კლაუდია დე ვალუა

**კლაუდია დე ვალუა**  (დ. 13 ოქტომბერი 1499 - გ. 20 ივლისი 1524) — ლუი XII-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ანა ბრეტონელის უფროსი ქალიშვილი. ბრეტანის ჰერცოგინია 1514-1524 წლებში, საფრანგეთის დედოფალი 1515-1524წლებში. ფრანსუა I-ის პირველი მეუღლე, ანრი II-ის დედა.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული წლები (1499-1514) 
კლაუდია დაიბადა 1499 წლის 13 ოქტომბერს, იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი XII-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ანა ბრეტონელის პირველი ქალიშვილი. ვინაიდან მათ წლების მანძილზე სხვა შვილი არ უჩნდებოდათ, კლაუდია ტახტის მემკვიდრედ განიხილებოდა. დედოფალმა ანამ თორმეტჯერ იმშობიარა, რომელთაგან მხოლოდ ორჯერ შეძლო ცოცხალი ბავშვის გაჩენა, პირველად კლაუდია გააჩინა, ხოლო 1510 წელს მან პრინცესა რენე გააჩინა.

### საქორწინო მოლაპარაკებები (1501-1505) 
მარცხნივ|მინი|264x264პქ|პრინცესა კლაუდია
კლაუდიას დედა ბრეტანის ჰერცოგინია იყო. იქიდან გამომდინარე, რომ მას ვაჟები არ ჰყავდა, კლაუდია ბრეტანში მისი მემკვიდრე გახდა. კლაუდია ასევე იყო საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრეც, თუმცა სალიური კანონის მიხედვით ქალს მხოლოდ მამრობითი სქესის წარმომადგენელთან ერთად შეეძლო საფრანგეთის სამეფო ტახტზე დაჯდომა. სწორედ ამიტომ მისმა მშობლებმა მისი ჯერ გათხოვება, შემდეგ კი ტახტზე დასმა მოისურვეს. მისმა მშობლებმა მოისურვეს მისსავე ბიძაშვილზე, ანუ ასევე ვალუას დინასტიის წარმომადგენელზე დაქორწინება, რათა ვალუას დინასტია გაგრძელებულიყო, ხოლო მათი შვილი უკვე ბრეტანსა და საფრანგეთს გააერთიანებდა. 

1501 წლის 10 აგვისტოს ლიონში ხელი მოეწერა საქორწინო კონტრაქტს კლაუდიასა და საღვთო რომის მომავალ იმპერატორ კარლ ჰაბსბურგს შორის. ხელშეკრულების მიხედვით, ბრეტანი უერთდებოდა არა საფრანგეთს არამედ ესპანეთს (რადგან კარლის მშობლები ესპანეთის მმართველები იყვნენ). 1504 წელს ბლუაში დაიდო კიდევ ერთი ხელშეკრულება. თუმცა მას შემდეგ რაც საფრანგეთმა გენუა, ოსტია და მილანი დაიპყრო, საქორწინო კონტრაქტი გაუქმებულად გამოცხადდა. ამრიგად ლუი XII-მ თავისი მომავალი მძახლები და ევროპის უძლიერესი მონარქები გადაიმტერა. მალე ლუი ძალიან დაავადდა და მემკვიდრეზე ანერვიულდა, რადგან იცოდა, რომ ფრანგები მის ქალიშვილს ტახტზე ძლიერი ქმრის გარეშე არ დასვავდნენ.

1505 წელს ლუი XII-მ კლაუდია დანიშნა ანჟულემის ჰერცოგ ფრანსუა დე ვალუაზე. ამით ფრანსუა მომავალი მეფე გახდა, ხოლო კლაუდიამ ტახტზე თავისი უფლებების შენარჩუნება შეძლო. 

### ბრეტანის ჰერცოგინია (1514-1515) 
1514 წლის 9 იანვარს გარდაიცვალა დედოფალი ანა ბრეტონელი. ამით კლაუდია ბრეტანის ჰერცოგინია გახდა. ამავე წლის 18 მაისს სენ ჟერმენ-ან-ლაიში კლაუდია და ფრანსუა დაქორწინდნენ. ასევე 1514 წლის 9 ოქტომბერს ლუი XII-მ ცოლად შეირთო ინგლისისა და ირლანდიის პრინცესა მერი ტიუდორი, იმ იმედით, რომ მასთან მაინც ეყოლებოდა ვაჟი. სულ რამდენიმე თვეში, 1515 წლის 1 იანვარს ლუი XII გარდაიცვალა, მერი კი ინგლისში დაბრუნდა. კლაუდია და მისი ქმარი ფრანსუა I საფრანგეთის მეფე-დედოფალი გახდნენ, ეს იყო ისტორიაში მესამე და უკანასკნელი მომენტი, როცა ბრეტანის ჰერცოგინია საფრანგეთის დედოფალი გახდა. 

### საფრანგეთის დედოფალი (1515-1524) 
მარცხნივ|მინი|263x263პქ|კლაუდიას გერბი
როგორც დედოფალს სამეფო კარზე ბევრი მტერი და მეტოქე გამოუჩნდა, რომელთაგან მთავარია მისი დედამთილი, დედა-დედოფალი ლუიზა სავოიელი და აგრეთვე მისი მული, ნავარის დედოფალი მარგარიტა ანჟულიმელი. შეიძლება ითქვას, რომ კლაუდია არასდროს მართავდა ბრეტანს. 1515 წელს მან ბრეტანის მემკვიდრეობა და მთელი მისი მართვის სადავეები თავის ქმარს უბოძა, თავად კი მხოლოდ ფორმალურად იყო ბრეტანის ჰერცოგინია.  კლაუდიას, განსხვავებით თავისი უმცროსი და რენესგან, არასდროს გამოუვლენია ინტერესი პოლიტიკისადმი, რადგან იგი ძალზედ რელიგიური ქალი იყო და არც კი ინტერესდებოდა ქვეყნის მართვით.  

1515 წელს, მას შემდეგ რაც მერი ტიუდორი ინგლისში დაბრუნდა, თან გაიყოლა ინგლისელი დიდგვაროვნები, მათ შორის კლაუდიას ქმრის, ფრანსუას საყვარელი მერი ბოლეინი, ხოლო მისი უფროსი და, ანა ბოლეინი კვლავ საფრანგეთში დარჩა განათლების მისაღებად. ანა მუშაობდა ინგლისურის თარჯიმნადაც, როცა ფრანკო-ინგლისური მოლაპარაკებები მიმდინარეობდა. 1521 წელს ანა ინგლისში დაბრუნდა, 1533 წელს კი იმდენი მოახერხა, რომ მეფე ჰენრი VIII ცოლს გაჰყარა, რომის პაპს განუყენა და თავად გაჰყვა ცოლად, რითაც იგი ინგლისის დედოფალი გახდა. ანა ინგლისელებს ყოველთვის უამბობდა საფრანგეთზე და ამბობდა, რომ საფრანგეთის დედოფლისგან (გულისხმობდა კლაუდიას) ბევრი რამ ისწავლა. 

1517 წლის 10 მაისს სენ დენში კლაუდია საფრანგეთის დედოფლად ეკურთხა. იგი კარდინალმა ფილიპ ლუქსემბურგელმა აკურთხა.
[მინი|291x291პქ|კლაუდია და მისი ქალიშვილები. ცენტრში დედოფალი კლაუდია, ქვედა მარჯვენა კუთხეში პრინცესა შარლოტი, ქვედა მარცხენა კუთხეში პრინცესა ლუიზი. ზედა მარჯვენა კუთხეში პრინცესა [მადლენა ვალუა|მადლენი, ხოლო ზედა მარცხენა კუთხეში პრინცესა მარგარიტა, უკან კი სავარაუდოდ გამოსახულია ფრანსუა I-ის მეორე ცოლი ელეონორ ავსტრიელი. სურათი ამშვენებს ეკატერინე მედიჩის მოგონებების ალბომს და შექმნილია 1550 წელს. ]]
კლაუდიამ თითქმის მთელი თავისი ორსულობა ფეხმძიმობაში გაატარა. კლაუდიამ შეძლო და 10 წლიანი ქორწინებიდან 4 გოგონა და 3 ვაჟი გააჩინა. იგი შვილებს მკაცრი მორალით ზრდიდათ და ზრუნავდა მათ რელიგიურად აღზრდაზე.  

დედოფალ კლაუდიას შესახებ ისტორიკოსი ბრანტომი წერდა:

ამდენი გაუთავებელი ორსულობისა და მშობიარობის გამო კლაუდიას სხეული დაუზიანდა, მას ჰქონდა სქოლიოზი და ხერხემლის პრობლემები, მაშინ როცა მისი ქმარი ათლეტური აღნაგობის იყო. ექიმებმა მას დაორსულება აუკრძალეს, რადგან ეს დამღუპველად მოქმედებდა მასზე. როგორც სამეფო კარის მკურნალმა განაცხადა ამდენი დატვირთვის გამო მას პრობლემები ჰქონდა მარცხენა თვალზე. ამ ყველაფერმა კი გამოიწვია ის, რომ ფრანსუამ საყვარელი გაიჩინა ფრანსუაზ დე ფოქსის სახით.

### გარდაცვალება (1524) 
1524 წლის 20 ივლისს, 24 წლის ასაკში კლაუდია გარდაიცვალა, შატო დე ბლუაში. მისი გარდაცვალების მიზეზი ამოუცნობი დღემდე საკამათოა. ზოგი ამბობს, რომ იგი ტუბერკულოზმა შეიწირა, ზოგი ამბობს რომ ეს ახალი ორსულობის გამო მოხდა, ზოგი კი სულ სხვა მიზეზებს ასახელებს, მათ შორის კი ყველაზე სარწმუნოა, რომ იგი სიფილისისგან გარდაიცვალა, რომელიც მისმა ქმარმა გადასდო. კლაუდია დაკრძალეს ბაზილიკა სენ დენში, საფრანგეთის მეფე-დედოფლების სასაფლაოზე.

მისი სიკვდილის შემდეგ ბრეტანის ჰერცოგი მისი ვაჟი ფრანსუა III გახდა, რომელიც 1536 წელს გარდაიცვალა და ჰერცოგი მისი მეორე ვაჟი ანრი გახდა, რომელიც საბოლოოდ საფრანგეთის ტახტზეც ავიდა. 1530 წელს ფრანსუამ მეორე ცოლი მოიყვანა, პორტუგალიის მეფის ქვრივი ელეონორ ავსტრიელი. ფრანსუამ კიდევ ახალი საყვარლები გაიჩინა, რომელთაგან სიფილისი გადაედო და 1547 წელს სწორედ სიფილისისგან გარდაიცვალა კიდეც.

ფრანსუა და კლაუდია სენ დენში გვერდი-გვერდ არიან დაკრძალულნი, ხოლო ფრანსუას მეორე ცოლი მის სამშობლოში, ესპანეთში განისვენებს.

## შვილები 
## ლიტერატურა 
* Jirí Louda and Michael MacLagan: *Lines of Succession: Heraldry of the Royal Families of Europe*, 2nd edition (London, U.K.: Little, Brown and Company, 1999), table 67.
* Joël Blanchard: *Philippe de Commynes*, Paris, Fayard, 2006, pp. 299-300.
* The County of Asti was a part of the dowry of Valentina Visconti (Louis XII's paternal grandmother) when she married Louis I, Duke of Orléans in 1389. Claude, as the eldest surviving child of her father, was not only the legitimate heiress of Asti but also of the Duchy of Milan, because was stipulated in Valentina's marriage contract, that in failure of male heirs, she would inherit the Visconti dominions.
* Yves Bottineau: Georges Ier d'Amboise (1460-1510): un prélat normand de la Renaissance, Rouen, PTC, pp. 67-68.
* Philippe Tourault: Anne de Bretagne, Perrin, Paris, 1990, p. 255: a declaration dated 30 April 1501 at Lyon and never publiced, declared null and void any marriage contract of Claude of France with other princes than the future Francis I.
* Joël Blanchard: Philippe de Commynes, Paris, Fayard, 2006, p. 299.
* Francesco Guicciardini: Storia d'Italia, Lib. XII, cap. 9.
* Ernest Wickersheimer, Danielle Jacquart: Dictionnaire biographique des médecins en France au Moyen Âge (1979), t. 1, pp. 161–162.
* Michel Géoris: François Ier. Le Magnifique, Éditions France-Empire, 1998, p. 20.
* Francis Hackett: Francois Ier, Payot, 1984, p. 510.
* Brantôme declared that Claude’s husband, Francis I, gave her “a disease that shortened her days”, meaning syphilis, but it is not known for certain what she died of. 20 July 1524 – Death of Queen Claude of France in: theanneboleynfiles.com [retrieved 28 December 2014].

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.corpusetampois.com/che-16-brantome-claudedefrance1.html

კატეგორია:ვალუები
კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:საფრანგეთის დედოფლები
კატეგორია:ბრეტანის ჰერცოგინიები
კატეგორია:დაბადებული 1499
კატეგორია:გარდაცვლილი 1524
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:ქალი მმართველები
კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები
კატეგორია:მილანის ჰერცოგინიები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები