open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
საქართველოს პროფესიული კავშირების ცენტრი

**საქართველოს პროფესიული კავშირების ცენტრი** — შრომის საკითხი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისათვის უმნიშვნელოვანესი იყო. პირველი მაისის  დღესასწაული დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ იმ მცირე რაოდენობის უქმე დღეთა შორის შეიტანეს, რომელსაც რესპუბლიკა აცხადებდა. 

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა გამოსცემდა კანონებს, რომელიც მიმართული იყო მშრომელთა უფლებების დაცვისაკენ. თავად ქვეყნის კონსტიტუციის ცალკე თავში „სოციალ-ეკონომიკური უფლებანი“ გაცხადებული იყო შრომის თავისუფლებასთან, მშრომელთა უფლებებისა და შრომის სტანდარტების დაცვასთან დაკავშირებული საკითხები. დამოუკიდებლობის პერიოდში საქართველოში 113 პროფესიული გაერთიანება არსებობდა, მათგან 33 თბილისში, ხოლო 80 საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში. პროფესიულ კავშირების წევრთა რაოდენობა 54 700-ს აღემატებოდა, მათგან ნახევარზე მეტი თბილისში იყო თავმოყრილი. პროფესიული კავშირის ცენტრი თბილისში მდებარეობდა, ე. წ. „შრომის სასახლეში“. პროფესიული კავშირის მნიშმვნელოვანი ცენტრები იყო ფოთში, ბათუმში, ქუთაისში, ტყიბულსა და ჭიათურაში. 1919 წლის 11-16 აპრილს თბილისში გაიმართა პროფესიული კავშირების პირველი ყრილობა, რომელშიც მონაწილეობდა 87 კავშირის 198 დელეგატი. ყრილობის დღის წესრიგში შედიოდა: შრომის სამინისტროს მუშაობა, ფასებისა და ხელფასების დამოკიდებულება, შრომის ბაზარი, დღევანდელი მომენტი და პროფკავშირთა ამოცანები. ყრილობაში მონაწილეობდა მიწათმოქმედებისა და შრომის მინისტრის მოადგილე გიორგი ერაძე. ყრილობამ მიიღო გადაწყვეტილება, შრომის სამინისტროსთან ერთად შეექმნა სატარიფო პალატა, რომელიც დაარეგულირებდა შრომით დავებსა და ხელფასებთან დაკავშირებულ საკითხებს. პროფესიული კავშირების ცენტრი ხშირად მონაწილეობდა გაფიცვებში.

1919 წელს 9 გაფიცვა გაიმართა, მათ შორის განსაკუთრებით მასშტაბური იყო ტყიბულის მეშახტეთა და თბილისი თვითმმართველობის მოხელეთა გაფიცვები. ცენტრმა პირველი ყრილობის შემდეგ დააარსა პერიოდული გამოცემა „მუშათა ცხოვრება“. პროფესიული კავშირის ცენტრის საქმიანობაში აქტიურად იყვნენ ჩართული პარტიათა წარმომადგენლებიც. კავშირის წევრთა აბსოლუტური უმრავლესობა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრებისგან შედგებოდა, თუმცა ცალკეულ პროფესიულ კავშირებში სხვა პარტიებიც მნიშვნელოვანი რაოდენობით იყო წარმოდგენილი, მაგალითად, მასწავლებელთა და ბეჭდური სიტყვის კავშირში სოციალ-ფედერალისტი დელეგატები ჭარბობდნენ. 

პროფესიული კავშირი ეთნიკური სიჭრელითაც გამოირჩეოდა, გამომდინარე იქიდან, რომ პროლეტარიატთა მნიშვნელოვან ნაწილს სომხები და რუსები შეადგენდნენ. მუშათა გაერთიანებები პოლიტიკური საკითხების გადაჭრის პროცესში აქტიურად იყო ჩართული. პროფესიული კავშირების ცენტრი 1920 წელს გეგმავდა დელეგაციის გაგზავნას რუსეთის საბჭოთა მთავრობასთან. დელეგაციის წევრები აირჩიეს კიდეც, თუმცა საბჭოთა რუსეთმა დელეგაცია არ მიიღო. პროფკავშირების ცენტრი 1921 წლის თებერვალში აქტიურად იყო ჩართული დამოუკიდებლობის დაცვისათვის ბრძოლაში, უშუალოდ ბრძოლებში მონაწილეობის გარდა, აქვეყნებდა მუშებისადმი მიმართვებსა და მოწოდებებს.

## ლიტერატურა 
*ალ. ბენდიანიშვილი, საქართველოს პირველი რესპუბლიკა (1918-21), თბ., 2001 
*ვ. ვოიტინსკი, ქართული დემოკრატია, თბ., 2018 

კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის რელიგიური პოლიტიკა

**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის რელიგიური პოლიტიკა** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების რელიგიური პოლიტიკა რამდენიმე ასპექტით გამოვლინდა: 
#ქონებრივი საკითხი, რომლის მიხედვითაც ხელისუფლებამ საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიას იურიდიულად უძრავი და მოძრავი ქონების ფლობის უფლება ჩამოართვა და ყველაფერი სახელმწიფო საკუთრებად გამოაცხადა, ამით ეკლესიას არსებობის მატერიალური შესაძლებლობა წაერთვა და ის მხოლოდ მრევლისგან შენაწირი თანხის იმედად დატოვა, რაც, თუ გავითვალისწინებთ იმ დროინდელი საზოგადოების მძიმე ეკონომიკურ ყოფას, მისი მძიმე მდგომერეობისათვის გაწირვის ტოლფასი იყო; 
#სასულიერო განათლების საკითხი, რომლის მიხედვითაც ყველა სახის სასულიერო განათლება გაუქმდა, მათ შორის სასულიერო სემინარია რიგით და ჩვეულებრივ დაწესებულებად გადაკეთდა. ეს ყველაფერი მართლმადიდებელ ეკლესიას საშუალებას უსპობდა, აღეზარდა მომავალის სასულიერო კადრები;
#სასულიერო გამოცემების საკითხი, მიუხედავად იმისა, რომ ქვეყანაში რელიგიურ თემატიკაზე ოფიციალური ცენზურა არ არსებობდა, რელიგიური შინაარსის გამოცემები უკიდურესად შეზღუდული რაოდენობით იბეჭდებოდა, გარდა ამისა, სახელმწიფომ არ დაამტკიცა საქართველოს  ეკლესიის პერიოდული გამოცემის საკითხი. 

საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლების დამოკიდებულება რელიგიისადმი მთავრობის სოციალისტური იდეოლოგიით უნდა აიხსნას. ჩვენი ქვეყნის ხელისუფლების სათავეში მყოფი პოლიტიკური ძალა მკვეთრად სეკულარისტულ პოლიტიკას ატარებდა. ხელისუფლება მედიის მეშვეობით მკვეთრ ანტირელიგიურ პროპაგანდას არ აწარმოებდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ჯეიმზ ჰარბორდი

**ჯეიმზ გუთრი ჰარბორდი** ( დ. 21 მარტი, 1866, ილინოისი — გ. 20 აგვისტო, 1947, ნიუ-იორკი) — ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის ოფიცერი, გენერალ-ლეიტენანტი. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში ევროპაში ამერიკული ჯარების შტაბის უფროსი. 

ჯეიმზ ჰარბორდმა განათლება კანზასის სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში მიიღო. 1889 წლიდან მსახურობდა აშშ-ს არმიაში. მონაწილეობა მიიღო 1889 წლის კუბის ოკუპაციაში და ესპანურ-ამერიკულ ომში. 1901 წელს მიენიჭა კაპიტნის წოდება. მონაწილეობდა ამერიკა-ფილიპინების ომში. 1917 წლიდან ხელმძღვანელობდა ევროპის დასავლეთ ფრონტზე, საფრანგეთში განთავსებულ ამერიკული არმიის ნაწილებს. პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისას იკავებდა ევროპაში ამერიკის ჯარების შტაბის უფროსის პოსტს. 

1919 წელს განიხილებოდა ამიერკავკასიაში მოკავშირეთა უმაღლესი კომისრის პოსტზე, თუმცა, საბოლოოდ ამ პოსტზე შეკვეცილი უფლებამოსილებით (მხოლოდ სომხეთზე) დაინიშნა ამერიკელი პოლკოვნიკი ჰასკელი. 

1919 წელს, პრეზიდენტმა ვუდრო ვილსონმა გენერალი ჰარბორდი დანიშნა „სომხეთში ამერიკული სამხედრო მისიის“ ხელმძღვანელად. გენერალს დაევალა სომხეთში და, ზოგადად, ამიერკავკასიაში არსებული პოლიტიკური, სამხედრო და ეკონომიკური მდგომარეობის შესწავლა, შესაძლებლობის შემთხვევაში, სომხეთზე ამერიკის მანდატის აღებისა და მანდატის აღსრულებისათვის საჭირო სავარაუდო დანახარჯების გათვლა. გენერლის მისია უშუალოდ სომხეთზე ვრცელდებოდა, თუმცა მას ევალებოდა შეესწავლა საქართველოსა და აზერბაიჯანის რეალობაც. 

2 ოქტომბერს, ჰარბორდი თბილისში ჩამოვიდა, შეხვდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის წარმომადგენლებს. შემდგომში იმოგზაურა ბაქოში. მართალია, შეხვედრებისას ჰარბორდი ორივე ქვეყანაში ზარ-ზეიმითა და წვეულებებით მიიღეს, მაგრამ ამერიკელმა გენერალმა თავის ანგარიშებში საქართველოსა და აზერბაიჯანის მთავრობის შესახებ ნეგატიური განწყობები არ დამალა. ჰარბორდმა ანგარიშებში აღწერა ამიერკავკასიის ქვეყანათა შორის არსებული დაპირისპირებები და განსხვავებული მისწრაფებები. მისი აზრით, კავკასიაზე მანდატი, კონსტანტინოპოლთან და ანატოლიასთან ერთად, ერთ სახელმწიფოს უნდა აეღო, სხვაგვარად რეგიონის მართვა შეუძლებელი იყო. 

1922 წელს, ჰარფორდმა არმია დატოვა და გახდა ამერიკის რადიო კორპორაციის პრეზიდენტი. 1942 წელს, მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. დაკრძალულია არლინგტონის ეროვნულ სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის არმიის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1866 
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო
სიმონ დადიანი

**სიმონ (პეტრე) ნიკოლოზის ძე დადიანი** (დ. 23 ივლისი, 1916,  სოფ. წირქოლი, ახლანდ. ჭიათურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2 მარტი, 1975, სან-ფრანცისკო, აშშ) — ქართველი მოქანდაკე, ფერმწერი, გრაფიკოსი; მწერალ ნიკოლოზ (კოკი) დადიანის შვილი.

1921-1940 ცხოვრობდა პარიზში. სამხატვრო განათლება მიიღო თავდაპირველად პარიზში, შემდეგ სან–ფრანცისკოში. აშშ-ის შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში. შემოქმედების პირველ პერიოდში მუშაობდა როგორც რეალისტი მხატვარი. განსაკუთრებული აღიარება ხვდა წილად მის აბსტრაქტულ ქანდაკებას „შავი ტორსი“ (ნიუ-იორკი, 1952). დადიანის ნამუშევრები ხშირად იყო ექსპონირებული ამერიკის ქალაქების გამოფენებზე. სხვა ნამუშევართაგან აღსანიშნავია: ქანდაკებებიდან — „ტორსი“ (1953), „მჯდომარე ქალი“ (1953); ფერწერიდან — „ადამი და ევა“ (1955); გრაფიკიდან — „ლურჯწვერა“ (1952), „გუთური ნანგრევები“ (1956). მისი ძირითადი ნამუშევრები ინახება პარიზში, მხატვრის დის, ქეთევან დადიანის ოჯახში, ნაწილი კი 2017 წელს მისმა მემკვიდრეებმა საჩუქრად გადასცეს საქართველოს ხელოვნების სასახლეს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
სიმონ
ჩვენი გზა (1920)

**„ჩვენი გზა“** — საქართველოს ახალგაზრდა მარქსისტთა ორგანიზაციის ორგანო. ყოველკვირეული პოლიტიკური და სალიტერატურო გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში. იბეჭდებოდა ვ. რუხაძის სტამბაში. სარედაქციო კოლეგიაში იყვნენ: მ. კვატაშიძე, დ. ყიასაშვილი, მ. ჩაჩუა. გაზეთში თანამშრომლობდნენ: დ. ყიასაშვილი, მ. ჩაჩუა, ნახუნოველი, გ. კ., აქაური, ვ., Veto, atom და სხვ. „ჩვენი გზა“ ბოლშევიკური მიმართულების გამოცემაა, რომელიც საქართველოს ხსნას მხოლოდ საბჭოთა რუსეთთან ურთიერთობასა და სიახლოვეში ხედავს. გამოცემა ძირითადად ახალგაზრდა მარქსისტთა საქმიანობას აღწერს. პუბლიკაციებში ბოლშევიკური იდეოლოგიის პრიზმით არის განხილული მოვლენები და პროცესები. მეორე ნომერში გამოქვეყნებულ სტატიაში *„ბოლშევიზმი და აღმოსავლეთი”* მ. ჩაჩუა საუბრობს აღმოსავლეთის კაპიტალიზმის სასტიკ და მტაცებლურ ბუნებაზე, რომელიც სახიფათოა ბოლშევიზმისათვის. მას მაგალითად მოჰყავს მუსტაფა ქემალ-ფაშას კაპიტალიზმი. ავტორის აზრით, . მეთაურ სტატიაში „ჩვენი გზა” საუბარია მძიმე საერთაშორისო მდგომარეობაზე, მსოფლიო ომის სავალალო შედეგებზე, ეკონომიკური და კულტურული ცხოვრების მოშლაზე. ასეთ ვითარებაში, გაზეთს ხსნის გზად ბოლშევიზმი მიაჩნია. გამოცემა აშუქებს ახალგაზრდა მარქსისტული ორგანიზაციების მუშაობას რეგიონებსა და სხვადასხვა დაწესებულებაში . „ჩვენი გზა“ არც იმდროისათვის აქტუალურ საკითხებს ტოვებს უყურადღებოდ. წერილში *„ბათუმის საკითხი”*, საუბარია საქართველოსათვის ბათუმის დაბრუნების მნიშვნელობაზე: . გაზეთისათვის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია სახელმწიფოსა და ეკლესიის ურთიერთობა. მას ეძღვნება მეხუთე ნომრის პირველ გვერდზე გამოქვეყნებული ვრცელი წერილი *„სახელმწიფო და ეკლესია“*, რომელშიც საუბარია რელიგიის გავლენაზე და თანამედროვე პირობებში მის უარყოფით შედეგებზე. აღნიშნულია, რომ . რელიგიის თემას შეეხება „მენეს“ ფსევდონიმით დაბეჭდილი წერილი *„რელიგიური ფსიქოზი“*. როგორც ავტორი აღნიშნავს, ომის შემდეგ მლოცველთა რიცხვმა ეკლესიებში იმატა, მაგრამ ეს არა მარტო საქართველოში, ასეთივე მდგომარეობაა სხვა ქვეყნებშიც, მაგ., საფრანგეთში. ავტორი მიმართავს ხელისუფლებას, რომ ყურადღება მიაქციოს ამ მოვლენას: . ახალგაზრდა მარქსისტთა აღშფოთება გამოიწვია ვინმე სტეფანე როზინის ავტორობით *„მოლოდოი პროლეტარში”* დაბეჭდილმა წერილმა, რომელშიც იგი ლანძღავს ახალგაზრდა მარქსისტებს და მათ ბრალს სდებს განსაკუთრებულ რაზმთან კავშირში. ამის საპასუხოდ „ჩვენ გზაში“ atom-ის ფსევდონიმით იბეჭდება წერილი *„პასუხისგებაში ისინი!“*. ავტორი იცავს ახალგაზრდა მარქსისტებს და ცილისმწამებელთა სასტიკად დასჯას მოითხოვს. გამოცემა „სალიტერატუროა”, თუმცა მასში მწირია ლიტერატურული მასალა, იბეჭდება მხოლოდ კ. რატიშვილის რამდენიმე ლექსი, თითქმის არ გვხვდება კულტურის, ხელოვნების, ეკონომიკის საკითხები. გაზეთს აქვს რუბრიკები *„ახალი ამბები“*, *„პრესა“*, *„ჩვენს ორგანიზაციაში“*, *„უცხოეთი“* და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი ლიტერატურული გაზეთები
დამფუძნებელი კრების თვითმმართველობის კომისია

**დამფუძნებელი კრების თვითმმართველობის კომისია** 1919 წლის 29 მარტს შეიქმნა. მასში გაწევრიანდნენ: სოციალ-დემოკრატები - დავით ონიაშვილი, მელიტონ რუსია, ივანე ჭავჭანიძე, ილია კოპალეიშვილი, გაბრიელ ცისკარაშვილი, ნიკოლოზ ელიავა, იოსებ სალაყაია. ასევე სოციალ-ფედერალისტი - სამსონ ფირცხალავა, ეროვნულ-დემოკრატი - სპირიდონ კედია და სოციალისტ-რევოლუციონერი - ივანე გობეჩია.

კომისია აქტიურად იყო ჩართული თვითმმართველობის რეფორმაში, სამაზრო და სათემო ერობების ფუნქციების ფორმირებაში. 1920 წლის მიწურულს საქართველოს დამფუძნებელი კრების თვითმმართველობის კომისიამ განიხილა და დადებითი რეკომენდაცია მისცა საქართველოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობის ახალ პროექტს, რომლის ავტორიც პავლე ინგოროყვა გახლდათ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შრომის კანონმდებლობა

**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შრომის კანონმდებლობა** — საქართველოს დამფუძნებელმა კრებამ 1920 წლის 14 აგვისტოს „შრომის ხელშეკრულების შესახებ“ კანონი მიიღო. კანონი 91 მუხლისგან შედგება და იგი დეტალურად აწესრიგებს შრომით ურთიერთობებს, მხოლოდ კერძო პირებს შორის. კანონის ნორმები არ ვრცელდებოდა სახელმწიფო და ადგილობრივ დაწესებულებებში მომსახურე პირებზე. კანონით განსაზღვრულია: კანონის მოქმედების ფარგლები, დაქირავების წესი, შრომის ხელშეკრულების ფორმები, ხელშეკრულების პირობები, კოლექტიური ხელშეკრულება, შინაგანი წესრიგი, საწარმოების მმართველი და მუშა-მოსამსახურეთა სიების წარმოება, საანგარიშო წიგნაკები, დაქირავებულისა და დამქირავებლის უფლება-მოვალეობები, სამუშაო ხელფასი, შრომის ხელშეკრულების პირობის მოსპობა და გაუქმება, შრომის ხელშეკრულების დარღვევისათვის დასჯა და დაჯარიმება. კანონის მიხედვით, ხელშეკრულება იყო წერილობითი ან ზეპირი ფორმით. ხელშეკრულება დადებული უნდა ყოფილიყო განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ვადით და რაიმე სამუშაოს შესასრულებლად. ხელშეკრულებას, რომელიც ეწინააღმდეგებოდა ზნეობის ნორმებს, ძალა არ ჰქონდა. კანონი ითვალისწინებდა კოლექტიური ხელშეკრულების დადებასაც. 41-ე მუხლის მიხედვით, დაქირავებული ვალდებული იყო, ჯეროვნად შეესრულებინა დაკისრებული სამუშაო, ხოლო 49-ე მუხლის თანახმად, დამქირავებელი ვალდებული იყო, დაპირებული გასამრჯელო გადაეხადა მისთვის. დამქირავებელი ვალდებული იყო, უზრუნველეყო დაქირავებულისათვის ნორმალური შრომითი პირობები. კანონით განისაზღვრა შრომითი ხელშეკრულების მოშლის საფუძვლები: მხარეთა შეთანხმება, ვადის გასვლა, დაპირებული სამუშაოს შესრულება, დაქირავებულის სიკვდილი, დაქირავებულის სახელმწიფო ან საზოგადოებრივ სამსახურში შესვლა. კანონის 72-ე მუხლის მიხედვით, დადგინდა დამქირავებლის მხრიდან შრომის ხელშეკრულების ცალმხრივად გაუქმების პირობები. 75-ე მუხლით კი განისაზღვრა, თავის მხრივ, დაქირავებულის უფლება, გაეუქმებინა შრომითი ხელშეკრულება. თუ დამქირავებელი კანონით განსაზღვრული პირობების გარეშე გააუქმებდა ხელშეკრულებას, მაშინ დაქირავებულს უფლება ჰქონდა, საჩივრით მიემართა სასამართლოსათვის. კანონის 83-ე მუხლი შრომითი დავებისათვის ითვალისწინებდა მომავალში შრომის სასამართლოს დაარსებას. შრომითი დავების განმხილველი სასამართლოს დაარსებამდე, ყველა საქმე ჩვეულებრივ სასამართლოებს უნდა განეხილა. შრომის ხელშეკრულებით გათვალისწინებული პირობების დარღვევისათვის კანონმდებელი სისხლის სამართლის სასჯელებს ითვალისწინებდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კანონმდებლობა
არშაკ ჯამალიანი

**არშაკ ჯამალიანი** (დ. 1882, განჯა – გ. 1940, პარიზი) — სომეხი პოლიტიკოსი და დიპლომატი. სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ელჩი თბილისში. სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის კომუნკაციების მინისტრი. დაამთავრა ეჩმიაძინის სემინარია. სოციალურ მეცნიერებებს სწავლობდა გერმანიაში. სტუდენტობის პერიოდში ჩამოაყალიბა „ევროპის სომეხ სტუდენტთა კავშირი“. გამოსცემდა პერიოდულ გამოცემას „უსანოხ“. 1909 წელს დაბრუნდა ამიერკავკასიაში. ასწავლიდა თბილისის ნერსიანის სკოლაში. თბილისში გამოსცემდა სომხურ გაზეთ „ჰორიზონს“. 1917 წელს შეუერთდა დაშნაკცუითუნის პარტიას, ამავე წელს დასახელებულ იქნა სომხეთის ეროვნული საბჭოს წევრად. 1918 წლებში შედიოდა ამიერკავკასიის სეიმის შემადგენლობაში, 1918 წლებში შედიოდა გერმანიაში გაგზავნილ სომხეთის ეროვნული საბჭოს დელეგაციაში. 1918 წლის ივლისში ა. ჯამალიანი საქართველოში სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის სრულუფლებიან წარმომადგენლად დაინიშნა. როგორც სომხეთის წარმომადგენლმა, 1918 წლის სექტემბერში თბილისში მონაწილეობა მიიღო ამიერკავკასიის სამ რესპუბლიკას შორის ამიერკავკასიის ბონების გამოყენების შესახებ მოლაპარაკებებში. 1918 წლის დეკემბერში სომხეთის მიერ საქართველოზე თავდასხმის დროს, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ევგენი გეგეჭკორმა საპროტესტო ნოტა გადასცა ელჩ ჯამალიანს და სამხედრო მოქმედებების შეწყვეტა მოსთხოვა. 1920 წლის გაზაფხულზე საქართველოში სომხეთის რესპუბლიკის წარმომადგენლად, ჯამალიანის ნაცვლად, ტიგრან ბეკზადიანი დაინიშნა. 1920 წლის აპრილ-ნოემბერში ა. ჯამალიანი იკავებდა სომხეთის კომუნიკაციების მინისტრის პოსტს. 1920 წლის აგვისტოში თბილისში ხელი მოაწერა საბჭოთა რუსეთსა და სომხეთს შორის დადებულ ხელშეკრულებას ეკონომიკური თანამშრომლობის შესახებ. საბჭოთა რუსეთის მიერ სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ წავიდა ემიგრაციაში. 1928 წელს ემიგრაციაში გამოსცა წიგნი „სომხეთ-საქართველოს პრობლემა“. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სომეხი დიპლომატები
წარჩინებულ სტუდენტთა საზღვარგარეთ მიმვლინებელი კომისია

**წარჩინებულ სტუდენტთა საზღვარგარეთ მიმვლინებელი კომისია** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ ჩამოყალიბებული კომისია. ხელმძღვანელად ითვლებოდა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე ნოე ჟორდანია, თუმცა კომისიის მუშაობას ფაქტობრივად წარმართავდა ნიკო ნიკოლაძე.

## ისტორია
კომისია არჩევდა საზღვარგარეთ გასაგზავნი წარჩინებული სტუდენტების კონტინგენტს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორების პეტრე მელიქიშვილისა და ივანე ჯავახიშვილის სათანადო რეკომენდაციების საფუძველზე. კომისიის მიერ შერჩეულ სტუდენტებს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობა უნიშნავდა სტიპენდიას და სწავლის გასაგრძელებლად აგზავნიდა დასავლეთ ევროპის მოწინავე ქვეყნების უნივერსიტეტებში. თბილისის იმდროინდელი გენერალ-გუბერნატორი შალვა მაღლაკელიძე იგონებდა: 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტრო

**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა სამინისტრო** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის პირობებში შინაგან საქმეთა სამინისტრო ყველაზე დიდი უწყება იყო. 1918 წლის 26 მაისიდან საბჭოთა ოკუპაციამდე სამინისტროს უცვლელად ხელმძღვანელობდა ნოე რამიშვილი, სხვადასხვა დროს მისი მოადგილეები იყვნენ გერასიმე მახარაძე, კონსტანტინე საბახტარაშვილი და პარმენ ჭიჭინაძე. შინაგან საქმეთა სამინისტრო შედგებოდა 10 განყოფილებისგან: 1. ადმინისტრაციული; 2. საერთო; 3. საერობო; 4. სამეურნეო; 5. საანგარიშო; 6. საპენსიო; 7. სამზრუნველო; 8. საექიმო-სასანიტარო (1920 წელს დეპარტამენტად გარდაიქმნა); 9. ლტოლვილთა; 10. განსაკუთრებული რაზმი. თითოეულ განყოფილებას ხელმძღვანელობდა გამგე, განსაკუთრებულ რაზმს კი მეთაური. სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული მილიცია და საგანგებო რაზმი ზრუნავდა ქვეყნის ფარგლებში წესრიგის დამყარებაზე. სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული საგანგებო რაზმი, მილიცია და მისი მფრინავი ცხენოსანთა რაზმი მონაწილეობდა მანგლისის აჯანყების ლიკვიდაციაში და სხვა სამხედრო ოპერაციებში, რომელიც ძირითადად ბოლშევიკების მიერ იყო ინსპირირებული. სამინისტრო ცდილობდა, მოეგვარებინა პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ წარმოშობილი ლტოლვილთა უკონტროლო მასის განთავსების პრობლემა. სამინისტროს ერთ-ერთი მთავარი ფუნქცია ადგილობრივ ერობათა გამართული საქმიანობისათვის ხელშეწყობა იყო. შინაგან საქმეთა მინისტრი ნიშნავდა და ათავისუფლებდა მაზრების კომისრებს, სამინისტროს ფარგლებში არსებობდა ცენტრალური საერობო ორგანო. ადგილობრივ დონეზე ფინანსური სიმწირის გამო, რეალურად სამინისტრო რჩებოდა ერობათა მთავარი დამხმარე. სამინისტროს ფუნქციებში შედიოდა, ფაქტობრივად, არარსებული საპენსიო-სამზრუნველო საქმის გამართვა და საექიმო საქმის გაშლა მთელი ქვეყნის მასშტაბით. სამინისტროს ყველაზე ქმედითი ორგანო ქვეყნის შიგნით სიმშვიდისა და სტაბილურობის უზრუნველყოფის საქმეში საგანგებო რაზმი იყო, რომელსაც მექი კედია ხელმძღვანელობდა. რაზმის მუშაობის მთავარ მიმართულებად ბოლშევიკური ნაწილების აღმოჩენა და განეიტრალება იყო, დამოუკიდებლობის პერიოდში საგანგებო რაზმმა ათასზე მეტი ბოლშევიკი დააპატიმრა, აღმოაჩინა არალეგალური ორგანიზაციები და აღკვეთა ანტისახელმწიფოებრივი გამოსვლები. სამინისტრო თავისი სამაზრო მილიციის განყოფილებების საშუალებით მუდმივად იღებდა მონაცემებს კრიმინალური სიტუაციისა და მასთან ბრძოლის შესახებ. საერობო განყოფილებისა და მაზრის კომისრების საშუალებით სამინისტროს, სხვა უწყებებთან შედარებით, ყველაზე მარტივად შეეძლო მიღებული კანონების ადგილობრივ დონეზე სწრაფი და ეფექტიანი გატარება. სამინისტროს ერთ-ერთ მთავარ ფუნქციას წარმოადგენდა მოქალაქეთა აღრიცხვა, მათთვის პირადი დოკუმენტების გაცემა და სხვა ადმინისტრაციული ხასიათის საქმიანობის წარმოება. სამინისტროს ქვეყნის შიგნით სიმშვიდის შესანარჩუნებლად და ცრუ ინფორმაციის მასობრივად გავრცელებისგან დასაცავად რამდენიმეჯერ მოუწია სხვადასხვა პრესის ორგანოს დახურვა ან დროებით შეჩერება, თუმცა ეს პროცესი რამდენიმე კვირაზე მეტხანს არასდროს გაგრძელებულა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო ორგანოები
საქართველოს დამფუძნებელი კრების სამხედრო კომისია

**საქართველოს დამფუძნებელი კრების სამხედრო კომისია** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (შემდეგში პარლამენტის) და დამფუძნებელი კრების სამხედრო კომისია კანონპროექტის ავტორსა და მოწვეულ სამხედრო სპეციალისტებთან ერთად განიხილავდა ქვეყნის სამხედრო აღმშენებლობის შესახებ მისაღებ კანონებს და წარუდგენდა დამფუძნებელ კრებას. 1919 წლის 29 მარტიდან დამფუძნებელი კრების სამხედრო კომისიის წევრები იყვნენ: სოციალ-დემოკრატები: სილიბისტრო ჯიბლაძე, გრიგოლ გიორგაძე, რუბენ აუშტროვი, კონსტანტინე ანდრონიკაშვილი, ვლადიმერ ჯუღელი, ალექსანდრე დგებუაძე, ანანია სალუქვაძე, ზაქარია გურული, ანდრია ჭიაბრიშვილი, მუხრან ხოჭოლავა, ვლადიმერ ჯიბლაძე, ვიქტორ ჟღენტი. სოციალ-ფედერალისტები: სვიმონ მდივანი, იოსებ გობეჩია. ეროვნულ-დემოკრატი - პეტრე სურგულაძე. სამხედრო კომისია პერიოდულად აკომპლექტებდა მცირე სამხედრო კომისიას, რომელიც სამხედრო შენაერთების რევიზიასა და მასალებს განიხილავდა და გასცემდა რეკომენდაციებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ვარლამ რუხაძე

**ვარლამ რუხაძე** (დ. 5 ნოემბერი, 1874, ქუტირი — დ. 23 ოქტომბერი, 1935) — ქართველი მწერალი და მთარგმნელი. 

## ბიოგრაფია
ლექსებს ბეჭდავდა „კვალში“, „მოამბეში“, „თანამედროვე აზრში“ და სხვა. აქტიურად მონაწილეობდა სალიტერატურო ცხოვრებაში. 1898-1899 წლებში გამოაქვეყნა პირველი ლექსები, პირველი წიგნი „ლექსები და მოთხრობები“, რომლებიც 1902 წელს აკრძალა ცენზურამ. მისი კრებულებია: „ცისკარი“ (1904წელს), „თაიგული“ (1910წელს), „ზღაპრები და არაკები“ (1916წელს), „ცხოვრების ყვავილები“ (1919წელს), „რჩეული ლექსები“ (1931წელს). წერდა საბავშვო თხზულებებს, ნათარგმნი აქვს ა. პუშკინის პოემები.

დამოუკიდებლობის პერიოდში ეწეოდა აქტიურ შემოქმედებით საქმიანობას. 1919 წლის 12 იანვარს გაზეთ „ერთობამ“ გამოაქვეყნა მისი ლექსი მისალმება (ჯარს და გვარდიას). მონაწილეობდა სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტთა სალიტერატურო წრის თაოსნობით გამართულ ლიტერატურულ დილაში. მუშათა ცენტრალურ კლუბში, საზოგადო მოღვაწის და ქართველი მწერლის იასე რაჭველის ხსოვნის აღსანიშნავ საღამოზე „საღამო სოსიას ღელე“ ლექსი წაიკითხა. მონაწილეობდა მეორე ქართულ კლუბში, სალიტერატურო-საკონცერტო საღამოში.

## ლიტერატურა 
* მწერალთა ავტობიოგრაფიები (I), კრებული, გამომც. „ლიტერატურის მუზეუმი“, თბ., 2013
*გაზ. „ერთობა“, 1919, №8; 
*გაზ. „სახალხო საქმე“, 1920, № 788

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1935
ვ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მამედ იუსუფ ჯაფაროვი

**მამედ ისუსუფ ჯაფაროვი** (დ. 1 აპრილი, 1885, ბაქო – გ. 15 მაისი, 1938, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და დიპლომატი.  აზერბაიჯანის ელჩი საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული ვაჭრობისა და საგარეო საქმეთა მინისტრი. პარტია მუსავატის წევრი. საშუალო განათლება ბაქოში მიიღო. 1912 წელს წარჩინებით დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. სტუდენტობის პერიოდში მოსკოვში ჩამოაყალიბა აზერბაიჯანული დიასპორის გაერთიანება. 1912 წელს რუსეთის მეოთხე დუმის არჩევნებზე, აირჩიეს ბაქოს, განჯისა და ერევნის გუბერნიის მუსლიმთა მიერ, დუმაში შევიდა კადეტთა ფრაქციაში. დუმის ტრიბუნიდან აკრიტიკებდა აზერბაიჯანის წინააღმდეგ მიმართულ ცარისტულ პოლიტიკას. 

1917 წლის 15 ნოემბერს ჯაფაროვი შევიდა ქართველ სოციალ-დემოკრატ ევგენი გეგეჭკორის მეთაურობით შექმნილ ამიერკავკასიის კომისარიატში, იკავებდა მრეწველობისა და ვაჭრობის კომისრის პოსტს. შედიოდა აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს შემადგენლობაში. 1918 წლის 28 მაისს ხელი მოაწერა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას. ფათალი ხან ხოისკის მეთაურობით შექმნილ აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველ მთავრობაში 20 დღით იკავებდა მრეწველობისა და ვაჭრობის მინისტრის პოსტს.  მამედ იუსუფ ჯაფაროვი 1918 წლის ზაფხულში საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სრულუფლებიან წარმომადგენლად დაინიშნა. მონაწილეობა მიიღო 1918 წლის სექტემბერში თბილისში გამართულ ამიერკავკასიის სამ რესპუბლიკას შორის ამიერკავკასიის ბონების გამოყენების შესახებ მოლაპარაკებებში. 1918 წლის ნოემბერში თბილისში გაიმართა ამიერკავკასიის რესპუბლიკათა კონფერენცია, რომელშიც მონაწილეობა მიიღო, როგორც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის წარმომადგენელმა. 1919 წლის დასაწყისში დატოვა საქართველოში ელჩის თანამდებობა, მის ნაცვლად აზერბაიჯანის ელჩად დაინიშნა ვექილოვი. 1919 წლის მარტში მ. ჯაფაროვი დაინიშნა აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა მინისტრად. 1920 წლის თებერვლ-აპრილში ასრულებდა აზერბაიჯანის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომრის მოვალეობას (ალიმანდარ თოფჩიბაშევის არყოფნის გამო). საბჭოთა რუსეთის XI წითელი არმიის მიერ აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ, როგორც აზერბაიჯანის მთავრობის წარმომადგენელმა, ხელი მოაწერა ბოლშევიკებთან დადებულ სამშვიდობო შეთანხმებას. 

საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ შეწყვიტა პოლიტიკური საქმიანობა. შემდგომში ცხოვრობდა და მუშაობდა ბაქოში. საბჭოთა დიდი ტერორის პერიოდში დააპატიმრეს და დახვრიტეს, წარსულში ნაციონალისტური საქმიანობის გამო.

## ლიტერატურა
* გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, 1918. №116; 
*გაზ. „ერთობა“, 1920. №244

## რესურსები ინტერნეტში
* Azerbaijan International, Democratic Republic of Azerbaijan Leaders (1918-1920), Mammad-Yusif Jafarov, p. 30. Spring 1999 ; 

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის IV მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ანდრია დეკანოზიშვილი

**ანდრია დეკანოზიშვილი** (დ. 1867, რუისი, გორის მაზრა — გ. 1955, დრავეილი, საფრანგეთი) — მწერალი, პუბლიცისტი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
1891 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია, 1897 წელს ნოვოროსიის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1890-იანების ბოლოს, ევროპაში (პოლონეთი, საფრანგეთი) ყოფნის შემდეგ, საქართველოში დაბრუნდა და თანამშრომლობდა „ცნობის ფურცელსა“ და სხვა ქართულ გაზეთებთან. „კვალში“ გამოაქვეყნა ხუთი ნოველა „პეპელა“ - 1893; „დაღუპული“ - 1893; „სულ ერთია, ხომ ვეღარ გამობრუნდება“ - 1895; „ის კი მიდიოდა“ - 1896; „სხვისია, სხვისი“ - 1897. ნოველები ითარგმნა რუსულად. 1901 წელს დაუახლოვდა „ცნობის ფურცლის“ ეროვნულ რადიკალურ ჯგუფს. მონაწილეობა მიიღო საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის შექმნისათვის შემდგარ საინიციატივო ჯგუფში და აირჩიეს ხუთი კაცისაგან შედგენილ მთავარ კომიტეტში ა. ჯორჯაძესთან, გ. დეკანოზიშვილთან, ვლადიმერ ლორთქიფანიძესთან და გ. ლასხიშვილთან ერთად. მონაწილეობას იღებდა სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის პროგრამის შემუშავებაში. საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პერიოდში იყო რესპუბლიკის წარმომადგენელი არგენტინაში. მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა არგენტინასთან ურთიერთობაში და არგენტინის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დე იურედ აღიარების საქმეში. 1920 წელს იყო საზოგადოება „ჩემოს“ წარმომადგენელი ჰააგაში. 1921 წლიდან იმყოფებოდა ემიგრაციაში.

## ლიტერატურა
* დ. შველიძე, პოლიტიკური პარტიების წარმოშობა საქართველოში, ფედერალისტები, თბ., დეკანოზიშვილი ანდრია დე მარტელი დამიენ 128 1993;
* ვ. წოწელია, მოთხრობები. თბ., 1965; გ. ლასხიშვილი, მემუარები, თბ., 1934, 1992;

* 

კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ვალერიან როსტომბეგოვი

**ვალერიან როსტომბეგოვი** (დ. 1878, თბილისი — გ. 1965, იქვე) — ქართველი პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის I გიმნაზიაში, რომელიც  1899 წელს დაამთავრა და სწავლა  განაგრძო ხარკოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის მათემატიკურ განყოფილებაზე, 2 წლის შემდეგ გადავიდა საბუნებისმეტყველო განყოფილებაზე, რომელიც 1911 წელს დაამთავრა. 1911-1915 წლებში მუშაობდა ხარკოვის სამედიცინო-ვეტერინარულ და პედაგოგიურ ინსტიტუტებში, მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1920 წლიდან მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თავდაპირველად ასისტენტად, ხოლო შემდგომში ლექტორად და კათედრის გამგედ. 1930 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პროფესორი. მას ეკუთვნის ქართულ ენაზე ფუნდამენტური სახელმძღვანელო სამედიცინო პარაზიტოლოგიაში. მის სახელს ატარებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტის ერთ-ერთი ლაბორატორია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
შიბალბა

მინი| ჭურჭელზე გამოსახული შიბალბას ღმერთები
***შიბალბა*** (პირდაპირი თარგმანით „შიშის ადგილი“) — ქვესკნელი მაიას ცივილიზაციის მითოლოგიის მიხედვით, რომელსაც მართავენ სიკვდილის ღმერთები და მათი დამხმარეები. 

XVI საუკუნეში შიბალბას შესასვლელად ითვლებოდა ვერაპაზში (დღეს კობანი, გვატემალა) არსებული გამოქვაბული. გამოქვაბულების სისტემა ბელიზსთან ასევე არის მოხსენიებული როგორც შიბალბას შესასვლელი. მაიას ზოგიერთი წყაროს მიხედვით ირმის ნახტომის გალაქტიკა ასევე მოიაზრებოდა შიბალბასკენ მიმავალ გზად..

## მაცხოვრებლები 
შიბალბა აღწერილია „პოპოლ ვუჰ“-ში როგორც ქვესკნელში მდებარე სასამართლო, რომელიც ასოცირებულია სიკვდილთან და თორმეტ მმართველ სიკვდილის ღმერთთან. 

პირველ და ასევე მთავარ ღმერთს ეწოდება ჰუნ-ქაემ („ერთი სიკვდილი“). მეორე ღმერთის სახელია ვუკაბ-ქაიმ („შვიდი სიკვდილი“).

დანარჩენი ათი ღმერთი ხშირად მოხსენიებული არიან როგორც დემონები და ინაწილებენ ძალაუფლებას ადამიანთა სხვადასხვა განსაცდელზე: ავადმყოფობა, შიმშილი, შიში, განადგურება, ტკივილი, სიკვდილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*მაიას გამოქვაბულები და შიბალბა 

## სქოლიო
კატეგორია:მაიას მითოლოგია
უილიამ ჰასკელი

**უილიამ ჰასკელი ნაფიუ უმცროსი** (13 აგვისტო, 1878, ნიუ-იორკი - 14 აგვისტო, 1952, კონექტიკუტი) — ამერიკის შეერთებული შტატების არმიის ოფიცერი, ამერიკის შეერთებული შტატების მისიის ხელმძღვანელი რუმინეთში და საბჭოთა რუსეთში, 553 მოკავშირეთა უმაღლესი კომისარი სომხეთში (ამიერკავკასიაში). 1897-1901 წლებში სწავლობდა ვესტპოინტის სამხედრო აკადემიაში. მონაწილეობდა ამერიკა-ფილიპინების ომში. პირველი მსოფლიო ომის დროს შედიოდა ახლო აღმოსავლეთში ამერიკული ხსნის კომიტეტის მისიაში, რომელსაც აშშ-ის მომავალი პრეზიდენტი ჰერბერტ ჰუვერი ხელმძღვანელობდა. იყო კომიტეტის წარმომადგენელი რუმინეთში. 1919 წლის ივნისში, ჰუვერის ინიციატივით, პრეზიდენტმა ვუდრო ვილსონმა პოლკოვნიკი ჰასკელის კანდიდატურა მოკავშირეთა უმაღლეს საბჭოს შესთავაზა ამიერკავკასიაში მოკავშირეთა უმაღლესი კომისრის თანამდებობაზე, უმაღლესმა საბჭომ ჰასკელის სამოქმედო არეალად მხოლოდ სომხეთი განსაზღვრა, საქართველოსთან და აზერბაიჯანთან მიმართებაში კი ამერიკელ პოლკოვნიკს მხოლოდ ჰუმანიტარული საქმიანობის უფლება მიენიჭა. ამ პერიოდის აშშ-ის კავკასიური პოლიტიკა ცალმხრივად არმენოფილურ შინაარსს ატარებდა, კონგრესშიც და მთავრობაშიც მძლავრობდა სომხეთისადმი მკაფიო სიმპათიები და დახმარების სურვილი, თუმცა, მანდატის აღება სომხეთზე კონგრესისათვის მაინც მიუღებელი იყო. პრეზიდენტი უილსონი, ხსნის კომიტეტის ხელმძღვანელი ჰუვერი და სხვა მაღალჩინოსნები ცდილობდნენ სომხეთის დახმარებას და სომხური სახელმწიფოს გაძლიერებას, თუმცა მონროს დოქტრინის შენარჩუნებისა და კონგრესთან უთანხმოების გამო, მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და მით უფრო სამხედრო დახმარების გაწევა ვერ შეძლეს. თავის მხრივ, ჰასკელი, რომელიც ცდილობდა გამხდარიყო მოკავშირეთა კომისარი მთლიანად ამიერკავკასიაში, მუდმივად ცდილობდა დაერწმუნებინა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და აზერბაიჯანის წარმომადგენლები მათდამი სიმპათიებში. ქართული პრესა აქტიურად აშუქებდა 1919-1920 წლებში, ჰასკელის საქმიანობას, რომელიც ძირითადად თბილისსა და ერევანს შორის მოგზაურობდა და ცდილობდა სომხეთისათვის სურსათისა და ტანსაცმლის მიწოდების უზრუნველყოფას. პოლკოვნიკი ცდილობდა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის მუდმივ რეჟიმში მიმდინარე სამხედრო დაპირისპირებების შეჩერებას. ჰასკელი სომხეთისა, და ზოგადად, ამიერკავკასიის საკითხზე მოსალაპარაკებლად რამდენჯერმე შეხვდა საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრ გეგეჭკორს. 1919-1920 წლებში, ჰასკელისა და სომხეთში ამერიკის სამხედრო მისიის ხელმძღვანელის გენერალ ჯეიმზ ჰარბორდის მოხსენებები, მიუხედავად ქართველი ხალხისადმი სიმპათიისა, ბევრ ნეგატიური ინფორმაციას შეიცავს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკისა და მისი მთავრობის შესახებ. საბჭოთა რუსეთის მიერ ამიერკავკასიის ოკუპირების შემდეგ, 1921-1923 წლებში, ჰასკელი იყო ამერიკული მისიის ხელმძღვანელი რუსეთში. შემდგომში ხელმძღვანელობდა წითელ ჯვარს თურქეთ-საბერძნეთს შორის ლტოლვილთა გაცვლის პროცესში. შემდგომში დაბრუნდა ნიუ-იორკში და გააგრძელა სამხედრო სამსახური. 1832 წელს, ჰუვერის ინსტიტუტმა პოლკოვნიკი ჰასკელის მოგონებები გამოსცა, რომლის დიდი ნაწილიც სწორედ ამიერკავკასიას შეეხება. მონაწილეობა მიიღო მეორე მსოფლიო ომში. მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:აშშ-ის არმიის ოფიცრები
კატეგორია:დაბადებული 1878 
კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო
რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ჩრდილოეთი ფრონტი

**რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის ჩრდილოეთი ფრონტი** — რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის მიმდინარეობისას, რუსულმა არმიამ, კერძოდ თერგ-დაღესტნის მებრძოლთა ჯგუფმა (1921 წლის 7 მარტიდან თერგ-დაღესტნის მე-10 არმია. არმიის მეთაური მიხეილ ლევანდოვსკი) და მასთან დაკავშირებულმა პარტიზანულმა რაზმებმა საქართველოს ჩრდილოეთიდანაც შემოუტიეს. 

## ისტორია 
რუსული ნაწილები საქართველოში შემოვიდნენ დარიალის ხეობიდან, თრუსოს, როკის, მამისონისა და ღების უღელტეხილების გავლით. დარიალის ხეობიდან ქართულ პოზიცებს უტევდა ცალკეული მსროლელი ბატალიონი, 97-ე საარტილერიო დივიზიონის ნახევარბატარეა და განსაკუთრებულ საქმეთა შენაერთი ანუ იგივე ალექსანდრე გეგეჭკორის სახელობის პარტიზანული რაზმი. თრუსოს ხეობაში კი თრუსოს უღელტეხილიდან გადმოვიდა ოსური პარტიზანული 900-კაციანი რაზმი ბადილა გაგიევის მეთაურობით. პარტიზანულმა რაზმა გადმოლახა როკის უღელტეხილიც. მამისონის უღელტეხილზე გადმოვიდა 33-ე მსროლელი დივიზიის 98-ე ბრიგადა და თერგის საკავალერიო დივიზიონი, ხოლო ღების უღელტეხილზე ოს პარტიზანთა 800-კაციანი შენაერთი. ხევის მიმართულებას საქართველოს მხრიდან იცავდა დარიალის სანაპირო რაზმი და დუშეთის გვარდიის ბატალიონის ნახევარი პოლკოვნიკ სიმონ წერეთლის მეთაურობით, ხოლო რაჭის მიმართულებას ასევე გვარდიის და სანაპირო რაზმის მცირე კონტინგენტი. 

ღებისა და მამისონის უღელტეხილებზე გადმოსული მოწინააღმდეგის შენაერთები აფხაზეთიდან შემოჭრილ მეცხრე არმიის ძალებს უნდა შეერთებოდა, როკის და თრუსოს უღელტეხილებიდან გადმოსული და დარიალის ხეობაში შემტევი რუსული ნაწილები კი თბილისის დამცველების ზურგში გასვლას ითვალისწინებდა, მაგრამ მათი წარმატება მთლიანად დამოკიდებული იყო თბილისზე შემტევი მეთერთმეტე არმიის წარმატებაზე. წინააღმდეგ შემთხვევაში ამ დამხმარე ნაწილების შეტევას აზრი ეკარგებოდა.

### ბრძოლის მსვლელობა 
დარიალის ხეობაში ბრძოლა ქართველების გამარჯვებით დაიწყო. მათ ააფეთქეს ხეობაში შემოსასვლელი ხიდი და მოწინააღმდეგეს დარიალის ძალიან ვიწრო ხეობაში თავის შემოყოფის საშუალებას არ აძლევდნენ, 18 თებერვალს კავკასიის ფრონტის სარდლობამ დარიალის ხეობაზე შემტევ ძალებს ხიდის აღდგენა, სწრაფი გადაადგილება და თბილისის სამხრეთით შემტევ ნაწილებთან შეერთება უბრძანა, თუმცა რუსულმა ნაწილებმა ეს ვერ მოახერხეს. ამიტომ ალაგირში მდგარ ოსურ პარტიზანულ რაზმს ებრძანა თრუსოს უღელტეხილზე გადასვლა და თრუსოს ხეობით კობში, ყაზბეგსა და დარიალის ხეობაში მდგარი ქართული ნაწილების ზურგში გასვლა. 900-კაციანი პარტიზანული რაზმი 10 ტყვაიმფრქვევით 22 თებერვალს დაიძრა ალაგირიდან, გადალახეს რთულად გადასასვლელი 3149 მეტრი სიმაღლის დათოვლილი უღელტეხილი და 28 თებერვალს შევიდნენ კობში, თუმცა ამ დროისთვის ქართული ძალები ხევში აღარ იყვნენ, რადგანაც თბილისიდან უკან დახევისას, 24-25 თებერვალს, ხევის ტერიტორიაზე მყოფ ქართულ ძალებს უკან დახევის ბრძანება მიუვიდათ. რაჭის მიმართულებაზე მამისონის უღელტეხილი 98-ე მსროლელმა ბრიგადამ და თერგის საკავალერიო დივიზიონმა 25 თებერვალს გადმოლახა, მალევე მათ შეუერთდა ღების უღელტეხილიდან გადმოსული ოსური პარტიზანული შენაერთი. უღელტეხილებიდან გადმოსულმა ძალებმა 3 მარტს აიღეს ონი. ონის აღების შემდეგ ამ ძალების უმეტესი ნაწილი დაიძრა ქუთაისისაკენ და 10 მარტს შევიდნენ კიდეც ქუთაისში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
მარიამ ჩხეიძე

**მარიამ ჩხეიძე** (დ. 1888, ყვირილა — გ. 1937) — ქართველი სოციალისტ-რევოლუციონერი. 

## ბიოგრაფია
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრი და იურისტი. დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ მუშაობდა ნაფიც-ვექილად. ადრეულ ასაკში შეუერთდა სოციალისტ რევოლუციონერთა პარტიას. 1918 წლის შემოდგომაზე საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიამ დაასახელა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეროვნული საბჭოს (პარლამენტის) წევრად. იყო პარლამენტის საკონსტიტუციო კომისიის წევრი, შემდგომ კი კომისიის მდივანი. საარქივო წყაროების თანახმად, აქტიურად მონაწილეობდა კომისიის მუშაობაში, ევალებოდა თეორიული მასალების შეგროვება და კომისიისთვის გაცნობა. 1919 წლის თებერვალს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მონაწილეობდა საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით, თუმცა მანდატი ვერ მოიპოვა, საკანდიდატო სიაში 31-ე ნომერი იყო. დამოუკიდებლობის პერიოდში იყო ქ.შ.წ.კ.გ.ს საზოგადოების გამგეობის წევრი. აქვეყნებდა წერილებს ესერთა პარტიულ გაზეთ „შრომაში“. 1921 წლის იანვარში 
სოციალ რევოლუციონერების მიერ გამოქვეყნებული საკონსტიტუციო პროექტის მთავარი დებულებები სწორედ მისი შემუშავებული იყო. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ დარჩა საქართველოში. თავდაპირველად მუშაობდა სასამართლო უწყებებში, თანამშრომლობდა სოციალ-რევოლუციონურ ჯგუფებთან. შეეწირა საბჭოთა ტერორს და დახვრიტეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:ქართველი სოციალისტები
მარიამ
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
გიორგი ქობულია

**გიორგი ქობულია** (დ. 3 იანვარი, 1970, თბილისი)  — საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი  2018 წლის ივლისიდან  2019 წლის 19 აპრილამდე.

## განათლება
2001 წელი – ემორის უნივერსიტეტის ბიზნეს-სკოლა (ატლანტა/ჯორჯია, აშშ) მიენიჭა ბიზნესის ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხი; 

1993 წელი – თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

## სამუშაო გამოცდილება
აშშ-ში სწავლის დასრულების შემდეგ გიორგი ქობულიამ მუშაობა დაიწყო საერთაშორისო საკონსულტაციო კომპანია McKinsey-ში, სადაც გაიარა პროფესიული გზა კონსულტანტიდან უფროს პარტნიორამდე. წლების მანძილზე იგი სახელმწიფო მართვის სფეროში ეკონომიკის მიმართულებით კონსულტაციებს უწევდა საერთაშორისო დონის მოწინავე მსხვილ კომპანიებს ურთულესი პრობლემების გადაჭრაში სტრატეგიული მართვის სისტემების, საწარმოო საქმიანობის სფეროში.

კონკრეტულად კი, მისი საქმიანობის მიმართულებები იყო ნავთობ-გაზის, სამთომომპოვებელი და მეტალურგიული მრეწველობა. გიორგი ქობულიას ხელმძღვანელობით აღნიშნული სექტორების საერთაშორისო კერძო და სახელმწიფო/საჯარო კომპანიებისათვის რეალიზებული იქნა სტრატეგიის შემუშავების, ორგანიზაციული გარდაქმნების, ოპერაციული საქმიანობის გაუმჯობესების, მომარაგების სისტემების სრულყოფის პროექტები, მას ნამუშევარი აქვს ასევე მსხვილი პროექტების რეალიზაციის სისტემების გაუმჯობესების მიმართულებით.

გიორგი ქობულიას სამუშაო გამოცდილება აღნიშნულ საერთაშორისო კომპანიაში, ეკონომიკის დარგში განხორციელებულ მრავალ წარმატებულ პროექტთან არის დაკავშირებული.

McKinsey-მდე გიორგი ქობულია ფარმაცევტულ კომპანია Merc&Co-ს წარმომადგენლი იყო საქართველოში. თავდაპირველი შრომითი საქმიანობა კი მან თბილისის კარდიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში დაიწყო.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბოჰემური რაფსოდია (ფილმი)

**ბოჰემური რაფსოდია ** () — 2018 წლის ბიოგრაფიული ფილმი, ბრიტანულ როკ-ჯგუფ Queen-ის წამყვანი მომღერლის ფრედი მერკურის ცხოვრების შესახებ. ფილმი ბრიტანელებისა და ამერიკელების ერთობლივი პროექტია, რომლის მწარმოებელი კომპანიები არიან: 20th Century Fox, New Regency, GK Films, და Queen Films, ხოლო დისტრიბუტორია 20th Century Fox. რეჟისორია ბრაიან სინგერი, პროდიუსერები არიან გრემ კინგი და ჯგუფ Queen-ის ყოფილი მენეჯერი ჯიმ ბიჩი, ხოლო სცენარი ეკუთვნის ენტონი მაკარტენს. მონაწილეობენ რამი მალეკი, ლუსი ბოინტონი, გვილიმ ლი, ბენ ჰარდი,  ჯოზეფ მაცელო, ეიდან ჯილენი, ტომ ჰოლანდერი, ალენ ლიჩი და მაიკ მაიერსი. Queen-ის წევრები ბრაიან მეი და როჯერ ტეილორი ფილმის შემოქმედებითი კონსულტანტები არიან.

პროექტი დაანონსდა 2010 წელს. მერკურის როლის შემსრულებლად მოიაზრებოდა საშა ბარონ კოენი, მაგრამ მან 2013 წელს დატოვა პროექტი, ხოლო 2016 წლის ნოემბერში მსახიობთა შემადგენლობას შემოუერთდა რამი მალეკი. ფილმის გადაღებები დაიწყო 2017 წლის სექტემბერში ლონდონში. იმავე წლის დეკემბერში ფილმის რეჟისორი ბრაიან სინგერი გარკვეული მიზეზების გამო გათავისუფლებული იქნა მოვალეობისგან, ხოლო მის ნაცვლად აიყვანეს დექსტერ ფლეტჩერი, თუმცა ამერიკის რეჟისორთა გილდიის წესების თანახმად, სინგერი მოხსენიებული იქნა როგორც რეჟისორი, ხოლო ფლეტჩერი — როგორც აღმასრულებელი პროდიუსერი. გადაღებები დასრულდა 2018 წლის იანვარში. 

ბოჰემური რაფსოდია გამოვიდა 2018 წლის 24 ოქტომბერს დიდ ბრაიტანეთში, იმავე წლის 2 ნოემბერს აშშ-ში. ფილმმა მიიღო შერეული შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. მათ ძირითადად გააკრიტიკეს რეჟისურა და ისტორიული უზუსტობები,  მაგრამ შექება დაიმსახურა რამი მალეკის შესრულებამ. ფილმი კომერციულად მეტად წარმატებული აღმოჩნდა, რომლის შემოსავალმაც 900 მილიონ აშშ დოლარს გადააჭარბა და გახდა 2018 წლის მეექვსე ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე ფილმის საერთო რეიტინგია 61% (377 მიმოხილვაზე დაყრდნობით).

ფილმმა მიიღო უამრავი ჯილდო, მათ შორის ოსკარის ორი ჯილდო: საუკეთესო მსახიობი კაცი (რამი მალეკი), საუკეთესო მონტაჟი, ხმის მონტაჟი და საუკეთესო ხმა,აგრეთვე ორი ოქროს გლობუსი და ორი BAFTA.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:20th Century Fox-ის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები მუსიკოსების შესახებ
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფილმები მუსიკალური ჯგუფების შესახებ
კატეგორია:ბრაინ სინგერის ფილმები
კატეგორია:დექსტერ ფლეტჩერის ფილმები
კატეგორია:ფრედი მერკური
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:Queen
კატეგორია:Regency Enterprises-ის ფილმები
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული დრამატული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ისტორიული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები
კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (ფილმები)
კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები
ზოკა ედ დაულე

**ზოკა ედ დაულე** — სპარსეთის (1935 წლიდან ირანი) დელეგატი ერთა ლიგის ყრილობაზე, რომელმაც 1920 წლის 16 დეკემბერს ერთა ლიგის სხდომაზე სხვებთან ერთად მხარი დაუჭირა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთა ლიგაში მიღებას. 1918-1921 წლებში საქართველოს დამოუკიდებელი რესპუბლიკის საგარეო პოლიტიკაში უმნიშვნელოვანესი იყო ურთიერთობები „ერთა ლიგასთან“. „ერთა ლიგა“, რომლის „შვილობილ“ ორგანიზაციასაც წარმოადგენს „გაერო“, 1919 შეიქმნა. ეს იყო საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ შეიქმნა და რომლის მიზანიც საერთაშორისო მშვიდობის მისაღწევად ერების კონსოლიდაცია იყო. ზოკა ედ დაულემ საქართველოსადმი თავისი მხარდაჭერა ასე დაასაბუთა: 

## ლიტერატურა 
*ლიტ.: გაზ. „საქართველოს რესპუბლიკა“, 1921, №27.

კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები
საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეკონომიკური ურთიერთობანი დიდ ბრიტანეთთან

**საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ეკონომიკური ურთიერთობანი დიდ ბრიტანეთთან** — საქართველოს ეკონომიკურ ურთიერთიერთობებს დიდ ბრიტანეთთან საფუძველი ჩაეყარა პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისთანავე. ინგლისის ჯარის საქართველოში შემოსვლის შემდეგ, 1919 წლის 15 თებერვალს, შედგა საუბარი მათ სარდალ უოკერსა და ნოე ჟორდანიას შორის. კითხვაზე, თუ რა დახმარებას უნდა მოელოდეს საქართველო ბრიტანეთისგან, უოკერმა ასე უპასუხა:  ნოე ჟორდანიამ აღნიშნა, რომ საქართველოში არ ხდებოდა სამრეწველო და სავაჭრო საწარმოთა სოციალიზაცია, რაზედაც უოკერმა ეჭვი გამოთქვა. ჟორდანიამ უპასუხა: 
4 სექტემბერს ე. გეგეჭკორმაც განუცხადა ბრიტანეთის წარმომადგენელს, ო. უორდროპს: ინგლისელებმა საქართველოს რკინიგზაზე კონტროლი დააწესეს და ბათუმის ოლქი საკუთარ საგენერალ-გუბერნატოროდ აქციეს, რამაც ქართველობა მათ წინააღმდეგ განაწყო.

ბრიტანეთის ხელისუფლების დაინტერესება საქართველოს ბუნებრივი რესურსებით, სტრატეგიული სახმელეთო თუ საზღვაო სატრანსპორტო კომუნიკაციებით და ა. შ. დიდი იყო, მაგრამ მნიშვნელოვანმა მიზეზებმა ის აიძულა, ეკონომიკურ მისწრაფებათა პრაქტიკულ განხორციელებაზე უარი ეთქვა. იმდოისთვის, ბრიტანეთის მთავრობა დაკავებული იყო მსოფლიო ომის შემდგომი მოწყობისა და საკუთარი ეკონომიკური მდგომარეობის განმტკიცების კარდინალური საკითხებით. მისი ყურადღება და ფინანსური შესაძლებლობები მიმართული იყო „რუსეთის საკითხის“ მოწესრიგებისაკენ. ამ ფუნდამენტური საკითხების გვერდით „საქართველოს საკითხი“ აქტუალობას კარგავდა. ამის მიუხედავად, საქართველოს მთავრობა შეეცადა, რომ დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოებში და მათ შორის დიდ ბრიტანეთში მოეპოვებინა კრედიტი ეკონომიკური მდგომარეობის გამოსწორების მიზნით. 1920 წლის მარტში საქართველოდან გაგზავნილმა სამთავრობო მისიამ, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ: კ. კანდელაკი (ხელმძღვანელი), ფ. გოგიჩაიშვილი (სახელმწიფო კონტროლიორი), ნ. ნიკოლაძე, ზ. ავალიშვილი და მ. სუმბათაშვილი, ევროპაში დიდხანს დაჰყო. მათ მიერ გაფორმებულ ხელშეკრულებებს შორის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო დიდი ბრიტანეთის საგარეო ვაჭრობის ბანკთან დადებული ხელშეკრულება მოკლევადიანი (5-წლიანი) სესხის თაობაზე, რომლის თანახმადაც საქართველოს ნაღდ ანგარიშზე უნდა გადასცემოდა კრედიტი 1 5 მილიონი გირვანქა სტერლინგის ოდენობით. ამ თანხით, რომელიც იმხანად 27 მილიარდ ქართულ მანეთს შეადგენდა, შესაძლებელი იყო საქართველოს ბონისა და ჩვენი ქვეყნის წილად დაბეჭდილი ამიერკავკასიის კომისარიატის ბონის აბსოლუტური რაოდენობის გამოსყიდვა და პლუს დაფარვა ერთი წლის სახელმწიფო ბიუჯეტისა, რომელიც 1920—1921 წლების ხარჯთაღრიცხვის პროექტით 8 მილიარდ 552 მილიონ ქართულ მანეთს უდრიდა. ცნობას ამ ხელშეკრულების დადების შესახებ ქართული ვალუტის კურსის გამყარება მოჰყვა. გირვანქა სტერლინგის ღირებულება 1920 წლის ბოლოს შეადგენდა 18 000 ქართულ მანეთს, 1921 წლის დასაწყისში კი მისი ფასი 11 000 მანეთამდე დაეცა. საბოლოოდ, ამ ხელშეკრულების რეალიზაციას ხელი შეუშალა საბჭოთა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციამ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
დამფუძნებელი კრების ფრაქციები

**დამფუძნებელი კრების ფრაქციები** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელ კრებაში შესული პოლიტიკური პარტიების საპარლამენტო ჯგუფები. 

## ისტორია
არჩევნების შედეგად საპარლამენტო მანდატები მოიპოვა 4-მა პოლიტიკურმა ძალამ, რომელთაც კრებაში ჩამოაყალიბეს 4 ფრაქცია: სოციალ-დემოკრატები (109 წევრი), ეროვნულ-დემოკრატიული (8 წევრი), სოციალისტ-ფედერალისტთა (8 წევრი), სოციალისტ-რევოლუციონერთა (5 წევრი). შემდგომში, 1919 წლის აგვისტოს და 1920 წლის მაისის დამატებითი არჩევნების შედეგად, აგრეთვე შიდაპარტიული დისკუსიის პირობებში, დამფუძნებელ კრებაში ფრაქციათა რაოდენობა გაიზარდა. დამფუძნებელი კრების არსებობის მანძილზე ფუნქციონირებდა 8 ფრაქცია. სოციალ-დემოკრატიული ფრაქცია (105, შემდეგ - 102, ბოლოს - 91 წევრი), ეროვნულ-დემოკრატიული ფრაქცია (8 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - სპირიდონ კედია, შემდგომ - გიორგი გვაზავა), სოციალისტ-ფედერალისტთა ფრაქცია (9 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - გიორგი ლასხიშვილი), სოციალისტ-რევოლუციონერთა ფრაქცია (5/6 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - ლეო შენგელაია), ეროვნული ფრაქცია (2 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - გრიგოლ ვეშაპელი), ფრაქცია „დაშნაკცუთიუნი“ (3 წევრი, ფრაქციის ლიდერი - დავით დავითხანიანი, შემდეგ - ზორი ზოროიანი).

1921 წლის 11 თებერვალს სოციალ-დემოკრატებს გამოეყო ფრაქცია „სხივი“ (ფრაქციის ლიდერი - გრიგოლ გიორგაძე, წევრები: ნიკიფორე იმნაიშვილი, კირილე ნინიძე, მუხრან ხოჭოლავა, აპოლონ სულაქველიძე, ერმალოზ კალაძე, ილია კოპალეიშვილი, პავლე საყვარელიძე, ილია ფირცხალაიშვილი, თეიმურაზ ჭელიძე). ფრაქციის სოციალ-დემოკრატიული პარტიისგან გამოყოფის მთავარ მიზეზად „სხიველები“ ასახელებდნენ პარტიის ლიდერების ერთპიროვნული მმართველობისკენ სწრაფვას, შიდაპარტიული დემოკრატიის შესუსტებას, წარუმატებელ პოლიტიკურ კურსს. 1921 წლის 11 თებერვალს დამფუძნებელი კრების მემარჯვენე დეპუტატების გაერთიანებით ჩამოყალიბდა დემოკრატიული ფრაქცია (10 წევრი). ფრაქციის გარეშე დამოუკიდებელი დეპუტატი 1919 წლის მაისიდან  გერონტი ქიქოძე გახლდათ.

## იხილეთ აგრეთვე
*საქართველოს დამფუძნებელი კრება

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია