ოკეანის გამჟავიანება

- ით გამოწვეული ზღვის წყლის pH- ის ცვლილება, 1700-1990 წლებში.]]

**ოკეანის გამჟავიანება** — პროცესი, რომელიც მოიცავს ოკეანეების pH- ის დაწევას, რაც გამოწვეულია ატმოსფეროში ნახშირბადის დიოქსიდის რაოდენობის ზრდით. ზღვის წყალს ოდნავ ტუტე თვისებები აქვს და მისი pH > 7-ზე, ამიტომაც ოკეანის გამჟავიანება გულისხმობს pH- ის ნეიტრალურში გადასვლას, ნაცვლად მჟავე გარემოში გადასვლისა, როცა pH + იონის კონცენტრაციის თითქმის 30% -იან ზრდას ნიშნავს.

მჟავიანობის მატებას, სავარაუდოდ, მოჰყვება მავნე შედეგები წყლის ორგანიზმებისთვის, როგორიცაა მეტაბოლური სიჩქარისა და იმუნური სისტემის დაქვეითება, ასევე იგი იწვევს მარჯნის გაუფერლებას.თავისუფალი წყალბადის იონების ზრდა, დამატებით კი ნახშირმჟავა, რომელიც წარმოიქმნება ოკეანეებში, საბოლოოდ კარბონატის იონებიდან გადაიქცევა ბიკარბონატულ იონებად, რაც  დიდ გავლენას ახდენს მჟავიანობაზე და ცოცხალ ორგანიზმებზე. კარბონატის ბიკარბონატში გადასვლა დიდ საფრთხეს უქმნის კალციფიკურ არსებებს, რომლებისთვისაც ბევრად რთული ხდება კარბონატური საფარის შექმნა, ასეთი ორგანიზმებია, მაგალითად, მარჯანი და ზოგიერთი სახეობის პლანქტონი, ხოლო მათი საფარის სტრუქტურა გახდება დაშლადი. გამჟავიანებამ ასევე შესაძლოა დაარღვიოს ოკეანეების კვებითი ჯაჭვი.

მიუხედავად იმისა, რომ მიმდინარე პერიოდში ოკეანეში მჟავიანობის ზრდა ნაწილობრივ ანთროპოგენურია, დედამიწის ისტორიაში ადრეც მომხდარა მსგავსი ფაქტი, და შედეგად წარმოქმნილ ეკოლოგიურ კოლაფსს ოკეანეებში, ხანგრძლივი გავლენა ჰქონდა ნახშირბადის გლობალურ ციკლსა და კლიმატზე. ყველაზე ნათელი მაგალითია „PETM“, თერმული მაქსიმუმი, რომელიც მოხდა დაახლოებით 56 მილიონი წლის წინ, როდესაც ნახშირორჟანგის რაოდენობა მკვეთრად გაიზარდა ოკეანეებსა და ატმოსფეროში, რამაც ასევე გამოიწვია კარბონატული ნალექების დაშლა ყველა ოკეანეში.

ოკეანის მჟავიანობა შედარებულია ანთროპოგენური კლიმატის ცვლილებასთან და მას უწოდებენ „გლობალური დათბობის ბოროტ ტყუპს“. ასევე სხვა ნახშირორჟანგის პრობლემებთან ერთად, აღსანიშნავია, რომ მტკნარი წყლებიც მჟავიანდება, რომელიც უფრო კომპლექსურ პრობლემას წარმოადგენს.

## ნახშირბადის ციკლი
ნახშირბადის ციკლი მოიცავს ნახშირორჟანგის ნაკადების მოძრაობას ოკეანეებში, ბიოსფეროში, ლითოსფეროსა და ატმოსფეროში. ადამიანთა მიერ წიაღისეული საწვავის ჭარბმა გამოყენებამ, დედამიწაზე ახალი ნახშირორჟანგის ნაკადი წარმოშვა. აქედან 47% ატმოსფეროში დარჩა, დანარჩენი შთაინთქა ოკეანეებისა  და ხმელეთის მცენარეების მიერ.

ნახშირბადის ციკლი ასევე მოიცავს ორგანულ  ნივთიერებებსაც, როგორიცაა ცელულოზა და არაორგანულ ნახშირბადის ნივთიერებებსაც, როგორიცაა ნახშირბადის დიოქსიდი, კარბონატისა და ბიკარბოატის იონი, თუმცა გამჟავიანებით საფრთე უფრო მეტად არაორგანულ ნივთიერებებს ემუქრებათ, რადგან CO2-ს შეუძლია მათი დაშლა.

როდესაც  წყალში გაიხსნება, იგი რეაქციაში შედის წყალთან, რათა შეიქმნას იონური და არაიონური ქიმიური ბალანსი, ამიტომაც წყალი შიეიცავს შემდეგ ნივთიერებებს: (), ნახშირმჟავა (), ბიკარბონატი (HCO3−) და კარბონატი (CO32−). ამ ნივთიერებების რაოდენობა დამოკიდებულია ზღვის წყლის ტემპერატურაზე, მარილიანობასა და წნევაზე.

## გამჟავიანება
. სამომავლოდ ვარაუდობენ რომ შკალა დაიწევს  0,3-დან 0,5-მდე pH ერთეულით. გამოყოფის ეს პროცესი უფრო და უფრო მეტად იზრდება, ხოლო ეს გამოიწვევს ოკეანის ქიმიის ცვლილებას, მისივე pH- ის ჩათვლით, ხოლო ყველაფერი დამოკიდებულია ადამიანებზე და მათ მიერ გამოყოფილ ნახშირორჟანგზე.

მიუხედავად იმისა, რომ უდიდესი ცვლილებებია მოსალოდნელი მომავალში,

კონტინენტური შელფები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ წყლალქვეშა ეკოსისტემებში, რადგან წყლის ორგანიზმების უმეტესობა აქ ცხოვრობს ან გვხვდება, და მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა მხოლოდ ვანკუვერიდან ჩრდილოეთ კალიფორნიაში მდებარე ტერიტორიამდე ხდებოდა, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ სხვა შელფის რაიონებში შესაძლოა მსგავსი სიტუაცია იყოს. პროცესი კალციფიკაცია ძალზე მნიშვნელოვანია ბიოლოგიასა და მარჯნის მსგავსი ორგანიზმებების გადარჩენისთვის. ტერმინი გულისხმობს გახსნილი იონებისგან მყარი კალციუმის კარბონატის საფარის მიღებას, თუმცა ასეთი საფარი დაუცველია დაშლისგან, თუ ზღვის წყალი არ არის გაჯერებული კარბონატის იონებით (CO32−).

### მექანიზმი
ოკეანეებში მოხვედრილი ნახშირორჟანგიდან ზოგი რჩება, როგორც ნახშირორჟანგი, ხოლო დანარჩენი ხელს უწყობს ბიკარბონატისა და ნახშირმჟავს მიღებას. შემდეგ ეს ზრდის წყალბადის იონების კონცენტრაციას, ხოლო წყალბადის პროცენტული მატება უფრო მეტია, ბიკარბონატის პროცენტულ მატებასთან შედარებით. 

წარმოიქმნება შექცევადი რეაქცია HCO3− ⇌ CO32− + H+. წყალბადის იონი უერთდება კარბონატის იონს და მიიღება ბიკარბონატი, ანუ მცირდება კარბონატის კონცენტრაცია, რაც იწვევს შემდეგ დისბალანსს: Ca2+ + CO32− ⇌  CaCO3 და იშლება .

ბიკარბონატისა და წყალბადის იონების ზრდის შედეგად შემცირებული კარბონატის კონცენტრაცია ნაჩვენებია მარჯვენა გრაფიკზე.
### გაჯერებულობის დონე
ზღვის წყლის გაჯერებულობის დონე (აღინიშნება Ω-ით) და არის მინერალის თერმოდინამიკური პოტენციალის საზომი. ქვემოთ მოყვანილია კალციუმის კარბონატის კონკრეტული მაგალითი:
:{\Omega} = \frac{\left[\ce{Ca^2+}\right] \left[\ce{CO3^2-}\right]}{K_{sp}}

Ω არის იონების კონცენტრაციის პროდუქტი, რომლებიც ქმნიან მინერალ Ca2+ სა და CO32−-ს. ნივთიერებების კონცენტრაცია იყოფა, იონების წონასწორობაზე, ანუ, როდესაც მინერალი არც ფორმირდება და არც იშლება.ზღვის წყალში ბუნებრივი ჰორიზონტალური საზღვარი იქმნება ტემპერატურის, წნევისა და სიღრმის გამო და იგი ცნობილია, როგორც „გაჯერებულობის ჰორიზონტი“. განცხადებაში ნათქვამია, რომ საჭიროა უფრო მეტი გამოკვლევა ამასთან დაკავშირებით და უნდა დადგინდეს, რომ გეოინჟინერია უსაფრთხო, ხელმისაწვდომი და ღირებული იქნება.

WGBU- ს (2006 წელი),დიდი ბრიტანეთის სამეფო საზოგადოებისა (2009 წელი) და აშშ-ს ეროვნული სამეცნიერო საბჭოს (2011 წელი) მოხსენებაში იყო გაფრთხილება კლიმატის ინჟინერიასთან დაკავშირებული პოტენციური რისკებისა და სირთულეების შესახებ.

### რკინის გამოყენება
ამხრივ რკინის გამოყენებამ შეიძლება გამოიწვიოს ფოტოსინთეზის სტიმულირება ფიტოპლანქტონებში. რკინის ჰიპოტეზის თანახმად, ფიტოპლანქტონი გადააქცევდა ოკეანეში მოხვედრილ ნახშირორჟანგს ნახშირწყლებად და აირად ჟანგბადად, ხოლო ნახშირწყლების დიდი ნაწილი ჩაიძირებოდა ოკეანეში ღრმად. ათზე მეტმა ექსპერიმენტმა დაადასტურა, რომ ოკეანეში რკინის დამატება ფოტოსინთეზის ეფექტს ფიტოპლანქტონში 30-ჯერ ზრდის.

## გალერეა

File:WOA05 GLODAP pd pH AYool.png|ზღვის ზედაპირის pH 90-იან წლებში.
File:WOA05 GLODAP pd ALK AYool.png|დღევანდელი პერიოდის ტუტიანობის მაჩვენებელი.
File:Annual mean sea surface anthropogenic dissolved inorganic carbon concentration (GLODAP).png|წყლის ზედაპირზე ნაჩვენებია ანთროპოგენური .
File:Estimated change in annual mean sea surface carbonate ion from 1770s-1990s (GLODAP).png|  იონების ცვალებადობა 1700-დან 1990-მდე.
File:WOA05 GLODAP pd DIC AYool.png|თანამედროვე პერიოდი DIC
File:WOA05 GLODAP pi DIC AYool.png|პრე-ინდუსტრიული  DIC
File:Oa-sami.jpg| -ის კონცენტრაციის სენსორი, რომელიც რიფთან ახლოს ზომავას მჟავიანობას.
File:Oa-buoy-enrique-reef.jpg|ოკეანის მჟავიანობის საზომი.

## ლიტერატურა
*Antarctic Climate and Ecosystems Cooperative Research Centre (ACE CRC) (2008). Position analysis: CO2 emissions and climate change: Ocean impacts and adaptation issues. . Hobart, Tasmania.
*, (Article preview only).
*
*
*
*
*
*
*
*Kleypas, J. A., R. A. Feely, V. J. Fabry, C. Langdon, C. L. Sabine, and L. L. Robbins. (2006). Impacts of Ocean Acidification on Coral Reefs and Other Marine Calcifiers: A Guide for Further Research, report of a workshop held 18–20 April 2005, St. Petersburg, FL, sponsored by National Science Foundation]], NOAA and the U.S. Geological Survey, 88pp.
*
*
*Riebesell, U., V. J. Fabry, L. Hansson and J.-P. Gattuso (Eds.). (2010). Guide to best practices for ocean acidification research and data reporting, 260 p.&nbsp;Luxembourg: Publications Office of the European Union.
*
*
* Report website.
* Report website.
*
*
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Biological Impacts of Ocean Acidification (BIOACID) project
* Ocean acidification — ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA
* Ocean Acidification —  National Geographic
* What is Ocean Acidification? 
* Ocean acidification
* Ocean Acidification
* The Global Problem of Ocean Acidification
* Ocean acidification and its effects
* Effects of Ocean and Coastal Acidification on Ecosystems

* What is ocean acidification?
* *Ozeanversauerung - eine Bedrohung für das Leben im Meer* 
* bmbf.de: *Wissenschaftsjahr 2016*17 – Meere und Ozeane* 
* *Ozeanversauerung: Fakten* 
* *Häufig gestellte Fragen: Die wichtigsten Fakten zur Ozeanversauerung.*  
* *Luft gibt dem Ozean Saures.*  (PDF)
* *The Acid Ocean – the Other Problem with CO2 Emission.* auf: RealClimate.org 
* The Ocean Acidification Network 
* *The Ocean in a High CO2 World.* 
* European Project of Ocean Acidification (EPOCA)
* Woods Hole Oceanographic Institution: *Ocean Acidification.*

## სქოლიო
კატეგორია:წყლის ეკოლოგია
კატეგორია:ნახშირბადი
კატეგორია:ბიოლოგიური ოკეანოლოგია
კატეგორია:ქიმიური ოკეანოლოგია
კატეგორია:გეოქიმია
კატეგორია:ოკეანოლოგიური ტერმინოლოგია
კატეგორია:ოკეანოლოგია