open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კიარდლა

**კიარდლა** () — ქალაქი ესტონეთში, კუნძულ ჰიიუმაას უდიდესი ქალაქი და ჰიიუმაას მაზრის დედაქალაქი. 

მდებარეობს კუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე; მის სამხრეთით მდებარეობს კიარდლის მეტეორიტის კრატერი, რომლის ასაკიც 455 მილიონი წელია. 

წერილობით წყაროებში კიარდლა პირველად 1564 წელს იხსენიება, როგორც შვედებით დასახლებული სოფელი. მისი ზრდა დიდად განაპირობა 1830 წელს გახსნილმა ტანსაცმლის ფაბრიკამ. 1849 წელს აიგო ნავსადგური. ფაბრიკაცა და პორტიც მეორე მსოფლიო ომის დროს დაინგრა. კიარდლას 1920 წელს ოფიციალურად მიენიჭა პატარა ქალაქის, 1938 წელს კი ქალაქის სტატუსი.

## გალერეა

File:Kardla kirik.jpg|კიარდლის ეკლესია
File:Rannapaargu-037.jpg|რესტორანი
File:Kärdla, Hiiumaa Turismiinfokeskus.JPG|ტურისტული საინფორმაციო ცენტრი
File:Kardla streets.jpg|ერთ-ერთი ქუჩა

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*Live webcam showing the central square of Kärdla 

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
კეჰრა

**კეჰრა** () — პატარა ქალაქი ჩრდილოეთ ესტონეთში, ჰარიუმაას მაზრაში, ანიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 959 ადამიანს შეადგენს. 

ქალაქში მდებარეობს რუსების მიერ აშენებული ეკლესია „ერთობა ქრისტეში“.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Kehra tüürib juba läbi elatud vaikelu poole

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ლოქსა

მინი|ქალაქ ლოქსის დრონით გადაღებული ვიდეო (2022)
**ლოქსა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ესტონეთში, ჰარიუმაას მაზრაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 403 ადამიანს შეადგენს, ფართობი 3,81 კმ².

სოფელი ლოკსა წყაროებში პირველად 1687 წელს იხსენიება. 

## მოსახლეობა
## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
კატეგორია:ჰარიუმაას მუნიციპალიტეტები
რიაპინა

**რიაპინა** () — ქალაქი ესტონეთში, პილვამაას მაზრაში, რიაპინის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 867 ადამიანს შეადგენს.

## გალერეა

File:Rapina-paberivabrik.jpg|ქაღალდის ფაბრიკა
File:Räpina kirik..jpg|რიაპინის ეკლესია

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Räpina Parish 

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ტირვა

**ტირვა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი სამხრეთ ესტონეთში, ვალგამაას მაზრაში. მდებარეობს მდინარე იჰნეს ნაპირებზე. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 101 ადამიანს შეადგენს, ფართობი 4,80 კმ²-ია. 

ტირვამ ქალაქის სტატუსი 1926 წელს მიიღო. 

## დაძმობილებული ქალაქები
## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
არნოლდ ჰენრი გაიოტი

**არნოლდ ჰენრი გაიოტი** ან [**გიუიო**] (; დ. 28 სექტემბერი, 1807 — გ. 8 თებერვალი, 1884) — შვეიცარიაში დაბადებული ამერიკელი გეოლოგი და გეოგრაფი. პირველმა მიაქცია ყურადღება შვეიცარიის მყინვარების ფენობრივ აგებულებას, საფუძვლიანად შეისწავლა ისინი და მოახდინა მრავალი აღმოჩენა ამ მიმართულებით. მისი ფართო მეტეოროლოგიური დაკვირვებების შედეგად საფუძველი ჩაეყარა აშშ-ის ამინდის ბიუროს. სწავლობდა ნევშატელის კოლეჯში და გერმანიაში. 1835-1840 წლებში ასწავლიდა ქალაქ პარიზში. 

1839 წელს ნევშტელის აკადემიაში გახდა ისტორიისა და ფიზიკური გეოგრაფიის პროფესორი. 1838 წელს ცნობილი ნატურალისტის ლუი აგასისის გავლენით დაიწყო მყინვარების სტრუქტურისა და მოძრაობის შესწავლა. 1848 წელს დასახლდა კემბრიჯში, მასაჩუსეტსის შტატში, და 1854 წლამდე იქვე კითხულობდა ლექციებს გეოგრაფიასა და სწავლების მეთოდიკაში. 1854 წელს პრინსტონის უნივერსიტეტში გახდა გეოლოგიისა და ფიზიკური გეოგრაფიის პროფესორი. გეოგრაფიაში არაერთი სახელმძღვანელოს ავტორია. 

გაიოტმა შეიმუშავა აპალაჩების ტოპოგრაფიული რუკები. მისი შრომებიდან აღსანიშნავია: „დედამიწა და ადამიანი“ (1849). გაიოტის სახელობისაა მყინვარი ალასკაში, მთა გრეიტ-სმოკი-მაუნტინსის ქედზე, აგრეთვე ვულკანური წყალქვეშა მთები გაიოტი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* [არნოლდ ჰენრი გაიოტი — ენციკლოპედია ამერიკანა](http://en.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Guyot,_Arnold) 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი გეოგრაფები
კატეგორია:შვეიცარიელი გეოლოგები
კატეგორია:შვეიცარიელი გეოგრაფები
ნარვა-იიესუუ

**ნარვა-იიესუუ** (; ) — ქალაქი ესტონეთში, იდა-ვირუმაას მაზრაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე, რუსეთის საზღვართან ახლოს. ესტონურად მისი სახელწოდება ნიშნავს „მდინარე ნარვის შესართავს“. 

2010 წლის მონაცემებით, ნარვა-იიესუუს მოსახლეობა 2 602 ადამიანს შეადგენს. ისევე როგორც მეზობელ ქალაქ ნარვას შემთხვევაში, მოსახლეობის უმეტესი ნაწილი რუსი ან რუსულენოვანია. ესტონელთა წილი მხოლოდ 13%-ია. 

შვიდი კილომეტრი სიგრძის ქვიშიანი პლაჟისა და მის გასწვრივ ჩამწკრივებული ფიჭვის ხეების წყალობით, რომელიც ერთ-ერთი საუკეთესოა მთელ ესტონეთში, ნარვა-იიესუუ პოპულარული საზაფხულო კურორტია. 

## დაძმობილებული ქალაქები
* ბილუნის მუნიციპალიტეტი, დანია
* იმატრა, ფინეთი

## გალერეა

File:Narva-joesuu kuursaal.jpg|საკურორტო შენობის ნანგრევები
File:EU-EE-IV-Narva-Jõesuu-Russia-Estonia board.JPG|ჯებირი მდინარე ნარვის შესართავთან
File:Ust-Narva-13.jpg|შუქურა
File:Ust-Narva-2.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*    
* Narva-Jõesuu Nude Beach

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
კატეგორია:იდა-ვირუმაას მუნიციპალიტეტები
წერილი სამ ცოლს

**წერილი სამ ცოლს** — 1950 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. ფილმში სამი ქალი იღებს ერთი შინაარსის წერილს, რომ ერთ-ერთი მათგანის ქმარი საყვარელთან ერთად გაიპარა. სამივე მათგანი ფიქრობს, რომ სწორედ ის მიატოვა ქმარმა. ჯოზეფ მანკევიჩმა ამ ფილმისთვის ორი ოსკარი მიიღო: საუკეთესო რეჟისურისა და საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისთვის.

## როლებში
*ჯეინ კრეინი - დებორა ბიშოპი
*ლინდა დარნელი - ლორა მეი ჰოლინგსვეი
*ენ სოზერნი - რიტა ფიპსი
*ჯეფრი ლინი - ბრედფორდ ბიშოპი
*პოლ დაგლასი - პორტერ ჰოლინგსვეი
*კირკ დაგლასი - ჯორჯ ფიპსი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1949 წლის ფილმები
კატეგორია:ჯოზეფ ლეო მანკევიჩის ფილმები
ტამსალუ

**ტამსალუ** () — ქალაქი ესტონეთში, ლიაენე-ვირუმაას მაზრაში, ტამსალუს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ისტორია
წყაროებში ტამსლაუ პირველად 1512 წელს იხსენიება, თუმცა 1876 წლამდე ის პატარა სოფლად რჩებოდა, სანამ მასზე გაივლიდა ტარტუ-ტალინის რკინიგზა. 1996 წელს მიენიჭა მუნიციპალიტეტის სტატუსი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ტამსალუს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
კილინგი-ნიმე

**კილინგი-ნიმე** () — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ესტონეთში, პიარნუმაას მაზრაში, საარდეს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 066 ადამიანს შეადგენს.

1938 წლის 1 მაისს მიენიჭა პატარა ქალაქის სტატუსი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
ერინ ბროკოვიჩი (ფილმი)

**ერინ ბროკოვიჩი** () — 2000 წლის ბიოგრაფიული ფილმი. ფილმი ასახავს ერინ ბროკოვიჩის ცხოვრებას, რომელიც იბრძოდა ამერიკის მსხვილი კომპანიების წინააღმდეგ. ფილმი ძალიან წარმატებული იყო როგორც ფინანსურად, ასევე მოპოვებული ჯილდოების მიხედვით.

## როლებში
*ჯულია რობერტსი - ერინ ბროკოვიჩი
*ალბერტ ფინი - ედვარდ მესრი
*აარონ ეკჰარტი - ჯორჯი
*მარგ ჰელგენბერგერი - დონა იენსენი

## ჯილდოები
ჯულია რობერტსმა ერინ ბროკოვიჩის როლის შესრულებისთვის მიიღო ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ჯილდოები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2000 წლის ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:სტივენ სოდერბერგის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ქალების შესახებ
სუურე-იაანი

**სუურე-იაანი** () — ქალაქი ესტონეთის ცენტრალურ ნაწილში ვილიანდიმაას მაზრაში. სუურე-იაანის მუნიციპალიტეტის შემადგენელი ნაწილი და ადმინისტრაციული ცენტრი . ქალაქს არ გააჩნია მუნიციპალიტეტის სტატუსი.

სუურე-იაანში მდებარეობს კომპოზიტორების არტურ კაპასა და ვილჰელმ კაპას მემორიალური მუზეუმი. მათ პატივსაცემად ქალაქში ყოველწლიურად იმართება მუსიკალური ფესტივალი.

1950-1959 წლებში სუურე-იანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## გალერეა 

Suure-Jaani kirik 2.JPG|
Johann Köleri haud.JPG|
Suure-Jaani vallamaja 2013.JPG|
Suure-Jaani Vabadussõja mälestussammas 2008.JPG|
Suure-Jaani õigeusu kirik (kevad 2008).JPG|

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
მერაბ კოჭლაშვილი

**მერაბ კოჭლაშვილი** (დ. 22 ნოემბერი, 1956) — ქართველი მწვრთნელი. სხვადასხვა წლებში წვრთნიდა „ვიტ ჯორჯიას“, ასევე იყო „ზესტაფონის“ თავკაცი.

## კარიერა 
ფეხბურთელობისას თამაშობდა საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს პირველობის მეორე ლიგის სხვადასხვა გუნდებში. მწვრთნელობა ბავშვთა ფეხბურთში დაიწყო, შემდეგ მუშაობდა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის არაერთ გუნდში, გორის „დილაში“, ბოლნისის „სიონში“, თბილისის „მრეტებში“, ხაშურის „ივერიაში“, „ზესტაფონში“, „თსუ“-ში. „ვიტ ჯორჯიაში“ მერაბ კოჭლაშვილი 2000 წელს მივიდა, ოთხი წლის შემდეგ სწორედ მისი ხელმძღვანელობით „ვიტ ჯორჯია“ პირველად გახდა საქართველოს ჩემპიონი. 2005-06 წლების სეზონში წვრთნიდა „ზესტაფონა“. „ვიტ ჯორჯიაში“ 2006 წელს დაბრუნდა და მუშაობდა მეორე გუნდში. შემდეგი სეზონი ძირითად გუნდთან გაატარა, რის შემდეგაც კლუბი დატოვა. მისი „ვიტ ჯორჯიაში“ მოღვაწეობის ბოლო პერიოდი იყო 2012-13 წლების სეზონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ზესტაფონის მწვრთნელები
კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას მწვრთნელები
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1956
ილარიონი (ალფეევი)

მინი|ილარიონი ალფეევი
**მიტროპოლიტი ილარიონი** (, ერისკაცობაში **გრიგოლი ვალერის ძე ალფეევი**; დ. 24 ივლისი, 1966, მოსკოვი) — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მიტროპოლიტი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1966 წლის 24 ივლისს ქალაქ მოსკოვში. 2002 წლის 14 იანვარს ხელდასხმულ იქნა ეპისკოპოსად. 2009 წლის 1 თებერვალს აღყვანილ იქნა მიტროპოლიტის ხარისხში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიტროპოლიტ ილარიონ ალფეევის წიგნის თარგმანის პრეზენტაცია გაიმართა
* კათოლიკოს-პატრიარქის საიუბილეო თარიღებთან დაკავშირებით თბილისში მიტროპოლიტი ილარიონი ჩამოვიდა 

კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიების ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ხუან დე გრიხალვა

thumb|right|ხუან დე გრიჰალვა.

**ხუან დე გრიჰალვა** (; დ. დაახ. 1489 წელს კუელარში — გ. 1527 წლის 21 იანვარს.) — ერთ-ერთი პირველი ესპანელი კონკისტადორი. გრიჰალვას ექსპედიცია, რომლის დროსაც მან აღმოაჩინა მექსიკა, აღწერილია ბერნალ დიასის წიგნში „ახალი ესპანეთის დაპყრობის რეალური ისტორია“.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ძველ კასტილიაში. მონაწილეობდა თავისი ბიძის, დიეგო ველასკეს დე კუელარის ამერიკაში ექსპედიციაში (1508 წელს მიაღწია ჰაიტის, 1511 წელს კი კუბას). 

ველასკესმა გრიჰალვას დაავალა 1518 წელს აღჭურვილი ექსპედიციის მეთაურობა. ექსპედიციის მიზანი იყო ფრანცისკო ერნანდეს დე კორდობას მიერ აღმოჩენილ მიწებთან (იუკატანი) სავაჭრო კავშირების დამყარება. ექსპედიციაში მონაწილეობა მიიღო 170-დან 300-მდე ადამიანმა, რომელთა შორისაც იყვნენ: პედრო დე ალვარადო, ხუან დიასი, ალონსო დე ავილა, ალონსო ერნანდესი, ფრანცისკო დე მონტეჰო და სხვანი.

გრიჰალვამ იუკატანიდან დასავლეთით, სანაპიროს გასწვრივ გააგრძელა გზა და მიაღწია მექსიკის ნაპირს, რომელსაც დაარქვა *Nueva España* (ახალი ესპანეთი). მან აღმოაჩინა მდინარე ტაბასკო. შემდეგ შეხვდა აცტეკების იმპერატორს, რომლამდეც უკვე მიაღწია ცნობებმა მექსიკის ნაპირებთან მოსული ესპანელების შესახებ. გრიჰალვა მას საკმაოდ მეგობრულად დაშორდა. მან ინდიელებისგან ბევრი ძვირფასი ქვა და ოქრო იყიდა და გაგზავნა ერთ-ერთი თავისი თანამგზავრი, რათა ეცნობებინა ველასკესისთვის თავისი აღმოჩენა, რის შემდეგაც გზა განაგრძო.

როდესაც მიაღწია მდინარე იატასპას, ის უკან გაბრუნდა და 6-თვიანი მოგზაურობის შემდეგ კუბას მიაღწია. გრიჰალვას მიერ აღმოჩენილ ქვეყანაში ახალი ექსპედიციით გაგზავნეს ერნან კორტესი, რომელსაც გრიჰალვას მიერ გაკეთებული აღმოჩენების მთელი დიდება ერგო. ცენტრალური ამერიკის დაპყრობის შემდეგ ის დასახლდა ნიკარაგუაში და მალევე მოკლეს, ტუზელების აჯანყებისას.

კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:კონკისტადორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1527
კატეგორია:მექსიკის ისტორია
რიჩარდ ჩორლი

**რიჩარდ ჯონ ჩორლი** ( დ. 4 სექტემბერი, 1927 — გ. 12 მაისი, 2002) — ინგლისელი გეოგრაფი და გეომორფოლოგი. გეოგრაფიაში სისტემების ზოგადი თეორიის დანერგვის თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო. ცნობილია თავისი შრომებით რაოდენობრივ გეოგრაფიაში; დაიბადა სომერსეტის საგრაფოს ქალაქ მაინჰედში. 1951 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტი. სწავლა გააგრძელა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, რომლის დამთავრების შემდეგ იქვე დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა. 1957 წელს ოჯახური მიზეზების გამო სამშობლოში მოუწია დაბრუნება. სულ მალე გახდა კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორის ასისტენტი. 1974 წლიდან ამავე უნივერსიტეტის პროფესორია. 1984-1989 წლებში იყო გეოგრაფიული ფაკულტეტის დეკანი. ფიზიკურ გეოგრაფიაში და გეომორფოლოგიაში შემოიღო რაოდენობრივი მეთოდები და სისტემური ანალიზი.

## რესურსები ინტერნეტში
* რიჩარდ ჩორლი  
* რიჩარდ ჩორლი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი გეოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
სათვალე

მინი|250პქ|სათვალე
**სათვალე** — მხედველობის კორექციის, ასევე მზისგან ან რაიმე სახის გამოსხივებისაგან დამცავი საშუალება. სათვალის ისტორია იწყება XII საუკუნიდან. მისი წინამორბედი გავრცელებული იყო ჩინეთში. მას იყენებდნენ მოსამართლეები. დროთა განმავლობაში სათვალემ შეიძინა მრავალი დანიშნულება. სხვადასხვა სახის სათვალეს იყენებენ მედიცინაში, მრეწველობაში; უკანასკნელ ხანებში სათვალე იქცა მოდურ აქსესუარადაც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სათვალის ისტორია 

კატეგორია:ოპტიკა
მოტოციკლი

350px|მინი|მოტოციკლი ტრიუმფი T110
350px|მინი|იამაჰა YZF-R6
**მოტოციკლი** — ძრავიანი სატრანსპორტო საშუალება, რომელსაც აქვს ორი ან სამი ბორბალი. მოტოციკლები გამოიყენება როგორც სამგზავროდ ასევე სპორტულ შეჯიბრებებში მონაწილეობის მიზნით. მოტოციკლი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სატრანსპორტო საშუალებაა მსოფლიოში, მათი საერთო რაოდენობა 200 მილიონს შეადგენს. ეს ნიშნავს, რომ ყოველ 1000 ადამიანზე 33 მოტოციკლი მოდის. მოტოციკლების საერთო რაოდენობის 58% თავმოყრილია განვითარებად ქვეყნებში. ხოლო 33% იაპონიასა და აშშ–ში.

## პირველი მოტოციკლი 
პირველი მოტოციკლი შეიქმნა 1885 წელს გერმანიაში. გერმანელი გამომგონებლების: გოთლიბ დაიმლერის და ვილჰელმ მაიბახის მიერ. პირველი მოტოციკლი უსაფრთხოების კუთხით ველოსიპედისაგან არ განსხვავდებოდა.

## XX საუკუნე 
პირველ მსოფლიო ომამდე მოტოციკლების უმსხვილესი მწარმოებელი იყო ინდოეთი ოცი ათასი მოტოციკლი წელიწადში. 20-იან წლებში ეს პატივი გადავიდა ჰარლი-დევიდსონის ხელში.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ  BSA ჯგუფი გახდა უმსხვილესი მიმწოდებელი, 75000 მოტოციკლი წელიწადში.

## XXI საუკუნე 
XXI საუკუნეში მოტოციკლების ინდუსტრიაში დომინირებს იაპონური მწარმოებლები, რომლებიც გარდა დიდი სიმძლავრის მოტოციკლებისა, ასევე უშვებენ მოტოციკლებს  მცირე მოცულობის ძრავებით, დაახლოებით 300კ/ს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  online ეტიმოლოგიური ლექსიკონი
*  მოტოციკლი
ვარძიის ოთხთავი

მინიატიურა|300პქ|ვარძიის ოთხთავი
**ვარძიის ოთხთავი** ანუ **სახარება** — XII-XIII საუკუნეების ქართული საზეიმო ხასიათის ხელნაწერი სახარება. სავარაუდოდ ეკუთვნოდა თამარ მეფეს. XVI საუკუნემდე ვარძიაში ინახებოდა; სპარსელების მიერ ვარძიის გაძარცვის შემდეგ ლევან კახთა მეფის ვაჟმა გამოისყიდა და ისევ ვარძიას შესწირა. XVII საუკუნიდან გადატანილ იქნა გელათის მონასტერში და XX საუკუნემდე იქ იყო დაცული. დღეს ვარძიის ოთხთავი ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში ინახება (Q-899). XX საუკუნის დასაწყისში მისი ჭედური და ტიხრულ მინანქრებიანი უძვირფასესი ყდა რუსების მიერ გაიძარცვა. ქართული განძეულობის გატაცებაში აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ქუთაისის გუბერნატორი ლევაშოვი. 1932 წელს გელათის მონასტრის საარქივო მასალების აღმოჩენის შედეგად დადგინდა, რომ ლევაშოვმა მიითვისა სახარების მოჭედილობა — ოქროზე შესრულებული და შემკული მინანქრებით. მისგან აღნიშნული სახარების მოჭედილობა მინანქრებითურთ შეიძლინა კოლექციონერმა ბალაშოვმა, რომელმაც 1915 წელს გამოიტანა საეკლესიო სიძველეთა გამოფენაზე. 1958 წელს გაირკვა მინანქრების შემდგომი ბედი. ამჟამად ყდის ერთი ნაწილი დიმიტრი თესალონიკელის გამოსახულებით ინახება ბერლინის სასახლის მუზეუმში (Schloss-Museum), ხოლო მეორე ნაწილი, რომელზეც გამოსახულია ღვთისმშობელი ანგელოზებითურთ ინახება ბელგიაში კერძო პირის კოლექციაში სტოკლეს სასახლეში.

საწერ მასალად გამოყენებულია მაღალი ხარიხის თეთრი ეტრატი. ხელნაწერი შეიცავს 289 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23X18 სანტიმეტრი.  წიგნს ჰქონია ვერცხლის ყდა ღვთისმშობლის მინანქრიანი ხატით, რომელიც მოგვიანებით შემოუძარცვავთ და სხვა ყდით ჩაუნაცვლებიათ.

ვარძიის ოთხთავში სახარების ტექსტი გადაწერილია კლასიკური კალიგრაფიული ნუსხურით, ორ სვეტად. სათაურები შესრულებულია სინგურით ასომთავრულად. ტექსტის მნიშვნელოვანი ადგილები და საზედაო ასოები ოქრომელნითა და ფერადებითაა შესრულებული. ხელნაწერი გამორჩეულია თავისი მდიდრული და ორიგინალური გაფორმებით. მახარებელთა გამოსახულებები შესრულებულია ტექსტიან ფურცლებზე და მცირე ადგილს იკავებს. მინიატიურები ორიგინალური ორნამენტებითაა შემკული.

Ermakov.(Vardzia Gospel)1.jpg|ოთხთავის ყდა. დ. ერმაკოვი
Ermakov.(Vardzia Gospel)2.jpg|ოთხთავის ყდა. დ. ერმაკოვი
Hl. Demetrios (Vardzia Gospel).jpg|წმ. დემეტრეს მინანქრის მინიატურა. ბერლინის სახელმწიფო მუზეუმი
Vardzia Gospel (Hermitage).jpg|ოთხთავის ყდა. ერმიტაჟი, რუსეთი

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი, V-IX საუკუნეები, ალბომი, თბილისი, 2012, გვ. 75

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:XIII საუკუნის ხელნაწერები
ქედის ტოტი

მინი|ქედის ტოტი. ტატრები
**ქედის ტოტი** — მთაგრეხილიდან გამოყოფილი მეორე რიგის განსხვავებული მიმართულების ქედი. წარმოადგენს ქედის შედარებით მოკლე და ვიწრო განტოტებას. გამოეყოფა მსხვილ მთათა ჯაჭვს და დაბლდება მის პერიფერიისკენ; მეორე თანრიგის ქედია. ზოგჯერ წყალგამყოფია. წარმოიქმნება ძირითადი ქედის ეროზიული დანაწევრების ან ვირგაციის შედეგად. ზოგიერთი ქედის ტოტი წარმოიქმნება ადგილობრივი ნეოტექტონიკური აზევებების ხარჯზე. მაგალითად, საქართველოში არსებული კახეთის კავკასიონის განშტოებებიდან აღსანიშნავია ანდარაზანის ქედი, კახეთის ქედი, ნაქერალის ქედი, სპეროზის ქედი და სხვა. რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონის მსხვილ სამხრეთ განშტოებას წარმოადგენს მაგალითად ლეჩხუმის ქედი. ქედის ტოტი არსებობს მრავალ მსხვილ მთათა ჯაჭვში. შემოსილია მცენარეულობით, მდელოებით; ხშირად მასზე წარმოდგენილია რელიეფის ფორმები და სხვა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქედი

## ლიტერატურა
* Геоморфологический словарь-справочник., Составитель Л. М. Ахромеев. Брянск, 2002.

კატეგორია:რელიეფის ფორმები
ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის დრამაში

**ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის დრამაში** — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1951 წლიდან. მანამდე გაიცემოდა ერთიანი ჯილდო ქალის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის.

*"†" აღნიშნავს ოსკარის მოგებას 
* ‡ აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას 
*"§" აღნიშნავს გამარჯვებას ოსკარზე ნომინაციის გარეშე

## ლაურეატები
### 1940-იანები

### 1950-იანები

### 1960-იანები
### 1970-იანები
### 1980-იანები
### 1990-იანები
### 2000-იანები
### 2010-იანები
## რესურსები ინტერნეტში
* goldenglobes.org 

კატეგორია:ოქროს გლობუსის ჯილდოები
ბოიომის ჩანჩქერი

**ბოიომის ჩანჩქერი** (, 1983 წლამდე ეწოდებოდა **სტენლის ჩანჩქერი**) — შვიდი ჩანჩქერი ძირითადად მდინარე კონგოზე, რომლებიც ერთმანეთისაგან გაყოფილია ლუბრმათი. მდებარეობს ცენტრალურ კონგოში. ჩანჩქერები გადაჭიმულია დაახლოებით 100 კილომეტრზე ქალაქებს — უბუნდუსა და კისანგანის შორის. საერთო ვარდნა შეადგენს დაახლოებით 60 მეტრს. სიგანე 730 მეტრს აღწევს. წყლის ხარჯი შეადგენს დაახლოებით 17 000 მ³/წმ, და ამ მაჩვენებლებით ჩანჩქერები შედიან გინესის რეკორდების წიგნში. მსოფლიოს ერთი-ერთი უდიდესი წყალვარდნილია. ჩანჩქერი ვრცელდება აგრეთვე მდინარე კონგოზე. ბოიომის ჩანჩქერის ირგვლივ გადის რკინიგზის ხაზი, რომელიც აერთებს უბუნდუსა და კისანგანის მდინარის პორტებს. 1983 წლამდე მისი პირველაღმომჩენის — ჰენრი მორტონ სტენლის პატივსაცემად ერქვა სტენლის ჩანჩქერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბოიომის ჩანჩქერი — დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩანჩქერები
გერი კუპერი

**გერი კუპერი** (; დ. 7 მაისი, 1901, მონტანა — გ.  13 მაისი, 1961, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი მსახიობი კაცი. კუპერი მონაწილეობდა ვესტერნის, კომედიურ, დრამატულ და კრიმინალური ჟანრების ფილმებში.  ორჯერ მიიღო ოსკარი კაცის როლის საუკეთესო შესრულებისთვის.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
მცხეთური ხელნაწერი

„**მცხეთური ხელნაწერის**“ სახელით ცნობილია XVII-XVIII საუკუნეების ქართულენოვანი ხელნაწერი ბიბლია. იგი ყველაზე სრულყოფილი ხელნაწერია ბიბლიის ქართულენოვანი ტექსტისა. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 668 ფურცელს, რომელთა ზომებია 21X29,5 სანტიმეტრი. გადაწერილია ნუსხურით. გაირჩევა რამდენიმე ხელი. ერთ–ერთი გადამწერია ლაზარე. სათაურები ასომთავრულითაა შესრულებული, ზოგჯერ წითელი მელნით. რედაქტირებულია მხედრულით და ახლავს ამავე ხელით შესრულებული საძიებლები, რომლებიც ეკუთვნის რედაქტორს, სულხან-საბა ორბელიანს. ხელნაწერში ჩართულია აგრეთვე ვახტანგ VI-ის სტამბაში დაბეჭდილი ტექსტი — „წინასწარმეტყველთა წიგნები“.

მცხეთური ხელნაწერი დღეს დაცულია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A 51).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი, V-IX საუკუნეები, ალბომი, თბილისი, 2012, გვ. 88

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
ჰანს შნაიდერჰენი

**ჰანს შნაიდერჰენი** ( დ. 2 ივნისი, 1887, მაინცი — გ. 5 აგვისტო, 1962, ზელდენი) — გერმანელი გეოლოგი და მინერალოგი. 

## ბიოგრაფია 
1909 წელს დაამთავრა გისენის უნივერსიტეტი. 1909–14 წლებში ბერლინის უნივერსიტეტში მუშაობდა ასისტენტად. სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში შეისწავლა რეგიონული გეოლოგიისა და მადნების ადგილმდებარეობის საკითხები. 1920 წლიდან გისენის უნივერსიტეტის პროფესორია. 1924 წლიდან აახენის უმაღლესი ტექნიკური სკოლის მინერალოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 1926–55 წლებში ბრესლაუში იყო ფრაიბურგის უნივერსიტეტთან არსებული გეოლოგიური ინსტიტუტის დირექტორი და პროფესორი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა მადნების შესწავლისა და მათი ადგილმდებარეობის გენეზისის საკითხებს. განაზოგადა აფრიკის მადნების დანალექი გენეზისი, გერმანიის სპილენძ-ალმადნების საბადოების წარმოშობა, ალპური და წყნაროკეანური გეოსინკლინური სარტყლების მადნების საბადოების წარმოშობის რეგენერაცია. ავტორია ცნობილი სახელმძღვანელოებისა გეოლოგიაში. რიგი ქვეყნის სამეცნიერო საზოგადოებებისა და აკადემიების წევრი.

## ლიტერატურა
* Соколов Г. А., Ганс Шнейдерхен, "Геология рудных месторождений", 1963, №3; 
* Cissarz A., Hans Schneiderhöhn, "Neues Jahrbuch für Mineralogie Abhandlungen", 1957, Bd 91, S. 1—8.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოლოგები
კატეგორია:გერმანელი მინერალოგები
გელათის ოთხთავი

გელათის ოთხთავი|მინიატიურა|350პქ
**გელათის ოთხთავი** ანუ **სახარება** — XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი სახარება, საზეიმო ოთხთავი. პირველი ნიმუშია, რომელიც ქართულენოვანი სახარების გიორგი მთაწმიდელისეულ რედაქციას შეიცავს. ძირითად ტექსტს დართული აქვს სადეკლამაციო-ლიტურგიკულ ნიშანთა განმარტებები ბერძნულ და ქართულ ენებზე და „ავგაროზის ეპისტოლე“. 

საწერ მასალად გამოყენებულია საგანგებოდ დამუშავებული ეტრატი. ხელნაწერი 293 ფურცლისაგან შედგება, რომელთა ზომები 26X18.8 სანტიმეტრია. გადაწერილია ნუსხურით, ყავისფერი მელნით, სინგურითა და ოქრომელნით. გამორჩეულია თავისი მხატვრული გაფორმებით. შემკულია სვეტოვანი კამარებით, 254 მინიატიურით, დახვეწილი საზედაო ასოებით, რომლებიც ოქრომელნითაა შესრულებული. თითოეული მინიატიურის ფონად ფურცლოვანი ოქროა გამოყენებული. ოთხივე თავს წინ უძღვის მახარებელთა გამოსახულებები. ოთხივე თავის სათაური ჩასმულია ხალიჩისებური ორნამენტით შემკულ ჩარჩოში. 

გელათის ოთხთავი ამჟამად ინახება ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში (Q-908).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 66

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
რამსეს III

**რამსეს III** (ზეობის სახელი **უსერ-მატრა-მერი-ამონ**) — მანეთონის მიხედვით XX დინასტიის (ძვ. წ. 1200-1090 წწ.) პირველი ფარაონი ძვ. წ. 1198-1167 წლებში. მან შეაჩერა „ზღვის ხალხების“ ძლევამოსილი წინსვლა და მოკლე ხნით კვლავ შეძლო დასუსტებული ეგვიპტის გაძლიერება. ააგო თავდაცვითი ზღუდეები სირიასა და პალესტინაში; ბრწყინვალე ტაძარი და სასახლე – მადინათ-ჰაბუში, მაგრამ ქვეყანა განუხრელად სუსტდებოდა. მისი სიკვდილის შემდეგ უსუსური რამსესები მეფობდნენ.

2012 წელს ფარაონ რამზეს III-ის მუმიას ჩაუტარდა კომპიუტერული ტომოგრაფია და ყელის არეში დიდი ნაჭრილობევი აღმოუჩინეს, როგორც მეცნიერები ფიქრობენ ფარაონს ყელი გამოსჭრეს. ამ ვარაუდს განამტკიცებს ძვ. წ. 1155 წლით დათარიღებული ტურინის პაპირუსი, რომელშიც საუბარია სასახლის გადატრიალებასა და შეთქმულებაზე, რომელიც ტახტიდან ფარაონის ჩამოგდებას ისახავდა მიზნად. გადატრიალებაში ეჭვმიტანილი იყო რამზეს III-ის ერთ-ერთი ცოლი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის მეოცე დინასტიის ფარაონები
მოგესალმებით ქარასტანში (ფილმი)

**მოგესალმებით ქარასტანში** − ქართულ-რუსულ-ბრიტანულ-გერმანული კომედიური ფილმის პროექტი.

ფილმის სცენები გადაიღეს ახალციხეში, რაბათის ციხესიმაგრეში. პარალელურად, მიმდინარეობდა მოსახლეობის გადაღება სოფელ ძველში. გადაღებები 2013 წლის 20 თებერვალს დასრულდა. ეკრანებზე მისი ჩვენება 2014 წლისთვის იგეგმება.

## ფილმის შესახებ
*მოგესალმებით ქარასტანში* − ფაქიზი შავი იუმორით გაჯერებული ფილმია დაბნეულ ბრიტანელ რეჟისორზე, რომელსაც კინოაკადემიის ჯილდოები აქვს მოპოვებული. მას სტუმრად იწვევს ახლად დაარსებული სახელმწიფო, რათა მან გადაიღოს ეპიკური ფილმი კავკასიის ერთ-ერთ უცნაურ რესპუბლიკაში. საბოლოო ჯამში კი, ამ ვიზიტით რეჟისორის ცხოვრებაში ყველაზე გიჟური მოგზაურობა იწყება..

## სქოლიო
კატეგორია:ფილმის პროექტი
კატეგორია:კომედიური ფილმები
გოიდელური ენები

**გოიდელური ენები** ან **გელური ენები** (, , ) — კელტური ენების დღემდე შემორჩენილ ორ ქვე-ჯგუფთაგან ერთ-ერთი ბრიტულ ენებთან ერთად. გოიდელური ენებში შედის: ირლანდიური (Gaeilge), შოტლანდიური (Gàidhlig) და მენური (Gaelg). გელური  სამივე ამ ენის თვითსახელწოდებაა, სხვადასხვა ინტერპრეტაციით.

## სქოლიო
კატეგორია:გოიდელური ენები
ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხები

**ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხები** — ბალტიისპირულ-ფინურ ენებზე მოლაპარაკე ხალხები, რომლებიც ერთიანდებიან ეთნო-კულტურულ თემებში. ცხოვრობენ  რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ფინეთსა და ესტონეთში. ბალტიისპირელი-ფინელი ხალხებს მიეკუთვნება: ფინელები,  კარელიელები, ესტონელები და სხვ.

დღეისათვის დადგენილია რომ ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხების სხვადასხვა შტოები ენათესავებიან ერთმანეთს, თუმცა მათი კავშირი სხვა ეთნოსებთან დადგენილი არ არის. ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხების ეთნიკურ ისტორიას ახასიათებდა აქტიური კულტურული კავშირების არსებობა როგორც შიდა ეთნოსური, აგრეთვე ბალტიელებთან, გერმანელებთან და აღმოსავლეთ სლავებთან. 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები
კატეგორია:ბალტიისპირელ-ფინელი ხალხები
NGC 2218

**NGC 2218** — ვარსკვლავთა ჯგუფი ტყუპების თანავარსკვლავედში. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.

## იხილეთ აგრეთვე
*მესიეს ობიექტების სია
*ახალი საერთო კატალოგი

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან

კატეგორია:ვარსკვლავები
კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ანტონ კიზირია

**ანტონ იოსების ძე კიზირია** (დ. 8 იანვარი, 1914, სოფ. კოდორი, აბაშის რაიონი, — გ. 6 დეკემბერი, 1986, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1969), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1985).

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (1937), თსუ ასპირანტურა ქართული ენის განხრით (1941). მუშაობდა ენათმეცნიერების ინსტიტუტში ჯერ უმცროს (1943), შემდეგ უფროს მეცნიერის თანამშრომლად. იყო თსუ ახ. ქართული ენის კათდერის დოცენტი (1945–1955), ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისში, ქუთაისსა და თელავში. იკვლევდა ქართველური ენების სტრუქტურისა და ისტორიულ საკითხებს, ძირითადად — ქართველური ენების სინტაქსის პრობლემებს. ავტორია 6 წიგნისა და რამდენიმე ათეული სამეცნიერო სტატიისა. ეწეოდა ნაყოფიერ საზოგადოებრივ საქმიანობას, მიღებული ჰქონდა მთავრობის ჯილდოები.

## მონოგრაფიები 
* „მარტივი წინადადების შედგენილობა ძველ ქართულში“, თბ.,1963;
* „რთული წინადადების შედგენილობა ძველ ქართულში“, თბ., 1969;
* „მარტივი წინადადებების შედგენილობა ქართველურ ენებში“, თბ., 1982;
* „მარტივი წინადადებების ტიპები წევრთა შემადგენლობის მიხედვით და კომუნიკატივები“, თბ., 1987;
* „ნარკვევები ქართული ენის შესწავლის ისტორიიდან“, თბ., 1997.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტონ კიზირია

კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კარულის მუნიციპალიტეტი

**კარულის მუნიციპალიტეტი** () — ყოფილი სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ვალგამაას მაზრაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ესტონეთის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* კარულის ეროვნული პარკი   და 
* კარულა
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ესტონეთის ყოფილი მუნიციპალიტეტები
ვორმსი

thumb|right|300px|კუნძული ვორმსი წითლად
**ვორმსი** (, , ) — ესტონეთის სიდიდით მეოთხე კუნძული, მდებარეობს ჰიიუმაასა და მატერიკს შორის. მისი ფართობი შეადგენს 92 კმ²-ს. ის არის სასოფლო მუნიციპალიტეტ - ვორმსის ნაწილი.

## ისტორია 
ვორმსის, როგორც დასახლებული კუნძულის, ისტორია XIII საუკუნიდან იწყება. მის მოსახლეობას ისტორიის მანძილზე ძირითადად ესტონელი შვედები შეადგენდნენ (, ). მეორე მსოფლიო ომამდე მისი მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 3000-ს. ომის პერიოდში მისი მოსახლეობის უმეტესობა, ისევე როგორც ესტონეთში მცხოვრები სხვა შვედები გადავიდნენ შვედეთში. კუნძულის დღევანდელი მოსახლეობის რაოდენობა დაახლოებით შეადგენს 340-ს.

## გალერეა

ფაილი:Vormsi tuletorn 29-03-2013.jpg|საქსბის შუქურა
ფაილი:Lehmihaka.jpg|საძოვარი მდელო, რელბი
ფაილი:Vormsi-tuulimylly.jpg|ძველი ქარის წისქვილი, რელბი
ფაილი:Metsänvartijanmökki1.jpg|ვოდმანის კოტეჯი, ჰულო
ფაილი:Vormsi-Ormso-Rumpo-muul.jpg|სანაპირო, რუმპო
ფაილი:Vormsi-Rumpo.jpg|გადასახედი პლატფორმა, რუმპო

## იხილეთ აგრეთვე 
* ესტონეთის კუნძულების სია

## ლიტერატურა 
* Kanarbik, Madis, *Ormsö. De estlandssvenska böndernas kamp mot godsägarna under 1700- och 1800-talet* [Nordistica Tartuensia; 9] (Tartu, 2003)
* Beyer, Jürgen, 'Whom should one thank for a narrow escape? Lessons drawn from a perilous journey from Vormsi and Noarootsi to Finland in 1796', *Pro Ethnologia* 17 (2004), 175-95 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Vormsi vald (ვორმსის მუნიციპალიტეტი)

კატეგორია:ესტონეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
წყვილობითი რიცხვი

**წყვილობითი რიცხვი**, ანუ ლათინური საენათმეცნიერო ტერმინოლოგიის მიხედვით აგრეთვე *paralis* => **პარალი**. ენათმეცნიერებაში აღნიშნავს რიცხვის იმ გრამატიკულ კატეგორიას, რომელიც ბუნებაში წყვილი სახითაა მოცემული. მაგ. ზოგიერთ ენაში, რომელშიც პარალი არსებობს, ისეთი სიტყვები, როგორიცაა ტყუპები, თვალები, ყურები, (ადამიანის) ფეხები, ქოშები, ხელები, ტუჩები და მისთ., დგას არა უბრალოდ მრავლობით რიცხვში, როგორც ეს ქართულშია, არამედ ე.წ. წყვილობით რიცხვში. 

## პარალი ვერსუს დუალი 
**წყვილობითი რიცხვი**, ანუ **პარალი** ხშირად შეცდომით გამოიყენება ორობითი რიცხვის მნიშვნელობით, მათ შორის ფილოლოგების მიერადაც, რაც არ არის სწორი. 

ორობითი რიცხვი (იგივე დუალი) თავისი შინაარსიდან გამომდინარე კი აღნიშნავს საგანთა (აგრეთვე პირთა) ორობას, მაგრამ არამც და არამც არ მიანიშნებს მათ წყვილობას. აქედან გამომდინარე, ორობით რიცხვში მდგარი არსებითი სახელი, ან სხვა რომელიმე მეტყველების ნაწილი, უფრო შემთხვევითობაზე, დროში მალდასრულებად ორად ყოფნაზე მიანიშნებს წყვილობითისაგან განსხვავებით, სადაც წყვილობა არაა  შემთხვევითი, ან სიტუატიური.

## ლიტერატურა 
* Krause, Wolfgang:  Tocharisch. (გამოიცა IV ტომის III ნაწილად: ირანისტიკა.) Leiden/Köln 1971.

## იხილეთ აგრეთვე 
კატეგორია:გრამატიკული რიცხვი
ბიჭვინთის ოთხთავი

მინიატიურა|250პქ|მინიატიურა ბიჭვინთის ოთხთავიდან
**ბიჭვინთის ოთხთავი** ანუ **სახარება** — XII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი. გადაწერილია დასავლეთ საქართველოში; მოგვიანებით ხელნაწერი მიეკუთვნა ბიჭვინთის ღვთისმშობლის ეკლესიას, აქედან მომდინარეობს მისი სახელწოდებაც. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი, ძირითადი ტექსტი გადაწერილია ნუსხურით, ყავისფერი მელნით, ხოლო სათაურები — ასომთავრულით, ოქრომელნითა და სინგურით. ხელნაწერის მორთულობას წარმოადგენს მახარებელთა გამოსახულებანი, თავსამკაულები და მხატვრული ინიციალები. ხელნაწერში შემორჩენილია ორი მინიატიურა, მარკოზ და ლუკა მახარებლების პორტრეტები. მარკოზ მახარებლის გამოსახულება მთელ გვერდს იკავებს. იგი ჩართულია დეკორატიულ ჩარჩოში. ჩარჩოს ზემოთ შუაში არწივია გამოსახული. იგი მარკოზ მახარებლის სიმბოლური გამოსახულებაა, რომელიც ჩვეულებრივ ბერძნულსა და ქართულ ხელნაწერებში მახარებლის მინიატურაზე ჩარჩოს შიგნითაა მოთავსებული.

თავსამკაულით იწყება ლუკას სახარების ტექსტი. იგი ჩართულია ტექსტის მარცხენა სვეტში. მხატვრული ინიციალი ებმის თავსამკაულის ნახატს. ორნამენტი მცენარეულ მოტივს წარმოადგენს. მთლიან კოლორიტში ლურჯი ფერი ჭარბობს. წიგნის მხატრვობა ქართული მინიატიურული მხატვრობის თვითმყოფადობაზე მეტყველებს. 

დღეს ბიჭვინთის ოთხთავი ინახება ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H 2120).

სახარება ერთი პერიოდი გატანილი იყო სანქტ-პეტერბურგში, სადაც 1888 წელს გადაიღო ცნობილმა რუსმა ფოტოგრაფმა ივანე ბარშჩევსკიმ. 

Bichvinta Gospels (1).jpg|სახარების გარეყდა (თავი)
Bichvinta Gospels (2).jpg|სახარების გარეყდა (ზურგი)
Bichvinta Gospels (3).jpg|სახარების ფურცლები
Bichvinta Gospels (4).jpg|სახარების ფურცლები
Bichvinta Gospels (5).jpg|სახარების ფურცლები
Bichvinta Gospels (6).jpg|სახარების ფურცლები
Bichvinta Gospels (7).jpg|სახარების ფურცლები
Bichvinta Gospels (8).jpg|სახარების ფურცლები
Bichvinta Gospels (9).jpg|სახარების ფურცლები

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 69
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:ბიჭვინთის ტაძარი
ოტეპია

**ოტეპია** () — ქალაქი სამხრეთ ესტონეთში, ვალგამაას მაზრაში, ოტეპიის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 189 ადამიანს შეადგენს. ოტეპია პოპულარული სათხილამურო კურორტია, რომელსაც ხშირად „ესტონეთის ზამთრის დედაქალაქს“ უწოდებენ.

ქალაქის სტატუსი 1936 წლის 1 აპრილს მიიღო. 

ოტეპიის ძველ ციხეში ნაპოვნია 1396 წლით დათარიღებული ცეცხლსასროლი იარაღი, რომელიც უძველესია მთელ ევროპაში.

## გალერეა

File:Otepää church 2007 1.jpg|ეკლესია
File:Otepää Piiskopilinnuse varemed.JPG|საეპისკოპოსო სასახლის ნანგრევები
File:Pühajärv lake 2008.jpg|ტბის პლაჟი
File:Statue of Estonian War of Independence in Otepää 1.jpg|ესტონეთის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის მონუმენტი

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Otepää Parish 

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
კარკსი-ნუია

**კარკსი-ნუია** () — ქალაქი სამხრეთ ესტონეთში, ლატვიის საზღვრის სიახლოვეს, ვილიანდიმაას მაზრაში, კარსკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 841 ადამიანს შეადგენს. 

კარკსი-ნუია წერილობით წყაროებში პირველად XII საუკუნეში იხსენიება, როგორც ადმინისტრაციული ცენტრი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Karksi Parish 
* MSN Map

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
Tarquin's Seaweed Farm

'''''Tarquin's Seaweed Farm'''* — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს პირველი EP. გამოიცა 1989 წელს. ატარებს ქვესათაურს „Words from a Hessian Sack“. ეს არის სტივენ უილსონის მიერ ვირტუალური ჯგუფის სახელით გამოცემული პირველი ალბომი. აუდიოკასეტა დაურიგდა რამდენიმე ადამიანს, თუმცა ანდერგრაუნდულ მუსიკალურ სცენაზე პროექტს სახელი გაუთქვა. 1991 წელს ლეიბლმა  Delerium Records იგი შეზღუდული რაოდენით, 300 ასლის სახით გამოსცა. შემდგომში გამოცემულ ალბომთან *The Nostalgia Factory* ერთად ამ ჩანაწერის მასალა გადატანილი იქნა ჩანაწერებში *On the Sunday of Life...* და *Yellow Hedgerow Dreamscape''.

2004 წელს სტივენ უილსონმა ეს და Delerium Records-ის პერიოდამდე ჩაწერილი ორი კასეტა უილსონმა რემიქსისა და რემასტერინგის შემდეგ კრებულში „Footprints: Cassette Music 1988-1992“ გამოსცა. 25 ასლი დაურიგდა მის მეგობრებს, ოჯახს და ჯგუფის წევრებს.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია სტივენ უილსონი, გარდა სიმღერებისა „Jupiter Island“ (უილსონი/დაფი), „Clarinet Vignette“ (უილსონი/მასტერსი) და „The Cross“ (პრინსი). გარეკანის ავტორია ალისტერ კემპბელი.

#Music for the Head (Here) - 2:44
#Jupiter Island - 6:09
#Nun's Cleavage (Left) - 2:45
#Clarinet Vignette - 1:18
#Nun's Cleavage (Right) - 1:09
#Space Transmission - 2:56
#Message from a Self-Destructing Turnip -  :28
#Radioactive Toy - 5:49
#Towel - 3:33
#Wastecoat - 1:10
#Mute (Part 1, Part 2, Part 3) - 8:06
#Music for the Head (There) - 1:24

### კასეტა, გვერდი B
#No Reason to Live, No Reason to Die - 11:09
#Daughters in Excess - 6:46
#The Cross / Hole / Yellow Hedgerow Dreamscape - 20:39

## პერსონალი
გამოგონილი პერსონალი

**Tripping Musicians Extraordinaire:**
* The Porcupine Tree – აკუსტიკური გიტარა, ელექტრონული გიტარა, ფლეიტა, კოტო და ვოკალი 
* სერ ტარკუინ ანდერსპუნი - ორგანი, ელექტრონული ფორტეპიანო, სინთეზატორები, ვოკალი 
* მისტერ ჯელი - ბას გიტარა
* The Expanding Flan – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია, დრამ-კომპიუტერი და წარმოთქმული სიტყვები 
* ტიმოთი ტედპოულ-ჯონსი - აკუსტიკური გიტარა, პერკუსია  
* სებასტიან ტვიტლ-ბლემპტონი III - შეფერხების წრედი ოპერირება, მიქს-პულტი  
* სოლომონ სენ ჟემენი - გიტარა Wastecoat-ში, დრამ-კომპიუტერი Towel-ში და წარმოთქმული სიტყვები
* ტიმოთი მეზერსი – ჰობოი, ინგლისური ბუკი
* ლინტონ სემუელ დოუსონი - ფერადი შოუს ოპერატორი

## სქოლიო 
კატეგორია:Porcupine Tree-ს ალბომები
კატეგორია:1989 წლის EP-ები
კატეგორია:სადებიუტო EP-ები
კატეგორია:დამოუკიდებლად გამოცემული EP-ები
ლიჰულა

**ლიჰულა** () — ქალაქი ესტონეთში, ლიაენემაას მაზრაში. 2006 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 614 ადამიანს შეადგენს. 

ქალაქში მდებარეობს ლიჰულის ციხესიმაგრე, რომელიც პირველად 1211 წელს იხსენიება.

1220 წელს შვედეთის არმიამ დაიწყო ციხესიმაგრის მშენებლობა, მაგრამ 8 აგვისტოს დამარცხდა ესტონურ ძალებთან, ლიჰულას ბრძოლაში.

## გალერეა

File:Lihula linnus 4.jpg|ლიჰულის ციხესიმაგრის ნანგრევები
File:Lihula linnus 3.JPG|ლიჰულის ციხესიმაგრის ნანგრევები
File:Lihula linnus 1.JPG|ლიჰულის ციხესიმაგრის ნანგრევები
File:Lihula linnus.JPG|ლიჰულის ციხესიმაგრის ნანგრევები

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Lihula castle and manor at Estonian Manors Portal

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
გააანალიზე ეს

**გააანალიზე ეს** — 1999 წლის კომედიური ფილმი განგსტერების შესახებ. 2002 წელს გამოვიდა მისი გაგრძელება „გააანალიზე ის“. მთავარ როლებს ასრულებენ რობერტ დე ნირო და ბილი კრისტალი.

## სიუჟეტი
ბენ სობელი, ფსიქოლოგი, ბევრ პრობლემას აწყდება პირად ცხოვრებაში. ერთ დღესაც მისი კაბინეტს კარს შეაღებს პოლ ვიტი, კრიმინალური სამყაროს წევრი, თხოვნით, დაეხმაროს შინაგანი კონფლიქტის გადაჭრაში.

## როლებში
*რობერტ დე ნირო - პოლ ვიტი
*ბილი კრისტალი - ბენ სობელი
*ლიზა კუდროუ - ლორა მაკნამარა
*ჩაზ პალმინტერი - პრიმო სინდონე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1999 წლის ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:ფილმები მაფიის შესახებ
დავით აბაშიძე

**დავით აბაშიძე** (გ. დაახლ. 1821) — იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის II ნახევარში. სოლომონ I-ის სახლთუხუცესი, ძმა მაქსიმე კათალიკოსისა. 1778 წელს მეთაურობდა სოლომონ I-ის წინააღმდეგ მოწყობილ თავადთა შეთქმულებას. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ სოლომონმა თანამდებობიდან  გადააყენა, ყმა-მამული ჩამოართვა და იმერეთიდან გააძევა. დავით აბაშიძემ ახალციხის საფაშოს შეაფარა თავი. 

## ლიტერატურა 
* შ. ბურჯანაძე, იმერეთის სამეფო 1768-1784 წლებში, „ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე“, ტ. III, თბ., 1961

კატეგორია:იმერეთის სამეფო
დ
ანტსლის მუნიციპალიტეტი

**ანტსლის მუნიციპალიტეტი** () — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ვირუმაას მაზრაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ესტონეთის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ვირუმაას მუნიციპალიტეტები
ამჰერსტი (მასაჩუსეტსი)

**ამჰერსტი** — ქალაქი ჰემფშირის ოლქში, მასაჩუსეტსი, აშშ, მდინარე კონექტიკუტის ხეობა. 2012 წლის გამოკითხვის მიხედვით მისი მოსახლეობა 39.016 ადამიანს შეადგენს, საიდანაც მოდის გამოთქმა მხოლოდ *ჰ*-ა ჩუმად, რაც მისი მოსახლეობის პოლიტიკურ აქტივობაზე მიუთითებს.

ამჰერსტის ცენტრი, ჩრდილოეთი ამჰერსტი და სამხრეთი ამჰერსტი აშშ-ში სტატისტიკისთვის განსაზღვრული ადგილებია.

ამჰერსტი სპრინგფილდის მეტროპოლიის ნაწილია. ის სპრინგფილდიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 28.9 კილომეტრში მდებარეობს და ცოდნის დერეფნის (ჰარტფორდ-სპრინგფილდი) მეტროპოლიის ყველაზე ჩრდილოეთ ქალაქად ითვლება.

## ისტორია 
ადრეული დოკუმენტი, სადაც მოხსენიებულია დღევანდელი ამჰერსტის ტერიტორია, 1658 წლის დეკემბრით თარიღდება და წარმოადგენს ნასყიდობის აქტს, რომელიც დადებული იყო სპრინგფილდის მკვიდრ ჯონ პინხონსა და სამ აბორიგელ ინდიელს შორის, რომლებიც მოიხსენებიან როგორს: უმპანჩლა, ქუონქვონტი და ჩიკუალოპი. შეთანხმების მიხედვით, „ინდიელებმა ნორვოტუკიდან, რომელიცაა მდინარე კონექტიკუტი, გაყიდეს მთელი ტერიტორია 200 ვამპუმად, 20 ფატამად და ერთ ქურთუკად“. ამჰერსტმა 250 წლის იუბილე 2009 წელს იზეიმა.

ამჰერსტის ტერიტორიაზე პირველი მუდმივი ინგლისური დასახლება 1727 წელს გაჩნდა. ეს ტერიტორია მაშინ ჰედლის შემადგენლობაში შედიოდა. დასახლებამ საპოლიციო უბნის სტატუსი 1734 წელს მიიღო, ხოლო ქალაქის — 1759 წელს.

დასახლებას სახელი კოლონიალური გუბერნატორის ჯეფრი ამჰერსტის პატივსაცემად ეწოდა, რაც იმ დროისთვის მიღებულ პრაქტიკას წარმოადგენდა. ამჰერსტი ფრანგებისა და ინდიელების ომის გმირი იყო, რომელმაც პოპულარული ლეგენდის მიხედვით კანადაში ომი მარტომ მოიგო და ფრანგები ჩრდილოეთი ამერიკიდან განდევნა. ასევე ლეგენდის მიხედვით, რევოლუციურ ომში ის ამერიკის მხარეს იყო. სინამდვილეში ის დარჩა გვირგვინის სამსახურში, თუმცა ის მსახურობდა დიდ ბრიტანეთში და არა ჩრდილოეთ ამერიკაში, სადაც მან 1779 წლის ფრანგულ-ესპანური არმადის წინააღმდეგ თავდაცვას გაუკეთა ორგანიზება. ამის მიუხედავად ის ფრანგებსა და ინდიელებს შორის ომში დამსახურებების გამო პოპულარული იყო ახალ ინგლისში. ამჰერსტი ასევე ცნობილია მისი რეკომენდაციით, გაევრცელებინათ აბორიგენ მოსახლეობაში ყვავილით დაავადებული საბნები, რასაც ის უწოდებდა სხვა მეთოდს „ამ საძაგელი რასის აღმოსაფხვრელად“. ამის გამო არსებობს საზოგადეობრივი მოძრაობა, რომლის მიზანიცაა შეუცვალონ დასახლებას სახელი და მას ეწოდოს ემილი დიკინსონის სახელი.

1786 წელს რევოლუციური ომის დასრულების შემდეგ, როდესაც ჯარისკაცები დაბრუნდნენ სახლებში, მათ აღმოაჩინეს დიდი დავალიანებების გამო დაყადაღებული სახლები, რადგან ომში ყოფნის გამო არ ჰქონდათ საქმიანობის საშუალება და შესაბამისად არც გადახდის სახსრები. ფერმერებს არ ჰქონდათ საშუალება, გადაეხადათ გადასახადები და ვალები, რის შედეგადაც მათ ქონებას სასამართლო ყიდდა. პელჰემის მაცხოვრებელმა დანიელ შეისმა, რომელისაც რევოლუციურ ომში კაპიტნის წოდება ჰქონდა მიღებული, მოაწყო აჯანყება, რომელსაც შემდგომში შეისის აჯანყება ეწოდა. აჯანყება დამარცხდა, თუმცა შედეგად მოვალეებს მდგომარეობა გარკვეულწილად შეუმსუბუქდათ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ამჰერსტის ოფიციალური ვებსაიტი
*ამჰერსტის დაუნთაუნი
*ამჰერსტის ბიულეტენი
*ამჰერსტის სავაჭრო პალატა
*ამჰერსტის მეხანძრეები, ლოკალური 1764 

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
ვარსტუს მუნიციპალიტეტი

**ვარსტუს მუნიციპალიტეტი** () — სასოფლო მუნიციპალიტეტი ესტონეთში, ვირუმაას მაზრაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ესტონეთის მუნიციპალიტეტები

კატეგორია:ესტონეთის ყოფილი მუნიციპალიტეტები
რობოტიკის სამი კანონი

thumb|right|აიზეკ აზიმოვი, 1965
**რობოტიკის სამი კანონი** - სამეცნიერო ფანტასტიკაში აღნიშნავს რობოტის ქცევის წესებს, რომლებიც პირველად ჩამოაყალიბა აიზეკ აზიმოვმა 1942 წელს მოთხრობაში"Runaround".

რობოტიკის სამი კანონი ასე ჟღერს:
# პირველი კანონი: რობოტმა არ შეიძლება ავნოს ადამიანს, ან თავისი უმოქმედობით დაუშვას რომ ადამიანს ზიანი მიადგეს; 
# მეორე კანონი: რობოტი უნდა დაემორჩილოს ადამიანის მიერ მიცემულ ბრძანებებს თუ ეს ბრძანებები არ ეწინააღმდეგებიან პირველ კანონს; 
# მესამე კანონი: რობოტმა უნდა დაიცვას თავი, თუ ეს არ ეწინააღმდეგება პირველ ან მეორე კანონს.

ორიგინალში:
# A robot may not injure a human being or, through inaction, allow a human being to come to harm. 
# A robot must obey the orders given to it by human beings, except where such orders would conflict with the First Law.
# A robot must protect its own existence as long as such protection does not conflict with the First or Second Laws.

სამ კანონს, მათი დარღვევის შესაძლო მიზეზებსა და შედეგებს ეძღვნება აიზეკ აზიმოვის მოთხრობების ციკლი რობოტებზე.

1986 წელს, მოთხრობაში „რობოტები და იმპერია“ () აზიმოვმა ჩამოაყალიბა **ნულოვანი კანონი**:

* 0. რობოტს არ შეუძლია ზიანი მიაყენოს ადამიანს, თუ ის არ დაამტკიცებს, რომ ეს საბოლოო ჯამში სასარგებლო იქნება კაცობრიობისთვის.

## ისტორია 
## ალტერნატიული ვარიანტები 
აიზეკ აზიმოვის ნაწარმოებებში გვხვდება კანონების სხვადასხვა ვარიანტები

### ნულოვანი კანონი 
ნულოვანი კანონის მიხედვით რობოტი უნდა მოქმედებდეს კაცობრიობის ინტერესებიდან გამომდინარე.

* 0. რობოტს არ შეუძლია ზიანი მიაყენოს კაცობრიობას, ან თავისი უმოქმედობით დაუშვას რომ კაცობრიობას ზიანი მიადგეს.

### პირველი კანონის მოდიფიკაცია 
მოთხრობაში "Little Lost Robot" არსებობს რამდენიმე რობოტი პირველი კანონის "განახევრებული" ვარიანტით
# რობოტმა არ უნდა მიაყენოს ზიანი ადამიანს.

ეს გაკეთდა პრაქტიკული მოსაზრებით: რობოტები მუშაობდნენ ადამიანებთან ერთად, რომლებიც იმყოფებოდნენ მცირე დოზის რადიაციის ზემოქმედების ქვეშ. რობოტები იცავდნენ რა პირველ კანონს, ცდილობდნენ ადამიანების "გადარჩენას".

### სამი კანონის დარღვევა 
აზომოვი ნაწარმოებებში გვხვდება ისეთი რობოტებიც, რომელთაც სამი კანონის დარღვევა შეუძლიათ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Frequently Asked Questions about Isaac Asimov", *AsimovOnline* 27 September 2004.
* Ethical Considerations for Humanoid Robots: Why Asimov's Three Laws are not enough.
* Worley, Gordon.  "Robot Oppression: Unethicality of the Three Laws ".
* Living Safely with Robots, Beyond Asimov's Laws, *PhysOrg.com*, June 22, 2009.
* Safety Intelligence and Legal Machine Language: Do we need the Three Laws of Robotics? , *Vienna: I-Tech*, August 2008.

## სქოლიო 
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკა
ყვავილების ომი

[thumb|right|რიტუალური ყვავილების ომი, [მალიაბეკიანოს კოდექსი]]

**ყვავილების ომები** — რიტუალური ომები, რომლებიც მესოამერიკის ქალაქ-სახელმწიფოებში ტარდებოდა (აცტეკებისა და მაიას ქალაქ-სახელმწიფოებში), მათ შორის საკუთარ ვასალებთანაც, ტყვეების ასაყვანად, რომლებსაც *ნექსტლაუალის* რიტუალებში ღმერთებს სწირავდნენ მსხვერპლად. ინდიელების რელიგიური შეხედულებების მიხედვით, ადამიანის სისხლის და ადამიანის გული საჭიროა იმისთვის, რომ მზემ გააგრძელოს თავისი გზა, მთვარე არ დაეცეს დედამიწას და ა.შ.

ასეთი შეტაკებები ეწყობოდა მშვიდობიანობის დროს წინასწარი შეთანხმებით მეზობელ ტომებს შორის.

## აცტეკების ყვავილების ომები 
ყვავილების ომები ტარდებოდა აცტეკების სამთა კავშირის ქალაქებს შორის (ტენოჩტიტლანი, ტლაკოპანი და ტესკოკო) პუებლოს ველის ქალაქების წინააღმდეგ (ტლასკალა, ჰუეკსოცინკო და ჩოლულა (ჩოლანი)).
წყაროები იტყობინება, რომ ბრძოლები ყოველ 20 დღეში მეორდებოდა. ქალაქები ჯგუფ-ჯგუფად იბრძოდნენ, რიგ-რიგობით. ბრძოლები ერთსა და იმავე ადგილას ტარდებოდა. მოწინააღმდეგეები არ ცდილობდნენ ტერიტორიის დაპყრობას, გაუთვალისწინებელ შემთხვევებში კი ბრძოლა წყდებოდა და მოწინააღმდეგეებს შეეძლოთ ერთმანეთისთვის დახმარება გაეწიათ.

### ყვავილების ომების დაწყების ვერსიები 
მეჰიკების ლეგენდარული ვერსიის თანახმად, ბრძოლების ინიციატორი იყო მონტესუმა I-ის ძმა ტლაკაელელი. ტლაკაელელი წინააღმდეგი იყო ძმის გადაწყვეტილებისა, რომელსაც სურდა ტყვეების უიცილოპოჩტლისთვის მსხვერპლად შეწირვა დაუმთავრებელ ტაძარში. „ღმერთი რომ არ დაზარალებულიყო“ მას ბაზარი გაუხსნეს. „ბაზარი“ გახდა ქალაქები ტლასკალა, ჰუეკსოცინკო, ჩოლულა, ატლისკო, ტეკოაკი და ტლილიუკვიტეპეკი.

ტესკოკოს ლეგენდარული ვერსიის თანახმად, ინიციატორი იყო ნესაუალკოიოტლი. მას შემდეგ, რაც შიმშილობის დროს ქურუმებმა მოითხოვეს მსხვერპლთშეწირვების რაოდენობის გაზრდა, მან გადაწყვიტა, რომ ეს მოხდება ტყვეების ხარჯზე. მათ მოსაპოვებლად დაინიშნა რეგულარული ბრძოლები.

### ომის წარმოების მოტივების მიზეზების თეორიები 
# რელიგიური — უზრუნველეყოთ მსხვერპლთა რეგულარული ნაკადი კარგ ფიზიკურ ფორმაში
# მებრძოლების ვარჯიში
# რიტუალური კანიბალიზმი, პროტეინების ნაკლებობით გამოწვეული

მიშელ გროლიში დამარწმუნებლად მხოლოდ პირველს თვლიდა. ასევე ის წერს მუნიოს კამარგოს ვერსიაზე, რომელიც თვლიდა, რომ სამთა კავშირი ატარებდა ყვავილების ომებს, რათა მოწინააღმდეგეების იზოლირება მოეხდინათ პუებლოს ველზე (რომელიც მჭიდროდ იყო დასახლებული, ადვილად დასაპყრობი რომ ყოფილიყო) და მხოლოდ დასუსტების შემდეგ დაეპყროთ.

### ყვავილების ომების ქრონოლოგია 
* **1324** ომი ჩალკოსა და ტლაკოჩკალკოს შორის
* **1376** ომი ტენოჩტიტლანსა და ჩალკოს შორის
* **1386—1455** ომი ტენოჩტიტლანსა და ჩლაკოს შორის

## ლიტერატურა 
* Мишель Гролиш Монтесума / Перевод с французского Кукиева Н. М.. — Ростов-на-Дону: Феникс, 1998. — С. 51 — 63. — 480 с. — (След в Истории). — 5000 экз. — ISBN 5-222-00446-5

## სქოლიო 
კატეგორია:აცტეკები
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკა
კატეგორია:XIV საუკუნის ომები
კატეგორია:XV საუკუნის ომები
ესტონეთის ბანკი

**ესტონეთის ბანკი** (, ) — ესტონეთის ცენტრალური ბანკი, ქვეყნის ორდონიანი საბანკო სისტემის ზემო დონე. არის ცენტრალური ბანკების ევროპული სისტემის წევრი. 2010 წლამდე ბანკი გასცემდა ესტონეთის ძველ ფულის ერთეულს კრონს.

## ისტორია 
ესტონეთის ბანკი თავის დაბადებას 1919 წლიდან ითვლის, როდეას დროებითმა მთავრობამ დაამტკიცა ბანკის წესდება და ხაზინიდან 10 მილიონი მარკა გადარიცხვა ბანკის ანგარიშზე. პირველი ბანკნოტები 1921 წელს გამოუშვეს.

## პრეზიდენტები
* მიჰკელ პუნგი (მარტი 1919 – აგვისტო 1919)
* ედუარდ აულე (ოქტომბერი 1921 – ოქტომბერი 1925)
* არტურ უიბოპუუ (ოქტომბერი 1925 – ნოემბერი 1926)
* იური იააკსონი (ნოემბერი 1926 – ივლისი 1940)
* იუჰან ვააბელი (ივლისი 1940 – ოქტომბერი 1940; ?)
* მარტინ კიოსტნერი (1944–1949; გაქცევაშია)
* ოსკარ კერსონი (21 იანვარი 1968 – 31 დეკემბერი 1980; გაქცევაშია)
* რეინ ოტსასონი (28 დეკემბერი 1989 – 23 სექტემბერი 1991)
* სიიმ კალლასი (23 სექტემბერი 1991 – 27 აპრილი 1995)
* ვაჰურ კრაფტი (27 აპრილი 1995 – 7 ივნისი 2005)
* ანდრეს ლიპსტოკი (7 ივნისი 2005 – 7 ივნისი 2012)
* არდო ჰანსსონი (7 ივნისი 2012 - ამ დრომდე)

## რესურსები ინტერნეტში
* ესტონეთის ბანკი ოფიციალური საიტი 
* ესტონეთის ბანკი ოფიციალური საიტი  
* ესტონეთის ბანკის მიერ შემოღებული ახალი წესები „TALIBOR“-სა და „TALIBID“-ის ფიქსაციისთვის 

## სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური ბანკები
კატეგორია:ესტონეთის ეკონომიკა