open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზეთისხილი

**ზეთისხილი** () — მცენარის გვარი ზეთისხილისებრთა ოჯახისა. ცნობილია 60-მდე სახეობა. სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ  ზეთისხილს (). 

მარადმწვანე, სუბტროპიკულ ხეხილოვანი მცენარეა, 4-12 მ სიმაღლისა. ფოთლები წვრილი, ლანცეტისებური აქვს, ზემოდან მუქი მწვანე, ქვემოდან — მოვერცხლისფრო-ნაცრისფერი. ნაყოფი კურკიანია, მოგრძო-ოვალური ან მომრგვალო ფორმისა, იწონის 15 გ. თესლიდან გამოზრდილი მცენარე მსხმოიარობას იწყებს 10-12, ხოლო კალმიდან გამოზრდილი — 4-5 წლის შემდეგ. ცოცხლობს 300-400 წელსზე მეტს. ერთი ხიდან 20-40 კგ მოსავალი მოდის. 

ნაყოფს იყენებენ დასამზადებლად, დასაკონსერვებლად, ზეთის გამოსახდელად (ნაყოფის ნედლი ტნილობი შეიცავს 25-იდან 80%-მდე ზეთს, ე. წ. ზეითუნის ზეთს), მედიცინაში, კოპტონს — ცხოველთა საკვებად, მერქანს — სადურგლო და სახარატო საქმეში. საქართველოში ზეთისხილი გავრცელებულია აფხაზეთში, აგრეთვე კახეთის მშრალ სუბტროპიკულ ზონაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზეთისხილისებრნი
ზედუბანი

**ზედუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ზედუბანი — სოფელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში
* ზედუბანი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
* ზედუბანი — სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში
* ზედუბანი — სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში
* ზედუბანი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში
ედუარდ II

**ედუარდ II პლანტაგენეტი** (, ; დ. 25 აპრილი, 1284, კერნარფონი, უელსი — გ. 21 სექტემბერი,  1327, ბერკლის ციხესიმაგრე, გლოჩესტერი) — ინგლისის და უელსის მეფე 1307-1327 წლებში, პლანტაგენეტთა დინასტიის წარმომადგენელი.                                               

## ბიოგრაფია 
იყო ედუარდ I-ის ძე. ებრძოდა ბარონებს, რაინდებსა და მოქალაქეებზე დაყრდნობით შეზღუდა მათი ძალაუფლება, სამაგიეროდ აიძულეს ეცნო პარლამენტის უფლება უმნიშვნელოვანესი კანონების დამტკიცებისა. 1314 წელს დაამარცხეს შოტლანდიელებმა და იძულებული გახდა შოტლანდიის დამოუკიდებლობა ეცნო. უკმაყოფილო ბარონებმა, რომელთაც სათავეში ჩაუდგა დედოფალი იზაბელა, ტყვედ ჩაიგდეს. უესტმინისტერის პარლამენტმა იგი ტახტიდან გადააყენა. მოკლეს ტყვეობაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1284
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1327
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:პლანტაგენეტები
კატეგორია:უელსის პრინცები
ზატიკი

არსებითი სახელი **ზატიკი** შეიძლება ნიშნავდეს შემდეგს:

* ზატიკი — მსხვერპლი, „ვნება“ იესოსი, დღესასწაული პურისა, - „ზატიკად ჩვენდა დაიკლა ქრისტე“ (1 კორინთ. 5, 7).
* ზატიკის პერიოდი — პერიოდი აღდგომიდან ყოველთა წმინდათა კვირამდე (სულთმოფენობის შემდეგი კვირა).
* ზატიკი — საეკლესიო წიგნი, რომელშიც მოთავსებულია აღდგომიდან სულთმოფენობამდე და ყოველთა წმინდანთა კვირამდე წარმოსათქმელი ლოცვები და საგალობლები. გაგრძელება დიდი მარხვის საგალობლებისა — მარხვანისა. ლიტურგიაში ზატიკი დამკვიდრდა XI საუკუნიდან. მანამდე მარხვანი და ზატიკი გაერთიანებული იყო ერთ წიგნში, რომელსაც „ხვედრნი“ ეწოდებოდა. კორნელი კეკელიძის აზრით, ტერმინი „ზატიკი“ წარმოსდგება „აზატისაგან“, რაც ნიშნავს „თავისუფალ“ დღეს, ე. ი. დღესასწაულს.
* ზატიკი მცირე — საეკლესიო წიგნი, რომელშიც მოთავსებულია ბრწყინვალე შვიდეულში წარმოსათქმელი ლოცვები და საგალობლები.
* ზატიკი — ებრაული დღესასწაული, დაკავშირებული ებრაელების ეგვიპტიდან განთავისუფლებასთან.
* ზატიკი — სომხური წარმართული დღესასწაული.

სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით: ზატიკი — გამოჴსნა, გინა განთავისუფლება (12, 4 საქმე); ზატიკი არს შესაწირავი აღდგომა.

## ლიტერატურა
* *კეკელიძე კ.*, ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ. 1960.

## სქოლიო
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
რიჩარდ II

**რიჩარდ II** (; დ. 6 იანვარი, 1367, ბორდო — გ. 14 თებერვალი, 1400, პონტეკრაფტი, იორკშირი) — ინგლისის მეფე 1377–1399 წლებში. პლანტაგენეტების დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი, ედუარდ III-ის შვილიშვილი. მისი მცირეწლოვნობის დროს ქვეყანას მართავდა საბჭო, რომელსაც მისი ბიძა ლანკასტერის ჰერცოგი ჯონ გონტი ედგა სათავეში. უშუალოდ მონაწილეობდა უოტ ტაილერის აჯანყების (1381 წ.) ჩახშობაში. 1397 წლიდან ერთპიროვნულად მართავდა, რამაც მსხვილი ფეოდალური აჯანყება გამოიწვია. 1399 წლის 30 სექტემბერს ტახტიდან ჩამოაგდეს. უილიამ შექსპირმა უძღვნა მას ისტორიული დრამა „რიჩარდ II“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:პლანტაგენეტები
კატეგორია:უელსის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1367
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1400
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ჰენრი VI

**ჰენრი VI ლანკასტერი** (*ინგლ.:* Henry VI Lancaster) (დ. 6 დეკემბერი, 1421, უინძორი — გ. 21 მაისი, 1471, ლონდონი) —   ინგლისის ბოლო ლანკასტერი მეფე 1422–1461 და 1470–1471 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ჰენრი-VI-მ ვერ შესძლო თავიდან აერიდებინა 1453 წელს ასწლიან ომში დამარცხება. 1454 წელს ინგლისის პარლამენტმა მართვის სადავეები გადასცა იორკის ჰერცოგ რიჩარდს. 1455 წელს დაიწყო ინგლისის ისტორიაში ყველაზე დიდი ფეოდალური დაპირისპირება ვარდების ომი. რამდენიმე დიდი ბრძოლის შემდეგ 1461 წელს, ჰენრი-VI შოტლანდიაში გაიქცა, ხოლო ტახტი ედუარდ IV-მ (1461-1483) დაიკავა. 1470 წელს რიჩარდ ნევილ უორვიკის მხარდაჭერით ჰენრი VI-მ ტახტის დაბრუნება შესძლო, თუმცა 1471 წელს რიჩარდ გლოსტერის ჰერცოგმა მოკლა.

## ლიტერატურა 
* Duffy, E. (1992). The Stripping of the Altars: Traditional Religion in England 1400–1580. Yale University Press. ISBN 978-0-300-06076-8.
* Griffiths, R.A. (1981). The Reign of King Henry VI. Berkeley: University of California Press. ISBN 978-0-520-04372-5.

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1421
კატეგორია:გარდაცვლილი  20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1471
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:ლანკასტერები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ედუარდ IV

**ედუარდ IV იორკი** () (დ. 28 აპრილი, 1442, რუანი — გ. 9 აპრილი, 1483, უესტმინსტერი) — იორკების დინასტიის ინგლისის პირველი მეფე 1461–1470 და 1471–1483 წლებში.

## ბიოგრაფია
ტახტი  დაიკავა გრაფ რიჩარდ უორვიკის დახმარებითა და დიდი მხარდაჭერით 1461 წელს. მეფობის 10 წლის განმავლობაში ლანკასტერებს ებრძოდა. 1470 წელს უორვიკის მხარდაჭერით ჰენრი VI-მ ტახტის დაბრუნება შესძლო, თუმცა 1471 წელს ტახტი კვლავ ედუარდ IV-ის ხელში აღმოჩნდა. 1475 წელს ედუარდმა ზავი დადო საფრანგეთთან. 1483 წელს მოკვდა. ტახტი მემკვიდრეობით უნდა მიეღო მისმა ვაჟ ედუარდ V-ს, თუმცა ის მიიტაცა მისმა ძმამ რიჩარდ III-მ. ცოლად ჰყავდა ელისაბედ ვუდვილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Edward IV in the Dictionary of National Biography (1888)
*Edward IV at BBC History

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:იორკის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული  28 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1442
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1483
კატეგორია:იორკები
კატეგორია:უზურპატორები
ოკლენდის დაწყებითი სკოლა

300px|thumb|right|ოკლენდის დაწყებითი სკოლა, ძირითადი შენობა
**ოკლენდის დაწყებითი სკოლა** (ინგლ. Auckland Grammar School), სახელმწიფო სკოლა ბიჭებისათვის ოკლენდში, ახალი ზელანდია. სკოლა დაარსდა 1868 წელს.
## რესურსები ინტერნეტში 
* სკოლის ვებ.გვერდი

კატეგორია:განათლება ახალ ზელანდიაში
ჰენრი IV

**ჰენრი IV ლანკასტერი** (; დ. 3 აპრილი, 1367, ბოლინბროკის სასახლე, ლინკონშირი — გ. 20 მარტი, 1413, ლონდონი) — ინგლისის მეფე 1399–1413 წლებში. პირველი მეფე ლანკასტერების დინასტიიდან (პლანტაგენეტების შტო). ლანკასტერის ჰერცოგის, ჯონ გონტის ვაჟი.

1397 წელს მხარს უჭერდა რიჩარდ II-ის მიერ მოწყობილ სახელმწიფო გადატრიალებას, თუმცა მალე თავად ჰენრი გააძევა რიჩარდმა ინგლისიდან. 1399 წელს მეთაურობდა ჩრდილოეთ ინგლისის ბარონთა ამბოხებას, ჩამოაგდო რიჩარდ II და თვითონ გახდა მეფე. ჰენრი VI-ის მმართველობას თან ახლდა მსხვილ ფეოდალთა (ჰოლანდები, პერსი და სხვ.) ამბოხებები, აჯანყებები უელსში, შოტლანდიელთა თავდასხმები. უჭერდა რა მხარს კათოლიკურ ეკლესიას, ცდილობდა ამოეძირკვა ადრეული რეფორმაციული მოძრაობები. 1401 წელს მიიღო ლოლარდების წინააღმდეგ მიმართული სტატუტი.

## ლიტერატურა
*Ian Mortimer, ''The Fears of Henry IV: the Life of England's Self-Made King'' (Jonathan Cape, 2007).
*

## რესურსები ინტერნეტში
*Henry IV at the official website of the British monarchy
*Henry IV at BBC History

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1367
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1413
კატეგორია:XV საუკუნე
კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:ლანკასტერები
Studio Ghibli

— იაპონური ანიმაციური სტუდია. სახელი მომდინარეობს იტალიელების მიერ მეორე მსოფლიო ომში საჰარაში სკაუტების თვითმფრინავებისთვის შერქმეული მეტსახელისგან, რომელიც თავის მხრივ ლიბიური სიტყვისგან მომდინარეობს და ნიშნავს საჰარას უდაბნოს ცხელ ქარს (რომელსაც ასევე სიროკოს უწოდებენ). მიუხედავად იმისა, რომ იტალიური სიტყვა მაგარი /გ/–თი გამოითქმის, სტუდიის სახელის იაპონური გამოთქმაა „ჯიბური“. ვერსია ამ სახელის მიღმა იყო ის, რომ სტუდიამ ახალი ქარი შემოიტანა იაპონური ანიმაციურ ინდუსტრიაში. კომპანიის ლოგოზე გამოსახულია ტოტორო  – ფილმის „ჩემი მეზობელი ტოტორო“ მთავარი გმირი.

2014 წლის 3 აგვისტოს სტუდიამ გამოაცხადა, რომ დროებით შეწყვიტა მუშაობა სრულმეტრაჟიან ფილმებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* スタジオジブリ – ოფიციალური საიტი  
* DVD პროდუქციის ოფიციალური საიტი  (აშშ)
* სტუდიის მუზეუმი
* Nausicaa.net: The Hayao Miyazaki Web (მოყვარულთა გვერდი)
* პორტუგალიური გვერდი

კატეგორია:ანიმაციური სტუდიები
კატეგორია:ანიმე
კატეგორია:იაპონიის კომპანიები
კატეგორია:იაპონური კინო
აკიუკი ნოსაკა

**აკიუკი ნოსაკა** (野坂 昭如 Nosaka Akiyuki; დ. 10 ოქტომბერი, 1930 — გ. 9 დეკემბერი, 2015) — იაპონელი მწერალი, მომღერალი, ლირიკოსი და იაპონიის მთავრობის ზემო პალატის ყოფილი წევრი. როგორც მწერალი ასევე იყენებს ფსევდონიმს იუკიო აკი, ხოლო როგორც მომღერალი — კლოდ ნოსაკა.

## რესურსები ინტერნეტში
*  Akiyuki Nosaka's official home page 
*  J'Lit | Authors : Akiyuki Nosaka* | Books from Japan

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი მომღერლები
H

**H**, **h** — ლათინური ანბანის მერვე ასო.  სემიტური ასო ח (ḥêṯ) შესაძლოა წარმოადგენდა უხმო ფარინგულ  (IPA /ħ/). ასოს ფორმა სავარაუდოდ ღობეს აღნიშნავდა. ადრეული ბერძნული H ნიშნავდა /h/, მაგრამ მოგვიანებით ეს ასო, ეტა (Η, η), გახდა გრძელი ხმოვანი /ɛː/. (თანამედროვე ბერძნულში ეს ფონემი შეერწყა /i/, მსგავსად ინგლისურისა, სადაც EA /ɛː/ და EE /eː/ ორივე გამოითქმის როგორც /i:/.)

ეტრუსკულს და ლათინურს ჰქონდა /h/ როგორც ბგერა, მაგრამ რომანულ ენებში ეს ხმა დაიკარგა — რუმინულმა მოგვიანებით ხელახლა ითხოვა ეს  /h/ ბგერა მისი მეზობელი სლავური ენებისგან, ესპანურმა მეორეული /h/ განავითარა F-გან, შემდეგ ისევ დაკარგა, და კასტილიურმა /x/ განავითარა [h] ბგერა ზოგიერთ ესპანურენოვან ქვეყნებში. გერმანულში, h ტიპურად გამოიყენება როგორც ხმოვნის გამგრძელებელი, ისევე როგორც ბგერა  /h/. ეს შესაძლოა განპირობებული იყოს იმით, რომ /h/ ხანხახან იკარგება ხმოვნებს შორის გერმანულში, თუმცა შესაძლოა დაკავშირებული იყოს რომანულის მიერ  /h/ დაკარგვასთან. შესაბამისად, H გამოიყენება მრავალ გამოთქმის სისტემაში დიგრაფებში და ტრიგრაფებში, როგორიცაა ch ესპანურში და ინგლისურში /tʃ/, ფრანგულში /ʃ/ გამომდინარე /tʃ/-დან, იტალიურში /k/, გერმანულში /χ/.

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*H — 
*h — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (H)
* Graphemica (h)

კატეგორია:ლათინური ასოები
სათბურის აირები

thumb|right|300px|ნახშირორჟანგის რაოდენობის ზრდა ატმოსფეროში 1960 წლიდან.
**სათბურის აირები** (ინგლ. greenhouse gases, აკრონიმი – GHG) — აირები, რომლებიც ატმოსფეროში სათბურის ეფექტს განაპირობებს. ზოგიერთი სათბურის აირი ატმოსფეროში ბუნებრივად ჩნდება, სხვები კი ადამიანის საქმიანობის გამო, მაგ. წიაღისეული საწვავის (ქვანახშირი, ნავთობი, მისთ.) შედეგად გაიფრქვევა. სათბურის აირების მიეკუთვნება: წყლის ორთქლი (H2O), ნახშირორჟანგი (CO2), მეთანი (CH4), აზოტის ქვეჟანგი (N2O), ოზონი (O3) და სხვა.

## ლიტერატურა 
*
* Zhou, Yiqin (2011). *Compar[ison of] Fresh or Ensiled Fodders (e.g., Grass, Legume, Corn) on the Production of Greenhouse Gases Following Enteric Fermentation in Beef Cattle*. Rouyn-Noranda, Qué.: Université du Québec en Abitibi-Témiscamingue. *N.B*.: Research report.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*The official greenhouse gas emissions data of developed countries from the UNFCCC
*Center for Permafrost - University of Copenhagen 
*
*Annual Greenhouse Gas Index (AGGI) from NOAA
*Atmospheric spectra of GHGs and other trace gases 
*How Much Greenhouse Gas Does the United States Emit? 
*Grist article on convenient summary from various sources incl IPCC of greenhouse gas emissions * *
*Summary of Greenhouse gas emissions at Google Docs
*Greenhouse Gases 
*Greenhouse Gases Sources, Levels, Study results&nbsp;— University of Michigan; eia.doe.gov findings
*EM-1 | Greenhouse gas emissions research project 

კატეგორია:სათბურის აირები
კატეგორია:კლიმატის ცვლილება
კატეგორია:გარემოს დაცვა
O

**O**, **o** — ლათინური ანბანის მეთხუთმეტე ასო.

წარმოებულია სემიტურისგან 'აინ (თვალი), რომელიც სავარაუდოდ წარმოადგენდა მჟღერ ფარინგალურ ნაპრალოვან თანხმოვანს (IPA /ʕ/), ანუ იმ ბგერას, რომელსაც წარმოადგენს არაბული ასო ع, სახელად 'აინ. სემიტური ასო თავდაპირველად ეგვიპტური იეროგლიფიგან უნდა ყოფილიყო ნასესხები, რომელიც ასევე თვალს აღნიშნავდა.

ხმოვნები ბერძნების გამოგონილი უნდა იყოს და სწორედ მათ მიაკუთვნეს ბგერას /o/ ეს ასო, იგივე ბგერა შენარჩუნებულ იქნა ეტრუსკულში და ლათინურშიც. ბერძნულში მოგვიანებით გაჩნდა  სახესხვაობა გრძელი ბგერის აღსანიშნავად (ომეგა, ნიშნავს დიდი ო).

## კლავიატურა
კომპიუტერის კლავიატურაზე წარმოადგენს შემდეგი სიმბოლოების ერთობლიობას:

*O — 
*o — 

## რესურსები ინტერნეტში
* Graphemica (O)
* Graphemica (o)

კატეგორია:ლათინური ასოები
ჰამბერის ხიდი

thumb|350px|ჰამბერის ხიდი
**ჰამბერის ხიდი** (ინგლ. Humber Bridge) — სიდიდით მეთხე ერთფრთიანი დაკიდებული ხიდი მსოფლიოში; მდებარეობს კინგსტონ-აპონ-ჰალთან, ინგლისი. ხიდი გადაჭიმულია ჰამბერზე (ბუნებრივი წყალსაცავი წარმოქმნილი მდინარეების ტრენტისა და უზის მიერ) ბარტონ-აპონ-ჰამბერსა და ჰესლს შორის და აერთებს იორკშირის ისტ-რაიდინგსა და ჩრდილოეთ ლინკოლნშირს.

ხიდის მშენებლობის გეგმა თავდაპირველად 1930–იან წლებში შეიქმნა, შემდეგ გადაკეთდა 1955 წელს, თუმცა სამუშაოები 1972 წლის 26 ივლისამდე არ დაწყებულა. ხიდი საბოლოოდ 1981 წლის 17 ივლისს დედოფალმა გახსნა ოფიციალურად. პროექტის კონსულტანტი–ინჟინრები იყვნენ ფრიმენ ფოქს & პარტნიორები (ამჟ. ჰაიდერი).

ხიდის ცენტრალური ფრთა 1410 მეტრია, ხოლო სრული სიგრძე 2220 მ. ჰამბერის ხიდი მსოფლიოში ყველაზე გრძელი ერთფრთიანი დაკიდებული ხიდი იყო 16 წლის განმავლობაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Humber Bridge Board
* Humber Rescue

კატეგორია:დაკიდული ხიდები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ხიდები
იორკშირი

მინი|იორკშირის დროშა
მინი|იორკშირი
**იორკშირი** ან **იორკი** (ინგლ. Yorkshire) — ყველაზე დიდი საგრაფო ჩრდილოეთ ინგლისში; ფართობი – 15 712 კვ. კმ., მოსახლეობა – დაახლ. 5 მილიონი.

საგრაფოს რელიეფი მრავალფეროვანია: ჩრდილო–დასავლეთში ინგლისის უმაღლესი მთებია, სხვა ადგილები ზოგან ჭაობიანია, ზოგან კი შემოსავლიანი სასაოფლო–სამეურნეო მიწებია. ყველა მდინარე, ტიზისა და რიბლის გარდა, ეკუთვნის უზისა და ჰამბერის აუზს. XX საუკუნეში საგრაფო პირველ ადგილზე იყო ქვეყანაში მიწათმოქმედებასა და მსხვილფეხა რქოსანი პირიტყვის მოშენებით. საგრაფოს დასავლეთი ნაწილი მდიდარია მინერალებითა და ფაბრიკებით.

## ტოპონიმიკა 
იორკშირის სახელი ითარგმნება როგორც იორკის საგრაფო, ხოლო სახელი „York“ მომდინარებს ვიკინგური ქალაქ *Jorvik*–იდან. „Shire“ – ძველ ინგლისურში აღნიშნავდა ოფიციალურ გადასახადს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The History of Yorkshire 
* Samples of Yorkshire Dialect
* Yorkshire Inquisitions 1275–1295
* Yorkshire: 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისის საგრაფოები
თეთრი ზვიგენი

thumb|350px|თეთრი ზვიგენი
**თეთრი ზვიგენი** (ლათ. Carcharodon carcharias), აგრეთვე ცნობილი როგორც **თეთრი პოინტერი**, **დიდი თეთრი ზვიგენი**, ან **თეთრი სიკვდილი**, განსაკუთრებით დიდი ზომის ზვიგენია, რომელიც ოკეანის სანაპირო რეგიონებში ბინადრობს. მისი სიგრძე 6 მეტრს აღწევს, ხოლო წონა 2.000 კგ–ს და, შესაბამისად, აქამდე ცნობილი ყველაზე დიდი მტაცებელი თევზია. ის უძლეველია და მისთვის ერთადერთ საშიშროებას ადამიანი წარმოადგენს, თუ არ ჩავთვლით ორკას (დელფინთა გვარის). ამ უკანასკნელის დიეტა თეთრი ზვიგენის მსგავსია, თუმცა მათ შორის ურთიერთობა იშვიათია და ამგვარად ისინი პირდაპირი კონკურენტები არ არიან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ზვიგენისნაირნი
კობე

thumb|300px
thumb|კობეს მდებარეობა იაპონიის რუკაზე
**კობე** (იაპ. 神戸市 Kōbe-shi) — ჰიოგოს პრეფექტურის დედაქალაქი და იაპონიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი 1.5 მილიონი მცხოვრებით. მდებარეობს კანსაის რეგიონში ოსაკადან დასავლეთით. კობე იაპონიის თხუთმეტ მნიშვნელოვან ქალაქთაგანია და ოსაკა–კობე–კიოტოს აგლომერაციის ნაწილია.

კობე ერთ-ერთი პირველი ქალაქი იყო იაპონიაში, რომელმაც დასავლეთთან ვაჭრობა დაიწყო, 1868 წელს, და ამგვარად ცნობილია როგორც კოსმოპოლიური საპორტო ქალაქი. აქ 45000 უცხოელი რეზიდენტია 100-ზე მეტი სხვადასხვა ქვეყნიდან. ქალაქში მდებარეობს მრავალი მულტიეროვნული კომპანიის აზიის და იაპონიის სათავო ოფისი (მათ შორის პროქტერ & გემბლი და ნესტლე).

ქალაქი ძლიერ დაზიანდა 1995 წლის ჰანშინის დიდი მიწისძვრისას, როდესაც 5000-ზე მეტი მცხოვრები დაიღუპა. ამჟამად ქალაქი უკვე მთლიანად აღდგენილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Official Kobe homepage 
*  New York Public Library Digital Gallery  - კობეს გვიანი მეცხრამეტე საუკუნის სურათები
* 
*  Official YouTube channel

კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ბერლინის ბლოკადა

thumb|გერმანია მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ.
**ბერლინის ბლოკადა** (21 ივნისი, 1948 — 11 მაისი, 1949) — ცივი ომის ერთ–ერთი პირველი კრიზისი. დაიწყო საბჭოთა კავშირის ხელისუფლების მიერ დასავლეთ ბერლინსა (რომელიც საბჭოთა კავშირის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიის სიღრმეში მდებარეობდა) და მოკავშირეთა მიერ კონტროლირებული გერმანიის ტერიტორიებს შორის კავშირის გადაკეტვით. ბლოკადა თითქმის ერთი წელი გრძელდებოდა და მხოლოდ მაშინ მოიხსნა, როდესაც აშშ-მ, ბრიტანეთმა და საფრანგეთმა დაამტკიცეს, რომ შესაძლებელი იყო ქალაქის მომარაგება საჰაერო გზით.

საჰაერო ხიდის ოპერაციის პერიოდში დაიღუპა 39 ბრიტანელი და 31 ამერიკელი მფრინავი.

ამ კომპანიის ერთ–ერთი ღირსშესანიშნავი ეპიზოდი იყო ალყაშემორტყმული ბერლინის ბავშვებისთვის კანფეტებისა და ტკბილეულის ჩამოყრა პარაშუტებით (ბომბარდირება კანფეტებით).

## ლიტერატურა 
*Durie, W. (2012). *The British Garrison Berlin 1945-1994 "No where to go" *Berlin: Vergangenheits/Berlin. ISBN 978-3-86408-068-5.
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Operation Plainfare 
* Luftbruecke: Allied Culture in the Heart of Berlin 
* Agreement to divide Berlin

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
კატეგორია:1948 წელი სამხედრო ისტორიაში
კატეგორია:1949 წელი სამხედრო ისტორიაში
კატეგორია:1948 წელი გერმანიაში
კატეგორია:1949 წელი გერმანიაში
კატეგორია:1948 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში
კატეგორია:1949 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში
ჯორჯ არმსტრონგ კასტერი

thumb|ჯორჯ ა. კასტერი
**ჯორჯ არმსტრონგ კასტერი** (George Armstrong Custer; დ. 5 დეკემბერი, 1839 — გ. 25 ივნისი, 1876) —  აშშ–ის არმიის კავალერიის მეთაური ამერიკის სამოქალაქო ომში და ინდიელთა ომებში. ადრეული ასაკიდან დაწინაურებული ბრიგადირ–გენერლად, მოგვიანებით კი დაქვეითებული უფროს ლეიტენანტად. კასტერი ფიცხი და აგრესული მეთაური იყო სამოქალაქო იმის მრავალ ბრძოლაში, სადაც სახელი გაითქვა როგორც მოწინააღმდეგეთა საცხენოსნო პოზიციებზე გაბედულმა მოიერიშემ. სამოქალაქო ომში ის მიჩიგანის ბრიგადას წინამძღოლობდა. დამარცხებული და მოკლულ იქნა ადგილობრივი ინდიელების ტომების კოალიციის წინააღმდეგ ლიტლ-ბიგჰორნის ბრძოლაში.

## წოდების თარიღები 
## ლიტერატურა 
* Ambrose, Stephen E. (1996 [1975]). *Crazy Horse and Custer: The Parallel Lives of Two American Warriors*. New York: Anchor Books. .
* Barnett, Louise (1996) *Touched by Fire: The Life, Death, and Mythic Afterlife of George Armstrong Custer*  New York, Henry Holt and Company, Inc. 
* Boulard, Garry (2006) *The Swing Around the Circle: Andrew Johnson and the Train Ride that Destroyed a Presidency*  

## რესურსები ინტერნეტში 
* Indian Wars and the Year of George Custer 
* Friends of the Little Bighorn Battlefield

კატეგორია:აშშ-ის გენერლები
კატეგორია:ამერიკის სამოქალაქო ომი
კატეგორია:დაბადებული  5 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1839
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1876
აუგსბურგის აღსარება

[მინი|*აუგსბურგის სეიმი*, ავტ. [ქრისტიან ბეიერი]]
**აუგსბურგის აღსარება** () — პროტესტანტების ყველაზე ადრეული ოფიციალური რწმენის სიმბოლო, რომელიც დღემდე ლუთერანებისთვის ღვთისმეტყველების ნორმად ითვლება. შეიმუშავა ფილიპ მელანხტონმა მარტინ ლუთერის მხარდაჭერით, როგორც ლუთერანული ეკლესიის რწმენის აღმსარებლობა და წარდგენილ იქნა საღვთო რომის იმპერატორ კარლ V-სთვის აუგსბურგის სეიმზე 1530 წლის 25 ივნისს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აუგსბურგის აღსარება 1530
* აუგსბურგის აღსარება 1530 

კატეგორია:რეფორმაცია
აუგსბურგის სეიმი

[thumb|350px|კარლოს V იღებს [აუგსბურგის აღსარებას 1530 წლის 25 ივნისის ყრილობაზე.]]
**აუგსბურგის სეიმი**  — საღვთო რომის იმპერიის რაიხსტაგის ყრილობები გერმანიის ქალაქ აუგსბურგში. ყრილობა მრავალი ჩატარდა, თუმცა მათ შორის ყველაზე მეტად აღსანიშნავია სამი შეხვედრა რეფორმაციიის პერიოდში, რომელსაც რელიგიური ომები მოჰყვა კათოლიკე იმპერატორ კარლ V-სა და პროტესტან შმალკალდენის კავშირის შორის მე-16 საუკუნის დასაწყისში.

## ლიტერატურა
* .
* 
* 

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
კატეგორია:რეფორმაცია
ელენა კორნარო პისკოპია

მინი|ელენა კორნარო პისკოპია
**ელენა ლუკრეცია კორნარო პისკოპია** (; 5 ივნისი, 1646 - 26 ივლისი, 1684), იტალიელი მათემატიკოსი, პირველი ქალი რომელმაც ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი მიიღო.

დაიბადა ვენეციაში. მამამისი ჯოვანი ბატისტა კორნარო სან–მარკოს პროკურატორი იყო. შვიდი წლის ასაკში ელენამ ლათინურისა და ბერძნული სწავლა დაიწყო წარჩინებულ მასწავლებელთა მეთვალყურეობით. მცირე ხანში ასევე დაეუფლა ივრითს, ესპანურს, ფრანგულსა და არაბულს, რის გამოც მიენიჭა ტიტული *Oraculum Septilingue*. მოგვიანებით იწყებს მათემატიკის, ფილოსოფიის და თეოლოგიის შესწავლას. 1665 წელს მამამისის სურვილით პადუის უნივერსიტეტში შევიდა, რომელიც ბრწყინვალედ დაასრულა ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხით. ხარისხი მიენიჭა 1678 წლის 25 ივნისს პადუის საკათედრო ტაძარში მრავალი წარჩინებული პირის თანდასწრებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*"Elena Lucrezia Cornaro Piscopia", Biographies of Women Mathematicians 

კატეგორია:იტალიელი მათემატიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1646
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1684
კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
კატეგორია:ქალი მათემატიკოსები
ჰენრი V

**ჰენრი V ლანკასტერი** () (დ. 16 სექტემბერი, 1387, მონმუთი, უელსი — გ. 31 აგვისტო, 1422, ბუა-დე-ვინსენი) — ინგლისის მეფე 1413-1422 წლებში.
ჰენრი მეხუთე, მეორე ლანკასტერი ინგლისის ტახტზე. დაიბადა 1387 წელს. გამეფდა 1413 წელს, მამის, ჰენრი მეოთხის გარდაცვალების შემდეგ. მან განაახლა ასწლიანი ომი 1415 წელს. ამ დროისთვის საფრანგეთში მდებარე ინგლისის მიწებს ემუქრებოდნენ არმანიაკები, მათი მეფის, კარლ მეექვსის წინამძღოლობით. 1410-1411 წლებში არმანიაკებმა ბურგუნდიასაც შეუტიეს. 1415 წელს ჰენრი მეხუთემ კალეში ჯარი გადასხა,ხოლო მოგვიანებით ჰარფლერი დაიპყრო. 25 ოქტომბერს აზენკურთან გამართულ ბრძოლაში მან გაანადგურა არმანიაკთა ძალები. ამის შემდეგ მას გაუადვილდა საფრანგეთის დაპყრობა. ჰენრი მეხუთემ აიღო ქალაქები და დაიპყრო მიწები ლა-მანშიდან მდინარე ლუარამდე, პარიზის ჩათვლით. ალყა შემოარტყა ქალაქ ორლეანს. 1419 წელს ბურგუნდიის ჰერცოგი, ჟანი, თავისი შვილის დავალებით მოკლეს. ამის შემდეგ ბურგუნდია, რომელიც ნეიტრალიტეტს იცავდა, ინგლისის უშუალო მოკავშირე გახდა. 1420 წელს ზავი დადო კარლ მეექვსესთან, რომლის მთავარი პირობა ის იყო რომ საფრანგეთის მეფე გახდებოდა ჰენრი, როგორც კი საფრანგეთის მეფე მოკვდებოდა. მაგრამ 1422 წელს ორივე მათგანი გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:უელსის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული  16 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1387
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1422
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:საფრანგეთის რეგენტები
კატეგორია:ნორმანდიის ჰერცოგები
ზეითუნის ზეთი

მინი|150პქ|ზეითუნის ზეთი
**ზეითუნის ზეთი** — მცენარეული ზეთი; მიიღება ზეთისხილის ნაყოფის რბილობისაგან. შეიცავს ოლეინმჟავას გლიცერიდებს (დაახლოებით 80%), ლინოლმჟავას (დაახლოებით 7%) და ნაჯერი მჟავების გლიცერიდების (დაახლოებით 10%). იყენებენ საკონსერვო წარმოებაში, კულინარიაში, კოსმეტიკასა და მედიცინაში (ვიტამინებისა და საინიექციო პრეპარატების ხსნარების მოსამზადებლად).

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 4, გვ. 503, თბ., 1979

კატეგორია:საკვები ზეთები
სინგლი

მუსიკაში **სინგლი** არის ერთი ან მეტი განსხვავებული სიმღერის მცირე მოცულობის ჩანაწერი. ის თავისუფალ გაყიდვაში მრავალ სხვადასხვა ფორმატში შეიძლება გამოვიდეს.

* **გრამფირფიტის სინგლი** შეიცავს ერთ ან რამდენიმე სიმღერას ტრადიციულ გრამაფონის ჩანაწერზე. ჩანაწერი, როგორც წესი, 7-დიუმიანი  ან 12-დიუმიანი შავი ვინილის დისკია, რომელიც 45 RPM-ით უკრავს.

## სქოლიო
კატეგორია:სინგლები
კრის მარტინი

**კრისტოფერ ენტონი მარტინი** (დ. 2 მარტი, 1977 ) — როკ-ჯგუფ Coldplay-ს წამყვანი ვოკალისტი, ზოგჯერ კი წამყვანი გიტარისტი და პიანისტი. მისი ყოფილი მეუღლეა ჰოლივუდის ცნობილი მსახიობი გვინეთ პელტროუ.

## ცხოვრების ადრეული წლები 
კრისი დაიბადა ექსეტერში, დევონში და იყო ყველაზე უფროსი ხუთ ბავშვს შორის. მისი მამა, ენტონი მარტინი, არის ყოფილი ბუხჰალტერი, ხოლო დედა, ელისონ მარტინი მუსიკის მასწავლებელია. მარტინმა თავდაპირველად განათლება ექსეტერის კათედრალურ სკოლაში მიიღო. სწორედ იქ ჩამოაყალიბა მან თავისი პირველი ჯგუფი, The Rocking Honkies, რომელშიც ნიკ რეპტონი და აივენ გრონოუ შედიოდნენ. ჯგუფის პირველი საკონცერტო გამოსვლა მსმენელებს არ მოეწონა. ექსეტერის სკოლის შემდეგ მარტინი მოხვდა ბიჭების დამოუკიდებელ, შერბორნის სკოლაში. იქ მან გაიცნო Coldplay-ს მომავალი მენეჯერი ფილ ჰარვი. შემდგომში კრისი ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯში გადავიდა. ის ანტიკური სამყაროს ისტორიასა და ბერძნულ და ლათინურ ენებს სწავლობდა. ამ სასწავლებელში მან გაიცნო Coldplay-ს მომავალი მუსიკოსები, ჯონი ბაკლენდი, უილ ჩემპიონი და გაი ბერიმენი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Coldplay.com
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:Coldplay-ს წევრები
კატეგორია:დაბადებული  2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზეთოვანი მცენარეები

**ზეთოვანი მცენარეები** —  მცენარეები, რომლებიც მოჰყავთ ცხიმოვანი ზეთის მისაღებად. მათ განეკუთვნება ერთ- და მრავალწლოვან მცენარეთა სხვადასხვა ოჯახი რთულყვავილოვანებიდან — მზესუმზირა, ალისარჩული; პარკოსნებიდან — სოია, არაქისი; ზეთისხილისებრთაგან — ზეთისხილი; ჯვაროსნებიდან — რაფსი, მდოგვი, წიწმატასელი; რძილისებრთაგან — აბუსალათინი და სხვა. ზოგიერთი მათგანი (ქოქოსისა და ზეთოვანი პალმები, კაკაო და ტუნგი) ხეა, ზოგი — ბალახოვანი მცენარე (სოია, მზესუმზირა,რაფსი, სელი ზეთოვანი და სხვა). 

ზეთოვანი მცენარეთა უმეტესობა ცხიმოვან ზეთს აგროვებს თესლსა და ნაყოფში, ზოგი — გორგალში. ცხიმოვან ზეთს შეიცავს აგრეთვე სართავი კულტურების (ბამბა, სელი სართავი, კანაფი) თესლი, ზოგიერთი ეთერზეთოვანი მცენარე (ქინძი, კვლიავი, ანისული), კაკლოვანების ნაყოფი (კაკალი, ნუში). ცხიმოვან ზეთს იღებენ აგრეთვე სიმინდისა და ხორბლის თესლის ჩანასახისაგან, ატმისა და გარგარის თესლისაგან და სხვა. ზეთოვანი მცენარეები ზეთს შეიცავს შემდეგი რაოდენობით (%-ით აბსოლუტურ მშრალ ნივთიერებაზე): მზესუმზირა — 29-57, სოია — 15-26, მდოგვი — 20-45, სელი ზეთოვანი — 35-52, არაქისი — 41-57, რაფსი— 45-50, ზეთისხილი — 25-67, აბუსალათინი — 48-55 და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაცია

thumb|ბისეკის დროშა
**შავი ზღვის ეკონომიკური თანამშრომლობის ორგანიზაცია **(ინგლ. Black Sea Economic Cooperation, აკრონიმი BSEC – ბისეკი) — შეიქმნა 1992 წლის 25 ივნისს თერთმეტი ქვეყნის სახელმწიფოს მეთაურთა მიერ სტამბოლის სამიტის დეკლარაციისა და ბოსფორის შეთანხმების ხელმოწერით. ორგანიზაციის მიზანი მრავალმხრივი პოლიტიკური და ეკონომიკური ინიციატივების მხარდაჭერა და წევრ ქვეყანათა შორის ინტეგრაციისა და ჰარმონიული თანაარსებობის წახალისებაა შავი ზღვის რეგიონში.

1999 წლის 1 მაისს ბისეკის ქარტიის ძალაში შესვლის დღიდან ორგანიზაციამ საერთაშორისო იურიდიული პირის ძალაუფლება მიიღო და სრულუფლებიან რეგიონულ ეკონომიკურ ორგანიზაციად გარდაიქმნა. 2004 წლის აპრილში ორგანიზაციაში სერბეთის შესვლით წევრთა რიცხვი 12-მდე გაიზარდა. 

ბისეკის შტაბ–ბინა – მუდმივი საერთაშორისო სამდივნო სტამბოლში შეიქმნა 1994 წლის მარტში. ორგანიზაცია მჭიდრო კავშირშია შავი ზღვის ვაჭრობისა და განვითარების ბანკთან — საერთაშორისო საფინანსო ინსტიტუტი, რომლის შტაბ–ბინა სალონიკში მდებარეობს.

## წევრები 
**დამფუძნებელი წევრები** არიან:
*  ალბანეთი
*  სომხეთი
*  აზერბაიჯანი
*  ბულგარეთი
*  საქართველო
*  საბერძნეთი
*  მოლდოვა
*  რუმინეთი
*  რუსეთი
*  თურქეთი
*  უკრაინა
**შემოერთებული წევრები:**
*  სერბეთი

ქვეყნების  და  კანდიდატურას თურქეთმა ვეტო დაადო (ამ ქვეყნებთან მიმდინარე პოლიტიკური უთანხმოების გამო).http://www.zaman.com/?bl=international&alt=&trh=20061106&hn=37983 

**დამკვირვებელი ქვეყნებია**:
*  ბელარუსი
*  ხორვატია
*  ჩეხეთი
*  საფრანგეთი
*  გერმანია
*  ისრაელი
*  იტალია
*  პოლონეთი
*  სლოვაკეთი
*  ტუნისი
*  აშშ
**გვიანდელი დამკვირვებლები:**
*  ავსტრია
*  ეგვიპტე
**დამკვირვებელი ორგანიზაციებია**:
* შავი ზღვის საერთაშორისო კლუბი
* ენერგიის ქარტიის სეკრეტარიატი
* შავი ზღვის კომისია

მიმდინარე პერიოდში ორგანიზაციის თავმჯდომარეა რუმინეთი (1 იანვარი 2011 - 30 ივნისი 2011).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბისეკის საიტი

კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკური ორგანიზაციები
კატეგორია:საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
რიხარდ მეკელაინი

**რიხარდ მეკელაინი** ( დ. 13 სექტემბერი, 1880, არნშტაინი ― გ. 4 ნოემბერი, 1948, ბერლინი) — გერმანელი ენათმეცნიერი, ლექსიკოგრაფი, ქართველოლოგი, სლავისტი, ბერლინის უნივერსიტეტის პროფესორი, პოლიგლოტი.

## ბიოგრაფია
1902 წელს, გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ, სწავლობდა ვიურცბურგის უნივერსიტეტში, პარიზსა და ჟენევაში ფილოსოფიას, ახალ ფილოლოგიასა და უცხო ენებს. შემდგომში სწავლობდა და მუშაობდა ბერლინის უნივერსიტეტში, სადაც 1913 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ენათმეცნიერებაში. ოციან წლებში იყო  ბერლინის უნივერსიტეტის სლავური, რომანული და ორიენტალური ენების პროფესორი. იგი აქ მუშაობდა გარდაცვალებამდე. ფაშისტური დიქტატურის წლებში რ. მეკელაინი ჩამოაქვეითეს არაორდინარულ პროფესორად, რადგანაც უარი თქვა პარტიის წევრობაზე. სხვადასხვა დროს გამოქვეყნებული აქვს გერმანულის სახელმძღვანელო ქართველთათვის, პირველი ქართულ-გერმანული და გერმანულ-ქართული ლექსიკონები. გამოსცემდა გაზეთებსა და ჟურნალებს საქართველოზე. 1922 წელს დააარსა გერმანიის რუსთაველის საზოგადოება, რომელიც ხელს უწყობდა საქართველოსთან კულტურულ გაცვლებს. მისი თანამედროვეების გადმოცემით, რ. მეკელაინი ფლობდა 30-ზე მეტ ენას და თავისუფლად წერდა და საუბრობდა ქართულად. ასევე ქართულად აწარმოებდა იგი მიმოწერას ბევრ ცნობილ ქართველ მოღვაწესთან აკაკი შანიძესთან, გრიგოლ რობაქიძესთან, კონსტანტინე გამსახურდიასთან, რაფიელ ნიჟარაძესთან, სიმონ ყაუხჩიშვილთან და სხვებთან. კონსტანტინე გამსახურდია მისი ვაჟის ნათლია გახდა, ხოლო გრიგოლ რობაქიძე პირველს მას უკითხავდა თავის ნაწარმოებებს.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:გერმანელი ქართველოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1880  
კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ნოემბერი
კატეგორია:გერმანელი ლექსიკოგრაფები
ზეკარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ზეკარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ზეკარა — მწვერვალი საქართველოში;
* ზეკარა — უღელტეხილი საქართველოში.
ზეკარა

**ზეკარა**, **ზიკარი**, **ზიკარა** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე ქეშელთის (ლიახვის სისტემა) სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3184 მ. აგებულია ზედაიურული ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. კალთები ციცაბოა, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთით ცირკული მყინვარებია. განვითარებულია სუბნივალური ლანდშაფტი. მდ. ლიახვის ხეობას (საქართველო) აკავშირებს მდ. თერგის ხეობასთან (რუსეთის ფედერაცია).

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
ზეკარის უღელტეხილი

**ზეკარის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონზე, მდინარე ზეკრის (დიდი ლიახვის შენაკადი) სათავეში, მწვერვალ ზეკრის აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3184 მ. ზეკრის კალთები აგებულია იურული ქვიშაქვებითა და თიხაფიქლებით. ჩრდილოეთი კალთა დაფარულია მუდმივი თოვლ-ყინულით. აკავშირებს მდინარეების დიდი ლიახვისა და თერგის ხეობებს (ჩრდილოეთი ოსეთი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსეთის უღელტეხილები
ზემელი

**ზემელი** — XIX-XX საუკუნეების თბილისის ერთ-ერთი მიკროუბანი, მოიცავდა ახლანდელი რუსთაველის მოედნის ერთ-ერთ კუთხესა და მიმდებარე ტერიტორიას. სახელი შეერქვა აქვე მდებარე აფთიაქის მიხედვით, რომელიც 1890 წელს ოლღას (ახლანდ. მ. კოსტავას) ქუჩისა და ვერის დაღმართის კუთხეში გახსნა წარმოშობით გერმანელმა პროვიზორ-აფთიაქარ ევგენი ზემელმა. XX საუკუნის 30-იან წლებში მოედნის გაფართოებასთან დაკავშირებით აფთიაქი აიღეს. მოგვიანებით ამავე ადგილზე იდგა სხვა აფთიაქი, რომელსაც ტრადიციით კვლავ ზემელის აფთიაქს უწოდებდნენ. 1983 წელს, რუსთაველის მოედნის რეკონსტრუქციასთან დაკავშირებით, ეს აფთიაქიც აიღეს, თუმცა მიკროუბანს არაფორმალური სახელწოდება „ზემელი“ დღემდე შემორჩა.   

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის უბნები
ზეკარი

**ზეკარი**, **რკინის ჯვარი** — უღელტეხილი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათისა და სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მესხეთის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2182 მ. აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტებითა და ტუფ-ბრექჩიებით. შემოსილია სუბალპური ბუჩქნარებითა და მდელოებით. ზეკარზე გადადიოდა საავტომობილო გზატკეცილი (ქუთაისი-ბაღდათი-აბასთუმანი), რომელიც აკავშირებს მდინარეების ხანისწყლისა და ქვაბლიანის ხეობებს. ამჟამად გზა გაუვალია ხანისწყლის ხეობაში და საავტომობილო მოძრაობა ხდება უღელტეხილის შემოვლით საირმის გავლით.

## გალერეა

Zekari pass (23).jpg|ზეკარზე მისასვლელი გზა
Zekari pass, Meskheti Range (1) 39.jpg|ზეკარის უღელტეხილი
Zekari pass, Meskheti Range (1) 44.jpg|ზეკარის უღელტეხილი
Zekari pass, Meskheti Range (1) 31.jpg|ზეკარის უღელტეხილის ხედი

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:იმერეთის მხარის უღელტეხილები
ზემო ავჭალის სამარხი

**ზემო ავჭალის სამარხი** — ადრინდელი რკინის ხანის (ძვ. წ.  XI-X სს.) ორმოსამარხი. 1927 წელს გათხარა გიორგი ნიორაძემ. სამარხში დაკრძალული ქალი (გამთხრელის აზრით, იგი მჯდომარე დაუმარხავთ), მიცვალებულს ჩატანებული ჰქონდა ბრინჯაოს ბოლოკვეთილი მახვილი, ბეჭდები და ღილაკები, რკინის შუბისპირი და სატევარი, კერამიკული დოქი, ლანგარი, ჯამი და 2 კოჭობი, სარდიონის, კვარცისა და მინის მძივები. ნივთები დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* აბრამიშვილი რ., რკინის ათვისების საკითხისათვის აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე (ძვ. წ. XIV–VI სს.), «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწ. მუზეუმის მოამბე», 1961, ტ. 22 B.
* ნიორაძე გ., ზემო ავჭალის სამარე, იქვე, 1930, ტ. 6.
* ფიცხელაური კ., აღმოსავლეთ საქართველოს ტომთა ისტორიის ძირითადი პრობლემები (ძვ. წ. XV–VII სს.), თბ., 1973.

კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემა

280პქ|მინი|ალაზნის სარწყავი სისტემები
**ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემა** — საინჟინრო ჰიდროტექნიკური ნაგებობა აღმოსავლეთ საქართველოში. სარწყავი სისტემის მთავარი სათავე ნაგებობა აშენებულია მდ. ალაზანზე, სოფ. დუისთან (ახმეტის მუნიციპალიტეტი) და უზრუნველყოფს მდინარიდან სარწყავი წყლის აღებას (24 მ³/წმ), რომელიც მაგისტრალური არხის (სიგრძე 89,2 კმ) მეშვეობით მიედინება ალაზნის ვაკეზე. სისტემის დამატებითი კვებისათვის მდ. ილტოზე (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) აშენებულია დაბალწნევიანი კაშხალი, რომელიც მაგისტრალურ არხს მე-18 კმ-ზე (ქ. ახმეტასთან) დამატებით აწვდის (6 მ³/წმ) წყალს.

ზემო ალაზნის სარწყავი სისტემა დააპროექტა საპროექტო ინსტიტუტმა „საქწყალპროექტმა“ 1964 წელს. მშენებლობა დაიწყო 1965 წელს. მთავარი არხის მშენებლობის პირველი რიგი ექსპლუატაციაში შევიდა 1979 წელს. გადის პანკისის ქედის აღმოსავლეთი კალთის ძირზე და შემდეგ მიუყვება გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მთისწინეთს მდინარე ფაფრისხევამდე. ეს მონაკვეთი ალაზნის ვაკის მარჯვენა მხარეზე რწყავს ახმეტის, თელავისა და გურჯაანის მუნიციპალიტეტების 21,8 ათას ჰა მიწას.

რთულმა რელიეფურმა პირობებმა განაპირობა მსხვილი ჰიდროტექნიკური ნაგებობების მოწყობის აუცილებლობა, ესენია: 7 გვირაბი (საერთო სიგრძე 13&nbsp;834 მ), 14 გალერეა (7608 მ), 18 დიუკერი (7266 მ) და ა. შ.

მეორე რიგის მშენებლობა უნდა დაწყებულიყო მდინარე ფაფრისხევიდან. აქედან არხს 15,3 კმ საერთო სიგრძის 3 გვირაბით უნდა გადაეკვეთა გომბორის ქედი, გადასულიყო გარეკახეთში სოფ. არაშენდასთან და მიეღწია ოლეს წყალსაცავისთვის. წყალსაცავიდან გამოსულ არხს უნდა მოერწყა ოლე-ნაომარის, ტარიბანის, ნატბეურის ვაკე-ტაფობები და ელდარის დაბლობი. ივრის ზეგანზე მთავარი არხის საერთო სიგრძე უნდა ყოფილიყო 135,8 კმ და მოერწყა 67,3 ათასი ჰა მიწის ფართობი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალაზნის არხი

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სარწყავი არხები
შუა ბოლნისი

**შუა ბოლნისი** (ყოფ. *ზემო ბოლნისი, სარკინეთი, დემირ-სუ, ინჯაოღლი*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ბოლნისის თემში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 615 მ, ქალაქ ბოლნისიდან 12 კმ-ის დაშორებით.

## ისტორია 
სოფელში, გზასთან ახლოს, მთის კალთაზე არის გვიანი შუა საუკუნეების ეკლესია, რომლის დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელი კარის თავზე არის ქართული ლაპიდარული წარწერა.

სოფლის მახლობლად არის ნასოფლარი დემირ-სუ მდინარე ბოლნისისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ბოლნის-ხაჩინის მხარეს, შემორჩენილია დარბაზული ტიპის ორი დაზიანებული საყდარი. მათგან ერთი 1641 წლით თარიღდება. ნასოფლარის ადგილზე ჩანს მარნები და ქვევრები. შეიმჩნევა არხის კვალიც.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
* *ლორთქიფანიძე ი.*, ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 3-4, — თბილისი, 1938

## რესურსები ინტერნეტში
*ინჯაოღლი, დემირ-სუ

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო იმერეთი

**ზემო იმერეთი** — ისტორიული მხარე საქართველოში, იმერეთის აღმოსავლეთი მთაგორიანი ნაწილი. იგივეა, რაც ზემო მხარი (ზემო ქვეყანა). 

გეოგრაფიული ტერმინი „ზემო იმერეთი“ წერილობით წყაროებში XVIII საუკუნის 80-იან წლებიდან არის დამოწმებული. დღეისათვის ზემო იმერეთი მიჩნეულია დასავლეთ საქართველოს ერთ ეკონომიკურ რეგიონად, რომელშიც შედის ზესტაფონის, ხარაგაულის, საჩხერის, ჭიათურის და ტყიბულის მუნიციპალიტეტების ტერიტორია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იმერეთი
ზემო აჭარა

**ზემო აჭარა** — ისტორიული მხარე საქართველოში, აჭარაში, მდინარე აჭარისწყლის ხეობის ზემო წელი. ზემო აჭარა „ზეგანის“ სახელითაც არის ცნობილი. მოქმედი ადმინისტრაციული დაყოფით მოიცავს ხულოს და შუახევის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიას.

## ისტორია
ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში არსებობდა ზემო აჭარის ლივა. 1878-1883 წლებში ზემო აჭარის უბანი შედიოდა ბათუმის ოლქის აჭარის ოკრუგში. 1878 წელს ზემო აჭარაში იდგა 1727 სახლი; აღრიცხული იყო 5810 მუსლიმი მამაკაცი. კაზაში შედიოდა 22 სოფელი, 85 კვარტალი, 30 მეჩეთი, 105 წყლის წისქვილი, 15 დუქანი და 2 ყავახანა. 1883 წლიდან ბათუმის ოკრუგში. 1924 წელს ჩამოყალიბდა ხულას მაზრის სახით, რომელსაც 1952 წელს გამოეყო შუახევის რაიონი.

## ლიტერატურა
*
## სქოლიო
კატეგორია:აჭარა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ზემო ხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი ** ზემო ხევი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ზემო ხევი — სოფელი გაგრის მუნიციპალიტეტში
* ზემო ხევი — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში
* ზემო ხევი — ზემო სვანეთის ერთი ნაწილის (ე. წ. ბალსზემო სვანეთი) ადგილობრივი სახელწოდება (სვან. ჟიბე ჴეუ)
ზენობანი

საკუთარი სახელი **ზენობანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ზენობანი — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში
* ზენობანი — სოფელი ვანის მუნიციპალიტეტში
* ზენობანი — სოფელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში
* ზენობანი — ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ კურსების უბანი
გაი ბერიმენი

**გაი რუპერტ ბერიმენი** (; დ. 12 აპრილი 1978) — მუსიკოსი და ჯგუფ Coldplay-ს ერთ-ერთი წევრია. ის ბას-გიტარაზე უკრავს და ჯგუფში არარადიკალურობით და არააგრესიულობით გამოირჩევა.

ბერიმენი დაიბადა კირკალდიში (ფაიფი, შოტლანდია), მაგრამ თორმეტი წლის ასაკში კენტში, ინგლისი გადავიდა. ის გიტარაზე თექვსმეტი წლიდან უკრავდა. ბერიმენი ფანკ და გრუვ მუსიკაზე გაიზარდა და ამ მიმდინარეობების იშვიათ გამოცემებს აგროვებს.

სანამ Coldplay ჩამოყალიბდებოდა ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯში, ბერიმენი ჯერ კიდევ სკოლაში ყოფნის დროს ჯგუფ Time Out-ში იყო.

მისი მამა ინჟინერია, რომელიც ლა მანშის არხზე მუშაობდა და ამჟამად ადრიან ჰემინგთან ერთად მუშაობს. როდესაც გაი საინჟინრო ფაკულტეტზე ჩაირიცხა, ინჟინერიის სწავლა დაიწყო, მაგრამ შემდეგ გაუძნელდა და არქიტექტურაზე გადავიდა. ერთი წლის შემდეგ არქიტექტურის ფაკულტეტიც მიატოვა, რათა ფოკუსირება Coldplay-ში ბას-გიტარის დაკვრაზე  მოეხდინა. სანამ მისი მეგობრები  უნივერსიტეტში სწავლას მაინც აგრძელებდნენ, გაი ბარმენად მუშაობდა ადგილობრივ პაბში.

ბერიმენზე გავლენა იქონია ჯეიმზ ბრაუნის, The Beatles-ის, Kool & the Gang-ის, პინკ ფლოიდის, ლინ კოლინზის, მასეო პარკერის და The JBs-ის მუსიკამ.

გაის არასოდეს იტაცებდა სპორტი და თავადაც სპორტის რომელიმე სახეობით არასდროს ყოფილა დაკავებული. სკოლის წლებში ის მთელ დროს საყვირზე და დასარტყამ ინსტრუმენტზე უკრავდა სკოლის ბენდში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Coldplay.com
*Apparatjik

კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:Coldplay-ს წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ედუარდ V

**ედუარდ V იორკი** () (დ. 2 ნოემბერი ან 4 ნოემბერი, 1470, უესტმინსტერი — გ. სავარაუდოდ 1483) — ინგლისის მეფე 1483 წლის 9 აპრილიდან სიკვდილამდე.

## ლიტერატურა 
* pp.&nbsp;217–9.
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Edward V 1483
*The Dictionary of National Biography

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:იორკები
კატეგორია:უელსის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული  2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1470
კატეგორია:გარდაცვლილი 1483
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
რეგატა

მინი|მარჯვნივ|რეგატა იალქნიანი ნავებით
**რეგატა** — სპორტული შეჯიბრება იალქნიან, ნიჩბიან ან ძრავიანი ნავებით. ხშირად, რეგატა მოიცავს იმ სოციალურ და სარეკლამო ხასიათის ღონისძიებებსაც, რომელიც შეჯიბრების პერიოდში ტარდება. უმეტესად, იგი სახელწოდებას იღებს იმ ქალაქის ან ადგილის მიხედვით, სადაც ტარდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რეგატა დიდ საბჭოთა ენციკლოპედიაში.
* რეგატა  დიდ ოლიმპიურ ენციკლოპედიაში.

კატეგორია:სპორტი
ჯეიმზ I (ინგლისი)

**ჯეიმზ I სტიუარტი** (; დ. 19 ივნისი, 1566, ედინბურგი — გ. 27 მარტი, 1625, თიბოლდზ-პარკი, ჰერტფორდშირი) — შოტლანდიის მეფე **ჯეიმზ VI**-ის სახელით 1567 წლიდან და ინგლისისა და ირლანდიის მეფე **ჯეიმზ I**-ის სახელით 1603 წლიდან სიკვდილამდე. სტიუარტების დინასტიის პირველი წარმომადგენელი ინგლისის ტახტზე. მარიამ სტიუარტის ვაჟი, გამეფდა ელისაბედ I ტიუდორის გარდაცვალების შემდეგ. ცდილობდა დაეკანონებინა მეფის მიერ სახელმწიფოს უპარლამენტოდ მართვის უფლება. ატარებდა აბსოლუტისტურ პოლიტიკას, შეუწყნარებელი იყო პურიტანებისადმი, შემოიღო ახალი გადასახადები, იძულებითი სესხები. დაუახლოვდა კათოლიკურ ესპანეთს (ინგლისის მთავარ საზღვაო მეტოქეს), რაც ეწინააღმდეგებოდა ინგლისის ბურჟუაზიისა და ჯენტრის ინტერესებს და საპარლამენტო ოპოზიციის კონსოლიდაცია გამოიწვია.

## გერბები 

ფაილი:Royal Coat of Arms of the Kingdom of Scotland.svg|ჯეიმზ VI-ის გერბი, შოტლანდიის მეფე, 1567-1603
ფაილი:Coat of arms of England (1603–1649).svg|ჯეიმზ I-ის გერბი, ინგლისის მეფე, 1603-1625
ფაილი:Coat of Arms of Scotland (1603-1649).svg|ჯეიმზ VI-ის გერბი, შოტლანდიის მეფე, 1603-1625

## ჯეიმზ I-ის წინაპრები 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ნაშრომები: ჯეიმზ VI და I; ჯეიმზ VI და I - ის შესახებ

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები
კატეგორია:ირლანდიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1566
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1625
კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:სტიუარტები
ზემო ქვეყანა

**ზემო ქვეყანა**, *ზემო მხარი* — ისტორიული მხარე იმერეთში, იმერეთის სამეფოს მეორე სადროშო. ისაზღვრებოდა: აღმოსავლეთით — ლიხის ქედით, ჩრდილოეთით — რაჭის ქედით, სამხრეთით — მესხეთის ქედით, დასავლეთით — მდ. ყვირილის შენაკადებით (ბუჯა, ძუსა, ჩოლაბური). მოიცავდა ყოფილი არგვეთის საერისთავოს დიდ ნაწილს. ზემო ქვეყნის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი აბაშიძეთა და წერეთელთა საგვარეულოებს ეკუთვნოდა, სადროშოს სარდლებიც ჩვეულებრივ ამ საგვარეულოებიდან გამოდიოდნენ. XVIII საუკუნის დასაწყისში ზემო ქვეყნის ერთი ნაწილი, ხეფინისხევი და ჩხერიმელის ხეობის ზემოთი, ქართლის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ზემო იმერეთი

## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის სამეფო
დელფინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **დელფინი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*დელფინი —  ძუძუმწოვარი ცხოველი, ზოოლოგია.
*დელფინი — თანავარსკვლავედი.
*დელფინი — ცურვის სახეობა,სტილი.
*დელფინი — რუსი როკ-ჰიპ-ჰოპ შემსრულებელი
ზვენიგოროდსკის ელჩობა

**ზვენიგოროდსკის ელჩობა** — რუსეთის სამეფოს ელჩობა კახეთში 1589-1590 წლებში. 1589 წლის აპრილში რუსეთის ხელმწიფემ თედორე ივანეს ძემ კახეთის მეფის ალექსანდრე II-ისაგან ფიცის წიგნის მიღების შემდეგ კახეთში გაგზავნა ელჩობა თავად სიმონ ზვენიგოროდსკისა და დიაკ ტორხ ანტონოვის მეთაურობით. მათთან ერთად საქართველოში გამოემგზავრნენ ქართველი ელჩები თავად ყაფლან ვაჩნაძის მეთაურობით. 1589 წლის ოქტომბერში ზვენიგოროდსკის ელჩობა კახეთში ჩავიდა. ელჩებმა ალექსანდრე II-ს რუსეთის ხელმწიფის წყალობის სიგელი და საჩუქრები გადასცეს. წყალობის სიგელით ხელმწიფე კახეთის სამეფოს მფარველობაში მიღებას და გარეშე მტრებისაგან დაცვას აღუთქვამდა. მოლაპარაკების დამთავრების შემდეგ, 1590 წლის მაისში, ზვენიგოროდსკის ელჩობა კახეთიდან რუსეთში გაემგზავრა. მათ თან გაჰყვნენ ქართველთა ელჩები სულეიმანი და ხურშიტა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვაჩნაძის ელჩობა რუსეთში

## ლიტერატურა
* Белокуров С. А., Сношения России с Кавказом, в. 1 (1578–1613), М., 1889.
* ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგ. 4, თბ., 1967.

კატეგორია:კახეთის სამეფო
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
ზესხოს ქედი

**ზესხოს ქედი** — ქედი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ-დასავლეთი მიმართულების განშტოებას, მდინარეების ცხენისწყლისა და ზესხოს წყალგამყოფს. სიგრძე 15 კმ, მაქსიმალური სიგანე 6 კმ, საშუალო სიმაღლე 2845 მ. 

აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. ქედზე ორი პატარა მყინვარია. კალთებზე ხშირია მეოთხეული გამყინვარების ნიშნები — ცირკები, ტროგები და მორენები. ზესხოს ქედის კალთების ქვემო და შუა ნაწილები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით (მუხა, რცხილი, წიფელი), ზემო — ნაძვნარ-სოჭნარით. უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ქედები
ზესხო

**ზესხო**, *ზესხურა* — მდინარე ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი. მდინარის ისტორიული და ეთნოგრაფიულად უფრო სწორი სახელწოდებაა ზესხურა („-ურა“ ქართველურ ჰიდრონიმთა სუფიქსია). 

სათავე აქვს კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, შარივცეკის უღელტეხილის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 2780 მ-ზე, სიგრძე 19 კმ. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ყორულდაში. საზრდოობს თოვლის, წვიმის, მიწისქვეშა და მყინვარის წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 7,65 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. 

ზესხურის ხეობაში მდებარეობს სოფელი ზესხო. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 1978 წლიდან მდინარის ხეობაში მოწყობილია ალპინისტური ბანაკი „ზესხო“.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ცხენისწყლის შენაკადები
ზესხო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ზესხო** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ზესხო — ქედი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
* ზესხო — უღელტეხილი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
* ზესხო — მდინარე ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
* ზესხო — სოფელი ლენტეხის მუნიციპალიტეტში
ზესხოს უღელტეხილი

**ზესხოს უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. 

მდებარეობს ზესხოს ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2562 მ. ზესხოზე გამავალი სასაპალნე გზა აკავშირებს ცხენისწყლისა და ზესხოს (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ზემო დინებათა ხეობებს. ზესხოს მიდამოები აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ზეპური

**ზეპური** — სოციალური ფენა ქართლის (იბერიის) სამეფოში. დამოწმებულია V საუკუნის „შუშანიკის წამებაში“:  

ზეპური ქვემო ქართლში იმ დიდ აზნაურთა სახლისშვილებს ეწოდებოდათ, რომლებიც სეფეწულებზე იყვნენ დამოკიდებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:სოციალური ფენები
ინფექცია

[მინი|[პლაზმოდიუმის გვარის პარაზიტი, რომელიც იწვევს მალარიას.]]
**ინფექცია** (გვიანდ. ლათ. infectio - დასნებოვნება) — პათოგენური პარაზიტის შეჭრა ადამიანის ან ცხოველის ორგანიზმში და მისი დასნეულება.  ორგანიზმში შეჭრისთანავე ინფექციის გამომწვევი იბუდებს გარკვეულ ორგანოებსა და ქსოვილებში. შეჭრილ პარაზიტსა და „მასპინძლის“ ორგანიზმს შორის მყარდება რთული ურთიერთზემოქმედება - ინფექციური პროცესი, რომელიც მოიცავს გამომწვევის არსებობის ახალ პირობებთან შეგუებას, გამრავლებას, პროცესის დისემინაციას, მეტასტაზების გაჩენას, დაავადებული ორგანიზმის ინტოქსიკაციას და სხვა. ინფექცია ვლინდება დაავადების მწვავე ან ქრონიკული ფორმით ანდა ინფექციის მატარებლობით. ინფექციის ფორმა დამოკიდებულია გამომწვევის თვისებებზე - ვირულენტობაზე, ეგზო- და ენდოტოქსინების გამომიშავების უნარზე, შეჭრილი გამომწვევების რაოდენობაზე და სხვა. დიდი მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე ორგანიზმის მდგომარეობას, მის ამთვისებლობის უნარს ან ამა თუ იმ დაავადებისადმი მიდრეკილებას. ზოგიერთი გამომწვევის ორგანიზმში დაბუდება არ იწვევს პათოლოგიური პროცესის განვითარებას. ასეთ გამომწვევებს პირობით პათოგენურს უწოდებენ. მათ დიდი ხნის მანძილზე შეუძლიათ უსიმპტომოდ იარსებონ კანისა და ლორწოვანი გარსების ზედაპირზე, კუჭ-ნაწლავში და სხვაგან, ვიდრე ტრავმა, გაცივება ან სხვა ხელშემწყობი ფაქტორი არ შეუქმნის სათანადო პირობებს მაავადებელი თვისებების გამოსავლენად.
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
https://en.wikipedia.org/wiki/Infection

კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
გოთიკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გოთიკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გოთიკა — ცხოვრების სტილი, ქვეკულტურა.
* გოთიკა — მუსიკალური მიმდევრობა, როკის ქვემიმდევრობა.
* გოთიკა — ფილმი, რომელიც გადაღებული იქნა 1986 წელს.
* გოთიკა — კომპიუტერული თამაშის სერია.