open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მოჰამედ რეზა ფეჰლევი

**მოჰამედ რეზა-შაჰ ფეჰლევი** (; დ. 26 ოქტომბერი 1919, თეირანი, ირანი — გ. 27 ივლისი, 1980, კაირო, ეგვიპტე) — ირანის ბოლო შაჰი, ქვეყანას მართავდა 1941-1979 წლებში. ფეჰლევის დინასტიის მეორე და უკანასკნელი წარმომადგენელი. ხელისუფლებას ჩამოაშორეს ირანის ისლამური რევოლუციის შედეგად. შაჰი იძულებული იყო ემიგრაციაში წასულიყო და გარდაიცვალა კაიროში.

## ბიოგრაფია 
განათლება მიიღო ირანში და საზღვარგარეთ. 1938 წელს დაამთავრა სამხედრო აკადემია თეირანში. ტახტზე ავიდა 1941 წლის სექტემბერში, მამის რეზა-შაჰ ფეჰლევის გადადგომის შემდეგ. 1943 წელს ომი გამოუცხადა ფაშისტურ გერმანიას.

1953 წლის აგვისტოში, აშშ-ს ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო-ს უშუალო ორგანიზებით, ოპერაცია "აიაქსი"-ს ფარგლებში დამხობილ იქნა პრემიერ-მინისტრი მოჰამედ მოსადეყის მთავრობა. შაჰი ემიგრაციიდან დაბრუნდა და ავტორიტარული მმართველობა დაამკვიდრა. 

ირანის საიდუმლი პოლიციური სტრუქტურების ფორმირება დაიწყო 1955 წ. აშშ-ს სამხედრო ექსპერტებისა და სპეცსამსახურების სპეციალისტების ხელშეწყობით.  ირანში თავისი „ექსპერტები“ გააგზავნა ასევე ისრაელმა, ერთ-ერთი მათგანი იყო პოლკოვნიკი იაკობ ნიმროდი.  შაჰის ოფიცრები გადიოდნენ ინტენსიურ მომზადებას დიდ ბრიტანეთში, ისრაელში და აშშ-ში.  „CIA“-სა და „სავაქ“-ის მჭიდრო თანამშრომლობის შესახებ ინფორმაცია ფართოდ გახდა ცნობილი მხოლოდ 1970-იანი წლების მეორე ნახევარში .    

1955 წლის მარტში, აშშ-ს არმიის პოლკოვნიკის მისია შეიცვალა ამერიკის „CIA“-ს ინსტრუქტორებით (მისია შედგებოდა სულ 5 ოფიცერისგან, რომლებიც იყვნენ ექსპერტები ფარული ოპერაციებისა, ინფორმაციის ანალიზისა და კონტრდაზვერვის სფეროში). შაჰის სპეცსამსახურების ჩამოყალიბებაში დიდი წვლილი მიუძღვის ამერიკელ გენერალს გერბერტ ნორმან შვარცკოფს, რომელმაც „გაწვრთნა სავაქ-ის პერსონალის პირველი თაობა“  .     

1956 წლის დეკემბერში შაჰმა და მისმა მთავრობამ გადაწყვიტა, რომ დადგა დრო ირანმა დააფუძნოს დაზვერვის ორგანიზაცია.  „სავაქ“-ის შექმნის კანონპროექტი შემოღებულ იქნა მეჯლისის მიერ 1957 წლის 20 იანვარს, და შემდგომ სენატის მიერ დამტკიცდა.

1957 წელს აშშ-სა და ისრაელის სპეცსამსახურების დახმარებით შაჰმა დააარსა დაზვერვისა და სახელმწიფო უშიშროების სამსახური — სავაქი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Biography portal Mohammad Reza Pahlavi (persian)

კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ფეჰლევიანები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ფრიდრიხ I (პრუსია)

thumb|180px|ფრიდრიხ I
**ფრიდრიხ I** (; დ. 11 ივლისი, 1657, კენიგსბერგი — გ. 25 თებერვალი, 1713, ბერლინი)  — ბრანდენბურგის კურფიურსტი ფრიდრიხ III-ის სახელით 1688 წლიდან და პირველი „მეფე პრუსიაში“ 1701-1713 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ფრიდრიხ I დაიბადა ქალაქ კიონიგსბერგში ბრანდენბურგის კურფიურსტის ფრიდრიხ ვილჰელმისა და მისი მეუღლის ლუიზა ჰენრიეტა ორანელის ოჯახში. ვილჰელმი დაბადებიდანვე სუსტი ბავშვი და მისი გადარჩენის შანსები ძალიან დაბალი იყო, ამას ზედ დაერთო ერთი წლის ასაკში მომხდარი უბედური შემთხვევა, რომლის დროსაც იგი დამახინჯდა კიდეც. თუმც მისმა ორგანიზმა კრიზისი გადაიტანა და ფრიდრიხი გადარჩა. მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი ბრანდენბურგის კურფიურსტი გახდა ფრიდრიხ III-ის სახელით.

მან შეძლო თავისი 4 ნახევარძმისათვსი ჩამოერთმია მამის მიერ დატოვებული მემკვიდრეობები და ამით შეენარჩუბნებინა ქვეყნის ერთიანობა. 1707 წელს მან კიონიგსბერგში თავი მეფედ გამოაცხადა და სახელად „ფრიდრიხ I“ მიიღო, ამასთანავე როგორც კალვინისტი იგი ნოშატელის ფიურსტადაც იქნა არჩეული. 

მეფობის ტიტულის აღიარების სანაცვლოდ მან იმპერატორ კარლ VI-ს 2.000.000, ხოლო გერმანელ კლერიკალებს 600.000 ოქროს ტალერი გადაუხადა. გარდა ამისა ფრიდრიხი მოვალე იყო ესპანური მემკვიდრეობისათვის ომში კარლ VI-ის მხარეზე რამდენიმე ათასი ჯარისკაცი გამოეყვანა. ამასთანავე ფრიდრიხს უფლება არ ჰქონდა თავისი თავისათვის ეწოდებინა „პრუსიის მეფე“ (*გერმ.:* König von Preußen), არამედ უნდა დაკმაყოფილებული ტიტულით „მეფე პრუსიაში“ (*გერმ.:* König in Preußen), ვინაიდან მისი სამფლობელოების დიდი ნაწილი საღვთო რომის იმპერიის საზღვრებში არ იყო და პრუსიის მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილს მოიცავდა. დასავლეთი ნაწილი (ე.წ. სამეფო პრუსია) პოლონეთის სამეფოს შემადგენლობაში იყო 1772 წლამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პრუსიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1657
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1713
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ლუდვიგ ერჰარდი

**ლუდვიგ ვილჰელმ ერჰარდი** (; დ. 4 თებერვალი 1897 — გ. 5 მაისი 1977) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის ბუნდესკანცლერი 1963–1966 წლებში ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირიდან. 1957–1963 წლებში იყო ვიცე-კანცლერი. 

კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1976-1980)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1972-1976)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1969-1972)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1965-1969)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1961-1965)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1957-1961)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1953-1957)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1949-1953)
ანგელა მერკელი

**ანგელა დოროთეა მერკელი** *დაბ.* კასნერი (; დ. 17 ივლისი 1954, ჰამბურგი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე. გერმანიის პირველი ქალი-კანცლერი 2005 წლის 22 ნოემბრიდან 2021 წლის 8 დეკემბრამდე. 2000-2018 წლებში ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირის თავმჯდომარე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ანგელა მერკელის პირადი საიტი 
*

კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ევროპის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1990-1994)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1994-1998)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1998-2002)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2002-2005)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2005-2009)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2009-2013)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2013-2017)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2017-2021)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კომპიუტერი

**კომპიუტერი** () — მოწყობილობა, რომლის დაპროგრამების მეშვეობით ხდება არითმეტიკული ან ლოგიკური ოპერაციის ავტომატური შესრულება. ვინაიდან ოპერაციების თანმიმდევრობა შეიძლება შეიცვალოს, კომპიუტერს შეუძლია ერთდროულად რამდენიმე მათგანის შესრულება.

როგორც წესი, კომპიუტერი შედგება სულ ცოტა, ერთი პასუხისმგებელი მოწყობილობისგან, რომელი, პროცესორისგან და კომპიუტერული მეხსიერების რამე სახის ფორმისგან. პროცესორი აწარმოებს არითმეტიკული და ლოგიკური ოპერაციების შესრულებას.მიმდინარეობების და კონტროლის მოწყობილობა ცვლის ოპერაციების თანმიმდევრობას შენახული ინფორმაციის თანახმად. პერიფერიული მოწყობილობებით ხდება ინფორმაციის მოპოვება გარე წყაროდან, შემდეგ კი - ოპერაციების შედეგების შენახვა და შემდგომი მოძიება.

მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში საომარი ოპერაციებისთვის გამოიყენებოდა მექანიკური ანალოგური კომპიუტერი. ამ პერიოდში შეიქმნა პირველი ელექტრონული ციფრული კომპიუტერები. თავდაპირველად ასეთი კომპიუტერი დიდი ოთახის ზომის იყო და მოიხმარდა ელექტროენერგიას, რომლის რაოდენობა უდრის დღევანდელი რამდენიმე ასეული პერსონალური კომპიუტერის მიერ მოხმარებულ ენერგიას.

თანამედროვე კომპიუტერები, რომლებიც ეფუძნება ინტეგრირებულ  წრედებს, მილიონიდან მილიარდამდე უფრო მეტად უნარიანია, ვიდრე ადრეული მანქანები და იკავებენ მცირე სივრცეს. მარტივი კომპიუტერები თავსდება მობილურ მოწყობილობებში. მობილური კომპიუტერები იკვებება მცირე ზომის ბატარეებით. პერსონალური კომპიუტერები, სხვადასხვა სახით, წარმოადგენენ საინფორმაციო ეპოქის სიმბოლოს და იმას, თუ რას წარმოიდგენენ ადამიანები სიტყვა *კომპიუტერის* ხსენებისას. თუმცა, რაოდენობით ინტეგრირებული კომპიუტერები უფრო მეტია - ციფრული აუდიო პლეერებიდან საბრძოლო საფრენ ტექნიკამდე და სათამაშოებიდან ინდუსტრიულ რობოტებამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენდი უორჰოლი და კომპიუტერი

## სქოლიო
*
პროგრამა

ტერმინი **პროგრამა** რამდენიმე მნიშვნელობით გამოიყენება, მათ შორის:

*კომპიუტერული პროგრამა
*რადიო პროგრამა
*სატელევიზიო პროგრამა
*ღონისძიების პროგრამა
*ვებკასტი
*პროგრამა (მენეჯმენტი)
დისფემიზმი

**დისფემიზმი** (ბერძნ. δυς „დის“ = არა, და φήμη „ფემე“ = თქმა) და **კაკოფემიზმი** (ბერძნ. κακός „კაკოს“ = ცუდი) — ევფემიზმის ანტონიმებად გამოიყენება, რაც ნიშნავს განზრახულად უხეში სიტყვისა ან გამოთქმის გამოყენებას ზრდილობიანის ნაცვლად. კაკოფემიზმი უფრო ხშირად გამოიყენება რაიმე განზრახ შეურაცმყოფელის მნიშვნელობით, ხოლო დისფემიზმი შეიძლება იყო შეურაცმყოფელი ან ირონიულად დამაკნინებელი.

დისფემიზმი ისევე ხშირია ყოველდღიურ ხმარებაში, როგორც ევფემიზმი. მაგ. „ესა თუ ის სპორტული გუნდი თამაშში მოწინააღმდეგეს ანადგურებს“ არ ნიშნავს სიტყვასიტყვით ფიზიკურ განადგურებას, ანდა „კომპანიამ კონკურენტები გააცამტვერა“ ასევე გაზვიადებულია და ორივე შემთხვევაში დისფემიზმია.

ერთი და იგივე საგანი შეიძლება დისფემიზმის ან ეუფემიზმის მნიშვნელობით გამოითქვას, მაგალითად „სიკვდილი“: ყველას მიერ პატივცემული ადამიანის სიკვდილი „გარდაცვალებად“ (ევფემიზმი) მოიხსენიება, ხოლო მოძულებული ადამიანისა კი „მოჭამა ჭირით“ (დისფემიზმი) და ა.შ. ერთი და იგივე გამოთქმა, ასევე შეიძლება ევფემიზმიც იყოს და დისფემიზმიც, კონტექსტის მიხედვით. მაგ. „მიიღო უფალმა“ ან კიდევ „გავიდა გაღმა მარილზე“ შეიძლება კონტექსტის მიხედვით ან შერბილებული ევფემიზმი ან ირონიზებული დისფემიზმი იყოს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ევფემიზმი
*ჰიპერბოლა (ენა)
*მეტაფორა

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:რიტორიკა
ანტონიმი

**ანტონიმი** ( — საწინააღმდეგოს აღმნიშვნელი წინსართი +  — სახელი) — სიტყვა, რომელსაც სხვა სიტყვის საპირისპირო მნიშვნელობა აქვს, როგორებიცაა, მაგ. ცხელი და ცივი, მსხვილი და წვრილი, მაღლა და დაბლა. სიტყვებს შეიძლება სხვადასხვა ანტონიმი გააჩნდეს, მნიშვნელობის მიხედვით. მაგ: ორივე სიტყვა - გრძელი და მაღალი - არის მოკლეს ანტონიმები. სიტყვები - ანტონიმი და სინონიმი - ანტონიმებია.

მიუხედავად იმისა, რომ ტერმინი ანტონიმია ფილოლოგთა მიერ მხოლოდ მე-19 საუკუნიდან გამოიყენება, სიტყვათა ამგვარი ურთიერთობა ენის ფუნდამენტური ნაწილია, განსხვავებით სინონიმებისგან, რომლებიც ისტორიის და განსაზღვრებების ჩამოყალიბების შედეგია, ან ომონიმების, რომლებიც ძირითადად ეტიმოლოგიური შემთხვევითობაა (ან დამთხვევებია). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სინონიმი
* სინონიმია
* ომონიმია
* პარონიმია
* მეტონიმია

## ლიტერატურა
კატეგორია:სემანტიკა
სინონიმები

**სინონიმები** (ძვ.ბერძ. სინ 'συν' = პლუს, ონომა 'όνομα' = სახელი) — იდენტური მნიშვნელობის, საგნობრივი მიმართებით ერთგვარი, სხვადასხვა სიტყვები. (შეადარეთ ანტონიმები; სინონიმი და ანტონიმი ანტონიმებია). მაგ., სინონიმებია სიტყვები: „პროსპექტი“ და „გამზირი“, რადგან ორივე ერთსა და იმავეს აღნიშნავს. აგრეთვე სინონიმებია „მოსწავლე“ და „მოწაფე“, „ავადმყოფი“ და „სნეული“, „ლამაზი“ და „მომხიბლავი“ და ა.შ.   

სინონიმები ერთმანეთისგან შეიძლება განსხვავდებოდნენ ემოციური ელფერით (მაღალი, ახოვანი, აყლაყუდა), შეხამებულობით(სიტყვას *მინა* ყოველთვის ვერ ჩავანაცვლებთ სიტყვით *შუშა*; მაგ., *ლამპის შუშა*), ხმარების მეტ-ნაკლები სიხშირით (მაგ., *ყალიონი* და *ჩიბუხი*), ხმარების სფეროს მიხედვით(მაგ., *ციება* და *მალარია*) და სხვა. სინონიმებს რომლებიც ერთმანეთისგან არაფრით განსხვავდებიან *დუბლეტები* ეწოდებათ (ასეთებია: *არქიტექტურა* და *ხუროთმოძღვრება*).

სინონიმების თავმოყრისას ენაში შეინიშნება მათი თავიდან აცილების ტენდენცია — ერთ-ერთი იკარგება (მაგ., „ასანთი“ და „წუმწუმა“) ან მნიშვნელობას იცვლის (მაგალითად, სიტყვა  თავდაპირველად *დედანს* ნიშნავდა).

სინონიმები მიახლოებულ მნიშვნელობას კონტექსტის მიხედვით იძენენ და ამგვარი კონტექსტის შეცვლის შედეგად შესაძლოა ხშირად სინონიმის მნიშვნელობა დაკარგონ. ამგვარად, ზოგი ლექსიკოგრაფი ამტკიცებს, რომ არ არსებობენ სინონიმები რომელთაც შეიძლება ზუსტად ერთი და იგივე მნიშვნელობა ჰქონდეს ეტიმოლოგიის, ორთოგრაფიის, ფონეტიკური მახასიათებლების, ორაზროვნებისა და გამოყენების სპეციფიურობის გამო. სხვადასხვა სიტყვას, რომელთაც მსგავსი მნიშვნელობა აქვს ხშირად რაღაც მიზეზის გამო განსხვავდება. სინონიმები ხანდახან ევფემიზმების წყაროა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ანტონიმია
* ომონიმია
* პარონიმია
* მეტონიმია

## სქოლიო
კატეგორია:სემანტიკა
მიჰოს მუზეუმი (შიგა)

მინი|250პქ|მიჰოს მუზეუმი
მინი|250პქ|მუზეუმში შესასვლელი 
**მიჰოს მუზეუმი** (みほ・みゅーじあむ) — მდებარეობს ქალაქ შიგარაკი-ნო-სატოსთან შიგას პრეფექტურაში, იაპონია, კიოტოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მუზეუმი მიჰოკო კოიამას ოცნება იყო (ვის სახელსაც ის ამჟამად ატარებს), რომელიც ტოიობოს ტექსტილის ბიზნესის მემკვიდრე და იაპონიის ერთ-ერთი უმდიდრესი ქალბატონი ბრძანდებოდა. 1970 წელს მან სპირიტუალური მოძრაობა „შინჯი შუმეიკაი“ დააფუძნა, რომელსაც ამჟამად, როგორც ამობობენ, 300 000 მიმდევარი ჰყავს მსოფლიოს მასშტაბით. 1990-იანებში მან შუმეის ტაძართან და შიგას მთებთან ახლოს მუზეუმის მშენებლობისთვის თანხები გამოჰყო.

## კოლექცია 
მიჰოს მუზეუმში მიჰოკო კოიამას აზიური და დასავლური ანტიკური ხანის ექსპონატების პირადი კოლექციაა $1 მილიარდამდე ღირებული მსოფლიო აუქციონებზე შუმეის მიერ მუზეუმის 1997 წელს განხსნამდე შესყიდულ სხვა ხელოვნების მიმუშებთან ერთად. სულ 2.000-მდე ექსპონატია, რომელთა შორის დაახ. 250 პერმანენტული ექსპოზიციის ნაწილია.

ექსპოზიციისთვის ყოველი ექსპონატის შერჩევას განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა არა მხოლოდ მათი არტისტული სილამაზის, არამედ ისტორიული მნიშვნელობის მიხედვით და მთელი კოლექციისთვის ბრწყინვალე განლაგება და განათებაა შერჩეული.

## არქიტექტურა 
ჩინელ არქიტექტორ იუჰ მინ პეის ადრე მიჰოს მუზეუმის ამჟამინდელ ადგილსამყოფელთან სამრეკლოს კოშკი, შუმეის საერთაშორისო შტაბ-ბინა და სპირიტუალური ცენტრი ჰქონდა დაპროექტებული. თანამშრომლობით კმაყოფილი მიჰოკო კოიამა და მისი ქალიშვილი, ჰიროკო კოიამა, არქიტექტორს მუზეუმისთვის შენობის დაპროექტებას უკვეთავენ.

იეოჰ მინგ პეის პროექტი არქიტექტორული შედევრი გამოვიდა - შენობა მდებარეობს მთაგორიან და ტყით გარშემორტყმულ ზედაპირზე. 45.000 კვ. მ.-ის სასარგებლო ფართობის შენობის სამი მეოთხედი მიწის ქვეშაა, შიგას მთების ქვიან ნიადაგში. სახურავი უზარმაზარი მინისა და რკინის კონსტურქციაა, ხოლო ფასადისა და ინტერიერის კედლები და იატაკი თბილი რძისფერი ტონების ფრანგული კალციტის ქვითაა ნაგები - იგივე მასალა გამოიყენა არქიტექტორმა ლუვრის მისაღები ჰოლის მოსაპირკეთებლად. მარმარილოსთან შედარებით ეს ქვა უფრო თბილ და დამამშვიდებელ ატმოსფეროს ქმნის. ქვის ფერი, ტექსტურა, ვერცხლისფერი კარკასი და გარე გამწვანება ერთმანეთს ჰარმონიულად ერწყმის და აბალანსებს.

შესაძლოა ყველაზე მომხიბლავი ნაწილი პეის დიზაინისა მისი ე.წ. მთაგორიანი „სამოთხის“ იდეაა. კომპლექსთან მიახლოებისას პირველად სადა მისაღებ პავილიონს ხედავთ კედრის ხეებს მიღმა, რომელიც წრიულ ეზოს უყურებს და შეიძლება ჩათვალოთ, რომ მუზეუმს მიადექით. შენობის მოპირდაპირედ განიერი მორკალული ბილიკია ატმის ხეებით გარდიგარდმო, რომელსაც მოელვარე უჟანგავი ლითონით მოჭედილ მთაში ნაკვეთ გვირაბთან მივყავართ. უზომოდ განიერ, უხმაურო გვირაბში, რომელიც თითქმის სამი სამანქანო გზის სიგანისაა, 200 მეტრის გავლისას უეცრად მზის შუქი ჩნდება და 120 მეტრიანი ნახევრად დაკიდული ხიდის კაბელთა შორის ჩანს ვიწრო, ღრმა ხევი, რომლის გადაღმაც იშლება მუზეუმის პავილიონში შესასვლელი ჩინური სტილის მთვარის კარიბჭე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*მიჰოს მუზეუმის საიტი

კატეგორია:იაპონიის მუზეუმები
კატეგორია:იუჰ მინ პეის პროქეტები
მეკლენბურგ-წინა პომერანია

**მეკლენბურგ-წინა პომერანია** () — მხარე გერმანიაში.

* **ფართობი** — 23,2 ათასი კმ2,
* **მოსახლეობა** — 1 609 675.
* **ქალაქები** (ათ.) — როსტოკი (236), შვერინი (დედაქალაქი, 95), ნოიბრანდენბურგი (91), შტრალზუნდი (75).

## გალერეა

File:Schwerin Castle Aerial View Island Luftbild Schweriner Schloss Insel See.jpg
File:Mecklenburg-Vorpommern Map Districts Border Mecklenburg Western Pomerania - Landkreise Grenzen Karte MV MeckPomm.svg

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
თეოდორ ჰოისი

**თეოდორ ჰოისი** (; დ. 31 იანვარი, 1884, ბრაკენჰაიმი, ბადენ-ვიურტემბერგი — გ. 12 დეკემბერი, 1963, შტუტგარტი) — გერმანელი პოლიტოლოგი და ჟურნალისტი, გერმანიის პირველი ბუნდესპრეზიდენტი 1949–1959 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  31 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1949-1953)
გუსტავ ჰაინემანი

**გუსტავ ვალტერ ჰაინემანი** (*გერმ.:* Gustav Walter Heinemann) (დ. 21 ივლისი, 1899, შვერინი — გ. 7 ივლისი, 1976, ესენი) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, გერმანიის რიგით მესამე ბუნდესპრეზიდენტი 1969-1974 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული   21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1965-1969)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1961-1965)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1957-1961)
ევფემიზმი

**ევფემიზმები** ( — შელამაზებული სიტყვების გამოყენება, eu „კარგად“ + phēmē „ვლაპარაკობ“) — ამა თუ იმ ენობრივ კოლექტივში სააუგოდ, საჩოთიროდ და სახიფათოდ მიჩნეულ სიტყვა-თქმათა ნაცვლად ხმარებული უფრო ნატიფად, ზრდილობიანად და უვნებლად მიჩნეული სიტყვა-თქმები.

ტერმინის ანტონიმია — დისფემიზმი.

## ეტიმოლოგია 
რიგ მიზეზთა გამო ხშირად ადამიანები შეგნებულად გვერდს უხვევენ გარკვეული ობიექტური მონაცემების აღმნიშვნელი სიტყვებისა და გამოთქმების ხმარებას. მათ ან სრულიად არ ასახელებენ ანდა ამბობენ არაპირდაპირ, შემოვლით, აღწერით, შთაბეჭდილების შენელებით, რათა მისაღები გახადონ ადრესატისათვის.

ამგვარი მოვლენის სახელწოდება — „ევფემიზმი“ ბერძნული ენიდან მომდინარეობს. სიტყვა εύφημείν ჯერ კიდევ ჰომეროსთან გვხვდება და გულისხმობს ძველ წარმართულ ჩვეულებას, რომლის მიხედვითაც მსხვერპლის შეწირვის და ლოცვების წარმოთქმის დროს მხოლოდ „კარგი მნიშვნელობის“ სიტყვები უნდა ეხმარათ. შემდგომ ეს ჩვეულება ისე გაიზარდა, რომ წარმართული მღვდელმსახურების დროს საერთოდ აიკრძალა ლაპარაკი, რადგან ხშირი იყო შემთხვევები, როდესაც ამ საქმის თვით ყველაზე მორწმუნე და პედანტი შემსრულებელნიც კი შეცდომას უშვებდნენ და შესაფერის სიტყვებს ვერ ირჩევდნენ (ეს აზრია სწორედ ჩაქსოვილი რომაელთა ცნობილ გამოთქმაში — „favete linguis“). თვით მსხვერპლად შესაწირავ ცხოველის ბღავილსაც კი ახშობდნენ საკრავთა ხმებით, რადგან წარმართთა აზრით, მასაც ისევე, როგორც უხეში გამოთქმების ხმარებას, შეეძლო გაენაწყენებინა მათი ღვთაება.

ამჟამად სიტყვა „ევფემიზმი“ საერთაშორისო ენათმეცნიერებაში მიღებული ტერმინია და ეწოდება სიტყვას (ან გამოთქმას), რომელიც ისეთი სიტყვის (ან გამოთქმის) შემცვლელად იხმარება, რომელიც მოცემულ ენობრივ კოლექტივში სახიფათოა, უსიამოვნოდ, უხეშად, სათაკილოდ ან უზრდელად მიიჩნევა. ევფემიზმი და ის სიტყვა (ან გამოთქმა), რომელსაც იგი ენაცვლება, ერთსა და იმავე ობიექტურ მონაცემზე მიუთითებენ. განსხვავდებიან კი იმით, რომ ერთნაირ შთაბეჭდილებას არ ახდენენ მსმენელზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ევფემიზმები და სიტყვის ტაბუ, კარლო ჯორჯანელი, 1977 

კატეგორია:რიტორიკა
კარლ კარსტენსი

**კარლ კარსტენსი** (*გერმ.* Karl Carstens) (დ. 14 დეკემბერი, 1914, ბრემენი — გ. 30 მაისი, 1992, მეკენჰაიმი, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალია) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე. გერმანიის რიგით მეხუთე ბუნდესპრეზიდენტი 1979–1984 წლებში. 1976-1979 წლებში იყო ბუნდესტაგის პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1976-1980)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1972-1976)
რიხარდ ფონ ვაიცზეკერი

**რიხარდ კარლ  ფრაიჰერ ფონ ვაიცზეკერი** (; დ. 15 აპრილი, 1920, შტუტგარტი — გ. 31 იანვარი, 2015, ბერლინი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის რიგით მეექვსე ბუნდესპრეზიდენტი 1984–1994 წლებში.

## ბიოგრაფია
ვაიცზეკერი დაიბადა 1920 წელს შტუტგარტში. მისი მამა — ერნსტ ფონ ვაიცზეკერი ცნობილი დიპლომატი იყო, ხოლო ძმა კარლ ფრიდრიხ ვაიცზეკერი — ფიზიკოსი და ფილოსოფოსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
რომან ჰერცოგი

**რომან ჰერცოგი** (; დ. 5 აპრილი, 1934, ლანდსჰუტი, ბავარია — გ.  10 იანვარი, 2017, ბერლინი, გერმანია) — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი 1987-1994 და გერმანიის ბუნდესპრეზიდენტი 1994–1999 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა პროტესტანტის ოჯახში. იურიდიული განათლება მიიღო მიუნხენში და რამდენიმე ხნის განმავლობაში მუშაობდა მიუნხენის უნივერსიტეტის ასისტენტად. 1987–1994 წლებში იყო გერმანიის საკონსტიტუციო სასამართლოს პრეზიდენტი .1994 წელს აირჩიეს გერმანიის პრეზიდენტად. ამ თანამდებობაზე დარჩა 1999 წლამდე. 

გარდაიცვალა 2017 წლის 10 იანვარს მძიმე ავადმყოფობის შედეგად. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია, გერმანიის ფედერალური პრეზიდენტის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
იოჰანეს რაუ

**იოჰანეს რაუ** (; დ. 16 იანვარი, 1931, ვუპერტალი, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალია — გ. 27 იანვარი, 2006, ბერლინი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის  ბუნდესპრეზიდენტი 1999–2004 წლებში. 1978–1998 წლებში იყო ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის მინისტრ-პრეზიდენტი.

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ჰორსტ კელერი

**ჰორსტ კელერი** (; დ. 22 თებერვალი, 1943 — გ. 1 თებერვალი, 2025) — გერმანელი ეკონომისტი და პოლიტიკური მოღვაწე, საერთაშორისო სავალუტო ფონდის გენერალური დირექტორი 2000-2004 წლებში და გერმანიის ბუნდესპრეზიდენტი 2004 წლიდან 2010 წლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ჰაინრიხ ლიუბკე

**ჰაინრიხ ლიუბკე** (*გერმ.:* Heinrich Lübke) (დ. 14 ოქტომბერი, 1894, ენკჰაუზენი, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალია — გ. 6 აპრილი, 1972, ბონი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის რიგით მეორე და ერთადერთი კათოლიკე ბუნდესპრეზიდენტი 1959-1969 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული   14  ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი  6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1957-1961)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1953-1957)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1949-1953)
ვალტერ შეელი

**ვალტერ შეელი** (; დ. 8 ივლისი 1919, ზოლინგენი, ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალია — გ. 24 აგვისტო, 2016, ბად-კროცინგენი) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, გერმანიის რიგით მეოთხე ბუნდესპრეზიდენტი 1974-1979 წლებში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* მოკლე ბიოგრაფია 
* შეელის ბიოგრაფია გერმანიის პრეზიდენტის საიტზე 

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1972-1976)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1969-1972)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1965-1969)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1961-1965)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1957-1961)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1953-1957)
ფრანკფურტი

**მაინის ფრანკფურტი** () *ან უბრალოდ* **ფრანკფურტი** — ქალაქი გერმანიაში, ჰესენის მხარის უდიდესი ქალაქი. მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მას მეხუთე ადგილი უჭირავს გერმანიაში. ფრანკფურტი მსოფლიო ქალაქთა რიცხვს მიეკუთვნება. იგი ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ქალაქია და ლიტერატურისა და კულტურის მეტროპოლიაა.

სურათი:Ffm-skyline008.jpg|ფრანკფურტი
სურათი:Skyline Frankfurt am Main.jpg|ფრანკფურტი

## იხილეთ აგრეთვე 
*გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური ვებ-გვრდი 
* Architecture of Frankfurt 
*Frankfurt Zoo 
* Frankfurt before and after World War II 
* Frankfurt webcam links
* Frankfurt photogallery 
* [Visual Frankfurt](http://www.mygreatgermany.com/Central/Hesse/Cities/Frankfurt_(Main)/) 

## სქოლიო
*
კატეგორია:ჰესენის ქალაქები
ფრანკფურტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ფრანკფუტი** შეიძლება აღნიშნავდეს სხვადასხვა დასახლებულ პუქტს ან ისტორიულ სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნს გერმანიაში:

* მაინის ფრანკფურტი
* ოდერის ფრანკფურტი
* ფრანკფურტი (საჰერცოგო)
* ფრანკფურტი (თავისუფალი ქალაქი)
გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი

**გერმანიის ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი** (გქდკ) () — პოლიტიკური პარტია გერმანიაში. იგი მოიაზრება როგორც ქრისტიან-დემოკრატიული, ლიბერალ-კონსერვატიული, მემარჯვენე-ცენტრისტული პარტია. განსხვავებით კათოლიკური ცენტრისტული პარტიისაგან „გქდკ-ის“ მიზანია ყველა ქრისტიანული აღმსარებლობის ერთ პოლიტიკურ ძალად გაერთიანება. ბავარიის ქრისტიან-სოციალურ კავშირთან ერთად ქმნის საერთო ქდკ/ქსკ ფრაქციას ბუნდესტაგში.

## შედეგები არჩევნებში 
### ფედერალური პარლამენტი (ბუნდესტაგი) 
### ევროპის პარლამენტი 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:გერმანიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიები ევროპაში
კატეგორია:1945 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
თავისუფალი ქალაქი

მინი|საღვთო რომის იმპერიაში 1648 წელს არსებული თავისუფალი ქალაქები
**თავისუფალი ქალაქი** — ქალაქი საღვთო რომის იმპერიაში, რომელიც გათავისუფლებული იყო სენიორის, მაგალითად ეპისკოპოსის, არქიეპისკოპოსის, ფეოდალის, ან მეფის ძალაუფლებისა და ვასალობისგან. ასეთი ქალაქები იყვნენ: კიოლნი, ზიოსტი, მაინცი, აუგსბურგი, ვორმსი, შპაიერი, სტრასბურგი, ბაზელი.

თავისუფალი ქალაქები იპოვებდნენ თვითმმართველობას. განსხვავებით საიმპერიო ქალაქებისგან თავისუფალი ქალაქები ვალდებულები არ იყვნენ გადასახადები ეხადათ და სამხედრო დახმარება მიეწოდებინათ წმინდა რომის იმპერიის იმპერატორისთვის. სამხედრო სამსახური თავისუფალი ქალაქის მოქალაქეებს ევალებოდათ მხოლოდ თვითონ ქალაქის დაცვის ან ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს. თავისუფალი ქალაქები წარმოადგენდნენ ფაქტობრივად ქალაქ-რესპუბლიკებს. 

თავისუფალი ქალაქების სტატუსმა იარსება XIX საუკუნემდე. XIX საუკუნიდან თავისუფალი ქალაქის სტატუსი ქალაქს ეძლეოდა საერთაშორისო ხელშეკრულებით და მისი სტატუსი გარანტირებული იყო საერთაშორისო ორგანიზაციის მიერ. ამ პერიოდის თავისუფალი ქალაქებისთვის დამახასათებელი იყო დემილიტარიზაცია და ნეიტრალიტეტი. თავისუფალი ქალაქის ამ კლასიკურ განსაზღვრებას არ შეესაბამება გერმანულ კავშირში 1815-1866 შემავალი ქვეყნების 4 „თავისუფალი ქალაქი“: ბრემენი, ფრანკფურტ-ამ-მაინი, ჰამბურგი და ლიუბეკი. 1815 წელს ვენის კონგრესის მიერ თავისუფალ ქალაქად გამოცხადდა კრაკოვი, 1919 წელს თავისუფალ ქალაქად გამოცახდდა დანციგი რომელიც 1939 წლამდე ერთა ლიგის პროტექტორატის ქვეშ იყო.1947 წელს უნდა შექმნილიყო ტრიესტის თავისუფალი ტერიტორია, რომელიც გაეროს კონტროლქვეშ იქნებოდა, მაგრამ საკითხი გადაწყდა იტალია-იუგოსლავიის შეთანხმებით. თავისუფალი ქალაქის სტატუსი ჰქონდა ტანჟერს (1923-1940, 1945-1956) და საარს (1919-1935, 1945-1955). 1947 წლის გაეროს რეზოლუცია ითვალისწინებდა თავისუფალი ქალაქის სტატუსის მინიჭებას იერუსალიმისთვის. სსრკ ითხოვდა თავისუფალი ქალაქის სტატუსის მინიჭებას დასავლეთი ბერლინისთვის.

## ლიტერატურა 
* Urs Hafner: *Republik im Konflikt. Schwäbische Reichsstädte und bürgerliche Politik in der frühen Neuzeit*. Bibliotheca Academica, Tübingen 2001, ISBN 3-928471-36-8
* André Krischer: *Reichsstädte in der Fürstengesellschaft. Politischer Zeichengebrauch in der Frühen Neuzeit*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 2006, ISBN 3-534-19885-9.
* Richard Schmidt: *Deutsche Reichsstädte.* Hirmer, München 1957.

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:ქალაქები
გერმანიის ფედერალური მხარეები

**გერმანიის ფედერალური მხარეები** () ― გერმანიის ფედერალური სუბიექტები. გერმანიაში 16 ფედერალური მხარეა , მათ შორის 5 შეიქმნა აღმოსავლეთ გერმანიის ტერიტორიაზე გერმანიის გაერთიანების შემდეგ.

## ფედერალური მხარეების სია
გერმანიის მხარეებია (ფრჩხილებში დედაქალაქები):

* ბადენ-ვიურტემბერგი (შტუტგარტი)
* ბავარია (მიუნხენი)
* ბერლინი (მხარე) (ბერლინი)
* ბრანდენბურგი (პოტსდამი)
* ბრემენი (ბრემენი)
* თიურინგია (ერფურტი)
* მეკლენბურგ-წინა პომერანია (შვერინი)
* რაინლანდ-პფალცი (მაინცი)
* ზაარლანდი (ზაარბრიუკენი)
* საქსონია (დრეზდენი)
* საქსონია-ანჰალტი (მაგდებურგი)
* შლეზვიგ-ჰოლშტაინი (კილი)
* ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალია (დიუსელდორფი)
* ქვემო საქსონია (ჰანოვერი)
* ჰამბურგი (ჰამბურგი)
* ჰესენი (ვისბადენი)

## რესურსები ინტერნეტში 
*CityMayors feature on Germany subdivisions
გერმანიის პრეზიდენტი

thumb|200px|სასახლე ბელევიუ
**ბუნდესპრეზიდენტი** (; ) არის გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკის მეთაური და პირველი პირია, თუმცა ნაკლები პოლიტიკური გავლენა აქვს ბუნდესკანცლერთან შედარებით. წარმოადგენს ქვეყანას საერთაშორისო ურთიერთობებში. მისი კომპეტენციის ფარგლებში შედის აგრეთვე საშინაო პოლიტიკის საკითხები: როგორიცაა ფორმალური მხარდაჭერა საკანონმდებლო აქტების მიღებისას; მთავრობების, მინისტრების, მოსამართლეების და სხვათა დანიშვნა; პრეროგატივა პარლამენტის დათხოვნის და ახალი არჩევნების დანიშვნის. აირჩევა 5 წლის ვადით  სპეციალურად მოწვეული ფედერალური კრების მიერ. 2017 წლიდან ბუნდესპრეზიდენტი არის ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი.

ბუნდესპრეზიდენტის რეზიდენცია მდებარეობს ბელევიუს სასახლეში ბერლინში და ჰამერშმიტის ვილაში ბონში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანიის პრეზიდენტების სია
* რაიხსპრეზიდენტი
* ბუნდესკანცლერი (გერმანია)

## რესურსები ინტერნეტში 
* **ოფიციალური საიტი**

პრეზიდენტები
*
კატეგორია:გერმანიის მთავრობა
გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტია

**გერმანიის სოციალურ-დემოკრატიული პარტია** () — გერმანიის ყველაზე ძველი პოლიტიკური პარტია, რომელიც მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულებისაა. დაარსდა 1863 წლის 23 მაისს, როგორც საერთოგერმანული მუშათა ასოციაცია. კონსერვატიულ ქრისტიან-დემოკრატიულ კავშირთან ერთად არის ერთ-ერთი გერმანიის ორ ძირითად პარტიას შორის.

პარტიას 495 000 წევრი ჰყავს, რომელთა 31% ქალია. სოციალ-დემოკრატებს 206 წარმომადგენელი ჰყავს გერმანიის ბუნდესტაგში, ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ პარლამენტის მეორე პალატაშიც ბუნდესრატშიც. პარტიას თავმჯდომარეობს ყოფილი გარემოს, ბუნების დაცვისა და ატომური უსაფრთხოების მინისტრი ზიგმარ გაბრიელი. სოციალ-დემოკრატები გერმანიის 16 ფედერალური მხარიდან 7-ში მთავრობის მეთაურები არიან (მათ შორის ბერლინში, რაინლანდ-პფალცში, ბრანდერბურგში), დამატებით 4 მხარეში კი კოალიციის „უმცროსი მონაწილენი“ არიან. პარტიასთან დაახლოვებული საერთაშორისო ფონდია – ფრიდრიხ ებერტის ფონდი.

## პოლიტიკური პლატფორმა 
პარტიის პლატფორმა მხარს უჭერს სოციალ-დემოკრატიის მიზანს საზოგადოებრივ მოწყობაზე, რომელშიც თავისუფლება და სოციალური სამართლიანობა უმთავრესია. პარტიის პლატფორმის მიხედვით, პოლიტიკური თავისუფლება, სამართლიანობა და სოციალური სოლიდარობა ქმნის სოციალ-დემოკრატიის საფუძველს.

* კოორდინირებული სოციალური საბაზრო ეკონომიკა უნდა გაძლიერდეს და მისი პროდუქცია სამართლიანად გადანაწილდეს. პარტია ამ ეკონომიკურ სისტემას საჭიროდ თვლის, რათა უზრუნველყოფილი იყოს მთელი მოსახლეობის კეთილდღეობა.
* პარტია მხარს უჭერს კეთილდღეობის სახელმწიფოს.
* პარალელურად, მხარს უჭერს მდგრად ფისკალურ პოლიტიკას, რომელიც არ აყენებს ტვირთს მომავალ თაობებზე ბიუჯეტის დეფიციტის აღმოფხვრისას.
* სოციალურ პოლიტიკაში სოციალ-დემოკრატები იცავენ სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებებს ღია საზოგადოებაში.
* საგარეო პოლიტიკაში პარტია მიზნად ისახავს გლობალური მშვიდობის უზრუნველყოფას დემოკრატიული საშუალებებით გლობალური ინტერესების დაბალანსებით; ევროინტეგრაცია უმთავრესი პრიორიტეტია.
* პარტია მხარს უჭერს ეკონომიკურ რეგულაციებს ბანკებისა და ხალხისთვის პოტენციური ზარალის შეზღუდვის მიზნით. ისინი მხარს უჭერენ საერთო ევროპულ ეკონომიკურ და ფინანსურ პოლიტიკას ეკონომიკური ბუშტების თავიდან ასაცილებლად და ეკოლოგიურად მდგრადი ზრდის ხელშეწყობისთვის.

## შედეგები არჩევნებში 
### ფედერალური პარლამენტი (ბუნდესტაგი) 
### ევროპის პარლამენტი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1863 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
რუსეთის იმპერატორების სია

რუსეთს 1721-1918 წლებში მართავდა 14 იმპერატორი, რომელთაგან 4 ქალი იყო. პირველი იმპერატორი იყო პეტრე I დიდი, უკანასკნელი კი — ნიკოლოზ II. 

ცხრილში წარმოდგენილია რუსეთის იმპერატორების სია.


კატეგორია:მონარქთა სიები
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:იმპერატორების სიები
ორგანი (საკრავი)

[მინიატიურა|300პქ|ორგანი წმ. თომას ეკლესიაში, [სტრასბური, საფრანგეთი]]
**ორგანი** ( < ) — კლავიშიანი სასულე მუსიკალური საკრავი. შედგება ერთ კორპუსში მოთავსებული სხვადასხვა ზომის ხისა და ლითონის მილებისა და პნევმატური სისტემისაგან. საკრავს მიდგმული აქვს სამართავი ანუ საშემსრულებლო კათედრა, რომლის პულტზედაც ხელისა (მანუალი) და ფეხის (პედალი) კლავიატურებთან ერთად თავმოყრილია ყველა რეგისტრის სახელურები. ეს სახელურები ამოძრავებს სათანადო ბერკეტებს, აკავშირებს მათ ერთმანეთთან და დამატებითი მილების ჩართვა-გამორთვასა და ხმოვანების გაძლიერება-შესუსტებას ემსახურება. ორგანს შეიძლება ჰქონდეს 1-7 მანუალი (თითოეულს 72-მდე კლავიში აქვს) და პედალი (32-კლავიშიანი). ზოგიერთ თანამედროვე ორგანს 2 პედალი აქვს. ორგანს რეგისტებად დაყოფილი რამდენიმე ათასი მილი აქვს. რეგისტრების რაოდენობა საკრავის სიდიდით განისაზღვრება (საშუალოს — ათამდე, გიგანტურს — რამდენიმე ასეული რეგისტრი). თითოეულ რეგისტს მისთვის დამახასიათებელი ტემბრი აქვს. ირთვება ბერკეტით ან ღილაკით. საორგანო მუსიკა იწერება სამ სანოტო დგანზე რეგისტრის მიუთითებლად. ორგანს შეიძლება ჰქონდეს სამი სახის გადაცემათა სისტემა (ტრაქტურა): მექანიკური, პნევმატიკური და ელექტრული ტრაქტურების შეთანხმება. ორგანის წინამორბედებია: სოლინკა, ძვ. ჩინური შენი, ევროპული პანის ფლეიტა. ძვ.წ. III საუკუნეში საბერძნეთში გამოიგონეს წყლის ორგანი — ჰიდრავლოსი. გიგანტური ორგანები დგას მოსკოვის, სანქტ-პეტერბურგის, რიგის, კიევის, თბილისის, ტალინის, ტაშკენტის საკონცერტო დარბაზებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორგანი (მუსიკა)
ალექსანდრე III (რუსეთი)

**ალექსანდრე III** (რუს.: Александр III Александрович) (დ. 10 მარტი, 1845, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 20 ოქტომბერი, 1894, ლივადია, უკრაინა) — რუსეთის იმპერატორი 1881—1894 წლებში, რომანოვების დინასტიიდან. ალექსანდრე II-ის შვილი.

## ბიოგრაფია 
[მარცხნივ|მინი|იმპერატორი ალექსანდრე III [თბილისი|თბილისში ყოფნისას (1888).]]

ალექსანდრე დაიბადა 1845 წლის 10 მარტს ქ. სანქტ-პეტერბურგში, ზამთრის სასახლეში. ის იყო რუსეთის იმპერატორ, ალექსანდრე II-ის მეორე ვაჟი. მან მიიღო იმდროისთვის უმაღლესი განათლება. ფლობდა გერმანულ, ფრანგულ და ინგლისურ ენებს. 

საიმპერატორო ტახტზე ასვლა მოუწია მამამისის მკვლელობის შემდეგ, 1881 წლის 13 მარტს, ესტონეთში ყოფნის დროს. ალექსანდრე მისი წინამორბედის მსგავსად თვლიდა, რომ რუსეთის წყნარად სამართავად და ყოველგბარი რევოლუციისა თუ აჯანყების თავიდან ასაცილებლად საჭირო იყო ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცება, სახელმწიფოს ყველა წერტილში მართლმადიდებლობის გავრცელება და ეროვნულობა. პოლიტიკური შეხედულებით ნაციონალი იყო. 1884 წელს გამოსცა კანონი რუსული ენის ფართო მასშტაბით გავრცელების შესახებ იმპერიის ტერიტორიაზე. მას კარგი ურთიერთობა ჰქონდა პრუსიის პრემიერ-მინისტრთან, ოტო ფონ ბისმარკთან, ასევე საფრანგეთის ხელისუფლების წევრებთან. 

1894 წელს ნეფრიტით დაავადდა. იმავე წლის ბოლოს, 1 ნოემბერს გარდაიცვალა ყირიმში სტუმრობის დროს. ალექსანდრეს შემდეგ საიმპერატორო ტახტი დაიკავა მისმა უფროსმა ვაჟმა, ნიკოლოზ II-მ.

## წინაპრები 

**ალექსანდრე III-ის წინაპრები**

## ოჯახი 
thumb|right|200px|ალექსანდრე III შვილებთან ერთად
ალექსანდრე III-ს ჰყავდა ექვსი შვილი. იმპერატორის მეუღლე იყო მარია თეოდორეს ასული

(იმპერატორის შვილები)

## ლიტერატურა 
* John F. Hutchinson, *Late Imperial Russia: 1890–1917*
* Charles Lowe, *Alexander III of Russia*

## რესურსები ინტერნეტში 
* A short biography 
* Another biography
* FindAGrave

კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები
კატეგორია:მმართველი ფილატელისტები
კატეგორია:დაბადებული  10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
ნატალია გონჩაროვა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ნატალია გონჩაროვა** რამდენიმე ქალბატონს ერქვა:

*ნატალია გონჩაროვა (მხატვარი) — რუსი კუბო-ფუტურისტი მხატვარი.
*ნატალია გონჩაროვა — ალექსანდრე პუშკინის მეუღლე.
ნატალია გონჩაროვა (მხატვარი)

მინი|ნატალია გონჩაროვა
**ნატალია სერგეევნა გონჩაროვა** () (დ. 4 ივნისი, 1881 — გ. 17 ოქტომბერი, 1962) — რუსი ფერმწერი კუბო-ფუტურისტი და თეატრალური დიზაინერი.

## ბიოგრაფია
ნატალია გონჩაროვა დაიბადა სოფელ ნაგაევოში, ტულასთან ახლოს, რუსეთი, 1881 წელს. თავდაპირველად მოსკოვის სამხატვრო აკადემიაში სკულპტურას სწავლობდა, თუმცა შემდეგ (1904) ფერწერაზე გადავიდა. მასზე დიდი გავლენა რუსული ხალხური ხელოვნების პრიმიტიულმა ასპექტებმა იქონია, რაც კარგად ჩანს მის ადრინდელ ნამუშევრებში, სადაც ის ამ ელემენტებს ფოვიზმსა და კუბიზმს უკავშირებს. მეუღლესთან, მიხაილ ლარიონოვი, ერთად ის აყალიბებს მიმდინარეობას „რაიონიზმი“. რევოლუციამდელი რუსეთის ავანგარდის პოპულარიზაციაში მთავარი წვლილი სწორედ მათ ეკუთვნის. მათი ორგანიზებით მოეწყო გამოფენა „ვირის კუდი“ (1912) მოსკოვში და იმავე წელს მიუნხენში.

გაერთიანება „ვირის კუდი“ შეიქმნა ევროპულ ხელოვნებასთან გასამიჯნავად და დამოუკიდებელი თანამედროვე ხელოვნების რუსული სკოლის ჩამოსაყალიბებლად. თუმცა ფუტურიზმის გავლენა საკმაოდ ძლიერია გონჩაროვას გვიანდელ ტილოებში. თავდაპირველად ხატებითა და ეთნიკური რუსული პრიმიტივიზმით გატაცებული გონჩაროვა რუსეთში სახელს ითქვამს მისი ფუტურისტული ნამუშევრებით, როგორიცაა „ველოსიპედისტი“ და გვიანდელი რაიონისტული ტილოებით. გაერთიანების წევრები, როგორც მოსკოვის ფუტურისთა ლიდერები, ხშირად აწყობდნენ პროვოკაციულ ლექცია-საღამოებს მათი იტალიელი კოლეგების მსგავსად.

გონჩაროვა ასევე ჩართული იყო გრაფიკულ დიზაინში — წერდა და ხატავდა ილუსტრაციებს ფუტურისტული სტილის წიგნებისთვის.

გონჩაროვა ავანგარდული ჯგუფი Der Blaue Reiter წევრი იყო მისი დაფუძნებიდან (1911). 1915 წელს მან საბალეტო კოსტუმების და სცენების დიზაინზე დაიწყო მუშაობა ჟენევაში. 1921 წელს პარიზში გადადის, სადაც ის რამდენიმე სცენას აწყობს სერგეი დიაგილევის „Ballets Russes“-თვის.

გარდაიცვალა 1962 წელს პარიზში.

## რესურსები ინტერნეტში
*გონჩაროვას ნამუშევრების ინტერნეტ გალერეა 
*გონჩაროვასადმი მიძღვნილი საიტი

კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ლუიშემი

right|130px|ლიუისჰემი 
**ლიუისჰემი** () — შიდა ლონდონის უბანი. დაარსდა 1966 წელს ყოფილი ლონდონის საგრაფოს ორი უბნის — ლიუისჰემისა და დეპტფორდის შეერთების შედეგად.

ლიუისჰემში მდებარეობს ევროპის ყველაზე დიდი პოლიციის განყოფილება. 1698 წელს რუსეთის ცარი პეტრე I გემთმშენებლობას სწავლობდა დეპტფორდში.

ლიუისჰემის ფართობია 35,15 კმ², მოსახლეობა — 303 536 კაცი.

## უბნები 
thumb|130px|ლიუისჰემის გერბი

## ცნობილი პიროვნებები 
* ნატაშა ბედინგფილდი — მომღერალი
* ჯუდ ლოუ — მსახიობი
* ჰენრი უილიამსონი — მწერალი

## რესურსები ინტერნეტში
* Lewisham London Borough Council

კატეგორია:ლონდონის უბნები
ნატაშა ბედინგფილდი

thumb|ნატაშა ბედინგფილდი 2013 წელს
**ნატაშა ბედინგფილდი** ( დ. 26 ნოემბერი 1981, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი) — ბრიტანელი მომღერალი. მისი მშობლები 20 წელზე მეტია რაც გადმოსახლდნენ ახალ ზელანდიიდან ინგლისში. ნატაშა დაიბადა ლიუისჰემში და მომღერალ დენიელ ბედინგფილდის დაა.

## კარიერა
ჯერ კიდევ ბავშვობაში იგი თავის და-ძმასთან, დენიელთან და ნიკოლასთან ერთად მღეროდა ჯგუფ The DNA Algorithm-ში. სკოლის დამთავრების შემდეგ 2 წლის განმავლობაში სწავლობდა ფსიქოლოგიას, რომელიც მოგვიანობით მიატოვა და მომღერლის კარიერა დაიწყო.

2004 წლის მაისში გამოვიდა მისი პირველი სინგლი *Single*, რომელმაც ბრიტანულ ჩარტში მე-3 ადგილი დაიკავა. იმავე წლის აგვისტოში მომდევნო სინგლი These Words ბრიტანეთის №1 ჰიტი გახდა.

პროდიუსერების ენდი ფრემტონის, სტივ კიპნერის და მარკ სტენტის დახმარებით ნატაშას პირველი ალბომი *Unwritten* ბრიტანული ალბომების ჩარტში პირველ ადგილზე გავიდა.

ნატაშას ახალი  სიმღერა "Soulmate" იმდენად პოპულარული გახდა გამოქვეყნებისთანავე, რომ მედიუმი - ს 5-ე სეზონის ბოლო სერიაში გამოყენებულ იქნა, როგორც თანამდევი საუნდტრეკი.

## დისკოგრაფია
**მსოფლიო გამოცემები**
* *Unwritten* (2004)
**აშშ გამოცემები**
* *Pocketful of Sunshine* (2008)
* *Strip Me* (2010)
'*ევროპული გამოცემები
* *N.B.* (2007)
* *Strip Me Away'' (2011)

## რესურსები ინტერნეტში
* ნატაშას ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიკოლა ბედინგფილდი

**ნიკოლა ბედინგფილდი** (*ინგლ.*: Nikola Bedingfield) ბრიტანელი მომღერლების დენიელ და ნატაშა ბედინგფილდების დაა. ბავშვობაში მღეროდა მათთან ერთად ჯგუფში "ზე დი-ენ-ეი ალგორითმი" (*ინგლ.*: The DNA Algorithim).

კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სკლიფასოვსკი, ნიკოლაი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ნიკოლაი სკლიფასოვსკი** რამდენიმე გამოჩენილ ადამიანს ერქვა:

*ნიკოლაი სკლიფასოვსკი (პედაგოგი) — პედაგოგი და მხატვარი
*ნიკოლაი სკლიფასოვსკი (ქირურგი) — რუსი ქირურგი
ალექსანდრე II (რუსეთი)

**ალექსანდრე II** ( დ. 29 აპრილი 1818, მოსკოვი — გ. 13 მარტი 1881, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსეთის იმპერატორი 1855-1881 წლებში. ნიკოლოზ I-ის შვილი.

## ბიოგრაფია 
ალექსანდრე იყო რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის უფროსი ვაჟი.1855 წელს ავიდა რუსეთის საიმპერატორო ტახტზე. 1856 წელს, ყირიმის ომში განცდილი მარცხის შემდეგ მან ირწმუნა, რომ იმდროინდელ ევროპულ ქვეყნებთან შედარებით რუსეთი ჩამორჩენილი იყო, რის გამოც შეუდგა ქვეყანაში ფართომასშტაბიანი რეფორმების განხორციელებას. იგი მიიჩნევდა, რომ რუსეთის გასაძლიერებლად აუცილებელი იყო ბატონყმობის გაუქმება და გლეხთა გათავისუფლება. ალექსანდრეს განზრახვამ არისტოკრატიის გაღიზიანება გამოიწვია. დიდი წინააღდმეგობის მიუხადავად,1861 წლის 19 თებერვალს იმპერატორმა გამოსცა ბრძანება ბატონყმობის გაუქმების შესახებ. მან ასევე გაატარა სასამართლო რეფორმა: ამიერიდან სასამართლოებში უკვე ადვოკატები იცავდნენ ბრალდებულებს. განათლების რეფორმის შედეგად სასწავლო დაწესებულებები გამოვიდა ეკლესიის დაქვემდებარებიდან და მასზე პასუხისმგებლობა საკრებულოებს დაეკისრა. 1863 წელს უნივერსიტეტებს მიენიჭა ფართო ავტონომია: ამიერიდან პროფესორებს, დეკანებსა და რექტორებს ირჩევდნენ მათი კოლეგები და არა სამინისტრო. უნივერსიტეტებში ჩაბარება შეეძლო საზოგადოების ყველა ფენის წარმომადგენელს. დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა სამხედრო რეფორმას. ამ რეფორმების მიუხედავად ალექსანდრე II უძლური აღმოჩნდა მთლიანად რუსეთის გარდასაქმნელად. მას მტკიცედ სწამდა, რომ მეფის თვითმპყრობელობა ყველაზე მეტად შეეფერებოდა რუსეთის მმართველობას. ამ არათანმიმდევრული პოლიტიკის გამო, ხელისუფლება სულ უფრო არაპოპულარული ხდებოდა, რის გამოც იმპერატორი ტერორისტთა სამიზნედ იქცა. მასზე 6 თავდასხმა განახორციელეს. საბოლოოდ, 1881 წელს, მეექვსე თავდასხმა ალექსანდრესთვის საბედისწერო გამოდგა. „ნაროდნიკებმა“ იმპერატორი სასიკვდილოდ დაჭრეს. მის შემდეგ რუსეთის იმპერიის იმპერარატორი გახდა მისი ვაჟი, ალექსანდრე III.

## წინაპრები

**ალექსანდრე II-ის წინაპრები**

## ფოტო გალერეა 

ფაილი:Alexander II of Russia by Monogrammist V.G. (1888, Hermitage) detail.jpg|ალექსანდრე II-ის ფოტო. 1865
ფაილი:Tsar Alexander II -3 cropped.JPG|ალექსანდრე II-ის ფოტო. 1871
ფაილი:Alexander II of Russia by K.Makovskiy (1881, GTG).jpg|ალექსანდრე II-ის ფოტო, დახატა კონსტანტინე მაკოვსკიმ. 1881
ფაილი:Tsar Alexander II -6.jpg|ალექსანდრე II-ის ფოტო
ფაილი:Tsar-liberator-imagesfrombulgaria.jpg|ალექსანდრე II-ის ძეგლი სოფიაში. ძეგლი გაკეთდა რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1877-1878) წლის ომის შემდგომ.
ფაილი:Chenstokhov.jpg|ალექსანდრე II-ის ძეგლი პოლონეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Assassination of Tsar Alexander II
* Insidious Siberian 
* Alexander II - the Liberator. Russian-speaking forum. 

კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1818
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
თურქმენეთის სახელმწიფო ჰიმნი

**თურქმენეთის სახელმწიფო ჰიმნი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **დამოუკიდებელი, ნეიტრალური თურქმენეთის ეროვნული ჰიმნი** () — თურქმენეთის ეროვნული ჰიმნი. ჰიმნის ტექსტის ავტორია თურქმენეთის პირველი პრეზიდენტი საფარმურატ ნიაზოვი, მუსიკა ეკუთვნის თურქმენ კომპოზიტორ ველი მუხატოვს. მოქმედებს 1996 წლის 26 სექტემბერიდან.

## ჰიმნი თურქმენულ ენაზე
GARAŞSYZ, BITARAP,TÜRKMENİSTANYŇ DÖWLET GIMNI

Türkmenbaşyň guran beýik binasy
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!

Janym gurban sana, erkana ýurdum
Mert pederleň ruhy bardyr könülde.
Bitarap, Garaşsyz topragyn nurdur
Baýdagyn belentdir dünýan önünde.

Türkmenbaşyň guran beýik binasy
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!

Gardaşdyr tireler, amandyr iller
Owal-ahyr birdir bizin ganymyz.
Harasatlar almaz, syndyrmaz siller
Nesiller döş gerip gorar şanymyz.

Türkmenbaşyň guran beýik binasy,
Berkarar döwletim, jigerim - janym.
Başlaryň täji sen, diller senasy,
Dünýä dursun, sen dur, Türkmenistanym!

Arkamdyr bu daglar, penamdyr düzler
Ykbalym, namysym, togabym, Watan!
Sana şek ýetirse, kör bolsun gözler
Geçmişim, geljegim, dowamym, Watan!

## ინგლისური თარგმანი
THE NATIONAL ANTHEM OF THE INDEPENDENT NEUTRAL TURKMENISTAN

The great creation of Türkmenbaşy
Native land, sovereign state
Turkmenistan, light and song of soul
Long live and prosper for ever and ever!

I am ready to give life for native hearth
The spirit of ancestors descendants are famous for
My land is sacred. My flag flies in the world
A symbol of the great neutral country flies.

The great creation of Türkmenbaşy
Native land, sovereign state
Turkmenistan, light and song of soul
Long live and prosper for ever and ever!

My nation is united and is veins of tribes
Ancestors' blood, undying flows
Storms and misfortunes of times are not dreadful for us
Let us increase fame and honour!

The great creation of Türkmenbaşy,
Native land, sovereign state
Turkmenistan, light and song of soul
Long live and prosper for ever and ever!

Mountains, rivers and beauty of steppes
Love and destiny, revelation of mine
Let my eyes go blind for any cruel look at you
Motherland of ancestors and heirs of mine!

## რესურსები ინტერნეტში
* თურქმენეთის ეროვნული ჰიმნის MIDI ვერსია 

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
კატეგორია:თურქმენეთი
ნიკოლოზ I (რუსეთი)

**ნიკოლოზ I** (ნიკოლოზ პავლეს ძე რომანოვი) (რუს.: Николай I Павлович) (დ. 6 ივლისი [ ძვ. სტ. 25 ივნისი ], 1796, გატჩინის სასახლე, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 2 მარტი [ ძვ. სტ. 18 თებერვალი ], 1855, სანქტ-პეტერბურგი) — პოლონეთის ბოლო გვირგვინნაკურთხი მეფე 1825-1830 და რუსეთის იმპერატორი 1825-1855 წლებში.

## ადრეული ცხოვრება და გზა ძალაუფლებისკენ
, სანქტ-პეტერბურგში.]]

ნიკოლოზი დაიბადა გატჩინის სასახლეში, გატჩინაში, პავლე I-ისა და მარია ფიოდოროვნას ოჯახში. დაბადებიდან 5 თვის შემდეგ გარდაიცვალა ბებიამისი ეკატერინე II, მამამისი გახდა რუსეთის იმპერატორი, ხოლო დედამისი რუსეთის დედოფალი. იყო ალექსანდრე I-ის უმცროსი ძმა, რომელიც იმპერატორი 1801 წელს გახდა.  

1817 წლის 13 ივლისს ნიკოლოზი დაქორწინდა ჩარლოტა პრუსიელზე (1798-1860), რომელსაც მოგვიანებით, მართლმადიდებლობის მიღების შემდეგ ეწოდა ალექსანდრა ფიოდოროვნა. ჩარლოტას მშობლები იყვნენ პრუსიის მეფე ფრიდრიხ ვილჰელმ III და ლუიზა მეკლენბურგ-შტრელიცელი. 

ვინაიდან ნიკოლოზს ორი უფროსი ძმა ჰყავდა, ნაკლებად სავარაუდო იყო, რომ ოდესმე რუსეთის მმართველი გახდებოდა. თუმცა, რადგანაც ალექსანდრეს და კონსტანტინეს არ ჰყავდათ კანონიერი ვაჟები, ნიკოლოზს საშუალება ექნებოდა, რომ ერთ დღესაც იმპერატორი გამხდარიყო. 1825 წელს ალექსანდრე ტიფისგან სრულიად მოულოდნელად გარდაიცვალა. კონსტანტინემ, რომელიც იმ დროს ვარშავაში იმყოფებოდა, უარი თქვა სამეფო ტახტზე. იმავე წლის 25 დეკემბერს ნიკოლოზმა გამოსცა მანიფესტი გამეფებასთან დაკავშირებით, რასაც მოჰყვა დეკაბრისტთა აჯანყება ნიკოლოზ I-ის ჩამოგდების მიზნით. ნიკოლოზმა მალევე შეძლო მომხდარი აჯანყების ჩახშობა.

## წინაპრები 

**ნიკოლოზ I-ის წინაპრები**

## წყაროები
* *W. Bruce Lincoln*, The Romanovs, The Dial Press: New York, 1981 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  – რომანოვები.)

კატეგორია:რუსეთის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1796
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1855
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ილიკო ქურხული

**ილიკო  (ილია) პეტრეს ძე ქურხული** [დ. , თბილისი ― გ. 24 სექტემბერი, 1954, თბილისი] — ქართველი მოხეტიალე მუსიკოსი (მევიოლინე, მესტვირე, მომღერალი).

## ბიოგრაფია
1904-1906 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში ვიოლინოს სპეციალობით (ხელმძღვანელი ბ. სიბორი). აქედანვე დაიწყო მისი, როგორც მოხეტიალე მუსიკოსის მოღვაწეობა. თავდაპირველად ასრულებდა კლასიკური სავიოლინო ლიტერატურულ ნიმუშებს (პატარა პიესებს), შემდეგ რეპერტუარში შეიტანა ქართული ხალხური მელოდიები. შემოიარა რუსეთისა და უკრაინის მრავალი ქალაქი, აგრეთვე ბელორუსი, ბალტიისპირეთი, პოლონეთი, ფინეთი.

1913 წელს დაბრუნდა საქართველოში; ფეხით შემოიარა მთელი საქართველო, გამოდიოდა ეზოებში, კლუბებში, სკოლებში. 1921-1927 წლებში იმოგზაურა თურქეთსა და ბალკანეთის ქვეყნებში, სოფიაში ბულგარულ ენაზე გამოსცა წიგნი ქართული ხალხური სიმღერების შესახებ. ერთხანს პარიზშიც ცხოვრობდა. 1927 წლიდან კვლავ საქართველოშია და განაგრძობს მუსიკალურ მოღვაწეობას. პერიოდულად გამოდიოდა მესტვირე ბ. ბურდულაძესთან ერთად. მუშაობდა ქართულ ხალხურ საკრავების (განსაკუთრებით სტვირის) გაუმჯობესებაზე. ეწეოდა ლიტერატურულ მუშაობას.

## ლიტერატურა
* *ღვინიაშვილი ა.,* მოხეტიალე მუსიკოსი, თბ., 1959;
**ჩიტალაძე ტ.,* სტვირის კვალდაკვალ, თბ., 1962;

კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1954