open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხეობის ეკლესია

**ხეობის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხეობაში, ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე წირდალისხევის ხეობაში. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. დანგრეულია. აღმოსავლეთით შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის ნაწილი. აფსიდი დარბაზის კედლებისგან გამოყოფილია მოკლე მხრებით. აფსიდის სამხრეთ ნაწილში ღრმა სწორკუთხა ნიშია, ჩრდილოეთ ნაწილში -— თაღოვანი. სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეში შემორჩენილია შესასვლელის ქვედა ნახევარი, დასავლეთ კედელში — სარკმლის ნაწილი. ნანგრევებში გამოვლინდა გვერდებაკეცილი და ღარიანი კრამიტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯაღმიანის კოშკი

**ჯაღმიანის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯაღმიანის განაპირას, ფერდობზე. განეკუთვნება XVI-XVII საუკუნეებს.

კოშკი ზურგიანია, ოთხსართულიანი. კარი სწორკუთხაა. შესასვლელის ზემოთ მეორე და მესამე სართულების თითო ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, მეოთხე სართულზე — ფართო სწორკუთხა ღიობი. კოშკის თითოეულ სართულზე სათოფურებია. ბოლო სართულზე, ზურგის მხარეს, ორი ნისკარტისებრი სალოდეცაა. სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა. კოშკი გადახურულია ბრტყელი ქვებით, რომელთა განაპირა რიგი ლავგარდანივითაა გადმოშვერილი.

კოშკის წინ გალავნით შემოფარგლული და ორ ნაწილად გაყოფილი ეზოა. აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთის მხრიდან ეზო სწორი კედლებითაა შემოზღუდული, ჩრდილოეთი კედელი მომრგვალებულია. ეზოს ორივე ნაწილს დამოუკიდებელი შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. ორივე კარი სწორკუთხაა. მათ შორის ქვედა კარის არქიტრავის ქვაზე ჩაკვეთილია თაღი, რომელის შუა ნაწილში ჯვარია გამოსახული. თაღის მარჯვნივ ხელის მტევნის ჩაკვეთილი გამოსახულებაა. გალავნის შემორჩენილ კედლებში რამდენიმე სათოფური და მცირე ზომის ღრმა ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჯუღისის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ჯუღისის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისის აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ამჟამად ეკლესია დანგრეულია და ხშირი მცენარეულობით დაფარული. ეკლესიის შემორჩენილი კედლები ნაგებია ნატეხი ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმის დამუშავებული ქვებიც. ნანგრევებში მოქცეულ შირიმის რამდენიმე ქვაზე სადა ლილვია გამოყვანილი. ეკლესიას გარს ევლება ფრაგმენტულად შემორჩენილი გალავანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვლადიმერ ხუბულური

**ვლადიმერ დავითის ძე ხუბულური** (დ. 13 იანვარი, 1908, გორი — გ. 29 მარტი, 1982, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა გენერალ-მაიორი (1953). სკკპ წევრი 1942 წლიდან.

1927 წელს დაამთავრა ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა, 1939 წელს კი მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია. მონაწილეობდა 1939–1940 წლების სსრკ-ფინეთის ომში, დასავლეთ უკრაინისა და ბელორუსიის დაპყრობაში. დიდი სამამულო ომის (1941–1945) თავი გამოიჩინა ლენინგრადის მისადგომებთან გამართულ ბრძოლებში. 1942 წელს ამიერკავკასიის ფრონტზე მეთაურობდა ქართულ მსროლელ დივიზიას. 1946–1968 წლებში სამეთაურო თანამდებობები ეკავა. 1968 წლიდან თადარიგში გავიდა. დაჯილდოებულია ლენინის, „საპატიო ნიშნის“, წითელი დროშისა (2) და წითელი ვარსკვლავის (2) ორდენებით და სხვა ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Хубулури Владимир Давидович — Память народа.
* ვლადიმერ ხუბულურის ფოტო — ციფრული ფოტომატიანე.

კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის მონაწილეები
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:წითელი არმიის პოლონეთში ლაშქრობის მონაწილეები‎
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ბადაანის პირველი ეკლესია

**ბადაანის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყეში, ბუირიანის ველის ზემოთ. განეკუთვნება განვით შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,55 x 3,3 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვითა და შირიმის გათლილი ქვით. კამარის სამხრეთი გვერდის დასავლეთ ნაწილი ჩამონგრეულია, ჩამოშლილია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილისა და ჩრდილოეთ კედლის პერანგი. შესასვლელი სამხრეთ კედელში ყოფილა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს შირიმის წყობით გამოყვანილი თითო მაღალი თაღოვანი ნიშაა. შირიმითვეა ნაწყობი აფსიდის ორივე კუთხე. აფსიდის თაღი ნახევარწრიული ფორმისაა და ეყრდნობა თაროსებრი ფორმის შირიმის იმპოსტებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯუღისის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ჯუღისის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია. ჩამოშლილია გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. აღმოსავლეთით მცირე სიღრმის აფსიდია, რომლის ღერძზე სწორკუთხა, გარეთკენ ოდნავ შევიწროვებული სარკმელია გაჭრილი. გრძივ კედლებზე თითო პილასტრია. შემორჩენილია ორივე პილასტრის ქვედა ნახევარი. ინტერიერი შელესილია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბეწენწურების ღვთისმშობლის ეკლესია

**ბეწენწურების ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბეწენწურების განაპირას, ჩრდილოეთით. განეკუთვნება XIII-XlV საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (9 x 6,2 მეტრი), ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. კედლები შიგნით და გარედან მოპირკეთებულია შირიმის სუფთად გათლილი ფილებით. მათი მნიშვნელოვანი ნაწილი სხვადასხვა ფორმისა და ზომისაა, რის გამოც წყობის რიგების სწორხაზოვნება ნაწილობრივაა დაცული. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანადაა ჩამონგრეული კამარა და კონქი. ჩამოშლილია საპირე ქვებისა და ლავგარდნის დიდი ნაწილი. შესასვლელი ორია: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი გარედან შირიმის მოზრდილი ქვით თარაზულადაა გადახურული, ხოლო შიგნიდან თაღოვანია. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელიც დარბაზის გრძივ კედლებს მხრების გარეშე შეერთვის. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროებული თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს — თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიში. თითო თაღოვანი სარკმელია სამხრეთ და დასავლეთ კედლებშიც. საკურთხევლის სარკმლის ქვემოთ, კედელზე. ქვიშაქვით ნაწყობი ოთხწახნაგა ტრაპეზია მიდგმული. გრძივ კედლებზე გამოყოფილია თითო ერთსაფეხურიანი პილასტრი, რომელსაც კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობოდა. მოგვიანებით კამარისა და კონქის დანგრეული ნაწილები რიყის ქვით აღუდგენიათ. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება აღმოსავლეთ ფასადზე შემორჩენილი შირიმის პროფილირებული ლავგარდნის (თარო, შეზნექილი ზედაპირი და ლილვი) ნაწილი, რომელიც თავდაპირველ, მსგავსი პროფილის ქვიშაქვის ლავგარდანზეა დაშენებული. ფასადები სადაა. ეკლესიის ორივე შესასვლელი ორი სადა ლილვისგან შედგენილ თაღოვან ჩარჩოშია მოქცეული, არქიტრავზე კი თითო ტოლმკლავა რელიეფური ჯვარია გამოსახული. აღმოსავლეთ ფასადის სამხრეთ ნახევრის ქვედა ნაწილში, წყობის ერთ-ერთ მოზრდილ ქვაზე, გამოკვეთილია ადამიანის სტილიზებური რელიეფური გამოსახულება. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო შემოზღუდული ყოფილა მრუდხაზოვანი გალავნით, რომლისგანაც ამჟამად მცირე ნაწილიღაა შემორჩენილი. ეკლესიასთან ახლოს, ეზოს დასავლეთ ნაწილში, კამარაჩაქცეული აკლდამაა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ბოდახევის კოშკი

**ბოდახევის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოდახევის განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი, რომლის სიმაღლე 6 მეტრი არ აღემატება. კოშკის გარშემო სხვა ნაგებობათა ნაშთებიცაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბადაანის მეორე ეკლესია

**ბადაანის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. გუბეების თავად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,5 x 3,35 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით. სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი კარის გადახურვასთან ერთად ჩამონგრეულია. ჩამოშლილია კედლების პერანგის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე პატარა სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღს შეისრული ფორმა აქვს. შეისრული ფორმისაა კამარაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბადაანის მესამე ეკლესია

**ბადაანის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე, ბზიანთველის ზემოთ, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,8 x 4,3 მეტრი), აქვს მომრგვალებულ კუთხეებიანი საკურთხეველი. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, დანგრეულია ჩრდილოეთ კედელი და სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ კიდეშია (შემორჩენილია წირთხლების ნაწილები). საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილ სარკმელს წირთხლები ჩამოშლილი აქვს. ერთი პატარა სარკმელი დასავლეთ კედლის ღერძზე. საკურთხეველი გადახურული ყოფილა კონქით, რომლისგანაც მხოლოდ მცირე ნაწილი შემორჩა.

ეკლესიას შემოვლებული აქვს წრიული გალავანი, რომლის კედლები 0,5–0,8 მეტრი სიმაღლეზეა შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ადგილის დედის ხატი (ბოკონი)

**ადგილის დედის ხატი** — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოკონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,45 x 4,25 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. შენობის გარეთა კუთხეები, საპირე წყობის ნაწილი და სახურავის კრამიტის საფარი ნაწილობრივ ჩამოშლილია. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდში, ღერძიდან ოდნავ სამხრეთით, გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს, ერთიმეორის ზემოთ, ორ-ორი სწორკუთხა ნიშია. ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. აფსიდი დასრულებულია კონქით, რომლის თაღს შეისრული ფორმა აქვს. შეისრული ფორმისაა კამარაც. ეკლესიის აღმოსავლეთით, 1,5 მეტრზე შემორჩენილია დარბაზული ეკლესიის (6,5 x 4,6 მეტრი) ნაშთი — საკურთხევლის აფსიდის ნაწილი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბოკონის ეკლესია

**ბოკონის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოკონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,65 x 3,9 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ ნაწილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. კონქი არაწესიერი ფორმისაა და შეისრული თაღი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
შარაოს წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

**შარაოს წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, მაღალი მთის წვერზე. კომპლექსში შედის ეკლესია, ორი ზურგიანი კოშკი, ერთი ნაგებობის ნაშთი და გალავანი.

ეკლესია დარბაზულია, სამხრეთის და დასავლეთის ფასადებს მთელ სიგრძეზე გასდევს გვიანდელი მინაშენი. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. დგას თითქმის ოვალური მოხაზულობის ეზოს შუა ნაწილში. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვით. კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია ეკლესიისა და მინაშენების გადახურვები, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიას შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. ორივე კარი ტიმპანითაა დასრულებული. აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის აფსიდია. აფსიდს კონქის თაღის ორივე ქუსლის ნაწილი შემორჩა. აფსიდის ღერძზე გარეთკენ მკვეთრად შევიწროვებული და ბრტყლად გადახურული სარკმელია. ერთი სარკმელია სამხრეთ კედელშიც, რომლისგანაც მხოლოდ ქვემოთა ნახევარია შემორჩენილი. მინაშენში შესასვლელი სამრეთიდანაა. იგი ეკლესიის შესასვლელის მსგავსად ტიმპანიანია და ორივე მხრიდან შირიმით ნაწყობი თაღითაა გადახურული.

გალავანი ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა ნაგები, რომლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში თითო ზურგიანი კოშკია ჩართული. მათგან შემორჩენილია სამხრეთით მდებარე კოშკი. კოშკის სართულშუა გადახურვები და კედლების ზემოთა ნაწილები ჩამოშლილია. შიგნით, კოშკის შემორჩენილ კედლებში რამდენიმე თახჩაა. ეზოს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში გალავანზე მიშენებული მოგრძო სწორკუთხა ნაგებობის ნაშთიღაა შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბნელი ხატი

**ბნელი ხატი** — ეკლესია, არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ადგილ მქლიავანაში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,8 x 4,2 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. დაზიანებულია სახურავი და კედლების ზედა ნაწილები. ორივე მხრიდან თაღით გადახურული შესასვლელი გაჭრილია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში. ნალისებრი აფსიდის ღერძზე ოთხკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ტრაპეზი. ჩრდილო კედლის შუაში და სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში თითო გარეთკენ შევიწროებული ოთხკუთხა სარკმელია. შიგნით ეკლესია გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ადგილის დედის ხატი

**ადგილის დედის ხატი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ადგილის დედის ხატი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* ადგილის დედის ხატი — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
ბოჭორმის პირველი ეკლესია

**ბოჭორმის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის განაპირას, ჩრდილოეთით, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,3 x 4,2 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ კედელი. ეკლესიას ჩრდილო კედლის დასავლეთ ნაწილში თაღოვანი შესასვლელი ჰქონია. ღრმა, არაწესიერი ნახევარწრის ფორმის აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. შემორჩენილია აფსიდის კონქის ქუსლის წყობის ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვაჩნაძიანის პირველი კოშკი

**ვაჩნაძიანის პირველი კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ვაჩნაძიანის  დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე, ხეხილის ბაღებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 
## აღწერილობა
კოშკი ცილინდრულია. ნაგებია  საშუალო ზომის რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. შიგნით შელესილია, გარედან შებათქაშებული. შემორჩენილია I  სართულზე და II სართულის კედლის სამხრეთიდ და ჩრდილოეთი ნაწილები,  ჩამონგრეულია I  სართულის კამაროვანი გადახურვის უმეტესი ნაწილი, რომელიც  კოშკის შიგნით გროვადაა დაყრილი.  იქვე ხეებია ამოსული. გარედან საპირე წყობის მნიშვნელოვანი  ნაწილი ჩამოშლილია. I სართულის შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარის გადახურვა ჩამონგრეულია, რის გამოც მისი ფორმა ვერ დგინდება. აღმოსავლეთით სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ქვემოთ, ერთ დონეზე განლაგებულია გეგმით ნახევარწრიული სამი მაღალი და ფართო ნიშა. მათგან ერთი ყრუა, დანარჩენ ორში ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებია მოწყობილი.  ნიშები გადახურულია კვადრატული აგურით ნაწყობი შეისრული თაღებით. ერთი, გეგმით  ნახევარწრიული და ბრტყლად გადახურული ნიშაა ერთი სათოფურით კედლის დასავლეთ ნაწილში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჯუღისის კოშკი

**ჯუღისის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჯუღისიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მაღალი მთის თხემზე. თარიღდება განვითარებული შუა საუკუნეებით. კოშკი ზურგიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. კოშკთან ახლოს მიჯრით განლაგებული რამდენიმე სწორკუთხა ნაგებობის ნაშთია. კოშკის სამხრეთით, 10-12 მეტრზე, ხელოვნური თხრილია და რამდენიმე პატარა ხელოვნური ბორცვი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ბოჭორმის მეორე ეკლესია

**ბოჭორმის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე, ქისტაურებში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,5 x 4,2 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ორივე მხრიდან არქიტრავით გადახურული შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გარეთკენ შევიწროებული ოთხკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთხკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია თლილი ქვიშაქვის ოთხწახნაგა ტრაპეზი. კამარა ნახევარწრიული ფორმისაა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბადაანის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ბადაანის ეკლესია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბადაანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე;
* ბადაანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–დასავლეთით;
* ბადაანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი, თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბადაანის ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 0,5 კილომეტრზე.
ბებრიჭამია საყდარი

**ბებრიჭამია საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის ნათლისმცემლისხევის მარცხენა ნაპირზე, დავითიანად წოდებულ ადგილებზე. სავარაუდოდ განეკუთვნება გვიან შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებობა რიყის ქვითა და კირის ხსნარით. შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ნალისებური აფსიდია, რომელშიც ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. სარკმლის ქვეშ კედლებზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული. შიგნით ეკლესია გადახურულია ცილინდრული კამარით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სადუღას ნამოსახლარი

**სადუღას ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ სადუღას ტბის მახლობლად. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით VI - ახალი წელთაღრიცხვით IX საუკუნეები პერიოდს. ნამოსახლარი მდებარეობს ოვალურ ბორცვზე, სადაც გამოიკვეთა სამი ძირითადი კულტურული ფენა. ძეგლს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ორი ზედა კულტურული ფენიდან ერთი შეიცავდა VI-IX საუკუნეებს მიწურებს - მეორე, ქვედა IV-VI საუკუნეებს. ხანის ალიზის კოშკისა დ გალავანის ნაშთებს, III კულტურულ ფენაში აღმოჩნდა მნიშვნელოვანი ნაგებობის (სასახლის ან ციხის) ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კუთხე. გაითხარა ამ შენობის კარიბჭე. კარიბჭის მისადგომები საფეხურებად ეშვება გორის ძირისაკენ. ასეთივე საფეხურებია სადუდაგორის ჩრდილოეთ ფერდობზეც - ტრანშყაში. კარიბჭე მოწყობილია შენობის კუთხეში და ორივე მხრიდან ფლანკირებულია ოთხკუთხა კოშკებით, რომლებიც აგებულია ძელებით ჯარგვალურად, კედლები ორივე მხრიდან ნამჯანარევი თიხის სქელი ფენითაა შელესილი. იატაკები თიხატკეპნილია. კოშკების სამხრეთით და დასავლეთით გაიწმინდა ალიზით ნაგები ბურჯები. ალიზი ხანძრისგან გამომწვარია და აგურებადაა ქცეული. ალზის ფენებს შორის თიხის ხსნარში ლერწამი ყოფილა ჩაფენილი. ბირკებსა და კოსკებს შორის მოქცეულია სამკუთხა სატავსები თიხატკეპნილი იატაკით. თხრილის ცენტრალურ ნაწილში, კარიბჭის გაგრძელებაზე გაიწმინდა შიდა ეზო, რომელიც აგრეთვე თიხით იყო მოტკეპნილი. ეზო რამდენიმე ადგილას ზედა ფენის ორმოებითაა ჩაჭრილი. შენობის ნანგრევებსა დაიატაკზე აღმოჩნდა მოყვითალო თიხის კოჭობები, ხელადები, ქოთნები და სხვა. ჭურჭელი, იარაღი (ბრინჯაოს ქარქაშიანი რკინისა და ძვლის ისრისპირები), ბრინჯაოს აბზინდები და ვარდულები, ბაზალტის მცირე ზომის ხელსაფქვავი და სხვა. ავარაუდოდ, ამავე ფენას უკავშირდება თეთრი ანგობის ზოლებით მოხატული კერამიკაც. დიდი რაოდენობით იყო მსხვიფეხა და წვრილფეხა საქონლის და ძაღლის ძვლები, აგრეთე ირმის რქები. ყველაფერს აჩნდა ძლიერი ცეცხლის კვალი და ნაცარში იყო არეული. მასალა ინახება საართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანი ისტორიულ ეთნოგრაფიულ საცავში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბოჭორმის კოშკი (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**ბოჭორმის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, ადგილ მქლიავანაში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნაგებია რიყის, ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით, შემორჩენილია ჩრდილო-დასავლეთ კედლის ნაწილი — ორი სართულის სიმაღლეზე (სიმაღლე 5,5 მეტრი). თითოეულ სართულზე სამ-სამი სწორკუთხა ნიშია. სართულშუა გადახურვა ხისა ყოფილა (შემორჩენილია ძელების საყრდენი ბუდეები). კოშკის სამხრეთით გალავნის ნაშთია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ვაჩნაძიანის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ვაჩნაძიანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, სამიოდე კილომეტრზე. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს.

## აღწერილობა
ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით, გარეთა კუთხეები, შესასვლელები და სარკმლები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. ეკლესია შიგნით და გარედან შელესილია. შესასვლელები სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. დასავლეთ კარი გარედან შეისრულითაღოვანია. შიგნით კი თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთი შესასვლელი ორივე მხრიდან სწორკუთხაა. საკურთხევლის აფსიდი გეგმით ნახევარწრიულია. მისი იატაკი დარბაზის იატაკის მიმართ საფეხურითაა შემაღლებული და შუაში ნახევარწრიული ამბიონი აქვს მოწყობილი. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია შეისრულთაღიანი სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა შეისრულთაღიანი ნიშაა, ერთი მსგავსი ნიშა ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილშიცაა. აფსიდი დასრულებულია კონქით, რომლის თაღიც შეისრულია. შეისრულია კამარაც. იგი დაყრდნობილია ორ საბჯენ თაღზე ერთი მათგანი დარბაზის შუაშია. მეორე დასავლეთ კედელთან. შუა თაღი შეკიდულ პილასტრებზეა გადაყვანილი, დასავეთისა კუთხის პილასტრებზე. საკურთხევლის სარკმლის გარდა. თითო მსგავსი სარკმელი სამხრეთ-დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებშიცაა. ეკლესიის იატაკი მოგებულია კვადრატული აგურით. შიგნით სამი საფლავია, რომლებშიც დასაფლავებული არიან ჯანდიერთა გვარის წარმომადგენლები. ფასადები სადაა. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელი ჩასმულია საფეხურით შეღრმავებულ სწორკუთხა არეში. რომელიც დასრულებულია აგურის ორსაფეხურიანი ხერხული ფრიზით. კარის ზემოთ სწორკუთხა ნიშაა. ორივე მოქცეულია მაღალი კედლის სიბრტყიდან დაახლოებით 10 სანტიმეტრით შვერილ ჩარჩოში, რომლის თავი კუთხით შვერილი აგურების წყობის ორი რიგითაა გამოყვანილი. ფასადზე ფრონტონის არეში. აგურის წყობით შეღრმავებული ჯვარია. ანალოგიური ჯვარია გამოსახული აღმოსავლეთ ფასადის ფრონტონზეც. კედლები დასრულებულია ლეკალური აგურით ნაწყობი ლავგარდნით. რომლის პროფილს შეადგენს: თარო, წრეთარგი და ლილვი. 2010 წელს საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ „ქართუს“ დაფინანსებით ადგილობრივმა მოსახლეობამ ეკლესია შეაკეთა. აღდგა ლავგარდნის დანგრეული ნაწილები, ეკლესია გადაიხურა ღარისებრი კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ბოჭორმის პირველი ნამოსახლარი

**ბოჭორმის პირველი ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, სასაფლაოზე. ზედაპირულად შეგროვდა გვიანდელი ბრინჯაოს — ადრინდელი რკინის ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკული მასალა. შავად ან ნაცრისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი დამზადებულია სამეთუნეო მორგვზე, წვრილმარცვლოვანი ქვიშანარევი თიხისაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბოჭორმის მეორე ნამოსახლარი

**ბოჭორმის მეორე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილოეთით, 0,5 კილომეტრზე, განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. შეიმჩნევა რამდენიმე ნასახლარი ბუდე. საცდელ შურფებში აღმოჩნდა ამავე პერიოდისათვის დამახასიათებელი წითლად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. აქვე ზედაპირულად შეგროვდა წითლად შეღებილი კრამიტი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**თელეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით 500 მეტრზე, მინდორში, აგებულია სოფლის მკვიდრის ვ. მაისურაძის მიერ XX საუკუნის I ნახევარში, თელეთის წმინდა გიორგის დანგრეული ეკლესიის ადგილზე. 

ეკლესია დარბაზულია (3,2X2,9 მეტრზე) უაფსიდოა. და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ნაგებია სხვადასხვა ზომის, რიყის ქვითა და ცემენტის ხსნარით. გარე კუთხეებში და კარსარკმელების ღიობებში აგურია გამოყენებული. დაზიანებულია. შენობა 1,5X1,7 მეტრ სიმაღლეზე დგას.

შასასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი სწორკუთხაა (დაზიანებულია). აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში მოწყობილია თითო განიერი სარკმელი. ნაგებობის შიგნით რამდენიმე სხვადასხვა ტევადობის ქვევრია დადგმული. 

ეკლესია მაისურაძეების საგვარეულო სალოცავად ითვლება. დღესასწაული 23 ნოემბერს იმართება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
ბოჭორმის მესამე ნამოსახლარი

**ბოჭორმის მესამე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ადგილ ქისტაურებში, ტყეში, ფერდობზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგებ შენობათა ნაშთები გეგმით სწორკუთხაა (6 x 6 მეტრი; 6 x 4 მეტრი; 5 x 3 მეტრი და ასე შემდეგ). კედლების სისქეა 0,4-0,5 მეტრი. შენობების წინა, ღია მხარე, შესაძლოა, ხის კონსტრუქციებით იყო ამოყვანილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მეორე ეკლესია

**ვაზისუბნის ღვთისმშობლის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდგარა, გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაზისუბნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (თადიაანთ უბანში), ვ. მთვარელიშვილის ეზოში. მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია რიყის ქვების გროვა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მირზა გელოვანის ძეგლი

**მირზა გელოვანის ძეგლი** — მონუმენტი ხელოვნების ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის საშუალო სკოლის ეზოში. გაიხსნა 1964 წელს. გრანიტის პიედესტალზე (სიმაღლე 2 მეტრი) დგას პოეტის მარმარილოს ბიუსტი (მოქანდაკე ბ. ავალიშვილი). სკოლის შენობაზე მიმაგრებულია თეთრი მარმარილოს დაფა წარწერით: „ამ სკოლაში სწავლობდა პოეტი–მეომარი, საქართველოს კომკავშირისა და რუსთაველის პრემიების ლაურეატი მირზა (რეზო) გედეონის ძე გელოვანი“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ბოჭორმის მეხუთე ნამოსახლარი

**ბოჭორმის მეხუთე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 3 კილომეტრზე, მქლიავანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია ნასახლარი ბუდეები. შემორჩენილია კედლების წყობის 5-10 რიგი, რომლებიც ნაგებია რიყისა და ფლეთილი ქვით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბოჭორმის მეექვსე ნამოსახლარი

**ბოჭორმის მეექვსე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის აღმოსავლეთით, 4 კილომეტრზე, საჯდომგორაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შენობები გეგმით სწორკუთხაა (7 x 4 მეტრი; 5 x 4 მეტრი; 6 x 5 მეტრი და ასე შემდეგ). შემორჩენილია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგები კედლების წყობის 3-5 რიგი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ყვავის საყდარი (ვაჩნაძიანი)

**ვაჩნაძიანის ყვავის საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი  გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე ვენახებში, ულეჯიანად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება გარდამავალ ხანას. 
## აღწერილობა
სამ ეკლესიანი ბაზილიკაა. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვითა და  კირის ხსნარით. წყობა ირეგულარულია. გარეთა კედლების წყობაში გაცილებით მოზდილი ქვებია გამოყენებული, რომელთა შორის დარჩენილი არეები ამოვსებულია წვრილი ქვითა და დუღაბით. კედლები შიგნით და გარედან შებათქაშებულია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული: მთავარ ეკლესიის კამარა. კონქი და კედლების ზედა ნაწილები ჩამონგრეულია; მონგრეულია გარეთა კუთხეები. განგრეულია აფსიდის შუა ნაწილი. ინტერიერი დაახლოებით 1,5 მეტრი სიმაღლეზე ქვითა და მიწითაა ამოვსებული.  სამხრეთ ეკლესიიდან შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედლის მცირე ნაწილი და კამარის ქუსლი მთავაი ეკლესიის სამხრეთი კედლის მთელ სიგრძეზე. ინტერიეში ჩაყრილია რკინაბეტონის ძეგლები და შიგ ეკალ-ბარდებია ამოსული. სამხრეთ ეკლესიის მსგავსად თითქმის მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ გარშემოსავლელიც და ისიც მიწითა და ქვებითაა ამოვსებული. შემორჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის მცირე ნაწილი და კამარის ქუსლი. ჩრდილოეთ ეკლესიას შემორჩენილი აქვს კედლების დიდი ნაწილი და კამარა, რომელსაც მთელ სიგრძეზე განიერი ბზარი გასდევს და ჩამონგრევის პირასაა. დასავლეთი და აღმოსავლეთ კედლები კი სანახევროდ დგას. მთავარი ეკლესიის ჩრდილოეთ ეკლესიაზე ორნახევარჯერ უფრო განიერი და გაცილებით მაღალია. აქვს ნახევარწიული თაღით დახურული ორი შესასვლელი სამხრეთ ეკლესიიდა და დასავლეთ გარშემოსავლელიდან. ერთი თაღოვანი ღიობი ჩრდილოეთ კედლის შუაშია, რომელიც ჩრდილოეთ ეკლესიაში გადის.  შუა ეკლესიის დარბაზი კვადრატს მიახლოებული სწორკუთხედია. აღმოსავლეთით მას ეკვრის ოდნავ ნალისებრი აფსიდი, რომლის შუაში შემორჩენილია სარკმლის ნახევარწრიული თაღის მცირე ნაწილი. საკურთხეველი დარბაზისგან გამოყოფილია მოკლე მხრებით მათგან სამხრეთისა მთელ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. სამხრეთ კედელში ბრტყლად გადახურული ორი მაღალი სარკმელია, რომელთაგან დასავლეთით მდებარეს გადახურვა და წირთხლების დიდი ნაწილი ჩამონგრეულია აღმოსავლეთით მდებარე სარკმლის გარეთა საპირე წყობის დიდი ნაწილიც. გვერდითი ეკლესიები უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ჩრდილოეთ ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელში სარკმლის სამხრეთ წირთხლია შემორჩენილი. დანარჩენი კედლები ყრუა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბოჭორმის მეშვიდე ნამოსახლარი

**ბოჭორმის მეშვიდე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 5 კილომეტრზე, ადგილ კაკლიანაში, ტყეში. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შენობათა ნაშთები გეგმით სწორკუთხაა (7 x 5 მეტრი; 4 x 5 მეტრი; 6 x 4 მეტრი და ასე შემდეგ). შემორჩენილია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით ნაგებ შემობათა კედლების წყობის 4-8 რიგი, კედლების სისქეა 0,4-0,6 მეტრი. შენობების წინა, ღია მხარე, შესაძლოა, ხის კონსტრუქციებით იყო ამოყვანილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბოჭორმის მერვე ნამოსახლარი

**ბოჭორმის მერვე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოჭორმის ჩრდილოეთით, 7 კილომეტრზე, სტალიანაგორაზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია ოცამდე ნასახლარი ბუდე. შენობები ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. გეგმით ყველა შენობა სწორკუთხაა (8 x 5 მეტრი; 7 x 4 მეტრი; 6 x 5 მეტრი და ასე შემდეგ). კედლების სისქეა 0,4-0,6 მეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კეხაციხე

**კეხაციხე** — კოშკი, არქიტექტრული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთში, ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ნამოსახლარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება განვით შუა საუკუნეებს. კოშკი ზურგიანია (6,6 x 5,1 მეტრი; სიმაღლე 7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია ორი სართული და III სართულის კედლების მცირე ნაწილი (დაახლოებით 0,2 მეტრ სიმაღლეზე). I სართულზე სამი მცირე ზომის სარკმელია: თითო-თითო გრძივ კედლებშია (აღმოსავლეთით და დასავლეთით), ხოლო ერთი — ზურგის (სამხრეთით) კედელში. სართულის ჩრდილოეთ კედლის ზედა ნახევარი თითქმის მთელ სიგრძეზე განგრეულია. სართული გადახურულია სხმული კამარით, რომელსაც განივკვეთში ბრტყელი თაღის ფორმა აქვს. კოშკის II სართულის მნიშვნელოვამი ნაწილი მოგვიანებითაა განახლებული. სართულის გრძივ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელი და მათ ქვემოთ, ერთ დონეზე, განლაგებული პატარა კვადრატული ფორმის ნიშებია (აღმოსავლეთით — ექვსი, დასავლეთით — ხუთი). თითო მსგავსი ნიშაა მოწყობილი ორივე სარკმელთან ახლოს, გადახურვის დონეზე. ექვსი ანალოგიური, მაგრამ სხვადასხვა სიმაღლეზე განლაგებული ნიშაა სართულის ზურგის კედელშიც, შესასვლელი, როგორც ჩანს, ჩრდილოეთ კედელში იყო მოწყობილი. ამჟამად კედლის უმეტესი ნაწილი დანგრეულია. სართულის ხის ბრტყელი გადახურვა ჰქონია. შემორჩენილია სართულშუა გადახურვის ძელების ბუდეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
იახსარის ხატი

**იახსარტის ხატი** — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის განაპირას, დასავლეთით, ადგილ ხაზირში, აგებულია ძველ ნაეკლესიარზე XX საუკუნის დასაწყისში. შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (4,2 x3,6 მეტრი), ნაგებია აგურით.

ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში და სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში გაჭრილია ბრტყლად გადახურული კარი. სამხრეთ კედელში ერთი, გარეთკენ შევიწროებულიი თაღოვანი სარკმელია. აღმოსავლეთ ფასადზე, ზემოთ, წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია ტოლმკლავა ჯვარი, ნაგებობას ღარიანი კრამიტის ორფერდა სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
რევაზ თევდორაძე

**რევაზ თევდორაძე** (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). შეზღუდულ შესაძლებლობათა მქონე პირთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2019, კონსტანცა, რუმინეთი). შშმ პირთა შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2019, ლატრაკი, საბერძნეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რევაზ თევდორაძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
რ
ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია

**ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიაზე. თარიღდება XVIII საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (9,2X6,1 მეტრზ), ნაგებია წვრილი რიყის ქვის სწორხაზოვანი რიგებით. კონსტრ. ნაწილები და კარ-სარკმელთა ღიობები გამოყვანილია კვადრატული აგურით. კედლების ზედაპირი გარედან ბათქაშითაა გასწორებული,  შიგნიდან - შელესილია. ეკლესიის საბურავი და ლავგარდანი ჩამოშლილი აქვს, აღმოსავლეთით და დასავლეთ კედლებს, მთელ სიმაღლეზე, განიერი ბზარი დაუყვება. სახურავზე მცენარეულობაა ამოსული.

შესასვლელი ორია - დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. ორივე შისრულთაღოვანია (სამხრეთ კარის თაღის ნაწილი ჩამოშლილია) და გარედან ჩასმულია კედლის სწორკუთხა შეღრმავებაში, რომელიც დასრულებულია, კუთხით შვერილი და ჩვეულებრივად დაწყობილი აგურის რიგებით გამოყვანილი სამსაფეხურიანი ფრიზით. შესასვლელები შიგნით ხის ძეგლებით თარაზულადაა გადახურული. სამხრეთ კარის შიდა გადახურვა ჩამოშლილი აქვს. დასავლეთ კარის წირთხლებში მოწყობილია საურდულე ხვრელები. 
აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც თაღოვანი სარკმელი და სამი შეისრულ თაღოვანი ნიშაა. ნიშებიდან ორი სარკმელი ჩრდილოეთითაა. ერთი - სამხრეთით. სარკმლის ქვემოთ, ნალესობაზე, ამოკაწრულია მხედრულით შესრულებული დაქარაგმებული წარწერა. აფსიდის შუაში დგას ოთხწახნაგა ტრაპეზი (შემორჩენილია ნაწილი).აღმოსავლეთ სარკმლის გარდა, თითო მსგავსი სარკმელი დანარჩენ კედლებშიცაა. 

დარბაზის გრძივი კედლები და კამარა მარტივი პილასტრების წყვილითაა და მათზე დაყრდნობილი შეისრული საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. შეისრულია კამარაც. ერთი საბჯენი თაღი კამარის დასავლეთ კიდეშია. იგი კუთხის პილასტრებზეა გადაყვანილი. აფსიდის რივე ბოლოში, კონქის ქუსლის დონეზე, ორი კვადრატული ხვრელია, რომლებიც, როგორც ჩანს, ხის კანკელის საყრდენათ იყო განკუთვნილი.

ფასადებიდან მხოლოდ განივი ფასადებია მორთული. ორივე ფასადზე, ფრონტნის არეში, აგურის წყობის შეღრმავებით გამოყვანილია საფეხურიან კვარცხელბეკზე დაყრდნობილი ჯვარი. ფასადებზე სარკმლები თავისებურადაა გადაწყვეტილი - სარკმლის ღიობი ჩვეულებისამებრ კედლის სიბრტყეში კი არ არის ქცეული, არამედ ღიობის ღერძისაკენ ირიბად შეღრმავებულ (დაახლოებით 20 სანტიმეტრით) სწორკუთხა არეში, რომელსაც ხერხულა ფრიზი აგვირგვინებს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
თიანეთის სამაროვანი

**თიანეთის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის მიდამოებში, საკირვებად წოდებულ ადგილზე. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. მიწის სამუშაოების დროს გამოვლინდა რამდენიმე ქვის სამარხი, რომლებშიც აღმოჩნდა ბრინჯაოს საკინძის ღეროები, ბეჭედი, სარდიონის მძივები და სხვები, რომელიც ინახება თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თიანეთის პირველი ეკლესია

**თიანეთის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის დასავლეთით, თანდგირაანთკარში, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,1 x 4,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. თითქმის მთლიანადაა დანგრეული, შემორჩენილია აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი და ჩრდილოეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილი (სიმაღლე 2,6 მეტრი). სამხრეთ და დასავლეთ კედლების მხოლოდ კვალი შეიმჩნევა. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის მარცხნივ მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდს შემორჩა კონქის, მხოლოდ ჩრდილოეთ კედელს კამარის ქუსლის მცირე ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თიანეთის მეორე ეკლესია

**თიანეთის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე, ნამოსახლარის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,1 x 4,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კონქის თაღი და აფსიდის მხრები ტლანქად დამუშავებული შირიმის ქვითაა ნაწყობი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კამარისა და კონქის თაღის უმეტესი ნაწილი, მონგრეულია (თითქმის მთლიანად) ოთხივე გარეთა კუთხე, ფასადებზე ჩამოცვენილია საპირე ქვების დიდი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. ამჟამად მისგან აღმოსავლეთ წირთხლის ქვედა ნახევარია შემორჩენილი. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშაა. ინტერიერი შელესილია. დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თიანეთის მესამე ეკლესია

**თიანეთის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით, 1 კილომეტრზე, ბოდორჯის სასახლესთან ახლოს (დასავლეთით), 40–50 მეტრ მანძილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,2 x 4,8 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა და კონქი, დანგრეულია სამხრეთი კედლის დიდი ნაწილი, მონგრეულია დასავლეთ კედლის ზედა ნაწილი. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის ქვედა ნახევარი). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი, რომელსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სარკმლის ორივე მხარეს თითო კვადრატული ნიშაა. გრძივი კედლების შუა ნაწილში გამოყოფილია თითო პილასტრი, რომლებზეც კამარის სამჯენი თაღი ყოფილა გადაყვანილი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია სარკმლის ქვედა ნაწილი. ამავე კედელზე მოხატულობის რამდენიმე ფრაგმენტია.

ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის დასავლეთ ნაწილზე მიდგმულია პატარა სწორკუთხა (4,7 x 2 მეტრი) სადგომი. რომლისგანაც შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი (სიმაღლე 1,5 მეტრი) და ჩრდილოეთ კედლის ნაწილი. აღმოსავლეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. სადგომს შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია. ამჟამად დასავლეთ კედელი მთლიანად დანგრეულია და შესასვლელის კვალი არ ჩანს. ეკლესიის მცირეფართობიანი ეზო (ფართობით დაახლოებით 180 კვადრატული მეტრია) გარშემორტყმული ყოფილა გალავნით, რომელიც ამჟამად თითქმის მთლიანად დანგრეულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თიანეთის მეოთხე ეკლესია

**თიანეთის მეოთხე ეკლესია**— არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, 1 კილომეტრზე. განუკთვნება შუა საუკუნეებს. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი (დაახლოებით 2,8 მეტრის სიმაღლეზე) ორსაფეხურიან მხართან ერთად და დასავლეთ კედლის ნაწილი (სიმაღლე 0,3 მეტრი) სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლები ისეა დანგრეული, რომ მათი კვალიც კი აღარ ჩანს.

ეკლესია დარბაზულია (7,6 x 4,2 მეტრი), შემოსასვლელი დასავლეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია ორივე წირთხლის მცირე ნაწილი). კედლები ნაგებია თითქმის თანაბარი ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. აფსიდს შემორჩა ერთი სწორკუთხა ნიში. ეკლესიის ირგვლივ ნასახლარების კვალია, ხოლო დასავლეთით — სამი მიწისქვეშა აკლდამა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია

**ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით, გუჯიაურებად წოდებულ ტერიტორიებზე, ოთხსართულიანი კოშკებიდან ათიოდე მეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.                                                                                                                             

ეკლესია დარბაზულია (7,6X5,5 მ),ნაგებია რიყის წვრილი ქვითა და კირის დუღაბით - წყობაში მეტნაკლებად გამოყვანილია სწორხაზოვანი რიგები. შიგნით კედლები შელესილი და შეთეთრებულია.

ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ჩამოშლილია საბურავი,ლავგარდნის უმეტესი ნაწილი და აქა-იქ კედლების ზედა ნაწილები,დაბზარულია კამარა.

ერთადერთი შესასვლელი დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ ნაწილშია გაჭრილი. ღიობი გარედან გადახურულია კვადრატული აგურით ნაწყობი ოდნავ შეისრული თაღით, შიგნით კი - მოზრდილი ზომის ბრტყელი ქვით (თარაზულად). ნახევარწრიულ აფსიდში დაბალია და განიერი თაღოვანი სარკმელია და მის სამხრეთით მდებარე მცირე კვადრატული ნიშაა. აფსიდის თაღი დადაბლებული პროპორციებისაა, მისი წვერი აგურითაა გამოყვანილი. აფსიდის თაღის ანალოგიური ფორმისაა კამარიც.

ეკლესიის ფასადები მოურთველია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის თაღი აგურითაა გამოყვანილი. კედლები დასრულებული ყოფილა აგურის ორსაფეხურიანი ლავგარდნით (ნაწილობრივ შემორჩენილია აღმოსავლეთ ფასადზე), რომლის ქვედა საფეხური შედგენილია კუთხით შვერილი აგურებით, მეორე - ჩვეულბრივად დაწყობილი აგურის ორი რიგით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თიანეთის ნამოსახლარი

**თიანეთის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით, დიდგორის ხევის ნაპირზე. განეკუთვნება XI–XII საუკუნეებს.

1964 წელში სადაზერვო გათხრები ჩაატარა ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსიტუტის ჟალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ თიანეთის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმთან ერთად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა დ. მუსხელიშვილი. ხევის ორივე ნაპირზე გაჭრილ თხრილებში გამოვლინდა კლდის ქვითა და დუღაბით ნაგები კედლის ნაშთები. ერთ-ერთ კედელთან აღმოჩნდა ჩაკირული ქვევრის ნაწილი. ნამოსახლარზე გამოვლინდა მოჭიქულიდა მოუჭიქავი ჯამების, ქოთნებისა და ხელადების ნატეხები. აღმოჩენილი მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზასა და თიანეთის მხარეთმცმოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თიანეთის მარიამწმინდის ეკლესია

**თიანეთის მარიამწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,2 x 3 მეტრი). აქვს სწორკუთხა საკურთხეველი. ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, ჩამონგრეულია გადახურვა, მთლიანად დანგრეულია სამხრეთი კედელი, დანარჩენი კედლები 2–2,5 კილომეტრზეა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აღმოსავლეთ კედლის შუა ნაწილში სწორკუთხა სარკმელია გადაჭრილი. მეორე სარკმელი დასავლეთ კედელშია საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლების აღმოსავლეთ კიდეში თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა (სამხრეთი ნიშის მხოლოდ ძირია შემორჩენილი). ინტერიერი შელესილი ყოფილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი

**თიანეთის მთავარანგელოზთა ეკლესიის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილო-დასავლეთით, ტყეში. კომპლექსში შედის მთავარანგელოზთა ეკლესია, კოშკი და გალავანი. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,4 x 4,6 მეტრი). დგას გალავნით შემოფარგლული ეზოს შუა ნაწილში. ნაშენია ნატეხი ქვით, ძლიერ დაზიანებულია : კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, თითქმის მთლიანად დანგრეულია სამხრეთი კედელი. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან უნდა ჰქონოდა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა სწორკუთხა ნიშაა. კონქის შემორჩენილ ნაწილში რეზონატორის კვალი ჩანს.

კოშკი (3,5 x 3,5 მეტრი) ორსართულიაია, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. მისი სამხრეთ-დასავლეთ კედელი გალავანშია ჩართული. I სართული კარიბჭეა, გალავანში ჩართულ კედელში გაჭრილი კარი გარედან თაღოვანია შიგნით — სწორკუთხა. მეორე ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარი სწორკუთხაა. სართული ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. II სართლზე მოხვედრა შეიძლებოდა მისადგმელი კიბით. აქ, სამხრეთ-დასავლეთ კედელში, ზემოთკენ შევიწროებული და ბრტყლად გადახურული შესასვლელია, სამხრეთ-აღმოსავლეთ კედელში კი —  ვიწრო სწორკუთხა სარკმელი. კოშკი გადახურულია ნატეხი ქვის ფილებით, სახურავი ორფერდაა. გალავანი თითქმის წრიული მოხაზულობისაა. იგი თითქმის მთელ პერიმეტრზეა შემორჩენილი (სიმაღლე 0,8–1,3 მეტრი). გალავნის ჩრდილო—დასავლეთ ნაწილში კარიბჭის ნაშთია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბეიტსის მოტელის ეპიზოდების სია

**ბეიტსის მოტელი** () — ამერიკული ფსიქოლოგიური დრამა-თრილერის ჟანრის სერიალი, რომელიც შექმნეს კარლტონ კუზმა, კერი ერინმა და ენტონი ციპრიანომ ტელეკომპანია A&E-სთვის. 

სერიალი დაფუძნებულია რობერტ ბლოხის ნოველაზე და წარმოადგენს ალფრედ ჰიჩკოკის ამავე სახელწოდების ფილმის პრიკველს, იმ განსხვავებით, რომ სიუჟეტი თანამედროვე პერიოდში ვითარდება. 

მოძალადე ქმრის სიკვდილის შემდეგ, ნორმა ლუის ბეიტსი (ვერა ფარმიგა) საცხოვრებლად მის შვილთან, ნორმანთან (ფრედი ჰაიმორი) ერთად თეთრი ფიჭვის ყურეში გადადის, სადაც მოტელს ყიდულობენ და ცხოვრების თავიდან დაწყებას ცდილობენ. დედა-შვილის ოჯახს მალევე უერთდება ნორმას უფროსი ვაჟი, დილან მასეტი (მაქს ტირიოტი). ისინი აღმოაჩენენ, რომ იდილიური ქალაქი სინამდვილეში ისეთი არ არის, როგორიც ერთი შეხედვით ჩანს და ყოველ კუთხეში სახიფათო საიდუმლო იმალება. 

სერიალის პრემიერა შედგა 2013 წლის 18 მარტს და ზოგადად დადებითი შეფასებები მიიღო. სულ გადაიღეს 50 ეპიზოდი, რომელსაც ეთერში აჩვენებდნენ 2013 წლის 18 მარტიდან 2017 წლის 24 აპრილამდე.

## სერიალის მიმოხილვა 

= ეპიზოდები =

### პირველი სეზონი (2013) 
### მეორე სეზონი (2014) 
### მესამე სეზონი (2015) 
### მეოთხე სეზონი (2016) 
### მეხუთე სეზონი (2017) 
## რეიტინგები 
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*
* „ბეიტსის მოტელი“ — ეპიზოდების სია კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაზე (ინგლისური)

ეპიზოდები
ბეიტსის მოტელი
ბეიტსის მოტელი
ბეიტსის მოტელი
თიანეთის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თიანეთის ეკლესია** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

* თიანეთის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის დასავლეთით;
* თიანეთის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით;
* თიანეთის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ჩრდილო–დასავლეთით;
* თიანეთის მეოთხე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი დაბა თიანეთის ბაღიანების უბნის ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე.
ბოჭორმის ნამოსახლარი

**ბოჭორმის ნამოსახლარი** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

* ბოჭორმის პირველი ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მეორე ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მესამე ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მეოთხე ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მეხუთე ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მეექვსე ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მეშვიდე ნამოსახლარი;
* ბოჭორმის მერვე ნამოსახლარი.
ვაჩნაძიანის ეკლესია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ვაჩნაძიანის ეკლესია** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

* ვაჩნაძიანის პირველი ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით;
* ვაჩნაძიანის მეორე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთით;
* ვაჩნაძიანის მესამე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაჩნაძიანის სამხრეთ-დასავლეთით.
მჟაუნმჟავას ანჰიდრიდი

**მჟაუნმჟავას ანჰიდრიდი** — ჰიპოთეტური ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით C2O3. წარმოადგენს მჟაუნმავას, რომელსაც ერთი მოლი წყალი აქვს წართმეული ან ეთილენის ოქსიდს, რომელსაც ორივე ნახშირბადზე ჟანგბადები აქვს დამატებული, ანუ ორი კეტონის ფუნქციური ჯგუფი. მიეკუთვნება ოქსოკარბონებს და არის ნახშირბადის ერთ-ერთი ოქსიდი. ნაერთის დიმერი, ანუ დიოქსან ტეტრაკეტონი არსებობს, იგი მჟაუნმჟავას ანჰიდრიტის ციკლური დიმერია, რომელიც  0 °C-ზე იშლება. 

## სქოლიო
კატეგორია:ნახშირბადის ოქსიდები
კატეგორია:კეტონები
გენადი ჩირგაძე

**გენადი ჩირგაძე** (დ. თარიღი უცნობია, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), არჩილ ჩოხელის მემორიალის გამარჯვებული (2015, თბილისი, საქართველო, 52 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2014, ნარიტა, იაპონია, -52 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გენადი ჩირგაძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ნუგზარ ჭიკაძე

მინი|250პქ
**ნუგზარ ჭიკაძე** () — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ახალგაზრდებს შორის მსოფლიო ჩემპიონი (მარჯვენა, 2018, 80 კგ), ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონი (მარჯვენა, 2018, 80 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ნუგზარ ჭიკაძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები