open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ირაკლი შოთაძე

**ირაკლი შოთაძე ** (დ. 1983, თბილისი) — საქართველოს მთავარი პროკურორი 2015 წლის 19 ნოემბრიდან. ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო დეპარტამენტის უფროსი 2013 წელს. 2013-2015 წლებში, საქართველოს მთავარი პროკურორის პირველი მოადგილე.

## ბიოგრაფია 
2005 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

საქართველოს პროკურატურაში კარიერა დაიწყო 2006 წლის მარტიდან და 2010 წლის სექტემბრამდე შრომით საქმიანობას ეწეოდა შემდეგ თანამდებობებზე:

7 მარტი 2006 - 3 აპრილი 2006 — საქართველოს გენერალური პროკურატურის საკადრო უზრუნველყოფის დეპარტამენტის სპეციალისტი
* 4 ოქტომბერი 2006 - 28 ივლისი 2009 — ქ. თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის რაიონული პროკურატურის პროკურორი
* 28 ივლისი 2009 - 10 სექტემბერი 2010 — საქართველოს მთავარი პროკურატურის ფინანსთა, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობისა და უკანონო შემოსავლის ლეგალიზაციაზე სისხლისსამართლებრივი დევნის დეპარტამენტის ფინანსთა, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროებში გამოძიების საპროცესო ხელმძღვანელობის სამმართველოს პროკურორი

2010 წლის სექტემბრის თვეში მან კარიერა განაგრძო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურში და 2013 წლის 21 ნოემბრამდე მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე, კერძოდ:
* 10 სექტემბერი 2010 - 5 ნოემბერი 2012 — საგამოძიებო დეპარტამენტის თბილისის მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე
* 5 ნოემბერი 2006 - 14 ივნისი 2013 — საგამოძიებო დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე
* 24 ივლისი 2013 - 21 ნოემბერი 2013 — საგამოძიებო დეპარტამენტის უფროსი

გავლილი აქვს არაერთი ტრენინგი, მათ შორის: სასამართლო უნარ-ჩვევების, სამართლებრივი წერის, სისხლის სამართლის საპროცესო კანონმდებლობის, ფინანსური დანაშაულების გამოძიების კუთხით

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* ირაკლი შოთაძე გენერალური პროკურორობის კანდიდატად წარადგინეს. slideshow, ახალი ამბები. ლუკა პერტაია - 16.01.2020.

კატეგორია:ქართველი პროკურორები‎
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლი

**აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლი** () — აზერბაიჯანის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის კომპლექსი, კასპიის ზღვის სამხრეთ ნაწილში. გიუნაშლი გაიხსნა 1981 წელს, ჩირაგი - 1985 წელს, ხოლო აზერი - 1987 წელს. მოცემული ჯგუფი მიეკუთვნება სამხრეთ კასპიის ნავთობისა და გაზის აუზს. 1994 წლის 20 სექტემბერს ბაქოში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთავრობასა და საერთაშორისო კონსორციუმს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება კასპიის საბადოების აზერი (ხაზარი), ჩირაგისა (ოსმანი) და გიუნაშლის ღრმაწყლოვანი აუზის კვლევისა და განვითარების შესახებ.

1980 წლიდან გიუნაშლის ზედაპირული ნაწილი მუშავდება კომპანიით აზნეფტი.

ნავთობის მოპოვებამ პიკს მიაღწია 2010 წელს - 835,1 ათასი ბარელი დღე-ღამეში.

აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლი არის კომპლექსი, რომელიც შედგება ექვსი საწარმო პლატფორმისგან: ჩირაგ 1, ცენტრალური აზერი, დასავლეთ აზერი, აღმოსავლეთ აზერი, ღრმაწყლოვანი გიუნაშლი, დასავლეთ ჩირაგი. 1994 წლის 20 სექტემბერს მხარეებმა ხელი მოაწერეს პროდუქციის გაზიარების შესახებ შეთანხმებას 30 წლის განმავლობაში. შეთანხმების ხელმოწერის დღე აზერბაიჯანში ნავთობის მუშაკთა დღედ აღინიშნება.
მინი|264x264პქ|აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლის ნავთობის საბადო
1997 წლის აგვისტოში, პროექტის პირველ ეტაპზე, კონსორციუმმა დაიწყო საბურღის შემუშავება ჩირაგის საბადოზე. 1997 წლის ნოემბერს წარმოებული იყო პირველი ნავთობი. 2003 წელს ლუკოილმა დატოვა პროექტი და თავისი აქციები INPEX მიყიდა. გარიგებამ 1,354 მილიარდი დოლარი შეადგინა. დასავლეთ ჩირაგის ნავთობის წარმოება 2017 წელს დღეში საშუალოდ 77 000 ბარელს შეადგენდა.

პროექტის მეორე ეტაპი შედგებოდა აზერის საბადოს განვითარებისგან, რომელიც დაიწყო 2002 წელს. ცენტრალ აზერის პლატფორმა 2004 წლის ოქტომბერში დამონტაჟდა და წარმოება 2005 წლის თებერვალში დაიწყო. 2006 წლის მაისში გაუშვეს პირველი გაზი. მშენებლობის დაწყება კი იგეგმება 2019 წელს, ხოლო დარულება 2020 წლისთვის.

## წარმოების დაცემა 
აზერი-ჩირაგ-გიუნაშლიზე ნავთობის მოპოვებამ პიკს მიაღწია 2010 წლის მესამე კვარტალში - 835,1 ათასი ბარელი დღე-ღამეში. 2012 წლის პირველ კვარტალში ნავთობის წარმოებამ მიაღწია 711,8 ათას ბარელს და მიუხედავად დამატებითი ტექნიკური ჭაბურღილის აშენებისა, მიმდინარეობდა ნავთობის შემცირება. თავიდან აზერბაიჯანის ოფიციალური პირები ნავთობის დაცემას უკავშირებდნენ პროფილაქტიკურ სარემონტო პლატფორმას, ხოლო ექსპერტები ნავთობის საბადოს შემცირებას. ამის შემდეგ აზერბაიჯანსა და BP-ს შორის მიღწეულ იქნა ხელშეკრულება ნავთობის წარმოების სტაბილიზაციასთან დაკავშირებით.

## პროექტის მონაწილეები 
ნავთობის მოპოვების შემუშავება ხორციელდება საერთაშორისო კონსორციუმის მიერ, სადაც შედიან შემდეგი კომპანიები:
* BP (35,78 %)
* ChevronTexaco (11,27 %)
* SOCAR Azerbaijan (11,65 %)
* INPEX (10,96 %)
* Statoil (8,5633 %)
* ExxonMobil (8,006 %)
* TPAO (6,75 %)
* Itochu (3,9205 %)
* ONGC (2,7213 %)
ნავთობის ექსპორტირებას ახდენენ ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენით ევროპაში, ბაქო-სუფსით საქართველოში და ბაქო-ნოვოროსიისკით რუსეთში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Azeri-Chirag-Deepwater Gunashli — BP-ის ოფიციალური ვებ-გვერდიl

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ბუნებრივი აირის საბადოები
სევერგინის ვულკანი

**სევერგინის ვულკანი** () — მოქმედი ვულკანი რუსეთში, კუნძულ ხარიმკოტანზე, კურილის კუნძულთა ჩრდილოეთ ჯგუფში. რთული სტრატოვულკანია. სიმაღლე 1145 მ. აგებულია ანდეზიტური ლავებით. მოქმედებენ ფუმაროლები და სოლფატარები. აქვს კრატერი. ცნობილი ამოფრქვევები დაფიქსირებულია 1713, 1846, 1848, 1883, 1931 წლებში. 1933 წელს მძლავრი აფეთქებით მოისპო ცენტრალური კონუსის დიდი ნაწილი. სახელი უწოდა ივანე კრუზენშტერნმა რუსი მინერალოგისა და ქიმიკოსის ვასილი სევერგინის პატივსაცემად.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
ფაეტონისნაირნი

**ფაეტონისნაირნი** () — ფრინველთა რიგი. აერთიანებს არსებული 1 ოჯახის (ფაეტონისებრნი) 1 გვარის (ფაეტონი) 3 სახეობას და აგრეთვე ამომწყდარ ოჯახს Prophaethontidae. ზოგიერთი ავტორის ცნობით ეს ოჯახები ვარხვისნაირთა რიგშია გაერთიანებული. გავრცელებულნი არიან წყნარი, ატლანტისა და ინდოეთის ოკეანეების სუბტროპიკულ და ტროპიკულ სარტყლებში. მათი სხეულის სიგრძე 30—45 სმ, საჭის ბუმბულისა — 16 სმ აღწევს. აქვთ გრძელი, ვიწრო ფრთები, მოკლე ფეხები (მიწაზე ცუდად დადიან). ფერად თეთრ-მოვარდისფრო-მონარინჯისფროა, შავი ლაქები აყრია ან გარდიგარდმო ზოლები დასდევს; ბუდობენ კოლონიებად კუნძულებზე. დებენ 1 თეთრ კვერცხს, ინკუბაცია გრძელდება 41—45 დღე-ღამე. იკვებებიან სხვადასხვა ზღვის ცხოველებით, მათ შორის თევზები, კალმარები და სხვ.

## ლიტერატურა 
* Mikhailov, Konstantin E. (1995). "Eggshell structure in the shoebill and pelecaniform birds: comparison with hamerkop, herons, ibises and storks". Canadian Journal of Zoology. 73 (9): 1754–70.
* Mayr, G (2003). "The phylogenetic affinities of the Shoebill (Balaeniceps rex)". Journal für Ornithologie. 144 (2): 157–175.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ფრინველები
კებნეკაისე

**კებნეკაისე** () — შვედეთის უმაღლესი მწვერვალი. მდებარეობს სკანდინავიის მთებში. მოქცეულია ლაპლანდიის ტერიტორიაზე, არქტიკული წრის ჩრდილოეთით დაახლოებით 150 კმ-ზე, ქალაქ კირუნიდან დასავლეთით. აგებულია გაბროთი და კვარცული სიენიტებით. აქვს ორი მწვერვალი — სამხრეთი (2097.5 მ), რომელიც მყინვარითაა დაფარული და ჩრდილოეთი (2096.8 მ), რომელიც ყინულისგან თავისუფალია. მყინვარები ამჟამად გადნობის ტენდენციას იჩენენ, რის გამოც მისი სიმაღლე მუდამ იცვლება. რამდენიმე ათწლეულის წინ მისი სიმაღლე განისაზღვრებოდა 2123 მ-ით. თუ მყინვარების გადნობა იმავე ტემპებით გაგრძელდება, სამხრეთი მწვერვალი დროთა განმავლობაში შესაძლოა ჩრდილოეთისაზე დაბალი გახდეს. კებნეკაისე პოპულარულია ტურისტული თავალსაზრისით. აქ გადის მრავალი ალპური მარშრუტი, მის ირგვლივაა აგრეთვე ქვეითი მარშრუტი — კუნგსლედენი. მწვერვალის ძირში განლაგებულია სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის მაღალმთიანეთის პრობლემების შემსწავლელი სადგური.

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის მთები
კვანმობონი

**კვანმობონი** — მთა ჩრდილოეთ კორეაში. წარმოადგენს ჩრდილოეთ კორეის მთების უმაღლეს წერტილს. სიმაღლე 2541 მ. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ჰამგიონ-პუქტოს პროვინციაში, ფხენიანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 400 კმ-ში. კვანმობონის რაიონი ჰემიბორეალური კლიმატური ზონის ნაწილია.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის მთები
აარონ სტეინტორპი

**აარონ სტეინტორპი** (; დ. 12 ნოემბერი, 1968) — ინგლისელი მუსიკოსი, ბრიტანული ჯგუფ My Dying Bride-ის წამყვანი ვოკალისტი.

## ბიოგრაფია 
აარონ სტეინტორპი დაიბადა ინგლისში 1968 წელს, მაგრამ მხოლოდ 6 თვის იყო, როდესაც საცხოვრებლად გერმანიაში წაიყვანეს, რადგან მისი მამა ბრიტანეთის არმიის ოფიცერი იყო და გერმანიაში გაიწვიეს. აარონი ვოკალის ცოდნას იქ დაეუფლა, მოზრდილ ასაკში კი სამშობლოში დაბრუნდა და პირველად სწორედ მაშინ გაუჩნდა ჯგუფის შექმნის იდეა. იორკშირში დაბრუნებულმა გაიცნო მეგობრები, რომელთაც უკვე ჰქონდათ ჯგუფის პროექტი და ვოკალისტი სჭირდებოდათ, აარონმა სახელი მოიფიქრა და ასე შეიქმნა ჯგუფი My Dying Bride.

## მუსიკალური სტილი და ტექსტები 
აარონი არის ტენორი, ის ბავშვობიდანვე გატაცებული იყო XIX საუკუნის ბრიტანული კულტურით, განსაკუთრებით კი იმ პერიოდის რომანტიზმით. მისი საყვარელი პოეტი გახლდათ პერსი ბიში შელი. სწორედ აარონის იდეა იყო რომანტიზმი ბრუტალურ მუსიკაში შეეტანა, რამაც ჯგუფი განსაკუთრებული გახადა. აარონი ასევე დიდი თაყვანისმცემელია უილიამ შექსპირის, რაც ჯგუფის ცნობილ სიმღერაში ასახა, სახელწოდებით For My Fallen Angel.

სტეინტორპის თქმით ის არცერთ რელიგიურ მიმდინარეობას არ ეკუთვნის, მაგრამ ხშირად იყენებს ფრაზებს ბიბლიიდან. მუსიკოსის თქმით მას მოსწონს ბიბლია, როგორც ინსპირაციის წყარო, რადგან იქ ბევრი საინტერესო ამბავია მოთხრობილი და ვხვდებით ბევრ საინტერესო პერსონაჟს.

## სოლო კარიერა 
2005 წელს აარონ სტეინტორპმა ჩაწერა დუეტი სარა ჯეზებელ დევასთან სიმღერაზე Original Sin. ის ასევე თანამშრომლობდა დეზ მეტალი ჯგუფებთან Disincarnate და Dominion.

## რესურსები ინტერნეტში 
* My Dying Bride-ის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქარიშხალასებრნი

**ქარიშხალასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ქარიშხალასნაირთა რიგისა. ზღვის ფრინველები არიან, ბინადრობენ მსოფლიოს ყველა ოკეანის სანაპიროებზე, განსაკუთრებით სამხრეთ პოლუსისკენ. მოიცავს 14 გვარის 88 სახეობას. ყველაზე პატარა წარმომადგენელია პატარა ქარიშხალა (), რომლის სხეულის სიგძეა 25 სმ, ფრთის შლილი 60 სმ, ხოლო მასა 170 გ. ოჯახის უდიდესი წარმომადგენელი — გიგანტური ქარიშხალა ზომებით ალბატროსებს არ ჩამოუვარდება, მისი სხეულის სიგრძე 1 მ-მდე, ფრთის შლილი 2 მ-მდე და მასა 5 კგ-მდეა. ფერად თეთრი, ნაცრისფერი, შავი და ყავისფერი არიან. დებენ 1 კვერცხს. ინკუბაცია 40-60 დღე-ღამე გრძელდება. შედარებით მცირე ზომის სახეობები ფრენას 50 დღიდან იწყებენ, ხოლო მსხვილი სახეობები — 120 დღიდან. იკვებებიან უმთავრესად თევზით.

## ლიტერატურა 
* Брандт Э. К. Буревестники // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ქარიშხალასნაირნი
მოსკოვის დიდმოწამე ეკატერინეს ტაძარი

**მოსკოვის დიდმოწამე ეკატერინეს ტაძარი** () — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში.  ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. იგი არის ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის  მეტოქი. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის იაკიმანკის რაიონში. ზაფხულის ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია დიდმოწამე ეკატერინეს სახელზე. ზამთრის ტაძრის მთავარი საკურთხეველი კი მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის სახელზე. ეგვტერები კი ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედისა და ალექსანდრე ნეველის სახელზე. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

## ისტორია 
პირველი ცნობები აღნიშნულ ადგილზე ხის ტაძრის მშენებლობის შესახებ თარიღდება 1612 წლით. 1657 წლისათვის ხის ეკლესია შეცვალეს ქვის ნაგებობით. 

ამჟამად არსებული ეკლესია აგებულია 1766-1775 წლებში ბაროკოს სტილში, კარლ ბლანკის პროექტის მიხედვით. სავარაუდოდ, ეკლესიის აგება ბრძანა თავად ეკატერინე II-მ თავისი კორონაციის დროს 1762 წელს. კარლ ბლანკმა ახალი ნაგებობა ააგო ძველის გვერდით. ორივე ეკლესია გააერთიანა ცენტრალური გასასვლელით, რომელსაც ზემოდან სამრეკლო დაადგა. ახალი დღემდე შემორჩენილი ეკლესია მოქმედებდა ზაფხულობით, ძველი კი - ზამთრობით. 
[thumb|220px|left| 1883 წლის ფოტო. ზამთრის ეკლესიის სამრეკლო და გუმბათი (მარცხნივ ფოტოზე)მოანგრიეს [1930-იან წლებში.]]
იმავე 1769 წელს ეკლესიას შემოავლეს ღობე, რომელიც გადააკეთეს 1812 წლის ხანძრის შემდეგ 1820-იან წლებში.  გამოიყენეს ცხაურები, რომელიც დაამზადეს კრემლის ტაძრის მოედნისათვის. 

ხატები ეკლესიისათვის დაწერა რუსმა ფერმწერმა დიმიტრი ლევიცკიმ, ვ. ვასილევსკისთან ერთად. აღნიშნული ხატები დრემდა არ შემონახულა. 

თბილი ეკლესია დაიწვა 1812 წელს, ააგეს მხოლოდ 1870-1872 წლებში მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის სახელზე. 1879-1880 წელს ეკლესიის ტერიტორიაზე არქიტექტორმა დ. პევნიცკიმ ააგო სათნოების სახლი. 

1920-1924 წლებში ტაძრის დღესასწაულზე მსახურებას ატარებდა პატრიარქი ტიხონი. 

1931-1932 წლებში ეკლესია დახურეს და გამოიყენებოდა სხვადასხვა კანტორისა და საცხოვრებელი ფართისათვის. სამრეკლო დაანგრიეს 1930-იან წლებში. 

1970-1983 წლებში ზაფხულის ეკლესიის ინტერიერი აღადგინეს. მაცხოვრის ხატის ეკლესიას მოხსნეს გუმბათი და გამოიყენებდნენ როგორც სამრეწველო დანიშნულებით. 

1992წელს ტაძარი გადაეცა მართლმადიდებელ მრევლს. 1994 წლიდან ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეტოქი გახდა. 

ტაძარში პირველი ლიტურგია აღევლინა 1995 წელს ხარების დრესასწაულზე. 

1999 წლის 11 ივნისს შედგა ტაძრის კურთხევა, რომელიც აღასრულა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ ვაშინგტონისა და ნიუ-იორკის მთავარეპისკოპოს, ამერიკისა და კანადის მიტროპოლიტ თეოდოსისთან ერთად.

## ლიტერატურა
*Москва. Памятники архитектуры XVIII — первой трети XIX века, М., «Искусство», 1975
*П. В. Сытин, «Из истории московских улиц», М., 1948

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт представительства
* Храм великомученицы Екатерины на *ortho-rus.ru* 
* Храм великомученицы Екатерины на *russian-church.ru*

კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
რწევანასებრნი

**რწევანასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ქარიშხალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 7 ან 8 გვარის 24 ან 25 სახეობას. არც ისე დიდი, ზღვის ფრინველები არიან. მათი სხეულის სიგრძეა 13-25 სმ, ფრთების შლილი 40 სმ-მდე. სწრაფად და მანევრულად ფრენენ, ჩვეულებრივ ზღვის ზედაპირთან ახლოს. ფერად შავი, თეთრი, ნაცრისფერი და ყავისფერნი არიან. ბუდობენ კოლონიებად. დებენ 1 კვერცხს. ინკუბაცია 40-50 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები ფრენას 70 დღის შემდეგ სწავლობენ. იკვებებიან პლანქტონებით, თევზითა და კიბოსნაირებით.

## ლიტერატურა 
* Бёме Р. Л., Динец В. Л., Флинт В. Е., Черенков А. Е. Птицы. Энциклопедия природы России. — М.: ABF, 1996. — 432 с.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ქარიშხალასნაირნი
სევის ტბა

**სევის ტბა** ( ადრე **ყარაგიოლი** — „შავი ტბა“) — ტბა სომხეთში, სიუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ყარაბაღის ვულკანური მთიანეთის სამხრეთ ნაწილში, მეც-იშხანასარის მთის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2658 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი — 1,92 კმ², მოცულობა — 11 600 ათ. მ³, ტბის დიამეტრი — 1,5 კმ, სანაპირო ხაზის სიგრძე — 5,5 კმ, მაქსიმალური სიღრმე — 7,8 მ. სანაპირო ხაზი სუსტად არის შეჭრილ-შემოჭრილი. ყურეები თითქმის არ გვხვდება.

სევის მაღალმთიანი ტბა წარმოადგენს რელიქტურ წყალსატევს, რომელიც წარმოიქმნა ჩამქრალი ვულკანის კრატერში. სანაპიროს სიახლოვეს არსებული ფსკერი ქვიანია. ჩრდილო, ჩრდილო-დასავლეთი და დასავლეთი სანაპირო, როგორც წესი, ფლატოვანია, კლდოვანი; ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არის რამდენიმე გამოზიდვის კონუსი. სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია მთის მდელოებით.
 
ტბის ფიზიკურ-ქიმიური და ბიოლოგიური რეჟიმი ტიპურია ალპურ სარტყელში განლაგებული მსგავსი წყალსატევებისათვის. ტბა თითქმის ნახევარი წლის განმავლობაშია გაყინული, კერძოდ ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან აპრილის მეორე ნახევრამდე. ყინულის სისქე სანაპიროდან 20 მ-ში 50 სმ-ს სჭარბობს, ხოლო თოვლის საფარველის სისქე 40 სმ-მდეა. წყლის ტემპერატურა ზაფხულში 50 სმ სიღრმეზე აღწევს 15°C-ს.

ჟანგბადის შემცველობა წყალში მერყეობს 6-7 მგ/ლ. ფარგლებში. ტბის წყალს აქვს სუსტი ტუტე რეაქცია. ხანგრძლივი ყინულოვანი საფარველი ზღუდავს წყლის მასის ურთიერთქმედებას ატმოსფეროსთან, მზის სხივების შეჭრას. ეს განსაზღვრავს ტბის დაბალ ბიოლოგიურ პროდუქტიულობას. მასში შესამჩნევ განვითარებას აღწევენ ორგანიზმები, რომლებიც ტბის სიღრმეში ბინადრობენ: ფიტო და ზოოპლანქტონები, ხოლო ფსკერული ცხოველებიდან — ამფიპოდები (გამარუსები). 

სევის ტბაში წყლის მოდინება უმეტესწილად მომდინარეობს გამდნარი და წვიმის წყლების, ნაწილობრივ კი წყაროს წყლების ხარჯზე. ტბის რაიონში ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურა არ აჭარბებს 5°C-ს; იანვრის საშუალო ტემპერატურა —8°C, ივლისში დაახლოებით 15°C. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 700 მმ-ზე მეტია, მათ შორის წლის თბილ პერიოდში — 400 მმ-ზე მეტი. წელიწადში 120 დღემდეა ნალექიანი.

სევის ტბა და მის ირგვლივ მდებარე ტერიტორია ნაკრძალს წარმოადგენს, რომელიც 1987 წელს დაარსდა. იგი შეიქმნა სევის ტბის ბუნებრივი კომპლექსების დაცვის მიზნით. მისი ფართობია 240 ჰა და შედგება ტბის აკვატორიისგან (176 ჰა) და სანაპირო ხაზისაგან (64 ჰა), რომლის სიგანეა 100 მ. ნაკრძალის ირგვლივ გამოყოფილია 1 კმ სიგანის დაცული ზონა.

ტბის ირგვლივ არსებული ტერიტორია დაფარულია მცენარეულობით, რომელიც ტიპურია სუბალპური მდელოებისათვის. ტბის სიახლოვეს გვხვდება ჭურჭლოვანი მცენარეების 68 გვარისა და 27 ოჯახის 102 სახეობა და ქვესახეობა. სანაპიროს მცენარეულობა ძირითადად წარმოდგენილია მდელოებით. დიდი აბსოლუტური სიმაღლის გამო წყალ-ჭაობიანი ფლორა და მცენარეულობა სუსტად არის გამოხატული. 1967 წელს ტბაში აკლიმატიზებულ იქნა იშხანი. 

XX საუკუნის 40-50-იან წლებში ტბა შეისწავლა კონსტანტინე პაფენგოლცმა, მირალი კაშკაიმ და სხვებმა. ტბის ჰიდროლოგიური თავისებურებები გამოიკვლია მუსეიბ მუსეიბოვმა, მ. ღამბარიანმა და მ. გასანოვმა. 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
მოსკოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი

**მოსკოვის ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ტაძარი** () —  მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში.  ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ზამოსკვარეჩიეს რაიონში, მისამართზე ბოლშაია ორდინკის ქუჩა № 39/22.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა გიორგისა და იოანე მხედრის სახელზე. ტაძარი არის XVIII საუკუნის არქიტექტურის ძეგლი, პროექტის ავტორია ივაენ ეგოტოვი.

მონასტერი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

## ისტორია 
წმინდა გიორგის სახელობის პირველი ქვის ეკლესია ამ ადგილზე ააგეს არა უგვიანეს 1673 წლისა, ვაჭარ ი. ს. პოტაპოვის ფინანსური მხარდაჭერით. დღეს არსებული ეკლესია აგებულია 1791-1802 წლებში ვაჭარ ი. ი. სავინის ფინანსებით. ტაძარი მუდმივად ახლდებოდა XIX საუკუნის განმავლობაში მნიშვნელოვანი არქიტექტურული ცვლილებების გარეშე. 

ივანე ვასილის ძე ეგოტოვის ავტორობა დოკუმენტალური მასალებით არ დასტურდება, მაგრამ სავარაუდოა, მშრალი, გამარტივებული კლასიკური ფორმების გათვალისწინებით. ტაძრის საერთო ტიპი ცილინდრია, რომელიც გადახურულია ნახევარსფერული ერთადერთი გუმბათით, რომელიც ტიპიურია XVIII საუკუნის მოსკოვური კლასიციზმის არქიტექტურისათვის. ფართო სატრაპეზო იყოფა სამ ნაწილად, ცენტრალური კვადრატული და ორი კუთხის, ოვალური. ეგვტერის საკურთხევლები არიან წმინდა გიორგისა და წმინდა ალექსი მხედრის სახელობისა. ტაძრის სამრეკლო დაშენებულია შესასვლელზე.

1930 წელს ტაძარი დახურეს. შენობაში კი განათავსეს ვაგონსარემონტო ქარხნის კლუბი და თანამედროვე ხელოვნების გალერეა. საბჭოთა პერიოდში გუმბათის ქვეშ სამსართულიანი სათავსოები მოაწყვეს, დაანგრიეს სამრეკლო (იგი ხელახლა ააგეს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიისათვის ტაძრის დაბრუნების შემდეგ, 1994 წელს). მთლიანად მოხსნეს იონიური კაპიტელი და მთავარი შესასვლელის პორტიკი.  

ტაძრის ტერიტორიის სამხრეთით მდებარეობს სხვა არქიტექტურული ძეგლი კირეევსკ-კარპოვის კარმიდამო, რომელიც აგებულია 1817-1821 წლებში. ეკლესიასა  და აღნიშნულ კარმიდამოს შორის მდებარეობს თანამედროვე მოქანდაკის ერნსტ ნეიზვესტნის ქანდაკება „აღორძინება“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт храма Иверской иконы Божией Матери на Всполье
* Храма Иверской иконы на *sobory.ru*
* Фото 1972 года

## სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
მარია ბაშკირცევა

**მარია კონსტანტინეს ასული ბაშკირცევა** (; დ. 24 ნოემბერი, 1858, გავრონცი, პოლტავის ოლქი, პოლტავის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 31 ოქტომბერი, 1884, პარიზი, საფრანგეთი) — რუსი მხატვარი, ცნობილი დღიურის ავტორი. ცხოვრების დიდი ნაწილი საფრანგეთში დაჰყო. 

მისი ნამუშევრები „შეხვედრა“ და „მარია ბაშკირცევას პორტრეტი“ შეტანილია 1905 წლის წიგნში „მსოფლიოს ქალი მხატვრები“.  

## ბიოგრაფია 
მარია ბაშკირცევა, საფრანგეთის ნაციონალურ ბიბლიოთეკაში ნაპოვნი ჩანაწერების მიხედვით, დაიბადა 1858 წლის 24 ნოემბერს გავრონციში, პოლტავის გუბერნიის მახლობლად, ადგილობრივი თავადაზნაურობის წინამძღოლის — კონსტანტინე ბაშკირცევისა და მარია ბაბანინას ოჯახში. დღიურის სიკვდილის შემდეგდროინდელ გამოცემებში მისი ასაკი დაკლებულია.

მარიამ ბავშვობა სოფელ ჩერნიაკოვაში (პოლკოვნიკ ჩერნიაკის სამფლობელოში), თანამედროვე ადმინისტრაციული დაყოფით — უკრაინის პოლტავის ოლქის ჩუტოვსკის რაიონში გაატარა.

განქორწინების შემდგომ 12 წლის მარიას დედა მიემგზავრება მასთან ერთად ევროპაში: ვენაში, ბადენ-ბადენში, ჟენევაში. იქ გოგონას ჰერცოგი ჰამილტონი შეუყვარდა, მოგვიანებით კი, ნიცაში — არისტოკრატი ბორელი. მალევე ბორელის მიმართ გრძნობები უქრება და 1873 წელს 15 წლის გოგონას გუვერნიორი ცუდ ამბავს ატყობინებს: ჰერცოგი ჰამილტონი ქორწინდება, მაგრამ, სამწუხაროდ, სხვა ქალზე. „თითქოს დანა ჩამარჭეს გულში“ — წერს მარია თავის დღიურში.
 
სიყვარულის მომდევნო ობიექტები გრაფი ალექსანდრე დე ლარდერელი, გრაფი პიეტრო ანტონელლი (კარდინალ ანტონელლი ჯაკომოს ძმისწული), პოლ გრანიე დე კასანიაკი ხდებიან. კასანიაკით, ორატორითა და დეპუტატით გატაცებისას მარია პოლიტიკით ინტერესდება. იგი ფსევდონიმის ქვეშ აქვეყნებს სტატიებს ფემინიზმის შესახებ. მაშინ ჟულიანის აკადემიაშიც კი, სადაც მანდილოსნების ფერწერას შეისწავლიდნენ, ფემინისტური იდეები სიცილს იწვევდა. 

16 წლის ასაკში მარია იგებს, რომ ტუბერკულოზი სჭირს. მას შემდეგ იგი დიდ დროს ატარებს კურორტებზე და გრძნობს სიკვდილის მოახლოებას. ამავე დროს, მარია ფიქრობს თავისი დღიურის ბედზე, რომლის გამოცემასაც გადაწყვეტს. ამ პერიოდს (1884) უკავშირდება მისი ცნობილი მიმოწერა გიდე მოპასანთან.

დღიურის უკანასკნელი გვერდები დრამატულია — სიმსივნით დაავადებული მარიას მასწავლებელი, ცნობილი ფრანგი მხატვარი ჟიულ ბასტიენ-ლეპაჟი — კვდება. მუსია, ასე ეძახდა ეს უკანასკნელი მარიას, უვლიდა თავის მასწავლებელს, მაგრამ თავად უფრო ადრე გარდაიცვალა. 

მარია ბაშკირცევა გარდაიცვალა ტუბერკულოზით 25 წლის ასაკში. დასაფლავებულია პარიზში, პასის სასაფლაოზე. მარიას მავზოლეუმი, რომელიც ემილ ბასტიენ ლეპაჟის მიერაა აშენებული, დასაფლავებულია ბაშკირცევთა და ბაბანოვთა ოჯახების სხვა მრავალი წევრი. მავზოლეუმის შიგნით ინახება მოლბერტი, ავეჯი, სკულპტურა და ზოგიერთი ნახატი, მათ შორის ბაშკირცევას უკანასკნელი ნამუშევარი — „წმინდა ცოლები“. მოპასანი ეწვია მის საფლავს და შემდეგი სიტყვები წარმოთქვა: „ის იყო ჩემი ცხოვრების ერთადერთი ვარდი, რომლის გზასაც ვარდის ფურცლებით მოვფენდი, თუკი მეცოდინებოდა, რომ ეს გზა იმდენადვე ნათელი და მოკლე იქნებოდა“!.

## რესურსები ინტერნეტში
* მარია ბაშკირცევა. ბიოგრაფია და შემოქმედება 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1884
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სავათისნაირნი

**სავათისნაირნი** () — ფრინველთა რიგი. მოიცავს ერთი ოჯახის (სავათისებრნი) 11 გვარის 26 სახეობას. მათი მასა 1–16 კგ-მდე აღწევს. გავრცელებულნი არიან ევროპაში, აზიაში, აფრიკასა და ავსტრალიაში. საქართველოში მიმოფრენისას ან მოზამთრედ გვხვდება სავათი და სარსარაკი. დებენ 1–6 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 20–25 დღე-ღამე. იკვებებიან სხვადასხვა სახის მწერებით, მცენარეებითა და იშვიათად მღრღნელებით.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

*
კატეგორია:ფრინველები
ღორიხვა

**ღორიხვა** () — ფრინველთა გვარი ღორიხვასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ხუთ სახეობას: წითელყელა ღორიხვა (), შავყელა ღორიხვა (), პოლარული ღორიხვა (), თეთრყელა ღორიხვა () და თეთრნისკარტა ღორიხვა (). ზომებით ბატისა და იხვის ტოლაა; მათი სხეულის სიგრძეა 53–91 სმ, ფრთის შლილი 106–152 სმ, ხოლო მასა 1–6,4 კგ. მათთვის დამახასიათებელია ფეხების ძალზე უკან განლაგება, თითქმის კუდთან. ზურგი შავი-მურა აქვთ, მუცელი — თეთრი, ხოლო თავი — მომწვანო, გააჩნია თეთრი კოპლებიც. გავრცელებულნი არიან ჩრდილოეთ ამერიკის, ევროპისა და აზიის ტუნდრისა და ტყის ზონებში. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება წითელყელა და შავყელა ღორიხვა. დებენ 1, 2 ან 3 კვერცხს. ინკუბაცია 24-29 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან ძირითადად თევზით, აგრეთვე მოლუსკებით, ჭიაყელებით, კიბოსნაირებითა და მწერებით. ცოცხლობენ 20 წელზე მეტს. იყენებენ მათ ბუმბულს.

## ლიტერატურა 
* Гагары // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Козлова Е. В., Гагарообразные, трубконосые, в кн.: Фауна СССР, т. 1, в. 3, М. — Л., 1947.
* Степанян Л. С. Конспект орнитологической фауны России и сопредельныхтерриторий М.: Академкнига, 2003, 808 с.

*
კატეგორია:ღორიხვასებრნი
ყარაბაღის ქედი

**ყარაბაღის ქედი**, **არცახის ქედი** ( ) — ქედი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში, მცირე კავკასიონზე. გადაჭიმულია მდინარე ტერტერიდან არაქსის ხეობამდე. მაქსიმალური სიმაღლე 2725 მ (მთა ბოიუქ-ქირსი). უმთავრესად აგებულია დანალექი და ვულკანოგენური ქანებით, მათ შორის: ფიქლებით, მერგელებითა და მაგმური ქანებით. ყარაბაღის მთიანეთიდან გამოყოფილია მდინარე ჰაქერის ხეობით, რომელიც მიედინება ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ყარაბაღის ქედის კალთები შემოსილია მუხისა და რცხილის ტყით. ზედა ნაწილი ბალახოვანია.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქედები
კატეგორია:სომხეთის ქედები
დოფინი

**დოფინი** () — არისტოკრატიული წოდება საფრანგეთში, რომელიც მოქმედებდა 1350-1791 და 1824-1830 წლებში. სიტყვა დოფინი მომდინარეობს საფრანგეთის რეგიონ დოფინედან, რომელიც სამართავად ენიჭებოდათ დოფინებს. წოდება ენიჭებოდა სამეფო დინასტიის უფროს ვაჟს და ამით იგი ხდებოდა საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე.

## ისტორია 
მინი|საფრანგეთის დოფინების გერბი
1350 წელს საფრანგეთის მეფე ფილიპ VI ვალუამ იყიდა დოფინეს მხარე, იმ პირობით, რომ ყველა საფრანგეთის მემკვიდრეს უნდა ჰქონოდა დოფინის ტიტული. დოფინის მეუღლეს ეწოდებოდა დოფინე. 

საფრანგეთის პირველი დოფინი იყო პრინცი შარლ ვალუა, მოგვიანებით შარლ V. სხვა ქვეყნებში დოფინის ტიტულის ანალოგიურებია უელსის პრინცი (ინგლისში), ასტურიის პრინცი (იგივე ინფანტი, ესპანეთსა და პორტუგალიაში), როთერსეის ჰერცოგი (შოტლანდიაში) და ა.შ. 1461 წლიდან გაჩნდა არა მხოლოდ საფრანგეთის, არამედ ვიენისა და ოვერნის დოფინის ტიტული. საფრანგეთის დოფინის გერბზე გამოსახული იყო სამი ფრანგული ჯვარი და ლურჯი დელფინი, რაც დოფინეს მხარის სიმბოლოა. თუმცა ფრანსუა I ვაჟი, ფრანსუა დე ვალუას გერბზე, რომელიც დოფინთან ერთად ბრეტანის ჰერცოგიც იყო, ჩვეულებრივი დოფინის გერბთან ერთად გამოსახული იყო ბრეტანის საჰერცოგოს გერბიც. ასევე ფრანსუა II-ის გერბზე, გამოსახული იყო შოტლანდიის გერბიც, ვინაიდან იგი დაქორწინებული იყო შოტლანდიის დედოფალ მარია სტიუარტზე. 

თავდაპირველად მართალია დოფინეს რეგიონის მართვაზე პასუხისმგებელი პირი დოფინი იყო, მაგრამ ის საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა. იურიდიულად საღვთო რომის იმპერატორები საფრანგეთის უფლებას აღიარებდნენ დოფინზე, თუმცა ოფიციალურად კვლავ მათ შემადგენლობაში იყო. ამასთან დოფინები ძირითადად იყვნენ მცირეწლოვანები, რის გამოც ამ მხარეში XV-XVI საუკუნეებში საშინელი ანარქია სუფევდა. 

1791 წელს, მას შემდეგ რაც საფრანგეთში რევოლუცია დაიწყო და მონარქიული წყობა დაემხო, დოფინის წოდებაც გაუქმდა. თუმცა მას შემდეგ, რაც ლუი XVIII-მ ტახტი დაიბრუნა, ტიტული აღდგა და დოფინი მისი ძმა შარლ დე ბურბონი გახდა. მოგვიანებით შარლი მეფე გახდა, და დოფინი მისი ვაჟი ლუი-ანტონი გახდა.

ბურბონების დაცემის შემდეგ დოფინის ტიტული გააუქმა მეფე ლუი-ფილიპ I-მა და მის ნაცვლად შექმნა სამეფო პრინცის წოდება.

## საფრანგეთის დოფინების სია 
## იხილეთ აგრეთვე 
*მადამ დოფინი
* საფრანგეთის მონარქების სია
*ასტურიის პრინცი
*უელსის პრინცი

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://www.britannica.com/topic/dauphin-French-political-history
* http://www.biography.com/people/louis-dauphin-of-france-21257403
კატეგორია:წოდებები
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:არისტოკრატიული წოდებები
მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძარი

**მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძარი** () —  მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში.  ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის პრესნენის რაიონში.

ტაძრის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია იოანე ნათლისმცემლის შობის სახელზე, ხოლო ეგვტერები წმინდა სოფიასა და ალექსი მხედრის,  სახელზე.  

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

## ისტორია 
მოსკოვის იოანე ნათლისმცემლის შობის ტაძრის მშენებლობის დაწყებისა და ასევე დასრულების თარიღად უნდა ჩაითვალოს 1685 წელი. ეს ვარაუდი არ ეწინააღმდეგება იმ ფაქტს, რომ ტაძარში შენახული ხატი წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობა, დათარიღებულია 1686 წლით.

ხის ეკლესიის აგების შემდეგ იწყება ეკლესიის ზრდა ვა განვითარება. 1696 წლის ჩანაწერთა წიგნის მიხედვით სლობოდაში ირიცხებოდა 330 კომლი, რომლის ნაწილიც წმინდა ნიკოლოზის მრევლი იყო. ისტორიულ წყაროებში ნათლისმცემლის ეკლესიის მრევლის შესახებ მოთხრობილია 1693 წელს. ამ დროისათვის მასში გაერთიანებული იყო 196 კომლი, რომლის რიცხვიც 1702 წლისთვის 240-მდე გაიზარდა. 

1714 წლისათვის მრევლმა მოითხოვა ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობა. როგორც ჩანს, მშენებლობა დაიწყო, მაგრამ ძალიან მალე ქვეყანაში ქვის შენობების აგება აკრძალეს, რადგან იმპერია სანქტ-პეტერბურგის ასაშენებლად ემზადებოდა. 1728 წელს აკრძალვა შეიცვალა და ეკლესიის მშენებლობაც აღსდგა. დასრულებული ეკლესიის კურთხევა კი მოხდა 1734 წელს.

1804 წელს დაიწვა ეკლესიის ხის სამრეკლო, ახლადაგებული სამრეკლოს სიმაღლე 25 მეტრი იყო ჯვრის  ჩათვლით. იგი კლასიციზმის სტილში იყო აგებული. მშენებლობას ხელმძღვანელობდა  ვაჭარი ფიოდორ რეზანოვი. სამრეკლოს ქვედა იარუსი სწორკუთხა იყო, რუსტირებული კუთხეებით. 

1843 წლის იანვარში აკურთხეს სამხრეთი ეგვტერი წმინდა სოფიას სახელზე. 

1922 წლის მარტში ხელისუფლებამ დაიწყო კრემლისა და მოსკოვის ეკლესია-მონასტრების ძვირფასეულობის ძარცვა. 31 მარტს გაძარცვეს იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიაც. 

1930 წელს ეკლესიას აეკრძალა ზარების რეკვა. ომის შემდეგ წლებში, საეკლესიო ცხოვრების გამოცოცხლებამ შესაძლებელი გახადა ტაძრის გარემონტება. ძირითადი სარემონტო სამუშაოები მიმდინარეობდა 1960-იან წლებში. აღადგინეს მხატვრობა, მოაოქროვეს აღსავლის კარი, აღადგინეს ქორკანდელი. ეკლესია გადახურეს მეტალის ფირფიტებით. ამ სახით ეკლესიამ მოაღწია ჩვენამდე. 

საბჭოთა პერიოდის შემდეგ შესაძლებელი გახდა მრევლისთვის განსხვავებული აქტივობების განხორციელება. 1990-იან წლებში დაიწყო აქტიური სარემონტო სამუშაოები. ეკლესიასთან მოქმედებს საკვირაო სკოლა. 

## გალერეა 

ფაილი:Church of the Nativity of John the Baptist in Presnya 12.jpg| ტაძრის ხედი
ფაილი:Church of the Nativity of John the Baptist in Presnya 07.jpg|ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ფრესკა
ფაილი:Church of the Nativity of John the Baptist in Presnya 08.jpg|იოანე ნათლისმცემლის ფრესკა

## ლიტერატურა
*Михайлов Б. Б. Храм на Пресне. История прихода и храма Рождества св. Иоанна Предтечи на Пресне. М., 1997, 200 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт храма Рождества Иоанна Предтечи на Пресне
* Храм Рождества Иоанна Предтечи на *sobory.ru*

კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
დიდი ალაგიოლი

**დიდი ალაგიოლი** () — მტკნარწყლიანი ტბა აზერბაიჯანში. მდებარეობს ყარაბაღის ვულკანურ მთიანეთზე, ზღვის დონიდან 2729,4 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 5,1 კმ², საშუალო სიღრმე 4,7 მ, მაქსიმალური სიღრმე 9,4 მ. მყინვარული წარმოშობისაა. ნოემბრის დასაწყისიდან აპრილის ბოლომდე ტბა ყინულითაა დაფარული, ზოგჯერ ყინულისგან მაისის შუა რიცხვებში თავისუფლდება. ყინულის სისქე შეადგენს დაახლოებით 0,8–1,0 მ-ს. ივნის-აგვისტოში წყლის ტემპერატურა მერყეობს 14–16°С ფარგლებში. წყლის გამჭვირვალობა უდრის 0,8–1,4 მ-ს. სიახლოვეს მდებარეობს ტბა პატარა ალაგიოლი. 2020 წლის 25 ნოემბერს მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების შესაბამისად, დიდი ალაგიოლის ტბა აზერბაიჯანს დაუბრუნდა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* აზერბაიჯანის ტბები

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
მურტალასებრნი

**მურტალასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი მურტალასნაირთა რიგისა. მოიცავს 6 გვარის 23 სახეობას, რომელთაგან 4 ამომწყდარია. წყალმცურავი, იხვის მსგავსი ფრინველები არიან. მათი სხეულის სიგრძეა 23-74 სმ, ხოლო წონა 120-1500 გ. სქესობრივი დიმორფიზმი არ ახასიათებთ, მაგრამ მამრები შედარებით ღია ფერისანი არიან და მცირედ აღემატებიან მდედრებს. გავრცელებული არიან ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტზე. ბინადრობენ ტროპიკულ, ზომიერ და სუბპოლარულ რეგიონებში. ზოგიერთი სახეობის მურტალას არეალი შემოიფარგლება მხოლოდ კუნძულით, როგორიცაა მადაგასკარი და ახალი ზელანდია. ზამთრის პერიოდში ჯგუფებად ცხოვრობენ, ბუდობისას — კოლონიებად ან წყვილებად. დებენ 4-7 კვერცხს. ინკუბაცია 20-30 დღე-ღამე გრძელდება. იკვებებიან უმთავრესად თევზით.

## ლიტერატურა 
* Вода и огонь Атитлана / А. Г. Сулейманян // Латинская Америка. — 2005. — № 8 
* Акимушкин И. Мир животных: птицы, рыбы, земноводные и пресмыкающиеся — М.: Мысль 1995

*
კატეგორია:მურტალასნაირნი
რეგვენასნაირნი

**რეგვენასნაირნი** () — ფრინველთა რიგი. მოიცავს 4 ოჯახის 8 გვარს, რომლებიც აერთიანებს 56 სახეობას, აგრეთვე 1 ამომწყდარ ოჯახს: პროტოპტერუმისებრნი (). ადრე ამ რიგში შესულ ოჯახებს აერთიანებდნენ ვარხვისნაირთა რიგში, მაგრამ მოგვიანებით ისინი ახალ რიგში გაერთიანდნენ: 2010 წელს AOU-მ მიიღო ახალი ტაქსონი *რეგვენისნაირნი*. 2011 წელს IOC-იც შეუერთდა მას.

## ოჯახები 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ფრინველები
მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი

**მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი** () —  მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში.  ტაძარი დაარსებულია XVII საუკუნეში. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის იაკიმინკის რაიონში. ცნობილია, რომ ამ ადგილზე 1885 წელს გაიხსნა მოსკოვში პირველი საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. 

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მირონ მეუდაბნოეს  სახელზე.  

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

## ისტორია 
მოსკოვის მირონ მეუდაბნოეს ტაძარი პირველად მოიხსენიება 1642 წლის დოკუმენტში. აღნიშნული დოკუმენტი შედგენილია მიხეილ I რომანოვის მეფობის პერიოდში. პატრიარქ იოსების მიხედვით ეს ეკლესია ცნობილია როგორც ხარების ტაძარი. 

1730 წლის 12 ივნისს იმპერატორ ანა ივანეს ასულის ბრძანებით დაიწყო თბილი ქვის ეკლესიის მშენებლობა ხარების სახელზე, ხოლო ეგვტერი უნდა ყოფილიყო მირონ მეუდაბნოეს სახელზე. 

1731-1747 წლები მიმდინარეობდა „უმაღლესი ბრძანების“ აღსრულება, რის შედეგადაც ააგეს ორსაკურთხევლიანი ეკლესია სამრეკლოსთან ერთად. 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომის პერიოდში ეკლესია ძლიერ დაზარალდა, ტაძარი წაბილწეს და გარკვეული დროის განმავლობაში ტაძარში ღვთისმსახურება აღარ მიმდინარეობდა.

1931 წელს ვაჭართა ოჯახ ლეპეშკინების ფინანსებით აღადგინეს ტაძარი და მიაშენეს ახალი ორსაკურთხევლიანი სატრაპეზო.

სრული ტაძრის კურთხევა შედგა 1844 წლის 29 ოქტომბერს. კურთხევის ცერემონიას უძღვებოდა მოსკოვის პატრიარქი ფილარეტი (დროზდოვი).

ტაძარში არის მოსკოვში ერთ-ერთი საუკეთესო სამრეკლო, რომლის ზარებიც დამზადებულია ცნობილი მოსკოველი ოსტატის კონსტანტინე კონსტანტინეს ძე სარაჯევის მიერ. მისი ზარების ხმის მოსასმენად არაერთი ცნობილი რუსი მუსიკოსი შეკრებილა მასთან. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ 1930-იან წლებში ტაძარი დახურა. 1990-იან წლებამდე ეკლესია ნახევრად დანგრეულ მდგომარეობაში იყო. მორღვეული იყო ღობე, ტაძრის კედელში ავტოფარეხისათვის კარი გამოჭრეს, დაადგეს მილები, ეკლესიაში განათავსეს მანქანების სახელოსნო, მოანგრიეს სამრეკლო.

ამ მდგომარეობაში 1992 წელს ტაძარი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს. 

1993 წლიდან მიმდინარეობს აქტიური სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელსაც ხელმძღვანელობს წინამძღვარი, მამა ალექსანდრე მარჩენკოვი. 

2001 წელს ტაძარი გახდა  მოსკოვში მიმდინარე კონკურსის გამარჯვებული, რომელიც არქიტექტურის ძეგლების საუკეთესო რესტავრაციისა და რეკონსტრუქციის მქონე ტაძრებს ავლენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Храм преподобного Марона Пустынника на Бабьем городке
* Сайт храма

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
ყარაბაღის მთიანეთი

**ყარაბაღის მთიანეთი** ( ) — ვულკანური ლავური მთიანეთი ამიერკავკასიაში, მცირე კავკასიონის აღმოსავლეთ ნაწილში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში. გაწოლილია ზანგეზურისა და ყარაბაღის ქედებს შორის, მდინარე არაქსის მარცხენანაპირეთში. წარმოადგენს სომხეთის მთიანეთის ნაწილს. მაქსიმალური სიმაღლე 3616 მ (მთა დალიდაღი). მთიანეთზე არის ჩამქრალი ვულკანური კონუსები. ასეთია მაგალითად, ყიზილბოღაზი (3581 მ). აგებულია ვულკანური და დანალექი ქანებით. გვხვდება ქვაყრილები. ყარაბაღის მთიანეთის სამხრეთ ნაწილშია სევის ტბა. მთიანეთის დიდი ნაწილი შემოსილია სუბალპური მდელოთი. გვხვდება მუხის ტყეები. გამოიყენება საძოვრად.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის გეოგრაფია
კატეგორია:აზერბაიჯანის გეოგრაფია
მოსკოვის კოზმას და დამიანეს ეკლესია

**მოსკოვის კოზმას და დამიანეს ეკლესია** () —  მართლმადიდებლური ეკლესია მოსკოვში.  ეკლესია დაარსებულია XVIII საუკუნის ბოლოს. მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალური ადმინისტრაციული ოლქის ბასმანის  რაიონში.   

ეკლესიის მთავარი საკურთხეველი ნაკურთხია მაცხოვრის სახელზე, ხოლო ეგვტერები კოზმა და დამიანესა და ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის  სახელზე.  

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

## ისტორია 
ხის ეკლესია თანამედროვე ეკლესიის ადგილზე დაიწვა 1547 და 1629 წელს.  ძველი ქვის ეკლესია კი რომელიც თანამედროვეს ადგილზე იყო მოიხსენიება 1639 წლის დოკუმენტებში. 

ამჟამინდელი ეკლესია ააგეს მატვეი კაზაკოვის პროექტის მიხედვით 1791-1793 წლებში (საბოლოოდ დასრულდა 1803 წელს). ეკლესია ააგეს მოძველებული ტაძრის ადგილზე. მშენებლობა მიმდინარეობდა ვაჭარ მ. ხლებნიკოვის ფინანსებით, რომლის სახლიც მდებარეობდა იმავე ქუჩაზე გზის მეორე მხარეს. 1893 წელს ეკლესია განაახლეს. 

საბჭოთა ხელისუფლებამ კოზმასა და დამიანეს ეკლესია დახურა 1920-იან წლებში. 1929 წლის ნოემბერში მოანგრიეს ღობე გზის გაფართოების მიზნით. 1930 წლის დასაწყისში დაგეგმეს ეკლესიის სრულიად დანგრევა, თუმცა ეკლესია გადაურჩა დანგრევას. 

ეკლესიის შიგნით მოაწყვეს საწყობი, ხოლო მის წინ - ლუდის ბარი. 1950-1960 წლებში ეკლესიის შიგნით განათავსეს სამაკეტო სახელოსნო. 1965 წლიდან კი ავტომოტოტურისტების კლუბი.

1958 წელს ეკლესიის ფასადებზე მიმდინარეობდა სასწავლო რესტავრაცია, აღადგინეს მოოქროვილი გუმბათი და ჯვარი. 

1972 წელს ეკლესიის გარშემო ააგეს ახალი ხობე, ძველის მიხედვით, თუმცა ბოლომდე არ იმეორებდა მას.

1992 წელს ეკლესია დროებით გადაეცა ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების აკადემიას ბიბლიოთეკის განსათავსებლად. 

რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას შენობა დაუბრუნდა 1993 წელს. თანდათანობით მოხსნეს საბჭოთა გადახურვა და აღადგინეს ტაძრის ინტერიერის თავდაპირველი სახე. დააყენეს ახალი ცენტრალური კანკელი და აღადგინეს ეგვტერების კანკელები.

ეკლესიაში ამჟამად მიმდინარეობს მუდმივი ღვთისმსახურება.

## ლიტერატურა
* *Церковная археология Москвы. Храмы и приходы Ивановской горки и Кулишек.* — Под общей редакцией доктора искусствоведения Баталова А. Л. — М., 2006. (ISBN: 5-91150-014-0)
* Памятники архитектуры Москвы. Белый город. М., 1989. С. 297—298.
* Памятники архитектуры Москвы, состоящие под государственной охраной. М., 1980. С. 29.
* *Федосюк Ю.* Лучи от Кремля. М., 1978. С. 245.
* *Никольский А. В.* Историческое описание Московской Космодамианской на Покровке церкви. М., 1888 (оттиск из: Чтения в Обществе любителей духовного просвещения, 1888).
* *Романский Н.* Краткая история московской Космодамианской, на Покровке, церкви и её памятники. М., 1895. 8 с.
* *Иконников А. В.* Каменная летопись Москвы. М.. 1978. С. 209—210.
* *Сытин П. В.* Откуда произошли названия улиц Москвы. М., 1959. С. 288.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт церкви Космы и Дамиана на Маросейке
* История церкви Космы и Дамиана на *pravoslavie.ru*
* Церковь Космы и Дамиана на *hramy.ru*
* Церковь Космы и Дамиана на *temples.ru*
* Церковь Космы и Дамиана на *patriarchia.ru*

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
რეგვენასებრნი

**რეგვენასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი რეგვენასნაირთა რიგისა. მოიცავს 3 გვარის 10 სახეობას. კარგად ფრენენ, ცურავენ და ყვინთავენ, სიცოცხლის უდიდეს ნაწილს ღია ზღვაში ატარებენ. გავრცელებული არიან წყნარი ოკეანის სანაპიროსა და კუნძულებზე, აგრეთვე ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყელებში. საშუალო და დიდი ზომის ფრინველები არიან; ყველაზე პატარა სახეობის — ყავისფერი რეგვენის () სხეულის სიგრძეა 64 სმ, წონა — 725 გ, ხოლო ყველაზე მსხვილი — ჩრდილოური რეგვენა სიგრძეში 100 სმ და წონაში 3,6 კგ-მდეა. მარტივი ფორმისანი არიან, გააჩნიათ მოკლე კისერი და წაწვეტებული კუდი. გამრავლებისას ქმნიან კოლონიებს. დედალი დებს 2 კვერცხს. ინკუბაცია გრძელდება 42-55 დღე-ღამე, კრუხობს ორივე მშობელი. იკვებებიან თევზითა და ზღვის უხერხემლოებით (მაგ. თავფეხიანები), აგრეთვე თევზსაჭერ გემებზე დარჩენილი ლეშით.

## გვარები 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა 
* Christidis, Les & Boles, Walter E. (2008): Systematics and Taxonomy of Australian Birds. CSIRO Publishing, CollingwoodVictoria, Australia. ISBN 978-0-643-06511-6 Excerpt at Google Books
* Friesen, V.L.; Anderson, D.J.; Steeves, T.E.; Jones, H. & Schreiber, E.A. (2002): Molecular Support for Species Status of the Nazca Booby (Sula granti). Auk 119(3): 820–826.
* Josep del Hoyo et al.: Handbook of the Birds of the World, Band 1 (Ostrich to Ducks). Lynx Edicions, 1992, ISBN 84-87334-10-5
* J. Bryan Nelson: Pelicans, Cormorants and their relatives. Oxford University Press, 2005, ISBN 0-19-857727-3

## სქოლიო 
*
კატეგორია:რეგვენასნაირნი
მარზიღი

**მარზიღი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ევლახის  რაიონში.      

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:ევლახის რაიონის სოფლები
მეჰმანი (ტბა)

**მეჰმანი** () — ტბა აზერბაიჯანში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, ქალაქ აღჯაბადიდან 25 კმ-ში. მდებარეობს მტკვარ-არაქსის დაბლობზე, ზღვის დონიდან –7,5 მ სიმაღლეზე. ფართობი 35 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2,3 მ. წარმოიქმნა მდინარე მტკვრის ნაპირებიდან გადმოსვლის შედეგად. დამახასიათებელია მშრალი, სუბტროპიკული ნახევარუდაბნოს კლიმატი. ზაფხულში საშუალო დღე-ღამური ტემპერატურაა 22-35°C, ხოლო იანვარში +2,5°C.

## იხილეთ აგრეთვე
* აზერბაიჯანის ტბები

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ნემათაბადი

**ნემათაბადი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ევლახის  რაიონში.     მოსახლეობის რაოდენობა —  2 062 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 

 
კატეგორია:ევლახის რაიონის სოფლები
მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი (კადაში)

**მოსკოვის ქრისტეს აღდგომის ტაძარი ** () — მართლმადიდებლური ტაძარი მოსკოვში.  ტაძარი დაარსებულია XV საუკუნეში.  მდებარეობს მოსკოვის ცენტრალურ ადმინისტრაციულ ოლქში იაკიმანკის რაიონში.  

ეკლესიაში ოთხი საკურთხეველია. მათ შორის მთავარი ნაკურთხია ქრისტეს აღდგომის სახელზე, რომლის სახელობისაცაა თავად ტაძარი. ეკლესიის კედლები მოხატეს სამეფო იზოგრაფებმა პეტრე ბელიაევმა, ნიკოლ სოლომონოვმა, პეტრე კორობოვმა და პეტრე ბილინდინმა. 

ტაძარი მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს მოსკოვის ეპარქიას.

## ისტორია 
პირველი ცნობები აღდგომის ეკლესიის შესახებ ჩნდება 1493 წელს. სიგელში, რომელიც მოსკოველმა თავადმა, ივანე პატრიკევმა მისცა თავის შვილებს, აღნიშნულია მისი სამფლობელოები, სწორედ აქაა მოხსენიებული აღდგომის ეკლესია. 1504 წელს დიდი მთავარი ივანე III ამ მიწებზე უკვე საუბრობს, როგორც სოფელ კადაშზე. 1625 წლიდან საპატრიარქოს წიგნებში გვხვდება რეგულარული ჩანაწერები ტაძრის შესახებ. 

კადაშის აღდგომის ეკლესია, თანამედროვე მეცნიერების აზრით მაშინდელი ეპოქის დომინანტად ითვლებოდა და განსაზღვრა მოსკოვის დაგეგმარების ხასიათი: ივანე დიდის სამრეკლოდან, კადაშის აღდგომის ტაძრის გავლით კოლომენსკოეს ამაღლების ეკლესიამდე.

პირველი ქვის შენობა ააგეს 1656 წელს და არსებობდა 30 წელი. ამ ნაგებობიდან დღევანდელ დღემდე შემონახულია მხოლოდ სამხრეთის აფსიდა. 1687 წელს დაიწყო ახალი ორსართულიანი  ხუთგუმბათიანი ტაძრის მშენებლობა. მშენებლობა მიმდინარეობდა ვაჭარ კონდრატე დობრინინისა და მისი შვილის, ლონგინის, სახსრებით. ახალ ტაძარს დასავლეთის მხრიდან მიაშენეს 43 მეტრის სიმაღლის სამრეკლო. ტაძარი ააგეს მოსკოვური ბაროკოს სტილში, რომელიც ხასიათდება მოხდენილი დეკორითა და ფაქიზი სილუეტებით.  

1812 წელს ეკლესია გაძარცვეს, სერიზულად დაზიანდა XVII საუკუნის ფრესკები, ქვემო ტაძარში ნაპოლეონის არმიამ საჯინიბო მოაწყო. ხანძრის შევეგად სამრეკლოც განადგურდა. ტაძრის ფასეულობების დიდი ნაწილი გაიტაცეს. 

1830-იან წლებში დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც 1863 წელი გაგრძელდა.
thumb|right|260px|ქრისტეს აღდგომის ტაძარი, 1882 წელი
1934 წელს ეკლესია დახურეს. მის შენობაში განათავსეს სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებები, მათ შორის სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის არქივი და ძეხვის ფაბრიკის სპორტული კლუბი. XX საუკუნის შუა წლებში ტაძარი გარემონტა არქიტექტორმა გალი ალფეროვამ.

2006 წლის 1 დეკემბერს ტაძარი გადაეცა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.
## ლიტერატურა 
*Алфёрова Г.В. Памятник русского зодчества в Кадашах. — М.: Просвещение, 1974. — 208 с. — 40 000 экз.
*Воскресенский Н. Десятилетие Московской Воскресенской, что в Кадашеве, церкви. — М.: Типо-литография Г. И. Простакова, 1904. — 44 с.
*Кадашевские чтения. Сборник статей конференции. Выпуск 1. — М.: Кадашевская слобода, 2007. — 130 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Храм Воскресения Христова в Кадашах (официальный сайт)
* Церковь Воскресения Христова в Кадашах на сайте Храмы России
* Храм Воскресения Христова на *sobory.ru*
* Видео: Храм Воскресения Христова в Кадашах 
* Конференции «Кадашевские чтения» 

კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მოსკოვში
კატეგორია:XV საუკუნის ეკლესიები
პატარა ალაგიოლი

**პატარა ალაგიოლი** () — ტბა აზერბაიჯანში, ყარაბაღის ვულკანურ მთიანეთზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2739 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1,2 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 4 მ. გარშემორტყმულია ალპური მდელოთი. გაწოლილია დიდი ალაგიოლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ზაფხულში წყლის ტემპერატურა არ აჭარბებს 14-16°С-ს. ოქტომბრის ბოლოდან მაისის დასაწყისამდე ტბა ყინულითააა დაფარული. იყენებენ სარწყავად.

## იხილეთ აგრეთვე
* აზერბაიჯანის ტბები

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
გზა იხვის ჭუჭულებს! (ძეგლი)

**გზა იხვის ჭუჭულებს!** () — ძეგლი რუსეთში. წარმოადგენს ქალაქ მოსკოვის ერთ-ერთ ღირსშესანისნაობას. დაიდგა 1991 წელს ნოვოდევიჩის მონასტრის გვერდით მდებარე სკვერში.

## ისტორია
სკულპტურული კომპოზიცია „გზა იხვის ჭუჭულებს!“ ნოვოდევიჩის მონასტრის გვერდით არსებულ სკვერში მდებარე გუბის პირას 1991 წელს დაიდგა. ამერიკელი მწერლის რობერტ მაკ-კლოსკის 1941 წელს გამოქვეყნებულმა ზღაპრულმა მოთხრობამ „გზა იხვის ჭუჭულებს!“, იმდენად დიდი პოპულარობა მოიპოვა, რომ ბოსტონის ხელმძღვანელობამ ცენტრალურ პარკში წიგნის მთავარი გმირის — დედა იხვის მისის მალარდისა და მისი რვა ჭუჭულის ძეგლის დადგმა გადაწყვიტა. მემორიალის ესკიზები რობერტ მაკ-კლოსკის უდიდესმა თაყვანისმცემელმა ნენსი შენმა შექმნა. 1991 წელს ამ ძეგლის ასლი ბარბარა ბუშმა რაისა გორბაჩოვას აჩუქა, რომელიც ამ კომპოზიციით ქმართან ერთად ბოსტონში ვიზიტისას დაინტერესდა. ამ ამბის გაგების შემდეგ, ავტორმა მისი აღდგენა გადაწყვიტა და 2000 წლის 18 სექტემბერს აღდგენილი კომპოზიციის საზეიმო გახსნა გაიმართა. ცერემონიაზე იმყოფებოდნენ სსრკ-ის ყოფილი პრეზიდენტი მიხეილ გორბაჩოვი ქალიშვილ ირინასთან ერთად, აშშ-ის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი რუსეთის ფედერაციაში ჯეიმზ კოლინზი, იმდროინდელი კულტურის მინისტრი მიხეილ შვიდკოი, მოსკოვის მთავრობის კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარე იგორ ბუგაევი და სხვები.

ამჟამად ვანდალიზმისაგან დასაცავად ძეგლი არმატურით არის დამაგრებული, ხოლო ცოტა მოშორებით დაცვის ჯიხური დგას.

## აღწერა
ბრინჯაოს სკულპტურული კომპოზიცია „გზა იხვის ჭუჭულებს!“ ქვით მოპირკეთებულ ბილიკზე დგას და ცხრა ფიგურისაგან შედგება. დედა იხვი მალარდი და რვა ჭუჭული: ჯეკა, კეკა, ლეკა, მეკა, ნეკა, კვეკა, პეკა და კვაკა. ძეგლი რუსეთის ფედერაციისა და ამერიკის შეერთებული შტატების შერიგების ერთგვარ სიმბოლოს წარმოადგენს.

## სქოლიო
კატეგორია:მოსკოვის ძეგლები
სადაფლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სადაფლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სადაფლი  — სოფელი  აზერბაიჯანში, გობუსტანის რაიონი
*სადაფლი    — სოფელი  აზერბაიჯანში, ევლახის რაიონი
რუსთამლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რუსთამლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*რუსთამლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ევლახის რაიონი
*რუსთამლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, საბირაბადის რაიონი