ნილო-საჰარული ენები

მინი|ნილო-საჰარული ენების გავრცელების არეალი (ყვითლად).
**ნილო-საჰარული ენები** — აფრიკის ენების ოჯახი, რომელზეც დაახლოებით 50 მილიონი ადამიანი საუბრობს. მათგან უმეტესობა მდინარეების ნილოსის და შარის ზემოწელში, ისტორიული ნუბიის ტერიტორიაზე ცხოვრობს. ენათა ოჯახი გავრცელებულია 17 ერში.

ნილო-საჰარული ენების ზოგიერთი ჯგუფი თარიღდება ნეოლითის ხანით. აღმოსავლეთსუდანური ენების სავარაუდო ასაკი ჩვენს წელთაღრიცხვამდე V საუკუნეა.

## ოჯახში შემავალი მსხვილი ენები 
2009 წლის მონაცემებით ნილო-საჰარული ენების ოჯახის ყველაზე ხალხმრავალი წევრებია:
*დოლუო (4.4 მილიონი). *დოლუო* არის კენიის სიდიდით მესამე ეთნიკური ჯდუფის ლუოს ხალხის სასაუბრო ენა.
*კანური (4.0 მილიონი). კანურები წარმოადგენს ჩადის ტბის უმსხვილეს ეთნიკურ ჯგუფს.
*სონგაი (3.2 მილიონი). საუბრობენ მდინარე ნიგერის გასწვრივ მცხოვრები ხალხები, ისტორიული სონგაის იმპერიის ენა.
*ტესო (1.9 მილიონი). ახლოს არის მასაის ენასთან.
*ნუბიური (1.7 მილიონი). ნუბიის ენები, გავრცელებულია ძირითადად სამხრეთ ეგვიპტესა და ჩრდილოეთ სუდანში.
*ლუგბარა (1.7 მილიონი). ცენტრალური საჰარის მთავარი ენა.
*კალენჯინი (1.6 მილიონი). გავრცელებულია კენიაში.
*ლანგო (1.5 მილიონი). უგანდის ერთ ერთი უმსხვილესი ენა.
*დინკა (1.4 მილიონი). სამხრეთი სუდანის უმსხვილესი ეთნიკური ჯგუფის ენა.
*აჩოლი (1.2 მილიონი). უგანდის ენა.
*მასაი (1.0 მილიონი). მასაების სასაუბრო ენა.
*ნგამბაი (1.0 მილიონი). გავრცელებულია ძირითადად სამხრეთ ჩადიში.
*ნუერი (800,000, 1982 წელს). ნუერების ენა, სამხრეთი სუდანის ეთნიკური ჯგუფი.
*ფური (500,000 in 1983 წელს). დარფურში გავრცელებული ენა.
*ტუბუ (350,000 – 400,000) ერთ–ერთი ყველაზე ჩრდილოეთით მყოფი ნილო-საჰარული ენა. ტობუზე მოსაუბრეთა უმეტესობა ცხოვრობს ჩრდილოეთ ჩადიში, ტიბესტისს მთებთან ახლოს.

## გრენბერგის კლასიფიკაცი (1963) 
მინი|400px|ნილო-საჰარული ენების ჯგუფები.
ენათა ოჯახს დასახელება ჯოსეფ გრინბერგმა მისცა, მან 1963 წელს გამოსცა წიგნი *აფრიკის ენები* სადაც ის ამ ენების ნათესაობას ამტკიცებდა. გრინბერგის მიხედვით ნილო-საჰარული ენების სქემა შემდეგნაირად გამოიყურება:

სტრუქტურის ცვლილება და კიდევ უფრო დაკონკრეტება მოხდა ჯერ 2000 წელს ბენდერის, ხოლო 2010 წელს ბლენჩის მიერ.

## ლიტერატურა 
* Lionel Bender, 1996. *The Nilo-Saharan languages: a comparative essay*. Munich: Lincom Europa.
* Lionel Bender, 2000. "Nilo-Saharan". In Bernd Heine and Derek Nurse, eds., *African Languages: An Introduction.* Cambridge University Press.
* Roger Blench and Colleen Ahland, 2010. "The Classification of Gumuz and Koman Languages",http://25images.ish-lyon.cnrs.fr/player/player.php?id=72&id_sequence=433&quality=hd  presented at the *Language Isolates in Africa* workshop, Lyons, December 4
* Gerrit Dimmendaal, 2008. "Language Ecology and Linguistic Diversity on the African Continent", *Language and Linguistics Compass* 2/5:842.
* Christopher Ehret, 2001.  *A Historical-Comparative Reconstruction of Nilo-Saharan*.  Köln.
* Joseph Greenberg, 1963. *The Languages of Africa* (International Journal of American Linguistics 29.1). Bloomington, IN: Indiana University Press.
* Pertti Mikkola, 1999. "Nilo-Saharan revisited: some observations concerning the best etymologies". *Nordic Journal of African Studies,* 8(2):108–138.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nilo-Saharan Trees in the MultiTree Project at the LINGUIST List 
* Roger Blench: Nilo-Saharan
** Nilo-Saharan list (Blench 2012)
* Nilo-Saharan Newsletter 
* Map of Nilo-Saharan

## სქოლიო 
კატეგორია:ნილო-საჰარული ენები