open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვახტანგ მუსხელიშვილი

**ვახტანგ სოლომონის ძე მუსხელიშვილი** (დ. 1 იანვარი, 1869, სოფ. ბრეძა, გორის მაზრა — გ. 15 აპრილი, 1933, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი, პროფესორი. თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტის თვალის სნეულებათა კლინიკის პირველი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი.

## ბიოგრაფია 
ვახტანგ მუსხელიშვილი დაიბადა 1869 წელს სოფელ ბრეძაში, აზნაურ სოლომონ ეფრემის ძე მუსხელიშვილის (მუსხელოვის) ოჯახში. დაამთავრა თბილისის მეორე გიმნაზია და 1892 წელს შევიდა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1898 წელს უნივერსიტეტის კურსის დასრულების შემდეგ, დაიწყო მუშაობა იქვე თვალის სნეულებათა კლინიკაში ორდინატორად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ცნობილი მეცნიერი, პროფესორი ლეონარდ გირშმანი. ავადმყოფობის გამო მალევე დაბრუნდა საქართველოში და 1900 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის თვალის სნეულებათა საავადმყოფოში გიორგი ტარსაიძის ხელმძღვანელობით. 1913-1917 წლებში ვახტანგ მუსხელიშვილი ჯერ სამხედრო სამსახურში იმყოფებოდა, ხოლო შემდეგ ამიერკავკასიის რკინიგზის საავადმყოფოს თვალის სნეულებათა განყოფილებას ხელმძღვანელობდა. 

1921 წელს იგი როგორც ამ დარგის ცნობილი სპეციალისტი მიიწვიეს ლექტორად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე, სადაც განაგებდა თვალის სნეულებათა კლინიკას. 1930 წელს აირჩიეს კათედრის გამგედ და მიანიჭეს პროფესორის წოდება.

ვახტანგ მუსხელიშვილის ხელმძღვანელობით თვალის სნეულებათა კლინიკამ მოკლე დროში ერთ-ერთი საპატიო ადგილი დაიკავა საქართველოს ამავე პროფილის კლინიკებს შორის. იგი რამდენჯერმე იყო მივლინებული სახელგანთქმულ ოფთალმოლოგებთან საბჭოთა კავშირისა და ევროპის კლინიკებში, სადაც ბევრი ახალი მეთოდი აითვისა და პრაქტიკულად დანერგა თბილისის თვალის სნეულებათა კლინიკაში. იგი ბრწყინვალე ოპერატორი გახლდათ და მრავალი ცვლილება შეიტანა ოპერაციულ ტექნიკაში. მის მრავალ მეცნიერულ შრომებს შორის განსაკუთრებით აღსანიშნავია მონოგრაფია რეფრაქციისა და აკომოდაციის შესახებ. კრიუკოვის თვალის სნეულებათა სახელმძღვანელოს მუსხელიშვილისეულმა თარგმანმა გარკვეული როლი შეასრულა ქართველ სპეციალისტთა აღზრდისა და კვალიფიკაციის ამაღლების საკითხებში. რუსულიდან თარგმნა თვალის სნეულებათა სახელმძღვანელო.

მუსხელიშვილის ინიციატივით ყოველწლიურად იგზავნებოდა საექიმო ბრიგადები საქართველოს რაიონებში, რომელთაც დიდი როლი შეასრულეს თვალის დაავადებათა გამოვლენისა და სპეციალური სამედიცინო დახმარების აღმოჩენაში. მისივე ინიციატივით ჩამოყალიბდა საქართველოს ექიმთა საზოგადოების ოფთალმოლოგთა სექცია, რომელსაც თავადვე უცვლელად ხელმძღვანელობდა. 

ვახტანგ მუსხელიშვილი გარდაიცვალა 1933 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ თვალის სნეულებათა კათედრას ხელმძღვანელობდა ოფთალმოლოგი ალექსანდრე შატილოვი (1868 - 1949). 

დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ნაშრომები
*„ტრახომის წამლობა ბეკერელის (რადიუმის) სხივებით“
*„თვალის ანატომია, ოფთალმოსკოპია, რეფრაქცია და აკომოდაცია“, ტფილისი, 1936
*„რეფრაქციის მანკი“, ტფილისი 1925

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 280, თბ., 1994
*ნ. ბერაძე, ლ. ჩიქოვანი, "თვალის დაავადებები", გვ.16 - 17, თბ., 1987

 
კატეგორია:ქართველი ოფთალმოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მაყვალა მრევლიშვილი

**მაყვალა ალექსანდრეს ასული მრევლიშვილი** (დ. 14 თებერვალი, 1909, სიღნაღი — გ.  5 სექტემბერი, 1992, თბილისი) — ქართველი საბავშვო პოეტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა გამოჩენილი მხატვრის ალექსანდრე მრევლიშვილის ოჯახში. მას ბავშვობიდანვე მწერალთა და ხელოვანთა გარემოცვაში მოუწია აღზრდა, რამაც განაპირობა მისი მოქალაქეობრივი პოზიციის ჩამოყალიბება, პოეტური გემოვნების დახვეწა. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის მე-8 საშუალო სკოლა, ხოლო 1930 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ლიტერატურული განყოფილება. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ, სხვადასხვა დროს მუშაობდა საქართველოს რადიოკომიტეტის საბავშვო გადაცემათა რედაქტორად, საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში მეცნიერ თანამშრომლად, იყო მოსწავლეთა რესპუბლიკური სასახლის მხატვრული კითხვის წრის ხელმძღვანელი, საქართველოს მწერალთა კავშირის საბავშვო სექციის ბიუროს მდივანი, ჟურნალ „დილას“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე. პირველი ლექსი „წერილი აბასთუმნიდან“ 1927 წელს გამოაქვეყნა, ხოლო პირველი წიგნი „ლექსები“ 1940 წელს. ქართველმა ბავშვებს შორის პოპულარული იყო მისი ლექსები „დილა მშვიდობისა“, „საწყალი კურდღელი“, „ჩიტო-ჩიტო“, „შენ გიგალობ პატარავ“, პოემები „ჭანჭიკელა“, „გოგია და ტოლია“, „მიყვარს ყველა ცისარტყელა“ და მრავალი სხვა. მან გადაამუშავა და გამოსცა ქართული ხალხური ზღაპრები „ირმისა“ და „კომბლე“.

მაყვალა მრევლიშვილი ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობასაც. ქართულ მკითხველს გააცნო ფრანგული ხალხური საბავშვო ლექსები, შარლ დე კოსტერის რომანი „ულენშპიგელის ლეგენდა“, ლიტვური ზღაპარი „მზის დამხსნელი“.

მინიჭებული ჰქონდა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია, დაჯილდოებული იყო იაკობ გოგებაშვილის მედლით, საპატიო ნიშნის ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 278, თბ., 1994
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
პოლიკარპე მურღულია

**პოლიკარპე (პოკო) ლევანის ძე მურღულია** (დ. 13 თებერვალი, 1900, ქუთაისი — გ. 25 ოქტომბერი, 1973, თბილისი) — ქართველი თეატრალური მოღვაწე, რეჟისორი.

## ბიოგრაფია
ჯერ კიდევ 12 წლის მოსწავლემ, ქუთაისის კლასიკური გიმნაზიის სცენაზე დადგა ი. ჭავჭავაძის „კაკო ყაჩაღი“ და თვითონაც მონაწილეობდა როგორც მსახიობი. აქედან დაწყებული, სადაც არ უნდა ყოფილიყო, რაც არ უნდა ეკეთებინა, მუდამ თეატრზე ფიქრობდა, ამ ოცნებით ცხოვრობდა.

1921 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მაგრამ თეატრისადმი სიყვარულმა გადასძლია და აკაკი ფაღავას ხელმძღვანელობით რუსთაველის თეატრთან არსებული სტუდიის დამთავრების შემდეგ აქვე დაიწყო მოღვაწეობა. რუსთაველის თეატრიდან კოტე მარჯანიშვილის წასვლის შემდეგ იგი თან გაყვა თავის მასწავლებელს ქუთაისში და მხარში ედგა ახალი თეატრის ჩამოყალიბების საქმეში. პ. მურღულიას მცირე წვლილი როდი მიუძღვის 1929-1930 წლებში ამ სახელოვანი კოლექტივის გასტროლებში, როდესაც თეატრმა თავისი მდიდარი შემოქმედება გაიტანა ხარკოვსა და მოსკოვში.

კოტე მარჯანიშვილის გარდაცვალების შემდეგ პოკო მურღულია წავიდა თეატრიდან და „სახკინმრეწვში“ დაიწყო მუშაობა. ახალგაზრდა მსახიობი მთავარ როლებს ასრულებდა ფილმებში: „პრომეთე“, „ზაპოროჟიელი დუნაის გაღმა“ და სხვა. ამ ფილმებში სხვებთან ერთად მონაწილეობდნენ შოთა ნოზაძე და ჩვენი სახელოვანი მომღერლის ნანი ბრეგვაძის მამა — გიორგი (გიგა) ბრეგვაძე.

ნიჭიერი ხელოვანი გამოირჩეოდა შესაშური ორგანიზატორული უნარითაც. სხვადასხვა დროს მუშაობდა რუსთაველის თეატრის, სახელმწიფო ცირკის, გრიბოედოვის სახელობის რუსული დრამატული თეატრის დირექტორად. დიდი ღვაწლისა და უანგარო ამაგისათვის მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება. დაჯილდოებული იყო ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 279, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მალიკო მრევლიშვილი

**მალიკო ნიკოლოზის ასული მრევლიშვილი** (დ. 31 დეკემბერი, 1900, ონი — გ.  3 იანვარი, 1984, თბილისი) — ქართველი თეატრალური მოღვაწე, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამაარსებელი, პროფესორი, საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
განათლება მიიღო ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის სასწავლებელში, ხოლო შემდეგ ისმენდა ლექციებს პეტროგრადის ქალთა უმაღლეს კურსებზე.

1918 წელს შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე, მაგრამ საბოლოო არჩევანი მაინც თეატრზე შეაჩერა და უკვე 1922 წლიდან იგი აკაკი ფაღავას თეატრალური სტუდიის მსმენელია. 

მალიკო მრევლიშბილის სახელმძღვანელოებმა „ქართული სასცენო მეტყველების ფონეტიკური საფუძვლები“, „მხატვრული კითხვის ხელოვნება“, „მხატვრული კითხვის მასალების კრებული“ და სხვა, დიდი როლი შეასრულეს ქართული სასცენო მეტყველების მეცნიერული და მეთოდოლოგიური პრინციპების შემუშავებაში.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში მისი მეუღლის პოლიკარპე მურღულიას გვერდით.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 278, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  31 დეკემბერი 
კატეგორია:დაბადებული  1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მ
ილო მოსაშვილი

**ილო ონისიმეს ძე მოსაშვილი** (დ. 7 იანვარი, 1896, ჩარგალი, ახლანდელი დუშეთის მუნიციპალიტეტი — გ.  3 აგვისტო, 1957, თბილისი) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ჯერ თელავის სასულიერო სასწავლებელში, შემდეგ თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 1914 წელს იურიდიული განათლების მისაღებად გაემგზავრა პეტერბურგს, მაგრამ ერთი წლის შემდეგ გადავიდა ხარკოვში და იქ განაგრძო სწავლა ამავე ფაკულტეტზე.

ქართულ მწერლობაში ყმაწვილი ლექსებით შემოვიდა. 1911 წელს გაზეთ „სინათლეში“ დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსები, ხოლო აქტიური ლიტერატურული საქმიანობა დაიწყო 1920 წლიდან. ილო მოსაშვილის პოეზია აღსავსეა ღრმა ლირიზმით და მასშტაბურობით. 

პოეზიის გარდა, ილო მოსაშვილმა თავისი სიტყვა თქვა პროზაშიც. ამასთანავე ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. მან ქართველი მკითხველი აზიარა ივანე კრილოვის, ტარას შევჩენკოს, ივან ფრანკოს, ვლადიმერ მაიაკოვსკის, სერგეი ესენინის და სხვა პოეტებისა და მწერლების ნიმუშებს. დიდი ამაგი დასდო ქართულ საბავშვო მწერლობას. აღსანიშნავია მისი ღვაწლი დრამატურგიაში. მან გაამდიდრა ჩვენი თეატრების რეპერტუარი ეროვნული სულისკვეთებით აღსავსე შესანიშნავი ქმნილებებით. ქართულ სცენაზე წლების მანძილზე წარმატებით იდგმებოდა მისი პიესები: „სადგურის უფროსი“, „გზა მომავლისა“, „ჩაძირული ქვები“, „მისი ვარსკვლავი“. ამ ორი პიესით შექმნილ სპექტაკლებს რუსთაველისა და მარჯანიშვილის თეატრების სცენაზე, სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიები მიენიჭათ.

ილო მოსაშვილი რამდენიმე ქართული ფილმის სცენარის ავტორია. კერძოდ, შ. ბერიშვილმა 1935 წელს მისი სცენარით გადაიღო კინოფილმი „მდინარის გადაღმა“, დ. რონდელმა „არშაულა“, ივანე პერესტიანმა „ორი მეგობარი“, ლ. ესაკიამ „გაღმელი ქალიშვილი“, დ. ანთაძემ და ა. ჯალიაშვილმა „სადარაჯო ჯიხური“, ნ. შენგელიამ და დ. ანთაძემ „ის კიდევ დაბრუნდება“.

ილო მოსაშვილი წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა მშვიდობის დაცვის საქართველოს კომიტეტს. იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის გამგეობისა და პრეზიდიუმის წევრი. დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. 1977 წლის 11 ივლისს ილო მოსაშვილის 80-წლის საიუბილეოდ მის საფლავზე დაიდგა გამოჩენილი ქართველი მოქანდაკისა და არქიტექტორის გ. ჯაფარიძის მიერ შესრულებული ძეგლი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“,  გვ. 276, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
დავით მეგრელიშვილი

**დავით მეგრელიშვილი** (დ. 25 სექტემბერი, 1991, ფოთი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ მარცხენა მცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე  

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ფოთის კოლხეთის ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ჟიუსტინ რაკუტუნიაინა

**ჟიუსტინ რაკუტუნიაინა** (; 14 დეკემბერი, 1933 — 2001) — მადაგასკარის პოლიტიკური მოღვაწე. ქვეყნის  პრემიერ-მინისტრი 1976-1977 წლებში. თანამდებობა დაიკავა პრემიერ ჟოელ რაკუტუმალალას ავიაკატასტროფაში დაღუპვის შემდეგ. 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კალმასობა

220px|მინიატიურა|იოანე ბატონიშვილი
**„კალმასობა“** (ლათ. — „quaerere“. ქართ. — „საძებნელად წასვლა“, ანუ „ძიება“) — XVIII საუკუნის ქართული ენციკლოპედიური ხასიათის თხზულება. იგი ასახავს მაშინდელი ცოდნის თითქმის ყველა დარგს. მისი ავტორია იოანე ბატონიშვილი. შედგენილია პეტერბურგში 1813—1828 წ.წ. თხზულება იწერებოდა 15 წლის განმავლობაში. არსებითად, თხზულება არის ძველი ქართული მწერლობის ბოლო ნაწარმოები და ახალი ქართული მწერლობის პირველი მხატვრული ძეგლი (ალ. ბარამიძე).

„კალმასობა“ ანუ „ხუმარსწავლა“ რამდენიმე ხელნაწერშია წარმოდგენილი. მეცნიერული გამოცემა არ განხორციელებულა, მხოლოდ ორი ტომია გამოცემული.

## თხზულების შინაარსი 
„კალმასობა“ ანუ, როგორც თვით ავტორი უწოდებს, „ხუმარსწავლა“, ორიგინალური ჟანრის ნაწარმოებია. მეცნიერული მსჯელობანი მკითხველისათვის მოსაწყენი და ძნელად ასათვისებელი რომ არ ყოფილიყო, ავტორმა თხრობის თავშესაქცევი მანერა აირჩია. არქაული მწიგნობრული ენით გამართულ მეცნიერულ ნაწილს მსუბუქი და ხატოვანი, ზომიერად მოხმობილი დიალექტიზმებით გაცხოველებული, დიალოგებით უხვად გაჯერებული თხრობითი ნაწილი ენაცვლება. სიუჟეტურ ღერძს ჰქმნის ორი მთავარი პერსონაჟი — იონა ხელაშვილი და მისი მხლებელი გლეხი ზურაბა ღამბარაშვილი. მათი ფათერაკებით აღსავსე მოგზაურობის ფონზე გაშლილია მეცნიერული მსჯელობანი; წარმოჩენილია საქართველოს იმდროინდელი ვითარება, დაუზოგავად არის მხილებული საზოგადოების მაღალი ფენების ზნეობრივი დაკნინება, სახელმწიფო მოხელეების ანგარება და უმეცრება, სამღვდელოების ფარისევლობა. ღრმა პატრიოტული და ჰუმანისტური ტენდეციით გამსჭვალულ თხზულებაში ქვეყნის დამღუპველ გარემოებად მიჩნეულია საყოველთაო უმეცრება, რაც ნიადაგს უქმნის ყოველგვარი ჯურის ბოროტებას.

თხზულება საკმაო სისრულით ასახავს საქართველოში მეცნიერული ცოდნის დონეს XVIII—XIX სუკუნეების მიჯნაზე. აქ წარმოდგენილია ცნობები საბუნებისმეტყველო და ჰუმანირატულ მეცნიერებათა თითქმის ყველა დარგიდან. ზოგ შემთხვევაში მასალა თარგმნილია რუსული და უცხოური წყაროებიდან, უმეტესად კი ავტორი თავის დაკვირვებებს გვთავაზობს. განსაკუთრებით ფასეულია ცნობები საქართველოს ისტორიის, ქართული ენისა და ლიტერატურის საკითხებზე. მათ შორის, აღსანიშნავია, „მცირე უწყება ქართველთა მწერალთათვის“, რომელიც წარმოადგენს X—XVIII საუკუნეების ქართველ მწერალთა თავისებურ ლექსიკონს.

იოანე ბატონიშვილი თხზულებაში ეხება, ასევე, ჰერალდიკის საკითხებს. კერძოდ, განმარტებულია, თუ რა არის გერბი. მოცემულია გერბის ფუნქცია. ჩამოთვლილია გერბის მთავარი ელემენტები. აქვე, გამოთქმულია ავტორის მოსაზრება საქართველოში საგვარეულო გერბების ფართოდ დანერგვის საჭიროებაზე. გერბის ელემენტებს იოანე ბატონიშვილი აღნიშნავს სიტყვებით: „ნიშანი“, „მაგალითი“. ერთმანეთისაგან განასხვავებს დიდებულისა და მონასტრის წინამძღვრის გერბებს. დიდებულის გერბს, იოანე ბატონიშვილის აზრით, აქვს შემდეგი „ნიშნები“ ანუ „მაგალითები“: გვირგვინი, პორფირი, სახე (გამოსახულება); მონასტრის წინამძღვრისას კი — მიტრა, მანტია და ეკლესიის სახე (გამოსახულება).

„კალმასობაში“ ავტორი ეხება ჰერალდიკური ნივთების (გერბები) დამზადების ტექნიკას და მასთან ერთად სხვა მრავალ საკითხს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჰერალდიკა
* იოანე ბატონიშვილი

## რესურსები ინტერნეტში 
* კალმასობა (თხზულება) 
* კალმასობა (გადმოსაქაჩი ტექსტი) 
* კალმასობა. იოანე ბატონიშვილი
* კალმასობა

კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:პიკარესკული რომანები
ჩარუაკალიანგის რაიონი

**ჩარუაკალიანგის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, ხუნინის რეგიონის უანკაიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 770 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 505 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 37 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13,78 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უანკაიოს პროვინციის რაიონები
ფსამეტიქ I

**ფსამეტიქ I** (ასევე **ფსამეტიქუს I**, **ფსამეტიკუს I**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეექვსე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. ფსამეტიქის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 664 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 610 წელს. ნეხო I ფსამეტიქის მამა, ძვ.წ. 664 წელს გარდაიცვალა, როდესაც ქუშის მეფე ტანტამანმა წარუმატებლად სცადა ასურეთის იმპერიიისთვის ქვემო ეგვიპტის წართმევა და მისი გაკონტროლება. მამის გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ფსამეტიქ I ავიდა, რომელმაც მეფობის პირველ ათ წელში ეგვიპტე გააერთიანა და ასურელების კონტროლისაგანაც გაათავისუფლა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფსამეტიქ I-ის ქანდაკება
* ფსამეტიქ I, ეგვიპტის მეფე
* ფსამეტიქ I-ის სამარხის აღმოჩენა
* ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტია
* ეგვიპტის XXVI დინასტია, ფსამეტიქ I
* ფსამეტიქ I-ისა და ნექტანებ I-ის ტაძრები

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 610
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ალიო მირცხულავა

**ალიო ანდრიას ძე მირცხულავა (მაშაშვილი)** (დ. 28 აპრილი, 1903, ხორგა, ახლანდელი ხობის მუნიციპალიტეტი — გ.  16 ოქტომბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი პოეტი, საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
აქტიური ბუნების ახალგაზრდა ჭაბუკობიდანვე ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, რამაც იგი 1920 წელს კომკავშირის არალეგალურ ორგანიზაციაში მიიყვანა. მოგვიანებით იყო საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტის ბეჭდვითი სიტყვის განყოფილების მდივანი. დაამთავრა ფოთის გიმნაზია და სწავლა განაგრძო თბილისის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. 1924 წელს გადადის მოსკოვის ვ. ბრიუსოვის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში. ამავე წელს გამოქვეყნდა ნიჭიერი ახალგაზრდის პირველი წიგნი „მერრეხი“, რომელშიც შევიდა მისი ადრინდელი ლექსები.

ალიო მირცხულავა სულ მოესწრო თავის 30-მდე წიგნს, რომლებმაც შორს გაიტანეს მისი შემოქმედების ნაყოფი. პოეტის პატრიოტული ლირიკა მოიცავს მისი შემოქმედების მნიშვნელოვან ნაწილს...

ალიო მირცხულავა იყო საქართველოს მწერალთა კავშირის პირველი მდივანი, სსრ კავშირისა და საქართველოს მწერალთა კავშირის პირველი გამგეობისა და პრეზიდიუმის წევრი, ჟურნალების „მნათობისა“ და „დროშის“ რედაქტორი, საქართველოს წიგნის პალატის დირექტორი.

დაჯილდოვებული იყო ლენინის, ოქტომბრის რევოლუციის, ორი შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დაკრძალულია მისი მეუღლე — **ანა ვასილის ასული ბეგოიძე** (დ. 3 თებერვალი, 1909, თბილისი — გ. 27 ოქტომბერი, 1977, იქვე).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 275,  თბ., 1994
**მირცხულავა, ბ.*„ეპოქის კვალდაკვალ“, თბილისი, 1977
**ჭილაია, ს.* „უახლესი ქართული მწერლობა“, თბილისი, 1975
**თევზაძე, დ.* „წერილები თანამედროვე ლიტერატურაზე“, თბილისი, 1972

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
არმაში

**არმაში** () — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 830 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 657 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 150 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 17.76 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
სტეფანე (აფხაზეთის კათოლიკოსი)

**სტეფანე** — აფხაზეთის (დასავლეთ საქართველოს) კათოლიკოს-პატრიარქი 1490-1516 წლებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
კირილე II

**კირილე II** (ციციშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1737-1739 წლებში. მოიხსენიება 1738 წლის 2 თებერვლის ყმისა და მამულის ნასყიდობის წიგნში. 1739 წელს ოსმალეთიდან კათალიკოს-პატრიარქ დომენტი IV-ის დაბუნების გამო კირილე გადადგა და დაუთმო კუთვნილი საპატრიარქო ტახტი მას, თავად კი  კვალავ ჩაიბარა ქართლის მთავარეპისკოსის ეპარქია. კირილე, როგორც მთავარეპისკოპოსი იხსენიება 1736, 1737, 1740 და 1741 წლების საბუთებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 
* ცხოვრება მეფისა გიორგი მეათცამეტისა**,** აღწერილი პლატონ ეგნატის ძის იოსელიანისაგან. თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1978.

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:ციციშვილები
მინდია მოსაშვილი

**მინდია ილიას ძე მოსაშვილი** (დ. 7 იანვარი, 1928, თბილისი — გ.  17 თებერვალი, 1982, იქვე) — ქართველი მწერალი და ჟურნალისტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1928 წლის 7 იანვარს თბილისში, ილო მოსაშვილისა და თამარ მესტიაშვილის ოჯახში.  

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი და მუშაობა დაიწყო ქართულ პრესაში. შემდეგ ადმინისტრაციულ თანამდებობაზეა, ხოლო 1978 წლიდან სიცოცხლის უკანასკნელ დღემდე იყო გამომცემლობა „ხელოვნების“ მთავარი რედაქტორი. 

ლიტერატურული საქმიანობა სამოციანი წლებიდან დაიწყო, როცა გამოაქვეყნა პირველი მოთხრობები. მკითხველმა მოწონებით მიიღო მისი პროზაული კრებულები „აღმართი“, „ორთაბრძოლა“, „წარსული ზაფხული“, „ნადირობა პრერიებში“ და სხვა.

მწერლის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სპორტულ თემატიკას. ამ მხრივ აღსანიშნავია კრებული „ლეგენდის დაბადება“. მხატვრული ნარკვევები მიუძღვნა ცნობილ სორტსმენებს — ბორის პაიჭაძეს, მანუჩარ მაჩაიძეს, ოთარ გაბელიას, რამაზ შენგელიას, დავით ყიფიანს, გივი ნოდიას, ოთარ ქორქიას და სხვ.

მინდია მოსაშვილმა მამის, ცნობილი ქართველი პოეტისა და დრამატურგის ილო მოსაშვილის ხსოვნას უძღვნა საინტერესო მონოგრაფია „ილო მოსაშვილის ცხოვრების ქრონიკა“, რომელიც კრიტიკამ და მკითხველმა დადებითად შეაფასა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 277, თბ., 1994

## ბიბლიოგრაფია
* ნადირობა პრერიებში : მოთხრობები (ავტორი). — თბილისი, მერანი, 1974. — 248 გვ.
* ორთაბრძოლა : მოთხრობები (ავტორი). — თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1970. — 156 გვ.
* მოთხრობები (ავტორი). — თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966. — 168 გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
სვიმონ V

**სვიმონ V**, *სვიმეონ V* — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1547-1548 წლებში. 

1548 წლით დათარიღებული საბუთის თანახმად, ლევან კახთა მეფეს თავისი ასულის, ელენეს, ქორწინების გამო (ელენე ბაგრატ მუხრანბატონის ძის – ერეკლეს მეუღლე იყო), კათოლიკოსი სვიმონი საკანონოს ახდევინებს – ოცდაათ კომლ გლეხსა და სამეფო გადასახადებისაგან (საყაენო, საური, ლაშქარ-ნადირობა, საბალახე, პური, ღვინო და ა. შ.) ათავისუფლებს გარეჯის უდაბნოების მამულებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
მალაგასის პროტექტორატი

**მალაგასის პროტექტორატი** — ფრანგული პროტექტორატი დღევანდელი მადაგასკარის ტერიტორიაზე. პროტექტორატის საშუალებით საფრანგეთი ცდილობდა ამ ტერიტორიაზე არსებული იმერინის სამეფოს საგარეო პოლიტიკის კონტროლს. საფრანგრთმა პროტექტორატის შექმნა, ინგლისთან მიღწეული შეთანხმების შემდეგ 1882 წელს გამოაცხადა. ბრიტანეთი პროტექტორატის შექმნას ზანზიბარზე მისი უფლებების აღიარების სანაცვლოდ დათანხმდა. საფრანგეთმა პროტექტორატის შექმნის საფუძვლად საკალავას ხალხის ბელადებთან დადებული ხელშეკრულებები და ასევე ფრანგი მეწარმის იოსებ-ფრანსუა ლამბერტის მიერ რადამა II–სთან დადებული ქარტია აიღო. საბოლოოდ მადაგასკარი საფრანგეთის კოლონია 1897 წელს გახდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მადაგასკარი
*ფრანგული მადაგასკარი
*მადაგასკარის ისტორია

კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები
კატეგორია:მადაგასკარის ისტორია
ვიკესის რაიონი

**ვიკესის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, ხუნინის რეგიონის უანკაიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 195 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 465 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 410 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3,57 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:უანკაიოს პროვინციის რაიონები
ლევან წურწუმია

**ლევან წურწუმია** (დ. 28 იანვარი, 1983) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ ნახევარმცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე  

კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფოთის კოლხეთის ფეხბურთელები
კატეგორია:ხობის კოლხეთის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
გერმანე (კათოლიკოს-პატრიარქი)

**გერმანე** — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლოებით 1535-1546 წლებში.

გერმანე კათოლიკოსად ლუარსაბ I-ს დაუდგენია. 1546 წლის საბუთის თანახმად, გერმანე კათოლიკოსს ლუარსაბ მეფესთან ერთად აღუწერია სვეტიცხოვლის განძი და ქონება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
აზატავანი

**აზატავანი** () — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 830 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 047 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 562 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.42 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
ალექსი მიმინოშვილი

**ალექსი იაკობის ძე მიმინოშვილი** (დ. , სოხუმი — გ.  12 თებერვალი, 1967, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, სსრ კავშირის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1950).

## ბიოგრაფია
ბავშვობიდანვე გატაცებული იყო არქიტექტურით. ამიტომ შვიდი კლასის შემდეგ, ჯერ დაამთავრა სოხუმის ინდუსტრიული ტექნიკუმის სამშენებლო ფაკულტეტი, ხოლო 1933 წელს თბილისის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტი არქიტექტურის სპეციალობით.

თავისი ნიჭითა და შრომისმოყვარეობით მალე მოიპოვა ავტორიტეტი არქიტექტორთა და მშენებელთა წრეებში. სხვადასხვა დროს განაგებდა წამყვან საკონსტრუქტორო ბიუროებს. მისი პროექტით აიგო საცხოვრებელი სახლები სოხუმში, თბილისში, კონიაკის ქარხნის მთავარი კორპუსი, სასტუმრო წინანდალში, სადეგუსტაციო დარბაზი და მარანი დიღომში, კვების მრეწველობის რამდენიმე მნიშვნელოვანი საწარმო. იგი შემოქმედებითად იყენებდა კლასიკური და ეროვნული ხუროთმოძღვრების ფორმებს, ამასთან თამამად და აგბედულად აქსოვდა შიგ საკუთარ ორიგინალურ ჩანაფიქრს. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 274,  თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 12  თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ალექსი
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ჯუზჯანის პროვინცია

**ჯუზჯანის პროვინცია**(დარი جوزجان Jowzjān, პუშტუ جوزجان‎, უზბ. Joʻzjon viloyati) — ავღანეთის 34 პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ჩრდილოეთ ავღანეთში თურქმენეთის საზღვართან. აღმოსავლეთიდან მას ესაზღვრება ბალხის პროვინცია, სამხრეთით — სარიპულის პროვინცია, ხოლო დასავლეთით — ფარიაბის პროვინცია.

## ისტორია 
X საუკუნეში აქ არსებობდა სამთავრო, რომელსაც მართავდა ფერიგუნიდების დინასტია. იგი იმყოფებოდა სამანიდების დინასტიასთან ვასალურ დამოკიდებულებაში. ეს არის გენერალ დუსტუმის სამშობლო. პროვინციის ძირითადი მოსახლეობაა უზბეკები და ტაჯიკები. 1998 წლის 2-4 აგვისტოდან ის დაპყრობილია თალიბანის რეჟიმის მიერ. პროვინციაში განვითარებულია გაზის მრეწველობა.

## არქეოლოგია 
ჯაუზჯანის პროვინცია წარმოადგენს უძველეს რეგიონს. არქეოლოგიურად იგი ჯერ კიდევ შეუსწავლელია. მის ერთ-ერთ ღირსშეანიშნაობას წარმოადგენს ემში–თეფე — ანტიკური ხანის ქალაქის ნანგრევები თანამედროვე შიბერგანთან, ჯაუზჯანის პროვინციის დედაქალაქთან ახლოს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ჯუზჯანის პროვინცია იყოფა 11 რაიონად. 
* აქჩა  
* დარზაბი  
* ქარქინი  
* ქუშ-ტეპა  
* მარდიანი  
* მინგაჯიკი  
* ფაიზაბადი  
* ხაჯა-დუ-კოხი  
* ხამიაბი  
* ხანიკა
* შებერგანი

## ქალაქები და დასახლებული პუნქტები 
2006 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მსხვილი ქალაქებია

* შიბირგანი  — 38 100 ადამიანი
* აქჩა — 35 300 ადამიანი
* ქარქინი — 10 600 ადამიანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯუზჯანის ქალაქების მოსახლეობა
* ჯუზჯანის რუკა 
* ავღანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ემში-თეფე

**ემში-თეფე** — ანტიკური ქალაქის ნანგრევები ავღანეთში. მდებარეობს ჯუზჯანის პროვინციაში, ქალაქ შიბერღანთან ახლოს.

ქალაქი დააარსეს ჩვენი წელთაღრიცხვის დასაწყისში. ძველი ქალაქის ტერიტორია გამაგრებული იყო გარშემორტყმული მძლავრი გალავნით. გალავანი გამაგრებული იყო საბრძოლო კოშკებით. ქალაქის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობდა მაღალი ციტადელი, შესაძლოა, სასახლეც - ადგილობრივი მთავრების რეზიდენცია. ემში-თეფეს მახლობლად არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს სხვა დასახლებული პუნქტების კვალიც, თუმცა ეს ტერიტორიები მეცნიერულად ჯერ კიდევ შეუსწავლელია.

## ლიტერატურა
* V. I. Sarianidi: *Bactrian Gold. From the Excavations of the Tillya-Tepe Necropolis in Northern Afghanistan.* Aurora, Leningrad 1985, S. 7.
* Warwick Ball: *Archaeological Gazetteer of Afghanistan.* = ''Catalogue des sites archéologiques d'Afghanistan.* Éditions Recherche sur les Civilisations, Paris 1982, ISBN 2-86538-040-8, S. 96 (*Synthèse'' 8).

კატეგორია:ავღანეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ავღანეთის ისტორია
შოთა მილორავა

**შოთა ერმილეს ძე მილორავა** (დ. 22 იანვარი, 1925, თბილისი — გ.  16 აპრილი, 1990, იქვე) — ქართველი კომპოზიტორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1979), პროფესორი.

## ბიოგრაფია
გაიზარდა მუსიკალურ ოჯახში, რამაც განსაზღვრა მისი მომავალი. სწავლობდა თბილისის პირველ მუსიკალურ სასწავლებელში. 1947 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის კონსერვატორიის საკომპოზიციო კლასი, ანდრია ბალანჩივაძის ხელმძღვანელობით. მუშაობდა სხვადასხვა ჟანრში. იყო კაპელის კონცერტმაისტერი, პედაგოგ-ქორმაისტერი, კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ მუსიკალური რედაქტორი, წერდა სიმღერებს, ოპერეტებს და ინსტრუმენტულ ნაწარმოებებს, შესანიშნავად უკრავდა სხვადასხვა საკრავებზე. ასეთმა მრავალმხრივმა ძიებამ ნიჭიერი შემოქმედი დააყენა ჭეშმარიტ გზაზე, რომელმაც მიიყვანა იგი მუსიკალური კომედიის ჟანრთან. კოპოზიტორმა 30-მდე ოპერეტა შექმნა, რომელთაგან განსაკუთრებით აღსანიშნავია: „სასიძოები“, „საყვარელი დისწული“, „სიმღერა თბილისზე“, „მხოლოდ შენ ერთს“, „სამი უფროსის მსახური“, „ერთხელ გაზაფხულზე“, „ჩანჩურა“, „კახაბერის ხმალი“ და სხვა. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორი ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 273,  თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში 
*შოთა მილორავა — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
შ
ჯუმბერ მეძმარიაშვილი

**ჯუმბერ ალექსანდრეს ძე მეძმარიაშვილი** (დ. 16 აპრილი, 1929, გორი — გ.  29 აგვისტო, 1961, ტიან-შანი, მწვერვალი ჟენიშ-ჩოქუსუ) — ქართველი მთამსვლელი, სპორტის ოსტატი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი და დაიწყო ჟურნალისტობა. ჯერ კიდევ სტუდენტობისას გაიტაცა კრივმა, იყო ამიერკავკასიისა და საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი, ჭაბუკთა შორის საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი.

ალპინიზმით 1950 წელს დაინტერესდა და სულ მალე გარკვეულ წარმატებებსაც მიაღწია: 1955 წელს სტალინის პიკის დაპყრობისათვის, 1960 წელს პიმირის, ზულუმარტისა და იმიერალის ქედების ტრავერსისათვის, სამჯერ ოქროს მედალი დაიმსახურა, ხოლო 1955 წელს პამირის ერთი მწვერვალისა და 1956 წელს მოსკოვის პიკის დაპყრობისათვის ორჯერ ვერცხლის მედლით დაჯილდოვდა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 270, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მეძმარიაშვილი

საკუთარი სახელი **მეძმარიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით მეძმარიაშვილი — მთამსვლელი
* ელგუჯა მეძმარიაშვილი — სამხედრო ინჟინერი
* ზურაბ მეძმარიაშვილი — მხატვარი, პედაგოგი
* ირაკლი მეძმარიაშვილი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* ჟანი მეძმარიაშვილი — ფერმწერი და გრაფიკოსი
* ლერი მეძმარიაშვილი — არქიტექტორი
* მელანია მეძმარიაშვილი-გველესიანი — პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე
* ნოდარ მეძმარიაშვილი — ინჟინერი, სახელმწიფო მოხელე
* სერგო გუბელი (მეძმარიაშვილი) — ბოლშევიკი რევოლუციონერი 
* ჯუმბერ მეძმარიაშვილი — მთამსვლელი

კატეგორია:ქართული გვარები
დავით მეძმარიაშვილი

**დავით ჯუმბერის ძე მეძმარიაშვილი** (დ. 27 მარტი, 1956, თბილისი — გ. 30 აგვისტო, 1980, ცენტრალური პამირი) — ქართველი მთამსვლელი. ცნობილი მთამსვლელი ჯუმბერ მეძმარიაშვილის შვილი.

## ბიოგრაფია
საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე გააგრძელა. პირველი ნაბიჯები ალპინიზმში, პირველი ლაშქრობები და ბოლოს — პამირი. ცენტრალურ პამირში ახალგაზრდა მთამსვლელებმა 6000 მეტრიანი უსახელო მწვერვალი დალაშქრეს. აღნიშნული ასვლა რამდენიმე ქართველი მთამსვლელისათვის ტრაგიკულად დამთავრდა: კომუნიზმის პიკიდან ტრანსპორტირებისას ჰიპოქსიით გარდაიცვალა პირველთანრინგოსანი ვახტანგ ფირცხალავა. „როსიის“ პიკიდან ჩამოსვლისას დაიღუპნენ დავით მეძმარიაშვილი, ზურაბ ათანაზევიჩი და გიორგი ნაიდენი. ამას დაემატა ჯგუფის ხელმძღვანელის ვიქტორ რიბინსკის დაკარგვაც, რომელიც საერთოდ ვერ იპოვნეს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 270, თბ., 1994

კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ნეფრონი

მინი|
**ნეფრონი** ( — თირკმელი) — თირკმლის მილაკი, ხერხემლიანების თირკმლის მთავარი სტრუქტურულ-ფუნქციური ერთეული. ნეფრონი თხელკედლიანი, მეტ-ნაკლებად დაკლაკნილი მილაკია, რომლის ცალკეული უბნები სპეციალიზებულია შარდის წარმოქმნის სხვადასხვა პროცესის შესასრულებლად. ნეფრონი დაკავშირებულია სისხლის კაპილარების გორგალთან თხელი ჯამისებრი გამონაზარდებით (ე. წ. ბოუმენის კაფსულა) და ქმნის მალპიგის სხეულაკს, რომელშიც ხდება პირველადი შარდის ფილტრაცია.

ნეფრონი შედგება კაპილარული მარყუჟების გორგლისგან, რომელიც მდებარეობს შუმლიანსკ-ბაუმენის კაფსულაში, მომტან და წამღებ არტერიოლებს შორის; პროქსიმალური მილაკისგან; ჰენლის მარყუჟისგან; შემკრებ მილაკში ჩამავალი დისტალური მილაკისგან. შემკრები მილაკი ასრულებს მილაკების სისტემას და მორფოლოგიურად აღარ მიეკუთვნება ნეფრონს. გორგლის მომტან და წამღებ არტერიოლებს შორის განლაგებულია იუქსტაგლომერული კომპლექსი, მათ შორის უჯრედები, რომლებიც ახდენენ რენინის სეკრეციას - პროტეინაზების ქვეკლასის ფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს (ასრულებს კატალიზატორის ფუნქციას) ანგიოტენზინოგენის ანგიოტენზინში გარდაქმნის პროცესში. თითოეული თირკმელი შეიცავს 1-1,2 მლნ. ნეფრონს, რომელთა დაახლოებით 85% განლაგებულია ქერქოვან შრეში, ხოლო 15% - ქერქოვანი და ტვინოვანი შრეების საზღვარზე. იუქსტაგლომერული ნეფრონები უშუალო მონაწილეობას იღებენ შარდის ოსმოსური კონცეტრაციის შექმნის პროცესებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თირკმელი
კატეგორია:სტრუქტურულ-ფუნქციური ერთეულები
სიმონ მთვარაძე

**სიმონ ვასილის ძე მთვარაძე** (დ. 1905, საგარეჯო — გ.  24 აპრილი, 1968, თბილისი) — ქართველი მწერალი და დრამატურგი.

## ბიოგრაფია
სამწერლობო ასპარეზზე გამოვიდა 1928 წელს. წლების მანძილზე იყო ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრის სალიტერატურო ნაწილის გამგე. დრამატურგის მრავალმა პიესამ მოიარა საქართველოს ყველა თეატრი, ხოლო პიესები „შლეგი“ და „მთაგრეხილზე“ დიდხანს არ ჩამოსულა რუსთაველის სახელობის აკადემიური თეატრის სცენიდან. აღსანიშნავია რომ ს. მთვარაძის მიერ დანიელ ჭონქაძის მოთხრობის მიხედვით დაწერილმა პიესამ „სურამის ციხე“ ხელი შეუწყო თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის ახალგაზრდული კოლექტივის დიდ წარმატებას მოსკოვში, სადაც 1941 წელს გაიმართა მოზარდ მაყურებელთა თეატრების საკავშირო დეკადა.

მკითხველთა მოწონებით სარგებლობდა მწერლის პროზაული ნაწარმოებებიც: მოთხრობები „ამბავი ივრის ხეობაში“, „ფალავანი“, რომანები „ლეკთა სარძლო“, „მძლეთა მძლე“, „ჩაშლილი ქორწილი“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ბიბლიოგრაფია 
*  

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 271, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ბასილ VI

**ბასილ VI** — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1517-1528 და 1529-1531 წლებში. მისი მოღვაწეობა უმთავრესად აღსანიშნავია სამცხე-საათაბაგოს აღმოსავლეთ საქართველოს საპატრიარქოზე ეკლესიური დამოკიდებულების აღდგენითა და საკათოლიკოსო ყმა-მამულის ზრდით. რეალურად, ეკლესიური გამთლიანება ყვარყვარე III-ის ათაბაგობის დროს განხორციელდა.

1518 წლიდან სამცხის ეკლესია კვლავ კათოლიკოს-პატრიარქის იურისდიქციაშია. კათოლიკოსია აწყურის მთავარეპისკოპოსისა და სამცხის სხვა ეპისკოპოსების მაკურთხეველი, მასვე გადაეცემა სამცხეში მისი კუთვნილი ყმა-მამულის გამოსავალი, ის კვლავ მოიხსენიება წირვა-ლოცვის დროს სამცხის ეკლესიებში.

მნიშვნელოვანია ბასილი კათოლიკოსის წვლილი საკათოლიკოსო საყდრის ყმა-მამულის აღდგენა-განახლების საქმეში. საკათოლიკოსო მამულები დავით X-ის მხარდაჭერით სვეტიცხოვლისათვის დაუბრუნებია. 1525 წლის საბუთით, დავით X და მისი ძმები, გიორგი და ბაგრატი, ბასილი კათოლიკოსს „მამა-პაპათაგან“ მცხეთისათვის შეწირულ მამულებს სრული შეუვალობის პირობით უმტკიცებენ და მხოლოდ ლაშქარ-ნადირობას აკისრებდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
ალექსი მირიანაშვილი

**ალექსი ივანეს ძე მირიანაშვილი** (დ. 1860, ანაგა, ახლანდელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი — გ.  24 აპრილი, 1925, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მწერალი, პუბლიცისტი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
7 წლის შეიყვანეს სოფელ ვაქირის დაწყებით სკოლაში. შემდეგ სწავლობდა სიღნაღის სამაზრო სასწავლებელში. 1881 წელს დაამთავრა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტის სრული კურსი. ამ პერიოდში იგი დაუახლოვდა ცნობილ ქართველ მოღვაწეებს ს. მესხს, ი. გოგებაშვილს, ნ. ცხვედაძეს, ნ. ლომოურს და მათი დახმარებით დაინიშნა მასწავლებლად თბილისის ქართულ სკოლაში, რომელიც „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებას“ ეკუთვნოდა.

აქ მან ნაყოფიერად იმუშავა რამდენიმე წელიწადს, შემდეგ გადაიყვანეს თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტთან არსებულ საქალაქო სასწავლებელში, სადაც ერთხანს თვითონაც სწავლობდა. 1900-1923 წლებში თბილისის კომერციული სასწავლებლის პედაგოგია.

ალექსი მირიანაშვილის მხატვრული ლიტერატურისადმი სიყვარული ჯერ კიდევ სტუდენტობისას აღეძრა. სამწერლო ასპარეზზე 1879 წელს გამოვიდა. ამის შემდეგ აქტიურად თანამშრომლობდა პერიოდულ ორგანოებში: „ივერია“, „თეატრი“, „დროება“, „იმედი“, „ნობათი“, „ჯეჯილი“, „ნაკადული“, „მოამბე“, „ცნობის ფურცელი“, „სახალხო გაზეთი„“, თემი“, „თეატრი და ცხოვრება“ და სხვანი. იგი იყო ბავშვების საყვარელი მწერალი. ა. მირიანაშვილის „იგავ-არაკების კრებული“ თავის დროზე პოპულარობით სარგებლობდა. სულ მას გამოცემული აქვს შვიდი წიგნი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 274, თბ., 1994
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული  1860
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ა
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
იოანე VIII

**იოანე VIII** — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1505-1509 წლებში.

იოანე კათოლიკოსი მოიხსენიება აწყურის მთავარეპისკოპოსის – ნიკოლოზ მაწყვერელის ფიცის წიგნში. ამ პერიოდში სამცხე-საათაბაგოს ეკლესია აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის დაქვემდებარებაშია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოსები
სვიმონ III

**სვიმონ III** — საქართველოს კათოლიკოსი დაახლოებით 1001-1010 წლებში, მეფე ბაგრატ III-ის დროს. კათოლიკოს სვიმონის მიერაა ნაკურთხი ქუთაისის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი (ბაგრატის ტაძარი).

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
დიმიტრი (კათოლიკოსი)

**დიმიტრი** — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დაახლოებით 1080-1090 წლებში. მოიხსენიება ნიკორწმინდის კათოლიკოსთა სულთა მატიანეში და შიომღვიმის 1270 წლის ხელნაწერის კათოლიკოსთა ნუსხაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
თამაზ მელიავა

**თამაზ გიორგის ძე მელიავა** (დ. 23 დეკემბერი, 1929, თბილისი — გ.  27 აგვისტო, 1972, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

## ბიოგრაფია
საშუალო განათლება მიიღო თბილისში და სწავლა გააგრძელა მოსკოვის კინემატოგრაფიის საკავშირო ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1958 წელს.

შემოქმედებითი მოღვაწეობა დაიწყო ა. დოვჟენკოს სახელობის კიევის კინოსტუდიაში. აქ დადგა პირველი ფილმი „უბრალო ნივთი“. 1959 წელს „მოსფილმში“ გადაიღო სრულმეტრაჟიანი ფილმები „ლეონ კუტიურე“ და „წყნარი ნავსადგომი“, რომლებითაც მიიპყრო მაყურებელთა ყურადრება. მალე ახალგაზრდა რეჟისორი სამშობლოში დაბრუნდა და აქ გამოავლინა თავისი დიდი შესაძლელობანი 1963 წელს ელდარ შენგელაიასთან ერთად გადაიღო ფილმი „თეთრი ქარავანი“, რომელმაც საყოველთაო მოწონება დაიმსახურა ჩვენშიც და უცხოეთშიც. ამ ფილმისათვის დამდგმელ რეჟისორებს 1967 წელს საქართველოს კომკავშირის პრემიის ლაურეატობა მიენიჭათ. ასევე წარმატებით მოიარა ქვეყნის ეკრანები მისმა სრულმეტრაჟიანმა ფილმა „ლონდრემ“.

ჭეშმარიტად დიდ შემოქმედებით გამოცდად იქცა თ. მელიავასათვის კონსტანტინე გამსახურდიას რომანის „მთვარის მოტაცების“ მიხედვით ორსერიიანი კინოსურათის შექმნა. ნიჭიერმა ხელოვანმა შესანიშნავად გაართვა თავი რთულ ამოცანას და დაგვიტოვა მშვენიერი კინემატოგრაფიული ნაწარმოები. მას ეკუთვნის კინოსცენარები მხატვრული ფილმებისათვის „გლადიატორი“, „სამკაული სატრფოსათვის“ და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **მანანა ვასილის ასული ანთიძე** (დ. 23 აგვისტო, 1933, ჭიათურა — გ. 19 თებერვალი, 1994, თბილისი).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 265, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული  23  დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გიორგი IV (საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი)

**გიორგი IV** — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი XIII საუკუნის 30-იან წლებში. როგორც ჩანს, საკათოლიკოსო ტახტზე უნდა ასულიყო მას შემდეგ, რაც მისი წინამორბედი კათოლიკოს-პატრიარქი და მწიგნობართუხუცესი არსენი გადადგა და შიომღვიმეში დამკვიდრდა. კათოლიკოს გიორგის მიერაა დამტკიცებული „ვაჰანის ქუაბთა განგება“.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 
*ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 3, თბ., 1970

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები
კატეგორია:XIII საუკუნის ქართველები
უარიკოლკის რაიონი

**უარიკოლკის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, ხუნინის რეგიონის ტარმის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 796 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 822 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 17 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 162,31 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ტარმის პროვინციის რაიონები
ჩუჰუივი

**ჩუჰუივი** () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ხარკივის ოლქში. 2024 წელს ქალაქის მოსახლეობა 30000 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხარკივის ოლქის ქალაქები
ბერქანუში

**ბერქანუში** () — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 835 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 968 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 566 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 3.48 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
ბასილ IV

**ბასილი IV** — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი. მოიხსენიება 1270 წლის შიომღვიმის ხელნაწერის კათოლიკოსთა ნუსხაში კათოლიკოს-პატრიარქ თეოდორეს შემდეგ, ამიტომ მისი ზეობა, პირობითად უნდა განისაზღვროს 1205/1206 წლით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ველიკა-ნოვოსილკის რაიონი

**ველიკა-ნოვოსილკის რაიონი** () — რაიონი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქში. მისი ფართობია 1 900 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 41 364 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 22.2 კაცს კმ²-ზე. ველიკა-ნოვოსილკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ველიკა-ნოვოსილკა.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის რაიონები
ანტუან გრიზმანი

**ანტუან გრიზმანი** ( დ. 21 მარტი, 1991) — ფრანგი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. „ატლეტიკო მადრიდისა“ და საფრანგეთის ეროვნული ნაკრების წევრი. ესპანეთის სუპერთასის მფლობელი (2014) და უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული (2018) მადრიდის „ატლეტიკოს“ შემადგენლობაში. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და 2016 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი საფრანგეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 

## მიღწევები
### საკლუბო
 **რეალ სოსიედადი**:(1)
* **ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონი**: 2009–10

 **ატლეტიკო**:(3)
* **ესპანეთის სუპერთასი**: 2014
* **უეფა-ს ევროპის ლიგა**: 2017–18
* **უეფა-ს სუპერთასი**: 2018

 **ბარსელონა**:(1)
* **ესპანეთის თასი**: 2020–21

### სანაკრებო
 **საფრანგეთი**:(1)
* **მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი**: 2018  *ფინალისტი*: 2022
* **ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი**: *ფინალისტი*: 2016

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური გვერდი საფრანგეთის ფეხბურთის ფედერაციის საიტზე 
* ანტუან გრიზმანი — „ბარსელონას“ ოფიციალური საიტი
* ანტუან გრიზმანი  — ფიფა-ს ჩანაწერი
* ანტუან გრიზმანი  — უეფა-ს ჩანაწერი
* ანტუან გრიზმანი — Transfermarkt
* ანტუან გრიზმანი — Soccerway

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ სოსიედადის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სსრკ-ის სახალხო მხატვარი

მინიატიურა|სსრ კავშირის სახალხო მხატვარი
**სსრ კავშირის სახალხო მხატვარი** () — საპატიო წოდება, დადგენილი სსრ კავშირის უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1943 წლის 16 ივლისის დადგენილებით. „ყველაზე გამოჩენილი მოღვაწეები საბჭოთა ხელოვნების განსაკუთრებული დამსახურებისთვის ფერწერის, ქანდაკების, გრაფიკის, დეკორატიული და ხალხური რეწვის განვითარებისათვის“. ენიჭებოდა სსრ კავშირის უზენაესი პრეზიდიუმის მიერ.

საპატიო წოდების პირველი კავალრები 1943 წლის 26 ივლისს გახდნენ: ფერმწერები  და , სკულპტორები სერგეი მერკუროვი და ვერა მუხინა. ბოლოს, 1991 წლის 20 დეკემბერს, წოდება  მიენიჭა. საპატიო წოდება — „სსრკ-ის სახალხო მხატვარი“ სულ 159 ადამიანმა მიიღო.

## საქართველოს სსრ
წოდება „სსრ კავშირის სახალხო მხატვარი“ საქართველოდან მიენიჭათ: 
* 1953 — მოსე თოიძე
* 1963 — უჩა ჯაფარიძე
* 1970 — აპოლონ ქუთათელაძე 
* 1972 — ლადო გუდიაშვილი
* 1976 — სიმონ ვირსალაძე
* 1980 — ზურაბ წერეთელი
* 1982 — იოსებ სუმბათაშვილი
* 1987 — მერაბ ბერძენიშვილი
* 1988 — ელგუჯა ამაშუკელი

## ლიტერატურა
## სქოლიო

კატეგორია:სსრკ-ის საპატიო წოდებები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1943 წელს დაარსებულები
გრიგოლ მესხი

**გრიგოლ პართენის ძე მესხი** (დ. 18 თებერვალი, 1884, სოფ. კორდი, ახლანდელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი — გ.  21 აპრილი, 1971, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1967).

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ჯერ თბილისის, ხოლო 1905 წლიდან მოსკოვის ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელში, სადაც მისი პედაგოგები იყვნენ რუსული ხელოვნების ცნობილი მოღვაწეები ა. კორინი, ნ. კასატკინი, ლ. პასტერნაკი, ვ. სეროვი. პოლიტიკური ვითარების გამო იძულებული სამშობლოში დაბრუნებულიყო და მის თანაკურსელ ალექსანდრე ციმაკურიძესთან ერთად თბილისში მოაწყო რუს მხატვართა ნამუშევრების გამფენა, რომლებიც თან ჩამოიტანეს ახალგაზრდებმა. ეს იყო მოსკოველ მხატვართა პირველი პერსონალური გამოფენა. ამ გამფენაზე ახალგაზრდა მხატვარი თავად წარდგა ქართველი საზოგადოების წინაშე. 

1909 წელს გრიგოლ მესხი მიიწვიეს ქართული დრამის თეატრში მთავარ დეკორატორად. ამან გარკვეული როლი შეასრულა მის შემოქმედებაში. მან შთამომავლობას დაუტოვა ქართული სცენის კორიფეთა კოტე მესხის, ვასო აბაშიძის, ლადო მესხიშვილის, ნატო გაბუნიას და სხვათა პორტრეტები. ამავე პერიოდში შექმნილი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია ილია ჭავჭავაძის, გალაკტიონ ტაბიძის, იოსებ ოცხელის, დიმიტრი არაყიშვილის სახეები. საბჭოთა ხელისუფლების წლებში სახელოვანი მამულიშვილების გალერეა გაამდიდრა ივანე ჯავახიშვილის, სანდრო შანშიაშვილის, ალექსანდრე ჯაფარიძისა და სხვათა შესანიშნავი სურათებით.

საგულისხმოა გრიგოლ მესხის პედაგოგიური მოღვაწეობა თბილისის ბ. ძნელაძის სახელობის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, სადაც ორ ათეული წლის მანძილზე სათავეში ედგა ხატვისა და ფერწერის კაბინეტს. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 267, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული  18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
გრიგოლ