ნიკა შაჰკარამის მკვლელობა

**ნიკა შაჰკარამი** () — 2022 წლის 20 სექტემბერს, 16 წლის ირანელი გოგონა გაუჩინარდა თეირანში 2022 წლის ირანში მაჰსა ამინის გარდაცვალების შემდეგ გამართულ საპროტესტო აქციების დროს. მისი გარდაცვალების შესახებ ოჯახს ათი დღის შემდეგ შეატყობინეს. ნიკა შაჰკარამი გარდაიცვალა საეჭვო ვითარებაში, რომელიც, სავარაუდოდ, დაკავშირებულია ირანის სპეცსამსახურების ძალადობასთან. მას შემდეგ რაც გოგონას ცხედარი ოჯახმა ამოიცნო, ახლობლებმა მისი დაკრძალვა ხორამაბადში დაგეგმა, მაგრამ ცხედარი სავარაუდოდ მოიპარა ირანის ხელისუფლებამ და დაკრძალეს ჰაიათ ალ-გეიბში, ოჯახზე გავლენის მოხდენის მიზნით, რათა თავიდან აიცილებინათ სამგლოვიარო მსვლელობა, რასაც შესაძლოა შემდგომი პროტესტი გამოეწვია.

ირანის ხელისუფლებამ უარყო პასუხისმგებლობა, გაავრცელა რამდენიმე ურთიერთგამომრიცხავი ამბავი მისი სიკვდილის შესახებ და, სავარაუდოდ, აიძულა მისი ოჯახის ზოგიერთი წევრი ამ ვერსიების მხარდაჭერაში. შაჰკარამის გარდაცვალებამ და მთავრობის მცდელობებმა, დაემალა ინფორმაცია მისი შესახებ, ფართო საერთაშორისო მედიით გაშუქდა და კიდევ უფრო გააძლიერა მიმდინარე პროტესტი.

მისი გარდაცვალების ოფიციალური მიზეზი მოგვიანებით აღწერილი იყო ბეჰეშტე-ზაჰრას დოკუმენტში, როგორც ბლაგვი საგნით მიღებული ტრამვის შედეგი.

შაჰკარამი, სარინა ესმაილზადე და ჰადით ნაჯაფი ირანში მიმდინარე საპროტესტო აქციების ახალი სახეები გახდნენ და მათი ფოტოები ირანის ქალაქების კედლებზე ფარულად გაკრულ ბანერებზე გამოჩნდა.

## წინაისტორია
ნიკა შაჰკარამი დაიბადა 2005 წლის 2 ოქტომბერს, მისი ბიოგრაფიის შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი.

ნიკა შაჰკარამს ოჯახური კავშირები ჰქონდა სამხრეთ-დასავლეთ ირანის ხორამაბადთან, მამის მშობლიურ ქალაქთან. იგი ოჯახში მეორე შვილი იყო. თეირანში და მუშაობდა ყავის მაღაზიაში. მან სახლი დატოვა დაახლოებით 13:00 საათზე და თან წაიღო ბოთლით წყალი და პირსახოცი, რათა თავი დაეცვა ცრემლსადენი გაზისგან. ოჯახის თქმით, გოგონასგან ბოლო შეტყობინება იყო მისი ერთ-ერთი მეგობრისთვის გაგზავნილი შეტყობინება, რომელშიც ნიკა აცხადებდა, რომ მას დევნიდნენ უსაფრთხოების ძალები. როგორც ჩანს, ის მეგობრებს დაშორდა, რადგან პროტესტი უფრო ხალხმრავალი გახდა. 20 სექტემბრის ღამეს ნიკა შაჰკარამის Telegram-ისა და Instagram-ის ანგარიშები წაიშალა და მისი ტელეფონი გამოირთო.

2022 წლის 27 ოქტომბერს CNN-მა გამოაქვეყნა ნიკა შაჰკარამის ბოლო საათების კადრები საპროტესტო აქციების დროს. ერთ-ერთ ვიდეოში ჩანს, რომ ის იმალება საცობში მანქანების უკან  და ეუბნება მძღოლს: „არ იმოძრაო, არ იმოძრაო“, რაც გულისხმობს, რომ მას მიზანმიმართულად მისდევდნენ. პირმა, რომელმაც ვიდეო CNN-ს მიაწოდა, თქვა, რომ მან დაინახა, როგორ დააკავეს ნიკა და ჩასვეს პოლიციის ფურგონში. იპოვა მსგავსი მახასიათებლების მქონე ქალი შემდეგ კი მცირე ხნით გადაიყვანეს ევინის ციხეში

2024 წლის 30 აპრილს გამოქვეყნდა BBC-ის გამოძიება, რომელიც ადასტურებდა, რომ ნიკა შაჰკარამი მოკლეს ირანულმა დაზვერვის ოფიცრებმა, რაც გამოვლინდა ჟურნალისტებისთვის ხელმისაწვდომი საიდუმლო ანგარიშის საფუძველზე. მოხსენება მოამზადა ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსმა (IRGC), რომელმაც შაჰკარამის სიკვდილის გამო სასამართლო მოსმენა გამართა. კვლევის მიხედვით, გოგონა დააკავეს ჯგუფის 12-ე დანაყოფის წევრებმა, რომლებიც ეჭვობდნენ, რომ ის იყო საპროტესტო აქციის ლიდერი, რომლის დროსაც იგი ჰიჯაბის დაწვაშიც მონაწილეობდა. დაკავების შემდეგ მას სექსუალური და ფიზიკური შეურაცხყოფა მიაყენეს უსაფრთხოების ძალებმა, რის შედეგადაც იგი გარდაიცვალა.

## დაკრძალვა
ოჯახმა შაჰკარამის ცხედარი დაკრძალვის მიზნით გადაასვენა ხორამაბადში და აპირებდა ცერემონიის ჩატარებას 2 ოქტომბერს, მისი მეჩვიდმეტე დაბადების დღეს. თუმცა, უშიშროების ძალებმა აიძულეს ოჯახი არ გაემართათ დაკრძალვის ცერემონია და ცხედარი ფარულად დაეკრძალათ. ნიკას დეიდა არ დაემორჩილა ზეწოლას და გამოაქვეყნა მესიჯი Twitter-ზე, სადაც ყველას მოუწოდებდა შეერთებოდნენ შაჰკარამის „ბოლო დაბადების დღის“ აღნიშვნას. შაჰკარამის დეიდა და ბიძა მალევე დააკავეს საკუთარ სახლში, 2 ოქტომბერს, ხოლო ოჯახის სხვა წევრებს სიკვდილით დაემუქრნენ, თუ ისინი მონაწილეობას მიიღებდნენ საპროტესტო აქციებში. დაახლოებით 40 კილომეტრის დაშორებით რათა თავიდან აეცილებინათ საჯაროობა რომელიც ადასტურებს, რომ გოგონას სიკვდილი არ იყო თვითმკვლელობა, არამედ ის სამშობლოსთვის მოკვდა.

## რეაქცია
ასობით მომიტინგე შეიკრიბა ხორემაბადის სასაფლაოზე იმ დღეს, როდესაც შაკჰარამის დაკრძალვა უნდა მომხდარიყო მისი სხეულის ქურდობის შემდეგ. ზოგიერთმა მათგანმა სიმბოლურად მოიხსნა ჰიჯაბი ხელისუფლების შემდგომი წინააღმდეგობის გამო. დევიდ გრიტენმა BBC News-დან სკოლის მოსწავლე გოგონების მიერ საპროტესტო აქციებში შეერთებას „მხარდაჭერის უპრეცედენტო დემონსტრირება“ უწოდა. მირიამ ბერგერის სტატიაში „The Washington Post“-ში აღწერილია შაჰკარამის სიკვდილი და ხელისუფლების მცდელობა, დაფაროს იგი, როგორც „დემონსტრანტების კიდევ ერთი საპროტესტო ძახილი“. BBC-ის კორესპონდენტმა ნაფისე კონავარდმა პატივი მიაგო შაჰკარამს ტვიტერზე გამოქვეყნებული ვიდეოს გამოქვეყნებით, სადაც გოგონა დგას სცენაზე, მღერის და იცინის.ref> შაჰკარების მიერ ვიდეოში შესრულებული სიმღერა არის ძველი ირანული სასიყვარულო სიმღერა ფილმიდან „Soltan Galbha“ (1968). 4 ოქტომბერს ახალი ამბების სააგენტომ „Tasnim“-მა, რომელიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ისლამური რევოლუციის გვარდიის კორპუსთან, განაცხადა, რომ შაჰკარამი 21 სექტემბერს შენობიდან ჩამოვარდა და შენობაში რვა მუშა დააკავეს. ხელისუფლებამ გამოიყენა მსგავსი ნარატივი „თვითმკვლელობა შემოდგომაზე“ სხვა 16 წლის გოგონას, სარინა ესმაილზადეს გარდაცვალებასთან დაკავშირებით, რომელიც „Amnesty International“-ის ცნობით გარდაიცვალა პოლიციის მიერ ხელკეტებით სასტიკად ცემის შემდეგ. სახელმწიფო საინფორმაციო სააგენტო „Fars“-მა გამოაქვეყნა ვიდეო, რომელშიც ჩანს, რომ ნიკა შაჰკარამი შედის შენობაში, მაგრამ კადრებში მყოფი პირის ვინაობა უცნობია.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალები აზიაში
კატეგორია:ქალები ეროვნებისა და როლის მიხედვით
კატეგორია:მოკლული ადამიანები