open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
უკანახოს მეორე საცხოვრებელი სახლი

**უკანახოს მეორე საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ ვაკისსოფელში, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე, ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სახლი ორსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით. პირველი სართული ყრუკედლებიანი გომურია (8,5 x 6 მეტრი), რომელსაც შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებული წინკარიდან, ეგრეთ წოდებული დარიფნიდან (5,6 x 1,6 მეტრი) აქვს. გომური მეორე სართულს მხოლოდ თივის ჩასაყრელი მცირე ხვრელით (საკომი) უკავშირდება. მეორე სართული - საცხოვრებელია. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს, მეორე სართულის წინკარიდანაა (7,6 x 2,1 მეტრი). ამ მხარეს ერთი კარი და ორი ფანჯარაა. ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ კედლებში თითო პატარა ნიშია. საცხოვრებელ ოთახზე (9,3 x 7,6 მეტრი) სამხრეთ-დასავლეთიდან მიშენებულია სამეურნეო სათავსი (7 x 3,8 მეტრი), რომელსაც საცხოვრებელი კარით უკავშირდება. სათავსს სამხრეთ-დასავლეთით შესასვლელი და ფანჯარა აქვს. ჩრდილო-დასავლეთით ორი ნიშია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით - ერთი. ამავე კუთხეში ქვევრია. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა. სართულშუა გადახურვა და ბანური სახურავი ხის კოჭებს ეყრდნობოდა. სახლის უკან, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ფერდობზე, დგას ქვით ნაგები გადახურული კალო (საფრის კალო), რომლის იატაკი საცხოვრებლის იატაკის დონეზე 3 მეტრით მაღლაა. კალოს თავზე მდგარა მეორე საბძელი, რომელსაც თივის ორფერდა სახურავი ჰქონდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ცროლის ანგელოზის ჯვარი

**ცროლის ანგელოზის ჯვარი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ უკანხადუს განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, მთის ფერდობზე. სალოცავში შედის დარბაზი, საქვაბე, საკოდე და სადროშე. დარბაზი ფიქლით ნაგები, გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხედის ფორმის შენობაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი თაღოვანია. შიგნით, ჩრდილო-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედლების გაყოლებაზე, ქვის სკამებია. შუაში კერაა. კედლებში ნიშებია დატანებული. ორფერდა, საფეხუროვანი გადახურვა ამჟამად ჩანგრეულია. საქვაბე და საკოდე ერთ შენობაშია მოქცეული. ნაგებია ფიქლით. საქვაბეში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთ კედლის გაყოლებაზე ქვის სკამებია მოწყობილი. სათავსის შუაში კერაა. ჩრდილო კედელთან ფიქლით ნაშენი ბოძია. აღმოსავლეთით პატარა სარკმელია გაჭრილი. საქვაბეს დასავლეთიდან მცირე ზომის საკოდე აკრავს, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელის წინ საკოდის კარია. კარის გვერდით - ეგრეთ წოდებული სახელოსნო, რომელიც მთლიანად დანგრეულია. ნაგებობა ორფერდა სახურავითაა გადახურული. სადროშე ფიქლით ნაშენი, ოთხკუთხა ფორმის კოშკისებრი ყრუ ნაგებობაა და ორსაფეხურიანი სახურავითაა გადახურული. სამხრეთის მხარეს, ერთიმეორის ზემოთ, ორი პატარა ნიში აქვს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფუძისანგელოზის ჯვარი

**ფუძისანგელოზის ჯვარი** — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების -  უკანახოსა და უბანს შორის, მთის ფერდობზე, ტყეში. სალოცავში შედის დარბაზი, საკოდე, საქვაბე და ეკლესია. დარბაზი ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაშენი, გეგმით ოთხკუთხა ნაგებობაა, რომლის ჩრდილო ნაწილი ფერდობშია შეჭრილი. სამხრეთიდან „დარბაზის კარია“ - ხელოვნურად ამაღლებული და მოსწორებული ადგილი. შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ კიდეშია გაჭრილი. სათავსის შუაში გადახურვის გასამაგრებლად ხის ბოძია დადგმული. იქვე მოწყობილია კერა. კედლების გასწვრივ ქვებზე შედგმული ფიცრის სკამებია. ჩრდილო, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში თაროებია. ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში საკოდეში გასასვლელი კარია. დარბაზი ნათდება სამხრეთ კედელში გაჭრილი სარკმლით. გადახურულია ორფერდა სახურავით. დარბაზზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მიდგმულია საკოდე. ეს არის გეგმით ოთხკუთა ნაგებობა, რომლის კედლები რიყის ქვის მშრალი წყობითაა ამოყვანილი. შესასვლელი დარბაზიდან აქვს. სამხრეთ კედელში სარკმელია გაჭრილი. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით. ეკლესია დარბაზიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთითაა. იგი გეგმით ოთხკუთხაა, ნაგებია ნატეხი ქვის მშრალი წყობით და ორივე მხრიდან შელესილია კირით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ეკლესია უაფსიდოა, აღმოსავლეთით, კედლის ღერძზე, სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვეშ ოთხკუთხა ტრაპეზია. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით. ეკლესიას სამხრეთიდან მიშენებული აქვს ორფერდასახურავიანი საზარე - ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ამოყვანილი ორი კედელი, რომელთა შორის გადებულ ხის ძელზე ზარი კიდია. საქვაბე ეკლესიის დასავლეთითაა, ნაგებია ფიქლის მშრალი წყობით. გეგმით ოთხკუთხაა. სწორკუთხა შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს, რომლის წინაც მოწყობილია საქვაბის კარი - ხელოვნურად ამაღლებული და მოსწორებული ადგილი. სათავსის აღმოსავლეთ კედლის გასწვრივ ხის სკამი დგას. სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხეში კერაა გამართული. შენობა გადახურულია ფიქლის ცალფერდა სახურავით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
პავლეურის წმინდა გიორგის ეკლესია

**პალვეურის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქეოლოგიური და არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პავლეურში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია, შემორჩენილია სწორკუთხა სამკუთხედის აღმოსავლეთ კედლის ნაწილი. სამკუთხედის ქვეშ გაითხარა უინვენტარო აკლდამა. ეკლესიას გარს ევლებოდა რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფასანაურის კოშკი

**ფასანაურის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 7-8 კილომეტრზე, ციხის ქედზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (4,45 x 4,35 მეტრი; სიმაღლე 10,2 მეტრი), ოთხსართულიანი, ნაგებია კლდის ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია ხის კოჭებზე მოწყობილი სართულშუა გადახურვა და სახურავი. სწორკუთხა შესასვლელი პირველი სართულის სწორ კედელშია. დასავლეთით, მიწის დონიდან 1,75 მეტრ სიმაღლეზე, კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. შესასვლელის ზემოთ, მეორე, მესამე და მეოთხე სართულზე, თითო სარკმელია. კოშკს სათოფურები არ აქვს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჟინვალის კვირაცხოვლის ეკლესია და სამაროვანი

**ჟინვალის კვირაცხოვლის ეკლესია და სამაროვანი** — არქიტექტურული, არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ყოფილი სოფლის ჟინვალის აღმოსავლეთ ნაწილში, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირზე, მთის ძირში. განეკუთვნებოდა განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ამჟამად დაფარულია წყლით. 1973-1974 წლებში გაითხარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ.

ეკლესია აგებული იყო პატარა ბაქანზე, რომელიც დასავლეთის და ჩრდილოეთის მხრიდან გამაგრებული იყო კლდის ნატეხი ქვით ნაშენი კედლებით. მათგან დასავლეთ კედელში მოწყობილი იყო ერთი თაღოვანი ნიში, ხოლო ჩრდილოეთ კედელში - ბრტყლად გადახურული და კირხსნარით შელესილი ორი მოზრდილი და ერთი მცირე სამალავი. ეკლესია თითქმის მთლიანად იყო დანგრეული. შემორჩენილი იყო სწორკუთხა საკურთხევლის კედლების ნაწილი და დასავლეთ და სამხრეთ კედლების საძირკველი. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან თანადროული მინაშენი ეკვროდა. ეკლესიას გარს ერტყა ნატეხი ქვით ნაგები გალავანი, რომლის დასავლეთ კედელში გარედან ორი კონტრფორსით გამაგრებული შესასვლელი იყო მოწყობილი.

ეკლესიის ეზოში გამოვლინდა სამაროვანი, რომელშიც სამ ფენად განლაგებული იყო 12 სამარხი. ქვედა ფენა შეიცავდა ერთ ორმოსამარხს და ორ ქვისსამარხს. სამივეში დაკრძალული იყო თითო მიცვალებული, მარჯვენა გვერდზე, მოკრუნჩხული, თავით ჩრდილო-დასავლეთისკენ. ერთ სამარხში აღმოჩნდა ბრინჯაოს აბზინდა, რკინის დანის ნატეხი და სალესი ქვა. შუა ფენა შეიცავდა ოთხ ქვის სამარხს. დაკრძალვის წესი ქრისტიანულია. აღმოჩნდა ბრინჯაოს ბეჭედი და რკინის მშვილდსაკინძის ნატეხები. ზედა ფენაში მოწყობილი იყო ეკლესიის თანადროული ხუთი ქვისსამარხი. დაკრძალვის წესი აქაც ქრისტიანულია, გამოვლინდა მინის სამაჯურები და ბრინჯაოს ბეჭდები. არქეოლოგიური მასალა დაცულია არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დავით ქობაირეცი

**დავით ქობაირეცი** (დავით ქობერელი, დავით ახპატელი; ; გ. 1205, ახპატი) — სომეხი სასულიერო მოღვაწე და მწერალი, ე. წ. „ჩრდილო მხარეთა სომეხ მოძღვართა“ ერთ-ერთი მეთაური. 

დაიბადა სოფელ ქობერში (ახლანდ. ლორეს პროვინცია). მოღვაწეობდა ახპატის მონასტერში. 1198-1203 წლებში იმოგზაურა კილიკიის სომხეთში, სადაც რომის საყდართან დაახლოებული სომეხი სასულიერო პირების წინააღმდეგ გამოდიოდა. მონაწილეობდა ლორისა (1205) და ანისის (1207) საეკლესიო კრებებში. ჩვენამდე მოაღწია მის მიერ დაწერილმა სასულიერო-საღვთისმეტყველო შინაარსის 15-მდე თხზულებამ.

1951 წელს მატენადარანის ხელნაწერთა ფონდში მიაკვლიეს საისტორიო თხზულების შემცველ დავით ქობაირეცის მოსახსენებელს (სომხ. ჰიშატაკარანს), რომელშიც გადმოცემულია საქართველოს მეფე გიორგი III-ის წინააღმდეგ ორბელთა აჯანყების ამბავი. განსხვავებით სხვა სომეხი ისტორიკოსებისაგან (სტეფანოს ორბელიანი, ვარდან არეველცი და სხვ.) დავით ქობაირეცი ამ ამბების თანამედროვე და თვითმხილველია, რამდენადაც ლორე-ახპატის მიდამოები აჯანყების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კერა იყო და მოვლენები სომეხი ბერის თვალწინ ვითარდებოდა, მისი ცნობები ორბელთა აჯანყების შესახებ უფრო სარწმუნოა და საინტერესო დეტალებითაც ავსებს სხვა ავტორთა ინფორმაციას. დავითი საქართველოს ხელისუფლების მომხრეთა დასს უნდა ეკუთვნოდეს. იგი ქართველ დიდებულთა განზრახვას მეფის დამხობასა და სამეფოს გაყოფაზე, „ბოროტებას“ უწოდებს, ხოლო სტეფანოს ორბელიანის მტკიცებას, თითქოს ორბელები დემნა-დემეტრეს კანონიერი უფლების დასაცავად იყვნენ გამოსული, არ იზიარებს. პირიქით, მისი რწმენით, დიდებულებმა გადაიბირეს უფლისწული და იგი თავიანთ მედროშედ აქციეს.

## ლიტერატურა
* მაისურაძე გ., ერთი სომხური წყარო დემნა უფლისწულის აჯანყების შესახებ, კრ.: საქართველო რუსთაველის ხანაში, თბ., 1966; 
* მელიქსეთ-ბეგი ლ., "ჩრდილო მხარეთა სომეხთა მოძღვარნი" და მათი ვინაობა. სომეხ-ქართველთა ურთიერთობის საკითხებთან დაკავშირებით, ტფ., 1928;

კატეგორია:გარდაცვლილი 1205
კატეგორია:სომეხი სასულიერო მოღვაწეები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ბალებიანის ეკლესია და სამაროვანი

**ბალებიანის ეკლესია და სამაროვანი** — არქეოლოგიურ-არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობდა დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟინვალიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 0,7 კილომეტრზე, მდინარეების მთიულეთის არაგვისა და ფშავის არაგვის შესართავთან, ადგილ ბალებიანში. ამჟამად დაფარულია წყლით. 1979-1984 წლებში ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ჟინვალის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ გათხარა სამაროვანი, 1983-1984 წლებში - ეკლესია.

ეკლესია განეკუთვნებოდა XII-XIII საუკუნეებს. ნაგები იყო ნატეხი ქვითა და დუღაბით. თითქმის მთლიანად იყო დანგრეული. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 2 მეტრს არ აღემატებოდა. აღმოსავლეთით შებრტყელებული ნახევარწრის ფორმის აფსიდი ორი საფეხურით იყო შემაღლებული. აფსიდში ორი სწორკუთხა ნიში იყო მოწყობილი. ეკლესიის დასავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებს მაღლი საფეხური გასდევდა. ეკლესია გადახურული იყო ფიქლით.

ეკლესიის ირგვლივ გათხარეს 29 ქრისტიანული სამარხი, 27 ქვის სამარხი, 1 ორმოსამარხი, 1 ამოშენებულკედლებიანი სამარხი. სამარხებში აღმოჩნდა განვითარებული შუა საუკუნეების მოჭიქული და მოუჭიქავი ჯამების ფრაგმენტები. ეკლესიიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 10 მეტრზე, გათხრილია IV-VII საუკუნეების სამაროვანი. აქ დადასტურდა ორი ტიპის სამარხი: ქვის ფილებით გადახურული ორმოსამარხები და ბანურსახურავიანი ქვისსამარხები. სამარხეული ინვენტარის ნაწილი დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, ნაწილი - აკც-ის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფასანაურის განძი

**ფასანაურის განძი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, აღმოაჩინეს 1963 წელს, მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე გაზსადენის გაყვანის დროს. განძი განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით Vll საუკუნის მიწურულს და Vl საუკუნის დასაწყისს. შეიცავს 15 დასახელების 141 ნივთს: იარაღს (ბრინჯაოს კოლხური ცული ცხოველის სკულპტურული გამოსახულებით, ისრისპირები, ფარის უმბონი). ტანსაცმელთან დაკავშირებულ ნივთებს (გრავირებული სარტყლის ფრაგმენტები, მშვილდსაკინძები, ხვია, ბრტყელი ზოომორფული ბალთა). სამკაულს (ხვია, სარდიონის მძივები, ძეწკვები, ირმის პატარა ქანდაკება), უნიკალურ გრეხილწელიან კოლხურ ცულს და სხვა. განძი დაცულია დუშეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ქიმბარიანის ზედა კოშკი

**ქიმბარიანის ზედა კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის ჩრდილო-დასავლეთით, ნასოფლარ ქიმბარიანის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება XVII საუკუნეს. ნაგებია რიყის ქვით. კოშკი (3,8 x 4,6 მეტრი) ოთხსართულიანია. გარედან სწორკუთხაა, შიგნით ქვედა სართული წრიულია, ზედა სართულები კი - კუთხეებმომრგვალებული სწორკუთხედის ფორმისა. შესასვლელი პირველ სართულზეა, აღმოსავლეთიდან, მიწის დონიდან 4 მეტრზე. პირველი სართულის ქვეშ სარდაფია, პირველ სართულზე სამხრეთით და ჩრდილოეთით ორ-ორი სათოფურია, აღმოსავლეთით - სამი. მესამე სართულზე აღმოსავლეთით და დასავლეთით ერთმანეთის პირდაპირ სალოდეებიცაა. მეოთხე სართულზე სალოდეებისა და სათოფურების კვალია შემორჩენილი. სართულშუა გადახურვა ქვედა სართულებზე ქვისა იყო, ზედა სართულებზე - ხის. ფასადები სადაა. აღმოსავლეთის ფასადზე, შესასვლელის წყობის ორ ქვაზე. თითო პატარა ტოლმკლავა ჯვარია ამოკაწრული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ქიმბარიანის ქვედა კოშკი

**ქიმბარიანის ქვედა კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის ჩრდილო-დასავლეთით, ნასოფლარ ქიმბარიანის ტერიტორიაზე, ზედა კოშკის სამხრეთით, 100 მეტრზე. განეკუთვნება XVII საუკუნეს. კოშკი (5 x 5 მეტრი) სამსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი პირველ სართულზეა, სამხრეთით, კარი სწორკუთხაა. კარის ორივე მხარეს თითო სათოფურია. დანარჩენ კედლებში - ორ-ორი. პირველი სართულის ქვეშ ყრუკედლებიანი სარდაფია. მეორე სართულზე სამი შეწყვილებული და შვიდი ცალმაგი სათოფური. ამ სართულის ყოველ კედელში თითო ნისკარტა სალოდეცაა, რომელთა შვერილი ნაწილები ხის კონსოლებს ეყრდნობა. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. კოშკის ფასადები შელესილია. სამხრეთ ფასადზე, კარის მარჯვენა მხარეს, ნალესობაზე ხელის მტევნის ანაბეჭდია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
მახვილოს ციხე

**მახვილოს ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფახვიჯთან ახლოს, ეგრეთ წოდებულ მახვილოს მთის წვერზე, სტრატეგიულად ხელსაყრელ ადგილზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ნაგებია ნატეხი ქვითა და დუღაბით. ციხე სხვადასხვა დონეზე განლაგებული და ერთმანეთზე მიდგმული ოთხი ნაგებობისგან შედგება. მათგან ჩრდილო განაპირა ნაგებობა გეგმით ტეხილი ფორმისაა, დანარჩენი სამი - კვადრატული (10 x 10 მეტრი). იგი ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ოთხივე ნაგებობის დასავლეთ კედელი (სიმაღლე 2,9-3,5 მეტრი) და განაპირა ნაგებობათა აღმოსავლეთ კედლების ფრაგმენტები. შესასვლელი ჩრდილო განაპირა ნაგებობის დასავლეთ კედელშია. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. მომდევნო, სამხრეთით მდებარე ნაგებობის დასავლეთ კედელში სწორკუთხა (5,3 x 4,2 მეტრი) კოშკია ჩართული (შემორჩენილია ქვედა, მასიური ნაწილი), რომელსაც დასავლეთიდან (თითქმის მთელ სიგრძელე) მომრგვალებული კონტრფოსი აკრავს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ფასანაურის მემორიალი

**ფასანაურის მემორიალი** — ისტორიული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის დაბა ფასანაურის სამხრეთ ნაწილში. ქვით ნაგებ ოვალურ თაღზე მიმაგრებულია რკინის ჯაჭვი და ზარი. თაღის გარშემო განლაგებულ სიმბოლურ საფლავის ქვებზე ამოკვეთილია ომში დაღუპული 256 მეომრის გვარი. თაღქვეშ დასვენებულია რკინის ხმალი (სიგრძე 4 მეტრი) და ანთია მარადიული ცეცხლი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ყოფჩისკარის კომპლექსი

**ყოფჩისკარის კომპლექსი** — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქალილოს ჩრდილოეთით, 1,5-2 კილომეტრზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა შენაკადის ყოფჩურის ხეობაში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. 1988 წელს გათხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). კომპლექსი შეიცავს ნანგრევებად ქცეულ სწორკუთხა კოშკს, პატარა დარბაზულ ეკლესიას და რამდენიმე ნაგებობის ნაშთს. კომპლექსს გარს ეკრა ლოდებით მშრალად ნაწყობი გალავანი, რომლის კვალი აქა-იქღაა შემორჩენილი. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა (5,5 x 3,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვითა და დუღაბით. აქა-იქ გამოყენებულია შირიმის კვადრებიც. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი და ჩრდილო კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმაღლე 0,6-0,8 მეტრი). შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით მოკლე მხრებით გამოყოფილი არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზე ნატეხი ქვით ნაგები ტრაპეზია (შემორჩენილია მცირე ნაწილი) მიდგმული. საკურთხევლის ბაქანი ეკლესიის იატაკის მიმართ ორი საფეხურითაა შემაღლებული. ქვედა საფეხურს შუაში  სწორკუთხა ამბიონი აქვს. დარბაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში შემორჩენილია საკურთხევლისწინა ჯვრის კვადრატული ბაზისი. ჩრდილო კედელს მთელ სიგრძეზე დაბალი საფეხური გასდევს. ეკლესიის აღმოსავლეთით, 15 მეტრზე, გათხრილია კლდის ნატეხი ქვითა და შირიმის კვადრებით ნაგები აკლდამა, რომელშიც აღმოჩნდა 25 ჩონჩხი. გამოვლინდა მინის მძივები, ბრინჯაოს ბეჭდები, საყურეები, სამაჯურები და ღილები, რკინის ისრისპირი. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დავით უფლისწული

**დავითი** (დ. 1595 — გ. 1609?) — ქართლის მეფის გიორგი X-ის ძე. 

1600 წელს ოსმალების მიერ სიმონ I-ის დატყვევების შემდეგ გიორგი X-მ სიმონის გასათავისუფლებლად ძვირფასი გამოსასყიდით ელჩობა გაგზავნა სტამბოლში. მის შემადგენლობაში იყვნენ მცირეწლოვანი დავითი და მისი და გულჩარა. იმ დროს, როდესაც ქართველები სტამბოლში ჩავიდნენ, მდგომარეობა მეტად გართულდა: 1603 წელს დაიწყო ირან-ოსმალეთის ომი, ქართლი და კახეთი ირანის მოკავშირეები იყვნენ. გულჩარამ სცადა ირან-ოსმალეთს შორის შუამავლობა გაეწია და ამით მიეღწია საწადელისთვის. ამავე დროს ქართველები შეეცადნენ დიდი გავლენის მქონე საფრანგეთის ელჩის დე სალენიაკის დახმარებით გაეთავისუფლებინათ სიმონი. 1609 წლის 2 ნოემბერს დე სალენიაკმა საფრანგეთის მეფეს აცნობა ეს ამბავი და ასე დაახასიათა ქართველი უფლისწული: „ეს ახალგაზრდა ვაჟი ჯერ კიდევ არ არის 14 წლისა, მაგრამ მეტად ჭკვიანი და კეთილი ბუნებისაა“. შემდეგ ელჩი იუწყებოდა, რომ იმ ხანებში ოსმალებმა ტყვედ ჩაიგდეს ესპანელი უფლისწული და როცა მას გამაჰმადიანება შესთავაზეს, იგი ადვილად დათანხმდა. ამით წახალისებულმა სულთანმა დავითის გამაჰმადიანებაც გადაწყვიტა, ძვირფასი ტანსაცმელი და საჩუქრები მიართვა მას, მაგრამ ქართველმა უფლისწულმა განაცხადა, რომ თავს მოიკლავდა და არ გამაჰმადიანდებოდა. დავითის შემდგომი ბედი უცნობია.

## ლიტერატურა
* სვანიძე მ., ერთი ფურცელი საქართველო- თურქეთის ურთიერთობის ისტორიიდან (XVII ს.), «ცისკარი», 1967, №3; 
* სვანიძე მ., საქართველოოსმალეთის ისტორიის XIV–XVII სს. ნარკვევები, თბ., 1990;

კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადებული 1595
ფხოველის წმინდა ბარბარეს ეკლესია

მინი|300px|ფხოველის წმინდა ბარბარეს სახელობის ეკლესია
**ფხოველის წმინდა ბარბარეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხოველის ჩრდილოეთ განაპირას, მთის კალთის ბუნებრივად მოვაკებულ მცირე ფართობზე. განეკუთვნება XVI საუკუნეს. 

შიდა კედლები მთლიანად შელესილია. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, განივი და გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, კედლებზე და ინტერიერში მცენარეულობაა ამოსული. ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა. ერთადერთი შესასვლელი თაღითაა გადახურული და ორივე მხრიდან კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. შიდა შეღრმავება ორჯერ უფრო ღრმაა, ვიდრე გარეთა შეღრმავება. ეკლესიას ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია (შემორჩენილია კვალი). აღმოსავლეთით საკურთხევლის ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ისრულთაღოვანი სარკმელია გაჭრილი. აფსიდის ორივე გვერდში სხვადასხვა სიგანის თითო ისრულთაღოვანი ნიშაა. აფსიდის ჩრდილოეთ გვერდის დასავლეთ ნახევარში რომელშიც ნიშაა მოქცეული ჩრდილოეთ კედელთან ერთად მოგვიანებითაა აღდგენილი. აფსიდი გადახურული ყოფილა აგურით ნაწყობი კონქით (შემორჩენილია ქუსლის წყობის მცირე ნაწილი). ეკლესია ნაგებია რიყის ქვით, ნატეხი ქვითა და კვადრატული აგურით, შიდა კედლები ძირითადად ქვისაა რაშიც გარკვეული ინტერვალებით ჩართულია აგურის (უმეტესწილად ორრიგად ნაწყობი) ჰორიზონტალური შრეები, კარ-სარკმელთა ღიობები, არქიტექტურული ელემენტები და კონტრასტული ნაწილები. გარედან განივი კედლების ზედა ნაწილები, კუთხეები და მორთულობის ელემენტები მთლიანად აგურითაა გამოყვანილი. 

მოგვიანებით ჩრდილოეთ კედელი აღუდგენიათ ნატეხი ქვისა და რიყის ქვის შერეული წყობით, დარბაზის სამხრეთ კედლის შუაში. აგურით ამოყვანილი ერთსაფეხურიანი პილასტრია (ჩრდილოეთ კედელზე პილასტრი არ არის), საკურთხევლის სარკმლის გარდა თითო თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში. შიგნით ეკლესია აგურის კამარით ყოფილა გადახურული (შემორჩენილია ქუსლიუს წყობის ნაწილები). ეკლესია გარეგნულად ბევრად უფრო მეტყველია, ვიდრე მისი ინტერიერი. სამხრეთ ფასადს საფეხურით შეღრმავებული თანაბარი სიმაღლისაა და სიგანის, სამი სწორკუთხა არე ანაწევრებს, რომლეთა აგურის ხერხულა წყობის ერთსაფეხურიანი ლავგარდნით არის დასრულებული და ერთმანეთისგან აგურის ორსაფეხურიანი პილასტრებით გამიჯნული. თითოეულ არეში გამოყვანილა ისრულთაღიანი შეღრმავება, რომლის ზემოთ კედლის ზედაპირი აგურის ფიგურული წყობითაა შევსებული. განივი ფასადები თავისი გაფორმების სისტემით არსებითად ერთმანეთის იდენტურია. ორივე ფასადის ქვედა ნაწილში, ღერძის ორივე მხარეს, გამოყვანილია თითო ფართო და მაღალი შეისრულთაღოვანი შეღრმავება, რომლის ქვედა ნაწილში საფეხურით შეღრმავებული სადა ხერხულა ლავგარდნით დასრულებული არეა. თითოეული თაღის თავზე თითო მოზრდილი შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული, რომლებიც საკმაოდ მასიურ საფეხუროვან პოსტამენტზე  დგას. თითო ანალოგიური ჯვარი ყოფილა გამოსახული ფრონტონის არვებშიც დასავლეთ ფასადის შეღრმავებას, რომელშიც კარია ჩასმული, ორსაფეხურიანი ფრიზი ამშვენებს. მის ქვედა საფეხურს კუთხით შვერილი აგურების რიგი ქმნის. ეკლესიის კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის ოთხსაფეხურიანი ლავგრანდით სამხრეთ ფასადზე შემორჩენილია დაახლოებით 1 მეტრის სიგრძის მონაკვეთი. რომელიც შედგება კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის რიგების მონაცვლეობით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
რცხილის სერის ნამოსახლარი და სამაროვანი

**რცხილის სერის ნამოსახლარი და სამაროვანი** —  არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ჩალაუბანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე რცხილის სერზე.  ნამოსახლარი და სამაროვანი თანადროულია და განეკუთვნება ძვ. წ. II ათასწლეულის მიწურულსა და ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისს. ძეგლი მნიშვნელოვნადაა დაზიანებული. დანგრეულია სერის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნაწილები. აღმოსავლეთ ნაწილი კი ძლიერაა გადარეცხილი. ნამოსახლარს დასავლეთიდან თავდაცვითი თხრილი შმოსდევს. ბორცვის მოსწორებულ თხემზე გაიწმინდა კედლის ნაშთებიძლიერაა დაზიანებული რიყის ქვის საძირკვლით. გამოვლინდა ორი ოთკუთხა სათავსო. დასავლეთით მდებარე სათავსს მოყვითალო თიხატკეპნილი იატაკი ჰქონდა. იატაკზე აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ფრანგმენტები. სათავსის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებთან ორი პატარა მრგვალი სამეურნეო ორმო აღმოჩნდა. დასავლეთ სათავსს აღმოსავლეთიდან მიდგმული ჰქონდა სამეურნეო ნაგებობა.საცხოვრებელი სათავსები და სამეურნეო ორმოები აღმოჩნდა ბორცვის ძირშიც. სამაროვანი მდებარეობს ნამოსახლარის სამხრეთით 200 მეტრზე. გაითხარა 15 ორმოსამარხი. სამარხები გაძარცულა.  მიცვალებულები ესვენა მარჯვენა ან მარცხენა გვერდზე მოხრილი კიდურებით, თავით ჩრდილოეთისკენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ხოსროს გორა

**ხოსროს გორა** — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანის აღმოსავლეთით 5 კილომეტრზე. ცივ-გომბორის ქედის სამხრეთ ფერდზე. განეკუთვნება გვიანდელ  ბრინჯაო-რკინის ხანას. ნამოსახლარი გამართულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით წაგრძელებული  მთის ვიწრო ფერდზე. თხემი მოსწორებულია. ნამოსახლარს გარშემო თავდაცვითი თხრილი  შემოსდევს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზურაბ გიგოლაშვილი

**ზურაბ გიგოლაშვილი** (დ. 1 ოქტომბერი, 1957, ქ. გორი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

სწავლობდა მოსკოვის კოოპერაციული ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დაუსწრებელ განყოფილებაზე. სხვადასხვა დროს გორის თბომეურნეობის ოპერატორი, საქართველოს სამომხმარებლო კოოპერატივების ცენტრალური კავშირის (ცეკავშირი)  გორის ბაზის მუშა, გორის რაიონის მეჯვრისხევის სასოფლო საბჭოს მოლარე-მოანგარიშე, მეჯვრისხევის სასოფლო კოოპერატივის მაღაზიის გამგე, ამავე სოფლის მეფრინველეობის ფაბრიკის დასახლების სახლმმართველი. 1990-1991 წლებში საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, „მერაბ კოსტავას საზოგადოება“, ეკონომიკური რეფორმის კომისიის, კერძო საკუთრებისა და პრივატიზაციის ქვეკომისიის წევრი; ხელი აქვს მოწერილი  საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე  (1991 წლის 9 აპრილი). 
## რესურსები ინტერნეტში
*ზურაბ გიგოლაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 1  ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1957
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ბიძინა გიორგობიანი

**ბიძინა გიორგობიანი** (დ. 8 დეკემბერი, 1963,  თბილისი)  — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1992 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). სხვადასხვა პერიოდში იყო საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი, სატყეო დეპარტამენტის დირექტორი და თბილისის მერიის ეკოლოგიისა და გამწვანების საქალაქო სამსახურის უფროსი. 2007-2013 წლებში  იყო პოლიტდევნილი და იმყოფებოდა გერმანიაში. ეკოლოგი.
## რესურსები ინტერნეტში
*ბიძინა გიორგობიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1963
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ხუცისხევი

**ხუცისხევი** — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით 2-3 კილომეტრზე. ნასოფლარ ჩალაუბანში, მდინარე ხუცისხევის  და ბაკურციხისხევის შესართავთან. განეკუთვნება შუა აშელის ხანას. ხუცისხევის სადგომზე ნაპოვნია კაჟისა და ქვიშაქვის ქვედაპალეოლითიური ამორფული და ერთფუძიანი განივი ნუკლეუსი აშელ-კლექტონური ანატკეცები, თითო სწორი და ამოზნექილი სამუშაოპირიანი სახოკი, ორი დაკბილული იარაღი და დანა-სანოკი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დავით გოგაძე

**დავით გოგაძე** (დ. 16 მარტი, 1963, ქუთაისი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი   და 1988 წელს ასპირანტურა. 1984 წლიდან თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი და პოლიტიკური ისტორიის კათედრის მასწავლებელი. 1990-1991 წლებში იყო  საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა – თავისუფალი საქართველო“, ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი, საგარეო ურთიერთობათა კომისიის მდივანი; ხელი აქვს მოწერილისაქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*დავით გოგაძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1963
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ემზარ გოგუაძე

**ემზარ გოგუაძე** (დ. 12 იანვარი, 1963,  სოფ. სუფსა, ლანჩხუთის რაიონი)  — ქართველი პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

1985 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1985-1990 წლებში ეწეოდა ჟურნალისტურ საქმიანობას. 1988 წლიდან საქართველოს ეროვნულ-ქრისტიანული პარტიის გამგეობის წევრი, 1990 წლიდან ამავე პარტიის გამგეობის სპიკერი.  1989-1996 წლებში იყო  თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ისტორიის კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, ეროვნულ-ქრისტიანული პარტია, ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა კომისიის წევრი (1990-1991). ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი).  2001-2002  წლებში იყო  საერთაშორისო ინფორმაციის, სამართლისა და კულტურულ ურთიერთობათა უნივერსიტეტის პრორექტორი. 2002-2004 წლებში იყო თბილისის კავკასიური უნივერსიტეტის დირექტორი. 2004-2006 წლებში იყო თბილისის პოლიტიკური აკადემიის  პრორექტორი იყო; 2008-2013 წლებში იყო  საზოგადოებრივი მაუწყებლის სამეურვეო საბჭოს წევრი, სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარე.
## რესურსები ინტერნეტში
*ემზარ გოგუაძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1963
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
თეთრი ქვები

**თეთრი ქვები** — არქეოლოგიური ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბნის ჩრდილოეთით, ნასოფლარ ჩალაუბნის ცენტრიდან 4-5 კულომეტრზე. ბაკურციხისხევის მარცხენა შენაკადის ხუციხევის სათავესთან, ტყეში. განეკუთვნება მუსტიეს ხანას.  სამანქანო  გზის მშენებლობის დროს გზის ორივე მხარეს ჩახრამულ-გადარეცხილ  ჭრილებში შეგროვდა ადგილი კაჟის მოგრძო და დაბალი, ფართო, არასწორი მოყვანილობის გლუვი, ქვედა სიბრტყისკენ ბლაგვი კუთხით დახრილი დარტყმის მოედნიანი ანატკეცები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გივი გოლეთიანი

**გივი გოლეთიანი** (დ. 15 სექტემბერი, 1948, სოფ. ნაკურალეში, ცაგერის რაიონი)  — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკა-ტელემექანიკის ფაკულტეტი. 1967-1972 წლებში  იყო  თბილისის ქარხანა „ელექტროავტომატის“ მუშა. 1972-1977 წლებში მუშაობდა ინჟინერ-ტექნოლოგად.  1977-1990 წლებში იკავებდა  სხვადასხვა თანამდებობებს. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, მერაბ კოსტავას საზოგადოება, უზენაესი საბჭოს სოფლის მეურნეობის, მიწათსარგებლობისა და ეკოლოგიის კომისიის მდივანი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე 1991 წლის 9 აპრილი.
## რესურსები ინტერნეტში
*გივი გოლეთიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული  15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1948
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ჯემალ გოლეთიანი

**ჯემალ გოლეთიანი** (დ. 15 სექტემბერი, 1937, თბილისი — გ. 1997) — ქართველი პოლიტიკოსი, ფილოლოგი.

1962  წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპისა და ლიტერატურის  ფაკულტეტი. 1990-1991 წლებში იყო  საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“, თავდაცვის, ეროვნული უშიშროებსა და მართლწესრიგის კომისიის, შემდგომ იურიდიული კომისიის წევრი. ხელი აქვს მოწერილი  საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე  (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*ჯემალ გოლეთიანი  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული  15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1937
კატეგორია:გარდაცვლილი       1997      
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
ტინის სერის ნამოსახლარები და სამაროვანი

**ტინის სერის ნამოსახლარები და სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი  გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩალაუბანის ჩრდილოეთით, ცივგომბორის ქედის სამხრეთი ფერდის  მთისწინა ზოლში,  ბუნებრივია პატარა ბორცვზე, რომელსაც თხემი მოსწორებული აქვს. 

პირველი ნამოსახლარი ტინის სერი I განეკუთვნება გვიანდელ  ბრინჯაოსა და ადრინდელ რკინის ხანას. ამ ხანის თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები მხოლოდ ბორცვის თხემის მოსწორებულ ნაწილში აღმოჩნდა. მეორე ნამოსახლარი ტინის სერი II მდებარეობს ტინი სერი I-ის აღმოსავლეთით 300 მეტრზე. განეკუთვნება ძვ. წ. II და I ათასწლეულის მიჯნას. ნამოსახლარი წარმოადგენს ბუნებრივ თხემმოსწორებულ ბორცვს. რომელსაც გარშემო ფართო  ტერასა შემოსდევს. ნამოსახლარი  ბორცვის თხემზე თიხის ჭურჭელის რამდენიმე ფრანგმენტი და ნამგლის კაჟის ერთი ჩასართი  აღმოჩნდა. სამაროვანი მდებარეობს მისი თანადროული გორანამოსახლარ  ტინის სერი II-იდან 300-400 მეტრზე. ნამოსახლარის  სამხრეთით და აღმოსავლეთით მდებარე მთის ფერდზე. ძლიერაა დაზიანებული, რადგანაც მის ტერიტორიაზე სოფლის მცხოვრებთა სახლები და საკარმიდამო ნაკვეთებია. სამარხები წარმოადგენს ოთკუთხა ორმოს რომლებიც სიგრძივ დამხრობილია სამხრეთ-დასავლეთით და აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე. მიცვალებულები დასვენებულია მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე, ძლიერ მოხრილი კიდურებით. თავით ჩრდილო-აღმოსავლეთისკენ. სამარხებში ჩონჩხთან აღმოჩნდა ლითონისა და ქვის სამკაულები, ლითონის იარაღი, ჩონჩხის ირგვლივ განლაგებული თიხის ჭურჭელი. შემთხვევით მონაპოვარში  გამოირჩევა ძვ.წ. II  ათასწლეულის  II  ნახევრისა და  ძვ. წ. I ათასწლეულის დასაწყისის მასალები. ბრინჯაოს  მთლიანმასრიანი შუბისპირები,  მასრაზე ორი რელიეფრი სარტყლით, ბრინჯაოს შედგენილტარიანი  სატევრები, ბრინჯაოს მახვილი, რკინის შუბისპირი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კარგი ნიშნები (რომანი)

**„კარგი ნიშნები: ალქაჯ აგნეს ნატერის წრფელი და ზედმიწევნითი წინასწარმეტყველებები“** — მსოფლიო ფანტასტიკის პრემიაზე ნომინირებული რომანი, რომელიც ინგლისელი ავტორების ტერი პრეჩეტისა და ნილ გეიმანის ერთობლივი ნაწარმოებია. გამოქვეყნდა 1990 წელს.

წიგნი იუმორისტულ-სატირული ჟანრისაა. მოგვითხრობს სატანის შვილის დაბადებაზე, აპოკალიფსის ოთხ მხედარსა და სამყაროს აღსასრულის ჟამზე, რომლის დადგომის ჩაშლასაც ინგლისის კომფორტულ გარემოს შეჩვეული ანგელოზი აზირაფელი და დემონი კროული ეცდებიან.

სიუჟეტის ერთ-ერთი ხაზის მიხედვით, პატარა სოფლის საავადმყოფოში ახალდაბადებულები აერევათ, რის შედეგადაც ანტიქრისტე სახელად ადამი არასწორ ოჯახში იზრდება. 

## რომანის დასაწყისი 
გეიმანი და პრეჩეტი ერთმანეთს 1985 წლიდან იცნობდნენ, ამიტომ რომანზე ერთობლივად მუშაობა მათივე იდეა იყო და არა მათი გამომცემლის. გეიმანის თქმით, მან თავდაპირველად წიგნი რიჩმალ კრომპტონის „ანტიქრისტე სახელად უილიამის“ პაროდიის სახით დაიწყო, მაგრამ თანდათანობით ეს იდეას უფრო მაშტაბურ ჩანაფიქრად გადაიქცა. 

## სატელევიზიო პრემიერა 
2016 წლის აპრილში გეიმანმა განაცხადა, რომ პრეჩეტის თხოვნით (გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე), წერდა სცენარს სატელევიზიო სერიალისთვის. 

კარგი ნიშნების პრემიერა *Amazon Prime Video*-ზე, 2019 წლის 31 მაისს შედგა. ამ ექვსეპიზოდიან მინისერიალში მთავარ როლებს ასრულებენ დევიდ ტენანტი, მაიკლ შინი, ჯონ ჰემი და ფრენსის მაკდორმენდი.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* კარგი ნიშნები — Goodreads

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრიტანული რომანები
კატეგორია:1990 წლის რომანები
სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი

250px|მინი|სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი
**სკალდის მთავარანგელოზების ტაძარი** — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფაყის ჩრდილო-დასავლეთით, სოფლიდან 5 კმ-ში, სკალდის მთაზე. ზღვის დონიდან 2210 მეტრზე. ადგილობრივების გადმოცემით სკალდის ტაძარი X-XI საუკუნეებში აშენდა, თუმცა  მისი პირვანდელი სახე თითქმის წაშლილია. სამონასტრო ცხოვრება 2013 წელს აღდგა. 

სვანეთში ყოველწლიურად აღნიშნავენ სკალდობას, დღესასწაული იმართება აღდგომის ყოველ მეშვიდე კვირას და ემთხვევა ქრისტიანულ სულთმოფენობას. 
 
300px|მინი|ცენტრი|მთავარანგელოზების მოოქროვილი ხატი

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
დი დი ბრიჯუოთერი

**დი დი ბრიჯუოთერი ** (; დ.  27 მაისი, 1950) — ამერიკელი ჯაზ-მომღერალი. სამგზის გრემის მფლობელი, სიმღერების ავტორი და ორგზის ტონის ჯილდოს მფლობელი, თეატრის მსახიობი. 23 წლის განმავლობაში იყო National Public Radio-ის შოუს წამყვანი. არის გაეროს კეთილი ნების ელჩი. 
## ბიოგრაფია
დენის ელიენ გარედი დაიბადა მემფისში, შტატ ტენესიში. მამა - მეთიუ გარედი, იყო  ჯაზ-მესაყვირე და მასწავლებელი მანასას  სკოლაში, რამაც გავლენა იქონია პატარა გოგონას ჯაზისადმი სიყვარულზე. 16 წლის ასაკში გახდა როკისა და R&B ტრიოს წევრი, მღეროდა მიჩიგანის კლუბებში. 1969 წელს, 18 წლის ასაკში, ჯაზ-მუსიკოსების კოლექტივთან ერთად იმოგზაურა და კონცერტები ჩაატარ საბჭოთა კავშირის ქვეყნებში.
  
ერთი წლის შემდეგ შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, სესილ ბრიჯუოთერს. ქორწინების შემდეგ საცხოვრებლად გადავიდა ნიუ-იორკში, სადაც მისი მეუღლე ჰორას სილვერის ჯგუფში უკრავდა. 1970-იანი წლების დასაწყისში ბრიჯუოთერმა დაიწყო მოღვაწეობა დიდ ჯაზ-ორკესტრში ლიდ-ვოკალისტად, რის შემდეგაც მას მოუწია ბევრ გამოჩენილ ჯაზ მუსიკოსთან (როგორიც იყო დიზი გილესპი, სონი როლინსი და სხვები) სიმღერა. იგი წარსდგა მონტერეის ჯაზ-ფესტივალზე 1973 წელს. 1974 წელს გამოიცა მისი პირველი ალბომი „აფრო ბლუ“ და სწორედ ამ ალბომით წარსგა იგი ბროდვეის თეატრში. 1976 წელს გახდა გრემის პრემიის მფლობელი.
1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-წლების დასაწყისში ბრიჯუოთერმა თანამედროვე პოპ მუსიკიდან გადაინაცვლა ჯაზში. მან მონაწილეობა მიიღო სანრემოსა და მონტრექსის ფესტივალში, ხოლო ოთხი წლის შემდეგ დაიგეგმა კოლაბორაცია ჰორას სილვერთან, რის შემდეგაც  მალევე ჩაიწერა ალბომი სახელწოდებით „Love and Peace“.
მისმა ერთ-ერთმა ალბომმა „Dear Ella“ მიიღო გრემის ჯილდო, როგორც საუკეთესო ვოკალურმა ალბომმა. 
2009 წლის 16 ოქტომბერს მან გახსნა შანხაის ჯაზ ფესტივალი, რომელშიც ასრულებდა დიუკ ელინგტონისა და სხვა ჯაზ-მუსიკოსების სტანდარტებს. 

## აქტივობა
მიიღო მონაწილეობა 1979 წლის ფილმში „თევზი, რომელმაც გადაარჩინა პიტსბურგი“ და 1984 წლის ფილმში „ძმა სხვა პლანეტიდან“.

## პირადი ცხოვრება
დი დი-ს ჰყავს სამი შვილი, თულანი ბრიჯუოთერი (პირველი ქორწინებიდან სესილ ბრიჯუოთერთან), ჩაინა მოუზის (მეორე ქორწინებიდან გილბერტ მოუსისგან, რომელიც იყო თეატრის, ფილმისა და ტელევიზიის დირექტორი), ხოლო უმცროსი შვილი გებრიელ დურანდი უკანასნელი ქორწინებიდან ჯინ-მერიენ დურანდისგან. ტულანი ბრიჯუოთერი სწავლობდა ლოს-ანჯელესში მირმანის ნიჭიერთა სასწავლებელში, ხოლო  დღეს ტულანი ხელმძღვანელობს  ბრიჯუოთერის კომპანიას. შუათანა შვილი - ჩაინა მოუზის არის შემდგარი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, რადიოწამყვანი.
## მიღწევები
ბრიჯუოთერმა ორჯერ მოიპოვა გრემის ჯილდო და 8 ჯერ იყო ნომინირებული. 

## დისკოგრაფია
## სქოლიო 
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბერდია გუგავა

**ბერდია გუგავა** (დ. 17 ივლისი, 1957, დაბა ლენტეხი) — ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი, სპორტსმენი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.  1979-1980 წლებში იყო ლენტეხის სპორტსკოლის მწვრთნელი. 1980-1985 წლებში იყო დირექტორი. 1985-1990 წლებში იყო ლენტეხის ტურბაზის დირექტორი. 1990 წელს იყო ოლიმპიური რეზერვების სპორტსკოლის დირექტორი. 1990-1991 წლებში იყო  საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ლენტეხის საარჩევნო ოლქი,  საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა – თავისუფალი საქართველო“, სპორტისა და ტურიზმის ქვეკომისიის თავმჯდომარე. ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1996 წელს საქართველოს ოლიმპური ნაკრების უფროსი მწვრთნელი ძიუდოში (ატლანტა). 2009-2013 წლებში იყო ლენტეხის მუნიციპალიტეტის გამგებლის მოადგილე.
## რესურსები ინტერნეტში
*ბერდია გუგავა — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1957
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დიდიე კელო

**დიდიე კელო** ( დ. 23 თებერვალი, 1966) — შვეიცარიელი ასტრონომი. კემბრიჯის უნივერსიტეტის, სამების კოლეჯის და ჟენევის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1995 წელს, მიშელ მაიორისთან ერთად მან აღმოაჩინა 51 პეგასი ბ, პირველი ეგზოპლანეტა, რომელიც მზის მსგავსი ვარსკვლავის 51 პეგასის გარშემო მოძრაობს. ამ აღმოჩენისთვის მან 2019 წელს ნობელის პრემია მიიღო ფიზიკაში ჯეიმზ პებილსა და მიშელ მაიორისთან ერთად.

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამაზ გუგუშვილი

**თამაზ გუგუშვილი** (დ. 18 მარტი, 1946, ქ. აბაშა)  — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

1969 წელს დაამთავრა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1969-1980 წლებში ეწეოდა მუშაობას საპროექტო ინსტიტუტების  „საქსოფლმშენსახპროექტისა“ და  „საქქალაქმშენსახპროექტის“ ეკონომისტად, ინჟინერ-ეკონომისტად, უფროსი ინჟინერ-ეკონომისტად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, პროექტის მთავარი ინჟინრის და განყოფილების გამგის მოადგილედ,  1980-1990 წლებში იყო  საქართველოს სახალხო მეურნეობის ეკონომიკის, დაგეგმვისა და მართვის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის სექტორის გამგე. 1990 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის დემოგრაფიის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევის ცენტრის განყოფილების გამგე. 1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს  წევრი: საარჩევნო ბლოკი „მრგვალი მაგიდა-თავისუფალი საქართველო“  წმინდა ილია მართლის საზოგადოება დემოგრაფიის და განახლების ქვეკომისიის თავმჯდომარე ჰუმანიტარულ და სოციალურ საკითხთა კომისიის წევრი, ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე  (1991 წლის 9 აპრილი). 1991-1992 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის შრომის სოციალური დაცვისა და დემოგრაფიის მინისტრი. 2001-2005 წლებში იყო  საქართველოს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტროს მიგრაციის კონტროლის დეპარტამენტის თავმჯდომარე.  არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის მათ შორის მონოგრაფიის ავტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
*თამაზ გუგუშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
გიორგი გულბანი

**გიორგი გულბანი** (დ. 23 ივლისი, 1959, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1981-1990 წლებში მუშაობდა ინსტიტუტ „ვნიიტმეს“ ინჟინრად, ამიერკავკასიის რკინიგზის საავადმყოფოს ინჟინერ- ფიზიკოსად, თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპექტროსკოპიის განყოფილების უფროს  ინჟინრად, საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის უფროს  ლაბორანტად, ამავე აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის ინჟინრად.  1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: საარჩევნო ბლოკი  „მრგვალი მაგიდა - თავისუფალი საქართველო“  ეროვნულ-ლიბერალური კავშირი, კანონმდებლობისა და კანონიერების დაცვის კომისიის შემდგომ იურიდიული კომისიის მდივანი.  ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე  (1991 წლის 9 აპრილი).
## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი გულბანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1959
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
Paradise Lost (ჯგუფი)

**Paradise Lost** — ინგლისური გოთური მეტალ ჯგუფი დასავლეთ იორკშირიდან. ჩამოყალიბდა 1988 წელს ვოკალისტ ნიკ ჰოლმსის, გიტარისტ გრეგ მაკინტოშის, ბას გიტარისტ სტივ ედმონსონის და რითმ-გიტარისტ აარონ აედის მიერ. ოთხივე მუსიკოსი დაარსების დღიდან ჯგუფის შეუცვლელი წევრია, მათ ემატებიან მხოლოდ დრამერები, 2016 წლიდან ჯგუფის დრამერია ვალტერი ვაირინენი. 

ჯგუფი არის დეზ-დუმის ჟანრის პიონერი, თუმცა, არსებობის მანძილზე უამრავ ერთმანეთისგან განსხვავებულ ჟანრში მოღვაწეობდა, მათ შორის გოთურ როკში და ალტერნატიულ მეტალში, მაგრამ ჯგუფის ოქროს ხანად გოთური მეტალის ჟანრში მოღვაწეობის პერიოდი ითვლება

ჯგუფის 2020 წლის ალბომმა Obsidian მე-2 პოზიცია დაიკავა გერმანულ და ფინურ ჩარტებში.

## დისკოგრაფია 
; სტუდიური ალბომები

* *Lost Paradise* (1990)
* *Gothic* (1991)
* *Shades of God* (1992)
* *Icon* (1993)
* *Draconian Times* (1995)
* *One Second* (1997)
* *Host* (1999)
* *Believe in Nothing* (2001)
* *Symbol of Life* (2002)
* *Paradise Lost* (2005)
* *In Requiem* (2007)
* *Faith Divides Us – Death Unites Us* (2009)
* *Tragic Idol* (2012)
* *The Plague Within* (2015)
* *Medusa* (2017)
* *Obsidian* (2020)
* *Ascension* (2025)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ელექტრონული როკ მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:ინგლისური დეზ-მეტალ ჯგუფები
კატეგორია:1988 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ნობელის ფონდი

**ნობელის ფონდი** (შვედურად: Nobelstiftelsen) დაარსდა 1900 წლის 29 ივნისს როგორც კერძო დაწესებულება ნობელის პრემიების ფინანსირების და ადმინისტრირების მიზნით.  
ნობელის ფონდი დაფუძნებულია ალფრედ ნობელის, დინამიტის გამომგონებლის ანდერძით.

იგი ასევე ატარებს ნობელის სიმპოზიუმებს მეცნიერებაში მნიშვნელოვან მიღწევებსა და კულტურული ან სოციალური მნიშვნელობის თემებზე.

## ისტორია 
ალფრედ ნობელი  დაიბადა 1833 წლის 21 ოქტომბერს შვედეთში. ის იყო ქიმიკოსი, ინჟინერი, ინოვატორი, იარაღის მწარმოებელი და დინამიტის გამომგონებელი. ის ფლობდა ბოფორს, რომელიც იყო შეიარაღების ძირითადი მწარმოებელი და რომელიც მან თავდაპირველი საქმიანობიდან რკინის და ფოლადის გადასამუშავებლად გადააკეთა. ნობელი ფლობდა 355 სხვადასხვა პატენტს, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია დინამიტი. ნობელმა თავისი სიცოცხლის განმავლობაში მნიშვნელოვანი ქონება დააგროვა ძირითადად, ამ გამოგონების წყალობით.   1896 წელს ნობელი გარდაიცვალა ინსულტით იტალიაში, საკუთრ ვილაში, სან რემოში, სადაც ის სიცოცხლის ბოლო პერიოდში ცხოვრობდა. 

ნობელმა თავის ანდერძში გამოთქვა სურვილი, რამაც ბევრი ადამიანი გააოცა. მას მოითხოვა მისი ფული გამოეყენებინათ პრიზებად ფიზიკის, ქიმიის, მშვიდობის, ფიზიოლოგიის ან მედიცინისა და ლიტერატურის დარგში გაწეული ღვაწლისთვის.  მიუხედავად იმისა, რომ ნობელს სიცოცხლის განმავლობაში დაწერილი ჰქონდა რამდენიმე ანდერძი, მან უკანასკნელი დაიწერა სიკვდილამდე ერთი წლით ადრე, რომელიც დადასტურებულია პარიზის შვედურ-ნორვეგიულ კლუბში 1895 წლის 27 ნოემბერს. ნობელმა ისურვა თავისი მთლიანი აქტივების 94%-ით, ანუ 31 მილიონი შვედური კრონით ხუთი ნობელის პრემია დაეფინანსებინა. 2008 წლის მდგომარეობით ეს თანხა შეადგენდა 186 მილიონ აშშ დოლარს.

მისი ანდერძის შემსრულებლები იყვნენ რაგნარ სოლმანი და რუდოლფ ლილეჟისტი, რომლებმაც ჩამოაყალიბეს ნობელის ფონდი ნობელის ანდერძის და პრიზების ორგანიზების მიზნით. ამის შემდეგ პრიზი გადაეცემა ლაურეატებს 10 დეკემბერს, ალფრედ ნობელის გარდაცვალების თარიღთან დაკავშირებით, ყოველწლიურად.

### ნობელის ფონდი 
ნობელის ფონდი დაარსდა 1900 წლის 29 ივნისს როგორც კერძო ორგანიზაცია, სპეციალურად, ნობელის პრემიების ფინანსებისა და ადმინისტრირების მიზნით. ის და6ფუძნებულია ნობელის უკანასკნელ ანდერძსა და სურვილზე.

## ნობელის სიმპოზიუმი 
1965 წელს ფონდმა წამოიწყო ნობელის სიმპოზიუმები. პროგრამა, რომლის ფარგლებში ტარდება სიმპოზიუმები, ეძღვნება მეცნიერების ისეთ სფეროებს, სადაც ხდება მსოფლიო მასშტაბის მიღწევები ან ეხება პირველადი კულტურული ან სოციალური მნიშვნელობის სხვა თემებს. 
სიმპოზიუმები მოიცავს ისეთ თემებს, როგორიცაა ქიმიური კინეტიკა, შაქრიანი დიაბეტი, სიმების თეორია, ფიზიკური კოსმოლოგია და ცივი ომი 1980-იან წლებში. 

ნობელის სიმპოზიუმის კომიტეტის შემადგენლობაში შედის ნობელის კომიტეტები ქიმიაში, ლიტერატურაში, ფიზიკაში, ფიზიოლოგიში, მედიცინასა და მშვიდობის დარგებში, ასევე, ეკონომიკის პრიზის კომიტეტი, შვედეთის ბანკის ფონდი და ვალენბერგის ფონდი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნობელის კონფერენცია
* ნობელის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემია
ვაჟა გურგენიძე

**ვაჟა გურგენიძე** (დ. 2 დეკემბერი, 1940, თბილისი — გ. 17 სექტემბერი, 2020) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. 

1963  წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი, ხოლო 1966 წელს ასპირნტურა.  1966-1990 წლებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას: 1966-1983 წლებში იყო  თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის კათედრის მასწავლებელი, უფროსი მასწავლებელი, დოცენტი, შრომის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის კათედრის გამგე, 1978-1979 წლებში — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის ექსპერტი, 1983-1990 წლებში კი საქართველოს  სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ლექტორი, პროპაგანდისა და აგიტაციის განყოფილების გამგე, იდეოლოგიის განყოფილების გამგის პირველი მოადგილე, საერთო განყოფილების გამგე, ცენტრალური კომიტეტის მდივანი, 1990 წლიდან საქართველოს რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის დემოგრაფიის სოციალურ-ეკონომიკური კვლევის ცენტრის დირექტორის მოადგილე.  1990-1991 წლებში იყო  საქართველოს  რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრი: მაჟორიტარი, ახალციხის საარჩევნო ოლქი, ეკონომიკური რეფორმების კომისიის წევრი; ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 1992-1994 წლებში იყო  საქართველოს რესპუბლიკის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის მოადგილე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვაჟა გურგენიძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
SpaceX Dragon 2

**Dragon 2** (ასევე: **Crew Dragon**, **Dragon V2**) — ამერიკული მრავალჯერადი კოსმოსური ხომალდის კლასი, რომელიც შეიმუშავა და აწარმოებს კომპანია SpaceX და არის სატვირთო კოსმოსური ხომალდის, Dragon 1-ის მემკვიდრე. ხომალდი წარმოდგენილია ორ ვარიანტში: Crew Dragon – პილოტირებადი კაფსულა ადამიანებისთვის, რომელსაც შვიდამდე ასტრონავტის გადაზიდვა შეუძლია, და Cargo Dragon – სატვირთო ხომალდი თავდაპირველი Dragon 1-ის ჩასანაცვლებლად.

Dragon 2-ის გაშვება ხორციელდება Falcon 9 Block 5 რაკეტის თავზე დამონტაჟებულად, ხოლო დედამიწაზე კაფსულა ბრუნდება პარაშუტების დახმარებით ოკეანეში დაშვებით. წინამორბედისგან განსხვავებით, Dragon 2-ს შეუძლია საკუთარი თავი მიაერთოს საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურს, მაშინ როცა Dragon 1-ს ესაჭიროება სადგურის რობოტიზებული მკლავით დაჭერა და ამგვარად სადგურთან შესაერთებლად მიყვანა. Crew Dragon აღჭურვილია ავარიული თავდაღწევის ჩაშენებული სისტემით, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში, ხომალდის გვერდებში ჩადგმული ოთხი საქშენისა და თითოეულ მათგანში არსებული წყვილი SuperDraco-ს ტიპის ძრავის დახმარებით ხომალდს 11.8 მ/წმ2 აჩქარებას ანიჭებს მზიდი რაკეტისაგან ხომალდის უსაფრთხო მანძილზე მოსაშორებლად. თავდაპირველი Dragon-ისგან განსხვავებით, მას აქვს გადამუშავებული მზის პანელები, მოდიფიცირებული გარემოხაზულობა, ახალი ავიონიკა და საფრენოსნო კომპიუტერული სისტემები. 2020 წლის მარტის მდგომარეობით წარმოებულია ოთხი ერთეული Dragon 2 (სატესტო ეგზემპლარების გარდა) — მათ შორის სატესტო Dragonfly და ოთხი საფრენი მანქანა, რომელთაგან ერთი განადგურდა ძრავის ტესტირების დროს.

## სქოლიო
ელისო ბედოშვილი

**ელისო ბედოშვილი** (დ. 11 ნოემბერი, 1971, თბილისი) —  ქართველი სპორტსმენი (მხატვრული ტანვარჯიში), მსოფლიოს თასის სამგზის მფლობელი ჯგუფურ ვარჯიშში (1990), ევროპის ჩემპიონი მეორე და მესამე პრიზიორი ჯგუფურ ვარჯიშში (1990).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ელისო ბედოშვილი  - ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ქართველი ტანმოვარჯიშეები