სიქსტის კაპელას ჭერი

[200px|მინი|სიქსტის კაპელას [ინტერიერი (არქიტექტურა)|ინტერიერი, რომელიც აჩვენებს ჭერს სხვა ფრესკებთან მიმართებაში.]]

**სიქსტის კაპელას ჭერი** — () რომელიც მიქელანჯელოს მიერ ფრესკის ტექნიკით შეიქმნა 1508-დან 1512 წლამდე, რენესანსის ერთ-ერთ კუთხედ მიიჩნევა.

სიქსტეს კაპელა ეს არის დიდი პაპის სამლოცველო, რომელიც აშენდა ვატიკანში 1477-1480 წლებში პაპ სიქსტუს IV-ის ბრძანებით, რომლის სახელობისაც არის კაპელა. ჭერის მოხატვა კი პაპ იულიუს II-ის დაკვეთით განხორციელდა.

ჭერზე დახატული სხვადასხვა ელემენტი კაპელის ფართო დეკორატიული სქემის ნაწილია. მიქელანჯელოს მუშაობამდე კედლები მოიხატა XV საუკუნის რამდენიმე წამყვანი მხატვრის მიერ, მათ შორის იყვნენ სანდრო ბოტიჩელი, დომენიკო გირლანდაიო და პიეტრო პერუჯინო. ჭერის მოხატვის შემდეგ, რაფაელმა შექმნა დიდი გობელენების სერია (1515–1516 წლებში), რომლებიც კედლის ქვედა ნაწილს ფარავდა. მიქელანჯელო სიქსტეს კაპელაში დაბრუნდა, რათა შეექმნა "საბოლოო სამსჯავრო" დიდი ფრესკა, რომელიც საკურთხევლის უკან მდებარე კედელზეა გამოსახული. კაპელის დეკორაცია ასახავს კათოლიკური ეკლესიის მრავალ დოგმას და მას ხშირად იყენებენ პაპის კონკლავებისა და სხვა მნიშვნელოვანი რელიგიური მსახურებისთვის.

ჭერის დეკორაციის ცენტრალურ ნაწილს წარმოადგენს ცხრა სიუჟეტი დაბადების წიგნიდან, მათ შორის „ადამის შექმნა“. კომპლექსური დიზაინი მოიცავს რამდენიმე ფიგურულ ჯგუფს ზოგიერთები შერწყმულნი არიან, ზოგნი შიშვლები რაც მიქელანჯელოს შესაძლებლობას აძლევდა, წარმოეჩინა ადამიანის სხეულის დახატვის ოსტატობა სხვადასხვა პოზაში. ჭერი მაშინვე დიდი მოწონებით იქნა მიღებული და მალევე გახდა სხვა მხატვრების შთაგონების წყარო, რაც დღემდე გრძელდება. იგი არაერთხელ აღდგენილა, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი რესტავრაცია ჩატარდა 1980 წლიდან 1994 წლამდე.
200px|მინი|ჭერი, როგორ გამოიყურებოდა მიქელანჯელოს დახატვამდე

## კონტექსტი და შექმნა
სიქსტეს კაპელის კედლები მოჩუქურთმებული და მოხატული იყო 20 წლით ადრე, ვიდრე მიქელანჯელო ჭერზე იმუშავებდა. ამის შემდეგ, რაფაელმა 1515–1516 წლებში შექმნა გობელენების სერია, რომლებიც კედლის სამივე დონიდან ყველაზე ქვედა საფარისთვის იყო განკუთვნილი. გადარჩენილი გობელენები დღესაც გამოიყენება განსაკუთრებულ შემთხვევებზე. კედლის შუა ნაწილი მოიცავს კომპლექსურ ფრესკების სქემას: მარჯვენა მხარეს გამოსახულია ქრისტეს ცხოვრების ეპიზოდები, ხოლო მარცხენა მხარეს მოსეს ცხოვრების სცენები. ეს ფრესკები შესრულებულია მაღალი რენესანსის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი მხატვრების მიერ: სანდრო ბოტიჩელი, დომენიკო გირლანდაიო, პიეტრო პერუჯინო, ლუკა სინიორელი და კოზიმო როსელი. კედლების ზედა ნაწილზე მდებარეობს ფანჯრები, რომელთა შორის დახატულია ილუზიონისტური ნიშების წყვილები თითოეულში წარმოდგენილია პირველი 32 პაპი.
200px|მინი|პაპ იულიუს II-ის საფლავის თავდაპირველი პროექტის ჰიპოთეტური რეკონსტრუქცია

საწყისი ჭერის მხატვარი იყო პიერ მატეო დ’ამელია, რომელმაც შექმნა ცისფერ ფონზე ვარსკვლავებით დაფარული გამოსახულება მსგავსი იმ ჭერისა, რაც ჯოტომ მოხატა არენას კაპელაში პადუაში. 1504 წელს, ექვსი თვის განმავლობაში, სიქსტეს კაპელის კამარაში დიაგონალურ სიგრძეზე გაჩნდა ბზარი, რაც კაპელის გამოყენებადობას უშლიდა ხელს. პაპმა იულიუს II-მ (ჯულიანო დელლა როვერე) ბრძანა დაზიანებული ფრესკის მოხსნა, რაც პიერო როსელმა, მიქელანჯელოს მეგობარმა, განახორციელა. იულიუს II იყო "მეომარი პაპი", რომელმაც თავის პაპობაში, წამოიწყო აგრესიული კამპანია პოლიტიკური კონტროლის მოსაპოვებლად, რათა გაერთიანებოდა და გაძლიერებულიყო იტალია კათოლიკური ეკლესიის მეთაურობით. მან სიმბოლიზმში ინვესტიცია გააკეთა, რათა დაემტკიცებინა თავისი დროებითი ძალაუფლება, მაგალითად, მისი რიტუალი, რომელშიც ის (კლასიკური წესით) ეტლზე იჯდა და ტრიუმფალურ თაღში გაიარა თავისი მრავალი სამხედრო გამარჯვებიდან ერთ-ერთის შემდეგ. პაპი იულიუს II-ის პროექტი წმინდა პეტრეს ბაზილიკის რეკონსტრუქციისთვის, გამორჩეული იქნებოდა როგორც პაპის ძალაუფლების ყველაზე ძლიერი სიმბოლო. საბოლოოდ, მან დაანგრია და ჩაანაცვლა თავდაპირველი ბაზილიკა უფრო დიდებული ბაზილიკით, რომელიც მისი პირადი საფლავის მოსაშენებლად იყო განკუთვნილი. პაპმა მიქელანჯელო 1505 წლის დასაწყისში რომში გამოიძახა და დაავალა მისი საფლავის დიზაინის შექმნა, რის შედეგადაც მხატვარს ფლორენციიდან წასვლა და დაგეგმილი „კასჩინას ბრძოლა“-ის დაუმთავრებელად დატოვა მოუხდა. ამ დროისთვის მიქელანჯელო უკვე დამკვიდრებული მხატვარი იყო; როგორც ის, ისე პაპი იულიუს II უდრეკი ხასიათით გამოირჩეოდნენ და მალევე დაიწყეს კამათი., პაპი იულიუს II-ს ჰქონდა გეგმა, სიქსტეს კაპელის ჭერის მოხატვისათვის მათ შორის, ალბათ, სწორედ იმიტომ, რომ კაპელა რეგულარულ შეხვედრებსა და ლოცვებს მასპინძლობდა პაპის კაპელის სახელწოდებით ცნობილი ელიტარული ოფიციალური პირების ჯგუფისთვის (რომლებიც აკვირდებოდნენ დეკორაციებს და ავრცელებდნენ მათ თეოლოგიურ და დროებით მნიშვნელობას), პაპი იულიუს II-ს ჰქონდა განზრახვა და მოლოდინი, რომ ჭერის იკონოგრაფია უნდა წაიკითხულიყო მრავალი მნიშვნელობის შრედ. პაპის მიერ შეთავაზებული გეგმა იყო, რომ თორმეტ დიდ მოციქულს, დაეკავებინათ კამარის სვეტები. მიქელანჯელომ მოითხოვა უფრო დიდებული და გაცილებით რთული გეგმა და ბოლოს, საკუთარი სიტყვებით, მიიღო ებართვა „რომ გაეკეთებინა ისე, როგორც სურდა“. შესაძლოა, რომ ავგუსტინელ მორჩილს და კარდინალ ჯაილს ვიტერბოდან გავლენა მოახდინათ ჭერის თეოლოგიურ განლაგებაზე. ბევრი მწერალი თვლის, რომ მიქელანჯელოს ჰქონდა ინტელექტი, ბიბლიური ცოდნა და უნარები, რათა თავად დაეგეგმა ეს სქემა. ამას ადასტურებს მიქელანჯელოს ბიოგრაფი ასკანიო კონდივის განცხადება, რომლის მიხედვითაც მხატვარი კითხულობდა ძველ აღთქმას, როდესაც ჭერს ხატავდა, და თავისი შთაგონებას წმინდა წერილის სიტყვებიდან, ვიდრე საკრალური ხელოვნების დამკვიდრებული ტრადიციებიდან

1506 წლის 10 მაისს, პიერ როსელმა მიასწერა მიქელანჯელოს პაპის სახელით. ამ წერილში როსელი აღნიშნავდა, რომ პაპის კორტის არქიტექტორი დონატო ბრამანტე ეჭვობდა, რომ მიქელანჯელო შეძლებდა ასეთი დიდი ფრესკის პროექტის შესრულებას, რადგან მას ამ ტექნიკაში შეუზღუდული გამოცდილება ჰქონდა. ბრამანტეს მიხედვით, მიქელანჯელომ უარი განაცხადა. 1506 წლის ნოემბერში მიქელანჯელო ბოლონიაში წავიდა, სადაც პაპისგან მიიღო დავალება, რომ შეექმნა უზარმაზარი ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელიც ასახავდა მის გამარჯვებას ბოლონიელების წინააღმდეგ. კაპელაში საეკლესიო გამოყენება გრძელდებოდა, გარდა იმ პერიოდებისა, როცა საშენებლო სამუშაოების გამო მისი დახურვა საჭირო გახდა. წირვების შეწყვეტა მინიმუმამდე შემცირდა, რადგან სამუშაოები დაიწყო დასავლეთ მხრიდან, რაც ყველაზე შორს მდებარეობდა ლიტურგიული ცენტრისგან, რომელიც საკურთხევლის ახლოს აღმოსავლეთ კედელზე იყო. არსებობს დებატი იმაზე, რა თანმიმდევრობით იყო მოხატული ჭერის ნაწილები და როგორ იყო მოწყობილი შპალერი, რომელიც მხატვრებს ჭერზე მისაღწევად ეხმარებოდა. არსებობს ორი მთავარი თეორია.

[200px|მინი|[პიედესტალი]] 

ჭერის მთავარი ფრესკები იხატებოდა ეტაპობრივად, ყოველჯერზე შპალერი მზადდებოდა და გადადიოდა ოთახის სხვა ნაწილში, ხოლო მუშაობა დაიწყო კაპელის დასავლეთ ნაწილიდან. პირველი ფაზა, რომელშიც ნოას ცხოვრების სცენები შედიოდა, დასრულდა 1509 წლის სექტემბერში. მხოლოდ ამის შემდეგ გახდა სცენები ხილული ძირიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:რომი
კატეგორია:იტალია
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები