open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქუჯის მთავარანგელოზის სათემო ხატი

**ქუჯის მთავარანგელოზის სათემო ხატი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქუჯის აღმოსავლეთით, მაღალ გორაზე. ხატის კომპლექსში შედის საბრო, საზარე, საკვირაო, ბეღელი, საჯარე, სალუდე და დარბაზი. საბერე გეგმით წაგრძელებული სწორკუთხედის ფორმის, ფიქლის ქვისაგან მშრალად ნაგები შენობაა, მას სამხრეთ-დასავლეთ მხარეს დარიფანი აქვს მოწყობილი. დარიფანის ცალფერდა გადახურვა საბეროს გრძივი კედლების წინწამოწეულ ნაწილებს და ორ ხის ბოძს ეყრდნობა. დარიფანი წინიდან რიყის ქვის დაბალი კედლითაა შემოზღუდული. ეს ე.წ საჯარვა, რომელიც დარიფანს ხუთსაფეხურიანი ქვის კიბით უკავშირდება, საბეროს ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში ბუხარია. დასავლეთ კედლის გასწვრივ ქვის სკამებია. დასავლეთ კედლის გასწვრივ ქვის სკამებია მოწყობილი. სათავსს ორფერდა სახურავი აქვს. საზარე გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ფიქლის ქვით, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, კარი თაღოვანია. კარის თავზე მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ინტერიერში ჩრდილოეთ კედელზე განჯინის მსგავსი მინაშენია. მის ზემოთ კედელში ნიშია, ნიშის ზემოთ - თარო.

აღმოსავლეთ კედელში ერთიმეორის ზემოთ ორ-ორი სარკმელია გაჭრილი. ქვედა ორი ოთხკუთხაა, ზედა ორი - თაღოვანი. სათავსი ისრული კამარითაა გადახურული. შენობას საფეხუროვანი ორფერდა გადახურვა აქვს. საზარის ჩრდილ-აღმოსავლეთით საკვირაოა - სასანთლე კოშკი. იგი ფიქლის ქვით მშრალად ნაშენი, გეგმით კვადრატულ მასიური ნაგებობაა, რომელსაც დასავლეთით მცირე ნიში აქვს. ბეღელი მდებარეობს საკვირაოს ზემოთ, ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ნაგებია ფიქლის ქვით. გეგმით კვადრატულია. კედლები კირითაა შელესილი. კარი აღმოსავლეთ კედლეშია. კარის ზემოთ ფიქლის თაროა. გადახურულია ფიქლის ორფერდა საფეხიროვანი სახურავით. საჯარე ფიქლის ქვის მშრალად ნაშენი ნაგებობაა. მდებარეობს ბეღლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სანახევროდ დანგრეულია. კარი სამხრეთ კედელში აქვს. სათავსის შუაში ფიქლით ნაშენი კერაა, რომლის ირგვლივ ხის სკამებია. გადახურვა ორფერდაა. საჯარის მახლობლად გეგმით ოთხკუთხა, ფიქლით ნაშენი დარბაზის ნანგრევებია. დარბაზის და საჯარის მახლობლად სალუდეა -  ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა და სანახევროდ დანგრეული ნაგებობა. შესასვლელი მას სამხრეთიდან აქვს. სათავსის შუაში ქვის კერა ყოფილა მოწყობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ლომისის ახალი ეკლესია

**ლომისის ახალი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო მლეთის განაპირას, ჩრდილოეთით, აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. ეკლესია „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპისაა (13,6 x 12 მეტრი), ნაშენია თლილი ქვით. აქვს ორი თაღოვანი შესასვლელი - დასავლეთით (გაუქმებულია) და სამხრეთით. ჯვრის ოთხივე მკლავი სწორკუთხაა, გადახურულია ცილინდრული კამარით. გუმბათი ეყრდნობა ჯვრის მკლავების გადაკვეთის კუთხეებზე გადაყვანილ საბჯენ თაღებს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის რვაწახნაგა ყელზე გადასვლა განხორციელებულია აფრებით. გუმბათის ყელში რვა თაღოვანი სარკმელია, საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში - ორი თაღოვანი და ერთი მრგვალი სარკმელი, თითო თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ და ჩრდილო მკლავების ღერძებზეა. საკურთხეველი ეკლესიის იატაკის მიმართ ერთი საფეხურით ამაღლებულია. ეკლესია შიგნით და გარეთ შეთეთრებულია. ფასადები სადაა. სამხრეთ კარის თავზე სწორკუთხა შეღრმავებაა, რომელშიც ჯვარია გამოსახული. ლავგარდანი თლილი ქვისაა, მის პროფილს თარო და ლილვი შეადგენს. რვაწახნაგა გუმბათის ხის პირამიდული სახურავი შემოლესილია თუნუქით. ეკლესიის დასავლეთით, 10 მეტრზე დგას თლილი ქვით ნაგები ორსართულიანი სამრეკლო. სამრეკლოს ქვედა სართული კვადრატული გეგმის კამაროვანი სადგომია, ზედა - ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი თაღებით შექმნილი და პირამიდული სახურავით დასრულებული ფანჩატური.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
გრიგოლ ისაკაძე

**გრიგოლ (გურამ) ისაკაძე** (დ. 22 ივნისი, 1953)  —  ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1976-1990 წლებში იყო თბილისის კონსტანტინე ლესელიძის სახელობის სამხედრო სკოლა-ინტერნატის, თბილისის სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის მასწავლებელი, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის ლაბორანტი, ლაბორატორიის გამგე, ასისტენტი.  1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*გრიგოლ (გურამ) ისაკაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1953
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
შარახევის ღვთისმშობლის ეკლესია

**შარახევის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარახევში, მდინარე შარახევის მარჯვენა ნაპირზე. ნასოფლარ ევედრეულების ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩამოქცეულია კამარა, დანგრეულია კონქისა და კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე. თაღოვანი სარკმელია, მის სამხრეთით - ღრმა სწორკუთხა ნიში, შემორჩენილია კონქის თაღის სამხრეთის ქუსლი, რომელიც შირიმის მარტივი პროფილის იმპოსტს ეყრდნობა. ეკლესია შიგნით და გარედან შელესილია. ნანგრევებში შერეულია გვერდებაკეცილი ბრტყელი კრამიტის ნატეხები. ეკლესიასთან ახლოს სამაროვანია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კუჭეჭის სამაროვანი

**კუჭეჭას სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა ნაპირას, ფერდობ ადგილ საყდართგორაზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. სამაროვანზე, გეგმით სწორკუთხა, რვა აკლდამაა. მათი გვერდითი კედლები მორკალულია და ბრტყელი, სიპი ქვებით შედგენილი გადახურვა აქვთ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ქვემო ხორხის კოშკი

**ქვემო ხორხის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ხორხის განაპირას, აგებულია lX-X საუკუნეებში. კოშკი ზურგიანია (4,4 x 3,7 მეტრი), ნაგებია დიდი და საშუალო ზომის ლოდებით (კირის ხსნარზე), რიგების სწორხაზოვნების დაცვით. შემორჩენილი 3 სართული (სიმაღლე 7 მეტრი) ზემოთკენ ვიწროვდება. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, მიწიდან 3,65 მეტრ სიმაღლეზე. კარი სწორკუთხაა, გადახურულია ლოდით. პირველი სართული ნანგრევებითაა ამოვსებული. შემორჩენილია მეორე და მესამე სართულების გადახურვის ქვის ფილები, რომლებშიც ასაძრომი ხვრელებია დატანებული. გარედან, კარის ღიობის ქვემოთ, შემორჩენილია ბაქნის საბჯენი ორი კონსოლი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
საღმრთო გუდანის ჯვარი

**საღმრთო გუდანის ჯვარი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდანის ჩრდილო - აღმოსავლეთით, 200 მეტრზე. იგი აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს – ძველი საკულტო ნაგებობების შემორჩენილ საძირკველზე. შედგება ფიქლით ნაგები და ერთმანეთზე მიდგმული ოთხი სწორკუთხა ნაგებობისგან. ჩრდილო–დასავლეთით ბეღლის კარია. შესასვლელი მას აღმოსავლეთიდან აქვს. შიგნით აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებს ფიქლის ქვის ჩამოსაჯდომი გასდევს. ბეღლის კარს დასავლეთიდან პატარა ორსართულიანი ნაგებობა ბეღელი ეკვრის. მისი I სართული უსარკმლო ოთახია, რომელსაც შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. II სართულის შესასვლელი აღმოსავლეთ კედელშია გაჭრილი. ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა სარკმელია. სათავსის შუაში შემორჩენილია კერის რამდენიმე ფიქლის ფილა. კერაზე ჩამოშვებულია ქვაბის ჩამოსაკიდებელი ჯაჭვი. კედლებთან ხის სავარძლები დგას. თუნუქის ორფერდა სახურავი და სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზეა მოწყობილი. ჩრდილოეთის ფასადზე, შესასვლელის თავზე, ვინმე ვასო ბურდულის მიერ ამოკაწრული წარწერაა: „მე ავაშენე და ხალხს დარჩეს.“ ბეღლის კარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეზე მიდგმულია ორსართულიანი, მოგრძო შენობაა. I სართულს ჩრდილოეთით შესასვლელი და ერთი სწორკუთხა სარკმელი აქვს, აღმოსავლეთით ბუხარი და ერთი ნიში. მიწურ იატაკზე კერაა მოწყობილი. ამ სართულზე, რომელსაც სადიასახლისოს უწოდებენ, ქალები არ დაიშვებოდნენ და მამაკაცები „დიასახლისობდნენ.“ II სართულს შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. ჩრდილოეთ კედელში სარკმელია, სამხრეთისაში - ორი კარი, მათ შორის მარჯვენა სამხრეთიდან მიშენებულ პატარა სათავსში გადის, რომელსაც დამოუკიდებელი შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. საღმრთო გუდანის ჯვარი ხევსურეთის ყველაზე მნიშვნელოვანი სალოცავი იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
შარმიანის ცეცხლისჯვრის ეკლესია

**შარმიანის ცეცხლისჯვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარმიანის განაპირას, ფერდობზე. თარიღდება X საუკუნით. ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან თანადროული, ორსართულიანი მინაშენი ეკვრის. ორივე ნაგებობა აგებულია მუქი ღვინისფერი თლილი ქვის კვადრებით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და მინაშენის გადახურვა, ლავგარდანი და მინაშენის სართულშუა გადახურვა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან. მინაშენის მეორე სართულიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა, სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ერთადერთი, შიგნით ბრტყლად გადახურული და გარედან თაღოვანი სარკმელია, რომელსაც საფეხუროვანი ძირი აქვს. სარკმლის მარჯვნივ მარტივი ჯვარია ჩაკვეთილი. სარკმლის ქვემოთ დგას სწორკუთხა ტრაპეზი, რომლის ორივე მხარეს ორსაფეხურიანი თაროა.

სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში ორ-ორი ნიშია. ჩრდილოეთისაში — ერთი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე 2.5 მეტრ სიმაღლეზე შემორჩენილია თაღის საყრდენი თითო კონსოლი. მინაშენი  სიდიდით თითქმის ეკლესიის ტოლია და მას გადაბმული წყობით უკავშირდება. I სართულის შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილსია გაჭრილი. კარი სწორკუთხაა, გადახურულია თხელი არქიტრავის ქვით. კარის წინ კიბის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. სამხრეთით და აღმოსავლეთით თითო დაბალი სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ჩაშლილია. სართულშუა გადახურვის საყრდენი ქვის თარო ინტერიერის მთელ პერიმეტრზეა შემორჩენილი. II სართულის სამხრეთ კედელში სწორკუთხა კარია. შენობის ჩრდილოეთ კედელი გარედან მიწაყრილითაა დაფარული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
კუჭეჭის მეორე ეკლესია

**კუჭეჭას მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭასთან ახლოს, მთის წვერზე. ეკლესია დარბაზულია. შემორჩენილია შირიმის თლილი კვადრებით ნაგები კედლების ნანგრევები. ეკლესიის ჩრდილოეთით, 50 მეტრზე დგას სპილენძის აჟურული გუმბათით გადახურული სალოცავი ნიში. იქვეა ამჟამად მოქმედი საჯარე, რომელსაც პატარა სასანთლე ნიშები აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კუჭეჭის პირველი ეკლესია

**კუჭეჭას პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭის სამხრეთით, 1 კილომეტრზე. ძეგლი განეკუთვნება XIX საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. კარს ხის ბრტყელი გადახურვა აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ფართო პარალელურწირთხლებიანი სარკმელია, რომლის მარჯვნივ კვადრატული ნიშია. აფსიდის კედლები დარბაზის გრძივ კედლებს მხრების გარეშე ერწყმის. ჩრდილოეთ კედელში ერთი ღრმა ნიშია. ეკლესია შიგნით ცილინდრული კამარითაა გადახურული, გარედან კი ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
კიტოხის მემორიალი

**კიტოხის მემორიალი** — არქიტექტურული ძეგლი (მემორიალი), რომელიც მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა უკვდავსაყოფად შექმნეს. ისტორიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კიტოხის ცენტრში მდებარეობს. რკინის ორმეტრიან კვარცხლბეკზე აღმართულია რკინის ობელისკი, რომელზეც დამაგრებულია მარმარილოს დაფა წარწერით:„1941-45. დიდება გმირებს, რომლებიც დაეცნენ სამამულო ომის ფრონტებზე სამშობლოს ღირსებისათვის და გამარჯვებისთვის ბრძოლებში.“

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
შარახევის წმინდა მარინეს ეკლესია

**შარახევის წმინდა მარინეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარახევის განაპირას ჩრდილო - აღმოსავლეთით, განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზული. ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდანაა. ორივე კარი შიგნით თაღოვანია, გარედან - არქიტრავული. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროებული სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კისტანის ცხრაძმათ კოშკი

**კისტნის ცხრაძმათ კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისტანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ნასოფლარ ჭეჭყეთის დასავლეთიით, კლდოვანი მთის კალთაზე. ძეგლი განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული, სართულშუა გადახურვა კი ჩაქცეულია. კედლებში შემორჩენილია ხის კოჭების ბუდეები. კოშკს შესასვლელი I სართულზე სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელი მიწიდან 2 მეტრ სიმაღლეზეა. კარი დასრულებულია ნახევარწრიული თაღით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფურია. II სართულის აღმოსავლეთ კედელშიც კარია გაჭრილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ქვეშეთის კოშკი

**ქვეშეთის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით 5-6 კილომეტრზე მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4 x 5,75 მეტრი, სიმაღლე 11,3 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია სამი სართული და მეოთხე სართულის დასაწყისი. კოშკის ქვედა ნაწილი მასიურია, შესასვლელი სწორ (სამხრეთ) კედელშია, მიწის დონიდან 3,2 მეტრზე. კარს წირთხლებში საურდულე ხვრელები აქვს. შესასვლელის ზემოთ მეორე და მესამე სართულზე, თითო ვიწრო, ზემოთ შევიწროებული სარკმელია. კოშკს სათოფურები არ აქვს. სართულშუა გადახურვა ქვის ბრტყელი ფილებისაა. სართულები ერთმანეთთან დაკავშირებული იყო იატაკში მოწყობილი ხვრელებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჯაღმიანთ ეკლესია

**ჯაღმიანთ ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შარმიანის ჩრდილო-დასავლეთით 0,7 კილომეტრზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. 

ეკლესიას განივი ფასადების ზედა ნაწილები და სახურავის საფარი ჩამოშლილი აქვს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული რუხი ფერის ქვითა და კირის დუღაბით. შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუაშია. კარს ორივე მხრიდან თარაზული გადახურვა აქვს. ეკლესია უაფსიდოა. სწორკუთხა საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ზემოთკენ შევიწროებული სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. ერთი სწორკუთხა სარკმელია სამხრეთით, შესასვლელის თავზე, სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. შიდა სივრცე შემაღლებულ პროპორციებშია გადაწყვეტილი. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე შემორჩენილია მოყვითალო ფერის ბათქაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საღვთის ეკლესია

**საღვთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან ჩრდილოეთით, 5-6 კილომეტრზე, მდინარე ხადისწყლის ზედა ნაწილში, ქალაქეთად წოდებულ ადგილზე. ამჟამად სვიანაძეების სამლოცველოა. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შესაძლოა აგებულია ადრე აქ არსებული ეკლესიის ადგილზე. ინტერიერში, სამხრეთ კედლის წარწერის თანახმად, 1846 წელს, სვიმონ მღვდელს ეკლესია შეუკეთებია და შეულესავს. აქვეა დაზიანებული ნუსხური წარწერის ფრაგმენტებიც. ეკლესია დარბაზულია (3,6 x 2,25 მეტრი), უაფსიდო. ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვითა და ფიქლით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ზემოთ ვიწროვდება და ბრტყლადაა გადახურული. აღმოსავლეთ კედელში ვიწრო, ზემოთ  შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედლის მთელ სიგრძეზე, ქვის თაროა. სამხრეთ კედელში ორი მცირე ზომის ნიშია. დასავლეთ კედელში - ერთი, შიგნით სამლოცველო კამარითაა გადახურული. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის წყობაში ზოგან ჩართულია თაღების მწკრივით დამუშავებული ძველი ეკლესიის ლავგარდნის ქვები. შენობას ფიქლის ორფერდა სახურავი აქვს. ეკლესიის დასავლეთით, ხევის პირას, შემორჩენილია ზურგიანი კოშკის საძირკველი და 2,5 მეტრი სიმაღლის კედლის ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აკამათის ნასოფლარი

**აკამათის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კუჭეჭის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ტყიან ფერდობზე. იგი განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ნასოფლარი შედგება გეგმით სწორკუთხა თოთხმეტი ნასახლარისაგან. შენობები გეგმით სწორკუთხაა და ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. ნასოფლარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ნაციხარია. შემორჩენილია კოშკისა და გალავნის ნანგრევები. ნაციხრის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 4 მეტრზე შენობის კედლებია შემორჩენილი. ნაციხრის სამხრეთით ხატის ნანგრევებია, ნასოფლარის აღმოსავლეთით, 500 მეტრზე, სარანაულთა ნასახლარი და ნაწისქვილარია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გუდანის მეორე საცხოვრებელი სახლი

**გუდანის მეორე საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გუდანში. სახლი ეკუთვნის მინდია ჭინჭარაულს, თარიღდება XIX საუკუნის მიწურულით. ნაგებობა ტერასულ-ბანურია. აგებულია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. ტიხრები წნულისგანაა დამზადებული. საფასადე კედლების ნაწილი და ტიხრები შელესილია ნაკელნარევი მიწით. აღმოსავლეთით და დასავლეთით აქვს თითო მინაშენი.

სახლი არის ორსართულიანი. სართულშუა გადახურვა და სახურავი გამართულია ხის კოჭებზე, რომლებიც ხის სვეტებსა და ქვის სწორკუთხა ბოძს ეყრდნობა. შესასვლელი არის სამხრეთის დახურული დერეფნიდან. დერეფანი ორადაა გაყოფილი. მის ერთ მხარეს ცხენების სადგომია, მეორე მხარეს კი ხარების. დახურული დერეფნის წინ ხისსვეტებიანი და ფილაქნის იატაკიანი ღია დერეფანია. დახურული დერეფნის კარის გასწვრივ გაჭრილია საცხოვრებელში შესასვლელი. თითო კარია შინას აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებშიც. კარი ხის ჩარჩოშია ჩასმული. შინას მარჯვენა ნაწილში საძროხეა, ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში - სახბორე, ხოლო სამხრეთ- დასავლეთ ნაწილში საცხოვრებელია. საცხოვრებლის ცენტრალურ ნაწილში ფიქლის ფილებით ნაწყობი კერაა. ქარაპანის, შიდა ეზოს და საძროხის იატაკი ფილაქნისაა. საცხოვრებელს მიწური იატაკი აქვს.

მეორე სართულის წინ პირველი სართულის ბანია. ჭერხო მამაკაცთა საძინებელი იყო, იყენებდნენ საოჯახო ინვენტარის შესანახადაც. მოგვიანებით მის სამხრეთ ნაწილში წნული ტიხრებით მოუწყვიათ პატარა ოთახი, რომელიც ბანზეა გადასული და სამხრეთ კედელში ორი სარკმელი აქვს. ჭერხოს ჩრდილო-დასავლეთ კუთხესთან გარედან პატარა ფარდულია მიშენებული. შინა და ჭერხო ერთმანეთთან დაკავშირებულია საძრომი ხვრელით. ადიოდნენ მისადგმელი კიბით. ჭერხოს ბანზე კალო და სამი მხრისან კედლებით შემოსაზღვრული ფარდულია, სადაც ინახებოდა საქონლის საკვების მარაგი და სამეურნეო იარაღი.

აღმოსავლეთ მინაშენის პირველი სართული სწორკუთხაა, მეორე სართული გაცილებით გრძელი. პირველი სართულის სამხრეთ კედელში შესასვლელი და ერთი პატარა სარკმელია. მეორე სართული გატიხრულია სამ სათავსად, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია კარით. ყველა სათავსს აღმოსავლეთით თითო სარკმელი აქვს. სამხრეთ კედელში გაჭრილი კარი წინგარდაზე გადის. მინაშენის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეს გარედან პატარა ფარდული ეკვრის. დასავლეთ მინაშენი ერთსართულიანიადა ორი ოთახისგან შედგება. სახლის მოსაზღვრე ოთახი გრძელია, მოერე ოთახი შუაზე გადატიხრულია. ორივე ოთახში შესასვლელი სამხრეთიდანაა., ღია დერეფნიდან. მინაშენების ოთახებს იყენებდნენ საცხოვრებლად და სამეურნეო საჭორებისათვის.

სახლის წინ 5 მეტრზე, დგას მთის ფერდობში შეჭრილი პატარა სამეურნეო ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთიდან პატარა, კვადრატული შესაძრომი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ქობთციხე

**ქობთციხე**, *ქვაბციხე* — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთთან ახლოს, მდინარე ხადისწყლის ხეობაში, ყველაზე ვიწრო ადგილას. განკუთვნილი იყო მთაში მიმავალი გზის დასაცავად. განეკუთვნება XVII საუკუნეს. ეს ორიგინალური სათავდაცვო ნაგებობა მაღალი, შვეული კლდის ძირზე მიშენებული, 7-8 მეტრი სიმაღლის კედელია, რომელსაც ბოლოები მომრგვალებული აქვს და სიმაგრედაა ქცეული. ციხის სიგრძეა 30 მეტრი, სიგანე კლდის ფორმიდან გამომდინარე იცვლება - ზოგან 1 მეტრია, ზოგან - 3 მეტრი. ციხე სამსართულიანია. პირველ სართულზე კედელი ყრუა. მეორე და მესამე სართულებზე ცალმაგი და ორმაგი სათოფურებია მოწყობილი. მესამე სართულზე სალოდეებიცაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
შატილის მთავარანგელოზის ჯვარი

**შატილის მთავარანგელოზის ჯვარი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ შატილის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ხატის კომპლექსში შედის დარბაზი, დარბაზის კარი და საზარე. დარბაზი ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი. გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომლის კედლებად სამ მხრიდან კლდეა გამოყენებული. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. დაბალი, სწორკუთხა კარის გვერდით პატარა ნიშია, კარის წინ ფიქლის სამსაფეხურიანი კიბეა. დარბაზის წინ დარბახის კარია - შემორჩენილია ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი კედლების ფრაგმენტები. შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. შუაში ფიქლის კერაა. კედლების გასწვრივ ქვის სკამებია. საზარე დგას დარბაზის სამხრეთ კედელთან, ესაა ფიქლის მშრალი წყობით ნაშენი მცირე ზომის კოშკისებრი ნაგებობა, რომელსაც სამხრეთ-დასავლეთით მცირე ზომის თაღოვანი ნიში აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მაგარციხე

**მაგარციხე**, *კოშკი* — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილოეთით, 1.5 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. თარიღდება IX-X საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია (8.2 x 5.7 მეტრი), ხუთსართულიანი. ნაგებია მოზრდილი, ტლანქად დამუშავებული ქვით. კარ-სარკმლის ღიობები გამოყვანილია მოწითალო თლილი ქვით. კოშკის პირველი სართული მიწიდან 6,5 მეტრ სიმაღლეზეა. შესასვლელი გაჭრილია პირველ სართულზე, სწორ კედელში. კარი სწორკუთხაა, გადახურულია მოზრდილი ქვით, რომელზეც მარტივი ჯვარია ამოკვეთილი. გარედან, შესასვლელის ოდნავ ქვემოთ, შემორჩენილია მის წინ არსებული პატარა ბაქნის საყრდენი ორი კონსოლი. კოშკის მომდევნო სართულების სწორ კედელში ერთ ვერტიკალზე განლაგებული თითო სარკმელია. სართულშუა გადახურვა ქვის ფილებისაა, რომლებშიც სართულებს შორის კავშირისთვის ოთხკუთხა ხვრელებია დატანებული. კოშკის მეხუთე სართულის უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია სწორი კედლის მხარეს მოწყობილი აივნის საყრდენი კონსოლების ნაწილები.

## ლიტერატურა
*გვასალია ჯ., გიორგიძე მ., სურამელაშვილი მ., ჭურღულია ლ., ხადის ხეობა, თბ., 1983; 
*ზაქარაია პ., არაგვისა და თერგის ხეობა, თბ., 1972

კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლომისის ძველი ეკლესია

**ლომისის ძველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო მლეთის განაპირას, ჩრდილოეთით, ლომისის გუმბათოვანი ეკლესიის ეზოში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,95 x 5,15 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვითა და ქვიშაქვით. დაზიანებულია: სახურავის ფიქლის საბურავი ჩამოცვენილია, ინტერიერი 1-2 მეტრზე მიწითაა ამოვსებული. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია, კარი არქიტრავიანია. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია. იგი დარბაზისგან განიერი (70 სანტიმეტრი) კედლითაა გამოყოფილი, კედელში გაჭრილია ორი კარი. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ბრტყლად გადახურული სარკმელია, სამხრეთ კედელში - სწორკუთხა ნიში. დარბაზი გადახურულია შეისრული კამარით. ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით. სახურავის კეხზე, აღმოსავლეთით, ქვაში გამოკვეთილი ცხვრის თავი დგას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მიდელაურების ეკლესია

**მიდელაურების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. მდინარე ხადისწყლის მარჯვენა ნაპირზე, ნასოფლარ მიდელაურთკარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,7 x 3,6 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვითა და ფიქლით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია გადახურვა, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. უაფსიდო ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე მაღალი, ერთადერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომელსაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, სწორკუთხა ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილო კედელში - ერთი. ეკლესია შიგნით და გარეთ შელესილია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ორციხის ზედა კოშკი

**ორციხის ზედა კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილო-დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია (5,8 x 4,3 მეტრი), რომლის სწორი კედელი მიმართულია სამხრეთით, მდინარე ხადისწყლის ხეობისკენ. კოშკი ნაგებია მოგრძო ნატეხი ქვით. მისი ზედა ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია სამი სართული და მეოთხის მხოლოდ დასავლეთ კედელი. კოშკის ქვედა ნაწილი ყრუა, შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწიდან 4,5 მეტრზე. კარის ღიობი მუქი ღვინისფერი თლილი ქვებითაა გამოყვანილი. კარის ზღუდარზე პატარა, ბოლოებგაშლილი ჯვარია ჩაკვეთილი. ოვალური ფორმის პირველი სართულის უმეტესი ნაწილი ნანგრევებითაა ამოვსებული. მეორე და მესამე სართულები სწორკუთხაა. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში პატარა სწორკუთხა სარკმელია, დანარჩენ კედლებში - კვადრატული ნიშები. მესამე სართულის სამხრეთ კედელში სარკმლის ქვედა ნაწილია შემორჩენილი. სართულები გადახურულია ქვის ფილებით, რომლებშიც ასაძრომი ხვრელებია მოწყობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ორციხის ქვედა კოშკი

**ორციხის ქვედა კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს ჩრდილო-დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის კალთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი სწორკუთხაა (4,6 x 4,2 მეტრი), ნაგებია კლდის ქვით. შემორჩენილია სამი სართული (სიმაღლე 11,2 მეტრი). კოშკის ქვედა ნაწილი ყრუა, შესასვლელი პირველ სართულზეა, სამხრეთით, მიწიდან 3,2 მეტრ სიმაღლეზე. კარი ოთხკუთხაა. სართულის დანარჩენ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. მეორე სართულს სამხრეთით სარკმელი და ერთი სათოფური აქვს. აღმოსავლეთ კედელში - ორი სათოფური, დასავლეთისაში - სამი. მესამე სართულის ჩრდილო კედელში ერთი სათოფურია, აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში - ორ-ორი, ხოლო დასავლეთისაში - სამი. ჩრდილო კედელზე შემორჩენილია ნისკარტისებრი სალოდის ქვის კონსოლი. სართულები ერთმანეთს ოთხკუთხა საძრომებით უკავშირდებოდა. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ფიქლის დიდი ფილების ნაწილები, რომლებიც კედლებიდან კონსოლისებურადაა გამოშვერილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ფხოვლის ციხე

**ფხოვლის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის ყოფილი სკოლის ეზოში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია დიდი ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები კედლის მცირე ნაწილი. ციხის გეგმა არ იკითხება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კონსტანტინე კაპანაძე

**კონსტანტინე კაპანაძე** (დ.   1 ნოემბერი, 1948) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული საზოგადოებრივ მეცნიერებათა აკადემია. 1966-1989 წლებში იყო თბილისის №2 მექანიკური ქარხნის მუშა, საქართველოს ალკკ თბილისის ისნის რაიკომის პირველი მდივანი, საქართველოს კპ თბილისის სამგორის რაიკომის პირველი მდივანი, საქართველოს კომუნისტური  პარტიის ცენტრალური კომიტეტის მრეწველობისა და ტრანსპორტის განყოფილების, სოციალურ-ეკონომიკური განყოფილების გამგე, 1990 წლიდან იყო საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის მდივანი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*კონსტანტინე კაპანაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1948
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კ
ფხოვლის ქვაშვეთის ეკლესია

**ფხოვლის ქვაშვეთის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის ტერიტორიაზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით — აქა-იქ სწორხაზოვნად გამავალი რიგების გამოყვანით. დაზიანებულია: სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი დანგრეულია, დანარჩენი კედლები დაახლოებით 2.5–3 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ჩრდილოეთ ფასადი თითქმის მთლიანად მიწითაა დაფარული. ინტერიერი დაახლოებით 1 მეტრის სიმაღლეზე ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვითა და მიწით. ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ნალისებრი თაღითაა გადახურული. აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომელშიც სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის გადახურვა და მის ზემოთ კედლის დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია. სარკმლის სამხრეთით ერთი ოთხკუთხა ნიშაა. აფსიდი დარბაზისაგან მხრებითაა გამოყოფილი. დასავლეთ კედელში, შემოსასვლელის ზემოთ, შემორჩენილია სარკმლის წირთხლების მცირე ნაწილი და რაფა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მუკუზნის წმინდა გიორგის ეკლესია

**მუკუზნის წმინდა გიორგის ეკლესია**, *მჭედლიანთ საყდარი* — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუკუზნის დასავლეთით, 1,5 კილომეტრზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (6,95 x 5,3 მეტრი) ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით, დაზიანებულია: მთლიანად ჩამოშილილია კრამიტის საბურავი და ლავგარდანი, შიგნით აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს მთელ სიმაღლეზე ღრმა ბზარები დაუყვება, დაბზარულია კამარა და კონქი, ფასადებზე აქა-იქ ჩამოცვენილია საპირე ქვები. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარის ნაწილი ჩამონგრეულია, ეკლესიის დარბაზი მოკლეა. აღმოსავლეთით დასრულებულია ღრმა, ოდნავ შებრტყელებული აფსიდით, რომელსაც შიგნიდან გარეთკენ თანდათან დავიწროვებული, თაღოვანი სარკმელია  გაჭრილი, აფსიდის გვერდებში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხეველი დარბაზისაგან მოკლე მხრებითაა გამოყოფილი, აფსიდა კონქითაა გადახურული. რომლის ნახევარწრიული თაღი თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით.  დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო თაღოვანი, შიგნიდან გარეთ დავიწროვებული სარკმელია. დასავლეთ კედელში სარკმელის ქვემოთ, ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშაა. იატაკი მიწატკეპნილია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გურამ კანკავა

**გურამ კანკავა** (დ. 10 ნოემბერი, 1928, თბილისი — გ. ნოემბერი, 1992, იქვე)  — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგი, პოლიტიკოსი. 

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. პუბლიცისტურ წერილებს აქვეყნებს 1955 წლიდან. 1953-1959 წლებში იყო საქართველოს განათლების მუზეუმის მუშაკი, გაზეთ  „ზარია ვოსტოკას“, გამომცემლობა „საქმედგამის“ რედაქტორი. 1959 წლიდან საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტის მეცნიერ-თანამშრომელი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი.1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,  ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 

## რესურსები ინტერნეტში
*გურამ კანკავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
მიდელაურების ციხე

**მიდელაურების ციხე**, *კოშკი* — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოროღოს სამხრეთით, 0,7 კილომეტრზე. ნასოფლარ მიდელაურთკარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება X-Xl საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4,8 x 6,9 მეტრი), ნაგებია დიდი ზომის (ზოგიერთი ქვის სიგრძე 2 მეტრს აღწევს), ერთმანეთს კარგად მორგებული, ზედაპირმოსწორებული ქვებით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ 6 მეტრ სიმაღლეზე. კოშკის სწორ (სამხრეთ) კედელში, მიწიდან 2,5 მეტრ სიმაღლეზე, წყობის ერთ-ერთ ქვაზე, რომელზეც ასომთავრული წარწერის ნაწილია შემორჩენილი, დაბალი რელიეფით გამოსახულია ადამიანის ორი სქემატური სახე (მზისა და მთვარის სიმბოლოები), რომლებიც ერთმანეთს მშვილდისებრი ფორმის რკალით უკავშირდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბაგრატ გაგნიძე

**ბაგრატ გაგნიძე** — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, ზაგრები, ხორვატია, 71 კგ), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2018, სკოპიე, ჩრდილოეთ მაკედონია, 71 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაგრატ გაგნიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
იოსებ კასრაძე

**იოსებ (სოსო) კასრაძე** (დ.  22 აპრილი, 1947)  — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1970-1980 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ანსამბლ „ოროველას“ სოლისტ-ინსტრუმენტალისტი, ქარელის რაიონის სოფელ აბანოს დოლომიტების წარმოების საექიმო პუნქტის გამგე, ანსამბლ „ოროველას“ მხატვრული ხელმძღვანელი, 1980-1988 წლებში იყო თბილისის ნიკოლოზ კახიანის სახელობის საავადმყოფოს ექიმი-ორდინატორი, 1988 წლიდან კი ამავე საავადმყოფოს განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“,   ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*იოსებ  კასრაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1947
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია

**ფხოვლის ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოვლის მახლობლად. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის ნაგებობაა. შენობის გეგმა ჯვარისებრია. აღმოსავლეთ მკლავი მხოლოდ აფსიდს მოიცავს დანარჩენი მკლავები სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ მკლავებში სიღრმით თანაბარია და გვერდითებზე ოდნავ ღრმაა, რის გამოც აღმოსავლეთ-დასავლეთ ღერძი ოდნავ ჭარბობს სამხრეთ-ჩრდილოეთ ღერძს. გარედან ოთხივე მკლავს სწორკუთხა მოხაზულობა აქვს. ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის და ნატეხი ქვით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. აგურითაა ნაწყობი გუმბათქვეშაა საბჯენი თაღები, სარკმელთა დიდი ნაწილი - გადახურვირთურთ. შიგნით კედლები შელესილი ყოფილა, ხოლო გარედან — შებათქაშებული. ძლიერაა დაზიანებული: დანგრეულია ოთხივე მკლავის გარეთა კედლბის (განსაკუთრებით სამხრეთ მკლავის) ზედა ნაწილები, მონგრეულია (მთელ  სიმაღლეზე) გუმბათის ყელის ჩრდილოეთ ნაწილი, სამხრეთ შესასვლელის თავზე ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: დასავლეთ და სამხრეთ მკლავების ცენტრში. დასავლეთ კარი თარაზულადაა გადახურული . სამხრეთისა გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნით - სწორკუთხა. საკურთხევლის აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა. აფსიდში ისრულთაღვანი სარკმელია გაჭრილი, რომლის ჩრდილოეთით ერთი შეისრულთაღოვანი ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ წყობიდან შვერილი აგურების ორი რიგით გამოყვანილია 20 სანტიმეტრიანი სიგანის თარო, რომელიც აფსიდის წინ, დაახლოებით 0,7 მეტრზე. აგებულია აგურის კანკელი - შუაში აღსავლის კარით. მეორე კარი კანკელის ჩრდილოეთ ბოლოშია მოწყობილი. კარის წინ, ჩრდილოეთ მკლავის აღმოსავლეთ კუთხე ოდნავ მომრგვალებულია. სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ მკლავებში თითო ისრულთაღოვანი სარკმელია. 

გუმბათის ყელი შიგნიდან მრგვალია, ხოლო გარედან რვაწახნაგოვანი. იგი ეყრდნიობა ოდნავ შეისრული ფორმის ოთხ საბჯენ თაღს, თაღები - მკლავების გადაკვეთით შექმნილ ოთხ კუთხეს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან კედლის მნიშვნელოვანი ნაწილი, ლავგრანდინის მხოლოდ ნაწილია შემორჩენილი. გუმბათის ყელის წრიულ საფუძველზე გადასვლა აგურით ნაწყობი აფრების საშუალებით განხორციელებული. გუმბათის ველში ოთხი თაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. გარედან გუმბათის ყელი დასრულებულია საფეხუროვანი ლავგრანდით, რომელიც შედგება ჩვეულებრივად დაწყობილი და კუთხით შვერილი აგურის რიგების მონაცვლეობით. ანალოგიურად გამოყვანილი ლავგარდნით ყოფილა დასრულებული ეკლესიის კედლებიც (მცირე ნაწილი შემორჩენილია დასავლეთ მკლავის დასავლეთ კედელზე). გუმბათი გადახურულია პირამიდული ფორმის სახურავით. დასავლეთ ფასადის კარის არქიტრავზე გამოსახულია გეომეტრიული სახეები (სამკუთხედები, წრეები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯაბა გეთიაშვილი

**ჯაბა გეთიაშვილი** (დ. 29 ივნისი, 1982, ახაშენი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), მსოფლიო არაოფიციალური ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, მანჩესტერი, ინგლისი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2006, გოდი, უნგრეთი, 70 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინეტრნეტში 
* ჯაბა გეთიაშვილი  — ქართული  სპორტი 

კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
კატეგორია:დაბადებული  29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1982
გურამ გიგოლაშვილი

**გურამ გიგოლაშვილი** (დ. 8 აგვისტო, 1974, იყალთო, თელავის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (1999, როშფორი, ბელგია, 55 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (1998, კაირო, ეგვიპტე, 55 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გურამ გიგოლაშვილი  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1974
ქვეშეთის ციხე-სახლი

**ქვეშეთის ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშეთიდან 0,5 კილომეტრზე, მდინარეების — არაგვისა და სონჩოსხევის შესართავთან. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ციხე-სახლი (10,45 x 7,4 მეტრი), ორსართულიანია, ნაგებია კლდის ქვით. სართულშუა გადახურვა და სახურავი ჩაქცეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 8,6 მეტრია. პირველი სართულის შესასვლელი ჩრდილო კედელშია გაჭრილი. კარი სამკუთხა თაღითაა გადახურული. წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. ამავე მხარეს ერთი მაღალი, ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი და ერთი სათოფურია. აღმოსავლეთ კედელში — ერთი სათოფური და ორი სწორკუთხა სარკმელი, სამხრეთ კედელში — ორი სათოფური და ერთი სწორკუთხა სარკმელი, ხოლო დასავლეთისაში — სამი სათოფური და სამი სწორკუთხა სარკმელი. პირველ სართულს (სიმაღლე 4 მეტრი) იყენებდნენ საქონლის სადგომადაც და საცხოვრებლადაც. მეორე სართულზე ჩრდილო კედელში პირველი სართულის მსგავსი შესასვლელია. ამავე კედელში თითო სათოფური და სარკმელია, აღმოსავლეთ კედელში — ერთი სათოფური და ორი სარკმელი, სამხრეთისაში ერთი დიდი და ერთი მცირე სარკმელია, ხოლო დასავლეთ კედელში — სათოფური და ორი სარკმელი. ყველა სარკმელი სწორკუთხაა. მეორე სართული ძალიან მაღალია (4,5 მეტრი), რაც აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის ციხე-სახლებისათვის უჩვეულოა. ამ სართულს ოჯახის წევრთა საცხოვრებლად და სათავდაცვოდ იყენებდნენ. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული, სახურავი ბრტყელი, მიწურბანიანი ყოფილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
რევაზ დავითაძე

**რევაზ დავითაძე**  — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), კახიაშვილის სახელობის ტურნირის გამარჯვებული (2016, თბილისი, საქართველო), 20-წლამდელებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, ტოკიო, იაპონია, 85 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რევაზ დავითაძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
რევაზ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჭინჭარაულების ციხე-სახლი

ტერმინი **ჭინჭარაულების ციხე-სახლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჭინჭარაულების პირველი ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში 
* ჭინჭარაულების მეორე ციხე-სახლი — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში
ჩალაუბნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

**ჩალაუბნის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ახლოს, ნასოფლარ ჩალაუბნის ტარიტორიაზე. იგი ნაგები ყოფილა დიდი ზომის რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. შემორჩენილია ქვების გროვა ეკლესიის გეგმა არ იკითხება

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თენგიზ გაზდელიანი (სპორტსმენი)

**თენგიზ გაზდელიანი** (დ. 10 ოქტომბერი, 1981, ლესემა, ლენტეხის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), შშმ პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 90 კგ), შშ. პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2019, კონსტანცა, რუმინეთი, 90 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* თენგიზ გაზდელიანი  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1981
ლია კაცაძე

**ლია კაცაძე** (დ. 15 მაისი, 1940) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა  ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი.  1982-1990 წლებში მუშაობდა ქ. ქუთაისის 29-ე საშუალო სკოლის მასწავლებლად. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 
## რესურსები ინტერნეტში
*ლია კაცაძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1940
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ჩალაუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის  ჩრდილოეთით, 2-3 კილომეტრზე ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, წყობა ირეგულარულია. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, კარს შიგნიდან ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. გარეთა გადახურვა კი კედლის მნიშვნელოვან ნაწილთან ერთად ჩამონგრეულია, აღმოსავლეთით  ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო, ზემოთკენ შევიწროვებული ბრტყლად გადახურული სარკმელია გაჭრილი. გარედან სარკმელს სამკუთხა ფორმა აქვს. სარკმლის ქვემოთ შემორჩენილია რიყის ქვით ნაგები, კედელზე მიდგმული ტრაპეზის ნაშთი, აფსიდი გადახურულია დაუდევრად ნაწყობი კონქით აფსიდის თაღი ნახევარწრიულია. იგი რიყის წვრილი ქვებითაა ნაწყობი და თაროსებრ იმპოსტებს ეყრდნობა. ჩრდილოეთ კედელში პატარა სწორკუთხა ნიშაა. საკურთხევლის სარკმლის გარდა შიდა სივრცეს კიდევ ერთი, დასავლეთ სარკმელიც აშუქებს, რომელიც საკურთხევლი სარკმლის მსგავსად შიგნით ბრტყლადაა გადახურული, გარედან კი სამკუთხა ფორმა აქვს. ფასადებზე მაღალი ვრუ თაღებია მოწყობილი. სამხრეთ და დასავლეთ ფასადზე თითო თაღია, აღმოსავლეთ ფასადზე კი ორი, რომლებიც სარკმლის გვერდებზე არის განთავსებული. ფასადები დასრულებული ყოფილა რიყის ქვით ნაწყობი ლავგარდნით.

## ლიტერატურა
{{სძა|1-1|223|{სძა|1-1|193|დვალი თ.}}

კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გურო (ნასოფლარი)

**გუროს ნასოფლარი** — ნასოფლარი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, შატილის თემში. მდებარეობს შატილიდან სამხრეთ-დასავლეთით, 7,5 კილომეტრზე. 1926 წელს აღწერის მიხედვით აქ მხოლოდ 20 სული სახლობდა. ძირითადად გოგოჭურების გვარისა. ამჟამად მუდმივი მოსახლეობა არ არის. 1813 წელს ივნისში სოფელ გუროში მეფის რუსეთის ჯარსა და ადგილობრივ მოსახლეობას შორის მოხდა დიდი შეტაკება. ცარიზმის დაპყრობითი პოლიტიკის წინააღმდეგ მებრძოლთ ალექსანდრე ბატონიშვილი ედგა სათავეში. იგი სოფელ შატილში იყო გამაგრებული. სოფელ ლებაისკარში დაბანაკებულმა რუსმა გენერალმა სიმონოვინმა ალექსანდრე ბატონიშვილს წერილი გაუგზავნა და ტყვედ ჩაბარება მოსთხოვა. ბატონიშვილმა გენერალი უპასუხოდ დატოვა. გენერალმა რაზმი შატილისკენ დაძრა. გზა სოფელ გუროზე გადიოდა. ხევსურებმა ქისტების დახმარებით ვიწრო ხეობა გაამაგრეს. მტერს მამაცურად შეებრძოლნენ და დიდი ზარალი მიაყენეს. გამარჯვება რუსეთის ჭარბსა და უკეთ შეიარაღებულ ჯარს ხვდა წილად. გენერალმა სიმონოვინმა შური იძია მოსახლეობაზე და სოფელი გურო მიწასთან გაასწორა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* სოფელი გურო ხევსურეთში — ეროვნული ფოტომატიანე

კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ჭანდრის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

250px|მინი|ჭანდარის წმინდა ბარბარეს სახელობის ეკლესია
**ჭანდრის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭანდრის დასავლეთით 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია  (4 x 3,1 მ). ნაშენია მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვით წყობა ირეგულარულია 2008 წელს თითმის მთლიანად დანგრეული ეკლესია,  ჭანდრის ღვინის  ქარხნის დაფინანსებით აღადინეს (პროექტის ავტორი არქიტექტორი ნ. მინდორაშვილი).  შემორჩენილი იყო: აფსიდის კონქითურთ და სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები. შესასვლელი აღდგენილია  და დასავლეთიდანაა.  აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. მის ღერძზე გაჭრილია გარეთკენ შევიწროებული სწორკუთხა სარკმელი,  რომლის გვერდებზეც  თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. სარკმლის ქვემოთ ქვითკირის ტრეპეზია მიდგმული. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რევაზ კემულარია

**რევაზ კემულარია** (დ. 5 ნოემბერი,  1955)  — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. სხვადასხვა დროს იყო სამედიცინო დაწესებულებების სამკურნალო ფიზკულტურის მეთოდისტი. 1976 წლიდან ეწევა ლიტერატურულ მოღვაწეობას.
1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა — თავისუფალი საქართველოდან“.
## რესურსები ინტერნეტში
*რევაზ კემულარია  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1955
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ლენტეხის ციხე

**ლენტეხის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის დაბა ლენტეხის ტერიტორიაზე, მდინარეებს  ხელედურასა და ლასკადურას ხევებს შორის. 

ციხე აშენებულია კლდოვან ბორცვზე. წაგრძელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ჩრდილო-დასავლეთის მიმართულებით. ბორცვის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ქვედა ნაწილში, ჩანს გალავნის ფრაგმენტები. აქ შედიოდა გარედან ვიწრო, ციცაბო ბილიკი. ბორცვის წვერზე „ზედაციხეა“. მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მრავალი სათავსის ფრაგმენტებია. ზოგიერთ მათგანს შერჩენილი აქვს 1-2 მეტრამდე სიმაღლის კედლები, ციხის ცენტრში არის ქვით ამოშენებული ჭა ან ხარო. ციხე ჩრდილო-დასავლეთით მრგვალი გალავნით მთავრდება. ის ექვსმეტრამდე სიმაღლისაა შემორჩენილი. მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა, ფლეთილი ქვა, მსხვილი ფიქალი და დუღაბის სქელი ფენა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
მურმან ჯგუბურია

**მურმან კონსტანტინეს ძე ჯგუბურია ** (დ. 12 ივნისი, 1938, სოფ. ოქუმი, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 აგვისტო, 2020) — ქართველი პოეტი, მწერალი, მთარგმნელი. 1972 წელს დაამთავრა მოსკოვის პოლიგრაფიული ინსტიტუტი. 1964 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსი, პირველი პოეტური კრებული „ლექსები“ — 1969 წელს. მას ეკუთვნის ლექსების კრებულები: „მდინარის პირა ყანა“ (1977), „შენ იყურები სარკმლიდან ახლა“ (1983), „ლექსები“ (1984), რომანი „ორი თვალი“ (1984), აგრეთვე ივანე ბუნინის ლექსების თარგმანი (კრებული „შემოდგომა“, 1975). მურმან ჯგუბურიას ცალკეული ლექსები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ და პოლონურ ენებზე.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
მურმან
ქვითკირისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი

მინი|წმ. გიორგის ეკლესია
მინი|წმ. გიორგის ეკლესია
მინი|კოშკი
**ქვითკირისწყაროს წმინდა გიორგის ეკლესია და კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვითკირისწყაროს აღმოსავლეთით 2 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია (7,7 x 5 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის, რიყის ქვისა და აგურის შერეული წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდან, ეკლესიაზე მიშენებული კოშკის პირველი სართულიდან აქვს. კარის ტიმპანის ქვაზე ამოკვეთილია ადამიანის სქემატური გამოსახულება. დარბაზისაგან მცირე მხრებით გამოყოფილ ნახევარწრიულ აფსიდში აგურით გამოყვანილი ისრულთაღიანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა ნიშია. ეკლესიას სამხრეთით და დასავლეთით თითო თაღოვანი სარკმელი აქვს, ხოლო ჩრდილოეთით - ტრაპეციული ფორმის ერთი სარკმელი. აფსიდში, სარკმლის ქვემოთ, დგას შაბიამნისფერი ქვიშაქვის ექვსწახნაგა ტრაპეზი, რომელზეც ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. აფსიდის სამხრეთ მხარის გაყოლებაზე მოგვიანებით გაჭრილია პარატა კარი. კარის ტიმპანის ქვაზე ჯვარია გამოკვეთილი. გრძივი კედლების კონსოლებზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით დარბაზის კამარა გამოყოფილია ორ ტოლ ნაწილად. სამხრეთის კონსოლი თარაზულად განლაგებული ოთხი ფესტონითაა შემკული, ჩრდილოეთისა - ვაზის მტევნების გამოსახულებით. დარბაზში შემორჩენილია ქვიშაქვის სანათლავის ნაწილი. წაკვეთილი კონუსის ფორმის, ფოთლოვანი ორნამენტით შემკულ ქვაზე დადგმულია სქელი კვადრატული ფილა, რომლის ზედა სიბრტყეზე რვაქიმიანი ვარსკვლავია ამოკვეთილი, ხოლო კიდეებს მცირე სიღრმის ღარი გასდევს. ფილის ცენტრში პატარა ხვრელია, რითაც სანათლავის ზედა ქვა ქვედას უკავშირდება. აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ზემოთ, ქვიშაქვის ფილაზე გამოსახულია წნული ორნამენტით შემკული მაღალი ჯვარი. ჯვრის სამხრეთის მკლავის ქვეშ, ქვიშაქვის ფილაზე, შემორჩენილია წარწერის ფრაგმენტები. ჯვრის ქვედა მკლავის ბოლოში ცხვრის თავის რელიეფური გამოსახულებაა. დასავლეთის ფასადზე, სარკმლის აქეთ-იქით წყობაში ჩასმულია თითო სწორკუთხა ფილა, რომლებზეც თითო დრაკონის რელიეფური გამოსახულებაა.

სამხრეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში მაღალი თაღოვანი ნიშია (ამოშენებულია). ჩრდილოეთის ფასადს საპირე წყობა თითქმის მთლიანად ჩამოშლილი აქვს. კოშკი ეკლესიაზე სამხრეთიდანაა მიშენებული ისე, რომ მისი ჩრდილო კედელი ეკლესიის სამხრეთ კედელზეა დაყრდნობილი. პირველი სართული ნაგებია რიყის ქვით, ზედა სართულები - აგურით. პირველი სართული, რომელსაც სწორკუთხა კარი დასავლეთიდან აქვს, აგურის ისრული კამარითაა გადახურული. კოშკის ზედა სართულებზე მოხვედრა მხოლოდ ეკლესიის სახურავიდან შეიძლება. მეორე სართული ყრუა, ჩასასვლელი მესამე სართულიდანაა. მესამე სართულის ჩრდილო კედელი თითქმის მთლიანად დანგრეულია; სამხრეთ და აღმოსავლეთ კედლებში ორ-ორი სათოფურია. მეოთხე სართულის ჩრდილო კედელში კარია, დანარჩენ კედლებში - თითო სარკმელი (დასავლეთისა გადაკეთებულია სათოფურად). სართული ისრული კამარით ყოფილა გადახურული. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა, სახურავი - ორფერდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები