open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანანურის მეორე საცხოვრებელი სახლი

**ანანურის მეორე საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ანანურის ქვედა უბანში. ეკუთვნის როსტიაშვილებს. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს.

ორსართულიანია. ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. სახლის ორივე სართულის გეგმარება ერთმანეთის მსგავსია. პირველ სართულზე სამეურნეო დანიშნულების ხუთი ოთახი და მცირე ზომის ტალანია. ტალანში შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. იგი სახლის შუა ნაწილში მდებარე ორ ოთახს უკავშირდება, მათგან ერთი დასავლეთ ნაწილში მდებარე ოთახთანაა დაკავშირებული. აღმოსავლეთ ნაწილში ტიხრით გამიჯნული ორი ოთახია, რომლებსაც დამოუკიდებელი შესასვლელები აღმოსავლეთიდან აქვთ. მოგვიანებით შენობის ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილზე პატარა სადგომი მიუშენებიათ ერთადერთი შესასვლელით აღმოსავლეთიდან.

მეორე სართულზე სამი საცხოვრებელი ოთახი, დამხმარე სადგომი და მცირე ზომის ტალანია. ოთახებიდან თითო-თითო აღმოსავლეთ და დასავლეთ ნაწილებშია. ტალანი, დამხმარე სადგომი და მესამე ოთახი მათ შორისაა მოქცეული. სართულს ჩრდილოეთის მხრიდან, მთელ სიგრძეზე, ხის გადახურული აივანი გასდევს. აივანზე ასასვლელი ხის ორმარშიანი კიბე, რომლის ერთი მარში აივნის ფარგლებშია მოქცეული, დასავლეთიდანაა. აივანი ტალანს და დასავლეთ ოთახს უკავშირდება, ტალანი - აღმოსავლეთ ოთახს, შუა ოთახს და დამხმარე სადგომს. შუა ოთახიდან განაპირა ოთახებში გასასვლელი თითო კარია. აღმოსავლეთ ოთახს აღმოსავლეთიდან ხის დაკიდებული აივანი ეკვრის. აივანზე გასასვლელი კარი ოთახის აღმოსავლეთ კედლის შუაშია. კარის ორივე მხარეს თითო ფანჯარაა. მესამე ფანჯარა ჩრდილოეთიდანაა. იგი აივანზე გადის. აივანზე გამოდის დამხმარე სადგომის ორი ფანჯარაც. შუა ოთახი სამხრეთ კედელში მოწყობილი სამი ფანჯარით ნათდება. დასავლეთი ოთახის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თითო განიერი და მაღალი თახჩაა. დასავლეთ კედელში, ერთმანეთთან ახლოს, ორი ფანჯარაა გაჭრილი. ამავე კედელშია მოქცეული სხვენზე ასასვლელი კიბე, რომლის შესასვლელი აივნიდანაა.

სხვენი ერთიანია. სავენტილაციოდ მას ორი სწორკუთხა ღიობი აქვს, რომლებიც აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებშია მოწყობილი. შენობის მეორე სართულის აღმოსავლეთის და ჩრილოეთის ფასადებზე კარ-ფანჯარას ნახევარწრიული ფორმის პროფილირებული თაღები ევლება, რომელთა ბოლოებს ანალოგიური პროფილის თარო აკავშირებს. ორივე აივანს ხისრიკულებიანი მოაჯირი აქვს. შენობის ორფერდა სახურავი გამართულია ხის ნივნივებზე და დაბურულია კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ახატნის სამაროვანი

**ახატნის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახატნის შუაში, ადგილ ნახნავებში. თარიღდება ახ. წ. III საუკუნით. 1970 წელს მცირე გათხრები ჩაატარა არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. სამაროვანზე 0,4-0,5 მეტრ სიღრმეზე გამოვლინდა ორმოსამარხები, რომლებშიც მიცვალებულები ესვენენ მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე, მოხრილი, თავით სამხრეთ-დასავლეთისკენ. სამარხეული ნივთები - მოწითალოდ გამომწვარი თიხის ჭურჭელი, გემიანი რკინის ბეჭდები, რკინის რგოლები, სხვადასხვანაირი მძივები და ვერცხლის მონეტა ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
არაგვისპირის ციხე-წისქვილი

**არაგვისპირის ციხე-წისქვილი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არაგვისპირის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია 0,8-1,3 მეტრ სიმაღლეზე. 1983 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. ძეგლი შედგება მოზრდილი დარბაზისა და სათავდაცვო კოშკისაგან. ნაგებია რიყის ქვითა და მტკიცე დუღაბით. დარბაზში დოლაბები ყოფილა გამართული. კოშკი მრგვალია, გადმოცემით, ორსართულიანი ყოფილა. იგი არაგვის ხეობის ციხე-წისქვილთაგან ერთადერთი გადარჩენილი ძეგლია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
არბაჩხანის საცხოვრებელი კომპლექსი

**არბაჩხანის საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ არბაჩხანის ცენტრალურ ნაწილში. განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს. აგებულია კლდის ქვით. შედგება ციხე-სახლის, კოშკისა და სამეურნეო დანიშნულების ფარდულისაგან.

## აღწერა
ციხე-სახლი სამსართულიანია. ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვები და ბრტყელი მიწურბანიანი სახურავი ჩაქცეულია. 

პირველ სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი ოთხკუთხაა. ამავე მხარეს ერთი სარკმელი და ერთი სათოფურია. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით ეს სართული კოშკის პირველ სართულს უკავშირდება. ამავე კედლში ერთი ნიშია. გადმოცემით, ციხე-სახლის პირველი სართული საქონლის სადგომი იყო. მეორე სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი მიწიდან 3.15 მეტრ სიმაღლეზეა გაჭრილი. ამავე კედელში სამი სათოფური და ერთი სარკმელია. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით ეს სართული კოშკის მეორე სართულს უკავშირდება. სამხრეთ კედელში ექვსი სათოფური და ერთი სარკმელია, ხოლო აღმოსავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილებში - ორი ნიში და ერთი სათოფური. ეს სართული საცხოვრებელი იყო. 

ციხე-სახლის ჩრდილოეთ კედელზე მიდგმული კოშკისგან მხოლოდ ორი სართულია შემორჩენილი. კედლებზე შემორჩენილი ბუდეების მიხედვით სართულშუა გადახურვები ხის კოჭებზე ყოფილა მოწყობილი. სახურავი მიწურბანიანი ყოფილა.

პირველი სართულის შესასვლელი დასავლეთ კედელში, მიწიდან 1 მეტრ სიმაღლეზეა. ამავე სართულზეა კოშკისა და ციხე-სახლის დამაკავშირებელი კარი. მეორე სართულზე შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა. ამავე მხარეს ორი სათოფური. ჩრდილოეთ კედელში ერთი ნიში, სარკმელი და ორი სათოფური ხვრელია. დასავლეთ კედელში ერთი სათოფური, ხოლო ციხე-სახლის საზიარო კედელში - კარი. 

ციხე-სახლის სამხრეთ კედელთან მიშენებული მიწურბანიანი ერთსართულიანი ფარდულისაგან მხოლოდ 2 მეტრი სიმაღლის კედლებია შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ახატნის ეკლესია

**ახატნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ახატნის სასაფლაოზე. აგებულია XIX საუკუნეში. 

## აღწერა
ეკლესია დარბაზულია. აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული შვერილი აფსიდით. ნაგებია ნატეხი ქვით. კუთხეები, კარ-სარკმლები, ლავგარდანი და მის ქვემოთ წყობის ერთი რიგი ქვიშაქვის თლილი ქვებითაა გამოყვანილი. შიგნიდან შელესილი და შეთეთრებულია. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი გარედან ღრმა შეღრმავებაშია ჩასმული და რამდენიმე ქვისგან შედგენილი ორფერდა გადახურვა აქვს. დასავლეთ კარი მოგვიანებით რიყის ქვით ამოუშენებიათ. აფსიდი ღრმაა, დასრულებულია წესიერი ფორმის კონქით. აფსიდის ღერძზე ფართო და მაღალი თაღოვანი სარკმელია, ჩრდილოეთ გვერდში კი - ორი მცირე სწორკუთხა ნიში. დარბაზის გრძივი კედლების აღმოსავლეთ კიდეში ჯვრის მკლავების მსგავსი თითო ფართო და დაბალი თაღოვანი უბეა, რომელიც გარედან ცალკე ნაწილადაა გამოყოფილი და დამოუკიდებელი ორფერდა გადახურვა აქვს. საკურთხევლის სარკმლის გარდა შიდა სივრცეს კიდევ ოთხი მსგავსი სარკმელი აშუქებს. თითო-თითო გრძივი კედლების დასავლეთ ნაწილში და დასავლეთ კედელშია, ხოლო ერთი — ჩრდილოეთ უბეში. დარბაზი ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. კამარა კონქისგან გამოყოფილია ნახევარწრიული ფორმის შეკიდებული საბჯენი თაღით, რომელიც ქუსლის დონეზე, აფსიდის კედელს ერწყმის. კამარის დასავლეთ კიდე დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს ეყრდნობა, თაღი — კუთხის პილასტრებს. 

ეკლესიის ფასადები მოპირკეთებულია თითქმის თანაბარი ზომის ნატეხი ქვით. კედლის ზედაპირი ბათქაშითაა გასწორებული, რომელიც ქვებს შორის დარჩენილ არეებს ავსებს და ნაწილობრივ მათ ზედაპირებსაც ფარავს. ორივე შესასვლელს გლუვი, თაღივანი საპირე აქვს. სამხრეთის შესასვლელის საპირის თაღის ზემოთ, ერთიმეორეზე შედგმულ ორ სწორკუთხა ქვაზე თითო რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ერთი გლუვი რელიეფური ჯვარია დასავლეთის შესასვლელის ზემოთ, ფრონტონის ფუძის დონეზე. ფასადები დასრულებულია მაღალი, პროფილირებული ლავგარდნით. ეკლესია გადახურულია თუნუქით. დასავლეთ ფასადის წვეროზე დაშენებულია აგურის სამრეკლო — კვადრატულ მასიურ საფუძველზე მდგარი ოთხსვეტიანი და პირამიდულსახურავიანი ფანჩატური.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მიხეილ ზანდუკელის სახლ-მუზეუმი

**მიხეილ ზანდუკელის სახლ-მუზეუმი** —  ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ არანისის აღმოსავლეთ განაპირას. აგებულია XIX საუკუნის II ნახევარში. ამ სახლში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ცნობილი ქართველი პედაგოგი და ლიტერატურადმცოდნე მიხეილ ზანდუკელი. სახლი ორსართულიანია ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. შენობის უკანა კედელი შეჭრილია მთის ფერდობში. პირველ სართულზე ხუთი ოთახია. ყოველ ოთახს ან სამხრეთის, ან დასავლეთის მხარეს თითო კარი და ფანჯარა აქვს. მეორე სართულზე თერთმეტი ოთახია. სამხრეთით და დასავლეთით ამ სართულს მთელ სიგრძეზე ხის აივანი გასდევს. აივანზე ყოველი ოთახის თითო კარი და ფანჯარა გამოდის. ჩრდილოეთით, მთავარი ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში, პატარა აივანია რომლითაც შუაში კარი და ექვსსაფეხურიანი კიბე აქვს. ასეთივე კიბეა შენობის დასავლეთ მხარეს, აივნის ჩრდილოეთ ნაწილში. სახლს ხის კონსტრუქციის ოთხფერდა სახურავი აქვს, გადახურულია ღარიანი კრამიტით.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
ედნა მილეი

**ედნა სენტ ვინსენტ მილეი** (დ. 1892, 22 თებერვალი — გ. 1950, 19 ოქტომბერი) — ამერიკელი პოეტი და დრამატურგი,  1923 წლის პულიცერის პრემიის ლაურეატი პოეზიაში (მესამე ქალი, რომელმაც მიიღო ჯილდო პოეზიისთვის).  ცნობილი იყო თავისი ფემინიზმით. პროზაული ნაწარმოების წერისას იყენებდა ფსევდონიმს — „ნენს ბოიდი“.

## ადრეული ცხოვრება
მილეი დაიბადა როკლენდში, მაინე, სკოლის მასწავლებელ ჰენრი ტოლმან მილეისა და მედდა კორა ლუნელა ბუზელის ოჯახში. მისი საშუალო სახელი მომდინარეობს ნიუ-იორკის წმინდა ვინსენტის საავადმყოფოდან, სადაც ბიძამისს სიცოცხლე ჯერ კიდევ ედნას დაბადებამდე გადაარჩინეს. 1904 წელს, კორა ოფიციალურად გაშორდა ედნას მამას ფინანსური უპასუხისმგებლობისა და ოჯახური ძალადობის გამო. მიუხედავად რამდენიმეწლიანი წერილობითი მიმოწერისა, ჰენრი ოჯახში აღარ დაბრუნებულა. კორა და მისი სამი ქალიშვილი, ედნა, ნორმა ლუნელა (დაიბადა 1893 წელს) და ქეთლინ კალოჩი (დაიბადა 1896), საცხოვრებლად ქალაქიდან ქალაქში გადადიოდნენ, ცხოვრობდნენ სიღატაკეში და იტანჯებოდნენ სხვადასხვა დაავადებებთან ბრძოლისგან. კორა მოგზაურობდა კლასიკური ლიტერატურით სავსე სათავსოთი, სადაც შექსპირის და მილტონის შემოქმედებას ინახავდა და შვილებს უკითხავდა. ოჯახი დასახლდა პატარა სახლში, კორას დეიდის საკუთრებაში, კემბენში, მეინი, სადაც მილეიმ პირველი ლექსების წერა დაიწყო, რამაც მომავალში საყოველთაო აღიარება მოუტანა.

მილამი ვასარის კოლეჯში ჩვეულებრივზე მოგვიანებით, 21 წლის ასაკში შევიდა, 1913. მას თავისი დროის ბევრ კოლეგასთან ჰქონდა ურთიერთობა და ინახავდა ჩანაწერებს, მათ შორის დაწერილი პიესების პროექტებს. სკოლაში ყოფნის დროს მან რამდენიმე ურთიერთობა დაამყარა ქალებთან, მათ შორის ედიტ ვინის მეთინსონთან, რომელიც მუნჯი კინოს მსახიობი გახდა. 

## ნიუ-იორკი
1917 წელს ვასარის კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, მილეი საცხოვრებლად ნიუ–იორკში გადავიდა. იგი ცხოვრობდა ბევრ ადგილას გრინვიჩის სოფელში, მათ შორისაა „Cherry Lane Theater“-ის საკუთრებაში არსებული სახლი და ბედფორდის ქუჩა 75½, რომელიც ცნობილი იყო, როგორც ნიუ–იორკის ყველაზე ვიწრო სახლი   . პოეტის კარიერის აწყობის პერიოდში, მილეი თავდაპირველად მუშაობდა „Provincetown Players“-ში, მაკდუგალის ქუჩაზე და თეატრალურ გილდიასთან. 1924 წელს მილეიმ და სხვებმა დააარსეს „Cherry Lane Theatre“ და „გააგრძელეს ექსპერიმენტული დრამის დადგმა.“  და კონსტანტინ ბრანციუსი. მალევე დაორსულდა კაცისგან, სახელად დობინი და იმის მაგივრად, რომ უზრუნველყო ქორწინების ლიცენზია, იგი დაბრუნდა ინგლისში, სადაც დედამისი, კორა დაეხმარა აბორტის გაკეთებაში. 

შესაძლოა, სწორედ ამის მიზეზი იყო მილეის ხშირი ავადმყოფობა და სისუსტე მომდევნო ოთხი წლის განმავლობაში. ავადმყოფობის დროს მისთვის გამოჩენილი განსაკუთრებული ყურადღების შემდეგ, 1923 წელს, იგი დაქორწინდა 43 წლის ევგენ იან იან ბოისევსზე (1880–1949).

## გარდაცვალება
მილეი გარდაიცვალა 58 წლის ასაკში, საკუთარ სახლში, 1950 წლის 19 ოქტომბერს. დაიღუპა კიბეზე დაგორების შედეგად. მისი გვამი დაახლოებით რვა საათის შემდეგ იპოვეს. ექიმმა განაცხადა, რომ ედნამ განიცადა გულის შეტევა.  დაკრძალულია მეუღლის გვერდით, ნიუ იორკის სასაფლაოზე, აუსტერლიცში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნესტან-დარეჯანი (ქართლის დედოფალი)

**ნესტან-დარეჯანი**, *ნესტანჯარი*, (ჩანს 1556–1612) — ქართლის სამეფოს დედოფალი, სიმონ I-ის მეუღლე, კახთა მეფის ლევანის ქალიშვილი მეორე ქორწინებიდან. მის შესახებ ცნობები ძირითადად დაცულია ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში.

## ბიოგრაფია 
ნესტან-დარეჯანი იყო კახთა მეფის ლევანისა და მისი მეორე ცოლის, შამხლის ასულის ქალიშვილი. საბუთებში პირველად 1556 წელს იხსენიება.

1578 წელს ქართლში მუსტაფა ლალა-ფაშას სარდლობით ოსმალები შეიჭრნენ. დაუთ-ხანი თბილისიდან გაიქცა. სპარსეთის შაჰი მუჰამად ხუდაბანდა იძულებული გახდა სიმონი გაეთავისუფლებინა, რათა მისი ავტორიტეტი და შესაძლებლობები ოსმალებთან დაპირისპირებაში გამოეყენებინა. სამშობლოში დაბრუნებისთანავე სიმონი სათავეში ჩაუდგა გამათავისუფლებელ ბრძოლას. ამასთანავე მან შეიპყრო შინაური მტრები, მათ შორის, ბარძიმ ამილახვარი. ამილახვარმა და ქსნის ერისთავმა შეწყალება ითხოვეს, რაზეც სიმონ მეფე ნესტან-დარეჯანის თხოვნით და მათი სათავადოების ტერიტორიის შეკვეცის პირობით დათანხმდა.

ამასობაში, ალექსანდრე კახთა მეფე კვლავ განაგრძობდა სიმონისა და ნესტან-დარეჯანის მტრობას. 1580 წელს ის მოულოდნელად თავს დაესხა დიღომში ჯარის გარეშე მდგომ სიმონს, რომელმაც გაქცევით უშველა თავს. ალექსანდრემ ნესტან-დარეჯანი დაატყვევა და, ვახუშტის ცნობით, „იავარჰყო დედოფალი დაჲ თჳსი და ნიფხავი მისი ააცუა შუბსა ზედა და წარვიდა: იკადრა უკადრო, არა ჯერ საყოფი, ვითარცა ავაზაკმან“. გაუგონარი შეურაცხყოფით განრისხებულმა სიმონმა სასწრაფოდ იძია შური: ჭოტორთან შეება ალექსანდრეს, დაამარცხა იგი და კახი დიდებულები ტყვედ წამოიყვანა. სიმონის მღელვარე მეფობა 1600 წელს ოსმალთა მიერ მისი შეპყრობით დასრულდა. ქართლის ტახტზე მისი ვაჟი გიორგი X ავიდა. ნესტან-დარეჯანი მოესწრო მისი შვილისა და მეუღლის სიკვდილს. 1611 წელს დედოფალმა ტყვეობაში გარდაცვლილი სიმონის ნეშტი, რომელიც ვაჭარმა დიაკვნიშვილმა სტამბულიდან ჩამოასვენა, სვეტიცხოველში დაკრძალა. ნესტან-დარეჯანის სახელით გაცემული უკანასკნელი საბუთი 1612 წლით თარიღდება. ამის შემდეგ ნესტან-დარეჯანის შესახებ ცნობები არ მოიპოვება.

## ლიტერატურა 
* ქართლის ცხოვრება : ბატონიშვილი ვახუშტი – აღწერა სამეფოსა საქართველოსა / ტომი IV / რედაქტორი: სიმონ ყაუხჩიშვილი ; საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია, აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი. თბილისი : საბჭოთა საქართველო , 1973.
* პირთა ანოტირებული ლექსიკონი : XI-XVII სს. ქართული ისტორიული საბუთების მიხედვით : ტომი III / თბილისი : არტანუჯი, 2004. ISBN 99940-11-79-0.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
იფიანასა (მითოლოგია)

**იფიანასა** ( — „ძლიერი დედოფალი“) — ბერძნული მითოლოგიის ნაკლებად ცნობილი წარმომადგენელი. ჰომეროსის ილიადას მიხედვით, აგამემნონისა და კლიტემნესტრას საეჭვო ქალიშვილი, ლაოდიკეს და ქრიზოთემას და, რომელიც ზოგჯერ იგივდება იფიგენიასთან. მისი არსებობა დღესაც სადავო საკითხია და სხვადასხვა წყარო მის შესახებ განსხვავებულ წყაროს გვაძლევს.  ტრაგიკოსებთან ლაოდიკეს მაგივრად მის დედად გამოყვანილია ელექტრა. თავის ნაშრომებში აპოლოდორე არ ასახელებს. 

## მითოლოგია
ესკილესა და ევრიპიდეს შენარჩუნებულ ნაშრომებში ორესტესისა და ელექტრას ისტორიის შესახებ, იფიანასა არ ჩანს პერსონაჟად. ეს აძლიერებს თეორიას, რომ ის და იფიგენია ერთსა და იმავე მითოლოგიურ პერსონაჟს წარმოადგენს. თუმცა, მეორე მხრივ, სოფოკლე ახსენებს მას და მიანიშნებს, რომ ის ცხოვრობს აეგისტოსა და კლიტემნესტრას სასახლეში, ელექტროასთან და ქრიზოთემასთან ერთად.  ნაწარმოებში „კვიპროსი“, ავტორი ასახელებს აგამემნონის ოთხ ქალიშვილს, და ამავდროულად განასხვაავებს იფიანასას და იფიგენიას .

ლუკრეციუსი, „De Rerum Natura“-ში, იხსენიებს იფიანასას მსხვერპლად შეწირვას მამამისის მიერ, უსაფრთხო მოგზაურობისთვის.

## სხვა ვერსიები
სხვა წყაროებზე დაყრდნობით, იფიანასა შეიძლება იყოს არგოსის მეფის, აკრისიოსის ძმის — პროიტეს ასული. გადმოცემით, პროიტეს და მის ცოლს, სთენებოიას (სთენებეის) სულ სამი ასული ჰყავდათ: ლისიპე, იფიონე და იფიანასა. ჰესიოდეს მიხედვით, სამივე ქალწულმა უარი თქვა დიონისეს დღესასწაულებში მონაწილეობაზე, რისთვისაც ღმერთმა სამივე მათგანი გააგიჟა. ამ ინფორმაციას აკუსიელე ასწორებს. ამბობს, რომ მათ ჰერას ძველი ხის ქანდაკება შეურაცხყვეს და სწორედ ამან გამოიწვია მათი ჭკუიდან შეშლა. შეშლილმა პროიტიდებმა ხეტიალი დაიწყეს, მთელი არგოსი და პელოპონესი მოიარეს და უდაბნოში წახეტიალდნენ. მისანმა და ბალახებით მკურნალმა მელამპოდმა პროიტეს სამივე ქალიშვილის განკურნების სანცვლოდ მოსთხოვა სამეფოს ტერიტორიის ერთი მესამედის დათმობა, რაზეც პროიტემ უარი განაცხადა.  მაშინ სიგიჟე სხვა ქალებსაც გადაედოთ. დედები შვილებს ხოცავდნენ, შემდეგ კი უდაბნოში გარბოდნენ. პროიტემ ისევ მელაპოდს მიმართა. მისანმა ახლა სამეფოს მეორე მესამედი თავისი ძმისთვის — ბიანტისთვის მოითხოვა. საზღაურის კვლავ მომატების შიშით პროიტემ დათმო მიწები. მელამპოდმა ჭაბუკებს მოუყარა თავი, ქალები ცეკვითა და შეძახილებით მთებიდან ბარად ჩამოიტყუეს, სიკიონში შეყარეს, სადაც მისანმა ისინი განწმენდით განკურნა. ამ გზაზე იფიონე დაიღუპა, ხოლო იფიანასა და ლისპე მეფემ მელამპოდსა და ბიანტს მიათხოვა. სხვა ვერსიით, პროიტემ ოცი უღელში შებმული მოზვერი აღუთქვა ჰელიოსს, არტემიდამ კი ჰერა დაითანხმა, რომ მისნისათვის ქალების განკურნების უნარი ებოძებინა (ბაკქილიდეს ვერსია).

## ლიტერატურა
* William Smith (lexicógrafo)|SMITH]], William: *რომაული და ბერძნული მითოლოგიების ბიოგრაფიული ლექსიკონი*, 1870 
* *გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 232-233, თბ., 1983
* *შუკარევი, ალ.*, „ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, სპბ., 1890—1907
* *ანტიკური მითოლოგიის ლექსიკონი*, ნაუკოვა დუმკა, გვ. 236, კ., 1985

## რესურსები ინტერნეტში
* (ii.616)
* Sobre Ifianasa, en el sitio del Proyecto Perseus.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:დედოფლები
კატეგორია:ბერძნული სახელები
კატეგორია:ილიადას პერსონაჟები
კატეგორია:მითოლოგია
კატეგორია:აგამემნონის შვილები
ლუდმილა ტერ-პეტროსიანი

**ლუდმილა ტერ-პეტროსიანი** (დ. 20 დეკემბერი, 1948, სანქტ-პეტერბურგი, სსრკ; ) — სომხეთის პირველი ლედი 1991-1998 წლებში. სომხეთის მეორე პრეზიდენტის, ლევონ ტერ-პეტროსიანის მეუღლე. დააფუძნა არასამთავრობო ორგანიზაცია „ყველა სომეხი ქალის კავშირი“. ორგანიზაციის მიზანია ქალთა უფლებების დაცვა სომხეთში. ჰყავს ერთი შვილი, დავითი და სამი შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა სანქტ-პეტერბურგში, მისი ქალიშვილობის გვარია პლეკოვსკაია. მისი მამა იყო არმიის ოფიცერი და მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, მისი დედა კი იყო — ექიმი. დაამთავრა ლენინგრაფის უნივერსიტეტის გერმანისტიკის ფაკულტეტი. 1972 წელს დაქორწინდა ლევონ ტერ-პეტროსიანზე. 1990-იან წლებში იგი გახდა სამოქალაქო აქტივისტი, რომელიც მუშაობდა ქალთა და ბავშვთა უფლებების დაცვაზე. მან მოაწყო ოთხი ქალთა საერთაშორისო კონფერენცია სომხეთში (1994, 2005, 2006, 2007).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:სომხეთის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მოძმანაანთ უბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი

**მოძმანაანთ უბნის ნამოსახლარი და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არანისის ჩრდილოეთით, ხევის პირას, საცხოვრებელი სახლებისა და მეცხოველეობის ფერმის ტერიტორიაზე. თარიღდება II-IV საუკუნეებით. 1973-1974 წლებში საცდელი გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ ძველი დაზიანებული მიწის სამუშაოების დროს.

გამოვლინდა ნამოსახლარის კულტურული ფენის მასალა, რომელიც მოწმობს იქ დასახლების არსებობას. აღმოჩნდა რამდენიმე ინდივიდუალური ორმოსამარხი, რომლებშიც მიცვალებული იწვა მოხრილი მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე, თავით დასავლეთისაკენ. აღმოჩენილია თიხის ჭურჭელი, მინის პატარა სანელსაცხებლე, ბრინჯაოს ზარაკები, რგოლი, ბეჭედი, პართული მონეტა და სხვა. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სომხეთის პრეზიდენტის მეუღლე

**სომხეთის პრეზიდენტის მეუღლე** (ასევე - სომხეთის **პირველი ქალბატონი ან პირველი ბატონი**, ან სომხეთის **პირველი ლედი ან ჯენტლმენი**,) — სომხეთის მეუღლის საპატიო წოდება. ამჟამინდელი პრეზიდენტის, არმენ სარქისიანის მეუღლეა ნუნუფარ სარქისიანი.

## სომხეთის პრეზიდენტის მეუღლეები (1991-დან)
## რესურსები ინტერნეტში
* სომხეთის პირველი ლედი 
 
კატეგორია:სომხეთის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:სომეხი ქალი პოლიტიკოსები
ემილი დეშანელი

**ემილი დეშანელი** (ინგლ. Emily Deschanel; დ. 11 ოქტომბერი, 1976, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. ცნობილი გახდა დოქტორ ტემპრანს ბრენანის როლით Fox-ის სერიალში „ძვლები“, რომელშიც იგი 2005-2017 წლებში მონაწილეობდა.

## ბავშვობა და განათლება 
ემილი დეშანელი დაიბადა 1976 წლის 11 ოქტომბერს ლოს-ანჯელესში. იგი არის კინო-რეჟისორ კეილებ დეშანელისა და მისი ცოლის, მსახიობ მერი ჯო დეშანელის (ქალიშვილობის გვარია უიერი) უფროსი ქალიშვილი. მას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავს, ასევე მსახიობი ზოუი დეშანელის სახით. იგი წარმოშობით არის შვეიცარიელი, ნიდერლანდელი, ინგლისელი, ირლანდიელი და ფრანგი.

დეშანელმა ლოს-ანჯელესში დაამთავრა ჰარვარდ-უესტლეიკის სკოლა, რის შემდეგაც სწავლა ბოსტონის უნივერსიტეტში განაგრძო გამოყენებითი ხელოვნების განხრით, რის პარალელურადაც გადამზადება გაიარა პროფესიონალურ მსახიობობაში.

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|287x287პქ|ემილი დეშანელი 2009 წლის 28 მარტს.
დეშანელის სამსახიობო დებიუტი 1994 წელს შედგა ფილმში „ეს შეიძლება შენ დაგემართოს“ შესრულებული ცხოველთა უფლებების დამცველი აქტივისტის როლით. ექვსწლიანი შესვენების შემდეგ ემილი დეშანელი კვლავ დაუბრუნდა მსახიობობას და უკვე 2000 წლიდან იგი აქტიურად ჩაება ამ საქმიანობაში. 2004 წელს იგი მიმღებში მომუშავე გოგონას როლში გადაიღეს ფილმში „ადამიანი ობობა 2“.

2005 წელს იგი პირველად დაამტკიცეს მთავარ როლზე. ამ დროს იგი კომპანია Fox-ის სერიალში „ძვლები“ დაამტკიცეს მთავარ — ანთროპოლოგიის დოქტორ ტემპრანს ბრენანის როლზე, რომელიც FBI-ის აგენტ სილი ბუთთან და სხვა ექსპერტებთან ერთად მუშაობს მოკლული ადამიანების გახრწნილი გვამების ამოცნობასა და მათი მკვლელობის საქმეების გახსნაზე. ამ როლმა ემილის განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. ტემპრანსის როლისათვის იგი შვიდჯერ იყო წარდგენილი სხვადასხვა სამსახიობო ჯილდოზე, თუმცა ვერცერთხელ გაიმარჯვა. სერიალის გადაღებები 2017 წელს დასრულდა.

„ძვლების“ პარალელურად იგი თამაშობდა ისეთ ფილმებში, როგორებიცაა: „ჩემი მფარველი ანგელოზი“ (2009, შეასრულა დოქტორი ფარკადის როლი) და „იდეალური ოჯახი“ (2011, შეასრულა შენონ კლერის როლი).

ტეპრანს ბრენანის პერსონაჟმა თავად სერიალის გარეთაც დიდი ასახვა ჰპოვა, რის გამოც ემილი ტემპრანსსა და საკუთარ თავს ახმოვანებს ისეთ ანიმაციურ-ფილმებსა და სერიალებში, როგორებიცაა: „კლივლენდის შოუ“, „ამერიკელი მამიკო!“ და „სიმპსონები“. 2019 წელს მან ფილმში „ცხოველების სამეფო“ შეასრულა ენჯელას როლი.

## პირადი ცხოვრება 
ემილი კათოლიკური წესებითა და რწმენით აღიზარდა, თუმცა თავად იგი შეხედულებებით აგნოსტიციზმის მიმდევარია. იგი ცხოველთა უფლებების აქტიური დამცველია, რის გამოც თავიდან ვეგეტარიანელი გახდა, დღეისათვის კი ვეგანია.

აღსანიშნავია, რომ მისი საუკეთესო მეგობარი მიკაელა კონლინია, მსახიობი, რომელიც მასთან ერთად ენჯელა მონტენეგროს როლს ასრულებს სერიალში „ძვლები“, სადაც ენჯელა და ტემპრანსიც საუკეთესო მეგობრები არიან.

2010 წლის 25 სექტემბერს ემილი დეშანელი დაქორწინდა მსახიობ დევიდ ჰორნსბიზე, რომელთანაც 2011 წლის 21 სექტემბერს პირველი, ხოლო 2015 წლის 8 ივნისს კი მეორე ვაჟი გააჩინა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლიან მორიარტი

**ლიან მორიარტი** (დ. 15 ნოემბერი, 1966) — ავსტრალიელი ავტორი. მწერალ ჟაკლინ მორიარტის უფროსი და.

## კარიერა
სკოლის დასრულების შემდეგ მორიარტი რეკლამირებასა და მარკეტინგს სწავლობდა. შემდეგ მცირე ხნით საკუთარი კომპანია ჰქონდა, რის შემდეგაც თავისუფალ სარეკლამო ქოფირაითერად დაიწყო მუშაობა. 2004 წელს მაკკუორის უნივერსიტეტში მაგისტრის ხარისხის მოპოვების შემდეგ მისი პირველი რომანი *სამი სურვილი* გამოქვეყნდა.

მისი რომანის დიდი პატარა ტყუილები მიხედვით HBO-მ სატელევიზიო სერიალი გადაიღო, რომელშიც რიზ უიზერსპუნი, ნიკოლ კიდმანი, შეილინ ვუდლი, ლაურა დერნი, ზოი კრავიცი და ალექსანდერ სკარშგორდი მონაწილეობენ. სერიალის პრემიერა 2017 წლის 19 თებერვალს გაიმართა.

მორიარტის რომანის *ქმრის საიდუმლო* მიხედვით ფილმის გადაღებაა დაწყებული. 2013 წელს რომანზე უფლებები CBS Films-მა შეიძინა. მისი ბოლო რომანის, *ცხრა სრულყოფილი უცნობი* მიხედვით სატელევიზიო სერიალის გადაღება იგეგმება..

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიან მორიარტის საიტი
* ლიან მორიარტის ბლოგი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ავსტრალიელი მწერლები
კატეგორია:მწერალი ქალები
კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრალიელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:ავსტრალიელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბათაკათ ციხე-სახლი

**ბათაკათ ციხე-სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ცენტრალურ ნაწილში, ფერდობზე, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

ციხე-სახლი გეგმით სწორკუთხა სამსართულიანი ნაგებობაა, რომელიც ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. წყობის რიგების სწორხაზოვნება დაცულია. დაზიანებულია, ჩანგრეულია ბანი და სართულშუა გადახურვები. პირველი სართული საქონლის სადგომია. თაღიანი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთ კედელში ორი პატარა სარკმელი და ერთი სათოფურია. დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში რამდენიმე სწორკუთხა ნიშია.

მეორე სართული საცხოვრებელია. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან აქვს, კარი თაღოვანია. სართულის ჩრდილოეთ კედელში ორი სარკმელი და ერთი სათოფურია, დანარჩენ კედლებში თექვსმეთი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში, მესამე სართული სათავდაცვოა. მის კედლებში ორ-ორი სათოფურია მოწყობილი, აღმოსავლეთისაში დამატებით ორი თაღოვანი სარკმელიცაა. სახლის კედლებზე შემორჩენილია სართულშუა ხის გადახურვის კოჭების ბუდეები. სართულები ერთმანეთს უკავშირდებოდა გადახურვაში დატოვებული ხვრელებით.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ხაიალა აბდულა

**ხაილა აბდულა** ( დ. 13 ივლისი, 1993) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, ქალთა შორის საერთაშორისო გროსმაისტერი (2015). 

## კარიერა 
2010 წელს, ქალაქ ბათუმში ჩატარებულ 18 წლამდე ასაკის გოგონებისთვის ევროპის ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიგო. მომდევნო, 2011 წელს, აზერბაიჯანის 18 წლამდე ასაკის გოგონების ჩემპიონატზე ოქროს მედალი, ხოლო 20 წლამდე გოგონებისთვის ჩატარებულ ჩემპიონატზე კი ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

2012 წლის აზერბაიჯანის 20 წლამდე ქალთა ჩემპიონატზე მეორედ მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2013 და 2014 წლებში ქალთა შორის ჭადრაკში აზერბაიჯანის ჩემპიონი გახდა.

მონაწილეობდა ეროვნული გუნდის შემადგენლობაში 2014 წლის მსოფლიო ჭადრაკის ოლიმპიადაზე ნორვეგიაში და 2013 წელს პოლონეთში, აგრეთვე 2015 წელს მონაწილეობა მიიღო ევროპის ჩემპიონატზე ისლანდიაში. 2016 წელს ბაქოში გამათულ ჭადრაკის 42-ე მსოფლიო ოლიმპიადაზე აზერბაიჯანის მეორე გუნდის შემადგენლობაში მიიღო მონაწილეობა.

2010 წელს ხაილა აბდულას ქალთა შორის საერთაშორისო ოსტატის წოდება, ხოლო 2015 წელს ქალთა შორის საერთაშორისო გროისმესტერის წოდება მიენიჭა.

## რეიტინგი 
ფიდეს 2017 წლის მარტის ოფიციალური მონაცემების თანახმად, ხაილა აბდულა 2241 ქულით აზერბაიჯანელ ქალ მოჭადრაკეთა შორის მეცხრე ადგილზეა, ხოლო „Top 100 Women February 2017“-ზე 320-ე ადგილზე იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აინურ სოფიევა

**აინურ სოფიევა** (; დ. 19 ივლისი, 1970) — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ოჯახის, ქალთა და ბავშვთა საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

## ცხოვრება 
აინურ სოფიევა დაიბადა ქალაქ კახში. 1977 წელს ჩაირიცხა კახის პირველი საშუალო სკოლის მეორე კლასში, რომელიც ოქროს მედლით 1986 წელს დაამთავრა.

1986 წელს ჩაირიცხა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე. 1991 წელს დაამთავრა უმაღლესი განათლება წარჩინებით. 1997-2001 წლებში, მან ასევე მოიპოვა სამართალმცოდნის ხარისხი ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1998-დან 2000 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის მოსახლეობის შრომისა და სოციალური დაცვის სამინისტროში უფროსი და შემდეგ უფროსი იურისტის მრჩეველად. იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის თავმჯდომარის მოადგილე. 1974 წელს დაკავდა ჭადრაკით. 6 წლის ასაკში გახდა რაიონის ჩემპიონი, 14 წლის ასაკში გოგონათა შორის და 15 წლის ასაკში ქალთა შორის აირჩიეს აზერბაიჯანის ჩემპიონად, ხოლო 16 წლის ასაკში გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი. 20 წლის ასაკში გახდა სტუდენტთა შორის მსოფლიოს ჩემპიონი (2 ოქროს მედალი), იმავე წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 1993 წელს მან მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე და მოიგო მრავალი საერთაშორისო ტურნირი. 1990 წელს გახდა აზერბაიჯანის პირველი საერთაშორისო გროისმესტერი და პირველი საერთაშორისო გროისმესტერი ისლამურ სამყაროში. 2002 წლიდან 2007 წლამდე აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდენტი იყო.

2007 წლის მარტიდან არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ოჯახის, ქალთა და ბავშვთა საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

## ოჯახი 
აინურ სოფიევა დაქორწინებულია ფეხბურთელ იუნის ჰუსეინოვზე და ორი შვილი ჰყავს.

## რესურსები ინტერნეტში
*FIDE Chess Profile
*Ainur Sofieva. Chess-DB.com  
*Ainur Sofieva. Chessgames.com 
*Ainur Sofieva. 365Chess.com 
*Sofieva, Ainur. OlimpBase.org 
*" FACE-vizit"in qonağı: AYNUR SOFİYEVA
*Trend News müsahibə
* Səda - “Azərbaycan ailəsi 2016” filmlər festivalının açılış mərasimi keçirilib (29.03.2016)

კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აფაგ შიხლი

**აფაგ შიხლი** (; დ. 25 ივნისი, 1969, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ექიმი, მწერალი, პუბლიცისტი, თარჯიმანი, საერთაშორისო მწერლებისა და პუბლიცისტების ასოციაციის, ევროაზიის მწერალთა გაერთიანების, რუსეთისა და აზერბაიჯანის მწერალთა გაერთიანების წევრი, რუსეთის პოეზიის აკადემიის და აზერბაიჯანის ჟურნალისტების გაერთიანების წევრი. 2015 წლის იანვრიდან აზერბაიჯანის მწერალთა გაერთიანების მოსკოვის ბიუროს ხელმძღვანელია.

## ცხოვრება 
აფაგ შიხლი დაიბადა 1969 წლის 25 იანვარს, აზერბაიჯანის სსრ-ის დედაქალაქ ბაქოში, მეცნიერთა ოჯახში. წარმოშობით არის ყაზახის რაიონის სოფელ იქინჯი-შიხლიდან, შიხლინსკების საგვარეულოდან. 1984 წელს, 15 წლის ასაკში დაამთავრა №12 საშუალო სქოლა ოქროს მედალზე, შემდეგ კი ჩააბარა ნერიმანოვის სახელობის აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტის მეორე პროფილაქტიკის ფაკულტეტზე. 1990 წელს მეორე პროფილაქტიკის ფაკულტეტის წარჩინებით დაამთავრა და 2000 წლამდე 15 ნომრიანი TSH-ის მეხუთე განყოფილებაში ექიმ-თერაპევტათ მუშაობდა. 

დღეისათვის რუსეთში, ქალაქ მოსკოვში ცხოვრობს. 

2011 წლიდან საერთაშორისო მწერლებისა და პუბლიცისტების ასოციაციის, 2012 წლიდან ევრაზიის მწერალთა გაერთიანების, რუსეთის მწერალთა გაერთიანების და რუსეთის პოეზიის აკადემიის, 2013 წლიდან აზერბაიჯანის ჟურნალისტთა გაერთიანების წევრია.

## ბიბლიოგრაფია
#Qəlbimin dedikləri. Bakı: Araz, 2003. Redaktor: Mehdi Şixlinski.
#Sevərsənmi. Bakı: Xəzər universiteti nəşriyyatı, 2005. Redaktor: Knyaz Aslan.
#Məndən uzaqda. Bakı: Xəzər universiteti nəşriyyatı, 2008. Redaktor: Knyaz Aslan.
#Səni düşünürəm. Bakı: Adiloğlu, 2011. Redaktor: Elman Tovuz.
#Ömrümün beşinci fəsli. Bakı. 2013. Redaktor: Professor Məmməd İsmayıl.
#Dostlarım, bana da bahar gönderin! Türkiyə. 2013.(Türkiyə türkcəsi). Uyğunlaşdıran və redaktor: İmdat Avşar.
#Yeddidən biri. Bədii tərcümələr. Saratov. 2014. Redaktor: Professor Məmməd İsmayıl və şair Elman Tovuz.
#Bədii tərcümələr. Bakı. 2014.
#Sənə demədiklərim. Bakı. 2015.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
ალიაღა ვაჰიდი

**ალიაღა ვაჰიდი** (; დ. 17 თებერვალი, 1895, ბაქო, რუსეთის იმპერია — გ. 1 ოქტომბერი, 1965, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — საბჭოთა-აზერბაიჯანელი პოეტი, აზერბაიჯანის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943), აზერბაიჯანის სახელმწიფო პრემიის ლაურიატი. 

აზერბაიჯანის რესბუპლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2019 წლის 7 მაისის 211-ე დადგენილებით, ალიაღა ვაჰიდის ნაწარმოებები აზერბაიჯანის რესპუპლიკის სახელმწიფო სიმდიდრედ გამოცხადდა.

## ბიოგრაფია 
ალიაღა ვაჰიდი 1895 წლის 17 თებერვალს ქალაქ ბაქოში დაიბადა. სწავლა დაიწყო მეჩეთთან არსებულ მედრესეში, რომელიც ვერ დაასრულა. ახალგაზრდობაში ბაქოს „Məcməüş-şüəra“-ს მეჯლისში მიიღო მონაწილეობა, ამ პერიოდში აზერ იმამალიევის, მუნირის და სხვა მწერალთა გავლენით დაიწყო ლექსების წერა. თავის სატირულ ლექსებში მან გააშუქა სოციალური პრობლემები, უსამართლობა, ჩაგვრა და ა.შ. მისი პირველი წიგნი გამოიცა სახელწოდებით „გაუმაძღრობის შედეგი“.

აზერბაიჯანში საბჯოთა ხელისუფლების მისასალმებელ რევოლუციურ პროპაგანდებში აქტიურად მონაწილეობდა, დაწერა მრავალი ლექსი, სადაც ადიდებდა ახალ ცხოვრებას („ჯარისკაც და მუშა მეგობრებს“, „რას ნიშნავს სკოლა“, „ამაღლდი ჩემო ანგელოზო“ და ა.შ.). თანამშრომლობდა გაზეთ „Kommunist“-თან და ჟურნალ „Molla Nəsrəddin“-თან. იგი თავის ლექსებში მკაცრად აკრიტიკებს სიახლეების ხელშემშლელ პირებს. სამოქალაქო ომის პერიოდში დაწერილ ნაწარმოებებში ალიაღა ვაჰიდი სამშობლოს სიყვარულს, მტრისადმი სიძულვილს და გამარჯვებისადმი ნდობას ქადაგებდა. როგორც ფუზულის ტრადიციების მიმდევარი, ვაჰიდი თანამედროვე აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში ღაზალური ჟანრის თვალსაჩინო წარმომადგენელია. მისი ღაზალები გამოირჩევა პოეტური ენის სიმარტივით, ფოლკლორული და ჰარმონიული ნიშნებით და მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მომღერლების რეპერტუარში. მან თარგმნა ნიზამის, ხაგანის, ფუზულის, ნავის და სხვების ღაზალები აზერბაიჯანულ ენაზე. 

გარდაიცვალა 1965 წლის 1 ოქტომბერს ბაქოში.

ალიაღა ვაჰიდის ქანდაკება თავდაპირველად ფილარმონიის ბაღში დადგეს, მოგვიაენებით, რეკონსტრუქციის დროს იჩერი-შეჰერში გადაიტანეს.

## რეპრესია 
ალიაღა ვაჰიდი ალკოჰოლურ სასმლებზე დამოკიდებული პირი არ იყო, თუმცა რეპრესიის პერიოდში, თავი რომ დაეხწია რეპრესიას, თავი გამოიჩინა, როგორც ალკოჰოლზე დამოკიდებული. ერთხელ, როდესაც მირჯაფარ ბაგიროვს სარეპრესიოდ გამზადებული პირთა სია მისცეს, ალიაღა ვაჰიდის სახელიც იყო. მირჯაფარ ბაგიროვმა მისი სახელი გადახაზა და თქვა, რომ ის მთელი დღე მთვრალია და მისი არსებობა ზიანის მომტანი არ არის. ალიაღა ვაჰიდს გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ცუდ პირობებში უცხოვრია. ამასთან დაკავშირებით ლექსიც კი აქვს დაწერილი. მოგვიანებით, 1951 წელს კი მირჯაფარ ბაგიროვმა მას ოროთახიანი სახლი აჩუქა.

## ფილმოგრაფია 
* „ახალი ჰორიზონტი“ (ფილმი, 1940)
* „გეზელხანი“ (ფილმი, 1991)

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
არანისის პირველი ნამოსახლარი

**არანისის პირველი ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ არანისის ტერიტორიაზე. ადგილ შარნეულში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირას. თარიღდება ძვ. წ. III ათასწლეულით. 

1984 წელს გათხარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპერდიციამ. მიწის ზედაპირიდან 1,45 მეტრ სიღრმეზე, თხრილში, გამოვლინდა ცილინდრული მოყვანილობის ორმო რომელშიც აღმოჩნდა მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ცხოველების ძვლები და სხვა. არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ციხიებნი

**ციხიებნი** — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახიელის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 300 მეტრზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეების დასასრულით. გაშენებულია ციცაბო ფერდობზე, ტერასულად. მის თავში შეინიშნება კოშკის ნაშთი. ნასოფლარის ტერიტორიაზე ზედაპირულად დიდი რაოდენობით მოიპოვება თიხის ჭურჭლის ნატეხები, ანაკრეფი მასალა, ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზოუი დეშანელი

**ზოუი დეშანელი** (ინგლ. Zooey Deschanel; დ. 17 იანვარი, 1980, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, მოდელი და მომღერალი. სახელი გაითქვა კომედიური ჟანრის ფილმებსა და სერიალებში მონაწილეობით, თუმცა განსაკუთრებული პოპულარობა ჯესიკა დეის როლმა მოუტანა, რომელსაც ასრულებს სერიალში „ახალი გოგონა“. ამ როლისათვის იგი ნომინირებული იყო ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე.

## ბავშვობა და განათლება 
ზოუი დეშანელი დაიბადა 1980 წლის 17 იანვარს ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში. იგი წარმოშობით არის შვეიცარიელი, ნიდერლანდელი, ინგლისელი, ირლანდიელი და ფრანგი.

მან ლოს-ანჯელესში მდებარე სანტა მონიკას სკოლა დაამთავრა, სადაც მეგობრობდა მომავალ ვარსკვლავებთან: ჯეიკ ჯილენჰოლსა და კეიტ ჰუდსონთან. ამის შემდეგ ზოუიმ უმაღლესი განათლება ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტში მიიღო.

## კარიერა 
მარცხნივ|მინი|366x366პქ|ზოუი დეშანელი 2014 წლის მაისში.
ზოუი დეშანელის სამსახიობო დებიუტი 1998 წელს შედგა სერიალში „ვერონიკას კარადა“ შესრულებული ელენას როლით. 2005-13 წლებში იგი ახმოვანებდა ანიმაციურ-სერიალ „ამერიკელ მამიკოს!“, რასაც 2008-2013 წლებში მოჰყვა ანიმაციურ-სერიალ „სიმპსონებში“ მერი სპუკლერის გახმოვანება.

2009 წელს სერიალში „ძვლები“ შეასრულა მარგარეტ უიტესელის ეპიზოდური როლი. ამავე წელს სამერ ფინის როლი შეასრულა ფილმში „ზაფხულის 500 დღე“. ამას მოჰყვა 2011 წელს შესრულებული ნატალის როლი ფილმში „ჩვენი იდიოტი ძმა“ და იმავე წელს შესრულებული ბელადონას როლი ფილმში „თქვენო უდიდებულესობავ“.

2011 წელს იგი დაამტკიცეს Fox-ის სერიალ „ახალი გოგონას“ მთავარ — ჯესიკა დეის როლზე. სერიალის გადაღებები 2018 წლამდე მიმდინარეობდა და ჯესიკას როლმა მას განსაკუთრებული პოპულარობა და აღიარება მოუტანა. ამ როლისათვის იგი წარდგენილი იყო ემისა და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე. 

გარდა მსახიობობისა, იგი აქტიურად საქმიანობს, როგორც მომღერალი. 1998 წლიდან დღემდე მას გამოშვებული აქვს შვიდი ალბომი და ჩაწერილი აქვს თოთხმეტი სინგლი. აღსანიშნავია, რომ სიმღერების უმეტესობას ზოუი დეშანელი თავადვე წერს. 

## პირადი ცხოვრება 
ზოუი დეშანელს ალერგია აქვს კვერცხზე, სოიაზე, რძესა და ხორბლის წებოვანაზე. ჯანმრთელობისა და ფიგურის შესანარჩუნებლად იგი ვეგანი გახდა, თუმცა თავიდან ძალიან გაუჭირდა ბევრი საკვების ერთდროულად უარყოფა. 

2008 წლის დეკემბერში იგი დაინიშნა მუსიკოს ბენ გიბარდზე, რომელზეც 2009 წლის 19 სექტემბერს დაქორწინდა ვაშინგტონში. 2011 წლის 1 ნოემბერს ზოუიმ განაცხადა, რომ წყვილი ერთმანეთს დაშორდა, რაც 2012 წლის 12 დეკემბერს მათი განქორწინებით დასრულდა.

2015 წლის იანვარში იგი მეორედ დაინიშნა პროდიუსერ ჯეიკობ პეჩენიკზე. 2015 წლის ივნისში ზოუი და ჯეიკობი დაქორწინდნენ. მათ ორი საერთო შვილი ჰყავთ: ელზი ოტერი (დაიბადა 2015 წლის ივლისში) და  ჩარლი უოლფი (დაიბადა 2017 წლის მარტში). 2019 წელს დეშანელმა და პეჩენიკმა გაშორების შესახებ დააანონსეს, თუმცა ჯერ კიდევ ქორწინებაში არიან. ცნობილია, რომ ქმრის რწმენის გამო დეშანელმა იუდაიზმი მიიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კორონიდა

**კორონიდა** — აპოლონის საყვარელი და ერთ-ერთი სტიქიური ძალის ნიმფა ბერძნულ მითოლოგიაში. იგი ლაპითელთა მეფის, ფლეგიასის ქალიშვილია. სხვა ვერსიით, მისი მამა იყო აზანი, არკადიის მეფე.  მისი ვაჟი, ასკლეპიოსი, არის ბერძნული მედიცინის ღმერთი. ორსულობის დროს მან უღალატა აპოლონს მოკვდავ მამაკაცთან, სახელად ისქისთან, რის გამოც არტემიდამ ამ საქციელისთვის დასაჯა და ისარი ესროლა. როცა ისრით სასიკვდილოდ დაჭრილი კორონიდა კოცონზე იწვოდა, აპოლონმა გადაარჩინა მათი შვილი საკეისრო კვეთით, თუმცა საყვარლის შველა ვეღარ მოახერხა. ამის გამო ფლეგიასმა აპოლონს არ აპატია ასულის შერცხვენა. კორონიდა გარდაცვალების შემდეგ თანავარსკვლავედად გადაიქცა, ხოლო ჩვილი აპოლონმა გასაზრდელად კენტავრ ქირონს მიაბარა, რომელმაც ექიმობა და ნადირობა ასწავლა.

## მითოლოგია
 ნამუშევარი]]
კორონიდა (ზოგჯერ ხსენებული როგორც ეგლე) იყო ფლეგიასის და კლეოფემას ასული, ლაპითელთა პრინცესა. 
 
ერთ დღეს აპოლონი შეხვდა კორონიდას და დანახვისთანავე შეუყვარდა. მათ ერთად კორონიდას სახლში ღამე გაატარეს, რის შემდეგაც კორონიდა დაფეხმძიმდა. ერთხელ, როდესაც აპოლონი ღვთიური მოვალეობის შესასრულებლად იყო წასული, კორონიდას შუყვარდა მოკვდავი ისქისი, ელაუტას ვაჟი. მამის გაფრთხილებების მიუხედავად, იგი ფარულად დაწვა მასთნ. აპოლონმა ამ ამბის შესახებ გაიგო თავისი წინასწარმეტყველობის ძალებით.  განრისხებულმა ისრით განგმირა ისქისი, თუმცა ვერ გაბედა თავისი საყვარლის მოკვლა. სამაგიეროდ ამის ძალა გააჩნდა არტემიდას, აპოლონის ძმას, რომელმაც ისრების მოკლა კორონიდა იმ უპატივცემულობის გამო, რომელიც მან თვისი ძმის წინაშე გამოიჩინა.  კორონიდამ მიიღო თავისი სასჯელი, მაგრამ გამოხატა მძიმე მწუხარება ჯერ კიდევ არგაჩენილი შვილის მოსალოდნელი სიკვდილის შესახებ. 

აპოლონმა, გაიაზრა რა ეს საფრთხე, შეეცადა კორონიდა განეკურნა, მაგრამ უშედეგოდ. არ სურდა მისი არდადბადებული ბავშვის ტანჯვა, ამიტომ გაუჭრა კორონიდას მუცელი და გადაარჩინა ბავშვი. მან ჩვილს სახელად ასკლეპიოსი დაარქვს და გარკვეული დროის განმავლობაში თვითონ ზრდიდა და ასწავლიდა სამკურნალო მცენარეების შესახებ. მოგვიანებით, აპოლონმა ვაჟი მიანდო ქირონს, ბრძენ კენტავრს, რომელმაც გააგრძელა მისი სწავლება მედიცინასა და ნადირობაში. 

### ყორანი და კორვუსის თანავარსკვლავედი
ოვიდიუსის თანახმად, როდესაც კორონიდა ფეხმძიმედ იყო, აპოლონმა შესამოწმებლად მას თეთრი ყორანი მიუჩინა სანამ წავიდოდა. ყორანმა, მას შემდეგ რაც ისქისისა და კორონიდას ურთიერთობის შესახებ გაიგო, მაშინვე აპოლონს აცნობა. მართალია აპოლონმა მოკლა მოკვდავი ისქისი, თუმცა, დაბეზღების გამო ყორანი დასაჯა და გააშავა. სწორედ ამიტომ, ყორნები დღეს შავები არიან. 

## კულტი და ასტრონომია
კორონიდა ძველ საბერძნედში ასკლეპიოსის დედად ითვლებოდა. პავსანიას თქმით, მისი ხის ქანდაკება იდგა სიკიონის ასკლეპიონში. ასკლეპიოსისადმი შეწირვის დროს, ეს ქანდაკება გადაიტანეს ათენას ტაძარში, სადაც მის პატივსაცემად ასრულებდნენ შესაბამის რიტუალებს. 

ბერძნები ყორნის თანავარსკვლავედში მუდამ ხედავდნენ კორონიდას. კორონიდა ეწოდა 1976 წლის 4 იანვარს აღმოჩენილ მთავარი სარტყლის ახალ ასტეროიდს.

## ლიტერატურა
* *გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 268, თბ., 1983

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ნიმფები
კატეგორია:სტიქიური ძალის ნიმფები
კატეგორია:პრინცესები ბერძნულ  მითოლოგიაში
კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:აპოლონის საყვარლები
მარეხ გოძიაშვილი

**მარეხ გოძიაშვილი** (დ. 30 დეკემბერი, 1926 — გ. ოქტომბერი, 2017) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1990). 

## ბიოგრაფია
მარეხ გოძიაშვილი დაიბადა ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1948 წელს. 

დები იშხნელების პოპულარულობის შედეგად, ორმოცდაათიან წლებში ბევრი აკუსტიკური დუეტი, ტრიო და კვარტეტი წარმოიქმნა. გამოჩნდნენ ახალი მუსიკოსები, მათ შორის რა თქმა უნდა იყო მარეხ გოძიაშვილი, რომელიც სწორედ ამ სასიმღერო ფორმატს გაჰყვა და ის თანამედროვე ქართული მუსიკის ერთ-ერთ მთავარ განშტოებად აქცია.

1953 წლიდან იყო საქართველოს ფილარმონიის სოლისტი. სწორედ ამავე წელს დაარსდა ვოკალურ–საკრავიერი ტრიო, რომელსაც დიდხანს ხელმძღვანელობდა. ის ქართველ კომპოზიტორთა მრავალი სიმღერის პირველი შემსრულებელი გახლდათ. მარეხ გოძიაშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული ქალაქური სიმღერის პროპაგანდაში. ის ხშირად მართავდა კონცერტებს სსრკ-ის ქალაქებში და საზღვარგარეთ. მათ შორის იყო: დიდი ბრიტანეთი, ლუქსემბურგი, ეგვიპტე, ინდოეთი, კუბა, იტალია, საფრანგეთი, ესპანეთი, თურქეთი და სხვა.

მარეხ გოძიაშვილის მიერ შესრულებული სიმღერებიდან პოპულარობით სარგებლობდა – მილორავას „ყვავილებში დამეკარგე“, „შემირიგდი“, გოგი ცაბაძის „გამოღმით შენ ხარ“, მისი საკუთარი „წაღვერი და თბილისი“ და „მაგნოლია“ (იოსებ ნონეშვილის ლექსებზე). 

მომღერალი 1957 წელს მოსკოვის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VI და 1959 წლის ვენის ახალგაზრდობისა და სტუდენტთა VII მსოფლიო ფესტივალის ლაურეატი გახდა. 

გამორჩეულია მარეხ გოძიაშვილის და ტრიო „ლილეს“ შესრულებული სიმღერები. 

აღსანიშნავია, რომ მარეხ გოძიაშვილს ჰქონდა სასიამოვნო ტემბრის ხმა. ის იყო ნამდვილი ეროვნული კოლორიტის, განსაკუთრებით კი ქალაქური ფოლკლორის გრძნობით დაჯილდოებული. მის მიერ შექმნილ ტრიოს განსაკუთრებული ღვაწლი მიუძღვის ქართული ქალაქური სიმღერის საუკეთესო ნიმუშების პროპაგანდაში. მასთან ერთად აღნიშნულ ტრიოში მღეროდნენ: კოტე მაკარიძე და ამირან ებრალიძე. 

მარეხ გოძიაშვილის სიმღერებიდან აღსანიშნავია და დღემდე პოპულარულია „გაზაფხული“, „გამიგონია“. ასევე გამორჩეული და პოპულარულია დღესაც - „წაღვერი და თბილისი“, რომლის არაერთი ვერსია არსებობს ქართული ესტრადის მომღერლების მიერ შესრულებული, მაგალითად ნინო ჩხეიძის ვარიანტი.

1990 წელს მომღერალს მიენიჭა საქართველოს სსრ სახალხო არტისტის წოდება. 

მარეხ გოძიაშვილი 1998 წელს ქართული მუსიკალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთავის, დაჯილდოვდა ღირსების ორდენით, 2010 წელს კი მიენიჭა თბილისის საპატიო მოქალაქის წოდება. მასთან ერთად ეს წოდება, ამ წელს არაერთმა ცნობილმა ქართველმა მუსიკოსმა მიიღო, მათ შორის აღსანიშნავია თეიმურაზ წიკლაური.

მარეხ გოძიაშვილი გარდაიცვალა 2017 წელს, 90 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია თბილისი., გვ.,396-397

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* მარეხ გოძიაშვილის ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2010)
მარეხ
თამარ გურგენიძე

**თამარ გურგენიძე** (დ. 31 აგვისტო, 1940) — ქართველი მომღერალი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1984), შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა რუსეთის ქალაქ, ვორონეჟში. დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალური ფაკულტეტი 1963 წელს. ჯერ კიდევ III კურსის სტუდენტმა 1961 წელს თბილისის ოპერის სცენაზე შეასრულა ოლგას პარტია. 

1963 წლიდან იყო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი და წარმატებით ასრულებდა მეცო–სოპრანოს წამყვან პარტიებს, რომელთაგან აღსანიშნავია: მარინა მნიშეკი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), კანიო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), კარმენი (ბიზეს „კარმენი“), დედა (თაქთაქიშვილის „მთვარის მოტაცება“), კატო (დავითაშვილის „ქაჯანა“), ამნერისი, აზუჩენა, ებოლი (ვერდის „აიდა“, „ტრუბადური“, „დონ კარლოსი“), ლოლა (მასკანის „სოფლის პატიოსნება“), ლუჩია (გია ყანჩელის „და არს მუსიკა“), ბარბალე (ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“).

თამარ გურგენიძე ეწეოდა სასცენო მოღვაწეობასაც. აღსანიშნავია მის მიერ შესრულებული ვოკალური ციკლები, მათ შორის გამორჩეულია: შუმანის „ქალის სიყვარული და ცხოვრება“, დეფალიას „7 ესპანური სიმღერა“, მუსორგსკის „უმზეოდ“ და „სიკვდილის სიმღერები და ცეკვები“, ასევე განსაკუთრებით აღსანიშნავია თაქთაქიშვილის „5 ვოკალური პოემა“ და სხვა.

თამარ გურგენიძე ფლობს ლამაზი ტემბრის მეცო-სოპრანოს ყველა რეგისტრს, გამოირჩევა ფრაზირების განსაკუთრებით მაღალი კულტურით, ასევე ფართო ვოკალურ-არტისტული დიაპაზონით და მიმზიდველი სცენური გარეგნობით.

1984 წელს ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ინტერვიუ 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
თამარ დაფქვიაშვილი

**თამარ ვლადიმერის ასული დაფქვიაშვილი** (დ. 21 დეკემბერი, 1908, თბილისი, — გ. 5 თებერვალი, 1994, იქვე) — ქართველი პიანისტი, პედაგოგი, პროფესორი (1966), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1966). 

## ბიოგრაფია
თამარ დაფქვიაშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია საფორტეპიანო სპეციალობით 1929 წელს. 1932-1935 წლებში ოსტატობას სრულყოფდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ნიკოლაევისა (ფორტეპიანო) და ბრიკ-ირადოვას (კამერული ანსამბლი) კლასებში. 1929 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე (1935-1937 წლების გარდა) პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის კონსერვატორიაში, 1966 წლიდან პროფესორი. მისი მოსწავლეებიდან აღსანიშნავია ვაჟა ჩაჩავა. 

ეწეოდა აქტიურ საშემსრულებლო საქმიანობასაც. საშემსრულებლო მეთოდიკის საკითხებზე ლექციებს კითხულობდა თბილისსა და საქართველოს სხვადასხვა ქალაქებში. თამარ დაფქვიაშვილმა პირველმა ჩაატარა საქართველოში სონატური კონცერტების ციკლი ვიოლინოსა და ფორტეპიანოსათვის. სწორედ მანვე შეადგინა „უცხოურ–ქართული მუსიკალური ტერმინოლოგია“ (1948 წელს), „მუსიკალურ ტერმინთა ლექსიკონი“ (1955 წელს). იგი ასევე, ავტორია ნაშრომისა – „კამერულ საკრავიერი ანსამბლები და საანსამბლო შესრულების ძირითადი პრინციპები“, რომელიც გამოიცა 1988 წელს რუსულ ენაზე. მას ეკუთვნის ნაშრომი, მოგონებები გამოჩენილ ქართველ მუსიკოსებზე. იგი წლების განმავლობაში იყო საზოგადოება „ცოდნის“  ერთ-ერთი გამორჩეული და მთავარი წევრი. დაფქვიაშვილის დაკვრას ახასიათებდა გამორჩეულად მუსიკის სიფაქიზე, ნაწარმოების სტილისტურ თავისებურებათა მკვეთრი და ღრმა ცოდნა. გარდაიცვალა 1994 წელს, 85 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
;
;
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი / [შემდგ.: ანზორ თამარაშვილი; მთ. რედ.: გულბათ ტორაძე]. [ახალციხე: თბილ. უნ-ტის მესხეთის ფილიალის გამ-ბა], 2005 (ა.ო. "პროგრესი")

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები