პოლ სოროსი

**პოლ სოროსი** (: *Soros Pál*; დაბადებით *პალ შვარცი*; დ. 5 ივნისი, 1926, ბუდაპეშტი, უნგრეთის სამეფო  – გ. 15 ივნისი, 2013, ნიუ-იორკი, აშშ) — უნგრული წარმოშობის ამერიკელი მექანიკის ინჟინერი, გამომგონებელი, ბიზნესმენი და ფილანთროპი. იგი გახლდათ ცნობილი ბიზნესმენისა და ფინანსისტის ჯორჯ სოროსის უფროსი ძმა.

## ბიოგრაფია
პოლ სოროსი დაიბადა ბუდაპეშტში, უნგრეთში, როგორც პალ შვარცი, თივადარ შვარცისა და ერჟებეტ სიუჩის ოჯახში. მამამისი იყო იურისტი და მწერალი, ხოლო დედამისი – ქსოვილების მაღაზიის მფლობელის ქალიშვილი. 1936 წელს ანტისემიტიზმის გაძლიერებისა და ნაციზმის გავრცელების გამო, ოჯახმა გვარი შვარციდან სოროსად შეიცვალა.
მეორე მსოფლიო ომის დროს, როდესაც ნაცისტურმა გერმანიამ უნგრეთი დაიპყრო, თივადარ სოროსმა გააყალბა დოკუმენტები, რითაც ოჯახს ცრუ ვინაობა მისცა. ოჯახი თითქმის ერთი წლის განმავლობაში იმალებოდა უსაფრთხო სახლებში, სანამ საბჭოთა ძალები ქვეყანაში არ შევიდნენ. საბჭოელებმა შეცდომით ჩათვალეს, რომ პოლ სოროსი SS-ის ოფიცერი იყო და დააპატიმრეს. მას გაქცევა მოახერხდა და ფეხით დაბრუნდა ბუდაპეშტში.

## ემიგრაცია და კარიერა
1948 წელს პოლ სოროსი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასახლდა. მან საბჭოთა კონტროლქვეშ მყოფი უნგრეთი დატოვა, როდესაც უნგრეთის ოლიმპიურ სათხილამურო გუნდთან ერთად შვეიცარიაში იმყოფებოდა. ნიუ იორკში მცირე თანხით ჩავიდა და ბრუკლინის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ჩაირიცხა (ამჟამად ნიუ იორკის უნივერსიტეტის ტანდონის საინჟინრო სკოლა), სადაც მაგისტრის ხარისხი მიიღო. სტუდენტობისას მძიმე ეკონომიკურ პირობებში უწევდა ცხოვრება.
სოროსმა დააარსა კომპანია „Soros Associates“, რომელიც სპეციალიზდება მასობრივი ტვირთების გადამუშავებისა და პორტების ინფრასტრუქტურის დაპროექტებასა და განვითარებაში. მისი კომპანიის მიერ შექმნილი დიზაინები გამოიყენა ბრაზილიურმა მულტინაციონალურმა კომპანიამ „Tubarão“, რამაც საშუალება მისცა ბრაზილიას ოთხჯერ გაეზარდა რკინის მადნის წარმოება და მსოფლიოში რკინის მადნის უდიდესი კორპორატიული მწარმოებელი გამხდარიყო. 2013 წლის მდგომარეობით, „Soros Associates“ მსოფლიოს 91 ქვეყანაში ფუნქციონირებდა.

## ფილანთროპიული მოღვაწეობა
პოლ სოროსმა და მისმა მეუღლემ, დეიზი სოროსმა (გვარად შლენგერი), 1998 წელს დააარსეს „პოლ და დეიზი სოროსის სტიპენდიები ახალი ამერიკელებისთვის“. ამ პროგრამის მიზანია იმიგრანტებისა და იმიგრანტების შვილების დახმარება სამაგისტრო განათლების მიღებაში. ყოველწლიურად 30 სტუდენტი იღებს 90,000 დოლარამდე სტიპენდიას, რომელიც ფარავს ორწლიანი სამაგისტრო სწავლების საფასურს, საცხოვრებელ და სხვა ხარჯებს.
პროგრამის დაარსებისას წყვილმა 50 მილიონი დოლარი გაიღო, ხოლო 2010 წელს დამატებით 25 მილიონი დოლარი გამოყო. 2010 წლისთვის სტიპენდია მიღებული ჰქონდა თითქმის 400 სტუდენტს, რომლებზეც ჯამში 30 მილიონზე მეტი დოლარი იყო გაცემული.
სტიპენდიის მისაღებად კანდიდატებს მოეთხოვებათ უნიკალური „იდეა ან ნიჭი“, კონკრეტული მიღწევები გრძელვადიანი ძალისხმევით, და კავშირი აშშ-ის უფლებათა ბილის იდეალებთან. პოლ სოროსი იყო სტიპენდიის თავმჯდომარე, ხოლო მისი ვაჟი ჯეფრი 2010 წელს პროგრამის პრეზიდენტი გახდა. 

## პირადი ცხოვრება
პოლ სოროსი და დეიზი შლენგერი 1950 წელს ნიუ იორკში შეხვდნენ, სადაც ორივე კოლეჯის სტუდენტი იყო და საერთაშორისო სახლში ცხოვრობდა. 1951 წელს დაქორწინდნენ და შეეძინათ ოთხი შვილი: პიტერი, სტივენ პოლი, ლინდა და ჯეფრი. სამწუხაროდ, სტივენ პოლი და ლინდა ადრეულ ბავშვობაში დაიღუპნენ ცალკეულ უბედურ შემთხვევებში.
პოლ სოროსი გარდაიცვალა 2013 წლის 15 ივნისს, მანჰეტენის ზედა აღმოსავლეთ მხარეს მდებარე თავის სახლში, 87 წლის ასაკში. სიცოცხლის ბოლო წლებში მას აწუხებდა პარკინსონის დაავადება, დიაბეტი, ყბისა და ენის კიბო.
პოლ სოროსს ხშირად „უხილავ სოროსს“ უწოდებდნენ, განსხვავებით მისი უფრო ცნობილი ძმისგან, ჯორჯ სოროსისგან, მაგრამ მისი წვლილი საინჟინრო დარგსა და ფილანთროპიაში უმნიშვნელოვანესია. მისი კომპანია და ფილანთროპიული მოღვაწეობა დღესაც განაგრძობს მსოფლიოზე დადებითი გავლენის მოხდენას.

## რესურსები ინტერნეტში
*|cím=Az egyik Soros adott Magyarországnak, a másik nem |dátum=2017-04-20 |formátum=HTML |kiadó 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:უნგრელები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:გამომგონებლები
კატეგორია:გამომგონებლები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები