არტურ შოპენჰაუერი

**არტურ შოპენჰაუერი** (; დ. 22 თებერვალი 1788, დანციგი (ახლანდელი გდანსკი) — გ. 21 სექტემბერი, 1860 მაინის ფრანკფურტი) — გერმანელი ფილოსოფოსი-მიზანთროპი.

მის ყველაზე ცნობილ ნაშრომს წარმოადგენს „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“  (გერმ.: Die Welt als Wille und Vorstellung), რომელშიც ის განმარტავს, რომ სამყაროს ამოძრავებს მუდმივი დაუკმაყოფილებლობა სურვილისა და მუდმივი ძიება დაკმაყოფილებისა. გააჩნდა რა გავლენა აღმოსავლური აზროვნებისა, ის შენიშნავდა, რომ სიმართლე გაიაზრება ინდური საგების მეშვეობით;  სწორედ ამიტომაც მისი ღვაწლი გამოსავლის ძიებაში მდგომარეობდა ორი მათგანის ვედანტიზმის და ბუდიზმის ნააზრევებში თუ გააზრებაში; მისი რწმენა ტრანსცედენტულ იდეალიზმში გახდა წყარო და მიზეზი მისი ათეიზმისა ისევე, როგორც ქრისტიანული ფილოსოფიის შესწავლისა.

როდესაც იგი 25 წლის იყო, გამოაქვეყნა სადოქტორო დისერტაცია „On the Fourfold Root of the Principle of Sufficient Reason“. მასში განიხილავდა ოთხ გამოკვეთილ ასპექტს, კვლევას, სამყაროს ფენომენალურობაზე, სწორედ ამ მიზეზით შეიძლება ითქვას, რომ განიცდიდა ფენომენოლოგიის გავლენას. მან გავლენა მოახდინა ისეთ მოაზროვნეებზე როგორებიცაა ფრიდრიხ ნიცშე, რიხარდ ვაგნერი, ლუდვიგ ვიტგენშტაინი, ერვინ შრედინგერი, ალბერტ აინშტაინი, კარლ იუნგი, ლევ ტოლსტოი, ზიგმუნდ ფროიდი, სემიუელ ბეკეტი, თომას მანი და სხვა.

თავისი მთავარი შრომა „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“, შოპენჰაუერმა 30 წლის ასაკში დაწერა. 1844 წელს ამ წიგნის მეორე გამოცემა გამოქვეყნდა, განმარტებათა და შენიშვნების ახალი დანართით.

## ცხოვრება 
არტურ შოპენჰაუერი დაიბადა ქალაქ გდანსკში, მშობლებს ერქვათ იოჰანა შოპენჰაუერი და ჰენრიჰ ფლორ შოპენჰაუერი, ორივე მათგანი წარმოადგენდა შეძლებულ გერმანულ პატრიციათა ოჯახს. როდესაც პრუსიის სამეფოს ქალაქი გდანსკი ანექსირებულ იქნა პოლონეთის და ლიტვის გაერთიანების მიერ 1793 წელს, შოპენჰაუერების ოჯახი გადასახლდა ჰამბურგში. 1805 შოპენჰაუერის მამა თავს იკლავს  და ამ ფაქტიდან მცირე პერიოდში არტურის დედა გადადის ქალაქ ვაიმარში, შემდეგში კი გერმანიის ლიტერატურულ ცენტრში, რათა გაეგრძელებინა თავის სამწერლობო კარიერა. ერთი წლის შემდგომ, შოპენჰაუერი ტოვებს საოჯახო ბიზნესს ჰამბურგში და უერთდება დედამისს. 1799 წელს, ის იწყებს დაკვრას ფლეიტაზე.

1809 წელს ირიცხება გოთინგენის უნივერსიტეტის, სადაც ის ეუფლება მეტაფიზიკას და ფსიქოლოგიას გოთინგ ერნსტ შულცის ხელმძღვანელობით, რომელიც ავტორია წიგნის Aenesidemus (აენესიდემუსი). იგი ურჩევს მას, რომ კონცენტრირდეს პლატონისა და იმანუელ კანტის ნაშრომებზე. ბერლინში 1811 დან 1812 წლამდე, შოპენჰაუერი ესწრება სახელგანთქმული ფილოსოფოსის იოჰან გოტლიბ ფიხტეს და თეოლოგ ფრიდრიხ შლეიერმახერის ლექციებს.

1814 წელს შოპენჰაუერი იწყებს თავის გამორჩეულ ნაშრომზე მუშაობას „სამყარო, როგორც ნება და წარმოდგენა“. ის ასრულებს ნაწარმოებს 1818 წელს და აქვეყნებს მას. დრეზდენში 1819 წელს შოპენჰაუერმა იშვილა გოგონა, რომელიც დაიბადა და დაიღუპა იმავე წელს. 1820 წელს შოპენჰაუერი გახდა ლექტორი ბერლინის უნივერსიტეტის. იგი გეგმავდა თავის ლექციებს თანხვედრაში ისეთ გამოჩენილ ფილოსოფოსებთან, როგორიცაა გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი, რომელსაც შოპენჰაუერი უწოდებს „მოუქნელ შარლატანს“. რაც არ უნდა იყოს მხოლოდ ხუთი სტუდენტი ესწრებოდა მის ლექციებს უნივერსიტეტში და იგი გაშვებულ იქნა აკადემიიდან. 

1821 წელს მას შეუყვარდა 18 წლის ოპერის მომღერალი კაროლინა რიჩტერი და მასთან ჰქონდა ურთიერთობა რამდენიმე წელიწადს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, მან უარი თქვა დაქორწინებაზე.

1860 წლის 21 სექტემბერს არტურ შოპენჰაუერი სუნთქვის უკმარისობით გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* Cartwright, David. *Schopenhauer: A Biography*, Cambridge University Press, 2010. ISBN 978-0-521-82598-6
* Frederick Copleston, *Arthur Schopenhauer, philosopher of pessimism* (Burns, Oates & Washbourne, 1946)
* O.F.Damm, *Arthur Schopenhauer – eine Biographie*, (Reclam, 1912)
* Kuno Fischer, *Arthur Schopenhauer* (Heidelberg: Winter, 1893); revised as *Schopenhauers Leben, Werke und Lehre* (Heidelberg: Winter, 1898).
* Eduard Grisebach, *Schopenhauer – Geschichte seines Lebens* (Berlin: Hofmann, 1876).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვასილიევი ვ.ვ — არტურ შოპენჰაუერის ფილოსოფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული 1788
კატეგორია:გარდაცვლილი 1860
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მწერლები
კატეგორია:არტურ შოპენჰაუერი
კატეგორია:XIX საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ესეისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ათეისტი ფილოსოფოსები
კატეგორია:კონტინენტური ფილოსოფოსები
კატეგორია:ქრისტიანობის კრიტიკოსები
კატეგორია:იუდაიზმის კრიტიკოსები
კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები
კატეგორია:კულტურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ეპისტემოლოგები
კატეგორია:ფლეიტისტები
კატეგორია:გერმანელი ათეისტი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:გერმანელი ფილოლოგები
კატეგორია:მეტაფიზიკოსები
კატეგორია:ონტოლოგები
კატეგორია:ფენომენოლოგები
კატეგორია:ხელოვნების ფილოსოფოსები
კატეგორია:კულტურის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ენის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ლოგიკის ფილოსოფოსები
კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები
კატეგორია:ფსიქოლოგიის ფილოსოფოსები
კატეგორია:რელიგიის ფილოსოფოსები
კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფოსები
კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფოსები
კატეგორია:სოციალური ფილოსოფოსები
კატეგორია:სოციალური კრიტიკოსები
კატეგორია:გეტინგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები