მარცელიუსის თეატრი

**მარცელიუსის თეატრი** (; ) — უძველესი თეატრი რომში, იტალიაში, რომელიც არაა გადახურული და აშენდა რომის რესპუბლიკის ბოლო წლებში. ის მდებარეობს თანამედროვე წმინდა ანჯელოს ტრიონეში. მეთექვსმეტე საუკუნეში ის სასახლედ გადაკეთდა.

## მშენებლობა და რომაული პერიოდის გამოყენება 
თეატრისთვის ადგილი იულიუს კეისარმა გაათავისუფლა, რომელიც მოკლეს მისი მშენებლობის დაწყებამდე; თეატრი განვითარდა, რომ *ludi saeculares*-ის აღნიშვნის ნაწილი, ამ თეატრში გაიმართა; ის დასრულდა ძვ. წ. 13 წელს და ოფიციალურად გაიხსნა ძვ. წ. 12 წელს ავგუსტუსმა, რომელსაც სახელი მისი ძმისშვილის, მარკუს კლავდიუს მარცელუსის პატივსაცემად ეწოდა, რომელიც ძვ. წ. 23 წელს გარდაიცვალა.

თეატრის დიამეტრი შეადგენდა 111 მეტრს და წარმოადგენდა უდიდეს და ყველაზე მნიშვნელოვან თეატრს ძველ რომში;  მას თავდაპირველად შეეძლო 11,000-დან 20,000-მდე მაყურებლის დატევა. ეს იყო შთამბეჭდავი მაგალითი იმისა, რაც რომის სამყაროს ერთ-ერთ ყველაზე გავრცელებულ ურბანულ არქიტექტურულ ფორმად იქცა. თეატრი ძირითადად ტუფით იყო აგებული, კონკრეტული ქვებით, რომლებიც ოპუს რეტიკულატუმის სტილში იყო განლაგებული, მთლიანად თეთრი ტრავერტინით იყო დაფარული.  თუმცა, ეს არის რომის ყველაზე ადრეული, დათარიღებადი შენობა, რომელიც გამოიყენებს გამომწვარ რომაულ აგურს, რომელიც იმ დროს ახალი შემოტანა იყო ბერძნული სამყაროდან.

მსგავსი რომაული თეატრების შიგნით შესვლისთვის განკუთვნილი თაღების, დერეფნების, გვირაბების და ფერდების ქსელი ჩვეულებრივ იყო გაფორმებული ჩაშენებული სვეტებით ბერძნული სტილით: დორიული ძირში, იონიკური შუაში. ვარაუდობენ, რომ ზედა დონეზე გამოყენებული იყო კორინთული სვეტები, მაგრამ ეს უცნობია, რადგან თეატრი შუა საუკუნეებში აღდგენილი იყო და ამოღებულ იქნა ზედა რიგის ადგილები და სვეტები.

## აღწერა 
### სტრუქტურა 
მარცელიუსის თეატრი ერთ-ერთი უძველესი რომაული გასართობი ნაგებობაა, რომელიც დღემდეა შემორჩენილი, სადაც რომაული თეატრის განლაგება უკვე მთლიანად გამოკვეთილია, ნახევარწრიული „კავეა“ კომპლექსური ქვედა სტრუქტურებით არის წარმოდგენილი. რადიალური კედლები, რომლებიც ცილინდრული გუმბათებით არის დაკავშირებული კავეას საფეხურებს ქვეშ, შეწყვეტილია ორი კონცენტრული გადასასვლელით, გარე, რომელიც თაღებით იხსნება და უფრო შიდა („კავალერების გადასასვლელი“).

თაღების სტრუქტურა მეორდება ექვსი ჯგუფით: ერთი, ოდნავ აწეული ფერდობით, მიმართული ყველაზე შიდა გადასასვლელში, ორი გვერდიგვერდი, რომლებიც ასახავს ზედა სართულებიდან ასვლისა და ჩამოსვლის ფერდობებს, ხოლო სამი სხვა კონსტრუქციაშია. შიდა გადასასვლელის მიღმა თაღები გრძელ, ვიწრო და დაბალი სიმაღლის ოთახებში გრძელდება. გარე ოთახები, რომლებიც, სავარაუდოდ, იულო-კლავდიანის პერიოდში ქვის გამყოფებით იყო გამოყოფილი, სავარაუდოდ, თავიდანვე გამოიყენებოდა სახელოსნოდ. ცენტრალურ ოთახში გუმბათზე თეთრი ფრესკული დეკორაციაა, დაყოფილი წრეებად და რვაკუთხედებად, რეპერტუარული ფიგურებით, რაც, სავარაუდოდ, II საუკუნის მეორე ნახევარში შეიქმნა.

თეატრში დაახლოებით 15 000 მაყურებელი შეეძლო განთავსება და მაქსიმალური ტევადობით - 20 000, რაც შეესაბამება რეგიონული კატალოგების მიერ მოწოდებულ მონაცემებს.

## ასლები 
რომის ციფრული ცივილიზაციის მუზეუმის IX ოთახში მოიპოვება თეატრის 1:100 მასშტაბის მოდელი.

File:MarcellustheaterRom.jpg|არკადის კედელი
File:Roman old building3.JPG|არკადის ფასადი
File:Peracvestigi157539.jpg|1575 წლის გამოსახულება
File:Piranesi-4038.jpg|გ.ბ. პირანეზის გრავიურა

## ლიტერატურა
* Ranuccio Bianchi Bandinelli e Mario Torelli, ''L'arte dell'antichità classica, Etruria-Roma*, Torino, Utet, 1976.
* Paola Ciancio Rossetto, voce *Theatrum Marcelli*, in E.M. Steinby (a cura di), *Lexicon Topographicum Urbis Romae*, V, Roma, 1999, pp.&nbsp;31–35. ISBN 88-7140-162-X.
* Filippo Coarelli, *Guida archeologica di Roma*, Verona, Arnoldo Mondadori Editore, 1984.
* Sovraintendenza Comunale ai Musei Gallerie Monumenti e Scavi, *Gli anni del Governatorato (1926-1944)*, Collana *Quaderni dei monumenti*, Roma, Edizioni Kappa, 1995. ISBN 88-7890-181-4:
**Paola Ciancio Rossetto, *Lavori di liberazione e sistemazione del Teatro di Marcello*, pp.&nbsp;69–76.
**Virginia Rossini, *La casina del Vallati: scoperta e restauro di un edificio medioevale nell'area del Teatro di Marcello'', pp.&nbsp;115–119.
## რესურსები ინტერნეტში
*High-resolution 360° Panoramas and Images of Theater of Marcellus | Art Atlas
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: ძვ. წ. I საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:რომი
კატეგორია:იტალია