open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ენდოპლაზმური ბადე

[thumb|right|300px|[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული უჯრედის დიაგრამა.
(1) ბირთვაკი
(2) უჯრედის ბირთვი
(3) რიბოსომა 
(4) ვეზიკულა
(5) მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადე
(6) გოლჯის კომპლექსი
(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი 
(8) გლუვი ენდოპლაზმური ბადე
(9) მიტოქონდრია
(10) ვაკუოლი
(11) ციტოპლაზმა
(12) ლიზოსომა
(13) ცენტრიოლი]]
**ენდოპლაზმური ბადე** — ნებისმიერი ეუკარიოტული უჯრედის შემადგენელი ორგანოიდი. მისი დანახვა მხოლოდ ელექტრული მიკროსკოპითაა შესაძლებელი. იგი ერთმანეთთან დაკავშირებული მემბრანით შემოსაზღვრული მილაკებისა და ღრუების სისტემაა.

არჩევენ ენდოპლაზმური ბადის ორ სახეს: გლუვსა და მარცვლოვანს. მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადის მემბრანებზე რიბოსომები არიან განლაგებულნი, რაც მათ ხორკლიან შეხედულებას აძლევს. მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადის ძირითადი ფუნქციაა ცილების სინთეზი. გლუვი ენდოპლაზმური ბადის ზედაპირი გლუვია და იგი მონაწილეობს ნახშირწყლებისა და ცხიმების წარმოქმნაში.

**გლუვი ენდოპლაზმური ბადის** მემბრანებში ჩაშენებული ფერმენტები ასინთეზებენ სხვადასხვა ფოსფოლიპიდს, ცხიმოვან მჟავებს, სტეროიდებს, მონაწილეობენ ნახშირწყლების გარდაქმნაში.

ღვიძლის გლუვი ენდოპლაზმური ბადე შეიცავს დეტოკსიკაციურ ფერმენტებს, რომლებიც აუვნებლებენ როგორც უჯრედში ქიმიური გარდაქმნის დროს წარმოქმნილ ტოქსიკურ ნივთიერებებს, ასევე მედიკამენტებსა და სხვადასხვა ეგზოტოქსინებს.

ენდოპლაზმური ბადის ფერმენტები ტოქსიკურ ნივთიერებებს ჰიდროფილურ ფერმენტებად გარდაქმნიან. ისინი წყალში აბსოლუტურად ხსნადი ხდებიან და თირკმელებით ავდილად გამოიდევნებიან.

გლუვი ენდოპლაზმური ბადე გადამწყვეთ როლს თამაშობს კალციუმის უჯრედშიდა ნორმალური კონცენტრაციის შენარჩუნებაში. ეს მეტად მნიშვნელოვანია უჯრედის ნორმალური ფუნქციონირებისათვის, რადგან კალციუმი გავლენას ახდენს ფერმენტების აქტივობაზე, კუნთის შეკუმშვაზე, ანტიგენების მოქმედებაზე და სხვა პროცესებზე. გლუვი ენდოპლაზმური ბადე კალციუმის ძირითადი ძირითადი საცავია. "ზედმეტი" კალციუმი გლუვ ენდოპლაზმურ ბადეში იხსნება, დეპონირდება. კალციუმი ამ დეპოდან  მუდმივად ციტ დიფუზიით ციტოზოლში გადადის. მისი უკან გადატვირთვა კონცენტრაციული გრადიენტის საწინააღმდეგო მიმართულებით ჩაშენებული Ca++-ატფ-აზით ხდება. ეს ფერმენტი გლუვი ენდოპლაზმური ბადის მთელი მემბრანული ცილების 90%-ს შეადგენს.

**ხორკლიანი ენდოპლაზმური ბადე** რიბოსომებითაა დაფარული, თუმცა, ისინი ძლიერ, სტაბილურ კავშირს არ წარმოქმნიან. რიბოსომა ბადეს მხოლოდ მაშინ უერთდება, როდესაც ის სეკრეციისთვის ან სხვადასხვა ორგანოიდების მემბრანებში ჩასანერგად განკუთვნილი ცილის სინთეზს აწარმოებს. ასე რომ, ხორკლიანი ენდოპლაზმური ბადის ძირითადი ფუნქცია ცილის სინთეზია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Lipid and protein composition of Endoplasmic reticulum
* Animations of the various cell functions referenced here 

კატეგორია:უჯრედული ანატომია
უტენის მაზრა

**უტენის მაზრა** () — მაზრა ლიეტუვის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. იკავებს ეთნოგრაფიული რეგიონის აუკშტაისიას ნაწილს. ესაზღვრება ლატვიას და ვიტებსის ოლქს ბელარუსში, აგრეთვე პანევეჟესისა და ვილნიუსის  მაზრებს. შექმნილია 1994 წლის 19 ივლისს მიღებული ლიეტუვის რესპუბლიკის კანონით ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეულების შესახებ.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
მაზრა მოიცავს შემდეგ ტერიტორიებს:
* ანიკშიაის რაიონის თვითმმართველობა (10 მამასახლისი).
* ზარასაის რაიონის თვითმმართველობა (10 მამასახლისი).
* იგნალინსის რაიონის თვითმმართველობა (12 მამასახლისი).
* მოლეტსის რაიონის თვითმმართველობა (11 მამასახლისი).
* უტენის რაიონის თვითმმართველობა (10 მამასახლისი).
* ქალაქ ვისაგინასის თვითმმართველობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საიტი
* რუკა
* http://www.utena-on.lt 

## სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუვის მაზრები
რიბოსომა

[thumb|right|300px|[ეუკარიოტი|ეუკარიოტული უჯრედის დიაგრამა.
(1) ბირთვაკი
(2) უჯრედის ბირთვი
(3) რიბოსომა 
(4) ვეზიკულა
(5) მარცვლოვანი ენდოპლაზმური ბადე
(6) გოლჯის კომპლექსი
(7) ციტოპლაზმური ჩონჩხი 
(8) გლუვი ენდოპლაზმური ბადე
(9) მიტოქონდრია
(10) ვაკუოლი
(11) ციტოპლაზმა
(12) ლიზოსომა
(13) ცენტრიოლი]]**რიბოსომა** — მომრგვალო ფორმის ორგანოიდი, მისი დიამეტრი 15-20 ნმ-ია. რიბოსომები ბირთვაკში წარმოიქმნებიან, შედგებიან რნმ–სა და ცილისაგან. რიბოსომებს უდიდესი როლი აქვთ ცილის სინთეზში. სწორედ მათში მიმდინარეობს ცილის მოლეკულების აწყობა.

რიბოსომა ორი არაერთგვაროვანი ნაწილისგან შედგება — დიდი და მცირე. უჯრედში რამდენიმე ათასი რიბოსომაა. ისინი განლაგებულია როგორც მარცვლოვან ენდოპლაზმურ ბადეზე, ასევე თავისუფლად — ციტოპლაზმაში. რიბოსომებს არ გააჩნია მემბრანა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მცენარეული და ცხოველური უჯრედის ინტერაქტივი

კატეგორია:უჯრედი
კერნავე

მინი|240პქ
**კერნავე** () — ძველი ლიეტუველების დედაქალაქი თანამედროვე შირვინტოსის რაიონში, ვილნიუსიდან დასავლეთით 50 კმ-ში. მამასახლისთა ადმინისტრაციული ცენტრი, დღევანდელი მოსახლეობა შეადგენს - 307 ადამიანს (2001 წლის აღწერა).

XIII საუკუნეში კერნავე წარმოადგენდა მსხვილ ქალაქს, სადაც 5 ციხესიმაგრე იყო აშენებული. დღეისათვის კი მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი, ყოფილი ქალაქის ადგილას კი ცხოვრობს დაახლოებით 200 ადამიანი. ამის მიუხედავად, ეს დასახლება ტურისტებისათვის დღემდე მიმზიდველია. 2004 წელს კარნავე იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო კულტურულ მემკვიდრეობათა სიაში.

## სახელი 
thumb|150px|საიუბილეო მონეტა, მიძღვნილი კერნავესთვის
წერილობით წყაროებში სახელის პირველი ხსენება (ლივონიის გარითმულ ქრონიკებში) 1279 წელს ხდება. გვხვდება ვერსიები Kernowe (1279 წ.), Kernow (1365 წ.), კერნოვო (XVI საუკუნე), კერნოვ (1689 წ.). „კერნავე“ მომდინარეობს მდ. კიარნავეს სახელიდან, რომელიც მდინარე ვილიას (ნერისი) მარჯვენა შენაკადია.

## ლიტერატურა
* Reconstruction of piliakalniai  
* Lithuanian description of piliakalnis (in pdf) 
* Atlas of Piliakalniai in Lithuania  

## რესურსები ინტერნეტში
*კერნავე სურათები Flickr-ზე

კატეგორია:ლიეტუვის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ლიეტუვა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ლიეტუვაში
იბნ სინა

thumb|right|იბნ სინა
**აბუ ალი იბნ სინა** (), ლათინიზებული *ავიცენა* (; დ. 980, სოფ. აფშანა, ბუხარის მახლობლად — გ. 18 ივნისი, 1037, ჰამადანი) — ფილოსოფოსი, ექიმი და პოეტი. მოღვაწეობდა ბუხარაში, ხვარაზმსა და სპარსეთში. ისლამის რელიგიის ჩარჩოებში შეძლო ანტიკური ფილოსოფიისა და მეცნიერების კრიტიკულად ათვისება და თავისი დროის მთელი ცოდნის სისტემატიზაცია. მისი მთავარი შრომაა ფილოსოფიური ენციკლოპედია, რომელიც მოიცავს ლოგიკას, ფიზიკას, მათემატიკასა და მეტაფიზიკას.

იბნ სინას პოეტურმა მემკვიდრეობამ ჩვენამდე ნაწილობრივ მოაღწია (წერდა არაბულად და სპარსულად). თავის ლექსებში გამოხატავდა საკუთარ ფილოსოფიურ შეხედულებებს. ამ მხრივ აღსანიშნავია „სულის კასიდა“. ქადაგებდა მეცნიერებისა და განათლების სიკეთეს. ალეგორიული ხასიათისაა იბნ სინას ფილოსოფიურ-მხატვრულო ნაწარმოებები „სალამან და აბსალი“, „წერილი ფრინველზე“ და „ცოცხალი, ძე ფხიზლისა“, რომელიც სიუჟეტურად დანტეს „ღვთაებრივ კომედიას“ უახლოვდება. იბნ სინა საინტერესოა აგრეთვე როგორც მთაგმნელი და ლიტერატურის თეორეტიკოსი. მას ეკუთვნის არისტოტელეს „პოეტიკისა“ და არაბი პოეტის იბნ ალ-რუმის დივანი კომენტარები. იბნ სინა (ხალხური სახელწოდება_ბუ ალი) იქცა თითქმის მთელი ახლო აღმოსავლეთის ხალხთა ზღაპრების გმირად. იბნ სინას უმნიშვნელოვანესი სამედიცინო თხზულება „სამკურნალო მეცნიერების კანონი“ ლათინურ ენაზე XII ს-ში ითარგმნა და პირველად 1473 წელს გამოქვეყნდა მილანში, არაბულ ენაზე შედგენილი ორიგინალი კი 1593 წელს დაიბეჭდა რომში. არსებობს ამ ნაწარმოების 30 გამოცემა. მასში ავტორი ეხება მცენარეთა, განსაკუთრებით სამკურნალო მცენარეთა მოშენებასა და ფიზიოლოგიას, მედიცინის ზოგად თეორიას, ანატომიას, ფიზიოლოგიას, ქირურგიას, დიაგნოსტიკას, მწვავე და ქრონიკული დაავადებების განვითარებას, მკურნალობას, პროფილაქტიკას და სხვა; დაავადებების განვითარებაში განსაკუთრებულ როლს ანიჭებდა გარემო პირობებს. მან წამოაყენა ჰიპოთეზა, რომ გადამდებ სნეულებებს რაღაც უჩინარი ორგანიზმები იწვევენ და დაავადებანი ჰაერისა და წყლის საშუალებით ვრცელდება. უარყოფდა მოსაზრებას, თითქოს ფსიქიკურ დაავადებებს ავი სულები იწვევდნენ. იბნ სინამ ზუსტად აღწერა მრავალი დაავადება. იგი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ჰიგიენას და კვების რეჟიმს. შექმნა ახალი ფარმაცია. მის ფარმაკოპეაში შეტანილია ხალხური, განსაკუთრებით ჩინური მედიცინის მრავალი საშუალება.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ავიცენა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Avicenna (Ibn-Sina) on the Subject and the Object of Metaphysics

## სქოლიო
კატეგორია:ირანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ირანელი მწერლები
კატეგორია:შუა საუკუნეების ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული 980
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1037
კატეგორია:გონების ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
განახლებადი ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო

thumb|350px|right|წევრი ქვეყნები
**განახლებადი ენერგიის საერთაშორისო სააგენტო** (; შემოკლებით **IRENA**) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომლის მიზანია ხელი შეუწყოს განახლებადი ენერგის წყაროების გავრცელებას. კონკრეტულად კი წევქვეყნებს უწევს დახმარებას ფინანსური პრობლემების გადაჭრაში, ასევე ხელს უწყობს ტექნოლოგიებისა და ცოდნის გაცვლაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* International Renewable Energy Agency (IRENA)

კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ენერგია
მანანა სანაძე

**მანანა ვლადიმერის ასული სანაძე** (დ. 28 სექტემბერი, 1953, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი-თურქოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2002), პროფესორი (2002).

## ბიოგრაფია 
*1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის აღმოსავლეთის ქვეყნების ქვეყნათმცოდნეობის განყოფილება (თურქეთის ისტორიის სპეციალობით).
*1975-1996 თსუ-ს საქართველოს ისტორიის კათედრა.  ასპირანტი (1975—1978); კათედრის ლაბორანტი  (1979—1982); კათედრის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი (1982—1989); კათედრის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი(1989—1996).
*1992-1993 საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის აპარატის მთავარი სპეციალისტი.
*1996-2003 თსუ-ს საქართველოს ისტორიის წყაროებისა და ისტორიოგრაფიის შემსწავლელი კვლევითი ლაბორატორიის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი.
*1998-დან შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტის მზრუნველთა საბჭოს წევრი.
*1999-2000 სამეცნიერო-ტექნიკური ლიცეუმის პრორექტორი ჰუმანიტარული განხრით.
*1999-2000 საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საქართველოს ისტორიისა და კულტურის კათედრის პროფესორი.
*2004-იდან არის საქართველოს უნივერსიტეტის (2007 წლის ოქტომბრამდე საქართველოს საზოგადოებრივ მეცნიერებათა უნივერსიტეტი) რექტორი.
*1980 დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 2002 წელს — სადოქტორო დისერტაციები.
*გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო შრომა , მათ შორის 6 მონოგრაფია.

## მნიშვნელოვანი შრომები
*გლეხობა დასავლეთ საქართველოში XV-XVII საუკუნეებში. ”მეცნიერება”, თბ. 1979;
*ქართლის ცხოვრება, წიგნი I, ”ზვარი”, თბ. 1992 (ნ.შოშიაშვილთან ერთად);
*ქართლის ცხოვრება, წიგნი I, მეორე შევსებული გამოცემა, ”ნეკერი”, თბ. 1994 (ნ.შოშიაშვილთან ერთად)
*ქართლის ცხოვრება, წიგნი II, მეორე შევსებული გამოცემა, ”ზვარი”, თბ. 1998 (ნ.შოშიაშვილთან ერთად)
*საქართველოს ისტორია. ანტიკური ხანა და შუასაუკუნეები, ”საქართველოს მაცნე”, თბ. 2003 (თამაზ ბერაძესთან ერთად)

## ჯილდოები
* ახალგაზრდა მეცნიერთა საუნივერსიტეტო პრემია, 1982
* ჭადრაკში საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი, 1970
* ჭადრაკში საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი, 1969

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:ქალი მეცნიერები
მიტოზი

right||200px|**მიტოზი** — უჯრედის არაპირდაპირი გაყოფა. მისი ხანგრძლივობა მთელი ციკლის 1/7–1/10 ნაწილს შეადგენს.

მიტოზი ოთხი თანმიმდევრული ფაზისგან შედგება:

***პროფაზაში** ქრომოსომები სპირალურად იხვევა, მოკლდება და პროფაზის ბოლოს მათი დანახვა სინათლის მიკროსკოპში შესაძლებელია. 
უჯრედის ცენტრის ორი ნაწილი ცენტრიოლები დაშორდებიან ერთმანეთს და მიემართებიან ერთმანეთის საწინააღმდეგო პოლუსებისაკენ; მათ შორის წარმოიქმნება ცილოვანი ძაფები; ქრომოსომებს კარგად ეტყობა გაორმაგება; ბირთვის გარსი ქრება 
***მეტაფაზაში** ქრომოსომები განლაგდებიან უჯრედის ეკვატორულ სიბრტყეში და მიემაგრებიან ცილოვან ძაფებს. თითო პოლუსიდან წამოსული ცილოვანი ძაფები ემაგრება ქრომოსომის თითო ქრომატიდს.
***ანაფაზაში** ქრომატიდები ერთმანეთს სცილდებიან და თითისტარას ძაფების მეშვეობით მიემართებიან უჯრედის საწინააღმდეგო პოლუსებისაკენ.
***ტელოფაზაში** ქრომოსომები დესპირალიზდება და ცუდად ჩანს სინათლის მიკროსკოპში. ციტოპლაზმის მემბრანული სტრუქტურებისგან წარმოიქმნება ბირთვის გარსი და ჩნდება ბირთვაკი (ბირთვში მოთავსებული მცირე ზომის სხეულაკი, რომელშიც ხდება რიბოსომების ნაწილაკების წარმოქმნა). ტელოფაზის დროს ციტოპლაზმაც იყოფა, რის შედეგადაც ორი შვილეული უჯრედი სცილდება ერთმანეთს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*მიტოზის პროცესის მულტიმედიური მოდელი
*მიტოზის პროცესის მულტიმედიური მოდელი(2)
*მიტოზი
*სხვაობა - მიტოზი და მეიოზი

კატეგორია:მიტოზი
მთავარი

.]]
**მთავარი** — ფეოდალურ-მონარქიული სახელმწიფოს ან პოლიტიკური გაერთიანების მეთაური IX-XVI საუკუნეებში. თავდაპირველად მთავარი გვარის ბელადი იყო, შემდეგ თანდათან გადაიქცა ადრინდელი ფეოდალურ სახელმწიფოს მეთაურად. მთავრის ძალაუფლება ჯერ არჩევითი იყო, შემდეგ კი მემკვიდრეობით გადადიოდა (რიურიკოვიჩები რუსეთში, გედიმინოვიჩები და იაგელონები ლიტვაში, პიასტები პოლონეთში და სხვა). ლიტვასა და რუსეთში მთავრები იყვნენ მსხვილი ფეოდალური გაერთიანებების მეთაურნი და დიდი მთავრები ეწოდებოდათ. ცენტრალიზებული სახელმწიფოების ჩამოყალიბებასთან ერთად მათ მეფის ტიტული მიიღეს.

ძველ საქართველოში ტერმინ „მთავარს“ ზოგადი პოლიტიკური და სოციალური შინაარსი ჰქონდა. იგი ნაწარმოების ფუძისაგან „თავ“ (თავ-ი) და აღნიშნავს უფროსს, მეთაურს, მმართველს, ხელისუფალს, ხელმწიფეს. ქართლის (იბერიის) სამეფოს არსებობის ხანაში მთავარი უპირატესად ცენტრალური აპარატის დიდ მოხელეს ეწოდებოდა, პროვინციის მმართველი „ერისთავისაგან“ ზოგადი აზრით მთავარი იყო.

VI-VIII საუკუნეებში ქართული და უცხოური წყაროები საზოგადოების მმართველი წრის წარმომადგენლებს ქართლში მთავრებს უწოდებდნენ, იმისდა მიუხედავად, რომ მათ სხვადასხვა სახელოები ეკავათ. უპირველესი ადგილი მათ შორის ქართლის ერისმთავარს ეჭირა, რომელსაც წყაროებში ხშირად მთავარი ეწოდება. VIII საუკუნეში, როდესაც ქართლის სამეფო პოლიტიკურად საბოლოოდ დაიშალა და ხელისუფლება ცალკეულ, დიდი ფეოდალების ხელში გადავიდა, „ქართლის ცხოვრების“ ცნობით, „იქმნა სიმრავლე მთავართა ქუეყანასა ქართლისასა და შეერია ბრძოლა, იქმნეს მტერ ურთიერთას“. მთავართა ასეთი სიმრავლის სურათია ასახული ბასილი ზარზმელის „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“.

VIII საუკუნის დასასრულსა და IX საუკუნის დასაწყისში ამ ბრძოლის შედეგად საქართველოს მიწა-წყალზე რამდენიმე მსხვილი პოლიტიკური გაერთიანება წარმოიქმნა, რომელთა სათავეში მთავრები იდგნენ. ქართული საისტორიო წყაროების მიხედვით, მთავრად იწოდებოდნენ, მაგალითად, კახეთის, ჰერეთისა და აფხაზეთის მმართველები.

საქართველოს გაერთიანების შემდეგ მთავარს შეესაბამებოდა დიდებული აზნაური, დიდებული. ჟამთააღმწერელი XIII-XIV საუკუნეების საქართველოს უმაღლესი პოლიტიკური და სოციალური წრის წარმომადგენელთა აღსანიშნავად ხშირად ხმარობს ტერმინს „მთავარს“.

XV-XVI საუკუნეებში, საქართველოს ერთიანი სამეფოს პოლიტიკური დაშლის შემდეგ, ყოფილი საერისთავო ქვეყნების მოხელე ერისთავები (ათაბაგი, დადიანი, გურიელი, შერვაშიძე)  დამოუკიდებელ ხელისუფლებად ანუ მთავრებად გადაიქცნენ, ისინი იშვიათად და ფორმალურად ემორჩილებოდნენ მეფეს. ეს ვითარება გაგრძელდა რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციამდე.  ამის შემდეგ  მთავრების დამოუკიდებლობას ბოლო მოეღო.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:წოდებები
პლატიბელოდონი

thumb|
**პლატიბელოდონი** () — ძუძუმწოვრების გადაშენებული გვარი ხორთუმიანების ჯგუფისა. გარეგნულად ბეჰემოთს ჰგავდა. ქვედა ყბის წინა ნაწილი და ეშვებად ქცეული საჭრელი კბილები ნიჩბისებურად ჰქონდა განლაგებული და მომარჯვებული იყო მცენარეული საკვების ამოსაგლეჯად. ცოვრობდნენ მდინარისა და ტბის პირას. მათი ნაშთები ცნობილია ჩრდილოეთ კავკასიასა და ცენტრალურ აზიის (ჩინეთი, მონღოლეთი) შუამიოცენური ნალექებიდან.

## ლიტერატურა
* *მჭედლიძე გ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 102, თბ., 1984

კატეგორია:ხორთუმიანები
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები
პლატიოფსი

**პლატიოფსი** () — ნამარხი ამფიბიების გვარი ლაბირინთოდონტების ზერიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 1 მ აღწევდა. ჰქონდათ სამკუთხა ფორმის ქალა, სახის ნაწილი წაგრძელებული და ვიწრო. ყბების გაგანიერებულ წინა ბოლოზე 10-მდე დიდი კბილი იყო განლაგებული, ნესტოები თვალბუდეებისაკენ გადანაცვლებული, უკანა კიდურები წინაზე გრძელი იყო, მუცელი ერთმანეთზე კრამიტისებურად დაწყობილი ოვალური ქერცლების ჯავშნით ჰქონდა დაფარული. ბინადრობდნენ მტკნარ წყალსატევებში. იკვებებოდნენ თევზით. ცხოვრობდნენ გვიანდელ პერმულ ეპოქაში.

## ლიტერატურა 
**მჭედლიძე გ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 103, თბ., 1984

კატეგორია:გადაშენებული ამფიბიები
მინდაუგასი

**მინდაუგასი** *მინდოვგი* ( — ფიქრი,  — ბევრი, , , ; დ. დაახლ 1200 —  გ. 12 სექტემბერი, 1263) — ლიტვის დიდი მთავარი 1235–1263  წლებში. პირველი და ერთადერთი ლიტველი მეფე 1253 წლიდან.

## ისტორია 
გააერთიანა ლიტვის მიწები და დაიმორჩილა რუსეთის ქალაქები:ნოვგოროდოკი, სლონიმი, ვოლკოვისკი. 1244 წელს გაილაშქრა ლივონიის ორდენის წინააღმდეგ, მაგრამ დამარცხდა და იძულებული გახდა ზავი დაედო მასთან (1250 წ.), მიეღო კათოლიკობა (1250 წ.), ამის შემდეგ პაპის სახელით დიდ მთავრად აკურთხეს, მაგრამ იგი ლივონიის ორდენთან ომის განახლებისათვის ემზადებოდა. 1253 წელს მინდაუგასი დაუკავშირდა და დაუმოყვრდა გალიჩის მთავარს - დანიელს, აგრეთვე ვლადიმირ-სუზდალის დიდ მთავარს ალექსანდრე ნეველს. არმიამ დაამარცა ლივონიის ორდენი, მინდაუგასმა უარყო კათოლიკობა. მალე იგი ფეოდალთა შეთქმულების მსხვერპლი გახდა.
 

კატეგორია:ლიტვის დიდი მთავრები
კატეგორია:დაბადებული  1200
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1263
ლიტვა-ბელარუსიის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

thumb|200px|რესპუბლიკის დროშა
**ლიტბელი** ('**, **', '''') — საბჭოთა რესპუბლიკა, სახელმწოფოებრივი წარმონაქმნი, თანამედროვე ბელარუსისა და ლიეტუვის ტერიტორიებზე. შეიქმნა წითელი არმიის  მიერ 1919 წლის თებერვალში და გაუქმდა ამავე წლის აგვისტოში. რესპუბლიკის დროშა წარმოადგენდა მართკუთხა წითელი ფერის ქსოვილს. ლიეტუვისა და ბელორუსიის გაერთიანების თაობაზე გადაწყვეტილება მიიღეს 1919 წლის 27 თებერვალს.

## ლიტერატურა 
* Borzęcki Jerzy The Soviet-Polish peace of 1921 and the creation of interwar Europe. — Yale University Press, 2008. — P. 16. — ISBN 9780300121216.

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:ბელარუსის ისტორია
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდის ყოფილი სახელმწიფოები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად შექმნილი სახელმწიფოები
კატეგორია:ყოფილი სოციალისტური რესპუბლიკები
იაგაილო

**იაგაილო** (ვლადისლავ II იაგაილო; , , ; (დ. დაახლოებით 1351 — გ. 1 ივნისი, 1434) — ვიტებსის მთავარი; ლიტვის დიდი მთავარი (იაგაილო, 1377–1381) კეისტუტთან ერთად (პირველად), (1382–1392, მეორედ); პოლონეთის მეფე (ვლადისლავ  II იაგაილო) - 1386–1434) - იაგელონების დინასტიის ფუძემდებელი.

გედიმინასის შვილიშვილი, ოლგრედისა და მართლმადიდებელი თავადის ქალის იულიანა ტვერსკოის საყვარელი შვილი. ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში, ზოგიერთი მკვლევრის მოსაზრებით, მან მიიღო მართლმადიდებლობა და სახელი **იაკობი** (ამ სახელით მართავდა **ვიატებსს**); ისტორიკოსთა ნაწილი კი მიიჩნევს, რომ ის იყო წარმართი, მოგვიანებით მიიღო კათოლიციზმი და სახელი **ვლადისლავი**.

## ბრძოლა ძალაუფლებისთვის 
იაგაილო მამის (ოლგრედი 1377წ.) გარდაცვალების შემდეგ დიდი მთავარი გახდა. მან ბრძოლა წამოიწყო  კეისტუტისთან, რომელიც ბიძამისი იყო. იაგაილომ  იგი ეშმაკურად მიიტყუა შეხვედრაზე და კრევსის ციხესიმაგრეში გამოკეტა, სადაც კეისტუტისი, ზოგიერთი ცნობებით დარდისგან დაიღუპა. არსებობს სხვა ვარაუდიც, რომ იგი გაგუდეს იაგაილოს ბრძანებით. ამბობენ, რომ იაგაილომ მისი მეუღლის ბირუტუს დახრჩობის ბრძანებაც გასცა. იაგაილოს ბიძაშვილი ვიტოვტი, მამასთან ერთად,  კრევსის ციხესიმაგრეში  იყო დატყვევებული. მან თავს ტევტონთა ორდენის მაგისტრთან გაქცევით უშველა და  იაგაილოს წინააღმდეგ საბრძოლველად კავშირი  გერმანელ რაინდებთან დაამყარა. ვიტოვტმა მდ. დუბისაზე შეთანხმებას მიაღწია. მან იაგაილო აიძულა უარი ეთქვა ჟმუდზე და 4 წლის განმავლობაში  კათოლიკური სარწმუნოება მიაღებინა(1384).

## საოჯახო ხე 
## იხილეთ აგრეთვე 
*ლიტვის ისტორია

## ლიტერატურა 
*
*
*
*

კატეგორია:ლიტვის დიდი მთავრები
კატეგორია:პოლონეთის მეფეები
კატეგორია:იაგელონები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1434
პლაკოდონტები

[მინი|250პქ|*[Placodus*]]
**პლაკოდონტები** () — ზღვის ნამარხი ქვეწარმავლები სინაპტოზავრების ქვეკლასისა. მათი სხეულის (წაგრძელებული, კუსმაგვარი) სიგრძე 2,5 მ აღწევდა. ზურგი და მუცელი ჯავშნით ჰქონდათ დაფარული. ქალა მასიური, საკმაოდ მაღალი, წაგრძელებული ამ სამკუთხა, კიდურები — ფარფლებისებრი, დამოკლებული ფალანგებით, სამტვრევი ტიპისა. ცხოვრობდნენ ტრიასულ პერიოდში. მათი ნაშთები ნაპოვნია დასავლეთ ევროპაში.

## ლიტერატურა 
* *მჭედლიძე გ.*, ქსე, ტ. 8, გვ. 94, თბ., 1984

## რესურსები ინტერნეტში
*The Triassic World 
*Palaeos 
*Oceans of Kansas Palaeontology 
*Mikko's Phylogeny Archive

კატეგორია:გადაშენებული ქვეწარმავლები
აკმიანე

**აკმიანე** (ლიეტუვ. Akmenė) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილოეთში, აკმიანის რაიონში. განლაგებულია მდინარე დაბიკინეს მარჯვენა მხარეს. ფართობი 844 კმ2. 

2007 წლის აღწერით მოსახლეობის რაოდენობა 2 813 ადამიანს შეადგენდა, 2005 წელს კი 2 973-ს. 

წერილობით წყაროებში პირველად 1511 წელს იხსენიება. 1950—1962 წწ რაიონული ცენტრი იყო, რომელიც შემდგომ ნაუიოიი აკმიანეში გადაიტანეს. 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
გრიუნვალდის ბრძოლა

**გრიუნვალდის ბრძოლა** (გერმანულ ლიტერატურაში — *ბრძოლა ტანენბერგთან*) — „დიდი ომის“ (1409-1411) გადამწყვეტი ბრძოლა, რომელშიც პოლონეთ-ლიტვა-რუსეთის ჯარებმა 15 ივლისს ტევტონთა ორდენის ჯარები გაანადგურეს. მოკავშირეთა არმია (სარდალი პოლონეთის მეფე ვლადისლავ II იაგაილო; 32 ათასი კაცი) შედგებოდა პოლონელთა, ლიეტუველთა, რუსთა (მათ შორის უკრაინელები და ბელარუსები), უნგრელები, ვლახელების, ჩეხ-მორავიელებისა და თათართა რაზმებისაგან, ორდენის ჯარები (სარდალი დიდი მაგისტრი ულრიხ ფონ იუნგინგენი; 27 ათასი კაცი) – გერმანელი, ფრანგი და სხვა რაინდებისა და დაქირავებული რაზმებისაგან (შვეიცარიელები, ინგლისელები და სხვა).

ბრძოლა ორდენის ბომბარდების ბათქით დაიწყო, მაგრამ მოკავშირეთა ჯარისათვის ზიანი არ მიუყენებია. თათართა მხედრობამ და ლიეტუველებმა ჯვაროსანთა მარცხენა ფრთას შეუტიეს. გერმანელმა რაინდებმა ისინი უკუაგდეს და უკან დაედევდნენ. მათ მარჯვენა ფრთაზე განლაგებული პოლონელებიც შეავიწროვეს. ამ კრიტიკულ მომენტში ბრძოლის ველზე დარჩენილმა რუსთა პოლკებმა შებოჭეს ჯვაროსანთა ნაწილები. ამასობაში იერიშზე გადავიდნენ პოლონელები, ლიეტუველებმაც მოახერხეს ძალთა გადაჯგუფება. დიდმა მაგისტრმა ბრძოლაში ჩართო რეზერვი, მაგრამ უშედეგოდ - ჯვაროსნები გარშემორტყმული აღმოჩნდნენ, მათი დიდი ნაწილი განადგურდა.

ამ ბრძოლამ სასიკვდილო დარტყმა მიაყენა ტევტონთა ორდენს და საბოლოოდ აღკვეთა მისი აგრესია აღმოსავლეთში.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 3, გვ. 275, თბ., 1978

## რესურსები ინტერნეტში
*Virtual trip - 360VR panoramic images from Grunwald 
*Account by Jan Dlugosz, written sixty years after the battle
*600th anniversary celebrations in 2010 
*Battle of Grunwald reenactment

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:XV საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1410 წლის ბრძოლები
პლეზიოზავრები

thumb
**პლეზიოზავრები** (), ნამარხი ქვეწარმავლების ქვერიგი. ცხოვრობდნენ შუა ტრიასული ეპოქიდან ცარცული პერიოდის ბოლომდე. მათი სხეულის სიგრძე 15 მ აღწევდა და 100-150 დისკოსებური მალისაგან შედგებოდა. კიდურები დიდ ფარფლებად იყო ქვეული, ჰქონდათ მოქნილი კისრები, თვალბუდისაკენ გადანაცვლებული ნესტოები, კონესური კბილები, ერთგვაროვანი ან დიფერენცირებული ეშვებად და უფრო წვრილ კბოლებად. პლეზიოზავრებს განეკუთვნება ელასმოზავრები, პლიოზავრები და სხვები. ცხოვრობდნენ ზღვის სანაპირო ზოლში. იკვებებოდნენ თევზებით. მათი ნაშთები ყველა კონტინენტზეა ნაპოვნი. განსაკუთრებით მრავალფეროვნადაა წარმოდგენილი დასავლეთ ევროპასა და ყოფილ სსრკ-ის იურულ ნალექებში.

## ლიტერატურა 
* *მჭედლიძე გ*., ქსე, ტ. 8, გვ. 107, თბ, 1984

კატეგორია:გადაშენებული ქვეწარმავლები
ალექსი პლეშჩეევი

**ალექსი ნიკოლოზის ძე პლეშჩეევი** (; დ. 4 დეკემბერი,  [ძვ. სტ. 22 ნოემბერი], 1825, კოსტრომა — გ.  8 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 26 სექტემბერი], 1893, პარიზი; დაკრძალულია მოსკოვში) — რუსი მწერალი. პეტრაშეველთა წრეში მონაწილეობისათვის 1849 წელს გადაასახლეს. მოსკოვში დაბრუნდა 1859 წელს. პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1844, ლექსთა პირველი კრებული — 1846. პლეშჩეევისზოგი ლექსი რევოლუციის სიმღერად იქცა. 1848-დან წერდა მამხილებელ მოთხრობებს.

მას ბევრი რამ აკავშირებდა საქართველოსთან: პირადად იცნობდა ნიკო ნიკოლაძეს; ლექსებს აქვეყნებდა თბილისურ ჟურნალში „გუსლი“ (1882) და სხვა. მისი პოეზია პოპულარული იყო საქართველოში (მთარგმნელები: აკაკი წერეთელი, კონსტანტინე ლორთქიფანიძე, შიო მღვიმელი, გრიგოლ აბაშიძე). პლეშჩეევის სიმღერა-ლექსმა „წინ! უშიშრად და მტკიცედ“ გავლენა მოახდინა იროდიონ ევდოშვილის ლექსზე „მეგობრებო, წინ, წინ გასწით!“.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ანიკშჩიაი

**ანიკშჩიაი** (, ) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილოეთ ნაწილში, ანიკშჩიაის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## მდებარეობა და საერთო მახასიათებლები 
thumb|250px|ანიკშჩიაი
thumb|ხიდი შვიანტოიზე
მდებარეობს მდ. შვიანტონის ორივე სანაპიროზე (, ნემანის აუზი), 52 კმ.-ში უტენიდან და 110 კმ.-ში ვილნიუსიდან. პანევეჟისი - შვიანჩიონელიაის ხაზზე, სარკინიგზო სადგურით.

## მოსახლეობა 
მეორე მსოფლიო ომის დროს, დაახლოებით, 4 ათ. ადამიანი ცხოვრობდა. 1968 წელს მოსახლეობა შეადგენდა თითქმის 7 ათ. ადამიანს, მოგვიანებით 13 ათ.-ს; მოსახლეობის აბსოლუტურ უმრავლესობას შედგენენ ლიეტუველები.

## სახელი 
ქალაქის სახელი მომდინარეობს მდ. ონიკშტიდან (), რომელიც ჩეადინება მდ. შვიანტოიში. ლიეტუვურ ენაში სახელი მრავლობით ფორმაშია, ამიტომაც  არსებითი სახელის მსგავსად ბრუნება არ არის მიზანშეწონილი.

## გერბი 
## ისტორია 
ონიკშტების პირველი ხსენება დოკუმენტებში ხდება 1442 წელს. ქალაქსგარკვეული პრივილეგიები მიანიჭა პოლონეთის მეფე სტანისლავ ავგუსტმა 1792 წლის 17 იანვრის ხელმოწერით. 1795 წელს ქალაქის სტატუსი დაკნინდა და მხოლოდ 1938 წელს აღდგა მისი უფლებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იანკშჩაის რაიონი, ოფიციალური საიტი 
* გერბი 1792 წ. 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ბირჟაი

**ბირჟაი** (, ) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილოეთ ნაწილში. წარმოადგენს პანევეჟისის მაზრის, ბირჟაის რაიონის, სამამასახლისოს და ფეოდალთა ადგილ-მამულების ადმინისტრაციულ ცენტრს.

მდებარეობს ვილნიუსიდან ჩრდილოეთით 201 კმ-ში, ლატვიის საზღვართან ახლოს, შირვენის () ტბასთან, მდინარეებზე აპაშჩია () და აგლუონა (). პანევეჟისიდან სარკინიგზო კვანძის საბოლოო სადგური (67 კმ; დაგებულია 1938 წ.).

1858 წელს მოსახლეობა შეადგენდა, დაახლოებით, — 2700 ადამიანს, 1897 წელს — 4 413, 1968 წელს — 10 ათ.-ს მიაღწია, 2005 წელს კი შეადგენდა —14 999 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ზურაბ მამალაძე

**ზურაბ მამალაძე** (დ. 2 ოქტომბერი 1982, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, მარტვილის „მერანის“ მეკარე.

## კარიერა 
### საკლუბო 
ზურაბ მამალაძემ საკლუბო კარიერა 1997 წელს, 15 წლის ასაკში უმეტესი ქართველი ფეხბურთელის მსგავსად თბილისის „დინამოში“ დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ საფეხბურთო კლუბ „თბილისში“ ჩაირიცხა. შემდეგ სეზონში კი წნორის „მილანში“. 2004 წელს იგი ისევ თბილისის „დინამოში“ დაბრუნდა და სწორედ ამ დროს დაიწყო მისი კარიერული აღმასვლა. 2004 წელს დინამომ უეფა-ს თასზე თამაშის უფლება მიოპოვა და მამალაძესაც შანსი მიეცა მაღალ დონეზე ეთამაშა. „დინამოს“ მაშინდელმა მწვრთნელმა გია გეგუჩაძემ „ნიუკასლ იუნაიტედის“ წინააღმდეგ ძირითად შემადგენლობაში დააყენა, თუმცა ზურა, ისევე როგორც ბევრი მაშინდელი „დინამოელი“ გამოუცდელი იყო ასეთი მაღალი დონის თამაშებისთვის და ორი უპასუხო გოლი გაუშვა საკუთარ კარში. ზურაბ მამალაძემ ორი კვირის შემდეგ, ლისაბონის „სპორტინგის“ წინააღმდეგაც ითამაშა, თუმცა ამ მატჩში „დინამოს“ მეკარემ ოთხი უპასუხო გოლი გაუშვა.

2005 წელს ზურამ „დინამოსთან“ ერთად საქართველოს ჩემპიონობა მოიპოვა, მაგრამ ახალი სეზონიდან უმაღლეს ლიგაში ახალგადმოსულ „ბორჯომში“ გააგრძელა კარიერა. აქ გატარებული ერთი წლის შემდეგ ახლა საჩხერის „ჩიხურაში“ გადავიდა, შემდეგ ბოლნისის „სიონში“, სულ ბოლოს კი აზერბაიჯანში, საფეხბურთო კლუბ „გაბალაში“ ითამაშა. 2008 წელს ზურა საქართველოში, ზუგდიდის „მგლებში“ დაბრუნდა, სადაც ნახევარი სეზონი გაატარა და 2009 წლის იანვრიდან 2013 წლის იანვრამდე საფეხბურთო კლუბ „ზესტაფონში“ ირიცხებოდა. შემდეგ ითამაშა გორის „დილაში“ და საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდში“, 2014 წლის იანვრიდან მარტვილის „მერანის“ ფეხბურთელია.

### სანაკრებო 
ზურაბ მამალაზემ სანაკრებო კარიერა 2004 წელს, კვიპროსის ოთხთა ტურნირზე დაიწყო. მისი პირველი მატჩი იყო სომხეთთან, რომელიც ქართველმა ფეხბურთელებმა 2:0 დათმეს. და საერთოდ, იმ ტურნირზე საქართველოს ნაკრებმა ძალიან ცუდი შთაბეჭდილება დატოვა. ახალი მწვრთნელის მოსვლის შემდეგ ზურას საერთოდ აღარ ეძლეოდა ნაკრები თამაშის შანსი. მხოლოდ 2009 წელს, ექტორ რაულ კუპერმა შეამჩნია ეს მეკარე და ნაკრებში გამოიძახა, თუმცა ამ პერიოდში მხოლოდ 1 მატჩის ჩატარების შანსი მიეცა.

## ტიტულები 
* საქართველოს ჩემპიონი (3): 2004/2005, 2010/2011, 2011/2012,
* უმაღლესი ლიგა ფინალისტი (1): 2012/2013
* საქართველოს თასის ფინალისტი (1): 2011/2012
* საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2011/2012
* საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2012/2013

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:სკ თბილისის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:წნორის მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის სპარტაკის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბორჯომის ფეხბურთელები
კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:გაბალას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:მარტვილის მერანის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბირშტონასი

**ბირშტონასი** (, ) — საკურორტო ქალაქი ლიეტუვაში; კაუნასის მაზრაში. წარმოადგენს ბირშტონსის თვითმმართველობის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

## მდებარეობა და საერთო მახასიათებლები 
მდებარეობს მდ. ნემანის მარჯვენა სანაპიროზე, კაუნასიდან სამხრეთით 39 კმ.-ში. წარმოადგენს ბალნეოლოგიურ და კლიმატურ  კურორტს, რომელიც  მდიდარია  მინერალური  წყლებით, სამკურნალო ტალახით. ფართობი შეადგენს - 13 კმ.²-ს.

## მოსახლეობა 
1969 წელს მოსახლეობა შეადგენდა - 1,7 ათ. ადამიანს, 1994 წ. - 4 ათ., დღეისათვის კი - 3 164 ად. (2008 წ.-ის მონაცემებით).

## ისტორია 
XIV საუკუნეში ლიტვის დიდი მთავრების ბირშტანსკის სასახლესთან ახლოს შეიქმნა ადგილი, რომლის განვითარებაც იწყება შუა საუკუნეებიდან. დასახლება 1864 წელს დაიწყო, როდესაც აქ აღმოაჩინეს მინერალური წყალები. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* ბირშტონასი ლიეტუვის საიტზე Lituanistica
* ბირშტონასი Litauen Netz

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ვაბალნინკასი

**ვაბალნინკასი** (, ; 1917 წლამდე ვობოლნიკი) — ქალაქი ლიეტუვაში, პანევეჟისის მაზრაში, ბირჟაის რაიონში, კუპიშკისიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 27 კმ-ში, 26 კმ-ში ბირჟაიდან; მამასახლისობის ადმინისტრაციული ცენტრი.

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ვარენა

**ვარენა** (, ) — ქალაქი ლიეტუვის სამხრეთ ნაწილში, ვერენის მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ადგილმდებარეობა და საერთო მახასიათებლები 
მდებარეობს მდ. ვარენეზე (), ვილნიუსიდან 81 კმ.-ში.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით - 11 ათ. ადამიანს.

## გერბი 
ვარენის გერბი შექმნა რესპუბლიკური ჰერალდიკის კომისიამ 1969 წელს. ზედ გამოსახულია ოქროს ფუკარი ლურჯ ფონზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვარენსის რაიონი, ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
გარგჟდაი

**გარგჟდაი** (, 1917 წლამდე გორჟდი) — ქალაქი ლიეტუვის დასავლეთ ნაწილში. კლაიპედის რაიონსა და მაზრაში შემავალი მამასახლისობის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Galerija – kitigargzdai.lt

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ლიეტუვის კონსტიტუცია

**ლიეტუვის კონსტიტუცია** () — ლიეტუვის რესპუბლიკის ძირითადი კანონი. მოქმედი კონსტიტუცია მიღებულია საერთო სახალხო რეფერენდუმზე 1992 წლის 25 ოქტომბერს. 

## მოქმედი კონსტიტუცია 
კონსტიტუცია შედგება 4 თავის, 154 მუხლისა და დასკვნითი ნაწილისაგან. კონსტიტუცია აწესრიგებს ლიეტუვის რესპუბლიკის სახელმწიფო მოწყობის საკითხებს.

## ისტორია 
ლიეტუვაში XX საუკუნის განმავლობაში მოქმედებდა რამდენიმე დროებითი თუ მუდმივი კონსტიტუცია:

* 2 ნოემბერი 1918 - სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდიუმმა მიიღო დროებითი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვით საკანონმდებლო ხელისუფლება გადავიდა სახელმწიფო საბჭოს ხელში, ხოლო აღმასრულებელი - პრეზიდიუმის ხელში. 
* 1919 - დროებითი კონსტიტუცია.
* 10 ივნისი 1920 - დამფუძნებელმა სეიმმა მიიღო დროებითი კონსტიტუცია.
* 1 აგვისტო 1922 - მიირეს პირველი მუდმივი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვით სკანონმდებლო ხელისუფლების ორგანოდ აღიარებულ იქნა სეიმი, აღმასრულებელი ხელისუფლება გადაეცა - პრეზიდენტსა და მთავრობას, სეიმისა და პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადა განისაზღვრა 3 წლის ვადით.
* 15 მაისი 1928 - მიიღეს მეორე მუდმივი კონსტიტუცია, რომელმაც იურიდიულად გააფორმა 1926 მომხდარი გადატრიალების შემდეგ შექმნილი ავტორიტარული რეჟიმი.
* 12 მაისი 1938 - მიიღეს მესამე კონსტიტუცია.
* 25 აგვისტო 1940 - მიიღეს ლიტვის სსრ-ს "სტალინური" კონსტიტუცია.

1990 წლის 11 მარტამდე ლიეტუვაში მოქმედებდა სსრკ-ს 1977 წლისა და ლიტვის სსრ-ს 1978 წლის კონსტიტუციები. ლიტვის სსრ-ს უმაღლესმა საბჭომ 1990 წლის 11 მარტს მიიღო კანონი საბჭოთა კონსტიტუციის შეჩერებისა და 1938 წლის კონსტიტუციის აღდგენის შესახებ. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიეტუვის რესპუბლიკის კონსტიტუცია
* Constitution of the Republic of Lithuania
* Lietuvos Respublikos Konstitucija

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:ლიეტუვის პოლიტიკა
გრიგიშკესი

**გრიგიშკესი** (, ) — ქალაქი ლიეტუვაში, ვილნიუსის თვითმმართველობის ტერიტორიაზე; ჩვეულებრივ ითვლება ვილნიუსის გარეუბნად.

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
პლეშჩეევის ელჩობა

**პლეშჩეევის ელჩობა**,  რუსეთის სახელმწიფოს ელჩობა კახეთის სამეფოში 1591 წლის აპრილში პლეშჩეევისა და კუდრინის მეთაურობით.  პლეშჩეევის ელჩობის მიზანი იყო, დაეყოლიებინათ კახეთის მეფე ალექსანდრე II, დახმარებოდა რუსეთს, რომელსაც საშამხლოზე ლაშქრობა ჰქონდა გადაწყვეტილი. ელჩები უნდა დაკავშირებოდნენ აგრეთვე საქართველოს სხვა სამეფო-სამთავროებს, რათა გაერთიანებულიყვნენ ოსმალთა წინააღმდეგ საბრძოლველად. რადგანაც რუსეთის ჯარის ლაშქრობა ჩაიშალა, პლეშჩეევის ელჩობას სასურველი შედეგი არ მოჰყოლია.

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ.,*  საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 4, თბ. 1967;
**მაჭარაძე ვ.,* ქსე, ტ. 8., გვ. 108, თბ., 1984

კატეგორია:კახეთის სამეფო
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
დისპეფსია

**დისპეფსია** (ლათ. dyspepsia) — წარმოადგენს ახალშობილი ხბოების მწვავედ მიმდინარე დაავადებას, რომელსაც ახასიათებს საჭმლის მონელების — „სეკრეტორული, მოტორული და სხვა“ დარღვევა, პროფუზული ფაღარათი, ორგანიზმის გაუწყლოება და ინტოქსიკაცია.

## გამომწვევი მიზეზი (ეტიოლოგია) 
დისპეფსიის განვითარებაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს მდედრი პირუტყვის, განსაკუთრებით კი მისი მაკეობის ბოლო მესამედში, საკვები ულუფის არასრულფასოვნებას — მჟავე ჭარხლის ჟენჟო ან ერბომჟავას შემცველიანი სილოსი, დაობებული თივა და სხვა; ამ შემთხვევაში იბადებიან განუვითარებელი (ჰიპოტროფიკები) დაბალი რეზისტენტობის მქონე ხბოები, რაც ხელს უწყობს დიპეფსიის განვითარებას.

ახალშობილ ხბოებში დაავადების განვითარებას ხელს უწყობს, აგრეთვე, გვიანი, ცივი, ამჟავებული, დაბინძურებული ჭურჭლიდან (განსაკუთრებით უსაწოვრო ვედრიდან) ხსენის მიცემა, დაბალი ან მაღალი ტემპერატურული რეჟიმი.

## სიმპტომები 
დაავადების ძირითადი სიმპტომია პროფუზული ფაღარათი. განავალი გამოიყოფა უნებლიეთ, ანუსის სფინქტერი მოდუნებულია. ფეკალური მასა თხიერია, მეტად არასასიამოვნო სუნით; კუდი, უკანა ნაწილი და კიდურები ხბოს ექსკრემენტებით აქვს დასვრილი. ცხოველი წევს, ნაკლებ მოძრავია, თავი უკან აქვს გადაწეული გამოხატულია დეჰიდრატაციის ნიშნები; კერძოდ: ლორწოვვანი გარსების სიმშრალე, კანის ტურგორის და ელასტიურობის დაქვეითება, ცივი კიდურები და ყურები.

ირღვევა გულის მოქმედება: პულსი ძაფისებურია, ძლიერ გახშირებული, გულის ტონები მოყრუებული, სუნთქვა აჩქარებულია, ზერელე და წყევტილი.

## მკურნალობა 
ავადმყოფ ცხოველს უნიშნავენ 5-8 საათიან მშიერ დიეტას, მაგრამ აუცილებლად აძლევენ ფიზიოლოგიურ ან ნატრიუმის ქლორიდის 1%-იან ხსნარს. აუცილებლად საწოვრიდან. დეჰიდრატაციის (ექსიკოზის) გამოხატული მოვლენების დროს ინტრავენურად შეჰყავთ სტერილური ფიზიოლოგიური ხსნარი 300-400 მლ. რაოდენობით ან რინგერ–ლაქტატის ხსნარი; ეს ხსნარები ორგანიზმში აღადგენენ წყლისა და ელექტროლიტების ბალანსს.

ნაწლავების მიკროფლორის ნორმალიზაციისა და ტოქსიკოზის მოსახსნელად იყენებენ ანტიბიოტიკებს. ხსენის ან რძის მიცემამდე 15-20 წუთით ადრე ცხოველს აძლევენ ან ხელოვნურ კუჭის წვენს (პეპსინი 1გ მარილმჟავა ქიმიურად სუფთა 0,15 გ, გამოხდილი წყალი 100 გ) ან ნატურალურ კუჭის წვენს (ცხენისას) 25-30 მლ. განზავებული წყალში 1:1, 20-30 მლ-ის რაოდენობით (საწოვრის საშუალებით).

გულის მოქმედების აღდგენისა დაორგანიზმის ინტოქსიკაციის მოსაცილებლად ვენაში შეჰყავთ გლუკოზა ცალკე ან ასკორბინის მჟავასთან ერთად ან კოფეინთან ერთად.

ნივთიერებათა ცვლის მოსაწესრიგებელი საშუალებებიდან იყენებენ ვიტამინებს, სტაფილოს წვენს, წიწვებისა და თივის ნაყენს. სასარგებლოა, აგრეთვე, მუცლის თბილი შეხვევა, დიათერმია და სხვა.

## ლიტერატურა 
* „მსხვილფეხა პირუტყვის შინაგანი არაგადამდები დაავადებების მკურნალობის ცნობარი“ — იური სალალოვი, თეიმურაზ მარხვაშვილი.

კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:ვეტერინარია
ჟაგარე

**ჟაგარე** (, ) — ქალაქი ლიეტუვის ჩრდილოეთ ნაწილში, იონიკშკისის რაიონში, იონიშკისიდან ჩრ.-დას.-ით 26 კმ.-ში, ლატვიის საზღვართან ახლოს; მამასახლისობის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Five lessons about Žagarė 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ჟეჟმარიაი

**ჟეჟმარიაი** () — ქალაქი ლიეტუვაში, კაუნასის მაზრაში, კაიშიადორისის რაიონში; ქალაქ კაიშიადორისიდან სამხრეთით 6 კმ.-ში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Apie Žiežmarius 
* Žiežmarių dvaro sodyba 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ვოიშელკი

**ვოიშელკი** (, დ. 1223 — გ. 18-23 აპრილი, 1267) — მესამე ლიტვის დიდი მთავარი, 1264-1267 წლებში. მინდაუგასის შვილი.

კატეგორია:ლიტვის დიდი მთავრები
კატეგორია:დაბადებული 1210
კატეგორია:გარდაცვლილი 1267
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლიეტუვის პოლიტიკური პარტიები

**ძირითადი პოლიტიკური პარტიები** (2004):

*ლიეტუვის შრომის პარტია (Darbo Partija) - ლიდერი რუსი მულტიმილიონერი ვიქტორ უსპასკიხი.
*ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია (Lietuvos Socialdemokratu Partija) - ლიდერი ლიეტუვის კომპარტიის ცკ-ს ყოფილი პირველი მდივანი და ყოფილი პრეზიდენტი (1992-1998) ალგირდას ბრაზაუსკასი.
*ახალი კავშირი (სოციალ-ლიბერალები) (Naujoji sąjunga (socialliberalai)) - ლიდერი  არტურას პაულაუსკასი.
*კავშირი მამული (ლიეტუვის კონსერვატორები) (Tėvynės Sąjunga/Lietuvos Konservatoriai) - ლიდერი ანდრიუს კუბლილიუსი.
*გლეხთა კავშირი და პარტია ახალი დემოკრატები (Valstiečių ir Naujosios demokratijos partijų sąjungos) - ლიდერი ექს-პრემიერი კაზიმერა პრუნსკენე. 
*წესრიგი და სამართლიანობა (ლიბერალ-დემოკრატები) (Liberalų Demokratų Partija) -  ლიდერი როლანდას პაქსასი.
*ლიეტუვის პოლონური სახალხო პარტია.

## 2004 წლის საპარლამენტო არჩევნები 
არჩევნების შედეგები (სულ - 141 ადგილი):

* შრომის პარტია - 39 მანდატი.
* სოციალ-დემოკრატიული პარტიისა და ახალი კავშირის (სოციალ-ლიბერალები) კოალიცია - 31 მანდატი,
* კავშირი მამული - 25 ადგილი,
* ლიბერალთა კავშირი - 18 ადგილი,
* გლეხთა კავშირი და პარტია ახალი დემოკრატები - 10 ადგილი,
* ბლოკი წესრიგი და სამართლიანობა (ლიბერალ-დემოკრატები) - 11 ადგილი,
* ლიეტუვის პოლონელები - 2 ადგილი,
* დამოუკიდებელი - 5 ადგილი.

## სხვა პარტიები
* ლიეტუვის სოციალისტური პარტია
* ლიეტუვის რუსთა კავშირი

## რესურსები ინტერნეტში
* Politikos patvoriuose – partijų sąžalynas

*
გიორგი პლეხანოვი

thumb|გიორგი პლეხანოვი
**გიორგი ვალენტინის ძე პლეხანოვი** () (ფსევდონიმი ნ. ბელტოვი და სხვა) (დ.  11 დეკემბერი  [ძვ. სტ. 29 ნოემბერი], 1856, სოფ. გუდალოვკა, ახლანდელი ლიპეცკის ოლქი — გ. 30 მაისი, 1918, ტერიოკი, მაშინ ეკუთვნოდა ფინეთს, ახლანდელი ზელენოგორსკი, დაკრძალულია სანქტ-პეტერბურგში) — მარქსიზმის თეორეტიკოსი და პროპაგანდისტი, ფილოსოფოსი, რუსეთისა და საერთაშორისო მუშათა სოციალისტური მოძრაობის მოღვაწე. იყო  რსდმპ-ის გაზეთ „ისკრის“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 1883 წელს დააფუძნა პირველი მარქსისტული ორგანიზაცია რუსეთში, ხოლო 1894 წელს რუსი სოციალ-დემოკრატების საზღვარგარეთული კავშირი.  პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო დროებითი მთავრობის კურსის მხარდამჭერი. იყო ოქტომბრის რევოლუციის მოწინააღმდეგე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული  11 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1856
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
კატეგორია:ლიტერატორთა ხიდების სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:რსდმპ-ის V ყრილობის დელეგატები
ომარ ბონგო

**ელ ჰაჯი ომარ ბონგო ონდიმბა** (; დაბადებით - *ალბერტ ბერნარ ბონგო* დ. 30 დეკემბერი, 1935 — გ. 8 ივნისი, 2009) — გაბონის სახელმწიფო მოღვაწე, გაბონის პრეზიდენტი 1967-2009 წწ. პრეზიდენტი გახდა 32 წლის ასაკში და იყო ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი იმ მომენტში. 2005 წელს ტოგოს პრეზიდენტის გნასინგბე ეიადემას გარდაცვალების შემდეგ გახდა ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი პრეზიდენტი აფრიკაში და მთელ მსოფლიოში.

## ბიოგრაფია 
ომარ ბონგო დაიბადა აღმოსავლეთ გაბონის ქალაქ ლევაიში (ახლანდელი ბონგოვილი), კონგოს რესპუბლიკის საზღვართან ახლოს. მასთან ერთად ოჯახში კიდევ 11 ბავშვი იზრდებოდა. მამა გარდაეცვალა მაშინ როცა იგი იყო 7 წლის.  სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ფოსტაში. სულ მალე კი დაიწყო მისი სამხედრო და პოლიტიკური კარიერა.

## კარიერა 
მისი პოლიტიკური კარიერა იწყება 1960 წელს, როდესაც გაბონმა საფრანგეთისაგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. პირველი საპარლამენტო არჩევნების დროს იგი წინასაარჩევნო კამპანიაში ეხმარებოდა ადამიანს რომელიც შემდეგ გახდა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი, ხოლო ბონგომ მიიღო ადგილი შინაგან საქმეთა სამინისტროში.

1962 წელს სათავეში ჩაუდგა პრეზიდენტის ადმინისტრაციას. 1964 წელს გაბონში მოხდა პირველი და ერთადერთი სამხედრო გადატრიალება პრეზიდენტი ლეონ მბა გადააყენეს, ხოლო ომარ ბონგო დატყვევებულ იქნა ლიბრევილის სამხედრო ბაზაზე. ორი დღის შემდეგ მოკავშირეებმა აღადგინეს ლეონ მბას მმართველობა. ომარ ბონგო 1966 წელს გახდა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი და 1967 წლის დეკემბერში ლეონ მბას გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 1973 წელს შეიცვალა სარწმუნოება, ხოლო 2003 წელს დაიმატა გვარი ონდიმბა.

1990-იანი წლების დასასრულს ბონგომ დაასრულა ერთპარტიული მმართველობა და ჩაატარა მრავალპარტიული არჩევნები 1993 და 1998 წელს, რომელშიც გაიმარჯვა შესაბამისად 51,2 % და66,88 %-ით.

საპრეზიდენტო არჩევნების (1973, 1979, 1986, 1993, 1998 და 2005) რეზულტატით იგი ყოველთვის გამარჯვებული იყო.  
 
ერთდროს ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტს ეს თანამდებობა ეკავა 41 წლის 6 თვისა და 6 დღის განმავლობაში და გახდა მსოფლიოში ყველაზე ხანგრძლივად მმართველი პრეზიდენტი.

## პირადი ცხოვრება 
ბონგოს მეუღლე — ექიმი, პედიატრი — არის კონგოს  პრეზიდენტის დენი სასუ-ნგესოს შვილი, ხოლო მისი ვაჟიშვილი ალი ბონგო ონდიმბა იყო ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1989-1991 წწ. და თავდაცვის მინისტრი 1999 წლიდან.

გარდაიცვალა გულის შეტევით ესპანეთში ბარსელონის კლინიკაში, სადაც სამკურნალოდ იმყოფებოდა. მისი თანამდებობა კი გაბონის ისტორიაში პირველად დაიკავა ქალმა პრეზიდენტმა როზა როგომბემ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Omar Bongo's *Daily Telegraph* obituary
* *International Herald Tribune*: "After Castro quits, an African autocrat is world's longest-serving leader"
* Omar Bongo's Official Presidential Facebook page
* Necrology on France 24, 8 June 2009 (video)
*"Omar Bongo's Demise Should Awaken Continent's Tyrants" by Arthur Asiimwe, *New Times*, 10 June 2009

კატეგორია:გაბონის პრეზიდენტები
კატეგორია:გაბონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:გაბონის ვიცე-პრეზიდენტები
პარვუსი

**პარვუსი** (; ნამდვილის სახელი **ნორბერტ კიში**, დ. 1 მარტი, 1981) — უნგრელი გრაფიკოსი და პიროგრაფი.

## სტილი და ნამუშევრები 
thumb|left|220px|პარვუსს ნახატები ნორვეგიაში
სწავლობდა ბუდაპეშტში და სეგედში. პარვუსის ნამუშევრები ძირითადად დახატულია ტუშით. ზოგჯერ მხატვარი იყენებს აკვარელს, თუმცა აქაც ძირითადი ფერი შავი და თეთრია. ამ პერიოდის საუკეთესო ნახატია „საამი მონა ლიზა“, რომელიც ნორვეგიაში გაიყიდა. 2009 მხატვარმა ხელოვნების ახალი გზა აღმოაჩინდა და პიროგრაფიით, ხეზე ამოწვით, დაკავდა.

## ნამუშევრები 

Image:SameMonaLisaParvusz.jpg|საამი მონა ლიზა
Image:AnatomyParvusz.jpg|ანატომია ოთხ ნაწილად
Image:MarthaMuchaParvusz.jpg|მარტა მუხას სტილში
Image:MCEscherParvusz.jpg|მორის ეშერი თავის სტილში
Image:Tree-RootParvusz.jpg|ხე - ფესვი
Image:Cross01.jpg|ჯვარი ნომერი 1
Image:Cross02.jpg|ჯვარი ნომერი 2
Image:Celtic cross Parvusz.jpg|კელტური ჯვარი
Image:AinoParvusz.jpg|აინო კალევალადან
Image:KishParvusz.jpg|„კიში“
Image:Sunset in Helsinki by Párvusz.jpg|მზის ჩასვლა ჰელსინკიში, ზეთით ფერწერა. 82 სმ x 62 სმ

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Infonuorra: *Ungarer vil bli same*

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრელი ილუსტრატორები
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
გივი გაბლიანი

**გივი ეგნატეს ძე გაბლიანი** (დ. 19 დეკემბერი, 1915, მულახი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 აპრილი, 2001, ნორზ-ადამსი, მასაჩუსეტსი, აშშ) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, ექიმი, მემუარისტი. 

დაიბადა სვანი საზოგადო მოღვაწის ეგნატე გაბლიანის ოჯახში. სწავლობდა მედიცინას თბილისში, შემდეგ მიუნხენში. მეორე მსოფლიო ომის იბრძოდა ვერმახტის ქართულ ლეგიონში. მიიღო გერმანიის არმიის ობერლეიტენანტის წოდება და 1943 წ. დაინიშნა აბვერის ქართული ბატალიონის „ტამარა-II“-ის მეთაურად. მისი მეცადინეობით სიცოცხლე შეუნარჩუნდა არაერთ საბჭოთა ქართველ ჯარისკაცს, რომლებიც შემდეგ ვერმახტის ქართულ ქვედანაყოფებში წევრიანდებოდნენ. ომის შემდეგ გადასახლდა ამერიკის შეერთებული შტატებში, დასახლდა ნიუ-ჯერსიში, სადაც 1987 წლამდე ექიმად მუშაობდა. გაბლიანის ვრცელი მოგონებები მეორე მსოფლიო ომზე ქართულად ითარგმნა და გამოიცა 1998 წელს. 

გაბლიანს ცოლად ჰყავდა (1945 წლიდან) ქართველი ემიგრანტის, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრის გრიგოლ ალშიბაიას ქალიშვილი რუსუდანი (1919—2006). მათი შვილები: გრიგოლი, ვერა და ეთერი აშშ-ში ცხოვრობენ და მოღვაწეობენ.

## ლიტერატურა 
*გაბლიანი, გივი. ჩემი მოგონებანი: (მეორე მსოფლიო ომი) / [მთარგმნ.: ლალი კერესელიძე; რედ.: როსტომ ჩხეიძე; გამომც.: მიხეილ რეხვიაშვილი; მხატვ.: ირაკლი ფაჩულია]; ალ. ორბელიანის საზ-ბა - თბ.; ქუთაისი: ს/ს "სტამბის" საგამომც. ცენტრი, 1998 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები

**ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები** () — ლიეტუვის რესპუბლიკის ჯარების ერთობლიობა, რომელიც მოწოდებულია სახელმწიფოს თავისუფლების, დამოუკიდებლობისა და ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად. შედგება სახმელეთო, სამხედრო-საზღვაო და სამხედრო-საჰაერო ძალებისგან. ცნება „ლიეტუვის შეიარაღებული ძალები“ გამოიყენება ლიეტუვის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების მიმართ, რომელიც 1990 წლიდან არსებობს, როდესაც ქვეყანამ სსრკ-ს დაშლის შემდეგ დამოუკიდებლობა მოიპოვა. ლიეტუვაში არსებულ შეიარაღებულ ძალებს 1236-1251 და 1263-1569 წწ. ლიტვის დიდი მთავრის ჯარები ეწოდებოდათ (), 1569-1795 წწ — პოლონეთის გვირგვინის რესპუბლიკისა და ლიტვის დიდი სამთავროს ჯარები (), 1918-1940 წლებში — ლიეტუვის ჯარები (ლიეტუვ. Lietuvos kariuomenė).

## შეიარაღებული ძალების შემადგენლობა 
* 50px **სამხარეო დაცვის სამინისტრო და მისი სამსახური**
* 50px** თავდაცვის შტაბი **
* 50px **ლიტვის დიდი მთავრის გედიმინასის სახელობის შტაბის ბატალიონი ** ()
* 50px **სამხედრო მღვდლები** ()
* 50px **საფინანსო და ქონებრივი სამსახური**
* 50px **სამხედრო ვალდებულების მართვის სამსახური**
* 50px **სამობილიზაციო დეპარტამენტი**
* 50px **ინფრასტრუქტურის გაფართოების დეპარტამენტი**
* 50px **კავშირისა და საინფორმაციო სისტემათა სამსახური**
* 50px **ვილნიუსის ოფიცერთა სახლი**
* 50px **ოპერატიული სამსახურების მე-2 დეპარტამენტი**
* 50px **სამხედრო პოლიცია** ()

### სახმელეთო ძალები 
### სამხედრო-საჰაერო ძალები 
### სამხედრო-საზღვაო ძალები 
### სპეცოპერაციათა შეერთება 
()

* 50px **სოძ-სპეცოპერაციების ძალები** ()
* 50px **სპეცრაზმი** ()
* 50px **ლიტვის დიდი მთავრის ვიტაუტასის სახელობის მეტყევეთა ბატალიონი** ()
* **სამხედრო მოცურავეთა სამსახური** ()
* **სპეცოპერაციების რგოლი** ()

### მატერიალურ-ტექნიკური უზრუნველყოფის ძალები 
* 50px ()
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px

### მართვა სწავლება და დოქტრინა 
* 50px ()
* 50px **სამხედრო-საინჟინრო სკოლა**
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px
* 50px

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიეტუვის თავდაცვის სამინისტროს ოფიციალური საიტი 
* ლიეტუვის მსროლელთა კავშირის ოფიციალური საიტი 
* ლიეტუვის ავიაციის მუზეუმი
* ლიეტუვის სამხედრო მუზეუმი 

შეიარაღებული ძალები
ვიაპრიაი

**ვაიპრიაი** ( ) — ქალაქი ლიეტუვაში, უკმერგის რაიონში, ვილნიუსის მაზრაში, სამამასახლისოს ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე შვიანტოიზე, 18 კილომეტრში იონავიდან. მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 1,000 კაცს (2005 წლის მონაცემებით).

## რესურსები ინტერნეტში 
* არაოფიციალური საიტი.

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ჯუმბერ ლეჟავა

**ჯუმბერ ლეჟავა** (დ. 23 ივლისი, 1939 — გ. 25 ივლისი 2014) — ქართველი სპორტსმენი, მოგზაური და რეკორდსმენი.

დაიბადა თბილისში. 1966 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-ელექტრიკოსის სპეციალობით. 1987 წელს გადატანილი მუცლის ღრუს მძიმე ოპერაციის შემდეგ შეიმუშავა ვარჯიშების საკუთარი სისტემა. 1990-1992 წლებში დაამყარა მსოფლიო და გინესის რეკორდები ჰორიზონტალური მდგომარეობიდან მკლავებზე აზიდვებში (რამდენიმე გაუმჯობესებით, უკანასკნელად 2001 წ.). 

1993 წლის 13 აგვისტოდან 2002 წლის 3 ნოემბრამდე ველოსიპედით იმოგზაურა მსოფლიოს გარშემო: 3333 დღის განმავლობაში გადალახა აზიის, ავსტრალია-ოკეანეთის, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის, ევროპისა და აფრიკის 234 ქვეყანა და დამოკიდებული ტერიტორია, 2-ჯერ ეწვია ანტარქტიდას; გადაიღო 50.000-ზე მეტი ფოტო-კადრი და 200 სთ-ზე მეტი ვიდეო ფირი; შექმნა მოგზაურობის 7.000 გვერდიანი დღიური.

გარდაიცვალა 2014 წლის 25 ივლისს.

## ჯილდოები
დაჯილდოებულია საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოებით, მ. შ. ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით, საქართველოს სახელმწიფო პრემიით. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროსგან მინიჭებული აქვს „მოგზაური დიპლომატის“ სტატუსი (1993), ხოლო იუნესკოსგან — „მსოფლიო სპორტსმენის“ დიპლომი (1999).

## გალერეა 

|ჯუმბერ ლეჟავა რომან რურუასთან ერთად
|თბილისი. მასწავლებელთა სახლი. „მწიგნობართა კლუბის“ წევრები შეხვედრაზე ჯუმბერ ლეჟავასთან

## ბიბლიოგრაფია
* *ველოსიპედით დედამიწის გარშემო*, თბ., 1998

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯუმბერ ლეჟავა — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* ჯ.ლეჟავას მოგზაურობის მარშრუტი მსოფლიოში (ლატვ.)
* მსოფლიო მოგზაური 
* ჯუმბერ ლეჟავა ველოსიპედის შესახებ
* ჯუმბერ ლეჟავა მორიგი მოგზაურობისთვის ემზადება
* ჯუმბერ ლეჟავა წაღვერის ტურისტული ცენტრის საიტზე
* სიკვდილისა და პრობლემების დამარცხება - მხოლოდ საქართველოს სახელით!
* ჯუმბერ ლეჟავას კავკასიური პორტრეტი
* რუკა: ჯუმბერ ლეჟავას მოგზაურობის მარშრუტები
*"მოგზაურობის მეფე" — ჯუმბერ ლეჟავა 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოგზაურები
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
ჯუმბერ
კატეგორია:მსოფლიო რეკორდსმენები