open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფეოდალიზმი

thumb|კლირიკი, რაინდი და გლეხი - ფეოდალური სახელმწიფოს საზოგადოების მაგალითი

**ფეოდალიზმი** () — კაპიტალიზმამდე არსებული საზოგადოებრივი წყობილება, რომლის დროსაც ფეოდალს მთლიანად ეკუთვნის წარმოების საშუალებები და არასრულად ეკუთვნიან მიწათმოქმედი ყმა გლეხები. ფეოდალის უფლება, ეწოდებოდა უფლებას — განახორციელოს სახელმწიფო მმართველობა თავის ტერიტორიაზე.

## ფეოდალიზმი საქართველოში
ფეოდალური წყობილების ჩამოყალიბებისათვის საქართველოში ნიადაგი მზადდებოდა უკვე ანტიკურ ხანაში, აქ არსებულ ადრინდელ კლასობრივ სახელმწიფოებრივ წარმონაქმნებში. თავისუფალი მეომარ-მიწისმოქმედთა მასა („ერი“) ანტიკური ხანის იბერიაში განიცდიდა სოციალურ-ეკონომიკურ დიფერენციას — ხდებოდა ცალკეული გვარების აღზევება, ხოლო სხვათა დამცრობა-დაკნინება. სამეფო საგვარეულოს, სამხედრო და სამოხელეო არისტოკრატიას თანდათან ყველა პირობა ექმნებოდა მომავალ  ფეოდალურ არისტოკრატიაში გადაზრდისათვის.

ახალ წელთაღრიცხვის პირველ საუკუნეებში, როდესაც წარმატებული ომების შედეგად ქვეყანას დიდძალი ნადავლი და ტყვეები შემოემატა, საზოგადოების ზედაფენა კიდევ უფრო გაძლიერდა და გამდიდრდა. ამასთან ერთად განუწყვეტელ ლაშქრობებში მონაწილეობა მძიმე ტვირთად აწვებოდა რიგით თავისუფლებს და არყევდა მათ ისედაც არამყარ ეკონომიურ მდგომარეობას, აღრმავებდა დიფერენციაციას. მიწისმოქმედების შრომის შეთავსება მეომრის მოვალეობასთან სულ უფრო და უფრო მძიმდებოდა. ლაშქრობებში მონაწილეობის მიღება შეძლებულიი მეთემეების პრივილეგიად იქცა, ამ გზით ყალიბდებოდა მხედრების წოდება. ასე თანდათანობით შეიქმნა, ერთის მხრით, „აზნაურთა“ სამხედრო წოდება და მეორე მხრით, დამცრობილ თავისუფალთა, „წვრილი ერის“ მასა. „აზნაური“ მთელი პრივილეგიური წოდების ზოგად სახელად იქცა. მის უმაღლეს ფენას „ერისთავები“ ქმნიდნენ, რომლებიც ცდილობდნენ თავიანთ სამართავ ოლქებში სრულუფლებიანი ხელისუფლები გამხდარიყვნენ. ამრიგად, ანტიკურიდან შუა საუკუნეებში გარდამავალ ეპოქაში ქართლში (აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველო) სოციალური ურთიერთობათა სისტემამ განიცადა ტრანსფორმაცია — იგი ფეოდალურ ურთიერთობაში გადაიზარდა. პრივილეგიური წოდება ნაწილობრივ უკვე ანტიკურ ხანაში იმტკიცებდა საკუთრების უფლებას ძირითად საწარმოო საშუალებაზე — მიწაზე და პირად ეკონომიურ და პოლიტიკურ დამოკიდებულებაში აბამდა მწარმოებელთა მასას.

## იხილეთ აგრეთვე 
*შუა საუკუნეები
*რაინდობა

## ლიტერატურა
* Bloch, Marc, *Feudal Society.* Tr. L.A. Manyon. Two volumes. Chicago: University of Chicago Press, 1961 ISBN 0-226-05979-0
* Brown, Elizabeth, 'The Tyranny of a Construct: Feudalism and Historians of Medieval Europe', *American Historical Review*, 79 (1974), pp.&nbsp;1063–8.
* Cantor, Norman F., *Inventing the Middle Ages: The Lives, Works, and Ideas of the Great Medievalists of the Twentieth century.* Quill, 1991.
* 
* Guerreau, Alain, ''L'avenir d'un passé incertain.* Paris: Le Seuil, 2001. (Complete history of the meaning of the term.)
* Poly, Jean-Pierre and Bournazel, Eric, *The Feudal Transformation, 900–1200.*, Tr. Caroline Higgitt. New York and London: Holmes and Meier, 1991.
* Reynolds, Susan, *Fiefs and Vassals: The Medieval Evidence Reinterpreted.* Oxford: Oxford University Press, 1994 ISBN 0-19-820648-8

## რესურსები ინტერნეტში 
*"Feudalism".
*"Feudalism?" .
**Medieval Feudalism .
*"The Problem of Feudalism: An Historiographical Essay".

კატეგორია:ფეოდალიზმი
კატეგორია:შუა საუკუნეების საზოგადოება
ბიძინა ავალიშვილი

**ბიძინა გიორგის ძე ავალიშვილი** (დ. 30 აგვისტო, 1922, თბილისი — გ. 2002) — ქართველი მოქანდაკე. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვარი (1962).

## ბიოგრაფია 
1947 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (იაკობ ნიკოლაძის კლასი). ქართველ მოქანდაკეთაგან პირველმა გამოიყენა მასალად ხე. მის შემოქმედებაში დიდი ადგილი უჭირავს ქართული კულტურის მოღვაწეთა პორტრეტებს. ნამუშევრები: ვაჟა-ფშაველას (ქვა, 1948, დუშეთი), მირზა გელოვანის (მარმარილო, 1963, თიანეთი), ვასილ ბარნოვი ს (მარმარილო, 1967, კოდა) ძეგლები. ალექსანდრე ყაზბეგის  (ხე, 1947), გალაკტიონ ტაბიძის (ბრინჯაო, მთაწმინდის პანთეონი, 1968), ვაჟა-ფშაველას (ხე, 1955), ფიროსმანის (ბრინჯაო, 1962-1963) პორტრეტები.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული  30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ბ
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ნინო ჭავჭავაძე

მინი|ნინო ჭავჭავაძე
თავადის ასული **ნინო ჭავჭავაძე გრიბოედოვისა** (დ. 4 ნოემბერი, 1812 — გ. 28 ივნისი, 1857) — ქართველი პოეტისა და თავადის ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქალიშვილი, რუსი დიპლომატისა და დრამატურგის ალექსანდრე გრიბოედოვის მეუღლე. დაწყებითი განათლება სახლში მიიღო. მოგვიანებით იგი დადიოდა პრასკოვია ნიკოლაევნა არსენიევა-ახვერდოვას პანსიონში, სანქტ-პეტერბურგში. აქ მათ ზოგადი განათლება მიიღეს, ისწავლეს უცხო ენები, ხატვა და მრავალი სხვადასხვა საგანიც აითვისეს.  

## რესურსები ინტერნეტში 
*ნინო ჭავჭავაძის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი 
კატეგორია:დაბადებული 1812
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1857
კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები
ნ
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
პრეციოზულობა

**პრეციოზულობა** — ცხოვრების სტილი, ფილოსოფია, ლიტერატურული მიმდინარეობა XVII საუკუნის ევროპაში, კერძოდ საფრანგეთში. ეს არის ერთგვარი გამორჩეულობის სურვილი სამი მიმართულებით: ქცევებით, ჩაცმულობითა და მეტყველებით.

## წარმოშობა და იდეოლოგია 
პრეციოზულობა პირველად გამოჩნდა მადამ დე სკუდერის სალონში. ამის შემდეგ სალონები, რომლებიც არსტოკრატების სახლებში იყო მოწყობილი, მთელ საფრანგეთს მოედო. აქ ხდებოდა ლიტერატურული ნაწარმოებების კითხვა, განხილვა, საუბრები. ამ სალონებში შესაღწევად მხოლოდ არისტოკრატული წარმოშობა არ იყო საკმარისი, მთავარი იყო ე.წ. „სულიერი კეთილშობილება“, განათლება და კარგი მანერები. ამ თვისებების ქონის შემთხვევაში ბურჟუებისთვისაც იყო კარი ღია. 

პრეციოზები დაუპირისპირდნენ არსებულ მენტალიტეტსა და წეს-ჩვეულებებს, მიზნად დაისახეს მათი გაკეთილშობილება. შემოიტანეს ე.წ. „ნაზი მეგობრობის“ ცნება, წინ წამოსწიეს ქალსა და კაცს შორის მეგობრობისა და სიყვარულის თემატიკა. პრეციოზების აზრით, მართალია, სიყვარული საშიში გრძნობაა, ტკივილი მოაქვს, მაგრამ ამასთანავე ყველაზე მშვენიერია და სწორედ ესაა ნამდვილი სიცოცხლე. ისინი უარყოფენ ფულსა და ამბიციებს და ოცნებობენ პირველყოფილ, უცოდველ ცხოვრებაზე. 

XVII საუკუნეში ქორწინება ხშირად ამბიციებზე იყო დამყარებული და ქალი დამოკიდებულ მდგომარეობაში იყო, რამაც გამოიწვია ქალთა ემანსიპაციის მცდელობა, რაც დღევანდელი ფემინიზმის ჩანასახი იყო. პრეციოზებმა მოითხოვეს ქორწინების კანონების შეცვლა: ქორწინებას უნდა ჰქონოდა ერთი წლით გამოსაცდელი ვადა, ხოლო პირველი ბავშვის გაჩენის შემდეგ მშობლები უნდა განქორწინებულიყვნენ და ბავშვი მამასთან დარჩენილიყო. ქალები მოითხოვდნენ კაცების მსგავს უფლებებსა და დამოუკიდებლობებს.

ლიტერატურულ ჟანრებს შორის პრეციოზულ სალონებში უპირატესობა ენიჭებოდა პოეზიასა და რომანს. 

ყველაზე ცნობილი პრეციოზული სალონები იყო მადამ დე სკუდერისა და მადამ დე რამბუიეს სალონები.

## პრეციოზული მეტყველება 
პრეციოზებმა აკრძალეს ჟარგონები, ტექნიკური სიტყვები, არქაიზმები, პოპულარული მეტყველება, ულამაზო სიტყვები. შემოიღეს ახალი სიტყვები, ცდილობდნენ ენის დახვეწას, მეტაფორებითა და ჰიპერბოლებით ლაპარაკს (მაგ. „სარკის“ მაგივრად ამბობდნენ „სილამაზის მრჩეველი“, „ქორწილების“ მაგივრად — „ნებადართული სიყვარული“ და ა.შ.) და ყოველივე ამით უპირისპირდებოდნენ ე.წ. ვულგარულ მეტყველებას. თუმცა ზოგჯერ ზედმეტიც მოსდიდათ, რის გამოც პრეციოზული მეტყველება სასაცილოდაც ჩანდა. პრეციოზული მეტყველება გამასხვარავებული აქვს მოლიერს თავის კომედიაში *სასაცილო პრეციოზები*. 

## სალონური ლიტერატურის წარმომადგენლები 
* ჰერცოგი დე ლა როშფუკო
* ჰერცოგი დე მონტოზიე
* ვენსან ვუატური
* ჟორჟ დე სკუდერი
* ჟან-ფრანსუა სარაზენი
* ანტუან გოდო
* ისააკ დე ბენსერადი
* კლოდ მალვილი
* ჟილ მენაჟი
* სკარონი
* პიერ კორნელი (დროდადრო)
* მადამ დე ლა ფაიეტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* პრეციოზულობა 

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
ნიკოლოზ ავალიშვილი

**ნიკოლოზ იაკობის ძე ავალიშვილი** (დ. 4 ივლისი, 1844, საგარეჯო ― გ. 17 სექტემბერი, 1929) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი, მწერალი და თეატრალური მოღვაწე, ქართული დრამატული საზოგადოების წევრი.

## ბიოგრაფია
მისი მამა — იაკობ ავალიშვილი მღვდელი იყო, მოღვაწეობდა ქალაქ ერევანში, იქვე გარდაიცვალა მალარიით 1849 წელს. დაობლებული პატარა ნიკოს აღზრდა მისმა ახლადდაქვრივებულმა დამ ითავა. მანვე შეასწავლა რუსული წერა-კითხვა და ანგარიში. 1850 წელს მთელი ოჯახი თბილისში გადმოსახლდა მამის ძმასთან საცხოვრებლად.

მალე მამა მოუკვდა და მთელი ოჯახი უფროსი ძმის საზრუნავი შეიქმნა. 8 წლისა თბილისის სასულიერო სასწავლებელში მიაბარეს მეორე კლასში. პატარა ნიკომ კარგად იცოდა რუსული ენა და ყველა კლასში თითო წელი სწავლობდა 2 წლის მაგივრად. სემინარიის უკანასკნელ კლასშიც მხოლოდ ერთი წელი დაჰყო. 1862 წელს მოსკოვში გაგზავნეს უნივერსიტეტში შესასვლელად. გარემოება შეიცვალა და იძულებული გახდა იქიდან 1866 წელს დაბრუნებულიყო სწავლადაუსრულებელი.

ნიკო ავალიშვილი მოსკოვში რვა თვე ფრანგის ოჯახში ცხოვრობდა. კარგად შეისწავლა ფრანგული წერა-კითხვა. მთელ დროს წიგნების კითხვაში ატარებდა, წაკითხულ ნაწარმოებებს ქართულად თარგმნიდა. მოსკოვში ძალიან დაუახლოვდა აკაკი წერეთელს. გადაუწყვეტია, მისი მატერიალური დახმარებით დაეარსებინა სტამბა, სადაც ქართულ წიგნებს დაბეჭდავდა. აქვე ქართველი სტუდენტები იმუშავებდნენ და საცხოვრებელ სახსრებს მოიპოვებდნენ. სტამბის დაარსების პროექტი დაიწერა, აკაკიმ ფინანსურად დიდი დახმარება გაიღო, მაგრამ განზრახვა ვერ შეასრულეს. ნიკო ავალიშვილს თბილისში დაბრუნება მოუხდა. 1869-1872 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „მნათობს“, თანამშრომლობდა ჟურნალ „დროებაში“ მისი თხზულებები იბეჭდებოდა „ცისკარში“, „მნათობსა“ და „ივერიაში“. 1870 წელს განახლებული ქართული თეატრის ერთ-ერთი მესვეური იყო. 1893 წელს აირჩიეს ქართული დრამატული საზოგადოების წევრად.

ნიკო ავალიშვილი სოფლის ხალხის საკეთილდღეოდაც მოღვაწეობდა. საგარეჯოს ხალხს გულშემატკივრობდა. დიდი დახმარება გაუწია სიღნაღიდან თბილისამდე შოსეს შეკეთებას. საგარეჯოში მცხოვრებლებთან მოლაპარაკებით 1877 წელს გაიხსნა კოოპერატივი „ივრის დამზოგველი ამხანაგობა“. იგი კომიტეტის თავმჯდომარე იყო.

## ლიტერატურა
* *ცაიშვილი სოლ*., ნიკო ავალიშვილი, თბ., 1955;
* ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი: 1801-1952: ტ.1, გვ. 85. თბ., 2018 წელი

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკოლოზ ავალიშვილი  — Georgian Nobility
*ნიკოლოზ ავალიშვილი  — კვირის პალიტრა

კატეგორია:დაბადებული  4 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:საგარეჯოში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ნანა ალექსანდრია

**ნანა გიორგის ასული ალექსანდრია** (დ. 13 ოქტომბერი, 1949, ფოთი) — ქართველი მოჭადრაკე, დიდოსტატი ქალთა შორის (1976), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1971).

## ბიოგრაფია 
1972 წელს დაამთავრა თსუ-ის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. თბილისის ბ. ძნელაძის სახელობის პიონერთა სასახლის (ამჟამად საქართველოს მოსწავლე-ახალგაზრდობის ეროვნული სასახლე) აღმზრდელი (მწვრთნელი ვ. ქარსელაძე, 1966 წლიდან — ბ. გურგენიძე). სსრკ (1966, 1968, 1969) და საქართველოს (1964, 1965, 1968) ჩემპიონი. I ადგილი დაიკავა თბილისის (1968), ბელგრადის (1969), ვეიკ-ან-ზეეს (1970) ქალთა საერთაშორისო ტურნირებში, ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში (ვრნიაჩკა-ბანია, 1970), საზონათშორისო ტურნირში (ოჰრიდი, 1971), ქალთა IV და VI საჭადრაკო ოლიმპიადაში (1969, 1974). მსოფლიო პირველობის 1969-1972 ციკლის III პრიზიორი და მსოფლიო პირველობის 1972-1975 ციკლის პრეტენდენტი. აქტიური, პოზიციური სტილის მოჭადრაკე. 1986 წელს აირჩიეს ფიდეს ქალთა კომისიის თავმჯდომარედ. 1979 წლიდან ოლიმპიური რეზერვის (1991 წლიდან ვ. ქარსელაძის სახელობის ჭადრაკის) სკოლის დირექტორია. 

ალექსანდრია იყო საქართველოს მოჭადრაკე ქალთა ნაკრები გუნდის კაპიტანი, რომელიც ქალთა საჭადრაკო ოლიმპიადებზე მანილაში (ფილიპინები, 1992) და მოსკოვში (1994) ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

ნანა ალექსანდრიას ჰყავს მეუღლე — არქიტექტორი ლევან ბოკერია და ერთი შვილი — საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს ყოფილი მდივანი გიგა ბოკერია.

## ფესტივალი
2005 წლიდან ქალაქ ფოთში ტარდებოდა ჭადრაკის ყოველწლიური საერთაშორისო ფესტივალი, რომელიც ნანა ალექსანდრიას სახელს ატარებდა. 2016 წელს ფესტივალს სახელი შეუცვალეს და „ფოთის საერთაშორისო ფესტივალი“ დაარქვეს. ფოთის საჭადრაკო სკოლის დირექტორმა, დავით კოდუამ, ალექსანდრიას სახელის ამოღება ქალაქის სახელის წინ წამოწევის სურვილით ახსნა. ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის წარმოამდგენლების მტკიცებით ფესტივალისთვის სახელის გადარქმევას პოლიტიკური მოტივი აქვს, რადგან ალექსანდრია ენმ-ის საგარეო ურთიერთობათა მდივნის, გიგა ბოკერიას დედაა.

1982 წლის 12 დეკემბერს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმში ჯილდოები გადაეცათ ჭადრაკში მსოფლიო ჩემპიონს მაია ჩიბურდანიძესა და ვიცე-ჩემპიონს ნანა ალექსანდრიას. მაია ჩიბურდანიძე დაჯილდოვდა ხალხთა მეგობრობის ორდენით, ნანა ალექსანდრია — საპატიო ნიშნის ორდენით. მოჭადრაკეებს ჯილდოები გადასცა საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარემ პავლე გილაშვილმა.

## ლიტერატურა 
* *გიორგაძე თ.,* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 101, თბ., 1997.
* 

## პერიოდიკა 
* მაღალი ჯილდოები მოჭადრაკე ქალებს // „ლელო“, 13 დეკემბერი, 1981, № 238 (7049), გვ. 1.
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* ნანა ალექსანდრია — ქართული სპორტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2009)
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არსენ IV ბულმაისიმისძე

**არსენი** (*ბულმაისიმისძე*) — საქართველოს კათალიკოსი XIII საუკუნის I ნახევარში. ჯალალედინისა და მონღოლების შემოსევის დროს იგი ვარდან და აბუსერ აბუსერიძეებთან ერთად იღვწოდა საქართველოს სიმტკიცისა და დამოუკიდებლობისათვის. 

ქართული საისტორიო მასალებით, არსენ კათალიკოსი ცხოვრობდა XIII საუკუნეში. მას ანტონ კათალიკოსი იხსენიებს თავის „წყობილ-სიტყვაობაში“ და განმარტავს, რომ არსენ „კათალიკოსი იყო ფილოსოფოსი, მჭერმეტყველი, სამღვთო პიიტიკოსი, ლამაზი მუსიკი, მშვენიერი მეშაირე და სხვანიო“. მის შესახებ პლატონ იოსელიანი წერს: „ესე სცხოვრობდა, ვითარცა ჰგონებენ, მეცამეტე საუკუნესა, თუმცა კათალიკოზთ სიაში არ არის მოხსენიებული“. არსენ კათალიკოსის მოღვაწეობის წლები იოსელიანს საეჭვოდ მიაჩნდა და ამიტომ მეცამეტე საუკუნის კათალიკოზთა სიაში არ შეუტანია არსენის სახელი. დიმიტრი ბაქრაძეს კი ეჭვი არ ეპარება, რომ არსენ ბულმაისიმისძე მეცამეტე საუკუნეში ცხოვრობდა.

## ბიბლიოგრაფია
# „ძეგლის წერა“ სარწმუნოებისა, რომელიც აღუწერიათ კონსტანტინოპოლის კრებაზე, წმინდა ხატთა თაყვანსაცემად.
# „ბრწყინვალე კვირა“, ერთ წიგნად.
# „კრება“. მასში მოყვანილია, თუ სად ვინ მეფობს, აგრეთვე, სად რომელი კათალიკოზი და პატრიარქი მართავს თავის სამწყსოს და სხვა.
# „იამბიკო ღვთისმშობელზე“. დაბეჭდილია ევსტათი მცხეთელის საგალობელში.
# პროლოგი იამბიკოდ, ოთხთთვეული, წმინდათა პატივისათვის: თებერვალი, მარტი, აპრილი და მაისი.

არსენ ბულმაისიმისძე მეტწილად ჰიმნოგრაფიულ თხზულებებს ქმნიდა ქართული და მსოფლიო ეკლესიის წმინდანთა და დღესასწაულთა სადიდებლად. მისი საგალობელი, რომელიც ეძღვნება ანტონ მარტყოფელის მიერ საქართველოში მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატის ჩამოტანას, გამსჭვალულია პატრიოტული სულისკვეთებით და მიზნად ისახავს მტერთაგან შევიწროებული ქართველების გამხნევებას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* „ქართული მწერლობა მეცამეტე საუკუნიდამ მეთექვსმეტე საუკუნემდე“, თბ., 1855

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
გნეუს მალიუს მაქსიმუსი

**გნეუს მალიუს მაქსიმუსი** () —  რომაელი პოლიტიკური მოღვაწე და კონსული. მონაწილეობდა არაუსიოს ბრძოლაში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის კონსულები
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის რომაელები
ბჰუტანი

**ბჰუტანი** () — ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფო აზიაში. სამხრეთიდან, აღმოსავლეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება ინდოეთი, ხოლო ჩრდილოეთიდან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. ბჰუტანელები საკუთარ სახელმწიფოს უწოდებენ დრუკ იული (), რაც „ცეცხლის მფრქვეველი დრაკონის მიწას“ ნიშნავს. ბჰუტანი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე იზოლირებული ქვეყანაა. 1999 წლამდე ქვეყანაში აკრძალული იყო ტელევიზია, ინტერნეტი და მობილური ტელეფონები, თუმცა ბოლო წლებში ქვეყანამ დაიწყო აქტიური განვითარება, რასაც ხელი შეუწყო ინტერნეტის აღდგენამ, ასევე საერთაშორისო საჰაერო რეისების განახლებამ და ქვეყანაში უცხოური ინვესტიციების მეტ-ნაკლებად შედინებამ. ბჰუტანის მოსახლეობა 2017 წლის მიხედვით 727 145

**ძონგხაგი** (; ), ძონგ-კეს ენაზე ბჰუტანის პირველი დონის დაქვემდებარების ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ძონგხაგები დაყოფილია გევოგებად (). ზოგიერთ დიდ ძონგხაგს აქვს ერთი ან მეტი შუალედური ერთეული, რომლებსაც ეწოდება დუნგხაგი (), რომელიც აგრეთვე იყოფა გევოგებად.

### ძონგხაგების დასახელება 
1 used by Dzongkha Development Authority (reflects pronunciation)

### ადმინისტრაციული ისტორია 
[thumb|485px|ბჰუტანის ადმინისტრაციული დაყოფა 1987—1992 წლებში (18 ძონგხაგი — არ იყო [ტრაშიიანგცე და გასა)]]
ძველად ბჰუტანში იყო ცხრა რაიონი: ბიაკარი (), დუკიე (), ჰა (), პარო (), პუნახა (), ტაგანა (), თიმბუ (), ტონგსა () და ვანგდი-ფოდრანგი (). ამ ცხრა რაიონს მართავდნენ პენლოპები (). მოგვიანებით ქვეყანა დაიყო ძონგხაგებად. 1987 წელს გასის ძონგხაგის ტერიტორია გაიყო პუნახასა და თიმფუს ძონგხაგებს შორის. ხოლო ჩუხის ძონგხაგი წარმოიქმნა სამცეს, პაროსა და თიმფუს ძონგხაგების ნაწილებისგან. 1992 წელს გასის ძონგხაგი გამოეყო პუნახის ძონგხაგს, ხოლო ტრაშიიანგცე გამოეყო ტრაშიგანგის ძონგხაგს. 2005 წელს ქვეყანა მოინახულა 13 000 ტურისტმა.

## სამზარეულო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბჰუტანის ხელისუფლების პორტალი 
* ბჰუტანის ტურიზმის დეპარტამენტის ოფიციალური საიტი 
* გაზეთი Kuensel. ბჰუტანის მიმდინარე მოვლენები

## სქოლიო 

კატეგორია:აზიის ქვეყნები
კატეგორია:სამეფოები
კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
კატეგორია:ზღვაზე გასასვლელის არმქონე სახელმწიფოები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით
ამელი ნოტომი

**ამელი ნოტომი** (; დ. 9 ივლისი, 1966, ეტერბეკი, ბელგია) — თანამედროვე ფრანგულენოვანი ბელგიელი მწერალი.

მამა, ბარონი პატრიკ ნოტომი, ბელგიის ელჩი იყო რომში და ხშირად უხდებოდა მოგზაურობა. ამიტომ ამელი პატარაობიდანვე მოგზაურობს იაპონიაში, ჩინეთში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ლაოსსა და ბანგლადეშში. 1992 წლიდან ყოველწლიურად თითო რომანს აქვეყნებს.

ამელი ნოტომი ცნობილია თავისი ექსტრავაგანტულობით, რომელიც მის სავიზიტო ბარათადაც კი იქცა. 
1984 წელს 17 წლის ამელი პირველად ჩადის თავის სამშობლოში, ბელგიაში და ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში რომანული ფილოლოგიის შესწავლას იწყებს. თუმცა სასწავლებელში, სადაც ძირითადად სოციალისტები და ლიბერალები სწავლობენ, ბარონის ქალიშვილს უჭირს მეგობრების შეძენა. დიპლომის აღების შემდეგ ამელი ტოკიოში ბრუნდება და მუშაობას იწყებს თარჯიმნად ერთ-ერთ დიდ იაპონურ საწარმოში. ამ პერიოდს აღწერს იგი მოგვიანებით თავის რომანში *კრძალვითა და ცახცახით*. ამის შემდეგ მწერალი ბელგიაში ბრუნდება და 1992 წელს აქვეყნებს თავის პირველ რომანს, *მკვლელის ჰიგიენას*. აქედან იწყება ნოტომის წარმატებული ლიტერატურული კარიერა.

როგორც თავად ამბობს, იგი დღეში 4 საათს უთმობს წერას და წელიწადში 3 რომანს წერს, თუმცა აქედან მხოლოდ ერთს აქვეყნებს, რადგან დანარჩენები ზედმეტად პირადულია.

ნოტომის სტილი საკმაოდ დახვეწილი და პედანტურიც კია. ახასიათებს ცოცხალი ტონი, ზუსტი ლექსიკა, ორიგინალური სიუჟეტები. განსაკუთრებით ცნობილია მისი გადაჭარბებული პორტრეტები. მისი პერსონაჟები პოლარულად განსხვავდებიან - ზოგი მშვენიერია, ზოგი კი — უკიდურესად მახინჯი.

2000-2002 წლებში ამელი ნოტომი ტექსტებს წერს თავისი მეგობრის, ფრანგი მომღერალი რობერისთვის, რომლის ცხოვრებასაც აღწერს 2002 წელს გამოსულ რომანში *საკუთარი სახელების რობერი*.

## ბიბლიოგრაფია 
* *მკვლელის ჰიგიენა*, 1992
* *სასიყვარულო საბოტაჟი*, 1993
* *ცოტათი ჩინური ლეგენდა*, 1993
* *კატილინერები*, 1995
* *პეპლუმი*, 1996
* *დარტყმა*, 1997
* *მერკური*, 1998
* *კრძალვითა და ცახცახით*, 1999 (საფრანგეთის აკადემიის დიდი პრემია)
* *საუკეთესი მის*ტერია, 1999
* *ქვაბივით პრიალა*, 2000
* *მტრის კოსმეტიკა*, 2001
* *ასპირინი*, 2001
* *უსახელო*, 2001
* *საკუთარი სახელების რობერი*, 2002
* *ანტექრისტა,* 2003
* *ქრისტეს შესვლა ბრიუსელში*, 2004
* *შიმშილის ბიოგრაფია*, 2004
* *გოგირდმჟავა*, 2005
* *მერცხლის დღიური*, 2006
* *ლურჯწვერა*, 2012

## რესურსები ინტერნეტში 
* ამელი ნოტომის ოფიციალური საიტი  
* "მკვლელის ჰიგიენის" შესახებ ქართული ბლოგი
* "კატილინას წინააღმდეგ" ქართული ბლოგი
* *Antéchrista*, საიტი ამელი ნოტომის შესახებ 
* მიმოხილვა
* ამელი ნოტომის ბიოგრაფია და რომანების შინაარსი. 
* ციტირებები, ბიოგრაფია.
* ბიოგრაფია, ბიბლიოგრაფია, სატელევიზიო და რადიო ჩანაწერები 
* ამელი ნოტომის ფორუმი

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიელი ქალი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:XX საუკუნის ბელგიელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბელგიელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ფრანგი ქალი მწერლები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შალვა აზმაიფარაშვილი

**შალვა ილიას ძე აზმაიფარაშვილი** (დ.  7 იანვარი, 1903  [ძვ. სტ. 25 დეკემბერი ,  1902], თბილისი — გ.   17 მაისი, 1958, იქვე) — ქართველი დირიჟორი და კომპოზიტორი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941).

## ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია საორკესტრო (პროფესორი ა. ილინსკის კლასი), საკომპოზიციო (პროფ. ს. ბარხუდარიანის კლასი) და სადირიჟორო (პროფ. მ. ბაგრინოვსკის კლასი) განხრით, 1933 წელს კი — ასპირანტურის სადირიჟორო განყოფილება პროფ. ა. გაუკისა და ევგენი მიქელაძის ხელმძღვანელობით. 1923–1928 წლებში უკრავდა სასულე და სიმფონიურ ორკესტრებში. 1932 წლიდან იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის დირიჟორი, ხოლო 1938–1952 წლებში მთავარი დირიჟორი.
1943–1953 წლებში ხელმძღვანელობდა საქართველოს რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს, 1954–1957  — საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრს.

აზმაიფარაშვილის მუსიკალური ხელმძღვანელობით დაიდგა მრავალი ქართული ოპერა, მათ შორია მელიტონ ბალანჩივაძის „დარეჯან ცბიერი“ , ვიქტორ დოლიძის „ქეთო და კოტე“ (ორივე 1937), შ. მშველიძის „ამბავი ტარიელისა“ (1946, სახელმწიფო პრემია, 1947), გრიგოლ კილაძის „ლადო კეცხოველი“, ივანე გოკიელის  „პატარა კახი“ (1943), დავით თორაძის „მთების ძახილი“ (1947) და სხვა.

აზმაიფარაშვილის მუსიკალური ნაწარმოებებია: სიმფონიური პოემა „ყვარლის მთები“ (1939), საორკესტრო სიუიტა „ძველი თბილისის სურათები“ (1941), სიმფონის (1945), ვოკალურ-სიმფონიური პოემა „ქართლი“ (1946), ოპერა „ხევისბერი გოჩა“ (1951), მუსიკალური კომედია „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (1952) და სხვა. იყო საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს I,  II, III მოწვევების დეპუტატი. დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* *ჩხიკვაძე გ.,* საქართველოს საბჭოთა კომპოზიტორები, თბ., 1956;

* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 35, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული  7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1903 
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები‎
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
შ
ტონი მორისონი

**ტონი მორისონი** (, ნამდვილი სახელი და გვარი **კლოი ენტონი უოფორდი**; დ. 18 თებერვალი, 1931 — გ. 5 აგვისტო, 2019) — ამერიკელი მწერალი, პუბლიცისტი და ესეისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში (1993).

დაიბადა აფრო-ამერიკელ, აშშ-ის სამხრეთი შტატებიდან გადასახლებულ მუშათა ოჯახში. სწავლობდა ჰარვარდისა (1949–1953) და კორნელის (1953–1955) უნივერსიტეტებში; მუშაობდა რედაქტორად გამომცემლობაში (1965–1983), ასწავლიდა აშშ-ის უნივერსიტეტებში, მათ შორის პრისტონის უნივერსიტეტში (1989–2006).

ტონი მორისონის ლიტერატურული კარიერა დაიწყო რომანის „ყველაზე ცისფერი თვალი“ („The bluest eye“, 1970) გამოქვეყნებით, სადაც მოთხრობილია ახალგაზრდა შავკანიანი გოგონას მძიმე ბედი. რასობრივი ჩაგვრის თემებმა მომავალი განვითარება ჰპოვეს რომანში „ქებათა ქება სოლომონისა“ („Song of Solomon“, 1977), რომლის ცენტრში გმირის მიერ საკუთარი „მეს“ ძიება და გააზრებაა; რომანი გარდაიქმნა კულტურულ მითად და აფროამერიკული ისტორიის სათავედ. მაგიური რეალიზმის ტრადიციები გამოიხატა რომანებში „ფისის კაცუნა“ („Tar baby“, 1981), „სიყვარული“ („Love“, 2003), „სიბრალული“ („A mercy“, 2008). სამი რომანის ციკლი — „საყვარელი“ („Beloved“, 1987), „ჯაზი“ („Jazz“, 1992), „სამოთხე“ („Paradise“, 1998) — თანამიმდევრულად აღწერს აფრო-ამერიკელების ისტორიის მთავარ ეტაპებს: მონობის ეპოქა, სამოქალაქო ომი, სამოქალაქო უფლებებისათვის მოძრაობის პერიოდი. ბმები ფოლკლორსა და მითოლოგიაზე, ფანტასტიკისა და რეალობის, ტრაგიკულობისა და კომიკურობის მუდმივი შერევა ტონი მორისონის შემოქმედების მთავარი მახასიათებლებია.

## ბიბლიოგრაფია
### რომანები
* ყველაზე ცისფერი თვალი (1970)
* სულა (1973)
* ქებათა ქება სოლომონისა (1977)
* ცვილის ჩვილი (1981)
* საყვარელი (1987)
* ჯაზი (1992)
* სამოთხე (1997)
* სიყვარული (2003)

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი პედაგოგები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ესეისტები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:კორნელის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:პნევმონიით გარდაცვლილები
კატეგორია:ჰოვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მაგიური რეალიზმის მწერლები
კატეგორია:ამერიკის ხელოვნებისა და ლიტერატურის აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ამერიკის ეროვნული ჰუმანიტარული მედლის მფლობელები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:პრეზიდენტის თავისუფლების მედლის მფლობელები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ლიტერატურაში
კატეგორია:პულიცერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ქალი აკადემიკოსები
კატეგორია:ქალი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
პლანტაგენეტები

**პლანტაგენეტები**, *პლანტაჯენეტები* (*ინგლ. Plantagenets*) — ანჟუების დინასტია, ინგლისის სამეფო დინასტია 1154-1399 წლებში. დამაარსებელი ჰენრი II პლანტაგენეტი, ანჟუს გრაფი (სახელწოდება „პლანტაგენეტები“ წარმოდგა ჰენრი II-ის მამის, ანჟუს გრაფის ჟოფრუა ლამაზის, ზედმეტი სახელიდან, რომელიც თავის ჩაჩქანზე ამაგრებდა ხოლმე კურდღლისცოცხას - ლათ. planta genista - ტოტს. ჰენრი II და მისი უახლოესი მემკვიდრეები ინგლისის გარდა უზარმაზარ მიწებს ფლობდნენ საფრანგეთში, რომელთა უმეტესი ნაწილი მათ XIII საუკუნის დამდეგს დაკარგეს.)

## პლანტაგენეტის წარმომადგენლები იყვნენ 
* მატილდა (1141)
* ჰენრი II (Henry II, 1154 — 1189)
* რიჩარდ I, ლომგული (Richard I, 1189 — 1199)
* ჯონი (John, 1199 — 1216)
* ჰენრი III (Henry III, 1216 — 1272)
* ედუარდ I (Edward I, 1272 — 1307)
* ედუარდ II (Edward II, 1307 — 1327)
* ედუარდ III (Edward III, 1327 — 1377)
* რიჩარდ II (Richard II, 1377 — 1399)

## რესურსები ინტერნეტში 
* პლანტაგენეტების გენეოლოგიური ხე 

*
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:დინასტიები
ტუტანხამონი

**ტუტანხამონი** (ამონის ცოცხალი ხატება) თავდაპირველად ტუტანხატონი (ატონის ცოცხალი ხატება) (ძვ. წ. 1355 — ძვ. წ. 1337) — ეგვიპტის XVIII დინასტიის ფარაონი ძვ. წ. 1347 — ძვ. წ. 1337 წლებში. ეს პერიოდი ეგვიპტის ისტორიაში ახალი სამეფოს სახელწოდებითაა ცნობილი. მისი თავდაპირველი სახელი **ტუტანხატონი** ნიშნავს „ატონის ცოცხალ ხატებას“, ტუტანხამონი კი „ამონის ცოცხალ ხატებას“. იეროგლიფებში მისი სახელი იწერებოდა როგორც ამონ-ტუტ-ანხ. ეს დაკავშირებულია გადამწერთან, რომელიც, ტრადიციის მიხედვით, პირველად ღვთაებრივ სახელს წერდა, რათა ხაზი გაესვა ფარაონის დიდებისათვის.

ტუტანხამონის მამა იყო ცნობილი ფარაონი  „მწვალებლად“ წოდებული ეხნატონი. მაგრამ მთავარი ტუტანხამონის დედის ვინაობასთან არის დაკავშირებული. ის არის არა ეხნატონის მთავარი ცოლი, ნეფერტიტი, არამედ ე.წ. „ახალგაზრდა ქალბატონი“, რომლის სახელი ჯერჯერობით არ არის დადგენილი, მაგრამ გენეტიკურმა ანალიზმა ცხადყო, რომ ის ტუტანხამონის მამის, ეხნატონის და იყო. ანუ ტუტანხამონი ინცესტის შედეგად დაიბადა, რაც უცხო არ ყოფილა ძველი ეგვიპტელებისთვის.სამარხ KV 35-ში ნაპოვნი უფროსი ასაკის ქალის ნეშტი კი საბოლოოდ შეიძლება მიეკუთვნოს ტუტანხამონის ბებიას, დედოფალ ტიიას. 

ტუტანხამონი დაახლოებით 3 300 წლის წინათ ცხოვრობდა. ის ცხრა წლის იყო, როცა ტახტზე ავიდა და 18 წლისა გარდაიცვალა. არქეოლოგებისა და ისტორიკოსების უმრავლესობა ადრევე ვარაუდობდა, რომ მამამისი ცნობილი ეხნატონი იყო, რომელმაც ეგვიპტეში რელიგიური რეფორმების გატარება და მონოთეიზმის დამკვიდრება სცადა.

გენეტიკურმა და რადიოლოგიურმა გამოკვლევამ ასევე ცხადყო ტუტანხამონის სიკვდილის მიზეზები. ეგვიპტის სიძველეთა საბჭოს გენერალური მდივანის, ზაჰი ჰავასის თქმით, ტუტანხამონი როგორც ჩანს, მალარიის მძიმე ფორმით იყო ავად, მანამდე კი მისი სხეული ძვლების დაავადებით იყო დასუსტებული. ავადმყოფი და დაძაბუნებული ტუტანხამონი ჯოხით დადიოდა.

ტუტანხამონის აკლდამა ბრიტანელმა არქეოლოგმა, ჰოვარდ კარტერმა აღმოაჩინა 1922 წელს.

## ლიტერატურა 
*Andritsos, John. Social Studies of ancient Egypt: Tutankhamun. Australia 2006
*Booth, Charlotte. *The Boy Behind the Mask*", Oneworld, ISBN 978-1-85168-544-8
*Brier, Bob. *The Murder of Tutankhamun: A True Story*. Putnam Adult, 13 April 1998, ISBN 0-425-16689-9 (paperback)/ISBN 0-399-14383-1 (hardcover)/ISBN 0-613-28967-6 (School & Library Binding)
*Carter, Howard and Arthur C. Mace, *The Discovery of the Tomb of Tutankhamun*. Courier Dover Publications, 1 June 1977, ISBN 0-486-23500-9 *The semi-popular account of the discovery and opening of the tomb written by the archaeologist responsible*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Grim secrets of Pharaoh's city 
*ტუტანჰამონი სიჩქარეში დაკრძალეს
*ტუტანჰამონის სიკვდილის მიზეზები 
*ტუტანჰამონი
*ტუტანჰამონის რესტავრირებული სტელა
*ვინ მოკლა ტუტანჰამონი? 
*ტუტანჰამონი. 1922-1923 წლების ფოტოგრაფია 
*ტუტანჰამონი - სიკვდილისა და სიცოცხლის გამოცანები
*სენსაციაː ტუტანხამონი ქართველია. 

კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის ფარაონები
არაუსიოს ბრძოლა

**არაუსიოს ბრძოლა** — რომაელთა და გერმანული ტომების, ტევტონებისა და კიმბრების ბრძოლა. გაიმართა ძვ. წ. 105 წლის 6 ოქტომბერს ქალაქ  არაუსიოსა და მდინარე რონას შორის. ბრძოლა დასრულდა გერმანული ტომების გამარჯვებით. დანაკარგების მიხედვით ეს ბრძოლა ძველი რომის ისტორიაში ყველაზე უარესია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Gilman, Arthur; The Story of Rome From the Earliest Times to the End of the Republic
* ტიტუს ლივიუსი; Book LXVII 
* გრანიუს ლიცინიანუსი; pages 11-12
* თეოდორ მომზენი; The History of Rome, Book IV
* კოლინ მაკკალოუ; The First Man in Rome (historical fiction)

კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის ბრძოლები
მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

**მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია** (, აკრონიმი WTO) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, შექმნილი 1995 წელს, რომელიც გლობალური სავაჭრო სისტემის კანონებს აწესებს და აგვარებს უთანხმოებებს მის წევრ ქვეყნებს შორის, რომელთა უმრავლესობა დაახლოებით 30 ერთობლივი შეთანხმების ხელმომწერნი არიან.

ორგანიზაციის შტაბ-ბინა ჟენევაში (შვეიცარია) მდებარეობს. 2005 წლის 1 სექტემბრიდან, მიმდინარე გენერალური დირექტორია ნგოზი ოკონჯო-ივეალა. 2016 წლის მდგომარეობით 164 ქვეყანაა გაწევრიანებული. დაარსების შემდეგ მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია გლობალიზაციის მოწინააღმდეგე საზოგადოებრივ გაერთიანებათა ძირითად ფოკუსშია მრავალ ქვეყანაში.

საქართველო არის მსო-ს 137-ე სრულუფლებიანი წევრი 2000 წლის 14 ივნისიდან.

2012 წლის 22 აგვისტოს, 19-წლიანი მოლაპარაკებების შემდეგ, მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას შეუერთდა რუსეთის ფედერაცია.

ორგანიზაციის წესდება გულისხმობს წევრი ქვეყნების მიერ ერთმანეთისათვის „უპირატესი ხელშეწყობის რეჟიმის“ მინიჭებას, ეროვნული რეჟიმის დაცვას იმპორტული და ადგილობრივი საქონლისათვის თანაბარი უფლებებისა და პირობების უზრუნველყოფის საშუალებით, მასზე თანაბარი ადგილობრივი გადასახადების დაწესების დაცვით. ამდენად, მცირე ეკონომიკის მქონე ქვეყნისათვის ასეთი ორგანიზაციის წევრობა საკმაოდ მომგებიანია.

მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციას აქვს სამი ძირითადი მიზანი: 
# ხელი შეუწყოს ვაჭრობას;
# მიაღწიოს თანდათანობით ლიბერალიზაციას მოლაპარაკებების გზით; 
# დანერგოს დავების სამართლიანი მოგვარების მექანიზმები.

მისი ერთ-ერთი მიზანია, აგრეთვე, პროტექციონიზმთან ბრძოლა.

## ლიტერატურა 
* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* WTO-ს მე-10 იუბილე
* Glossary of terms—a guide to 'WTO-speak'
* International Trade Centre — joint UN/WTO agency

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები
კატეგორია:საერთაშორისო ვაჭრობა
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ჯაკომო პუჩინი

thumb|ჯაკომო პუჩინი
thumb|
**ჯაკომო ანტონიო დომენიკო მიქელე სეკონდო მარია პუჩინი** (; დ. 21 დეკემბერი, 1858 — გ. 29 ნოემბერი, 1924) — იტალიელი კომპოზიტორი, რომლის ოპერები, მათ შორის „ბოჰემა“, „ტოსკა“, „მადამა ბატერფლაი“ და „ტურანდოტი“, ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად შესრულებული ნაწარმოებებია ამ ჟანრის ისტორიაში. ერთ-ერთი იმ მცირეთაგან, რომელმაც წარმატებით გამოიყენა ოპერის შესრულების გერმანული და იტალიური ტექნიკა. მიიჩნევა იტალიური ოპერის საუკეთესო წარმომადგენლად ჯუზეპე ვერდის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Free scores by Giacomo Puccini, Open Music Library.
* 
* 
* .

კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1924
მაინცი

**მაინცი** () —  ქალაქი გერმანიაში. რაინლანდ-პფალცის მხარის დედაქალაქი. მოსახლეობა 224684 კაცი (2024). შუა საუკუნეების განმავლობაში იყო ებრაული კულტურის ერთ-ერთი ცენტრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მაინცის რესპუბლიკა
*მაინცის წმინდა სტეფანეს ეკლესია
*მაინცის საკათედრო ტაძარი

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო
კატეგორია:რაინლანდ-პფალცის ქალაქები
კატეგორია:გერმანიის ფედერალური მხარეების დედაქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
მაინცის რესპუბლიკა

**მაინცის რესპუბლიკა** (*გერმ. Mainzer Republik*) — პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა გერმანიის ტერიტორიაზე. მან იარსება 1793 წლის მარტიდან ივლისამდე.

კატეგორია:გერმანიის ახალი ისტორია
ხლოდიო

მინიატიურა|ფრანკთა ლეგენდარული მეფე ხლოდიო
**ხლოდიო** *ან* ხლოდიუსი, მეტსახელად  „გრძელთმიანი“  (; ; დ. 395 — გ. 447 ან 449) — ფრანკთა ლეგენდარული მეფე მეროვინგების დინასტიიდან 426–447 წლებში.

ხლოდიოსის შესახებ ინფორმაცია მეტად მწირი და არასანდოა. გრიგოლ ტურელი მოიხსენიებს მეფე თეოდომერს, შემდეგ კი მოგვითხრობს ამბებს ხლოდიოს შესახებ. თითქოს მისი მონათხრობის მიხედვით ხლდიო არის თეოდომერის მემკვიდრე. VII საუკუნეში მოღვაწე ფრანკების ნახევრადლეგენდარული ისტორიკოსი ფრედეგარი თავის ქრონიკაში მოგვითხრობს, რომ ხლოდიო არის თეოდომერის მემკვიდრე. „ფრანკთა ისტორიის წიგნის“ უცნობი ავტორი (VIII საუკუნე) მას მარკომირის შვილიშვილად და ფარამონდის შვილად მიიჩნევს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Генеалогическое древо Меровингов на «Хроносе»

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 395
კატეგორია:გარდაცვლილი 447
მეროვეუსი

მინიატიურა|ფრანკთა მეფე მეროვეუსი
**მეროვეუსი**, *მეროვინგი* (, , ; დ. 411 — გ. 458) — სალიკელ ფრანკთა ნახევრადლეგენდარული მეფე და მეროვინგების დინასტიის დამაარსებელი. იგი, სავარაუდოდ, V საუკუნის პირველ ნახევარში მოღვაწეობდა. სახელი უნდა წარმოდგებოდეს იმ დროს გავრცელებული ძველგერმანული სახელისგან „მაროვიჰი“, რომელიც პირდაპირი თარგმანით „სახელოვან ბრძოლას“ ნიშნავს. სწორედ მის პატივსაცემად იწოდება ფრანკთა პირველი სამეფო დინასტია მეროვინგების დინასტიად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Генеалогическое древо Меровингов на «Хроносе»
* Военно-политическая хронология франков в рамках римской истории (III—VII вв.) 

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 411
კატეგორია:გარდაცვლილი 458
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ხილდერიკ I

**ხილდერიკ I** (; ; დ. 437 — გ.  482) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიის წარმომადგენელი. სახელმწიფოს მართავდა 457/458–481/482 წლებში. სავარაუდოდ, ფრანკების ლეგენდარული მეფის მეროვეუსის შვილი. იგი არის ფრანკების პირველი მეფე, რომლის არსებობაც არა მხოლოდ წერილობითი, არამედ მატერიალური ისტორიული წყაროებითაც დასტურდება. სახელი *ხილდერიკი* ფრანკების ენაზე ითარგმნება, როგორც „ბრძოლაში ძლიერი“ ან „ძლიერი მეომარი“

ხილდერიკი იყო სალიკელი ფრანკების მეთაური და მართავდა ტერიტორიას, რომლის ცენტრიც იყო თანამედროვე ბელგიის ქალაქი ტურნე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* CHILDERICH I 451/57-481/82 
* Childerich I.König der Franken (457-481)

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 437
კატეგორია:გარდაცვლილი 482
ფარამონდი

thumb|ფარამონდი
**ფარამონდი**  (დ. 370 — გ. 430) — ფრანკთა ლეგენდარული წინაპარი და მეფე მეროვინგების დინასტიიდან 410–426 წლებში. „ფრანკთა ისტორიის წიგნის“ უცნობი ავტორის (VIII საუკუნე) მიხედვით იგი არის მარკომარის შვილი და ხლოდიოს მამა. დიდი ხნის განმავლობაში იგი ითვლებოდა ფრანკების პირველ მეფედ, ამჟამად იგი მიჩნეულია ლეგენდარულ პიროვნებად. 

მიზეზი შემდეგში იყო: „ფრანკთა ისტორიის წიგნის“ ავტორმა მოგვითხრო გრიგოლ ტურელის პირველი ექვსი წიგნი, იქვე დასძინა 21 ახალი ფაქტი, მათ შორის, ფარამონდის სახელი. მაგრამ მან არ იცოდა V საუკუნის ისტორია, რადგან იგი იყენებდა ერთადერთ წყაროს – გრიგოლ ტურელის ქრონიკას. ასე რომ, სრულიად საეჭვოა, აღნიშნული ქრონისტიდან ორმოცდაათი წლის შემდეგ მას აღმოეჩინა მეროვინგების დინასტიის წინაპარი, მაშინ როდესაც ეს ვერ შეძლო თავად გრიგოლ ტურელმა.

თუმცა ისტორიული პიროვნება სახელად ფარამონდი არსებობს. მას მოიხსენიებს გრიგოლ ტურელი. იგი დაიბადა დაახლოებით 550 წელს პარიზთან ახლოს და იყო პარიზელი მღვდელი, პარიზის ეპისკოპოსის (571-591წლებში) რეგნემონდის ძმა. რეგნემონდს უნდოდა ფარამონდი გამხდარიყო მისი მემკვიდრე, მაგრამ 591 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ეპისკოპოსის ტახტი დაიკავა მდიდარმა სირიელმა ვაჭარმა სახელად ევსევიმ. ფარამონდი დაიღუპა 600-610 წლებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* LIBER HISTORIAE FRANCORUM

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 370
კატეგორია:გარდაცვლილი 430
ხლოტარ I

მინიატიურა|მარჯვნივ
**ხლოტარ I** მეტსახელად **მოხუცი** (*le Vieux*) (დ. 497 — გ. 31 დეკემბერი, 561) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიიდან. ხლოდვიგ I-ის ვაჟი. სუასონის მეფე 511 წლიდან, ორლეანის მეფე 524 წლიდან, ბურგუნდიის მეფე 534 წლიდან (თავის ძმასთან, ხილდებერტ I-თან ერთად 558 წლამდე), რეიმსის მეფე 555 წლიდან და პარიზის მეფე 558 წლიდან. 558-561 წლებში, ხლოდვიგ I-ის მსგავსად, მარტო მართავდა ფრანკთა სამეფოს.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 497
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 561
ხილდებერტ I

**ხილდებერტ I** (; დ. 497 — გ. 23 დეკემბერი, 558, პარიზი) — ფრანკების მეფე 511–558 წლებში.  511 წლიდან პარიზის მეფე, 524 წლიდან ორლეანის მეფე. ხლოდვიგ I-სა და კლოტილდა ბურგუნდიელის ვაჟი. სახელი *ხილდებერტი* ფრანკების ენაზე ითარგმნება, როგორც „ბრძოლაში ბრწყინვალე“.

511 წელს, მამის სამფლობელოების გაყოფის შემდეგ სამართავად მიიღო პარიზის სამეფო, კონკრეტულად მდინარეებს სონას, ლუარასა და ზღვას შორის მდებარე მიწები, ანუ გალიის ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი ქალაქებით: ამიენი, პარიზი, რუანი, ლიზიე, ბაიე, ავრანში, რენი და ლე-მანი. ხილდებერტის სამეფოს დედაქალაქი იყო პარიზი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 497
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 558
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ხლოდომერი

**ხლოდომერი** (;  ; დ. 495 — გ. 524) — ფრანკების მეფე. მეროვინგების დინასტიის წარმომადგენელი, ხლოდვიგ I-ისა და კლოტილდა ბურგუნდიელის მეორე ვაჟი. 511-524 წლებში იყო ორლეანის მეფე. 

ხლოდვიგ I-ის გარდაცვალების შემდეგ ხლოდომერმა და მისმა სამმა ძმამ თოიდერიხმა, ხილდებერტმა და ხლოტარმა ფრანკთა სახელმწიფო გაინაწილეს. უდიდესი ნაწილი შეხვდა ძმებს შორის უფროსს თოიდერიხს. დანარჩენი ნაწილი კი ძმებმა, კლოტილდას შვილებმა, გაინაწილეს. ხლოდომირს შეხვდა მდინარე ლუარის აუზი, რომელსაც ორლეანის სამეფოსაც უწოდებდნენ. მისი სამფლობელოს დედაქალაქი გახდა ორლეანი. 

## ოჯახი 
* 517 წლიდან — გუნტეკა (დაახლ. 490 — 532)
** **თეოდებალდი** (521—531)
** **გუნტარი** (524—531)
** **ხლოდოალდი** (522—560), მოგვიანებით შერაცხეს წმინდანად წმ. კლოდის სახელით. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Генеалогическое древо Меровингов на «Хроносе»

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 495
კატეგორია:გარდაცვლილი 524
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
თოიდებალდი

**თოიდებალდი** ან **თეუდებალდი** (, ; დ. 535 — გ. 555) — ფრანკთა მეფე მეროვინგების დინასტიიდან. მართავდა ავსტრაზიას 548-555 წლებში. თოიდებერტ I-სა და დეოტერიას ვაჟი.

ტახტზე ასვლისას მხოლოდ ცამეტი წლის იყო და მალევე დასნეულდა, თუმცა დიდგვაროვანთა მიერ მამამისის მმართველობისადმი პატივისცემის გამო მისი მცირეწლოვნობის პერიოდში მშვიდობა არ დარღვეულა. თოიდებალდი დაქორწინდა ვალდრადაზე, ლანგობარდების მეფის, ვახოს ქალიშვილსა და მამამისის მეორე ცოლის დაზე. ამ ქორწინებამ გაამყარა ალიანსი ავსტრაზიასა და ლანგობარდიას შორის.

## ლიტერატურა
* Grégoire de Tours (trad. Robert Latouche), *Histoire des Francs*, coll. « Les Classiques de l'histoire au Moyen Âge, 27-28 », Les Belles Lettres, Paris, 1963, 2 tomes, réédition 1995.
* Marius d'Avenches, *Chronique*, collection « Sources de l'Histoire », éditions Paléo, 2006 ISBN-284909207X.
* Agathias (trad. Pierre Maraval), *Histoires, Guerres et malheurs du temps sous Justinien*, Les Belles Lettres, Paris, 2007 ISBN-2-251339-50-7.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 535
კატეგორია:გარდაცვლილი 555
ხილპერიკ I

thumb|ხილპერიკ I
**ხილპერიკ I** (დ. დაახლ. 537 — გ. 27 სექტემბერი, 584) —  ფრანკების მეფე მეროვინგების დინასტიიდან. 561 წლიდან სუასონის მეფე, 567 წლიდან პარიზის მეფე. ხლოტარ I-სა და არნეგუნდას ვაჟი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:მეროვინგები
კატეგორია:დაბადებული 537
კატეგორია:გარდაცვლილი   27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 584
სატოში კონი

thumb|300px|კონ სატოში
**კონ სატოში** (今敏, დ. კუშირო, იაპონია (12 ოქტომბერი, 1963 - 24 აგვისტო, 2010) — იაპონელი კინორეჟისორი, ავტორი ანიმეს ფილმების "სრულყოფილი ლურჯი" (Perfect Blue, 1997), "ათასწლეულის მსახიობი ქალი" (Millennium Actress, 2001), "ტოკიოს ნათლიმამები" (Tokyo Godfathers, 2003) და "პაპრიკა" (Paprika, 2006). მისი ფილმებისთვის დამახასიათებელია ფსიქოლოგიური კომპლექსურობა და გმირებისა და გარემოს ზედმიწევნით რეალისტური დიზაინი.

## ბიოგრაფია 
კონი თავდაპირველად მუსაშინოს ხელოვნების კოლეჯში სწავლობდა მხატვრობის განხრით. სკოლიდან წამოსვლის შემდეგ ოტომო კაცუჰიროსთან მუშაობდა მანგაზე "მსოფლიო საბინაო ძრწოლა". ანიმეს პროფესიას სცენური დეკორატორის სახით იწყებს ოტომოს სცენარით დადგმულ ფილმზე "რუძინ Z" (1991). ამგვარად კონის ადრეულ ნამუშევრებზე ოტომოს ძლიერი გავლენა შეიმჩნევა.

ოშიისთან მცირეხნიან მანგას სერიაზე "სერაფიმი: 266613336 ფრთა" თანამშრომლობის შემდეგ, კონი უკვე თავად წერს სცენარს მორიმოტო კოძისა და ძოძოს სათავგადასავლო ნამუშევრებისთვის. მისი სარეჟისორო დებიუტი შედგა ფილმით "სრულყოფილი ლურჯი" (Perfect Blue, 1997), ჰიჩკოკის სტილის საიდუმლო მკვლელობის ისტორია. მისი ერთ-ერთი ბოლოდროინდელი ნამუშევარია "პარანოიკი აგენტი" (Paranoia Agent, 2004), სატელევიზიო სერია ფილმებისა, სადაც ავტორი იკვლევს ადამიანის ფსიქოლოგიასა და არქეტიპებს თანამედროვე იაპონური პოპულარული კულტურის კონტექსტში, პირადი და კულტურული თვითმყოფადობის საკითხების პარალელურად. მისი სხვა ნამუშევრების მსგავსად "პარანოიას აგენტში" ძლიერი ქვეტექსტია ომისშემდგომი იაპონური კულტურის სოციალური კომენტარით. ამავე თემის გავლენით შექმნილი მისი ბოლო ნამუშევრის "პაპრიკა" პრემიერა ნიუ-იორკის კინოფესტივალზე 2006 წლის ოქტომბერს შედგა, ფართო ეკრანებზე კი 2007 წელს გამოვა.

კონის ნამუშევრებში ზღვარი ფანტაზიასა და რეალობასთან ხშირად ბუნდოვანია, და მისი ფილმების მთავარი თემები როგორც წესი სცილდება ტრადიციული ანიმეს ფარგლებს. ფილმში "ტოკიოს ნათლიმამები" (2003) კონი აღწერს ქალაქური მიუსაფრობის თემას, რაც იშვიათად ჩნდება იაპონურ მძაფრ სიუჟეტიან ფილმებში.

კატეგორია:იაპონელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ანიმეს რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1963
პანკრატიონი

thumb|პანკრატიონის მებრძოლეები (საბერძნეთი, ძვ. წ. II საუკუნე)
**პანკრატიონი** (ბერძნ. pankràtion, παγκράτιον) — ბრძოლა, გაერთიანებული მუშტი-კრივთან, ძველ ბერძენ ათლეტთა შეჯიბრებებში. შედიოდა ანტიკური ოლიმპიური თამაშების პროგრამაში.

კატეგორია:სპორტის სახეობები
წმინდა ვიტის საკათედრო ტაძარი

thumb|350px|წმ. ვიტის ტაძარი პრაღის ციხის გალავნის შიგნით მდებარეობს.
[thumb|350px|ტაძრის წინა ფასადი მისი [ვარდის ფანჯარა|ვარდის ფანჯრით.]]
**წმინდა ვიტის ტაძარი**, ან **ვიტსდომი** (ჩეხ.: Katedrála svatého Víta) — საკათედრო ტაძარი პრაღაში, ჩეხეთის რესპუბლიკაში, პრაღის არქიეპისკოპოსის საბრძანებელი. ტაძრის სრული სახელია **წმინდა ვიტის, წმინდა ვენცესლავისა და წმინდა ადალბერტის კათედრალური ტაძარი**. მდებარეობს პრაღის ციხე-სიმაგრის ტერიტორიაზე. აქ დაკრძალულია ბოჰემიის მრავალი მეფე. ტაძარი გოტიკური არქიტექტურის ერთ-ერთი ბრწყინვალე ნიმუშია და უდიდესი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ეკლესიაა ჩეხეთში.

## ისტორია 
პირველი ეკლესია ამჟამინდელი ტაძრის ადგილას ადრეული რომანული როტონდის სტილის იყო, ასევე წმ. ვიტის ეძღვნებოდა, დაარსდა ვენცესლაუს I, ბოჰემიის გრაფის მიერ 925 წელს.

1060 წელს პრაღის საეპისკოპოს დაარსებისას უფლისწული სპიტინევ II იწყებს უფრო ვრცელი ეკლესიის მშენებლობას, ვინაიდან არსებული როტონდა მორწმუნეებს ვეღარ იტევდა. ახალი უფრო ვრცელი რომანული ბაზილიკა სამნავიანი უნდა ყოფილიყო ორი კოშკით, რომელიც დასავლეთით მთავარ გუმბათს უერთდებოდა. კათედრალის პროექტი საღვთო რომის იმპერიის რომანული არქიტექტურის მოთხოვნებს პასუხობდა, განსაკუთრებით კი ჰილდესჰაიმის სააბატოს ეკლესიისა და სპაიერის კათედრალის დეტალებს იმეორებდა.

## გალერეა 

სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 1.JPG|კარის ბარელიეფი
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 2.JPG|კარი
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 3.JPG|კარის დეტალი
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 4.JPG|კარის ბარელიეფი
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 5.JPG|როზეტი. ექსტერიერი
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 6.JPG|ოქროს კარიბჭე განკითხვის დღის მოზაიკით
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 7.JPG|ოქროს ფანჯარა
სურათი:Exterior of St. Vitus Cathedral Prague 8.JPG|წმინდა ვიტის კათედრალური ტაძარი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Website of the cathedral 
* Archdiocese of Prague (Official Website) 
* Information from the Prague Castle administration site 
* Photographs
* Church Art including Bath and St Vitus Cathedral 
* St. Vitus Cathedral 

კატეგორია:გოტიკური არქიტექტურა
კატეგორია:ჩეხეთის არქიტექტურა
კატეგორია:პრაღა
რომაელ-გერმანელთა მეფე

**რომაელ-გერმანელთა მეფე** (*გერმ.*: Römisch-deutscher König) - თანამედროვე ისტორიოგრაფიაში ამ ტიტულით მოიხსენებიან გერმანელი ერის წმინდა რომის იმპერიის მბრძანებლები, რომლებიც ამ ტიტულს ატარებდნენ მეფედ არჩევის დღიდან იმპერატორის გვირგვინის დადგმამდე. სალიური დინასტიიდან მოყოლებული ტიტული შემდეგნაირად ჟღერდა: "რომაელთა მეფე" (*ლათ.*:Rex Romanorum, *გერმ.*:Römischer König, König der Römer) ამ თანამედროვე ისტორიული ტერმინის დანიშნულებაა დეტერმინირება გააკეთოს ძველი რომის მეფეებს, შუა საუკუნეების წმინდა რომის იმპერიის მბრძანებლებს და 1871 წელს დაარსებული გერმანიის იმპერიის იმპერატორებს შორის.

ტიტული "რექს რომანორუმ" ("რომაელღა მეფე") ოტონების დროიდან გვხვდება. სალიური დინასტიის მეფეები მას ინტენსიურად და გამიზნულად იყენებენ ძველი "რექს ტეუტონიკორუმის" ("გერმანელთა მეფე") საპირისპიროდ, რითაც ხაზს უსვამდნენ თავიანთ პრეტენზიას იმპერატორის ტიტულის მოპოვებისათვის ბრძოლაში. რომის პაპებთან ინვესტიტურისათვის ბრძოლის დროს სალიური დინასტიის მბრძანებლები ამ ტიტულს დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდნენ, რადგან იგი მათ უფლებას აძლევდა პრეტენზია განეცხადებინათ საეკლესიო საქმეებში ჩარევაზე.

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
გერმანული ლიტერატურა

**გერმანული ლიტერატურა** წარმოადგენს გერმანულ ენაზე არსებულ მწერლობას, თუმცა ამავე ცნებით შეიძლება მოიაზრებოდეს ყველაფერი, რაც კი ოდესმე თავის მშობლიურ ენაზე შეუქმნია გერმანელ ხალხს წერილობითი ფორმით (მათ შორის ისტორიული, ან ლიტერატურული თვალსაზრისით სრულიად უმნიშვნელო სხვადასხვაგვარი ხასიათის ნაწერები და ა. შ..). 

## ეპოქები 
ჩამოთვლილი ეპოქების ქრონოლოგიური ჩარჩოები არ არის გერმანულ ლიტერატურათმცოდნეობაში ერთმნიშვნელოვნად დადგენილი, წარმოადგენს ამ თარიღების მხოლოდ მიახლოებითი შემოსაზღვრის მცდელობას. 

### შუა საუკუნეები 
:* გერმანული ლიტერატურა დასაბამიდან ადრეული შუა საუკუნეების დასასრულამდე
:* განვითარებული და გვიანი შუასაუკუნეები (1170-1500)

### ახალი გერმანული ლიტერატურა 
:* ჰუმანიზმი და რეფორმაცია (1470/80-1600) 
:* ბაროკო (1600-1700) 
:* პიეტიზმი, როკოკო, სენტიმენტალიზმი (1670-1780) 
:* განმანთლებლობა (1720-1785) 
:* „შტურმი და დრანგი“ (1767-1785/90) 
:* კლასიკა (1786-1805)
:* კლასიკასა და რომანტიზმს შორის (1793-1811) 
:* რომანტიზმი (1798-1830) 
:* ბიდერმაიერი (1815-1850) 
:* ახალგაზრდა გერმანია (1830-1850) 
:* პოეტური რეალიზმი (1850-1890) 
:* ნატურალიზმი (1880-1900) 
:* საუკუნის დასასრულის ლიტერატურა, საუკუნეთა მიჯნა (1890-1920) 
:* ექსპრესიონიზმი (1910-1925) 
:* 20-იანი წლების ლიტერატურა (1918-1933)
:* გერმანული ლიტერატურა ემიგრაციაში (1933-1945)
:* გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ლიტერატურა (1945-1900)
:* გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის ლიტერატურა (გდრ)

## გერმანულენოვანი ქვეყნების თანამედროვე ლიტერატურები 
:* გაერთიანებული გერმანიის ლიტერატურა 1900 წლის შემდეგ
:* ავსტრიის ლიტერატურა 1945 წლის შემდეგ
:* გერმანულენოვანი შვეიცარიის ლიტერატურა 1945 წლის შემდეგ 

*