open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eagle-Eye Cherry

**Eagle-Eye Cherry** (დ. 7 მაისი, 1969. სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი მუსიკოსი. იგი არის ჯაზ-მუსიკოსის დონ ჩერის შვილი. მისი ნახევარდები ნენე ჩერი და ტიტიო ასევე წარმატებული მუსიკოსები არიან, ხოლო ძმა - უილ მარსდენი წარმატებული ბრიტანელი ტენისისტია .

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
**Desireless* (1997)
**Living in the Present Future* (2000) 
**Sub Rosa* (2003)
*''Can't Get Enough* (2012)
**Streets of You* (2018)
**Back on Track'' (2023)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*

კატეგორია:დაბადებული  7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:შვედი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იამანასის პრეფექტურა

thumb|250px|იამანასის პრეფექტურა
**იამანასი** (იაპ. 山梨県) — პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს ცენტრალურ ნაწილში. ფართობი 4,5 ათ. კმ2, მოსახლეობა 884.531 კაცი (2005). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი კოფუ. იამანასის ცენტრალურ ნაწილში კოფუს ქვებულია, რომლის ირგვლივ მთებია: დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით — აკასის ქედი, ჩრდილოეთით — კანტოს მთები, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ვულკანი ფუძიამა (3776 მ). იამანასი ქვეყნის მეაბრეშუმეობის ერთ-ერთი მთავარი რაიონია. მოჰყავთ ბრინჯი და ხორბალი. განვითარებულია მეხილეობა, მეცხოველეობა, მანქანათსაშენი, საფეიქრო (უმთავრესად აბრეშუმის), კვების, ხის დასამუშავებელსი, მინის მრეწველობა. მთავარი სამრეწველო ცენტრია ქალაქი კოფუ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პრეფექტურები
იამაგატა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იამაგატა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იამაგატა — ქალაქი იაპონიაში
* იამაგატა — პრეფექტურა იაპონიაში
* იამაგატა — აეროპორტი იაპონიის ქალაქ იამაგატაში
* იამაგატა — ქალაქი გიფუს პრეფექტურაში, იაპონია
* იამაგატა — ჰიროსიმის პრეფექტურის რაიონი, იაპონია
* იამაგატა — ქალაქი იბარაკის პრეფექტურაში, იაპონია

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
იალღუნისებრნი

**იალღუნისებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ტანდაბალი ხეები, ბუჩქები და ბუჩქბალახებია. წვრილი ქერქლისებრი ფოთლები მორიგეობით აქვთ გაწყობილი. ყვავილები წვრილი და უფრო ხშირად ორსქესიანია; შეკრებილია მრევნისებრ ან საგველასებრ ყვავილედებად, ზოგჯერ მარტოულია. ნაყოფი მრავალთესლიანი კოლოფია. 

იალღუნისებრნი შეიცავს ოთხი გვარის 120 სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ევრაზიასა და აფრიკაში. გავრცელებულია საქართველოშიც. ამ ოჯახის სამი გვარია ცნობილი: იალღუნი, მთის იალღუნი () და რეომიურია (). 

იზრდებიან უმთავრესად უდაბნოს, ნახევრად უდაბნოსა და ველის (სტეპის) ზონაში (მთის ხეობებში ზოგი სუბალპურ სარტყელს აღწევს), ზღვების, ტბებისა და მდინარეების ნაპირებზე. დამლაშებულ მშრალ ფერდობებზე, რიყეზე და სხვა. შეიცავენ მთრიმლავ და საღებავ ნივთიერებებს. ზოგი სახეობა თაფლოვანი და დეკორატიულია.

## ლიტერატურა 
*
იანეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იანეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* იანეთი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
* იანეთი — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში
იამაგუტის პრეფექტურა

thumb|იამაგუტის პრეფექტურა
**იამაგუტი**, (იაპ. 山口県), პრეფექტურა იაპონიაში, კ. ჰონსიუს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ფართობი 6.110,94 კმ2, მოსახლეობა 1.492.575 კაცი (2005). ადმინისტრაციული ცენტრი - ქ. იამაგუტი. ზედაპირი ბორცვიანი და დაბალმთიანია, სიმაღლე 989 მ-მდე. ზღვის სანაპიროზე, განსაკუთრებით პრეფექტურის სამხრეთ ნაწილში, ვაკეებია. იამაგუტი აგრარულ-ინდუსტრიული რაიონია. მთავარი კულტურაა ბრინჯი. მოჰყავთ აგრეთვე ქერი, პარკოსანი და სხვა კულტურები. განვითარებულია მესანქონლეობა, თევზმჭერა (ქ. სიმონოსიკი ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი თევსაჭერი ნავსადგურია). ქიმიური, მეტალურგიული, მანქანათსაშენი, კვების, მინა-კერამიკული მრეწველობა. მთავარი სამრეწველო ცენტრებია სიმონესეკი, უბე, ივაკუნი და სხვა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პრეფექტურები
იამბოზა

**იამბოზა** — ხეები და ბუჩქები მირტისებრთა ოჯახისა. 120-მდე სახეობა გავრცელებულია აზიის ტროპიკებში, ავსტრალიასა და პოლინეზიაში. ბევრი სახეობა ისხამს არომატულ ნაყოფს; ტროპიკებში მას ხილად იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მირტისებრნი
მაქსიდრომი

**მაქსიდრომი** (, აგრეთვე ცნობილი როგორც MAXIDROM) — რუსული ყოველწლიური საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალი, რომლის ორგანიზატორი რუსული რადიოსადგური "მაქსიმუმია".

## ისტორია
ფესტივალს საფუძვლად უდევს 1994 წელს რადიოსადგურ "მაქსიმუმის" მიერ ორგანიზებული საღამოების სერია რუსული როკ-ჯფუგების მონაწილეობით; ხოლო პირველი "მაქსიდრომი" 1995 წლის 19 მაისს სკ "ოლიმპიისკიში" გაიმართა. ორგანიზატორების ჩანაფიქრით იგი ერთგვარად "რუსული ვუდსტოკი" — როკ-მუსიკის ფესტივალი უნდა ყოფილიყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფესტივალ "MAXIDROM"-ის ოფიციალური საიტი 
* რადიოსადგურ "MAXIMUM"-ის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
ერნო რუბიკი

მინი|ერნო რუბიკი
**ერნო რუბიკი** (; დ. 13 ივლისი, 1944, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) —  უნგრელი გამომგონებელი, მოქანდაკე და არქიტექტურის პროფესორი. ძირითადად ცნობილია მის მიერ მოგონილი თავსატეხებით, განსაკუთრებით კი — რუბიკის კუბითა და რუბიკის გველით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ბიოგრაფია 

კატეგორია:უნგრელი გამომგონებლები
კატეგორია:უნგრელი არქიტექტორები
კატეგორია:უნგრელი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბუდაპეშტში დაბადებულები
იაპონური მიხაკისფერი ღრაჭუნა

მინიატიურა
**იაპონური მიხაკისფერი ღრაჭუნა** () — ხოჭო ხეშეშფრთიანთა რაზმისა. ზედა ფრთები და სხეული მიხაკისფერი აქვს. მისი სხეულის სიგრძეა 10 მმ, მატლისა - 15-20 მმ. გავრცელებულია აზიაში, აშშ-ში, საქართველოში. აზიანებს ჩაის, მანდარინს, ლიმონს, ვაშლს, მსხალს, თამბაქოს, ბოსტნეულ კულტურებსა და სხვა. განსაკუთრებით ეტანება ტუნგოს პირველი წლის აღმონაცენს. ხოჭო ღრღნის ფოთლის რბილობს, ზოგჯერ მთელ ფირფიტას. ზამთარს ატარებს მატლის ფაზაში, წელიწადში ერთი გენერაცია აქვს. *ბრძოლის ღონისძიებანი:* ხელოვნურ სინათლეზე მწერსაჭერით ხოჭოებს მიზიდვა და მოსპობა; დამატებითი კვების პერიოდში ჩაისა და სარეველა მცენარეების დამუშავება ფოზალონით, ქლოროფოსითა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხოჭოები
რამშტაინი

**რამშტაინი** () — გერმანული ინდუსტრიული მეტალ ჯგუფი, რომელიც 1994 წელს ბერლინში დაარსდა. მათი მუსიკა აერთიანებს მეტალის, ინდასტრიალის და ელექტრონული მუსიკის ელემენტებს. ჯგუფზე დიდი გავლენა იქონია სლოვენურმა მუსიკალურმა კოლექტივმა Laibach.

ჯგუფის სახელწოდება უკავშირდება დასავლეთ გერმანული ქალაქის რამშტაინ-მიზენბახის სახელს, სადაც 1988 წელს ავიაკატასტროფა მოხდა. ჯგუფის სასათაურო სიმღერაც ამ კატასტროფის წლისთავისადმია მიძღვნილი. ასტეროიდ 110393-ს ჯგუფის პატივსაცემად 110393 Rammstein დაარქვეს.

რამშტაინი შეიქმნა 1994 წელს, მისი ყველა ალბომი გამოქვეყნებულია Universal Music Group-ის მიერ, ხოლო ყველა სიმღერა შესრულებულია გერმანულად. ამასთან, არსებობს ზოგიერთი სიმღერის ინგლისური ვარიანტიც. ასეთებია „Engel“, „Du Hast“ და „Amerika“. სიმღერა „Te quiero puta“ სრულდება ესპანურ ენაზე. ზოგიერთი სიმღერა („Amerika“, „Stirb nicht vor mir//Don’t die before I do“, „Moskau“, „Pussy“, „Frühling in Paris“ და ა.შ.) შეიცავს არა მხოლოდ გერმანულ სიტყვებს. ხოლო ჯგუფის კონცერტები ცნობილია დიდი რაოდენობის პიროტექნიკის და სასცენო სანახაობების ელემენტებით.

ჯგუფი დიდი პოპულარობით სარგებლობს არა მხოლოდ გერმანიაში, არამედ ევროპის ბევრ ქვეყანაშიც. ალბომით *Reise, Reise* (2004) კი ჯგუფის წევრები ყველაზე წარმატებული გერმანელი მომღერლები გახდნენ. მთლიანობაში კოლექტივს გამოშვებული აქვს 6 სტუდიური ალბომი.

## წევრები
* ტილ ლინდემანი – წამყვანი ვოკალები, ჰარმონიკა (1994–დღემდე)
* რიხარდ კრუსპე – წამყვანი გიტარა, კლავიშებიანი საკრავები, ბეკ-ვოკალი (1994–დღემდე)
* პაულ ლანდერსი – რიტმული გიტარა, ბეკ-ვოკალი (1994–დღემდე)
* ოლივერ რიდელი – ბას-გიტარა, აკუსტიკური გიტარები (1994–დღემდე)
* კრისტიან ლორენცი – კლავიშებიანი საკრავები, სემპლები, სინთეზატორები (1994–დღემდე)
* კრისტოფ შნაიდერი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია (1994–დღემდე)

## ქრონოლოგია

## დისკოგრაფია
* *Herzeleid* (1995)
* *Sehnsucht* (1997)
* *Mutter* (2001)
* *Reise, Reise* (2004)
* *Rosenrot* (2005)
* *Liebe ist für alle da* (2009)
* *Rammstein* (2019)
* *Zeit* (2022)

;ჯგუფის სიმღერები ფილმებში

* 1997 - Lost Highway „Rammstein”, „Heirate mich“
* 1997 - Mortal Kombat: Annihilation „Engel“
* 1999 - Wing Commander „Eifersucht“
* 1999 - Family Values Tour 1998 „Du hast“, „Bück dich“
* 2000 - CKY, Vol. 2 „Du hast“
* 2001 - How High „Du hast“
* 2002 - Resident Evil „Halleluja“
* 2002 - xXx „Feder frei!“
* 2002 - Lilya 4-ever „Mein Herz brennt (film-remix)“, „Mein Herz brennt“
* 2002 - FeardotCom „Sonne“
* 2004 - Resident Evil: Apocalypse „Mein Teil“
* 2006 - See No Evil „Mein Teil“

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1994 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:გერმანული მძიმე მეტალ ჯგუფები
მაქსიმუმი (რადიოსადგური)

**რადიო** **მაქსიმუმი** (MAXIMUM) — რუსულ-ამერიკული რადიოსადგურია, რომელიც კომპანიებმა Westwood One, Harris Corporation, StoryFirst Communications და გაზეთ "მოსკოვსკიე ნოვოსტი"-ს რედაქციამ დააარსეს. თავისი მაუწყებლობა მოსკოვში რადიოსადგურმა 1991 წლის 25 დეკემბერს დაიწყო 103,7 FM სიხშირეზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რადიოსადგურ "MAXIMUM"-ის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:რუსეთის რადიოსადგურები
კატეგორია:მოსკოვის რადიოსადგურები
ოლიმპიისკი

[300პქ|მინი|სკ "ოლიმპიისკი". [1980 წლის ზაფხულის ოლიპიადა|1980 წლის ზაფხულის ოლიპიადის დროს.]]
**სპორტული კომპლექსი (სკ) „ოლიმპიისკი“** — ევროპაში უდიდესი დახურული სპორტული კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს ქალაქ მოსკოვში, ოლიმპიურ გამზირზე; მეტროსადგურ „პროსპექტ მირა“-სთან ახლოს. კომპლექსი აშენებულია 1980 წელს იმ ადგილას, სადაც ადრე სტადიონი „ბურევესტნიკი“ მდებარეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  სპორტკომპლექსის საინფორმაციო საიტი

კატეგორია:რუსეთის სტადიონები
კატეგორია:საკონცერტო დარბაზები
რიჩარდ სერა

thumb|250px|"ფულკრუმ", 1987, ლონდონი.
**რიჩარდ სერა** (Richard Serra; დ. 2 ნოემბერი, 1939 — გ. 26 მარტი, 2024) — ამერიკელი მინიმალისტი მოქანდაკე და ვიდეო ხელოვანი, ცნობილი დიდი მასშტაბის ლითონის ფურცლების კომპოზიციებით. მოძრაობა "პროცეს-არტი"-ს მიმდევარი.

დაიბადა სან-ფრანცისკოში. ჯერ ბერკლიში სწავლობდა ინგლისურ ლიტერატურას, შემდეგ კი სანტა-ბარბარაში. 1961-64 წლებში იელის უნივერსიტეტში სწავლობს ხელოვნების ფაკულტეტზე. ამჟამად ცხოვრობს და მოღვაწეობს ნიუ-იორკსა და ნოვა-სკოტიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ამერიკელი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
იაროსლავ ბრძენი

thumb|right|იაროსლავ ბრძენი

**იაროსლავ ბრძენი** (დ. 978 — გ. 1054) — კიევის დიდი მთავარი 1019 წლიდან, ვლადიმერ სვიატოსლავის ძის ვაჟი. მთავრობდა ნოვგოროდში. დიდი ბრძოლის შემდეგ იაროსლავ ბრძენმა დაამარცხა თავისი ძმა სვიატოპოლკი და კიევის დიდი მთავარი გახდა. იაროსლავ ბრძენმა შეძლო ქვეყნის ცენტრალიზაცია. მის დროს კიევის რუსეთში გაჩაღდა დიდი კულტურული საქმიანობა. განვითარდა დამწერლობა, ითარგმნებოდა ბერძნული ლიტერატურა. შეიქმნა რუსული სამართლის („რუსსკაია პრავდა“) უძველესი ნაწილი — „იაროსლავის სამართალი“, კიევში აიგო წმინდა სოფიას ტაძარი, „ოქროს ჭიშკარი“ და სხვა. 1051 წელს იაროსლავ ბრძენმა მიტროპოლიტად დანიშნა რუსი მღვდელი ილარიონი და ამით სცადა ბერძნული ეკლესიისაგან გათავისუფლება. იაროსლავ ბრძენის დროს კიევის რუსეთის საერთაშორისო კავშირი და ავტორიტეტი დიდად გაიზარდა.

## ლიტერატურა 
* *Греков Б. Д.,* Киевская Русь, М., 1953;

კატეგორია:კიევის დიდი მთავრები
კატეგორია:რიურიკოვიჩები
კატეგორია:დაბადებული 978
კატეგორია:გარდაცვლილი 1054
Земфира (ალბომი)

***Земфира*** — ჯგუფ „Zемфира“-ს სადებიუტო ალბომია, რომელიც 1999 წლის  10 მაისს გამოვიდა.

## სიმღერები  
## სქოლიო 
კატეგორია:1999 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:ზემფირას ალბომები
იარლიყი

**იარლიყი** (თურქ. — ბრძანება) — ოქროს ურდოს ყაენის სიგელთა სახელწოდება. შეიცავდა ყაენთა განკარგულებებს დაპყრობილი ქვეყნების მართვა-გამგეობის, სამხედრო საქმიანობის, ოქროს ურდოსა და სხვა ფეოდალთა იმუნიტეტის უფლებებსა და სხვა საკითხებზე; XIII-XV საუკუნეებში ცნობებს ურდოსა და მისი ქვეშევრდომი მიწების პოლიტიკური წყობილების, მმართველობის, კერძო და სახელმწიფო სამართლისა და სხვა შესახებ.

ქართულ ისტორიულ წყაროებში „წყალობის წიგნის“ მნიშვნელობით იხმარებოდა *იერლაყი*.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ოქროს ურდო
იაპონური ცვილისებრი ცრუფარიანა

**იაპონური ცვილისებრი ცრუფარიანა** () — მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. ციტრუსოვან კულტურათა მავნებელია. აზიანებს აგრეთვე დაფნას, ხურმას, ბროწეულს და სხვა. დაზიანებული მცენარე კნინდება და ხმება. დედლია სხეული 4-6 მმ აღწევს, დაფარულია თეთრი ცვილის ფირფიტებით. კვერცხდების პერიოდში მწერის სხეული ამობურცულია. მამალი ფრთიანია. იაპონური ცვილისებრი ცრუფარიანას სამშობლოდ იაპონია ითვლება. გვხვდება დასავლეთ საქართველოში. წლის განმავლობაში ვითარდება ერთი თაობა. ახალგაზრდა განაყოფიერებული დედალი გამოიზამთრებს და გაზაფხულზე, მაისის ბოლოს, დება 300-2300 კვერცხს. მატლის გამოჩეკა იწყება ივნისის ბოლოს ან ივლისის დასაწყისში. განვითარება სრულდება ორ თვეში. სექტემბრის შუა რიცხვებში დედლები განყოფიერდებიან. საქართველოში ამ მწერის წინააღმდეგ ბრძოლა ტარდება ქიმიური პრეპარატებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცრუფარიანები
კინო (ჯგუფი)

**კინო** (რუს. Кино, ხშირად გამოისახება როგორც КИНО)  — საბჭოთა როკ-ჯგუფი, რომლის სოლისტი იყო ვიქტორ ცოი. 1980-იან წლებში ჯგუფმა ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი როკ-ჯგუფის სტატუსი დაიმკვიდრა.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* 1982 — *45*
* 1983 — *46*
* 1984 — *Начальник Камчатки*
* 1985 — *Это не любовь*
* 1986 — *Ночь*
* 1988 — *Группа крови*
* 1989 — *Последний герой*
* 1989 — *Звезда по имени Солнце*
* 1990 — *Чёрный альбом*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Kinoman.net  — ჯგუფის მოყვარულთა გვერდი

კატეგორია:რუსული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
ალიშა კისი

**ალიშა კისი** (, დაბადებისას **ალიშა ოჯელო კუკი**; დ. 25 იანვარი, 1981) — ამერიკელი რიტმ-ენდ-ბლუზ და სოულ მომღერალი, სიმღერების ტექსტების ავტორი, პიანისტი, მუსიკალური პროდიუსერი, მსახიობი, ქველმოქმედი და ავტორი. მსოფლიო მასშტაბით მას 20 მილიონზე მეტი ალბომი აქვს გაყიდული; მოგებული აქვს რამდენიმე ჯილდო. მათ შორის ცხრა გრემის ჯილდო, თერთმეტი ბილბორდის მუსიკალური ჯილდო და სამი ამერიკის მუსიკალური ჯილდო.

## დისკოგრაფია
* *Songs in A Minor* (2001)
* *The Diary of Alicia Keys* (2003)
* *As I Am* (2007)
* *The Element of Freedom* (2009)
* *Girl on Fire* (2012)
**Here* (2016)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელები
კატეგორია:იტალო-ამერიკელები
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალსუ

**ალსუ** (რუს. Алсу, სრული სახელი: **ალსუ რალიფის ას აბრამოვა (საფინა)**; თათ. Alsu Rəlif qızı Abramova (Safina), Алсу Рәлиф кызы Абрамова (Сафина); დ. 27 ივნისი, 1983, ბუგულმა, თათრეთი) — რუსი მომღერალი და ტელეწამყვანი. თათრეთის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2000), თათრეთის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2010). ალსუ გამოდიოდა რუსეთის სახელით საერთაშორისო მუსიკალურ კონკურსზე „ევროვიზია 2000“, სადაც მან მეორე ადგილი დაიკავა.

## დისკოგრაფია
*1999 — *Алсу* 
*2001 — *Alsou*  
*2002 — *Мне приснилась осень* 
*2003 — *19*  
*2008 — *Самое главное* 
*2008 — *Родная Речь*  
*2011 — *Фея добрых снов* 
*2013 — *Inspired* 
*2014 — *Ты — Это свет*
*2015 — *Письма, пришедшие с войны*

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* საერთაშორისო ფან-საიტი 
* მოსკოვის ფან-კლუბი 
* რუსული ფან-საიტი

კატეგორია:თათარი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იასამანი

**იასამანი**  () — მცენარის გვარი ზეთისხილისებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი პატარა ხე ან ბუჩქია. 

ცნობილია 30-მდე სახეობა. გავრცელებულია აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აზიაში, აღმოსავლეთ ევროპაში. კულტურაში მნიშვნელოვანია ჩვეულებრივი, სპარსული, უნგრული და ჩინური იასამნები. *ჩვეულებრივი იასამანი*, 5-7 მ სიმაღლის ბუჩქი ან ხეა. მისი სამშობლოა ბალკანეთის ნახევარკუნძული და მცირე აზია. 

მუქი მწვანე წვეტიანი ფოთოლი აქვს. ფუძე გულისებრი, სურნელოვანი, თეთრი, ლილისფერი ან იისფერი ყვავილი მარტივია ან ბუთხუზა. იზრდება ნათელ ადგილებში, ყვავილობს ადრე გაზაფხულზე, ყინვა- და გვალვაგამძლეა. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. *სპარსული იასამანი* 2 მ სიმაღლის ბუჩქია. აქვს ლანცეტისებრი ფოთოლი. გვალვაგამძლეა, ცუდად იტანს ზამთარს. მრავლდება უმთავრესად ვეგეტატიურად. უნგრული იასამანი სიმაღლით 3-4 მ-იანი ბუჩქია. აქვს ელიფსური ფოთოლი, წვრილი ყვავილი ლილისფერია ან იისფერი. მრავლდება თესლითა და კალმით. გვალვაგამძლეა, კარგად იტანს ზამთრის პირობებსაც. ჩინური იასამანი ჩვეულებრივი და სპარსული იასამანის ჰიბრიდია. მრავლდება ვეგეტატიურად. იასამანი კულტივირებულია დეკორატიულ მცენარედ.

პარფიუმერიაში იყენებენ იასამნის ყვავილოს ექსტრატს, სადურგლო საქმეში — მერქანს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ზეთისხილისებრნი
იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა

**იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა** (), მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. სუბტროპიკული კულტურების მავნებელია. აზიანებს აგრეთვე თესლოვან და კურლოვან ხეხილს, დედალს სხეული მთლიანად დაფარული აქვს მონაცრისფრო ფარით, ფარქვეშ კი იისფერია. მამალი ფრთიანია, იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა იმდენად პატარაა (1,5 მმ), რომ ძნელად შესამჩნევია მცენარეზე. წლის განმავლობაში ორი თაობა ვითარდება, დედალი კვერცხის დებას იწყენს მაისის პირველ რიცხვებში (დებს 40-60 კვერცხს). მატლის გამოჩეკა იწყება მაისის შუა რიცხვებიდან და გრძელდება ივნისში, მეორე თაობისა კი — აგვისტოში. იაპონური ჩხირისებრი ფარიანა აზიანებს შტამბსა და ტოტებს. დაზიანებულ მცენარეს სცვივა ფოთოლი, ნაყოფი და ხმება. მწერის მოსასპობად მიმართავენ ფუმიგაციას, პესტიციდების შესხურებას და სხვა.

## ლიტერატურა
* *ჰაჯიბეილი ზ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 59, თბ., 1980 

კატეგორია:ნახევრადხეშეშფრთიანები
აკვედუკი

thumb|150px|„პონ-დიუ-გარი“
**აკვედუკი** ( <  და ) — წყალსატარი (არხი, მილი), რომლითაც წყალი თვითდინებით მიემართება დასახლებული პუნქტებისაკენ, სარწყავი და ჰიდროენერგეტიკული სისტემებისაკენ. აკვედუკს უწოდებენ აგრეთვე წყალსატარის ნაწილს — მდინარეზე, ხევზე ან გზაზე წყლის გადასაყვან ხიდურ ნაგებობას (ხიდ-აკვედუკი, ბელღარი). წყალსატარის ტიპის მიხედვით ხიდ-აკვედუკზე შეიძლება განლაგდეს დიდი დიამეტრის მილსადენი, ღია თუ დახურული ღარები ან არხი (ხიდ-არხი). 

აღმოსავლეთ ქვეყნებში აკვედუკებს აშენებდნენ ძვ. წ. II ათასწლეულიდან, საბერძნეთში — ძვ. წ. VII საუკუნიდან, ნაწილობრივ შემონახულია ქ. რომის აკვედუკები (ძვ. წ. IV საუკუნე), რომელთა საერთო სიგრძე იყო 436 კმ, აქედან 55 კმ ხიდ-აკვედუკები ყოფილა. ცნობილია აკვედუკი „აპიუსის წყალი“ („Aqua Appia“), რომელიც ძვ. წ. 312 წელს აპიუს კლავდიუსმა გაიყვანა. რომაული არქიტექტურის ბრწყინვალე ნიმუშებად არის აღიარებული რომაელების მიერ გალიაში (დღევანდელ საფრანგეთში), ნიმის მახლობლად აგებული აკვედუკი „პონ-დიუ-გარი“ (ძვ. წ. I საუკუნე), ამჟამად მოქმედი აკვედუკი სეგოვიის მახლობლად (II საუკუნე, ესპანეთი).

ცნობილია აგრეთვე ბურგასის აკვედუკი კონსტანტინოპოლთან (VI სსაუკუნე). მოგვიანებით აკვედუკები ააშენეს ესპანეთში, საფრანგეთსა და იტალიაში. თანამედროვე აკვედუკს აგებენ ბეტონის, რკინაბეტონისა და ლითონისაგან, იშვიათად — ხისგან.

## ლიტერატურა 

კატეგორია:წყლის ტრანსპორტი
იაფეტური ენები

**იაფეტური ენები**, ასე უწოდებდა ნიკო მარი ქართულის მონათესავე ენებს. ტერმინი "იაფეტური ენები" ნაწარმოებია ბიბლიური ნოეს უმცროსი ვაჟის - იაფატის სახელიდან (შედარებითი უფროსი ვაჟების სემისა და ქამის სახელებიდა: - სემიტური ენები, ქამიტური ენები). ამ ტერმინის შემოღებით ნიკო მარს სურდა ხაზი გაესვა თავისი თვალსაზრისისათვის სემიტურ ენებიდან იაფეტური ენების ნათესაობის შესახებ. ნიკო მარის თეორიის განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე იაფეტური ენების მოცულობა სხვადასხვაგვარი იყო: ჯერ ამ ჯგუფში შედიოდა მხოლოდ ქართველური ენები (1908-1916), შემდეგ - აფხაზური, ადიღური, ჩაჩნურ (ნახური) და დაღესტნული ენებიც (1916-1920), ბოლოს მათ მიემატა წინა აზიისა და ხმელთაშუა ზღვის მკვდარი ენები (პელასგური, ეტრუსკული) და ცოცხალთაგან - ბასკური და ბურიშკული (1920-1923). თუ თავდაპირველად იაფეტური ენები ნიკო მარს მონათესავე ენებად მიაჩნდა, შემდეგ მან უარყო ენათა ნათესაობა და იაფეტური ენებიც ენეთა განვითარების ერთ-ერთ უძველეს საფეხურად გამოაცხადა. ნიკო მარის ამ შეხედულებების უსაფუძვლობა გამოავლინა 1950 წელს საენათმეცნიერო დისკუსიამ.

## იხილეთ აგრეთვე
* "ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება"
* იაფეტური თეორია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ენათმეცნიერება
აბანტი (მითოლოგია)

**აბანტი**, აბასი (ძვ.-ბერძნ. Ἄβας -αντος) — ბერძნული მითოლოგია ბერძნულ მითოლოგიაში შეიძლება აღნიშნავდეს:

## პიროვნებები 
### აბანტი, ლინკევსის ძე 
### აბანტი, მელამპუსის ძე 
მისან მელამპოდის (მელამპუსის) შვილი, ლისიმაქეს მამა, ტალაოსის სიმამრი.

### აბანტი, ევრიდამანტის ძე 
ტროელი გმირი, მისან ევრიდამანტის ძე, მოკლა დიომედემ.

### აბანტი, ეტრუსკთა ბელადი 
ეტრუსკთა ბელადი, ენეასის მოკავშირე.

### აბანტი, ტროელი 
ტროელი, მოკლა სთენელოსმა.

### აბანტი, პერსევსის მეგობარი 
პერსევსის მეგობარი.

### აბანტი, კენტავრი 
კენტავრი, იქსიონის და ნეფელეს ("ღრუბლის") შვილი.

### აბანტი, იგივე იობატესი 
იგივე იობატესი.

## სხვა 
### აბანტი (მდინარე) 
აბანტი — მდინარე მცირე აზიაში.

### აბანტი (მთა) 
აბანტი - მთა ერითეაზე, გერიონის კუნძულზე, საიდანაც ჰერაკლემ ევრისთევსს ხარები ჩამოუყვანა (მეათე გმირობა).

## სქოლიო 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
აბე (საბერძნეთი)

**აბე**, აბაი () — ფოკიდის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი; საზღვართან მშვენიერ მთიან სანახებში ზურმუხტივით ჩასმული, განთქმული აპოლონის ტაძრით, რასაც გადმოცემით მტერიც კი გვერდს უვლიდა. ქსერქსეს ურდომ კალიასავით გადაუარა, ტაძარი გაძარცვა, მაგრამ ძეგლი მაინც გადარჩა.

## სქოლიო 
* ჰეროდოტე 8, 27

კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
ჰიდროფობია

**ჰიდროფობია** (ლათ. hydrophobia; ბერძნ.–დან ὕδωρ — წყალი და φόβος — შიში) — წყლის შიში, რომელიც იწვევს საყლაპავი კუნთების ძლიერ სპაზმს, არა მარტო წყლის დალევის მცდელობისას, არამედ წყლის დანახვისა და მისი ხსენებისასაც. გვხვდება ცოფის (ძველად მას *ჰიდროფობიას* ეძახდნენ), ტეტანუსისა და ისტერიის დროს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი 

კატეგორია:ფობიები
ბიბოპი

**ბიბოპი** ან **ბოპი** (ინგლ. bebop, bop) — ჯაზის ფორმა, რომლისთვის მელოდიურობის ნაცვლად ჰარმონიულ სტრუქტურაზე დამყარებული სწაფი ტემპი და იმპორვიზაციაა დამახასიათებელი. განვითარდა ადრეულ 1940-იან წლებში. მოსიკისებთა წრეში პირველად თავი იჩინა მეორე მსოფლიო ომის შემდგომ პირველ წლებში. ჰარდ ბოპი მოგვიანებით ბიბოპის, ბლუზისა და გოსპელის შერწყმით განვითარდა. მის ერთ-ერთ მთავარ დამაარსებლად ჩარლი პარკერი ითვლება.

## ლიტერატურა 
*Berendt, Joachim E.  *The Jazz Book: From Ragtime to Fusion and Beyond*. Trans. Bredigkeit, H. and B. with Dan Morgenstern. Westport, CT: Lawrence Hill & Co., 1975.
*Deveaux, Scott.. The Birth of Bebop: A Social and Musical History. Berkeley: University of California Press, 1999.
*Gidden, Gary. Celebrating Bird: The Triumph of Charlie Parker. New York City: Morrow, 1987.
*Gioia, Ted. *The History of Jazz*. Oxford, New York: Oxford University Press, 1997.
*Baillie, Harold B.  *Swing to Bop: An Oral History of the Transition of Jazz in the 1940s*. Oxford: Oxford University Press, 1987.
*Rosenthal, David.  *Hard bop: Jazz and Black Music, 1955-1965*. New York: Oxford University Press, 1992.
*Scaruffi, Piero. [2003] *A History of Jazz Music, 1900-2000*, *chapter on Bebop* (2007) ISBN 978-0-9765531-3-7

## რესურსები ინტერნეტში 
*Verve History of Jazz page on Bebop
*for a summary of Bebop's influence today 
*Bebop Basics for Guitar 
*Charlie Parker bebop solo licks 
*Free Jazz Piano Lessons with emphasis on bebop


კატეგორია:ჯაზის ტერმინოლოგია
კატეგორია:ჯაზის ჟანრები
კატეგორია:აფრო-ამერიკული მუსიკა
ალბერ ფერი

**ალბერ ფერი** ( დ. 7 მარტი, 1938) — ფრანგი ფიზიკოსი, გიგანტური მაგნიტური წინაღობის ერთ-ერთი აღმომჩენი, რითაც გარდატეხა მოახდინა გიგაბაიტ მყარ დისკში. ამჟამად პარიზის უნივერსიტეტის პროფესორი და ეროვნული სამეცნიერო კვლევითი ცენტრისა და თალესის ჯგუფის ერთობლივი ლაბორატორიის სამეცნიერო დირექტორია. 2007 წელს ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა ფიზიკის დარგში პეტერ გრიუნბერგთან ერთად.

## წყაროები 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Unité Mixte de Physique CNRS/Thales official website 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იაფეტური თეორია

**იაფეტური თეორია**, ნიკო მარის მიერ შემოღებული ტერმინი, რომელიც ორგვარი მნიშვნელობით იხმარებოდა;

* იაფეტურ ენათა კვლევა-ძიება, მოძღვრება იაფეტური ენების შესახებ. ამ მნიშვნელობით იაფეტური თეორია შეეფარდებოდა ინდოევროპეისტიკას, სემიტოლოგიას...
* ნ. მარის მიერ შექმნილი ზოგადენათმეცნიერული თეორია, რომელიც თითქოს იაფეტურ ენათა მასალას ემყარებოდა. ამ გაგებით იაფეტური თეორიის სინონიმად იხმარებოდა "ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება", რომელიც უპირისპირდებოდა მთელ ადრინდელ ენათმეცნიერებას. 

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 64, თბ., 1980

კატეგორია:ენათმეცნიერება
იაფის ფორთოხალი

**იაფის ფორთოხალი** — ფორთოხლის ჯიში. მისი სამშობლოა ეგვიპტე. 4 მ-მდე სიმაღლის ბუჩქისებრი ხეა. აქვს ოვალური, ფრთიანი, ფართო, სქელი და მბზინვარე ფოთოლი. ნაყოფი მუქი ნარინჯისფერია, საშუალოზე დიდი, მოგრძო ან კვერცხისებრი, წვერი მომრგვალებული ან ჩაზნექილი აქვს, მოფენილია როგორც ღრმად ჩამჯდარი (დიდი), ისე ზედაპირული (პატარა) ეთერზეთოვანი ჯირკვლებით. 

რბილობი შედგება 10-12 არათანაბარი სეგმენრისაგან. წვენი სასიამოვნო მომჟავო-მოტკბოა. მცენარე ნაკლებად იტანს ყინვას. აჭარასა და აფხაზეთში გვხვდება ცალკეული სახით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფორთოხლის ჯიშები
პეტერ გრიუნბერგი

thumb|right|პეტერ გრიუნბერგი
**პეტერ ანდრეას გრიუნბერგი** ( დ. 18 მაისი, 1939, პლზენი, ამჟამად ჩეხეთი — გ. 7 აპრილი, 2018) — გერმანელი ფიზიკოსი, მყარი სხეულების ფიზიკის დარგში. მის ყველაზე მნიშვნელოვან აღმოჩენად გიგანტური მაგნიტური წინაღობა ითვლება, რისთვისაც 2007 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პეტერ გრიუნბერგი

კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2018
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
IVR

**ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემა** () წარმოადგენს ტექნოლოგიას, რომელიც სატელეფონო ზარების ავტომატურ რეჟიმში დამუშავებისა და აბონენტებთან ინტერაქციის შესაძლებლობას იძლევა. ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემები დღეს ხშირად გამოიყენება კომპანიების მიერ მომსახურების დონის ამაღლებისა და ამავდროულად მომსახურების ღირებულების შემცირების მიზნით.

აუდიო ჩანაწერებისა და სცენარების საშუალებით, რომლებიც ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემების მთავარი შემადგენელი ნაწილია, აბონენტს შეუძლია მიიღოს სასურველი ინფორმაცია ან ჩაატაროს რაიმე ოპერაცია ტელეფონის ღილაკებზე თითის დაჭერის მეშვეობით.

ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემები გამოიყენება და შესაძლებელია გამოყენებულ იქნას სხვადასხვა სფეროებში, მათ შორის:

ბანკებში - ტარიფებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, ანგარიშების სამართავად, ვალუტის კურსის გასაგებად
ვაგზლის ან ავია სალაროებში - რეისების, ტარიფებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, ბილეთების დაჯავშნად
კინოთეატრებში - მიმდინარე ჩვენებების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, ბილეთების დასაჯავშნად
სატელეკომუნიკაციო კომპანიებში - ტარიფებისა და პირობების შესახებ ინფორმაციის მისაღებად, მიმდინარე დავალიანების ან კრედიტის გასაგებად
კვლევით და მარკეტინგულ კომპანიებში - გამოკითხვების ჩასატარებლად
გართობისა და საინფორმაციო სფეროებში - ინფორმაციის ან კონტენტის მიწოდებისათვის
და ნებისმიერი სხვა პროფილის კომპანიაში - რომელიც ახორციელებს მომხმარებლების მომსახურებას.

ინტერაქტიული სისტემების გამოყენება ასევე მოსახერხებელია ავტომატური გამავალი ზარების განსახორციელებლად მომხმარებლისთვის ინფორმაციის მიწოდების ან მისგან ინფორმაციის მიღების მიზნით.

ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემის დაგეგმარება და შექმნა კომპლექსურ ცოდნსა და მიდგომას საჭიროებს. ეს პროცესი რამდენიმე საფეხურად იყოფა: საწყის ეტაპზე განიხილება და შეისწავლება მოთხოვნები, ტექნიკური ბაზა და შესაძლებლობები. მათი გათვალისწინებით იწყება სისტემის ტექნიკური მახასიათებლებისა და შესაძლებლობების შეთანხმება. სცენარის დაგეგმარებისა და აუდიო ჩანაწერების ტექსტების შემუშავების შემდეგ კი იწერება კონკრეტული სცენარი და პარალელურად მზადდება აუდიო ჩანაწერები. სისტემის გაშვებამდე ხორციელდება ტესტირება და ხარვეზების გასწორება ასეთის არსებობის შემთხვევაში

ინტერაქტიული სატელეფონო სისტემების რეალიზება და ამ გზით მომსახურების გარკვეული ნაწილის ავტომატიზაცია ეფექტურია ისეთი კომპანიებისათვის, რომლებიც მომხმარებლებს სთავაზობენ სატელეფონო მომსახურებას, სატელეფონო მხარდაჭრას ან ინფორმაციის მიწოდებას პროდუქტების/მომსახურებების შესახებ და/ან რომლებიც ყოველდღიურად დიდი რაოდენობით სატელეფონო ზარებს იღებენ.

კატეგორია:კავშირგაბმულობა
იაღლუჯის ქედი

**იაღლუჯის ქედი** — სერი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ქალაქ რუსთავის, გარდაბნისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპიროზე, სოღანლუღის ვაკესა და მდინარე ალგეთის ქვემო დინების ხეობას შორის. სიგრძე 17 კმ, სიგანე 11 კმ. აბსოლუტური სიმაღლე ზღვის დონიდან 788 მ. აგებულია სინკლინურად გაღუნული ნეოგენური მოლასური კონგლომერატებისა და ქვიშაქვების შრეებით. მოკლებულია მუდმივ მდინარეულ ჩამონადენს. შემოსილია უროიანი და უროიან-წივანიან-ვაციწვერიანი სტეპის ბალახეულობით, აგრეთვე ქსეროფიტული ბუჩქნარით. იაღლუჯის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილს ჰკვეთს თბილის-ყაზახის გზატკეცილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქედები
იაყუბ-ყაენის ლაშქრობანი საქართველოში

**იაყუბ-ყაენის ლაშქრობანი საქართველოში** — XV საუკუნის 80-იან წლებში აყ-ყოიუნლუს თურქმანებმა „საღვთო ომის“ საბაბით ორგზის ილაშქრეს საქართველოში. 1482 წლის ოქტომბერში იაყუბ ფადიშაჰი სამცხეში შეიჭრა, ალყა შემოარტყა ახალციხეს, ბრძოლით დაიკავა ქალაქი და დიდი ალაფი წაიღო; მეორე თურქმანები აწყურს მიადგნენ. ციხის დამცველები და მაწყვერელი დამორჩილდნენ იაყუბს და აწყურის ციხე ჩააბარეს. ყვარყვარე ათაბაგმა თურქმანებს ხარაჯის მიცემა აღუთქვეს. 1487 წელს იაყუბმა თავისი სარდალი ხალილ-ბეგი გაგზავნა საქართველოში. იგი აქ მთელი წელიწადი აშენებდა ციხეებს და ქართველთა რაზმებს ებრძოდა. 1488 წლის ზამთარში თურქმანთა ლაშქარი დედაქალაქისაკენ დაიძრა. ზარბაზნებით აღჭურვილმა მტერმა ჯერ კოჯრის ციხე აიღო, შემდეგ თბილისს მიადგა, მაგრამ მისი დამორჩილება გაუჭირდა. ხალილ-ბეგის ლაშქრის ერთი ნაწილი ბარათაშვილებს ენაგეთის მახლობლად დაუმარცხებიათ. მეფე კონსტანტინე II-მ თურქმანებს ზავი შესთავაზა. მოლაპარაკება უშედეგოდ დამთავრდა და კონსტანტინე იძულებული გახდა დედაქალაქს გასცლოდა. 1489 წლის თებერავლში თურქმანებმა დაიკავეს თბილისი და იქ თავისი რაზმი ჩააყენეს. იაყუბ-ყაენის გარდაცვალების (1490) შემდეგ კონსტანტინემ თურქმანები თბილისიდანაც განდევნა და ქართლიდანაც.

## ლიტერატურა
* *კიკნაძე რ.,* საქართველო-ირანის ურთიერთობის ისტორიიდან XV საუკუნის მეორე ნახევარში, „ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტის შრომები“, 1964, ტ. 7;
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 4, თბ., 1967;
**კიკნაძე რ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 64, თბ., 1980

კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
ნოდარ სარჯველაძე

**ნოდარ ილიას ძე სარჯველაძე** (დ. 1945, ბათუმი — გ. 2 დეკემბერი, 2024) — ქართველი მეცნიერი, ფსიქოლოგი. ფსიქოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1988), პროფესორი, საქართველოს ფილოსოფიური აკადემიის აკადემიკოსი, ადამიანის რესურსების განვითარების ფონდის დამფუძნებელი და მისი თავმჯდომარე 1996 წლიდან; Counseling-ის საერთაშორისო ასოციაციის წევრი, 7 წიგნისა და 40 სტატიის ავტორი ქართულ, რუსულ, ინგლისურ, გემანულ და ფრანგულ ენებზე. 

1968 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფია-ფსიქოლოგიის ფაკულტეტი.
## რესურსები ინტერნეტში
* ადამიანის რესურსების განვითარების ფონდი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ქართველი ფსიქოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
ნოდარ
ლონდა ღვალაძე-ჭაბუკიანი

**ლონდა (ლამარა) ევგენის ასული ღვალაძე-ჭაბუკიანი** (1 თებერვალი, 1928 ქ. თბილისი, - 4 თებერვალი, 2012, იქვე) იყო ქართველი თეატრმცოდნე და ქართული სასცენო მეტყველების პედაგოგი. დაიბადა თბილისში, 1920-1930-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო მოღვაწის ევგენ (გენო) ღვალაძის (1900-1937) და ცნობილი მკვლევარ-ბიბლიოგრაფის და პედაგოგის თამარ კუცია-ღვალაძის (1902-1986) ოჯახში. აღსანიშნავია, რომ მისი ნათლია იყო გამოჩენილი ქართველი მწერალი გრიგოლ რობაქიძე.

## ბიოგრაფია 
ლონდა ღვალაძემ დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო (1949) და თეატრმცოდნეობის (1951) ფაკულტეტები. 1949-1950 იყო თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობი, ხოლო 1951-1965 წლებში საქართველოს კულტურის სამინისტროს ხალხური შემოქმედების რესპუბლიკური სახლის (ამჟამად საქართველოს ფოლკლორის სახელმწიფო ცენტრი) თეატრალური განყოფილების უფროსი მეთოდისტი (1951-1954) და სარეპერტუარო განყოფილების გამგე (1954-1965). აღნიშნულ წლებში ლ. ღვალაძე-ჭაბუკიანი იყო ქართული ხალხური სიმღერებისა და ცეკვების შეკრებისა და აღდგენის მიზნით ხალხური შემოქმედების რესპუბლიკური სახლის მიერ ორგანიზებული მრავალი ექსპედიციის მონაწილე. 1975-1995 - საქართველოს კულტურის სამინისტროს თბილისის  საესტრადო და საცირკო ხელოვნების სახელმწიფო სასწავლებლის ქართული სასცენო მეტყველების უფროსი მასწავლებელი. იგი წლების მანძილზე (1955-1965) იყო საქართველოს კულტურის სამინისტროს თვითმოქმედების ხელმძღვანელთა კვალიფიკაციის ამაღლების მუდმივმოქმედი რესპუბლიკური კურსების ლექტორი. მან აღზარდა ქართული ესტრადის და სასცენო მეტყველების არაერთი ცნობილი ოსტატი (მათ შორის, ელდინო საღარაძე, ლიზა ბაგრატიონი და სხვანი). მან დიდი ამაგი დასდო არაქართველი ავტორების დრამატული ნაწარმოებების გადმოქართულების საქმეს: მას ეკუთვნის 30-ზე მეტი პიესის და რამდენიმე ლიბრეტოს თარგმანები. არჩეული იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის მთარგმნელთა სექციის წევრად. 1955-1965 წლებში მის მიერ არის შედგენილი და მისი რედაქციით გამოიცა ხალხური შემოქმედების რესპუბლიკური სახლის არაერთი კრებული თვითმოქმედი თეატრალური კოლექტივებისათვის. 1961 წელს გამომცემლობამ "ხელოვნება" გამოსცა ლ. ღვალაძე-ჭაბუკიანის მონოგრაფია "საქართველოს სახალხო თეატრები". 1960 წელს ხალხური შემოქმედების რესპუბლიკურმა სახლმა გამოსცა "მეთოდური მასალების კრებული თვითმოქმედი კოლექტივების დასახმარებლად", რომელშიც შესულია ლ. ღვალაძის და ვ. ლოლაძის მეთოდური სახელმძღვანელო "სპექტაკლის დამდგმელთა დასახმარებლად".

## იხილეთ აგრეთვე
* თეატრმცოდნეობა

## ლიტერატურა
* თ. გომართელი. ამაგდარი.- გაზ. "სოფლის ცხოვრება", N240, 1989.
* ლ. ბიწაძე. არდავიწყება მოყვრისა, ქუთაისი, 2004, გვ. 54

კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
ლატავრა ღვალაძე

**ლატავრა ევგენის ასული ღვალაძე** (დ. 4 ივლისი, 1929, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი-აღმოსავლეთმცოდნე და პედაგოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1956), თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტის ასოცირებული პროფესორი. დაიბადა თბილისში, 1920-1930-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო მოღვაწის ევგენ (გენო) ღვალაძისა (1900-1937) და ცნობილი მკვლევარ-ბიბლიოგრაფის და პედაგოგის თამარ კუცია-ღვალაძის (1902-1986) ოჯახში.

## ბიოგრაფია 
ლატავრა ღვალაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი (1952). 1952-1955 ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ასპირანტი, 1955-1961 - ამავე ინსტიტუტის ლექსიკოგრაფიის განყოფილების მეცნიერ თანამშრომელი. 1961-2006 - აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის (ამჟამად ატარებს აკადემიკოს გიორგი წერეთლის სახელს) სემიტოლოგიის განყოფილების ჯერ უფროსი, შემდეგ კი წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. 1962-1966 პარალელურად მოღვაწეობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის "ვეფხისტყაოსნის" აკადემიური ტექსტის დამდგენ კომისიაში. ლ. ღვალაძე არის 30 გამოქვეყნებული სამეცნიერო შრომის, მათ შორის 1 მონოგრაფიის ავტორი. მისი შრომები ეძღვნება სხვა და სხვა ასპექტებს ძველი მწერლობის ძეგლებისა "წარტყუვნაი იერუსალიმისაი", "გრიგოლ განმანათლებლის ცხოვრება", "წმ. ბაბილას წამება" და ა.შ. მისი მონოგრაფია "ბაბილას წამების" ბერძნული, ქართული, სირიული და არაბული ვერსიები" (1992) გამოცემულია სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, უწმიდესის და უნეტარესის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით. არჩეულია საქართველოს აღმოსავლეთმცოდნეთა საზოგადოების და "ევრომეცნიერების" (საფრანგეთი) წევრად. მისი მეუღლე თენგიზ ნოზაძე არის კინირეჟისორი-დოკუმენტალისტი. ქალიშვილი მანანა ნოზაძე (გარდაიცვალა 1997 წელს) იყო პირველი ქართველი ეგვიპტოლოგი.

## ლიტერატურა
* *ლ. ბიწაძე*. არდავიწყება მოყვრისა,  გვ. 54-55,  ქუთაისი, 2004,

კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ტყვია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ტყვია** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ტყვია – მონაცრისფრო-მოცისფრო მძიმე ლითონი;
*ტყვია – ცეცხლსასროლი იარაღის ვაზნა;
ვარლამ ღვალაძე

**ვარლამ ზაქარიას ძე ღვალაძე** (დ. 5 ივნისი, 1893, სოფ. მორძგვეთი, ამჟამად ჭიათურის მუნიციპალიტეტი —  გ. 16 ივლისი, 1944, თბილისი) — ქართველი ბიოქიმიკოსი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე, მცენარეთა ბიოქიმიისა და ენოქიმიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1942), სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1936). დაიბადა ზემო იმერეთის სოფ. მორძგვეთში, დეკანოზ ზაქარია ღვალაძის ოჯახში (ზაქარია იყო ჭიათურის რ-ნის სოფ. სვერიდან). მისი უფროსი ძმა ელეფთერ ღვალაძე (1879-1955) იყო ცნობილი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ვარლამ ღვალაძემ დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) აგრონომიული ფაკულტეტი (1923) და ერთხანს იქვე მოღვაწეობდა. ითვლებოდა თსუ-ის პირველი რექტორის, პროფესორ პეტრე მელიქიშვილის ერთ-ერთ უახლოეს მოწაფედ. 1920-იანი წლების მეორე ნახევარში მივლინებული იყო ლენინგრადში (ამჟამად სანქტ-პეტერბურგი), ბიოქიმიის ინსტიტუტში. აქ იგი მუშაობდა აკადემიკოს ს. კორტიჩევის ლაბორატორიაში. აქ ვ. ღვალაძემ შეასრულა და გამოაქვეყნა თავისი ფართოდ ცნობილი ნაშრომი რძემჟავას დუღილის ქიმიის საკითხებზე. ეს გამოკვლევა მაშინვე გამოქვეყნდა გერმანულ და ფრანგულ სამეცნიერო პერიოდულ გამოცემებში. სამშობლოში დაბრუნების (1930) შემდეგ მეცნიერმა განაგრძო აქტიური მუშაობა დუღილის ქიმიის დარგში და საფუძველი ჩაუყარა ამ მიმართულებას საქართველოში. 1930 მან მონაწი;ეობა მიიღო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის (ამჟამად სასოფლო-სამეურნეო უნივერსიტეტი) დაარსებაში და იმავე წელს დაინიშნა ქიმიის კათედრის დოცენტად და კომპლექსურ კვლევათა ლაბორატორიის გამგედ. 1931–1935 პარალელურად იყო მევენახეობა-მეღვინეობის ინსტიტუტის მის მიერვე დაარსებული ენოქიმიის ლაბორატორიის გამგე. 1932 გამოსცა ენოქიმიის დარგში პირველი ქართული სახელმძღვანელო. 1936 მიენიჭა მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი და პროფესორის სამეცნიერო წოდება. სადოქტორო დისერტაციაში მის მიერ წამოყენებულ იქნა ჰიპოთეზა, რომელიც ხსნის სპირტის ბუნებრივი დუღილის დროს მიმდინარე ყველა უმთავრეს ქიმიურ პროცესს. მოგვიანებით, მისგან დამოუკიდებლად იგივე შედეგი მიიღო ფრანგმა პროფესორმა ჟენევუამ. მრავალი წლის შემდეგ, 1962 წელს, თბილისში, მეღვინეთა და მევენახეთა მსოფლიო კონგრესზე, განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ვ. ღვალაძის სამეცნიერო მემკვიდრეობას დუღილის ქიმიის დარგში. 1936 წელს მისი თაოსნობით სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში დაარსდა ბიოორგანული ქიმიის კათედრა, რომელსაც თავად ედგა სათავეში გარდაცვალებამდე. 1939–1943 იყო ინსტიტუტის ტექნოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 1942–1943 წლებში — პრორექტორი სამეცნიერო დარგში. 1940–1944 არჩეული იყო საქართველოს ქიმიკოსთა სამეცნიერო საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტად.

ვ. ღვალაძე გარდაიცვალა 1944 წელს, 51 წლის ასაკში. დაკრძალულია თბილისში, ვაკის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
* *ს. დურმიშიძე.* ზოგი რამ წარსულიდან, თბილისი, 1985, გვ. 243-245.
* *ლ. ბიწაძე.* არდავიწყება მოყვრისა, ქუთაისი, 2004, გვ. 124-126.

## რესურსები ინტერენტში
* ვარლამ ღვალაძე — საქართველოს მეღვინეები

კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვილა სავოი

**ვილა სავოი** (Villa Savoye) — შვეიცარიელი არქიტექტორი ლე კორბუზიეს საყოველთაოდ აღიარებული სახელმძღვანელო ნიმუში. მდებარეობს პუასიში, პარიზის გარეთ, და საერთაშორისო სტილის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი არქიტექტურული განსახიერებაა. მშენებლობა დასრულდა 1929 წელს.

ამ სახლს ლე კორბუზიეს ნაშრომისთვის ემბლემური მნიშვნელობა ჰქონდა, ვინაიდან მასში აისახა "ხუთი საკითხი" — მისი ძირითადი თეზისები რკინა-ბეტონით ნაგები არქიტექტურის ახალ ესთეტიკაში:

*პილოტისი, ან მიწის დონის საყრდენი სვეტები, რომლებიც შენობას ნესტიანი მიწისგან ამაღლებს და სუნთქვის საშუალებას აძლევს ბაღს მის ქვევით.

*ბრტყელი სახურავის ტერასა იბრუნებს შენობით მითვისებულ მიწის ფართს სამეურნეო საქმიანობისთვის, მათ შორის მებაღეობისთვის.

*თავისუფალი გეგმა, მზიდი კედლების გარეშე, რომელიც ტიხრების ნებისმიერ ადგილას განთავსების საშუალებას იძლევა მომიჯნავე დონეებისგან დამოუკიდებლად.

*ჰორიზონტალური ფანჯრები ზომიერ განათებასა და ვენტილაციას უზრუნველყოფს.

*თავისუფალი დიზაინის ფასადი, რომელსაც არ ბოჭავს მზიდი კედლების აუცილობლობა, თხელი კედლებისა და დიდი ზომის ფანჯრებისგან შედგება.

ვილა სავოის დანიშნულება სააგარაკო იყო და ამიტომ მდრებარეობს მცირე სოფელი პუასის გარეთ ველზე, რომელსაც ადრე ტყე ეკრა გარს. პოლიქრომატული ინტერიერი კონტრასტულია ძირითადად თეთრ ექსტერიერთან. ვერტიკალური ცირკულაცია ხორციელდება რამპებითა და კიბეებით. შენობა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში დაინგრა, თუმცა შემდეგ მალევე აღადგინეს და ამჟამად ღიაა დამთვალიერებელთათვის.

კორბუზიემ შენობა ბრტყელი სახურავით დაგეგმა, გადაწყვეტილება, რომელსაც მისი თქმით ფუნქციონალური მნიშვნელობა ჰქონდა, თუმცა შესაძლოა მხოლოდ მისი ვიზუალური პრიორიტეტის გამოც ყოფილიყო გამოწვეული. სახურავი საკმაოდ არაფუნქციონალური გამოდგა, ვინაიდან მასში მუდმივად ჟონავდა წვიმის წყალი, რის გამოც სახლის მფლობელებმა კორბუზიეს სასამართლოში უჩივლეს. თუმცა ამ პერიოდში ომი დაიწყო და კორბუზიე საზღვარგარეთ გადაიხვეწა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვილა სავოის ფოტოები 

კატეგორია:მოდერნისტული არქიტექტურა
კატეგორია:ლე კორბუზიეს პროექტები
კატეგორია:საფრანგეთის არქიტექტურა
ლუარსაბ იაშვილი

**ლუარსაბ სეითის ძე იაშვილი** (დ. 31 მარტი, 1907, თბილისი — გ. 29 ოქტომბერი, 1993) — ქართველი მევიოლინე და ალტისტი, პედაგოგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1983). თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი (1947 წლიდან). სეით იაშვილის შვილი. 

## ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფ. ვილშუას სავიოლინო კლასი), 1932 წლიდან სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიის ასპირანტურაში (ალტის კლასი, ხელმძღვანელი პროფ. სოსინი). 1925-1928 წლებში უკრავდა „ახალგაზრდა ქართველ მუსიკოსთა საზოგადოების“ ორკესტრში, საოპერო სტუდიისა და რუსთაველის თეატრის ორკესტრში. 1928-1945 წლებში იყო საქართველოს პირველი სახელმწიფო კვარტეტის შემადგენლობაში (ალტი). როგორც სოლისტი და კონცერმაისტერი სისტემატურად გამოდიოდა საქართველოს ფილარმონიისა და რადიოს ორკესტრში. 1935 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის კონსერვატორიაში და ცენტრალურ სამუსიკო ათწლედში. 1935 წელს კონსერვატორიაში დააარსა სპეციალობა ალტის კლასი. მისი მოწაფეები არიან: ი. ლეუსი, პ. შავერდიანი, გ. მელიქიშვილი, თავისი ქალიშვილები — მარინე, ირინე და ნანა იაშვილები; ალტისტი ა. ბეგალიშვილი, კომპოზიტორები: რ. ლაღიძე, ი. გეჯაძე, შ. შილაკაძე და სხვები. 1967-1974 წლებში იაშვილი მივლინებული იყო ეგვიპტეში ქ. კაიროს კონსერვატორიაში პედაგოგად.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1961 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1983 — საქართველოს სახალხო არტისტი
* „საპატიო ნიშნის“ ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი მევიოლინეები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ლევ იაშვილი

**ლევ მიხეილის ძე იაშვილი** (დ. 1768 —  გ. 19 აპრილი, 1836, დაკრძალულია ვიდუბიცკის მონასტერში, კიევი) — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალი (1819). ვ. მ. იაშვილის უმცროსი ძმა.  

1786 დაამთავრა არტილერიის კადეტთა კორპუსი. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს მონაწილეობდა კინბურნის დაცვასა და ოჩაკოვის გარემოცვაში, 1792-1795 წლებში — ვარშავისა და პრაღის გარემოცვასა და აღებაში. 1805 წელს გაიგზავნა ავსტრიის სამფლობელოებში, სადაც ებრძოდა ფრანგებს ჰაილსბერგთან (1807), პროისიშ-აილაუსთან, გუტშტადტთან. 1808 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. 1812 წელს  სამამულო ომის დროს იყო პეტრე ვიტგენშტეინის ცალკე კორპუსის არტილერიის უფროსი. 1812 წელს მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი. 1813 წელს დაინიშნა მთავარი მოქმედი არმიის არტილერიის  უფროსად და მონაწილეობდა რუსეთის არმიის საზღვარგარეთის ლაშქრობებში. იბრძოდა ლიუცენთან, ბაუცენთან. 1816 წელს დაინიშნა პირველი არმიის არტილერიის უფროსად და 17 წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა მას. 1832 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი იყო. 1833 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთისა და უცხოეთის მრავალი ორდენით.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული  1768
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1836
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
ჭინკა

**ჭინკა** — მავნე ჯუჯა, მიწის ავსული, ღამეული არსება; „ქაჯი“, ჰაერის მცველი, „მაცდურად იტყვიან გლეხნი“ (საბა). ქართულ მითოლოგიაში ამ ავსულს თავისებური მტკიცე ადგილი უჭირავს. დაახლოებით სკანდინავიური ტროლების, გერმანული გნომების, ასევე მორმოლიკების და ემპუსას რანგის მაცდურებია, საშიშნი სიმრავლითა და სიავით. ხალხურ მეტყველებაში ცქვიტის, მარდის და მოხერხებულის მნიშვნელობა აქვს მიღებული (მაგ.: „ჭინკა ბიჭი“).

***ჭინკობისთვე*** —  სექტემბერია. ოქტომბერ-ნოემბერი ჭინკების სათარეშოდ ითვლებოდა. „ჯვარი აქაურობას და იმ თვეში ატყდებიან პატარა ჭინკები, დადიან ხმელეთად, ადამიანად“ — აკაკი წერეთელი. 7 დეკემბერს მიქელ-გაბრიელი ბოჭავს და წყალში ყრის ჭინკებს. 

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*ჭინკა — ბიბლიოვიკი

კატეგორია:ქართული მითების პერსონაჟები
კატეგორია:ჯუჯები
მარინე იაშვილი

**მარინე ლუარსაბის ასული იაშვილი** (დ. 20 ოქტომბერი, 1932, თბილისი — გ. 9 ივლისი, 2012, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი მევიოლინე, საქართველოს სახალხო არტისტი (1967), ზ. ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1975). ლუარსაბ იაშვილის შვილი და მოწაფე.

## ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორია. იქვე სწავლობდა ასპირანტურაში (პროფ. მ. მოსტრასის კლასი). 1957 წლიდან „მოსკონცერტის“ სოლისტია. 1958 წელს მიიწვიეს მოსკოვის კონსერვატორიის პედაგოგად. 1966 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგია. 1967-1973 წლებში იყო საქართველოს ფილარმონიის კამერული ორკესტრის სოლისტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისი საშემსრულებლო ხელოვნება გამოირჩეოდა მაღალი პროფესიული კულტურით, ტექნიკურო სრულყოფილებით, ნატიფი გემოვნებით. ხშირად მართავდა კონცერტებს საზღვარგარეთ. იგი ქართული სავიოლინო ნაწარმოებთა დიდი პროპაგანდისტი იყო. იყო მრავალი საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (იან კუბელიკის სახელობის კონკურსი, პრაღა, 1949; ჰენრიკ ვენიავსკის სახელობის კონკურსი, პოზნანი, 1952; ელისაბედის სახელობის კონკურსი, ბრიუსელი, 1955). 1975 წელს მიიწვიეს იუგოსლავიის ქ. ნოვი-სადის კონსერვატორიაში სავიოლინო კათედრის კამგედ. მუშაობდა 1979 წლამდე.

## ჯილდოები და აღიარება
*1958 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
*1967 — საქართველოს სახალხო არტისტი
*1971 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
*1975 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
*1996 — პოლონეთის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე
*1996 — ღირსების ორდენი
*1997 — რუსეთის დამსახურებული არტისტი
*2003 — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მევიოლინეები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 20 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რუსეთის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ჯუჯები

[მინი|[პოეტური ედას მეცხრამეტე საუკუნის ილუსტრაცია, ორი ჯუჯის გამოსახულებით.]]
**ჯუჯები** — ხალხური ცრურწმენის ნაყოფი, ცნობილი სახე, მითებსა და თქმულებებში ხშირად მოქმედი კაცუნა, უცნაური და ჯადოქრული თვისებებით აღჭურვილი. ცხოვრობენ კენტად ან ერთად მიწისქვეშ, გამოქვაბულებში, ტყეში, კერიის ქვეშ, საჯინიბოებში და სხვა. ხშირად არიან ჭრა-კერვის ოსტატები ან განძისმცველები („ნიბელუნგებში“). მომდინარეობენ მიცვალებულთა სულების რწმენიდან, ტყეებში გაფანტული ტანმორჩილი ტომების ხილვიდან, ფანტაზიის სამეფოდან.

ბევრს სახელიც აქვს. ჯუჯა ოიგელი ზიგფრიდს ტყეში ბუმბერაზ კუპერანის ბუნაგს ასწავლის, თეთრი აბრეშუმივითაა მოსილი და ძვირფასთვლებიანი გვირგვინი ადგას. კეთილია, მაგრამ მშიშარა. გმირს მხოლოდ მას შემდეგ ეხმარება, რაც იმან გვირგვინი კლდეს მიანარცხა.

გერმანელები „ვექსელბალგს“ (გერმ. Wechselbalg) ეძახიან გონჯ არსებას, რაც თითქოს ჯუჯებმა „გამოცვალეს“. ანალოგიური რწმენა სვანეთში დევებზეა ნათქვამი („ნაცადე“ — გამოცვლილი გონჯი ბავშვი).

ჯუჯებს, პიგმეებს, გნომებს, ქონდრისკაცებს, ტროლებს, ლილიპუტებს ფოლკლორსა და მწერლობაში თვალსაჩინო ადგილი უჭირავთ, როგორც კომიკურ ტიპებს.

## ლიტერატურა 
* Jakobsson, Ármann (2005): "The Hole: Problems in Medieval Dwarfology," *Arv* 61 (2005), 53–76.


კატეგორია:მითური არსებები
ჰერცოგი და დე მერონი

[მინი|[ალიანც არენა მიუნხენში (2002–2005)]]
**Herzog & de Meuron Basel Ltd** ან **Herzog & de Meuron Architekten, BSA/SIA/ETH** (**HdM**) — შვეიცარიული არქიტექტურული ფირმა, დაფუძნებული ბაზელში, შვეიცარია, 1978 წელს, **ჟაკ ჰერცოგისა** (დ. 19 აპრილი, 1950) და **პიერ დე მერონის** (დ. 8 მაისი, 1950) მიერ. ორივე პარტნიორი შვეიცარიის ტექნოლოგიის ფედერალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულია (ციურიხი). მათი ყველაზე ცნობილი პროექტია ლონდონის სანაპიროს ელექტრო სადგურის გადაკეთება ტეიტის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმად. ჰერცოგიც და დე მერონიც მოწვეული პროფესორები არიან ჰარვარდის უნივერსიტეტის დიზაინის სკოლაში 1994 წლიდან.

## გალერეა

Elbphilharmonie, Februar 2015-4930.jpg|ელბის ფილარმონია, ჰამბურგი (2007-2016).
PRADA BOUTIQUE AOYAMA.jpg|მინი|პრადას ცენტრი, ტოკიო, 2001–2003
Tate modern london 2001 01.jpg|მინი|ტეიტ მოდერნი, ლონდონი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:არქიტექტურული ფირმები
კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული   19 აპრილი 
კატეგორია:დაბადებული  1950
კატეგორია:დაბადებული  8 მაისი 
კატეგორია:დაბადებული  1950