open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კანტის ძეგლი (კალინინგრადი)

**კანტის ძეგლი** (; ) — გერმანელი ფილოსოფოსის იმანუელ კანტის ძეგლი, მის მშობლიურ ქალაქ კენიგსბეგში (ამჟამად კალინინგრადი).

## ორიგინალური ძეგლი 
იმანუელ კანტის ბრინჯაოს ქანდაკება შეიქმნა ბერლინში მოქანდაკე ქრისტიან დანიელ რაუხის პროექტის მიხედვით 1857 წელს, მაგრამ კენიგსბერგში ძეგლის გახსნა ფინანსური სიძნელეების გამო მოგვიანებით გაიმართა, რადგან ქალაქის მოსახლეობის მიერ შეგროვილი თანხა არასაკმარისი აღმოჩნდა. თანხები შეაგროვეს კარლ როზენკრანცის წყალობით, რომელიც არის წიგნის „კენიგსბერგი და თანამედროვე ქალაქთმშენებლობა“ ავტორი. ამ წიგნის ჰონორარი მან შესწირა ძეგლის დადგმას. 

1864 წელს ძეგლი აღმართეს ქუჩა პრინცესიენშტრასეზე (ამჟამად აღარ არსებობს, შედის ამჟამინდელი ლენინის პროსპექტის რაიონში, სასტუმრო „კალინინგრადთან“ ახლოს). ძეგლის გახსნა შედგა ფილოსოფისი გარდაცვალებიდან 60 წლის თავზე. 1884 წელს ძეგლი გადაიტანეს პარადეპლატცზე კენიგსბერგის უნივერსიტეტის შენობის წინ (ამჟამად სკვერი ბალტიის ფედერალური უნივერსიტეტის წინ). 

ძეგლი უკვალოდ გაქრა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, მაგრამ მისი კვარცხლბეკი შემონახულია და ომის შემდეგ იგი გამოიყენეს ერნსტ ტელმანის ძეგლისათვის, რომელიც დაამონტაჟეს ტელმანის ქუჩაზე.

## ძეგლის აღდგენა 
ძეგლის აღდგენა მოხდა 1992 წელს, ამ საქმეში მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა გერმანელი ჟურნალისტის, წარმოშობით აღმოსავლეთ პრუსიელი გრაფინია მარიონ დენჰოფის ინიციატივამ. ძეგლი აღადგინა მოქანდაკე ჰარალდ ჰააკემ შემონახული მოდელის მიხედვით და გახსნა შედგა 1992 წლის 27 ივნისს უნივერსიტეტის შენობის წინ სკვერში, იმ ადგილის ახლოს, სადაც 1884 წელს იდგა ძეგლის ორიგინალური ვერსია.

## ლიტერატურა 
* Коллектив авторов. Глава 4. Искусство и культура // Кёнигсберг - Калининград: иллюстрированный энциклопедический справочник / Под общей редакцией А. С. Пржездомского. — Калининград: Янтарный сказ, 2005. — С. 165-166, 179. — 800 с. — ISBN 5-7406-0840-5.

## რესურსები ინტერნეტში
* Памятник Иммануилу Канту на Викимапии

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კალინინგრადის ოლქში
კატეგორია:კალინინგრადის ძეგლები
ტარასკოვოს სამების მონასტერი

**ტარასკოვოს სამების მონასტერი** () —  მართლმადიდებლური მამათა მონასტერი სვერდლოვსკის ოლქის სოფელ ტარასკოვოში.  მონასტერი დაარსებულია 1906 წელს.  

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ტაგილის ეპარქიას.

## ისტორია 
ქვის, ერთსაკურთხევლიანი ტაძარი სოფლ ტარასკოვოში, ააშენეს და აკურთხეს 1906 წელს. ადრე მის ადგილზე აგებული იყო ხის ეკლესია, რომელიც ნაკურთხი იყო სულიწმინდის სახელზე. ახლად აშენებული აგურის ტაძარი აკურთხეს წმინდა სამების სახელზე.

1934 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ ეკლესია დახურა, ხოლო 1989 წელს იგი დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას. 

2002 წლის 31 დეკემბერს წმინდა სამების ტაძართან შეიქმნა სამონაზვნო თემი და 2003 წლის 6 ოქტომბერს რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდმა სოფელ ტარასკოვოში გახსნა მამათა მონასტერი. 

2003 წლის 22 ნოემბერს მამათა მონასტერი აკურთხა ეკატერინბურგისა და ვერხოტურეს ეპარქიის მთავარეპისკოპოსმა ბიკენტი მორარმა.

## სიწმინდეები 
2000 წლიდან მონასტერში დაცულია ღვთისმშობლის ხატი „პანტანასა“, რომელიც ითვლება სასწაულთმოქმედად და რომლის გამოც სოფელ ტარასკოვოს უამრავი მოლოცველი სტუმრობს. 

მორწმუნეებს შორის ასევე ცნობილია სოფელ ტარასკოვოს სამკურნალო წყაროები, მათ შორის ყველაზე მეტად ცნობილია ღვთისმშობლის ხატის „პანტანასას“ სახელზე ნაკურთხი, რომელიც მდებარეობს სავანის ეზოში. აღნიშნულ სამკურნალო წყაროზე ეკატერინბურგისა და ვერხოტურეს მთავარეპისკოპოსის, ბიკენტის ლოცვა-კურთხევით ააგეს მცირე, ხის ტაძარი და აკურთხეს ღვთისმშობლის ხატის „პანტანასას“ სახელზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Свято-Троицкий Всецарицынский мужской монастырь в Тарасково
* СВЯТО-ТРОИЦКИЙ мужской монастырь село ТАРАСКОВО
* икона 

კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მონასტრები
კატეგორია:ნიჟნი-ტაგილის ეპარქიის მონასტრები
ველი ხულუფლუ

**ველი მამედჰუსეინ ოღლუ ხულუფლუ**, ცნობილია როგორც **ველი ხულუფლუ**, 1894–1937  წლებში () (დ. 26 მაისი, 1894 — გ. 13 ოქტომბერი, 1937) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, ლიტერატურადმცოდნე, აღმოსავლეთმცოდნე, ფოლკლორისტი, ფილოლოგი, თურქოლოგი, ლინგვისტი, პუბლიცისტი, პროფესორი (1931), მწერალთა კავშირის წევრი 1934 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1894 წლის 26 მაისს ელიზავეტპოლის გუბერნიის სოფელ ხულუფლუში, (შამქირის რაიონი აზერბაიჯანი).

მუშაობდა ცენტრალური არქივის უფროსად (1933). 1937 წლის იანვარში დაპატიმრებამდე ბოლო სამუშაო ადგილი - ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე. იგი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა აზერბაიჯანის ზეპირმეტყველობით ლიტერატურას და დიდ დროს უთმობდა მის შეგროვებას. იგი დაკავებული იყო ფოლკლორის შეგროვებით XX საუკუნის 20-30 წლებში. ველი ხულუფლუ ითვლება აზერბაიჯანული ფოლკლორისტიკის ფუძემდებლად და «პიონერად». 1927-წელს გამოსცა წიგნი «სახალხო აშუღები“, ასევე პირველმა აზერბაიჯანში გამოსცა დასთანი „ქიოროღლუ“, ხოლო 1929 წელს გამოსცა მეორედ.

იგი რეპრესირებული იყო. ველი ხულუფლუ დაპატიმრებულ იქნა 1937 წლის იანვარში კონტრრევოლუციური მოღვაწეობის ეჭვით და დახვრეტილ იქნა იმავე წლის ოქტომბერში. აზერბაიჯანის სს რესპუბლიკის ცეკა–ს დადგენილებით „კონტრევოლუციური, პანთურქული და ნაციონალისტური ლიტერატურის ამოღების შესახებ“ ველი ხულუფლუ შეყვანილ იქნა იმ მწერალთა რიცხვში, რომელთა ნაშრომებიც ამოღებული იქნა, როგორც ანტისაბჭოთა. 

ველი ხულუფლუ რეაბილიტირებული იქნა 1956 წლის 17 ნოემბერს (გარდაცვალების შემდეგ).

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფოლკლორისტები
კატეგორია:რეპრესირებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
აგროსატყეო მელიორაცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აგროსატყეო მელიორაცია** შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

* აგროსატყეო მელიორაცია — მეტყევეობის ღონისძიებათა სისტემა, რომელიც მიმართულია, უხვი და მყარი მოსავლის მიღებისათვის არახელსაყრელი ბუნებრივი პირობების წინააღმდეგ.
* აგროსატყეო მელიორაცია — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც იკვლევს და ამუშავებს, სატყეო-მელიორაციულ სამუშაოთა თეორიულ საფუძვლებს.
აგროსატყეო მელიორაცია (დისციპლინა)

**აგროსატყეო მელიორაცია** — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც იკვლევს და ამუშავებს, სატყეო-მელიორაციულ სამუშაოთა თეორიულ საფუძვლებს, ორგანიზაციულ ფორმებსა და ტექნიკას. აგროსატყეო მელიორაცია მჭიდროდ უკავშირდება აგრონომიას, ბოტანიკას, მიწათმოქმედებას, გეოლოგიას, მეტეოროლოგიას, აგრეთვე მეტყევეობის მრავალ დარგს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აგროსატყეო მელიორაცია
არიფ ფაშაევი

**არიფ მირ ჯალალ ოღლუ ფაშაევი** ( დ. 15 თებერვალი 1934, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აკადემიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1991).

## ბიოგრაფია 
არიფ ფაშაევი დაიბადა 1934 წლის 15 თებერვალს ბაქოში. დაამთავრა ოდესის ელექტროტექნიკისა და კავშირების ინსტიტუტის რადიოფიზიკის ფაკულტეტი. 1959 წლიდან დაიწყო მუშაობა აზერბაიჯანის საბჭოთა რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1960–1964 წლებში იყო მოსკოვის „გირედმეტ“-ის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1971 წლიდან 1996 წლამდე არიფ ფაშაევი ხელმძღვანელობდა მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის „ცდომილებების გარეშე ფიზიკური კონტროლის“ ლაბორატორიას. 1989 წელს არჩეულ იქნა წევრ-კორესონდენტად, ხოლო 2001 წელს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის მოქმედ წევრად.

არიფ მირ ჯალალ ოღლუ ფაშაევი — აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის პროფესორი, მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ მუშაკია. 1996 წლიდან დღემდე არის ავიაციის ეროვნული ინსტიტუტის რექტორი. აზერბაიჯანის დამსახურებული მეცნიერმუსაკი, აზერბაიჯანის საინჟინრო აკადემიის პრეზიდენტი, საერთაშორისო საინჟინრო აკადემიის აკადემიკოსი, საერთაშორისო სატრანსპორტო აკადემიის აკადემიკოსი, საერთაშორისო ეკოენერგიის აკადემიის აკადემიკოსი, საერთაშორისო ინფორმატიკის აკადემია. აკადემიკოს იუსიფ მამედალიევის სახელობის პრემია. 2009 წელს დაჯილდოებულია „შიარაფის“ ორდენით აზერბაიჯანის მეცნიერებაში შეტანილი ღვაწლისთვის.

2014 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ოფიციალური საიტის შეტყობინებით აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა დააჯიკლდოვა არიფ ფაშაევი „ისტიგალის“ ორდენით. შეტყობინებაში მითითებული იყო, რომ იგი დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებაში შეტანილი ღვაწლისათვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აგროსატყეო მელიორაცია

**აგროსატყეო მელიორაცია** — მეტყევეობის ღონისძიებათა სისტემა, რომელიც მიმართულია, უხვი და მყარი მოსავლის მიღებისათვის არახელსაყრელი ბუნებრივი პირობების (გვალვის, ხორშაკის, წყლისმიერი და ქარისმიერი ეროზიის და სხვა) წინააღმდეგ.

აგროსატყეო მელიორაცია ხორციელდება კომპლექსურად ორგანიზაციულ-სამეურნეო, აგროტექნიკურ, ჰიდროტექნიკურ და სხვა ღონისძიებებთან ერთად. აგროსატყეო მელიორაციის ძირითადი ღონისძიებებია მინდვრად, მთის ფერდობებზე, ხევისა და ხრამების ნაპირებზე, ქვიშობ ან სხვა ნიადაგებზე დამცავი ტყის გაშენება, გუბურების მოწყობა, დატერასება, ნიადაგდაცვითი თესლბრუნვა და სპეციალური აგროტექნიკა.

საქართველოში დამცავი ტყეების გაშენება XIX საუკუნის 70-იან წლებში დაიწყო. 1917 წელს დამცავი ტყეები 130 ათას ჰა-ს შეადგენდა, ხოლო 40-იანი წლების დასაწყისში 500 ათას ჰა-ს მიაღწია. მეორე მსოფლიო ომის დროს მრავალი ნარგავი განადგურდა, მაგრამ 1948-1952 წლებში საქმის ახალი აღმავლობა დაიწყო და 1967 წელს დამცავი ტყეების ფართობმა 2 მლნ ჰა-ს გადააჭარბა. 1969 წელს გაშენებული იყო 5932 ჰა სახელმწიფო დამცავი ზოლი, 7700 ჰა ხევების, ხრამებისა და ეროზიის საწინააღმდეგო დამცავი ზოლი.

რუსეთში დამცავი ტყეების გაშენება XVIII საუკუნიდან დაიწყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აგროსატყეო მელიორაცია
კატეგორია:მეტყევეობა
კატეგორია:მელიორაცია
ნიჟნი-ტაგილის საბრძოლო დიდების მემორიალი

**ნიჟნი-ტაგილის საბრძოლო დიდების მემორიალი** () — ნიჟნი-ტაგილის მთავარი მემორიალური კომპლექსი, ეძღვნება მეორე მსოფლიო ომში მონაწილე ნიჟნი-ტაგილელების ხსოვნას და დიდებას. ასევე საკონცენტრაციო ბანაკების, გულაგების მსხვერპლთ. მემორიალური კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში, კუშვინის შოსეს დასაწყისში, სახლი 1ა/1, ქალაქის ლენინის რაიონში, ცენტრალური როგოჟინის სასაფლაოს ტერიტორიაზე.

## აღწერა 
დიდი სამამულო ომის გმირების ცენტრალური ძეგლი ქალაქ ნიჟნი-ტაგილში „საბრძოლო დიდების მუზეუმი“ მდებარეობს როგოჟინის სასაფლაოს ტერიტორიაზე. მემორიალური კომლექსი განთავსებულია ფართო მოედანზე, რომელიც გარშემორტყმულია ბეტონის ფილებით. მემორიალის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ომის მსხვერპლთა ძმათა სასაფლაო, რომელიც შემოსაზღვრულია ბეტონის საყრდენებით და თუჯის პილონებით, რომლებზეც ამოკვეთილია დიდი სამამულო ომის პერიოდში დაღუპული ნიჟნი-ტაგილელების სახელები. ძმათა სასაფლაოს შესასვლელს ამშვენებს მარმარილოს ფილა, რომელზეც წარწერაა: „სამარადისო დიდება სოციალიტური საზოგადოების დამცველთა ხსოვნას“ და ამოკვეთილია ხუთქიმიანი საბჭოთა ვარსკვლავი. 

მოედნის ბოლოში დგას მემორიალის მთავარი ობიექტი - მონუმენტი „დედა-სამშობლო“. ეს არის ქალის ქანდაკება, რომელიც განასახიერებს სამშობლოს. მაღალ რკინა-ბეტონის კვარცხლბეკზე დგას მთლიანი სხეულით გამოსახული ქალის ფიგურა. კვარცლბეკის ძირთან შავ მარმარილოს ფილაზე ანთია მუდმივი ცეცხლი, ფილას აქვს ხუთქიმიანი ვარსკვლავის ფორმა. 

მემორიალი გაიხსნა 1950 წელს, მისი გახსნა დაამთხვიეს დიდ სამამულო ომში გამარჯვების იუბილეს. მოგვიანებით, 1985 წელს, ასევე საიუბილეო თარიღს დაამთხვიეს მონუმენტის „დედა-სამშობლოს“ გახსნა, რომლის ავტორიც არის მოქანდაკე ვასილი უშაკოვი. ყოველწლიურად 9 მაისს გამარჯვების დღეს მემორიალთან იმართება საზეიმო მიტინგი.

### სტალინური რეპრესიების მსხვერპლთა ძეგლი 
ნეკროპოლის ტერიტორიაზე ასევე განთავსებულია სამახსოვრო სტელა, რომელიც ეძღვნება ნიჟნი-ტაგალელებს, რომლებიც იყვნენ შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის პატიმრები. ძეგლი წარმოადგენს გრანიტის ფილას, რომელზეც არის წარწერა  წარწერიდან მარცხნივ გამოსახულია მამაკაცი ეკლიანი მავთულხლართებით. მარჯვნივ კი გამოსახულია ქრისტიანული ჯვარი. 

ძეგლი დაამონტაჟეს 1990 წლის 15 სექტემბერს. ყოველწლიურად 28 აგვისტოს რეპრესირებულთა შთამომავლები და დეპორტირებულთა ნათესავები ნიჟნი-ტაგილიდან, კუშვიდან, ნევიანსკიდან და სხვა ქალებიდან და დასახლებებიდან მიემართებიან ძეგლისაკენ და იკრიბებიან სტელასთან, რათა პატივი მიაგონ დაღუპულებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Е. В. ИЛЬИНА [О ПАМЯТНИКЕ «МАТЬ РОДИНА» В НИЖНЕМ ТАГИЛЕ](http://artmnt.ru/siteimages/__(2).pdf), 2011.
* http://historyntagil.ru/7_39.htm 
* საბრძოლო დიდების მემორიალი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ტაგილის ძეგლები
ჩკალოვის კიბე

**ჩკალოვის კიბე** () — მონუმენტური კიბე ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიულ ცენტრში. აკავშირებს ზემო ვოლგისა და ქვემო ვოლგის სანაპიროებს. აგებულია არქიტექტორების ალექსანდრე იაკოვლევის, ლევ რუდნევისა და ვლადიმირ მუნცის პროექტის მიხედვით. ჩკალოვის კიბე რუსეთში ყველაზე გრძელი კიბეა. კიბე იწყება ვალერი ჩკალოვის ძეგლის ახლოს მდებარე მოედნიდან, რომელიც მდებარეობს კრემლის გეორგიევსკის კოშკთან. კიბე აგებულია რვიანის ფორმით და შედგება 560 საფეხურისაგან, თუკი ჩავთვლით რვაიანის ყველა საფეხურს. გვერდითი საფეხურების შეერთების ადგილზე გადასახედი მოედანია მოწყობილი.

## ისტორია 
რუსეთის იმპერიის დროიდან XX საუკუნის 40-იან წლებამდე ტერიტორიას, რომელზეც ამჟამად ჩკალოვის კიბეებია განთავსებული ეწოდებოდა „ვოლგის ფერდობი“. ფერდობი საკმაოდ პოპულარული ადგილი იყო ნიჟნი-ნოვგოროდელებსა და ქალაქის სტუმრებს შორის. მის მწვერვალზე, იქ სადაც ამჟამად ვალერი ჩკალოვის ძეგლია, განთავსებული იყო ნახევარწრიული შვერილი, რომლიდანაც ქალაქ ბორის ხედი იშლებოდა. დაკავშირებული იყო ხარების მოედანთან (მოგვიანებით საბჭოთა, ხოლო ამჟამად მინინისა და პოჟარსკის მოედანი). აქედან იწყებოდა გეორგიევსკის სანაპირო.

პირველი იდეა ვოლგის ფერდობზე კიბის აგების შესახებ აღმოცენდა 1939 წელს გორკის ქალაქის აღმასკომის თავმჯდომარის ალექსანდრე შულპინის მიერ. კიბეს უნდა დაეკავშირებინა ქალაქის ცენტრი მდინარე ვოლგასთან და მასშტაბებით უნდა გადაეჭარბებინა ოდესაში მდებარე პოტიომკინის საფეხურებისთვის. პროექტის განხორციელებას ხელი შეუშალა მალევე დაწყებულმა ომმა. 

აღმასკომის თავმჯდომარის გეგმების განხორციელება 1943 წლამდე გადაიდო. ამ წლიდან იწყება გორკის აქტიური აღდგენა ხანგრძლივი გერმანული დაბომბვების შემდეგ, შულპინი კი ისევ ამოატივტივებს თავის იდეას. ამავე წელს მას მივლინებით აგზავნიან მოსკოვში და იქ წარადგენს ლენინგრადელი არქიტექტორების შექმნილ პროექტს.

## თანამედროვეობა 
ჩკალოვის კიბე წარმოადგენს ქალაქის ყველაზე ცნობილ ღირსშესანიშნაობას.

1985 წელს კიბის ძირში კვარცხლბეკზე აღმართეს  ვოლგის სამხედრო ფლოტილიის კატერი „გმირი“. 

კიბის უკანასკნელი რესტავრაცია მიმდინარეობდა 2012-2013 წლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ღირსშესანიშნაობები
თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები (2018)

**2018 წლის თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები** ტარდება საპრეზიდენტო არჩევნების პარალელურად, ამა წლის 24 ივნისს.

## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის არჩევნები
კატეგორია:თურქეთის საპარლამენტო არჩევნები
აგროფიტოცენოზი

**აგროფიტოცენოზი** (აგრო... და  იკითხება *phyton* — „მცენარე“,  იკითხება *koinos* — „საერთო“), *აგროცენოზი* — ადამიანის მიერ ხელოვნურად შექმნილი მცენარეთა თანასაზოგადოება.

განასხვავებენ:
***გაკულტურებულ აგროფიტოცენოზს** — ინტენსიური გამოყენებისაგან სახეშეცვლილ ბუნებრივ თანასაზოგადოებას (გეგმაზომიერად ექსპლუატირებული ტყე და მინდორი);
***ნახევრად კულტურულ აგროფიტოცენოზს** — ხელოვნურ თანასაზოგადოებას, რომლის განვითარება გეგმაზომიერად არ რეგულირდება (ტყის ნარგავები, მრავალწლიანი სათესი მინდორი);
***კულტურულ აგროფიტოცენოზს** — ხელოვნურ თანასაზოგადოებას, რომლის განვითარებას მუდამ არეგულირებს ადამიანი (ბაღი, პლანტაცია, ნათესი);
***ინტენსიურად კულტურულ აგროფიტოცენოზს** — თანასაზოგადოებას, რომელსაც უქმნიან და მუდამ არეგულირებენ არა მარტო ნიადაგის, არამედ ხანდახან წყლისა და ჰაერის გარემოსაც (სასათბურე კულტურები, აეროპონიკა, ჰიდროპონიკა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეკოსისტემები
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
კატეგორია:ეკოლოგიური ტერმინები
ნიჟნი-ნოვგოროდის იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია

**ნიჟნი-ნოვგოროდის იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესია** () —  ერთ-ერთი უძველესი  მართლმადიდებლური ეკლესია ნიჟნი-ნოვგოროდში. ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება XV საუკუნიდან. ქვის ტაძარი აკურთხეს 1683 წელს, ხოლო მეორედ 2005 წლის 4 ნოემბერს. ტაძრის მიხედვით სახელი ეწოდა ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ივანოვსკის კოშკს. ეკლესია მდებარეობს სახალხო ერთობის მოედანზე. 

არეულობის ხანაში, 1612 წელს, ეკლესიიდან კოზმა მინინმა მოუწოდა ნიჟნი-ნოვგოროდელებს ელაშქრათ მოსკოვში და ქალაქი გაეთავისუფლებინათ პოლონელებისაგან. 

მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

## ისტორია 
[thumb|მარცხნივ|„მინინის მოწოდება“, [კონსტანტინ მაკოვსკის ნახატი]]
ხის ძველებური ეკლესია იოანე ნათლსიმცემლის შობის სახელზე ისტორიული წყაროებში ცნობილია ჯერ კიდევ XV საუკუნიდან. XVII საუკუნის დასაწყისში ეკლესიას ჰქონდა სატრაპეზო და კარიბჭე.

1676 წელს ვაჭარი გავრილ დრანიშნიკოვი, ასტრახანში მრავალწლიანი სამსახურიდან დაბრუნები შემდეგ დაინტერესდა საკუთარი ფინანსებით ახალი ქვის ეკლესიის მშენებლობით. საბჭოთა პერიოდში ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა მოტოციკლეტისტთა სპორტულ სკოლად. 2005 წლის 5 აგვისტოს სამრეკლოს დაადგეს გუმბათი და ჯვარი. 2005 წლის 4 ნოემბერს ეკლესია აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ.

2009 წელს ტაძართან მუშაობა დაიწყო მართლმადიდებლურმა ლექტორიუმმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт храма Рождества Иоанна Предтечи 
* Церковь Рождества Иоанна Предтечи , фото
* Церковь Иоанна Предтечи. Видеогид по Нижнему Новгороду 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი (ნიჟნი-ნოვგოროდი)

**მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი** () — ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიულ ცენტრში, სახალხო ერთობის მოედანზე, ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კედელთან იოანე ნათლისმცემლის შობის ეკლესიის ახლოს. წარმოადგენს მოსკოვში, წითელ მოედანზე მდებარე ძეგლის მცირე კოპირებას. ძეგლის ავტორია ზურაბ წერეთელი.

## შექმნის ისტორია 
ძეგლის შექმნის ისტორია სათავეს იღებს არეულობის ხანაში. რუსეთი ამ პერიოდისათვის იმყოფებოდა შვედურ-პოლონური ძალების ოკუპაციის ქვეშ, ხოლო მოსკოვი ოკუპირებული იყო პოლონელების მიერ. სწორედ ამ პერიოდში ნიჟნი-ნოვგოროდში საერო მამასახლისმა კუზმა მინინმა მოსახლეობას მოუწოდა პოლონელი ინტერვენტების წინააღმდეგ ლაშქრობისაკენ. მის მოწოდებას მხარი დაუჭირეს ქალაქის საბჭომ, თავადებმა და სასულიერო პირებმა. ზარის ხმაზე მოსახლეობა შეიკრიბა კრემლში, ფერისცვალების ტაძარში. ღვთისმსახურების შემდეგ მინინმა ნიჟნი-ნოვგოროდის მოქალაქეებს უცხო ქვეყნის მტრებისაგან რუსეთის სახელმწიფოს გათავისუფლებისკენ მოუწოდა. ამის შემდეგ გადაწყდა სახალხო ლაშქრობისათვის თანხების შეგროვება.

ასევე საჭირო იყო მომავალი ლაშქრობის მეთაურის შერჩევა. ნიჟნი-ნოვგოროდელებმა თხოვნით მიმართეს თავად დიმიტრკი პოჟარსკის. თავადი ცოტა მოგვიანებით დათანხმდა, მაგრამ იმ პირობით, რომ სამეურნეო საქმეებს ლაშქრობის დროს უხელმძღვანელებდა კუზმა მინინი. ლაშქრობის შედეგად მოსკოვი გაათავისუფლეს პოლონელებისაგან. 

1803 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება დაეწყოთ თანხების შეგროვება მინინისა და პოჟარსკის ძეგლის აღსამართად. ივან მარტოსი მალევე ჩაუდგა ამ საქმეს სათავეში. თავდაპირველად ფიქობდნნ ძეგლი დაედგათ ნიჟნი-ნოვგოროდში, მაგრამ იმის გამო, რომ მას ქვეყნისათვის დიდი ისტორიული ღირებულება ჰქონდა, მიიღეს გადაწყვეტილება, რომ ძეგლი დაედგათ მოსკოვის წითელ მოედანზე. 1818 წლის 20 თებერვალს მოხდა ძეგლის საზეიმო გახსნა, ხოლო ნიჟნი-ნოვგოროდში, კრემლის ტერიტორიაზე, 1828 წელს დადგეს მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი მონუმენტის ნაცვლად.

2004 წელს მოსკოვის მერმა იური ლუჟკოვმა გადაწყვიტა გამოესწორებინა ეს ისტორიული უსამართლობა და ნიჟნი-ნოვგოროდში აღემართა მოსკოვური ძეგლის კოოპიო. მან წინადადებით მიმართა ცნობილ მოქანდაკე ზურაბ წერეთელს და უკვე 2005 წლის 4 ნოემბერს შედგა ქანდაკების საზეიმო გახსნა ნიჟნი-ნოვგოროდის სახალხო ერთობის მოედანზე. ადგილი შემთხვევით არ შეურჩევიათ, სწორედ აქედან მიმართა კუზმა მინინმა მოსახლეობას და დაიწყო მეორე სახალხო ლაშქრობა

## ძეგლების განსხვავება 
* ძეგლი, რომელიც ნიჟნი-ნოვგოროდში დგას 5 სმ-ით მცირეა ორიგინალზე.
* წარწერებიც განსხვავდება ერთმანეთისაგან:

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეორე სახალხო ლაშქრობა
* მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი
* მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ძეგლები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ღირსშესანიშნაობები
ბორტა

**ბორტა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ქვემო გომის თემში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 600 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 69 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მინინისა და პოჟარსკის ობელისკი

**მინინისა და პოჟარსკის ძეგლი** () — ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდში. ეძღვნება კუზმა მინინისა და დიმიტრი პოჟარსკის ხსოვნას. აღმართეს 1828 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ტერიტორიაზე. პროექტის ავტორია არქიტექტორი აბრაამ მელნიკოვი, ბარელიეფი კი შეიქმნა ივან მარტოსის ესკიზის მიხედვით.

## ისტორია 
1794 წელს ისტორიკოსი ნ. ილინსკი ნიჟნი-ნოვგოროდში ჩავიდა კუზმა მინინზე ინფორმაციის მოგროვების მიზნით. ისტორიკოსმა მის საფლავზე ვერც ძეგლი ნახა და ვერც ვერანაირი წარწერა. მან წინადადება წამოაყენა საფლავზეძეგლი აღემართათ. 1804 წლიდან სკულპტურულ კომპოზიციაზე მუშაობდა ივან მარტოსი. 1809 წელს ესკიზზე მუშაობა დასრულდა და გუბერნიაში გამოცხადდა თანხების შეგროვების შესახებ. 1811 წლისათვის შეგროვდა 18 000 რუბლი, მაგრამ ამავე წლის 15 თებერვალს მინისტრთა კომიტეტმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომ ძეგლი უნდა აღმართულიყო მოსკოვში. 

1818 წლის 20 თებერვალს ძეგლი აღმართეს წითელი მოედნის ცენტრში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ სამხატვრო აკადემიამ გამოაცხადა კონკურსი ობელისკის შექმნის შესახებ, რომელიც აღიმართებოდა ნიჟნი-ნოვგოროდში. კონკურსში გაიმარჯვა აბრაამ მელნიკოვისა და ივან მარტოსის პროექტმა. ავგუსტინ ბეტანკურის წინადადებით იგი აღმართეს ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ცენტრში,  მაგრამ 1825 წელს მცირედ შეცვალეს გეგმები. 1828 წლის 15 აგვისტოს ნიჟნი-ნოვგოროდის გარნიზონის სამხედრო აღლუმის შემდეგ ობელისკი გახსნეს.

## ტექნოლოგია 
ობელისკი შედგებოდა 15 ნაჭერი გრანიტის ფილისაგან, რომელიც მოჭრეს კარელიის კარიერებში, ხოლო ბარელიეფი ივან მარტოსის ესკიზით ჩამოასხეს სამხატვრო აკადემიის სახელოსნოში. 1827 წელს გრანიტი ჩამოიტანეს ნიჟნი-ნოვგოროდში, მაგრამ გადმოტვირთისას მოტყდა ობელისკის ზედა ნაწილი. საქმის დასამთავრებლად და ობელისკის დასაყენებლად 1828 წელს ნიჟნი-ნოვგოროდში ჩავიდნენ მარტოსი და მელნიკოვი გრანიტის სპეციალისტებთან ერთად. ობელისკის სიმაღლე ორი მეტრით შეამცირეს.

## საინტერესო ფაქტები 
ობელისკი არის ნიჟნი-ნოვგოროდში ოთხიდან ერთ-ერთი ძეგლი, რომელიც ეძღვნება კუზმა მინინს, ორიდან ერთი, რომელიც ეძღვნება კუზმა მინინსა და დიმიტრი პოჟარსკის.

## ლიტერატურა
*Филатов Н. Ф. Нижний Новгород. Архитектура XIV — начала XX в. ННг., 1994.

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ძეგლები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ჰალდია

**ჰალდია** (, ) — ინდუსტრიული ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ მიდნაპურის რაიონში, შტატ დასავლეთ ბენგალში, ინდოეთში. მდებარეობს  22 ° 01 ჩ. გ. 88 ° 04 ' ა.გ,  კოლკატის სამხრეთ-დასავლეთით, 30 კმ-ის დაშორებით იმ ადგილას, სადაც მდინარე განგის ტოტი მდინარე ჰუგლი ჩაედინება ბენგალის ყურეში. მისი საშუალო სიმაღლე 8 მეტრია (26 ფუტი). ჰალდია არის ძირითადი სამრეწველო ცენტრი და სავაჭრო პორტი  დასავლეთ ბენგალში, აქ მოიპოვებენ ნავთობგადამამუშავებელ პროდუქტებს. 

2001 წლის ინდოეთის საყოველთაო აღწერის მონაცემებით, ჰალდიას მოსახლეობა 170,695 შეადგენდა. მოსახლეობის 53% მამაკაცი, ხოლო 47% ქალი იყო. მოსახლეობის 13% 6 წლამდე ასაკისა ადამიანი იყო, ხოლო 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 200 762 ადამიანს, აქედან 104,852 მამაკაცი და 95,910 ქალი იყო. 0-6 წლამდე მოსახლეობა კი 21,122 შეადგენდა. მოსახლეობაში, 7 +-დან, განათლების მაჩვენებელი 89.06% იყო. ხალხი ძირითადად საუბრობს ბენგალურ ენაზე.

ჰალდიას მუნიციპალიტეტს ექვემდებარება ორი პოლიციის ტერიტორიის იურისდიქცია, რომელსაც ჰალდიის და ბაბანიპურის პოლიციის განყოფილებები ემსახურება. ჰალდიის პოლიციის განყოფილება მდებარეობს ჩირაჯიპურში და მისი ფართობი 98 კმ2 შეადგენს, მოსახლეობა კი 65,000 კაცს, ხოლო ბაბანიპური პოლიციის განყოფილება მდებარეობს ბაბანიპურში და მისი ფართობი 115 კმ2, მოსახლეობა კი — 124,906. 

ჰალდია ასევე ინდოეთის სანაპირო დაცვის ბაზაა, რადგან აქ მდებარეობს ინდოეთის სანაპირო დაცვის DHQ 8 (სათაო ოფისი დასავლეთ ბენგალისთვის). აქ არის ინდოეთის სანაპირო დაცვის კუთვნილი 18 ჰაერბალიშიანი გემი.

ჰალდიაში არის რამდენიმე მსხვილი ქარხანა, მათ შორისაა: სამხრეთ აზიური ნავთობკომპანია, ინდოეთის ნავთობის კორპორაცია, ქიმიური მრეწველობის, ინდოეთის ენერგეტიკული კორპორაციის და Hindustan Unilever-ის ქარხანა. აქ ასევე განვითარებულია მსუბუქი მრეწველობა

ჰალდიაში დაფიქსირებულია ტიპური ზომიერი კლიმატი. ზამთარში ტემპერატურა 7 გრადუსიდან 22 გრადუსამდე მერყეობს. ზაფხული ძალიან ცხელი და ტენიანი. ჩვეულებრივად ზაფხულის ტემპერატურა მაისში 24 გრადუსიდან 39 გრადუსამდე მერყეობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჰალდიის მუნიციპალიტეტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ბენგალის ქალაქები
რობერტო რიველინო

**რობერტო რიველინო** ( დ. 1 იანვარი, 1946, სან-პაულუ, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. 1970 წლის მსოფლიო ჩემპიონი, 1978 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი ბრაზილიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემადგენლობაში. 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფეხბურთელად.
. 1970]]
### სანაკრებო კარიერა 
1965–1978 წლებში იცავდა ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას, რომლის შემადგენლობაში 92 მატჩი ითამაშა და 26 ბურთი გაიტანა.

### მსოფლიო ჩემპიონატებზე 
რიველინომ მსოფლიო ჩემპიონატების 15 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 6 ბურთი გაიტანა.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  კორინთიანსი
; რიო–სან-პაულუს ტურნირი
* ჩემპიონი:   1966
; კარიოკას ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (2):   1975, 1976
;  ალ-ჰილიალი
; საუდის არაბეთის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (3):   1979, 1980, 1981
; საუდის არაბეთის სამეფო თასი
* თასის მფლობელი:   1980

### სანაკრებო 
;  ბრაზილია
; ოსვალდო კრუზის თასი 
* თასის მფლობელი (2): 1968, 1976 
; მსოფლიო ჩემპიონატი 
* ჩემპიონი: 1970
* მესამე ადგილი: 1978
; როკას თასი
* თასის მფლობელი (2): 1971, 1976

### ინდივიდუალური 
; **მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი**
* სიმბოლური ნაკრების წევრი:  1970
; **სამხრეთ ამერიკის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი**  
* ვერცხლის ბურთის მფლობელი:  1977 
* ბრინჯაოს ბურთის მფლობელი:  1973, 1976 
* კონმებოლის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1973
* ბრაზილიის ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1971
* Bola de Prata-ს მფლობელი: 1971
; **ყველა დროის 100 უდიდესი ფეხბურთელი**  
* World Soccer-ის ვერსიით:  1996
* Placar-ის ვერსიით: 1999 
* Golden Foot-ის ჯილდო (ნომინაციაში ფეხბურთის ლეგენდა): 2005
; **ყველა დროის 50 უდიდესი ფეხბურთელი** 
* Planète Foot-ის ვერსიით:  1996
* IFFHS-ის ვერსიით: XX საუკუნის ბრაზილიელი ფეხბურთელი (მე-12 ადგილი)
; **ფიფა 100** 
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004
; **ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზი**  
* ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი 

## ბიბლიოგრაფია 
*  
* 
* 
* 
*  
*  

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* სანაკრებო სტატისტიკა — Association of Football Statisticians
* რიველინოს პროფილი — Sambafoot.com
* Brasil — Resultados Históricos
* Campeonatos Estaduais (State Championships)
* მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1970 1974 1978
;Planet World Cup
* მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1970 1974 1978  
* ბრაზილიის შემადგენლობა 1970 1974 1978 
;National Football Teams
* პროფილი და სტატისტიკა
* ბრაზილიის შემადგენლობა 1965 1968 1969 1970 1971 1972 1973 1974 1976 1977 1978
;Torcida.com.ru
* ბრაზილიის შემადგენლობა 1970 1974 1978

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:კორინთიანსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფლუმინენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არტმედია

**არტმედია** — ქართული ვებდეველოპერული კომპანია, რომელიც ოპერირებს ვებპროგრამირების, მობილური აპლიკაციების და ვებდიზაინის განხრით. კომპანიის მომსახურების სფერო წარმოადგენს მრავალეტაპიან სერვისს, კონსლტაციიდან დაწყებული საბოლოო პროდუქტის ჩაბარების შემდგომ მომსახურებამდე. კომპანიის მიერ შემუშავებული მართვის პანელები მორგებულია მომხმარებლის მოთხოვნებს, რაც მათი სამუშაოს სირთულეს მნიშვნელოვნად ამცირებს. კომპანია ასრულებს ნებისმიერი სირთულის ვებინტერფეისის მქონე პროექტს, ქმნის აპლიკაციებს Android და IOS სისტემებზე. SEO და ვებმარკეტინგის სპეციალისტებით დაკომპლექტებული ჯგუფი, უზრუნველყოფს პროექტის საძიებო სისტემებში ოპტიმიზაცაის და მარკეტინგულ მომსახურებას.

## ისტორია
კომპანია არტმედია დაარსდა 2010 წელს. დამფუძნებლები: გოგა შონია, გიორგი ხაჭაპურიძე და ნიკოლოზ ხორავა. 

## ტექნოლოგიები
კომპანიის მიერ გამოყენებული ტექნოლოგიები მოიცავს:
* PHP
* Python
* Node.js
* Microsoft SQL Server
* Postgresql
* MongoDB
* MySQL
* Javascript
* Angular
* Vue.js
* ReactJS
* React Native
* HTML 5
* CSS 4

## რესურსები ინტერნეტში
*
* არტმედია ბიზნეს ინფორმაციის სააგენტოზე

კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
კატეგორია:2010 წელს დაარსებული კომპანიები
ირაკლი მექვაბიშვილი

**ირაკლი მექვაბიშვილი** (დ. 11 მაისი, 1973, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ბანკირი და ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი. საქართველოს გენერალური აუდიტორი (სახელმწიფო აუდიტის სამსახური) 2017 წლის 20 სექტემბრიდან 2022 წლის 20 სექტემბრამდე.

## განათლება
1996 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი, საბანკო საქმის სპეციალობით. 2006 წელს ამავე უნივერსიტეტში მიიღო ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი  (თემა: „საბანკო ზედამხედველობის სისტემის სრულყოფის გზები  თანამედროვე ეტაპზე“).

## სამუშაო გამოცდილება
2015-2017 წლებში მექვაბიშვილი ევროპის რეკონსტრუქციისა და განვითარების ბანკის მთავარი ბანკირი და ასოცირებული დირექტორი იყო. ამავე ორგანიზაციაში ასევე მუშაობდა სხვადასხვა პოზიციებზე, მათ შორის: მთავარი ბანკირი, ბიზნეს-ლიდერი საქართველოსა და აზერბაიჯანში, ფინანსური ინსტიტუტების დეპარტამენტი, ჩრდილოეთ აფრიკისა  და კავკასიის რეგიონში; 2007-2015 წლებში უფროსი ბანკირი, ფინანსური ინსტიტუტების დეპარტამენტი, კავკასიის, ცენტრალური აზიისა და მონღოლეთის რეგიონი, ბიზნესკოორდინატორი საქართველოში.  

2008-2014 წლებში იყო „თიბისი ლიზინგის“ სამეთვალყურეო საბჭოს წევრი.  

1996-1998 წლებში იყო საბანკო ზედამხედველობის დეპარტამენტის უფროსი ეკონომისტი საქართველოს ეროვნულ ბანკში. 1998-2004 წლებში მუშაობდა სს „გაერთიანებულ ქართული ბანკში“ სხვადასხვა თანამდებობაზე, მათ შორის გენერალურ დირექტორად (2003-2004). 2005-2006 წლებში მსახურობდა „ვითიბი ბანკი ჯორჯიას“ გენერალური დირექტორად. 1996-1998 წლებში  მუშაობდა საქართველოს ეროვნულ ბანკში საბანკო ზედამხედველობის დეპარტამენტში  უფროსი ეკონომისტის პოზიციაზე.  1997  წელს  საბანკო აუდიტორის პოზიციაზე იმუშავა  მინეაპოლისის (მინესოტის შტატი, აშშ) ფედერალური სარეზერვო ბანკის  საბანკო ზედამხედველობის დეპარტამენტში.  1996-1996 წლებში  იყო კომერციული ბანკი „კრწანისის“  სახაზინო დეპარტამენტის  მთავარი ეკონომისტი.

ქართულის გარდა ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ირაკლი მექვაბიშვილი — სახელმწიფო აუდიტის სამსახური

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი ბანკირები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაივეი ეარლაინსი

მინი|250პქ|Myway Airlines Boeing 737-800

**მაივეი ეარლაინსი** () — ქართული ავიაკომპანია, რომელიც ოპერირებს თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის საერთაშორისო აეროპორტიდან. 

2016 წლის მაისში „ჰუალინგ ჯგუფმა“ განაცხადა, რომ ისინი გეგმავდნენ ავიაკომპანიის შექმნას, რომლის ბაზაც საქართველოში იქნებოდა. საქართველოს ყოფილ პრემიერ მინისტრ გიორგი კვირიკაშვილთან შეხვედრის დროს „ჰუალინგ ჯგუფის“ პრეზიდენტმა მას ავიაკომპანიის გეგმები გააცნო, რომელშიც თბილისიდან ევროპის და აზიის, ხოლო მოგვიანებით ამერიკის მიმართულებით რეგულარული რეისების განხორციელება შედიოდა. 

ავიაკომპანიას, ექსპლუატანტის სერტიფიკატი (AOC) 2018 წლის 26 თებერვალს მიენიჭა. გადაყვანა-გადაზიდვის მოწმობა კი კომპანიამ თებერვალში აიღო.

2018 წლის 3 აპრილს „მაივეი ეარლაინსმა“ განახორციელა პირველი ჩარტერული რეისი თეირანის მიმართულებით, რომლითაც მედიის, საქართველოს ბაზარზე ოპერირებადი ტურისტული სააგენტოების და საჯარო უწყებების წარმომადგენლებმა იმგზავრეს.

ამჟამად კომპანიის საკუთრებაშია ორი ბოინგ 737-800 ტიპის თვითმფრინავი, რომლებიც 170 მგზავრს იტევენ, აქედან 8-ს ბიზნეს კლასში ხოლო 162-ს ეკონომ კლასში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ავიაკომპანიები
კატეგორია:2016 წელს დაარსებული ავიაკომპანიები
ვალერი ჩკალოვის ძეგლი

**ვალერი ჩკალოვის ძეგლი** () — ნიჟნი-ნოვგოროდის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა, აღმართულია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გეორგიევსკის კოშკის სიახლოვეს და ეძღვნება ცნობილ საბჭოთა მფრინავს, ჩრდილოეთის პოლუსის გავლით სსრკ-დან აშშ-ში შეუჩერებლად ჩატარებული ფრენის ავტორს ვალერი ჩკალოვს. ძეგლიდან მდინარე ვოლგის მიმართულებით ჩადის კიბე, რომელსაც ასევე ჩკალოვის სახელი ეწოდება.

## ისტორია 
თანამედროვე ძეგლის ადგილზე XVII საუკუნის დასაწყისში დააარსეს უფლის ცხოვლმყოფელი ჯვრის შემოყვანების სახელობის დედათა მონასტერი, რომელმაც მოგვიანებით მიიღო ჯვართამაღლების მონასტრის სახელი და 1815 წელს გადაიტანეს მონასტრის დღევანდელი მდებარეობის ადგილზე — ლიადოვის მოედანზე. მონასტერი არასახარბიელო მდგომარეობაში შემორჩენილი იყო 1840 წლამდე, ამ პერიოდსათვის ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გარშემო ყველა ნაგებობა დაანგრიეს და კედლის გარშემო მოაწყვეს დასვენების ზონა.

ლეგენდარული მფრინავის ძეგლი გაისნა 1940 წლის 15 დეკემბერს, მისი გარდაცვალებიდან ორ წლისთავზე. ქანდაკების ავტორი არის ჩკალოვის მეგობარი ისააკ მენდელევიჩი. მენდელივიჩმა ამ ნამუშევრისათვის სტალინური პრემია მიიღო. ძეგლის არქიტექტორები არიან ივან ტარანოვი და ვიქტორ ანდრეევი. 

## აღწერა 
ძეგლის კვარცხლბეკზე გამოსახულია ჩრდილოეთი პოლუსის კონტურული რუკა, რომელზეც მითითებულია გმირული ეკიპაჟის ჩკალოვ-ბაიდუკოვ-ბელიაკოვის მარშრუტი შორეულ აღმოსავლეთში და ჩრდილოეთი პოლუსის გავლით აშშ-ში. კვარცხლბეკი მოპირკეთებულია ლაბრადორიტით. 

კვარცხლბეკზე ამოტვიფრულია მფრინავის ცხოვრების წლები და წარწერა: „ჩვენი დროის უდიდეს მფრინავს ვალერი ჩკალოვს“. ამ სიტყვების ქვემოთ ეწერა „სტალინის შევარდენი“, რომელიც წაშალეს პიროვნების კულტის წინააღმდეგ ბრძოლის პერიოდში.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ძეგლები
აგროფიზიკა

**აგროფიზიკა**, *აგრონომიული ფიზიკა* — მეცნიერება მცენარის სასიცოცხლო გარემო პირობების კვლევის ფიზიკური მეთოდებისა და მცენარის ცხოველმოქმედების ფიზიკური პროცესების შესახებ. აგროფიზიკა შეიმუშავებს ნიადაგისა და ჰაერის მიწისპირა ფენაში ფიზიკური პირობების რეგულირების ხერხებს. აგროფიზიკა მოიცავს ნიადაგის ფიზიკას (ნიადაგის მყარი ფაზის ფიზიკა, ნიადაგის ჰიდროფიზიკა, ნიადაგის თბოფიზიკა, ნიადაგის ჰიდროფიზიკა, ნიადაგის თბოფიზიკა, ნიადაგის აირადი ფაზის ფიზიკა); ჰაერის მიწისპირა ფენის ფიზიკას (აეროდინამიკური, რადიაციული და სხვა პარამეტრები); მცენარეთა ბიოფიზიკას (მცენარეთა შუქფიზიოლოგია და მცენარეთა რადიობიოლოგია); მცენარის პროდუქტიულობის ზრდისა და ადრეულობის უზრუნველსაყოფად მისი საარსებო გარემო პირობების რეგულირების ხერხებისა და საშუალებებს. აგროფიზიკა დამოუკიდებელ მეცნიერებად XX საუკუნის დასაწყისში ჩამოყალიბდა ბუნებისმეტყველების სხვადასხვა დარგის განვითარების საფუძველზე. აგროფიზიკის განვითარებაში დიდი წვლილი მიუძღვით ბ. დერიაგინს, ა. დოიარენკოს, ს. დოლგოვს, ნ. კაჩინსკის, დ. პრიანიშნიკოვს, ა. როდეს, ს. რიჟოვს, ე. რასელს, უ. შოუს და სხვა. სსრკ-ში აგროფიზიკოსთა სკოლის დამფუძნებელია ა. იოფე.

აგროფიზიკური გამოკვლევები ტარდება მინდვრის, ლაბორატორიული და სავეგეტაციო მეთოდებით; კვლევის მიზანია გარემო პირობების შეფასება და მცენარეში მიმდინარე ფიზიოლოგიური პროცესების შესწავლა. იყენებენ თანამედროვე ზუსტ ხელსაწყოებს. კერძოდ, მცენარის გარემოსთან ურთიერთობის ფიზიოლოგიური პროცესის (თბური და წყლის რეჟიმი, აირცვლა და სხვა) კვლევისას იყენებენ ფიზიკის თანამედროვე ექსპერიმენტულ საშუალებებს: ნახევარგამტარებს, ელექტრონულ-იონურ აპარატურას, რადიოაქტიურ გამოსხივებას და სხვა. კვლევის შედეგებს არსებითი მნიშვნელობა აქვს ახალი აგროხერხების შესამუშავებლად და არსებულის სრულყოფისათვის. მაგალითად, აგროფიზიკური გამოკვლევების საფუძველზე დამუშავებულია დაცულ გრუნტში ელექტროშუქკულტურის წესები, რომლებიც ამცირებენ ვეგეტაციის პერიოდს, ზრდიან ბოსტნეულის მოსავალს. ეფექტიანი შედეგებია მიღებული მებოსტეობაში პოლიმერული აფსკების გამოყენების, სათბურებში ბოსტნეულის მოყვანის რეჟიმის ავტომატურად რეგულირების, სასოფლო-საეურნეო პროდუქტების საცავებში ოპტიმალური პირობების ავტომატურად დაცვის საქმეში და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აგრონომია
ჩრდილოეთის კოშკი

**ჩრდილოეთის კოშკი** () — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი კოშკი. მდებარეობს მთიან ნაწილზე ტაინიცკისა და საათიან კოშკებს შორის. მიუხედავად სახელწოდებისა იგი არ არის ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე კოშკი, მაგრამ კედელი, რომელიც მიემართება ტაინიცკის კოშკიდან, ემთხვევა ჩრდილოეთის მიმართულებას.

## აღწერა 
250px|მინი|მარცხნივ|ჩრდილოეთის კოშკი რუსეთის საფოსტო მარკაზე
XVII საუკუნის ისტორიულ დოკუმენტებში ჩრდილოეთის კოშკს ასევე ეწოდება „კუთხის კოშკი“, რადგან მას ციხესიმაგრის კედლის კუთხე უჭირავს, რომელიცც მკვეთრად უხვევს პოჩაინაიის ხეობისკენ. მოგვიანებით ამჟამინდელ ჩრდილოეთის კოშკს უწოდებდნენ „ილინსკის კოშკს“, რადგან მდებარეობს ნიჟნი-ნოვგოროდის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესიასთან ახლოს, რომელიც ხეობის მეორე მხარეს მდებარეობს. როგორც ლეგენდა მოგვითხრობს, 1505 წელს ყაზანის ხანმა მაგმეტ-ამინმა, შეკრიბა თათრებისა და ნოღაელების დიდი არმია და საომრად გაემართა ნიჟნი-ნოვგოროდელების წინააღმდეგ. მეზარბაზნე ფედია ლიტვიჩმა ზარბაზნიდან ესროლა თათრებს და ერთი გასროლით გაანადგურა ნოღაელების ხელმძღვანელის კარავი. წყაროების მიხედვით, თათრები რომლებმაც დაკარგეს ლიდერი, გაიქცნენ და ვერ შეებრძოლენ ნიჟნი-ნოვგოროდელებს. კარვის ადგილზე ააშენეს  ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია.

ჩრდილოეთის კოშკი თავისი კონსტრუქციით ემსგავსება ტაინიცკის კოშკს: მას აქვს ოთხი სართული, საბრძოლო ფანჯრებით, გასასვლელი აღჭურვილია სქელი კედლით, იარუსებს შორის ასასვლელად გამოიყენება მცირე კიბე, ხოლო ქალაქში გასასვლელად ვიწრო გასასვლელი. ეს კარი ასრულებდა სამსახურებრივ როლს: მისი მეშვეობით სარგებლობდნენ მაცნეები და მებრძოლები, რომლებიც ავსებდნენ არმიას ქალაქის ალყის დროს. XVIII საუკუნეში ჩრდილოეთის კოშკში განთავსდა საგუბერნიო ასეულის სამხედრო საწყობი, ხოლო 1827 წელს იგი გადააკეთეს პოლიციის სამმართველოს საწყობად. 

XIX საუკუნეში ქალაქის მოსახლეობაში გავრცელდა ხმები, რომ იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს ჩრდილოეთის კოშკის კედლებში სურდა სამეფო რეზიდენციის გახსნა. მითქმა-მოთქმას ჰქონდა მიზეზი: 1835-1841 წლებში ნიკოლოზ I-ის ნიჟნი-ნოვგოროდში ვიზიტის შემდეგ კრემლი კეთილმოაწყვეს, იგი გაათავისუფლეს კერძო სახლებისაგან და ააშენეს ახალი ნაგებობები (მათ შორის გუბერნატორის სახლი). ამავე პერიოდში დაგეგმეს ჩრდილოეთის კოშკის რეკონსტრუქცია, რომლის ღირებულებამაც შეადგინა 150 ათასი რუბლი, მაგრამ ეს პროექტი არ განხორციელებულა.

## ლიტერატურა 
*Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
*Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Северная башня Нижегородского Кремля — Сайт «Пути-дороги»
* История перестройки и реконструкции Кремля 
* Нижегородский кремль 

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები
გია ფოცხვერია

**გია ფოცხვერია** (დ. 16 აგვისტო, 1964, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 23 თებერვალი, 2006) — ქართველი მწერალი, პოეტი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 1983 წელს, ხოლო 1993 წელს საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი (რეჟისორ გიორგი შენგელაიას კლასი). 1993 წლიდან სწავლა განაგრძო დიდი ბრიტანეთის კენტის უნივერსიტეტში, სადაც მიენიჭა ფილოსოფიის მაგისტრის ხარისხი (კინო და მედია). ავტორია მრავალი ლექსის, მოთხრობის, რომანის, კინოსცენარებისა (ქართულ, რუსულ, ინგლისურ ენებზე) და ჩანახატებისა. იყო ლონდონის წმინდა გიორგის სახელობის ქართული ეკლესიის დამაარსებელი და საეკლესიო საბჭოს პირველი თავმჯდომარე. ორჯერ შეხვდა ინგლისის დედოფალ ელისაბედ II: პირველად  კათოლიკოს-პატრირქის ილია II და მეორედ, დასავლეთ ევროპის მიტროპოლიტ აბრაამ (გარმელიას) აუდიენციისას. მისი ლექსები გამოცემულია რუსულ და ინგლისურ ენებზე. გადაღებული აქვს მოკლემეტრაჟიანი ფილმები: „რექვიემი“ (1992 წელი), „სიყვარული ლონდონში“ (1999 წელი), „ნაგავი“ (ლონდონი, 2003 წელი.).

2004 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია დიდ ბრიტანეთში, კენტის უნივერსიტეტში.

## ბიბლიოგრაფია 
* „ლონდონი ჩვენი ბედისწერა“ : ლექსები, კინოსცენარები, მოგონებები (თანაავტორი). - თბილისი, 2013. - 266გვ
* „Стихи“ (თანაავტორი) — Тбилиси, 2012. - 144с.. - ISBN: 978-9941-9256-6-5
* „London my fate“: Poetry, screenplays, essays — თბილისი, 2012. — 158გვ.
* „Господи, помилуй“ : стихи — Тбилиси, Универсал, 2008. - 147стр.. — ISBN: 978-9941-12-338-2
* „Хочу взглянуть на мир сверху“ — Тбилиси, Универсал, 2007. — 359стр.. — ISBN: 978-9941-12-008-4
* „ორტომეული“: ლექსები; ტ. I — თბილისი, ახალი საქართველო, 2007. — 315გვ.. — ISBN: 978-99928-886-7-4
* „ორტომეული“: მოთხრობები; რომანი; ტომი II (ავტორი) // მოთხრობები; ეგონა, რომ იდგა (რომანი) . — თბილისი, ახალი საქართველო, 2007. — 372გვ.. — ISBN: 978-99928-886-8-1
* „რჩეული“: ლექსები, მოთხრობები, რომანი — თბილისი, ახალი საქართველო, 2007. - 416გვ

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
ხანჩობანი

მინი|ცეკვის შესრულება ბაქოში ნოვრუზის დღესასწაულზე
**ხანჩობანი** ( — „ხანის მწყემს“) — აზერბაიჯანული ეროვნული ცეკვა, რომელიც სწრაფი ეროვნული მუსიკის თანმხლებით სრულდება. მას ასრულებენ მხოლოდ მამაკაცები.

17-18 სს. შირვანის ზონაში გაჩნდა ახალი ტომი, რომელიც სამხრეთიდან მოვიდა. ისინი უწოდებდნენ თავის თავს „ხანჩობანებს“. ცეკვას დაერქვა სახელი ამ ტომის პატივსაცემად, ვინაიდან იგი სრულდება ამ ტომისთვის დამახასიათებელი ჟანრით.
ცეკვა წარმოიშვა XIX საუკუნეში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
განთავისუფლებული ქალის ძეგლი

**განთავისუფლებული ქალის ძეგლი** () — ფუად აბდურახმანოვის ერთ-ერთი ნამუშევარი ქალაქ ბაქოში. ძეგლი შეიქმნა და დაიდგა 1960 წელს გურბანოვის და ჯ. ჯაბარლის ქუჩების კვეთაზე. იგი იყო შთაგონებული ჯაბარ ჯაბარლის პიესის „სევილის“ პერსონაჟის მიერ. ჩადრის გადაგდება გამოხატავს აზერბაიჯანელი ქალების განთავისუფლების იდეას. ეს იდეა გამოიხატება იმაში, რომ ქალებს ასევე გააჩნიათ უფლება მიიღონ განათლება და მონაწილეობა საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
მადინა ალიევა

**მადინა ალიევა** () — ბალეტის მსახიობი და ქორეოგრაფი ქალი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2002), პრემია „ოქროს დერვიშის“ და „ზირვიას“ ლაურეატი.

1999 წელს შეასრულა გიულნაგას როლი აფრასიაბ ბადალბეილის ბალეტ „ქალწულის კოშკში“. 2012 წელს დადგა ვოლფჰანგ ამადეუს მოცარტის ცეკვა „ასე იქცევა ყველა“ მ. ფ. ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. 2014 წელს განახორციელა ფიქრეთ ამიროვის „ათას ერთი ღამის“ დადგმა ბელორუსიის მუსიკალურ თეატრში (მინსკი).

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ბალერინები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
თერექემე

მინი|აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა, 2013
**თერექემე, თარაქიამა** () — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა, მომთაბარე მესაქონლეების ცეკვა. ითვლება, რომ ეს ცეკვა წარმოიშვა თერექემეს ტომში, საიდანაც წამოვიდა მისი სახელწოდება.

სრულდება სახალხო დღესასწაულებზე, ქორწილებში. ერთ-ერთ მთავარ მუსიკალურ ინსტრუმენტს, რომლის თანმხლებითაც სრულდება ეს ცეკვა წარმოადგენს — ზურნა.

Azerbaijan netional dances - Tarakama.jpg|
15-2013-04-18-Марка Беларусі - Тэрэкемэ.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
საიდუმლო კოშკი

**საიდუმლო კოშკი** () — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი კოშკი. მდებარეობს მთიან ნაწილზე ჩრდილოეთისა და კორომისლოვის კოშკებს შორის. სხვა მრგვალი კოშკებისაგან განსხვავებით (საათიანი კოშკის გარდა), განსხვავდება სათვალთვალო კოშკურით, მსგავსი კოშკურები აქვს საათიან და ნიკოლსკის კოშკებს.

## აღწერა 
შენობის სახელწოდება დაკავშირებულია საიდუმლო გასასვლელთან, რომელიც გადიოდა მდინარე ვოლგის შენაკად პოჩაინაზე. გასასვლელი გათხრილი იყო კედელბის ქვეშ. ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ხანგრძლივი ალყის დროს გასასვლელით ჩადიოდნენ მდინარეზე და იღებდნენ წყლის მარაგს. XIX საუკუნეში მიწის სამუშაოების დროს საიდუმლო გასასვლელი მიწით ამოავსეს, ხოლო მიწისქვეშა მდინარის ჩანადენ წყლებისათვის მიწისქვეშ კოლექტორი მოაწყვეს. ლეგენდის თანახმად, კრემლის ბორცვის ახლოს, პოჩაინაიას სათავესთან, მდებარეობს დიდი ლოდი და თუკი იგი ამოძრავვება, პატარა მდინარე, როგორც კი გათავისუფლდება, მიედინება ფართო ნაკადებით და აღგვის ქალაქს პირისაგან მიწისა. კოშკმა თავის თავზე გამოცადა დამანგრეველი ძალა: მის კედლებში ინახებოდა თოფის წამალი, ხოლო ახლოს ხეობაში ააგეს თოფის წამლის ქარხანა - მწვანე ეზო. ქარხნისაგან მოდინარეობს საიდუმლო კოშკის მეორე სახელწოდება „ზელენე“. კოშკის მესამე სახელწოდება  - მენელსაცხებლეთა კოშკი დაკავშირებულია ახლოს მდებარე ნიჟნი-ნოვგოროდის მენელსაცხებლე დედათა ეკლესიასთან. როგორც ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ყველა მრგვალ კოშკს, საიდუმლო კოშკსაც გააჩნია სამი იარუსი სათოფურებით, რომელიც აღჭურვილია საბრძოლო პალატებით. 

XVII საუკუნეში საიდუმლო კოშკზე დაამონტაჟეს ერთი სპილენძის სიათა, ხოლო 1785-1790 წლებში შენობა გადააკეთეს საკვების საწყობად ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნატორის ივან რებინდერის ბრძანების მიხედვით. 1826-1887 წლებში კოშკი აიღო ცეიგჰაუზის ბატალიონმა. მოგვიანებით კოშკი გადაეცა ნიჟნი-ნოვგოროდის ვოევოვას, როგორც არქივი. დიდი სამამულო ომის პერიოდში მონგრეული კოშკურის ადგილზე დაამონტაჟეს საზენიტო იარაღი, რომელიც ქალაქს იცავდა გერმანული არმიის საჰაერო დარტყმებისაგან. 1960-იან წლებში მიმდინარე სარესტავრაციო სამუშაოების დროს აღადგინეს სახურავის კოშკურა.

## ლიტერატურა 
*Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
*Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები
ფეთხაინი

**ფეთხაინი** — მტკვრის მარჯვენა მხარეს, ქვემო უბანში მდებარე ერთ-ერთი მიკროუბანი. უბანის სახელი მომდინარეობს შუა საუკუნიდან. ბეთლემის (ფეთხაინის) მაცხოვრის შობის ეკლესიისაგან, ქართული წერილობით წყაროებში ფეთხაინი გვხვდება 1724 წელს შედგენილ გასამყრელო სიგელში, როგორც სახლის ერთ-ერთი მიჯნა.  „ნასყიდი სახლი ფეთხაინის ქვეშ“ ( დოკუმენტები N 111).

## იხილეთ აგრეთვე
*თბილისის ჰურიათა ბაგინი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
კატეგორია:კრწანისის რაიონი
ამქრის საღვთო

**ამქრის საღვთო** — ამქრობა, შეგირდის დალოცვა. იმართებოდა გაზაფხულზე, აღდგომის ორშაბათიდან ამაღლებამდე. საღვთოს იხდიდა ყველა ამქარი. ამქრის საღვთო ქალაქგარეთ, ორთაჭალის ბაღებში იმართებოდა. 

ვაჭრული ამქრიდან ბაღი ჰქონდათ მიკიტნებსა და მეწვრილმანეებს, ხოლო ხელოსნებიდან — დურგლებსა და დერციკებს. ხარაზები ხოჯავანქთან ახლოს, ე. წ.  „საქეიფო სახლებში“ იხდიდნენ საღვთოს. იგი იმართებოდა ხელობის დამაარსებელი მფარველის პატივსაცემად, ეძღვნებოდა ხელს, ხელობის სიმბოლოს. ამქრობისათვის წინასწარი სამზადისი ევალებოდა იგითბაშს — ამქრის შიკრიკს, რომელიც აუწყებდა მის წევრებს საღვთოს გამოცხადების თარიღს, უსტაბაში კი აგროვებდა „ფსონს“ (ამქრის ჩატარებისათვის საჭირო თანხა) ოსტატებსა და სარგლებს შორის. წვეულების დროს შეგირდებს ოსტატებისათვის საჩუქარი უნდა მიერთმიათ. უსტაბაშის სახელოსნოდან დილიდანვე ამქრის დროშა იყო გაშლილი, საღვთოს დაწყებამდე ნახევარი საათით ადრე უკრავდნენ ზურნას, შლიდნენ ხალიჩებს. მედროშე დროშას გამოიტანდა და მთელი ამქარი ქალაქგარეთ მიემართებოდა. შეგირდს გამოცდის მიზნით რაიმე უნდა დაემზადებინა, რასაც გამოცდილი ხელოსნები ამოწმებდნენ, შემდეგ უსტაბაში დალოცავდა შეგირდს და სამჯერ გააწნავდა სილას, რაც თითქოს მათ შორის არსებული უფროს-უმცროსობის ზღვრის წაშლის სიმბოლური გამოხატულება იყო. დალოცვის შემდეგ შეგირდს ჭრელ აბრეშუმის სარტყელს — ბაღდადს შემოარტყამდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
ებრაელები თბილისში

**ებრაელები თბილისში** — თბილისის ერთ-ერთი უძველესი მოსახლეები. აქ ისინი 26 საუკუნის წინ დასახლდნენ. ასეთი ვარაუდის საბაბს მკვლევრებს აძლევს ძველი თბილისის ტოპონიმები: „ურიათუბანი“ და „ფეთხაინი“. ეს უკანასკნელი ებრაულად სასაფლაოს ნიშნავს, ებრაული სასაფლაოს არსებობა კი თავისთავად გულისხმობს სინაგოგისა და ებრაული თემის არსებობასაც, რომელიც, ალბათ, სიონის მახლობლად, ფეთხაინის შეღმართზე იქნებოდა. ფიქრობენ, რომ ებრაელები მცხეთაში დასახლებიდან მცირე ხნის შემდეგ უნდა გადმოსულიყვნენ თბილისში. თბილისელი ებრაელების სახელი წერილობით წყაროებში დავით აღმაშენებლის დროისათვის ჩნდება და XIII საუკუნის შემდეგ ქრება. XIX  საუკუნიდან მათ კვლავ იხსენიებს საისტორიო წყაროები. თბილისის სტატისტიკური ცნობების მიხედვით, ქალაქში 1825 წელს დროებითი მცხოვრები 58 ებრაელი ყოფილა. ზოგი მკვლევრის აზრით, ისინი ქართველი ებრაელები უნდა ყოფილიყვნენ, რადგანაც ევროპელი ებრაელების მიგრაცია თბილისში XIX საუკუნის 40-იან წლებზე ადრე არ დაწყებულა. 1864 წლისთვის, თბილისში ითვლებოდა 400 ებრაელი, 1876 წელს — 1100, ხოლო 1901 წელს — 3000. თბილისის ებრაელების ძირითად ნაწილს ევროპელი ებრაელები შეადგენდნენ, მცირე ნაწილს — ქუთაისის გუბერნიიდან და ახალციხის მაზრიდან გადმოსახლებული ქართველი ებრაელები. ერთობ მცირე იყო მთიელი ებრაელების რაოდენობა თბილისში. XX საუკუნის მომდევნო ათწლეულებში ქართველი ებრაელების რაოდენობა ქალაქში გაიზარდა და 1979 წლის აღწერით, აშქენაზებთან ერთად თითქმის 15 ათასს მიაღწია. შემდგომ წლებში ისრაელში ემიგრაციასთან დაკავშირებით ებრაელების რაოდენობამ საგრძნობლად იკლო და 1989 წლის აღწერით ქალაქში უკვე 6828 აშქენაზი და 6645 ქართველი ებრაელი ცხოვრობდა, ისინი ქალაქის მოსახლეობის 1 პროცენტზე ცოტა მეტს შეადგენდნენ. მომდევნო წლებში მათი რაოდენობა კიდევ უფრო შემცირდა. 

თბილისში არის საქართველოს ებრაელთა ისტორიულ-ეთნოგრაფიული სახელმწიფო მუზეუმი, ებრაელების კულტურული ორგანიზაციები.

## ლიტერატურა
* „ენციკლოპედია თბილისი“, თბ., 2002, გვ. 433

კატეგორია: თბილისის ისტორია