open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კალიარი (საფეხბურთო კლუბი)

**კალიარი კალჩო** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი კუნძულ სარდინიის ქალაქ კალიარიდან. გუნდი შეიქმნა 1920 წელს და ამჟამად თამაშობს სერია A-ში. 1969/70-ის იტალიის ჩემპიონი.

## ისტორია
კალიარი სერია A-ში პირველად 1964 წელს წარსდგა. თავის პირველ სეზონში დაიკავა მე-7 ადგილი. 1968/69 მოიპოვა ვერცხლის მედალი. მომდევნო სეზონში კლუბი ერთადერთხელ გახდა იტალიის ჩემპიონი. მთლიანი სეზონის განმავლობაში მხოლოდ ორი მატჩი წააგო და გაუშვა 11 გოლი, ხოლო საუკეთესო ბომბარდირი გახდა „კალიარის“ ფეხბურთელი ლუიჯი რივა. ამ წარმატების შემდეგ გუნდმა ვერასდროს ვერ შეძლო ამ ტიტულის ხელმეორედ მოპოვება, ხოლო 1975/76-ის სეზონზე ჩამოქვეითდა სერია B-ში. 1989/90 გუნდმა კვლავ მოიპოვა სერია A-ში თამაშის უფლება. 

კლუბისთვის ყველაზე წარმატებული აღმოჩნდა 1993/94-ის სეზონი, გუნდმა მიაღწია უეფა-ს ევროპის ლიგის ფინალამდე. 1997 წელს კალიარი კვლავ სერია B-ში ჩამოქვეითდა. მომდევნო სეზონში ისევ სერია A-ში გადავიდა, მაგრამ დიდხანს ვერ შეძლო იქ ფეხის მოკიდება. 2003/04-ის შემდეგ „კალიარში“ გადავიდა იტალიის ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი ჯანფრანკო ძოლა, ვისი მეშვეობითაც კლუბმა შეძლო სერია A-ში თავის დამკვიდრება.

2005/2006 კალიარისთვის რთული აღმოჩნდა. თუმცა გუნდი გამოვარდნას მწვრთნელის, ნედო სონეტის წყალობით გადაურჩა. 2006/2007 დასაწყისში გუნდის მწვრთნელად კანკო ჯამპაოლო დაინიშნა, მაგრამ 17-ე ტურის შემდეგ ჩაანაცვლა ფრანკო კოლომბომ. 2007/08-ის სეზონზე გუნდის მთავარ მწვრთნელად კვლავ ჯამპაოლო აღადგინეს. ამავე სეზონზე გუნდი დატოვეს დავიდ სუაზომ, მაურო ესპოზიტომ და ანტონიო ლანჯელამ, სანაცვლოდ შემოემატნენ აკვაფრესკა, მატრი, ფოჯა და ლარივეი. 2008/2009 წლის სეზონი წარუმატებლად დაიწყო, კალიარი ზედიზედ ხუთ მატჩში დამარცხდა, თუმცა, ამის მიუხედავად მეცხრე ადგილზე გავიდა. 

## მიღწევები
* 15პქ **იტალიის სერია A**
** 15პქ **ჩემპიონი (1):** 1969/70
** 15პქ **ვიცე-ჩემპიონი (1):** 1968/69
* 15პქ **იტალიის სერია B:**
** 15პქ **ჩემპიონი (1):** იტალიის სერია B 2015/16
* 15პქ **იტალიის საფეხბურთო თასი**
** 15პქ **ფინალისტი (1):** 1968/69
** 1993/1994 უეფას თასის ნახევარფინალისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:კალიარი (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:1920 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სერია A-ს კლუბები
კატეგორია:სერია B-ს კლუბები
კატეგორია:სერია C-ს კლუბები
ჯონია

**ჯონია** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ორპირის თემი). მდებარეობს მდინარეების წყალწითელასა და ღვანანას წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ტყიბულიდან 21 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 46 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1545 წელს. სოფელში შემორჩენილია X საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია და შუა საუკუნეების ციხე. 1967 წელს აქ აღმოჩნდა მონეტების – „კოლხური თეთრის“ განძი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პეტრე I (კათოლიკოსი)

**წმინდა პეტრე I** — ქართლის პირველი კათოლიკოსი. ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 30 ნოემბერი, ახალი სტილით — 13 დეკემბერი. იგი 467-474 წწ. განგებდა საქართველოს სამოციქულო ეკლესიას. მან სათავე დაუდო საქართველოში კათოლიკოსთა დინასტიას.

წმინდა მეფის ვახტანგ გორგასლის ცხოვრების აღმწერელი ჯუანშერი მოგვითხრობს, რომ ვახტანგ მეფემ ბიზანტიაში ლაშქრობის დროს „მოტყუენა“ ანძიანძორა, სადაც დატყვევებულებს შორის აღმოჩნდა „პეტრე მღვდელი მოწაფეთაგან გრიგოლ ღვთისმეტყველისათა“ და მონაზონი სამოელი, რომლებიც გრიგოლ ღვთისმეტყველის საფლავის მომვლელებად იყვნენ დადგენილნი. მალე ვახტანგ გორგასალმა წმინდა მამები დაიახლოვა და შემდგომში მათმა ბრძნულმა და შეთანხმებულმა მოღვაწეობამ დიდად შეუწყო ხელი საქართველოსა და ბიზანტიას შორის მშვიდობიანი ურთიერთობების დამყარებასა და საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ავტოკეფალიას.

ლაშქრობის შემდეგ ქართლში მომავალმა ვახტანგ მეფემ ბიზანტიაში „წარავლინა მოციქული წარმოყვანებად ცოლისა მისისა და პეტრესთვის კათალიკოსისა და სამოელ ეპისკოპოსისა“ და თან შეუთვალა, რომ „კათოლიკოსი და თორმეტნი ეპისკოპოსნი სწრაფვით წარმოავლინენ“. კონსტანტინეპოლის პატრიარქი დათანხმდა ქართლში კათოლიკოსის დადგენას და რადგანაც იმ პერიოდისთვის ქართლის წმინდა ეკლესია ანტიოქიის საპატრიარქოს ეკუთვნოდა, წმინდა პეტრე და წმინდა სამუელი ანტიოქიაში წარავლინა, რათა თვითონ ანტიოქიის პატრიარქს ეკურთხებინა პეტრე კათალიკოსად და სამოელი ეპისკოპოსად. ხელდასხმის შემდეგ კათოლიკოსი და ეპისკოპოსები ქართლში ჩამოვიდნენ და ამ პერიოდიდან იწყება საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის თვითმმართველობა (ავტოკეფალია).

წმინდა პეტრე კათოლიკოსმა ავტოკეფალური ეკლესიის პრინციპით მოაწყო ეკლესიის მართვა-გამგეობა და ჩამოაყალიბა თვითმმართველობის ის ფორმა, რომელმაც შემდგომში კიდევ უფრო განამტკიცა საქართველოს სამოციქულო ეკლესიის ავტორიტეტი მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის ეკლესიებს შორის. წმინდა კათოლიკოსისა და წმინდა მეფის ურთიერთპატივისცემამ და შეთანხმებული ქმედებებით სარწმუნოებრივ-ეროვნულ ინტერესებზე ზრუნვამ საფუძველი დაუდო საერო და სასულიერო ხელისუფლების ჰარმონიული ურთიერთობების ისეთ ფორმას, რომელიც განსაზღვრავს ეკლესიის ავტორიტეტს ქვეყანაში და ხალხის მიერ ღვთივკურთხეული საერო ხელისუფლების სიყვარულსა და ერთგულებას.

წმინდა პეტრე, წმინდა ვახტანგ გორგასალთან ერთად იყო სპარსელებთან ომის დროს. როდესაც ბრძოლაში სასიკვდილოდ დაჭრილმა ვახტანგ მეფემ „შეიტყო სიკვდილი თავისა თვისისა, მოუწოდა კათოლიკოსსა, ცოლსა თვისსა და ძეთა და ყოველთა წარჩინებულთა“. წმინდა პეტრემ მიიღო წმინდა მეფის ბოლო აღსარება, მეფედ აკურთხა წმინდა ვახტანგ გორგასლის შვილი დაჩი და სიცოცხლის ბოლომდე ბრძნულად განაგებდა საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ ეკლესიას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 
* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
ტოლოში

**ტოლოში** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: გულსუნდა, ხერთვისი). მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე, ასპინძიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. სოფლის მიდამოებში მოიპოვება ბაზალტი და ტეშენიტი. სოფელში დგას VIII-IX საუკუნეების ეკლესია ალანძა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 440 კაცი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თეთრი (ფული)

**თეთრი** — საქართველოს ფულის ერთეული, მოხმარებაში გამოვიდა 1995 წელს. 100 თეთრი = 1 ლარს.

## გალერეა
|style="border:1px solid #AAAAAA;background:#F7F8FF;padding:4px"|

|}

2019 წლიდან 1 თეთრი ამოიღეს ხმარებიდან.
## იხილეთ აგრეთვე
*ლარი

კატეგორია:საქართველოს მონეტები
კატეგორია:ფულის ერთეულები საქართველოში
სამოელ I (კათოლიკოსი)

**წმინდა სამოელ I** – ქართლის კათალიკოსი.  საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი; ხსენების დღე — ძველი სტილით 30 ნოემბერი, ახალი სტილით — 13 დეკემბერი.  

საქართველოს ეკლესიის საჭეთმპყრობლის ტახტზე აღსაყდრდა წმინდა პეტრე კათოლიკოსის შემდეგ, VI ს-ის დასაწყისში. წმინდა სამოელი ისევე, როგორც წმინდა პეტრე კათოლიკოსი, ბიზანტიელი იყო და მსახურობდა გრიგოლ ნანზიანზელის ეკლესიაში. ვახტანგ გორგასალის მიერ საბერძნეთის საზღვრის ნაზიანზის აღებისას პეტრესთან ერთად ტყვედ წამოიყვანეს ქართლში. შემდეგ ვახტანგ გორგასალის ჩვენების შემდეგ დაინიშნა ჯერ მცხეთის ეპისკოპოსად შემდეგ კი ქართლის კათალიკოსად.

სამოელ კათოლიკოსი საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ ეკლესიას განაგებდა მეფე დაჩისა და მისი მემკვიდრის ბაკურის დროს. მის დროს აშენდა წყაროსთავის ეკლესია ჯავახეთში.

## მოხსენიება წყაროებში
სამოელ კათალიკოსი მოხსენიებულია შუშანიკის წამებაში, რომელიც 475 წელს უკვე კათალიკოსის რანგში იმყოფებოდა:

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 
* „ქართველ წმიდანთა ცხოვრებანი“, თბილისი, 2004 წ.

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კიევო (საფეხბურთო კლუბი)

**კიევო** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ვერონიდან, რომელიც დაარსდა 1929 წელს. კლუბის ფერები იყო: ყვითელი, ლურჯი და თეთრი. 2021 წელს კლუბი დაიშალა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ვაცლავ კლაუსი

მინი|ვაცლავ კლაუსი
**ვაცლავ კლაუსი** (; დ. 19 ივნისი, 1941) — ჩეხეთის რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტი (2003-2013) და პრემიერ-მინისტრი (1992-1997). განათლებით ეკონომისტი; წამყვანი მემარჯვენე სამოქალაქო დემოკრატიული პარტიის თანადამფუძნებელი. ცნობილია, როგორც ევროსკეპტიკოსი, მეტსახელად „ცენტრალური ევროპის მარგარეტ ტეტჩერი“ და ლისაბონის ტრაქტატის მოწინააღმდეგე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პირადი საიტი
* ოფიციალური საპრეზიდენტო საიტი

კატეგორია:ჩეხეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩეხეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:თეთრი არწივის ორდენის ლაურეატები
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფიორენტინა (საფეხბურთო კლუბი)

**ფიორენტინა** () – იტალიის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ფლორენციიდან. შეიქმნა 1926 წლის 26 აგვისტოს *ფლორენციის სპორტული კლუბისა* და საფეხბურთო სექციის ახალგაზრდული ნაკრების *პოლისპორტივა ლიბერტასის* გაერთიანების შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Squadra stagione 2018/2019  
* ESPN · Squad
* Football-Lineups.com
* Goal.com  
* Stadio Artemio Franchi – ACF Fiorentina 

კატეგორია:ფიორენტინა (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ლივორნო (საფეხბურთო კლუბი)

**ლივორნო** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი. ჩამოყალიბდა 1915 წელს. მიმდინარე სეზონში ლივორნო ასპარეზობს იტალიის სერია B-ს გათამაშებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*  

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ჯენოა (საფეხბურთო კლუბი)

**ჯენოა** — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ გენუიდან. ერთ-ერთი უძველესი და ტიტულოვანი კლუბი, რომელიც იტალიის საფეხბურთო ლიგის სისტემის უმაღლეს დივიზიონში, სერია A-ში ასპარეზობს. 9-ჯერ მოიპოვა იტალიის ჩემპიონობა და ერთხელ იტალიის თასი. გენუელები დომინირებდნენ იტალიაში სამოყვარულო ჩემპიონატების პერიოდში, 1898–1900 წლებში „გრიფონებმა“ იტალიის ჩემპიონატის პირველ სამ გათამაშებაში გაიმარჯვეს.

## ისტორია
„ჯენოას“ ისტორია 1893 წლიდან იწყება. ის ოფიციალურად 1893 წლის 7 სექტემბერს დაარსდა, როგორც კრიკეტის კლუბი და თავდაპირველად „ჯენოას“ მძლეოსნობისა და კრიკეტის კლუბი ეწოდებოდა. ამ სპორტული საზოგადოების არსებობის პირველ წლებში, მისი წევრები მხოლოდ კრიკეტსა და მძლეოსნობაში გამართულ შეჯიბრებებში იღებდნენ მონაწილეობას. იმ პერიოდში კლუბს უცხოეთიდან ჩამოსული ინგლისელები წარმოადგენდნენ. საფეხბურთო კლუბის სპორტული ცხოვრება კი 4 წლის შემდეგ, 1897 წლის 10 აპრილს დაიწყო, როდესაც ჯეიმს რიჩარდსონ სპენსლიმ () „ჯენოას“ საფეხბურთო სექცია გახსნა. 

1898 წელს „ჯენოას“ საფეხბურთო კლუბმა მონაწილეობა მიიღო იტალიის პირველ ჩემპიონატში. პირველი მატჩი „ტორინოს“ წინააღმდეგ გაიმართა, ამ გამარჯვებით კლუბმა დაიწყო გზა მომდევნო წარმატებებისკენ. ეს გათამაშება „ჯენოას“ გამარჯვებით დასრულდა, როდესაც მათ პირველი ჩემპიონატი მოიგეს. კლუბი ასევე გახდა ჩემპიონი 1899 და 1900 წლებში.

## მიღწევები
; სერია A 
* ჩემპიონი (9): 1898, 1899, 1900, 1902, 1903, 1904, 1914–15, 1922–23, 1923–24
; სერია B 
* ჩემპიონი (6): 1934–35, 1952–53, 1961–62, 1972–73, 1975–76, 1988–89
; სერია C
* ჩემპიონი (1): 1970–71
; იტალიის თასი
* თასის მფლობელი: 1936–37
* ფინალისტი: 1939–40

## რესურსები ინტერნეტში
* genoacfc.it — კლუბის ოფიციალური საიტი
* Genoa — სერია A-ს ოფიციალური საიტი
* Genoa CFC — უეფა-ს ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ჯენოა (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ვესტიბულური ნევრიტი

**ვესტიბულური ნევრიტი** იგივე **ვესტიბულური ნეორონიტი** (vestibular neuronitis) — ვესტიბულარული აპარატის დაავადება. სმენის ნერვის (კოქლეოვესტიბულური) ვესტიბულური ნაწილის მწვავე დაზიანება. შესაძლოა განვითარდეს ზედა სასუნთქი გზების ინფექციური დაავადებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ. ვლინდება ძლიერი თავბრუსხვევით, ნისტაგმით, ვესტიბულური ატაქსიით, განმეორებადი ღებინებით. 

ვესტიბულური აპარატი შიგნითა ყურში არსებული ორგანოა, რომელიც სხეულის მოძრაობის აღქმას, აგრეთვე მდებარეობის და წონასწორობის შენარჩუნებას ემსახურება. როდესაც ამ ორგანოს ფუნქცია ირღვევა, მაშინ წარმოიშობა სხეულის სივრცეში მოძრაობის ან თავბრუსხვევის შეგრძნება. ეს ორგანო შეიძლება სხვადასხვა მიზეზით დაზიანდეს. 

დაავადება ხანმოკლეა (რამდენიმე კვირა შეიძლება გაგრძელდეს) და უმრავლეს შემთხვევაში გართულების გარეშე მიმდინარეობს.

## მკურნალობა
პირველ დღეებში იყენებენ პრეპარატებს, რომლებიც ამცირებენ ვესტიბულური აპარატის აგზნებადობას, გამოიყენება ღებინების საწინააღმდეგო და სედატიური საშუალებები შემდგომში მკურნალობის საფუძველია – ვესტიბულური ვარჯიში.
კატეგორია:დაავადებები
გვერდელა

**გვერდელა** (ლათ. Pimpinella saxifraga) — მრავალწოვანი ბალახოვანი მცენარე ქოლგოსანთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში. იზრდება მდელოებსა და სტეპებში, ბუჩქნარებს შორის. ღერო სწორმდგომია, სიმაღლე 15-80 სმ. 

ყვავის ივნის-აგვისტოში. გვერდელა ძირითადად შეიცავს ეთერზეთებსა და კუმარინის დერივატებს, მცირე რაოდენობით მთრიმლავ ნივთიერებებსა და ფისს. 

ფესვების ექსტრატი გამოიყენება ლორწოვანი გარსის დამამშვიდებელი და ხველების საწინააღმდეგო საშუალებების დასამზადებლად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Pimpinella saxifraga 
* Pimpinella saxifraga  

კატეგორია:ქოლგოსანნი
ბაღის ქონდარი

**ბაღის ქონდარი** () — ერთწლოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. 

გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, ყირიმში, თურქეთში, შუა აზიაში. ფესვი წვრილია, სწორი, თითქმის ცილინდრული, სიგრძე 10-15 სმ. ღეროს სიგრძეა 15-30 სმ. ფოთლები ხაზობრივია ან ხაზობრივ-ლანცეტური, სიგრძით 1,5-2,5 სმ. ყვავილობს ივლის-ოქტომბერში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაღის ქონდარი

კატეგორია:ტუჩოსანნი
Origanum vulgare

**Origanum vulgare** — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე თავშავას გვარის ტუჩოსანთა ოჯახისა. სიმაღლე 50-70 სმ. 

გავრცელებულია ევროპასა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საფრანგეთში, აშშ-ში და სხვა ქვეყნებში კულტივირებულია. ფესურა ტოტისებრია, ხშირად მხოხავი. ღერო ოთხწახნაგა, სწორმდგომია. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Origanum vulgare  
* Origanum vulgare 

კატეგორია:ტუჩოსანნი
იერუსალიმის პატრიარქების სია

## იხილეთ აგრეთვე 
* კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
* ალექსანდრიის პატრიარქები
* ანტიოქიის პატრიარქები

## რესურსები ინტერნეტში
*Orthodox Patriarch of Jerusalem
*Catholic Encyclopedia: Jerusalem (A.D. 71-1099)
*The Greek Orthodox Patriarchate in the Greek-Israeli-Palestinian Triangle

*
კატეგორია:იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია
პალერმო (საფეხბურთო კლუბი)

**პალერმო** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ამავე სახელწოდების ქალაქიდან. ასპარეზობს იტალიის სერია B-ში.

## ისტორია
2019 წლის 18 ოქტომბერს კლუბმა ფინანსური პრობლემების გამო არსებობა შეწყვიტა.

## სქოლიო
კატეგორია:პალერმო (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
არნიკა

**არნიკა** (ლათ. Arnica montana) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მრავლდება ველურად. ზოგიერთ ქვეყანაში ბუნების დაცვის მეთვალყურეობის ქვეშაა. არნიკა შეიცავს ეთეროვან ზეთებსა (0,1%, უპირველეს ყოვლისა, აზულენსა და თიმოლს) და გლიკოზიდებს (იზოკვერციტრინი) ყვავილში და რიზომაში. არნიკა აგრეთვე შეიცავს არნიკას ფლავონს, პრესორის ნივთიერებებს, ქოლინს, ტრიმეთილამინს, ბეტაინს, ქსანტოფილებს, ლუტეინს და სხვა კაროტინაოიდულ პიგმენტებს. აქვს ანთების საწინააღმდეგო, ანტიბიოტიკური და წნევის დამწევი მოქმედება. გამოიყენება ნაყენებსა და მალამოებში. არნიკა შედის აგრეთვე ჰომეოპათიური პრეპარატების შემადგენლობაში.

არნიკა კარგად ხარობს საკვებით ღარიბ მდელოებზე; ბუნებრივი მდელო შეიძლება გამოდგეს წინამორებდად, თუ მათზე ძლიერი განოყიერება არ მომხდარა, იტანს მზესა და ძლიერ ნალექებს. გამოცდილების მიხედვით, არნიკა საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ნიადაგზე ან მინერალური სასუქების შეტანაზე უაღრესად მგრძნობიარედ რეაგირებს. შეიძლება ფოთოლი დაიწვას ან მთელი მცენარე მოკვდეს. ამიტომ სასუქის საჭიროება არ არსებობს. მცენარე მრავლდება გაზაფხულზე. თესლი ღვივდება მაქსიმუმ 13-15°C ტემპერატურაზე, ხოლო აღმონაცენი ჩნდება დათესვიდან 3-4 კვირაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* არნიკა — *Botanical.com*

## სქოლიო 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ბოსტნის რეჰანი

**ბოსტნის რეჰანი** (ლათ. Ocimum basilicum) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. სიმაღლე 30-60 სმ. აქვს გრძელი ფოთლები, რომელთა სიგრძეა 5,5 სმ. ღერო სწორია, ოთხწახნაგა. ველურად გვხვდება აფრიკისა და აზიის სუბტროპიკულ და ტროპიკულ სარტყლებში. ბევრი სახეობა აზიიდან და წყნარი ოკეანის კუნძულებიდანაა. 

იყენებდნენ სანელებლად, საკონდიტრო წარმოებაში და ლიქიორის დასამზადებლად. მწვანე მასას აქვს სასიამოვნო სუნი. ევროპაში კულტივირებულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბოსტნის რეჰანი 
* ბოსტნის რეჰანი 
* ბოსტნის რეჰანი 

კატეგორია:ტუჩოსანნი
ალექსანდრე (იერუსალიმის პატრიარქი)

thumb|250px|ალექსანდრე – იერუსალიმელი პატრიარქი**ალექსანდრე** – იერუსალიმის პატრიარქი (213-251); მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 12 დეკემბერი, ახალი სტილით - 25 დეკემბერი. იგი წმინდა კლიმენტი ალექსანდრიელის (გ. დაახლ. 217) მოწაფე იყო. III საუკუნის დასაწყისში იგი კაბადოკიის ფლაბიის ეპისკოპოსად აირჩიეს. სეპტიმიუს სევერუსის (193-211) ზეობისას მღვდელმთავარი საპყრობილეში ჩააგდეს, სადაც სამი წელი დაჰყო. განთავისუფლების შემდეგ უფლის რჩეული იერუსალიმში გაემგზავრა წმინდა ადგილების მოსალოცად, სადაც 212 წელს პატრიარქ ნარცისის თანამოსაყდრედ აირჩიეს. ეს ძველი ეკლესიის პრაქტიკაში მეტად იშვიათი შემთხვევა იყო. ჯერ პატრიარქის თანამოსაყდრე, შემდეგ კი პატრიარქად ხელდასხმული წმინდა ალექსანდრე 38 წელი მართავდა ეკლესიას და ფრიად დაშვრა სამწყსოს ქრისტიანული განათლებისათვის. უფლის რჩეულმა იერუსალიმში ქრისტიანი მწერლების თხზულებათა მდიდარი ბიბლიოთეკა შექმნა. იგი იმპერატორ დეციუსის (249-251) მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს გარდაიცვალა საპყრობილეში.

## ლიტერატურა 
* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

კატეგორია:იერუსალიმის პატრიარქები
კატეგორია:იერუსალიმის მართლმადიდებელი პატრიარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
დუზუნდური

**დუზუნდური**, *სამკურნალო ანგელოზა* () — მიეკუთვნება ქოლგოსანთა  ოჯახს — . გამოიყენება: გამშრალი ფესურა ფესვებითურთ. სასაქონლო სახელწოდება: Radix Angelicae – ანგელოზას ფესვი. გამრავლება: კულტურიდან, მოყავთ უმთავრესად საფრანგეთსა და აღმოსავლეთ ევროპაში. ანგელოზას გააჩნია საჭმლის მონელების ხელშემწყობი, მადის აღმძვრელი, კრუნჩხვების მომხსნელი და შებერილობის საწინააღმდეგო მოქმედება. ძირი და თესლი გამოიყენება ლიქიორის წარმოებაში, ღეროს ნაჭრებისაგან ადრე ამზადებდნენ ცუკატებს. 

ეთერზეთის მინიმალური შემცველობა საჭიროა შეადგენდეს 0,3 პროცენტს და მშრალ ძირებში შეიძლება 1,0 პროცენტსაც მიაღწიოს, უწინარეს ყოვლისა აღსანიშნავია ფელანდრენი, ჰინენი და ლიმონენი. 

ნაყოფი შეიცავს 0,8-დან 1,5 პროცენტამდე ერეთზეთს და დაახლოებით 25 პროცენტ ცხიმოვან ზეთს. ამას გარდა, ანგელოზა შეიცავს კუმარინსა და 15 სხვადასხვა სახის ფურანოკუმარინს, ფისსა და ორგანულ მჟავებს.

## მოშენება 
მოყვანის მიზნით გამოიყენება მხოლოდ და მხოლოდ ნედლი ან მაცივარში ძალიან დაბალ ტემპერატურაზე შენახული სათესლე მასალა, რადგან იგი ძალიან მალე კარგავს გაღივების უნარს. ღია გრუნტში თესვა ხორციელდება ზაფხულის ბოლოსთვის, მწკრივებს შორის მანძილი – 50 სმ, თესვის სიღრმე – 0,5–1,0 სმ, თესვის ნორმას შეადგენს 10-15 კგ ჰა. აღმოცენება გრძელდება 30-40 დღე; ამ დროს ნიადაგი მუდამ სველი უნდა იყოს.

პრაქტიკაში მიღებულია აგრეთვე, ჩითილების გამოყვანა გაზაფხულზე. დაახლოებით 60 დღის შემდეგ შესაძლებელია 50×40 სმ დაშორიშორებით. სარეველა მცენარეებთან ბრძოლის თვალსაზრისით ეფექტურია ბრძოლის აგროტექნიკური მეთოდი (თოხნა, მარგვლა).

დაავადებები და მავნებლები. დაავადებებიდან გვხვდება ფესვის სიდამპლე და ფუზარიოზი (Rhizoctonia და Fusarium). ჟანგა (Puccinia angelicae) იწვევს ფოთლებისა და ღეროების ფერის შეცვლას. შემდეგი დაავადებაა ცრუ ნაცარი (). მწერებიდან ბუგრი და ტალახის ტკიპა ამახინჯებს ქოლგას.

მოსავლის აღება და მოსავალი. თუ გამიზნულია მხოლოდ თესლის გამოყენება, მაშინ მოსავალი აიღება მეორე წლის აგვისტოდან მარცვალასაღები კომბაინით. ნარგავიდან ლეწვა თითქმის შეუძლებელია მწვანე ფოთლების გამო. შეძლებისდაგვარად, შესაძლებელია მესამე წლის შედგომი მოსავლის აღება.

თესლისა და ფესვების ერთდროული გამოყენება არაა რეკომენდებული, რამდენადაც ასეთ შემთხვევაში ფესვები ცუდი ხარისხისაა. იმისათვის, რომ მიღებული იქნეს განსაკუთრებით არომატული ფესვები, მცენარეებს გადაჭრიან თავებს, რათა თავიდან იქნეს აცილებული მცენარეთა ყვავილობა. 

ნედლი ძირების შესაძლო მოსავლიანობა შეადგენს 100–დან 150 ტონა/ჰა. (25–დან 40 ტონა/ჰა გამშრალი ძირები) და 10–დან 12 ტონამდე/ჰა თესლი.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*eFloras: *Angelica archangelica*
*Botanical.com Herbalist

## სქოლიო 
კატეგორია:ანგელოზა
ქრისტეს თორმეტი მოციქული

აქ წარმოდგენილია იესო ქრისტეს თორმეტ მოციქულთა სია.

## სია
კატეგორია:წმინდანები
*
აქინჯიები

thumb|200px|აქინჯიები ბრძოლის ველზე.
**აქინჯიები** ( „მომთაბარეები, მძარცველები“) — არარეგულარული თურქული კავალერია. ისინი ძირითადად დაზვერვისათვის გამოიყენებოდა, თუმცა აკინჯები ხალხსაც ძარცვავდნენ და მუდმივ შიშში ამყოფებდნენ, სუთანის ჯარის მოძრაობის მარშრუტებზე, მოსახლეობის დასაშინებლად. მათი რაოდენობა აღემატებოდა 30 000 კაცს. იანიჩარებთან და სიპაჰებთან ერთად ოსმალეთის იმპერიის ძირითად ჯარებს შეადგენდნენ. 
                                                    
აქინჯიები მსუბუქად შეიარაღებული ცხენოსანი მშვილდოსნები იყვნენ. მათი შეიარაღება ტყავის აბჯრითა და მშვილდ-ისრით შემოიფარგლებოდა. მათ არ შეეძლოთ ქალაქებზე ან ციხესიმაგრებზე შტურის მოწყობა, ამიტომ სულთანი მათ სასაზღვრო რეიდებსა და საზღვრების დაზვერვას ანდობდა. მას შემდეგ რაც 1595 წელს იმპერია რიგ ბრძოლებში დამარცხდა, მთავრობა იძულებული გახდა აქინჯიების კავალერია ოფიციალურად გაუქმებულად გამოეცხადებინა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია
მაია დობორჯგინიძე

**მაია დობორჯგინიძე** (დ. 2 მაისი, 1978) — ქართველი კინომსახიობი, ასევე კინომსახიობის გოგა ბარბაქაძეს მეუღლე. დამთავრებული აქვს თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი. გადაღებულია ფილმში „მიცვალებულთა კუნძულზე“ (2003). განსაკუთრებული პოპულარობა მოუტანა სერიალმა „შუა ქალაქში“. 2010 წელს დაამთავრა ავთო ვარსიმაშვილის სამაგისტრო კურსი და მას მერე თეატრის რეჟისორიცაა. 2010 წელს შედგა მაიას რეჟისორული დებიუტიც. მან შესანიშნავად დადგა სპექტაკლები: „თაფლობის თვე“ , „ვიზიტი ფსიქოლოგთან“.
## ფილმოგრაფია
*2003: „მიცვალებულთა კუნძულზე“  (ადელი — პოლკოვნიკის ქალიშვილი და მერძევე გოგონა) რეჟ. თეიმურაზ კვანტალიანი
## ნათამაშები როლები
### თავისუფალი თეატრი
*„კომედიანტები“ 
*„სურამის ციხე“ 
*„ბინა ყიფშიძის ქუჩიდან“ 
*„ძმები“ 
*„ვარიაციები პატრიოტიზმის თემაზე“ 
* „ბავშვის თვალებით“ 
* „იდიოტოკრატია“ 
* „დონ ჟუანი“ 
* „ვოიცეკი“ 
## დადგმული სპექტაკლები
### თავისუფალი თეატრი
* ავთანდილ ვარსიმაშვილის „ზღაპარი იგი, მათრობს და მხიბლავს“ 
## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

 

კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი 
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
მარიამ ჯოლოგუა

**მარიამ ჯოლოგუა** (დ. 11 თებერვალი, 1980) — ქართველი კინომსახიობი. დამთავრებული აქვს თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი. პოპულარობა მოუტანა სერიალმა „შუა ქალაქში“, რომელიც ტელეკომპანია „იმედზე“ გადიოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი ქალები
ნანკა კალატოზიშვილი

**ნანკა კალატოზიშვილი** (დ. 8 მაისი, 1979,  თბილისი,  საქართველოს სსრ, სსრკ) —  ქართველი  მსახიობი.

2000 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი, ამავე წელს გახდა რუსთაველის თეატრალური სარდაფის მსახიობი. 2007 წლიდან არის ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიისა და დრამის თეატრის მსახიობი. 2009–2010 წლები იყო  „სიმართლის დროს“ წამყვანი.
2010 წლიდან „ინტუიციის“ წამყვანი. 2013 წელს დუტა სხირტლაძეს, კახა კინწურაშვილსა და ლიკა ლაბაძესთან ერთად იმედის პროექტის „ცეკვავენ ვარსკვლავები“ III სეზონის წამყვანი.

## ფილმოგრაფია
* 2005:  მიდიოდა მატარებელი  (ნატო) რეჟ. გიორგი შენგელაია
* 2006:  რევერსი (უბრალო თამაში)  რეჟ. დიმიტრი (დიტო) ცინცაძე
* 2006: გრაფიტი  რეჟ. ვანო ბურდული
* 2009 ტრილოგია რეჟ. შოთა კალანდაძე
* 2010: ოცნების ქალაქი (ნინი) რეჟ.  დავით იმედაშვილი
* 2011 კიჩი კინო კლიპები რეჟ. შოთა კალანდაძე

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი 
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
სამპდორია (საფეხბურთო კლუბი)

**სამპდორია** () – იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ გენუიდან. კლუბი შეიქმნა 1946 წელს ორი საფეხბურთო გუნდის: *ანდრეა დორიასა* და *სამპიერდარენეზეს* გაერთიანების შედეგად.

## მიღწევები
* სერია A (1): 1990–91
* იტალიის თასი (4): 1984–85, 1987–88, 1988–89, 1993–94
* იტალიის სუპერთასი (1): 1991
* სერია B (2): 1933–34, 1966–67
* ევროპის თასების მფლობელთა თასი (1): 1989–90 
* ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1988–89 (ფინალისტი)
* ევროპის სუპერთასი: 1990 (ფინალისტი)
* ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1991–92 (ფინალისტი)

## ცნობილი ფეხბურთელები 
*  მარჩელო ლიპი (1969–1979)
*  რობერტო მანჩინი (1982–1997)
*  ჯანლუკა ვიალი (1984–1992)
*  რუდ გულიტი (1993–1995)
*  დევიდ პლატი (1993–1995)
*  ვალტერ ძენგა (1994–1996)
*  ვინჩენცო მონტელა (1996–1999, 2007–2008) 
*  ხუან სებასტიან ვერონი (1996–1998)
*  არიელ ორტეგა (1998–1999)
*  ანტონიო კასანო (2007–2011, 2015–2017)
*  სერხიო რომერო (2011–2015)
*  სამუელ ეტო’ო (2015)

## ცნობილი მწვრთნელები 
*  მარჩელო ლიპი (1982–1985)

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:სამპდორია (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
სიენა (საფეხბურთო კლუბი)

**სიენა** () — იტალიის საფეხბურთო კლუბი ქალაქ სიენადან. დაარსდა 1904 წელს. მონაწილეობს სერია D–ს გათამაშებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური საიტი (ძველი)
*  ოფიციალური საიტი 
*  სიენას სტატისტიკა 

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ღამე მოტიტვლებულ მთაზე (მუსორგსკი)

[thumb|right|მუსორგსკი [1865 წელს]]
**ღამე მოტიტვლებულ მთაზე** (რუს. **Ночь на лысой горе**) არის მოდესტ მუსორგსკის ადრინდელი ნაწარმოები, რომლის ჩანაფიქრი დაიბადა 1860 წ., როდესაც კომპოზიტორი მუშაობდა მუსიკაზე მეგდენის დრამისათვის „კუდიანი“. შვიდი წლის შემდგომ მან ეს მუსიკა გადააკეთა 4 ეპიზოდისგან შემდგარ სიმფონიურ სურათად „ივანეს ღამე მოტიტვლებულ მთაზე“ 
 
* 1. კუდიანთა თავშეყრა, მითქმა-მოთქმებითა და ჭორებით
*
* 2. ტარტაროზის მატარებელი
*
* 3. უწმინდური ტარტაროზის სადიდებელი
* 4. შაბაში.

ნაწარმოების უკანასკნელი რედაქცია - ფანტაზია „ღამე მოტიტვლებულ მთაზე“ - ეკუთვნის კომპოზიტორ ნ. რიმსკი-კორსაკოვს, რომელმაც ავტორის გარდაცვალებიდან 5 წლის შემდეგ (1886) მთლიანად თავიდან გააორკესტრა მუსორგსკის თხზულებიდან შერჩეული საუკეთესო მუსიკალური ეპიზოდები. 

სწორედ ამ სახით შესრულდა ნაწარმოები პირველად 1886 წლის 15 ოქტომბერს ქ. პეტერბურგში, ნ. რიმსკი-კორსაკოვის დირიჟორობით, და ამ სახით დამკვიდრდა სიმფონიურ ლიტერატურაში.

კატეგორია:მოდესტ მუსორგსკი
კატეგორია:რუსული მუსიკა
კატეგორია:რუსული კლასიკური მუსიკა
კატეგორია:სიმფონიური პოემები
ლობელის შხამა

**ლობელის შხამა** (ლათ. Veratrum lobelianum) — მრავალწლოვანი ერთლებნიანი ბალახოვანი მცენარე შროშანასებრთა ოჯახისა. 

ღერო სქელია, მრავალფოთლიანი. ზედა ნაწილში შებუსვილი. აღწევს 1-1,5 მ სიმაღლეს. ფოთლები ძარღვების გასწვრივ ნაკეცებიანია და ქვედა მხრიდან შებუსვილი. ქვედა ფოთლები უფრო დიდი ზომისაა, მოყვანილობით ფართო-ელიფსური და ბოლოწაწვეტილი, ზედა ლანცეტაა და გრძლად წაწვეტილი; ფოთლები ღერომხვევია, მჯდომარე. თანაყვავილები ფართოკვერცხისებრია, ყვავილის ყუნწზე ბევრად გრძელი. ყვავილსაფარი გვირგვინისებრია, მომწვანო-ყვითელი, გადაშლილი, თითოეული მისი ფოთოლი ელიფსურია, ძირისკენ ფრჩხილად გადასული, გამჭვირვალე ფოჩით შემოვლებული. 

მტვრიანები ყვავილსაფარის ფუძეზეა მიმაგრებული. ნაყოფი 3-ბუდიანი მოგრძო კოლოფია, რომელიც ბუდეებად ძირამდე იხსნება. თესლი მოყვითალოა, ბრტყელი და ფრთიანი. ფესურა მოკლეა, სქელი. 

ლობელის შხამა იზრდება სუბალპურ სარტყელში, ადის ალპურ ზონაშიც ზღვის დონიდან 2500 მ–მდე. იშვიათად გვხვდება ტყის სარტყელში. ის მაღალი მთის საძოვრებზე მეტად გავრცელებული და აბეზარა სარეველაა. მისი ყველა ნაწილი შხამიანია. ხშირია მთელ საქართველოში — ყაზბეგის, ბორჯომ-ბაკურიანის, ბახმაროს, დუშეთის და სხვა მიდამოებში. გარდა ამისა, გავრცელებულია იმიერკავკასიაში, დასავლეთ და აღმოსავლეთ ციმბირში, შუა აზიაში, შორეულ აღმოსავლეთში, ხმელთაშუა ზღვის მხარეში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლობელის შხამა — Veratrum lobelianum  

კატეგორია:შროშანისებრნი
ეგვიპტის მუჰაფაზები

ეგვიპტის ტერიტორია იყოფა 29 მუჰაფაზად და ერთ თვითმართველ ქალაქად. მუჰაფაზები აგრეთვე იყოფიან პროვინციებად. 2008 წლის აპრილიდან ეგვიპტეს შეემატა ორი ახალი მუჰაფაზა ჰელუანი და 6 ოქტომბერი. ყველა მუჰაფაზას გააჩნია საკუთარი ადმინისტრაციული ცენტრი და მარკაზი. 

## ეგვიპტის მუჰაფაზების სია
მუჰაფაზები ასევე იყოფა მარკაზად.

## ეგვიპტის მუჰაფაზების რუკა
## იხილეთ აგრეთვე 
*ეგვიპტის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Census 2006 area and population data

კატეგორია:ეგვიპტის მუჰაფაზები
მწარე აბზინდა

**მწარე აბზინდა** () — ბალახოვანი მცენარე, მიეკუთვნება რთულყვავილოვანთა ოჯახს (). იგი მრავალწლოვანი 2 მ–მდე სიმაღლის მცენარეა, ნაცრისფერ–ქეჩისებრი შებუსვით, ქვედა ფოთლები გრძელყუნწიანია, ფირფიტა ფართო კვერცხისებრი ფორმის, ორმაგ–სამმაგად ფრთისებრგანკვეთილი ლანცეტა ფორმის სეგმენტებად. ზედა ფოთლები მჯდომარეა. კალათები პატარა ზომისაა, ნახევრადსფეროსებრი, შეკრებილია გრძელ საგველასებრ ყვავილედებად და ცალმხრივ მტევნებადაა დაკიდებული მოკლე საყვავილე ღერძზე. საბურველის გარეთა ფოთოლაკები ხაზური ფორმისაა, შიგნითა – ელიფსური ან უკუკვერცხისებური. ყველა მათგანი შებუსვილი და ფართო თეთრი სიფრიფანა არშიითაა შემოვლებული. ყვავილსაფარი მოფენილია ბეწვებით, ყვავილები კი შიშველია, მცენარე ყვავილობს VII-X.

მწარე აბზინდა იზრდება რუდერალურ ადგილებში, რიყეზე, გზის პირებზე, დასახლებულ ადგილებში: თუშ–ფშავ–ხევსურეთში, ჯავახეთში, თრიალეთში, მესხეთში, აფხაზეთში, სვანეთში, სამეგრელოში, თითქმის მთელ საქართველოში, მეზობელ აზერბაიჯანში და სომხეთში.

გამოიყენება მედიცინაში. მწარე აბზინდას ბალახი ოფიცინალური არომატული–მწარე საშუალებაა, რომელიც რეფლექტორულად აღაგზნებს მადას, ხელს უწყობს საჭმლის მონელებას. გამოიყენება აგრეთვე ნაღვლისდამდენად. პანკრეასის, ღვიძლისა და ნაღვლის ბუშტის პათოლიგიისას. შედის კუჭ–ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციის გამაუმჯობესებელ წვეთებში, მადისმომგვრელ, მეტეორიზმის საწინააღმდეგო და ნაღვლისდამდენ ნაკრებებში. ამზადებენ მწარე ნაყენს, სითხოვან ექსტრაქტს, გამონაცემს. შედის დიდი ბრიტანეთის ფარმაკოპეაში, იყენებენ მრავალი ქვეყნის ტრადიციულ მედიცინაში და ჰომეოპათიაში. რაც შეეხება მამულას, ის გამოიყენება იგივე დანიშნულებით, ასევე შედის მ. ზდრენკოს მიქსტურაში და ჰომეოპათიური სამკურნალო საშუალებების ნომეკლატურაში.

## ლიტერატურა
* ლინა ერისთავი. „ფარმაკოგნოზია“. თბ., 2005
* ლალი დათეშიძე . საქართველოში სამედიცინო მცენარეთა წარმოების ინფრასტრუქტურის განვითარების საკითხები. „მეცნიერება: თბილისი. 2000 წელი. 
* დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ; „ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია“. მეორე დეპო — გამოცემა. ჟურნალი „ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინა“. N: 28. 2006.
* დათეშიძე ლალი, შენგელია არჩილ, შენგელია ვასილ. „ქართული სამედიცინო ენციკლოპედია“. თბილისი, 2005. „ტექინფორმის“ დეპონენტი N: 1247.
* ლალი დათეშიძე, არჩილ  შენგელია. სტატია  ჟურნალში „მცენარეთა მეცნიერებები“, 2009 წელი.
* ხიდაშელი შ., პაპუნიძე ვ., საქართველოს ტყის სამკურნალო მცენარეები. ბათუმი, 1980 წელი.
* შენგელია ზურაბ.სამკურნალო მცენარეთა კულტურა საქართველოში - თბილისი, „საბჭოთა საქართველო“, 1983 წელი.
* საქართველოს ფლორა. I — XI ტომი. თბილისი, 1971-1987 წლები.
* Lali Dateshidze and co — authors. WHO Global Atlas of Traditional, Complementary and Alternative Medicine. World Health Organization, Centre for Health Development, Kobe, Japan. მხარდაჭერა: ბრიტანეთის საბჭოები, ოქსფორდის უნივერსიტეტის მცენარეთა მეცნიერების დეპარტამენტი.

კატეგორია:ბოტანიკა
მოძღვარი (ფილმი)

**მოძღვარი** — 1922 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი, გადაღებული რეჟისორ ვლადიმერ ბარსკის მიერ. გადაღებულია ალექსანდრე ყაზბეგის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

## სიუჟეტი
ბოქაულ გელაზე იძულებით გათხოვილი მაყვალა მწყემსი ონისეს სიყვარულს ვერ დაივიწყებს და ქმარს გაექცევა, მაგრამ თემის კანონით კვლავ ოჯახში მოაბრუნებენ. გელა ონისეს შინ შეისწრებს და დაჭრის. თემი სამივეს გაასამრთლებს და სოფლიდან მოიკვეთს. თოვლში გათოშილ მაყვალას მოძღვარი ონოფრე იპოვის და შეიფარებს. მალე მაყვალას მოკლულს ნახავენ, დანაშაულს მოძღვარს დააბრალებენ და გააციმბირებენ. ონისე თემის წინაშე აღიარებს, რომ მაყვალას დათმობას მისი მოკვლა არჩია.
ცოლის მკვლელს გელა ხანჯლით განგმირავს. თემი გელას ჩაქოლავს, საქმეს კი ხელმეორედ გაარჩევს. მოძღვარს გაამართლებენ, მაგრამ გათავისუფლების ქაღალდი გადასახლებაში ცოცხალს ვეღარ ჩაუსწრებს.

## როლებში
* შალვა დადიანი – ონოფრე (მოძღვარი)
* გიორგი დავითაშვილი – ონისე
* ელენე ჩარსკაია – ჯათია
* მ. ალიბეგოვა – მაყვალა
* ვალერიან გუნია – მაყვალას მამა
* მარგალიტა ბარსკაია – მაყვალას დედა
* ალექსანდრე იმედაშვილი – გელა (მაყვალას ქმარი)

## შეფასება
მხატვრული თვალსაზრისით ფილმი სუსტი გამოდგა, რადგან რეჟისორის ყურადღებას მხოლოდ მთის ლანდშაფტი, მოხევეთა ზნე-ჩვეულება, ჩაცმულობა, საქციელი და ეგზოტიკურობა იწვევდა.

## განსხვავებები რომანისგან
მოთხრობისგან განსხვავებით, სადაც მღვდელი ონოფრე ხალხის მეურვე და გაჭირვების ტალკვესია და მისი მიზანი ხალხისა და ღმერთის სამსახურია, ფილმში იგი ღმერთს განუდგება და რევოლუციური იდეებით ანთებული ხალხს რევოლუციისკენ და ძალადობისკენ მოუწოდებს. მღვდლის რევოლუციონერად გარდაქმნის თემა მეტად აქტუალური იყო 1920-იან წლებში.

## ლიტერატურა
**ირაკლი მახარაძე*, „დიადი მუნჯი“ — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, თბილისი, 2014 ISBN 978-9941-23-104-9
**აკაკი ბაქრაძე*, „კინო, თეატრი“ გვ. 76-77 — „ხელოვნება“, თბილისი, 1989 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის მუნჯი ფილმები
კატეგორია:1922 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ვლადიმერ ბარსკის ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ალექსანდრე ყაზბეგის რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
შავი ლენცოფა

**შავი ლენცოფა** () — ძაღლყურძენასებრთა ლენცოფას ოჯახის ორწლოვანი 30-80 სმ სიმაღლის მცენარეა. ღერო სწორმდგომია, დატოტვილი, მოფენილია ჯირკვლოვანი ბეწვებით. ზედა ფოთლები ღერომხვევია, ქვედა - ყუნწიანი და ფესვთანურ როზეტს ქმნის, ფრთისებრ ამოკვეთილ ნაკვთიანია; ჯამი ზარისებრი, 5-კბილიანი, ყვავილობისას 20-22 მმ სიგრძის, ნაყოფიანობისას დიდდება, მაგრდება და ქოთნის ფორმას იღებს - შუა ნაწილის ზემოთ შევიწროებულია. ყვავილები იღლიური, გრძელ ხვეულებად შეკრებილი და დიდი ზომის თანაფოთლები აქვს. გვირგვინი ფართო ძაბრისებრი, ღია ყვითელი, ბადისებრი დაძარღვიღ, 20-30 მმ სიგრძის, ოდნავ ზიგომორფულია. მტვრიანა 5, სამტვრეები წაგრძელებულია, ქვედა მხარეზე სიგრძით იხსნება. ნაყოფი კოლოფია, მოთავსებულია ჯამის ქვედა ნაწილში, ძირში გაფართოებულია, ისხნენა ხუფით. თესლი მრავალია, ყვითელი, ფიჭისებრი ზედაპირით. ფესვი ღერძულია. მცენარე ყვავილობს VI-VII. მთელი მცენარე შხამიანია.

ლენცოფა იზრდება რუდერალურ ადგილებზე, მინდვრებში, გზის პირებზე, ბოსტნებსა და ბაღებში - აფხაზეთში, იმერეთში, ქართლში, გარე კახეთში, მთიულეთში. საერთო გავრცელება - ევროპა, ცენტრ., შუა და აღმ. აზია, აფრიკა და ჩრდ. ამერიკა. ნაზარდებს არ ქმნის, იზრდება სპორადულად, სარეველა მცენარეა.

ნედლეული. მთლიანი ან ნაწილობრივ დაწვრილმანებული ფოთლები მოგრძო-კვერცხისებრია, ფრთისებრდანაკვთული ან მთლიანი, არათანაბრად დაკბილული კიდეებით. ფესვტანური ფოთლები გრძელყუნწიანია, ორივე მხრიდან ხშირი, გრძელი, რბილი ბუსუსებით დაფარული, ღეროსეული - უყუნწო, ნაკლებ შებუსვილი. ბეწვებით ძირითადად ფოთლის კიდეებსა და ძარღვების არეშია. ფოთლების სიგრძეა 5-20 სმ, სიგანე 3-10სმ. ძირითადი ძარღვი მოთეთროა, ფუძისკენ გაფართოებული. ნედლეული ნაცრისფერ-მწვანეა, სუნი სუსტი, თავისებური, გემოს არ უსინჯავენ.

ფოთლებს აგროვებენ მთელი ზაფხული - ყვავილობის პერიოდში. მათ ხელით კრეფენ ან აჭრიან. აშრობენ დაუყოვნებლივ, თხელ ფენად გაშლილს სხვენზე, ჰაერზე ან საშრობ კარადაშ ი 40-600C-ზე. ნელ შრობა იწვევს ფოთლების გაშავებას და გაფუჭებას.

## ლიტერატურა
* ლინა ერისთავი. "ფარმაკოგნოზია". თბ., 2005 
* შენგელია ზურაბ. სამკურნალო მცენარეთა კულტურა საქართველოში - თბ.: საბჭ. საქართველო, 1983 
* საქართველოს ფლორა. I - XI ტომი. თბილისი. 1971 - 1987 წ.

კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
გრიგოლ ღვთისმეტყველი

მინი|წმ. გრიგოლი ღვთისმეტყველი
წმინდა **გრიგოლი ღვთისმეტყველი**, *გრიგოლ ნაზიანზელი* (უმცროსი) (, *Grēgorios ho Nazianzēnos*; დ. დაახლ. 330, არიანზი, ნაზიანზის მახლობლად, კაპადოკია, — გ. დაახლ. 390, იქვე) — ბერძენი საეკლესიო მოღვაწე და მოაზროვნე, ბერძნული პატრისტიკის ერთ-ერთი ცნობილი წარმომადგენელი ბასილი დიდსა და გრიგოლ ნოსელთან („კაპადოკიელი მამები“) ერთად.  

მამამისი, სახელად ასევე გრიგოლი კაპადოკიის ქალაქ ნაზიანზის ეპისკოპოსი იყო. მღვდლად აკურთხეს 362 წელს. ბასილ დიდთან ერთად ებრძოდა არიანელობას. 372 წელს დაადგინეს სასიმას ეპისკოპოსად, თუმცა გრიგოლმა უარი განაცხადა და ნაზიანში განმარტოვდა. ცნობილი იყო წმინდა სამების დოქტრინის და ნიკეის კრების მოძღვრების დაცვით. 380 წელს არჩეული იყო კონსტანტინეპოლის პატრიარქად, თუმცა ეპისკოპოსთა ერთი ნაწილის წინააღმდეგობის გამო დატოვა ტახტი და კაპადოკიაში დაბრუნდა. გარდაიცვალა იქვე, დაახლოებით 390 წელს (მოიხსენიება 25 იანვარს). 

გრიგოლ ნაზიანზელი ძალზე პოპულარული იყო ძველ ქართულ მწერლობაში. მის თხზულებებს თარგმნიდნენ ცნობილი მოღვაწეები: გრიგოლ ოშკელი, ექვთიმე მთაწმიდელი, დავით ტბელი, ეფრემ მცირე და იოანე პეტრიწი. გრიგოლ ნაზიანზელი დიდად აფასებდა მეგობრობას ადამიანთა შორის; იცავდა ფილოსოფიისა და რწმენის ურთიერთსაჭიროებას; მისთვის მთავარი იყო ზნეობრივი მოქმედება და საქმის უპირატესობა გააზრების, ანუ „სიტყვით ქმნის“ მიმართ. როგორც ბიზანტიაში, ისე საქართველოში „კაპადოკიელთა რენესანსი“ წინ უძღოდა „პროკლეს რენესანსს“.

## ლიტერატურა
* ბააკაშვილი ვ., გრიგოლ ნაზიანზელის თხზულებათა ქართული თარგმანების შესახებ, კრ.: ძველი ქართული მწერლობისა და რუსთველოლოგიის საკითხები, [ტ.] 4, თბ., 1973;
* გრიგოლ ნაზიანზელის თხზულებათა შემცველ ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, თ. ბრეგაძის გამოც., თბ., 1988;
* თევზაძე გ., შუა საუკუნეების ფილოსოფიის ისტორია, თბ., 1990;
* კეკელიძე კ., ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1980; 
* ყაუხჩიშვილი ს., ბერძნული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 3 – ბიზანტიური პერიოდის ლიტერატურა, გამოც. მე-2, თბ., 1973;
* ძველი ქართული ლიტერატურის ქრესტომათია, შემდგ. სოლ. ყუბანეიშვილი, [ტ.] 1, თბ., 1946;

## რესურსები ინტერნეტში 
* წმინდა გრიგოლი ღვთისმეტყველის ცხოვრება

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბასილი დიდი
* იოანე ოქროპირი

კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:კაპადოკიელი ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 390
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის არქიეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 330
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:IV საუკუნის ბერძენი ფილოსოფოსები
ნაში

[thumb|300px||«Наши» [ვლადიმირ პუტინი|ვლადიმირ პუტინთან შეხვედრაზე.]]
**ნაში** ( — *ჩვენები*; Общероссийская общественная организация содействия развитию суверенной демократии (ОООСРСД) молодёжное движение «НАШИ» — *ახალგაზრდული დემოკრატიული ანტიფაშისტური მოძრაობა „ჩვენები“*) — პროკრემულური ახალგაზრდული მოძრაობა, გონგო, რუსეთში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის ადმინისტრაციის დახმარებით. ფაქტობრივად, *ჩვენები* იყვნენ ერთადერთი ახალგაზრდული მოძრაობა, რომლის წარმომადგენლებს   ვლადიმერ პუტინი რეგულარულად ხვდება .

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ორგანიზაციები
სურამის ციხე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სურამის ციხე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სურამის ციხე –  შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ქართლში
*სურამის ციხე –  დანიელ ჭონქაძის მოთხრობა

**კინო**
*სურამის ციხე – 1922 წლის ქართული ფილმი
*ამბავი სურამის ციხისა – 1984 წლის ქართული ფილმი
დეკემბერი 2009

**დეკემბერი 2009** წლის მეთორმეტე თვეა. დაიწყო სამშაბათს და დამთავრდა 31 დღის შემდეგ ხუთშაბათს.

## პორტალი:ახალი ამბები 
12
მარჯანიშვილი (თბილისის მეტრო)

**მარჯანიშვილი** (ყოფილი **მარჯანიშვილის მოედანი**) — თბილისის მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის ერთ-ერთი სადგური, რომელიც სადგურის მოედნისა და რუსთაველის სადგურებს შორის მდებარეობს. იგი 1966 წლის 11 იანვარს გაიხსნა. სამგზავრო დარბაზის ქვედა პლატფორმის არქიტექტორები იყვნენ გ. მელქაძე, თ. მიქაშავიძე, ნ. ქვარცხავა, ი. ყავლაშვილი; ვესტიბიულისა — მ. მელია. 

ზედა ვესტიბიული ჩაშენებულია საპროექტო ინსტიტუტის „თბილქალაქპროექტის“ შენობაში. ინტერიერი სადაა, მოპირკეთებულია წითელი და რუხი მარმარილოთი; მიწისქვეშა დარბაზს უკავშირდება ესკალატორით, იგი თბილისის მეტროში უძველესია (ტიპი ЭМ-5.5). მიწისქვეშა სადგურში თეთრი კამარისა და კედლების ფონზე კონტრასტულადაა დაპროექტებული შავი პოლირებული გრანიტის იატაკი და რუხი მარმარილოთი მოპირკეთებული თაღები. მოსაცდელი დარბაზის ბოლოს, კედელზე რეჟისორ კოტე მარჯანიშვილის ბიუსტის ჰორელიეფური გამოსახულებაა მოცემული (მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი). სწორედ მის სახელს ატარებს სადგური. სადგურს შესასვლელი ერთი მხრიდან აქვს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თბილისის მეტროპოლიტენის სადგურების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეტროსადგური „მარჯანიშვილი“ თბილისის მეტროს ოფიციალურ საიტზე.
* მეტროსადგური „მარჯანიშვილი“ თბილისის ოფიციალური საიტის გზამკლვევში .

## სქოლიო 
კატეგორია:ახმეტელი-ვარკეთილის ხაზი
ეგვიპტის გერბი

thumb|right|200px|ეგვიპტის თანამედროვე გერბიწარწერა არაბულად — „**ეგვიპტის არაბული რესპუბლიკა**“
**ეგვიპტის გერბი** () წარმოადგენს ოქროს არწივს, რომელიც მნახველის ხელმარცხნივ იყურება.

სალადინის არწივს ხელში უჭირავს წარწერა არაბულ ენაზე, რომელიც ითარგმნება როგორც „ეგვიპტის არაბული რესპუბლიკა“. არწივის მკერდზე გამოსახულია ფარი, რომელზეც დახატულია ეგვიპტის დროშა. სირიასა და ეგვიპტეს გაერთიანების დროს (1958-1961 წლები) ფარზე ასევე იყო გამოსახული 2 მწვანე ვარსკვლავი (იხ. ქვემოთ).

## ისტორიული გერბები 

File:Coat of arms of Kingdom of Egypt (blur color).svg|ეგვიპტის სამეფოს გერბი,  1922-1953 წლები
File:Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971).svg|სირიისა და ეგვიპტის გაერთიანების დროინდელი გერბი, 1972 წლამდე
File:Coat of arms of Egypt (1972-1984).svg|გერბი 1972-1977 წლებში, არაბულ რესპუბლიკათა ფედერაციის შემადგენლობაში

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეგვიპტის დროშა
* ეგვიპტე

გერბი
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
კონსტანტინოპოლის პირველი საეკლესიო კრება

**კონსტანტინეპოლის პირველი საეკლესიო კრება** (მართლმადიდებლებისთვის — *მეორე მსოფლიო საეკლესიო კრება*) — მსოფლიო საეკლესიო კრება, ჩატარდა ქალაქ კონსტანტინეპოლში, 381 წელს, რომის იმპერატორის — თეოდოსის ბრძანებით.

## ისტორია
კრებას ესწრებოდა 150 ეპისკოპოსი. მათ შორის იყვნენ: გრიგოლ ღვთისმეტყველი, გრიგოლ ნოსელი, მელეტი ანტიოქიელი, ამფილოქე იკონიელი, კირილე იერუსალიმელი და სხვები. იგი გაიხსნა წმინდა მელეტი ანტიოქიელის თავმჯდომარეობით, რომლის გარდაცვალების შემდეგ კრების თავმჯდომარეობა დაევალა გრიგოლ ღვთისმეტყველს და ბოლოს კონსტანტინეპოლელ ეპისკოპოს ნექტარიოსს. კრებამ განიხილა და დაგმო მაკედონიუსის ერესი და დაამტკიცა მოციქულთა სწავლება სულიწმიდის შესახებ. ამ სწავლების მიხედვით სულიწმინდა არის ცხოველსმყოფელი ღმერთი, რომელიც მამისაგან გამოდის და მამასთან და ძესთან ერთად თაყვანისიცემების და იდიდების.

სარწმუნოების სიმბოლოს, გრიგოლი ღვთისმეტყველის მითითებით წმინდა მამებმა დაამატეს ზოგიერთი გამოთქმა ძე ღმრთისაზე, მოძღვრება წმიდა სულზე („და სული წმინდა უფალი და ცხოველსმყოფელი“...), ეკლესიის ერთიანობაზე („ერთი წმინდა კათოლიკე“...), ნათლობის საიდუმლოებაზე („აღვიარებ ერთსა ნათლისღებასა“...) და მკვდრეთით აღდგომაზე („მოველი აღდგომასა“...).

კრებამ შეიმუშავა და დაამტკიცა 7 კანონი, ხოლო მაკედონი და მისი თანამოაზრენი განიკვეთა.

სხვა ერესთა უარყოფის მიზნით, წმიდა მამებმა დაამტკიცეს მართლმადიდებლური სარწმუნოების ნიკეის სიმბოლო. I მსოფლიო კრების მიერ მიღებულ სიმბოლოში არაფერი იყო ნათქვამი სულიწმიდის თანასწორობაზე და თანაარსებობაზე მამა ღმერთთან, რადგან მაშინ არ იყო ერესი, რომელიც სულიწმიდას გმობდა. ამიტომ წმიდა მამებმა ნიკეის სიმბოლოს დაუმატეს 8, 9, 10, 11 და 12 წევრები, სადაც გადმოცემულია სწავლება სულიწმიდაზე, ეკლესიაზე, საიდუმლოებებზე, მიცვალებულთა აღდგომაზე და მომავალ ცხოვრებაზე, ე.ი. საბოლოოდ დაამტკიცეს ნიკეა-კონსტანტინეპოლის რწმენის სიმბოლო, რომლითაც დღემდე ხელმძღვანელობს წმიდა მართლმადიდებელი ეკლესია.

381 წლის 3 სექტემბერს, აკვილეიში ამბროს მედიოლანელის თავმჯდომარეობით მიმდინარეობდა სამი მიტროპოლიტის (მილანის, აკვილეის და სირმიის ეპისკოპოსთა) კრება, არიოზელთა მოძღვრების დასაგმობად. კრებამ დაადასტურა ნიკეის კრების დადგენილებანი და განსაკუთრებით გაუსვა ხაზი ძე ღმერთის მარადიულობის, მისი ღვთაებრივი ბუნებისა და მამაღმერთთან თანატოლობის მოძღვრებას.

კრების დღესასწაული იზეიმება, სხვა ხუთ მსოფლიო კრებასთან ერთად, როგორც — ექვსი მსოფლიო კრების წმიდა მამათა ხსენება. დღესასწაული გარდამავალია და იგი იდღესასწაულება 16 ივლისის უახლოეს კვირადღეს.

მეორე მსოფლიო საეკლესიო კრებას ესწრებოდა იბერიის ეკლესიის წარმომადგენელი ეპისკოპოსი **პანტოფილე**.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.

1
ბარალეთისწყალი

**ბარალეთისწყალი**, *ბარალეთი*, *არაკვისწყალი* — მდინარე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ფარავნის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს სამსრის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან მდებარეობს 1860 მ-ზე. სიგრძე — 30 კმ., აუზის ფართობი 469 კმ²., საშუალო წლიური ხარჯი 3,37 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირეა ზამთარში. ძირითადად საზრდოობს მიწისქვეშა წყლებით.

## სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ფარავნის შენაკადები
ნიკოლოზ დურნოვო

**ნიკოლოზ დურნოვო** (დ. 4 ნოემბერი, 1876 —  გ. 7 ოქტომბერი, 1936) — რუსი ისტორიკოსი და ფილოლოგი, მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1924), ბელორუსიის წევრ-კორესპონდენტი (1928).

## ბიოგრაფია
* 1899 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 
* 1918-1921 წლებში ასწავლიდა მოსკოვისა და სარატოვის უნივერსიტეტებში. 
* 1924-1928 წლებში მუშაობს ჩეხოსლოვაკიაში (პრაღა, ბრნო). 
* 1928-1930 მუშაობდა მინსკში. 
* 1933 წელს ბელორუსიიდან იძულებით წამოსული დაპატიმრებული იქნა როგორც კონტრრევოლუციონერი, ე.წ. ”სლავისტების საქმის” გამო და მიესაჯა 10 წელი (სალოვეცკი).
* 1937 წელს  ხელმეორედ მოხდა მისი გასამართლება და დახვრიტეს. 
* 1938 წელს დახვრიტეს მისი ორივე შვილი ანდრია და ევგენი.

## პუბლიკაციები
* ქართული ეკლესიის ბედი
* სლავური ენათმცოდნეობის საკითხები
* რუსული ენის ისტორიის შესავალი

## სტატია ქართულ გაზეთში
(ტრიფონ ჯაფარიძე  „ჩვენი ქვეყანა“, 1917 წ. #54, 15/6. გვ. 1-2)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკოლოზ დურნოვო

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი ფილოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ბურნაშეთი

**ბურნაშეთი** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, აზავრეთის თემში, ახალქალაქის პლატოს ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ჟირულის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1900 მ, ახალქალაქიდან დაშორებულია 22 კმ-ით.

ბურნაშეთში ადამიანი ჯერ კიდევ წინაფეოდალურ ხანაში სახლობდა. სოფლის ძველი სახელი „ბურნაშენი“ უნდა ყოფილიყო.

სოფელში შემორჩენილია დარბაზული ტიპის დიდი ეკლესია, რომელსაც შეწყვილებულთაღებიანი   კარიბჭე აქვს. თავისი სიდიდისა და სიმაგრის წყლობით ეკლესია შედარებით უკეთაა შემონახული. არქიტექტურულ-დეკორატიული ფორმებითა და აღმოსავლეთის ფასადის რელიეფების მიხედვით აშენებული უნდა იყოს არა უგვიანეს X საუკუნისა.

დაცულია ორი წარწერა (X და XII–XIII სს.). ერთი ეკლესიის აღმოსავლეთ ფასადზე, მეორე — ინტერიერში, ჩრდილოეთის კედელზე.

აღმოსავლეთის მხარეზე არსებული რელიეფი წმ. დანიელი ლომების ხაროში იკითხება შემდეგნაირად:

მეორე წარწერა არის ეპიგრაფიკული საბუთი ყანის შეწირვის შესახებ (XII–XIII სს.):

სოფლის მატერიალური კულტურის ძეგლებიდან აღსანიშნავია აგრეთვე მოზრდილი ქვაჯვარი.

1595 წელს სოფელი შედიოდა ხერთვისის ლივის ტყე-ჯავახეთის რაიონში. იგი 11-კომლიანი სოფელი იყო. მოხსენიებულია აგრეთვე ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთარში. 
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. სილოგავა*, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა.     ახალციხე, 2001

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იოჰანეს ვიდმანი

**იოჰანეს ვიდმანი** ( დ. დაახლოებით 1460 წ. ეგერი — გ. 1498 წლის შემდეგ, ლაიფციგი), ასევე **იოჰანეს ვაიდემანი** — გერმანელი მათემატიკოსი, ლაიფციგის უნივერსიტეტის დოცენტი. 

ცნობილი გახდა წიგნით 1489 წელს ლაიფციგში დაწერილი წიგნით *Mercantile Arithmetic* (ან *Behende und hüpsche Rechenung auff allen Kauffmanschafft*), რომელშიც მან პირველად გამოიყენა პლუსისა და მინუსის აღმნიშვნელი სიმბოლოები: + და –.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
განძანი

**განძანი** — სოფელი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (განძანი, საღამო). მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ფარავნის ტბის სამხრეთით, მდინარე მდინარე ფარავნის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2020 მ. ნინოწმინდიდან დაშორებულია 22 კმ-ით.

## ისტორია
განძანი სოფლის ისტორიული სახელია. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის შედგენის დროს განძანი და, საერთოდ, აკშეჰირის ნაჰიჲეს ამ მონაკვეთზე რიგი სოფლებისა გაუკაცრიელებულია. 1847 წლის არქივისეულ ერთ საბუთში განძანში, როგორც შედარებით ახალ გაშენებულ სოფელში, 28 კომლია აღრიცხული. საბჭოთა პერიოდში განძანის სასოფლო საბჭოში შედიოდა აგრეთვე სოფლები ფოკა და ვლადიმიროვკა. სოფელში მოქმედებდა მეხორცეობა-მერძევეობის მეურნეობა.

## განათლება და კულტურა
სოფელში დგას ვაჰან ტერიანის სახლ-მუზეუმი. ყოველი ივლისის ბოლო კვირას აღინიშნება ვაჰან ტერიანის პოეზიის დღე. სოფელში არის ორი საჯარო სკოლა.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფელში შემორჩენილია საკმაოდ კარგად შენახული XIV საუკუნის ჯაყელთა საგვარეულოს წარმომადგენლის შალვას მიერ აშენებული ორი ქართული ეკლესია. ორივე ეკლესია ერთნავიანია, ნაშენია თლილი ქვით, გადახურულია ორფერდა სახურავით, აქვს თითო კარი სამხრეთიდან. ეკლესიებზე შემორჩენილია ორ-ორი ასომთავრული წარწერა. როგორც წარწერებიდან ჩანს, ეკლესიები აშენებულია ნიკოლასძეთა მიერ. განძის ზედა ეკლესიის წარწერა ივანე როსტომაშვილს სრულად უნახავს, მაგრამ შემდეგ ვიღაცას დაუზიანებია. ზედა ეკლესიას აქვს მეორე წარწერაც, რომელიც შედარებით მაღლაა და უკეთ შენახულა. მეორე, ქვედა ეკლესია შედარებით მომცრო ზომისაა, ორი წარწერა აქვს. ეს ეკლესია ღვთიმშობლის სახელობისაა. მის ერთ წარწერაზე ვარსკვლავი ამოუხატიათ და ამოუშლიათ. ივანე როსტომაშვილის ცნობით ეკლესიებთან ერთად შემორჩენილი იყო ასევე ერთი ციხე.

სოფელში ასევე არის 1858 წელს აშენებული წმინდა კარაპეტის სახელობისა სომხური ეკლესია.

## გალერეა

ფაილი:Gandzani. A bridge.jpg|ხიდი მდინარე ფარავანზე
ფაილი:Gandzani. A church.jpg|ქართული ეკლესია
ფაილი:Gandzani. Armenian Catholic church.jpg|სომხური ეკლესია
ფაილი: Gandzani and Mt. Mtsire Abuli (Georgia).jpg|მთა პატარა აბული

## ლიტერატურა 
* *მ. ბერიძე*, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. ახალციხე. 2002 წ. გვ. 335-404.
* *ს. ჯიქია*. გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი. წიგნი III. გამოკვლევა. თბილისი, 1958, გვ. 343.

## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები