open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბექთაშ-ხან გურჯი

**ბექთაშ ხან გურჯი** (; დ. 1594 — გ. 1639) — სეფიანთა იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ქართველი, გვარად მირიმანიძე. ბაღდადის მმართველი 1631-1638 წლებში, შაჰ-სეფი I-ის მმართველობის პერიოდში. ბიძამისი იყო მირმან მირიმანიძე იგივე **სეფიყული-ხანი**. ახალგაზრდობაში რამდენიმეჯერ მიიღო მონაწილეობა შაჰ-აბას I-ის ლაშქრობებში ოსმალეთსა და უზბეკეთში. ირან-ოსმალეთის 1623-1639 წლების ომის პირველ ეტაპზე წარმატებით უსარდლა სპარსელთა არმიას, 1626 წელს სამცხის აღმ. ნაწილიდან განდევნა ოსმალები, თუმცა 1632 წლიდან ვითარება შეიცვალა. ოსმალთა მთავარი სამიზნე ქალაქი ბაღდადი იყო. 1634 წელს მურად IV-მ განაახლა ომი სეფიანებთან არაბული ერაყის ხელში ჩასაგდებად. გარკვეული წარმატებების შემდეგ ოსმალები ბაღდადს მიადგნენ. 1638 წლის დეკემბერში ქალაქი დაეცა. ბექთაშ ხანმა თავს გაქცევით უშველა. გარდაიცვალა 1 წლის შემდეგ, 1639 წელს. ზოგიერთი ირანელი ისტორიკოსის ცნობით, ის სეფი I-მა სიკვდილით დასაჯა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ირან-ოსმალეთის ომი (1623-1639)

## ლიტერატურა 
* Maeda, Hirotake (2003). "On the Ethno-Social Background of Four Gholām Families from Georgia in Safavid Iran". Studia Iranica (32): 1–278

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1594
კატეგორია:გარდაცვლილი 1639
კატეგორია:ქართველები ირანში
კატეგორია:მირიმანიძეები
პირველკლასელის ძეგლი

**პირველკლასელის ძეგლი** () — ბრინჯაოს ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დონის როსტოვში, გიმნაზია № 36-ის შენობის წინ. 

მისამართი: დონის როსტოვი, ლენინის რაიონი, მაქსიმ გორკის ქუჩა, № 115.

## ისტორია 
ძეგლის შექმნის ინიციატივა ეკუთვნის ლენინის რაიონის ხელმძღვანელს სერგეი სუხარიევს. პროექტის განხორციელების საწყის ეტაპზე მიცემულ ინტერვიუში მან განაცხადა, რომ სურს საბოლოო ქანდაკება ჰგავდეს ბიჭს ზღაპრიდან „ბიჭუნა და სახურავის ბინადარი კარლსონი“.

ქალაქის ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება გამოეცხადებინა კონკურსი 7-9 კლასის მოსწავლეებს შორის ძეგლის საუკეთესო ესკიზისათვის. სულ წარმოადგინეს 10 ესკიზი და გამარჯვებულიც ამ ათს შორის უნდა აერჩიათ. გამარჯვებული გახდა გიმნაზია № 36-ის მეცხრე-ბ კლასის მოსწავლე ანა ნიკოლაევა. ძეგლის დასადგმელი თანხა გაიღეს სპონსორებმა, ხოლო მოქანდაკედ აირჩიეს დიმიტრი ლინდინი. მან მოსწავლის ფანქრით შესრულებული ესკიზიდან შექმნა ძეგლი. ძეგლის შექმნა წეიწადნახევარი გრძელდებოდა.  

გახსნის საზეიმო ცერემონიალი გაიმართა 2011 წლის 1 სექტემბერს, ცოდნის დღესასწაულზე. ძეგლის გახსნის ცერემონიალს ესწრებოდა ქალაქის მერი ანატლი ჩერნიშევი. 

## აღწერა 
ძეგლი დამზადებულია ბრინჯაოსაგან. მისისიმაღლეა სულ ორი მეტრი. ძეგლი, ეს არის პირველკლასელი ბიჭუნა სკოლის ფორმაში, რომელიც ზის გლობუსზე და ხელში უჭირავს წიგნი.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1656

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1656** მიიღეს ერთხმად 2006 წლის 31 იანვარს, მას შემდეგ, რაც კიდევ ერთხელ დაადასტურეს ყველა რეზოლუცია საქართველოსა და აფხაზეთის შესახებ, კერძოდ გაეროს რეზოლუცია 1615 (2005), საბჭომ გადაავადა გაეროს დამკვირვებელთა მისიის მანდატი საქართველოში, 2006 წლის 31 მარტამდე.

თავის მოხსენებაში სიტუაციასთან დაკავშირებით, გენერალურმა მდივანმა, კოფი ანანმა ურჩია მანდატის გაგრძელებას 2006 წლის 31 ივლისამდე, თუმცა ეს არ მიიღეს საბჭოს წევრებმა, რუსეთის დაჟინებული მოთხოვნით.

## რესურსები ინტერნეტში
*[რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე](http://undocs.org/S/RES/1656(2006))

## იხილეთ აგრეთვე
*აფხაზეთის ომი
*გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ

## სქოლიო
1656
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აფხაზეთის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები საქართველოს შესახებ
კატეგორია:აფხაზეთის კონფლიქტი
კატეგორია:2006 წელი საქართველოში
თეატრალური მოედანი (დონის როსტოვი)

300px|მინი|როსტოვის აკადემიური დრამის თეატრი
300px|მინი|ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის შენობა
**თეატრალური მოედანი** () — ქალაქ დონის როსტოვის ცენტრალური მოედანი. მდებარეობს პროლეტარის რაიონში. მოედანზე მდებარეობს ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის მთავარი სამმართველოს შენობა, მაქსიმ გორკის სახელობის როსტოვის აკადემიური დრამის თეატრი, ისეთი ცნობილი კომპანიების ოფისები, როგორიცაა მაგალითად სტელა-ბანკი.

ჩრდილოეთ კავკასიის რკინიგზის სამმართველოს შენობა (ვლადიკავკაზის რკინიგზის ყოფილი სამმართველო) წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს. ნაგებობა აგებულია მოდერნის სტილში, მაგრამ ამავე დროს მის არქიტექტურაში და გაფორმებაში გამოყენებულია ეკლექტიკის მოტივები.

მოედანზე ასევე მდებარეობს როსტოვის განმათავისუფლებელთა სტელა. ძეგლი აღმართულია დონის როსტოვის 40-დღიანი განმათავისუფლებელი ბრძოლის აღსანიშნავად და ქალაქის მაცხოვრებლებსა და მის სტუმრებს მოუთხრობს ომის წლების ტრაგედიაზე. ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1983 წლის 8 მაისს. ძეგლის სიმაღლეა 72 მეტრი და მის თავზე დამაგრებულია გემის კიჩოს  მსგავსი მეტალის გამოსახულება, რომლის წინაც დამაგრებულია გამარჯვების ქალღმერთ ნიკეს ქანდაკება, ხოოლო შიდა მხარეს დამაგრებულია დიდი სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის მაკეტი.

თეატრთან ახლოს შადრევნების ანსამბლია. სკულპტურული კომპოზიციის ავტორია ევგენი ვუჩეტიჩი. ეს არის კვადრატული აუზი, რომლის კვარცხლბეკზეც ცენტრშიც ოთხი ატლანტი დგას, რომელთაც უჭირავთ თასი, რომელზეც ზემოდან ჩამოედინაება წყლის ნაკადი. კომპოზიცია გარშემორტყმულია ბაყაყებისა და კუების ქანდაკებებით, რომელთა პირიდანაც ჰორიზონტალურად იფრქვევა წყლის ჭავლი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Театральная площадь в Ростов-на-Дону , Ростов-Гид
* Театральная площадь , Ростов-на-Дону, Туристский портал города

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:დონის როსტოვის მოედნები
ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმი

[300px|მინი|[შარონოვის სახლი, სადაც განთავსებულია მუზეუმი]]
**ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმი** () — მუზეუმი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შედის ტაგანროგის სახელმწიფო ლიტერატურული და ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის გაერთიანებაში. შენობა აგებულია 1912 წელს მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. 

## აღწერა 
ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმს ქალაქისათვის აქვს დიდი არქიტექტურული ღირებულება. შენობა მდებარეობს ქალაქის ცენტრში. ძველი ნაგებობა, რომელიც შესრულებულია მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, ააგეს 1912 წელს. პროექტის ავტორი იყო ანტონ ჩეხოვის მეგობარი არქიტექტორ-აკადემიკოსი ფიოდორ შეხტელი. 

შენობის მთავარი ფასადი არის არქიტექტურის საუკეთესო ნიმუში, მოდერნის მარგალიტი. იგი არქიტექტურის, მხატვრობისა და ქანდაკების ბრწყინვალე ნიმუშია. შენობის ფრიზული ნაწილი მოპირკეთებულია კერამიკის ფილებით, რომელზეც გამოსახულია მოზაიკური სურათები.  მთელი მისი სიუჟეტები ეძღვნება რუსულ საგმირო საქმეებს.  რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ერთადერთია როსტოვის ოლქში, რომლის ფასადზეც გამოსახულია მონუმენტური მხატვრობა. 

1920-1922 წლებში შენობაში განთავსებული იყო მეაბრეშუმეობის სადგური. 1923 წლიდან კი - საბავშვო პოლიკლინიკა. ტაგანროგის ოკუპაციის პერიოდში შენობა დაიკავა  ევალდ ფონ კლეისტის პირველმა სატანკო არმიამ. 1944 წლის შემდეგ შენობაში განთავსებული იყო სხვადასხვა საქალაქო ორგანიზაციები, მათ შორის ორჯონიკიძის რაიონის სკკპ რაიონული კომიტეტი. 1981 წლიდან კი შარონოვის სახლში ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმია გახსნილი. მუზეუმის ექსპოზიციაში წარმოდგენილია ძველი ტაგანროგის ფოტოები, ბარათები, ქალაქის გეგმები, ავეჯისა და დეკორატიული ხელოვნების ნიმუშები რომლებიც აღწერდა ქალაქის ყოფაცხოვრებას.

შენობის ქვედა, ნახევრადსარდაფის სართულზე ოთხი საგამოფენო დარბაზი მდებარეობს, რომლებშიც რეგულარულად იმართება სხვადასხვა გამოფენები, თემატური საღამოები და სხვადასხვა კულტურული ღონისძიებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სარლა თაკრალი

**სარლა თაკრალი** (დ. 1914 — გ. 15 მარტი, 2008) — პირველი ინდოელი ქალი, რომელმაც იფრინა თვითმფრინავით. დაბადებული 1914 წელს, მან 1936 წელს 21 წლის ასაკში მიიღო პილოტის საავიაციო ლიცენზია Gypsy Moth-ით მარტო გაფრინდა. მას ჰყავდა 4 წლის პატარა შვილი. თავდაპირველი ლიცენზიის მიღებისას, მან გაძლო და ათას საათიანი ფრენა მოაწყო თვითფრინავით რომელიც ეკუთვნოდა ლაჰორეს საფრენო კლუბს. მისი ქმრის პ. დ. შარმას ოჯახში რომელსაც 16 წლის ასაკში გაყვა იყო 9 პილოტი რომლებსაც მიუძღვით წვლილი მის შემდეგ მიღწევებში. იმ დროს როდესაც შარმა იყო პირველი ინდიელი, რომელმაც აიღო პილოტის ლიცენზია, კარაჩისა და ლაჰორეს შორის მის ცოლს როგორც პირველ ინდიელ ქალს უნდა აეღო „ა“ დონის ლიცენზია, ჰაერში 1000 საათზე მეტის გაძლებისას.

კაპიტანი შარმა გარდაიცვალა 1939 წელს თვითმფრინავის ჩამოვარდნის შედეგად. გარკვეული დროის შემდეგ, ახალგაზრდა ქვრივი შეეცადა კომერციული პილოტის ლიცენზიისთვის შეეტანა განაცხადი, მაგრამ დაიწყო მეორე მსოფლიო ომი და სამოქალაქო მზადება შეჩერებული იყო. ბავშვის აღზრდის მიზნით და საარსებო რესურსების მისაღებად თარკალმა უარი თქვა საკუთარ გეგმებზე რაც კომერციულ პილოტობას ეხებოდა, იგი დაბრუნდა ლაჰორეში მაიოს ხელოვნების სკოლაში, სადაც ბენგალის სკოლაში სწავლობდა ფერწერას, შედეგად მიიღო დიპლომი სახვით ხელოვნებაში.

თარკალი იყო Arya Samaj-ის თავდადებული მიმდევარი, სულიერი თანამეგობრობა, მიძღვნილი ვედების სწვალებას. ამ საზოგადოებაში მეორედ გათხოვება იყო თაკრალისთვის შესაძლებლობა.

გაყოფის შემდეგ ის გადავიდა ნიუ-დელიში თავის ორ შვილთან ერთად სადაც შეხვდა თავის მეორე ქმარს რ. პ. თაკრალს და 1948 წელს გაყვა მას ცოლად.
სარლა ასევე ცნობილია როგორც მატი, წარმატებული ბიზნესქალი, მხატვარი. მან დაიწყო ტანსაცმლის და სამკაულების დიზაინის დამზადება.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.tribuneindia.com/2006/20060205/society.htm
* http://www.ndtv.com/video/features/news/down-memory-lane-first-woman-pilot-recounts-life-story-6231
* http://www.dnaindia.com/speak-up/report-remember-sarla-thakral-s-maiden-flight-of-fancy-1316073

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი მხატვრები
კატეგორია:ინდოელი დიზაინერები
კატეგორია:ინდოელი მფრინავები
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
დონის როსტოვის № 49 სკოლა

300px|მინი
**დონის როსტოვის № 49 სკოლა** — ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება დონის როსტოვში. შენობა აგებულია 1910-იან წლებში ინჟინერ ვ. პოპოვის პროექტის მიხედვით, მოდერნის არქიტექტურულ სტილში. სკოლის შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის განსაზღვრული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
ა. ფილიპევაიას ქალთა გიმნაზია დაარსდა XX საუკუნის დასაწყისში. 1910-იან წლებში იგი გადავიდა ახალ შენობაში, რომელიც მდებარეობდა გაზეთის შესახვევში. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სკოლა გადააკეთეს № 11 დაწყებით სკოლად. 1930 წელს სკოლამ მიიღო №  49.

## არქიტექტურა 
სამსართულიან შენობას აქვს П-ს ფორმის დაგეგმარება. შენობის ფასადი ასიმეტრიულია, იგი გადის როგორც მაქსიმ გორკის ქუჩაზე, ასევე გაზეთის შესახვევში. ფასადი გაფორმებულია იონიური ორდენის პილასტრებით, რომელიც აერთიანებს მეორე და მესამე სართულს. შენობას აქვს მოკრძალებული, გამოძერწილი  გაფორმება, რომლებიც ძირითადად გვირგვინის ფორმისაა. სახლის კუთხის ფასადზე იმპერატრიცა მარია თედორეს ასულის მონგრამაა გამოსახული. მშენებლობისათვის გამოყენებულია მაღალი ხარისხის აგური. აგურების ნაწილი მოჭიქულია.

2012 წლის 4 ოქტომბერს შენობის ფასადზე დაკიდეს მემრიალური დაფა ტექსტით: 

## ლიტერატურა
* Хансиварова И. Отступи беда — живи доброта: [об А. М. Волошкиной, учительнице pост. шк. № 49 и её воспитаннике, сироте Д. Морозове] // Наше время. — 1998. — 3 февp.
* Грузинская, Т. От чувства к мысли: На путях перестройки: нар. образования : [опыт ростов. шк. № 49] // Вечерний Ростов. −1988. — 29 марта.
* Тихомирова, В. Внучата Ильича: [праздник красной звездочки в шк. № 49] // Вечерний Ростов. — 1962. — 6 ноября.
* Грузинская, Т. Старт школьной Ленинианы: [о воспитательной работе школы № 49] // Вечерний Ростов. — 1969. — 18 янв.
* Борисова, А. Учительница: [школы № 49 П. А. Винокурова] // Вечерний Ростов. — 1964. — 29 авг.
* Борисова, А. Её простое волшебство: [об учительнице литературы школы № 49 А. П. Дудкиной] // Вечерний Ростов. — 1968. — 22 июня.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის სკოლები
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
თამარის ციხე (საინგილო)

**ფერი-ყალა**, *თამარის ციხე* — ციხესიმაგრე აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში, ისტორიულ მხარე ჰერეთში, ლაგოდეხ-შაქის მთავარი გზიდან დაახლოებით 4-5 კმ-ში, მდინარე ბელაქნისწყლის ხეობაში.

სახელწოდება წარმოდგება სახელიდან „ფერი“, რითაც თამარ მეფეს იცნობენ საინგილოში და თურქული სიტყვიდან „ყალა“ რაც ციხეს ნიშნავს. გადმოცემით, ციხე მტრის თავდასხმის დროს საიმედო თავშესაფარი იყო მახლობელი სოფლების მოსახლეობისათვის.

გალავანი წაგრძელებული ტრაპეზის მოხაზულობის გეგმის მქონეა. სიმაღლეში პირვანდელი სახით არაა მოღწეული. ყველაზე დაბალ ნაწილში მისი სიმაღლე 2 მეტრამდე აღწევს, ხოლო უმაღლეს ნაწილში 6 მეტრს არ აღემატება. გალავნის წყობა შესრულებულია რიყის ქვებისაგან კირის დუღაბზე. წინა და მარჯვენა კედლებში, გალავნის გასამაგრებლად, ცილინდრული ფორმის გოდლედებია დატანებული. 
გალავნის შიგნითა ტერიტორიის ფართობი 700 კვ.მ.-ს აღემატება. ციხის შიგნით სხვადასხვა დანიშნულების მცირე ზომის შენობები ყოფილა განლაგებული, რომელთაგან ახლა მხოლოდ ნარღვევი ქვების გროვაა დარჩენილი.

თამარის ციხე თავისი მდებარეობით, გეგმის კომპოზიციით, თვით ძეგლის საშუალო ზომის მოცულობითი სიდიდით და მშენებლობის ტექნიკითაც იდენტურობას იჩენს შხეფის ციხესთან.

## გალერეა 

ფაილი:თამარის ციხე (ბელაქანის რ-ნი)2.jpg ‎ 
ფაილი:თამარის ციხე (ბელაქანის რ-ნი)3.jpg ‎ 
ფაილი:თამარის ციხე (ბელაქანის რ-ნი)4.jpg ‎ 

## ლიტერატურა
* მარჯანიშვილი გ., ჰერეთი, თბ., 2005

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ფერი ყალა (თამარის ციხე) // Dzeglebi.ge 
* ჩვენი საუნჯე - კარიბჭე
*  Pəri qalası - Müdafiə qurğuları - Azərbaycan, Balakən
*  "Pəri qala"nın bərpası

კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
გელერსენ-გორერსენი

**გელერსენ-გორერსენი** () — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აზერბაიჯანში, მდინარე გიშისწყლის ნაპირას, ქალაქ შაქიდან დაახლოებით 4 კმ-ში, ყარათეფეს მთის წვერზე.

## ისტორია 
ციხესიმაგრის მშენებლობა თარიღდება VII-IX საუკუნეებით. გელერსენ-გორერსენი გაამაგრეს საფუძვლიანად და გამოიყენებოდა თავდასაცავად. ციხის სახელი აზერბაიჯანულიდან ითარგმნება როგორც „მოვა-ნახავს“. მას უკავშირდება საინტერესო ეპიზოდი შაქის სახანოს ისტორიიდან. როდესაც, XVIII საუკუნეში, ირანის მმართველი ნადირ-შაჰი თავს დაესხა შაქის სახანოს, შაქის მმართველი აჯი-ჩალაბი გამაგრდა გელერსენ-გორერსენის ციხეში. როდესაც მას ნადირმა დანებება შესთავაზა, ხანმა უპასუხა: „მოხვალ და ნახავ“. განრისხებულმა შაჰმა, რომელიც არ ელოდა ამგვარ პასუხს, ციხის ძალით აღება გადაწყვიტა. 1744 წელს, ნადირ-შაჰი ციხეს დიდი ჯარით მოადგა, თუმცა მისი აღება ვერ მოახერხა და უკან დაიხია. მას მერე ეწოდა ციხესიმაგრეს დღევანდელი სახელწოდება.

## გალერეა 

ფაილი:1.Гелярсан-Гёрарсан.jpg
ფაილი:Gelersen gerersen3.jpg
ფაილი:Gelersen gerersen2.JPG
ფაილი:Gələrsən-görərsən qalasının qalıqları.jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კრუტოი-ლოგი (ბაშკირეთი)

**კრუტოი-ლოგი ** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის აბზელილოვოს რაიონში. 

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 0  ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ასკაროვოდან დაშორებულია 43 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია მაგნიტოგორსკი, რომელიც დაშორებულია 83  კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას ბაშკირები შეადგენენ (46%).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:აბზელილოვოს რაიონის სოფლები
ტაგანროგის კულტურისა და დასვენების პარკი

300px|მინი|პარკის შესასვლელი
**ტაგანროგის კულტურისა და დასვენების პარკი** () — ქალაქის პარკი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მდებარეობს პეტროვის ქუჩაზე.

## ისტორია 
1806 წლის 2 აპრილს, ტაგანროგის ხელმძღვანელმა ბარონ ბალთაზარ კამპენჰაუზენს ნება დართო ქალაქში გაეშენებინა პარკი. 1806 წლის 30 ივნისს ინჟინერმა შარჟინმა წარმოადგინა პარკის გეგმა, რომლის ნაწილში განთავსებული უნდა ყოფილიყო სამკურნალო მცენარეები, ხოლო ნაწილში ხილი და დეკორატიული მცენარეები. გაზაფხულზე და შემოდგომაზე მიმდინარეობდა მიწის სამუშაოები, რომლისთვისაც იყენებდნენ ციხის პატიმრებს. დაიგეგმა პლანტაცია, რამდენიმე ხეივანი და ბილიკები, გათხარეს ჭაბურღილები, ააშენეს შენობა დარაჯებისთვის და ინსტრუმენტების შესანახად, ჩატარდა პირველი გამწვანების ეტაპი.

2012 წლის ოქტომბერში პარკში გასტროლებით იყო ვორონეჟის ოკენარიუმის მოძრავი დელფინარიუმი.

## ჭადრაკის პავილიონი 
პირველად პარკში ჭადრაკისა და შაშის პავილიონმა მუშაობა დაიწყო 1928 წლის მაისში ერთსართულიან სამკითხველო პავილიონში, რომელიც ააგეს 1927 წელს. 1992 წელს პავილიონი გადააკეთეს და გადაეცა კაფეს. 2012 წლის 4 აგვისტოს მოახდინეს პავილიონის რეკონსტრუქცია და საზეიმოდ, მეორედ გაიხსნა ჭადრაკის პავილიონი. მისი გახსნის ცერემონიალში მონაწილეობდა რუსეთის მთავრობის ვიცე-პრემიერი არკადი დვორკოვიჩი და როსტოვის ოლქის გუბერნატორი ვასილი გოლუბევი. გახსნის ცერემონიაზე გუბერნატორი გამოვიდა წინადადებით, ამავე პავილიონში მოეწყოთ საჭადრაკო ტურნირი გუბერნატორის თასზე.

ჭადრაკის პავილიონში გარდა ჭადრაკის ტურნირებისა იმართება სამხატვრო და ფოტო გამოფენები.

## ლიტერატურა
* Энциклопедия Таганрога, 2-е изд., Таганрог, 2003
* История города Таганрога, П. П. Филевский, Москва, 1898
* Чеховские места в Таганроге. Путеводитель. Таганрог, 2004

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт Парка культуры и отдыха им. Горького 
* Виртуальный тур по Парку культуры и отдыха им. Горького 
* Городской парк культуры и отдыха им. А. М. Горького 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ტაგანროგის პარკები
ბაგრატის ციხე

300პქ|მინი|ბაგრატის ციხე. 2014 წელი
300px|მინი|ბაგრატის ციხე. 1984 წელი
**ბაგრატის ციხე** — ციხე-სიმაგრე საქართველოში, მდებარეობს აფხაზეთის ავტნომიურ რესპუბლიკაში, ქალაქ სოხუმის მახლობლად, მდინარე ბესლეთის მარცხენა ნაპირზე.

## ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
განახლებულია X-XI საუკუნეების მიჯნაზე, საქართველოს მეფის ბაგრატ III-ის მიერ. X-XIV საუკუნეებში იგი წარმოადგენდა ცხუმის ერისთავთა რეზიდენციას. XVI საუკუნიდან, როდესაც ქალაქმა დასავლეთისაკენ, მდინარე ბესლეთის მარჯვენა ნაპირზე გადაინაცვლა, მან მნიშვნელობა დაკარგა და დაცარიელდა.

ციხე გეგმაში ოვალური ფორმისაა. მისი კედლები კარგადაა შემონახული. ოთხკუთხა კოშკით დაცული კარიბჭე წარმოადგენდა შუა საუკუნეების ქალაქ ცხუმის (სოხუმის) ციტადელს.

## ამჟამინდელი მდგომარეობა
ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია.ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.

ბაგრატის ციხეს მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## იხილეთ აგრეთვე
* სოხუმის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015

კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ამბარას ეკლესია

**ამბარას ეკლესია** — მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მიუსერას კონცხზე.

## ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
ამბარაში შემონახულია ადრე შუა საუკუნეების ხანის ქართული ხუროთმოძღვრების კომპლექსი - ეკლესია (VII –VIII სს.), ზღუდე (შუა საუკუნეები) და საერო შენობათა ნანგრევები (X ს.). ეკლესია ტლანქად დამუშავებული ქვის კვადრებითაა შემოსილი. მან ჩვენამდე თითქმის პირვანდელი სახით მოაღწია, იგი ე.წ. სამეკლესიანი ბაზილიკის ტიპის ნაგებობაა. მას დასავლეთ მხარეს ორსართულიანი ნართექსი და პატრონიკეები აქვს. მთავარი ნავის გადამხურავი კამარა გვიან შუა საუკუნეებშია აღდგენილი. ამბარის სამეკლესიანი ბაზილიკა მნიშვნელოვანი  ნიმუშია ამ ტიპის  არქიტექტურულ ძეგლთა შორის.

## ამჟამინდელი მდგომარეობა
ტერიტორია  ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების შესრულება შეუძლებელია. ტაძარი მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია, ესაჭიროება სასწრაფო რეაბილიტაცია. 

ამბარას ეკლესიას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015

კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
ბზიფის ტაძარი

250px|მინი|ბზიფის ტაძრის ნანგრევები, 2006 წელი

**ბზიფის ტაძარი** — ქართული ტაძარი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოფელი ბზიფი.

## ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა 
ბზიფის ციხის ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანი „ჩაწერილი ჯვრის“ ტიპისაა, სამი შვერილი აფსიდით და თარიღდება IX საუკუნის II ნახევრით. მისი კედლები მოპირკეთებულია თლილი ქვით, კარ-სარკმლები თავსართებითაა შემკული. ტაძრის აღმოსავლეთით ჩანს კიდევ ერთი, უფრო ძველი ტაძრის ნაშთები.

ბზიფის ციხე ორი ნაწილისაგან შედგება. ციხის ზედა ნაწილში მდებარეობდა ტაძარი, ქვედა ნაწილის ეზოში გადიოდა ძველი გზა. ციხე კეტავდა ბზიფის ხეობას და გადასასვლელს მდინარეზე. ციხის გალავანს, რომელიც აგებულია კარგად დამუშავებული კირქვის კვადრებით, დატანებული აქვს ოთხკუთხა და ნახევრად წრიული კოშკები, კონტრფორსები და კარიბჭე.

## ამჟამინელი მდგომარეობა 
ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება შეუძლებელია.
გვაქვს ინფორმაცია, რომ ეკლესიაც და ციხეც, მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია. ეკლესია თითქმის ნანგრევებადაა ქცეული და სასწრაფოდ საჭიროებს კონსერვაციას.

ბზიფის ტაძარს მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა 
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში,თბ.,2015

კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
გაგრის ეკლესია

მინი|გაგრის ეკლესია
**გაგრის ეკლესია** — ქართული ტაძარი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ქალაქი გაგრა. გაგრის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
ეკლესია თარიღდება VI საუკუნით. ის  წარმოადგენს სამეკლესიიან ბაზილიკას. ტაძარი აგებულია უხეშად დამუშავებული კვადრების სწორი რიგებით. მთავარ ნავს შესასვლელი აქვს დასავლეთიდან, ხოლო სამხრეთ ნავს გრძივი კედლიდან. სამხრეთი ნავი, მთავარ ეკლესიას უერთდება ორი მცირე კარით. ერთი კარით გავდივართ, ასევე ჩრდილოეთის ეგვტერში, რომელსაც თავისი დამოუკიდებელი შესასვლელიც აქვს დასავლეთ კედელში. მთავარი ეკლესია ნათდება სამი სარკმლით, სამხრეთ კედელზე და თითო-თითო სარკმლით დასავლეთ კედელსა და საკურთხეველში. ტაძრის გაფორმება შემოფარგლულია მხოლოდ ე.წ. “ბოლნური” ჯვრებით, რომელიც განთავსებულია დასავლეთი კარის ტიმპანზე და სარკმლის გვერდით. ძველი გაგრის ტაძარი VI-IX საუკუნეებში აღმოსავლეთ საქართველოში გავრცელებული ბაზილიკების ანალოგიურია. 

## ამჟამინდელი მდგომარეობა
ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება  შეუძლებელია. ჩვენთვის ცნობილია, რომ ტაძარი საჭიროებს გადახურვის შეცვლას, ხოლო ციხეს ესაჭიროება საკონსერვაციო სამუშაოები.

გაგრის ბაზილიკას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში,თბ.,2015

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
წებელდის ციხე

**წებელდის ციხე** — ციხესიმაგრე აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის, გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფელ წებელდაში. კომპლექსში შედის სამეთვალყურეო კოშკები, საეკლესიო ნაგებობები, სასახლის ნანგრევები და სხვადასხვა სახის თავდაცვითი ნაგებობები. 

წებელდის ციხე, ბერძნული წყაროების მიხედვით ადრე შუა საუკუნეების საქართველოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს საფორტიფიკაციო ნაგებობას წარმოადგენდა. VI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსის პროკოფი კესარიელის ცნობით, წიბელიუმი იყო კარგად გამაგრებული ციხე-სიმაგრე, რომელიც ეგრისის სამეფოს თავდაცვით სისტემაში მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. ციხე-სიმაგრის ნანგრევებში დღემდე შემორჩენილია: სამეთვალყურეო კოშკები, საეკლესიო ნაგებობები, სასახლის ნანგრევები და სხვადასხვა სახის თავდაცვითი ნაგებობები. გასული საუკუნის დასაწყისში წებელდის ციხის ერთ-ერთი ეკლესიის შესწავლისას აღმოჩნდა ფრესკული მოხატულობის ფრაგმენტებიც. 

ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის ამჟამინდელი მდგომარეობის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება შეუძლებელია.

2019 წლის ივლისში ნაგებობას კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015

## სქოლიო
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
კამანის ეკლესია

მინი|220პქ|კამანის ეკლესია
**კამანის ეკლესია** — მდებარეობს საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, სოფელ შრომის მახლობლად.

## ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა
კამანის ეკლესიის თავდაპირველი მშენებლობა თარიღდება XI საუკუნით. ტაძრის ისტორია დაკავშირებულია წმინდა იოანე ოქროპირის სახელთან, რომელიც კონსტანტინეპოლიდან შავიზღვისპირეთში გადმოასახლეს და ერთ-ერთი ვერსიით აქვე არის დასაფლავებული. ტაძარი წარმოადგენს დარბაზული ტიპის ქვის ნაგებობას, რომელსაც რამდენიმე რესტავრაციის კვალი ეტყობა. 
XIX საუკუნეში ტაძარი აღადგინეს და იგი ფუნქციონირებდა, როგორც მონასტერი. საბჭოთა კომუნისტური ხელისუფლების წლებში კამანის ტაძარი, ბუნებრივია, არ მოქმედებდა. XX საუკუნის 90-იან წლებში ტაძარს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები, კეთილმოაწყო და აქ დედათა მონასტერი დააარსა აფხაზმა მამულიშვილმა იური ანუამ, რომელიც ტაძრის ქართველ წინამძღვართან - მამა ანდრია ყურაშვილთან ერთად რუსეთ-საქართველოს შორის 1993 წლის საომარი მოქმედებებისას დახვრიტეს. 

## ამჟამინდელი მდგომარეობა
ტერიტორია  ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ტაძრის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება  შეუძლებელია. ძეგლის ფიზიკური მდგომარეობა მძიმეა, ტაძარს აღენიშნება ბზარები.

კამანის ეკლესიას მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015

კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
შარვაშიძეების სასახლე

300px|მინი
**შარვაშიძეების სასახლე** — სასახლე  საქართველოში,  აფხაზეთის ავტონომიურ  რესპუბლიკაში,  გუდაუთის მუნიციპალიტეტი, სოფელი ლიხნი. 

სასახლე მდებარეობს მინდორ ლიხნაშთას ნაპირზე, ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის მიმდებარედ. თავდაპირველად სასახლე ორსართულიანი იყო და აგებული ყოფილა სხვადასხვა მასალით (კირქვა, ქვიშაქვა, აგური და სხვა). კედლების წყობაში რამდენიმე სამშენებლო ფენა შეიმჩნევა. ამასთანავე, უფრო ძველი XVI-XVII საუკუნეების - აგებულია კირქვის ფილებით. XIX საუკუნეში სასახლე გადააკეთეს და მნიშვნელოვნად გააფართოვეს.

1866 წლის 26 ივლისს აქ დაიწყო რუსეთის ცარიზმის წინააღმდეგ მიმართული აფხაზთა ანტიკოლონიური აჯანყება, რომლის ჩახშობისას, იმავე წლის აგვისტოში, ქუთაისის გუბერნატორმა, რუსეთის გენერალ-ლეიტენანტმა  სვიატოპოლსკ-მირსკიმ სასახლე გადაწვა. შარვაშიძეების უზარმაზარი სასახლიდან მხოლოდ კედლებიღა დარჩა.

ტერიტორია  ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც სასახლის ამჟამინდელი მდგომარეობის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების განხორციელება  შეუძლებელია. სასახლე მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია, საჭიროებს გადაუდებელ საკონსერვაციო-სარესტავრაციო სამუშაოებს.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015
* საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა. აფხაზეთი, მეორე შევსებული გამოცემა, თბ. 2017

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სასახლეები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჩინარლუს ციხე

__NOTOC__
**ციხე ჩინარლუ** — ციხესიმაგრე აზერბაიჯანში, საქართველოს ისტორიულ მხარე ჰერეთში, კახის რაიონში, კახიდან ჩრდილო-დასავლეთით 5 კმ-ში მდებარე ძველ ქართულ სოფელ ჩინარის საავტომობილო გზის მარჯვნივ, მაღალი მთის წვერზე. სოფელი ამჟამად ძირითადად წახებითაა დასახლებული. 

კედლებისა და სხვა ნაგებობათა ნანგრევები მოწმობენ, რომ ჩინარლუს ციხის ტერიტორიას და მის შემოგარენს საკმაოდ ვრცელი ფართობი ჰქონია დაკავებული. აქვე შეინიშნება მიწისქვეშა ნაგებობები, რომლებიც ამჟამად სრულიად ჩამოქცეულია. ციხის ტერიტორიაზე და მის გარშემო გაველურებული ვაზი ხარობს, რაც იმის მანიშნებელია, რომ აქ უძველესი დროიდან ვაზის კულტურა ყოფილა გავრცელებული. ეს გარემოება ძველი ნასახლარი ადგილების არსებობაზეც მეტყველებს.

## ეტიმოლოგია 
ადგილობრივი ხანდაზმული მოხუცების გადმოცემით, ძველად მას „გურჯი ოღუზს“ ეძახდნენ, რაც ქართველი გმირების, ანუ რაინდების ნაგებობას ნიშნავს. ლეკები ამჟამად მას სოფლის სახელს – ჩინარლუს უწოდებენ. 

## ხუროთმოძღვრება 
თავისი არქაული ფორმით ციხე ერთ მთლიან გიგანტურ ბლოკს წარმოადგენს, რომლის შიგნით არავითარი სიღრუე არ შეიმჩნევა და ციკლოპური ნაგებობის შთაბეჭდილებას უფრო ტოვებს, ვიდრე ციხესიმაგრისას. აგებულია კვადრატული მოხაზულობის კარგად გამომწვარი აგურისაგან (29x22x5) მოჭარბებული კირის დუღაბზე. აღსანიშნავია, რომ ნაგებობას ადამიანის სიმაღლის დონეზე დატანებული აქვს ხვრელი, რომლის დიამეტრი 20 სმ-ს უდრის, ხოლო სიგრძე კი 470 სმ-ს აღწევს. უცნობია თუ რა დანიშნულებას ასრულებდა აღნიშნული ხვრელი. ციხის ნაგებობის წყობაში ნახმარი აგური, დუღაბის სტრუქტურა და მშენებლობის ტექნიკა ლექართის ტაძრის ტეტრაკონქის სვეტების წყობაში გამოყენებული აგურისა და ხსნარის იდენტურია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ციხე ჩინარლუ // Dzeglebi.ge 

## ლიტერატურა 
* *ილია ადამია*, ქართული ხალხური ხუროთმოძღვრება, საინგილო — თბილისი, 1979.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
წებელდის კანკელის ფრაგმენტები

**წებელდის კანკელის ფრაგმენტები** — შუა საუკუნეების მცირე ფორმის ქართულ არქიტექტურულ ნიმუშებს შორის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ადგილი უჭირავს საკურთხევლის კანკელის ორ ფილას, რომელიც XIX საუკუნეში სოფელ წებელდასთან აღმოჩნდა და დათარიღებულია VII-VIII საუკუნეებით. 
წებელდის საკურთხევლის  კანკელის ფრაგმენტზე გამოსახულია ორნამენტები, მრავალრიცხოვანი ძველი და ახალი აღთქმის სიუჟეტები. ამ რაოდენობის ბიბლიური სიუჟეტით შემკული კანკელი უცნობია ქრისტიანული ხელოვნებისათვის. ეს ფილები გამოსახვის ხერხებითა და ტექნიკით ახლოს დგას საქართველოს სხვა რეგიონების მცირე ფორმის არქიტექტურულ ძეგლებთან.

## აღმოჩენის ადგილი
საქართველო, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა, გულრიფშის მუნიციპალიტეტი, სოფელი წებელდა.

## ამჟამინდელი მდგომარეობა
წებელდის კანკელის ფრაგმენტები ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბილისი, 2015

კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის არქეოლოგიური ძეგლები
სუხიშვილის სასწავლო უნივერსიტეტი

**სუხიშვილის სასწავლო უნივერსიტეტი** — საგანმანათლებლო დაწესებულება შიდა ქართლში, გორში.
სუხიშვილის სასწავლო უნივერსიტეტი დაფუძნდა 1995 წლის იანვარში სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორ ვალერი სუხიშვილის მიერ თავის მეუღლესთან რუსუდან გოხელაშვილთან და შვილთან ეკატერინე სუხიშვილთან ერთად. თავდაპირველად საქართველოს აგრარულ მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალი იყო, 2003 წლიდან დამოუკიდებელი უნივერსიტეტია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის უნივერსიტეტები
წარჩეს ციხე

**წარჩეს ციხე** — ციხესიმაგრე აფხაზეთში. მდებარეობს გალის მუნიციპალიტეტის სოფელ წარჩეში. 

## ისტორიულ-არქიტექტურული აღწერა 
სოფელ წარჩესთან, მთის ქედზე დგას ციხე რომლის კედლები თითქმის დანგრეულია. ციხის გალავანი ქედის  რელიეფს მიჰყვება, ამიტომ მისი გეგმა უწესო ფორმის ელიფსურია. როგორც ირკვევა, სამხრეთის მხარეზე გალავანი კლდის ზოლს მიჰყვებოდა და ბევრგან ძირი გამოცლია და ჩანგრეულა. თითქმის  ისევეა აღმოსავლეთით. ერთადერთი ჩრდილოეთის რკალია 7-8 მეტრის სიმაღლეზე შერჩენილი. შუაში ქვის ვიწრო კიბეა, გალავანზე გამავალ საბრძოლო ბილიკზე ასასვლელად. ორ მეტრამდე სისქის კედელზე მეციხოვნეთა სასიარულო ბილიკია გაყვანილი, სადაც ორი ადამიანი თავისუფლად აუვლიდა ერთმანეთს გვერდს. 

ციხის ორივე ბოლო ძლიერ დარღვეულია, ამიტომ ფორმებზე გარკვეული წარმოდგენა არა გვაქვს. აღმოსავლეთის ბოლოში რაღაც სათავსი აშკარად მდგარა, მაგრამ კოშკი იყო თუ სხვა რამ ნაგებობა ამ ადგილის გაწმენდამდე ვერაფერს ვიტყვით. 

ციხის დასავლეთის ბოლოში ნანგრევის დიდი მასაა შერჩენილი, მაგრამ დაზიანების გამო, აქაც გაურკვევლობაა. ციხის ამ წვეტში დიდი მასაა, რომლის ზემოთ, 6-7 მეტრის სიმაღლეზე, დადგმულია ტრაპეციული გეგმის მქონე კოშკის მაგვარი ნაგებობა, ამჟამად მისი ქვედა ნაწილია შერჩენილი.
არის კიდევ ერთი დეტალი, ესაა წყლის აუზი, რომელიც მდებარეობს ეზოს სამხრეთ-აღმოსავლეთის მონაკვეთში. იგი თითქმის ამოვსებულია. მისი კედლები კარგად, მკვრივად არის შელესილი. 

ციხე დაზიანებულია, მაგრამ ყველა მისი დეტალი იმაზე მეტყველებს, რომ იგი ადრეულია და ძველ ციხეთა ჯაჭვის ერთ-ერთ რგოლს წარმოადგენს.

## ამჟამინდელი მდგომარეობა 
ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის მიერ, რის გამოც ციხის შესწავლა და შესაბამისი სამუშაოების ჩატარება შეუძლებელია. ციხის კედლები მძიმე ფიზიკურ მდგომარეობაშია და იგი სასწრაფო კონსერვაციას საჭიროებს.

## ლიტერატურა 
* კულტურული მემკვიდრეობა აფხაზეთში, თბ., 2015

## სქოლიო
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
შედევის სახლი

**შედევის სახლი** () — ძველი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია 1880-იანი წლებში. ამჟამად ნაგებობა საცხოვრებელი სახლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 76.

## ისტორია 
1880-იან წლებში სახლი იყო სახელმწიფო მრჩევლის, დოქტორ პავლე მატვეის ძე შედევის კუთვნილება. პავლე შედევი უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში  მონაწილეობდა ჟურნალ „Земля и воля“-ს („მიწა და თავისუფლება“) დაარსებაში, ჟურნალისა, რომელსაც არ ჰქონდა ლეგალურად მოქმედების უფლება. 1875 წელს პავლე შედევი გახდა ტაგანროგის საქველმოქმედო დაწესებულების მთავარი ექიმი. ამავე დროს მან შეიმუშავა თავისი შემოსავლის მთავარი წყარო, კერძო პრაქტიკა, რომელიც საკმაოდ გონივრული იყო. XIX საუკუნის დასასრულს პავლე შედევმა დაიკავა ტაგანროგის მთავარი სანიტარული ექიმის თანამდებობა. გარდა ამისა იგი იყო ქალაქის საბჭოს წევრი და გამგეობის წევრი. არსებობს საფუძველი ვარაუდისათვის, რომ პავლე შედევი იყო ანტონ ჩეხოვის მოთხრობის „იონიჩის“ პერსონაჟის, დოქტორ სტარცევის პროტოტიპი. ასევე ცნობილი იყო, რომ შედევის საკუთრებაში იყო ბაღი, თუმცა მისი ადგილმდებარეობა დღეისათვის არაა ცნობილი.

1927 წლის მონაცემებით ამ სახლში მდებარეობდა ქალაქის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ბუნებრივ-ისტორიული განყოფილება. შედევის ყოფილი სახლი შემონახულია ჩვენს დრომდე და ამჟამად იგი საცხოვრებელი სახლია.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი

** შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი** — საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება საქართველოში, განთავსებულია ორ იურიდიულ მისამართზე: ზუგდიდსა და სენაკში.

დაარსდა 2007 წლის 13 ივლისს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუგდიდის ფილიალის ბაზაზე, რომელსაც შეუერთდა ზუგდიდის პროფესიული ლიცეუმი და სენაკის აგრარულ–ეკონომიკური კოლეჯი. 2008 წლის 15 მაისს მიენიჭა ისტორიკოს შოთა მესხიას სახელი და დაფუძნდა ზუგდიდის სახელმწიფო ინსტიტუტი, 2009 წლის 9 ოქტომბერს კი ეწოდა შოთა მესხიას ზუგდიდის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2009 წელს არჩეულ იქნა უნივერსიტეტის პირველი რექტორი, პროფესორი თეონა ხუფენია.

უნივერსიტეტში არის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა, ბიზნესისა და სამართალმცოდნეობის, ჯანდაცვის, აგრრარული (მდებარეობს სენაკში) ფაკულეტეტები. ფუნქციონირებს საბაკალავრო (ქართული ენა და ლიტერატურა, ისტორია, ბიზნესის ორგანიზაცია და მართვა, სამართალმცოდნეობა, ფარმაცია), სამაგისტრო (ბიზნესის ადმინისტრირება, ქართული ლიტერატურა, საქართველოს ისტორია), აგრეთვე პროფესიული უმაღლესი საგანმანათლებლო [საბანკო საქმე, სოფლის მეურნეობის სპეციალისტი; ვეტერინარის თანაშემწე, ფარმაცევტის თანაშემწე, ზოგადი პროფილის ექთანი] პროგრამები. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ზსსუ ოფიციალური ვებ-გვერდი 

კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები
კატეგორია:ზუგდიდი
ადა იონათი

**ადა იონათი** (, დ. 22 ივნისი 1939) — ებრაელი კრისტალოგრაფი. ცნობილია თავისი გამოკვლევებით რიბოსომის სტრუქტურაზე. ის არის ჰელენ და მილტონ კიმელმანების ბიომოლეკულური სტრუქტურის ცენტრისა და ვეიზმენის სამეცნიერო ინსტიტუტის ასამბლეის ამჟამინდელი დირექტორი. 2009 წელს მან ქიმიის დარგში ნობელის პრემია მიიღო ვენკატრამან რამაკრიშნანთან და ტომას სტეიზთან ერთად რიბოსომის სტრუქტურისა და ფუნქციების კვლევისათვის. იონათი არის პირველი ებრაელი ქალი, რომელმაც ნობელის პრემია მიიღო, შუა აღმოსავლეთში პირველი ქალი, რომელმაც ეს პრიზი სამეცნიერო დარგში გადეცა და პირველი ამ ჯილდოს მფლობელი 45 წლის ქალი.

## ბიოგრაფია
იონათი (მანამდე ლიფშიცი) დაიბადა იერუსალიმში, გეულას კვარტალში. მისი მშობლები, ჰილ და ესტერ ლიფშიცები იყვნენ სიონისტი 1933 წელს ისრაელის სახელმწიფოს შექმნამდე პოლონეთის ქალაქ ჟდუნსკა ვოლადან პალესტინაში იმიგრირებული ებრაელები. მამამისი რაბინი იყო. პალესტინაში გაქცეულმა ოჯახმა სასურსათო მაღაზია გახსნა, თუმცა უშედეგოდ. რამდენიმეწლიანი სწავლის შემდეგ, 1968 წელს მან დოქტორის ხარისხი მიიღო ვეიზმანის ინსტიტუტში.

იონათს ჰყავს ქალიშვილი, ჰაგით იონათი, შებას მედიცინური ცენტრის დოქტორი და შვილიშვილი ნოა.

## სამეცნიერო მიღწევები
* 1970 წელს შექმნა ისრაელში ცილის პირველი კრისტალოგრაფიული ლაბორატორია.
* 1979-1984 წლებში ჰეიზ-გუნტერ ვითმენთან ერთად იყო მაქს პლენკის მოლეკულური გენეტიკის ინსტიტუტის მეთაური ბერლინში.
* 1977-1978 წლებში ჩიკაგოს უნივერსიტეტში იყო მიწვეული პროფესორი.
* 2008 წელს მიიღო ალბერტ აინშტაინის სახელობის მეცნიერების მსოფლიო ჯილდო
* 2009 წელს დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით ქიმიის დარგში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Information and Resources, from the Office of Scientific and Technical Information, United States Department of Energy 
* "APS user shares the “Israeli Nobel” for chemistry" , from the Argonne National Laboratory Advanced Photon Source (APS), United States Department of Energy 
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize 
* Weizmann Institute of Science, Yonath-Site 
* Talk of Ada Yonath at the Origins 2011 congress  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:ებრაელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ქიმიკოსი ქალები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი

**სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი** — უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება.

## ისტორია
1990 წელს სამცხე-ჯავახეთში დაარსდა პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალი. 1991 წელს ფილიალის ბაზაზე დაფუძნდა "ახალციხის დამოუკიდებელი უნივერსიტეტი", რომელიც 1995 წელს თსუ ახალციხის ფილიალს შეუერთდა, როგორც ფასიანი სწავლების განყოფილება.

2002 წელს თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ახალციხის ფილიალს ეწოდა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახლობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მესხეთის ფილიალი.

2007 წლს მთავრობის №161 დადგენილებით თსუ მესხეთის ფილიალის ბაზაზე დაფუძნდა დამოუკიდებელი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება _ სსიპ ახალციხის ინსტიტუტი.

2007 წელს სსიპ ახალციხის ინსტიტუტმა გაიარა ინსტიტუციური აკრედიტაცია – მოიპოვა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ლიცენზია.

2009 წელს მთავრობის №183 დადგენილებით სსიპ ახალციხის ინსტიტუტს მიენიჭა სასწავლო უნივერსიტეტის სტატუსი და ეწოდა სსიპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი.

2011 წლის 14 დეკემბრის მთავრობის №476 დადგენილებით სსიპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტში განხორციელდა რეორგანიზაცია და ჩამოყალიბდა მისი უფლებამონაცვლე - ა(ა)იპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი.

2012 წლის 3 ოქტომბერს მთავრობის 416 დადგენილებით განხორციელდა რეორგანიზაცია - ა(ა)იპ ახალციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტისა და ახალქალაქის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება-კოლეჯის ბაზაზე ჩამოყალიბდა ა(ა)იპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი

2013წლის 30 ივლისის საქართველოს მთავრობის №194 დადგენილებით ა(ა)იპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი  რეორგანიზებულ იქნა სსიპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტად.

2014 წლის 24 თებერვლის უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების ავტორიზაციის საბჭოს №8 გადაწყვეტილებით   სსიპ სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტს მიენიჭა უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულების სტატუსი (უნივერსიტეტი).

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 

კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები
პეტრუცის სახლი

**პეტრუცის სახლი** () — ძველი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.. განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია 1870 წელს.  

მისამართი: ტაგანროგი, ტურგენევის შესახვევი, № 35.

## ისტორია 
ტაგანროგში, ტურგენევის შესახვევის ნომერ 35-ში მდებარე სახლი აგებულია 1870 წელს. 1880-იანი წლების ბოლომდე სახლი იყო თურქეთის მოქალაქის  დიმიტრი კარაუზის პირადი საკუთრება. შემდეგ ამ უძრავი ქონების მესაკუთრე შეიცვალა - იგი გახდა შტაბს-კაპიტანის მეუღლე ანტონინა იაბლონსკაია. 1907 წლის მდგომარეობით სახლში განთავსებულია ტაგანროგის მაღაზიის გამყიდველთა (ნოქრების) პროფესიული საზოგადოება. პეტრუცის სახლის ყოფილი მფლობელი ანტონინა იაბლონსკაია, რომელმაც გაურკვეველი მიზეზით გაყიდა თავისი უძრავი ქონება, კვლავ რჩებოდა აღნიშნულ სახლში და აქ აგრძელებდა თავის დარჩენილ ცხოვრებას. 

1910 წელს სახლის მფლობელი გახდა დესპინა პანაგიოტის ასული პეტრუცი. მისი ქმარი ანასტას კონსტანტინეს ძე პეტრუცი იყო შორეული ნაოსნობის გემის შტურმანი. პეტრუცების ოჯახში დაიბადა სამი შვილი: ვასილი, მარია და ევგენია. 

1912 წელს ტურგენევის შესახვევის ნომერ 25-ში მდებარე შენობაში მუშაობდა ფეხსაცმლის მკერავი ტ. დ. ფრიზი, ხოლო1941 წლიდან შენობაში განთავსებულია № 20 საბავშვო ბაღი. უცნობია, სადამდე იყო განტავსებული შენობაში საბავშვო ბაღი, მაგრამ 1946 წელს იგი ჯერ კიდევ ფუნქციონირებდა. პირველ ნახევრად სარდაფში ფუქნციონირებდა საძინებლები, მეორეზე განთავსებული იყო კაბინეტები. 2009 წლის იანვრიდან შენობა შედის როსტოვის ოლქის რეგიონალური მნიშვნელობის მქონე ძეგლების სიაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
დრაგოსლავის სახლი

**დრაგოსლავის სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში.

მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი, № 11.

## ისტორია 
იტალიის შესახვევში № 11-ში მდებარე სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. სახლი ერთსართულიანია, ფასადზე ხუთი ფანჯრით და ეზოში აგურით ნაგები ფლიგელით. ცნობილია სახლის მფლობელები XIX-XX სუკუნეების მიჯნაზე. 1880-იანი წლებიდან სახლს ფლობდა საოლქო მდივანი პავლე ნიკოლოზის ძე დრაგოსლავი, რომელიც მუშაობდა ვაჭარ დეპალდოს სახლში ბუღალტრად. მისმა ცოლმა ცოლად შეირთო დიდგვაროვანის ქალიშვილი რაისა ვლადიმირის ასული ეგოროვა.

სათავსოები იჯარით იყო გაცემული მობინადრეებზე. 1898 წელს შენობაში მდებარეობდა როსტოველი ფოტოგრაფის ა. ბოიარსკის კანტორა.  მოგვიანებით სახლი მიიღო კბილის ექიმმა იულია მიხეილის ასულმა მილაიამ, 1914 წელს აქ განთავსებული იყო ნ. ნ. პიმონოვის სანოტარო კანტორა.

1918 წელს ამ სახლში ცხოვრობდა ქალაქის საკრებულოს წევრი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის სიის № 1 კანდიდატი მიხეილ დავითის ძე ზეიცმანი.

სახლის უკანასკნელი ფლობელი იყო მეშჩანინი ისააკ ბერა მოზნაი. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად შენობაში განთავსებულია სტომატოლოგიური კლინიკა.

## აღწერა 
ორსართულიანი აგურის შენობა ასიმეტრიულია. შენობას ფასადზე გააჩნია სართულთშორისი ზოლურა. ცენტრალურ ფანჯრებს აქვს ნახევრაწრიული სანდრიკი, ხოლო კუთხისებს - სწორკუთხა. შესასვლელი მდებარეობს შენობის მარჯვენა ნაწილში.

## ლიტერატურა
* Волошин В. Вдоль и поперёк Итальянского. — Таганрог: ИП Кравцов В.А., 2012.  ISBN 978-5-904585-27-3.
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.
* Давидич Т. Ф. Стиль как язык архитектуры. — Харьков: Изд-во Гуманитарный центр, 2010. — 336 с. — ISBN 978-966-8324-70-3.
* Собрание фасадов Его Императорского Величества, высочайше апробированных для частных строений в городах Российской империи. Ч. 1-4. СПб., 1809–1812.

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог. Итальянский переулок. д. 11 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
Resident Evil 2

***Resident Evil 2*** (), იაპონიაში ცნობილი, როგორც ***Biohazard 2*** — survival horror-ის ჟანრის ვიდეო თამაში, რიგით მეორე თამაში *Resident Evil*-ის სერიიდან, რომელიც შექმნა და გამოსცა იაპონურმა კომპანია Capcom-მა. თავდაპირველად გამოვიდა PlayStation-ზე 1998 წელს.

სიუჟეტი ვითარდება *პირველი ნაწილის* მოვლენებიდან ორი თვის შემდეგ, ამერიკის გამოგონილ ქალაქ რაკუნ-სიტში, რომლის მოსახლეობაც T-ვირუსის შედეგად გადაიქცა საშინელ ზომბებად — ბიოლოგიური იარაღი, რომელიც შექმნა ფარმაცევტულმა კომპანია Umbrella-მ. თამაშის პროტაგონისტები ლეონ სკოტ კენედი და კლერ რედფილდი ცდილობენ დატოვონ ქალაქი. გზადაგზა ისინი ნახულობენ სხვა გადარჩენილებს და ხვდებიან G-ვირუსის (T-ვირუსის უფრო მძლავრი სახეობა) შემქმნელს, უილიამ ბირკინს, რომელიც გადაიქცა მუტანტად.

*Resident Evil 2*-ის გეიმპლეი მოიცავს ტერიტორიის გამოკვლევას, თავსატეხების გადაჭრასა და მტერთან შებრძოლებას. მასში გაერთიანებულია survival horror-ის ჟანრის ძირითად ელემენტები, როგორიც არის ტყვია-წამლის ნაკლებობა და თამაშის პროცესის შენახვის ლიმიტი. თამაში იქმნებოდა 40-50 კაცისგან შემდგარი ჯგუფის მიერ ერთი წლისა და 9 თვის განმავლობაში. პროექტის ხელმძღვანელი იყო ჰიდეკი კამია, ხოლო პროდიუსერი — სინძი მიკამი. 

*Resident Evil 2*-მა მიიღო უმაღლესი შეფასებები კრიტიკოსებისგან, რომლებმაც შეაქეს თამაშის ატმოსფერო, გრაფიკა და აუდიო ეფექტები. თუმცა გააკრიტიკეს მართვის სისტემის, პერსონაჟების გახმოვანებისა და ინვენტარის სისტემის გამო, ასევე ზოგიერთ კრიტიკოსს არ მოეწონა თავსატეხებიც. *Resident Evil 2* ფართოდ არის აღიარებული ერთ-ერთ საუკეთესო ვიდეო თამაშად რაც კი ოდესმე შექმნილა. საერთო განხილვების საიტებზე შედეგები ამგვარად გადანაწილდა: GameRankings; PlayStation: (PS): 93%, Windows 9x: 80%, Nintendo 64 (N64): 87%, Dreamcast: 80%,, GameCube (GCN): 63%, Dreamcast: 80%,  Metacritic; PS: 89/100, N64: 89/100, DC: 77/100,  GCN: 59/100.  ის ასევე წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულადაც; დღეის მონაცემით გაყიდული არის PlayStation ვერსიის 4.96 მილიონი ასლი. გარკვეული ხნის შემდეგ, თამაში პორტირებული იქნა Microsoft Windows, Nintendo 64, Dreamcast, GameCube-სა და Game.com-ზე. 1999 წელს Capcom-მა გამოუშვა სიკველი სახელწოდებით *Resident Evil 3: Nemesis*. 2015 წელს დაანონსდა *Resident Evil 2*-ის რიმეიკი, რომელიც შემუშავების სტადიაშია.

## იხილეთ აგრეთვე
* *Resident Evil*
* *Resident Evil* (2002)

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* Resident Evil 2 MobyGames-ზე
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1998 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:მოქმედებითი-სათავგადასავლო თამაშები
კატეგორია:Sega Saturn-ის გაუქმებული თამაშები
კატეგორია:Dreamcast-ის თამაშები
კატეგორია:Game.com-ის თამაშები
კატეგორია:GameCube-ის თამაშები
კატეგორია:Nintendo 64-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation Network-ის თამაშები
კატეგორია:Resident Evil-ის თამაშები
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების გაგრძელებები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში
კატეგორია:1998 წელს მიმდინარე ვიდეო თამაშები
კატეგორია:აშშ-ში მიმდინარე ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Virgin Interactive-ის თამაშები
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
ლაკიერის სახლი

**ლაკიერის სახლი** () — ორსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველი ნახევარში, კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში შენობა გაფორმებულია ნეხევარ კოლონებით].

მისამართი: ტაგანროგი, ტურგენევის შესახვევი № 5.

## ისტორია 
XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ტურგენევის შესახვევის ნომერ 5-ში ააგეს ახალი ორსართულიანი სახლი. იგი დააშენეს ერთსართულიან შენობაზე, რომელიც იყო პირველი გილდიის ვაჭრის, დონის ნახიჩევანელი კარპ ჰაირაბეტოვის კუთვნილება, რომელიც იყო მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქე. 1839 წლიდან სახლს ფლობდა ბერძენი მოქალაქე, ვაჭარი მანუილ კუმანი.

1860-იან წლებში სახლმა გამოიცვალა მესაკუთრე, ახალი მფლობელი გახდა კოლეჯის მრჩეველი მარკ ვარვაცი. 1882 წელს სახლის მფლობელობა გადავიდა მისი მემკვიდრის ალექსანდრე პოპუდოვისა და ელენა ლაკიერის ხელში. ისინი სახლს ფლობდნენ 1920 წლამდე. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე ასევე მათ ხელში იყო ბერძნების ქუჩა № 42-ში მდებარე სახლი. ამ პერიოდისათვის ლაკიერის სახლი შეფასებული იყო 24 ათას რუბლად. ამავე სახლში ოთახი ჰქონდა ნაქირაები მადამ ფაის. სხვა წყაროებით „მოდური სახელოსნო“ შენობაში ფუნქციონირებდა  1892 წლიდან და იგი ეკუთვნოდა ი. ფივიჩს. 1992 წლიდან სახლი არქიტექტურული ძეგლია, იცავს კანონი. 2003 წლისთვის სახლში ფუნქციონირებს საბავშვიო ბაღი „Тополек“-ი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ალექსი კომნენოსი (ანდონიკე I-ის ვაჟი)

**ალექსი კომნენოსი** (; დ. 1170, ალეპო — 1199, კახეთი, საქართველოს სამეფო) — ბიზანტიელი იმპერატორის ანდრონიკე I-ისა და იერუსალიმის დედოფლის თეოდორა კომნენოსის უკანონო შვილი, მიიჩნევა კომნენოსთა დინასტიის ქართული შტოს — ანდრონიკაშვილების დამაარსებლად.

## ალექსი კომნენოსი საქართველოში
ბიზანტიელი იმპერატორის მანუელ I კომნენოსის ზეობის დროს (1143-1180 წწ.), მომავალი იმპერატორი ანდრონიკე ვაჟებთან ერთად ხშირად სტუმრობდა საქართველოს. აღსანიშნავია, რომ ანდრონიკე ენათესავებოდა ქართველ მეფეებს, კერძოდ კი დედამისი იყო დავით აღმაშენებლის ასული კატაჲ, რომელიც დაახლოებით XII საუკუნის 10-იან წლებში ბიზანტიელი იმპერატორის ალექსი I-ის უმცროსს ვაჟზე — ისააკ კომნენოსზე იქორწინა. შესაბამისად, ანდრონიკე I საქართველოს მეფის გიორგი III-ის მამიდაშვილი იყო. საქართველოს მეფემ თავის ნათესავს კახეთში სამფლობელოები აჩუქა. 1180 წლის შემდეგ ანდრონიკე ბრუნდება კონსტანტინეპოლში და 1183 წელს იმპერატორის ტახტს იკავებს, ხოლო მისი უკანანო შვილი ალექსი რჩება საქართველოში, კერძოდ კი მამის ქართულ სამფლობელოებში. კირილ თუმანოვი მიიჩნევს, რომ ქართველ დიდგვაროვანთა შორის არსებობდა ალექსისა და თამარის დაქორწინების სურვილი. აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ანდრონიკეს უფროსი ვაჟი მანუელი უკვე დაქორწინებული იყო თამარის უმცროს დაზე რუსუდანზე.

კირილ თუმანოვი ასევე მიიჩნევს, რომ მას შემდეგ რაც ალექსი დამკვიდრდა კახეთში, მან საფუძველი ჩაუყარა ანდრონიკაშვილების საგვარეულოს — კომნენოსთა დინასტიის ქართულ შტოს. იმავე აზრის იყო იოანე ბატონიშვილი, ანდრონიკაშვილებზე ის წერდა:

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1170
კატეგორია:გარდაცვლილი 1199
კატეგორია:კომნენოსები
ა
კატეგორია:ბიზანტიელები