open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ґ

**Ґ, ґ** ([**გე**]) — კირილური დამწერლობის ასო. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
* მ. ვ. პანოვი, История русского литературного произношения XVIII—XX вв., 2002. — გვ. 368-456. — ISBN 5-354-00042-4.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Ґ)
* Graphemica (ґ)

კატეგორია:კირილური ასოები
ოპერა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ოპერა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოპერა — თეატრალური წარმოდგენის ერთ-ერთი ფორმა
* ოპერა — ინტერნეტ-ბრაუზერი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოპერის თეატრი
B (მრავალმნიშვნელოვანი)

**B** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* B — ლათინური ასო;
* B — ბერძნული ასო;
* В — კირილური ასო.
В

**В**, **в** (IPA გამოთქმა  — „ვ“; ; ; ; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის თანხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ვ“-ს. 

## დამატებითი ინფორმაცია
იწერება, როგორც ლათინური B (ბე), მაგრამ გამოითქმის, როგორც ქართული „ვ“. ასევე, რუსულსა და ბუგარულ ენაში, სიტყვის ბოლოში იკითხება ქართული ჶ-ს მსგავსად. კირილიცაში მისი სახელწოდებაა „ვეტი“, ხოლო რიცხვითი მნიშვნელობა — ორი (2). 

მომდინარეობს ბერძნულ ასო ბეტადან. კირილიცაში ის გამოიყურება როგორც 30px, ხოლო გლაგოლიცაში როგორც  — 13px.

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
*В // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი : 86 ტომად. (82 ტ. და 4 დამ.). — სპბ., 1890—1907.
*В // Брасос-Веш. — М. : საბჭოთა ენციკლოპედია, 1971. — (დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია : [30 ტომად.] / მთ. რედ. ა. მ. პროხოროვი ; 1969—1978, ტ. 4).

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (В)
* Graphemica (в)

კატეგორია:კირილური ასოები
ფინიქსი

**ფინიქსი** (; ოდჰამზე: *S-ki:kigk*; იავაპაიზე: *Wathinka* ან *Wakatehe*; დასავლეთ აპაჩურზე: *Fiinigis*; ნავაჰო: *Hoozdoh*; მოჰავეზე: ''Hachpa 'Anya Nyava'') — ქალაქი აშშ-ში, არიზონის შტატის დედაქალაქი. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში 1,488,750 ადამიანი  ცხოვრობს. ფინიქსის აგლომერაციაში ცხოვრობს 4.3 მილიონი ადამიანი, ამ მონაცემით ის ქვეყნის მასშტაბით XIV-ა, ასევე ფართობით ის ამერიკაში ერთ-ერთი უდიდესია.

ფინიქსი როგორს აგრიკულტურული დასახლება 1867 წელს მდინარეების სოლტისა და ხილას შესართავთან შეიქმნა. 1881 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. ფინიქსს აქვს სუბტროპიკული უდაბნოს ჰავა. ამის მიუხედავად, არხების დახმარებით ქალაქის შემოგარენში განვითარებულია მიწათმოქმედება. ფინიქსის ეკონომიკის მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს: იონჯის, ბამბის, ციტრუსების და თივის მოყვანა. 
## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* ; scholarly history online review
* ;

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official Government Website 
* Phoenix Art Museum
* Phoenix.org
* Phoenix City Data
* Arizona State University
* Phoenix Central Neighborhood Association 
* Greater Phoenix Chamber of Commerce 
* Greater Phoenix Convention & Visitors Bureau
* Phoenix Public Library
* Relocating to Phoenix AZ 

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები
კატეგორია:არიზონა
ბენჯამინ მაილს ფრანკლინი

[thumb|222px|[როკმონდ დანბარი ბენჯამინ მაილს ფრანკლინის როლში, ტელესერიალ ციხიდან გაქცევაში]]
**ბენჯამინ მაილს „სი-ნოუტ“ ფრანკლინი** () — ამერიკული ტელესერიალის, „ციხიდან გაქცევის“ პერსონაჟი. განასახიერებს როკმონდ დანბარი. პერსონაჟი გვხვდება პირველივე ეპიზოდში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბენჯამინ მაილს ფრანკლინის ბიოგრაფია  

კატეგორია:ციხიდან გაქცევის პერსონაჟები
სან-ანტონიო

**სან-ანტონიო** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს  ტეხასის შტატის სამხრეთ ნაწილში. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 296 682 კაცი. მოსახლეობის რაოდენობით, შტატში მესამე უდიდესი ქალაქია დალასისა და ჰიუსტონის შემდეგ, აშშ-ში კი მეშვიდე.

## დაძმობილებული ქალაქები 
* ლას-პალმასი, ესპანეთი
* სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე, ესპანეთი
* გაოსიუნი, ტაივანი
* კუმამოტო, იაპონია
* გვადალახარა, მექსიკა
* მონტერეი, მექსიკა
* კვანჯუ, სამხრეთი კორეა

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*ქალაქის ტურიზმის დეპარტამენტი 

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ტეხასი
იდისტიკა

იდისტიკა არის საუნივერსიტეტო და სამეცნიერო დარგი, რომელიც იდიშის ენასა და კულტურას შეისწავლის. იდიშს შეისწავლიან დასავლეთის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ამ ენისა და კულტურის შესწავლას გერმანიაში. დიუსელდორფის, ბერლინის და ტრირის უნივერსიტეტებში ეს დარგი წარმოადგენს სასწავლო და კვლევითი საქმიანობის ერთ-ერთ ასპარეზს.

## ლიტერატურა 
*  Marion Aptrot, Holger Nath: *Einführung in die jiddische Sprache und Kultur.* Buske, Hamburg 2002. ISBN 3-87548-249-2
*  *Jiddistik-Mitteilungen. Jiddistik in deutschsprachigen Ländern.* Hrsg. von der Jiddistik im Fachbereich Sprach- und Literaturwissenschaft an der Universität Trier. Heft 0/ 1988; 1/ 1989ff.

## იხილეთ აგრეთვე 
კატეგორია:ფილოლოგია
იუდაისტიკა

**იუდაისტიკა** არის დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის და იკვლევს იუდაიზმს, ანუ ისრაელის ხალხის ისტორიას, კულტურასა და რწმენას. ამ კვლევებში მთავარი ამოსავალი წერტილი არის  ებრაული წერილობითი ძეგლების ფილოლოგიური ანალიზი. როგორც ცნობილია, ეს წყაროები სხვადასხვა ენაზე (ებრაული, არამეული, იუდეო-არაბული, იდიში, ლადინო, იუდეო-სპარსული იქმნებოდა. წყაროთა ფილოლოგიური დამუშავების საკვლევი მასალების შესწავლას და კვლევას განაგრძობენ იმ მეთოდებით, რომლებსაც ფილოსოფიის ფაკულტეტის  სპეციალობებზე გამოიყენებენ.

იუდაისტიკა ფილოლოგიური და კულტურულ-ისტორიული თვალსაზრისით იზიარებს და ითვალისწინებს ებრაელობის სწავლებათა ტრადიციებს, მაგრამ არსებობს ერთი მეტად მნიშვნელოვანი განსხვავება, რაც იუდაისტიკას როგორც აკადემიური სამეცნიერო დარგს გამოაჩევს იუდაიზმის სწავლებათაგან;  იუდაიზმი იყო ებრაული სწავლება ებრაელობაზე და ებრაელთათვის, რასაც ამ ხალხის იდენტობის, თვითობის შენარჩუნების საქმეში განუზომელი მნიშვნელობა ჰქონდა. მიუხედავად ამისა, თანამედროვე იუდაისტიკა ცდილობს ნეიტრალურ პოზიციებზე მდგომმა მეცნიერულად იკვლიოს სხვადასხვა პრობლემატური საკითხი. სწორედ ამ მიზეზის გამო არის ხშირად იუდაისტიკა დასავლეთის უნივერსიტეტების ფილოსოფიური, საისტორიო თუ კულტუროლოგიური ფაკულტეტების ნაწილია და არა თეოლოგიურისა. ასე ახერხებს იუდაისტიკა თავიდან აიცილოს კონფესიური შეზღუდვები, ან იუდაიზმის როგორც მხოლოდ რელიგიად განხილვა.

ამ სამეცნიერო დარგის არსებობის გამართლება არის ისიც, ეს დარგი დაკავებულია სფეროთი, რომელსაც სხვა დარგები (სემიტოლოგია, ისტორია, ფილოსოფია) არ იკვლევენ და კერძოდ; იუდაიზმი გარე გავლენათა პასიური ობიექტი კი არ იყო, არამედ ადამიანური კულტურის აქტიური, ქმედითი ნაწილი, რომელიც სამეცნიერო კვლევის თვალსაზრისით  მეტად საინტერესოა. მხოლოდ ამგვარი ცენტრირებითაა შესაძლებელი იუდაიზმის როგორც ამ მრავალწახნაგოვანი კულტურული ფენომენის უკეთ შეცნობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ორიენტალისტიკა
* სემიტოლოგია
* სემიტები
* იუდაიკა
* იდისტიკა
* არამეისტიკა
* ებრაისტიკა
* ენციკლოპედია იუდაიკა
* სემიტური ენები

## რესურსები ინტერნეტში 
* მცირე ბიბლიოგრაფია და ონ-ლაინრესურსები იუდაიზმის სწავლებასა და იუდაისტიკის შესახებ
* იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტი — The Hebrew University of Jerusalem 
* გერმანიის იუდაისტთა საზოგადოება 
* თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ებრაისტიკა-არამეისტიკის საბაკალავრო პროგრამა (მცირე დახასიათება)

კატეგორია:აღმოსავლეთმცოდნეობა
კატეგორია:ფილოლოგია
Ѓ

**Ѓ, ѓ** ([**გე**]) — კირილური დამწერლობის ასო „Г“ მახვილი ნიშნით — აკუტით. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში.

## დამატებითი ინფორმაცია
მაკედონიური ანბნის მეექვსე ასო. დაახლოებით გამოითქმის როგორც ქართული „ჯ“. სერბულ ენაში მისი შესაბამისი ასოა ђ.

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „Г“-სა და „აკუტი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:

## ლიტერატურა
* ი. კოჩევი, ი. ალექსანდროვი, Документи за съчиняването на «македонския книжовен език» // Македонски преглед (Macedonian review). Списание за наука, литература и обществен живот. Година XIV, წიგნი 4 (სოფია, 1991). გვ. 17. .

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Ѓ)
* Graphemica (ѓ)

კატეგორია:კირილური ასოები
იდიში

**იდიში** — ებრაული და სლავური ელემენტების მქონე დასავლეთგერმანული ენა. იდიში დღემდე გამოიყენებს ებრაულ დამწერლობას.
სიტყვა **იდიში** წარმოდგება აღმოსავლური იდიშიდან; **jidisch** [ייִדיש] – ასე წერდნენ ამ ფორმას უწინ, თუმცა არსებობდა მისი მართლწერის ალტერნატიული ფორმაც და კერძოდ „jüdisch“, რომელსაც თვითონ გერმანელები გამოიყენებდნენ და იგი შეიძლება ითარგმნოს როგორც „იუდეველური“. ეს სიტყვა-ფორმა XIX საუკუნეში ისესხა ინგლისურმა ენამ, მაგრამ მისი ინგლისურში გადატანა ამ ენის ფონეტიკური წესების მიხედვით (**yiddish**) მოხდა. მოგვიანებით, XX საუკუნეში კი ეს ინგლისურად გაფორმებული სიტყვა ისევ დაუბრუნდა გერმანულსა და საერთოდ, ევროპის მრავალ ენას და დღეს სხვადასხვა ვარიანტებად გვხვდება. 

## იდიში აშქენაზთა განსახლების ძირითად არეალში 
იდიშის მართლწერა ამ ენაზე მოსაუბრე ებრაელთა ძირითადი განსახლების არეალში სხვადასხვაგვარია, მაგრამ სიტყვის ოეპია დიდად არ განსხვავდება ერთმანეთისაგან; ინგლისურად წერენ Yiddish (language)-ს, გერმანულად – jiddisch-ს, პოლონურად – Jidysz-ს, ბელარუსულად – Ідыш-ს, ჩეხურად – Jidiš-ს, რუსულად – Идиш-ს, სერბულ-ხორვატული ენის კირილურ ვარიანტზე – Јидиш-ს, ხოლო ლათინურზე კი წერენ Jidiš-ს.

ისტორიულად არსებული ფორმებია აგრეთვე „ტაიჩი“, „იდიშ-ტაიჩი“, რომლებიც ייִדיש־טײַטש-ისაგან მომდინარეობს და მისი მნიშვნელობა უნდა ყოფილიყო სახალხო ენა, გერმანულ-იუდეველური, სახალხო-იუდეველური, ან კიდევ სახალხო-ებრაული ენა. სიტყვა „ტაიჩი“ კი თავისი ჟღერადობით ძალიან ჰგავს „დოიჩს“, რომელიც თავის მხრივ „გერმანელს“, ან „გერმანულს“ ნიშნავს. 

სიტყვა „დოიჩის“ ეტიმოლოგიისათვის, იხილეთ ქვემოთ ვრცლად;  ფორმა იდიში პირველად განვითარებულ შუა საუკუნეებში გვხვდება. ეს ენა ძალიან ახლო დგას გერმანულ ენასთან, განსაკუთრებით კი სამხრეთ გერმანულ დიალექტებთან. იდიშზე მოლაპარაკეთა რიცხვი დღესდღეობით 3 მილიონ კაცს ითვლის და მას ძირითადად ხასიდი ებრაელები გამოიყენებენ ურთიერთსაკომუნიკაციოდ. ჰოლოკოსტამდე 12 მილიონი კაცი მიიჩნევდა ამ ენას მშობლიურად უმეტესწილად ევროპის აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აღმოსავლეთში.

## იდისტიკა – სამეცნიერო-კვლევითი დისციპლინა 
იდიშური ენის, ლიტერატურისა და კულტურის კვლევით დაკავებულია იდისტიკა, რომელსაც შეისწავლიან გერმანიისა (მაგ. ქალაქ ტრირის უნივერსიტეტში) და ავსტრიის მრავალ უნივერსიტეტში. 

ტრირის უნივერსიტეტში, ე.წ. მეორე განყოფილებაზე იდისტიკას გამოყოფილი აქვს ცალკე ქვეგანყოფილება. სტუდენტებს სურვილისამებრ შეუძლიათ აირჩიონ გერმანისტიკის აქ არსებული სამი სასწავლო-სამეცნიერო დარგიდან (გერმანისტიკული ენათმეცნიერება, გერმანისტიკული ლიტერატურათმცოდნეობა, ძველი გერმანული ფილოლოგია) ერთ-ერთი და დამატებით დასპეციალდნენ იდიშში. ტრირელი იდისტები ეწევიან აქტიურ სამეცნიერო-კვლევით მუშაობას.

## იხილეთ აგრეთვე
* ებრაული დამწერლობა
* ებრაული ენა
* ებრაისტიკა
* იუდაიზმი
* იუდაისტიკა

კატეგორია:ებრაელთა ენები
კატეგორია:იდიში
ლას-ვეგასი

**ლას-ვეგასი** () — ყველაზე დასახლებული ქალაქი ნევადის შტატში, აშშ. მას ხშირად მსოფლიოს გართობის ცენტრს უწოდებენ. ოფიციალურად ქალაქი გახდა 1911 წელს.

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ნევადა
Ђ

**Ђ**, **ђ** ([**გე**]) — კირილური დამწერლობის ასო. გამოიყენება კირილური დამწერლობის ზოგიერთ ენაში (მონტენეგრულ ენაში).

## დამატებითი ინფორმაცია
მეექვსე ასო სერბულ-ხორვატული ენის **ჩ**ირილიცად წოდებული სერბული ანბანისა და გამოითქმის, როგორც ქართული "ჯ". როგორც ცნობილია, სერბეთი მოიხმარს ორ, კირილურსა (ე.წ. ჩირილიცას) და ლათინურ (ე.წ. ლატინიცას) ანბანს, ანუ ჟურნალ–გაზეთები სერბეთში ორ ანბანზე იბეჭდება. (იხილეთ სერბულ-ხორვატული ენა) კირილურ ბგერა-ასო **Ђ,ђ**-ს ლათინური ადეკვატი არის **Đ,đ**. მაგ.; (*კირილ*.) **Ђ**енова = (*ლათ*.) **Đ**enova [*ჯენოვა*], ან (*კირილ*.) **ђ**аво = (*ლათ*.) **đ**avо [*ჯავო*]

მაკედონიურ ანბანში მას ცვლის Ѓ. მაკედონიელთა მონათესავე ბულგარელები, რომლებიც (ენობრივად ისე ახლოს დგანან ერთმანეთთან რომ ბევრი ენათმეცნიერი მათ ორ ენად არც განიხილავს) ასევე კირილურ ანბანს მოიხმარენ, მაგრამ ბგერა–ასო **ჯ**-ს ბულგარულში გამოსახავენ ასოთა შემდეგი კომბინირებით, ანუ შემდეგი დიგრაფით – Дж, дж.

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
* Петар Ђорђић. Историја српске ћирилице. ბელგრადი, 1971.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Ђ)
* Graphemica (ђ)

კატეგორია:კირილური ასოები
გამგეობა (მერია)

**გამგეობა** — სოფლის, თემის, დაბის, ქალაქისა და რაიონის საკრებულოს აღმასრულებელი ორგანო, ხოლო იმ ქალაქის აღმოსრულებელი ორგანო, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში, არის მერია. სოფლის, თემის, დაბისა და ქალაქის გამგებელი, რომელსაც ირჩევს შესაბამისი საკრებულო თავისი შემადგენლობიდან, იმავდროულად არის საკრებულოს თავმჯდომარე. სოფლის, თემის, დაბის, ქალაქის გამგეობის შემადგენლობა განისაზღვრება 3-7 წევრის შემადგენლობით.

იმ სოფელსა და თემში, რომელთა მოსახლეობის რაოდენობა არ აღემატება 3,000 კაცს, გამგეობა არ იქმნება და მის ფუნქციას უშუალოდ გამგებელი ახორციელებს. რაიონის გამგეობის შემადგნელობა განისაზღვრება 5-11, ხოლო მერიის შემადგენლობა 7-15 წევრით.  გამგებელი/მერი აირჩევა 4 წლის ვადით, პირდაპირი არჩევნებით, საყოველთაო, თანასწორი საარჩევნო უფლების საფუძველზე, ფარული კენჭისყრით, საქართველოს ორგანული კანონით „საქართველოს საარჩევნო კოდექსი“ დადგენილი წესით. გამგებლად/მერად შეიძლება აირჩეს საარჩევნო უფლების მქონე საქართველოს მოქალაქე 25 წლის ასაკიდან, რომელსაც საქართველოში უცხოვრია 5 წელს მაინც.

გამგეობა (მერია) უზრუნველყოფს საკრებულოსა და გამგებლის (მერის) მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებათა შესრულებას, შეიმუშავებს მიუჯეტისა და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პროგრამების პროექტებს, ხოლო საკრებულოს მიერ დამტკიცების შემდეგ უზრუნველყოფს მათ შესრულებას, იღებს გადაწყვეტილებებს მიწათსარგებლობის საკითხებთან დაკავშრებით, ახორციელებს კანონით მინიჭებულ სხვა უფლებამოსილებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* თბილისის მუნიციპალიტეტის მერია

კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
საკრამენტო

**საკრამენტო** () — ქალაქი აშშ-ში, კალიფორნიის შტატის დედაქალაქი.

კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები
კატეგორია:კალიფორნია
Magik Four: A New Adventure

***Magik Four: A New Adventure*** — ტიესტოს სერია Magik-ის მეოთხე ალბომი. გამოვიდა 1999 წლის 6 ივნისს.

## სიმღერების სია 
# დარკსტარი - Feel Me – 5:58
# კამაია პეინტერსი - Northern Spirit – 4:17
# The Ambush - Everlast – 3:56
# Art Of Trance - Easter Island კიგნუს X-ის მიქსი] – 4:02
# Arrakis - Aira Force [მთავარი მიქსი] – 5:27
# სინ დექსტერი - Synthetica [მიქსი] – 4:36
# The Sneaker - Scatterbomb [სტრინგ მიქსი] – 4:53
# კაი ტრაკიდი - Your Own Reality ტრაკიდის მიქსი] – 2:22
# Vimana - We Came – 7:32
# დერ დრიტი დაუმი - Trommelmaschine – 3:33
# დიჯეი ტიესტო - Sparkles – 5:47
# არმინი - Communication – 6:03
# ალური - We Ran At Dawn – 3:57
# Loop Control - Exceptionally Beautiful – 4:12
# Mox Epoque  Feat. Nina - I Feel My... [ინსტრუმენტული] – 3:58
# მაყრო პიკოტო - Pulsar [პიკოტოს თი მიქსი] – 3:05

## სქოლიო 
კატეგორია:ტიესტოს კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1999 წლის კომპილაციური ალბომები
სან-დიეგო

**სან-დიეგო** (ინგლ. San Diego) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ აშშ-ში. მდებარეობს კალიფორნიის შტატში მექსიკის საზღვარზე, მოსახლეობა 1,3 მლნ კაცი (2005), გარეუბნებით 2,9 მლნ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* City of San Diego Official Website
* City of San Diego TV — live video 
* Where to go and what to see in San Diego 
* Official tourism site
* San Diego History 
* Movie of the San Diego Exposition, 1915
* Virtual San Diego
* Port of San Diego
* San Diego International Airport

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:კალიფორნია
ჸ

**ჸ**, **Ჸ** (**ჸინი**) (IPA: [ʔ]; გამოთქმა: ) — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. აღნიშნავს ხორხისმიერ ყრუ მკვეთრ ხშულ თანხმოვანს  . გამოიყენება მეგრულ ენასა (მაგ. ჸუდე „სახლი“) და ქართულის თუშურ კილოში.

## კოდების ცხრილი
ჸ ქვედა სამ ხაზში იწერება. მოხაზულობით არის სარკისებურად შებრუნებული ყ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ჸ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
ადგილობრივი მმართველობა

**ადგილობრივი მმართველობა** — სახელმწიფო მმართველობა ადგილობრივი ორგანოების მეშვეობით. სახელმწიფოს მიერ ადგილობრივი ორგანოებისათვის უფლებების და მოვალეობების დელეგირება. საქართველოში ადგილობრივი მმართველობა მოქმედებდა 1991-1998 წლებში და ნაწილობრივ, რაიონულ დონეზე, 1998-2006 წლებში. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ადგილობრივი თვითმმართველობა

## ლიტერატურა
* „ადგილობრივი თვითმმართველობა საქართველოში 1991-2014“, თბილისი, 2015

## რესურსები ინტერნეტში
* ადგილობრივი მმართველობა — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
სან-ხოსე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სან-ხოსე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სან-ხოსე — კოსტა-რიკის დედაქალაქი
* სან-ხოსე — ქალაქი კალიფორნიაში, აშშ
* სან-ხოსე — ვულკანი ანდებში
* სან-ხოსე-დე-ლას-ლახასი — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კუბაში
* სან-ხოსე-დე-გუანიპას მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში
* სან-ხოსე-დე-გუარიბეს მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში
სან-ხოსე (კალიფორნია)

**სან-ხოსე** — სიდიდით მესამე ქალაქი კალიფორნიაში, მეათე აშშ-ში. მდებარეობს სან-ფრანცისკოდან სამხრეთით.
სან-ხოსე ოფიციალურად დაარსდა 1777 წლის 29 ნოემბერს ესპანელი კოლონისტების მიერ. 
როდესაც კალიფორნია აშშ-ს შტატი გახდა, სან-ხოსე კალიფორნიის პირველ დედაქალაქად გამოცხადდა.
სან-ხოსეს მოსახლეობა გაიზარდა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც ჯარისკაცები და ვეტერანები გადაყავდათ იაპონიაში. 1990 წლიდან ქალაქში დაიწყო კომპიუტერული ტექნოლოგიების განვითარება, სან-ხოსე გახდა სილიციუმის ველის დედაქალაქი. 

აქ დაარსდა ისეთი ცნობილი კომპიუტერული კომპანიები, როგორიცაა Adobe Systems და eBay. ასევე, სან-ხოსეში აქვს ოფისები უამრავ კომპიუტერულ გიგანტს, მათ შორის: Cisco Systems, IBM, Altera, Hewlett-Packard, Hitachi, Google, Yahoo!, Nvidia, Apple inc.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:კალიფორნია
Ё

**Ё**, **ё** (IPA გამოთქმა   — „ჲო“; ; ; ; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის ხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ჲო“-ს, ზოგ შემთხვევაში „ო“-ს. 

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „Е“-სა და დიაკრიტიკული ნიშნის კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:

## ლიტერატურა
*ე.დ. გჩელოვი, ვ. ტ. ჩუმაკოვი, Два века русской буквы Ё: История и словарь. — М.: Народное образование, 2000. — გვ. 248  — ISBN 5-87953-137-6

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Ё)
* Graphemica (ё)

კატეგორია:კირილური ასოები
Є

**Є**, **є** — კირილური ასო უკრაინული ენისთვის. ის ხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ე“-ს.

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
* Карский Е. Ф.,. Славянская кирилловская палеография / отв. ред. акад. В. И. Борковский. — 2-е изд., факсимильное. — Л., М.(факс.): Из-во АН СССР; из-во «Наука» (факс.), 1928

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Є)
* Graphemica (є)

კატეგორია:კირილური ასოები
Е

**Е**, **е** (IPA გამოთქმა  — „ე“; ; ; ; ; ; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის ხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ე“-ს. 

## დამატებითი ინფორმაცია
გამოიყენება რუსულ, უკრაინულ და სხვა სლავურ ენებში. კირილიცაში მისი სახელწოდებაა „ჲე“, ხოლო რიცხვითი მნიშვნელობა — ხუთი (5). 

მომდინარეობს ბერძნულ ასო ალფადან. ძველ სლავურად და რუსულ საეკლეისო ენაზე „აზ“ ნიშნავს „მე“-ს. კირილიცაში ის გამოიყურება როგორც 30px, ხოლო გლაგოლიცაში როგორც — 13px.

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
*Е // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი : 86 ტომად. (82 ტ. და 4 დამ.). — სპბ., 1890—1907.
*Е // Доде-Евразия. — М. : საბჭოთა ენციკლოპედია, 1969. — (დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია : [30 ტომად.] / მთ. რედ. ა. მ. პროხოროვი ; 1969—1978, ტ. 23).

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Е)
* Graphemica (е)

კატეგორია:კირილური ასოები
ოსტინი

**ოსტინი** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში და არის ტეხასის შტატის დედაქალაქი. დაარსდა 1835 წელს, ხოლო ქალაქის სტატუსი 1839 წელს მიიღო. 

კატეგორია:ტეხასი
კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები
იარალიშვილები

**იარალიშვილები** — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში, ბარათაშვილების განშტოება. ცალკე სათავადო სახლად მე-17 საუკუნეში ჩამოყალიბდა. 1721 წლისათვის იარალიშვილები ფლობდნენ ყმა-მამულს 19 სოფელში. იოანე ბატონიშვილის ცნობით:
 
საგვარეულო შემდეგში დაემცრო.

## წყაროები 
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
იოთამიშვილები

**იოთამიშვილები** — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში, ბარათაშვილების განშტოება. ცალკე სათავადო სახლად ჩამოყალიბდა 1536 წელს, როდესაც გვარის ფუძემდებელი, იოთამ ბარათაშვილი, გაეყარა თავის ძმას - ორბელს. მათი სათავადო თავდაპირველად მოიცავდა 80 სოფელს, თუმცა შემდგომში დაკნინდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ნიუ-იორკ ობზერვერი

**ნიუ-იორკ ობზერვერი** () — ყოველკვირეული ამერიკული გაზეთი. მისი პირველი ნომერი ნიუ-იორკში, აშშ 1987 წლის 22 სექტემბერს გამოვიდა. დამაარსებელია ართურ ელ. კარტერი. გაზეთი ძირითადად მიმოიხილავს ქალაქის კულტურას, არქიტექტურას, მედიას, პოლიტიკას, გართობის და საგამომცემლო ინდუსტრიებს.

კატეგორია:აშშ-ის გაზეთები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი გაზეთები
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული ბეჭდვითი გამოცემები
ბიულენთ ეჯევითი

**მუსთაფა ბიულენთ ეჯევითი** (; დ. 28 მაისი, 1925, სტამბოლი — გ. 5 ნოემბერი, 2006, ანკარა) — თურქი პოლიტიკოსი, განათლებით ლიტერატურათმცოდნე. 

## ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა რობერტ-კოლეჯი სტამბოლში. 1946-1950 წლებში მუშაობდა ლონდონში თურქეთის საელჩოს პრეს-ატაშეს სამდივნოში. 1951-1957 წლებში თანამშრომლობდა სახალხო-რესპუბლიკური პარტიის ცენტრალურ ორგანო გაზეთ „ულუსში“. 1957 წლიდან აირჩიეს პარლამენტის დეპუტატად სახალხო-რესპუბლიკური პარტიიდან. 1961-1965 წლებში იყო შრომის მინისტრი კოალიციურ მთავრობებში, რომლებსაც ისმეთ ინენიუ მეთაურობდა. 1966-1972 წლებში იყო პარტიის გენერალური მდივანი, ხოლო 1972 წლის მაისიდან გენერალური თავმჯდომარე. 1974 წლის იანვარ-სექტემბერში, 1977 წელს, 1978-1979 და 1999-2002 წლებში იყო თურქეთის პრემიერ-მინისტრი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XX მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXI მოწვევის წევრები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
მაღალი მოდა

[მინი|[პიერ ბალმენი კაბას არგებს მოდელ რუტ ფორდს, 1947 წ.]]
**მაღალი მოდა** (, , ა. ც. რ. „ოტ კუტური“) — მაღალი ხარისხის სამკერვალო ხელოვნება. ეს არის წამყვანი მოდის სახლების შემოქმედება, რომელიც თავის მხრივ, დანარჩენი მსოფლიოს მოდას კარნახობს ტენდენციებს. ამ ტიპის უნიკალური მოდელები იქმნება სახელგანთქმულ სალონებში კლიენტების დაკვეთით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მოდა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Introduction in Haute Couture 
* "Haute Couture" 

კატეგორია:მოდის დიზაინი
კატეგორია:კოსტიუმების ისტორია
ფორტ-უერთი

**ფორტ-უერთი** (ინგლ. Fort Worth) – მოსახლეობის მიხედვით მეხუთე ყველაზე დიდი ქალაქი ტეხასის შტატში, და მეთვრამეტე აშშ-ში.

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ტეხასი
ინდიანაპოლისი

**ინდიანაპოლისი** () არის აშშ-ის ინდიანის შტატის დედაქალაქი. 2000 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 791 926 კაცი. მოსახლეობის რაოდენობით აშშ-ში მე-12 ქალაქია. 

დაფუძნდა 1819 წელს. ქალაქის სტატუსი მიიღო 1832 წელს.

## დაძმობილებული ქალაქები 
ინდიანაპოლისს რვა დობილი ქალაქი ჰყავს.
*&nbsp;– ჰაიდერაბადი, ინდოეთი
*&nbsp;– კამპინასი, ბრაზილია
*&nbsp;– ჰანჯოუ, ჩინეთი
*&nbsp;– ტაიპეი, ტაივანი
*&nbsp;– კოლონი, გერმანია
*&nbsp;– მონცა, იტალია
*&nbsp;– ელდორეტი, კენია
*&nbsp;– პირანი, სლოვენია

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები
კატეგორია:ინდიანა
ჯექსონვილი

**ჯექსონვილი** () — მოსახლეობით ყველაზე დიდი ქალაქი აშშ-ის შტატ ფლორიდაში. მოსახლეობა 892,062 კაცი (2017). მოსახლეობის მიხედვით ამერიკის 13-ე ქალაქია და ტერიტორიით ყველაზე დიდი ქალაქია კონტინენტურ აშშ-ში. მის აგლომერაციაში 1,631,488 ადამიანი ცხოვრობს.

ჯექსონვილი მდებარეობს ფლორიდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდინარე სენტ-ჯოუნსის ნაპირზე.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ფლორიდა
Gmail

**Gmail** (იგივე **Google Mail**) — უფასო ელექტრონული ფოსტა, შექმნილი ამერიკული კომპანია გუგლის მიერ. საფოსტო ყუთთან წვდომა ხდება ვებ ინტერფეისით და POP3 და IMAP პროტოკოლების საშუალებით.

Gmail ამუშავდა 2004 წლის 1 აპრილს. თავდაპირველად დარეგისტრირება შესაძლებელი იყო მხოლოდ სპეციალური მოსაწვევის მიღების შემდეგ, იმისგან ვინც უკვე იყენებდა მას. დღეისათვის ნებისმიერი ქვეყნისთვის რეგისტრაცია უფასოა.

სერვისი მომხმარებელს სთავაზობს 6 903 მბ თავისუფალ ადგილს და ეს რიცხვი განუწყვეტლივ იზრდება.

რეგისტრაციის გავლის შემდეგ ყველა მომხმარებელს ენიჭება კონკრეტული მისამართი (user_name@gmail.com).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Gmail-ის სამომხმარებლო შეთანხმება

კატეგორია:Google-ის სერვისები
ელ-პასო

**ელ-პასო** () — ქალაქი აშშ-ში, მდებარეობს ტეხასის შტატის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე, რიო-გრანდეს სანაპიროზე. აშშ-მექსიკის საზღვარზე. ელ-პასოს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 681,723 კაცი (2024). მის მოპირდაპირედ, მდინარის მეორე  მხარეს მდებარეობს მექსიკის ქალაქი სიუდად-ხუარესი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ტეხასი
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
ლონგ-ბიჩი

**ლონგ-ბიჩი** (ინგლ. Long Beach) — ქალაქი სამხრეთ კალიფორნიაში, აშშ. 2006 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 466,718 კაცს.

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:კალიფორნია
ფრესნო

**ფრესნო** (ინგლ. Fresno) — მოსახლეობის მიხედვით რიგით მეექვსე ყველაზე დიდი ქალაქი კალიფორნიაში. 2008 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 486,116 კაცს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:კალიფორნია
ონიომანია

**ონიომანია** (ბერძნ. onios — „გაყიდვისთვის“, mania — „სიგიჟე“) — რაიმეს შეძენის დაუძლეველი სურვილი. მსგავსი მანიით შეპყრობილი ადამიანი ყურადღებას არ აქცევს შეძენილი ნივთის აუცილებლობასა თუ შემდგომ შედეგებს. საყიდლები ხდება „მსხვერპლისთვის“ დასვენებაც, გართობაც და ცხოვრების აზრიც.

კატეგორია:მავნე ჩვევები
კატეგორია:კომერცია
ვასკო და გამა

**ვასკო და გამა** (; დ. დაახლ. 1460-იანებში — გ. 24 დეკემბერი, 1524) — პორტუგალიელი მოგზაური, რომელმაც პირველად გაცურა ევროპიდან ინდოეთამდე, კეთილი იმედის კონცხის გავლით. ვასკო და გამამ კონცხს დეკემბერში შემოუარა და აღმოსავლეთის მიმართულებით იცურა აფრიკის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე მალინდიმდე. აქ ლოცმანი აიყვანა და მას ფლოტის ინდოეთის ოკეანეში შეყვანა დაავალა.
ინდოეთში მისდამი დიდი პატივისცემა არ გამოუხატავთ, თუმცა პორტუგალიაში გმირად მიიღეს, რადგან ქვეყანამ ამ ახალი გზით სანელებლებით სარფიანად ვაჭრობისა და აღმოსავლეთის მიწების კოლონიზების შესაძლებლობა მიიღო.

## პირველი მოგზაურობა
მარცხნივ|მინი|200 პქ|მოგზაურობის მარშრუტი
1488 წელს პორტუგალიაში დაბრუნებულმა ბარტოლომეუ დიაშმა საანგარიშო მოხსენებაში დაადასტურა, რომ არსებობდა ინდოეთისაკენ მიმავალი საზღვაო გზა. მიუხედავად ამისა, 10 წელი მაინც გავიდა, ვიდრე კიდევ ერთი ექსპედიცია გაიგზავნებოდა. 1497–98 წლებში ოთხმა კარგად აღჭურვილმა გემმა, რომელთაც ვასკო და გამა მეთაურობდა სამხრეთ აფრიკისკენ, მერე კი ჩრდილოეთით, აღმოსავლეთ სანაპიროზე აიღო გეზი. მიუხედავად იმისა, რომ ქარიშხალი და ოკეანის ძლიერი დინებები მოგზაურობას აძნელებდა, ფლოტმა მაინც მიაღწია მალინდიმდე. აქ ვასკო და გამამ დაიქირავა ლოცმანი. 23 დღის შემდეგ მიაღწია ინდოეთის დასავლეთ სანაპიროს. პორტუგალიელთა იმედი, რომ კალკუტაში სანელებლებს იყიდდნენ, გაცრუვდა, რაჯამ სანაცვლოდ ოქრო მოითხოვა. ვასკო და გამა იძულებული გახდა, უკან გამობრუნებულიყო.

1515 წელს მეფე მანუელ I-მა ვასკო და გამას მოგზაურობის უკვდავსაყოფად ლისაბონში ბელენის ციხესიმაგრე ააგო.
1524 წელს ვიცე-მეფედ დაინიშნა, თუმცა ჩასვლიდან რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვასკო და გამა *აფრიკის ირგვლივ ინდოეთისკენ* , fordham.edu
* ვასკო და გამა: სასწავლო გვერდი რუკებით 
* Brief description of ვასკო და გამას მოგზაურობები, sify.com

კატეგორია:პორტუგალიელი მოგზაურები
კატეგორია:გარდაცვლილი   24 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1524
კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები
კატეგორია:აზიის მკვლევრები
კატეგორია:აფრიკის მკვლევრები
რომანი

**რომანი** —  დიდი მოცულობის თხრობითი ლიტერატურული ნაწარმოები, რომელსაც ახასიათებს რთული სიუჟეტი. მოთხრობისაგან განსხვავებით, რომანში ასახულია ცხოვრებისეული მოვლენების დიდი წრე, საინტერესო და მრავალმხრივი ცხოვრება ბევრი მოქმედი პირის, რომელთა ინტერესებიც გადახლართულია ერთმანეთში.

თემატიკის მიხედვით რომანი შეიძლება იყოს ისტორიული, სოციალური, ფილოსოფიური, საოჯახო-ყოფითი, სათავგადასავლო, ფანტასტიკური და ა.შ. ზოგჯერ ერთი რომანის გმირთა ცხოვრება მეორეშიც გრძელდება, ამგვარად, ეს ორი ნაწარმოები ერთიანდება დილოგიაში, სამი რომანი — ტრილოგიაში, ოთხი — ტეტრალოგიაში.

რომანში ძირითად მაორგანიზებელ როლს ასრულებს არა თხრობის მანერა, ქრონიკალური და აღწერითი ეპიზოდები, არამედ თავად სიუჟეტი, მოვლენათა ვრცელი დიაპაზონი. რომანს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია თანამედროვე ლიტერატურაში, მაშინ, როდესაც ანტიკური ხანის ეპოქაში იგი ერთ-ერთი მეორეხარისხოვანი ჟანრთაგანი იყო. რომანის განვითარებისათვის განსაკუთრებით კეთილსასურველი პირობები შეიქმნა აღორძინების ეპოქაში, თუმცა მკვეთრი აღმავლობა მაინც XIX ს. მიეკუთვნება. დღეისათვის, სხვა სახეებთან ერთად, წარმატებით ვითარდება ფსიქოლოგიური რომანის ჟანრი.

ძირითადად რომანში მოთხრობილია მთავარი გმირის ცხოვრების და მისი პიროვნების განვითარების შესახებ მისი ცხოვრების კრიზისულ პერიოდში. თხრობის ვარიანტები, ძირითადად, შეიძლება შემდეგი სახის იყოს:
* პერსონაჟის დაბადებიდან სიკვდილამდე (პატრიკ ზიუსკინდის „სუნამო“)
* პერსონაჟის დაბადებიდან ცხოვრების კრიზისული პერიოდის დაძლევამდე (ჩარლზ დიკენსის „დევიდ კოპერფილდის ცხოვრება“)
* პერსონაჟის ცხოვრების კრიზისული მდგომარეობიდან ამ კრიზისის დასრულებამდე (ფიოდორ დოსტოევსკის „დანაშაული და სასჯელი“)

*
კატეგორია:გამონაგონი
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ედმონტონი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ედმონტონის ცენტრი 2013 წ.

**ედმონტონი** (Edmonton) — ქალაქი კანადაში, მდინარე ჩრდილოეთ სასკაჩევანის ნაპირზე. ალბერტას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 932,546 მცხოვრები (2016 წ). დასავლეთ კანადის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო, სავაჭრო, სამრეწველო, საფინანსო, კულტურული ცენტრი. ქალაქი მილსადენებით უკავშირდება ახლოს მდებარე ნავთობის საბადოებს. ედმონტონი ქიმიის, ნავთობქიმიის, სოფლის მეურნეობის ნედლეულის გადამუშავების დიდი ცენტრი და საერთაშორისო აეროპორტია. ქალაქში არის უნივერსიტეტი.

კატეგორია:კანადის ქალაქები
კატეგორია:ალბერტა
მეთიუ მაკ-კონეჰი

**მეთიუ დეივიდ მაკ-კონეჰი** ( დ. 4 ნოემბერი, 1969) — ამერიკელი მსახიობი. 1990-იანი წლების დასაწყისში შესრულებული უმნიშვნელო როლების შემდეგ, მან მონაწილეობა მიიღო ფილმებში „მოკვლის დროა“ (1996), „კონტაქტი“ (1997) და „U-571“ (2000).

2013 წელს მონაწილეობა მიიღო ფილმში „დალასის შემსყიდველთა კლუბი“, სადაც შიდსით დაავადებული კოვბოი ითამაშა. ამ როლისათვის მიიღო ოსკარი და ოქროს გლობუსი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მინერვა

[მინი|250px|მინერვას მოზაიკა, [ელიუ ვედერი, 1896, კონგრესის ბიბლიოთეკა]]
**მინერვა** () — ქალღმერთი ძველ რომაულ მითოლოგიაში (სავარაუდოდ ეტრუსკული წარმოშობისა); ხელოსანთა, მხატვართა, მოქანდაკეთა, მკურნალთა, მასწავლებელთა, პოეტთა, მუსიკოსთა მფარველი და ქომაგი. იუპიტერთან და იუნონასთან ერთად მინერვა შეადგენდა კაპიტოლიუმის ტრიადას.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Origins of English History
*Roman Mythology 

კატეგორია:რომაული ქალღმერთები
კატეგორია:სიბრძნის ქალღმერთები
კატეგორია:ხელობის ქალღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
უნდილაძე

საკუთარი სახელი **უნდილაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

*ალავერდი-ხანი — ირანის სარდალი და პოლიტიკური მოღვაწე, გამაჰმადიანებული ქართველი;
*იმამყული-ხანი — ირანის სარდალი და პოლიტიკური მოღვაწე, ალავერდი-ხანის ძე;
*დაუდ-ხანი — ირანის სარდალი და პოლიტიკური მოღვაწე, ალავერდი-ხანის ძე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნდილაძეები
აბილინის პარადოქსი

**აბილინის პარადოქსი** — პარადოქსი, რომელიც მდგომარეობს იმაში, რომ ჯგუფის წევრებმა შეიძლება მიიღონ ისეთი გადაწყვეტილება, რომელსაც არც ერთი წევრი იზიარებს. თითოეულ წევრს მიაჩნია, რომ მისი აზრი ეწინააღმდეგება მთლიანი ჯგუფის აზრს და ამიტომ მიდის დათმობაზე. როგორც წესი, საბოლოოდ მათი წინათგრძნობა მართლდება, ყოველი წევრი იმედგაცრუებულია და ერთმანეთს აბრალებს მიღებულ შედეგს.

ეს მოვლენა პირველად აღწერა ჯერი ჰარვიმ თავის სტატიაში *The Abilene Paradox and other Meditations on Management*. პარადოქსის სახელი მოდის ანეკდოტიდან, რომელიც გამოქვეყნებული იყო ამ სტატიაში:

ეს ფენომენი არის ჯგუფური ფიქრის მაგალითი. ის მარტივადაა აღწერილი სხვადასხვა სოციოლოგიური თეორიებით, რომლებიც ამტკიცებენ, რომ ადამიანი იშვიათად ეწინაამღდეგება თავის ჯგუფს. სოციალური თავშეკავების ფაქტორები ხშირად ახშობს ჭეშმარიტ გრძნობებს და ინდივიდუმის ცალკეული სურვილის რეალიზაციას.

აბილინის პარადოქსი ფართოდ გამოიყენება მმართველობითი ან მარკეტინგული გადაწყვეტილებების მიღებისას. თიმბილდინგში ცნობილია როგორც „ცრუ წარმატება ერთპიროვნული გადაწყვეტილების მიღებისას“.

## იხილეთ აგრეთვე 
*პატიმრის დილემა

## ლიტერატურა 
* Harvey, Jerry B. (1988). *The Abilene Paradox and Other Meditations on Management*. Lexington, Mass: Lexington Books. 
* Harvey, Jerry B. (1996). *The Abilene Paradox and Other Meditations on Management* (paperback). San Francisco: Jossey-Bass. 
* Harvey, Jerry B. (1999). *How Come Every Time I Get Stabbed in the Back, My Fingerprints Are on the Knife?*. San Francisco: Jossey-Bass. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* How to Identify Groupthink: an Introduction to the Abilene Paradox
* How to Avoid Bad Decisions and Why Not to Go to Abilene
* Combat the Abilene Paradox by Identifying Groupthink 

## სქოლიო 
კატეგორია:პარადოქსები
კატეგორია:გადაწყვეტილების მიღების თეორია
ბრიჟიტ ბარდო

**ბრიჟიტ ან-მარი ბარდო** ( დ. 28 სექტემბერი, 1934 — გ. 28 დეკემბერი, 2025) — ფრანგი მსახიობი, ყოფილი მოდელი, მომღერალი და ცხოველთა უფლებების დამცველი. 2007 წელს, ჟურნალმა „Empire“-მა იგი 100 ყველაზე სექსუალური კინომსახიობის რიგებში მოაქცია.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი მოდელები
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები
კატეგორია:ისლამის კრიტიკოსები
კატეგორია:პარიზელები
ჷ

**ჷ**, **ⴧ**,  **Ⴧ**, **Ჷ** (**ჷნ**) (IPA გამოთქმა ) — დამატებითი ასო ქართული დამწერლობისათვის. წარმოადგენს უკანა წარმოების არალაბიალური ვიწრო ხმოვანს . გამოიყენება სვანურსა და მეგრულის ზუგდიდურ-სამურზაყანულ კილოში.

## კოდების ცხრილი
ჷ ქვედა სამ ხაზში იწერება. მისი ზედა და ქვედა ნაწილები რკალური ფორმისაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (ჷ)
* Graphemica (ⴧ)
* Graphemica (Ⴧ)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ასოები
კატეგორია:სვანური ასოები
კატეგორია:მეგრული ასოები
სარა ბერნარი

**სარა ბერნარი** (; დ. 22 ოქტომბერი, 1844. პარიზი, საფრანგეთი — გ. 26 მარტი, 1923. იქვე) — ფრანგი თეატრის მსხაიობი, რომელსაც „მსოფლიოს ისტორიაში ყველაზე ცნობილ მსახიობ ქალად“ მოიხსენიებენ. ბერნარმა სახელი 1870-იან წლებში, ევროპის თეატრებში თამაშით გაითვქვა და მასზე მოთხოვნა, როგორც ევროპის ქვეყნებში, ისე აშშ-ში გაჩნდა. მან სერიოზული დრამატული მსახიობის რეპუტაცია შეიქმნა, რამაც მას მომავალში „ღვთისმეტველი სარას“ ზედმეტსახელი შესძინა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს მსახიობი ფრონტზე გამოდიოდა და 1914 წელს საპატიო ლეგიონის ორდენი მიენიჭა. 

სარა ბერნარი გარდაიცვალა 1923 წლის 26 მარტს. დაკრძალულია პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე.

## წიგნები 
* ''Dans les nuages, Impressions d'une chaise* (1878)
* *L'Aveu, drame en un acte en prose* (1888)
* *Adrienne Lecouvreur, drame en six actes* (1907)
* *Ma Double Vie* (1907), & as *My Double Life: Memoirs of Sarah Bernhardt*, (1907) William Heinemann
* *Un Coeur d'Homme, pièce en quatre actes* (1911)
* *Petite Idole* (1920; as *The Idol of Paris*, 1921)
* *L'Art du Théâtre: la voix, le geste, la prononciation, etc.* (1923; as *The Art of the Theatre*, 1924)

## გალერეა 

File:Bernhardt.jpg|სარა ბერნარი სცენის მიღმა.
File:Bernhardt_in_Theodora_Early_in_Career.jpg|ბერნარი კარიერის დასაწყისში.
File:Bernhardt_with_elaborate_headdress.jpg|სპეციალური თავსაბურავით.
File:Bernhardt_Performs_(Sorceress).jpg|ბერნარდი როგორც სორკერესი.
File:Bernhardt_as_Joan_of_Arc.jpg|იოანას როლში.
File:Bernhardt_as_Cleopatra.jpg|კლეოპატრას როლში.
File:Bernhardt_(Gismonda).jpg|მთავარ როლში *გისმონდაში''.
File:Bernhardt_Near_Table.jpg|ბერნარის არა ფორმალური სურათი.
File:Bernhardt later years 2.jpg|ბერნარი მისი ცხოვრების ბოლო წელს.
File:Bernhardts_Chateau_Near_Conde.jpg|ბერნარის სასახლე საფრანგეთში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The "La Samaritaine" controversy and other performances in London
* Performances in Theatre Archive University of Bristol
* Sarah Bernhardt cylinder recordings
* Sarah Bernhardt Collection 

კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:მუნჯი კინოს მსახიობები
კატეგორია:ფრანგი კურტიზანები და მეძავები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები
ძმები მარქსები

[thumbnail|450px|right|გრუჩო, გუმო, მინი (დედა), ზეპო, ფრენჩი (მამა), ჩიკო და ჰარპო. [1913 წ.]]
**ძმები მარქსები** () — ამერიკელი დედმამიშვილი კომიკოსების პოპულარული კვინტეტი, რომელიც მონაწილეობას იღებდა სხვადასხვა ვოდევილში, სპექტაკლში, ისევე როგორც ბევრ კინო- თუ სატელევიზიო ფილმში.

კატეგორია:ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
საჩვენებელი მოდელების გაყიდვა

**საჩვენებელი მოდელების გაყიდვა** () — ზედმეტი საქონლისაგან გათავისუფლების ერთ-ერთი ხერხი, რომელსაც საცალო ვაჭრობაში მიმართავენ. საჩვენებელი მოდელების გაყიდვა ხშირ შემთხვევაში დაკავშირებულია მოდის ინდუსტრიასთან. ამ ტიპის გაყიდვები შესანიშნავი საქონლის ჩამოფასებულ ფასად ყიდვის საშუალებას იძლევა. საკმაოდ რთულია ინფორმაციის მოძიება იმის შესახებ, თუ რომელ დღეს და რა დროს ხდება ასეთი ტიპის გაყიდვები ამა თუ იმ მაღაზიაში. მიუხედავად ამისა, არსებობს რამდენიმე ბლოგი ინტერნეტში, რომლებიც ამგვარ ცნობებს თავინთ ვებ-გვერდებზე აქვეყნებენ.

კატეგორია:კომერცია
სიუჟეტური თაღი

**სიუჟეტური თაღი** — განვრცობილი თხრობის ხაზი ეპიზოდებისგან შემდგარ თხობაში. ამგვარი ხერხი გავრცელებულია სატელევიზიო ფილმებში, კომიქსების გამოცემებში, ვიდეო თამაშებში და ზოგჯერ ფილმებშიც. მაგალითად, სატელევიზიო სერიალებში თხრობა მრავალ ეპიზოდში გრძელდება. სატელევიზიო ფილმებში სიუჟეტურ თაღს უფრო დრამებში იყენებენ, ვიდრე კომედიებში — განსაკუთრებით სერიალებში. ასევე, ამ ხერხს ვებ-კომიქსებში უფრო მიმართავენ, ვიდრე საგაზეთო კომიქსებში, ვინაიდან ვებ-კომიქსების უმრავლესობას აქვს არქივები ასეთ ვებ-გვერდებზე ახალი შემოსულებისთვის, რომ მათ ამა თუ იმ კომიქსის სიუჟეტი გაიგონ.

კატეგორია:გამონაგონი
კატეგორია:სიუჟეტი
კატეგორია:ნარატოლოგია
ქვის ხანა

thumb|right|ქვის ხანის იარაღები
**ქვის ხანა** — კაცობრიობის განვითარების უძველესი კულტურულ-ისტორიული პერიოდი, როდესაც შრომისა და საბრძოლო იარაღი იქმნებოდა უმთავრესად ქვისგან. თუმცა, აგრეთვე გამოიყენებოდა ხე და ძვალიც. ქვის ხანის ბოლოსთვის, გავრცელება ჰპოვა თიხის ჭურჭლის გამოყენებამ.

ქვის ხანა იყოფა სამ ნაწილად: პალეოლითი (ძველი ქვის ხანა), მეზოლითი (შუა ქვის ხანა) და ნეოლითი (ახალი ქვის ხანა). თავის მხრივ, პალეოლითი იყოფა: ქვედა, შუა და ზედა პალეოლითად.

ქვედა პალეოლითი ყველაზე ხანგრძლივი ხანაა. იმდროინდელი ნასახლარები საქართველოში მრავალგან არის აღმოჩენილი: დმანისში, კაცხში, ლაშებალთაში, ჭიქიანის მთაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქვის ხანა (ინგლისურად) 
* ქვის ხანის ნაჯახები(ინგლისურად) 
* ქვის ხანის გავრცელების არეები(ინგლისურად) 

## სქოლიო 

კატეგორია:არქეოლოგიური პერიოდები
WALL-E

***WALL-E*** (ასევე WALL·E, გამოითქმის „უოლ-ი“) — კომპიუტერული ანიმაციური სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის ანიმაციური ფილმი, გადაღებული 2008 წელს Pixar Animation Studios-ს მიერ. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2008 წლის 27 ივნისს აშშ-ში. ფილმის რეჟისორია ენდრიუ სტენტონი, რომლის ადრეულმა ფილმმა „ნემოს ძიებაში“ ოსკარი მიიღო საუკეთესო ანიმაციური სრულმეტრაჟიანი ფილმისთვის. ფილმის პროდიუსერია ჯიმ მორისი. ამ მულტფილმა კინოკრიტიკოსთაგან თითქმის უნივერსალური ქება დაიმსახურა.

## სიუჟეტი 
2100-იან წლებში მეგაკორპორაცია Buy 'n Large ხელთ იგდებს ყველა ეკონომიკურ ბერკეტს დედამიწაზე, მათ შორის მთავრობასაც. გადაუმუშავებელი ნაგავი დროთა განმავლობაში მთელ პლანეტას მოიცავს იმდენად, რომ აქ ცხოვრება ცოცხალი ორგანიზმებისთვის შეუძლებელი ხდება. ადამიანთა მოდგმისთვის სიცოცხლის შესანარჩუნებლად Buy 'n Large აფინანსებს ასობით კოსმოსურ ლაინერს, რომელთა შორის უდიდესია „აქსიომი“. ათასობით ადაპტირებადი რობოტი, ცნობილი როგორც WALL-E (Waste Allocation Load Lifter-Earth-Class - ნაგვის შემგროვებელი და დამფასოებელი - დედამიწის კლასი) პლანეტაზე დარჩა ნაგვის გასაწმენდად. თუმცა შვიდასი წლის შემდეგ დედამიწაზე მხოლოდ ერთი ფუნქციონირებადი უოლ-ი-ღა დარჩა. პლანეტა კვლავაც ნაგვითაა დაფარული, რომელიც უოლებმა კომპაქტურად დააწყვეს კოშკების სახით. საუკუნეების განმავლობაში მიკროგრავიტაციაში მცხოვრები ადამიანები აქსიომის ბორტზე კარგავენ ძვლებისა და კუნთების მნიშვნელოვან მასას, მსუქნები და მოუქნელი ხდებიან და რობოტების დახმარების გარეშე დგომა ან მოძრაობა აღარ ძალუძთ. ამ ეტაპზე ნებისმიერი სახის დავალება ავტომატიზებულია, მათ შორის კოსმოსური ლაინერის პილოტაჟიც, რომელსაც ავტოპილოტი AUTO მართავს.

უოლ-ი-ს საუკუნეების განმავლობაში აქტიურობამ პერსონალური თვისებები ჩამოუყალიბა. ის აგროვებს ნივთებს, რომლებსაც ნაგავში პოულობს, მეგობრობს ტარაკანთან და მაცივარში გადარჩენილ პატარა მცენარეს უვლის. ის გამუდმებით უყურებს ვიდეოკასეტას 1969 წლის ფილმით „Hello, Dolly!“ ძველ აიპოდზე, რომლის ეკრანი ფრენელის ლინზით არის გადიდებული; მას განსაკუთრებით მოსწონს პერფომანსები „Sunday Clothes“ და „It Only Takes a Moment“. ეს ჩვევები უოლ-ი-ს უნებლიეთ ემოციებს ასწავლის, რაც განსაკუთრებით ხელის ჩაკიდებაში გამოიხატება (რაც ფილმის მოტივი ხდება). ერთ დღეს, ის ხვდება EVE-ს (Extraterrestrial Vegetation Evaluator - პლანეტთაშორისი მცენარეულობის შემმოწმებელი - ივა), ქალური რობოტი, რომელიც აქსიომიდან გამოგზავნეს დედამიწაზე მცენარეული სიცოცხლის აღმოსაჩენად. ფიცხი ივა უოლ-ი-ს რამდენიმეჯერ ესვრის ფეთქებად იარაღს, სანამ გაარკვევს, რომ ის საშიშროებას არ წარმოადგენს. უოლ-ი-ს ის შეუყვარდება, თუმცა ვინაიდან ივას ერთადერთი მიზანი მისი დირექტივის შესრულებაა, ის უოლ-ი-ს ყურადღებას არ აქცევს. ხოლო როცა უოლ-ი მას ნაპოვნ მცენარეს უჩვენებს, ივა მას საკუთარ თავში ინახავს და დეაქტიურდება. უოლ-ი ცდილობს ივა ყოველგვარი საფრთხისგან დაიცვას, თუმცა მალე მის წასაყვანად ხომალდი დაბრუნდება. სასოწარკვეთილი უოლ-ი ხომალდის კარკასზე აცოცდება, რათა ივასთან ერთად გაფრინდეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
*
*
*
*
*
*
*

|-

|-

|}

კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2008 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
სალადინი

[მინი|სალადინის ბრძოლები [ეგვიპტეში]]
**სალაჰ ად-დინ იუსუფ იბნ აიუბი**, ევროპაში ცნობილი როგორც **სალადინი** (დ. 1137/1138 — გ. 4 მარტი, 1193) — ეგვიპტის სულთანი 1171 წლიდან, აიუბიდების დინასტიის დამაარსებელი; წარმოშობით ქურთი.

დაიბადა ერაყის ქალაქ თიქრითში საიდანაც მისი ოჯახი გააძევეს მოსულში. 1164–1169 წლებში მონაწილეობდა მოსულის მმართველების — ზენგიდების — ლაშქრობაში ეგვიპტეში. 1169 წელს დაინიშნა ეგვიპტის ვეზირად, ხოლო 1171 წელს ფატიმიდების დამხობის შედეგად ხელთ იგდო ერთპიროვნული ძალაუფლება და სულთნის ტიტული მიიღო. ამ დროიდან იწყება ეგვიპტეში მისი სახელობის ფულის მოჭრაც. 1174–1176 წლების დამპყრობლური ომების შედეგად შეიერთა სირია, შუამდინარეთი, იემენი და შექმნა ვრცელი იმპერია, რომელიც წინ აღუდგა ჯვაროსნულ ლაშქრობებს. 1187 წლის 3-4 ივლისს სალადინის ჯარებმა დაამარცხეს ჯვაროსნები სოფელ ჰატინთან (პალესტინა); იმავე წლის 2 ოქტომბერს აიღეს იერუსალიმი და ევროპელები განდევნეს სირიისა და პალესტინის დიდი ნაწილიდან. 1191 წელს სალადინი დაუპირისპირდა ინგლისის მეფის რიჩარდ ლომგულის ახალ ლაშქრობას; სალადინი დამარცხდა, მაგრამ რიჩარდმა იერუსალიმის აღება ვერ შეძლო. ორი მონარქის ურთიერთობა, რომელიც საბრძოლო დაპირისპირების გარდა რაინდულ ურთიერთპატივისცემაზე იყო აგებული, აირეკლა იმდროინდელ ევროპულ რომანსებში. საბოლოოდ, 1192 წელს ზავმა პალესტინაში მუსლიმანებსა და ქრისტიანებს შორის დროებით სიმშვიდე ჩამოაგდო. სალადინი გარდაიცვალა დამასკოში, 1193 წლის 4 მარტს.

სალადინის პოლიტიკის ძირითადი მიმართულება იყო სუნიზმის გავრცელება, სამხედრო მანქანის განუხრელი ზრდა და „საღმრთო ომი“ — ჯიჰადი. ამასთანავე, სალადინს პატივს სცემდნენ როგორც ნიჭიერ მხედართმთავარს და ღირსეულ მებრძოლს.

მისი მმართველობის დროს შეინიშნება ერთგვარი გამოცოცხლება საქართველო-ეგვიპტის ურთიერთობებში. სალადინის ბიოგრაფის ბაჰა ად-დინ იბნ შადადის ცნობით, საქართველოს მეფე თამარს ელჩები გაუგზავნია სულთნისთვის და უთხოვია მუსლიმანთა მიერ მიტაცებული ქრისტიანთა წმინდა სალოცავების გათავისუფლება. სალადინის პასუხი არ შემონახულა, თუმცა თამარის მეცადინეობა, როგორც ჩანს, წარმატებით დასრულებულა: იმდროინდელი ევროპული წყაროებით, ქართველები, სხვა ქრისტიანებისგან განსხვავებით, იერუსალიმში პრივილეგიებით სარგებლობდნენ და ქალაქში შესვლა დაუბრკოლებლად შეეძლოთ გაშლილი დროშებით.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქურთები
კატეგორია:აიუბიდების დინასტია
კატეგორია:მუსლიმანი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადებული 1138
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1193
კატეგორია:სულთნები
ლამინ გუეიე

**ლამინ გუეიე** (; დ. 18 ივლისი, 1960) — სენეგალელი მოთხილამურე, ამჟამად სენეგალის მოთხილამურეთა ფედერაციის (დაფ. 1979 წ.) პრეზიდენტი.

გუეიე სენეგალს წარმოადგენდა 1984, 1992 და 1994 წლების ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში. ის იყო პირველი შავკანიანი აფრიკელი მოთხილამურე, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებში მიიღო მონაწილეობა.
 ალპურ სათხილამურო მსოფლიო ჩემპიონატში მან 25-ჯერ იასპარეზა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლამინ გუეიე  — Sports-reference.com

## სქოლიო
კატეგორია: დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Љ

**Љ**, **љ** — კირულური ასოების Л-სა და Ь-ს ლიგატურა. სერბულ-ხორვატული ენის იოტირებული ლ. კირილური ანბანის, ანუ ე.წ. ჩირილიცას მეთოთხმეტე ასო-ნიშანი. როგორც ცნობილია, სერბეთი მოიხმარს ორ, კირილურსა (ე.წ. ჩირილიცას) და ლათინურ (ე.წ. ლატინიცას) ანბანს, ანუ ჟურნალ–გაზეთები სერბეთში ორ ანბანზე იბეჭდება. (იხილეთ სერბულ-ხორვატული ენა) ხორვატულში, ლატინიცაზე მას შეესაბამება დიგრაფი **Lj,lj**. გამოითქმის დაახლ. როგორც **ლჲ** რბილად, ოდნავი იოტირებით. მაგ.; (კირილ.) **Љ**иг, (ლათ.) **Lj**ig [*ლჲიგ*] (კირილ.) **љ**ут, (ლათ.) **lj**ut [*ლჲუტ*].

გამოიყენება მონტენეგრულ ენაში.

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Љ)
* Graphemica (љ)

კატეგორია:კირილური ლიგატურები
З

**З**, **з** (IPA გამოთქმა  — „ჲო“; ; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის თანხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ „ზ“-ს.

## დამატებითი ინფორმაცია
კირილიცაში მისი სახელწოდებაა „ზემლია“, ხოლო რიცხვითი მნიშვნელობა — შვიდი (7).

ძველ სლავურად და რუსულ საეკლეისო ენაზე „ზემლია“ ნიშნავს „მიწა“-ს. კირილიცაში ის გამოიყურება როგორც 30px, ხოლო გლაგოლიცაში როგორც — 13px.

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
*З // ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი : 86 ტომად. (82 ტ. და 4 დამ.). — სპბ., 1890—1907.
*З // Железо-Зазор. — М. : საბჭოთა ენციკლოპედია, 1969. — (დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია : [30 ტომად.] / მთ. რედ. ა. მ. პროხოროვი ; 1969—1978, ტ. 25).

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (З)
* Graphemica (з)

კატეგორია:კირილური ასოები
Ѕ

**Ѕ**, **ѕ** (**ძ**ე — *ძელო*) — კირილური დამწერლობის, მაკედონიური ენის მეათე ასო. გამოითქმის, როგორც ქართული "ძ". როგორც დიდი, ისე პატარა ასოს მოხაზულობა ანალოგიურია ლათინური S-ისა. მისი ძველი სლავური სახელწოდებაა "ძელო".

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
* ი. კოჩევი, ი. ალექსანდროვი, Документи за съчиняването на «македонския книжовен език» // Македонски преглед (Macedonian review). Списание за наука, литература и обществен живот. Година XIV, წიგნი 4 (სოფია, 1991). გვ. 17. .

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Ѕ)
* Graphemica (ѕ)

კატეგორია:კირილური ასოები
კარლის ხიდი

thumb|250px|კარლის ხიდი
**კარლის ხიდი** () — განთქმული ისტორიული ხიდი პრაღაში მდინარე ვლტავაზე, აკავშირებს ქალაქის ნაწილებს მალა-სტრანასა და სტარე-მნესტოს.

ხიდის მშენებლობა დაიწყო 1357 წელს მეფე კარლ IV-ის მეთვალყურეობით და დასრულდა XV საუკუნეში. ხიდზე 30 ქანდაკებაა, მისი სიგრძეა 520 მ, სიგანე — 9,5 მ. როგორც მდინარე ვლტავის გადაკვეთის ერთადერთი საშუალება კარლის ხიდი ყველაზე მნიშვნელოვანი დამაკავშირებელი კვანძი იყო ძველ ქალაქს, პრაღის ციხესიმაგრესა და მიმდებარე რაიონებთან 1841 წლამდე. ეს ასევე ქალაქს უმნიშვნელოვანეს სავაჭრო ცენტრის როლს ანიჭებდა აღმოსავლეთ და დასავლეთ ევროპას შორის. ხიდს თავდაპირველად ორი სახელი ჰქონდა: ქვის ხიდი (Kamenný most) და პრაღის ხიდი (Pražský most). თანამედროვე სახელი (კარლის ხიდი) მას 1870 წლიდან ჰქვია.

## რესურსები ინტერნეტში
* A panorama of the bridge
* Photos of inappropriate work to the bridge and on line petition 
* Official Museum of the Charles Bridge
* A webcam of the Charles Bridge 
* Charles bridge photography
* Charles Bridge on Prague-wiki 

კატეგორია:პრაღის არქიტექტურა
კატეგორია:ჩეხეთის ხიდები
კატეგორია:პრაღის ხიდები
Ї

**Ї**, **ї** (*ჲი*) — კირილური დამწერლობის ასო. 

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
აღნიშნული გრაფემა ასევე წარმოადგენს, გრაფემის, „І“-სა და დიაკრიტიკული ნიშნის კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:

## რესურსები ინტერნეტში
* Реформи алфавіту і графіки
* Graphemica (Ї)
* Graphemica (ї)

კატეგორია:კირილური ასოები
Й

**Й**, **й** (IPA გამოთქმა  — „ჲ“; ; ) — კირილური დამწერლობის ასო. ის ხმოვანია და შეესატყვისება ქართულ მოკლე „ი“-ს ან „ჲ“-ს. 

## დამატებითი ინფორმაცია
სერბულსა და მაკედონიურ დამწერლობებში მას ცვლის Ј. Й-ს გამოიყენებენ ასევე ბევრ არასლავურ ენაში.

აღნიშნული ასო გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## კოდების ცხრილი 
## ლიტერატურა
* И. Ширяев. Практический учебник русской грамматики. Часть I. Этимология. По новой орфографии. Для младших классов средних учебных заведений, высших начальных училищ, торговых школ, курсов для взрослых и др. училищ. М.: Книгоиздательство «Друг», типография Объед. Соц.-Демократ. Организаций «Коммунист», 1918. Стр. 5

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (Й)
* Graphemica (й)

კატეგორია:კირილური ასოები