ბიზანტიური ლიტურგის წესი

[მარჯვნივ|მინი|393x393პქ| ბიზანტიური რიტუალის ეკლესიებში საკურთხეველს გამოყოფს [კანკელი . აქ ნაჩვენებია უგლიჩის საკათედრო ტაძრის ექვს რიგიანი კანკელი. ჩრდილოეთ დიაკონის კარი (მარცხნივ) და წმინდა კარები (მარჯვნივ).]]
მინი| საბერძნეთის ქალაქ არგოსში მართლმადიდებელი მღვდელი დილის ლიტურგიას აღავლენს. ლიტურგიული წიგნების მკითხველები შეიძლება ნახოთ.
** ბიზანტიური ლიტურგიის წესი**, ასევე ცნობილი როგორც **ბერძნული წესი** ან **კონსტანტინოპოლის წესი**, - ლიტურგიული წესი, რომელიც აღიარებულია კულტურული და კანონიკური პრაქტიკის ფართო სპექტრთან, რომელიც განვითარდა კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. 

ზოგიერთი ტრადიციული ჩვეულება გამოდგება თანამედროვე დროში სხვადასხვა ეკლესიებსა და დიასპორაში, მაგალითად, მორწმუნეები დგანან ღვთისმსახურების დროს, ხშირად იხრებიან და თაყვანს სცემენ, ხოლო მღვდლები, დიაკვნები და ბერები ყოველთვის ატარებენ ანაფორას და სხვა სასულიერო სამოსს, თუნდაც ყოველდღიურად.  მონაზვნებს ასევე სძინავთ ტანსაცმლით, არ იპარსავენ და არ იჭრიან თმას ან წვერს.

ყოველდღიურად წაკითხული მრავალი ფსალმუნის გარდა, 20-ივე კანონი იკითხება ყოველ კვირას და კვირაში ორჯერ დიდი მარხვის დროს და არის ყოველდღიური კითხვა სხვა წმინდა წერილებისა; ასევე ბევრ საგალობელს აქვს ციტატები და მითითებები მათში ჩაქსოვილი წმინდა წერილებიდან. უამრავ სამარხვო დღეებში ინიშნება ხორცისა და რძის პროდუქტებისგან თავის შეკავება, ბევრ მარხვაში ასევე თევზის, ღვინისა და კულინარიაში ზეთის გამოყენება. ოთხი მარხვა არის დადგენილი: დიდი მარხვა, შობის მარხვა, მოციქულთა მარხვა და მიძინების მარხვა . გარდა ამისა, მთელი წლის განმავლობაში უმეტესი ოთხშაბათი და პარასკევი, ისევე როგორც ორშაბათი მონასტრებში, მარხვის დღეებია.

## ისტორია 
დღევანდელი ფორმით, საღვთო ლიტურგია არის ხანგრძლივი კულტურული სინთეზის პროდუქტი, რომელიც განვითარდა მე-8-მე-9 საუკუნეების ხატმებრძოლობის შემდგომ წლებში, რომელშიც გადამწყვეტი როლი ითამაშა მონასტრებმა და მათმა კულტურულმა და დიპლომატიურმა კონტაქტებმა წმინდა მიწასთან. მე-9-დან მე-14 საუკუნემდე პალესტინური რიტუალის გავლენამ  დომინანტური გავლენა მოახდინა და რიტუალს ეწოდა "ჰიბრიდი"  ადრინდელი საზეიმო წესისაგან  განსხვავებით, რომელსაც მეცნიერები უწოდებდნენ კონსტანტინოპოლის საკათედრო წესს. 

მე-17 საუკუნის შუა ხანებამდე რუსული ეკლესიის რიტუალური წესი, რომელიც შედარებით შორს იყო ბერძნული ლიტურგიისაგან, აჩვენებდა მნიშვნელოვან ლოკალურ და ტექსტურ ცვალებადობას დანარჩენი ქრისტიანული სამყაროსგან. რუსეთის ეკლესიის პრაქტიკა ძალადობრივად დაემთხვა თანამედროვე ბერძნულ გამოყენებას პატრიარქ ნიკონის რეფორმების დროს, რამაც გამოიწვია შედარებით ერთგვაროვნება  მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. შედეგად წარმოქმნილმა  ლოკალურმა *სქიზმამ* რუსული ქრისტიანობა გაყო დღევანდელ რუს მართლმადიდებლებად და ისტორიულად დევნილ ძველ მორწმუნეებად, რომლებიც ინარჩუნებდნენ ღვთისმსახურების მრავალ არქაულ პრაქტიკას. 

## წმინდა საიდუმლონი 
#### ნათლობა 
ნათლობა აქცევს ძველ და ცოდვილ ადამიანს ახალ და წმინდად; ძველი ცხოვრება, ცოდვები, დაშვებული შეცდომები გაქრება და სუფთა ფურცლიდან იწყებს ყველაფერს. ნათლობის მეშვეობით ადამიანი ერთიანდება ქრისტეს სხეულთან, ხდება მართლმადიდებლური ეკლესიის წევრი. ღვთისმსახურების დროს წყალს აკურთხებენ. კათაკმეველი მთლიანად წყალში სამჯერ  იძირება, მამის, ძის და სულიწმინდის სახელით.  კათაკმეველს სათანადოდ ეძლევა ახალი სახელი და სული.

მართლმადიდებლური ოჯახების ბავშვები ჩვეულებრივ ინათლებიან დაბადებიდან მალევე. მართლმადიდებლობაში მოქცეულები, როგორც წესი, ფორმალურად ინათლებიან მართლმადიდებლურ ეკლესიაში, თუმცა გამონაკლისები ზოგჯერ ხდება. ისინი, ვინც მიატოვეს მართლმადიდებლობა და მიიღეს ახალი რელიგია, თუ ისინი დაუბრუნდებიან თავიანთ მართლმადიდებლურ ფესვებს, ჩვეულებრივ მიიღებენ ეკლესიაში ქრისტეს საიდუმლოებით.

#### მირონცხება 
მარჯვნივ|მინი|220x220პქ| მირონცხება
მირონცხება (ი.გ ქრიზმაცია) - მეორე საიდუმლო. როდესაც სულიწმინდის გზით ადამიანს ენიჭება სასიცოცხლო ძალა.  ჩვეულებრივ,  მონათლულს  ნათლობის შემდეგ დაუყოვნებლივ ცხებენ მირონს, როგორც იმავე მსახურების ნაწილს. ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას მართლმადიდებლური ეკლესიის ხელახლა ვადაგასული წევრების ოფიციალურად მისაღებად.  

მონათლული და მირონცხებული მართლმადიდებელი ქრისტიანი არის ეკლესიის სრულუფლებიანი წევრი და შეუძლია მიიღოს წმინდა ზიარება ასაკის მიუხედავად 

#### წმიდა ზიარება (ევქარისტია) 
მარცხნივ|მინი| საღმრთო ლიტურგიისთვის მომზადებული ევქარისტიული ელემენტები
მინი|241x241პქ| წმიდა ზიარების ხატი: "მიიღეთ ქრისტეს სხეული, გემე უკვდავების წყარო".
ზიარება მართლმადიდებლური ქრისტიანობის ცენტრია. პრაქტიკაში ეს არის იესო ქრისტეს ხორცი და სისხლის ზიარება საღმრთო ლიტურგიის შუაგულში ეკლესიის დანარჩენ ნაწილთან ერთად. ითვლება, რომ პური და ღვინო გარდაიქმნება, როგორც  იესოს ნამდვილ სხეულად და სისხლად სულიწმიდის მადლით.

ზიარება ეძლევათ მხოლოდ მონათლულ მართლმადიდებლებს, რომლებიც მომზადებულნი არიან მარხვით, ლოცვითა და აღსარების გზით. ძღვენს მაზიარებელი კოვზით მიიღებს პირდაპირ  ბარძიმიდან. 

. პირველ რიგში, მაზიარებელნი ემზადებიან  აღსარების ჩაბარებით და მღვდლის მიერ სინანულის ლოცვის წაკითხვით.  ისინი მთლიანად მარხულობენ საკვების, სასმელის და სექსუალური აქტივობისგან წინა საღამოდან მოყოლებული. ზიარებისთვის მოსამზადებელი დრო ტრადიციაში განსხვავებულია: გაღვიძების ან შუაღამის , ან წინა საღამოს მზის ჩასვლის შემდეგ.

#### აღსარება 
ვინც ჩადენილი ცოდვებს ინანიებს, სურს შეურიგდეს ღმერთს და განაახლოს ორიგინალური ნათლობის სიწმინდე, ისინი აღიარებენ თავიანთ ცოდვებს ღმერთის სულიერი მეგზურის წინაშე, რომელიც აძლევს რჩევებსა და მითითებებს, რათა დაეხმაროს ინდივიდს ცოდვის დაძლევაში. სამრევლო მღვდლები ჩვეულებრივ ფუნქციონირებენ როგორც სულიერი მეგზური, მაგრამ ასეთი მეგზური შეიძლება იყოს ნებისმიერი ადამიანი, კაცი თუ ქალი, რომელსაც მიეცა კურთხევა, რომ მოისმინოს აღსარება. სულიერ მეგზურებს ძალიან ფრთხილად ირჩევენ, რადგან ეს არის მანდატი, რომელიც ერთხელ არჩეულს უნდა დაემორჩილოს. აღსარების შემდეგ, მღვდელი განმტევების ლოცვის წაკითხვისას მონანიებულს თავზე ხელებს ადებს.

#### ქორწინება 
[მინი|250x250პქ| [ნიკოლოზ II (რუსეთი)|რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ II- ის ქორწილი]]
მართლმადიდებლური გაგებით,  ქორწინება ითვლება ერთ-ერთ წმინდა საიდუმლოდ. ისევე როგორც ბევრ სხვა ქრისტიანულ ტრადიციაში, მაგალითად კათოლიკურ ეკლესიაში, ის ემსახურება ქალისა და მამაკაცის გაერთიანებას ღვთის წინაშე მარადიულ კავშირში და სიყვარულში, რათა მიჰყვეს ქრისტეს და მის სახარებას და აღზარდონ ერთგული, წმინდა ოჯახი. მათი წმინდა კავშირის მეშვეობით.   ეკლესიას ესმის, რომ ქორწინება არის ერთი კაცისა და ერთი ქალის კავშირი და ზოგიერთმა მართლმადიდებელმა ლიდერმა მტკიცედ გამოხატა წინააღმდეგობა ერთსქესიანთა ქორწინების სამოქალაქო ინსტიტუტის მიმართ.  

იესომ თქვა : " რადგან მკვდრეთით აღდგომისას არც ცოლს ირთავენ და არც თხოვდებიან, არამედ არიან, როგორც ანგელოზები ცაში.„ (მარკოზი 12:25). მართლმადიდებელი ქრისტიანისთვის ეს პასაჟი არ უნდა იქნას გაგებული, რომ გულისხმობდეს იმას, რომ ქრისტიანული ქორწინება არ დარჩება რეალობად სამეფოში, არამედ მიუთითებს იმაზე, რომ ურთიერთობები არ იქნება "ხორციანი", არამედ "სულიერი".  ცოლ-ქმრის სიყვარული, როგორც ქრისტესა და ეკლესიის ურთიერთობის ხატი, მარადიულია. 

ეკლესია ნამდვილად აღიარებს, რომ არის იშვიათი შემთხვევები, როდესაც უკეთესია, რომ წყვილები დაშორდნენ, მაგრამ არ არსებობს სამოქალაქო განქორწინების ოფიციალური აღიარება. მართლმადიდებლებისთვის იმის თქმა, რომ ქორწინება განუყოფელია, ნიშნავს, რომ ის არ უნდა დაირღვეს, რადგან ასეთი კავშირის დარღვევა, რომელიც აღიქმება წმინდად, არის დანაშაული, რომელიც გამოწვეულია მრუშობით ან ერთ-ერთი პარტნიორის ხანგრძლივი არყოფნით.

თუ დაქორწინებული დიაკონი ან მღვდელი გარდაიცვლება, ჩვეულებრივია მისი ცოლი მონასტერში წავიდეს, როცა მათი შვილები სახლიდან გამოდიან. დაქვრივებულ მღვდლებს არ აქვთ უფლება ხელახლა დაქორწინდნენ (არც ერთი მღვდელი არ შეიძლება დაქორწინდეს მისი ხელდასხმის შემდეგ).

#### მღვდლობა 
მარჯვნივ|მინი| მღვდლის ხელდასხმა
დაარსების დღიდან ეკლესია გავრცელდა სხვადასხვა ადგილას და მისი წინამძღოლები ყოველ რეგიონში ცნობილნი გახდნენ, როგორც ეპისკოპოსები ( ზედამხედველი - ბერძნ.  ). სხვა ხელდასხმული სამღვდლო ტიტულებია მღვდელი (პრესვიტერი-ბერძ. ) და დიაკონი (ბერძ.  , მსახური). სასულიერო პირებს შორის უამრავი ადმინისტრაციული თანამდებობაა, რომლებიც დამატებით ტიტულებს ატარებენ.

ეპისკოპოსები ყოველთვის ბერები არიან. მიუხედავად იმისა, რომ ვინმე, რომელიც არ არის ბერი, შეიძლება აირჩიონ ეპისკოპოსად, რაც ხშირად ხდება დაქვრივებულ მღვდლებთან, მან უნდა მიიღოს სამონასტრო კურთხევა ეპისკოპოსად კურთხევამდე. თუმცა, დიაკვნები და მღვდლები, როგორც წესი, დაქორწინებულები არ არიან და ჩვეულებაა, რომ მხოლოდ ბერები იკურთხებიან. მიჩნეულია, რომ მრევლის მღვდლები დაქორწინებულნი იყვნენ, რადგან ისინი ხშირად აძლევდნენ რჩევებს დაქორწინებულ წყვილებს და ამით შეუძლიათ გამოიყენონ საკუთარი გამოცდილება. გაუთხოვარი მღვდლები, როგორც წესი, ბერები არიან და მონასტრებში ცხოვრობენ, თუმცა როცა დაქორწინებული მღვდლების ნაკლებობაა, ბერი შეიძლება დაინიშნოს მრევლში.

#### ზეთის კურთხევა 
ზეთის ცხება, რომელსაც ხშირად უწოდებენ "უნქციას", არის ერთ-ერთი საიდუმლო, რომელსაც მართავს მართლმადიდებელი ეკლესია და ის არ არის განკუთვნილი მხოლოდ მომაკვდავი ან სასიკვდილო ავადმყოფისთვის, არამედ ყველას, ვისაც სულიერი ან სხეულებრივი განკურნება სჭირდება და ამ ზიარების მიღება. . საბერძნეთში, ოსმალეთის ოკუპაციის დროს, როდესაც სამრევლო მღვდლებს არ აძლევდნენ აღსარების მოსმენის უფლებას, ჩვეულებად იქცა ეს საიდუმლო ყოველწლიურად დიდ ოთხშაბათს ყველა მორწმუნეზე აღისრულოს, რათა ყველამ შეძლოს ზიარება მომდევნო დღეებში აღდგომის მეშვეობით. ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ეს ჩვეულება ბევრ სხვა ადგილას გავრცელდა.

## ეკლესიების სია რომლებშიც გამოიყენება ბიზანტიური წესი 
### აღმოსავლეთის მართლმადიდებლური ეკლესიები 
[მინი| [სამების საკათედრო ტაძარი, ჩიკაგო|წმინდა სამების რუსული მართლმადიდებლური ტაძარი, ჩიკაგო]]

: *ჩამოთვლილია მხოლოდ ავტოკეფალური (თვითმმართველი) ეკლესიები; ავტონომიური ეკლესიები განიხილება მათი დედაეკლესიების ქვეშ.* *ის ეკლესიები, რომლებიც აგრძელებენ ძველ იულიუსის კალენდარს, აღინიშნება ვარსკვლავით (*), ხოლო ეკლესიები, რომლებიც მიჰყვებიან შესწორებულ იულიუსის კალენდარს, მონიშნულია.*

* კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქო
* ალექსანდრიის ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია
* ანტიოქიის ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია
* იერუსალიმის ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია *
* რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესია *
* სერბეთის მართლმადიდებლური ეკლესია *
* რუმინეთის მართლმადიდებლური ეკლესია
* ბულგარეთის მართლმადიდებლური ეკლესია
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია *
* კვიპროსის ეკლესია
* საბერძნეთის ეკლესია
* ალბანეთის მართლმადიდებლური ეკლესია
* პოლონეთის მართლმადიდებლური ეკლესია *
* ჩეხეთისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებლური ეკლესია
* მართლმადიდებლური ეკლესია ამერიკაში
* მაკედონიის მართლმადიდებლური ეკლესია
* უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია (მოსკოვის საპატრიარქო)
* უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესია

კატეგორია:ქრისტიანული ტერმინები