open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვულკანი

thumb|right|ვულკანის ამოფრქვევა
thumb|right|ვულკანის ამოფრქვევა
მინი|მარჯვნივ|2010 წლის 27 მარტი
[thumb|right|[ლავა]]

**ვულკანი** (<  – ვულკანუსი,  ცეცხლის ღმერთი) — გეოლოგიური წარმონაქმნი, რომელიც შექმნილია დედამიწის ზედაპირზე დედამიწის ქერქიდან ამოფრქვეული ლავის გადაადგილების და გაცივების შედეგად. განასხვავებენ მოქმედ და ჩამქრალ ვულკანებს. *ვულკანუსი* რომაული მითოლოგიით ცეცხლისა და სამჭედლო საქმის მფარველ ღმერთს ეწოდებოდა.

ბუნებრივი კატასტროფებიდან ვულკანური მოვლენები ყველაზე საშინელი შედეგებით გამოირჩევა. ვულკანური რელიეფი კარგად გამოხატული რამდენიმე ნაწილისგან შედგება. მათგან თვალსაჩინო ვულკანური კონუსი და კრატერია (ზედა ნაწილზე არსებული წრიული ჩაღრმავება), რომლის შიგნით ვულკანის კერა და ყელი მდებარეობს. მისი დიამეტრი რამდენიმე კილომეტრსაც კი შეიძლება აღწევდეს. ვულკანის ყელი, ჩვეულებრის, ვერტიკალური მიმართულებისაა, თუმცა ძალზე საშიშია როდესაც იგი მიმართულებას იცვლის და ვულკანი საკუთარი კონუსის ფერდობიდან გამოაფრქვევს ლავას.

აფეთქების სიძლიერის მიხედვით ვულკანი სამი სახისაა: შედარებით მშვიდი, ძლიერი და ძალიან ძლიერი.

ვულკანიდან ნივთიერება სამ მდგომარეობაში ამოიფრქვევა: თხევადია - ლავა, მყარია - ვულკანური ფერფლი, მტვერი, ტალახი და ქვები, გაზობრივი - წყლის ორთქლი, ნახშირორჟანგი და სხვა. გავარვარებული ლავა სწრაფად მოძრაობს ვულკანის მთის ფერდობზე, ანადგურებს ყოველივე ცოცხალს, ფარავს და ასწორებს ხმელეთის ზედაპირს. ვულკანის ამოფრქვევისას, ფერფლთან და მტვრის უწვრილეს ნაწილაკებთან ერთად, ხშირად დიდი მოცულობისა და რაოდენობის მყარი მასალაც გამოიტყორცნება, რაც ლავაზე არანაკლებ საშიშია.

დედამიწაზე ასეულობით (1300-ზე მეტი) მოქმედი ვულკანია, რომელთა უმეტესობა მსოფლიო ოკეანის წყალქვეშაა. ხმელეთზე ვულკანების რაოდენობით გამოირჩევა ინდონეზიის კუნძულები. აქ 200 ვულკანია, რომელთა 2/3 მოქმედებს კაცობრიობის მთელი ისტორიის განმავლობაში. ინდონეზიაში, ზონდის კუნძულებს სუმატრასა და იავას შორის, მდებარეობს ვულკანური წარმოშობის კუნძული კრაკატუ. 1883 წელს კრაკატაუ ამოიფრქვა. ვულკანის ხმა ავსტრალიაშიც კი ისმოდა, რომელიც კრაკატუდან 5 000 კმ-ით არის დაშორებული. დღეს მის ადგილზე ახალი ვულკანია, რომელსაც კრაკატუს შვილს ეძახიან.

დედამიწაზე ვულკანების რამდენიმე სარტყელია, რომლებიც ძირითადად ემთხვევა მიწისძვრების გავრცელების არეალს. ვულკანის ამოფრქვევის პროგნოზირება ძალიან ძნელია. ამოფრქვევას ხშირად ასწრებს მიწისძვრა, თუმცა ცნობილია შემთხვევები როდესაც ვულკანის მოქმედება უეცრად დაწყებულა.

ვულკანების მოქმედება მარტო კატასტროფული ხასიათისა არ არის. მათი მოქმედების შედეგია დედამიწაზე არსებული ლითონური, აგრეთვე ძვირფასი და ნახევრადძვირფასი ქვების საბადოები. ვულკანური ფერფლი დიდი რაოდენობით შეიცავს მინერალურ ნივთიერებებს. ამის გამო, ვულკანის მიმდებარე ტერიტორიის ნიადაგები დიდი ნაყოფიერებით გამოირჩევა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სტრატოვულკანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვულკანები - ღია სახელმძღვანელო პროექტი 
* ვულკანების ამოვრქვევები წარსულში და დღეს 
* ვულკანი , U.S. Federal Emergency Management Agency (FEMA)
* ვულკანური მსოფლიო

კატეგორია:ბუნებრივი კატასტროფები
ვულკანები
კატეგორია:ტექტონიკა
კატეგორია:გეოლოგიური პროცესები
ზუბუნი

**ზუბუნი** — მამაკაცის მოკლე ახალუხი. ზუბუნი გრეხილითა და საოლველით (არშიით) იყო გაწყობილი, საყელო და საგულე მოქარგული ჰქონდა. 

იკვრებოდა ლითონის ან ძაფის ღილებით, ან დედალ-მამალი ხრიკით. საზაფხულო ზებუნი მეტწილად უსახელო იყო, საზამთრო — სახელოებიანი და დაბამბული. გავრცელებული იყო გურიაში, აჭარაში, მესხეთ-ჯავახეთში, ლაზეთსა და ნაწილობრივ სამეგრელოშიც. აჭარაში ზუბუნს ქალის ხიფთანსაც უწოდებდნენ.

## ლიტერატურა
* ციციშვილი ი., მასალები ქართული ჩაცმულობის ისტორიისათვის, თბ., 1954.

კატეგორია:ქართული ტანსაცმელი
მარგარეტ მიჩელი

**მარგარეტ მანერლინ მიჩელი** (; დ. 8 ნოემბერი, 1900 — გ. 16 აგვისტო, 1949) — ამერიკელი მწერალი, ყველაზე უკეთ ცნობილი როგორც რომანი-ბესტსელერის „ქარწაღებულნი“ ავტორი. ამ რომანისთვის, რომელიც 1936 წელს გამოქვეყნდა, 1937 წელს დაჯილდოვდა პულიცერის პრემიით. რომანის ამერიკული კინოადაპტაცია (1939) ჰოლივუდის ისტორიაში ყველაზე მოგებიანი ფილმი გახდა და რეკორდული რაოდენობის კინოაკადემიის ოსკარი აქვს მიღებული.

## ბიოგრაფოა
დაიბადა ტრადიციულ სამხრეთულ ოჯახში. წერდა დღიურებს, პატარა მოთხრობებს და პიესებს. ეს ჩანაწერები გახდა „ქარწაღებულნის“ საფუძველი. მისი პირველი საქმრო, ლეიტენანტი ჰენრი მოხალისედ წავიდა პირველ მსოფლიო ომში, სადაც დაიღუპა. საქმროს გარდაცვალების შემდეგ მალე დედაც გარდაეცვალა და იძულებული გახდა კოლეჯიდან ატლანტაში დაბრუნებულიყო, რათა ავადმყოფი მამისთვის მიეხედა. იქვე გათხოვდა, მაგრამ ქმრისგან ძალადობის მსხვერპლი გახდა და ქმარს დასცილდა. მუშაობდა ჟურნალისტად, თუმცა 25 წლის ასაკში მეორედ გათხოვდა ჯონ მარშზე და საქმიანობას თავი დაანება. 10 წლის განმავლობაში წერდა რომანს, ინტენსიურად მუშაობდა ბიბლიოთეკაში აშშ-ის სამოქალაქო ომის შესახებ. რომანი გამოაქვეყნა ქალიშვილობის გვარით. მიუხედავად მომგებიანი ფინანსური შეთავაზებებისა, უარი თქვა რომანის გაგრძელების დაწერაზე, ასევე იაფად გაყიდა რომანის ეკრანიზაციის უფლება. გარდაიცვალა ავტომანქანის შეჯახების გამო.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:პულიცერის პრემიის გამარჯვებულები რომანისთვის
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მანათობელი დიოდები

thumb|შუქდიოდები
**შუქდიოდი** ან **მანათობელი დიოდი** (ინგლ. light-emitting diode, LED) — ნახევრადგამტარი მოწყობილობა, რომელიც არაკოჰერენტულ სინათლეს ასხივებს მასში მუდმივი ელექტრული დენის გატარების დროს. გამოსხივებული შუქი მდებარეობს სპექტრის ვიწრო ნაწილში და მისი ფერის მახასიათებლები დამოკიდებულია ნახევრადგამტარში გამოყენებული ნივთიერების ქიმიურ შემადგენლობაზე. პირველი შუქდიოდი, რომელიც გამოასხივებდა ადამიანისთვის ხილულ შუქს, 1962 წელს შექმნა ნიკ ჰოლონიაკმა. იმ დროისთვის ის მუშაობდა მკვლევარად კომპანიაში General Electric Company.

კატეგორია:ოპტიკური ელექტრონიკა
ჰიმალაი

**ჰიმალაი** (,  „თოვლის სავანე“, , , ) — მსოფლიოს უმაღლესი მთათა სისტემა აზიაში. განფენილია ავღანეთის, პაკისტანის, ინდოეთის, ჩინეთის, ნეპალის, ბჰუტანისა და მიანმარის ტერიტორიებზე. მოქცეულია ტიბეტის მთიანეთსა და ინდ-განგის ვაკეს შორის. სიგრძე 2400 კილომეტრზე მეტი, სიგანე 180 კილომეტრიდან 350 კილომეტრამდე. ფართობი დაახლოებით 650 ათასი კმ². საშუალო სიმაღლე დაახლოებით 6000 მ. ჰიმალაიზე აღმართულია დედამიწის უმაღლესი მწვერვალი ევერესტი (8848 მ). 11 მწვერვალის სიმაღლე აღემატება 8000 მ-ს, რომელთაც სხვანაირად რვაათასიანებს უწოდებენ. ჰიმალაი არის დიდი ოროგრაფიული, კლიმატური და ფლორისტიკული ზღუდე ცენტრალური აზიის უდაბნოებსა და სამხრეთ აზიის ტროპიკულ ლანდშაფტებს შორის. 

ჰიმალაი ინდ-განგის ვაკიდან 3 უზარმაზარ ციცაბო საფეხურებად მაღლდება, რომლებიც ერთმანეთისაგან გამოყოფილია რღვევის ხაზებითა და მთათაშორისი ტექტონიკური ქვაბულებით. I საფეხურს ქმნის ხეობებით ძლიერ დანაწევრებული ჰიმალაის სამხრეთი მთისწინეთი — სივალიკის ქედი. II საფეხურია მცირე ჰიმალაი — ცალკეული მთის მასივებისა და ქედების სისტემა. მთები ძლიერ დანაწევრებულია, სამხრეთი კალთები ციცაბოა, ჩრდილოეთი დამრეცი. აქ არის პირ-პანჯალის, დჰაოლადჰარის, მაჰაბჰარატის ქედები. III საფეხურია დიდი ჰიმალაი, ანუ ჰიმალაის მთავარი ქედი. იგი ჩრდილო-დასავლეთით ნანგაპარბატის მასივიდან იწყება. სატლეჯის ხეობიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით აღმართულია მუდმივი თოვლითა და მყინვარებით დაფარული ჰიმალაის უმაღლესი მთის მასივები და მწვერვალები. 

ჰიმალაი ფართობით თითქმის ათჯერ აღემატება საქართველოს ფართობს. შედარებისთვის შესაძლებელია მწვერვალ აკონკაგუას მოყვანა, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 6962 მ-ია და უმაღლესი მწვერვალია აზიის ფარგლებს გარეთ, მაშინ როდესაც ჰიმალაის სისტემა შეიცავს 100-ზე მეტ მწვერვალს, რომელთა სიმაღლე 7 200 მეტრს აღემატება. მათი დაპყრობის მცდელობა და ისტორია XIX საუკუნის ბოლოდან იწყება. ჰიმალაის მწვერვალებზე მოწყობილმა ექსპედიციებმა ბევრი ცნობილი ალპინისტის სიცოცხლე შეიწირა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რვაათასიანები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრეველ-ჰიმალაი
* The making of the Himalaya and major tectonic subdivisions 
* Geology of the Himalayan mountains 
* Birth of the Himalaya
* Some notes on the formation of the Himalaya 
* Pictures from a trek in Annapurna (film by Ori Liber) 
* Geology of Nepal Himalaya 
* South Asia's Troubled Waters Journalistic project at the Pulitzer Center for Crisis Reporting

კატეგორია:ინდოეთის ქედები
კატეგორია:ნეპალის ქედები
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
კატეგორია:პაკისტანის ქედები
კატეგორია:ბჰუტანის ქედები
კატეგორია:მიანმარის ქედები
კატეგორია:ავღანეთის ქედები
ზუგდიდის მაზრა

thumb|250px|ზუგდიდის მაზრა
**ზუგდიდის მაზრა** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის ქუთაისის გუბერნიის შემადგენლობაში. შეიქმნა 1867 წლის 16 აპრილს. მისი ცენტრი იყო დაბა (1917 წლიდან ქალაქი) ზუგდიდი.

## ზოგადი ცნობები 
ზუგდიდის მაზრა ყოფილი სამეგრელოს სამთავროს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს მოიცავდა, ფართობი 2975,9 კმ², მოსახლეობა 11 500 კაცი (1894), ძირითადად ქართველები. მაზრას ესაზღვრებოდა: აღმოსავლეთით და სამხრეთით — სენაკის მაზრა; ჩრდილო-დასავლეთით — სოხუმის ოკრუგში შემავალი სამურზაყანოს საპოლიციო უბანი; ჩრდილოეთით — ლეჩხუმის მაზრის სვანეთის საპოლიციო უბანი. 

საბჭოთა ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად, 1930 წელს ზუგდიდის მაზრა გაუქმდა. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით მოიცავდა ზუგდიდის, ხობის, წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
1867 წელს ზუგდიდის მაზრის სოფლები სასოფლო თემებად გაერთიანდნენ. 1888 წელს, როდესაც მაზრები საპოლიციო უბნებად დაყვეს, ზუგდიდის მაზრა სამ საპოლიციო უბნად დანაწილდა: ზუგდიდის, რედუტკალესა და წალენჯიხის. ზუგდიდის საპოლიციო უბანში 1888-1917 წლებში შემდეგი სასოფლო თემები შედიოდა: აბასთუმნის, დარჩელის, ზუგდიდის, კახათის, კოკის, კორცხელის, გულისკარის, ნიკოსიის, ობუჯის, ხიბულის, ცაიშის, წაქვინჯისა და ჭკადუაშის. 1909–1912 წლებში ობუჯის სასოფლო საზოგადოება გადაეცა წალენჯიხის საპოლიციო უბანს და ზუგდიდის საპოლიციო უბნის შემადგენლობაში 12 სასოფლო თემი დარჩა. რედუტ-კალეს საპოლიციო უბანი დაყოფილი იყო შვიდ სასოფლო თემად: ზანას, ქვალონის, ნოჯიხევის, საჯიჯავოს, ხეთის, ხორგისა და ხორშის. 1900 წელს ამ სასოფლო თემებს დიდი ნეძვის სასოფლო საზოგადოება შეუერთდა. წალენჯიხის საპოლიციო უბანში შედიოდა სასოფლო თემები: ახუთის, ჯვარის, ჯგალის, კირცხის, ლესიჭინეს, ლეწურწუმეს, ლიას, მუხურის, ფახულანის, წალენჯიხის, ჭოგისა და ჩხოროწყუს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქუთაისის გუბერნია
კატეგორია:ზუგდიდი
ზუგდიდის დრამატული თეატრი

thumb|ზუგდიდის დრამატული თეატრის ყოფილი შენობა (დაანგრიეს 2018 წელს). 
**შალვა დადიანის სახელობის ზუგდიდის სახელმწიფო დრამატული თეატრი** — ქართული პროფესიული თეატრი ქალაქ ზუგდიდში. დაარსდა 1932 წელს.

## წინაისტორია 
ზუგდიდში სცენისმოყვარეთა სპექტაკლები XIX საუკუნის II ნახევრიდან იმართებოდა. პირველი სპექტაკლი, მოლიერის „ძალად ექიმი“, 1869 წლის 11 აპრილს დადგა ანტონ ფურცელაძემ. 1907-1908 წლებში ზუგდიდში შეიქმნა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დრამატული წრე, ე. წ. „მუშური დრამწრე“, რომელიც 125 სცენისმოყვარეს აერთიანებდა. წრის წევრები 1915 წლიდან მართავდნენ ლიტერატურულ საღამოებს, დგამდნენ სპექტაკლებს. საგასტროლოდ ჩამოდიოდნენ ლ. მესხიშვილი, ვალერიან გუნია, შალვა დადიანი, ელეფთერ ანდრონიკაშვილი, ალექსანდრე იმედაშვილი, ვახტანგ ურუშაძე და სხვ.

## ზუგდიდის სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
1932 წელს ზუგდიდში დაარსდა პირველი პროფესიული დრამატული თეატრი, რომელსაც 1959 წელს შალვა დადიანის სახელი მიენიჭა. თეატრისათვის აგებულ ახალ შენობაში 1932 წლის 11 აგვისტოს პირველ სპექტაკლებად წარმოადგინეს ნიკოლოზ შიუკაშვილის „სამართალი“ (რეჟისორი გიორგი ფრონისპირელი) და პეტრე სამსონიძის „სალტე“ (რეჟისორი გ. ფრონისპირელი და ა. ციციაშვილი). სხვადასხვა წლებში თეატრში მოღვაწეობდნენ: რ. ქართველიშვილი, ვ. დარასელი, ლ. ჭედია, ა. თარხან-მოურავი, პ. პატარაია, გ. იოსელიანი, გრიგოლ ლაღიძე, შ. მჟავანაძე, ვ. მჭედლიძე, ვახტანგ გარიკი, ვ. ყუშიტაშვილი, გ. გაბუნია და სხვები. წლების მანძილზე თეატრში მხატვრად მუშაობდა ირაკლი გამრეკელი. დადგმებიდან აღსანიშნავია: სანდრო შანშიაშვილის „ანზორი“ (1933), ბორის ლავრენიოვის „რღვევა“ (1934), აკაკი წერეთლის „პატარა კახი“ (1941), ლოპე დე ვეგას „თივა და ავი ძაღლი“ (ვ. ყუშიტაშვილის დადგმა), ივანე დარასელის „კიკვიძე“ (1965), ა. გეწაძის „წმინდანები ჯოჯოხეთში“, შალვა დადიანის „გვირგვილიანების ოჯახი“ (1967), ლ. ქიაჩელის „ჰაკი აძბა“ (1970), ნ. ჰიქმეთის „ყეყეჩი“ (1972), ოტია იოსელიანის „ექვსი შინაბერა და ერთი მამაკაცი“ (1973), რეზო თაბუკაშვილის „რაიკომის მდივანი“ (1974), ალექსანდრე ჩხაიძის „შთამომავლობა“ (1978) და სხვ. 

2018 წელს მოხდა თეატრის დაზიანებული შენობის სრული დემონტაჟი. თეატრი დროებით ზუგდიდის კულტურის სახლში განთავსდა. კომპანია „ქართუ ჯგუფის“ მხარდაჭერით დაიწყო ახალი შენობის მშენებლობა, რომელიც 2020 წელს უნდა დასრულებულიყო, თუმცა ამ დრომდე არ აშენებულა. 

## ლიტერატურა 
* გაბისონია გ., ბარამია ა., ზუგდიდის თეატრი, თბ., 1969.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ზუგდიდის თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ზუთხი

**ზუთხი** () — თევზების გვარი ზუთხისებრთა ოჯახისა. სალაყუჩე აპკები შეზრდილია სალაყუჩე ღრუების გამყოფ ძგიდეებზე. პირი განივია. გვარში 17 სახეობაა. მათ შორისაა როგორც მტკნარი წყლის, ისე გამსვლელი თევზები. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, 5 სახეობა (მოკლედინგა ანუ ბლაგვდინგა, თეთრი, სახალინური, ტბის და მახვილდინგა) — ჩრდილოეთ ამერიკაში. ყველაზე დიდი მრავალფეროვნება კასპიისა და შავი ზღვების აუზებშია (ატლანტური, რუსული, სპარსული, ტარაღანა, ცქვრინი, ფორეჯი). ცნობილია აგრეთვე იაპონიაში, ჩინეთსა და კორეაში. 2) რუსული ზუთხი (A. gueldenstaedtii); 3) სპარსული ზუთხი (A. persicus), კერძოდ კი მისი ქვესახეობა თართი ანუ კოლხური ზუთხი (A. p. colchicus), რომელიც ზოგჯერ ცალკე სახეობად გამოიყოფა; 4) ატლანტური ზუთხი (A. sturio) და 5) ტარაღანა (A. stellatus).

ზუთხი მნიშვნელოვანი სარეწაო თევზია, იყენებენ ნედლს, შებოლილს, ქვირითს. მარაგი ძლიერ შემცირებულია სხვადასხვა მავნე ფაქტორის გავლენით, ძირითადად კი ჭარბჭერის გამო. ზოგიერთი მათგანი შეტანილია წითელ წიგნებში, წითელ ნუსხაში, ბერნის კონვენციის (დაცული ფაუნა) I-II-III და CITES-ის I, II დანართებში. ტარდება ღონისძიებები ზუთხების მოსამრავლებლად. საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ შეტანილია ხუთივე აქ გავრცელებული სახეობა.

## სახეობები 
## სქოლიო 
*
კორდილიერები

**კორდილიერები** (, ) — მსოფლიოს უგრძესი მთათა სისტემა, რომელიც ვრცელდება ორ — ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის კონტინენტებზე. იგი სიმაღლით მხოლოდ ჰიმალაისა და ცენტრალური აზიის მთიან სისტემებს ჩამოუვარდება. სამხრეთ ამერიკის კორდილიერებს ანდებსაც უწოდებენ, რაც ძველი ინკების ენაზე „სპილენძის მთებს“ ნიშნავს. კორდილიერები ამერიკის ორივე კონტინენტის დასავლეთ კიდეზე, წყნარი ოკეანის გასწვრივაა გადაჭიმული.

კორდილიერების სიგრძე 18 ათას კმ-ზე მეტია, სიგანე დაახლოებით 1600 კმ ჩრდილოეთ ამერიკაზე და 900 კმ სამხრეთზე. მდებარეობს კანადის, ამერიკის, მექსიკის, ვენესუელის, კოლუმბიის, ეკვადორის, პერუს, ბოლივიის, არგენტინის და ჩილეს ტერიტორიაზე.

უმაღლესი მწვერვალს ჩრდილოეთ ამერიკაში წარმოადგენს მაკ-კინლი (6193 მ), ხოლო სამხრეთ ამერიკაში - აკონკაგუა (6960 მ). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქედები
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქედები
დეტროიტი

**დეტროიტი** (, ფრანგულიდან détroit — სრუტე) — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილოეთში, მიჩიგანის შტატში. მდებარეობს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში, მდინარე დეტროიტზე, კანადის საზღვართან.

დაარსდა 1701 წლის 24 ივნისს ფრანგი ვაჭრების მიერ. ამჟამად ქვეყნის უმსხვილესი ავტოსამშენებლო ცენტრია. მოსახლეობა 677.116 ათას ადამიანს შეადგენს (2015), აგლომერაციით — 4.4 მილიონს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:მიჩიგანი
ზურაბიშვილები

**ზურაბიშვილები** — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში. XVII საუკუნის შუა წლებში საბარათიანოს სარდალი ზურაბ ბარათაშვილი გამოეყო სახლიკაცებს და ცალკე სათავადო — საზურაბიშვილო ჩამოაყალიბა. 

XVIII საუკუნის დასაწყისისათვის ზურაბიშვილები 100-მდე კომლს ფლობდნენ. მამულები უმთავრესად დმანისისა და ხრამის ხეობაში ჰქონდათ, რეზიდენცია სასახლითა და ეკლესია-მონასტრით — კაზრეთის ხეობაში. ზურაბიშვილებს ქართლის სამეფო კარზე სუფრაჯის, მორდლის, ბოქაულთუხუცესის თანამდებობანი ეპყრათ. XVIII საუკუნის დასასრულს მათი მამული გააჩანაგა და ააოხრა ლეკთა გამუდმებულმა თარეშმა.

## ლიტერატურა
* *გვრიტიშვილი დ.*, ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955;
* *ჯამბურია გ.*, ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955;

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ქალაქი-ბაღნარი

thumb|300px|ჰაუარდის "სამი მაგნიტი: სად წავა ხალხი?" სამ მაგნიტში მოიაზრება ქალაქი, სოფელი და ქალაქი-სოფელი.
[thumb|300px|ლოჟის ქალაქი-ბაღნარი, [ბელგია.]]
მოძრაობა **ქალაქი-ბაღნარი** (The garden city movement) — მიდგომა ქალაქგეგმარებაში, რომელიც ებინიზირ ჰაუარდმა დააფუძნა 1898 წელს ინგლისში. ქალაქი-ბაღნარები უნდა ყოფილიყო დაგეგმილი, დამოუკიდებელი უბნები გარშემორტყმული მწვანე ზოლებით, ფრთხილად გათვლილი ბალანსით საცხოვრებელ, ინდუსტრიულ და სასოფლო-სამეურნეო ზონებს შორის.

უტოპიური რომანით "Looking Backward" შთაგონებულმა ჰაუარდმა გამოაქვეყნა "To-morrow: a Peaceful Path to Real Reform" (ინგლ. "ხვალ: მშვიდობიანი გზა ნამდვილი რეფორმებისკენ") 1898 წელს (ხელახლა გამოსცა 1902 წელს სათაურით Garden Cities of To-morrow), შექმნა ქალაქი-ბაღნარის ასოციაცია 1899 წელს და დააფუძნა ორი ქალაქი ინგლისში: ლეჩუორზ გარდენ-სიტი 1903 წელს და უელუინ გარდენ-სიტი 1920 წელს. ორივე ქალაქი დღემდე წარმატებულად ფუნქციონირებს, თუმცა ისინი ჰაუარდის იდეალების სრული რეალიზაცია არ ყოფილა.

ქალაქი-ბაღნარის იდეამ გავლენა იქონია აშშ-ში (პიტსბურგის ჩეტჰემ ვილიჯი, სანისაიდი ქუინსში, რედბერნი ნიუ-ჯერსიში, ჯექსონ ჰაიტსი ქუინსში, ვუდბორნი ბოსტონში, გარდენ-სიტი ნიუ-იორკში და ბოლდუინ ჰილს უილიჯი ლოს-ანჯელესში) და კანადაში (უოლკერუილი, ონტარიო). პირველი გერმანული ქალაქი-ბაღნარი, ჰელარაუ (დრეზდენის გარეუბანი) დაფუძნდა 1909 წელს. კონცეფციამ ხელახალი ყურადღება მიიპყრო გერმანელ მშრომელთა დასახლებების მშენებლობებზე ვაიმარის წლებში და ინგლისში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც New Towns Act-მა წააქეზა მრავალი ახალი უბნის მშენებლობა ჰაუარდის თანასწორუფლებიანობის ხედვით. ამ მოძრაობამ ასევე გავლენა იქონია ბრიტანელ ურბანისტ სერ პატრიკ გედსზე თელ-ავივის დაგეგმვისას ისრაელში. თანამედროვე ქალაქის დაგეგმვის ქარტიები როგორიცაა ახალი ურბანიზმი და გააზრებული ურბანიზმის პრინციპები საწყისებს ამ მოძრაობაში იღებს.

კატეგორია:ურბანისტიკა
ლინკოლნის მემორიალი

thumb|300px|ლინკოლნის მემორიალი
**ლინკოლნის მემორიალი** () — მონუმენტი ვაშინგტონში ნაციონალურ მოლზე, აგებული აშშ-ის მე-16 პრეზიდენტი აბრაჰამ ლინკოლნის პატივსაცემად. მონუმენტის არქიტექტორი იყო ჰენრი ბეიკონი, მოქანდაკე — დენიელ ჩესტერ ფრენჩი, ხოლო ინტერიერის მიურალების მხატვარი — ჯულს გერინი.

შენობას ბერძნული დორიული ტაძრის ფორმა აქვს, მასში მოთავსებულია დიდი ზომის დამჯდარი აბრაჰამ ლინკოლნის ქანდაკება, რომლის კვრაცხლბეკზე მისი ორი ყველაზე ცნობილი სიტყვაა გამოკვეთილი. ამ მემორიალთან წარმოთქმულ იქნა მრავალი განთქმული სიტყვა, მათ შორის მარტინ ლუთერ კინგის „მე მაქვს ოცნება“ 1963 წლის 28 აგვისტოს, დასაქმებისა და თავისუფლების დემონსტრაციული მარშის ბოლოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ლინკოლნის მემორიალის პანორმალური ტური

კატეგორია:აშშ-ის მემორიალები
კატეგორია:ვაშინგტონის ღირსშესანიშნაობები
ზურგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ზურგი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ზურგი — სხეულის უკანა ნაწილი კისრიდან წელამდე
* ზურგი — საწყაო და წონის ერთეული
*ზურგი — მეომარი ქვეყანა (ფართო გაგებით)
ზურგი (ერთეული)

**ზურგი** — მასისა და მოცულობის საწყაო. მოხსენებულია XV–XVI საუკუნეების ქართულ ისტორიულ წყაროებში. იხმარებოდა თივის, ფეტვის, კანაფის, სელისა და ღვინის საზომად. იყენებდნენ XVII და XIX საუკუნეებშიც. ზურგი გულისხმობდა ისეთი სიმძიმის ტვირთს (დაახლოებით 32 კგ), რომლის მოკიდება შეეძლო ერთ ადამიანს.

## ლიტერატურა
*ჯაფარიძე გ., ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX-XIX სს.), თბ., 1973.

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ქარვასლა

thumb|300px|საფავიდთა პერიოდის ქარვასლის გეგმის ნიმუში.
**ქარვასლა** ( [ქარევან] და  [სარაი] *სასახლე*) — თურქულ ენებზე ქარავნის სახლს ნიშნავს — დიდი სახალხო დაწესებულება აზიის ქალაქებში, გზებზე და დაუსახლებელ პუნქტებში, რომელიც მოგზაურთა, როგორც წესი, სავაჭრო ქარავნების ღამის გასათენებელი და გასაჩერებელი ადგილის ფუნქციას ატარებდა.

ქარვასლები ზოგჯერ საკმაოდ ფუფუნებით მოწყობილი, თუმცა უფრო ხშირად ძალიან მარტივი და მოუწყობელი შენობები იყო, სადაც მოგზაურებს თავად უნდა ჰქონოდათ საწოლი ხალიჩები და სურსათი თავიანთთვის და მათი პირუტყვისთვის. ხშირად ამ დაწესებულებაში მხოლოდ წყალი იყო, რომელიც შორიდან მოჰქონდათ და დიდი შეფერხებებით. ქარვასლას აუცილებლად ჰქონდა პირუტყვის დასაბმელი თავლა. მსხვილ ქალაქებში ქარვასლა სრულფასოვან თანამედროვე სასტუმროს ჰგავდა, დამატებითი მომსახურებით — კვებით,აბანოებით და ფულის გაცვლის პუნქტებით.სავაჭრო გზებზე კი ეს იყო მარტივი კონსტრუქციის ოთხკუთხა ნაგებობა შუაში ეზოთი და მის ცენტრში კი ჭით. შენობის გარე კედლები როგორც წესი გამაგრებული იყო ავაზაკთა თავდასხმის ან ალყის მოკლე ხნით მოგერიებისთვის.

ტერმინი „ქარვასლა“ საქართველოში გაბატონებულია უკვე XVII—XVIII საუკუნეებში. უფრო ადრე სასტუმრო სახლის აღმნიშვნელ ტერმინად იხმარებოდა ფუნდუკი. შენდებოდა ორ-, სამ- და ოთხსართულიანი ქარვასლები, ძირითადად კი გავრცელებული იყო შიგაეზოიანი და დარბაზული. ქარვასლას ჰქონდა საცხოვრებელი ოთახები, სავაჭრო დუქნები, საქონლის შესანახი სარდაფები,  საჯინიბოები და ეზოები პირუტყვის გასაჩერებლად. XIX საუკუნეში თბილისში 13 დიდი ქარვასლა იყო. თბილისის ქარვასლებში ინახებოდა და მერე ნაწილდებოდა მთელ ამიერკავკასიაში უცხოეთიდან შემოტანილი საქონელი. ქარვასლაში გაჩერებული ვაჭარი იხდიდა ბაჟს — საქონლის ფასის 1/4-ს. გარდა სავაჭრო ოპერაციებისა, აქ ხდებოდა სავაჭრო გარიგებები, დგებოდა კომერციული ხასიათის საქმეები და სხვა. XIX საუკუნის 70-იან წლებში, სარკინიგზო ხაზის გაყვანის შემდეგ ქარვასლამ დაკარგა მნიშვნელობა.

## გალერეა 

Image:Sadolsaltaneh_caravanserai.jpg| სა'დ ალ-სალთანეს ქარვასლას ინტერიერი, ქაზვინი.
Image:Hotel Shah Abbas Sahn.jpg|შაჰ-აბაზის ქარვასლა, ამჟამად სასტუმრო ისპაჰანში, ხედი ეზოდან.
Image:Caravansarai Karaj.jpg|ქარვასლა ყარაჯში, ირანი
Image:Caravansaray june 2010.jpg|თბილისი
Image:Caravansaray.jpg|თბილისი

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის ქარვასლები
* სპარსული არქიტექტურა
* ისლამური არქიტექტურა

## წყარო
**ვახუშტი,* აღწერა სამეფო საქართველოსა, წგნ.: ქართული ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973

## ლიტერატურა
**გუგუშვილი პ.,* საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური განვითარება XIX—XX საუკუნეებში, ტ. 6, თბ., 1979;
**Месхиа Ш.А.,* Города и городской строй феодальной Грузии (ХVII—XVIIIвв,), Тб., 1959;
**Чхетия Ш.К.,* Тбилиси в ХИХ столетии, Тб., 1942;

კატეგორია:ირანის არქიტექტურა
ნათან ალტმანი

**ნათან ალტმანი** (; 1889 — 1970) — რუსი და საბჭოთა მხატვარი, მოქანდაკე და თეატრალური დეკორატორი, რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მხატვარი (1968), პორტრეტის ოსტატი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნათან ალტმანი. ბიოგრაფია და შემოქმედება 
* *ბიოგრაფია*
* *ნამუშევრები* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:რუსი მოქანდაკეები
კატეგორია:ებრაელი მხატვრები
კატეგორია:მოდერნისტი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ზურგისძვალი

**ზურგისძვალი** — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა შენაკადის — დურუჯის სათავეებში, საქართველოსა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2766 მ. 

აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. ზურგისძვლის ჩრდილოეთი და დასავლეთი კალთები ციცაბოა, აღმოსავლეთი — დამრეცი. მდინარე შავი დურუჯისაკენ (დურუჯის ერთ-ერთი სათავე) მიმართული კალთა გაშიშვლებულია, დანარჩენი შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები
კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
ადამიანის ჩონჩხი

მოზრდილი **ადამიანის ჩონჩხი** შედგება 206 ძვლისაგან, რომლებიც ერთმანეთთან არიან შეერთებული. ზოგიერთი ძვალი სრულიად უძრავად არიან შეერთებული, მაგალითად, ქალის ძვლების შეერთება, სხვები მოძრავად ან ნახევრად მოძრავად. დაბადებისას ადამიანს 270 ძვალი აქვს, რომელთა ნაწილიც ზრდა-განვითარებისას ერთიანდება.

ძვლების მოძრავ შეერთებას სახსრები ეწოდება. ერთ-ერთ ძვალზე, რომელიც სახსარშია შენაწევრებული, ჩვეულებრივ, მოთავსებულია ღრმული - სახსარსფერო. მასში შედის მეორე შენაწევრებული ძვლის შესაბამისი ფორმის თავი. ფოსო და ძვლის თავი დაფარულია მბრიწყნავი, გლუვი, ხრტილოვანი ფენით. ეს აადვილებს ძვლის თავის ფოსოში სრიალს სახსარში მოძრაობის დროს. 

სახსრის შემადგენელი ძვლები ძალიან მტკიცე იოგებით ერთდება. სახსარი ზემოდან დაფარულია სასახსრე ჩანთით. მასში მოთავსებულია სასახსრე სითხე. იგი ამცირებს ხახუნს და ხელს უწყობს ძვლის თავისუფალ მოძრაობას.

## თავის ჩონჩხი 
ქალა შედგება ტვინისა და სახის ნაწილებისაგან. ტვინის ქალა ერთმანეთთან მჭიდროდ და უძრავად შეერთებული ძვლებისაგან შედგება.ეს არის წყვილი თხემის და წყვილი საფეთქლის, კენტი შუბლისა და კენტი კეფის ძვალი.

სახის ქალა 15 ძვალს შეიცავს. მათგან ყველაზე დიდი ყბის ძვლებია. ქვედა ყბის ძვალი ქალის ერთადერთი მოძრავი ძვალია.

## ტანის ჩონჩხი 
ხერხემალი 33-34 მოკლე ძვლისგან - მალისგან შედგება. ყოველ მალას აქვს სხეული და რამდენიმე მორჩი. მალები ერთმანეთზეა დალაგებული. მათ შორის მოთავსებულია მკვრივი ხრტილოვანი ქსოვილის ფენები, რაც ხერხემლის მოქნილობას განაპირობებს. ხერხემლის შიგნით არის  ზურგის ტვინი.

ადამიანის ხერხემალში განასხვავებენ კისრის, გულმკერდის, წელის, გავის და კუდუსუნის ნაწილებს. გულმკერდი 12 წყვილი ნეკნისა და მკერდის ძვლისაგან შედგება. გულმკერდის ყოველ მალასთან 12 წყვილი ნეკნიდან თითო წყვილი ნეკნია შენაწევრებული.

მალებთან შენაწევრება ნეკნებს საშუალებას აძლევს მდებარეობა შეიცვალოს, აიწიოს ჩასუნთქვის დროს და დაიწიოს ამოსუნთქვის დროს.

## ზედა კიდურების ჩონჩხი 
ლავიწის და ბეჭის ძვლები მხრის სარტყლის ჩონჩხს ქმნის. მასთან მოძრავად არის შეერთებული თავისუფალი **ზედა კიდურების ჩონჩხი**. კიდურების ძვლები მოძრავად არის შეერთებული. კიდურები უზრუნველყობს ადამიანის გადაადგილებას სივრცეში და მოქმედებას, როგორც ბერკეტების რთული სისტემა.

## ქვედა კიდურების ჩონჩხი 
მენჯის ორი მასიური ბრტყელი ძვალი უკანა მხრიდან მჭიდროდ არის შეზრდილი გავასთან, წინა მხრიდან კი ერთმანეთს უერთდება. ისინი **ქვედა კიდურების** სარტყელს ქმნის. მენჯის ძვლის თითოეულ ფოსოში ბარძაყის ძვლის მრგვალი თავი შედის. თავისუფალი ქვედა კიდურების ჩონჩხი შედგება ბარძაყის მასიური ძვლის, წვივისა და ტერფის ძვლებისაგან.

კატეგორია:ძვლოვანი სისტემა
ბალე-რუსი

thumb|250px|ოგუსტ მაკის "რუსული ბალეტი" (1912).
**ბალე-რუსი** (ფრანგ. Ballets russes), ან **დიაგილევის რუსული ბალეტი** — საბალეტო კომპანია, დაარსებული 1911 წელს რუსული თეატრალური მოღვაწისა და ხელოვნებათმცოდნის სერგეი დიაგილევის მიერ. მისი იდეა 1909 წელს გამართულ "რუსულ სეზონზე" გაჩნდა და წარმოდგენები 20 სეზონის განმავლობაში იდგმებოდა დიაგილევის სიკვდილამდე 1929 წელს. კომპანია განსაკუთრებული წარმატებით სარგებლობდა საფრანგეთსა და დიდი ბრიტანეთში.

დიაგილევის ანტრეპრიზამ დიდი გავლენა იქონია არა მხოლოდ რუსულ ბალეტზე, არამედ მთელი მსოფლიოს ქორეოგრაფიულ ხელოვნებაზე. დიაგილევმა აღზარდა უაღრესად ნიჭიერ მოცეკვავეთა და ქორეოგრაფთა მთელი პლეადა — ვაცლავ ნიჟინსკი, ლეონიდ მიასინი, მიხაილ ფოკინი, სერჟ ლიფარი, ჯორჯ ბალანჩინი. დიაგილევის დადგმებისთვის სცენურ დეკორაციებსა და კოსტიუმებზე მისი თანაგუნდელები მუშაობდნენ გაერთიანებიდან "მირ ისკუსტვა" - ლეონ ბაქსტი და ალექსანდრე ბენუა. მოგვიანებით დიაგილევმა დეკორატორების სახით მიიზიდა ევროპის მოწინავე მხატვრები - პაბლო პიკასო, ანდრე დერენი, კოკო შანელი, ანრი მატისი და მრავალი სხვა, ასევე რუსი ავანგარდისტები - ნატალია გონჩაროვა, მიხაილ ლარიონოვი, ნაუმ გაბო, ანტუან პევზნერი. არა ნაკლებ წარმატებული იყო თანამშრომლობა იმ წლების განთქმულ კომპოზიტორებთან - რიხარდ შტრაუსთან, ერიკ სატისთან, მორის პაველთან, სერგეი პროკოფიევთან, კლოდ დებიუსისთან, განსაკუთრებით კი მის მიერ აღმოჩენილ იგორ სტრავინსკისთან.

კატეგორია:ბალეტი
კატეგორია:რუსული ბალეტი
კატეგორია:საბალეტო კომპანიები
ალექსანდრე ბენუა

**ალექსანდრე ბენუა** (; 3 მაისი, 1870, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 9 თებერვალი, 1960, პარიზი) — სანქტ-პეტერბურგის ხელოვან ინტელექტუალ ბენუათა ოჯახის წარმომადგენელი, გავლენიანი ხელოვნებათმცოდნე, მხატვარი, გაერთიანების მირ-ისკუსტვა დამფუძნებელი წევრი. მისი გავლენა თანამედროვე ბალეტსა და სცენურ დიზაინზე სახელმძღვანელოა ხელოვნებათმცოდნეთათვის.

## ნამუშევრები 

File:Harvard Theatre Collection - MS Thr 414.4 (33).jpg|''Le Pavillon d'Armide*-ს დიზაინი, 1909
Image:Elizabenois.jpg|*ელისაბედის გასეირნება სანქტ-პეტერბურგში*, 1903
Image:Peter benois.jpg|*პეტრე დიდი ბალტიის ზღვის სანაპიროზე სანქტ-პეტერბურგის აშენებაზე ფიქრობს*
Image:Paulparade.jpg|*იმპერატორ პავლეს სამხედრო პარადი მიხაილოვის სასახლის წინ*, 1907
File:Petrushka - benois2.jpg|დადგმა სტრავინსკის პეტრუშკასთვის*, 1911
Image:Nemetskaya.jpg|გერმანული კვარტალი, 1911

## ლიტერატურა 
*Katerina Clark, *Petersburg: Crucible of the Cultural Revolution* (Cambridge, MA, 1995).
*John E. Bowlt, ''The Silver Age: Russian Art of the Early Twentieth Century and the 'World of Art' Group* (Newtonville, MA, 1982).
*Janet Kennedy, *The Mir Iskusstva Group and Russian Art, 1898-1912* (New York, 1978).
*Sergei Makovskii, *Stranitsy khudozhestvennoi kritiki – Kniga vtoraia: Sovremennye Russkie khudozhniki* (Saint Petersburg, 1909).
*Gregory Stroud, *Retrospective Revolution: A History of Time and Memory in Urban Russia, 1903-1923'' (Urbana-Champaign, Illinois: University of Illinois at Urbana-Champaign, 2006).

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
The Chemical Brothers

**The Chemical Brothers** (ინგლ. "ქიმიური ძმები") — ელექტრონული მუსიკალური ჯგუფია ინგლისიდან, რომელიც ორი წევრის, ტომ როულენდის და ედ საიმონსისგან შედგება. თავიდან მათ "The Dust Brothers" ერქვათ, მაგრამ პოპულარობის მოპოვებსთან ერთად 1995 წელს, სახელის შეცვლა მოუწიათ, რადგან ჯგუფი ასეთი სახელით უკვე არსებობდა. ეს ჯგუფი პროდიჯისთან, ფეთბოი სლიმთან, კრისტალ მეთოდთან და სხვა მრავალი ნაკლებად ცნობილ ჯგუფებთან ერთად პიონერები იყვნენ ელექტრონულ საცეკვაო ჟანრში **Big Beat** (ქართულად **დიდი ბიტი**), და ცნობილები არიან მაღალი ხარისხის საკონცერტო სეტებით.

## დისკოგრაფია 
### სტუდიური ალბომები
**Exit Planet Dust* (1995)
**Dig Your Own Hole* (1997)
**Surrender* (1999)
**Come with Us* (2002)
**Push the Button* (2005)
**We Are the Night* (2007)
**Further* (2010)
**Born in the Echoes* (2015)

### კრებულები
**Brothers Gonna Work It Out* (1998)
**Singles 93-03* (2003)
**Brotherhood*  (2008)
**The Chemical Brothers* (2010)

## იხილეთ აგრეთვე
*Lords of Acid
*ფეტბოი სლიმი
*პროდიჯი
*The Crystal Method

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
იოჰან ოტო ფონ სპრეკელსენი

**იოჰან ოტო ფონ სპრეკელსენი** (;  დ.  4 მაისი, 1929, ვიბორგი, დანია — გ.   16 მარტი, 1987, ჰორშოლმი, დანია) — დანიელი არქიტექტორი.

სწავლობდა კოპენჰაგენის ხელოვნების სამეფო აკადემიაში. მოგვიანებით აკადემიის დირექტორად მსახურობდა გარდაცვალებამდე. მისი ყველაზე ცნობილი ნამუშევარია გრანდ არკი პარიზის ლა დეფანსის რაიონში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დანიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
ჯარისკაცის მამა

***ჯარისკაცის მამა*** — მხატვრული ფილმი გადაღებული სტუდიაში „ქართული ფილმი“ 1964 წელს რეჟისორ რეზო ჩხეიძის მიერ სულიკო ჟღენტის სცენარით. მთავარ როლში — სერგო ზაქარიაძე.

## სიუჟეტი 
კახელი გლეხი გიორგი მახარაშვილი დაჭრილი შვილის მოსანახულებლად ფრონტზე გაემგზავრება, როდესაც ადგილზე ჩააღწევს, შვილი ჰოსპიტალში აღარ დახვდება – გამოჯანმრთელებული გოდერძი თავის ნაწილში დაბრუნებულა. გიორგი შვილის კვალს გაყვება და ფრონტის წინა ხაზზე აღმოჩნდება. *ჯარისკაცის მამა* სამხედრო ხელმძღვანელობას დაარწმუნებს, რომ ახალგაზრდებს არ ჩამოუვარდება. ნაწილში დარჩენას მოითხოვს და ბრძოლით გერმანიის საზღვრამდე მივა. ომის მიწურულს გიორგი შვილს იპოვის, მაგრამ მძიმე ბრძოლაში გოდერძი მამის თვალწინ დაიღუპება.

## პრიზები 
* პრიზი „კაპიტოლიუმის იუპიტერი“; რომის საერთაშორისო კინოფესტივალი, იტალია (1966).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:1964 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ფილმები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ
კატეგორია:რეზო ჩხეიძის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
მაშველები

„**მაშველები**“ () — ამერიკული სატელევიზიო სერიალი, რომელიც ლოს-ანჯელესის ზღვის სანაპიროს მაშველებზეა, რომლებიც ამ ქალაქის პლაჟებზე პატრულირებენ. სერიალი 1989 წლიდან 2001 წლამდე გადიოდა და გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით მსოფლიოში ყველაზე ყურებადი შოუ იყო 1.1 მილიარდი აუდიტორიით. მთავარ როლში მონაწილეობს დევიდ ჰასელჰოფი. პრემიერა გაიმართა 1989 წელს. შედგება 11 სეზონისაგან (სულ 242 ეპიზოდი).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* The Los Angeles County Lifeguards 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:1980-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:1990-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
არ იდარდო!

„**არ იდარდო!**“ (რუს. Не горюй!), აგრეთვე ცნობილი როგორც „**არ დაიდარდო!**“ — კომედიური მხატვრული ფილმი, გადაღებული სტუდებში „მოსფილმი“ და „ქართული ფილმი“ 1969 წელს რეჟისორ გიორგი დანელიას მიერ. იგი ეფუძნება კლოდ ტილიეს რომან „ჩემი ბიძია ბენჟამენის“ ტექსტს, თუმცა მისი თავისუფალი ინტერპრეტაციაა, გადმოტანილი XIX საუკუნის ბოლოს – XX საუკუნის დასაწყისის საქართველოში.

## სიუჟეტი 
პეტერბურგის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ დიდი იმედებითა და გრანდიოზული გეგმებით მშობლიურ კუთხეს უბრუნდება ბენჟამენ ღლონტი. ცხოვრება ისევე გრძელდება როგორც მის წასვლამდე იყო. იზრდება მისი დის — სოფიკოს ოჯახი. ბენჟამენის ცხოვრება კი ვერ აეწყო და ამ დროს სოფიკო გადაწყვეტს დააქორწინოს ძმა ძველი აფთიაქარის ქალიშვილზე.

## როლებში 
* ვახტანგ კიკაბიძე – ბენჟამენ ღლონტი
* სერგო ზაქარიაძე – ლევან ცინცაძე
* ანასტასია ვერტინსკაია – მერი ცინცაძე
* სოფიკო ჭიაურელი – სოფიკო
* გოგი ქავთარაძე – ლუკა
* ევგენი ლეონოვი – სამხედრო
* კოტე დაუშვილი – მამა
* იპოლიტე ხვიჩია – სანდრო
* დოდო აბაშიძე – გენერალი ვამეხ ვახვარი
* არიადნა შენგელაია – გენერლის მეუღლე
* სერგეი ფილიპოვი – ეროსი ცირიულნიკი
* ლ. შამილოვი – ვარლამი
* ზურაბ ქაფიანიძე – გენერლის ადიუტანტი
* მერაბ კოკოჩაშვილი – პორუჩიკი იშხნელი
* დავით კობახიძე – აბესალომი
* რევაზ ბარამიძე – კოკი
* ვერიკო ანჯაფარიძე – კოკის დედა
* კარლო საკანდელიძე – დოდო
* აბესალომ ლორია – სავლე
* ირაკლი ნიჟარაძე – პეტრე
* სესილია თაყაიშვილი – დეიდა დომნა
* ალექსანდრე კუპრაშვილი – კოსტა
* ბაადურ წულაძე – ვანო
* ლია გუდაძე – ვანოს მეუღლე მარგო
* ეკატერინე ვერულაშვილი – თამარი
* გია ბადრიძე – კაპიტანი გაბრიაძე
* ია ნინიძე – ციცინო
* გიორგი დანელია – ციხის ზედამხედველი 
* ფრუნზიკ მკრტჩიანი – ტუსაღი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:1969 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:გიორგი დანელიას ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:მოსფილმის ფილმები
კატეგორია:ფრანგულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:1969 წლის ფილმები
მკვდარი ზონა

**მკვდარი ზონა** შეიძლება ნიშნავდეს:

* მკვდარი ზონა (რომანი), სტივენ კინგის 1979 წლის რომანი
* მკვდარი ზონა (ფილმი), 1983 წლის ფილმი, ამ რომანის ეკრანიზაცია.
* მკვდარი ზონა (სერიალი), სატელევიზიო სერიალი, რომელიც 2002-2007 წლებში გამოდიოდა. ნაწილობრივ ეფუძნება კინგის რომანს.
ზურნა

მინიატიურა|ზურნა
**ზურნა** — აღმოსავლეთის ქვეყნებში გავრცელებული კონუსის ფორმის ერთღეროვანი ჩასაბერი მუსიკალური საკრავი. 

ივანე ჯავახიშვილის აზრით ამ საკრავის გავრცელება აღმოსავლეთ საქართველოს რეგიონებში ძირითადად XVII საუკუნიდან იწყება. 

საქართველოში ამზადებენ უმთავრესად გარგარის, აგრეთვე კაკლის ხისაგან, ღეროზე ზედა მხრიდან ამოჭრილია 7–8 თვალი, ზურგის მხრიდან — ერთი. ბოლო განიერი აქვს. ღეროს სიგრძე 28–30 სმ. ზურნის დიაპაზონია მცირე ოქტავის b-III ოქტავის C, ზოგჯერ შეიძლება IV ოქტავამდე გაზრდაც. მეზურნეების ანსამბლს (დასტა) შეადგენენ უსტაბაში (I მეზურნე), დამქაში (II მეზურნე) და მედოლე. ზურნა სახალხო დღესასწაულების — ქორწილის, ნიშნობის, ჭიდაობის, ყეენობის, ბერიკაობის — აუცილებელი კომპონენტი იყო. ხშირად იხსენიება XVII—XVIII საუკუნეების ქართულ ლიტერატურაში.

## ლიტერატურა 
* გრიშაშვილი ი., თხზ. კრ. ხუთ ტომად, ტ. 3, თბ., 1963.
* *Абдуллаева С.,* Народные музыкальные инструменты Азербайджана, Баку, 1972.
## რესურსები ინტერნეტში
* მ. შილაკაძე, „ქართული ხალხური საკრავები და საკრავიერი მუსიკა“, თბ., 1970 

კატეგორია:მუსიკალური ინსტრუმენტები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართული ხალხური საკრავები
ზურნა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ზურნა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ზურნა — მუსიკალური საკრავი
* ზურნა — ალმანახი და ჟურნალი
ზურნა (ალმანახი)

**„ზურნა“** იყო: 

* ქართული კარიკატურებიანი საოხუნჯო ალმანახი. გამოდიოდა თბილისში 1908 წელს. რედაქტორი — აკაკი   წერეთელი, გამომცემელი — დ. აბდუშელი. გამოვიდა 3 რვაგვერდიანი ნაკვეთი უთარიღოდ.

* ყოველდღიური კარიკატურებიანი  სატირულ-იუმორისტული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1912 წელს. გამომცემელი — მ. ლელაშვილი. კარიკატურები ეკუთვნით ოსკარ შმერლინგსა და სატურნს. გამოვიდა 3 რვაგვერდიანი ნომერი. „ზურნის“ გაგრძელება იყო ჟურნალი „შურდული“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
რობერტ ქოჩარიანი

**რობერტ ქოჩარიანი** (სომხ. Ռոբերտ Քոչարյան; დ. 31 აგვისტო, 1954,  სტეფანაკერტი, სომხეთი) — სომხეთის პრეზიდენტი 1998-2008 წლებში. მოძრაობა არწახის ერთ-ერთი ყოფილი ლიდერი, თავდაცვის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე, აგრეთვე მთიანი ყარაბაღის პირველი პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official Presidential Site of Armenia 
*Article at armeniapedia.org
*Robert Kocharyan 

კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სომხეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  1954
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1998)
კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ზღარბა

**ზღარბა** (Acantholimon), მცენარეების გვარი ტყვიაბალახასებრთა ოჯახისა. პატარ-პატარა ბალიშისებრი ბუჩქებია. აქვთ ეკლიანი ხაზურ-ლანცეტა ფოთლები და მარტოული ან ყვავილედებად შეკრებილი დიდი ვარდისფერი ან მეწამული ყვავილები. 

150-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიის სამხრეთ ნაწილში. იზრდება მთის შუა და ზედა სარტყელში მშრალსა და ქვიან ფერდობებზე. საქართველოში ამ გვარის 4 სახეობაა, მათგან 2 (A. fominii, A. lepturoides) კავკასიის ენდემია. იზრდება მთის შუა, სუბალპური და ალპური სარტყლების მშრალ, ქვიან ფერდობებზე ჯავახეთში, გარე კახეთში, ქიზიყში, ქართლსა და მესხეთში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტყვიაბალახასებრნი
ზღარბთევზა

**ზღარბთევზა** () — თევზი შეზრდილყბიანების რიგისა. 60 სმ-მდე სიგრძის სხეული დაფარული აქვთ ბასრი, მასიური, მოძრავი ეკლებით. ზღარბთევზა ფართოდაა გავრცელებული ატლანტის, ინდური და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ და ზომიერ წყლებში. მტაცებლისაგან თავდასაცავად იბერება, ეკლები ებურძგნება და მუცლით ზემოთ ამოდის. ზღარბთევზას კბილები არ აქვს, მაგრამ გაშიშვლებული ყბის ძვლებით ადვიდალ აქუცმაცებს ნიჟარებს და მარჯნის პოლიპების ტოტებს. მისი ხორცი შხამიანია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზღარბთევზასებრნი
ზღარბაბუზისებრნი

**ზღარბაბუზისებრნი** (Tachinidae) (ბერძნ.  tachivos, იგივეა, რაც tachus — სწრაფი) — მწერების ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. აერთიანებს 5 ათასამდე სახეობას, რომლებიც ფართოდ არიან გავრცელებული, განსაკუთრებით ტროპიკებში. ზღარბაბუზისებრთა სხეულის სიგრძე 2-იდან 20 მმ-მდეა. მათი მატლები პარაზიტობენ მწერებსა და სხვა უხერხემლოებზე. ზოგი სახეობა კვერცხმდებია, ზოგი — ცოცხლადმშობი. დედალი ზღარბაბუზისებრნი კვერცხებს დებს „პატრონის“, უმთავრესად მწერების მატლების სხეულზე, იშვიათად — მცენარეებზე. ზღარბაბუზისებრნით დიდი მნიშვნელობა აქვთ მავნე მწერებთან ბრძოლაში. მათი ბევრი სახეობა საგანგებოდ არის გადაყვანილი მრავალ ქვეყანაში ტყისა და სოფლის მეურნეობის მავნებლებთან (კოლორადოს ან იაპონური ხოჭო, არაფარდი აბრეშუმხვევია და სხვა) საბრძოლველად. 
 
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 4, გვ. 547, თბ., 1979

კატეგორია:ორფრთიანები
ზღვის ბალახი

**ზღვის ბალახი**, *ზოსტერა* (Zostera) — ზღვის მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი ზოსტერასებრთა ოჯახისა. მხოხავფესურიანი მცენარეა. გაბრტყელებული ღეროები და ვიწრო ხაზური ფოთლები აქვს. 

10-მდე სახეობა გავრცელებულია სუბტროპუკულ, ზომიერ, სუბარქტიკულ და სუბანტრაქტიკულ ზღვებში. ზღვისპირა ზოლის სილიან და ლამიან ფსკერზე ხშირად ქმნიან ვრცელ შალდამებს. 

საქართველოში 1 სახეობა იზრდება. ზღვის ბალახის (ძირითადად Zosterra marina-ს) გამხმარ ფოთლებს იყენებენ ლეიბებისა და ავეჯის დასატენად, ზოგჯერ — სასუქად და საშენი მასალის დასამზადებლადაც.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 4, გვ. 548, თბ., 1979 

კატეგორია:ზოსტერასებრნი
ზღვის ბუშტები

**ზღვის ბუშტები**, *ცისტოიდები* (), ამომწყდარი ზღვის ცხოველების კლასი კანეკლიანების ტიპისა. ცხოვრობდნენ ორდოვიკიდან (შესაძლოა კამრიულიდან) დევონამდე. მათი სხეული შედგებოდა ფიალისა და ღეროსაგან. ფიალა დასერილი იყო რთული აგებულების ფორებით, ხოლო ზემოდან მოფენილი ჰქონდა მცირერიცხოვანი დანამატები — ბრაქიოლები. კლასში 2 რიგის 40-მდე გვარია. ზღვის ბუშტები საინტერესოა ორდოვიკის სტრატიგრაფიაში კანეკლიანების ფილოგენეზის დასადგენად.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 4, გვ. 548, თბ., 1979

კატეგორია:კანეკლიანები
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები
ფილიპ კოტლერი

thumb|300px|right|ფილიპ კოტლერი
**ფილიპ კოტლერი** (დ. 27 მაისი 1931, ჩიკაგო)  — S.C Johnson & Son-ის პროფესორია საერთაშორისო მარკეტინგში კელოგის მენეჯმენტის სკოლაში ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტთან. ის დასახელებულ იქნა ყველა დროის #4 მენეჯმენტის გურუდ ფაინენშალ ტაიმსის მიერ (ჯეკ უელშის, ბილ გეიტსის და პიტერ დრაკერის შემდეგ). ევროპის მენეჯმენტის ცენტრის მიერ ის ასევე გამოცხადდა, როგორც "მსოფლიოში ყველაზე მოწინავე ექსპერტი მარკეტინგის სტრატეგიული პრაქტიკის ქონაში". კოტლერი მიჩნეულია სოციალური მარკეტინგის ერთ-ერთ პიონერად.

დოქ. კოტლერი ავტორია მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ავტორიტეტული სასწავლო წიგნისა მარკეტინგის შესახებ: Marketing Management (მარკეტინგის მენეჯმენტი), რომელიც ამჟამად მე-12 გამოცემითაა. ის ასევე მრავალი სახელგანთქმული წიგნის ავტორი და თანაავტორია, როგორებიცაა: Kotler on Marketing, Lateral Marketing, Strategic Marketing for Non-Profits, Marketing from A to Z, The 10 Deathly Marketing Sins, Marketing Moves, Marketing Places, The Marketing of Nations, და Social Marketing.

გარდა ამისა, დოქ. კოტლერმა ას სტატიაზე მეტი გამოაქვეყნა მოწინავე ჟურნალებში, მათ შორისაა, The Harvard Business Review, Sloan Management Review, Business Horizons, California Management Review, და The Journal of Marketing. მის ჯილდოებს შორისაა: წლის მარკეტინის გამორჩეული განმანათლებელი, ამერიკული მარკეტინგის ასოციაციის მიერ მინიჭებული ჯილდო; და წლის მარკეტერი Sales and Marketing Executives International (SMEI)-ის მიერ მინიჭებული ჯილდო.

თავის საკონსულტაციო ფირმის, The Kotler Marketing Group (KMG) მეშვეობით, დოკ. კოტლერს მრავალი ძირითდი ამერიკული და უცხოური კომპანიებისთვის გაუწევია კონსულტირება მათ შორისაა - IBM, Michelin, Bank of America, General Electric, Honeywell, და Motorola - მარკეტინგული სტრატეგიის და დაგეგმარების, მარკეტინგული ორგანიზების და საერთაშორისო მარკეტინგის სფეროებში.

ის მუდმივად მართავს სემინარებს მარკეტინგის მოწინავე კონცებციებზე და მათში მომხდარ ბოლო ცვლილებეზე ამერიკული, ევროპული და აზიური კომპანიებისა და ორგანიზაციებისთვის. ასევე მონაწილეობს KMG-ს კლიენტების პროექტებზე.

## ფილიპ კოტლერის წიგნები (ქრონოლოიურად) 
კატეგორია:დაბადებული   27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული   1931
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზღვისგველისებრნი

**ზღვისგველისებრნი** () — შხამიანი გველების ქვეოჯახი. შეიცავს 38 გვარის 199 სახეობას. მათი სხეულის სიგრძე უმეტესწილად 1.2–1.4 მ აღწევს; ზოგიერთი სახეობის სიგრძე 2.75 მ-მდეა. გავრცელებული არიან ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ წყლებში. კარგად ეგუებიან წყლის გარემოს. აქვთ გვერდებზე შებრტყელებული კუდი, სარქველებიანი ნესტოები. პირის ღრუს ლორწოვანი გარსი მდიდარია სისხლძარღვებით და დამატებითი სუნთქვის ორგანოს წარმოადგენს. აქვთ ღარიანი შხამიანი კბილები. შხამი ძლიერ ტოქსიკურია. შობენ ცოცხალ ნაშიერს. იკვებებიან ძირითადად თევზებით.

## ლიტერატურა
*
ჰოლოთურიები

**ჰოლოთურიები**, *ზღვის კიტრები* () — ზღვის უხერხემლო ცხოველთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. მოიცავს 1 100-მდე სახეობას. ნაკლებად მოძრავი, ფსკერული, მცოცავი ცხოველები არიან, რომლებიც წვრილი პლანქტონით ან ლამით იკვებებიან. ძლიერი გაღიზიანების შემთხვევაში შეუძლიათ თვითდასახიჩრება (ავტოტომია). დაკარგული ორგანოები მალე აღუდგებათ. ჩონჩხი ძლიერაა რედუცირებული. სუნთქავენ ამბულაკრული სისტემის მეშვეობით და ეგრეთ წოდებული წყლის ფილტვებით — თხელი დატოტვილი პარკებით, რომლებიც უკანა ნაწლავში იხსნება. ჰოლოთურიების სხეული ჭიისებურია. მის წინა ნაწილში საცეცებით შემორტყმული პირია, რომელიც გადადის გრძელ მილისებურ ნაწლავებში; ბოლოში ანალური ხვრელია. ვითარდებიან მეტამორფოზით. ყველაზე დიდტანია ჰოლოთურიები სიგრძით 2 მ-ს აღწევენ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:კანეკლიანები
ზღვისენისებრნი

**ზღვისენისებრნი** () — თევზების ოჯახი კამბალასნაირთა რიგისა. აქვთ მოგრძო ფოთლისმაგვარი სხეული, ირიბი, პატარა პირი. გავრცელებული არიან ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზღვებში. ოჯახში 40-მდე გვარია. შავ ზღვაში გვხვდება ჩვეულებრივი ზღვის ენა (Solea solea). მისი სხეულის სიგრძე 60 სმ აღქევს, წონა 4 კგ. გაზაფხულსა და ზაფხულში ყრის 150 ათასამდე კვერცხს. დანარჩენი 2 სახეობა სამხრეთ ზღვისპირეთის ზღვებშია გავრცელებული. აქვთ მცირეოდენი სარეწაო მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კამბალასნაირნი
ზღვის ზღარბები

thumb|300px|ზღვის ზღარბი
**ზღვის ზღარბები** (Echinoidea) — უხერხემლოთა კლასი კანეკლიანების ტიპისა. მათი 30 სმ-მდე სიგრძის სხეული ზურგ-მუცლისკენ შებრტყელებულია — ერთ პოლუსზე პირია, მეორეზე — ანალური ხვრელი. დაფარულია ფირფიტებით, რომლებზეც მოძრავი ნემსებია განვითარებული. ზოგ ზღვის ზღარბს საღეჭი პირის აპარატი (არისტოტელეს ფარანი) აქვს, რითაც ფხეკს წყალმცენარეებს ქვებიდან. დეტრიტით მკვებავებს საღეჭი აპარატი არა აქვთ. 

ზღვის ზღარბები ფსკერის ცხოველებია, მცოცავი ან გრუნტში ჩაფლული. მოძრაობენ ამბულაკრული ფეხებისა და ნემსების საშუალებით. ცალსქესიანი ცხოველებია. ვითარდებიან მეტამორფოზით, ზოგი ცოცხალმშობია. თანამედროვე ზღვის ზღარბების ტიპი აერთიანებს 800-ზე მეტ სახეობას. ზოგი რეწვის ობიექტია (მისი ქვირითი იჭმება).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კანეკლიანები
ზღვის კარჩხანა

**ზღვის კარჩხანა**, **ლასკირი** () — თევზი სპარუსისებრთა ოჯახისა. აქვს 30 სმ-მდე მაღალი სხეული, მუქი ზურგი, რომელსაც ოქროსფერი დაჰკრავს, ღია ყვითელი, მოვერცხლისფრო გვერდები, კუდის ღეროზე მოშავო ლაქა. სანაპირო თევზია, ცხოვრობს წყალმცენარეების რაყებში. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში კანარის კუნძულებამდე, ხმელთაშუა, შავ და აზოვის ზღვებში. საქართველოში გვხვდება შავი ზღვის სანაპიროებთან. ტოფობა გრძელდება ივნისიდან სექტემბრამდე. აქვს მცირე სამეურნეო მნიშვნელობა. იყენებენ ნედლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სპარუსისებრნი
აზიის ფინანსური კრიზისი

მინი|250პქ|კრიზისის შედეგად ყველაზე მეტად დაზარალებული ქვეყნები
**აღმოსავლეთ აზიის ფინანსური კრიზისი** — ეკონომიკური ქაოსის პერიოდი, რომელიც 1997 წლის ივლისში დაიწყო ტაილანდში და სამხრეთ კორეაში კომპანია Kia Motors-ის ფინანსური კრახით და მოიცვა ამ რეგიონის ქვეყნების ვალუტები, სააქციო ბირჟები და სხვა ფასიანი ქაღალდები.

თუ რამ განაპირობა კრიზისი, მისი მასშტაბები და გადაწყვეტის მიზეზები გაურკვეველია. ყველაზე მეტად დაზარალდა ინდონეზია, სამხრეთ კორეა და ტაილანდი. მათ მიჰყვა ჰონკონგი, მალაიზია, ლაოსი და ფილიპინები. ჩინეთი, ტაივანი, სინგაპური და ვიეტნამი შედარებით უმნიშვნელოდ დაზარალდნენ. იაპონიას ეს კრიზისი არ შეხებია, თუმცა ის საკუთარი გრძელვადიანი ეკონომიკური სირთულეების პერიოდს გადიოდა.

ზოგადად, ყველა ზემოთ ხსენებული ქვეყნის ეროვნული ვალუტის კურსი შესამჩნევად დაეცა აშშ-ის დოლართან მიმართებაში. ამ მხრივ სამხრეთ კორეას ყველაზე დიდი ზარალი მიადგა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Impact on Indonesia  from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives 
* Congressional Research Service report for US Congress 

კატეგორია:საფონდო ბაზრების კრახები
კატეგორია:ფინანსური კრიზისები
კატეგორია:ინდონეზიის ისტორია
კატეგორია:ტაილანდის ისტორია
ზღვის კატა

**ზღვის კატა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ფარფლფეხიანების რიგისა. სქესმწიფე მამლის სიგრძე 2,25 მ-მდეა, წონა 380 კგ-მდე, დედლის სიგრძე 1,6 მ-მდე, წონა 71 კგ-მდე. სხეული დაფარული აქვთ ორგვარი ბალნით: უხეში ფიცახითა და ნაზი ხშირი თივთიკით. ზრდასრული ცხოველი მორუხოა, ახალშობილი — შავი. აქვთ ყურის ნიჟარები. უკანა ფარფლები სხეულის ქვეშ იხრება და ხმელეთზე სიარულის დროს საყრდენია. 

ზღვის კატა გავრცელებულია წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ჩრდილოეთი განედის 32-38°-ზე, ზაფხულობით კი უფრო ჩრდილოეთით გადადიან. არსებობს ზღვის კატის 3 დამოუკიდებელი ჯოგი, რომლებიც გამრავლების დროს თავს იყრიან კომანდორის, ტიულენის, პრიბილოვისა და სან-მიგელის კუნძულებზე. თავშეყრის ადგილზე პირველები მიდიან მამლები, შემდეგ დედლები და ბოლოს ახალგაზრდა ზღვის კატები. 

პოლიგამიური ცხოველებია — თითოეულ ჰარამხანაში 30-50 დედალია. მაკეობა 1 წელიწადს გრძელდება. ნაშიერი თვალხილული იბადება, 3 თვემდე რძით იკვებება. სქესობრივ სიმწიფეს დედალი აღწევს 3, მამალი 5-6 წლისა. იკვებებიან თევზითა და თავფეხიანებით. აქვთ ძვირფასი ბეწვი. რეწვა შეიძლება ზაფხულში სათანადო მეცნიერული წესების დაცვით. 1957 წელს სსრკ-მა, კანადამ და იაპონიამ დადეს ხელშეკრულება წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში ზღვის კატის დაცვის, სამეცნიერო გამოკვლევების კოორდინაციისა და რეწვის წესების მოწესრიგების შესახებ. სამხრეთ ნახევარსფეროში ბინადრობს Arctocephalus-ის გვარის 5 სახეობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარფლფეხიანები
მონათმფლობელობა

thumb|220px|ბრიტანული აბოლიციონისტური საზოგადოების ოფიციალური მედალიონი, 1795.
**მონათმფლობელობა** — სოციალური წყობა, რომლის დროსაც დაშვებულია ზოგიერთი ხალხის (რომელთაც მონებს, ყმებს უწოდებენ) სხვა ხალხის მფლობელობაში ყოფნა. პატრონი სრულად ფლობს საკუთარი მონის (ყმის) პირადობას საკუთრების უფლებით. სხვის საკუთრებაში მყოფი მონა საკუთარ თავს არ ეკუთვნის, უუფლებოა და, შესაბამისად, ვერ განკარგავს თავს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Slavery Resource Guide, from the Library of Congress
*Digital Library on American Slavery
*African Holocaust
*Emory and Oxford College 
*Slavery Fact Sheets, Digital History 
*The West African Squadron and slave trade
*Slavery – PBS 
*Understanding Slavery 
*Slavery
*Slavery Museum. Great Britain. 

კატეგორია:სოციალური წყობა
კატეგორია:ადამიანის უფლებები