open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯავშანი (ანატომია)

მინი|270პქ|ჯავშნოსნისებრნი
**ჯავშანი** (ბიოლოგია) — მკვრივი თავდასაცავი წარმონაქმნი, რომელიც მთლიანად ან ნაწილობრივ ფარავს ცხოველის სხეულს. უხერხემლოთა შორის ქიტინოვანი ჯავშანი აქვთ ხოჭოებსა და უმდაბლეს კიბოსნაირებს; უმაღლესი კობოსნაირების ჯავშანი გაჟღენილია კიროვანი მარილებით. კოროვანი ფირფიტების ჯავშნით არის დაფარული კანეკლიანების სხეული. ხერხემლიანთა შორის ჯავშანი აქვს ყველა კლასის წარმომადგენელს. ფრინველების გარდა, განოიდური ქერცლის ჯავშნით აქვთ სხეული დაფარული ამერიკულ ჯავშნოსან წერს და აფრიკულ მრავალფარფლას. ძვლოვანი ფირფიტების ჯავშანი აქვს ჯავშნიან ლოქოს, ნემსთევზას, ზღვის ცხენთევზას. განსაკუთრებით კარგად აქვთ განვითარებული ჯავშანი კუებს და ნიანგებს. ძუძუმწოვრების თანამედროვე ფორმებს შორის ჯავშანი აქვთ ჯავშნოსნისებრებსა და პანგოლინებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
გეორგ კასტრიოტი

მინი|250პქ|გეორგ კასტრიოტი
**გეორგ კასტრიოტი**, ფართოდ ცნობილი, როგორც **სკანდერბეგი** (დ. 6 მაისი, 1405, დიბრა — გ. 17 იანვარი, 1468, ლეჟა) — ალბანელი მთავარი. ალბანეთის ეროვნული გმირი.

## ბიოგრაფია
გეორგ კასტრიოტი ბავშვობაში მძევლად იყო ოსმალეთის სულთან მურად II-სთან. მას მიაღებინეს ისლამი და ჩარიცხეს ოსმალთა ლაშქარში. როგორც ნიჭიერმა მხედართმთავარმა, ბეის ტიტული მიიღო და ალექსანდრე მაკედონელის სახელი ისკანდერ-ბეი უწოდეს. იგი არ წყვეტდა კავშირს ალბანელ პატრიოტებთან. 1443 წელს, ბალკანეთში ოსმალური არმიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს, მოახერხა გაქცევა თანამოაზრეებთან ერთად და სათავეში ჩაუდგა ბრძოლას ოსმალთა წინააღმდეგ. ისკანდერ-ბეიმ განდევნა ოსმალური გარნიზონები ალბანეთიდან. 24 წლის განმავლობაში, გარდაცვალებამდე იგი წარმატებით იგერიებდა თურქთა შემოტევებს. მისი გარდაცვალების შემდეგ დიდებულთა შორის უთანხმოებამ ძლიერ დაასუსტა ალბანეთი. მიუხედავად ამისა სულთანს კიდევ 11 წელი დასჭირდა ალბანეთის დასამოჩილებლად.

## ხსოვნა
1953 წელს საბჭოთა კავშირში გადაიღეს ფილმი ალბანეთის დიადი მეომარი სკანდერბეგი (, ) რომელმაც 1954 წლის კანის კინოფესტივალზე სპეციალური პრიზი მიიღო. ფილმში სკანდერბეგის როლს აკაკი ხორავა ასრულებს.

## ლიტერატურა
*კოტე ანთაძე, ლალი ფირცხალავა, შუა საუკუნეების ისტორია, გამომცემლობა „კონა“ თბ., 2003

კატეგორია:დაბადებული  6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1405
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1468
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
აღინი

**აღინი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 470 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 510 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 204 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 2.5 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ჯაზმურიანი

**ჯაზმურიანი** — დახშული ქვაბული ირანის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში, ირანში. სიგრძე დაახლოებით 300 კმ, სიგანე 140 კმ-დე, სიმაღლე დაახლოებით 360 მ. წარმოადგენს ბრტყელ, დაჭაობებულ ვაკეს, რომელზეც მოძრავი ქვიშის ვრცელი მასივებია. გაზაფხულზე მდინარეების ადიდების შედეგად წყლით იფარება და აჩენს წყალმარჩხ (20-30 მ სიღრმის) მომლაშო ტბას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ირანის გეოგრაფია
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
იაკუსის რაიონი

**იაკუსის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, უანუკოს რეგიონის უანუკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 894 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6065 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20,97 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 289,21 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უანუკოს პროვინციის რაიონები
სამოსელი პირველი (კომპანია)

**სამოსელი პირველი** — ქართული ეროვნული სამოსის საერთაშორისო სტანდარტების პირველი კომპანია.

## ისტორია 
დაარსდა 2009 წელს, პირველი მაღაზია გაიხსნა 2010 წლის 24 აპრილს. კომპანიის შექმნის იდეა  ეკუთვნის ბიზნესმენ ლევან ვასაძეს. სახელწოდება "სამოსელი პირველი" აღებულია იესო ქრისტეს იგავიდან უძღები შვილის შესახებ.

## სტრუქტურა 
სამოსელი პირველი აერთიანებს თანამედროვე საწარმო-სამკერვალოს, კვლევით ცენტრსა და საერთაშორისო მოთხოვნების მაღაზიას.
კომპანიის ბირთვს შეადგენს პროფესიონალი მკვლევარების, მხატვრების , მკერავებისა და მმართველების გუნდი, რომლებიც უკვე არაერთი წელია მუშაობენ.

## საქმიანობა
*სახელმწიფო მუზეუუმებსა და საცავებში, ასევე კერძო კოლექციებში დაცული ეროვნული სამოსის, ასევე შესაბამისი სამკაულებებისა და სამშვენისების მოკვლევა და ზედმიწევნით შესწავლას.

*საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში ტრადიციული ქსოვილის , სამოსელისა და სამკაულების დამზადების ოსტატთა მოძიება და მათი გამოცდილების გაზიარება.

*ისტორიულ წყაროებში,არქივებსა და მუზეუმებში ეროვნული სამოსის შესახებ მხატვრული, ფოტო და წერილობითი მასალების მოძიება-დამუშავება.

*მოძიებულ ეთნოგრაფიულ და ისტორიულ მასალებზე დაყრდნობით მამაკაცების, ქალებისა და ბავშვების სხვადასხვა სახეობის ეროვნული სამოსის ნიმუშების აღდგენა.

*სხვადასხვა ქვეყნებიდან უმაღლესი ხარისხის ქსოვილის , ასევე თანამედროვე სამკერვალო დანადგარების საქართველოში ჩამოტანა და თბილისში საკუთარი საერთაშორისო დონის სამკერვალო-საწარმოს შექმნა. 

*ნაწარმის უზადო ხარისხის მისაღწევად კომპანის მართვის თანამედროვე საერთაშორისო დონესთან შესაბამისობაში მოყვანა.კომპანიის ძირითადი პრიორიტეტი და მიზანია ხელი შეუწყოს ქართული ეროვნული სამოსისა და აქსესუარების დამზადების ტრადიციების შესწავლასა და გაცოცხლებას, თანამედროვე ქართველთა ყოფიერებაში ეროვნული საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ წარმოჩენას.

## რესურსები ინტერნეტში
* "სამოსელი პირველის" ოფიციალური საიტი
*რეზონანსი "სამოსელი პირველი" რაც ტრადიციულია და რაც მუდამ თანამედროვეა
* ოფიციალური facebook გვერდი

კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
ოლშტინი

**ოლშტინი** (პოლ. Olsztyn, , ლიტვ. Olštynas) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ პოლონეთში, მდინარე ლინაზე; ვარმინო-მაზურის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 88,33 კმ2-ს. 2014 წლის მდგომარეობით, ქალაქში ცხოვრობს 174 775 ადამიანი, სიმჭიდროვეა 1979 ადამიანი კმ2-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official website  
*Olsztyn City Guide  
*Activities in Olsztyn  
*News Olsztyn 
*Jewish history of Olsztyn  

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
ოპოლე

**ოპოლე** (პოლ. Opole; ) — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, მდინარე ოდრაზე; ოპოლეს სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 96,55 კმ2-ს. 2017 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 127 792 ადამიანი. ქალაქში მოქმედებს ოპოლეს ტექნოლოგიური უნივერსიტეტი.

## ისტორია
დაარსდა X საუკუნეში. ქალაქის სტატუსი მიენიჭა 1217 წელს. ამ დროს ქალაქის ცენტრი გადაიტანეს ოდრის მარჯვენა ნაპირზე, ხოლო ძველი სიმაგრის ადგილზე ააგეს მთავრის ციხე-დარბაზი. ამავე დროს აშენდა ქვის მრავალი შენობა და ქალაქს შემოერტყა გალავანი. 1532-1740 წლებში დროგამოშვებით ემორჩილებოდა ჰაბსბურგთა მონარქიას. 1740 წლიდან სილეზიის ომების შედეგად მოექცია პრუსიის სამეფოს შემადგენლობაში.

## დამეგობრებული ქალაქები 
ოპოლე დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:

## რესურსები ინტერნეტში
* Opole - Official Tourist Information
* Municipal website
* Urban development of Opole in the *Historical-Topographical Atlas of Silesian Towns*
* Jewish Community in Opole  on Virtual Shtetl
* Webcam showing Krakowska Street in Opole  

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
ჯაიაპურა

**ჯაიაპურა** (; ყოფილი ჰოლანდია, კოტაბარუ, სუკარნპურა) — ქალაქი და ნავსადგური ინდონეზიაში, კუნძულ ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, იო სუდარსოს უბეში (ყოფილი ჰუმბოლდტის უბე). პაპუის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის აღწერით ცხოვრობს 256 705 ადამიანი. ქალაქის ფართობია 935,92 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
აივარ ჯაიევერი

**აივარ ჯაიევერი**  ( დ. 5 აპრილი, 1929, ბერგენი, ნორვეგია) — ამერიკელი ფიზიკოსი. ააგო ზეგამტარული გვირაბული დიოდი (1960), აღმოაჩინა არასტაციონარული ჯოუზეფსონის ეფექტი. ბრაიან ჯოუზეფსონსა და ლეო ესაკისთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში 1973 წელს. 1970 წლიდან აგრეთვე მუშაობს ბიოლოგიისა და ბიოფიზიკის დარგში. განავითარა იმუნური რეაქციების აღმოჩენის მეთოდი. 1988 წლიდან არის რენსელერის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 1954 წელს ემიგრირებული იყო კანადაში. 1956 წელს გადასახლდა აშშ-ში. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნორვეგიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ჯაკობა

**ჯაკობა**, *ჭაობა* — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტში, სამურზაყანოს დაბლობზე. ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 10 კმ, აუზის ფართობი 24 კვ.კმ. სათავე აქვს ბებესირის ტბაში 15,9 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით, აგრეთვე ტბის წყლით. იცის წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 0,85 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
ჯაიადევა

**ჯაიადევა პიუშავარშა** — XII საუკუნის ინდოელი მწერალი. წერდა სინკრიტზე. მისი პიესა „მოწყალე რაგჰავა“, რომელსაც საფუძვლად უდევს ლეგენდა რამას შესახებ, გამოირჩევა სტილის სინატიფით და დახვეწილობით. იგი შუა საუკუნეების სანკრიტული ეპიგონური ლიტერატურის ნიმუშია. ჯაიადევა ავტორია ტრაქტატისა პოეტიკის საკითხებზე „ჩანდრალოკა“, რომლის პოპულარობაზეც მეტყველებს ჩვენამდე მოღწეული მრავალრიცხოვანი კომენტარი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინდოელი მწერლები
ალბერტო ჯაკომეტი

**ალბერტო  ჯაკომეტი** (დ. 10 ოქტომბერი, 1901, სტამპა — გ. 11 იანვარი, 1966, კური) — შვეიცარიელი მოქანდაკე და ფერმწერი, მოდერნიზმის წარმომადგენელი. სწავლობდა ჟენევაში ხელოვნების და ხელოსნობის სკოლაში (1919-20 წწ), პარიზში კი ე. ბურდელთან (1922-25 წწ). განიცადა კუბიზმის გავლენა. 1929-1935 წწ მიემხრო სიურრეალიზმს. მისი უმთავრესი ნამუშევრები შესრულებულია  1940 – 60-იან წლებში (დამახასიათებელია ვიწრო, ვერტიკალურად ძლიერ გაწელილი, თითქმის ირაციონალური ფიგურები („მოედანი“, 1948 – 1949 წწ, ბრინჯაო, საჯარო სამხატვრო კოლექცია, ბაზელი), ბიუსტები, ფერწერული და გრაფიკული პორტრეტები, პეიზაჟები, ნატურმორტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შვეიცარიელი მხატვრები‎
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
გიორგი ჯაკობია

**გიორგი პავლეს ძე ჯაკობია** (დ. 1894 — გ. 21 თებერვალი, 1944, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე.  თავისი ნამუშევრებით საფუძველი ჩაუყარა ძველი ქართული მწერლობის ძეგლების პუბლიკაციისა და ქართულ-სპარსული ლიტერატურის ურთიერთობათა შესწავლას. გამოაქვეყნა „იოსებზილიხანიანის“ ორი  ქართული ვერსიის ტექსტი (1927 წ), თეიმურაზ I-ისა და  (1934 წ, ა. ბარამიძესთან ერთად) და თეიმურაზ II-ის (1939 წ) თხზულებები, „ომაინიანი“ (1937 წ), გალექსილი „ამირანდარეჯანიანი“ (1941 წ), დაურთო სათანადო გამოკვლევები, ლექსიკონები და საძიებლები, ხელნაწერთა აღწერილობა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ჯაკობიას ვრცელი ნარკვევი „თეიმურაზის თარგმანები“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია: ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები‎
ჯალამბარი

მინი|ხელის ჯალამბარი
**ჯალამბარი** — მანქანა, რომელიც ტვირთს გადააადგილებს მოძრავი მოქნილი ელემენტის (ბაგირის ან ჯაჭვის) საშუალებით. ჯალამბარი არის სტაციონარული და გადასაძრავებელი, ხელის და მექანიკურამძრავიანი. ჯალამბარი შედგება კბილა, ჭიახრახნული, ფრიქციული, ღვედური გადამცემი მექანიზმებისა და მათი კომბინაციებისგან. დოლურ ჯალამბარს აქვს დოლი, ბაგირი და გადამცემი მექანიზმი. დოლს აბრუნებენ ხელით ან ძრავათი. ჯაჭვურ ჯალამბარში ჯაჭვს წევის ძალა გადაეცემა მბრუნავი ვარსკვლავათი. იყენებენ აგრეთვე ბერკეტულ ჯალამბარებს. ჯალამბარი გამოიყენება როგორც დამოუკიდებელი მანქანა სატვირთავ-განსატვირთი სამშენებლო, სამონტაჟო, სარემონტო და სხვა სამუშაოების დროს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მექანიზმები
კატეგორია:საზღვაო ტერმინები
სან-პედრო-დე-ჩაულანის რაიონი

**სან-პედრო-დე-ჩაულანის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, უანუკოს რეგიონის უანუკოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 552 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 558 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 20 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 275,06 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უანუკოს პროვინციის რაიონები
ანუშავანი

**ანუშავანი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 720 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 196 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 830 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.2 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ჯალაბი

**ჯალაბი** (არაბულ-სპარსული) — ოჯახი, შინაურობა, საკუთრივ ცოლი ან მთლიანად დედაწული (ცოლ-შვილი) და საერთოდ სახლეულნი (ოჯახის წევრები), აგრეთვე მომსახურენი, „ყოველივე ერთბამად შემოკრებული“ თუ ერთად მყოფი ხალხი ძველ საქართველოში. იხსენიება, კერძოდ, ვახტანგ VI-ის სამართალში (ოჯახის გაყრასა და სახლ-კარის დაწვასთან დაკავშირებით), „ვეფხისტყაოსანში“, „ვისრამიანში“, „ახალი ქართლის ცხოვრებასა“ და ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში. „გარიგება ჴელმწიფის კარისა“ განსაზღვრავს „ჯალაბის გაყრის“ წესს (დარბაზიდან ჯალაბის გასვლა სავაზიროს სხდომის დაწყების წინ). „ჯალაბში მიხდომისა და თავდასხმისათვის“ (ჯალაბის, „დედაწულთა აფუნჩხვა“ ანუ აფორიაქება-შერცხვენა) „სისხლის“, საუპატიოს გადახდევინება იყო დაწესებული. არსებობდა მოჯალაბე გლეხთა კატეგორია (დასავლეთ საქართველოში).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტერმინები
ნოდარ ჯალაღონია (პოეტი)

**ნოდარ დიმიტრის ძე ჯალაღონია** (დ. 16 ივნისი, 1934, ხაბუმე, ჩხოროწყუს რაიონი) — ქართველი პოეტი. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1960 წ) და მაქსიმ გორკის სახელობის მოსკოვის ლიტერატურის ინსტიტუტთან არსებული მწერალთა უმაღლესი  ორწლიანი კურსები (1969).  პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1955 წელს. პირველი წიგნი 1959 წ. ძირითადი პოეტური კრებულები: „სიმაღლე“ (1964 წ), „ხმა“ (1972 წ), „ლექსები“ (1974 წ), „ყვავილების მიწა“ (1980 წ), „კამერტონი“ (1983 წ), „გზები და დღეები“ (1984 წ). ჯალაღონიას ლექსები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ, სომხურ და ოსურ ენებზე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია: ‎ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1934
მუსა ჯალილი

**მუსა მუსტაფას ძე ჯალილი** (დ. 15 თებერვალი 1906, მუსტაფინო, ახლანდელი ორენბურგის ოლქი — გ. 25 აგვისტო, 1944, ბერლინი) — თათარი პოეტი.

## ბიოგრაფია
ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1919 წლიდან. პირველი კრებულია „ჩვენ მოვდივართ“ (1925 წ), ავტორია ლიბრეტოებისა ოპერებისათვის „ალთან ჩეჩი“ („ოქროსთმიანი“, 1941 წ; სახელმწიფო პრემია 1948 წ) და „ილდარი“ (1941 წ).  ასევე კრებული „მოაბიტის რვეული“.

## ლიტერატურა
კატეგორია: ‎თათარი  პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი  25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
რაჰიმ ჯალილი

**ჯალილი რაჰიმ** (დ. 3 ივნისი, 1909 წ, ხოჯენდი) — ტაჯიკი სახალხო მწერალი. 

## ბიოგრაფია
პირველი კრებული „გამარჯვების ტალღები“ გამოაქვეყნა 1933 წ. მოთხრობების კრებული „ოცნება“ – 1936 წ. აღწერდა ტაჯიკი ხალხის წარმომადგენელთა ცხოვრებას მეორე მსოფლიო ომის დროს, ფრონტზე და ზურგში (კრებული „მეორე სიცოცხლე.“ ეკუთვნის რომანები „უკვდავი ადამიანები (1949 წ), შურაბი (წგნ.I, 1959 წ), პიესა „სანავბარი“  და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია: ტაჯიკი  პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
ჯამაათი

**ჯამაათი** ( „საზოგადოება, თემი, კრება“) — სამხრეთ კავკასიაში „სოფლის ყრილობა“, დაღესტანში „თავისუფალი საზოგადოება“, ე.ი. პატრიარქალურ-გვაროვნული (ან პატრიარქალურ-ფეოდალური) თემი. ირანსა და  სამხრეთ კავკასიაში ჯამაათი დეჰი (არაბულ-სპარსული) ნიშნავს სასოფლო თემს, სოფლის საზოგადოებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საზოგადოება
კატეგორია:არაბული სიტყვები და ფრაზები
ჯალაღონია

საკუთარი სახელი **ჯალაღონია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ედიშერ ჯალაღონია — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* თორნიკე ჯალაღონია — მორაგბე
* მალხაზ ჯალაღონია — თერაპევტი
* ნოდარ ჯალაღონია — პოეტი

## იხილეთ აგრეთვე
* ჯალაღანია

კატეგორია:ქართული გვარები
ჯალღუზისებრი სხეული

**ჯალღუზისებრი სხეული** — ეპიფიზი, ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ორგანო, რომელიც ვითარდება შუა ტვინის (მეზენცეფალონი) დორსალური ნაწილის გამონაზარდის სახით. ადამიანის ჯალღუზისებრი სხეულის მასაა 0,2 გ, სიგრძე - 8 მმ, სიგანე 6 მმ, სისქე 4 მმ. მდებარეობს ტვინის სახურავის  (ოთხგორაკი) ზემო გორაკებს შორის ღარში. მხედველობის ბორცვებთან დაკავშირებულია წვრილი მოთეთრო ზოლების - ფეხების საშუალებით. ჯალღუზისებრი სხეული მოთავსებულია სისხლძარღვოვან გარსში. ფიქსირებულია ტვინზე. დიდი სიფრთხილე და ხელოვნებაა საჭირო იმისთვის, რომ დაუზიანებლად გაათავისუფლოს ამ გარსისგან. ორგანოს ფუნქცია საბოლოოდ დადგენილი არ არის. იგი ინტენსიურად ვითარდება 7 წლამდე, შემდეგ იწყება მისი უკუგანვითარება, რაც გამოიხატება ორგანოში შემაერთებელი ქსოვილის ზრდით და მინერალური მარილების (კარბონატები, ფოსფატები, კალციუმი, მანგანუმი) ჩალაგებით. წიწილებში ჯალღუზისებრი სხეულის მოცილება იწვევს ნაადრევ სქესობრივ მომწიფებას, ხოლო ძუძუმწოვრებში - სასქესო სისტემის აქტივაციას.

## ლიტერატურა
კატეგორია: ადამიანის ანატომია
მარუმუკუტრუ

**მარუმუკუტრუ** (**მარუმუკუტრა** ) — უმაღლესი მთა მადაგასკარში. ჩამქრალი ვულკანი, რომლის სიმაღლეა 2876 მეტრი ზღვის დონიდან. მდებარეობს კუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, ცარატანანის მთის მასივში.

ვულკანის სახელი ნიშნავს „ხეხილის ჭალას“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მარუმუკუტრუს სურათი

## სქოლიო 
კატეგორია:მადაგასკარის მთები
ჯამალზადე

**სეიდ ჯამალზადე  მოჰამედ ალი** (; დ. 13 იანვარი, 1892, ისპაჰანი, ირანი — გ. 8 ნოემბერი, 1997, ჟენევა, შვეიცარია) — ირანელი მწერალი. საშუალო განათლება მიიღო ბეირუთში, უმაღლესი — შვეიცარიასა და საფრანგეთში. მოიპოვა სამართლის დოქტორის წოდება. ცხოვრების დიდი ნაწილი საზღვარგარეთ გაატარა. სამწერლო მოღვაწეობა დაიწყო ბერლინში, ჟურნალ „ქავეში“ (1916-22 წწ), 1921 წელს გამოაქვეყნა მოთხრობების პირველი კრებული „იყო და არა იყო რა“, რომლითაც საფუძველი ჩაუყარა ევროპული ყაიდის ეროვნულ ნოველას. ამ კრებულის ავტორისეული წინასიტყვაობა თანამედროვე ირანული პროზის მანიფესტად ითვლება. ჯამალზადე ნაწარმოებებში დასცინის ირანის საზოგადოების მანკიერ მხარეებს, ჩამორჩენილობას. ეკუთვნის პიესები და სტატიები ლიტერატურათმცოდნეობისა და ირანის კულტურის ისტორიულ საკითხებზე; შეადგინა „იდიომებისა და ხალხური სიტყვიერების ლექსიკონი“ (1962 წ). მისი ნაწარმოებები თარგმნილია მსოფლიოს მრავალ ენაზე, მათ შორის ქართულადაც.

ჯამალზადე გარდაიცვალა 105 წლის ასაკში, შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯამალზადე — ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:ირანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ალაოტრა

**ალაოტრა** () — მადაგასკარის უდიდესი ტბა. მდებარეობს ტუამასინის პროვინციაში, ჩრდილო-ცენტრალურ პლატოზე, ზღვის დონიდან 750 მ სიმაღლეზე. მისი აუზი შედგება წყალმარჩხი მტკნარწყლიანი ტბებისა და მარშებისაგან, რომლებიც გარშემორტყმულია ხშირი მცენარეულობით. ბრინჯის მოყვანის მნიშვნელოვანი ცენტრია. ქმნის ველური ბუნების მდიდარ ჰაბიტატს, რომელიც შეიცავს ზოგიერთ იშვიათ და საფრთხეში მყოფ სახეობებს და აგრეთვე მნიშვნელოვან თევზსაჭერ მიწა-წყლებს. ტბა და მის მიდამოებში არსებული ვეტლენდების ფართობია 7,223 კმ², რომელშიც გაერთიანებულია ჰაბიტატის გავრცელების ადგილები, ღია წყალი, ლია, მარშები და ბრინჯის მდელოები. საკუთრივ ტბის ფართობი 900 კმ² უდრის, მაქსიმალური სიღრმე 1,5 მ. 2003 წლის თებერვალში გამოცხადდა საერთაშორისო მნიშვნელობის ვეტლენდად რამსარის კონვენციის ფარგლებში.

თევზის სახეობა Oreochromis macrochir ალაოტრაში ინტროდუცირებული იქნა კონტინენტური ნაწილიდან 1954 წელს და მალევე გავრცელდა. ტბის ირგვლივ არსებული ბორცვები უწინ ტყეებით იყო შემოსილი, რომელიც შემდეგ სამეურნეო ფართების მიზნით გაასუფთავეს. ბორცვების ფერდობებზე მიმდინარე ეროზიული პროცესები იწვევს სედიმენტაციას, რომელიც მალევე ხდება გაქრობადი. მშრალ სეზონში ტბის სიღრმე მხოლოდ 60 სმ-ია.

მეტი ბრინჯის მდელოების შესაქმნელად ადგილობრივებმა ტბის ირგვლივ არსებული ლიები დაწვეს. სწორედ ამ ადგილებში ბინადრობს ენდემური ალაოტრის ბაბმუკის ლემური (), რომელიც გავრცელებულია 220 კმ² ფართობზე ლიებში და ბოლო წლებში მათი პოპულაცია შემცირდა 60%-ით, 7500 ინდივიდიდან 3000-მდე, რაც განპირობებული იყო ჰაბიტატის დაკარგვითა და აგრეთვე ნადირობით. 

ბევრია წყლის ფრინველი, რომელთაგან აღსანიშნავია საფრთხეში მყოფი მადაგასკარული გარეული იხვი (), მადაგასკარული ყვინთია () და აწ გადაშენებული ალაოტრის მურტალა (). 

ალაოტრის ტბაზე გაედინება მდინარე ამბატო, რომელიც ერთვის ინდოეთის ოკეანეს.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ნინო ჩხეიძე

სახელი და გვარი **ნინო ჩხეიძე** შეიძლება გულისხმობდეს შემდეგს:
* ჩხეიძე, ნინო — მომღერალი;
* ჩხეიძე, ნინო — მსახიობი;
* ჩხეიძე, ნინო (ნინიკო) — მსახიობი.
ნუცა ჩხეიძე

**ნინო (ნუცა) პლატონის ასული ჩხეიძე** (დ. 30 სექტემბერი, 1881, ქუთაისი — გ. 14 აგვისტო, 1963, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი.

## ბიოგრაფია
სამსახიობო „სკოლა“ გაიარა ხელოვნების ისეთ მოღვაწეებთან, როგორებიც იყვნენ კოტე მესხი და ლადო ალექსი-მესხიშვილი. 13 წლის გოგონას დებიუტი გაიმართა ქუთაისის თეატრში და მას შემდეგ უნიჭიერესი მსახიობი ლეგენდად იქცა. ნინო ჩხეიძეს განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ქუთაისისა და რუსთაველის თეატრების შემოქმედებით ცხოვრებაში. ქართულ სცენაზე გამოჩენილმა ხელოვანმა შეასრულა 300-მდე როლი. დაუვიწყარია მისი ზინაბი (ა. სუმბათაშვილი-იუჟინის „ღალატი“), მედიდური და ამავე დროს ღრმად ტრაგიკული მედეა (ბურენინისა და სუვორინის „მედეა“), განწირული, მაგრამ ამაყი მარგარიტა გოტიე (ა. დიუმას „მარგარიტა გოტიე“), მაღალი სულის ადამიანი ქეთევანი (ა. ყაზბეგის „ქეთევან წამებული“), ვნებას აყოლილი ბრმად მორჩილი ოფელია (უ. შექსპირის „ჰამლეტი“), კრუჩინინა (ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“) და სხვა.

ნინო ჩხეიძე მონაწილეობდა რამდენიმე ქართულ კინოფილმში. განსაკუთრებით აღსანიშნავია სიკო დოლიძის „დარიკოში“, მსახიობის მიერ განსახიერებული ქართველი დედის განუმეორებელი სახე. დაჯილდეოვებული იყო ლენინის, შრომის წითელი დროშის ორდენებითა და მედლებით.
 
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.
## ფილმოგრაფია
*1927: „გოგი რატიანი“  (გოგის დედა)  რეჟ. კოტე მარჯანიშვილი
*1929: „საკანი N 79“ (მარო – პროკურორის დედა) რეჟ. ზაქარია ბერიშვილი
*1930: „უგუბზიარა“  (ჯოტოს ცოლი)  რეჟ. დავით რონდელი
*1934: „უჟმური“  (მარიამი – ქავთარის დედა)  რეჟ. ნუცა (ნინო) ღოღობერიძე
* 1934: „ნახვამდის“ (სპირიდონის დედა) რეჟ. გიორგი მაკაროვი
* 1936: „დარიკო“(ბაბალე)  რეჟ. სიკო დოლიძე
*1937: „არსენა“ (ნენო)  რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
*1938: „დიადი განთიადი“  (ღუდუშაურის დედა)   რეჟ.  მიხეილ ჭიაურელი
## ნათამაშები როლები
* ვიქტორ ბურენინისა და ალექსეი სუვორინის „მედეა“  (მედეა)
* ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“    (კრუჩინინა)
*ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“   (ზეინაბი)
*  კარეევის „უბედური ნაბიჯი“   (ვარვარა)
* ჰენრიკ იბსენის„მოჩვენებანი“    (ფრუალვინგი)
*ჰენრიკ იბსენის „ნორა“    (ნორა)
* ალექსანდრ დიუმა (შვილი) „მარგარიტა გოტიე“    (მარგარიტა გოტიე)
* ალექსანდრე ყაზბეგის „ქეთევან წამებული“    ( ქეთევანი)
* უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“      (ოფელია)
* დავით ერისთავის „სამშობლო“     (ქეთევანი)
* ვალერიან გუნიას „და-ძმა“     (მარინე)
* მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“     (ნატაშა)
* უილიამ შექსპირის „ოტელო“     (დეზდემონა)
* სოფოკლეს „ანტიგონე“     (ანტიგონე)
*სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“  (იოკასტე)

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1925: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* ლენინის ორდენი
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 386, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ჯამანთაუ

**ჯამანთაუ** — ქედი ტიან-შანში, ჩათირქოლის ტბის ჩრდილო-დასავლეთით, ყირგიზეთში. დასავლეთით ესაზღვრება ფერღანის ქედი. სიგრძე დაახლოებით 70 კმ, სიმაღლე 4718 მ-დე. აგებულია დანალექი და მეტამორფული ქანებით. სამხრეთის კალთა ციცაბოდ ეშვება არფის ხეობაში. ჩრდილოეთის კალთა დამრეცია. კალთები შემოსილია გამეჩხრებული სტეპის მცენარეულობით, ზევით მაღალი მთის მდელოა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყირგიზეთის ქედები
ოვერტონის ფანჯარა

**ოვერტონის ფანჯარა** — პოლიტიკური თეორია, რომელიც საზოგადოების მიერ იდეების მიმღებლობას „ფანჯრის“ ჭრილში განიხილავს. თეორიის მიხედვით პოლიტიკური იდეის სიცოცხლისუნარიანობა დამოკიდებულია უფრო მეტად იმაზე რამდენად ვარდება ის ამ ჩარჩოში, ვიდრე კონკრეტულად პოლიტიკოსის ქცევაზე. თეორიას სახელი საზოგადოებრივი პოლიტიკის მაკინაკის ცენტრის ყოფილი ხელმძღვანელისა და თეორიის ავტორის ჯოზეფ ოვერტონის (1960–2003) მიხედვით ეწოდება. ნებისმიერ მომენტში ფანჯარა მოიცავს საზოგადოებრივი კლიმატისთვის მისაღები პოლიტიკური თეორიების გარკვეულ რაოდენობას, რომლებიც შეუძლია პოლიტიკოსმა გამოიყონოს რისკის გარეშე, რომ მისი ნათქვამი ან საქციელი აღქმული იქნება როგორც რადიკალური ან რაიმე გამორჩენის მიზნით ჩადენილი.

## თეორიის მიმოხილვა 
ოვერტონმა მთავრობის ჩარევის "უფრო თავისუფალიდან" – "ნაკლებ თავისუფლამდე" ვერტიკალური სპექტრი აღწერა. იმის მიხედვით სპექტრი მოძრაობს თუ ფართოვდება, იდეა მოცემულ მომენტში შეიძლება გახდეს პოლიტიკურად მეტად ან ნაკლებად მისაღები. საზოგადოების მხრიდან იდეის მიმღებლობა უხეშად შემდეგ ნაირად გამოიყურება:
* წარმოუდგენელი
* რადიკალური
* მისაღები
* გონივრული
* პოპულარული
* პოლიტიკა

იმ სამთავრობო პოლიტიკის დამცველები, რომელიც არ ხვდება ჩარჩოში, ცდილობენ საზოგადოების ცნობიერება შეცვალონ ისე, რომ ოვერტონის ფანჯარა გაიზარდოს ან გადაადგილდეს. არსებული ან მსგავსი პოლიტიკის დამცველები ცდილობენ ფანჯრის მიღმა დარჩენილი იდეები იყოს საზოგადოებისთვის მიუღებელი.

ოვერტონის გარდაცვალების შემდეგ სცადეს ფანჯრის პრინციპი მოერგოთ წინასწარგანზრახული იდეების პოპულარიზაციაზე, განსაკუთრებით, შედარებით ნაკლებად უცნაური იდეების მისაღებად გარდაქმნაზე. სახეზე-კარის მეთოდით დარწმუნება არის ანალოგიური.
 
## პოპულარულ კულტურაში 
ნოველაში ბუმისდღე ოვერტონის ფანჯარა გამოყენებულია როგორც ამერიკაში სოციალური დაცვის რეფორმის საგანი. ტექნიკა გამოყენებულია "მოალისეობრივი გადასვლის" აგიტაციაში, რომელიც გარკვეულ ასაკში ბენეფიტებისთვის თვითმკვლელობას გულისხმობს. შედეგად სახელმწიფოს სოციალურ დაცვაზე ხარჯები შეუმცირდებოდა. 

2010 წელს გლენ ბეკმა გამოსცა ნოველა ოვერტონის ფანჯარა.

## ისტორიული პრეცედენტები 
ოვერტონის ფანჯრის მსგავსი იდეა პირველად 1868 წელს გაჟღერდა ნოველაში *პინეას ფინელი*:

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*Diagram of the Overton Window as described by Joseph Overton

## სქოლიო 
კატეგორია:სოციალური ფსიქოლოგია
ალექსანდრე ჩიჯავაძე

**ალექსანდრე ირაკლის ძე ჩიჯავაძე** (დ. 9 აგვისტო, 1917, თბილისი — გ.  10 ნოემბერი, 1971, რუსეთი) — ქართველი ვიოლონჩელისტი, პედაგოგი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი. 

## ბიოგრაფია
8 წლის ასაკიდანეუფლებოდა ჩელოზე დაკვრას პროფესორ კ. მინიარის ხელმძღვანელობით. 1937 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის კონსერვატორიაში, რომმელიც 1945 წელს დაამთავრა, ხოლო 1949 წელს კი იქვე დაასრულა ასპირანტურის კურსი.

1935–1937 წლებში ახალგაზრდა მუსიკოსმა დიდ წარმატებებს მიაღწია — გაიმარჯვა საკავშირო კონკურსებზე და ორჯერ მოიპოვა ლაურეატის საპატიო წოდება. 1950-1952 წლებში ა. ჩიჯავაძე მოსკოვის ფილარმონიის ოლისტია. 

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ეწეოდა საკონცერტო შემოქმედებით საქმიანობას. უკანასკნელი შვილი წლის მანძილზე, როგორც პროფესორი, კაიროს კონსერვატორიაში ხელმძღვანელობდა ვიოლონჩელოს კლასს.

დაიღუპა ავტოავარიაში რუსეთიდან სამშობლოში მგზავრობის დროს. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 382, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი ვილონჩელისტები
კატეგორია:დაბადებული  9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ალექსანდრე
ჯამბოლონია

**ჯამბოლონია** (Giambologna) ჯოვანი ბოლონია Giovanni Bologna, ნამდვილი სახელი *ჟან დე ბულონი* — Jan de Boulogne. (დ. 1529, დუე, ფლანდრია, — გ. 13 აგვისტო, 1608, ფლორენცია) —  იტალიელი  მოქანდაკე.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ჟაკ დიუბრეკთან მონსში. 1554 ან 1555 წელს ჩავიდა რომში, სადაც შესაძლებელია სწავლობდა მიქელანჯელოსთან. მუშაობდა ფლორენციაში მედიჩების კარზე, აგრეთვე ბოლონიაში, გენუასა და ლუკაში. მანიერიზმის წარმომადგენელი. ქმნიდა მდიდრულ-დეკორატიულ შადრევნებს, სკულპტურულ ჯგუფებსა და სტატუებს, ცხენიან ძეგლებს, („კოზიმო I მედიჩი“, ბრინჯაო, ქვა, 1593, სინიორის მოედანი, ფლორენცია); ავითარებდა ბ. ჩელინის იდეებს, ისწრაფოდა შეექმნა „იდეალური მრგვალი“ქანდაკება, რომელსაც ექნებოდა თავისუფალი სივრცე და აღიქმებოდა ყოველი მხრიდან (კომპოზ. ჯგუფი „საბინი ქალების მოტაცება“, მარმარილო, 1583, დეი ლამცის ლოჯია, ფლორენცია). ცდილობდა ქანდაკება შეერწყა ბუნებასთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 1529
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1608
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ამბოს რაიონი

**ამბოს რაიონი** () — რაიონი  პერუში, უანუკოს რეგიონის ამბოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 064 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 778 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 55 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 288,8 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ამბოს პროვინციის რაიონები
გრიგოლ ჩიქოვანი

**გრიგოლ სამსონის ძე ჩიქოვანი** (დ. 15 მარტი, 1910, ხობი — გ. 26 ნოემბერი, 1981, თბილისი) — ქართველი მწერალი. 

## ბიოგრაფია
დაწყებითი განათლება მიიღო სოფელ ხეთაში, ხოლო საშუალო თბილისში. 1936 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და მწერალთა კავშირის მივლინებით 1939 წლამდე სწავლობდა კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტში სასცენარო ფაკულტეტზე. ახალგაზრდამ თავისი პირველი ნაწარმოებები 30-იან წლებში გამოაქვეყნა და უმალ მიიქცია მკითხველი საზოგადოების ყურადღება. განსაკუთრებით საგულისხმოა მისი „ოდიშური მოთხრობები“.

დამსახურებული გამარჯვება მოუტანა მწერალს შესანიშნავმა ტრილოგიამ („თებერვალი დადგაო“, „მიწა“ და „რწმენა“), რომელშიც ასახულია საქართველოს ისტორიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი პერიოდი. ნიჭიერი შემოქმედის ნაწარმოებები საფუძვლად დაედო კინოფილმებს: „სადაა შენი ბედნიერება, მზია?“, „კოლხეთის ჩირაღდნები“, „პაპა გია“ და სხვა.

გრიგოლ ჩიქოვანი წლების მანძილზე იყო გამომცემლობა საბჭოთა მწერლის მთავარი რედაქტორი. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია არაერთ უცხო ენაზე. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით, მედლებით და სხვა ჯილდოებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
;
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 382, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გრ.
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გივი ჯამბურია

**გივი დარისპანის ძე ჯამბურია** (დ. 26 აგვისტო, 1924, ქ. სამტრედია — გ. 4 ივლისი, 2012) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1975), პროფესორი (1982). 

დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი.  1951–1982 წლებში მუშაობდა  ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მეცნიერ თანამშრომლად. 1975 წლიდან მუშაობდა თსუ საქართველოს ისტორიის კათედრაზე. იკვლევდა საქართველოს შუა საუკუნეებსა და ახალი ისტორიის საკითხებს. „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების“ IV ტომის თანაავტორობისთვის მიენიჭა  საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1982).

## ბიბლიოგრაფია
*გიორგი სააკაძე (ავტორი). - თბილისი, ნაკადული, 1964 
*გლეხთა რევოლუციური კომიტეტები საქართველოში 1905 - 1907   (ავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1957 
*ვარძია : გზამკვლევი (თანაავტორი). - თბილისი, მეცნიერება, 1955 
*ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ავტორი). - თბილისი, საქ. მეცნ. აკადემია, 1955

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  26 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
გ
ჯამბულ ჯაბაევი

**ჯამბულ ჯაბაევი** (დ. 28 თებერვალი [ძვ. სტ. 16 თებერვალი] 1846, ჯეთისუ, — გ. 22 ივნისი 1945, ალმა-ათა) — ყაზახი აკინი. დაიბადა მომთაბარის ოჯახში. 14 წლისამ დაიწყო დომბრაზე დამღერება. მის რეპერტუარში შედიოდა აღმოსავლური საგმირო („ქობლანდი ბითირი“, „ერ-თარღინი“, „ქოროღლუ“) და რომანტიკული ეპოსი („ყოზი ქორფეშ-ბაიან სლუ“, „ლეილი და მაჯნუნი“, „ყიზ-ჟიბექი“ და სხვა). სახელი გაუთქვა XIX  საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში აკინთა აიათისებზე (პოეტური პაექრობა) გამარჯვებამ.

ჯამბულმა ასეულობით სიმღერა და პოემა შექმნა. 1936 წლიდან მისი ნაწარმოებები სისტემატურად იბეჭდებოდა. 1937 წელს იმოგზაურა საქართველოში, დაესწრო „ვეფხისტყაოსნის“ 750 წლის იუბილეს. ამ მოგზაურობას უძღვნა სიმღერები „სალამი კავკასს“, „სტალინის სამშობლოში“. ჯამბულის სიმღერები თარგმნილია მრავალ ენაზე. მათ შორის ქართულადაც.

თბილისში არსებობდა  მისი სახელობის ქუჩა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1936 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1938 — ლენინის ორდენი შემოქმედებითი მოღვაწეობის 75 წლისთავის აღსანიშნავად
* 1939 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1939 — მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
* 1941 — მეორე ხარისხის სტალინური პრემია პოეტური ნაწარმოებებისთვის

## იხილეთ აგრეთვე
* ჯამბული

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ყაზახი პოეტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ალმათში გარდაცვლილები
ჯამებადი ფუნქცია

**ჯამებადი ფუნქცია** — ფუნქცია, რომლისთვისაც გამოიყენება ანრი  ლებეგის მიერ შემოღებული ინტეგრალის ცნება. ე.ი. რისთვისაც ლებეგის ინტეგრალი, აღებული მოცემული სიმრავლის მიმართ, სასრულია. ჯამებადი ფუნქცია, რომელსაც ლებეგის მიხედვით ინტეგრირებად ფუნქციასაც უწოდებენ, ზომადი უნდა იყოს (ლებეგის აზრით). კვადრატით ჯამებადი ფუნქცია არის ის ზომადი ფუნქცია, რომლის კვადრატიც ჯამებადი ფუნქციაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მათემატიკა
ანრი ლებეგი

**ანრი ლეონ ლებეგი** ( დ. 28 ივნისი 1875, ბოვე, უაზის დეპარტამენტი, — გ. 26 ივლისი 1941, პარიზი) — ფრანგი მათემატიკოსი. პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1922 წლიდან. პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი 1910 წლიდან. ნამდვილი ცვლადის ფუნქციათა თანამედროვე თეორიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ლებეგის ძირითადი დამსახურებაა ზომის თეორიისა და  ზომადი ფუნქციის თეორიის შექმნა. მასვე ეკუთვნის ინტეგრალის ახალი განსაზღვრა, რომელიც ზომის თეორიაზეა დაფუძნებული. ინტეგრალის ეს განსაზღვრა ლებეგმა გამოიყენა ფურიეს მწკრივებში. ლებეგმა მნიშვნელოვანი შედეგი მიიღო აგრათვე გეომეტრიასა და ტოპოლოგიაში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
ნიკოლოზ ჩიგოგიძე

**ნიკოლოზ სპირიდონის ძე ჩიგოგიძე** (დ. 29 ოქტომბერი, 1893, თელავი — გ.  24 მაისი, 1962, თბილისი) — ქართველი კონსერვატორიის პროფესორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
მუსიკალური განათლება მიიღო ჯერ თბილისში, შემდეგ დაამთავრა პეტროგრადის კონსერვატორია. აქ იგი მეცადინეობდა ცნობილ პროფესორებთან და დაოსტატდა როგორც თეორეტიკოსი — პოლიფონისტი.

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ ხელმძღვანელობდა თბილისის კონსერვატორიაში პოლიფონიის კლასს. 35 წლის მანძილზე კეთილსინდისიერად და დიდი სიყვარულით ემსახურა ეროვნული მუსიკალური კადრების აღზრდის საქმეს. პროფესიული და პიროვნული ავტორიტეტი მას საშუალებას აძლევდა აქტიურად ემუშავა სხვადასხვა მუსიკალურ-საზოგადოებრივ დაწესებულებებში, მუზფონდის გამგეობაში და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან დიდუბის პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ნინო თევდორეს ასული კოზმინსკაია** (დ. 3 ოქტომბერი, 1903, ბაქო — გ. 17 ნოემბერი, 1984, თბილისი) — თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 380, თბ., 1994

კატეგორია:კონსერვატორიის პროფესორები
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1893
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ევროპის ერთა თასის პირველი დივიზიონი 2014-2016

**ევროპის ერთა თასის პირველი დივიზიონი 2014-2016** — რაგბი ევროპის ჩემპიონატის პირველი დივიზიონის გათამაშება. დივიზიონში თამაშები ჩატარდება ორ წლიანი სისტემით, სადაც გუნდებს ერთმანეთთან შინ და გარეთ ორი თამაშის გამართვა მოუწევთ. 2009 წლიდან მოყოლებული გამარჯვებული ერთი წლის შედეგით ვლინდება.

## ცხრილი - დივიზიონი 1A 
ცხრილში ქულები ნაწილდება შემდეგი სისტემით:
* მოგება - 4 ქულა
* ფრე - 2 ქულა
* წაგება - 0 ქულა
* მატჩში 4 და უფრო მეტი ლელოს დადება - 1 ბონუს ქულა
* მატჩის 7 და უფრო ნაკლები ქულით წაგება - 1 ბონუს ქულა

## მატჩების კალენდარი 
|}

|}

## ცხრილი - დივიზიონი 1B
## მატჩების კალენდარი
|}

|}

## იხილეთ აგრეთვე 
* ევროპის ერთა თასი
* ევროპის ერთა თასის მეორე დივიზიონი 2014-2016
* ევროპის ერთა თასის მესამე დივიზიონი 2014-2016

## რესურსები ინტერნეტში 
*ევროპის ერთა თასი 2014-2016 

კატეგორია:ევროპის ერთა თასი
ჯამი (ბოტანიკა)

მინი|250პქ|ჯამი
**ჯამი** () — ყვავილსაფარის გარეთა წრე. რომელიც შედგება ჯამის ფოთოლაკებისაგან. ჯამის ფოთოლაკები ჩვეულებრივ მწვანეა, ერთმანეთთან შეზრდილი ან განცალკევებული. ჯამის ბიოლოგიური დანიშნულებაა ყვავილის შიგნითა ნაწილებისა და განვითარებადი ნაყოფის დაცვა.  ზოგიერთი მცენარის (მანანა, ხარისძირა) ჯამი დიდია და მკვეთრად შეფერილი, ხელს უწყობს მწერების მიზიდვას (ნაცვლად გვირგვინისა, რომელიც არ გააჩნიათ ან სუსტად აქვთ განვითარებული. ზოგ მცენარეს ჯამი სცვივა ყვავილების გაშლისას (ყაყაჩო), სხვებს დაყვავილების შემდეგ (ბაია). ზოგჯერ შეიძლება მონაწილეობა მიიღოს ნაყოფის წარმოქმნაშიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვავილები
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
ხირკანის რაიონი

**ხირკანის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, უანუკოს რეგიონის უამალიესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 202 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 382 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 40 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 84,81 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უამალიესის პროვინციის რაიონები
მადაგასკარის დროშა

**მადაგასკარის დროშა** — მადაგასკარის სახელმწიფო და ეროვნული სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. მიღებულია 1958 წლის 14 ოქტომბერს, დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე ორი წლით ადრე და წარმოადგენდა ქვეყნის ერთგვარ მზადებას რეფერენდუმისათვის, რომელსაც უნდა განესაზღვრა მადაგასკარის მომავალი სტატუსი. დროშის ფერები დაკავშირებულია ქვეყნის ისტორიასთან. წითელი და თეთრი იყო იმერინის სამეფოს ფერები, რომელიც 1896 წელს საფრანგეთმა დაიპყრო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.madaconnection.com 
* https://flagspot.net/flags/mg_index.html

კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების დროშები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:მადაგასკარის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ჯამნა

**ჯამნა**, *ჯუმნა, იამუნა* — მდინარე ინდოეთში, მდინარე განგის უგრძესი და წყალუხვი შენაკადი. სიგრძე 1384 კმ. აუზის ფართობი 351 ათასი კვ.კმ.  სათავე აქვს ზასკარის ქედის  (ცენტრალური ჰიმალაი) სამხრეთ კალთებზე. ზემოთში მიედინება ღრმა ხეობაში, შუაწელსა და ქვემოთში - ინდ-განგის დაბლობზე იტოტება. გაზაფხულზე, მუსონური წვიმების გამო, იცის წყალმოვარდნები. დანარჩენ დროს შედარებით წყალმცირეა. სანაოსნოა ქალაქ დელის ქვემოთ. იყენებენ სარწყავად. ჯამნას ნაპირებზეა ქალაქები: დელი, აგრა, ილაჰაბადი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოეთის მდინარეები
იბნ აბდ ალ-ლაჰ იბნ მაიმარ ჯამილი

**იბნ აბდ ალ-ლაჰ იბნ მაიმარ ჯამილი** (დ.  უცნობია, უად-ილ-კურა (ჰიჯაზი) — გ. დაახლ. 701, ეგვიპტეში) — არაბი პოეტი. ბუსაინასადმი მიძღვნილი მისი სატრფიალო ლექსები ეკუთვნის არაბული სატრფიალო ლექსების ე. წ. უზრაულ მიმართულებას — უმღერის არამიწიერ, ამაღლებულ სიყვარულს და შორეულ სატრფოს. ამ მიმართულების პოეტებმა, და მათ შორის ჯამილმა, შეამზადეს არაბული მისტიციზმის საფუძვლები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არაბი პოეტები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:გარდაცვლილი 701
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მადაგასკარის მდინარეების სია

მადაგასკარის მდინარეების ანბანური სია.

## ა 
*აქუკოტო

## ბ 
*ბემარივო
*ბეციბუკა

## გ 
## დ 
## ე 
## ვ 
## ზ 
## თ 
## ი 
*ივონდრო
*იკუპა
*იჰოსი
## კ 
## ლ 
*ლალანა

## მ 
*მანამბაჰუ
*მნამბულუ
*მანაჯარი
*მანგორო
*მანგუკი
*მანდრარე
*მანია
*მანინგორი
*მაციატრა

*მაჰაჯამბა

## ნ 
## ო 
*ონივე
*ონილაი

## პ 
## ჟ 
## რ 
## ს 
*სამბაო
*სუფია

## ტ 
## უ 
*უნილაჰი
## ფ 
## ქ 
## ღ 
## ყ 
## შ 
## ჩ 
## ც 
## ძ 
## წ 
## ჭ 
## ხ 
## ჯ 
## ჰ 
*
გუსტავ კირხჰოფი

**გუსტავ რობერტ კირხჰოფი** ( დ. 12 მარტი, 1824&nbsp; — გ. 17 ოქტომბერი, 1887) — გერმანელი ფიზიკოსი, რომელმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ისეთი ფუნდამენტური საკითხების განვითარებაში, როგორიცაა ელექტრული წრედების, სპექტროსკოპიის, შავი სხეულის გამოსხივების ფიზიკა.

მან შემოიღო ტერმინი შავი სხეულის გამოსხივება 1862 წელს. აღმოაჩინა კანონები ელექტრულ წრედებისთვის და სპექტროსკოპიისთვის. ასევე არსებობს კირხჰოფის კანონი თერმოქიმიაში. სპექტროსკოპიაში გაიცემა ბანსენ-კირხჰოფის პრიზი, რომელიც მისი და რობერტ ბანსენის სახელობისაა.

გუსტავ კირხჰოფი დაიბადა კენიგსბერგში, იურისტ ფრიდრიხ კირხჰოფის და იოანა ჰენრიეტა ვიტკეს ოჯახში. მან დაამთავრა კენიგსბერგის უნივერსიტეტი 1847 წელს. მოგვიანებით კი სამუშაოდ გადავიდა ვროცლავში.

## ლიტერატურა
*Кирхгоф, Густав Роберт // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
*Профиль Кирхгоф Густав Роберт на официальном сайте РАН
*Храмов Ю. А. Кирхгоф Густав Роберт (Kirchhoff, Gustav Robert) // Физики: Биографический справочник / Под ред. А. И. Ахиезера. — Изд. 2-е, испр. и дополн. — М.: Наука, 1983. — С. 133. — 400 с. — 200 000 экз. (в пер.)

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 1887
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
არჩილ ჯანაშვილი

**არჩილ ჯანაშვილი** (დ. 9 იანვარი, 1904, კახი — გ. 12 თებერვალი, 1985, თბილისი) — ქართველი ზოოლოგი, პროფესორი (1963 წ). საქართველოში ზოოგეოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ამ დარგში ჯანაშვილის ნაშრომები „ზოოგეოგრაფია“ (მე-3 გამოცემა, თბილისი, 1974 წ) და „ზოოგეოგრაფიული რუკა“ (სსრ ატლასი, თბილისი, 1964 ) პირველია ქართულ ენაზე. დაამთავრა თსუ-ს პედაგოგიური ფაკულტეტი, საბუნებისმეტყველო განხრით (1927 წ). 1926 წლიდან მუშაობდა  თსუ-ის ზოოლოგიის კათედრაზე. იყო თსუ-ის ხერხემლიანთა ზოოლოგიის (1946-82 წწ) და თელავის სამასწავლებლო ინსტიტუტის ბუნებისმეტყველების (1939-44 წწ) კათედრათა გამგე. სხვადასხვა დროს მუშაობდა აგრეთვე თბილისის ზოოპარკში, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის, თბილისი სასოფლო სამეურნეო, თბილისი, გორის, ქუთაისის, სოხუმის პედაგოგიურ ინსტიტუტებში, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის  მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში. ჯანაშვილის კვლევის საგანი იყო  საქართველოს ძუძუმწოვრები, ქვეწარმავლები, ამფიბიები. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ზოოლოგიური ტერმინოლოგიის  შედგენის საქმეში. ავტორია მრავალი საბავშვო მოთხრობისა. მიღებული აქვს საქართველოს სსრ  სახელმწიფო პრემია (1985 წ).

## თხზულებები 
* საქართველოს ცხოველთა სამყარო, ტ. 3 – ხერხემლიანები, თბ., 1963;
* საქართველოს ძუძუმწოვრების სარკვევი, თბ., 1953;
* ხერხემლიანთა ზოოლოგია, გამოცემა, მე-3, თბ., 1956.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ზოოლოგები
ჯანბასყალა

**ჯანბასყალა** — ძველი წელთაღრიცხვის IV ს -ახალი წელთაღრიცხვის   I ს ციხესიმაგრის ნანგრევები ყიზილყუმის უდაბნოში (ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკა, უზბეკეთი). წარმოადგენს გალავნით გარშემორყმულ სწორკუთხედს (200 მ X 170 მ), რომელიც 2 უბნადაა გაყოფილი.  არქეოლოგიური გათხრების დროს (1930 წ, ს. ტოლსტოვი) გამოვლინდა საცხოვრებელი ნაგებობანი და თემის საკულტო ადგილი, სადაც ცეცხლის კვალი იყო შემორჩენილი. მოსახლეობა მისდევდა მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
აკუსტიკა

სიტყვა **აკუსტიკა** შეიძლება გულისხმობდეს ერთ-ერთს:

* აკუსტიკა — ფიზიკის დარგი რომელიც სწავლობს ბგერას.
* აკუსტიკა — სმენადობის პირობები რაიმე შენობაში.
თეიმურაზ ჯანგულაშვილი

**თეიმურაზ ალექსანდრეს ძე ჯანგულაშვილი** (დ. 25 მაისი, 1923, საგარეჯო — გ. 29 ივნისი, 1996) — ქართველი პოეტი. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. დაამთავრა თსუ (1953), იყო გაზეთ „წიგნის სამყაროს“ რედაქტორი (1968–1983).  პირველი კრებული „ცხრაასორმოცდახუთი“ გამოსცა 1948 წელს.  მასვე ეკუთვნის კრებულები: „მაისი ოდერზე“ (1956), „ლექსები“ (1957), „მეოთხედი საუკუნის გადასარბენზე“  (1965 წ), „შუააზიური ჩანაწერები“ (1970), „ზღვისა და მიწის ლეგენდა“ (1971), „აღმართი“ (1977), „ლექსები“ (1980), „იმედის ზვრები“ (1983). თეიმურაზ ჯანგულაშვილის ლექსები თარგმნილია რუსულ. ოსურ, აფხაზურ, სომხურ, ყირგიზულ, ესტონურ, მოლდავურ, პოლონურ, რუმინულ და სხვა ენებზე. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საგარეჯოში დაბადებულები
თ
ჯანგარი

**ჯანგარი** — XV საუკუნის ყალმუხური საგმირო ეპოსი. უმღერის ზღაპრულ ქვეყანას ბუმბას, სადაც მუდმივი ბედნიერება და კმაყოფილება სუფევს. ეპოსის გმირი ჯანგარი (ნიშნავს ობოლს) მისი 12 დევგმირი ძმა ყალმუხი ხალხის სანუკვარ იმედებსა და სურვილებს განასახიერებენ. „ჯანგარის“ მთქმელები - ჯანგარჩიბი თაობიდან თაობას გადასცემდნენ პოემას, რომელმაც რამდენიმე ვარიანტად მოაღწია. ყველაზე სრულია განთქმული ჯანგარჩის ეელიან ოვლისგან ჩაწერილი ტექსტი (10 თავი, 1911 წ).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლიტერატურა
გიორგი ჯანდიერი

**გიორგი ჯანდიერი** (დ. 1808, თბილისი, — გ. გარდაცვალების წელი უცნობია) — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი (1854 წ). 1828 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური ქართველ ქვეითთა პოლკში. რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს პრაპორშჩიკის ჩინით მონაწილეობდა ახალციხის იერიშში. ყირიმის ომის (1853-56 წწ) დაწყებისთანავე დაევალა ქართველ ცხენოსანთა მოხალისე რაზმეულის შედგენა. რაზმეული ყველა დათვალიერებასა და ბრძოლაში გენერალ ივანე ამილახვარის მიერ საგანგებოდ ამ რაზმეულისთვის გაკეთებული დროშით გამოდიოდა, ამიტომ რაზმეულის მამაც მეთაურს „დროშა-ჯანდიერი“ უწოდეს. ჯანდიერმა და მისმა რაზმეულმა განსაკუთრებული სიმამაცე გამოიჩინა ჩოლოქის 1854 წლის 4 (16) ივლისის ბრძოლაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1808
ანტანანარივუს პროვინცია

**ანტანანარივუს პროვინცია** () — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 57 191 კმ². მოსახლეობა — 6 342 303 კაცი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქვეყნის დედაქალაქი ანტანანარივუ.

პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. არ აქვს ზღვაზე გასასვლელი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მაჰაძანგის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ტუამასინის პროვინცია, სამხრეთით — ფიანარანცუის პროვინცია, ხოლო დასავლეთით — ტულიარის პროვინცია.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 4 რეგიონად და 19 დეპარტამენტად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Province autonome d'Antananarivo - Gouvernorat 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
ინდილა

**ადილა სერდრაია** (დ. 26 ივნისი, 1984) — უკეთ ცნობილი თავისი სასცენო სახელით **ინდილა** — ფრანგი რიტმ-ენდ-ბლუზის მომღერალი და სიმღერების ავტორი.

ინდილა თანამშრომლობს ისეთ ფრანგ მუსიკოსებთან, როგორებიც არიან ნესბეალი, Rohff, TLF, სოპრანო და Youssoupha. გარდა ამისა, სიმღერების თანაავტორია მეტ პოკორასთან, Admiral T-თან, DJ Abdel-თან და აქსელ ტონისთან ერთად. 2013 წლის დეკემბერში გამოვიდა ინდილას სიმღერა „Dernière danse“, რომელმაც საფრანგეთში, Syndicat National de l'Édition Phonographique-ის ჩარტებში მეორე ადგილი დაიკავა.

## პირადი ცხოვრება
დაიბადა პარიზში. ინდილა ალჟირული, წარმოშობისაა.

დაქორწინებულია პროდიუსერსა და სიმღერების ავტორ პასკალ კოეზე, რომლის სასცენო სახელია Skalp-ი.

## დისკოგრაფია
### ალბომები
### სინგლები
### ჩარტების სხვა სიმღერები
### როგორც რჩეული შემსრულებელი
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მადაგასკარის ქალაქების სია

აქ წარმოდგენილია მადაგასკარის ქალაქების ცხრილი მოსახლეობის სიდიდის მიხედვით.

## **მადაგასკარის ქალაქები**
{| class="wikitable sortable" border="1" cellpadding="4" cellspacing="0"
! bgcolor="#efefef" | N
! bgcolor="#efefef" | ქალაქი
! bgcolor="#efefef" | მოსახლეობა (2001)
|-
|align=right|1.||აბოსიტრა|| align=right|28 000
|-
|align=right|2.||ამბალავაო|| align=right|26 000
|-
|align=right|3.||ამბანჯა|| align=right|27 000
|-
|align=right|4.||ამბატობონი|| align=right|19 000
|-
|align=right|5.||ამბათოფინანდრაჰანა|| align=right|24 000
|-
|align=right|6.||ამბათოლომპი|| align=right|24 000
|-
|align=right|7.||ამბათონდაზავა|| align=right|36 000
|-
|align=right|8.||ამბილუბე|| align=right|13 000
|-
|align=right|9.||ამბოსარი|| align=right|31 000
|-
|align=right|10.||ამპანიჰი|| align=right|22 000
|-
|align=right|11.||ანდაპა|| align=right|18 000
|-
|align=right|12.||ანდილამენა|| align=right|16 000
|-
|align=right|13.||ანკაზოაბო|| align=right|22 000
|-
|align=right|14.||ანტანანარივუ|| align=right|1 403 449
|-
|align=right|15.||ბელანანა|| align=right|14 000
|-
|align=right|16.||ბელოჰა|| align=right|20 000
|-
|align=right|17.||ბერურუჰა|| align=right|16 000
|-
|align=right|18.||ბეტოფო|| align=right|25 000
|-
|align=right|19.||ვანატენონა|| align=right|31 000
|-
|align=right|20.||იფანადიანა|| align=right|16 000
|-
|align=right|21.||იკონგო|| align=right|30 000
|-
|align=right|22.||მაჰაძანგა|| align=right|135 660
|-
|align=right|23.||მარალამბო|| align=right|22 000
|-
|align=right|24.||მიანდივაზი|| align=right|18 000
|-
|align=right|25.||ფანდრიანა|| align=right|29 000
|-
|align=right|26.||ფარაციჰო|| align=right|32 000

*