open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კლიტოსი (ილირია)

**კლიტოსი** () — ილირიული ტომის, დარდანელების მეფე. ძვ. წ. 335 წელს ის და  ტაულანტიელების მეფე გლაუკიასი აპირებდნენ შეჭრას მაკედონიის სამეფოს ტერიტორიაზე. ორი არმია უნდა გაერთიანებულიყო მაკედონურ ციხესიმაგრე პელიუმში, რომელიც უკვე კლიტოსს ეკავა. მოკავშირის მოსვლამდე ქალაქთან ალექსანდრე დიდის არმია მივიდა. ბრძოლამდე დარდანელებმა ომის ღმერთს შესწირეს სამი ბიჭი, სამი გოგო და სამი შავი ცხვარი. შემდეგ კი ალექსანდრეს ძალებს შეუტიეს, თუმცა დამარცხდნენ. მათ დათმეს პოზიციები და ქალაქში შევიდნენ. მეორე დღეს გლაუკიასის არმია შემოემატა ბრძოლის ველს. მაკედონელები ორივე მხრიდან მტრის გარემოცვაში მოექცნენ. ალექსანდრემ იერიში ტაულანტიელებზე მიიტანა და ისინი დაამარცხა, თუმცა მათი კონტრშეტევის შემდეგ უკან დახევა დაიწყო. მის დევნას კლიტოსის ძალებიც შეუერთდნენ. მაკედონელებმა მსუბუქი არტილერიის დახმარებით დანაკარგის გარეშე მოახარხეს გადარჩენა. ალექსანდრემ არმია რამდენიმე კილომეტრით უკან გადაანაცვლა და ამით გაქცევის იმიტაცია გაითამაშა. სამი დღის შემდეგ მისმა მზვერავებმა შეატყობინეს, რომ ილირიელები უკვე აღნიშნავდნენ მტერზე გამარჯვებას და საგუშაგოებითაც კი აღარ იცავდნენ თავს. მეორე ღამეს ალექსანდრემ ჩუმად გადალახა მდინარე, მტერს მოულოდნელად შეუტია და დაამარცხა. კლიტოსი გაიქცა და თავი მოკავშირესთან ერთად გლაუკიასის მიწას შეაფარა. ცოტა ხნის შემდეგ კი ის ალექსანდრეს დანებდა.

## ლიტერატურა 
*ფლავიუს არიანე - ალექსანდრეს კამპანიები
*უილიამ სმიტი - ბერძნულ-რომაული ბიოგრაფიის და მითოლოგიის ლექსიკონი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ალექსანდრე მაკედონელი
კატეგორია:ილირიის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
გიიომ ტირელი

thumb|გიიომ ტირელისა და მისი ორი ცოლის აკლდამა.
**გიიომ ტირელი** (Guillaume Tirel; დ. დაახ. 1310, პორტ-ოდემერი — გ. 1395), საფრანგეთის კარის მზარეული ვალუას პირველი მეფისა და ასწლიანი ომის პერიოდში. მისი პირველი თანამდებობა სამზარეულოს შეგირდი (enfent de cuisine) იყო დედოფალი ჟან დ’ევროს კარზე. 1326 წლიდან ის უკვე ფილიპ VI-ის მთავარი შეფია. 1347 წელს მან უკვე აზნაურის წოდება მიიღო დოფენ დე ვიენუასგან და მისი მთავარი მზარეული გახდა 1349 წელს. 1355 წელს ის ნორმანდიის მთავრის ხელდასმული დიდებული გახდა, 1359 წელს მისი შეფ-მზარეული, ხოლო 1361 წელს კი უკვე ტიტულირებული რაინდი იყო. ნორმანდიის მთავარი 1368 წელს შარლ V გახდა, ხოლო ტირელი მის სამსახურში დარჩა. 1381 წლიდან ის უკვე შარლ VI-ს ემსახურებოდა. გარდაიცვალა 1395 წელს 80 წლის ასაკში.

მისი დაწერილია განთქმული წიგნი კულინარიაზე სახელწოდებით „Le Viandier“, რამაც დიდი გავლენა იქონია ფრანგულ სამზარეულოზე შემდგომში გამოსულ წიგნებზე და ასევე მნიშვნელოვანია კულინარიის ისტორიკოსებისთვის, როგორც ჩრდილოეთ საფრანგეთის შუასაუკუნეების კულინარიის დეტალური წყარო. ფილიპ VI-ის მმართველობის პერიოდში ტაივენმა დიდი გავლენა იქონია სამეფო კარის მიერ სამხრეთ საფრანგეთიდან და ბურგუნდიიდან წარმოებული მძლავრი წითელი ღვინოებისთვის უპირატესობის მინიჭებაში.

კატეგორია:ფრანგი მზარეულები
კატეგორია:დაბადებული 1310
კატეგორია:გარდაცვლილი 1395
ჟოზეფ ჟაკ სეზერ ჟოფრი

**ჟოზეფ ჟაკ სეზერ ჟოფრი** (; დ. 12 იანვარი, 1852, რივზალტი — გ. 3 იანვარი, 1931, პარიზი) — საფრანგეთის მარშალი (1916). საფრანგეთის აკადემიის წევრი (1918), საფრანგეთ-პრუსიის ომისა და ინდოჩინეთსა და აფრიკაში კოლონიური ომების მონაწილე. 1910 წლიდან უმაღლესი სამხედრო საბჭოს წევრი, ხოლო 1911 წლიდან ვიცე-თავმჯდომარე და გენშტაბის უფროსი. 1914–16 წლებში საფრანგეთის არმიის მთავარსარდალი. გამარჯვება მოიპოვა მარნის ბრძოლაში (1914). 1916 წლის დეკემბერი-იანვრიდან მთავრობისსამხედრო მრჩეველი. 1917-18 წლებში საფრანგეთის სამხედრო მისიის მეთაური აშშ-ში, შემდეგ იაპონიაში. დაწერა მემუარები.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1852
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
საუდის არაბეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

საუდის არაბეთი იყოფა 13 საამიროდ. თავის მხრივ ისინი იყოფიან საგუბერნატოროებად (არაბული: *მუჰაფაზა*, *محافظات*), სულ 118 მუჰაფაზაა. 

კატეგორია:საუდის არაბეთი
კატეგორია:საუდის არაბეთის პროვინციები
ჯეიმზ შერმანი

**ჯეიმზ სკულკრაფტ შერმანი** ( დ. 24 ოქტომბერი, 1855 — გ. 30 ოქტომბერი, 1912) — ამერიკელი რესპუბლიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის 27-ე ვიცე-პრეზიდენტი 1909 წლიდან გარდაცვალებამდე. ვიცე-პრეზიდენტობამდე 20 წელი წარმომადგენელთა პალატის წევრი იყო ნიუ-იორკის შტატიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
საქართველოს სატელეფონო კოდები

**ქვეყნის კოდი: 995**
**საერთაშორისო სატელეფონო პრეფიქსი: 00**

## ქალაქის კოდები
## რესურსები ინტერნეტში
*კოდების სია 
*ახალი სატელეფონო კოდები

საქართველო
სათიბის ქედი

**სათიბის ქედი** — განედური ქედი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ქსანსა და ნარეკვავს შორის. სიგრძე — 18 კმ. საშუალო სიმაღლე — 900 მ, მაქსიმალური — 1021 მ. აგებულია ნეოგენური კონტინენტური კონგლომერატებით, ქვიშაქვების და თიხების შუაშრეებით. ქედის სამხრეთი კალთა შემოსილია ჯაგეკლიან-ჯაგრცხილნარით, ჩრდილოეთით — მუხნარ-რცხილნარით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები
ჟოფრუა სენტ-ილერი

**ჟოფრუა სენტ-ილერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
----
*ეტიენ ჟოფრუა სენტ-ილერი (1772-1844), ფრანგი ზოოლოგი
*იზიდორ ჟოფრუა სენტ-ილერი (1805-1861), ფრანგი ზოოლოგი
*ალბერტ ჟოფრუა სენტ-ილერი (1835-1919), ფრანგი ზოოლოგი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ექვსი ერის ჩემპიონატი

**ექვსი ერის ჩემპიონატი**, 2000 წლამდე **ხუთი ერის ჩემპიონატი**, არის საერთაშორისო რაგბის კავშირების ყოველწლიური შეჯიბრება, რომელშიც მონაწილეობს ევროპის ექვსი უძლიერესი გუნდი: , , , ,  და . ტურნირის მოქმედი ჩემპიონია საფრანგეთი, რომელმაც მოიგო ტურნირი 2025 წელს.

ექვსი ერის ჩემპიონატი არის ხუთი ერისა და Home Nations-ის მემკვიდრე, რომელიც იყო საერთაშორისო რაგბის პირველი ტურნირი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. ექვსი ერის გამარჯვებულები მიჩნეულნი არიან ევროპის ჩემპიონებად. ჩემპიონატს ამჟამად ასპონსორებს ირლანდიური ლუდი გინესი.

## შედეგები 
### საერთო 
## სქოლიო 
კატეგორია:ექვსი ერი
დეტექტიური კომიქსები

**დეტექტიური კომიქსები** () — ამერიკული კომიქსების სერია, გამოქვეყნებული DC კომიქსების მიერ ყოველთვიურად, დაწყებული 1937 წლიდან, ყველაზე მეტად ცნობილია სუპერგმირი ბეტმენის შექმნით, ასევე ამ კომიქსში შექმნილი ცნობილი გმირები არიან ორსახა, კომისარი გორდონი, რობინი, პინგვინი, ქალი ღამურა და სხვ...  დეტექტივური კომიქსების ყოველთვიური ნომრების რაოდენობა არის 2009 წლის დეკემბრის მონაცემებით 858, ამიტომ ის აშშ-ში წარმოებული ყველაზე გრძელი კომიქსია.

## ჯილდოები 
სერიამ "ადამიანებზე მონადირე" რომელიც დეტექტივურ კომიქსებში 1973-დან 1974 წლებში გადიოდა, მიიღო პრემია  **Shazam**, საუკეთესო ინდივიდუალური მონათხრობისთვის(დრამატული) 1974 წელს (შემქნელები არჩი გუდვინი და უოლტ სიმონსი) 441-ე ნომერში ***"საშიში ტაძარი"***.

## რესურსები ინტერნეტში
*DC Comics ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბეტმენის კომიქსები
დიდი სლემი (რაგბი)

რაგბიში, **დიდი სლემის** წოდებას ატარებს ის გუნდი, რომელიც ექვსი ერის ჩემპიონატში (ან მის წინამორბედ ჩემპიონატებში) დაამარცხებს თავის ყველა მოწინააღმდეგეს ერთ წლის გათამაშებაში. უკანასკნელი ექვსი ერის დიდი სლემის წოდების მატარებელია ირლანდია.

## შედეგები
### დიდებული შლემის გამარჯვებულების სია
## სქოლიო
კატეგორია:ექვსი ერი
კატეგორია:რაგბის შეჯიბრებები
ნიკო ორველაშვილი

**ნიკოლოზ (ნიკო) ორველაშვილი** (დ. 19 აპრილი, 1963 — გ. 15 იანვარი, 2010) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, ეკონომისტი და იურისტი.

დაამთავრა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მუშაობდა სხვადასხვა უწყებებსა და ორგანიზაციებში. იყო პოლიტიკური პარტია „ეროვნული ფორუმის“ ერთ-ერთი ლიდერი და პოლიტიკური საბჭოს წევრი.

კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
იზიდორ ჟოფრუა სენტ-ილერი

thumb|right|150px|იზიდორ ჟოფრუა სენტ-ილერი
**იზიდორ ჟოფრუა სენტ-ილერი** (; დ. 16 დეკემბერი, 1805, პარიზი — გ. 10 ნოემბერი, 1861, პარიზი) —  ფრანგი  ზოოლოგი, ეტიენ ჟოფრუა სენტ-ილერის შვილი. პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1856–1857). იზიარებდა მამის მოძღვრებას ევოლუციაზე და ცხოველთა სამყაროს ერთიანობაზე: წამოაყენა ცვალებადობის თეორია სახეობის ფარგლებში. დააარსა ცხოველთა აკლიმატიზაციის საზოგადოება, გამოაქვეყნა მთელი რიგი ნაშრომები ადამიანის ჰერმაფროდიტიზმის შესახებ. მისმა შრომამ ცხოველთა ახალი სახეობების მოშინაურების თაობაზე გამოჩენილ მეცნიერთა (ჩარლზ დარვინი, კარლ რულიე, ნიკოლოზ სევერცოვი) ყურადღება მიიპყრო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფრანგი ზოოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1805
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1861
გიორგი მელიქიშვილი

**გიორგი ალექსანდრეს ძე მელიქიშვილი** (დ. 30 დეკემბერი, 1918, თბილისი — გ. 27 მარტი, 2002, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960). მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1966). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორი (1965-1999), პროფესორი (1956). სკკპ წევრი 1946 წლიდან. 

## ბიოგრაფია 
გიორგი მელიქიშვილმა 1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. მუშაობდა ისტორიის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად (1944 წლიდან). 1961 წლიდან ხელმძღვანელობდა ძველი ისტორიის განყოფილებას. 1999-2002 წლებში ისტორიის ინსტიტუტის საპატიო დირექტორი.

მელიქიშვილის ფუნდამენტურმა ნაშრომებმა ძველი აღმოსავლეთის ისტორიისა და ფილოლოგიის დარგში ახალი ეტაპი შექმნეს მსოფლიო ურარტოლოგიაში. მელიქიშვილი ავტორია აგრეთვე მრავალი გამოკვლევისა ხურიტების, ხეთების, ასურეთის, ზაგროსის მთიანეთისა და ძველი აღმოსავლეთის სხვა ქვეყნების ისტორიაში. ასურული და ურარტული წერილობითი წყაროების შუქზე მელიქიშვილმა გამოიკვლია უძველესი ქართველური პოლიტიკური გაერთიანებების — კოლხეთის სამეფოს და დიაოხის — ისტორიის საკითხები; დაამუშავა საქართველოს ძველი ისტორიისა და ფეოდალური ხანის მრავალი კარდინალური პრობლემა; ძველი წინა აზიისა და კავკასიური უძველესი კლასობრივი პრობლემა; ძველი წინა აზიისა და კავკასიის უძველესი კლასობრივი საზოგადოებების (მათ შორის საქართველოს) სოციალურ-ეკონომიკური წყობის კვლევა-ძიების ხაზით მელიქიშვილმა დაამუშავა კლასობრივ საზოგადოებათა ტიპოლოგიური და სტადიალური კლასიფიკაციის, ძვ. აღმოსავლურ და ანტიკურ საზოგადოებებში ფორმებისა და კლასობრივი სტრუქტურის საკითხები. ამ საზოგადოებების სოციალურ-ეკონომიკური ვითარებას მელიქიშვილი ახასიათებს ტიპოლოგიურად როგორც „წინაფეოდალურს“ (*„პროტოფეოდალურს“*), ხოლო სტადიალურად — როგორც *„ადრეკლასობრივს“*. 

ლენინური (1957), საქართველოს სსრ სახელმწიფო (1982) და ივანე ჯავახიშვილის სახელობის (1976) პრემიების ლაურეატი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.

## თხზულებები 
* უძველეს კლასობრივ საზოგადოებათა სოციალურ-ეკონომიკური წყობის პრობლემა, თბილისი, 2003;
* ძიებანი საქართველოს, კავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის ძველი ისტორიის დარგში, თბილისი, 1999;
* ძიებანი საქართველოს, კავკასიისა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორიიდან, თბილისი, 1998
* ფეოდალური საქართველოს პოლიტიკური გაერთიანება და საქართველოში ფეოდალურ ურთიერთობათა განვითარების ზოგიერთი საკითხი, თბ., 1973
* საქართველოს, კავკასიისა და მახლობელი აღმოსავლეთის უძველესი მოსახლეობის საკითხისათვის, თბ. 1965
* როგორ ამეტყველდნენ ლურსმული წარწერები, თბილისი, ნაკადული, 1961;
* Урартские клинообразные надписи, М., 1960
* К истории древней Грузии, Тб., 1959.
* საქართველოში კლასობრივი საზოგადოებისა და სახელმწიფოს წარმოქმნის საკითხისათვის, თბ., 1955
* Наири-Урарту, Тб.,1954

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი მელიქიშვილი — ბიოგრაფიული ლექსიკონი 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
გიორგი
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
სორიის პროვინცია

thumb|250px|სორიის მდებარეობა ესპანეთში
**სორია** — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება, კასტილია და ლეონის აღმოსავლეთ ნაწილში.

მას ესაზღვრება ესპანეთის შემდეგი პროვინციები: ლა-რიოხა, სარაგოსა, გვადალახარა, სეგოვია და ბურგოსი.

სორია არის ყველაზე ნაკრლებად დასახლებული პროვინცია ესპანეთში. 9 ადამიანი/კმ² სიმჭიდროვით კი - ერთ-ერთი ყველაზე დაბალია ევროკავშირის ქვეყნებში. მისი მოსახლეობა შეადგენს 91,487 კაცს (2002 წლის მონაცემებით), რომლის დაახლ. 40 % ცხოვრობს მის დედაქალაქ სორიაში. პროვინციაში არის 183 მუნიციპალიტეტი, რომლის დაახლ. ნახევარი არის სოფლები 100 კაცზე ნაკლები მოსახლეობით.

## იხილეთ აგრეთვე
* სორიის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სორიის მუნიციპალიტეტი

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
სიუდად-რეალის პროვინცია

thumb|250px|სიუდად-რეალის ადგილმდებარეობა ესპანეთში
**სიუდად-რეალი** — პროვინცია ცენტრალურ ესპანეთში, კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება შემდეგი პროვინციები: კუენკა, ალბასეტე, ხაენი, ბადახოსი და ტოლედო. პროვინციის ფართობი 19 813 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა — 506 864 კაცი (2005 წლის მონაცემებით).

## იხილეთ აგრეთვე
*სიუდად-რეალის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* პროვინციის საბჭო

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
სათითურა

**სათითურა**  (Dactylis glomerata) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. ფაშარკორდიანი ბალახია. მისი სიმაღლე 100 სმ აღწევს. 

ბუნებრივად გავრცელებულია მთელ ევროპაში და აზიის ზოგიერთ რაიონში.საქართველოში ყველგან გვხვდება. იზრდება ალპურ სარტყლამდე ბუჩქნარებში, ტყის პირებზე, მდელოებზე, არიდულ მეჩხერ ტყეებში, ველებზე. 

ერთ-ერთი საუკეთესო საკვები ბალახია. კულტურაში შეტანილია XIX საუკუნეში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
სათლე (დასახლება)

**სათლელი**:
* ერთ-ერთი დიდი დასახლებული პუნქტი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიულ შავშეთში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია) XVI საუკუნიდან საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად თურქეთმა მიიტაცა. რუსეთ-თურქეთის ომის (1877-1878) შემდეგ, ბერლინის კონგრესის (1878) თანახმად, საქართველოს დაუბრუნდა. შემდგომში კვლავ თურქეთის მფლობელობაშია.
* ერთ-ერთი დიდი დასახლებული პუნქტი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ისტორიულ ფოცხოვის მხარეში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია) XVI საუკუნიდან საქართველოს სხვა ტერიტორიებთან ერთად თურქეთმა მიიტაცა. რუსეთ-თურქეთის ომის (1828-1829) შემდეგ, 1829 წლის ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულების თანახმად საქართველოს დაუბრუნდა. შემდგომში კვლავ თურქეთის მფლობელობაშია.

## ლიტერატურა
**ჯიქია ს.,* გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგნ. 3, თბ., 1958;

კატეგორია:თურქეთის დასახლებული პუნქტები
არტიშოკი

**არტიშოკი** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. 

ცნობილია 12-მდე სახეობა. კულტივირებულია ნამდვილი არტიშოკი (Cynara scolymus), რომელსაც აქვს უმეტესად დატოტვილი, 0,5-1 მ სიმაღლის ღერო, დიდი, დანაკვთული ან ფრთისებრ განკვეთილი ფოთოლი და კარგად განვითარებული ყვავილები. 

საჭმელად ხმარობენ ყვავილედის ხორციან ყვავილსაჯდომსა და გარეთა წვნიანი ქერქლის ბოლოებს, რომელიც დიდი რაოდენობით შეიცავს ნახშირწყლებსა და არომატულ ნივთიერებებს. არტიშოკს იყენებენ აგრეთვე პირუტყვის საკვებად (მწვანე საკვები, სილოსი) და დეკორატიულ მცენარედ. მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად (გადაწვენით).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
თებერვალი 2010

**თებერვალი - 2010** წლის მეორე თვეა. დაიწყო ორშაბათს და დამთავრდა 28 დღის შემდეგ კვირას.

## პორტალი:ახალი ამბები 
02
ივო იოსიპოვიჩი

**ივო იოსიპოვიჩი** (; დ. 28 აგვისტო, 1957, ზაგრები, ხორვატია) — ხორვატიის პოლიტიკური მოღვაწე.  ხორვატიის პრეზიდენტი 2010 წლის 18 თებერვლიდან 2015 წლის 18 თებერვლამდე.   სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ზაგრების უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტი და ზაგრების მუსიკალური აკადემია.  

## რესურსები ინტერნეტში
*Ivo Josipović on Facebook
*Ivo Josipović Main campaign page  
*Ivo Josipović Personal homepage   
*Ivo Josipović at the Croatian Parliament (Sabor) official web site  
*Ivo Josipović at the Croatian Composers' Society official web site  
*List of musical works  
*SDP-ovac koji je devet godina izbjegavao Račana 

კატეგორია:ხორვატიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სატაცური

**სატაცური**  () — მცენარეთა გვარი სატაცურისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, ძალზე დატოტვილი ბალახები, ნახევრად ბუჩქები და ლიანებია. მათი ფოთლები რედუცირებულია ქერქლებად, რომელთა უბეში ჯგუფ-ჯგუფად სხედან ნემსისებრი კლადოდიუმები (სახეცვლილი ღეროები). ზოგ სახეობას ფილოკლადიუმიც აქვს. ნაყოფი კენკრაა. ყვავილი პატარაა, ხშირად ცალსქესიანი, ფართოდ იყენებენ თაიგულებსა და გამწვანებაში.

## სქოლიო 
*
ნეპენთეს რაჯა

{{ტაქსოდაფა
| სახელი = ნეპენთეს რაჯა
| სურათის ფაილი = Nepenthes rajah.png
| სამეფო = მცენარეები
| ტიპი = ფარულთესლოვნები
| კლასი = ორლებნიანნი
| რიგი = 
| ოჯახი = **ნეპენთისებრნი** *(Nepenthaceae)*
| გვარი = ნეპენთესი
| სახეობა = ნეპენთეს რაჯა
| ლათ = Nepenthes rajah
| ვიკისახეობები = Nepenthes rajah
| itis = 150991
| არეალის რუკა = Nepenthes rajah  distribution.png
| არეალის ლეგენდა ={}  - მცენარის გავრცელების არეალი
}}
**ნეპენთეს რაჯა** () — მონოტიპური ჯიშის  ოჯახის მტაცებელი მცენარე. ყველაზე დიდი მტაცებელი მცენარე მსოფლიოში. ამ მცენარეს შეუძლია დაიჭიროს და შეჭამოს არა მარტო მწერები, არამედ თაგვებიც კი. 

მცენარე არის კალიმანტანის ენდემი, და მით ვაჭრობა აკრძალულია საერთაშორისო კონვენციით.. პირველად რაჯა აღწერა ჯოზეფ დალტონმა 1859 წელს, ხოლო სახელი მცენარემ სერ ჯეიმზ ბრუკის პატივსაცემად მიიღო.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნეპენთისებრნი
კატეგორია:მწერიჭამია მცენარეები
ჯერომ ჯერომი

**ჯერომ კლაპკა ჯერომი** ('''') (დ. 2 მაისი, 1859 — გ. 14 ივნისი, 1927) — ინგლისელი მწერალი და იუმორისტი. ცნობილია იუმორისტული რომანით „სამნი ნავში“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ჯერომ ჯერომის საზოგადოება
* მოთხრობები

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1859
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი დრამატურგები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ავტობიოგრაფები
კატეგორია:ინგლისელი კრიტიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ესეისტები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აბრამიშვილი

საკუთარი სახელი **აბრამიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანდრია აბრამიშვილი — ლიტერატურათმცოდნე, ჟურნალისტი
* გიორგი აბრამიშვილი — რეჟისორი, მსახიობი
* ვახტანგ აბრამიშვილი — არქიტექტორი
* მარი აბრამიშვილი — პოეტი
* მერაბ აბრამიშვილი — მხატვარი
* მიხეილ აბრამიშვილი — კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი, პედაგოგი
* მიხეილ აბრამიშვილი — არქეოლოგი
* როსტომ აბრამიშვილი — არქეოლოგი
* შალვა აბრამიშვილი — მხატვარ-რესტავრატორი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
შუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვას **შუ** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

* შუ — ეგვიპტური იეროგლიფი.
* შუ — კომუნა აღმოსავლეთ საფრანგეთი.
* შუ — ნამცხვრის ცომის სახეობა.
ჟან ბატისტ პერენი

**ჟან ბატისტ პერენი** (; დ. 30 ნოემბერი, 1870, ლილი — გ. 17 აპრილი, 1942, ნიუ-იორკი) — ფრანგი  ფიზიკოსი, პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1923). პარიზის უმაღლესი ნორმალური სკოლის დამთავრების შემდეგ (1894) მუშაობდა იქვე, 1898 წლიდან კი – პარიზის უნივერსიტეტში (1910 წლიდან პროფესორი), 1940 წელს საფრანგეთის კაპიტულაციის შემდეგ გადავიდა აშშ-ში. გამოიკვლია კათოდური და რენტგენის სხივები (1895-98). პერენის ნაშრომები, რომელიც შეეხება ბროუნის მოძრაობას, აინშტაინ-სმოლუხოვსკის თეორიის დასაბუთებაა. მათ საშუალება მისცეს პერენს მიეღო ავოგადროს რიცხვის მნიშვნელობა, რომელიც თანხვდება სხვა მეთოდებით მიღებულ მნიშვნელობებს, და საბოლოოდ დაემტკიცებინა მოლეკულების რეალურობა, ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში (1926).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*1926 Nobel Prize
**Atoms*,

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ჩვეულებრივი გველბრუცა

**ჩვეულებრივი გველბრუცა** () — საქართველოს ფაუნის გველბრუცების (*Scolecophidia*) ქვერიგის ერთადერთი წარმომადგენელი. სიგრძით 30-35 სანტიმეტრი, მომრგვალებული თავითა და მოკლე კუდით. სხეულის შეფერილობა ვარდისფერიდან მუქ წითელ ფერში მერყეობს და დამოკიდებულია პიგმენტის ფერზე. სხეულის ქვედა ნაწილი, ზედასთან შედარებით ღია ფერისაა.

ჩვეულებრივი გველბრუცა ფართოდაა გავრცელებული ალბანეთში, საბერძნეთში, თურქეთში, მცირე აზიაში, ქვემო ეგვიპტეში, ახლო აღმოსავლეთში, ავღანეთში, პაკისტანში, ამიერკავკასიაში, დაღესტანსა და შუა აზიაში. ბინადრობს მთის ძირებში, ბუჩქნარებით დაფარულ ნიადაგში, მეჩხერ ტყეებში ზღვის დონიდან 1700 მეტრ სიმაღლეზე. გვხვდება ქვების ქვეშ, სადაც ნიადაგში გაყვანილი აქვს წვრილი გვირაბები. ნიადაგის ზემოთ ამოდის მხოლოდ ძლიერი წვიმების შემდგომ. ბოსტნებსა და ვენახებში შეიძლება ვიპოვოთ ნესვებისა და საზამთროების ქვეშ. ზამთარს მიწაში, ღრმად ატარებს. აქტიურდებიან მარტის ბოლოსა და მაისის დასაწყისში. ჩვეულებრივი გველბრუცას საჭმლის რაციონს წარმოადგენს ჭიანჭველები და მათი კვერცხები. მიწის ზემოთ მაქსიმუმ 10-15 წუთი ძლებს, უფრო ხანგრძლივი გაჩერებისას კვდება. შეწყვილება ხდება გაზაფხულზე, აგვისტოს დასაწყისში კი მდედრი დებს 2-8 კვერცხვს, სიგრძეში 20-26 მმ, სიგანეში კი 6-7 მმ. დამალული ცხოვრების წესის გამო გველბრუცას ცოტა მტერი ჰყავს. იშვიათად შეექცევიან მას მელიები და სხვა პატარა ფრთოსანი მტაცებლები. ხელში დაჭერისას ჩვეულებრივი გველბრუცა გამოსცემს სპეციფიკურ სუნს, რაც მისი დამცავი მექანიზმია. შხამიანი არ არის. თუ შევუქმნით შესაბამის სასიცოცხლო პირობებს შეიძლება ვიყოლიოთ შინაურ პირობებში.

კატეგორია:გველები
ტარაგონის პროვინცია

thumb|250px|ტარაგონის მდებარეობა ესპანეთში
**ტარაგონა** (, ) — პროვინცია აღმოსავლეთ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანების, კატალონიის სამხრეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება შემდეგი პროვინციები: კასტელიონი, ტურუელი, სარაგოსა, ლერიდა და ბარსელონა. ასევე ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა.

პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 631,156 კაცს (2002 წლის მონაცემებით), რომლის დაახლ. ერთი მეხუთედი ცხოვრობს მის დედაქალაქ ტარაგონაში. პროვინციაში არის 183 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ტარაგონის ვებგვერდი 

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ხერონის პროვინცია

thumb|250px|ხერონის მდებარეობა ესპანეთში

**ჟირონა**, *ხერონა* ( , ; ) — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანების, კატალონიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხერონა. მას ესაზღვრება შემდეგი პროვინციები:ლერიდა და ბარსელონა. ასევე ესაზღვრება ხმელთაშუა ზღვა.

პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 665 000 კაცს (2005 წლის მონაცემებით). პროვინციაში არის 216 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* news and information of the province of Girona
* Xanascat the National Network of Youth Hostels of Catalonia
* rural tourism in Girona 
* Tourism guide of Girona province, Hotels, Rstaurants, Guides, Campings & more of Girona 
* An excentric guide to Girona province 

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
ბრამინული გველბრუცა

**ბრამინული გველბრუცა** () — ცხოველების სამეფოს, რეპტილიების კლასის, ქვერიგ გველების, გველბრუცასებრთა ოჯახის წარმომადგენელი.

სიგრძეში აღწევს 10-12 სანტიმეტრს. გავრცელებულია სამხრეთ აზიაში, მადაგასკარზე, ინდოეთისა და წყნარი ოკეანის სხვადასხვა კუნძულზე. ბრამინულ გველბრუცას *ქოთნის გველსაც* ეძახიან, რადგან კარგად ძლებს მცენარეთა ქოთნებში, სადაც მცენარის ფესვებში იმალება.

ამ გზით იგი გავრცელდა სამხრეთ მექსიკასა და ჰავაის კუნძულებზე. მდედრი დებს 2-7 მოგრძო კვერცხს სიგრძით 12 და სიგანით 4 მმ-მდე. ამ გველის სწრაფ გავრცელებას ხელს უწყობს პართენოგენეტიკური გამრავლება. გველის წიწილის გამოჩეკვისათვის საკმარისია ქოთანში აღმოჩნდეს გაუნაყოფიერებელი კვერცხი.

## ლიტერატურა 
* Annandale, N. 1906. Notes on the fauna of a desert tract in southern India. Part. I. Batrachians and reptiles, with remarks on the reptiles of the desert region of the North-West Frontier. Mem. Asiatic Soc. Bengal, Calcutta 1: 183-202.
* Boulenger GA. 1893. Catalogue of the snakes in the British Museum (Nat. Hist.) I. London (Taylor & Francis), 448 pp.
* Kraus F, Cravalho D. 2001. The Risk to Hawai'i from Snakes. Pacific Science, Vol. 55, no. 4:409-417. PDFat University of Hawai'i press. Accessed 20 April 2008.

კატეგორია:გველები
კატეგორია:აზიის ქვეწარმავლები
კატეგორია:აფრიკის ქვეწარმავლები
სათოვლია

**სათოვლია**, **უცუნა** (Colchicum) — მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი შროშანისებრთა ოჯახისა. მოკლეღეროიანი და გორგლბოლქვიანი ბალახებია, დიდი და ნაირფერი ყვავილები (1-5) აქვთ. ზოგი სახეობა გვიან შემოდგომით ყვავილობს, ნაყოფს (კოლოფი) კი მომავალ გაზაფხულზე იკეთებს. 

60-მდე სახეობა უმთავრესად გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ირანში და აღმოსავლეთში — ჩრდილოეთ ინდოეთამდე. საქართველოში, მთის ქვედა სარტყლიდან ალპურ სარტყლამდე, მხოლოდ 3 სახეობა იზრდება. სათოვლიას თესლსა და გორგლბოლქვში არის ალკალოიდები, რომელთაგან კოლხიცინი გენეტიკასა და სელექციაში პოლიპლოიდების მისაღებად გამოიყენება, მედიცინაში კი — ნიკრისის ქარის სამკურნალოდ, კოლხამიანი (ომაინი) — სისხლის ზოგიერთი დაავადებისა და ავთვისებიანი სიმსივნის დროს. სათოვლიას ბევრი სახეობა დეკორატიულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შროშანისებრნი
სენა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **სენა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სენა - მდინარე საფრანგეთში
*სენა - მდინარე კანადაში
*სენა - მდინარე კანადაში
*სენა - რაიონი კანადაში
*სენა - სამეფო დინასტია ბენგალიში
ფონტენის სააბატო

**ფონტენის სააბატო**  ()  -  სააბატო საფრანგეთში, ცისტერციანელების ორდენის ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ყველაზე უკეთ შემონახული მონასტერი.  1118 წელს დააარსა წმინდა ბერნარ კლარავალერმა.  ფონტენი მდებარეობს თანამედროვე საფრანგეთის დეპარტამენტის კოტ-დ’ორის ტერიტორიაზე, მარმანის კომუნაში. 

1981 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 

Fontenay-174-2008-gje.jpg|
Fontenay-116-Kirche-Westfassade-2008-gje.jpg|
Fontenay-128-Kirche-Seitenschiff-2008-gje.jpg|
Fontenay-144-Kreuzgang-2008-gje.jpg|
Fontenay-178-2008-gje.jpg|
Fontenay-160-Schmiede-2008-gje.jpg|

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ლილიუოკალანი

**ლილიუოკალანი** (ჰავ.  *Lili’uokalani*, თავდაპირველად ერქვა **ლიდია კამაკაეა პაკი**, *Lydia Kamaka’eha Paki*,  ქმრის გვარზე **დომინის**, ;  დ. 2 სექტემბერი, 1838 — გ. 11 ნოემბერი, 1917) — ჰავაის სამეფოს ბოლო დედოფალი 1891 წლის 20 იანვრიდან 1893 წლის 17 იანვრამდე. 
მეფე კალაკაუას და, და ოაჰუსა და მაუის ამერიკელი გუბერნატორის, ჯონ ოუენ დომინის მეუღლე.  სამეფო ტახტზე ავიდა ძმის სიკვდილის შემდეგ და შეეცადა მონარქის კონსტიტუციით შემოფარგლული ძალაუფლების აღდგენა. ამერიკული ქონების დაცვის საბაბით აშშ-ს წარმომადგენლებმა მოაწყეს სახელმწიფო გადატრიალება და გადააყენეს დედოფლი. 

გროვერ კლივლენდის მთავრობა სთავაზობდა ლილიუოკალანს სამეფო ტახტის დაბრუნებას გარკვეული პირობების შესრულების შემთხვევაში, როგორიც პოლიტიკური მოწინაააღმდეგეების ამნისტია იყო. დედოფალმა უარყო ეს წინადადება და  მოითხოვა ამერიკის აგენტების სიკვდილით დასჯა. 1894 წლის 4 ივლისს შეიქმნა ჰავაის რესპუბლიკა, რომლის ოკუპაციაც ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა მოახდინა 1898 წელს. 

1895 წლის 16 იანვარს დედოფალი დააპატიმრეს მას შემდეგ, რაც იოლანის სასახლის ბაღში აღმოჩენილი იქნა იარაღი. ერთი წლის შემდეგ იგი გაათავისუფლეს და ახალი სახელიც მისცეს. ლიდია დომინისმა (დედოფლის ახალი სახელი) სასამართლოში უჩივლა ფედერალურ მთავრობას სამეფო მიწების თაობაზე. საბოლოოდ ჰავაის ლეგისლატურამ გამოუწერა მას პენსია 4 ათასი დოლარის ოდენობით და შეუნარჩუნა შაქრის პლანტაცია 24 კმ² ფართობით. დედოფალი გარდაიცვალა 1917 წელს ინსულტისგან. 

ციხეში ყოფნისას ლილიუოკალანმა დაწერა ჰავაის ჰიმნი ალოჰა ოე და წიგნი ქვეყნის ისტორიის შესახებ. 

## ლიტერატურა 
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* .
*  .
* .
*  .

კატეგორია:ჰავაი
კატეგორია:ჰავაიელი მწერლები
კატეგორია:ჰავაიელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
აავასაკსა

**აავასაკსა** () — გრანიტის კლდეები ჩრდილოეთ ფინეთში. მდებარეობს ლაპლანდიის გუბერნიის იულიტორნიოს კომუნაში, ფინეთ-შვედეთის საზღვართან ახლოს. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 242 მეტრი.

2005 წელს შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში და წარმოადგენს სტრუვეს გეოდეზიური რკალის შემადგენელ ნაწილს. აავასაკსას კლდეებიდან იშლება მდინარე ტორნიონიოკის შესანიშნავი ხედი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფოტოგალერეა

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფინეთში
ემაბლ ჟან ჟაკ პელისიე

**ემაბლ ჟან ჟაკ პელისიე** (; დ. 6 ნოემბერი, 1794, მარომი, ზღვისპირა სენის დეპარტამენტი — გ. 22 მაისი, 1864, ალჟირი) —  საფრანგეთის მარშალი (1855), მალახოვის ჰერცოგი (1856). მონაწილეობდა ესპანეთის რევოლუციის ჩახშობაში (1823), ხოლო 30-40-იან წლებში – ალჟირის დაპყრობაში. ყირიმის ომში (1853-1856) 1855 წლის იანვრიდან სარდლობდა I კორპუსს, 1855 წლის მაისიდან – საფრანგეთის არმიას ყირიმში და ხელმძღვანელობდა უკანასკნელ იერიშებს სევასტოპოლზე, მალახოვის ყორღანის აღებას. ავსტრია-იტალია-საფრანგეთის ომში 1859 წელს რაინის არმიის სარდალი. 1860 წლიდან ალჟირის გენერალ-გუბერნატორი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1794
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1864
სათოხნი კულტურები

**სათოხნი კულტურები**, სასოფლო-სამეურნეო მცენარეები, რომელთა ნორმალური ზრდა-განვითარებისათვის საჭიროა დიდი კვების არე და მწკრივთშორისებში ნიადაგის დამუშავება. ასეთია სიმინდი, შაქრის ჭარხალი, ბამბა, თამბაქო, მზესუმზირა, კარტოფილი, საკვები ძირხვენები, ეთერზეთოვანი კულტურები, ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა (კომბოსტო, პამიდორი, სტაფილო, ბადრიჯანი და სხვა). სათოხნ კულტურებს თესენ ან რგავენ (ჩითილით) ფართო მწკრივად (0,4 - 1,0 მ), კვადრატულად ან კვადრატულ-ბუდობრივად. ვეგეტაციის პერიოდში მწკრივთშორისებს აფხვიერებენ, მწკრივებში ზედმეტ მცენარეებს გამოხშირავენ,  აცლიან სარეველებს, რითაც ნიადაგში ინარჩუნებენ ტენს, აუმჯობესებენ აერაციას და სხვა ინდუსტრიულ ტექნოლოგიის პირობებში ხელით სამუშაოები მინიმუმამდე მცირდება.

## ლიტერატურა
* *გ. ბადრიშვილი*, ქსე, ტ. 8, გვ. 659-660, თბ., 1984

კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
პირველი რესპუბლიკა

მსოფლიოში რამდენიმე **პირველი რესპუბლიკა** არსებობდა:

## ქვეყნები 
* პოლონეთის პირველი რესპუბლიკა, ისტორიოგრაფიული ტერმინი პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობისთვის (1569–1795)
* საფრანგეთის პირველი რესპუბლიკა (1792–1804)
* ვენესუელის პირველი რესპუბლიკა (1811–1812)
* ელადის პირველი რესპუბლიკა (1822–1832), ისტორიოგრაფიული ტერმინი მთავრობებისთვის საბერძნეთის დამოუკიდებლობისთვის ომში
* ესპანეთის პირველი რესპუბლიკა (1873–1874)
* ფილიპინების პირველი რესპუბლიკა (1899–1901)
* **საქართველოს პირველი რესპუბლიკა**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა** (1918-1921)
* სომხეთის პირველი რესპუბლიკა, აგრეთვე ცნობილი როგორც სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკა (1918-1920)
* პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა (1910–1926)
* ვიეტნამის პირველი რესპუბლიკა (1955-1963)
* ავსტრიის პირველი რესპუბლიკა (1918–1934)
* ჩეხოსლოვაკიის პირველი რესპუბლიკა (1918–1938)
* "პირველი რესპუბლიკა" (1947-1992), არაოფიციალური ტერმინი იტალიის ისტორიის პერიოდისათვის 1947 წლიდან 1992 წლამდე
*სამხრეთ კორეის პირველი რესპუბლიკა (1948–1960)
*მადაგასკარის პირველი რესპუბლიკა (1958-1975)
*ნიგერიის პირველი რესპუბლიკა (1963–1966)
*განას პირველი რესპუბლიკა (1960-1966)

## კომპანიები
*First Republic Bank of San Francisco, California, bought by Merrill Lynch in 2007
*First RepublicBank Corporation of Dallas, Texas, which folded in the Savings and Loan crisis of the late 1980s

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეორე რესპუბლიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)
* მესამე რესპუბლიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)
* მეოთხე რესპუბლიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)
* მეხუთე რესპუბლიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)
ქრისტეს ქანდაკება რიო-დე-ჟანეიროში

[300px|მინი|მარჯვნივ|ქრისტეს ქანდაკება და [რიო-დე-ჟანეიროს ხედი]]
300px|მინი|მარჯვნივ
მინი|300პქ|ქანდაკების ხედი ვერტმფრენიდან
**კრისტო-რედენტორი** ( — „*მხსნელი ქრისტე*“) — იესო ქრისტეს ცნობილი ქანდაკება, რომელიც მდებარეობს ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში, კორკოვადოს მთაზე.

დღეს იგი რიო-დე-ჟანეიროს ერთ-ერთ სიმბოლოს წარმოადგენს. კორკოვადოს 710 მეტრიან მთაზე ქრისტეს უზარმაზარი ქანდაკების აღმართვის იდეა პირველად კათოლიკე მღვდელს — პედრო-მარია-ბოსს 1850-იან წლებში გაუჩნდა. მან დაფინანსებისთვის ბრაზილიის პრინცესას, იზაბელს მიმართა, თუმცა იზაბელი დიდად არ დაინტერესებულა მისი იდეით. უკვე 1889 წელს, როდესაც ბრაზილია რესპუბლიკად გამოცხადდა, პედროს სურვილის განხორციელება შეუძლებლად ჩანდა, რადგან ახალი კანონები მთავრობასა და ეკლესიას ერთმანეთისგან ყოფდა.

1921 წელს, ბრაზილიის დამოუკიდებლობის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი ცერემონიალის სამზადისისას, ქანდაკების აგების იდეა კვლავ გააჟღერა „რიოს კათოლიკეთა წრემ“. ჯგუფმა ხელმოწერებისა და შემოწირულობების შეგროვება დაიწყო, რათა მთაზე ქანდაკების აღმართვა უზრუნველეყოთ. შემოწირულობები ძირიდადად ქალაქის კათოლიკეებმა გაიღეს. დიზაინერებმა მრავალნაირი პროექტი წარადგინეს — ქრისტე გაშლილი ხელებით — ჯვრის სიმბოლო, ქრისტე დედამიწის მოდელით ხელში და ა. შ. საბოლოოდ, „მხსნელი ქრისტეს“  ქანდაკება ამოარჩიეს. ქანდაკების დიზაინერი ბრაზილიელი ეიტორ და სილვა კოშტა იყო, ხოლო მოქანდაკე — პოლონური წარმოშობის ფრანგი პოლ ლანდოვსკი, რომელმაც ქანდაკება პარიზში დაამზადა, რადგან ასეთი დიდი ქანდაკების შექმნა მთელი რიგი მიზეზების გამო, იმ დროისათვის ბრაზილიაში შეუძლებელი იყო, ამიტომ ყველა დეტალი და კარკასიც კი საფრანგეთში შეიქმნა. მშენებლობამ ცხრა წელს გასტანა (1922-1931) და 250 000 აშშ დოლარი დაჯდა. 1931 წლის 12 ოქტომბერს, ქრისტეს ქანდაკება საზეიმოდ გახსნეს. მისი სიმაღლე 30 მ-ია, თუ არ ჩავთვლით 8 მეტრიან კვარცხლბეკს, მარტო თავი იწონის 35,6 ტონას, ხელის თითოეული მტევანი 100 კგ-ს. მაცხოვარს ხელები 23 მეტრის სიგრძეზე აქვს გაშლილი.

მონუმენტის სანახავადაც ბრაზილიაში ყოველწლიურად მილიონობით ტურისტი ჩადის. ქანდაკებამდე მისასვლელად გაყვანილია რკინიგზა. ბრაზილიელთათვის ამ ქანდაკებას ძალიან დიდი დატვირთვა აქვს. 2006 წელს, რიოს არქიეპისკოპოსმა ეუსებიო ოსკარ შეიდმა ქანდაკებას განსაკუთრებული მნიშვნელობა მიანიჭა და მის ქვეშ კათოლიკეებს ჯვრისწერისა და ბავშვის მონათვლის უფლება მისცა.

2007 წლის 1 აგვისტოს, პორტუგალიის დედაქალაქ ლისაბონში გამოავლინეს მსოფლიოს ახალი შვიდი საოცრება, სადაც ქრისტეს ქანდაკებამ მე-7 ადგილი დაიკავა.

2008 წლის 10 აგვისტოს, საშინელი შტორმის დროს, ქანდაკებას მეხი დაეცა, თუმცა ზიანი არ მიყენებია.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

* Useful information about Christ the Redeemer Statue (wiki format) 
* Map  
* BBC News Video about Poland and the Redeemer Statue
* Government bulletin about the statue's restoration 
* Free interactive 3D model of Statue of Christ the Redeemer 

კატეგორია:რიო-დე-ჟანეირო
კატეგორია:არტ-დეკო
კატეგორია:ქრისტეს ქანდაკებები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფინეთში

2009 წლის მონაცემებით ფინეთში  იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის 7 ძეგლია.

## სტატისტიკა
იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 878 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,8 % ფინეთის ძეგლებია. 

## ცხრილი 
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. ფინეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სია

ფინეთი
*
პირენეები

thumb|200px|ცენტრალური პირენეები
**პირენეები** (, , ) — ქედი სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში, რომელიც ქმნის ბუნებრივ საზღვარს ესპანეთსა და საფრანგეთს შორის. იგი გამოყოფილია პირენეის ნახევარკუნძულით დანარჩენი ევროპისაგან. გადაჭიმულია 430 კილომეტრზე ბისკაის ყურედან ხმელთაშუა ზღვამდე.

## გეოგრაფია 
ესპანეთის პირენეები არის შემდეგი პროვინციების ნაწილი, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ: ხერონი, ბარსელონა, ლერიდა, უესკა, ნავარა და გიპუსკოა

საფრანგეთის პირენეები ასევე არის დეპარტამენტების ნაწილი, ღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ: აღმოსავლეთი პირინეი, ოდი, არეჟი, ზემო გარონა, ზემო პირენეები, ატლანტური პირენეები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პირენეების ვირტუალური ტური 

კატეგორია:საფრანგეთის ქედები
კატეგორია:ესპანეთის ქედები
უესკის პროვინცია

thumb|250px|უესკის მდებარეობა ესპანეთში

**უესკა** — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება არაგონის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი დედაქალაქია უესკა

მდებარეობს ცენტრალური პირინეის სამხრეთით. ესაზღვრება საფრანგეთის საფრანგეთის დეპარტამენტები ატლანტური პირენეები და ზემო პირენეები, ასევე ესპანეთის პროვინციები: სარაგოსა, ლერიდა და ნავარა.

უესკის ფართობი შეადგენს 15,626 კვ. კმ-ს. მოსახლეობა 228,566 კაცია (2010 წლის მონაცემებით), რომლის თითქმის მეოთხედი ცხოვრობს დედაქალაქ უესკაში. პროვინციაში არის 202 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Diputación Provincial de Huesca

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
დიმიტრი ავალიანი

**დიმიტრი ავალიანი** (; დ. 6 აგვისტო, 1938  — გ. 19 დეკემბერი, 2003) — რუსი პოეტი და პალინდრომისტი.

ითვლება თანამედროვე რუსული პალინდრომის ფუძემდებლად. განსაკუთრებული წვლილი მიუძღვის რუსული ვიზუალური პოეზიის განვითარებაში. მან გამოიგინა და სრულყოფილებამდე აიყვანა თავისებური პოეტური ფორმა, „ლისტოვერტენი“ (). ეს არის, როგორც წესი, მცირე ზომის ტექსტი (ჩვეულებრივ, ერთი ან რამდენიმე სიტყვა), რომელიც 90 ან 180 გრადუსით შემობრუნებისას იკითხება როგორც სხვა ტექსტი, ზოგ შემთხვევაში კი იგივენაირად, ან ორი წაკითხვის ფორმა ერთიანობაში ქმნის რითმას. დიმიტრი ავალიანმა ასევე განავითარა პანტორითმა და ანაგრამა. დაინტერესებული იყო რითმებისა და ლექსწყობის განსაკუთრებით რთული სახეებით.

დიმიტრი ავალიანი ტრაგიკულად დაიღუპა 2003 წლის 19 დეკემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიმიტრი ავალიანი — Litkarta.ru (რუს.)
* დიმიტრი ავალიანი — „არაოფიციალური პოეზია“ (რუს.)

კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ჯავზის ხე

**ჯავზის ხე** (Myristica) — მცენარეთა გვარი ჯავზისებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ორსახლიანი ხეებია.  

100-120 სახეობა გავრცელებულია ძველი სამყაროს ტროპიკებში. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფისაგან იღებენ სუნელ-სანელებელს. ამ მხრივ განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია   Myristica fragrans, რომლის სამშობლოა მოლუკის კუნძულები.  

კულტურაში გვხვდება ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებში. თესლს (ჯავზი) და მის გამომშრალ თესლთანს იყენებენ კულინარიასა და კვების მრეწველობაში, აგრეთვე ეთეროვანი ზეთების მისაღებად, რომელსაც შემდეგ ხმარობენ მედიცინაში, პარფიუმერიასა და მეთამბაქოეობაში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჯავზისებრნი
საფრანგეთის რაგბის ფედერაცია

right|175px|thumb|ფედერაციის ლოგო
**საფრანგეთის რაგბის ფედერაცია** () არის რაგბის მმართველი საფრანგეთში. ფედერაცია ჩამოყალიბდა 1919 წელს, ხოლო 1978 წლიდან რაგბის საერთაშორისო საბჭოს წევრია. იგი არის პასუხისმგებელი საფრანგეთის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებსა და ეროვნულ რაგბის ლიგაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საფრანგეთის რაგბი
კატეგორია:საფრანგეთის სპორტის მმართველები
კატეგორია:რაგბის მმართველები
Dark Horse (ალბომი)

***Dark Horse*** — ინგლისელი მუსიკოს ჯორჯ ჰარისონის ალბომი. გამოშვებულია Living in the Material World-ის ჩაწერიდან ერთი წლის შემდეგ. ალბომი Dark Horse ჩაიწერა Apple Records-ის და EMI-ის სტუდიებში, 1974 წელის სექტემბერ-ოქტომბერში. ამ ალბომის ჩაწერაში ჰარისონს ეხმარებოდნენ: რინგო სტარი, ერიკ კლეპტონი, ბილი პრესტონი და სხვები. ალბომში შესულია 9 სიმღერა, მათი საერთო ხანგრძლივობა შეადგენს 41:19 წუთს. ალბომ Dark Horse-ს შემდეგ ჯორჯ ჰარისონმა 1975 წელს გამოუშვა ახალი სტუდიური დისკი Extra Texture (Read All About It).

აშშ-ში ამ ალბომმა #4 ადგილი დაიკავა.

## სიმღერების სია 
ალბომში შესული ყველა სიმღერა ჯორჯ ჰარისონს ეკუთვნის.

;მხარე 1
# Hari's on Tour (Express) — 4:43
# Simply Shady — 4:38
# So Sad — 5:00
# Bye Bye Love (ფელის ბრეიანტი, ბუდლო ბრაიანტი, ჰარისონი) — 4:08
# Māya Love — 4:24
;მხარე 2
# Ding Dong, Ding Dong — 3:40
# Dark Horse — 3:54
# Far East Man (ჰარისონი, რონ ვუდი) — 5:52
# It Is 'He' (Jai Sri Krishna) — 4:50

;2014 წლის გამოცემის დამატებითი სიმღერები
#I Don't Care Anymore – 2:44
#Dark Horse (ადრეული დემო)" – 4:25

## ადგილი ჩარტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ჯორჯ ჰარისონის ალბომები
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
სტრუვეს გეოდეზიური რკალი

**სტრუვეს რკალი** — ბალტიელი ასტრონომის ფრიდრიჰ ვილჰელმ სტრუვეს პატივსაცემად დარქმეული 265  ტრიანგულაციური პუნქტისგან შემდგარი ქსელი. ქსელი შედგებოდა მიწაში ჩაფლული კუბებისგან, რომელთა წიბოს სიგრძე 2 მეტრს შეადგენდა. კუბები გადაჭიმული იყო 282 კილომეტრის სიგრძეზე.  ქსელი შეიქმნა დედამიწის პარამეტრების, მისი ფორმისა და ზომის დასადგენად. 

სტურვეს რკალი იზომებოდა 40 წლის განმავლობაში - 1816-1855 წლებში, 2820 კილომეტრის მანძილზე. რკალის დასაწყისი მდებარეობდა ქალაქ ფუგლენესთან სიახლოვეს ნორვეგიაში და მთავრდებოდა  სოფელ ძველ  ნეკრასოვკაში დუნაის სიახლოვეს, რამაც შექმნა მერიდიანის რკალი ამპლიტუდით 25°&nbsp;20′08″.

დღეს რკალის პუნქტების პოვნა შეიძლება ნორვეგიის, შვედეთის, ფინეთის, რუსეთის, ესტონეთის, ლატვიის, ლიეტუვის, ბელარუსის, მოლდოვისა და უკრაინის ტერიტორიაზე.   2004 წლის 28 იანვარს ამ ქვეყნებმა მიმართეს გაეროს კომიტეტეს, რათა რკალის დარჩენილი ობიექტები შესულიყვნენ იუნესკოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## რკალის კოორდინატები 
###  
* „ფუგლენესი“ ჰამერფესტში 
* „რაიფასი“ ალტეში 
*  „Luvdiidcohkka“ კუსტოკეინოში 
*  „Baelljasvarri“ კუსტოკეინოში 

###  
* 
* 
* 
* 

###  
* „სტუორ-ოივი“ 
* „აავასაკსა“ 
* „თორნეა“ 
* „პუოლაკა“ 
* „პორლომ II“ 
* „სვარრთვირა“ 

###  
* „პუნქტი მიაკიპალუსი“ 
* „წერტილი Z“  

###  
* 
* 
* დორპატი 

###  
* 
* 

###  
* 
* 
* 

###  
* თიუპიშკი , როგორც ობიექტ  № 1187-ის ნაწილი.
* ლოპათი,.
* ოსოვნიცა,  
* შეკოტსკი,  
* ლიასკოვიჩი,  
* დოკუდოვო 1, ლიდის რაიონი

###  
* სოფელი **რუდი**   

###  
* კატერინოვკა,
* ფელშტინი,   
* „ბარანოკა“ 
* „ძველი ნეკრასოვკა“,   

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნორვეგიაში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
*ვასილი სტრუვე

## რესურსები ინტერნეტში
* მიაკიპიალუსის ფოტოები

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნორვეგიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ბელარუსში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესტონეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ფინეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლატვიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლიეტუვაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მოლდოვაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უკრაინაში
ჰანიბალ ჰამლინი

**ჰანიბალ ჰამლინი** ( დ. 27 აგვისტო, 1809 — გ. 4 ივლისი, 1891) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, აშშ-ის მე-15 ვიცე-პრეზიდენტი აბრაამ ლინკოლნის პირველი ვადის დროს 1861-1865 წლებში. სანამ პირველი რესპუბლიკელი ვიცე-პრეზიდენტი გახდებოდა, ჰამლინი აშშ-ის სენატორი, აშშ-ის წარმომადგენელტა პალატის წევრი და მცირე ხნით მეინის შტატის გუბერნატორი იყო. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:მეინის გუბერნატორები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1809
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
პედრო I მრისხანე

thumb|right|პედრო I-ის ქანდაკება
**პედრო I მრისხანე** (დ. 30 აგვისტო, 1334 —  გ. 23 მარტი, 1369) — კასტილიისა და ლეონის მეფე 1350-1369 წლებში. ესწრაფებოდა ფეოდალური ანარქიის მოსპობასა და ცენტრალური ხელისუფლების გაძლიერებას, ეყრდნობოდა ანდალუსიის სავაჭრო-სამრეწველო ქალაქებს, გრანადის ამირასა და "შავი პრინცის" (ინგლისის მეფის ედუარდ III-ის ძის) რაზმებს. მის წინააღმდეგ იბრძოდნენ ეკონომიკურად ნაკლებ განვითარებული კასტილიისა და ლეონის ქალაქები. ბრძოლა ცვალებადი უპირატესობით პედრო I-სა და მის მოწინააღმდეგეებს შორის დიდხანს გაგრძელდა. 1369 წელს მონტელიესთან ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ პედრო I თავისმა ნახევარძმამ ენრიკე ტრასტამარიმ მოკლა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კასტილიის მეფეები
კატეგორია:ლეონის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1334
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1369
სტად დე ფრანსი

მარჯვნივ|მინი|სტად დე ფრანსი
**სტად დე ფრანსი** — საფრანგეთის ეროვნული სტადიონი, რომელიც მდებარეობს პარიზის გარეუბან სენ-დენიში. მისი ტევადობა შეადგენს 81,338 კაცს - ყველა სკამი. სტადიონ იყენებს საფრანგეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები ექვსი ერის ჩემპიონატისა და მთავარი საერთაშორისო მატჩებისათვის. საფრანგეთის საფეხბურთო ნაკრებიც იყენებს სტადიონს სათამაშოდ. ეს სწორედ ის სტადიონია, სადაც საფრანგეთმა 3-ით 0 დაამარცხა ბრაზილიის ეროვნული ნაკრები 1998 წლის ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალში. საფრანგეთის მნიშვნელოვანი კლუბი, Stade Français ასევე იყენებს სტადიონს მნიშვნელოვანი მატჩებისათვის.

სტადიონის მშენებლობა დასრულდა 1995 წელს და გაიხსნა 1998 წელს. მშენებლობაზე დაიხარჯა €290 მილიონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:საფრანგეთის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:ეროვნული სტადიონები
სარგასუმისებრნი

**სარგასუმისებრნი** () — ზღვის წაბლა წყალმცენარეების ოჯახი ფუკუსისნაირთა რიგისა. მათი თალუსი ბუჩქისებრია, სიგრძე 1-2 მეტრს აღწევს (ზოგისა 10 მ-საც). ოოგონიუმებში თითო-თითო კვერცხუჯრედია. 6 გვარი აერთიანებს 150-ზე მეტ სახეობას (ყველაზე დიდი გვარია სარგასუმი), რომლებიც გავრცელებული არიან თბილ ზღვებში. ატლანტის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში (სარგასოს ზღვა) დატივტივებენ სარგასუმის უზარმაზარი გროვები, რომლებიც ერთ დროს მოსწყვეტია სუბსტრატს. აქ ისინი ვეგეტატიურად მრავლდებიან. იყენებენ ალგინატების მისაღებად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სარგასუმისებრნი
უელვის პროვინცია

thumb|250px|უელვის მდებარეობა ესპანეთში

**უელვა** — პროვინცია სამხრეთ ესპანეთში, ავტონომიური გაერთიანება ანდალუსიის დასავლეთ ნაწილში. მას ესაზღვრება პორტუგალია და ესპანეთის შემდეგი პროვინციები: ბადახოსი, სევილია და კადისი. ასევე ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე. მისი დედაქალაქია უელვა.

უელვის ფართობი შეადგენს 10,148 კმ². მოსახლეობა კი 483,792 კაცია (2005 წლის მონაცემებით), რომლის დაახლ. 30% ცხოვრობს მის დედაქალაქში. მოსახლეობის სიმჭიდროვე - 47.67 კაცი/კმ².  პროვინციაში 79 მუნიციპალიტეტია.

## რესურსები ინტერნეტში
*  
*Natural Park Doñana  
*Natural Park Sierra de Aracena and Picos de Aroche  
*Mine & mineral localities in Huelva  

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
რომეო და ჯულიეტა

**რომეო და ჯულიეტა** () — უილიამ შექსპირის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ტრაგედია, რომელიც ჰამლეტთან და მაკბეტთან ერთად ყველაზე ხშირად იდგმება მსოფლიოში.

## სიუჟეტი 
რომეო და ჯულიეტას სიუჟეტი, როგორც ახალგაზრდა შეყვარებულების ტრაგიკული ბედი, რომელთა ოჯახებს მტრობა აქვთ , სხვადასხვა ფორმით ცნობილია ანტიკური პერიოდიდან. (ოვიდიუსის მეტამორფოზები და სხვ.)

შექსპირის პიესაში მოქმედება ხდება ვერონაში. ტრაგედიაში  მოთხრობილია ორი ახალგაზრდა შეყვარებულის ისტორია, რომლებიც იღუპებიან მათი ოჯახების საგვარეულო მტრობის გამო. რომეო (მონტეგი) და ჯულიეტა (კაპულეტი) საიდუმლოდ დაიწერენ ჯვარს, თუმცა ცოტა ხნის შემდეგ რომეოს შემოაკვდება კაპულეტების ნათესავი ტიბალტი. ამის შემდეგ რომეოს აძევებენ ვერონიდან, ხოლო ჯულიეტას მამა გადაწყვეტს ქალიშვილი მისი სურვილის საწინააღმდეგოდ მიათხოვოს პარისს. ჯულიეტა სვამს ძილის წამალს, რათა ის მკვდარი ეგონოთ, მაგრამ რომეოს, რომელმაც არაფერი იცის ამ ოინის შესახებ, ის ნამდვილად მკვდარი გონია, ის საწამლავით თავს იკლავს მის საფლავზე. გამოფხიზლებული ჯულიეტაც იკლავს თავს, როცა შეხედავს მკვდარ რომეოს. მოხუცი მშობლები მხოლოდ ამის შემდეგ გადაწყვეტენ დაამთავრონ უაზრო ქიშპი.

## იხილეთ აგრეთვე
*რომეო და ჯულიეტა (1968 წლის ფილმი)
*რომეო და ჯულიეტა (ჩაიკოვსკი)

## რესურსები ინტერნეტში
* რომეო და ჯულიეტა  the British Library-ზე

კატეგორია:შექსპირის ტრაგედიები
ჯონ ბრეკინრიჯი

**ჯონ კებელ ბრეკინრიჯი** ( დ. 16 იანვარი, 1821 — გ. 17 მაისი, 1875) — ამერიკელი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრი, აშშ-ის სენატორი და აშშ-ის მე-14 ვიცე-პრეზიდენტი. ყველაზე ახალგაზრდა პიროვნება (36 წლის), ვინც ვიცე-პრეზიდენტის პოსტი დაიკავა.

1860 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ბრეკინრიჯი გაყოფილი დემოკრატიულ პარტიის ორ კანდიდატს შორის იყო სამხრეთელი დემოკრატების მანდატით, მაგრამ რესპუბლიკელ აბრაამ ლინკოლნთან დამარცხდა. ამერიკის სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ იგი კონფედერაციული შტატების არმიაში გენერლად მსახურობდა. ასევე იყო კონფედერაციული შტატების მე-5 და უკანასკნელი ომის მდივანი.   

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:ამერიკის კონფედერაციული შტატები
კატეგორია:ამერიკის სამოქალაქო ომი
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1821
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1875
სილვიო პელიკო

**სილვიო პელიკო** (; დ. 24 ივნისი, 1789, სალუცო — გ. 31 იანვარი, 1854, ტურინი) — იტალიელი მწერალი. 1820 წელს კარბონართა შეთქმულებაში მონაწილეობისათვის სიკვდილი მიუსაჯეს, რაც 15 წლის პატიმრობით შეუცვალეს. ციხეში დაწერა ავტობიოგრაფიული თხზულება „ჩემი საპყრობილენი“ (1832), რომელშიც უკვე ქრისტიანულ მორჩილებას ქადაგებდა. ეს ნაწარმოები რომანტიკული პროზის ბრწყივვალე ნიმუშადაა აღიარებული. პელიკოს ეკუთვნის მრავალი პიესა, რომელთაგან მსოფლიო რეზონანსი გამოიწვია ჰეროიკულ-პატრიოტულმა ტრაგედიამ „ფრანჩესკა და რიმინი“ (1815). წერდა ტრაქტატებსაც.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მწერლები
კატეგორია:იტალიელი პოეტები
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ფელიპე პედრელი

**ფელიპე პედრელი** (; დ. 19 თებერვალი, 1841, ტორტოსა — გ. 19 აგვისტო, 1922, ბარსელონა) — ესპანელი კომპოზიტორი, მუსიკათმცოდნე, მუსიკის კრიტიკოსი, ფოლკლორისტი და საზოგადო მოღვაწე. ესპანეთის ნატიფი ხელოვნების სამეფო აკადემიის წევრი. 1873 წლიდან მუშაობდა ბარსელონაში. 1895–1903 წლებში ასწავლიდა მადრიდის კონსერვატორიაში (მოწაფეები ისააკ ალბენისი, ენრიკე გრანადოსი, მ. ფალია). ეწეოდა საგამომცებლო საქმიანობას. პედრელის ნაშრომებმა ("ესპანური ხალხური სიმღერები") ჩაუყარა საფუძველი თანამედროვე ესპანურ მუსიკათმცოდნეობას. პედრელი ესპანური მუსიკის აღორძინების, ე.წ. რენასიმენტოს ერთ-ერთი უმთავრესი წარმომადგენელი იყო. მან დაწერა ოპერები, პროგრამული სიმფონიური თხზულებები, კანტატები და საგუნდო ნაწარმოებები ორკესტრთან ერთად, საეკლესიო მუსიკა, რომანსები და სიმღერები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922