ტანეტი მაამაუ

**ტანეტი მაამაუ** (დ. 16 სექტემბერი, 1960) — კირიბატელი პოლიტიკოსი, 2016 წლიდან კირიბატის მეხუთე პრეზიდენტად მსახურობს. მაამაუს პოლიტიკა მიზნად ისახავს კირიბატის სუსტი ეკონომიკის გაძლიერებას და სოციალური პრობლემების შემსუბუქებას. კირიბატის პრეზიდენტის მთავრობამ გამოაცხადა 20-წლიანი გეგმა (KV20), რომელიც უცხოელი ინვესტორების დახმარებით ტურიზმისა და თევზჭერის ინდუსტრიების განვითარებას გეგმავს.

მაამაუს მთავრობამ ტაივანი აღარ აღიარა და ჩინეთთან უფრო მჭიდრო ურთიერთობების დამყარება არჩია, რამაც შეშფოთება გამოიწვია საკუთარი პარტიის წევრებს, ოპოზიციასა და დასავლურ ქვეყნებს შორის. პრეზიდენტმა უარყო წინამორბედის კლიმატის ცვლილებასთან დაკავშირებული პოლიტიკა „მიგრაცია ღირსებით“. 2020 წელს ხელახალი არჩევნების შემდეგ, მაამაუმ წარმოადგინა გეგმები ზღვის დონის აწევასთან საბრძოლველად კირიბატის კუნძულების ამაღლების გზით. გეგმა ნაწილობრივ მიწის სამუშაოების ჩატარებით და უცხოელი მოკავშირეების მხარდაჭერით იქნებოდა შესრულებული. 2022 წელს მაამაუს მთავრობა ფართოდ გააკრიტიკეს საკონსტიტუციო კრიზისის გამოწვევისთვის უმაღლესი სასამართლოს ყველა მოსამართლის მოვალეობის შეჩერებით. 2024 წელს ხელახლა აირჩიეს მესამე და ბოლო ვადით.
## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ტანეტი მაამაუ დაიბადა 1960 წლის 16 სექტემბერს. ონოტოადან წარმოშობილი მაამაუ სწავლობდა სამხრეთ წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტში, სანამ მაგისტრის ხარისხს მიიღებდა ქვინსლენდის უნივერსიტეტში ავსტრალიაში. 2003 წელს დაასრულა დისერტაცია ინდუსტრიალიზაციისა და სავაჭრო პოლიტიკის შესახებ ინდოეთში.

1997 წელს მაამაუმ დაიწყო სახელმწიფო სამსახური, როგორც დაგეგმვის ოფიცერმა ფინანსთა და ეკონომიკური განვითარების სამინისტროში. პრეზიდენტმა ტებურორო ტიტომ 1990-იანი წლების შუა პერიოდში დანიშნა სამინისტროს მუდმივ მდივნად, და მაამაუ შემდგომში ასევე გახდა კომერციის, ინდუსტრიისა და კოოპერატივების სამინისტროს მდივანი.

2002 წელს მაუმაუმ დატოვა საჯარო სამსახური პოლიტიკაში გადასასვლელად და 2007 წელს ონოტოას ორი წარმომადგენლიდან ერთ-ერთად აირჩიეს.
2011 და 2015 წლებში ხელახლა აირჩიეს მანეაბა ნი მაუნგატაბუს პარლამენტის წევრად. ანოტე ტონგი პრეზიდენტად მსახურობდა 2003-დან 2016 წლამდე. მაამაუ ოპოზიციის ნაწილი იყო.
 
2015-2016 წლების საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, გაერთიანებული კოალიციისა და მაურინ კირიბატი პარტიები გაერთიანდნენ, შექმნეს ტობვაან კირიბატი პარტია. 2016 წლის თებერვალში მხარი დაუჭირეს მაამაუს, როგორც თავიანთ კანდიდატს საპრეზიდენტო არჩევნებისთვის. ასევე მხარდაჭერა მიიღო ტიტოსგან. მაამაუმ არჩევნებში გაიმარჯვა და მმართველ პარტიას თითქმის 60%-ით აჯობა, რის შემდეგაც ოფიციალურად გამოცხადდა პრეზიდენტად. 2016 წლის 11 მარტს ფიცი დადო.
## პრეზიდენტობა
### 2016-2020
მაამაუს პოლიტიკა მიმართულია ეკონომიკურ და სოციალურ საკითხებზე. აპრილში საკანონმდებლო სესიაზე მთავრობამ გამოაცხადა პოლიტიკის ცვლილებები, რომელმაც უფასო განათლება მე-12 კლასამდე გაზარდა. შეიქმნა კომიტეტი კორუფციისა და ძალაუფლების ბოროტად გამოყენების გამოსაძიებლად და მიანიჭა 1 მილიონი დოლარის გრანტი ორ მთავარ ქრისტიანულ ეკლესიას.

მიუხედავად სანიტარიის, დასაქმებისა და ცხოვრების ხარჯების ზრდის არარსებობისა დედაქალაქ სამხრეთ ტარავაში, მრავალი კირიბატელი გარე კუნძულებიდან მიგრირებს. მაამაუ ცდილობდა ქოქოსის ვაჭრობისა და წარმოების განვითარებას მიგრაციისა და სიღარიბის შესამცირებლად. გააორმაგა კოპრას სუბსიდია — თანხა, რომელიც მოქალაქეებს გარანტირებულ ფასს უწესებს კოპრას მთავრობისთვის მიყიდვისას — ტონგის მიერ დადგენილი 1 დოლარიდან კილოგრამზე. „Inside Climate News“-ის ჟურნალისტმა აღნიშნა, რომ შედეგად, აბაიანგზე, ქოქოსის მარაგი შემცირდა. კოპრას მჭრელები გახდნენ მკაცრად კონკურენტული იმ მხრივ, რომ უმწიფარი მოსავლის აღება დაიწყეს. სუბსიდია მთავრობის მოსალოდნელი წლიური ხარჯების 14%-ს შეადგენდა. მაამაუ არ უარყოფს კლიმატის ცვლილებას, მაგრამ იზიარებს საყოველთაო რწმენას, რომ მხოლოდ ღვთის ნებას შეუძლია კირიბატის განადგურება. წარადგინა ვიდეო, რომელიც აღწერდა „კირიბატის გეგმას 20 წლისთვის“ (KV20). გეგმა მოიცავს ტურიზმსა და თევზჭერაში კირიბატის სიღარიბიდან გამოსაყვანად ინვესტირებას და ტარავაში მიწის ამაღლებას ახალი სახლების ასაშენებლად. ასევე აღნიშნა, რომ ბიზნესისა და ტურიზმის განვითარების მიზნით უცხოური დახმარებისა და ინვესტორების მოზიდვას გეგმავს, მათ შორის კურორტების მშენებლობისთვის. კლიმატის ცვლილებასთან ადაპტაციის არანაირი ქმედება არ განხორციელებულა 2017-დან 2019 წლამდე, როდესაც მთავრობამ გამოაქვეყნა: „კირიბატის კლიმატის ცვლილებისა და კატასტროფების რისკების მართვის ერთობლივი განხორციელების გეგმა “ (KJIP). 

მათიუ რიციმ, კინორეჟისორმა, ვინც გადაიღო „ Anote's Ark“, დოკუმენტური ფილმი კლიმატის ცვლილებაზე კირიბატში, რომელიც მხარდაჭერილი იყო ანოტე ტონგის მიერ, განაცხადა, რომ ის დააკავეს 2018 წლის იანვარში და ჩამოართვეს ლეპტოპი. რიციმ ასევე განაცხადა, რომ მთავრობა ყველა უცხოელ ჟურნალისტს აძევებდა ბუტირაოის ბორნის კატასტროფის შემდეგ და ასრულებდა დარტყმას მედია თავისუფლებაზე.

2018 წლის აგვისტოში მაამაუ დაინიშნა სამხრეთ წყნარი ოკეანის უნივერსიტეტის კანცლერად.

2019 წლის სექტემბერში მააუმაუმ კირიბატის აღიარება ტაივანიდან ჩინეთზე გადაიტანა. შედეგად, ცამეტმა დეპუტატმა დატოვა მაამაუს პარტია და შექმნა საკუთარი „Kiribati First Party“ პარტია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ყოფილი თავმჯდომარე ბანუერა ბერინა. "მოღალატეებად" მოიხსენიებდა მათ მაამაუ და განაცხადა, რომ გაოცებული იყო, მაგრამ პატივს სცემდა გადაწყვეტილებას. ბერინამ განაცხადა, რომ მაამაუს არ განევლო კონსულტაცია დეპუტატებთან ამ გადასვლის განხორციელებამდე. 

მაამაუმ სავარაუდოდ განაცხადა, რომ ტაივანმა არაერთხელ დააიგნორა თხოვნები, რომ შეეწირა წვლილი KV20-ში, მათ შორის კირიბატისთვის 30 მილიონი დოლარის ბრაზილიური თვითმფრინავის შეძენით. მარტში, ტაივანელმა ცაი ინგვენმა ვერ მოახერხა კირიბატის ვიზიტი რეგიონში ოფიციალური ტურის დროს, რაც მთავრობამ მიიჩნია შეურაცხყოფად. ბერინამ განაცხადა, რომ გამოეყო მას შემდეგ, რაც ტაივანელი წყაროებისგან შეიტყო, რომ ცაი სინამდვილეში ენთუზიაზმით იყო განწყობილი, მაგრამ ეთქვა, რომ ვერ შეძლებდა ვიზიტს, რადგან მაამაუ ფიჯიში იყო. გადასვლა გააკრიტიკა პირველმა პრეზიდენტმა, იერემია ტაბაიმ და სხვა ოპოზიციის წევრებმა, რომლებმაც ტაივანის მომხრე საპროტესტო აქციები მოაწყვეს ტარავაში.

### 2020-2024
6 იანვარს მაამაუმ ხელი მოაწერა ურთიერთგაგების ოქმს ჩინეთში, შეუერთდა „ქამარი და გზის ინიციატივას“. სი ძინპინმა, მაამაუსთან შეხვედრის შემდეგ, შეაქო კირიბატის მთავრობა იმისთვის, რომ იყო „ისტორიის სწორ მხარეს“.  2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებში მაამაუს პარტიამ ასევე დაკარგა საპარლამენტო უმრავლესობა, მოიპოვა მხოლოდ 20 ადგილი. 
ბერინა დაპირდა, რომ გააუქმებდა პრო-ჩინურ კურსს არჩევის შემთხვევაში.  ტანეტიმ მოიგო არჩევნები ხმების 59%-ით და ოფიციალურად დადო ფიცი მეორე ვადით 2020 წლის 24 ივნისს.

აგვისტოში მაამაუმ გამოაცხადა გეგმები კირიბატის კუნძულების ამაღლების შესახებ გაღრმავების გზით. მოითხოვა მხარდაჭერა მოკავშირეებისგან, როგორიცაა ჩინეთი, პროექტებისთვის, რომლებიც, პრეზიდენტის თქმით, მილიარდობით დოლარს მოითხოვდა, მაგრამ განაცხადა, რომ შეინარჩუნებდა კირიბატის დამოუკიდებლობას და არ აიღებდა დიდ სესხებს სხვა ქვეყნებისგან. ასევე უარყო ამერიკული შეშფოთება, რომ მთავრობა დაუშვებდა ჩინური სამხედრო ბაზის აშენებას კირიტიმატიზე.

2020 წლის ოქტომბერში მაამაუ და ოთხი სხვა მიკრონეზიელი ლიდერი დაემუქრნენ თავიანთ ქვეყნებს წყნარი ოკეანის კუნძულების ფორუმის დატოვებით, რადგან მიაჩნდათ, რომ ფორუმი მათი ინტერესების მხარდაჭერას არ უზრუნველყოფდა. პოლინეზიელი კანდიდატი აირჩიეს გენერალურ მდივნად მათი სასურველი მიკრონეზიელი კანდიდატის ნაცვლად, რაც, მათი აზრით, არღვევდა "ჯენტლმენურ შეთანხმებას" თანამდებობის სხვადასხვა რეგიონებში ბრუნვის შესახებ.  მაამაუმ გაიყვანა კირიბატი ფორუმიდან 2022 წლის ივლისში. ეს განიხილებოდა როგორც დარტყმა წყნარი ოკეანის რეგიონალიზმზე, რადგან ჩინეთი ზრდიდა გავლენას რეგიონში, რაც აღვივებდა გეოპოლიტიკურ დაძაბულობას. 2023 წელს კირიბატი ხელახლა შეუერთდა ფორუმს.

2022 წლის კირიბატის საკონსტიტუციო კრიზისში მთავრობის მოპყრობა მოსამართლეებთან გაკრიტიკებული იქნა სასამართლო ორგანოების მიერ. 2022 წლის სექტემბერში მაამაუმ განუსაზღვრელი ვადით შეაჩერა ავსტრალიაში დაბადებული მოსამართლე დევიდ ლამბორნის უფლებამოსილება. ოპოზიციამ ეს განიხილა როგორც სასჯელი ცოლისთვის, მათი ლიდერი ტესი ერია ლამბორნისთვის.
მაამაუმ იგივე გააკეთა სააპელაციო სასამართლოს სამივე მოსამართლისა და მთავარი მოსამართლის მიმართ მას შემდეგ, რაც ლამბორნის დეპორტაციის წინააღმდეგ გადაწყვეტილება მიიღეს.

კირიბატს არ ჰქონდა COVID-19-ის შემთხვევები პანდემიის პირველი ორი წლის განმავლობაში. 2022 წლის 22 იანვარს მთავრობამ გამოაცხადა კარანტინი მას შემდეგ, რაც 10 თვეში პირველ სამგზავრო რეისზე ადამიანებს დადებითი ტესტი აღმოაჩნდათ. ეს გავრცელდა ტარავაში, სადაც თავისუფალი ჟურნალისტმა, რიმონ რიმონმა, ტაიმის ჟურნალს უთხრა, რომ ბევრს უკმაყოფილო რეაქცია ჰქონდა საზღვრების გახსნის გამო, სანამ ფიჯიში გავრცელება მიმდინარეობდა.
მაამაუს ოფისმა მოუწოდა მოქალაქეებს აცრებზე. იმ დროისთვის მხოლოდ 50% იყო სრულად აცრილი. 

### 2024 - დღემდე
პრო-ჩინური ურთიერთობები, კლიმატის პოლიტიკა და ცხოვრების ხარჯები იყო მთავარი საკითხები 2024 წლის არჩევნებში. მაამაუ ხელახლა აირჩიეს ონოტოასთვის საპარლამენტო არჩევნებში, მესამე და ბოლო ვადით საპრეზიდენტო არჩევნებში ხმების 55%-ით.

## პირადი ცხოვრება
მაამაუ მსახურობდა კირიბატის გაერთიანებული ეკლესიის დიაკვნად წლების განმავლობაში, სანამ პოლიტიკაში შევიდოდა. დაქორწინებულია ტეირაენგ ტენტოა მააუზე, ქალზე ტაბიტეუედან. ჰყავს სამი შვილი და ორი შვილიშვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:კირიბატელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:კირიბატის პრეზიდენტები