ბიზანტიური სამზარეულო

**ბიზანტიური სამზარეულოდ** აღინიშნება ბერძნული და რომაული გასტრონომიის შერწყმა. ბიზანტიის იმპერიის განვითარებამ და ვაჭრობამ საბერძნეთში შემოიტანა სანელებლები, შაქარი და ახალი ბოსტნეული.

მზარეულებმა ექსპერიმენტები ჩაატარეს საკვების ახალ კომბინაციებზე და პროცესში შექმნეს ორი სტილი. ეს იყო აღმოსავლური (მცირე აზია და აღმოსავლეთ ეგეოსის კუნძულები), რომელიც შედგება ბიზანტიური სამზარეულოსგან, რომელიც მარაგებს იღებდა სავაჭრო გზებით, რომელიც ძირითადად ადგილობრივ ბერძნულ კულტურას ემყარებოდა.

## რაციონი 
ბიზანტიური საკვების მოხმარება იცვლებოდა კლასების მიხედვით. საიმპერატორო სასახლე იყო სანელებლებისა და ეგზოტიკური რეცეპტების მეტროპოლი; სტუმრებს უმასპინძლდებოდნენ ხილით, თაფლის ნამცხვრებით და სიროფიანი ტკბილეულით. ჩვეულებრივი ხალხი უფრო კონსერვატიულად ჭამდა. ძირითადი რაციონი შედგებოდა პურის, ბოსტნეულის, პულსისა და ბურღულეულისგან, რომლებიც მრავალფეროვანი იყო. სალათი ძალიან პოპულარული იყო; იმპერატორ იოანე VIII პალეოლოგოსმა, რომელიც ფლორენციელებმა გააკვირვეს, 1439 წელს მისი ვიზიტის დროს უმეტესად საჭმლის მიღებას მოითხოვდა.

ბიზანტიელები აწარმოებდნენ სხვადასხვა ტიპის ყველს, მათ შორის *ანტოტიროსა* და *კეფალოტირის*. მათ ასევე მოიწონეს მოლუსკები და თევზი, როგორც ახლად მომზადებული, ისე მარილიან წყალში. მათ მოამზადეს კვერცხები, რომლითაც თეოდორე პროდრომოსმა ახსენა ცნობილი omelettes - სახელწოდებით.  ყველა ოჯახი ფრინველის მარაგსაც ინახავდა.

ბიზანტიის ელიტებმა სხვა სახის ხორცი მიიღეს ცხოველებზე ნადირობით, როგორიცაა ირმები და გარეული ღორი, რაც მამაკაცთა საყვარელი და გამორჩეული საქმიანობა იყო. ისინი, როგორც წესი ნადირობდნენ ძაღლებითა და ქორებით, თუმცა ზოგჯერ იყენებდნენ ხაფანგებს, ბადეებსა, და ფრინველების დასაჭერ სპეციალურ ხაფანგებს. უფრო დიდი ცხოველები უფრო ძვირი და იშვიათი საკვები იყო. ზამთრის დასაწყისში მოქალაქეები კლავდნენ ღორებს და ოჯახს უზრუნველყოფდნენ ძეხვეულით, მარილიანი ღორის ხორცითა და ღორის ქონით. მხოლოდ ზედა და მაღალი კლასის ბიზანტიელებს შეეძლოთ ცხვრის შეძენა. ისინი იშვიათად მიირთმევდნენ ძროხის ხორცს, რადგან პირუტყვს იყენებდნენ მინდვრების დასამუშავებლად.

შუა და ქვედა კლასის მოქალაქეების ქალაქებში, როგორიცაა კონსტანტინეპოლში და სალონიკში ხშირად იყენებდნენ ტავერნებს. სამზარეულოს ტექნიკის ყველაზე გავრცელებული ფორმა იყო დუღილი, რამაც გამოიწვია დამცინავი ბიზანტიური მოსაზრება *- ზარმაცი მზარეული ყველაფერს* ადუღებით *ამზადებს*.

მრავალი მკვლევარი აცხადებს, რომ ბიზანტიური კოპტოპლაკუსი და plakountas tetyromenous წინაპრებია თანამედროვე ფახლავისა. ორივე ვარიანტი წარმოიშვა ძველი ბერძნული პლაცენტის ტორტიდან.

კონსტანტინოპოლის პოპულარულ სავაჭრო გზებს შორის მდებარეობის წყალობით, ბიზანტიური სამზარეულო გაძლიერდა კულტურული გავლენებით რამდენიმე ადგილობრივი სამზარეულოდან - მაგალითად, ლომბარდიული იტალია, სპარსეთის იმპერია და განვითარებადი არაბული იმპერია გავლენის მნიშვნელოვან წყაროებად იქცა. ეს გაგრძელდა ოსმალეთის დროსაც და შესაბამისად, თანამედროვე თურქულ სამზარეულოს, ბერძნულ და ბალკანეთის სამზარეულოს ბევრი მსგავსება აქვს და ის ინგრედიენტების ძალიან ფართო სპექტრს იყენებს.

## სასმელები 
მაკედონია ცნობილი იყო თავისი ღვინოებით, რომელიც იგივდებოდა უმაღლესი კლასის ბიზანტიელებთან. ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს და შემდეგ, დასავლეთ ევროპელები აფასებდნენ ძვირადღირებულ ბიზანტიურ ღვინოს. ყველაზე ცნობილი მაგალითია კვიპაროსის ჯერ კიდევ შემორჩენილი კომანდარიის ღვინო, რომელიც მეფე რიჩარდ I-ის ქორწილში დაილია.  სხვა ცნობილი ჯიშებია კრეტან და მუსკატი. ასევე ცნობილი იყო რეცინა, ფიჭვის ფისით არომატიზებული ღვინო. ის დღესაც საბერძნეთში გამოიყენება.

## ლიტერატურა 
* Dalby, Andrew (2003), *Flavors of Byzantium*, Totnes, England: Prospect Books,

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიზანტიური საჭმელი ინტერნეტში
* ბიზანტიური საკვები
* ბიზანტიური სამზარეულო: მაკედონიურიდან- Herit.gr

## სქოლიო 
კატეგორია:ბიზანტიური სამზარეულო