open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ასურეთის სამაროვანი

**ასურეთის სამაროვანი** — ადრინდელი ანტიკური ხანის (ძვ. წ. V - ძვ. წ. IV სს.) სამაროვანი სოფ. ასურეთის (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) სამხრეთ-დასავლეთით 4 კმ-ზე, ე. წ. "სამაჩვეთში". 1966 წელს არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმაძღვანელი კ. კვიჟინაძე) გათხარა ადრინდელი ანტიკური ხანისთვის დამახასიათებელი მოკლე ქვაყუთები (საშუალო ზომა 0,6 × 1,0 მ). ქვაყუთებში ცასვენებული მიცვალებულები იწვნენ გვერდზე, ხელფეხმოკეცილნი, თავით დასავლეთისკენ. სამარხებში აღმოჩნდა თიხის ნაწარმი (დოქები, ხელადები, ფიალები და ა. შ.), ბრინჯაოს (სამკაული, ფიალები და ა. შ.), რკინის (შრომისა და საბრძოლო იარაღი, სამკაული და ა.შ.) და ვერცხლის (სასაფეთქლე რგოლები, საყურეები, ბეჭდები) ნივთები. სამარხების თავზე მრავლად აღმოჩნდა მსხვილი რქოსანი საქონლის თავ-ფეხის ძვლები - არაპის ნამუსრევი.

აღმოჩენილი მასალა ბეშთაშენის, გომართის, აბელიის, კიკეთის, ითხვისის, ბრილის, კუშჩის, თეთრი წყაროს ამავე ხანის არქეოლოგიური მასალის ანალოგიურია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ასურეთისხევი

**ასურეთისხევი** — მდინარე საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, ალგეთის მარცხენა შენაკადი. იწყება თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე (სამადლოს მთის კალთიდან). სიგრძე 15 კმ, აუზის ფართობი 38 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა – ზაფხულის ბოლოს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:თბილისის მდინარეები
პიტერ დე როუზი

**პიტერ დე როუზი** (დ. 10 მარტი, 1900, ნიუ-იორკი ―  გ. 23 აპრილი, 1953), ამერიკელი ჯაზ და პოპ მუსიკოსი.

მუსიკალური ნიჭი ადრეულ ბავშვობაში გამოამჟღავნა. ფორტეპიანოზე დაკვრა უფროსი დისგან ისწავლა. თავისი პირველი სიმღერა 18 წლის ასაკში გამოსცა. კარიერის მანძილზე მან მნიშვნელოვან წარმატებებს მიაღწია. პიტერ დე როუზის მრავალი ნაწარმოები ჰიტი გახდა, მაგრამ ყველაზე ცნობილი, ალბათ, სიმღერა „Deep Purple“ იყო. ამ სიმღერის მიხედვით დაარქვეს ჯგუფ Deep Purple-ს სახელი.

პიტერ დე როუზის უკანასკნელი ჰიტი იყო "შენ შესძლებ ამას" (You Can Do It), რომელიც სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე ნიუ-იორკში დაწერა. გარდაიცვალა 1953 წლის 23 აპრილს. დაკრძალულია კენსიკოს სასაფლაოზე. დე როუზის საფლავის ქვაზე არის წარწერა: "ყველა მეგობარი, ვინც კი ოდესმე შეიძინა, სიცოცხლის ბოლომდე შეინარჩუნა".

1970 წელს პიტერ დე როუზი კომპოზიტორთა დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* DeRose sheet music collection 
* Peter De Rose recordings at the Discography of American Historical Recordings. 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
დეივიდ ებშაირი

მინი|250პქ|დეივიდ ებშაირი
**დეივიდ ებშაირი** (; დ. 11 აპრილი, 1926, ჩატანუგა, ტენესი, აშშ — გ. 31 ოქტომბერი, 2014, ალექსანდრია, ვირჯინია, აშშ) — ამერიკელი პოლიტიკოსი და მრჩეველი.

## ბიოგრაფია
* 1951 - დაამთავრა ვესტ პოინტის სამხედრო აკადემია.
* 1951-1953 - კორეის ომში მსახურობდა ოცმეთაურად. 
* 1958-1960 - იყო უმცირესობის ლიდერი კონგრესში.
* 1962 - დააარსა "სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრი", რომელსაც თვითონ ხელმძღვანელობდა.
* 1970-1973 - კონგრესის ურთიერთობათა სახელმწიფო მდივანი.
* 1974-1977 - "ინტერნეიშენალ ბროდქასტინგის" პირველი თავმჯდომარე.
* 1981-1982 - აშშ-ის პრეზიდენტის მრჩეველი უშიშროების დარგში.
* 1983-1987 - აშშ-ის ელჩი ნატოში.
* 1987 - რონალდ რეიგანის მრჩეველი ირანგეიტის სკანდალში.

## ორგანიზაციები
* სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრი
* საპრეზიდენტო კვლევების ცენტრი
* რიჩარდ ლუნსბერის ფონდი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
ასურელები

მინი|512 x 341პქ|ასურეთის დროშა (1968 წლიდან)
**ასურელები**,* ასირიელები, ასურები, სირიელები, ქალდეელები* () (საკუთარი სახელწოდება *ათურაი*, *სურაი*, *ქალდაი*) — სემიტური მოდგმის ხალხი. ცნობილი არიან აგრეთვე, როგორც სირიელები, აისორები (ეს სახელწოდება გავრცელებული იყო მეფის რუსეთში და დამამცირებლად ითვლებოდა). XVIII საუკუნის ქართულ წყაროებში დამოწმებულია სახელწოდება „ასურნი“. ცხოვრობენ ძირითადად სირიაში, ერაყში და მათი მიმდებარე თურქეთისა და   ირანის ტერიტორიაზე, აგრეთვე აშშ-ში, სომხეთში, საქართველოში (თბილისი, მცხეთისა და გარდაბნის მუნიციპალიტეტები) და ყოფილ სსრკ-ის ევროპის ნაწილის დიდ ქალაქებში. ენა — ასურული. ასურელების წინაპრებს — არამეელებს ფართო ტერიტორია ეკავათ ახლო აღმოსავლეთში. არაბთა და მონღოლთა დაპყრობის შედეგად ასურეთის უმრავლესობამ ასიმილაცია განიცადა. რელიგია — ქრისტიანობა (უმთავრესად ნესტორიანელები, აგრეთვე ნესტორიანული წესის კათოლიკეებიც (ქალდეველები).

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები
კატეგორია:ასურელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ასფოდელო

**ასფოდელო** () — ბალახოვანი, უმთავრესად მრავალწლოვანი მცენარეების გვარი ასფოდელოსებრთა ოჯახისა. ქართულ ენაში „ასფოდელო“ ასევე ეწოდება გვარ *Asphodeline*-ს და მის სახეობებს.

აერთიანებს 10 სახეობას. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის რაიონში, აგრეთვე მასკარენის კუნძულებზე და აზიაში.

ბოლქვები შეიცავს სახამებელსა და სხვა ნახშირწყლებს. იყენებენს საჭმელად, სპირტის გამოსახდელად და წებოს დასამზადებლად. ზოგი სახეობა დეკორატიულია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ასფოდელოსებრნი
ასურელ მამათა ცხოვრებანი

**ასურელ მამათა ცხოვრებანი** — ძველი ქართული ლიტერატურის ძეგლები. მონასტრების აღმოცენება და სამონასტრო საქმის ორგანიზაციის დასაწყისი საქართველოში დაკავშირებულია სირიაში მოღვაწე ბერების ე. წ. ასურელი მამების, საქართველოში ჩამოსვლასთან (VI ს.). მათ მიერ დაარსებულმა სავანეებმა დიდი როლი შეასრულა ქართული მწიგნობრობის ისტორიაში ქართველი საზოგადოებრიობის ინტერესი ამ მოღვაწეებისადმი ძველთაგანვე დიდი იყო. საფიქრებელია, რომ ასურელ მამათა ცხოვრებანი ადრეც აღიწერა, მაგრამ უძველეს ძეგლებს ჩვენამდე არ მოუღწევია. დღეს ცნობილ თხზულებათაგან უადრესი უნდა იყოს „მოქალაქობაჲ და წამებაჲ წმინდისა აბიბოს ნეკრესელ ეპისკოპოსისაჲ“, რომელიც არსენ დიდ საფარელს (IX ს.) მიეწერება. X საუკუნის კათოლიკოს არსენ II-ს დაუწერია „ცხოვრებაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა იოანე ზედაძნელისაჲ და მოწაფეთა მისთაჲ“ და „ცხოვრებაჲ და მოქალაქობაჲ ღირსისა მამისა ჩუენისა შიოჲსი და ევაგრესი“. იმავე საუკუნეში უცნობ ქართველ მწერალს შეუთხზავს „ცხოვრებაჲ და მოქალაქობაჲ წმიდისა მამისა ჩუენისა დავით გარესჯელისაჲ“. დასახელებულ ჰაგიოგრაფიულ ძეგლებში არწერილია ასურელ მოიღვაწეთა მოსვლა საქართველოში, სამონასტრო მშენებლობის წამოწყება და საკულტო კერების დაარსება, გვხვდება საყურადღებო ცნობებიც საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკურ და კულტურული ცხოვრების შესახებ.

XI–XII საუკუნეებში დაიწყო ასურელ მოღვაწეთა ცხოვრების წიგნთა ძველი რედაქციების გადამეტაფრასება. დაიწერა იოანე ზედაზნელის, შიო მღვიმელის, დავით გარეჯელის, აბიბოს ნეკრესელის ცხოვრებათა მეტაფრასული რედაქციები. ინტერესი ასურელ მამათა ცხოვრებისადმი არც შემდგომში შენელებულა. ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიშვილმა (XVII–XVIII სს.) დაწერა „დაძინებაჲ ისე წილკნელ ეპისკოპოსისა“, მარიამ-მაკრინე ბაგრატიონმა (XVIII ს.) — „ცხოვრებაჲ იოსეა ალავერდელისაჲ“. გარკვეული ადგილი დაუთმეს ასურელ მამებს ანტონ I-მა „მარტირიკაში“ და იოანე ბატონიშვილმა „კალმასობაში“. 

ასურელ მამათა ცხოვრებანის მოკლე რედაქციები შესულია „ქართლის ცხოვრებაშიც“ (ჯუანშერი, „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“ — XVIII საუკუნის ჩანართები, ქართლის ცხოვრება, ტ. 1, თბ., 1955, გვ. 208–214).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
კატეგორია:ქართლის ცხოვრება
ასციდიები

[მინი|რამდენიმე ასციდის ფორმის [ერნსტ გეკელისეული ინტერპრეტაცია]]
**ასციდიები** () — ზღვის ცხოველების კლასი გარსიანების ქვეტიპისა. უმრავლესობა სუბსტრატზეა მიმაგრებული, ხოლო ზოგი თავისუფლად დაცურავს. გვხვდება როგორც ცალადი, ისე კოლონიური ფორმები. ასციდიების პარკისებრი სხეული დაფარულია სქელი გარსით - ტუნიკით, რომელსაც ეპითელიუმი გამოყოფს. სხეულის ბოლო ლანჩით მიმაგრებულია სუბსტრატზე, ზედა მხარეს ორი ხვრელია - პირისა და კლოაკისა. ასციდიები შეფერილია ნარინჯისფრად, იისფრად, მოწითალოდ და მოყავისფროდ, თუმცა ზღვის ღრმა ფენებში მობინადრე ფორმებს ფერი დაკარგული აქვს. ზოგჯერ ტუნიკა გამჭვირვალეა და შინაგანი ორგანოები მოჩანს. იკვებება (პასიურად) მცირე ზომის ორგანიზმებით. მრავლდება როგორც სქესობრივად, ისე უსესქოდ (დაკვირტვით). ლარვას აქვს ქორდა, რაც ზრდასრულს აღარ გააჩნია. ამ ნიშნით ა. კოვალევსკიმ ასციდიები ქორდიანების ტიპს მიაკუთვნა. ცნობილია ასციდიების 150-მდე სახეობა. ცალადი ასციდიებიდან აღსანიშნავია ფალუზია (Phallusia mammilata), ციონა (Ciona intestinalis) და სხვა. მცურავი კოლონიური ფორმებიდან საყურადღებოა პიროზომა, რომელიც კაშკაშა სინათლეს ასხივებს. ასციდიები გავრცელებულია 5000 მ სიღრმემდე მსოფლიოს ყველა ზღვაში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*Ascidiacea.com  
*The Dutch Ascidians Homepage

კატეგორია:გარსიანები
ასფურცელა

thumb|250px|Tanacetum vulgare
**ასფურცელა** () — მრავალწლოვანი ბალახების ან ნახევრად ბუჩქების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვთ მორიგეობით განლაგებული ფრთისებრი ფოთლები; მილისებრი ყვავილებისაგან შემდგარი კალათები ქმნიან ფარისებრ ყვავილედს. 

გვხვდება აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში. საქართველოში გავრცელებულია მთიულეთის, მესხეთ-ჯავახეთის ველებზე, მშრალსა და ქვიან ფერდობებზე იზრდება ორი სახეობა — Tanacetum abrotanifolium და Tanacetum vulgare, რომლის მიწისზედა ნაწილები შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, ეთეროვან ზეთებსა და ფისს. გამხმარი ყვავილებისაგან ამზადებენ ინსექტიციდებს.

## ლიტერატურა 
*
ატალეა

**ატალეა** (Attalea) — პალმების გვარი. უმეტესად მარალი ღერო და დიდი ზომის ფრთისებრი ფოთლები აქვს. შეიცავს 30-მდე სახეობას. 

გვხვდება ტროპიკულ ამერიკაში. ბრაზილიური ატალეის (Attalea funifera) ფოთლის ხალთიდან იღებენ უხეშ მუქ ბოჭკოებს (პიასავა), რადგანაც ამზადებენ ჯაგრისებს, იატაკის საფენებს, კანაფსა და თოკს. ზოგიერთი ატალეის მკვრივი თესლი იხმარება სახარატო ნაკეთობათა დასამზადებლად. Attalea cohune-ს თესლისაგან ამზადებენ ზეთს. ატალეის ზოგი სახეობა დეკორატიულია და სათბურებში მოჰყავთ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:პალმები
ასხის მასივი

**ასხის მასივი** — კავკასიონის სამხრეთი კალთის კირქვული ზოლის ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი და მაღალი კარსტული მასივი ლეჩხუმ-იმერეთ-ოდიშის საზღვარზე, მდინარე ტეხურსა და ცხენისწყალს შორის. ასხის მასივის უმაღლესი მწვერვალია გადრეკილა (2519 მ). მასივი ცნობილია კარსტული წარმონაქმნებით (თურჩუ-ტობის მიწისქვეშა დინება, ჯორწყუს მღვიმე, ქვიბიას პოლიე). ზღვის დონიდან 2000-2100 მ სიმაღლეზე მდებარეობს სამკუთხედის ფორმის უტყეო პლატო „მოედანი“, რომელზეც მრავალი კარსტული ძაბრია. მასივის ნაწილში სუბალპური და ალპური მდელოებია, ქვემოთ — წიფლის ტყეები.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბუღელის მღვიმე

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
მაქსიმინუსი

thumb|200px|გაიუს იულიუს ვერუს მაქსიმინუსი
**გაიუს იულიუს ვერუს მაქსიმინუსი** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც *მაქსიმინუს თრაკიელი* (დ. 173 — გ. 238)   — რომის პირველი ბარბაროსი იმპერატორი 235–238 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:რომის ბარბაროსი იმპერატორები
კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:დაბადებული 173
კატეგორია:გარდაცვლილი 238
გორდიანე I

[thumb|250px|გორდიანეს [სესტერცი]]
**მარკუს ანტონიუს გორდიანე სემპრონიანუს რომანუს აფრიკანუსი** () (დ. 159 — გ.  15 აპრილი 238) — რომის იმპერატორი 238 წელს. მდიდარი წარჩინებული გვარიდან. მამის მხრიდან წარმოშობით გრაკხების საგვარეულოდან იყო, დედა იმპერატორ ტრაიანეს ენათესავებოდა. გორდიანე იკავებდა რომის რამდენიმე პროვინციის პრეტორის, კონსულის (რამდენიმეჯერ), პროკონსულის (მოადგილის) თანამდებობებს. 238 წელს, პროვინცია აფრიკის პროკონსულად ყოფნისას, იმპერატორ მაქსიმინუსის წინააღმდეგ ადგილობრივი დიდებულების აჯანყების დროს 80 წლის გორდიანე ავგუსტუსად (იმპერატორად) გამოაცხადეს. მან მაშინვე თავისი შვილი (გორდიანე II) დანიშნა თანამმართველად. რომში, სადაც გაემგზავრა გორდიანე I, სენატმა ორივე მათგანი გამოაცხადა იმპერატორად მაქსიმინისუსის მაგივრად. პროვინციების უმრავლესობა ამ გადაწყვეტილებას დაეთანხმა. თუმცა მმართველობის დაწყებიდან დაახლოებით ერთ თვეში თავი ჩამოიხრჩო, ვერ გადაიტანა შვილის დაღუპვა, რომელიც კართაგენში საქმეების მოსაწესრიგებლად დატოვა.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:დაბადებული 159
კატეგორია:გარდაცვლილი 238
კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები
ატამი

thumb|ატმის ყვავილი
**ატამი** () — ხეხილოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ატმის სამშობლო ჩინეთია. ატმის  5 ათასამდე კულტურული ჯიშია გამოყვანილი.  მცენარეებიდან ყველაზე მეტად ენათესავება ნუში, რომლისგანაც ძირითადად განსხვავდება ნაყოფით.

ატმის ხე ან ბუჩქი იზრდება 7-8 მ-მდე, ფოთოლი ლანცეტისებრია, ორსქესიანი ყვავილის გვირგვინის ფურცლები ვარდისფერი ან აგურისფერია, ნაყოფი (ჯიშების მიხედვით) სხვადასხვა სიმსხოსია, წონით 250 გ აღწევს. ატმის ნაყოფი სახრავი ან საპობია, კანი მომწვანო, თეთრი, ყვითელი ან მოწითალოა. იგი შებუსული ან გლუვია (ვაშლატამა). რბილობი თეთრია ან ყვითელი. შეიცავს (%-ით) 7-12 შაქარს, 0,08-1,02 მჟავებს, 0,5-1,2 პექტინოვან ნივთიერებას, ვიტამინებსა და სხვა. ნაყოფი (ჯიშების მიხედვით) ივნისიდან ოქტომბრის შუა რიცვებამდე მწიფდება. მცირე ნაყოფს იძლევა დარგვიდან მეორე წელს, 5 წლიდან სრულმოსავლიანია. ცოცხლობს 15-16 წლამდე. სითბოს მოყვარული, სიცხისა და გვალვის ამტანი მცენარეა. კარგად და ხანგრძლივად ხარობს ალუვიურ-კარბონატულ ნიადაგებზე. მისი გავრცელების არეალი დაახლოებით ჩრდილოეთის განედი 50° და სამხრეთის განედი 40° აღწევს. ატმის კულტურას სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს უზბეკეთში, ტაჯიკეთში, საქართველოში, აზერბაიჯანში, სომხეთში, დაღესტანსა და ყირიმში. 

საქართველოში დარაიონებულია ატმის 11 ჯიში, აქედან ქართლის ზონისათვის ხალხური სელექციით შექმნილი საკონსერვო და სუფრის მსხვილნაყოფიანი, მკვრივხორციანი სახრავი ჯიშებია: ხიდისთაური — ვარდისფერი, თეთრი, ყვითელი - ბერების. კახეთის ადგილობრივი ჯიშებიდან ფართოდაა გავრცელებული საშემოდგომო კახური თეთრი, გავაზური, ხირსული. ქართველმა სელექციონერებმა გამოიყვანეს საკონსერვო საგვიანო ატმის ახალი ჯიშები: ბესტავაშვილი და წედისური, აგრეთვე საადრეო სუფრის ჯიშები: ნობათი, ერისთავის ვარდისფერი, გორული საადრეო, სკრის საადრეო, სანდო. შემოტანილი ჯიშებიდან: ამსდენი და ელბერტი. მრავლდება თესლითა და ვეგეტატიურად (მყნობით). საძირედ იყენებენ ატმის, ტყემლისა და ნუშის ნათესარს. ატმისაგან მზადდება ჩირი, მურაბა, წვენი და კომპოტი. ატამს ყველაზე მეტად აზიანებს ატმის ფოთლის სიხუჭუჭე, ნაცარი, კლასტეროსპორიოზი, კურკოვანთა ნაადრევი ხმობა; მავნებლებიდან — ატმის მწვანე ბუგრი, ატმის ჩრჩილი.

## ლიტერატურა 
* *ერისთავი ე.,* ატმის სელექციის შედეგები საქართველოში, «მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის ინსტიტუტის შრომები», 1961, ტ. 13;
* *ერისთავი ე., ნასყიდაშვილი შ.,* ატამი, თბ., 1958;

## სქოლიო 
*
კატეგორია:კურკოვანები
კატეგორია:ხეხილი
კატეგორია:ქლიავი
გორდიანე II

[მინი|250პქ|გორდიანუსის [სესტერციუსი]]
**მარკუს ანტონიუს გორდიანუს სემპრონიანუს რომანუს აფრიკანუსი** () (დ. 192 — გ. 12 აპრილი, 238) — რომის იმპერატორი 238 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* გორდიანე II-ს მონეტები

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:დაბადებული 192
კატეგორია:გარდაცვლილი 238
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები
პუპიენუსი

thumb|250px|პუპიენუსი
**მარკუს კლოდიუს პუპიენუს მაქსიმუსი** () (დ. დაახ. 164 — გ. 29 ივლისი, 238) — რომის იმპერატორი 238 წელს ბალბინუსთან ერთად.

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:დაბადებული 164
კატეგორია:გარდაცვლილი 238
კატეგორია:პრეტორიანელების მიერ მოკლული რომის იმპერატორები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ბალბინუსი

მინი|ბალბინუსის ბიუსტი
**დეციუს კელიუს კალვინუს ბალბინუსი** () (დ. დაახ. 178 — გ. 29 ივლისი, 238) — რომის იმპერატორი 238 წელს პუპიენუსთან ერთად.

## რესურსები ინტერნეტში
* good portrait bust 
* portrait head from the sarcophagus as an example of Roman 'pathetic' style 
* Livius.org: Balbinus (last accessed 22 September 2020)

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:დაბადებული 178
კატეგორია:გარდაცვლილი 238
საბინიანუსი

**საბინიანუსი** — გორდიანუს III-ს წინააღმდეგ მოძრაობის ლიდერი აფრიკაში.

## ლიტერატურა
* Arthur Stein: Sabinianus 4). In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Band I A,2, Stuttgart 1920, Sp. 1585.

## რესურსები ინტერნეტში
* Meckler, Michael L., "Gordian III (238–244  A.D.)", *De Imperatoribus Romanis* 

კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 240
კატეგორია:უზურპატორები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
გორდიანე III

thumb|200px|გორდიანუს III
**მარკუს ანტონიუს გორდიანუს პიუს** (; დ. 20 იანვარი, 225 — გ. 11 თებერვალი, 244) — რომის იმპერატორი 238 წლიდან 244 წლამდე.

## ლიტერატურა 
* Ammianus Marcellinus, The Later Roman Empire (AD354-378), 23.5.7

## რესურსები ინტერნეტში 
* Meckler, Michael, "Gordian III (238–244  A.D.)", *De Imperatoribus Romanis* 

კატეგორია:მესამე საუკუნის კრიზისი
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 225
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 244
კატეგორია:პრეტორიანელების მიერ მოკლული რომის იმპერატორები
კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები
ინტერნეტ დომენების სია

აქ მოცემულია ზედა დონის ინტერნეტ დომენების სია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* IANA's information on TLDs
* IANA's information on ccTLDs
* The Internet Domain Survey! 
* ინტერნეტის უპირველესი დომენი
კოსტა-რიკა

**კოსტა-რიკა** (), ოფიციალურად **კოსტა-რიკის რესპუბლიკა** () — სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ნიკარაგუა, სამხრეთ–აღმოსავლეთით — პანამა, დასავლეთით — წყნარი ოკეანე, აღმოსავლეთით — კარიბის ზღვა.

1949 წელს, კოსტა–რიკამ კონსტიტუციურად გააუქმა შეიარაღებული ძალები. იგი ერთადერთი ლათინურამერიკული ქვეყანაა, რომელიც მსოფლიოს 22 ყველაზე ძველი დემოკრატიული სახელმწიფოს სიაში შედის. კოსტა–რიკას მყარად უჭირავს მოწინავე ადგილი ლათინური ამერიკის ქვეყნებს შორის ადამიანური განვითარების ინდექსის თვალსაზრისით. 2011 წლის მონაცემებით, ამ მაჩვენებლით მსოფლიოში ის 69–ე ადგილზეა.

გაეროს განვითარების პროგრამის 2010 წლის მოხსენებაში ნათქვამია, რომ კოსტა–რიკა ერთ–ერთი იმ ქვეყანათაგანია, სადაც ადამიანური განვითარება ბევრად მაღალია, ვიდრე იგივე შემოსავლების მქონე სხვა ქვეყნებში. ამავე პროგრამის 2011 წლის მონაცემებით კოსტა–რიკა დასახელებულია გარემოს მდგრადი განვითარების კარგ შემსრულებლად, რომელსაც ადამიანური განვითარებისა და უთანასწორობის ბევრად უფრო კარგი მონაცემები აქვს, ვიდრე რეგიონის სხვა ქვეყნებს. ამავე დროს ის ერთადერთი ქვეყანა იყო, რომელმაც გარემო მდგრადობაზე დაფუძნებული ხუთივე კრიტერიუმი დააკმაყოფილა.

2007 წელს, კოსტა–რიკის მთავრობამ განაცხადა იმ გეგმის შესახებ, რომლის მიხედვითაც 2021 წლისთვის კოსტა–რიკა მსოფლიოში პირველი კარბონ–ნეიტრალური ქვეყანა უნდა გახდეს. 2009 წელს New Economics Foundation–მა (NEF) ბედნიერების საერთაშორისო ინდექსის თვალსაზრისით კოსტა–რიკა მსოფლიოში პირველ ადგილზე დაასახელა, იგივე პოზიცია მან 2012 წელსაც შეინარჩუნა. NEF–მა 2009 წელს კოსტა–რიკა ასევე დაასახელა მსოფლიოს ყველაზე მწვანე ქვეყნად. 2012 წელს კოსტა–რიკა პირველი ქვეყანა გახდა ამერიკაში, რომელმაც რეკრეაციული ნადირობა აკრძალა.

## გეოგრაფია 
მინი|მარჯვნივ|250პქ|კოსტა-რიკის რუკა
ქვეყნის დიდი ნაწილი უჭირავს ვულკანურ ქედებს კორდილიერა-დე-გუანაკასტესა და კორდილიერა-სენტრალს. უკანასკნელის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ვულკანური პლატო, რომლის სამხრეთ-დასავლეთ კიდეზე აღმართულია კორდილიერა-დე-ტალამანკა (მთა ჩირიპო-გრანდე, 3820 მ). ჩრდილოეთით და ზღვის გასწვრივ დაბლობებია.

## ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფა 
კოსტა-რიკა იყოფა 7 პროვინციად:

* ალახუელა
* კარტაგო
* გუანაკასტე
* ერედია
* ლიმონი
* პუნტარენასი
* სან-ხოსე

პროვინციები იყოფა კანტონებად, სულ მათი რიცხვია - 90. კანტონებს მართავენ მერები, რომლებსაც ირჩევენ 4 წლის ვადით.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ქვეყნები
კატეგორია:ესპანურენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით
პანამა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი **პანამა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*პანამა - სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში, პანამის რესპუბლიკა;
*პანამა – ქალაქი სამხრეთ ამერიკაში, პანამის დედაქალაქი;
*პანამა – პროვინცია პანამაში;
*პანამა – რაიონი პანამაში;
*პანამა – მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში;
*პანამა – ქუდი.
მსოფლიოს ქვეყნები მოსახლეობის მიხედვით (2006-2012)

*იხილეთ აგრეთვე: მსოფლიოს ქვეყნები მოსახლეობის მიხედვით (2005)*

thumb|400px|მსოფლიოს მოსახლეობა
ქვემოთ მოცემულია სუვერენული სახელმწიფოებისა და სხვა ტერიტორიების სია მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. მონაცემები ასახავს 2006-2012 წლის მდგომარეობას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიოს მოსახლეობა

## სქოლიო 
კატეგორია:ქვეყნები
კატეგორია:სტატისტიკა
ატარი

**ატარი** — მარცვლეულის საწყაო (ხის ჯამი) XVI - XVII საუკუნეებში ოდიშში (სამეგრელო), დაახლოებით 0,4 ლ ტევადობისა.

## ლიტერატურა 
* *ჯაფარიძე, გ.*, ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX-XIX სს.), თბ., 1973

კატეგორია:ჭურჭელი
პორტლანდცემენტი

thumb
**პორტლანდცემენტი**  (ინგლ. Portland —დიდი ბრიტანეთის სამხრეთში მდებარე ნახევარკუნძულის სახელწოდება), ჰიდრავლიკური მჭიდა ნივთიერება, ცემენტის სახეობა, რომელსაც ფართოდ იყენებენ მშენებლობაში. იღებენ დაწვრილმანებული კლინკერისა და თაბაშირის ნარევისაგან. ზოგჯერ უმატებენ აქტიურ მინერალურ ნივთიერებებს. პორტლანდცემენტის უმნიშვნელოვანესი თვისებებია: სიმტკიცის გადიდება გამყარებისას, წყალმედეგობა არააგრესიულ გარემოში, ყინვამედეგობა. ამზადებენ პორტლანდცემენტის სახესხვაობებსაც (უფრო სწრაფმყარებადს, პლასტიფიცირებულს, ჰიდროფობურს, სულფატმედეგს, თეთრს, ფერადს და სხვა). პორტლანდცემენტის მარკებია: 300, 400, 500 და 600.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცემენტი
ტორე ლატინოამერიკანა

thumb|250px|ტორე ლატინოამერიკანა
**ტორე ლატინოამერიკანა** (, სიტყვასიტყვით "ლათინოამერიკული კოშკი") — ცათამბჯენი მეხიკოს ცენტრში. მისი ცენტრალური მდებარეობა, სიმაღლე (182 მ, 44 სართული) და ისტორია მას მეხიკოს ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ისტორიული შენობის სტატუსს ანიჭებს. ის ქალაქის ყველაზე მაღალი შენობა იყო 1956 წლიდან 1984 წლამდე, როდესამ მას ტორე ეხეკუტივა პემექსმა გაუსწრო 22 მეტრით.

შენობა მეხიკოს პირველ ცათამბჯენად ითვლება. თუმცა პირველი ცათამბჯენები ამ ქალაქში უკვე 1935 წელს გაჩნდა. იმ პერიოდში უდიდესი იყო საერთაშორისო კაპიტალის შენობა (Edificio Internacional de Capitalización). ლატინოამერიკანამ მას 1955 წლის 30 სექტემბერს მშენებლობის პერიოდში გაუსწრო.

ტორე ლატინოამერიკანა ააგეს როგორც სადაზღვევო კომპანია ლატინოამერიკანა სეგუროსის შტაბ-ბინა. შენობის დასრულებისას კომპანიამ  მისი მე-4-8 სართულები დაიკავა, დანარჩენები კი გაქირავდა. აშენების პერიოდში ტორე ლატინოამერიკანა მსოფლიოში სიმაღლით 45-ე შენობა იყო. მისი საობსერვატორიო ტერასა განლაგებული 44-ე სართულზე მეხიკოში ყველაზე მაღალი იყო 2004 წელს ტორე მაიორის კოშკის 52-ე სართულზე ტერასის გახსნამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლატინოამერიკანა

კატეგორია:მეხიკოს ცათამბჯენები
ტორე-მაიორი

thumb|250px|ტორე მაიორი

**ტორე მაიორი** (Torre Mayor) — ცათამბჯენი მეხიკოში. სიმაღლე — 225 მეტრი ბოლო სართულის ჩათვლით. 55 სართულით ყველაზე მაღალი შენობაა ლათინურ ამერიკაში, გაუსწრო რა 2003 წელს 220 მეტრი სიმაღლის პარქე სენტრალ კომპლექსს კარაკასში (ვენესუელა), რომელსაც ეს ტიტული 1979 წლიდან ეჭირა. აგებულია კანადელი მეწარმე პოლ რახმანის მიერ და ამჟამად მის მფლობელობაშია რამდენიმე სხვა მოწილესთან ერთად.

შენობა მდებარეობს პასეო დე ლა რეფორმას #505-ში. მშენებლობა დაიწყო 1999 წელს და დასრულდა 2003 წლის ბოლოს. მეხიკოში მიწისძვრების სიხშირის გამო შენობა მაღალი სეისმომედეგობის სტანდარტებით აიგო. ლოს-ანჯელესის აშშ-ის ბანკის ტაუერთან ერთად ტორე მაიორს მსოფლიოში ყველაზე მიწისძვრა-გამძლე შენობის ტიტული აქვს მინიჭებული. ორივე შენობის კონსტრუქცია 8.5+ ბალის ინტენსივობის მიწისძვრის მედეგობას ითვალისწინებს.

საზოგადოებრივი ობსერვატორია-ტერასა შენობის 52-ე სართულზე გაიხსნა 2004 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ტორე მაიორი Google-ის რუკაზე

კატეგორია:მეხიკოს ცათამბჯენები
ვივიენ ლი

**ვივიენ ლი** (; დ. 5 ნოემბერი, 1913 — გ. 8 ივლისი, 1967) — ინგლისელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. მიუხედავად იმისა, რომ კინოეკრანებზე ბევრჯერ არ გამოჩენილა, მას ამერიკის კინოაკადემიის ორი ოსკარი აქვს მიღებული „სამხრეთელი ლამაზმანების“ („Southern belles“) როლებისთვის — სკარლეტ ო'ჰარა („ქარწაღებულნი“, 1939) და ბლანშ დიუბუა („ტრამვაი სახელად სურვილი“, 1951), როლი რომელსაც პარალელურად ლონდონის ვესტენდზე თამაშობდა. ოცთაათწლიანი თეატრალური კარიერის განმავლობაში შესრულებული აქვს ავტორთა ფართო სპექტრის პერსონაჟები, დაწყებული ნოელ კოვარდისა და ჯორჯ ბერნარდ შოუს გმირებითა და დამთავრებული კლასიკური შექსპირული ხასიათებით — ოფელია, კლეოპატრა, ჯულიეტა და ლედი მაკბეტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
საკე

მინი|გაუფილტრავი საკე
მინი|საკეს სასმისები
**საკე** () — იაპონური სიტყვა, ნიშნავს „ალკოჰოლურ სასმელს“. იაპონიის ფარგლებს გარეთ ბრინჯისგან გამოხდილი სპეციფიკური ალკოჰოლური სასმელის მნიშვნელობა მიიღო. იაპონურად ამ სასმელს ჰქვია **ნიჰონსიუ** (日本酒 „იაპონური ალკოჰოლური სასმელი“).

საკეს დანარჩენ მსოფლიოში ბრინჯის ღვინოს უწოდებენ. თუმცა ეს განსაზღვრება სწორი არ არის. ალკოჰოლური სასმელის წარმოება მარცვლის მრავალჯერადი ფერმენტაციით უფრო ლუდს ჰგავს, ვიდრე ღვინოს. ასევე, არსებობს სხვა სასმელებიც, ცნობილი როგორც „ბრინჯის ღვინო“, რომლების მნიშვნელოვნად განსხვავდება ნიჰონსიუსგან.

სიტყვა „საკე“ შესაძლოა ასევე მიუთითებდეს სხვა სასმელებზეც იაპონიის სხვადასხვა რეგიონში. სამხრეთ კიუსიუში საკე ზოგადად გამოხდილ სასმელს ჰქვია — შოჩუ (焼酎). ოკინავაში საკე ნიშნავს ან შაქრის ლერწმისგან გამოხდილ შოჩუს ან ავამორის (泡盛, სიტყვასიტყვით „აქაფული თავი“). საკეს ეს უკანასკნელი ფორმები გამოხდილია გრძელმარცვლიანი ბრინჯისგან და შავი კოძისგან (კუროკოძი 黒麹).

## რესურსები ინტერნეტში 
* საკე — იაპონელთა სახე (სტატია vinoge.com-ზე)

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
კატეგორია:იაპონური სამზარეულო
კატეგორია:იაპონური სიტყვები და ფრაზები
იცუკუსიმის ტაძარი

**იცუკუშიმის ტაძარი** () — სინტოისტური აკლდამა იცუკუშიმას კუნძულზე ქალაქ ჰაცუკაიჩიში, ჰიროსიმას პრეფექტურა, იაპონია. 1996 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. იაპონიის მთავრობის მიერ გამოცხადებულია ეროვნულ საგანძურად. 

ტაძარი VI საუკუნეში იღებს დასაბამს, ხოლო დღევანდელი ფორმით 1168 წლიდან მოდის, როდესაც მისთვის თანხა დიდგვაროვანმა ტაირა ნო კიომორიმ გაიღო. აკლდამის მშენებლობა, რომელიც უბეზე ჯებირების მსგავსი სტრუქტურებისგან შედგება, გამოწვეული იყო კუნძულის წმინდა ადგილად შერაცხვით. უბრალო ხალხს ამ კუნძულზე ფეხის დადგმის უფლება არ ჰქონდათ და შესაბამისად ნავით უნდა მიეცურათ ჭიშკრის გავლით, რომელიც წყალზე მოტივტივეს შთაბეჭდილებას ტოვებს.

იცუკუშიმას ტაძრის დრამატული ჭიშკარი — ტორი — იაპონიის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარულის ტურისტული სანახაობაა, ხოლო ხედი ჭიშკარზე კუნძულის მთა მისენის წინ კი იაპონიის სამ უმთავრესთა შორის ითვლება. ჭიშკარი აქ 1168 წლიდან არსებობს, თუმცა ამჟამინდელი 1875 წლით თარიღდება. კამფორის ხისგან დამზადებული ჭიშკარი 16 მეტრია სიმაღლეში და ოთხ ფეხზე დგას დამატებითი სიმაგრისთვის. ჭიშკარი მცურავის შთაბეჭდილებას მხოლოდ მოქცევის პერიოდში ტოვებს. მიქცევისას მხოლოდ შლამი რჩება და მასთან ფეხით მისვლაც არის შესაძლებელი.

ტაძრის სიწმინდის დაცვა იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რომ 1878 წლამდე მის ტერიტორიაზე მშობიარობა ან გარდაცვალება აკრძალული იყო. დღემდე დაკრძალვა კუნძულზე აკრძალულია. 2004 წლის 5 სექტემბერს ტაძარი მნიშვნელოვნად დააზიანა ტაიფუნმა. სახურავი და ჯებირები ნაწილობრივ განადგურდა, რის გამოც ტაძარი დროებით დაიხურა. თუმცა ამჟამად ის უკვე გახსნილია მნახველთათვის, აღდგენითი სამუშაოები კვლავაც მიმდინარეობს. ტრადიციისამებრ მნახველები ჭიშკრის საყრდნების ღრიჭოებში ხურდა ფულს დებენ და სურვილს იფიქრებენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## გალერეა 

Image:Itsukushima floating shrine.jpg|აკლდამის ნაგებობებიც წყალზეა აშენებული.
Image:Itsukushima torii angle.jpg|ტაძრის ტორი ახლოდან

## რესურსები ინტერნეტში 
*UNESCO World Heritage description
*Official Website of Miyajima Tourism 
*Miyajima  Guide including Itsukushima Shrine
*იცუკუსიმას ტაძარი — იაპონიის ეროვნული არქივი 

ცენტრი|700px|thumb|ხედი ტორიდან

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იაპონიაში
კატეგორია:სინტოისტური ტაძრები
თედორე ტიუტჩევი

**თედორე ივანეს ძე ტიუტჩევი** (რუს. Фёдор Иванович Тютчев) დ.  5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 23 ნოემბერი], 1803, სოფ. ოვსტუგი, ახლანდელი ბრიანსკის ოლქი ― გ.  27 ივლისი [ძვ. სტ. 15 ივლისი], 1873, ცარსკოე-სელო, ახლანდელი ქ. პუშკინი) — რუსი პოეტი, დიპლომატი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1857).

## ბიოგრაფია 
ცხოვრობდა მიუნხენში და ტულინში. იყო გაცნობილი ჰაინესთან და შელლინგომთან. ლიტერატურ ცხოვრებაში არ მონაწილეობდა და ლიტერატორად თავს არ თვლიდა. შენახული იქნა 400-მდე მისი ლექსი, რომლის სტროფები ითქმის რუსეთში. ადრინდელი ლექსები იქმნება XVIII საუკუნე საუკუნის პოეზიის ტრადიციით. 1830 წლებში მის ლექსებში არის ჩადებული ძალიან ბევრი ევროპული (განსაკუთრებით, გერმანული) რომანტიკული ტრადიცია ეს ფილოსოფური ლირიკაა, რომლის მთავარი თემაა: ფიქრი სამყაროს განვითარებაზე. 1840 წლებში წერს რამდენიმე პოლიტიკურ სტატიას, რუსეთის და სამხრეთის ცივილიზაციის ურთიერთ გაგებაზე. 1850 წლებში ტიუტჩევი ქმნის სასიყვარულო ლექსებს რომლებშიც სიყვარული აზროვნდება როგორც ტრაგედია. ეს ლექსები მოგვიანებით შეერთებულია ეგრეთ წოდებულ „დენისევსკი ციკლში“, ანუ ლექსების ციკლში, მიძღვნილი პოეტის საყვარელს ე. ა. დენისიევას. 1860-1870 წლებში ტიუტჩევი წერს პოლიტიკურ ლექსებს. ყველაზე განთქმული ლექსი არის: მწარე მიწვევა დუმილთან, წუხარება იმაზე რომ ერთი ადამიანი ვერასოდეს ვერ გაუგებს მეორეს. „ნათქვამი ფიქრი - არის სიცრუე“ - ეს აფორიზმი ხშირად გამოიყენება ხშირადციტირებულ ტიუტჩევის აფორიზმებში, ასევე როგორც „ჭკუით რუსეთს ვერ გაუგებ“ და „ჩვენ ვერ ვიწინასწარმეტყველებთ, როგორ არითქვება ჩვენი სიტყვა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტიუტჩევიანა

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1803
კატეგორია:გარდაცვლილი 1873
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
ვიეტ კონგი

thumb|200px|ვიეტ კონგის დროშა
**სამხრეთ ვიეტნამის განთავისუფლების ეროვნული ფრონტი** („მატ ტრან გიაი ფონგ მიენ ნამ ვიეტ ნამ“; ; ) — ინდოჩინეთის მეორე ომის დროს ამერიკელი მებრძოლების მიერ გადაკეთებულ იქნა, როგორც **„ვიეტ კონგ“**, რაც თავის მხრივ მომდინარეობს ვიეტნამური წინადადებიდან „ვიეტ ნამ კონგ სან“ („ვიეტნამელი კომუნისტი“).

„ვიეტ კონგს“ ამერიკელები თავდაპირველად ეძახდნენ სამხრეთ ვიეტნამის პრეზიდენტის ნგო დინჰ დიემის პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს, რომელთა შორის უმრავლესობა კომუნისტი იყო. მოგვიანებით ვიეტნამის ომის დროს ამერიკელებმა ეს სახელი გადაიტანეს ეროვნულ-განამანთავისუფლებელი ფრონტის და ვიეტნამის სახალხო-განმანთავისუფლებელ არმიის (გერილია-არმია) მებრძოლებზე. თვითონ ვიეტნამელი კომუნისტები თავიანთ თავს ამ სახელს არასდროს არ უწოდებდნენ. აქედან გამომდინარე სახელი „ვიეტ კონგი“ გავრცელდა მხოლოდ აშშ-ში და დასავლეთ ევროპაში.

იმ პერიოდში „ვიეტ კონგის“ მისამართით საყოველთაოდ გავრცელებული სალანძღავი სიტყვა იყო **„გუკი“** (). დღეს ამ სიტყვას აშშ-ში ხმარობენ ზოგადად ვიეტნამელის აღსანიშნავად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Tet Offensive 1968, US Embassy & Saigon fighting. CBS News footage of the Tet Offensive.
* Vietnam War – Hue Massacre 1968. A  tribute to the dead of Huế by Trịnh Công Sơn, one of wartime Vietnam's most prominent composers.
* The Wars for Vietnam: 1945–1975 . Primary documents concerning the Vietnam War, including peace proposals, treaties, and platforms.
* Digger History, VC Tunnels. At one point, Viet Cong tunnels stretched from the Cambodia border to Saigon.
*The Viet Cong 1965–1967 – part 1 and The Viet Cong 1965–1967 – part 2. Viet Cong recruiting video.
*"Tiên vê Sài Gòn" (Forward to Saigon.) This propaganda video features singing Viet Cong and newsreel footage from the 1975 offensive.

კატეგორია:ვიეტნამის ისტორია
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ინდოჩინეთის მეორე ომი

**ინდოჩინეთის მეორე ომი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ვიეტნამის ომი** — 1964-1975 წლებში ინდოჩინეთში მიმდინარე ომი: ერთი მხრივ სახმელეთო ომი სამხრეთ ვიეტნამსა და სასაზღვრო რეგიონებში, კამბოჯასა და ლაოსში და მეორე მხრივ ჩრდილოეთ ვიეტნამის დაბომბვა (ოპერაცია როლინგ სანდერი).

კონფლიქტს ვიეტნამში **ამერიკის ომი** ეწოდება. სინამდვილეში ამერიკის ვიეტნამში ინტერვენცია იყო 30 წლის განმავლობაში მიმდინარე შეიარაღებული კონფლიქტის მწვერვალი, რომელიც 1945-1946 წლებში საფრანგეთის კოლონიალური ჯარების ქვეყანაში დარჩენამ გამოიწვია.

ერთ მხარეზე იბრძოდა აშშ-ის, სამხრეთი ვიეტნამის, ავსტრალიისა და სამხრეთი კორეის სამხედრო კავშირი; მეორეზე კი — ჩრდილოეთი ვიეტნამი (ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკა) და ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტი (*დასავლეთის ქვეყნებში ცნობილი, როგორც ვიეტკონგი*), რომელიც სამხრეთ ვიეტნამის კომუნისტურ პარტიზანულ ორგანიზაციას წარმოადგენდა. სსრკ და ჩინეთი ჩრდილოეთ ვიეტნამს სამხედრო დახმარებას აწვდიდნენ, თუმცა კონფლიქტში ღიად არ ერეოდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამოქალაქო ომების სია
* ინდოჩინეთის პირველი ომი

## ლიტერატურა 
* Ronald Spector: *After Tet: The Bloodiest Year in Vietnam* . The Free Press, New York 1993, ISBN 0-02-930380-X 
* Paul Elliott: *Vietnam – Conflict & Controversy.* 1998, ISBN 1-85409-320-7 
* Oriana Fallaci: *Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht.* Econ-Verlag, Düsseldorf/Wien 1970, ISBN 3-430-12603-7; zuletzt *Wir, Engel und Bestien. Ein Bericht aus dem Vietnamkrieg.* dtv, München 1988, ISBN 3-423-10259-4	 
* Gilles Férier: ''Les trois guerres d'Indochine.'' Presses Universitaires de Lyon, 1994, ISBN 2-7297-0483-3 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dr. Karl-Reiner Fabig: Neuberechnung über den Einsatz von Agent Orange in Vietnam 
* Vietnam War Bibliography von Edwin E. Moïse 

## სქოლიო 
კატეგორია:ვიეტნამის ომი
კატეგორია:1950-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:1960-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:1970-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:ცივი ომის კონფლიქტები
კატეგორია:ავსტრალიის ომები
კატეგორია:კამბოჯის ომები
კატეგორია:ლაოსის ომები
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ომები
კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის ომები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ომები
კატეგორია:ტაილანდის ომები
კატეგორია:ჩინეთის ომები
კატეგორია:ფილიპინების ომები
კატეგორია:სსრკ-ის ომები
კატეგორია:ვიეტნამის ომები
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:1950-იანი წლები ვიეტნამში
კატეგორია:1960-იანი წლები ვიეტნამში
კატეგორია:1970-იანი წლები ვიეტნამში
მალატესტა (დინასტია)

მინი|150პქ|დინასტიის საგვარეულო გერბი
**მალატესტა** () — იტალიელ არისტოკრატთა დინასტია, რომელიც XII საუკუნიდან მოიხსენიება. დინასტია გველფების მხარეზე იბრძოდა. XIII საუკუნიდან 1528 წლამდე მალატესტები რიმინის განაგებდნენ და ნაწილობრივ პაპის ოლქზეც ბატონობდნენ.

## რიმინის ბატონები
* მალატესტა I მალატესტა - 1239-1248 (პოდესტა)
* მალატესტა და ვერუკიო - 1262-1312 (პოდესტა)
* მალატესტინო მალატესტა - 1312-1317
* პანდოლფო მალატესტა - 1317-1326
* ფერანტინო მალატესტა - 1326-1353
* მალატესტა II მალატესტა - 1353-1364
* გალეოტო მალატესტა - 1364-1385
* კარლო I მალატესტა - 1385-1429
* გალეოტო რობერტო მალატესტა - 1429-1432
* სიგისმონდო პანდოლფო მალატესტა - 1432-1468
* რობერტო მალატესტა - 1468-1482
* პანდოლფო მალატესტა - 1482-1528 

## პეზაროს ბატონები
* ჯოჩოტო მალატესტა - 1294-1304
* პანდოლფო მალატესტა - 1304-1326
* მალატესტა II მალატესტა - 1326-???
* ფერანტინო მალატესტა - ???-1353
* მალატესტა III მალატესტა - ???-1372
* გალეოტო მალატესტა - 1372-1385
* მალატესტა IV მალატესტა - 1385-1429
* კარლო II მალატესტა - 1429-1438
* გალეაცო მალატესტა - 1438-1445
* ალესანდრო სფორცა - 1445-დან

## რესურსები ინტერნეტში 
* მალატესტას ოჯახი. კათოლიკური ენციკლოპედია.

კატეგორია:იტალიის დინასტიები
კარლო I მალატესტა

მინი|150პქ|კარლო I მალატესტა
**კარლო I მალატესტა** ( დ. ივნისი, 1368 — გ. 13 სექტემბერი, 1429) — იტალიელი კონდოტიერი ლომბარდიის ომების დროს, რიმინის ბატონი 1385–1429 და ბრეშიას ბატონი 1404-1410 წლებში. 1386 წელს იქორწინა ელიზაბეტა გონძაგაზე, მანტუის მარკიზის ლუიჯი III-ის ასულზე.

**შვილები**
* გალეოტო რობერტო მალატესტა 
* სიგისმონდო პანდოლფო მალატესტა

## ლიტერატურა
* Anna Falcioni, La signoria di Carlo Malatesta (Rimini: Bruno Gigli Editori, 2001).
* Cesare and Clementino Clementini, Raccolto istorico della fondatione de' Rimini, e dell' origine e vite de' Malatesti (Rimini, 1617-1627), 105.

კატეგორია:დაბადებული 1368
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1429
გალეოტო რობერტო მალატესტა

**გალეოტო რობერტო მალატესტა** () (დ. 1411 — გ. 1432) — იტალიელი კონდოტიერი. ის იყო რიმინის ბატონის პანდოლფო III მალატესტას შვილი, რომლის ადგილიც შემდეგ თავად დაიკავა. 1427 წელს 16 წლის ასაკში მან ჰერცოგ ნიკოლო III დ’ესტეს ასულ მარგერიტა დ'ესტეზე იქორწინა. გალეოტო რობერტოს მემკვიდრე არ დარჩენია.

## ინტერნეტ-რესურსები
*[გალეოტო რობერტო მალატესტა](http://www.treccani.it/enciclopedia/galeotto-roberto-malatesta_(Dizionario-Biografico))
*გალეოტო რობერტო მალატესტა

კატეგორია:გარდაცვლილი 1432
სსრკ-ფინეთის ომი

250px|thumb|left|რუსეთ ფინეთის ომის შედეგები 
**სსრკ-ფინეთის 1939-1940 წლების ომი**, იგივე **ზამთრის ომი** (ფინ. *talvisota*) — შეიარაღებული კონფლიქტი საბჭოთა კავშირსა და ფინეთს შორის 1939 წლის 30 ნოემბერიდან 1940 წლის 13 მარტამდე. ზოგიერთი საზღვარგარეთელი ისტორიკოსის მიხედვით, საბჭოთა კავშირის შემტევი ოპერაცია ფინეთზე მეორე მსოფლიო ომის ფარგლებში. საბჭოთა და რუსულ ისტორიოგრაფიაში ეს ომი განიხილება როგორც ლოკალური ორმხრივი კონფლიქტი, რომელიც არ წარმოადგენს მეორე მსოფლიო ომის შემადგენელ ნაწილს.

ამ ომში ფინეთს ფარულად სამხედრო დახმარებას უწევდა შვედეთი, ისე რომ მის მიერვე გამოცხადებული საერთაშორისო ნეიტრალიტეტი არ დაერღვია. ფინეთს საომარ მხარდაჭერას ჰპირდებოდნენ დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი, მაგრამ საქმე აქამდე არ მისულა. სამხედრო აგრესიის შედეგედ, სსრკ გაირიცხა ერთა ლიგიდან.

ომი დასრულდა 1940 წლის მოსკოვის სამშვიდობო ხელშეკრულებით, რომლის მიხედვითაც:
* საბჭოთა კავშირს გადაეცა კარელიის ყელი ქალაქებით ვიბორგი და სორტავალა და რიგი კუნძულები ფინეთის ყურეში, ფინური ტერიტორიის ნაწილი ქალაქ კუოლაიავარით, ნახევარკუნძული კალასტაიანსაარენტო. ხელშეკრულების შედეგად ლადოგის ტბა მთლიანად საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში აღმოჩნდა.
* სსრკ-ს არენდით გადაეცა ჰანკოს ნახევარკუნძულის ნაწილი 30 წლითც სამხედრო საზღვაო ბაზის შესაქმნელად. 
დაკარგული ტერიტორიების დაბრუნების მიზნით ფინეთმა 1941 წელს, საბჭოთა კავშირზე გერმანიის თავდასხმის შემდეგ, სსრკ-თან საომარი მოქმედებები განაახლა.

## წინარეისტორია 
ურთიერთობა ქვეყნებს შორის საბჭოთა-ფინეთის 1918-1922 წლების ომის შემდეგ დაძაბული იყო. ფინელები საბჭოთა აგრესიას უფრთხოდნენ, ხოლო საბჭოთა კავშირი შიშობდა, რომ ფინეთი საშუალებას მისცემდა რომელიმე ევროპულ ქვეყანას (უმთავრესად დიდ ბრიტანეთს და გერმანიას) გამოეყენებინა ფინეთის ტერიტორია ინტერვენციისთვის. ამ მოსაზრებას ამყარებდა ის ფაქტიც, რომ საბჭოთა-ფინური საზღვარი სულ რაღაც 32 კილომეტრში გადიოდა საბჭოთა მრეწველობის უმსხვილეს, ხოლო მოსახლეობის მიხედვით მეორე ქალაქ ლენინგრდთან.

## ისტორია 
1939 წლის 30 ნოემბერს წითელმა არმიამ მარშალ კირილ მერეცკოვის მეთაურობით გადალახა ფინეთის საზღვარი 950 კმ-ის სიგანეზე. 1500 ტანკითა და 3000 თვითმფრინავით შეარაღებული წითელი არმია სწრაფ გამარჯვებას ელოდა, მაგრამ ფინელებმა შეუპოვარი წინააღმდეგობა გაუწიეს თავდამსხმელებს და დიდი ზიანი მიაყენეს. წითელმა არმიამ 200 000-მდე ჯარისკაცი დაკარგა, მაშინ როცა ფინეთის დანაკარგი 25 000-ს არ აღემატებოდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:ფინეთის ისტორია
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:1939 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1939 წელი საბჭოთა კავშირში
აბანოსხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აბანოსხევი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აბანოსხევი — მდინარე დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
* აბანოსხევი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
* აბანოსხევი — ნასოფლარი.
ატენის ხეობა

**ატენის ხეობა**, *ატენის ხევი* — ხეობა შიდა ქართლში, მოიცავს მდ. ტანის აუზს (ძირითადად ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ ნაწილს, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთებს).

## ისტორიული მიმოხილვა
ხეობა უძველესი დროიდანვე ყოფილა დასახლებული, რასაც მოწმობს ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარები და სამაროვნები. იბერიის სამეფოს წარმოქმნის შემდეგ იგი შედიოდა სპასპეტის საგამგეობაში და, როგორც ჩანს, ცალკე ადმინისტრაციულ ერთეულს — ხევს წარმოადგენდა. „ტანის ხევის“ სახელით ეს ადმინისტრაციული ერთეული ცნობილია IV–VII საუკუნეებში. ამ დროისათვის „ტანის ხევი“ მოიცავდა არა მხოლოდ საკუთრივ ატენის ხეობას, არამედ თეძმის ხეობასაც. ამ ერთეულის ცენტრი იყო დეკციხე, რომლის ნანგრევები შემორჩენილია თეძმის ზემო დინებაში. ატენის ხეობაზე გადიოდა მაგისტრალური გზა, რომელიც ჯავახეთსა და ზემო ქართლს აკავშირებდა შიდა ქართლთან. ამ გზის არსერბობამ განაპირობა ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში ატენის ხეობის მჭიდრო დასახლება.

ატენის ხეობის სამეურნეო-კულტურული განვიტარებისა და მნიშვნელობის დამადასტურებელია ადრინდელი ფეოდალური ციხესიმაგრეების მშენებლობა (ვერეს ციხე, ატენის ციხე და სხვა) და ატენის სიონის აგება. X საუკუნეში ატენის ხეობის ცენტრი — ატენის ციხე „აფხაზთა მეფის“ ერთ-ერთი რეზიდენცია და საყრდენი პუნქტი იყო ქართლის შემოერთებისათვის ბრძოლაში. ამავე საუკუნის ბოლოს ატენის ხეობა ბაღვაშთა მფლობელობაში გადავიდა. XI საუკუნეში ეს ხეობა კვლავ სამეფო დომენს წარმოადგენდა. ბაგრატ IV-ის დროს აქ გაშენდა ქ. ატენი, რომელსაც ატენის ხეობასთან ერთად მეფის მიერ დანიშნული ატენის მოურავი განაგებდა. XII საუკუნეში ატენის ხეობაში იყო საქართველოს მეფეთა ერთ-ერთი საჭურჭლე. გვიანდელი საუკენეებში ატენის ხეობა სხვადასხვა სათავადოებმა დაინაწილეს და ქართლის მეფეების გარდა აქ მიწებს ფლობდნენ ციციშვილები, სააკაძეები და გლურჯიძეები.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის ხეობები
პერვეზ მუშარაფი

**პერვეზ მუშარაფი** (*ურდუ*: پرويز مشرف , *ინგლ.: *Pervez Musharraf; დ. 11 აგვისტო 1943, ნიუ-დელი, ინდოეთი — გ. 5 თებერვალი, 2023) — პაკისტანელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალი, პაკისტანის პრეზიდენტი 2001-2008 წწ.

## ბიოგრაფია 
პერვეზ მუშარაფი დაიბადა 1943 წლის 11 აგვისტოს ნიუ-დელიში, ინდოეთში. 1947 წელს მან მშობლებთან ერთად დატოვა ინდოეთი და პაკისტანში გადავიდა საცხოვრებლად. იქ მუშარაფმა სამხედრო განათლება მიიღო და არმიაში დაიწყო სამსახური. მან ინდოეთის წინააღმდეგ ორივე ომში მიიღო მიიღო მონაწილეობა.
[left|thumb|[ჯორჯ უოლკერ ბუში|ჯორჯ ბუში და პერვეზ მუშარაფი]]
ომის შემდეგ იგი პაკისტანის არმიის პირველი გენერალი გახდა. 1999 წლის 12 ოქტომბერს მუშარაფის მეთაურობით (*იგი ამ დროს გენშტაბის უფროსი იყო*) არმიამ პუტჩი მოაწყო და პრემიერ-მინისტრი ნავაზ შარიფი შინაპატიმრობაში აიყვანა. პოლიტიკური ძალაუფლების ხელში აღების შემდეგ 1999 წლის 22 დეკემბერს მუშარაფის 30.000-მდე მებრძოლმა ქვეყნის ყველა ელექტროსადგური დაიკავა, რითაც კონტროლი დაამყარა პაკისტანის ეკონომიკაზეც. 2001 წლის 20 ივნისს მუშარაფი ოფიციალურად გახდა პაკისტანის პრეზიდენტი. 

დასავლეთის ქვეყნებში მუშარაფი მოიაზრებოდა, როგორც გაწონასწორებული პოლიტიკოსი. ის დასავლეთთან თანამშრომლობდა კიდეც. მისი პრეზიდენტობის დროს პაკისტანში ეკონოკური რეფორმები გატარდა და ქვეყანა მოდერნიზაციის გზაზე დადგა. რელიგიურ საკითხში პერვეზ მუშარაფი შემწყნარებელი და გაწონასწორებულია. პუტჩის შემდეგ პაკისტანის არმია და უშიშროების სამსახური გაიწმინდა ისლამისტური ელემენტებისაგან.

2001 წლის 11 სექტემბერის ტერაქტების შემდეგ მუშარაფი აშშის პრეზიდენტის ჯორჯ ბუშის მოკავშირე იყო ტერორიზმის წინააღმდეგ ომში. 2003 წლის 14 დეკემბერს იგი აფეთქებას გადაურჩა რავალპინდიში, როცა ტერორისტებმა ააფეთქეს ის ხიდი, რომელზეც პრეზიდენტის ესკორტმა გაიარა. ეს მუშარაფზე მოწყობილი მესამე ტერაქტი იყო. 

პტეზიდენტობის უკანასკნელ წლებში მუშარაფი ინდოეთთან შერიგების გზას ადგა. ეს მოლაპარაკებები ცნობილია „კრიკეტ-დიპლომატიის“ სახელწოდებით. 

2008 წლის 18 აგვისტოს პრეზიდენტი მუშარაფი გადადგა სამთავრობო კოალიციის მხრიდან იმპიჩმენტის საშიშროების გამო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official profile at Pakistan Army website 
* Pervez Musharraf on Facebook
* Musharraf Foundation  
* bbc.co.uk, Timeline: Pakistan, a chronology of key events

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:პაკისტანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პაკისტანის პრეზიდენტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ატიკი

**ატიკი** (ბერძნ. Atiikos - ატიკური), არქიტექტურული ნაგებობის დამაგვირგვინებელი, კარნიზის თავზე დაშენებული, კედელი. ხშირად შემკულია წარწერებით ან რელიეფით. ძირითადად იყენებენ ტრიუმფულ თაღებში.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 667, თბ., 1975

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ატილა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ატილა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ატილა — ჰუნების წინამძღოლი
* ატილა — არაოკუპირებული ზონის პრევენტული ოკუპაციის კოდირებული სახელწოდება
*ატილა — ჯუზეპე ვერდის ოპერა
ატკვერი

**ატკვერი**, **ზაგარი** — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიისა და რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სვანეთის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში. უღელტეხილი აკავშირებს სოფლებს უშგულსა (ენგურის ხეობა) და ცანას (ცხენისწყლის ხეობა). ზღვის დონიდან 2642 მ. სვანეთის ქედის უდაბლესი და ერთადერთი საავტომობილო უღელტეხილი. მოვაკებული უნაგირაა. დაფარულია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ატლანტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ატლანტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ატლანტი — ტიტანი ბერძნულ მითოლოგიაში
* ატლანტი — მამაკაცის ქანდაკება
* ატლანტი — კისრის პირველი მალა
ატლასი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ატლასი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ატლასი — რუკების სისტემატური კრებული
* ატლასი — მთის მასივი აფრიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში
* ატლასი — ქსოვილი
* ატლასი — ამერიკული რაკეტა-მატარებლის სერიის სახელწოდება
* ატლასი — ატლანტი (მითოლოგია)
* ატლასი — პლანეტა სატურნის ბუნებრივი თანამგზავრი
* „Atlas“, Coldplay-ს 2013 წლის სიმღერა ფილმის *შიმშილის თამაშები: ცეცხლის ალში* საუნდტრეკიდან  

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ატმოსფერო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ატმოსფერო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ატმოსფერო — ჰაერის გარსი, რომელიც ირგვლივ აკრავს დედამიწას
* ატმოსფერო — წნევის ერთეული
ატო...

**ატო...** ( −18 ტოლი წილობითი ერთეულის წარმოსათქმელად.

1964 წელს ზომა-წონის მეთორმეტე გენერალურ კონფერენციაზე ოფიციალურად იქნა მიღებული ჯერადი ერთეულის თავსართად.

## მაგალითები
1ამ = 10−18მ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:სი თავსართები
ატლანტი (მითოლოგია)

**ატლანტი** () — ბერძნულ მითოლოგიაში — ტიტანი, იაპეტეს ძე, პრომეთეს ბრძენი ძმა. ჰომეროსთან — „ვერაგი, ზღვის სიღრმეთა მცოდნე, ცისა და დედამიწის გამყოფი სვეტების მზიდავი“. ატლანტის სამყოფელი უკიდურესი დასავლეთია. გადმოცემით იგი მიემხრო ღმერთებთან მებრძოლ ტიტანებს, ამიტომ ზევსმა დასაჯა: უბრძანა თავითა და ხელებით შეეკავებინა ცის თაღი. ერთ-ერთი გადმოცემის თანახმად მას ეწვია ჰერაკლეც, მისი მეთერთმეტე გმირობის დროს. გვიანდელი ვერსიით, ატლანტი აფრიკის მეფეა, რომელმაც სტუმრად არ მიიღო პერსევსი, განრისხებულმა პერსევსმა მედუზას თავის დახმარებით იგი გადააქცია ატლასის მთად.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრევეს ატლანტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტიტანები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:პოსეიდონის შთამომავლობა
კატეგორია:გიგანტები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
შარლ გუნო

მინი|შარლ გუნო 
**შარლ გუნო** ( დ. 17 ივნისი, 1818 — გ. 18 ოქტომბერი, 1893) — ფრანგი კომპოზიტორი, ოპერა „ფაუსტის“ ავტორი.  საფრანგეთის ინსტიტუტის წევრი (1866). 

1836-1838 წლებში პარიზის კონსერვატორიაში სწავლობდა. ჟაკ ფრანსუა ჰალევისთან (კონტრაპუნქტი და ფუგა), ფერდინანდო  პაერთან და ჟან ფრანსუა  ლესიუერთან (კომპოზიცია). 1839 მისმა კანტატა „ფერნანმა“ რომის დიდი პრემია დაიმსახურა. 1845-1852 მუშაობდა პარიზის ერთ-ერთ ეკლესიაში ორგანისტად და კაპელმეისტერად. 1852-1860 სათავეში ჩაუდგა პარიზის „ორფეონს“ (საგუნდო საზოგადოებათა გაერთიანება). 1870-1875 ცხოვრობდა ლონდონში, სადაც დააარსა საზოგადოება „გუნოს გუნდი“ (ამჟამად „სამეფო საგუნდო საზოგადოება“). 1850 გუნომ დაწერა პირველი ოპერა „საფო“, სხვა ოპერებია: „ძალად ექიმი“ (1857), „ფილემონი და ბაეკიდა“ (1859), „საბის დედოფალი“ (1861), „რომეო და ჯულიეტა“ (1865), განსაკუთრებული წარმატება მოიპოვა ლირიკულმა ოპერა „ფაუსტმა“ (იოჰან ვოლფგანგ ფოეთეს ამავე სახელწოდების ტრაგედიის მიხედვით, 1859, პარიზის „ლირიკის თეატრი“). 1869 წელს გუნომ შეცვალა „ფაუსტის“ დიალოგები რეჩიტატივებით და დაუმატა საბალეტო აქტი „ვალბურგიის ღამე“. „ფაუსტმა“ გუნოს მსოფლიო სახელი მოუხვეჭა. ოპერებს გარდა გუნოს ეკუთვნის სას. ნაწარმოებები (მესები, რეკვიემი), [[იოჰან სებასტიან ბახი|]ს] პირველი პრელუდიის (დო მაჟორი) მუსიკაზე აგებული საყოველთაოდ ცნობილი „ავე მარია“ სოპრანოს, ვიოლინოს, ფორტეპიანოსა და ორგანისათვის, კანტატები, სიმფონიები, საფორტეპიანო პიესები, რომანსები და სიმღერები.

## ლიტერატურა 
* Sadie, S. (ed.) (1980) *The New Grove Dictionary of Music & Musicians*, [vol. # 7].
* Scholes. *The Oxford Companion to Music*, 10th ed., pp.&nbsp;416–417.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Charles Gounod

კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1818
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა

**რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკა**, ***რსფსრ*** () — თხუთმეტიდან ერთ-ერთი მოკავშირე საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა სსრ კავშირის შემადგენლობაში. დედაქალაქი — ქალაქი მოსკოვი.

პირველი საბჭოთა სახელმწიფო, რომელიც შეიქმნა რუსეთში ოქტომბრის რევოლუციის შედეგად, 1922–1991 წლებში — სსრკ-ში შემავალი ერთ-ერთი მოკავშირე რესპუბლიკა. მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის ყველაზე დიდი ფართობით და მოსახლეობით და ეკონომიკურად ძლიერი რესპუბლიკა. რსფსრ-ზე მოდიოდა სსრ კავშირის სამი მეოთხედი ტერიტორია და ნახევარზე მეტი მოსახლეობა, ორი მესამედი მრეწველობა და დაახლოებით ნახევარი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქცია. სსრკ დაშლის შემდეგ იგი გახდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო, 1991 წლის 25 დეკემბრიდან იგი ატარებს ამჟამინდელ სახელწოდებას — რუსეთის ფედერაცია.

### ადმინისტრაციული დაყოფა 
რსფსრ-ში 1989 წლისთვის იყო 6 მხარე: ალთაის, კრასნოდარის, კრასნოიარსკის, პრიმორიეს, სტავროპოლის და ხაბაროვსკის მხარე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Full Texts and All Laws Amending Constitutions of the Russian SFSR
* *Russian Federation; The Whole Republic a Construction Site* by D. S. Polyanski.
* Full 1918 RSFSR Constitution

კატეგორია:რუსეთი
კატეგორია:სსრკ-ის რესპუბლიკები
კატეგორია:ყოფილი ფედერაციები
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
ფიროსმანი

საკუთარი სახელი **ფიროსმანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ნიკო ფიროსმანი — ნიკო ფიროსმანაშვილი, ქართველი მხატვარი
* ფიროსმანი — 1969 წლის ქართული ფილმი 
* ფიროსმანი — სოფელი დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში
* ფიროსმანი — ჟურნალი, გამოდიოდა 2007-2011 წლებში სტამბოლში