საქართველო-თურქმენეთის ურთიერთობები

**საქართველო-თურქმენეთის ურთიერთობები** — დიპლომატიური ურთიერთობა საქართველოსა და თურქმენეთს შორის. ურთიერთობები 1992 წლის 16 ივლისს დაარსდა. ორივე ქვეყანა გაერო-სა და ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის წევრია.

## ისტორია 
1991 წლამდე საქართველო და თურქმენეთი საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში შემავალი საკავშირო რესპუბლიკები იყვნენ. 1991 წლის 9 აპრილს საქართველომ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, ხოლო იმავე წლის 27 ოქტომბერს თურქმენეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

თბილისში არის თურქმენეთის საელჩო, ხოლო აშხაბადში საქართველოს საელჩო. ორმხრივი ურთიერთობების სამართლებრივი ბაზა 36 დოკუმენტისგან შედგება.
ქვეყნებს შორის ურთიერთობის ისტორიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ვიზიტებს და მაღალი დონის შეხვედრებს:

* თურქმენეთის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი საფარმურატ ნიაზოვი საქართველოს ეწვია 1996 წელს.
* საქართველოს მეორე პრეზიდენტი ედუარდ შევარდნაძე 1997 წელს ეწვია აშხაბადს.
* საქართველოს მესამე პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი 2007 წლის 14 თებერვალს ეწვია თურქმენეთს, რათა მონაწილეობა მიეღო თურქმენეთის პრეზიდენტის გურბანგული ბერდიმუჰამედოვის ინაუგურაციის ცერემონიაზე. ვიზიტის ფარგლებში გაიმართა ორმხრივი შეხვედრა პრეზიდენტ გურბანგული ბერდიმუჰამედოვსა და მიხეილ სააკაშვილს შორის.
* 2007 წლის მარტში საქართველოს სამთავრობო დელეგაცია პრემიერ-მინისტრ ზურაბ ნოღაიდელის ხელმძღვანელობით ორდღიანი ვიზიტით თურქმენეთს ეწვია.
* 2007 წლის 9 ივნისს სტრელნაში (რუსეთი) გაიმართა შეხვედრა თურქმენეთის პრეზიდენტ გურბანგული ბერდიმუჰამედოვსა და საქართველოს პრეზიდენტ მიხეილ სააკაშვილს შორის.
* 2007 წლის 25 სექტემბერს ნიუ-იორკში (აშშ) გურბანგული ბერდიმუჰამედოვმა მოლაპარაკებების მორიგი რაუნდი გამართა მიხეილ სააკაშვილთან.
* 2007 წლის ოქტომბერში, დუშანბეში დსთ-ს სამიტის ფარგლებში, გაიმართა მოკლე დისკუსია ორმხრივი თანამშრომლობის საკითხებზე ორ სახელმწიფოს მეთაურებს შორის.
* საქართველოს რესპუბლიკის მეოთხე პრეზიდენტი გიორგი მარგველაშვილი 2014 წლის დეკემბერში ეწვია თურქმენეთს.
* თურქმენეთის მეორე პრეზიდენტი გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი თავის ქართველ კოლეგას თბილისში 2015 წლის ივლისში შეხვდა.
* 2015 წლის დეკემბერში გიორგი მარგველაშვილი ეწვია აშხაბადს, რათა მონაწილეობა მიეღო საერთაშორისო კონფერენციაში „ნეიტრალიტეტის პოლიტიკა: საერთაშორისო თანამშრომლობა მშვიდობის, უსაფრთხოებისა და განვითარებისათვის",     თურქმენეთის ნეიტრალიტეტის 20 წლისთავთან დაკავშირებით.

## ეკონომიკური თანამშრომლობა 
1992-1995 წლებში თურქმენეთმა საქართველოს ბუნებრივი აირი კრედიტით მიაწოდა.

საქართველომ შეაკეთა რკინიგზის ვაგონები თურქმენეთისთვის.

თბილისის საავიაციო ქარხანამ 43 სამხედრო თვითმფრინავისა და 8 შვეულმფრენის (მათ შორის 22 სუ-25 თავდასხმის თვითმფრინავი 22 მილიონ დოლარზე მეტი ღირებულებით) თურქმენეთის საჰაერო ძალებისთვის შეაკეთა; გარდა ამისა, თურქმენეთმა საქართველოდან ორი ახალი საბრძოლო თვითმფრინავი შეიძინა.

2014 წელს საქართველოსა და თურქმენეთს შორის სავაჭრო ბრუნვის მოცულობამ 83,672 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა.

2023 წელს თურქმენეთმა საავიაციო საწვავი საქართველოს გავლით გაატარა.

ქვეყნები დიდ ყურადღებას უთმობენ ავღანეთი-თურქმენეთი-აზერბაიჯანი-საქართველოს სატრანსპორტო დერეფნის შექმნას.

2024 წელს საქართველო-თურქმენეთის სავაჭრო ბრუნვა 19.6%-ით შემცირდა და 81 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა. აქედან ექსპორტი 22.9 მლნ აშშ დოლარი იყო, რაც წინა წელთან შედარებით 158%-იან ზრდას წარმოადგენს, ხოლო იმპორტმა 58 მლნ აშშ დოლარი შეადგინა 36.8%-იანი ზრდით.

**2024 წლის TOP-5 საექსპორტო სასაქონლო ჯგუფი თურქმენეთში:**

* ფრინველის ნედლი ან გაყინული ხორცი - $11.3 მლნ;
* სხეულის ხელოვნური ნაწილები - $2.6 მლნ;
* დაფასოებული მედიკამენტები - $1.8 მლნ;
* მსუბუქი ავტომობილები - $1.09 მლნ;
* სპირტიანი სასმელები - $927.2 ათასი.
**2024 წლის TOP-5 იმპორტირებული სასაქონლო ჯგუფი თურქმენეთიდან:**

* ნავთობი და ნავთობპროდუქტები - $45.4 მლნ;
* კოქსი, ნავთობის ბიტუმი და ნავთობის გადამუშავების სხვა ნარჩენები - $4.8 მლნ;
* ნაწარმი თაბაშირის ან მის საფუძველზე დამზადებული ნარევებისაგან - $1.6 მლნ;
* მინერალური ან ქიმიური, აზოტოვანი სასუქები - $1.05 მლნ;
* სატვირთო ავტომობილები - $831 ათასი.

### ინვესტიციები 
ტრადიციულად, თურქმენეთიდან საქართველოში შემოსული პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების მოცულობა მცირეა. გასული წლის 3 კვარტალში მხოლოდ 490.4 ათასის ინვესტიცია ჩაიდო.

ბოლო წლების სტატისტიკა კი ასეთია:

* 2019 - $3.1 მლნ;
* 2020 - $-268 ათასი;
* 2021 - $1.1 მლნ;
* 2022 - $1.4 მლნ;
* 2023 - $98 ათასი.

### ტურიზმი 
2024 წელს თურქმენეთიდან საქართველოში 17,546 ვიზიტორი შემოვიდა, რაც წინა წლის მაჩვენებელზე 33.1%-ით მეტია, როცა საქართველოში თურქმენეთის 13,179 მოქალაქე შემოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს საელჩო თურქმენეთში
* თურქმენეთის ახლადდანიშნულმა ელჩმა ალექსანდრე ხვთისიაშვილს რწმუნებათა სიგელების ასლები გადასცა
* თურქმენეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის ვიზიტი თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:თურქმენეთის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:თურქმენეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით