი სატელევიზიო ეკრანია.

ოვალური ფორმის მოედნის ცენტრში ქვის ნიმუშებია, რის გამოც იგი ზემოდან ტრადიციულ სომხურ ხალიჩას ჰგავს. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ეროვნული გალერეის წინ განთავსებულია მოცეკვავე შადრევნები. მოედნის ირგვლივ მდებარე შენობები აგებულია ვარდისფერი და თეთრი სომხური ტუფის ქვით. მთავრობის სახლის კოშკის საათი მოსკოვში დაამზადეს და 1941 წელს ერევანში ჩაიტანეს. საათის დიამეტრი 4 მეტრია, დიდი ისრის სიგრძეა 188 სმ, ხოლო პატარის — 170 სმ.

რესპუბლიკის მოედანი ის ადგილია, სადაც მრავალი ღონისძიება იმართება, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი ყოველწლიური სამხედრო აღლუმი.

## შენობები მოედნის ირგვლივ
მოედანი გარშემორტყმულია შვიდი მთავარი შენობით:
* ეროვნული გალერეა და ისტორიის მუზეუმი (ჩრდილო-აღმოსავლეთით).
* ფინანსთა სამინისტრო (აღმოსავლეთით).
* მთავრობის სახლი (აღმოსავლეთით).
* სომხეთის რესპუბლიკის ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების სამინისტრო (სამხრეთით).
* სასტუმრო სომხეთი მარიოტი (დასავლეთით).
* საგარეო საქმეთა სამინისტრო (ჩრდილო-დასავლეთით).
* ტერიტორიული მოწყობის სამინისტრო (ჩრდილოეთით).

მოედანს ჩრდილო-დასავლეთიდან აკრავს შაუმიანის პარკი.

## გალერეა

File:Armenia Museum of Art and History.jpg|ეროვნული გალერეა და ისტორიის მუზეუმი
File:Yerevan, Government House, Government of Armenia, Republic Square, Armenia.jpg|ტრანსპორტის სამინისტრო და სომხეთის მთავრობის სახლი
File:2014 Erywań, Hotel Armenia Marriot (02).jpg|სასტუმრო სომხეთი მარიოტი
File:2014 Erywań, Budynek Ministerstwa Spraw Zagranicznych Armenii (01).jpg|საგარეო საქმეთა და ტერიტორიული მოწყობის სამინისტროთა შენობები
File:Yerevan at night, Republic Square, Yerevan, Armenia.jpg|მოედანი ღამით

## იხილეთ აგრეთვე
*ერევანი
*სომხეთის ისტორიის მუზეუმი

## რესურსები ინტერნეტში
*Republic Square WebCam

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
დჟარსარი

**დჟარსარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ ქარინჯიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2245 მეტრია და წარმოადგენს გუგარაცის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გუგარაცის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დიმაცი (მწვერვალი)

**დიმაცი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, სოფელ ჰაღარწინიდან ჩრდილო-დასავლეთით 5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2360 მეტრია და წარმოადგენს იჯევანის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* იჯევანის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დიმაცალერი

**დიმაცალერი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციაში, სოფელ სევაბერდიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 11 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3335 მეტრია და წარმოადგენს გეღამის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გეღამის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
სარგის ლუკაშინი

**სარგის ლუკაშინი** (; დ. 12 იანვარი, 1885 — გ. 1937) — სომეხი ბოლშევიკი პოლიტიკოსი. 

სარგის ლუკაშინი დაიბადა 1885 წლის 12 იანვარს, სომეხი ხალხით დასახლებულ ქალაქ დონის ნახიჩევანში, დონის როსტოვთან ახლოს, რუსეთის იმპერია იგი სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში. 1921–1922 წლებში, იგი კომუნისტური პარტიის პირველი მდივანია სომხეთში, 1922–1925 წლებში კი - სომხეთის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე. ლუკაშინი 1937 წელს, დიდი წმენდის პერიოდში მოკლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Сергей Лукьянович Лукашин.
* Сергей Лукьянович Лукашин (1885—1937). Фото.
* Срабионян Саркис Лусегенович.
* Справочник по истории Коммунистической партии и Советского Союза 1898—1991
*Срабіонян Саркіс Лусегенович
* http://www.knowbysight.info/LLL/04106.asp (ros.)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:ათეისტები
სომხეთის ხიდების სია

ქვემოთ მოცემულია სომხეთის ძირითადი ხიდების სია:

## რესურსები ინტერნეტში
*  სომხეთის ხიდები  
* სომხეთის ხიდები  

კატეგორია:სომხეთის ხიდები
სევანის ეროვნული პარკი

**სევანის ეროვნული პარკი** () — სომხეთის ერთ-ერთი დაცული ტერიტორია. ეროვნული პარკი სევანის ტბას და მის გარშემო ტერიტორიებს. ოფიციალურად სტატუსი მიიღო 1978 წელს. სევანის ეროვნულ პარკს გარემოს დაცვის სამინისტრო აკონტროლებს. თავის ფარგლებში ის მოიცავს კვლევით ცენტრს რომელიც ეკოსისტემებს, ასევე აწარმოებს კონსერვაციულ ღონისძიებებს. სევანზე თევზაობა რეგულირდება. სევანის ეროვნული პარკი ერთ-ერთია სომხეთის ორი ეროვნული პარკიდან (იხილეთ დილიჯანის ეროვნული პარკი).
## გალერეა

File:Boat on the Lake Sevan.jpg
File:Forest in Armenia, near Sevan.JPG
File:Sevan (5).jpg
File:Sevan (15).jpg
File:Birds sevan small.jpg
File:Vardenis lizard2.jpg
File:Ophisops elegans in Vardenis, Armenia.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*Khanjyan, Nazik. 2004. Specially protected nature areas of Armenia. Ministry of Nature Protection, Rep. Armenia. (გადმოსაწერი ფორმა იხილეთ აქ )

* Գեղարքունիքի մարզպետարանի կայք  
* Պաշտոնական կայք  

## ლიტერატურა
*Հայկական սովետական հանրագիտարան. სომხური საბჭოთა ენციკლოპედია 
*REC Caucasus. 2009. Report on the Status of Environmental Situation in Vardenis.  

კატეგორია:სომხეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1978 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
გულიანცის თემი

**გულიანცის თემი** () — თემი ჩრდილოეთ ბულგარეთში. შედის პლევენის ოლქში. თემის მოსახლეობაა 12 459 ადამიანი, ხოლო ფართობი შეადგენს 459.2 კმ²-ს. მოიცავს 12 დასახლებულ პუნქტს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი გულიანცი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბულგარეთის თემები
* ბულგარეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* პლევენის ოლქი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Gulyantsi Municipality website   

კატეგორია:პლევენის ოლქის თემები
კატეგორია:ბულგარეთის თემები
სომხეთის რესპუბლიკური პარტია

**სომხეთის რესპუბლიკური პარტია** () — პოლიტიკური პარტია სომხეთში, რომელიც დაარსდა 1990 წელს. პარტიას ჰყავს 140&nbsp;000-ზე მეტი წევრი. 1999–2018 წლებში იყო მმართველი პარტია. ამჟამად ეროვნულ კრებაში (პარლამენტში) წარმომადგენელი არ ჰყავს.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
სომხეთის კონსტიტუცია

**სომხეთის კონსტიტუცია** — სომხეთის რესპუბლიკის ძირითადი კანონი. მიღებულია 1995 წლის 5 ივლისის რეფერენდუმის შედეგად. კონსტიტუციის მიხედვით სომხეთი გამოცხადდა დემოკრატიულ, სუვერენულ, სოციალურ და სამართლებრივ სახელმწიფოდ, სადაც ხელისუფლება ეკუთვნის ხალხს.  ქვეყნის დედაქალაქად გამოაცხადა ერევანი. კონსტიტუცია შეიცვალა 2005 წლის 27 ნოემბრის რეფერენდუმის შემდეგ. კონსტიტუცია შედგება შესავლისა და 9 მუხლისაგან.

მმართველობის ფორმაა რესპუბლიკა.

## პრეზიდენტი 
კონსტიტუციის თანახმად ქვეყნის მეთაურია პრეზიდენტი. იგი არის აღმასრულებელი, საკანონმდებლო და სასამართლო ხელისუფლების ნორმალური ფუნქციონირების გარანტი. 

პრეზიდენტად შეიძლება აირჩიონ ნებისმიერი მოქალაქე, რომელიც ბოლო 10 წლის განმავლობაში ცხოვრობდ ასომხეთში, არ არის სხვა ქვეყნის მოქალაქე, რომელსაც არჩევნების დღისათის შეუსრულდა 35 წელი. პრეზიდენტს ირჩევენ 5 წლის ვადით. 

## საკანონმდებლო ხელისუფლება 
უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანოა ეროვნული კრება, რომელიც შედგება მაჟორიტარული  (41) და პროპოციული (90) წესით არჩეული დეპუტატისაგან. პარლამენტს ირჩევენ 5 წლის ვადით. დეპუტატად შეიძლება აირჩიონ პიროვნება, რომელსაც შეუსრულდა 25 წელი, უკანასკნელი 5 წლის განმავლობაში ცხოვრობს სომხეთში და არ არის სხვა ქვეყნის მოქალაქე.

## აღმასრულებელი ხელისუფლება 
პრეზიდენტი ეროვნული კრების ფრაქციებთან შეტანხმების შემდეგ ნიშნავს პრემიერ-მინისტრს, რომელიც მოიპოვებს პარლამენტის წევრთა უმრავლესობის მხარდაჭერას. პრემიერ-მინისტრთან შეთანხმებით ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს. 

## სასამართლო ხელისუფლება 
სომხეთში მოქმედებს პირველი ინსტანციის სასამართლო, სააპელაციო და საკასაციო სასამართლო, საჭიროების შემთხვავაში - სპეციალური სასამართლო. სასამართლო დამოუკიდებლობის გარანტია კონსტიტუცია. სომხეთის პროკურატურას ხელმძღვანელობს გენერალური პროკურორი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სომხეთის რესპუბლიკის კონსტიტუციის ტექსტი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკა
ედუარდ ნალბანდიანი

**ედუარდ ნალბანდიანი** (; დ. 16 ივლისი, 1956) — სომეხი დიპლომატი და სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2008—2018 წლებში. 

## კარიერა
1992–1998 წლებში, ედუარდ ნალბანდიანი ეგვიპტეში მოღვაწეობდა სომხეთის ელჩად. 1999 წელს, იგი საფრანგეთის ელჩად  დანიშნეს. ამ თანამდებობასთან ერთად, იგი ვატიკანის, ისრაელის და ანდორას ელჩიც იყო. სერჟ სარქისიანის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, 2008 წლის 14 აპრილს, ნალბანდიანი სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრად დაინიშნა .

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website of MFA RA 
* Официальный сайт МИД Армении 
* Regierung der Republik Armenien (armenisch, englisch, russisch)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია: მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
დემირქაზიქი

**დემირქაზიქი** () — მთა თურქეთში, ნიგდეს პროვინციაში. ტავრის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 3756 მ. აგებულია კირქვებით. მოქცეულია ალადაღლარის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. 1800 მ-მდე ტყითაა დაფარული, უფრო მაღლა ბუჩქნარი და მდელოა. დემირქაზიქზე სამთო ასვლებისას რეგულარულად ფიქსირდებოდა უბედური შემთხვევები. უკანასკნელი 56 წლის განმავლობაში მთამ 18 ალპინისტის სიცოცხლე შეიწირა.

## რესურსები ინტერნეტში
* დემირქაზიქი  

კატეგორია:თურქეთის მთები
სომხეთის მიწისძვრა (1679)

**1679 წლის სომხეთის მიწისძვრა** (აგრეთვე მოიხსენიებენ, როგორც **ერევნის მიწისძვრა** ან **გარნის მიწისძვრა**) მოხდა 1679 წლის 4 ივნისს სომხეთის რეგიონში, შემდეგ კი სპარსეთის იმპერიის ნაწილში.

მიწისძვრის შედეგად დაინგრა მრავალი შენობა. ერევნის უმთავრესი ნაგებობები დაზიანდა. ერევნის ციხესიმაგრე მთლიანად განადგურდა. იგივე ბედი ეწიათ პეტრე-პავლეს, კათოღიკესა და ზორავორის ეკლესიებსა და გეთსემანეს სამლოცველოსაც.

მთლიანად განადგურდა ახლომდებარე სოფელი კანაკერი. ასევე, სრულად დაინგრა გარნის წარმართული ტაძარიც. იმ მრავალ ეკლესიასა და მონასტერს შორის, რომლებიც მიწისძვრის შედეგად დაზიანდნენ იყვნენ ჰავუც-თარი, უშის წმინდა სარქისის მონასტერი, ოვანავანქი, გეღარდი და ხორ-ვირაპი.

## სქოლიო 
კატეგორია:მიწისძვრები სომხეთში
ერევნის ბოტანიკური ბაღი

სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის **ერევნის ბოტანიკური ბაღი** წარმოადგენს სომხეთის მცენარეთა კოლექციებზე პასუხისმგებელ ორგანოს. მდებარეობს სომხეთის დედაქალაქ ერევნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ავანის რაიონში და მოიცავს ნახევარუდაბნო ტერიტორიის დაახლოებით 80 ჰექტარ ფართობს. კოლექცია მოიცავს 200-ზე მეტი სახეობის ენდემურ, იშვიათ და შემცირებად მცენარეს და უზრუნველყოფს სომხური ფლორისა და სახეობათა ურთიერთქმედების შესწავლის საფუძველს შედარებით ბუნებრივ გარემოში.

## ისტორია 
ერევნის ბოტანიკური ბაღი გაიხსნა 1935 წელს ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სამი წლის შემდეგ გაიხსნა ბოტანიკური ინსტიტუტი. კოლექტიური სათბური 1939 წელს გაიხსნა 25 კვ. მეტრზე. 1944 წელს აშენდა ახალი სათბური, რომლის საერთო ფართობი 610 კვ. მეტრს შეადგენდა. იგი მოიცავდა ზამთრის ბაღს (106 კვ. მ.), სუკულენტურ მცენარეთა განყოფილებას, სუბტროპიკულ მცენარეთა განყოფილებას (126 კვ. მ.), ტროპიკულ მცენარეთა განყოფილებასა (126 კვ. მ.) და სახლის მცენარეთა სანაშენეს. 1950 წელს ბაღი ბოტანიკური ინსტიტუტის უდიდესი ნაწილი გახდა. 1954-1970 წლებში ბოტანიკური ინსტიტუტის დირექტორმა და ბოტანიკოსებმა ლ. ბ. მახათაძემ და ა. ო. მკრტჩიანმა თავი მოუყარეს კავკასიური ფლორის დიდ კოლექციას, ასე რომ, სომხეთის თითქმის ყველა მცენარე დაახლოებით 16 ჰექტარ ფართობზე იყო წარმოდგენილი. ამავე დროს შეიქმნა ვარდებისა და შროშნების დიდი ბაღები. გარდა ამისა, წარმოდგენილი იყო კავკასიის, ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპის, ციმბირისა და აღმოსავლეთ აზიის რეგიონები.

## ამჟამინდელი მდგომარეობა 
ამჟამად სომხეთის ბოტანიკური ბაღები არცთუ სახარბიელო მდგომარეობაში იმყოფებიან. საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად გაქრა პარკების ფინანსური რესურსებიც. 1988 წლის დიდი ენერგოკრიზისის დროს მრავალი ხე გასათბობად მოჭრეს. ბაღი კიდევ რამდენიმეჯერ დაზარალდა. დღესდღეობით, ბაღის სპეციალისტები დაზიანებათა აღმოფხვრასა და არსებული კოლექციის გაფართოებაზე ზრუნავენ. ენერგეტიკულმა კრიზისმა დააზიანა სათბურის კოლექციაც. ტროპიკული და სუბტროპიკული კოლექციები თითქმის მთლიანად განადგურდა. სრულად განადგურდა მინის ზედაპირი, სარწყავი და გათბობის სისტემები მწყობრიდან გამოვიდა, კედლები და თაროები ჩამოიქცა. სათბურმა მთლიანად შეწყვიტა ფუნქციონირება. მომდევნო წლებში სათბურმა ახალი დანაკარგები განიცადა, რაც გამოწვეული იყო მცენარეთათვის ოთახების გამუდმებული ცვლით ზამთარში, რის შედეგადაც დარჩენილი კოლექცია კიდევ უფრო შემცირდა. ამჟამად, ბოტანიკურ ბაღს არასაკმარისი ფინანსური მხარდაჭერის გამო სათანადოდ ფუნქციონირება არ შეუძლია. ბაღი ბოტანიკური ინსტიტუტის ნაწილს წარმოადგენს და ინსტიტუტის მწირი რესურსებით ფინანსდება, რაც შეუძლებელს ხდის მის სამეცნიერო და პროდუქტიულ მუშაობას.

## რესურსები ინტერნეტში
*Yerevan Botanic Garden at BGCI
*Yerevan Botanic Garden at WikiMapia

კატეგორია:სომხეთის ბოტანიკური ბაღები
კატეგორია:ერევნის ღირსშესანიშნაობები
იან პოტოცკი

**იან პოტოცკი** ( დ. 1761 — გ. 1815) — პოლონელი მეცნიერი, ისტორიკოსი, არქეოლოგი, ეთნოგრაფი, გეოგრაფი, რუსეთის აკადემიის ნამდვილი წევრი. XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში ისტორიული და არქეოლოგიური მიზნით მოიარა რუსეთის იმპერიის სამხრეთ ტერიტორიები, ყირიმი და კავკასია 1798 წელს. პოტოცკი განსაკუთრებით დაინტერესებული იყო სლავების ძველი ისტორიით, რასაც რამდენიმე მეცნიერული ნაშრომი მიუძღვნა. 1805 წელს ჩინეთში, გრაფ გოლოვკინის ელჩობის შემადგენლობაში ყოფნისას დაუახლოვდა იულიუს ფონ კლაპროთს. პოტოცკის ნაშრომი „მოგზაურობა ასტრახანის სტეპებსა და კავკასიაში“ გამოსცა კლაპროთმა 1829 წელს, ფრანგულ ენაზე მისი სიკვდილის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Jan Potocki  Histoire anciènne du gouvernement de Volhynie : pour servir de suite à l'histoire primitive des peuples de la Russie, Sankt Petersbourg 1805 
* "English-language Sources of Biographical Information about Jan Potocki," *Looking for the Manuscript Found in Saragossa*, accessed April 17, 2015
*  – includes image of Polish stamp commemorating Potocki's flight

კატეგორია:დაბადებული 1761
კატეგორია:გარდაცვლილი 1815
კატეგორია:პოლონელი ეთნოლოგები
კატეგორია:პოლონელი ეგვიპტოლოგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ერვანდ ზახარიანი

**ერვანდ ზახარიანი** (; დ. 14 მაისი, 1946) — სომხეთის ეკონომიკური, საზოგადოებრივი და პოლიტიკური მოღვაწე, სომეხი პოლიტიკოსი, ერევნის ყოფილი მერი და სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის წევრი.

## ბიოგრაფია
ერვანდ ზახარიანი დაიბადა 1946 წლის 14 მაისს აზერბაიჯანის სსრ-ში. 1968 წელს, მან დაამთავრა ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, 1887-1888 წლებში კი - სწავლობდა მოსკოვის აკადემიაში. 1991 წელს, ზახარიანმა დაიცვა დისერტაცია და მიენიჭა ეკონომიკის მეცნიერის ხარისხი, 1998-2000 წლებში სომხეთის ტრანსპორტის მინისტრის, ხოლო ამჟამად სომხეთის ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრია.

## პირადი ცხოვრება
ერვანდ ზახარიანი ქორწინებაშია და ჰყავს 3 შვილი.

## რესურესები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია 
* Հայաստանի Հանրապետության կառավարության կայք

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ერევნის მერები
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰრანუშ აკოფიანი

**ჰრანუშ აკოფიანი** (; დ. 12 აპრილი, 1954) — სომხეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, სომხეთის დიასპორის მინისტრი 2008 წლის 1 ოქტომბრიდან და სომხეთის გენერალური ასამბლეის ყველაზე ხანგრძლივი მმართველობის მქონე ქალბატონი.

იგი სომხეთის პარლამენტის 7 წევრიდან ერთ-ერთი ქალბატონია. აკოფიანი არის პირველი ქალი სომხეთში, ვინც თანამდებობაზე პროპორციული არჩევნებით კი არა, არამედ მაჟორიტარული არჩევნების საფუძველზე მოვიდა. 2005 წელს, მან შემოიღო სომხეთის გენდერული კვოტირება იმ მიზნით, რომ ხელი შეეწყო სომეხი ქალების არჩევნებში მონაწილეობის მიღებისათვის. 2008 წლის 1 ოქტომბერს, ჰრანუშ აკოფიანმა დაიკავა სომხეთის დიასპორის მინისტრის თანამდებობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია 
* Грануш Акопян– защитница ненормальных 

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დვინის მიწისძვრა (893)

**დვინის მიწისძვრა** — სომხეთში მომხდარი მიწისძვრა 893 წლის 28 დეკემბერს. მიწისძვრა 6 მაგნიტუდით და IX ინტენსიურობით ხასიათდებოდა. შედეგად განადგურდა ქალაქი დვინი და დაიღუპა 30000-მდე ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები სომხეთში
კილიკიის მიწისძვრა (1268)

**კილიკიის მიწისძვრა** — 1268 წელს მომხდარი მიწისძვრა კილიკიის სომეხთა სამეფოში, ქალაქ ადანასთან (დღევანდელი თურქეთის ტერიტორია). მიწისძვრა 7 მაგნიტუდიანი იყო და მას 60 000-მდე ადამიანი ემსხვერპლა.

## სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები სომხეთში
ზანგეზურის მიწისძვრა (1931)

**ზანგეზურის მიწისძვრა** — სომხეთში, ზანგეზურის ქედთან მომხდარი მიწისძვრა 1931 წლის 27 აპრილს. მიწისძვრა 6.5 მაგნიტუდით ხასიათდებოდა. მას 2890 ადამიანი ემსხვერპლა, ასევე განადგურდა 57 პატარა სოფელი სიუნიქის პროვინციაში, 46 კი აზერბაიჯანში.

## სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები სომხეთში
კატეგორია:მიწისძვრები აზერბაიჯანში
სომხეთის დემოკრატიული პარტია

**სომხეთის დემოკრატიული პარტია** () — პოლიტიკური პარტია სომხეთში. დაარსდა 1991 წელს. პარტიას არასდროს ჰყოლია წარმომადგენლები მთავრობასა და პარლამენტში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Партия 
* Справка о партии 

კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
სახალხო პარტია (სომხეთი)

**სახალხო პარტია** () — პოლიტიკური პარტია სომხეთში. 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ხმების 2.74% მიიღო და  ვერცერთი მისი წარმომადგენელი ვერ მოხვდა პარლამენტში.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2007 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
სომხეთის სახალხო პარტია

**სომხეთის სახალხო პარტია** () — პოლიტიკური პარტია სომხეთში. პარტიას არასდროს ჰყოლია წარმომადგენლები პარლამენტში. 2003 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში პარტიის წარმომადგენელმა მეორე ადგილი დაიკავა ხმების 27.4%-ით.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2003 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
წითელი ხიდი (ერევანი)

**წითელი ხიდი** (; ასევე, ცნობილი, როგორც **რაზდანის ძველი ხიდი** და **ხოჯა ფლავის ხიდი**, ) — XVII საუკუნის ხიდი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდინარე რაზდანზე.

## სახელი 
ხიდს „წითელი“ ერქვა იმიტომ, რომ წითელი ტუფით იყო აგებული. მას, ასევე, უწოდებდნენ ხოჯა ფლავის ხიდს, რადგანაც მას რეკონსტრუქცია მდიდარმა კაცმა, ხოჯა ფლავმა ჩაუტარა.

## აღწერილობა 
ხიდის საერთო სიგრძე 80 მეტრს, ხოლო სიმაღლე 11 მეტრს შეადგენდა. მას 4 თაღი ჰქონდა, რომელთაგან ორი ცენტრში, დანარჩენი ორი კი მდინარე რაზდანის სანაპიროებზე იყო განთავსებული.

## ისტორია 
1679 წლის მიწისძვრამდე ამავე ადგილას არსებობდა ხიდი, რომელიც მიწისძვრამ დაანგრია. იგი უზრუნველყოფდა ერევნის ციხესიმაგრისა (ერევნის არარატის ღვინის ქარხნის ადგილას) და არარატის დაბლობის ეკონომიკურ კავშირებს.

## გალერეა 

File:Red bridge, Yerevan.jpg|
File:Կարմիր կամուրջ.jpg|
File:August von Haxthausen. Transcaucasia. Bridge and fortress at Erivan.jpg

## ლიტერატურა
*  Tadevos Hakobyan; ԵՐԵՎԱՆԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ (1500–1800 ԹԹ.) *(History of Yerevan (1500-1800)*, 1971, Publishing of YSU, p. 373

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ხიდები
დიმაცლერი

**დიმაცლერი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციაში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3310 მეტრია და წარმოადგენს გეღამის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გეღამის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
გაგიკ ბეგლარიანი

**გაგიკ ბეგლარიანი** (; დ. 1 იანვარი, 1964) — სომეხი პოლიტიკოსი, ერევნის ყოფილი მერი და სომხეთის ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრი 2012 წლის 16 ივნისიდან.

## კარიერა
2009 წლის 4 მარტს, იგი დაინიშნა ერევნის მერის მოვალეობის შემსრულებლად, ხოლო ამავე წლის 31 მაისის მუნიციპალურ არჩევნებში სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის გამარჯვების შემდეგ, 8 ივნისს მან ერევნის მერის თანამდებობა დაიკავა.

2010 წლის 8 დეკემბერს, პლასიდო დომინგოს კონცერტზე მომხდარი ინციდენტის შემდეგ, ბეგლარიანი თანამდებობიდან გადადგა  .

2012 წლის 16 ივნისს, იგი დაინიშნა ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრად 
. 

გაგიკ ბეგლარიანი სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ფიზიკისა და მათემატიკის სკოლაში (1978-1981) და ერევნის ეკონომიურ ეროვნულ ინსტიტუტში (1981-1985). 2004 წელს მან დაიცვა დისერტაცია თემაზე: "ძირითადი სოციალური პრობლემები საზოგადოების მართვის სფეროში".

## პირადი ცხოვრება
გაგიკ ბეგლარიანი ქორწინებაშია და ჰყავს 2 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გაგიკ ბეგლარიანის ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ერევნის მერები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ეროვნული თვითგამორკვევის კავშირი

**ეროვნული თვითგამორკვევის კავშირი** () — პოლიტიკური პარტია სომხეთში. დაარსდა 1987 წელს და მიზნად ისახავდა სომხეთის საბჭოთა კავშირისგან გათავისუფლებას. პარტიამ ყველა არჩევნებში მიიღო მონაწილეობა, რომელიც დამოუკიდებელი სომხეთის ისტორიაში ჩატარებულა, გარდა 2007 წლის საპარლამენტო არჩევნებისა.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
დედა (ნოველა)

**დედა** () — ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობა, რომელიც გამოქვეყნდა 1914 წელს გამოცემულ ნოველათა კრებულში დუბლინელები.

## მოთხრობა 
ამბავი იწყება მისტერ ჰოლოჰანის მოკლე აღწერით, რომელიც მუშაობს ირლანდიის კულტურული საზოგადოებისთვის და აწყობს ღონისძიებებს. მას ახლაც დაგეგმილი აქვს კონცერტების სერია. ჰოლოჰანს ცუდი ფეხი აქვს. ჩვენ ნოველაში ასევე ვეცნობით მისის კერნეის, რომელიც ჩამოყალიბებული ქალბატონი იყო პატარა ასაკიდანვე. მას აშინებდა თავისი კლასის მამაკაცებთან ურთიერთობა და სწორედ ამიტომ, მათ „ჯინაზე“, ცოლად გაჰყვა მუშათა კლასის წარმომადგენელ მისტერ კერნეიზე. მისი ქალიშვილი კეტლინი დადის ძვირადღირებულ სკოლაში და სწავლობს პიანინოზე დაკვრას. მისის კერნეი გადაწყვეტს გამოიყენოს ირლანდიის აღორძინების დღე, ოჯახური მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად. მოახერხა, რომ მისი ქალიშვილი კეტლინი მისტერ ჰოლოჰანს ყურადრების ცენტრში მოხვედრილიყო. მისტერ ჰოლოჰანმა ის კონცერტების სერიაში ჩასვა და მისის კერნეისთან ერთად დაიწყო გოგონას გამოსვლის დაგეგმვა. პირველ კონცერტს ცოტა დამსწრე ჰყავდა. მეორე კონცერტს გაცილებით მეტი დამფინანსებელი ჰყავდა, თუმცა მისის კერნეი ღელავდა დამსწრე საზოგადოების განწყობაზე და კულტურის სამსახურის მდივანზე, მისტერ ფიცპატრიკზე. მესამე კონცერტი საერთოდ გაუქმდა. მისის კერნეი ეჭვობდა, რომ მის ქალიშვილს კონტრაქტით დადგენილ თანხას არ გადაუხდიდნენ, თუმცა გადაჭრით კითხვაზე პასუხი ვერც ფიცპატრიკისგან მიიღო და ვერც ჰოლოჰანისგან. ბოლო კონცერტზე მისის კერნეი ქმართან ერთად მივიდა მოსალოდნელი კამათის გამო. ვერც კონცერტის საღამოს მიიღო მისის კერნეიმ თანხმობა თანხის სრულად გადახდასთან დაკავშირებით და დაჟინებით მოსთხოვა შვილს არ დაერკა იქამდე მანამ არ გადაუხდიდნენ. დავის გაგრძელებას ხელი შეუშალა ფიცპატრიკმა, რომელიც ქალს დაპირდა რომ თანხას აუცილებლად გადაუხდიდნენ ოღონდ ნაწილ-ნაწილ. მიუხედავად იმისა, რომ კონცერტის პირველმა ნაწილმა წარმატებით ჩაიარა, ფიცპატრიკმა შემსრულებლები დაახასიათა როგორც არაპროფესიონალები და მლიქვნელები. მისის კერნეის, შესვენების დროს უთხრეს რომ თანხას რამდენიმე დღეში მისცემდნენ რაზეც ქალბატონი აღშფოთდა, ქალიშვილს დაკვრა აუკრძალა და ოჯახთან ერთად დატოვა კონცერტი. ნოველაში ასახულია დედის გაუმაძღრობა და ფხუკიანობა, ასევე მისი გამოუცდელობა და „კულტურული“ საზოგადოების მანკიერი მხარეები.

## რესურსები ინტერნეტში 
*სრული ტექსტი

კატეგორია:ჯეიმზ ჯოისის ნაწარმოებები
დავთაშენის ხიდი

**დავთაშენის ხიდი** ან **დავითაშენის ხიდი** () — ხიდი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდინარე რაზდანზე. ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს არაბკირის რაიონის ვაღრშიანის ქუჩასა და დავთაშენის რაიონის სასნა ძრერის ქუჩას. სამშენებლო სამუშაოები დაიწყო 1970-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლების მიერ, თუმცა მალევე შეჩერდა. ხიდის მშენებლობა მხოლოდ 1996 წელს დასრულდა.

ხიდი დააპროექტა არქიტექტორმა რაფაელ ისრაელიანმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ხიდები
რაზდან-გორგეს აკვედუკი

**რაზდან-გორგეს აკვედუკი** () — აკვედუკი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდინარე რაზდანზე. დააპროექტა არქიტექტორმა რაფაელ ისრაელიანმა. მშენებლობა დასრულდა 1950 წელს. აგებულია ნაცრისფერი ბაზალტის ქვით. მისი სიგრძე შეადგენს 100 მეტრს, ხოლო სიგანე — 5 მეტრს. 

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ხიდები
სომხეთის დროშების სია

დროშების სია, რომლებიც დაკავშირებულია სომხეთთან.

## ისტორიული
## თანამედროვე
## მუნიციპალიტეტები
## იხილეთ აგრეთვე
* სომხეთის დროშა
* სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროშა

კატეგორია:სომხეთის ეროვნული სიმბოლოები
სომხეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა

**სომხეთის ეროვნული ბიბლიოთეკა** () — ეროვნული საჯარო ბიბლიოთეკა სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. დაარსდა 1832 წელს, როგორც ერევნის სახელმწიფო გიმნაზიის ნაწილი. ბიბლიოთეკა მთელი რესპუბლიკის კულტურულ საცავს წარმოადგენს.

ბიბლიოთეკის ამჟამინდელი შენობა 1939 წლით თარიღდება და მდებარეობს კენტრონის რაიონში, თერიანის ქუჩაზე. იგი დააპროექტა არქიტექტორმა ალექსანდრე თამანიანმა შვიდი მილიონი წიგნის დასატევად. 1925-1990 წლებში ბიბლიოთეკა ალექსანდრე მიასნიკიანის სახელს ატარებდა.

ამჟამად, ბიბლიოთეკის ფონდი 6,6 მილიონ წიგნს მოიცავს.

## უძველესი ნიმუშები 
* ბიბლიოთეკის უძველესი ნაბეჭდი წიგნია ურბატაგირკი, გამოცემულია ვენეციაში 1512 წელს.
* ბიბლიოთეკის უძველესი რუკა თარიღდება 1695 წლით, გამოცემულია ამსტერდამში.
* ბიბლიოთეკის უძველესი გაზეთია აზდარარი, გამოცემულია ჩენაიში 1794 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მატენადარანი

## რესურსები ინტერნეტში
*სომხეთის ეროვნული ბიბლიოთეკის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხური კულტურა
კატეგორია:ეროვნული ბიბლიოთეკები
კატეგორია:სომხეთის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
კარლ პეისონელი

**კარლ პეისონელი** ( დ. 1727 — გ. 1790) — ფრანგი პოლიტიკოსი, დიპლომატი და სწავლული. 1753-57 წლებში იყო ყირიმის კონსული. 1787 წელს გამოვიდა მისი ორტომიანი თხზულება „ტრაქტატი შავი ზღვის ვაჭრობის შესახებ“, რომელშიც დეტალურად იყო აღწერილი ჩერქეზეთის საექსპორტო და საიმპორტო ვაჭრობა.

## ლიტერატურა 
**Pierre Larousse*, *Grand Dictionnaire universel du XIXe siècle*, vol. XII, 1874, 

კატეგორია:დაბადებული 1727
კატეგორია:გარდაცვლილი 1790
კატეგორია:ფრანგი დიპლომატები
ჰოვანეს თუმანიანის სახელობის ერევნის თოჯინების თეატრი

**ჰოვანეს თუმანიანის სახელობის ერევნის თოჯინების თეატრი** () — თოჯინების თეატრი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. გაიხსნა 1935 წლის 1 ივნისს. თეატრის პირველი დირექტორი იყო ვარია სტეფანიანი. 1938 წელს ეწოდა ჰოვანეს თუმანიანის სახელი. 1950-1957 წლებში თეატრი დაკეტილი იყო. ხელახლა გაიხსნა 1957 წლის 27 ივლისს.

თეატრში, ასევე, განთავსებულია პავლოს ბოროიანის სახელობის თოჯინების მუზეუმი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის თეატრები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
დივასარი (მწვერვალი)

**დივასარი** () — მთა აზერბაიჯანსა და სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინცისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე, სოფელ ვერინ-შორჟიდან სამხრეთ-დასავლეთით 8 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3072 მეტრია და წარმოადგენს ვარდენისის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ვარდენისის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:სომხეთის მთები
რაზდანის დიდი ხიდი

**რაზდანის დიდი ხიდი** (), ასევე, ცნობილი, როგორც **კიევის ხიდი** () — თაღოვანი ხიდი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდინარე რაზდანზე. ხიდი ერთმანეთთან აკავშირებს არაბკირის რაიონის კიევის ქუჩასა და მალათია-სებასტიის რაიონის ლენინგრადის ქუჩას. დააპროექტა არქიტექტორმა გრიგორ აღაბაბიანმა და შენდებოდა 1949-1956 წლებში. 

ხიდის მიმდებარე ტერიტორიაზე მდებარეობს კარენ დემირჩიანის სპორტულ-საკონცერტო კომპლექსი და თუმანიანის პარკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.tripadvisor.co.uk
* www.istockphoto.com

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ხიდები
დიტასარი

**დიტასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციაში, სოფელ მეღრაძორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 6 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2432 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დიტავანქი

**დიტავანქი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქისა და ვაიოცძორის პროვინციების საზღვარზე. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2835 მეტრია და განლაგებულია გეღამისა და ვარდენისის ქედების შეერთების ადგილას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* გეღამის ქედი
* ვარდენისის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დიტაქარი (მწვერვალი)

**დიტაქარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ აჰნიძორიდან ჩრდილო-დასავლეთით 5,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2190 მეტრია და წარმოადგენს ბოვაქარის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ბოვაქარის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
შეყვარებულების პარკი

**შეყვარებულების პარკი** () — საჯარო პარკი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, ბაღრამიანის ავენიუზე. პარკი კენტრონის რაიონის 1,6 ჰა-ს მოიცავს. 2005 - 2008 წლებში შეყვარებულების პარკი მთლიანად გარემონტდა და 2008 წლის ნოემბერში ხელახლა გაიხსნა. სარემონტო საქმიანობას ბოღოსიანის ფონდი და ალბერტ ბოღოსიანი ხელმძღვანელობდა.

## ფაქტები პარკის შესახებ
* მთლიანი ფართობი: 1,6 ჰექტარი
* მწვანე საფარი: 1,05 ჰექტარი
* ხეების რაოდენობა: 370
* წყლის ფართობი: 0.11 ჰა
* ჩანჩქერების რაოდენობა: 4

### პარკში მიმდინარე ღონისძიებები
* აქ აღინიშნება სომხური ეროვნული დღესასწაულები
* ღია ცის ქვეშ კითხვის ფესტივალი
* მუსიკალური ფესტივალები
* ცოცხალი კონცერტები
* გამოფენები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
*Երևանի Սիրահարների այգու պաշտոնական կայք  
*Աչաջուրի պաշտոնական կայք 

კატეგორია:ერევნის პარკები
მანასკერტის ბრძოლა (1915)

**მანასკერტის მრძოლა** — გაიმართა 1915 წელს, რომელიც  ერთ-ერთი პირველი იყო კავკასიის ფრონტზე, პირველი მსოფლიო ომის დროს. საომარი მოქმედებები მიმდინარეობდა აღმოსავლეთ თურქეთის ტერიტორიაზე. მიუხედავად ცოცხალი ძალების დიდი დანაკარგებისა როგორც თურქეთის ასევე რუსეთის მხარეს, ბრძოლის ბედზე ამას დიდი გავლენა არ მოუხდენია, თუმცა რუსებს გაუჩნდათ მცირე ტაქტიკური უპირატესობა. 

1915 წლის 10 ივლისს კავკასიის არმიის მეოთხე კორპუსის გენერალმა ოგანოვსკიმ დაიწყო შეტევა მანასკერტის დასავლეთით მდებარე შემაღლებული ადგილების დასაკავებლად. ამასთან იგი ითვალისწინებდა თურქეთის არმიის მცირერიცხოვნებას რუსეთთნ შედარებით. გენერალ ოგანოვსკის წინააღმდეგ იბრძოდა თურქეთის რამდენიმე დივიზია, სულ ორმოცი ათასამდე ჯარისკაცით, რის შესახებაც ოგანოვსკისთვის წინასწარ არ იყო ცნობილი. 16 ივლისს ოსმალეთის არმია გადავიდა კონტრ-შეტევაზე აბდულა ქერიმ-ფაშას მეთაურობით, რიცხობრივი უპირატესობით ერთი სამზე თურქების სასარგებლოდ. ოგანოვსკის რაზმებმა უკან დაიხიეს და დაკარგეს საბრძოლო მასალებით დატვირთული მატარებელი. ამ ფაქტის შესახებ მხოლოდ 22 ივლისს შეიტყო კავკასიის ფრონტის მეთაურმა იუდენიჩმა. 

იუდენიჩის ბრძანებით რუსული არმია სწრაფად იქნა გადაჯგუფებული მანასკერტის მიმართულებით და გადავიდა კონტრ-შეტევაზე 22000 ქვეითისა და კავალერისტის შემადგენლობით, კაზაკთა მხედრობამ შეძლო ექვსი ათასი თურქის ტყვედ აყვანა. მანასკერტი რუსების მიერ იქნა აღებული. რუსების დანაკარგი შეადგენდა 7000 მეომარს, ხოლო თურქების ცოცხალი ძალის დანაკარგი უცნობია.

## შედეგი 
1915 წელს კავკასიის ფრონტზე მთლიანობაში სიმშვიდე იყო. რუსეთში მას განიხილავდნენ, როგორც მეორე ხარისხოვანს, პოლონეთის მთავარ ფრონტთან შედარებით. მანასკერტის აღებას დიდად არაფერი შეუცვლია საომარ მოქმედებებში, თუმცა სასარგებლოდ წაადგა რუსული საზოგადოების მძიმე მორალურ მდგომარობას, რომელიც შეიქმნა გერმანიის ფრონტზე რუსული ძალების დიდი დანაკარგის გამო.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:კავკასიის ფრონტის ბრძოლები
კატეგორია:1915 წლის ბრძოლები
ლიონის პარკი

**ლიონის პარკი** (), უფრო მეტად ცნობილია, როგორც **თოხმახი** () — საზოგადოებრივი პარკი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, მდებარეობს ერებუნის რაიონის აღმოსავლეთ ნაწილში. მოიცავს 17 ჰექტარს. პარკში მდებარეობს ტბა ვარდავარი, რომლის ფართობიც 8 ჰექტარს შეადგენს. პარკი ხელახლა გაიხსნა 2011 წელს და ეწოდა ქალაქ ლიონის სახელი ორ ქალაქს შორის არსებული პარტნიორობის ნიშნად.

## გალერეა 

File:Lyon park, the entrance.jpg|
File:Vardavar lake3, Yerevan.jpg|
File:Vardavar lake, Yerevan1.jpg|
File:Vardavar lake1, Yerevan.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის პარკები
ჩანჩურა

**ჩანჩურა** — მიხეილ ჯავახიშვილის  პირველი მოთხრობა. პირველად გამოქვეყნდა 1903 წელს გაზეთ ცნობის ფურცელში.

## მოთხრობის სიუჟეტი 
ჩანჩურა ერთი ჩვეულებრივი მათხოვარია, რომელიც თბილისის ერთ-ერთ უბანში ცხოვრობს. ზოგჯერ პარვით, ზოგჯერ კი მოწყალებით ირჩენს თავს. მაგრამ, ამავდროულად ის უბნის მასხარაცაა. ერთი ყასბის 12 წლის შვილი არტუშა მასზე გადაკიდებულია და მუდმივად დასცინის. ჩანჩურა თავს მეპურე სიმონას აფარებს, რომელიც საძინებელს და გამხმარ პურს აჭმევს.

ერთხელ არტუშა მისი ძაღლისა და ჩანჩურას ორთაბრძოლას მოაწყობს. ფილტვს მათ შორის ჩააგდებს და სანახაობას დაელოდება. ბრძოლაში ძაღლი გაიმარჯვებს, ხოლო ჩანჩურა ძლიერ დაზარალდება. მათ ჩხუბს ჟანდარმი გააჩერებს. გაოგნებული ჩანჩურა კი ეტლში ჩავარდება. მას ჟანდარმი სავადმყოფოში წაიყვანს, მაგრამ მეორე დღეს დაიღუპება.

## პერსონაჟები
*"**ჩანჩურა**" - მთავარი პერსონაჟი, მათხოვარი. 
*"**არტუშა**" - ყასბის შვილი.
*"**სიმონა**" - ხაბაზი.
*"**პეტროვი**" - ჟანდარმი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*პერსონაჟთა სახეები ჯავახიშვილის შემოქმედებაში

## სქოლიო
კატეგორია:მიხეილ ჯავახიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული მოთხრობები
ფამბაკი

**ფამბაკი** () — მდინარე ლორეს პროვინციაში, სომხეთის ჩრდილოეთ ნაწილში. მდინარე დებედას შენაკადი. სათავეს იღებს ფამბაკის მთებში და მიედინება აღმოსავლეთით, ბაზუმის მთიანეთის ხეობების გასწვრივ. საბოლოოდ ჩაედინება მდინარე დებედაში ძორაგიუღის მახლობლად. რომელიც საბოლოოდ მტკვარში ჩაედინება.
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მდინარეები
გეტარი

**გეტარი** (, ძველი სახელი **გედარი**) — მდინარე კოტაიქის პროვინციაში, სომხეთის დედაქალაქ ერევნის ცენტრალურ ნაწილში. მდინარე სათავეს სოფელ მაიაკოვსკის მახლობლად, გეღამის მთებში იღებს. საბოლოოდ გეტარი ერევნის გარეუბანში მდინარე რაზდანში ჩაედინება. მდინარის სიგრძე დაახლოებით 24 კილომეტრია. 
## ხიდი
1664 წელს მდინარე გეტარზე, ძველი ნორკის რაიონის მახლობლად, ერევნის ზოოპარკის მოპირდაპირე მხარეს ვინმე არქიტექტორმა გრიგომა ააშენა ხიდი. წარსულში ხიდს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა, რადგან ის იყო ერთადერთი გზა ჩრდილოეთიდან ერევნის გადასაკვეთად. ის იყო ერთ-ერთი იმ ნაგებობებს შორის, რომელიც 1679 წლის სომხეთის მიწისძვრას უვნებელი გადაურჩა. საბჭოთა კავშირის დროს ხიდი გარემონტდა და სახელმწიფო დაცვას გადაეცა.
## ღვარცოფები
მდინარე გეტარმა არაერთხელ შეუქმნა საფრთხე მოსახლეობას ღვარცოფებით. მათ შორის ყველაზე დასამახსოვრებლი 1860, 1866, 1873, 1912, 1923, 1924, 1946, 1947 და 1950 წლების ღვარცოფები იყო.

ბოლო ყველაზე დამანგრეველი ღვარცოფი 1946 წლის 25 მაისს მოხდა. ღვარცოფმა 800 სახლი დაანგრია და 630 სერიოზულად დააზიანა.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მდინარეები
ნორა (კუნძული)

**ნორა** () — კუნძული დაჰლაკის არქიპელაგში, წითელ ზღვაში ერიტრეის ნაპირებთან. ფართობი — 105,15 კმ². კუნძულის სიგრძე შეადგენს 17,0 კმ-ს, სიგანე — 16,3 კმ-ს. სიმაღლე — 37 მეტრი ზღვის დონიდან (ჩრდილო-აღმოსავლეთში). კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 373 ადამიანს. (2009 წელი). დაჰლაკის არქიპელაგის დანარჩენი ორი დასახლებული კუნძულის მსგავსად (დაჰლაკი და დოჰული), კუნძულის მოსახლეობა ლაპარაკობს დაჰლიკის ენაზე. კუნძულის მთავარი დასახლებული პუნქტია — ნორა.

## სქოლიო
კატეგორია:არქიპელაგები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:ერიტრეის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
დრახტასარი

**დრახტასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ვაიოცძორის პროვინციაში, სოფელ ელფინიდან აღმოსავლეთით 3,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2209 მეტრია და წარმოადგენს ქარკატარის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ქარკატარის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დრანდატაფი (მწვერვალი)

**დრანდატაფი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, სოფელ იეღეგნუტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 3 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1585 მეტრია და წარმოადგენს ბოვაქარის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ბოვაქარის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
დრუნქასარი (მწვერვალი)

**დრუნქასარი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს სიუნიქის პროვინციაში, სოფელ არევისიდან სამხრეთ-დასავლეთით 6,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2705 მეტრია და წარმოადგენს ზანგეზურის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ზანგეზურის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ელაკი (მწვერვალი)

**ელაკი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციაში, სოფელ ჯუჯევანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1361 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
აუზი (რომანი)

**აუზი** — თამაზ ჭილაძის რიგით მესამე რომანი. პირველად გამოიცა 1972 წელს.

## რომანის შესახებ 
რომანი თარგმნილია მრავალ ყოფილ საბჭოთა კავშირის ენაზე, მათ შორის რუსულად, პოლონურად და ესტონურად. რომანი ფსიქოლოგიური ხასიათისაა და მაგიური რეალიზმის ჟანრში დაწერილი ერთ-ერთი პირველი ქართული ნაწარმოებია.
რომანის სიუჟეტი გამოგონილ ზღვისპირა ქალაქში ვითარდება, ბათუმის მახლობლად. ნაწარმოებში მრავალი პერსონაჟის რამდენიმე დღიანი ისტორია, რომლებიც ერთმანეთს კვეთენ. მწერალი არაქრონოლოგიურად გადმოსცემს სიუჟეტურ ხაზს და ზოგჯერ წარსულსაც რთავს ტექსტში.

## რომანის სიუჟეტი
მთავარი გმირი ახალგაზრდა, 20 წლის მესაყვირე ბეკოა, რომელიც რესტორანში უკრავს და 27 წლის განათხოვარი და შვილიანი ზინა უყვარს. ეს ამბავი მთელმა ქალაქმა იცის და ამის გამო ბეკოს მშობლების მუდმივ განრისხებას იწვევს. თუმცა ის ზინასთან დასაახლოებლათ მის შვილს, დათოს უმეგობრდება და ხშირად მასთან ერთად ატარებს დროს. ზინას ყოფილი ქმარი კი მსახიობი თეიმურაზია, რომელიც დაქორწინებიდან მალევე მიხვდა დაშვებულ შეცდომას. ამ შეცდომას კი მამამისი ნიკო ასწორებს და ზინას ფულით უზრუნველყოფს.

აღსანიშნავია რესტორნის მომღერალი ლილისა და მოცურავე ირაკლის სასიყვარულო ისტორია, რომელიც პარალელურად ვითარდება. რომანში ასევე შემოდის თავად მწერალი, რომელიც პირველ პირში გვიყვება ისტორიას. ქალაქში ცხოვრობს საბავშვო მწერალიც, რომელსაც ჰყავს მოსამსახურე ბონდო ლეჟავა, მეტსახელად - სპინოზა. თავისი არაადეკვატური საქციელითა და ორლულიანი თოფით ის ქალაქში განთქმულია და ხალხი მას მუდმივად ერიდება. სწორედ მწერალს - გიორგი გეგეჭკორს აქვს სახლში დიდი აუზი სადაც ბეკო და მისი თანაკურსელები გადაძვრებიან და თანსაცმლით იბანავებენ. სპინოზა იარაღით გამოვარდება, მაგრამ მწერალი ახალგაზრდებს არ გაუბრაზდება და ზღაპარს უამბობს ბეჰემოთ მურთაზის შესახებ.

ერთ დღეს ბეკო დათოს ზღვისპირას წაიყვანს და თან საყვირს წაიღებს. როდესაც ითამაშებენ, ბეკოს წასვლა მოუწევს და დათოს სანაპიროზე დატოვებს საყვირთან ერთად. როდესაც დაბრუნდება აღმოაჩენს, რომ ბავშვი გამქრალა. ქალაქში კი ყველა მის ძებნას დაიწყებს. ბეკოს მისი ყოფილი მასწავლებელიც შეხვდება და ამ ამბავს უამბობს და შემდეგ გასაოცრად ბეკოს ბავშვის მოტაცებაში დაადანაშაულებს. აღმოჩნდება, რომ მთელი შეიარაღებული ქალაქი და მილიცია მას დაეძებს. ბეკო მაშინვე გაიქცევა და მატარებლით სოხუმში გაქცევას გადაწყვეტს. მეორე დღეს რკინიგზის თანამშრომელი დააპურებს და მატარებელზე გაუშვებს. ამავე დროს ირკვევა, რომ ზინამ თავისი შვილი თბილისში წაიყვანა. ბეკოს ყოველგვარი იმედი გადაეწურება. ამავე დროს სპინოზა მის საძებრად გამოეშურება. სოხუმში ისინი ერთსა და იმავე ადგილას, ხანძარმოკიდებულ შენობაში წააწყდებიან ერთმანეთს, რაც ბეკოსთვის საბედისწერო აღმოჩნდება.

## პერსონაჟები 
* ბეკო ასორდია - ახალგაზრდა მესაყვირე
* ზინა - განათხოვარი ქალი, რომელიც ბეკოს უყვარს.
* თეიმურაზი - ზინას ყოფილი ქმარი
* ნიკო - თეიმურაზის მამა
* ალექსანდრე - ბეკოს მამა
* ნუცა - ბეკოს დედა
* დათო - ზინას შვილი
* გიორგი გეგეჭკორი - მწერალი
* ბონდო ლეჟავა
* ლილი - მომღერალი
* ირაკლი - ლილის შეყვარებული

## რესურსები ინტერნეტში
* რომანი Goodreads.com–ზე

## სქოლიო
კატეგორია:თამაზ ჭილაძის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:1972 წლის რომანები
კატეგორია:ფსიქოლოგიური რომანები
კატეგორია:მაგიური რომანები
ელტუნი

**ელტუნი** () — მთა სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციაში, მდინარე მარტუნის მარცხენა ნაპირზე, სოფელ გეღჰოვიტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 8 კილომეტრში. მწვერვალის სიმაღლე ზღვის დონიდან 2790 მეტრია და წარმოადგენს ვარდენისის ქედის ნაწილს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის მთები
* სომხეთის ქედები
* ვარდენისის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მთები
ტუზლის კანტონი

**ტუზლის კანტონი** (, , ) —  ბოსნია და ჰერცეგოვინის შემადგენლობაში შემავალი  ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის 10 კანტონიდან ერთ-ერთი. კანტონი დაარსდა ხორვატებსა დ ბოსნიელებს შორის 1994 წელს დადებული ვაშინგტონის შეთანხმების შედეგად. 

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრია ტუზლა. კანტონი შედგება 12 თემისაგან. 1991 წლისათვის კანტონის მოსახლეობის 60 %-ს შეადგენდნენ ბოსნიელები, 28 %-ს- სერბები, ხოლო - 9 %-ს ხორვატები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კანტონის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციის კანტონები
დოჰული

**დოჰული** () — პატარა კუნძული დაჰლაკის არქიპელაგში, წითელ ზღვაში ერიტრეის ნაპირებთან. ფართობი — 11,28 კმ². კუნძულის სიგრძე შეადგენს 6,2 კმ-ს, სიგანე — 3,0 კმ-ს. სიმაღლე — 53 მეტრი ზღვის დონიდან. კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 473 ადამიანს. (2009 წელი). დაჰლაკის არქიპელაგის დანარჩენი ორი დასახლებული კუნძულის მსგავსად (დაჰლაკი და ნორა), კუნძულის მოსახლეობა ლაპარაკობს დაჰლიკის ენაზე.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს 31 კმ-ში ჩრდილო-დასავლეთით დაჰლაკის კუნძულიდან. აქვს კომპაქტური, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ სიგრძეში წაგრძელებული ფორმა. მისი სიგრძე — 4,7 კმ-ია, ნახევარკუნძულთან ერთად — 6,2 კმ, სიგანე — 3 კმ-მდე. კუნძული გარშემორტყმულია ქვიშოვანი დანალექებით და მარჯნის რიფებით. იგი ალაგ-ალაგ დაფარულია ბუჩქებით. კუნძულზე დგას რადიოშუქურა.

## სქოლიო
კატეგორია:არქიპელაგები
კატეგორია:აფრიკის კუნძულები
კატეგორია:ერიტრეის კუნძულები
რობერტ ნაზარიანი

**რობერტ ნაზარიანი** (; დ. 26 ივნისი, 1956, ერევანი) — სომეხი პოლიტიკოსი, ერევნის ყოფილი მერი და სომხეთის სახალხო მომსახურების მარეგულირებელი საბჭოს მეთაური. 

1973-1978 წლებში, იგი ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დეპარტამენტის მექანიკოსი ინჟინერია, 1987-1988 წლებში მაშტოცის რაიონული საბჭოს დეპარტამენტის უფროსი, 1997-2000 წლებში კი - სომხეთის ენერგეტიკის მინისტრის მოადგილე. 2000 წელს, ნაზარიანი სომხეთის ტრანსპორტისა და კომუნიკაციების მინისტრია. ამავდროულად, იგი სომხეთის ენერგეტიკის მინისტრის პირველ მოადგილედ დაინიშნა. 2001-2003 წლებში, რობერტ ნაზარიანს ერევნის მერის თანამდებობა ეკავა. 
2013 წლის ივლისში, სომხეთის პრეზიდენტმა სერჟ სარქისიანმა, იგი ისევ დანიშნა სომხეთის სახალხო მომსახურების მარეგულირებელ საბჭოს მეთაურად 5 წლის ვადით. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ერევნის მერები
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
სომხეთის კომუნისტური პარტია

**სომხეთის კომუნისტური პარტია** () — პოლიტიკური პარტია, რომელიც სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკაში არსებობდა. პარტია იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის მმართველობის ქვეშ. შეიქმნა 1920 წელს და დაიშალა საბჭოთა კავშირის დაშლასთან ერთად 1991 წელს.

1991 წელსვე შეიქმნა უკვე დამოუკიდებელი სომხეთის კომუნისტური პარტია. ამის შემდეგ კომუნისტები მოხვდნენ პირველ და მეორე მოწვევის პარლამენტში. 1995 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ პარტიამ მიიღო 15 % და პარლამენტში გაიყვანა 6 დეპუტატი, ხოლო 1999 წლის საპარლამენტო არჩევნებში 12,3 % და პარლამენტში შევიდა 9 მანდატით

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:კომუნისტური პარტიები
კატეგორია:კომუნისტური პარტიები ქვეყნების მიხედვით‎
კატეგორია:მოქმედი კომუნისტური პარტიები
კატეგორია:1920 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ერევნის ცირკი

მინი|ერევნის ცირკი 2009 წელს
მინი|ერევნის ცირკი 2017 წელს

**ერევნის ცირკი** () — ცირკი სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. დაარსდა 1930-იან წლებში. მთლიანად გარემონტდა 1962 წელს და დაანგრიეს 2012 წლის სექტემბერში. ცირკის ახალი შენობის გახსნა 2014 წლისათვის იყო დაგეგმილი.

ცირკის თავდაპირველი შენობა ხის იყო და 1930-იან წლებში აშენდა. 1939 წელს ნიკოღაიოს ბუნიათიანმა ააგო ახალი, 800 მაყურებელზე გათვლილი შენობა. 1962 წელს იგი მთლიანად გარემონტდა ვაღარშაკ ბელუბეკიანის პროექტის მიხედვით. მისი ტევადობა 700 კაცამდე შემცირდა. შენობა ამის შემდეგ აღარ განახლებულა. 

2005 წლის აგვისტოში მოხდა ცირკის გასხვისება და მისი მფლობელი ცირკის კოლექტივი გახდა სოს პეტროსიანის ხელმძღვანელობით. 2011 წელს მოსკოვში მოღვაწე სომეხმა ბიზნესმენმა სამველ კარაპეტიანმა განაცხადა, რომ მისი ტაშირ ჯგუფი ცირკის განსაახლებლად 150 მილიონი სომხური დრამისათვის ცირკის სახურავის დემონტაჟი განახორციელეს 2012 წლის 21 ივლისს. რამდენიმე თვის შემდეგ, 2012 წლის 8 სექტემბერს მთელი შენობა დაანგრიეს. დემონტაჟის პროცესს ხელმძღვანელობდა სომხეთის საგანგებო სიტუაციათა სამინისტრო.

ცირკის ცხოველები, ამჟამად, დროებით, ერევნის ზოოპარკში იმყოფებიან.

ცირკის ახალი შენობა 1700-დან 2000-მდე მაყურებელს დაიტევს. ასევე, აშენდება ახალი მიწისქვეშა ავტოსადგომი. 

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები
ვაჰაგნ ხაჩატურიანი

**ვაჰაგნ ხაჩატურიანი** (; დ. 22 აპრილი, 1959, სისიანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი პოლიტიკოსი. სომხეთის პრეზიდენტი 2022 წლის 3 მარტიდან. 

1992-1996 წლებში, მას ერევნის მერის თანამდებობა ეკავა, 1995-1999 წლებში  პარლამენტის წევრია, ხოლო 1996-1998 წლებში — პრეზიდენტის მრჩეველი.  2021 წლის აგვისტოდან მაღალტექნოლოგიური მრეწველობის მინისტრის თანამდებობა უკავია. 2000 წელს მან დააარსა სამოქალაქო საზოგადოებისა და დემოკრატიის ცენტრი. ამჟამად, ხაჩატურიანი სომხეთის ეროვნული კონგრესის წევრია.

2022 წელს სომხეთის პარლამენტმა ქვეყნის პრეზიდენტის პოსტზე ვაჰაგნ ხაჩატურიანის კანდიდატურა წარადგინა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ერევნის მერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მორდეხაი ნავის სინაგოგა

**მორდეხაი ნავის სინაგოგა** () — ებრაული სინაგოგა სომხეთის დედაქალაქ ერევანში. ქალაქის იუდაისტური თემის ცენტრი. მდებარეობს ცენტრალურ კენტრონის რაიონში, 23 ნარ-დოსის ქუჩაზე. გაიხსნა 2011 წლის ივნისში სომეხი ბიზნესმენის, დავიდ გალსტიანის ფინანსური მხარდაჭერით.

მორდეხაი ნავის სინაგოგა ერთადერთი ებრაული რელიგიური ობიექტია მთელს რესპუბლიკაში. მას მეთაურობს სომხეთის მთავარი რაბინი გერშონ ბურსტეინი.

სომხეთის ებრაულ თემს 2 000 წლიანი ისტორია გააჩნია. პირველი ებრაული ჯგუფები სომხეთში იერუსალიმის სოლომონის ტაძრის დანგრევის შემდეგ დასახლდნენ. ამჟამად, სომხეთის ებრაული თემი მხოლოდ 100 ადამიანისაგან შედგება და მას 1996 წლიდან სათავეში უდგას რიმა ვარძაპეტიან-ფელერი.

## სქოლიო
კატეგორია:ერევნის შენობა-ნაგებობები