open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბაშქიოი (ხოფის რაიონი)

**ბაშქიოი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 175 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა მხიგი.

## ისტორია
ბაშქიოის ძველი სახელწოდება ლაზურად ცნობილია როგორც მხიგი და ქართულად როგორც ფხიგი. თუმცა, ეს დასახლება ოსმალეთის პერიოდში ჩაწერილია როგორც ბაშქიოი (باشكوی). ტაო-კლარჯეთის რეგიონში ბაშქიოის სახელწოდება გვიან პერიოდში გაჩნდა და ეწოდა მაღალ ადგილებში მდებარე დასახლებებს.

სოფელი მხიგი / ფხიგი მდებარეობის ლაზეთის რეგიონი, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ეს დასახლება, „ხოფა ბაშქიოის“ სახელით ექვემდებარებოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ხოფის რაიონს. ამ დროს ხოფის რაიონის საზღვრებში სხვა ბაშქოიც არსებობდა, ამიტომ სახელი ამგვარად დაიწერა. „ხოფა ბაშქიოის“ მოსახლეობა შედგებოდა 50 კომლში მცხოვრები 100 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცებს მოიცავდა. სოფელში საგადასახადო აღრიცხვაში დაფიქსირებულია 3 თხა/ცხვარი, 300 ძროხა და 3 ხარი.

მხიგი/ბაშქიოი, 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში დამარცხებული ოსმალეთის სახელმწიფომ საომარი რეპარაციების ნაწილის სახით რუსეთს გადასცა. რუსული მმართველობის დროს, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, სოფელში, რომელსაც ის ბაშქიოის უწოდებს, აღწერა 34 კომლში მცხოვრები 174 ადამიანი და დაწერა, რომ ეს მოსახლეობა ლაზებისგან შედგებოდა. ბაშქოი ან მხიგი, პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს რუსული ჯარების რეგიონიდან გასვლის შემდეგ დამოუკიდებელი საქართველოს საზღვრებში მოექცა. წითელი არმიის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წლის 16 მარტის მოსკოვის ხელშეკრულების თანახმად თურქეთს გადაეცა.

მხიგი / ბაშქიოი, 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ექვემდებარებოდა რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ცენტრალურ თემს. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს ბაშქიოიში ცხოვრობდა 320 ადამიანი და ამ მოსახლეობიდან 145 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ბაშობა (ხოფის რაიონი)

**ბაშობა** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 482 ადამიანია.

## ისტორია
სოფელი ბაშობის  ძველი სახელწოდება იყო ჰიგობა. ეს ადგილის სახელი თურქულში შევიდა იმავე ფორმით. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოიხსენიება როგორც ჰიგობა (خكوبا).

სოფელი ჰიგობა, რომელიც მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ ეპოქაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს მთლიანად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, სოფელი ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ჰოპას რაიონ. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 58 ოჯახში მცხოვრები 206 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მოიცავდეს მხოლოდ მამაკაცებს. სოფელში, გადასახადით დაბეგრილი პირუტყვის რაოდენობაში აღრიცხულია 300 თხა/ცხვარი, 8 ცხენი და 30 ძროხა.

სოფელი ჰიგობა  1877-1878 წლების ოსმალეთ-რუსეთის ომში დამარცხებული ოსმალეთის იმპერიის მიერ გადაეცა რუსეთს, როგორც საომარი რეპარაციების ნაწილი. რუსული მმართველობის დროს, 1917 წელს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რომელმაც კვლევითი ექსპედიცია მოაწყო ლაზისტანში, სოფლის სახელი რუსულად ჩაწერა როგორც „ჰიგობა“ (Хигоба) და აღნიშნა, რომ სოფელში 72 ოჯახში 379 ადამიანი ცხოვრობდა. ყიფშიძის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა ჰემშინებისგან. ჰიგობა/ჰიკობას სახელი, რადგან ის იყო „უცხოური წარმოშობის“, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა და ეწოდა ბაშობა.

სოფლის ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული ნაგებობაა ბაშობის ხიდი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
ბალიქქიოი (ხოფის რაიონი)

**ბალიქქიოი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 200 ადამიანია. 

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ზენდიდი.

## ისტორია
ბალიქქიოის ძველი სახელწოდებაა ზენდიდი. ლაზური ტოპონიმი ზენდიდი შედგება ვაკე ადგილის აღმნიშვნელი სიტყვისგან „ზენი“ და დიდის აღმნიშვნელი სიტყვისგან „დიდი“  და ნიშნავს „დიდ ვაკეს“. ეს ტოპონიმი თურქულში შესულია როგორც „ზენდით“ ან „ზენდიდ“. ქემალფაშის რაიონის აქდერეს სოფლის ძველი სახელწოდებაც ზენდიდია.

ზენდიდი, რომელიც სოფელ ჰენდექის უბანი იყო, 1956 წლის 6 ივნისს ოფიციალურ გაზეთში გამოქვეყნებული ცირკულარის საფუძველზე, 1956 წლის 19 აპრილიდან გამოეყო და გახდა ცალკე სოფელი. ამ დროს დასახლების სახელი დაიწერა როგორც ბალიქქიოი. მართლაც, 1960 წლის საყოველთაო აღწერაში ზენდიდი ჩაწერილია როგორც ბალიქქიოი, რომელიც ექვემდებარებოდა ხოფის რაიონის ცენტრალურ თემს და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 271 ადამიანს. 1965 წელს ბალიქქიოის მოსახლეობა გაიზარდა 287 ადამიანამდე და ამ მოსახლეობიდან 112 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
ჩავუშლუ (ხოფის რაიონი)

**ჩავუშლუ** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 338 ადამიანია.

## ისტორია
სოფლის ცნობილი უძველესი სახელია ჩავუშლუ. 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წელიწდეულში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის ასევე მოხსენიებულია როგორც ჩავუშლუ (چاوشلی).

ჩავუშლუ, 1876 წლის ტრაბზონის პროვინციის წელიწდეულში მოხსენიებულია როგორც ტრაბზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ჰოპას რაიონის სოფელი. ჩავუშლუს მოსახლეობა აღრიცხულია როგორც 21 ოჯახში მცხოვრები 100 ადამიანი. ამ პერიოდში ოსმალეთის ადმინისტრაცია მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღრიცხავდა. ამის გამო, სოფლის მთლიანი მოსახლეობის დასადგენად საჭიროა მამაკაცების რაოდენობას დაემატოს იმდენივე ქალი. შედეგად ირკვევა, რომ ჩავუშლუში დაახლოებით 200 ადამიანი ცხოვრობდა. თითო ოჯახზე დაახლოებით 9,5 ადამიანის მოდიოდა, რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები მრავალრიცხოვანი იყო. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 500 თხა/ცხვარი, 4 ცხენი, 25 ძროხა და 3 ხარი.

ჩავუშლუ, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში იყო რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ცენტრალური ნაჰიეს  სოფელი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
წითლიძე

საკუთარი სახელი **წითლიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ანა წითლიძე — პოლიტიკოსი
* არსენ წითლიძე — პედაგოგი, პოლიტიკური აქტივისტი
* გიორგი წითლიძე — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ესენქიი (ხოფის რაიონი)

**ესენქიი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 404 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა აბუისლა.

## ისტორია
სოფლის ცნობილი ძველი სახელია აზლაღა.თურქულ წყაროებში ის მოიხსენიება როგორც აბუ ისლაჰი.1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წლიურ ჩანაწერში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ასევე იწერება როგორც აბ-ი ისლაჰ / აბუ ისლაჰ (اب اصلاح).

აბ-ი ისლაჰი, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წლიური ჩანაწერის მიხედვით, იყო სოფელი ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ჰოპას რაიონის გონიეს (გონიო) ნაჰიეში. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 115 ოჯახისგან, რომლებშიც 300 ადამიანი ცხოვრობდა. ამ პერიოდში ოსმალეთის ადმინისტრაცია მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღრიცხავდა. ამიტომ სოფლის საერთო მოსახლეობის დასადგენად საჭიროა მამაკაცების რაოდენობის ტოლი ქალების რაოდენობის დამატება. შედეგად ირკვევა, რომ აბ-ი ისლაჰში დაახლოებით 600 ადამიანი ცხოვრობდა. ერთ ოჯახზე დაახლოებით 5.2 ადამიანის მოდის, რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები არ იყვნენ დიდი.

ამ თარიღიდან ორი წლით ადრე, 1874 წელს, ამ რეგიონში მოგზაურმა გიორგი ყაზბეგმა აღწერა, რომ შუა ჰოპადან აბი ისლაჰამდე მიდიოდნენ ზღვის სანაპიროს გასწვრივ, სადაც გზა მოულოდნელად მთის ფერდობებისკენ უხვევდა. მთის მწვერვალზე სამრეკლოს ნანგრევები იდგა.

აბ-ი ისლაჰი, [[1928] წლის ოსმალურ სოფლების სიაში, მოხსენიებულია როგორც რიზეს პროვინციის ჰოპას რაიონის ცენტრალური ნაჰიეს სოფელი.ვინაიდან სიტყვა აბუ ისლაჰი „უცხო წარმოშობისაა", სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა ესენქიიი.

ცნობილია, რომ სოფელ ესენქიში ორი ეკლესიაა. ამ ნაგებობებიდან ერთი, რომელსაც ახლა აზლაღას ეკლესია ჰქვია, საძირკველამდეა დანგრეული, ხოლო მეორე მთლიანად განადგურებულია.სოფელში დგას ესენქი იუკარის მეჩეთი და ესენქიის ხიდი (მეჩეგალის ხიდი), რომლებიც მე-19 საუკუნეშია აგებული და მორთულობით იქცევს ყურადღებას.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჩიმენლი (ხოფის რაიონი)

**ჩიმენლი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 151 ადამიანია.

## ისტორია
სოფელი ჩიმენლი, რომელიც ადრე იყო ეშმექაიის უბანი და რომლის ძველი სახელი იყო არდალა, 1971 წელს გამოეყო ამ სოფელს და დამოუკიდებლად ჩამოყალიბდა. შესაბამისად, არდალა ასევე მიიჩნევა სოფელ ჩიმენლის ძველ სახელად.

სოფლი ჩიმენლი მდებარეობის ლაზეთში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაბზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს სრულად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. ჩიმენლი, რომელიც ადრე სოფელ ეშმექაიის უბანი იყო, გამოეყო მას და დამოუკიდებელ სოფლად ჩამოყალიბდა. შესაბამისად, მიუხედავად იმისა, რომ 1970 წლის საყოველთაო აღწერაში იგი არ ფიგურირებდა როგორც სოფელი, 1975 წლის საყოველთაო აღწერაში უკვე რეგისტრირებული იყო როგორც ხოფის რაიონის ცენტრალური რაიონის დაქვემდებარებაში მყოფი სოფელი. ამ დროისთვის სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 464 ადამიანისგან.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
გიუნეშლი (ხოფის რაიონი)

**გიუნეშლი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 118 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა წაგრინა.

## ისტორია
სოფელი გიუნეშლის ძველი სახელწოდება არის წარგინა ან წკარინა. მართლაც, ქართველი ისტორიკოსის იური სიხარულიძის ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმებზე ნაშრომში ეს დასახლება მოხსენიებულია როგორც წარგინა (ცარგინა) ან წკარინა (წკარინა). ეს ადგილის სახელი თურქულში შევიდა როგორც ჩაღრინა და ზარგინა.

წარგინა, 1971 წელს იყო სოფელი ეშმექაიის  შემადგენელი უბანი და იმ დროს მიიღო სოფლის იურიდიული სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
გიუვერჯინლი (ხოფის რაიონი)

**გიუვერჯინლი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 143 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ბუჩა.

## ისტორია
სოფელ გუვერჯილის ძველი სახელი არის „ბუჯა“, „ბუჩა“ ან „ბუჩე“. ქართველი ისტორიკოსი იური სიხარულიძე ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმების კვლევაში ამ დასახლების სახელს მოიხსენიებს როგორც ბუჯა და აღნიშნავს, რომ რუსულად იწერებოდა როგორც „ბუჯე“ (Будже). ასევე წერს, რომ ნაფშიტის სოფლიდან ჰ. ჯამფეროღლუ ამ სოფელს მოიხსენიებდა როგორც "ბუჩა".

მართლაც, ოსმალეთის ადრეული პერიოდის საგადასახადო რეესტრებში და 1835 წლის არჰავის მოსახლეობის რეესტრში სოფლის სახელი მოხსენიებულია როგორც „ბუჩა“. სახელი ბუჩა დაკავშირებულია ლაზური საგვარეულოს სახელთან „ბუჩანი“ (მოგვიანებით ბუჩანოღლუ).

სოფელი ბუჩეს რეგიონი ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. ჰოპა ოსმალეთის პერიოდში მდებარეობდა რეგიონში, რომელსაც ლაზისტანს უწოდებდნენ. ოსმალეთის ადმინისტრაციის მიერ 1583 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით, ბუჩე, პერონიტი და პანჩოლი დასახლებებთან ერთად, უბნის სტატუსით კისეს სოფელს ექვემდებარებოდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ლუსი რი

**ლუსი რი** (; დ.16 მარტი,1902, ვენა, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია — 1 აპრილი, 1995, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი)  — ბრიტანელი მეთუნე, მხატვარი და განმანათლებელი.

## ბიოგრაფია 
ლუსი რი დაიბადა 1902 წლის 16 მარტს ვენაში. მამამისი ებრაელი ექიმი ბენჯამინ გომპერცი იყო. ლუსი მისი უმცროსი შვილი გახლდათ. თავად ბენჯამინი იყო ზიგმუნდ ფროიდის კონსულტანტი. ლუსის ორი ძმა ჰყავდა - ტედი და პოლი.

განათლების შინ მიღებისა და სკოლის დამთავრების შემდეგ, ლუსი სწავლობდა კერამიკას მაიკლ პოვოლნისთან ვენის სკოლაში. ეს სკოლა ეკუთვნოდა ვენის სახელოსნოებს, სადაც იგი შევიდა სწავლის გასაგრძელებლად 1922 წელს. ვენაში ცხოვრებისას იგი გაეცნო ბიძამისის რომაული კერამიკის კოლექციას, რომელიც ავსტრიის დედაქალაქის გარეუბანში გათხრების დროს იპოვეს. ამ კოლექციამ დიდი ინტერესი გაუჩინა არქეოლოგიის მიმართ.
[მინი|ლურჯი დაფა იმ სახლზე, სადაც ლუსი რი ცხოვრობდა. [ლონდონი]]
1925 წელს ლუსი რიმ გახსნა თავისი პირველი სტუდია ვენაში და იმავე წელს გამოფინა საკუთარი ნამუშევრები პარიზში მსოფლიო გამოფენაზე. ამის შემდეგ იგი აგრძელებდა გამოფენებში მონაწილეობას. 1937 წელს კვლავ პარიზის მომდევნო მსოფლიო გამოფენაზე მან მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 1949 წელს კი გამართა თავისი პირველი მეთუნეობის გამოფენა.

1926 წელს ვენაში ლუსი დაქორწინდა ბიზნესმენ ჰანს რიზე.

1938 წელს ლუსი რი გაიქცა ნაცისტური ავსტრიიდან და ემიგრაციაში წავიდა ინგლისში, სადაც დასახლდა ლონდონში. ამ პერიოდში ქმართან ურთიერთობა გაურთულდა და მათი ქორწინება 1940 წელს დასრულდა.

ომის დროს და მის შემდეგ, თავისი თავის გასატანად იგი ამზადებდა კერამიკულ ღილებსა და სამკაულებს. ზოგიერთი მათგანი ამჟამად ლონდონის ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმშია გამოფენილი. 
[მარცხნივ|მინი|ლუსი რის სახელოსნო, [ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმი|ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმის ექსპონატი]]
რის თავის პატარა სტუდია სახლში ჰქონდა მოწყობილი. მისი მოღვაწეობის 50 წლის განმავლობაში სტუდია დიდად არ შეცვლილა. სტუდია რეკონსტრუირებულია ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმის კერამიკის გალერეაში. 

ლუსი ასწავლიდა 1960 წლიდან 1972 წლამდე კემბერველის ხელოვნების კოლეჯში. მან დიდი წარმატებით გამოფენები მოაწყო და თავისი ნამუშევრებისთვის არაერთი ჯილდო მიიღო. თავისი ნამუშევრების ნაწილი თავის ახლო მეგობარს, იაპონელ დიზაინერს ისეი მიაკეს უანდერძა. 

ლუსი რის მიენიჭა ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის რამდენიმე ხარისხი: ოფიცერი (OBE, 1968); მეთაური (CBE, 1981); ქალბატონი (1991, DBE). მან მიიღო საპატიო დოქტორის წოდება ხელოვნების სამეფო კოლეჯში 1969 წელს და საპატიო დოქტორის წოდება ჰერიოტ-ვატის უნივერსიტეტიდან 1992 წელს. 

ლუსი რიმ 1990 წელს დაანება მეთუნეობის საქმეს თავი, როდესაც მან პირველი ინსულტის გადაიტანა. იგი გარდაიცვალა თავის სახლში, ლონდონში 1995 წლის 1-ლ აპრილს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Rie, Lucie 
* The great modern potter who made an art form of buttons
* Lucie Rie- so much more more than “just the potter” she described herself as!
* Dame Lucie Rie - ენციკლოპედია ბრიტანიკა

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
ქოიუნჯულარი (ხოფის რაიონი)

**ქოიუნჯულარი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 418 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ზალონა.

## ისტორია
სოფელი ქოიუნჯულარის ძველი სახელწოდება არის ზალონა. ზალონა (ზალონა) სახელი, შესაძლოა წარმოიქმნა ლაზური სიტყვისგან „წალე“ (წალე), რაც ნიშნავს „ქვედა ადგილს“, და გადაიქცა „წალონა“-დ (წალონა). მეორე მხრივ, წალონა შესაძლოა წარმოიქმნა ქართული სიტყვისგან „წალი“ (წალი), რაც ნიშნავს ჯერ მოუგებელ თხას, რასაც დაემატა ლაზური სუფიქსი „-ონა“. ამ შემთხვევაში ის ნიშნავს რაღაც „თხის სამყოფელის“ მსგავსს. სოფლის სახელის შეცვლა ქოიუნჯულარად (რაც ნიშნავს მეცხვარეებს) ამყარებს ამ ვარაუდს. ეს ადგილის სახელი თურქულშიც შევიდა როგორც ზალონა. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც ზალონა (زالونا).

სოფელი ზალონის ადგილმდებარეობა ლაზეთის რეგიონში, ანტიკურ ეპოქაში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს მთლიანად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. სოფელი ზალონა, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ერთ-ერთ სანჯაყს, ლაზისტანის სანჯაყის ხოფის რაიონს. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 172 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მოიცავდეს მხოლოდ მამაკაცებს. სოფელში გადასახადით დაბეგრილი პირუტყვის რაოდენობაში აღრიცხულია 700 თხა/ცხვარი, 7 ცხენი, 23 ძროხა და 3 ხარი.

სოფელი ზალონა, 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში დამარცხებული ოსმალეთის იმპერიის მიერ გადაეცა რუსეთს, როგორც საომარი რეპარაციების ნაწილი. რუსული მმართველობის დროს, 1917 წელს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რომელმაც კვლევითი ექსპედიცია მოაწყო ლაზისტანში, სოფლის სახელი ქართული ანბანით ჩაწერა როგორც ზალონა (ზალონა), რუსული ანბანით კი როგორც ზალუნა (Залуна). ყიფშიძის მონაცემებით, ამ დროს სოფელში 51 ოჯახში ცხოვრობდა 295 ადამიანი და ეს მოსახლეობა შედგებოდა ჰემშინებისგან.

სოფელი ზალონა, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. რადგან ზალონა ან ზალუნა არ არის თურქული სიტყვა, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა და ეწოდა კოიუნჯულარით. კოიუნჯულარ სოფელში 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს ცხოვრობდა 595 ადამიანი და ამ მოსახლეობაში 169 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
ფინარლი (ხოფის რაიონი)

**ფინარლი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 84 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ანჭოროხი. 

## ისტორია
სოფელ ფინარლის ძველი სახელი არის ანჩიხორი ან ანჭოროხი. ფაქტობრივად, ქართველმა ისტორიკოსმა იური სიხარულიძემ ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმების შესახებ კვლევაში სოფლის სახელი მიუთითა როგორც ანჩიხორი / ანჭოროხი  და აღნიშნა, რომ ეს ტოპონიმი რუსულად იწერება როგორც „ანჩოროხ“ (Aнчорох). 

სოფელი ფინარლი პირველად 1965 წლის საყოველთაო აღწერაში გამოჩნდა როგორც ცალკე დასახლება. მოსახლეობის აღწერის შედეგებიდან ჩანს, რომ ეს დასახლება ადრე სუგიორენის უბანი იყო და შემდეგ ამ სოფელს გამოეყო. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს ხოფის რაიონის ცენტრალურ თემში შემავალ სოფელ ფინარლიში ცხოვრობდა 229 ადამიანი, რომელთაგან წერა-კითხვის მცოდნე იყო 64 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
ჰენდექი (ხოფის რაიონი)

**ჰენდექი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 245 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა გვარჯი.

## ისტორია
სოფელ ჰენდექის უძველესი სახელწოდება, ლაზურად არის გვარჯი ან გარჯი. თუმცა, სოფლის სახელი XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან ჩაიწერა როგორც ჰენდექი. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოიხსენიება როგორც ჰენდექი (خندق).

სოფელი გვარჯი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ეპოქაში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს მთლიანად დაიპყრეს ეს რეგიონიც. სოფელი გვარჯი, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ჰენდეკის სახელით ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ერთ-ერთ სანჯაყს, ლაზისტანის სანჯაყის ჰოპის რაიონს. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 38 ოჯახში მცხოვრები 100 ადამიანისგან. თუმცა, შესაძლებელია ეს რიცხვი მოიცავდეს მხოლოდ მამაკაცებს. სოფელში გადასახადით დაბეგრილი პირუტყვის რაოდენობაში აღრიცხულია 300 თხა/ცხვარი, 3 ცხენი, 50 ძროხა და 4 ხარი.

სოფელი გვარჯი ან ჰენდეკი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის დროს, 1917 წელს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ, რომელმაც კვლევითი ექსპედიცია მოაწყო ლაზისტანში, სოფლის სახელი ქართული ანბანით ჩაწერა როგორც ჰენდექი (ხენდექი), რუსული ანბანით კი როგორც ხანდაკი (Xaндак). ამ დროს სოფელში ცხოვრობდა 5 ოჯახში 34 ადამიანი და მოსახლეობა მთლიანად ლაზებისგან შედგებოდა.

სოფელი ჰენდექი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ხოფის რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. 1965 წლის საყოველთაო აღწერაში, ზენდიდის უბნის ცალკე სოფლად გამოყოფის შედეგად, ჰენდეკის სოფელში მცხოვრებთა რაოდენობა შემცირდა 474 ადამიანამდე და ამ მოსახლეობაში 173 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
იოლდერე (ხოფის რაიონი)

**იოლდერე** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 441 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ზურპიჯი.

## ისტორია
სოფელი იოლდერეს ძველი სახელია ზურპიჯი / ჟურპიჯი ან ზურბუჯი. აღმოსავლეთმცოდნე ნიკო მარმაც ლაზეთის მოგზაურობის ჩანაწერებში და იური სიხარულიძე ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმების შესახებ ნაშრომში ამ დასახლების სახელი ზურპიჯი / ჟურპიჯი (ზურპიჯი / ჟურპიჯი) ფორმით დაწერეს. ლაზური სიტყვა ზურპიჯი ან ჟურპიჯი (ზურპიჯი / ჟურპიჯი) ნიშნავს „ორ ნაპირს“. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წელიწდეულში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში სოფლის სახელი მოხსენიებულია როგორც ზურბიჯი (زوربجی).

ზურბიჯი, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წელიწდეულის მიხედვით, იყო ტრაპიზონის ვილაეთის სანჯაყებიდან ერთ-ერთის, ლაზისტანის სანჯაყის, ხოფის კაზას სოფელი. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 40 ოჯახში მცხოვრები 153 ადამიანისგან. ამ დროს ოსმალეთის ადმინისტრაცია მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას ადგენდა. ამის გამო, სოფლის მთლიანი მოსახლეობის დასადგენად საჭიროა მამაკაცების რაოდენობის ტოლი ქალების რაოდენობის დამატება. შედეგად შეიძლება ითქვას, რომ სურბიჯიში დაახლოებით 306 ადამიანი ცხოვრობდა. სოფელში, რომლის მოსახლეობაც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, დადგენილი იყო შემდეგი პირუტყვის რაოდენობა: 400 თხა/ცხვარი, 5 ცხენი, 5 ძროხა და 1 ხარი.

ზურბიჯი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, მიეკუთვნებოდა რიზეს ვილაეთის ხოფის კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს. ვინაიდან ზურპიჯი / ზურბუჯი „უცხოური წარმოშობისაა“, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა იოლდერედ. იოლდერეს სოფელში 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს ცხოვრობდა 625 ადამიანი და ამ მოსახლეობიდან 182 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

იოლდერეს სოფელში არის ძველი ერთმალიანი ქვის ხიდი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
ჩრდილო-დასავლეთი პირკანმაა

**ჩრდილო-დასავლეთი პირკანმაა** () ― ფინეთის პირკანმაის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 14 971 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე — 63.4%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 10.2%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 8% 
*მატი ვანჰანენი — 6.8%
*პეკა ჰაავისტო — 5.5%
*ტუულა ჰაატაინენი — 3.5%
*მერია კიულიონენი — 2.3%
*ნილს ტორვალდსი — 0.3%

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:პირკანმაის გეოგრაფია
სამხრეთ-დასავლეთი პირკანმაა

**სამხრეთ-დასავლეთი პირკანმაა** () ― ფინეთის პირკანმაის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერის მიხედვით, ქვერეგიონის მოსახლეობა 26 719 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე — 64.6%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 8.9%
*პეკა ჰაავისტო — 7.1%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 6.5% 
*მატი ვანჰანენი — 5.2%
*ტუულა ჰაატაინენი — 4.3%
*მერია კიულიონენი — 3.2%
*ნილს ტორვალდსი — 0.2%

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:პირკანმაის გეოგრაფია
სუბაში (ხოფის რაიონი)

**სუბაში** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 260 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა წკარისთი.

## ისტორია
სოფელ სუბაშის ძველი სახელია წკარისთი. ლაზური ტოპონიმი წკარისთი ნიშნავს „წყლის თავს“ ან „წყაროს თავს“. სოფლის აღმოსავლეთით მდებარე მთასაც იგივე სახელი ჰქონდა. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „ისკარისთი“. კერძოდ, 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის დაფიქსირებულია როგორც ისკარისთი (اسقاریستی).

სოფელი წკარისთი მდებარეობდა ანტიკური ხანის სამეფოს, კოლხეთის, საზღვრებში. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის არსებობის დასრულების შემდეგ. წკარისთი, რომელიც ტრაპიზონის ეიალეთის საზღვრებში იყო მოქცეული, 1867 წელს ახლად შექმნილი ტრაპიზონის ვილაიეთის ლაზისტანის სანჯაყის ხოფის კაზას საზღვრებში მოექცა. თუმცა, აღნიშნულ წელიწდეულში ის როგორც სოფელი არ არის მოხსენიებული.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა 1910 წელს დაწერა, რომ ხოფის კაზას არჰავის ნაჰიეში მდებარე წკარისთში მკვიდრი მოსახლეობა კი არა, ჩხალაზენის სოფლიდან გადმოსახლებული ლაზები ცხოვრობდნენ.

წკარისთი 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში „ისკარისთის“ სახელით რიზეს ვილაიეთის ხოფის კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს ეკუთვნოდა. რადგან წკარისთი ან ისკარისთი არ არის თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა ლაზურიდან თარგმნით და გახდა სუბაში. წკარისთის მთის სახელი კი შეიცვალა და გახდა თოქმაქის მთა. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, სუბაშის სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 279 ადამიანს, რომელთაგან 108 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
პირკანმაის მუნიციპალიტეტები

პირკანმაის () რეგიონი 5 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 23 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## ჩრდილო-დასავლეთი პირკანმაა
## სამხრეთ-დასავლეთი პირკანმაა
## სამხრეთი პირკანმაა
## ზემო პირკანმაა
## ტამპერეს ქვერეგიონი
კატეგორია:პირკანმაის მუნიციპალიტეტები
იეშილქიოი (ხოფის რაიონი)

**იეშილქიოი** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 106 ადამიანია.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა პანჭოლი.

## ისტორია
იეშილქოის, რომელიც ლაზური სოფელია, ძველად ერქვა პანჭოლი. ქართულ წყაროებშიც იგი მოიხსენიება როგორც პანჭოლი. ფაქტობრივად, ქართველმა ისტორიკოსმა იური სიხარულიძემ ჭანეთის (ლაზეთის) ტოპონიმების შესახებ თავის კვლევაში სოფლის სახელად მიუთითა პანჭოლი და აღნიშნა, რომ რუსულად ის იწერება როგორც „პონცოლ“ (Попджол).

პანჭოლი დიდი ხნის განმავლობაში უბნის სტატუსს ატარებდა და მხოლოდ 1971 წელს მოიპოვა სოფლის სტატუსი. შესაბამისად, 1970 წლის საყოველთაო აღწერაში სოფლის სახელი არ არის ნახსენები. 1975 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სოფელში 259 ადამიანი ცხოვრობდა.

იეშილქოიში არსებობს ცნობები ძველი ციხის არსებობის შესახებ. ეს ციხე მდებარეობს დასავლეთით, სოფლიდან 500 მეტრის დაშორებით, სოფლებს, იეშილქოისა და ჩამლის შორის არსებული გორაკის მწვერვალზე. სოფლის მცხოვრებლები ციხის ადგილმდებარეობას ლაზურად „ჯიჰას“ (ციხე) უწოდებენ.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
სამხრეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები

სამხრეთ სავონიის (; ) რეგიონი 3 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 12 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## მიკელის ქვერეგიონი
## პიექსიამიაკის ქვერეგიონი
## სავონლინის ქვერეგიონი
კატეგორია:სამხრეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები
თამაში (ნოველა)

**თამაში** () 一 ამერიკელი მწერლის, ჯეკ ლონდონის მცირე ნაწარმოები, რომელზეც მუშაობა ავტორმა 1904 წლის ზაფხულში დაიწყო და ერთი წლის შემდეგ, 1905 წელს გამოაქვეყნა. მოთხრობა ავტორის ცხოვრების იმ პერიოდითაა ინსპირირებული, როცა ის Oakland Herald-ში სპორტულ რეპორტიორად მუშაობდა. ტექსტში გადმოცემული ნარატიული სტილი ეწინააღმდეგება ბურჟუაზიული საზოგადოების აღწერას, რომელიც ლიტერატურულ ნაწარმოებებში, თითქმის, სულ კომერციული მდგომარეობის ფონზე ვლინდება 一 მწერალი ილაშქრებს ბიზნესის წინააღმდეგ, რომელიც საკუთარ ფესვებს სპორტშიც იდგამს. 

## ფონი 
როდესაც ლონდონი დაადანაშაულეს მოთხრობაში არსებული უზუსტობების გამო, მან კრიტიკოსს შემდეგნაირად მიმართა:
„მე მივიღე ეს გამოცდილება და სწორედ ამ გამოცდილების, დამატებით, ბოქსის საკმაოდ სრულფასოვანი შესწავლის, წყალობით დავწერე ეს მოთხრობა“.

არსებობს ვერსია, რომ XX საუკუნის 20-იანი წლების გამორჩეულ ამერიკელ მოკრივეს, ჯიმ ტუნს, სწორედ ზემოხსენებული მოთხრობის წაკითხვის შემდეგ გაუჩნდა კარიერის დასრულების სურვილი.

## სიუჟეტი 
ოცი წლის ჯო ხვდება თვრამეტი წლის ლამაზმან ჟენევიევს და მომენტალურად შეუყვარდება იგი. ისინი ორივე ღარიბ ოჯახში გაიზარდნენ. ჯო მუშაობს საწყობში, პარალელურად ის არის მოკრივე, აქ მიღებული შემოსავლით კი ის ცდილობს, არჩინოს საკუთარი დედა და უმცროსი და-ძმები. რაც შეეხება ჟენევიევს, ის ობოლია, იმჟამად კი ის სილვერშტეინების ოჯახში აფარებს თავს, რომელთა მაღაზიაშიც იგი დასაქმდება. ახალგაზრდები, თანდათანობით, უფრო და უფრო მეტ დროს ატარებენ ერთად და, მალევე, ისინი ერთად ცხოვრებას გადაწყვეტენ. როცა ჟენევიევი გაიგებს, რომ ჯოს გატაცებას კრივი წარმოადგენს, ის სთხოვს მეუღლეს, შეეშვას ამ საქმიანობას, რომელსაც თავად „საშიშ საქმედ“ მოიხსენიებდა ხოლმე. ჯო პირობას იძლევა, რომ ის სპორტულ კარიერას დაასრულებს, თუმცა მას ერთი ორთაბრძოლის ბოლომდე მიყვანაღა დარჩა, რათა მიღებული თანხით ახალი სახლი იყიდონ. სწორედ ამ ორთაბრძოლის შემდეგ გეგმავს წყვილი ქორწინებას.  

თუმცა, საბრძოლო პროცესის მიმდინარეობისას დარბაზში ქალების შესვლა დაუშვებელი იყო, ჯო მაინც მოახერხებს ჟენევიევის შენიღბვას და რინგს უკან დაყენებას. ამჯერად, ჯოს მეტოქე უძლეველი პონტაა, თუმცა, მატჩის ფავორიტად მაინჩ ჯო მიიჩნევა, რომელსაც თითქმის მთელი დარბაზი გულშემატკივრობს. დაძაბული ბრძოლისას უპირატესობა ხან ერთ მხარეზე, ხან მეორე მხარეზე ინაცვლებს. მიუხედავად იმისა, რომ ჯო მედგრად უძლებს მოწინააღმდეგეს, გადამწყვეტ მომენტში ის გასრიალდება და პონტა მას ნოკაუტში ჩააგდებს. ჯო გონს ვერ მოდის, ის გადაჰყავთ საავადმყოფოში, იძახებენ ექიმებს, თუმცა ყველაფერი გვიანია 一 ჯო კომაში ვარდება და კვდება.  

ჟენევივი, რომელსაც სულ ახლახანს გარდაეცვალა საქმრო, იაზრებს, რომ თვით მის სიყვარულსაც კი არ შეეძლო იმ დამოკიდებულების გადაწონვა, რომელიც ჯოს ამ თამაშის მიმართ გააჩნდა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჯეკ ლონდონი

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეკ ლონდონის ნაწარმოებები
კატეგორია:1905 წლის წიგნები
სამხრეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები

სამხრეთ ოსტრობოტნიის (; ) რეგიონი 4 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 18 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## იიარვისეუტუ
## კუუსიოკუნატი
## სეინიაიოკის ქვერეგიონი
## სუუპოჰია
კატეგორია:სამხრეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები

ოსტრობოტნიის (; ) რეგიონი 4 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 14 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## სამხრეთ-აღმოსავლეთი ბოტნია
## იაკობშტადის ქვერეგიონი
## ვაასის ქვერეგიონი
კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
თავი და მხრები

**თავი და მხრები** () 一 ამერიკელი მწერლის, ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის მოთხრობა, რომელიც, თავდაპირველად, გაზეთ *Saturday Evening Post-*ში, 1920 წელს გამოქვეყნდა, ფიცჯერალდის მეგობრისა და აგენტის, ჰაროლდ ობერის დახმარებით. მოგვიანებით, ის ავტორის ანთოლოგიაში 一 ფლაპერები და ფილოსოფოსები 一 გაერთიანდა. 

ნოველა მოგვითხრობს პრინსტონელი ნიჭიერი ახალგაზრდის შესახებ, რომელსაც სიცოცხლით სავსე მოცეკვავე შეუყვარდება. გამოცემის წელსვე, ნაწარმოები ადაპტირდა მუნჯ კინოშიც, რომელშიც მთავარი როლი ვიოლა დანამ და გარეთ ჰიუმ შეასრულეს. 

საკუთარი შემოქმედებისთვის ტრადიციულად, ფიცჯერალდი ყურადღებას ამახვილებს სასიყვარულო ინტერესების უცნაურ შეხამებაზე იმ ადამიანების ფონზე, რომელთაც სურთ, ჰპოვონ ის, როგორც ეს ავტორის გამორჩეულ რომანში 一 *დიდი გეტსბი* 一 აისახა. 

## სიუჟეტი 
ჰორასი ტარბოქსი ახალგაზრდა და პერსპექტიული პიროვნებაა, რომელიც გამუდმებით სწავლა-განათლებაშია ჩაფლული. ერთ დღესაც, მას გაეცნობა მარშა, რომელიც ორასისთვის თვალის გახელის და სამყაროს სხვაგვარად დანახვის შესაძლებლობას მისცემს. მათი ეს ურთიერთობა გადაიზრდება ფილოსოფოსსა და მოცეკვავეს არსებულ სასიყვარულო რომანში. მარშა სთხოვს ჰორასის, რომ მის სასცენო დადგმებზე იაროს, თავის მხრივ, მამაკაციც მოხიბლულია და ამ გზით გამოხატავს საკუთარ ემოციასა და სიყვარულს საყვარელი ქალის მიმართ. მარშა ამ ემოციას ანალოგიურადვე უბრუნებს, რაც გახდება „ბავშვური სიყვარულის“ წამოწყების მიზეზი. სიუჟეტის განვითარებასთან ერთად, საბოლოოდ, იცვლება ორი პერსონაჟის როლი 一 ჰორასი ხდება წარმატებული ტანმოვარჯიშე, ხოლო მარშა წარმატებას მწერლობაში ჰპოვებს. 

სათაური მომდინარეობს მარშას იმ იდეიდან, რომ ის განასახიერებს „მხრებს“, როგორც სიმბოლოს ცეკვისა და ხელოვნებისა, ხოლო ჰორასი „თავს“ 一 როგორც სიმბოლოს აზროვნებისა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრენსის სკოტ ფიცჯერალდის ნაწარმოებები
ლიანა ხარატიშვილი

**ლიანა ხარატიშვილი** (დ. 25 მარტი, 1938, კასპი) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საინფორმაციო-საზომი კათედრის დოცენტი.

1960 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

მუშაობდა ხელსაწყოთმშენებლობის სამეცნიერო ინსტიტუტის რადიოტექნიკის კათედრაზე, იყო დიმიტრი მენდელეევის საკავშირო სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ასპირანტი.

1970 წელს დაიცვა სადისერტაციო თემა – „ავტომატიკის საშუალებების ფერომაგნიტური ელემენტების დინამიკური მახასიათებლების განსაზღვრის სტრობოსკოპული მეთოდის გამოკვლევა“.

## ბიბლიოგრაფია
* ელექტრული გაზომვები: ნაწილი 1, თბ., 1980
* ელექტრული გაზომვები: ნაწილი 2, თბ., 1982
* ამოცანათა კრებული საზომ ტექნიკაში, თბ., 1999

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
სუგიორენი (ხოფის რაიონი)

**სუგიორენი** () — ყოფილი სოფელი ხოფის რაიონში, ქალაქ ხოფის ნაწილი, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 1076 ადამიანი იყო. მდებარეობდა შავი ზღვის ნაპირზე.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ქისე.

## ისტორია
სოფელ სუგიორენის ძველი სახელწოდებაა „კისი“ ან „კისე“. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში იგი მოხსენიებულია როგორც „კისე“ (كیسە). 1935 წლის საყოველთაო აღწერაშიც სოფლის სახელი კისედ არის ჩაწერილი.

ტერიტორია, სადაც კისე მდებარეობს, ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი 1461 წელს დაიპყრეს, მას შემდეგ რაც ტრაპიზონის იმპერია გაანადგურეს. ხოფა მდებარეობდა რეგიონში, რომელსაც ოსმალთა პერიოდში ლაზისტანი ეწოდებოდა. ოსმალური ადმინისტრაციის მიერ 1583 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით, დასახლებები ბუჩე, პერონიტი და პანჩოლი უბნის სტატუსით სოფელ კისეს ექვემდებარებოდნენ. მე-17 საუკუნის ბოლოს კისეს სოფელი პანჩოლისთან ერთად უკვე ერთ უბნად იყო აღრიცხული. ამ ორი დასახლების მოსახლეობა 1583 წელს 333 ოჯახისგან შედგებოდა.[8]

კისე, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, იყო სოფელი ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ხოფის რაიონში. მისი მოსახლეობა შედგებოდა 127 ოჯახში მცხოვრები 280 ადამიანისგან. ამ დროს ოსმალური ადმინისტრაცია მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღრიცხავდა. ამიტომ, სოფლის საერთო მოსახლეობის დასადგენად, საჭიროა მამაკაცების რიცხვს დაემატოს იმდენივე ქალი. შედეგად ირკვევა, რომ კისეში დაახლოებით 560 ადამიანი ცხოვრობდა. თითო ოჯახზე დაახლოებით 4,4 ადამიანი მოდიოდა, რაც მიუთითებს, რომ ოჯახები არ იყვნენ მრავალრიცხოვანნი. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 40 თხა/ცხვარი, 300 ძროხა და 3 ხარი.

1935 წელს კისე ექვემდებარებოდა ჩორუჰის პროვინციის (რომელმაც ართვინის პროვინცია ჩაანაცვლა) ხოფის რაიონის ცენტრალურ თემს. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 1,204 ადამიანისგან. ამის მიუხედავად, კისეს სახელი სოფლის ახალ სახელთან ერთად კიდევ გარკვეული დროის განმავლობაში გამოიყენებოდა ოფიციალურ დოკუმენტაციაში „სუგორენი (კისე)“ ფორმით.

სოფელი სუგორენი 2018 წელს, როგორც უბანი, ხოფის ქალაქს შეუერთდა. უბანში მდებარეობს ისტორიული კისეს ხიდი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
დავით კვინიხიძე

**დავით კვინიხიძე** (გ. 1787) — იმერეთის სამეფოს სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, ელჩი რუსეთში. 

დავით კვინიხიძე იყო იმერეთის აზნაურთა გვარიდან. მეფე სოლომონ II-ის კარზე ჰქონდა მდივანბეგის თანამდებობა. 1769-1771 და 1774-1775 წლებში ხელმძღვანელობდა რუსეთის იმპერიაში სოლომონ მეფის ელჩობას. 1784-1786 წლებში კათალიკოს მაქსიმე აბაშიძესთან და ზურაბ წერეთელთან ერთად კვლავ დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა რუსეთში, ამჯერად დავით II-ის დავალებით. ელჩობების საბოლოო მიზანი — იმერეთის რუსეთის იმპერიის მფარველობაში მიღება — შეუსრულებელი დარჩა. რუსეთიდან დაბრუნებიდან მალევე, 1787 წელს მოკლეს ლეკმა მოთარეშეებმა.  

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, IV, თბილისი, 1979.
* ზ. ცქიტიშვილი, საქართველოს სახელმწიფო მოღვაწენი XVIII ს. II ნახევარი–XIX ს. დამდეგი, მეცნიერება, 1980.

## რესურსები ინტერნეტში
* სურგულაძე მ., დავით კვინიხაძე / ვებ-გვერდი „ქართველი ისტორიული მოღვაწენი (IV–XVIII სს.)“.

კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1787
ლუბოვ ჰოლოტა

**ლუბოვ ჰოლოტა** (დ. 31 დეკემბერი, 1949, კრივი-რიჰი) — უკრაინელი მწერალი. პავლო მოვჩანის მეუღლე. უკრაინის ტარას შემჩენკოს სახელობის ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2008). უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი (1977). ვლადიმერ მაიაკოვსკი სახელობის სრულიად საკავშირო პრემიის (1982) და ვოლოდიმირ სოსიურას ლიტერატურული პრემიის (2001) ლაურეატი. 1972 წელს დაამთავრა დნეპროპეტროვსკის უნივერსიტეტი. ჟურნალისტად მუშაობდა პერიოდულ გამოცემებში, დნეპროპეტროვსკის საოლქო ტელერადიოკომიტეტში. 1982–1988 წლებში იყო გამომცემლობა „მოლოდის“ პოეზიის რედაქციის გამგე, 1988–1994 წლებში მუშაობდა გამომცემლობა „უკრაინსკი პისმენიკის“ პოეზიის რედაქციაში, 1994 წელს დააფუძნა და გამოსცემდა ჟურნალ „პიატა პორას“, 1995 წლიდან იყო გაზეთ „სლოვო პროსვიტის“ მთავარი რედაქტორი (ყველა — კიევში). იბეჭდება 1964 წლიდან. ავტორია პოეტური კრებულებისა „სტეპში დაბადებული“ (დნეპროპეტროვსკი, 1976), „გაზაფხულის ბუნიობა“ (კიევი, 1978), „ცხვირისატეხელა“ (დნეპროპეტროვსკი, 1980), „ფანჯრები“ (1983), „ქალები და ფრინველები“ (1985), „სარკეები“ (1988), „კაცის ხმაზე“ (1999), „დროით დასხივებული“ (2001; ყველა — კიევში); მას ეკუთვნის ასევე პუბლიცისტური წიგნი „შექმნა“ (კიევი, 2006); რომანი „ეპიზოდური მეხსიერება“ („კიივსკა რუს“, 2007, №3). ლუბოვ ჰოლოტას პროზაული ნაწარმოებები გამოქვეყნებულია კოლექტიურ კრებულებში „მოთხობა-86“ (კიევი, 1986), „მოთხრობა-87“ (კიევი, 1987), იბეჭდება პერიოდიკაში. გამოცემულია რიგი საბავშვო პოეტური წიგნები.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბამბიქულა

**ბამბიქულა** () — 20-100 სმ სიმაღლის მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე. მთელი მცენარე მოფენილია თეთრი, მატყლისებური ბეწვით, ძირიდანვე დატოტვილია. ფესვთანური ფოთლები როზეტულია, კვერცხისებური ან რომბისებურ-ელიფსური. კიდეებზე არათანაბრად ამოღრღნილი, დანაოჭებული ზეპადირით. ღეროსეული ფოთლები პატარაა, სულ ზედა ფოთლები ღერომხვევია, გულისებური ფორმის. ყვავილედი სწორად მდგომი საგველაა. გვირგვინი თეთრი ფერისაა. იზრდება სტეპებში, ველებზე, ხნულებსა და ქვიან ადგილებში.

გავრცელებულია თითქმის მთელ საქართველოში. გავრცელების საერთო არეალი მოიცავს ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთს.

## ლიტერატურა
* *სუხიტაშვილი კ.*, საქართველოს მცენარეები, თბ., 2022, გვ. 412

კატეგორია:ბალახოვანი მცენარეები
კატეგორია:ორლებნიანნი
კატეგორია:ტუჩოსანნი
კვინიხიძე

საკუთარი სახელი **კვინიხიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კვინიხიძე — ქართველი ფიზიკოსი
* დავით კვინიხიძე — ქართველი დიპლომატი, მდივანბეგი
* ვასილ კვინიხიძე — ქართველი სამხედრო პირი
* ლეონიდ კვინიხიძე — რუსი კინორეჟისორი და სცენა­რისტი
* ნიკოლოზ კვინიხიძე — ქართველი ნიადაგმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ვასილ ბერეჟნი

**ვასილ ბერეჟნი** (დ. 26 ივნისი, 1918, ბახმაჩი, ახლანდ. ჩერნიჰივის ოლქი — გ. 19 მარტი, 1988, კიევი) — უკრაინელი მწერალი. ჰალინა ბერეჟნას მამა. 1952 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი. მუშაობდა ბახმაჩის, ჩერნიჰივის, კიევის გაზეთების რედაქციებში, ჟურნალებში „ვიტჩიზნა“, „დნიპრო“, „უკრაინა“. მისი ნამუშევრები ძირითადად სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრისაა. დაწერილი აქვს რიგი საბავშვო წიგნები, სალიტერატურათმცოდნეო ნარკვევი „ოლეს ჰონჩარი“ (1978), თარგმნიდა თანამედროვე რუსი მწერლების რომანებსა და პიესებს. ვასილ ბერეჟნის სამეცნიერო-ფანტასტიკურმა ნამუშევრებმა გააფართოვეს უკრაინული ლიტერატურის ჰორიზონტი.

## ძირითადი ნაწარმოებები 
* „მსოფლიოს ვარსკვლავებში“, კიევი, 1956;
* „ოაზისი ყინულებში“, კიევი, 1960;
* „ჭეშმარიტება გვერდითაა“, კიევი, 1965;
* „ყინულის ფარის ქვეშ“, კიევი, 1971;
* „ჰაერის ლინზა“, კიევი, 1975;
* „სენსაცია მარსზე“, კიევი, 1975;
* „კოსმოსური გოლფსტრიმი“, კიევი, 1980;
* „საათის სპირალზე“, კიევი, 1985;
* „ლაბირინთი“, კიევი, 1986;
* „მოგზაურობა ბოლო გარეშე: ლიტერატურულ-კრიტიკული სტატიები“, კიევი, 1986;
* „რჩეული ნაწარმოებები“, კიევი, 1988.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
შავი ობელისკი (რომანი)

**შავი ობელისკი** () 一 გერმანელი ავტორის, ერიხ მარია რემარკის რიგით მეთერთმეტე რომანი, რომელიც, თავდაპირველად, 1956 წელს გამოქვეყნდა. ნაწარმოები ასახავს 1920-იანი წლების დასაწყისში არსებულ, ჰიპერინფლაციისა და მზარდი ნაციონალიზმის ფონზე მყოფ, გერმანიის მძიმე სურათს.  

ნაწარმოების პროტაგონისტი ოცდაათი წლის მამაკაცი ლუდვიგია და, ისევე, როგორც მისი მეგობრების უმეტესობა, ის პირველი მსოფლიო ომის ვეტერანია. მიუხედავად იმისა, რომ მის მოწოდებას ლიტერატურა წარმოადგენს და პოეზიისკენ მიისწრაფვის, ის საკუთარი მეგობრის, გეორგის საფლავის ქვების ფირმაში საქმდება. ის ცდილობს, დამატებითი ჯამაგირი რეპეტიტორად მუშაობითა და ადგილობრივი ფსიქიატრიულის ეკლესიაში ორღანზე დაკვრით გამოიმუშაოს. აქტივობათა ამ მრავალფეროვნების წყალობით, ლუდვიგი ურთიერთობას ამყარებს საკუთარ ქალაქსა და მიმდებარე დასახლებებში არსებულ გერმანულ მოსახლეობასთან. ამ ინტერაქციათა ფონზე ვეცნობით იმ ძირითად ნიშნებს, რომელიც იმ პერიოდისთვის იყო დამახასიათებელი, მაგალითად ბიზნესმენთა ნაწილი ცდილობს ძველი პრინციპების დაცვასა და გაკოტრებას, ნაწილი სპეკულირებს აქციებზე, იყენებს არსებულ სისტემას და მდიდრდება კონტრაბანდული, ავანტიურული გზებით. გარდა ამისა, ვეცნობით ომის ვეტერანებს, ზოგი უაღრესად აკრიტიკებს იმ ძველ, ომამდელ ტენდენციებს, რომელმაც ისინი წარუმატებელი ომის მომსწრე გახადა, ზოგი კი, პირიქით, მისტიროდა ძველ სამხედრო წესრიგს და გადაიქცა ნაციონალისტად, მათი ამ იდეოლოგიით ჩამოყალიბება კი ადოლფ ჰიტლერის აღმავლობის ფონზე უფრო და უფრო ძლიერდებოდა.  

რომანში დიდი ადგილი ეთმობა პერსონაჟის ქალებთან ურთიერთობას. ორი ქალბატონი ტოვებს ლუდვიგს მხოლოდ იმიტომ, რომ მას არ შეუძლია გახდეს იმ სამყაროს ნაწილი, რომელშიც სიხარბე და ფული მეფობს. მან „სუფთად“ დარჩენა არჩია, რადგან ის საკუთარი იდეალებისგან განსხვავებული ცხოვრების წესით ვერ იცხოვრებდა. მესამე ქალი, რომელიც, ალბათ, ყველაზე გარდამტეხ ფიგურას წარმოადგენდა მთავარი გმირისთვის, არის ჟენევიევ ტერჰოვენი, რომელსაც ის ფსიქიატრიულ დაწესებულებაში შეხვდება. მას შიზოფრენია სჭირდა, სწორედ ეს იყო მისი აქ ყოფნის მიზეზი, უმეტესად კი ის საკუთარ თავს აღიქვამდა არა როგორც ჟენევიევს, არამედ მოიხსენიებდა საკუთარ თავს სახელით *一* „ისაბელა“. ლუდვიგი უფრო და უფრო ხდება მასზე დამოკიდებული, მის მიმართ ძლიერ მიჯაჭვულობას გრძნობს და სწორედ მასთან აკავშირებს „სუფთა სიყვარული“, რადგან, მისი აზრით, ჟენევიევი სამყაროს განსხვავებულად ხედავდა.

სტრიქონს წიგნიდან, *„ერთი ადამიანის სიკვდილი ტრაგედიაა, მრავლის კი 一 სტატისტიკა“*, რომელიც თავდაპირველად სწორედ ამ რომანში გამოჩნდა, ხშირად, შეცდომით, მიაწერენ საბჭოთა ლიდერის, იოსებ სტალინის სახელს.
## იხილეთ აგრეთვე 
* ერიხ მარია რემარკი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Rezension: Der schwarze Obelisk. Geschichte einer verspäteten Jugend
* Rezension des Films von 1988: Der schwarze Obelisk

## სქოლიო 
კატეგორია:1954 წლის რომანები
კატეგორია:ერიხ მარია რემარკის რომანები
კოპაძე

საკუთარი სახელი **კოპაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კოპაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
* დავით კოპაძე — სპორტსმენი (სამბო)
* შოთა კოპაძე — პოლიციის გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კვეზერელი-კოპაძე

საკუთარი სახელი **კვეზერელი-კოპაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძე — პედიატრი 
* ივანე კვეზერელი–კოპაძე — მეწარმე, ქველმოქმედი 
* ნიკოლოზ კვეზერელი-კოპაძე — ინჟინერი, მეცნიერი 

კატეგორია:ქართული გვარები
კვეზერელი

საკუთარი სახელი **კვეზერელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსი კვეზერელი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* ბაკურ კვეზერელი — სახელმწიფო მოხელე
* ნიკოლოზ კვეზერელი — იურისტი, პოლიტიკოსი

## იხილეთ აგრეთვე
* კვეზერელი-კოპაძე

კატეგორია:ქართული გვარები
კორინთელი

საკუთარი სახელი **კორინთელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზაზა კორინთელი — მუსიკოსი
* ლევან კორინთელი — სცენარისტი, კინოპროდიუსერი

## იხილეთ აგრეთვე
* კორინთლები — ფეოდალური საგვარეულო ძველ საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
კორძაია

საკუთარი სახელი **კორძაია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კორძაია — პოლიტიკური მოღვაწე, ემიგრანტი
* ანა კორძაია-სამადაშვილი — მწერალი, ჟურნალისტი
* თამარ კორძაია — იურისტი, ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი
* დიმიტრი კორძაია — ექიმი, პედაგოგი
* ნიკოლოზ კორძაია — სამხედრო პირი
* უჩა კორძაია — მუსიკოსი
* ჯანსუღ კორძაია — ფილოსოფოსი, მწერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
ქურციკიძე

საკუთარი სახელი **ქურციკიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გეგა ქურციკიძე — რეჟისორი
* ზურაბ ქურციკიძე — ფოტოჟურნალისტი
* შორენა ქურციკიძე — ეთნოლოგი, ისტორიკოსი
* ციალა ქურციკიძე — ფილოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კუჭუხიძე

საკუთარი სახელი **კუჭუხიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კუჭუხიძე — ინჟინერ-ეკონომისტი
* ილია კუჭუხიძე — პუბლიცისტი, ისტორიკოსი
* მედეა კუჭუხიძე — თეატრის რეჟისორი
* სევასტი კუჭუხიძე — სამხედრო პირი
 

კატეგორია:ქართული გვარები
ტერტერი (ქალაქი)

**ტერტერი** () — ქალაქი აზერბაიჯანში, ტერტერის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბაქოდან დასავლეთით 332 კმ-ში.

## ისტორია
აზერბაიჯანის 1921 წლის სასოფლო-სამეურნეო აღწერის შედეგების მიხედვით, ტერტერში დასახლებული იყო 992 კაცი (210 კომლი), უპირატესი ეროვნებით აზერბაიჯანელი თურქები (აზერბაიჯანელები).

1947-1949 წლებში ტერტერს ურბანული ტიპის დასახლების სტატუსი ჰქონდა. შემდგომში მისი სახელი აზერბაიჯანული საბჭოთა პარტიის ლიდერის, მირბაშირ კასუმოვის სახელით გადაკეთდა. 1991 წლის 7 თებერვალს ისტორიული სახელწოდება „ტერტერი“ აღდგა.

1994 წელს, ყარაბაღის ომის დროს, სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა ქალაქზე ფართომასშტაბიანი შეტევა წამოიწყეს. აზერბაიჯანმა შეძლო ტერტერის დაცვა, მაგრამ ომის შედეგად ქალაქი ფრონტის ხაზიდან სულ რამდენიმე კილომეტრში აღმოჩნდა, რის გამოც იგი სომხების მუდმივი თავდასხმის ობიექტი გახდა.

აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებსა და  არაღიარებული ყარაბაღისა და სომხეთის შეიარაღებულ ფორმირებებს შორის 2020 წლის 27 სექტემბერს ყარაბაღის მეორე ომი დაიწყო. 28 სექტემბერს დაიწყეს ქალაქ ტერტერის დაბომბვაც. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის თანაშემწის, ჰიქმეთ ჰაჯიევის თქმით, მხოლოდ 2 ოქტომბერს ქალაქს 2000-ზე მეტი ჭურვი ესროლეს.

2022 წლის 8 ივლისს ქალაქის განვითარების გენერალური გეგმა დამტკიცდა, რომელიც 2038 წლამდე უნდა განხორციელდეს.

## მოსახლეობა
1897 წლის მოსახლეობის პირველი საყოველთაო აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 752 კაცი, შემდეგი შემადგენლობით:
* აზერბაიჯანელები — 508 ადამიანი (67,55%),
* სომხები — 120 ადამიანი (15,96%),
* რუსები, უკრაინელები, ბელარუსები — 65 ადამიანი (8,64%),
* სპარსელები — 46 ადამიანი (6,12%),
* ავარები — 6 ადამიანი (0,8%),
* გერმანელები — 2 ადამიანი (0,27%),
* ქართველები — 1 ადამიანი (0,13%),
* სხვა — 6 ადამიანი (0,53%).

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
ზედობანი

**ზედობანი** (; ) — სოფელი ბორჩხის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს მდინარე ჭოროხის მარჯვენა ნაპირზე, ბორჩხიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სოფელი დაარსდა 2018 წელს დერეიჩის (კინწურეთი) და ზედუბნის (ყოფილი იუქსექქოი) უბნების გაერთიანებით.

## ეტიმოლოგია
სოფლის ძველი სახელია ზედუბანი. სახელი შეცვლილია ქართული ზედაუბანიდან (ზედა უბანი) და თურქულში შევიდა როგორც ზედობანი. ზედობანი, რომელიც ადრე ცალკე სოფელი იყო, 1927 წლის წყაროში მოიხსენიება ზედუბნად. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს რუსებმა დაიპყრეს რეგიონი და სოფლის სახელწოდება ქართულის მიხედვით ჩაწერეს (Зедубани). ქართველმა ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც ამ რეგიონს 1890-იანი წლების დასაწყისში რუსეთის ადმინისტრაციის დროს ეწვია, სოფლის სახელწოდებას ორი ფორმით წერს:ზედა უბანი და ზედუბანი.

საქართველოში დღესაც არის რამდენიმე სოფელი, რომელიც ზედუბნის სახელს ატარებს.

## ისტორია
ისტორიული ტაო-კლარჯეთის ტერიტორიაზე მდებარე ზედობანი ძველად კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში იყო. ადრე და გვიან შუა საუკუნეებში რჩებოდა ქართული სამეფო-სამთავროების მმართველობის ქვეშ. XVI საუკუნეში ოსმალებმა დაიპყრეს. 1877-1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ზედობანი ცარისტული რუსეთის ხელში გადავიდა. რუსების მიერ 1886 წელს ჩატარებული აღწერის მიხედვით, ამ ომიდან დაახლოებით რვა წლის შემდეგ, ზედობანი, სადაც 149 კაცი ცხოვრობდა, იყო სოფელი, რომელიც შედიოდა იყო ბათუმის ოკრუგის გონიოს რაიონში.

1926 წელს სოფელს სახელი შეუცვალეს და უწოდეს იუქსექქიოი (). 1933 წელს სოფელი მოიხსენიება როგორც ზედობანი სოფელი ჭოროხის პროვინციის ბორჩხის რაიონში. 

ზედობანი, რომელიც 1933 წლის შემდეგ ქარშიქიოის უბანად გადაიქცა, 2017 წელს პროვინციის კრების გადაწყვეტილებით დერეიჩის (კინწურეთის) უბნის დამატებით გადაიქცა სოფლად.

## მოსახლეობა
ზედობანში ქართველი ქრისტიანები გვიან შუა საუკუნეებამდე ცხოვრობდნენ. მას შემდეგ, რაც ოსმალებმა XVI საუკუნის მეორე ნახევარში ტაო-კლარჯეთის რეგიონი დაიპყრეს, დროთა განმავლობაში ხალხი ისლამზე გადავიდა. XIX საუკუნის ბოლო მეოთხედში, რუსეთის მიერ რეგიონის დაპყრობის შემდეგ, 1886 წელს ჩატარებული აღწერით ზედობანში 33 კომლი, 149 ადამიანი ცხოვრობდა და მოსახლეობა მთლიანად ქართველებისგან შედგებოდა. ქართველი ისტორიკოსი ზაქარია ჭიჭინაძე, რომელიც 1893 წელს ესტუმრა რეგიონს წერს, რომ ზედობანში სადაც 12 კომლი იყო, რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ სოფლიდან 25 კომლი გადასახლდა. სოფლის მოსახლეობა 1925 წლისათვის შედგებოდა 14 კომლისა და 73 კაცისგან, ამ მოსახლეობიდან 41 კაცი იყო, ხოლო 32 ქალი.

2018 წელს დაარსებული ახალი სოფლის ზედობანის მოსახლეობა, რომელიც დერეიჩის (კინწურეთი) და ზედუბანის (ყოფილი იუქსექქიოი) უბნების შერწყმით დაარსდა, 161 კაცისგან შედგებოდა. აქედან 76 კაცი იყო, ხოლო 85 ქალი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჩხის რაიონის სოფლები
ეშმექაია (ხოფის რაიონი)

**ეშმექაია** () — სოფელი ხოფის რაიონში, ართვინის პროვინცია, თურქეთი. სოფლის მოსახლეობა 2021 წლის მონაცემებით 229 ადამიანია.

## ისტორია
სოფელი ეშმექაიას ძველი სახელწოდებაა არდალა. სახელწოდება თურქულში შევიდა იმავე ფორმით. მართლაც, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წლიურ დოკუმენტსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაშიც მოხსენიებულია როგორც არდალა (آردالە).

სოფელი არალა მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის სიის მიხედვით, არდალა ტრაპიზონის პროვინციაში შემავალი ლაზისტანის სანჯაყის ხოფას ოლქს ეკუთვნოდა. მოსახლეობა შედგებოდა 29 ოჯახში მცხოვრები 163 ადამიანისგან. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობად აღრიცხულია 300 თხა/ცხვარი, 3 ცხენი და 8 ძროხა.

სოფელი არდალა 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, საომარი რეპარაციების ნაწილის სახით, ოსმალეთის სახელმწიფომ რუსეთს გადასცა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზისტანის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი ექსპედიციის ჩანაწერებში, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად ჩაწერა როგორც არდალა (Ардала) და აღნიშნა, რომ სოფელში 54 ოჯახში 271 ადამიანი ცხოვრობდა. ყიფშიძის ჩანაწერებიდან ჩანს, რომ ეს მოსახლეობა ჰემშინებისგან შედგებოდა. 1921 წელს სოფელი თურქეთის საზღვრებში მოექცა.

სოფელი არდალა, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, რიზეს პროვინციის ჰოპას ოლქის ცენტრალურ ნაჰიეს ეკუთვნოდა.ვინაიდან არდალა არ არის თურქული სიტყვა, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა „ეშმექაია“. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის დროს სოფელ ეშმექაიაში  881 ადამიანი ცხოვრობდა, რომელთაგან 305 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.  ამ სოფლის ერთ-ერთი უბანი, ჩიმენლი, 1971 წელს ცალკე სოფლად გამოიყო.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოფის რაიონის სოფლები