open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პრესტიჟი

**პრესტიჟი** — ბრიტანელი მწერლის, ქრისტოფერ პრისტის, 1995 წლის ფენტეზი ჟანრის რომანი.  იგი 1800-იანი წლების ინგლისში ორ ილუზიონისტს შორის არსებულ მეტოქეობაზე მოგვითხრობს. რომანი ეპისტოლარული სტრუქტურისაა და იგი დღიურების კრებულს წარმოადგენს. მისი სათაური ფიქციური სასცენო ილუზიოსნისტური დადგმისგან მომდინარეობს, რომელიც სამი ნაწილისგან შედგება: მომზადება, პერფორმანსი და პრესტიჟი.

რომანისთვის პრისტმა მიიღო ჯეიმზ ტეიტ ბლექის მემორიალური პრემია და მსოფლიო ფენტეზის ჯილდო საუკეთესო რომანისთვის. წიგნი ასევე წარდგენილი იყო შემდეგ ჯილდოებზე: ბრიტანეთის ფენტეზი პრემია, ბრემ სტოკერის პრემია და ართურ კლარკის პრემია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Christopher Priest's website

## სქოლიო
კატეგორია:1995 წლის რომანები
Journal of the Royal Asiatic Society

***Journal of the Royal Asiatic Society*** — აკადემიური ჟურნალი, რომელიც აქვეყნებს სტატიებს სამხრეთ აზიის, ახლო აღმოსავლეთის (ჩრდილოეთ აფრიკისა და ეთიოპიის ჩათვლით), ცენტრალური აზიის, აღმოსავლეთ აზიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის არქეოლოგიის, ლიტერატურის, ენის, რელიგიისა და ხელოვნების შესახებ. 1834 წლიდან გამოიცემა Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland-ის მიერ. 

წლების განმავლობაში ჟურნალი ატარებდა სხვადასხვა სახელს: 
* 1824—1834 წწ. — *Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland*
* 1835—1990 წწ. — *The Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland*
* 1991—2004 წწ. — *Journal of the Royal Asiatic Society*

## პუბლიკაციები 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* of the Royal Asiatic Society* at the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland
* Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland at JSTOR
*  (vol. 8).
*  (1897).
*  (1903).

კატეგორია:პერიოდული გამოცემები
კატეგორია:XIX საუკუნეში დაარსებულები
ხანის ჭადარი (შაქი)

250px|მინი|მარჯვნივ|შაქის ხანების სასახლე და ორი ჭადარი (ხანის ჭადარი მარჯვნივ)

**ხანის ჭადარი** () — ცნობილი ხე, ადგილობრივი ღირსშესანიშნაობა. იზრდება ქალაქ შაქში (აზერბაიჯანი), შაქის ხანების სასახლის ტერიტორიაზე, რომელიც სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალის „იუხარი-ბაშის“ ნაწილია. ხის ასაკი დაახლოებით 5 საუკუნეა. დარგულია 1530 წელს. შეტანილია აზერბაიჯანის წითელ წიგნში

ხის გარშემოწერილობა 11,5 მეტრია, ხოლო სიმაღლე 34 მეტრი.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ისტორიულ-არქიტექტურულ ნაკრძალ „იუხარი-ბაშის“ დირექტორ თარანა აბდულაევას თქმით, ქალაქ შაქში, შაქის ხანების სასახლის ტერიტორიაზე მდებარე ორი დიდი ჭადრის ხის ასაკი ბევრად უფრო დიდია, ვიდრე თავად სასახლისა (XVIII ს.). ამასთან, ჭადრები სასახლეს ქარის, წვიმისა და სიცხისგან იცავენ, რაც არანაკლებ მნიშვნელოვანია ისტორიული ძეგლისთვის, რომელიც იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანის კანდიდატია.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
სარანგანი (დასავლეთი დავაო)

**სარანგანი** (ოფიციალურად **სარანგანის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი დასავლეთ დავაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 22 515 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Sarangani Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System 

## სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ დავაოს მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტები
ასხაბ აბაკაროვი

**ასხაბ აბაკაროვი** (; დ. 21 აგვისტო, 1945 სოფელი კახიბი (დაღესტნის ასსრ) — გ. 4 ნოემბერი, 1985, მაჰაჩყალა) — საბჭოთა კინომსახიობი, კინორეჟისორი და მხატვარი.

## ბიოგრაფია
ასხაბ აბაკაროვი დაიბადა 1945 წლის 21 აგვისტოს დაღესტნის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კახიბის (ამჟამად შამილის) რაიონის სოფელ კახიბში, რესპუბლიკაში ცნობილი სამართალდამცავი ოფიცრის, ტინომაგომედ აბაკაროვის (ჩაროდინსკის რაიონის სოფელი გუნუხიდან) ოჯახში.

1969 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1979 წელს — თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალური ხელოვნების ინსტიტუტის კინორეჟისორის განყოფილება. (1979, თენგიზ აბულაძის სახელოსნო). თეატრალურ ინსტიტუტში სწავლამდე მუშაობდა დიზაინერად. იყო კოსტიუმების დიზაინერი და პროდიუსერი ფილმებისა: „სამკაული ჩემი სატრფოსათვის“ და „ნატვრის ხე“ (რეჟ. თ. აბულაძე).

დაიღუპა ავტოკატასტროფაში 1985 წლის 4 ნოემბერს მახაჩკალასთან, ფილმის — „ლეგენდა მამაც ხოჩბარზე" გადაღების დროს და დაკრძალეს დაღესტნის სოფელ ტარქში.

## ოჯახი
დაქორწინებული იყო მსახიობ .

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* ასხაბ აბაკაროვი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 
* „მახაჩკალას ამბები“ ფილმზე „ლეგენდა მამაც ხოჩბარზე“

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:საბჭოთა მხატვრები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
ბაგანგა

**ბაგანგა** (ოფიციალურად **ბაგანგის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ დავაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 58 714 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 18 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Baganga Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Official Website
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ დავაოს მუნიციპალიტეტები
სერაპიონ ვაწაძე

**სერაპიონ ვაწაძე** (დ. 31 მარტი, 1899, სოფ. ღვარდია ან თბილისი 1899 წლის 19 (31) მარტს. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია.

1920 წლიდან მხატვრულად აფორმებდა სპექტაკლებს საქართველოს თეატრებსა და დრამატულ წრეებში. 1926–1927 წლებში იყო ქუთაისის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მთავარი მხატვარი. 1929 წლიდან მუშაობდა საქართველოს „სახკინმრეწვში“ მხატვრად, 1939–1965 წწ. — მთავარ მხატვრად. დამდგმელი მხატვარია ფილმებისა: „ზვავთა მხარეში“ (1931), „უკანასკნელი ჯვაროსნები“ (1933), „ჭირვეული მეზობლები“ (1945), „ქართული ბალეტის ოსტატები“ (1955), „ჩრდილი გზაზე“(1956), „ფატიმა“ (1958), „ოტელო“ (1960), „კეთილი ადამიანები“ (1961), „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ!“ (1965) და სხვა. შექმნა მრავალი ფერწერული ტილო (პორტრეტები, პეიზაჟები, ნატურმორტები). 1975 თბილისში მოეწყო მისი ნამუშევრების პერსონალური გამოფენა.

## ფილმოგრაფია 
### დამდგმელი მხატვარი 
* 1931 — ზვავთა მხარეში (რეჟ. სიკო დოლიძე)
* 1931 — ლურსმანი ჩექმაში (რეჟ. მიხეილ კალატოზიშვილი)
* 1932 — შაქირი (როტე ფანე) (რეჟ. ლეო ესაკია)
* 1933 — უკანასკნელი ჯვაროსნები (რეჟ. სიკო დოლიძე)
* 1935 — არშაულა (რეჟ. დავით რონდელი)
* 1936 — ფრთოსანი მღებავი (რეჟ. ლეო ესაკია)
* 1940 — მეგობრობა (რეჟ. სიკო დოლიძე)
* 1945 — ჭირვეული მეზობლები (რეჟ. შოთა მანაგაძე)
* 1955 — ქართული ბალეტის ოსტატები (ფილმი-კონცერტი. რეჟ. შოთა მანაგაძე და ვახტანგ ჭაბუკიანი)
* 1956 — ჩრდილი გზაზე (რეჟ. დავით რონდელი)
* 1958 — ფატიმა (რეჟ. სიკო დოლიძე, ვლადიმერ ვალიშვილი)
* 1960 — ოტელო (ფილმი-ბალეტი). (რეჟ. ვახტანგ ჭაბუკიანი)
* 1961 — კეთილი ადამიანები (რეჟ. შოთა მანაგაძე)
* 1965 — რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ (რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ოტელო (ფილმი-ბალეტი)

„**ოტელო**“ — 1960 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი-ბალეტი უილიამ შექსპირის ტრაგედიის მიხედვით. რეჟისორი ვახტანგ ჭაბუკიანი.

## სიუჟეტი
ასისთავი იაგო ვენეციელ სენატორ ბრაბანციოს შეატყობინებს, რომ მისი ქალიშვილი დეზდემონა ვენეციის ჯარების სარდალმა, მავრმა ოტელომ მოიტაცა. ბრაბანციო ოტელოს დასჯას მოითხოვს, მაგრამ დეზდემონა სენატის წინაშე განაცხადებს, რომ ოტელო მისი კანონიერი ქმარია. იაგო ინტრიგების ხლართვას განაგრძობს. იგი ოტელოს თანაშემწის, კასიოს ადგილის ხელში ჩაგდებას მოახერხებს. ოტელოს დაარწმუნებს, რომ ცოლი კასიოსთან ღალატობს. საბუთად დეზდემონას ცხვირსახოცი მოაქვს. ეჭვებით შეპყრობილი ოტელო დეზდემონას დაახრჩობს. იაგოს ცოლი ემილია ოტელოს მეუღლის უდანაშაულობაში დაარწმუნებს. ოტელო თავს მოიკლავს.

## როლებს ასრულებენ
* ვახტანგ ჭაბუკიანი — ოტელო
* ვერა წიგნაძე — დეზდემონა
* ზურაბ კიკალეიშვილი — იაგო
* ლილიანა მითაიშვილი — ემილია
* ეთერ ჭაბუკიანი — ბიანკა
* ბექარ მონავარდისაშვილი — კასიო
* რეზო წულუკიძე — როდრიგო
* მიხეილ დუდკო — ბრაბანციო
* მიხეილ გელიუსი — მონტანო
* ვლადიმერ ივაშკინი — ვენეციის დოჟი
* გიორგი ომიაძე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:1960 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
მიხეილ დადიანი

**მიხეილ დადიანი** (დ. 1899, 22 მარტი, თბილისი – გ. 9 აგვისტო, 1974, ვაშინგტონი) — ქართველი პოეტი და სამხედრო პირი. პოეტისა და პუბლიცისტის, ნიკოლოზ (კოკი) დადიანის (1878-1939) უფროსი ვაჟი. დედა ნინო (ლაისო) მიქელაძე, რომელიც ძალიან ადრე გარდაიცვალა, 1905 წელს მშობიარობას გადაჰყვა.

1917 წლის შემოდგომაზე მიხეილ დადიანმა გაიგო, რომ დაიწყო ქართული სამხედრო ნაწილების შედგენა. იგი ჯერ კიდევ გიმნაზიის მე-8 კლასის მოსწავლე იყო, მაგრამ ბევრი არ უფიქრია, გიმნაზიიდან გამოვიდა და დათიკო მიქელაძის ცხენოსან ასეულში ჩაეწერა. ამავე ასეულში მსახურობდა მამამისი, კოკი დადიანიც. ისინი ერთად მონაწილეობდნენ იმ პერიოდის ყველა ანტიეროვნული ამბოხების ჩაქრობაში. ასეულის დაშლის შემდეგ, 1918 წლის გაზაფხულზე, მიხეილ დადიანი ილიკო მამულაიშვილის ასეულში ჩაირიცხა. 1919 წლის სექტემბერში თბილისის სამხედრო სკოლის სტუდენტი გახდა. 1921 წლის თებერვალში, სხვა იუნკრებთან ერთად, ისიც იცავდა თბილისის მისადგომებს, კოჯორ-ტაბახმელასთან. 1921 წლის მარტში, ოჯახთან და სხვა იუნკრებთან ერთად, სამშობლო დატოვა. საქართველოს დევნილი მთავრობა დაეხმარა საზღვარგარეთ სამხედრო სასწავლებელში მოწყობაში. ვარშავის სამხედრო სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მიხეილ დადიანი პოლონეთის არმიის საკონტრაქტო ოფიცერი, კავალერიის ლეიტენანტი გახდა.

1930-იან წლებში ვარშავიდან პარიზში გადავიდა, სადაც ჰენესის საცხენოსნო კომპლექსში ინსტრუქტორად მუშაობდა. იგი მეორე მსოფლიო ომის დროს გერმანიის მხარეს იბრძოდა, ბერგმანის ბატალიონის ლეიტენანტი იყო და საბჭოთა რეჟიმის დამარცხებაზე ოცნებობდა. ომის შემდეგ ამერიკის შეერთებულ შტატებში ცხოვრობდა. მუშაობდა "ამერიკის ხმაში", სადაც იყო ქართული ენის რედაქტორი.

მიხეილ დადიანი ქართულ ემიგრანტულ გამოცემებში მიხა წყემელის ფსევდონიმით ლექსებს აქვეყნებდა. 1976 წელს, პარიზში გამომავალ ჟურნალ „კავკასიონში“ დაიბეჭდა მისი მოგონებები „რაც მახსოვს“, სადაც მოთხრობილია საქართველოში გატარებულ  ბავშვობაზე, წინაპრებზე, ქართულ ჯარზე და საქართველოს ოკუპაციაზე. პოეტი ცხოვრობდა ვაშინგტონის გარეუბანში, არლინგტონში, სადაც იგი გარდაიცვალა. მეუღლესთან, თინა გომართელთან ერთად დაკრძალულია ვაშინგტონის კენედის სახელობის სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დალილა დი ლაზარო

**დალილა დი ლაზარო** (; დ. 29 იანვარი, 1953, უდინე. იტალია) — იტალიელი კინომსახიობი, მოდელი, მომღერალი, მწერალი.

## ბიოგრაფია
კარიერა დაიწყო, როგორც ფოტომოდელმა. მისი ერთ-ერთი ფოტოგრაფი იყო ენდი უორჰოლი. ადრიდანვე მიიპყრო ბულვარული პრესის ყურადღება. 
1972 წელს შედგა მისი დებიუტი კონოში („Si può fare... amigo“) ფსევდონიმით დალილა დი ლამარი. 1974 წლამდე იღებდნენ სხვადასხვა ფილმებში, სადაც უმნიშვნელო როლებს ასრულებდა. 1970-1980-იან წლებში მოასწრო ისეთ რეჟისორებთან თანამშრომლობა, როგორებიც არიან: ალბერტო ლატუადა, ლუიჯი კომენჩინი, ალბერტო სორდი, ფლორესტანო ვანჩინი, კლაუს კინსკი, ჟაკ დერე. 1983 წელს დი ლაზარომ უარი თქვა „ბონდიანას“ მორიგ სერიაში — „აღარასოდეს თქვა არასოდეს“ მონაწილეობაზე დომინოს როლში. როლში საბოლოოდ კიმ ბესინგერი გადაიღეს.

1991 წელს ავტოკატასტროფაში დაიღუპა დალილას 22 წლის შვილი — კრისტიანი. შემდგომში მსახიობმა თვითონაც იწვნია ავარიის სავალალო შედეგი. დიდი ხნის განმავლობაში, ტრამვის გამო, საწოლში უმოძრაოდ იმყოფებოდა.

2006 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი წიგნი-ავტობიოგრაფია, სახელწოდებით „ჩემი ცა“. მას მოჰყვა „ჩემი ცხოვრების ანგელოზი“, „პატარა სასწაულები ჩემს ირგვლივ“ (2008. მიძღვნილი შვილისადმი); „ჩემი ცხოვრების სიყვარული, გრძნობები და ვნებები“ (2009); მეორე ავტობიოგრაფიული რომანი; ჩემი ფარული საგანძური (2011) და „ქალმა იცის“ (2014); „ასეთია ცხოვრება“ (2017). 

## ფილმოგრაფია
## ბიბლიოგრაფია
* Il mio cielo, Edizioni Piemme, 2006.
* L'angelo della mia vita, Edizioni Piemme, 2008.
* Toccami il cuore, Edizioni Piemme, 2009.
* Il mio tesoro nascosto, Edizioni Piemme, 2011.
* Una donna lo sa, Edizioni Piemme, 2014.
* La vita è così. Passioni e virtù per uscire dalle crisi, Edizioni Piemme, 2017.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქრიზანთოსი (ფილიპიდისი)

**მთავარეპისკოპოსი ქრიზანთოსი** (ერისკაცობაში **ხარილაოს ფილიპიდისი**, ; დ. 1881 — გ. 28 სექტემბერი, 1949) — ათენისა და სრულიად საბერძნეთის მთავარეპისკოპოსი 1938–1941 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1881 წელს გრატინში, თრაკიაში, რომელიც მაშინ ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო. 1903 წელს იგი გახდა დიაკონი და ტრაპიზონის მიტროპოლიაში ქალაქის საშუალო სკოლაში მასწავლებლად მუშაობდა, სადაც ასწავლიდა რელიგიის გაკვეთილებს. სწავლობდა თეოლოგიას ჰალკის სკოლაში, შემდეგ ლოზანაში, შვეიცარიაში, შემდეგ კი ლაიფციგში, გერმანიაში. 1913 წელს გახდა ტრაპიზონის მიტროპოლიტი. პირველი მსოფლიო ომის მოვლენებმა დიდად იმოქმედა მის ცხოვრებაზე. 1916 წლის აპრილში — რუსეთის შემოსევის წინ — მას ოსმალეთის ადგილობრივმა ადმინისტრაციამ გადასცა ქალაქზე კონტროლი. რუსებმა ის გუბერნატორად შეინარჩუნეს. ომის დროს მხარს უჭერდა პონტოს დამოუკიდებლობას. 1919 წლის პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე ითხოვდა პონტოს რესპუბლიკის შექმნას, რისთვისაც თურქულმა ნაციონალისტურმა ძალებმა მას 1920 წელს სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს. იგი ტრაპიზონში თავის თანამდებობაზე ვეღარ დაბრუნდა. 

1938 წელს იგი გახდა ათენის მთავარეპისკოპოსი და ეკავა თანამდებობა მანამ, სანამ არ გადადგა საბერძნეთში ნაცისტური გერმანიის შეჭრის შემდეგ, მას შემდეგ, რაც უარი თქვა გეორგიოს ცოლაკოღლუს კოლაბორაციონისტული მთავრობისთვის ფიცის დადებაზე. არქიეპისკოპოსის პოსტზე ის ჩაანაცვლა დამასკინოსმა. გარდაიცვალა 1949 წლის 28 სექტემბერს ათენში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Chrysanthos Phillipidis , Pontos World
 

კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:ბერძნები
აფხაზეთის საბჭოების V ყრილობა

**სრულიად აფხაზეთის საბჭოების V ყრილობა** (1 — 7 აპრილი, 1929, სოხუმი) — სრულიად აფხაზეთის საბჭოების რიგით მეხუთე ყრილობა. 

## ისტორია
## აფხაზეთის ცაკის სესიები
მინი|აფხაზეთის ცაკის მესამე სესია
1930 წლის 17 აპრილს ჩატარდა აფხაზეთის სსრ-ის V მოწვევის ცაკის მესამე სესია. სესიაზე მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება, შეცვლილიყო აფხაზეთის (სახელშეკრულებო) სციალისტური საბჭოთა რესპუბლიკა — აფხაზეთის ავტონომიურ სციალისტურ საბჭოთა რესპუბლიკად.

## სქოლიო
5
გოითალა

**გოითალა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში, გოითალას ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაყებული ძალების მიერ.

## ისტორია 
ძველი სახელი იყო **განაჩთალა**, რომელიც 1991 წლის 7 თებერვალს **გოიტალა**-თი შეიცვალა.

### ოკუპაციის პერიოდი 
სოფელი 2000 წლის 14 დეკემბერს სომხეთის ბირთვული პროგრამის მე-4 მუხლში შეიყვანეს, რომელის თანახმად სომხეთის ბირთვულ ზონაში შევიდა. 

## ტოპონიმიკა 
გოითალა მდებარეობს მდინარე იაღლიდარას (მდინარე ჰეკარის შენაკადი) ნაპირზე, ყარაბაღის ქედის კალთაზე. XIX საუკუნეში აქ სომეხი ემიგრანტები დასახლდნენ და სოფელს დაარქვეს განაჩთალა (განაჩი სომხ. „ლურჯს, მწვანეს“ ნიშნავს). 1991 წელს სოფელს აღუდგინეს ძველი სახელი. სოფელი სახელს იმ ტერიტორიის მიხედვით ატარებს, სადაც ის აშენდა. გოიტალა ნიშნავს „მწვანე მდელოს“.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დაშალთი

## გარე ბმული 
* https://bdrnk.wordpress.com(https://bdrnk.wordpress.com/2011/02/12/susa-s%C9%99h%C9%99ri-tarixi-v%C9%99-isgali/)

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ვახტანგ ხელაშვილი

**ვახტანგ ხელაშვილი** (დ. 13 ნოემბერი, 1964) ― ქართველი ექიმი, ბავშვთა და ინტერვენციული კარდიოლოგი, ჯო ენის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალის გულის თანდაყოლილი პათოლოგიების სამსახურის ხელმძღვანელი.

## ბიოგრაფია
ვახტანგ ხელაშვილი დაიბადა 1964 წლის 13 ნოემბერს. 1981-1987 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. 1987-1989 წლებში ექიმ-კარდიოლოგად მუშაობდა თერაპიის ინსტიტუტში. 1989-1996 წლებში გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის ექიმი-რეანიმატოლოგი იყო. 1996 წელს აშშ-ში, ვირჯინიის თანამეგობრობის უნივერსიტეტში (რიჩმონდი, ვირჯინია) ინტერვენციული კარდიოლოგიის კურსი გაიარა. 

სხვადასხვა დროს პედიატრიული ინტერვენციული კარდიოლოგიის სასწავლო კურსები გაიარა ოკლენდის საბავშვო ჰოსპიტალში (ოკლენდი, კალიფორნია), კალიფორნიის სან-ფრანცისკოს უნივერსიტეტსა (სან-ფრანცისკო, კალიფორნია) და ფილადელფიის საბავშვო ჰოსპიტალში (ფილადელფია, აშშ).

1996 წლიდან დღემდე მუშაობს ჯო ენის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალის გულის თანდაყოლილი პათოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელად.

## გამოქვეყნებული ნაშრომები
*Khelashvili, V., Gogorishili, I., Metreveli, I., Tsintsadze, A. & Botsvadze, T. *Patent ductus arteriosus endovascular closure by amplatzer duct occluder*. Georgian Med News. 2006 May. **(134)**: 19-22. PMID: 16783056.
*Khelashvili, V., Gogorishvili, I., Metreveli, I. & Tsintsadze, A. *Comparison of surgical and by transcatheter methods of closure of atrial septal defect based on the two year experience*. Georgian Med News. 2006 Mar. **(132)**: 17-20. PMID: 16636370.
*Khelashvili V., Gogorishvili I., Metereveli I. & Cincadze, A. (2007). *Single Center Experience of Transcatheter Closure of Patent Ductus Arteriosus by Amplatzer Duct Occluder in Small Infants Using Only Venous Access*. Congenital And Structural Interventions, 10th international congress. Frankfurt, Germany.
*Khelashvili, V., Kapnadze, L., Gogorishvili, I., Metereveli, I. & Tsintsadze, A. (2010, July 1). *One center experience in pulmonary artery stenting*. Catheterization And Cardiovascular Interventions. Vol. 76, Issue 1. Pp: S–24.
*Khelashvili, V., Metereveli, I., Tsintsadz, A., Kapnadze, L. & Gogorishvili, I. (2012, April 1). *One center experience in muscular ventricular septal defect closure with the amplatzer VSD occlude*. Catheterization And Cardiovascular Interventions. Vol. 79, Issue 1. Pp: S–18.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვახტანგ ხელაშვილი   ― ჯო  ენის საუნივერსიტეტო ჰოსპიტალი

კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ჩაიქენდი (შუშის რაიონი)

**ჩაიქენდი** () - სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, შუშის რაონში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ბოიუქ-ყალადარასი

**ბოიუქ-ყალადარასი** (ყოფ. **მეცყალადარასი**) — სოფელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შუშის რაიონის სოფელ გალადარესის ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ ერთეულში. ახლანდელი სახელი ეწოდება აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის 1992 წლის 29 დეკემბრის №428 დადგენილებით. 1992 წელს ყარაბაღის პირველი ომის დროს სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს.

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ხელნაწერი „ჰამსე“ (1418)

**ხელნაწერი „ჰამსე“** — აზერბაიჯანული პოეზიის კლასიკოსის ნიზამი განჯევის ხელნაწერი. ინახება ბაქოში, ნიზამი განჯევის სახელობის აზერბაიჯანული ლიტერატურის მუზეუმში. თავდაპირველად ინახებოდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ფონდში.

ხელნაწერი პოემა „ისქანდერ-ნამეს“ მხოლოდ პირველ ნაწილს — შარაფ-ნამეს (დიდების წიგნი) შეიცავს. ტექსტი დაწერილია ორ სვეტად, წვრილი ნასთალიყით, პრიალა აღმოსავლურ კრემისფერ ქაღალდზე. ტექსტი მოქცეულია წითელ- და ლურჯხაზებიან ჩარჩოში, სვეტები გამოყოფილია ერთი წითელი ხაზით.

სათაურები სინგურითაა დაწერილი. ტექსტის საწყისი არე მოვარაყებულია თხევადი ოქროთი, სინგურითა და ლურჯი საღებავით. 84ა ფურცელზე არის მინიატურა. ამ ხელნაწერის მინიატურა, რომელიც შირაზის სკოლას ეკუთვნის, ნიზამის პოემების სსრკ-ში არსებულ კრებულებს შორის უძველესი ილუსტრაცია იყო.

ხელნაწერი თარიღდება ჰიჯრით 821 წლით (1418 წ.). აქვს ღია მოყავისფრო ტყავის ყდა, სამი ნატვიფრი რომბისებრი მედალიონით.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:XV საუკუნის ხელნაწერები
შირლანი

**შირლანი** — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, შირლანის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## ისტორია 
თავდაპირველად სოფელი შირლანი ხალფალთა ტომის დასახლებად შეიქმნა. სახელწოდება სოფლის სახელი მომდინარეობს იქვე მდებარე წყაროს სახელწოდებიდან, რომელსაც შირლანი ჰქვია.

## გეოგრაფია და კლიმატი 
სოფელი შირლანი სარიბაბას მთის ძირშია.

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
დაშალთი

**დაშალთი** ( Daşaltı) - აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შუშის რაოინის სოფელი.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მიერ. სოფელი, 2020 წლის 9 ნოემბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა ოკუპაციისგან გაათავისუფლა.

## ისტორია 
სოფელი დაშალთი იყო ის ადგილი, სადაც მდებარეობდა მღვიმე, ადრე მიმდებარე ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხი ხაზნადაგს უწოდებდა. სოფელი ჩამოყალიბდა მე-18 საუკუნეში, როდესაც ყარაბაღის ხანმა იბრაჰიმხალილ ხანმა დაასახლა აზერბაიჯანული და სომხური ოჯახები ზანგეზურის რაიონის სოფელ დუზებურდიდან, შუშას ციხის სამხრეთი კედლების ძირში, დაშალთში (იგულისხმება კლდის ქვეშ). "). სოფელს სახელი ჰქვია იმ ტერიტორიის მიხედვით, სადაც ის მდებარეობს.  სოფელი სომხური შეიარაღებული დაჯგუფებების კონტროლის ქვეშ 1991 წლიდან იყო. 2020 წლის 9 ნოემბერიდან აზერბაიჯანის შეირაღებული ძალებმა ოკუპაციისგან გაათავისუფლეს. 

#### სოფლის ნგრევა 
2024 წლის 5 აპრილს Google Earth-მა განაახლა შუშის რეგიონის სატელიტური სურათები. Monument Watch-ის ჯგუფმა დააფიქსირა, რომ აზერბაიჯანმა მთლიანად გაანადგურა სოფელი, ძველი უბნების, წყაროების, სამოქალაქო ინფრასტრუქტურისა და ბუნებრივი გარემოს ჩათვლით.

## ტოპონიმიკა 
დაშალთი არის სოფელის სახელი შუშის რაიონში . ასე ჰქვია შუშას ციხის სამხრეთ კედლის ძირში მდებარე ხეობას . ეს ნიშნავს "კლდოვანს". XIX საუკუნის დასაწყისში ზანგეზურის სოფელ დუზებურდიდან სომხური ოჯახები დასახლდნენ. ამის შემდეგ ამ სოფელს აზერბაიჯანელებში „დაშალთი ნერესის შვილები“ უწოდეს. XIX საუკუნის ბოლოს ამ სოფლიდან დაიბადა სოფლები დაშალთი-ხუზერბურდი და დაშალთი კუნგუთი. სოფელ ხუზებურთის სახელწოდება შუშაში მდებარე გამოქვაბულის "განძის ციხე"-ს სომხური სახელწოდებაა. მაშინ ამ სახელს სომხურად ხწადბერდი ერქვა. მე-19 საუკუნის მიწურულის ინფორმაციით, დღევანდელ შუშას რაიონში ორი სოფელი იყო სახელად დაშალთი: დაშალთი-კუნნეტი და დაშალთი-ხაზაბური.

## გეოგრაფია და კლიმატი 
სოფელი დაშალთი მდებარეობს მდინარე ზარისლის ნაპირზე, ყარაბაღის ქედის ძირში.

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ჯამილარი

**ჯამილარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## ისტორია 
მთისწინეთში მდებარე სოფელია. სოფელთან არის ამავე სახელწოდების ტბაც. გაშენდა XVIII საუკუნის ბოლოს ყაზახის რეგიონიდან ყარაბაღში გადმოსახლებული ჯამილების ტომის ოჯახების მიერ. ეთნოტოპონიმია. 

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
მოწამეთის ნაეკლესიარი

**მოწამეთის ნაეკლესიარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოწამეთაში, მოწამეთის მონასტრისაკენ მიმავალი საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს, ტყის მასივში. 

დღეისათვის შემორჩენილია მხოლოდ დანგრეული და დაშლილი კედლების ფრაგმენტები, რომლებიც აგებულია ნახევრად დამუშავებული სხვადასხვა ზომის ქვისაგან და კირხსნარისაგან. შემორჩენილი ნაგებობის სიგანეა 80 სმ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თურაბხანი (შუშა)

**ტურაბხანი** () —  სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში, შირლანის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## ისტორია 
სოფელი ტურაბხანი მდებარეობს მთის ძირში. სოფლის მოსახლეობის თქმით, სოფელს ოდესღაც ტურაბხანს ეკუთვნოდა, ამიტომ მისი სახელი ეწოდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ხანალი

**ხანალი** — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, ხანალის ადმინისტრაციული ტერიტორიაზე.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

სოფელი ხანალი ყარაბაღის ქედის ძირშია. თავდაპირველი სახელი იყო *ხანალილარი*. ადგილობრივი მოსახლეობის ინფორმაციით, დასახლება მდინარე არაზის ნაპირას მდებარე სოფელ ხალაფლიდან გადმოსულ ხანალიტების ოჯახის წარმომადგენლებმა ააშენეს. 

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ფირუდინ შუშინსკი

**ფირუდინ შუშინსკი** (, ნამდვილი სახელი: ფირუდინ მუჰამედ ოღლუ გასანოვი;  20 ოქტომბერი 1925, შუშა — 25 ოქტომბერი 1997, ბაქო) —  აზერბაიჯანელი მუსიკათმცოდნე და მკვლევარი, 400-ზე მეტი სტატიის და ნარკვევის  ავტორი, აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია 
ფირუდინ გასანოვი 1925 წლის 20 ოქტომბერს ქალაქ შუშაში დაიბადა. მამამისი მუჰამედ ბეკი, მუჰამედ ჯავარის გვარის, ხოლო დედა საიარხანუმი ჯავანშირების საგვარეულოს წარმომადგენლები იყვნენ. მუჰამედ ბეკი  მეგობრობდა მწერალ, ფილოლოგ, მთარგმნელ და სახელმწიფო მოღვაწე ფირიდუნ - ბეკ ქოჩალინსკისთან, ამიტომაც ვაჟიშვილს მისი სახელი დაარქვა.
ფიურუდინ შუშინსკი მუსკალურ გარემოში იზრდებოდა, ბავშვობიდან ისმენდა ცნობილ კომპოზიტორთა, მუსიკოსთა, მუღამის შემსრულებელთა და თავისი დროის ვოკალისტთა შესრულებულ სიმღერებს, ყოველივე ამან მუსიკით მის გატაცებას შეუწყო ხელი, რაც შეუმჩნეველი არ დარჩენია მამას, რომელმაც იგი 1931 წელს ქალაქ შუშის მუსიკალურ სასწავლებელში შეიყვანა, სადაც სამი წელი დაჰყო ვიოლინოს კლასში. პარალალეურად წარჩინებით დაამთვარდა საშუალო სკოლა. შუშის პედაგოგიური სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მასწავლებლად გაგზავნილ იქნა სოფელ მალიბელში, სადაც მხოლოდ ოთხი თვე გაატარა.

1942 წელს გაწვეულ იქნა ფრონტზე, დიდი სამამულო ომში.  65-ე გენერალ ბატოვის არმიის შემადგენლობაში, რომელიც კურსკის ბრძოლაში იღებდა მონაწილეობას. 9 მაისის გამარჯვებას იგი კიონიგსბერგში შეხვდა.

ომიდან დაბრუნების შემდეგ რამდენიმე ხანი ლიტერატურის მასწავლებლად მუშაობდა ქალაქ აღდამში. 1964 წელს უმაღლესი განათლების მისაღებად ბაქოში ჩავიდა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიულ ფაკულტეტზე ჩააბარა. მთიანი ყარაბაღის ისტორიის მთელი სერიოზულობით შესწავლის მიზნით ფირუდინ შუშინსკიმ დიდი დრო გაატარა არქივებში. 1948 სამედ ვურღუნმა შუშინსკის მასალების მომზადება დაავალა თემისათვის: „ვაგიფი ყარაბაღში“. ეს სტატია შუშინსკის პირველი გამოქვეყნებული ნაშრომი იყო.
შუშინსკი ასევე დაინტერესებული იყო ნარიმან ნარიმანოვის ბიოგრაფიით, ამ უკანასკნელის იმდროინდელი მკაცრი კრიტიკის მიუხედავად.  

1968 წელს გამოქვეყნდა ფირუდინ შუშინსკის წიგნი „შუშა“, რომელიც მისი მშობლიური ქალაქ  შუშის ისტორიას და ცნობილ პიროვნებებს ეხებოდა. 70-იან წლებში შუშინსკი აზერბაიჯანელ სახალხო მუსიკოსების ბიოგრაფიებს იკვლევდა. ერთი მეორის მიყოლებით გამოდიოდა მისი წიგნები ჯაბარ ჯარიაგოღლის და სეიდა შუშინსკის შესახებ. 1979 წელს მოსკოვში გამოქვეყნდა მისი წიგნი „აზერბაიჯანის სახალხო მომღერლები და მუსიკოსები“. ფირუდინ შუშინსკი 1997 წლის 25 ოქტომბერს გარდაიცვალა. საკუთარი ანდერძის თანახმად, დაკრძალულ იქნა „შაჰიდების სასაფლაოზე“ ქალაქ ბარდაში.   

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ჭვილიშის ეკლესია

**ჭვილიშის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფელ ლესიჭინეში, აგებულია 1876 წელს.  

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით და აგურით. აგური ძირითადად კონსტრუქციული ნაწილებისთვისაა გამოყენებული. წყობა სწორხაზოვანია. ეკლესია გეგმით წაგრძელებულ სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აბსიდით, რომელშიც გაჭრილია სამი სხვადასხვა ზომის თაღოვანი სარკმლები. ჩრდილოეთ მხარეს ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი თაღოვანი ნიშებია მოწყობილი. აბსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია ვიწრო მხრებით. გრძივი კედლები პილასტრების საშუალებით სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. ამავე კედლებში გაჭრილი კარ-სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. ყველა ღიობი თაღოვანია. შესასვლელი და სარკმელი დასავლეთ კედელშია დატანებული. ეკლესიას სადა ფასადები აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰასანაბადი (შუშა)

**ჰასანაბადი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაყის რეგიონში, შუშის რაიონში, სოფელ ხანალის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაყებული ძალების მიერ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ხოჯალის გენოციდი

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
დუქანლარი

**დუქანლარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, ხალფალის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

სოფელი დუქანლარი მდებარეობს მთიან მხარეში. ადგილობრივების თქმით, სოფელს ასე ეწოდა, რადგან იქ რამდენიმე მაღაზია იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
სართიჭალის კოშკი

**სართიჭალის კოშკი** —არქიტექტურული ძეგლი  გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ სართიჭალაში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.
ძეგლი დგას გაშლილ ველზე. ამჟამად მასთან გრუნტის გზა გადის. წრიული ფორმისაა. აგებულია რიყის ქვით დუღაბზე. ოთხსართულიანია. ყველა სართულზე სარკმელ-სათოფურები აქვს დატანებული. ქონგურები, რომელიც უნდა ქონოდა, ამჟამად მორღვეულია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ივანე ქავთარაძე

**ივანე ქავთარაძე** (დ. 1897 — გ. 2 აგვისტო, 1944, ვარშავა) — ქართველი ისტორიკოსი და სამხედრო პირი.  

## ბიოგრაფია 
პოლონეთის არმიის ქართველ ოფიცერთა შორის იყო ივანე (იან) ქავთარაძე. პოლონეთში 1920-იანი წლების დასაწყისიდან ცხოვრობდა. პროფესიით ისტორიკოსი იყო. საქართველოს ისტორიის ლექციებს კითხულობდა ვარშავის აღმოსავლეთის ინსტიტუტში. აღმოსავლეთის ინსტიტუტი 1924 წლის დეკემბერში შეიქმნა, პოლონური აღმოსავლეთმცოდნეობის ტრადიციების განახლების მიზნით. ოციანი წლების მეორე ნახევარში ინსტიტუტთან დაარსდა აღმოსავლეთის შესწავლის სკოლა, რომელიც 1930 წელს განათლებისა და რელიგიის საქმეთა სამინისტროს მიერ იქნა დამტკიცებული.

## ბიბლიოგრაფია 
* Gruzja w zarysie historycznym. Warszawa : Wydaw. Instytutu Wschodniego, 1929.
* На путях к конфедерации Кавказа. Варшава: [б. и.], 1937.

## ლიტერატურა
*ყოლბაია დ., ქართული ემიგრაცია პოლონეთში  1921-1939,  ვარშავა, 2019, გვ. 228 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1897 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944 
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები 
კატეგორია:ქართველი სამხედრო პირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
ნანა გვარიშვილი

**ნანა გვარიშვილი** (დ. 1924 — გ. 2000) — ქართველი პოეტი და ბიბლიოთეკარი. დაიბადა 1924 წელს.  1941 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტი, 1947 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. პირველი ლექსები დაიბეჭდა 1939 წელს. 1948 წელს გამოსცა ლექსების კრებული. ნანა გვარიშვილი იყო ბათუმის საჯარო ბიბლიოთეკის დირექტორი. აღსანიშნავია მისი მთარგმნელობითი საქმიანობაც, თარგმნილია აქვს თანამედროვე თურქი პოეტების ლექსები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ქართველი პოეტები
მოწამეთის სამრეკლო

**მოწამეთის სამრეკლო** — არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ მოწამეთაში.

აგებულია კარგად დამუშავებული კვადრი ქვებითა და კირხსნარით. სამრეკლო ორსართულიანია. მეორე სართული გუმბათოვანია და ეყრდნობა ექვს სვეტს. პირველი სართულის შესასვლელი კარი გაჭრილია აღმოსავლეთის მხრიდან. კარის თავზე ამოკვეთილია სამშენებლო წარწერა, სადაც მონასტრის წინამძღვარი პორფირი წერეთელია მოხსენიებული. წარწერა იუწყება, რომ 1846 წელს აღუდგენიათ სამრეკლო და კარიბჭე, ასევე გაუვრცელებიათ სამონასტრო ტერიტორია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სვიანა-როსტიანის სამაროვანი

**სვიანა-როსტიანის სამაროვანი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სვიანა-როსტიანში. თარიღდება შუა საუკუნეებით.

სოფლისკენ მიმავალი სამანქანე გზის ხელმარცხნივ არსებულ დამრეც ქედზე დაფიქსირდა სხვადასხვა პერიოდის კულტურული ფენები და ნაგებობების ნაშთები. ნამოსახლარი არის მრავალფენიანი. ყველაზე გვიანდელი არქეოლოგიური ობიექტები ამ ნამოსახლარზე, მის ქვედა კალთაზე წარმოდგენილია ქვაყუთებით, რომელთა ასაკის განსაზღვრა გაუთხრელად შეუძლებელია. სამარხები გაშიშვლებულია გასული საუკუნის 50-იანი წლების დასაწყისში, ხადის ხეობაში სამანქანე გზის გაყვანის დროს, როდესაც აქ დაუნგრევიათ სამაროვნის ქვედა ნაწილი. გზის კიდეზე დღესაც მოჩანს სამარხები. ნამოსახლარის ფერდობის ზედა ნაწილში, ქართულ-გერმანული ექსპედიციის მიერ 2020 წლის ოქტომბრის დასაწყისში გავლებულ თხრილებში გამოვლინდა ორმო სამარხები, რომლებიც ბოლომდე არ გათხრილა, ვინაიდან თხრილებში სამარხთა მხოლოდ გარკვეული მონაკვეთები მოხვდა. აქედან გამომდინარე ამ სამარხთა ხნოვანების დადგენაც ვერ მოხერხდა. ნამოსახლარის ზედა ნაწილში, იქ სადაც ერთიმეორის დაშორებით იკითხება დიდრონი ქვებით გაწყობილი ტერასები, გაიჭრა თხრილები. თხრილებში დადასტურდა რკინის ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნამოსახლარი ბორცვის თხემზე დიდი ლოდებით ნაშენი კოშკის და რამდენიმე სათავსოს გეგმა იკითხება.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ყაფლანიშვილთა რეზიდენციის კოშკი

**ყაფლანიშვილთა რეზიდენციის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში სოფელ დარბაზში ორი ხევით გამხოლოებული გორის ჩრდილოეთ ფერდობზე.

ვახუშტის რუკაზე ამ ადგილას აღნიშნულია თავადის რეზიდენცია. კოშკი დგას სასახლისა და კარის ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთით. ნაგებია ნატეხი ქვით კირით-დუღაბზე. თავდაპირველად კოშკი 3 სართულიანი იყო დღეს-დღეობით კი 2 სართულიღაა შემორჩენილი. პირველი სართული ნახევრად სარდაფია და ყრუ. მეორე სართული, რომელზეცაა მთავარი შესასვლელი, საცხოვრებელია. დასავლეთის კედელში ბუხარია მოწყობილი, რომლის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ასევე თითო სათოფურია შესასვლელის ორივე მხარეს, ხოლო სამ-სამი — ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში. სართულშორისი გადახურვა ხის კოჭოვანი ყოფილა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ანზორ შომახია

**ანზორ შომახია** (დ. 13 აპრილი, 1939, სენაკი) — ქართველი მომღერალი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

## ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1968 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი (ბარიტონი). 1969 წელს მიიწვიეს ქალაქ ნოვოსიბირსკის საოპერო თეატრში, 1972 წლიდან ქალაქ სვერდლოვსკის საოპერო თეატრის სოლისტი. 1973 წლიდან ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი სოლისტი. ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. 2013 წელს დააარსა „რეგიონ ოპერა“, რომლის მიზანია ქართული საოპერო ხელოვნების პოპულარიზაცია საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1996 — რუსეთის თეატრალური ჯილდო „ოქროს ნიღაბი“
* 1985 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*სენაკში ანზორ შომახიას სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნება

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
სვირის საყდარი

**სვირის საყდარი** - არქიტექტურული ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფელ პირველ სვირში, სოფლის შესასვლელში, მდინარე ყვირილაზე გადასასვლელი ხიდიდან 500 მეტრში. წარმოადგენს დარბაზული ტიპის ნაგებობას. პერანგის ქვები ჩამოქცეულია. კედლებზე ხემცენარეებია ამოსული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დალი ბახტაძე

**დალი ბახტაძე** (დ. 10 აგვისტო, 1941, ხონი) — ქართველი ფილოლოგი, გერმანისტი, პედაგოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1963 წელს დაამთავრა ქუთაისის ალექსანდრე წულუკიძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი.

1969–1997 წლებში მუშაობდა და ლექციებს კითხულობდა ქუთაისის ალექსანდრე წულუკიძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტში, შემდეგ ქუთაისის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში; 1983–1986 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 1992–1997 წლებში გერმანული ენის კათედრის გამგე. 1998 წლიდან მუშაობს თბილისის ილიას სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ლექტორად.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ფრაზეოლოგიური ვარიანტები თანამედროვე გერმანულ ენაში ქართულთან შეპირისპირებით“, დაიცვა 1976 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ფრაზეოლოგიური პრედიკაციის პრობლემები“, დაიცვა 1993 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ხონში დაბადებულები
კატეგორია:ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
ჭინათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

**ჭინათის წმინდა კვირიკეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭინათში, სოფლის სასაფლაოზე. 

იგი გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს და შვერილი წრიულ აფსიდიანია. ეკლესია ნაგებია ფლეთილი ქვით დუღაბზე. აბსიდის მხრებისთვის გამოყენებულია თლილი ქვის კვადრები. აღმოსავლეთით შვერილი ნახევარწრიული აბსიდით. ჩრდილოეთი კედელი დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლისაა, ხოლო სამხრეთი და დასავლეთი კედლების სიმაღლე 8-9 მეტრს აღწევს. სამხრეთ კედელზე შემორჩენილია სარკმლების ღიობები. სამხრეთის და დასავლეთის შესასვლელები შიგნით თაღოვანი, გარედან არქიტრავულია. სამხრეთი კარი ნაოთხალია. ეკლესიის ინტერიერში ამოსულია დიდი ზომის მცენარეები და ეკალ-ბარდები, რის გამოც დეტალების გარჩევა ვერ ხერხდება.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ძევრის სამაროვანი

**ძევრის სამაროვანი** —  რომაული ხანის არქეოლოგიური ძეგლი თერჯოლის მუნიციოალიტეტის ძევრში. აგებულია ძველი წელთაღრიცხვით პირველი ათასწლეულში. აღმოაჩინა 1197 საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის აღმოსავლეთ კოლხეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარი ორფენიანია და განთავსებულია კორტების გორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდზე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ორაგვეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ორაგვეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ორაგვეთში. 

ეკლესიის ასაგებად შერჩეულია ვაკე ადგილი, ეკლესიის ირგვლივ შემორჩენილია ძველი საფლავის ქვები. ერთ-ერთ საფლავზე იკითხება 1937 წელი. ეკლესია მცირე ზომის სწორკუთხა მოყვანილობის დარბაზული ტიპისაა. აგებულია კარგად დამუშავებული საფასადე ქვებითა და კირხსნარით. საფასადე ქვები მხოლოდ ეკლესიის მოპირკეთებას არ წარმოადგენს. ისინი განიერია და შესაძლოა ნაგებობის მზიდი კონსტრუქციული ნაწილიც ყოფილიყო. შიდა მხრიდან საფასადე წყობა შერეულია. ზომები: 8X6 მ. შემორჩენილი სიმაღლე 5-6 მეტრია. საკურთხეველში ფიქსირდება ორი თაღოვანი ნიშა და კარგად დამუშავებული ტრაპეზის ქვა. ტრაპეზი ერთიანი მონოლითური ქვისგან არის დამზადებული, რომლის ზედა ნაწილიც ამოღარულია. ამჟამად ტრაპეზის ქვა ორადაა გატეხილი და ზევიდან ადევს ქვის ერთიანი ფილა. იატაკი დაფარულია ქვა-ღორღით. კარის ღიობი ფიქსირდება მხოლოდ დასავლეთის კედელში. ეკლესიას აქვს ინტერიერში გაფართოებული სამი სარკმელი. საკურთხევლის კამარაში აკუსტიკისათვის დატანებულია ორი ქვევრი. დასავლეთის ფასადი შემკობილია არქიტრავზე, შესრულებულია ამაღლებული ჯვრის კომპოზიციითა და ცხვრის ჰორელიეფური გამოსახულებით. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბენიან-ბეგონის 300 არაგველის ნიში

**ბენიან-ბეგონის 300 არაგველის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბენიან-ბეგონში.

ნიში მდებარეობს ნაციხარ „ცისკარა“-სთან, სამხრეთით, მთავარმოწამის სახელობის ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 125 მეტრში. ნიში მიმართულია სამხრეთისაკენ, მთავარმოწამის ეკლესიისაკენ. ძირითადი კორპუსი საფეხუროვანია. სამხრეთ ნაწილში, სანთლის დასანთებად დატანებულია სწორკუთხა ნიშა. კოსპუსის ზემოდან დადგმულია ერთიან ქვაში გამოკვეთილი ჯვარი, რომლის ზედა და განივი მკლავები ,,სამყურასებრი“ სამმაგი რკალებითაა დასრულებული. ჯვრის როგორც წინა, ისე უკანა ზედაპირზე მხედრული წარწერაა. წინა პირზე წერია: „დიდება სამას არაგველს“. ზურგის მზარეს წარწერა დაზიანებულია და ძნელია ზუსტად ტექსტის გარჩევა. თუმცა ასო-ნიშანთა მიმსგავსებით აქაც ანალოგიური ტექსტი უნდა იყოს ამოკვეთილი. 300 არაგველის ნიშთან ავდივართ ნატეხი ქვით გაკეთებული პატარა კიბით, რომელსაც ორივე მხრიდან ასევე ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ამოყვანილი მოაჯირი აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კურზუს ციხე

**კურზუს ციხე ** — არქიტექტურული ძეგლი მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფელ კურზუში, მარტვილი-ტალერი-ჩხოროწყუს საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს, მაღალ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 429 მეტრზე.  

ძეგლი თითქმის სრულიად დანგრეულია, შემორჩენილია დასავლეთ კედლის 3-4 მეტრი სიმაღლის ფრაგმენტი და კედლის მცირე ფრაგმენტები. ირგვლივ ფერდობზე მიმოფანტულია სამშენებლო ქვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
ალექსანდრე ძაგანია

**ალექსანდრე ძაგანია** (დ. 27 თებერვალი, 1914 — გ. 22 იანვარი, 1987) — ქართველი ხმის ოპერატორი.

დაიბადა 1914 წლის 27 თებერვალს. გარდაიცვალა 1987 წლის 22 იანვარს. 1934-1937 წლებში. მუშაობდა კავშირგამბულობის მექანიკოსად, "თბილისის კინოსტუდიაში"- ოპერატორის ასისტენტად. 1941-1945 წლებში. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1947 წელს დაუბრუნდა კინოს, კინოსტუდიის ქრონიკის სექტორში (შემდგომში - ქდსპფ სტუდია) ჩაწერა 300-მდე სამეცნიერო- პოპულარული  და დოკუმენტური ფილმი, მათ შორის: "ბრიუსელის მსოფლიოს გამოფენა", "მსოფლიო ტაშს უკრავს", "ნაირსართულიანი ამერიკა", "პარიზი, პარიზი", "ურუგვაი", "ინკების ქვეყანაში", "საქართველო: "ლეგენდები და სინამდვილე", "ესპანეთის ძიებაში" ( გ.ასათიანი), "თეთრი მელია"(ა. ჯალიაშვილი), "სახლი მწერვალზე" (შ. მარტაშვილი), "ნატო ვაჩნაძე" (შ. მარტაშვილი), "ლადო გუდიაშვილი" (ნ. ნენოვა, გ. წულაია), "მტკვრის კვალდაკვალ" (ი. კანდელაკი), "სვეტიცხოველი" (ო. ჭიაურელი), "უშბაზე ძლიერნი" (ბ. კრეპსი), "ქართული არქიტექტურა" (შ. ხომერიკი), "ნაძალადევი" (ლ. სიხარულიძე), "ქვაში ამეტყველებული საუკუნეები" (ი. მგელაძე), "სერგო ქობულაძე" (ო. გურგენიძე), "ალავერდი" (კ. კერესელიძე), "ლოცმანი" (გ. ალექსანდრია) და სხვ. ხმის ოპერატორი.

## ლიტერატურა
* ქართული კინო, 1896-2011, თბ., 2011, გვ. 207

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:ქართველი ხმის ოპერატორები
წკერეს ლომისის ნიში

**წკერეს ლომისის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წკერეში.

ლომისის ნიში მდებარეობს სოფლის თავში, ჩრდილოეთით, მდინარე ხადის წყლის მარჯვენა ფერდზე, კვირაცხოვლის კომპლექსის აღმოსავლეთით. ნიში მიმართულია სამხრეთისაკენ. აგებულია ნატეხი ქვით. მისი ძირითადი სტრუქტურა სწორკუთხაა. ნიშს სამხრეთიდან დატანებული აქვს სანთლის ასანთები მართკუთხა თახჩა. თახჩის ქვემოთ ჩასმულია შვერილი ქვის ფილა, რომელიც თაროს ფუნქციას ასრულებს. აღსანიშნავია, რომ ნიშზე ჯვარი არ არის აღმართული და არც გარშემოა შემორჩენილი ძველი ჯვრის ფრაგმენტები. ნიშს შემოუყვება ნატეხი ქვით ამოყვანილი დაბალი ღობე-გალავანი, რომელსაც შესასვლელი ღიობი გაკეთებული აქვს სამხრეთიდან. როგორც გალავანი, ასევე ნიში მშრალი წყობითაა აგებული. გალავნის კუთხეები ჩრდილოეთიდან მცირედით მომრგვალებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჯაღმიანის კვირაცხოვლის ნიში

**ჯაღმიანის კვირაცხოვლის ნიში** — არიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯაღმიანში. 

კვირაცხოვლის ნიში მდებარეობს ნასოფლარ ჯაღმიანის ტერიტორიაზე. ჯაღმიანთ ციხის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 40 მეტრში. მთის დამრეც რელიეფზე ხელოვნურად მოსწორებულ ტერასაზე ვერტიკალურად აღმართულ ერთიან მასიურ ანდეზიტის ქვაში, ერთი მხრიდან ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა მთელ სიგრძეზე. სიმაღლეში ქვის ფილა დაახლოებით 70 სანტიმეტრია, ხოლო სიგანე 40 სანტიმეტრი. ქვა ჩასმულია ბაზალტის ბრტყელ სადგამზე გამოთლილ უმბონივით ამოზიდულ ფოსოიან ბუდეში. ჯვრის ქვედა მკლავი ბოლოსკენ გაფართოებულია. დანარჩენი მკლავები თითქმის თანაბარი ზომისაა. კვირაცხოვლის ხატის გვერდით სასანთლე ნიშია გამართული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
აკაკი შანიძის სახლ-მუზეუმი

**აკაკი შანიძის სახლ-მუზეუმი** — არქიტექტურული ძეგლი სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ნოღაში.

აკაკი შანიძის სახლ-მუზეუმი გაიხსნა მეცნიერის 100 წლისთავის საიუბილეოდ. და სავარაუდოდ ამავე პერიოდში უნდა იყოს აშენებული. ერთსართულიანი, ბრტყელი კრამიტით გადახურული, ბეტონის კვადრატული ფორმის ხიმინჯებზე მდგარი ხის სადა. სახლს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მხრიდან აქვს ერთ სახურავში მოქცეული ხის აივანი. ნაგებობის ინტერიერი წარმოადგენს დიდ ოთახს, რომელიც აივანს უკავშირდება სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილი ერთი კარითა და ორი საკმლით. შენობას უკანა, ჩრდილო აღმოსავლეთის მხრიდანაც აქვს ერთი სათადარიგო შესასვლელი. ინტერიერში ჩამოკიდებულია ერთი კოროზირებული ნაჭა, ხოლო აივნის შესასვლელთან დევს ურმის ხის ერთი ბორბალი.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
ყაფლანიშვილთა რეზიდენცია

**ყაფლანიშვილთა რეზიდენცია** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში სოფელ დარბაზში ორი ხევით გამხოლოებული გორის ჩრდილოეთ ფერდზე.

ვახუშტის რუკაზე განთავსებულია როგორც თავადის რეზიდენციის ადგილი, რაც იმას ნიშნავს რომ ჯერ კიდევ XVIII საუკუნეში ცხოვრობდნენ. რეზიდენცია შედგება ორ ტერასაზე გაშლილი კარის ეკლესიის, სასახლის, კოშკის, მცირე ეკლესიის და მარნისაგან.

კარის ეკლესია მდებარეობს ზედა ტერასაზე, სასახლის სამხრეთით. დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე. სარკმლის თაღში გამოყენებულია აგური. დღეს-დღეობით შემორჩენილია აღმოსავლეთის თაღოვანი სარკმელი, რომლის საპირე ზედაპირის ჩაწევით მიღებულ ჯვრის გამოსახულებას წარმოადგენდა. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს, იატაკიდანვე დაწყებული ფართო თაღოვანი ნიშაა. ჩრდილოეთ კედელში, მხრის მიმდებარედ, მცირე სწორკუთხა ნიშაა დატანებული. ეკლესიას კონქი და კამარა არ შემორჩა. კედლებიც ნაწილობრივაა შემორჩენილი. სასახლე რომელიც ზედა ტერასაზეა განთავსებული კარის ეკლესიის ჩრდილოეთით იდგა, დღეს-დღეობით მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი. გეგმის მიხედვით მართკუთხედის ფორმის იყო. დავით ბერძენიშვილს აღნიშნული აქვს, რომ სასახლე ორსართულიანი იყო, როგორც ჩანს XX საუკუნის მეორე ნახევრისთვის ის ჯერ კიდევ ისეთი სახით იდგა, რომ დეტალები განირჩეოდა. 

ყაფლანიშვილთა რეზიდენციის კოშკი დგას სასახლისა და კარის ეკლესიის ჩრდილო-დასავლეთით. ნაგებია ნატეხი ქვით კირით-დუღაბზე. თავდაპირველად კოშკი 3 სართულიანი იყო დღეს-დღეობით კი 2 სართულიღაა შემორჩენილი. პირველი სართული ნახევრად სარდაფია და ყრუ. მეორე სართული, რომელზეცაა მთავარი შესასვლელი, საცხოვრებელია. დასავლეთის კედელში ბუხარია მოწყობილი, რომლის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. ასევე თითო სათოფურია შესასვლელის ორივე მხარეს, ხოლო სამ-სამი - ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედელში. სართულშორისი გადახურვა ხის კოჭოვანი ყოფილა.

მცირე ეკლესია დგას კოშკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მისგან 5 მეტრში. ნაგებია ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე. დარბაზულია, შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. დარბაზი განათებულია აღმოსავლეთის და დასავლეთის სარკმლებით. ნახევარწრიული აფსიდის კონქი მხრებზე გადაყვანილ სატრიუმფო თაღზეა დაყრდნობილი. თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს მცირე სწორკუთხა ნიშია. ასეთივე ნიშია გაკეთებული სამხრეთ კედელში საკურთხევლის წინ. ნახევარცილინდრული კამარა დარბაზის, რომელიც ჩამონგრეულია, კედლებს ეყრდნობოდა. ეკლესია შიგნიდან ნაწილობრივაა შელესილი.

ნაგებობა, რომელიც მარანი უნდა ყოფილიყო, კოშკის სამხრეთ-აღმოსავლეთით რამდენიმე მეტრში დგას. შემორჩენილია მხოლოდ სამხრეთის ნაწილობრივ მიწაში შესმული კედლის ქვედა რიგები დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლების სამხრეთის ნაწილები. ინტერიერი და პერიმეტრი ნაშალი ფენითაა დაფარული. კომპლექსის გარშემო ნასახლარებია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
შუშის რაიონი

**შუშის რაიონი** (Şuşa rayonu) — ადმინისტრაციული ერთეული აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. მოეწყო 1930 წელს. მდებარეობს ყარაბაღის ქედის ტერიტორიაზე. მისი ფართობი 289 კმ²-ია. 2016 წლის 1 იანვრის მონაცემებით ტერიტორიის მოსახლეობა 32,8 ათას ადამიანს შეადგენს. შუშის რაიონის ტერიტორია მოიცავს ერთ ქალაქს და 31 სოფელს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი შუშა. 1992 წლიდან რეგიონი ოკუპირებულია სომხური შეიარაღებული ძალების მიერ. ყარაბაღის ომის სამხედრო ოპერაციების დროს ქალაქი შუშა ნაწილობრივ განადგურდა. ქალაქი 2020 წლის 8 ნოემბერს ყარაბაღის მეორე ომში განთავისუფლდა. 

## რელიეფი 
შუშის რაიონის ზედაპირი მთიანია. უმაღლესი მწვერვალია დიდი კირის მთა (2725 მ). ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მიეკუთვნება ცივი კლიმატის ტიპებს მშრალი ზაფხულით და ცივი ზამთრით. საშუალო ტემპერატურა იანვარში -4 °C-დან -1 °C-მდეა, ივლისში 16-19 °C-მდე. წლიური ნალექი 700–800 მმ-ია. მის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე გარგარჩაი. ნიადაგი ყავისფერი და ყავისფერი მთა-ტყის, ბალახოვანი მთა-მდელოს ტიპისაა. მაღალმთიანი ადგილები დაფარულია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ბიოლოგიური მრავალფეროვნება 
ტყეებში დომინირებს აღმოსავლური წიფელი, ციმბირული მუხა და კავკასიური წიფელი. ჩირისლის მთის ქვედა ნაწილში, ზღვის დონიდან 1160-1210 მ სიმაღლეზე, ფერდობის ჩრდილოეთ ნაწილში, ერთმანეთისგან დაახლოებით 100 მ მანძილზე იზრდება 30-მდე სიმაღლის წაბლის ხე. ტყის ქვეშ იზრდება სხვადასხვა სახის ბუჩქნარი - თხილი, მურდარჩა, ალუბალი, გოიამი, კუნელი, ზღმარტლი სხვ. ტყეებში ასევე გვხვდება არყის, ბლის, მოცვის და მუხის სახეობები. 

## არქეოლოგიური ძეგლები 
შუშაში მდებარეობს შაჰნაზარის მღვიმე, რომლის სიგრძე 125 მ, სიგანე 20 მ, ხოლო სიმაღლე 10 მ-ია. მღვიმეში აღმოჩენილია პალეოლითის ხანის ორი უხეში ქვა,  V-IV ათასწლეულის, ენეოლითის ხანის თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოსა და რკინის ხანისა და შუა საუკუნეების კერამიკის ნაშთები და მუსლიმური საფლავი.

## ისტორიულ-კულტურული ძეგლები 
სოფელ დაშალთში არის თავდაცვითი ციხე, იბრაჰიმხალილ ხანის მიერ აშენებული თავშესაფარი (XVIII ს.), თავლა და აბანოს ნაშთები.

## მოსახლეობა 
AzStat-ის 2014 წლის 1 იანვრის ოფიციალური ინფორმაციით, რაიონის მოსახლეობა 31 499 ადამიანს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შუშა
* სომხების სისასტიკე
* სურათები 
* შუშას ფოტოები, 2000–2005 წწ
* 2007 შუშას ფოტოები: vetennamine.com 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
კატეგორია:მთიანი ყარაბაღი
ქვეშეთის ლომისის ნიში

**ქვეშეთის ლომისის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთში.

ლომისას ნიში მდებარეობს მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, სოფლის განაპირას. ნიში გადაყურებს სოფელ ბედონისკენ მიმავალ ხიდსა და სამანქანე გზას. იგი წარმოადგენს სწორკუთხა გეგმარების პოსტამენტს, რომლის ზედა ნაწილი წაკვეთილი ტრაპეციის ფორმისაა, სადაც აღმართულია ქვაში გამოთლილი ჯვარი. სამხრეთიდან დატანებული აქვს მართკუთხა მოყვანილობის, სანთლის დასანთები ნიში. ქვაჯვარის ზედა და განივი მკლავები დასრულებულია, სამყურასებრი, სამმაგი ნახევარწრიული ფორმებით. ჯვრის წინა პირზე, მცირე სიღრმის ვიწრო ღარით მონიშნულია გრაფიკული ჯვრის გამოსახულება, ცენტრში ჩაკვეთილი კვადრატული მოტივით და მკლავებზე დამატებით გავლებული თითო, პერპენდიკულარული ხაზით. მკლავებს შორის მოქცეული დიაგონალური მონაკვეთების ჩაკვეთილ ფონზე ჯვრის წახნაგოვანი, ცენტრალური ნაწილი რელიეფურად იკითხება. სავარაუდოდ, თავდაპირველად, ჯვარი იდგა პოსტამენტის უკან განთავსებულ მცირე ზომის, პატარა მრგვალი ქვებისგან შექმნილ კვარცხლბეკზე, რომელზეც კირის ხსნარის კვალი დღესაც შეიმჩნევა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები