open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯოზეფ უილიამსი

** ჯოზეფ სტენლი უილიასმი ** (დ. 1 სექტემბერი, 1960, სანტა მონიკა, კალიფორნია, აშშ)  — ამერიკელი როკ შემსრულებელი და კომპოზიტორი. ჯონი ისეთ ოჯახში გაიზარდა, რომლის თითქმის ყველა წევრს მუსიკასთან ან შოუბიზნესთან გარკვეული შეხება ჰქონია; მამა - ჯონ უილიამსი ფილმებისთვის ქმნიდა მუსიკას, დედა - ბარბარა რუიკი მომღერალი და მსახიობი იყო, ერთი პაპა — ჯონი უილიამსი ჯაზ-დრამერი იყო, ხოლო მეორე — მელვილ რიუკი — მსახიობი.

## კარიერა 
### ტოტო 
[მინიატიურა|მარცხნივ|ჯიზეფ უილიამსი (მარცხნივ)  2010 წელს [კოპენჰაგენი|კოპენჰაგენში ტოტოსთან ერთად]]
ჯოზეფ უილიამსი 1980-იან წლებში ტოტოს მთავარი ვოკალისტი იყო და ჯგუფის შემადგენლობაში რამდენიმე ალბომიც ჩაწერა. ესენია: Fahrenheit (1986) და The Seventh One (1988), შემდეგ კი, პირადი პრობლემების გამო, ჯგუფის დატოვება მოუხდა. მუსიკოსი მოსმენა ასევე შესაძლებელია Toto XX-ში (1988) - ალბომში, რომელიც ტოტოს იშვიათ და გამოუცემელ სიმღერებს აერთიანებს და 2006 წლის ალბომში, სახელწოდებით  Falling in Between, რომელში შესულ ერთ-ერთ სიმღერაშიc - „Bottom of Your Soul" ჯოზეფმა სტივ ლუკათერთან მთავარი ვოკალისტის ამპლუა გაიზიარა.

2010 წელს, ტოტოს აღდგენის შემდეგ ჯოზეფ უილიამსი ჯგუფს დაუბრუნდა და დღესაც მის შემადგენლობაშია.

## სოლო მომღერლის კარიერა 
ჯოზეფ უილიამსის სოლო შემოქმედება, მსუბუქად რომ ვთქვათ, არც ისე შთამბეჭდავია. მას რამდენი მე ალბომი აქვს გამოშვებული, რომელთაგან არცერთს რაიმე კომერციული წარმატება ან აღიარება მომღერლისთვის არ მოუტანია. ჯოზეფმა პირველი ალბომი 1982 წელს ჩაწერა, სახელწოდებით *Joseph Williams*. მომდევნო ალბომებიდან კი მეტ-ნაკლები წარმატებით ისარგებლა 2003 და 2006 წლებში ჩაწერილმა *Vertigo*-მ და *Vertigo 2*-მა.

## დისკოგრაფია 
### ტოტოს ალბომები 
* 1986 Fahrenheit
* 1988 The Seventh One
* 1998 Toto XX
* 2006 Falling in Between (მთავარი ვოკალი ერთ სიმღერაში სტივ ლუკათერთან ერთად)
* 2014 35th Anniversary - Live in Poland
* 2015 Toto XIV

### სოლო ალბომები 
* 1982 Joseph Williams (ხელახლა გამოიცა 2002 წელს)
* 1996 I Am Alive
* 1997 3
* 1999 Early Years
* 2003 Vertigo
* 2006 Two of Us
* 2006 Vertigo 2
* 2007 Smiles and Tears
* 2008 This Fall
* 2011 Williams/Friestedt

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჯოზეფ უილიამსი MusicTaste-ზე
* ჯოზეფ უილიამის მიერ ტელევიზიისა და ფილმებისთვის შექმნილი მუსიკა  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ამერიკელი როკ-მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდრე ვაშაძე

**ალექსანდრე ვაშაძე** (დ. 1888, ჭიათურა — გ. 12 ივლისი, 1933 შორაპნის მაზრა) — რევოლუციონერი მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში. კომპარტიის წევრი 1905 წლიდან. სწავლობდა ჭიათურის სამრევლო, შემდეგ ქუთაისის სკოლაში. 1904 წელს მონაწილეობდა მოსწავლეთა მიერ რუსეთ-იაპონიის ომის საწინააღმდეგოდ მოწყობილ დემონსტრაციაში ქუთაისში, ახალგაზრდობის მებრძოლი რაზმის ჩამოყალიბების, იარაღის შეძენასა და სხვა ღონისძიებებში, რისთვისაც გარიცხეს სასწავლებლიდან. 1905 - 1907 წლების რევოლუციის დროს მონაწილეობდა ბარიკადულ ბრძოლებში ქუთაისში, შემდეგ ბოლშევიკურმა ორგანიზაციამ მიავლინა ჭიათურაში. 1910 წლის 1 მაისს ჭიათურაში მოაწყო მაღაროს მუშებისა და მოსწავლე ახალგაზრდობის გაფიცვა. 1913 წელს დააპატიმრეს, მაგრამ გაიქცა და არალეგალურად გაემგზავრა ჟენევაში, სადაც პირველად შეხვდა ვ. ი. ლენინს. აქ იგი მუშაობდა რუსეთის სოციალისტთა საზოგადოების მდივნად. ერთი წლის შემდეგ გადავიდა საფრანგეთში, ქალაქ მონპელიეში, სადაც აირჩიეს ბოლშევიკური სექციის მდივნად. პოლიციის დევნის გამო შვეიცარიაში დაბრუნდა და შევიდა ჟენევის უნივერსიტეტში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საქართველოში დაბრუნდა. 1918 წელს ბოლშევიკების ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის დავალებით პარტიული მუშაობის ხელმძღვანელობის გასაწევად გაგზავნეს რაჭის მაზრაში, შემდეგ მონაწილეობდა შეიარაღებული აჯანყების მომზადებაში შორაპანში, სამტრედიასა და ფოთში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების გამარჯვების შემდეგ ალექსანდრე ვაშაძე სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:ქართველი ათეისტები
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
იზმითი

მინი|155პქ|მარცხნივ|იზმითის საათის კოშკი
**იზმითი** (, ) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში, ქოჯაელის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. დაახლოებით 100 კილომეტრია იზმითიდან ქვეყნის უდიდეს ქალაქ სტამბოლამდე, რადგან ორივე ქალაქი ერთსა და იმავე რეგიონში მდებარეობს. იზმითი მდებარეობს 100 მეტრზე ზღვის დონიდან. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 302,960 ადამიანს შეადგენს. ქალაქ იზმითს აქვს მერია და მისი მერი არის იბრაჰიმ ქარაოსმანოღლუ. ქალაქ იზმითის ისტორიული სახელია ნიკომედია.

იზმითს სამი მხრიდან — ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით ესაზღვრება საკუთარი, ქოჯაელის პროვინციის ქალაქები. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ქალაქი ქანდირა, სამხრეთით — ქალაქები ქართეფე და ბაშისქელე, სამხრეთ-დასავლეთით — ქალაქი ქიორფეზი, ხოლო აღმოსავლეთით ესაზღვრება დერინჯე. იზმირს, საკუთარი პროვინციის ქალაქების გარდა, აღმოსავლეთით ესაზღვრება საქარიის პროვინცია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქოჯაელის პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
ჰომომორფიზმი

**ჰომომორფიზმი** ( — ტოლი, მსგავსი და  — სახე, ფორმა) — მათემატიკისა და ლოგიკის ცნება, რომელიც თავდაპირველად წარმოიქმნა ალგებრაში, მაგრამ შემდგომ ფართო გამოყენება პოვა მათემატიკის სხვა დარგებშიც. 

ცნება „ჰომომორფიზმი“ შეეხება ისეთ ობიექტთა სისტემას, რომლებშიც მოცემულია გარკვეული ოპერაციები (ან მიმართებანი). მაგალითად, G ჯგუფის ჰომომორფიზმი ან ჰომომორფული ასახვა H ჯგუფზე არის G ჯგუფის ისეთი ასახვა H ჯგუფზე, რომლის დროსაც ყოველ *g∈G* ელემენტს ეთანადება გარკვეული *h∈H* ელემენტი (g-ს სახე) ისეთი, რომ ყოველი ელემენტი H-დან არის G-ს რომელიმე ელემენტის სახე და G-ს ორი ელემენტის ნამრავლს (ჯამს) შეესაბამება მათ სახეთა ნამრავლი (ჯამი). მაგალითად, თუ ყოველ მთელ რიცხვა შევუსაბამებთ მის ნაშთს მოცემულ ნატურალურ m რიცხვზე გაყოფისას, მივიღებთ მთელ რიცხვთა ჯგუფის (შეკრების მიმართ) ჰომომორფულ ასახვას ნაშთთა ჯგუფზე მოფულით m უკანასკნელი შედგება m ელემენტისაგან, რომლებიც წარმოდგენილია ნაშთებით 0,1,..., m-1. ამასთან, ორი ელემენტის ჯამი განისაზღვრება ან როგორც ორი ნაშთის ჯამი, ან როგორც იგივე ჯამი შემცირებული m-ით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ალგებრა
ალფრედ მოისიუ

**ალფრედ სპირო მოისიუ** (; დ. 1 დეკემბერი, 1929, შკოდერი) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის პრეზიდენტი 2002-2007 წლებში.

1943-1945 წლებში მონაწილეობდა გერმანელი და იტალიელი აგრესორების წინააღმდეგ პარტიზანულ ომში. 1946  წელს სასწავლებლად მიემგზავრება სსრკ-ში. 1948 წელს დაასრულა ლენინგრადის სამხედრო-საინჟინრო სასწავლებელი. 1952-1958 წლებში დაასრულა მოსკოვის სამხედრო-საინჟინრო სასწავლებელი. 1971 წლიდან სათავეში ჩაუდგა საინჟინრო-თავდაცვით ბიუროს. ეს იყო საკმაოდ გავლენიანი თანამდებობა. ენვერ ხოჯას დიქტატურის პერიოდში ბიურომ ააშენა ბუნკერები და სხვა თავდაცვითი ნაგებობები. 1981-1982 წლებში თავდაცვის მინისტრის მოადგილეა. 1991-1992 წლებში თავდაცვის მინისტრია. 1995 წელს ხელი მოაწერა პროტოკოლს ნატოსთან თანამშრომლობის პროგრამაში „პარტნიორობა მშვიდობისთვის“. 

1997-2002 წლებში სოციალისტური პარტიის ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ დაკარგა თანამდებობები სამინისტროში, თუმცა აქტიურად მონაწილეობდა ქვეყნის პოლიტიკურ ცხოვრებაში.  2002-2007 წლებში ქვეყნის პრეზიდენტია. 

ამჟამად აქტიურად მონაწილეობს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. მშობლიურის გარდა ფლობს ინგლისურ, რუსულ და იტალიურ ენებს. იგი ალბანეთის პირველი პრეზიდენტია, რომელიც არ მიეკუთვნება ქვეყნის რელიგიური უმრავლესობის რიგებს, იგი მართლმადიდებელია (ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესია).

## რესურსები ინტერნეტში
* ალფრედ მოისიუს Curriculum Vitae 
* ალბანეთის პრეიზდენტის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოპალეს ხატი

**კოპალეს ხატი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დოჭუს თავზე, სამხრეთით.

ხატი ფიქლით, მშრალად ნაშენი, ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ყრუკედლებიანი ნაგებობაა. გადახურულია ფიქლის მოზრდილი ფილებით - ბრტყლად. შესასვლელი (ამოშენებულია) სამხრეთიდან ჰქონია. ნაგებობაში დროშებს ინახავდნენ, რომლებსაც შენობაში ათავსებდნენ ან ამოჰქონდათ სახურავის მოხსნის საშუალებით.
გარედან, ნაგებობის დასავლეთ კედელში ორი, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში ერთი ჯოხია ჩამაგრებული, რომლებზეც, როგორც ჩანს შესაწირავად მოყვანილ საკლავს აბამდნენ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წყაროთგორის წმინდა გიორგის ხატი

**წყაროთგორის წმინდა გიორგის ხატი** — კომპლექსი, სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დანოს დასავლეთით 2 კილომეტრზე, მთაზე.

დარბაზი გეგმით ოთხკუთხა (3,2 X 2,2 მ) დაბალი ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილში ოთხთვლიანი თახჩაა. ერთი პატარა თახჩა სამხრეთ კედელშიცაა. აღმოსავლეთ კედლის მთელ სიგრძეზე, წყობიდან გამოშვერილი ფიქლებით თაროა მოწყობილი. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ფიქლით. მილიონა დარბაზს ჩრდილოეთიდან აკრავს. იგი ოთხკუთხა (1,7 X 1,7 მ) სვეტის ფორმის, მთლიანი მასის მაღალი ნაგებობაა. დასავლეთ მხარეს თასების შესანახი თაღოვანი თახჩა აქვს. მეორე მსგავსი თახჩა აღმოსავლეთის მხარესაა. მის ზემოთ და მარცხნივ წყობიდან გამოშვერილია თითო გახვრეტილი სიპი, რომლებსაც დროში ტარის ან ჯიხვის რქის ჩასადგმელად იყენებდნენ. ნაგებობა დასრულებულია ხუთსაფეხურიანი პირამიდისებრი სახურავით, რომელსაც წვერი წაკვეთილი აქვს და ზედ სამკუთხა ფორმის ფიქლის ფილაა დადგმული. გალავანი, რომელიც ნაგებობებს ირგვლივ ევლებოდა, თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლების მცირე ნაწილი. კომპლექსის გარშემო გაურკვეველი დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთებია.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:თუშეთის ტაძრები
მარიამწმინდის ხატი

**მარიამწმინდის ხატი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დოჭუს აღმოსავლეთით, მთის წვერზე.

სალოცავი ფიქლის ქვისგან მშრალად ნაგები, მრგვალი სვეტის ფორმის ყრუ ნაგებობაა (სიმაღლე 1,2 მ), რომელსაც ზემოდან ადევს მოზრდილი ფიქალი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰომოლოგიური ჯგუფი

**ჰომოლოგიური ჯგუფი** — ტოპოლოგიური ცნება. უმარტივეს შემთხვევაში შეეხება მოცემულ ზედაპირზე ჩაკეტილი წირის თვისებას — იყოს ზედაპირის გარკვეული ნაწილის საზღვარი. ყოველი არაუარყოფითი მთელი _n რიცხვისათვის X სივრცის (ზედაპირის) ჰომოლოგიის ჯგუფი H_n(X) განისაზღვრება როგორც _n ციკლთა ჯგუფის ფაქტორჯგუფი _n-საზღვართა ჯგუფის მიმართ. ამასთან, ორ _n-ციკლს, რომელთა სხვაობა _n-საზღვარია, უწოდებენ ჰომოლოგიურს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჰომოლოგია
* ტოპოლოგია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჰომოლოგიური ალგებრა
თექირდაღი

**თექირდაღი** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში, თექირდაღის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. თექირდაღი მდებარეობს მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე. არის ძალიან კარგი საკურორტო ქალაქი და ზაფხულობით ჰყავს საკმაოდ ბევრი ტურისტი. იგი მდებარეობს საკმაოდ ახლოს ქვეყნის უდიდეს ქალაქ სტამბოლთან. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქში მცხოვრებთა რაოდენობა აღწევს 150,112 ადამიანს. თექირდაღს აქვს მერია და მისი მერი არის ადემ დალგიჩი.

თექირდაღს ჩრდილო-დასავლეთით ესაზღვრება ქალაქი ჰაირაბოლუ, სამხრეთ-დასავლეთით — მალქარა, ჩრდილოეთით — მურათლი, ხოლო სამხრეთით — შარქიოი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თექირდაღის პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
იახსრის ხატი (დართლო)

**იახსრის ხატი** — კომპლექსი, სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ დართლოს აღმოსავლეთით, დართლოს მთის კალთაზე.

## ძეგლის აღწერა
იახსარი წარმართული ღვთაებაა. საკულტო ცენტრი ფშავში იყო. ფშავ-ხევსურთა წარმოდგენით, იგი ავსულებთან (დევები, ქაჯები, ეშმაკები) შეურიგებელი მებრძოლია, საკუთარი საყმოს წევრებისა და მისი მავედრებელი უცხო მლოცველების მფარველი. იახსრის დროშით ხევისბერები ცდილობდნენ სულით ავადმყოფისგან ბოროტი ძალის განდევნას, არაბუნებრივი სიკვდილით გარდაცვლილის (ზვავში დაღუპული, მეხდაცემული, წყალში დამხრჩვალი) „სულის გამოხსნას“ და ასე შემდეგ.

ხატის კომპლექსში შედის: დარბაზი, საბრძანისი, სადროშე კოშკი, მილიონა, ხატის ტყე და ყანები, საქალებო მხარე, რომლისკენაც მიდის საქალებო ბილიკი; იგი ეყრება საკაცებო ბილიკს, რომელიც ხატის ნაგებობას უვლის დასავლეთ მხრიდან. დარბაზი, საბრძანისი და მილიონა ნაგებია ფიქლით, სადროშე კოშკი - ქვითკირით. ყველა ნაგებობის წყობა, გარდა სადროშე კოშკისა, მშრალია. 

დარბაზი მოგრძო სათავსია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. კარის თაღი შეისრულია. შიგნით, აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო პატარა ნიშია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია ხის ძელებზე დაწყობილი ფიქლის მოზრდილი ფილებით. 

საბრძანისი მოქცეულია დარბაზსა და სადროშე კოშკს შორის. ვიწრო და დაბალი შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს. შესასვლელს აფარებული აქვს სიპი. სათავსში დაბრძანებული იყო დროშა. 

სადროშე კოშკი უშუალოდ საბრძანისზეა მიდგმული. იგი ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის ყრუ ნაგებობაა. მის აღმოსავლეთ წახნაგში პატარა სასანთლე ნიშია. ნაგებობას პირამიდისებრი ექვსსაფეხურიანი სახურავი აქვს. 

მილიონა სადროშე კოშკის მსგავსი ნაგებობაა, დგას სადროშე კოშკის აღმოსავლეთით რამდენიმე ნაბიჯზე. გადახურულია საფეხუროვანი პირამიდით.

## გალერეა

Yakhsari (Dartlo) (2).jpg|
Yakhsari (Dartlo) (3).jpg|
Yakhsari (Dartlo) (4).jpg|

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:დართლო
ჩაბინაანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

**ჩაბინაანის წმინდა კვირიკეს ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ხოდაშნისხევის (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ახმეტიდან 14 კილომეტრზე, სოფელ ჩაბინაანის განაპირას, აღმოსავლეთით, ხევის პირას, თელავი-ახმეტის საავტომობილო გზის მარჯვენა მხარეს, გზიდან 60 მეტრზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს.
ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა. ნაგებია საგანგებოდ შერჩეული რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. გვიანდელი შეკეთების დროს გამოყენებულია კვადრატული აგური. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად ნაგებობიდან მხოლოდ შუა ეკლესიის დასავლეთ ნაწილი დგას, მაგრამ მასაც კედლების ზედა ნაწილები და კამარა ჩამოშლილი აქვს. შუა ეკლესიას სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ეკვროდა შედარებით ვიწრო და დაბალი ეკლესიები, ხოლო დასავლეთიდან - განივი ნავი, რომელიც გვერდის ეკლესიებს ერთმანეთთან აკავშირებდა. გვერდის ეკლესიებსა და დასავლეთ ნავის კამარის დასაყრდნობად, შუა ეკლესიის შესაბამისი კედლებიდან გამოშვერილი რიყის ქვებით მოწყობილია თარო. შუა ეკლესია მხოლოდ სამხრეთ ეკლესიასთან და დასავლეთ გარშემოსავლელთან იყო დაკავშირებული. ორივე კარი შუა ეკლესიის მხრიდან გადახურულია თაღით, ხოლო გარედან - არქიტრავით. სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ მაღალი, ნალისებრი თაღით დასრულებული სარკმელია. მსგავსი სარკმელი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშიც ყოფილა (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის ნაწილი). ჩრდილოეთ ეკლესიას აღმოსავლეთიდან სწორკუთხა გეგმის სამკვეთლო ეკვროდა (შემორჩენილია დასავლეთ კედლის და კამარის ქუსლის წყობის ნაწილი მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედელზე), რომელიც შუა ეკლესიას კარით უკავშირდებოდა. კარი სამკვეთლოს მხრიდან თაღოვანია, მთავარი ეკლესიის მხრიდან კი თარაზულად ყოფილა გადახურული.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
წინწკალა

**წინწკალა** () — მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა ოჯახისა. ერთ- ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია.    

140-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, დასავლეთ და ცენტრალურ აზიაში. კავკასიაში 28 სახეობა იზრდება, საქართველოში — 9; მათგან განსაკუთრებით ფართოდაა გავრცელებული Gypsophila tenuifolia, Gypsophila elegans, რომლებიც გვხვდება მთისწინეთიდან ალპურ სარტყელამდე კლდეებზ და ღორღიან ადგილებზე, ზოგიერთი — ველისა და ნახევრა უდაბნოს სარტყელშიც.    

წინწკალას ზოგიერთი სახეობა საპონინს შეიცავს და ლუდისა და გაზიანი სასმელების დასამზადებლად იყენებენ.   

## ლიტერატურა
კატეგორია:მიხაკისებრნი
ჰომოლოგია (გეგმიური გეომეტრია)

**ჰომოლოგია** — გეგმიურ გეომეტრიაში გეგმილური სიბრტყის ურთიერთცალსახა ასახვა თავის თავში, რომლის დროსაც ინახება წერტილთა წრფივი განლაგება და უძრავი რჩება რომელიმე წრფის (ჰომოლოგიის ღერძის) ყველა წერტილი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეგმიური გეომეტრია
ჰომოთეტია

**ჰომოთეტია** — ( — „მსგავსი“ და  — „მდებარე“) — გარდაქმნა, რომლის დროსაც სიბრტყის ან სივრცის ნებისმიერ M წერტილს ეთანადება OM-ზე ( O არის ფიქსირებული წერტილი, ე.წ. ჰომოთეტიის ცენტრი, მდებარე M' წერტილი. ამასთან, OM'/OM= *λ* ყველა  O წერტილისაგან განსხვავებული M წერტილისათვის (ფარდობა OM/OM' მიღებულია დადებითად, თუ M და M' წერტილები  O წერტილიდან ერთ მხარესაა, და უარყოფითად — საწინააღმდეგო შემთხვევაში). *λ* რიცხვს ეწოდება ჰომოთეტიის კოეფიციენტი; როცა *λ*, ჰომოთეტიას შექცეულს უწოდებენ; თუ *λ*=-1, მაშინ ჰომოთეტია O წერტილის მიმართ სიმეტრიის გარდაქმნაა. ჰომოთეტიის დროს წრფე გადადის წრფეში, შენარჩუნებულია წრფეთა და სიბრტყეთა პარალელურობა, უცვლელია კუთხეები (ხაზოვანი და ორწახნაგა); ყოველი ფიგურა გარდაიქმნება თავის მსგავს ფიგურად; მართებულია შებრუნებული დებულებაც. ჰომოთეტია შეიძლება განისაზღვროს როგორც აფინური გარდაქმნა, რომლის დროსაც ყველა წრფე, რომლებიც აერთებენ შესაბამის წერტილებს, გადის ერთ წერტილზე (ჰომოთეტიის ცენტრი). ჰომოთეტიას იყენებენ გამოსახულებათა გასადიდებლად (პროექციული აპარატი) და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სივრცითი გარდაქმნა
ჰომოზიგოტა

**ჰომოზიგოტა** ( — მსგავსი, ტოლი;  — შეჯვარებული, გაორმაგებული) — უჯრედი ან ორგანიზმი, რომლის ჰომოლოგიური ქრომოსომები გენის ერთნაირ ფორმას (ალელი) შეიცავენ. ვინაიდან ჰომოზიგოტას ერთნაირი ალელები აქვს (AA ან aa) მათში ერთი სახის გამეტები წარმოიქმნება (A ან a). ჰომოზიგოტის ერთმანეთთან შეჯვარებით ყოველთვის ერთგვაროვანი ფენოტიპი წარმოიქმნება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჰეტეროზიგოტა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გენეტიკა
ჰომოთალიზმი

**ჰომოთალიზმი** ( — „მსგავსი“ და  — ტოტი, ამონაყარი) — ზოგიერთი წყალმცენარისა და სოკოს ორსქესიანობა. მაგ., სოკოებში ზიგოტა წარმოიშობა ერთნაირი მიცელიუმების (ზოგჯერ ერთი სპორიდან წარმოშობილის) შეხებისას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მიკოლოგია
ჰომოზიგოტურობა

**ჰომოზიგოტურობა** — ორგანიზმის მემკვიდრული აპარატის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც ჰომოლოგიური ქრომოსომები გენის ერთსა და იმავე ფორმას (ალელი) შეიცავენ. ტერმინი ჰომოზიგოტურობა შემოიღო ინგლისელმა მეცნიერმა უილიამ ბეტსონმა 1902 წელს. ჰომოზიგოტურობა (AA ან aa) მიიღება ერთნაირი (A ან a) ალელის მქონე გამეტების შერწყმით. ჰომოზიგოტურობა ორგანიზმის სტრუქტურასა და ფუნქციაში (ფენოტიპი) განაპირობებს რეცესიული გენების გამოვლენას, რომელთა მოქმედება ჰეტეროზიგოტულობისას ითრგუნება დომინანტური ალელების ზემოქმედებით. ჰომოზიგოტურობას ჰიბრიდოლოგიური ანალიზის სპეციფიკა, ე.წ. საანალიზო შეჯვარებით (საკვლევ ინდივიდს უჯვარებენ რეცესიულ ფორმას) ადგენენ. უკიდურესი ჰომოზიგოტურობა ვლინდება აგამიურ (მხოლოდ უსქესოდ მრავლდებიან) ფორმებში, თვითმტვერია მცენარეებსა და თვითდამთესლავ ჰერმაფროდიტულ ცხოველებში. ჰომოზიგოტურობა მცირე პოპულაციებში განაპირობებს გენთა დრეიფს.

## იხილეთ აგრეთვე
* კატეგორია:ევოლუციის ფაქტორები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გენეტიკა
ჰომოგენური სისტემა

**ჰომოგენური სისტემა** ( — ტოლი, მსგავსი;  — დაბადება) — ფიზიკური სისტემა, რომელიც არ შეიცავს შედგენილობის ან თვისებების მიხედვით განსხვავებულ და ერთმანეთისგან გაყოფის ზედაპირებით განცალკევებულ ნაწილებს. განასხვავებენ ერთგვაროვან (ჰომოგენური სისტემის ყველა ფიზიკური მახასიათებელი ერთნაირია მის ყველა ნაწილში) და არაერთგვაროვან (ეს პარამეტრები უწყვეტად იცვლება წერტილიდან წერტილამდე) ჰომოგენურ სისტემას. არაერთგვაროვან ჰომოგენურ სისტემაში, განსხვავებით ჰეტეროგენული სისტემისაგან, არ არსებობს ისეთი გამყოფი ზედაპირებით შემოსაზღვრული არეები, სადაც პარამეტრები ნახტომისებურად იცვლება (სისტემა ერთფაზიანია). მიკროარაერთგვაროვნებანი (სიმკვრივისა, შედგენიობისა და სხვა, კერძოდ ფლუქტუაციური) არ არღვევენ ჰომოგენური სისტემის ზოგად ერთგვაროვნებას, თუ ისინი იმდენად მცირეა, რომ  მათ მიმართ გამოუყენებელია ტემპერატურის, შედგენილობისა და სხვა ცნებები. ერთგვაროვანი ჰომოგენურ სისტემაა აირული ნარევი, მყარი ან თხევადი ხსნარები. არაერთგვაროვანი ჰომოგენური სისტემაა მაგ., აირი გრავიტაციულ ველში (მისი სიმკვრივე სიმაღლის მიხედვით უწყვეტად იცვლება).

## ლიტერატურა
ჰომოგენიზაცია

**ჰომოგენიზაცია** ( — ერთგვაროვანი) — ტექნოლოგიური პროცესი მეტალურგიაში, შენადნობებში ერთგვაროვანი (ჰომოგენური) სტრუქტურის შექმნა იმ კონცენტრაციული მიკროარაერთგვაროვნებების ლიკვიდაციით, რომლებიც შენადნობებში წარმოიქმნება, მაგ., ნადნობის უსწორმასწორო კრისტალიზაციისას. ჰომოგენიზაციისათვის შენადნობებს ამუშავებენ თერმულად (დიფუზური ან მაჰომოგენიზებელი მოწვა). ჰომოგენიზაციის შედეგად უმჯობესდება შენადნობის პლასტიკურობა, მექანიკური თვისებები, მცირდება ანიზოტროპიულობა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქიმიური ტექნოლოგია
ჰომოგამია

არსებითი სახელი **„ჰომოგამია“** შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

* ჰომოგამია (ბიოლოგია) — ბიოლოგიაში არსებობს აღნიშნლი ტერმინის სამი განმარტება
* ჰომოგამია (სოციოლოგია) — შეუღლება ორ ინდივიდს შორის, რომლებიც თავიანთი კულტურული წარმომავლობით ერთმანეთის მსგავსნი არიან
ჰომოგამეტურობა

**ჰომოგამეტურობა** — ცალსქესიანი ცხოველებისა და ორსახლიანი მცენარეების (მდედრი ან მამრი) სქესი, რომელშიც სასქესო ქრომოსომების მიხედვით გენეტიკურად მსგავსი გამეტები წარმოიქმნება. ჰომოგამეტური სქესის ინდივიდებს ერთნაირი სასქესო ქრომოსომები აქვთ. ამდენად, მეიოზში მათი განრიდებისას გამეტები ერთნაირია. ჰომოგამეტურობა ახასიათებს ყველა ძუძუმწოვრის, მათ შორის ადამიანის, ზოგიერთი ქვეწარმავლის, ამფიბიების და თევზების, უხერხემლო ცხოველებისა და ორსახლიანი მცენარეების უმეტესი ნაწილის მხოლოდ მდედრობით სქესს. გამონაკლისის ფრინველები, ზოგიერთი ქვეწარმავალი, ამფიბია და თევზები, რომელშიც ჰომოგამეტურობა მხოლოდ მამრობითი სქესისათვის არის დამახასიათებელი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჰეტეროგამეტურობა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გენეტიკა
კატეგორია:გენდერი
ჰომოგენიზატორი

**ჰომოგენიზატორი** — კვების მრეწველობაში, მაღალი წნევის ტუმბო, რომელსაც იყენებენ დისპერსიული ემულსიების მისაღებად. სითხეს დიდი სიჩქარით ატარებენ ე.წ. მაჰომოგენიზებელი თავების კაპილარულ ხვრელებში ან 2-7 მკმ ზომის ჭვრიტეებში, ამ დროს ცხიმის ნაწილაკები დანაწილდება (0,1-1 მკმ-მდე). ჰომოგენიზატორს იყენებენ სტერილური რძის, რძის კონსერვების, ნაყინის, ნაღებისა და სხვა წარმოებაში, აგრეთვე ქიმიური და ბიოლოგიური კვლევის დროს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქიმიური ტექნოლოგია
ჰომილია

მინიატიურა|ორიგენი. შუასაუკუნეების მინიატურა
**ჰომილია** () — ღვთისმსახურების დროს სასულიერო პირთა მიერ წარმოთქმული მოძღვრება-ქადაგებანი, რომელთაც შემდგომ წერდა ან თვით ავტორი ან წარმოთქმის დროს იწერდა მაშინდელი სტენოგრაფი. ეფრემ მცირის (XI საუკუნე) განმარტებით, ჰომილია „არს ზეპირად პირისპირ თქუმა“. ჰომილიები დაედო საფუძვლად ჰომილეტიკის ჩამოყალიბებას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქადაგებები
ჰომოლოგია (ბიოლოგია)

მინი|მარჯვნივ|ჰომოლოგიის მაგალითი: სხვადასხვა არსების კიდურები ჰგავს ერთმანეთს (მსგავსება მონიშნულია ერთნაირი ფერებით)
**ჰომოლოგიური** ( — მაგვარი, მსგავსი;  — სიტყვა, კანონი) — ბიოლოგიაში უწოდებენ ცხოველებისა და მცენარეების ორგანოებს, რომლებსაც აგებულების საერთო გეგმა აქვთ, ერთიანი წარმოშობა ახასიათებთ და ანალოგიურ (მაგ., ტიტას ბოლქვი და კარტოფილის გორგილი სახეცვლილი ყლორტებია) ან განსხვავებულ (მაგ., ფრინველის ფრთა და ადამიანის ხელი) ფუნქციებს ასრულებენ. ერთი და იმავე ორგანიზმის ჰომოლოგიურ ორგანოებს მსგავსი ორგანოები ეწოდება. ისინი განლაგებული არიან სხეულის გრძივ ღერძზე სიმეტრიულად (მაგ., ხერხემლიანთა წინა და უკანა კიდურები, ფეხსახსრიანთა კიდურები და პირის დანამატები) ან რაიმე გარკვეული წესის გარეშე (ქერცლები, ბუმბული, თმა, ფოთლები). 

## ლიტერატურა 
## იხილეთ აგრეთვე
* ანალოგიური ორგანოები

კატეგორია:ევოლუციური ბიოლოგია
კატეგორია:მორფოლოგიური ევოლუცია
კატეგორია:შედარებითი ანატომია
ჰომეოსტატი

**ჰომეოსტატი** — თვითშემგუებელი სისტემა, რომელსაც შეუძლია დაამოდელოს ცოცხალი ორგანიზმების უნარი — შეინარჩუნოს ზოგიერთი სიდიდე (მაგ., სხეულის ტემპერატურა) ფიზიოლოგიურად დასაშვებ ზღვრებში. პირველი ჰომეოსტატი (ეშბის ჰომეოსტატი) შექმნა ინგლისელმა მეცნიერმა უილიამ როსს ეშბიმ 1948 წელს. 

## იხილეთ აგრეთვე
* თვითშემსწავლელი სისტემა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევოლუციური კიბერნეტიკა
ჰომილეტიკა

**ჰომილეტიკა** ( — საუბრის ხელოვნება) — რიტორიკის ნაწილი, საეკლესიო-საღვთისმეტყველო მწერლობის დარგი.

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა „ჰომილეტიკის“ მონათესავე ძველბერძნული სიტყვებია: , ჰომილეტეს — *მოსაუბრე, მსმენელი, მოწაფე* და , ჰომილეო — *ვსაუბრობ, ვასწავლი*.

## ჰომილეტიკის საგანი 
ჰომილეტიკას განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ქართული მჭერმეტყველების ისტორიისათვის, ის განსაზღვრავდა საეკლესიო ქადაგებათა შედგენის წესებს, ეხებოდა ქრისტიანული მორალისა და ზნეობის საკითხებს. ქართულ ენაზე არსებობს როგორც თარგმნილი, ისე ორიგინალური ქადაგებათა კრებულები, რომლებიც ცნობილია მრავალთავის სახელწოდებითაც. X საუკუნემდე თარგმნილი იყო მსოფლიოს ჰომილეტიკის თითქმის ყველა მნიშვნელოვანი კრებული, მათ შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია სინური მრავალთავი (864) — უძველესი თარიღიანი ქართული ხელნაწერი. X საუკუნემდე ჰომილეტიკური თხზულებანი მარტივი და სადა ენით ითარგმნებოდა. XI საუკუნის II ნახევრიდან, მეტაფრასული ჰაგიოგრაფიის კვალდაკვალ, განვითარდა მეტაფრასული ჰომილეტიკაც (დავით ტბელი, ექვთიმე მთაწმინდელი, გიორგი მთაწმინდელი, თეოფილე ხუცესმონაზონი, ეფრემ მცირე). ორიგინალური ქართული ჰომილეტიკის აღმოცენება სავარაუდებელია VIII-IX საუკუნეებიდან. მისი უსაჩინოესი წარმომადგენელია იოანე ბოლნელი. XVII-XVIII საუკუნეებში ორიგინალური ჰომილეტიკა კვლავ ააღორძინეს ნიკოლოზ რუსთველმა, სულხან-საბა ორბელიანმა, გაიოზ რექტორმა, ანტონ ცაგარელ-ჭყონდიდელმა და სხვებმა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რიტორიკა
ჰონგ-კონგი (კუნძული)

**ჰონგ-კონგი** (; ) — კუნძული ჰონგ-კონგის სპეციალური ადმინისტრაციული რეგიონის სამხრეთ ნაწილში. 2008 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 1 289 500 კაცს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 16 390 ადამიანს კმ²-ზე. პირველი ოპიუმის ომის დროს როდესაც გაერთიანებულმა სამეფომ კუნძულის ოკუპაცია მოახდინა, მასზე მხოლოდ 3000 კაცი ცხოვრობდა და რამდენიმე მეთევზეთა სოფლისგან შედგებოდა. კუნძული გაერთიანებულ სამეფოს ოფიციალურად, 1842 წელს ნანკინის ხელშეკრულებით  უვადოდ გადაეცა და დედოფალ ვიქტორიას პატივსაცემად ქალაქი ვიქტორია დაარსდა.

კუნძულის ცენტრალური ტერიტორია წარმოადგენს ჰონგ-კონგის ისტორიულ, პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ცენტრს. კუნძულის ჩრდილოეთი სანაპირო ქმნის ვიქტორიას ნავსადგურის სამხრეთ ნაპირს, რომელსაც ღრმაწყლიანობის გამო უდიდესი წვლილი მიუძღვის ჰონგ-კონგის განვითარებაში.

კუნძულზე მდებარეობს ჰონგ-კონგის უამრავი ღირსშესანიშნაობა, რომელთა შორისაა ვიქტორიას პიკი, Ocean Park, მრავალი ისტორიული ადგილი და უმსხვილესი სავაჭრო ცენტრები. კუნძულის მთიანი ნაწილი ასევე განთქმულია საფეხმავლო ტურიზმით. კუნძულ ჰონგ-კონგის ჩრდილოეთი ნაწილი კოულუნთან ერთად ქმნის ჰონგ-კონგის ურბანული ზონის ბირთვს. მათი საერთო ფართობი დაახლოებით 88.3 კმ²-ია, ხოლო საერთო მოსახლეობა (კუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი და კოულუნი) დაახლოებით 3 156 500 კაცი. მიახლოებითი სიმჭიდროვე შეადგენს 35 700 კაცს/კმ²-ზე.

ადგილობრივები კუნძულს ხშირად „ჰონგ-კონგის მხარეს“ ან „კუნძულის მხარეს“ ეძახდნენ. ეს სტილი ადრე სხვა ბევრი ადგილისთვისაც გამოიყენებოდა (მაგ. ჩინეთის მხარე და სხვ.), მაგრამ ამჟამად მხოლოდ „კოულუნის მხარის“ აღმნიშვნელად გამოიყენება და ნავსადგურის ორ მხარეს გულისხმობს. აღნიშნული ფორმა ადრეულ პერიოდში ძალიან იყო გავრცელებული ბრიტანეთში. 

## გარეუბნები/დასახლებები
კუნძული ჰონგ-კონგი მოიცავს ჰონგ-კონგის შემდეგ გარეუბნებს/დასახლებებს:

*აბერდინი
*საადმირალო
*აპ-ლეი-ჩაუ
*კოსვეი-ბეი
*ცენტრალი/ჩონგ-ვანი
*ჩაი-ვანი
*კიბერპორტი
*დიპ-უოტერ-ბეი
*აღმოსავლეთი მიდ-ლეველსი
*ფორტრეს-ჰილი
*ჰეპი-ველი
*კენედი-ტაუნი
*მიდ-ლეველსი
*მაუნტ-დევისი
*ნორთ-პოინტი
*პოკ-ფუ-ლამი
*კუარი-ბეი
*რეპულს-ბეი
*საი-ვან-ჰო
*საი-ვანი
*საი-იინგ-პუნი
*სენდი-ბეი
*შაუ-კეი-ვანი
*შეკ-ო
*შეკ-ტონგ-ცუი
*შეუნგ-ვანი
*სიუ-საი-ვანი
*სო-კონ-პო
*სტენლი
*ტაი-ჰანგი
*ტაი-ტამი
*ტინ-ჰაუ
*ვიქტორიას პარკი
*ვიქტორიას პიკი
*ვან-ჩაი
*დასავლეთი მიდ-ლეველსი
*ვონგ-ჩუკ-ჰანგი

## სქოლიო
კატეგორია:ჰონგ-კონგი
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
საბუის ღვთისმშობლის ეკლესია (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)

**საბუის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ საბუის სამხრეთით 1,5-2 კილომეტრზე, მაღალ მთაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (5,4 X 3,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან და გარედან მობათქაშებულია. ძეგლი თითქმის მთლიანად დანგრეულია. ეკლესიის კედლების მხოლოდ მცირე ნაწილებიღაა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან არის. აღმოსავლეთით, დარბაზისგან მოკლე მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიულ აფსიდაში ორი პატარა, სწორკუთხა ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პატარა ხატი

**პატარა ხატი** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას სოფელ საბუის სიახლოვეს, ტყით დაფარულ ბორცვზე. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (3,5 X 2,7 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: სახურავზე აყრილია საფარი, ჩამოშლილია კედლების საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შენობა მიწაშია ჩამჯდარი. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აბსიდის ღერძზე, შირიმის ქვებით გამოყვანილი და ნალისებრი თაღით გადახურული სარკმელია გაჭრილი. მსგავსი ერთი სარკმელია დასავლეთ კედელში. აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარს, თითო მცირე ზომის ნიშია. აფსიდი გადახურულია ოდნავ დადაბლებული პროპორციების კონქით, დარბაზი - ცილინდრული კამარით. გარედან აღმოსავლეთის სარკმელი ნახევარწრიული ფორმის რელიეფური თავსართით არის დასრულებული, რომელსაც ბოლოებში ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია

**საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს სოფელ საბუის სამხრეთ-დასავლეთით ერთ კილომეტრზე, მაღალი მთის წვერზე. განეკუთვნება XVIII-XIX საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (7 X 5,3 მ). დგას კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. კარი ხის ძელებით ყოფილა გადახურული - თარაზულად. ეკლესიის დარბაზი მოკლეა, მისი სიგრძე სიგანეზე ერთი მეტრით ნაკლებია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. სარკმლის მარცხნივ, აფსიდის ჩრდილოეთ მხართან, მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია კონქით. გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიის სამივე სარკმელს ბრტყელი გადახურვა და ჰორიზონტალური რაფა აქვს. დარბაზის კამარა ნახევარელიფსურია. გარედან კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე, ფრონტონის ძირებთან პატარა ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესია ქვის თხელი ფილებით ყოფილა გადახურული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ჩაჩხრიალის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ჩაჩხრიალის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაჩხრიალაში, დგას შუა სოფელში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,1 X 3,5 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით - ტლანქად. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კედლების ზედა ნაწილები. სახურავის შემორჩენილ ნაწილზე მცენარეებია ამოსული. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი კედლის ღერძიდან ოდნავ ჩრდილოეთით არის გადაადგილებული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აფსიდაში ერთი ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი და ორი მცირე სწორკუთხა ნიშია. აფსიდი გადახურულია ქვადუღაბის ტლანქად სხმული კონქით. ჩრდილოეთ ნიშის გადახურვა კონქის ქუსლის დონეზეა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
იალოვა

**იალოვა** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, მარმარილოს ზღვის რეგიონში, იალოვის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე. ქალაქი საკურორტოა და ზაფხულში სტუმრობს უამრავი ტურისი. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, იალოვაში ცხოვრობს 102 874 ადამიანი. იალოვას აქვს მერია და მისი მერი არის ვეფა სალმანი.

იალოვას აღმოსავლეთითა და დასავლეთით ესაზღვრება საკუთარი პროვინციის ქალაქები. დასავლეთით ესაზღვრება ქალაქი თერმალი, ხოლო აღმოსავლეთით — ჩიფთლიკქიოი. იალოვას, აგრეთვე, სამხრეთით ესაზღვრება ბურსის პროვინცია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იალოვის პროვინცია
* თურქეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Yalova photographs 
* Yalova / INFO
* Visit Yalova 
* Yalova Fotograf Amatörleri Dernegi YAFOD Yalova photographs 
* Yalova Hotels Guide 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ჩაჩხრიალის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ჩაჩხრიალის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩაჩხრიალაში, დგას სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით 400-500 მეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,4 X 3,8 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: განივ კედლებში მთელ სიმაღლეზე ფართო ბზარებია, ჩამოშლილია საპირე წყობის მნიშვნელოვანი ნაწილი და ლავგარდანი, ასევე ჩამოშლილია ფიქალის სახურავიც. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ნატეხი ქვით ნაგები ოთხწახნაგა ტრაპეზი. აბსიდში ორი პატარა ნიშია. საკურთხეველი გადახურულია უსწორმასწორო, ქვადუღაბის სხმული კონქით. კონქის და კამარის ორივე ქუსლი რამდენადმე კედელშია შეჭრილი, რის გამოც აბსიდის მთელ პერიმეტრზე და გრძივი კედლების მთელ სიგრძეზე მცირე საფეხური იქმნება. დასავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჰომოლოგიური რიგები

**ჰომოლოგიური რიგები** — მონათესავე ორგანული ნაერთების (ერთი ტიპის სტრუქტურის მქონე) ჯგუფები, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ერთი ან რამდენიმე მეთილენის ჯგუფით —CH2—. —CH2— ჯგუფს ჰომოლოგიურ სხვაობას უწოდებენ. ცნობილია ნაჯერი ნახშირწყალბადების, უჯერი ნახშირწყალბადების, ერთატომიანი ნაჯერი სპირტების ჰომოლოგიური რიგები. პირველი ფორმულირება ჰომოლოგიური რიგების შესახებ ეკუთვნის შარლ ჟერარს 1844-1845 წლებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორგანული ქიმია
ალბანეთის ქალაქების სია

, ალბანეთის დედაქალაქი]]
]]
]]
]]
]]
]]
]]
**ალბანეთის ქალქების სია** გადმოცემული ალბანეთის სტატისტიკის ინსტიტუტის მიერ. ალბანეთის დედაქალაქია ტირანა. ის წარმოადგენს უდიდეს ქალაქს და ალბანეთის ყველაზე მსხვილ სამრეწველო და ეკონომიკურ ცენტრს. სიდიდით მეორე ქალაქია საპორტო ქალაქი დურესი.  გარდა ამისა, არსებობს მცირე ქალაქები, რომლებიც შიდა ადმინისტრაციულ მცირე ერთეულებად არ იყოფიან.

## ადგილი მოსახლეობის რაოდენობით 
## სივრცითი დაგეგმარება 
2000-ან წლებამდე ალბანეთის ქალაქები ინარჩუნებდა ძველ იერ-სახეს.  2009 წელიდან ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის დაფინანსებითა და თანამონაწილეობით დაიწყო მათი ყოველმხრივი განახლება, მათ შორის ქუჩაში მოძრაობის ნიშნების დადგმა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ალბანეთის ურბანული განვითარების ფორუმი
* ინფორმაცია ალბანეთის მთავარი ქალაქების შესახებ
* Bertaud, Alain. ალბანეთის ურბანული განვითარება, 2006. 

*
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
შახვეტილის ეკლესიები

**შახვეტილის ეკლესიები** — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ შახვეტილაში.

## პირველი ეკლესია
პირველი ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ბორცვზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,5 X 3,5 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია სახურავი, დანგრეულია კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომელსაც შუა ნაწილი განგრეული აქვს. აფსიდში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია.

## მეორე ეკლესია
მეორე ეკლესია მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, მთაზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია ეკლესიის მხოლოდ აღმოსავლეთ ნახევარი, დასავლეთისა - მიწაშია ჩაფლული. ეკლესია ორნავიანია (6 X 6 მ), ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით. ნავები ერთმანეთს ორი ფართო თაღით უკავშირდებოდა (შემორჩენილია აღმოსავლეთ თაღის ორივე ქუსლის წყობის ნაწილი). ორივე ნავი აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდით იყო დასრულებული. ცენტრალური ნავის აფსიდის კედელი (სიმაღლე 1,2 მ) მთელ სიგრძეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ ნავის აფსიდის კედლიდან კი - მხოლოდ ჩრდილოეთ ნაწილი, რომელშიც მცირე ზომის ერთი სწორკუთხა ნიშია. შესასვლელი სამხრეთ ნავს სამხრეთიდან პქონია (შემორჩენილია წირთხლის კვალი).

## მესამე ეკლესია
მესამე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. კედლების შემორჩენილი ნაწილები ამჟამად 0,3-0,6 მეტრის სიმაღლეზეღა დგანან. ეკლესია დარბაზულია (5,8 X 3,4 მ). ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვით და კირის დუღაბით. აღმოსავლეთით ელიფსური ფორმის აფსიდაა, რომელიც გრძივი კედლებიდან მხრებით არის გამოყოფილი.

## მეოთხე ეკლესია
მეოთხე ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილოეთით, ტყით დაფარულ ბორცვზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (6,6 X 4,8 მ), ნაგებია რიყის ქვისა და ნატეხი ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. წყობაში გამოყენებული ყოფილა შირიმიც. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია აღმოსავლეთის, დასავლეთის და ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილი თაღოვანი სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბერატის რაიონი

**ბერატის რაიონი** () — რაიონი ალბანეთში. ერთ-ერთი იმ სამი რაიონიდან, რომლადაც იყოფა ბერატის ოლქი. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 117 066 ადამიანს შეადგენს. ბერატი 939 კმ² ფართობზეა გადაჭიმული. რაიონი ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს და მისი დედაქალაქია ბერატი. ბერატის რაიონში მოსახლეობით რიგით მეორე ნაწილია ურა-ვაგურარე, რომელიც ბალი კომბეტარის აკვანსაც წარმოადგენს.
## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ბერატის რაიონი 12 მუნიციპალიტეტად იყოფა. ესენია:

 

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის რაიონები
პეტერ არბნორი

**პეტერ ფილიპ არბნორი** (; დ. 18 იანვარი, 1935, დურესი, ალბანეთი — გ. 8 ივლისი, 2006, ნეაპოლი, იტალია) — ალბანელი პოლიტიკოსი, დისიდენტი და უფლებათადამცველი. ალბანეთის გულაგის პატიმარი. უწოდებენ „ბალკანეთის მანდელას“.

წარმოშობით კათოლიკე ოჯახიდან იყო. იგი კომუნისტების მიერ მოკლული ჟანდარმერიის ოფიცრის შვილია. 1961–1989 წლებში ბურელის ციხეში იჯდა. 1991 წლიდან დემოკრატიული პარტიის წევრია. 1992–1997 წლებში პარლამენტის თავმჯდომარეა. ამ პერიოდში 1992 წლის 6-9 აპრილს ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას.

## რესურსები ინტერნეტში
* Council of Europe
* Homepage of Library Beta
* A remarkable creative individuality   
* Homepage for Pjetër Arbnori

კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის თავმჯდომარეები
კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  18 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის წევრები
კუჩოვის რაიონი

**კუჩოვის რაიონი** () — ერთ-ერთი იმ 36 რაიონიდან, რომლებადაც იყოფა ალბანეთი. შედის ბერატის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 34 907 ადამიანს შეადგენს. კუჩოვა 84 კმ²-ზეა გადაჭიმული. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია კუჩოვა.

რაიონი წარმოადგენს ალბანეთი სანავთობო მრეწველობის ერთ-ერთ ცენტრს. კუჩოვის (ქალაქის) დაარსების თარიღია 1950 წელი. რაიონის ინფრასტრუქტურას აშკარად ეტყობა პოსტ-კომუნისტური ხელი. აქ მრავლადაა მიტოვებული ქარხნები და საამქროები.

კუჩოვის რაიონი იყოფა სამ მუნიციპალიტეტად:

*კოზარე 
*კუჩოვა 
*პერონდი

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის რაიონები
ბურაქ ილმაზი

**ბურაკ ილმაზი** (; დ. 15 ივლისი, 1985, ანტალია) — თურქი ფეხბურთელი, თამაშობს საფრანგეთის კლუბ „ლილში“. 2012 და 2013 წლებში გახდა თურქეთის სუპერლიგის ბომბარდირი.

## რესურსები ინტერნეტში
*TFF Profile
*
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:თურქი ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბამირ ტოპი

**ბამირ მირტეზა ტოპი** (; დ. 24 აპრილი, 1957, ტირანა) — ალბანელი პოლიტიკოსი. ალბანეთის პრეზიდენტი 2007-2012 წლებში.

პროფესიით ბიოლოგ-ვეტერინარი. დემოკრატიული პარტიის წევრი და მისი ვიცე-თავმჯდომარე. პარლამენტის წევრია 1996 წლიდან. სოფლის მეურნეობის მინისტრი 1996-1997 წლებში. ქვეყნის მეთაურად აირჩიეს მეოთხე ცდაზე პოლიტიკური კრიზისის დროს. პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ დატოვა პარტიის რიგები, რათა ყოფილიყო პოლიტიკურად მიუკერძოებელი.

იგი  კოსოვოს დამოუკიდებლობის აქტიური მომხრე იყო. 2009 წელს 3-დღიანი ვიზიტით ეწვია კოსოვოს. აირჩიეს პრიშტინის საპატიო მოქალაქედ და დააჯილდოეს ოქროს მედლით. ვიზიტის დროს ასევე მიანიჭეს პრიშტინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ხარისხი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებსაიტი  

კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰომრული

**ჰომრული**, *ჰოუმრული* ( — თვითმმართველობა, ავტონომია) — მოძრაობა ირლანდიის ავტონომიისათვის (XIX საუკუნის 70-იანი წლებიდან XX საუკუნის დასაწყისამდე). ჰომრულის პროგრამა ითვალისწინებდა ირლანდიის პარლამენტისა და მმართველობის ეროვნული ორგანოების შექმნას და ირლანდიაზე ბრიტანეთის უზენაესი ხელისუფლების შენარჩუნებას. ეს პროგრამა წამოაყენა ირლანდიელმა ლიბერალმა ისააკ ბატმა 1869 წელს. მანვე 1970 წელს დააარსა ირლანდიის თვითმართველობის ასოციაცია, რომელიც 1873 წელს გარდაიქმნა ჰომრულის ლიგად. 1874 წელს ინგლისის პარლამენტის არჩევნებში ჰომრულერებმა 60 დეპუტატი გაიყვანეს. მიზნის მისაღწევად ჰომრულერები თავიანთი ლიდერის ჩარლზ სტიუარტ პარნელის მეთაურობით პარლამენტში იყენებდნენ ობსტრუქციის ტაქტიკას, ცდილობდნენ უზრუნველყოთ მასების მხარდაჭერა, რისთვისაც მათ ხელი შეუწყვეს 1879 წლის გლეხთა მასობრივი საადგილმამულო ლიგის შექმნას. ირლანდიის პოზიციის გაძლიერებამ აიძულა ლიბერალები შეეტანათ პარლამენტში ბილი ჰომრულის შესახებ 1886 და 1893 წლებში, მაგრამ კონსერვატორებმა (ლიბერალთა ნაწილთან ერთად) რამდენიმეჯერ ჩაშალეს ბილის მიღება. 1890 წელს კი თვით ჰომრულის პარტიაში მოხდა განხეთქილება. იმპერიალიზმის ეპოქის დასაწყისიდან ირლანდიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობა გასცდა ჰომრულის ფარგლებს. ბრძოლა გადაიზარდა ირლანდიის აჯანყებაში (1916). ეროვნულ მოძრაობაში უპირატესობა მოიპოვა შინფეინერების პარტიამ, რომელიც სათავეში ჩაუდგა ბრძოლას რესპუბლიკისათვის. 1921 წლის 6 დეკემბერს ინგლისის მთავრობამ მემარჯვენე შინფეინერებთან დადო ხელშეკრულება, რომლითაც დაადასტურა (სამხრეთის 26 საგრაფოს ტერიტორიაზე) ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფოს (ეირეს) შექმნა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ირლანდიის ისტორია
ჭართალის ეკლესიები

**ჭართალის ეკლესიები** — ეკლესიები ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭართალაში.

## პირველი ეკლესია
პირველი ეკლესია დგას სოფლის დასავლეთით, მდინარე ილტოს მარცხენა ნაპირზე, ტყიან მთის ფერდობზე. განეკუთვნება VIII-IX საუკუნეებს. ძეგლი სამეკლესიანი ბაზილიკაა (9,5 X 8,5 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლები შიგნიდან შელესილი ყოფილა. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული გვერდის ეკლესიები, ჩამონგრეულია შუა ეკლესიის კამარა და კონქი, დანგრეულია გვერდის ეკლესიების სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ინტერიერი დაახლოებით ერთი მეტრის სიმაღლეზე ქვებით და მიწით არის ამოვსებული.

შუა ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს. ორივე გრძივ კედლებშია - ერთმანეთის პირდაპირ. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდაა, რომლის მხრები შირიმის სუფთად გათლილი ქვებით არის ამოყვანილი. აფსიდის ღერძზე ვიწრო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის მარჯვენა მხარეს - პატარა სწორკუთხა ნიში. აკუსტიკური შთაბეჭდილების გაზრდის მიზნით, აფსიდის გვერდებში, კონქის ქუსლის დონეზე, თითო პატარა ქვევრია დატანებული. აფსიდი გადახურული იყო კონქით, რომლისგანაც მხოლოდ ქუსლის წყობის ნაწილი შემორჩა. ინტერიერი შემაღლებულ პროპორციებში ყოფილა გადაწყვეტილი. გვერდის ეკლესიებიდან მხოლოდ აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლების ნაწილებიღაა შემორჩენილი. ორივე ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. სამხრეთ ეკლესიის კედელში შემორჩენილია სარკმლის კვალი. ორივე ეკლესიას ცილინდრული კამარა ეხურა (შემორჩენილია ნაწილი).
გარედან შუა ეკლესიის აღმოსავლეთ სარკმელს პროფილირებული თავსართის მცირე ნაწილი შემორჩა.

## მეორე ეკლესია
მეორე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, მდინარე ილტოს მარჯვენა მხარეს, მთის ფერდობზე, ჩაფართებად წოდებულ ადგილზე. ეკლესია დარბაზულია (4,8 X 3,2 მ), ნაგებია საშუალო ზომის ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. წყობაში, აქა-იქ, გამოყენებულია შირიმი. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია: ნახევარწრიული აბსიდის სამხრეთ გვერდი და სამხრეთ და დასავლეთ კედლების მცირე ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან პქონია. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილს სარკმლის კვალი ეტყობა. მის გვერდით მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიის ირგვლივ შირიმის ქვებია მოფანტული.

## მესამე ეკლესია
მესამე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მთის წვერზე. ძეგლი დანგრეულია. შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთ კუთხე და გრძივი კედლების კვალი. ეკლესია ნაშენი ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით.

## მეოთხე ეკლესია
მეოთხე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, მთის წვერზე. ეკლესია დანგრეულია. შემორჩენილია მხოლოდ ქვაყრილი. შენობა ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით. ქვაყრილის გვერდით გაურკვეველი ნაგებობის კედლის ნაწილია შემორჩენილი, რომლის უკან დგას ნატეხი ქვებით ნაგები, ოთხკუთხა პრიზმის ფორმის პატარა მასიური ნაგებობა, რომელსაც სასანთლე ნიში აქვს მოწყობილი.

## მეხუთე ეკლესია
მეხუთე ეკლესია მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, ყორაანთ ხევში. ეკლესია დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის მცირე ნაწილი და ჩრდილოეთ კედლის ნაშთი. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში მცირე ზომის ერთი სწორკუთხა ნიშია. შენობა ნაგები ყოფილა ნატეხი ქვითა და კირის დუღაბით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ომარები

**ომარები** () — ზღვის ათფეხა კიბოსნაირების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე აღწევს 60 სმ და მეტს. გარეგნულად მოგვაგონებენ მდინარის კიბოებს. გრძელი მუცელი შებრტყელებულია ზურგ-მუცლის მიმართულებით; კუდის ფარფლი ფართოა. წინა სასიარულო ფეხები ატარებენ დიდ, ხშირად ასიმეტრიულ მარწუხებს. შემდეგი ორი წყვილი მთავრდება მცირე ზომის მარწუხებით. ოჯახი მოიცავს 49 თანამედროვე და 90 ნამარხ სახეობას. ბინადრობენ ზღვის წყლებში, ფსკერთან, 0–20 °C ტემპერატურის პირობებში. დღისით ომარები იმალებიან. იკვებებიან უხერხემლოებით (ჯავშნისა და ნიჟარის გასაჭყლეტად იყენებენ უფრო მოზრდილ მარწუხს, უფრო წვრილს — ნადავლის ნაკუწებად დასაგლეჯად). სქესობრივად მწიფდებიან 5 წლისა. კვერცხებიდან იჩეკება პელაგიური ლარვა კარგად განვითარებული მკერდის კიდურებით, ანალური ლაპოტით, რომელიც გამოყოფილია მუცლის უკანა სეგმენტისაგან. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 50 წლამდე. რეწვისა და აკვაკულტურის ობიექტია. ინტენსიური მოპოვებისა და გარემოს დაბინძურების გამო მათი პოულაციის რაოდენობა მცირდება. ძირითადი სარეწაო სახეობებია: ევროპული ომარი (, ამერიკული ომარი () და ნორვეგიული ომარი ().

## სქოლიო
კატეგორია:ათფეხა კიბოები
ტოპიები

**ტოპიები** — გვიანი შუა საუკუნეების ყველაზე ძლიერი ალბანური ფეოდალური დინასტია. თავიდან ისინი შედიოდნენ ალბანეთის სამეფოს შემადგენლობაში. 1368 წელს კარლ ტოპიამ აიღო დურესი და შექმნა ალბანეთის სამთავრო, რომელიც წარმოადგენდა ისტორიის მანძილზე პირველ დამოუკიდებელ პოლიტიკურ ერთეულს რომელსაც ეთნიკური ალბანელი (მამის მხრიდან) განაგებდა.

## წევრები 
ჩამონათვალში მხოლოდ მამრობითი წევრების შთამომავლებს:
[მინი|მარცხნივ|[ალბანეთის სამთავრო (შუა საუკუნეები)|ალბანეთის სამთავრო კარლ ტოპიას მიერ დურესის აღებამდე.]]
*ტანუსიო ტოპია, მატიას გრაფი (1328–38)
**დაქორწინდა ნეაპოლის მეფის რობერტის უკანონო ქალიშვილზე, რობერტმა ორივე მოკლა.
***კარლი (ან კარლო), დაახ. 1370 წელს დაქორწინდა ვიოსლავა ბალშიჩზე. ჰყავდა სამი შვილი.
****ჯიერჯი (დ. 1388 – გ. 1392), დურესის ლორდი. დაქორწინდა ტეოდორა ბრანკოვიჩზე.
****ელენა (დ. 1388 – გ. 1403), პირველი ქორწინება ჰქონდა ვენეციელ გრაფ მარკო ბარბადიგოსთან, მეორე სერბ ლორდ კონსტანტინე ბლშიჩთან.
****ვიოლავა, პირველი ქორწინება კურსაჩიოსთან, მეორე 1394 წელს ლეჟას ლორდ პროგონ დუკაგინთან
****მარია, უცნობი დედისგან, დაქორწინდა ფილიპო დი მარამონტეზე.
****ნიკიტა, უცნობი დედისგან, დაქორწინდა კომნენ არიანიტის ქალიშვილზე.
*****მარა, 1407 წელს დაქორწინდა ბალშა III-ზე, განქორწინდა 1412 წელს.
***უცნობი, სავარაუდოდ ჟიორჯიო.
****ანდრეა.
****უცნობი.
*****ტანუშ ტოპია.

## სქოლიო 
კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:ალბანელები
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
კატეგორია:შუა საუკუნეები
მეწინავე დროშის საბარათაშვილოსა და სომხითის აღწერა

**„მეწინავე დროშის საბარათაშვილოსა და სომხითის აღწერა“** — ქართლის მეფის, ვახტანგ VI-ის ბრძანებით ვახუშტი ბატონიშვილისა და მდივან გივი თუმანიშვილის მიერ 1721 წელს ქვემო ქართლში, მეწინავე სადროშოში-საბართაშვილო-სომხითში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერა (დავთარი). დოკუმენტი პლატონ იოსელიანის არქივში აღმოაჩინა ექვთიმე თაყაიშვილმა, რომლის თხოვნით იოსელიანის ქვრივმა, ანა ბაგრატიონ-მუხრანელმა ხელნაწერი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას გადასცა. „აღწერა“ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი წყაროა ქვემო ქართლის ტოპონიმიკისათვის, რომელმაც მნიშვნელოვნად იცვალა სახე XIX საუკუნეში ბერძენ და სომეხ მოახალშენეთა დამკვიდრებასთან დაკავშირებით.

## ლიტერატურა 
* მასალანი საქართველოს სტატისტიკურის აღწერილობისა მეთვრამეტე საუკუნეში : I აღწერა მეწინავე დროშისა საბარათაშვილოსა და სომხითისა, შედგენილი მეფის ვახტანგ მეექვსის ბრძანებით ვახუშტი ბატონიშვილისა და გივი თუმანიშვილის მიერ 1721 წელს. / გამოცემული ე. თაყაიშვილის რედაქტორობით. - თბილისი : ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გამოცემა N 80, 1907 (სტ. "ძმობა"). 

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:1721
კარაკალას ედიქტი

[300px|მინიატიურა|ტრიუმფალური თაღი [ვოლიუბილისი|ვოლიუბილისში, რომელიც აიგო ედიქტის გამოცემის პატივსაცემად.]]
**კარაკალას ედიქტი**, *ანტონინეს კონსტიტუცია* () — რომის იმპერატორ კარაკალას მიერ 212 წელს გამოცემული კანონი, რომლის მიხედვითაც რომის მოქალაქეობა მიენიჭა, რომის იმპერიაში მცხოვრებ ყველა ადამიანს. ედიქტის გამოცემის ძირითადი მიზეზი ფისკალური იყო, იმპერატორს სურდა საგადასახო სისტემისათვის დაექვემდებარებინა ყველა ქვეშევრდომი და გაეზარდა სამხედრო მოსამსახურეთა რიცხვი, მანამდე ჯარში სამსახური მხოლოდ რომის მოქალაქეებს შეეძლოთ. 

212 წლამდე რომის მოქალაქეებად ითვლებოდნენ მხოლოდ იტალიის და რამდენიმე ქალაქის და პროვინციის მცხოვრებნი, დანარჩენები კი ითვლებოდნენ ლათინური სამრთლის პირებად ან პერეგრინებად. მოტივები, რის გამოც იმპერატორმა ეს კანონი გამოსცა მაინც გაურკვეველია, ზოგიერთი ისტორიკოსი ცდილობს დაუკავშირს ეს ამბები გეტასთან უთანხმოებას, მაგრამ ეს აზრი არადამაჯერებელია.

თანამედროვე ისტორიკოსებიდან ედიქტის შესახებ წერს მხოლოდ დიონ კასიუსი. ედიქტი შემონახულია ბერძნულენოვან პაპირუსზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
* The Roman Law Library, incl. *Constitutiones principis* 
* Дион Кассий. («Римская история», книга LXXVIII, глава 9. На англ. языке

კატეგორია:რომაული სამართალი
ბახტრიონის ციხის ეკლესია

**ბახტრიონის ციხის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ბახტრიონის ციხის აღმოსავლეთით. ზოგადი ნიშნებით ეკლესია გვიან საუკუნეებს მიეკუთვნება.

ეკლესია უაფსიდოა. ნაგებია რიყის ქვით. შესასვლელი მას სამხრეთიდან აქვს, სარკმლები კი აღმოსავლეთითა და დასავლეთითაა. დარბაზი ერთიანი ცილინდრული კამარითაა გადახურული. ტრაპეზი მარცხენა კუთხეშია მიშენებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბოჭორმის წმინდა გიორგის ხატი

**ბოჭორმის წმინდა გიორგის ხატი** — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, დგას ნასოფლარ ბოჭორმის შუაგულში, მთის ფერდობზე.

საკულტო ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა (4 X 2,8 მ), ნაშენია ფიქლით. წყობა მშრალია. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ინტერიერში ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ კუთხე და დასავლეთ კედელი მომრგვალებული აქვს. სამხრეთ კედელში კვადრატული სარკმელია, ჩრდილოეთისაში - პატარა ნიში. სახურავი ცალფერდაა. გადახურულია სიპებით.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები