ტუტუკუდი

**ტუტუკუდი** (; ყოფილი **ტუტიკორინი**) ― საპორტო ქალაქი, მუნიციპალური კორპორაცია და სამრეწველო ქალაქი ტუტუკუდის რაიონში, ინდოეთის შტატ ტამილნადუში. ქალაქი მდებარეობს კორომანდელის სანაპიროზე, ბენგალის ყურის მახლობლად. ტუტუკუდი ამავე სახელწოდების მქონე რაიონის დედაქალაქი და შტაბია. მდებარეობს ჩენაიდან 590 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, ტირუვანანტაპურამიდან ― 190 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ბენგალურუდან ― 580 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ინდურის მრეწველობის კონფედერაციის მონაცემებით, ტუტუკუდს მეორე უმაღლესი ადამიანური განვითარების ინდექსი აქვს შტატის მასშტაბით, ჩენაის შემდეგ. ქალაქის მთავარი საგანმანათლებლო დაწესებულებებია: ტუტუკუდის სამთავრობო სამედიცინო კოლეჯი, თევჭერის კოლეჯი და კვლევითი ინსტიტუტი, ტამილნადუს საზღვაო აკადემია, კამარაჯის კოლეჯი, ანნას უნივერსიტეტი, სამთავრობო პოლიტექნიკური კოლეჯი და სხვ. ჩიდამბარანარის საპორტო სააგენტო ინდოეთის ერთ-ერთი მთავარი პორტია. ტუტუკუდი სამხრეთ ინდოეთის ენერგიისა და მრეწველობის კერად ყალიბდება.

ტუტუკუდი „მარგალიტის ქალაქის“ სახელწოდებითაცაა ცნობილი, რადგანაც ქალაქი მარგალიტის მოპოვებითაა ცნობილი. იგი კომერციული საზღვაო პორტია, რომელიც სამხრეთ ინდოეთის ქალაქებს ემსახურება და მთავარი გასასვლელია ზღვიდან ტამილნადუსკენ. იგი ინდოეთის ერთ-ერთი მთავარი პორტია, რომლის ისტორიაც VI საუკუნიდან იწყება. სხვადასხვა დროს ქალაქი: ადრეული პანდაების, შუა საუკუნეების ჩოლას, გვიანი ჩოლას, გვიანი პანდაების, მადურაის სასულთნოს, ტირუნელველის სასულთნოს, ვიჯაიანაგარის იმპერიის, მადურაის ნაიაკების, ჩანდა საჰიბის, კარნატაკის სამეფოს, პორტუგალიელთა, ნიდერლანდელთა და ბრიტანელთა დაქვემდებარებაში იყო. ქალაქი ტუტუკუდის მუნიციპალურ კორპორაციაში შედის, რომლის ფართობიც 353.07 კმ²-ია. 2011 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალური კორპორაციის მოსახლეობა 410 760 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა მარილის წარმოებაში, საზღვაო ვაჭრობაში, თევზჭერასა და ტურიზმშია ჩართული. ტუტუკუდისა და რამესვარამის სანაპიროებს შორის მდებარე 21 კუნძული, რომლებიც მანარის ყურეში მდებარეობს, ინდოეთის პირველ საზღვაო ბიოსფერულ ნაკრძალად ითვლება და აქ ფლორისა და ფაუნის 36 000 სახეობაა დაფიქსირებული. დაცულ ტერიტორიას მანარის ყურის საზღვაო ეროვნული პარკი ეწოდება.

## გეოგრაფია
 წელი]]
ტუტუკუდი საპორტო ქალაქია. მდებარეობს მანარის ყურის სანაპიროზე. ქალაქის გეოგრაფიული კოორდინატებია: ჩრდ. 8.53° განედი და აღმ. 78.36° გრძედი. ტუტუკუდი ჩენაიდან 540 კმ-ით სამხრეთით და კანიაკუმარიდან 125 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს. 

### კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, ტუტუკუდი ცხელი ნახევრად უდაბნოს კლიმატურ (*BSh*) სარტყელში მდებარეობს, რომელიც ცხელი ზაფხულითა და ზამთრით და ჩრდილო-აღმოსავლეთ მუსონის დროს ხშირი წვიმებით ხასიათდება. ზაფხული მარტიდან ივნისამდე გრძელდება, რომლის დროსაც კლიმატი ძალიან ტენიანიანია. ტუტუკუდის მაქსიმალური ტემპერატურა 39 °C-ია (102 °F), ხოლო მინიმალური ტემპერატურა ― 32 °C (90 °F). ჩრდილო-აღმოსავლეთ მუსონის დროს ქალაქში 444 მმ ნალექი მოდის. ზაფხულში ნალექიანობის მაჩვენებელი 117.7 მმ-ის ტოლია, ზამთარში ― 74.6 მმ-ის, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთ მუსონის დროს ― 63.1 მმ-ის. ყველაზე ცივი თვეა იანვარი, ხოლო ყველაზე ცხელი თვეები მაისი და ივნისია. ქალაქი სანაპირო სექტორში მდებარეობს და ძალიან მაღალი ტენიანობით ხასიათდება.

## დემოგრაფია
XVI-XIX საუკუნეებში, პორტუგალიელთა, ნიდერლანდელთა და ბრიტანელთა მმართველობის პერიოდში, ტუტუკუდი საპორტო ქალაქი იყო. ტუტუკუდი 1907 წლის შემდეგ გაფართოვდა, რასაც საჯარო დაწესებულებათა დაარსებამ შეუწყო ხელი. 1907-1930 წლებში საცხოვრებელმა და სამრწეველო ზონებმა მაქსიმუმს პალაიამკოტაისა და ეტაიაპურამის გზებზე მიაღწია.

2011 წლის აღწერის მიხედვით, ტუტუკუდის მოსახლეობა 237 830 ადამიანს შეადგენს. სქესობრივი თანაფარდობაა: 1 010 ქალი 1 000 კაცზე, რაც საშუალო ეროვნულ მაჩვენებელზე (929 ქალი 1 000 კაცზე) მაღალია. ტუტუკუდის მოსახლეობის 92.1%-მა იცის წერა-კითხვა. ეს მაჩვენებელი კაცებს შორის 94.84%-ის ტოლია, ხოლო ქალებს შორის ― 89.37%-ის. 24 959 ადამიანი 6 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფს მიეკუთვნება. ტუტუკუდში 60 714 შინამეურნეობაა.

2011 წლის აღწერის მიხედვით, ტუტუკუდის ურბანული აგლომერაციის მოსახლეობა 411 628 ადამიანს შეადგენს. მათგან 42 756 ადამიანი 6 წლამდე ასაკობრივ ჯგუფს მიეკუთვნება. ქალაქის მოსახლეობის უმრავლესობა (თითქმის 99%) ტამილურ ენაზე საუბრობს. გავრცელებულია ტუტუკუდის ტამილური, რომელიც ნელაის ტამილურთან ახლოს დგას. გავრცელებულია ინგლისური ენა.

ტუტუკუდის მუნიციპალური კორპორაციის მოსახლეობის 65% ინდუიზმის მიმდევარია, 30% ― ქრისტიანობის, 5% ― ისლამის. ურბანულ აგლომერაციაში ინდუსები მოსახლეობის 71%-ს შეადგენენ, ქრისტიანები ― 25%-ს, ხოლო მუსლიმები ― 4%-ს.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*Thoothukudiinfo 
*Thoothukudi 
*Thoothukudi Corporation 
*V. O. Chidambaranar Port Trust 

## სქოლიო
კატეგორია:ტუტუკუდი
კატეგორია:პორტუგალიის ყოფილი კოლონიები
კატეგორია:მანარის ყურე
კატეგორია:ინდოეთის საპორტო ქალაქები
კატეგორია:ტუტუკუდის რაიონის ქალაქები