თემურ ჩხეიძე

**თემურ ნოდარის ძე ჩხეიძე** (დ. 18 ნოემბერი, 1943, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 5 ივნისი, 2022) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1981), რუსეთის სახალხო არტისტი. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2010).

## ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი, დიმიტრი ალექსიძისა და მიხეილ თუმანიშვილის სახელოსნო. 

1965-1967 წლებში რეჟისორად მუშაობდა შალვა დადიანის სახელობის ზუგდიდის დრამატულ თეატრში. 

1967-1970 წლებში ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში.

1970-1980 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის რეჟისორი, ხოლო 1980-1990 წლებში კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი.

1991 წლიდან იყო სანქტ-პეტერბურგის დიდი თეატრის რეჟისორი, 2004 წლიდან – მთავარი რეჟისორი, 2007-2013 წლებში – სამხატვრო ხელმძღვანელი.

თემურ ჩხეიძეს დადგმული აქვს სამოცდაათზე მეტი სპექტაკლი.

## დადგმული სპექტაკლები 
### თეატრალური ინსტიტუტი 
* ლევ ტოლსტოი „წყვდიადის მეუფება“
* ალექსანდრე ვამპილოვი „დამშვიდობება ივნისში“
* „ჯაზი, სიყვარული და ეშმაკი“

### შალვა დადიანის სახელობის ზუგდიდის დრამატული თეატრი 
* ჯემალ მონიავა „კორპუსი V, ოთახი #55“
* ვანიონ  დარასელი „კიკვიძე“
* იან ოტჩენაშეკი „რომეო, ჯულიეტა და წყვდიადი“
* ა. ვოლოდინი „ხუთი საღამო“

### ქალაქ თბილისის მოზარდ მაყურებელთა სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
* დავით კლდიაშვილი „დარისპანის გასაჭირი“, „უბედურება“
* ა. ვოლოდინი „უფროსი და“
* ფ. დიუმანუა, ა.ფ. დენერი „დონ სეზარ დე ბაზანი“
* ვ. დარასელი „მე-16 დივიზია“

### შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
* დავით კლდიაშვილი „სამანიშვილის დედინაცვალი“ (რობერტ სტურუასთან ერთად)
* შალვა დადიანი „გუშინდელნი“
* ანტონ ჩეხოვი „თოლია“
* თამაზ ჭილაძე „მოულოდნელი სტუმარი“
* ფედერიკო გარსია ლორკა „ბერნარდა ალბას სახლი“
* მიხეილ ჯავახიშვილი „ქალის ტვირთი“
* სოფოკლე „ოიდიპოს მეფე“
* ილია ჭავჭავაძე „ჩემი კალამი“
* ი. დვორეცკი „უცხო კაცი“
* ვ. როზოვი „სიტუაცია“
* იუჯინ ო’ნილი „სიყვარული თელებ ქვეშ“
* ლევ ტოლსტოი „წყვდიადის მეუფება“

### მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრი 
* ჰენრიკ იბსენი „მოჩვენებანი“
* ლეო ქიაჩელი „ჰაკი აძბა“
* ილია ჭავჭავაძე „ასი წლის წინათ“
* ინგა გარუჩავა და პეტრე ხოტიანოვსკი „აღსარება“
* უილიამ შექსპირი „ოტელო“
* დავით კლდიაშვილი „დარისპანის გასაჭირი“, „უბედურება“
* მიხეილ ლერმონტოვი „თავადის ასული მერი“
* მიხეილ ჯავახიშვილი „ჯაყოს ხიზნები“
* ოტია იოსელიანი „ადამიანი იბადება ერთხელ“
* ლ. ბერლანგა, რ. ასკონა, ე. ფლაიანო „გაროტა“
* ალექსანდრე გელმანი „პირისპირ“
* თამაზ გოდერძიშვილი „ილია ვარ“
* ფრიდრიხ შილერი „ვერაგობა და სიყვარული“
* მიხეილ ჯავახიშვილი „ბედი მდევარი“
* ნილ საიმონი „მგზნებარე შეყვარებული“
* დავით გაჩეჩილაძე „ბახტრიონი“
* ართურ მილერი „სეილემის პროცესი“
* ფიოდორ დოსტოევსკი „მარადი ქმარი“
* ავგუსტ სტრინდბერგი „მამა“
* ალან გარნეი „სასიყვარულო ბარათები“ 
* იასმინა რეზა „არტ ხელოვნება“
* ჟან ანუი „ანტიგონე“
* მიხეილ ბულგაკოვი „პილატე“
* ბრაიან ფრილი "ბრმა მხედველი"

* ჟორდი გალსერანი "გრონჰოლმის მეთოდი"
* ბრაიან ფრილი "თარგმანები"
* ერიკ-ემანუელ შმიტი "იდუმალი ვარიაციები"

### სამეფო უბნის თეატრი 
* ანტონ ჩეხოვი "დუელი"
* ტადეუშ სლობოდზიანეკი "ჩვენი კლასი"
* ბრაიან ფრილი "თარგმანები

### კონსტანტინე გამსახურდიას სახელობის სოხუმის დრამატული თეატრი 
* გურამ ოდიშარია „ზღვა, რომელიც შორია“

### გენუის საოპერო თეატრი 
* ჯუზეპე ვერდი „დონ კარლოსი“

### ვენეციის საოპერო თეატრი 
* ჯაკომო პუჩინი „და ანჟელიკა“
* სერგეი რახმანინოვი „ძუნწი რაინდი“

### ბორდოს საოპერო თეატრი 
* ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი „მეფის საცოლე“

### მილანი „ლა სკალა“ 
* სერგეი პროკოფიევი „მოთამაშე“

### ნიუ-იორკი „მეტროპოლიტენ ოპერა“ 
* სერგეი პროკოფიევი „მოთამაშე“

### მოსკოვის სამხატვრო თეატრი 
* მიხეილ ჯავახიშვილი „ჯაყოს ხიზნები“
* ჟან ანუი „ანტიგონე“

### პეტერბურგის ტოვსტონოგოვის სახელობის დიდი დრამატული თეატრი 
* ფრიდრიხ შილერი „ვერაგობა და სიყვარული“
* ართურ მილერი „სეილემის პროცესი“
* ედუარდო დე ფილიპო „აჩრდილები“
* იუჯინ ო' ნილი „სიყვარული თელებქვეშ“
* უილიამ შექსპირი „მაკბეტი“
* ალექსანდრე პუშკინი „ბორის გოდუნოვი“
* მიხეილ ლერმონტოვი „მასკარადი“
* მაიკლ ფრეინი „კოპენჰაგენი“
* ფრიდრიხ შილერი „მარიამ სტიუარტი“
* მარტინ მაკდონახის „სილამაზის დედოფალი“, 2010

### მოსკოვის დიდი თეატრი 
* დიმიტრი შოსტაკოვიჩი „ლედი მაკბეტი“

### პეტერბურგის მარინის თეატრი 
* სერგეი პროკოფიევი „მოთამაშე“
* რიხარდ ვაგნერი „მფრინავი ჰოლანდიელი“
* ჯუზეპე ვერდი „დონ კარლოსი“
* ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი „მოცარტი და სალიერი“
* სერგეი რახმანინოვი „ძუნწი რაინდი“

## სატელევიზიო სპექტაკლები 
* მიხეილ ჯავახიშვილი „ჯაყოს ხიზნები“
* ნოდარ დუმბაძე „მარადისობის კანონი“
* ნოდარ დუმბაძე „კუკარაჩა“
* მიხეილ ჯავახიშვილი „თეთრი კურდღელი“
* მიხეილ ბულგაკოვი „მოლიერი“
* ინგა გარუჩავა, პეტრე ხოტიანოვსკი „აღსარება“

## გადაღებულია კინოფილმში
* „ამაღლება“ (ბექა), 1977
* „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (გიორგი თორელი), 1980

## წოდებები და პრემიები
* რუსეთის სახალხო არტისტი
* საქართველოს  სახალხო არტისტი
* კოტე მარჯანიშვილის  პრემიის ლაურეატი
* შოთა რუსთაველის  პრემიის ლაურეატი
* მიხეილ თუმანიშვილის პრემიის ლაურეატი
* საქართველოს თეატრალური პრემიის „ოქროს ნიღაბი“ ორგზის მფლობელი
* გოგი გეგეჭკორის სახელობის „ქართული ხელოვნების რაინდი“ ლაურეატი
* რუსეთის თეატრალური პრემიის „ოქროს ნიღაბი“ ლაურეატი
* პეტერბურგის თეატრალური პრემიის „ოქროს ნიღაბი“ მფლობელი
* „ოქროს  გრან-პრის“ მფლობელი
* „საპატიო ნიშნის“ ორდენი.
* ლენინური პრემია
* რუსეთის ღირსების ორდენი, 2009.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* გალაკტიონი ნაცნობ მუსიკას ჰგავს 
* ისე, როგორც ცხოვრებაში
* ლავროვი, 16 წლის განმავლობაში მთავაზობდა ამ პოსტს" 
* თემურ ჩხეიძე, ცხოვრება, შემოქმედება, ფოტოგალერეა
* [Любавина Е. БДТ: Новый год – новые формы // Театральные Вести. 2010. Январь. №5](http://www.bdt.spb.ru/press/library/gostinaya(chheidze01_01_2010).html) 
* Пешкова В. Темур Чхеидзе: нафталином зрителя в театр не заманишь // Страстной бульвар,10. 2009. № 3-123 
* [Тух Б. Темур Чхеидзе: Я — баловень судьбы // Postimees.ru . 2009. 8 окт.](http://www.bdt.spb.ru/author/regisser/chheidze_tn/tux_boris(8102009).html)  
* Пресса. Интервью. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი თეატრის რეჟისორები
თ
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2010)
კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რუსეთის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით