open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
22 მარტი

**22 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 81-ე დღე (ნაკიან წლებში – 82-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 284 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 238 : გორდიანუს I და მისი ვაჟი გორდიანუს II რომის იმპერატორებად გამოაცხადეს.
* 1772 : ინგლისში მონობა უკანონოდ გამოცხადდა.
* 1848 : ვენეცია დამოუკიდებლობას აცხადებს.
* 1868 : არკანზასი მეორედ შედის აშშ-ს შემადგენლობაში.
* 1876 : ესპანეთში მიიღეს კონსტიტუცია
* 1882 : აშშ-ს კონგრესმა აკრძალა მრავალცოლიანობა
* 1895 : ძმებმა ლუმიერებმა მოახდინეს პირველი ფილმის პრეზენტაცია.
* 1945 : დაარსდა არაბულ სახელმწიფოთა ლიგა.
* 1954 : ლონდონის ოქროს ბირჟა ანახლებს მუშაობას პირველად ომის შემდეგ.
* 1963 : ბრიტანეთში გამოვიდა The Beatles-ის პირველი ალბომი.
* 1993 : კორპორაცია ინტელი სერიულად უშვებს პირველ პენტიუმის ჩიპს (80586), 60 მჰც საათის სიჩქარით, 100+ მიპსით და 64 ბიტიანი მონაცემთა არხით.
* 1995 : კოსმონავტი ვალერი პოლიაკოვი ბრუნდება კოსმოსში რეკორდული 438 დღიანი ყოფნის შემდეგ.
* 1997 : კომეტა ჰალ ჰოპმა დედამიწას ყველაზე ახლოს ჩაუქროლა.
* 2004 : ისრაელის ჯარმა მოკლა „ჰამასის“ ლიდერი აჰმად იასინი.
* 2009 : 
** პირველად საქართველოში შეიკრიბა საქართველოს პნევმატური იარაღის მოყვარულთა ასოციაცია.
** ევროპის ერთა თასის მატჩში ქართველმა მორაგბეებმა რუსები დაამარცხეს ანგარიშით 29:21.
* 2016 :
** ბრიუსელის ტერაქტების შედეგად 34 ადამიანი დაიღუპა და 198 დაშავდა.
**სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლომ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ჟან-პიერ ბემბა კაცობრიობის წინაშე ჩადენლი და ომის დანაშუალებისათვის დამნაშავედ ცნო.
* 2017 : ლონდონში, ვესტმინსტერში განხორციელებული ტერორისტული თავდასხმის შედეგად გარდაიცვალა რამდენიმე ადამიანი, არიან დაშავებულებიც.
* 2020 : ხორვატიაში 5,4 M_\mathrm{w} მაგნიტუდის სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა.
* 2026 : სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ილია II თბილისის სიონის საპატრიარქო ტაძარში დაკრძალეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1797 : ვილჰელმ I — პრუსიის მეფე
* 1873 : ჯულიეტა ლანტერი -  იტალიელი-არგენტინელი ფიზიკოსი, მოაზროვნე, არგენტინაში ქალთა უფლებების დამცველი და სოციალური მოძრაობის მხარდამჭერი.
* 1886 : აბაევი, ვლადიმერ —  რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიაში
* 1950 : ბრეგოვიჩი, გორან —  სერბი კომპოზიტორი
* 1976 : უიზერსპუნი, რიზ —  ამერიკელი მსახიობი
* 1981 : MIMS —  ამერიკელი რეპერი
* 1981 : ლენზი, ვიქტორია —  ვენესუელი პორნო ვარსკვლავი
* 1982 : ბენეტი, პეტ —  ბრიტანელი მუსიკოსი
* 1988 : რეიმონდი, ტანია —  ამერიკელი მსახიობი
* 1992 : ფრიმენი, ლუკ —  ინგლისელი ფეხბურთელი
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1832 : გოეთე, იოჰან ვოლფგანგ — გერმანელი მწერალი.
* 1959 : ფოცხვერაშვილი, კონსტანტინე — ქართველი კომპოზიტორი, დირიჟორი და ლოტბარი.
* 2005 : ტანგე კენძო — იაპონელი არქიტექტორი.

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** 40 სებასტიანელი მოწამე
** წმინდა ურსპასიანე
** კესარიოს მკურნალი
* აგრეთვე:
** მსოფლიო წყლის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0322
27 მარტი

**27 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 86-ე დღე (ნაკიან წლებში – 87-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 279 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1854 : ყირიმის ომი — ბრიტანეთმა რუსეთს ომი გამოუცხადა.
* 1871 : გაიმართა რაგბის პირველი საერთაშორისო მატჩი ინგლისისა და შოტლანდიის გუნდებს შორის.
* 1905 : თბილისის ფუნიკულიორი გაიხსნა.
* 1918 : მოლდოვა და ბესარაბია რუმინეთს შეუერთდა.
* 1958 : ნიკიტა ხრუშჩოვი სსრკ-ის პრემიერ-მინისტრი გახდა.
* 1968 : სუჰარტო ინდონეზიის პრეზიდენტი გახდა.
* 2020 : ჩრდილოეთი მაკედონია ნატოს 30-ე წევრი გახდა.
* 2023 : შოტლანდიის ნაციონალური პარტიის ლიდერად და ქვეყნის პირველ მინისტრად ჰამზა იუსაფი აირჩიეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 972: რობერ II — საფრანგეთის მეფე
* 1785: ლუი XVII — საფრანგეთის მეფე
* 1845: ვილჰელმ კონრად რენტგენი — გერმანელი ფიზიკოსი
* 1871: ჰაინრიხ მანი — გერმანელი მწერალი
* 1873: ქრისტეფორე III — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* 1881: სიმონ ავალიანი — ქართველი ისტორიკოსი
* 1886: სერგეი კიროვი — რუსი რევოლუციონისტი
* 1899: შალვა ალხაზიშვილი — ქართველი კრიტიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე
* 1909: ბენ უებსტერი — ჯაზის ამერიკელი მუსიკოსი
* 1927: მსტისლავ როსტროპოვიჩი — რუსი ჩელისტი და დირიჟორი
* 1939: იოსებ კეჭაყმაძე — ქართველი კომპოზიტორი
* 1963: კვენტინ ტარანტინო — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, მსახიობი, კინოპროდიუსერი და კინოოპერატორი
* 1970: მერაია კერი — ამერიკელი მომღერალი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1625: ჯეიმზ I — ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის მეფე
* 1833: ჟაკ ფრანსუა გამბა — ფრანგი მოგზაური და ვაჭარი
* 1945: ჰალიდ ზია უშაქლიგილი — თურქი მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე
* 1968: იური გაგარინი — რუსი კოსმონავტი
* 1972: მორის ეშერი — ჰოლანდიელი მხატვარი და გრაფიკოსი
* 2006: სტანისლავ ლემი — პოლონელი მწერალი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ღირსი ბენედიქტე
** ევსქიმონ აღმსარებელი  

* აგრეთვე:
** მსოფლიო თეატრის დღე
** ანგოლა — გამარჯვების დღე
** მიანმარი — სამხედრო ძალების დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები:
* 

0327
ზამთარი

**ზამთარი** — წელიწადის დრო, რომელიც დედამიწის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზამთრის მზებუდობის მომენტიდან (21 ან 22 დეკემბერი), გაზაფხულის ბუნიობის მომენტამდე (20 ან 21 მარტი) გრძელდება; 

## ასტრონომიული ზამთარი
მინი|მარცხნივ|წელიწადის დროები
ეკლიპტიკის მიმართ დედამიწის დახრილი ბრუნვის ღერძი, მზესთან მიმართებაში წარმოშობს წელიწადის დროებს. როდესაც საუბარია წელიწადის დროებზე, პირობითად ივარაუდება, რომ საუბარი გვაქვს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არსებულ წელიწადის დროზე, თუმცა არ დაგვავიწყდეს, რომ ამავდროულად სამხრეთ ნახევარსფეროში წელიწადის დრო სარკისებულად იცვლება. მაშინ როდესაც ზამთრის თვეებში ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზამთარია, სამხრეთ ნახევარსფეროში ზაფხულია და პირიქით. ჩვენი პლანეტის დახრილობიდან გამომდინარე, ზამთარი იწყება მაშინ, როდესაც დღე-ღამის განმავლობაში ღამის ხანგრძლივობა დღისაზე მაქსიმალური მეტობიდან (ზამთრის მზებუდობა) ნელ-ნელა იწყებს შემცირებას და სრულდება მაშინ, როდესაც დღე-ღამის განმავლობაში, დღის ხანგრძლივობა იწყებს ღამის გახანგრძლივობაზე გატოლებას (გაზაფხულის ბუნიობა). 

ზამთრის მზებუდობაზე, დედამიწის ღერძის დახრილობა მზესთან მიმართებაში იმყოფება ისეთ მდგომარეობაში, რომლის დროსაც ჩრდილოეთი ნახევარსფერო მაქსიმალურადაა გადახრილი მზის საწინააღმდეგო მიმართულებით (შესაბამისად სამხრეთი ნახევარსფერო პირიქით — მზეთან მიმართებაში უკიდურეს ახლო მხარეს იმყოფება, რაც განაპირობებს იქ ზაფხულის დაწყებას). შემდეგ, დედამიწა ორბიტაზე გადაადგილებისას ნელ-ნელა ინაცვლებს ისეთ პოზიციაზე, როდესაც დედამიწის დახრილი ღერძი ეკლიპტიკურად ისევ დახრილია, მაგრამ სივრცულად მზე-დედამიწის მონაკვეთთან მიმართებაში მართობულია, რის გამოც მზე დედამიწის ეკვატორის ზენიტში ექცევა და თანაბრად აცხუნებს მის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს. აღნიშნული მდგომარეობას გაზაფხულის ბუნიობა ეწოდება. აღნიშნული მონენტის გადალახვისთანავე იწყება დღეღამის განმავლობაში დღის ხანგრძლივობის ღამისაზე გადამეტება, რაც მოასწავებს გაზაფხულის დაწყებას.

Earth-lighting-summer-solstice EN.png|ზაფხულის მზებუდობა (ჩრდილოეთი ნახევარსფერო გადახრილია მზის მიმართ)
Earth-lighting-equinox EN.png|გაზაფხულისა და შემოდგომის ბუნიობა (დედამიწის ღერძი კვლავ დახრილია და იმყოფება ხედვის ვერტიკალურ სიბრტყეში)
Earth-lighting-winter-solstice EN.png|ზამთრის მზებუდობა (სამხრეთი ნახევარსფერო გადახრილია მზის მიმართ)

## კალენდარული ზამთარი
ჩვეულებრივ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზამთრის თვეებია:
*დეკემბერი;
*იანვარი;
*თებერვალი. 

ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში ზამთარი შემდეგ თვეებში უწევს:
*ივნისი;
*ივლისი;
*აგვისტო.

ზამთარი წელიწადის ყველაზე ცივი დროა. დღეები მაქსიმალურად მოკლდება, თუმცა 22 დეკემბრიდან უკვე ნელ-ნელა ზრდას დაიწყებს. ადრე ბნელდება. ბევრ ქვეყანაში თოვლი მოდის და ყინვებს იჭერს.

მცენარეების ზრდა წყდება. ფოთლოვანი ხეები შიშვლდება. ზამთრის სუსხს მხოლოდ წიწვიანი ხეები უძლებს. ზოგ ცხოველს ხშირი ბეწვი ან მატყლი ეზრდება, რომ არ შესცივდეს, ზოგს კი მთელი ზამთარი სძინავს.

## გალერეა

Зимний пейзаж.jpg|ზამთრის პეიზაჟი
Rax.jpg|ზამთარი ავსტრიაში

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზამთარი
31 მარტი

**31 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 90–ე დღე (ნაკიან წლებში - 91–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 275 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1889 : ეიფელის კოშკის ინაუგურაცია პარიზში.
* 1931 : მიწისძვრა ანადგურებს მანაგუას, ნიკარაგუა.
* 1949 : ნიუფაუნდლენდი გახდა კანადის კონფედერაციის წევრი.
* 1964 : დიქტატურა ბრაზილიაში იწყება, გენერალი კასტელო ბრანკოს მეთაურობით.
* 1967 : ჯიმი ჰენდრიქსი წვავს საკუთარ გიტარას პირველად ლონდონის ასტორიის თეატრში. რის შედეგადაც ის ხელზე მეორე ხარისხის დამწვრობისთვის ჰოსპიტალიზებულ იქნა.
* 1979 : ბრიტანეთის ბოლო ჯარისკაცი ტოვებს მალტის კუნძულებს.
* 1991 : საქართველოში გაიმართა საყოველთაო რეფერენდუმი საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შესახებ.  გამოკითხულთა 98%-მა დადებითად უპასუხა.
* 1999 : ბორის ელცინი გადადგა რუსეთის პრეზიდენტის პოსტიდან.
* 2004 : გუგლი აქვეყნებს Gmail-ს — პირველ ვებ-ფოსტას 1 გიგაბაიტიანი სათავსით.
* 1990 : ჰუმანიტარული კავშირი კათარზისი გაიხსნა
* 2017 : პარაგვაიში დემონსტრანტებმა კონგრესის შენობა ჩაიგდეს ხელში.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1499: პიუს IV — რომის პაპი (გ.  1565)
* 1519 : ანრი II (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე.
* 1596 : დეკარტი, რენე — ფრანგი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი და მეცნიერი
* 1732 : ჰაიდნი, იოზეფ — ავტრიელი კომპოზიტორი
* 1906 : ტომონაგა სინიტირო — იაპონელი ფიზიკოსი. 
* 1939 : გამსახურდია, ზვიად —  მეცნიერი-ფილოლოგი, მწერალი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, საქართველოს პირველი პრეზიდენტი (გ. 1993)
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1547 : ფრანსუა I (საფრანგეთი)  — საფრანგეთის მეფე
* 1850 : ჯუსტი, ჯუზეპე — იტალიელი პოეტი (დ.1809)
* 1855 : შარლოტა ბრონტე — ინგლისელი მწერალი.
* 1967 : მალინოვსკი, როდიონ — სსრკ-ის სამხედრო მოღვაწე (დ. 1898)
* 2021 : ანზორ ერქომაიშვილი — ქართველი მუსიკოსი (დ. 1940)

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** კირილე I
** ტროფიმე და ევკარპი
** ანინე ხუცესი (მოიხსენიება ასევე 26 მარტს)

* აგრეთვე:
* *მალტა: თავისუფლების დღე (1979).

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0331
ნაკიანი წელიწადი

**ნაკიანი წელიწადი** — კალენდარული წელიწადი, რომელიც 366 დღე-ღამეს შეიცავს; 1 დღე-ღამით მეტია მარტივ წელიწადზე. ნაკიან წელიწადში თებერვალი 29 დღე-ღამისგან შედგება. ახალი სტილით ნაკიანად ითვლება ყოველი წელიწადი, რომელიც იყოფა 4-ზე, გარდა იმ წლებისა, რომელთა ნომერი, თუმცა დაბოლოებულია 2 ნულით, უნაშთოდ არ იყოფა 400-ზე (მაგ., 1800, 1900, 2100). ნაკიანი წელიწადის არსებობა, ანუ ერთი დღის დამატება, საჭიროა იმიტომ, რომ მარტივი (365 დღიანი) წელიწადი არ შედგება ზუსტად 365 დღისგან, არამედ 365 და დაახლოებით ერთი მეოთხედი დღისგან, ამიტომაცაა ნაკიანი თითქმის ყოველი მეოთხე წელიწადი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კალენდარი
ზოდიაქო

[thumb|ზოდიქოს წრე. [სვეტიცხოველი|სვეტიცხოვლის სამხრეთ კედლის ფრესკა (XVII ს.)]]
**ზოდიაქო**, **ზოდიაქოს წრე** () — ეკლიპტიკის გასწვრივ განლაგებული 12 თანავარსკვლავედი (ვერძი, კურო, მარჩბივი, კირჩხიბი, ლომი, ქალწული, სასწორი, ღრიანკალი, მშვილდოსანი, თხის რქა, მერწყული, თევზები). ზოდიაქოს თანავარსკვლავედებზე გადის მზის ხილული წლიური გზა ვარსკვლავთა შორის და მზის სისტემის პლანეტების ხილული წლიური გზები. სახელწოდება იმით არის გაპირობებული, რომ ზოდიაქოს თანავარსკვლავთა უმრავლესობა ძველთაგანვე ცხოველების სახელს ატარებს.

ზოდიაქოს თანავარსკვლავედები განცალკევებულ ჯგუფად გამოყვეს და მათთვის სპეციალური ნიშნები შემოიღეს ჯერ კიდევ ძვ. ბერძნებმა (ასტრონომიული ნიშნები). სათანადო თანავარსკვლავედის ნიშნები აქვს აგრეთვე მათში მდებარე ბუნიობისა და მზებუდობის წერტილებს (ვერძი და სასწორი, შესაბამისად, გაზაფხულისა და შემოდგომის ბუნიობისა, ხოლო კირჩხიბი და თხის რქა — ზაფხულისა და ზამთრის მზებუდობის წერტილებს). ეს აღნიშვნები დღემდეა შემორჩენილი, თუმცა პრეცესიის გამო აღნიშნული წერტილები ამჟამად სხვა თანავარსკვლავედებშია. ძველთაგანვე შემორჩენილია ჩრდილოეთ და სამხრეთ ტროპიკების სახელწოდებანიც: კირჩხიბის ტროპიკი და თხის რქის ტროპიკი. საქართველოს ტერიტორიიდან ზოდიაქოს ყველა თანავარსკვლავედი ჩანს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ასტროლოგია
+
კატეგორია:ანტიკური ასტრონომია
კატეგორია:ასტროლოგიის ისტორია
კატეგორია:თანავარსკვლავედები
დღე-ღამე

**დღე-ღამე** (შემოკლებით — *დღ-ღ*) — დედამიწის ღერძული ბრუნვის პერიოდი; დროის ერთ-ერთი ძირითადი საზომი ერთეული. გამოიყოფა ვარსკვლავიერი დღე-ღამე — გაზაფხულის ბუნიობის წერტილის მიმართ დედამიწის  ბრუნვის პერიოდი და მზისიერი  დღე-ღამე. ვარსკვლავიერი დღე-ღამის  დასაწყისად ითვლება გაზაფხულის ბუნიობის  წერტილის ზედა კულმინაციის მომენტი (კულმინაცია ცის სხეულისა), ხოლო ხანგრძლივობად — ამ წერტილის ორ თანამიმდევრულ ზედა კულმინაციას შორის  დროის შუალედი. იმის მიხედვით, ჭეშმარიტი გაზაფხულის ბუნიობის წერტილს იხილავენ, თუ საშუალოს (პირველ შემთხვევაში ითვალისწინებს პრეცესიისა და ნუტაციის გავლენას, მეორეში — მხოლოდ პრეცესიისას), განასხვავებენ ჭეშმარიტ და საშუალო ვარსკვლავიერ დღე-ღამეს. პირველი მათგანის ხანგრძლივობა ცვალებადია. ასევე განასხვავებენ ჭეშმარიტ მზისიერ დღე-ღამეს (ჭეშმარიტი მზის ორ თანამიმდევრულ ზედა კულმინაციას შორის დროის შუალედი), რომლის დასაწყისად ითვლება ჭეშმარიტი მზის დისკოს ცენტრის ქვედა კულმინაციის მომენტი — ჭეშმარიტი შუაღამე, და საშუალო მზისიერ დღე-რამეს (საშუალო მზის ანალოგიურ კულმინაციათა  შორის დროის შუალედი; მის დასაწყისად ითვლება   საშუალო მზის ქვედა კულმინაციის მომენტი — საშუალო შუაღამე). ვარსკვლავიერი და საშუალო მზისიერი დღე-ღამე იყოფა საათებად (24 სთ), წუთებად (1440 წთ) და წამებად (86400 წმ). ვარსკვლავიერი დღე-ღამის ერთეული (დღე-ღამე, წუთი ან წამი) საშუალო მზისიერი დღე-ღამის 0,9972696 ერთულს უდრის. ჭეშმარიტი და საშუალო მზისიერი დღე-ღამეების ხანგრძლიობათა სხვაობა წლის განმავლობაში იცვლება პირველი მათგანის ცვალებადობის გამო (იხილეთ საშუალო მზისიერი დრო). ეს ხანგრძლიობანი ერთმანეთთან დაკავშირებულია დროის სწორებით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:კალენდარი
კატეგორია:დღე-ღამე
კატეგორია:ქრონოლოგია
ბახი

საკუთარი სახელი **ბახი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსი ბახი — რუსი მეცნიერი და რევოლუციონერი
* იოჰან სებასტიან ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი
* ვილჰელმ ფრიდემან ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი და ორგანისტი
* იოჰან იაკობ ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი და ორგანისტი
* იოჰან ნიკოლაუს ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი
* იოჰან მიქაელ ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი 
* იოჰან კრისტიან ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი და პიანისტი
* იოჰან კრისტოფ ფრიდრიხ ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი, კლავესინისტი და კაპელმაისტერი
* კარლ ფილიპ ემანუელ ბახი — გერმანელი კომპოზიტორი და კლავესინისტი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბახი — უღელტეხილი
თხის რქის თანავარსკვლავედი

thumb|250px|right|თხის რქა
**თხის რქის თანავარსკვლავედი** () — სამხრეთი ნახევარსფეროს ერთ-ერთი თანავარსკვლავედი (ეკუთვნის ზოდიაქოს). მისი ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი (თხის რქის δ) 2,8 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა.

თხის რქის სახელი მიკუთვნებული აქვს სამხრეთ ტროპიკს, რაც იმით აიხსნება, რომ შესაბამისი ასტრონომიული ტერმინოლოგიის ჩამოყალიბების ეპოქაში (2000 წლის წინათ) ზამთრის მზებუდობის დღეს, მზე თხის რქის თანავარსკვლავედში იმყოფებოდა. ხილვადობის საუკეთესო პირობებია ივლის-აგვისტოში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
გაზაფხული

**გაზაფხული** — წელიწადის დრო, რომელიც დედამიწის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გრძელდება გაზაფხულის ბუნიობის მომენტიდან (20 ან 21 მარტი) ზაფხულის მზებუდობის მომენტამდე (21 ან 22 ივნისი).

## ასტრონომიული გაზაფხული
მინი|მარცხნივ|წელიწადის დროები
ეკლიპტიკის მიმართ დედამიწის დახრილი ბრუნვის ღერძი, მზესთან მიმართებაში წარმოშობს წელიწადის დროებს. როდესაც საუბარია წელიწადის დროებზე, პირობითად ივარაუდება, რომ საუბარი გვაქვს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არსებულ წელიწადის დროზე, თუმცა არ დაგვავიწყდეს, რომ ამავდროულად სამხრეთ ნახევარსფეროში წელიწადის დრო სარკისებულად იცვლება. მაშინ როდესაც გაზაფხულის თვეებში ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გაზაფხულია, სამხრეთ ნახევარსფეროში შემოდგომაა და პირიქით. ჩვენი პლანეტის დახრილობიდან გამომდინარე, გაზაფხული იწყება მაშინ, როდესაც დღე-ღამის განმავლობაში, დღის ხანგრძლივობა იწყებს ღამის გახანგრძლივობაზე გადაჭარბების პროცესს (გაზაფხულის ბუნიობა) და სრულდება მაშინ, როდესაც აღნიშნული გადაჭარბება აღწევს თავის მაქსიმუმს (ზაფხულის მზებუდობა). 

გაზაფხულის ბუნიობაზე, მართალია დედამიწის დახრილი ღერძი ეკლიპტიკურად ისევ დახრილია, მაგრამ სივრცულად მზე-დედამიწის მონაკვეთთან მიმართებაში მართობულია. ამ დროს მზე დედამიწის ეკვატორის ზენიტში იმყოფება და აცხუნებს მას, ხოლო ეკვატორის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს კი თანაბარზომიერად. შემდეგ, დედამიწა ორბიტაზე გადაადგილებისას ნელ-ნელა ინაცვლებს ისეთ პოზიციაზე, როდესაც დედამიწის ღერძული დახრილობის გამო მზე ზენიტშია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროზე. დედამიწა, როგორც კი მიაღწევს ისეთ მდებარეობას, როდესაც მისი ჩრდილოეთ ნახევარსფერო უკიდურესად იქნება გადახრილი მზის მიმართ, ეს მოასწავებს დღის ხანგრძლიოვობის ღამეზე მაქსიმალური გადაჭარბების ნიშნულს, ანუ დგება ზაფხულის მზებუდობა. აღნიშნული მონენტის გადალახვისთანავე იწყება დღის ხანგრძლოვის შემცირება და ღამის ზრდა, რაც მოასწავებს ზაფხულის დაწყებას.

Earth-lighting-summer-solstice EN.png|ზაფხულის მზებუდობა (ჩრდილოეთი ნახევარსფერო გადახრილია მზის მიმართ)
Earth-lighting-equinox EN.png|გაზაფხულისა და შემოდგომის ბუნიობა (დედამიწის ღერძი კვლავ დახრილია და იმყოფება ხედვის ვერტიკალურ სიბრტყეში)
Earth-lighting-winter-solstice EN.png|ზამთრის მზებუდობა (სამხრეთი ნახევარსფერო გადახრილია მზის მიმართ)

## კალენდარული გაზაფხული
ჩვეულებრივ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გაზაფხულის თვეებია:
*მარტი;
*აპრილი;
*მაისი. 

ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში გაზაფხული შემდეგ თვეებში უწევს:
*სექტემბერი;
*ოქტომბერი;
*ნოემბერი.

გაზაფხულის დროს დღე დიდდება და თბება. ხეებზე კვირტები ისკვნება. მიწიდან ბალახი ამოდის. იწყება მცენარეთა ზრდის განახლება.

ზამთარში, თბილ ქვეყნებში გაფრენილი ფრინველები ბრუნდებიან, ბუდეებს იკეთებენ და კვერცხებს დებენ.

ცხოველები მეწყვილეს ეძებენ და შთამომავლობას ამრავლებენ.

## გალერეა

Frühling blühender Kirschenbaum.jpg|აყვავებული ალუბლის ხე
Frühling blühender Löwenzahn.jpg|ბურბუშელა
Heliopsis_July_2011-2.jpg|არგენტინული ჩვეულება გაზაფხულის დაწყების დღეს ყვითელი ყვავილების ჩუქების, როგორც სიხარულის, ენერგიისა და ოპტიმიზმის სიმბოლო

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გაზაფხული
შემოდგომა

**შემოდგომა** — წელიწადის დრო, რომელიც დედამიწის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში შემოდგომის ბუნიობიდან (23 სექტემბერი) ზამთრის მზებუდობამდე (22 დეკემბერი) გრძელდება. 

## ასტრონომიული შემოდგომა
მინი|მარცხნივ|წელიწადის დროები
ეკლიპტიკის მიმართ დედამიწის დახრილი ბრუნვის ღერძი, მზესთან მიმართებაში წარმოშობს წელიწადის დროებს. როდესაც საუბარია წელიწადის დროებზე, პირობითად ივარაუდება, რომ საუბარი გვაქვს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში არსებულ წელიწადის დროზე, თუმცა არ დაგვავიწყდეს, რომ ამავდროულად სამხრეთ ნახევარსფეროში წელიწადის დრო სარკისებულად იცვლება. მაშინ როდესაც შემოდგომის თვეებში ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში გაზაფხულია, სამხრეთ ნახევარსფეროში გაზაფხულია და პირიქით. ჩვენი პლანეტის დახრილობიდან გამომდინარე, შემოდგომა იწყება მაშინ, როდესაც დღე-ღამის განმავლობაში, ღამის ხანგრძლივობა იწყებს დღის გახანგრძლივობაზე გადაჭარბების პროცესს (შემოდგომის ბუნიობა) და სრულდება მაშინ, როდესაც აღნიშნული გადაჭარბება აღწევს თავის მაქსიმუმს (ზამთრის მზებუდობა). 

შემოდგომის ბუნიობაზე, მართალია დედამიწის დახრილი ღერძი ეკლიპტიკურად ისევ დახრილია, მაგრამ სივრცულად მზე-დედამიწის მონაკვეთთან მიმართებაში მართობულია. ამ დროს მზე დედამიწის ეკვატორის ზენიტში იმყოფება და აცხუნებს მას, ხოლო ეკვატორის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროებს კი თანაბარზომიერად. შემდეგ, დედამიწა ორბიტაზე გადაადგილებისას ნელ-ნელა ინაცვლებს ისეთ პოზიციაზე, როდესაც დედამიწის ღერძული დახრილობის გამო მზე ზენიტშია სამხრეთ ნახევარსფეროზე. დედამიწა, როგორც კი მიაღწევს ისეთ მდებარეობას, როდესაც მისი სამხრეთი ნახევარსფერო უკიდურესად იქნება გადახრილი მზის მიმართ, ეს მოასწავებს ღამის ხანგრძლიოვობის დღეზე მაქსიმალური გადაჭარბების ნიშნულს, ანუ დგება ზამთრის მზებუდობა. აღნიშნული მონენტის გადალახვისთანავე იწყება დღის ხანგრძლოვის შემცირება და ღამის ზრდა, რაც მოასწავებს ზამთრისს დაწყებას.

Earth-lighting-summer-solstice EN.png|ზაფხულის მზებუდობა (ჩრდილოეთი ნახევარსფერო გადახრილია მზის მიმართ)
Earth-lighting-equinox EN.png|გაზაფხულისა და შემოდგომის ბუნიობა (დედამიწის ღერძი კვლავ დახრილია და იმყოფება ხედვის ვერტიკალურ სიბრტყეში)
Earth-lighting-winter-solstice EN.png|ზამთრის მზებუდობა (სამხრეთი ნახევარსფერო გადახრილია მზის მიმართ)

## კალენდარული შემოდგომა
ჩვეულებრივ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში შემოდგომის თვეებია:
*სექტემბერი;
*ოქტომბერი;
*ნოემბერი. 

ხოლო სამხრეთ ნახევარსფეროში შემოდგომა შემდეგ თვეებში უწევს:
*მარტი;
*აპრილი;
*მაისი.

შემოდგომის დროს დღე საგრძნობლად მოკლდება, იწყება გრილი ამინდები და ფოთოლცვენა. შემოდის მრავალგვარი ხილი. ბუჩქები დახუნძლულია კენკრით.

იწყება რთველი, მოსავლის აღების ალო, შემდეგ ყანებს საშემოდგომოდ გადახნავენ. ბევრი ცხოველი და ადამიანიც ზამთრისთვის საკვებს იმარაგებს. ფრინველების უმრავლესობა თბილ ქვეყნებში მიფრინავს.

## გალერეა

Syksy 1.jpg|შემოდგომა ფინეთში
Akiyamago 2005 005.jpg|შემოდგომა იაპონიაში
Cincinnati – Spring Grove Cemetery & Arboretum "Autumn Reflection" (15630100199).jpg|შემოდგომა აშშ-ში

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შემოდგომა
კასპის მუნიციპალიტეტი

მინი|კასპის კულტურის სახლი
**კასპის მუნიციპალიტეტი** — ადმინისტრაციული რაიონი შიდა ქართლის მხარეში. მუნიციპალიტეტის ტერიტორია 1917 წლამდე ტფილისის გუბერნიის გორის მაზრაში შედიოდა, 1917–30 წლებში — გორის მაზრაში, 1930 წლიდან ცალკე რაიონია. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კასპი.

## ბუნება 
მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის ორივე მხარეს. ტერიტორია - 802 კვ. კმ., მათ შორის სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს უკავია 360 კვ. კმ. ჩრდილოეთით მას აკრავს კავკასიონის სამხრეთი განშტოებანი, სამხრეთით — თრიალეთის ქედი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები მტკვარი, ქსანი, ლეხურა, კავთურა, თეძამი.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობის რიცხოვნობა — 43 771 კაცი (2014); სიმჭიდროვე — 54,5 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 72 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი, 71 სოფელი.

### აღწერის მონაცემები
## მმართველობა 
მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლობითი ორგანოა მუნიციპალიტეტის საკრებულო, ხოლო აღმასრულებელი ორგანო — გამგეობა. მუნიციპალიტეტის ადგილობრივი თვითმმართველობის ადმინისტრაციული ერთეულებია:

* *ქალაქის საკრებულო* — 1: კასპი;
* *თემის საკრებულო* — 15:
**აღაიანის (საქადაგიანო, ხიდისყური),
**ახალქალაქის (ახალსოფელი, გარიყულა, გოსტიბე, ერთაწმინდა, ზემო ჩოჩეთი, თეძმისხევი, კაპრაშიანი, რკონი, ჩაჩუბეთი),
**ახალციხის (მთიულთუბანი, ნოსტე, ცხავერი),
**გომის (ბორტა, ნიაბი),
**დოესის (გრაკალი),
**ზემო ხანდაკის, (კალოუბანი, ჭყოპიანი),
**თელიანის (სასირეთი),
**კავთისხევის (გუდალეთი, ეზატი, თვალადი, მირიანი, ქებაანი, ქვემო ჩოჩეთი, ქვემო ხანდაკი), 
**კოდისწყაროს (ზადიანთკარი, ზემო რენე, ნიგოზა, სარიბარი, ქვემო რენე, ყარაფილა, ჩობალაური),
**ლამისყანის (თვაურები, ხვითი),
**მეტეხის (ბარნაბიანთკარი, სადგური მეტეხი),
**ოკამის (თეზი, იგოეთი, მრგვალი ჭალა, ფერმა, ჩანგილარი),
**სამთავისის (ბოჟამი, თოგოიანთკარი),
**ქვემო ჭალის (ახალშენი, გამდლისწყარო, გორაკა, ვაკე, პანტიანი, საკორინთლო),
**წინარეხის (გომისჯვარი, თელათგორი, იდლეთი, ლავრისხევი),
* *სოფლის საკრებულო* — 1
**ხოვლეს.

### საკრებულო 
## ეკონომიკა 
მუნიციპალიტეტში შემდეგი სამრეწველო საწარმოები იყო: კასპის ცემენტის ქარხანა, მეტეხის საშენ მასალათა კომბინატი, აგრეთვე კვების მრეწველობის საწარმოები, ღვინის და საკონსერვო ქარხნები. სოფლის მეურნეობის წამყვანი დარგებია: მევენახეობა, მეხილეობა, მებოსტნეობა, სარძევე მეცხოველეობა. მოჰყავთ მარცვლეული. მუნიციპალიტეტს კვეთს ქვეყნის მთავარი სარკინიგზო და საავტომობილო მაგისტრალები.

## კულტურა 
მუნიციპალიტეტში 49 სახელმწიფო და 2 არასახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლაა, 2 საშუალო პროფესიული და 1 უმაღლესი სასწავლებელი, 43 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი და 2 მუზეუმი. (მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ი. ჯავახიშვილის სახ. მუზეუმი ხოვლეში).

## ღირსშესანიშნაობანი 
მუნიციპალიტეტში არქიტექტურის და კულტურის მრავალი მნიშვნელოვანი ძეგლია: რკონის კომპლექსი, სამთავისის ტაძარი, სხვილოს ციხე-დარბაზის კომპლექსი, ქვათახევის, მეტეხის, ახალქალაქის კომპლექსები და სხვა.

## შენიშვნები
## სქოლიო
*
მთიანი ყარაბაღი

[thumb|ყოფილი [მთიანი ყარაბაღის ავტონომიური ოლქი მდებარეობა]]
**მთიანი ყარაბაღი** (, ) — ისტორიული რეგიონი ამიერკავკასიაში. 1923 წელს შეიქმნა ავტონომიური ოლქი აზერბაიჯანის შემადგენლობაში.

* **ფართობი** — 4,400 კმ².
* **მოსახლეობა** — 146 ათასი, კონფლიქტამდე ძირითადად ცხოვრობდნენ სომხები და აზერბაიჯანელები. ამჟამად მხოლოდ სომხები არიან დარჩენილი.
* **დედაქალაქი** — სტეპანაკერტი (აზერბაიჯანულად — ხანქენდი).

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა „ყარაბაღი“ ორი სიტყვის შეერთებით არის შექმნილი, — „ყარა“-სა და „ბაღ“-ისგან, — რომლებიც, შესაბამისად, თურქული და სპარსული წარმოშობისაა და ნიშნავს „შავ ბაღს“. სახელწოდება პირველად XIII-XIV საუკუნეების ქართულ და სპარსულ წყაროებში გვხვდება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Articles and Photography on Artsakh (Nagorno-Karabakh) from UK Photojournalist Russell Pollard
* All UN Security Council resolutions on Nagorno-Karabakh, courtesy U.S. State department
* Nagorno-Karabakh Agreement of 2 November 2008
* Article on the Dec. 10 Referendum from Russia Profile 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:აზერბაიჯანის რეგიონები
ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკა

**ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკა** () — ავტონომიური რესპუბლიკა უკრაინის შემადგენლობაში, განლაგებულია ამავე სახელწოდების ნახევარკუნძულზე შავი ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში.

* *ფართობი* – 26,1 ათასი კვ.კმ. 
* *მოსახლეობა* –1 973 185 მათ შორის 58,32% რუსია, 24,32% უკრაინელი, 12,1% ყირიმელი თათარი. 
* *დედაქალაქი* – სიმფეროპოლი. 
** *ქალაქები* – სევასტოპოლი, იალტა.

## ისტორია
1475-1774 — თურქეთის მმართველობის ქვეშ. 1783 – ანექსირებულ იქნა რუსეთის მიერ. 1917-20 – ტავრიის რესპუბლიკა. 1942-44 – ოკუპირებული იყო გერმანიის მიერ. ომის შემდეგ ყირიმელი თათრები გასახლებულ იქნენ უზბეკეთში, საიდანაც დაბრუნდნენ 1987 წელს. 1954-91 – უკრაინის ოლქი. 1991 – ავტონომიური რესპუბლიკა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* crimea-portal.gov.ua ოფიციალური საიტი 
* ფოტო გალერეა 
* ტურისტული გზამკვლევი

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:ავტონომია
დნესტრისპირეთი

**დნესტრისპირეთი** თვითგამოცხადებული **დნესტრისპირეთის მოლდავური რესპუბლიკა** (, **ПМР**; , **RMN**; ) — რუსეთის მარიონეტული თვითგამოცხადებული სეპარატისტული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი მოლდოვის ტერიტორიაზე, ე.წ. დნესტრისპირეთის მოლდავური რესპუბლიკა. მისი კონტროლის ქვეშაა მდინარე დნესტრის მარცხენა სანაპირო, რომელიც უპირატესად ეთნიკური რუსებითა და უკრაინელებით არის დასახლებული, ასევე მარჯვენა სანაპიროს ქალაქი ბენდერი.

* **ფართობი**: 3,567 კვ. კმ.
* **მოსახლეობა**: 633 ათასი, მათ შორის მოლდოველები 40 %.
* **დედაქალაქი**: ტირასპოლი.
* **პრეზიდენტი**: ვადიმ კრასნოსელსკი.

1991 წელს მოლდოვის მიერ დამოუკიდებლობის გამოაცხადებას  მოჰყვა სეპარატისტული მოძრაობების გააქტიურება ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში. იმავე წელს დნესტრისპირეთის სლავურმა მოსახლეობამ გამოაცხადა დნესტრისპირეთის მოლდავური რესპუბლიკა, რასაც მოჰყვა შეიარაღებული კონფლიქტი. ამჟამად კონფლიქტი დაკონსერვებულია, მხარეებს შორის პირობით საზღვარზე რუსეთის სამშვიდობო ძალებია განლაგებული. სტატუსზე დღემდე მიმდინარეობს მოლაპარაკებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დნესტრისპირეთი
* Visit PMR 
* Tiraspol Times 
* transnistria.blogspot.com - The truth about Transnistria 

## სქოლიო 
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები
კატეგორია:მოლდოვა
ანრი I (საფრანგეთი)

მინი|ჰენრის გამოსახულება *Chroniques de France ou de St Denis-დან.*
**ანრი I** (დ. 17 მაისი, 1008  — გ. 4 აგვისტო, 1060) — საფრანგეთის მეფე 1031-იდან, კაპეტინგების დინასტიის მესამე მეფე. რობერტ II-ს (972-1031) და კონსტანცია არლერის (973–1032) შვილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1008
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1060
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ანრი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ანრი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანრი I — საფრანგეთის მეფე 1031-1060 წლებში
* ანრი II — საფრანგეთის მეფე 1547-1559 წლებში
* ანრი III ვალუა — პოლონეთის მეფე 1572-1573 წლებში **ჰენრიკ III ვალეზის** სახელით, იმავდროულად ლიტვის დიდი მთავარი და საფრანგეთის მეფე 1574-1589 წლებში
* ანრი IV — ნავარის მეფე 1572-1610 და საფრანგეთის მეფე 1589-1610 წლებში.
* ტიერი ანრი — ფრანგი ფეხბურთელი, ევროპის ყველა დროის ერთ-ერთი საუკეთესო ბომბარდირი.
სახელმწიფო ენა

**სახელმწიფო ენა** — ენა, რომელიც ამ სტატუსით არის განსაზღვრული ამა თუ იმ ქვეყნის კონსტიტუციაში, ან კონსტიტუციის არარსებობის შემთხვევაში - სახელმწიფოს კანონებში. ეს არის ენა, რომელსაც სახელმწიფოს მოქალაქეები იყენებენ სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანოებთან (საკანონმდებლო, სასამართლო, აღმასრულებელი) ურთიერთობებისას. ერთმანეთისაგან უნდა გაიმიჯნოს სახელმწიფო ენა, რომელიც ასეთად აღიარებულია მთელი ქვეყნის ტერიტორიაზე, ეროვნული უმცირესობების ენებისაგან, რომელთაც აქვს სახელმწიფო (ოფიციალური) ენის სტატუსი ქვეყნის ამა თუ იმ რეგიონში. მაგალითად, საქართველოს სახელმწიფო ენაა ქართული, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის — ქართული და აფხაზური. ანალოგიური სტატუსი აქვს თათრულ ენას თათრეთის რესპუბლიკაში (რუსეთი), კატალონიურ ენას კატალონიაში (ესპანეთში), ფრანგულ ენას ლუიზიანის შტატში (აშშ) და ა.შ. 

თანამედროვე მსოფლიო ქვეყნების ნახევარზე მეტს აქვს დაფიქსირებული სახელმწიფო ენა, ზოგიერთ შემთხვევაში — ორი, სამი და მეტი ენა. 

* **2 სახელმწიფო ენა**: კანადა, ფინეთი, ირლანდია, ბელარუსი, ავღანეთი, ჰაიტი...
* **3 სახელმწიფო ენა**: ბელგია, პარაგვაი, ...
* **4 სახელმწიფო ენა**: შვეიცარია, სინგაპური, ...

და ბოლოს, ზოგიერთ ქვეყანაში სახელმწიფო ენის ცნება არ არსებობს, უფრო ზუსტად, კანონმდებლობით არ არის განსაზღვრული. მათ რიცხვს მიეკუთვნება ავსტრალია, დიდი ბრიტანეთი, ერიტრეა, შვედეთი და სხვები. ასეთ შემთხვევაში, როგორც წესი, ქვეყნის უმრავლესობის ენებს მოიხსენიებენ ოფიციალური ენის სახელით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სახელმწიფო ენები

## ლიტერატურა 
* *Writing Systems of the World: Alphabets, Syllabaries, Pictograms* (1990),  — lists official languages of the countries of the world, among other information.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Languages by country 

კატეგორია:ენები
კატეგორია:სახელმწიფო
კატეგორია:სოციოლინგვისტიკა
დედაქალაქი

[მინი|300პქ|[თბილისი საქართველოს დედაქალაქი]]
**დედაქალაქი** — სახელმწიფოს ან სხვა ადმინისტრაციული ტერიტორიის (ოლქის, პროვინციის, ავტონომიური ერთეულის) მთავარი ქალაქი, სადაც როგორც წესი განლაგებულია ხელისუფლებისა და მმართველობის უმაღლესი ორგანოები: პრეზიდენტის, მონარქის, გუბერნატორის რეზიდენცია, პარლამენტი, ცენტრალური სამინისტროები და უწყებები, ქვეყნის უმაღლესი სასამართლო და სხვა.

დედაქალაქი ხშირად ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულად არის გამოყოფილი, მაგალითად ქალაქ ვენას კონსტიტუციით მინიჭებული აქვს მხარის სტატუსი.

დედაქალაქი შეიძლება არ იყოს ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქი. ამის მაგალითებია ანკარა თურქეთში, ვაშინგტონი აშშ-ში, კანბერა ავსტრალიაში და სხვა. უფრო მეტიც, უკანასკნელ ათწლეულებში შეიმჩნევა ტენდენციები დედაქალაქის გადატანისა მცირე სიდიდის ქალაქებში (ასტანა ყაზახეთში, დოდომა ტანზანიაში, იამუსუკრო კოტ-დ’ივუარში) ან სრულიად ახალი დედაქალაქების მშენებლობისა (ბრაზილია, ისლამაბადი).

ზოგიერთ ქვეყანაში პრაქტიკულად აღიარებულია ორდედაქალაქიანობა: ნიდერლანდების ოფიციალური დედაქალაქია ამსტერდამი, მაგრამ მთავრობა და უმაღლესი სასამართლო ჰააგაშია განთავსებული, ანალოგიური ვითარებაა ბოლივიაში (სუკრე — კონსტიტუციური დედაქალაქია, ლა-პასი — ფაქტობრივი), კოტ-დ’ივუარში (იამასუკრო და აბიჯანი), შრი-ლანკაში, ჩილეში, მალაიზიაში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიოს ქვეყნების დედაქალაქები

## რესურსები ინტერნეტში
* ევროპის დედაქალაქების რეიტინგი 2009 
* დედაქალაქების შედარება 

## სქოლიო
კატეგორია:დედაქალაქები
პრემიერ-მინისტრი

[მინი|[ერთა თანამეგობრობა|ერთა თანამეგობრობის წევრი ქვეყნების პრემიერ-მინისტრების შეხვედრა, 1944 წელი]]
**პრემიერ-მინისტრი** — აღმასრულებელი ხელისუფლების თანამდებობის პირი, რომელსაც განსხვავებული უფლებები და ძალაუფლება აქვს სახელმწიფოს პოლიტიკური სისტემის შესაბამისად:

* *საპარლამენტო* სისტემის სახელმწიფოში პრემიერ-მინისტრი არის მთავრობის (მინისტრთა კაბინეტის) უმაღლესი თანამდებობის პირი; ამ შემთხვევაში პრეზიდენტის (ან მონარქის) ძალაუფლება ნომინალურია და ცერემონიული ფუნქციებით შემოიფარგლება.

* *საპრეზიდენტო* და ნახევრად-საპრეზიდენტო სისტემის სახელმწიფოში პრემიერ-მინისტრი არის თანამდებობის პირი, რომელიც მოქმედებს პრეზიდენტის დირექტივების შესაბამისად და კოორდინაციას უწევს მინისტრების მუშაობას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს პრემიერ-მინისტრი
* დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი
* იაპონიის პრემიერ-მინისტრი
* იტალიის პრემიერ-მინისტრი
* გერმანიის კანცლერი


კატეგორია:წოდებები
საქართველოს პრემიერ-მინისტრი

**საქართველოს პრემიერ-მინისტრი** — საქართველოს მთავრობის მეთაური. პრემიერ-მინისტრი განსაზღვრავს მთავრობის საქმიანობის ძირითად მიმართულებებს, ორგანიზებას უწევს მთავრობის საქმიანობას, ახორციელებს მინისტრების საქმიანობის კოორდინაციასა და კონტროლს, ხელს აწერს მთავრობის სამართლებრივ აქტებს. პრემიერ-მინისტრი წარმოადგენს საქართველოს საგარეო ურთიერთობებში, დებს საერთაშორისო ხელშეკრულებებს საქართველოს სახელით.

პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს. იგი უფლებამოსილია ერთ-ერთ მინისტრს დააკისროს პირველი ვიცე-პრემიერის, აგრეთვე ერთ ან რამდენიმე მინისტრს − ვიცე-პრემიერის მოვალეობა.

პრემიერ-მინისტრი მთავრობის საქმიანობისთვის ანგარიშვალდებულია პარლამენტის წინაშე. წელიწადში ერთხელ იგი პარლამენტს წარუდგენს მოხსენებას სამთავრობო პროგრამის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ, აგრეთვე პარლამენტის მოთხოვნით − სამთავრობო პროგრამის ცალკეული ნაწილის შესრულების მიმდინარეობის ანგარიშს.

## ისტორია
[thumb|left|[საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა|საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის წევრები.]]
პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა პირველად დაწესდა 1918 წელს საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის გამოცხადებისთანავე და მას *მთავრობის თავმჯდომარე* ერქვა. ამ პოსტზე მოღვაწეობდნენ ნოე რამიშვილი და ნოე ჟორდანია. 

1921 წლის 25 თებერვალს რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის შედეგად საბჭოთა რუსეთმა დაიპყრო საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, *მთავრობის თავმჯდომარის* თანამდებობა გაუქმდა, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ კი დატოვა საქართველო და ემიგრაციაში წავიდა. საქართველოს კონსტიტუციის მიხედვით საქართველო არის საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორიულ-სამართლებრივი მემკვიდრე.

1995 წელს მიღებული საქართველოს კონსტიტუცია არ ითვალისწინებდა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. 2004 წლის 6 თებერვალს განხორციელებულმა საკონსტიტუციო ცვლილებებმა საქართველოში შემოიღო მთავრობის ინსტიტუტი, შესაბამისად, ხელახლა გაჩნდა მთავრობის თავმჯდომარის პოსტი და მას კვლავ პრემიერ-მინისტრი ეწოდა. მოქმედი კანონმდებლობით, პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატს პარლამენტის შემადგენლობის გათვალისწინებით წამოაყენებს პრეზიდენტი, ხოლო პარლამენტი კი ნდობას უცხადებს მას. პრემიერ-მინისტრი ნიშნავს და ათავისუფლებს მინისტრებს.

## პრემიერ-მინისტრები 
### საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მეთაური 
### საქართველოს რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 
### საქართველოს რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი 
### საქართველოს პრემიერ-მინისტრი
## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს სსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე
* საქართველოს მთავრობა

## სქოლიო
4 აპრილი

**4 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-94 დღე (ნაკიან წლებში – 95-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 271 დღე.

## დღის მოვლენები 
right|140px|მაიკროსოფტი
* 1814 : ნაპოლეონ  I ტახტიდან გადადგა.
* 1841 : უილიამ ჰარისონი აშშ-ის მე-9 პრეზიდენტი გახდა.
* 1945 : საბჭოთა არმიამ დაასრულა უნგრეთის განთავისუფლება.
* 1949 : ვაშინგტონში ხელი მოეწერა ჩრდილოატლანტიკურ შეთანხმებას ნატოს შექმნის შესახებ.
* 1960 : გამოცხადდა სენეგალის დამოუკიდებლობა საფრანგეთისაგან.
* 1968 : აშშ-ში გაშვებულ იქნა კოსმოსური ხომალდი „აპოლონ 6“.
* 1968 : მემფისში რასისტების ხელით მოკლულ იქნა მარტინ ლუთერ კინგი.
* 1975 : ბილ გეიტსმა და პოლ ალენმა ნიუ-მექსიკოს შტატის ქალაქ ალბუკერკეში, კომპანია **Microsoft-ი** დააფუძნეს.
* 2023 : ფინეთი ნატოს 31-ე წევრი გახდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 186 : კარაკალა — რომის იმპერატორი
* 1738 : ჯორჯ III — დიდი ბრიტანეთის მეფე
* 1817 : მასენა, ანდრე — ფრანგი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე
* 1818 : ტომას მაინ რიდი — ირლანდიელი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე
* 1868 : ანდრია ბენაშვილი  — ქართველი სამხედრო და საზოგადო მოღვაწე
* 1899 : ბადრიძე, დავით — ქართველი მომღერალი
* 1932 : ტარკოვსკი, ანდრეი — რუსი კინორეჟისორი
* 1932 : პენკინსი, ენტონი — მსახიობი
* 1965 : რობერტ დაუნი უმცროსი — მსახიობი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1617 : ნეიპირი, ჯონ — შოტლანდიელი მათემატიკოსი
* 1817 : ანდრე მასენა — საფრანგეთის მარშალი
* 1841 : ჰარისონი, უილიამ ჰენრი — აშშ-ის  პრეზიდენტი
* 1929 : ბენცი, კარლ — გერმანელი ინჟინერი
* 1933 : ჯაბადარი, ალექსანდრე — ქართველი საზოგადო მოღვაწე
* 1991 : ფრიში, მაქს — შვეიცარიელი მწერალი
* 2019 : გიორგი დანელია — ქართველი და რუსი კინორეჟისორი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ბასილი ანკვირიელი
** წმინდა დროსიდა
** ისააკ მონაზონი

* აგრეთვე:
** დანია : დედოფლის დაბადების დღე (1940)
** უნგრეთი : განთავისუფლების დღე (1945)
** სენეგალი : დამოუკიდებლობის დღე (1960)

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები
* 

0404
5 აპრილი

**5 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-95 დღე (ნაკიან წლებში – 96-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 270 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1654 : უესტმინსტერის ხელშეკრულებით დასრულდა  ინგლის-ჰოლანდიის პირველი ომი.
* 1795 : პრუსიამ და ესპანეთმა ბაზელში გააფორმეს სამშვიდობო შეთანხმებები საფრანგეთის რესპუბლიკასთან.
* 1897 : საბერძნეთსა და ოსმალეთს შორის დაიწყო ომი.
* 1945 : სსრკ-მა იაპონიას გამოუცხადა ურთიერთთავდაუსხმელობის პაქტის გაუქმება.
* 1955 : უინსტონ ჩერჩილი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტიდან გადადგა.
* 1971 : სიცილიაში კვლავ ამოიფრქვა ვულკანი ეტნა.
* 2009 :
** გეორგე ივანოვი, VMRO-DPMNE პარტიიდან, მაკედონიის რესპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩიეს. 
** ანდერს ფოგ რასმუსენის ნატოს მომდევნო გენერალურ მდივნად არჩევის გამო, ლარს ლოკე რასმუსენმა იგი დანიის  პრემიერ-მინისტრის პოსტზე შეცვალა.
** ივან გაშპაროვიჩი ხელმეორედ აირჩიეს სლოვაკეთის პრეზიდენტად.
* 2010 : 7.2 Mw სიმძლავრის მიწისძვრა მოხდა  მექსიკაში, ქვემო კალიფორნიაში.
* 2011 : კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში მომხდარი ავიაკატასტროფის შედეგად დაიღუპა ეკიპაჟის ყველა წევრი, ასევე ბორტზე მყოფი 32 მგზავრი, მათ შორის 20 გაეროს თანამშრომელი და საქართველოს 4 მოქალაქე.
* 2014 : პანამაში ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებში პირველი მეტროპოლიტენი გაიხსნა.
* 2021 : ნგუენ სუან ფუკი ვიეტნამის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2023 : ამერიკის შეერთებულმა შტატებმა ოთხ ქართველ მოსამართლეს — მიხეილ ჩინჩალაძეს, ლევან მურუსიძეს, ირაკლი შენგელიას და ვალერიან ცერცვაძე, კორუფციულ საქმიანობაში მათი ჩართულობის გამო სანქციები დაუწესა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1568 : ურბან VIII — რომის პაპი
* 1588 : ტომას ჰობზი — ინგლისელი ფილოსოფოსი
* 1908 : ჰერბერტ ფონ კარაიანი — ავსტრიელი დირიჟორი 
* 1916 : გრეგორი პეკი — ამერიკელი მსახიობი 
* 1934 : რომან ჰერცოგი — გერმანიის პრეზიდენტი
* 1937 : კოლინ პაუელი — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე
* 1947 : გლორია მაკაპაგალ-აროიო — ფილიპინების პრეზიდენტი
* 1978 : ფრანცისკა ვან ალმზიკი — გერმანელი მოცურავე
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1697 : კარლ XI — შვედეთის მეფე
* 1794 : დანტონი, ჟორჟ — საფრანგეთის დიდი რევოლუციის მოღვაწე
* 1887 : კრამსკოი, ივანე — რუსი მხატვარი
* 1928 : ნიკოლაძე, ნიკო — პუბლიცისტი, კრიტიკოსი, რევოლუციონერ-დემოკრატი
* 1967 : მალერი, ჰერმან — ამერიკელი გენეტიკოსი
* 1967 : ელმანი, მიშა — უკრაინელი ვიოლინისტი
* 1973 : აბრამიშვილი, შალვა — ქართველი მხატვარ-რესტავრატორი
* 1975 : ჩან კაიში — ჩინელი პოლიტიკური მოღვაწე
* 1994 : კურტ კობეინი — ამერიკელი მუსიკოსი
* 1997 : გინზბერგი, ალენ — ამერიკელი პოეტი
* 2005 : ბელოუ, სოლ — ამერიკელი მწერალი
* 2014 : ჟოზე ვილკერი — ბრაზილიელი მსახიობი და რეჟისორი
* 2023 : ჯამლეტ ხუხაშვილი — ქართველი ჟურნალისტი, კომენნატორი, სპორტსმენი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ნიკონ ეპისკოპოსი და მისი 199 მოწაფე
** მოწამე ფილოტი და მეუღლე მისი ლიდია; მაკედონი, თეოპრედი, კრონიდე და ამფლიოქე

* აგრეთვე:
** სამხრეთი კორეა : ხეების გაშენების დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები
* 

0405
6 აპრილი

**6 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის მე–96 დღე (ნაკიან წლებში - 97–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 269 დღე.

## დღის მოვლენები 
* ძვ. წ. 46 : იულიუს კეისარმა თაფსუსის ბრძოლაში დაამარცხა პომპეუსის მომხრეთა გაერთიანებული ჯარები, რომელშიც ნუმიდიელები მეტელუს სციპიონისა და იუბას  მეთაურობით იბრძოდნენ.
* 648 : ყველაზე ადრეული აღრიცხული მზის დაბნელება ძველი ბერძნების მიერ.
* 1561 : ციხედიდის ბრძოლა. ქართველები დამარცხდნენ ყიზილბაშებთან.
* 1652 : ჰოლანდიელი მეზღვაური იან ვან რიბეეკი პირველ მუდმივ ევროპულ დასახლებას აფუძნებს სამხრეთ აფრიკაში, რომელიც შემდგომში ცნობილი გახდა, როგორც კეიპტაუნი.
* 1782 : რამა I ცვლის სიამის მეფე ტაქსინს და დასაბამს აძლევს ჩაკრის დინასტიას.
* 1814 : ნაპოლეონ ბონაპარტი გადადგა. ის შემდეგ გადასახლებული იქნა ელბაზე.
* 1886 : ბრიტანეთის კოლუმბიის ერთ-ერთი ყველაზე ახალგაზრდა ქალაქი ვანკუვერი დაარსდა.
* 1896 : თანამედროვეობის პირველი ოლიმპიური თამაშების გახსნა ათენში.
* 1917 : აშშ-მ ომი გამოუცხადა გერმანიას.
* 1994 : კიგალის აეროპორტში, რუანდა, დაშვებისას თვითმფრინავის, რომელშიც იმყოფებოდნენ რუანდისა და ბურუნდის პრეზიდენტები, ჩამოგდებამ დასაბამი მისცა რუანდის გენოციდს.
* 2009 : მიწისძვრამ ლ’აკვილაში (იტალია), სულ მცირე 150 ადამიანი იმსხვერპლა  და 40.000 უბინაოდ დატოვა.
* 2010 :
::102 ადამიანი დაიღუპა რიო-დე-ჟანეიროში მომხდარი წყალდიდობისა და მეწყერის შედეგად.
::მაოისტმა აჯანყებულებმა 75 ინდოელი ჯარისკაცი მოკლეს კონვოიზე თავდასხმის შედეგად დანტევადას რეგიონში, ჩხატისგარჰის შტატში.
* 2012 : მალის მეამბოხე ტუარეგებმა აზავადის დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს.
* 2015 :  უკრაინელი მოჭადრაკე მარია მუზიჩუკი ქალთა შორის მსოფლიოს ჩემპიონი გახდა.
* 2024 : პეტერ პელეგრინი სლოვაკეთის პრეზიდენტად აირჩიეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1903 : დავით V (დევდარიანი) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 
* 1928 : უოტსონი, ჯეიმზ — ამერიკელი ბიოქიმიკოსი
* 1964 : ვუდარდი, დეივიდ — ამერიკელი მწერალი და დირიჟორი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1520 : რაფაელი — იტალიელი ფერმწერი და არქიტექტორი
* 1528 : დიურერი, ალბრეხტ — გერმანელი მხატვარი
* 1829 : აბელი, ნილს — ნორვეგიელი მათემატიკოსი
* 1946 : ჰაუპტმანი, გერჰარტ — გერმანელი მწერალი.
* 1971 : სტრავინსკი, იგორ — რუსი კომპოზიტორი.
* 1992 : ვახტანგ ჭაბუკიანი — ქართველი მოცეკვავე, ბალეტმაისტერი და პედაგოგი
* 1992 : აზიმოვი, აიზეკ — ამერიკელი მწერალი 
* 1994 : ჰაბიარიმანა — რუანდის პრეზიდენტი
* 2000 : ჰაბიბ ბურგიბა — ტუნისის პრეზიდენტი
* 2012 : ბინგუ ვა მუთარიკა — მალავის პრეზიდენტი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** არტემონ სელევკიელი  
** ზაქარია მმარხველი

* აგრეთვე:
** ეთიოპია : გამარჯვების დღე (1941)

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები**
* 

0406
7 აპრილი

**7 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის 97-ე დღე (ნაკიან წლებში – 98-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 268 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1348 : პრაღაში დაარსდა კარლის უნივერსიტეტი.
* 1655 : იტალიელი ფაბიო ჩიგი გახდა რომის პაპი ალექსანდრე VII.
* 1906 : იტალიაში ამოიფრქვა ვულკანი ვეზუვი.
* 1939 : მეორე მსოფლიო ომი — იტალიის ჯარები შეიჭრნენ ალბანეთში.
* 1948 : დაარსდა მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია.
* 1964 : ფირმა აი-ბი-ემმა გამოაცხადა სისტემა 360-ის შექმნის შესახებ.
* 1980 : აშშ-მა გაწყვიტა ირანთან დიპლომატიური ურთიერთობა.
* 1989 : ჩაიძირა საბჭოთა წყალქვეშა ნავი „კომსომოლეცი“.
* 2009 : 
** კიშინიოვში მომიტინგეებმა მოლდოვის პარლამენტის შენობა დაარბიეს.
** პერუს ყოფილ პრეზიდენტ ალბერტო ფუხიმორის ადამიანის უფლებების დარღვევებისთვის 25-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს.
* 2010 :
** ვარანისებრთა ახალი სახეობა აღმოაჩინეს ფილიპინებზე, რომელთა სიგრძეც 2 მეტრს აღწევს.
** ყირგიზეთის დედაქალაქ ბიშკეკში, პოლიციასა და მთავრობის მოწინააღმდეგე გამომსვლელებს შორის შეტაკებებმა 74 ადამიანი იმსხვერპლა.
* 2013 : ფილიპ ვუიანოვიჩი ჩერნოგორიის პრეზიდენტად მესამე ვადით აირჩიეს.
* 2017 : 
**ხან-შაიხუნის ქიმიურ თავდასხმაზე საპასუხოდ, რომელსაც 70 ადამიანი ემსხვერპლა,  აშშ-მა სირიის საჰაერო ბაზა დაბომბა.
** სტოკჰოლმში ტერორისტული თავდასხმის შედეგად, 4 პირი დაიღუპა და 15-ზე მეტი დაშავდა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1699 (ან 1700) : ბაქარი — ქართველი სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე
* 1770 : უორდზუორთი, უილიამ —  ინგლისელი პოეტი
* 1772 : ფურიე, შარლ — ფრანგი ფილოსოფოსი
* 1836 : გრინი, ტომას ჰილ —  ინგლისელი ფილოსოფოსი
* 1885 : ქურხული, ილიკო —  ქართველი მოხეტიალე მუსიკოსი 
* 1908 : ბარათაშვილი, მარიკა —  ქართველი პოეტი
* 1915 : ჰოლიდეი, ბილი —  ამერიკელი ჯაზის მომღერალი
* 1920 : რავი შანკარი —  ინდოელი მუსიკოსი
* 1939 : კოპოლა, ფრენსის ფორდ —  ამერიკელი კინორეჟისორი
* 1944 : შრედერი, გერჰარდ — გერმანელი პოლიტიკოსი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 924 : ბერენგარ I —  იტალიის მეფე
* 1498 : შარლ VIII (საფრანგეთი)  —  საფრანგეთის მეფე 
* 1614 : ელ გრეკო —  ესპანელი ფერმწერი
* 1947 : ფორდი, ჰენრი — ამერიკელი მრეწველი
* 1972 : ეფრემ II —  საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 
* 1997 : შოხინი, გიორგი —  რუსი კოსმონავტი
*2014: ჩედო ვუკოვიჩი — ჩერნოგორიელი მწერალი (დ. 1920)

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს ხარებას ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლისა და მარადის ქალწულისა მარიამისა

* აგრეთვე:
** ჯანმრთელობის საერთაშორისო დღე (1948)
** მოზამბიკი : ქალთა დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
;სხვა თვეები
* 

0407
2 აპრილი

**2 აპრილი** — გრიგორიანული კალენდრის 92-ე დღე (ნაკიან წლებში — 93-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 273 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1513 : ხუან პონსე დე ლეონმა აღმოაჩინა ფლორიდა
* 1930 : ჰაილე სელასიე I გამოცხადდა ეთიოპიის იმპერატორად
* 1965: ბრაზილიაში შეიქმნა მთელ ლათინურ ამერიკაში უდიდესი სამაუწყებლო კომპანია Globo TV.
* 1982 : დაიწყო ბრიტანულ-არგენტინული შეირაღებული კონფლიქტი ფოლკლენდის კუნძულების გამო
* 2004 : ნატოში ახალი წევრები მიიღეს: ბულგარეთი, ესტონეთი, ლატვია, ლიეტუვა, რუმინეთი, სლოვაკეთი და სლოვენია.
* 2009 : ალბანეთი და ხორვატია ნატოს სამხედრო ალიანსის ოფიციალური წევრები გახდნენ.
* 2012 : უნგრეთის პრეზიდენტი პალ შმიტი პლაგიატის სკანდალის გამო თანამდებობიდან გადადგა.
* 2017 : ალექსანდრ ვუჩიჩი სერბეთის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2019 : ალჟირის პრეზიდენტი აბდელაზიზ ბუტეფლიკა საპროტესტო აქციების ფონზე გადადგა და პრეზიდენტის მოვალეობას აბდელქადერ ბენსალაჰი ასრულებს.
* 2023 :
** მონტენეგროს საპრეზიდენტო არჩევნებში იაკოვ მილატოვიჩი იმარჯვებს.
** ფინეთის საპარლამენტო არჩევნებში პეტერი ორპოს ოპოზიციური პარტია ნაციონალური კოალიცია იმარჯვებს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
*742 : კარლოს დიდი — ფრანკთა მეფე და საღვთო რომის იმპერატორი
*1545 :  ვალუა, ელიზაბეტ — საფრანგეთის პრინცესა და ესპანეთის დედოფალი, ფილიპე II-ის მესამე ცოლი
*1653 : ჯორჯ დანიელი — დანიის მეფე ფრედერიკ III-ის ვაჟი, დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ანას ქმარი
*1725 : კაზანოვა, ჯოვანი ჯაკომო — იტალიელი მწერალი
* 1805 : ანდერსენი, ჰანს კრისტიან — დანიელი მწერალი
*1818 : კრისტიან IX — დანიის მეფე, გლუქსბურგთა დინასტიის დამაარსებელი
* 1895 : ტაბიძე, ტიციან — ქართველი სიმბოლისტი პოეტი, მწერალი, „ცისფერყანწელთა“ მოძრაობის ერთ-ერთი დამაარსებელი.
* 1914 : გინესი, ალეკ — ინგლისელი მსახიობი და რეჟისორი
* 1926 : ბრებჰემი, ჯეკ  — ავსტრალიელი სპორტსმენი
* 1927 : პუშკაში, ფერენც  — უნგრელი სპორტსმენი
* 1948: ნესტან სულავა — ქართველი მეცნიერი
* 1964 : გამყრელიძე, დავით — პოლიტიკური გაერთიანება „ახალი მემარჯვენეების“ თავმჯდომარე

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
*1118 : ბალდუინ I — იერუსალიმის მეფე და ედესის გრაფი
*1272 : რიჩარდ კორნუოლელი — გერმანიის მეფე
*1305 : ჟანა I — საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალი
*1380 : ფერდინანდ I — არაგონისა და სიცილიის მეფე
*1640 : ფლემინგი, პაულ — გერმანელი პოეტი
*1657 : ფერდინანდ III — საღვთო რომის იმპერატორი
* 1872 : მორზე, სემიუელ — ამერიკელი გამომგონებელი
* 1883 : ორბელიანი, გრიგოლ — ქართველი პოეტი
* 1914 : ჰაიზე, პაულ ფონ — გერმანელი მწერალი
* 1952 : ლიო, ბერნარ —  ფრანგი ასტროფიზიკოსი
* 1974 : პომპიდუ, ჟორჟ — საფრანგეთის პრეზიდენტი
* 1980: ალექსანდრე   ოპარინი   — საბჭოთა ბიოკიმიკოსი (დ. 1894)
* 2005 : იოანე პავლე II — რომის პაპი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ღირსნი მამანი, წმინდა საბას მონასტერში სარკინოზთაგან მოწყვეტილნი
** წმინდა ფოტინე და ძენი მისნი, ბიქტორი და იოსია და დედანი: ანატოლია, ფოტო, ფოტიდა, პარასკევა, კირიკია, დომნინა და მოწამე სებასტიანე
** წმიდა ქალწულმოწამენი: ალექსანდრა, ევფრასია, კლავდი, მატრონა, იულიანა, ეფემია და თეოდორა
** ნიკიტა აღმსარებელი

* აგრეთვე:
** მსოფლიო : ბავშვთა წიგნის საერთაშორისო დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები**
* 

0402