open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბაიაზიდი (აჰმედ I-ის ვაჟი)

**შეჰზადე ბაიაზიდი** (; დ. 1 დეკემბერი, 1612, სტამბოლი — გ. 27 ივლისი, 1635,იქვე) — აჰმედ I-ისა და მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთნის შვილი. ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრე 1623-1635 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ბაიაზიდი დაიბადა 1612 წელს, თოფქაფის სასახლეში,სტამბოლში, სულთან აჰმედისა და მაჰფირუზ ჰატიჯე სულთნის ოჯახში. 1617 წელს მამა გარდაეცვალა და სულთნის ტახტზე მისი უნარშეზღუდული ბიძა, მუსტაფა I ავიდა. ბაიაზიდი თავის ძმებთან ერთად გამოკეტილი იყო თოფქაფის სასახლის ჰარამხანაში. მუსტაფა 3 თვეში ჩამოაგდეს და 1618 წელს ტახტზე ბაიაზიდის უფროსი ძმა, ოსმან II ავიდა, თუმცა ოსმანიც მალევე გადააყენეს და მოკლეს, 1622 წლის მაისში. სულთნის ტახტი კი ისევ შეშლილ მუსტაფას ერგო. მისი მეორე მმართველობა წელიწადსა და 4 თვემდე გაგრძელდა. 1623 წელს ქიოსემ სულთნის მომხრე იანიჩრებმა მეორედ ჩამოაგდეს მუსტაფა და მის მაგივრად მისი ძმისშვილი და ბაიაზიდის უფროსი ძმა, მურად IV აიყვანეს. ბაიაზიდი, როგორც უფროსი უფლისწული ტახტის მემკვიდრედ დასახელდა. მას მურადთან კარგი ურთიერთობა ჰქონდა. ის სარგებლობდა ძმის ნდობით და ხშირად იღებდა მისგან სასახლიდან გასვლის უფლებას. 1633 წელს მონაწილეობა მიიღო ირან-ოსმალეთის ომში.1634 წელს, სულთნის ლაშქრობაში ყოფნის დროს, ტახტის მცველადაც კი იყო დანიშნული სტამბოლში. თუმცა მურად IV-მ თავისი ეჭვებისა და ტახტის დაკარგვის შიშის გამო მისი ძმების თავიდან მოშორება გადაწყვიტა. 1635 წელს ერევნის დასალაშქრად მიმავალმა სულთანმა ბაიაზიდისა და მისი ძმის, შეჰზადე სულეიმანის სიკვდილით დასჯა განიზრახა. 27 ივლისს ბრძანება აღსრულდა. შეჰზადე ბაიაზიდი თავის ძმასთან ერთად დაკრძალეს მამამისის სახელობის ცისფერი მეჩეთის მავზოლეუმში.

## პოპულარულ კულტურაში 
2015 წელს დაწყებულ თურქულ ისტორიულ სერიალში *დიდებული საუკუნე: ქიოსემი* შეჰზადე ბაიაზიდის როლს ასრულებს ბერქ ფამირი  (როგორც პატარა ბაიაზიდი) და იღით უჩანი  (როგორც ზრდასრული ბაიაზიდი).

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1  დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1635
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1612
კატეგორია:შეჰზადეები
კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ფრონტეირასი

**ფრონტეირასი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 426 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 117 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 14.33 კმ²-ზე. ფართობი 775 681 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
მარი ანა ფოქსი

**მარი ანა ფოქსი** (დ. 9 დეკემბერი, 1947 — გ. 9 მაისი, 2021) — ფიზიკური ორგანული ქიმიკოსი და უნივერსიტეტის ადმინისტრატორი. ის იყო პირველი ქალი, რომელმაც როლის ჩრდილო კაროლინის უნივერსიტეტში აღმასრულებელი მეთაურის თანამდებობა დაიკავა. 2004 წლის აპრილში ფოქსი სან-დიეგოს კალიფორნიის უნივერსიტეტის კანცლერი გახდა. 2010 წელს მან მეცნიერების ეროვნული მედალი მიიღო.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული წლები 
ფოქსი დაიბადა კანტონში, ოჰაიოს შტატში. დაამთავრა ნოტრ-დამისა და დართმუზის კოლეჯები, ქიმიის მიმართულებით. 1977 წელს შეუერთდა ტექსასის უნივერსიტეტის ფაკულტეტს, 1994 წელს კი ამავე უნივერსიტეტის კვლევის განყოფილების ვიცე-პრეზიდენტი გახდა.

### კარიერა 
ფოქსი იყო ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, სამეცნიერო კვლევითი საზოგადოება „Sigma Xi-ის“ პრეზიდენტი. 1969 წელს ნოტრ-დამის კოლეჯის დასრულების შემდეგ მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი მოიპოვა, დართმუზის კოლეჯის დასრულების შემდეგ კი 1974 წელს ფილოსოფიის დოქტორი გახდა. მოგვიანებით, 1998 წელს ფოქსი ჩრდილოეთ კალიფორნიის შტატის უნივერსიტეტის მეთორმეტე კანცლერი გახდა. ის უნივერსიტეტის პირველი ქალი აღმასრულებელი მეთაური იყო 2004 წლის ივლისამდე.

ჯორჯ ბუშის გუბერნატორობის პერიოდში ტეხასში ფოქსი ბუშის მეცნიერების დარგის მრჩევლის თანამდებობას იკავებდა.

### პირადი ცხოვრება 
ფოქსი დაქორწინებული იყო ქიმიის პროფესორ ჯეიმზ უაიტსელზე. ისინი ხუთი შვილს ზრდიდნენ, საკუთარი წინა ქორწინებებიდან.

გარდაიცვალა 2021 წლის 9 მაისს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

## ჯილდოები
* აგნეს ფეი მორგანის კვლევითი ჯილდო (1984 წელი)
* გარვან-ოლინის მედალი (1988 წელი)
* ჰავინგას მედალი (1991 წელი, პირველი ქალი ვინც ეს ჯილდო მიიღო.)
* მეცნიერების ეროვნული მედალი (2010 წელს)
* ოთმერის ოქროს მედალი (2012 წელს)

## რესურსები ინტერნეტში
* Marye Anne Fox Papers MSS 764. Special Collections & Archives, UC San Diego Library.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქიმიკოსი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ქიმიკოსები
კარლ ჰაინრიხ როზენბუში

**კარლ ჰაინრიხ ფერდინანდ როზენბუში** ( დ. 24 ივნისი 1836, აინბეკი, — გ. 20 იანვარი 1914, ჰაიდელბერგი) — გერმანელი პეტროგრაფი და გეოლოგი. ძირითადად მუშაობდა პეტროგრაფიის დარგში. სწავლობდა გეტინგენისა და ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტებში. 1869 წელს ფრაიბერგის სამთო აკადემიაში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. 1873 წლიდან სტრასბურგის უნივერსიტეტის, 1878-1908 წლებში ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის მინერალოგიისა და გეოლოგიის პროფესორი, 1888 წლიდან, ერთდროულად, — ბადენის გეოლოგიური კომიტეტის დამფუძნებელი და დირექტორი. როზენბუშის ძირითადი შრომები შეეხება ქანების ოპტიკური კვლევის მეთოდებსა და თეორიული პეტროგრაფიის საკითხებს. როზენბუში მაგმური ქანების მრავალფეროვნებას მაგმის დიფერენციაციით ხსნიდა. გამოყო ქანთა მეტამორფიზმის სხვადასხვა ტიპები. 1886 წელს შემოგვთავაზა ტერმინი დინამომეტაროფიზმი. გააუმჯობესა პოლარიზაციული მიკროსკოპი. როზენბუშის სახელი ეწოდა იშვიათ მინერალს — როზენბუშიტი.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოლოგები
პოლიაკოვის სახლი

**პოლიაკოვის სახლი** () — XIX საუკუნის პირველი ნახევრის სახლი ტაგანროგის ცენტრში, როსტოვის ოლქი. მდებარეობს პეტროვსკის ქუჩა  № 74-ში. პეტროვკის ქუჩის ანსამბლი პოლიაკოვის სახლთან ერთად შედის რუსეთის ფედერაციის კულტურული რეგიონული მნიშვნელობის მემკვიდრეობის ძეგლთა ნუსხაში.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვსკის ქუჩა № 74.

## ისტორია 
1812 წლის სამამულო ომის მონაწილემ გიორგი ბენარდაკმა 1810-ანი წლების დასასრულსა და 1820-იანი წლების დასაწყისში თავისთვის აიშენა ერთსართულიანი სახლი ვარვაციევის შესახვევის (ამჟამად ლერმონტოვის შესახვევის) მხრიდან. ამ სახლში ცხოვრობდა მისი ოჯახი სანქტ-პეტერბურგში გადასვლამდე და მშობლების გარდაცვალებამდე. ბენერდაკის კუთვნილი სახლი პეტროვსკაიას ქუჩაზე  და მამული აზოვის ზღვის სანაპიროზე საერთო ღირებულებით 5,5 ათასი მანეთი, 1874 წელს შეიძინა მსხვილმა მეწარმემ და მიწათმფლობელმა იაკობ სოლომონის ძე პოლიაკოვმა. ტაგანროგში პოლიაკოვი დაკავებული იყო რკინიგზის გაყვანით დონის როსტოვიდან, აფინანსებდა რკინიგზის სადგურის შენობის მშენებლობას, იყო დონის საადგილმამულო ბანკის დამაარსებელი და სანქტ-პეტერბურგ-აზოვისა და აზოვი-დონის კომერციული ბანკების თანადამფუძნებელი. პეტერბურგელი არქიტექტორების მიწვევის შედეგად მან გააფართოვა თავისი სახლი და მასში დააფუძნა დონის საადგილმამულო ბანკი. სახლის გადაკეთებაში მონაწილეობდა ტაგანროგის სამშენებლო კომიტეტის წევრი ე. ალეინიკოვი. მოგვიანებით ააშენეს მინაშენი, რომელიც აკავშირებდა აღნიშნულ სახლს მეზობელ სახლთან.

1918 წელს მოახდინეს ბანკის ნაციონალიზაცია, რის შემდეგ ი. პოლიაკოვის  სახლს იკავებდნენ სხვადასხვა ადმინისტრაციული დაწესებულებები: სამაზრო აღმასკომი, საქალაქო აღმასკომი, ლენინის რაიონის აღმასკომი. გერმანელთა ოკუპაციის წლებში ქალაქის მაგისტრატი. 1989 წლიდან შენობა ფორმალურად  გადაეცა სამხატვრო  გალერეას მეორე კორპუსის ხარისხში, მაგრამ მასში ფაქტობრივად განთავსდა საბავშვო შემოქმედების საქალაქო სახლი.

## აღწერა 
ორსართულიანი სახლი აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში, თუმცა შეიცავს კლასიციზმისა და ბაროკოს ელემენტებსაც. ფასადი სიმეტრიულია. პირველი სართული რუსტირებულია.  ცენტრალური ნაწილის ფასადზე პილასტრებია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
რუბანჩიკის სახლი

**რუბანჩიკის სახლი** () — უძველესი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. რუბანჩიკის სახლი არის როგორც არქიტექტურის ძეგლი, ასევე საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ტურგენევის შესახვევი № 12.

## ისტორია 
რუბანჩიკის სახლი აგებულია 1873 წელს შემუშავებული პროექტის მიხედვით. მას პირველ სართულზე თაღოვანი შესასვლელი და ორი ფანჯარა აქვს, ხოლო მეორე სართულზე აივანი და სამი ფანჯარა. 1906 წლამდე სახლის მფლობელები იყვნენ სარანდინოს ოჯახის წარმომადგენლები, ხოლო [1906 წლიდან [1915 წლამდე სახლს ფლობდა მ. ი. რუბანჩიკი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
მეიზი უილიამსი

**მარგარეტ კონსტანს „მეიზი“ უილიამსი** (, დ. 15 აპრილი, 1997) — 
ინგლისელი მსახიობი. მისი დებიუტი შედგა არია სტარკის როლში, HBO-ს ფენტეზის ჟანრის სერიალ „სატახტოთა თამაშში“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ინგლისელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
აინბეკი

**აინბეკი** () — ქალაქი გერმანიაში, ქვემო საქსონიაში. შედის ნორტჰაიმის რაიონის შემადგენლობაში. 1368 წელს ქალაქი გახდა ჰანზის სავაჭრო კავშირის წევრი. აინბეკს მნიშვნელოვანი ზარალი მიაყენა ოცდაათწლიანმა ომმა (1618-1648), რის შედეგადაც დაინგრა არა მხოლოდ საცხოვრებელი ნაგებობები, არამედ ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა — ლუდსახარშები. 2015 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა 31,338 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ვიტამინი K

**ვიტამინი K** — ბუნებაში არსებობს ორი ფორმით რომელსაც ადამიანი ითვისებს 1) K 1 შეიცავს ბოსტნეული, ხილი და საკვების სხვა ფორმები. K 2 მიიღება ნაწლავებში არსებული ბაქტერიული ფლორისგან. K ვიტამინი აუცილებელია პროთრომბინის II ფაქტორის, VII - ფაქტორის, IX - ფაქტორის სინთეზისთვის.

## დადებითი თვისებები
*K ვიტამინი ითვლება სისხლდენის საწინააღმდეგო ვიტამინად;
*ხელს უწყობს ძვლის ქსოვილების რეგენერაციას და წარმოქმნას;
*ხელს უწყობს ოსტეოკალცინის სინთეზს – ძვლის ქსოვილის ცილას, საიდანაც კრისტალიზირდება კალცი;
*K ვიტამინი ახდენს ოსტეოპოროზის პროფილაქტიკას

## წყაროები
ვიტამინი  K  ორგანიზმში საკვების საშუალებით ხვდება.

### მცენარეული
ვიტამინი K ფართოდაა გავრცელებული მცენარეული წარმოშობის პროდუქტებში, ძირითადად, მცენარეების მწვანე ნაწილში.
* ასკილი
* ისპანახი
* ყვავილოვანი კომბოსტო
* ბროკოლი
* ჭვავი
* შვრია
* მწვანე პომიდორი
* სოიო

### ცხოველური
thumb|frameless|upright|right|250px|ქათმის და მწყერის კვერცხები
*კვერცხი
*ღორის ღვიძლში

## ნაკლებობა
K ვიტამინის დეფიციტი იწვევს სისხლდენებს, განსაკუთრებით ყურადსაღებია ახალშობილებში აღნიშნული ვიტამინის დეფიციტი ჰემორაგიების მხრივ. მაგ. ინტრაკრანიალური სისხლდენა;. ახალშობილებში K ვიტამინის დეფიციტი შეიძლება აღმოცენდეს დაბადებიდან 7 დღის განმავლობაში. ამიტომ ახალშობილებს ამ ვიტამინს უსხავენ მშობიარობის შემდგომ დეფიციტის პრევენციისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ვიტამინი K
რუოკოს სახლი

**რუოკოს სახლი** () — ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნეში. სახლის მაცხოვრებლები დაკავშირებული იყვნენ მწერალ ანტონ ჩეხოვის ოჯახთან.

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 100.

## ისტორია 
ორსართულიანი კუთხის შენობა ტაგანროგში აგებულია XIX საუკუნეში. ამჟამად შენობა გადაკეთებულია. 1880-იანი წლების შუა პერიოდამდე სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ კონსტანტინე მუსურის, შემდეგ იგი მიჰყიდა იტალიელ დავიდ რუოკოს. 

დავიდ რუოკო წარმოშობით იყო იტალიელი, ჰქონდა კარგი მუსიკალური სმენა, უკრავდა რამდენიმე მუსიკალურ ინსტრუმენტზე, ატარებდა მუსიკის გაკვეთილებს მდიდარი ტაგანროგელების ოჯახის წევრებისათვის, იყო ტაგანროგის საქალაქო ბაღის მუსიკალური ორკესტრის ხელმძღვანელი.

ტაგანროგში დავიდ რუოკომ ვიოლინოზე დაკვრა ასწავლა თავის შვილს ევგენის, რომელიც მოგვიანებით დაინიშნა ანტონ ჩეხოვის  მეგობრის შვილ ევგენია საველევაზე. 1914 წლის 26 აგვისტოს მათ შეეძინათ შვილი ლუდმილა. ტაგანროგში გასტროლების დროს რუოკოს სახლში ჩერდებოდნენ გასტროლიორი მსახიობები. მწერალ ჩეხოვის მამამ, პავლემ დავიდ რუოკო მოიწვია თავისი შვილის ნიკოლოზის მოსასმენად, რომელიც უკრავდა ვიოლინოზე და ჰქონდა კარგი მუსიკალური ნიჭი. 

1910-იანი წლებიდან სახლის მფლობელი იყო თავადი ნიკოლაი დემინი. დემინს სახლში გამართული ჰოქნდა ორანჟერეა და ყვავილების მაღაზია. 

1912 წელს სახლი იჯარით აიღეს ვეტლიცკების ოჯახმა. სახლში ცხოვრობდა ტაგანროგის კომერციული სასწავლებლის გეოგრაფიის მასწავლებელი ვალენტინ ისაკოვიჩი. 

ამჟამად შენობა გამოიყენება საცხოვრებლად.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 102 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
კორორის შტატი

**კორორის შტატი** () — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობის სამხრეთ-დასავლეთით. შტატის ტერიტორიაზე განლაგებულია ქვეყნის ძირითადი კომერციული ცენტრები. იგი შედგება რამდენიმე პატარა კუნძულისგან, რომელთაგან ყველაზე დიდია კორორი (იგივე ორეორის კუნძული).

კორორის შტატში 2015 წლის მონაცემებით ცხოვრობს 11 444 ადამიანი, რაც შეადგენს ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 65 %-ს. შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია ქვეყნის ადრინდელი დედაქალაქი (2006 წლის 7 ოქტომბრამდე) და ყველაზე უფრო დიდი ქალაქი კორორი, რომლის მოსახლეობა 2007 წლის მონაცემებით შეადგენს 10 500 ადამიანს. 2006 წლის 7 ოქტომბერს მის ნაცვლად ქვეყნის დედაქალაქად ოფიციალურად გამოცხადდა ქალაქი ნგერულმუდი.

## ისტორია 
პირველი ევროპელი სტუმარი კორორის, ბაბელდაობის და პელელიუს კუნძულებზე იყო რუი ლოპეს დე ვილიალობოსის ესპანური ექსპედიცია 1543 წლის იანვრის ბოლოს. ეს სამი კუნძული ექსპედიციამ რუკაზე დაიტანა, როგორც *Los Arrecifes* (ესპანურად — რიფები). 1710 წლის ნოემბერში და დეკემბერში ეს სამი კუნძული პატარა აფრიანი გემ *Santísima Trinidad*-ით ხელახლა მოინახულა და გამოიკვლია ესპანურმა მისიონერულმა ექსპედიციამ სერჟანტ-მაიორ ფრანსისკო პადილიას ხელმძღვანელობით. ორი წლის შემდეგ კუნძულები დეტალურად შეისწავლა ესპანურმა ექსპედიციამ საზღვაო ოფიცერ ბერნარდო დე ეგოის მეთაურობით.

## გეოგრაფია 
კუნძული კორორი ხიდებით შეერთებულია სამ მეზობელ კუნძულზე:
* კუნძულ ნგერეკებესანგის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს პალაუს მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მეორე ქალაქი მეიუნსი, რომელშიც ცხოვრობს 1200 ადამიანი.
* მალაკალის კუნძულზე მდებარეობს კორორის პორტი.
კორორის კუნძული კორორი-ბაბელდაობის ხიდით ასევე დაკავშირებულია კუნძულ ბაბელდაობზე მდებარე აირაის შტატთან, სადაც მდებარეობს პალაუს საერთაშორისო აეროპორტი.

კორორის შტატში ყოფილი დედაქალაქისა და ქალაქ მეიუნსის გარდა არსებობს 11 სოფელი.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  მანადო, ინდონეზია
*  დავაო, ფილიპინები
*  გილროი, აშშ

## რესურსები ინტერნეტში 
* Koror State Government
* Honorary Consulate of the Republic of Palau to the UK &NI

## სქოლიო
კატეგორია:პალაუს შტატები
ბერკელიუმი

**ბერკელიუმი**, *ბერკლიუმი* (; ქიმიური სიმბოლო — Bk) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, IIIბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 97, tდნ (ბეტა) — 986 °C, tდუღ (ბეტა) — 2627 °C, სიმკვრივე (ბეტა) — 13.25 გ/სმ3. ბერკელიუმი სინთეზირებულია ამერიკელი მეცნიერების გლენ სიბორგის, სტენლი ტომფსონისა და ალბერტ გიორსოს მიერ 1949 წელს, ციკლოტრონზე α-ნაწილაკებით ამერიციუმის ჟანგის ^{241}Am2O3 დასხივების შედეგად. სახელი ეწოდა სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის — ქალაქ ბერკლის (კალიფორნია, აშშ) მიხედვით.

## იზოტოპები და ვალენტობა
ცნობილია ბერკლიუმის იზოტოპები 243-250 მასური რიცხვებით. სხვა აქტინოიდებისგან განსხვავებით წყალხსნარებში ბერკლიუმი იცვლის ვალენტობას, ძირითადად კი 3-ვალენტოვანია.

## ლიტერატურა
*  
*  
*  

## რესურსები ინტერნეტში
* Berkelium at *The Periodic Table of Videos* (University of Nottingham) 

## სქოლიო
აირაი

**აირაი** () — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს კუნძულ ბაბელდაობის სამხრეთ ნაწილში. შტატის ფართობია 44 კმ², ხოლო მოსახლეობის რაოდენობა 2015 წლის მონაცემებით შეადგენს 2455 ადამიანს, რაც ქვეყანაში მეორე მაჩვენებელია. მოსახლეობის სიმჭიდროვის მიხედვით იგი მეორეა ქვეყანაში. შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია ნგეტკიბი, მაგრამ ყველაზე უფრო დიდი დასახლებული პუნქტია აირაი, სადაც 2015 წლის აღწერის მონაცემებით ცხოვრობს 1928 ადამიანი. იგი ქვეყნის მეორე ქალაქია კორორის შემდეგ. შტატის ტერიტორიაზე ფუნქციონირებს ქვეყნის ყველაზე უფრო დიდი აეროპორტი — პალაუს საერთაშორისო აეროპორტი და კორორი-ბაბელდაობის ხიდით შეერთებულია უახლოეს კორორის კუნძულთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Airai
* Honorary Consulate of the Republic of Palau to the UK &NI

## სქოლიო
კატეგორია:პალაუს შტატები
რაიმონ II ტრიპოლელი

**რაიმონ II ტრიპოლელი** (; ) — ტრიპოლის გრაფი 1137-1152 წლებში.

რაიმონი იყო პონს ტრიპოლელის და სესილია ფრანგის ვაჟი. 1137 წელს იქორწინა ჰოდირნა ტრიპოლელზე, ბალდუინ II-ის ქალიშვილზე. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ მიიღო მისი მემკვიდრეობა. იგი ესწრებოდა ბრძოლას, სადაც პონსი დაიღუპა. მან ამ მარცხის მთავარ მიზეზად სირიელი ქრისტიანების ღალატი დაასახელა. ამიტომაც ბევრი მათგანი შეიპყრო და სასტიკად დასაჯა.

ერთი წლის შემდეგ, ალეპოსა და მოსულის ათაბაგმა ზანჯიმ ალყა შემოარტყა ბარინის ციხეს, რომელიც ტრიპოლის ტერიტორიაზე მდებარეობდა. რაიმონმა დასახმარებლად ფულკ იერუსალიმელს მოუწოდა, მაგრამ ზანჯიმ ისინი დაამარცხა და რაიმონი დაატყვევა. მან განაგრძო ალყა, მაგრამ დაიწყო მოლაპარაკებები მოწინააღმდეგეებთან, რადგან შეიტყო ჟოსლენ II-ის, რაიმონ ანტიოქელის და იოანე II-ის ანტიოქიაში ყოფნის ამბავი. საბოლოოდ მხარეები შეთანხმდნენ, რომ ციხე ზანჯის ჩაბარდებოდა რაიმონის გათავისუფლების სანაცვლოდ.

1142 წელს რაიმონმა ჰოსპიტალიერებს გადასცა კრაკ-დე-შევალიე და მრავალი პატარა ციხე, და ისინი ტრიპოლის სამხედრო ძალად გამოაცხადა. ჰოსპიტალიერები დიდი ხნის მანძილზე იცავდნენ ტრიპოლის საგრაფოს აღმოსავლეთ საზღვრებს მუსლიმებისგან.

რაიმუნდი 1152 წელს მოკლა ორმა დაქირავებულმა მკვლელმა, სავარაუდოდ მისი ცოლის დავალებით.

## ლიტერატურა
*Steven Runciman, *A History of the Crusades, vol. II: The Kingdom of Jerusalem*. Cambridge University Press, 1952.
*William of Tyre, *A History of Deeds Done Beyond the Sea*, trans. E.A. Babcock and A.C. Krey. Columbia University Press, 1943.

კატეგორია:ტრიპოლის გრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1115
კატეგორია:გარდაცვლილი 1152
ლუკა ლოჩოშვილი

**ლუკა ლოჩოშვილი** (დ. 25 მაისი, 1998, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, გერმანული „ნიურნბერგის“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მცველი. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

## საკლუბო კარიერა
გამოდიოდა თბილისის „დინამოს“ ასაკობრივ გუნდებში. მისი დებიუტი ძირითად გუნდში 2016 წლის 18 ნოემბერს, თბილისის „ლოკომოტივის“ წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში (4–0) შედგა. ჯამში 2016 წლის სეზონში ჩაატარა 5 მატჩი, შეუცვლელად. 2017 წლის შეკრება ძირითად გუნდთან ერთად გაიარა. 

2022 წელს ლოჩოშვილი იტალიის სერია A-ს კლუბ „კრემონეზეში“ გადავიდა. 

2025 წლის 12 ივლისს საქართველოს ნაკრების ცენტრალურმა მცველმა გერმანიის მეორე ბუნდესლიგაში, მსოფლიო ჩემპიონატების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირის მიროსლავ კლოზეს ხელმძღვანელობით მოასპარეზე „ნიურნბერგთან“ გააფორმა კონტრაქტი. ლუკა ლოჩოშვილის ტრანსფერი „ნიურნბერგმა“ იტალიური „კრემონეზედან“ ერთ მილიონ ევროდ გამოისყიდა.

2025 წლის 20 ივლისს ლუკა ლოჩოშვილმა სადებიუტო შეხვედრა ჩაატარა „ნიურნბერგში“, რომელიც ამხანაგურ შეხვედრაში ბილეფელდის „არმინიასთან“ მინიმალური სხვაობით 1–2 დამარცხდა.

2025 წლის 3 აგვისტოს ლუკა ლოჩოშვილმა პირველი ოფიციალური მატჩი ჩაატარა „ნიურნბერგში“, რომელმაც გერმანიის მეორე ბუნდესლიგის პირველ ტურში „ელვერსბერგთან“ სტუმრად 0–1 დათმო შეხვედრა. „ელვერსბერგის“ წინააღმდეგ მან შეუცვლელად ითამაშა.

## სანაკრებო კარიერა
2021 წლიდან საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრია. 2024 წლის ევროპის ჩემპიონატზე „ჯვაროსნების“ მიერ ჩატარებულ ოთხივე მატჩში მიიღო მონაწილეობა.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## ჯილდოები
* ღირსების ორდენი: 2024
* ფიფა-ს სამართლიანი თამაშის ჯილდო (FIFA Fair Play Award): 2022

## ფაქტები
ფიფა-ს სამართლიანი თამაშის ჯილდო ლუკა ლოჩოშვილს ავსტრიის ბუნდესლიგაში გამოვლენილი სიმამაცის გამო გადაეცა. 2022 წლის 27 თებერვალს, „აუსტრია“-„ვოლფსბერგის“ შეხვედრაში, მეტოქე გუნდის ფეხბურთელს სამედიცინო ჯგუფის ჩარევამდე პირველადი დახმარება სწორედ ლუკა ლოჩოშვილმა აღმოუჩინა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუკა ლოჩოშვილი — საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე
* ლუკა ლოჩოშვილი — ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე
* ლუკა ლოჩოშვილი — „კრემონეზეს“ ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია B-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ავსტრიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:კრემონეზეს ფეხბურთელები
კატეგორია:მეორე ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიურნბერგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სარგის არარატიანი

**სარგის შაჰნაზარ არარატიანი** (; დ. 1886 — გ. 1943) — სომეხი პოლიტიკოსი, ქიმიკოსი, სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ფინანსთა მინისტრი 1919-1920 წლებში და სოციალური დაცვის მინისტრი 1920 წელს.

სარგის არარატიანი პროფესიით ქიმიკოსი და ამასთანავე, ცნობილი პოლიტიკოსი, საზოგადო მოღვაწე და ARF-ს (სომხეთის რევოლუციური ფედერაცია) წევრი იყო. იგი ბაქოში ცხოვრობდა, თუმცა, აქტიურ როლს თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ ცხოვრებაში. 

1918 წელს, იგი ბაქოს საკრებულოს წევრად აირჩიეს და მოლაპარაკებების წარმოების მიზნით, ირანში გაგზავნეს. 1918 წლის მიწურულს, მას შემდეგ, რაც სომხეთმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა, იგი ერევანში გადავიდა. 1919-1920 წლების განმავლობაში, იგი ARF-ს ბიუროს და პარლამენტის წევრად აირჩიეს. 1919 წლის აგვისტოდან 1920 წლის მაისამდე, მას ფინანსთა და სურსათის მინისტრის თანამდებობები ეკავა, ხოლო 1920 წლის მაისიდან დეკემბრამდე, დახმარების და რეკონსტრუქციების მინისტრი იყო. 1920 წელს, არარატიანმა ერევანი დატოვა და ბუქარესტში გადავიდა საცხოვრებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სომეხი ქიმიკოსები
კეიმადა-ნოვა

**კეიმადა-ნოვა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 410 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 738 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 6.32 კმ²-ზე. ფართობი 1 352 398 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჰანგაკუ გოძენი

[250px|მინი|ჰანგაკუ გოძენი, იოშიტოშის ნამუშევარი, [1885]]
**ჰანგაკუ გოძენი**  (坂額御前) — ქალი მებრძოლი სამურაი, ერთ-ერთი შედარებით მცირე იაპონელ ქალ მებრძოლებს შორის, რომელიც ჩვეულებრივ ცნობილია ისტორიაში ან კლასიკურ ლიტერატურაში. 

## ადრეული ცხოვრება
ის ცხოვრობდა ჰეიანის პერიოდის დასასრულსა და კამაკურას პერიოდის დასაწყისში. მისი სხვა სახელია **იტაგაკი** (板額、飯角). ის იყო მეომარ ჯო სუკეკუნის ქალიშვილი, მისი და-ძმები იყვნენ სუკენაგა და სუკემოტო (ან ნაგამოჩი). 

## საქმიანობა და დატყვევება
ჯო იყვნენ მებრძოლები, ტაირა კლანის მოკავშირები ეჩიგოს პროვინციაში (დღევანდელი ნიიგატა პრეფექტურა). ისინი დამარცხდნენ გენპეის ბრძოლებში და დაკარგეს თავიანი ძალა. 1201 წელს თავის ბიძაშვილ ჯო სუკემორისთან ერთად ჰანგაკუ გოძენმა გააძლიერა არმია სუკემოტოს თავდასხმის საპასუხოდ, მიზნად კი დაისახა კამაკურა სიოგუნატის დამხობა. ჰანგაკუმ და სუკენაგამ დაიკავეს თავდაცვითი პოზიცია ფორტ ტორისაკაიმაზე სასაკი მორიტსუნას თავდასხმების მოსაგერიებლად. ჰანგაკუ სათავეში ედგა 3000 მეომარს, რომელიც 10000-იანი არმიისგან იცავდა თავს, ისინი ემსახურებოდნენ ჰოჯოს კლანს. 

საბოლოოდ ჰანგკუ ისრით დაჭრეს და ჩაიგდეს ტყვედ, ხოლო წინმძღოლის გარეშე თავდაცვამ მოშლა დაიწყო. ჰანგაკუ გადაიყვანეს კამაკურაში. როდესაც ის წარუდგინეს სიოგუნატ მინამოტო ნო იორიიეს, ჰანგაკუ შეხვდა ასარი იოშიტოს, რომელიც იყო კაი გენჯის მეომარი, რომელმაც მიიღო სიოგუნატის ნებართვა, რომ ცოლად შეერთო ჰანგაკუ. ისინი ცხოვრობდნენ კაიში, სადაც ცნობილი, რომ ჰყავდათ ერთი ქალიშვილი. 

## კულტურული წყაროები
ჰანგაკუ ჩნდება აძუმა კაგამიში.

ამბობდნენ, რომ ჰანგაკუ იყო „მამაკაცივით უშიშარი და მშვენიერი, როგორც ყვავილი“, ასევე ამბობდნენ, რომ ჰანგაკუმ ბრძოლაში შეიპყრო ნაგინატა. ბევრი მთხრობელი და მბეჭდავი ასახავდა ჰანგაკუს თავიანთ ნამუშევრებში, მათ შორის კუნიოში, რომელსაც დამზადებული აქვს არაერთი მებრძოლი ქალის ნამუშევარი. ამ ნამუშევრებში, ასევე გამოსახულნი იყვნენ ისტორიული და ლიტერატურული პირები, როგორებიც იყვნენ ტომოე გოძენი, შიძუკა გოძენი და ჰოჯო მასაკო.

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მეომრები
კატეგორია:იაპონელები
კატეგორია:იაპონიის ისტორია
დინი-ილაჰი

**დინი-ილაჰი** ( ‎— „ღმერთის რელიგია“) — იმპერატორ აქბარის მიერ შემოღებული რელიგია ინდოეთში. დიდ მოგოლთა იმპერიის სახელმწიფო რელიგია 1582-1605 წლებში. დაფუძნდა სხვადასხვა რელიგიების: ისლამის, ინდუიზმის, ქრისტიანობის, ზოროასტრიზმისა და ჯაინიზმის მოძღვრებათა მიხედვით. დინ-ი-ლაჰის მიმდევართა მთავარი ქალაქი იყო აქბარის მიერ დაარსებული ფატეჰპურ-სიკრი. დინ-ი ილაჰის სწავლულები ემყარებოდნენ ყველა სარწმუნოების შეხედულებასა და მოგოლთა იმპერატორების მსგავსად გამოირჩეოდნენ რჯულშემწყნარებლობით. მას შემდეგ რაც აქბარი გარდაიცვალა, ამ სარწმუნოებამ ძალა დაკარგა, მალევე გაქრა, მაგრამ  გახდა პირველი რელიგია ისტორიაში, რომელშიც უამრავი განსხვავებული რჯულის მქონე ადამიანი გაერთიანდა.

## ლიტერატურა 
* Cambridge History of India, Vol. III & IV, «Turks and Afghan» and «The Mughal Period». (Cambridge) 1928.

კატეგორია: რელიგიები
კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერია
ტერ-არუთინოვის სახლი

**ტერ-არუთინოვის სახლი** () — უძველესი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1911-1914 წლებში. ტერ-არუთინოვის სახლი საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 16.

## ისტორია 
XIX საუკუნეში ტერ-არუთინოვის სახლის ადგილზე იდგა პატარა ერთსართულიანი სახლი, რომელიც შეფასებული იყო ათას რუბლად. იგი ეკუთვნოდა სახელმწიფო მრჩეველს იულიან არბუშევსკის და მის მეუღლეს ვერა მატოს. მათ ჰყავდათ ორი შვილი: მიხეილი (1837-1896 წწ.) და ნადეჟდა, რომელიცც გათხოვილი იყო დემოსთენე დულჟერ-ლოგორიდზე.. ამ დიდი ოჯახის რამდენიმე შთამომავალი დარჩა ტაგანროგში საცხოვრებლად,  ნაწილი კი გადავიდა საბერძნეთში და ცხოვრობენ ათენში. 1890-იან წლებში სახლის მფლობელი გახდა პოლკოვნიკი თეოდორ კოვალევსკი, ხოლო რამდენიმე წლის მერე ვინმე ვლადიმერ გრიზოვი, ხოლო უკვე ამის შემდეგ საგუბერნიო მდივანი პეტრე ლადოხინი.

შენობის ფასადი ასიმეტრიულია. აქვს ორი რიზალიტი, კუთხისა და მთავარ შესასვლელთან. ფასადზე ყველა დეკორი შესრულებულია აგურით.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
შრომისმოყვარეობის სახლი

**შრომისმოყვარეობის სახლი** () —  სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1898 წელს. შემორჩენილია ჩვენამდე, მაგრამ შეცვლილი აქვს ფუნქცია. ამჟამად სახლი საცხოვრებლად გამოიყენება.

მისამართი: ტაგანროგი, გოგოლის შესახვევი № 114.

## ისტორია 
## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
გია ჩადუნელი

**გია ჩადუნელი** (დ. 15 მაისი, 1994) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოს“ მცველი.

## კარიერა 
ფეხბურთის თამაში დაიწყო ფოთში, გაიარა „კოლხეთი 1913“-ის ასაკობრივი გუნდები და 2012 წელს დაწინაურდა ძირითად გუნდში. მისი დებიუტი საქართველოს უმაღლეს ლიგაში შედგა 2012 წლის 15 დეკემბერს, მარტვილის „მერანის“ წინააღმდეგ. ფოთის „კოლხეთში“ გატარებული 3 სეზონის შემდეგ გადავიდა ლანჩხუთის „გურიაში“, სადაც მალევე დაიმკვირდა ადგილი ძირითად შემადგენლობაში. უმაღლესი ლიგის 2016 წლის გარდამავალ ჩემპიონატში, „გურიას“ რიგებში შეუცვლელად ჩაატარა 13 მატჩი და შეძლო 1 გოლის გატანა. 2017 წლის ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას შეუერთდა „დინამო თბილისს“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი დინამოს ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ფოთის კოლხეთის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
ნგარემლენგი

**ნგარემლენგი** () — შტატი პალაუს რესპუბლიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ყველაზე უფრო დიდი კუნძულის — ბაბელდაობის დასავლეთ ნაწილში. შტატის ადმინისტრაციული ცენტრია იმეონგი. მოსახლეობის რაოდენობა 2015 წლის მონაცემებით შეადგენს 350 ადამიანს, ხოლო შტატის ფართობია 65 კმ². ტერიტორიის მიხედვით ნგარემლენგი ქვეყნის ყველაზე უფრო დიდი შტატია პალაუში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნგარემლენგის დროშა 
* Honorary Consulate of the Republic of Palau to the UK &NI
* Ngeremlengui, Palau 

## სქოლიო
კატეგორია:პალაუს შტატები
ნგატპანგი

**ნგატპანგი** () — პალაუს ერთ-ერთი შტატი. მდებარეობს პალაუს უდუდესი კუნძულის — ბაბელდაობის დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნგერეკლმადელი. 2015 წლის აღწერით შტატის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 282 ადამიანს. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით მე-10 ადგილზეა პალაუს შტატებს შორის. ნგატპანგის ფართობი 47 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:პალაუს შტატები
იანკელევიჩის სახლი

**იანკელევიჩის სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლი 2002 წლის 31 დეკემბრის № 124 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 32.

## ისტორია 
ქალაქ ტაგანროგში პეტროვსკის ქუჩა № 32-ში განლაგებული სახლი ნეკრასოვის შესახვევის გადაკვეთაზე, აშენებული იყო XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. ეს იყო არც თუ დიდი, გრძელი, აგურის ერთსართუიანი სახლი, რომელიც შეფასებული იყო 400 რუბლად. 

XIX საუკუნის უკანასკნელი მეოთხედის დასასრულს შენობას ჰყავდა სამი ქვრივი მესაკუთრე: უფროსი მრჩევლის ალექსანდრე გირეს ქვრივი კოლეჟს მრჩევლის ქვრივი ეკატერინე ობიდენაია, გენერალ-მაიორის რინდინის ქვრივი. სამივე ქვრივი ნათესაური კავშირით იყო დაკავშირებული ივან მარტოსის ძმისშვილთან, რომელიც იყო სახლის მესაკუთრე. 

სსახლის მესაკუთრე იყო კომერციული სასამართლოს თავმჯდომარე მარტოსი. სახლთან იყო დიდი ბაღი, სადაც დიასახლისები აშენებდნენ ყვავილებს. ბაღის კარი გადიოდა ბერძნების ქუჩაზე. 1825 წელს ამ სახლში იმყოფებოდა იმპერატორი ალექსანდრე I და  მისი ცოლი ელიზავეტა ალექსის ასული. 

1891 წლის ოქტომბერში, 20 დღის პერიოდში გარდაიცვალა ჯერ ალექსანდრა დავითის ასული გირე  და მის შემდეგ ეკატერინე პეტრეს ასული ობიდენაია. პირველმა მათგანმა იცოცხლა 90 წელი, მეორემ კი - 89 წელი. 

მათი გარდაცვალების შემდეგ სახლში ცხოვრობდა ვაჭარი იაკობ იანკელოვიჩი და ჩინოვნიკი ნიკოლაი ტალალაევი. ტალალაევმა სახლთან ააშენა კიდევ ერთი პატარა სახლი. XX საუკუნის დასაწყისში ერთსართულიანი სახლის ადგილზე ვაჭარმა შაია-ბერ-ლეიბ სიმონოვიჩმა ააშენა ორსართულიანი ახალი სახლი, რომელიც შეფასებული იყო 14 ათას რუბლად. 

ორსართულიანი სახლის უკანასკნელი მფლობელები 1910 წლიდან 1925 წლამდე იყვნენ კარის მრჩევლის იაკობ სოტრიკოვის ქალიშვილები სოფია და ვერა. 

1912 წელს იანკელევიჩის სახლში გახსნილი იყო მ. ოლშვანგის მარაზია „Взаимный сбыт“. ერთხელმფლობელი მოინახულეს პოლიციელებმა და ჩაატარეს ჩკრეკა. ისინი ეძებდნენ სხვა მაღაზიებში მოპარულ ნივთებს. ოლშვანგი რამდენიმე ხნით დააკავეს კიდეც. 1912 წელს სახლში ასევე მუშაობდა ტაგანროგის სავაჭრო ნავსადგურის სამმართველო.

პირველი მსოფლიო ომის წლებში გერმანელთა ოკუპაციის დროს აქ მუშაობდა ექიმ დ. ზიმონტის სამედიცინო  კაბინეტი. სახლში ასევე პრაქტიკებს გადიოდა ექიმი. შინაგან სნეულებათა და ბავშვთა დაავადებების ექიმი ალექსანდრე კანი.

საბჭოთა პერიოდში სახლის ნაციონალიზაცია მოახდინეს. ამჟამად შენობა საცხოვრებელი სახლია. პირველ სართულზე მოქმედებს სილამაზის სალონი.

## არქიტექტურა 
იანკელევიჩის სახლი ნაგებია აგურით, იგი კუთხის ნაგებობაა. მთავარი შესასვლელიც კუთხეშია მოქცეული.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Петровская, 30 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
მასწავლებელთა სახლი (ტაგანროგი)

**მასწავლებელთა სახლი** () — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 89.

## ისტორია 
უძველესი ერთსართულიანი ნახევარსარდაფიანი სახლი აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში.. სახლის მმართველები იყვნენ: 1807 წლიდან — ქალაქის ბაღის მებაღე მანოილო ლასკარაკი; 1873-1880 წლებში — ტაგანროგის საპატიო მოქალაქე დიმიტრი ლასკარაკი; 1890-1906 წლიდან — ე. ალექსოპულოს მემკვიდრეები; 1915 წლიდან — ტაგანროგის საპატიო მოქალაქე ვ. ვორონკინი.

1863 წლისათვის სახლში განთავსებული იყო კომერციული სასამართლო. 1912 წლიდან - ემილიან გრანოვსკის კერძო სკოლა. 

1943 წელს შენობაში გაიხსნა ტაგანროგის პიონერთა სახლი, რომელიც განთავსებული იყო 1944 წლამდე. ამის შემდეგ შენობაში განთავსდა მასწავლებლის (განათლების მუშაკთა) სახლი. 

1947 წელს ტაგანროგის მასწავლებელთა სახლის ბაზაზე პიანისმა და ვოკალისტმა ივან  ჩანგლი-ჩაიკინმა ჩამოაყალიბა ნიჭიერი მომღერლების თვითმოქმედი კოლექტივი, რომლის მსახიობებიც თამაშობდნენ ანტონ რუბინშტეინის „დემონს“, ჯუზეპე ვერდის „აიდას“, პეტრე ჩაიკოვსკის „მაზეპას“. 

1960-1980-იან წლებში შენობაში მოქმედებდა დრამის სახალხო თეატრი, რომელშიც თამაშობდნენ ისეთი მსახიობები როგორებიც არიან ვ. ვეტროვი, ს. მახოვსკი, ა. კულეშოვი. ვ. ხოდიკინი და სხვ.

ამჟამად შენობაში მდებარეობს კულტურის მუნიციპალური განყოფილება „ახალგაზრდობის ცენტრი“. ამჟამად მის კედლებში მუშაობენ „დონის მსახიობთა თანამეგობრობისა“ და ნონა მალიგინას თეატრები

## რესურსები ინტერნეტში
* Виртуальный тур по Молодёжному центру

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
პოკროვსკის სახლი (ტაგანროგი)

**პოკროვსკის სახლი** () — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია 1870-იანი წლებში. 1976 წლის 4 თებერვლის  საოლქო აღმსაკომის ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, კომკავშირის შესახვევი № 43.

## ისტორია 
1865 წელს კიევიდან ტაგანროგში ჩავიდა სასულიერო აკადემიის მასწავლებელი ფ. პოკროვსკი. ტაგანროგში ჩამოსვლის შემდეგ დანიშნეს რჯულის კანონის მასწავლებლად ვაჟთა გიმნაზიაში, შემდეგ კი გახდა ტაგანროგის მიძინების ტაძრის წინამძღვარი. ძალიან მალე პორკროვსკი დიდი ავტორიტეტით სარგებლობდა ქალაქში, განსაკუთრებით მოსწავლეებსა და მშობლებს შორის. პოკროვსკი წერდა ჟურნალებსა და წიგნებს მემარცხენე ფლანგიდან. საკუთარ სახლში, სადაც იგი დასახლდა 1870 წელს, იყო იმ მოსწავლეთა თავშესაფარი, რომლებიც მონაწილეობდნენ რევოლუციურ მოძრაობაში. პოკროვსკის შვილი რევოლუციური წრეებში გაერთიანდა 1880-იან წლებში.

გიმნაზიაში სადაც ასწავლიდა პოკროვსკი, სწავლობდა ანტონ ჩეხოვი. მომავალი მწერალი სარგებლობდა პოკროვსკის დიდი სიმპატიებით, იწვევდა ტავისთან და აწვდიდა ლიტერატურას, რომელიც მაშინ იწოდებოდა ბავშვებისათვის არასასურველად. ასევე ხშირად სტუმრობდა პოკროვსკი ჩეხოვების ოჯახსაც.

## აღწერა 
პოკროვსკის ერთსართულიანი, შელესილი, აგურის სახლი ავლენს ძველი რუსული არქიტექტურის ნიშნებს. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მთავარი შესასვლელი, რომელიც მოქცეულია ორ სვეტს შორის, რომელიც ერთმანეთთან თაღით არის გადაბმული. ფანჯრების ქვეშ სწორკუთხა ნიშებია.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
კახაბერ ვარდანისძე

**კახაბერ ვარდანისძე**, *კახაბერ ვარდანის ძე* — ქართველი დიდგვაროვანი, ვარდანისძეთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, 1180-იანებში თამარ მეფის მეჭურჭლეთუხუცესი.

კახაბერ ვარდანისძეს მეჭურჭლეთუხუცესობა უბოძეს ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლისა და მისი გადაყენების შემდეგ. ამ თანამდებობაზე დაჰყო 1180-იანების ბოლომდე, ხოლო შემდეგ დაინიშნა აბულასანი.

თამარის ისტორიკოსი კახაბერ ვარდანისძეს, სხვა მოხელეებისაგან გამორჩევით, საგანგებოდ უწოდებს „დიდსა და გუარიან კაცს“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველოს მოხელეები
ლა-დიგი და შიდა კუნძულები

**ლა-დიგი და შიდა კუნძულები** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ ლა-დიგზე და სეიშელის შიდა კუნძულების რამდენიმე სხვადასხვა პატარა კუნძულზე.

## გეოგრაფია 
ლა-დიგი და შიდა კუნძულების ოლქის ფართობია 41,6 კმ², ხოლო 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებით აქ ცხოვრობს 2761 ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 66,21 ად./კმ²-ს. მდებარეობს სეიშელის შიდა კუნძულების ტერიტორიაზე.

## ადმინისტრირება 
ოლქი შეიქმნა 1994 წელს, როდესაც ხელისუფლებამ შეაერთა ყოფილი ლა-დიგის და სილუეტის ოლქები. ოლქი იმყოფება საოლქო ადმინისტრაციის დაქვემდებარებაში, რომელიც მდებარეობს ოლქის მთავარ სოფელ ლა-პასში. ოლქს მინიჭებული აქვს ISO 3166-2:SC-ის კოდი "SC-15". 1994 წლიდან ოლქს ჰყავს "ადგილობრივი თვითმმართველობა", რომელიც წარმოადგენს ადგილობრივი თვითმმართველობის, ახალგაზრდობის და სპორტის სამინისტროს ჯგუფს. მისი როლი განისაზღვრება ადგილობრივ დონეზე სახელმწიფო მომსახურების ხელშეწყობაში. ოლქის დევიზია: "Avancons lentement mais surement" (წინ ნელა, მაგრამ ზუსტათ).

## კუნძულები 
## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ფიოდოროვის სახლი

**ფიოდოროვის სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301  ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 63.

## ისტორია 
სახლი აშენებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში არქიტექტორ პ. მაკედონსკის პროექტის მიხედვით.

1873 წლიდან 1880 წლამდე შენობის პირველი მფლობელები იყვნენ სპეციალური დავალებების ოფიცერი, კონტრ-ადმირალი პ. პერელეშინე და „კოლეჟსკი ასესორი“ მიხეილ კრავცოვი.

1880 წელს შენობა კოლეჟის მდივნის იაკობ დიაჩენკოს მფლობელობაშია. მას და მის მემკვიდრეებს სახლი ეკუთვნოდათ 1898 წლამდე. 1898 წელს სახლი შეიძინა ინჟინერ-მექანიკოსის ცოლმა ლიუბოვ კროტკოვამ. კროტკოვა სახლს ფლობდა 1906 წლამდე. შენობის უკანასკნელი მფლობელი იყო გლეხი სემიონ ფიოდოროვი. იგი სახლის მფლობელი იყო 1906–1915 წლებში. 

ფიოდოროვის სახლში ცხოვრობდა ვლადიმირ მიხაილოვსკი — პედაგოგი და ბუნების ისტორიის მასწავლებელი მარინის ქალთა გიმნაზიაში და ა. გრანოვსკის კერძო სკოლაში.

## აღწერა 
ორსართულიანი სახლი აგებულია ადრეული კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მის მთავარ შესასვლელზე დაშენებულია დიდი აივანი.

მეორე სართულის ფანჯრებს ამშვენებს სანდრიკები, ხოლო ფანჯრის ქვეშ სწორკუთხა ნიშებია.

## ლიტერატურა
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 63 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
გრანდ-ანსი (პრასლინი)

**გრანდ-ანსი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ პრასლინზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
არუეირას-დუ-იტაინი

**არუეირას-დუ-იტაინი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 242 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიკუსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 690 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.49 კმ²-ზე. ფართობი 257 162 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ტაგანროგის სახაზინო სახლი

**ტაგანროგის სახაზინო სახლი** () — უძველესი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნის 30-იან წლებში. ტაგანროგის სახაზინო სახლი საოლქო საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 86.

## ისტორია 
ბერძნების ქუჩაზე მდებარე ორსართულიანი აგურის სახლი აგებულია 1830-იან წლებში. 1871 წელს ეს შენობა ეკუთვნოდა აზოვ-დონის კომერციულ ბანკს. სახლის პირველი მფლობელი იყო იტალიური წარმოშობის მუსიკოსი რუოკო, რომლის სახლშიც ხშირად ცხოვრობდნენ გასტროლებზე მყოფი მუსიკოსები და მსახიობები. 

1873-1875 წლებში სახლის მფლობელი იყო პოლკოვნიკი ალექსანდრე რემი. 1880-იან წლებში სახლი გადადის მემკვიდრეობითი საპატიო მოქალაქის დიმიტრი კანდოიანაკი, ივან კანდოიანაკანის შთამომავალი, რომელმაც 1811 წელს იმპერატორ ალექსანდრე I-ის ბრძანებით ტაგანროგის გარეუბანში მიიღო 110 დესეტინა მიწა. 

1880-იანი წლების ბოლოდან სახლის მფლობელია იაკობ პოლიაკოვი, მეცენატი და ქველმოქმედი. 1910-იან წლებში შენობაში განთავსდა სახელმწიფო შემნახველი სალარო, რომლის მმართველიც ევგენი პროკოფიევი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ამავე სახლში. 

1898-1915 წლებში სახლში განთავსებული იყო საოლქო ხაზინა. ამჟამად ტაგანროგის სახაზინო სახლი საცხოვრებელია. ეზოს მინაშენში განთავსებულია ტექნიკური ინვენტარიზაციის ბიურო.

## არქიტექტურა 
ტაგანროგის ორსართულიანი სახაზინო სახლი აგებულია ნეოკლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. მეორე სართულის ფასადი გაფორმებულია პილასტრებით. ფანჯრები გაფორმებულია კარნიზებით. შენობის კუტხეები რუსტირებულია. 

## ლიტერატურა
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 86 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ფილევსკის სახლი

**ფილევსკის სახლი** () — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია 1866 წელს. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301  ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 78.

## ისტორია 
სართულნახევრიანი შენობა, რომელიც მდებარეობს ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა № 78-ში, აგებულია 1866 წელს. სახლი აგებულია კბილის ექიმ გრიგორ ვალტერის დაფინანსებით. მისი შუამდგომლობით მშენებლობა დაიწყო ბერძნების ქუჩაზე. მშენებარე სახლში ვალტერის ოჯახი მცირე ხნით ცხოვრობდა.  შემდეგ ისინი გადავიდნენ და არ დაელოდნენ მის დასრულებას. 1870-იანი წლების დასაწყისში სახლის მფლობელები გახდნენ ვაჭარ ცისარენკოს მემკვიდრეები. შემდეგ მასში ცხოვრობდა რკინიგზის ინსპექტორი ნიკოლაი მაიერი, რომელიც ცნობილი იყო თავისი სურათების კოლექციით. მისი მამა იყო მარინის ქალთა გიმნაზიის ხატვის მასწავლებელი, იგი ასევე მუშაობდა ტექნიკური ხაზვის მასწავლებლად ერთ-ერთ სასწავლებელში. 

1870-იანი წლების შუა პერიოდიდან სახლის მფლობელები გახდნენ თავად ნიკოლაი გობიატოს ოჯახი. ნიკოლაი გობიატო, რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორის ლეონიდ გობიატოს მამა, სახლის მფლობელი იყო 1874-1886 წლებში. შემდეგ იგი იყიდა ინჟნერ ტექნოლოგმა ალექსანდრ ნენტცელმა (1890-1898 წწ.). 1906-1915 წლებში კი სახლს ფლობდა მრჩეველის ცოლი ვერა ფილევსკაია. 

ამავე სახლში ცხოვრობდა ტაგანროგის საპატიო მოქალაქე პავლე ფილევსკი, მარინის გიმნაზიის ისტორიისა და გეოგრაფიის მასწავლებელი, ტაგანროგის ისტორიკოსი, წიგნის „ტაგანროგის ისტორია“ ავტორი.

## არქიტექტურა 
სახლის თანამედროვე ფასადი მკვეთრად განსხვავდება თავდაპირველი ფასადისაგან. ფასადზე შვიდი ფანჯარაა. სახურავზე ანტეფიქსები დგას.

## ლიტერატურა
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 78 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
შაჰრიარი

**შაჰრიარი** (დ. 16 იანვარი, 1605, აგრა — გ. 23 იანვარი, 1628) — მოგოლი უფლისწული (შაჰზადა), დიდ მოგოლთა იმპერიის დროებითი მმართველი 1627 წლის ნოემბრიდან 1628 წლის 19 იანვრამდე, იმპერატორ ჯაჰანგირის უმცროსი ვაჟი, თემურიდების დინასტიის წარმომადგენელი. მამის გარდაცვალების დროს იმყოფებოდა ლაჰორში და დროებით დაიკავა მოგოლთა ტახტი. მას მფარველობდა მისი დედობილი, მამამისის საყვარელი მეუღლე — ნურ-ჯაჰანი.

## ბიოგრაფია 
შაჰრიარი დაიბადა 1605 წლის 16 იანვარს ქალაქ აგრაში, ბაბუამისის, აქბარის მმართველობის პერიოდში. იმავე წელს მამამისი, ნურუდდინ მუჰამად სალიმ მირზა ჯაჰანგირის სახელით ავიდა დიდ მოგოლთა საიმპერატორო ტახტზე. შაჰრიარის დედა, სალიჰა ბანუ ბეგუმი 1609 წელს გარდაიცვალა. ის აღზარდა მისმა დედინაცვალმა, ლამაზმა და გავლენიანმა ნურ ჯაჰანმა. შაჰრიარმა განათლება ქაშმირში მიიღო. სწავლულები მას რელიგიას, ხელოვნებასა და ომს ასწავლიდნენ. 

1621 წელს იქორწინა ნურ-ჯაჰანის შვილზე, (რომელიც მოგოლი სარდლისგან ჰყავდა) ლადლი ბეგუმზე. ამავე წელს, ისევ ნურ-ჯაჰანის გავლენით, ჯაჰანგირმა დანიშნა ფერგანის მმართველად. მან მალევე მოიპოვა ავტორიტეტი ამ პროვინციაში და თავისი უფროსი ძმისთვის, შაჰ-ჯაჰანისთვის ტახტის მოცილედ იქცა. 1625 წელს შაჰრიარი თატას მმართველი გახდა. 

1627 წელს მამამისი გარდაიცვალა და ტახტისათვის ბრძოლა დაიწყო. იმპერატორობის პრეტენდენტობის კანდიდატები იყვნენ შაჰ-ჯაჰანი, შაჰრიარი და მისი ძმისშვილი — დავარ ბაქში. ნურ-ჯაჰანმა შაჰრიარს მისცა უფლება ტახტზე ასულიყო და ლაჰორში აიღო ძალაუფლება ხელში. ამავდროულად აგრაში ადგილობრივებს იმპერატორად დავარ ბაქშის გამოაცხადებაც კი განიზრახეს. იმპერია გაურკვევლობამ და დინასტიურმა დაპირისპირებებმა მოიცვა. 

საბოლოოდ, 3 თვის შემდეგ ჯაჰანგირის მე-3 ვაჟმა, შაჰ-ჯაჰანმა, ვეზირ, აზაფ ხანის დახმარებით მოახერხა დავარის, შაჰრიარისა და მისის ბიძაშვილების — გარშასფისა და ჰოშანგის დატყვევებმა. 1628 წლის 19 იანვარს მოგოლთა რიგით მე-5 იმპერატორი გახდა შაჰ-ჯაჰანი. მისი ბრძანებით აზაფ ხანმა ლაჰორში სიკვდილით დასაჯა შაჰრიარი, დავარი და დანარჩენი ამბოხებული შაჰზადეები. შაჰრიარი დაკრძალეს ლაჰორში. მისი მომხრეები ამოხოცეს, ხოლო ნურ-ჯაჰანი ლაჰორის სასახლეში გამოკეტეს. მოგვიანებით შაჰრიარის ერთადერთი შვილი, არზანი ბეგუმი მითხოვდა შაჰ-ჯაჰანის შვილსა და მემკვიდრეს, იმპერატორ აურანგზებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თემურიდები
* დიდ მოგოლთა იმპერია
* დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია

## ლიტერატურა 
* Nur Jahan: Empress of Mughal India, by Ellison Banks Findly, Oxford University Press US. 2000. ISBN 0-19-507488-2.
* Bamber Gascoigne: *Die Großmoguln - Glanz und Größe mohammedanischer Fürsten in Indien*. Prisma-Verlag, Gütersloh 1987, ISBN 3-570-09930-X
* Ellison Banks Findly: *Nur Jahan, Empress of Mughal India*. Oxford University Press 1993, ISBN 0-19-507488-2

კატეგორია: დიდ მოგოლთა იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 1605
კატეგორია:გარდაცვლილი 1628
კატეგორია:თემურიდები
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი
ტაკამაკა

**ტაკამაკა** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეს სამხრეთში.

მოსახლეობის ეკონომიკური აქტივობა გამოიხატება ადგილობრივ ტრადიციულ სოფლის მეურნეობაში და თევზჭერაში. არსებობს ტურიზმთან დაკავშირებული ზოგიერთი ინფრასტრუქტურა, რომელიც მოიცავს 4 მინი ოტელს.

მოსახლეობის უმრავლესობა დაკავებულია მომსახურების სფეროთი და ვაჭრობით (სახელმწიფო სამსახური, კერძო კომერცია (ტურიზმის ჩათვლით).

როგორც ყველა ოლქში, ტაკამაკაშიც ფუნქციონირებს სკოლა, სამედიცინო ცენტრი, პოლიციის უბანი და ოლქის ადმინისტრაცია, რომლებიც ადგილობრივი კათოლიკური ეკლესიის ირგვლივ ან სიახლოვეს არიან განლაგებულნი.

ოლქიდან ერთ საათში ავტობულით შესაძლებელია 25 კმ-ით დაშორებულ დედაქალაქ ვიქტორიაში ჩასვლა. რეგულარული საავტობუსო მარშრუტი მუშაობს ყოველდღე დაახლოებით 05.30 საათიდან 20.00 საათამდე.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ბე-ლაზარი

**ბე-ლაზარი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეს სამხრეთში. მას სახელი დაერქვა ფრანგი მკვლევარი ლაზარ პიკოს პატივსაცემად.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
გლასი

**გლასი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეს ჩრდილოეთში.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ემინე ერდოღანი

**ემინე ერდოღანი** (, *დაიბადა* – **გიულბარანი**; დ. 16 თებერვალი 1956, იუსქიუდარი, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი საზოგადო მოღვაწე, თურქეთის პრეზიდენტის რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
ემინე გიულბარანი, 1956 წლის 16 თებერვალს სტამბოლის იუსქიუდარის რაიონში დაიბადა. ეთნიკურად არაბული წარმოშობის ემინეს ოჯახი, თავდაპირველად ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პროვინციაში, სიირთში ცხოვრობდნენ, თუმცა მოგვიანებით, მისი ოჯახი საცხოვრებლად სტამბოლში გადმოვიდა. იგი ხუთშვილიან ოჯახში უმცროსია. იგი სწავლობდა „მითჰათ ფაშას“ ღამის სამხატვრო სკოლაში, მაგრამ სწავლა არ დაუსრულებია.

ერდოღანი შეუერთდა „იდეალური ქალთა ასოციაცია“-ს, სადაც ერთ-ერთ საქმიან კონფერენციაზე რეჯეფ ერდოღანს შეხვდა. მოგვიანებით, 1978 წლის 4 თებერვალს, რეჯეფ თაიფ ერდოღანი და ემინე გიულბარანი დაქორწინდნენ. წყვილს ოთხი შვილი ჰყავს: აჰმეთ ბურაქი ერდოღანი, სუიმეიე, რომელმაც ცოლად გაყვა სამრეწველო თავდაცვის ინჟინერს სელჩუქ ბაირაქტარს 2016 წლის მაისში, ნეჯმეთინ ბილალი და ესრა, რომლის მეუღლე ენერგეტიკის მინისტრი ბერათ ალბაირაქია.

## პოლიტიკურ ცხოვრებაში 
[thumb|left|ემინე ერდოღანი და [მიშელ ობამა, თეთრი სახლი, 2009 წლის 8 დეკემბერი]]

2010 წლის 7 დეკემბერს, პრემიერ-მინისტრმა საიდ იუსუფ რაზა გილანმა, ემინე ერდოღანს პაკისტანის ორდენი მიანიჭა, სადაც აღიარეს მისი პირადი ძალისხმევა, წყალდიდობით დაზარალებულ პაკისტანელი ხალხის დახმარებისთვის. 2010 წლის ოქტომბერში, ერდოღანმა პირადად ეწვია პაკისტანის იმ ნაწილს, სადაც წყალდიდობა მოხვდა და მნიშვნელოვნად ხელი შეუწყო წყალდიდობის მსხვერპლთათვის სახსრების მოგროვებაში.

2011 წლის 16 თებერვალს, ემინე ერდოღანს გადაეცა „Prix de la Fondation“ ჯილდო, „კრანს მონტანას“ ფორუმის მიერ ბრიუსელში.

პირველი ლედი აქტიურად დაუპირისპირდა თურქეთში ბავშვთა ქორწინების კანონპროექტს, სადაც მან აღნიშნა, რომ „იძულებით ბავშვის ქორწინება აშკარად მიუღებელია ნებისმიერ პირობებში“.

## რესურსები ინტერნეტში
* პირველი ლედის ბიოგრაფია პრეზიდენტის ადმინისტრაციის ვებ-გვერდზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:თურქეთის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები