open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შარვაშიძეები

**შარვაშიძეები**, **შერვაშიძეები** ( — „ჩაჩბა“, ) — მთავართა საგვარეულო ფეოდალურ აფხაზეთში. საგვარეულოს წარმოშობასა და გვარსახელწოდებას ისტორიული გადმოცემა უკავშირებს შირვანშაჰებს. საკუთრივ აფხაზეთში ეს საგვარეულო იხსენიება როგორც ჩაჩბა, რომელსაც უშუალოდ უკავშირებენ გვარსახელ აჩბას (ანჩაბაძე). აფხაზური გადმოცემით, ამ საგვარეულოს წარმომადგენლები მართავდნენ აფხაზეთს შარვაშიძეებამდე. ეს გადმოცემა ლეგენდად დარჩა, რადგან ეთონგრაფიულ ლიტერატურაში დადასტურად აჩბა-ანჩაბაძეების მიერ აფხაზეთში შემოსვლა ფსხუს გავლით. ქართულ წყაროებში შარვაშიძეები პირველად XIII საუკუნეში არიან მოხსენიებულნი (ცხუმის ერისთავი ოთაღო შარვაშისძე, დარდინ შარვაშიძე — მონღოლთა წინააღმდეგ მებრძოლი მხედართმთავარი). გამოთქმულია მოსაზრება (ნიკო ბერძენიშვილი), რომ „მატიანე ქართლისაჲში“ XI საუკუნის I ნახევრის აფხაზეთის ამბებთან დაკავშირებით მოხსენიებული ოთაღო ჭაჭას ძე ჩაჩბა უნდა ყოფილიყო, თუმცა ამის კატეგორიული მტკიცებისათვის საკმაო საფუძველი არ არსებობს. სიმონ ჯანაშიას ვარაუდით, მოგვიანო ხანის შარვაშიძეები გენეალოგიურად დაკავშირებული არ უნდა იყვნენ ამ გვარის უძველეს წარმომადგენლებთან. 

მოსე ჯანაშივილის აზრით, „ამ შარვაშიძეების წინაპარნი მთავრობდნენ შარვანს და ქართელები მათ უწოდებდნენ შარვაშედ. დავით აღმაშენებელმა შარვანი რომ აიღო და მერე ანისი, იქაური ემირი სახლობით გადმოასახლა აფხაზეთს. ერისთავად პირველად ჩნდება დოთაღოს შარვაშიძე, რომელიც თამარ მეფემ დაადგინა აფხაზეთს“.

გვიანდელ შუა საუკუნეებში შერვაშიძეები საბედიანოში შემავალი აფხაზეთის ერისთავები იყვნენ, XVI საუკუნეში კი დამოკიდებული იყვნენ სამეგრელოს მთავრებზე. XVII საუკუნის დასაწყისში დამოუკიდებელი მთავრები გახდნენ. XVII საუკუნის დასაწყისში შარვაშიძეების ერთი შტო გადავიდა კახეთში და დასახლდა კარდენახში, შემდგომში მათ მიიღეს აფხაზის გვარი. 1810 წლიდან შევიდნენ რუსეთის ქვეშევრდომობაში, როგორც დამოუკიდებელი შიდა ავტონომიური უფლებების მქონე სამთავროს მფლობელები (სამთავრო გაუქმდა 1864 წელს). XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში შარვაშიძეების საგვარეულოდან ბევრი საზოგადო და კულტურის მოღვაწეა ცნობილი.

## შარვაშიძეების გერბი 
ფარი ჰორიზონტალურად გაყოფილია სამ ნაწილად. ქვედა ნაწილი არის ვერტიკალურად გაყოფილი.
# პირველ ნაწილში, ლაჟვარდისფერ ფონზე — ოქროს სასწორი. მის ქვეშ — ოქროს სფერო.
# მეორე ნაწილში, მწვანე ფონზე — დიაგონალურად ოქროს კვერთხი. მის ზემოთ ოქროსივე სფეროა გამოსახული, ქვემოთ — ოქროს ტოლგვერდა ჯვარი.
# მესამე, მეწამულ ნაწილში გამოსახულია წმ. გიორგი (ვერცხლი), რომელიც ამარცხებს მწვანე ურჩხულს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* შარვაშიძეების გენეალოგია
* ცხუმის საერისთავო
* აფხაზეთის საერისთავო
* აფხაზეთის სამთავრო

## ლიტერატურა
* ს. ჯანაშია, გიორგი შარვაშიძე, თბ., 1985
* И. Антелава, Очерки по истории Абхазии XVII-XVIII вв., Сух., 1949
* З. Анчабадзе, Из истории средневековой Абхазии (VI-XVII вв.), Сух., 1959
*ზ. შენგელია, აფხაზ თავად-აზნაურთა საგვარეულო გერბები, თბ., 2004, გვ. 112–113.

## სქოლიო
ჩაგუნა

**ჩაგუნა** — ქართული ხალხური (მეგრული) სახუმარო სიმღერა ცეკვით, რომელსაც ქალ-ვაჟს შორის გაშაირების ხასიათი აქვს. თვით ჩაგუნა გუდამოკიდებული, ხამ ტანსაცმელში გამოწყობილი ჩანჩურა, ზარმაცი კაცია, რომელიც მოშაირეთა გაკენწვლის ობიექტს წარმოადგენს. ცეკვა 2-ნაწილიანია. მუსიკალური ზომა 4/4, 2/4.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩაგუნა — გურული ლექსიკონი

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
Brotherhood (New Order-ის ალბომი)

***Brotherhood*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ New Order-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1986 წელს, Factory Records-ზე. ალბომში აღრეულია რამდენიმე მუსიკალური ჟანრი, ძირითადად – პოსტ-პანკი და ელექტრონიკა.

*Brotherhood*-ში შეტანილია სიმღერა „Bizarre Love Triangle“, რომელიც აშშ-სა და ავსტრალიაში New Order-ისთვის ძალიან წარმატებული იყო. იგი ალბომის ერთადერთი სიმღერაა, რომელიც სინგლზე გამოვიდა. კომპოზიცია შეტანილია 1980-იანების მრავალ საუნდტრეკშიც.

ალბომის გარეკანის ავტორია პიტერ სევილი. ფოტოსურათზე ასახულია ტიტანის-ცინკის შენადნობი. რამდენიმე ადრეული გამოცემა გამოვიდა გარეკანით, რომელზეც გადატანილი იყო ამ შენადნობის ეფექტი.

2008 წელს გამოვიდა ალბომის რემასტერი.

## სიმღერების სია
;შენიშვნა
* სხვადასხვა, მათ შორის Factory Records-ის CD, 1993 წლის London Records-ის და 2008 წლის საკოლექციო გამოცემაში, შეტანილია „State of the Nation“-ის 12" სინგლის ვერსია, თუმცა სიაში ასე არ არის აღნიშნული. იგი იგივეა, რაც ვერსია, შეტანილი კომპილაციაში *Substance*. სიმღერის ხანგრძლივობა არის 6:32, შესაბამისად, ალბომის – 43:30.

**შენიშვნა**
*„True Faith (Eschreamer Dub)“ და „Blue Monday '88 (Dub)“ არასწორად არის მითითებული, ისევე, როგორც ბუკლეტზე, რომელიც ახლავს 2008 წლის ყოველ რემასტერს.

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:New Order-ის ალბომები
კატეგორია:1986 წლის ალბომები
კატეგორია:Factory Records-ის ალბომები
PM md. 63

**პმ მდ.63** — რუმინული წარმოების საერიშო შაშხანა რომელსაც ბაზისად უდევს საბჭოთა AKM შაშხანა, აკმ-ისგან მისი განსმახვავებელი შტრიხი რკალური ფორმის მქონე ხელის მოსაჭიდი და გვერდზე დასაკეცი კონდახია, მისი საექსპორტო სახელია AIM.
## ოპერატორები
*
*
*
*
*
*
*
*
* - მცირედი ნაწილი ხელში იქნა ჩაგდებული ერაყის არმიისგან.
* - ხელში იქნა ჩაგდებული სხვადასხვა შეიარაღებული ჯგუფებისაგან, გამოიყენება პოლიციის მიერ.
*
*
* - ფართოდ გამოიყენება ლიბერიის არმიის მიერ.
*
*
*
*
* — პირველი პარტია შეძენილი იქნა 1991 წელს, აქტუალურად გამოიყენებოდა აფხაზეთის ომში ქართველი სამხედროების მიერ, შაშხანების დიდი რაოდენობა ხელში იქნა ჩაგდებული რუსეთის ჯარის მიერ 2008 წელს სენაკის ბაზაზე, დღესდღეობით პმ მდ.63 გამოიყენება ქართული ჯარის სპეციალურ ნაწილებში.
*
*
* - გამოიყენებოდა 90-იან წლებში ხორვატიის არმიის მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Romanian Export Kalashnikov versions at Romanian Kalashnikov Rifles 
* *Kalashnikov guns website (confuses the md. 63 designation for the md. 65) *
* *WASR-10.com - Information on the Export Version of the md. 63/65 *
* *SC Fabrica de Arme Cugir SA - Arms Factory - md. 63 Assault Rifle ''

კატეგორია: ცეცხლსასროლი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
შალვა ჩაგუნავა

**შალვა თადეოზის ძე ჩაგუნავა** (დ. 20 სექტემბერი, 1909, სოფ. ხიდი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 15 იანვარი, 1993, 83 წლის ასაკში) — ქართველი კინორეჟისორი, ქართული დოკუმენტური კინოს ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962).

1935 წელს დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (ს. ეიზენშტეინის კლასი). სკკპ წევრი 1941 წლიდან. 1926 წლიდან მუშაობდა კინოში. გადაღებული აქვს ოთხასამდე კინოჟურნალი და სპეცგამოშვება, ასზე მეტი დოკუმენტური და სამეცნიერო პოპულარული ფილმი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* შალვა ჩაგუნავა — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* შალვა ჩაგუნავა — ეროვნული ფილმოგრაფია 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
შ
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
Belgian Entertainment Association

**Belgian Entertainment Association** (**BEA**) — ბელგიური ორგანიზაცია, რომელიც წარმოადგენს ამ ქვეყანაში მუსიკის, კინოს და კომპიუტერული თამაშების ინტერესებს. შეიქმნა 2008 წლის თებერვალში სამი ორგანიზაციის შეერთების შედეგად: IFPI Belgium, რომელიც წარმოადგენს ფონოგრამების ინდუსტრიის საერთაშორისო ფედერაციის (IFPI) შემადგენელი ნაწილის მუსიკალურ ინდუსტრიას, Belgian Video Federation (BVF), რომელიც წარმოადგენს კინოინდუსტრიას და Belgian Luxembourg Interactive Software Association (BLISA), რომელიც წარმოადგენს კომპიუტერული თამაშების ინდუსტრიას. BEA ბელგიაში მუსიკალურ ინდუსტრიის ადგილობრივი ასოციაციაა, რომელიც IFPI-ის შემადგენლობაში შედის.

## გაყიდვების სია 
ბელგიაში ალბომების და სინგლების გაყიდვების სია დგება Belgian Entertainment Association-ის მიერ შექმნილი არაკომერციული ორგანიზაცია Ultratop-ის მიერ. ფლანდრიის და ვალონიის რეგიონებისათვის შექმნილია ცალკე სია, რომელთაგან პირველი რეგიონისთვის ძირითარი სიებია შესაბამისად: ალბომებისათვის Ultratop 50 Singles და სინგლებისათვის Ultratop 200 Albums, მეორე რეგიონისთვის იმავე დასახელების Ultratop 50 Singles და Ultratop 200 Albums.

Ultratop ასევე ახორციელებს გაყიდვების სერთიფიკატების, ანუ ოქროს და პლატინის მინიჭებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიური მუსიკა
კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმები
კატეგორია:ბელგიის კომპანიები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ჩადირ-ლუნგა

**ჩადირ-ლუნგა** (, ) — ქალაქი (1958 წლიდან) და მუნიციპალიტეტი მოლდოვაში, მდინარე ლუნგის ნაპირას. 1995 წლამდე იყო ჩადირ-ლუნგის რაიონული ცენტრი. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური. სამრეწველო ობიექტები: ელექტროთერმული მოწყობილობების, თამბაქო საფერმენტაციო, საცდელ ექსპერტული ქარხანა, ხორცკომბინატი, ხალიჩების ფაბრიკა. ჩადირ-ლუნგაში მდებარეობს ისტორიული მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ბურსა, თურქეთი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
ჩადრი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ქალები ჩადრში
**ჩადრი** ( *ჩადორ*), **აჯიღა**, **საბურავი** — მუსლიმანი ქალის ტანსაცმლის ელემენტი, მოსახურავი, რომელიც ქალის სახესა და სხეულს ფარავდა. სამოსელი მრგვალი და ბოლოშემომრგვალებული იყო. შემოხვევის შემდეგ ჩადრის ორივე მხარეს სარტყელში იმაგრებდნენ. მასალად იყენებდნენ უმეტესად თეთრ ყალამქარს, ტილოს, მიტკალს. ჩადრი დამოწმებულია XIX საუკუნის შუა წლებამდე თბილისსა და მის მახლობლად მცხოვრებ მაჰმადიანურ მოსახლეობაში. აჭარაში უფრო დიდხანს შემორჩა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აჯიღა

## ლიტერატურა 
* *ბალახაშვილი ი.*, „ძველი თბილისი“, თბ., 1951
* *გვათუა ნ.*, „ჩაცმულობის ისტორიიდან: ქალის ქართული ჩაცმულობა XIX ს. და XX ს. დასაწყისში“, თბ., 1967

კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
კატეგორია:ქალის ტანსაცმელი ისლამში
იორამ ჩადუნელი

**იორამ გაბრიელის ძე ჩადუნელი** (დ. 20 ოქტომბერი, 1927, სოფ. იგოეთი, კასპის რაიონი — გ. 1999) — ქართველი საბჭოთა მწერალი. სკკპ წევრი 1951 წლიდან. 1949 წელს დაამთავრა მოსკოვის საკავშირო დაუსწრებელი იურიდიული ინსტიტუტი. 1949 წლიდან მუშაობდა პროკურატურის ორგანოებში. პირველი მოთხრობა „დაკარგული იმედი“ გამოაქვეყნა 1960 წელს, პირველი წიგნი „ცხოვრების ზღურბლზე“ — 1963 წელს. 

იორამ ჩადუნელს  ეკუთვნის პროზაული კრებული „ნაზვრევი“ (1970), თანამედროვე ცხოვრების მოვლენებზე აგებული დეტექტიური ჟანრის მოთხრობები და რომანები („საზღაური“, 1972; „გვიმრის ფოთლების საიდუმლოება“, 1972; „მსჯავრი“, 1974; „უცნობი მგზავრი“, 1976; „საშობაო მეჯლისი“, 1976) და სხვა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
იორამ
ალ-ქამამინი

**ალ-ქამამინი** — სოფელი ლიბანში, აკარის რაიონში (აკარის მუჰაფაზა). მდებარეობს ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. მიმდებარე ტერიტორიები მთიანია, რის გამოც პოპულარულია ლაშქრობისთვის. სოფელთან მდებარეობს ხიდი, რომელიც მას სოფელ ქაბეითთან აკავშირებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აკარის რაიონის სოფლები
Blender (ჟურნალი)

**Blender** — ამერიკული მუსიკალური ჟურნალი, რომელიც საკუთარ თავს აცხადებს „მუსიკის სამყაროში და ყველა დანარჩენში მთავარ გიდათ“. ჟურნალი რეგულარულად ადგენს ალბომების, შემსრულებლების და სიმღერების სხვადასხვა სიები, ვლინდება მათ შორის საუკეთესოები და უარესები. თითოეულ ნომერში ქვეყნდება რომელიმე არტისტის მთელი დისკოგრაფია თითოეული ალბომის დაწვრილებითი აღწერებით და ანალიზით.

სატელევიზიო არხ VH1-თან ერთად ჟურნალმა შეადგინა „ყველა დროის ყველაზე უფრო საოცრად ცუდი 50 სიმღერის“ სია, სადაც პირველი ადგილი დაიკავა, ყველაზე უფრო ცუდმა სიმღერამ „We Built This City“ ჯგუფ Starship-ის შესრულებით.

პირველად Blender-მა გავრცელება დაიწყო 1994 წელს კომპაქტ-დისკების სახით, 1997 წელს ჟურნალს გაუჩნდა საკუთარი საიტი, ხოლო 1999 წელს გამოიცა ბეჭდური სახით, რითაც მოიხვეჭა ყველაზე უფრო მეტი პოპულარობა. 2009 წლის 26 მარტს მესაკუთრე კომპანია Alpha Media Group-მა დახურა ჟურნალი (უკანასკნელი ნომერი გამოიცა 2009 წლის აპრილში), ამასთან ინტერნეტში პუბლიკაციები არ შეწყვეტილა..

2015 წლის იანვრის მდგომარეობით საიტი blender.com მიუწვდომელია, მისამართის გამოძახებისას წარმოიქმნება რედირექტი საიტზე maxim.com.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ჟურნალები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:ამერიკული მუსიკალური ჟურნალები
ჩადუნიანისთავი

**ჩადუნიანისთავი** — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ განშტოებაზე, მდინარეების არეშისა და შოროხევის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1553 მ. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. მთის კალთები შემოსილია ფოთლოვანი ტყით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები
Bibcode

**Bibcode** — იდენტიფიკატორი, რომელსაც იყენებს ბევრი ასტრონომიული მონაცემთა ბაზა და ლიტერატურული წყაროების კატალოგი. Bibcode შემუშავდა NASA/IPAC Extragalactic Database-ს (NED) გარეგალაქტიკური ობიექტების SIMBAD-ში და მონაცემთა ბაზაში გამოყენებისათვის, მაგრამ დღეისათვის გამოიყენება უფრო ფართედ, მაგალითად, ADS-ში (ნასას ასტროფიზიკური საინფორმაციო სისტემა). კოდი შედგენა ზუსტად 19 სიმბოლოსგან და აქვს ფორმა

YYYYJJJJJVVVVMPPPPA ,

სადაც YYYY — 4 ციფრი გამოქვეყნების წელი, JJJJJ — ჟურნალის/მონოგრაფიის/კრებულის კოდი. ჟურნალის წყაროს შემთხვევაში, VVVV — ტომის ნომერი, M ნიშნავს ჟურნალის თავის ასობრივ ინდექსს (მაგალითად, L — Letters-ის სექციისათვის), PPPP — საწყისი ფურცლის ნომერი, A — პირველი ავტორის გვარის პირველი გვარი. წერტილები (.) გამოიყენება გამოუყენებელი მინდვრების შესავსებად, რათა თითოეული მინდვრის სიგრძე მუდამ ტოლი ყოფილიყო ზემოთ აღნიშნულის; წერტილები ემატება მარჯვნიდან კოდისთვის JJJJJ და მარცხნიდან ტომის და ფურცლის ნომრისათვის. ქვემოთ მოყვანილია კოდების მაგალითები:

## სქოლიო
კატეგორია:იდენტიფიკატორები
კატეგორია:ელექტრონული დოკუმენტები
ფელეკეზელა მფოკო

**ფელეკეზელა მფოკო** (, დ. 11 ივნისი, 1940, სამხრეთი როდეზია — გ. 6 დეკემბერი, 2024)  —  ზიმბაბვეს სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. პოლიტიკოსი, დიპლომატი და ბიზნესმენი, ზიმბაბვეს მეორე ვიცე-პრეზიდენტი. თავის დროზე იყო ზიმბაბვეს ელჩი რუსეთში, ბოტსვანაში და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. 

რობერტ მუგაბეს გადადგომის შემდეგ 2017 წლის 21 ნოემბრიდან 24 ნოემბრამდე დე-იურე ასრულებდა ზიმბაბვეს პრეზიდენტის მოვალეობას. მაგრამ რადგან ამ პერიოდისათვის პარტიიდან გაძევებული იყო და იმყოფებოდა საზღვარგარეთ, თანამდებობა დე-ფაქტო არ მიუღია.

მფოკო გარდაიცვალა ინდოეთში 2024 წლის 6 დეკემბერს, 84 წლის ასაკში. იგი იყო ქვეყნის ყველაზე ხანდაზმული ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი მისი გარდაცვალების მომენტში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ზიმბაბველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ზიმბაბვეს პრეზიდენტები
კატეგორია:ზიმბაბვეს ვიცე-პრეზიდენტები
კალციუმის ჰიდროქსიდი

**კალციუმის ჰიდროქსიდი** ან **კალციუმის ტუტე** (Ca(OH)2) — რთული არაორგანული ნივთიერება, რომელიც შედგება კალციუმის ატომთან დაკავშირებული ორი ჰიდროქსიდ ჯგუფისგან. იგი თეთრი, არაგამჭვირვალე ნივთიერებაა, რომელიც წყალში მცირედ ხსნადობით ხასიათდება. მისი წყალხსნარი ადვილად ურთიერთქმედებს ჰაერის ნახშირორჟანგთან (CO2) და წარმოქმნის კარბონატებს, ნახშირმჟავას მარილებს.

## ინდიკატორებთან ურთიერთქმედება 
კალციუმის ჰიდროქსიდი, ისევე როგორც ყველა ტუტე, ინდიკატორებთან ურთიერთქმედებს. იგი იისფერ ლაკმუსში ლურჯ ფერს იღებს, უფერო ფენოლფთალეინში ჟოლოსფერი ხდება, მეთილნარინჯში ყვითლდება, ხოლო ინდიგო კარმინში მწვანე ფერს იღებს.

## ქიმიური თვისებები 
* კალციუმის ჰიდროქსიდი აქტიურად ურთიერთქმედებს მჟავებთან, მიიღება კალციუმის მარილი და წყალი:
:Ca(OH)2 + H2SO4 → CaSO4 + H2O
* აღნიშნული ტუტე ურთიერთქმედებს მჟავა ოქსიდებთან, მიიღება შესაბამისი მარილი და წყალი:
:Ca(OH)2 + CO2 → CaCO3 + H2O 
* კალციუმის ჰიდროქსიდი ურთიერთქმედებს ისეთი მეტალის მარილებთან, რომლის ფუძეებიც წყალში უხსნადები არიან:
:Сa(OH)2 + CuSO4 → Cu(OH)2 + CaSO4

## მიღება 
* კალციუმის ოქსიდის წყალთნ ურთიერთქმედებით, ამ მეთოდს გავრცელებულად იყენებენ სოფლის მეურნეობაში, ეგრეთ წოდებული ჩაუმქრალი კირის (კალციუმის 
ოქსიდის) წყალთან ურთიერთქმედებით იღებენ ჩამქრალ კირს (კალციუმის ოქსიდს), რომელსაც ხეების დასაცავად იყენებენ:

:СaO + H2O → Ca(OH)2

* კალციუმის წყალთან ურთიერთქმედებით:

:Ca + H2O → Ca(OH)2+H2O

* კალციუმის კარბიდის წყალთან ურთიერთქმედებით:

:CaC2 + H2O → Ca(OH)2+C2H2

* კალციუმის ჰიდრიდის წყალთან ურთიერთქმედებით:

:CaH2 + H2O → Ca(OH)2+H2

## რესურსები ინტერნეტში
* CDC – NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards – Calcium Hydroxide
* MSDS Data Sheet
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სამშენებლო მასალები
კატეგორია:ჰიდროქსიდები
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
Gex (ვიდეო თამაში)

**Gex** — პლატფორმერი ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი Crystal Dynamics-ის და გამოცემული BMG Interactive-ის მიერ 1995 წელს 3DO Interactive Multiplayer-ისთვის. მოგვიანებით თამაში დაპორტირდა PlayStation-ის, Sega Saturn-ის და Microsoft Windows პლატფორმებისთვის. ეს არის პირველი თამაში „Gex“-ის სერიიდან და თან მოჰყვებოდა 3DO-ის Panasonic-ის მოდელებს.

„Gex“ არის საიდსქროლერი და პლატფორმერის ჟანრების ვიდეო თამაში, რომელშიც მთავარ გმირს განასახიერებს ანთროპომორფული გეკონი. მას შეუძლია სირბილი, ხტუნვა და კედელზე ცოცვა. მტრების მოსაგერიებლად მთავარ იარაღად იყენებს კუდს. მისი მიზანია ტურის გასვლა და ტელევიზორის პულტების მოძიება. 

Gex-მა მიიღო პოზიტიური შეფასებები ვიდეო თამაშების მიმოხილველებისგან. „GamePro“-სა და „Electronic Gaming Monthly“-ისგან მიიღო „3DO-ის საუკეთესო თამაშის“ წოდება. Gex იქცა Crystal Dynamics-ის თილისმად და შეიქმნა იმისთვის, რათა კონკურენცია გაეწია ისეთი განთქმული თამაშებისთვის როგორებიცაა „Mario“ და „Sonic the Hedgehog.
 საერთო განხილვების საიტ GameRankings-ზე 3DO-ის ვერსია ფლობს 79.58, PC-ის — 71.00, SAT-ის — 69.35, PS1 — 63.33. ის აგრეთვე წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულადაც, მისმა გაყიდვებმა 1 მილიონი ასლი შეადგინა, რითაც იქცა 3DO-ის ერთ-ერთ ყველაზე გაყიდვად თამაშად.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* გრეგის ბლოგი: Gex 
* Gex-ოფიციალური ვიკი
* Gex GOG.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:1994 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:3DO Interactive Multiplayer-ის თამაშები
კატეგორია:Crystal Dynamics-ის თამაშები
კატეგორია:Gex
კატეგორია:პლატფორმერი თამაშები
კატეგორია:PlayStation-ის თამაშები
კატეგორია:Sega Saturn-ის თამაშები
კატეგორია:საიდსქროლერები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების თილისმები
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
სალომონ შვაიგერი

მინი|ქართული შრიფტის (ნუსხა-ხუცური) სტამბური გამოყენების პირველი ნიმუში, 1608 წელი
მინი|ყვარყვარე II ჯაყელი, სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი; „ახალი მოგზაურობის აღწერა გერმანიიდან კონსტანტინოპოლსა და იერუსალიმში“, 1639 წელი |მარცხნივ
**სალომონ შვაიგერი** ( დ. 30 მარტი, 1551 ― გ. 21 ივნისი, 1622, ნიურნბერგი) — გერმანელი ლუთერანი თეოლოგი, ანთროპოლოგი, ორიენტალისტი და მოგზაური. დიდი შრომა გასწია თავისი მოგზაურობების აღწერით ბალკანეთში, კონსტანტინოპოლსა და ახლო აღმოსავლეთში. მასვე ეკუთვნის ყურანის პირველი თარგმანი გერმანულ ენაზე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა გერმანიის სამხრეთი ნაწილში, ნოტარიუსის ოჯახში. დაწყებითი განათლება მიიღო მახლობელი სოფლების სამონასტრო სკოლებში. 1573 წლიდან სწავლას იწყებს ტიუბინგენის უნივერსიტეტში თეოლოგიისა და კლასიკური ფილოლოგიის მიმართულებით.

1576 წელს სწავლის დასრულების შემდეგ, მიწვეულ იქნა საელჩოს კაპელანად სტამბოლში (1578-81), ჰაბსბურგთა ელჩის, ხოაკიმ ფონ სიტზენდორფის მიერ. მან აქ რამდენიმე წელიწადი დაჰყო დიპლომატიური მისიის განსახორციელებლად. თავის სამოგზაურო დღიურებში აღწერს პირად გამოცდილებასა და აწარმოებს საინტერესო დაკვირვებებს ოსმალეთის იმპერიის ყოველდღიურ ცხოვრებაზე. ასკვნის, რომ „სერბებს, ბულგარელებსა და რასკიანელებს აქვთ ძირები დაკიის უძველეს გერმანულ ტომებთან“. ასევე საუბრობს თურქული „ტლანქი“ მუსიკის, თურქული საკვების, სამოსისა და არქიტექტურის შესახებ.

1581 წლიდან მოგზაურობს ეგვიპტეში, პალესტინასა და სირიაში. სწორედ არივაბენეს თარგმანი დაედო საფუძვლად 1616 წელს ნიურნბერგში გამოცემულ პირველ გერმანულენოვან ყურანს. თავდაპირველად გამოიცა სახელწოდებით: „თურქული ყურანი, რელიგია და ცრურწმენა“ (*Der Türken Alcoran, Religion und Aberglauben*), მეორედ — 1623 წელს, ხოლო 1659 და 1664 წლების გამოცემები ატრიბუციის გარეშეა დატოვებული.

შვაიგერის გამოცემულ ტექსტს დაეყრდნო ყურანის ჰოლანდიური თარგმანი, რომელიც 1641 წელს გამოიცა ქალაქ ჰამბურგში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიკოლას ვიტსენი
* ბერნარდე ნეაპოლელი
* ჟან შარდენი
* სტეფანო პაოლინი
* იოჰან გიულდენშტედტი
* ალექსანდერ ჰუმბოლდტი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1551
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1662
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გერმანელი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:გერმანელი თეოლოგები
კატეგორია:გერმანელი მოგზაურები
შარდოვანა-ფორმალდეჰიდური ფისები

**შარდოვანა-ფორმალდეჰიდური ფისები** — შარდოვანასა და ფორმალდეჰიდის ურთიერთქმედების პროდუქტები, რომელთაც აქვთ უნარი წარმოქმნან პოლიმერები. შარდოვანა-ფორმალდეჰიდურ ფისებს ამზადებენ წყალხსნარების სახით. იყენებენ ამინოპლასტების, წებოებისა და ქაფპლასტების წარმოებაში. მოდიფიცირებულ შარდოვანა-ფორმალდეჰიდურ ფისებს უმატებენ ალკიდურ ლაქებსა და მინანქარს დიდი სიმტკიცის, ბზინვარების, ატმოსფერმედეგობისა და სხვა თვისებების მისანიჭებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფისები
შარდსადენი

**შარდსადენი** — მილოვანი ორგანო, საშარდე გზის ბოლო მონაკვეთი. მისი კედელი შედგება გარეთა — შემაერთებელ-ქსოვილოვანი, შუა — კუნთოვანი და შიგნითა — ლორწოვანი გარსებისაგან. 

## ადამიანი
მამაკაცის შარდსადენი იწყება შარდის ბუშტიდან, გაივლის წინამდებარე ჯირკვალს, შემდეგ შარდსასქესო შუასაძგიდს, შედის ასოს ღრუბლისებრ ნივთიერებაში და სრულდება ასოს ბოლოზე შარდსადენის გარეთა ხვრელით. მამაკაცის შარდსადენის საშუალო სიგრძეა 20 სმ, დიამეტრი — 7 მმ. ქალის შარდსადენი გაცილებით მოკლეა (5 სმ) და საშოს კარიბჭეში იხსნება. შარდსადენს აქვს ორი სფინქტერი: პირველი შარდსადენის დასაწყისშია, მას წარმოქმნის შარდის ბუშტის კუნთოვანი შრის ცირკულარული ბოჭკოები. ეს უნებლიე სფინქტერია და მოქმედებს რეფლექსურად. მეორე სფინქტერი ნებითია, მას წარმოქმნის შორისის ღრმა განივი კუნთი, რომელსაც ხვრეტს შარდსადენის შარდ-სასქესო შუასაძგიდში გავლისას. შარდსადენის წინამდებარე ნაწილში იხსნება თესლის გამომტანი ე. წ. მშხეპავი სადინარები. მამაკაცის შარდსადენი ატარებს როგორც შარდს, ისე თესლს, ქალისა კი მხოლოდ შარდს. შარდსადენის ანთებამ შეიძლება გამოიწვიოს ნაწიბურები და სანათურის ძლიერი შევიწროვება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შარდ-სასქესო სისტემა
შარდ-სასქესო სისტემა

**შარდ-სასქესო სისტემა** — ადამიანისა და ცხოველთა ანატომიურად და ფუნქციურად ერთმანეთთან დაკავშირებული — გამომყოფი და სასქესო ორგანოების ერთობლიობა. ზოგი უხერხემლოს (მაგ. თავეკლიანები) გამომყოფი ორგანოები — პროტონეფრიდიები — იხსნებიან სასქესო ჯირკვლების სადინარებში. მრავალჯაგრიანი ჭიების უმეტესობის გამომყოფი ორგანოები — მეტანეფრიდიები — სასქესო პროდუქტების გამოტანის ფუნქციას ასრულებენ. ხერხემლიანების ორგანიზმიდან სასქესო პროდუქტების გამოტანა ხდება გამომყოფი ორგანოების სადინრებით. მრავალი თევზისა და ყველა ამფიბიის მამლების სასქესო პროდუქტები გამოდის ვოლფის არხით, რომელიც შარდსაწვეთსაც წარმოადგენს. ქვეწარმავლების, ფრინველებისა და ძუძუმწოვრების მამლების პირველადი თირკმელი გარდაიქმნება სათესლის დანამატად და თესლის გამოტანას ემსახურება.

## ლიტერატურა
შარდსაწვეთი

**შარდსაწვეთი** — თირკმლიდან შარდის ბუშტში შარდის გამტარი მილი. ადამიანის შარდსაწვეთის სიგრძე საშუალოდ 30-35 სმ, დიამეტრი — 7-9 მმ-ს აღწევს. მდებარეობს ექსტრაპერიტონეალურად ხერხემლის გვერდებზე. განარჩევენ შარდსაწვეთის მუცლისა და მენჯის ნაწილებს. შარდსაწვეთის კედელი შედგება შემაერთებელქსოვილოვანი (გარეთა), კუნთოვანი (შუა) და ლორწოვანი (შიგნითა) გარსებისაგან. შარდსაწვეთი ირიბად კვეთს შარდის ბუშტის კედელს, ამიტომ ბუშტის ავსებისას იგი დაიხშობა და შარდის ბუშტიდან შარდის რეტროგრადულად (უკან), თირკმლისაკკენ აღმა სვლა აღარ ხდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შარდ-სასქესო სისტემა
შარვაშიძე

საკუთარი სახელი **შარვაშიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე შარვაშიძე — ფერმწერი
* ასლანბეი შარვაშიძე — ქეილაშ აჰმედ-ბეგის უფროსი შვილი
* გიორგი  შარვაშიძე — საზოგადო მოღვაწე
* გიორგი  შარვაშიძე  — საზოგადო მოღვაწე, პოეტი, დრამატურგი
* გიორგი შარვაშიძე — საზოგადო მოღვაწე, პოეტი
* გიორგი შარვაშიძე (საფარ ალი-ბეგი) — აფხაზეთის მთავარი
* დიმიტრი შარვაშიძე (ომარბეი) — აფხაზეთის მთავარი
* ელიზბარ შარვაშიძე — საქართველოს არმიის პოლკოვნიკი
* ეფთვიმე შარვაშიძე — საეკლესიო მოღვაწე
* ვლადიმერ შარვაშიძე — ზოოლოგ-იქთიოლოგი
* ზეგნაყ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* ზურაბ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* კონსტანტინე შარვაშიძე — საზოგადო მოღვაწე
* ლევან შარვაშიძე — სამურზაყანოს მფლობელი
* მანუჩარ შარვაშიძე — სამურზაყანოს მმართველი
* მანუჩარ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* მიხეილ შარვაშიძე (ჰამუთ-ბეგი) — აფხაზეთის უკანასკნელი მთავარი
* მურზაყან შარვაშიძე — სამურზაყანოს მფლობელი
* პუტო შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* როსტომ შარვაშიძე — ბზიფის აფხაზეთის მთავარი
* სარეხ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* სეტემან შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* სუსტარ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* ქეილაშ შარვაშიძე — აფხაზეთის მთავარი
* ყვაპუ შარვაშიძე — ზეგნაყ შარვაშიძის ძე
* ხუტუნია შარვაშიძე — სამურზაყანოს მფლობელი
* ჯიქეშია შარვაშიძე — ზეგნაყ შარვაშიძის ძე

## იხილეთ აგრეთვე
* შარვაშიძეები
* შარვაშიძეების გენეალოგია

*
კატეგორია:ქართული გვარები
ავთანდილ აბესაძე

**ავთანდილ იოსების ძე აბესაძე** (დ. 10 მაისი, 1928, ყანდაურა, სიღნაღის მაზრა – გ. 2003) — ქართველი ფიზიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1967), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985).

## ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1958-1985 წლებში ხელმძღვანელობდა გ. მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტის ექსპერიმენტულ განყოფილებას. 1985 წლიდან ასევე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილეა სამეცნიერო დარგში. აბესაძის ძირითადი შრომები ეხება საჭმლის მონელების ფიზიოლოგიურ საკითხებს, სისხლისა და მისი კომპონენტების გადასხმის მოქმედების მექანიზმს სხვადასხვა პათოლოგიური მდგომარეობის დროს, სისხლწარმოქმნისა და სისხლის შედედების რეგულაციის ნერვულ, ჰორმონულ და ჰუმორულ მექანიზმებს.

1965 წელს მიენიჭა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ი. თარხნიშვილის სახელმწიფო პრემია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*  

კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ქართველი ფიზიოლოგები
ავთანდილ
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
3DO Interactive Multiplayer-ის თამაშების სია

**მინი|300პქ|The Panasonic FZ-1 R.E.A.L. 3DO Interactive Multiplayer

ეს არის **3DO Interactive Multiplayer-ის თამაშების სია**, დალაგებული ანბანის მიხედვით. 3DO არის მეხუთე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი კომპანია The 3DO Company-ის მიერ და გამოცემული კომპანიების, Panasonic, Sanyo-სა და GoldStar-ის მიერ.

სისტემის არსებობის ისტორიაში შეიქმნა მისი რამდენიმე მოდელი, რომელთაგანაც ყველაზე პირველი, პოპულარული და გავრცელებული აღმოჩნდა Panasonic FZ-1 R·E·A·L 3DO Interactive Multiplayer, გამოსული იაპონიაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში.

კონსოლის თავდაპირველი ფასი იყო 699.99 აშშ დოლარი. 1994 წლის ბოლოს 399 დოლარამდე დაიკლო. კონსოლის თამაშების ბიბლიოთეკა ძირითადად მოიცავდა არკადული და PC თამაშების პორტებს, როგორებიცაა „Alone in the Dark“, „Myst“, „Star Control II“ და სხვებს. საერთო ჯამში მასზე ხელმისაწვდომი იყო 300-მდე ვიდეო თამაში.

აქტიური სარეკლამო კამპანიების (ჟურნალმა „Time“-მა უწოდა “1993 წლის საუკეთესო პროდუქტი“) და თანამედროვე ტექნოლოგიბის გამოყენების მიუხედავად, კონსოლის მაღალმა ფასმა და სათამაშო კონსოლებით გადატვირთვულმა ბაზარმა 1996 წელს განაპირობა 3DO-ის სიცოცხლის ხანგრძლივობის სწრაფად დასრულება. ის მიჩნეულია კომეციულ ჩავარდნად, რომლის გაყიდვებმა მხოლოდ და მხოლოდ 2 მილიონი ასლი შეადგინა.

საერთო ჯამში კონსოლზე გამოვიდა **286** ერთეული ვიდეო თამაში, აქედან **214** გამოიცა იაპონიაში, **162** — ჩრდილოეთ ამერიკაში და  **30''' — ევროპაში. ამ თამაშების უმეტესობა მოიცავდა არკადული და PC თამაშების პორტებს.

## ლიცენზირებული თამაშები 
## გამოუცემელი თამაშები
## არალიცენზირებული თამაშები 
## სქოლიო
3DO
კატეგორია:3DO Interactive Multiplayer-ის თამაშები
აბეშლა

**აბეშლა**, **აბეშლაია** — ასურეთის მეფის ტიგლათფილესერ I-ის წარწერებში ურუმაელებთან ერთად მოხსენიებული ტომები, „ხეთების ქვეყნის ხალხი“. მათი ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. ბინადრობდნენ აღმოსავლეთ მცირე აზიაში, ურუმაელების მეზობლად, რომელთაც ძალით მიიტაცეს სუბართუს (ჩრდილოეთ შუამდინარეთი) ზოგიერთი დასახლება. იმავე წარწერებში აბეშლა არის სინონიმი ტერმინისა „ქაშქაია“ („ქაშქა“), რომელიც ხეთური ლურსმული წყაროების „ქასქას“ („გასგას“) იდენტურია. აბეშლას სახელწოდებას ზოგიერთი მკვლევარი უკავშირებს მოგვიანო ხანის აფშილების (აფსილების) სახელწოდებას.

## ლიტერატურა
* Г. А. Меликишвили, «Древневосточные материалы по истории народов Закавказья», ч. 1 - Наири-Урарту, Тб., 1954
* Г. А. Меликишвили, «К итории древней Грузии», Тб., 1959

კატეგორია:გამქრალი ერები
Out of Myself

***Out of Myself*** — პოლონური პროგრესული როკ-ჯგუფ Riverside-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 2004 წლის 21 სექტემბერს, თუნდაც მანამდე გამოსული იყო 2003 წელს, ლეიბლზე The Laser's Edge

## შეფასებებები 
ჯგუფის სადებიუტო ალბომი კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს. MetalCrypt-ის ბრიუს დრეგონჩეისერი წერდა, რომ იგი იყო „იშვიათი მშვენიერება“. Dutch Progressive Rock Page-ის მიმოხილველი დრის დოკტორი აღნიშნავდა, რომ ყურადღება, რომელიც ამ სადებიუტო ალბომმა მიიქცია, დამსახურებული იყო. Metal Reviews-ის მიმომხილველი ბორისი წერდა, რომ თავს ბედნიერად გრძნობდა, რომ ამ ალბომს წააწყდა. „...ჩემი კოლექციის ერთ-ერთი საგანძურია“ – აღნიშნავდა აივორი Metal Storm-იდან.

## სტილი 
*Out of Myself*-ს აღწერენ, როგორც „ემოციურ მუსიკალურ მოგზაურობას“. ამავე დროს, ალბომს ეწოდა „ჯგუფის პირველი მშვიდი მოგზაურობა“. აგებულს მარიუშ დუდას ბას-გიტარაზე, ალბომის მუსიკას აგრეთვე განსაზღვრავს იაცეკ მელნიცკის კლავიშებიანი საკრავებით შექმნილი ატმოსფერო და პიოტრ გრუძინსკის წამყვანი გიტარის „ხანგრძლივი, ცრემლებიანი, გიტარების გაწელილი ნოტები“.

## სიმღერების სია
## პერსონალი
;Riverside
*მარიუშ დუდა – ვოკალი, ბას-გიტარა, აკუსტიკური გიტარა
*პიოტრ გრუძინსკი – წამყვანი და რიტმული გიტარები
*იაცეკ მელნიცკი – კლავიშებიანი საკრავები
*პიოტრ კოზერადსკი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

;მიწვეული პერსონალი
*ქშიშტოფ მელნიცკი  –  ტრომბონი (9)

;ტექნიკური პერსონალი
*არანჟირება, პროდიუსინგი – Riverside
*ჩაწერა, ხმის ინჟინერი – იაცეკ მელნიცკი
*ხმის მიქსი – რობერტ და მაგდა სრეცნიცკები
*მასტერინგი – გჟეგოშ პივკოვსკი

## სქოლიო
კატეგორია:2004 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Riverside-ის ალბომები
კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
შარეულა

**შარეულა** — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1091 მ-ზე, ერთვის მდინარე რიონს მარცხნიდან. სიგრძე 22 კმ, აუზის ფართობი 231 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმოვარდნები — ზაფხულ-შემოდგომაზე, არამდგრადი წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 4,7 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მდინარეები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რიონის შენაკადები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მდინარეები
Piano Lessons (სიმღერა)

„**Piano Lessons**“ — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს სიმღერა, გამოცემული 1999 წლის აპრილში, როგორც სინგლი ალბომიდან *Stupid Dream*. იგი გამოვიდა როგორც CD და 7" გრამფირფიტა (1000 ასლის ოდენობით). გამოსვლას ახლდა მაიკ ბენიონის მიერ გადაღებული ვიდეოც.

## სიმღერების სია
### CD ვერსია
#Piano Lessons – 4:28
#Ambulance Chasing – 6:35
#Wake As Gun – 3:30

*„Wake as Gun“ თავდაპირველად ჩაიწერა 1995 წელს და გამოვიდა *Insignificance*-ზე. 
*ყველა სიმღერის ავტორია სტივენ უილსონი, გარდა „Ambulance Chasing“-ის (Porcupine Tree).

### 7" გრამფირფიტა
;მხარე A
#Piano Lessons – 4:22
;მხარე B
#Oceans Have No Memory – 3:09

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის სინგლები
კატეგორია:1999 წლის სიმღერები
კატეგორია:Porcupine Tree-ს სიმღერები
დავით აბესაძე

**დავით ნოდარის ძე აბესაძე** (დ. 1 აგვისტო, 1951, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (ტენორი). საქართველოს სახალხო არტისტი (1988). ღირსების ორდენის კავალერი.

## ბიოგრაფია
1973 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი, ხოლო 1980 წელს თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტის ინგლისური ენის ფაკულტეტი. 1973–1984 წლებში მუშაობდა „საქქალაქმშენპროექტის“ არქიტექტორად, 1984 წლიდან „საქკოოპრეკლამის“ კომბინატის მთავარი მხატვარია. დავით აბესაძემ 1970 წელს ჯერ კიდევ სტუდენტობის დროს — თ. სეფერთელაძესა და მ. თავართქილაძესთან ერთად პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ჩამოაყალიბა ვოკალური ანსამბლი „ცისფერი ტრიო“, რომელიც 1973 წლიდან გამოდის როგორც საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის პროფესიონალური კოლექტივი. აბესაძის შესრულება გამოირჩევა უშუალობით, ემოციურობით. აქვს ლამაზი ტემბრის ხმა. ოსტატურად ფლობს ფალცეტს, ასევე ოსტატურად ასრულებს აკომპანემენტს გიტარასა და ფანდურზე. დავით აბესაძე ანსამბლთან ერთად გასტროლებზე იყო არაერთ ქვეყანაში. 1979 წლიდან საქართველოს ტელერადიოს სოლისტია.

მიღებული აქვს საქართველოს კომკავშირის პრემია (1982).

## ჯილდოები და აღიარება
* 1980 : საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1982 : საქართველოს კომკავშირის პრემია
* 1988 : საქართველოს სახალხო არტისტი
* 2002 : ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს კომკავშირის პრემიის ლაურეატები
დავით
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
რუსუდან სიხარულიძე

**რუსუდან სიხარულიძე** (დ. 19 აგვისტო 1954, ბათუმი) — სპორტული ტანმოვარჯიშე, მსოფლიო ჩემპიონი გუნდურ პირველობაში და მესამე პრიზიორი თავისუფალ ვარჯიშში (1974); სსრკ ორგზის ჩემპიონი (1973, მრავალჭიდი; 1974, თავისუფალი ვარჯიში); საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი, საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი, ღირსების ორდენის კავალერი. ტანვარჯიშის ეროვნულ სახეობათა ფედერაციის პრეზიდენტი 2006 წლიდან.

## საერთო შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსუდან სიხარულიძე საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბის საიტზე 
* რუსუდან სიხარულიძე — ქართული სპორტის სტატისტიკა 

კატეგორია:ქართველი სპორტული ტანმოვარჯიშეები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ომარ ბლიაძე

**ომარ ბლიაძე** (დ. 31 მარტი 1942, თბილისი — გ. 20 დეკემბერი, 2022) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი, ბერძნულ-რომაული სტილის მოჭიდავე. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1968).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1942 წლის 31 მარტს თბილისში. 1968 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ენერგეტიკის ფაკულტეტი.

სპორტული კარიერის განმავლობაში იყო ევროპის ჩემპიონი (1968) მსოფლიო ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1969), ჩეხოსლოვაკიის, ბულგარეთის, იაპონიისა და უნგრეთის საერთაშორისო ტურნირებში გამარჯვებული. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ომარ ბლიაძე  — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
* ომარ ბლიაძე — ქართული სპორტი 
* ომარ ბლიაძე — მემატიანე
* ომარ ბლიაძე — infosport.ru

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიდი შესვენება (ტელესერიალი)

„**დიდი შესვენება**“ — ქართული სოციალური დრამატული ტელესერიალი. იგი ტელეკომპანია „იმედის“ ეთერში 2017 წლის 14 ნოემბერს გავიდა. სერიალის შემქმნელია სტუდია Zippottella. მისი რეჟისორია დავით ჭაბაშვილი, ხოლო სცენარის ავტორები – ირაკლი კაკაბაძე, ირაკლი ვახტანგიშვილი, რატი წეროძე, ეკა ელიეშვილი და ქეთი ელიეშვილი.

სიუჟეტის მიხედვით, უბედური შემთხვევის გამო ახალგაზრდა წყვილის ცხოვრება ქაოსური ხდება. ამ შემთხვევის გარშემო ერთიანდებიან წყვილის ახლობლები, მეგობრები და ოჯახის წევრები. დაპირისპირებული მხარეები ახლობლების დასაცავად ყველაფერს აკეთებენ, საიდანაც მრავალი ჩახლართული ისტორია ვითარდება.

## მთავარ როლებში
## ეპიზოდურ როლებში
* აკაკი ხიდაშელი
* ანანო მახარაძე 
* ნათია კუპატაძე 
* ეკა თვაური 
* ბახვა წერედიანი 
* ანა მღებრიშვილი 
* ბექნუ ქაფიანიძე 
* ნიკა გაბელია 
* ბექა კულიჯანაშვილი 
* ბაჩო სოხაძე 
* ლიზა წერეთელი
* ნია ჯინელი 
* ვახტანგ ახალაძე 
* ვამეხ ჯანგიძე 
* ქეთა ლორთქიფანიძე 
* თამუნა ადამია 
* ვახო ნოზაძე 
* ზვიად ძულიაშვილი 
* გრიგოლ ზუბაშვილი 
* ქეთი ელიეშვილი 
*  გიორგი ძამუკაშვილი 
* ანა ინასარიძე 
* ქეთათო ინასარიძე
* ქეთა მარტაშვილი 
* ნუცა ძივძივაძე
* კატო კაკაბაძე
* კესო კიკალეიშვილი
* მარიამ ჟღენტი
* დიმიტრი ჩხეიძე
* კატო ზანგურაშვილი
* ელენე შელია
* ელენე ფირცხალავა
* მიშო ბოგვერაძე
* გიორგი მუსურიძე
* საბა სებისკვერიძე
* სანდრო ლეფსვერიძე
* ნია ჯამბურიძე
* მარი პაპიძე 
* სალომე გელაშვილი
* ნიკუშა ხეთერელი
* ნინო ხოჯელანი
* მარიამ ფერაძე
* გიგი ჭოხონელიძე
* სანდრო კოპალეიშვილი
* გივიკო ლომიძე
* ნანიკო ბოჭორიშვილი
* სანდრო გახარია
* სალომე ბარბაქაძე
* ეკა მიქანაძე 
* ალექსანდრე იზორია
* მუხანდი მაისურაძე
 

## შემოქმედებითი ჯგუფი
* ირაკლი კაკაბაძე - გენერალური პროდიუსერი
* დავით გოგიჩაიშვილი - პროექტის დირექტორი
* ირაკლი ვახტანგიშვილი - სცენარის ავტორი
* ირაკლი კაკაბაძე - სცენარის ავტორი
* რატი წეროძე - სცენარის ავტორი
* ეკა ელიეშვილი - სცენარის ავტორი
* ქეთი ელიეშვილი - სცენარის ავტორი
* დავით ჭაბაშვილი - რეჟისორი 
* ვახო კაკაურიძე - მონტაჟი
* ჯანო აბსანიძე - მონტაჟი
* სალომე ღლონტი - ქათინგი
* ნუცა ზანგურაშვილი - ქასთინგი 
* ლევან ბერიძე - ოპერატორი
* ლევან ქავტარაძე ოპერატორის ასისტენტი
* ბექა სარდანაშვილი - გამნათებელი
* ბექა ჭაბაშვილი - გამნათებელი
* ირაკლი ქოჩიაშვილი - ხმის ოპერატორი
* თამუნა ჯიბეგიშვილი - მხატვარი
* გიორგი ქართველიშვილი - მხატვრის ასისტენტი
* თეო ნაცვლიშვილი - კოსტუმების მხატვარი
* მაკა იობიძე - გრიმი 
* თამუნა გოგიბერიძე - კლაპი
* ბორის ყაჭეიშვილი - მძღოლი
* გურამ ფარცხაშვილი - მძღოლი
* ნუცა ზანგურაშვილი - კოორდინატორი
* იზიკო ბარამიძე - კოორდინატორი
* სალომე ღლონტი - პროექტის მენეჯერი
* ნოდარ ლობჟანიძე - ფინანსური მენეჯერი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:2017 წლის ქართული ტელესერიალები
კატეგორია:ქართული ტელესერიალები
კატეგორია:იმედის ტელესერიალები
რობერტ შავლაყაძე

**რობერტ შავლაყაძე** (დ. 1 აპრილი 1933, თბილისი — გ. 4 მარტი, 2020) — ქართველი მძლეოსანი (სიმაღლეზე ხტომა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960). 

## ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა ფიზკულტურის ინსტიტუტი. 1960 წლის რომის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი და 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადის მონაწილე (IV-V ადგილი). ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1962), სსრკ ჩემპიონი (1964) და სამგზის მეორე პრიზიორი (1959, 60, 62), ძმები ზნამენსკების საერთაშორისო ტურნირის ხუთგზის ჩემპიონი (1958-62), სოციალისტური ქვეყნების თამაშების შვიდგზის გამარჯვებული (1957, 58, 59, 60, 61, 62, 63), „გიგანტთა მატჩში“ (აშშ-სსრკ) გამარჯვებული (1959). საუკეთესო შედეგი — 217 სმ. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი. იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი და ფიზიკური აღზრდის კათედრის გამგე (1988-93). პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი. სეოკის აღმასკომის წევრი. ლენინის, ღირსების, ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის, ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენისა და სოკის ორდენის კავალერი.

1960 წელს, რომის ოლიმპიადაზე რობერტ შავლაყაძემ 3-ჯერ გააუმჯობესა ოლიმპიური რეკორდი. ფინალში ჯერ 212 სმ დაძლია, შემდეგ 214 სმ, ჩემპიონობა კი 216 სმ-ზე გადებულ თამასაზე გადახტომით მოიპოვა. საერთო ჯამში ოლიმპიური რეკორდი ფინალში მან, ვიცე-ჩემპიონმა ვალერი ბრუმელმა (სსრკ), ბრინჯაოს მედალოსანმა ჯონ თომასმა (აშშ) და მეოთხე ადგილზე გასულმა ვიქტორ ბოლშოვმა (სსრკ) დაამყარეს/გაიმეორეს.

1964 წელს, ტოკიოს ოლიმპიადაზე მე-5 ადგილი დაიკავა. მე-4 ადგილზე გასული სტიგ პეტერსონის (შვედეთი) მსგავსად, რობერტ შავლაყაძემაც 214 სმ დაძლია, თუმცა მეტი ცდით. 1977–1980 წლებში კონგოს მძლეოსანთა ნაკრებს წვრთნიდა. 1981–1993 წლებში საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი და ფიზიკური აღზრდის კათედრის გამგე.

2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები“ (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა გიორგი ჩოჩიშვილის წიგნი „რობერტ შავლაყაძე“.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რობერტ შავლაყაძე — ქართული სპორტი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სიმაღლეზე მხტომელები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
ნუგზარ ასათიანი

**ნუგზარ ასათიანი** (დ. 16 ივლისი 1937, ქუთაისი — გ. 2 აპრილი 1992, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი, მოფარიკავე, 1964 წლის ტოკიოს ოლიმპიადის ჩემპიონი და 1960 წლის რომის ოლიმპიადის მონაწილე. მსოფლიო ჩემპიონი გუნდურ შეჯიბრებაში (1965), ორგზის მეორე (1961, 69) და მესამე (1962) პრიზიორი, სტუდენტთა მსოფლიო თამაშების მეორე პრიზიორი (1961), სსრკ ჩემპიონი პირად (1961) და გუნდურ შეჯიბრებაში (1960, 62, 66, 68). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1964). საერთაშორისო კატეგორიის მსაჯი. ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალერი გარდაცვალების შემდეგ. 2011 წელს, სერიაში „ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები“ (პროექტის ავტორი და მთავარი რედაქტორი ელგუჯა ბერიშვილი) გამოიცა გიორგი ფრანგიშვილის წიგნი „ნუგზარ ასათიანი“

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ნუგზარ ასათიანი — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი
* ნუგზარ ასათიანი —  ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ნუგზარ ასათიანი — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი
* სტატისტიკა — Sports-Reference.com
* ნუგზარ ასათიანი — ქართული სპორტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი მოფარიკავეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის  კავალრები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური ჩემპიონები
როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლების სია

thumb|300px|როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზი
ქვემოთ მოყვანილია როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში არჩეული ადამიანების და ჯგუფების სია.

### შემსრულებლები 
 შენიშვნა 1. ეს აკომპანირებელი და ბეკ-ვოკალური ჯგუფები ჩართული იქნენ დიდების დარბაზში ცალკე კომიტეტის მიერ და არა ბიულეტენებით კენჭისყრისას, როგორც ყველა სხვა დიდების დარბაზში მიღებული შემსრულებლები
B. მიღებული მონაწილეები: როი კრეინ-უფროსი (), რობერტ ჰ. ჰარისი (}, ჯეს ფარლი () და ედვარდ ალენ რანდლესი ()
C. მიღებული მონაწილეები: სონი ტილი (), ტომი გეიტერი, ჯორჯ ნელსონი, ჯონი რიდი და ალექსანდრ შარპი
D. მიღებული მონაწილეები: ბობ უილსი, ტომი დანკანი (), ლეონ მაკოლიფი (), ჯონი გიმბლი (), ჯო (ჯოდი) ჰოლი (), ტაინი მური (), ჰერბ რემინგტონი (), ელდონ შემბლინი () და ელ სტრიკლინი ()
E. ნომინირებულია, როგორც შემსრულებელი.

### არაშემსრულებლები (აჰმეტ ერტეგუნის ჯილდო) 
[thumb|right|[კეროლ კინგი, მიღებულია 1990 წელს]]
[thumb|right|[დიკ კლარკი, მიღებულია 1993 წელს]]
[thumb|right|[კლაივ დეივისი, მიღებულია 2000 წელს]]

### ჯილდო მუსიკალური ხელოვნებისათვის 
[thumb|right|[ლეონ რასელი, მიღებულია 2011 წელს]]

### მაკომპანირებელი მუსიკოსები (საიდმენები) 
[thumb|right|[ჯეიმზ ბარტონი, მიღებულია 2001 წელს]]

### ცხოვრებისეული წარმატებები 
შემდეგი პიროვნებები ჩართული იყვნენ დიდების დარბაზში „არაშემსრულებელ კატეგორიაში ცხოვრებისეული წარმატებების“ გამო.

## მრავალგზის წევრები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
AK-74

**აკ-74** — საბჭოთა წარმოების ავტომატი, რომელიც შემუშავებული იქნა მიხეილ კალაშნიკოვის მიერ 1970-იან წლებში აკმ-ის და აკ-47-ის ჩანაცვლების მიზნით. ავტომატი 5.45 კალიბრის ტყვიას იყენებს. ამ კალიბრმა ჩაანაცვლა 7.62 როგორც ძირითადი საბრძოლო ვაზნა საბჭოთა შეიარაღებაში.

ავტომატი წარმოებული იქნა მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის ბულგარეთში, აღმოსავლეთ გერმანიაში, ჩრდილოეთ კორეაში და რუმინეთში.

## ოპერატორები
*
*
*
* 
*
*
* - ფართოდ გამოიყენება შეიარაღებულ ძალებში და პოლიციაში 1991 წლიდან, 2000-იან წლებში შეძენილი იქნა დიდი რაოდენობით ბულგარული წარმოების აკ-74,  ჩანაცვლებული იქნა მ4-ის ტიპის შაშხანით.
*
* -  აკ-74მ გამოიყენება სირიის სპეციალური დანიშნულების ძალების მიერ.
* -  აკ-74მ მოდიფიკაცია წარმოადგენს სტანდარტულ საიერიშო შაშხანას რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში.
*

## რესურსები ინტერნეტში
* Kalashnikov Concern/Izhmash—manufacturer's website 5.45 mm Assault Rifle AK74M
* Modern Firearms – AK-74/AKS-74/AK-74M
* Zastava M92 
* Technical data, instructional images and diagrams of the AK-47M  

## სქოლიო
კატეგორია: ცეცხლსასროლი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
The 3DO Company

**The 3DO Company** (ადრე THDO  NASDAQ-ის სააქციო ბირჟაზე), აგრეთვე ცნობილი როგორც **3DO** — ვიდეო თამაშების დეველოპერი ამერიკული კომპანია, რომელიც დაარსდა 1991 წელს Electronic Arts-ის დამაარსებლის, ტრიპ ჰოუკინსის მიერ. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობდა რედვუდ-სიტიში, კალიფორნიაში. მას შემდეგ რაც 3DO-ის მიერ შექმნილმა სათამაშო კონსოლმა 3DO Interactive Multiplayer ბაზარზე კრახი განიცადა, კომპანიამ თავი ანება აპარატურის წარმოებას და გადაერთო ვიდეო თამაშების წარმოებაზე. თამაშების ცუდი გაყიდვების გამო 2003 წელს კომპანია გაკოტრდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*  (დაარქივებული Wayback Machine-ზე)
* *3DO*-ის პროფილი MobyGames-ზე
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული ვიდეო თამაშების კომპანიები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კომპანიები ამერიკის შეერთებულ შტატებში
კატეგორია:ვიდეო თამაშების მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:3DO Interactive Multiplayer
კატეგორია:აშშ-ის გაუქმებული კომპანიები
ამორეული დინასტია

**ამორეული (ამორიული) დინასტია** ან **ფრიგიული დინასტია**  — ბიზანტიის მმართველი დინასტია 820-867 წლებში. დინასტიიდან ცნობილია სამი იმპერატორი. დინასტიის სახელი უკავშირდება ქალაქ ამორიას (ამორეა), საიდანაც თვითონაა წარმოშობილი. სავარაუდოა, რომ მისი შემცვლელი მაკედონელთა დინასტია ამორეველთა გვერდითი განშტოება იყო.

## გენეალოგია 
## ლიტერატურა 
* А. Азимов «Константинополь. От легендарного Виза до династии Палеологов» — Москва: ЗАО «Центрполиграф», 2007. ISBN 978-5-9524-3270-3
*
* Д. Е. Афиногенов Повесть о прощении императора Феофила и Торжество Православия.М. Индрик. 2004г. ISBN 5857592607
*

კატეგორია:ამორეული დინასტია
კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:ბიზანტიის ისტორია
შაფრანოვო

**შაფრანოვო**, *შაფრანოვი* ( [ხსჷრხჿ]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ხეივანის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარეებს ლაფსთასა და მეჰადირს შორის. ზღვის დონიდან 380 მ, გაგრიდან 29 კმ. 

## ისტორია
XIX საუკუნის მიწურულს შეიქმნა რუს კოლონისტთა სოფელი შაფრანოვო. 1930 წელს შედიოდა პილენკოვოს თემში. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა ხსირხუ//ხსირხუი-თვარა (Хсырхə//Хсырхəитəара) დაარქვეს.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 93 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯვაროსანთა ლაშქრობები ეგვიპტეში

**ჯვაროსანთა ლაშქრობები ეგვიპტეში** — იერუსალიმის სამეფოს მიერ წამოწყებული სამხედრო კამპანიების სერია, რომელიც მიზნად ისახავდა მისი პოზიციების განმტკიცებას ლევანტში. იერუსალიმის მეფე სარგებლობდა არეულობის გამო ფატიმიანთა სახალიფოს სისუსტით.

ომი დაიწყო, როგორც ფატიმიანთა სახალიფოში არსებული კრიზისის გაგრძელების ნაწილი, ეს უკანასკნელი დაიშალა სირიიდან და ჯვაროსანთა სახელმწიფოებიდან მომდინარე შევიწროების გამო. როდესაც ერთი ნაწილი დასახმარებლად ნურ ალ-დინ ზანჯის მოიხმობდა, მეორე ნაწილი ჯვაროსანთა მხრიდან ელოდა დახმარებას. ომის განვითარებასთან ერთად, იგი დამპყრობლურ ომად გადაიქცა. იერუსალიმის მეფის — ამალრიკ I-ის აგრესიული კამპანიის შედეგად, უეცრად შეწყდა მთელი რიგი სირიული კამპანიები. 1169 წელს ბიზანტიელთა და ჯვაროსანთა მიერ დამიეტაზე განხორციელებული კომბინირებული შეტევა წარუმატებელი აღმოჩნდა. იმავე წელს სალაჰ ად-დინმა (ევროპაში ცნობილია, როგორც სალადინი) ეგვიპტეში ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება, როგორც ვეზირმა. 1171 წელს იგი ეგვიპტის სულთანი გახდა და ჯვაროსნებმა ყურადღება საკუთარი სამეფოს დაცვაზე გაამახვილეს, რომელიც მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტისა და სირიის მიერ იყო გარშემორტყმული, მომდევნო 16 წელი აგრძელებდა არსებობას. მოგვიანებით ჯვაროსნები ცდილობდნენ შეენარჩუნებინათ იერუსალიმის სამეფო და მიხვდნენ, რომ მთავარი საფრთხე ეგვიპტე იყო, მაგრამ საბოლოოდ ეს ბრძოლა უშედეგო აღმოჩნდა.

## ლიტერატურა 
* Fajfric, Zeljko (2006). History of Crusades . Sremska Mitrovica: Tabernakl. ISBN  978-86-85269-05-9 .
* William of Tyre, Historia rerum in partibus transmarinis gestarum (A History of Deeds Done Beyond the Sea) , edited by EA Babock and AC Krey, translation by EA Babock and AC Krey, Columbia University Press, 1943. 
* Alain Demuger, I Templari, Varese, historical collection Garzanti, 2006, pp. 216-218.
* Claudio Lo Jacono, The Near East , in History of the Islamic World (VII-XVI century) , Vol. I, Turin, Einaudi, 2003. (see pages 216-218)
* Steven Runciman, The First Crusades and the Foundation of the Kingdom of Jerusalem , in A History of the Crusades , Vol. 1, Cambridge, Cambridge University Press, 1990, ISBN  0-521-06161-X. 
* Steven Runciman, The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East: 1100-1187 , in A History of the Crusades , Vol. 2, London, Penguin Books, 1990, ISBN  0-14-013704-1. 
* Raymond C. Smail, Crusading Warfare 1097-1193 , New York, Barnes & Noble Books, 1995 [1956] , ISBN  1-56619-769-4. 

კატეგორია:მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდგომი პერიოდი
კატეგორია:XII საუკუნის ომები
ეშმუნის ტაძარი

thumb|right|300პქ|ტაძრის ერთ-ერთი ელემენტი.
**ეშმუნის ტაძარი** — ძვ. წ. VI საუკუნის ფინიკიური სატაძრო კომპლექსი. მდებარეობს ლიბანის ქალაქ სიდონიდან ერთ კილომეტრში ადგილზე რომელსაც ეწოდება ბუსტან-აშ-შეიხი. მთავარი ტაძარი ეძღვნება ნაყოფიერებისა და ჯანმრთელობის ფინიკიურ ღმერთ ეშმუნს, რომელიც ამავე დროს იყო ფინიკიური ქალაქის სიდონის მფარველი ღმერთი.  

ტაძრისათვის ადგილის შერჩევა, როგორც ჩანს, გამოწვეულია მის მახლობლად მდებარე წყაროს გამო. კომპლექსიდან ჩვენს ეპოქამდე შემორჩენილია მასიური კაპიტელი და ორი კვარცხლბეკი, რომელზეც მიმდინარეობდა მსხვერპლთშეწირვა.  ერთ-ერთი კვარცხლბეკი თარიღდება ძვ. წ. VI-IV საუკუნეებით. კომპლექსის უძველესი ნაწილი, რომელიც აგებულია ძვ. წ. VI საუკუნეში, არის პირამიდისებური ნაგებობა, რომლის არქიტექტურაზეც იგრძნობა ბაბილონის გავლენა. V საუკუნეში ტაძარი გადააკეთეს. ბიზანტიურ პერიოდში ტაძრის ადგილზე ააგეს მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც მრავალრიცხოვანი მოზაიკით იყო დამშვენებული.  

1996 წლიდან ეშმუნის ტაძარი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საცდელ სიაში.

## ლიტერატურა 
* Rolf A. Stucky: *Die Skulpturen aus dem Eschmun-Heiligtum bei Sidon. Griechische, römische, kyprische und phönizische Statuen und Reliefs vom 6. Jahrhundert vor Chr. bis zum 3. Jahrhundert nach Chr.* 17. Beiheft zur Halbjahresschrift «Antike Kunst», Basel 1993. ISBN 3-909064-17-5.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელი სიის ძეგლები