open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კარლ I (ავსტრია)

**კარლ I** ან **კარლ IV (უნგრეთი)** (დ. 17 აგვისტო, 1887 —  გ. 1 აპრილი, 1922) — ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის ბოლო მმართველი, ასევე ავსტრიის ბოლო იმპერატორი, უნგრეთის ბოლო მეფე, ბოჰემიის ბოლო მეფე, გალიციის და ლოდომერიის ბოლო მეფე და ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის ბოლო მონარქი. იგი მეფობდა როგორც  კარლ I ავსტრიის მეფე და კარლ IV უნგრეთის მეფე 1916-1918 წლებში. კარლ I 1922 წელს გარდაცვალებამდე ცდილობდა მონარქიის აღდგენას. რომის კათოლიკური ეკლესიის მიერ მის ბეატიფიკაციის შემდეგ მოიხსენიება როგორც - **კურთხეული კარლი ავსტრიისა**. მას ჰყავდა 8 შვილი.

## ჯილდოები
thumb|right|მეფის მონოგრამა
* ოქროს საწმისის ორდენი (ევროპა)
* წმინდა სტეფანეს ორდენი (უნგრეთი)
* მარია ტერეზას სამხედრო ორდენი
* ლეოპოლდის იმპერიული ორდენი
* ფრანც იოზეფის ორდენი
* მერიტის სამხედრო ჯვრის ორდენი (მე-3 დონის)
* სამხედრო მერიტის ოქროს მედალი
* სამხედრო მერიტის ბრინჯაოს მედალი
* სამხედრო ჯვრის ორდენი
* წმინდა კირილისა და მეთოდიუს ორდენი
* შავი არწივის ორდენი
* რკინის ჯვრის ორდენი (1-ლი და მე-2 დონე)
* წმინდა ჯოზეფის ორდენი
და სხვ.

## გალერეა 

Image:Karloath.jpg|კარლ I-ს კორონაცია ბუდაპეშტი, 30 დეკემბერი 1916
Image:Tomb of blessed carl.JPG|კარლ I-ის საფლავი

## იხილეთ აგრეთვე 
*ავსტრია-უნგრეთის იმპერია

## ლიტერატურა 
*  G. Brook-Shepherd, *The Last Empress: The Life & Times of Zita of Austria-Hungary, 1892-1989*, 1991. ISBN 0-00-215861-2.
*  Flavia Foradini, ''Otto d'Asburgo. L'ultimo atto di una dinastia'', mgs press, Trieste: 2004. ISBN 88-89219-04-1.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Karl von Habsburg-Lothringen
*Blessed Emperor Charles League of Prayers 

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრიის იმპერატორები
კატეგორია:უნგრეთის მეფეები
კატეგორია:ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
მილკი

**მილკი** () — 2008 წლის ამერიკული ბიოგრაფიული ფილმი. ფილმი არის პირველი ამერიკელი ღიად გაცხადებული ჰომოსექსუალი პოლიტიკოსის, ჰარვი მილკის შესახებ. მილკი იყო გეი-აქტივისტი და სან-ფრანცისკოს ქალაქის საბჭოს წევრი, სადაც ცდილობდა მიეღო ჰომოსექსუალთა უფლებების დამცავი კანონები.

## როლებში
*შონ პენი — ჰარვი მილკი
*ემილ ჰირში — კლივ ჯონსი
*ჯოშ ბროლინი — დენ უაითი
*დიეგო ლუნა — ჯეკ ლირა
*ჯეიმზ ფრანკო — სკოტ სმითი

## ჯილდოები
ფილმმა მიიღო ორი ოსკარი:
*საუკეთესო მსახიობი კაცი: შონ პენი
*საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: დასტინ ლენს ბლეკი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* ფილმის სცენარი  

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2008 წლის ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ჰომოსექსუალიზმის შესახებ
კატეგორია:გას ვან სენტის ფილმები
ლიდიური ენა

**ლიდიური ენა** — ინდოევროპულ ენათა ანატოლიური (ხეთურ-ლუვიური) ჯგუფის ერთ-ერთი მკვდარი ენა, რომელიც გავრცელებული იყო ძველი ლიდიის სახელმწიფოში ძვ. წ. I ათასწლეულის შუა საუკუნეებში. ტექსტები ლიდიურ ენაზე შესრულებულია ბერძნულზე დამყარებული ანბანური დამწერლობით. ლიდიური ენა ენათესავება ხეთურს, ლუვიურს, ფალაურს და ლიკიურს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანატოლიური ენები
მეტაპლაზია

მინი|300პქ|მეტაპლაზია
**მეტაპლაზია** — ერთი სახის ქსოვილის გარდაქმნა მეორე, მორფოლოგიურად და ფუნქციურად განსხვავებულ ქსოვილად: მაგალითად, ფაშარი შემაერთებელი ქსოვილი შეიძლება გადაიქცეს ხრტილოვან ან ძვლოვან ქსოვილად, ლორწოვანი გარსის ცილინდრული ეპითელიუმი მრავალშრიან ბრტყელ ეპითელიუმად და სხვა. მეტაპლაზიის მიზეზია ქრონიკული ანთებითი პროცესები, ავიტამინოზი და სხვა. განარჩევენ პირდაპირ და არაპირდაპირ მეტაპლაზიას.  პირდაპირი მეტაპლაზიის დროს ქსოვილის ერთი სახე მეორე სახის ქსოვილად გარდაიქმნება მისი სტრუქტურული ელემენტების შეცვლის გზით, უჯრედების გამრავლების გარეშე. არაპირდაპირი მეტაპლაზიის დროს კი ახალი სახის ქსოვილი ვითარდება უჯრედების გამრავლების ხარჯზე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ახალგაზრდა ქსოვილი, რომელიც მომწიფების პროცესში სხვა სახის ქსოვილად გადაიქცევა. არაპირდაპირი მეტაპლაზია უმეტესად რეგენერაციის დროს ხდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პათოლოგია
კატეგორია:ონკოლოგია
ჩაღათა-ხანი

**ჩაღათა** (დ. 1183 — გ. 1 ივლისი, 1242) — მონღოლი ხანი, სარდალი, ჩინგიზ-ყაენისა და ბორტეს მეორე შვილი.

ჩაღათა აქტიურად მონაწილეობდა ჩინგიზ-ყაენის ლაშქრობებში. 1208 წელს გაილაშქრა ციმბირზე, გადაწვა და ააწიოკა სლავური და თათრული დასახლებები. 1219-1220 წლებში ძმებთან და ბიძებთან ერთად დაიპყრო ხვარაზმი. 1221 წელს ავღანეთში, ბამიანის აღების დროს დაკარგა უფროსი ვაჟი, მოთიუქენი.

1224 წელს დაპყრობილი მიწების განაწილებისას ჩაღათამ საუფლისწულო მამული მიიღო ცენტრალური აზიის ოლქში, რომელსაც ჩაღათას სახანო უწოდა. ქვეშევრდომებისაგან მოითხოვდა მონღოლური კანონების მტკიცედ დაცვას. გამოირჩეოდა რელიგიური შემწყნარებლობით ქრისტიანების მიმართ, ისლამს კი პატივს არ სცემდა და მუსლიმებს საგრძნობლად ავიწროვებდა. ჩაღათა ნომინალურად აღიარებდა უგედეი-ყაენის უზენაესობას, მაგრამ სარგებლობდა სრული თავისუფლებით და დამოუკიდებლად მართავდა სახანოს.

1242 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ ჩაღათაიდების ლიდერი გახდა სწორედ მისი უფროსი ვაჟის, მოთიუქენის შვილი, ყარა-ჰულაგუ. ჩაღათას შთამომავლებმა ოქროს ურდოსა და ილხანთა საყაენოს მმართველებისგან განსხვავებით, ვერ შეძლეს ძლიერად ემართათ სახანო. XIV საუკუნის 40-იან წლებში ჩაღათას ულუსი ორ ნაწილად დაიშალა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მონღოლთა იმპერია
* ჩაღათას ულუსი
* ჩინგიზ-ყაენი
* ჯუჩი
* უგედეი
* ტოლუი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1242
კატეგორია:ჩინგიზიდები
კატეგორია:დაბადებული 1183
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:ჩაღათას სახანოს ხანები
პრაგმატული სანქცია

ტერმინი **პრაგმატული სანქცია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* პრაგმატული სანქცია  — იუსტინიანე I-ის მიერ მიღებული დოკუმენტი.
* პრაგმატული სანქცია — შარლ VII-ის მიერ მიღებული დოკუმენტი.
* პრაგმატული სანქცია — კარლ V-ის მიერ მიღებული დოკუმენტი.
* პრაგმატული სანქცია — კარლ VI-ის მიერ მიღებული დოკუმენტი.
მთვარის ცისარტყელა

[thumb|250პქ|ღამის ცისარტყელა [ვიქტორია (ჩანჩქერი)|ვიქტორიას ჩანჩქერის თავზე.]]
**მთვარის ცისარტყელა** ან **ღამის ცისარტყელა** — იშვიათი ატმოსფერული ოპტიკური მოვლენა. ჩვეულებრივი ცისარტყელისგან განსხვავებით, ღამის ცისარტყელა არა მზის, არამედ მთვარის ნათებითაა გამოწვეული. ამ მოვლენის შესახებ ჯერ კიდევ ანტიკური საბერძნეთის ფილოსოფოსი არისტოტელე წერდა თავის ნაშრომში „მეტეოროლოგია“.

დღის ცისარტყელისგან განსხვავებით, მთვარის ცისარტყელა ჩვეულებრივ თეთრად ჩანს, მაგრამ სინამდვილეში, ისიც ფერადია. ამის მიზეზი ის არის, რომ ღამით მთვარის სინათლე ძალიან სუსტია თვალის ფოტორეცეპტორების ასაღგზნებად და ადამიანისთვის რთულია მთვარის ცისარტყელის ფერების გარჩევა. გარდა ამისა, მთვარის ცისარტყელა გაცილებით უფრო მკრთალია, ვიდრე დღის, რადგანაც მთვარე უფრო ნაკლებ სინათლეს გამოსცემს, ვიდრე მზე.

ყველაზე კაშკაშა ღამის ცისარტყელის დანახვა შესაძლებელია სავსე მთვარის ან სავსე მთვარესთან მიახლოვებული ფაზის დროს. ასეთი ცისარტყელა ჩნდება ბნელ ცაზე, როდესაც მთვარე ცაზე არც თუ ისე ზემოთაა. გარდა ამისა, აუცილებელია, რომ მთვარის სინათლეს წყლის წვეთები ირეკლავდეს (ჩვეულებრივ წვიმის ან ჩანჩქერის).

## მთვარის ცისარტყელის შემჩნევის ცნობილი ადგილები 
thumb|250პქ|იოსემიტის ეროვნულ პარკში გადაღებული მთვარის ცისარტყელა.
მსოფლიოში არც თუ ისე ბევრი ადგილია, სადაც მთვარის ცისარტყელის შემჩნევაა შესაძლებელი. არც თუ ისე ხშირად ასეთ ცისარტყელას ხედავენ კამბერლენდის ჩანჩქერზე აშშ-ში, ზაილიის ალატაუს ქედიდან, რომელიც ტიან-შანის ჩრდილო-დასავლეთითაა, ვიქტორიას ჩანჩქერთან ზამბიისა და ზიმბაბვეს საზღვარზე და იამალის ნახევარკუნძულზე. ასევე ამ მოვლენის ხშირად შემჩნევა შესაძლებელია აშშ-ის იოსემიტის ეროვნულ პარკში.

## გავლენა კულტურაზე 
* არსებობს ლიტერატურული პრემია „მთვარის ცისარტყელა“, რომლითაც ფანტასტიკის ჟანრში დიდი მიღწვების მქონე მწერლებს აჯილდოებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ღამის ცისარტყელა  
* მთვარის ცისარტყელის ვიდეო
* ღამის ცისარტყელა ტიან შანზე .
* მთვარის ცისარტყელა ვიქტორიას ჩანჩქერზე  (სურათები)
* მთვარის ცისარტყელის სურათები
* მთვარის ცისარტყელა ახალ ზელანდიაში (სურათები)
* როგორ გადავუღოთ ღამის ცისარტყელას 
* მთვარის ცისარტყელა 
* მთვარის ცისარტყელის გადაღების განსაკუთრებულობები 

## იხილეთ აგრეთვე 
*ცისარტყელა

## სქოლიო 
კატეგორია:ბუნებრივი მოვლენები
კატეგორია:მთვარე
კატეგორია:ატმოსფერული ოპტიკური მოვლენები
ლუვიელები

მინი|300პქ|ლუვიელების განსახლების არეალი
**ლუვიელები** — ინდოევროპული ტომები, ცხოვრობდნენ ძვ. წ. II ათასწლეულში მცირე აზიის (ანატოლიის) სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთში, რაც დასტურდება ხეთური ლურსმული წყაროების მონაცემებითა და თვით ლუვიურ ენაზე შედგენილი  ლურსმული ტექსტებით (რომლებიც ბოღაზქოის არქივმა შემოინახა). ლაპარაკობდნენ ლუვიურ ენაზე, რომელიც ხეთურ და ფალაურ ენებთან ერთად განეკუთვნება ინდოევროპულ-ანატოლიურ ენათა ჯგუფს. ლუვიელების შექმნილი უნდა იყოს „ხეთური იეროგლიფური“ დამწერლობა. ლუვიურისა და ლიკიური ენების ახლო ნათესაობის გამო ლუვიელებს მიიჩნევენ ლიკიელთა წინაპრებად. ლუვიელები მისდევდნენ მესაქონლეობას, მიწათმოქმედებას, ხელოსნობას. ლუვიურ საზოგადოებაში ადრევე გაჩნდა სოციალური დიფერენციაცია. ლუვიურ პანთეონს ქმნიდნენ: ამინდის ღვთაება თარხუნთი, მთვარის — არმა, ღვთაებები დათა, სანთა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია: ინდოევროპელები
კატეგორია:გამქრალი ხალხი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
სტატერი

მინი|ოქროს სტატერი
**სტატერი** — ძველი ბერძნული მასის ერთეული და მონეტა. ჭრიდნენ ელექტრუმის, ვერცხლის და ოქროს სტატერებს. მასა სხვადასხვა პუნქტში სხვადასხვა იყო. მაგ, მილეტის ელექტრუმის სტატერი იწონიდა 14 გრამს, კიზიკოსისა 16 გრამს, ეგინის ვერცხლის სტატერი 12,12 გრამს, ალექსანდრე მაკედონელის (ძვ. წ. 336-323) სახელით მოჭრილი ოქროს სტატერის საშუალო მასა 8,6 გრამს შეადგენდა. საქართველოში ფართოდ იყო გავრცელებული კიზიკოსის ელექტრუმის ალექსანდრე მაკედონელისა და თრაკიის მეფის ლისიმაქეს (ძვ. წ. 306-281) ოქროს სტატერები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალექსანდრე მაკედონელის სტატერი
* ლისიმაქეს სტატერი

## ლიტერატურა
კატეგორია:მონეტები
უილიამ სტაირონი

**უილიამ სტაირონი** (; დ. 11 ივნისი, 1925, ნიუ-პორტ-ნიუზი, ვირჯინიის შტატი, — გ. 1 ნოემბერი, 2006) — ამერიკელი მწერალი. მის ნაწარმოებებში ერთმანეთს ერწყმის ეგზისტენციალისტური და რეალისტური ტენდეციები. სტაირონის რომანებიდან აღსანიშნავია „დაწექ წყვდიადში“ (1951) „ცეცხლს მიეც ეს სახლი“ (1960), „ნეტ ტერნერის აღსარება“ (1967, პულიცერის პრემია), „სოფის არჩევანი“ (1979) და სხვა. წერდა აგრეთვე მოთხრობებს, პიესებს და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სინგამოზი

მინი|სინგამოზი
**სინგამოზი** — ფრინველთა დაავადება, იწვევს ქათმის პარაზიტი singamus trachea, სინგამიდების ოჯახის მრგვალი პარაზიტული ჭიების წარმომადგენელი, რომელიც პარაზიტობს ფრინველის სასუნთქ გზებში. სინგამოზი ფართოდ იყო გავრცელებული დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოში. პარაზიტების დიდი რაოდენობით არსებობის შემთხვევაში ფრინველი იღუპება. მკურნალობა: იოდისა (I) და კალიუმის იოდიდის (KI) სუსტი წყალხსნარი, სილიცილმჟავა ტრაქეაში, თიაბენდაზოლის, სინგამიქსის მიცემა საკვებთან ერთად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაავადებები
ჩელეთის საეპისკოპოსო

**ჩელეთის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი ძველი ქრისტიანული ეპარქია საქართველოში. დააარსა ვახტანგ გორგასალმა დაახლოებით 466-468 წლებში თორმეტ სხვა საეპიეკოპოსოსთან ერთად. ჩელეთის საეპისკოპოსოს ეპარქიაში შედიოდა ერწო-თიანეთი, ფშავ-ხევსურეთი და ხერკი. მტრისაგან ჩელეთის შემუსვრის გამო ჩელეთის საეპისკოპოსოს რეზიდენცია გადასულა ხარჭაშოს საეპისკოპოსო ეკლესიაში (დრო უცნობია).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩელეთის საეპისკოპოსო
ვაცლავ სიერპინსკი

**ვაცლავ სიერპინსკი** (დ. 14 მარტი, 1882, ვარშავა — გ. 21 ოქტომბერი, 1969, ვარშავა) — პოლონელი მათემატიკოსი. დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტი (1904). 1917-1951 წლებში მუშაობდა კრაკოვის ცოდნათა აკადემიაში. 1952-1957 წლებში იყო ვიცე-პრეზიდენტი ვარშავის მეცნიერებათა აკადემიისა, რომელიც შეიქმნა კრაკოვის ცოდნათა აკადემიის და ვარშავის სამეცნიერო საზოგადოების ბაზაზე. 1918-1960 წლებში იყო ვარშავის უნივერსიტეტის პროფესორი, ძირითადი შრომები აქვს სიმრავლეთა თეორიაში და მის გამოყენებაზე ტოპოლოგიაში, აგრეთვე ნამდვილი ცვლადის ფუნქციათა თეორიაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი მათემატიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
კანინდე (სეარა)

**კანინდე** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის ჩრდილოეთ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 74 486 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 218.423 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 23.14 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
სიტე

კუნძულ სიტეზე]]

**სიტე** () — ერთ-ერთი კუნძული მდინარე სენაში შემორჩენილი ორი ბუნებრივი კუნძულიდან (მეორე — სენ-ლუი), მდებარეობს პარიზში. იგი პარიზის ცენტრია, სადაც შუა საუკუნეების ქალაქი წარმოიქმნა. 

მეროვინგების დროიდან, კუნძულის დასავლეთი დაბოლოება სასახლეს ეკავა, აღმოსავლეთ ნაწილი კი იმავე პერიოდიდან რელიგიას უძღვნეს, განსაკუთრებით X საუკუნიდან, როდესაც აშენდა დღემდე შემორჩენილი პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი. ამ ორ ობიექტს შორის არსებული მონაკვეთი 1850-იან წლამდე მნიშვნელოვანი საცხოვრებელი და კომერციული არეალი იყო, მაგრამ ამ პერიოდიდან იგი დაიკავა პოლიციის პრეფექტურამ, იუსტიციის სასახლემ, ოტელ-დიეს საავადმყოფომ და ვაჭრობის ტრიბუნალმა. კუნძულის მხოლოდ უკიდურესი დასავლეთი და ჩრდილოეთი ნაწილები რჩება დღემდე დასახლებულად. ჩრდილოეთ ნაწილში ასევე შემორჩენილია XVI საუკუნის საეკლესიო სახლების ნაშთები. კუნძულის მდინარის ზემო წელისკენ არსებულ ნაწილში მდებარეობს დეპორტაციისას წამებულთა მემორიალი — რომელიც ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომის დროს ნაცისტების მიერ ვიჩიდან საკონცენტრაციო ბანაკებში გადმოსახლებულ 200 000 ადამიანს.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*L’Île de la Cité- current photographs and of the years 1900.

კატეგორია:პარიზის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:საფრანგეთის კუნძულები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კიმ დაირექტორი

**კიმ დაირექტორი** () — ამერიკელი მსახიობი.

## ბიოგრაფია 
კიმი დაიბადა ფლორიდაში, სკოლა დაამთავრა პიტსბურგში, პენსილვანია. 1993 წელს კერნეგო მელონის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა, სადაც მიენიჭა ბაკალავრის ხარისხი სამსახიობო ხელოვნებაში. კარიერის დაწყებამდე მსახიობი ნიუ-იორკში ოფიციანტად მუშაობდა.

პირველი როლი ითამაშა რეჟისიორ სპაიკ ლის ფილმში „მისი თამაში“. შემდეგ ფილმში „სემის ზაფხული“ (Summer of Sam) 1999 წ. და „დაქანცულები“ (Bamboozled) 2000 წ., ორივე ფილმში  რეჟისიორი იყო ლი. საერთოდ, იგი სპაიკ ლის ხუთ ფილმში გამოჩნდა.

ალბათ, მისი ყველაზე განთქმული როლი – ეს არის გოგონა-გუთის როლი ფილმში „ჩრდილების წიგნი: ჯადოქარი ბლერიდან 2“ (Book of Shadows). ამ როლის მომზადებისთვის, იგი გუთებისა და გუთების ფესტივალების კლუბებს სტუმრობდა.

დაირეკტორი ასევე გამოჩნდა პატარა და უმნიშვნელო როლებით ტელესერიალებში „სექსი დიდ ქალაქში“, „კანონი და წესრიგი“, „კანონი და წესრიგი: დანაშაულებრივი განზრახვა“.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მსახიობის ოფიციალური საიტი
*

კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შულავრის გორა

**შულავრის გორა** — ადრინდელი სამიწათმოქმედო პერიოდის გორანამოსახლარი ქვემო ქართლში. მდებარეობს მდინარე ხრამის მარჯვენა სანაპირო ზოლში (მარნეულის მუნიციპალიტეტი). ძეგლი შეისწავლეს 1965-1971 წლებში (ო. ჯაფარიძე, ა. ჯავახიშვილი). ბორცვი წარმოქმნილია ხანგრძლივი დროის განმავლობაში ერთ ადგილზე ცხოვრების გამო კულტურული ნაშთებისა და სამშენებლო ნანგრევების დაგროვების შედეგად. გამოყოფილია 9 სამშენებლო ჰორიზონტი. შულავრის გორაზე გამოვლენილი ყველა ნაგებობა, საცხოვრებელი თუ სამეურნეო. გეგმით წრიული ან ელიფსურია, გადახურვა — კონუსური ან ცრუგუმბათური. ნაგებობები მეტად პრიმიტიულია — არ გააჩნია ცალკე კედელი და ცალკე გადახურვა. საცხოვრებელი შენობების დამახასიათებელი ელემენტია კედლის გასწვრივ გამართული თიხის კვერცხისებული მოყვანილობის კერა უქრობი ცეცხლისათვის. ნაგებობები ძირითადად ნაშენებია ძირბრტყელი — ამობურცული ალიზით. ამავე კულტურის მოგვიანო ნასოფლარებისაგან განსხვავებით, აქ ნამოსახლარის გეგმარება მოუწესრიგებელია, დასახლება კი — უფრო მჭიდრო. უძველესი ფენებიდან მოყოლებული შულავრის გორის მოსახლეობა ბინადარი იყო – მისდევდა მესაქონლეობასა და მიწათმოქმედებას. მისთვის ცნობილი იყო შინაური ძროხა, ცხვარი, თხა, ღორი და ძაღლი, აგრეთვე ხორბლეული კულტურები. ნაპოვნია ველურიდან კულტურულზე გარდამავალი ყურძნის წიპწა. 

საერთოდ ძეგლზე, განსაკუთრებით კი ქვედა ფენებში თიხის ჭურჭელი მეტად იშვიათია. ქვედა დონეების ჭურჭელი სუსტადაა გამომწვარი, ხელითაა ნაძერწი და მარტივი ფორმა აქვს. ჭურჭელი კვერცხისებური მოყვანილობისაა, შუა ჰორიზონტებიდან მოყოლებული ჩნდება რელიეფური კოპებით შემკული ჭურჭელი, ზედა ჰორიზონტებში კი გვხვდება ჭდეული ორნამენტით შემკული კერამიკა. იშვიათია ტალღისებური ხაზები ან სხვა სახის გეომეტრიული ორნამენტი.  ამ სახის ჭდეური ორნამენტით შემკული კერამიკა შულავერ-შომუთეფეს კულტურის წრის ძეგლებში მხოლოდ იმირის გორის ქვედა ჰორიზონტების მასალაში გვხვდება, რაც ამ ორი ძეგლის ქრონოლოგიური ურთიერთდამოკიდებულების გარკვევის შესაძლებლობას იძლევა.

შულავრის გორაზე აღმოჩენილია ძვლის სადგისები, საპრიალებლები, კოვზისებური ნივთები და სხვა. ირმის რქისაგან ნაკეთები თოხები, ობსიდიანისა და კაჟის მარავალფეროვანი ნაწარმი, ხელსაფქვავები; იშვიათია გახეხილ-გაპრიელებული ქვის იარაღები. ნაპოვნია შუაში ფართონახვრეტიანი მარგილის დასამძიმებელი მასიური ოვალური ქვები. განადგურებული ზედა ფენების ზედაპირულ მასალაში აღმოჩენილია ჭდეული წიწვოვანი სახით შემკული თიხის მცირე ზომის ანთროპომორფული ქანდაკება.

შულავრის გორის გათხრის შემდეგ გამოვლენილი ადრინდელ სამიწათმოქმედო კულტურას საქართველოსა და აზერბაიჯანში გათხრილი უადრესი ძეგლების მაგალითზე შუალვერ-შომუთეფეს კულტურა უწოდეს.

შულავრის გორის გადარჩენილ სულ ზედა დონეზე აღმოჩნდა ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის მტკვარ-არაქსის კულტურის ერთადერთი შავპრიალა ორნამენტირებული თიხის ჭურჭელი, რომლის მიმართება ძველ ნასოფლართან გაურკვეველი დარჩა. შულავრის გორაზე გათხარეს ანტიკური ხანის (ძვ. წ. I საუკუნე) 5 ჩაშვებული სამარხი, რომლებშიც აღმოჩნდა თიხის ჭურჭელი, ვერცხლის, ბრინჯაოსა და რკინის ნივთები და სხვადასხვა მასალისაგან ნაკეთები მძივები, აგრეთვე ვერცხლის ორი მონეტა (ძვ. წ. I საუკუნე).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სტერკულისებრნი

**სტერკულისებრნი**  (Sterculiaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ხეები და ბუჩქებია, იშვიათად ბალახი. ყვავილები მეტწილად ორსქესიანია. ჯამის ფოთლები შეზრდილია, მტვრიანები 2 წრედაა განლაგებული, ზოგჯერ გარეთა წრისა გადაქცეულია სტამინოდიუმებად ან განუვითარებელია. ხშირად მტვრიანები და ბუტკო წამოწეულია ანდროგინოფორზე.

ნაყოფი ნაირგვარია და ხშირად ცალკეულ ნაწილებად იშლება. ოჯახში 1000-მდე სახეობაა (60 გვარზე მეტი). გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებში.  პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვს თეობრომას (კაკაოს ხე), კოლას და სტერკულიის გვარის სახეობებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი
ემილ ჰირში

**ემილ ჰირში** (; 13 მარტი, 1985)  — ამერიკელი კინო და ტელემსახიობი. ცნობილია შონ პენის ფილმში „ველურ პირობებში“ მონაწილეობით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯოშ ბროლინი

**ჯოშ ბროლინი** (; 12 თებერვალი, 1968)  — ამერიკელი თეატრის, კინოს და ტელემსახიობი. კარიერა დაიწყო 1985 წელს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანტონიო ბანდერასი

**ხოსე ანტონიო დომინგეს ბანდერასი** (; დ. 10 აგვისტო, 1960, მალაგა)  — ესპანელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი და მომღერალი. სამსახიობო კარიერა პედრო ალმოდოვარის ფილმებში შესრულებული როლებით დაიწყო, შემდეგ კი მოღვაწეობა ჰოლივუდში განაგრძო და ითამაშა 1990-იანი წლების ისეთ პოპულარულ ფილმებში, როგორებიცაა „ფილადელფია“, „ინტერვიუ ვამპირთან: ვამპირის ქრონიკები“, „დაქირავებული მკვლელები“, „ევიტა“, „ზოროს ნიღაბი“ და სხვა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Antonio Banderas at Emmys.com

კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბრაიან კოქსი

მინი|ბრაიან კოქსი
**ბრაიან ედუარდ კოქსი** (დ. 1968, 3 მარტი) — დიდი ბრიტანეთის ღირსების ორდენოსანი, დიდი ბრიტანეთის ნაწილაკური ფიზიკის პროფესორი, სამეფო საზოგადოების უნივერსიტეტის მკვლევარი, PPARC-ს წარჩინებული თანამშრომელი და პროფესორი მანჩესტერის უნივერსიტეტში. იგი არის მაღალი ენერგიების ფიზიკის ჯგუფის წევრი  მანჩესტერის უნივერსიტეტში და მუშაობს ATLAS ექსპერიმენტზე დიდ ადრონულ კოლაიდერზე (Large Hadron Collider (LHC)), CERN-ში, ჟენევის ახლოს, შვეიცარიაში. კოქსი ცნობილია ფართო საზოგადოებისთვის, როგორც წამყვანი მთელი რიგი სამეცნიერო პროგრამებისა BBC-ზე, სადაც ხელს უწყობს ისეთი საგნების პოპულარიზაციას, როგორებიცაა ასტრონომია და ფიზიკა. იგი უკვე აღიარებულია მემკვიდრედ BBC-ის სამეცნიერო პროგრამების ისეთი გიგანტი წამყვანებისა, როგორებიც არიან — სერ დევიდ ატენბორო და აწ უკე გარდაცვლილი სერ პატრიკ მური. მან ასევე გარკვეული პოპულარობა მოიპოვა 1990-იან წლებში, როგორც პიანისტმა პოპ ჯგუფში D: Ream.

პროფესორი ბრაიანი დიდი პოპულარობით სარგებლობს მთელს მსოფლიოში, რადგან იგი არის ახალგაზრდა მეცნიერი, რომელმაც უკვე მოასწრო საზოგადოების ფართო მასებისთვის ისეთი საინტერესო სამეცნიერო წიგნებისა და დოკუმენტური სერიების გამოცემა, როგორებიცაა „სამყაროს საოცრებანი“, „მზის სისტემის საოცრებანი“, „სიცოცხლის საოცრებანი“ და სხვა. ერთ-ერთ ინტერვიუში მან განაცხადა, რომ შეიძლება მეცნიერების სწავლა საკმაოდ გვიან დაიწყო და მაინც, სრულიად ახალგაზრდა, მასსავით პროფესორი გახდე. მისი განცხადებით, კარლ სეიგანის წიგნი „კოსმოსი“ (რომელიც მან 12 წლის ასაკში წაიკითხა) გახდა გადამწყვეტი მისთვის სამეცნიერო კარიერის არჩევაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Brian Cox interview  at sci-fi-online.com
*List of papers by Brian Cox 
*An interview with Brian Cox (April 2010) 
*Prof Brian Cox, Former Rock Star 
*Personal website for Prof Brian Cox 

კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ინგლისელი პოპ-მომღერლები
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ჰუმანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ათეისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ინდეპენდენსია (სეარა)

**ინდეპენდენსია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 25 620 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3 218.641 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 7.96 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩენ შენისა და უ გუანის აჯანყება

**ჩენ შენისა და უ გუანის აჯანყება** — გლეხთა აჯანყება ჩინეთში ძვ. წ. 209-208 წლებში. დაიწყო ახლანდელი ანხოის პროვინციის ჩრდილოეთში ახალწვეულ გლეხთა რაზმმა ჩენ შენისა (მოჯამაგირე) და უ გუანის მეთაურობით. მალე აჯანყებულთა რაოდენობამ რამდენიმე ათეულ ათასს მიაღწია.  აჯანყების მთავარი მამოძრავებელი ძალა იყო გლეხობა, მონაწილეობდნენ აგრეთვე ჯარისკაცები, ხელოსნები და, ზოგიერთი მონაცემებით,  მონები. ძვ. წ. 208 წლის დასაწყისში აჯანყებულები მიადგნენ ცინის დედაქალაქ სიანიანს. აჯანყებულთა ხელში გადავიდა ანხოის ჩრდილოეთი და ცენტრალური ნაწილი, მთელი ხენანი, სამხრეთ შანსი და აღმოსავლეთ შენსი. აჯანყების ხელმძღვანელობაში თანდათან შეაღწიეს  გაბატონებული კლასის ოპოზიციურმა ელემენტებმა, რომლებიც ცდილობდნენ  სახალხო მოძრაობა გამოეყენებინათ ცინის დასამხობად და თავიანთი სამფლობელოებისა და უფლებების აღსადგენად. ძვ. წ. 208 წლის ზამთარში ჩენ შენი მოღალატურად მოკლეს. თებერვალში ცინის არმიამ აჯანყება ჩაახშო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
კატეგორია:ცინი
ახალი სამყარო

**ახალი სამყარო ** — XV საუკუნის ბოლოს ევროპელი პირველაღმომჩენების მიერ ძველი სამყაროს საწინააღმდეგოდ ამერიკის კონტინენტისათვის შერქმეული სახელი.  ძველ სამყაროში იგულისხმებოდა — ევროპა, აზია და აფრიკა. ძველ სამყაროსთან შედარებით აქ ყველაფერი იყო ახალი და უცხო — ახალი მდინარეები; ახალი ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის  საბადოები; ახალი თევზები;  ფრინველთა და ცხოველთა ახალი სამყარო ; ლამაზი ტყეები; ახალი ნაყოფიერი მცენარეები; ყვავილები; ხილ-ბოსტნეულის ახალი გემო და ახალი ადამიანები.

გადმოცემის თანახმად, ქრისტეფორე კოლუმბს სიკვდილამდე სჯეროდა, რომ აღმოაჩინა ახალი გზა  ინდოეთისკენ, მაგრამ ძალიან მალე გავრცელდა აზრი, რომ აღმოჩენილი იყო არა ინდოეთი, არამედ სრულიად ახალი კონტინენტი. ამ ვერსიის ერთ-ერთი პირველი მომხრე იყო ამერიგო ვესპუჩი, რომლის სახელწოდებაც მიიღო სამყაროს ახალმა ნაწილმა. ითვლება, რომ შესაძლოა, ტერმინი „ახალი სამყარო“ თავად ვესპუჩიმ შემოგვთავაზა 1503 წელს, თუმცა ეს საკამათო საკითხია. 

მთელი რიგი წყაროები ამ დამსახურებას მიაწერენ იტალო–ესპანელ ისტორიკოსს პიეტრო მარტირე დ’ანგიერას  (იტალ.  Pietro Martire d'Anghiera, ხოლო ესპ.Pedro Mártir de Anglería), რომელიც ჯერ კიდევ კოლუმბის პირველი ექსპედიციის მსვლელობისას, 1492 წლის 1 ნოემბრით დათარიღებულ წერილში იყენებს აღნიშვნას ლათინურ ფორმაში „novi orbis“, ერთი წლის შემდეგ სხვა წერილში ის იცვლება „orbis novus“ სახელით, ხოლო 1516 წელს გამოდის მისი ცნობილი ნაშრომი სათაურით, რომელიც იწყება  „De orbe novo...“ — „ახალ სამყაროში...“, სადაც ის აღწერს აღმოჩენილი მიწების ადგლობრივ მცხოვრებლებთან ევროპელების პირველ შეხვედრას. 

1524 წელს იგივე ტერმინს იყენებს ჯოვანი და ვერაცანო — უკვე ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროებთან ცურვის მოსათხრობად. ყოველ შემთხვევაში, პირველაღმოჩენილი სანაპიროების კვალდაკვალ ვრცელდება ტერმინი „ახალი სამყარო“ მთელი სამხრეთ ამერიკის სახელწოდებად, ხოლო 1541 წლიდან სახელწოდება ამერიკასთან ერთად ის გავრცელდა ჩრდილოეთ მატერიკზეც — ევროპის, აზიის და აფრიკის შემდეგ ქვეყნის მეოთხე ნაწილის აღსანიშნავად.   

დღეს ტერმინს „ახალი სამყარო“ იშვიათად იყენებენ, მხოლოდ ისტორიული მოვლენების კონტექსტში. ამასთან, როგორც წესი, ის გულისხმობს არა მარტო ამერიკას, აგრეთვე, ოკეანიასა და ანტარქტიკას

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლექსიკონი 
* კოლუმბია 

კატეგორია:ამერიკა
ვაულინო (ვოლოგდის ოლქი)

**ვაულინო** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ილინსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვაულინო — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

## სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
სტეფანოზი

**სტეფანოზი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*სტეფანოზ I   — ქართლის ერისმთავარი VI საუკუნის დასასრულსა და VII საუკუნის დასაწყისში
*სტეფანოზ II — ქართლის ერისმთავარი VII საუკუნის შუა წლებსა და II ნახევარში
*სტეფანოზ III — ქართლის ერისმთავარი 711-739 წლებში
*სტეფანოზ IV — ქართლის ერისმთავარი VIII საუკუნის 80-იან წლებში
სტილი (ერთეული)

**სტილი** — მასის (წონის) ერთეული XVII—XVIII საუკუნეებში ირანსა და საქართველოში. საქართველოში შეადგენდა ლიტრის 1/20-ს. XVII საუკუნის მიწურულამდე უდრიდა 128,8 გრამს, XVIII საუკუნეში — 153-165,6 გრამს.
## ლიტერატურა
**ჯაფარიძე გ.,* ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX-XIX საუკუნეები), თბ., 1973

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ცოცხალი ჭადრაკი

[thumb|right|250px|ცოცხალი ჭადრაკი. [მონსელიჩე, იტალია.]]
**ცოცხალი ჭადრაკი** — საჭადრაკო პარტიის თეატრალიზებული წარმოდგენა. იმართება დიდ ზომის საჭადრაკო დაფაზე, ღია ცის ქვეშ დიდ მოედანზე ან გადახურულ დარბაზში.

დოკუმენტური წყაროების მიხედვით ცოცხალი ჭადრაკის პირველი წარმოდგენა 1408 წელს, გრანადის არაბმა მმართველმა, მუჰამედმა გამართა.

1923 წლიდან ყოველ ორ წელიწადში ერთხელ, სექტემბრის მეორე კვირას, იტალიაში ვენეციასთან ახლოს, ქალაქ მაროსტიკაში იმართება ცოცხალი ჭადრაკის თეატრალიზებული წარმოდგენა. ლეგენდარული თამაშის ისტორიას 1454 წელს ლედის კეთილგანწყობის მოსაპოვებლად, ორ ახალგაზრდა ჯენტლმენს შორის გამართული ცოცხალი საჭადრაკო ბრძოლაც შემორჩა.

2004 წელს Metrocon-მა შექმნა და გამოუშვა ცოცხალი ჭადრაკის თამაშის პირველი ანიმე. ეს იყო სცენარიზებული და ქორეოგრაფიული ნომრებით დატვირთული ბრძოლა.

კატეგორია:ჭადრაკი
ჩესმეს ბრძოლა

**ჩესმეს ბრძოლა**, *ჩეშმეს ბრძოლა* () — საზღვაო ბრძოლა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს 1770 წლის 7 ივლისს ჩესმეს ყურეში (ეგეოსის ზღვა, ქიოსის სრუტე). არქიპელაგში მოქმედმა რუსულმა ფლოტმა 5 ივლისს ქიოსის სრუტეში, ჩესმეს ჩრდილო-დასავლეთით, შეუტია ოსმალეთის ფლოტს და მოწინააღმდეგის საფლაგმანო ხომალდი ჩაძირა. ოსმალეთის ფლოტმა თავი შეაფარა ჩესმეს ყურეს, სადაც იგი რუსეთის ფლოტმა ჩაიჭირა. 7 ივლისს ღამით ყურის შესასვლელთან კონტრ-ადმირალ ს. გრეიგის ავანგარდმა ცეცხლი წაუკიდა ოსმალეთის ხომალდებს, ხოლო შეტევაზე გადასულმა რუსეთის ფლოტის 4 ბრანდერმა - სახაზო ხომალდს. 1 სახაზო ხომალდისა და 5 გალერის გარდა ოსმალეთის მთელი ფლოტი დაიწვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ეგეოსის ზღვის ისტორია
კატეგორია:1770 წლის ბრძოლები
ჩიანგმაი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **ჩიანგმაი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჩიანგმაი — ქალაქი ტაილანდში.
* ჩიანგმაი — პროვინცია ტაილანდში
* ჩიანგმაი — აეროპორტი ტაილანდში.
* ჩიანგმაი — შუა საუკუნეების სამეფო ტაილანდში.
ჩიანგმაის სამეფო

**ჩიანგმაის სამეფო**, *ჩიენგმაი* — შუა საუკუნეების ფეოდალური სახელმწიფო ჩრდილოეთ ტაილანდის  ტერიტორიაზე. სახელი მიიღო ამავე სახელწოდების ქალაქიდან, რომელიც 1296 წელს დააარსა მანგრაიმ-ჩიანგრაის სამთავროს მფლობელმა.  XIV საუკუნეში ხშირად ომობდა სიამის (აიუთაია) სამეფოსთან. XVI-XVIII საუკუნეებში ჩიანგმაი ძირითადად ბირმის ან სიამის ხელქვეითი იყო: 1556-1595 წლებში ბირმის, 1595-1615 წლებში სიამის ვასალი, 1615 წელს მიიტაცა ბირმამ, 1662 წელს - სიამმა, 1664 წელს - ისევ ბირმამ, 1727-1764 წლებში დამოუკიდებელი იყო, 1764 წელს კვლავ მიიტაცა ბირმამ. 1775 წელს ჩიანგმაის სამეფო სიამის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტაილანდის ისტორია
ჩინგ ჩაკი და ჩინგ ნი

**ჩინგ ჩაკი და ჩინგ ნი** — ვიეტნამელი ეროვნული გმირები, დები. წარმოშობით ჩინგის წარჩინებული გვარიდან იყვნენ, ახ. წ. 40-43 წლებში ხელმძღვანელობდნენ აჯანყებას ჩინეთის დინასტიის ხანის წინააღმდეგ, რომელიც ვიეტნამის ისტორიაში პირველ საერთო სახალხო ომად იქცა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ორი დის აჯანყება

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვიეტნამის ისტორია
ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეატურიპუკაკაპიკიმაუნგაჰორონუკუპოკანუენუაკიტანატაჰუ

**ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეატურიპუკაკაპიკიმაუნგაჰორონუკუპოკანუენუაკიტანატაჰუ** () ან **ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეაპოკანუენუაკიტანატაჰუ** — ბორცვი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე, ჰოკს-ბეის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 305 მეტრს შეადგენს. მისი სახელწოდება ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ ურთიერთობის გამარტივების მიზნით ხშირად შემოკლებულად წარმოითქმის როგორც **ტაუმატა** ().

## სახელის მნიშვნელობა 
დასახელება „ტაუმატაუაკატანგიანგაკოაუაუოტამატეატურიპუკაკაპიკიმაუნგაჰორონუკუპოკანუენუაკიტანატაჰუ“ ითარგმნება შემდეგ ნაირად : „მწვერვალი, სადაც ტამატეა, ადამიანი დიდი მუხლებით, მთებზე მცოცავი, მიწების მყლაპავი რომელმაც იმოგზაურა, უკრავდა თავის ფლეიტას თავისი შეყვარებულისთვის“. 85 სიმბოლოს გამოყენებით გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით ის მსოფლიოს უგრძელესი სახელის მქონე ადგილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მსოფლიოს ყველაზე გრძელი ტოპონიმი - yourDictionary.com-ზე 
* კამათი ყველაზე გრძელი სახელწოდების შესახებ 

კატეგორია:გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის რეკორდსმენები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მთები
ჩოლა

220px|მინიატიურა|ბრიჰადიშვარას ტაძრის კარიბჭე
[220px|მინიატიურა|სამხრეთ [ინდოეთი ძვ. წ. 300 წელს. ჩერა, ჩოლა და პანდია.]]
[250px|მინიატიურა|ჩოლა [1120 წლისათვის]]
**ჩოლა** — სახელმწიფო და დინასტია სამხრეთ ინდოეთში უძველეს დროს და შუა საუკუნეებში. ჩოლის სახელმწიფოს ისტორიული ცენტრი იყო ტანჯავურის რაიონში. სახელმწიფო ენა – ტამილური. X საუკუნის დასასრულსა და XII საუკუნის შუა ხანებში ჩოლა ძლიერი მონარქიული სახელმწიფო იყო. ადრინდელი ფეოდალური ეპოქისათვის მაღალ განვითარებას მიაღწია მიწათმოქმედებამ, ხელოსნობამ და ვაჭრობამ, ტამილურმა ლიტერატურამ და ხელოვნებამ. XIII საუკუნეში ჩოლა გახდა ჰოისალას სახელმწიფოს ვასალი და მალე არსებობა შეწყვიტა. ჩოლას დინასტია ცნობილი იყო XVIII საუკუნემდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
კატეგორია:დინასტიები
ვიქტორ კურნატოვსკი

**ვიქტორ კურნატოვსკი** (; დ. 10 ივლისი   [ ძვ. სტ. 28 ივნისი], 1868, რიგა — გ. 2 ოქტომბერი  [ძვ. სტ. 19 სექტემბერი] 1912, პარიზი) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე რუსეთსა და საქართველოში, ბოლშევიკი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა ექიმის ოჯახში. სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში, იყო ხელოსანი. 1887 წელს უნივერსიტეტიდან გარიცხეს და სანქტ-პეტერბურგიდანაც გაასახლეს. 1888 წელს შევიდა მოსკოვის უნივერსიტეტში, ჩამოშორდა ხალხოსნებს და ხელმძღვანელობდა მარქსისტულ წრეს. 1889 წელს, მოსკოვის უნივერსიტეტიდანაც გარიცხეს და არხანგელსკის ოლქში გადაასახლეს. 1892 წლის სექტემბერში ემიგრაციაში გაემგზავრა შვეიცარიაში. 1897 წელს, რუსეთში დაბრუნებისას საზღვარზე დააპატიმრეს და აღმოსავლეთ ციმბირში გადაასახლეს. 1898 წელს, მინუსინსკში შეხვდა ლენინს. აქ ხელი მოაწერა ლენინის მიერ დაწერილ (1899) „რუსეთის სოციალ-დემოკრატთა პროტესტს“. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ, 1900 წელს, კურნატოვსკი პარტიის დავალებით ჩამოვიდა თბილისში, სადაც კავშირი დაამყარა იოსებ სტალინთან, ფილიპე მახარაძესთან და გაშალა პარტიული მუშაობა სოციალ-დემოკრატიულ ორგანიზაციაში. 

1901 წელს დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში 2 წლის პატიმრობის შემდეგ ციმბირში გადაასახლეს. 1904 წელს, იაკუტსკში ხელმძღვანელობდა პოლიტიკურ პატიმართა საპროტესტო გამოსვლას, რის გამოც კატორღა მიუსაჯეს, რომელსაც იხდიდა აკატუის ციხეში. 1905-1906 წლებში ჩიტაში ჩამოაყალიბა მუშათა, ჯარისკაცთა და კაზაკების დეპუტატების საბჭო. იყო რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა პარტიის (რსდმპ) ჩიტის კომიტეტის წევრი, გაზეთ „ზაბაიკალსკი რაბოჩის“  რედაქტორი, ხელმძღვანელობდა ჩიტის მუშათა შეიარაღებულ აჯანყებას, დამარცხების შემდეგ, 1906 წელს, დააპატიმრეს. 

სამხედრო სასამართლომ კურნატოვსკს სიკვდილი მიუსაჯა, რაც შემდეგ სამუდამო კატორღით შეუცვალეს. 1906 წელს, იაპონიაში გაიქცა, საიდანაც გადავიდა ავსტრალიაში. 1910 წელს ავადმყოფი ჩავიდა პარიზში, სადაც 2 წლის შემდეგ გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
ხორლოგიინ ჩოიბალსანი

**ხორლოგიინ ჩოიბალსანი** (; დ. 8 თებერვალი 1895, ცეცენხანის აიმაკი, ცინი — გ. 26 იანვარი, 1952, მოსკოვი) — მონღოლეთის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მარშალი. გარდაცვალებიდან გარკვეული ხნის  შემდეგ მონღოლეთში დამკვიდრდა მისი პიროვნების კულტი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ღარიბი არატის ოჯახში. 1914-1917 წლებში სწავლობდა ირკუტსკში. 1919 წელს ურგაში  სუხე-ბატორისა და მის მიერ ჩამოყალიბებულმა რევოლუციური წრეების გაერთიანებამ 1920 წელს საფუძველი დაუდო მონღოლეთის სახალხო-რევოლუციური პარტიის შექმნას. ჩოიბალსანი 1921 წლის მარტში მონაწილეობდა მონღოლეთის სახალხო პარტიის I ყრილობის მომზადებაში. 1921 წლის ივლისიდან სახალხო მთავრობის შემადგენლობაში იყო.  1921-1923 წლებში მონღოლეთის არმიის მთავარსარდლის მოადგილეა, ხოლო 1924-1928 წლებში მთავარსარდალი. 1928-1930 წლებში მცირე ხურალის პრეზიდიუმის თავმჯდომარე, 1930 წელს საგარეო საქმეთა მინისტრი, ხოლო 1939 წლიდან პრემიერ-მინისტრი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ჩრდილოეთის ომი (1655-1660)

250px|მინიატიურა|ჩრდილოეთის ომის საომარი მოქმედებების რუკა
**ჩრდილოეთის ომი** — შვედეთისა და მისი მოკავშირეების ომი რეჩ პოსპოლიტასა და მის მოკავშირეებთან. მიმდინარეობდა 1654-1667 წლების რუსეთ-პოლონეთის ომის დროს. შვედეთის ჯარებმა დაიკავეს თითქმის მთელი პოლონეთი, აგრეთვე ლიტვის ნაწილი. რუსეთთან დადებულმა დროებითმა ზავმა და რუსეთ-შვედეთის 1656-1658 წლების ომის დაწყებამ ხელი შეუწყო აჯანყებულ გლეხთა მიერ შვედ დამპყრობთა განდევნას. მაგრამ 1656 წლის ზაფხულში შვედებმა ბრანდებურგთან ერთად კვლავ დაიკავეს ვარშავა. 1657 წელს დანია შვედეთის წინააღმდეგ ომში ჩაება და რეჩ პოსპოლიტა განთავისუფლდა შვედების ოკუპაციისაგან. შვედეთმა ვერ შეძლო დანიის საბოლოო დამარცხება, რადგან დანიას მხარი დაუჭირეს რეჩ პოსპოლიტამ და მისმა მოკავშირეებმა – ავსტრიამ, ბრანდებურგმა და ნიდერლანდებმა. 1660 წელს რეჩ პოსპოლიტამ დადო ზავი შვედეთთან სტატუს-კვოს პირობით, რომ დაეკავებინა რუსეთთან ხელახლა შეერთებული უკრაინა და ბელორუსიის დიდი ნაწილი, რომელიც რუსეთის ჯარებს ეკავა. 1659 წელს რეჩ პოსპოლიტამ განაახლა ომი რუსეთთან და რუსეთი იძულებული გახდა ხელი მოეწერა შვედეთთან არახელსაყრელ კარდისის ზავზე (1661 წელი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:XVII საუკუნის ომები
ჩიპროვეცის აჯანყება

**ჩიპროვეცის აჯანყება** — ბულგარეთის ქალაქ ჩიპროვეცისა (ახლანდელი ჩიპროვცი, ჩრდილო-დასავლეთი ბულგარეთი) და მისი გარეუბნის მოსახლეობის აჯანყება ოსმალეთის ბატონობის წინააღმდეგ.  მოხდა ევროპული ქვეყნების ანტიოსმალური კოალიციისა  (საღვთო ლიგა) და ოსმალეთს შორის ომის დროს. აჯანყების უშუალო საბაბი გახდა 1688 წლის 6 სექტემბერს ავსტრიის ჯარების მიერ ბელგრადის აღება და ვიდინისა და სოფიისაკენ წინსვლა. აჯანყებულები დამარცხდნენ ოსმალეთის მოკავშირე უნგრეთის ფეოდალებთან თეკეისთან ბრძოლაში. ოსმალეთმა ჩიპროვეცი და მის გარშემო მდებარე სოფლები გაძარცვეს და დაწვეს, მოსახლეობის ნაწილი გაანადგურეს, ნაწილი გაიქცა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია
ლაკი

**ლაკი** — ვულკანური მწკრივი ისლანდიის სამხრეთ ნაწილში, მყინვარ ვატნაიეკუდლის სამხრეთ-დასავლეთ კიდესთან. სიმაღლე 812 მეტრი. შედგება 115 კრატერისაგან, რომლებიც გადაჭიმულია 25 კილომეტრზე, ტექტონიკური რღვევის გასწვრივ. 1783-1784 წლებში მოხდა კატასტროფული ამოფრქვევა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ისლანდიის ვულკანები
ჩუმათელეთი

**ჩუმათელეთი** — ყოფილი სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთი კალთის ძირას. ზღვის დონიდან 860 მეტრზე, ხაშურიდან 9 კმ. ამჟამად დაბა სურამის უბანია. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სურამი
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ნიკოლა ლებლანი

**ნიკოლა ლებლანი** (დ. 6 დეკემბერი, 1742, ივუა-ლე-პრე, დეპარტამენტი შერი, — გ. 16 იანვარი, 1806, სენ-დენი) — ფრანგი ქიმიკოსი. 1787-1789 წლებში ლებლანმა პირველმა შეიმუშავა სუფრის მარილისაგან (NaCl) სოდის მიღების სამრეწველო მეთოდი. 1791 წელს საფრანგეთში ამუშავდა სოდის პირველი ქარხანა, სადაც სოდას ლებლანის მეთოდით იღებდნენ. საფრანგეთის დიდი რევოლუციის წლებში ლებლანი იყო დენთისა და გვარჯილის წარმოების მმართველი. სოდის წარმოების პატენტის გაუქმებისა და სოდის ქარხნის დახურვის შედეგად ლებლანი გაკოტრდა და თავი მოიკლა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1742
კატეგორია:გარდაცვლილი 1806
ბანაბუიუ

**ბანაბუიუ** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 320 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 079.987 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 16.04 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩიბათის განძი

**ჩიბათის განძი** — ბიზანტიური ოქროს მონეტების განძი, რომელიც 1958 წელს აღმოაჩინეს სოფელ ჩიბათში (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი). განძი შეიცავს 122 ცალ სოლიდს, რომელიც ეკუთვნის ბიზანტიის 4 იმპერატორს: ტიბერიუს II-ს (578-582 წწ.) - 1 ცალი; მავრიკიოსს (582-602 წწ.) 1 ცალი; ფოკას (602-610 წწ.) 106 ცალი; ჰერაკლეს (610-641 წწ.) 14 ცალი. ყველა მონეტა მოჭრილია კონსტანტინოპოლის ზარაფხანაში. სავარაუდოა, რომ განძი ჩაფლულია VII საუკუნის 20-იან წლებში, როდესაც ჰერაკლე კეისარი ეგრისის გავლით ირანში მიდიოდა სალაშქროდ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ლეიკოციტოზი

**ლეიკოციტოზი** — ლეიკოციტების მომატება სისხლში; პათოლოგიური მდგომარეობა , რომლის დროსაც ლეიკოციტების რაოდენობა 1 მმ³ სისხლში რამდენიმე ათეულ ათასს აღწევს. ვითარდება სხვადასხვა ინფექციური დაავადების, სეპტიკური, ანთებითი და ტოქსიკური პროცესების, ლევკოზის დროს, აგრეთვე მაიონიზებელი რადიაციის დიდი დოზებით მოქმედების პირველ სტადიაში, ქსოვილების დაშლის შემთხვევაში (ავთვისებიანი სიმსივნე, გულის კუნთის ინფარქტი) და სხვა. როგორც ფიზიოლოგიური მოვლენა, აღინიშნება საკვების მიღების და ფიზიკური მუშაობის დროს; ლევკოციტოზი ჩვეულებრივ აქვთ ორსულ ქალებსა და ახალშობილ ბავშვებს. ლევკოციტოზის გამომწვევი მიზეზის ლიკვიდაციასთან ერთად ლეიკოციტების რაოდენობა ნორმას უბრუნდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჰემატოლოგია
მაქსიმიხა (ვოლოგდის ოლქი)

**მაქსიმიხა** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუბენსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## რესურსები ინტერნეტში
* მაქსიმიხა — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

## სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
უნგრეთის დემოგრაფია

**უნგრეთის დემოგრაფია** — უნგრეთის მოსახლეობის ისეთი დემოგრაფიული მაჩვენებლები როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობები, განათლების დონე, ჯანდაცვა, ეკონომიკური სტატუსი, რელიგიური კუთვნილება და სხვა ასპექტები.

## მოსახლეობა 
უნგრეთის შექმნს დროს (895 წ.) მისი მოსახლეობა შეადგენდა შუა დუნაის დაბლობზე შეჭრილ უგრელების ტომებს და იქ დამხვდურ სლავურ მოსახლეობას. ზოგი წყაროს მიხედვით ეს იყო 200 000 სლავი და 400 000 უნგრელი, ხოლო სხვა წყაროებში 805 წლისთვის უნგრეთის ტერიტორიაზე მოსახლეობის რაოდენობა მერყეობს 120 000 - 600 000-ის ფარგლებში, 

დემოგრაფების მიხედვით მოჰაჩის ბრძოლამდე მოსახლეობის 80 პროცენტს შეადგენდნენ უნგრელები, ხოლო რაკოცის მიერ დამოუკიდებლობისთვის ნაწარმოები ომის შემდეგ უნგრელები საკუთარ ქვეყანაში უმცირესობაში აღმოჩნდნენ. პირველი მსოფლიო ომის შემდგომმა ტერიტორიულმა ცვლილებებმა უნგრეთის მოსახლეობა გახადა ერთგვაროვანი. დღეისთვის მოსახლეობის ცხრა მეათედზე მეტი არის ეთნიკური უნგრელი და საუბრობს უნგრულად.

## ეთნიკური შემადგენლობა 
მინი|რეგიონები სადაც უნგრულად საუბრობენ.
2001 წლის გამოკითხვის მიხედვით, უნგრეთში ცხოვრობს დაახლოებით 16 ეთნიკური ჯგუფი. რომელთა პროცენტული მაჩვენებლებიც შემდეგია:

*უნგრელები: 9 416 045 ანუ 93.2 %
*ბოშები: 190 046 or 1.9 %
*გერმანელები: 62 233 or 0.6 %
*სლოვაკები: 17 693  or 0.17 %
*ხორვატები: 15 620 or 0.15 %
*რუმინელები: 7995 or 0.08 %
*სხვა უნგრული ეთნოსები: 20 473 (0,2 %)
*სხვა არა უნგრული ეთნოსები: 16 081 (0,16 %)
*უცნობი (არ უპასუხეს): 570 537 (5,6 %)

## უდიდესი ქალაქები 
## იხილეთ აგრეთვე 
*უნგრეთის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Hungarian Central Statistical Office (ინგლისურად) 

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრეთის დემოგრაფია
იოსებზილიხანიანი (S-1283)

მინიატიურა|250პქ|ერთ-ერთი მინიატიურა ხელნაწერიდან
**იოსებზილიხანიანის ხელნაწერი** — S-1283 კომპილაციის საფუძველზე შეკრული ქართული ხელნაწერი წიგნი XVI-XVII საუკუნეებიდან. დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდში. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 120 ფურცელს, რომელთა ზომებია 21,5X15,5 სანტიმეტრი. ტექსტი ნაწერია მხედრული დამწერლობით, შავი მელნით; სათაურები და ტაეპების დასაწყისები შესრულებულია სინგურით. ხელნაწერი მდიდრულადაა მოხატული. ნუსხა შეიცავს თორმეტ მინიატიურას, რომელთაგან ზოგიერთს მცენარეული ან გეომეტრიული ორნამენტი დაუყვება. მინიატიურები, რომლებციც ადრეული ისფაჰანური სკოლისა და შირაზული მინიატიურის ნიმუშებტან ავლენს მსგავსებას, სხვა ხელნაწერიდანაა ამოჭრილი და ჩაკრულია ნუსხის უფრო დიდი ზომის თავისუფალ ფურცლებზე. 

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 112-113

კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდი
ქსნის ერისთავიანთ ისტორია (H-2496)

მინიატიურა|250პქ|ერთ-ერთი გვერდი, შალვა ერისთავის ძის გამოსახულებით
**ქსნის ერისთავიანთ ისტორია** (H-2496) — XIX საუკუნის ქართული ხელნაწერი. ხელნაწერის თავდაპირველი ვარიანტი, სავარაუდოდ, ერთ-ერთი ფეოდალური საგვარეულოს პირადი ბიბლიოთეკისათვის იყო შედგენილი. ნუსხას ახლავს ანდერძი, რომლის მიხედვითაც ეს ისტორია უპოვიათ და ხელახლა გადაუწერიათ XIX საუკუნეში. გადაწერილია კნეინა მარიამ ერისთავისა და ქსნის ერისთავის ძე გიორგის მიერ 1828 წელს. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს რვა ფურცელს, რომელთა ზომებია 35X23 სანტიმეტრი. ნაწერია მხედრული დამწერლობით, შავი მელნით. ახლავს პრიმიტიული მხატვრობის ნიმუშები.

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 116

კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებული (S-3683)

მინიატიურა|250პქ|ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებული
**ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის ხელნაწერი** S-3683 დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდში. გადაწერილია 1708 წელს. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. ხელნაწერი შეიცავს 336 ფურცელს, რომელთა ზომებია 30X21 სანტიმეტრი. წინ უძღვის მაღალაძის მიერ ხელით გადაწერილი, გრაფებში ჩასმული მუხლობრივი საძიებელი და მეორედ მოსვლის ფერადი მინიატიურა. გადაწერილია მხედრული დამწერლობით, შავი მელნით. სათაურები შესრულებულია სინგურით.

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 118-119

კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდი
უთრუთიან-საამიანი (S-1594)

მინიატიურა|200პქ|მინიატიურა ხელნაწერიდან
**უთრუთიან-საამიანის ხელნაწერი** S-1594 ქართული ხელნაწერი წიგნია XVII საუკუნიდან. გადაწერილი და მოხატულია ცნობილი კალიგრაფისა და მხატვრის, მამუკა თავაქალაშვილის მიერ სამეგრელოში 1647 წელს. ხელნაწერის მომგებელია ლევან II დადიანი. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 148 ფურცელს, რომელთა ზომებია 31X20,5 სანტიმეტრი. გადაწერილია მხედრული დამწერლობით, შავი მელნით. მამუკა თავაქალაშვილის მიერ შესრულებული ილუსტრაციები, დევები, ბატალური სცენები, საჭურველი და სხვა, ქართული ხალხური სახვის მანერითაა შესრულებული.

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 110-111

კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდი
სენადორ-პომპეუ

**სენადორ-პომპეუ** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სერტოინს-სეარენსისის მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 494 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 002.127 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 26.44 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
კლინტ ისტვუდი

**კლინტ ისტვუდი** (; დ. 31 მაისი, 1930, სან-ფრანცისკო, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი და რეჟისორი. კარიერა დაიწყო როგორც ვესტერნების ჟანრის მსახიობმა, სახელი გაითქვა სერჯიო ლეონეს ფილმებში მონაწილეობით. როგორც რეჟისორს, მოპოვებული აქვს სხვადასხვა ჯილდოები, მათ შორის ოსკარი. 1967 წლიდან ფლობს საკუთარ საპროდიუსერო კომპანიას Malpaso. 1986-88 წლებში მოღვაწეობდა როგორც პოლიტიკოსი და იყო კალიფორნიის ერთ-ერთი ქალაქის მერი.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 31 მაისი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები
კატეგორია:ამერიკელი კინოკომპოზიტორები
კატეგორია:ამერიკელი ინვესტორები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:კალიფორნიელი რესპუბლიკელები
კატეგორია:ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:კენედის ცენტრის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მამაკაცი კინოკომპოზიტორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
ჯონ მაკკონელი (მშვიდობის აქტივისტი)

[right|thumb|250px|ჯონ მაკკონელი თავისი სახლის წინ [დენვერი|დენვერში, კოლორადოში, მის მიერ შემუშავებული დედამიწის დროშასთან ერთად.
]]
**ჯონ მაკკონელი** ( 22 მარტი, 1915 — 20 ოქტომბერი, 2012) — დედამიწის დღის დამაარსებელი და შემქმნელი. ის იყო დამაარსებელი და ხელის შემწყობი ადამიანური ტანჯვის შემცირებისკენ და საყოველთაო კეთილდღეობის მიღწევისადმი მიმართული მრავალი იდეისა . მის ინტერესებში შედიოდა მრავალი ისეთი კრიტიკული პრობლემის მოგვარება, რომელთა წინაშეც კაცობიობა დღეს დგას.

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი ეკოლოგები
კატეგორია:დროშის დიზაინერები
ჰიუ გრანტი

**ჰიუ გრანტი** (; 9 სექტემბერი, 1960) — ბრიტანელი მსახიობი. სახელი გაითქვა 1994 წელს ფილმით „ოთხი ქორწილი და ერთი დაკრძალვა“, რისთვისაც მიიღო ოქროს გლობუსისა და BAFTA-ს ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის. ასევე არის საპატიო სეზარის მფლობელი.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ბრიტანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახმეტის ელიას ეკლესია

**ახმეტის ელიას ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ახმეტაში, საბეროს უბნის სამხრეთით 1 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (6,4 X 4.5 მ). ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი და რიყის ქვით. წყობა ირეგულარულია. კედლების ზედაპირი შიგნით და გარეთ ბათქაშითაა გასწორებული. დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი და ფასადებზე აქა-იქ წყობის ნაწილი. ლავგარდნის მხოლოდ ფრაგმენტებია შემორჩენილი.

შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი მოზრდილი, არაწესიერი ფორმის ქვითაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. აფსიდი გადახურულია არაწესიერი ფორმის სხმული კონქით, სხმულია კამარაც.

ეკლესიის სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი. დარბაზის კედლებს მთელ სიგრძეზე საფეხური შემოუყვებოდა (შემორჩენილია ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებთან).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გაგნოა

**გაგნოა** () — ქალაქი კოტ-დ’ივუარის სამხრეთით. გო-ჯიბუას ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფიული მდგომარეობა 
ქალაქი მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე გბერეს მარჯვენა სანაპიროზე (მდინარე სასანდრას აუზი), დაახლოებით 100 კმ-ის მანძილზე სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ აბიჯანიდან. აბსოლუტური სიმაღლეა 210 მეტრი ზღვის დონიდან.

## მოსახლეობა 
1998 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობამ შეადგინა 107&nbsp;124 ადამიანი, ხოლო 2014 წლის აღწერის მონაცემებით 160 465 ადამიანი.
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:

## ეკონომიკა 
ქალაქის მოსახლეობის ძირითადი დასაქმების სფეროა სოფლის მეურნეობა. ქალაქის შემოგარენში მოჰყავთ მანიჰოტი, კაკაო, სიმინდი, იამსი, ბრინჯი, ყავა და სხვა კულტურები.

## ტრანსპორტი 
ქალაქიდან დასავლეთით მდებარეობს გაგნოას პატარა აეროპორტი (ICAO: DIGA, IATA: GGN).

## სქოლიო
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები