open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ძვ. წ. 380

## მოვლენები 
### ადგილის მიხედვით
#### სპარსეთის იმპერია
* აქემენიანთა მოთხოვნით ათენელებმა ეგვიპტიდან თავიანთი გენერალი ჩაბრიასი უკან გამოიხმეს. ჩაბრიასი წარმატებით ეხმარებოდა ეგვიპტელ ფარაონებს აქემენიანთა იმერიისგან დამოუკიდებლობის შენარჩუნებაში.

#### ეგვიპტე
* ეგვიპტის ფარაონის, აჰორისის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ნეფერიტ II ადის, რომელსაც მოგვიანებით ნექტანებ I ამხობს და XXX დინასტიას უდებს სათავეს.

#### საბერძნეთი
* აგესიპოლის I-ის შემდეგ სპარტის მეფე მისი ძმა, კლეომბროტე I ხდება.

## დაიბადნენ 
* დარიოს III — აქემენიანთა იმპერიის მეფე.

## გარდაიცვალნენ 
* აჰორისი — ძველი ეგვიპტის XXIX დინასტიის უკანასკნელი ფარაონი.
* ნეფერიტ II — აჰორისის ვაჟი, ძველი ეგვიპტის XXIX დინასტიის უკანასკნელი მეფე.
* აგესიპოლის I — სპარტის მეფე.
 
*
ძვ. წ. 382

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
* ფილიპე II მაკედონელი — მაკედონიის მეფე, ამინტა III მაკედონელის ვაჟი. (დ. ძვ. წ. 336)
* ანტიგონ I ცალთვალა — ალექსანდრე მაკედონელის გენერალი და მაკედონიის მეფე ძვ.წ. 306-301 წლებში. (გ. ძვ. წ. 301)

## გარდაიცვალნენ 
* იერვანდ I — სომხეთის მეფე, არტაშირ ერვანდუნის ვაჟი. (დ. ძვ. წ. 425)

*
კარაქი

right|thumbnail|250px|კარაქი
**კარაქი** — რძის ნაწარმი, რომელიც რძის დღვებით მიიღება. მსოფლიოს ბევრ კუთხეში კარაქი ყოველდღიური საჭმელია. იგი ხასიათდება მაღალი კალორიულობით, აგრეთვე მაღალი ბიოლოგიური ფასეულობით და ორგანიზმში იოლი შეთვისებადობით. კარაქი ფართოდ გამოიყენება კულინარიაში, აგრეთვე კოსმეტიკასა და მედიცინაში.

კარაქი ხშირად მზადდება ძროხის რძისგან. ასევე გავრცელებულია სხვა ძუძუმწოვრების, მათ შორის, თხის, კამეჩის და ცხვრის რძისგან დამზადებული კარაქი. 1 კგ კარაქის მისაღებად 20-25 ლიტრი რძეა საჭირო. ამიტომ ისტორიულად იგი წარმატებისა და კეთილდღეობის სიმბოლოდ მიიჩნევა.

ოჯახის პირობებში კარაქის დასამზადებლად საქართველოში გავრცელებულია ხის ერთგვარი ხელსაწყო, რომელსაც სადღვები ეწოდება. იგი წარმოადგენს ცილინდრის ფორმის კასრს, რომელსაც „ცილინდრის ერთი ფერდი“ ამოჭრილი აქვს რძის ჩასასხმელად. სადღვები თოკებით არის ჭერზე ჩამოკიდებული და მისი ორ საპირისპირო მხარეს ხანგრძლივი რყევის შედეგად რძე ორ ნაწილად იყოფა. წარმოიქმნება კარაქი და დო.

## შემადგენლობა 
კარაქი წარმოადგენს წყალი-ცხიმში ტიპის ემულსიას. ოთახის ტემპერატურაზე (15-24&nbsp;°C) იგი რბილი მასაა, 32–35&nbsp;°C ტემპერატურზე კი მთლიანად ლღვება და სითხედ იქცევა.

კარაქის შემადგენლობაში გამოჰყოფენ ცხიმის ფაზას და წყლიან ფაზას. კარაქის 60-80% ცხიმის ფაზაა, დანარჩენი _ წყლიანი ფაზა.

კარაქის ცხიმის ფაზა შეიცავს რძის ცხიმებს და ცხიმში ხსნად ნივთიერებებს (მაგალითად, ცხიმში ხსნადი ვიტამინები A, D, E, K, სტერინები, ზოგიერთი პიგმენტი).

კარაქის წყლიან ფაზას პლაზმა ეწოდება. კარაქის სასიამოვნო გემოს სწორედ იგი განსაზღვრავს. იგი შედგება წყალში გახსნილი ნივთიერებებისგან. ესენია: რძის შაქარი *ლაქტოზა*, ცილები, წყალში ხსნადი ვიტამინები (C, PP, B), მინერალური ნივთიერებები.

## ისტორია 
პირველი მონაცემები კარაქზე თარიღდება ძვ. წ. 1500—200 წწ. კარაქს მოიხსენიებს ძველი აღთქმაც. ირლანდიაში კარაქი გავრცელებული საკვები პროდუქტი ხდება V საუკუნიდან, იტალიაში — IX საუკუნიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ”კოდექს ალიმენტარიუსის” სტანდარტი კარაქისთვის (pdf) 
* საქართველოს ეროვნული სტანდარტი კარაქისთვის (pdf)

კატეგორია:რძის პროდუქტები
ნაკრესი

**ფონდი ნაკრესი** (ძველი სახელი „სახეობათა კონსერვაციის ცენტრი“) — არასამთავრობო, არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა საქართველოში 1989 წელს. ფონდის ძირითადი მიზანია ქვეყნის ბიომრავალფეროვნების დაცვის, შენარჩუნებისა და აღდგენის ხელშეწყობა. ფონდის საქმიანობა ეფუძნება სამეცნიერო კვლევებს და ხორციელდება საქართველოს რეგიონებში ბუნებრივი რესურსების მდგრადი გამოყენების წახალისების, მოსახლეობის ცნობიერების ამაღლების და ბუნების დაცვით საქმიანობაში მათი ინტენსიური ჩართვის საშულებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
ზებრები

**ზებრები**, ცხენების გვარის (Equus) ძუძუმწოვართა ქვეგვარი და ყველა სახეობის ზებრის საერთო სახელი. ზებრების სხეულის სიგრძეა 2-2,4 მ, კუდისა 47-57 სმ, სიმაღლე ნიდაოში — 1,2-1,4 მ, წონა 350 კგ-მდე. სხეული შეფერილი აქვთ მუქი და ღია ფერის ზოლებით, რაც მათ შეუმჩნეველს ხდის, განსაკუთრებით სავანებში. ფაფარი მოკლეა, კუდი გრძელი ბალნის ფუნჯით ბოლოვდება. განარჩევენ ზებრების 3 სახეობას: მთის ზებრა (Equus zebra), გრევის ზებრა (Equus grevyi) და კვაგა (Equus quagga). ზებრები გავრცელებულია აღმოსავლეთ, ცენტრალურ დასამხრეთ აფრიკაში. მომთაბარე ცხოველებია. ცხოვრობენ 10-30 სულიან ჯოგებად. ბინადრობენ ღია ველებზე (მთის ზებრა ზოგჯერ მთაში 2000 მ-ზეც გვხვდება). იკვებებიან ბალახით. მაკეობა 346-369 დღე გრძელდება. შობენ 1-2 ნაშიერს. ლამაზი ტყავისთვის უმოწყალოდ ანადგურებდნენ, რის გამოც მათი რაოდენობა ძლიერ შემცირდა. ზოგი სახეობა კი სულ ამოწყდა. ამჟამად მათზე ნადირობა ან სრულიად აკრძალულია, ან დაშვებულია მხოლოდ ზოგ რაიონში. ზებრები კარგად იტანენ ტყვეობას, რეგულარულად მრავლდებიან, მაგრამ ძნელად თვინიერდებიან.  ზებრები აკლიმატიზებულია ასკანია-ნოვაში. ზებრები მოიცავს შემდეგ სახეობებსა და ქვესახეობებს (ქვეგვარი *Dolichohippus*, სადაც მხოლოდ ერთი სახეობაა გაერთიანებული არ ეკუთვნის ზებრების ქვეგვარს, მაგრამ ერთიანდება საერთო სახელ ზებრებში):
* გვარი ცხენები
** ქვეგვარი ზებრები
*** ბარის ზებრა
**** კვაგა
**** ბურჩელის ზებრა
**** გრანტის ზებრა
**** სელუსის ზებრა
**** მოკლე ფაფრიანი ზებრა
**** ჩაპმანის ზებრა
**** კროშეის ზებრა
*** მთის ზებრა
**** კაპის მთის ზებრა
**** ჰარტმანის მთის ზებრა
** ქვეგვარი **Dolichohippus**
*** გრევის ზებრა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხენი
*
კატეგორია:აფრიკის ძუძუმწოვრები
აჯიკა

**აჯიკა** — ცხარე სანელებლების ნაზავი, რომელსაც ქართულ სამზარეულოში კერძების მოსამზადებლად იყენებენ. მზადდება ცხარე წიწაკით, ნივრით, სუნელებითა და მწვანილებით. გარდა ამისა, შეიძლება სხვა ბოსტნეულის გამოყენებაც: სტაფილო, ტკბილი წიწაკა, ჭარხალი, პომიდორი.

წარმოშობით სამეგრელოდან, გავრცელებულია მთელ საქართველოში, კავკასიაში და ბოლო დროს აღმოსავლეთ ევროპასა და შუა აზიაში. არსებობს წითელი და მწვანე აჯიკა. განსხვავებულია აჯიკა კონსისტენციითაც.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული სოუსები
სინშარიშკუნი

**სინშარიშკუნი** (დაახ. ძვ. წ. 627 - ძვ. წ. 612), რომელიც ასევე ბეროსის სარაკოსი უნდა ყოფილიყო, ასურეთის იმპერიის ერთ-ერთი ბოლო მეფე იყო.

სინშარიშკუნი იყო ძე აშურბანიპალის და შესაძლოა ასურეთის ბოლო მეფის აშურუბალიტ II-ის (ძვ. წ. 612 - ძვ. წ. 609) ძმა. ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით იგი უნდა ყოფილიყო აშურბანიპალის მემკვიდრე ტახტისთვის, სულ მცირე ბაბილონში. თუმცა მხრცოვან ასაკში მამამისის გარდაცვალებას 627 წელს მოჰყვა მძვინვარე სამოქალაქო ომი, რომელიც 623 წლამდე გაგრძელდა, სინშარიშკუნის მიერ მისი მთავარი მოწინააღმდეგის აშურ-ეტილ-ილანის, რომელიც შესაძლოა მისი ძმა უნდა ყოფილიყო, დამარცხებითა და მკვლელობით.

მისი მეფობის მეშვიდე წლით დათარიღებული კონტრაქტი ნაპოვნი იქნა ურუქში, რომლის მიხედვით ის ბრძანებს დანგრეული ტაძრების აღდგენასა და მღვდელმთავრების დაბრუნებას. ის მეფობდა ძვ. წ. 612 წლის 10 აგვისტომდე. ამ დღეს ის ნინევიაში საკუთარ სასახლეში ბაბილონელთა მიერ გაჩენილ ხანძარში დაიწვა.

## ლიტერატურა 
* Na'aman, N., "Chronology and history in the late Assyrian empire"', *Zeitschrift für Assyriologie*, 81 (1991), 243-267.
* Zawadzki, S., *The fall of Assyria and Median-Babylonian relation in light of the Nabopolassar chronicle*, Poznan 1988.
* Unsworth, B., *Land of Marvels: a Novel*, Hutchinson, London 2009.

კატეგორია:ასურეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
დასარტყმელი საკრავები

მინი|დასარტყმელი საკრავები 
**დასარტყმელი საკრავები** — მუსიკალური საკრავები, რომლებსაც ხელის, ჯოხის ან ბურთისებრი, თავზე ქეჩაგადაკრული ორი მსხვილი ხის მონაცვლეობით ან ერთდროულად დარტყმით აჟღერებენ. ამზადებენ ქვის, თიხის, ხის, ტყავის, ბრინჯაოს, სპილენძისა და ვერცხლისაგან. დასარტყმელი საკრავები ორგვარია: გარკვეული სიმაღლის ბგერის მქონე — ტიმპანები, ზარები, ქსილოფონი, ფლექსატონი, ტუბაფონი, ვიბრაფონი — და საკრავები, რომელთაც გარკვეული სიმაღლის ბგერა არ გააჩნიათ — დაფი, დაფდაფი, თეფშები, ტამტამი, გონგი, სამკუთხედი, კასტანეტები, მარიმბა, დიპლიპიტო, დაირა და დოლი. დასარტყმელი საკრავების უმეტესობა საანსამბლოა, იყენებენ სიმფონიურ ორკესტრებშიც. პარტიტურაში იწერება სპილენძის საკრავებსა და არფას შორის. საქართველოში ძველთაგანვე გავრცელებული იყო ბობღანი (დაფდაფი), დაირა (დაფი), დიპლიპიტო, დოლი, დუმბული, ლინი, სპილენძჭური, ტაბლაკი, ქოსი, წინწილა და სხვა. ამჟამად გავრცელებულია დაირა, დოლი, დიპლიპიტო. ამ საკრავებს უმეტესად ცეკვების სააკომპანემენტოდ იყენებენ. დასარტყმელ საკრავებს რიტმულ საკრავებსაც უწოდებენ; მათი მთავარი დანიშნულება მუსიკალური ნაწარმოების მეტრ-რიტმის გამახვილება, მისი ნაირსახეობით წარმოდგენაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დასარტყმელი საკრავები
წმინდა მიხეილის ოქროსგუმბათოვანი მონასტერი

thumb|300px|აღდგენილი წმ. მიხეილის საკათედრო ტაძარი სამრეკლოთი, 2005.
thumb|300px
**კიევის წმინდა მიხეილის ოქროსგუმბათოვანი მონასტერი** (უკრ.: Михайлівський золотоверхий монастир; რუს.: Михайловский златоверхий монастырь) — ტაძარი უკრაინაში. მდებარეობს კიევში, ქალაქის კომერციულ-სავაჭრო უბანში, პოდილის რაიონში. მონასტერი შედგება წმ. მიხეილის საკათედრო ტაძრის, წმ. იოანე ნათლისმცემელის რეფექტორის (1713), ეკონომიჩნა ბრამასა (ჭიშკარი, 1760) და მონასტრის სამრეკლო კოშკისგან (1716-19).

მონასტერი დაფუძნდა 1108 წელს თავად სვიატოსლავ იზიასლავის ძის მიერ ყოფილი დმიტრიევსკის მონასტრის ადგილას. 1108-1113 წლებში აშენდა ოქროსგუმბათიანი ტაძარი, რომელიც განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო კიევის, როგორც მიქაელ მთავარანგელოზის მფარველობაში აყვანილი ქალაქისთვის. XII საუკუნეში აქ კრძალავდნენ კიევის რუსეთის მმართველებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*  — официальный сайт монастыря.
* 
* 
*  — интервью с автором проекта воссоздания собора, архитектором Ю. Лосицким.

კატეგორია:კიევის ტაძრები
კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
ზღვა

thumb|right|300px|დაისი ზღვაზე
right|300px|thumb|ჩილეს სანაპირო
[right|300px|thumb|[ხმელთაშუა ზღვა, ანტალიის სანაპირო]]
**ზღვა** — მსოფლიო ოკეანის ნაწილი, გამოყოფილი ხმელეთით ან შემაღლებული წყალქვეშა რელიეფით. მსოფლიო ოკეანისაგან აგრეთვე განსხვავდება ჰიდროლოგიური, მეტეოროლოგიური და კლიმატური რეჟიმით, რაც დაკავშირებულია მსოფლიო ოკეანესთან მიმართებაში მათ შემოსაზღვრულ მდებარეობასა და წყლის შენელებულ მიმოქცევასთან გაშლილ ნაწილთან შეზღუდული კავშირის გამო. ზოგიერთი ზღვა ნაწილია სხვა ზღვისა (მაგალითად, ეგეოსის ზღვა – ხმელთაშუა ზღვის ნაწილია). ტერმინი „ზღვა“ ხშირად გამოიყენება გაუმდინარე, დიდი, მლაშე ტბებისა (მაგალითად, კასპიის ზღვა, არალის ზღვა) და ხელოვნური წყალსაცავების (მაგალითად, თბილისის ზღვა) სახელწოდებებში.

ამასთან, ზღვებს ყოფენ მათი ფლორისა და ფაუნის შესაბამისად. ზღვის ფაუნისთვის დამახასიათებელია ენდემურობა.

სხვადასხვა ავტორებთან, კერძოდ, ბიბლიაში, ზღვად შეიძლება იწოდოს წყლის ნებისმიერი დიდი სივრცე (მდინარეები, ტბები, ყურეები); მაგალითად, ეგვიპტის ზღვა (ესაია წინასწარმეტყველის წიგნი, 11.15) ბიბლიაში, სხვადასხვა მოსაზრებით, აღნიშნავს ან მდინარე ნილოსს, ან წითელი ზღვის ნაწილს. გარდა ამისა, ამ წიგნში ზღვად იწოდება მდინარე ევფრატიც.
ზღვად წოდებული ობიექტები არსებობს არა მხოლოდ დედამიწაზე; მაგ., სამხრეთის ზღვა არსებობს მარსსა და მთვარეზე (მთვარეზე ზღვად იწოდება (ვიზუალურად) ამ პლანეტის დისკოზე არსებული მუქი ლაქა).

## ზღვები ოკეანეების მიხედვით 
### წყნარი ოკეანე 
* არაფურის ზღვა
* ბანდის ზღვა
* ბერინგის ზღვა
* აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვა
* ყვითელი ზღვა
* მარჯნის ზღვა
* მინდანაოს ზღვა
* ოხოტის ზღვა
* სულავესის ზღვა
* სულუს ზღვა
* ჰალმაჰერის ზღვა
* სერამის ზღვა
* ტასმანის ზღვა
* ფიჯის ზღვა
* ფილიპინის ზღვა
* სამხრეთ ჩინეთის ზღვა
* იავის ზღვა
* იაპონიის ზღვა

### ატლანტის ოკეანე 
* აზოვის ზღვა
* ბალტიის ზღვა
* ირლანდიის ზღვა
* კარიბის ზღვა
* სარგასის ზღვა
* ჩრდილოეთის ზღვა
* ხმელთაშუა ზღვა
** ადრიატიკის ზღვა
** ალბორანის ზღვა
** ბალეარის ზღვა
** თრაკიის ზღვა
** იონიის ზღვა
** კვიპროსის ზღვა
** კილიკიის ზღვა
** ლიბიის ზღვა
** ლიგურიის ზღვა
** ლევანტის ზღვა
** მარმარილოს ზღვა
** მირტოის ზღვა
** სარდინიის ზღვა
** სიცილიის ზღვა
** ტირენიის ზღვა
** ეგეოსის ზღვა
** კრეტის ზღვა
* შავი ზღვა
* შეტლანდის ზღვა

### ინდოეთის ოკეანე 
* ანდამანის ზღვა
* არაბეთის ზღვა
* წითელი ზღვა
* ტიმორის ზღვა

### ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანე 
* ბარენცის ზღვა
** პეჩორის ზღვა
* ბაფინის ზღვა
* თეთრი ზღვა
* ბოფორტის ზღვა
* აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვა
* გრენლანდიის ზღვა
* კარის ზღვა
* ლაპტევების ზღვა
* ნორვეგიის ზღვა
* ჩუკოტკის ზღვა

### სამხრეთის ოკეანე 
* ამუნდსენის ზღვა
* როსის ზღვა
* უედელის ზღვა
* სკოშის ზღვა
* ლაზარევის ზღვა
* დეივისის ზღვა
* ბელინსჰაუზენის ზღვა

### ჩაკეტილი აუზი 
* არალის ზღვა
* გალილეის ზღვა
* კასპიის ზღვა
* მკვდარი ზღვა
* სოლტონის ზღვა
სევილია

**სევილია** () — ქალაქი სამხრეთ ესპანეთში. ანდალუსიის ავტონომიური რეგიონისა  და სევილიის პროვინციის დედაქალაქი.  მდებარეობს მდინარე გვადალკვივირზე, ატლანტის ოკეანის სანაპიროდან 87 კილომეტრის დაშორებით. ანდალუსიის დაბლობის ცენტრში. ქალაქის მოსახლეობა 2006  წლის აღწერით შეადგენდა 704.414 ადამიანს. აგლომერაციის მოსახლეობა 2000 წლის მონაცემებით იყო 1.043.000, და ამგვარად ესპანეთის სიდიდით მეოთხე ქალაქია. სამხრეთ ესპანეთის ხელოვნების, კულტურისა და საფინანსო დედაქალაქია.

## ისტორია 
სევილია (ძველად *ჰისპალისი*) იბერიული ტომების ტურდეტანების ცენტრი იყო. ძვ. წ. III საუკუნეში დაიპყრეს რომაელებმა. 712-1248 წლებში, არაბთა ბატონობის პერიოდში, სევილიაში დიდ აღმავლობას მიაღწია ხელოსნობამ. 1026 წლიდან სევილიის საამიროს ცენტრი ხდება. არაბთა ბატონობის დასრულების შემდეგ კასტილიისა და ლეონის სამეფოს  შემადგენლობაში შევიდა.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  სიღნაღი, საქართველო (1999)
*  ანჟე, საფრანგეთი, 2000
*  ბალერი, ფილიპინები
*  ტარიხა, ბოლივია
*  ბარსელონა, ესპანეთი
*  ბუენოს-აირესი, არგენტინა
*  კოლუმბუსი, აშშ 
*  გვადალახარა, მექსიკა
*  კანზას-სიტი, აშშ
*  რაბატი, მაროკო
*  ტიფარიტი, დასავლეთი საჰარა
*  ხოშიმინი, ვიეტნამი (2009)
*  კარაკასი,  ვენესუელა (2012)

## სქოლიო 
*
კატეგორია:სევილიის ქალაქები
კატეგორია:არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:სევილიის მუნიციპალიტეტები
ნინევია

**ნინევია** (ასურულ-აქადურად: *ნინუა*) — ასურეთის უძველესი და უმნიშვნელოვანესი ქალაქი.  მდებარეობდა მდინარე ტიგროსის მარცხენა სანაპიროზე, დღევანდელი ქალაქ მოსულის ადგილას.

მის ადგილას პირველი დასახლება გაჩნდა ძვ. წ. V ათასწლეულის შუა ხანებში, ქალაქად კი გადაიქცა ძვ. წ. II ათასწლეულის  I ნახევარში. აქ ძვ. წ. XVIII საუკუნეში ღვთაება იშთარის ტაძარი ააგო შამშიადად I-მა. ძვ. წ. XV-XIV საუკუნეებში ნინევია დაიმორჩილა მითანის სახელმწიფომ. ძვ. წ. VIII საუკუნეში მეფე სინახერიბის დროს დაიწყო ქალაქის გეგმის  ჩამოყალიბება. მას შემოავლეს 4 კმ სიგრძის გალავანი, რომელსაც დატანებული ჰქონდა 15 ჭიშკარი. ცენტრალური ქუჩის სიგანე 26 მეტრი იყო.

ამ დროს ნინევია გადაიქცა ასურეთის სამეფოს დედაქალაქად. აშენდა მეფის სასახლე, განახლდა იშთარის, ხოლო ახლად აიგო ღვთაება ნაბუს ტაძარი. მეფე ასურბანიფალის დროს, მისივე ბრძანებით ნინევიაში შეიქმნა იმ დროისთვის უდიდესი და უნიკალური ბიბლიოთეკა, რომლის ნანგრევებშიც აღმოჩნდა 30 ათასი ლურსმულად ნაწერი თიხის ფირფიტა. ძვ. წ. 612 წელს ბაბილონის მეფე ნაბუფალასარისა და მიდიის მეფე კიაქსარის გაერთიანებულმა ლაშქარმა აიღო და დაანგრია ნინევია. ამის შემდეგ იგი გადაიქცა მცირე დასახლებად.

XIX საუკუნის 40-იანი წლებიდან XX საუკუნის 20-იან წლებამდე ნინევიის გათხრების შედეგად შეისწავლეს სინახერიბისა და ასურბანიფალის სასახლეთა კედლების დიდებული მხატვრობა, ასევე ფრთოსანი ხარებისა და ლომების ქანდაკებები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ჯოან ფარჩკ-ბაჯალის სურათები 
*John Malcolm Russell, "მოპარული ქვები: ნინევიის თანამედროვეობა" 
*ნინევიის გვერდი ბრიტანეთის მუზეუმის ვებგვერდზე.
*კალიფორნიის უნივერსიტეტის ციფრული ბიბლიოთკა 
*ისტორია 

კატეგორია:ასურეთის ქალაქები
კატეგორია:ერაყის არქეოლოგიური ძეგლები
ძვ. წ. 511

**ძვ. წ. 511** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 518

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
* პინდაროსი — ძველი ბერძნული საგუნდო ლირიკის ცნობილი წარმომადგენელი

## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 525

## მოვლენები 
### ეგვიპტე 
* პელუზიუმის ბრძოლა – სპარსეთის მეფეთ-მეფე კამბისე II იპყრობს ეგვიპტეს და ხდება ახალი ფარაონი.
* ეგვიპტეში სრულდება ოცდამეექვსე დინასტიის მმართველობა და იწყება ოცდამეშვიდე დინასტიის მმართველობა.

## დაიბადნენ 
* ესქილე – ბერძენი დრამატურგი, ბერძნული ტრაგედიების ავტორი.

## გარდაიცვალნენ 
* ფსამეტიქ III – ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეექვსე დინასტიიდან.
* ანაქსიმენე – ბერძენი მეცნიერი და ფილოსოფოსი (დ. ძვ.წ. 585).

*
ძვ. წ. 526

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*ამასის II - ეგვიპის ფარაონი

*
ძვ. წ. 530

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*კიროს II დიდი - სპარსეთის მმართველი

*
ერევნის კონიაკის ქარხანა

მინი|ქარხნის ერთ-ერთი საამქრო
**ერევნის კონიაკის ქარხანა** — ალკოჰოლური სასმელების წარმოების წამყვანი საწარმო სომხეთში. დაარსდა 1887 წელს პირველი გილდიის ვაჭრის ნერსეს ტაირიანცის მიერ.

1948 წელს ერევნის ღვინო-კონიაკის ქარხნის ერევენის ღვინის კომბინატად რეორგანიზაციის შემდეგ კონიაკის სპირტისა და კონიაკის წარმოების საამქროები გაერთიანდა დამოუკიდებელ ერევნის კონიაკის ქარხანაში.

1953 წელს ახალი შენობაში გადასვლიდან ერევნის კონიაკის ქარხნის დამოუკიდებელი ისტორია იწყება. 1953-91 წლებში ქარხანა სომხეთში კონიაკის წარმოების ერთადერთი მონოპოლისტი იყო. დანარჩენ ქარხნებში მხოლოდ კონიაკის გამოყვანასა და დაძველებას ახდენდნენ, რომლის კუპაჟს თავად ერევნის კონიაკის ქარხანა აწარმოებდა. სწორედ ამ ქარხანაში მიმდინარეობდა ცნობილი სომხური კონიაკების ჩამოსხმა: ორდინარული (სამ-, ოთხ- და ხუთწლიანი) და სამარკო (”ნარჩევი”, ”საიუბილეო”, ”სომხეთი”, ”დვინი”, ”ერევანი”, ”საზეიმო”, ”ნაირი”, ”ვასპირაკანი” და ”ახტამარი”). 1991 წელს მონოპოლია კონიაკის წარმოებაზე ლიკვიდირებულ იქნა.

25 წლის განმავლობაში (1948-73) ქარხნის მთავარი ტექნოლოგი იყო მაკრაკ სედრაკიანი, სოციალისტური შრომის გმირი, დეგუსტაციის რაინდი (საფრანგეთი, 1972).

1998 წელს ქარხანა პრივატიზებულ იქნა და საერთაშორისო ჯგუფში «Pernod Ricard» გაერთიანდა. გარიგება 30 მილ. აშშ-ის დოლარი დაჯდა.

ქარხანას გააჩნია ექსკლუზიური სამარკო კონიაკების მარაგი, რომელიც ისხმება მხოლო სპეციალური შეკვეთით და საცალო გაყიდვაში არ გადის: ”ერებუნი” - 25 წლის, ”ქილიკია” - 30 წლის, ”სპარაპეტი” - 40 წლის და ”ნოეს კიდობანი” - 70 წლის.

კონიაკის რეალიზაცია მსოფლიოს 25 ქვეყანაში ხდება. ერევნის კონიაკის ქარხნის სამარკო ნიშანი რეგისტრირებულია 47 ქვეყანაში. დღემდე ქარხნის პროდუქციას ხარისხისთვის მინიჭებული აქვს: 115 ოქროს, 48 ვერცხლი და 8 ბრინჯაოს მედალი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ქარხნის საიტი.

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელების მწარმოებლები
კატეგორია:სომხეთის კომპანიები
კატეგორია:ერევანი
კატეგორია:კონიაკი
ძვ. წ. 538

## მოვლენები
*17 ოქტომბერი : სპარსეთის მეფე კიროს II  შედის ქალაქ ბაბილონში; ათავისუფლებს 70 წლის განმავლობაში დევნილ ებრაელებს და აკეთებს ისტორიაში პირველ ადამიანთა უფლებების დეკლარაციას.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 546

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* თალესი — ბერძენი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი და ასტრონომი. (დ. ძვ. წ. 624)

*
ძვ. წ. 551

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
* 28 სექტემბერი : კონფუცი - ჩინელი ფილოსოფოსი

## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 552

## მოვლენები
* კიროს II-მ დაიწყო აჯანყება მიდიის წინააღმდეგ.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 553

**ძვ. წ. 553** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 558

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
ძვ. წ. 558 - გამოჩენილი ათენელი პოეტი, მხედართმთავარი და კანონმდებელი სოლონი

*
ძვ. წ. 559

## მოვლენები
* აქემენიანთა იმპერიის სამეფო ტახტზე ადის კიროს II დიდი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 562

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*ნაბუქოდონოსორ II - ბაბილონის მეფე

*
ძვ. წ. 563

## მოვლენები
## დაიბადნენ
*სიდჰართა გაუტამა — ბუდიზმის ფუძემდებელი

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 564

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* ეზოპე — ძველი ბერძენი მეიგავე. (დ. ძვ. წ. 620)

*
ძვ. წ. 567

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*აპრიესი - ეგვიპტის გადაყენებული ფარაონი.

*
ძვ. წ. 570

## მოვლენები
*ეგვიპტეში გადატრიალების შედეგად ტახტზე ამასის II ავიდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ეზეკიელი — ებრაელი წინასწარმეტყველი (დ. ≈ ძვ. წ. 622)

*
ძვ. წ. 571

## მოვლენები
* 25 ნოემბერი — სერვიუს ტულიუსი, რომის მეფე, ეტრუსკებზე გამარჯვების აღსანიშნავად ტრიუმფს აწყობს.
* ჯოუს დინასტიის მეფე ლინი ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 572

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ჯიან ვანი — ჯოუს დინასტიის მეფე.

*
ძვ. წ. 574

**ძვ. წ. 574** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 575

## მოვლენები
* იანლინის ბრძოლა — ბრძოლა ჩუსა და ძინის სამეფოს შორის.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 576

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* აეროპუს I მაკედონელი — მაკედონიის მეფე.

*
ძვ. წ. 577

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* ჰუანი — ცინის სამეფოს მმართველი.

*
ძვ. წ. 581

## მოვლენები
* იაპონიის იმპერატორი სუიძეი გახდა. 

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 584

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* მანდანე მიდიელი — მიდიის პრინცესა და კიროს დიდის დედა. (მიახლოებითი თარიღი)

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 585

## მოვლენები
* კირის განადგურებით პირველი წმინდა ომი დასრულდა. 

## დაიბადნენ
* ანაქსიმენე მილეტელი — ბერძენი ფილოსოფოსი.

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 586

## მოვლენები
*ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორის მიერ იერუსალიმის დანგრევა და იუდეის სამეფოს გაუქმება

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 589

## მოვლენები
*ეგვიპტეში გამეფდა ფარაონი აპრიესი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 590

## მოვლენები
* მიდიამ გაანადგურა ურარტუს სამეფო

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 593

## მოვლენები
* ეგვიპტელები ნაპატას იპყრობენ და ქუშიტების დედაქალაქი მეროე ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 594

## მოვლენები
* ათენში სოლონი აარსებს მოქალაქეთა კრებას, ეკლესიას.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 595

## მოვლენები
* ძველი ეგვიპტის ფარაონი ფსამეტიქ II ხდება. 

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ნეხო II — ძველი ეგვიპტის ფარაონი

*
ძვ. წ. 596

**ძვ. წ. 596** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 597

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით 
#### ახლო აღმოსავლეთი 
* რამდენიმეთვიანი იერუსალიმის ალყის დასასრული. ნაბუქოდონოსორ II ქალაქს იპყრობს და ძარცვავს. 

#### ჩინეთი 
* პის ბრძოლა — ბრძოლა ჩუს, ჩჟენისა და ძინის სამეფოებს შორის.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 598

## მოვლენები
* სირაკუზელების მიერ კამარინის დაარსების ტრადიციული თარიღი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
## სქოლიო
*
ძვ. წ. 599

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
* მაჰავირა — ჯაინიზმის უკანასკნელი ტირტჰანკარა (ტრადიციული თარიღი).

## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 600

## მოვლენები
* დასრულდა მილეტი–ლიდიის ბრძოლა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 601

## მოვლენები
* სამოსელების მიერ პერინთოსის დაარსების თარიღი.
* დაიწყო ომი იუდეველთა სამეფოსა და ბაბილოენთს შორის.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
## სქოლიო
*
ძვ. წ. 602

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ფილიპე I მაკედონელი — მაკედონიის მეფე

*
ძვ. წ. 604

## მოვლენები
* ცინის სამეფოს მმართველი გონგი ხდება. 

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 606

## მოვლენები
* ჯოუს დინასტიის მმართველი მეფე დინგი გახდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 607

## მოვლენები
* 15-დან 26 მარტამდე პერიოდში დედამიწიდან ჰალეის კომეტის დანახვა იყო შესაძლებელი]].

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 608

**ძვ. წ. 608** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 609

## მოვლენები
*ასურეთის სახელმწიფომ საბოლოოდ შეწყვიტა არსებობა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*იოსია — იუდეის მეფე

*
ძვ. წ. 611

## მოვლენები
* მანის სამეფო მიდიის გავლენის ქვეშ ექცევა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 612

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* 10 აგვისტო : სინშარიშკუნი – ასურეთის მეფე

*
ძვ. წ. 605

## მოვლენები
* ქარხემიშის ბრძოლა — პრინცი ნაბუქოდონოსორ II ეგვიპტელთა და ასურელთა გაერთიანებულ ლაშქარს ამარცხებს.
* ნაბუქოდონოსორ II ბაბილონის მეფე ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 614

## მოვლენები 
* მიდიელები და ბაბილონელები აშურს იპყრობენ.
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 618

## მოვლენები
* ჯოუს დინასტიის მმართველი ცინი ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 615

## მოვლენები
* ნაბოფალასარი მიუახლოვდა აშურს მაგრამ ბაბილონელებზე წარუმატებელი თავდასხმის შემდეგ იძულებული იყო უკან დაბრუნებულიყო.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 619

## მოვლენები
* სადიატესის გარდაცვალების შემდეგ ლიდიის მეფე ალიატე ხდება.
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* სადიატესი — ლიდიის მეფე

*
ძვ. წ. 620

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* ეზოპე — ძველი ბერძენი მეიგავე. (გ. ძვ. წ. 564)
 
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 621

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* მუ — ცინის სამეფოს მმართველი 

*
ძვ. წ. 622

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* ეზეკიელი — ებრაელი წინასწარმეტყველი (გ. ≈ ძვ. წ. 570)

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 610

## მოვლენები
*ლიდიაში ალიატესი გამეფდა.

## დაიბადნენ
*ანაქსიმანდრე   — ძველბერძენი ფილოსოფოსი (გ. ძვ. წ.547/540)

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 623

## მოვლენები
* ანკუს მარციუსის მეფობის მე-19 წელი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 624

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* თალესი — ბერძენი ფილოსოფოსი, მათემატიკოსი და ასტრონომი. (გ. ძვ. წ. 546)

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 625

## მოვლენები
* მიდიელები და ბაბილონელები ნინევიას ესხმიან თავს (მიახლოებითი თარიღი)

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 626

## მოვლენები
*ბაბილონეთი - ახალბაბილონური სამეფოს დაფუძნება

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 628

## მოვლენები
* მეგარა ჰიბლაიას მიერ სელინუნტის დაარსების თარიღი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 629

## მოვლენები
* ლუს ხელმწიფის, სუ-გუნის მმართველობის 31-ე წელი..
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
## სქოლიო
*
ძვ. წ. 630

## მოვლენები
## დაიბადნენ
*ნაბუქოდონოსორ II - ბაბილონის მეფე

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 631

## მოვლენები
* მიდიის მეფე სადიატესი გახდა.
* დაარსდა ბერძნული კოლონია კირენა, თანამედროვე ლიბია. (მიახლოებითი თარიღი)

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 632

## მოვლენები
* კილონმა, ათენელმა დიდგვაროვანმა, მეფედ გახდომის მიზნით აკროპოლისს ალყა შემოარტყა, თუმცა უშედეგოდ.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* კილონი — ათენელი დიდგვაროვანი და უზურპატორი

## სქოლიო
*
ძვ. წ. 633

## მოვლენები
## დაიბადნენ
* იოაჰაზი — იუდეის მეფე

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 635

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### რომის სამეფო
* მეფე ანკუს მარციუსის მმართველობის მე-7 წელი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 636

## მოვლენები
* ძინის სამეფოს მმართველი ვენი ხდება.
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 639

## მოვლენები
*კირენას დაარსების სავარაუდო თარიღი. გამეფდა ბატუს I.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* რუსა II - ურარტუს მეფე. 
*
ძვ. წ. 638

## მოვლენები
## დაიბადნენ
ძვ. წ. 638 - გამოჩენილი ათენელი პოეტი, მხედართმთავარი და კანონმდებელი სოლონი

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 644

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ბაო შიია — ცის სამეფოს სახელმწიფო მოხელე

*
ძვ. წ. 645

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ჩინეთი
* ჩინურ წიგნში *გაზაფხულისა და შემოდგომის ანალები* აღნიშნულია, რომ ამ წლის 24 დეკემბერს ცაში 5 მეტეორი შენიშნეს. ეს იყო ჩინეთში მეტეორებზე დაკვირვების პირველი შემთხვევა. 

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 627

## მოვლენები
* კორინთოელებმა ეპიდამნოსი დააარსეს (დღევანდელი დურესი, ალბანეთი)
* ასურეთის მეფე აშურ-ეტილ-ილანი გახდა.
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
## სქოლიო
*
ძვ. წ. 637

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ძინის ჰერცოგი ჰუაი — ძინის სამეფოს მმართველი
* ძინის ჰერცოგი ჰუი — ძინის ჰეროგ ჰუაის წინამორბედი

*
ძვ. წ. 643

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* მანასია — იუდეველთა სამეფოს მეფე.

*
ძვ. წ. 640

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურბანიფალმა ელამელები დაამარცხა და მათი მეფე, ხუმა-ხალდაშ III შეიპყრო.

#### საბერძნეთი
* მეგარის ტირანი თეაგენესი გახდა. 

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 646

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### რომი
* რომში ტულუს ჰოსტილიუსი მეფობს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 652

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ელამი შამაშ-შუმ-უქინის ალიანსიდან გადის.
* კიმერიელები სარდისს იპყრობენ. 
* ლიდიის მეფე არდისი ხდება.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 653

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ელამელები სამხრეთ ბაბილონს უტევენ. ასურბანიფალის დიდი ლაშქარი ელამელებს ამარცხებს. ბრზოლაში ელამელთა მეფე თემთი-ჰუმბან-ინშუშინაქ I-ც იღუპება.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* ტანტამანი — ეგვიპტის ფარაონი

*
ძვ. წ. 655

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი საბერძნეთი
* ანდროსელი იონიელები ქალკედონის ნახევარკუნძულზე სტაგირას აარსებენ.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 656

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ბაბილონის მეფე შამაშ-შუმ-უქინი თავისი ძმის, ასურბანიფალის წინააღმდეგ საიდუმლო ალიანსს კრავს არამეელებთან, ელამელებთან, სპარსელებთან და ეგვიპტელებთან. 

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 657

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### საბერძნეთი
* კორინთოს პირველი ტირანი კიპსელუსი ხდება.
 
## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 648

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* სამწლიანი ალყის შემდეგ ბაბილონი დაეცა.

### თემის მიხედვით
#### სპორტი
* ოლიმპიაში 33-ე ოლიმპიადა ჩატარდა. დიციპლინათა სიაში პანკრატიონი დაემატა.

## დაიბადნენ
* იოსია — იუდეველთა სამეფოს მეფე

## გარდაიცვალნენ
* შამაშ-შუმ-უქინი — ბაბილონის მეფე

*
ძვ. წ. 659

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### რომი
* ქალაქი ალბა-ლონგა რომაელებმა გაანადგურეს.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 660

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### იაპონია
* 11 თებერვალი — იმპერატორ ძიმუს მიერ იაპონიის დაარსების თარიღი.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 661

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ირლანდია
* დედოფალი მაქა ქმრის გარდაცვალების შემდეგ ირლანდიის მართვას მარტო იწყებს. (ოთხი ოსტატის ანალების თანახმად)

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 662

## მოვლენები 
* რომში ტულუს ჰოსტილიუსი მეფობს.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 663

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ეგვიპტე
* ასურეთის მეფის, ასურბანიფალის წინამძღოლობით ასურელები ქუშიტებს ეგვიპტიდან დევნიან და ქვეყანას იპყრობენ.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 664

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ქუშის სამეფოს მეფე ტაჰარქას შემდეგ ტანტამანი ხდება. 
* ქუშიტები ასურელების კონტროლირებად ეგვიპტეში იჭრებიან.
* ფსამეტიქ I ნეხო I-ის შემდეგ ქვემო ეგვიპტის ფარაონი ხდება.
* სრულდება ტაჰარქას სფინქსის მშენებლობა. ძეგლი ამჟამად ბრიტანეთის მუზეუმშია გამოფენილი. 

#### ძველი საბერძნეთი
* პირველი საზღვაო ბრძოლა ბერძნულ წყაროებში, რომელიც კორინთელებსა და კერკირელებს შორის მოხდა.

## დაიბადნენ 
* ამონ იუდეველი — იუდეველთა სამეფოს მეფე.

## გარდაიცვალნენ 
* ტაჰარქა — ეგვიპტის ფარაონი
* ნეხო I — ეგვიპტის ფარაონი
*
ძვ. წ. 665

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
* ფრაორტი — მიდიის იმპერიის მეფე. (მიახლოებითი თარიღი)

## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 666

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურეთის მეფე ასურბანიფალი ტანტამანს ამარცხებს, რომელიც ქუშის სამეფოში ბრუნდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
## სქოლიო
*
ძვ. წ. 667

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურეთის მეფე ასურბანიფალი მამამისის პოლიტიკას აგრძელებს, მემფისს ხელახლა იკავებს და ზემო ეგვიპტეზე ილაშქრებს.
* მეგარელებმა დააარსეს ქალაქი ბიზანტიონი, შემდგომში კონსტანტინოპოლი. დღევანდელი სტამბოლი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 668

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურეთის მეფე ასურბანიფალი ეგვიპტის აჯანყებას ახშობს, ეგვიპტის ეტიოპიელ ფარაონ ტაჰარქას აძევებს და საისისა და ნილოსის დელტის მმართველად ნეხო I-ს ნიშნავს. 
* ასურეთის დედაქალაქი ნინევია ძველი სამყაროს უდიდესი ქალაქი ხდება. (მიახლოებითი თარიღი)
* შამაშ-შუმ-უქინი, ასარხადონის მეორე ვაჟი ბაბილონის მეფე ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 669

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ტაჰარქა ეგვიპტეს ხელახლა იპყრობს ასურელებისგან.
* ასურბანიფალი გახდა ასურეთის მეფე

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ასარხადონი — ასურეთის მეფე

*
ძვ. წ. 670

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### საბერძნეთი
* მილეტი შავი ზღვისა და ხმელთაშუა ზღვის ნაპირებზე კოლონიების დაარსებას იწყებს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 649

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ინდაბიგაში ელამის იმპერიის მეფე ხდება.

#### ძველი საბერძნეთი
* დაარსდა ჰიმერა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 672

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* დუ'აო — ჩუს სამეფოს მმართველი
*
ძვ. წ. 676

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ელამის მეფე ურტაკუ ხდება, რომლის მმართველობისასაც ელამსა და ბაბილონეთს შორის ურთიერთობები შესუსტდა.

#### ჩინეთი
* ჯოუს დინასტიის მეფე ჰუეი-ვანი ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 677

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* სი-ვანი — ჯოუს დინასტიის მეფე

*
ძვ. წ. 678

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ვუ — ჯოუს დინასტიის მეათე მმართველი.

*
ძვ. წ. 679

**ძვ. წ. 679** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 680

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ევროპა
* ესტონეთის კუნძულ საარემააზე მეტეორიტი ვარდება და კაალის კრატერს ქმნის.

#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასარხადონი ხდება ასურეთის მეფე.

#### თემის მიხედვით
* საბერძნეთში 25-ე ოლიმპიადა ტარდება. პირველად შემოიღეს ცხენოსნობა.

## დაიბადნენ
* არქილოქე — ძველი ბერძენი პოეტი.

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 682

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ელამის მეფე ურტაკი ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 684

## მოვლენები
* ჩანგშაოს ბრძოლაში ლუს სამეფომ ცის სამეფო დაამარცხა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 685

## მოვლენები
* მეგარელებმა ქალაქი ქალკედონი დააარსეს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 687

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ლიდიის მეფე გიგისი გახდა.
* ეზეიკიას შემდეგ იუდეველთა სამეფოს მეფე მანასია გახდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ეზეკია — იუდეველთა სამეფოს მეფე

*
ძვ. წ. 688

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ევროპა
* როდოსელებმა და კრეტელებმა სიცილიაზე ჯელა დააარსეს.

### თემის მიხედვით
#### სპორტი
* ოლიმპიაში 23-ე ოლიმპიადა  ჩატარდა. ოლიმპიურ თამაშებს კრივი დაემატა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 689

## მოვლენები
* მეფე სინახერიბი ბაბილონს ანადგურებს. (ან ძვ. წ. 691 წელს)

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* მუშეზიბ-მარდუქი — ბაბილონის მეფე

*
ძვ. წ. 690

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ეგვიპტე
* ძველი ეგვიპტის ფარაონი ტაჰარქა გახდა. 
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 691

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ჰალულეს ბრძოლაში ასურეთის მეფე სინახერიბი ბაბილონელებს, ქალდეელებსა და ელამელებს დაუპირისპირდა.
 
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 692

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### აზია
* ჯოუს დინასტიის მეფე ჯუანის მკვლელობის მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 693

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურეთის მეფე სინახერიბმა ბაბილონი გაანადგურა და ევფრატის რამდენიმე ქალაქი დაიკავა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ნერგალ-უშეზიბი — ბაბილონის მეფე

*
ძვ. წ. 694

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* აშურ-ნადინ-შუმი — ბაბილონის მეფე, სინახერიბის ვაჟი.

*
ძვ. წ. 695

**ძვ. წ. 695** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 696

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ევროპა
* ასურელებთან დამარცხების შემდეგ კიმერიელები ანატოლიაში გადავიდნენ და ფრიგიის დაპყრობას შეუდგნნენ.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 697

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### იუდეველთა სამეფო
* მანასია ეზეკიასთან ერთად იუდეველთა სამეფოს თანამმართველი ხდება.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 698

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* ჩუზი I — ცის სამეფოს მმართველი

*
ძვ. წ. 699

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ელამის მეფე ხალაშუ გახდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 700

## მოვლენები
*სპარსეთში აქემენიდები გამეფდნენ.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 701

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* იუდეველთა სამეფოს მეფე ეზეკია ძველი ეგვიპტის მხარდაჭერით ასურეთის მეფის, სინახერიბის წინააღმდეგ აჯანყდა. სინახერიბმა იუდეველთა სამეფოს ცენტრისგან მოშორებით მდებარე ქალაქები და სოფლები გაანადგურა, მათ შორის ლახიშიც, თუმცა იერუსალიმის ალყის დროს ასურელებმა 185 000 ჯარისკაცი დაკარგეს (ბიბლიის მიხედვით).
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 702

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* შაბაკა — ეგვიპტის ეგვიპტის XXV დინასტიის მეორე მეფე.
*
ძვ. წ. 703

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* მარდუქ-ზაქირ-შუმი — ბაბილონის მეფე ძვ. წ. 703 წელს.
*
ძვ. წ. 705

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* სინახერიბი ასურეთის ტახტზე ავიდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* სარგონ II — ასურეთის მეფე
*
ძვ. წ. 706

**ძვ. წ. 706** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 714

## მოვლენები
* სარგონ II ამარცხებს ურარტუს მეფე რუსა I-ს, იღებს ურარტუს რელიგიურ ცენტრს, ქ. მუსასირს.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
## სქოლიო
*
ძვ. წ. 720

## მოვლენები
* დაარსდა იტალიის ქალაქი რეჯო-დი-კალაბრია.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 658

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### საბერძნეთი
* ათენში მილტიადესის მმართველობა დასრულდა.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 681

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურეთის მეფე სინახერიბი მისმა ერთმა ან ორმა ვაჟმა ქალხუში მდებარე ნინურთას ტაძარში მოკლა. 
* სინახერიბის მეორე ცოლი, ნაკია გავლენის გამოყენებით საიმპერიო საბჭოს მეფედ მის ვაჟს, ასარხადონს ასახელებინებს. სინახერიბის ორი უფროსი ვაჟი ურარტუში გაქცევით შველის თავს. მამისგან განსხვავებით, ასარხადონი ბაბილონის მიმართ მეგობრულადაა განწყობილი და მის აღდგენას ბრძანებს. 

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
* სინახერიბი — ასურეთის მეფე
*
ძვ. წ. 730

## მოვლენები
* მილეტი – მელიის ომი

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 732

## მოვლენები
### ეგვიპტე 
* ტეფნახტი ეგვიპტის ახალი ფარაონი ხდება.
* ეგვიპტეში იწყება ოცდამეოთხე დინასტიის მმართველობა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 671

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* ასურეთის მეფე ასარხადონი ქუშიტ-ეგვიპტელთა არმიას ამარცხებს, რომელსაც ფარაონი ტაჰარქა მეთაურობდა. ასურელები მემფისს იკავებენ.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 756

## მოვლენები
* მილეტელებმა დააარსეს კოლონია კიზიკი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 757

**ძვ. წ. 757** — წლების რაოდენობა ქრისტესშობამდე.

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 782

## მოვლენები
* არგიშთი I-მა დააარსა ქალაქ-ციხესიმაგრე ერებუნი.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*ადად-ნირარი III - ასურეთის მეფე.

*
ძვ. წ. 783

## მოვლენები
## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*ამაცია - იუდეის მეფე.

*
ძვ. წ. 651

## მოვლენები 
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* მეფე ასურბანიფალი მისი ძმის, შამაშ-შუმ-უქინის არმიას ამარცხებს და ბაბილონს ალყაში აქცევს. 3 წლიანი ალყის დროს ასურელებმა შამაშ-შუმ-უქინის ალიანსი დაამარცხეს.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
ძვ. წ. 800

## მოვლენები
*იუდეაში ამაცია გამეფდა.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
გალები

[მინი|გალია [ძვ. წ. 58 წელს.]]
**გალები** — კელტური წარმოშობის ერი. ცხოვრობდნენ თანამედროვე საფრანგეთის და ჩრდილო იტალიის ტერიტორიაზე. ძვ. წ. IV საუკუნეში აიღეს რომი. საბოლოოდ გალები იულიუს კეისარმა დაიპყრო ძვ. წ. I საუკუნეში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ასტერიქსი
*ციზალპური გალია
*ფრანგები

## წყაროები
*Boardman, John *The Diffusion of Classical Art in Antiquity*, Princeton 1993 ISBN 0691036802

კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები
ვეი

thumb|200px|ვეის მდებარეობა
thumb|ქალაქ ვეის გეგმა
**ვეი** (ლათ. Veii ან Veius) — მნიშვნელოვანი და უმდიდრესი ეტრუსკული ქალაქი, რომიდან 16 კმ-ში ჩრდილო დასავლეთით.

ვეი იყო რომთან უახლოვესი ეტრუსკული ქალაქი და მასთან დაახლოებით 300 წეილი საომარ მდგომარეობაში იმყოფებოდა. საბოლოოდ ძვ. წ. 396 წელს ვეის ბრძოლაში დამარცხების შემდეგ რომაელებმა კამილუსის მეთაურობით აიღეს იგი. დღეს შედის დაცული ტერიტორიის ფარგლებში, რომელიც 1997 წელს შეიქმნა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ეტრუსკები
*რომის რესპუბლიკა

## ლიტერატურა 
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official website  
*Parco di Veio 

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ქალაქები
კატეგორია:ეტრურია
ძვ. წ. 647

## მოვლენები
### მდებარეობის მიხედვით
#### ძველი ახლო აღმოსავლეთი
* იქმნება ბარელიეფი „ასურბანიფალი და მისი დედოფალი ბაღებში“. ამჟამად დაცულია ბრიტანეთის მუზეუმში.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ეგვიპტე (რომის პროვინცია)

thumb|220px|ეგვიპტე რომის იმპერიის შემადგენლობაში
**ეგვიპტე** (Aegyptus) რომის პროვინციად იქცა ძვ. წ. 30 წელს აქციუმის ბრძოლის შემდეგ, როდესაც ოქტავიანემ დაამარცხა მარკუს ანტონიუსის და კლეოპატრას ფლოტი. სხვა პროვინციებისგან განსხვავებით ეგვიპტე პირადად იმპერატორს ექვემდებარებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Detailed Map of Aegyptus

კატეგორია:რომის პროვინციები
აფრიკა (რომის პროვინცია)

thumb|220px|პროვინცია აფრიკა რომის იმპერიის შემადგენლობაში
**აფრიკა** რომის პროვინცია ხმელთაშუა ზღვისპირა აფრიკის ტერიტორიაზე. შემდგომშდი კონტინენტს პროვინციის სახელი დაერქვა.

## გეოგრაფია 
## ისტორია 
## ეკონომიკა 
კატეგორია:რომის პროვინციები
კოტის ალპები (რომის პროვინცია)

thumb|220px|კოტური ალპები რომის იმპერიის შემადგენლობაში
**კოტური ალპები** (Alpes Cottiae) — რომის პროვინცია თანამედროვე საფრანგეთსა და იტალიას შორის. მისი სახელი შემორჩა თანამედროვე კოტის ალპებს. ანტიკურ ხანაში, პროვინციის უმნიშვნელოვანესი დანიშნულება იყო ალპებზე გადამავალი კომუნიკაციების დაცვა. 

## ლიტერატურა
* Tilmann Bechert: *Die Provinzen des römischen Reiches: Einführung und Überblick*. von Zabern, Mainz 1999.
* Bartolomasi : *Valsusa Antica* . Alzani, 1975.  
* Prieur - *La province romaine des Alpes Cottiennes*, Lyon 1968.

კატეგორია:რომის პროვინციები
თორმეტი ტაბულა

thumb|ტაბულის რეკონსტრუქცია
**თორმეტი ტაბულის კანონები** (*Lex Duodecim Tabularum*) წარმოადგენს რომაული სამართალის საფუძველს.

ტიტუს ლივიუსის ცნობებზე დაყრდნობით, თორმეტ ტაბულამდე კანონებს ინახავდნენ პონტიფიკუსები, მათი გაცნობა მხოლოდ პატრიციუსებს შეეძლოთ და იგი არ იყო უბრალო ხალხისთვის ცნობილი. ძვ. წ. V საუკუნის პირველ ნახევარში სახალხო ტრიბუნებმა წამოაყენეს მოთხოვნა, რომ შექმნილიყო ყველასთვის მისაღები და საჯაროდ ცნობილი კანონთა კრებული. ამ მოთხოვნით ყველაზე აქტიურად ძვ. წ. 462 წელს ტერენტილიუსი გამოდიოდა.

პატრიციუსები თავიდან შეეწინააღმდეგენ ამ ინიციატივას, მაგრამ ძვ. წ. 455 წელს სენატმა გაგზავნა ელჩობა ათენში სოლონის კანონების შესასწავლად.

ძვ. წ. 451 წელს მოხდა კონსულების ნაცვლად ათკაციანი საკანონმდებლო კოლეგიის არჩევა, რომელსაც დეცემვირატი ეწოდა. სულ ორჯერ იყვნენ დეცემვირები არჩეულნი, თავისი მოღვაწეობის პერიოდში მათ შექმნეს **თორმეტი ტაბულის კანონები**. ეს ტაბულები სახალხო კრებაზე იქნა განხილული და საყოველთაო კენჭისყრით მიღებული.

მიღებული კანონები ამოკვეთეს დაფებზე და ფორუმზე თვალსაჩინო ადგილზე დადეს. ორიგინალმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია, იგი განადგურდა როდესაც რომი გალებმა აიღეს ძვ. წ. 390 წელს. დღემდე მოაღწია ამ კანონების ციტატებმა სხვადასხვა ავტორებთან. ციცერონი მიიჩნევდა რომ მიუხედავად მრავალი ცვლილებისა და ახალი კანონებისა, თორმეტი ტაბულის კანონი წარმოადგენს რომაული სამართლის საფუძველს.

## ტაბულების შინაარსი 
* პირველი ორი ტაბულა მოიცავს სამოქალაქო სამართლის ნორმებს. 
* მესამე ეხება ვალებს.
* მეოთხე - ოჯახური ურთიერთობები
* მეხუთე - მემკვიდრეობა
* მეექვსე და მეშვიდე - ქონება
* მერვე - მოქალაქეთა უფლებების დარღვევა
* მეცხრე - კონსტიტუციური პრინციპები
* მეათე - დასაფლავების წესები
* მეთერთმეტე - ქორწინება
* მეთორმეტე - კრიმინალი

## რესურსები ინტერნეტში 
* თორმეტი ტაბულის კანონები (ლათინურად)
* რომაული სამართლის ბიბლიოთეკა (ინგლისურად) 
* თორმეტი ტაბულის კანონების თარგმანი ინგლისურად 
* თორმეტი ტაბულის კანონების თარგმანი რუსულად

კატეგორია:რომაული სამართალი
აქაია (რომის პროვინცია)

thumb|220px|რომის იმპერიის რუკაზე აქაიის მდებარეობა
**აქაია** —  რომის იმპერიის პროვინცია. მდებარეობს თანამედროვე საბერძნეთის ტერიტორიაზე, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე. მას ესაზღვრებოდა ეპიროსი და მაკედონია.

რომაელებმა რეგიონის ანექსია ძვ. წ. 146 წელს მოახდინეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* რომის პროვინციები

## ლიტერატურა 
* E. Groag, Die römischen Reichsbeamten von Achaia bis auf Diokletian, Wien-Leipzig 1939.

კატეგორია:რომის პროვინციები
პოლ პოტი

**პოლ პოტი** (ნამდვილი სახელი და გვარი **სალოტ სარი**) (დ. 19 მაისი, 1928 — გ. 15 აპრილი, 1998) — კამბოჯის პრემიერ-მინისტრი, წითელი ქმერების ლიდერი. დაიბადა ფრანგული კოლონიური რეჟიმის დროს. ადგილობრივი ფრანგული სკოლის დასრულების შემდეგ გაემგზავრა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში სწავლის გასაგრძელებლად, სადაც მემარცხენე-რადიკალური იდეების მომხრე გახდა. კამბოჯაში დაბრუნების შემდეგ დააარსა მოძრაობა სახელწოდებით წითელი კჰმერები, რომელმაც 1967 წელს დაიწყო ანტისამთავრობო პარტიზანული ომი. 1975 წელს პოლ პოტის არმიამ აიღო დედაქალაქი პნომპენი. ქვეყანას ოფიციალურად ეწოდა *დემოკრატიული კამპუჩია*. კამპუჩიაში დამყარდა სასტიკი ტერორის რეჟიმი, რომელიც მიმართული იყო ინტელიგენციისა და მდიდარი მოქალაქეების მიმართ. ოთხწლიანი მმართველობის პერიოდში, პოლ პოტი ცდილობდა ქვეყანაში უტოპიური კომუნიზმის განხორციელებას, რასაც, არაოფიციალური სტატისტიკით, რამდენიმე მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. 1979 პოლ პოტის რეჟიმი დაემხო ქვეყანაში შეჭრილი ვიეტნამის ჯარის მიერ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* წითელი ქმერები
* ინდოჩინეთის მეორე ომი

## ლიტერატურა 
* Ben Kiernan: *The Pol Pot regime: Race, power and genocide in Cambodia under the Khmer Rouge*, 1975–79. New Haven, Conn: Yale University Press 1997. ISBN 0-300-06113-7
* Ben Kiernan: *How Pol Pot came to power: A history of Cambodian communism, 1930–1975*. New Haven, Conn.: Yale University Press 2004. ISBN 0-300-10262-3
* Ponchaud, François. Cambodia: Year Zero. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1978
* Vickery, Michael. Cambodia: 1975–1982. Boston: South End Press, 1984
* Pescali, Piergiorgio. Indocina. Bologna: Emil, 2010

## რესურსები ინტერნეტში 
* A meeting with Pol Pot - *The New York Times*
*Pol Pot and the Cambodian Genocide

კატეგორია:კამბოჯელები
კატეგორია:კამბოჯის მმართველები
კატეგორია:კამბოჯელი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:წითელი ქმერები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ისააკ ზინგერი

[300px|thumb|right|ისააკ ზინგერის პორტრეტი, [მეი, ედუარდ|ედუარდ მეი (1869).]]

**ისააკ მერიტ ზინგერი** (დ. 26 ოქტომბერი, 1811 — გ. 23 ივლისი, 1875) — ამერიკელი გამომგონებელი, მსახიობი და მეწარმე. მას ეკუთვნის საკერავი მანქანის მნიშვნელოვანი ტექნიკური გამუჯობესება და ის იყო ზინგერის საკერავი მანქანის კომპანიის (Singer Sewing Machine Company) დამფუძნებელი.

კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:დაბადებული   26  ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1875
ბარენცის ზღვა

300px|right|thumb|ბარენცის ზღვის მდებარეობა.
**ბარენცის ზღვა** — არქტიკის ოკეანის ნაწილია; მდებარეობს ნორვეგიისა და რუსეთის ჩრდილოეთით. სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი ზღვაოსანის ვილემ ბარენცის პატივსაცემად. ღრმა შელფური ზღვა (საშუალო სიღრმე 230 მ), ესაზღვრება ნორვეგიის ზღვა დასავლეთით, სვალბარგის კუნძული ჩრდილოდასავლეთით, კუნძული ფრანც-იოსეფის მიწა და ახალი მიწა ჩრდილოეთითა და აღმოსავლეთით.

ბარენცის ზღვის სამხრეთი ნახევარი, პორტების მურმანსკისა და ვარდოს მიმდებარე, არ იყინება მთელი წლის განმავლობაში ჩრდილო ატლანტის თბილი ნაკადის წყალობით. სექტემბერში მთელი ბარენცის ზღვა მეტ-ნაკლებად ყინულისგან თავისუფლდება. ზამთრის ომამადე ფინეთს ბარენცის ზღვაზე გასასვლელი ჰქონდა, სადაც მისი ერთადერთი წლის განმავლობაში გაუყინავი ყურე იყო პეტსამო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* euroarctic.com  News service from the Barents region provided by Norwegian Broadcasting Corp (NRK), Swedish Radio (SR) and STBC Murman.
* WWF Barents Sea Ecoregion Learn more about conservation in the Barents Sea.
* Environment, climate change, and history of exploration (Barents' wintering).

კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რუსეთის ზღვები
კატეგორია:ევროპის გეოგრაფია
კატეგორია:ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის ზღვები
წითელი არმია

thumb|წითელი არმიის დროშა
**მუშურ-გლეხური წითელი არმია** (რუს. **Рабоче-крестьянская Красная армия (РККА)**) — სსრკ-ის შეიარაღებული ძალების სახელწოდება 1918-1946 წლებში.

წითელი არმიის დაარსების დღედ მიჩნეულია 1918 წლის 23 თებერვალი, როდესაც, ოფიციალური საბჭოთა პროპაგანდის მიხედვით, მიღწეულ იქნა პირველი მნიშვნელოვანი გამარჯვება კაიზერის გერმანიასთან ომში. 1946 წლის თებერვალში სახელწოდება წითელი არმია შეიცვალა ტერმინით საბჭოთა არმია რომელიც გულისხმობდა სსრკ-ის შეიარაღებული ძალების ყველა სახეობას, გარდა სამხედრო-საზღვაო ფლოტისა.

### საბჭოთა ფრონტების და არმიების შედგენილობა 
**საბჭოთა ფრონტები:**
* ბელორუსიის პირველი ფრონტი 
* ბელორუსიის მეორე ფრონტი 
* ბელორუსიის მესამე ფრონტი 
* უკრაინის პირველი ფრონტი 
* უკრაინის მეორე ფრონტი 
* უკრაინის მესამე ფრონტი 
* უკრაინის მეოთხე ფრონტი 
* დასავლეთის ფრონტი
* ჩრდილოეთის ფრონტი 
* ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტი 
* სამხრეთის ფრონტი 
* სტალინგრადის ფრონტი 
* კალინინის ფრონტი 
* ბრიანსკის ფრონტი 
* ვოლხოვის ფრონტი 
* კარელიის ფრონტი

## ცნობილი მხედართმთავრები 
## ლიტერატურა
* Carrere D'Encausse, Helene. *The End of the Soviet Empire: The Triumph of the Nations*, Basic Books, 1992, ISBN 0-465-09818-5
*Erickson, John. *The Soviet High Command - A Military-Political History 1918–41*, MacMillan, London, 1962, 
*Glantz, David, *Colossus Reborn*, University Press of Kansas, ISBN  9780700613533
*Glantz, David. *Stumbling Colossus*, University Press of Kansas, ISBN 9780700608799
*House, Jonathan M. (1984). *Toward Combined Arms Warfare: A Survey of 20th Century Tactics, Doctrine, and Organization. * Fort Leavenworth, Kansas 66027–6900: U.S. Army Command and General Staff College, 
*Isby, David C. *Weapons and Tactics of the Soviet Army*, Jane's Publishing Company, 1988, ISBN 9780710603524
* Moynahan, Brian. *Claws of the Bear: The History of the Red Army from the Revolution to the Present* (1989)
*Odom, William E. *The Collapse of the Soviet Military*, Yale University Press, New Haven and London, 1998, ISBN 9780300074697

კატეგორია:სსრკ-ის შეიარაღებული ძალები