open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ეგროსი

[thumb|300px|[თარგამოსი და მისი ძენი: ჰაოსი, ქართლოსი, ბარდოსი, მოვაკანოსი, ლეკოსი, ჰეროსი, კავკასოსი, ეგროსი. ქართული რეპროდუქცია. დაახ. 1700]]
**ეგროსი**, *ეგრ*, *ეგრო* — ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართველი ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი, თარგამოსის ძე და ქართლოსის ძმა, ეგრისის ლეგენდარული დამაარსებელი.

## ეგროსის წილი
ლეონტი მროველი წერს: 

ლეონტი მროველის მიერ ეგროსის ტერიტორიებზე მწირი ინფორმაცია მოიპოვება. ცნობილია მხოლოდ შემდეგი:
* **აღმოსავლეთი საზღვარი** — *ლიხის ქედი*
აი რას სწერს ივ. ჯავახიშვილი თავის თორმეტთომეულის მეორე ტომში ლიხის ქედზე:

* **დასავლეთი საზღვარი** — *შავი ზღვის ყურე.*
* **სამხრეთი საზღვარი** — ქართლის ცხოვრებაში ეგროსის წილის აღწერისას არაფერია ნახსენები სამხრეთ საზღვარზე, თუმცაღა აღნიშნული სასაზღვრო ზოლის დადგენა შესაძლებელია ქართლოსის წილის განსაზღვრისას. ქართლოსის წილი წარმოადგენდა ტერიტორიას, რომელიც გადაჭიმული იყო სპერის ზღვიდან ვიდრე ხუნანამდე, ასევე ლეონტი მროველი ვახუშტი ბატონიშვილთან ერთად აღნიშნავდა, რომ ქართლის სამხრეთ დასავლეთი საზღვარი გადიოდა კლარჯეთი-ტაოს შუა.

ვახუშტი კი ამ რეგიონს ჭოროხამდე ავლებდა. შესაბამისად ზღვაზე გასასვლელი ლეონტი მროველის მიხედვით იყო ჭოროხსა და რიონს შორის არსებული ტერიტორია, რომელიც არ არის რიონის ბასეინის ნაწილი. აქედან გამომდინარე დღევანდელი გურია იყო ქართლისთვის ზღვაზე გასასვლელი რეგიონი და შესაბამისად გურია არ შედიოდა ეგროსის წილში. აქედან გამომდინარე სამხრეთი საზღვარი ეგროსის ტერიტორიისთვის იყო შემდეგი: ღადოს მთა ფერსათის მთამდე, საჯავახო-გურიას წყალგამყოფი ქედი და რიონი შავ ზღვამდე.
ვახუშტი ბატონიშვილი გურიას ასე აგვიღწერს:

* **ჩრდილოეთი საზღვარი** — *კავკასიონის ქედი მის დასასრულამდე სადაც კავკასიის წვერი წარსცვთება ხაზარეთის მცირე მდინარეს.

რაც შეეხება ხაზარეთის მცირე მდინარეს იგი პავლე ინგოროყვას რუკაზე დატანილია ნიკოფსიის ჩრდილოეთით 5-10 კმ-ში, რაც ორმაგად გვაძლევს საბაბს ვივარაუდოდ რომ საქართველო ნიკოფსიიდან დარუბანდამდე შემთხვევით არ არსებულა, არამედ მოხდა ეგრისის საზღვრების ისტორიული ტერიტორიების დაბრუნება.*

აქედან გამომდინარე თარგამოსმა თავის ძეებს დაუწესა ბუნებრივი საზღვრები, როგორიცაა: ზღვა, მდინარე და მთის ქედი.

## იხილეთ აგრეთვე

სურათი:Caucasus03.jpg|კოლხეთის სამეფო ძვ. წ. VI-II
სურათი:Earlycaucasus655.jpg|კოლხეთის სამეფო ძვ. წ. 600-150
სურათი:Ge lazika–ქა.png|ეგრისის სამეფო I-II
სურათი:Antike und mittelalterliche Länder in nordwestlichen Georgien.svg|აფხაზეთი და ჯიქეთი ანტიკურ ხანაში

## რესურსები ინტერნეტში
* წყაროთა ღაღადი ანუ პირიქითა საქართველო

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველთა ეთნარქები
კატეგორია:ეპონიმები
ევბლეფარისებრნი

**ევბლეფარისებრნი** () — ხვლიკების ოჯახი. ახლოს დგანან გეკონისებრებთან, რომელთაგან განსხვავდებიან მოძრავი ქუთუთოებით, ორმხრივ ჩაზნექილი მალებით. ჩვეულებრივ აქვთ თხემის ერთი ძვალი. მათი სხეულის სიგრძე 16,5 სმ აღწევს. ცნობილია 5 გვარი და 25 სახეობა. გავრცელებული არიან ცენტრალურ ამერიკაში, აფრიკაში, წინა და სამხრეთ აზიაში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ევბლეფარისებრნი
Coldplay Live 2003

***Coldplay Live 2003*** — ინგლისური როკ ჯგუფ Coldplay-ს პირველი საკონცერტო ალბომი და ფილმი, გამოცემული 2003 წლის ნოემბერში. ის შეიცავს სიდნეის ჰორდერნ პავილიონში 2003 წლის 21-22 ივლისს ჩაწერილ კონცერტს. მასში აგრეთვე შესულია სრულიად ახალი სიმღერა „Moses“, რომელიც ჯერჯერობით სტუდიური ვერსიით სახით არსად არის გამოცემული. აქ აგრეთვე არის სხვადასხვა სინგლების B-მხარეების საკონცერტო ვერსიები - „One I Love“ და „See You Soon“. „Life Is For Living“ სტუდიური ვერსიისგან განსხვავდება ვრცელი ინსტრუმენტული სექციით და ტექსტის დამატებით.

## სიმღერების სია
### დისკი 1 (DVD) 
# Politik
# God Put a Smile upon Your Face
# A Rush of Blood to the Head
# Daylight
# Trouble
# One I Love
# Don't Panic
# See You Soon
# Shiver
# Everything's Not Lost
# Moses
# Yellow
# The Scientist
# Clocks
# In My Place
# Amsterdam
# Life Is For Living

### დისკი 2 (CD) 
#Politik – 6:36
#God Put a Smile upon Your Face – 4:57
#A Rush of Blood to the Head – 6:51
#One I Love – 5:08
#See You Soon – 3:29
#Shiver – 5:26
#Everything's Not Lost – 8:48
#Moses – 5:29
#Yellow – 5:36
#Clocks – 5:33
#In My Place – 4:13
#Amsterdam – 5:22

## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
#### DVD
#### ალბომი
## სქოლიო 
კატეგორია:2003 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Coldplay-ს საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Capitol Records-ის საკონცერტო ალბომები
ედენა

**ედენა** — მწვერვალი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭა-ლეჩხუმის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3878 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. კალთები შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით. ედენის სამხრეთ კალთაზე სათავე აქვს მდინარე რიონს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
ევკომია

**ევკომია** () — მცენარის გვარი ევკომიასებრთა ოჯახისა. ერთადერთი სახეობაა თელისფოთოლა ევკომია (). 15-20 მ სიმაღლის ორსახლიანი ხეა. მოგრძო ელიფსური ფოთლები ტოტებზე მორიგეობითაა განლაგებული. ყვავილი წვრილია, ნაყოფი ერთბუდიანი. 

ევკომია ველურად იზრდება დასავლეთ და ცენტრალურ ჩინეთის მთიან რაიონებში. ევკომიის ნარგაობა არის საქართველოში, აზერბაიჯანში, ტაჯიკეთსა და კრასნოდარის მხარეში. მცენარის ყველა ნაწილი შეიცავს (%-ობით) გუტას (საიდანაც გუტაპერჩს იღებენ); ფოთოლი 3-6, ტანისა და ტოტების ქერქი 2-8, ფესვი 7-14. ნაყოფი 8-14. 6-7-წლიანი პლანტაციიდან 1 ჰა-ზე იღებენ 100კგ-მდე გუტაპერჩნს, რომელსაც ტექნიკასა და მედიცინაში იყენებენ. 

ევკომიის ბუჩქის ქერქიდან ამზადებენ წამლებს ჰიპერტონიული დაავადების სამკურნალოდ. ევკომია სწრაფმზარდი, სინათლისა და სითბოს მოყვარული, შედარებით ყინვაგამძლე მცენარეა. მრავლდება თესლითა და ევგეტატიურად. მოსავალს დარგვიდან მეოთხე წელს იღებენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევკომიასებრნი
დიდი ედენა

**დიდი ედენა**, **ედენა** — ხეობის ტიპის სამხრეთ-დასავლეთური ექსპოზიციის მყინვარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის ზემოთში. მყინვარის ენის აბსოლუტური სიმაღლე ზღვის დონიდან 2480 მ-ია, ფირნის ხაზისა — 3360 მ. მისი ფართობი 3,52 კმ²-ია. მყინვარს კარგად გამოკვეთილი ენა და კვების აუზი (ფირნი) აქვს. მისი ზედაპირი სუფთაა და მოკლებულია ნაშალ მასალას. მხოლოდ მარჯვენა მხარეს გაუყვება გვერდითი ზედაპირული მორენა, რომელიც მარჯვენა ფერდობიდან ჩამოშლილი ნაშალი მასალის შედეგად ჩნდება. XIX საუკუნის ბოლოს მყინვარი გადმოკიდებული იყო რიგელზე და მის შუა მონაკვეთამდე აღწევდა. დიდი ედენის მყინვარის ენის შემცირება გამოწვეულია ერთის მხრივ, ინტენსიური დნობით და მეორეს მხრივ მისი მექანიკური ნგრევით. რიგელის ძირიდან ხეობის დაყოლებით კარგად გამოხატული ფერნაუს სტადიის მორენებია. მყინვარის მიერ წარმოქმნილი სხვა მორფოსკულპტურული ფორმები გარეცხილია.

## სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მყინვარები
ევლალე I (კათოლიკოსი)

**ევლალე**, *ევლავიოსი* — ქართლის კათოლიკოსი VI საუკუნის 30-იან წლებში. 

„მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ ქრონიკისა და ჯუანშერის თხზულების მიხედვით მისი კათოლიკოსობის დროს ქართლში მოვიდნენ  ასურელ მამები, რომელთაც ევლალე დახმარებას უწევდა. ურთიერთობა ჰქონდა ზედაზნის მონასტერთან. მხითარ აირივანეცის „ქრონოგრაფიულ ისტორიაში“ მოიხსენიება როგორც ელთა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
ხორვატიის გერბი

**ხორვატიის გერბი** () — ხორვატიის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო დროშასა და ჰიმნთან ერთად. შედგება ძირითადი ფარისაგან და ხუთი მცირე ფარისაგან. ხუთი მცირე ფარი წარმოაჩენს ხუთ ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარეს, რომლებისაგანაც შედგება ხორვატია. კერძოდ (მცირე ფარები მარცხნიდან მარჯვნინვ): ქალაქი ზაგრები და ცენტრალური ხორვატია; დუბროვნიკი; დალმაცია; ისტრია; სლავონია. ფარის ძირითადი ნაწილი შედგება 13 წითელი და 12 თეთრი კვადრატისგან.

## ისტორია 
ხორვატიის გერბი X საუკუნიდანაა ცნობილი და მას  "šahovnica"–ს (ჭადრაკის დაფა) უწოდებენ. ტრადიციულად ითვლება, რომ იგი აღნიშნავს ორ ტომს - თეთრ  და წითელ ხორვატებს, რომლებიც ხორვატი ერის წინაპრები იყვნენ.

ხორვატიის გერბის პირველი გამოსახულება მიეკუთვნება 1495 წელს. გამოსახულება შემონახულია ავსტრიაში ინსბრუკის კოშკზე, როგორც მაქსიმილიან I–ის ხორვატიის სამეფოს მმართველის სიმბოლო.. გერბი ასევე გამოჩნდა კეტინის ციხე–დარბაზში ფერდინანდ I–ის ხორვატიის მეფედ არჩევის დროს.

## არსებული დიზაინი 
ხორვატიის თანამედროვე გერბი მიღებულ იქნა 1990 წლის 21 დეკემბერს. დიზაინი ეკუთვნის გრაფიკულ დიზაინერ მიროსლავ შუტეჟს.

ხუთი მცირე ფარი წარმოაჩენს ხუთ ისტორიულ-გეოგრაფიულ მხარეს, რომლებისაგანაც შედგება ხორვატია. კერძოდ (მცირე ფარები მარცხნიდან მარჯვნინვ):

### გერბების ისტორიული ვარიანტები 
გამოყენებულ გერბები ისტორიის მანძილზე ჰქონდა განსხვავებული დიზაინი:

File:Coat of arms of Illyria.svg|"ილირიული" გერბი.
File:Coat of arms of Dubrovnik.svg|დუბროვნკის გერბი.
File:Coat of arms of Dalmatia (crown historical).png|დალმაციის გერბი.
File:Coat of arms of Istria (crown historical).png|ისტრიის ჟუპანიის გერბი.
File:Coat of arms of Slavonia (crown historical).png|სლავონიის სამეფოს გერბი.

## სქოლიო 
ხორვატიის თანამედროვე გერბი მიღებულ იქნა 1990 წლის 21 დეკემბერს.

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ხორვატიის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ვარსკვლავის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები მთვარის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ევნონი (კათოლიკოსი)

**ევნონი**, *ენონი* — ქართლის კათოლიკოსი დაახლოებით VII საუკუნის 40-იან წლებში, ერისმთავარ სტეფანოზ II-ის თანამედროვე. 

როგორც „მოქცევაჲ ქართლისაჲ-ს“ ქრონიკიდან ჩანს, კათალიკოსის ტახტი დაიკავა სამოელის შემდეგ. სუმბატ დავითის ძე მოიხსენიებს ენონის სახელით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
ევრიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ევრიკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ევრიკა — არქიმედეს წამოძახილი
* ევრიკა — ლიმონის ჯიში
* ევრიკა — მხატვრული ფილმი
* ევრიკა — ქართული ტელეკომპანია
ევრიკა (შეძახილი)

**ევრიკა** ( — ვიპოვე!) — სიხარულის, კმაყოფილების გამომხატველი წამოძახილი რისამე აღმოჩენის, მიხვედრის დროს. გადმოცემით, ეს წამოძახილი აღმოხდა არქიმედეს, როდესაც ჰიდროსტატიკის ძირითადი კანონი აღმოაჩინა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბერძნული სიტყვები და ფრაზები
ევრიკა (მცენარე)

**ევრიკა** (Eureca) — ლიმონის ჯიში. გამოყვანილია კალიფორნიაში (1858). ხე სუსტად იზრდება. უეკლოა (იშვიათად მცირეეკლიანი), მსხმოიარობას იწყებს დარგვიდან მესამე წელს. ყვავილობა და მსხმოიარობა თითქმის მთელ წელიწადს გრძელდება. 

ევრიკის ნაყოფი მოგრძოა, წვეტიანი, წვენი ძლიერ მჟავე და არომატული. თესლს მცირე რაოდენობით შეიცავს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლიმონის ჯიშები
ევკალიპტი

[მინი|*[tereticornis-ის* ყვავილი]]
[მინი|*[Eucalyptus viminalis*]]
[მინი|*[Eucalyptus viminalis*]]
**ევკალიპტი** () — მცენარის გვარი მირტისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 600-ზე მეტ სახეობას. სწრაფმზარდი ხე ან ბუჩქია, მარადმწვანე, სინათლის მოყვარული, უხვად ყვავილობს, ქმნის მეჩხერ კორომს. იგი იზრდება 150-160 მ-მდე, რომლებიც დაახლოებით 4-5 მეტრის სიმსხოა. ღერო სწორი ან მრუდეა, გლუვი ან დაღარული. ფოთოლი უმეტესად მარტივია, ხეშეში; ზოგიერთი სახეობისა დაფარულია ცვილისებრი ფიფქით; ყვავილი ორსქესიანია, თეთრი, იშვიათად ყვითელი ან მუქი წითელი. ნაყოფი კოლოფია, თესლი მრავალწახნაგოვანი და წვრილი, ვარჯი პირამიდული, კვერცხისებრი, სფეროსებრი ან მტირალა ფორმისაა. მისი ფოთოლი შეიცავს ძვირფას ეთეროვან ზეთებს და ქერქი კი 40%-მდე მთრთიმლავ ნივთიერებას. კარგად ხარობს სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე, ვერ ეგუება დამლაშებულ ნიადაგსა და მშრალ ქვიშას. მრავლდება თესლით და ამონაყარით. 

ბუნებრივ პირობებში ევკალიპტი გავრცელებულია ავსტრალიაში, ტასმანიასა და ახალი გვინეის კუნძულებზე. გავრცელებულია შავი ზღვის სანაპიროს სუბტროპიკულ ზონაში. XIX საუკუნის 80-იანი წლებიდან საქართველოში ევკალიპტის, როგორც დეკორატიული მცენარის, ასამდე სახეობაა კულტივირებული. ევკალიპტის საუკეთესო სახეობებია: მანეულისებრი ევკალიპტი, მაკართურის ევკალიპრი, ლურჯი (სფეროსებრი) ევკალიპტი, ცისფერი ევკალიპტი, ახოვანი ევკალიპტი და სხვა. ევკალიპტის მერქანს იყენებენ გემთმშენებლობაში, შენობის შიდა მოპირკეთებისათვის, ავეჯის დასამზადებლად და სხვა, ფოთლიდან მიღებულ ეთერზეთს — მედიცინაში, პარფიუმერიაში, ტექნიკაში და სხვა.

საქართველოში იგი 20-25 წლის განმავლობაში  25-30 მ-ის სიმაღლეს აღწევს. ყინვას შედარებით კარგად უძლებს,მაგრამ ძლიერი ყინვების დროს იღუპება.

## ლიტერატურა 
* *კეცხოველი ნ.* კულტურულ მცენარეთა ზონები საქართველოში გვ 226,თბ., 1957

კატეგორია:მირტისებრნი
იაგელონის უნივერსიტეტი

**იაგელონის უნივერსიტეტი** (პოლ. Uniwersytet Jagielloński) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება კრაკოვში, უძველესი და ერთ-ერთი უდიდესი პოლონეთში, ერთ-ერთი უძველესი ევროპაში.

დაარსდა 1364 წლის 12 მაისს პოლონეთის მეფის კაზიმირ III დიდის ინიციატივით. განახლდა და გაფართოვდა დედოფალი იადვიგასა და ვლადისლავ იაგელოს თაოსნობით. თავდაპირველად ერქვა Studium Generale, შემდეგ კრაკოვის აკადემია (პოლ. Akademia Krakowska), მოგვიანებით Szkoła Główna Koronna. XIX საუკუნეში მიიღო მისი ამჟამინდელი სახელწოდება, იაგელონების დინასტიასთან მისი კავშირის ხაზგასასმელად.

## ფაკულტეტები
სწავლება უნივერსიტეტში მიმდინარეობს სხვადასხვა ფაკულტეტებზე. ესენია:
* სამართალი და ადმინისტრირება
* სამედიცინო
* სააფთიაქო და სამედიცინო ანალიზი
* ჯანდაცვა
* ფილოსოფია
* ისტორია
* ფილოლოგია
* პოლონური ენა და ლიტერატურა
* ფიზიკა, ასტრონომია და გამოყენებითი ინფორმატიკა
* მათემატიკა და ინფორმატიკა
* ქიმია
* ბიოლოგია და მეცნიერება დედამიწის შესახებ
* მენეჯმენტი და სოციალური კომუნიკაცია
* საერთაშორისო და პოლიტიკური სწავლება
* ბიოქიმია, ბიოფიზიკა და ბიოტექნოლოგია
* უნივერსიტეტის ვეტერინარული ცენტრი (ერთობლივი ფაკულტეტი კრაკოვის უნივერსიტეტთან)
* სინქროტრონული რადიაციის ეროვნული ცენტრი SOLARIS
* იაგელონის უნივერსიტეტის სამედიცინო კოლეჯი

## რესურსები ინტერნეტში
* Uniwersytet Jagielloński

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:კრაკოვი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1364 წელს დაარსებულები
შოთა ცუცქირიძე

**შოთა ქრისტეფორეს ძე ცუცქირიძე** (დ. 19 სექტემბერი, 1926, სოფ. სვერი, ახლანდელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტი — გ. ნოემბერი, 2014) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი, თეატრმცოდნე, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1961).

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის თეატრმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1945–1946 ჭიათურის თეატრში მუშაობდა მსახიობად, 1946-დან თბილისის თოჯინების სახ. ქართული თეატრის მსახიობია. 1961-დან მსახიობი და რეჟისორი. როლები: სულთანი (ნინა გერნეტის „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი“), პეტრიკელა (გრიგოლ ჩიქოვანის „ორი ქოსატყუილა“), მღვდელი (სერგეი ობრასცოვისა და ს. პრეობრაჟენსკის „დიდი ივანე“) პაქ ტორ სე (ლ. პრავდინას „სიცოცხლის ყვავილი“) და სხვა. დადგმებიდან აღსანიშნავია გიორგი ლანდაუს „ფიფქიას სკოლა“ (1961) , ნინა გერნეტისა და ტატიანა გურევიჩის „ბატის ჭუკი“ (1972), ვლადიმერ ლიფშიცისა და ირინა კიჩანოვა-ლიფშიცის „იდუმალი ჰიპოპოტამი“ (1979) და სხვა. თეატრების საკავშირო ფესტივალის ლაურეატი (1958) (სპექტაკლები: მონადირე — ვაჟა-ფშაველას „შვლის ნუკრი“, სერგეი ობრაზცოვისა და ს. პრეობრაჯენსკის „დიდი ივანე“). თოჯინების თეატრების მოღვაწეთა საერთაშორისო კავშირის უნიმა-ს წევრი 1958 წლიდან. 1970 წლიდან ნაყოფიერ პედაგოგიურ საქმიანობას ეწევა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში.

ცუცქირიძემ ქუთაისის სახელმწიფო თოჯინების თეატრში განახორციელა ევგენი სპერანსკისა და სერგეი მიხალკოვის „მხიარული ზღაპრების“ დადგმა.

1984 წელს ნინა გერნეტისა და ტატიანა გურევიჩის პიესის „ბატის ჭუკის“ დადგმით საფუძველი ჩაუყარა ფოთში სახელმწიფო დრამატულ თეატრთან თოჯინების თეატრის სექტორის არსებობას.

1961 წელს მიენიჭა საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტის წოდება.

შოთა ცუცქირიძემ მთელი ცხოვრება თოჯინების თეატრს მიუძღვნა, მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის საქართველოში თეატრალური ხელოვნების ამ სპეციპიკური ჟანრის დამკვიდრებისა და განვითარებისთვის. თეჯირს მიღმა „ჩამალული“ ოსტატი ბავშვებისათვის ადვილად აღსაქმელი შტრიხებით, იმპროვიზაციით ქმნიდა თავისებურ „სამყაროს“.

ბოლო წლებში შოთა ცუცქირიძემ თოჯინების თეატრში დადგა სპექტაკლი „გედების ტბა“, რომელიც პეტრე ჩაიკოვსკის ოპერის მიხედვით არის შექმნილი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ისტორიული ფერწერა

[მინი|300px|[კარლ ბრიულოვი, პომპეის უკანასკნელი დღე]]
**ისტორიული ფერწერა** — მხატვრული მიმდინარეობა, სტილი, რომელსაც საფუძველი ჩაუყარა ფრანგმა მხატვარმა, არქიტექტორმა და თეორეტიკოსმა ანდრე ფელიბიენმა 1667 წელს.

ისტორიული ფერწერა ასახავს კლასიკურ ისტორიულ, რელიგიურ და მითოლოგიურ სცენებს. უმეტესწილად ამ კატეგორიის ნახატები იქმნებოდა ისტორიის ამა თუ იმ ფაქტის ვიზუალურად შენარჩუნებისთვის. 

ისტორიულ ფერწერაში შედის აგრეთვე ღმერთების და ქალღმერთების ამსახველი ნახატები, რომლებზეც ღმერთები ადამიანის სახეს ატარებენ. საფრანგეთის რევოლუციის პერიოდში იქმნებოდა ისტორიული ნახატები, სადაც შიშვლად იყვნენ გამოხატულნი სხვა და სხვა გმირები.

ამ დროს სხვა მხატვრები კლასიკურ სამოსში გამოწყობილებს ხატავდნენ ისტორიულ გმირებს. მაგალითად ბენჟამინ ვესტმა 1770 წელს დახატა „მთავარი მგლის სიკვდილი“. ეს ნახატი ჯორჯ III-მ შეუკვეთა მხატვარს, მაგრამ როდესაც ნამუშევარი ნახა დაიწუნა და უარი თქვა ფულის გადახდაზე, სწორედ ნახატზე ასახული კლასიკური სამოსის გამო.  

## რესურსები ინტერნეტში
*The Death of History Painting in Nineteenth-Century Art? PDF Barlow, Paul, *Visual Culture in Britain*, Volume 6, Number 1, Summer 2005, pp.&nbsp;1–13(13)
*History Painting 
*Art Pictures 

კატეგორია:ფერწერა
ანდრე ფელიბიენი

**ანდრე ფელიბიენი** (André Félibien; მაისი, 1619 - 11 ივნისი, 1695; sieur des Avaux et de Javercy), ფრანგი არქიტექტორი და ისტორიოგრაფი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა შარტრში. 14 წლის ასაკში პარიზში წავიდა სწავლის გასაგრძელებლად. 1647 წელს რომში გააგზავნეს საელჩოში მარკიზ დე მარუელის მდივნის მოვალეობით. აქ ის სამსახურებრივად მრავალ ცნობილ ადამიანს ხვდება ლიტერატურაში და ხელოვნებაში. აქ მის მეგობრებს შორის იყო ნიკოლა პუსენიც.

საფრანგეთში დაბრუნებული დაქორწინდა და სამსახურის იმედით პარიზში გადასახლდა. ფუკე და კოლბერი მის ტალანტს ამჩნევენ და შედეგად ის Académie des Inscriptions et Belles-Lettres ერთ-ერთი პირველი წევრი (1663) გახდა. სამი წლის შემდეგ კოლბერის დახმარებით ის მეფის ისტორიოგრაფად დაინიშნა. 1671 წელს ახლად შექმნილი არქიტექტურის აკადემიის მდივანი გახდა, ხოლო 1673 წელს ანტიკურობის კაბინეტის გამგე ბრიონის სასახლეში.

ოფიციალური მოვალეობების შესრულების პერიოდში ფელიბიენი პოულობდა დროს სწავლისა და კვლევისთვის და მრავალი ლიტერატურული შრომა შექმნა. მათ შორის საუკეთესო და ყველაზე უკეთ ცნობილია Entretiens sur les vies et sur les ouvrages des plus excellents peintres anciens et modernes, რომელიც რამდენიმე გამოცემად დაიბეჭდა, პირველი 1666 წელს, ხოლო მეხუთე 1688. რამდენიმე დამატებით ის შემდეგ ამსტერდამში გამოიცა 1706 წელს და შემდეგ ისევე ტრვუქსში 1725 წელს.

მას ეკუთვნის ასევე შრომები Origine de la peinture (1660), Principes de l'architecture, de la sculpture, de la peinture, &c. (1676-1690), და ვერსალის, ლა ტრაპისა და სამეფო რეზიდენციების ფერწერული ტილოებისა და ქანდაკებების აღწერები. ფელიბიენის ნეოკლასიკური ხელოვნების მონუმენტების ესთეტიურ ღირებულებათა კოდიფიკაცია მის ყველაზე ღირებულ მემკვიდრეობად ითვლება. გარდაიცვალა პარიზში 1695 წელს.

კატეგორია:ფრანგი ისტორიოგრაფები
კატეგორია:ფრანგი არქიტექტორები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ევროპული ვაზი

მინი|ევროპული ვაზი
**ევროპული ვაზი** () — ვაზის ევროპული სახეობა. აერთიანებს ევროპის და აზიის უმეტეს ტერიტორიაზე გავრცელებულ ვაზის ჯიშებს. 

ქართული ვაზიც ამ სახეობას განეკუთვნება. იყოფა ორ ჯგუფად: ველურ და კულტურულ ვაზებად. *ველური ვაზი* გავრცელებულია ხმელთაშუა, კასპიისა და შავი ზღვების მიდამოებში. იგი მოიცავს როგორც ტიპურ ველურ ფორმებს, ისე ერთ დროს კულტივირებულ, მაგრამ ამჟამად ისევ გაველურებულ ვაზებს. ველური ვაზი (იგივე უსურვაზი, რიკინა, ბაბილო) საქართველოში გავრცელებულია ზღვის დონიდან 1000 მ-მდე სიმაღლეზე. მისი ყვავილი ორსახლიანია. აქვს მცირე ზომის ფოთოლი, პატარა მეჩხერი მტევანი, შავი, წვრილი, მრგვალი ან ოვალური მარცვალი, დაბალი სამეურნეო მაჩვენებლები. 

გაკულტურებისას აღნიშნული ნიშან-თვისებები არ უმჯობესდება. გაველებული ვაზი შემორჩენილია ნასახლარებზე, ხეობებსა და ტყეებში, იძლევა მოსავალს, გაკულტურებისას სამეურნეო ნიშან-თვისებებს ავლენს. *ევროპული კულტურული ვაზი* მოიცავს მრავალ ჯიშს და ფართოდაა გავრცელებული მსოფლიოს ყველა ქვაყანაში. იგი დაყოფილია ენდემურ ჯგუფებად (მაგ., საქართველოში — კახეთის, ქართლის, იმერეთის და სხვა).

## ლიტერატურა 
* *რამიშვილი მ.,* ამპელოგრაფია, თბ., 1970;
კატეგორია:ვაზის ჯიშები
ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა

[მინი|250პქ|ევსტათი მცხეთელი, [მიხეილ საბინინის ილუსტრაცია]]
**„ევსტათი მცხეთელის მარტვილობა“** — ერთ-ერთი უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ქართული ჰაგიოგრაფიული თხზულება. ასახავს სპარსელი ქრისტიანი ჭაბუკის წამების ამბავს, VI საუკუნის ქართლის საზოგადოებრივ და კულტურულ ყოფას. შეთხზულია ამავე საუკუნის 70-იან წლებში უცნობი ქართველი მწერლის მიერ. სპარსელი მოგვის შვილი, ქრისტიანთა თანამგძნობი გვირობანდაკი გამოქცევია სპარსეთში ატეხელ ქრისტიანთა დევნას და 541 წელს ქალაქ განძაკიდან ქართლში (მცხეთაში) ჩამოსულა. მონათვლის შემდეგ ეწოდა ევსტათი. სპარსელებმა დაასმინეს ჯერ უსტამ ციხისთავთან, მერე — მარზპან არვანდ გუშნასპთან, 3 წლის შემდეგ კი ახალ მარზპან ვეჟან ბუზმირთან, რომელმაც მას ქრისტიანობის უარყოფა მოსთხოვა. ევსტათიმ მისი მოთხოვნა უარყო და მბრძანებელს ვრცლად მოუთხრო ძველი და ახალი აღთქმის ისტორია, დაუსაბუთა ქრისტიანული სარწმუნოების უპირატესობა მაზდეანობაზე. ქრისტიანობის ერთგულებისათვის მას თავი მოჰკვეთეს დაახლოებით 550 წელს. თხზულების ავტორი მოწამის თანამედროვეა. იგი განსწავლული მწერალი ჩანს, კარგად იცნობს მოწამეთა აქტებს და ანტიმაზდეანურ პოლემიკურ ლიტერატურას; ნათლად და ცხოვლად აღწერს VI საუკუნის ქართლის პოლიტიკურ და კულტურულ ცხოვრებას. თხზულება სანდო პირველწყაროა ამ პერიოდის საქართველოს ისტორიის შესასწავლად. უძველესი ხელნაწერი (კ. კეკელიძის სახელობის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, H — 341) XI საუკუნისაა. ძეგლი პირველად გამოსცა მიხეილ საბინინმა („საქართველოს სამოთხე“, 1882). გერმანულად თარგმნა ივანე ჯავახიშვილმა (1901).

## პერსონაჟები 
ევსტათი მცხეთელი — ქრისტიანობისათვის წამებული სპარსელი VI საუკუნის საქართველოში. მისი ცხოვრება და მოღვაწეობა აღწერილია „ევსტათი მცხეთელის მარტვილობაში“.

## ლიტერატურა 
* ნაწარმოების ტექსტი 
* *კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ისტორიის მიზანი, წყაროები და მეთოდები წინათ და ახლა, წგნ. 1 — ძველი ქართული საისტორიო მწერლობა, თბ., 1945;

კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
ეზოსმოძღვარი

**ეზოსმოძღვარი** — მეფის სასახლის, სამეურნეო-საფინანსო უწყების გამგებელი ძველი წელთააღრიცხვით უკანასკნელი და ახალი  წელთააღრიცხვით პირველი საუკუნეების საქართველოში. დამოწმებულია არმაზის ბილინგვის არამეულ ტექსტში, სადაც ეზოსმოძღვარი „ძლევამოსილად“ იწოდება. ამ ორენოვანი წარწერის ბერძნულ ტექსტში მას შეესატყვისება „ეპიტროპოსი“, რომელიც თავის მხრივ სახლის მმართველს — პროკურატორს ნიშნავდა ძვ. რომში. არმაზის ბილინგვიდან ჩანს, რომ ეზოსმოძღვარის თანამდებობა მემკვიდრეობითი იყო. 

ვახუშტი ბატონიშვილი ეზოსმოძღვარს უძველესი პერიოდის საქართველოს სახელმწიფოებრივი წყობილების მნიშვნელოვან მოხელედ წარმოგვიდგენს. ვახუშტის სიტყვით, ეზოსმოძღვარი „ჴელისა იყო: ყოველნი საგანგიონი, მეფისა ხარჯნი და წარსაგებელნი, წესნი და რიგნი დარბაზისა, მეფის ტაბლისა და სანოვაგისა, ანუ სხუათა“. არმაზის ორენოვანი წარწერის, ვახუშტის ცნობისა და სხვა მონაცემების მიხედვით, ეზოსმოძღვარი აერთიანებდა სამხედრო, ფინანსურ და სხვაგვარ ადმინისტრაციულ ფუნქციებს.

თამარის მეორე ისტორიაში მოხსენიებულია ბასილი ეზოსმოძღვარი, რომელიც საეკლესიო მოღვაწე ჩანს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 1, თბ., 1970, გვ. 646-648;
**ყაუხჩიშვილი ს.,* არმაზში აღმოჩენილი ბერძნული წარწერები, „საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიი მოამბე“, 1941, № 1—2;
**წერეთელი გ.,* არმაზის ბილინგვა, „ენიმკის მოამბე“, 1942, ტ. 13;
**Шанидзе А. Г.,* Данные греческо-пехлевийской билингвы из Армази для истории термина  ეზოსმოძღვარი   эзосмодзгвари в древнегрузинском, იქვე;

## სქოლიო
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ეზრა მთაწმიდელი

**ეზრა მთაწმიდელი** — XI საუკუნის ქართველი ჰიმნოგრაფი, ათონის ივერთა მონასტრის მოღვაწე. მას იოანე მთაწმიდლის სახელზე 1044-1074 წლებში შეუთხზავს საგალობელი, რომელშიც იოანესთან ერთად შექებულია მისი შვილი შვილი, ექვთიმე მთაწმიდელი. ჰიმნოგრაფს უსარგებლია გიორგი მთაწმიდლის ჰაგიოგრაფიული თხზულებით „იოანესა და ექვთიმეს ცხოვრება“, საიდანაც ამოუღია ფაქტობრივი მასალა, ცალკეული ფრაზები და მხატვრული სახეები.
## ბიბლიოგრაფია
* წმიდისა მამისა ჩუენისა იოანე ქართველისაჲ, რომელმან აღაშენა მთაწმიდას დიდი ლავრაჲ ქართველთაჲ (ავტორი) // ჩვენი საუნჯე ტ. 1, ძველი მწერლობა . - თბილისი, ნაკადული, 1960.
## ლიტერატურა
* *კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეზრა ათონელის (მთაწმინდელის) შემოქმედება

კატეგორია:ქართველი ჰიმნოგრაფები
კატეგორია:XI საუკუნის ქართველები
შარტრი

**შარტრი** (ფრანგ. Chartres) — ქალაქი საფრანგეთში, მდინარე ერის ნაპირზე, ერისა და ლუარის დეპარტამენტის პრეფექტურა. მოსახლეობა 40,4 ათასი მცხოვრები (1999), შემოგარენით - 87.800.

ქალაქის ძირითადი წარმოებაა მანქანათმშენებლობა, ქიმიური, საკვები მრეწველობა; მხატვრული მინის, მზა ტანსაცმლის წარმოება. ქალაქი განთქმულია ულამაზესი გოტიკური ტაძრით - შარტრის ღვთისმშობლის ტაძარი (XII ს.).

## გალერეა

Image:France Chartres 17th-c-engraving.jpg|17-ე საუკუნის გრავიურა შარტრის ხედით
Image:France_Eure_et_Loir_Chartres_Cathedrale_nuit_02.jpg|შარტრის ნოტრ-დამი
Image:France Eure-et-Loir Chartres Cathedrale 02.jpg|შარტრის ნოტრ-დამი
Image:France_Eure_et_Loir_Chartres_Bords_de_l_Eure.jpg|ძველი ქალაქი - მდ. ერი
Image:France_Eure_et_Loir_Chartres_Maison_a_colombage.jpg|ნახევრად ხის სახლი ძველ უბანში
Image:France_Eure_et_Loir_Chartres_Vieille_ville.jpg |სენ-ფრანსუას ბორცვი
Image:France_Eure_et_Loir_Chartres_Vieille_ville_02.jpg|ხედი კათედრალიდან სამხრეთით

## რესურსები ინტერნეტში
*ტურიზმის ოფისის საიტი

კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
კატეგორია:საფრანგეთის პრეფექტურები
კატეგორია:საფრანგეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ევაგრე ციხედიდელი

ფრესკა]]
**ევაგრე** — VI საუკუნის II ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, შიომღვიმის მონასტრის წინამძღვარი; ერისკაცობაში — ქართლის სპასპეტი, ციხედიდის მთავარი. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად და მოიხსენიება ღირს ევაგრედ. მისი ხსენების დღეა 4 (17) იანვარი (ელია დიაკონთან და სხვებთან ერთად).

ბერად აღიკვეცა შიო მღვიმელის ზეგავლენით და მისგანვე მიიღო წინამძღვრობა. ევაგრემ მონასტერს საკუთარი სახსრებით უყიდა მამულები — სოფელი სხალტბა მიმდგომი გოროვანით. ევაგრე გამოსახულია შიოსთან ერთად ამავე მონასტრის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის ქვის კანკელის რელიეფზე (XI ს.). მოხსენებულია ღვთისმშობლის ეკლესიის (XII ს.) გვიანდელ წარწერაში. შემონახულია შიოს და ევაგრეს ცხოვრების ამსახველი თხზულების ორი რედაქცია. პირველი, უფრო ძველი და მოკლე, ეკუთვნის კათალიკოს არსენ დიდს (IX ან X ს.), მეორე წარმოადგენს აქედან გადაკაზმულს — მეტაფრასს, შედგენილია XII საუკუნეში. ევაგრეს შესახებ ცნობები დაცულია აგრეთვე ბასილი კათოლიკოსის მიერ შიოს „სასწაულთა“ შესახებ შედგენილ ნაშრომში (XII ს.) და გიორგი III-ის 1170 წლის სიგელში, რომლითაც მეფემ შიომღვიმის მონასტერს განუახლა შიომღვიმის მონასტერს მიერ შეძენილი სხალტბისა და გოროვნის შეწირულობა.

## ლიტერატურა 
* *ლომინაძე ბ.,* შიომღვიმე, თბ., 1953.
* საქართველოს სიძველენი, ტ. 3, დამატება, ტფ., 1926.

კატეგორია:ქართველი ბერები
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:VI საუკუნის ქართველები
ვატიკანის გერბი

ვატიკანის გერბი წარმოადგენს წითელ ფარს, რომელზეც გამოსახულია ოქროს და ვერცხლის გასაღები პაპის ტიარის ქვეშ.
გადაკვეთილი ოქროს და ვერცხლის გასაღები აღნიშნავენ  სამოთხის გასაღებს, რომლებიც წმინდა პეტრესთვის არიან მინდობილნი. 
ტიარა შედგება სამი გვირგვინიდან და აღნიშნავს რომის პაპის სამ ფუნქციას: უმაღლესი მღვდელი, უმაღლესი მოძღვარი და უმაღლესი მასწავლებელი.
ოქროს ჯვარი ტიარის თავზე აღნიშნავს ქრისტეს ჯვარცმას.

## რესურსები ინტერნეტში
*Holy See Press Office--State of Vatican City Flag, Coat of Arms and Seal (*official site*)
*Text of the Fundamental Law of Vatican City State, including a reproduction of Annex B depicting the coat of arms of the state
*Papal Heraldry

კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:ვატიკანის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები გასაღების გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები მიტრის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ეთერიანი

**„ეთერიანი“**, **„აბესალომისა და ეთერის თქმულება“** — ქართული ხალხური სამიჯნურო-რომანტიკული ეპოსი, აბესალომისა და ეთერის სიყვარულის ამბავი. გავრცელებულია საქართველოს ყველა კუთხეში ქართულ, მეგრულ, ლაზურ და სვანურ ენებზე. „ეთერიანის“ ძირითადი ფორმა პროზაულია, გვხვდება ლექსად და ლექსნარევი პროზის სახითაც. ცნობილია მისი 70-მდე ვარიანტი. თქმულება გამოაქვეყნა პ. უმიკაშვილმა 1875 წელს. წმინდა ხალხური ტექსტი პირველად დაიბეჭდა 1888 წელს გაზეთ „ივერიაში“ (№ 274).  ჩვენამდე მოღწეული „ეთერიანი“ X-XI საუკუეებით თარიღდება. „ეთერიანი“ ფართო ეპიკური ტილოა. მასში მაღალი ხელოვნებით არის ასახული მარადიული სიყვარულით გამსჭვალული ქალ-ვაჟის ტრაგიკული ბედი, ხალხის ესთეტიკური იდეალი და მსოფლმხედველობა; გადმოცემულია პატრონყმური ურთიერთობა, სოციალური ანტაგონიზმი (მეფე წინააღმდეგია თავისი ვაჟის აბესალომის გლეხის ქალზე დაქორწინებისა). დემონურ ძალთა ჭიდილი ადამიანებთან; აბესალომის ყმა მურმანი ეშმაკს სულს მიჰყიდის, ჯადოსნობით ჩაშლის ქალ-ვაჟის ქორწილს. ეთერს განშორებული აბესალომი სნეულდება და  კვდება. ეთერი თავს იკლავს სატრფოს სარეცელთან. მურმანი ცოცხლად ჩაიმარხავს თავს მათ შორის. აბესალომისა და ეთერის საფლავზე ამოსული ია და ვარდი ერთმანეთისკენ იხრებიან, მურმანის საფლავზე ამოსული ნარ-ეკალი კი ქალ-ვაჟის სიმბოლურ შეერთებასაც აბრკოლებს. „ეთერიანს" სიუჟეტური ანალოგიები მოეპოვება შუა საუკუნების მსოფლიო ლიტერატურაში („ტრისტან და იზოლდა“, „ვისრამიანი“ და სხვა). მძაფრმა სიუჟეტმა, დახვეწილმა ეპიკურმა სახეებმა, მდიდარმა პოეტურმა ენამ განაპირობა ეთერიანის" უდიდესი პოპულარობა. მის საფუძველზე შეიქმნა ვაჟა-ფშაველას პოემა „ეთერი“, ზ. ფალიაშვილის ოპერა „აბესალომ და ეთერი“ და სხვა.

## ლიტერატურა
**ბარნოვი ვ.*, თხზულებათა სრული კრებული, ტ. 10, თბ., 1964;
**ქურდოვანიძე თ.*, ეთერიანი, თბ., 1974;

კატეგორია:ძველი ქართული ლიტერატურა
This Was

***This Was*** — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1968 წელს. იგი ჩაიწერა სულ 1200 გირვანქა სტერლინგის ბიუჯეტით და მიიღო ბევრი დადებითი შეფასება. ვუდსტოკის ფესტივალის მოვლენების ამსახველ დოკუმენტურ ფილმში გაისმის სიმღერის „Beggar's Farm“ ფრაგმენტები, რაც იმას ნიშნავს, რომ იმ დროს ეს ალბომი შტატებშიც დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.

ისევე, როგორც შემდგომში ბევრ სხვა ალბომზე, იენ ანდერსონმა სიმღერები გიტარისტი მიკ აბრაჰამსთან ერთად დაწერა. ალბომი უფრო ახლოს არის რიტმ-ენდ-ბლუზთან, ვიდრე პროგრესულ როკთან.

ამ ალბომში ასევე შესულია ჯგუფის ერთადერთი სიმღერა, რომელზეც არ მღერის ანდერსონი - ეს არის Move On Alone, მიკ აბრაჰამსის ვოკალით. თავად აბრაჰამსმა დატოვა ჯგუფი ამ დისკის გამოცემის შემდეგ.

ალბომში ასევე შეტანილია ჯაზური კომპოზიციის „Serenade to a Cuckoo“ იმპროვიზაცია. მისი ორიგინალური ავტორი როლანდ კირკია, რომლის ფლეიტაზე დაკვრის მანერამ დიდი გავლენა იქონია ანდერსონზე.

## სიმღერების სია
### 40 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი გამოცემა
## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეთრო ტალის ალბომები
კატეგორია:1968 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის ალბომები
კატეგორია:Reprise Records-ის ალბომები
კატეგორია:Chrysalis Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ტერი ელისის პროდიუსერობით
ეთერზეთოვანი მცენარეები

**ეთერზეთოვანი მცენარეები** —  მცენარეები, რომელთა ფოთოლი, ყვავილი, ფესვი და სხვა ორგანო შეიცავს აქროლად, სურნელოვან ეთეროვან ზეთებს. იყენებენ ეთერზეთების მრეწველობაში, პარფიუმერიაში, მედიცინაში, ვეტერინარიაში, კვების მრეწველობაში, კულინარიაში და სხვა. 

ეთერზეთოვანი მცენარეები გავრცელებულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ რაიონებში. ეთეროვანი ზეთების შედგენილობა მეტად ცვალებადია არა მარტო სხვადასხვა სახეობის, არამედ ზოგჯერ ერთი და იმავე სახეობისა და ჯიშის სხვადასხვა ინდივიდშიც, რაც დამოკიდებულია ჰავაზე, ნიადაგზე, აგროტექნიკასა და სხვა პირობებზე. 

ცნობილია ეთერზეთოვანი მცენარეების დაახლოებით 2500 სახეობა. საქართველოში 1977 წელს აბაშის, სენაკის, გალის, ოჩამჩირის, გულრიფშის, თელავის, ყვარლის, ლაგოდეხის და მარნეულის რაიონებში ეთერზეთოვანი მცენარეებს 3150 ჰა-ზე მეტი ფართობი ეჭირა. ეთერზეთოვანი მცენარეები მრავლდება თესლით და ვეგეტატიურად. მოსავალს იღებენ იმ პერიოდში, როდესაც მცენარეში ეთერზეთი მაქსიმალური რაოდენობითაა, ნედლეული სასწრაფოდ იგზავნება გადასამუშავებლად.

## იხილეთ აგრეთვე
* სამკურნალო მცენარეები

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ობობასნაირნი

**ობობასნაირნი** () — უხერხემლო ცხოველთა კლასი ფეხსახსრიანთა ტიპისა. ობობასნაირთა სხეული 0,1 მმ — 17 მმ აღწევს, გაყოფილია თავმკერდად და მუცლად, იშვიათად შერწყმულია (ტკიპები). უმრავლესობის თავმკერდი დაუნაწევრებელია, იშვიათად — სეგმენტებად დაყოფილი (სოლფუგები). სუნთქავენ ტრაქეებით ან ფილტვებით, იშვიათად ორივეთი. გამოყოფის ფუნქციას ასრულებენ კოქსალური ჯირკვლები და მალპიგის მილები. ნერვული სისტემა წარმოდგენილია ხაზისზედა და ხახისქვეშა ნერვული კვანძით და მუცლის ნერვული ძეწკვით. აქვთ თვალები და მგრძნობიარე ბეწვები. სმენისა და ყნოსვის ორგანოები არა აქვთ (ზოგი ობობას გარდა). ზოგს შხამიანი ჯირკვლები აქვს (მორიელები, ცრუმორიელები, ობობები). ცალსქესიანი ცხოველებია. მრავლდებიან კვერცხით (მორიელები ცოცხლადმშობნი არიან). კლასში 35 ათასამდე სახეობაა, რომლებიც გაერთიანებულია შემდეგ რიგებში: მორიელები, შოლტფეხიანები, სოლფუგები, ცრუმორიელები, მთიბავები, ობობები, ტკიპები. გავრცელებული არიან ყველგან, ბინადრობენ ხმელეთზე, წყლის ობობასა და წყლის ტკიპას გარდა. უმრავლესობა მტაცებელია — იკვებება სხვა ფეხსახსრიანებით, ჭიებით, მოლუსკებით, პატარ-პატარა ქვეწარმავლებით. ზოგი ტკიპა პარაზიტია, ზოგს გადააქვს ადამიანისა და ცხოველების ინფექციური დაავადებანი. წყლის ტკიპები თეზის საკვებია. საქართველოში გავრცელებულია ობობასნაირთა 600-მდე სახეობა.

## ლიტერატურა 
*
ეკალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ეკალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ეკალი — მეტამორფოზის შედეგად განვითარებული მაგარი წვეტიანი წარმონაქმნი
* ეკალი — ქართული იუმორისტული ჟურნალი
* ეკალი —  ქართული გაზეთი
Aqualung Live

***Aqualung Live*** — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის საკონცერტო ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2005 წელს. იგი დაფუძნებულია ვაშინგტონში, XM Studios-ში მოწვეული 40 სტუმრის წინაშე შესრულებული ალბომის *Aqualung* შესრულებაზე.

ალბომი დაურიგდა ყველას, ვინც დაესწრო ჯგუფის ამერიკულ კონცერტებს, 2005 წლის ოქტომბერსა და ნოემბერში. ევროპული გამოცემის გაყიდვიდან შემოსული თანხა გადაირიცხა სხვადასხვა საქველმოქმედო ორგანიზაციაში, რომელიც ზრუნავს უსახლკარო ხალხზე.

DVD კონცერტის ჩანაწერით არ გამოცემულა.

## სიმღერების სია
**შენიშვნა** 12-17 ნომრებად ალბომზე ჩაწერილია ჯგუფის ინტერვიუები.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეთრო ტალის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:2005 წლის საკონცერტო ალბომები
Aqualung (ალბომი)

***Aqualung*** — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის მეოთხე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1971 წელს. ეს არის მისი პირველი ალბომი, ჩაწერილი ჯონ ევანის, როგორც სრულუფლებიანი წევრის და ჯეფრი ჰემონდის მონაწილეობით. აღსანიშნავია, რომ ეს აგრეთვე არის ჯეთრო ტალის უკანასკნელი დისკი, ჩაწერილი კლაივ ბანკერის მონაწილეობით.

*Aqualung*-ის გაყიდულმა ასლებმა 7 მილიონზე მეტი შეადგინეს. იგი ითვლება ჯეთრო ტალის ყველა გაყიდვად ალბომად. 2003 წელს ჟურნალმა *Rolling Stone* იგი ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომის სიაში #337 ადგილზე წარმოადგინა.

## სიმღერების სია
### 2016 წლის 45 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი გამოცემა Adapted
## პერსონალი
* იენ ანდერსონი — ვოკალი, აკუსტიკური გიტარა, ფლეიტა
* მარტინ ბარი — ელექტრონული გიტარა, ჩამწერი
* ჯონ ევანი — ფორტეპიანო, ორგანი, მელოტრონი
* ჯეფრი ჰემონდი (მითითებულია, როგორც „ჯეფრი ჰემონდ ჰემონდი“) — ბას გიტარა, ალტ ჩამწერი და სასაცილო ხმები, დამატებითი ვოკალი  სიმღერაში Mother Goose
* კლაივ ბანკერი — დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
* გლენ კორნიკი — ბას გიტარა.
* ჯონ ბერნსი — ხმის ინჟინერი
* დევიდ პალმერი — ორკესტრის არანჟირება, დირიჟორი
* ბერტონ სილვერმენი — ალბომის ყდა

## იხილეთ აგრეთვე 
* *Aqualung Live*

## ჩარტები
;ალბომი

;სინგლები

## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეთრო ტალის ალბომები
კატეგორია:1971 წლის ალბომები
კატეგორია:Chrysalis Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ტერი ელისის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები იენ ანდერსონის პროდიუსერობით
ხიდი

thumb|300px|დაკიდული ხიდის ნაირსახეობა
**ხიდი** — ხელოვნური ნაგებობა, გადაჭიმული მდინარეზე, ხეობაზე, ტბაზე ან ნებისმიერ სხვა ფიზიკურ დაბრკოლებაზე; კაცობრიობის ერთ-ერთი უძველესი საინჟინრო გამოგონება. გზაზე გადადებულ ხიდს გზაგამტარს უწოდებენ, ხოლო ხეობაზე ან ვარდნილზე გადაჭიმულს - ვიადუკს. ხიდის კონსტრუქცია დამოკიდებულია მის ფუნქციაზე და ლანდშაფტის ბუნებაზე, სადაც ეს ხიდი უნდა გაიდოს.

*
ღმერთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ღმერთი** შეიძლება ნიშნავდეს:

*ღმერთი რელიგიებში. 
*ღმერთი ქართული მითოლოგიაში.
Crest of a Knave

***Crest of a Knave*** () — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის მეთექვსმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1987 წელს.
 
დისკი ჩაიწერა წინა ალბომის გამოცემიდან მხოლოდ სამი წლის შემდეგ, იმ მიზეზით, რომ იენ ანდერსონს ყელის ინფექცია ჰქონდა. წარუმატებელი *Under Wraps*-ის შემდეგ ჯგუფი კვლავ დაუბრუნდა ელექტრონულ ჟღერადობას, მაგრამ მეტი მძიმე ჟღერადობით და აკუსტიკური ინსტრუმენტების გამოყენებით. ეს იყო ჯეთრო ტალის ყველაზე წარმატებული ალბომი 1970-იანების შემდეგ. ჯგუფის სიმღერები აქტიურად ჟღერდა არა მხოლოდ რადიოეთერში, არამედ სატელევიზიო გადაცემებში და MTV-ზეც. კრიტიკოსების მიერ დადებითად შეფასებული ეს დისკი 1989 წელს გახდა გრემის ჯილდოს მფლობელი საუკეთესო მძიმე როკის/მეტალის ვოკალური ან ინსტრუმენტული შესრულების კატეგორიაში. მის გამოცემას მოჰყვა საკონცერტო ტურნე The Not Quite the World, More the Here and There Tour.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორია იენ ანდერსონი.

## ჩარტები
## სერტიფიცირება
## რესურსები ინტერნეტში
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯეთრო ტალის ალბომები
კატეგორია:1987 წლის ალბომები
კატეგორია:Chrysalis Records-ის ალბომები
ბაგრატ III (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ბაგრატ III** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაგრატ III – გაერთიანებული საქართველოს სამეფოს პირველი მეფე
* ბაგრატ III – იმერეთის მეფე
ეკალი (ჟურნალი)

„**ეკალი**“, 1. ქართული იუმორისტული ჟურნალი; გამოდიოდა თბილისში 1907 წელს. ჟურნალში დაბეჭდილია პოლიტიკური სატირით გამსჭვალული წერილები, კარიკატურები, რომლებიც ეკუთვნით როტერსა და გ. ზაზიაშვილს. თარიღის აღუნიშნავად გამოვიდა ორი ნომერი. რედაქტორი — აკაკი წერეთელი, გამომცემელი — თ. ბაქრაძე.

2. ქართული ყოველკვირეული იუმორისტული ჟურნალი სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისა; გამოდიოდა თბილისში 1907-1908 წლებში, გარდა ლიტერატურული ნაწარმოებებისა, დაბეჭდილია სტატიები პოლიტეკონომიის საკითხებზე და სხვა. კარიკატურები ეკუთვნის როტერსა და გ. ზაზიაშვილს. 1907 გამოვიდა 7 ნომერი, 1908 წელს — 5. რედაქტორი-გამომცემელი პ. გაჩეჩილაძე. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ეკალი (გაზეთი)

**„ეკალი“** — ქართული ყოველდღიური პოლიტუკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისა; გამოდიოდა თბილისში 1908 წელს. გამოვიდა 32 ნომერი. რედაქტორი-გამომცემელი — პ. გაჩეჩილაძე. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
დავით II (მრავალმნიშვნელოვანი)

** დავით II** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით II — იმერეთის მეფე
* დავით II — კახეთის მეფე
* დავით II — ქართველთა მეფე
* დავით II — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი
* დავით II — ეთიოპიის იმპერატორი
ეკალღიჭი

**ეკალღიჭი** () — მცენარე ეკალღიჭისებრთა ოჯახისა. ხვიარა ბუჩქი, რომლის გრძელი, მცოცავი ღეროები მაგარი, წვეტიანი ეკლებით არის დაფარული. ფოთოლი რკალძარღვიანია, ყუნწის ძირში ორი ულვაში  აქვს, რომლითაც ეკალღიჭი საყრდენს ემაგრება. ორსახლიანია, ყვავილები მტევნისებრ ქოლგებად აქვს შეკრებილი. ნაყოფი წითელი კენკრაა. 

ფართოდ არის გავრცელებული საქართველოს ტყეებში, სადაც (განსაკუთრებით ჭალის ტყეებში) ძალიან მაღლა აქდის ხეებზე და იმგვარად იხლართება, რომ ხშირად ტყეს გაუვალს ხდის. ჩაის პლანტაციებში ეკალღიჭი სარეველაა. ნორჩ ყლორტებს მხალად ხმარობენ. სამკურნალოა.

ეკალას მომზადების კულტურა იმერეთის რეგიონისთვის არის დამახასიათებელი, სადაც მას მთელი წლის განმავლობაში ინახავენ ოჯახში მოსახმარად. მისგან ამზადებენ მხალს (ფხალს). ამისთვის ეკალას შეურევენ საკაზმს, რომელიც ხშირად შემდეგი მასალისგან შედგება: ნიგოზი, ღვინის ძმარი, მკვახე ყურძენს და ბროჭოლის წვენი, ნიორი, ქინძი, წითელი წიწიაკა, ოხრახუში და მარილი. ზოგჯერ საკაზმს ხმელ სანელებლებს, კამას და ხახვს უმატებენ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:მხალი
კატეგორია:ეკალღიჭისებრნი
დავით I (მრავალმნიშვნელოვანი)

** დავით I** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით I — ქართლის კათოლიკოსი
* დავით I — კახეთის მეფე
* დავით I — ტაოს კურაპალატი
ჯენერალ ელექტრიკის შენობა

**ჯერენალ ელექტრიკის შენობა** (GE Building) — არტ-დეკოს სტილის ცათამბჯენი როკფელერის ცენტრში, მიდთაუნ მანჰეტენზე, ნიუ-იორკი. 1988 წლამდე ცნობილი, როგორც არ-სი-ეი ბილდინგი (RCA Building), შენობა განთქმულია, მასში განთავსებული სატელევიზიო ქსელის NBC შტაბ-ბინით. 259 მ სიმაღლის 70 სართულის შენობა სიდიდთ მერვეა ნიუ-იორკში და 31-ე აშშ-ში.

კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
კატეგორია:მანჰეტენი
კატეგორია:არტ-დეკო
ეკის განძი

მინი|ეკის განძი
**ეკის განძი** — სოფ. ეკში (სენაკის მუნიციპალიტეტი) 1971 წელს აღმოჩენილი ვერცხლის მონეტების განძი (907 ცალი). მასში შედიოდა პართიის მეფე ოროდე II-ის (57-38) დრაქმა და რომის იმპერატორების — ნერვას, ტრაიანეს, ადრიანეს, ანტონინუს პიუსის, ლუციუს ვერუსის, კომოდუსის, პერტინაქსის, ნიგერიუსის, სეპტიმიუს სევერუსის და სხვა სახელით მოჭრილი დიდრაქმები და დენარები. ეკის განძის 774 მონეტა მოჭრილია კესარიის ზარაფხანაში, 131 კი — რომისა და რომის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციების ზარაფხანებში, დანარჩენი — სხვა პროვინციებში. ეკის განძის გვიანდელი მონეტა თარიღდება 222 წლით.

## ლიტერატურა
* *დუნდუა გ.,  წირღვავა ვ.,* ეკის განძი, «ძეგლის მეგობარი», 1971, № 27-28.

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
მალარია

**მალარია** () — მწვავე პროტოზოული დაავადება, რომელიც ხასიათდება ცხელების შეტევებით, ანემიით, ღვიძლისა და ელენთის გადიდებით; შესაძლებელია რეციდივები. მალარიას იწვევს ერთუჯრედიანი ორგანიზმი — პლაზმოდიუმი, რომელიც გადააქვს მალარიის კოღოს — ანოფელესს. მალარია გავრცელებულია აფრიკის, აზიისა და სამხრეთ ამერიკის ზოგიერთი რაიონის ჭაობიან ადგილებში. ადამიანებში აღრიცხულია მალარიის 4 ფორმა: სამდღიანი (იწვევს Plasmodium vivax), ოთხდღიანი (Plasmodium malariae), ტროპიკული (Plasmodium falciparum) და მალარია-ოვალე (Plasmodium ovale), რომელიც მხოლოდ დასავლეთ ტროპიკული აფრიკის ქვეყნებში გვხვდება. ყველაზე მძიმედ მიმდინარეობს მალარიის ტროპიკული ფორმა, რომელიც მაღალი ლეტალობით ხასიათდება და ენდემურია ტროპიკული და სუბტროპიკული ქვეყნებისათვის. პარაზიტის სასიცოცხლო ციკლი მიმდინარეობს უსქესო და სქესობრივი გამრავლების მონაცვლეობით და მასპინძელთა ცვლით. უსქესო გამრავლება მიმდინარეობს ადამიანში (შუალედური მასპინძელი), ხოლო სქესობრივი — ანოფელესის გვარის კოღოს მდედრში (ძირითადი, საბოლოო მასპინძელი). დაავადება მიეკუთვნება განსაკუთრებით საშიში ინფექციების რიცხვს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
გრიპი

**გრიპი** () — სასუნთქი გზების მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს ვირუსი Orthomyxoviridae-ის ოჯახიდან. პერიოდულად ვრცელდება როგორც ენდემია და პანდემია.

არსებობს გრიპის ვირუსის 3 ტიპი: A, B და C. სამივე ტიპის ვირუსს შეუძლია დააინფიციროს ადამიანი, მაგრამ B და C ტიპები არ იწვევენ გრიპის პანდემიას.

A ტიპის გრიპი იყოფა სხვადასხვა ქვეტიპებად, რომლებიც ასნებოვნებენ როგორც ადამიანს, ასევე სხვადასხვა ხერხემლიან ცხოველებს: ფრინველებს, ღორებს, ცხენებს ვეშაპებს, სელაპებს და სხვა. დროდადრო გრიპის ვირუსი სწრაფად ვრცელდება, ადგილი აქვს სახეობის შიგნით ინფექციის აფეთქებას, პანდემიის განვითარებას და ლეტალობას. მუტანტი შტამების წარმოქმნისას, გრიპის ვირუსი იძენს სხვა სახეობის ორგანიზმებში გავრცელების უნარს. უკანასკნელ დეკადაში ამის მაგალითი იყო ფრინველის გრიპის და ღორის გრიპის ეპიდემიური გავრცელება ადამიანებში.

A ტიპის გრიპის ვირუსების ზედაპირზე ორი სპეციფიკური ცილა არსებობს: ჰემაგლუტინინი (H) და ნეირამინიდაზა (N). „H“ და „N“ ცილის შემადგენლობა განსაზღვრავს ვირუსის შტამის კლასიფიკაციას: მაგ. 2006 წლის ფრინველის გრიპის ეპიდემიის გამომწვევი იყო H5N1, ხოლო 2009 წლის ღორის გრიპის ეპიდემიისა — H1N1.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
კატეგორია:ვირუსული დაავადებები
ეკატერინე ჭავჭავაძე

**ეკატერინე ჭავჭავაძე** (დ. 19 მარტი, 1816 ― გ. 13 აგვისტო, 1882) — სამეგრელოს სამთავროს უკანასკნელი დედოფალი; ალექსანდრე ჭავჭავაძის ასული. 1839 წელს ცოლად გაჰყვა სამეგრელოს მთავრის მემკვიდრეს დავით ლევანის ძე დადიანს. აქტიურად მონაწილეობდა სამთავროს მართვა-გამგეობაში. 1853 წელს, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, მემკვიდრის, ნიკოს სრულწლოვანებამდე, რუსეთის იმპერატორმა ეკატერინე დადიანი რეგენტად დაამტკიცა. 

ყირიმის ომის დროს (1853-1856), როდესაც სამეგრელოს დიდი ნაწილი ოსმალებმა დაიკავეს, ოსმალთა სარდალმა ომარ-ფაშამ სცადა ლეჩხუმში, მურის ციხეში გახიზნულ სამეგრელოს დედოფალთან შეთანხმება და სთავაზობდა მას სამეგრელოს მმართველობას. მაგრამ ეკატერინე დადიანი რუსეთის ერთგული დარჩა, შეუდგა სახალხო თავდაცვის ორგანიზებას და პირადად მონაწილეობდა მტრის რაზმებზე თავდასხმაში. 1856 წელს ეკატერინე დადიანი მიიწვიეს ალექსანდრე II-ის მეფედ კურთხევის ცერემონიაზე; პეტერბურგში იგი დიდი პატივით მიიღეს, მიანიჭეს „სტატს დამის“ წოდება და წმ. გიორგის მედლით დააჯილდოვეს. 

1857 წელს სამეგრელოში გლეხთა აჯანყებამ იფეთქა. ეკატერინე დადიანმა დახმარებისათვის რუსეთის ხელისუფლებას მიმართა, იგი გლეხთა სასტიკად დასჯას თხოულობდა, მთავრობამ ეს მომენტი სამეგრელოს სამთავროს გაუქმებისათვის გამოიყენა და აჯანყების მიზეზად მმართველობის უვარგისობა ჩათვალა. 1857 წლის 26 სექტემბერს სამეგრელოს „დროებით“ მმართველად გენერალი ნ. კოლუბიაკინი დაინიშნა. ეს ფაქტობრივად სამეგრელოს ავტონომიის გაუქმება იყო. სიცოცხლის უკანასკნელი წლები ეკატერინე დადიანმა სამეგრელოში გაატარა. დაკრძალულია მარტვილის ტაძარში. ეკატერინე დადიანმა შემოუნახა შთამომავლობას ნიკოლოზ ბარათაშვილის ლექსებისა და პოემა „ბედი ქართლისას“ ხელნაწერი რვეული.

## ლიტერატურა
**დუმბაძე მ.,* დასავლეთ საქართველო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში, თბ., 1957;
**მაკალათია ს.,* სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია, თბ., 1941;
**მეუნარგია ი.,* სამეგრელოს სამთავროს უკანასკნელი პერიოდი და დავით დადიანი, თბ., 1939;
**მისივე,* ქართველი მწერლები, ს. ცაიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1957;
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 5, თბ., 1970;

## რესურსები ინტერნეტში 
*ეკატერინე ჭავჭავაძე (1816-1882) 

კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1816
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1882
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ე
ტორე გლორიესი

**ტორე გლორიესი** () ადრე ცნობილი როგორც **ტორე აგბარი** (კატალ. ან ესპ., ***Ag***uas de ***Bar***celona, წყლის კომპანია), ან აგბარის კოშკი, XXI საუკუნის ცათამბჯენი ბარსელონაში, კატალონია (კოორდ. ). პროექტი ეკუთვნის ფრანგ არქიტექტორ ჟან ნუველს. გაიხსნა 2005 წლის ივნისში, ხოლო ოფიციალური ინაუგურაცია მოხდა 2005 წლის 16 სექტემბერს.

ჟან ნუველის თქმით, ტორე აბგარის ფორმა მონსერას მთებისა და გეიზერის წყლის ჭავლის შთაგონებით შეიქმნა. თუმცა ბევრი მას უფრო უზარმაზარ ფალოსს ამსგავსებს. შენობას 30&nbsp;000 მ² მიწის ზემო საოფისე ფართი აქვს, 3210 მ² ტექნიკური მომსახურების სართულებზე და 8351 მ²  სერვისებისთვის, აუდიტორიის ჩათვლით. სიმაღლით 144.4 მეტრია და 38 სართული აქვს, მათ შორის 4 მიწისქვეშა დონე.

შენობის დიზაინი რამდენიმე განსხვავებული არქიტექტურული კონცეფციის შერწყმით შეიქმნა, რის შედეგადაც მიღებულ იქნა არმირებული ბეტონისა და მინის ფასადის თვალისმომჭრელი კონსტრუქცია 4500 ფანჯრით.

შენობა ქალაქში მყისვე თვალში საცემია; ის სიმაღლით მესამეა ბარსელონაში ჰოტელ არტსისა და ტორე მაპფრეს შემდეგ (ორივე 154 მ). შენობის უნიკალური თვისება გარდამავალი განათებისა და არკევლის სისტემაა. მას 4500 მისანათი მოწყობილობა აქვს, რაც ფასადზე სხვადასხვა გამოსახულების მიღების საშუალებას იძლევა. ამასთან, ტემპერატურის სენსორები გარე კედლებზე ავტომატურად არეგულირებს შენობის მინის დარაბების გახსნასა და დახურვას, ჰაერის კონდიცირებისთვის მოხმარებული ენერგიის დაზოგვის მიზნით. შენობაში განთავსებულია ბარსელონას წყლის კომპანიის სათავო ოფისი.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერკინი (30 St Mary Axe) არქიტექტურულად მსგავსი შენობა ლონდონში.

## სქოლიო
## რესურსები
* ტორე გლორიესი - სტატიების ნაკრები
* ტორე გლორიესის საიტი (Macromedia Flash) 
* ტორე გლორიესი: ფოტოები და ტექნიკური ინფორმაცია 
* გლორიესის კოშკი 

კატეგორია:2005 წლის არქიტექტურა
კატეგორია:ბარსელონა
კატეგორია:ესპანეთის არქიტექტურა
ეკლარის ქვა

**ეკლარის ქვა** — ქუთაისის მიდამოებში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფ. ჭოგნართან არსებული გვიანდელი ცარცული ასაკის სქელშრეებრივი კირქვების სახელწოდება. 

არსებობს ეკლარის ქვის მოთეთრო-მონაცრისფრო და მოვარდისფრო-აგურისფერი სახეობები. იგი ლამაზი შეფერილობის ადვილად დასამუშავებელი ქვაა, რის გამოც ფართოდ იყენებენ მშენებლობაში. ეკლარის ქვით არის მოპირკეთებული თბილისის სპორტის სასახლე, ქართული ენციკლოპედიის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის ყოფილი შენობა, აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტი, მრავალი შენობა ქუთაისში და სხვ.   

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამშენებლო მასალები
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტი
ეკლოგა

**ეკლოგა**, ბუკოლიკური პოეზიის ჟანრი. ასახავს ყოფითს სცენებს მწყემსთა, მიწის მუშაკთა ცხოვრებიდან, თუმცა არ გამორიცხავს პოლიტიკურ თუ სხვა მოტივებსაც (მაგ. ვერგილიუსის ეკლოგები). ევროპულ ლიტერატურაში ანტიკური პოეზიის გავლენით დამკვიდრდა; გვხვდება როგორც დრამატული (დიალოგი), ისე თხრობითი, ეპიკური ხასიათისა. თუ ანტიკურ ლიტერატურაში მეტწილად ჰეგზამეტრით იყო განწყობილი, ევროპაში ნებისმიერი ზომის ლექსით იწერებოდა. ზოგჯერ თან ახლდა მუსიკის ელემენტი და სცენაზეც სრულდებოდა. პოპულარული იყო იტალიაში; კლასიკურ ნიმუშადაა აღიარებული ე. სპენსერის "მწყემსის კალენდარი". ქართულ ლიტერატურაში ეკლოგური ხასიათისაა დ. გურამიშვილის "ქაცვია მწყემსი".

## იხილეთ აგრეთვე
* ბუკოლიკა

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლირიკული ფორმები