საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია

**საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია** (**IMO**; ;  ― გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სპეციალიზებული სააგენტო, რომელიც საზღვაო ტრანსპორტის რეგულირებაზეა პასუხისმგებელი. ორგანიზაცია ჟენევაში, გაეროს 1948 წლის კონფერენციის შეთანხმების საფუძველზე დაარსდა და 10 წლის შემდეგ ამოქმედდა. პირველი შეხვედრა 1959 წელს გაიმართა. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა ლონდონში, გაერთიანებულ სამეფოში მდებარეობს. ორგანიზაციას 176 წევრი სახელმწიფო და 3 ასოცირებული წევრი ჰყავს.

IMO-ს მიზანია საზღვაო გადაზიდვებისთვის ყოვლისმომცველი მარეგულირებელი ჩარჩოს შემუშავება და მხარდაჭერა. მისი უფლებამოსილება მოიცავს საზღვაო უსაფრთხოებას, ეკოლოგიურ საკითხებსა და იურიდიულ თემებს. IMO-ს მართავს წევრთა ასამბლეა, რომელიც ორ წელიწადში ერთხელ იკრიბება. მის ფინანსურ და ორგანიზაციულ საქმიანობას მართავს 40 წევრისგან შემდგარი საბჭო, რომელიც ასამბლეიდან ირჩევა. IMO-ს მუშაობა ხორციელდება ხუთი კომიტეტის მეშვეობით, რომლებიც ტექნიკური ქვეკომიტეტებით არიან მხარდაჭერილი. სხვა გაეროს ორგანიზაციებს შეუძლიათ დაესწრონ IMO-ს მუშაობის პროცესს დამკვირვებლის სტატუსით. დამკვირვებლის სტატუსი ენიჭება შესაბამისი კვალიფიკაციის მქონე არასამთავრობო ორგანიზაციებს.

IMO-ს მხარს უჭერს მუდმივი სამდივნო, რომელიც დაკომპლექტებულია ორგანიზაციის წევრი ქვეყნების წარმომადგენელი თანამშრომლებით. სამდივნო შედგება გენერალური მდივნისგან, რომელიც ასამბლეის მიერ აირჩევა, და სხვადასხვა სტრუქტურული დანაყოფებისგან, როგორიცაა საზღვაო უსაფრთხოების, გარემოს დაცვისა და კონფერენციების განყოფილებები. კონფერენციამ გადაწყვიტა, რომ „უნდა შეიქმნას საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც ცნობილი იქნება, როგორც სამთავრობოთაშორისო საზღვაო საკონსულტაციო ორგანიზაცია“; თუმცა, ბევრმა ქვეყანამ არ ენდო კონვენციას, ამიტომ რატიფიკაცია ნელი იყო და მის ძალაში შესვლა 1958 წლის მარტამდე გაჭიანურდა. 

*სამთავრობათაშორისო საზღვაო საკონსულტაციო ორგანიზაციამ* (IMCO; ამჟამად დეფისის გამოყენებით) თავისი პირველი ასამბლეა ლონდონში 1959 წლის იანვარში გამართა.  მისი თავდაპირველი ამოცანა SOLAS-ის განახლება იყო; შედეგად მიღებული 1960 წლის საერთაშორისო კონვენცია ზღვაში სიცოცხლის უსაფრთხოების შესახებ გადაკეთდა 1974 წელს და შემდგომში შეიცვალა და განახლდა უსაფრთხოების მოთხოვნებისა და ტექნოლოგიური განვითარების ადაპტაციის გათვალისწინებით. 1978 წლიდან, სექტემბრის ყოველი ბოლო ხუთშაბათი აღინიშნება, როგორც მსოფლიო საზღვაო დღე. 

მაშინ როცა IMCO-მ 1959 წელს ფუნქციონირება დაიწყო, მის ეგიდით მოექცა სხვა არსებული კონვენციებიც, განსაკუთრებით 1954 წლის „ზღვის ნავთობით დაბინძურების თავიდან აცილების საერთაშორისო კონვენცია“ (OILPOL). IMCO-ს ხელმძღვანელობით, კონვენციაში ცვლილებები შევიდა 1962, 1969 და 1971 წლებში.  ამ ინციდენტმა ახალი კონვენციების სერია გამოიწვია.  [ საჭიროებს განახლებას ]

MARPOL-ისა და SOLAS-ის განახლებების გარდა, IMO-მ ხელი შეუწყო რამდენიმე განახლებული საერთაშორისო საზღვაო კონვენციის მიღებას, როგორიცაა 1966 წლის საერთაშორისო კონვენცია სატვირთო ხაზის მარკირების შესახებ (რომელმაც ჩაანაცვლა 1930 წლის ადრინდელი კონვენცია), 1972 წელს ზღვაში შეჯახების თავიდან აცილების საერთაშორისო რეგულაციები (ასევე ჩაანაცვლა წესების ადრინდელი ნაკრები) და 1978 წელს STCW კონვენცია  საზღვაო ტრანსპორტი ერთ-ერთია იმ მცირერიცხოვან სამრეწველო სფეროებს შორის, რომელიც ჯერ კიდევ ხშირად იყენებს არამეტრიკულ ერთეულებს, როგორიცაა საზღვაო მილი (nm) მანძილისთვის და კვანძები (kn) სიჩქარისთვის. 

1975 წლის ნოემბერში, IMCO-ს ასამბლეამ, კონვენციის ყოვლისმომცველი გადახედვის ფარგლებში, გადაწყვიტა მისთვის სახელის შეცვლა და *საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაცია* (IMO); რაც რატიფიკაციის შემდეგ, 1982 წლის მაისში მოხდა. თავისი არსებობის განმავლობაში, IMO აგრძელებდა ახალი და განახლებული კონვენციების შემუშავებას საზღვაო საკითხების ფართო სპექტრზე, რომლებიც მოიცავდა არა მხოლოდ სიცოცხლის უსაფრთხოებას და ზღვის დაბინძურებას, არამედ უსაფრთხო ნავიგაციას, ძებნა-გადარჩენას, ჩაძირული გემების ამოღებას, ტონაჟის გაზომვას, პასუხისმგებლობას და კომპენსაციას, გემების გადამუშავებას, მეზღვაურების წვრთნასა და სერტიფიცირებას და მეკობრეობას მოიცავს. ახლახანს, SOLAS-ში შეტანილი ცვლილებები შევიდა, რათა მეტი ყურადღება გამახვილებულიყო საზღვაო უსაფრთხოებაზე საერთაშორისო კოდექსი გემებისა და პორტების უშიშროებისა (ISPS) მეშვეობით. IMO-მ ასევე გაზარდა ყურადღება გემებიდან გამონაბოლქვზე. 1983 წელს, IMO-მ დააარსა მსოფლიო საზღვაო უნივერსიტეტი მალმიოში, შვედეთი და ასევე ხელი შეუწყო IGC კოდექსის (თხევადი გაზის მასიურად გადამზიდი გემების კონსტრუქციისა და აღჭურვილობის შესახებ საერთაშორისო კოდექსი) მიღებას.  ორგანიზაცია ახალ შტაბ-ბინაში 1982 წლის ბოლოს გადავიდა, შენობა ოფიციალურად დედოფალმა ელისაბედ II- მ 1983 წლის 17 მაისს გახსნა.  შენობის ფასადზე დომინირებს შვიდი მეტრის სიმაღლის, ათტონიანი ბრინჯაოს გემის ცხვირის ქანდაკება, რომელზეც მარტოხელა მეზღვაური დგას და სათვალთვალო ვახტას იკავებს. 

### IMO-ს მმართველობა 
მარჯვნივ|მინი|IMO-ს კედელი ყოფილი გენერალური მდივნების პატივსაცემად
მინი|მარცხნიდან: ახალი გენერალური მდივანი კიტაკ ლიმი წინამორბედებთან, ო’ნილთან, მიტროპულოსთან და სეკიმიზუსთან ერთად, 2015 წლის დეკემბერი
მინი|დომინგესი თავმჯდომარეობს, 2024
ასამბლეა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის მმართველი ორგანოა, რომელიც იკრიბება ორ წელიწადში ერთხელ. ასამბლეის სესიებს შორის მმართველ ორგანოს წარმოადგენს საბჭო, რომელიც შედგება ასამბლეის მიერ არჩეული 40 წევრი სახელმწიფოსგან. საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის ტექნიკურ სამუშაოებს ახორციელებს კომიტეტების სერია. სამდივნო შედგება დაახლოებით 300 საერთაშორისო საჯარო მოხელისგან, რომლებსაც ხელმძღვანელობს გენერალური მდივანი. 

თანამდედობას გენერალური მდივანი არსენიო დომინგესი ოთხწლიანი ვადით 2024 წლის 1 იანვარიდან შეუდგა, ის 2023 წლის ივლისში აირჩიეს.  წინა გენერალური მდივანი იყო სამხრეთ კორეელი კიტაკ ლიმი, რომელიც ოთხწლიანი ვადით აირჩიეს IMO-ს საბჭოს 114-ე სესიაზე 2015 წლის ივნისში და IMO-ს ასამბლეის 29-ე სესიაზე 2015 წლის ნოემბერში. მისი მანდატი 2016 წლის 1 იანვარს დაიწყო. 2019 წელს ასამბლეის 31-ე სესიაზე იგი მეორე ვადით ხელახლა დაინიშნა, რომლის ვადა 2023 წლის 31 დეკემბერს დასრულდა.  

### ტექნიკური კომიტეტები 
მინი|IMO-ს მთავარი დარბაზი, სადაც ყოველწლიურად იკრიბებიან MSC და MEPC კომიტეტები.
საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციის ტექნიკურ სამუშაოებს ხუთი ძირითადი კომიტეტი ახორციელებს:   კომიტეტები წელიწადში ერთხელ ან ორჯერ იკრიბებიან წევრი სახელმწიფოებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების მონაწილეობით. 

#### საზღვაო უსაფრთხოების კომიტეტი 
ეს რეგულირდება IMO-ს შესახებ კონვენციის 28-ე მუხლის (ა) პუნქტით:
 
მარჯვნივ|მინი|IMO-ს მთავარი პლენარული დარბაზი, სადაც საზღვაო უსაფრთხოების კომიტეტი იკრიბება
საზღვაო უსაფრთხოების კომიტეტი მათგან ყველაზე მაღალი რანგის ორგანოა და წარმოადგენს მთავარ ტექნიკურ კომიტეტს; ის ცხრა ქვეკომიტეტის მუშაობას ზედამხედველობს და ახალი თემების ინიცირებას ახდენს. ერთ-ერთი ფართო თემა, რომელსაც ის განიხილავს, არის ადამიანური ფაქტორის გავლენა მსხვერპლზე ; ეს სამუშაო ყველა ქვეკომიტეტს წარედგინა, თუმცა ამასობაში, საზღვაო უსაფრთხოების კომიტეტმა შეიმუშავა გემების მართვის კოდექსი, რომელიც უზრუნველყოფს შეთანხმებული ოპერაციული პროცედურების არსებობას და მათ დაცვას გემისა და სანაპირო პერსონალის მიერ. 

#### ქვეკომიტეტები 
MSC-სა და MEPC-ს თავიანთ საქმიანობაში ეხმარება რამდენიმე ქვეკომიტეტი, რომლებიც ღიაა ყველა წევრი სახელმწიფოსთვის.  ეს კომიტეტებია:

* ადამიანური ელემენტის, წვრთნისა და სადარაჯოზე ქვეკომიტეტი (HTW)
* IMO-ს ინსტრუმენტების განხორციელების ქვეკომიტეტი (III)
* ნავიგაციის, კომუნიკაციებისა და ძებნა-გადარჩენის ქვეკომიტეტი (NCSR)
* დაბინძურების პრევენციისა და რეაგირების ქვეკომიტეტი (PPR)
* გემების დიზაინისა და მშენებლობის ქვეკომიტეტი (SDC)
* გემების სისტემებისა და აღჭურვილობის ქვეკომიტეტი (SSE)
* ტვირთებისა და კონტეინერების გადაზიდვის ქვეკომიტეტი (CCC).  

IMO-ს ქვეკომიტეტების სახელწოდებები 2013 წელს შეიცვალა.  ხოლო 2013 წლამდე ცხრა ქვეკომიტეტი არსებობდა შემდეგი შემადგენლობით:

* მასიური ლითხეები და აირები (BLG)
* სახიფათო ტვირთების, მყარი ნაყარი ტვირთებისა და კონტეინერების გადაზიდვა(DSC)
* სახანძრო დაცვა (FP)
* რადიო კომუნიკაცია და ძებნა/გადარჩენა (COMSAR)
* უსაფრთხო ნავიგაცია (NAV)
* გემის დიზაინი და დანადგარები (DE)
* გემის მდგრადობა, დატვირთვის ხაზები და სათევზაო გემების უსაფრთხოება (SLF)
* წვრთნისა და ვახტის გაწევის სტანდარტები (STW)
* გემის დროშის სახელმწიფოების ჩართულობა და განხორციელება (FSI)