ბილწა სოკო

**ბილწა სოკო** () — ამანიტას გვარის სოკო ამანიტასებრთა ოჯახისა. 

ერთი წყარო პირობითად საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე წყარო არასაჭმელ ან მცირედ შხამიანად. ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზია, ჩრდილოეთ ამერიკა, ჩრდილოეთ აფრიკა, ავსტრალიასა  და ახალზელანდიაში. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ-შემოდგომით.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1774 წელს როგორც *Agaricus citrinus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა კრისტიან ჰენდრიკ პერსონმა 1797 წელს.

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 5-12 სმ, სქელხორციანი, თავდაპირველად ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში ამოზნექილი და თითქმის გაშლილი, ზოგჯერ ოდნავ ჩაჭყლეტილი, კიდეები თხელი, გლუვი. მონაცრისფრო-ყვითელი ან მომწვანო ელფერით, ზოგჯერ ტალახისფერ-თეთრი. ზედაპირზე ახასიათებს თეთრი ფიფქები.

რბილობი — რბილი, მოთეთრო, კანქვეშ მოყვითალოა, ახასიათებს უმი კარტოფილის არასასიამოვნო სუნი.

ფეხის სიგრძე — 5-12, ძირისკენ თანდათან მსხვილდება, ძირში ბოლქვისებურად გასქელებული, მოთეთრო-ყვითელი. გააჩნია მკრთალი ფირფიტისებრი სადა საყელო და ფეხის ფუძეზე მოზრდილი საერთო საბურველის ნარჩენები.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები ხშირი, სუსტად შეზერდილი, შემდგომში — თავისუფალი, ვიწრო, მოთეთრო, ზოგჯერ მოყვითალო კიდეებით.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები 9-11×7-9 მკმ, უფერული ფართოოვალური. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი, 25-40×5-9 მკმ, უფერული, თხელკედლიანი. ფირფიტების ტრამა — ბილატერალური. ჰიფები — 3-7 დიამეტრის.

## ცვალებადობა 
ქუდის ფერი ვარირებს ლიმნისფერ-ყვითლიდან მომწვანო-ყვითლამდე (ზოგჯერ თეთრი). ფეხი — თეთრიდან ლიმნისფერ-ყვითლამდე. ფირფიტები — თეთრიდან ლიმნისფერ-ყვითლამდე.

## ნაირსახეობები
*  — ძირითადი ნაირსახეობაა, მოყვითალო-მწვანე ქუდით.
*  — თეთრი შეფერილობის. 
*  — რუხი ქუდით.
*  — მორუხო-ყვითელი ქუდით.

## ეკოლოგია და გავრცელება 
ფართოდაა გავრცელებული ევროპა, აზია, ჩრდილოეთ ამერიკა, ჩრდილოეთ აფრიკა (ალჟირი, მაროკო) ავსტრალიასა  და ახალზელანდიაში. მათ შორის გვხვდება საქართველოშიც.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე (მასიურად ხარობს სექტემბერში).

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Agaricus sylvicola G4 (1).JPG|*Agaricus silvicola*
ფაილი:Blagva.JPG|*Amanita caesarea*
ფაილი:Strangulated Amanita (1050217845).jpg| *Amanita ceciliae*
ფაილი:Am.echin.jpg|*Amanita echinocephala* 
ფაილი:Amanita eliae 1.png|*Amanita eliae*
ფაილი:Amanita gemmata, the Jeweled Amanita (9618139584).jpg|*Amanita gemmata* 
ფაილი: Grüner Knollenblätterpilz Amanita phalloides.jpg|*Amanita phalloides*
Fransiger Wulstling (Amanita strobiliformis) im Rosarium Baden bei Wien (5).jpg|*Amanita strobiliformis*
ფაილი:Amanita verna.jpg|*Amanita verna*
ფაილი:Amanita virosa 12.jpg|*Amanita virosa*
ფაილი:Volvariella gloiocephala2.jpg|*Volvariella gloiocephala*

## კვებითი ღირებულება 
სხვადასხვა წყაროზე დაყრდნობით, სოკო ან მცირედ შხამიანია, ან პირობითად საჭმელი ან არა საჭმელი უსიამოვნო სუნის გამო. სოკო მცირე რაოდენობით შეიცავს შხამიან ნივთიერება ბუფოტენინს, რომელიც აძლიერებს სისხლის მიმოქცევას და ამასთანავე გააჩნია ჰალუცინოგენური მოქმედება. გამოუცდელ მეოკოვეს იგი შეიძლება ადვილად აირიოს შხამიან სოკოებში, მაგალითისთვის როგორიცაა მომაკვდონებლად შხამიანი შხამასოკო.

## სამეცნიერო სინონიმები
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## გალერეა

ფაილი:2006-08-09 Amanita citrina 46465 cropped.jpg
ფაილი:Amanita citrina 4.jpg
ფაილი:Amanita citrina 5.jpg
ფაილი:Amanita citrina JPG1.jpg
ფაილი:Amanita sp. 2010-10-31.jpg
ფაილი:Amanita citrina (36921608810).jpg
ფაილი:Amanita citrina (4504481462).jpg
ფაილი:Amanita citrina fungus in Bignell Wood, New Forest - geograph.org.uk - 260930.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები
კატეგორია:ამანიტა