open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვალენსიის ავტონომიური გაერთიანება

250px|frame|right|ავტონომიური რეგიონი ვალენსია
**ვალენსია** (Comunitat Valenciana, País Valencià) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1982 წლიდან. მოიცავს პროვინციებს — ალიკანტე, კასტელიონი, ვალენსია.

* *ფართობი* — 23,3 ათასი.
* *მოსახლეობა* — 3 600 000 ად.;
* *ენები* — ესპანური, კატალონიური.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — ვალენსია.
* *საკანონმდებლო ორგანო* — კორტესი, 89 წევრი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ვალენსია იყოფა სამ პროვინციად (ალიკანტე, კასტელიონი, ვალენსია), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 36 კომარკად. კატალონიაში არის 542 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვალენსიის პროვინციები  
* 

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
ვალენსია (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ვალენსია** შეიძლება აღნიშნავდეს:
## აშშ
* ვალენსია — სანტა-კლარიტას ნაწილი
## ესპანეთი
*ვალენსია — ქალაქი ესპანეთში;
*ვალენსია (რეგიონი) — ავტონომიური რეგიონი ესპანეთში;
*ვალენსია (პროვინცია) — პროვინცია ესპანეთში;
*ვალენსია (ოლქი) — ისტორიული ოლქი ესპანეთში;
*ვალენსია (საფეხბურთო კლუბი) — ესპანეთის საფეხბურთო კლუბი;
*ვალენსიის ყურე — ყურე ხმელთაშუა ზღვაში, ესპანეთის სანაპიროსთან;

## ვენესუელა
*ვალენსია (ტბა) — ტბა ვენესუელაში;
*ვალენსია (ვენესუელა) — ქალაქი ვენესუელაში, კარაბობოს შტატის ადმინისტრაციული ცენტრი;

## კოლუმბია
*ვალენსია (კორდობა) —  ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში.
კანარის კუნძულები

**კანარის კუნძულები** () — ესპანეთის ერთ-ერთი ავტონომიური გაერთიანება. მდებარეობს ამავე სახელწოდების კუნძულებზე აფრიკის დასავლეთ სანაპიროსთან, რომელიც მოიცავს 7 კუნძულს: ტენერიფე, ლას-პალმასი, გომერა, იერო, გრან-კანარია, ფუერტევენტურა, ლანსაროტი.

* *ფართობი* — 7,3 ათასი. უმაღლესი მწვერვალია პიკო დე ტეიდე, 3718 მ.
* *მოსახლეობა* — 2 172 944 ადამიანი (2021).
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — სანტა-კრუს-დე-ტენერიფე.
* *საკანონმდებლო ორგანო* — 60 წევრიანი პარლამენტი.

## ისტორია 
I საუკუნეში აღმოაჩინა იუბა II-მ, რომაელთა ნუმიდიელმა ვასალმა. მეფეს იქ ბევრი ძაღლი უნახავს (canis ლათინურად) და კუნძულებს სახელიც აქედან შეერქვა. 1402 წლიდან კუნძულები დაიკავეს კასტილიელებმა ფრანგი ზღვაოსნის, ჟან დე ბეტანკურის მეთაურობით, რომელიც შემდეგ კანარის კუნძულების მეფე გახდა. 1479 წელს განადგურებულ იქნენ კუნძულების ავტოქტონური მოსახლენი გუანშები, რომლებიც ბერბერებს ენათესავებოდნენ. 1902 წელს ავტონომისტური მოძრაობა ჩაახშეს. 1978 წელს გაძლიერდა თვითგამორკვევისა და დამოუკიდებლობის მოძრაობა. 1993 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა.

## ძირითადი მონაცემები 
## ბუნება 
კანარის ველური ბუნების ოფიციალური სიმბოლოებს წარმოადგენენ: კანარის ჩიტი და კანარის ფინიკის პალმა.

კანარის კუნძულებს აქვ მრავალფეროვანი ფლორა და ფაუნა. გამორჩეულია ენდემური ჯიშების სიმრავლით, მათ შორის ისეთის როგორიცაა ფასკუნჯი.

## ეროვნული პარკები 
კანარის კუნძულებს ოფიციალურად აქვს ოთხი ეროვნული პარკი, რომელთაგანაც ორი იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად არის გამოცხადებული. დანარჩენი ორი გამოცხადებულია ბიოსფერულ რეზერვად:

* კალდერა-დე-ტაბურიენტეს ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1954 წელს. 2002 წლიდან მსოფლიო ბიოსფერული რეზერვი. დღეისთვის მოიცავს 46,9 კმ²–ს.
* გარახონაის ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1981 წელს. 1986 წელს გამოცხადდა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. მოიცავს 3986 ჰექტარს.
* ტიმანფაიის ეროვნული პარკი – შეიქმნა 1974 წელს. 1993 წლიდან მსოფლიო ბიოსფერული რეზერვი. მოიცავს 51,07 კმ²–ს.
* ტეიდეს ეროვნული პარკი –  შეიქმნა 1954. 2007 წელს გამოცხადდა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად. მოიცავს 18 990 ჰექტარს.

### ადგილობრივი ფლორის სურათები 

Tajinaste rojo.jpg
Arbutus canariensis2.jpg
Digitalis (Isoplexis) canariensis by Scott zona - 004.jpg
Sonchus palmensis (Barlovento) 04.jpg
Lotus berthelotii1.jpg
Persea indica.jpg
Canarina canariensis Tenerife (02).jpg
Phoenix canariensis (Puntallana) 01.jpg
Euphorbia canariensis2.jpg
Bosea yervamora berries.JPG
Gonospermum elegans.jpg
Pericallis webbii.jpg
Argyranthemum frutescens cv Vera 2.jpg
Malva acerifolia var. acerifolia (Jardín Botánico Canario Viera y Clavijo).jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* კანარის კუნძულების მთავრობა
* კანარის კუნძულების ტურიზმის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კანტაბრია

frame|right|კანტაბრია
**კანტაბრია** () — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1981 წლიდან. ჰყავს 39 წევრიანი ასამბლეა.

* ფართობი – 5,3 ათასი.
* მოსახლეობა – 500 ათასი.
* ადმინისტრაციული ცენტრი – სანტანდერი.
500პქ|center|პანორამა

## რესურსები ინტერნეტში
* Camara de Comercio de Cantabria

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
კასტილია-ლა-მანჩა

frame|right|კასტილია-ლა-მანჩა
**კასტილია-ლა მანჩა** (Castilla- La Mancha) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1982 წლიდან. მოიცავს 5 პროვინციას: 4 მათგანი ძველ ახალ კასტილიაში შედიოდა (სიუდად-რეალი, კუენკა, გვადალახარა, ტოლედო) და 1 – მურსიის ძველ სამეფოში (ალბასეტე).

* *ფართობი* - 79 ათასი კვ.კმ.
* *მოსახლეობა* – 1 712 000 ად.
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - ტოლედო.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
კასტილია-ლა-მანჩა იყოფა ხუთ პროვინციად (ალბასეტე, სიუდად-რეალი, გვადალახარა,  კუენკა და ტოლედო), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 32 კომარკად. კასტილია-ლა-მანჩაში არის 919 მუნიციპალიტეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროვინციის საიტი

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
კასტილია და ლეონი

მინი|300პქ|კასტილია და ლეონის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
**კასტილია და ლეონი** () — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1983 წლიდან. მოიცავს 9 პროვინციას : 5 ძველ ლეონში შედიოდა (ლეონი, პალენსია, სალამანკა, ვალიადოლიდი, სამორა) და 4 ძველ კასტილიაში (ავილა, ბურგოსი, სეგოვია, სორია).

* *ფართობი* — 94 223 კმ².
* *მოსახლეობა* — 2 424 395 (2017 წლის მონაცემებით).
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — ვალიადოლიდი.
* *საკანონმდებლო ორგანო* — 84 წევრიანი კორტესი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
კასტილია და ლეონის შემადგენლობაში შედის 9 პროვინცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Cortes de Castilla y León (Regional Parliament)   
* Junta de Castilla y León (Regional Government)  
* The Cortes of Castile-León, Joseph F. O'Callaghan (historical)
* Tourist Information

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
ლა-რიოხა

frame|right|ლა რიოხა
**ლა-რიოხა** (Comunidad Autónoma de La Rioja) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1982 წლიდან.

* *ფართობი* – 5045 კმ².
* *მოსახლეობა* – 315 675 (2018)
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* – ლოგრონო.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ესპანეთის პროვინციები
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
მადრიდის ავტონომიური გაერთიანება

right|მადრიდის რეგიონი
**მადრიდის რეგიონი** () — ესპანეთის ჩვიდმეტი ავტონომიური რეგიონიდან ერთ-ერთი ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1983 წლიდან. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრში, პირენეის ნახევარკუნძულზე. მისი ცენტრია ქალაქი მადრიდი.

* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - მადრიდი.
* *ფართობი* – 8000 კმ².
* *მოსახლეობა* – 6 489 680 ად. (2011).

## რესურსები ინტერნეტში 
*Madrid Autonomous Community
*Madrid Leisure Guide 
*Madrid Metro Network
*Madrid Barajas International Airport 
*A guide to the natural history of Madrid 

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
მურსიის ავტონომიური გაერთიანება

right|thumb|მურსიის რეგიონი
**მურსია** (Region de Murcia) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1982 წლიდან. ჰყავს 45 წევრიანი არჩეული ასამბლეა.

* *ფართობი* — 26,2 ათასი.
* *მოსახლეობა* — 1 200 000 ად.;
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* — მურსია.

## რესურსები ინტერნეტში
*  MURCIAREGION.COM – Independent Site of Murcia, Spain. Thousands of pictures and movies
* "In Spain, Water Is a New Battleground" article by Elisabeth Rosenthal in *The New York Times* 3 June 2008
*  Comunidad Autónoma de la Región de Murcia (the Autonomous Community of Murcia)
*  Portal de la Región de Murcia Digital (Official Cultural Site of Autonomous Community of Murcia)
*  Official Tourism Site of Murcia, Spain 
*  La Opinión – local newspaper
*  La Verdad – local newspaper
*  Murcia.com – local newspaper

კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
ნავარა (ავტონომიური გაერთიანება)

280პქ|მინი|მარჯვნივ|ნავარას მდებარეობა ესპანეთში
**ნავარა** (Comunidad Foral de Navarra / Nafarroako Foru Komunitatea) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება და პროვინცია 1982 წლიდან. ჰყავს 50 წევრიანი არჩეული კორტესი.

* *ფართობი* - 11 ათასი.
* *მოსახლეობა* - 500 ათასი ად.;
* *ადმინისტრაციული ცენტრი* - პამპლონა.
* *ენები* – ესპანური, ბასკური.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website (in Basque/English/French/Spanish)
* History of Navarre
* (LAS BARDENAS, CAVERN, GROTTE VALTIERRA, CUEVAS DE VALTIERRA)
* Bardenas Reales desert (Navarra)
* Northern Spanish region leads way on renewable energy
* &nbsp;
* 
* Guide to the Navarra Pyrenees mountains.
სეუტა

**სეუტა** () — ესპანეთის ავტონომიური ქალაქი ჩრდილოეთ აფრიკაში, ნახევარანკლავი მაროკოს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, გიბრალტარის სრუტის აღმოსავლეთ ნაწილში. მაროკო ქალაქს თავის ტერიტორიად თვლის და ითხოვს მის დაბრუნებას. ფართობი — 19 კმ². მოსახლეობა 85 ათასი, ძირითადად არაბები, ბერბერები, ესპანელები, ფრანგები. ქალაქში მოქმედებს სამხედრო და თევზსაჭერი ნავსადგურები.

## ისტორია 
ქალაქი დაარსდა ძვ. წ. VI საუკუნეში. ფინიკიელთა კოლონია შემდგომში დაიკავეს კართაგენელებმა, ბერძნებმა, რომაელებმა, პორტუგალიელებმა (1415), ესპანელებმა (1580). 1663 წელს პორტუგალია-ესპანეთის კავშირის დაშლის შემდეგ მოსახლეობის იდენტიფიკაციის საფუძველზე ქალაქი ესპანეთს დარჩა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სუეტის მთავრობის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური ქალაქები
კატეგორია:აფრიკის სადავო ტერიტორიები
მელილია

მინი|პორტი მელილა
მინი|მელილია
**მელილია** () — ესპანეთის ავტონომიური ქალაქი და პორტი ჩრდილოეთ აფრიკაში. გარშემორტყმულია მაროკოთი. ფართობი 12,3 კვ. კმ. სადავოა მაროკოსთან. მოიცავს აგრეთვე კუნძულებს: პენიონ დე ველესი, ალუსემასი და ჩაფარინასი. ის მიიჩნეოდა მალაგას პროვინციად 1995 წლის 14 მარტამდე, ანუ მანამდე სანამ ავტონომიად გამოცხადდებოდა.

2008 წლის აღწერით, მოსახლეობა შეადგენდა 73 460 ადამიანს, სადაც შედიოდნენ ქრისტიანები, მუსლიმები (უმეტესად ბერბერები) და ცოტაც ებრაელები. ესპანური არის გავრცელებული ენა, თუმცა იყო ბერბერული ენის აღიარების მოთხოვნაც.

## ისტორია
მელილია თავდაპირველად ფინიკიელთა და შემდგომ პუნიკების კოლონია იყო სახელად–რუსადირი. 1497 წელს დაიკავა დონ პედრო დე ესტოპინანმა, მედინა სიდონიას საჰერცოგოს მეთაურმა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სეუტა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური ქალაქები
კატეგორია:აფრიკის სადავო ტერიტორიები
ბრიუსელი (რეგიონი)

thumb|ბრიუსელი
**ბრიუსელი** (; ) ოფიციალურად **ბრუსელის-დედაქალაქის რეგიონი** — ბელგიის ერთ-ერთი რეგიონი სამიდან (დანარჩენი ორი არის ფლანდრია და ვალონია). უკავია ქვეყნის ცენტრალური ნაწილი, ქალაქი ბრიუსელი და მისი მიმდებარე ტერიტორია.

* *ფართობი* – 161 კმ²,
* *მოსახლეობა* – 981 ათასი; მათ შორის 80% ფრანგულენოვანია. 
* *საკანონმდებლო ორგანო* – ჰყავს 75 წევრიანი პარლამენტი, რომელიც პირდაპირ აირჩევა დედაქალაქის 19 კომუნის მიერ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბელგიის რეგიონები
ვალონია

**ვალონია** (, , , ) — ბელგიის ერთ–ერთი რეგიონი სამიდან (დანარჩენი ორი არის ფლანდრია და ბრიუსელი).

* ფართობი - 16 901 კმ²
* მოსახლეობა - 3 320 805 (2006 წ.) 
* ადმინისტრაციული ცენტრი - ნამიური. 
* ქალაქები (ათ.) - შარლერუა (201), ლიეჟი (184), ნამიური (106), მონსი (90).
* ადმინისტრაციული დაყოფა – იყოფა 5 პროვინციად: ვალონიის ბრაბანტი (ვავრი), ენო (მონსი), ნამიური (ნამიური), ლუქსემბურგი (არლონი), ლიეჟი (ლიეჟი). 
* საკანონმდებლო ორგანო – ჰყავს 75 წევრიანი პარლამენტი (Conseil regional wallon).

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიის რეგიონები
ფლანდრია

**ფლანდრია** (Vlaamse Gewest, Vlanderen) — ბელგიის ერთ–ერთი რეგიონი სამიდან (დანარჩენი ორი არის ვალონია და ბრიუსელი) და ისტორიული ოლქი დასავლეთ ევროპაში.

* ფართობი - 13 626 კმ²,
* მოსახლეობა - 6 078 600  (2006 წ.) 
* ადმინისტრაციული ცენტრი - ანტვერპენი. 
* ქალაქები (ათ.) - ანტვერპენი (450), გენტი (222), ბრიუგე (117), აალსტი (75), კორტრეიკი (75). 
* ადმინისტრაციული დაყოფა – იყოფა 5 პროვინციად: ფლამანდიის ბრაბანტი (ლუვენი), დასავლეთი ფლანდრია (ბრიუგე), აღმოსავლეთი ფლანდრია (გენტი), ლიმბურგი (ჰასელტი), ანტვერპენი (ანტვერპენი). 
* საკანონმდებლო ორგანო – ჰყავს 118 წევრიანი პარლამენტი (Vlaamse Raad).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Flemish authorities
* Flanders online 
* French Flanders 
* Frans-Vlaanderen
* The Flemish region reaches 6 million inhabitants 

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიის რეგიონები
აპულია

**აპულია** (ბერძნულიდან Ἀπουλία; ) — რეგიონი იტალიაში, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში. აღმოსავლეთით ესაზღვრება  ადრიატიკის ზღვა, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — იონიის ზღვა, სამხრეთით — ოტრანტოს სრუტე და ყურე. მის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილს სალენტოს ნახევარკუნძულს უწოდებენ, რომელიც „ჩექმის“ ფორმის იტალიის ქუსლს წარმოადგენს. რეგიონის ფართობი 19 345 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 4,1 მლნ ადამიანს შეადგენს (2011). ჩრდილოეთით მოლიზეს რეგიონი ესაზღვრება, დასავლეთით — კამპანია, სამხრეთ-დასავლკეთით კი ბაზილიკატა. მის გასწვრივ, იონიის ზღვის მიღმა, მდებარეობს საბერძნეთი და ალბანეთი.

აპულია სასოფლო-სამეურნეო რეგიონია, მოჰყავთ ხილი და ღვინო. მისი ნავსადგურები აგრეთვე ემსახურებიან ალბანეთს.

* *ფართობი* - 19 345 კმ²
* *მოსახლეობა* - 4 091 259 (2011)
* *ქალაქები* (ათ.) - ბარი (332, ადმინისტრაციული ცენტრი), ტარანტო (208, ძირითადი სამრეწველო ცენტრი), ფოჯა (154), ლეჩე (98), ბრინდიზი (93).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
აპულიის რეგიონი ადმინისტრაციულად 6 პროვინციად იყოფა:

მინი|მარცხნივ|250პქ|აპულიის პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ტურისტული საიტი
* ოფიციალური საიტი
* Puglia Video: Art-Endless Treasures
* Environmental League Puglia 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
აბრუცო

**აბრუცო** (), **აბრუცი** () — რეგიონი იტალიაში, მთიანი რაიონი ქვეყნის ცენტრალური ნაწილის სამხრეთში. მისი დასავლეთი საზღვარი რომიდან 80 კმ-ში მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება მარკეს რეგიონი, დასავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთით — ლაციოს რეგიონი, სამხრეთ აღმოსავლეთით — მოლიზე და აღმოსავლეთით — ადრიატიკის ზღვა. მიუხედავად იმისა, რომ ის გეოგრაფიულად უფრო იტალიის ცენტრალურ რეგიონში მდებარეობს ვიდრე სამხრეთში, იტალიის სტატისტიკის სამსახურის მიერ იგი მაინც სამხრეთულ რეგიონად მიიჩნევა, ორი სიცილიის სამეფოსთან მისი ისტორიული კავშირის ნიშნად. 

ანტიკურ ხანაში რეგიონი დასახლებული იყო იტალიკური ტომებით, რომლებიც ხანგრძლივად უწევდნენ წინააღმდეგობას რომაელ დაპყრობლებს. XII საუკუნეში აქ ნორმანები დამკვიდრდნენ. მოგვიანებით, აბრუცო ჰოენშტაუფენების დინასტიას ემხრობოდა პაპობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1860-1861 წლებში რეგიონი იტალიის სამეფოს ნაწილი გახდა აბრუცისა და მოლიზეს სახელით. 1965 წელს აღნიშნული რეგიონი გაიყო. აბრუცოს ეკონომიკის საფუძველი სოფლის მეურნეობაა. 

* *ფართობი* – 10 763 კმ²
* *მოსახლეობა* – 1 342 975 (2011 წ)
* *ადმინისტრაციული დაყოფა* — პროვინციები: ლ'აკვილა, კიეტი, პესკარა და ტერამო.
* *ქალაქები* (ათ.) — ლ’აკვილა (70), პესკარა (115), კიეტი (59), ტერამო (53).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
აბრუცოს რეგიონი ადმინისტრაციულად 4 პროვინციად იყოფა:
მინი|მარცხნივ|250პქ|აბრუცოს პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*Map of Abruzzo 
*In the land of bears and castles, *Financial Times*, 29 June 2007
*Italy as it used to be

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ბაზილიკატა

**ბაზილიკატა** () აგრეთვე ცნობილი როგორც **ლუკანია** — რეგიონი იტალიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთში. დასავლეთით ესაზღვრება კამპანიის რეგიონი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით — აპულია, სამხრეთით კი კალაბრია. ფლობს მცირე გასასვლელს ტირენიის ზღვაზე კამპანიასა და კალაბრიას შორის, მაგრამ საკმაოდ ვრცელი გასასვლელი გააჩნია იონიის ზღვაზე (კონკრეტულად ტარანტოს ყურეზე), კალაბრიასა და აპულიას შორის. ჩექმის ფორმის იტალიის კონტურში, ბაზილიკატა „ზურგს“ (ფეხსაცმლის) წარმოადგენს, „ფეხსაცმლის წვერ“ კალაბრიასა და „ქუსლ“ აპულიასთან ერთად. რეგიონის ფართობი 10 000 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 600 000 ადამიანს შეადგენს. რეგიონული დედაქალაქია პოტენცა. ბაზილიკატა ადმინისტრაციულად ორ პორვინციად იყოფა: პოტენცა და მატერა.

* *ფართობი* — 10 000 კმ²
* *მოსახლეობა* — 600 000  (2010)
* *ქალაქები* (ათ.) — პოტენცა (71), მატერა (57).

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ბაზილიკატის რეგიონი ადმინისტრაციულად 2 პროვინციად იყოფა:

მინი|მარცხნივ|250პქ|ბაზილიკატის პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* რუკა 
* Pollino Walking Into The Wild Side of Basilicata 
* Basilicata autentica
* Basilicata Tourist Office

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ემილია-რომანია

**ემილია-რომანია** () — რეგიონი ცენტრალური იტალიის ჩრდილოეთში, მოიცავს მდინარე პოს ხეობას და შედგება ორი ისტორიული რეგიონის — ემილიასა და რომანიასაგან. დედაქალაქია ბოლონია. მთლიანი ფართობი 22 446 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 4,4 მლნ ადამიანია.

დღეისათვის, ემილია-რომანია ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მდიდარ და განვითარებულ რეგიონად მიიჩნევა, აქ ფიქსირდება მშპ-ის მესამე ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ერთ სულ მოსახლეზე იტალიის რეგიონებს შორის. დედაქალაქი ბოლონია, იტალიაში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი დონის ცხოვრების დონით გამოირჩევა და გააჩნია მოწინავე და თანამედროვე სოციალური მომსახურებები. ემილია-რომანია ასევე წარმოადგენს იტალიის უმთავრეს კულტურულ და ტურისტულ ცენტრს, აქ მდებარეობს დასავლური სამყაროს უძველესი უნივერსიტეტი და მრავალი რენესანსული ქალაქი (მოდენა, პარმა, ფერარა), ასევე კვებისა და საავტომობილო წარმოებების მთავარი ცენტრები (Ferrari, Lamborghini, Maserati და Ducati). ფლობს სიცოცხლით სავსე და მრავალფეროვან სანაპირო ზოლს ადრიატიკის ზღვაზე, მრავალრიცხოვანი ტურისტული კურორტებით, რომელთა შორისაცაა რიმინი და რიჩონე.

რეგიონში იწარმოება ხილი, ღვინო, შაქრის ჭარხალი, პოს ხეობაში არის ნავთობის და გაზის რესურსები.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* რუკა 
* City Guide of Bologna
* Emilia–Romagna Travel Guide VIDEO

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ვენეტო

**ვენეტო** (, ) — რეგიონი იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, უკავია მდინარე პოს დელტა, აგრეთვე ალპებისა და დოლომიტის მთები, ტბა გარდა. მისი მოსახლეობა 5 მლნ ადამიანია და ამ მხრივ იტალიის რეგიონებს შორის მე-5 ადგილზეა.

ათასწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში ვენეტო დამოუკიდებელი სახელმწიფო იყო — ვენეციის რესპუბლიკა, რომელიც 1866 წელს, ავსტრიელი და ფრანგი მმართველობების დამარცხების შემდეგ საბოლოოდ შეიერთა იტალიამ. მისი დედაქალაქი იყო და არის ვენეცია, რომელიც საუკუნეთა მანძილზე მართავდა მსოფლიოს ერთ-ერთ უმსხვილეს და უმდიდრეს საზღვაო რესპუბლიკასა და სავაჭრო იმპერიას. მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობის გამო, მნიშვნელოვანი რაოდენობის ვენეტოელი საკუთარ თავებს უნიკალური იდენტობის ადამიანებად მიიჩნევენ და უარს ამბობენ მათს მიკუთვნებაზე იტალიურ ერთან, რეგიონული მთავრობა კი იმდენად შორს წავიდა, რომ მისი მაცხოვრებლები ოფიციალურრად განსაზღვრა როგორც უბრალოდ „ხალხი“.

ერთ დროს ვენეციის რესპუბლიკის გული, ვენეტო დღეს იტალიის უმდიდრესი, ყველაზე განვითარებული და ინდუსტრიალიზებული რეგიონია. ფლობს ქვეყნის უმდიდრეს ისტორიულ, ბუნებრივ, ხელოვნების, კულტურულ, მუსიკალურ და კულინარიულ მემკვიდრეობას. ამავე დროს ის იტალიის ყველაზე მონახულებადი რეგიონია 60 მლნ ტურისტით ყოველწლიურად (2007). გარდა იტალიურისა, მოსახლეობის უმრავლესობა ლაპარაკობს ვენეტურ ენაზეც. ხანგრძლივი ისტორიის მანძილზე, ვენეტო მასიურ მიგრაციებს განიცდიდა და დღესაც, იტალიის მასშტაბით იგი ლიდრეობს იმიგრანტთა მიღებაში, 2008 წელს მან 454 453 უცხოელი იმიგრანტი მიიღო, რომელთა უმრავლესობაც რუმინელი და მაროკოელია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ვენეტოს რეგიონი ადმინისტრაციულად შვიდ პროვინციად იყოფა:
მინი|მარცხნივ|250პქ|ვენეტოს პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* რეგიონის რუკა 
* Venice and the Veneto in the Words of Great North American Travelers 

## სქოლიო
კატეგორია:ვენეტო
კალაბრია

**კალაბრია** () ანტიკურ ხანაში ცნობილი როგორც **ბრიტიუმი** — იტალიის რეგიონი, უკავია აპენინის ნახევარკუნძულის უკიდურესი სამხრეთი ნაწილი. წარმოადგენს ჩექმის ფორმის აპენინის ნახევარკუნძულის „წვერს“. დედაქალაქია კატანძარო. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბაზილიკატის რეგიონი, სამხრეთ-დასავლეთით — სიცილია, დასავლეთით — ტირენიის ზღვა, აღმოსავლეთით კი იონიის ზღვა. რეგიონის ფართობი 15 080 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 2 მლნ ადამიანს შეადგენს.

რეგიონი ძირითადად მთიანია და გადაკვეთილია რამდენიმე მასივით. მრავლადაა ვიწრო და ხრამიანი ხეობები.

* *ფართობი* — 15 080 კმ²
* *მოსახლეობა* — 2 009 227 (2010 წ)
* *ადმინისტრაციული დაყოფა* — იყოფა კატანძაროს, კოზენცასა და რეჯოს პროვინციებად.
* *ქალაქები* (ათ.) — კატანძარო (97), რეჯო-დი-კალაბრია (180, მთავარი სამრეწველო ქალაქი და ნავსადგური), კოზენცა (78).

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* კალაბრიის ისტორიის, კულტურისა და ენის გენეალოგია
* ოფიციალური საიტი 
* Living in Calabria - A Guide
* Calabria Property Website 
* Official Region tourist information 
* Web Portal of Calabria in the World 

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ლაციო

**ლაციო** (; ) — რეგიონი ცენტრალური იტალიის დასავლეთ ნაწილში. იგი წარმოადგენს ძველი ლათინების განსახლების არეალს ძვ.წ. X ს-დან. რომაელები ცხოვრობდნენ ძვ.წ. IV ს-დან. დაახლოებით 5,7 მლნ მცხოვრებითა და 170 მლრდ მშპ-ით, ლაციო ქვეყნის მესამე ყველაზე დასახლებული და მეორე ყველაზე მდიდარი რეგიონია. იგი მოიცავს რომს, იტალიის დედაქალაქსა და უმსხვილეს ქალაქს.

## გეოგრაფია
მინი|მარცხნივ|200პქ|ლაციოს რელიეფის რუკა
ლაციოს ფართობი 17 236 კმ²-ია და ესაზღვრება ქვეყნის სხვა რეგიონები: ტოსკანა, უმბრია და მარკე — ჩრდილოეთით, აბრუცი და მოლიზე — აღმოსავლეთით, კამპანია — სამხრეთით, ხოლო დასავლეთით კი ტირენიის ზღვა. რეგიონის რელიეფი ძირითადად დაბლობი და გორაკ-ბორცვიანია, პატარა მთიანი არეალებით აღმოსავლეთ და სამხრეთ რაიონებში.

მინი|მარჯვნივ|200პქ|რომის კამპანას (campagna romana) პანორამა
ლაციოს სანაპირო ზოლი ძირითადას ქვიშიანი პლაჟებისგან შედგება. სამხრეთ სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს პონციანის კუნძულები, რომლებიც ადმინისტრაციულად ლაციოს შემადგენლობაში შედის. ჩრდილოეთით, სანაპირო ზოლს მიღმა, გადაჭიმულია მარემას სანაპირო ვაკე, რომელიც კომუნა ჩივიტავეკიასთან ტოლფის მტებით (616 მ) წყდება. რეგიონის ცენტრალური ნაწილი უჭირავს რომის კამპანას () — 2 100 კმ² ფართობის ვრცელ ალუვიურ ვაკეს, რომელიც გარს ერტყმის დედაქალაქ რომს. სამხრეთის რაიონები ხასიათდება აგრო-პონტინოს ვაკეებით, რომლებიც ერთ დროს ჭაობიანი და მალარიის გავრცელების არეალი იყო, რომელიც საუკუნეთა განმავლობაში წყალს გამოსტაცეს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
მინი|250პქ|მარცხნივ|ლაციოს პროვინციები
ლაციოს რეგიონი ადმინისტრაციულად 5 პროვინციად იყოფა:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
* რეგიონის ოფიციალური ტურისტული საიტი 
* Sito ufficiale del Consiglio Regionale del Lazio
* Parchi del Lazio

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
კატეგორია:ძველი რომი
კამპანია (იტალია)

**კამპანია** () — სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი სამხრეთ იტალიაში. სახელი მომდინარეობს ლათინურიდან, რომაელებმა მას *Campania felix* (ბედნიერი მიწა) უწოდეს. მისი მოსახლეობა 5,8 მლნ ადამიანს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით იტალიის მეორე ყველაზე ხალხმრავალი რეგიონია. მთლიანი ფართობი 13 590 კმ²-ია და წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონს. მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულზე, დასავლეთით გასასვლელი აქვს ტირენიის ზღვაზე. ადმინისტრაციულად მის დაქვემდებარებაში შედის ფლეგრინის კუნძულები და კუნძული კაპრი.

ხანგრძლივი ისტორიის მქონე კამპანია დასავლური ცივილიზაციის ცენტრში მდებარეობდა. პირველად მისი კოლონიზაცია ძველმა ბერძნებმა მოახდინეს და ის დიდი საბერძნეთის (*Magna Græci*a) შემადგენლობაში შედიოდა, სანამ მოძლიერდებოდა რომის რესპუბლიკა. რომაულ ხანაში ეს ტერიტორია იმპერატორების მიერ მაღალი კულტურის კერად მიიჩნეოდა, რადგან აქ თანაბრად იყო წარმოდგენილი როგორც ბერძნული, ისე რომაული კულტურები. შუა საუკუნეებში, ბიზანტიის იმპერიისა და ლომბარდიელების ხელში ამ არეალს გააჩნდა ბევრი საჰერცოგო და სათავადო.

ნორმანთა მმართველობის ხანაში, ის მიუერთდა სიცილიის სამეფოს, მაგრამ მცირე ხნის შემდეგ იგი ნეაპოლის სამეფომ მიიტაცა. სწორედ ამ პერიოდში შეეხო კამპანიას ესპანური, ფრანგული და არაგონული კულტურები. მოგვიანებით, იგი ორი სიცილიის სამეფოს შემადგენელი ნაწილი გახდა ბურბონების მმართველობით, რაც 1860 წლამდე გაგძელდა, როდესაც დასრულდა იტალიის გაერთიანება და ის ახლადღექმნილი იტალიის სახელმწიფოს შემადგენლობაში შევიდა. 
მინი|250პქ|მარცხნივ|ჰერას ტაძარი პესტუმში, ძვ. წ. 550 წ.
რეგიონის დედაქალაქია ნეაპოლი. კამპანია მდიდარია თავისი კულტურით, განსაკუთრებით სამზარეულოთი, მუსიკით, არქიტექტურით, არქეოლოგიითა და ისეთი უძველესი ძეგლებით, როგორებიცაა პომპეი, ჰერკულანუმი და პესტუმი. ბუნებრივი ძეგლების სიმდიდრე კამპანიაში ტურისტული ინდუსტრიის წარმატებულ განვითარებას განაპირობებს, განსაკუთრებით ამალფის სანაპიროზე, ვეზუვის მთაზე და კუნძულ კაპრიზე.

* *ფართობი* — 13 590 კმ²
* *მოსახლეობა* — 5 833 131 (2010 წ)
* *ქალაქები* (ათ.) — ნეაპოლი (992), სალერნო (142), ჯულიანო-ინ-კამპანია (98), ტორე-დელ-გრეკო (93).
* *თავისებურებები* — ამ რეგიონში მდებარეობს ანტიკური ქალაქები პომპეი, ჰერკულანუმი, პესტუმი, აგრეთვე ვულკანი ვეზუვი და კუნძული კაპრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Campania Photo Gallery
* Map of Campania 
* Vesuvius Observatory 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ლიგურია

**ლიგურია** (Liguria) — ჩრდილო-დასავლეთ იტალიის სანაპირო რეგიონი გენუის ყურესთან. წარმოადგენს იტალიის მესამე ყველაზე პატარა რეგიონს. დედაქალაქია გენუა. მოიცავს იტალიური რივიერის კურორტებს, რომლებიც პოპულარულია ტურისტებში თავის ულამაზესი პლაჟებით, თვალწარმტაცი პატარა ქალაქებითა და კარგი სამზარეულოთი.

## გეოგრაფია
ლიგურიას დასავლეთით საფრანგეთი ესაზღვრება, ჩრდილოეთით — პიემონტის რეგიონი, აღმოსავლეთით — ემილია-რომანია და ტოსკანა. გადაჭიმულია ლიგურიის ზღვის სანაპიროზე და წარმოადგენს ხმელეთის ვიწრო ზოლს, რომელსაც ესაზღვრება ზღვა და ალპებისა და აპენინის მთები, რომელთა ზოგიერთი მწვერვალიც სიმაღლეში 2000 მეტრს აღწევს. 
[მინი|მარცხნივ|250პქ|[ჩინკვე-ტერე]]
ლიგურიის ფართობი მხოლოდ 5 422 კმ²-ია, რაც მთელი იტალიის ფართობის 1.18%-ია. აქედან, 3 524,08 კმ² მთიანია (65%) და  891,95 კმ² გორაკ-ბორცვიანი (35%). ლიგურიის ბუნებრივი ნაკრძალები რეგიონის 12%-ს მოიცავს ( 60 000 ჰა) და შედგება ერთი როვნული ნაკრძალის, ექვსი მოზრდილო პარკის, ორი მცირე პარკის და სამი ბუნების ნაკრძალისგან.

კონტინენტური შელფი საკმაოდ ვიწროა და ფრიალო კლდეები პირდაპირ ზღვაში ეშვება მისი 315 კმ-იანი სანაპირო ზოლის გასწვრივ. დიდი მდინარეების შესართავებთან, გადაჭიმულია პატარა პლაჟები, მაგრამ არსადაა ღრმა უბეები და ბუნებრივი ნავსადგურები, გარდა გენუისა და სპეციისა.

გორაკების რკალი გადაჭიმულის სანაპირო ზოლის მიღმა, რომელიც ზღვასთან ერთად რბილ კლიმატს განაპირობებს მთელი წლის მანძილზე. ზამთრის საშუალო ტემპერატურაა 7 — 10&nbsp;°C (45 to 50&nbsp;°F), ზაფხულის კი 23 — 24&nbsp;°C (73 to 75&nbsp;°F). საკმაოდ უხვად მოდის ნალექები, რისი მიზეზიც სანაპიროსთან ძალიან ახლოს მდებარე მთებია, რაც ოროგრაფიულ ეფექტს ქმნის. გენუისა და ლა-სპეციის ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 2 000 მმ-ია, დანარჩენ ადგილებში კი შეიმჩნევა ნალექების ნორმალური, ხმელთაშუაზღვიური ნორმა  500 — 800 მმ-ით წელიწადში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ლიგურიის რეგიონი ადმინისტრაციულად 4 პროვინციად იყოფა:

400px|ლიგურიის პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* Map of Webcams in Liguria 
*  ტურისტული გზამკვლევი 

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
მარკე

**მარკე** (Marche) — რეგიონი იტალიის ცენტრალურ ნაწილში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ემილია-რომანიის რეგიონი და სან-მარინოს რესპუბლიკა, დასავლეთით — უმბრია, სამხრეთით — აბრუცი და ლაციო, აღმოსავლეთით კი ადრიატიკის ზღვა. გარდა მდინარის ხეობებისა და ძალიან ვიწრო სანაპირო ზოლისა, მისი ტერიტორია გორაკ-ბორცვიანია. XIX საუკუნეში, რეგიონის მთელი სანაპირო ზოლის გასწვრივ აშენდა ბოლონია-ბრინდიზის დამაკავშირებელი რკინიგზა. მარკეს შიდა, მთიანი ბუნება დღემდე თითქმის გაუვალია, გარდა რამდენიმე უხეში გზისა, რომლებიც უღელტეხილებზე გაივლის.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
მარკეს რეგიონი ადმინისტრაციულად 5 პროვინციად იყოფა:
მინი|250პქ|მარცხნივ|მარკეს პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* რუკა 
* Marche Voyager

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
მოლიზე

**მოლიზე** () — სასოფლო-სამეურნეო რეგიონი ცენტრალური იტალიის სამხრეთში, წარმოადგენს ქვეყნის მეორე ყველაზე პატარა რეგიონს. 1963 წალმდე შედიოდა აბრუცი-ე-მოლიზეს რეგიონის შემადგენლობაში. მისი ფართობი 4 438 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 300 000 ადამიანს შეადგენს. შედგება ორი პროვინციისაგან: კამპობასოსა და იზერნიისგან.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
250პქ|მოლიზეს პროვინციების რუკა

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  
* Molise Region information site  
* Images of Molise

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
პიემონტი

**პიემონტი** () — რეგიონი იტალიის ჩრდილოეთში. მისი ფართობი 25 402 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით დაახლოებით 4,4 მლნ ადამიანს შეადგენს. დედაქალაქია ტურინი. მთავარი ადგილობრივი ენაა პიემონტური. კუენოსა და ტურინის პროვინციებში მდებარე ოქსიტანის ხეობაში ასევე ლაპარაკობენ ოქსიტანურ ენაზე.

პიემონტს სამი მხრიდან გარს ალპები არტყავს. ესაზღვრება საფრანგეთსა და შვეიცარიას, ასევე იტალიის შემდეგ რეგიონებს: ლომბარდიას, ლიგურიას, ვალ-დ-აოსტას და ძალიან მცირე საზღვრით ემილია-რომანიას. რეგიონის ტერიტორიის 43,3% მთიანია, 30,3% გორაკ-ბორცვებს უჭირავს, 26,4% კი ვაკეებს. პიემონტი იტალიის რეგიონებს შორის სიდიდით მეორეა, სიცილიის შემდეგ.

პიემონტში მდებარეობს პოს ნაყოფიერი ხეობა, აქ განვითარებულია მანქანათმშენებლობის ინდუსტრია (ფიატი).

## სახელის წარმოშობა 
პიემონტის სახელი მოდის შუა საუკუნეების ლათინური სიტყვიდან *Pedemontium* ან *Pedemontis*, ანუ, *ad pedem montium*, რაც ნიშნავს „მთის ძირს“ (იგულისხმება ალპები); ეს სახელი დასტურდება XII საუკუნის ბოლო პერიოდის დოკუმენტებში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
პიემონტის რეგიონი ადმინისტრაციულად 8 პროვინციად იყოფა:
მინი|250პქ|მარცხნივ|პიემონტის პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ტოსკანა

**ტოსკანა** () — რეგიონი ცენტრალურ იტალიაში. მისი ფართობი 23 000 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 3 75 მლნ ადამიანი. რეგიონული დედაქალაქია ფლორენცია. ტოსკანური დიალექტი ლიტერატურული იტალიურის საფუძველია.

ტოსკანა ცნობილია თავის თვალისმომჭრელი ლანდშაფტით, ხელოვნების მდიდარი მემკვიდრეობით და მისი დიდი გავლენით მაღალ კულტურაზე. ტოსკანა მიჩნეულია იტალიური რენესანსის დაბადების ნამდვილ ადგილად და წარმოადგენს ხელოვნებასა და მეცნიერებაზე უდიდესი გავლენის მომხდენი ადამიანის სამშობლოს, ისეთების, როგორებიც არიან პეტრარკა, დანტე, ბოტიჩელი, მიქელანჯელო, ლეონარდო და ვინჩი, გალილეო გალილეი, ჯორდანო ბრუნო, ლუკა პაჩოლი და პუჩინი. აქედან გამომდინარე, რეგიონში გახსნილია რამდენიმე მუზეუმი (მათ შორის უფიცის, პიტის, ჩანსიანოს). ტოსკანას უნიკალური კულინარიული ტრადიციები გააჩნია, ცნობილია თავის ღვინოებით.

ტოსკანიდან ექვსი ობიექტი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაშია შეტანილი: ფლორენციის ისტორიული ცენტრი (1982), სიენის ისტორიული ცენტრი (1995), პიზის კათედრალის მოედანი (1987), სან-ჯიმინიანოს ისტორიული ცენტრი (1990), პიენცის ისტორიული ცენტრი (1996) და ვალ-დ’ორჩა (2004). გარდა ამისა, ტოსკანას გააჩნია 120-მდე დაცული ბუნების ნაკრძალი. ამ ყოველივეს შედეგად, ტოსკანა და მისი დედაქალაქი ფლორენცია ძლიერ პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობებია, რომლებიც ყოველწლიურად მილიონობით ტურისტს იზიდავს. თავის მხრივ ფლორენცია წელიწადში 10 მლნ ტურისტს იღებს და მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მონახულებადი ქალაქია.

ტოსკანა ადრე იყო რომაული ეტრურია, დასახლებული ეტრუსკებით ძვ.წ. 500 წელს. შუა საუკუნეებში გაყოფილი იყო ორ პატარა სახელმწიფოდ, რომლებიც XV-XVI საუკუნეებში ფლორენციის მმართველობის ქვეშ გაერთიანდნენ. 1861 წელს ტოსკანა იტალიის ნაწილი გახდა.

## გეოგრაფია
[მინი|მარცხნივ|250პქ|ტოსკანის ლანდშაფტი [სიენა|სიენის სიახლოვეს]]
ტოსკანას უხეში სამკუთხედის მოხაზულობა აქვს და მდებარეობს ტირენიის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილთან, ცენტრალურ აპენინებში. გარს არტყავს და გადაკვეთს მთავარი მთაგრეხილები, ცოტაა (მაგრამ ძლიერ ნაყოფიერი) დაბლობები, საბოლოო ჯამში რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია. მეურნეობის ძირითადი დარგია სოფლის მეურნეობა.

მთებს უკავია რეგიონის ტერიტორიის 25 % — 5770 კმ², ვაკეებს კი 8,4 %, რომელთა უმრავლესობაც ემთხვევა მდინარე არნოს ველებს.

რეგიონის კლიმატი სანაპირო არეალებში რბილია, შიდა ნაწილებში კი უფრო უხეში და ნალექიანი, ტემპერატურის მნიშვნელოვანი რყევით ზამთარსა და ზაფხულს შორის, რასაც განაპირობებს აქტიური ფრიზი, რაც ერთ დროს განაპირობებდა რეგიონის ყველაზე უხვმოსავლიანობას ძველ რომში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
ტოსკანის რეგიონი ადმინისტრაციულად ათ პროვინციად იყოფა:
მინი|250პქ|მარცხნივ|ტოსკანის პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე
* იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Leaning Tower (Official page)
* Borghi di Toscana 
* Valleys of Tuscany

## სქოლიო
კატეგორია:ტოსკანა
უმბრია

**უმბრია** () — რეგიონი ცენტრალურ იტალიაში. ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე პატარა და ამავე დროს ერთადერთი რეგიონი, რომელსაც არც ზღვაზე გასასვლელი აქვს და არც რომელიმე ქვეყანას ესაზღვრება. დედაქალაქია პერუჯა.

უმბრიას დასავლეთით ესაზღვრება ტოსკანა, აღმოსავლეთით — მარკე, სამხრეთით კი ლაციო. რეგიონი ძირითადად მთიანი და გორაკ-ბორცვიანია, მის ტოპოგრაფიაში დომინანტია აპენინის მთები და მდინარე ტიბრის ხეობის აუზი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
მინი|მარცხნივ|200პქ|უმბრიის პროვინციები
უმბრიის რეგიონი ადმინისტრაციულად ორ პროვინციად იყოფა:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* Consiglio regionale
* Regione Umbria - Opere pubbliche  

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ვალე-დ’აოსტა

'''ვალე დ'აოსტა''' (, , ადგ. დიალექტზე Val d'Ota) — ავტონომიური რეგიონი იტალიის ჩრდილო-დასავლეთში. ძველად აქ სალასების კელტური ტომი სახლობდა. რომაელებმა აოსტის ხეობა დაიპყრეს ძვ. წ. 25 წელს. შემდეგ მას მართავდნენ გოთები, ლანგობარდები, ბურგუნდები, ბოლოს კი — სავოიელების დინასტია.

რეგიონს დასავლეთით ესაზღვრება საფრანგეთი, ჩრდილოეთით — შვეიცარია, სამხრეთით და აღმოსავლეთით კი პიემონტის რეგიონი. მისი ფართობი 3 263 კმ²-ია, მოსახლეობა კი დაახლოებით 130 000 ადამიანი (2011) და წარმოადგენს იტალიის ყველაზე პატარა და ყველაზე ნაკლებ დასახლებულ რეგიონს. ის ამავე დროს ქვეყნის ერთადერთი რეგიონია, რომელსაც არცერთი პროვინცია არ გააჩნია. დაყოფილია 74 კომუნად. პროვინციულ ადმინისტრაციულ ფუნქციებს ახორციელებს რეგიონული მთავრობა.

* *ფართობი* — 3 263 კმ²
* *მოსახლეობა* — 128 000 (2011 წ)
* *ადმინინისტრაციული ცენტრი* — აოსტა 
* *ენები* — აოსტელები ძირითადად ფრანგულ-პროვანსულ დიალექტზე ლაპარაკობენ. იტალიური და ფრანგული რეგიონში ოფიციალური ენებია.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
*   ოფიციალური საიტი
*   Image Vallée - Aosta Valley's landscape photo gallery
*     Weather forecast and map of the Aosta Valley

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
სარდინია

**სარდინია** () — მთიანი კუნძული, იტალიის ავტონომიური რეგიონი. სარდინია ხმელთაშუა ზღვაში სიდიდით მე-2 კუნძულია, აქვს ტურისტული ზონა კოსტა-სმერალდა (ზურმუხტოვანი სანაპირო).

უცხოელთა მრავალსაუკუნოვანი მმართველობის შემდეგ, სარდინია 1720 წელს შეურთდა პიემონტს და ეს ორმაგი სამეფო 1861 წელს გაერთიანებული იტალიის საფუძველი გახდა. იტალიურის გარდა აქ სარდინიულადაც ლაპარაკობენ.

სარდინიის ფართობი 23 821 კმ²-ია, მის დასავლეთით გადაჭიმულია ბალეარის ზღვა, აღმოსავლეთით კი ტირენიის ზღვა. კუნძულის სანაპიროები (სიგრძე 1 849 კმ) უმეტესად მაღალი და კლდოვანია, გამოირჩევა ბევრ თვალსაჩინო კონცხით, რამდენიმე ფართო, ღრმა უბით, რიებით და მრავალგვარი პატარა კუნძულით.

კუნძულს უძველესი გეოფორმაცია გააჩნია და სიცილიისა და კონტინენტური იტალიისგან განსხვავებით, არ ახასიათებს მიწისძვრები. მისი კლდეები პალეოზოური პერიოდით თარიღდება (500-ზე მეტი მლნ წლის წინ). მაღალმთიანეთს ამჩნევია ხანგრძლივი ეროზიული პრეცესების კვალი. უმაღლესი მწვერვალია პუნტა-ლა-მარმორა (1834 მ).

სარდინიაზე გაედინება ხუთი მთავარი მდინარე, რომელთა შორისაც უდიდესია ტრისო (151 კმ). წარმოქმნილია 54 ხელოვნური ტბა, რომელთა მთავარი ფუნქციაც წყალმომაგარება და ელექტროენერგიის წარმოებაა. მათ შორის უმთავრესებია ომოდეოსა და კოგინასის ტბები. ერთადერთი ბუნებრივი, მტკნარი ტბაა ლაგო-დი-ბარაცი.

კუნძულის კლიმატი ტიპური ხმელთაშუაზღვიურია. წელიწადის განმავლობაში 300 დღე მზიანია, ნალექების ძირითადი რაოდენობა შემოდგომა-ზამთრის სეზონზე მოდის. საშუალო ტემპერატურაა 11 — 17&nbsp;°C. გაბატონებული ქარია მისტრალი, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთიდან უბერავს მთელი წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით ზამთარსა და გაზაფხულზე, მაგრამ ის როგორც წესი მშრალი და ცივია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
150პქ|მინი|მარცხნივ|სარდინიის რეგიონის პროვინციების რუკა
სარდინიის რეგიონი ადმინისტრაციულად რვა პროვინციად იყოფა:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ტურისტული საიტი 
* ოფიციალური საიტი
* History of the Archipelago de La Maddalena 
* Digital Library of Sardinia Autonomous Region 
* Technical information and photos about Sardinian Lighthouses 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
კატეგორია:იტალიის კუნძულები
სიცილია

**სიცილია** () — ყველაზე დიდი კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, იტალიის ავტონომიური რეგიონი (*Regione Autonoma Siciliana*).

რეგიონის შემადგენლობაში შედის აგრეთვე რამდენიმე მცირე კუნძული. ვულკანი ეტნა ყველაზე დიდია ევროპაში (3.323 მ). უკანასკნელად იგი 1971 წელს ამოიფრქვა.

სიცილიას მდიდარი და უნიკალური კულტურა გააჩნია, განსაკუთრებით ხელოვნება, მუსიკა, ლიტერატურა, სამზარეულო, არქიტექტურა და ენა. სიცილიური ეკონომიკა დივერსიფიცირებულია. მნიშვნელოვანია აგრარული სექტორი, განსაკუთრებით მეხილეობა (ძირითადად ფორთოხალი და ლიმონი), ზეთისხილისა და ზეითუნის ზეთის წარმოება, მევენახეობა-მეღვინეობა. კუნძულისთვის ეკონომიკურად მნიშვნელოვანია ტურიზმი და უძრავი ქონება. სიცილიაზე მდებარეობს უმნიშვნელოვანესი არქიტექტურული და უძველესი ძეგლები, რომელთა შორისაა პანტალიკის ნეკროპოლისი, ტაძრების ხეობა და სელუნინტი. 
მინი|250პქ|მარცხნივ|სიცილიის ტოპოგრაფიული რუკა

## გეოგრაფია 
კუნძულს უხეშად სამკუთხედის მოყვანილობა აქვს. აღმოსავლეთით, კონტინენტური იტალიისგან (კონკრეტულად კალაბრიის რეგიონისგან) გამოყოფილია მესინის სრუტით და მათ შორის მანძილი 3 კმ-ია ჩრდილოეთ ნაწილში, სამხრეთში კი 16 კმ.

სიცილიის შიდა ნაწილი ძირითადად გორაკ-ბორცვიანია და ინტენსიურად კულტივირებული, სადაც კი ეს შესაძლებელია. ჩრდილოეთ სანაპიროს გასწვრივ გადაჭიმულია მადონიეს (2000 მ), ნებროდის (1800 მ), და პელორიტანის (1300 მ) მთაგრეხილები, რომლებიც კონტინენტურ ნაწილზე არსებული აპენინის მთების გაგრძელებას წარმოადგენს. აღმოსავლეთ სანაპიროსთან გამოირჩევა ვულკან ეტნას კონუსი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით განფენილია შედარებით დაბალი იბლეის მთები (1000 მ). XIX საუკუნეში, ენასა და კალტანისეტის რაიონები ლიდერობდნენ გოგირდის წარმოებით, მაგარამ 1950-იანი წლებიდან მარაგი მნიშვნელოვნად შემცირდა.

სიცილია და მის გარშემო მდებარე პატარა კუნძულები მაღალი ვულკანური აქტივობით გამოირჩევიან. მათ შორისაა კუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან მდებარე ეტნას მთა, რომელიც 3 320 მეტრი სიმაღლით ერთ-ერთი უმაღლესი აქტიური ვულკანია ევროპაში და ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური მთელ მსოფლიოში. ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, ტირენიის ზღვაში მდებარე ლიპარის კუნძულები შეიცავს ვულკანურ კომპლექსს, რომელთა შორისაცაა სტრომბოლი. ბოლო დროს ასევე გააქტიურდა მიძინებული ვულკანები: ვულკანო, ვულკანელო და ლიპარი. სამხრეთ სანაპიროს სიახლოვეს, მდებარეობს წყალქვეშა ვულკანი ფერდინანდეია, უფრო ფართო ემპედოკლესის ვულკანის ნაწილი, რომელიც ბოლოს 1831 წელსა ამოიფრქვა. იგი აგრიჯენტოს სანაპიროსა და კუნძულ პანტელერიის (რომელიც თავის მხრივ მიძინებული ვულკანიცაა) შორის მდებარეობს, ფლეგრაენის წყალქვეშა მინდორზე სიცილიის სრუტეში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
სიცილიის რეგიონი ადმინისტრაციულად ცხრა პროვინციად იყოფა:
მინი|300პქ|მარცხნივ|სიცილიის პროვინციები

## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Things To Do In Sicily
* Sicily Region —ოფიციალური საიტი 
* ფოტოები

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები
ტრენტინო-ალტო-ადიჯე

**ტრენტინო-ალტო-ადიჯე** (; ) — ავტონომიური რეგიონი ჩრდილოეთ იტალიაში. მოიცავს ორ პროვინციას — ტრენტოს და სამხრეთ ტიროლს. იტალიის გაერთიანებამდე (1919) რეგიონი შედიოდა ავსტრია-უნგრეთისა და მისი წინამორბედების შემადგენლობაში: ჯერ ავსტრიის იმპერიის და შემდეგ საღვთო რომის იმპერიის. ავსტრიის შტატ ტიროლათან ერთად ის წარმოადგენს ევრორეგიონ ტიროლ-სამხრეთ ტიროლ-ტრენტოს.

რეგიონის ერთ-ერთ მთავარ თავისებურებას წარმოადგენს ის, გარემოება, რომ ეს ავტონომური რეგიონი თავის თავში მოიცავს ტრენტინოს და ბოლცანოს პროვინციებს, რომელთაც თავის მხვრივ ასევე გააჩნიათ ავტონომიური ხასიათი. 

## ტრენტინო-ალტო-ადიჯეს რეგიონული ორგანოები 
### საკანონმდებლო ორგანო 
რეგიონის საკანონმდებლო ორგანოა რეგიონული პარლამენტი რომელიც ახორციელებს საკანონმდებლო უფლებამოსილებას რეგიონისათვის მიკუთვნებულ საკითხებზე და ასევე სხვა ფუნქციებს, რომელიც დადგენილია კონსტიტუციით, რეგიონის სტატუტითა და იტალიის რესპუბლიკის სხვა კანონებით. 

რეგიონიული პარლამენტი შედგება ტრენტოს პროვინციის ლანდტაგის წევრებისა და ბოლცანოს პროვინციის ლანდტაგის წევრებისაგან. მის შემადგენლობაში 70 წევრია. მათ შორისაა 34 ტრენტოს ლანდტაგის წევრი, ტრენტოს პროვინციის პრეზიდენტი და ბოლცანოს ლანდტაგის 35 წევრი.

რეგიონული პარლამენტს ხელმძღვანელობს რეგიონული პარლამენტის პრეზიდენტი. 

რეგიონული პარლამენტის პრეზიდენტს, ორ ვიცე-პრეზიდენტსა და მდივნებს თავის წევრთაგან ირჩევს რეგიონული პარლამენტი. პრეზიდენტისა და ვიცე-პრეზიდენტების უფლებამოსილების ვადა შეადგენს ორწელიწად ნახევარს. რეგიონული პარლამენტის საქმიანობის პირველი 30 თვის განმავლობაში პრეზიდენტი აირჩევა იტალიურ ენოვანი რეგიონული პარლამენტის წევრთაგან, ხოლო მომდევნო პერიოდის განმავლობაში გერმანულენოვანთაგან. 

### მთავრობა 
რეგიონის აღმასრულებელი ორგანოა - რეგიონის მთავრობა. მთავრობას ხელმძღვანელობს პრეზიდენტი, რომელიც მთავრობის სხვა წევრებთან  ერთად აირჩევა რეგიონის პარლამენტის მიერ ფარული კენჭისყრით ხმათა აბსოლუტური უმრავლესობით. რეგიონული მთავრობის (ჯუნტას) შემადგენლობა პროპორციული უნდა იყოს რეგიონულ პარლამენტში წარმოდგენილი ენობრივი ჯგუფების. ამასთან ერთი ვიცე-პრეზიდენტი უნდა განეკუთვნებოდეს იტალიურ ენაზე მოლაპარაკე ჯგუფს, ხოლო მეორე გერმანულ ენაზე მოლაპარაკეს.

პრეზიდენტი და რეგიონული მთავრობის წევრები თანამდებობაზე განმწესდებიან რეგიონული პარლამენტის უფლებამოსილების ვადით. აღნიშნული ვადის ამოწურვის შემდეგ ისინი ანხორციელებენ მხოლოდ მიმდინარე, გადაუდებელ ადმინისტრაციულ საქმიანობას, მანამდე სანამ ახალი რეგიონული პარლამენტის მიერ არ იქნება არჩეული ახალი პრეზიდენტი და მთავრობის ახალი წევრები.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
მინი|მარცხნივ|250პქ|ტრენტინო-ალტო-ადიჯეს პროვინციები
რეგიონი შედგება ორი პროვინციისაგან: იტალიურენოვანი ტრენტო და გერმანულენოვანი ბოლცანო (ბოლზენი). ეს უკანასკნელი ტიროლის ნაწილია, რომელიც 1919 წელს იტალიამ და ავსტრიამ გაიყვეს. ადიჯეს ხეობა მიემართება ალპებისაკენ, რომელიც ბრენერის უღელტეხილით უკავშირდება ავსტრიას.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის რეგიონები
ქართული

ტერმინი **ქართული** შეიძლება გამოხატავდეს საქართველოსა და ქართველებთან დაკავშირებულ ან მათთვის დამახასიათებელ სხვადასხვა ცნებებს, როგორებიცაა:

*ქართული ენა
*ქართული დამწერლობა
*ქართული მართლმადიდებელი ეკლესია
*ქართული ღვინო
*ქართული სამზარეულო
*ქართული ხალხური ცეკვები
*ქართული ცურვა
*ქართული ლიტერატურა
*ქართული თეატრი
*ქართული (უნიკოდის ჯგუფი)

## იხილეთ აგრეთვე
*:კატეგორია:საქართველო
*პორტალი:საქართველო
ფრიული-ვენეცია-ჯულია

**ფრიული-ვენეცია-ჯულია** () — იტალიის ავტონომიური რეგიონი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო–აღმოსავლეთ ნაწილში. დედაქალაქია ტრიესტი. რეგიონის ფართობი 7 858 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა კი 2011 წლის მონაცემებით დაახლოებით 1,2 მლნ ადამიანია. გააჩნია გასასვლელი ადრიატიკის ზღვაზე, რომელსაც მრავალი ცენტრალურ ევროპული ქვეყანა იყენებს, ამიტომაც მას კადაკვეთს ბევრი მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო გზა. მოიცავს ისტორიულ-გეოგრაფიულ რეგიონ ფრიულის და გეოგრაფიულ რეგიონ ვენეცია-ჯულიას, რომელთაც საკუთარი, ერთმანეთისგან განსხვავებული ისტორია, ტრადიციები და იდენტობა გააჩნიათ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  
* ოფიციალური საიტი    (ფრიულიური)
* fvg.INFO 
* Map of Friuli–Venezia Giulia 

კატეგორია:იტალიის რეგიონები
კონრად ადენაუერი

**კონრად ადენაუერი** (; დ. 5 იანვარი, 1876, კიოლნი ― გ. 19 აპრილი, 1967, რენდორფი, ბონის მახლობლად) — გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწე, განათლებით იურისტი, გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაის პირველი ბუნდესკანცლერი.

1917-33 წლებში იყო კიოლნის ობერბურგომისტრი, 1920–1932 — პრუსიის სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე, კათოლიკური პარტია „ცენტრის“ ერთ-ერთი ლიდერი. 1933 წელს თანამდებობიდან გადაყენებულ იქნა ნაცისტური მთავრობის მიერ. შემდგომი პერიოდი გაატარა კათოლიკურ მონასტერში. II მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ დაუბრუნდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას. ქრისტიანულ-დემოკრატიული კავშირის პარტიის დამაარსებელი და მისი თავმჯდომარე 1950–1966 წლებში. აქტიურად მონაწილეობდა დასავლეთ გერმანიის სახელმწიფოს (გფრ) ჩამოყალიბებასა და მისი კონსტიტუციის შემუშავებაში. ადენაუერი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული გერმანიისა და უცხოეთის მონოპოლიებთან. 1949–1963 იყო ბუნდესკანცლერი, ერთდროულად 1951–1955 საგარეო საქმეთა მინისტრი. 1955 ეწვია სსრ კავშირს. ამ ვიზიტს მოჰყვა დიპლომატიური ურთიერთობის დამყარება სსრკ-სა და გფრ-ს შორის. ადენაუერის მთავრობამ ხელი მოაწერა  პარიზის შეთანხმებას (1954). ამ მთავრობის პოლიტიკამ ხელი შეუწყო გფრ-ის ეკონომიკური და სამხედრო ძლიერების აღორძინებას. ადენაუერის ინიციატივით აიკრძალა  გერმანიის კომუნისტური პარტიის (1956) საქმიანობა. ადენაუერის მთავრობა ესწრაფოდა II მსოფლიო ომის შემდგომ ევროპაში დადგენილი საზღვრების გადასინჯვას, ერთიანი გერმანიის სახელმწიფოს აღდგენას 1937 საზღვრებში. აშშ-ის პოლიტიკურ წრეებთან ერთად მომხრე იყო „ძალის პოლიტიკის“ გატარებისა სსრკ-სა და სოციალისტური ბლოკის სხვა სახელმწიფოების მიმართ. მისი თაოსნობით 1958 ბუნდესტაგმა მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც გფრ-ის მთავრობას ანიჭებს უფლებას აღჭურვოს ბუნდესვერი ატომური და რაკეტული იარაღით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1965-1969)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1961-1965)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1957-1961)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1953-1957)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1949-1953)
2005

## მოვლენები 
დაბა ყაზბეგს დაუბრუნდა თავისი ძველი სახელი სტეფანწმინდა (დაბა)
* 3 აგვისტო : მავრიტანიის პრეზიდენტი მააუია ოულდ აჰმედ ტაია ხუნტის მიერ გადაყენებულ იქნა საუდის არაბეთის მეფე ფაჰდის დაკრძალვის პროცესში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
* 3 თებერვალი : ზურაბ ჟვანია — საქართველოს პრემიერ-მინისტრი (დ. 1963)
### მარტი
* 8 მარტი : ასლან მასხადოვი — ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი (დ. 1951)
* 15 მარტი : ოთარ ქორქია — ქართველი კალათბურთელი
* 22 მარტი : ტანგე კენძო — იაპონელი არქიტექტორი (დ. 1913)

### აპრილი
* 2 აპრილი : იოანე პავლე II — რომის პაპი (დ. 1920)
* 24 აპრილი : ეზერ ვაიცმანი — ისრაელის პრეზიდენტი 1993-2000 (დ. 1924)

### მაისი 
### ივნისი 
* 11 ივნისი : ვახტანგ ჭელიძე — ქართველი მწერალი, მთარგმნელი (დ. 1917)
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 21 აგვისტო : ჰამიდ ღულამი — უზბეკი მწერალი

### სექტემბერი 
* 16 სექტემბერი : ჯონ სპენსერი — ამერიკელი კინომსახიობი

### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## მმართველები 
**კავკასია**

* **საქართველო** 
** პრეზიდენტი : მიხეილ სააკაშვილი (2004-დან)
** პარლამენტის თავმჯდომარე : ნინო ბურჯანაძე (2001-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : ჟვანია, ზურაბ (2004-2005); ზურაბ ნოღაიდელი (2005-დან)
** კათოლიკოს-პატრიარქი : ილია II (1997-დან)
* **აზერბაიჯანი**
** პრეზიდენტი : ილჰამ ალიევი (2003-დან)
* **სომხეთი**
** პრეზიდენტი : რობერტ ქოჩარიანი (1998-დან)

**აღმოსავლეთი ევროპა**

* **რუსეთის ფედერაცია**
** პრეზიდენტი : ვლადიმერ პუტინი (1999-დან)
* **უკრაინა**
** პრეზიდენტი : ლეონიდ კუჩმა (1994-2005); ვიქტორ იუშჩენკო (2005-დან)

**დასავლეთი ევროპა**

* **გერმანია**
** პრეზიდენტი : ჰორსტ კიოლერი (2004-დან)
** კანცლერი : გერჰარდ შრედერი (1998-დან)
* **დიდი ბრიტანეთი**
** დედოფალი : ელიზაბეთ II (1952-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : ტონი ბლერი (1997-დან)
* **საფრანგეთი**
** პრეზიდენტი : ჟაკ შირაკი (1995-დან)
* **წმინდა საყდარი**
** რომის პაპი : იოანე-პავლე II (1978-2005); ბენედიქტ XVI (2005-დან)

**სამხრეთ-დასავლეთი აზია**

* **თურქეთი**
** პრეზიდენტი : აჰმეთ ნეჯდეთ სეზერი (2000-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : რეჯეფ თაიფ ერდოღანი (2003-დან)
* **ირანი**
** პრეზიდენტი : მოჰამედ ხათამი (1997-2005), მაჰმუდ აჰმადინეჯადი (2005-დან)
* **ისრაელი**
** პრეზიდენტი : მოშე კაცავი (2000-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : არიელ შარონი (2001-დან)

**სხვა ქვეყნები**
* **აშშ**
** პრეზიდენტი : ჯორჯ უოკერ ბუში (2001-დან)

## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : როი გლობერი, ჯონ ჰოლი და თეოდორ ჰენში
* ქიმია : რობერტ გრაბსი, რიჩარდ შროკი და ივ შოვენი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : რობინ უორენი და ბერი მარშალი
* ლიტერატურა : ჰაროლდ პინტერი
* მშვიდობა : მუჰამედ ელბარადეი
* ეკონომიკა : რობერტ აუმანი და ტომას შელინგი