Enter Sandman

„**Enter Sandman**“ — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის სიმღერა. იგი გამოვიდა, როგორც პირველი სინგლი ჯგუფი მეხუთე სტუდიური ალბომიდან *Metallica*. სინგლის პროდიუსერია ბობ როკი, ჯეიმზ ჰეტფილდთან და ლარს ულრიხთან ერთად. მუსიკის ავტორები არიან კირკ ჰემეტი, ჰეტფილდი და ულრიხი, თავდაპირველად რიფი იყო ორი პარტიის სიგრძისა, სანამ ლარს ულრიხს არ დაებადა იდეა, პირველი პარტია გაემეორებინათ ოთხჯერ. კრიტიკოსების მიერ აღიარებული ეს სიმღერა შედის მეტალიკის 1991 წლის შემდეგ გამოშვებულ ყველა საკონცერტო ალბომსა თუ DVD-ში და სრულდებოდა დაჯილდოების ცერემონიებსა თუ საქველმოქმედო კონცერტებზე.

## ჩაწერა 
Enter Sandman იყო პირველი სიმღერა, რომელიც ალბომისთვის დაიწერა. ინსტრუმენტული დემო ჩაიწერა 1990 წლის 13 სექტემბერს. ხმის ინჟინერ რენდი სტაუბის მიხედვით, დიდი ენერგია დაიხარჯა დასარტყმელი საკრავების ჩაწერაზე, რადგან სიმღერა იწერებოდა სექციებად და არა ერთიანად. მისივე თქმით, პროდიუსირების ჯგუფმა დიდი დრო დახარჯა საუკეთესო ჟღერადობის მიღებაში ყოველი ოთახიდან, გამოყენებული იქნა 40-50 მიკროფონი, რათა ხმა მაქსიმალურად დამსგავსებოდა საკონცერტო შესრულებას. ბობმა სთხოვა ჯეისონს, დაეკრა უფრო მეტად ბას-გიტარისტის და არა გიტარისტის სტილში, რათა უკეთ მორგებოდა ლარსის დრამებს.

ბობმა ჯგუფისგან დაჟინებით მოითხოვა ამ სიმღერის საკონცერტო შესრულება სტუდიაში; ჯგუფის წევრები გაკვირვებულნი დარჩნენ, რადგან ასეთი რამ ჯერ არასდროს გაეკეთებინათ. ბობ როკმა უთხრა მათ: „თქვენ დიდებული საკონცერტო შემსრულებელი ჯგუფი ხართ. ეს ატმოსფერო კი გადამწყვეტია ალბომისთვის.“ რაც ათ დღემდე გაგრძელდა, რადგან ჯგუფსა და როკს უნდა შეექმნათ ჟღერადობა მთლიანი ალბომისთვის ამ სიმღერის მიქშირებისას. ლარს ულრიხმა სიმღერა Enter Sandman დაახასიათა როგორც ერთ რიფიანი სიმღერა, რომელშიც მისი ყველა სექცია წარმოებულია კირკ ჰემეტის მიერ შექმნილი ძირითადი რიფისგან. იწყება მთავარი რიფის მსგავსი სუფთა შესავლით, რომელსაც გიტარაზე უკრავს ჯგუფი; შემდეგ შემოდის გიტარის აკორდი მი მინორში ვაუ-ვაუ ეფექტის გამოყენებით, რასაც მოსდევს მძიმედ დაკრული შესრულება ტომ-ტომ დოლებზე. ოცდამეოთხე წამზე სუფთა ჟღერადობის გიტარებს ანაცვლებს გიტარები დისტორშენით, რომლებიც ორმოცდამეთექვსმეტე წამიდან იწყებენ მთავარი რიფის შექმნას, რისთვისაც ისინი იყენებენ E/B♭ ტრიტონის ვარიაციებს. პ.ჯ. ჰოუორთმა *ვაუ-ვაუ წიგნში* მთავარი რიფი დაახასიეთა როგორც „ბოროტი“. შემდეგ სიმღერა ჩვეულებრივი სტრუქტურით ვითარდება: ორი ტაეპი, მისამღერის-წინა ტექსტი და მისამღერი. მისამღერისა და მისამღერის-წინა ტექსტის დროს სიმღერა მთელი ტონით მაღლა იწევს ფა დიეზამდე, სოლოს დასრულებამდე რამდენიმე წამით ადრე იწყება შესვენება, რომელიც წარმოდგენილია დასარტყმელი საკრავების სუფთა შესავლით, რასაც მოსდევს გიტარის ასევე სუფთა შესავალი, რომელსაც კირკის სოლოს უკანასკნელი ნოტის ექო ადევს ფონად. ამ ფონზე ისმის, როგორ ასწავლის ჯეიმზი ბავშვს ძილისწინა ლოცვას Now I Lay Me Down to Sleep. ამას მოსდევს იავნანის ერთ-ერთი ვერსია და მისამღერი. მისამღერის შემდეგ ხმის სიმაღლე თანდათან იკლებს. ამ დროს ჯგუფი უკრავს იმავე რიფებს, რაც გამოყენებულია შესავალში, მხოლოდ შებრუნებული თანმიმდევრობით. მაგრამ ვოკალისტ ჯეიმზ ჰეტფილდს პრობლემები ჰქონდა ვოკალთან და ტექსტთან დაკავშირებით. ფაქტობრივად, ეს სიმღერა იყო ბოლო ალბომში, რომელზეც ტექსტი შეიქმნა, პირველად მეტალიკის ისტორიაში ულრიხმა და პროდიუსერმა ბობ როკმა უთხრეს ჯეიმზს, რომ მისგან უკეთეს ტექსტს ელოდნენ. მათ ბუნებას და ბავშვის სიზმრების სამყაროში გადასვლის შიშს, სადაც მას მუდმივად უთვალთვალებს მოხუცი კაცი, „ქვიშის კაცი“.

ჟურნალ როლინგ სტოუნის ჟურნალისტ რობერტ პალმერის შეფასებით, Enter Sandman, შესაძლოა, პირველი იავნანა იყოს მეტალის ჟღერადობით, რომელიც ჯეიმზის ხმით ურჩევს ბავშვს:

სიმღერის სათაურში მოხსენიებული „ქვიშის კაცი“ (Sandman) პერსონაჟია დასავლეთის ფოლკლორიდან, რომელიც ღამით ბავშვებთან მოდის და მაგიურ ქვიშას აბნევს მათ თვალებზე, რათა კარგი სიზმრები ნახონ.

## გამოშვება და შეფასება 
თავდაპირველად სიმღერას Holier Than Thou უნდა გაეხსნა ალბომი *Metallica* და პირველი სინგლიც სწორედ ის უნდა ყოფილიყო; ბობ როკის მიხედვით, ულრიხი იყო ერთადერთი წევრი რომელიც ჯერ კიდევ ჩაწერამდე მიხვდა, რომ Enter Sandman იყო იდეალური სიმღერა პირველი სინგლისთვის.

სინგლი გამოვიდა 1991 წლის 29 ივლისს, ორი კვირით ადრე *„შავი ალბომის“* გამოსვლამდე. რამაც Enter Sandman-ს საშუალება მისცა, გამხდარიყო „ცნობილი აუდიო კერპი პოპ-კულტურის მრავალ კუთხეში“. მიღებული აქვს ნომინაციები ჯუნოს დაჯილდოებაზე კატეგორიებში *უცხოელი შემსრულებლის საუკეთესოდ გაყიდვადი სინგლი* და *წლის პროდიუსერი*.

სიმღერა კარგად იქნა მიღებული კრიტიკოსების მიერ. სტივ ჰიუიმ Allmusic-იდან *„შავი ალბომის“* მიმოხილვაში Enter Sandman დაახასიათა როგორც ერთ-ერთი საუკეთესო სიმღერა ალბომიდან, „დამანგრეველი, შიშველი ღარების მჭრელი“. სიმღერა მიჩნეულია მეტალიკის სახელწერო სიმღერად.

Enter Sandman შესულია რადიოსადგურ Triple J-ის 2009 წელს შედგენილ სიაში *ყველა დროის 100 საუკეთესო სიმღერა* 31-ე პოზიციაზე, ჯიმი ჰენდრიქსის All Along the Watchtower-სა (30-ე) და New Order-ის Blue Monday-ის (32-ე) შორის. ჟურნალმა *როლინგ სტოუნმა* მოათავსა იგი 399-ე ადგილზე სიაში *ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერა*, ხოლო VH1-მა — 22-ე ადგილზე სიაში *ყველა დროის 40 უდიდესი სიმღერა*, მე-18 ადგილზე *90-იანების ას საუკეთესო სიმღერას* შორის და 88-ეზე მათი 2003 წლის სიაში *100 საუკეთესო სიმღერა უკანასკნელი 25 წლიდან*. ჟურნალმა *Q* მიანიჭა სიმღერას 81-ე ადგილი სიაში *100 სიმღერა, რომლებმაც მსოფლიო შეცვალეს* და 55-ე სიაში *ყველა დროის 1001 საუკეთესო სიმღერა*. *Total Guitar* ჟურნალის მკითხველებმა სიმღერის რიფი შეარჩიეს ყველა დროის მეხუთე საუკეთესო რიფად, ხოლო ჟურნალმა *Kerrang!* მოათავსა იგი მეოთხე ადგილზე სიაში *ყველა დროის ასი საუკეთესო სინგლი*.

სინგლის გამოსვლის შემდეგ სხვადასხვა წყაროებში გაჩნდა მოსაზრებები, რომ მეტალიკამ მთავარი რიფი მოპარა ლოს-ანჯელესურ კროსოვერ თრეშ მეტალ-ჯგუფს Excel, კერძოდ კი სიმღერიდან Tapping Into The Emotional Void, რომელიც შესულია Excel-ის 1989 წლის ალბომში ''The Joke's On You*. 2003 წელს გავრცელდა ხმები, რომ Excel-ის წევრები განიხილავენ სარჩელის შეტანის პირობებს მეტალიკის წინააღმდეგ მათი სიმღერების მსგავსების გამო.

## მუსიკალური ვიდეო 
thumb|right|კადრი მუსიკალური ვიდეოდან, რომელზედაც ჩანს ბავშვი, რომელიც ლოცულობს და მას მოხუცი (ქვიშის) კაცი უთვალთვალებს.
Enter Sandman იყო პირველი მუსიკალური ვიდეო *„შავი ალბომიდან“*, ხოლო მეტალიკისთვის — მეორე (პირველი იყო One). პირველი იყო ასევე მეტალიკის იმ ექვსი მუსიკალური ვიდეოდან, რომელთა რეჟისორიც უეინ იშემია. ჩაიწერა 1991 წლის 3 ივლისს ლოს-ანჯელესში, მისი პრემიერა გაიმართა ამავე წლის 30 ივლისს, ორი კვირით ადრე ალბომის გამოსვლიდან. მუსიკალური ვიდეოს სიუჟეტი პირდაპირაა დაკავშირებული მუსიკის თემასთან, რომელიც მოიცავს კადრებს ბავშვის კოშმარებიდან და ქვიშის (მოხუცი) კაცის ფრაგმენტებს ჯგუფის მიერ სიმღერის შესრულების კადრების ფონზე.

## საკონცერტო შესრულება 
გამოსვლის შემდეგ Enter Sandman შედის მეტალიკის თითქმის ყველა საკონცერტო ალბომსა თუ DVD-ში და სრულდებოდა დაჯილდოების ცერემონიებსა თუ საქველმოქმედო კონცერტებზე, 1991 წლის MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოებაზე, 1992 წლის გრემის დაჯილდოებაზე, და Live Earth-ზე. ამ უკანასკნელის გაერთიანებულ სამეფოში ტრანსლაციის შემდეგ BBC-მ მიიღო 413 საჩივარი და ბოდიში მოუხადა მეტალიკის ფანებს მეტალიკის სიმღერების ამოჭრის გამო Enter Sandman-მდე.

1997 წელს ფორტ-უერთში ჩატარებულ დახურულ შოუზე მეტალიკამ სიმღერის დასასრულისკენ მოაწყო „უბედური შემთხვევა“ სცენაზე. განათების კოშკურაზე შეიქმნა „პრობლემები“, როდესაც მასზე დაკიდულმა კაცმა დაიწყო აქეთ-იქით ქანაობა, რასაც საბოლოოდ კოშკურის ჩამოვარდნა მოჰყვა. გამტარებმა, რომლებზეც ეს კაცი ეკიდა, ნაპერწკლების ყრა დაიწყეს, ხოლო სცენაზე, პიროტექნიკის ეფექტების გამოყენებით, მოხდა აფეთქებები, რის შედეგადაც ერთ-ერთ ტექნიკოსს „ცეცხლი წაეკიდა“ და სცენაზე სირბილი დაიწყო. ასეთი სცენების ხილვა შესაძლებელია ვიდეო ალბომში *Cunning Stunts*, რაც ქართულად ნიშნავს „ეშმაკურ ხრიკებს“. სწორედ ასეთი ხრიკი იყო Enter Sandman-ის შესრულებისას მოწყობილი „უბედური შემთხვევა“, რომელიც იმდენად რეალურად ჩანდა, რომ მაყურებელი საგონებელში ჩააგდო, ეს ყველაფერი ნამდვილად მოხდა თუ შოუს ნაწილი იყო.

1999 წლის 21 და 22 აპრილს ბერკლის საზოგადოებრივ თეატრში მეტალიკამ დაუკრა სან-ფრანცისკოს სომფონიურ ორკესტრთან ერთად დირიჟორ მაიკლ კემენის ხელმძღვანელობით. პირველად ისტორიაში, მეტალიკას არ სურდა ამ სიმღერის შეტანა საკონცერტო პროგრამაში, რადგან ფიქრობდნენ, რომ ორკესტრი მას არ მოუხდებოდა. თუმცა, საბოლოოდ, მაინც შეიტანეს მისი პოპულარულობის გამო. ეს ხანგრძლივობა მიღწეულია, ძირითადად, მეოთხე წუთის შემდეგ ჩამატებული თითქმის ერთწუთიანი შესვენებისა და ბოლოში ჩამატებული მისამღერის ხარჯზე, რასაც მოსდევს დრამისა და გიტარის სოლო. რეალურად, სიმღერა მთავრდება 6:52 წუთზე (იწყება 00:05 წუთზე), ხოლო შემდგომ ჯეიმზის მიმართვაა აუდიტორიისადმი, რომელიც ასევე ამ სიმღერაშია შეტანილი. ეს მიმართვა არ გრძელდება 7 წამზე მეტ ხანს, შემდეგი 40 წამი აუდიტორიის ოვაციები ისმის. რაც შეეხება შეფასებებს, არაერთგვაროვანი იყო: ორკესტრი ამ სიმღერას თავის სიმძიმეს ართმევს, რითაც ორიგინალია ძლიერი, თუმცა საერთო თვალთახედვით, ცუდი არ არის; სიმღერის ეს ვერსია ახალ სიმაღლეზე ადის; ორკესტრმა საცოდავი გახადა ამ სიმღერის ჟღერადობა; ეს სიმღერა ფანტასტიურად ერგება ორკესტრს და ოსტატობის შედევრია; ამგვარი იყო მთლიანად ალბომის შეფასებაც, თუმცა, მიუხედავად ამისა, იგი ჩარტების სათავეებში გამოსვლისთანავე მოექცა.

2004 წლის 6 ივნისს მეტალიკამ შეასრულა სიმღერა ინგლისში დრამერ ჯოი ჯორდისონთან ერთად Slipknot-იდან, რომელმაც შეცვალა ლარს ულრიხი მისი ავადმყოფობის გამო.

ერთ-ერთი უკანასკნელი საკონცერტო შესრულება შედგა 2011 წლის 14 სექტემბერს ნიუ-იორკის იანკების სტადიონზე, ბრონქსი, ნიუ-იორკი, აშშ, რასაც ჯეიმზმა საგანგებო ვიდეო წაუმძღვარა იანკების საიტზე.

## ქავერები და მიძღვნები 
Enter Sandman-ის ქავერების მრავალრიცხოვან შემსრულებლებს შორის არიან Sum 41, მოუტერჰედი, აპოკალიპტიკა, რიჩარდ ჩიზი, The Mighty Mighty Bosstones, Twink, Dub Spencer & Trance Hill, Reel Big Fish, Tropikal Forever, Die Krupps, Björn Again, Pat Boone და სხვები. მოუტერჰედის ქავერი ნომინირებული იქნა გრემის დაჯილდოებაზე კატეგორიაში საუკეთესო მეტალ შესრულება 2000 წელს, თუმცა დათმო ჯილდო ბლექ საბათის სიმღერასთან Iron Man.

სიმღერის ქავერი შესულია ასევე ალბომში Metallic Assault: A Tribute to Metallica, სადაც ბას-გიტარაზე უკრავს მეტალიკის ამჟამინდელი ბასისტი რობერტ ტრუჰილო, რამდენიმე წლით ადრე, ვიდრე მეტალიკის წევრი გახდებოდა.

Enter Sandman-ის მრავალრიცხოვანი ქავერებიდან შესაძლოა გამოვარჩიოთ ფინური როკ ჯგუფ აპოკალიპტიკის ქავერი, რომელიც შესულია მათივე სადებიუტო ალბომში *Plays Metallica by Four Cellos*. შეიცავს მეტალიკის კიდევ შვიდი სიმღერის ინსტრუმენტულ ქავერს შესრულებულს ხემიან საკრავებზე.

ქანთრის შემსრულებელი მომღერალი ლუკ ბრაიანი ხშირად ასრულებს Enter Sandman-ის შესავალსა და პირველ მისამღერს მისი სიმღერის All My Friends Say შესრულებამდე.

## საინტერესო ფაქტები 
* Enter Sandman პოპულარულია სპორტში და არაერთხელ იქნა გამოყენებული როგორც გამხსნელი მუსიკა. სიმღერას იყენებენ საბეისბოლო კლუბი ნიუ-იორკის იანკები, როდესაც მათი პიტჩერი მარიანო რივერა გამოდის სტადიონზე, ასევე ბეიზბოლის მთავარ ლიგაში მოთამაშე ბილი ვაგნერი, ლოს-ანჯელესის ანგელოზები ანაჰაიმიდან, სარაგბო კლუბი ბრედფორდის ხარები, საფეხბურთო კლუბი რატგერის ალისფერი რაინდები, აიოვას უნივერსიტეტისა და ვირჯინიის ტექნიკური უნივერსიტეტის საფეხბურთო კლუბები, ვისკონსინ-მედისონის უნივერსიტეტის ყინულის ჰოკეის კაცთა კლუბი. სიმღერა პოპულარულია რესლინგშიც: სიმღერას იყენებენ პროფესიონალი რესლერი The Sandman
* სიმღერა პოპულარულია გასართობ ინდუსტრიაშიც. ტომ ლეიკისი იყენებს მას საკუთარი შოუს გამხსნელ თემად რადიოში; სიმღერა დაუკრეს ამერიკული გორების X2 პირველი აღმასვლისას ვალენსიაში, კალიფორნია.
* Enter Sandman შესულია ასევე მუსიკალურ ვიდეო თამაშებში *Rock Band* და *Guitar Hero: Metallica*.
* სიმღერას იყენებდა ნასაც თავის საფრენ მისიაში, რომლის ხელმძღვანელიც იყო პოლკოვნიკი ელვინ დრიუ. სიმღერა გამოიყენებოდა კოსმოსური შატლის STS-123 ბორტზე მყოფი ასტრონავტების გასაღვიძებლად. სიმღერა შეარჩია მისიის სპეციალისტ რობერტ ბენკენის საცოლემ.
* Enter Sandman მოექცა სტატიების სათაურებში 2003 წლის ერაყის ომის დროს მას შემდეგ, რაც ამერიკელმა მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ დაუმორჩილებელი პატიმრები ამ სიმღერის მოსმენისას ძლიერი ზემოქმედების ქვეშ იყვნენ დიდი ხნის მანძილზე. აშშ-ის ფსიქოლოგიური ოპერაციების ინფორმაციით, სიმღერის გამოყენების მიზანი იყო „პატიმრების წინააღმდეგობის გატეხვა [...] იმ მუსიკის მოსმენინებით, რომელიც მათ კულტურულად დაამარცხებდა“.
* სიმღერა განხილულია ვიდეოებში *A Year and a Half in the Life of Metallica* და *Classic Albums: Metallica - Metallica*, ხოლო მისი მუსიკალური ვიდეოს ხილვა შესაძლებელია კრებულში *The Videos 1989-2004''.

## სიმღერების სია 
;აშშ-ის, ავსტრალიის 2 სიმღერიანი და იაპონიის 2 სიმღერიანი 3" CD სინგლი
# Enter Sandman (კირკ ჰემეტი, ჯეიმზ ჰეტფილდი, ლარს ულრიხი)
# Stone Cold Crazy (ფრედი მერკური, ბრაიან მეი, ჯონ დიკონი, როჯერ ტეილორი)

;საერთაშორისო CD სინგლი
# Enter Sandman (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)
# Stone Cold Crazy (მერკური, მეი, დიკონი, ტეილორი)
# Enter Sandman (დემო) (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)

;საერთაშორისო 12" (4 სიმღერიანი)
# Enter Sandman (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)
# Stone Cold Crazy (მერკური, მეი, დიკონი, ტეილორი)
# Holier Than Thou (დასამთავრებელი) (ჰეტფილდი, ულრიხი)
# Enter Sandman (დემო) (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)

;საერთაშორისო 12" (3 სიმღერიანი)
# Enter Sandman (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)
# Stone Cold Crazy (მერკური, მეი, დიკონი, ტეილორი)
# Enter Sandman (დემო) (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)

;საერთაშორისო 7" სინგლი
# Enter Sandman (ჰემეტი, ჰეტფილდი, ულრიხი)
# Stone Cold Crazy (მერკური, მეი, დიკონი, ტეილორი)

## პერსონალი 
### მეტალიკა 
* ჯეიმზ ჰეტფილდი&nbsp;– წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა;
* კირკ ჰემეტი&nbsp;– წამყვანი გიტარა;
* ჯეისონ ნიუსტედი&nbsp;– ბასი, დამატებითი ვოკალი;
* ლარს ულრიხი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები.

;სტუდიური პერსონალი
* პროდიუსერი&nbsp;– ბობ როკი, ჰეტფილდთან და ულრიხთან ერთად;
* ხმის ინჟინერი&nbsp;– რენდი სტაუბი;
* ფოტოგრაფი&nbsp;– როს ჰალფინი.

## ჩარტები 
## სერტიფიცირება 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ინფორმაცია სინგლზე  და სიმღერაზე (ტექსტით)  ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 

კატეგორია:1991 წლის სინგლები
კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები
კატეგორია:1991 წლის სიმღერები