open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
VIII საზონთაშორისო ტურნირი

**VIII საზონათაშორისო ტურნირი**

**8 ივლისი - 2 აგვისტო 1982 ბად-კისინგენი**

თავიდან სანამ საბჭოთა მოჭადრაკეები ერთმანეთთან არკვევდნენ ურთიერთობას დაწინაურდნენ ახლაგაზრდები, მ. პოგორევიჩი, ბ. ჰუნდი და ე. კლიმოვა. გადამწყვეტ ეტაპზე კი უფრო გამოცდილებმა შესძლეს ხელში აეღოთ ბრძოლის სადავეები. ბრწყინვალე ფინიში ჰქონდა ნ. გაფრინდაშვილს (6 მოგება 6 პარტიაში). კარგად გაისარჯნენ ლ. სემიონოვა და ტ. ლემაჩკოც, რომლებმაც მიიღს კიდეც პრეტენდენტთა საგზურები.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|13
! s! style="background: #ddffdd;"|14
! s! style="background: #ddffdd;"|15
! s! style="background: #ddffdd;"|16
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|ნონა გაფრინდაშვილი
|
|0
|=
|1
|=
|=
|1
|1
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|12
|-----
|2
|ლიდია სემიონოვა
|1
|
|=
|1
|1
|=
|0
|=
|1
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|=
|11,5
|----
|3
|ტატიანა ლემაჩკო
|=
|=
|
|=
|0
|1
|1
|1
|=
|=
|1
|1
|1
|=
|1
|1
|11
|-----
|4
|ბარბარა ჰუნდი
|0
|0
|=
|
|1
|0
|=
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|10,5
|----
|5
|ელიშკა კლიმოვა
|=
|0
|1
|0
|
|1
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|=
|=
|1
|1
|10,5
|----
|6
|მარტა ლიტინსკაია
|=
|=
|0
|1
|0
|
|=
|1
|0
|1
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|10
|---
|7
|მარია პოგორევიჩი
|0
|1
|0
|=
|=
|=
|
|1
|=
|=
|=
|1
|=
|1
|1
|1
|9,5
|---
|8
|მარია ივანკა
|0
|=
|0
|0
|=
|0
|0
|
|=
|1
|1
|1
|1
|0
|1
|=
|7
|-----
|9
|ელენა ფატალიბეკოვა
|0
|0
|=
|=
|0
|1
|=
|=
|
|0
|=
|=
|1
|=
|1
|=
|7
|---
|10
|სუზანა მაქსიმოვიჩი
|=
|0
|=
|0
|0
|0
|=
|0
|1
|
|1
|0
|1
|=
|1
|1
|7
|----
|11
|ერიკა ბელი
|0
|=
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|=
|0
|
|1
|1
|=
|0
|1
|5
|---
|12
|ბორისლავა ბორისოვა
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|0
|=
|1
|0
|
|0
|=
|1
|1
|4,5
|----
|13
|ნავა შტერენბერგი
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|=
|0
|0
|0
|0
|1
|
|1
|1
|=
|4,5
|----
|14
|ჰანა ერენსკა-რაძიევსკა
|0
|0
|=
|0
|=
|0
|0
|1
|=
|=
|=
|=
|0
|
|0
|0
|4
|----
|15
|რეიჩელ კროტო
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|1
|
|1
|3
|-----
|16
|ჯ. არბუნიჩი
|0
|=
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|=
|0
|0
|0
|=
|1
|0
|
|3
|-----
|}

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
ალტერნატიული მედიცინა

**ალტერნატიული მედიცინა** მოიცავს მკურნალობის ისეთ მეთოდებსა და მიდგომებს, რომლებსაც თანამედროვე დასავლური სამყარო და მედიცინა არ აღიარებს და არ მიიჩნევს აკადემიურად და კლასიკურად. ალტერნატიული მედიცინის სახეობებია: აკუპუნქტურა, იოგა, მედიტაცია, ნატუროპათია, ტრადიციული მედიცინა (ჩინური, ტიბეტური და სხვა), ქიროპრაქტიკა, ჰერბალიზმი (ბალახეულობით მკურნალობა), ჰიპნოზი, ჰომეოპათია. ხშირად ალტერნატიულ მედიცინაში აერთიანებენ საკვები დანამატების გამოყენების პრაქტიკას მკურნალობისათვის. ამასთან დაკავშრებით გვხვდება ტერმინი «დამატებითი და ალტერნატიული მედიცინა» ანუ დამ (). 

ალტერნატიულ მედიცინის სახეობად მოიხსენიებენ ფაგოთერაპიასაც ანუ ბაქტერიოფაგებით მკურნალობას, რომელიც ზემოთ ჩამოთვლილ მეთოდებთან შედარებით ყველაზე ნაკლებადაა ცნობილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:მედიცინა
პედიატრია

მინი|პედიატრია
**პედიატრია** ( ნათ. ბრ.  და ) — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ბავშვის ორგანიზმის სხვადასხვა ასაკობრივი პერიოდის ანატომიას, ფიზიოლოგიას, ბავშვთა სნეულებებს, მათ მკურნალობასა და პროფილაქტიკას. 

პედიატრია როგორც დამოუკიდებელი კლინიკური დისკიპლინა, ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის II ნახევარში. XIX საუკუნის ბოლომდე ევროპაში პედიატრების მომზადების ცენტრი იყო პარიზული სკოლა (ნ. ჟადლო, ლ. გერსანი, მ. ბიიარი და სხვები). XX საუკუნის დასაწყისიდან პედიატრიული სკოლები ჩამოყალიბდა სხვა ქვეყნებშიც (ავსტრია, გერმანია და სხვა). რუსეთში პირველი გამოკვლევები ბავშვთა ჯანდაცვის საქმეში ს. ზიბელინის, ნ. ამბოდაკ-მაქსიმოვიჩის, ნ. ნოვიკოვის და სხვა სახელებთან არის დაკავშირებული. პირველი რუსული სახელმძღვანელო ბავშვთა დაავადებებზე — «Педиатрика» ეკუთვნის ს. ხოტოვიცკის (1847). პირველი ბავშვთა საავადმყოფო გაიხსნა 1834 წელს პეტერბურგბში, 1842 წელს მოსკოვში. 1869 წელს სამედიცინო-ქირუიგიულ აკადემიაში გაიხსნა ბავშვთა დაავადებების პირველი კათედრა რუსეთში. 1866 წელს ნ. ტოლსკიმ მოსკოვის უნივერსიტეტთან მოაწყო ბავშვთა კლინიკა, სადაც მუშაობდნენ რუსული კლინიკური პედიატრიის ფუძემდებლები ნ. ფულატოვი, ნ. კორსაკოვი, ა. ფილიპოვი და სხვები. 1885 წელს პეტერბურგში, ხოლო 1892 წელს მოსკოვში დაარსდა პედიატრთა პირველი საზოგადოებები. 

ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ბავშვთა ჯანდაცვის ორგანიზაცია ძირფესვიანად შეიცვალა. პედიატრია დაიყო ცალკეულ, ვიწრო სპეციალობებად, შეიქმნა ბავშვთა სამკურნალო და პროფილაქტიკურ დაწესებულებათა ფართო ქსელი, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები და მსოფლიოში პირველი სპეციალური ფაკულტეტები ექიმ-პედიატრთა მოსამზადებლად. საბჭოთა ხელისუფლების პირველი დღეებიდანვე შეიქმნა დედათა და ბავშვთა, აგრეთვე ბავშვთა და მოზარდთა დაცვის სახელმწიფო სისტემები. 

სამამულო პედიატრიის განვითარებაში დიდი ღვაწლი მიუძღვით გ. სპერანსკის, ი. დომბროვსკაიას, ა. ტურს, მ. მასლოვს, მ. სტუდენკინს და სხვებს. პედიატრიის თანამედროვე მნიშვნელოვანი პრობლემებია მოზარდი ორგანიზმის რეაქციულობის შესწავლა, ბავშვის დაავადებათა ქრონიკული ფორმების გამომწვევი მიზეზებისა და პირობების დადგენა, დედისა და ნაყოფის ორგანიზმებს შორის ურთიერთმოქმედების დარღვევის მექანიზმებისა და შედეგების გამოკვლევა, ბავშვებისათვის სპეციალური დახმარების რაციონალური ფორმების შემუშავება და სხვა. 1925 წელს შეიქმნა პედიატრთა საკავშირო საზოგადოება, რომელიც 1955 წლიდან შევიდა საერთაშორისო პედიატრიულ საზოგადოებაში (დაარსდა 1950). 

საქართველოში მეცნიერული პედიატრიის ფუძემდებელია ს. გოგიტიძე, რომელმაც 1921 წელს თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტზე დააარსა პედიატრიის პირველი კათედრა. 1959 წელს შეიქმნა საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი. 1931 წელს დაარსდა საქართველოს პედიატრთა სამეცნიერო საზოგადოება. საქართველოში მეცნიერული პედიატრიის განვითარებაში დიდი წვლილი შეიტანეს: ზ. უგრელიძემ, პ. ნანეიშვილმა, ი. ლორთქიფანიძემ, ა. სიჭინავამ, ი. რცხილაძემ, მ. ბოკერიამ და სხვებმა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:პედიატრია
მიკენე

**მიკენე** (, ) — უძველესი ქალაქი არგოლიდში, ბერძნული ცივილიზაციის ერთ-ერთი ცენტრი ძვ. წ. II ათასწლეულში. მდებარეობს ათენიდან 90 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით. ამჟამად ნანგრევებია. გადმოცემით ქალაქი პერსევსმა ააგო. აქ ცხოვრობდნენ დანაოსის შთამომავლები და ელისიდან გადმოსახლებული ამიფაონიდები. ჰერაკლიდების დაბრუნების შემდეგ ქალაქი თანდათან დაკნინდა და სპარსელებთან ომების პერიოდში საბოლოოდ დაიქცა არგოსელებთან ბრძოლისას. სტრაბონის გადმოცემით, მის პერიოდში ქალაქის კვალი აღარ იყო დარჩენილი.

## მიკენელები
დაახლ. ძვ. წ. 1600 წლიდან საბერძნეთის ნახევარკუნძულზე მიკენელები გაბატონდნენ. ისინი ქალაქ წარმოშობით მიკენიდან იყვნენ და სახელიც ამ ქალაქის მიხედვით ეწოდა. 

მიკენელები ცალკეული ქალაქების გარშემო დაფუძნებულ პატარ-პატარა სამეფოებში ცხოვრობდნენ. ეს სამეფოები არასოდეს გაერთიანებულა, თუმცა ერთმანეთში ვაჭრობდნენ და საერთო ენა და ცხოვრების წესი ჰქონდათ.

ისტორიკოსებმა ზუსტად არ იციან მიკენელების წარმოშობა. ისინი შესაძლოა, დაახლ. ძვ. წ. 2000 წელს ცენტრალური ევროპიდან მოვიდნენ საბერძნეთში, ან მანამდეც აქ ცხოვრობდნენ.

მიკენელები უმთავრესად გალავანშემოვლებულ ქალაქებში ცხოვრობდნენ. ქალაქებს ბორცვებზე აგებდნენ, რათა იოლად შეძლებოდათ მათი დაცვა. მნიშვნელოვანი ნაგებობები მაღლობის მწვერვალზე, აკროპოლისში იყო განლაგებული. მოსახლეობის ძირითადი ნაწილი კი ქვედა ქალაქში, აკროპოლისის კედლებს მიღმა ცხოვრობდა.

კრეტის მსგავსად, მიკენის ეკონომოკური ცხოვრების ცენტრი სასახლე იყო. ხელოსნების ნამუშევარი და სასოფლო სამეურნეო პროდუქცია აკროპოლისში ინახებოდა, საიდანაც მთელ კრეტაზე ნაწილდებოდა ან სხვა ქალაქებში გაჰქონდათ გასაყიდად.
მინი
კაშკაშა ფერებით მოხატული მიკენელი მეფის სასახლე რამდენიმესართულიანი შენობისაგან შედგებოდა, რომლებიც დიდი ცენტრალური ეზოს გარშემო იყო შემორიგებული. აქ სამეფო რეზიდენციის გარდა განლაგებული იყო სამხედრო შტაბი, ადმინისტრაციული ბაზა და ხელოსანთა სამუშაო ადგილი. სადაც სამეფო კარი იკრიბებოდა და სახელმწიფო საქმეებს წყვეტდა.

მიკენელებმა მინოსური დამწერლობის ფორმებზე დაყრდნობით შექმნეს თავიანთი დამწერლობა. მეცნიერები მას B-ხაზოვანს უწოდებენ. არქეოლოგებმა B-ხაზოვანი დამწერლობიანი ათასობით ფირფიტა იპოვეს. საბედნიეროდ, მისი გაშიფვრა ადვილად მოახერხეს, რადგან მიკენელები ადრეულ ბერძნულ ენაზე ლაპარაკობდნენ.

წარწერები მაინცდამაინც საინტერესო არ აღმოჩნდა, რადგან ფირფიტები, ძირითადად, ნახირის, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციისა და ხელოსნური ნაწარმის, აგრეთვე სასახლის მოხელეთა მოვალეობების შესახებ ჩანაწერებს შეიცავდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## ლიტერატურა
**ჯეინ ბინგემი*, *ფაიონა ჩენდლერი*, *ლიზა მილერი*, *ჯილ ჰარვეი*, *სემ ტეფლინი*. „ძველი მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია“. გვ. 158.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Well Built Mycenae project pages
*  Sardinen und die Mykenische Welt 
*  Homepage of Current Dickinson College Excavations at Mycenae 

კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:საბერძნეთის არქეოლოგიური ძეგლები
ტროიძენი

მინი
**ტროიძენი** (), თანამედროვე: **ტროიძინა** ან **ტრიძინა** პატარა ქალაქი (მოს. 671 ად. 2001 წ.) ჩრდილო-აღმოსავლეთ პელოპონესზე, ათენისგან სამხრეთით და მეთანიაგან რამდენიმე მილით დაშორებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
ოლეანდრე

**ოლეანდრე** () — მცენარის გვარი ქენდირისებრთა ოჯახისა. მარადმწავანე მაღალი ბუჩქი ან დაბალი ხეა. 

მისი 3 სახეობა იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და სუბტროპიკულ აზიაში. სამივე დეკორატიულია. საკმაოდ ფართოდ არის გავრცელებული ჩვეულებრივი ოლეანდრე (Nerium oleander). აგრეთვე არის გაშენებული ყირიმის სამხრეთ სანაპიროზე, კავკასიის შავი ზღვის სანაპიროზე; კარგად ხარობს დასავლეთ საქართველოში. 

აღმოსავლეთ ამიერკავკასიასა და შუა აზიის სამხრეთ რაიონებში სიცივისა და სიმშრალისაგან ზიანდება და გადაქცეულია ოთახის მცენარედ. მთელი მცენარე შხამიანია, შეიცავს გლიკოზიდებს — ოლეანდრინს, კორნერინს და სხვა ნივთიერებებს. 

ოლეანდრის ფოთლებისაგან დამზადებული პრეპარატები იხმარება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების დროს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქენდირისებრნი
ფარმაკოლოგია

**ფარმაკოლოგია** ( და ) — სამედიცინო ბიოლოგიური მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის საწამლე საშუალებებსა და ორგანიზმზე მათ მოქმედებას; ფართო გაგებით მეცნიერება ფიზიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების შესახებ. 

პირველი სისტემატიზებული ცნობები საწამლე ნივთიერებებზე გვხვდება ებერსის ეგვიპტურ პაპირუსებში (ძვ. წ. XVII საუკუნე), აგრეთვე ჰიპოკრატეს, თეოფრასტეს (ძვ. წ. 372-287 წლები), დიოსკორიდეს (ახ. წ. I საუკუნე) შრომებში. სამკურნალო მცენარეები აღწერილი აქვთ გალენოსს, იბნ სინას, პარაცელსუსს. 1778 წელს რუსეთში გამოვიდა პირველი რუსული ფარმაკოპეა. XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო ექსპერიმენტული, ფარმაკოლოგიის განვითარება (ვ. დიბკოვსკი, ა. სოკოლოვსკი, ი. პავლოვი, ნ. კრავკოვი და სხვები). თანამედროვე ფარმაკოლოგიაში განარჩევენ ფარმაკოდინამიკას (შეისწავლის ორგანიზმზე საწამლე ნივთიერებათა მოქმედებას), ფარმაკოკინეტიკას (შეისწავლის საწამლე ნივთიერებათა, შეწოვას, განაწილებას და ორგანიზმში მათ ბიოტრანსფორმაციას), მოლეკულურ ფარმაკოლოგიას (შეისწავლის ორგანიზმზე საწამლე ნივთიერებათა ბიოქიმიურ მოქმედების მექანიზმებს), კლინიკურ ფარმაკოლოგიას (კლინიკურ პრაქტიკაში იყენებს სამკურნალო პრეპარატებს და ახდენს მათ საბოლოო აპრობაციას). 

ფარმაკოლოგიას ყოფენ ზოგად და კერძო ფარმაკოლოგიად. ზოგადი ფარმაკოლოგია შეისწავლის საწამლე ნივთიერებათა მოქმედების მექანიზმებს, ორგანიზმზე მათი მოქმედების საერთო კანონზომიერებებს (ჟანგვა, აღდგენა, ჰიდროლიზი და სხვა), ორგანიზმში მათი შეყვანისა (შიგნით, კანქვეშ, კუნთებში შიგავენურად, ინჰალაციით) და ორგანიზმიდან გამოყოფის (თირკმლებით, ნაწლავებით) გზებს, მოქმედების პრინციპების დახასიათებას (ადგილობრივი, რეფლექსური), ორგანიზმში მოქმედების განსაზღვრულ პირობებს (ქიმიური შენება, ფიზიკურ-ქიმიური თვისებები, დოზები და კონცენტრაციები, მოქმედების ხანგრძლივობა, სქესი, გენეტიკური თვისებები, ორგანიზმის ფუნქციური მდგომარეობა და სხვა). ზოგადი ფარმაკოლოგია შეისწავლის აგრეთვე კომბინირებული საწამლე თერაპიის პრინციპებს, სტანდარტიზაციის კლასიფიკაციის საწამლე ნივთიერებათა ძიების და სხვა საკითხებს. კერძო ფარმაკოლოგია შეისწავლის საწამლე ნივთიერებებს, რომლებიც მათი ძირითადი ეფექტის მიხედვით გაერთიანებულია რამდენიმე ჯგუფში: საანესთეზიო, საძილე, ნეიროლეპტიკური, კრუნჩხვების საწინააღმდეგო, გამაღიზიანებელი, გულ-სისხლძარღვთა, ანტიბაქტერიული, ანტიბლასტომური საშუალებები და სხვა. ფარმაკოლოგია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ფარმაცევტულ ქიმიასთან, ფარმაკოგნოზიასთან, ფარმაციასთან, ტოქსიკოლოგიასთან, აგრეთვე ფიზიოლოგიასთან პათოლოგიასთან, ბიოქიმიასა და ბიოლოგიასთან. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* American Society for Pharmacology and Experimental Therapeutics
* British Pharmacological Society
* Pharmaceutical company profiles at NNDB
* International Conference on Harmonisation
* US Pharmacopeia
* International Union of Basic and Clinical Pharmacology
The Ting Tings

**The Ting Tings** — ინგლისური თინეიჯერული პოპ-დუეტი, რომლის წევრები არიან კეტი უაითი (ვოკალი, გიტარა, ბას-ბარაბანი) და ჟიულ დე მარტინო (ბარაბანი, გიტარა, ვოკალი, ფორტეპიანო). ჯგუფი ჩამოყალიბდა 2007 წელს, თუმცა ჯერ კიდევ 2004 წლიდან კეტი და ჟიული ერთად ანლინგტონ მილში,  სოლფორდში კერძო წვეულებებზე უკრავდნენ. ამჟამად გამოშვებული აქვთ 4 სინგლი, მათ შორის "''That's Not My Name*", რომელმაც 2008 წლის 18 მაისს გაერთიანებული სამეფოს სინგლების ჩარტში 1 ადგილი დაიკავა. მათი პირველი ალბომი, სახელწოდებით  *We Started Nothing*, 2008 წლის 19 მაისს გამოვიდა და დიდი ბრიტანეთის 75 საუკეთესო ალბომს შორის 1 პოზიცია დაიმკვიდრა.

## We Started Nothing 
ჯგუფის სადებიუტო ალბომი  *We Started Nothing* 2008 წლის 19 მაისს გამოვიდა. იგი კრიტიკოსების შეფასების და კომერციული თვალსაზრისით, წარმატებული იყო. ალბომმა 186 კვირის მანძილზე 11 განსხვავებულ ჩარტში მიიღო მონაწილეობა. პირველად იგი 2008 წლის 21-ე კვირაში ირლანდიის 75 საუკეთესო ალბომს შორის გამოჩნდა, საბოლოოდ კი 2009 წლის მე-10 კვირაში  დიდი ბრიტანეთის 75 საუკეთესო ალბომსა და ირლანდიის 75 საუკეთესო ალბომს შორის. დიდი ბრიტანეთის 75 საუკეთესო ალბომს შორის მას მთელი 1 კვირის მანძილზე პირველი ადგილი ეკავა.

## დისკოგრაფია
* *We Started Nothing* (2008)
* *Sounds from Nowheresville* (2012)
* *Super Critical'' (2014)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისური პოპ-ჯგუფები
*
კატეგორია:2007 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:სინთპოპ ჯგუფები
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
ძველი აზერბაიჯანული ენა

**ძველი აზერბაიჯანული ენა** ან **აზერი** (აზარი, ადარი) (, ) — მკვდარი ინდოევროპული ენა, რომელიც ირანული ენების ჩრდილოეთ-დასავლეთ ქვედაჯგუფში შედიოდა. XVII საუკუნემდე არსებობდა აზერბაიჯანის სამხრეთით. არ ენათესავება თანამედროვე აზერბაიჯანული ენას, რომელიც თურქული ენების ჯგუფში ერთიანდება.

კატეგორია:ირანული ენები
კატეგორია:მკვდარი ენები
IX საზონათაშორისო ტურნირი

**IX საზონათაშორისო ტურნირი**

**19 ივნისი - 16 ივლისი 1985 ჰავანა**

ტურნირს რაიმე მოულოდნელი შედეგი არ მოუტანია. შესანიშნავად იასპარეზა ნანა ალექსანდრიამ, რომელმაც დაუმარცხებლად დაიკავა პირველი ადგილი. პრეტენდენტის მეორე საგზური ელენა ახმილოვსკაიას ხვდა წილად. შედარებით სუსტად გამოვიდა ჟუჟა ვერეცი.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|13
! s! style="background: #ddffdd;"|14
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|ნანა ალექსანდრია
|
|1
|=
|=
|=
|=
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|10
|-----
|2
|ელენა ახმილოვსკაია
|0
|
|=
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|=
|=
|1
|1
|1
|9,5
|----
|3
|ნანა იოსელიანი
|=
|=
|
|=
|1
|=
|0
|0
|1
|1
|1
|1
|=
|1
|8,5
|-----
|4
|პია კრამლინგი
|=
|=
|=
|
|1
|0
|1
|=
|1
|=
|1
|1
|1
|0
|8,5
|----
|5
|დანიელა ნუცუ
|=
|=
|0
|0
|
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|0
|1
|1
|8,5
|----
|6
|ჟუჟა ვერეცი
|=
|0
|=
|1
|=
|
|=
|1
|=
|=
|=
|0
|=
|1
|7
|---
|7
|გულნარა სახატოვა
|=
|0
|1
|0
|0
|=
|
|=
|0
|1
|=
|1
|1
|1
|7
|---
|8
|სუზან არკელი
|=
|0
|1
|=
|0
|0
|=
|
|=
|1
|1
|0
|1
|=
|6,5
|-----
|9
|ან იანფენი
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|1
|=
|
|1
|=
|1
|1
|1
|6,5
|---
|10
|დიანა სევერაიდი
|0
|=
|0
|=
|0
|=
|0
|0
|0
|
|1
|1
|1
|1
|5,5
|----
|11
|ასელა დარმასი
|0
|=
|0
|0
|0
|=
|=
|0
|=
|0
|
|1
|=
|=
|4
|---
|12
|ზირკა კასტილიო ფრომეტა
|0
|0
|0
|0
|1
|1
|0
|1
|0
|0
|0
|
|=
|=
|4
|----
|13
|ნავა შტერენბერგი
|0
|0
|=
|0
|0
|=
|0
|0
|0
|0
|=
|=
|
|1
|3
|---
|14
|სტეფანკა ვოკრჟლოვა
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|0
|=
|0
|0
|=
|=
|0
|
|2,5
|----
|}

დამატებითი მატჩი-ტურნირი. 25 აგვისტო - 4 სექტემბერი 1985 სტოკჰოლმი

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|პია კრამლინგი
|
|0,1,1,=
|1,0,1,1
|5,5
|-----
|2
|ნანა იოსელიანი
|1,0,0,=
|
|1,=,1,=
|4,5
|----
|3 
|დანიელა ნუცუ
|0,1,0,0
|0,=,0,=
|
|2
|----
|}

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
ოკრიბის ქვაბული

**ოკრიბის ქვაბული** — ქვაბული კავკასიონის სამხრეთ მთისწინეთში, კოლხეთის დაბლობის აღმოსავლეთი კუთხის ჩრდილოეთით, დაახლოებით ემთხვევა ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიას.

გეოლოგიურად  მიეკუთვნება საქართველოს ბელტს და წარმოადგენს დამრეც ტექტონიკურ გუმბათს, რომლის პერიფერიული ნაწილები — ნაქერალის, ოკრიბა-არგვეთისა და სამგურალის ქედები აგებულია ცარცული კირქვებით. შუა ნაწილი ეროზიის გამო გათავისუფლებულია ცარცული წყებების საფრისაგან, რის შედეგად გაშიშვლებულია იურული ფორმაციები (უმთავრესად ბაიოსის პორფირიტული სერია და ბათური ასაკის ფიქლები). ოკრიბის ქვაბულის რელიეფი ზოგადად დაბალმთიან-ბორცვიანია, ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება რაჭის საშუალმთიანი ქედის დასავლეთი ნაწილი, რომლის მონაკვეთები ცნობილია ნაქერალის, მოხოულის (მოხვეულის) და სხვა სახელებით. ბუნებრივი მცენარეული საფარია ფართოფოთლოვანი ტყე, რომლის ქვეშ განვითარებულია ყვითელმიწა და ყომრალი ნიადაგები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ქვაბულები
პეტრე მამრაძე

**პეტრე გრიგოლის ძე მამრაძე** (დ. 27 თებერვალი, 1877, თბილისი — გ. 31 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, ჰიდროტექნიკოსი, არქიტექტორი.

## ბიოგრაფია
1907 წელს დაამთავრა პეტერბურგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტი.

1907–1910 წლებში ასწავლიდა მათემატიკას თბილისის ქართულ გიმნაზიაში. 1912–17 წლებში დაამუშავა ქუთაისის თბოელექტროსადგურის, ალაზნის ველის, დოღლაურის ველის მიდამოებისა და ლამი-მისაქციელის მიწების მორწყვის პროექტები და სხვ.

1921–1925 წლებში განაგებდა დასავლეთ საქართველოში პირველი საბჭოთა სარწყავი სისტემის და ჭაობების დაშრობის (ქობულეთის რაიონში) სამუშაოებს. 1926–1930 წლებში ხელმძღვანელობდა ალაზნის სარწყავი სისტემის მშენებლობას, დააპროექტა შირაქის წყალსადენი, სამგორის ველის მორწყვის სქემა. 1932–1937 წლებში დაამუშავა კურორტ წყალტუბოს კეთილმოწყობის გენერალური გეგმის ძირითადი სქემა და სათავეში ედგა წყალტუბოს ჰიდროტექნიკური კომპლექსის მშენებლობას. ამავე პერიოდში ლექციებს კითხულობდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში.

საბჭოთა ხელისუფლების მიერ რეპრესირებულია 1937 წელს.

პეტრე მამრაძეს მიერაა შექმნილი მთაწმინდაზე, ილია ჭავჭავაძის საფლავის მონუმენტის „მწუხარე საქართველო“ არქიტექტურა (1913 წელს).

## რესურსები ინტერნეტში
*ილია ჭავჭავაძის საფლავის მონუმენტი „მწუხარე საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ჰიდროტექნიკოსები
X საზონათაშორისო ტურნირი

**X საზონათაშორისო ტურნირი**

**19 ივნისი - 16 აგვისტო 1985 ჟელეზნოვოდსკი**

ჟელეზნოვოდსკში მარტა ლიტინსკაიამ იპირველა. წინა ციკლის ჩინელი პრეტენდენტი ლიუ შილანი ახლა უ მინ ციანმა შეცვალა. მესამე საგზური აგნეშკა ბრუსტმანმა დამატებით მატჩში მოიგო. თავის შესაძლებლობებზე სუსტად გამოვიდნენ ნონა გაფრინდაშვილი, ნინო გურიელი, მარგარეტა მურეშანი და მარია ივანკა.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|13
! s! style="background: #ddffdd;"|14
! s! style="background: #ddffdd;"|15
! s! style="background: #ddffdd;"|16
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|მარტა ლიტინსკაია
|
|1
|0
|1
|=
|1
|=
|=
|1
|1
|=
|=
|1
|=
|1
|1
|11
|-----
|2
|უ მინ ციანი
|0
|
|=
|1
|1
|1
|1
|0
|0
|1
|=
|1
|=
|1
|1
|1
|10,5
|----
|3
|აგნეშკა ბრუსტმანი
|1
|=
|
|0
|0
|=
|1
|=
|1
|1
|0
|1
|1
|=
|1
|1
|10
|-----
|4
|ლიუდმილა ზაიცევა
|0
|0
|1
|
|=
|=
|=
|=
|1
|0
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|10
|----
|5
|ნონა გაფრინდაშვილი
|=
|0
|1
|=
|
|0
|0
|1
|1
|=
|1
|1
|=
|=
|1
|1
|9,5
|----
|6
|სვეტლანა მატვეევა
|0
|0
|=
|=
|1
|
|1
|=
|1
|1
|=
|=
|=
|1
|=
|1
|9,5
|---
|7
|ნინო გურიელი
|=
|0
|0
|=
|1
|0
|
|=
|0
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|9
|---
|8
|მარგარეტა მურეშანი
|=
|1
|=
|=
|0
|=
|=
|
|0
|0
|1
|=
|1
|1
|=
|=
|8
|-----
|9
|ნინა ჰოიბერგი
|0
|1
|0
|0
|0
|0
|1
|1
|
|0
|0
|=
|1
|1
|1
|1
|7,5
|---
|10
|ჯ. არბუნიჩი
|0
|0
|0
|1
|=
|0
|0
|1
|1
|
|1
|=
|1
|0
|=
|=
|7
|----
|11
|ელენე გლაზი
|=
|=
|1
|0
|0
|=
|=
|0
|1
|0
|
|0
|1
|=
|1
|=
|7
|---
|12
|მარია ივანკა
|=
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|=
|=
|=
|1
|
|0
|0
|1
|1
|5,5
|----
|13
|რახინიკა კადილკარი
|0
|=
|0
|0
|=
|=
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|
|1
|1
|=
|5
|----
|14
|ლიუ შილანი
|=
|0
|=
|0
|=
|0
|0
|0
|0
|1
|=
|1
|0
|
|0
|=
|4,5
|----
|15
|ჯულია ლებელ-არიასი
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|=
|0
|=
|0
|0
|0
|1
|
|=
|3
|-----
|16
|პეპიტა ფერერ-ლუკასი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|=
|=
|0
|=
|=
|=
|
|3
|-----
|}

დამატებითი მატჩი პრეტენდენტობის საგზურისათვის: აგნეშკა ბრუსტმანი - ლიუდმილა ზაიცევა 3 - 3

(ტურნირში უკეთესი კოეფიციენტების გამო გამარჯვება მიენიჭა ა. ბრუსტმანს)

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|აგნეშკა ბრუსტმანი
|
|1
|=
|0
|1
|0
|=
|3
|-----
|2
|ლიუდმილა ზაიცევა
|
|0
|=
|1
|0
|1
|=
|3
|-----
|}

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
სინოიკიზმი

**სინოიკიზმი** ( <  — ერთად დავასახლებ) — დამოუკიდებელი დასახლებების ან ქალაქების ერთიან პოლისად გაერთიანების პროცესი ძველ საბერძნეთში. სინოიკიზმის შედეგად ისპობოდა ტომობრივი განკერძოება, იქმნებოდა ცენტრალური მმართველობის ორგანოები და ერთიანი ეკონომიკური საფუძველი. იზრდებოდა დაქუცმაცებული ტომებისა და თემების სამხედრო ძლიერება. ცნობილია ათენის ირგვლივ ატიკის ცალკეული  თემების გაერთიანება - სინოიკიზმი, რომელსაც ტრადიცია მეფე თესევსს (დაახლოებით ძვ. წ. XIII ს.) მიაწერს, სინამდვილეში სინოიკიზმი ხანგრძლივი პროცესი იყო და მთელი IX-VIII საუკუნეების მანძილზე მიმდინარეობდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის საზოგადოება
შალვა ახალკაცი

**შალვა ანდრიას ძე ახალკაცი** (დ. 16 იანვარი [ძვ. სტ. 3 იანვარი] 1902, სოფ. დვანი, ქარელის რაიონი — გ. 31 დეკემბერი, 1979, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, სამელიორაციო საქმის ერთ–ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1960).

1929 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1924–1926 წლებში მუშაობდა ზაჰესის მშენებლობაზე და „საქსწყალსახპროექტში“. მისი მონაწილეობით დაპროექტდა ქვემო ალაზნის და ზემო სამგორის სარწყავი სისტემები (1941–1945), ასევე სიონის წყალსაცავის პროექტი და ბულაჩაურის წყალსადენი (1946–1977). 

1962–1977 წლებში მუშაობდა „საქწყალსახპროექტის“ მთავარ ინჟინრად და დირექტორის მოადგილედ. სხვადასხვა დროს იყო ენგურისა და ჟინვალის ჰიდროელექტროსადგურების პროექტების ექსპერტი და კონსულტანტი. 1977 წელს მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდო — ლენინის ორდენი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული  16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი   31 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ჰიდროტექნიკოსები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
ეთრა

მინი|200პქ
**ეთრა** ( კრიალა ცა, ნათელი ამინდი) — ტროიძენის მეფის პიტთევსის ასული, ეგეოსის ცოლი, თესევსის დედა (ეგეოსის ან პოსეიდონისაგან). ეგეოსი მასთან მცირე ხანს დარჩა, ათენს გაბრუნდა. ფეხმძიმე ქალი დიდხანს იყო მარტო მამისეულ სახლში. მერე როდესაც თესევსმა მშვენიერი ელენე მოიტაცა, დედას ჩააბარა, თვითონ კი პირითოოსს გაჰყვა ქვესკნელში - მისთვის პერსეფონეს მოსატაცებლად - ჰადესმა გმირები დააბა. სანამ თესევსი იქ იყო მიჯაჭვული, ძმებმა კასტორმა და პოლიდევკემ ელენე დააბრუნეს, მაშინ მას სპარტაში გაჰყვა ეთრა, როგორც მხევალი ან ტყვედ წაიყვანეს. შემდეგ ელენემ ეთრა ტროაშიც იახლა. ტროის აღების შემდეგ კი ეთრა შვილიშვილებმა გამოიხსნეს.

## ლიტერატურა
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 160, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ატიკა

**ატიკა** () — პერიფერია შუა საბერძნეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ის მოიცავს 3 808 კვადრატულ კილომეტრს და მის შემადგენლლობაში მოქცეულია ათენი და მისი მიმდებარე დასახლებები, მათ შორის პირეოსიც. ატიკაში ცხოვრობს 3 750 000 კაცი, რომელთა 95% დასახლებულია დედაქალაქში.

ისტორიულად ატიკა წარმოადგენდა ელინთა რვა მთავარ მხარის უმნიშვნელოვანეს ნაწილს, რომლის დედაქალაქი იყო ათენი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პერიფერიის მთავრობის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:საბერძნეთის პერიფერიები
კატეგორია:საბერძნეთის გეოგრაფია
კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია
ფახლავა

thumb|right|250px|ფახლავის რამდენიმე სახეობა

**ფახლავა** (: ბაქლავა — „ნიგოზი“) — პოპულარული აღმოსავლური დესერტი, რომელიც მზადდება ფენოვანი ცომისგან, სიროფისა და ნიგვზისგან. ფართოდ გავრცელებულია ყოფილ ოსმანთა იმპერიის ხალხებში.

## ლიტერატურა 
* Roden Claudia, "A New Book of Middle Eastern Food" 
* Vryonis, Speros, *The Decline of Medieval Hellenism in Asia Minor*, 1971. Quoted in Perry (1994).
* Wasti, Syed Tanvir, "The Ottoman Ceremony of the Royal Purse", *Middle Eastern Studies* **41**:2:193–200 (March 2005)

კატეგორია:აღმოსავლური სამზარეულო
კატეგორია:თურქული სამზარეულო
კატეგორია:დესერტები
კატეგორია:ბალკანური სამზარეულო
კატეგორია:თურქული დესერტები
არიადნე

[thumb|[ბახუსი და არიადნე]]
**არიადნე** — მინოსური ქალღმერთი, კრეტის მეფის მინოსის და პასიფაეს ასული. მას ნახვისთანავე შეუყვარდა ახალგაზრდა გმირი თესევსი, ათენის მეფის, ეგეოსის ძე, კრეტაზე ჩასული იმ მიზნით, რომ ან ეხსნა ათენი მძიმე ხარკისაგან ან თვითონაც სხვა ჭაბუკებთან ერთად დაღუპულიყო, მინოტავრთან შებმული. როდესაც თესევსი ლაბირინთში შედიოდა, თავისით თუ დედალოსის რჩევით არიადნემ დახმარება აღუთქვა იმ პირობით, რომ შეირთავდა და ათენში წაიყვანდა. თესევსი დაეთანხმა. არიადნემ ფარულად გადასცა ძაფის გორგალი და ხმალი. თესევსმა ძაფის ბოლო მისასვლელში დაამაგრა, გაჰყვა, ლაბირინთის შუაგულში მინოტავრს თავს დაესხა, მოკლა და ძაფს უკან გამოჰყვა, ღამით გაიტაცა არიადნე, თან წაიყვანა ათენელი ახალგაზრდები (7-7 გოგო-ბიჭი) და ათენისაკენ გაემართა (აპოლოდ. ეპ. 1, 7-9). სხვა ვერსიით, მინოსმა გამართა ასპარეზობა, თესევსმა გაიმარჯვა და მაშინ მოეწონა არიადნეს (ფილოქორე, ატიკის ისტ.; პლუტ. თეს). ასეა თუ ისე, თესევსმა მოკლა მინოტავრი და გაიტაცა არიადნე, მაგრამ ღმერთების ნებით კუნძულ დიაზე (ნაქსოსზე) მოუხდა ღამის გათევა და იქ მძინარე ქალი მიატოვა, რადგან სიზმრად დიონისე გამოეცხადა და გააფრთხილა, ჩემი დანიშნულიაო. ასე გახდა მინოსის ტურფა ასული დიონისეს ცოლი და ქურუმი, შემდეგ იქცა ბუნებისა და მცენარეთა ღვთაებად. მისი კულტი განსაკუთრებით ნაქსოსზე გავრცელდა, სადაც ქალღმერთის თანაბრად სცემდნენ თაყვანს. ჰეფესტომ საქორწილო საჩუქრად გაუჭედა ოქროს სხივოსანი გვირგვინი, რაც ქალის გარდაცვალების შემდეგ ჩრდილოეთის გვირგვინის თანავარსკვლავედად იქცა, თვითონ კი ოლიმპოს მწვერვალზე აიყვანეს. სხვა ვერსიით, ინდოეთიდან მომავალმა დიონისემ პირველად ნახა მძინარე არიადნე, შეიყვარა და ცოლად შეირთო ან მისივე თხოვნით მოკლა ამ კუნძულზე არტემიდემ.

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 71, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ნიკოლოზ ესაკია

**ნიკოლოზ (ნიკო) მიხეილის ძე ესაკია** (დ.  8 იანვარი, 1906, ფოთი, — გ. 15 აპრილი, 1987, თბილისი) — ქართველი სამთო ინჟინერი, მიწისქვეშა ნაგებობების მშენებლობის სპეციალისტი, II რანგის გენერალ–დირექტორი (1953). სოციალისტური შრომის გმირი. (1949)

დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო–მეტალურგიული ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი (1931). 1931–1932 წლებში მუშაობდა ქუთაისის ბარიტის საბადოზე მთავარ ინჟინრად, შემდეგ — თბილისის საპროექტო ინსტიტუტში „ზაკგოსპროექტი“. 1932 წელს მივლინებული იყო მოსკოვის სამთო აკადემიაში. 1933 წლიდან ესაკია მონაწილეობდა მოსკოვის მეტროპოლიტენის პირველი რიგის გაშვებაში, ხელმძღვანელობდა რამდენიმე მიწისქვეშა სადგურის მშენებლობას. 1941 წლიდან ესაკია ხელმძღვანელობდა სპეციალური ობიექტის (მთავრობის თავშესაფარი მოსკოვში, ე. წ. სტალინის ბუნკერი), ხოლო 1942–1943 წლებში — გაგრა–სოხუმის რკინიგზის გვირაბების მშენებლობას, 1943–1945 წლებში — II მსოფლიო ომის პერიოდში დანგრეული შახტების აღდგენას მოსკოვის ოლქში და ახალი ობიექტების მშენებლობას.    

1945 წლიდან ესაკია იყო მოსკოვის მთავარგვირაბმშენის უფროსის მოადგილე. ომის შემდეგ მუშაობდა აღდგენით სამუშაოებზე; 1946–1964 წლებში ი. ვ. კურჩატოვთან და ს. პ. კოროლიოვთან ერთად სათავეში ედგა სპეციალური მნიშვნელობის (ატომური მრეწველობისა და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის) ობიექტების მშენებლობას, მ. შ. 1946-1950 წლებში იყო საბჭოთა-გერმანული სააქციო საზოგადოების „ვისმუტის“ დირექტორის მოადგილე და გერმანიის ტერიტორიაზე მიწისქვეშა ობიექტების მშენებლობის ხელმძღვანელი. 1969–72 წლებში იყო ენგურჰესის მშენებლობის სამმართველოს უფროსი, ხოლო 1972–1978 წლებში — „თბილმეტრომშენის“ მთავარი სპეციალისტი.

ესაკია სკკპ წევრი იყო 1940 წლიდან. იყო სკკპ XXIV ყრილობის დელეგატი (1971), საქართველოს კპ XXIV ყრილობის დელეგატი (1971), საქართველოს სსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1971-1975). 

მიღებული ჰქონდა ლენინური (1966) და სტალინური (1949) პრემიები. დაჯილდოებული იყო ლენინის 3 ორდენით, სამამულო ომის I ხარისხის, შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებითა და მედლებით.

## შენიშვნები 
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
XI საზონათაშორისო ტურნირი

**XI საზონათაშორისო ტურნირი**

**17 ივლისი - 3 აგვისტო 1987 სმედერევსკა-პალანკა**

საბჭოთა მოჭადრაკეები თვიდანვე სათავეში ჩაუდგნენ სატურნირო ცხრილს და პრეტენდენტთა საგზურები მიიღს კიდეც, თუმცა ნონა გაფრინდაშვილს და ირინა ლევიტინას ამისათვის ელიშკა კლიმოვასთან დამატებითი მატჩ-ტურნირის თამაშმა მოუწიათ.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|13
! s! style="background: #ddffdd;"|14
! s! style="background: #ddffdd;"|15
! s! style="background: #ddffdd;"|16
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|მარტა ლიტინსკაია
|
|=
|0
|1
|1
|1
|1
|=
|0
|0
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|11
|-----
|2
|ირინა ლევიტინა
|=
|
|=
|0
|1
|1
|=
|0
|1
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|10,5
|----
|3
|ნონა გაფრინდაშვილი
|1
|=
|
|=
|=
|=
|=
|0
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|10,5
|-----
|4
|ელიშკა კლიმოვა
|0
|1
|=
|
|=
|0
|=
|0
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|10,5
|----
|5
|ზოია ლელჩუკი
|0
|0
|=
|=
|
|1
|1
|=
|0
|1
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|10
|----
|6
|ილდიკო მადლი
|0
|0
|=
|1
|0
|
|1
|1
|=
|1
|=
|1
|0
|1
|1
|1
|9,5
|---
|7
|ინა იზრაილოვი
|0
|=
|=
|=
|0
|0
|
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|1
|9,5
|---
|8
|ალისა მარიჩი
|=
|1
|1
|1
|=
|0
|=
|
|0
|=
|0
|1
|1
|1
|=
|=
|9
|-----
|9
|სუზან არკელი
|1
|0
|=
|0
|1
|=
|=
|1
|
|0
|1
|=
|=
|=
|1
|1
|9
|---
|10
|მარგარიტა ვოისკა
|1
|=
|=
|0
|0
|0
|0
|=
|1
|
|1
|=
|=
|0
|0
|1
|6,5
|----
|11
|ან იანფენი
|0
|=
|0
|0
|0
|=
|0
|1
|0
|0
|
|0
|=
|1
|1
|1
|5,5
|---
|12
|უ მინ ციანი
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|0
|0
|=
|=
|1
|
|1
|=
|=
|1
|5,5
|----
|13
|გორდანა მარკოვიჩი
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|=
|=
|=
|0
|
|=
|1
|1
|5
|----
|14
|ასელა დარმასი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|1
|0
|=
|=
|
|=
|1
|4
|----
|15
|ჟუარა ჩავესი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|1
|0
|=
|0
|=
|
|0
|2,5
|-----
|16
|კრისტინა ნიუბერგი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|
|1,5
|-----
|}

დამატებითი მატჩ-ტურნირი. სექტემბერი 1987 თბილისი

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|ნონა გაფრინდაშვილი
|
|=,=
|1,1
|3
|-----
|2
|ირინა ლევიტინა
|=,=
|
|1,=
|2,5
|----
|3
|ელიშკა კლიმოვა
|0,0
|0,=
|
|0,5
|---
|}

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
სინანული

**სინანული**, *აღსარება* — ქრისტიანულ რელიგიაში ახალი აღთქმის ერთ-ერთ საიდუმლო. აღსარება წარმოადგენს ისეთ კურთხეულ მოქმედებას, როდესაც ეკლესიის მღვდელი სულიწმინდის ძალით შეუნდობს მომნანიებელს აღსარების დროს ყველა ცოდვას და ადამიანი კვლავ ხდება განბანილი და განწმენდილი, ისევე როგორც ის ამოვიდა წყლიდან ნათლობის შემდეგ.

### ისტორია
სინანულის საიდუმლო უფალმა დააწესა თავისი მკვდრეთით აღდგომის შემდეგ, როდესაც იგი გამოეცხადა მოციქულებს, სადაც ყველანი იყვნენ თომას გარდა. იესომ მოციქულებს განუცხადა: 

: მშვიდობაჲ თქუენ თანა! ვითარცა მომავალნი მე მამამან, მეცა წარგავლინებ თქუენ, და ვითარცა ესე თქუა, შეჰბერა მათ და ჰრქუა: მიიღეთ სული წმიდაჲ, უკუეთუ ვიეთნიმე მიუტევნეთ ცოდვანი, მიეტევნენ მათ, და უკეთუ ვიეთნიმე შეიპყრეთ, შეპყრობილ იყვნენ. *(იოანე  20, 21-23)*

ამ სიტყვებით უფალმა თავად მიანიჭა მოციქულებს და მათ შემდეგ მათი საქმის გამგრძელებლებს აპატიონ 
თუ არ აპატიონ ადამიანებს ცოდვები, სულიწმინდის. ამგვარად საიდუმლოს უხილავი ძალით ხდება მოძღვრის ხილული მოქმედება.

### საიდუმლოს არსი 
ნათლობის საიდუმლოს გზით ადამიანი განიწმინდება დაბადებითი ცოდვებისაგან და შედის ქრისტიანულ სამყაროში. მაგარამ ის არ არის განთავისუფლებული სულიერი და ხორციელი მანკიერებებისაგან, რომლებიც შესაძლოა მას მემკვიდრეობით გადმოეცა მშობლებისაგან. მაგალითად, მიდრეკილება ბოროტებს ჩადენისაკენ, ხორცისათვის დამახასიათებელი ავადმყოფობა და სიკვდილი. ასე რომ ქრისტიანად გახდომის შემდეგ ადამიანმა შეიძლება ისევ შესცოდოს და შესცოდოს ძალიანაც ხშირად, შეიძლება ადამიანმა განიცადოს ავადმყოფობა და ზოგჯერ ძალიანაც მძიმე.

### მართლმადიდებლური სწავლება 
სულიერი და ხორციელი უძლურებისაგან გადასარჩენად უფალმა იესომ დააწესა ორი საიდუმლო: სინანული -სულიერი უძლურების განსაკურნავად და ზეთის კურთხევა — ხორციელი უძლურების სამკურნალოდ. იოანე მახარობელი გვასწავლის:

:უკუეთუ ვთქუათ, ვითარმედ ცოდვაჲ არა გუაქუს, თავთა თჳსთა ვაცდუნებთ და ჭეშმარიტებაჲ არს და მართალ, რაჲთა მოგვეტევნეს ჩვენ ცოდვანი ჩუენნი და განწმიდნეს ყოვლისაგან სიცრუისა. უკუეთუ ვთქუათ, ვითარმედ არა ვცოდეთ, მტყუვრად გამოვაჩინებთ მას და სიტყუაჲ მისი არა არს ჩვუენ შორის. *(იოანე  1, 8-10)*

### რიტუალი 
[მინი|აღსარების თქმა ვარშავის [რომის კათოლიკური ეკლესია|კათოლიკურ ეკლესიაში, 2023 წ.]]

მორწმუნე რამდენიმე დღის განმავლობაში  მარხულობს, ესწრება რელიგიურ ღვთისმსახურებას; ამ პერიოდში იხსენებს თავის ცოდვებს, გულწრფელად სწუხს, ინანიებს და შესთხოვს ღმერთს ცოდვების მოტევებასა და მოწყალებას. შემდეგ მიდის მღვდელთან, რომელიც არის საწიგნესთან, სადაც ასვენია მაცხოვრის ხატი. მორწმუნე დაუმალავად წარმოთქვამს, აღიარებს ყველა თავის ცოდვას ანუ ამბობს აღსარებას. ამის შემდეგ მღვდელი მას თავზე დაადებს ოლარს, წაიკითხავს შესანდობარ ლოცვას და მიუტევებს მას ცოდვებს იესო ქრისტეს სახელით.

### რა არის საჭირო სინანულის საიდუმლოს შესასრულებლად 
საჭიროა მხოლოდ, რომ ადამიანმა ღრმად შეიგნოს თავისი ცოდვა, მტკიცედ გადაწყვიტოს რომ აღარასოდეს გაიმერებს ამ ცოდვას და გულწრფელად აღიაროს ის მოძღვრის წინაშე.

## ლიტერატურა 
*

* საქართველოს ეკლესიის კალენდარი, 1980 (გვ. 360-366., საქართველოს საპატრიარქოს გამოცემა, თბილისი, 1980)
* საღვთო სჯული, არქიმანდრიტი ნესტორ ყუბანეიშვილი, ქუთაისი,1916წ.

კატეგორია:საიდუმლონი
თალიშის მთები

**თალიშის მთები**, **თალიში** () — საშუალო სიმაღლის მთები აზერბაიჯანისა და ირანის საზღვარზე. შედგება ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული სამი ქედისაგან, რომლებიც მთათაშუა ქვაბულებითაა გაყოფილი. თალიშის მთები ციცაბოდ ეშვება ლენქორანის დაბლობისაკენ. სიმაღლე 2493 მ აღწევს (მთა გომურგოი). თალიშის მთები უმთავრესად აგებულია კაინოზოური ასაკის ფლიშური, ვულკანოგენური და  ინტრუზიული ქანებით, სეისმურია, აღმოსავლეთ კალთებზე 600 მ სიმაღლემდე სუბტროპიკული ტყეებია, ზევით წიფლის ტყეა, მთავარ თხემზე — ბუჩქები, მთის ქსეროფიტული და მთის მდელო-სტეპური მცენარეულობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქედები
კატეგორია:ირანის ქედები
რობერტ მაკნამარა

**რობერტ სტრეინჯ მაკნამარა** (ინგლ. *Robert McNamara*) (დ. 9 ივნისი, 1916 — გ. 6 ივლისი, 2009) — ამერიკელი მეწარმე და პოლიტიკოსი, აშშ-ის თავდაცვის მდივანი 1961-68 წლებში ჯონ კენედის და ლინდონ ჯონსონის ადმინისტრაციებში.

ჰარვარდის ბიზნეს სკოლის პროფესორი.

იყო ფორდის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო შემდგომში გახდა კომპანიის პირველი ხელმძღვანელი, რომელიც ფორდების კლანიდან არ იყო. კომპანიას ხელმძღვანელობდა 5 კვირა, რის შემდეგაც ჯონ კენედის ინიციატივით გადავიდა მთავრობაში თავდცვის მდივნის პოსტზე. იგი იყო ვიეტნამის ომის იდეოლოგო.

თავდცვის მდივნობიდან წასვლის შემდეგ იყო მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტი 1968-81 წლებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის თავდაცვის მდივნები
კატეგორია:მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ჰარვარდის ბიზნესის სკოლის კურსდამთავრებულები
თალიშის სახანო

მინი|თალიშის სახანო 1801-1813 წლებში 
**თალიშის სახანო** — ფეოდალური სახელმწიფო აზერბაიჯანში. ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის შუა წლებში სამხრეთ-დასავლეთით კასპიისპირეთსი ნადირ-შაჰის სახელმწიფოს დაშლის შედეგად. ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ განაპირობა ლენქორანის დაწინაურება; იგი სახანოს დედაქალაქად და ხელოსნობის ცენტრად გადაიქცა. მირ-მუსტაფა-ხანის დროს (1786-1814) თალიშის სახანოში ფეხი მოიკიდა რუსულმა ორიენტაციამ. 1795 წელს ხანმა რუსეთს სთხოვა მფარველობა. 1802 წელს თალიშის სახანო მიიღეს რუსეთის მფარველობაში. გულისტანისა (1813) და თურქმანჩაის (1828) ხელშეკრულებებით თალიშის სახანო რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:კავკასიის სახანოები
კატეგორია:ირანის ისტორია
აღჯაბადი

**აღჯაბადი** () — ქალაქი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 1974 წელს 18 ათასი, 1989 წელს — 25 ათასი, 2005 წელს — 35 000 კაცი. ქალაქი მდებარეობს მტკვარ–არაქსის დაბლობზე, ქალაქ აღდამიდან 45 კილომეტრში. არის რკინიგზის სადგური. მოქმედებს ავტოსარემონტო და ყველ-კარაქის ქარხნები. დამეგობრებულია ქალაქ ბათუმთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არანის რეგიონის ქალაქები
აზერბაიჯანის ავიახაზები

.]]
**აზერბაიჯანის ავიახაზები** () — აზერბაიჯანის უმსხვილესი ავიაკომპანია და ეროვნული ფლაგმანი. საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის (იატა) წევრი. დაარსდა 1992 წლის 7 აპრილს, შტაბ-ბინა მდებარეობს ბაქოში.

## მიმართულებები
[thumbnail|აზერბაიჯანის ავიახაზების [Boeing|Boeing 767-300ER]]

## ფლოტი
[thumbnail|აზერბქიჯანის ავიახაზების [Airbus|Airbus A319]]

## რესურსები ინტერნეტში
* ავიაკომპანიის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:აზერბაიჯანის ავიაკომპანიები
კატეგორია:აზერბაიჯანის კომპანიები
აბდულა თალიბზადე

**აბდულა შაიგი თალიბზადე** (; დ. 24 თებერვალი 1881, თბილისი — გ. 24 ივლისი 1959, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მწერალი. დაწყებითი განათლება თბილისში მიიღო. 1901 წლიდან ცხოვრობდა ბაქოში, სადაც ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. შემოქმედების ადრინდელი პერიოდი აღმოსავლური ლიტერატურის ტრადიციებითაა შემოსაზღვრული, მოგვიანებით პროგრესული რომანრიზმის მიმდევარი იყო. მნიშვნელოვანია აბდულა თალიბზადეს მოთხრობები „უბედური ოჯახი“, „წერილმა ვერ მოაღწია“, „ლამაზი გაზაფხული“ (1912–1913); რომანი „არაზი“ (1940), დრამატული ნაწარმოებები: „ელვა“ (1927), „ხასაი“ (1937), „ხალხის შვილი“ (1939), „სამშობლო“ (1942) და სხვა. პიესების დიდი ნაწილი დაწერილია მოზარდთა თეატრისათვის. აბდულა თალიბზადემ თარგმნა ნიზამის „ისქანდერნამეს“ ნაწილი („წიგნი დიდებისა“), შექსპირის „მაკბეთი“, პუშკინის, კრილოვის, ნეკრასოვისა და სხვათა ნაწარმოებები.

## ბიოგრაფია 
აბდულა შაიგი 1881 წლის 24 თებერვალს ტფილისში, სულიერი პირის ოჯახში დაიბადა. დაწყებითი განათლება მიიღო ტფილისის საქალაქო სკოლაში. სკოლის დამთავრების შემდეგ აბდულა შაიგი ოჯახთან ერთად გადავიდა ხორასანში (ირანში). ხორასანში მან გააგრძელა თავისი სწავლა-განათლება. ამ ხნის განმავლობაში შაიგმა შეისწავლა სპარსული და არაბული ენები, აღმოსავლური ლიტერატურა. ირანში დაახლოებით რვა წლის გატარების შემდეგ აბდულა შაიგი დაბრუნდა ტფილისში და რაღაც პერიოდის შემდეგ ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად ბაქოში გადავიდა.

ბაქოში გადასვლის შემდეგ თვითგანათლების გზით შეისწავლა რუსული ენა და აზერბაიჯანულ-რუსული სკოლის მასწავლებლის თანამდებობაზე ჩააბარა გამოცდა. საკუთარ პედაგოგიურ მოღვაწეობას ა. შაიგი ლიტერატურულ შემოქმედებასთან ათავსებდა. აბდულა შაიგი საკუთარი შემოქმედების ადრეულ პერიოდში ქმნიდა მუშებისა და გლეხების რეალური ცხოვრების გამომხატველ მოთხრობებსა და ლექსებს. მისი მოთხრობა „წერილმა ვერ მიაღწია“ ხაზს უსმევს ბაქოელი მუშის ცხოვრების უპერსპექტივობას, რომელიც შემოსავლისათვის ირანიდან ბაქოში წავიდა სამუშაოს საძებრად და ნავთობის ჭაში დაიღუპა.

შაიგი ცნობილია, როგორც პირველი საბავშვო მწერალი აზერბაიჯანში. მისი ლექსების ფორმით შექმნილი ზღაპრები („ტიკ-ტიკ-ხანუმა“, „კარგი მეგობარი“, „კალაბოკი“ და ა. შ.), დრამატურგიული სცენები („კარგი გაზაფხული“, „ჩაბანი“ და სხვ.), იყო და არის საყვარელი ნაწარმოებები აზერბაიჯანელი მოსწავლეებისათვის..

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
Imair Airlines

**Imair Airlines** — ყოფილი აზერბაიჯანული ავიაკომპანია, საჰაერო ტრანსპორტის საერთაშორისო ასოციაციის (იატა) წევრი. შტაბ-ბინა მდებარეობდა ბაქოში.

Imair Airlines ფრენებს ასრულებდა ევროპისა და დსთ-ის ქვეყნებში.

## ფლოტი 
## რესურსები ინტერნეტში
* ავიაკომპანიის ოფიციალური საიტი 
* Improtex ჯგუფის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:აზერბაიჯანის ავიაკომპანიები
კატეგორია:აზერბაიჯანის კომპანიები
ოლიგოტროფული მცენარეები

**ოლიგოტროფული მცენარეები**  (ოლიგო... და    — საკვები, კვება) — მცენარეები, რომლებიც იზრდებიან საკვები ნივთიერებებით ღარიბ, მწირ სუბსტრატზე (ნიადაგზე და სხვა) ასეთებია მანანა, ძიგვა, ტორფის ხავსი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ოლიგოცენი

**ოლიგოცენი** (ოლიგო... და ბერძნ. kainos — ახალი) — პალეოგენური სისტემის (პერიოდის) ზედა სექცია (ეპოქა). 1855 წელს გამოყო გერმანელმა გეოლოგმა ჰენრიხ ბაირიხმა. ზოგიერთ რეგიონში ოლიგოცენი 2 ნაწილად იყოფა, ზოგან — 3 ნაწილად.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგიური ეპოქები
ოლთისი

**ოლთისი**, *ოლთისნი* — ციხე-ქალაქი ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, ტაოს მხარეში, იმიერტაოს ცენტრი (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია). 
მინი|მარცხნივ|ოლთისის ციხე
ოლთისი (თურქ. ოლთუ) მდებარეობს მდინარე ოლთისისწყლის (თურქ. ოლთუჩაი)  შუა წელზე. X საუკუნეში ოლთისი დავით III დიდი კურაპალატის რეზიდენცია იყო; მისი სიკვდილის შემდეგ (1001) მეფეთა მეფე  გურგენი ეცადა მის ხელში ჩაგდებას, მაგრამ ბიზანტიის წინააღმდეგობას წააწყდა. საბოლოოდ ოლთისი იმიერტაოსთან ერთად ბიზანტიის კეისარმა ბასილი II-მ დაიკავა. XI საუკუნეში, საქართველო-ბიზანტიის ომის დროს, 1021 წელს უკან დახევისას, ოლთისი გიორგი I-მა გადაწვა. შემდგომში (XI საუკუნის 70-იან წლებში) ოლთისს, კარნუ-ქალაქსა (ახლანდელი ერზურუმი) და კართან (ახლანდელი ყარსი) ერთად მიმდებარე ტეროტორიებით განაგებდა ბიზანტიის დიდმოხელე ქართველი  გრიგოლ ბაკურიანის ძე. საქართველოში „დიდი თურქობის“ დროს  (XI-XII სს.) თურქ-სელჩუკები ფლობდნენ; ამ პერიოდში, თურქ-სელჩუქებთან ბრძოლის დროს, ოლთისი გადაწვა დავით IV აღმაშენებელმა.  შემდგომ ოლთისი საქართველოს შემადგენლობაში იყო, XIII საუკუნის 40-იანი წლებიდან, მონღოლების ბატონობის ხანაში  (უმეფობის პერიოდში), მცირეაზიელმა თურქმანებმა დაიკავეს, მაგრამ მალე გაათავისუფლა სამცხის ლაშქარმა. XV-XVI საუკუნეებში, თურქ-ოსმალთა ექსპანსიის დროს, ოლთისი არაერთხელ იყო ბრძოლის ობიექტი; XV საუკუნეში, სამცხე-საათაბაგოს დაპყრობის შემდეგ, თურქეთის ფარგლებში მოექცა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ისტორიული სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ციხე-ქალაქები
ოლიხნარი

**ოლიხნარი** — ვაზის მაღალშტამბიანი ფორმა დასავლეთ საქართველოში. წააგავს მაღლარს, ოღონდ მასზე დაბალია. ოლიხნარის საყრდენად იყენებენ დაბალი ტანის ხეს ან სარს (2,5—3,5 მ). იმერეთსა და რაჭაში მას ხარდნის ვენახსაც უწოდებენ, მაგრამ ოლიხნარის მსგავსად მწკრივები დაცული არ არის. 

ფილოქსერასა და სოკოვან დაავადებათა გაჩენამდე ოლიხნარი ფართოდ იყო გავრცელებული იმერეთში, გურიაში, სამეგრელოსა და ქვემო რაჭაში. ოლიხნარისთვის განკუთვნილი საუკეთესო ჯიშებია ჩხავერი, ალადასტური, ოჯალეში, კრახუნა და სხვა. ამჟამად ოლიხნარს მხოლოდ საკარმიდამო ნაკვეთებზე ვხვდებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მევენახეობა
დორიელები

მინი|დორიელების რეგიონები კლასიკურ საბერძნეთში
**დორიელები** (ძვ. ბერძნ. Δωριεῖς, დორიელი - Δωριεύς) — ერთ-ერთი სამ მთავარ ტომთაგან, რომლებადაც ძველი ბერძნები საკუთარ თავს ყოფდნენ. ჰეროდოტეს მოყვანილი აქვს ყველაზე ადრეული ისტორიული განსაზღვრება ამ სამმაგი გაყოფისა:  დორიელები მეტყველებდნენ ძველბერძნული ენის დორიულ დიალექტზე. ყველაზე ადრე ლიტერატურულ წყაროებში მოხსენიებული არიან „ოდისეა“-ში, სადაც ისინი კუნძული კრეტას მობინადრეები იყვნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*  .
* 
* 

კატეგორია:ძველი ბერძნები
ოლორი

**ოლორი** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, ენგურის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ოხაჩქუის კარსტული მასივის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 945 მ-ზე, სიგრძე 14,8 კმ, აუზის ფართობი 72,7 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წლის დანარჩენ დროს — წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 3,71 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ენგურის შენაკადები
ნიზამის მავზოლეუმი

**ნიზამის მავზოლეუმი** (), ნიზამი განჯელის პატივსაცემად მის სავარაუდო დაკრძალვის ადგილას 1947 წელს აგებული აკლდამა ქალაქ განჯასთან, აზერბაიჯანი. ნაგებობას მაღალი ცილინდრისებური ფორმა აქვს და ბაღებით არის შემორტყმული. 

ისტორიული ცნობების მიხედვით ამ ადგილას ძველი მავზოლეუმი ჯერ კიდევ 1606 წელს აუგიათ, თუმცა როგორ გამოიყურებოდა იგი უცნობია. XIX საუკუნის დასაწყისისთვის ეს მავზოლეუმი დაინგრა. ის ხელახლა აუგია მირზა ადიგიზალ-ბექ ყარაბაღელს.

კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მავზოლეუმები
XIII საზონათაშორისო ტურნირი

**XIII საზონათაშორისო ტურნირი**

**19 ივლისი - 8 აგვისტო 1990 აზოვი**

ქართველმა მოჭადრაკეებმა პირველად იასპარეზეს დამოუკიდებელი საქართველოს სახელით. ქეთევან კახიანმა შესანიშნავად განვლო ტურნირი და დამსახურებულად მოიპოვა პრეტენდემტის საგზური. არ გაუმართლა ქეთევან არახამიას. მას მხოლოდ ქულა დაააკლდა მიზნამდე.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|13
! s! style="background: #ddffdd;"|14
! s! style="background: #ddffdd;"|15
! s! style="background: #ddffdd;"|16
! s! style="background: #ddffdd;"|17
! s! style="background: #ddffdd;"|18
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|
|ქეთევან კახიანი
|
|=
|=
|0
|=
|1
|=
|=
|1
|=
|=
|1
|1
|=
|1
|=
|1
|1
|11,5
|-----
|2
|ალისა გალიამოვა
|=
|
|=
|1
|1
|1
|=
|0
|0
|0
|1
|1
|1
|1
|0
|1
|1
|1
|11,5
|----
|3
|ელიშკა კლიმოვა
|=
|=
|
|1
|0
|1
|0
|1
|1
|=
|1
|=
|=
|=
|1
|0
|1
|1
|11
|-----
|4
|სვეტლანა პრუდნიკოვა
|1
|0
|0
|
|1
|1
|0
|1
|=
|1
|=
|0
|=
|1
|0
|1
|1
|1
|10,5
|----
|5
|კლაუდია ამურა
|=
|0
|1
|0
|
|=
|1
|1
|0
|=
|1
|=
|1
|=
|=
|0
|1
|1
|10
|----
|6
|ქეთევან არახამია
|0
|0
|0
|0
|=
|
|1
|1
|1
|1
|0
|1
|1
|0
|1
|=
|1
|1
|10
|---
|7
|ფენ ჭოფინი
|=
|=
|1
|1
|0
|0
|
|=
|0
|0
|0
|1
|=
|1
|1
|1
|1
|1
|10
|---
|8
|აგნეშკა ბრუსტმანი
|=
|1
|0
|0
|0
|0
|=
|
|1
|1
|0
|1
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|10
|-----
|9
|ილდიკო მადლი
|0
|1
|0
|=
|1
|0
|1
|0
|
|=
|1
|0
|=
|=
|1
|1
|=
|1
|9,5
|---
|10
|ფლორა უსკოვა
|=
|1
|=
|0
|=
|0
|1
|0
|=
|
|=
|0
|=
|=
|1
|1
|1
|1
|9,5
|----
|11
|ირინა ჩელუშკინა
|=
|0
|0
|=
|0
|1
|1
|1
|0
|=
|
|1
|0
|1
|=
|1
|0
|1
|9
|---
|12
|ანა მარია ბოტსარი
|0
|0
|=
|1
|=
|0
|0
|0
|1
|1
|0
|
|0
|1
|1
|1
|1
|1
|9
|----
|13
|მარგარიტა ვოისკა
|0
|0
|=
|=
|0
|0
|=
|=
|=
|=
|1
|1
|
|0
|1
|0
|1
|1
|8
|----
|14
|ვესნა ბასაგიჩი
|=
|0
|=
|0
|=
|1
|0
|=
|=
|=
|0
|0
|1
|
|0
|1
|=
|1
|7,5
|----
|15
|ტივუშინთონგ ბატსეტსეგი
|0
|1
|0
|1
|=
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|0
|1
|
|1
|1
|1
|7
|-----
|16
|ჯინა ფინეგოლდი
|=
|0
|1
|0
|1
|=
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|1
|0
|0
|
|0
|=
|4,5
|----
|17
|ადრიანა სალასარი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|0
|1
|0
|0
|=
|0
|1
|
|0
|3
|---
|18
|ს. ბურტმანი
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|0
|=
|1
|
|1,5
|-----
|}

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის