open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კედლის მხატვრობა

[მინი|250ოქ|[სან-ბარტოლოს (მაიას ძეგლი) კედლის მხატვრობა]]
**კედლის მხატვრობა** — კედელზე მიმაგრებულ ტილოზე ან ქაღალდზე, ანდა უშუალოდ ბათქაშზე საღებავით დახატული სურათები და ორნამენტები. კედლის მხატვრობა შეიძლება შესრულდეს ფრესკის, წებოვანი ფერწერის, ტემპერის, ცვილოვანი ფერწერის, ზეთის ფერწერის ტექნიკის საშუალებით. XIX საუკუნიდან გავრცელდა აგრეთვე სილიკატური ფერწერა. ზოგჯერ კედლის მხატვრობას პირობითად მიაკუთვნებენ მოზაიკას.

საქართველოში კედლის მხატვრობის უძველეს ნიმუშებს მიეკუთვნება ქსნის არმაზის ეკლესიის კანკელის (864) და თელოვნის ტაძრის (VIII–IX სს.) მოხატულობის ფრაგმენტები, დოდოს მონასტრის (დავითგარეჯა) ეკლესიის აფსიდში და მთავარანგელოზების გამოსახულება (IX ს.). IX–X საუკუნეებს უნდა მიეკუთვნებოდეს მაცხოვრის ეკლესიის აფსიდის მოხატულობა სვანეთის სოფ. ნესგუნში. კედლის მხატვრობის განვითარების შემდეგი ეტაპი მოიცავს X საუკუნის დასასრული — XII საუკუნეების შუა წლები. X–XI საუკუნეების მიჯნაზე ადრეული პერიოდის ლაკონიური დეკორი, რომელიც მხოლოდ ტაძრის მთავარ ნაწილებს გამოყოფდა, შეიცვალა ვრცელი მოხატულობით. კედლის მხატვრობა სიუჟეტურადაც გამდიდრდა - ტრადიციულის გარდა, ხშირად ქტიტორთა და ადგილობრივი წმინდანთა გამოსახულებები. ამ პერიოდიდან კედლის მხატვრობის რამდენიმე რეგიონული სკოლაა ცნობილი. X–XI საუკუნეებში ტაო-კლარკეთში შეიქმნა კედლის მხატვრობის ნიმუში. ამათგან აღსანიშნავია ოთხთა ეკლესიის (X საუკუნის დასასრული), ოშკის (1036), იშხნის, ხახულის, ტბეთის (ყველა XI საუკუნის დასასწისი) და სხვა მოხატულობა. ამავე სკოლის ოსტატთა მიერ უნდა იყოს შესრულებული კუმურდოს და მანგლისის (XI საუკუნის 10–20-იანი წლები) კედლის მხატვრობა კახეთში კედლის მხატვრობის სკოლა დავითგარეჯის მონასტერთან არის დაკავშირებული. ამ სკოლის კედლის მხატვრობის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნიმუშია უდაბნოს მონასტრის მთავარი ტაძრისა და სატრაპეზოს ფრესკები (XI ს.). კედლის მხატვრობის თავისებური სკოლები ჩამოყალიბდა აგრეთვე სვანეთსა და რაჭაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მხატვრობა
კატეგორია:მონუმენტალური ხელოვნება
ფამფარულა

**ფამფარულა**, *კევის ბალახი* (Scorzonera) — მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ორწლიანი ბალახები და ნახევრად ბუჩქებია. 

170-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია შუა ევროპიდან და ხმელთაშუაზღვისპირეთიდან აღმოსავლეთ აზიამდე. კავკასიასა და შუა აზიაში 80-ზე მეტი სახეობა გვხვდება. საქართველოში — 10, მათგან 4 საქართველოს ენდემია. 

სახეობათა მეტი წილი მთის შუა სარტყელში, მშრალ ფერდობებსა და კირქვიანებზე იზრდება. ზოგიერთი სახეობა (ტაუ-საღიზი, ტეკე-საღიზი, საქართველოს სახეობებიდან ჯავახური ფამფარულა და სხვა) კაუჩუკს შეიცავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ჩვეულებრივი კულუმბური

thumb|*Coccothraustes coccothraustes*
**ჩვეულებრივი კულუმბური** ან უბრალოდ **კულუმბური** () — ფრინველი მთიულასებრთა ოჯახისა. საშუალო ზომის ფრინველია. მათი სხეულის სიგრძე 18 სმ აღწევს. გვხვდება შერეულ და ფოთლოვან ტყეებში, კორომებში, ბაღებში, პარკებსა და სხვა. იკვებება ალუბლისა და შოთხვის კენკრით, აგრეთვე ცირცელისა და ანწლის თესლითა და სხვ. აქვთ ღრმა ჯამისებრი ბუდე, რომელთა კედლები და ძირი ნაგებია ფხვიერი მასალით. დიამეტრი — 200–220 მმ. ჩვეულებრივი კულუმბური ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში, აღმოსავლეთ აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში. გვხვდება კავკასიაშიც (საქართველო, სომხეთი, აზერბაიჯანი).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩვეულებრივი კულუმბური – Coccothraustes coccothraustes 
* ჩვეულებრივი კულუმბური – Coccothraustes coccothraustes  

## სქოლიო 
კატეგორია:მთიულასებრნი
იუგენდსტილი

მინი|შტაინჰოფის ეკლესია ვენაში.
მინი|სახლი კარლსბადში.
**იუგენდსტილი** (გერმ. Jugendstil - ახალგაზრდული სტილი) — არქიტექტურული ან დეკორატიული ხელოვნების სტილი, არტ-ნუვოს (მოდერნი) მსგავსი, პოპულარული ევროპის გერმანულენოვან რეგიონებში გვიან XIX და ადრეულ XX საუკუნეებში. ეს მიმდინარეობა ასევე პოპულარული გახდა სკანდინავიის ქვეყნებში, სადაც ის ეროვნული რომანტიკული სტილის ნაწილი გახდა.

იუგენდსტილის განვითარების მთავარი ცენტრი მიუნხენი იყო. ეს სტილი სწრაფად გახდა პოპულარული და წარმოების ფართო სპექტრი მოიცვა, მათ შორის იყო სამომხმარებლო საქონელი, ავეჯი და არქიტექტურა. ის შთაგონების წყარო გახდა ხელოვანთათვის, რომლებიც ექსპრესიულ შარჟებსა და კარიკატურებს ქმნიდნენ მთელს ევროპაში. მიმდინარეობის წამყვანი თეორეტიკოსი ბელგიელი ჰენრი ვან დე ველდე გახდა, რომელმაც თავის მხრივ გავლენა იქონია პეტერ ბეჰრენსზე, ჰერმან ობრისტზე და რიჩარდ რიმერსმიდზე.

ვენაში დაახლოებით 1900 წელს ვენის სეცესიის წევრებმა განსხვავებული სტილი შეიმუშავებს.1903 წელს იოზეფ ჰოფგინამ და კოლომან მოზერმა დააფუძნეს ისტორიული ვერკშტეტე და გამორჩეული სტილის ნაკეთობები შექმნეს, რომელსაც ვენური ვერკშტეტეს სტილი შეარქვეს.

ტერმინი იუგენსტილი 1896 წელს გაჩნდა, როდესაც ის პირველად გეორგ ჰირთის დაფუძნებულმა მოდურმა კულტურულმა ყოველკვირეულმა "იუგენდ" გამოაქვეყნა. ეს ტერმინი სპეციფიკურად გერმანელი მხატვრების მიერ შექმნილი გრაფიკული დიზაინის ნამუშევრების აღწერისას გამოიყენებოდა. გერმანული ტრადიციული ოფსეტის ტრადიციაზე დაყრდნობით, ეს სტილი ზუსტ და მახვილ კუთხეებს იყენებდა, ელემენტი, რომელიც უცხო იყო იმ დროის ნატურალისტური სტილისთვის. ერთი ყველაზე თვალშისაცემი თვისება, რომელიც იუგენსტილს გამოარჩევს, არის ამ ნამუშევრებში გამოყენებული ტიპოგრაფია. ტიპურად გამოყენებული ასოებისა და სურათების კომბინაცია განუმეორებელია. ამგვარი კომბინაცია გამოიყენებოდა რომანების, რეკლამებისა და საგამოფენო პლაკატების გაფორმებისას. დიზაინერები ხშირად უნიკალურ შრიფტებს იყენებდნენ, რომელიც ჰარმონიულად ერწყმოდა სურათებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვენური ვერკშტეტე 
*ვენის სეცესიონსტილი
*იუგენსტილის დაბადება დარმშტადტში 
*ჟურნალი "იუგენდ"
*szecesszio.com - იუგენდსტილი უნგრეთში 

*
კატეგორია:მოდერნისტული არქიტექტურა
ჩვეულებრივი მეღორღია

**ჩვეულებრივი მეღორღია** () — ფრინველი მემატლიასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 14,5–15,5 სმ, წონა 22–28 გ აღწევს. ფრთების შლილი 26–32 სმ-ის ტოლია. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იკვებება მწერებით, ობობებით, ლოკოკინებითა და ჭიებით. შემოდგომაზე აგრეთვე იკვებება კენკრით. უპირატესობას ანიჭებს ღია და ქვიან ადგილებს. გამოსაზამთრებლად აფრიკის კონტინენტზე მიფრინავენ. მათი ბუდე ბრტყელია, დიამეტრით დაახლოებით 15 სმ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩვეულებრივი მეღორღია – Oenanthe oenanthe  
* ჩვეულებრივი მეღორღია – Oenanthe oenanthe  

## სქოლიო 
კატეგორია:მეღორღია
შავამლაყი მეღორღია

**შავამლაყი მეღორღია** () — მიმომფრენი ფრინველი მემატლიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 13,5-15,5 სმ აღწევს. იკვებება მწერებითა და ობობებით. გამოსაზამთრებლად აფრიკაში მიფრინავენ. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. ჩვეულებრივ ბინადრობს მთისწინეთებში. ვერტიკალურად ვრცელდება 2500 მ-მდე. ბუდეს იკეთებს მიწაზე. დებს 4-5 კვერცხს. საქართველოში გვხვდება მრავალ ადგილას, როგორც მობუდარი ფრინველი.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Internet Bird Collection  
* Oenanthe hispanica  

## სქოლიო 
კატეგორია:მეღორღია
ცეკვია მეღორღია

**ცეკვია მეღორღია** () — ფრინველი მემატლიასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე დაახლოებით 15–16,5 სმ აღწევს. ფრთების სიგრძე 9,4–9,7 სმ. წონა 27–31 გრ. სხეულის ქვედა ნაწილი მოთეთრო-მოყვითალო აქვს. ყელი და მკერდი რამდენადმე მოყავისფროა. კურტუმი თეთრი ფერისაა. კუდი მოთეთროა, რომელსაც გასდევს ფართო შავი ზოლი. იკვებება მწერებითა და მათი მატლებით. გავრცელებულია წინა აზიის უდაბნო და სტეპურ ლანდშაფტებში. აგვისტოსა და ზოგჯერ სექტემბრის დასაწყისში გამოსაზამთრებლად მიფრინავს აღმოსავლეთ აფრიკაში, არაბეთსა და ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ცეკვია მეღორღია — Oenanthe isabellina 

## სქოლიო 
კატეგორია:მეღორღია
ლაპლანდიური მეგზია

**ლაპლანდიური მეგზია** () — ფრინველი მეგზიასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 15  სმ, წონა 25  გ. ფრთების შლილი 25-28 სმ აღწევს. ბინადრობს ტუნდრაში. გარეგნულად ლელიანის გრატას წააგავს. გავრცელებულია აზიაში, ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. იკვებება თელსითა და მწერებით. ფრენის დროს გამოსცემს მოკლე და მკივანა ხმებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლაპლანდიური მეგზია 

კატეგორია:მეგზია
არტს-ენდ-კრაფტსი

thumb|250px|„არტიშოკი“ - შპალერი, ჯონ ჰენრი დირლი.
**არტს-ენდ-კრაფტსი** — ბრიტანული და ამერიკული ესთეტიკური მიმდინარეობა XIX საუკუნისა მიწურულსა და XX საუკუნის დასაწყისში. მიმდინარეობამ შთაგონება ჯონ რესკინის ნაშრომებსა და ხელოსანთა შემოქმედების რომანტიკული იდეალიზაციით მიიღო და მწვერვალს დაახლოებით 1880-1910 წლებში მიაღწია.

ეს იყო რეფორმისტული მოძრაობა, რომელმაც გავლენა იქონია ბრიტანულ და ამერიკულ არქიტექტურაზე, დეკორატიულ ხელოვნებაზე, ავეჯის დიზაინზე, ხელოსნობაზე და კოტეჯის მებაღეობაზეც კი. მისი ყველაზე ცნობილი მიმდევრები იყვნენ უილიამ მორისი, ჩარლზ რობერტ აშბი, უოლტერ კრეინი, ნელსონ დოუსონი, ჰერბერტ ტიუდორ ბაკლენდი, ჩარლზ რენი მაკინტოში, ქრისტოფერ დრესერი, უილიამ ლეთები, ფრენკ ლოიდ რაიტი და მხატვრები პრერაფაელიტთა მიმდინარეობიდან.

აშშ-ში ტერმინები „ამერიკელი კფარტსმენი“, ან „კრაფტსმენის სტილი“ ხშირად არქიტექტურულ სტილზე, ინტერიერის დიზაინზე და დეკორატიული ხელოვნებაზე მიუთითებს, რომელიც არტ-ნუვოსა და არტ-დეკოს შორის პერიოდში დომინირებდა, ანუ დაახლოებით 1910-1925 წლებში.

## წამყვანი სპეციალისტები 
*ედვინ ლუტიენსი
*ჩარლზ რენი მაკინტოში
*უილიამ მორისი

## იხილეთ აგრეთვე 
*არტ-ნუვო

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Fiona MacCarthy, "The old romantics", *The Guardian*, Saturday 5 March 2005 01.25 GMT
*Furniture makers of America and Canada during the Arts & Crafts Movement 
*The first public museum exclusively dedicated to the American Arts & Crafts movement
*Catalog lists with images of the major American Arts & Crafts furniture makers 

კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები
კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
კატეგორია:ბრიტანული ხელოვნება
კატეგორია:ამერიკული ხელოვნება
ბიონიური არქიტექტურა

[thumb|300px|ჰემისფერიკი, ვალენსია, [სანტიაგო კალატრავა.]]
thumb|300px|მილუოკის ხელოვნების მუზეუმი, კალატრავა.
**ბიონიური არქიტექტურა**, ასევე **ბიო-ტექ არქიტექტურა** — მიმდინარეობა არქიტექტურასა და დიზაინში, რომელიც იდეებს ბუნებრივი (ანუ ბიოლოგიური) ფორმებისგან სესხულობს. მიმდინარეობამ ჩამოყალიბება XXI საუკუნის დასაწყისში დაიწყო და, შესაბამისად, ადრეულ პროექტებში ფორმის ძიება პრაქტიკულობას უსწრებს წინ. ბიონიური არქიტექტურა ეწინააღმდეგება ტრადიციულ მართკუთხა განლაგებასა და პროექტირების სქემებს, იყენებს რა მრუდ ფორმებსა და ზედაპირებს, რომელიც ბიოლოგიური და ფრაქტალური მათემატიკის კონსტრუქციებისთვისაა დამახასიათებელი.

## მნიშვნელოვანი მიმდევრები 
* გრეგ ლინი
* ბეიტს სმარტი
* ნიკოლას გრიმშოუ
* სანტიაგო კალატრავა
* ნორმან ფოსტერი
* კენ იანგი
* დენიელ ლიბესკინდი
* იან კაპლიცკი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიონიური არქიტექტურა
* ბიოქალაქი

კატეგორია:არქიტექტურა
კატეგორია:ბიოტექნოლოგია
კეთილშობილი მარჯანი

thumb|კეთილშობილი მარჯანი
**კეთილშობილი (წითელი) მარჯანი** () — ნაწლავღრუიანი ცხოველი მარჯნის პოლიპების კლასისა. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვასა და ატლანტის ოკეანეში, 100-200 მ სიღრმეზე. ქმნის დატოტვილ კოლონებს, რომლებიც მჭიდროდაა მიმაგრებული კლდოვან გრუნტზე. თვითონ პოლიპი თეთრია, აქვს 8 ბუმბულისებრი საცეცი, წითელი კიროვანი სხეულაკებისაგან (სპიკულებისაგან) შემდგარი შინაგანი ჩონჩხი, რომლისაგანაც ამზადებენ სამკაულებს — მძივებს, სამაჯურებსა და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაწლავღრუიანები
კეისრული

„**კეისრული**“ — დასავლეთ საქართველოში (იმერეთი, სამეგრელო, გურია) ფართოდ გავრცელებული პოლიფორნიული (სამხმიანი) მხნე, ომახიანი სიმღერა. ასრულებს მამაკაცთა გუნდი. ხმათა რთული კონტრაპუნქტული შეხამებით, მკვეთრი რიტმით. „კეისრული“ ლაშქრულს ჩამოგავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
კეიტონიალეები

**კეიტონიალეები** () — ნამარხ შიშველთესლოვან მცენარეთა რიგი. ფართოდ იყო გავრცელებული ტრიასული პერიოდის II ნახევრიდან ცარცულის ბოლომდე. ჰქონდათ თათისებრ რთული ფოთოლი, რომელიც 4 ლანცეტა ფოთოლაკისაგან  შედგებოდა. კუპულა ნასკვს წააგავდა და 2 მწკრივად იყო განლაგებული ღერძზე. იგი 6-12 თესლკვირტს შეიცავდა. ზოგში მტვრის მარცვლები აღმოჩნდა, რომელსაც 2 საჰაერო ბუშტი ჰქონდა. 

კეიტონიალეები სანაპირო წყლების პატარა მცენარეები იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიშველთესლოვნები
კატეგორია:ნამარხი მცენარეები
პოსტმოდერნისტული არქიტექტურა

thumb|200px|გოშეტიეს №1000, მონრეალი.
**პოსტმოდერნისტული არქიტექტურა** იყო საერთაშორისო სტილი, რომლის პირველი ნიმუშები უკვე 1950-იან წლებში გამოჩნდა, და რომელიც დღემდე აგრძელებს გავლენას თანამედროვე არქიტექტურაზე. პოსტმოდერნიზმი არქიტექტურაში ზოგადად ხასიათდება ორნამენტისა და წარსული ფორმების დაბრუნებით მოდერნიზმის საერთაშორისო სტილის ფორმალიზმის საპასუხოდ. ისევე, როგორც მრავალ კულტურულ მიმდინარეობაში, პოსტმოდერნიზმის ზოგიერთი ყველაზე მკაფიო და თვალსაჩინო იდეა არქიტექტურაშიც იჩენს თავს. მოდერნისტული მიმდინარეობის ფუნქციონალური და ფორმალიზებული ფორმები და სივრცეები შეცვალა საოცრად მრავალფეროვანმა ესთეტიკამ: სტილები ერთმანეთს ეჯახებიან, ფორმა საკუთრივ არსებობს, ხოლო ნაცნობი სტილების და სივრცეების ვიზუალიზაციის ახალი გზები კი სოკოებივით მრავლდება.

მოდერნისტული არქიტექტურის კლასიკური ნიმუშებია ლივერის სახლი და სიგრამ ბილდინგი კომერციულ სივრცეში, და არქიტექტორი ფრენკ ლოიდ რაიტი ან ბაუჰაუზის მიმდინარეობა კერძო და საზოგადო სივრცეში. პოსტმოდერნისტული არქიტექტურის გარდამავალი ნიმუშებია პორტლანდის შენობა პორტლანდში, ორეგონი, და სონის შენობა ნიუ-იორკში, რომელიც ელემენტებსა და თვისებებს წარსულისგან სესხულობს, თუმცა ამასთან არქიტექტურას ამატებს ფერსა და სიმბოლიზმს. პოსტმოდერნისტული არქიტექტურისთვის შთაგონების უპირველესი ნიმუშია ლას-ვეგასის სტრიპი, აღწერილი 1972 წელს რობერტ ვენტურის წიგნში "Learning from Las Vegas" (ვსწავლობდ ლას-ვეგასისგან).

პოსტმოდერნისტულ არქიტექტურას ასევე "ნეოეკლექტიკურსსაც" უწოდებენ, სადაც ფასადს თვისებრიობა და ორნამენტი უბრუნდება, რამაც აგრესიულად ორნამენტგაცლილი მოდერნისტული სტილები ჩაანაცვლა. ეს ეკლექტურობა ხშირად შერწყმულია არაორთოგონალური კუთხეებისა და უჩვეულო ზედაპირების გამოყენებასთან, რომლის ყველაზე თვალსაჩინო ნიმუშია შტუტგარგის სახელმწიფო გალერეა და პიაცა დ'იტალია ჩარლზ ვილარ მურის მიერ. შოტლანდიის პარლამენტის შენობასაც პოსტმოდერნისტულ ყაიდაზე შექმნილს უწოდებენ.

მოდერნისტი არქიტექტორები პოსტმოდერნისტულ შენობებს ვულგარულსა და გადატვირთულს უწოდებენ. პოსტმოდერნისტი არქიტექტორები კი მოდერნისტულ სივრცეების უსულოსა და უნიათოებს უწოდებენ. შეფასებათა განსხვავება ამ მიმდინარეობათა მიზნების სხვადასხვაობითაა განპირობებული: მოდერნიზმს ფესვები მასალის მინიმალურ და დანიშნულებისათვის გამოყენებასა და ორნამენტის ზედმეტობაში აქვს, მაშინ როცა პოსტმოდერნიზმი ადრეული მოდერნისტების შემოღებული მკაცრი კანონების უარყოფაა და სიახლეს ეძებს მშენებლობის სხვადასხვა ტექნიკის, კუთხეებისა და სტილისტური თვისებების გამოყენებით.

## გავლენიანი არქიტექტორები 
[thumb|200px|[ტრანსამერიკის პირამიდა, სან-ფრანცისკო.]]
პოსტმოდერნისტული სტილის რამდენიმე ყველაზე გავლენიანი არქიტექტორები არიან:

* რიკარდო ბოფილი
* ჯონ ბურგი
* ტერი ფარელი
* მაიკლ გრეივზი
* იონ იორდე
* ფილიპ ჯონსონი
* რიკარდო ლეგორეტა
* ჩარლზ უილარდ მური
* უილიამ პერეირა
* სეზარ პელი
* ანტუან პრედოკი
* რობერტ შტერნი
* ჯეიმზ სტირლინგი
* რობერტ ვენტური
* პიტერ აიზენმანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* პოსტმოდერნიზმის შესახებ 
* პოსტმოდერნისტული შენობების გალერეა 
* Great Buildings Online 

კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
*
კელასური

**კელასური** — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. სათავე აქვს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ხიმსის მყინვარზე, ზღვის დონიდან 2582 მ სიმაღლეზე. ერთვის შავ ზღვას სოფელ კელასურთან. სიგრძე 42 კმ, აუზის ფართობი 220 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის, მყინვარული და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე. ზაფხულსა და შემოდგომაზე — ინტენსიური წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნა. წყალმცირეა ზამთარში. წყლის საშუალო მრავალწლიური ხარჯი შესართავთან 13,2 მ³/წმ. ზღვაში წლიურად შეაქვს 420 მლნ. მ³ წყალი. ქვემო დინებაში კელასურის მარცხენა ნაპირიდან წყლის ნაწილი გადის მიწისქვეშა კარსტული ნაპრალით და გამოდის მდინარე ბესლეთის სათავეში მძლავრ წყაროებად. 1978 წელს შესართავიდან 13 კმ-ზე კლდეზვავმა გადაგუბა მდინარე და წარმოშვა ტბა, რომლის ფართობია დაახლოებით 3 ჰა, უდიდესი სიღრმე 21 მ.

კლისური არის მდინარე კელასურის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
კეთილშობილი ირემი

**კეთილშობილი ირემი** (Cervus elaphus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 240 სმ აღწევს, წონა 300 კგ. რქიანი მხოლოდ ხარია. აქვს გრძელი და წვრილი ფეხები, მოკლე კუდი, დიდი და ოვალური ყურები. ნუკრები ხალებიანი არიან, მოზრდილებს კი ხალები ნაკლებად ემჩნევათ. გავრცელებულია ევროპაში (გარდა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილისა), მცირე, შუა, ცენტრალური და აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის ზომიერ სარტყელში. იკვებება მცენარეულობით. აქტიურია როგორც დღისით, ისე ღამით. დიდ ნაბიჯებს ადგამს, დამფრთხალი კეთილშობილი ირმის ნახტომის სიგრძე 5-6 მ აღწევს, კარგად ცურავს. განვითარებული აქვს ყნოსვა და სმენა. ჯოგური, პოლიგამიური ცხოველია. მყვირალობა 1 თვეს და მეტხანს გრძელდება. მასობრივი მყვირალობა სექტემბრის დასასრულს შეიმჩნევა. ხარები ამ პერიოდში ჩხუბობენ, ზოგჯერ ერთმანეთს რქებს ამტვრევენ და ჭრილობასაც აყენებენ. მაკეობა 8,5 თვე გრძელდება, შობს 1, იშვიათად 2 ნუკრს. სქესობრივად მე-3 წელს მწიფდება. ცოცხლობს 20 წლამდე (ტყვეობაში 25-30 წელს).

კეთილშობილი ირემი რქებს ყოველწლიურად იცვლის (უმთავრესად მარტ-აპრილში). ახალი რქების ზრდა ივნის-ივლისში მთავრდება. რქების ტოტების რიცხვი 20-მდე აღწევს. კეთილშობილი ირმის რამდენიმე ქვესახეობა არსებობს, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 1. ჩვენში კეთილშობილი ირემი უმთავრესად ნაკრძალებში (ბორჯომის, ლაგოდეხის) ჰყავთ. ირემზე ნადირობა მე-20 საუკუნის დასაწყისში აიკრძალა, ჯერ განსაზღვრული, შემდეგ კი განუსაზღვრელი ვადით. შეტანილ იყო საქართველოს სსრ. წითელ წიგნში (1982 წ.) და კვლავ რჩება საქართველოს ამჟამად მოქმედ „წითელ ნუსხაში“ (დამტკიცებული 2006 წლის 2 მაისს, საქართველოს პრეზიდენტის #303 ბრძანებულებით „საქართველოს წითელი ნუსხის შესახებ“).

## ლიტერატურა 
* საქართველოს სსრ წითელი წიგნი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო”, თბილისი, 1982.
* საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულება #303 საქართველოს ”წითელი ნუსხის” დამტკიცების შესახებ. 2 მაისი, 2006.

კატეგორია:ირმისებრნი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
ეკოლოგიური არქიტექტურა

**ეკოლოგიური არქიტექტურა**, ასევე **მწვანე არქიტექტურა** () — მიმდინარეობა, რომელიც მშენებლობაში ე.წ. მწვანე დიზაინის ტექნიკას იყენებს. ამ ტერმინს იყენებენ ისეთი შენობების აღწერისას, რომელთა დიზაინში გარემოს ფაქტორები იყო გათვალისწინებული.

ეკოლოგიური არქიტექტურა მიმდინარე მწვავე ეკონომიური, პოლიტიკური და გარემოს დაბინძურების პრობლემების გამოძახილი იყო. ვრცელი გაგებით, ეკოლოგიური არქიტექტურის მიზანი შენობების გარემოზე უარყოფითი ზეგავლენის მინიმუმამდე დაყვანაა მასში გამოყენებული მასალების, ენერგიისა და დამუშავების ადგილის ეფექტურობის გაზრდით.

ენერგიის ეფექტურობა შენობის მთელი ცხოვრების ციკლის განმავლობაში ეკოლოგიური არქიტექტურის ერთადერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ამოცანაა. არქიტექტორები მრავალ განსხვავებულ ტექნიკას იყენებენ შენობის ენერგიის მოხმარების საჭიროების შესამცირებლად და მისი საკუთარი ენერგიის გამომუშავების ან შენარჩუნებისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* World Green Building Council
* Passivhaus Institut German institute for passive buildings
* U.S. EPA - Landfill Research Bioreactor landfill research supports sustainable waste management initiatives
* Based on Architect Sumsun's Sustainable architecture 2030. Concept  concept supports  Clean City Green City and Zero waste Model

კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
კატეგორია:ეკოლოგია 
ეკოლოგიური არქიტექტურის ფუძემდებელია მაიკ რეინოლსდსი
ჯეიმზ ბონდის ფილმების სია

**ჯეიმზ ბონდი** () — ფილმების სერია MI6-ის აგენტ ჯეიმზ ბონდის (კოდური ნომრით 007) შესახებ. იგი პირველად გამოჩნდა რომანების სერიაში, რომელიც იენ ფლემინგის მიერ დაიწერა. პირველი ფილმები ეფუძნებოდა ფლემინგის ორიგინალური ნაწარმოებებსა და მოთხრობებს, მოგვიანებით კი დაიწერა ორიგინალური სცენარები. კინოს ისტორიაში ეს არის ყველაზე ხანგრძლივი სრულმეტრაჟიანი ფილმების სერია. მისი წარმოება მიმდინარეობდა 1962 წლიდან (1989 და 1995 წლებს შორის ერთგვარი პაუზა ჩამოვარდა). ამ პერიოდშ კომპანიამ Eon Productions შექმნა 22 ფილმი. თითოეული გამოდიოდა დაახლოებით ყოველ ორ წელიწადში. მათი გადაღება მიმდინარეობდა სტუდიაში Pinewood. დღეისათვის ფილმების ამ სერიის საერთო შემოსავალმა 5 მილიარდ აშშ დოლარს გადააჭარბა და ის ჰარი პოტერის ფილმების სერიის შემდეგ ყველა დროის რიგით მეორე ყველაზე შემოსავლიენ ფილმად ითვლება. ექვსმა მსახიობმა სხვადასხვა დროს შექმნა ბონდის თავისებური სახე, თუმცა შონ კონერის მონაწილეობით გადაღებულმა ფილმებმა განსაზღვრეს ფილმების სერიის საერთო სტილი და განწყობა, ხოლო როჯერ მურმა ბონდის შესახებ ყველაზე მეტ ფილმში მიიღო მონაწილეობა.

ალბერტ რ. ბროკოლი და ჰარი ზალცმანი ფილმებს 1975 წლამდე აწარმოებდნენ. 1975 წლიდან ბროკოლი ძირითად პროდიუსერად იქცა. 1995 წლიდან ფილმებზე პროდიუსერებად მუშაობენ მისი შვილი, ბარბარა ბროკოლი და გერი, მაიკლ ჯ. უილსონი. ბროკოლის (და 1975 წლამდე - ზალცმანის) საოჯახო კომპანიამ Danjaq უფლება ფილმებზე მოიპოვა Eon-ის დახმარებით და 1970-იანი წლებიდან United Artists-თან ერთად ფილმზე უფლებების თანამფლობელობა ჩამოაყალიბა. ფილმების „დოქტორი ნოუ“ (1962) - „მხოლოდ თქვენი თვალებისათვის“ (1981) პერიოდში ყველა ნამუშევარი ვრცელდებოდა ფილმების UA-ს მიერ. 1981 წელს Metro-Goldwyn-Mayer-მა შეიძინა UA და ჩამოყალიბდა MGM/UA Entertainment Co., რომელიც ფილმებს დისტრიბუციას 1995 წლამდე უწევდა. 1997-2002 წლებში, როდესაც UA-მ, როგორც მოქმედმა სტუდიამ, არსებობა შეწყვიტა, დისტრიბუციაზე მხოლოდ MGM ზრუნავდა. 2006 წლიდან დღემდე დისტრიბუციაზე მუშაობენ MGM და Columbia Pictures (2005 წელს MGM დაექვემდებარა კომპანიას Sony Pictures Entertainment). 2010 წლის ნოემბერში MGM-მა გამოაცხადა, რომ გაკოტრებულია. მას შემდეგ სერიის Danjaq-თან ერთად წარმოების უფლება Columbia-ს გადაეცა.

გარდა Eon-ის ფილმების სერიისა, არსებობს ტელე ან კინო ფილმები ჯეიმზ ბონდის შესახებ - სატირული ფილმი „კაზინო როიალი“ (1967), შონ კონერის მონაწილეობით გადაღებული ფილმის „სფერული ელვა“ გადამუშავებული ვერსია „აღარასოდეს თქვა არასოდეს“ (1983) და ამერიკული სატელევიზიო ანთოლოგიური სერიალი „Climax!“-ის ეპიზოდი „კაზინო როიალი“ (1954).

## ფილმების სია 
### არაოფიციალური ფილმები 
* კაზინო როიალი — 1967 — დევიდ ნაივენის მონაწილეობით
* აღარასოდეს თქვა არასოდეს — 1983 — შონ კონერის მონაწილეობით

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* სტუდია Pinewood 
* ბონდის ენციკლოპედია
* ბონდის ფილმებისა და DVD გამოცემების მიმოხილვა
* ჯორჯ ლეიზენბის 2008 წლის ინტერვიუ

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდი
კელასურის კედელი

**კელასურის კედელი**, *აფხაზეთის დიდი კედელი* — სიმაგრეთა სისტემა, რომელიც მდებარეობს ძველი ქართული ქალაქის ცხუმის აღმოსავლეთით, მდინარე კელასურის მარცხენა ნაპირის გაყოლებით და კოდორის ქედის გასწვრივ.

## ისტორია
კელასურის კედელის აგებას სხვადასხვა წყაროები აკუთვნებენ: ქართველებს, ბერძნებს, ბიზანტიელებს და სპარსელებს.

ლოურენს ოლიფანტის თანახმად კელასურის კედელი ააგეს ბერძნებმა ქრისტეს შობამდე რამდენიმე საუკუნით ადრე, რათა დაეცვათ კოდორის დელტაში საკუთარი ახალშენები მეომარი კორაქსებისაგან.

საქართულ საისტორიო მწერლობაში, ჯუანშერის თხზულებაში ის მოხსენიებულია, როგორც აფხაზეთის დიდი კედელი. VIII საუკუნის ამბებთან დაკავშირებით ნახსენებია „ზღუდე კლისურისა“, რომელიც ჩრდილოეთ კავკასიიდან შავისზღვისპირეთში მიმავალ გზებს ამაგრებდა, იდგა ჩრდილოეთ კავკასიიდან დასავლეთ საქართველოში მიმავალ ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გზაზე, რომელიც უშუალოდ შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროს მიუყვებოდა.

VIII საუკუნის დასასრულიდან, აფხაზთა სამეფოს ჩამოყალიბების შემდეგ, ზღუდემ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა და თანდათან დაინგრა. მისმა ნაშთებმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია.

შემორჩენილია ლევან II დადიანის მიერ აფხაზი ფეოდალების შემოსევების შესაჩერებლად XVII საუკუნეში აგებული სასიმაგრო ნაგებობათა სისტემა (საერთო სიგრძე 60 კმ). კედელი იწყება მდინარე კელასურის შესართავიდან, მიუყვება მდინარის მარცხენა ნაპირს, შემდეგ უხვევს ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთისკენ და კოდორის ქედის ძირის სამხრეთი მხრიდან გრძელდება მდინარე ღალიძგის ხეობაში. კელასურის კედელი ერთმანეთთან კოშკებით დაკავშირებული ცალკეული სასიმაგრო ნაგებობებია (კოშკების სისტემა, ზოგჯერ ცალ-ცალკე კოშკები და კედლები). ზღუდით გამაგრებულია მხოლოდ ვიწრო გადმოსასვლელები საკუთრივ აფხაზეთიდან, დალიდან და წებელდიდან. ლევან II დადიანმა საგანგებო ღონისძიებანი გაატარა კელასურის კედლის დასაცავად, მაგ., ყოველი ფეოდალი (სასულიერო ან საერო) ვალდებული იყო წელიწადში 1 თვე თავისი მხედრებით ემორიგევა. ლევან II დადიანის სიკვდილის შემდეგ კელასურის კედელი მიატოვეს. როდესაც აფხაზმა ფეოდალებმა ძალაუფლება მდინარე ენგურამდე გაავრცელეს, კელასურის კედელმა თავისი ფუნქცია დაკარგა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Великая Абхазская стена

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
კელასურის მღვიმოვანი

**კელასურის მღვიმოვანი** — კარსტული მღვიმოვანი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეებს კელასურსა და მაჭარის შუა მთისწინეთში, სოფელ კელასურის ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 190 მ, მდინარის დონიდან 1-2 მ. გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. აერთიანებს ერთი მეორესთან მიჯრით განლაგებულ და ერთმანეთთან დაკავშირებულ მდინარე კელასურის ფსკერქვეშა მჭვიმეებს, რომლებიც შედგება ვერტიკალური და სუბჰორიზონტალური მონაკვეთებისაგან. მიწისქვეშა გამდინარე ნაკადები ასაზრდოებს ბესლეთის წყაროებს. მღვიმოვანის ჯამური სიგრძეა 1380 მ. I მღვიმის სიღრმე — 80 მ. მღვიმე ეპიზოდურად წყლით ივსება. ჰაერის ტემპერატურა ბოლო დარბაზში 12 °C.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
MCMXC a.D.

***MCMXC a.D.*** — მუსიკალურ პროექტ ენიგმას პირველი სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1990 წელს. ეს არის კონცეპტუალური ალბომი ემბიენტური და ნიუ ეიჯის სტილის მუსიკაში. გამოსვლისთანავე ალბომი მოექცა 41 ქვეყნის პოპულარული ალბომების რეიტინგების სათავეში.

ალბომიდან გამოვიდა ოთხი სინგლი - „Sadeness (Part I)“, „Principles of Lust“, „Mea Culpa (Part II)“ და „The Rivers of Belief“. აშშ-ში „Sadeness (Part I)“ მოხვდა პოპულარული სინგლების სიის #5 ადგილზე, ხოლო ალბომი — „ბილბორდის“ 200 საუკეთესო ალბომების სიაში, სადაც იგი შემდეგი 282 კვირის განმავლობაში დარჩა.

## თემები 
*MCMXC a.D.*-ის თემებს შორის არის: სირთულეები, რომლებსაც ადამიანი ხვდება ცხოვრებაში, დაპირისპირება რელიგიასა და სექსუალურობას შორის. სიმღერის Sadeness (Part I) მთავარი თემაა მარკიზ დე სადი, რომლისთვისაც სიამოვნებას წარმოადგენდა თავისი სექსუალური პარტნიორის წამება. ალბომში აგრეთვე წამოწეულია რამდენიმე ქრისტიანული თემა და აპოკალიფსი.

## სიმღერების სია 
### პირველი გამოცემა 
*(როგორც წესი, ყველა გამოცემაში შეტანილია ეს შვიდი სიმღერა)*

### *MCMXC a.D. - შეზღუდული გამოცემა* 
*(გამოვიდა 1991 წლის ნოემბერში. ამ გამოცემას დაემატა რამდენიმე რემიქსი)*

:8. Sadeness (Meditation) (კარლი, გრეგორიანი, ფაირშტაინი) – 2:43
:9. Mea Culpa (Fading Shades) (კარლი, ფაირშტაინი) – 6:04
:10. Principles of Lust (Everlasting Lust) (კარლი) – 4:50
:11. The Rivers of Belief (The Returning Silence) (კარლი, ფაირშტაინი) – 7:04

### *MCMXC a.D.* დამატებითი დისკით 
*(1999 წლის გამოცემა, რომელსაც თან ახლავს დისკი 6 რემიქსით)
# Sadeness - Part I (სამედიტაციო მიქსი) (კარლი, ფაირშტაინი) – 3:00
# Sadeness - Part I (ტრანს მიქსი) (კარლი, ფაირშტაინი) – 5:01
# Sadeness - Part I (აშშ Violent მიქსი) (კარლი, ფაირშტაინი) – 5:03
# Mea Culpa - Part II (Fading Shades მიქსი) (კარლი, ფაირშტაინი) – 6:13
# Mea Culpa - Part II (მართლმადიდებლური ვერსია) (კარლი, ფაირშტაინი) – 4:00
# Mea Culpa - Part II (კათოლიკური ვერსია) (კარლი, ფაირშტაინი) – 3:55

## სინგლები 
* 1990 – Sadeness (Part I) (Virgin Schallplatten GmbH)
* 1991 – Mea Culpa (Part II) (Virgin Records)
* 1991 – Principles of Lust (Virgin Schallplatten GmbH)
* 1991 – The Rivers of Belief (Virgin Records)

## პერსონალი 
* მიხაელ კრეტუ (ალბომის გარეკანზე ნახსენებია, როგორც *კარლი M.C.*) – პროდიუსერი, ვოკალისტი
* სანდრა კრეტუ – ვოკალი
* დევიდ ფაირშტეინი – ტექსტი
* ლუიზა სტენლი – ვოკალი
* ფრენკ პიტერსონი (იგივე *ფ. გრეგორიანი'') – სემპლები

## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში
* სტატია მიხაელ კრეტუს საიტზე
* სხვადასხვა ქვეყნებში გამოცემული ვერსიების შესახებ
* ალბომის სიმღერების ტექსტები

## სქოლიო 
კატეგორია:ენიგმას ალბომები
კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
კატეგორია:1990 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Charisma Records-ის ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
იგლუ

მინი|იგლუ
thumb|იგლუს მშენებლობის სქემა
**იგლუ** — კანადელი ესკიმოსების ზამთრის საცხოვრებელი.

იგლუ შენდება თოვლის ბლოკებისგან და წარმოადგენს გუმბათისებრ კონსტრუქციას. როგორც წესი იგლუს დიამეტრია 3-4 მეტრი და სიმაღლე 2 მეტრამდე. ღრმა თოვლისას იგლუს შესასვლელი კეთდება თოვლში გათხრილი გვირაბის სახით, ხოლო თუ თოვლის საფარი არაა სქელი, მაშინ გარედან თოვლის ბლოკებისგან კეთდება დერეფანი, ეს იგლუს ქარისგან იცავს. თოვლი კარგი თბოიზოლატორია, ამიტომ როდესაც ჰაერის ტემპერატურა −40 −45 გრადუსია, შიგნით ტემპერატურა შესაძლოა მერყეობდეს −7-დან + 26 გრადუსამდე. იგლუს სპეციალურად არ ათბობენ. ცივი ჰაერის შემოდინება უზრუნველყოფს თოვლის შიდა ზედაპირის გაყინვას, რაც არ იძლევა იგლუს დადნობის საშუალებას.

იგლუს ასაშენებლად აუცილებელია დიდხანს ნადები კარგად გამაგრებული თოვლი. ბლოკების დაჭრა ნებისმიერი მჭრელი ინსტრუმენტით შეიძლება. გამოჭრა იმ მხრიდან იწყება, საიდანაც ქარი უბერავს, რადგან აქ თოვლი უფრო მკვრივია. ხანდახან თოვლის ბლოკებთან ერთად ყინულიც გამოიყენება, რათა იგლუში სინათლემ შეაღწიოს. იგლუს ჭერში ტოვებენ ღია ხვრელს ვინტილაციისთვის და განათებისთვის.

იგლუს არქიტექტურა უნიკალურია. მისი ბლოკები სპირალურად ლაგდება ისე, რომ კედლები თავისუფლად იტანს სახურავის სიმძიმეს, ხოლო ვინტილაცია არ აძლევს თოვლს გადნობის საშუალებას.

იგლუში დასაძინებელი ადგილები ამაღლებულ პლატფორმაზეა, ვინაიდან თბილი ჰაერი ზემოთ ადის, ხოლო ცივი ქვემოთ ჩადის. ზოგი ტონები იგლუში ცხოველთა ტყავებს აფენენ მეტი სითბოსთვის.

## ლიტერატურა 
* Richard Gv. Condon, Julia Ogina and the Holman Elders, *The Northern Copper Inuit* (ISBN 0-8020-0849-6)
* Igloo&nbsp;– the Traditional Arctic Snow Dome

## რესურსები ინტერნეტში 
* Building an Igloo, by Hugh McManners 
* *Field Manual for the U.S. Antarctic Program*, Chapter 11: "Snow Shelters", pp. 140-145 
* Traditional Dwellings: Igloos (1)

კატეგორია:არქიტექტურა
კატეგორია:თოვლი
ასეთი სიყვარული

**ასეთი სიყვარული** — ნინო ბასილიას ფილმი.

## სიუჟეტი 
ორი მოხუცი ადამიანის ცხოვრებისეული ურთიერთობის მოკლე ჩანახატები. ამბავი 70 წლამდე მიღწეულთა გამხელილი სიყვარულის შესახებ.

## როლებში 
* დოდო ჭიჭინაძე
* რამაზ ჩხიკვაძე

## ჯილდოები 
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:2006 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ბერლინის კონგრესი

[მინიატიურა|250პქ|[:w:en:Anton Alexander von Werner|ანტონ ფონ ვერნერი. *ბერლინის კონგრესი*.]]
**ბერლინის კონგრესი** (13 ივნისი — 13 ივლისი, 1878 წელი) — საერთაშორისო კონგრესი, რომელშიც მოწვეულ იქნა ავსტრია-უნგრეთის და ინგლისის მოთხოვნითა და გერმანიის მხარდაჭერით რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის შემდგომ დადებული სან-სტეფანოს საზავო ხელშეკრულების (1878) პირობების გადასასინჯად.

კონგრესის შედეგად მაკედონია (სან-სტეფანოს საზავო ხელშეკრულებით შედიოდა ბულგარეთის შემადგენლობაში) დაუბრუნდა ოსმალეთს. ბულგარეთის ტერიტორია, რომელსაც მიღებული ჰქონდა ავტონომია, ნახევარზე მეტად შემცირდა. ბალკანეთის სამხრეთით მდებარე ბულგარელებით დასახლებული ოლქებისაგან შეიქმნა აღმოსავლეთი რუმელია, რომელიც სულთნის გამგეობაში რჩებოდა, თუმცა ენიჭებოდა ადმინისტრაციული ავტონომია. ცნეს სერბეთის, ჩერნოგორიის და რუმინეთის დამოუკიდებლობა. ჩერნოგორიის ტერიტორია სან-სტეფანოს საზავის პირობებით მიღებულთან შედარებით შემცირდა ორი მესამედით. ავსტრია-უნგრეთმა მიიღო სლავებით დასახლებული ბოსნიისა და ჰერცეგოვინის ოკუპირების „უფლება“. რუსეთს დაუმკვიდრეს ბათუმი, ყარსი და არტაანი, ასევე ბესარაბიის სამხრეთ ნაწილი. ოსმალთა უღლისაგან საბოლოოდ გათავისუფლდა აჭარა-ქობულეთი, თუმცა საქართველოსა და სომხეთის მიწა-წყლის მნიშვლენოვანი ნაწილი კვლავ ოსმალეთს დარჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ევროპის ისტორია
Light + Shade

***Light & Shade*** — მაიკ ოლდფილდის ორმაგი სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2005 წელს. ალბომში   გამოყენებულია მუსიკალური ფრაგმენტები მაიკ ოლდფილდის ვირტუალური თამაშებიდან Tr3s Lunas და Maestro.

საკუთარ საიტზე ოლდფილდმა განაცხადა, რომ აგრეთვე დამზადდა ალბომის 5.1 ჟღერადობის მქონე ვერსია. აგრეთვე, ალბომს თან ახლავს ოთხი სიმღერის U-MYX ვერსია, რათა მოყვარულებს შესაძლებლობა ჰქონდეთ, სიმღერების საკუთარი მიქსები დაამზადონ.

პროექტ ბუდა ბარის გავლენით ოლდფილდმა ალბომი დაყო ორ დისკად და ჟანრობრივად. პირველი ცხრა კომპოზიცია არის ნათება და სტილისტურად უფრო მშვიდ ხასიათს ატარებს, დანარჩენი სიმღერები ჩრდილის კატეგორიიდანაა და განსხვავებულ ხასიათს ატარებს.

ალბომზე გამოყენებულია ვირტუალური ვოკალები, რომლებიც შეიქმნა პროგრამის Vocaloid მეშვეობით - ერთ-ერთი სიმღერაა Surfing.

კომპოზიციების First Steps და Ringscape არანჟირების ავტორია რობინ სმიტი. კრისტოფერ ფონ დეილენი მონაწილეობდა Nightshade-ის ჩაწერაში. ამის სანაცვლოდ ოლდფილდმა დაუკრა გიტარაზე, კომპოზიციაში Morgentau (შილერის ალბომიდან *Tag Und Nacht*).

## სიმღერების სია 
### დისკი Light 
# Angelique – 4:40
# Blackbird – 4:39
# The Gate – 4:14
# First Steps – 10:02
# Closer – 2:51
# Our Father – 6:50
# Rocky – 3:19
# Sunset – 4:47
# Près de Toi (დამატებითი სიმღერა)

### დისკი Shade 
# Quicksilver – 5:55
# Resolution – 4:33
# Slipstream – 5:15
# Surfing – 5:36
# Tears of an Angel – 5:38
# Romance – 4:00
# Ringscape – 4:22
# Nightshade – 5:11
# Lakme (Fruity Loops) (დამატებითი სიმღერა)

#### კომპოზიციები U-MYX ფორმატში 
* Quicksilver (U-MYX ვერსია)
* Our Father (U-MYX ვერსია)
* Slipstream (U-MYX ვერსია)
* Angelique (U-MYX ვერსია)

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია საიტზე Tubular.net

კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები
კატეგორია:2005 წლის ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები
კელასური (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კელასური** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კელასური — მთა აფხაზეთში
* კელასური — მდინარე აფხაზეთში
* კელასური — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
* კელასური 1 — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
* კელასური 2 — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
* კელასური — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
* კელასური — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
კემი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კემი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კემი — ქალაქი  ფინეთში;
* კემი — ქალაქი რუსეთში;
* კემი — მდინარე რუსეთში.
ბზარი (ფილმი)

## სიუჟეტი 
სადიპლომო ნაშრომი, ნამდვილი ქართული თბილისური სცენები 26 წუთში.

## როლებში 
* გია ლეჟავა
* თამთა ნიჟარაძე
* ნინო თარხან-მოურავი
* დავით როინიშვილი

## ჯილდოები 
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:2006 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
Don't Lose My Number

„'''Don't Lose My Number'*“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის სიმღერა, რომელიც შეტანილია ალბომში „No Jacket Required“. სიმღერა ეძღვნება ვინმე ბილის, რომელსაც ეძებს სიმღერის ავტორი. სინგლი ბრიტანეთში არ გამოცემულა. აშშ-ში იგი მოხვდა რეიტინგების #4 ადგილზე.

კოლინზის თქმით, სიმღერის დიდი ნაწილი დაიწერა მის პირველ ალბომზე *Face Value'' მუშაობისას.

## სიმღერები 
### 7": Atlantic / 7-89536 (აშშ) 
# Don't Lose My Number
# We Said Hello Goodbye

### 12": Atlantic / 0-86863 (აშშ) 
# Don't Lose My Number (ვრცელი მიქსი) - 6:32
# Don't Lose My Number
# We Said Hello Goodbye

### CD: WEA International / WPCR 2063 (იაპონია) 
# Don't Lose My Number
# We Said Hello Goodbye

## სქოლიო 
კატეგორია:1985 წლის სინგლები
კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები
კენაფი

**კენაფი** () — ერთწლოვანი ლაფანბოჭკოვანი მცენარე ბალბისებრთა ოჯახისა. კენაფი ველურად გვხვდება სამხრეთ აფრიკაში და ცენტრალურ ინდოეთში. ტენისა და სითბოს მოყვარულია, კულტურაში კენაფი მოჰყავთ ძირითადად აღმოსავლეთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ და სამხრეთ აზიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, სამხრეთ აფრიკაში.

## გალერეა 

Hibiscus cannabinus - Bergianska trädgården - Stockholm, Sweden - DSC00473.JPG|საერთო ხედი
Hibiscus cannabinus (6254320040).jpg|ყვავილი
Hibiscus cannabinus (6310144376).jpg|ფოთლები
புளிச்சக் கீரை2.jpg|ფესვები

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰიბისკუსი
კატეგორია:სართავი კულტურები
დოდო ჭიჭინაძე

**დოდო ჭიჭინაძე** (დ. 28 დეკემბერი, 1924, ქუთაისი — გ. 3 ნოემბერი, 2009, თბილისი) — ქართველი კინოსა და თეატრის მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1960). საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

1944–1945 დაამთავრა საქართველოს კინოსტუდიასთან არსებული კინომსახიობის სტუდია. 1950 წლიდან იყო კოტე მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობი.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ფილმოგრაფია
*1946: „დავით გურამიშვილი“ (ქეთევანი)  რეჟისორები ნიკოლოზ სანიშვილი, იოსებ თუმანიშვილი
*1949: „ბედნიერი შეხვედრა“ (ეთერი)  რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
*1954: „ჭრიჭინა“ (თინა) რეჟისორები სიკო დოლიძე, ლევან ხოტივარი 
*1955: „ცისკარა“ (მზია) რეჟ. სერგო ჭელიძე 
*1956: „ბაში-აჩუკი“ (ნინო) რეჟ. ლეო ესაკია
*1959: „ნინო“ (ეთერი) რეჟ. ლეო ესაკია
*1960: „შეწყვეტილი სიმღერა“ (დოდო, გურამის ცოლი)  რეჟ.  ნიკოლოზ სანიშვილი
* 1977: „სინემა“  რეჟ. ლიანა ელიავა
*1983: „ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი“ რეჟ. ელდარ შენგელაია
*1986: „ორომტრიალი“ (ქეთევანი) რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
*1987: „ბილიკი“  რეჟ. მამუკა მინდიაშვილი
*1992: „ვალსი პეჩორაზე“   რეჟ.  ლანა ღოღობერიძე
*2000:  „ნეტავ აღარ იწვიმოს“   რეჟ. მაია არჩვაძე
* 2000: „შური“ რეჟ. ზაზა მერაბიშვილი
*2005: „გაფითრებული თებერვლის ლანდი“ (მარო მაყაშვილი) (დოკუმენტური ფილმი) რეჟ. გია ჭუბაბრია
*2006: „ასეთი სიყვარული“ რეჟ. ნინო ბასილია
*2006: „გამცილებელი“  რეჟ. სანდრო ჯანდიერი
*2009: წარსული სიყვარულის გახსენება რეჟ. შოთა კალანდაძე
*2009: კადრები კოსმოსში რეჟ. შოთა კალანდაძე

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1960: საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1976: საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1999: ღირსების ორდენი ქართული კინოხელოვნების განვითარებაში, მის პოპულარიზაციაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილის, ნაყოფიერი შემოქმედებითი და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* დოდო ჭიჭინაძე — საქართველოს მშფოთვარე ჭირისუფალი

კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
დ
კენგურუები

**კენგურუები** (Macropodinae) — ჩანთოსნების ქვეოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 30-160 სმ აღწევს, კუდისა — 30-110 სმ, მასა — 2-70 კგ. ცნობილია კენგურუების 40-მდე სახეობა. გავრცელებულნი არიან ავსტრალიაში, ახალ გვინეაში, ტასმანიაზე, ბისმარკის არქიპელაგზე. უმრავლესობა მიწაზე ცხოვრობს, ზოგი მეხეურია. იკვებებიან მცენარეულობით. ზოგი ჭიებსა და მწერებს ჭამს. მრავლდებიან წელიწადში ერთხელ. მაკეობა 30-40 დღე-ღამე გრძელდება. შობენ 1-2 უსუსურ ნაშიერს, რომელთაც დედა 6-8 თვის განმავლობაში ჩანთით ატარებს. პირველ ხანებში ნაშიერი მჭიდროდაა მიმაგრებული დედის ძუძუზე და რძე პერიოდულად ეშხეფება პირში. ტანად დიდი კენგურუები უკვე მოსპეს, პატარები ჯერ კიდევ მრავლად გვხვდება. სარეწაო ობიექტია, იყენებენ ბეწვს და ხორცს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანთოსნები
არწივი

**არწივი** () — ფრინველების გვარი ქორისნაირთა რიგისა. გავრცელებულია ევრაზიაში, აფრიკასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. ცხოვრობს ტყეებში, ველებზე, ნახევრად უდაბნოებში, უდაბნოებში, მთამაღალზე. ბუდეს იკეთებს ხეებზე, კლდეებზე ან მიწაზე. დებს 1–3 კვერცხს, კრუხობა გრძელდება 40–45 დღეს. იკვებებიან პატარა და საშუალო ზომის ხერხემლიანი ცხოველებით, ზოგჯერ მძორითაც. ყველა არწივი (გარდა მთის და ქორისებრი არწივისა) სასარგებლოა, ვინაიდან ანადგურებს მავნე მღრღნელებს. შუა აზიაში მთის არწივს ათვინიერებენ და სანადიროდ იყენებენ. საქართველოში გვხვდება არწივის 6 სახეობა: მცირე არწივი, მყივანი არწივი, ბეგობის არწივი, ველის არწივი, მ. შ. არის როგორც მობინადრე, ისე მიმომფრენი სახეობები.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* PBS Nature: Eagles 
* PBS Video Episode: American Eagle
* Eagle photos 

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ქორისებრნი
სერგეი რახმანინოვი

მინი|სერგეი რახმანინოვი ახალგაზრდობაში
**სერგეი ვასილის ძე რახმანინოვი** ( დ. 1 აპრილი [ძვ. სტ. 20 მარტი], 1873, ონეგი, ახლანდელი ნოვგოროდის რაიონი — გ. 28 მარტი, 1943, ბევერლი-ჰილზი, კალიფორნია, დასაფლავებულია კენსიკოში, ნიუ-იორკის მახლობლად) — რუსი კომპოზიტორი, პიანისტი და დირიჟორი. განთქმულია ნაწარმოებით „რაფსოდია პაგანინის თემაზე“.  

## ბიოგრაფია 
სერგეი რახმანინოვი დაიბადა 1873 წლის 1 აპრილს თავად ვასილი რახმანინოვის ოჯახში. 4 წლის სერგეის ფორტეპიანოზე დაკვრას ჯერ დედა, შემდეგ კი პიანისტი ქალი ორნატსკაია ასწავლიდა. 1882 წელს რახმანინოვი პეტერბურგის კონსერვატორიაში შედის. ხოლო 1885 წელს, ბიძაშვილის — ა. ზილოტის რჩევით მოსკოვის კონსერვატორიაში გადადის. აქ მისი პედაგოგები იყვნენ: ზილოტი (ფორტეპიანო), არენსკი (ჰარმონია), ტანეევი (კონტრაპუქტი).

რახმანინოვმა კონსერვატორია დიდი ოქროს მედლით დაამთავრა, სწავლობდა საფორტეპიანო და საკომპოზიტორო განყოფილებებზე. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო ერთმოქმედებიანი ოპერა „ალეკო“ (პუშკინის პოემის „ბოშების“ მიხედვით). ამ დროისათვის რახმანინოვს უკვე დაწერილი ჰქონდა საფორტეპიანო კონცერტი, საფორტეპიანო, კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები, რომანსები.

90-იანი წლები რახმანინოვის შემოქმედებითი ძიებების პერიოდია. ამ წლებში შექმნილ ნაწარმოებებს შორის აღსანიშნავია საორკესტრო ფანტაზია „ქარაფი“, „ელეგიური ტრიო“, რომანსების სამი და სიმფონიური პოემების ერთი ციკლი. 

1897 წელს მან შექმნა I სიმფონია, რომელმაც უარყოფითი შეფასება მიიღო. რახმანინოვმა მძიმედ განიცადა ეს წარუმატებლობა და კარგა ხანი არაფერი დაუწერია. სამაგიეროდ დაიწყო აქტიური საშემსრულებლო მოღვაწეობა. კონცერტები გამართა როგორც პიანისტმა თევდორე შალიაპინთან ერთად.
შემოქმედებითი აღმაფრენის პერიოდი რახმანინოვისათვის II საფორტეპიანო კონცერთის შექმნით (1901) აღინიშნა. ეს კონცერტი გამოირჩევა არაჩვეულებრივი ლირიზმით, მელოდიურობით, თემატური მასალის გამომსახველობით. ამავე პერიოდში შეიქმნა რახმანინოვის სხვა მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებიც: კანტატა „გაზაფხული“, ოპერები „ძუნწი რაინდი“, „ფრანჩესკა და რიმინი“, II სიმფონია, სიმფონიური პოემა „მიცვალებულთა კუნძული“, III საფორტეპიანო კონცერტი , I სონატა, პრელუდიები, 30 რომანსი. საკონცერტო გამოსვლებმა მას უდიდესი პიანისტისა და დირიჟორის სახელი მოუტანა.

1911–1915 წლებში რახმანინოვი საქართველოში ჩამოვიდა კონცერტებით.
კომპოზიტორის მომდევნო შემოქმედებითი წლები ახალი მუსიკალური სახეებითა და გამომსახველი საშუალებების ძიებით აღინიშნა, რაც აისახა მის საფორტეპიანო პიესებში „ეტიუდი-სურათები“, ვოკალურ-სიმფონიურ პოემაში „ზარები“, რომანსების ციკლში.

1917 წელს, რევოლუციის შემდეგ, რახმანინოვი ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად აშშ-ში გადადის. ამ პერიოდში იგი ძირითადად საკონცერტო მოღვაწეობას ეწევა. 1926 წელს მან დაასრულა IV საფორტეპიანო კონცერტი „სამი რუსული სიმღერა“ გუნდისა და ორკესტრისათვის. 30-იან წლებში რახმანინოვმა შექმნა „ვარიაციები კორელის თემაზე“ ფორტეპიანოსათვის, „რაფსოდია პაგანინის თემაზე“ ფორტეპიანოსა და ორკესტრისათვის, III სიმფონია, „სიმფონიური ცეკვები“. ეს უკანასკნელი მისი ბოლო ნაწარმოები აღმოჩნდა. სიცოცხლის ბოლომდე რახმანინოვი ინტენსიურ საკონცერტო მოღვაწეობას ეწეოდა. გარდაიცვალა 1943 წელს კალიფორნიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:რუსი პიანისტები
კატეგორია:რუსი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
Serious Hits… Live!

***Serious Hits… Live!*** — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის 1990 წლის საკონცერტო ალბომი და ამავე სახელწოდების ვიდეოფილმი.

## ისტორია 
ამ ალბომისთვის შეარჩიეს მხოლოდ ნამდვილი „ჰიტები“, რომლებიც სრულდებოდა ფილ კოლინზის 1990 წლის ტურნეზე. ვიდეოფილმში გამოყენებულია სიმღერების უფრო დიდი რაოდენობა. თავად კონცერტი ჩაწერილია გერმანიაში და კოლინზი ამ შოუს თვლიდა თავის საუკეთესო კონცერტად, რასაც ხელი შეუწყო ბერლინის კედლის დანგრევამ და საყოველთაო ზეიმმა.

## ფაქტები 
* სიმღერა Another Day in Paradise ამ ალბომზე რიგით მერვეა - ამავე ადგილზეა იგი ალბომში *…But Seriously*.
* სიმღერები აღებულია სხვადასხვა კონცერტებიდან

## სიმღერების სია
### CD
#Something Happened On the Way to Heaven – 4:59 (კოლინზი/სტერმერი)
#Against All Odds (Take a Look at Me Now) – 3:28 (კოლინზი)
#Who Said I Would – 4:28 (კოლინზი)
#One More Night – 5:49 (კოლინზი)
#Don't Lose My Number – 4:42 (კოლინზი)
#Do You Remember? – 5:40 (კოლინზი)
#Another Day in Paradise – 5:36 (კოლინზი)
#Separate Lives – 5:16 (სტივენ ბიშოპი)
#In the Air Tonight/I missed Again – 6:35 (კოლინზი)
#You Can't Hurry Love – 2:54 (დოზი/ჰოლენდი/ჰოლენდი)
#Two Hearts – 3:07 (კოლინზი/დოზიე)
#Sussudio – 7:14 (კოლინზი)
#A Groovy Kind of Love - 3:30 (სეიჯერი/ვაინი)
#Easy Lover – 4:46 (ბეილი/კოლინზი/ისტი)
#Take Me Home – 8:39 (კოლინზი)

### DVD  
#Hand in Hand
#Hang in Long Enough
#Against All Odds (Take a Look at Me Now)
#Don't Lose My Number
#Inside Out
#Do You Remember? 
#Who Said I Would
#Another Day in Paradise
#Separate Lives
#Saturday Night and Sunday Morning
#The West Side
#That's Just the Way it is
#Something Happened On the Way to Heaven
#Doesn't Anybody Stay Together Anymore
#One More Night
#Colours
#In the Air Tonight
#You Can't Hurry Love
#Two Hearts 
#Sussudio
#A Groovy Kind of Love
#Easy Lover
#Always
#Take Me Home

## ჩარტები
### ალბომი
### სინგლები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:ფილ კოლინზის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1990 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1990 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Atlantic Records-ის საკონცერტო ალბომები
Another Day in Paradise

„**Another Day in Paradise**“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან *...But Seriously*. ეს არის კოლინზის ერთ-ერთი პოპულარული სიმღერა, რომელიც ეხება უსახლკარო ადამიანების პრობლემებს (ისევე, როგორც ჯენესისის „Tell Me Why“). 1991 წელს სიმღერამ მიიღო გრემის ჯილდო, როგორც წლის საუკეთესო ჩანაწერმა.

## სიმღერები 
;7"
# Another Day in Paradise – 4:48
# Heat on the Street – 3:59

;12"
# Another Day in Paradise (ალბომის ვერსია) – 5:22
# Another Day in Paradise (რადიოს ვერსია) — 4:04

;კომპაქტ დისკი 
# Another Day in Paradise – 5:22
# Saturday Night and Sunday Morning – 1:25
# Heat on the Street — 3:59

## სქოლიო 
კატეგორია:1989 წლის სინგლები
კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები
კატეგორია:1990 წლის სინგლები
კატეგორია:2001 წლის სინგლები
კენკრა

220px|thumb|ე. წ. „კენკრის“ რამდენიმე სახეობა
**კენკრა** () — მცენარის უხსნადი მრავალთესლიანი, იშვიათად ერთთესლიანი ნაყოფი. მომწიფებისას მთელი ნაყოფსაფარი წვნიანი, ეგზოკარპიუმი — თხელკანიანი. კენკრა აქვს ვაზს, ხურტკმელს, მოხარს, შტოშს და სხვა. ყოველდღიურ ცხოვრებაში მარწყვის (რთული კაკლუჭა), ჟოლოსა (რთული კურკიანი) და ლეღვის (ნაყოფედი)   ნაყოფს  ხშირად უმართებულოდ კენკრას ეძახიან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაყოფის მორფოლოგია
I Wish It Would Rain Down

„**I Wish It Would Rain Down**“ — ინგლისელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ფილ კოლინზის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან *...But Seriously*. იგი აღსანიშნავია ერიკ კლეპტონის გიტარის სოლო პარტიით. სიმღერას 1990 წელს დიდი წარმატება ხვდა წილად, როდესაც ის მოხვდა ბილბორდის ცხელი 100-ეულის პირველ პოზიციაზე.

## სიმღერების სია 
;CD maxi
#I Wish It Would Rain Down
#Homeless (Another Day in Paradise-ის დემო)
#You've Been in Love (That Little Bit Too Long)

;7" 
#I Wish It Would Rain Down
#Homeless (Another Day in Paradise-ის დემო)

;12"  
#I Wish It Would Rain Down
#Homeless (Another Day in Paradise-ის დემო)
#You've Been in Love (That Little Bit Too Long)

## სქოლიო 
კატეგორია:1990 წლის სინგლები
კატეგორია:ფილ კოლინზის სიმღერები
კენკროვანი კულტურები

**კენკროვანი კულტურები** — ჯგუფი ველური და კულტურული მრავალწლოვანი მცენარეებისა (ბუჩქები, ნახევარბუჩქები, ბალახები), რომელთაც საჭმელად ვარგისი ნაყოფი ე. წ. კენკრა აქვთ. ევროპის ქვეყნებში კულტურაში უმეტესად გავრცელებულია მარწყვი, ხურტკმელი, მოცხარი, ჟოლო. 

საქართველოში უმეტესად მოჰყავთ მარწყვი. კენკრა შეიცავს ადამიანის კვებისათვის მნიშვნელოვან ორგანულ მჟავებს, შაქარს, მინერალურ მარილებს, ვიტამინებსა და არომატულ ნივთიერებებს. იხმარება ნედლად, გაყინული, გამხმარი. ამზადებენ მურაბას, ჯემს, კომპოტს, სასმელს, მარმელადსა და სხვა. ზოგი კენკროვანი კულტურების ნაყოფს (მოცვი, ჟოლო, შავი ცირცელი) სამკურნალოდ იყენებენ.  

კენკროვანი კულტურები ადვილად მრავლდება, ადრე იწყებს მსხმოიარობას (მარწყვი მე-2 წელს, ჟოლო — მე-3, მოცხარი და ხურტკმელი მე-3 — მე-4 წელს) და ყოველწლიურად იძლევა მაღალ მოსავალს. მრავლდება ვეგეტატიურად — კალმით, გადაწიდვნით, ბუჩქის დაყოფით, ამონაყრითა და პწკალით. საწარმოო პლანტაციებს აშენებენ ისეთ ნაკვეთებზე, რომლებიც დაცულია ქარისაგან, სწორია ან ოდნავ დაფერდებული. საქართველოში მარწყვის პლანტაციებს აშენებენ ადრე გაზაფხულზე და შემოდგომაზე (როცა ნიადაგის ტემპერატურა 0-20 სმ სიღრმეზე 8°C-ზე მეტია). კენკროვანი კულტურების პლანტაციების მოვლა ითვალისწინებს ნიადაგის დამუშავებას, მცენარეთა დაცვას მავნებლებ-დაავადებებისაგან, გასხვლას, პწკალის შეცვლას და სხვა. 

კენკროვანი კულტურების ასორტიმენტი დიდია. მთაში, ტყეში, ჭაობსა და ველზე უხვადაა ველურად მოზარდი კენკროვნები, რომელთა ნაყოფს აგროვებენ და ხმარობენ საჭმელად. მათ კულტურულ ფორმებთან შესაჯვარებლადაც იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
კენკროვანნი

**კენკროვანნი** () — ფურცლებგანცალკევებულ ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. უმრავლესობა ბუჩქი ან ტანდაბალი ხეა, მცირე ნაწილი კი — ბალახი. აქვთ კიდემთლიანი პატარა და ვიწრო ფოთლები, ორსქესიანი აქტინომორფული ყვავილები, კაშკაშა ჯამი და ყვავილსაჯდომი გვირგვინის ფურცელი ან არა აქვთ ან ძალზე პატარა და ქერქლისებრი. ნაყოფი კაკლუჭა ან კურკიანაა. 

ოჯახში 50-მდე გვარი და  600-მდე სახეობაა. ძირითადად გავრცელებულია ავსტრალიასა და სამხრეთ აფრიკაში. ბევრი სახეობის ქერქში არის ლაფნის ბოჭკო. საქართველოში 3 გვარის 8 სახეობაა, მათ შორის მაჯაღვერიც.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*
კენტჩლიქოსნები

**კენტჩლიქოსნები** (), ძუძუმწოვრების რიგი. ტანად დიდი, იშვიათად საშუალო ზომის ცხოველებია. კიდურების მთავარი ღერძი ყოველთვის მე-3 თითზე გადის, რომელიც სხვებზე მეტადაა განვითარებული და სხეულის ძირითად საყრდენს წარმოადგენს. თითის ბოლო ფალანგები ჩლიქიტაა დაფარული. აქვთ ზედა საჭმელი კბილები, მარტივი კუჭი, ბარძაყის ძვალზე მე-3 ციბრუტი (წყვილჩლიქოსანტაგან განსხვავებით). ლავიწი და ნაღვლის ბუშტი არ გააჩნიათ, გავრცელებული არიან აზიაში, აფრიკაში, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. ბინადრობენ უდაბნოში, ტყე-ველზე და სხვა. ცხოვრობონ ერთეულებად, ზოგჯერ მცირე ჯგუფებსაც ქმნიან. სწრაფად დარბიან, იკვებებიან მცენარეულობით. განგური - წელიწადში 2-ჯერ. პოლიგამიური ცხოველებია. შობენ კარგად განვითარებულ 1 ნაშიერს. ცნობილია თანამედროვე კენტჩლიქოსნების 3 ოჯახი: ცხენისებრნი, მარტორქისებრნი და ტაპირისებრნი. კენტჩლიქოსნების მოშინაურებული ფორმები (ცხენი, ვირი) მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული. სარეწაო ცხოველებია. ყველგან იცავენ.

## ლიტერატურა 
*
კენჭიყარა

**კენჭიყარა** — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის დასავლეთ ნაწილში, ციხისჯვრის შტოქედზე, მდინარეების ქციის ზემო დინებისა და გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2349 მ. კენჭიყარა აგებულია კაინოზოური თიხებით, ქვიშაქვებითა და მერგელებით. შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები