open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნანა დედოფალი

[მინი|ქართლის (იბერია) პირველი ქრისტიანი მეფე [მირიან III და მისი მეუღლე (სამთავისის ტაძარი).]]
მინი|ნანა დედოფლის და მირიან მეფის საფლავები სამთავროს მონასტერში.
**ნანა დედოფალი** (დაახლოებით დ.  285 — გ. 335, მცხეთა) — ქართლის (იბერია) დედოფალი, მეფე მირიან III-ის მეუღლე. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენება ძვ. სტილით 1 ოქტომბერს, ახ. სტილით 14 ოქტომბერს (მეფე მირიანთან ერთად).

„ცხოვრება ქართუელთა მეფეთას“ თანახმად, ნანა იყო „საბერძნეთით, პონტოით, ასული ოლიღოტოსისი“,
ხოლო „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს თანახმად, მას  დედა სპარსი ჰყოლია. ამ თხზულებაში ნახსენებია ნანას დედის ძმა, „მოგჳ მთავარი სპარსი ხუარა“, რომელიც  წმინდა ნინომ განკურნა მცხეთაში: „და იყო მთავარი იგი დედის ძმაჲ ნანაჲსი, დედოფლისაჲ“.

ქართული საისტორიო ტრადიცია გვამცნობს, რომ ნანამ სამეფო ოჯახიდან პირველმა აღიარა ქრისტიანული სარწმუნოება მას შემდეგ, რაც წმინდა ნინომ იგი უკურნებელი სენისგან განკურნა. ეს მომხდარა ნინოს ქართლში მოსვლიდან მეექვსე წელს (322 წ.).

ნანა დედოფალი იმყოფებოდა ბოდში და შესწრებია წმინდა ნინოს გარდაცვალებას (დაახლოებით 332 წ.). მირიან მეფის ანდერძის თანახმად, ნანას ქართლის განმანათლებლის საფლავზე ზრუნვა დაევალა: „ხოლო შენ, ნანა, უკუეთუ გეცეს მოცალებაჲ ცხორებისაჲ შემდგომად ჩემსა, განყავ სამეუფოჲ ჩემი ორად და მიიღე სამარხვოსა წმიდისა ნინოჲსსა ჟამთა შეცვალებისათჳს, რაჲთა არა შეირყიოს უკუნისამდე ადგილი იგი, რამეთუ არა მეფეთა საჯდომი არს, მწირ არს ადგილი იგი“.

ნანა დადოფლის განკურნების სასწაულს დიდი შთაბეჭდილება მოუხდენია მეფესა და ხალხზე და წყაროთა ცნობით, სხვა სასწაულებთან ერთად ხელი შეუწყვია მთელი ქართლის გაქრისტიანებისათვის.

ნანა დედოფალი გარდაიცვალა მირიან მეფის გარდაცვალებიდან მეორე წელს (დაახლოებით 334 წ.), დაკრძალულია მცხეთაში, სამთავროს ტაძარში („და წარვიდა მირეან მეფჱ და ყოველი ერი, რამეთუ იქმოდეს ზემოსა ეკლესიასა ქვითა. და განიშორეს მეოთხესა წელსა. და მოკუდა მირეან მეფჱ და დაეფლა საშუვალსა სუეტსა სამხრითსა ჩრდილოჲთ კერძო. და მას სუეტსა შინა არს ნაწილი სუეტისა მის ცხოველისაჲ. და მეორესა წელსა მოკუდა ცოლი მისი ნანა და დაეფლა დასავალით კერძო მას-ვე სუეტსა, სადა მირეან მეფჱ დამარხულ იყო“).

## წყაროები
* მოქცევაჲ ქართლისაჲ, ახლადაღმოჩენილი სინური რედაქციები, ზ. ალექსიძის გამოცემა, თბ., 2007;
**ლეონტი მროველი*, ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოცემა, ტ.1, თ., 1955;
* შატბერდის კრებული X საუკუნისა, ბ. გიგინეიშვილისა და ელ. გიუნაშვილის გამოც., თბ., 1979;
* ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, ილ. აბულაძის რედ., წგნ. 1, თბ., 1963.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
ხსეფარნუგი

**ხსეფარნუგი** — ქართლის (იბერიის) მეფე II საუკუნის 60-იან წლებში. მას მოიხსენიებს არმაზისხევის ნეკროპოლში აღმოჩენილი ხსეფარნუგის ეზოსმოძღვრის უდროოდ გარდაცვლილი მეუღლის სერაფიტის საფლავის ქვის წარწერა. მასში ნათქვამია, რომ იოდმანგანის (ეზოსმოძღვარი) მამა ფარსმან მეფის ეზოსმოძღვარი იყო. სერაფიტის მამა კი – ფარსმან მეფის პიტიახში. ე. ი. ხსეფარნუგის წინამორბედი ფარსმან II იყო.

წარწერაში ყველა პიროვნების მამის სახელია მოხსენიებული, გარდა ხსეფარნუგ მეფისა. ლეონტი მროველის მიხედვით ფარსმან II ქველი მოწამლულ იქნა. ამის გამო გ. მელიქიშვილი ფიქრობს, რომ შეიძლება ფარსმან II მართლაც შეთქმულების მსხვერპლი გახდა და ტახტი მისმა უშუალო მემკვიდრემ კი არ დაიკავა, არამედ ხსეფარნუგმა.

წარწერაში იოდმანგანი იწოდება „ძლევამოსილად და მრავალი გამარჯვების მომპოვებლად“. ე. ი. ამ დროს იბერია წარმატებით აწარმოებდა საგარეო ომებს.

ხსეფარნუგი არც ლეონტი მროველთან და არც „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს ფარნავაზიან წარმართ მეფეთა სიაში შესული არ არის.

## ლიტერატურა
* 
* საქართველოს ისტორია, ტ. 1, თბ. 2008
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970, გვ. 534.

კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
ქალკიოპე

**ქალკიოპე**, *ხალკიოპე* () — აიეტის ასული. ოქროს ვერძით, რომ კოლხეთს მოვიდა ფრიქსი, ეს ვერძი აქ შესწირა კრონოსს. შემდეგ იგი მიიღო აჲეთმა, რომელმაც მას მიათხოვა თავისი ასული ქალკიოპე. მისგან იშვნენ არგი, ფრონტის, მელასი და ციტისორი. ფრიქსი მოკლა აჲეთმა, რადგან მკითხავმა უთხრა, მოსული სტუმარი მოგკლავსო. მისი შვილები ნავში ჩასხდნენ და წავიდნენ. იღუპებოდნენ, რომ მოასწრო მათ იაზონმა, რომელიც კოლხეთს მოდიოდა. იაზონმა იგინი გადასხა თავის ხომალდზე. მათ დაამალინეს ხომალდი და თვითონ მოვიდნენ დედასთან და შეატყობინეს მიზეზი იაზონის მოსვლისა. ქალკიოპემ დახმარება სთხოვა თავის დას მედეას.

ქალკიოპე იყო: ეგიალას, აფსირტეს, მედეას და ცირცე II-ის (სკვითის მეფის მეუღლე) და. ბერძენი უფლისწულის ფრიქსის მეუღლე. მათ შეეძინათ ოთხი ძე: არგოსი, ფრონტისი, მელასი და ციტიზორი (კიტიზორი).

## ვერსიები
ფრიქსემ პელოპის დედის დიონეს ნაჩუქარი ოქროს ქანდაკი აჩუქა აიეტს, მეფემ კი ფრიქსეს ხალკიოპე მიათხოვა (აპოლონიოს როდოსელი, არგონავტიკა; 2,1169; 3, 248; სხვა ვერსიით, ფრიქსეს ცოლი იოფოსა აიეტის ასული, ან ევგენია, ზედწოდებით ქალკიოპე; 2. კოსის მეფის ევრიპილეს ასული, ჰერაკლეს საყვარელი. ტროიდან გაბრუნებულ ჰერაკლეს რომ კოსელები ქვის დაშენით შეხვდნენ, გმირმა კი აიღო მეფე ევრიპილე, მოკლა და მისი ასული შეიყვარა. მათი შვილი იყო თესალოსი ანუ თეტალოსი, (აპოლოდ. 278 ილ. 2, 676). ზოგი ვერსიით მათი შვილია ევრიპილოსი. ჰიგ 97 ხალკიოპე თესალოსის ცოლია.
რექსენორის ან ხალკოდონის ასული, ეგეოსის მეორე ცოლი, რომელსაც უშვილობით შეწუხებული მეფე ტოვებს, მიდის ორაკულთან და მალე შეეყრება ეთრას, ვისგანაც ეყოლა თეზევსი (პლუტარქე; აპოლოდ. 3, 15, 6, 4). 
ერეხთევსის ძის ალკონის ასული, მამასთან ერთად გაიქცა ატიკიდან ევბაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალკიოპე

## სქოლიო
კატეგორია:კოლხეთის სამეფო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ზუმბი

.]]
**ზუმბი** (; დ. 1655 — გ. 20 ნოემბერი, 1695, ალაგაოსის შტატი, ბრაზილია) — ქილომბო დოს პალმარესის (გაქცეულ მონათა თავშესაფარი) ბოლო ლიდერთაგანი.

thumb|250px|კაპოეირა, ანუ საომარი ცეკვა, იოჰან რუგენდასი, 1835
ქილომბო დოს პალმარესი ბრაზილიის პორტუგალიური დასახლებებიდან გაქცეულ შავკანიანთა თვითმყოფადი რესპუბლიკა იყო - მიახლ. პორტუგალიის ზომის რეგიონი ბაიას შიდა რაიონში. მისი არსებობის პიკში, პალმარესის მოსახლეობამ 30.000-ს მიაღწია. იძულებულნი იყვნენ რა თავი დაეცვათ ჰოლანდიელი და პორტუგალიელი კოლონიური ძალების შემოტევებისგან, პალმარეს მეომრები კაპოეირას (მე-16 საუკუნეში ბრაზილიაში აფრიკელ მონათა მიერ შექმნილი საბრძოლო ხელოვნება) ექსპერტები იყვნენ.

აფრიკელი, ცნობილი როგორც ზუმბი, პალმარესში 1655 წელს თავისუფლად დაბადებული, პორტუგალიელებმა დაიჭირეს და მისიონერ მამა ანტონიო მელოს მიჰყიდეს, როდესაც ის დაახლოებით 6 წლისა იყო. ფრანცისკოდ მონათლულ ზუმბის ასწავლეს სახარება, პორტუგალიური და ლათინური ენები და ყოველდღიურ მესაზე დამხმარედ ამუშავებდნენ. მისი "ცივილიზების" მცდელობის მიუხედავად, ზუმბი 1670 წელს, 15 წლის ასაკში, გაქცევას ახერხებს და მშობლიურ ადგილს უბრუნდება. ზუმბი მალევე ცნობილი გახდა მისი ფიზიკური შესაძლებლობებისა და საბრძოლო ტექნიკის მეოხებით და 20 წლის ასაკისთვის სახელმოხვეჭილი სამხედრო სტრატეგი იყო.

1678 წელს პერნამბუკოს ოლქის მმართველმა პედრო ალმეიდამ, პალმარებთან ხანგრძლივი კონფლიქტით თავგაბეზრებულმა, მათ ლიდერ განგა ზუმბას დაზავება შესთავაზა. ალმეიდა ყველა გაქცეულ მონას თავისუფლებას შეჰპირდა, თუ პალმარები პორტუგალიის მმართველობას სცნობდნენ. განგა ზუმბა შემოთავაზებაზე დათანხმდა. თუმცა თავად ზუმბი პორტუგალიელებს არ ენდობოდა. დანარჩენ აფრიკელთა მონომის პირობებში მხოლოდ პალმარეს ხალხის თავისუფლება მიუღებელი იქნებოდა. ამიტომ ზუმბიმ უარყო ალმეიდას პირობა და განგა ზუმბას ლიდერობა ეჭვქვეშ დააყენა. პორტუგალიურ ზეწოლაზე წინააღმდეგობის გაგრძელების მოწოდებით ზუმბი პალმარესის ახალი ლიდერი გახდა.

ზუმბის მმართველობის 15 წლის თავზე პორტუგალიელმა სამხედრო მეთაურებმა ჟორჟ ველომ და ვიეირა დე მეიომ ქილომბოზე არტილერიული იერიში მიიტანეს. 1694 წლის 6 თებერვალს, პალმარესის კაფუცოებთან 67 წლიანი განუწყვეტელი კონფლიქტის შემდეგ პარტუგალიელებმა მოახერხეს სერკა დე მაკაკოს (რესპუბლიკის ცენტრალური დასახლება) განადგურება. პალმარესის მებრძოლები პორტუგალიურ არტილერიას ვერ გაუმკლავდნენ; რესპუბლიკა დაეცა და ზუმბი დაჭრილ იქნა. თუმცა ჭრილობებს გადაურჩა და გაქცევა მოახერხა, ზუმბი ორი წლის შემდეგ მოღალატეებმა გასცეს. მას დაჭერის ადგილზევე თავი მოჰკვეთეს 1695 წლის 20 ნოემბერს. პორტუგალიელებმა ზუმბის თავი რესიფეში წაიღეს, სადაც იგი ცენტრალურ მოედანზე საჩვენებლად გაიტანეს, იმის დასამტკიცებლად, რომ პოპულარული ლეგენდის მიუხედავად ზუმბი უკვდავი არ ყოფილა. ძველი ქილომბოსის ნარჩენმა მოსახლეობამ კიდევ დაახლოებით ასი წელი იარსება.

ამჟამად 20 ნოემბერი აღინიშნება ძირითადად რიო დე ჟანეიროში, როგორც ეროვნული ღირსების დღე. ამ დღეს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს აფრო-ბრაზილიელებისთვის, რომელთათვის ზუმბი თავისუფლებისთვის მებრძოლი გმირი და თავისუფლების სიმბოლო არის.

კატეგორია:ბრაზილიის გმირები
კატეგორია:დაბადებული 1655
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1695
კაპოეირა

thumb|250px|კაპუეირა ანუ საომარი ცეკვა. იოჰან რუგენდასი, 1835 
**კაპოეირა, კაპუეირა** (პორტ. Capoeira [kapu'e(i)ra]) — აფრო-ბრაზილიური საბრძოლო ხელოვნება (ასევე ცეკვის, მუსიკისა და პოპ-კულტურის შემადგენელი ნაწილი) თავდაპირველად ჩამოყალიბდა კოლონიურ პერიოდში ბრაზილიაში აფრიკელ მონათა მიერ. ტექნიკა გამოირჩევა მატყუარა სწრაფი მოძრაობებით, ძლიერი აკრობატული კომპონენტებით და ზოგიერთ ვერსიებში, როგორც წესი, მუსიკის თანხლებით სრულდება.

კაპუეირას ორი მთავარი ერთმანეთისგან გამორჩეული სტილი არსებობს. ერთს ჰქვია **ანგოლა**, დამახასიათებელი ნელი, დაბალი თამაშით კაპუეირას რიტუალისა და ტრადიციების ზედმიწევნით შესრულებით. მეორე სტილია **რეჟიონალ**, გამორჩეული განუწყვეტელი აკრობატული თამაშით, სადაც ტექნიკასა და სტრატეგიას ექცევა მთავარი ყურადღება. ორივე სტილს ახასიათებს სწრაფი ვარდნითი მოძრაობები და მიწაზე გართხმული მოჩვენებითი სიმშვიდე მყისიერი წამოვარდნით, ფეხისცემითა და თავისკვრით.

thumb|250px|კაპუეირა რეჟიონალის წარმოდგენა ამსტერდამის ქუჩაში სიტყვა კაპუეირას წარმომავლობა გაურკვეველია. ერთი ვერსიით ის შესაძლოა მიუთითებდეს ტყის ან ჯუნგლის დაწვით ან გაკაფვით მიღებულ არემარეზე. აფრო-ბრაზილიელი მეცნიერი კარლოს ეუჟენიე მიიჩნევს რომ სახელწოდება მიუთითებს დიდ მრგვალ კალათაზე სახელით კაპა, რომლითაც ქალაქელი მონები თავზე გასაყიდ საქონელს დაატარებდნენ (აქედან კაპუეირა კალათის დამტარებელი ადამიანია). ალტერნატიულად, კონგოელი მეცნიერი კია ბუნსეკი ფუ-კიაუ ვარაუდობს, რომ კაპუიერა კიკონგოს ენის სიტყვის კიპურას დამახინჯებული ფორმაა, რაც ცანცარს, მოუსვენრობას, ყოყლოჩინობას ნიშნავს. მისი აზრით ტერმინი აღწერს მამლის საბრძოლო მოძრაობებს.

ბოლო დროს, ხელოვნებას პოპულარიზაციას უწევს კაპუეირას ტექნიკის სხვადასხვა კომპიუტერულ თამაშებსა და კინოფილმებში შესრულება. კაპუეირას მუსიკა თანამედროვე პოპ მუსიკის შემადგენელი ნაწილიც გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კაპოეირას ფორუმი 
* ჟურნალის "პლანეტ-კაპოირა" საიტი 
* Capoeira video clips from Capoeira Science 
* Worldwide Capoeira Comunity
* Capoeira movement

კატეგორია:ბრაზილიის სპორტი
კატეგორია:საბრძოლო ხელოვნება
კატეგორია:ცეკვა
კატეგორია:ბრაზილიური კულტურა
ტერმინი

**ტერმინი** (გვიანდ. ლათ. terminus - ტერმინი <  — ზღვარი, საზღვარი):

**1.** სიტყვა (ან შესიტყვება), რომელსაც იყენებენ რომელიმე სპეციალური დარგის ცნების ან სპეციალური საგნის აღსანიშნავად. ამა თუ იმ ენაში ტერმინი შეიძლება იყოს ნასესხები ან კალკირებული საერთაშორისო სიტყვა (მაგ. ქართული გრამატიკის ტერმინებიდან „სუბიექტი“ ნასესხებია, „ქვემდებარე“ - კალკირებული). ტერმინი შეიძლება საგანგებოდ შეიქმნას (მაგ. „თურმეობითი“) ან კიდევ არსებული, ჩვეულებრივ სახმარი სიტყვა გამოყენებულ იქნეს ტერმინად (მაგ. „ბრუნვა“).

**2.** ლოგიკაში იგივეა, რაც „ტერმი“ — ფორმალური ენის ისეთი გამოსახულება, რომელიც აღნიშნავს ან რომელსაც შეუძლია აღნიშნოს საგანი. არისტოტელეს სილოგისტიკასა და ტრადიციულ ლოგიკაში ტერმინი ეწოდება მსჯელობისა და და დასკვნის (სილოგიზმის) იმ შემადგენელ ნაწილებს, რომლებიც აღნიშნავენ საგანთა თვისებებს ან კლასებს. მაგ. მსჯელობაში „ყველა ადამიანი არის მოკვდავი არსება“ — „ადამიანი“ და „მოკვდავი არსება“ ტერმინებია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტერმინოლოგია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ტერმინი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი 

კატეგორია:ენათმეცნიერება
კატეგორია:ტერმინები
ტერმინოლოგია

**ტერმინოლოგია** (ტერმინი და *logos* ლოგია) — მეცნიერების, ტექნიკის, ხელოვნების რომელიმე დარგში ხმარებულ ტერმინთა ერთობლიობა. სიტყვა „ტერმინოლოგია“ ტერმინოლოგიური ლექსიკონის სინონიმადაც იხმარება. ტერმინოლოგიის განვითარებას მეცნიერების ამა თუ იმ დარგის განვითარება განაპირობებს. 

საქართველოში ტერმინოლოგიის ისტორია სათავეს იღებს ქართული მწერლობის შექმნის დასაწყისიდანვე; მისი აღმავლობა X–XII საუკუნეებიდან იწყება. მეცნიერულ პრინციპებზე დამყარებული ტერმინოლოგიური მუშაობა საქართველოში 1921-დან დაიწყო. ამ დროიდან ტერმინოლოგიური საკითხების შესწავლას ხელმძღვანელობდა განსახკომთან არსებული „სახელმწიფო სამეცნიერო საბჭო“, 1926-დან - „ცენტრალური სამეცნიერო ტერმინოლოგიური კომიტეტი“, რომელიც 1936-დან სპეციალური სამეცნიერო ტერმინოლოგიის განყოფილებად გადაკეთდა. ეს განყოფილება 1941-დან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის შემადგენლობაშია. გამოქვეყნებულია (1985) 50-მდე ტერმინოლოგიური ლექსიკონი მეცნიერების სხვადასხვა დარგში.

ტერმინოლოგია, როგორც დისციპლინა ენათესავება თარგმნას და მის გვერდიგვერდ ისწავლება უნივერსიტეტებსა თუ თარგმნის სკოლებში. დიდ თარგმანების განყოფილებებს ან ბიუროებს, როგორც წესი, აქვს ტერმინების განყოფილება, რომელიც ტერმინებზე კვლევას აწარმოებს.

დანიშნულების ან კონტექსტის მიხედვით ტერმინოლოგიის რამდენიმე დაჯგუფება არსებობს:
*ტექნიკური ტერმინოლოგია
*სამხედრო ტერმინოლოგია
*პოლიტიკური ტერმინოლოგია
*სამეცნიერო ტერმინოლოგია
*ლიტერატურული ტერმინოლოგია

## რესურსები ინტერნეტში
* ტერმინოლოგია — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ენათმეცნიერება
კატეგორია:ტერმინები
ალეგორია

მინი|250პქ|„მუსიკის ალეგორია“ — ფილიპნო ლიპი
**ალეგორია** (ბერძნ. allegoria — გადაკრულად თქმა) — გადაკრულად ნათქვამი სიტყვა ან სიტყვათა რიგი, რომელშიც მოვლენის შინაარსი კონკრეტული სახითაა წარმოდგენილი. მასში ნათქვამია ერთი და იგულისხმება მეორე (ანდაზა, გამოცანა, იგავ-არაკი და სხვ.). მისი მიზანია ავტორის აზრის შენიღბვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Brief definition of Allegory
* *Dictionary of the History of Ideas*: Allegory in Literary history
* *Electronic Antiquity*, Richard Levis, "Allegory and the *Eclogues*"

კატეგორია:რიტორიკა
ანდაზა

**ანდაზა** () — ხალხური სიტყვიერების ჟანრი (შეიძლება იყოს ლიტერატურულიც); სინამდვილის გონებამახვილურად განზოგადება. დამრიგებლობითი შინაარსის იუმორისტულ-სატირული ხასიათის თქმა. ანდაზათა უმრავლესობა რაიმე საყოველთაოდ მიღებულ ნორმას ან პრაქტიკულ კონცეფციას გამოხატავს. ანდაზა, რომელიც აღწერს ქცევის ნორმას შეიძლება იწოდოს, როგორც „მაქსიმი“. თუ ანდაზა გამოირჩევა განსაკუთრებით დახვეწილი სტილით, მას „აფორიზმი“ ეწოდება.

ანდაზები ხშირად ნასესხებია სხვადასხვა ენებიდან და კულტურებიდან და ზოგჯერ თანამედროვეობაში ერთ ენაზე მეტი წყაროდან მომდინარეობს. ანდაზათა შესწავლას პარემიოლოგია ჰქვია.

მიუხედავად დამრიგებლური ხასიათისა, მცდარია აზრი იმის შესახებ, თითქოს ანდაზა აუცილებლად წარმოადგენს სიბრძნეს (სახალხო სიბრძნეს) ან გვაწვდის პროგრესულ მორალურ-ეთიკურ ნომრას. ხშირია მაგალითი იმისა, რომ ანდაზა ეფუძნებოდეს უმეცარ, მაგრამ ხალხში გავრცელებულ საერთო აზრს. არ არის გამართლებული ანდაზის ჩართვა ბავშვთა აღმზრდელობით პრაქტიკაში - ახსნისა და დასაბუთების გარეშე.

მაგალითი: ანდაზა „გემოვნებაზე არ დაობენ“. აქ მოყვანილი აზრი, თითქოს გვანიჭებს თავისუფლებას შემოქმედებაში, მეორე მხრივ კი იგი გვათანაბრებს უმეცრების, გაუნათლებელი საზოგადოების, არაკომპეტენტურობის ჩარჩოში, მნიშვნელობას უკარგავს ჭეშმარიტ სილამაზეს და ამ გზით, ირიბად ასრულებს უსამართლო ცენზურულ სამსახურს, შედეგად ზღუდავს პროგრესული პიროვნების თავისუფლებას.

* საპირისპირო აზრი (1): „გემოვნებაზე დაობენ“, რამდენადაც არსებობს კლასიკური გემოვნება, რომელიც უნდა შრომით მიიღოს ადამიანმა და განავითაროს საკუთარი გამოცდილების, განათლების საფუძველზე.
* საპირისპირო აზრი (2): თუ ანდაზას პირდაპირ გავიგებთ, გემოვნებაზე დაობენ და ომობენ კიდეც. მსოფლიოს ისტორიაში მრავალი მაგალითია ომისა და ბრძოლებისა, რომელთა მიზეზს სილამაზე (ან გემოვნების ობიექტი) წარმოადგენდა (ქალი, ქალაქი, კულტურა, ენა).
* საპირისპირო აზრი (3): „გემოვნებაზე უნდა ვიდაოთ“ (აგრეთვე საკუთარ თავთან), რომ ამოვიცნოთ ჭეშმარიტი, საყოველთაო სილამაზის ნორმა-იდეალი, სილამაზის დანახვა ზოგადად მოითხოვს შრომის გაწევას („კარგ მთქმელს კარგი გამგები უნდაო“). იმ თეზაზე დაფუძნებით, რომ „ჭეშმარიტი სილამაზე არსებობს“ (ეს უკანასკნელი აზრი აღიარებულია კაცობრიობის მიერ - ფ. დოსტოევსკი „სილამაზე გადაარჩენს სამყაროს“, შდრ. „ერთი, უფალი არის მხსნელი“) შევადაროთ - „კამათში იბადება ჭეშმარიტება“; ანდაზების წინააღმდეგობრიობა ლოგიკურად ასაბუთებს ერთ-ერთის მცდარობას და მტკიცდება ანდაზაში მოყვანილი აზრის - „გემოვნებაზე არ დაობენ“ მცდარობა.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქართული ხალხური ანდაზები და გამონათქვამები
* ქართული ანდაზები 
* ანდაზები ვიკიციტატაში

კატეგორია:ლიტერატურა
გაპიროვნება

**გაპიროვნება**: პერსონიფიკაცია (ლათ. persona – სახე, პიროვნება; facere - კეთება) – მხატვრული გამოსახვის ხერხი, რომლისთვისაც დამახასიათებელია საგნებისა და მოვლენებისადმი ადამიანური თვისებების მიწერა, უსულო და სულიერი საგნების გაადამიანება. უსულო საგანი წარმოდგენილია, როგორც ადამიანი, რომელიც გრძნობს, მსჯელობს, მოქმედებს. განსხვავდება მეტაფორისაგან იმით, რომ მეტაფორაში ყველა თვისების გადატანა შეიძლება ერთი საგნიდან მეორეზე, გაპიროვნებაში კი გადატანილია მხოლოდ ადამიანური თვისებები.

## რესურსები ინტერნეტში
* სიტყვიერებისა და ლიტერატურის თეორიის ლექსიკონი

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
გროტესკი

**გროტესკი**: ( < იტალ. ) — მიწისქვეშა ნაგებობები, რომლებიც მორთული იყო ორნამენტით, რომელშიც სასაცილოდ იყო შერწყმული მცენარეების, ცხოველების და ადამიანების გამოსახულებანი. სტილი, როცა უსაზღვრო კარიკატურულ გაზვიადებაზე, ურთიერთგამომრიცხავ კონტრასტებზე, პარადოქსებზე აგებული ფანტაზიით დეფორმირებულია სინამდვილე.

იგი განსხვავდება ალეგორიისგან, რომელშიც ზუსტად და რაციონალურად შერჩეულია შემცვლელი. ილია ჭავჭავაძის „კაცია ადამიანი?!“, არის გროტესკის მაგალითი ქართულ ლიტერატურაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* გროტესკი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ტერმინები
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ეპიგრაფი

**ეპიგრაფი** ( — წარწერა) — ციტატა, ანდაზა, აფორიზმი და მისთანანი, რომელიც თხზულებას ან მის ცალკეულ ნაწილებს აქვს წამძღვარებული. მისი დანიშნულებაა მკითხველს ყურადღება გაუმახვილოს ნაწარმოების ან მისი ნაწილის დედააზრზე, ავტორისეულ ჩანაფიქრზე. 

ეპიგრაფს ხშირად იყენებდა ილია ჭავჭავაძე. მაგ., „მოყვარეს პირში უძრახე, მტერს პირს უკანაო“ („კაცია-ადამიანი?!“) ან „რა ქნას კარგმა მონარდემა. დროზე შაში თუ არ მოვა“  („გლახის ნაამბობი“). ეპიგრაფი ახლავს მიხეილ ჯავახიშვილის „არსენა მარაბდელის“ ყველა თავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ეპითეტი

**ეპითეტი** ( — ზედდართული, დამატებული) — მხატვრული განსაზღვრა, პოეტური განმარტება, დახასიათება, რომელიც მიგვიგებს კითხვაზე „როგორი?“. უხშირესად ზედსართავი სახელით. მაგალითად: ანკარა წყალი და ა.შ. განსაზღვრებისგან გამოირჩევა. განსაზღვრება ხაზს უსვამს საგნისა თუ მოვლენის ძირითად დამახასიათებელ ნიშანს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეპითეტი — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

კატეგორია:ტერმინები
რევაზ მარგიანი

**რევაზ  აკაკის ძე მარგიანი** (დ. 24 ნოემბერი, 1916, მულახი — გ. 1 ივნისი, 1984, თბილისი) — ქართველი პოეტი. სკკპ-ის  წევრი 1947-დან. 

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრათბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1942 წელს მოხალისედ წავიდა დიდ სამამულო ომში. ომის შემდეგ იყო ჟურნალების  „ოქტომბრელის“, „პიონერის“, „დროშის“, გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს“ მთავარი რედაქტორი, გამომცემლობა „ლიტერატურა და ხელოვნების“ დირექტორი. 1979-დან გამომცემლობა „მერანის“ დირექტორი.

პირველი ლექსი „მირანგულა“ 1934 წელს გამოაქვეყნა, პირველი წიგნი „ლექსები“ — 1940. სამამულო ომის წლებში დაწერილმა ლექსებმა შეადგინა ეპიკური სულისკვეთებით გამსჭვალული წიგნი „მუმლი მუხასა“ (1946). შემდგომ კრებულში („მხოლოდ ახალი“, 1958; „მთანი მაღალნი“, 1960; „ლილე“, 1965; „გამოღვიძება“, 1966; „თოვაში შეხვედრა გაზაფხულთან“, 1975 და სხვ.), მხატვრულ დაოსტატებასთან ერთად, უფრო მკაფიოდ გამოიკვეთა მარგიანის შემოქმედების ტენდენციები და თავისებურებანი. მის თხზულებებში წარმოჩნდა სვანური ბუნება და მითოსი, რომელიც პოეტმა ორგანულად დაუკავშირა თანამედროვეობას („ოია ოიალე“,  „ოიდა ნანაილა“, „მარილი“, „ელეგია მეგობრის სიკვდილზე“ და სხვ.). ფოლკლორული საწყისი მარგიანის ლექსში მაღალ პოეტურ კულტურასთან არის შეწქყმული („ამბავი რუსთაველის უშგულს მისვლისა“, „მარიხიი", „მუმლი მუხასაი“) და ორგანულადაა დაკავშირებული მის შემოქმედებით კრედოსთან („მეც ხომ ვარ...“, „ეს პირველ ქართულ ლექს...“, „მე მინდა ვიყო შემოდგომა“). პატრიოტიზმი, რომელიც იმისდროინდელი ლექსების წამყვანი მოტივი იყო, უფრო მაღალ ხარისხში აჟღერდა მარგიანის მომდევნო პერიოდის პოეზიაში („ქართლის ცხოვრების მემატიანე“. „...უენგუროდ გავძლებ განა“, „მე შენს კალთაზე მინდა ვიარო“, „შენ და ილია რომ არ გვყოლოდით“ და სხვ.). თავის მხრივ, გარდასული ომის გახსენება არაერთ შესანიშნავ ლექსს დაედო საფუძვლად („წლების სახსოვრად“, „იქ სიჭაბუკეს არ დავტოვებდი“, ლირიკული პოემა „მირზა გელოვანი“, „თოვაში შეხვედრა გაზაფხულთან“ და სხვ.). მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია მის შემოქმედებაში ფილოსოფიური და სამიჯნურო ლირიკასაც („ჩემს ძველ ბინაში“, „ჩემი ერთი უფერულო დღე“, „და უნატრელი ის დღეც დადგება“, „გუშინ არ ვიყავ...“, „რა დრო გასულა“, „რა იქნებოდა ეს სიჭაბუკე“).

მარგიანის ლექსები თარგმნილია ყოფილ სსრკ-ის ხალხთა მრავალ ენაზე, აგრეთვე ინგლისურ, გერმანულ, ფრანგულ, რუმინულ, პოლონურ, ბულგარულ ენებზე. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის, ხალხთა მეგობრობის, 2 „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 248, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ნოველა

**ნოველა** (, , , ნიშნავს „ახალს“, „ახალ ამბებს“ ან „მოკლე მოთხრობას რაიმე ახლის შესახებ“) — მცირე მოცულობის ეპიკური ჟანრი, რომელიც ემყარება თხრობის ხერხს და პროზის (იშვიათად ლექსის) ფორმით წარმოსახავს ადამიანის ცხოვრების ერთ ეპიზოდს, ერთ მომენტს, ერთ ასპექტს. მისთვის დამახასიათებელია მარტივი სიუჟეტი, პერსონაჟთა უკიდურესი სიმცირე. მოთხრობისაგან განსხვავებით, ნოველაში ძალზე შეკუმშულადაა ნაჩვენები ყოფითი დეტალები, გარემო, ხასიათის ფორმირების პროცესი; მისთვის უცხოა აღწერითი მომენტები. აქცენტი გადატანილია მოვლენის რომელიმე ერთი მხარის, პერსონაჟის რომელიმე თვისების განსახოვნებაზე, რაც განაპირობებს თხრობის ლაკონიზმს და მოქმედების ექსპრესიას. კომპოზიციურად ნოველა შეკრულია. კვანძის შეკვრა და გახსნა სწრაფად ხდება; ფინალი, რომელიც ხშირად მოულოდნელი შედეგით ხასიათდება, მკითხველის მძაფრ ემოციებს იწვევს.

ნოველა, როგორც დამოუკიდებელი ჟანრი, ჩაისახა და განვითარდა იტალიაში XIV-XV საუკუნეებში (ბოკაჩო, საკეტი, მაზუჩო და სხვა); შემდგომში გავრცელდა მსოფლიოს თითქმის ყველა ქვეყანაში.

ნოველის ცნობილი ნიმუშები შექმნეს პროსპერ მერიმემ, გი დე მოპასანმა, ანტონ ჩეხოვმა, ო. ჰენრიმ, ერნესტ ჰემინგუეიმ და სხვებმა. ქართულ ლიტერატურაში - შიო არაგვისპირელმა, ნიკოლოზ ლორთქიფანიძემ, ლეო ქიაჩელმა, სერგო კლდიაშვილმა და სხვამ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ალიტერაცია

**ალიტერაცია** () — ერთი და იმავე მსგავსი თანხმოვანი ბგერების განმეორებაა სალექსო სტრიქონში. გამოსახვის პოეტური ხერხი, ემოციური ზეგავლენის საშუალება, ბგერების მუსიკალური ორგანიზაციის ფორმა. ქმნის ლექსის კეთილხმოვანებას, სიტყვის შინაარსის აკუსტიკურ თვალსაჩინოებას. ბგერების გამეორება მაშინაა პოეტური და ესთეტიკური, როდესაც მას თან ახლავს გამომსახველობითი ემოციური ძალა. ბგერების უაზრო, ფორმალისტური თამაში მოკლებულია მხატვრულ-ესთეტიკურ ღირებულებას.

## მაგალითები
ალიტერაცია შეიძლება იყოს პროზაულიც. იგი რიტმული პროზის ერთ-ერთ ძირითად კომპონენტად ითვლება:

## იხილეთ აგრეთვე 
*ონომატოპეა
*ასონანსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* A collection of Dutch alliterations and related material
* Examples of alliteration in poetry 

კატეგორია:ტერმინები
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
თემა

**თემა** — მხატვრულ ლიტერატურაში, დედააზრი  ლიტერატურული ნაწარმოებისა, რომელიც მის შინაარსს აწესრიგებს და იდეურ-ემოციურ მთლიანობად აქცევს, ნაწარმოების ძირითად იდეაზე მიუთითებს. ისინი განუყოფელ კავშირშია, ხანდახან ერთმანეთს ემთხვევა, მაგრამ იგივეობას არ წარმოადგენს. თემა გულისხმობს მწერლის მიერ ნაწარმოებში წამოჭრილ პრობლემასაც. თემა, როგორც გამოხატვის საგანი, ნეიტრალურია, ამიტომ შესაძლებელია ერთი და იგივე თემა დაამუშაოს სხვადასხვა მსოფლმხედველობის მწერალმა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ლიტერატურული კონცეფციები
კატეგორია:თხრობის ერთეულები
იგავ-არაკი

**იგავ-არაკი** — ლირიკულ-ეპიკური ჟანრის ნაწარმოები, ზნეობრივ-დამრიგებლური ხასიათის თხზულება. მისი გმირები არიან ცხოველები, მცენარეები, საგნები, მაგრამ იგულისხმებიან ადამიანები (გაპიროვნება). იგავ-არაკს საფუძვლად უდევს შედარება. ახასიათებს ნართაული თქმა, ალეგორიულობა, სატირულ-იუმორისტული, კომიკური და რაც მთავარია, მომართვა შეგონებისათვის ახლოს დგას იგავთან.

იგავი ერთ–ერთი უძველესი ჟანრია, რომელიც აღმოცენდა აღმოსავლეთში, სადაც გამოცანებით ლაპარაკი უყვარდათ. იგავების ტექსტები ჯერ კიდევ უძველესი ხალხების, შუმერებისა და ბაბილონელების წერილობით ძეგლებშია აღმოჩენილი. ჩამოყალიბებული სახე იგავმა ძველ საბერძნეთში მიიღო. 

მთელ მსოფლიოში ცნობილია ძველი ბერძენი მეიგავის – ეზოპეს – იგავები. იგავურ მეტყველებას, ანუ შეფარვით თქმას ეზოპეს ენაც კი ეწოდებოდა.

კატეგორია:ტერმინები
კატეგორია:ლიტერატურა
კალამბური

**კალამბური** — გალექსილ (იშვიათად პროზაულ) თქმაში სიტყვების ან მათი ნაწილების ისეთი თანმიმდევრობა, რომელიც აგებულია სიტყვათა ბგერით იგივეობასა (ომონიმზე) და მრავალმნიშვნელობიანობაზე. მაგ.: „მაღლით წვიმა მოდიოდა, ნაბადმა ვერ დამფარაო, დამასველა მან, თავიდან, ფეხებამდე მასხა რაო.“

## იხილეთ აგრეთვე 
*ალიტერაცია
*ზმა

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* There's a Sewer in the Sewer: a primer for heteronymphiles

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
კომპოზიცია (ლიტერატურა)

**კომპოზიცია**: ლიტერატურული ნაწარმოებისა (ლათ. compositio – შედგენა, შეთხზვა), მოიცავს მხატვრული ნაწარმოების თემის, იდეის, ფაბულის, სიუჟეტის, რითმის, რიტმის, სტროფის, ჩანართი ეპიზოდების, სიტყვიერი გამოსახვის ყველა მხატვრული საშუალების მიზანმიმართულ, მოტივირებულ, ურთიერთშეფარდებულ განლაგებას. 

კომპოზიციაში ვლინდება ცხოვრების მოვლენათა, საზოგადოებრივ ურთიერთობათა ჩვენების კანონზომიერება მხატვრულ ნაწარმოებში. განსხვავდება არქიტექტონიკისაგან, რომელშიც წარმოჩენილია ნაწარმოების გარეგნული ნაწილების ურთიერთკავშირი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურათმცოდნეობა
ლეგენდა

**ლეგენდა** (ლათ. legenda – სიტყვასიტყვით, სავალდებულო წასაკითხი ტექსტი) — ზეპირმეტყველების თხრობითი ჟანრი. საფუძვლად უდევს ზღაპრული, სასწაულებრივი ამბავი ან ფანტასტიკური იერსახე. მასში შეიძლება ასახული იყოს წარსული, თანამედროვეობა და მომავალიც. თემატურად: რელიგიური, ისტორიული, გეოგრაფიული, საყოფაცხოვრებო ლეგენდები. თანამედროვე გაგებით ლეგენდას უწოდებენ ნაწარმოებს (განურჩევლად ჟანრისა), რომელშიც მხატვრული გამონაგონი ემყარება გმირულ, ფანტასტიკურ ამბავს.


კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ზეპირსიტყვიერება
ლექსი

**ლექსი** — რიტმულად და ინტონაციურად მოწესრიგებული მეტყველება, რომელიც ენის პროსოდიული ბუნების შესაბამისად განსაზღვრული ლექსთწყობის კანონებზეა დამყარებული (ტერფი – ანტიკურ ლექსში; ბაითი – არაბულ-სპარსულში; კვალიტატუროსა – ტაეპი თანაბარმარცვლიანი) ლექსი შეიძლება იყოს რითმიანი, ურითმო (თეთრი ლექსი), თავისუფალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლექსი 

კატეგორია:ლიტერატურა
კატეგორია:პოეზია
აფორიზმი

**აფორიზმი** (ბერძნ. αφοριζειν, aphorismos - მოკლე გამონათქვამი) — დახვეწილი, ლაკონიური ფორმით გამოთქმული ბრძნული აზრი. შეიძლება იყოს პოეტურიცა და პროზაულიც. ხშირად დიდი მწერლების შემოქმედებაში. ქართულ ლიტერატურაში აფორიზმის დიდოსტატია რუსთაველი („სჯობს სიცოცხლესა ნაზრახსა სიკვდილი სახელოვანი“, „ვინც მოყვარესა არ ეძებს, იგი თავისი მტერია“ და სხვა). აფორიზმი არსებობს ჩანართებისა და დამოუკიდებელი ჟანრის ფორმითაც (მაგ., XVIII საუკუნის გერმანელ მოაზროვნის გ. კ. ლიხტენბერგის „აფორიზმები“). ეს ჟანრი პოპულარული იყო საფრანგეთშიც (ბ. პასკალი, ფ. ლაროშფუკო, ჟ. ლაბრუიერი, ს. რ. შამფორი). ფრანგულ ლიტერატურაში გავრცელებული „აზრები“ და „მაქსიმები“ (ფრანგ. „maxime“ - მორალის, ზნეობის ძირითადი პრინციპების მოკლე ფორმულა) აფორისტული ხასიათისაა. ლიტერატურაში ცნობილია ე. წ. „აფორისტული სტილი“, რომლისთვისაც დამახასიათებელია უკიდურესი ლაკონიზმი. XIX საუკუნის გერმანელ ფილოსოფებს ა. შოპენჰაუერისა და ფ. ნიცშეს წერის მანერა აფორისტული სტილის ნიმუშს წარმოადგენს. აფორიზმი ჭარბად გვხვდება იგავარაკული ჟანრის ნაწარმოებებში („ჰიტოპადეშა“, ესოპე, ფედრუსი, საადი, ჟ. ლაფონტენი, სულხან-საბა ორბელიანი, ი. კრილოვი და სხვა), უხვად არის გაბნეული ზეპირსიტყვიერებაშიც. მრავალი აფორიზმი საერთოდ ფოლკლორიდან მიმდინარეობს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
მითი

[მინი|[თესევსი კლავს მინოტავრს]]
**მითი** ( – თქმულება, გადმოცემა) — უძველესი კოლექტიური, ფანტასტიკური, ხალხური თქმულება ქვეყნის გაჩენის, სიცოცხლის წარმოშობის, ბუნების ძალთა, ღმერთების და გმირების მოქმედების შესახებ. რაც ხასიათდება კონკრეტული პერსონიფიკაციითა და გასულიერებით. მითში მხატვრულადაა წარმოდგენილი ადამიანის პრიმიტიული წარმოდგენები სამყაროზე, ბუნების საიდუმლოების აუხსნელობით გამოწვეული შიშისა და უძლურების გრძნობა (მითი არგონავტებზე, ამირანის შესახებ და ა.შ.).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Миф.Ру
* *Лосев А. Ф.* Диалектика мифа 
* მითის ფენომენი 

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
კატეგორია:მითოლოგია
მეტაფორა

მინი|გამოყენებულია პოლიტიკური მეტაფორა: ქალი რომელიც ნიშნავს ერთ-ერთ პარტიას იწვევს ტორნადისებულ პოლიტიკურ ცვლილებებს
**მეტაფორა** (ბერძნ.: metaphora - გადატანა) — მხატვრული გამოსახვის სტილისტიკური ხერხი. პოეტურად შესაძლებელს, დასაშვებს, ასოციაციებითა თუ კონტრასტით, ანალოგიებით წარმოსადგენს ემყარება ან აგებულია სიტყვათა გადატანით მნიშვნელობაზე.

„შენ ფრთამოღუღუნეს ჟამთა სიმაღლეზე, ჩვენი საუკუნე გიცავს, უახლესი“ (გალაკტიონი) მეტაფორაში საგნებსა და მოვლენებს მიწერილი აქვთ ისეთი თვისება, რომელიც მათ არ ახასიათებთ, მაგრამ პოეტურად დასაშვებია. ხანდახან მისი გამოცნობა ძნელია. არისტოტელე ამბობდა: „თუ სათქმელი შედგება მეტაფორისგან, იგი გამოცანაა“.

გამოარჩევენ ოთხი ტიპის მეტაფორას:

# როდესაც უსულო საგანის თვისება გადატანილია სულიერ საგანზე (ოქროს გული, რკინის კაცი).
# სულიერი საგნის თვისება გადატანილია უსულო საგანზე („ჩაფიქრებულა მთაწმინდა“ ან „ვინ იცის მტკვარო რას ბუტბუტებ“).
# უსულო საგნის თვისება გადატანილია უსულო საგანზე (ვერცხლის ნაკადული, რკინის ნიაღვარი).
# სულიერი საგნის თვისება გადატანილია სულიერ საგანზე (შენ ხმელო კაცო, წარბშეკრულო ხშირად და მკაცრო, / აქიმო წყლულის და ქადაგო გაზაფხულისა . . . მ. ლებანიძე)

## იხილეთ აგრეთვე 
* ენის წარმოშობა

## ლიტერატურა 
* Stefano Arduini (2007). (ed.) *Metaphors*, Roma, Edizioni di Storia e Letteratura.
* Aristotle. *Poetics*. Trans. I. Bywater. In *The Complete Works of Aristotle: The Revised Oxford Translation*. (1984). 2 Vols. Ed. Jonathan Barnes. Princeton, Princeton University Press.
* I. A. Richards. (1936). *The Philosophy of Rhetoric*. Oxford, Oxford University Press.
* Max Black (1954). *Metaphor*, Proceedings of the Aristotelian Society, 55, pp.&nbsp;273–294.
* Max Black (1962). *Models and metaphors: Studies in language and philosophy*, Ithaca: Cornell University Press.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *A short history of metaphor*
* Audio illustrations of metaphor as figure of speech
* Center for the Cognitive Science of Metaphor Online 
* *Critical Inquiry* (Autumn 1978) Special Issue: On Metaphors 
* Top Ten Metaphors of 2008

კატეგორია:ლექსიკოლოგია
კატეგორია:მეტაფორები
კატეგორია:სემანტიკა
მონოლოგი

**მონოლოგი** (ბერძნ. monos – „ერთი“ და logos – „სიტყვა“) — მხატვრული ნაწარმოების მოქმედი პირის ვრცელი სიტყვა, რომლითაც პერსონაჟი მიმართავს თავის თავს, სხვა მოქმედ პირებს ან  მაყურებელს. მასში გადმოცემულია გმირის სულიერი განწყობილება. მასში იხსნება პერსონაჟის სულიერი სამყარო, მისი ხასიათი, ზოგჯერ მოქმედების განვითარების ქარგა.

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
იუმორი

250პქ|მარჯვნივ
**იუმორი** ( — ხასიათი, ზნე <  — სითხე; ძველი მოძღვრებით — ადამიანის ორგანიზმში ოთხი სასიცოცოხლო სითხის ურთიერთ-მიმართებით განისაზღვრებოდა ოთხნაირი ხასიათი თუ ტემპერამენტი) — კომიკურის ერთ-ერთი სახე. იუმორი სიცილის საშუალებით ცდილობს ობიექტის სრულყოფას, განწმენდას ნაკლოვანებებისაგან და სრულქმნილი სახით მის განმტკიცებას. მისი აქტიური ფორმაა გონებამახვილობა.

## იუმორის ტიპები 
*ფარსი
*ჰიპერბოლა
*მეტაფორა
*კალამბური

## ლიტერატურა 
*Alexander, Richard (1984), *Verbal humor and variation in English: Sociolinguistic notes on a variety of jokes*
*Alexander, Richard (1997), *Aspects of verbal humour in English*

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*International Society for Humor Studies 

კატეგორია:ტერმინები
მოთხრობა

**მოთხრობა** — საშუალო ზომის ეპიკური ნაწარმოები; ხასიათდება თემატური მრავალფეროვნებით (ისტორიული, საყოფაცხოვრებო, სოციალური, სათავგადასავლო, დიდაქტიკური). შუალედური ადგილი უჭირავს ნოველასა და რომანს შორის; გამოიკვეთა XIX საუკუნეში. ფართოდ გავრცელებული ლიტერატურული ფორმაა რუსეთში (გოგოლი, ტურგენევი, ტოლსტოი, ჩეხოვი, კუპრინი. ქართულ ლიტერატუტაში: ილია, ვაჟა, ყაზბეგი, კლდიაშვილი, ნინოშვილი, ჯავახიშვილი და სხვა.).

## ლიტერატურა 
* 
*Dillard, Annie. (1990). *The Writing Life.* Harper Perennial. ISBN 0-06-016156-6
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* *The Short History of the Short Story* by William Boyd 
* Writing Your Own Short Story - Jon Mueller, Professor of Psychology, North Central College 

კატეგორია:ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ელეგია (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით **ელეგია** შეიძლება აღნიშნული იყოს:

* ელეგია — ლირიკული პოეზიის ჟანრი
* ელეგია (იაპონური კინო)
კულმინაცია

**კულმინაცია**: ( — მწვერვალი) — მხატვრული ნაწარმოების სიუჟეტის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტი; მოქმედების განვითარების უმაღლესი წერტილი, საფეხური, რომლის შემდეგ წინააღმდეგობა ვერ გართულდება. კულმინაციის შემდეგ ბრძოლა ნელდება, იხსნება კვანძი და ნაწარმოების შინაარსი ფინალისკენ მიემართება. (მაგ.: „ალუდა ქეთელაურში“ ალუდას მიერ ხევისბერის წინაშე მოზვრისთვის საჯაროდ თავის მოკვეთა და სხვა).

## რესურსები ინტერნეტში
* კულმინაცია — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:ტერმინები
ავტობიოგრაფია

[მინი|[ბენჯამინ ფრანკლინის ავტობიოგრაფიის პირველი გამოცემის გარეკანი, 1793 წ.]]
**ავტობიოგრაფია** (ბერძნული ენიდან: αὐτός-*აუტოს* თვით + βίος-*ბიოს* ცხოვრება + γράφειν-*გრაფეინ* დაწერა), *ავტოგრაფი* — საკუთარი ხელმოწერა ან რაიმე ნაწარმოების ხელნაწერი, თვით ავტორის ხელით შესრულებული, *ავტოპორტრეტი* - მხატვრის მიერ დახატული საკუთარი პორტრეტი. ამიტომ სიტყვებთან ავტობიოგრაფია, ავტოპორტრეტი, ავტოგრაფი კუთვნილებითი ნაცვალსახელების: *ჩემი, შენი, მისი, თავისი* და ზედსართავი სახელების: *პირადი, საკუთარი* გამოყენება არ არის საჭირო, თუ ეს ნაცვალსახელი ან ზედსართავი და სუბიექტი ერთსა და იმავე პირს გამოხატავს. მაგალითად, არასწორია: მე დავწერე ჩემი ავტობიოგრაფია. მაგრამ ისეთ შემთხვევებში, როდესაც მოქმედების სუბიექტი ერთი პირია, ხოლო ავტოგრაფია კი სხვა პირისაა, კუთვნილებითი ნაცვალსახელი საჭიროა. მაგალითად: მოგიტანათ მან ჩემი ავტობიოგრაფია?\სიტყვა ავტობიოგრაფიის შემადგენელი პირველი ნაწილი ავტო, მომდინარეობს ბერძნული სიტყვისგან autos და ნიშნავს იმავეს, რასაც ქართული ნაცვალსახელი თვით ან თავისი. ავტო სიტყვის მონაწილეობით ქართულში სხვა სიტყვებიცაა შექნილი, მაგალითად: *ავტოგრაფი, ავტოპორტრეტი.*

## იხილეთ აგრეთვე 
*ბიოგრაფია
*დღიური (ჩანაწერი)
*მემუარები

## ლიტერატურა 
* 

* 

* 

კატეგორია:ავტობიოგრაფიები
კატეგორია:ტერმინები
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ლირიკა

[მინი|*ლირიკული პოეზია* (1896), [ჰენრი ოლივერ უოლკერი, კონგრესის ბიბლიოთეკა, ვაშინგტონი]]
**ლირიკა** ( < lyra — მუსიკალური საკრავი, რომლის თანხლებითაც სრულდებოდა ლექსითი ნაწარმოებები) — მხატვრული ლიტერატურის გვარი ეპოსთან და დრამასთან ერთად, უსიუჟეტო ან მკრთალსიუჟეტიან ლექსით ნაწარმოებში. თუ ეპოსში სინამდვილე, გმირის ცხოვრება, გადმოცემულია თხრობით, დრამაში ადამიანის ქცევა-ხასიათი ნაჩვენებია მოქმედებაში, ლირიკაში სინამდვილე განსახიერებულია პოეტის მიერ მიღებული შთაბეჭდილებების პრიზმით, გადმოცემულია ადამიანის ცალკეული განცდა, გრძნობა, აზრი, განწყობილება, მაგრამ ისე, რომ იგი არა მხოლოდ პირადული განცდა-სატკივარია, არამედ გამოსახულია საზოგადოებრივად მნიშვნელოვანი გრძნობები. იგი შორდება განზოგადებულობით ავტორის პიროვნებას და წარმოადგენს ყველას სათქმელს.

ლირიკული ნაწარმოების გმირი მეტწილად ავტორია. ამიტომ ასეთი სახე გარკვეულ ცნებად იქცა, რადგან ადგილი აქვს მხატვრულ გამონაგონსაც. ის გვხვდება პროზაულ ნაწარმოებშიც (ლირიკული გადახვევა). ლირიკოსები: დ. გურამიშვილი, ბესიკი, ბარათაშვილი, აკაკი, ვაჟა, გალაკტიონი, გოგლა და სხვა.

## ლიტერატურა 
**გაჩეჩილაძე, გ.* „ლიტერატურისმცოდნეობის საფუძვლები“, თბილისი, 1953
* Wilhelm,  James J., (editor), *Lyrics of the Middle Ages : an anthology*, New York : Garland Pub., 1990. ISBN 0-8240-7049-6

კატეგორია:ლიტერატურა
კატეგორია:ლირიკა
კატეგორია:პოეზიის ჟანრები
ექსპოზიცია (ლიტერატურა)

**ექსპოზიცია** *( — ახსნა, გადმოცემა)* — ლიტერატურული ნაწარმოების სიუჟეტის შემადგენელი ელემენტი. ემსახურება გარკვეული განწყობის შექმნას. ექსპოზიციაში ხდება მოქმედი პირების განლაგება და ხდება სასიუჟეტო კონფლიქტის შემქმნელი მოვლენების აღწერა. ფოლკლორში ექსპოზიცია არის ასევე კულულიაციური ნაწარმების შემადგენელი ნაწილი.

## ლიტერატურა 
* ი.ფ. ამროიანი ჯაჭვისებრი სტრუქტურების ტიპოლოგია
* ა.ა. კრეტოვი რეკურსიული მონათხრობი
  

კატეგორია:ტერმინები
კატეგორია:ფოლკლორი
კვანძის გახსნა

**კვანძის გახსნა** — სიუჟეტის შემადგენელი ნაწილი, მისი განვითარების ბოლო საფეხური; მხატვრული ნაწარმოების ის ადგილი, სადაც ხდება მთავარ მოქმედ პირთა შორის წინააღმდეგობის გადაწყვეტა და მით მთავრდება ძირითადი ამბის გადმოცემა. ეპილოგში ავტორს შეუძლია მხოლოდ მოქმედ პირთა შემდგომი ბედის მოკლე აღწერა – გადმოცემა, რადგან მთავარი კონფლიქტი კვანძის გახსნის შემდეგ აღარ ვითარდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტერმინები
მხატვრული ენა

**მხატვრული ენა** — ენის სტილისტიკური სახესხვაობა (შედარებით მეცნიერების ენასთან, პუბლიცისტიკის ენასთან საქმიანი ქაღალდების ენასთან, სალაპარაკო ენასთან და სხვ.) ან მხატვრული ლიტერატურის ფორმა. 

მხატვრული ენა, ანუ სიტყვის ხელოვნება გაიგებოდა როგორც განსაკუთრებული ენა, რომელსაც თავისი ლექსიკა, სინტაქსი, ფრაზეოლოგია და მისთ. აქვს. მხატვრული პროზის ჟანრული ჩამოყალიბების შემდეგ აღმოჩნდა, რომ ლიტერატურულმა ნაწარმოებებმა აითვისა საერთო-სახალხო ენის მთელი ფონდი, ხოლო მხატვრულ ნაწარმოებებად იმიტომ დარჩა, რომ მათი შინაარსი მხატრვული სახეებით გაიშალა ენობრივ საშუალებათა გზით.

კატეგორია:ტერმინები
იდეა

**იდეა** (ბერძ.: ιδέα) — სპეციფიკური კონცეფცია, რომელიც ადამიანის გონებაში წარმოიქმნება ფიქრის შედეგად. ტერმინი გამოიყენება, როგორც პოპულარულ, ისე ფილოსოფიურ ტერმინოლოგიაში.

### ფილოსოფიაში 
შეხედულებას, რომ იდეები არსებობს საკუთარ რეალობაში ცხოვრებისგან გამიჯნულად ფილოსოფიაში საპატიო ადგილი უჭირავს. ამ შეხედულების მიხედვით ჩვენ იდეას აღმოვაჩენთ ისევე როგორც აღმოვაჩენთ ხოლმე ნამდვილ სამყაროს. ფილოსოფიაში ეს ტერმინი ყველა პერიოდსა და ენაში ერთი და იმავე მნიშვნელობით გამოიყენება, თუმცა პოპულარულ ხმარებაში მას მრავალი ინტერპრეტაცია აქვს.

### იდეა ტექნიკაში, ტექნოლოგიებში, მართვაში და ეკონომიკაში 
პოტენციური სარგებლის მქონე მოსაზრება.

### ანთროპოლოგიასა და სოციალურ მეცნიერებებში 
დიფუზია სწავლობს იდეების გავრცელებას კულტურიდან კულტურაში. ანთროპოლოგიური თეორიების მიხედვით ყველა კულტურა სხვა ერთი ან რამდენიმე ძირი კულტურიდან იდეების იმიტაციას ახდენს (მაგ. ბიბლიური ადამი ბევრ კულტურაში თავისებურადაა ინტერპრეტირებული, თუმცა ძირი იგივეა). ევოლუციური დიფუზიის თეორიის მიხედვით კულტურები ერთმანეთის იდეების გავლენის ქვეშ არიან, თუმცა მსგავსი იდეები შეიძლება სხვადასხვა კულტურამ სავსებით დამოუკიდებლად განავითაროს (მაგ. დამწერლობა).

მე-20 საუკუნეში სოციალურმა მეცნიერებმა დაიწყეს იდეების ერთი ადამიანიდან ან კულტურიდან სხვებზე გავრცელების ფენომენის შესწავლა. ამ დარგში ევერეტ როჯერსი პიონერი იყო ინოვაციათა დიფუზიის სწავლებაში, რომლის კვლევის საგანი კულტურათა შორის იდეათა ადაპტირების ფაქტორების შესწავლა იყო.

### იდეები როგორც საკუთრება 
ზოგიერთ შემთხვევაში იდეა შეიძლება იურიდიულად დაცული იქნას სახელმწიფოს მიერ როგორც ინტელექტუალური საკუთრება. ინტელ. საკუთრების კანონი არ იცავს თვით იდეას, რომელიც ამ ინტ. საკუთრების ბაზისს წარმოადგენს. ასეთი კანონები არ აძლევენ საკუთრების ლეგალურ სტატუსს თვით იდეას, როგორც ასეთს. არამედ, ეს არის იდეის ფუნდამენტალური გამოხატულება, რაც დაცულია სხვადასხვა სახის ინტელ. საკუთრების კანონებით. დანიშნულების მიხედვით, ეს შეიძლება იყოს ე.წ. კოპირაიტი - ორიგინალური ლიტერატურული ნაშრომის შემთხვევაში, პატენტი - გამოგონების შემთხვევაში, რეგისტრირებული სავაჭრო მარკა საქონლის სავაჭრო სახელის შემთხვევაში, ან რეგისტრირებული საინდუსტრიო დიზაინის უფლებები - გარკვეული ობიექტების ფიზიკური ფორმისა და შემადგენლობის შემთხვევაში.

პატენტის კანონი იცავს ახალ იდეას, რომელიც ფუნქციონალური გამოგონება ან ნოუ-ჰაუ არის; კოპირაიტის კანონი იცავს იდეებს გამოხატულს წიგნების, ფილმების, ვიდეოდისკების, კომპიუტერული პროგრამების მეშვეობით, მაშინ როცა დანარჩენი კანონები იცავს ინდუსტრიულ დიზაინსა და ტექნოლოგიურ ინოვაციებს. ამ ტიპის კანონებს ავტორთა იდეების გამოხატულების დროებითი დაცვის ფორმა აქვს მონოპოლიის ფორმით.

### ლიტერატურაში 
მხატვრულ ლიტერატურაში იდეა ასახული აზრობრივი წვდომაა გაბატონებული საზოგადოებრივ იდეალებთან მიმართებით.

კატეგორია:ტერმინები
ლიტერატურული ტერმინოლოგია

## გავრცელებულ ლიტერატურულ ტერმინთა ნიმუშები
### ა
ავტობიოგრაფია, ალეგორია, ალიტერაცია, ანდაზა, აფორიზმი, 
### ბ
ბიოგრაფია, 
### გ 
გაპიროვნება, გროტესკი, 
### დ 
დიალოგი, 
### ე
ელეგია, ეპიგრამა, ეპიგრაფი, ეპითეტი, ეპილოგი, ეპოსი, ექსპოზიცია,

### ზ 
ზღაპარი, 
### თ 
თემა, თქმულება, 
### ი 
იგავ-არაკი, იდეა, ირონია, იუმორი, 
### კ 
კალამბური, კვანძის შეკვრა, კვანძის გახსნა, კომპოზიცია, კულმინაცია, 
### ლ 
ლეგენდა, ლექსი, ლირიკა, ლოკალური ფერი
### მ
მეტაფორა, მოთხრობა, მონოლოგი, მოტივი, მხატვრული ენა, მხატვრული სახე, 
### ნ 
ნოველა.

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
კატეგორია:ტერმინები
ხალხთა მეგობრობის ორდენი

მუარის ლენტა
მინიატიურა|ხალხთა მეგობრობის ორდენი
**ხალხთა მეგობრობის ორდენი** () — სსრკ-ის შექმნის 50-ე წლისთავთან დაკავშირებით სსრკ-ის  უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის მიერ 1972 წლის 17 დეკემბერს დაწესებული ორდენი. ამ ორდენით აჯილდოებენ სსრკ-ის მოქალაქეებს, მოკავშირე და ავტონომიური რესპუბლიკებს, მხარეებს, ოლქებს, ავტონომიურ ოკრუგებს, სამხედრო ნაწილებსა და შენაერთებს სოციალიატური ერებისა და ხალხების მეგობრობისა და ძმური თანამშრომლობის განმტკიცებაში უდიდესი დამსახურებისათვის, სსრკ-ის და მოკავშირე რესპუბლიკის ეკონომიკის, სოციალური-პოლიტიკის და კულტურის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილისათვის. ორდენის ნიშანი დამზადებულია ვერცხლისაგან. შუაში გამოსახულია სახელმწიფო გერბი წარწერით „ხალხთა მეგობრობა“ (რუსულ ენაზე). ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს შრომის წითელი დროშის ორდენის შემდეგ.

## საქართველოს სსრ
ხალხთა მეგობრობის ორდენით დაჯილდოებული კოლექტივებია:
* 1975 — საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია.
* 1978 — ბათუმის საზღვაო პორტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ანდრია კოლმოგოროვი

**ანდრია კოლმოგოროვი** ( დ. 25 აპრილი, 1903, ტამბოვი ― გ. 20 ოქტომბერი, 1987, მოსკოვი) ― საბჭოთა მათემატიკოსი, რომელმაც მნიშვნელოვნად წასწია წინ ალბათობის თეორიისა და ტოპოლოგიის სფეროები. კარიერის ადრეულ წლებში მუშაობდა ინტუიციონისტურ ლოგიკაზე, და ფურიეს მწკრივებზე. შემდგომში ის ასევე მუშაობდა ტურბულენციაზე და კლასიკურ მექანიკაზე; იყო ალგორითმული კომპლექსურობის თეორიის დამფუძნებელი.

კოლმოგოროვი მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თანამშრომელი იყო. ის სწავლობდა ნიკოლაი ლუზინთან, მიიღო რა დოქტორის ხარისხი 1925 წელს, 1931 წელს კი უნივერსიტეტის პროფესორი გახდა. 1939 წელს სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსის ტიტული მიენიჭა. შექმნა ფუნდამენტური ნაშრომები ტრიგონომეტრიულ მწკრივთა თეორიაში, ზომის თეორიაში, სიმრავლეთა თეორიაში, ინტეგრალის თეორიასა და ფუნქციათა მიახლოების თეორიაში. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა კონსტრუქციული ლოგიკის, ტოპოლოგიის, ფუნქციონალური საკითხების დამუშავებაში. დიდი მნიშვნელობა აქვს კოლმოგოროვის მიერ მიღებულ შედეგებს ალბათობის თეორიაში. მან რამდენიმე რთული პრობლემა ამოხსნა ალბათობის თეორიაში, ააგო მისი აქსიომატიკა 1933. კოლმოგოროვმა განავითარა სტაციონარული-შემთხვევით პროცესთა თეორია და სტაციონარული ნაზრდის მქონე პროცესების თეორია. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ინფორმაციის თეორიის განვითარებაში. აქტირურად მონაწილეობდა საშუალო სკოლებსა და უნივერსიტეტებში მათემატიკური განათლების საკითხების დამუშავებაში. 

ანდრია კოლმოგოროვი არის პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის, ლონდონის სამეფო საზოგადოებისა და სხვ. საზღვარგარეთული აკადემიების წევრი. მიღებული აქვს ბალზანას საერთაშორისო პრემია 1963, სახელმწიფო პრემია 1941 და ლენინური პრემია 1965. დაჯილდოებულია ლენინის 6 ორდენით, წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლმოგოროვის აქსიომატიკა
* კოლმოგოროვის განზომილება
* კოლმოგოროვის კომპლექსურობა
* კოლმოგოროვის სივრცე
* კოლმოგოროვ-სმირნოვის ტესტი
* კოლმოგოროვ-არნოლდ-მოსერის თეორემა
* კოლმოგოროვის ნული-ერთი კანონი
* ჩაპმან-კოლმოგოროვის ტოლობა
* ჩაიტინ-კოლმოგოროვის შემთხვევითობა

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მათემატიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ეპოსი

[მინი|[გილგამეშის ეპოსის ფრაგმენტი]]
**ეპოსი** (ბერძნ. epos — სიტყვა, თხრობა) — სინამდვილის ასახვა თხრობითი გზით, ავტორი უმეტესწილად არ ფიგურირებს. ადამიანისა და მისი ცხოვრების ასახვის ტიპის ეპოსი იყო პროზაულ და პოეტურ ფორმებად: დიდი, საშუალო და მცირე. დასავლეთის კულტურაში ეპოსის უძველესი და უთვალსაჩინოესი ნიმუშებია ილიადა, ოდისეა და ნიბელუნგენიადა, ხოლო აღმოსავლეთში — მაჰაბჰარატა, რამაიანა და შაჰნამე.

ეპოსის ჟანრებია: ეპოპეა, სიმღერა (ხალხური ეპოსი), მოთხრობა, რომანი, პოემა, ბალადა, ნოველა, იგავ-არაკი, ეტიუდი, ესე. 

მხატვრულ-დოკუმენტური ჟანრები: მემუარი, დღიური, ავტობიოგრაფია, ბიოგრაფია, მოგზაურობა, ნარკვევი, საგმირო ეპოსი.

## ზეპირი ეპოსი და მსოფლიო ხალხთა ეპოსი
პირველი ეპიკური ნაწარმოებები დაკავშირებულია წერა-კითხვამდელ საზოგადოებებთან და ზეპირ პოეტურ ტრადიციებთან. ამ ტრადიციებში პოეზია გადაეცემა მსმენელებსა და ერთი შემსრულებლიდან მეორეს წმინდა ზეპირი ფორმით. მსოფლიო ხალხურ ეპოსს განეკუთვნება ნაწარმოებები, რომელიც ლიტერატურულ შედევრებს არ წარმოადგენენ, თუმცა მსოფლიო ხალხთა კულტურის შემადგენელი ნაწილია. ისინი თავდაპირველად ზეპირ ლიტერატურას წარმოადგენდნენ, ხოლო მოგვიანებით კი ჩაიწერა ერთი ან რამდენიმე ავტორის მიერ.

## ეპოსი მწიგნობარ საზოგადოებებში
მწიგნობარ საზოგადოებაში ხშირად იყენებდნენ ეპოსის ფორმატს და ადრეული დღემდე მოღწეული ევროპული მაგალითია ვერგილიუსის „ენეიდა“, რომელშიც ჰომეროსის თხრობის სტილია განმეორებული. აღმოსავლეთში დაწერილი ეპოსის კარგი მაგალითია ფირდოუსის „შაჰნამე“, სპარსეთში.

## მნიშვნელოვანი ეპიკური პოემები
*ძვ. წ. მე-20 საუკუნე: გილგამეშის ეპოსი (შუმერული მითოლოგია)
*ძვ. წ. მე-19 საუკუნე: რამაიანა (ჰინდური მითოლოგია)
*ძვ. წ. 1316: მაჰაბჰარატა (ჰინდური მითოლოგია)
*ძვ. წ. მე-8 საუკუნე:
:*ჰომეროსის ილიადა (ბერძნული მითოლოგია)
:*ჰომეროსის ოდისეა (ბერძნული მითოლოგია)
:*შრომები და დღეები ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია)
:*თეოგონია ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია)
:*ქალის კატალოგი ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია)
:*ჰერაკლეს ფარი ჰესიოდე (ბერძნული მითოლოგია)
*ძვ. წ. მე-3 საუკუნე: არგონავტიკა აპოლონიოს როდოსელი
*ძვ. წ. 1-ლი საუკუნე:
:*ვირგილიუსის ენეიდა
:*ტაინ ბო კუალინგე (ირლანდიური მითოლოგია)
*მე-10 საუკუნე:
:*ფირდოუსის შაჰნამე
:*ბჰაგავატა პურანა (სანსკრიტი „უფლის ნაამბობი“)
*მე-11 საუკუნე:
:*დიგენის აკრიტას (ბიზანტიური ეპიკური პოემა)
:*როლანდის სიმღერა
:*მეფე გესარის ეპოსი (ტიბეტი, მე-11 საუკუნეში დაიწერა ადრეული წყაროებიდან)
*მე-12 საუკუნე: შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანი
*მე-13 საუკუნე: ნიბელუნგენლიდი (გერმანიკული მითოლოგია)

## ლიტერატურა 
*Jan de Vries: *Heroic Song and Heroic Legend* ISBN 0-405-10566-5
*Cornel Heinsdorff: *Christus, Nikodemus und die Samaritanerin bei Juvencus. Mit einem Anhang zur lateinischen Evangelienvorlage*, Untersuchungen zur antiken Literatur und Geschichte 67, Berlin/New York 2003, ISBN 3-11-017851-6
*Fallon, Oliver. Bhatti’s Poem: The Death of Rávana (Bhaṭṭikāvya). New York 2009: Clay Sanskrit Library, http://www.claysanskritlibrary.org/ . ISBN 978-0-8147-2778-2, ISBN 0-8147-2778-6

*
ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი

მინიატიურა|მარჯვნივ|ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
მინიატიურა|მარჯვნივ|მუარის ბაფთა
**ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი** () — სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1967 წლის 31 ოქტომბრის ბრძანებულებით ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციის 50-ე წლისთავის აღსანიშნავად დაწესებული ორდენი. სოციალიზმის აშენებისა და კომუნიზმის მშენებლობაში დიდი დამსახურებისათვის ამ ორდენით აჯილდოებენ სსრკ მოქალეებს, ორგანიზაციებს, რესპუბლოკებს, მხატვრებს და სხვ.; ორდენივერცხლისაა. მბრწყინავ ხუთქიმიან ფონზეა მოოქრული, წითელი ემალით დაფარული ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომელზეც გამოსახულია კრეისერი "ავრორა". ორდენს იბნევენ მკერდის მარცხენა მხარეს, ლენინის ორდენის შემდეგ.

## საქართველოს სსრ
ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან:
* 1971 — ნასაკირალის ჩაის საბჭოთა მეურნეობა, მახარაძის რაიონი.
* 1973 — ამიერკავკასიის რკინიგზა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით