open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ივანე გვენცაძე

**ივანე ნიკოლოზის ძე გვენცაძე** (დ. 23 აპრილი, 1907, სოფ. ბარეული, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. ივლისი, 1990, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, საბჭოთა კავშირის გმირი (17 მაისი, 1944), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1961). 

დაამთავრა ქუთაისის ინდუსტრიული ტექნიკუმი (1929), საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1937). მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა დონთან, სტალინგრადთან, კურსკთან, ხარკოვთან. მდ. დნეპრის მარჯვენა ნაპირზე გამართულ ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისათვის გვარდიის უფროს ლეიტენანტ გვენცაძეს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. 

ომის შემდეგ თბილისში მუშაობდა სხვადასხვა სამეურნეო თანამდებობაზე (მათ შორის საქქვანახშირის სისტემაში მთავარ ენერგეტიკოსად). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი დროშის, სამამულო ომის I ხარისხის და წითელი ვარსკვლავის ორდენებითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
გვერდისძირი

**გვერდისძირი** — შიდა ქართლის ორი ისტორიული თემის სახელწოდება XV–XIX საუკუნეებში.

## გვერდისძირი (ქსნისა)
მდებარეობდა მდ. მტკვრის ჩრდილოეთით და მოიცავდა 14 სოფელს აძვიდან სნეკვამდე. შედიოდა ქსნის საერისთავოში, მისი გაუქმების შემდეგ (1775) ქსნის ერისთავთა შთამომავლებს აქ მამულები შერჩათ. უმთავრესი ისტორიული ძეგლია XII საუკუნის იკორთის ტაძარი.
## გვერდისძირი (საციციანოსი)
მდებარეობდა მდ. მტკვრის სამხრეთით, გაღმამხარში და მოიცავდა 19 სოფელს ყელეთიდან დამჩხერლომდე. შედიოდა საციციანოში. უმთავრესი ისტორიული ძეგლია VII საუკუნის წრომის ტაძარი.

## ლიტერატურა
* გვასალია ჯ., აღმოსავლეთ საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ნარკვევები, თბ., 1983.
* 

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი

**როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი** (  ; დ. 12 თებერვალი 1864, პრევალიე  — გ. 13 იანვარი 1919, ბადენი, ქვემო ავსტრია) — ავსტრიელი დიდგვაროვანი  მთამსვლელი. ცნობილი გახდა  გუსტავ კლიმტის მიერ შესრულებული  პორტრეტით.

## ბიოგრაფია 
როზა ფონ როსთჰორნი დაიბადა მეწარმე ადოლფ როსთჰორნისა და მისი მეუღლის როზალი ფიშერის ოჯახში. მამის მხრიდან მიეკუთვნებოდა როსთჰორნების მეწარმეთა დინასტიას. მისი ახლო ნათესავი იყო ექიმი ალფონს ფონ როსთჰორნი.   1881 წელს როზა ფონ როსთჰორნი გახდა პირველი ქალი, რომელმაც შეძლო ბავარიის 1800 მეტრის სიმაღლის ვაცმანის მთის დაპყრობა აღმოსავლეთი ფერდობიდან,  ხოლო 1888 წელს ავიდა  ტურვისერის მწვერვალზე. მარცხნივ|მინი|როზა როსთჰორნის პირველი მეუღლე იყო  ავსტრიის რკინიგზის იურიდიული მრჩეველი და შემდგომში უკვე ჩრდილოეთ რკინიგზის დირექტორი ბრუნო ვაგნერ ფონ ფრეინშაიმი. ქორწინებაში წყვილს  შეეძინა ქალიშვილი დორა. 1886 წელს როზა ცოლად გაჰყვა ავსტრიელ მრეწვეელს, მთამსვლელს, მოციგურავეს და მოფარიკავეს ლუი ფილიპ ფრიდმანს (1861–1939) და ამ ქორწინებიდან როზას შეეძინა ქალიშვილი მარია ალექსანდრინა. ფრიდმანის წყვილი ტრიალებდა ვენის ინტელექტუალურ საზოგადოებაში. მწერალი ჰუგო ფონ ჰოფმანსტალი  აღფრთოვანებული იყო არა მხოლოდ როზას სილამაზით, არამედ მისი ინტელექტითა და ძლიერი პიროვნული თვისებებით, ხოლო არტურ შნიცლერმა დატოვა მოგონებები დიდებული სპორტსმენის ლუი ფრიდმანის შესახებ.
გუსტავ კლიმტმა უკვდავყო როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი თავის ცნობილ პორტრეტში, რომელიც 1983 წლამდე ოჯახის საკუთრებაში რჩებოდა, ხოლო შემდეგ გაიყიდა სოტბის აუქციონზე 1987 წელს. იგი  შეიძინა გამომცემელმა ჰანს დიჰანდმა.  როზა ფონ როსთჰორნი პორტრეტზე გამოსახულია შავი ფერის საღამოს კაბაში. იგი მსუბუქად ეყრდნობა რბილი წითელი სკამის საზურგეს. მის კისერს ამშვენებს მსხვილი მარგალიტის ყელსაბამი, ხოლო მაჯას — რამდენიმე ოქროს სამაჯური.  ფერმკრთალი სახის კანი, დეკოლტე და შიშველი ხელები მუქ ფონზე გამოირჩევა, ხოლო მუქი ფერის თმა და მოცულობითი ვარცხნილობა თითქმის შერწყმულია ფონთან.  როგორი ურთიერთობა აკავშირებდა როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანს  მხატვართან, დანამდვილებით უცნობია, მაგრამ ალმა შინდლერმა, რომლისთვისაც კლიმტი პირველი სიყვარული იყო, საკუთარ დღიურში ეჭვით აღნიშნა, რომ მხატვარმა დაიწყო ურთიერთობა "მოხუც ქალთან"— როზა ფრიდმანთან.  როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი ასევე ფიგურირებს კლიმტის სხვა ნახატში სერიიდან წყლის ნიმფების შესახებ —  „ვერცხლის თევზები,“ რომელიც თარიღდება როგორც 1899, ასევე 1901-1903 წლებით.   პირველი მსოფლიო ომის დროს როზა ფონ როსთჰორნ-ფრიდმანი მედდად მსახურობდა ვენის ლაზარეთში, სადაც დაავადდა ტიფური ცხელებაით და გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* Gustav Klimt, Toni Stooss, Christoph Doswald: *Gustav Klimt*, 1992, Seite 118
* Louis Friedmann: *Die Ortlergruppe.* In: *Die Erschließung der Ostalpen.* Band 2, Deutscher und Österreichischer Alpenverein http://books.google.de/books?id=n7pDAAAAYAAJ&q=%22Louis+Friedmann%22&dq=%22Louis+Friedmann%22&lr=&as_drrb_is=q&as_minm_is=0&as_miny_is=&as_maxm_is=0&as_maxy_is=&as_brr=0&cd=1
* Harry Muré: Jeanne Immink Die Frau, die in die Wolken stieg. Tyrolia, Innsbruck 2010, ISBN 978-3-7022-3075-3

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1864
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:მთამსვლელები ეროვნების მიხედვით
მირიამ სპიტერი დებონო

**მირიამ სპიტერი დებონო** (დ. 25 ოქტომბერი, 1952) — მალტელი პოლიტიკოსი, მალტის პრეზიდენტი, თანამდებობა დაიკავა 2024 წლის 4 აპრილს. იგი პირველი გოცოელი ქალია, რომელიც ამ თანამდებობაზე აირჩიეს. 1996-1998 წლებში მალტის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი, და პირველი ქალი ამ თანამდებობაზე.

## ბიოგრაფია
სპიტერი დებონო დაიბადა ვიქტორიაში, კ. გოცო. განათლება მიიღო გოცოში და მოგვიანებით გახდა მალტის უნივერსიტეტის სტუდენტი, სადაც სწავლობდა ინგლისურ ლიტერატურასა და ლინგვისტიკას. უნივერსიტეტი დაამთავრა 1973 წელს. იგი ასევე სწავლობდა სამართალს და დაამთავრა ნოტარიუსის წოდებით 1980 წელს. 1982 წელს აირჩიეს პარტიის ეროვნული აღმასრულებლის თანამდებობაზე.

1996 წლის სექტემბერში დაინიშნა მალტის წარმომადგენელთა პალატის სპიკერად. იგი იყო პირველი ქალი, რომელიც ამ თანამდებობაზე დაინიშნა მალტაში. მომდევნო კვირას ეს დადასტურდა პრემიერ-მინისტრისა და ოპოზიციის ლიდერის მიერ გავრცელებული ერთობლივი განცხადებით. მალტის წარმომადგენელთა პალატამ 2024 წლის 27 მარტს ერთხმად დაუჭირა მხარი სპიტერი დებონოს არჩევას მალტის მე-11 პრეზიდენტად. იგი ასევე არის მესამე ადამიანი კუნძულ გოცოდან, რომელიც დაინიშნა აღნიშნულ თანამდებობაზე, ანტონ ბუტიჯიჩისა და ჩენსუ ტაბონეს შემდეგ.

## პირადი ცხოვრება
სპიტერი დებონო თავისი ცხოვრების უმეტესი ნაწილი ცხოვრობდა ბირკირკარაში, მალტა. დაქორწინებულია ნოტარიუს ენტონი სპიტერი დებონოზე და ჰყავთ სამი შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:მალტის პრეზიდენტები
კატეგორია:მალტელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XX საუკუნის მალტელი პოლიტიკოსები
ონორე ტრაორე

**ნაბერე ონორე ტრაორე** (, დ. 28 სექტემბერი, 1957, ზემო ვოლტა) — ბურკინა ფასოს სახელმწიფო მოღვაწე და სამხედრო ლიდერი; პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (31 ოქტომბერი, 2014 — 1 ნოემბერი, 2014) და ბურკინა-ფასოს თავდაცვის მინისტრი (2014 წლის 31 ოქტომბრიდან).

## ბიოგრაფია 
2011 წლის 4 მაისს ონორე ტრაორე დაინიშნა ბურკინა-ფასოს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსად. 2014 წლის 31 ოქტომბერს ბურკინა ფასოში აჯანყების დროს სამხედროებმა განაცხადეს,რომ კომპაორე აღარ ხელმძღვანელობდა ქვეყანას. ასეთი განცხადება სარდლობის ერთ-ერთმა წარმომადგენელმა დედაქალაქში ათასობით დემონსტრანტის წინაშე გააკეთა, მის სიტყვებს მხურვალე აპლოდისმენტები მოჰყვა. იმავე დღეს სახელმწიფოს მეთაური იძულებული გახდა უარი ეთქვა ძალაუფლებაზე. კომპაორეს სახელით გავრცელებულ განცხადებაში ნათქვამია, რომ არჩევნები ბურკინა-ფასოში 90 დღის განმავლობაში უნდა ჩატარდეს. პრეზიდენტის გადადგომის შემდეგ, ნაბერე ონორე ტრაორემ საკუთარ თავზე აიღო პრეზიდენტის ფუნქციები და ამავე დროს გახდა ბურკინა ფასოს თავდაცვის მინისტრი.

ონორე ტრაორე დროებით პრეზიდენტად 12 თვის განმავლობაში უნდა ყოფილიყო, რის შემდეგაც ის ხელისუფლებას გადასცემდა არჩევნებში გამარჯვებულ კანდიდატს.

### უარი პრეზიდენტობაზე 
'''
1 ნოემბერს, პრეზიდენტის სასახლის მიმდებარე ტერიტორიაზე სროლის შემდეგ, პრეზიდენტის უსაფრთხოების ხელმძღვანელმა ისააკ ზიდამ გააკეთა განცხადება, რომელშიც მან თავი ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად გამოაცხადა.სროლის შემდეგ ონორე ტრაორეს აღარ გაუკეთებია განცხადება. საღამოს, ბურკინა-ფასოს სამხედრო ხელმძღვანელობის შეხვედრის შემდეგ, სამხედროებმა ერთხმად აირჩიეს პოდპოლკოვნიკი ისააკ ზიდი გარდამავალი პერიოდის სახელმწიფო ლიდერად. მისი დანიშვნის შესახებ დოკუმენტს ხელი მოაწერა ქვეყნის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსმა ონორე ტრაორემ. მან ადრევე განაცხადა, რომ თავად დაიკავებდა პრეზიდენტის პოსტს. ამდენად, 24 საათის განმავლობაში მეორე გადატრიალების შესახებ საუბარი აღარ  გახდა საჭირო.

2014 წლის 23 ნოემბერს ჩამოყალიბდა ბურკინა-ფასოს მთავრობა, რომელშიც ონორე ტრაორეს ნაცვლად თავდაცვის მინისტრი გახდა ისააკ ზიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ბურკინა-ფასოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბურკინა-ფასოს პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბორხა მაიორალი

**ბორხა მაიორალ მოია** (დ. 5 აპრილი, 1997) — ესპანელი ფეხბურთელი, ლა ლიგის კლუბ „ხეტაფეს“ თავდამსხმელი. სხვადასხვა დროს იცავდა მადრიდის „რეალის“ სარეზერვო გუნდის, მადრიდის „რეალის“, „ვოლფსბურგის“, „ლევანტეს“ და „რომას“ რიგებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლევანტეს ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:ხეტაფეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვასილ გვეტაძე

**ვასილ ნოეს ძე გვეტაძე** (დ. 6 აპრილი, 1920, ქუთაისი, — გ. 31 იანვარი, 2016, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1942). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1984 წლიდან ჟურნალ „დროშის“ ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგეა. პირველი ლექსი გამოაქვეყნა 1937 წელს, პირველი წიგნი „პირველი სიმღერა“ — 1956 წელს. ავტორია ლექსების არაერთი კრებულისა, საბავშვო ლექსებისა, პოემებისა, მოთხრობებისა და ესეებისა. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). 

## ბიბლიოგრაფია
* რჩეული (2 წიგნად), თბ., 2010.
* ერთტომეული, თბ., 2013.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გვირალისბოლო

**გვირალისბოლო** — ქვედა პალეოლითის ეპოქის აშელური ტიპის ნამოსახლარი საქართველოში, სოფ. ჯოყოეთთან (ჭიათურის მუნიციპალიტეტი). 

მიწის ზედაპირზე შეგროვებულია ასზე მეტი ნუკლეუსი, კლექტონისა და ლევალუას ტიპის ანატკეცი, სხვადასხვა წვეტანა და სახოკი. აღსანიშნავია მოთაფლისფრო კაჟის მთლიანი გულგულისაგან გამოთლილი ორმხრივ დამუშავებული ხელცული, რომელიც პროპორციებით და დამუშავების სრულყოფით გვიანდელი აშელის ხელცულების კლასიკურ ნიმუშს წარმოადგენს. არქეოლოგიური მასალა აქ მოხვედრილია (ალბათ ჩამორეცხვის შედეგად) მახლობლად მდებარე მაღალი თავმოვაკებული გორიდან, რომლის აღმოსავლეთ ფერდობზეც ანალოგიური ნივთები აღმოჩნდა.

## ლიტერატურა
* თუშაბრამიშვილი დ., ნებიერიძე ლ., ყვირილის ხეობისა და ცუცხვათის არქეოლოგიური ექსპედიციის 1970–71 წლების ძირითადი შედეგები, წგ.: საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიური ექსპედიციები, [ტ.] 3, თბ., 1974.

კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ციური კობაიძე

**ციური კობაიძე** (დ. 1 იანვარი, 1950) — ქართველი მოჭადრაკე და აგრონომი, ოსტატი ჭადრაკში (1968 წ.), საქართველოს ჩემპიონი (1969 და 1974 წლებში), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი გოგონათა შორის (1968 წ.). მრავალი საერთაშორისო ტურნირის მონაწილე. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია

**შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ შუა ხორშში.

## აღწერა
შუა ხორშის მაცხოვრის ეკლესია სამნავიან ბაზილიკაა, შვერილი წახნაგოვანი აფსიდით. ეკლესია ძლიერ დანგრეულია. შედარებით უკეთაა შემორჩენილი აღმოსავლეთი ნაწილი. ცენტრალური აფსიდა ფორმით ნალს უახლოვდება. საკურთხეველში გაჭრილია სამი სარკმელი. აფსიდა გამოყოფილია დარბაზისაგან ორსაფეხურიანი სოლეათი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნავებში იკითხება თითო სარკმელი. ეკლესიას ჰქონდა სამი სარკმელი, რომლებიც ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. ინტერიერში შეიმჩნევა მოხატულობის მცირე ფრაგმენტები. ფასადები გაძარცვულია პერანგისაგან. შემორჩენილია მოჩუქურთმებული სარკმლის თავსართი. ნაგებობა დგას სამსაფეხურიან ცოკოლზე. ეკლესია ნაგები იყო კარგად გათლილი ქვიშაქვით კირის დუღაბზე. ძეგლს ირგვლივ შემოუყვება წრიული ფორმის გალავანი, რომლის დასავლეთ ნაწილში შემორჩენილია კარიბჭის ნაშთი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხუნანის ბრძოლა

**ხუნანის ბრძოლა** – ბრძოლა საქართველოს სამეფოსა და მონღოლეთის იმპერიის ჯარებს შორის 1221 წელს. ბრძოლაში მონღოლებმა თავიანთ ნაცად ტაქტიკას მიმართეს, ლაშქარი ორად გაყვეს, ნახევარი ჩაასაფრეს ნახევარი კი ბრძოლაში ჩააბეს. მონღოლთა პირველმა ჯარმა უკან დახევა დაიწყო, ქართველებმა ეს თავიანთ გამარჯვებად ჩათვალეს და მტერს დაედევნენ რა დროსაც მონღოლთა მეორე ჩასაფრებულმა ლაშქარმა ქართულ ლაშქარს ზურგიდან მოუარა და დაამარცხა. ასეთი გამარჯვების შემდგომაც მონღოლებმა გზების ვიწროობისა და ტყით დაბურულობის გამო, გაქცეულ ქართულ ლაშქარზე უკან დადევნება ვერ გაბედეს და უკუ იქცნენ.
## ლიტერატურა 
* ი.ჯავახიშვილი., ტ.III, 1982, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გვ.13-14
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:მონღოლეთის ბრძოლები
კატეგორია:1221 წლის ბრძოლები
გრიგოლ გვიშიანი

**გრიგოლ სარდიონის ძე გვიშიანი** (დ. 1 ოქტომბერი, 1911, სოფ. ილორი, ახლანდ. სამტრედია, — გ. 11 ოქტომბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ფარმაკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1941), პროფესორი (1946), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1964).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1931). 1943–1946 წლებში განაგებდა თბილისის სტომატოლოგიური ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის კათედრას. 1962–1973 იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პრორექტორი, 1973–1979 — ფარმაკოლოგიის კათედრის გამგე. გვიშიანის შრომებში განხილულია სამკურნალო მცენარეებისაგან მიღებული პრეპარატებისა და ქიმიური სინთეზის პროდუქტების ფარმაკოლოგია, აგრეთვე გულსისხლძარღვთა სისტემის ზოგიერთი პათოლოგიის ექსპერიმენტული ფარმაკოთერაპიის საკითხები და სხვ.

## ბიბლიოგრაფია
* ფსიქოფარმაკოლოგიური ნივთიერებები და მათი კლინიკური გამოყენების პერსპექტივები, თბ., 1965.
* Материалы по экспериментальному обоснованию лекарственной терапии атеросклероза, Тб., 1961.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ილორი (სამტრედია)

**ილორი** — ქალაქ სამტრედიის უბანი, ყოფილი სოფელი სამტრედიის რაიონში (ნაფაღაურის სასოფლო საბჭო).

ილორი წყა­როებში პირველად მოხსენიებულია XVII საუკუნეში, დატანილია არქანჯელო ლამბერტის რუკაზე. სავარაუდოა, რომ თავის დროზე სოფელი ილორის წმინდა გიორგის ეკლესიის საკუთრებას წარმოადგენდა და სახელწოდებაც აქედან უნდა მიეღო. XVIII საუკუნეში მას თავადი მიქელაძეები ფლობდნენ. 

XX საუკუნეში სოფლის ტერიტორია თანდათან შეერწყა სამტრედიას. საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1978 წლის 25 იანვრის დადგენილებით ნაფაღაურის სასოფლო საბჭოს (სოფლები: ნაფაღაური, ილორი, ნაჩხეტაური, ხიბლარ-წიფნარი) გაუქმებასთან დაკავშირებით დამტკიცდა ქალაქ სამტრედიის საზღვრებში.  

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:სამტრედია
ილორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი **ილორი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ილორი — სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში
* ილორი — ქალაქ სამტრედიის უბანი, ყოფილი სოფელი

## იხილეთ აგრეთვე
* ილორის ეკლესია — ეკლესია ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში
* ილორის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში
* ილორის წმინდა გიორგის ხატი — შუა საუკუნეების ხელოვნების ნიმუში
გვიჩიანები

**გვიჩიანები** — ქართული (სვანური) ხალხური სიმღერის ოსტატთა, მომღერალთა და ლოტბართა გვარი ზემო სვანეთში, სოფელ ლატალიდან. სვანეთში გვიჩიანების გვარს „ბულბულების ბუდეს“ უწოდებენ.

* კონსტანტინე შავარდენის ძე (დ. 4 დეკემბერი, 1890 — გ. 18 მაისი, 1980)
* ალექსანდრე შავხანის ძე  (დ. 19 აგვისტო, 1924)
* ავქსენტი ანდრიას ძე (დ. 27 სექტემბერი, 1924)
* ედიშერ თეიმურაზის ძე (დ. 17 თებერვალი, 1953)

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:სვანური ფოლკლორი
შდავლერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

** შდავლერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* შდავლერი — ქედი მესტიის მუნიციპალიტეტში
* შდავლერი — მყინვარი შდავლერის ქედზე
* შდავლერი — მთა შდავლერის ქედზე
თემისტო (თანამგზავრი)

**თემისტო** (), **იუპიტერ XVIII**, *S/1975 J 1*, *S/2000 J 1* — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. არ შედის იუპიტერის არცერთ ჯგუფში. იგი პროგრადულად მოძრავი არარეგულარული თანამგზავრია.

## აღმოჩენა
აღმოჩენილია 1975 წელს, ხოლო განმეორებით — 2000 წელს. სახელწოდება მომდინარეობს ბერძნული მითოლოგიის მდინარის ღმერთის ინახის ქალიშვილის თემისტოს სახელიდან.

თემისტო პირველად აღმოაჩინეს ჩარლზ კოვალმა და ელიზაბეთ როემერმა 1975 წლის 30 სექტემბერს და აღმოჩენის შესახებ მოხსენებული იქნა 1975 წლის 3 ოქტომბერს. თანამგზავრს მიენიჭა დროებითი სახელწოდება **S/1975 J 1**. თუმცა, დაკვირვებები არ იყო საკმარისი ორბიტის გამოსათვლელად და შემდგომში თანამგზავრი დაიკარგა. შემდეგ, 2000 წელს, აშკარად ახალი თანამგზავრი აღმოაჩინეს სკოტ შეპარდმა, დევიდ ჯუიტმა, იანგა ფერნანდესმა და იუჯინ მაგნაიერმა და დროებით დასახელდა **S/2000 J 1**. მალევე დადასტურდა, რომ ახლად აღმოჩენილი ობიექტი შეესაბამებოდა 1975 წელს აღმოჩენილს.

შესაბამისი სახელი მიენიჭა 2002 წლის 22 ოქტომბერს.

## ორბიტა
იუპიტერის თანამგზავრების უმეტესობისგან განსხვავებით, რომლებიც ქმნიან ჯგუფებს მათი ორბიტული თვისებების მიხედვით, თემისტო ორბიტაზე მოძრაობს მარტო, იკავებს შუალედურ პოზიციას გალილეისეულ თანამგზავრებსა და პირდაპირი ორბიტის მქონე არარეგულარული თანამგზავრების ჯგუფს — ჰიმალიის ჯგუფს შორის.

## ფიზიკური მახასიათებლები
თემისტოს დიამეტრის დაახლოებით 9 კილომეტრია, ალბედო — 0.04.

## რესურსები ინტერნეტში
* David Jewitt's pages
* Jupiter's Known Satellites  (by Scott S. Sheppard)
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იუპიტერის თანამგზავრები
ეკონომიური შამათი

**ეკონომიური შამათი** — ფინალური პოზიცია საჭადრაკო პარტიაში (ამოცანაში, ეტიუდში), როდესაც შავი (ან თეთრი) მეფის დაშამათებაში მონაწილეობას იღებს მოწინააღმდეგის ყველა ფიგურა, თუმცა გამონაკლისად ითვლება შემტევი მხარის მეფისა და პაიკის ფიგურები. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:საჭადრაკო ტერმინოლოგია
კატეგორია:ჭადრაკი
ჰერსე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ჰერსე** () შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

*ჰერსე — კეკროპისა და აგლავრეს ასული;
*ჰესრე — დანაოსის ცოლი, დანაიდების დედა;
*ჰერსე — პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი.
ჰერსე

**ჰერსე** () — პერსონაჟი ბერძნული მითოლოგიიდან, კეკროპისა და აგლავრეს ასული, აგრავლესა (მეორე აგლავრეს) და პანდროსეს და. ითვლება, რომ ის განასახიერებდა დილის ნამს, რომელსაც ჩუქნიდა მთვარე ადამიანებს.

ჰერსეს უკავშირდება ორი ლეგენდა. პირველის მიხედვით დებს აკროპოლში ჰქონდათ საკუთარი სამლოცველო, პანდროსეიონი, სადაც ათენას ნაჩუქარ ზეთისხილს უვლიდნენ, ქვეყანას გვალვას არიდებდნენ. ერიხთონიოსის დაბადების შემდეგ ათენამ კეკროპის სამ ასულს ყრმა კალათით მიაბარა და კალათის გახსნა და მასში ჩახედვა აუკრძალა. დებმა ვერ მოითმინეს, ჩაიხედეს, გველბიჭა დაინახეს, გაგიჟდნენ და აკროპოლიდან გადაცვივდნენ.

მეორეს მიხედვით ისაა ღვთაებრივი შიკრიკის ჰერმესის საყვარელი და მისგანვე — ცნობილი გმირის კეფალეს დედა. როდესაც ჰერმესს ჰერსე შეუყვარდა, დახმარებისთვის მიმართა მის დას აგლავრეს. ქალღმერთმა ათენამ ჰერსეს გულში ეჭვი აღძრა და ერთხელაც, როცა ჰერმესი სანახავად სახლში მივიდა, მას ჰერსეს და აგლავრა მისგან შურით მოკლული დახვდა, რის გამოც მან ის ქვად აქცია.

## ლიტერატურა
*გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 605

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ჰერსე (თანამგზავრი)

**ჰერსე** (), *იუპიტერ L*, *S/2003 J 17* — პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი.

იგი აღმოაჩინეს 2003 წლის 8 თებერვალს ასტრონომებმა ბრეტ ჯ. გლადმანმა, ჯონ ჯ. კაველაარსმა, ჟან-მარკ პეტიტიმ და ლინ ალენმა და ასევე ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა. 

სახელი ეწოდა ბერძნული მითოლოგიური პერსონაჟის ზევსისა და სელენეს ასულის ერსას მიხედვით. მისვე სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის მეორე თანამგზავრი ერსაც.

ჰერსე არის დაახლოებით 2 კილომეტრის დიამეტრი და ბრუნავს იუპიტერის ორბიტაზე საშუალოდ 22,134,000 კმ მანძილზე 672.752 დღეში, ეკლიპტიკის საშუალო დახრილობით 165°, რეტროგრადული მიმართულებით და საშუალო ექსცენტრიულობით 0.2493.

## სქოლიო
კატეგორია:კარმეს ჯგუფის თანამგზავრები
კაიროს დეკლარაცია ისლამში ადამიანის უფლებების შესახებ

**კაიროს დეკლარაცია ისლამში ადამიანის უფლებების შესახებ** () — ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრი სახელმწიფოების მიერ მიღებული დეკლარაცია. მიიღეს კაიროში (ეგვიპტე) 1990 წლის 5 აგვისტოს, გადაიხედა და ახალი ვერსია მიიღეს 2020 წელს. დეკლარაციაში მოცემულია ადამიანის უფლებები ისლამური პერსპექტივიდან. 1990 წლის ვერსია ერთადერთ წყაროდ შარიათს ასახელებს, ხოლო 2020 წლის ვერსიაში შარიათი არ არის დაკონკრეტებული.

## ისტორია
მრავალმა მუსლიმურმა სახელმწიფომ 1948 წელს მიღებული ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია იმის გამო გააკრიტიკა, რომ მასში არადასავლური სახელმწიფოების კულტურული და რელიგიური კონტექსტი არ იყო გათვალისწინებული. 1981 წელს გაეროში ირანის წარმომადგენელმა საიდ რაჯაიე-ხორასანმა ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციასთან დაკავშირებით საკუთარი ქვეყნის პოზიციას გაუსვა ხაზი და აღნიშნა, რომ დეკლარაცია წარმოადგენდა „იუდაისტურ-ქრისტიანული ტრადიციის სეკულარულ გაგებას“ და მისი მიღების შემთხვევაში მუსლიმებს ისლამური კანონის დარღვევა მოუწევდათ.

კაიროს დეკლარაცია ისლამში ადამიანს უფლებების შესახებ 1990 წელს ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრებმა მიიღეს. 2012 წლისთვის დეკლარაციისთვის 45 სახელმწიფოს აქვს ხელი მოწერილი. 1992 წელს დეკლარაცია გაეროს ადამიანის უფლებების კომისიას წარუდგინეს, სადაც იურისტთა საერთაშორისო კომისიამ ის მკაცრად დაგმო.

## იხილეთ აგრეთვე
*ისლამი და დემოკრატია

## რესურსები ინტერნეტში
*Declaration text at the University of Minnesota

## სქოლიო
კატეგორია:ისლამური თანამშრომლობის ორგანიზაცია
კატეგორია:ადამიანის უფლებები
კატეგორია:შარიათი
კატეგორია:ადამიანის უფლებები ისლამში
კატეგორია:ადამიანის უფლების დამცავი ინსტრუმენტები
ეტრიტ ბერიშა

**ეტრიტ ბერიშა** (; დ. 10 მარტი, 1989) — ალბანელი ფეხბურთელი,  საფეხბურთო კლუბ „ემპოლისა“ და ალბანეთის ეროვნული ნაკრების მეკარე.

## საკლუბო კარიერა
ბერიშამ საფეხბურთო კარიერა ადგილობრივ კლუბ „კორიკუში“ დაიწყო. ამავდროულად თამაშობდა ახალგაზრდულ ფეხბურთს კლუბ KF KEK-ში, მანამდე, სანამ შეუერთდებოდა კალმარს 2008 წელს. თავდაპირველად იგი კლუბის ახალგაზრდულ გუნდში ასპარეზობდა. 2010 წელს, იგი გადაიყვანილი იქნა კლუბის პირველ გუნდში და მალევე შედგა მისი საკლუბო დებიუტი. სადებიუტო სეზონში მან თოთხმეტი მატჩი ჩაატარა და იმდენად კარგად იასპარეზა, რომ მომდევნო სეზონისათვის ძირითად შემადგენლობაში ადგილი გაირანტირა. 2011 წელს, ალსვენსკანის კამპანიის დროს, იგი გახდა კლუბის პირველი მეკარე. იგი დაეხმარა თავის გუნდს 2011 წლის Svenska Cupen-ზე, კლუბმა მოახერხა ფინალში გასვლა, თუმცა ამ მატჩში ბერიშას არ უთამაშია, მისმა გუნდმა კი წააგო. ბერიშა დარჩა კლუბის პირველ მეკარედ, მის მიერ ჩატარებული მატჩებით, მან 2013 წელს ალსვენსკანის წლის საუკეთესო მეკარის ტიტულის მოიპოვება მოახერხა.

2013 წლის ზაფხულში, იტალიურმა კლუბმა „კიევომ“ გამოაცხადა, რომ ისინი აპირებდნენ კონტრაქტის გაფორმებას ბერიშასთან, თუმცა ბერიშამ მათ კონკურენტთან, „ლაციოსთან“ გააფორმა ოთხწლიანი კონტრაქტი. ამ კონტრაქტმა კლუბებს შორის დიდი აჟიოტაჟი და კონფლიქტი გამოიწვია, რის ფონზეც იძულებულები გახდნენ ფეხბურთელისთვის ექვსი თვით თამაშის უფლება ჩამოერთმიათ. თუმცა საბოლოოდ ყველაფერი ბერიშას სასიკეთოდ დასრულდა. „ლაციოში“ მისი კონკურენტი იტალიელი ფეხბურთელი, ფედერიკო მარკეტი იყო, ბერიშა კი იძულებული იყო მისთვის კონკურენცია გაეწია, ვინაიდან მას სურდა გუნდის პირველი მეკარის სტატუსის მოპოვება.

## სანაკრებო კარიერა
ბერიშა წარმოშობით არის კოსოვოელი, თუმცა მას ასევე შეუძლია ალბანეთის ნაკრებში ასპარეზობა, ვინაიდან იგი გახლავთ ალბანეთის მოქალაქე და ეთნიკური ალბანელი. ალბანეთის ნაკრებში, იგი პირველად მთავარმა მწვრთნელმა ჯანი დე ბიასიმ გამოიძახა, 2012 წელს. მისი სანაკრებო დებიუტი შედგა ირანის წინააღმდეგ მატჩში, 2012 წლის 27 მაისს. თავდაპირველად იგი აღიქმეოდა როგორც სამირ უიკანის(გუნდის პირველი მეკარის) სარეზერვო საშუალება, თუმცა რამდენიმე მატჩის შემდეგ, ბერიშა გახდა ალბანეთის ნაკრების პირველი მეკარე. ბერიშამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ალბანეთის პირველ დიდ საერთაშორისო ტურნირზე, უეფას ევრო 2016-ის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. იგი ასევე გახლდათ ფანებისა და გუნდელების ფავორიტი მოთამაშე, იმ დროისთვის.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## რესურსები ინტერნეტში
*Etrit Berisha at the Atalanta B.C.
*
*
*(archive)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ალბანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ალბანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლაციოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები
კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ემპოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დანიელ რიკიარდო

**დანიელ ჯოზეფ რიკიარდო** (დ. 1 ივლისი 1989) — ავსტრალიელი და იტალიელი მრბოლელი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს ფორმულა ერთში „RB ფორმულა ერთი“ გუნდისთვის, ავსტრალიის დროშის ქვეშ. მან მოიპოვა ფორმულა ერთში გრან-პრის რვა გამარჯვება და მიაღწია 32 პოდიუმს.

რიკიარდომ თავისი დებიუტი შეასრულა 2011 წელს ბრიტანეთის გრან პრიზე HRT გუნდთან ერთად, როგორც Red Bull Racing-თან გარიგების ნაწილი, რომლისთვისაც ის ტესტირებას ატარებდა. 2014 წელს რიკიარდო დაწინაურდა რედ ბულში, როგორც პენსიაზე გასული მარკ ვებერის შემცვლელი სებასტიან ფეტელთან ერთად. თავის პირველ სეზონში რიკიარდომ ჩემპიონატში მესამე ადგილი დაიკავა ფორმულა 1-ის პირველი სამი მოგებით, კანადაში, უნგრეთსა და ბელგიაში.

2024 წლის სეზონში რიკიარდო რბოლაში მონაწილეობს AlphaTauri-ს გუნდთან ერთად, რომელსაც ეწოდა RB ფორმულა ერთის გუნდი 2024 წლის სეზონისთვის. მისი მეწყვილეა იუკი ცუნოდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მონრეალის დეკლარაცია

და მარკ ტევკსბერი კითხულობენ დეკლარაიას მონრეალში, World Outgames-ის კონფერენციის გახსნის ცერემონიალზე.]]
**მონრეალის დეკლარაცია ლესბოსელი, გეი, ბისექსუალი და ტრანსგენდერი ადამიანების უფლებების შესახებ** () — ლგბტ ადამიანების უფლებათა საერთაშორისო კონფერენციის მიერ 2006 წლის 29 ივლისს მონრეალში მიღებული დოკუმენტი. მასში წარმოდგენილია ლგბტ და ინტექსექსუალი ადამიანების ის უფლებები, რომლებიც დეკლარაციის მიმღებთა აზრით, საყოველთაოდ უნდა იყოს გარანტირებული. დეკლარაცია მოიცავს ადამიანის უფლებების ყველა ასპექტს, დაწყებული ფუნდამენტური თავისუფლებებიდან, დამთავრებული ლგბტ ადამიანების ჯანმრთელობის, განათლებისა და იმიგრაციის წინააღმდეგ დისკრიმინაციის აღკვეთით. დეკლარაციაში ასევე წარმოდგენილია ის საკითხები, რომლებიც ხელს უშლიან ლგბტ და ინტერსექსუალი ადამიანების უფლებების გლობალურ მხარდაჭერას.

## ფონი
კონფერენციის მიზანი იყო ლგბტ უფლებებთან დაკავშირებით საერთაშორისო საზოგადოების ცნობიერების ამაღლება. კონფერენცია გაიმართა World Outgame-ის ღონისძიების წინ და მას მთელი მსოფლიოდან თითქმის 2000 დელეგატი და 600-მდე სიტყვით გამომსვლელი დაესწრო, რაც მსოფლიოში ლგბტ უფლებებთან დაკავშირებული უდიდესი კონფერენცია იყო. კონფერენციაში მრავალმა საერთაშორისო ექსპერტმა მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის, იურისტებმა, აკადემიკოსებმა, საეკლესიო ლიდერებმა და ადამიანის უფლებათა აქტივისტებმა. მათ შორის იყო ჯოუკ სვიბელი, ევროპარლამენტის ყოფილი წევრი, რომელიც დეკლარაციის მთავარ შემდგენელთა შორის იყო.. დელეგატებმა ერთხმად მიიღეს დეკლარაცია.
*ლუიზა არბური — გაეროს ადამიანის უფლებების უმაღლესი კომისარი
*ჯენ რობინსონი — ნიუ-ჰემფშირის ეპარქიის ეპისკოპოსი
*კლერ ჰორო-დუბე — კანადის უზენაესი სასამართლოს ყოფილი მოსამართლე
*მარკ ტევკსბერი — კანადელი მოცურავე და ოლიმპიური ოქროსმედალოსანი
*ირშად მანჯი — კანადელი ავტორი, ჟურნალისტი და აქტივისტი
*ჯორჯინა ბეიერი — ახალზელანდიელი პოლიტიკოსი, პირველი პარლამენტარი, რომელმაც თნამდებობის დაკავებამდე ღიად განაცხადა, რომ ტრანსგერდერი იყო
*ვაჰიდ ალი — აზიელი ბიზნესმენი
*მარტინა ნავრატილოვა — მსოფლიოს ყოფილი ნომერ პირველი ჩოგბურთელი
*ჯერალდ ტრემბლი — მონრეალის მერი

## იხილეთ აგრეთვე
*ჯოგიაკარტის პრინციპები

## რესურსები ინტერნეტში
*Website on the Declaration of Montreal
*English version of the Declaration of Montreal (PDF)

## სქოლიო 
კატეგორია:ლგბტ უფლებები
კატეგორია:ადამიანის უფლების დამცავი ინსტრუმენტები
კატეგორია:მანიფესტები
ვახტანგ სალია

**ვახტანგ (ვახო) სალია** (დ. 30 აგვისტო, 2007) — ქართველი ფეხბურთელი. „ნიუკასლ იუნაიტედის“ თავდამსხმელი. საქართველოს 19-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი. 

## კარიერა
ახალგაზდა თავდამსხმელის დებიუტი ქუთაისის „ტორპედოს“ წინააღმდეგ შედგა 16 წლის ასაკში. პირველი ოფიციალური გოლი „დინამო“ თბილისისთვის გაიტანა 10 მარტს 2024 წელს ქუთაისის „ტორპედოს“ კარში. 

29 ოქტომბერს,2024 წელს დინამო თბილისმა და ნიუ ქასთლმა გამოაცხადეს, რომ 2025 წლის ზაფხულისთვის ახალგაზდა ქართველი ენგლისურ კლუბში გადავიდოდა.

## საერთაშორისო კარიერა
სალიას დებუტი ქონდა საქართველოს 17 წლამდე ნაკრებში ისრაელის წინაახმდეგ სადაც 3-1 დამარცხდა, ეს მოხდა 29 ოქტობერს 2022 წელს. მისი პირველი გოლი გაიიტანა რუმინეთის 17 წლამდელ გუნთან სადაც ასევე 3-1 დამარცხდა საქართველო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვახტანგ სალია ეროვნული ლიგის საიტზე
* 

კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 2007
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ილია გვერდწითელი

**ილია მიხეილის ძე გვერდწითელი** (დ. 10 თებერვალი, 1908, სოფ. ხცისი, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპ., — გ. 15 ივნისი, 1980, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1967), ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1951), პროფესორი (1953), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1963).

დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი (1934). საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1933 წლიდან მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1953-1956 პრორექტორი სასწავლო დარგში), 1954 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ორგანული ქიმიის კათედრის გამგე. იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბიოქიმიის სამეცნიერო საბჭოს (1967) და საქართველოს უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების სამინისტროს ქიმიური სწავლების სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს (1969) თავმჯდომარე. 
 
გვერდწითელის შრომები ეხება უჯერი აცეტილენური და დიაცეტილენური ოქსინაწარმების სინთეზისა და კატალიზური გარდაქმნის საკითხებს. მუშაობდა აგრეთვე ელემენტორგანულ ნაერთთა ქიმიის საკითხებზე. დაჯილდოებულია სახელმწიფო, მათ შორის საბრძოლო ჯილდოებით (სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი და სხვ.). მიღებული აქვს პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია (1980).

## ბიბლიოგრაფია
*მაღალმოლეკულური ნაერთები სახალხო მეურნეობაში, თბ., 1960.

## ლიტერატურა
* მიქაძე შ., დოქსოპულო თ., ილია გვერდწითელი (ცხოვრება და მოღვაწეობა), თბ., 1978.

კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1980
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ურანი რუმბო

**ურანი რუმბო** (; დ. 20 იანვარი, 1895 ― გ. 26 მარტი, 1936) ― ალბანელი ფემინისტი, მასწავლებელი და დრამატურგი. დააარსა რამდენიმე ასოციაცია, რომლებიც ალბანელი ქალების უფლებების დაცვას ისახავდა მიზნად, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო „Lidhja e Gruas“ („ქალთა კავშირი“), — ალბანეთში ერთ-ერთი პირველი წამყვანი ფემინისტური ორგანიზაცია.

## ბიოგრაფია
ურანი რუმბო 1895 წლის დეკემბერში სტეგოპულში, გიროკასტრის მახლობლად მდებარე სოფელში დაიბადა. მამამისი, სპირო რუმბო, მეზობელ სოფლებში მასწავლებლად მუშაობდა, ხოლო დედა, ათანა, დიასახლისი იყო. მას სამი ძმა ჰყავდა: კორნილი, თანასი და დიმიტრი; ასევე ერთი და, ემილი, რომელიც დაწყებითი სკოლის მასწავლებელი იყო.

დაწყებითი განათლება ფილიატეს სკოლაში მიიღო, სადაც მამამისი მასწავლებლად მუშაობდა. ამ დროს გაეცნო ცნობილი ალბანელი ფოლკლორისტებისა და მწერლების ნაშრომებს. თავისუფლად წერდა ალბანურად და ბერძნულად. 15 წლის ასაკში ალბანური ლიტერატურის სწავლება დაიწყო. 1910 წლიდან რუმბო იანინის საშუალო სკოლაში იღებდა განათლებას, მაგრამ ბალკანეთის ომების გამო სწავლა შეწყვიტა. ომის დროს თავად სწავლობდა იტალიურსა და ფრანგულს.

## იხილეთ აგრეთვე
*სევასტი კირიაზი
*პარასკევი კირიაზი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:ალბანელი ფემინისტები
კატეგორია:ალბანელი დრამატურგები
კატეგორია:ქალი დრამატურგები
კატეგორია:ალბანელი ქალთა უფლებების დაცვის აქტივისები
კატეგორია:ალბანელი სუფრაჟისტები
კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები
რეგულარული თანამგზავრი

250px|მინი|მთვარე წარმოადგენს დედამიწის რეგულარულ თანამგზავრს, მაგრამ აქვს ორბიტის შედარებით დიდი ექსცენტრისიტეტი
**რეგულარული თანამგზავრი** () — პლანეტის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომლის ორბიტაც შედარებით ახლოს მდებარეობს პლანეტიდან. ასეთ თანამგზავრების ორბიტებს აქვთ შედარებით მცირე დახრა, მცირე ექსცენტრისიტეტი და არ მოძრაობენ საწინააღმდეგო მიმართულებით. ითვლება, რომ ისინი არარეგულარული თანამგზავრებისაგან განსხვავებით პლანეტის გრავიტაციის მიერ კი არ იქნენ დაჭერილები, არამედ ფორმირდნენ პლანეტის გვერდით.

მზის სისტემაში მოითვლება მინიმუმ 57 რეგულარული თანამგზავრი: მთვარე, იუპიტერის 8 თანამგზავრი, სატურნის 23 თანამგზავრი, ურანის 18  თანამგზავრი და ნეპტუნის 7 თანამგზავრი.

## იხილეთ აგრეთვე
* არარეგულარული თანამგზავრი

## სქოლიო
კატეგორია:ბუნებრივი თანამგზავრები
არარეგულარული თანამგზავრი

thumb|right|პლანეტა სატურნის ყველაზე დიდი არარეგულარური თანამგზავრი თება
thumb|300px|პლანეტა სატურნის არარეგულარული თანამგზავრების ორბიტები. შედარებისათვის ცენტრში, წითელი ფერიათაა აღნიშნული რეგულარული თანამგზავის ტიტანის ორბიტა
**არარეგულარული თანამგზავრი** () — პლანეტის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომლის მოძრაობა საერთო წესებისაგან მკვეთრად განსხვავდება. ეს შეიძლება იყოს თანამგზავრი რომლის ორბიტის ექსცენტრისიტეტი ძალიანაა გაწელილი; თანამგზავრი, რომელიც ორბიტაზე საწინააღმდეგო მიმართულებით მოძრაობს; თანამგზავრი, რომლის ორბიტა ხასიათდება ეკვატორული სიბრტყიდან შედარებით მეტი დახრით.

ითვლება, რომ არარეგულარული თანამგავრები წარმოიშვნენ არა იმავე პროტოპლანეტრუ დისკიდან, რომლიდანაც წარმოიშვა პროტოპლანეტა, არამედ დაჭერილ იქნა შემდგომში პლანეტის გრავიტაცის მიერ.

მზის სიტემაში ცნობილია ოთხივე პლანეტა-გიგანტის 100-ზე მეტი არარეგულარული თანამგზავრი. მათი ძირითადი ნაწილი აღმოჩენილ იქნა 1990-იან წლებში.

## იხილეთ აგრეთვე
* რეგულარული თანამგზავრი

## ლიტერატურა
* Nicholson, Philip D., et al. «Irregular satellites of the giant planets.» // The Solar System Beyond Neptune 1 (2008): 411—424.

## რესურსები ინტერნეტში
* Самые странные спутники гигантов — Астрономия SciAm, Ноябрь 2006, авторы: Дэвид Джевит, Ян Клейна, Скотт Шеппард.
* Irregular Planetary Satellites	Home, David Jewitt, UCLA.

## სქოლიო
ჟანდირა მარტინი

**ჟანდირა ლუსია ლალია მარტინი** (; დ. 10 ივნისი, 1945, სანტუსი — გ. 29 იანვარი, 2024, სან-პაულუ) — ბრაზილიელი მსახიობი, პიესიების ავტორი, თეატრალური რეჟისორი და პროდიუსერი. მსოფლიო პოპულარობა მოიპოვა ტელენოველა კლონში შესრულებული ზორაიდეს როლით.

## ბიოგრაფია
ჟანდირა მარტინი დაიბადა 1945 წლის 10 ივნისს, სან-პაულუს შტატის ქალაქ სანტუსში, იუველირ ალფრედო ლალიას და მისი ცოლის ოჯახში. სამსახიობო კარიერა 1965 წელს დაიწყო პიესა „ქრონიკაში“ მონაწილეობით. 1967 წელს დაამთავრა სანტუსის კათოლიკური უნივერსიტეტის ლიტერატურის ფაკულტეტი და სწავლა სან-პაულუს უნივერსიტეტის დრამატული ხელოვნების სკოლაში განაგრძო. 1960-იან წლებში შედგა მარტინის დებიუტი ტელევიზიაში. თუმცა, პირველი გამორჩეული როლი 1987 წელს შეასრულა ტელესერიალში „როგორ გავთხოვდეთ სარფიანად“. 1980-იან წლებში მარტინმა თავად დაიწყო სცენარების წერა. 

როგორც სატელევიზიო მსახიობი, მარტინი საუკეთესოდაა ცნობილი სერიალ „კლონში“ შესრულებული ზორაიდეს როლით. კლონის გამოსვლის შემდეგ, ის კიდევ უფრო მეტად პოპულარული გახდა ბრაზილიაში და ყველა იმ ქვეყანაში, სადაც ეს სერიალი გავიდა.

## პირადი ცხოვრება
მარტინი დაქორწინებული იყო სცენარისტ მარკუს კარუზოზე, რომელთანაც ორი შვილი ჰყავდა.

გარდაიცვალა 2024 წლის 29 იანვარს, 78 წლის ასაკში. სიკვდილის მიზეზი ფილტვის კიბო გახდა.

## ფილმოგრაფია
### ტელევიზია
* 1983 – Braço de Ferro
* 1987 – Sassaricando – ტეოდორა აბდალა
* 1990 – A História de Ana Raio e Zé Trovão – ვიტორია იმპერიალი
* 1991 – O Fantasma da Ópera – მარიონ ლეიკ ფიცჯერალდი  
* 1994 – Éramos Seis – დონა ჟენუ
* 1995 – Sangue do Meu Sangue – რებეკა
* 1996 – Brava Gente – აუგუსტა მესინარი
* 2001 – Os Maias – ეუჟენია სილვეირა
* 2001 – კლონი – ზორაიდე
* 2003 – A Casa das Sete Mulheres – დონა ანტონია
* 2004 – A Diarista – დილმა 
* 2005 – ამერიკა – ოდალეია დი ოლივეირა  
* 2007 – Amazônia, de Galvez a Chico Mendes – დონანა
* 2007 – Desejo Proibido – დონა გუარა
* 2009 – Caminho das Índias – პუჟა
* 2010 – Escrito nas Estrelas – ჟილდეტი
* 2011 – Morde & Assopra – სალომე დი სოუზა 
* 2012 – Salve Jorge – ფარიდი

### კინო
* 1990 – Uma Escola Atrapalhada – დონა ალმა
* 2004 – ოლგა – სარა

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 10 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
ერსა

**ერსა** () — ბერძნულ მითოლოგიაში ნამის ქალღმერთი. ზევსისა და სელენეს ასული, პანდიესა და ნიმეას და. ერსის ნამი ასაზრდოებდა მცენარეებს, რომელიც იცვლებოდა მთვარის ძალისდა მიხედვით.

ანტიკურ ლიტერატურაში ქალღმერთ ერსას მხოლოდ პლუტარქე ახსენებს — მის მორალიაში სამ ადგილას. იქ ის ციტირებს ბერძენ პოეტ ალკმანს, რომელიც ცხოვრობდა ძვ. წ. VII საუკუნეში. ე. ამ უკანასკნელის ნამუშევრები ძირითადად დაკარგულია; ძირითადად ცნობილია მხოლოდ ცალკეული ფრაგმენტები, რომლებიც შემდგომში სხვა ავტორებმა მოიხსენიეს.

სახელი ერსა, ისევე როგორც ჰერსე () აღნიშნავს ნამს. თუმცა არ შეიძლება ამ ორი პიროვნების ერთმანეთში არევა. პირველია ზევსისა და სელენეს ასული, ხოლო მეორე — კეკროპისა და აგლავრას ასული.

ნამის ქალღმერთის ერსას სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის ორი თანამგზავრი:
*ერსა — იუპიტერ LXXI;
*ჰერსე — იუპიტერ L

## რესურსები ინტერნეტში
* *Гесиод*. Теогония. Полное собрание текстов / Пер. В. В. Вересаева, О. П. Цыбенко. Вступительная статья В. Н. Ярхо. Комментарии О. П. Цыбенко и В. Н. Ярхо. — М. : Лабиринт, 2001. — 256 с.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ბრუტია კრისპინა

**ბრუტია კრისპინა** (დ. 164 — გ. 191) — რომის იმპერატორ კომუდუსის მეუღლე 178-191 წლებში. 

კრისპინა წარმოშობით არისტოკრატული ოჯახიდან იყო, მისი მამა გაიუს ბრუტიუს პრანსესი და ძმა ლუციუს ბრუტციუს კვინტიუს კრისპინუსი რომის კონსულები იყვნენ.  კრისპინას მამის ოჯახს მჭიდრო კავშირში ჰქონდა რომის იმპერატორებთან ტრაიანესთან, ადრიანესთან, ანტონინუს პიუსთან და მარკუს ავრელიუსთან.

კრისპინა 178 წლის ზაფხულში ცოლად გაჰყვა თექვსმეტი წლის კომოდუსს. ქორწინებისთანავე მან მიიღო ავგუსტას ტიტული (მისი ქმარი იმ დროს სიმამრის თანაიმპერატორი იყო). მარკუს ავრელიუსის მეუღლე და მისი დედამთილი, ფაუსტინა უმცროსი გარდაიცვალნენ მის ჩამოსვლამდე სამი წლით ადრე.

როგორც  დიდგვაროვანთა ახალგაზრდა წევრების უმეტესობის ქორწინება, ესეც ორგანიზებული იყო პატრების (კრისპინას შემთხვევაში, მამამისისა და მისი ახალი სიმამრის, იმპერატორ მარკუს ავრელიუსის) მიერ. კრისპინა აღწერდნენ როგორც მოხდენილ ადამიანს მგრძნობიარე გულით. 

როგორც ავგუსტას, კრისპინას დიდი პატივს სცემდნენ სიმამრის მმართველობის ბოლო ორი წლისა და ქმრის მმართველობის პირველ წლებში.  როგორც ჩანს, ქმრის იმპერატორობისას ცოლს მასზე რაიმე მნიშვნელოვანი პოლიტიკური გავლენა არ ჰქონია. თუმცა, იგი სამეფო კარის პოლიტიკური საკითხებისგან ჩამოშორებული არ იყო, რადგან მისი მული ლუცილა, ყოფილი იმპერატორის ლუციუს ვერუსის მეუღლე, გავრცელებული ინფორმაციით, შურითა და ამბიციით იყო განწყობილი კრისპინას მიმართ, მისი მდგომარეობისა და ძალაუფლების გამო. წყაროების თანახმად, კრისპინა ორსულად იყო 182 წელს, რაც გახდა ლუცილას მიერ ძმის წინააღმდეგ შეთქმულების მოწყობის ერთ-ერთი გამომწვევი მიზეზი.  

კრისპინას ქორწინებიდან შვილი არ შეეძინა, რამაც დინასტიური მემკვიდრეობის კრიზისი გამოიწვია. ათი წლის ქორწინების შემდეგ კრისპინა ქმარმა ტყუილად დაადანაშაულა ღალატში და 188 წელს გადაასახლა კუნძულ კაპრიზე, სადაც მოგვიანებით სიკვდილით დასაჯეს. მისი განდევნის შემდეგ კომოდუსი აღარ დაქორწინებულა, მაგრამ გაიჩინა საყვარელი, ქალი სახელად მარსია, რომელზეც მოგვიანებით ამბობდნენ, რომ მონაწილეობა მიუღია იმპერატორის წინააღმდეგ მოწყობილ შეთქმულებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Bruttia Crispina, livius.org, 2007. Accessed 2012-5-29.
* Bruttia Crispina (164-183AD) collection of coins. Accessed 2012-5-29.
* Crispina coins, forumancientcoins.com. Accessed 2012-5-29.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 191
კატეგორია:დაბადებული 164
კატეგორია:ანტონინუსების დინასტია
კატეგორია:რომში დაბადებულები
გივი გიგაური

**გივი ლევანის ძე გიგაური** (დ. 6 აპრილი, 1928, თბილისი, — გ. 10 აგვისტო, 2003) — ქართველი კინოს მხატვარი. საქართველოს სახალხო მხატვარი (1986).

1954 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (ს. ქობულაძის კლასი). აქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას (1968 წლიდან). 1954 წლიდან კონცერნ „ქართულ ფილმში“ მუშაობდა მხატვრად. მხატვრულად გააფორმა სპექტაკლები: ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!“ (მარჯანიშვილის თეატრი), ი. გალანის „სიყვარული გარიჟრაჟზე“ (გორის გ. ერისთავის სახ. თეატრი) და სხვ. 

გიგაურის მიერ გაფორმებული ფილმები ახალი ეტაპია ქართული კინოს ისტორიაში. მათ შორისაა: „მაგდანას ლურჯა“ (1955, კოსტიუმების მხატვარი), „ჩვენი ეზო“ (1956), „სხვისი შვილები“ (1958), „მე, ბებია, ილიკო და ილარიონი“ (1962), „დღე უკანასკნელი, დღე პირველი“ (1959, ყველა კ. ხუციშვილთან ერთად), „ქორწილი“ (1965), „სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“ (1969), „როცა აყვავდა ნუში“ (1972), „აურზაური სალხინეთში“ (1975, ზ. მეძმარიაშვილთან ერთად), „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (1980), „ცხოვრება დონ-კიხოტისა და სანჩოსი“ (1989), „ჩაკლული სული“ (1994), „გაჭედილები“ (2003) და სხვ. წარმატებით მუშაობდა დაზგური გრაფიკისა და ჭედური ხელოვნების დარგში („არაგველები“ — თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურის „სამასი არაგველის“ პანო; ჭედურობა, სპილენძი, 1967, თ. გიგაურთან ერთად). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ქეროლაინ რელტონი

**ქეროლაინ ლაურა რელტონი** — ბრიტანელი ბიოქიმიკოსი, პროფესორი და ლონდონის ჰიგიენისა და ტროპიკული მედიცინის სკოლის კვლევისა და აკადემიური განვითარების მთავარი მენეჯერი. მისი კვლევა მოიცავს გენეტიკურ და ეპიგენეტიკურ ეპიდემიოლოგიას და ცდილობს გაიგოს დნმ-ის მეთილირების როლი კომპლექსურ დაავადებაში.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება 
რელტონი სწავლობდა გამოყენებით ბიოლოგიასა და კვების მეცნიერებას, როგორც ბაკალავრი. მან 1990 წელს სამეცნიერო განათლებაში მოიპოვა ასპირანტურის სერთიპიკატი. ის იყო ნიუკასლის უნივერსიტეტის მოლეკულური გენეტიკის დოქტორანტი. მისი კვლევა მოიცავდა ინსულინის რეზისტენტობასთან დაკავშირებულ გენებს. დოქტორანტურის დასრულების შემდეგ იგი დაინიშნა ნიუკასლის ფაკულტეტში თანამდებობაზე, რომელიც მას 12 წლის განმავლობაში ეკავა.

## კვლევა და კარიერა 
ის 2012 წელს ბრისტოლის უნივერსიტეტში გადავიდა. რელტონი იკვლევს დაავადების გამომწვევი ეპიდემიოლოგიის ვარიაციებს და იმას, თუ როგორ შეიძლება მათი გამოყენება დაავადების პროგნოზირებისთვის. ის იყენებს პოპულაციაზე დაფუძნებულ მიდგომებს იმის შესასწავლად, თუ როგორ უკავშირდება ქცევითი, ფსიქოლოგიური და სოციალური ცვლადები დნმ-ის მეთილირებას. ის იყო ერთ-ერთი პირველი მკვლევარი, რომელმაც აჩვენა, რომ დნმ შესაძლებელი იყოს სხეულის წონის პროგნოზირება: ფაქტორები, რომლებიც გავლენას ახდენენ ბავშვის განვითარებაზე საშვილოსნოში (მაგ. დიეტა, მოწევა, სტრესი) შეუძლიათ გამოიწვიონ ბავშვის სიმსუქნისკენ მიდრეკილება. 

ბრისტოლში მკვლევარის თანამდებობასთან ერთად, რელტონი არის კვლევისა და განვითარების პროდირექტორი ლონდონის ჰიგიენისა და ტროპიკული მედიცინის სკოლაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრისტოლის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადრიენ ლენკერი

**ადრიენ ელიზაბეთ ლენკერი** (; დ. 9 ივლისი, 1991) - ამერიკელი მუსიკოსი. ინდი-როკ ჯგუფ Big Thief-ის ვოკალისტი, გიტარისტი და მთავარი კომპოზიტორი, ისევე, როგორც სოლო არტისტი.

## ადრეული ცხოვრება
ლენკერი დაიბადა ინდიაპოლისში და გაიზარდა ქრისტიანულ კულტში 4 წლის ასაკამდე,  თუმცა ძირითადად მინესოტაში გაიზარდა. მისი მშობლები ქირაობდნენ სახლებს ქულ რაპიდსში, ნისვაში და ბლუმინგტონში, მინესოტაში, პლიმონტში, მინესოტაში დაფუძნებამდე, სადაც 10 წლამდე იცხოვრა იმ დროის გამოკლებით, როცა სანტა კრუზში, კალიფორნიაში ცხოვრობდა. ზაფხული გაატარა შუა დასავლეთში მოგზაურობაში, რომლის დროსაც ფორდის კარგო მიკროავტობუსში ცხოვრობდა. 

ლენკერმა დაწერა თავისი პირველი სიმღერა 8 წლის ასაკში და 13 წლის ასაკში ჩაწერა პირველი ალბომი.

## კარიერა
2006 წლის 28 თებერვალს ლენკერმა 14 წლის ასაკში გამოუშვა თავისი პირველი სოლო ალბომი *Stages of the Sun*. 2014 წლის 9 იანვარს ლენკერმა გამოუშვა თავისი მეორე სოლო ალბომი  *Hours Were the Birds*

2014 წლის 1 მაისს ლენკერმა მომავალ თანაჯგუფელ ბაქ მიქთან ერთად გამოუშვა LP ჩანაწერები *a-sides* და *b-sides*. 2015 წელს ლენკერმა და მიქმა მაქს ოლეარჩიკთან და ჯეიმს ხივჩენიასთან ერთად შექმნეს ჯგუფი Big Thief, რომლის პირველი ალბომიც 2016 წელს გამოვიდა. მას შემდეგ ბენდმა გამოუშვა 4 ალბომი და საკონცერტო ტურებს ატარებს შექმნიდან ყოველ წელს.

ლენკერმა თავისი მესამე სოლო ალბომი *Abysskiss* გამოუშვა 2018 წლის 5 ოქტომბერს.  ალბომში შემავალი სიმღერები ლენკერმა დაწერა Big Thief-თან ერთად საკონცერტო ტურში ყოფნისას. ამ ალბომიდან მისი ორი სიმღერა, რომელსაც ჰქონდა სრული არანჟირება, ხელახლა გამოუშვა Big Thief-მა რამდენიმე თვეში ალბომში *U.F.O.F.*.

კოვიდ 19-ის პანდემიის იზოლაციისას, მან დაწერა და ჩაწერა ორი ალბომი:  *Songs* და *Instrumentals*, რომლებიც გამოუშვა 2020 წლის 23 ოქტომბერს. ალბომები ფოკუსირდება ნაკლებ ციფრულ პროდიუსირებაზე და მეტად აკუსტიკურ ხმოვანებაზე სიმღერის წერაში ტრადიციული ფოლკლორული ელემენტებითა და იმპროვიზაციით. ორივე ალბომი ჩაიწერა ყველანაირი ციფრული პროცესის გარეშე, ანალოგ-ანალოგ-ანალოგ-ის ჩაწერის მეთოდით. 

2024 წლის იანვარში ლენკერმა *School of Song*-თან თანამშრომლობით ჩაატარა 4 კვირიანი სიმღერის წერის კურსი, რომელიც ყურადღებას ამახვილებდა სხვადასხვა გიტარის ტექნიკით კრეატიულობის გაფართოების გზებსა და ლირიკაზე. იმავე თვეში ლენკერმა ასევე დააანონსა თავისი მეექვსე სტუდიური ალბომი *Bright Future*, რომელიც გამოვიდა 2024 წლის 22 მარტს.

2024 წლის 11 მარტს ლენკერმა ექსკლუზიურად პლათფორმაზე Bandcamp გამოუშვა EP — ''I Won't Let Go of Your Hand'', რომლის შემოსავლებიც ირიცხება პალესტინელ ბავშვთა დასახმარებელ ფონდში.

## სქოლიო
კატეგორია:4AD-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ინდი-როკ მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კომპოზიტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიკოლა ტეილორი

**ნიკოლა ჯოი ტეილორი** — ახალი ზელანდიელი აკადემიკოსი და ახალი ზელანდიის უმაღლესი სასამართლოს ადვოკატი. ოტაგოს უნივერსიტეტის პროფესორი, ფლობს ალექსანდრე მაკმილანის წამყვანი მოაზროვნეების კათედრას საბავშვო კვლევებში, სადაც ის იკვლევს ბავშვთა და ოჯახის კანონებს.

## აკადემიური კარიერა 
ტეილორმა მესის უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მიიღო სოციალური მუშაობის ბაკალავრის ხარისხი და 1998 წელს მიიღო სამართლის ბაკალავრის ხარისხი ოტაგოს უნივერსიტეტში.  2001 წლიდან მან ჩაატარა სადოქტორო კვლევა ოტაგოს უნივერსიტეტის ბავშვთა საკითხთა ცენტრში, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ ენ სმიტი და მარკ ჰენაგანი, 2006 წლის სადოქტორო დისერტაციით, სახელწოდებით *ბავშვების მოვლა: ოჯახები, დავების გადაწყვეტა და საოჯახო სასამართლო* დაამთავრა ოტაგოს უნივერსიტეტი.

ტეილორი არის ახალი ზელანდიის უმაღლესი სასამართლოს ადვოკატი და აკრედიტებული ოჯახის შუამავალი. იგი 2012 წელს შეუერთდა ოტაგოს უნივერსიტეტის ფაკულტეტის კათედრას და გახდა ასოცირებული პროფესორი, ხოლო 2021 წელს დაწინაურდა, როგორც სრულკონტიგენტიანი პროფესორი.  ტეილორი ხელმძღვანელობს ალექსანდრე მაკმილანის კათედრას ბავშვობის კვლევებში,  ტეილორი დაინიშნა ექსპერტთა საცნობარო ჯგუფში, რომელიც ჩამოყალიბდა 2018 წელს რეფორმების შესაფასებლად და მისმა კვლევის შედეგებმა ხელი შეუწყო ენდრიუ ლიტლის 2020 წლის საოჯახო სასამართლოს კანონპროექტს.  

## სქოლიო 
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები