open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩიბუხა-თევზი

**ჩიბუხა-თევზი,** *ზღვის ჩიბუხა* () — თევზი ჩიბუხა-თევზისებრთა ოჯახისა. სხეული მაღალი და ვიწროა, სიგრძეში 15 სმ-მდე. დინგი წაგრძელებულია, როგორც ჩიბუხი (აქედან სახელწოდება). ზურგის ფარფლი ეკლებითაა დაკბილული. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვისა და ჩრდილოეთ ატლანტის ოკეანის სანაპირო წყლებში, იშვიათად შეიმჩნევა ინგლისისა და ნორვეგიის სამხრეთ სანაპიროებთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ჩიბუხა-თევზი
ვორონინის აგარაკი

**ვორონინის აგარაკი** () — კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონული ძეგლი სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს დასახლება მოლოდიოჟნოეში, მისამართზე პრიმორსკის გზატკეცილი № 648, სანატორიუმ „Чёрная речка“-ს ტერიტორიის შესასვლელთან.

## ისტორია 
ხის სახლი ააგეს არქიტექტორ პეტრე პეტრეს ძე ბუკის პროექტის მიხედვით. სახლის მფლობელი ბოლო პერიოდამდე იყო  ცნობილი მეცნიერი, ბოტანიკოსი მიხეილ სტეფანეს ძე ვორონინი (1838-1903 წწ.), მაგრამ ასევე არსებობდა მეცნიერის სრული თანამოსახელე ვაჭრის შვილი მიხეილ სტეფანეს ძე ვორონინი. 1912 წელს მან შეიძინა პატარა მიწის ნაკვეთი (საკადასტრო ნომერი 1-31) გზასთან, მაღაზიის ასაშენებლად. ეს მიწის ნაკვეთი მდებარეობდა ზუსტად სანატორიუმის დღევანდელი მთავარი შესასვლელის ადგილზე. გარდა ამისა, აგარაკი ააშენეს 1910 წელს, მეცნიერის გარდაცვალებიდან 7 წლის შემდეგ. 

სახლი ბაღით მდებარეობდა ფინეთის ყურის ნაპირზე. შენობის დეკორატიული ელემენტები ხის ხუროთმოძღვრების შედევრია. სახლის ოთხივე ფასადი ერთმანეთისაგან განსხვავებულია. 

ვორონინების მეზობელი იყო მწერალი ლეონიდ ანდრეევი და რუსი ეკონომისტის, ევგენი კარტავცევის ცოლი, მარია კრესტოვსკაია. ვორონინის აგარაკი აღწერა თავის მოთხრობაში „ის“ ლეონიდ ანდრეევმა, რომელმაც სტუდენტობა გაატარა ამ სახლში. 

1958 წლიდან ტერიტორია გადავიდა სანატორიუმის მფლობელობაში. შენობაში კი განათავსეს ადმინისტრაციული სამსახური. 

1991 წელს სახლი დაიწვა, მიუხედავად ამისა 2017 წელს იგი შეიტანეს რუსეთის ფედერაციის ხალხთა კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ერთიან სახელმწიფო რეესტრში, როგორც რეგიონული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.

## ლიტერატურა 
*Кириков Б. М. (Отв. ред). Памятники истории и культуры Санкт-Петербурга, состоящие под государственной охраной. Справочник. — СПб.: НУК «Серебряный век», 2005. — С. 308. — 947 с. — ISBN 5-902238-27-7.
*Н. В. Григорьева. Путешествие в Русскую финляндию. СПб., 2002 г.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Энциклопедия Санкт-Петербурга 
* Фотография дома 
* Воронин М. С. (1838—1903), обществ. деятель, предприниматель 
## სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
უკრაინული თეთრთავა ჯიში

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ფური
**მსხვილი რქოსანი საქონლის უკრაინული თეთრთავა ჯიში** — სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს უკრაინაში. მიიღეს ადგილობრივი პოლესიური ჯიშის შეჯვარებით ჰოლანდიურთან. ტანი წაგრძელებული და ვიწროა, ზურგი არაერთგვაროვანი, გავა ხშირად ჩამოშვებული, სახურავისებური და შევიწროვებულია, ნაზია კონსტიტუციისაა, კუნთები მცირედაა განვითარებული. ფერად წითელი ან შავია, თავი, მუცელი, ფეხები და კუდის ბოლო — თეთრი. კუროს ცოცხალი მასაა 800–850 კგ (უდიდესი 1100 კგ); ფურისა 400–450 კგ (უდიდესი 500 კგ). იწველის 2500–3000 კგ რძეს წელიწადში, რეკორდულია 12 339 კგ. რძის ცხიმიანობაა 3,5–3,8%. სანაშენო საქმიანობა მიმდინარეობდა წველადობისა და ცხიმიანობის გაუმჯობესების და ექსტერიერის ნაკლების გასწორების მიზნით. საქონელი უმრავლეს შემთხვევაში გამრავლებულია „თავისში“, აგრეთვე გამოიყენება ჩართვითი შეჯვარება შავ-ჭრელ და სიმენტალური ჯიშების კუროებთან.

## ლიტერატურა 
* Кравченко М. А., Бipюкова Є. С., Аналiз племiнноϊ роботи з худобою бiлоголовоϊ yкpaϊнськоϊ породи, «Науковi працi. Киϊвська дослiдна станцiя тваринництва», 1960, т. 6;
* Скотоводство. Крупный рогатый скот, т. 1, М., 1961.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
ვალიხანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ვალიხანლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ვალიხანლი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ზარდაბის რაიონი
*ვალიხანლი  — სოფელი აზერბაიჯანში, იარდიმლის რაიონი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ხანმამედლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ხანმამედლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ხანმამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზარდაბის რაიონი
*ხანმამედლი — სოფელი აზერბაიჯანში,    ნეფთჩალის რაიონი
ვალიხანლი (ზარდაბი)

**ვალიხანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის  რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
*
 
 

 
კატეგორია:ზარდაბის რაიონის სოფლები
ლევან ვარშალომიძე

**ლევან ვარშალომიძე** (დ. 17 იანვარი, 1972, ბათუმი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე 2004-2012 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ლევან ვარშალომიძე დაიბადა 1972 წლის 17 იანვარს, ბათუმში. მამამისი იყო სამთო ინჟინერი და პოლიტიკოსი გურამ ვარშალომიძე. დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების ინსტიტუტის საერთაშორისო სამართლის ფაკულტეტი. 1998-2000 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო სამართლებრივი დეპარტამენტის ორმხრივი ურთიერთობების სამმართველოს უფროსი, 2000-2002 წლებში საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს სააღსრულებლო დეპარტამენტის თავმჯდომარე, 2002 წელს საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს იურიდიული დეპარტამენტის დირექტორი, 2004 წელს საქართველოს სახელმწიფო და კერძო სამართლის განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი, „საქართველოს რკინიგზის" გენერალური დირექტორი. 2004-2012 წლებში აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარე. 2020 წლის 20 მაისს ცნობილი გახდა, რომ ვარშალომიძე უკრაინის „საინვესტიციო ოფისის“ ხელმძღვანელად დაინიშნებოდა.

2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ და გაერთიანებულმა ოპოზიციამ „ძალა ერთობაშია“ ბათუმის საარჩევნო ოლქის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. მან ხმების 37,32% (28934) მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა. მეორე ტურში მონაწილეობაზე და პარლამენტში პარტიული სიით შესვლაზეც უარი განაცხადა (მთლიანად ოპოზიციასთან ერთად, გაყალბებული არჩევნების მოტივით). 2020 წლიდან 2022 წლამდე, დეპუტატის სტატუსის მოხსნამდე, იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“. 2025 წლის მარტში დააკავეს ყაზახეთში, აეროპორტში, საზღვრის კვეთისას.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლევან ვარშალომიძე - დეკლარაცია 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარეები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხანმამედლი (ზარდაბი)

**ხანმამედლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის  რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 	465 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

 
კატეგორია:ზარდაბის რაიონის სოფლები
RMS Aquitania

**„აკვიტანია“** () — ბრიტანული სამგზავრო ლაინერი, კომპანია „Cunard Line“-ის საკუთრება. მისი პროექტი შემუშავდა „მავრიტანიის“ პროექტის საფუძველზე, თუმცა „აკვიტანია“ მასზე დიდი, ნელი და მდიდრული იყო. ითვლება ერთ-ერთ ულამაზეს ოთხსაკვამურიან სამგზავრო ლაინერად.

„აკვიტანია“ ერთადერთი სამგზავრო ლაინერია, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო ორივე მსოფლიო ომში. გამოიყენებოდა როგორც საზღვაო ჰოსპიტალი და მებრძოლთა ტრანსპორტი.

„აკვიტანიის“ გეგმა შექმნა ლეონარდ პესკეტმა. გემი ააგო John Brown & Company-მა შოტლანდიის ქალაქ კლაივლანდში. წყალში ჩაეშვა 1913 წლის 21 აპრილს. პირველი მოგზაურობა თავის ძირითად მარშრუტზე დაიწყო 1914 წლის 30 მაისს. „აკვიტანია“ *Cunard Line *-ის *დიდი ტრიოს* მესამე გემს წარმოადგენდა RMS Mauretania-ისა და RMS Lusitania-ის შემდეგ, და იყო უკანასკნელი მოღწეული ოთხსაკვამურიანი ლაინერი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
**Aquitania Home* at "Atlantic Liners.com"
*
*A First-Hand Account of a Second World War Voyage on the *Aquitania* (PDF Download)

## სქოლიო 
კატეგორია:Cunard Line-ის გემები
ემილიანო სალა

**ემილიანო სალა** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1990, კულულუ, ლას-კოლონიასი, არგენტინა — გ.  21 იანვარი, 2019) — არგენტინელი ფეხბურთელი, „კარდიფ სიტის“ თავდამსხმელი.

## კარიერა 
### ბორდო 
„ბორდოში“ მისი დებიუტი შედგა 2012 წლის 8 თებერვალს საფრანგეთის საფეხბურთო თასის 2011–2012 სეზონზე, 1/8 ფინალში „ლიონის“ წინააღმდეგ, მოედანზე გამოჩნდა დამატებით დროში.

2012–2013 წლის სეზონზე იჯარით გადავიდა კლუბ „ორლეანში“, რომელიც გამოდიოდა საფრანგეთის ეროვნულ ჩემპიონატში. ემილიანომ 37 მატჩში 19 გოლი გაიტანა.

2013–2014 წლის სეზონზე იჯარით იყო გადასული კლუბ „ნიორში“, რომელიც ლიგა 2-ში გამოდიოდა. მის შემადგენლობაში ემილიანო სალამ 37 მატჩი ჩაატარა და 18 გოლი გაიტანა

2014–2015 წლის სეზონი ბორდოში დაიწყო, 2014 წლის 17 აგვისტოს, „მონაკოს“ წინააღმდეგ გამართული თამაშის დროს, პირველი გოლი გაიტანა საფრანგეთის ჩემპიონატში. 2015 წლის იანვარში, ნახევარი წლის იჯარით გადაეცა კლუბ „კანს“.

### ნანტი 
2015 წელს გადავიდა „ნანტში“, კლუბთან 5-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა. ნანტის შემადგენლობაში, 3 სეზონის განმავლობაში მონაწილეობა მიიღო 101 მატჩში, სადაც 30 გოლის გატანა შეძლო.

### კარდიფ სიტი 
2019 წლის 19 იანვარს განაცხადეს, რომ ემილიანო სალა თავის კარიერას გააგრძელებდა ინგლისის პრემიერლიგის გუნდ „კარდიფ სიტიში“. ემილიანო სალა „კარდიფს“ რეკორდული თანხა დაუჯდა, სავარაუდოდ 15 მილიონი ფუნტი სტერლინგი.

## გაუჩინარება 
2019 წლის 22 იანვარს, ნანტიდან კარდიფისკენ მიმავალი კერძო თვითმფრინავი Piper PA-46 ნორმანდიის კუნძულებთან ახლოს მოულოდნელად რადარების ეკრანებიდან გაქრა. ემილიანო სალა ბორტზე იმყოფებოდა. ამის შემდეგ დაიწყო სამძებრო-სამაშველო ოპერაცია, მაგრამ დაღუპული თვითმფრინავის კვალს ვერ მიაგნეს.

24 იანვარს გერნზის პოლიციამ გამოაცხადა დაკარგული თვითმფრინავის სამძებრო სამუშაოების შეწყვეტის შესახებ.

7 თებერვალს გაუჩინარებული სხეული ამოიყვანეს თვითმფრინავის ნამსხვრევიდან. იმავე დღესვე პოლიციამ დაადასტურა, რომ ეს ემილიანო სალა იყო.

## სტატისტიკა
### კლუბი
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
გიორგი ბადრიძე

საკუთარი სახელი **გიორგი ბადრიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გიორგი ბადრიძე —  ქართველი  პედიატრი, პუბლიცისტი  და საზოგადო მოღვაწე;
* გიორგი ბადრიძე   — ქართველი ჟურნალისტი, კინოდრამატურგი;
* გიორგი ბადრიძე   — ქართველი დიპლომატი, საქართველოს ელჩი ბრიტანეთში.
გიორგი ბადრიძე (დიპლომატი)

[thumb|გიორგი ბადრიძე და გაერთიანებული სამეფოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ჯასტინ მაკენზი სმითი [თსუ-ში სტუდენტებთან შეხვედრისას.]]
**გიორგი ბადრიძე** (დ. 13 მარტი, 1968, თბილისი) — ქართველი დიპლომატი, 2009–2013 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დიდ ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში.

1992 წელს დიპლომატიურ სამსახურში ჩადგომის შემდეგ სხვადასხვა თანამდებობები ეკავა საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროში, მათ შორის ხელმძღვანელობდა დასავლეთ ევროპის სამმართველოს (1996–1998), ამერიკის დეპარტამენტს (2004–2006). 1999–2002 წლებში ეკავა თურქეთის რესპუბლიკაში საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანისა და მისიის ხელმძღვანელის მოადგილის თანამედებობა.

2007–2009 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი (ელჩის მოადგილე) დიდი ბრიტანეთის და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში. 2009-2013 წლებში ეკავა საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის თანამდებობა დიდ ბრიტანეთისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებულ სამეფოში, ამავე პერიოდში ეკავა საერთაშორისო საზღვაო ორგანიზაციაში საქართველოს მუდმივმოქმედი წარმომადგნელის თანამდებობა.

2013 წლიდან არის რონდელის ფონდის უფროსი მკვლევარი, ასევე თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და კავკასიის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობების მოწვეული ლექტორი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* გიორგი ბადრიძე — იან დეილის მარგარეტ ტეთჩერი — როგორც თავად იტყოდა გამომცემლობა „არტანუჯი“ 2015 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:საქართველოს ელჩები დიდ ბრიტანეთში
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
შუა აზიის აჯანყება

**შუა აზიის აჯანყება** — შუა აზიისა და ყაზახეთის მცხოვრებთა გამოსვლა პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) პერიოდში მეფის რუსეთის მთავრობის პოლიტიკის წინააღმდეგ. აჯანყების საბაბი გახდა 1916 წლის 25 ივნისის ბრძანებულება ადგილობრივი მოსახლეობის მობილიზაციის შესახებ ფრონტისპირეთის რეგიონებში ზურგის სამუშაოებზე. აჯანყება დაიწყო 1916 წლის 4 ივლისს, ხოჯენდში. შემდეგ მან მოიცვა შუა აზიის და ყაზახეთის თანამედროვე ტერიტორია. აჯანყება ფართოვდებოდა სტიქიურად. სახელმწიფო მოძრაობა სხვადასხვა ფორმას ღებულობდა: ტოვებდნენ წარმოებას, მინდვრებს, გადიოდნენ ღრმა სტეპებში ან მთებში, გარბოდნენ უცხოეთში, სპობდნენ წვევამდელთა სიებს, თავს ესხმოდნნ მეფის ადმინისტრატორებს, გამოდიოდნენ მასობრივი შეიარაღებული ძალებით. აჯანყებამ ყველაზე დიდი გაქანება მიიღო თურღაის ოლქში. მისი ბელადები იყვნენ ამანგელდი იმანოვი და ალიბი ჯანგილდინი. აჯანყება სასტიკად ჩაახშეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:XX საუკუნის აჯანყებები
კატეგორია:აჯანყებები რუსეთის იმპერიის წინააღმდეგ
კატეგორია:შუა აზია
მატისოვის ხიდი

**მატისოვის ხიდი** () — ხიდი მდინარე პრიაჟკაზე სანქტ-პეტერბურგში, საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს მატისოვისა და კოლუმენის კუნძულებს. მას ადრე ერქვა „სუხარნის ხიდი“.

## მდებარეობა
ხიდთან ახლოს მდებარეობს წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ფსიქიატრიული საავადმყოფო. აღნიშნული ხიდის ქვემოთ კიდევ ერთი აბანოს ხიდია. მატისოვის ხიდთან, უახლოესი მეტროსადგურია „სადოვაია“, რომელიც დაახლოებით 2,4 კილომეტრშია. ხიდის სიგრძე 39,7 მეტრია, სიგანე კი — 10,5 მეტრი.

## ისტორია
ამ ადგილას 1737 წელს, ხის  ხიდი აშენდა, რომელიც კუნძულ მატისოვთან აკავშირებდა სააადმირალოს რაიონის ნაწილს. 1836 წელს ინჟინერ ა. დ. გოტმანმა და ა. ფ. ბუტაცმა მოამზადეს ახალი ხის თაღოვანი ხიდის პროექტი. 

1935 წელს ხის თაღები შეიცვალა ლითონის თაღებით, ასევე შეცვალეს იატაკი და მოაჯირეები. ამის შემდეგ ხიდის რამდენიმე რესტავრაცია განხორციელდა თუმცა არ შეცვლილა თავდაპირველი იერსახე. 

1993 წლის ნოემბერში, ხიდი დაიკეტა ფეხით მოსიარულეთათვის, რადგან ჩატარებული გამოკვლევით ხიდი არამყარი იყო, თუმცა სამუშაოების პროცესი დროულად არ დაწყებულა. ხიდის კაპიტალური რემონტი 1995 წელს დაიწყო, რადგან მანამდე არ არსებობდა ფინანსები. ხიდი რეკონსტრუქციის დროს მთლიანად დაიშალა,  ხის ბოძები შეიცვალა რკინაბეტონით, დამონტაჟდა ახალი რკინის მოაჯირები, იატაკი, ასევე მოხდა ხიდის გამაგრებაც.

ჩატარებული სამუშაოების საერთო ღირებულებამ 28,5 მილიონი რუბლი შეადგინა. ოფიციალურად ახალი ხიდი 2000 წლის 13 სექტემბერს გაიხსნა.

## ლიტერატურა
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 439. — 511 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 304. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
*Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 75. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Матисов мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Матисов мост //Энциклопедия Санкт-Петербурга 

## სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეიონალური ობიექტები
შლისელბურგის ხიდი

**შლისელბურგის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში,  ცენტრალურ და ნევის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს მონასტრის კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. 1992 წელს აღიარეს რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად. 2011 წელს სახელმწიფო ისტორიულ-კულტურული ექსპერტიზის დასკვნის შემდეგ მოუხსნეს არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.  ხიდის სიგრძეა 27,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 24 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს ობუხოვის თავდაცვის პროსპექტის კვეთაზე, შემოვლითი არხის სათავესთან. ხიდის ახლოს განთავსებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრა და ალექსანდრე ნეველის ლავრის ნიკოლსკის სასაფლაო.

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს ატამანის ხიდი. 

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ალექსანდრე ნეველის მოედანი 1“, „ალექსანდრე ნეველის მოედანი 2“.

## სახელწოდება 
თავდაპირველად, 1828 წლიდან, ხიდს ეწოდებოდა ქარხნის ხიდი, რადგან მის სიახლოვეს, არხის მარცხენა მხარეს მდებარეობდა იმპერატორის მინის ქარხანა. 1836 წლიდან 1846 წლამდე გამოიყენებოდა სახელწოდება შლისელბურგის ხიდი შლისელბურგის ტრაქტის (ამჟამად ობუხოვოს თავდაცვის პროსპექტის) მიხედვით. 

1849 წლიდან ცნობილია მესამე სახელწოდება ნოვო-არხანგელსის ხიდი, რომელის მოქმედებდა 1868 წლამდე. იგი ფორმებს იცვლიდა: ერქვა არხანგელსკის ან არხანგელოგოროდსკის. უკანასკნელი ვარიანტი გამოიყენებოდა 1860 წლიდან 1929 წლამდე. 1930-იან წლებში დაუბრუნდა ძველი სახელწოდება შლისელბურგის ხიდი.

## ისტორია 
1832-1833 წლებში ინჟინერ პიერ-დომენიკ ბაზენის პროექტით შლისელბურგის გზის კვეთაზე ააგეს ერთმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი. 1886 წელს ინჟინერ მ. ფ. ანდერსინის პროექტის მიხედვით მოხდა ხიდის კაპიტალური რემონტი.

1928 წელს ხიდი შეცვალეს რკინა-ბეტონის ერთმალიანი ხიდით. 

2014 წელს სატრანსპორტო მშენებლობის დირექციამ გამოაცხადა კონკურსი ხიდის სარემონტოს სამუშაოების საპროექტო დოკუმენტაციის შემუშავებისათვის. გაიმარჯვა საპროექტო ინსტიტუტმა „Ленгипроинжпроект“-მა.

## ლიტერატურა 
*Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.
*Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Шлиссельбургский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Шлиссельбургский мост // Энциклопедия Санкт-Петербург

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
დურნოვოს აგარაკი

**დურნოვოს აგარაკი** () — ბაკუნინებისა (XVIII საუკუნე) და დურნოვოების (XIX საუკუნე) აგარაკი სანქტ-პეტერბურგში. აგებულია კლასიციზმის სტილში. არის არქიტექტურის ძეგლი.

## ისტორია 
ქალაქგარე აგარაკი ააშენა პ. ვ. ბაკუნინმა 1780-იან წლებში, სავარაუდოდ, ნ. ა. ლვოვის პროექტის მიხედვით. 1786 წელს კარ-მიდამო გადავიდა პ. პ. ბაკუნინის მფლობელობაში და შემდეგ კიდევ არაერთხელ გაყიდეს. ერთ-ერთი მფლობელი იყო პ. ი. კუტაისოვი, ხოლო 1813 წელს იგი შეიძინა დ. ნ. დურნოვომ, რომელმაც სავარაუდოდ არქიტექტორ ა. ა. მიხაილოვს დაუკვეთა აგარაკის გადაკეთება. სამშენებლო სამუშაოები გაგრძელდა 1813 წლიდან 1826 წლამდე. სახლთან ერთად, იქვე გააშენეს პარკი.  

1870-იან წლებში სახლი კვლავ გადააკეთეს (ამჯერად შიგნიდან) არქიტექტორ ლიუდვიგ ფონტანას პროექტის მიხედვით. ამ პერიოდში აგარაკს ფლობდა მებაღე პ. პ. დურნოვო. 

თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აგარაკი ანარქისტების შტაბად იქცა და ადგილად სადაც ბოლშევიკები ინახავდნენ იარაღს. 

საბჭოთა პერიოდში დურნოვოს აგარაკს გამოიყენებდნენ გაერთიანება „ლენინგრადის მეტალის ქარხნის“  კლუბად და მუზეუმად, რომელმაც იგი თავისი შეხედულების მიხედვით გადააკეთა. პოსტსაბჭოთა პერიოდში არქიტექტურის ძეგლი ძლიერ განადგურდა და საბოლოო განადგურებამდე ცოტაღა აკლდა. 1996 წელს შემოხსნეს ღობე, ხოლო 1998 წლის ხანძრის შემდეგ განადგურდა ცნობილი ფრონტონი და შენობის მეორე სართული. 

2014 წლის მარტში აგარაკზე დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები. 2015 წელს შენობა დაშალეს და 2016 წელს აღადგინეს, მაგრამ უკვე რკინა-ბეტონში. 2018 წლის დასაწყისში ცნობილი გახდა, რომ სანქტ-პეტერბურგის ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა დაცვის, გამოყენებისა და კონტროლის სახელმწიფო კომიტეტი აპირებდა სასამართლოს მეშვეობით მოეთხოვა შენობის გადაკეთება, რადგან დარღვეული იყო XVIII საუკუნის არქიტექტურის ნორმები.

## ლიტერატურა 
*Козырева Е. А. Проблемы сохранения и реставрации дачи Дурново (недоступная ссылка) // Доклады 65-й научной конференции профессоров, преподавателей, научных работников, инженеров и аспирантов университета / Санкт-Петербургский госуд. архит.-строит. ун-т. — В 4 ч. Ч. 3. — СПб., 2008. — 226 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Дача Дурново на citywalls.ru 
* Энциклопедия СПб 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
არითმომეტრი

მინი|1932 წლის გამოშვების არითმომეტრი
**არითმომეტრი** ( და ) — მაგიდის საანგარიშო, ამომხსნელი მანქანა, რომელიც განკუთვნილია არითმეტიკული ოპერაციების შესასრულებლად. 

## ისტორია
1641 წელს პირველი გამომთვლელი მანქანა გამოიგონა ბლეზ პასკალმა. პირველი პრაქტიკული მანქანა, რომელიც ასრულებდა 4 არითმეტიკულ მოქმედებას, გერმანელმა მესაათემ ჰანმა 1790 წელს გააკეთა. გამომთვლელი მანქანების წარმოებას 1890 წელს რუსეთში საფუძველი ჩაუყარა პეტერბურგელმა მექანიკოსმა ვ. ოდნერმა. მისი მანქანები არითმომეტრის შემდგომი მოდელების პროტოტიპად იქცა.

## მექანიზმი
არითმომეტრს აქვს რიცხვების დასაყენებელი და მათი მრიცხველზე გადასატანი მექანიზმი, ბრუნთა მრიცხველი, შედეგის მრიცხველი, ნულზე დასაყენებელი ანუ წამშლელი მოწყობილობა, აგრეთვე ხელის ან ელექტრული ამძრავი.

## მოდელები
არითმომეტრის საბჭოთა მარკებია: „ფელიქსი“, ნახევრად ავტომატური „ვკ-2“ და ავტომატური „ვკ-3“. გამომთვლითი ტექნიკის განვითარებასთან დაკავშირებით არითმომეტრი შეცვალა უფრო თანამედროვე კლავიშებიანმა გამომთვლელმა მანქანებმა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მექანიკური სათვლელი მანქანები
შოტლანდიური ვიკიპედია

**შოტლანდიური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება შოტლანდიურ ენაზე, რომელიც შეიქმნა 2005 წლის 23 ივნისს. 2006 წლის თებერვალს შოტლანდიურ ვიკიპედიაში სტატიების რაოდენობა ათასს (1000) გაუტოლდა, 2010 წელს — 5000-ს, 2019 წლის იანვრის მონაცემებით კი მასში 53 000 სტატია. შოტლანდიურ ვიკიპედიას ჰყავს 5 ადმინისტრატორი. ამჟამად 100-ზე მეტი მომხმარებელია აქტიური.

## რესურსები ინტერნეტში
*შოტლანდიური ვიკიპედია
*შოტლანდიური ვიკიპედიის მობილური ვერსია

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ბოლშეოხტინსკის ხიდი

**ბოლშეოხტინსკის ხიდი** () — ორიგინალური დიზაინის მქონე ხიდი, რომელიც გადებულია მდინარე ნევაზე, სანქტ-პეტერბურგში. ხიდის სიგრძე 334 მეტრია, სიგანე კი — 23 მეტრია. 1917 წლამდე ხიდი ატარებდა პეტრე I-ის სახელს, ხოლო 1917 წლიდან 1956 წლამდე ხიდი ბოლშეოხტინსკის სახელით იყო ცნობილი. 

## ისტორია
მდინარე ოხტის მახლობლად ხიდის აშენების თავდაპირველი იდეა 1829 წელს გაჩნდა. სანქტ-პეტერბურგის შექმნამდეც კი, ოხტა დასახლებული ადგილი იყო და ნელ-ნელა ქალაქის ზრდასთან ერთად სწრაფად გაიზარდა მისი დიდი სამრეწველო ცენტრიც. აქ იყო სამრეწველო და გემთსაშენი ქარხნები. თუმცა, XIX საუკუნეში, ოხტის რაიონი არ იყო ოფიციალურად სანქტ-პეტერბურგის ნაწილი. ხიდი მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო ინდუსტრიის განვითარების საქმეში, ამიტომ ნიკოლოზ I-მა ხიდის აშენების ბრძანება გასცა და იგი შეიყვანა სტრატეგიული ქალაქის განვითარების გეგმის ნაწილში. თუმცა იმ დროს საჭირო თანხები ვერ გამოიყო და პროცესი შეჩერდა. 

შემდეგ ხიდის მშენებლობის შესაძლებლობა 1860 წელს გაჩნდა, როდესაც იმპერატორმა დაამტკიცა გადაწყვეტილება ოხტის რაიონის სანქტ-პეტერბურგში გაწევრიანების შესახებ. ქალაქის დუმამ საერთაშორისო კონკურსი გამოაცხადა, ხიდის ასაშენებლად. კონკურსში, სულ 16 პროექტი იქნა მიღებული, აქედან გამოვლინდა გამარჯვებული - ნიკოლაევის საინჟინრო აკადემიის პოლკოვნიკ გრიგოლ კრივოშეინისა და სამხედრო ინჟინერ ვლადიმირ აპშიკოვის პროექტი, მაგრამ გამარჯვებულის შერჩევის შემდეგაც კი, მუშაობა დიდხანს არ დაწყებულა.

1907 წლის 24 სექტემბერს გაფორმდა ხელშეკრულება ხიდის მშენებლობის შესახებ. ხიდის საძირკველის ჩაყრის ოფიციალური ცერემონიალი 1909 წლის 26 ივნისს გაიმართა - სწორედ ამ დროს აღინიშნა პოლტავის ბრძოლის 200 წლის იუბილე. აქედან გამომდინარე ხიდს - იმპერატორ პეტრე დიდის სახელი მიენიჭა.

დღეს ადგილობრივები ამ ხიდს პეტრე დიდისა და ბოლშეოხიტინსკის ხიდის სახელით მოიხსენიებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Петра Великого (Большеохтинский) мост (in Russian)

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ერხაი

**ერხაი**  (洱海) — ალპური ტბა სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში, იუნანის პროვინციაში. მდებარეობს იუნანის მთიანეთზე, ზღვის დონიდან 1972 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 250 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 20,9 მ. გაწოლილია ცანშანის მთებისა და უძველეს ქალაქ დალიდან აღმოსავლეთისაკენ. ტბიდან გამოედინება მდინარე მეკონგის შენაკადი იანბი. მდიდარია თევზით.

## ღირსშესანიშნაობანი
ტბის გარშემო დაშვებულია ფეხით ტურიზმი. ამის წყალობით შესაძლებელია ტბის კვლევა. მის დასავლეთ სანაპიროზე მდებარეობს გასართობი ცენტრები „Erhai Park“ და „Butterfly Springs“. მოგზაურთათვის ნებადართულია ტბაზე მდებარე რამდენიმე ულამაზეს კუნძულზე გასეირნება. 

ადგილობრივ მცხოვრებთათვის ტბა წარმოადგენს კვების მნიშვნელოვან წყაროს. ისინი განთქმულნი არიან თევზჭერის საკუთარი მეთოდებით. მათ მიერ გაწვრთნილი ფრინველები იჭერენ თევზს და აძლევენ თევზით მოვაჭრეს, რადგან ყელზე ჩამოცმული რგოლის გამო ვერ ახერხებენ თევზის გადაყლაპვას.

## ბიომრავალფეროვნება
ერხაი მდიდარია ბიომრავალფეროვნებით. ის არის იუნანის სამ მსხვილ ტბას შორის გამორჩეული დიდი რაოდენობით ენდემური თევზის სახეობებით. ერხაიში ცნობილი თევზის 23 სახეობიდან და ქვესახეობიდან 8 ენდემურია. მათ შორის: 
*Cyprinus barbatus, 
* C. daliensis, 
* C. longipectoralis, 
* C. megalophthalmus, 
* Paracobitis erhaiensis, 
* Poropuntius daliensis (Barbodes daliensis), 
* P. exiguus (B. exigua) 
* Zacco taliensis (Schizothorax taliensis). 

ამათ შორის, მხოლოდ ორი სახეობა
* C. barbatus და 
* C. longipectoralis 
იყო რეგისტრირებული 2000 წელს, დანარჩენი სახეობები არ იყვნენ რეგისტრირებული. შესაძლოა, უკანასკნელი წლების მანძილზე გადაშენდნენ. რამდენიმე არაენდემური, მაგრამ აბორიგენი სახეობა ასევე, გამქრალია ტბიდან. პირიქით, ამჟამად, ათზე მეტი შემოტანილი თევზის სახეობა ბინადრობს. 

ტბიდან გამქრალია ასევე, რამდენიმე ადგილობრივი ჰიდროფიტის სახეობა. 

უწინ ტბა წარმოადგენდა ნანჯაოს მეფეების დასასვენებელ ადგილს, აგარაკს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ერხაის ტბა რუკაზე
## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
მარი ანა დე ბურბონ-კონტი

**მარი ანა დე ბურბონ-კონტი** (; დ. 18 აპრილი, 1689 — გ. 21 მარტი, 1720) — ბურბონთა დინასტიის კონტის შტოს წარმომადგენელი. კონტის პრინც ფრანსუა ლუისა და მისი მეუღლის, მარი ტერეზ დე ბურბონის ქალიშვილი. კონდეს პრინცესა 1713-1720 წლებში როგორც ლუი ანრი I-ის პირველი მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
მარი ანა დაიბადა 1689 წლის 18 აპრილს ვერსალში. იგი იყო კონტის პრინც ფრანსუა ლუისა და მისი მეუღლის, მარი ტერეზ დე ბურბონის უფროსი ქალიშვილი. მათ ძალიან არეული ოჯახი ჰქონდათ, სადაც ერთმანეთს ვერავინ ეწყობოდნენ. ცნობილია, რომ ისინი ერთად მხოლოდ ფრანსუა ლუის გარდაცვალებისას შეიკრიბნენ. მათი ოჯახის რეპუტაციას კი განსაკუთრებით მამამისის რომანები ლახავდა, რომელიც მას როგორც მდედრობითი, ისე მამრობითი სქესის წარმომადგენლებთან ჰქონდა. მარი ანა თავისი დაბადებიდან გათხოვებამდე, ცნობილი იყო მადმუაზელ დე კონტის სახელით. 

მას ახლო ურთიერთობა ჰქონდა თავის ბებიასთან, კონდეს პრინცესა ანა ჰენრიეტა კურპფალცელთან და ასევე მის ბიძაშვილთან, ორლეანის ჰერცოგინია ელიზაბეთ შარლოტა კურპფალცელთან. ის და მისი ბიძაშვილი მარი ლუიზ ტერეზ ორლეანელი ღრმა ბავშვობიდანვე ერთად იზრდებოდნენ და ემზადებოდნენ გათხოვებისთვის. 1713 წელს 24 წლის მარი ანა ცოლად შერთეს კონდეს პრინც ლუი ანრი I-ს. ლუი ანრი დედის მხრიდან ლუი XIV-ის შვილიშვილი იყო. მათი ქორწინება 9 აგვისტოს შედგა ვერსალის სასახლეში. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება ბურბონების კონდესა და კონტის შტოებს შორის, რა დროსაც მათთან ერთად მარი ანას ძმამ ცოლად შეირთო ლუი ანრის და. 

წყვილს არც ისე ხანგრძლივი და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც მათ შვილები არ შეეძინათ. ამ დროს მარი ანას რომანი ჰქონდა შევალიე დიუ შალართან. იგი გარდაიცვალა 1720 წლის 21 მარტს, 30 წლის ასაკში, უშვილოდ.

## ლიტერატურა 
* 30. The Princess Palatine, Marie-Therese De Bourbon, su public-domain-content.com. URL consultato il 10 agosto 2009 (archiviato dall'url originale il 3 dicembre 2016).

კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1689
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1720
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:კონდეს პრინცესები
ქარიყლაპიასნაირნი

**ქარიყლაპიასნაირნი**, *წერისნაირნი* () — სხივფარფლიანი თევზების რიგი. ფარფლები რბილი სხივებისაგან შედგება, ცხიმის ფარფლი არ აქვს, ზურგისა და ანალური ფარფლები ჩვეულებრივ სხეულის უკანა მესამედზეა. კბილები პრემაქსილის (წინაყბის), სასისა და კბილის ძვლებზე, სახნისსა და ლაყუჩის ჰიოიდური აპარატის ფუძეზეა განლაგებული. საცურავი ბუშტი დაკავშირებულია ნაწლავებთან. ქერცლი ციკლოიდური ტიპისაა. ქარიყლაპიასნაირნი მტაცებელი თევზები არიან, ზოგიერთი ყოვლისმჭამელია. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ ზონებში, უმთავრესად მტკნარ წყლებში. ნამარხი ფორმები ცნობილია გვიანი პალეოცენ-მიოცენიდან. რიგში ორი ოჯახია: ქარიყლაპიასებრნი და უმბრისებრნი.

## ლიტერატურა 
* Жизнь животных, т. 4, ч. 1, М., 1971.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
კატეგორია:სხივფარფლიანი თევზები
ამერიკული ხიდი

**ამერიკული ხიდი** () — სარკინიგზო ხიდების ჯგუფი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში,  ცენტრალურ და ნევის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის გავლით მდინარე ნევის მარცხენა სანაპიროს. 2008 წლის 31 დეკემბრამდე ერქვა ნიკოლაევსკის სარკინიგზო ხიდი.

## მდებარეობა 
ხიდები მდებარეობს ოქტომბრის რკინიგზის მოსკოვის ხაზზე, მოსკოვის ვაგზალთან ახლოს. ჩრდილოეთის მხარეს მდებარეობს სადგური სანქტ-პეტერბურგი-მთავარი და სალოკომოტივო დეპო სანქტ-პეტერბურგი-სამგზავრო-მოსკოვსკი, სამხრეთით კი — სადგური სანქტ-პეტერბურგი-სატვირთო-მოსკოვსკი და სამგზავრო დეპო სანქტ-პეტერბურგო-მოსკოვსკი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია (1,5 კმ) „ლიგოვსკის პროსპექტი“ და „შემოვლითი არხი“. 

## სახელწოდება და ნუმერაცია 
მშენებლობის პროცესში პირველ ხიდს უწოდეს ამერიკული ხიდი თავისი კონსტრუქციიდან გამომდინარე. მოგვიანებით სხვა ხიდების მშენებლობის პერიოდში სახელწოდება მათზეც ვრცელდებოდა. 

ოფიციალურად ქალაქის რეესტრში ხუთივე ხიდს ეწოდებოდა ნიკოლაევსკის რკინიგზის ხიდი (მოსკოვის ვაგზლისა და ოქტომბრის რკინიგზის ადრინდელი სახელის მიხედვით), მაგრამ 2008 წლის 31 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგის მთავრობის გადაწყვეტილებით ხიდებს ეწოდა ამერიკული ხიდი, რადგან ხიდებს დაარსებიდან თითქმის მთელი პერიოდი ერქვა ამერიკული ხიდი. ტოპონიმების ერთიან სიაში განმარტებულია, რომ ხიდს ეწოდება ამერიკული ხიდი და არა ამერიკული ხიდები.

ხიდები დანომრილია დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით: А, Е, Б, პირველი ამერიკული ხიდი და მეორე ამერიკული ხიდი. 

## ისტორია 
ხიდები ააგეს 1840-იან წლებში პეტერბურგ-მოსკოვის რკინიგზის მშენებლობის ფარგლებში. ყოველი ხიდი სხვავასხვა კონსტრუქციისა იყო. ერთი ხუთმალიანი იყო, ხოლო მეორე — სამმალიანი. ხიდების მშენებლობის ხელმძღვანელი იყო ამერიკელი ინჟინერი ჯორჯ ვაშინგტონ უისტლერი.

შემოვლით არხზე უისტლერმა ხიდი ააგო გაუ-ჟურავსკის სისტემით. 1869 წელს მიიღეს გადაწყვტილება შეეცვალათ ხის ხიდი მეტალის კონსტრუქციით. საპროექტო სამუშაოებს სათავეში ჩაუდგა ინჟინერი, ხიდმშენებელი ნიკოლაი ბელელიუბსკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Николаевский железнодорожный мост в СПИГ
* Статья «Петербургские „американцы“»  — на сайте «Помогаем преодолевать трудности»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ნაჰლა ელ-ფატიჰა ნაილი

**ნაჰლა ელ-ფატიჰა ნაილი** (; ; დ. 14 ნოემბერი, 1986, ჰიდრა, ალჟირი, ალჟირი) — ალჟირელი მოქანდაკე და მხატვარი.

## ბიოგრაფია 
### ოჯახი 
thumb|ნაილის ბებია დედისხაზით
ნაილი დაიბადა 1986 წლის 14 ნოემბერს ქალაქ ჰიდრაში, როგორც რაბაჰ ნაილის, რომელიც ელექტრონული ინჟინერიის პროფესორი და მეტეოროლიგიის სპეციალისტია, და ჰაფიდა ბუჰირედის, რომელიც მოდის დიზაინერია ტიზი-უზუდან, ქალიშვილი. დედამისი, ნაჰლას ბებიის პირველი ქორწინებიდან ყველაზე უმცროსი შვილია.

ბაბუამისი, მუსტაფა ბუჰირედი საფეხბურთო კლუბ „Racing Club de Paris“ ფეხბურთელი და გაზეთ „Alger républicain“ სპორტული ჟურნალისტი იყო. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში საფრანგეთის მხარეს, ხოლო მოგვიანებით ჩაერთო ალჟირის რევოლუციაში და გახდა FLN ბოევიკი, რომელიც 1957 წლის 14 მარტს, დაპატიმრების შემდეგ ქალაქ კასბაში გარდაიცვალა.

ბებიამისი, დედის ხაზით, ფატიჰა ბუჰირედიც (დაბადებით ჰატალი ოხიტი) იყო ბოევიკი, როგორიც მისი მეუღლე, რომელიც მთელი ალჟირის განმათავისუფლებელი ომის განმავლობაში თავის სახლს იყენებდა, როგორც თავშესაფარი ქალაქ ალჟირის მთავარი პარტიზანი ლიდერებისთვის. ორჯერ დამატიმრებულიც იყო, საიდანაც ერთხელ პარტიზანებთან — საადი იასეფთან, ზოჰრა დრიფთან და მისი ექვსი თვის ქალიშვილ ჰაფიდა ბუჰირედისთან ერთად დააპატიმრეს, რომელიც სერკადჯის ციხეში ჩასვეს და შემდეგ გაათავისუფლეს. იგი ემზადებოდა სადოქტორო დისერტაციის წარსადგენად პატეონ-სორბონის უნივერსიტეტში, თემაზე „ქმნილება და ქალაქური მემკვიდრეობა. თანამედროვე ხელოვნების პრაქტიკისკენ ალჟირის რეაბილიტაციის გზით“.

გაიარა სხვადასხვა ტრენინგ-კურსები მაროკოსა და ტუნისში.

მონაწილეობა მიიღო იუნესკოს ეგიდით რამდენიმე ტრენინგზე, როგორიცაა 2017 წლის ივლისში სემინარი „მოხალისეების მართვა და საჯარო/კერძო მონაწილეობის პროექტები“, 2018 წლის ოქტომბრის სემინარი ამანში, იორდანიაში და 2017 წლის დეკემბერში ჩატარებული სემინარი ტუნისში, თემაზე „კულტურული მემკვიდრეობის ახალგაზრდა დამცველებს შორის შემოქმედებითი ციფრული ტექნოლოგიების მატების გაზრდა“.

## კარიერა და პროექტები 
ნაილი არის ალჟირის „კასბას შენარჩუნების“ ასოციაციის წევრი და გენერალური მდივანი,

2016 წელს, ნაჰლამ თავის ძმა არსლანთან და ბიძაშვილ სელმა ბუჰირედთან ერთად, მოაწყო სასემინარო პროექტი სახელწოდებით „The NAS Workshop“, რომელიც ეხება სივრცის გამოხატულებას ყველა მხატვრული მიმდინარეობისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ალჟირელი მოქანდაკეები
კატეგორია:ალჟირელი მხატვრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აზიმ აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი

**აზიმ ასლან ოღლი აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი** () — მემორიალური მუზეუმი, რომელიც მიეკუთვნება აზერბაიჯანელ მხატვარს, გრაფიკოსს და კარიკატურისტს, აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო არტისტს. განლაგებულია აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ქალაქ ბაქოში, დილარა ალიევას ქუჩა 157-ში. მუზეუმში გამოფენილია ნივთები (დოკუმენტები, ფოტოსურათები, ხელოვნების ნიმუშები), რომლებიც მიეკუთვნებოდა აზიმ აზიმზადეს. მუზეუმის გახსნა მოხდა 1968 წელს. აზიმ აზიმზადეს სახლ-მუზეუმი შეიქმნა მომცრო ზომის ბინაში, რომელშიც ცხოვრობდა მხატვარი. წლების შემდეგ სახლი დანფრევის პირას იყო. ამასთან დაკავშირებით აზერბაიჯანის კულტურის სამინისტროს დაკვეთით მოხდა ახალი შენობის აგება იმავე ადგილას. მუზეუმში ინახება მხატვართან დაკავშირებული 2000 ექსპონატზე მეტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
კატეგორია:1968 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
გილეილის მეჩეთი

**გილეილის მეჩეთი**, **ჯომად გერაიას მეჩეთი** ან **გილეკ მეჩეთი** ( ან ) — XIV საუკუნის ისტორიული მეჩეთი მირზა მანსურის ქუჩაზე ბაქოს ძველ ქალაქში, აზერბაიჯანში. 2001 წლის 2 აგვისტოს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილების შესაბამისად ორსართულიანი ქარავან-სარაი დარეგისტრირებულ იქნა როგორც ეროვნული არქიტექტურის ძეგლი. გილეილის მეჩეთი აშენდა ორ ეტაპად. პირველი ეტაპი შეესაბამება შირვანშაჰთა ეპოქას — 1309 წელს. მეჩეთის შემდგომი ეტაპის მშენებლობა გაგრძელდა XIX საუკუნეში.

თავიდან მეჩეთის შესასვლელი კარები დამზადებული იყო კაკლის ხისგან, მაგრამ დაიწვა და შეიცვალა.

მეჩეთის კედლებზე იყო ამოტვიფრული წარწერები, რომელიც შესრულებული იყო მსხვილი ზომის ასოებით, ნასხის კალიგრაფიით. წარწერის ფონი მორთული იყო ორნამენტებით:

## სქოლიო
## გალერეა 

Gileyli məscidi.JPG|
Gileyli məscidi (3).JPG|
Gileyli məscidinin giriş qapısı üzərindəki daş kitabə.JPG|
Gileyli məscidinin kitabəsi.JPG|
Gileyli məscidinin interyeri.JPG|

კატეგორია:შიიზმი
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
გიორგი ბეგაძე (ეკონომისტი)

**გიორგი ბეგაძე** (დ. 23 ნოემბერი, 1972, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია 
გიორგი ბეგაძე დაიბადა 1972 წლის 23 ნოემბერს, თბილისში. 1989-1994 წლებში სწავლობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ეკონომიკის ფაკულტეტზე. 1999 წელს გაიარა USAID-ის პროგრამით განხორციელებული კურსი და მიიღო ინსტრუქტორის, ტრენერის კვალიფიკაცია. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

### სამუშაო გამოცდილება 
გიორგი ბეგაძე 2000-2005 წლებში მუშაობდა საქართველოს ფინანსთა სამინისტროში, სხვადასხვა პოზიციებზე. მონაწილეობდა საერთაშორისო ტრენინგებში, ტრენერად. გავლილი აქვს სტაჟირებები ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში. 2005 წელს იყო საქართველოს განათლების სამინისტროს პროგრამა „ირმის ნახტომის" ფინანსური მენეჯერი. 2011 წლიდან იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის აპარატის უფროსი. 2013 წელს მუშაობდა ვილნიუსის გამოყენებითი უნივერსიტეტის ლექტორად. 2014 წელს მიიღო ვარშავის უმაღლესი ეკონომიკური სკოლის სტიპენდია ტურიზმის სწავლების მეთოდოლოაგიაში. 2014 წლიდან არის ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი და იკავებს ტურიზმის ცენტრის დირექტორის თანამდებობას. 2005-2016 წლებში აქვს საგადასახადო კოდექსის, შრომის უფლებების დაცვის, საპენსიო რეფორმის, ტურიზმის და ეკონომიკის მიმართულებით კვლევების გამოცდილება. არის ICOM წევრი და საქართველოს ტურიზმის ორგანიზაციის დამფუძნებელი.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (№30 მაჟორიტარული საარჩევნო ოლქი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. იყო დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 2019 წლის 15 ნოემბერს საპარლამენტო უმრავლესობა და პარტია „ქართული ოცნება“ დატოვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ქიამილ ალიევის სახლ-მუზეუმი

**ქიამილ ალიევის სახლ-მუზეუმი** () — მუზეუმი ბაქოში, ჩერერი შეჰერის (ძველი ქალაქის) ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა.

## ექსპოზიცია 
მუზეუმი მიძღვნილია საბჭოთა აზერბაიჯანელი მხატვრისა და მეხალიჩის ქიამილ ალიევის (1921—2005) , აზერბაიჯანის სსრ რესპუბლიკის სახალხო ხელოვნებისადმი. სახლ-მუზეუმში დაცულია 127 საავტორო ხალიჩა. არის ასევე დაიუსრულებელი ნაშრომებიც.

## ისტორია 
მუზეუმის შენობის კედელს ამშვენებს მემორიალური დაფა. მოქანდაკე — ზეინალაბდინ ისკანდეროვი. მუზეუმი გაიხსნა ბინაში, რომელშიც მხატვარი ცხოვრობდა თავისი ცხოვრების უკანასკნელი 11 თვის განმავლობაში. მხატვარი გარდაიცვალა 83 წლის ასაკში.

წლის 29 ოქტომბერს მუზეუმის კედელი დაამშვენა ქიამილ ალიევისადმი მიძღვნილმა მემორიალურმა დაფამ.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს მუზეუმები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახლ-მუზეუმები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ბიოგრაფიული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
მირზა ალექპერ საბირის სახელობის ქალაქის ცენტრალური ბიბლიოთეკა

**ქალაქის ცენტრალური ბიბლიოთეკა** () — ბიბლიოთეკა, რომელიც შეიქმნა აზერბაიჯანში, ქალაქ ბაქოში 1919 წელს.

ქალაქის ცენტრალური ბიბლიოთეკის გახსნაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ისეთმა საზოგადო მოღვაწეებმა, როგორებიც იყვნენ ნარიმან ნარიმანოვი, დადაშ ბუნიათზადე, აბდულრაგიმ ხაგვერდიევი, იუსიფ ჩემენზემენლი, მამედ ორდუბადი. 1920 წელს ბიბლიოთეკა განლაგებული იყო შენობა № 13 მეორე სართულზე, რომელიც განლაგებული იყო აზიზბეკოვის ქუჩაზე (დღევანდელი ისლამ საფარლის ქუჩა). გახსნისას წიგნების ფონდი შედგებოდა თურქული, არაბული და სპარსული ლიტერატურის ნიმუშებისგან, ასევე მცირე რაოდენობის აზერბაიჯანული ლიტერატურისგან. 1941 წელს საბირის სახელობის ბიბლიოთეკაში აზერბაიჯანის ბიბლიოთეკებს შორის შეიქმნა პირველი ბიბლიოგრაფიული განყოფილება.

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ბაქოს ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
ლეილი და მეჯნუნი (ბალეტი, 1969)

**ლეილი და მეჯნუნი** () — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის ყარა ყარაევის ერთაქტიანი ბალეტი; პირველი დადგმის სცენარისტი და ბალეტმეისტერი — ნ. მ. ნაზიროვა. ლიბრეტო დაწერილია ნიზამი განჯევის პოემის «ლეილი და მეჯნუნის» მოტივებზე. (მესამე წიგნი «ხამსე», XII საუკუნე). პრემიერა გაიმართა 1969 წლის 25 მაისს მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ბალეტისა და ოპერის თეატრში, მხატვარი ე.გ. ალმასზადე, დირიჟორი რ. დ.აბდულაევი; მეჯნუნი — ვ. ნ. პლეტნიოვი, ლეილი — ტ. ნ. მამედოვა. ნაზიროვას დადგმა დაედო საფუძვლად ფილმ-ბალეტს „მითების სამყაროში“, რომელიც გადაღებული იქნა გაერთიანება „ეკრან“-ის მიერ 1975 წელს. მთავარ პარტიებს ასრულებდნენ თამილა მამედოვა და ვლადიმირ პლეტნიოვი. 2001 წელს მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ბალეტისა და ოპერის თეატრის დაკვეთით ბალეტმეისტერმა გიორგი ალექსიძემ განახორციელა პიესის ახალი დადგმა. ბალეტის პრემიერა გაიმართა 2001 წლის 17 თებერვალს (სოლისტები რ.ისკანდეროვი, გ.მირზოევი), იმავე წლის 4 დეკემბერს დადგმა ნაჩვენები იქნა მოსკოვში რუსეთის სახელმწიფო აკადემიური დიდი თეატრის სცენაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ბაგვალალები

**ბაგვალალები**, *ბაგვალები*, *კვანადელები* — დასავლეთ დაღესტანის მთიანეთში (წუმადისა და ახვახის რაიონები) მცხოვრები მცირე ეთნოგრაფიული ჯგუფი. საუბრობენ ბაგვალურ ენაზე. ეთნიკურად ახლოს დგანან ხუძებთან. დამწერლობა და ლიტერატურა ხუნძურ და რუსულ ენაზე აქვთ. მორწმუნე ბაგვალალები მუსლიმანი-სუნიტები არიან. რევოლუციამდე მათი ძირითადი საზომი ერთეული პატარა ოჯახი იყო. მეურნეობის ძირითადი დარგებია მესაქონლეობა და მიწათმოქმედება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბაგვალალები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
Outlast

**Outlast** () — პირველი პირის Survival horror ჟანრის ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა და გამოაქვეყნა კანადურმა კომპანია Red barrels-მა.

თამაში Microsoft Windows-ზე გამოვიდა 2013 წლის 4 სექტემბერს, PlayStation 4-ზე 2014 წლის 4 თებერვალს, Xbox One-ზე 2014 წლის 19 ივნისს, Linux-ის OS X-ის ვერსია გამოვიდა 2015 წლის 31 მარტს, ხოლო Nintendo Switch-ის — 2018 წლის 27 თებერვალი.

თამაშის სიუჟეტი ვითარდება გამომძიებელი ჟურნალისტის მაილზ აფშერის გარშემო, რომელიც გადაწყვეტს ფსიქიატრიული საავადმყოფო „Mount Massive Asylum“-ის გამოკვლევას, რომელიც კოლორადოს მთებში მდებარეობს.

2017 წლის 25 აპრილს გამოვიდა თამაშის გაგრძელება სახელწოდებით „Outlast 2“.

## გეიმპლეი
თამაშში მთავარი პერსონაჟი მოძრაობს ნახევრად დანგრეულ ფსიქიატრიულ საავადმყოფოში. იგი უნდა გადურჩეს აგრესიულ პაციენტებს. თამაში არის პირველი პირის პერსპექტივიდან. მთავარ პერსონაჟს შეუძლია ირბინოს, გადაახტეს დაბრკოლებებს, დაიმალოს, თუმცა განსხვავებით სხვა თამაშებისგან, მას არ შეუძლია მტრებს დაუპირისპირდეს. სიბნელეში გზის გასაკვალად პერსონაჟს აქვს ვიდეოკამერა, რომელსაც გააჩნია ღამის რეჟიმი, რისი საშუალებითაც შეუძლია გზის გაკვლევა ბნელ ადგილებში. კამერის დასამუხტად აუცილებელია ბატარეების პოვნა, რომელიც დამალულია სხვადასხვა ადგილებში.

## სიუჟეტი
გამომძიებელი ჟურნალისტი მაილზ აფშერი მიიღებს ანონიმურ ელექტრონულ წერილს იმეილზე, რომლის თანახმად, ფსიქიატრიულ საავადმყოფო „Mount Massive asylum“-ში ტარდება არაადამიანური ექსპერიმენტები პაციენტებზე. საავადმყოფოში შესვლისას აფშერს გააფრთხილებს მომაკვდავი სპეცრაზმის ოფიცერი, რომ რაც შეიძლება მალე დატოვოს საავადმყოფო, რადგან საავადმყოფოს აგრესიული პაციენტები გათავისუფლდნენ და მზად არიან მოკლან ყველა ვინც მათ გზად გადაეყრებათ. მაგრამ მაილზი არ ტოვებს საავადმყოფოს და მთელი თამაშის მანძილზე მას უამრავი სახიფათო დაბრკოლების გადალახვა მოუწევს.

## გადმოტვირთვადი კონტენტი
თამაშს აგრეთვე აქვს DLC სახელოწოდებით „outlast whistleblower“, სადაც მოვლენები ფსიქიატრიული საავადმყოფოს პროგრამისტის გარშემო მიმდინარეობს, რომელიც გადაწყვეტს გაიტანოს ინფორმაცია საავადმყოფოში ჩატარებული ექპერიმენტების შესახებ.

## კრიტიკოსების შეფასებები
„Outlast“-მა მიიღო დადებითი შეფასებები ვიდეო თამაშების კრიტიკოსებისგან. საერთო განხილვების საიტ Metacritic-ზე თამაშის XONE-ის ვერსია ფლობს 80/100, PC-ის ვერსია 80/100, ხოლო PS4-ის — 78/100. იგი, აგრეთვე წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულადაც, საერთო ჯამში გაიყიდა 4 მილიონი ეგზემპლარის რაოდენობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2013 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Linux-ის თამაშები
კატეგორია:Mac OS X-ის თამაშები
კატეგორია:Nintendo Switch eShop-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation 4-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation Network-ის თამაშები
კატეგორია:Red Barrels-ის თამაშები
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
კატეგორია:გადარჩენის სიმულატორები
კატეგორია:Unreal Engine-ის თამაშები
კატეგორია:კანადაში შემუშავებული ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები გადმოტვირთვადი კონტენტებით
კატეგორია:ვიდეო თამაშები დამატებებით
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:Xbox One-ის თამაშები
ხაინანი (კუნძული)

**ხაინანი** () — კუნძული სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში, კონტინენტისაგან გამოყოფილია ხაინანის სრუტით. ჩინეთის ტერიტორიაა. ფართობი 34 000 კმ²-ია. ჩრდილოეთში ალუვიური ვაკეა, სამხრეთსა და ცენტრალურ ნაწილში — დაბალი და საშუალო სიმაღლის (1867 მ-მდე, მწვერვალი უჯიშანი) მთები. ჰავა ტროპიკული, მუსონურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ვაკეზე 16–19&nbsp;°C-ია, ივლისისა — დაახლოებით 29&nbsp;°C, ნალექები — 1200–1500 მმ წელიწადში, მთაში 3000 მმ (მაქსიმალური ზაფხულში მოდის). მთაში მუსონური ტროპიკული ტყეა. ვაკეზე მოჰყავთ ბრინჯი, ბამბა და სხვა კულტურები. ხაინანის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი ხაიკოუ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ჩინეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ხაინანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ხაინანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ხაინანი — ჩინეთის ერთ-ერთი პროვინცია;
* ხაინანი — კუნძული აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაში;
* ხაინანი — სრუტე კუნძულ ხაინანსა და კონტინენტს შორის;
* ხაინანი — რაიონი უხაის საქალაქო ოლქში.
ქარიყლაპიასმაგვარნი

**ქარიყლაპიასმაგვარნი**, *წერისმაგვარნი* () — ძვლიანი თევზების ქვერიგი ორაგულისნაირთა რიგისა. დღეისათვის ტერმინი აღარ გამოიყენება. აერთიანებდა სამ ოჯახს: ქარიყლაპიასებრნი (Esocidae), უმბრისებრნი ანუ ქვრივასებრნი (Umbridae) და დალიისებრნი (Daliidae).

მოგვიანებით ტაქსონს რიგის სტატუსი მიენიჭა. სხვა ინფორმაციისათვის იხილეთ ქარიყლაპიასნაირნი.

## ლიტერატურა 
* Жизнь животных, т. 4, ч. 1, М., 1971.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ორაგულისნაირნი
ქარიყლაპიასებრნი

**ქარიყლაპიასებრნი**, *წერისებრნი* () — თევზების ოჯახი ქარიყლაპიასნაირთა რიგისა. აქვთ წვრილი ქერცლით დაფარული წაგრძელებული სხეული და თავი. მათი სიგრძე 1,5 მ-მდეა, მასა — 35 კგ-ს აღწევს. კბილები აქვთ ყბათაშორისზე, სახნისზე, სასის ძვალზე, ქვედა ყბასა და ენაზე. ოჯახში სამი (ადრე ერთი) გვარია: 1. ქარიყლაპია (Esox), 5 თანამედროვე სახეობა: წერი, ამურის ქარიყლაპია (E. reicherti) გავრცელებულია ამურის აუზში და სახალინზე, მასკინონგი (E. masquinongy), ზოლიანი ქარიყლაპია (E. niger) და ფრთაწითელა ქარიყლაპია (E. americanus); 2. ნოვუმბრა (Novumbra), 1 სახეობა: ნოვუმბრა (N. hubbsi); 3. დალია (Dallia), 3 სახეობა: დალია (D. pectoralis), ამგუემური დალია (D. admirabilis) და პილხიკაის დალია (D. delicatissima).

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ქარიყლაპიასნაირნი
კლიმენტი ცომაია

**კლიმენტი ბესარიონის ძე ცომაია** (დ. 8 ოქტომბერი, 1894, კაპანა, სენაკის რაიონი — გ. 25 სექტემბერი, 1937) — ქართველი თერაპევტი, ჯანმრთელობის დაცვის ორგანიზატორი და რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1935). სკკპ წევრი 1920 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
კლიმენტი ცომაია დაიბადა 1894 წლის 8 ოქტომბერს სენაკის მაზრის სოფელ კაპანაში. 1924 წელს დაამთავარა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1916 წლიდან, იყო ფარმაცევტთა გაფიცვების ხელმძღვანელი თბილისში. 1919 წელს მონაწილეობდა სტუდენტთა რევოლუციურ გამოსვლებში, რის გამოც რეპრესირებული იყო. საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ 1921 წელს, მუშაობდა თბილისის რევკომში, მედსანშრომის მუშაკთა პროფკავშირის ცენტრალური გამგეობის პასუხისმგებელ მდივნად, 1923 წლიდან საქართველოს სსრ სოცდაზღვევის კომიტეტის თავმჯდომარედ; 1927-1929 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო ბერლინის, ვენისა და ჰამბურგის შინაგან სნეულებათა კლინიკებში, 1934-1935 წლებში მუშაობდა საქართველოს ჯანდაცვის კომისრის პირველ მოადგილედ, 1936-1937 წლებში სამედიცინო ინსტიტუტის დირექტორად. იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის შინაგან სნეულებათა დიაგნოსტიკის კათედრის გამგე. სადისერტაციო ნაშრომი დაიცვა 1936 წელს თემაზე: „ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე“. 1937 წელს დააპატიმრეს „კონტტრევოლუციური მავნებლური საქმიანობის“ ბრალდებით. საქმე შეწყდა მისი გარდაცვალების გამო შინსახკომის საავადმყოფოში. რეაბილიტირებულია 1955 წელს.

## თხზულება 
* ხანგრძლივი ხელოვნური პნევმოთორაქსის გავლენა სისხლის ცირკულაციაზე, ტფ., 1936.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937  
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კ
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გაიოზ ვასაძე

**გაიოზ ვასაძე** (დ.  14 მაისი, 1928, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. ნოემბერი, 2016) — ქართველი ექიმი. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ქალაქ ქუთაისში. დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია 1952 წელს.
1960-1963 წლებში ხელმძღვანელობდა ექსპერიმენტული ქირურგიის ლაბორატორიას, თავდაპირველად ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის, შემდეგ კი ტრამვატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში. 1963-1968 წლებში იყო ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის განყოფილების გამგე, 1968-1984 წლებში სამედიცინი კიბერნეტიკის განყოფილების გამგე, 1971-1984 წლებში ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე, 1984-1987 წლებში საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო-ს IV სამმართველოს ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის დირექტორი, 1985-1990 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში კიბერნეტიკისა და ინფორმატიკის კათედრის გამგე. 1964-1984 წლებში იყო რესპუბლიკის დარგობრივი ავტომატიზებული მართვის სისტემის მთავარი კონსტრუქტორი. 1987-1994 წლებში სამედიცინო ინფორმატიკისა და კომპლექსური ავტომატიზაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი და ამავე დასახელების საწარმოო-სამეცნიერო პრაქტიკული ცენტრის გენერალური დირექტორი. 

1994-2006 წლებში საქართველოს სოციალური და ჯანმრთელობის ინსტიტუტი-ს (ყოფილი საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის მართვის ეროვნული ცენტრი) მრჩეველი. შეისწავლიდა შოკის, სისხლის დაკარგვისა და ტერმინალურ მდგომარეობათა პათოფიზიოლოგიას, სამედიცინო კიბერნეტიკის, ინფორმატიკის, ბიომათემატიკის, ცოდნის მართვის სისტემათა და საქართველოში სამედიცინო მეცნიერებების ორგანიზაციის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1967), სამედიცინო კიბერნეტიკის ფუძემდებელი საქართველოში.

იყო სამედიცინო ინფორმატიკისა და ბიოსამედიცინო ინჟინერიის ასოციაციის პრეზიდენტი (1991–2016) და საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1994–გარდაცვალებამდე)

მიღებული აქვს ღირსების მედალი (1998).

## ბიბლიოგრაფია
* სამედიცინო ინფორმატიკისა და ბიოსტატისტიკის საფუძვლები : სამედ. უნ-ტის სტუდეტებისათვის (რედაქტორი).  გვ. 268, თბ., 2003 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები