open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პოლდერი

[მინი|პოლდერი ([გერმანია)]]
[მინი|პოლდერი. სოფელი [კინდერდეიკი]]
**პოლდერი** () — სანაპიროს ამოშრობილი და დამუშავებული მიწის მონაკვეთი, რომელიც ჩვეულებრივ განლაგებულია ზღვის დონეზე დაბლა და გარშემო არსებული წყლებისგან დაცულია ნაყარით, ჯებირითა და სხვა ჰიდროტექნიკური ნაგებობებით. პოლდერებში გრუნტის წყლების დონე რეგულირდება დრენაჟული მოწყობილობებით. მათთვის დამახასიათებელია ნიადაგის მაღალი ლამიანი ნოყიერება. ზღვის დონეზე დაბლა მდებარე ნიადაგის აღდგენისათვის წყალი ჯებირის გავლით უნდა იქნას ამოტუმბული.

შეიცავს დიდი რაოდენობით მარილს, რის გამოც მცენარულობა მასზე არ ხარობს. მარილების თავიდან ასაცილებლად იყენებენ სადრენაჟო საშუალებებს. პოლდერი ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთი ზღვის სანაპიროზე (ნიდერლანდები, დანია, გერმანია, ბელგია), აგრეთვე პოლონეთში, იაპონიაში და აშშ-ის ატლანტური სანაპიროს ზოგიერთ რაიონში. ბანგლადეშში 123 პოლდერია განლაგებული. პოლდერები ნიშანდობლივია ასევე შავი ზღვის უკრაინის სანაპიროსათვის, კერძოდ, კუგურლუისა და კატლაბუხის ტბებისთვის. რუსეთის პოლდერული სავარგულების 80% განლაგებულია კალინინგრადის ოლქის ფარგლებში.

უმსხვილესი პოლდერები შეიქმნა ზეიდერზეეს პროექტის ფარგლებში ნიდერლანდებში, სადაც სპეციალურად არის აშენებული მრავალი კაშხალი და ჯებირი, რომლებიც სანაპირო დაბლობს დატბორვისაგან იცავს. პოლდერების ყველაზე კარგი მაგალითია ეისელმერის ტბის სანაპიროზე არსებული პოლდერების სისტემა. საერთო ჯამში ნიდერლანდებში დაახლოებით 3000-მდე პოლდერია. პირველი პოლდერები XI საუკუნეში ააშენეს. ჩაუძირავი და ჩაძირვადი პოლდერები ფართოდ გამოიყენება მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. ნებისმიერი სახის პოლდერი სასოფლო-სამეურნეო მიწების პროდუქტიულობის ამაღლების ეფექტიანი საშუალებაა. 

ნიდერლანდებში განასხვავებენ პოლდერების სამ ტიპს: დროგმაკერეი (რომელიც იქმნება ყოფილი ტბის, ყურის ან სხვა მუდმივი წყალსატევის ადგილას), ინდეიკინგი (შექმნილი პერიოდულად დატბორილი ტერიტორიის ადგილას, მაგალითად, მდინარის სალეკ მდელოზე ან ზღვის ფსკერზე, რომელიც შიშვლდება ვატების დროს) და ონტგინინგი (რომელიც ჭაობის ადგილას წარმოიქმნება). 
 
## იხილეთ აგრეთვე
* ლიტორალი
* მარშები 
* ეისელმერი 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროგრაფია
კატეგორია:მელიორაცია
სოხუმის სამხედრო გზა

მინი|300პქ|აფხაზეთის რუკა
[მინი|300პქ|[ქლუხორის უღელტეხილი]]
**სოხუმის სამხედრო გზა** — აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე ქლუხორის უღელტეხილით (2782 მ) გამავალი გზის ისტორიული სახელწოდება. სოხუმს (საქართველო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა) აკავშირებს ქალაქ ჩერკესკთან (რუსეთი, ყარაჩაი-ჩერქეზეთი). სიგრძე 274 კმ. იწყება სოხუმ-თბილისის გზატკეცილიდან სოფელ მაჭარასთან, მდინარეების მაჭარისა და ჯამპალის ხეობებით გადის მდინარე კოდორის მარჯვენა სანაპიროზე, მიყვება 50 კილომეტრზე, გადაჰკვეთს მდინარე კოდორს სოფელ მარცხენა გენწვიშთან და აუყვება მდინარეების გვანდრისა და კლიჩის ხეობებს ქლუხორის უღელტეხილამდე.

გასული საუკუნის შუა წლებში მოუვლელობის გამო გზატკეცილი თანდათანობით დაინგრა და ბოლოს ავტოტრანსპორტისათვის გაუვალი გახდა.

1960-იანი წლებიდან სოხუმის სამხედრო გზა სამხრეთიდან მხოლოდ სოფელ ომარიშარის ზემოთ ტურისტულ ბაზამდე – ეგრეთ წოდებულ „სამხრეთის თავშესაფრამდე“ (რუს. „Южный приют“) და ჩრდილოეთიდან – ეგრეთ წოდებული „ჩრდილოეთის თავშესაფრამდე“ (რუს. „Северный приют“) მოქმედებდა.

საავტომობილო მოძრაობა განვითარებული არ არის. სატრანსპორტო კავშირი დამოკიდებულია გარემო პირობებზე. ზამთარში ხშირია თოვლზვავები. ქართულ-აფხაზური შეიარაღებული კონფლიქტის შემდეგ პირდაპირი გამჭოლი გზით მოძრაობა ჩაიკეტა. 2009 წელს გზის აღდგენის შესახებ ინიციატივით გამოვიდა სერგეი ბაგაფში და ბორის ებზეევი.

სოხუმის სამხედრო გზის მიდამოებში ბევრი მინერალური წყაროა. მთიან რეგიონში გამოხატულია ლანდშაფტური ზონები: მთა-ტყის, სუბალპური, ალპური, სუბნივალური და ნივალური. გზაზე მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური, ისტორიული, რევოლუციური, ეთნოგრაფიული, არქიტექტურული ძეგლები და დიდ სამამულო ომთან დაკავშირებული ადგილებია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს სამხედრო გზა
* ოსეთის სამხედრო გზა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გზები
კარიერი

მინი|მარმარილოს კარიერი 
**კარიერი** ( < გვიანდ. ლათ. quarraria, quadraria – ქვის სამტეხლო) — სამთო საწარმო, სადაც საბადოს დამუშავების ღია მეთოდით მოიპოვებენ ნახშირს, მადანს ან არამადნეულ სასარგებლო წიაღისეულს. თანამედროვე კარიერში ყველა სამთო სამუშაო (ქანებისა და სასარგებლო წიაღისეულის ამოღება, ტრანსპორტირება და სხვ.) მექანიზებულია. 

კარიერიდან იღებენ ქვას, ქვიშას, თიხას და სხვ. კარიერის მთავარი საწარმოო ტექნიკური ელემენტებია საფეხურები, მისადგომები, სპირაჯოები და ბლოკები. ქანებსა და სასარგებლო წიაღისეულს ყოფენ ჰორიზონტალურ შრეებად, შრეებს კი — საფეხურებად. დამუშავებას იწყებენ ზედა საფეხურებიდან; ამოღების პროცესი მიმდინარეობს თანამიმდევრული ზოლების — სპირაჯოების მიხედვით. 

სანგრევიდან სასარგებლო წიაღისეულის მიწის ზედაპირზე ამოსატანად კარიერში დახრილი კაპიტალური ტრანშეებია გაყვანილი.

## ქანის ტიპები
კარიერიდან ამოაქვთ სხვადასხვა ტიპის ქანები:

*ცარცი
*თიხა
*ნახშირი
*ქვიშა 
*ხრეში 
*გრანიტი
*გრაველიტი

*თაბაშირი
*კირქვა
*მარმარილო
*მადანი
*ფოსფორიტი
*ქვიშაქვა
*ფიქალი და სხვ. 

## ლიტერატურა 
* Кулешов Н. А., Анистратов Ю. И., Технология открытых горных работ, М., 1968.

კატეგორია:კარიერები
კატეგორია:სამთო სამუშაოები
სან-პედრო-დე-იკუამანდიიუ

**სან-პედრო-დე-იკუამანდიიუ** () — ქალაქი და რაიონი პარაგვაიში, სან-პედროს დეპარტამენტის დედაქალაქი. გაშენებულია მდინარე პარაგვაისგან 25 კმ-ში. 

1524 წელს, სან-პედროში ადგილობრივებმა მოკლეს კონკისტადორი ალეჟო გარსია — პირველი ევროპელი, რომელმაც პარაგვაის მიწაზე ფეხი დადგა და მისი გადაკვეთით ინკების იმპერიას მიაღწია. ეს უკანასკნელი სიცოცხლეს უკან დაბრუნებისას გამოასალმეს. 

ქალაქის ეკონომიკა ძირითადად მეცხოველეობას ეყრდნობა. 

კლიმატი ტენიანი და წვიმიანია; ტენიანობა 70 — 80%-ს შეადგენს. საშუალო წლიური ტემპერატურაა 23 °C, მაქსიმალური ნიშნული ზაფხულში ფიქსირდება  35 °C. 

2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 32 918 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარაგვაის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* SENATUR 
* World Gazeteer: Paraguay &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:პარაგვაის ქალაქები
ლეგენდარიუმი

**ლეგენდარიუმი** — ტერმინი, რომელიც უკავშირდება ჯონ რონალდ რუელ ტოლკინს. ლეგენდარიუმი აღნიშნავს მწერლის მიერ შექმნილ სამყაროს, არდისთან დაკავშირებული მასალების სისტემას და ისტორიულ მოვლენებს, რომლებიც რომანის „ბეჭდების მბრძანებელი“ პერსონაჟთა გადასახედიდან ლეგენდარულად მიიჩნეოდა.

ტერმინს იყენებდა თავად მწერალი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:შუახმელეთი
კატეგორია:ტოლკინის კვლევები
კატეგორია:ფენტეზის სამყაროები
ხავერდის ხე

**ხავერდის ხე** ( **ფელოდენდრონი**) — მცენარეთა გვარი ტეგანისებრთა ოჯახისა. ორსახლიანი ხეებია. 10-მდე სახეობა გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიის ბარის ტყეებში. აღსანიშნავია ამურის ხავერდის ხე (ლათ. Phellodéndron amurénse), რომელიც გვხვდება შორეულ აღმოსავლეთში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთსა და კორეაში. კულტივირებულია მრავალ ქვეყანაში. მისი მსხვილი ღეროები კორპის სქელი ფენით იფარება. გამძლე მერქანი აქვს; იყენებენ ავეჯის, ფირფიცრის და სხვ. დასამზადებლად. 

საქართველოში გვხვდება ფელოდენდრონის 1 სახეობა: ამურის ხავერდის ხე ანუ ამურის კორპის ხე, რომელიც იზრდება უფრო ტენიან რაიონებში, აჭარაში, ბაკურიანის ბოტანიკური ბაღში, ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღში და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტეგანისებრნი
ჰერმენევტიკა

[მინი|[ჰერმესი ღმერთების შიკრიკი, რომლისგანაც მოდის მიმდინარეობის დასახელება]]
**ჰერმენევტიკა** (ბერძნ. – განმარტება, თარგმნა, გამოთქმა) — ერთ-ერთი უძველესი, ტრადიციული და უნივერსალური თეორია ტექსტის ინტერპრეტაციისა და გაგების მიხედვით. ჰერმენევტიკა უძველეს დროში ჩამოყალიბდა, როგორც ხერხი და საშუალება ბნელმეტყველებისა და მრავალმნიშვნელოვანი სიმბოლოების განმარტებისთვის. ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები და ფილოლოგები, განსაკუთრებით ნეოპლატონიკოსები, ჰერმენევტიკის საშუალებით ახდენდნენ ძველი პოეტების, უპირველეს ყოვლისა ჰომეროსის ნაწარმოებების ინტერპრეტაციას. შუა საუკუნეებში მას ბიბლიის განმარტებისთვისაც იყენებდნენ.

კლასიკური ხანა ჰერმენევტიკის ისტორიაში დაკავშირებულია გერმანელი ფილოსოფოსის, ვილჰელმ დილთაის, სახელთან, ხოლო ჰერმენევტიკის განვითარების შემდეგი მნიშვნელოვანი ეტაპი იყო გადამერის მოღვაწეობა.

გადამერის თეორიის თანახმად, ტექსტის აზრობრივი პროცენტი ბევრად უფრო მეტია, ვიდრე ის, რაც მის შემოქმედს ჰქონდა ჩაფიქრებული. გადამერი, თვლის, რომ არ შეიძლება გავიგოთ ნაწარმოები, როგორც მხოლოდ თავისთავადი, შემოქმედებითი საქმიანობის ერთეული პროდუქტი, რადგან ხელოვნების ნებისმიერი ნიმუში კულტურული გამოცდილების მატერიალური ობიექტივიცაა.

## ლიტერატურა 
* Peirce, C.S. (c. 1903), "Logical Tracts, No. 2", in *Collected Papers*, CP 4.418–509.  Eprint .
* Khan, Ali, "The Hermeneutics of Sexual Order". Eprint.
* Mantzavinos, C. "Naturalistic Hermeneutics", Cambridge University Press ISBN 978-0-521-84812-1
* Masson, Scott.  "The Hermeneutic Circle" ISBN 978-0-7546-3503-1

## რესურსები ინტერნეტში 
* Law and Hermeneutics in Rabbinic Jurisprudence: A Maimonidean Perspective 
* Abductive Inference and Literary Theory – Pragmatism, Hermeneutics and Semiotics  
* Objective Hermeneutics Bibliographic Database 

კატეგორია:ჰერმენევტიკა
კატეგორია:მეთოდოლოგია
აუგუსტ ლესკინი

**იოჰან ჰაინრიხ აუგუსტ ლესკინი** (; დ. 8 ივლისი, 1840, კილი — გ. 20 სექტემბერი, 1916, ლაიფციგი) — გერმანელი ინდოგერმანისტი და სლავისტი. აუგუსტ ლესკინი მიჩნეულია ინდოგერმანისტიკის დარგში ე.წ. ლაიფციგის სკოლის დამფუძნებლად.

## ბიოგრაფია
1860-1864 წლებში კლასიკურ ფილოლოგიას ასწავლიდა კილსა და ლაიფციგში. 1964 წელს დისერტაცია ფილოსოფიის დოქტორის წოდების მოსაპოვებლად დაიცვა. 1864-1866 წლებში ასწავლიდა ლათინურსა და ბერძნულ ენებს ლაიფციგის წმ. თომას სკოლაში. 1866 წელს ა. ლესკინი  ქალაქ იენაში აუგუსტ შლაიხერთან შეუდგა ინდოგერმანული, ბალტიკური და სლავური ენათმეცნიერებათა შედარებით კვლევას. ერთი წლის შემდეგ კი ის პრივატდოცენტად გადავიდა გეტინგენის უნივერსიტეტში. 1868 წელს აუგუსტ ლესკინი წარდგენილ იქნა იენის შედარებითი ენათმეცნიერებისა და სანსკრიტის პროფესორად. 1870 წლიდან იგი ლაიფციგის უნივერსიტეტის სლავისტიკის პროფესორია. 1876 წელს ორდინარიუსად წარადგინეს, სადაც ინდოგერმანული ინსტიტუტის დირექტორად დაინიშნა. 1877 წელს ალეკსანდერ ბრიუკნერმა (Aleksander Brückner) მიუძღვნა წიგნი სახელწოდებით სლავური ნასესხობანი ლიტვურში. 

აუგუსტ ლესკინი იყო თანამაარსებელი ახალგაზრდა გრამატიკოსთა სკოლისა. ის დარწმუნებული იყო ბგერათა კანონის თეორიის უნიკალურობაში. 

აუგუსტ ლესკინის კვლევის მთავარი დარგი სამხრეთსლავური ენების გარდა იყო ლიტვური ენა.

## ლიტერატურა 
* Walther Killy, Rudolf Vierhaus (Hrsg.): Deutsche Biographische Enzyklopädie, Band 6: Kogel – Maxsein. K.G. Saur, München (u. a.) 1997, S. 342 (mit Verzeichnis der wichtigsten Werke August Leskiens).
* Wilhelm Streitberg: August Leskien. In: Indogermanisches Jahrbuch, Jg. 1 (1913), S. 216–218.
* Wilhelm Streitberg: August Leskien. In: Indogermanisches Jahrbuch, Jg. 7 (1919), S. 138–143.
* Harald Wiese: Eine Zeitreise zu den Ursprüngen unserer Sprache. Wie die Indogermanistik unsere Wörter erklärt. Logos Verlag, Berlin 2007, ISBN 978-3-8325-1601-7.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:გერმანელი ფილოლოგები
ტერაბაიტი

**ტერაბაიტი** ()  არის ინფორმაციის რაოდენობის საზომი ერთეული, რომელიც უტოლდება 1 099 511 627 776 (240) სტანდარტულ (8-ბიტიანი) ბაიტს და 1024 გეგაბაიტს. გამოიყენება სხვადასხვა ელექტრონული მოწყობილობების მეხსიერების მოცულობის აღსანიშნავად.

## დასახელება 
საერთაშორისო ელექტროტექნიკური კომისიის წინადადებით, დასახელება „ტერაბაიტი“ საზოგადოდ მიღებული ფრაზაა, მაგრამ არასწორი, რადგან თავსართი „ტერა“ აღნიშნავს 1012-ზე გამრავლებას. ამ შემთხვევაში 240-ზე გამრავლებისას სწორი იქნება „ტები-“ თავსართი.

## საინტერესო ფაქტები 
პირველად კომერციული 1 ტბ ტევადობის მყარი დისკი წარმოადგინა კომპანია Hitachi-მ 2007 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კომპიუტერი — ელექტრონული გამომთვლელი მანქანა
* კომპიუტერული ტექნოლოგია
* კომპიუტერული პროგრამა — ენა რომლის მეშვეობითაც ელექტრონულ მანქანებთან ვურთიერთობთ

## რესურსები ინტერნეტში
* საზომი ერთეულები 
* ინფორმატიკის მოკლე კურსი

## სქოლიო 
კატეგორია:ინფორმაციის საზომი ერთეულები
კათნატუ

**კათნატუ** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, დიდი ხანჩალის თემში. მდებარეობს ჯავხეთის ზეგანზე, ხანჩალის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ კათნატუს მოსახლეობა შეადგენს 278 ადამიანს. სოფელში არის კათნატუს სკოლა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სილამაზე

[მინი|ადამიანის ([ქალის) სილამაზე.]]
**სილამაზე** — ესთეტიკური კატეგორია, რომელიც აღნიშნავს სრულყოფილებას, ობიექტის ასპექტების ჰარმონიულ შეხამებას. დამკვირვებელი ობიექტის მიმართ განიცდის ესთეტიკურ ტკბობას. სილამაზე წარმოადგენს კულტურის უმნიშვნელოვანეს კატეგორიას. მისი აბსოლუტური ხარისხია შესანიშნაობა. ამასთან ერთად, სილამაზე არის ზოგადი და ნაირგვარი გაგება, ხშირ შემთხვევაში ეკლექტიკური.

ანტიკურ პერიოდში ცნება სილამაზე წარმოადგენდა ფილოსოფიის აღქმის უმნიშვნელოვანეს ყოფიერებას. ძველი ბერძენი ფილოსოფოსების მიერ სილამაზე აღიქმებოდა არსებითად ობიექტურად და ონტოლოგიური სახით, რომელიც დაკავშირებულია უნივერსუმის სრულყოფილებასთან. 
სოკრატეს დროს სილამაზე განიხილება არა მხოლოდ ონტოლოგიური გაგებით, არამედ როგორც გონის კატეგორია, აღქმა. სოკრატესთვის სილამაზე იყო სამყაროს მნიშვნელოვანი კატეგორია. პლატონის მიხედვით ადამიანი დაბადებამდე იმყოფება სილამაზის სფეროში და სუფთა აზრებში. აგრეთვე ფიქრობდა, რომ სილამაზის იდეა (ფორმა) სხვა დანარჩენ იდეებზე მაღლა დგას. არისტოტელემ დაინახა კავშირი სილამაზესა და სათნოებას შორის და ამტკიცებდა, რომ სათნოება მიმართულია სილამაზისკენ. 
მინი|მარცხნივ|ბუნების სილამაზე. 
რომანტიზმის პერიოდში ედმუნდ ბერკმა მიუთითა განსხვავებისაკენ სილამაზესა და მის კლასიკურ მნიშვნელობასთან, განდიდებასთან. 
სილამაზის პოსტმოდერნიზმის უარყოფის შემდეგ, როჯერ სკრუტონი და ფრედერიკ ტერნერი დაუბრუნდნენ სილამაზეს როგორც უმნიშვნელოვანეს ღირებულებას. ამერიკელმა ფილოსოფოსმა გაი სირსელომ შემოგვთავაზა სილამაზის ახალი თეორია როგორც დადასტურება სილამაზის სტატუსისა და მნიშვნელობისა ფილოსოფიის ადგილში. ელეინ სკარი აგრეთვე ამტკიცებს, რომ სილამაზე დაკავშირებულია სამართლიანობასთან.

ფიზიკური სილამაზის გარდა საზოგადოებრივ კულტურაში ჩამოყალიბდა გაგება სულიერ სილამაზეზე. აღნიშნული კატეგორია მიესადაგება ყველა ადამიანს სქესისა და ასაკის განურჩევლად და განსაზღვრავს სიბრძნესთან მიმართებას, პატიოსნებას, სტაბილურობას, ადამიანის წესიერებას. ბავშვებისთვის, მოზარდებისთვის და ზოგადად ახალგაზრდა ადამიანებისთვის აღნიშნულ გაგებაში ჩართულია აგრეთვე ისეთი დახასიათება როგორიც არის უმანკოება, უბიწოება და სხვა.

ზოგადად სიტყვახმარებაში სილამაზე არაერთმნიშვნელოვანია. მაგალითად, არსებობს სილამაზე, რომელიც მიმართულია ბუნების რომელიმე ობიექტის, ადამიანის (ხშირად ქალის) და სხვ. მიმართ.

სილამაზეს აქვს საპიროსპირო გაგება სიმახინჯე — ადამიანის საკუთრება ან საგანია, რომლის გამომეტყველება არასასიამოვნოა და შედეგად შეფასების თვალსაზრისით საწინააღმდეგო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ესთეტიკა 
* სილამაზის კონკურსი
* გლამური

## რესურსები ინტერნეტში 
* სილამაზე – აღწერა 
* ესთეტიკა – ვ. ბიჩკოვი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ესთეტიკა
პატარა არაქალი

**პატარა არაქალი** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, სათხის თემში. მდებარეობს მდინარე ფარავნის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1890 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ პატარა არაქალის მოსახლეობა შეადგენს 561 ადამიანს. სოფელში არის პატარა არაქალის სკოლა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვლადიმიროვკა (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი)

**ვლადიმიროვკა** — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (ფოკის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს ფარავნის ტბის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 2080 მ სიმაღლეზე, ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. 2014 წლის მონაცემებით სოფელ ვლადიმიროვკის მოსახლეობა შეადგენს 137 ადამიანს.
## ისტორია
სოფელი ვლადიმიროვკა დააარსეს 1841 წელს ახალქალაქის მაზრაში რუსეთის იმპერიის მთავრობის მიერ ჩამოსახლებულმა დუხობორებმა, რომლებიც აქ 1990-იანი წლების დასაწყისამდე ცხოვრობდნენ. შემდეგ მათი ადგილი დაიკავეს ეშტიიდან და ფოკიდან გადმოსულმა სომხებმა. დუხობორების გადმოსახლებამდე ამ ადგილს ბობლიკანს ან პუბლიკანს უწოდებდნენ.

სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლ. 0,5 კმ-ზე, გორაკზე, შემორჩენილია ნასოფლარი — მშრალი წყობით ნაგები მცირე სიმაგრე, ჯვრებიანი და მშვილდოსანი კაცის გამოსახულებიანი საფლავის ქვები, 1,1 მ სიმაღლის მენჰირი, იქვეა ნაეკლესიარიც (შემორჩენილია ტრაპეზის ქვა). ეს უნდა იყოს  XI საუკუნის მეორე მეოთხედში მელქისედეკ კათოლიკოსის მიერ დაარსებული სოფელი მახაროვანი, რომელსაც იხსენიებს „მატიანე ქართლისა“, ბაგრატ კურაპალატის გუჯრის ნაწყვეტი (1040 წ.) და „დაწერილი მელქისედეკ კათოლიკოსისა სვეტიცხოვლისადმი“ (აქ გვხვდება მახარონის ფორმით; 1029-1033 წწ.). გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის (1595) მიხედვით ფარავნისპირა სოფელი მახარო უკვე გაუკაცრიელებული ყოფილა. გეოგრაფიული პუნქტი „მახარა“ დატანილია ასევე ვახუშტი ბატონიშვილის რუკაზე (XVIII ს.). ამ ადგილებიდან მიდიოდა ძველი გზა სოფელ აბულისაკენ, გზის ორსავე ნაპირზე ყორღანები ჩანს. აბულის ციხის ჩრდ-ით გამავალი ეს გზა აღნიშნულია რომაელი გეოგრაფის კასტორიუსის (ახ. წ. IV ს.) რუკაზე. 
## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
* ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. III, თბ., 1958. — გვ. 250, 351.
* ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი, თბ., 1985.
* ბერიძე მ., ჯავახეთი (ტოპონიმიკური ანალიზი), თბ. 1992. — გვ. 116.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სპასოვკა

**სპასოვკა** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გორელოვკის თემში. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ სპასოვკის მოსახლეობა შეადგენს 381 ადამიანს. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფლის მთავარი სამეურნეო დარგია მეცხოველეობა.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ბუღდაშენის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2040 მ სიმაღლეზე, საქართველოს, სომხეთისა და თურქეთის საზღვართან ახლოს. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. ჰავა მკაცრია.

## ისტორია
სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. 1990-იან წლებში სოფელში დასახლდნენ მეკეიძეებიდან გადასახლებული ეკომიგრანტები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტამბოვკა

**ტამბოვკა** — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ტამბოვკა, როდიონოვკა). მდებარეობს ფარავნის ტბის პირას, ზღვის დონიდან 2080 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 47 კილომეტრით. სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. სოფელში არის ტამბოვკის სკოლა.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ღვინიო

**ღვინიო** () — ქუდიანი სოკო ფირფიტოსანთა რიგისა. ქუდის დიამეტრია 5-10 სმ, კიდეებისაკენ მოლურჯოა, შუაში — მომწვანო-მოიისფრო, ქვედა მხარეს განვითარებულია თეთრი ფირფიტები. ფეხი თეთრია. იზრდება ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში ზაფხულ-შემოდგომაზე. საჭმელად იხმარება ახალი (მოხრაკული) და დამწინილებული. რბილი და კაკლის გემოს მქონეა. ძირითადად გვხვდება წიფლის ტყეების ძირში. ფოთლოვან ტყეებთან ერთად ქმნის მიკორიზას. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ხრაშუნა სოკოები
ურეკის განძი

**ურეკის განძი** — არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ურეკში აღმოჩენილი ბრინჯაოს ნივთების განძი.

ურეკი ძველი დროიდანვე დასახლებული პუნქტი იყო. მდინარე სუფსის შესართავთან სხვადასხვა დროს აღმოჩნდა ბრინჯაოს ნივთების რამდენიმე განძი. მათ შორის აღსანიშნავია შუა ბრინჯაოს ხანის იარაღის განძი. შეიცავდა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის კოლხური ცულების უშუალო პროტოტიპებს. ადრინდელი ბრინჯაოს ცულების ნიშნების მქონე იარაღს (ყუამილიან-ყუადაქანებულ ცულებს და სხვ), ადრეულ თოხებსა და ა. შ. ურეკში აგრეთვე აღმოჩენილია სხვადასხვა ტიპის კოლხური ცულები და ძვ. წ. XVI-XIV სს კოლხური ცული (დაცულია სანქტ-პეტერბურგის ეთნოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის მუზეუმში).

დათარიღებაში აზრთა სხვადასხვაობაა: ძვ. წ. XVIII, XVII სს. (დ. ქორიძე და ა. რამიშვილი), ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევარი (ო. ჯაფარიძე), ძვ. წ. XV, XIV სს. (თ. მიქელაძე). განძი მნიშვნელოვანია კოლხური ბრინჯაოს პერიოდიზაციის, წარმომავლობისა და ტიპოლოგიური ევოლუციის თვალსაზრისით. ძირითადი ნაწილი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში, მცირე ნაწილი ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში.

1942 წელს ზღვისპირა დიუნის ყრილში ნაპოვნია გვიანანტიკური ხანის ნივთების განძი. განძს სამარხისეულ ინვენტარად მიიჩნევენ (ნ. ხოშტარია). განძი შეიცავს პოლიქრომული სტილის ოქროს სამკაულებს, რომლებიც არმაზისხევისა და ბორის სამკაულს უტოლდება. იქვე იყო III ს-ის ოქროსა და ვერცხლის რომაული მონეტები. განძი დათარირებულია (ა. აფაქიძე) III საუკუნის დასასრული IV საუკუნის დასაწყისით. ძირითადი ნაწილი დაცულია ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში. 1948 წელს ურეკში აღმოჩნდა ვერცხლის ჭურჭელი (ლანგარი, კოვზი, ლამბაქი, 2 სურა და სხვ.), რომელიც სავარაუდოდ (ნ. ხოშტარია) აღნიშნულ განძს განეკუთვნება.

1946 წელს ურეკში აღმოჩნდა ძვ. წ. VIII-VII სს განძი (ბრინჯაოს კოლხური ცული, სატევარი, დანისპირი, სეგმენტისებრი იარაღი, ლახტისთავი და აბზინდა, ზოდი და თიხის ტოლჩა), დაცულია ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში. 1948 წელს ამ მუზეუმს გადაეცა კოლხური და არქაული ცული (2 ც.) და ადრეული თოხი, რომელიც დიუნზე აღმოჩნდა. ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში დაცულია სხვადასხვა დროის ბრინჯაოს იარაღი.

ურეკში არქეოლოგიური სადაზვერვო გათხრები ჩატარდა 1936 (ა. კალანდაძე), 1938 (ა. იესენი) და 1948 (ო. ჯაფარიძე) წლებში. დიუნებში დადგინდა კულტურული ფენების არსებობა და მათი მსგავსება მდინარე ხობის შესართავისა და აფხაზეთის სანაპიროს ნამოსახლარებთან. ნაპოვნია ბრინჯაოს ხანის დასასრულის კერამიკა, თიხის ორკაპა სადგრები, ანტიკური ხანის კრამიტი, ძვ.წ. V-IV სს იმპორტული შავლაქიანი კერამიკა, ცხოველის მცირე ზომის ქანდაკება, საწაფები. ურეკის კერამიკაში დადგენილია ჭარბი რაოდენობით მაგნეტიტის შემცველობა, რაც მის ადგილობრივ დამზადებაზე მეტყველებს. 1949-50 წლების გათხრების (ნ. ხოშტარია) დროს დადგინდა დიუნების ხასიათი, კულტურული ფენებიხ განლაგება, სტრუქტურა და ასაკი (ძვ. წ. II ათასწლეულის დასასრული — I ათასწლეულის დასაწყისი). შეიმჩნევა ანტიკური ხანის კულტურული ფენების არსებობაც. დასახლების ინტენსივობას ხსნიან (ნ. ხოშტარია) ზღვისპირა ქვიშებში მაგნეტიტის არსებობით.

## ლიტერატურა
**ა. აფაქიძე*, „გვიანანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლები ურეკიდან“ // საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე, 1947 წ. ტ. 14 B
**ა. რამიშვილი*, „კოლხეთის მატერიალური კულტურის ისტორიიდან“, ბათუმი 1974
**დ. ქორიძე*, „კოლხური კულტურის ისტორიისთვის“, თბილისი 1965

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ყულალისი (ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი)

**ყულალისი** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, გონდრიოს თემში. მდებარეობს მდინარე მურჯახეთისწყლის (ფარავნის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1880 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. 2002 წლის მონაცემებით სოფელ ყულალისის მოსახლეობა შეადგენს 908 ადამიანს. სოფელში არის ყულალისის საშუალო სკოლა.

სოფლის მიდამოებში დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: ეკლესია (აშენებულია 1060 წელს), რომლის კედლებზე ამოკვეთილია ლაპიდარული წარწერები, განვითარებული შუა საუკუნეების ციხე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯებირი

მინი|300პქ|საკრამენტოზე არსებული დამბა 
**ჯებირი** ( იგივეა რაც ***დამბა***) — მიწის კაშხალის მსგავსი ჰიდროტექნიკური ნაგებობა. ჯებირი ორგვარია: სადაწნეო (აგებენ მდინარისა და ზღვის დაბალი ნაპირების დატბორვისაგან დასაცავად, არხების შემოსაზვინად და სხვ.) და უდაწნეო (იყენებენ მდინარის კალაპოტის სარეგულირებლად, ნაოსნობის პირობებისა და წყალსატარი ნაგებობის მუშაობის გასაუმჯობესებლად).

კაშხალისგან განსხვავებით პერიოდულად სადაწნეო ან სრულიად დაწნევას მოკლებული ნაგებობაა. ცნობილი დამბები აშენებულია მისისიპის, საკრამენტოს, პოს, რაინის, მაასის, რონის, ლუარის, ვისლისა და სხვ. მდინარეების გასწვრივ. მდინარე მისისიპის დამბების სისტემა მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესია. მათი საერთო სიგრძე მდინარის გაყოლებაზე 1000 კილომეტრამდეა. დამბები ფართოდ არის გავრცელებული აგრეთვე კანადის დაბლობიან ტერიტორიაზე. 

გარდა ამისა, არსებობს ისეთი დამბები, რომლებიც ხელოვნურად იქმნება.

## იხილეთ აგრეთვე
* კაშხალი 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ჯებირი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა
ფრანსისკო სოლანო ლოპესი

**ფრანსისკო სოლანო ლოპესი** (; დ. 24 ივლისი, 1827 — გ. 1 მარტი, 1870) — პარაგვაის პრეზიდენტი 1862 წლიდან სიკვდილამდე, 1870 წლამდე. ოფიციალურად იგი პრეზიდენტ კარლოს ანტონიო ლოპესის უფროსი ვაჟი იყო, რომლის მემკვიდრეც იგი გახდა. თუმცა, დედამისი აღიარებდა, რომ იგი ქორწინების გარეშე შეეძინა. 

სოლანო ლოპესი პასუხისმგებელია სამთა ალიანსის ომზე, რომელშიც იგი დაიღუპა კიდეც.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარაგვაის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Paraguay de Antes (pictures of Triple Alliance War) 
* Satellite Map of Cerro Corá 

კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1827
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1870
პარაგვაის ტბების სია

ცხრილში მოცემულია პარაგვაის მნიშვნელოვანი ტბების არასრული სია:

## იხილეთ აგრეთვე
*პარაგვაის მდინარეების სია
*პარაგვაის გეოგრაფია

## რესურსები ინტერნეტში
*LOCATION & GEOGRAPHY

კატეგორია:პარაგვაის ტბები
მალენა

**მალენა** () — 2000 წლის იტალიური მელოდრამა. მთავარ როლებში მონაწილეობენ: მონიკა ბელუჩი და დამწყები იტალიელი მსახიობი ჯუზეპე სულფარო. სცენარის ავტორი და რეჟისორია ჯუზეპე ტორნატორე. სცენარს რეჟისორმა საფუძვლად დაუდო მამამისის, ლუჩანო ვინცენზოლის ამავე სახელწოდების მოთხრობა.

## სიუჟეტი
ქვრივი მალენას სილამაზე მამაკაცების ოცნებისა და ქალების შურის საგანია. ქალები მას უგონებენ ათასგვარ ბინძურ ჭორს და საზოგადოებას ის მსჯავრდებულის სკამამდეც კი მიჰყავს. და როდესაც მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ მის მიმართ დაგროვილი შური, სიძულვილი და აგრესია კულმინაციას აღწევს, ომიდან ბრუნდება მალენას დაღუპულად გამოცხადებული ქმარი და ისინი კვლავ ერთად არიან.

„მე ვიყავი 13 წლის, როდესაც პირველად ვიხილე ის. გავიდა ხანი, მე მიყვარდა მრავალი ქალი, და როდესაც ჩვენ ახლო ურთიერთობაში ვიყავით ერთმანეთთან, ისინი მეკითხებოდნენ: მეხსომებოდნენ კი ისინი? და მე ვპასუხობდი: კი, მეხსომებით. მაგრამ ერთადერთი, რომელსაც მე არასდროს დავივიწყებ, ესაა ის, რომელსაც არასდროს უკითხია — მალენა“.

## მთავარი როლები
* მონიკა ბელუჩი — მალენა სკორდია
* ჯუზეპე სულფარო — რენატო ამოროზო
* ლუჩანო ფედერიკო — რენატოს მამა
* მატილდა პიანა — რენატოს დედა

## მუსიკა
ფილმის მუსიკის ავტორია კომპოზიტორი ენიო მორიკონე, ხოლო ფილმის საუნდტრეკი წარდგენილი იყო ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ნომინაციაზე.

### კომპოზიციების სია
# Inchini Ipocriti E Disperazione
# Malèna
# Passeggiata In Paese
# Visioni
# Nella Casa
# Malèna (End Titles)
# Linciaggio
# Orgia
# Il Ritorno
# Bisbigli Della Gente
# Ma L’Amore No
# Casino Bolero
# Altro Casino
# Visioni (Fantasie D’Amore)
# Cinema D’Altri Tempi
# Ipocrisie
# Pensieri Di Sesso
# Momenti Difficili

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:2000 წლის ფილმები
კატეგორია:ჯუზეპე ტორნატორეს ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:იტალიური ეროტიკული ფილმები
პარაგვაის კულტურა

ეთნიკურად, კულტურულად და სოციალურად პარაგვაის საზოგადოება მიეკუთვნება ერთ-ერთ ყველაზე ერთგვაროვანს ლათინურ ამერიკაში. ადგილობრივი მოსახლეობის დაახლოებით 95% მიეკუთვნება ესპანო-ინდიური წარმომავლობის მეტისებს. ქვეყანაში ასევე ცხოვრობენ იტალიელების, გერმანელების, იაპონელების, კორეელების, ჩინელების, არაბების, ბრაზილიელების და არგენტინელების მცირე ეთნიკური ჯგუფები. ამ ეთნიკური ჯგუფების უმრავლესობამ (განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბრაზილიელები) შეინარჩუნეს თავიანთი ენა, კულტურა და წესჩვეულებები.

კულტურული მრავალფეროვნების ნათელი მაგალითია ქვეყანაში ორი სახელმწიფო ენის არსებობა. მოსახლეობის 80% ესპანურ და გუარანულ ენაზე მეტყველებს. 
ეს მრავალფეროვნება აისახება ხელოვნებაშიც, როგორიცაა ქარგვა, მაქმანების დამზადება და ა.შ.

მუსიკა შედგება რითმული პოლკისგან, ენერგიული გალოპებისგან და მშვიდი გუარანული რითმებისგან, რომელსაც ნაციონალურ საკრავზე ასრულებენ.

კატეგორია:პარაგვაი
რადიკალური ლიბერალური პარტია (პარაგვაი)

**რადიკალური ლიბერალური პარტია** (, **PLR**) — პოლიტიკური პარტია პარაგვაიში. ის იყო ალფრედო სტრესნერის რეჟიმის დროს ყველაზე დიდი ოპოზიციური პარტია, თუმცა მისი ჩამოგდების შემდეგ მალევე გაქრა.

## ისტორია
პარტია 1963 წელს ლიბერალური პარტიის გაყოფის შედეგად ჩამოყალიბდა. ეს მოხდა მას შემდეგ რაც ლიბერალური პარტიის ერთი ნაწილი დაბრუნდა პარაგვაიში და გახდა რეჟიმის "ოფიციალური" ოპოზიცია. დანარჩენმა ნაწილმა სახელი შეიცვალა და გახდა რადიკალური ლიბერალური პარტია. 1967 წელს "PLR"-ის წევრები ასევე დაბრუნდნენ პარაგვაიში 1967 წლის საკონსტიტუციო საბჭოს არჩევნებში მონაწილეობის მისაღებად. მათ მოახერხეს 120 ადგილიდან 29-ის მოგება, რითიც გახდნენ უდიდესი ოპოზიციური პარტია.

1968 წლის არჩევნებში მათ მოიგეს სენატის 30 ადგილიდან 9 და დეპუტატთა პალატის 60 ადგილიდან 16. 1973 წლის არჩევნებში მათ სენატში ერთი ადგილი დაკარგეს, თუმცა დეპუტატთა პალატაში 16-ვე შეინარჩუნეს. 1977 წლის საკონსტიტუციო საბჭოს არჩევნებში პარტიას არ მიუღია მონაწილეობა და მას შემდეგ რაც საკონსტიტუციო ცვლილებებით სტრესნერიმ მიიღო უფლება განუსაზღვრელი ძალაუფლება პარტია მისმა უმეტესმა წევრმა დატოვა და ჩამოაყალიბა ჭეშმარიტად რადიკალური ლიბერალური პარტია.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პარაგვაის პოლიტიკა
ლიბერალური პარტია (პარაგვაი)

**ლიბერალური პარტია** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც *ცისფერი პარტია*, () — 1904 - 1940 წლებში პარაგვაიში მოქმედი პოლიტიკური პარტია.

## ისტორია
პარტია 1887 წელს კოლორადოს პარტიასთან ერთად დაარსდა, მისი მიზანი იყო მიწათმფლობელებისა და საშუალო კლასის ინტერესების დაცვა, თუმცა 1904 წლის ლიბერალურ რევოლუციამდე კოლორადოს პარტია იყო დომინანტი. რევოლუციის შემდეგ 1940 წლამდე ლიბერალური პარტია ინარჩუნებდა ხელისუფლებას.

პარტია დაიშალა 1942 წელს, და 1947 წლის რევოლუციის შემდეგ კოლორადოს პარტია ერთადერთი იყო ქვეყანაში. ლიბერალური პარტია მხოლოდ საზღვრებს გარეთ აგრძელებდა არსებობას და 1963 წელს აღდგენილი ჯგუფი დაბრუნდა ქვეყანაში, რათა ალფრედო სტრესნერის რეჟიმისთვის წინააღმდეგობა გაეწია. 1967 წლის საკონსტიტუციო საბჭოს არჩევნებში პარტიამ 120 ადგილიდან მხოლოდ 8 -ის მოგება შეძლო, მარ გაუსწრო როგორც კოლორადოს ასევე რადიკალურ ლიბერალურმა პარტიამაც. ამის შემდგომ 1968 წლის არჩევნებში მხოლოდ 3 ადგილის მიღება მოახერხეს, 1973 წლის არჩევნებში ერთის, 1978 წლის არჩევნებში ოთხის, 1983 წლის არჩევნებში შვიდის და ასევე 1988 წლის არჩევნებშიც შვიდის.

მას შემდეგ რაც სტრესნერის რეჟიმი დასრულდა პარტიის მხარდაჭერაც მნიშვნელოვნად შემცირდა, 1989 წლის არჩევნებში მან მხოლოდ ხმათა 0.5% და ვერცერთი მანდატი მიიღო, ასევე მათ ვერ შეძლეს პარლამენტში ადგილის მოპოვება 1993 წლის არჩევნებშიც, რის შემდეგაც პარტიას არჩევნებში მონაწილეობა აღარ მიუღია.

## References
კატეგორია:პარაგვაის პოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ახალი ავსტრალია

მინი|250პქ|უილიამ ლეინის ძმის მიერ დახატული პარაგვაის რუკა
[მინი|250პქ|ახალი ავსტრალიის დასახლება [პარაგვაიში]]
**ახალი ავსტრალია** იყო უტოპისტი სოციალისტების დასახლება პარაგვაიში, რომელიც ავსტრალიელმა **ახალი ავსტრალიის მოძრაობამ** დააარსა. კოლონია ოფიციალურად 1893 წლის 28 სექტემბერს დაარსდა სახელით *კოლონია ნუევა აუსტრალია (Colonia Nueva Australia)* და შედგებოდა 238 მოზრდილისა და ბავშვისგან. 

ახალი ავსტრალიის კოოპერატიული სამოსახლო ასოციაცია, რომელიც ცნობილია მოკლე სახელით „ახალი ავსტრალიის მოძრაობა“ 1892 წელს უილიამ ლეინმა დააარსა. ლეინი ავსტრალიის მუშათა მოძრაობის წამყვანი ფიგურა იყო და მან 1890 წელს ავსტრალიის მშრომელთა პირველი გაზეთი — *Queensland Worker*-ი დააფუძნა. ავსტრალიის მუშათა მოძრაობის გაყოფის შედეგად წევრთა გარკვეული ნაწილი ავსტრალიის ლეიბორისტულ პარტიაში გადავიდა, რამაც ლეინს ქვეყნის ფარგლებს გარეთ სოციალისტურ-უტოპიური მოძრაობის შექმნისკენ უბიძგა.

## რესურსები ინტერნეტში
*New Australia: The Journal of the New Australia Co-operative Settlement Association 
*Nueva Australia (Mostly French language) 
*New Australia
*Australian Broadcasting Corporation documentary on YouTube

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაის ისტორია
კატეგორია:ავსტრალიის ისტორია
ეთიოპიის დემოგრაფია

lang=ka|მინი|250პქ|ეთიოპიის მოსახლეობის სქესობრივ-ასაკობრივი პირამიდა
მინი|250პქ|მოსახლეობის განვითარება 
მინი|250პქ|ეთიოპიელი ქალი 
**ეთიოპია**, მოსახლეობის რაოდენობით, ერთ–ერთი ყველაზე დიდი ქვეყანაა მსოფლოში. ეთიოპია ასევე გამოირჩევა ეთნიკური სიჭრელით. ამ ქვეყანაში 80 ეთნიკური ჯგუფი სახლობს. აქ ძირითად ეთნოსებს წარმოადგენენ: ორომო, ამჰარა, ტიგრაი და სომალელები.

ეს ქვეყანა მრავალფეროვანია რელიგიური თვალსაზრისითაც. მოსახლეობის უმრავლესობას სუნიტები და ეთიოპელი მართლმადიდებლები შეადგენენ. მუსლიმები დაბლობებში ცხოვრობენ, ხოლო ქრისტიანები მთიანეთში. ეთიოპიაში ასევე მცირე რაოდენობით არსებობენ ტრადიციული რწმენის მიმდევრებიც. 

ამჰარული ეთიოპიის ოფიციალური ენაა, თუმცა ასევე გავრცელებულია ტიგრინია და ორომოს ენა.

## მოსახლეობა 
*შობადობა: 42/1000 კაცზე
*სიკვდილიანობა 11/1000 კაცზე
*მატება: 3,2 %
*სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა: 56.2 წელი

## ეთნიკური ჯგუფები 
*ორომო – 34.5%
*ამჰარა– 26.9%
*სომალელები – 6.2%
*ტიგრაი 6.1%
*სიდამა – 4.%
*სხვა – 22,3%

## რელიგია 
ეთიოპიელი მართლმადიდებლები – 43,5 %, პროტესტანტები – 18,6 %, სუნიტები – 33,9 %, ტრადიციული რელიგიის მიმდევრები – 2,6 %, სხვები 1,3 %.

## ენები 
*ამჰარა – 32,7%
*ორომო – 31,6 %
*ტიგრინია 6,1 %
*სომალური – 6 %
*გურაგეს ენა –3,5 %
*სიდამას ენა – 3,5%
*სხვა – 16,6 %.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეთიოპია
ოლიმპი (მარსი)

thumb|300px|**ოლიმპი** — უმაღლესი მთა მარსზე და მთელ მზის სისტემაში
**ოლიმპის მთა** () — ჩამქრალი ვულკანი მარსზე, რომელიც მზის სისტემაში ყველაზე მაღალი პლანეტაზე მდებარე მთაა. სახელი შერქმეულია ბერძნულ მითებში მოხსენიებული ოლიმპოს მთის მიხედვით, სადაც ცხოვრობდნენ ოლიმპოს ღმერთები.

კოსმოსური ხომალდების გაფრენამდე (რომლებმაც დაადასტურეს, რომ ოლიმპი მთაა) ეს მთა ასტრონომებისთვის ცნობილი იყო როგორც Nix Olympica („ოლიმპის თოვლი“).

## აღწერა 
საფუძვლიდან ოლიმპის სიმაღლეა 21,2 კმ, რაც 2,6-ჯერ აჭარბებს დედამიწის ყველაზე მაღალი ვულკანის მაუნა-კეას სიმაღლეს (საფუძვლიდან მისი სიმაღლეა 10,2 კმ). ოლიმპი გაშლილია 540 კმ. დიამეტრის ფართობზე და აქვს 7 კმ.-მდე სიმაღლის ციცაბო ფერდობები. მათი წარმოშობის მიზეზი ჯერჯერობით არაა მკაფიოდ განსაზღვრული, თუმცა ბევრ მეცნიერს მიაჩნია, რომ ეს შეიძლება გამოწვეული ყოფილიყო ოდესღაც მარსზე არსებული ოკეანის მიერ ფერდობების ჩამორეცხვით.

ოლიმპის ვულკანური კალდერის სიგრძეა 85 კმ, ხოლო სიგანე — 60 კმ. კალდერის სიღრმე კი ექვსი გადაფარული ვულკანური კრატერის წყალობით აღწევს 3 კმ-ს. შედარებისათვის, დედამიწაზე ყველაზე დიდი ვულკანის, ჰავაის შტატში არსებული მაუნა-ლოას კრატერის დიამეტრი შეადგენს 6,5 კმ-ს.

ატმოსფერული წნევა ოლიმპის მწვერვალზე შეადგენს 2 %-ს მარსის ზედაპირის საშუალო დონესთან შეფარდებით (შედარებისთვის, წნევა ევერესტის მწვერვალზე შეადგენს 25 %-ს ზღვის დონესთან შეფარდებით).

ოლიმპი იკავებს იმხელა ფართობს, რომ მისი მთლიანი დანახვა შეუძლებელია პლანეტის ზედაპირიდან. შესაბამისად, რომ დავდგეთ ვულკანის უმაღლეს მწვერვალზე, მისი ფერდობები გასცდება ჰორიზონტს.

## ვულკანიზმი 
ოლომპი ჩამქრალი ვულკანია, რომელიც წარმოიქმნა ამოფრქვეული ლავის ნაკადებისგან. ვინაიდან ვულკანის სიგანე 3-ჯერ აღემატება მის სიმაღლეს, სავარაუდოა, რომ ამოფრქვევა გრძელდებოდა დიდი ხნის მანძილზე.

აპარატ „მარს-ექსპრესის“ ფოტოსურათების ანალიზმა ცხადყო, რომ ოლიმპის ფერდობზე არსებული ყველაზე გვიანდელი ლავის ასაკია დაახლოებით 2 მილიონი წელი. ამიტომაც, არაა გამორიცხული, რომ ვულკანი კვლავ ამოქმედდეს.

ოლიმპის გიგანტური ზომა მიანიშნებს იმაზე, რომ მარსს დედამიწისგან განსხვავებით შესაძლოა არ გააჩნდეს ტექტონიკური ფილები. ვინაიდან არ ხდება ფილების მოძრაობა, ვულკანი შეიძლება არსებობდეს ძალიან დიდი ხნის მანძილზე.

## გარემოცვა 
ოლიმპი მდებარეობს ფარსიდის პროვინციაში, სადაც არსებობენ სხვა გიგანტური ვულკანებიც: არსიას, ფარშევანგის და ასკრიის მთები, თუმცა ყველა მათგანი სიდიდეში ჩამოუვარდება ოლიმპს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Astronomy Picture of the Day 26 May 2004
* Western Flank of Olympus Mons and Aureole 
* Volcanism on Mars  http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMIPVMVGJE_0.html  http://www.esa.int/SPECIALS/Mars_Express/SEMIPVMVGJE_1.html 
* Olympus Mons from Google Mars

კატეგორია:მარსი
პარაგვაული რეალი

**პარაგვაული რეალი** () — პარაგვაის ვალუტა 1856 წლამდე. საწყის ეტაპზე, ბრუნვაში იყო ესპანეთის კოლონიური რეალი. 1813 წლიდან მას მოჰყვა არგენტინული რეალი. 1845 წლიდან, პარაგვაიმ საკუთარი რეალების გამოცემა დაიწყო. თექვსმეტი ვერცხლის რეალი ერთ ოქროს ესკუდოს უდრიდა. 1856 წელს გამოიცა პარაგვაული პესო, რომელიც 8 რეალს უდრიდა. 1870 წლამდე, სანამ პარაგვაი ათწილად სისტემაზე გადავიდოდა, რეალი ბრუნვას განაგრძობდა, როგორც პესოს დანაყოფი.

## ლიტერატურა
* *Krause, Chester L. and Clifford Mishler (1991). Standard Catalog of World Coins: 1801–1991 (18th ed. ed.). Krause Publications. ISBN 0873411501.*

კატეგორია:პარაგვაის ისტორია
პარაგვაული პესო

**პარაგვაული პესო** () — პარაგვაის ვალუტა 1856—1944 წლებში. მან ჩაანაცვლა რეალი; ამ დროისთვის 8 რეალი 1 პესოს უდრიდა. 1870 წლამდე, პესო 8 რეალად იყოფოდა. ამის შემდეგ, პარაგვაი ათწილად სისტემაზე გადავიდა და 1 პესო 100 სენტისიმოს შეიცავდა. 1874 წელს, ამ სახელი *სენტისიმო* სენტავომ ჩაანაცვლა. 1944 წელს, პესო ჩანაცვლებულ იქნა გუარანით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Banknotes of Paraguay 
*Coins 1
*Coins 2

კატეგორია:პარაგვაის ისტორია
გუარანი

სახელი **გუარანი** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

* გუარანი — ადგილობრივი ხალხი სამხრეთ ამერიკაში (ბრაზილია, არგენტინა, პარაგვაი და ბოლივია)
* გუარანი ან *პარაგვაული გუარანი* — პარაგვაის ოფიციალური ენა
* გუარანი — ენათა ჯგუფი, რომელიც მოიცავს გუარანის, ტუპი-გუარანის ქვეჯგუფიდან.
* გუარანი — პარაგვაის ეროვნული ვალუტა
სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა

**სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა** — პირველი რესპუბლიკა სომხეთის ტერიტორიაზე, რომელიც შეიქმნა 1918 წლის 28 მაისს რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად. ამ რესპუბლიკამ 2 წელიწადი იარსება. შემდგომში კი იგი დაიპყრო საბჭოთა რუსეთმა. მას დასავლეთით ესაზღვრებოდა ოსმალეთი, სამხრეთით ირანი, აღმოსავლეთით აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა, ხოლო ჩრდილოეთით საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა. მოსახლეობა 3 მილიონი, ფართობი (ოფიციალურად) — 80 000 კმ².

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ, რათა კავკასიას დაეცვა თავი რუსეთის და თურქეთის აგრესიისგან, გამოაცხადა დამოუკიდებლობა და შეიქმნა ამიერკავკასიის დემოკრატიული ფედერაციული რესპუბლიკა, რომელშიც შედიოდა საქართველო, აზერბაიჯანი და სომხეთი. მაგრამ განსხვავებული ორიენტაციის გამო (საქართველო ემხრობოდა გერმანიას, სომხეთი ინგლისს, ხოლო აზერბაიჯანი თურქეთს) ამიერკავკასია დაიშალა და 1918 წლის 28 მაისს სომხეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

სომხეთმა რამდენიმე წარუმატებელი ომი გადაიტანა მეზობლებთან. კერძოდ: სომხეთ-საქართველოს ომი, სომხეთ-ოსმალეთის ომი და სომხეთ-აზერბაიჯანის ომი. 

## საბჭოთა ოკუპაცია
1920 წლის მაისში რსფსრ-მ მოაწყო ბოლშევიკური აჯანყებები სომხეთში. სომხეთის მთავრობამ 14 მაისს ჩააქრო აჯანყება ყარსში, 18 მაისს –– სარაყამიშში, 19 მაისს –- ბაიაზეთში და 22- მაისს ყაზახის რაიონში. 21 მაისს წითელმ არმიამ დაიწყო სომხეთზე შეტევა და დაიკავა ყაზახი, მაგრამ სომხებმა აქ დაამარცხეს მტერი. 

შემდეგ აზერბაიჯანელებთან ერთად წითელმა არმიამ შეუტია ზანგეზურის მიმართულებით. 5 ივლისს მათ დაიკავეს გერუსი; სომხებმა დაიწყეს კონტრშეტევა ჰდროს ხელმძღვანელობით, მაგრამ ამასთანავე მალე  დაიწყო ოსმალეთის თავდასხმა სომხეთზე, სომხეთი იძულე-
ბული გახდა შეეჩერებინა ბრძოლა მე-11 არმიის წინააღმდეგ. მალე სომხეთი დამაცხდა ოსმალეთის ფრონტზეც. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Leaders of Democratic Republic of Armenia 
* Республика Армении (Первая Республика) в Энциклопедии Геноцид.ру
* Эдуард Оганесян. Век борьбы. Мюнхен-Москва, 1991 

კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდის ყოფილი სახელმწიფოები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად შექმნილი სახელმწიფოები
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
პარაგვაული გუარანი

**პარაგვაული გუარანი** () — პარაგვაის ეროვნული ვალუტა. გუარანი 100 სენტიმოდ იყოფოდა, მაგრამ ინფლაციის გამო, სენტიმო აღარ გამოიყენება.

## ისტორია
კანონი გუარანის შექმნის შესახებ 1943 წლის 5 ოქტომბერს მიიღეს, რომელმაც პესო ჩაანაცვლა კურსით 1 გუარანი = 100 პესოს. გუარანი პირველად 1944 წელს გამოიცა. 1960—1985 წლებში რეგულირებული იყო აშშ დოლარით 126 PYG უდრიდა 1 USD-ს.

## რევალვაცია
ამჟამად, გუარანი ამერიკის კონტინენტზე ყველაზე დაბალი ღირებულების ვალუტაა.

2011 წელს, პარაგვაის ცენტრალურმა ბანკმა შეიმუშავა გეგმა, რომლის მიხედვითაც გუარანს ჩაანაცვლებს ნუევო-გუარანი (PYN) კურსით 1000:1.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* Paraguayan guaraní banknotes 

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაი
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ეფრემოვკა

**ეფრემოვკა** — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (გორელოვკის ადმინისტრაციული ერთეული). სოფლის ისტორიული ქართული სახელია გოლი. 

მდებარეობს მადათაფის ტბის ნაპირზე, მდინარე ბუღდაშენის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 2110 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ნინოწმინდიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. სოფელი 1841 წელს დააარსეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. 1990-იან წლებში დუხობორების უმრავლესობამ სოფელი დატოვა. სომხური მოსახლეობა გადმოსულია მეზობელი სოფლებიდან — არაქალიდან, სათხიდან და ფოკადან, ქართული — ასპინძიდან.
## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუარანის ენები

**გუარანის ენები** — ენათა ერთ-ერთი ჯგუფი ტუპი-გუარანის ენათა ოჯახიდან. ამ ოჯახიდან ყველაზე ცნობილია გუარანი — პარაგვაის ოფიციალური ენა. 

გუარანის ენებს მიეკუთვნება:
*გუარანის დიალექტთა ჯაჭვი: დასავლეთბოლივიური გუარანი, აღმოსავლეთბოლივიური გუარანი, პარაგვაული გუარანი, ავა გუარანი, მბია გუარანი.
*კაივა
*აჩე
*შეტა

## რესურსები ინტერნეტში
*Paraguay: Spreading the Guaraní Language Through Blogging

კატეგორია:ტუპი-გუარანის ენები
კატეგორია:ინდიელთა ენები
საბჭოთა კავშირის საუკეთესო ფეხბურთელი

**„საბჭოთა კავშირის საუკეთესო ფეხბურთელი“** — ყოველწლიური საფეხბურთო პრიზი საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატში 1964-1991 წლებში. გასცემდა ჟურნალ „Футбол“-ის რედაქცია.

პრიზის დაარსების იდეა მას შემდეგ გაჩნდა, რაც საბჭოთა მეკარე ლევ იაშინმა 1963 წელს ოქროს ბურთი მიიღო.

## პრიზიორთა სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მონაცემები rsssf-ზე.

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის პრიზები
მარგინალი

**მარგინალი** (ლათ. არე, კიდე ზღვარი. პირველადი მნიშვნელობით წიგნის კიდე) — წიგნის ადგილი, სადაც არ წერია ძირითადი ტექსტი და გამოიყენებოდა მინაწერების გასაკეთებლად. ამ ტერმინს ასევე ხშირად გამოიყენებენ საზოგადოებისგან გარიყული ადამიანებისა თუ ჯგუფების მიმართ. მარგინალები სოციალურ-კულტურულს სისტემას მოწყვეტილინი არიან. მარგინალიზაციის მიზეზი ხშირად ძველი სოციალურ-კულტურული სისტემისგან მოწყვეტა და ახალ სისტემაში ჩართვის წარუმატებელი მცდელობაა. მათი სტატუსი შუალედურ, გარდამავალ ხასიათს ატარებს და ერთგვაროვან თვითიდენტიფიკაციას არ ექვემდებარება. 

კატეგორია:სოციალური სტატუსი
პარაგვაელები იტალიაში

**პარაგვაელების არსებობა იტალიაში** სათავეს 1980-იანი წლებიდან იღებს. 

2010 წლის მონაცემებით, იტალიაში 1 502 მუდმივი იმიგრანტი ცხოვრობს პარაგვაიდან. 2006 წელს მათი რიცხვი 837 იყო. პარაგვაელთა ყველაზე დიდი რაოდენობა განაწილებულია სამ ქალაქში: რომში, ვერონასა და ფინალე-ლიგურეში.

იტალიელებმა პარაგვაის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს. სამთა ალიანსის ომში, რომელშიც პარაგვაის წინააღმდეგ ერთობლივად იბრძოდნენ არგენტინა, ბრაზილია და ურუგვაი, პარაგვაის პრეზიდენტ ფრანსისკო სოლანო ლოპესის მხარდასაჭერად მოხალისედ მრავალი იტალიელი წავიდა. ამ დროს პარაგვაიში სულ 9 000 ევროპელი ემიგრირდა, სადაც დაახლოებით მესამედი იტალიელები იყვნენ ძირითადად ლომბარდიიდან და ჩრდილოეთ იტალიის სხვა პროვინციებიდან. 1980-იან წლებში, იმიგრანტთა შვილიშვილებმა ისტორიულ სამშობლოში დაბრუნება დაიწყეს.

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგვაის ისტორია
კატეგორია:პარაგვაელები
მარტინ ვალდზეემიულერი

thumb|მარტინ ვალდზეემიულერი (მხატვარი გასტონ სავი, XIX საუკუნე).

მინი|ვალდზეემიულერის 1516 წლის მსოფლიო რუკის ფრაგმენტი (საქართველო და სხვ.)
**მარტინ ვალდზეემიულერი** (, აგრეთვე Waltzemüller; (დ. დაახლ. 1470, ვოლფენვაილერი, ახლანდ. შალშტადტი, ბადენ-ვიურტემბერგი, — გ. 16 მარტი, 1520, სენტ-დიე, ლოთარინგია) — გერმანელი კარტოგრაფი. ცნობილია ასევე ლათინიზებული გვარ-სახელით — ჰილაკომილუსი (). 

1507 წელს ვალდზეემიულერმა მათიას რინგმანთან ერთად გამოსცა ნაშრომი „კოსმოგრაფიის შესავალი“ («Cosmographiae Introductio»). ავტორებმა წამოაყენეს წინადადება, ახლად აღმოჩენილი კონტინენტისათვის, ამერიგო ვესპუჩის სახელის მიხედვით, ეწოდებინათ „ამერიკა“. ვ-მა ტერმინი „ამერიკა“ პირველმა დაიტანა რუკაზე 1507 წელს. ვალდზეემიულერს ეკუთვნის ასევე პირველი ნაბეჭდი გლობუსი და ევროპის პირველი ნაბეჭდი კედლის რუკა. ვალდზეემიულერმა მნიშვნელოვანი ზეგავლენა მოახდინა შემდგომდროინდელ ევროპულ კარტოგრაფიაზე.  

ვალდზეემიულერის 1516 წლით დათარიღებულ მსოფლიოს მეორე რუკაზე (Carta marina) საინტერესო მასალაა წარმოდგენილი საქართველოს შესახებ. 

შავ და კასპიის ზღვებს შორის დატანილი მცირე ჯვრები ქვეყნების ქრისტიანობაზე უნდა მიანიშნებდეს. საქართველოდ მოაზრებული ტერიტორია რუკაზე აზოვის და კასპიის ზღვების ზედა კიდეებამდე მიდის. Colchidis (კოლხიდა) ამ შემთხვევაში უნდა აღნიშნავდეს სამეგრელოს, Iberia (იბერია) აქ, სავარაუდოდ, არის იმერეთის სამეფო, Georgia (გეორგია) ალბათ — აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფოები. აქვეა ქალაქი თბილისი (Triphelis), რომლის აღსანიშნავად მოცემულია ეკლესიის ან ქალაქის გამოსახულება. იქვე გამოხატულია მონარქი გვირგვინით, სამეფო ტანსაცმლით და კვერთხით. თბილისის სამხრეთით დატანილი ტბა, რომელიც აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფოშია, წესით სევანი უნდა იყოს, თუმცა ავტორი შესაძლოა სევანის ტბას ვანის ტბასთან აიგივებდეს. ამ ტბიდან დასავლეთით გამოედინება ევფრატი, აღმოსავლეთით კი — მტკვრისა და არაქსის ერთგვარი მთლიანობა, რომელიც შემდეგ კასპიის ზღვაში ჩადის. ტბის სამხრეთით მდებარე მთებზე მოჩანს პატარა ზომის ნოეს კიდობანი. 

## ლიტერატურა
* თვარაძე ა., საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში (XII –XVI საუკუნეთა ისტორიოგრაფიული და კარტოგრაფიული მასალის საფუძველზე), თბ., 2004.

* Hessler, John W., The naming of America: Martin Waldseemüller's 1507 world map and the Cosmographiae introductio, Giles, 2008. 
კატეგორია:დაბადებული 1470
კატეგორია:გარდაცვლილი 1520
კატეგორია:გერმანელი კარტოგრაფები
მიხეილ ოძელი

**მიხეილ ოძელი** — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის წევრი.

## ბიოგრაფია
**მიხეილ (მიკა) ოძელი** დაიბადა 1945 წლის 9 აპრილს, დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტი პროფ. ალექსანდრე მაჭავარიანის კლასით. სტუდენტობისა და შემდგომ პერიოდშიც კომპოზიტორი ცდილობდა მუსიკის ყველა ჟანრში ეცადა თავისი ძალები. ცნობილია მისი ვოკალური ციკლი "ილია ჭავჭავაძის ოთხი ლექსი", მიუზიკლი ”უგუნურთა ხომალდი” და სხვადასხვა საორკესტრო ნაწარმოებები.

მიხეილ ოძელი მრავალი სპექტაკლის მუსიკის ავტორია. პოპულარულია ასევე მისი საესტრადო სიმღერებიც.

1982 წელს მ. ოძელმა შექმნა სიმებიანი კვარტეტი, რომელიც მიუძღვნა მამის ხსოვნას.

1984 წელს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში გაიმართა მის მიერ გერშვინის ოპერა "პორგი და ბესზე" შექმნილი საბალეტო ვერსიის პრემიერა.

იგი დღემდე აქტიურ შემოქმედებით და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას ეწევა.

კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
ჭეშმარიტად რადიკალური ლიბერალური პარტია

**ჭეშმარიტად რადიკალური ლიბერალური პარტია** ( - *PLRA*) — ლიბერალური პარტია პარაგვაიში.

პარტია არის ლიბერალური ინტერნაციონალის (ლიბერალური პარტიების საერთაშორისო ფედერაცია) დამკვირვებელი წევრი. 2003 წლის საკანონმდებლო არჩევნებში პარტიამ მიიღო ხმათა 25.7 %, პარაგვაის დეპუტატთა პალატის 80 ადგილიდან 21 და სენატის 45 ადგილიდან 12. მისმა პრეზიდენტობის კანდიდატმა ხულიო ცეზარ ფრანკომ ხმათა 24.0 % მოაგროვა. *ლიბერალები*, როგორც მათ უწოდებენ, არიან დომინანტ კლორადოს პარტიის მთავარი ოპოზიციური ძალა. ლიბერალები 1989 წლიდან, ალფრედო სტრესნერის რეჟიმის დასრულების შემდეგ გაძლიერდნენ. ის არის ლიბერალუი პარტიის მემკვიდრე.

2008 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, ფერნანდო ლუგოსა და სხვა მემარცხენე პარტიებთან ერთად ალიანსში, პარტიამ პირველად 61 წლის განმავლობაში შეძლო კოლორადოს პარტიის დამარცხება.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბერალური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პარაგვაის პოლიტიკა
კატეგორია:1978 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ენსეტის ხალხი

**ენსეტი** — ადგილობრივი ხალხი, რომელიც სახლობს გრან-ჩაკოს რეგიონში, დასავლეთ პარაგვაიში. მათი რაოდენობა დაახლოებით 17 000-ია. თავდაპირველად ისინი მონადირეობა-შემგროვებლობას მისდევდნენ, დღეს კი მრავალი მათგანი საარსებო წყაროს იმ რანჩოებში მუშებად მუშაობით ეძებს, რომლებიც ტყეში, მათ ბუნებრივად აგებულ საცხოვრებლების გარშემო მდებარეობს. მიუხედავად ამისა, ენსეტები დღემდე დაუსრულებელ კონფლიქტში არიან მთავრობასა და რანჩოების მფლობელებთან, რომლებსაც დასახლებების გასაშენებლად ტყის გაჩეხვა სურთ. ამჟამად, მხოლოდ ძალიან მცირე რაოდენობის ენსეტებს აქვთ შენარჩუნებული თავიანთ ტრადიციული ცხოვრების წესი, მაშინ, როდესაც მათი უმრაველსობა მისიონერული ორგანიზაციების მიერ დასპონსორებულ პატარა დასახლებებში ცხოვრობს. დღემდე ცოცხალია ენესტური ენაც.

## რესურსები ინტერნეტში
* Enxet - Survival International
* Enxet | IndigenousNews.org 

კატეგორია:ამერიკის ხალხები
კატეგორია:ინდიელები
კატეგორია:პარაგვაის დემოგრაფია
ჩამაკოკო

**ჩამაკოკოს ხალხი** — პარაგვაის ადგილობრივი ხალხი. გარკვეული ნაწილი ასევე ცხოვრობს ბრაზილიაში.

2002 წლის აღწერის მონაცემებით, ჩამაკოკოდ თავს 1 571 ადამიანი მიიჩნევდა და მათი უმრავლესობა ფუერტე-ოლიმპოს რაიონში სახლობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Chamacoco artwork , National Museum of the American Indian
* Biblioteca Virtual de Paraguay  Paraguay Virtual Library
* Centro de Artes Visuales Museo del Barro Mud Museum, Visual Arts Center (Paraguay)

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის ხალხები
კატეგორია:ინდიელები
კატეგორია:პარაგვაის დემოგრაფია
მბაია

**მბაია** — ტომი, რომელიც წინათ მდინარე პარაგვაის ორივე ნაპირზე სახლობდა, პარაგვაის ჩრდილო-დასავლეთ საზღვართან, გარკვეული ნაწილი კი ბრაზილიაში, მატუ-გროსუ-დუ-სულის შტატში. მათ ასევე ეძახდნენ კადუვეოს და გუაიკურის. მბაიას ხალხის შემორჩენილი შტოა კადივეუს ხალხი.

## ლიტერატურა
*Frazer, J. G. (1990), "Taboo and the Perils of the Soul", The Golden Bough (3rd ed., Part II ed.), New York: St. Martin's Press [1st ed., 1913.]

## სქოლიო
კატეგორია:ინდიელები
კატეგორია:პარაგვაის დემოგრაფია
კატეგორია:ბრაზილიის დემოგრაფია
სანაპანა

**სანაპანა** — ერთ-ერთი იმ მრავალ მომთაბარე ტომთაგან, რომლებიც ქვემო გრან-ჩაკოში სახლობდნენ, დასავლეთ პარაგვაიში. 1930-იან წლებში ცენტრალურ გრან-ჩაკოში მენონიტების დასახლებების გამოჩენისას, ბევრი მომთაბარე ტომი მათ სიახლოვეს დასახლდა. მენონიტებმა მათთვის მისიები დააფუძნეს. სანაპანა და ლენგუას ხალხი მისიონ-ლა-ესპერანსაში დასახლდნენ, ქალაქ ფილადელფიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, პანამერიკულ გზატკეცილთან. სანაპანაც და ლენგუაც თავის თავს „ენჰლიტს“ უწოდებს, რაც „ხალხს“ ნიშნავს. მათი ენები ხშირად შეიცავს ესპანურ და გუარანის სიტყვებს, ზოგჯერ კი სიტყვებს მენონიტების ძირითადი ენიდან — ქვემო გერმანულიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
*Sanapana of Paraguay Ethnic People Profile
*Sanapana People Group | Mission News | New Tribes Mission 

კატეგორია:ინდიელები
კატეგორია:პარაგვაის დემოგრაფია