სალოკომოტივე დეპო

[thumb|[ნიკოლაევის რკინიგზა|ნიკოლაევის რკინიგზის წრიული სალოკომოტივე დეპო]]
**სალოკომოტივე დეპო** (*წევის ნაწილი*) — რკინიგზის დეპო, რომელშიც ხორციელდება ლოკომოტივების ტექნიკური მომსახურება და რემონტი.

სალოკომოტივე დეპოები იყოფიან **ძირითად დეპოებად**, რომლებიც ემსახურებიან ლოკომოტივების მიწერის ადგილებს და **საბრუნავებად**, რომლებშიც ხორციელდება ლოკომოტივების მომზადება მატარებლებთან ერთად ძირითადი დეპოს მიმართულებით გასამგზავრებლად. ძირითად დეპოებში ხორციელდება ლოკომოტივების რემონტი და ტექნიკური მომსახურება, საბრუნავ დეპოებში არსებობენ ეკიპირების პუნქტები და სალოკომოტივე ბრიგადების დასასვენებელი სახლები, ასევე ლოკომოტივებს უტარდებათ მეორე მოცულობის ტექნიკური დათვალიერება (ТО2-ის).

## სალოკომოტივე დეპოების ისტორია 
[thumb|[ტიუბინგენის დეპოს სახე]]
[thumb|[Northwestern Pacific Railroad-ის რკინიგზის საორთქლმავლო დეპო (ჩიკაგო)]]
[thumb|მარაოსებური საორთქლმავლო დეპო [ჩიკაგოში, 1942 წელი]]
რკინიგზების მშენებლობისას **საორთქლმავლე დეპოები** შენდებოდნენ უბნის პროფილის სირთულეზე დამოკიდებულებით ერთმანეთისგან 50-დან 100 კილომეტრამდე მანძილზე. სანქტ-პეტერბურგი — მოსკოვის ხაზზე საორთქლმავლე დეპოები მდებარეობდნენ ერთის გამოტოვებით: ერთი ძირითადი, ერთი საბრუნავი. **ორთქლმავლების სადგომების** რაოდენობა დეპოებში განისაზღვრებოდა გამომდინარე უბანზე მოძრაობის სავარაუდო რაოდენობით. თავდაპირველად ვაგონებიც რემონტდებოდა საორთქლმავლო დეპოებში, მაგრამ უკვე რკინიგზის ფუნქციონირების დაწყებიდან 5-10 წლის შემდეგ სავაგონო დეპოები და საამქროები ჩამოყალიბდნენ, როგორც დამოუკიდებელი საწარმოები. ერთის და მეორის მართვა ხორციელდებოდა 1933 წლამდე ერთიანი მოძრავი შემადგენლობის სამსახურის მიერ. 1933 წლის 3 ივლისს, საბჭოთა კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოს გადაწყვეტილებით, სავაგონო მეურნეობა რკინიგზის ტრანსპორტზე გამოიყო დამოუკიდებელ დარგად. ელექტრულ და თბოწევაზე მასობრივ გადასვლასთან დაკავშირებით დეპოებს, რომლებიც ემსახურებოდნენ თბომავლებს ან ელმავლებს სახელად დაერქვათ „სალოკომოტივე დეპო“, ხოლო დეპოებს, რომლებიც ემსახურებოდნენ ელექტრომატარებლებს და დიზელმატარებლებს — მოტორსავაგონო დეპო (ამასთან ასეთ დეპოებში ჩვეულებრივ არსებობს რამდენიმე სამანევრო თბომავალი) ან ელექტროდეპო.

დეპოები ასევე დაიყო დანიშნულების მიხედვით **სატვირთოდ** (დიდ საკვანძო და დამხარისხებელ სადგურებში მდებარე დეპოები), **სამგზავროდ** (დიდ სამგზავრო სადგურებში მდებარე დეპოები), მოტორსავაგონოდ და **სამანევროდ**. ბევრი ძირითადი დეპო ასრულებს საბრუნავი დეპოს როლს სხვა დეპოებისთვის. ბევრი სალოკომოტივე დეპო ერთდროულად არის სამგზავროც, სატვირთოც და სამანევროც.

## სალოკომოტივე დეპოების მოწყობა 
thumb|დეპოს ელექტროსამანქანო საამქრო
სალოკომოტივე დეპოს ტერიტორიაზე გათვალისწინებულია:
* შემოსაბრუნებელი წრე ან შემოსაბრუნებელი სამკუთხედი ლოკომოტივების მოსაბრუნებლად;
* ლოკომოტივების ტექნიკური მომსახურების პუნქტი;
* ლოკომოტივების სარემონტო საამქროები.

ზემოთ ჩამოთვლილ ნაგებობათა და მოწყობილობათა გარდა სალოკომოტივე დეპოებში ასევე შესაძლებელია განლაგებული იყოს:
* საქვაბეები;
* გამწმენდი ნაგებობები;
* ლოკომოტივების გარეცხვის პუნქტები;
* სხვა საწარმო ობიექტები.

## საამქროების ტერიტორიისა და დეპოს ტერიტორიის დაგეგმვა 
[thumb|ლოკომოტივები დეპოში ქალაქი [სალსკი]]
[thumb|ხედი დეპო „[ხარკოვი-მთავარი (სალოკომოტივე დეპო)|ხარკოვი-მთავარის“ ტრაქციულ ლიანდაგებზე]]
სალოკომოტივე დეპოებს თავის ისტორიაში ქონდათ საამქროების შენობების დაგეგმვის ბევრი ვარიანტი. სანქტ-პეტერბურგი-მოსკოვის ხაზზე აშენებულ პირველ სალოკომოტივე დეპოებს ქონდათ საორთქლმავლე ფარდულის გეგმის მრგვალი სახე. ამ დეპოებში ორთქლმავლების გაჩერება ხორციელდებოდა დეპოს ერთ-ერთი გამჭოლ ლიანდაგზე ორთქლმავლის გადაადგილების გზით *ფარდულის* ცენტრში მოწყობილი შემოსაბრუნებელი წრის დახმარებით საჭირო ორმოზე შემდგომში გაჩერებით. მოგვიანებით დაიწყო დეპოს მარაოსებური დაგეგმვის გამოყენება. ცნობილია შემოსაბრუნებელ წრეებიანი კონსტრუქციებისა (დეპოების უმრავლესობა) და ლოკომოტივის საისრე ქუჩაზე მოძრაობის ვარიანტები. შემოსაბრუნებელ წრეებიან მარაოსებურ დეპოებში ლოკომოტივი მოძრაობდა სამოძრაო ლიანდაგით შემოსაბრუნებელ წრეზე და შემდეგ დგებოდა საჭირო ლიანდაგზე.

XX საუკუნის დასაწყისში დეპოს მშენებლობისას და რეკონსტრუქციისას გამოყენება დაიწყო სარემონტო საამქროების მართკუთხა-საფეხურიანმა კონფიგურაციამ.

იმ შემთხვევაში, თუ დეპოში არ არსებობს შემოსაბრუნებელი წრე, ლოკომოტივების შემობრუნება ხორციელდება შემოსაბრუნებელი სამკუთხედზე. ამასთან დეპოს ტერიტორიაზე მთელი შენობა ან მისი ნაწილი აღმოჩნდება ამ სამკუთხედის შიგნით.

## ლიტერატურა
* Приказ Министерства путей сообщения № Н-21524, от 6 июля 1982 года.
* «Перечень сведений, не подлежащих опубликованию в открытой печати, передачах по радио и телевидению по Министерству путей сообщения Союза ССР», Издание Первого управления Министерства путей сообщения, Москва, 1983 года.
* Указ Президента Российской Федерации № 712 «О награждении государственными наградами Российской Федерации», от 9 июля 2002 года.

## სქოლიო
*
კატეგორია:შენობა-ნაგებობების სახეობები