open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სემარანგი

**სემარანგი** () — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავის ჩრდილოეთ სანაპიროზე. ცენტრალური იავის პროვინციის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. ფართობი 305,17 კმ²–ს შეადგენს, მოსახლეობა კი დაახლოებით 1,5 მლნ ადამიანს, რა მხრივაც ის ინდონეზიის მეცხრე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია. სემერანგის აგლომერაციაში სულ 5 მილიონამდე ადამიანი ცხოვრობს. ჰოლანდიური კოლონიალიზმის ხანაში, სემერანგის პორტი ერთ–ერთი უმთავრესი იყო; მისი მნიშვნელობა დღესაც დიდია. მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი იაველია.

## ისტორია
სემერანგის ისტორია XIX საუკუნეში იწყება, როდესაც მას ბერგოტა ეწოდებოდა. XV საუკუნის მიწურულს, აქ მუსლიმმა მისიონერებმა სოფელი და მუსლიმური სკოლა დააარსეს.

1678 წელს, სულთანმა ამანგკურატ II–მ გარკვეული თანხის სანაცვლოდ იგი ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კომპანიას გადასცა. 1682 წელს ჰოლანდიელმა კოლონიზატორებმა სემერანგის კოლონია დააარსეს. მათ გააშენეს თამბაქოს პლანტაციები, გაიყვანეს გზები, რკინიგზა და სემერანგი კოლონიის მნიშვნელოვან კომერციულ ცენტრად აქციეს.

1942 წელს, წყნარი ოკეანის ომის მიმდინარეობისას სემერანგი იაპონელებმა აიღეს. 1945 წელს ინდონეზიის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, სემერანგი ცენტრალური იავის დედაქალაქი გახდა.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  **ბრიზბენი**, ავსტრალია
*  **მელბურნი**, ავსტრალია
*  **ოკლენდი**, ახალი ზელანდია
*  **ლას-ვეგასი**, აშშ
*  **კვებეკი**, კანადა
*  **ფუკუშიმა**, იაპონია
*  **სან-პაულუ**, ბრაზილია
*  **იოჰანესბურგი**, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* Semarang City Guide
* Semarang City Information and Promo 
*Semarang Star Hotels 
*Semarang Photo Archives
*Global Valas

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
სურაკარტა

**სურაკარტა** (), ხშირად უწოდებენ **სოლოს** ან **სალას** — ქალაქი ინდონეზიაში, ცენტრალური იავის პროვინციაში. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 520 061 ადამიანს შეადგენს, სიმჭიდროვე 11 811,5 კმ²–ზე. დასავლეთიდან ჩამოუდის მდინარე ბენგავან-სოლო. ქალაქ ჯოკიაკარტასთან ერთად, სურაკარტა მატარამის სასულთნოს მემკვიდრეა, რომელიც 1755 წელს დაიშალა.

გაშენებულია ზღვის დონიდან 105 მეტრზე, ჯოკიაკარტიდან 65 კმ–ით ჩრდილო–აღმოსავლეთით და სემარანგიდან 100 კმ–ით სამხრეთ–აღმოსავლეთით.

## დაძმობილებული ქალაქები
* **მონტანა**, ბულგარეთი.
* **ბილბაო**, ესპანეთი
* **ალჟირი**, ალჟირი

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* Solo City General Forum  – Visitors' Guide and many pictures.
* Military History Centre  – "Serangan Oemoem" (August 7, 1949).

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
კავი (დამწერლობა)

**კავი** — იავაზე წარმოშობილი დამწერლობის სისტემა, რომელიც მალაის არქიპელაგის უმეტეს ტერიტორიაზე VIII საუკუნიდან დაახლოებით 1500 წლამდე გამოიყენებოდა. არსებობს ასევე კავი ენა რომელიც გამოიყენებოდა ამ დამწერლობაში და ზოგადად უწოდებენ ძველ იავურს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Laguna copperplate inscription: a new interpretation using early Tagalog dictionaries 

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრონეზიული ენები
ტასიკმალაია

**ტასიკმალაია** () — ქალაქი ინდონეზიაში, დასავლეთ იავის პროვინციის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს ქალაქ ბანდუნგსა და პურვოკერტოს შორის. წარმოადგენს თავისივე სახელწოდების სარეგენტოს ადმინისტრაციულ ცენტრს.

ქალაქი გაშენებულია იავის მთიან რეგიონში, ზღვის დონიდან 351 მეტრზე.

1996 წელს, ტასიკმალაიაში მოხდა ამბოხი, რომლის დროსაც მოკლეს 4 ადამიანი, ძალადობრივი გზით დაანგრიეს რამდენიმე ეკლესია და გაანაგდურეს ძირითადად ჩინელების კუთვნილი ბიზნესი.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ტასიკმალაიის მოსახლეობა 635 424 ადამიანს შეადგენდა.

1982 წლის 5 აპრილს, ქალაქიდან 24 კმ–ის მოშრებით ამოიფრქვა ვულკანი გუნგუნგ-გალუნგუნგი, რამაც მთლიანი არეალის ევაკუაცია გამოიწვია.

2009 წლის 2 სექტემბერს მომხდარმა 7 ბალიანმა მიწისძვრამ დაანგრია გარკვეული ნაგებობები, შეიწირა რამდენიმე ადამიანის სიცოცხლე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
სკუმბრიასებრნი

**სკუმბრიასებრნი**, *მაკრელისებრნი* () — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. აქვთ თითისტარისებრი, გვერდებიდან ოდნავ შებრტყელებული სხეული. სკუმბრიასებრნი დაახლოებით 15 გვარს მოიცავს, გავრცელებულია ტროპიკულ და ზომიერი სარტყლების ზღვებში. საქართველოში შავი ზღვის სანაპიროებთან გვხვდება თინუსი (Thunnus thynus),  პელამიდა (Sarda sarda), სკუმბრია (Scomber scombrus). სკუმბრიასებრნის უმრავლესობა ძვირფასი სარეწაო თევზია.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სკუმბრიასებრნი
სკრის მეხილეობის საცდელი სადგური

**სკრის მეხილეობის საცდელი სადგური** — საქართველოს სსრ სასოფლო-სამეურნეო სახელმწიფო კომიტეტის მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის საცდელი სადგური, ისტორიული ძეგლი. დაარსდა 1932 წელს გორის რაიონის სოფელ სკრაში და იყო მეხილეობის ერთ-ერთი პირველი სამეცნიერო დაწესებულება საქართველოში. მდებარეობს სოფლის მახლობლად ქალაქ გორიდან 9 კმ.-ზე, სამანქანო გზის მარცხენა მხარეს. 1931 წელს თბილისშ დაარსდა ამიერკავკასიის მეხილეობის საცდელი სადგური, რომელიც 1932 წელს გადაკეთდა საქართველოს მეხილეობის საცდელ სადგურად და გადაიტანეს სოფელ სკრაში. 

სადგურის შენობა ორსართულიანია, აგებულია ტუფის ნათალი ქვით. სადგურის ტერიტორიაზე ასევე მდებარეობდა ტექნიკური ლაბორატორიები, სხვადასხვა დამხმარე სათავსი, სასადილო, კლუბი, სპორტული დარბაზი.

სადგურს ჰქონდა მეხილეობის აგროტექნიკის, მევენახეობის, სელექციის ჯიშთმცოდნეობის, მცენარეთა დაცვისა და ფიზიოლოგიის განყოფილებები, აგროქიმიური და ტექნოლოგიური ლაბორატორიები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ყოფილი სამეცნიერო ორგანიზაციები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ორგანიზაციები
სკუმბრიები

**სკუმბრიები** () — თევზების გვარი სკუმბრიასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 60 სმ, ხოლო საშუალო სიგრძე 30 სმ აღწევს; სხეული თითისტარისებრი აქვთ. ქერცლი წვრილია. ზურგი მოლურჯო-მომწვანოა, მრავალრიცხოვანი შავი, სუსტად დახრილი ხაზებით. საცურაო ბუშტი არ აქვთ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* სკუმბრიასებთა ოჯახი  

კატეგორია:სკუმბრიასებრნი
სკურჩის სახელმწიფო ნაკრძალი

**სკურჩის სახელმწიფო ნაკრძალი** — მდებარეობს აფხაზეთში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, ზღვის სანაპირო ვაკეზე სკურჩის დასახლებასა და სოფელ წყურგილს შორის. დაარსდა 1971 წელს. საერთო ფართობია 85 ჰა, ტყით დაფარული — 63,5 ჰა. აქ ხარობს რელიქტური მცენარეები: კოლხური ბზა, კოლხური ლეღვი, პარტვისის მუხა, ლაფანი, კოლხური ჯონჯოლი, შქერი, კოლხური სურო და სხვა. რამდენიმე ჰექტარზე ბამბუკი და ევკალიპტია გაშენებული.

ძუძუმწოვრებიდან გვხვდება კურდღელი, ფრინველებიდან —  თოლია, შავი შაშვი, კოდალა და სხვა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ნაკრძალები
კავკასიური აკაკი

**კავკასიური აკაკი** () — მცენარე კანაფისებრთა ოჯახისა. 7-22 მ სიმაღლის ფოთოლმცვენი მცენარეა. ტოტებზე მორიგეობით განლაგებული  ფოთლები  ასიმეტრიულია, კვერცხისებრ მრგვალი, ბოლოში წაწვეტილი და დაკბილული. ფოთლის ზედა მხარე მქისე, მუქი მწვანეა, ქვემოდან შებუსვილი, ძართვებამოწეული.  ყვავილები  ორსქესიანიადა ფოთლების იღლიებშია განლაგებული. მოწითალო-ყვითელი შეფერილობის 1 სმ-მდე სიმსხოს კურკოვანი ნაყოფი, მოტკბო გემოს მქონე რბილოებით, საჭმელად ვარგისია.

კავკასიური აკაკი გავრცელებულია სამხრეთ-დასავლეთ აზიასა და ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებში. საქართველოში ძირითადად გვხვდება სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონებში, ხრიოკ და მშრალ მეჩხერ ტყეებში.

იგი ნელამზარდი მცენარეა და განსაკუთრებით გამოირჩევა იშვიათი გვალვაგამძლეობით. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.

## გალერეა

ფაილი:აკაკი სამხრეთული Celtis australis.JPG|აკაკი სამხრეთული Celtis australis
ფაილი:აკაკი სამხრეთული Celtis australis südlicher Zürgelbaum 3.JPG|აკაკი სამხრეთული Celtis australis
Celtis australis_coupe_MHNT.jpg | *Celtis australis*

## ლიტერატურა
* *სუხიტაშვილი კ*., საქართველოს ყვავილოვანი მცენარეები, თბ., 2018, გვ. 170.
* შ.ხიდაშელი, ვ.პაპუნაშვილი, საქართველოს ტყის სამკურნალო მცენარეები, ბათუმი 1980, გვ.10
* Die  große Pflanzen- Enzyklopädie , Bd.2., gv. 247

კატეგორია:თელისებრნი
კუროსთავი

**კუროსთავი** () — ერთ-, ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ორლებნიანთა კლასის, ორყურასებრთა () ოჯახიდან. მიწისზედა ბუსუსებიან მხოხავ ღეროებზე აქვს მოპირისპირედ 5-8 რიგად განლაგებული მუქი მწვანე  ფოთლები  და ფოთლების ღლიებში მოკლე ღეროზე მჯდომი წვრილი ყვითელი ყვავილები. ნაყოფი ორლებნიაბი ეკლოვანი კოლოფია. კუროსთავი ითვლება აბეზარ სარეველა მცენარედ. ამ თვისებამ განაპირობა წმინდა წერილში (მათე, 7,16) მისი უარყოფით კონტექსტში მოხსენიება. 

საქართველოს გარდა კუროსთავი გავრცელებულია აზიისა და აფრიკის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ქვეყნებში, სამხრეთ ევროპასა და ავსტრალიაში.

კუროსთავისაგან დამზადებულ პრეპარატებს იყენებენ მედიცინაში. მისი ეკალი შეიცავს ტანინს, გლიკოზიტებს, ეთერზეთებს და ა. შ. მას იყენებენ მატონიზირებელ საშუალებად.

## ლიტერატურა
* Daniel Reid, Handbuch der chinesischen Heilkräuter, München, 1998.

## სქოლიო
კატეგორია:ორყურასებრნი
პრობოლინგო

**პრობოლინგო** () — ქალაქი ინდონეზიაში, აღმოსავლეთ იავის პროვინციის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, პრობოლინგოს სარეგენტოში.

აღმოსავლეთ იავის ჩრდილოეთის სხვა ბევრი ქალაქის მსგავსად, პრობოლინგოს მოსახლეობის ძირითად ნაწილს მადურის ხალხი შეადგენსს, იავის სხვა ხალხებთან ერთად. გაშენებულია იავის მთავარი გზატკეცილის გასწვრივ; მისი ნავსადგური თევზის გადაზიდვებისთვის გამოიყენება.

ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კოლონიური ადმინისტრაციის დროს, ძირითადად XIX საუკუნეში, საკმაოდ შემოსავლიანი რეგიონული ცენტრი იყო, ექსპორტზე გაჰქონდა შაქარი და სხვა პროდუქტები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
თეთრი სამყურა

**თეთრი სამყურა**  (სინ. მხოხავი სამყურა ლათ. *Trifolium repens*) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი საძოვრის მცენარე. თეთრი (ზოგჯერ თეთრი — მკრთალადმოწითალო) თავაკა ყვავილებით. 5-20 სმ-მდე სიმაღლის მოგრძო (40 სმ-მდე) მხოხავი ღეროებით და მასზე განლაგებული ფართო ლანცეტური, სამ-სამ ფოთოლაკიანი ფოთლებით. 

ფართოდაა გავრცელებული საქართველოს დაბლობებსა და მთიანი ზოლის მინდვრებსა და ტყის პირებში. კარგი თაფლოვანი, ამასთან ყუათიანი მწვანე ბალახოვანი საკვებია საქონლისათვის. წითელ სამყურასთან შედარებით იწვევს საქონლის ნაკლებ შებერილობას.

## ლიტერატურა 
* Brockhaus ABC der Landwirtschaft, Leipzig, Bd.2. გვ. 1506
## სქოლიო
კატეგორია:პარკოსნები
პარალიმპიური თამაშები

250პქ|მინი|ლოგო
[250პქ|მინი|2004 წლის ზაფხულის პარალიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიალი [ათენი|ათენში.]]
**პარალიმპიური თამაშები** — ოლიმპიური თამაშების მსგავსი საერთაშორისო სპორტული შეჯიბრება თანდაყოლილი ან შეძენილი ფიზიკური შეზღუდვის მქონე ადამიანებისთვის. საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის დახმარებით ტარდება ოთხ წელიწადში ერთხელ, იქვე, სადაც ოლიმპიური თამაშები იმართება. ასპარეზობის შემოღების იდეა უკავშირდება ინგლისელი ნეიროქირურგის — ლუდვიგ გუტმანის სახელს, რომელმაც მეორე მსოფლიო ომის დროს ქალაქ ეილსბერიში, სტიკ-მენდევილის ჰოსპიტლის ბაზაზე ხერხემლის ტრავმების სამკურნალო ცენტრი დააარსა. მან პირველმა ჩართო აქტიური სპორტი იმ ჯარისკაცთა რეაბილიტაციის პროცესში, რომლებსაც ზურგის ტვინი ჰქონდათ დაზიანებული. 1948 წლის 28 ივლისს სტოკ-მენდევილის ჰოსპიტალში გაიმართა პირველი შეჯიბრება მშვილდოსნობაში შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა შორის, მონაწილენი სარბიელზე ეტლებით გამოვიდნენ. ტურნირი სიმბოლურად დაემთხვა ლონდონის ოლიმპიური თამაშების გახსნის თარიღს. 1956 წელს ლუდვიგ გუტმანმა შეიმუშავა ქარტია, რომელიც საფუძვლად დაედო შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირთა სპორტის განვითარებას მთელ მსოფლიოში. 1960 წელს, რომის XVII ოლიმპიური თამაშების დამთავრებისთანავე გაიმართა შშმ პირთა საერთაშორისო შეჯიბრება ერთდროულად რამდენიმე სპორტულ დისციპლინაში. მონაწილეობდა 23 ქვეყნის 400-მდე სპორტსმენი.

1976 წელს შვეიცარიაში გაიმართა ზამთრის პირველი თამაშები შშმ პირებისთვის. 1988 წელს, სეულის ოლიმპიადის დასრულების შემდეგ, ორგანიზატორებმა ოლიმპიური დარბაზები და სტადიონები შშმ პირებს დაუთმეს. აქედან მოყოლებული, ამ შეჯიბრებას პარალიმპიური თამაშები ეწოდება. 1982 წელს შეიქმნა შშმ პირთა სპორტის მსოფლიო ორგანიზაციის საკოორდინაციო კომიტეტი, რომელმაც ხელი შეუწყო პარალიმპიური მოძრაობის პოპულარიზაციასა და გაფართოებას.

1989 წლიდან ჩამოყალიბდა საერთაშორისო პარალიმპიური კომიტეტი. დღეს მის შემადგენლობაში შედის 163 ქვეყნის ეროვნული პარალიმპიური კომიტეტი და 5 საერთაშორისო სპორტული ფედერაცია. პარალიმპიელები მონაწილეობენ 20-ზე მეტ სპორტულ დისციპლინაში. მათ შორისაა: მშვილდოსნობა, ტყვიის სროლა, მძლეოსნობა, ძალოსნობა, ველოსპორტი, კალათბურთი, ფეხბურთი, ჰოკეი, ფარიკაობა, თხილამურობა, მაგიდის ჩოგბურთი და სხვა სახეობები.

ქართული პარალიმპიური კომიტეტი 90-იანი წლებიდან არსებობს, თუმცა პარალიმპიურმა კომიტეტმა განვითარება 2006 წლიდან დაიწყო და პირველად საქართველოს დელეგაციამ 2008 წლის პეკინის პარალიმპიურ თამაშებზე მიიღო მონაწილეობა. პეკინში საქართველოს სახელით ერთი ათლეტი — იაგო გორგოძე ასპარეზობდა ძალოსნობის დისციპლინაში და შედეგად მე-8 ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* საქართველოს პარალიმპიური კომიტეტი
* საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტი
* Paralympic Sport TV, web-TV channel of the International Paralympic Committee (IPC)
* Paralympic Games – Facts and figures

კატეგორია:ოლიმპიური თამაშები
წითელი სამყურა

**წითელი სამყურა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე 10-30 სმ-მდე სიმაღლისა, კვერცხისებრი, ან ელიპტური, ოდნავ წაგრძელებული შებუსული ღეროთი და სამყურა ფოთლებით. ყვავილები მუქი წითელი ფერისაა.  

წითელი სამყურა გავრცელებულია ევროპისა და დასავლეთ აზიის დაბლობებსა და მთიანი ზოლის საძოვრებზე. 

## ლიტერატურა
* Herbert Weymar, Lernt Pflanzen kennen, Leipzig-Radebeul, 1972, გვ. 305
## სქოლიო
კატეგორია:პარკოსნები
ჭაღარა სამყურა

**ჭაღარა სამყურა** () — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე 10-35 სმ სიმაღლისა. ფოთლები სამ-სამ ფოთოლაკიანია. თავაკები მსხვილია. კეწერული, მრავალყვავილიანი, კვერცხისებრი ფორმის. ყვავილები მკრთალი ყვითელია, 2 სმ სიგრძისა, იზრდება ტყის ზედა, სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე ზღვის დონიდან 2800 მეტრამდე.

## ლიტერატურა
* დარეჯან მცხვეთაძე, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული თაიგული, თბ. 2001
## სქოლიო
კატეგორია:პარკოსნები
ტყის სამყურა

**ტყის სამყურა** () — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე დახრილი ღეროებით, მასზე განლაგებული სამყურა ელიპტური ფოთლებით და მეწამული ერთეული ყვავილებით. იზრდება მშრალ ტყეებსა და მდელოებზე, ევროპას, წინა აზიასა და დასავლეთ ციმბირში.

## ლიტერატურა
* Herbert Weymar, Lernt Pflanzen kennen, Leipzig-Radebeul, 1972, გვ.302
## სქოლიო
კატეგორია:პარკოსნები
პელამიდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**პელამიდა** შეიძლება იყოს:

* პელამიდა –  ქვეწარმავალი ზღვისგველისებრთა ოჯახისა
* პელამიდა – თევზი სკუმბრიასებრთა ოჯახისა
ლამაზა

**ლამაზა** () — ერთი ან ორწლიანი ბალახოვან მცენარეთა გვარი მიხაკისებრთა () ოჯახიდან, ღერო სწორმდგომი, 20-70 სმ სიმაღლისა, 1-4 სმ სიგრძის  დართო ან მომრგვალო-ლანცეტა ფოთლებით. 

ყვავილედი ცილინდრულია, მრავალყვავილოვანი, იისფერ-მეწამული ფერის. იზრდება სუბალპურ და ალპურ სარტყელში, ტყის პირებსა და მდელოებზე.

## ლიტერატურა
* დარეჯან მცხვეთაძე, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული თაიგული, თბ. 2001

## რესურსები ინტერნეტში
* ლამაზა - ბოტანიკური ლექსიკონი

კატეგორია:მიხაკისებრნი
სკუმბრია

**სკუმბრია**, **მაკრელი** (ლათ. Scomber scombrus) — თევზი სკუმბრიასებრთა ოჯახისა. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 60 სმ აღწევს. წონა 1,6 კგ-მდე. აქვს თითისტარისებრი სხეული. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში: ბარენცისა და თეთრი ზღვის აღმოსავლეთი სანაპიროდან კანარის კუნძულებამდე; გვხვდება აგრეთვე ბალტიის, ჩრდილოეთის, ხმელთაშუა, მარმარილოსა და შავ ზღვებში. ახლოს მდგომი სახეობებია: იაპონური სკუმბრია (ლათ. Scomber japonicus) და ავსტრალიური სკუმბრია (ლათ. Scomber australasicus). ძვირფასი სარეწაო თევზია. ზაფხულოში მცირე სიღრმეებზე ყრის 500 ათასამდე ქვირითს. მისგან ამზადებენ კონსერვებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სკუმბრია – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

## სქოლიო 
კატეგორია:სკუმბრიასებრნი
მთის ბარისპირა

**მთის ბარისპირა** (Stachys  grandiflora; სინ. დიდყვავილა ბარისპირა  Stachys macrantha) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარეა, სწორმდგომი, 25 —70 სმ-მდე სიმაღლისა. ფესვთანური ფოთლები კვერცხისებრია ან სამკუთხა გულისებრი. ყვავილები ორტუჩაა, დიდი ზომის 3-3,5 სმ-მდე სიგრძის, მეწამული. 

იზრდება სუბალპურ და ალპურ სარტყელებში 3000 მ-მდე ზღვის დონიდან, მდელოებს, ტყის პირებსა და მაღალბალახეულში.  გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში, კავკასიასა და ჩრდილო-დასავლეთ ირანში.

## ლიტერატურა
* დ. მცხვეთაძე ბორჯომ-ხარაგოულის ეროვნული პარკის თაიგული, თბ. 2001
* Die große Pflanzen-Ezyklopädie, Bd. 2., გვ. 1002
## სქოლიო
კატეგორია:ტუჩოსანნი
პელამიდა (თევზი)

**პელამიდა** () — თევზი სკუმბრიასებრთა ოჯახისა. გვხვდება ევროპის, აფრიკისა და ამერიკის სანაპირო წყლებში. მისი სხეულის სიგრძე 75 სმ, ხოლო წონა 5-6 კგ აღწევს. მტაცებელია. იკვებება თევზებით. ძირითადად გავრცელებულია ხმელთაშუა და შავ ზღვებში; მათი რაოდენობა შავ ზღვაში მუდმივი არ არის. ზაფხულობით შემოდის შავ ზღვაში ქვირითის დასაყრელად და გამოსაკვებად. დიდი სარეწაო მნიშვნელობისაა. იჭერენ ესპანეთის, თურქეთის, ტაიტის, ჩილესა და პერუს სანაპიროებთან. მნიშვნელოვანი რაოდენობითაა ქალაქებს ბათუმთან და ტრაბზონთან. იყენებენ შებოლილს, დაკონსერვებულს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sarda sarda 
* Sarda sarda  

## სქოლიო
კატეგორია:სკუმბრიასებრნი
კატეგორია:ევროპის თევზები
ტეგალი

**ტეგალი** () — ქალაქი ინდონეზიაში, ცენტრალური იავის პროვინციაში, ტეგალის სარეგენტოში. მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, დედაქალაქ სემარანგიდან 175 კმ–ის დაშორებით.

ჰოლანდიის ოსტინდოეთის კოლონიურ მმართველობაში, შაქრის წარმოება ტეგალსა და ახლომდებარე ქალაქ პეკალონგანშიი ჩაისახა. XX საუკუნის შუა წლებამდე სარეგენტო შაქრის მწარმოებელ მთავარ ცენტრად რჩებოდა.

2007 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 247 076 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*  Military History Centre/Three regions affair 
*  Military History Centre/Battle on December 21, 1945 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
სმადა

**სმადა** — ადიგენის რაიონის სოფლების დიდი სმადისა და პატარა სმადის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
წინარეხის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

300px|მინი
**წინარეხის ჯვარპატიოსნის ეკლესია** — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით 3 კილომეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (11,7 X 6,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. კონსტრუქციული ნაწილები (პილასტრები, იმპოსტები და ლავგარდანი) შირიმის ქვისაა. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის გვერდებზე - თითო სწორკუთხა ნიში. სამხრეთ კედელში ორი თაღოვანი სარკმელია, დასავლეთისაში - ერთი. ყველა სარკმელი გარეთკენ ვიწროვდება. დარბაზის განივი კედლები კაპიტელებით დასრულებული წყვილი პილასტრით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებზე საბჯენი თაღი გადადის. აღმოსავლეთ სარკმელში შემორჩენილია შელესილობისა და მოხატულობის კვალი.
ეკლესიაზე სამხრეთიდან მთელ სიგრძეზე მიშენებულ ეგვტერს (11,7 X 5 მ), რომლისგანაც მხოლოდ საძირკველია შემორჩენილი, სამხრეთით შესასვლელი ჰქონია, ხოლო აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სსრკ-ის და რუსეთის სერიული მკვლელების სია

[მინი|300პქ|მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული სერიული მკვლელი [ანდრეი ჩიკატილო.]] 
**სსრკ-ის და რუსეთის სერიული მკვლელების სია** — მოცემულ სიაში წარმოდგენილია სსრკ-ის და რუსეთის სერიული მკვლელები. დაწყებული 1960-იანი წლებიდან საბჭოთა კავშირში არაერთი სერიული მკვლელი გამოჩნდა. გამოძიების ფედერალური ბიუროს მიხედვით სერიული მკვლელობა არის: მრავალეპიზოდიანი დანაშაულებრივი ქმედება (არა ნაკლებ 3 ეპიზოდისა), რომელსაც სჩადის კონკრეტულად 1 სუბიექტი გაურკვეველი მოტივით; პიროვნება, რომელსაც ჩადენილი აქვს სამი ან 3-ზე მეტი ადამიანის მკვლელობა 30 დღეზე მეტი პერიოდის განმავლობაში. მკვლელობის მოტივაცია ძირითადად დაფუძნებულია ფსიქოლოგიურ თვითდაკმაყოფილებაზე. გფბ-ის მიხედვით სერიული მკვლელის მოქმედების მოტივი შეიცავს:

* **განრისხებას**;
* **აღელვებას**; 
* **ფინანსურ გასამრჯელოს**;
* **ყურადღების ცენტრში ყოფნას**.

აღსანიშნავია, რომ პირველ საბჭოთა სერიულ მკვლელად მიიჩნევენ ვასილი კომაროვს. საბჭოთა კავშირის მთელი ისტორიის მანძილზე ცხოვრობდა რამდენიმე ათეული სერიული მკვლელი. თუმცა მათი არსებობა საბჭოთა საზოგადოებაში გლობალური განხილვისა თუ მასობრივი ინფორმაციის საგანი არასდროს არ გამხდარა.. 1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში საბჭოთა კავშირში – სოციალურ-ეკონომიკური კრახის პერიოდში სერიული მკვლელების რიცხვი საგრძნობლად გაიზარდა, ისევე როგორც საერთოდ მოკლულთა რაოდენობა. და რუსეთის დედაქალაქი მოსკოვი. სიაში წარმოდგენილი სერიული მკვლელები თავიანთ დანაშაულს ეროვნებისა და მოქალაქეობის განურჩევლად სჩადიოდნენ სსრკ-ისა და რუსეთის ტერიტორიაზე.

## საბჭოთა პერიოდი (1917-1991) 
## სქოლიო
*
კატეგორია:რუსი სერიული მკვლელები
სმენა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სმენა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* სმენა — ადამიანისა და ცხოველთა ფუნქცია, რომელიც უზრუნველყოფს ბგერითი რყევების აღქმას.
*სმენა — საკ. ალკკ ცკ-ის ჟურნალი
სმარიდა

**სმარიდა** () — თევზი ქორჭილასნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 20 სმ, მასა 50 გ აღწევს.  აქვს მთლიანი ზურგის ფარფლი. პირი ზოგჯერ მილისებურად გრრლდება. სხეულზე სიგრძივი ცისფერი ზოლები აქვს, კენტ ფარფლებზე — ცისფერი ლაქები. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. დაჭერილ თევზს მოჰყვება ხოლმე.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
შეიხ მოდიბო დიარა

**შეიხ მოდიბო დიარა** (, დ. 1952) — მალის  პოლიტიკური მოღვაწე, ასტროფიზიკოსი, ბიზნესმენი. ქვეყნის პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი 2012 წლის 17 აპრილიდან 11 დეკემბრამდე.

დაიბადა 1952 წელს ნიოროში. იგი არის მალის ყოფილი პრეზიდენტის მუსა ტრაორეს სიძე. სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლობდა მათემატიკასა და ფიზიკას პარიზის უნივერსიტეტში. 

2012 წლის 17 აპრილს დანიშნეს მალის გარდამავალი საბჭოს თავმჯდომარედ.. 2012 წლის 11 დეკემბერს გადადგა პრემიერის პოსტიდან, მას შემდეგ რაც დააპატიმრეს სახელმწიფო გადატრიალების ლიდერებმა.

## სქოლიო 
კატეგორია:მალელები
კატეგორია:მალის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ინდონეზიის მდინარეების სია

აქ წარმოდგენილია მდინარეების სია **ინდონეზიაში**.

## კუნძულების მიხედვით
მდინარეები დაწყობილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით, ძირითად შენაკადებთან ერთად.

### ბალი
*აიუნგი
*სანჯი

### კალიმანტანი
*კაპუასი
**სეკაიამი
**მელავი
*პაიანი
**კერიუ
*ჯელაი-ბილა
*ლამანდაუ
**არუტი
*პემბუანგი
*სამპიტი (ინდონეზია)
*მენდაუაი
*კაჰაიანი
*ბარიტო
**მარტაპურა
**კაპუასი (ბარიტო)
*ნეგარა
*მაჰაკამი
**ტელენი (ინდონეზია)
**ბელაინი
**ლაუა (ინდონეზია)
*ბერაუ
**კელაი
*კაიანი
**ბაჰაუ
*სესაიაპი
*სემბაკუნგი

### ფლორესი
*ვერა (ინდონეზია)
*სიზა

### იავა - ჩრდ. სანაპირო
*მდინარე
*დურიანი
*სადანე
*სილივანგი
*სიტარუმი
**ბიიტი
*ასემი
*მანუკი
*პემალი
*ბოდრი
*სერანგი
*სოლო
**ლუსი
**მადუინი
*ბრანტასი
**მას-რივერი
**პორონგი
**უიდასი
*სეტაილი

### იავა - სამხრ. სანაპირო
*ბალიუნგი
*მანდირი
*კასო
*ბუნი
*ლაკი
*კეინგანი
*სერაიუ
*პროგო
*ოპაკი
**ოიო
*სანენი

### ახალი გვინეა - ჩრდ. სანაპირო
*უამა
*ტაბაი
*უარენაი
**ვაპოგა
*მამბერამო
**ტარიკუ
***ვან დაალენ
**ტარიტატუ
***სობგერი
***ვარუტა
***სონგატო
*სეპიკი
*უევა
### ახალი გვინეა - სამხრ. სანაპირო
*სერემუკი
*კამუნდანი
*ვირიაგარი
*მუტური
*მომატსი
*ლორენცი
*პულაუ (ეილანდენი)
**კამპანგი
**ვრინდშეპსი
**ვაილდემანი
*მაპი
*დიგული
*ბულაკა
*ბიენი
*კიმბე
*მაროუ (მერაუკე)
*ფლაი
**თედი

### სულავესი
*პალუ
*ლარიანგი
*კარამა
*სადანგი
**მამასა
*იენებერანგი
*ვალანე
*კალაენა
*სამპარა
*ლასოლო
**ლალინდუ
*ბონგკა
*პოსო
*მარისა
*პაგუიამანი
*მანადო
*პანგკაიენე
### სუმატრა - ჩრდ. სანაპირო
*ასე
*პეუსენგენი
*ჯამბოაიე
*პეურეულაკი
*ტამიანგი
*ბოჰოროკი
*სილაუ
*ასაჰანი
*კუალუ
*ალაზი
*ბინგაი
*ბარუმუნი
**ბილა (ინდონეზია)
*როკანი
**როკან-კირი
**როკან-კანანი
**კუმუ
*სიაკი
**მანდაუ
*კამპარი
**კამპარ-კანანი
*ინდრაგირი
**ომბილინი
**სინამარი
*თუნგკაი
*ბატანგ ჰარი
**ტემბერი
***მერარგინი
*ბანიუასინი
*მუსი (ინდონეზია)
**კომერინგი
**ოგანი
**რავასი
*მესუჯი
*ტულანგბავანგი
*სეპუტიჰი
*სეკამპანგი

### სუმატრა - სამხრ. სანაპირო
*ტეუნომი
*ვოილა
*ტრიპა
*კლუეტი
*სიმპანგ-კირი
**სიმპანგ-კანანი
**რენუნი
*ტორუ
*გადისი
*ჰეკდა

### სუმბა
*პოლაპარე
*კადაზა
*კადუმბული
*მელოლო

### სუმბავა
*მოიო

### ტიმორი
*ნოელი ბესი
*მინა (ინდონეზია)
*ბენაინი

## რესურსები ინტერნეტში
*რენდ მაკნეილი, ''ახალი საერთაშორისო ატლასი', 1993.
*GEOnet Names Server 

*
ტანგერანგი

**ტანგერანგი** () — ქალაქი ინდონეზიაში, ბანტენის პროვინციაში. მდებარეობს ჯაკარტიდან დაახლოებით 25 კმ–ით დასავლეთით. წარმოადგენს მესამე უდიდეს ურბანულ ცენტრს დიდი ჯაკარტის აგლომერაციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1 797 715 ადამიანს შეადგენს. ტანგერანგის ტერიტორიაზე მდებარეობს სუკარნო-ჰატას საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც მთელს ჯაკარტის აგლომერაციას ემსახურება.

ტანგერანგი იავის ინდუსტრიული და მანუფაქტურული კვანძია, ფუნქციონირებს 1 000–ზე მეტი ფაბრიკა. ქარხნებს ფლობს მრავალი საერთაშორისო კომპანია. მრავლადაა დაჭაობებული ადგილი.

ბოლო წლებში, ჯაკარტის გაფართოებამ მოიცვა ტანგერანგიც და შედეგად, მისი ბევრი მცხოვრები ჯაკარტაში მუშაობს. მის გარშემო განვითარდა ბევრი საშუალო კლასის სატელიტი ქალაქი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* portal from tangsel 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ჯოკიაკარტა

**ჯოკიაკარტა** () — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე, ჯოკიაკარტის სპეციალური რეგიონის დედაქალაქი. ცნობილია როგორც კლასიკური იავური ხელოვნებისა და კულტურის ცენტრი. ინდონეზიის ეროვნული რევოლუციის პერიოდში, 1945–1949 წლებში ჯოკიაკარტა ინდონეზიის დედაქალაქი იყო. მისი ერთ–ერთი რაიონი, კოტაგედე 1575–1640 წლებში მატარამის სასულთნოს დედაქალაქი იყო. 

ქალაქი მდებარეობს ვულკან მერაპიდან 30 კმ–ის მოშორებით. 2006 წლის 27 მაისს მომხდარმა 6 ბალიანმა მიწისძვრამ ჯოკიაკარტის დიდი ნაწილი დაანგრია, დაიღუპა დაახლოებით 4000 ადამიანი. 

სახელგანთქმული ბორობუდურისა და პრამბანანის ტაძრების სიახლოვის გამო, ჯოკიაკარტა მეორე ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურისტული ცენტრია ინდონეზიაში კუნძულ ბალის შემდეგ.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  **კანბუკუ**, სამხრეთი კორეა
* **ბაალბექი**, ლიბანი
* **ჰუე**, ვიეტნამი
* **ჰეფეი**, ჩინეთი
* **კიოტო**, იაპონია
* **პარამარიბო**, სურინამი
* **ბონი**, გერმანია

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ასისთავა

**ასისთავა** (; სინონიმები: *Centaureum erythraea, Erytrhraea  centaureum*) — ერთ- ან ორწლიანი ბალახეული მცენარე, 10-40 სმ სიმაღლის ოთხწახნაგოვანი სწორმდგომი ღეროთი. ღეროს ძირში განწყობილი ფოთლები წაგრძელებულ-უკუკვერცხისებრი და თავბლაგვია, ღეროზე ერთიმეორის პირდაპირ განწყობილი ფოთლები კი ლანცეტა და ბლაგვწვეტიანია. თანაყვავილედი ქოლგისებრი საგველაა. ყვავილები ვარდისფერ-წითელია. ასისთავა ყვავილობს ივნის-სექტემბერში და გრძელდება 5 დღეს. გავრცელებულია ტყისპირა ველებსა და მდელოებზე მთის შუა სარტყელამდე. 

ასისთავა შეიცავს 1%-მდე ალკოლოიდებს, 0,3% -მდე გლიკოზიდებს და ასკორბინის მჟავას. ხალხურ მედიცინაში იყენებდნენ მადის მომგბრელ, საჭმლის მომნელებელ, მატონიზირებელ საშუალებად.

## ლიტერატურა
* შ. ხიდაშელი, ვ. პაპუნიძე, საქართველოს ტყის სამკურნალო მცენარეები, ბათუმი, 1980, გვ. 10
## სქოლიო
კატეგორია:ასისთავასებრნი
სნეკვი

**სნეკვი** — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში, ამჟამად რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული ერედვის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, პატარა ლიახვის ხეობაში.

სნეკვი და სნეკვისხევი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ (XVIII საუკუნე). სნეკვი იხსენიება იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) ქსნის საერისთავოს გვერდისძირის სოფლებს შორის. 1801–1922 წლებში შედიოდა გორის მაზრის მერეთის სასოფლო საზოგადოებაში. 1922 წელს გადაეცა საბჭოთა ხელისუფლების მიერ შექმნილ სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქს. საბჭოთა პერიოდში ერთხანს არსებობდა ზემო სნეკვი და ქვემო სნეკვი. 1989 წლისთვის მუდმივი მოსახლეობა იყო მხოლოდ ზემო სნეკვში. 

ზემო სნეკვის განაპირას, სოფლის სასაფლაოზე, ნუკრიაანთ უბანში შემორჩენილია IX-X საუკუნის დასაწყისის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, წმინდა გიორგის დარბაზული ეკლესია. ეკლესია ნაშენია ყორით, შირიმისა და წითელი ქვით. გეგმით სწორკუთხა ნაგებობას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდა აქვს. დასავლეთის კედელში, შესასვლელის ორივე მხარეს, თითო მაღალი ნიშია. კამარის საბჯენი თაღები პილასტრებზეა დაყრდნობილი. სამხრეთის კარის თავზე ჩაღრმავებული ტიმპანია, ხოლო აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის თავზე, — ბოლოებგაშლილი ჯვრის რელიეფური გამოსახულება. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით 1 კმ-ზე არის აგრეთვე შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის („ყველაწმინდის“) დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები, სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე გაბუაანთ უბანში — კიდევ ერთი მცირე ზომის ნაეკლესიარი. ყოფილი სოფ. ქვემო სნეკვის ტერიტორიაზე, ტყეში, შემორჩენილია ზურგიანი კოშკის ნანგრევები. 

## ლიტერატურა
* დადიანიძე ც. (რედაქტორი)პატარა და დიდი ლიახვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა: ცხინვალის რაიონი: 1981-1983 წლების ექსპედიციის მასალები, ტ. I, თბ., 2002. — გვ. 99-102, 194-195.
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
კედირი (ქალაქი)

**კედირი** () — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე, აღმოსავლეთ იავის პროვინციაში, მდინარე ბრანტასის სიახლოვეს. 

2007 წელს აღმოჩენილი არტეფაქტები მიუთითებს, რომ ქალაქის ირგვლივ არსებული რეგიონი შესაძლოა XI საუკუნის ინდუისტური კედირის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. 

კედირი ინდონეზიის შაქრისა და სიგარეტის ინდუსტრიის ერთ–ერთი მთავარი ვაჭრობის ცენტრია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*About Kediri Regency

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ტურკა

**ტურკა** () — მდინარე აღმოსავლეთ ციმბირში, ბაიკალის ტბის შენაკადი. სიგრძე 272 კმ, აუზის ფართობი 5870 კმ². სათავე აქვს იკატის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 1430 მ სიმაღლეზე. ძირითადად იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი 49 მ³/წმ. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად.

## რესურსები ინტერნეტში
* მდინარე ტურკა 

კატეგორია:ბურიატეთის მდინარეები
მიშა კოლინზი

**მიშა კოლინზი** (**დიმიტრი ტიპენს კრაშნიკი**;  დ. 20 აგვისტო, 1974) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია შესრულებული როლისთვის სერიალში „ზებუნებრივი“. აგრეთვე შეასრულა როლები სერიალებში: „სასწრაფო“ და „24“, და იყო მიწვეული ვარსკვლავი სერიალებში NCIS, Nip/Tuck, NYPD Blue, CSI, CSI:NY, Monk და Charmed. კინოსამყაროში კოლინზი უკეთ ცნობილია სერიული მკვლელის, პოლ ბერნარდოს როლით ფილმში „კარლა“. მას ასევე ჰქონდა პატარა როლი „შეწყვეტილ სიცოცხლეში“ ჯარედ ლეტოსთან, ანჯელინა ჯოლისთან და ვუპი გოლბერგთან.

## ბიოგრაფია 
მიშა კოლინზი მასაჩუსეტსის შტატის ქალაქ ბოსტონში დაიბადა, რებეკა ტიპენსისა და რიჩარდ კრუშნიკის ოჯახში. მას ჰყავს ძმა საშა და დები დენიელი და ელიზაბეტი. კოლინზი იზრდებოდა გრინვლის მიდამოებში და დადიოდა გრინფილდის ცენტრალურ სკოლასა და ნორთფილდ მაუნთ-ჰერმონში, რომელიც დაამთავრა 1992 წელს. იგი შემოვლითი გზით მოხვდა სამსახიობო ბიზნესში — თავი ჯერ ხის დამმუშავებლად და დურგლად გამოცადა.
ჩიკაგოს უნივერსიტეტში სოციოლოგიის შესწავლის შემდეგ მან მოიპოვა თანამშრომლობა თეთრს სახლთან, პრეზიდენტის პრეს-მდივნად 1995 წელს. იგი ასევე მუშაობდა რადიოში „National Public Radio (NPR) headquarters” 6 თვის განმავლობაში. ამ ორმა სამსახურმა გადააწყვეტინა რომ არ სურდა პოლიტიკაში ჩართვა.

მოგვიანებით კოლინზმა დააარსა პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანია, თუმცა დამატებით მოუწია მუშაობა მოდელად. ასევე თამაშობდა თეატრშიც თავისი ბიზნესის დასახმარებლად, თუმცა მალე გააანალიზა, რომ კომპანიის მართვაზე მეტად გადასაღებ მოედანზე ყოფნა იზიდავდა და გადაწყვიტა საყვარელი საქმისთვის მეტი დრო დაეთმო. არის აგრეთვე პოეტი. მას გამოუქვეყნებია თავისი ნაშრომები ლიტერატურულ ჟურნალებში როგორებიცაა "The Columbia Poetry Review", "The California Quarterly" და სხვა. მიშა არის პროდიუსერი ფილმისა Loot (ნადავლი) რომელმაც ლოს-ანჯელესში 2008 წელს გაიმარჯვა ნომინაციაში საუკეთესო დოკუმენტური ფილმი.

2002 წელს, კოლინზი დაქორწინდა ვიქტორია ვანტოჩზე და მისგან ვაჟი ვესტ ანექსიმენდერ კოლინზი (დ. 23 სექტემბერი, 2010) და გოგონა მეისონ მერი კოლინზი (დ. 25 სექტემბერი, 2012) ჰყავს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:კანადელი ამერიკელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უზანი

**უზანი**  () — ადოქსასებრთა ოჯახის ძახველის გვარის საშუალო ზომის ბუჩქი (1-4 მ), ელასტიური, დრეკადი ტოტებით. ნორჩ ყლორტებზე გამოაქვს  6-7 სმ სიგრძის კვერცხისებრი ფოთლები, ზევიდან ღია მწვანე, ქვევიდან ღია ნაცრისფრად შებუსული. 

ივნისში გამოაქვს ფარისებრ თანაყვავილედში შეკრებილი სასიამოვნო სურნელის თეთრი თანაზომიერი ყვავილები. ქოლგად შეკრული მწვანე  მრგვალი,  მობრტყო ნაყოფი აგვისტოს ბოლოს იწყებს გაწითლებას, მწიფობაში კი იღებს პრიალა შავ შეფერილობას. უზანი მზის მოყვარული მცენარეა, ძირითადად გვხვდება მთის ზემო სარტყელში, სუბალპურ და ალპურ ბუჩქნარებსა და კორომებში.

## ლიტერატურა
* Waldbäume, Sträucher und Zwergholzgewächse, Heidelberg, გვ. 231

## სქოლიო
კატეგორია:ძახველი
Living Things

***Living Things*** — ჯგუფ ლინკინ პარკის მეხუთე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2012 წლის 20 ივნისს. დისკი გამოსცეს ლეიბლებმა Warner Bros. Records და Machine Shop Recordings. *Living Things* მოხვდა *Billboard* 200-ის ჩარტში და გამოცემიდან პირველივე კვირაში აშშ-ში 223,000 ასლის ოდენობით გაიყიდა.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
|-
!scope="row"|ინდოეთი
|2x ოქრო
|72,000^
|-

## სქოლიო 
კატეგორია:ლინკინ პარკის ალბომები
კატეგორია:2012 წლის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები რიკ რუბინის პროდიუსერობით
პირამიდული ქერიფქლა

**პირამიდული ქერიფქლა** (ლათ. Verbascum  pyramidatum) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა შავწამალასებრთა ოჯახიდან, 60-150 სმ სიმაღლისა, სქლად შებუსვილი. 

ქვედა ფოთლები მოგრძო-ლანცეტაა, ზედა კვერცხისებრი, მჯდომარე ყვავილები ყვითელია, შეკრებილია პირამიდულ საგველა ყვავილედში. 

იზრდება მთის ქვედა სარტყელიდან ალპურ სარტყელამდე, 2300-მდე ზღვის დონიდან, ტყის პირებსა და მდელოიან ფერდობებზე.

## ლიტერატურა
*დარეჯან მცხვეთაძე, მორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის თაიგული, თბ. 2001

კატეგორია:შავწამალასებრნი
კედირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კედირი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კედირი — ფეოდალური სახელმწიფო ინდონეზიის ტერიტორიაზე
* კედირი — ქალაქი ინდონეზიაში.
ხარისშუბლა

**ხარისშუბლა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა რთულყვავილოვანთა ოჯახიდან. აქვს გრძელი, მიწაში ჰორიზონტალურად გაწოლილი ფესვები. ღერო სწორმდგომი, მრგვალი შემოწერილობის, წვრილად დაღარული. 

ფართო (25-30 სმ-მდე) ფოთლები ღეროზე მორიგეობითაა განწყობილი, ყუნწის ფუძესთან გულის ფორმა აქვს და კიდეები ოდნავ გადაფენილია გვერდებისაკენ. ფოთლის ფირფიტის კიდეები ბოლოში წაწვეტიანებულია და ხერხისებურადაა დაკბილული. წვრილი, მჭახე ყვითელი ფერის ყვავილები ფარისებრ ყვავილედათაა შეკრული და სასიამოვნო სურნელს გამოსცემს, ყვავილობს ივლის-სექტემბერში. 

ხარისშუბლა კავკასიისა და თურქეთის ენდემია. საქართველოში ვხვდებით აჭარის, რაჭის და სვანეთის სუბალპურ და ალპურ ზოლში ზღვის დონიდან 2500 მ. სიმაღლემდე. სასარგებლო მცენარეა, შეიცავს ალკალოიდებს, მათ შორის პლატიფილინს და სარაცინს. მისგან დამზადებული პრეპარატები გამოიყენება სპაზმოლიტურ საშუალებად გულ-სისხლძარღვთა  დასასუნთქი გზების სამკურნალოდ.

## ლიტერატურა
* შ.ხიდაშელი, ვ.პაპუნიძე, საქართველოს ტყის სამკურნალო მცენარეები, ბათუმი, 1980, გვ. 231
## სქოლიო
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
გოგოსა

**გოგოსა** (ლათ. Sorbus aria) — ბუჩქი ან 4-7 მ-მდე სიმაღლის ხე ვარდისებრთა ოჯახიდან, ელიპტური, კვერცხისებრი ან შებრუნებულ კვერცხისებრი, ოდნავ დაკბილული, მუქი მწვანე, ზემოდან პრიალა, ქვემოდან თეთრად შებუსული ფოთლებით. ივნისის დასაწყისში გამოაქვს ფარისებრ თანაყვავილედში შეკრებილი თეთრი ყვავილები. 

მწკლარტე გემოს ნაყოფი ორკურკიანია, მრგვალი, სიმწიფეში ჟღალი წითელი, კვრცხისებრ წაგრძელებული, ყინვების დადგომისას იღებს მოტკბო გემოს. იგი მზისმოყვარული მცენარეა, იზრდება სუბალპურ და ალპურ მეჩხერ კორომებში ზღვის დონიდან 2000 მ სიმაღლეზე. საქართველოს გარდა ვხვდებით ჩრდილოეთ ევროპაში, განსაკუთრებით შვედეთში, პარკებსა და გაზონებში როგორც ლამაზ დეკორატიულ მცენარეს.

## ლიტერატურა
* Waldbäume, Sträucher und Zwergholzgewächse, Heidelberg, 1955, გვ. 187
## სქოლიო
კატეგორია:ვარდისებრნი
პურვოკერტო

**პურვოკერტო** () — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ იავაზე, ცენტრალური იავის პროვინციის ბანიუმასის სარეგენტოს დედაქალაქი. 2005 წელს მისი მოსახლეობა 249 705 ადამიანს შეადგენდა.

პურვოკერტო მდებარეობს სლამეტის მთის სიახლოვეს,

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ბანიუმასის სარეგენტოს ოფიციალური საიტი 
*IndonesiaLogue Travel Guide
*Universitas Jenderal Soedirman 
*Universitas Muhammadiyah Purwokerto 

კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ბალიკპაპანი

**ბალიკპაპანი** () — საპორტო ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ კალიმანტანის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, აღმოსავლეთ კალიმანტანის პროვინციაში, რომელიც საკმაოდ მდიდარია ბუნებრივი რესურსებით — ხე–ტყითა და ნავთობით. ქალაქს გააჩნია ორი ნავსადგური და სეპინგანის საერთაშორისო აეროპორტი. 2011 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 639 031 ადამიანია და შედეგად, ბალიკპაპანი აღმოსავლეთ კალიმანტანის მეორე უდიდესი ქალაქია სამარინდას შემდეგ.

1900–იან წლების დასაწყისში აგორებულ ნავთობის ბუმამდე ბალიკპაპანი იზოლირებული, მეთევზეთა პატარა სოფელი იყო.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი   
* JoTravelGuide.com  – A comprehensive up to date travel guide to Balikpapan
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
სისე მარიამ კაიდამა სიდიბე

**სისე მარიამ კაიდამა სიდიბე** (დ. 4 იანვარი, 1948, ტომბუქტუ, საფრანგეთის სუდანი — გ. 6 ნოემბერი, 2021, ტუნისი, ტუნისი) — მალის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 2011–2012 წლებში, პირველი ქალი-პრემიერი ქვეყნის ისტორიაში. თანამდებობა დაიკავა 2011 წლის 3 აპრილს. თანამდებობაზე შეცვალა მოდიბო სიდიბე. 2012 წლის 22 მარტს, სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად კონსტიტუციის მოქმედების შეჩერების შემდეგ იძულებული იყო თანამდებობიდან გადამდგარიყო.

## სქოლიო
კატეგორია:მალის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:მალელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:აფრიკის ქალი პრემიერ-მინისტრები
სერანგი

**სერანგი** () — ქალაქი ინდონეზიაში, ბანტენის პროვინციის დედაქალაქი და სერანგის სარეგენტოს ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში. ქალაქზე გაივლის ჯაკარტა–მერაკის დამაკავშირებელი გზატკეცილი. 

სერანგის კლიმატი ეკვატორულია, რომელსაც მშრალი სეზონი არ გააჩნია. გასასვლელი აქვს იავის ზღვაზე. 

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სერანგის მოსახლეობა 576 961 ადამიანია  და წარმოადგენს ბანტენის პროვინციის მესამე ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს. მდებარეობს დიდი ჯაკარტის აგლომერაციიდან 15 კმ–ში და ზოგჯერ მის შემადგენელ ნაწილადაც მოიაზრებენ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ბანჯარბარუ

**ბანჯარბარუ** () — ქალაქი ინდონეზიაში, კუნძულ კალიმანტანზე, სამხრეთ კალიმანტანის პროვინციაში. მდებარეობს პროვინციის დედაქალაქ ბანჯარმასინიდან 35 კმ–ით სამხრეთ–აღმოსავლეთით. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 199 359 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი გაშენებულია სამხრეთ კალიმანტანის მთავარი გზების კვეთის ადგილას, მერატუსის მთის ძირში. ტერიტორიის 80%–ის სიმაღლე ზღვის დონიდან 0–25 მეტრს შორის მერყეობს, თუმცა ზოგიერთი ადგილი 500 მეტრს აღწევს.

ეკონომიკური საქმიანობის მთავარი ელემენტებია კერამიკა, სარესტორნო და სასტუმროების საქმე (21.7%), მომსახურება (16.3%), მშენებლობა (16.3%), მრეწველობა (15.7%) და სამთო–მოპოვებითი საქმე (8.7%), სოფლის მეურნეობის წილი 4.9%–ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ქალაქები
ხახვისთავა

**ხახვისთავა** (ლათ. Centaurea macrocephala; syn. Grossheimia macrocephala) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეა 1 მ-მდე სიმაღლისა. ქვედა ფოთლები — მოგრძო-ლანცეტაა, ღეროსეული ფოთლები ლანცეტაა, მჯდომარე, ზომით თანდათან მცირდება. 

კალათები მსხვილია, სფეროსებრი, 30-50 მმ დიამეტრის, მათ საბურვლის ფოთალაკები მრავალრიგადაა განლაგებული, დანამატები სიფრიფანაა, ყვავილები კაშკაშა ყვითელია. 

იზრდება მთის ზედა სარტყელებში, ტყეებში ტყის პირებსა და მაღალბალახეულებში.

## ლიტერატურა
* დ. მცხვეთაძე, ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული ტყეპარკის თაიგული, თბ. 2001

კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
მეიოს საგრაფო

**მეიოს საგრაფო** (, ) — საგრაფო ირლანდიაში, კონაქტის პროვინციაში.

## სახელწოდება
საგრაფომ სახელი მიიღო სოფელ მეიოსაგან, რომელიც დღეს უმეტესად ცნობილია, როგორც — მეიოს სააბატო.

## გეოგრაფია
### ფართობი
მეიოს საგრაფოს ფართობი არის 5 586 კმ².  იგი ამ მაჩვენებლით მეორე ადგილზეა კონაქტის პროვინციაში, ხოლო 3-ზე (32-დან) ირლანდიაში.

### საზღვრები
მეიოს ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სლაიგოს საგრაფო, აღმოსავლეთიდან როსკომონი,  სამხრეთიდან კი — გოლუეი. მისი დასავლეთ და ჩრდილოეთი ნაწილები ატლანტის ოკეანის სანაპიროზეა.

### საბარონოები
საგრაფო იყოფა ცხრა ისტორიულ საბარონოდ.

### ქალაქები
*ბალინა
*უესტპორტი
*ბალა 
*ბალინრობი
*ბალიჰონისი
*ბანგორ ერისი
*ბელმალეტი
*კლერმორისი
*ჩარლზტაუნი
*კროსმოლინა
*კასლბარი
*ფოქსფორდი
*კილტიმა
*ლუისბორო
*ნიუპორტი
*სვინფორდი

### ფიზიკური გეოგრაფია
მეიოს საგრაფოს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილებს შორის რამდენიმე მკაფიო გეოლოგიური განსხვავებაა. ჩრდილოეთი ნაწილი ძირითადად შედგება ღარიბი ქვენიადაგებისაგან და დაფარულია ფართო ჭაობის ფენით. ხოლო, სამხრეთში უმეტესად კირქვის ლანდშაფტია. სასოფლო-სამეურნეო მიწები უფრო ნაყოფიერი სამხრეთშია, ვიდრე ჩრდილოეთში.

* მეიოს და კონაქტის უმაღლესი წერტილია მთა მვილრეი, 814 მ. ზღვის დონიდან.
* მდინარე მოი, რომელიც საგრაფოს ჩრდილო–აღმოსავლეთში მიედინება, ცნობილია ორაგულის თევზჭერით.
* ირლანდიის უდიდესი კუნძული — აკილი ეკუთვნის მეიოს საგრაფოს.
* მეიოშია ირლანდიის უდიდესი კლიფები (ევროპაში სიდიდით მეორე).
* საგრაფოს ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილშია განახლებადი ენერგიის უდიდესი რასურსები ევროპაში, თუ არა მსოფლიოში: ქარის, ოკეანის ტალღების, მიქცევა–მოქცევისა და ჰიდროელექტრო რესურსები.

## მოსახლეობა
მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი ცხოვრობს ორ ქალაქში: კასლბარსა და ბალინაში.

### დემოგრაფიული მდგომარეობა
ისტორიის მანძილზე მეიო ირლანდიის საგრაფოებს შორის ყველაზე მეტმა მცხოვრებმა დატოვა. ამის თავდაპირველი მიზეზი იყო ირლანდიის დიდი შიმშილობა, ხოლო შემდეგ სამუშაოს ძებნა გაერთიანებულ სამეფოსა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 1841 წლიდან 1901 წლამდე მოსახლეობის რაოდენობა დაეცა 388 887–დან 199 166–მდე. ემიგრაციის გაგრძელების შედეგად მოსახლეობა კვლავ იკლებდა და 1971 წელს დავიდა 109 525 მცხოვრებამდე. ემიგრაციამ იკლო ირლანდიის ეკონომიკის ზრდის შემდეგ 1990–იან და ადრე 2000–იანებში, შედეგად მეიოს მოსახლეობა 1991–2011 წლებში 110 713–დან 130 638–მდე გაიზარდა.

### რელიგია
2006 წელს ჩატარებული ეროვნული აღწერით მეიოს საგრაფოში ცხოვრობს: 114 215 კათოლიკე, 2 476 ირლანდიელი ქრისტიანი, 733 მუსლიმანი, 409 სხვა ქრისტიანი, 280 პრესვიტერიანელი, 250 მართლმადიდებელი ქრისტიანი, 204 მეთოდისტი, 853 სხვა რელიგიის, 3 267 ურწმუნოა, ხოლო 1 152-მა მცხოვრებმა უარი განაცხადა საკუთარი რელიგიის გამხელაზე.

### ირლანდიური ენა
საგრაფოს მოსახლეობის 9 % გელტახტში ცხოვრობს. მეიო 10 886 მცხოვრებით ირლანდიის საგრაფოებს შორის მესამეა ირლანდიურად მოსაუბრეთა რაოდენობით. ტურმაკედი არის ირლანდიურად მოსაუბრეთა უდიდესი დასახლება მეიოს საგრაფოში. ამ მიდამოს ყველა სკოლაში სწავლება მიდის ირლანდიურ ენაზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
* მეიოს საგრაფოს ისტორია 
* ოფიციალური საიტი
* Mayo News
* მეიოს ტელევიზიის საიტი 

## სქოლიო
*
კატეგორია:ირლანდიის საგრაფოები
სამკურნალო ძაღლის ენა

**სამკურნალო ძაღლის ენა** (სინ. ოსერო) () — ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე მერყეობს 30-80 სმ-მდე. ფოთლები ღეროზე მორიგეობით განლაგებული, ნაცრისფრად შებუსვილი, გრძელი, ლანცეტური; ქვედა ტოტები ფუძესთან ვიწრო და წაგრძელებული. ყვავილის გვირგვინი ძაბრისებრი. ყვავილობას იწყებს მაისში და გრძელდება ივლისის ჩათვლით. ყვავილი ჯერ მუქი იისფერია, შემდეგ მოყავისფრო-წითელ შეფერილობას იღებს.

სამკურნალო ძაღლის ენა ცნობილია საქართველოს თითქმის ყველა რეგიონში. გავრცელებულია კავკასიაში, ჩრდილოეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე, შუა და აღმოსავლეთ აზიაში, ირანში. იზრდება ზომიერ სარტყელში და ტროპიკულ მთიანეთში, იზრდება მზიან ადგილებში, სარეველა ბალახებში, გზისპირებსა და ნაგავსაყრელებთან. მცენარის თესლი შეიცავს პიროლიციდინის რიგის ალკოლოიდებს.

ხალხურ მედიცინაში იყენებდნენ როგორც ტკივილგამაყუჩებელ საშუალებას ძლიერი ხველების დასაწყნარებლად და ა.შ. ცივსისხლიან ცხოველებში მცენარის შხამის მცირე დოზაც კი იწვევს დამბლას, რის გამოც მას იყენებდნენ მღრღნელების წინააღმდეგ საბრძოლველად.

## ლიტერატურა 
* Herbert Weymar, Lehrnt Planzen kennen, Leipzig-Radebeul, 1972, გვ. 441

## სქოლიო 
კატეგორია:ძაღლის ენა
დიეგო ალვესი

**დიეგო ალვეს კარეირა** (; დ. 24 ივნისი, 1984; რიო-დე-ჟანეირო), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ალვესი** — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მეკარე. „ფლამენგოსა“ და ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი.

პროფესიონალური კარიერა დაიწყო „ატლეტიკო მინეიროში“. 2007 წლის 24 ივლისს გადავიდა „ალმერიაში“.

„ვალენსიაში“ მისი დებიუტი შედგა 2011 წლის 13 სექტემბერს, ბელგიურ „გენკთან“ ფრედ, 0–0 დასრულებულ მატჩში, უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგაზე.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ატლეტიკო მინეირო
* ბრაზილიის ჩემპიონატი (სერია B): 2006
* მინეიროს ჩემპიონატი: 2013 

;  ფლამენგო	
* ლიბერტადორესის თასი: 2019
* სამხრეთ ამერიკის რეკოპა: 2020
* ბრაზილიის სერია A: 2019, 2020
* ბრაზილიის სუპერთასი: 2020, 2021
* კარიოკის ჩემპიონატი: 2019, 2020, 2021

### სანაკრებო 
;  ბრაზილია
* ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები: ბრინჯაო 2008

### ინდივიდუალური 
* Bola de Prata: 2019

## ლიტერატურა 
*   
*  

## რესურსები ინტერნეტში
* „ვალენსიას“ ოფიციალური პროფილი
* BDFutbol-ის პროფილი
* სტატისტიკა და პროფილი Zerozero-ზე 
* Transfermarkt-ის პროფილი       
* CiberChe-ს სტატისტიკა და ბიოგრაფია 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მინეიროს ფეხბურთელები
კატეგორია:ფლამენგოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვალენსიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ალმერიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
წედისის ღვთისმშობლის ეკლესია

300px|მინი|წედისის ღვთისმშობლის ეკლესია
**წედისის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წედისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (7,4 X 5,2 მ), ნაგებია ქვიშაქვის კვადრებით (წყობა ირეგულარულია). არქიტრავიანი შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მცირე მხრით. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს სწორკუთხა, ბრტყელი ქვით გადახურული ღრმა ნიშებია. ეკლესიის კამარა გრძივ კედლებს ეყრდნობა. დასავლეთ კედელში ერთო სწორკუთხა სარკმელია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
სობისი

**სობისი** — გორის რაიონის სოფლების ზემო სობისისა და ქვემო სობისის ძველი სახელწოდება.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
წედისის ხვედელას ეკლესია

**წედისის ხვედელას ეკლესია** — ეკლესია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წედისში. მდებარეობს სოფელში, საავტომობილო გზის პირას. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (6,4 X 4,5 მ), ნაგებია ქვიშაქვის მოზრდილი კვადრებით, გამოყენებულია შირიმიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აფსიდის ღერძზე შიგნიდან სწორკუთხა, გარედან თაღოვანი სარკმელია. აფსიდში, სხვადასხვა სიმაღლეზე, სწორკუთხა ნიშებია. ორი — ჩრდილოეთ მხარეს, ერთი — სამხრეთით. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედლის შუაშიცაა. დარბაზის კამარა წყვილ კრონშტეინზე დაყრდნობილ საბჯენ თაღს. ჩრდილოეთით, სარკმლის გასწვრივ დიდი ნიშია (სამსხვერპლო?).

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მებრძოლთა კლუბი

**მებრძოლთა კლუბი** — ჩაკ პალანიკის პირველი და ყველაზე განთქმული რომანი. გამოიცა 1996 წელს. მისი მიხედვით 1999 წელს რეჟისორმა დევიდ ფინჩერმა გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი.

## ჯილდოები 
* 1997 - ჩრდილოდასავლეთის წიგნის საზოგადოების ჯილდო 
* 1997 - ორეგონის წიგნის საზოგადოების ჯილდო

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* წიგნის ქართული გამოცემა  
* მებრძოლთა კლუბი Google Books-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ჩაკ პალანიკის ნაწარმოებები
კატეგორია:1996 წლის ამერიკული რომანები
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული ამერიკული რომანები
თედორე გოლოვინი

**თედორე გოლოვინი** ( დ. 1650 — გ.  10 აგვისტო [ძვ. სტ. 30 ივლისი], 1706) — რუსი დიპლომატი და სახელმწიფო მოღვაწე. ადმირალი (1699), გენერალ-ადმირალი (1700), გრაფი (1702). შეადგინა და 1689 წელს ჩინეთთან დადო ნერჩინსკის ხელშეკრულება. მონაწილეობდა აზოვის ლაშქრობებში (1695-1696). დიდი ელჩობის დროს იყო მეორე ელჩი. 1697–1700 წლებში პეტრე I-ის პირველი რეფორმების გატარებისა და საგარეო პოლიტიკური კურსის შეცვლის პერიოდში, გოლოვინი მეფის უახლოესი თანამშრომელი იყო. 1699 წელს დაინიშნა სამხედრო-საზღვაო პრიკაზის უფროსად. მონაწილეობდა რუსეთის ფლოტისა და რეგულარული არმიის შექმნაში. 1700 წლიდან საელჩო პრიკაზის უფროსი იყო. 1704 წელს ხელი მოაწერა რუსეთ-პოლონეთის ხელშეკრულებას. მისი ხელმძღვანელობით დადგინდა რუსეთ-ოსმალეთის საზღვრები ყუბანსა და დნეპრისპირეთში (1703–1705)

## რესურსები ინტერნეტში
* თედორე გოლოვინი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 
* თედორე გოლოვინი – ენციკლოპედიური ლექსიკონი 

## ლიტერატურა 
* Богословский М. М.. Петр I. Материалы для биографии, т. 1—5, М., 1941—48 (см. Указ. имён); 
* Терещенко А., Опыт обозрения жизни сановников, управлявших иностранными делами в России, ч. 1, СПБ, 1837; 
* Крылова Т. К., Франко-русские отношения в первую половину Северной войны, в сборнике: Исторические записки, т. 7, [М.], 1940;
* Крылова Т. К., Русская дипломатия на Босфоре в начале XVIII в. (1700—1709), там же, т. 65, [М.], 1959.

კატეგორია:რუსი დიპლომატები
კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1650
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1706
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
სოვეთონ ირისთონ

**„სოვეთონ ირისთონ“** („საბჭოთა ოსეთი“) — სამხრეთ ოსეთის გაზეთი, საქართველოს კომუნისტური პარტიის სამხრეთ ოსეთის საოლქო კომიტეტისა და საოლქო სახალხო დეპუტატთა საბჭოთა ორგანო. გამოდიოდა ცხინვალში 1924 წლიდან კვირაში 5-ჯერ ოსურ ენაზე. 1932 წლამდე ერქვა „ხურზარინი“ („განთიადი“),  შემდეგ — „კომუნისტი“, 1957 წლიდან — „სოვეთონ ირისთონ“. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით. ტირაჟი 13 ათასი (1984).
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები