open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
БРДМ-2

**БРДМ-2** — БРДМ-1-ის შემდეგი მოდელი. იწარმოებოდა 1965-89 წლებში.
thumb|300px|BRDM-2

### კონსტრუქცია 
წინა ნაწილში მოთავსებული იყო მართვის განყოფილება, ხოლო უკან კი შიგაწვის ძრავი. ასეთი განლაგება უფრო სწრაფად ცურვის შესაძლებლობას იძლეოდა, ვიდრე ეს БРДМ-1-ის მეშვეობით იყო შესაძლებელი, ასევე გაფართოვდა მძღოლის სამუშაო ადგილი. მანქანა იყო ჰერმეტიკულად დახურული, ზემოდან კი დამაგრებული იყო სხვადასხვა აგრეგატები და მექანიზმები.

### შეიარაღება 
БРДМ-2-ს დაყენებული ჰქონდა ВПУ-1 შეწყვილებული 7,62-მმ ტყვიამფრქვევი ПКТ, რომელიც დამონტაჟებული იყო მის კოშკურაზე, ტყვიამფრქვევს ჰქონდა ტელესკოპური ხელსაწყო ПП61А, მართვადი სამიზნე, სროლის ჰორიზონტალური კუთხე 180 გრადუსი, ხოლო ვერტიკალური – 5-დან 30-მდე. ღამის პირობებში უყენებდნენ ღამის ხედვის ხელსაწყოს ТБНО-2Г, ცალკე მეთაურს სათვალთვალო ხელსაწყო ТКП-2-ის ნაცვლად ეყენა ТКН-1. რადიოკავშირს უზრუნველყოფდა П123, სავალი ნაწილი კი არ განსხვავდებოდა БРДМ-1-ისგან.

### მოდიფიკაციები 
საბრძოლო მანქანა ПТРК9К14М - "მალიუტკა ემ"

9П124 - "ფალანგა"

9П133-ПТРК - "მალიუტკა პე"

9П137 ПТРК 2К8 - "ფალანგა პე"

9П148- ПТРК 9К111 - "ფაგოტი" ან 9К112 "კონკურსი"
[thumb|300px|[პოლონეთი|პოლონეთის მიერ მოდერნიზებული БРДМ2]]
БРДМ-2ПХ - ქიმიური დაზვერვის მანქანა აღჭურვილი იყო ქიმიური და რადიაციული დაზვერვის მოწყობილობა ВПХП-ით, ავტომატური გაზის ანალიზატორი ГЦА12-ით, რადიომეტრით - 9П5А და რენდგენომეტრით - ГП3Б. ქარის მოძრაობის გამოსათვლელად ჰქონდა 6 საკვამლე ყუმბარა РГД-2 და 40-მმ ქიმიური საყვირი ЦХТ.

БРДМ-2У - მართვის ცენტრი

9К31 СТРЕЛА 1 - მისი ანალოგის "СТРЕЛА 1"-ის თვითმავალი ვერსია, რომელიც БРДМ2-ზეა დამონტაჟებული.

### ტექნიკურ-ტაქტიკური მახასიათებლები 
* ეკიპაჟი 4 ადამიანი

* წონა 7 ტონა

* შეიარაღება КПВТ და ПКТ

* ძრავი ГАЗ-41-ის

* მაქსიმალური სიჩქარე 95 კმ/სთ ხმელეთზე, 10 კმ/სთ წყალში

* 140 ცხენის ძალა

### სურათები 

ფაილი:Modernized BRDM-2 of STC Delta (Georgia) 01.jpg| სსსტც დელტას მიერ მოდერნიზებული 

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.fas.org/man/dod-101/sys/land/row/brdm-2.htm 
* http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/brdm-2.htm

კატეგორია:ჯავშანტრანსპორტიორები
БТР-152

**БТР-152** - საბჭოთა ჯავშანტრანსპორტიორი შეიარაღებაში მიიღეს 1950 წელს,
БТР-152 სერიულად იწარმოებოდა 1950-1955 წლებში მისი საბოლოო გამოშვება შეწყდა 1962 წელს, სულ გამოშვებული იქნა 15000 მანქანა,შეიარაღებიდან ამოიღეს 1993 წელს რადგან 1970 წლისთვის მანქანას თითქმის აღარ ემსახურებოდა ქვეითებს და შეიარაღებაში მხოლოდ მისი სხვადასხვა ვერსიის მოფიკაციები რჩებოდა.

## მოდიფიკაციები 
**БТР-152А** (1951) -  ეს არის ჰაერ საწინააღმდეგო მოდიფიკიაცია რომელიც შეიარაღებულია ЗПТУ-2 ან ოთხლულიანი ЗПТУ-4 და 14მმ ტყვიამფრქვევით პკტ

**БТР-152С**- სამეთაურო ვარიანტი

**БТР-152Б**(1955) - შექმნილია ЗИЛ-157 ბაზაზე 

**БТР-152В1**(1957) -  დაუმონტაჟდა ღამის ხედვის ხელსაწყო 

**БТР-152В2** - გადაკეთებულია В1-ერთად

**БТР-152В3** - გადაკეთებულია В1-ერთად

**БТР-152Е** -  მოდიფიკაცია რომელიც შეიარაღებულია როგორც БТР-152А ხოლო შასი გადაკეთებულია BTR-152V1 - ად.

**БТР-Е152В** - ექსპრიმენტალური ვერსია რომელსაც ორი უკანა ბორბლიდან ერთი შუაში ჰქონდა გადმოტანილი,ამის გამო მანქანის სიჩქარე ბევრად მატულობდა,გარდა ამისა შეეძლო ბევრად რთული ბარიერების გადალახვა რასაც ვერ შესძლებდა ძველი მოდიფიკაციები.

**БТР-152К**-გაუმჯობესებული აქ ჯავშანი,ამ მიზეზით წონა 8 ტონამდე გაიზარდა ხოლო დესანტი კი 13 ჯარისკაცი დარჩა 

**БТР-152 TCM-20** - ისრაელის ვერსია რომელიც შეიარაღებულია 20მმიანი საზენიტო ქვემეხით 

**TYPE-56** - ჩინური ასლი

## რესურსები ინტერნეტში 
* BTR-152 foto and forum 
* FAS.org
* FAS.org
* Photo gallery at armyrecognition.com
* Description and photo gallery at Slujba.ru (Russian language)
* Description and photo gallery at armoured.vif2.ru  

კატეგორია:ჯავშანტრანსპორტიორები
ნეიროცირკულარული დისტონია

**ნეირო-ცირკულატორული დისტონია** — სიხლძაღვების ტონუსის მოშლა. იგი მრავალმა მიზეზმა შეიძლება განაპირობოს და ნებისმიერ ასაკში გვხვდება. მაგალითად, მოზარდებში მოკლე დროში სწრაფი ფიზიკური განვითარების დროს, როდესაც ორგანიზმის ნეირო-ენდოკრინული რეგულაციის განვითარება ჩამორჩება ფიზიკურ ზრდას. ეს ფუნქციური აშლილობაა და მისი გამომწვევი შეიძლება იყოს: ფიზიკური ან ემოციური გადაღლა, უძილობა ან გამოუძინებლობა, გამოფიტვა, მოუწესრიგებელი კვების რეჟიმი ან ცხოვრების სტილი (ზედმეტად აქტიური ან ძალიან პასიური). უფროს ასაკში უფრო ხშირად გამოვლინდება ხელმძღვანელ ან საპასუხისმგებლო თანამდებობაზე მომუშავე პირებს შორის (მენეჯერის სინდრომი). ასევე, მიზეზი შეიძლება იყოს ასთენია, მწვავე ან ქრონიკული ინფექციური დაავადებები.

## კლინიკური სურათი
ნევროზის მსგავსი მდგომარეობა (სისუსტე, დაღლილობა ძილის მოშლა, უხასიათობა). ნეირო-ცირკულატორული დისტონიის დროს გულ-სისხლძარღვთა სისტემის ფუნქციის მოშლის სამი ტიპი შეიძლება გამოვლინდეს:
*კარდიალური 
*ჰიპოტენზიური (დაბალი წნევით) 
*ჰიპერტენზიული (მაღალი წნევით)

კატეგორია:მედიცინა
ქარის ტბა

**ქარის ტბა** (, ქარი-ლიჭ) — ტბა სომხეთში, არაგაწის მთის კალთაზე, ზღვის დონიდან 3207 მეტრზე. დიდი ნაწილი დაფარულია ყინულითა და თოვლით. გარშემოწერილობა — 1150 მ. ზედაპირის ფართობი — 0.12 კმ². ბიურაკანიდან ტბამდე გაყვანილია ასფალტის გზა. აღმოსავლეთ ნაპირზე მდებარეობს მეტეოროლოგიური სადგური.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქარის ტბა. ინფორმაცია  

კატეგორია:სომხეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
კორსარი (პერსონაჟი)

**მაიორი კრისტოფერ სამერსი (კორსარი)** — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც მარველის მიერ გამოცემული კომიქსების წიგნებიდანაა ცნობილი. პირველად გამოჩნდა *შემზარავი იქს–ადამიანების* 104-ე ნომერში (1977 წლის აპრილი). შექმნილია კრის კლერმონისა და დეივ კოკრუმის მიერ. კორსარი სთარჯამერების ლიდერი და იქს–ადამიანების ციკლოპის, ჰავოკისა და ვულკანის მამაა.

## კორსარის ისტორია
### წარმოშობა
დიდი ხნის წინ, ამერიკის შეერთებული შტატების მერმა, კრისტოფერ სამერსმა, საკუთარი თვითმფრინავით, დე ჰავილანდის მოსკვიტით (de Havilland Mosquito) სამოგზაუროდ წაიყვანა თავისი ცოლი, კეტრინ ენი, და ორი პატარა შვილი, სკოტი და ალექსი. ისინი დასავლეთ ამერიკის ნაპირებზე მიფრინავდნენ, როცა თავს  შიარის იმპერიის კოსმოსური ხომალდი დაესხათ, რომელიც დედამიწის გამოსაკვლევად იყო ჩამოსული. შიარის ხომალდმა სამერსების თვითმფრინავს ცეცხლი გაუხსნა, და, რადგანაც ის ხის იყო, მას ცეცხლი წაეკიდა. კეტრინ ენმა ერთადერთ პარაშუტზე მიამაგრა ორივე შვილი და იმის იმედით, რომ გადარჩებოდნენ, ისინი თვითმფრინავიდან გადაუშვა. სკოტი და ალექსი ამგვარად დაუსხლტნენ შიარის იმპერიას.

კრისტოფერი და მისი ცოლი ტელეპორტაციის გამოყენებით აიყვანეს კოსმოსურ ხომალდზე, რის შემდეგაც ისინი შიარის იმპერიაში წაიყვანეს. აქ კრისტოფერი ცოლს დააცილეს და ციხეში ჩასვეს. ის მალევე გამოიქცა და აღმოაჩინა, რომ შიარის შეშლილი იმპერატორი დკენი მის ცოლზე ძალის გამოყენებას აპირებდა. დკენმა იგი დააკავა და ალსიბარის ციხეში გაუშვა, სადაც კრიმინალები და პოლიტპატიმრები იხდიდნენ სასჯელს.

კატეგორია:1977 წლის კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:Marvel Comics-ის სუპერგმირები
აპარანის წყალსაცავი

**აპარანის წყალსაცავი** () — სიდიდით მეოთხე წყალსაცავი სომხეთის რესპუბლიკაში. აშენდა 1962—1967 წლებში მდინარე ქასახზე. ზედაპირის ფართობი 7,9 კმ². გამოყენებულია სარწყავად. 2002 წელს დასრულდა წყალსაცავის რეკონსტრუქცია, რომელზეც დაახლოებით 1 მლნ. დოლარი დაიხარჯა.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის წყალსაცავები
ЗСУ-57-2

საბჭოთა თვითმავალი საზენიტო ქვემეხი **ზსუ-57-2**(**ЗСУ-57-2**– რუს.Зенитная Самоходная Установка,)
### შექმნის ისტორია 
1947 წელს კონსტრუქტორი გრიბინის მეთაურობით დაიწყო ЗСУ-57-2 პროექტირება,შეწყვილებული საზენიტო ქვემეხის С-60-ის ბაზაზე, რომელიც განკუთვნილი იყო მუხლუხებიანი შასისთვის და ასევე ბორბლებიან მისაბმელ მანქანაზე,საცდელი ნიმუში დამონტაჟებული იყო ბუქსირებადზე,ბუქსირებადი ვარიანტი დაწუნებული იქნა, ხოლო თვითმავალ ვერსიაზე კი მუშაობა გაგრძელდა და დაამონტაჟეს ტანკ Т-55 ის შასზე,თვიმავალ ვერსიას დაარქვეს ЗСУ-57-2 მისი გამოცდები მიმდინარეობდა 1950-1954 წლებში.
შეიარაღებაში მიიღეს 1954 წელს,ჯავშან სატანკო მუზეუმის ცნობით მისი სერიული წარმოება მიმდინარეობდა უმსკის ნომერ 174 ქარხანაში 1955-1960 წლებში,ЗСУ-ს ისტორიის წიგნის მიხედვით წარმოება დაიწყო ნომერ 1001-ში 1958 წელს,სხვა მონაცემებით მიხედვით ამ ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემის გამოშვება მიმდინარეობდა 1957 წელს ქარხანა 946-ში

### კონსტრუქცია 
thumb|300 px|ЗСУ-57-2 ოპერაციის შესასრულებლათ მიდის
ЗСУ-57-2 წარმოადგენს მსუბუქ შეჯავშნულ მუხლუხებიან მანქანას მოძრავი კოშკურით რომელიც საშუალებას იძლევა აწარომოოს წრიული საზენიტო ცეცხლი ავტომატური ქვემეხით,მანქანის ძირითადი ნაწილებია:შეჯავშნული კორპუსი,კოშკურა,შეიარაღება,ძალური დანადგარი,გადამცემი,სავალი ნაწილი,ელექტრო მოწყობილობა,საშუალო დიაპაზონის კავშირი და ხანძარ საწინააღმდეგო მოწყობილობა.
ჯავშნიანი კორპუსი შედგება სამი ნაწილისგან:სამართავი,საბრძოლო და ძალური დანადგარი: 
* 1)მართვის ცენტრი განთავსებულია წინა მარცხენა მხარეს იქვე მდებარეობს მექანიკოსის და მძღოლის საჯდომი სკამი
* 2)საბრძოლო განყოფილება განთავსებულია კორპუსის შუა ადგილას
* 3)ძალური მოწყობილობა განთავსებულია მანქანის უკანა ნაწილში, ეს ყველაფერი გამოიყოფოდა საბრძოლო გამყოფით,რომელიც შეჯავშნული იყო 13მმ ჯავშნით

კოშკურა იყო ახდილი, კოშკურა ბრეზენტის ტილოთი იფარებოდა

### ომებში მონაწილეობა 
* ინდოჩინეთის მეორე ომი
* ექვსდღიანი ომი
* ირან-ერაყის ომი
* 1982 ლიბანის ომი
* სპარსეთის ყურის ომი (1990-1991)
* იუგოსლავიის ომი
* ათდღიანი ომი (სლოვენია)
* ხორვატიის ომი დამოუკიდებლობისათვის
* ბოსნიის ომი
* 1995 ნატოს საჰაერო ძალები ბომბავენ ბოსნიას და ჰერცეგოვინას
* კოსოვოს ომი
* 1999 ნატოს საჰაერო ძალები ბომბავს იუგოსლავიას

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.globalsecurity.org/military/world/russia/zsu-57-2.htm
* http://fas.org/man/dod-101/sys/land/row/zsu-57-2.htm

კატეგორია:არტილერია
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
სტენდალის სინდრომი

[thumb|ანრი-მარი ბეილი ([სტენდალი), რომლის სახელიც ამ სინდრომს ჰქვია.]]
**სტენდალის სინდრომი** (ასევე **ფლორენციის სინდრომი**) — ფსიქოსომატური აშლილობა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია გულისცემის აჩქარება, თავბრუსხვევა და ჰალუცინაცია, იშვიათად გულის წასვლითაც, როდესაც ადამიანი ხელოვნების ზემოქმედების არეში ხვდება ან ადგილას, სადაც ხელოვნების ნიმუშების დიდი რაოდენობაა თავმოყრილი. სინდრომს სახელი დაერქვა XIX ს. ფრანგი მწერლის, სტენდალის პატივსაცემად, რომელმაც წიგნში "ნეაპოლი და ფლორენცია: მოგზაურობა მილანიდან რეჯიოში" აღწერა საკუთარი მდგომარეობა 1817 წელს ფლორენციაში ყოფნისას.

მიუხედავად ამგვარი სახის შეტევების მრავალჯერადი აღწერისა იმ ხალხის მიერ, რომლებიც ფლორენციის უფიცის გალერეას სტუმრობდნენ, სინდრომი მხოლოდ 1979 წელს განსაზღვრა იტალიელმა ფსიქიატრმა გრაციელა მაგერინიმ, რომელმაც ფლორენციის ტურისტებს შორის 100-ზე მეტი მსგავსი შემთხვევა შეისწავლა. ხოლო ამგვარი დიაგნოზი პირველად 1982 წელს დასვეს.

ამ ტერმინს ასევე ხშირად იყენებენ რომანტიზმის პერიოდის მუსიკის მსმენელთა რეაქციის აღწერისას.

## ლიტერატურა
*  Graziella Magherini. *La Sindrome di Stendhal*. Firenze, Ponte Alle Grazie, 1989. http://www.auxologia.it/stendhalsyndrome 
*გ.ბახტაძე; ა.გიგაური; გ.ბახტაძე; თერაპიული ლექსიკონი - ”საქართველო”, თბილისი 1991

## იხილეთ აგრეთვე
*იერუსალიმის სინდრომი
*პარიზის სინდრომი
*სტოკჰოლმის სინდრომი
*ლიმას სინდრომი

კატეგორია:ფსიქიკური ჯანმრთელობა
კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:სოციალური ფსიქოლოგია
კატეგორია:კულტურა-სპეციფიკური სინდრომები
ჩარენცავანი

**ჩარენცავანი** — ქალაქი სომხეთში, კოტაიკის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე რაზდანის ნაპირებზე, ერევნიდან ჩრდილოეთით 14 კილომეტრზე. ქალაქში გადის ავტომაგისტრალი, რომელიც აკავშირებს ერევანსა და არარატის ხეობას ქვეყნის ჩრდილოეთ რაიონებთან. ქალაქი დაარსდა 1947 წლის 23 აპრილს, როგორც გიუმუშის ჰესის მუშათა დასახლება  ლუსავანი. 1961 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი, ხოლო 1967 წელს სომეხი მწერლის ეღიშე ჩარენცის პატივსაცემად უწოდეს ჩარენცევანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* №4 საშუალო სკოლის საიტი  - შეიცავს ინფორმაციას ქალაქის შესახებ.
* Профиль на geonames 
* World-Gazetteer.com 
* Перепись население марза Котайк

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
მიგ-9

**მიგ-9** () (ნატოს კლასიფიკაციით - **Fargo**) იყო საბჭოთა გამანადგურებელი. ის აგრეთვე იყო პირველი საბჭოთა ტურბორეაქტიული გამანადგურებელი და მოიერიშე თვითმფრინავი, რომელიც მიქოიან-გურევიჩის მიერ შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის დამთავრებისთანავე.

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
ლეგიტიმიზმი

**ლეგიტიმიზმი** (ლათ. legitimus კანონიერი) - მე-19 საუკუნეში დასავლეთ ევროპაში (განსაკუთრებით საფრანგეთში): პოლიტიკური მიმართულბა, რომელსაც სახელმწიფო წესწყობილების მთავარ პრინციპად მიაჩნდა ხელისუფლებაზე რომელიმე დინასტიის მემკვიდრეობის უფლება.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:იდეოლოგიები
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:მონარქიზმი
მარალეთი

**მარალეთი** — სოფელი  ერედვის მუნიციპალიტეტში (გერის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს  გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1620 მეტრი, ცხინვალიდან 22 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უმნიშვნელო ნუგეში

**უმნიშვნელო ნუგეში** () (2008) — 22-ე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ. ფილმი გადაღებულია იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. მისი რეჟისორია მარკ ფორსტერი. ამ ფილმში ბონდი ებრძვის დომინიკ გრინს (მატიე ამალრიკი), ორგანიზაცია *კვანტუმის* წევრს, რომელიც ცდილობს ბოლივიაში დიდი ტერიტორიის მითვისებას და მისი წყლით მომარაგების კონტროლს. პარალელურად, ბონდი ცდილობს, შური იძიოს ვესპერ ლინდის მკვლელობის გამო. ამასთან, მას უჩნდება სიმპატია კამილა მონტესის (ოლგა კურილენკო) მიმართ. გადამწყვეტ მომენტში ჯეიმზი მთელ ძალ-ღონეს იყენებს, რათა გადაარჩინოს ეს უკანასკნელი ხანძრისგან - ამით იგი თითქოს ანაზღაურებს იმ ფაქტს, რომ წინა ოპერაციის შესრულებისას დაკარგა ვესპერი.

ფილმი გამოვიდა 2008 წლის 29 ოქტომბერს და ერთმანეთისგან განსხვავებული შეფასებები მიიღო. ბევრი თვლის, რომ კრეიგის მონაწილეობით გადაღებული ეს სერია არ არის ისეთი შთამბეჭდავი, როგორც წინა, *კაზინო როიალი*. თუმცა, შემქმნელები დაინტერესებულებს არწმუნებენ იმაში, რომ ეს ჯერ კიდევ ბონდის თავგადასავლების დასაწყისია და მათი მიზანია, აჩვენონ მისი ჩამოყალიბება, თითქოს ახალი დაბადება.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:2008 წლის ფილმები
მსოფლიოც არ არის საკმარისი

***მსოფლიოც არ არის საკმარისი*** (, 1999) — მეცხრამეტე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ და რიგით მესამე ფილმი ამ სერიალიდან, რომელშიც მონაწილეობს პირს ბროსნანი.

ფილმის სახელწოდება მომდინარეობს რომანში „მისი აღმატებულების საიდუმლო სამსახურში“ გაჟღერებული ფრაზიდან *Orbis non sufficit*. ფილმის სიუჟეტი აგებულია ანარქისტ რენარის მიერ სერ რობერტ კინგის მკვლელობის ისტორიაზე. ბონდი ამ ნაწილში იცავს პრინცესა ელექტრას, რომელიც მანამდე რენარის ტყვეობაში იყო.

## როლებში
* პირს ბროსნანი — ჯეიმზ ბონდი
* სოფი მარსო — ელექტრა კინგი
* რობერტ კარლაილი —  რენარი
* დენის რიჩარდსი —  კრისტმას ჯოუნზი
* რობი კოლტრეინი —  ვალენტინ ჟუკოვსკი
* კოლინ სელმონი —  ჩარლზ რობინსონი
* დესმონდ ლეველინი —  Q
* ჯონ კლიზი —  R, Q-ს თანაშემწე
* სამანთა ბონდი —  მისს მანიპენი
* სერენა სკოტ თომასი —  დოქტორ მოლი უორმფლეში 
* ჯონ სერუ —  გაბორი
* ულრიხ თომსენი —  საშა დავიდოვი
* Goldie —  ბულონი
* მარია გრაცია ჩუჩინოტა — ჯულიეტა და ვინჩი
* დევიდ კოლდერი — სერ რობერტ კინგი

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* ოფიციალური საიტი
* გადაღებების ადგილები

კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1999 წლის ფილმები
იცოცხლე და სიკვდილი აცადე

**იცოცხლე და სიკვდილი აცადე** (, 1973) — მერვე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ და რიგით პირველი ფილმი ამ სერიალიდან, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო როჯერ მურმა. პროდიუსერებს სურდათ შონ კონერის მის ყველაზე ცნობილ როლში დაბრუნება, მაგრამ მან ამაზე უარი განაცხადა.

ფილმი ეფუძნება იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების რომანს. ფილმში  ვინმე მისტერ ბიგი, რომელიც ნარკობარონია, გეგმავს ჰეროინის ორი ტონის განადგურებას, რათა სხვა ნარკობარონებს ბიზნესი ჩაუშალოს. ბონდი იკვლევს სამი ბრიტანელი აგენტის დაღუპვას, რაც მას მისტერ ბიგთან მიიყვანს. განგსტერებისა და ვუდუისტების გარემოცვაში იგი ცდილობს ბოროტმოქმედის შეჩერებას.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1973 წლის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
ნახარარები

**ნახარარები** () — დიდი და საშუალო ფეოდალური არისტოკრატიის წარმომადგენლები ადრინდელი ფეოდალური ხანის სომხეთში (IV-IX საუკუნეები). იყოფოდნენ უფროს და და უმცროს გვარებად. პირველნი თავის წარმომავლობას ხშირად სომეხთა ლეგენდარულ  მამამთავარს ჰაიკს (ჰაიოსს) უკავშირებდნენ, უმცროსებს ამ ხარისხს მხოლოდ მეფე ანიჭებდა. ნახარარების უმაღლეს ფენას შეადგენდნენ იშხანები (მთავრები), რომლებიც სომხეთის ცალკეულ ოლქებს განაგებდნენ — ჰყავდათ საკუთარი ვასაკები და ჯარი, რის გამოც ნაკლებად იყვნენ დამოკიდებული მეფის ხელისუფლებაზე. მათ შორის გამოირჩეოდნენ კამსარაკანები, მამიკონიანები, ბაგრატუნები, არწრუნები, სიუნები და სხვები. უფროსი ნახარარების უმრავლესობა VIII-IV საუკუნეების შინაომების შედეგად დაიღუპა. მოგვიანებით, იშხანებისაგან განსხვავებით, ნახარარებს საშუალო, ზოგჯერ წვრილ ფეოდალებსაც უწოდებდნენ.

სომეხ ნახარარებს ძველ  ქართულ  წყაროებში შეესაბამებიან მთავარნი და წარჩინებულნი, რაც დასტურდება სომხურიდან გადმოქართულებულ ძეგლებშიც.
## ლიტერატურა
**Адонц Н.,* Армения в эпоху Юстиниана. Политическое состояние на основе нахарарского строя. СПб., 1908;
**Новосельцев А. П., Пашуто В. Т., Черепнин Л. В.,* Пути развития феодализма, М., 1972;
**მაისურაძე გ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 346, თბ., 1984

კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:ფეოდალიზმი
С-60

[thumb|300px|С-60 [ისრაელის მუზეუმში]]
**С-60** — საბჭოთა 57 მმ კალიბრიანი ბუქსირებადი საზენიტო ქვემეხი. აღნიშნული ქვემეხი შემუშავდა 1940-იანი წლების შუა პერიოდში. იარაღს აგრეთვე იყენებდა ვარშავის ხელშეკრულების, ახლო აღმოსავლეთის და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნებიც.

### შექმნის ისტორია 
57მმ საზენიტო ქვემეხზე მუშაობა დაიწყო ვასილი გრაბინის საკონსტრუქტურო ბიუროში, ლევ ლოკტევის ხელმძღვანელობით 1944 წელს მიხეილ ლოგინოვის თეორიულ საფუძვლებზე, С-60 УСВ-ის პირველი გამოცდა მოხდა 1946 წლის ბოლოს დონგუზის პოლიგონზე. აღმოჩენილი ხარვეზები გამოსწორდა და 1950 წლის იანვარში მიღებული იქნა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებაზე 57მმ ავტომატური საზენიტო ქვემეხი С-60-ს სახელით. ამავე წელს დაიწყო მისი სერიული წარმოება. 

С-60 გახდა პირველი საბჭოთა სახმელეთო დისტანციური დამიზნების ქვემეხი. С-60 იყო ბუქსირებადი საზენიტო ქვემეხი, რომელიც მაგრდებოდა ოთხსაბურავიან სადგამზე, რაც საშუალებას იძლეოდა მისი გადატანა განხორციელებულიყო სატვირთო მანქანით. იარაღის საბრძოლო მდგომარეობაში მოყვანას სულ რაღაც 1 წუთი სჭირდება, ხოლო უკან საწყის მდგომარეობაში დაბრუნებას 2 წუთი.

thumb|300px|С-60-ს მოქმედი და ყოფილი ოპერატორები აღნიშნულია წითლად

### მოდიფიკაციები 
* АК-725- С-60-ს სამხედრო-საზღვაო ვერსია მიღებული 1958 წელს.
* ЗИФ-72- სრულად ავტომატიზირებული სამხედრო-საზღვაო ვერსია.
* ЗСУ-57-2- С-60-ს თვითმავალი ვერსია 2 ცალი 57 მმ-იანი С-60ის ქვემეხით.
* Type-80- ЗСУ-57-2-ის ჩინური ვერსია.

### ტექნიკური მახასიათებლები 
* **კალიბრი** - 57მმ
* **მომსახურე პერსონალი** - 8 კაცი
* **წონა საბრძოლო მდგომარეობაში** - 4.8 ტ
* **ჭურვის საწყისი სიჩქარე** - 1000 მ/წ
* **საცეცხლე ზონა სიშორის მიხედვით** - 6000 მ
* **საცეცხლე ზონა სიმაღლის მიხედვით** - 4000 მ
* **საჰაერო მიზნის მაქსიმალური სიჩქარე** - 450 მ/წ
* **სროლის ტემპი** - 120 გასროლა/წთ

### ომებში მონაწილეობა 
С-60-ს გამოყენება

* ავღანეთის ომი
* ექვსდღიანი ომი
* ინდო-ჩინეთის მეორე ომი,
* ირან-ერაყის ომი,
* სპარსეთის ყურის ომი 
* ჩეჩნეთის პირველი ომი 
* რუსეთ-საქართველოს ომი

## რესურსები ინტერნეტში 
* S-60 / Type 59 57mm Anti-Aircraft Artillery

კატეგორია:შეიარაღება
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ნაჰაპეტ ქუჩაკი

**ნაჰაპეტ ქუჩაკი** (გ. დაახლოებით 1592) — სომეხი პოეტი. ძველი სომხური ლირიკული პოეზიის თვალსაჩინო წარმომადგენელი. წერდა სამიჯნურო და დიდაქტიკური ხასიათის ოთხტაეპიან ლექსებს — ე. წ. ჰაირენებს. ქალისა და კაცის თანასწორობას. მის ლექსებში („საყარიბო ჰაირენები“) გადმოცემულია მშობლიურ კერას მოწყვეტილი, უცხოობაში მყოფი ადამიანის გრძნობები. ნაჰაპეტ ქუჩაკის შემოქმედება რეალისტურია. გამსჭვალულია ჰუმანიზმით.

## ლიტერატურა
**მელიქსეთ-ბეგი ლ.,* ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941;

კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
უკრაინული ბაროკო

thumb|300px|წმ. მიხეილის ოქროსგუმბათოვანი ტაძარი კიევში.
**უკრაინული ბაროკო** (უკრ. українське бароко, козацьке бароко); — არქიტექტურული სტილი, წარმოქმნილი უკრაინაში XVII საუკუნეში. დასავლეთევროპული ბაროკოსგან გამოირჩეოდა სადა ორნამენტულობით და გამარტივებული ფორმებით. შემორჩენილია ამ სტილის მრავალი ნიმუში, მათ შორის კიევ-პეჩერის ლავრა, სოფიოს ტაძარი, ვიდუბისა და წმინდა მიხეილის ოქროსგუმბათოვანი მონასტრები კიევში, პოკროვსკი ტაძარი ხარკოვში და სხვა.

ბაროკოს ფერწერის საუკეთესო ნიმუშებად მიჩნეულია კიევ-პეჩერის ლავრის სამების ტაძრის ფრესკები. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ამ პერიოდში ინტენსიურად განვითარებული გრავიურა, რომელშიც გამოყენებულია სიბოლიზმის, ალეგორიის რთული სისტემა, ჰერალდიკა და მდიდრული გაფორმება. ამ სტილის გარკვეული ელემენტები შემდგომში ისესხა მონათესავე რუსულმა ბაროკომაც.

ეს სტილი არის გამოყენებული ხარკოვში 2004 წელს აგებულ არქიეპისკოპოსი წმინდამოწამე ალექსანდრეს ტაძარშიც.

კატეგორია:უკრაინის არქიტექტურა
კატეგორია:ბაროკო
რაბისი

**რაბისი** ან **რაბიზი** (, შემოკლ. „РАБотники ИСкусства“ — ხელოვნების მუშაკები) — სომხური ქალაქური სიმღერის თანამედროვე მიმდინარეობა, თანმდევი ცხოვრების წესით. სახელი მომდინარეობს ამავე სახელწოდების საბჭოთა ორგანიზაციიდან, რომელშიც გაერთიანებული იყვნენ იმ დროის ხალხური მელოდიების შემსრულებლები.

1970-1980-იან წლებში ეს სახელი გაიგივებული გახდა სომხურ ქალაქურ რომანსებთან, სუფრის და სამგლოვიარო სიმღერებთან, რომლებსაც თვითშემოქმედი ან ნახევრადპროფესიონალი მუსიკოსები ასრულებდნენ. 1990-იან წლებში რაბისი უკვე ყველაზე გავრცელებული ჟანრი გახდა მთელ სომხეთში, რასაც თან სდევდა შესაბამისი ქცევის სტილიც, რომელსაც მკვეთრად უარყოფითად ეკიდებოდა სომხური ინტელიგენცია. სტილისთვის დამახასიათებელი გახდა სპეციფიკური ჟარგონი, გამონათქვამები, გამოკვეთილი „მაფიოზური“ ჩაცმის სტილი, გამომწვევი ქცევა, რომელშიც ჩართული იყო ტრადიციონალიზმისა და რასიზმის ზოგიერთი ელემენტი.

რაბისის სტილის მუსიკის ზოგიერთ ცნობილ შემსრულებელთა შორის იყვნენ არამ ასატრიანი, ალიკ გიუნაშიანი, ტატულ ავოიანი, სიტაკცი აიკო, კარენ არუტიუნიანი, ძახ არუტი, პოლ ბაგდადლიანი, მანუელ მენენგეჩიანი და სხვა. ამ სტილის ყველაზე განთქმულ სიმღერათა შორისაა არამ ასატრიანის „Ара, вай, вай“, „50 лет“, „Эй капитан“, „Скрипка“, ასევე „Я — армянин“, „Балес“, კარენ არუთიუნიანის „Степанакерт“, ბოკას „Доля воровская“, ტატის „Солнце пустыни“.

ამ სტილის სიმღერები შესრულებული აქვთ ასევე ლუბოვ უსპენსკაიას, ანატოლი დნეპროვსა და სოსო პავლიაშვილს.

## სქოლიო
კატეგორია:სუბკულტურები
კატეგორია:სომხური კულტურა
ჰოვნათან ნაღაში

**ჰოვნათან ნაღაში** (დ. 1661, შორითი, სივნიეთი — გ. 1722) —  სომეხი აშუღი და მხატვარი. ჯერ მასწავლებლად მუშაობდა. შემდეგ მხატვრობა და აშუღობა დაიწყო. მოხეტიალე აშუღი თბილისშიც მოხვედრილა ვახტანგ VI-ის კარზე. უმოგზაურია ირანსა და სხვა ქვეყნებშიც. ავტორია სამიჯნური, თავშესაქცევი და სატირული ლექსებისა. ქართულად იოსებ გრიშაშვილმა თარგმნა მისი ლექსი „ხოტბა საქართველოს კეკლუცებს“ (1938).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:სომეხი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1661
კატეგორია:გარდაცვლილი 1722
კატეგორია:აშუღები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
გრიგორ მაგისტროსი

**გრიგორ მაგისტროსი**, *პაჰლავუნი*, *ბჯნეცი* (გ. 1058 ან 1059) — სომეხი პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი, ფილოსოფოსი და მთარგმნელი. ბიზანტიის მიერ ანისის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ მესოპოტამიაში გადასახლდა და მისი მმართველი (დუკა) გახდა. ებრძოდა თონდრაკელებს. სამხედრო დამსახურებისათვის მიიღო ბიზანტიის მაგისტრის ტიტული. მის სახელს უკავშირებენ ბიჯნისსა და ტარონში სასწავლებლების დაარსებას, აგრეთვე რამდენიმე ეკლესია-მონასტრის აგებას სომხეთში. მისი მემკვიდრეობიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია ეპისტოლარული კრებული, რომელშიც გადმოცემულია ავტორის ფილოსოფიური შეხედულებები და დაცულია მნიშვნელოვანი ცნობები XI საუკუნის სომხეთის პოლიტიკისა და კულტურის ისტორიიდან. მასვე მიეწერება რამდენიმე საგალობელი, გრამატიკის კომენტარები, პლატონის დიალოგების, ევკლიდეს „გეომეტრიის“  თარგმანები და სხვა.

## ლიტერატურა
**Чалоян В. К.,* Развитие философской мысли в Армении (Древний и средневековыч период), М., 1974;

კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:სომეხი ფეოდალები
ემა ფროსტი

**ემა გრეის ფროსტი** — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც ცნობილია Marvel Comics-ის მიერ გამოცემული კომიქსების წიგნებიდან. პირველად გამოჩნდა შემზარავი იქს-ადამიანების 129-ე ნომერში (1980 წლის იანვარი). შექმნილია მწერალი კრის კლერმონისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯონ ბირნის მიერ.

დახვეწილი მუტანტი ტელეპათი ემა ფროსტი, იგივე **თეთრი დედოფალი**, იქს-ადამიანების ყოფილი მტერი 2000-იან წლებში გუნდს უერთდება, მათთან ერთად იწყებს ბრძოლასა და ერთ-ერთი გამოჩენილი წევრი ხდება. 2005 წელს, IGN-მა ფროსტი კომიქსის ყველაზე ცხელ გოგოდ დაასახელა, 2006 წელს კი მუტანტმა IGN-ის 25 საუკეთესო იქს-ადამიანს შორის 21-ე პოზიცია დაიკავა.

2008 წლის მაისში, გაზეთ Wizard-ის  ყველა დროის 200 საუკეთესო კომიქსის პერსონაჟს შორის ფროსტმა 69-ე ადგილი დაიკავა და უკან ჩამოიტოვა იქს-ადამიანების გაცილებით დიდი ისტორიის მქონე პერსონაჟები. იმავე წლის ივლისში, გაზეთ Empire-ის 50 უდიდეს კომიქსის პერსონაჟს შორის კი 30-ე და მარველის მდედრობითი სქესის ყველა სხვა პერსონაჟი დაჯაბნა.

2009 წელს პერსონაჟი გამოჩნდა სრულმეტრაჟიან ფილმში იქს-ადამიანების წარმოშობა: ვულვერინი, სადაც მას მსახიობი ტაინა ტოზი ანსახიერებს.

## ძალები და შესაძლებლობები 
[thumb|left|[ტაინა ტოზი ემა ფროსტის როლში. გაუნადგურებელი ბრილიანტის ფორმა. იქს-ადამიანების წარმოშობა: ვულვერინი. 2009 წელი.]]
მუტანტი ფლობს სხვადასხვაგვარ ტელეპატიურ შესაძლებლობებს: შეუძლია აზრების კითხვა, სხვების გონებაში შეღწევა, მოწინააღმდეგისთვის ფსიქიკური ტრავმების მიყენება. ადამიანის შუბლზე შეხებით მუტანტს შეუძლია გამოიწვიოს გონების საშინელი ტკივილი, ცნობიერების დაკარგვა. ტელეპატიურად შეუძლია გონებადაკარგული მსხვერპლი სასურველი დროის მანძილზე არსებულ მდგომარეობაში დატოვოს, უცნობია ამ უნარის მოქმედება გონზე მყოფ ადამიანზე. ემას  შეუძლია მიიღოს (გარდაქმნას კანი, თმა) გაუნადგურებელი ბრილიანტის ფორმა, თუმცა არსებობს პატარა ნაპრალი, რომლის აღმოჩენის შემთხვევაში შესაძლებელია ბრილიანტის დამსხვრევა. ამგვარ მდგომარეობაში ემას ტელეპათიური შესაძლებლობები არ მოქმედებს, სამაგიეროდ გაზრდილია მისი ფიზიკური სიძლიერისა და სიმტკიცის დონე.

ემა ფროსტი კარგად ერკვევა ელექტრონიკაში და შეუძლია სხვადასხვაგვარი მექანიზმის შექმნა, მაგალითისთვის, ემას უშუალო დახმარებით შეიქმნა მომცრო ზომის აპარატი, რომლის დახმარებითაც ე.წ. ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის კოორტმა - მასტერმაინდმა ფენიქსის გონებაზე ჰალუცინაციური ზემოქმედება მოახდინა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:1980 წლის კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:Marvel Comics-ის სუპერგმირები
თოროს როსლინი

**თოროს როსლინი** () — სომეხი მხატვარი მინიატურისტი, კილიკური სკოლის უდიდესი წარმომადგენელი.

## ნამუშევრები 
thumb|ლევონის და კერაბის პორტრეტი
როსლინის ყველა მინიატურა შექმნილია 1256-1268 წლებში.

# 1256: * «ზეითუნის ევანგელე» (Zeytun Gospel)*http://armenianstudies.csufresno.edu/iaa_miniatures/manuscript.aspx?ms=M10450G , ერევანი (MS No. 10450)
# 1260: *ევანგელე*http://armenianstudies.csufresno.edu/ArmeniaDigitalProject/manuscripts/manuscripts_pic3.html , (MS No. 251), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა.
# 1262: * «სებასტიის ევანგელე» (Sebastia Gospel)*http://armenianstudies.csufresno.edu/ArmeniaDigitalProject/manuscripts/manuscripts_pic5.html , Baltimore, Walters Gallery (MS No. 539)
# 1262: *ევანგელე* (MS No. 2660), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა.
# 1265: *ევანგელე* (MS No. 1965), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა.
# 1266: *«მაშტოცი» (Mashtots* (Ritual)) (MS No. 2027), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა.
# 1267—1268: * "მალათიის ევანგელე " (Malatia Gospel)*http://armenianstudies.csufresno.edu/ArmeniaDigitalProject/manuscripts/manuscripts_pic2.html , ერევანი (MS No. 10675, formerly No. 3627)

*ატრიბუტიული:*
* 1265: *Gospel of Princess Keran*
* 1272: *Gospel of Queen Keran* (MS No. 2563), იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა.
* *Gospel from the Matenadaran*http://armenianstudies.csufresno.edu/ArmeniaDigitalProject/manuscripts/manuscripts_pic8.html 
* *Gospel of Prince Vasak* http://armenianstudies.csufresno.edu/ArmeniaDigitalProject/biography/biography_pic2.html , Washington, Freer Gallery of Art (MS No. 2568)
* *Gospel of Gagik of Kars*, იერუსალიმი, სომეხი პატრიარქის ბიბლიოთეკა.
სულ როსლინული ”წრე” ითვლის 400 მინიატურას.
თემატური საიტი 

კატეგორია:სომეხი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ნერსეს IV შნორალი

**ნერსეს შნორალი** (; დ. 1102, ციხესიმაგრე წოვქი კილიკიაში — გ. 1172/1173, ციხესიმაგრე რომკლა, იქვე) –  სომეხი პოეტი და სასულიერო მოღვაწე, კათალიკოსი (1166). ავტორია პოემებისა, ლექსად თქმული გამოცანებისა, საგალობლებისა, პროზაული კრებულისა („ეპისტოლენი“, გამოქვეყნდა 1788). ნერსეს შნორელის ეპიკური თხზულებები საერო ხასიათისაა — არსებითად გალექსილია ხორენაცის ისტორია. ედესის აოხრებასთან (1144) დაკავშირებით დაწერა ლირიკული პოემა „გოდება ედესაზე“ (1145-1146).

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:სომხეთის კათოლიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1173
კატეგორია:დაბადებული 1102
კატეგორია:XII საუკუნის ადამიანები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სპიტაკი

**სპიტაკი** (, 1948 წლამდე *ამამლუ*) — ქალაქი ჩრდილოეთ სომხეთში, ლორეს პროვინციაში. მდებარეობს მდინარე ფამბაკზე. მოსახლეობა 3 700 ადამიანი (1990 წ.).
ქალაქი 30 წამში სრულიად დაინგრა 1988 წლის 7 დეკემბერს სპიტაკის მიწისძვრის შედეგად. მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები. სპიტაკი სომხურად ითარგმნება როგორც „თეთრი“.

## გალერეა 

სურათი:Spitak_cemetery.jpeg|სასაფლაო
სურათი:Spitak metallic church.jpg|ლითონის ტაძარი სასაფლაოზე

## რესურსები ინტერნეტში 
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
აპარანი

**აპარანი** — ქალაქი სომხეთში, არაგაწოტნის ოლქში. მდებარეობს  ერევნიდან ჩრდილო-დასავლეთით 59 კილომეტრზე, მდინარე ქასაღის ნაპირებზე, აპარანის წყალსაცავის ზემოთ, არაგაცის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე. ქალაქში გადის ავტომაგისტრალი ერევანი-სპიტაკი.

## ისტორია 
ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება ძვ. წ. II საუკუნეში **კასალას** სახელწოდებით.  V საუკუნეში ეწოდა **კასახი**, სწორედ ამ პერიოდშია აშენებული კასახის ბაზილიკა, რომელიც ჩვენამდეა მოღწეული. თანამედროვე სახელწოდება მიიღო X საუკუნეში. იგი წარმოსდგება სომხური სიტყვიდან **Ապարանք** (სასახლე). 

## მოსახლეობა 
მოსახლეობის რაოდენობა 1831 წელს იყო 386 ადამიანი, 1837 წელს - 1353, 1914 წელს - 2332, 1919 წელს - 2205, 1931 წელს - 2666, 1959 წელს - 2662, 1970 წელს - 5969, 1979 წელს - 5990, 2001 წელს - 5711, ხოლო 2008 წლის მონაცემებით აპარანის მოსახლეობა შეადგენს  6158 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia
*Report of the results of the 2001 Armenian Census

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
გრიგორ ნარეკაცი

**გრიგორ ნარეკაცი** (), *დასავლეთ სომხ.: კრიკორ კარეგაცი* (დ. 951 — გ. 1003) ასევე ცნობილი, როგორც **გრიგოლ ნარეკელი** — სომეხი ბერი, პოეტი, ქრისტიანი მისტიკოსი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი, კომპოზიტორი. წმინდანად არის აღიარებული რომის კათოლიკე და სომხური სამოციქულო ეკლესიების მიერ. 

ავტორია არაერთი პოეტური ტექსტისა. დაწერილი აქვს „ქებათა ქების“ მისტიკური ინტერპრეტაცია. მისი ლოცვათა წიგნები, ასვე „ტრაგედიის მატიანე“, რომელიც შედგება 95 ნაწილისაგან, თარგმნილია არაერთ ენაზე. 

2015 წლის 21 თებერვალს რომის პაპმა ფრანცისკე I-მა გრიგორ ნარეკაცი ეკლესიის მასწავლებლად (*Doctor Ecclesiae*) გამოაცხადა.

## ბიოგრაფია 
გრიგორი დაიბადა 950 წელს  საეკლესიო მწერლისა და სწავლულის, ხოსრო ანძევაცის, ოჯახში. მამამისი ხოსრო არქიეპისკოპოსი იყო. დედის გარდაცვალების შემდეგ, მასზე მზრუნველობა იკისრა ანანია ნარეკელმა, ნარეკის მონასტრის დამაარსებელმა და გრიგოლის ბიძაშვილმა. თითქმის მთელი თავისი ცხოვრება გრიგორმა ნარეკის მონასტერში გაატარა, სადაც შესაძლებლობა ჰქონდა გასცნობოდა როგორც ანტიკური პერიოდის ფილოსოფოსების თხზულებებს, ისე — წმინდა მამათა შრომებს. 

გრიგოლის დროს განსაკუთრებით აღორძინდა სომხური კულტურა. ლიტერატურა, მხატვრობა, არქიტექტურა და თეოლოგია განსაკუთრებულ სიმაღლეებს აღწევდა სომხეთში, რის სათავეშიც გრიგორი იდგა. გრიგორ ნარეკაცმა სომხურ ლიტერატურაში პირველმა შეიტანა საერო მოტივები, პოეზიის საგნად ადამიანი და მისი გრძნობები აქცია; მაგრამ მისი ჰუმანიზმი მისტიკურ საბურველშია გახვეული. გრიგორ ნარეკაცის პოეზია გამოირჩევა მხატვრული სახეების მრავალფეროვნებით, ლექსიკის სიმდიდრით. დიდი როლი შეასრულა ძველი სომხური სალიტერატურო ენის განვითარებაში.

## ლიტერატურა
**მელიქსეთ-ბეგი ლ.,* ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941;
**მელიქიშვილი ნ.*, „გრიგოლ ნარეკელი“ წიგნში :„ჰოლემეტიკურ თხზულებათა ქართული თარგმანები“, თბილისი, 2012, ISBN 978-9941-0-5010-7.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დავით ანჰაღთი
* მოვსეს ხორენაცი

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი თეოლოგები
კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 951
კატეგორია:გარდაცვლილი 1003
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:კათოლიკე ეკლესიის მასწავლებლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარიამ დ’აბო

**მარიამ დ’აბო** ( დ. 27 დეკემბერი, 1960, ლონდონი, ინგლისი) — ინგლისელი კინოსა და ტელევიზიის მსახიობი. მისი პირველი შესამჩნევი როლი იყო ბონდის გოგონა კარა მილოვის როლი ჯეიმზ ბონდის ერთ-ერთ ფილმში „ნაპერწკლები თვალებიდან“. ის არის ქართველი გენერლის — გიორგი კვინიტაძის შვილიშვილი, მომღერალ მაიკ დ’აბოს ბიძაშვილი და შესაბამისად მაიკის შვილი — მსახიობი ოლივია დ’აბო მისი ბიძაშვილიშვილია. მარიამის გვარი დ’აბო სათავეს იღებს ფინური ქალაქიდან — ტურკუდან (ტურკუ — ლათინურად: Abo, შვედურად: Åbo).

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
თვითმავალი საარტილერიო დანადგარი

[მინი|250px|თანამედროვე რუსული თვითმავლი საარტილერიო დანადგარი [2С19|2С19 «Мста-С» ]]

**თვითმავლი საარტილერიო დანადგარი** წარმოადგენს მობილურ არტილერიას რომელიც დაყენებულია ან მუხლუხებიან შასზე ან ბორბლებიან გადამტანზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჰაუბიცა

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Overview Self-propelled artillery Systems at www.dtig.org 

კატეგორია:თვითმავალი არტილერია
კატეგორია:არტილერია
კატეგორია:შეიარაღება
ЗСУ-37

მინი|250პქ|ЗСУ-37
**ЗСУ-37-37** — საბჭოთა მსუბუქი თვითმავალი საზენიტო დანადგარი, რომლის დამუშავება დაიწყო 1943 წელს.

## შექმნის ისტორია 
საბჭოთა მსუბუქი თვითმავალი საზენიტო საარტილერიო დანადგარი იწარმოებოდა მაშინასტრაილნისა და გორსკის საავტომობილო ქარხნებში 1944 წელს. მეორე მსოფლიო ომის დამთავრებამდე გამოშვებული იყო 30-მდე ЗСУ-37. მანქანა შეიქმნა მსუბუქ ტანკსაწინააღმდეგო su-76-ის ბაზაზე. ომის შემდეგ su-76 შეიარაღებიდან ამოიღეს ხოლო ЗСУ-37 ისევ შეიარაღებაში რჩებოდა.

ЗСУ-37 იყო პირველი საბჭოთა მუხლუხებზე მდგარი საზენიტო დანადგარი. იგი საუკეთესო საშუალება იყო მობილური ჯგუფების გასანადგურელად, მისი მთავარი შეიარაღება 37 მმ-ის საზენიტო ტყვიამფრქვევი იყო, დამონტაჟებული მის კოშკურაზე, რომელიც 360 გრადუსით ტრიალებდა.

### შეიარაღება 
* 37 მმ საზენიტო ტყვიამფრქვევი
* ავტომატური მანძილმზომი 
* რადიოსადგური

### ტექნიკურ ტაქტიკური მონაცემები 
* წონა: 11.5ტ
* სიგრძე: 5.25 მ
* სიგანე: 2.74
* ჯავშანი: 6-35 
* ძრავა: 120 ცხენის ძალიანი
* მაქსიმალური სისწრაფე: 45 კმ/სთ

### კომპიუტერულ თამაშებში 
ЗСУ-37 გამოყენებულია თამაშში *Sudden Strike 3: Arms for Victory*.

## რესურსები ინტერნეტში
* ЗСУ-37 

კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის საბჭოთა ტანკები
მიგ-15

**მიგ-15** () (ნატოს კლასიფიკაციით **Fagot**) იყო რეაქტიული გამანადგურებელი შექმნილი სსრკ-თვის არტემ მიქოიანისა და მიხეილ გურევიჩის მიერ. მიგ-15 იყო ერთ-ერთი პირველი წარმატებული რეაქტიული გამანადგურებელი ისრისმაგვარი ფრთით. ის ცნობილი გახდა კორეის ცაში, სადაც ომის დაწყებისას ის ყველა მოწინააღმდეგეს ჯობდა.

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
ჯეინად გადაქცევისას (ფილმი)

"**ჯეინად გადაქცევისას**" () — 2007 წლის ისტორიულ-ბიოგრაფიული ფილმი, რომლის რეჟისორია ჯულიან ჯეროლდი. სურათი შთაგონებულია ავტორ ჯეინ ოსტინის (რომლის როლსაც ენ ჰეთეუეი ასრულებს) ადრეული ცხოვრებითა და მისი ტომას ლენგლოის ლეფროისთან (რომელსაც *BAFTA*-ს მფლობელი ჯეიმზ მაკევოი თამაშობს) ურთიერთობით. ფილმში გამოჩნდნენ ჯული უოლტერსი, ჯეიმზ კრომველი და მეგი სმითი. ფილმი ნაწარმოებია რამდენიმე კომპანიის ერთობლივი მუშაობით, მათ შორის: *BBC Films* და *Irish Film Board*. ფილმი შემოსავლის მხრივ წარმატებული იყო და *Box Office Mojo*-ს ცნობით, მსოფლიოს მასშტაბით 37 მილიონი $-ი მოაგროვა.

## როლებში 
* ენ ჰეთეუეი - ჯეინ ოსტინი
* ჯეიმზ მაკევოი - ტომას ლეფროი
* ჯული უოლტერსი - მისის ოსტინი
* ჯეიმზ კრომველი - ჯორჯ ოსტინი
* მეგი სმითი - ლედი გრეშემი

## რესურსები ინტერნეტში 
*  (UK)
*  (US)
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2007 წლის ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
ნერსესის სასწავლებელი

**ნერსესის სასწავლებელი** — სომხური სასულიერო სემინარია, დაარსდა 1824 წელს თბილისში სომხური ეკლესიის არქიეპისკოპოსის ნერსეს აშტარაკელის ინიციატივით. XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში საეკლესიო-სამრევლო სკოლების მასწავლებელთა კადრების ნაკლებობის გამო ამ სემინარიის ბოლო კლასს პედაგოგიური მიმართულება მიეცა და ნერსესის სასწავლებელი სასულიერო-საერო სასწავლებლად გადაიქცა. აქ სწავლობდნენ მწერალ-პედაგოგები ხაჩატურ აბოვიანი და ღაზაროს აღაიანი, პუბლიცისტ-პედაგოგი ს. ნაზარიანი, პოეტი ჰოვანეს  თუმანიანი, პროზაიკოსი პერჭ პროშიანი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე ანასტას მიქოიანი და სხვები. სემინარიაში მუშაობდნენ პროგრესულად მოაზროვნე პედაგოგები. 1921 წელს სასწავლებელი დაიხურა.

2005 წლიდან სასწავლებლის შენობა კავკასიის უნივერსიტეტის საკუთრებაშია. 2006 წელს დაიწყო მისი აღდგენითი სამუშაოები, თუმცა დროებით შეფერხდა. პროცესი 2016 წელს გაგრძელდა. 2017 წლიდან შენობა უნივერსიტეტის კამპუსია.

## სქოლიო 
კატეგორია:თბილისის სასწავლებლები
კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესია
პერჭ პროშიანი

**პერჭ პროშიანი** (, ნამდვილი სახელი და გვარი *ჰოვანეს სტეფანოსის ძე ტერ-არაქელიანი* ())  (დ.  15 ივნისი [ ძვ. სტ. 3 ივნისი], 1837, სოფ. აშტარაკი — გ.   23 ნოემბერი , 1907, ბაქო, დასაფლავებულია თბილისში) — სომეხი მწერალი და პედაგოგი. თბილისის სომხური თეატრის ერთ-ერთი ფუძემდებელი (1863). ავტორია პიესისა „აღასი“ (1863), რომანებისა: „სოს და ვარდითერი“ (1860), ისტორიული რომანებისა: „განხეთქილების ვაშლი“ (1878), „შაენი“ (1883) და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პედაგოგები
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ტავუშის პროვინცია

**ტავუში** (სომხ. Տավուշ) — სომხეთის მარზი (პროვინცია). იგი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით; ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება საქართველო, ხოლო აღმოსავლეთიდან — აზერბაიჯანი. ტავუშის მარზის ადმინისტრაციული ცენტრია — იჯევანი. იგი მთლიანად ესაზღვრება ბარხუდარლისა და ზედა აკსიპარას აზერბაიჯანულ ანკლავებს, რომლებიც ოკუპირებულია სომხეთის მიერ ყარაბახის ომის შემდეგ. ტავუშის სხვა ქალაქებია: ნოემბერიანი, დილიჯანი და ბერდი. ტავუში რუსეთის სამეფოს დროს ჯერ თბილისის გუბერნიის, ხოლო შემდეგ ელიზავეტოპოლის გუბერნიის შემადგენლობაში შედიოდა.

რეგიონში მდებარეობს მრავალი ისტორიული მონასტერი, ტაძარი, ციხესიმაგრე. აღსანიშნავია გოშავანკი, მაკავარანკი და  აღარძინის მონასტერი.

ტავუშს ესაზღვრება სომხეთის შემდეგი მარზები:
* გეღარქუნიქი — სამხრეთით;
* კოტაიქი — სამხრეთ-დასავლეთით;
* ლორე — დასავლეთით.

## იხილეთ აგრეთვე
* სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

კატეგორია:სომხეთის პროვინციები
სერგეი ლავროვი

**სერგეი ლავროვი** (; დ. 21 მარტი, 1950) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2004 წლიდან), რუსეთის უსაფრთხოების საჭოს წევრი, საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა რუსეთში თბილისელი სომეხის და საბჭოთა კავშირის საგარეო ვაჭრობის სამინისტროს თანამშრომლის ოჯახში. .

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:რუსი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ჰოვანეს თუმანიანი

**ჰოვანეს თათევოსის ძე თუმანიანი** (, დ. 19 თებერვალი  [ ძვ. სტ. 7 თებერვალი], 1869, სოფ. დსეღი, ლორეს მაზრა —  გ. 23 მარტი, 1923, მოსკოვი) —  სომეხი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. 

პირველდაწყებითი განათლება სოფელში მიიღო. შემდეგ ჯალალოღლის (ახლანდელი ...) ოთხკლასიან სასწავლებელში და თბილისის ნერსესის სემინარიაში სწავლობდა (უკანასკნელი ვერ დაამთავრა უსახსრობის გამო). სწავლას მოწყურებულმა თვითგანვითარებას მიჰყო ხელი. 1886 წელს გამოვიდა სამწერლო ასპარეზზე. მისი ადრინდელი ნაწარმოებებია „ძაღლი და კატა“, „უიღბლო ვაჭრები“ (ორივე 1886). თუმანიანი მრავალმხრივი შემოქმედი იყო. წერდა ლექსებს, პოემებს, მოთხრობებს, ზღაპრებს, იგავებს, ბალადებს. მის ნაწარმოებებში ასახულია სომხეთის სინამდვილისთვის დამახასიათებელი სოციალური-ფსიქოლოგიური კონფლიქტები, ხალხის ზნე-ჩვეულებანი, სომეხი ხალხის წარსული და აწმყო. მისი საუკეთესო პოემებია „ანუში“ (1890, გამოქვეყნდა 1892), „მარო“ (1887, გამოქვეყნდა 1892), „თმოგვის ციხის აღება“ (1902, გამოქვეყნდა 1905), სომხების საგმირო თქმულებების საფუძველზე შექმნა პოემა „დავით სასუნცი“ (1902). ფართოდაა ცნობილი თუმანიანის მიერ სომხური და აღმოსავლური ლეგენდების სიუჟეტებზე შექმნილი მრავალი ბალადა და ზღაპარი („ერთი წვეთი თაფლი“, გამოქვეყნდა 1909; „გულადი ნაზარა“, 1908, გამოქვეყნდა 1912 და სხვა) . თუმანიანის მოთხრობები („გიქორი“, 1895, გამოქვეყნდა 1907 და სხვა) სომხური პოეზიის საუკეთესო ნიმუშებია. მათში მართლადაა გადმოცემული გლეხკაცის ფსიქოლოგია. თუმანიანი ოპტიმისტი მწერალი იყო. სწამდა თავისი სამშობლოსა და მშრომელი ხალხის ნათელი მომავალი. იგი ქართველი და სომეხი ხალხების ძმობა-მეგობრობის თავდადებულ და მგზნებარე დამცველად გამოდიოდა. ამ თემაზე შექმნა მრავალი ლექსი - „შერიგება“ (1893), „საქართველოს შესახებ“ (1916), „საქართველოს სული“ (1919), „საქართველოს პოეტებს“ (1919) და სხვა. თუმანიანის ნაწარმოებები თარგმნილია მსოფლიოს ხალხთა მრავალ ენაზე. მისი არაერთი ნაწარმოები თარგმნა ქართულად ი. გრიშაშვილმა (ოვ. თუმანიანი, რჩეული ნაწარმოები, თბ., 1924).

## ლიტერატურა 
* *არველაძე ბ.,* ოვანეს თუმანიანი და საქართველო, თბ., 1969;
* *ლაიშვილი ნ.,* ოვანეს თუმანიანი ქართულად (ანოტირებული ბიბლიოგრაფიული საძიებელი), თბ., 1973;
* *Ганаланян О. Т.*, Очерки армянской поэзии XIX-XX веков, 2 изд., Ер., 1964

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კოტაიქის პროვინცია

**კოტაიქი** (სომხ. Կոտայք) — სომხეთის პროვინცია (მარზი). მდებარეობს სახელმწიფოს ცენტრში. ადმინისტრაციული ცენტრია რაზდანი.

რეგიონში მდებარეობს ძეგლები გარნი და გეღარდი, ასევე ზამთრის კურორტი წაღკაძორი.

კოტაიქი ერთადერთი მარზია, რომელიც საერთაშორისო საზღვრები არ გააჩნია. მას ესაზღვრება შემდეგი მარზები:

* ლორე - ჩრდილოეთით
* ტავუში - ჩრდილო-აღმოსავლეთით
* გეღარქუნიქი - აღმოსავლეთით
* არარატი - სამხრეთით
* არაგაწოტნი - დასავლეთით

კოტაიქს ასევე ესაზღვრება ერევანი სამხრეთ-დასავლეთით.

## იხილეთ აგრეთვე
* სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* კოტაიქის გზამკვლევი
* Kotayk Guide with detailed descriptions, by Rick Ney

კატეგორია:კოტაიქის პროვინცია
სომხეთის მოსახლეობა

thumb
სომხეთი არის საბჭოთა კავშირის ერთადერთი ქვეყანა პრაქტიკულად მონოეთნიკური მოსახლეობით (98,1 % სომხები) სომხეთის ძირითადი ეთნიკური უმცირესობები არიან ეზიდები, რუსები, ასირიელები, უკრაინელები, ბერძნები, ქართველები და ბელარუსები. რელიგიურ თანაფარდობაში მოსახლეობის 90 % სომხური სამოციქულო ეკლესიის მიმდევრები არიან.

სომხეთის მოსახლეობა 2006 წლის 1 იანვრისთვის შეადგენდა  ადამიანს, მათგან  ქალაქის მოსახლე და
 სოფლის;  ქალი და  კაცი. 2011 წლის 12 ოქტომბერისთვის სომხეთის მოსახლეობა სავარაუდოდ შეადგენს 2 871 509 ადამიანს, მაგრამ სხვა კვლევების თანახმად 3 მილიონს ვერ მიაღწია.
მნიშვნელოვანი ფაქტორი ასევე არის ემიგრაცია რუსეთში

## დემოგრაფიული ტენდენცია 
მინიატიურა|ცენტრი|1000 პქ

## სტატისტიკა 
### მოსახლეობის სტრუქტურა 
### ეთნიკური ჯგუფები 
### ენები 
2001 წლის მონაცემებით მოსახლეობის 97,7 % სომხურად საუბრობს, 1 % ქურთულ ენაზე, 0,9 % რუსულად, 0,4 % კი სხვა ენაზე.

ერთადერთი ოფიციალური ენა სომხურია.

### რელიგია 
2011 წლის მონაცემებით სომხეთში 2 862 366 (94.8 %) ქრისტიანი ცხოვრობს, მოსახლეობის 0,8 % პაგანიზმის მიმდევარია, 0,2 % კი ისლამის მრევლი და ეზიდები არიან. 4 %-მა უარი განაცხადა პასუხზე.

## სქოლიო 
*
პროვინცია

[მინი|[ნიდერლანდების პროვინციები და მათი დროშები]]
**პროვინცია** (, *pro* — სახელით და *vincere* — მმართველობა) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული სახელმწიფოში, ან ქვეყანაში. ამ ტერმინით რომაელები აღნიშნავდნენ მათ მიერ დაპყრობილ ტერიტორიებს, სადაც მაგისტრატი ატარებდა თავის ძალაუფლებას, რომის ხელისუფლების სახელით. უფრო ვიწრო გაგებით პროვინცია არის დედაქალაქს ან მსხვილ კულტურულ ცენტრს დაშორებული ადგილი, კუთხე — პერიფერია. მაგ. საფრანგეთში „en province“-ით აღნიშნავენ პარიზის გარეთ მყოფ ტერიტორიას, მსგავსად პერუში ქალაქ ლიმას გარეთ მყოფ ტერიტორიას. საქართველოში ტერმინს ზოგადი მნიშვნელობით ხმარობენ მხარეების აღსანიშნავად.

## იხილეთ აგრეთვე 
*რეგიონი
*რეგიონალიზმი

## რესურსები ინტერნეტში 
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
* Interactive China province map with city guides and more. 

კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
ზღაპარი სარკეზე

***ზღაპარი სარკეზე*** (1983) — რეჟისორ არმენ მანარიანის ანიმაციური ფილმი. 10-წუთიანი ფილმი მოგვითხრობს ჯადოსნურ სარკეზე, რომელიც გზაზე მიგორავს და ირეკლავს სამყაროს სიკეთესა და ბოროტებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
*animator.ru

კატეგორია:სომხური მულტფილმები
კატეგორია:1983 წლის ანიმაციური ფილმები
მამაკაცი ოქროს პისტოლეტით

„**მამაკაცი ოქროს პისტოლეტით**“ () — მეცხრე ფილმი ჯეიმზ ბონდის შესახებ და რიგით მეორე ფილმი ამ სერიიდან, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო როჯერ მურმა. ფილმი ეფუძნება იენ ფლემინგის ამავე სახელწოდების წიგნს. იგი გამოვიდა 1974 წელს.

ამ ფილმში ჯეიმზ ბონდს აგზავნიან სოლექსის აგიტატორის მოსაძიებლად - ეს არის მოწყობილობა, რომელსაც შეუძლია მზის ენერგიის აკუმულირება და გამოყენება. ჯეიმზი, აგენტ მერი გუდნაითის დახმარებით ებრძვის ფრანცისკო სკარამანგას - მამაკაცს ოქროს პისტოლეტით. ფილმი სრულდება მათი დუელით.

*მამაკაცი ოქროს პისტოლეტით* იყო ბონდიანის უკანასკნელი ფილმი, რომელიც გაი ჰამილტონის რეჟისურით გადაიღეს. ფილმი გამოვიდა 1973 წლის ნავთობის კრიზისის პერიოდში, რომელიც იმ დროს აქტუალური თემა იყო. 1974 წლის 14 დეკემბრისათვის, როდესაც ფილმი გამოვიდა, ბრიტანეთი ჯერ კიდევ არ იყო გამოსული ამ კრიზისიდან.

კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს კრისტოფერ ლის მიერ შესრულებული სკარამანგას როლი, მაგრამ გააკრიტიკეს როლის შესრულებისადმი მისი კომიკური მიდგომა.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1974 წლის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
მელას წიგნი

**მელას წიგნი** (1975) — რეჟისორ რობერტ სააკიანცის ანიმაციური ფილმი. ეს 10-წუთიანი ფილმი არის შუა საუკუნეების პოეტის ვარდან აიგეკცის იგავების ეკრანიზაცია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*animator.ru

კატეგორია:სომხური მულტფილმები
კატეგორია:1975 წლის ფილმები
ჯაშუში, რომელსაც ვუყვარდი

**ჯაშუში, რომელსაც ვუყვარდი** — იენ ფლემინგის ნაწარმოების გმირზე, ჯეიმზ ბონდზე შექმნილი რიგით მეათე ფილმი 1977 წელს.

ჩრდილოეთის ზღვაში იკარგება საბჭოთა ატომური წყალქვეშა ნავი. სისტემა, რომლითაც ის აგებულია, არ აძლევს მისი აღმოჩენის საშუალებას, ხოლო მის ბორტზე მყოფმა ტექნოლოგიებმა შეიძლება კატასტროფა გამოიწვიონ. კგბს უფროსი, გენერალი გოგოლი აგზავნის თავის საუკეთესო, სამი X-ის მქონე აგენტს — ანა ამასოვას. მისი მისია არის ეგვიპტეში წყალქვეშა ნავების აღმომჩენი სისტემის ნახაზების ყიდვა ან მოპარვაა. როგორც აღმოჩნდება, ინგლისური სადაზვერო სამსახურის აგენტს ჯეიმზ ბონდს იგივე დავალება აქვს.  თუმცა ნახაზების მეპატრონეს კლავს ყბა — უზარმაზარი სიმაღლის ყაჩაღი, რომელსაც კბილებით რკინის ჯაჭვის გახლეჩა შეუძლია.

## მუსიკა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:1977 წლის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
ბისმარკი (ჩრდილოეთი დაკოტა)

**ბისმარკი** () — ქალაქი აშშ-ში. ჩრდილოეთ დაკოტის შტატის დედაქალაქი და ბერლის ქაუნთის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ისტორია 
ქალაქი, რომელსაც სახელი ოტო ფონ ბისმარკის პატივსაცემად ჰქვია (1873 წლიდან), დაარსდა 1872 წელს მისურის პლატოზე, მდინარე მისურის ნაპირას. 1883 წელს გახდა ჩრდილოეთ დაკოტის ტერიტორიის დედაქალაქი, ხოლო 1889 წლიდან ამავე სახელწოდების შტატის დედაქალაქია.

ამჟამად ბისმარკს უკავია 71 კმ² ტერიტორია.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა 2006 წლის მონაცემებით დაახლოებით 58,5 ათასს შეადგენს, გარეუბნებით კი 98 ათასს (2000). მოსახლეობის მიხედვით არის შტატის მეორე ქალაქი ფარგოს შემდეგ. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის 94,78 % თეთრკანიანია და მხოლოდ 0,28 % აფრო-ამერიკელი. ქალაქის მაცხოვრებლების სამი მეოთხედი გერმანული (57,9 %) და ნორვეგიული (18,2 %) წარმოშობისაა. რუსული (7,7 %) წარმოშობის მოსახლეობა 1,5 ჯერ აღემატება ინგლისურს (5,0 %).

## კლიმატი 
ბისმარკი მდებარეობს 500 მ ზღვის დონიდან, დაახლოებით ჩრდილოეთ ყირიმის განედზე. კლიმატი არის მკაცრი კონტინენტალური, ცივი ზამთრით (-10,6°С) და ცხელი ზაფხულით (+20,8&nbsp;°C). ყველაზე მაღალი ტემპერატურა +45&nbsp;°C (6 ივლისი 1936), ყველაზე დაბალი −45&nbsp;°C (16 თებერვალი 1936). ნალექი 420—440 მმ წელიწადში, ძირითადად ზაფხულის თვეებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის შტატების დედაქალაქები
კატეგორია:ჩრდილოეთი დაკოტა
ბუაკე

**ბუაკე** () — სიდიდით მეორე ქალაქი კოტ-დ’ივუარში. ვალე-დუ-ბანდამის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2014 წლის აღწერის თანახმად ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 536 719 ადამიანს. აქ მდებარეობს სასოფლო-სამეურნეო საკვლევ ინსტიტუტ „ბრინჯის აფრიკული ცენტრის“ შტაბ-ბინა და რომის კათოლიკური ეკლესიის ბუაკეს არქიეპარქიის ცენტრი.

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, დაახლოებით 50 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით კოსუს წყალსაცავიდან, 350 კმ-ში ჩრდილოეთით აბიჯანიდან, ზღვის დონიდან 312 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქზე გადის რკინიგზა, რომელიც აბიჯანს აკავშირებს ბურკინა-ფასოსთან.

## ისტორია 
ქალაქი დაარსდა 1899 წელს ფრანგული კოლონიური ძალების მიერ, როგორც სამხედრო ციხესიმაგრე. 1912 წელს ქალაქში გაიყვანეს რკინიგზა. ადმინისტრაციული ცენტრის სტატუსი მიიღო 1914 წელს.

## ეკონომიკა 
ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობის შემოსავალი გარკვეულწილად დაკავშირებულია ვაჭრობასთან ან სოფლის მეურნეობასთან. ქალაქის შემოგარენში მოჰყავთ ბამბა, თამბაქო, სიზალი, ბრინჯი, იამსი და სხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურები, ვეტერინარული ინსტიტუტი და სხვა სასწავლო დაწესებულებები
*  როიტლინგენი
*  ზიმნიჩა

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები