open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ღრტილის კრება

**ღრტილის კრება** — საეკლესიო კრება ქართულ და სომხურ ეკლესიებს შორის რელიგიურ-დოგმატურ უთანხმოებათა გასარკვევად. ჩვენამდე მოღწეულია ღრტილის კრების პოლემიკური ნაწილის აქტები.

გაიმართა სოფელ იხტილაში. ტრადიცია მას ბაგრატ III-ის სახელს უკავშირებს და X საუკუნის მიწურულით ათარიღებს. ამ დათარიღებას მხარს უჭერს კრების აქტებში დაცული ცნობა სომხეთის საპატრიარქო ქალაქ არგინას შესახებ. სხვა შეხედულებებით ის ბაგრატ IV-ის მიერ მოწვეულად ითვლება და დათარიღებულია 1046 წლით. 

კრებაზე ქართველებსა და სომხებს შორის გაიმართა კამათი დოგმატიკის საკითხებზე, რის გამოც კრებამ საეკლესიო ხასიათი მიიღო. კამათის ინიციატორი იყო მარმაშენის სომხური მონასტრის წინამძღვარი სოსთენი, რომელმაც აჯობა ქართველებს მელქაძე წურწყაბელს, სასანო ყველელს, გრიგოლ აბუსერისძეს და გაბრიელ უკისძეს, მაგრამ იგი დამარცხდა იერუსალიმიდან ახლად დაბრუნებულ ქართველ ბერ ეფთვიმე გრძელთან. მსჯელობა ეხებოდა სამწმინდა გალობაში პეტრე მკაწვრალის მიერ ჩამატებულ ფორმულას „რომელიც ჩვენთვის ჯვარს ეცვი“.

## ლიტერატურა
**კეკელიძე, კ.*, „ეტიუდები ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან“ ტ. 4, თბილისი, 1957

კატეგორია:საეკლესიო კრებები
კატეგორია:საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
კატეგორია:სომხური სამოციქულო ეკლესია
ეოლიელები

**ეოლიელები** — ერთ-ერთი ძირითადი ძველბერძნული ტომი იონიელებთან, დორიელებთაან და აქაველებთან ერთად. ადრეულ ხანაში გაფანტულნი იყვნენ მთელს საბერძნეთში, მაგრამ უმთავრესად სახლობდნენ ბეოტიასა და თესალიაში. ძვ. წ. II ათასწლეულიდან დასახლდნენ ეოლიდაში. ეოლიდაში გადასახლების ისტორია ასახულია ჰომეროსის „ილიადაში“. ეოლიურ დიალექტზე წერდა ბერძენი პოეტი ქალი საფო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძნები
ემილიან ბუკოვი

**ემილიან ბუკოვი** (დ. 26 ივლისი, 1909, ნოვაია-კილია — გ. 17 ოქტომბერი, 1984) — მოლდოველი მწერალი და პოეტი. 

## შემოქმედება
ავტორია ლექსების კრებულებისა „შრომა გაჩაღდა“ (1932), „მზის სიტყვა“ (1937), „ჩინეთი“ (1938), „გაზაფხული დნესტრზე“ (1944), „ჩემო მხარევ“ (1947), „მაღლდებიან სართულები“ (1952), რომანი ლექსად „ქალაქი რეუტი“ (1956); მოთხრობათა კრებული „გულის ნაპერწკლები“ (1965), პოემა „ახალგაზრდობის სიმღერა“ (1969), რომანი „მაგისტრალი“ (1969), ზღაპარი ლექსად „ანდრიეში“

## ლიტერატურა
კატეგორია:მოლდოველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ეპამინონდა

**ეპამინონდა** (დ. ძვ. წ. 420 — გ. ძვ. წ. 362) — ძველი ბერძენი პოლიტიკოსი და მხედართმთავარი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა თებეს წარჩინებული, მაგრამ გაღარიბებული გვარის ოჯახში. მიიღო კარგი განათლება. ძვ. წ. 371 წლიდან სხვა დანარჩენ 6 ბეოტარქოსთან ერთად სათავეში ეგდა ბეოტიის კავშირს. მონაწილეობდა სპარტასთან მოლაპარაკებებში, მაგრამ მოლაპარაკებების ჩაშლის შემდეგ სარდლობდა თებეს ჯარს სპარტის წინააღმდეგ. სამხედრო ტაქტიკაში პირველმა გამოიყენა ე.წ. ირიბი წყობა და ძვ. წ. 371 წელს ლევქტრასთან სასტიკად დაამარცხა სპარტელები გაცილებით მცირერიცხოვანი ჯარით. ეპამინონდას ამ გამარჯვებამ და მომდევნო სამმა ლაშქრობამ სპარტაში 370, 369 და 367 წლებში სპარტა დასცა და ხელი შეუწყო თებეს აღზევებას. ძვ. წ. 369-363 წლებში გაილაშრქა თესალიის წინააღმდეგ.  მისი ინიციატივით თებემ შექმნა ფოტი, რომელმაც ხელი შეუწყო თებეს კავშირში საზღვაო პოლისების შესვლას. ძვ. წ. 362 წელს ასიკვდილოდ დაიჭრა მანტინეასთან ბრძოლაში. ეპამინონდას მიერ გამოყენებული საბრძოლო ხერხები სრულყვეს ფილიპე II და ალექსანდრე მაკედონელებმა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 420
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 362
კატეგორია:ძველი ბერძნები
ეპანაგოგა

**ეპანაგოგა** — ბიზანტიური სამართლის კრებული. შედგენილია IX საუკუნის ბოლოს, იმპერატორ ბასილი I-სა და მისი შვილების, ლეონის და ალექსანდრეს თანამმართველობის დროს. ძირითადად გადამუშავებული პროქირონია. კრებულში შეტანილია ეკლოგის ზოგიერთი ნორმა, იმპერატორის ახალი ბრძანებები და სხვა. შედგება 40 ტიტულისაგან, მოიცავს სახელმწიფო, სისხლის, ვალდებულებითი, საოჯახო, მემკვიდრეობითი სამართლის საკითხებს. ეპანაგოგას ნორმებს აქტიურად იყენებდნენ საეკლესიო სამართალში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიური სამართალი
ლუკა დონჩიჩი

**ლუკა დონჩიჩი** (დ. 28 თებერვალი, 1999, ლიუბლიანა, სლოვენია) — სლოვენიელი კალათბურთელი. თამაშობს სლოვენიის ნაკრებსა და დალას მავერიქსში. 2018 წელს გახდა ევროლიგის ჩემპიონი. 2017 წელს სლოვენიის ნაკრებთან ერთად მოიგო ევრობასკეტი. არის ესპანეთის სამგზის ჩემპიონი (2015, 2016, 2018).

## რესურსები ინტერნეტში
* ლუკა დონჩიჩი მადრიდის „რეალის“ საიტზე
* [ლუკა დონჩიჩი NBA(https://ka.wikipedia.org/wiki/NBA)-ს საიტზე]

კატეგორია:სლოვენიელი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეპარქიული სასწავლებლები

**ეპარქიული სასწავლებლები** — ქალთა საშუალო სასწავლებელი რუსეთის იმპერიაში. შეიქმნა 1843 წლის წესდებით მღვდლების ქალიშვილებისთვის. შედიოდა სინოდის გამგებლობაში და ინახავდნენ ეკლესიის ხარჯებით. სასწავლებელში მღვდლების ქალიშვილები უფასოდ სწავლოდბენ, ხოლო სხვა წოდებისთვის სწავლა ფასიანი იყყო. სასწავლებელი იყო 6-კლასიანი და მისი კურსი უახლოვდებოდა გიმნაზიისას. კურსდამთავრებულები იღებდნენ შინამასწავლებლობის, ასევე დაწყებითი და სოფლის სკოლების მასწავლებლობის უფლებას. 1900 წლიდან ეპარქიულ სასწავლებლებს დაემატა VII პედაგოგიური კლასი. 

საქართველოში მოქმედებდა ორი ეპარქიული სასწავლებელი თბილისსა და ქუთაისში. პირველი მათგანი შეიქმნა 1870 წელს და თავდაპირველად მცხეთაში იყო განთავსებული 1879 წლამდე. სასწავლო გეგმა შეიცავდა საღვთო სჯულს, კატეხიზმოს (რუსულ და ქართულ ენებზე), ეკლესიის ისტორიას, ძველ და ახალ ქართულ ენას, ძველ სლავურსა და თანამედროვე რუსულ ენებს, რუსეთისა და საქართველოს ისტორიას, გალობას, სუფთა წერასა და ხელსაქმეს. 1899 წელს მიენიჭა სასწავლებლის მცხეთიდან თბილისში გადმოტანის ინიციატორის — ეგზარქოს იოანიკეს სახელი. სასწავლებელში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდნენ: კ. კეკელიძე, ვ. ბარნოვი, ი. კარგარეთელი, კ. კაპანელი და სხვ. 1916 წელს თბილისის ეპარქიულ სასწავლებელში სწავლობდა 142 მოსწავლე. 1902 წელს კიდევ ერთი ეპარქიული სასწავლებელი გაიხსნა ქუთაისში. ეპარქიული სასწავლებლები გაუქმდა 1917 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
კატეგორია:სასულიერო სასწავლებლები
ეპეიროგენეზისი

**ეპეიროგენეზისი** *ეპეიროგენული მოძრაობანი* — დედამიწის ქერქის ვრცელი არეების საუკუნეობრივი ვერტიკალური რყევა. იგი არ იწვევს ქერქის შიდა სტრუქტურის შეცვლას. ტერმინი შემოიღო 1890 წელს გ. ჯილბერტმა. ჰ. შტილემ ყურადღება მიაქცია ეპეიროგენეზისის ხანგრძლივობას და დედაქმიწის ქერქის რყევის ამპლიტუდას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოროგენეზისი
*დანაოჭება
*ისტორიული გეოლოგია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ისტორიული გეოლოგია
ეპიგენეზი

**ეპიგენეზი** — თეორია, რომლის მიხედვით ორგანიზმი ვითარდება უსტრუქტურო ერთგვაროვანი ნივთიერებიდან და ჩანასახის განვითარებისას ყველაფერი ახლად ჩნდება. ეპიგენეზის იდეა ეკუთვნის არისტოტელეს. თეორიად ის ჩამოაყალიბა კ. ვოლფმა 1759 წელს გამოქვეყნებული ნაშრომით „ჩასახვის თეორია“. ეპიგენეზმა პროგრესული როლი ითამაშა მეცნიერებაში XVII-XVIII საუკუნეებში, როდესაც გაბატონებული იყო პრეფორმიზმი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვიტალიზმი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ემბრიოლოგია
თეიმურაზ ცერცვაძე

**თეიმურაზ ცერცვაძე** (დ. 2 ივლისი, 1971, ზესტაფონი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

1993 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო–ეკონომიკური ფაკულტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ზესტაფონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
თეიმურაზ
ეპიდემია

**ეპიდემია** — მწვავე ინფექციური დაავადების სწრაფი და ფართო გავრცელება რომელიმე რეგიონში და ქვეყანაში. ეპიდემიის გავრცელებას ხელს უწყობს ომი, შიმშილი, ცუდი სანიტარული პირობები და სხვა. ეპიდემიები ვრცელდება ჰაერ-წვეთოვანი, ყოფით-კონტაქტური გზით, წყლით, საკვებით და სხვა. მსხვილმასშტაბიან ეპიდემიას პანდემია ეწოდება. ეპიდემიის აღმოცენებას, გავრცელებას და მის მიმართ ბრძოლის ღონისძიებებს შეისწავლის ეპიდემიოლოგია. 

ეპიდემიის პირველ აღწერად მიიჩნევა თუკიდიდეს მიერ ათენში შავი ჭირის აღწერა. XIX საუკუნეში ინგლისელი ექიმმა რობ სტარკმა შეისწავლა ლონდონში ქოლერის ეპიდემიის მიზეზები და გავრცელება. 1880-იანი წლებიდან მიკრობიოლოგიურმა აღმოჩენებმა, პასტერის, კოხის, მეჩნიკოვის, ერლიხის გამოკვლევებმა დაამტკიცა, რომ უმრავლესი ეპიდემიური დაავადება იყო ინფექციური ბუნების მატარებელი.

## სქოლიო
*
ალექსანდრე ცინცაძე

**ალექსანდრე ცინცაძე** (დ. 21 აგვისტო, 1978, ახმეტა) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2009 წელს იკავებდა სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალექსანდრე
განაწილება

**განაწილება** – ეკონომიკურ ურთიერთობათა ნაწილი, წარმოების და მოხმარების დამაკავშირებელი რგოლი. განაწილება მოიცავს წარმოების საშუალებების, მოხმარების საგნების, წარმოებული პროდუქტის და დოვლათის განაწილებას. განაწილების ხასიათს, წესს, პრინციპებს და ნორმებს განაპირობებს კონკრეტულ ქვეყანაში არსებული ეკონომიკური და პოლიტიკური წყობილება. განაწილება, თავის მხრივ, გავლენას ახდენს წარმოებაზე. განაწილების სახეებია გადასახადებით დაბეგვრა, საჯარო სერვისები, მიწის რეფორმა, პრივატიზაცია და სხვა. სახელმწიფოს გამანაწილებელი როლის შესახებ დავა მიმდინარეობს სხვადასხვა პოლიტიკურ იდეოლოგიებს შორის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პოლიტიკა მიმართულებების მიხედვით
კატეგორია:სახელმწიფო ეკონომიკა
კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფია
კატეგორია:ეგალიტარიზმი
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატია
ალექსანდრე განგებლოვი

**ალექსანდრე განგებლოვი**, *განგებლიძე* (დ. 13 იანვარი, 1801, სოფელი ბოგდაროვკა, ვერხნედნეპროვსკის მაზრა, ეკატერინოსლავის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 26 დეკემბერი, 1891, იქვე) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, დეკაბრისტი,  ქართველი გენერლის, ს. განგებლოვის შვილი. 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ოდესაში რიშელიეს ლიცეუმში. 1813 წელს ჩარიცხეს პაჟთა კორპუსში. 1821 წელს დაიწყო სამხედრო სამსახური ლაიბგვარდიის იზმაილის პოლკში პრაპორჩიკის ჩინით. 1825 წელს გახდა „სამხრეთის საზოგადოების“ პეტერბურგის უჯრედის წევრი, მონაწილეობდა „ჩრდილოეთის საზოგადოების“ მუშაობაში. დეკაბრისტების აჯანყების ჩაქრობის ჩემდეგ დააპატიმრეს და ჯერ კრონშტადტის, შემდეგ კი პეტრე-პავლეს ციხეში ჩასვეს. მეფის განკარგულებით სასამართლოსათვის არ გადაუციათ. 

1826 წლის 13 ოქტომბერს პატიმრობიდან გაათავისუფლეს და გადაიყვანეს ვლადიკავკაზის გარნიზონში. შემდეგ მსახურობდა ყაბარდოს ქვეით პოლკში, მე-8 პიონერულ ბატალიონში. მონაწილეობდა 1826-1828 წლების რუსეთ-სპარსეთის და 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომებში. თავი გამოიჩინა ერევნის იერიშის დროს (1827) და ქალაქის აღების შემდეგ დაინიშნა პლაც-მაიორად. მოხალისედ იბრძოდა ახალციხესთან (1828). 

ომის დასრულების შემდეგ მსახურობდა თბილისში. 1832 წელს სამსახურიდან გადადგა და ბოგოდაროვკაში საკუთარ მამულში დასახლდა. 1850 წლამდე შეზღუდული იყო წოდებრივ უფლებებში. 1860 წლის დასაწყისში მუშაობდა მომრიგებელ-შუამავლად. 1888 წელს რუსულ ენაზე გამოაქვეყნა „დეკაბრისტის მოგონებები“.

## ლიტერატურა
*ქართველები უცხოეთში, წ. 1, გვ.55 თბილისი, 2012
**მეგრელიძე, შ.* ჩვენი სახელოვანი სამხედრო წინაპრები, გვ. 43  თბილისი, 1979
**ბარამია, ლ.* „დეკაბრისტები საქართველოში“, თბილისი, 1955
**ბარამია, ლ.* „დეკაბრისტი ა. განგებლოვი“, თბილისი, 1951

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1801
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დეკაბრისტები
საჭმელი ხარისფაშვა

**საჭმელი ხარისფაშვა** () — ხარისფაშვას გვარის სოკო ხარისფაშვასებრთა ოჯახისა.

პირველად აღწერა კარლ ლინემ 1753 წელს როგორც *Phallus esculentus*. ამჟამინდელი სახელწოდება *Morchella esculenta* მიიღო შვედი მიკოლოგის, ელიას მაგნუს ფრისისგან 1801 წელს.

სამეცნიერო სინონიმები: 

*  
* 
* 
* 

## აღწერა
სოკოს ქუდის სიმაღლე 3-10 სმ-ს აღწევს, სიგანე — 2-4 სმ; კვერცხისებრი ან ელიფსებრია, სიგრძივ და განივ ნაოჭიანი, შედეგად ზედაპირზე იქმნება უსწორმასწორო უჯრედები; ჟანგისფერ-მურა ან მურა.
 
ფეხის სიგრძე — 3-7 სმ, სიგანე — 2-3 სმ, ძირისკენ გამსხვილებული, ფუყე, მოთეთრო ან მოყვითალო.

რბილობი ღია ფერის (მოთეთრო, მოთეთრო-მოკრემისფრო ან მოყვითალო-ჟანგმიწისფერი), ცვილისებრი, მყიფე, თხელი, სასიამოვნო გემოთი. მკვეთრად გამოხატული სუნი არ გააჩნია.

სპორები ელიფსურია, ზომით 18-24x10-12 მკმ. ქუდის ზედაპირზე განვითარებულია ჰიმენალური შრე, რომელიც შედგება 300-350x15-17 მკმ ზომის ჩანთებისაგან, რომლებშიც 8 სპორაა მოთავსებული.

## გამოყენება
პირობითად საჭმელი სოკოა, გამოყენებამდე წვრილად უნდა დაიჭრას და გაითუთქოს მდუღარე წყალში 5-10 წუთის განმავლობაში, ხოლო წყალი გადაიღვაროს.

## გავრცელება
საჭმელი ხარისფაშვა გავრცელებულია მთელ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში — ევრაზიასა და (იაპონიის ჩათვლით) ჩრდილოეთ ამერიკაში, ასევე ავსტრალიასა და ტასმანიაში.

იზრდება ერთეულებად, იშვიათად ჯგუფებად, ნიადაგზე, ღია ადგილებში, ფოთლოვან, წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ასევე პარკებში, ზაფხულობით.

## მსგავსი სახეობები
საჭმელი ხარისფაშვა წააგავს მის ნათესავ სოკოებს, კონუსურს ხარისფაშვასა და *Morchella elata*-ს. მათგან განხვავდება ზომით, ქუდის მომრგავალო ფორმითა და უჯრედების განლაგებით.

## გალერეა

File:Morchella esculenta 5.jpg
File:Morchella esculenta 6.jpg
File:Old holiday shot of Morchella esculenta (GB= Morel mushroom, D= Speise-Morchel, NL= Gewone morielje) - panoramio.jpg
File:Morchella esculenta grouping 01.jpg

## ლიტერატურა
*
* Мир растений : в 7 т. / Под ред. академика А. Л. Тахтаджяна. Т.2. Слизевики. Грибы — 2-е изд., перераб. — М.: Просвещение, 1991. — 475 с (Стр. 183).
* Аурел Дермек. Грибы. — Братислава: Словарт, 1989. — стр. 44.

## რესურსები ინტერნეტში
**Morchella esculenta* — Ecosystema.ru

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ხარისფაშვისებრნი
კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
ხაგანის ბაღი

მინი

**ხაგანის ბაღი** (აზერბ. Xaqani bağı), უკეთ ცნობილი როგორც მოლოკანის ბაღი (აზერბ. Malakan bağı) — ერთ-ერთი უძველესი პარკია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მცირე ფართობით (0,8 ჰექტარი) მდებარეობს ქალაქის საბაილის რაიონში. იგი ატარებს შემახის მკვიდრის, შუა საუკუნეების სპარსელი პოეტის ხაკანი შირვანის სახელს. სამხრეთიდან ბაღს ესაზღვრება უზეიირ ჰაჯიბეოვის ქუჩა, ჩრდილოეთიდან ხაგანის ქუჩა, აღმოსავლეთიდან გოგოლის ქუჩა და დასავლეთიდან რასულ რიზის ქუჩა.

## აღწერა
ბაღის არქიტექტურული და ლანდშაფტური კომპოზიციის საფუძველია მრუდხაზოვანი აუზი სკულპტურული ჯგუფით „სამი მადლი“, რომელიც შედგებოდა მოხდენილი გოგონების სამი სკულპტურისგან. ბუნებრივი ქვის დიდი ბლოკები მათთვის საყრდენია . ცენტრალური კვარტლების განვითარებასთან დაკავშირებით, მოლოკანის დასახლება თავისი კაბინის ეზოებითა და თავლებით დაანგრიეს და მოლოკანები გადასახლდნენ ზავოკზალიეს აბსოლუტურად ახალ უბანში, სადაც შეიქმნა მოლოკანის ახალი დასახლება. დასახლების ადგილზე მარინსკის მოედანი აშენდა. მოედანი შეიქმნა 70-იანი წლების დასაწყისში მდიდარი საცხოვრებელი ადგილების უშუალო სიახლოვეს. მოედანი ქალაქის ერთ–ერთ ცენტრალურ უბანში - პრიმორსკში მდებარეობდა. პარკის მიმდებარე უბნებმა მას დახურული ხასიათი მისცა .
მოედნის შექმნასა და დიზაინს თან სდევდა მრავალი სირთულე, რაც, პირველ რიგში, ცუდი წყალმომარაგების გამო წარმოიშვა.

1890-იანი წლების ბოლოს აქ ახალი ხეები დარგეს. განაშენიანება ჩატარდა სკვერის არსებული გეგმარებითი სტრუქტურის შესაბამისად. მოედნის გეგმა იყო კვადრატული მონახაზი. გეგმის შედგენა აგებულია დიაგონალზე განლაგებული ხეივნების საფუძველზე. ხეივნების გადაკვეთის ცენტრში იყო აუზი შადრევნით. მოედნის პერიმეტრის გასწვრივ განთავსდა მრავალი ხე, რამაც შესაძლებელი გახადა მოედნის დამატებითი შემოვლითი ხეივნის შექმნა და ამით გამწვანებული ტერიტორიის ვიზუალური და ფუნქციონალური თვისებების გაზრდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ხაგანის ბაღი

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
ელენე ღოღობერიძე-ლუნდბერგი

**ელენე ღოღობერიძე-ლუნდბერგი** (დ. 11 ნოემბერი, 1897, თბილისი — გ. 1978, თბილისი) — ქართველი მთარგმნელი, ლიტერატურათმცოდნე, საქართველოს სსრ-ის კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (1973).

## ბიოგრაფია
1917-1920 წლებში პეტროგრადსა და მოსკოვში მუშაობდა. 1926 წლიდან დაიწყო ლიტერატურული მოღვაწეობა - თარგმნიდა, აქვეყნებდა წერილებს თეატრზე. 1928-1931 წლებში იყო ქუთაისის თეატრის რეჟისორი. 1932 წლიდან მოსკოვში ცხოვრობდა. რუსულ ენაზე თარგმნა სულხან-საბა ორბელიანის, ილია ჭავჭავაძის, ვაჟა-ფშაველას, ალექსანდრე ყაზბეგის, ეგნატე ნინოშვილის, ნიკო ლორთქიფანიძის, ლეო ქიაჩელის, ა. ქუთათელის და სხვა თხზულებანი. ეკუთვნის მონოგრაფია „ვაჟა-ფშაველა“ (ე. ლუნდბერგთან ერთად, რუსულ ენაზე - 1947, ქართულად - 1974).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი

მინი

**ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი** (აზერბ. Hacı Cavad məscidi) — ადგილობრივი მეჩეთი, რომელიც მდებარეობს  აბას მირზა შარიფზადას ქუჩაზე, იასამალის რაიონი, ბაქო. 

## ისტორია
მეჩეთის თავდაპირველ შენობას ჰქონდა სამი არაბულენოვანი წარწერა, რომელიც დაცულია მეჩეთის კედლის კარებთან ახლოს, სადაც ნათქვამია, რომ მეჩეთი აგებულია 1305 წელს. მეჩეთის მშენებლობის ინიციატორი, ჰაჯი ჯავადი, ვაჭარი იყო. გეგმით მეჩეთი სწორკუთხაა. შიდა ფართობი 12x18 მეტრია, სიმაღლე იატაკიდან ჭერამდე 6 მეტრია, ხოლო სართულიდან გუმბათი 9 მეტრი. 

ჰაჯი ჯავადის მეჩეთში, ზოგადი სალოცავი ადგილის გარდა, მედრესეც იყო. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების პირველ წლებში მეჩეთმა შეწყვიტა საქმიანობა. მოგვიანებით, მედრესეს ოთახები საცხოვრებლად გადანაწილდა მოსახლეობაში, მეჩეთი კი საბავშვო ბაღად გამოიყენეს. სსრკ-ს დაშლის შემდეგ, ადგილობრივი სასულიერო პირებისა და უხუცესების ძალისხმევის შედეგად, ეს მეჩეთი გაიხსნა და აღდგა. მეჩეთის გახსნის შემდეგ, ჰაჯი ნამიკ ბაბახანოვი იყო პირველი ახუნდი და რელიგიური საზოგადოების თავმჯდომარე.

2017 წლის აპრილში მეჩეთის დანგრევა დღის წესრიგში დადგა და რამაც მოსახლეობაში დიდი პროტესტი გამოიწვია . 

2017 წლის ივნისში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანების თანახმად, დაანგრიეს ბაქოს იასამალის რაიონის აბდუალა შაიგის ქუჩაზე მდებარე ჰაჯი ჯავადის მეჩეთი. ამ მეჩეთის ახალი შენობის მშენებლობა გადავიდა აბას მირზა შარიფზაძის ქუჩაზე . 

## ახალი შენობა
ჰაჯი ჯავადის მეჩეთის ახალი შენობა, რომლის მშენებლობა 2017 წლის 2 ივლისს დაიწყო, ექსპლუატაციაში შევიდა 2018 წლის 12 აპრილს . 

ჰაჯი ჯავადის მეჩეთის ახალი შენობა 1200 კვადრატული მეტრის ფართობს მოიცავს. სალოცავი დარბაზის ფართობი დაახლოებით 400 კვადრატული მეტრია. ეროვნული არქიტექტურული სტილით შესრულებული ტაძრის გუმბათის სიმაღლე 18 მეტრია, ხოლო მინარეთის სიმაღლე 33,7 მეტრი. მეჩეთის ინტერიერში გამოყენებულია სპეციალური დეკორატიული ელემენტები; გუმბათის კიდეებზე დაწერილია ლექსები ყურანიდან.

მინი

მეჩეთის კედლები და სვეტები გაფორმებულია წმინდა ყურანის წარწერებით, აგრეთვე აზერბაიჯანელი ოსტატების მიერ გაკეთებული აღმოსავლური ორნამენტებით.

მეჩეთს, რომელშიც ერთდროულად 500-ზე მეტი ადამიანის განთავსებაა შესაძლებელი, აქვს პირველი სართული მამაკაცებისთვის და მეორე სართული ქალებისთვის. იატაკზე სპეციალურად ჰაჯი ჯავადის მეჩეთისთვის ნაქსოვი ახალი „Namazgah“ ხალიჩა დაიდო. მეჩეთში დამონტაჟებულია სავენტილაციო სისტემები თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Hacı Cavad məscidində Ərbəin mərasimi FOTO 

## სქოლიო
კატეგორია: აზერბაიჯანის არქიტექტურა
კატეგორია: ბაქოს არქიტექტურა
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: ბაქოს მეჩეთები
ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთი

**ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთი** (აზერბ. Fatimeyi-Zəhra məscidi) —  აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში, ხაზარის რაიონის სოფელ ბინში მდებარე მეჩეთი, ჰეიდარ ალიევის საერთაშორისო აეროპორტიდან დაშორებული არც ისე შორს.  ოფიციალურად ფუნქციონირებს 1997 წლიდან, აქვს მინარეთი 30 მეტრის სიმაღლის. დარბაზი, რომლის ფართობი დაახლოებით 200 კვადრატული მეტრია. ამავდროულად, 250 მორწმუნისთვის არის ყველა აუცილებელი პირობა, მათ შორის 150 კაცი და 100 ქალი. 

## ისტორია
ამ ტერიტორიაზე ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთის მშენებლობის ინიციატორი იყო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ყოფილი პრეზიდენტი ჰეიდარ ალიევი. 1996 წელს ბაქოს სუხარანსკის რაიონის აღმასრულებელმა ხელისუფლებამ მიწა გამოყო მშენებლობისთვის და 1998 წელს დაიწყო საჭირო სამუშაოები. რეგიონულმა ხელისუფლებამ ასევე გამოყო მატერიალური სახსრები მშენებლობისთვის. ტექნიკური დახმარება გაეწია ქალაქის აღმასრულებელს .  ამასთან, 2002 წელს ქალაქ ბაქოს აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაურმა თავისი განკარგულებით გააუქმა რეგიონალური ხელისუფლების გადაწყვეტილება მიწის განაწილების შესახებ და მშენებლობა შეჩერდა რამდენიმე წლით.

2009 წლის სექტემბერში ბაქოს ეკონომიკურმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება მეჩეთის დანგრევის შესახებ. ამის შემდეგ დაუყოვნებლივ, ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთის რელიგიური საზოგადოების თავმჯდომარე, სეიდ ტოფიგ რასიზადე შეხვდა კავკასიის მუსლიმთა სულიერი განყოფილების თავმჯდომარეს შეიხ-ისლამ ალაჰშუქიურ ფაშაზადეს და სთხოვა მას დაეხმარა ამ პრობლემის მოგვარებაში .

თავის მხრივ,ალაჰშუქიურ ფაშაზადემ დახმარება სთხოვა სახელმწიფოს მეთაურს ილჰამ ალიევს, რომლის ბრძანებით, 2010 წლის მაისში, ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთი გადაეცა კავკასიის მუსლიმთა სულიერი ადმინისტრაციას და შევიდა მის განკარგულებაში. ამრიგად, მეჩეთის დანგრევის საკითხი მორწმუნეთა სასარგებლოდ გადაწყდა . 

2014 წლის მარტში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის რელიგიურ თემებთან მუშაობის სახელმწიფო კომიტეტმა გააუქმა ფატიმეია-ზაჰრას მეჩეთის რელიგიური თემის სახელმწიფო რეგისტრაცია ამ უკანასკნელის უმოქმედობის გამო. 2014 წლის მაისში შეიქმნა ახალი თემი მთლიანად განახლებული შემადგენლობით, რომელმაც კვლავ წარუდგინა დოკუმენტები სახელმწიფო კომიტეტს რეგისტრაციისთვის .

## არქიტექტურა
მეჩეთი არის კვადრატული, ორსართულიანი, დიდი გუმბათით. ნაგებია თლილი ქვისგან. მეჩეთის საერთო ფართი, მიმდებარე ნაკვეთთან ერთად არის 1 ჰექტარი და 30 ჰექტარი მიწა. მეჩეთში მამრობითი მონაკვეთის ფართობი 140 მ²,  ხოლო ქალების მონაკვეთი 65 მ². მეჩეთის სიმაღლე მიწიდან გუმბათის მწვერვალამდე 18 მეტრია, ხოლო თავად გუმბათის სიმაღლე 9 მეტრია. მეჩეთის მინარეთი ნაგებია თლილი ქვით და მისი სიმაღლე 32 მეტრია. ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთის გამორჩეული თვისება სხვა მეჩეთებისგან არის ის, რომ გუმბათი ბევრად აღემატება აზერბაიჯანში არსებული მეჩეთების გუმბათებს. გუმბათს აქვს ორმაგი შრის ფანჯრებიც .

## რესურსები ინტერნეტში
* ფატიმეი-ზაჰრას მეჩეთი 
* მეჩეთი
* ზაჰრას მეჩეთი

## სქოლიო
კატეგორია: კავკასიის მეჩეთები
კატეგორია: აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: ბაქოს მეჩეთები
ძკნაგეტი

**ძკნაგეტი** (სომხ. Ձկնագետ) - მდინარე სომხეთში, ტავუშის და გეღარქუნიქის პროვინციებში.

## ჰიდროგრაფია
მდინარის სათავე მდებარეობს უგეო პამბაკის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, დაახლოებით 2600 მეტრის სიმაღლეზე. მდინარე მიედინება ვიწრო და პატარა ხეობაში, ჩაედინება სევანის ტბაში 1896 მეტრ სიმაღლეზე სოფელ წოვაგიუხთან. მდინარის სიგრძე 22 კილომეტრია . მცირე სევანში ჩამდინარე მდინარეებიდან, იგი მეორეა გავარაგეტის შემდეგ. წყალშემკრები აუზის ფართობია 90.5 კმ მდინარე იკვებება წვიმით და ათბობს წლიური პირობებით დაახლოებით 80% .

მდინარე ზაფხულში და ზამთარში ძალიან არაღრმა ხდება. 1961-1991 წლებში. წყლის დინება საგრძნობლად დაიკლო 1991-2006 წლებში. სწორედ ამ პერიოდში აუზში თოვლის ნალექი 20 მმ-ით დაეცა. 2018 წლის მარტში დაფიქსირდა წყლის მომატებული დინება - 5,20 მ²/წმ .

## ფლორა და ფაუნა
წყალდიდობისას ჭალა არის საკმაოდ ჭაობიანი და იშვიათად აქვს ბუჩქების ზრდა . მდინარის ხეობაში ტყის მასივის ნაშთებია .

მდინარეში დომინანტური თევზია სომხური ბიპარდი (ლათ. Alburnoides bipunctatus armeniensis) , რომელიც პირველად 2005 წელს აღმოაჩინეს . 2015 წელს, სევანში, მდინარის პირას მახლობლად გამოუშვეს სევანის კალმახის 389 800 თავკომბალა. 2012 წლის 20 მაისს, მდინარის ჭალაში, სომხეთის ფაუნის ახალი სახეობა აღმოჩნდა.

წყალს იყენებენ სარწყავად. წყლის ხარისხი მერყეობს „დაბალი“ „მაღალი“, შეესაბამება პირველი კლასის IBE.

2017 წელს სომხეთის მთავრობამ განიხილა რეზოლუციის პროექტი, რომელიც კრძალავს მცირე ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობას, მათ შორის ძკნაგეტში .

## რესურსები ინტერნეტში
* [ძკნაგეტი](http://yavix.ru/%D0%94%D0%B7%D0%BA%D0%BD%D0%B0%D0%B3%D0%B5%D1%82%20(%20%D1%80%D0%B5%D0%BA%D0%B0%20)/)

## სქოლიო
კატეგორია: სომხეთის მდინარეები
თეოდორ შვანი

**თეოდორ შვანი** (დ. 7 დეკემბერი, 1810 — გ. 11 იანვარი, 1882) — გერმანელი ფიზილოგი და ზოოლოგი. იყო უჯრედული თეორიის ავტორი. 1839 წელს შვანმა დაადგინა, რომ ყველა ცოცხალ არსებას აქვს უჯრედული აგებულება.

## რესურსები ინტერნეტში
* შვანის ნაშრომები

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1810
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1882
კატეგორია:გერმანელი ბიოლოგები
კატეგორია:ბონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
უჯრედული თეორია

**უჯრედული თეორია** — თეორია რომელიც ჩამოაყალიბეს ბოტანიკოსმა მათიას შლაიდენმა და ფიზიოლოგმა თეოდორ შვანმა. თეორიის მიხედვით, უჯრედი არის ყველა ცოცხალი აგებულების ძირითადი ერთეული. 1855 წელს რუდოლფ ვირხოვმა დაადგინა რომ ყველა უჯრედი წარმოიქმნება საწყისი ან არსებული უჯრედის გაყოფის შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში
* უჯრედული თეორია 

კატეგორია:ბიოლოგიური თეორიები
ჩინ მეჩეთი

მინი

**ჩინ მეჩეთი** (აზერბ. Çin məscidi) — XIV საუკუნის ისტორიული მეჩეთი. ის ძველი ქალაქის ნაწილია და მდებარეობს კიჩიკ გალას ქუჩაზე, შირვანშაჰების სასახლის მახლობლად, ქალაქ ბაქოში, აზერბაიჯანში. აღსანიშნავია, რომ შენობა ასევე რეგისტრირებულია, როგორც ეროვნული არქიტექტურული ძეგლი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს მიღებული გადაწყვეტილებით . 

## ისტორია
ფასადის ეპიგრაფიკული წარწერის თანახმად, რომელიც განთავსებულია მეჩეთის შესასვლელი კარის თავზე, აღნიშნული ნაგებობა 1375 წელს აშენდა (ჰიჯრი 777 წელს). აქვე აღნიშნულია, რომ მეჩეთი აშენდა იმამ იბნ ოსმან შირვანის ნებით. ამ მიზეზით, ზოგჯერ მეჩეთს მისი სახელითაც კი მოიხსენიებენ . კიდეებზე მოთავსებულია პატარა ნიშები . 

მეჩეთის მთავარი ფასადი ასიმეტრიულია და მისი ხისტი, მოცულობითი კომპოზიცია ხაზგასმულია კლასიკური ტიპის პორტალი-შესასვლელით  . 

პორტალზე ზუსტად პროფილირებული მართკუთხა ჩარჩო, პროფილური ღრუს და არაბული ეპიგრაფიკული სათაური წარმოდგენილია კლასიკური ფორმით, ფასადის მთელი კედლის ფონზე. ქალაქის შუა საუკუნეების აღმოსავლური სტილის პორტალებს შორის ამ მეჩეთის პორტალი ყველაზე კლასიკურია . 

მეჩეთში გამოიფინება და ინახება უძველესი მონეტები. მუზეუმის მთავარი ექსპოზიციაა სავალუტო ერთეულები და მონეტები და ასევე სხვა საინტერესო უძველესი ექსპონატები სასანიდების, სეფიანთა, შირვანშაჰებისა და სხვათა ეპოქიდან, რომლებიც აზერბაიჯანში ფულის მიმოქცევის დაწყებიდან სხვადასხვა პერიოდში არსებობდა. ექსპონატები იყოფა ცალკეულ პერიოდებად და დაჯგუფებულია სხვადასხვა ვიტრინებში. პერიოდის ზოგადი მახასიათებლები, სპეციფიკაციები, ტიპები და ინფორმაცია ამ პერიოდის სავალუტო ერთეულების ადგილმდებარეობის შესახებ განთავსებულია ცალკე დაფაზე ვიტრინების გარეთ.

ხალხური ეტიმოლოგიის თანახმად, მეჩეთს „ჩინ“ უწოდებენ იმის გამო, რომ ამ მეჩეთში მოსული ადამიანების სურვილები და სურვილები „ჩინებულია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Мечеть Чин
* МЕЧЕТЬ ИМАМА ОСМАНА АШ-ШИРВАНИ (ЧИН МЕЧЕТЬ) 
* Баку. Чин мечеть

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს მეჩეთები
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
ნეფთიანიკოვის გამზირი

მინი

**ნეფთიანიკოვის გამზირი** (აზერბ. Neftçilər Prospekti; прежние названия: Набережная Александра II, Набережная Губанова, проспект Сталина) — ერთ-ერთი ცნობილი გამზირი ბაქოში. ის გადის სანაპირო ზოლის გასწვრივ და გამოყოფს ქალაქის უბნებს, ისტორიული რაიონის იჩერი-შეჰერის ჩათვლით, პარკის სანაპიროსგან. XX საუკუნის დასაწყისში, ბაქოს ქუჩის ნაპირს გასწვრივ „კავკასიონისა და მერკურის“ ორთქლის საზოგადოების ბურჯიდან და სადოვაიას ქუჩამდე (ნიაზის ქუჩა) ირანელი ვაჭრების მაღაზიები იყო, სადაც  ხილით ვაჭრობა ხორციელდებოდა.

## სახლები
[მინი|[ყიზყალასი]]

ნეფთიანიკოვის გამზირზე მდებარე არაერთ სახლში წლების განმავლობაში ცხოვრობდნენ გამოჩენილი პირები, მათ შორის: 
№67 - „მეცნიერთა საცხოვრებელი სახლი“ - აქ ცხოვრობდნენ მომღერალი, სსრკ სახალხო არტისტი რაშიდ ბეჰბუდოვი;  ლიტერატურათმცოდნე და კრიტიკოსი ჯაფარ ხანდანი; საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწე და პარტიის ლიდერი, ნავთობის მეცნიერი ენვერ ალიხანოვი; სსრკ დამსახურებული მფრინავი ნურედინ ალიევი; ლიტერატურის მეცნიერი და დამსახურებული მეცნიერი მირ ჯალალი; აკადემიკოსები შირ ალი მამედოვი, ილიას აბდულაევი, მუსა ალიევი, იუსიფ ამენზადე, კოშკარ ახმედოვი, კასუმ გულ.

№69 - მუზაფერ აბუტალიბოვი ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ბოტანისტი. 

№87 - აზერბაიჯანის საბჭოთა კავშირის ნავთობის მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი საფტარ კულიევი; საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მეცნიერი, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1980), სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-წევრი (1984), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1962), პროფესორი მიტატ აბასოვი.

№89 - აზად ეფენდიზადე.

№93 - საბჭოთა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო და პარტიის ლიდერი ნასრულაევი.  

უნდა აღინიშნოს, რომ შარლ დე გოლის (მემორიალური დაფა) დარჩა 103-ე შენობაში (ჰაჯინსკის სახლში), მას შემდგომ რაც ის 1944 წლის ნოემბერ-დეკემბერში ბაქოში ვიზიტით იმყოფებოდა. ამავე სახლში ასევე ცხოვრობდა აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1947-1950; 1958-1961), აკადემიკოსი იუსიფ მამედალიევი.

აღნიშნულ გამზირზე ასევე განლაგებულია ცნობილი შენობები და ძეგლები: აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობის ფონდის ოფისის შენობა, აზერბაიჯანის სახელმწიფო საზღვაო ადმინისტრაცია, მუღამის საერთაშორისო ცენტრი, ყიზყალასი, აზერბაიჯანის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი, აზერბაიჯანული ხალიჩის მუზეუმი, აზერბაიჯანის მთავრობის სახლი, ბაქოს პორტი და ასევე სახელმწიფო დროშის მოედანი (ბაქო).

## რესურსები ინტერნეტში
* Проспект Нефтяников
* Старые наименования улиц и площадей Баку.

კატეგორია:ბაქოს ქუჩები
ფოთლოვანი აბედა

**ფოთლოვანი აბედა**, *ხუჭუჭა აბედა* () — ბაზიდიუმიანი სოკო მერიპილუსისებრთა ოჯახისა. დიამეტრში აღწევს 80 სმ-ს, მასაში — 10 კგ-მდე. შედგება მრავალრიცხოვანი ბრტყელი წვრილი ტალღოვანი ნახევარწრიული რუხ-ზეთისხილისფერი ქუდებისაგან (4–10 სმ დიამეტრის), რომლებიც საბოლოოდ ერთ ძირზე შეერთებულ დატოტვილ ფეხებზე სხედან. აქვს ძლიერი კაკლის სუნი. საჭმელად ვარგისია. გავრცელებულია ევრაზიის, ჩრდილოეთ ამერიკისა და ავსტრალიის ტყეებში. ძირითადად იზრდება ფოთლოვანი ხეების ძირებში. პარაზიტი სოკოა, იწვევს ფესვებისა და ხის ტანის (ძირში) სიდამპლეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:აბედა სოკოები
თავრიზის ქუჩა

**თავრიზის ქუჩა** — ბაქოს ერთ-ერთი ცენტრალური ქუჩა. ქუჩა აკავშირებს სკვერს (ყოფილი სახელები - Bellevue Square, Zavokzalnaya Square). მდებარეობს ბაქოს რკინიგზის სადგურის ზემოთ მდებარე გორაზე, სოფელ მონტინოსთან. 

## სახელწოდება
აღნიშნულ ქუჩას ეწოდა ირანის აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციის ქალაქ თავრიზის სახელი. საბჭოთა პერიოდში ქუჩას სახელი ეწოდა სამოქალაქო ომის მონაწილის ვასილი ჩაპაევის პატივსაცემად. სლობოდსკოის ქუჩას იმიტომ ეწოდა, რომ ქალაქიდან მოლოკანის დასახლებებისკენ მიდიოდა. სლობოდკი აქ გადმოიყვანეს ქალაქის ცენტრიდან 1872 წელს .

## ნაგებობები და ღირსშესანიშნაობები
თავრიზის ქუჩაზე მდებარეობს არაერთი მნიშვნელოვანი და ისტორიული ბაქოს შენობა-ნაგებობა, მათ შორის: სასტუმრო „ყარაბაღი“ (ყოფილი „ტურისტი“, მდებარეობს თავრიზ №2-ში, რომელიც აშენდა XX საუკუნის მეორე ნახევარში. სასტუმროს ეს შენობა 2001 წლის 2 აგვისტოს მინისტრთა კაბინეტის განკარგულებით, სახელმწიფოს, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლის, ქვეშ იყო დაცული . ამის მიუხედავად, აღნიშნული სასტუმრო შემდეგ წლებში დაანგრიეს. 

შახრიარის პარკი ყოფილი ძერჟინსკის პარკის ერთ-ერთი ნაწილია. ძერჟინსკის პარკში მდებარეობდა ბაქოს ზოოპარკი და ბავშვების რკინიგზა. გზის, სახლებისა და  უნივერსიტეტის მშენებლობის შემდეგ, პარკი დაყოფილი იყო ნაწილებად, რომელთაგან ყველაზე დიდია დედე გორგუდას პარკი და შაჰრიარის პარკი. პარკს სახელი ეწოდა მოჰამედ ჰუსეინ შაჰრიარის პატივსაცემად, რომელიც იყო ირანელი აზერბაიჯანელი პოეტი, წერდა აზერბაიჯანულ და სპარსულ ენებზე. ის იყო ირანის ერთ-ერთი მთავარი ლირიკოსი.

თავრიზის ქუჩაზე მდებარეობს ასევე გვირაბი კოროღლ რაჰიმოვის ქუჩის გადაკვეთაზე. გვირაბის საერთო სიგრძე 274 მეტრია. დაფარული ნაწილის სიგრძეა 26 მეტრი, სიმაღლე 5 მეტრი და სიგანე 17,5 მეტრი. გვირაბის მშენებლობაში შედის გვერდითი გზების სიგრძე 1012 მეტრი, სიგანე 5,5 მეტრი, მისასვლელი გზების სიგრძე 430 მეტრი. გვირაბში მოძრაობა რეგულირდება 4 საპირისპირო ზოლით. გვერდითი გზების მოძრაობა 6 ზოლია. გვირაბში გაკეთდა წვიმისა და მიწისქვეშა წყლების გამონადენი სადრენაჟე ხაზები, ასევე დამონტაჟებულია მაღალი დონის განათების სისტემა. გვირაბი აშენდა უჟანგავი მეტალის დეკორატიული კონსტრუქციებით, ირგვლივ მოეწყო გამწვანება, დარგეს ხეები და ბუჩქები, განთავსდა მანქანების თავისუფალი გადაადგილების მიმართულების ნიშნები და დაიგო კომფორტული ტროტუარები. გვირაბის მშენებლობაში სულ 5,800 ტონა ასფალტი და 9,000 კუბური მეტრი ბეტონი გამოიყენეს.

აღნიშნულ ქუჩაზე არის განთავსებული ნარიმან ნარიმანოვის პარკი და ასევე მეტროსადგური „ნარიმან ნარიმანოვი“. 2015 წელს თავრიზის ქუჩაზე გაიხსნა ბაქოს კონგრესის ცენტრი

## რესურსები ინტერნეტში
* თავრიზის ქუჩა

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ქუჩები
კატეგორია: აზერბაიჯანის ტურიზმი
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
მამუკა ჭოხონელიძე

**მამუკა ჭოხონელიძე** (დ. 7 მარტი, 1965, ტყვარჩელი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ტყვარჩელში დაბადებულები
მამუკა
საჭმელი ტრიუფელი

**საჭმელი ტრიუფელი** () — ტრიუფელის გვარის სოკო ტრიუფელისებრთა ოჯახისა, რომელიც გავრცელებულია ევროპის თითქმის ყველა ქვეყანაში.

სოკო პირველად აღწერა ავსტრიელმა მიკოლოგმა 
ფრანც კსავერ ფონ ვულფენმა 1786 წელს როგორც *Lycoperdon aestivum*.

სამეცნიერო სინონიმები:
*
*

## აღწერა
ნაყოფსხეული მიწისქვეშაა, 3-10 სმ დიამეტრის, კარტოფილის ტუბერისებრი ფორმის. ზედაპირზე განლაგებულია მეჭეჭისებური წარმონაქმნები. შეფერილობით ყავისფერ-შავი. 

რბილობი თავიდან თეთრი ან ნაცრისფერია, შემდეგ — მურა თეთრი ჩანართებით.

სპორების ზომა 24-45×17-30 მკმ, სპორების მტვერი მუქი ყავისფერია, ჩანთები ცილინდრული, 5 სპორიანი. 

ძვირფას საჭმელ სოკოდ ითვლება, თუმცა სხვა ნამდვილ ტრიუფელებთან შედარებით ნაკლებად ფასობს.

## გავრცელება
გავრცელებულია ევროპის თითქმის მთელ ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით საფრანგეთის, ესპანეთისა და იტალიის ხმელთაშუა ზღვის კლიმატურ ზონებში. საქართველოში იშვიათი სოკოა. ნაყოფსხეული მიწისქვეშაა. მიკორიზას ქმნის სხვადასხვა ჯიშის ხეებთან. იზრდება შერეულ და ფოთლოვან ტყეებში (იშვიათად წიწვოვან ტყეებში), უპირატესად მუხის, წიფლის, რცხილისა და არყის ფესვებთან, ზაფხულიდან შემოდგომის დასაწყისამდე.

## მსგავსი სახეობები
* შავი ტრიუფელი (*Tuber melanosporum*) — ერთ-ერთი ყველაზე ძვირფასი ტრიუფელი. მკვრივი რბილობით, ნორჩობაში მოყავისფრო-მოწითალო, შემდეგ შავდება. ხელის დაჭერისას ჟანგისფერს იღებს.

## ლიტერატურა
*
* 
*Лессо Т. Грибы, определитель / пер. с англ. Л. В. Гарибовой, С. Н. Лекомцевой. — М.: „Астрель“, „АСТ“, 2003. — С. 258. — ISBN 5-17-020333-0.

## რესურსები ინტერნეტში
**Tuber aestivum* — Ecosystema.ru
* *Tuber aestivum* — Mycobank

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:პეზიზასნაირნი
კატეგორია:ტრიუფელისებრნი
კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
ყარაბაღი (სასტუმრო)

**სასტუმრო „ყარაბაღი“** (აზერბ. Qarabağ mehmanxanası), ადრე მას „ტურისტს“ უწოდებდნენ  — სასტუმრო, რომელიც ოდესღაც ბაქოში (აზერბაიჯანი) არსებობდა. სასტუმრო ბაქოს ამფითეატრის უმაღლეს ნაწილში მდებარეობდა და ქალაქის მრავალი წერტილიდან მოჩანდა .

## ისტორია
სასტუმროს შენობა აშენდა 1974 წელს. არქიტექტორები იყვნენ შულგინი და მელქისედეკოვი, დიზაინერები კერიმოვი და შამილოვი. პროექტი შედგენილია ბაკგიპროგორის ინსტიტუტში . სასტუმრო ექსპლუატაციაში შევიდა 1976 წელს .

სომხეთ-აზერბაიჯანის კონფლიქტის შედეგად, 80-იანი წლების ბოლოს და 90-იანი წლების დასაწყისში, სომხეთიდან აზერბაიჯანელი დევნილების 10 ოჯახი დასახლდა სასტუმროში .

## არქიტექტურა
სასტუმროს შენობა აშენდა ბაქოს ამფითეატრის მეორე ტერასის წინ დაწეულ ადგილას, რომელიც ბელევუს ბორცვის სახელითაა ცნობილი. ათი სართულიანი შენობა, სვეტებზე განლაგებული, სამხრეთით, ქალაქისკენ გაიხსნა. საცხოვრებელი ადგილები სასტუმროს მთავარ შენობაში იყო განთავსებული, ხოლო რესტორნისა და მომსახურების ჯგუფი ცალკე შენობაში. რესტორნის დარბაზის პლასტიკური მოცულობა თითქოს კლდოვან ბორცვზე იყო ჩამოკიდებული, რაც ეწინააღმდეგებოდა ქვედა ტერასას. მოჭიქული კაფეები და სათამაშო მოედნები განთავსებული იყო ბოლო სართულზე. სამხრეთისკენ მიმავალ ყველა ოთახს და დარბაზს ჰქონდა ლოჯი.

სასტუმროს ცენტრალური სადარბაზო ეზოსკენ იყურებოდა. პირველ სართულზე თავისუფალი სივრცის გაზრდის მიზნით, აქ შეიქმნა ჩარჩო  კონსტრუქცია, ხოლო საცხოვრებელი ნაწილი აყვანილ იქნა ბაქანზე. შენობის მთავარი შესასვლელის წინ იყო გამაგრილებული კოშკი, რომელიც სასტუმროს ადგილის მთავარ დეკორაციად ითვლებოდა.

სასტუმროს ფასადების არქიტექტურა განსხვავებული იყო. ასე რომ, თუ სამხრეთის ფასადი ქალაქისკენ და ზღვაისკენ იყო ლოჯი, რომლებიც მზისგან იცავდნენ რკინა-ბეტონის გისოსებს შებეკის სახით, მაშინ ჩრდილოეთით მოსაპირკეთებელი ფასადი ვიწრო სარტყელ ფანჯრებში იჭრებოდა. სასტუმროს შესასვლელი კედელი გაფორმებული იყო ნათელი მოზაიკით . მხატვრებმა ოქტაი შიხალიევმა და ჰაჯი ბალა რაჯაბოვმა მიიღეს მონაწილეობა სასტუმროს დიზაინში . შიხალიევმა განსაკუთრებით გამოირჩევა სასტუმროს შენობის წინ არსებული აუზების დიზაინში, შექმნა ხალხური ცხოვრების და ეროვნული ხელოვნების ელემენტები, რამაც მთელი ობიექტი უფრო მრავალფეროვანი გახადა .

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს სასტუმროები
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია: ბაქოს არქიტექტურა
კობა ხაბაზი

**კობა ხაბაზი** (დ. 26 ივლისი, 1967, სოფ. აჭყვისთავი, ქობულეთის რაიონი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1990 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი. 2004 წლის 22 აპრილიდან 15 ივნისამდე იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ქობულეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2004 წელს იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი. 2008-2012 წლებში — საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“.

## რესურსები ინტერნეტში
## ჯილდოები
*2004: ღირსების ორდენი 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები (1990)
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კობა
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კორუფცია სომხეთში

მინი|312x312პქ|სომხეთის დროშა
**კორუფცია სომხეთში** — გავრცელებული და მზარდი პრობლემა სომხეთის რესპუბლიკაში. ევროპის საბჭოს კორუფციის წინააღმდეგ სახელმწიფოთა ჯგუფმა შეფასების მეოთხე რაუნდში აღნიშნა, რომ კორუფცია მნიშვნელოვან პრობლემად რჩება სომხური საზოგადოებისთვის. მოსყიდვის შემთხვევები უკიდურესად კორუმპირებულ სასამართლოში არის ერთ-ერთი მთავარი ფორმა კორუფციის სომხურ საზოგადოებაში.

## ზოგადი ინფორმაცია 
2017 წელს აღირიცხა კორუფციასთან დაკავშირებული 634 სისხლის სამართლის საქმე (2016 წელს 428), რამაც გამოიწვია სისხლის სამართლის დევნა 376 პირის მიმართ. 2017 წელს სომხეთმა 35 ქულა მიიღო კორუფციის აღქმის ინდექსში და 180 ქვეყნიდან 107-ე ადგილზე იყო.

საერთაშორისო გამჭვირვალობის 2014 წლის ანგარიშის თანახმად, გამყარებული კორუფცია, ძლიერი პატრონაჟის ქსელები, მკაფიო გამიჯვნა კერძო საწარმოს და საჯარო სამსახურებს შორის, ისევე როგორც სომხეთში პოლიტიკური და ბიზნეს ელიტების გადაფარვა ანტიკორუფციული ძალისხმევის განხორციელებას შედარებით არაეფექტურს ხდის ფართო პოლიტიკური აპათია და ცინიზმი მოქალაქეების მხრიდან, რომლებიც ვერ ხედავენ თავიანთ როლს კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 

2006 წელს გაეროს განვითარების პროგრამა სომხეთში მიიჩნევს, რომ სომხეთში არსებული კორუფცია „სერიოზული გამოწვევაა მისი განვითარებისათვის“. გავრცელებული ინფორმაციით, მთავრობამ ვერ დააფინანსა ანტიკორუფციული სტრატეგიის განხორციელება და არ დახარჯა ფული ან მცირე თანხა ანტიკორუფციული ძალისხმევისთვის.

## ანტიკორუფციული ორგანიზაციები 
სომხეთის მთავრობის მთავარი ანტიკორუფციული ინსტიტუტები არიან ანტიკორუფციული საბჭო - პრემიერ მინისტრის მეთაურობით - და ანტიკორუფციული სტრატეგიის მონიტორინგის კომისია, რომელიც შეიქმნა 2004 წლის ივნისში ანტიკორუფციული პოლიტიკის განხორციელების მიზნით. ამასთან, ეს ინსტიტუტები ძნელად ფუნქციონირებდნენ 2006-2007 წლებში, მიუხედავად იმისა, რომ შეხვედრები ყოველთვიურად უნდა შემდგარიყო.  გარდა ამისა, სომხეთის ანტიკორუფციული საბჭო დაადანაშაულეს დიდი რაოდენობით თანხის უმიზეზოდ ხარჯვაში. ორგანიზაციამ ასევე ვერ შეძლო  მაღალი თანამდებობის პირების გარშემო წარმოქმნილი დანაშაულებების გამოძიება ან მათი აღკვეთა.

## ისტორია 
გარდაცვლილმა პრემიერ-მინისტრმა ანდრანიკ მარგარიანმა 2003 წელს დაიწყო სომხეთის პირველი პოსტსაბჭოთა კამპანია კორუფციის წინააღმდეგ. თუმცა, ინიციატივა საკმაოდ გააკრიტიკეს, რადგან შედეგების ნაკლებობა იყო. ყოფილმა პრემიერ მინისტრმა ტიგრან სარგსიანმა დაადასტურა, რომ კორუფცია არის სომხეთის ,,ნომერ პირველი პრობლემა, რომელიც ხელს უშლის ჩვენს ყველა რეფორმას". 

კორუფციის წინააღმდეგ ბოლოდროინდელმა ზომებმა არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია არა მხოლოდ სომხეთში არამედ საერთაშორისო საზოგადოებაშიც. 

## გამოჩენილი დომენის უკანონო გამოყენება 
ცნობილი დომენის კანონები გამოყენებულია მოქალაქეების, ბიზნესმენებისა და მიწის მესაკუთრეთა წინააღმდეგ, რომლებსაც უკანონოდ ართმევენ ქონებას. მსგავსი ფაქტები არ წარმოადგენს სახელმწიფო ინტერესს, არამედ კერძო საკუთრებაშია იმავე ხელისუფლების მიერ, რომლებმაც შეასრულეს გამოჩენილი დომენის პუნქტი.  აშკარა მაგალითია ერევნის ცენტრალური ჩრდილოეთ გამზირის არეალის განვითარება, რომელიც ერევნის ბოტანიკურ ბაღთან სავაჭრო ცენტრის მშენებლობას ითვალისწინებს. ამ ტერიტორიაზე მშვიდობიანი მოსახლეობის სახლები იყო აშენებული, სადანაც ხალხი იძულებით გამოასახლეს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:პრობლემები
კატეგორია:სომხური კორუფცია
ახალი ევროპა (სასტუმრო)

მინი

**სასტუმრო „ახალი ევროპა“**  (აზერბ. Yeni Avropa) — ყოფილი სასტუმრო აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. 

ამჟამად სასტუმროს შენობაში განთავსებულია რუსეთის ნავთობკომპანია „ლუკოილის“ ბაქოს ოფისი. ამჟამინდელი მისამართია ჰაჯი ზეინალაბდინ თაღიევის ქუჩა № 13. 

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ბრძანების თანახმად, შენობა არის აზერბაიჯანის ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის არქიტექტურული ძეგლი.

## ისტორია
ექვსსართულიანი სასტუმრო აშენდა 1913 წელს მოდერნის სტილში .,  არქიტექტორ იოზეფ პლოშკოს მიერ  შენობის დამკვეთი იყო ბაქოს მენავთობე მუსა ნაგიევი. სასტუმროს შენობა იყო ბაქოს რამდენიმე სასტუმროთაგან ერთ-ერთი და იშვიათი შენობა ქალაქში, რომელიც აღჭურვილია ლიფტებით. საბჭოთა კავშირის პირველ წლებში აზერბაიჯანის სხვა ქალაქებიდან და რეგიონებიდან სტუმრები ჩვეულებრივ სასტუმროში რჩებოდნენ, ხოლო უცხოელები — ინტურისტის სასტუმროში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ბაქოს სასტუმროები
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
ვენერა და მარსი (ბოტიჩელი)

[მინი|250ოქპქ|*ვენერა და მარსი*, გ. 1485 წ. ტემპერა და ზეთი [ვერხვი|ალვის პანელზე, 69 სმ x 173 სმ. ეროვნული გალერეა, ლონდონი]]
**ვენერა და მარსი** — იტალიელი რენესანსის ეპოქის დროინდელი მხატვრის, სანდრო ბოტიჩელის ნახატი, რომელიც შეიქმნა სავარაუდოდ 1485 წელს და რომაელი ღმერთების, ვენერა — სიყვარულის ქალღმერთისა და მარსის — ომის ღმერთის, ალეგორიულად წარმოადგენს სილამაზესა და სიმამაცეს. ნახატზე ვხედავთ ტყეში წამოწოლილ ახალგაზრდა წყვილს, რომელთა გარშემო ოთხი პატარა ფავნი  თამაშობს. მიქელანჯელომ ნახატი სავარაუდოდ ვესპუჩების ოჯახის დაკვეთით დახატა.

ეს კონკრეტული ნახატი სავარაუდოდ ქორწილის აღსანიშნავად შეიქმნა, ახლად დაოჯახებული წყვილის საძინებლის გასაფორმებლად. ამის დასკვნა ნამუშევრის დიდი ფორმატისა და ფიგურების ახლო ხედებიდან გამომდინარე არის შესაძლებელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნახატი ეროვნული გალერეის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სანდრო ბოტიჩელი
ლუის არსე

**ლუის არსე** (დ. 28 სექტემბერი, 1963) — ბოლივიელი პოლიტიკოსი. ბოლივიის პრეზიდენტი 2020 წლის 8 ნოემბრიდან 2025 წლის 8 ნოემბრამდე. 2020 წელს ბოლივიის არჩევნებში პოლიტიკურმა პარტიამ „მოძრაობა სოციალიზმისათვის“ რომლის კანდიდატიც იყო არსე, მიიღო 3 393 978 ხმა (ხმათა 55,1 %). ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ბოლივიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ეროსი კიწმარიშვილი

**ეროსი კიწმარიშვილი** (დ. 5 აგვისტო, 1964, რუსთავი, საქართველოს სსრ, სსრკ  — გ. 15 ივლისი, 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ექიმი, ბიზნესმენი, დიპლომატი და პოლიტიკოსი. საქართველოს ელჩი რუსეთში 2008 წლის აპრილიდან სექტემბრამდე. ტელეკომპანია რუსთავი 2-ის დამფუძნებელი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1964 წლის 5 აგვისტოს რუსთავში. კიწმარიშვილმა დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი ექიმ-პედიატრის სპეციალობით. კიწმარიშვილი 1994 წლამდე მუშაობდა რუსთავის ბავშვთა საავამდყოფოს ინტერნად, ონის რაიონის სოფლის ამბულატორიის ექიმად და რუსთავის ჯანდაცვის სამსახურის უფროსად. 1994 წელს კიწმარიშვილმა დავით დვალთან და ჯარჯი აქიმიძესთან ერთად დააფუძნა ტელეკომპანია რუსთავი 2, რომელიც მოკლე დროში საქართველოს ყველაზე პოპულარული ტელევიზია გახდა. კიწმარიშვილი 2000-2004 წლებში იყო რუსთავი 2-ის გენერალური დირექტორი. 

2004 წელს იყო საქართველოს სავაჭრო პალატის პრეზიდენტი, 2004-2007 წლებში კი საგანგებო დავალებათა ელჩი ნიუ-იორკში. 2007-2008 წლებში იყო საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის კონსულტანტი. 2008 წლის აპრილში კიწმარიშვილი დაინიშნა საქართველოს ელჩად რუსეთში. ამავე წლის სექტემბერში კიწმარიშვილი თანამდებობიდან გადადგა, მიზეზი 2008 წლის აგვისტოს ომის შედეგად გამწვავებული რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები იყო. 

2010 წელს კიწმარიშვილმა ოპოზიციის ლიდერთან ლევან გაჩეჩილაძესთან, თავდაცვის ყოფილ მინისტრთან ირაკლი ოქრუაშვილთან და ყოფილ სახალხო დამცველთან სოზარ სუბართან ერთად დააფუძნა ახალი პოლიტიკური პარტია „ქართული პარტია“. 

2011 წელს შეიქმნა კოლიცია „ქართული პარტიისა” და „მოძრაობის ერთიანი საქართველოსთვის” შემადგენლობით. კოალიციის თავმჯდომარე ირაკლი ოქრუაშვილი გახდა, თანათავმჯდომარე კი – ეროსი კიწმარიშვილი. კიწმარიშვილი 2014 წლის თვითმმართველობის არჩევნებში იბრძოდა მშობლიური რუსთავის მერობისთვის. კიწმარიშვილმა 12,07% (4383 ხმა) მიიღო და მესამე ადგილი დაიკავა. თვითმმართველობის არჩევნებიდან ერთი თვის შემდეგ, 2014 წლის 15 ივლისს 49 წლის კიწმარიშვილი გარდაცვლილი იპოვეს მისი საცხოვრებელი სახლის მიწისქვეშა ავტოსადგომზე. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
სახლი ატლანტელებთან

**სახლი ატლანტელებთან**  (აზერბ. Atlantlı ev)  — შენობა, რომელიც აზერბაიჯანის დედაქალაქში, ქალაქ ბაქოში არსებობდა. იგი მდებარეობდა იუსიფ მამადალიევის 16 ნომერში და აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ბრძანების თანახმად, ეს იყო აზერბაიჯანის ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიისა და კულტურის არქიტექტურული ძეგლი .

## ისტორია
პოლიციის ქუჩაზე მდებარე სახლი (იუსიფ მამედალიევის ქუჩის ყოფილი სახელი) აშენდა 1900 წელს ბაროკოს სტილში, პოლონელმა არქიტექტორმა ჯოზეფ პლოშკომ. რომელიც მოღვაწეობდა XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში, გარდა ამ პროექტისა ის არაერთი სხვა არქიტექტურული პროექტის ავტორია ბაქოში.

შენობის ერთ-ერთ აივანს ატლანტის ქანდაკებები უჭერდა მხარს, რომლის წყალობითაც შენობა ცნობილი იყო, როგორც „სახლი ატლანტელებთან“ .

2004 წელს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ შენობა უნდა დანგრეულიყო. 2008 წელს სახლის მაცხოვრებლები გაასახლეს, ხოლო გამოსახლების მთავარო მიზეზი შენობის რესტავრაცია გახდა. 2010 წელს, მეზობელი №14 სახლის მცხოვრებლების განცხადებით, №18 სახლის დანგრევის შემდეგ მათ უთხრეს, რომ მიწისქვეშა წყლებმა დაიწყეს ძირისა და №16 სახლის საძირკველს დიდი ზიანი მიადგა. 2010 წლის დასაწყისში, ატლანტელებთან სახლი დაანგრიეს .

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
პარაშუტის კოშკი ბაქოში

მინი

**პარაშუტის კოშკი ბაქოში** (აზერბ. Paraşüt Qülləsi) — ბაქოს ზღვისპირა ბულვარზე 75 მეტრი სიმაღლის კონსტრუქცია, ნავთობგადამამუშავებელი დანადგარის სახით გაკეთებული . იგი 1936 წელს გაიხსნა. ეს არის აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა .

## ისტორია
XX საუკუნის 30-იან წლებში საბჭოთა კავშირის ბევრ ქალაქში ფუნქციონირებდა პარაშუტის კოშკები, რომლებიც დამონტაჟდა დასასვენებელ პარკებსა და მასობრივი დღესასწაულების სხვა ადგილებში. შემდეგ, ბაქოს საკრებულოს ინიციატივით, ბაქოს მუშაკის მანქანათმშენებელ ქარხანაში გაკეთდა პარაშუტის კოშკი, 75 მეტრის სიმაღლის, რომელიც დამონტაჟდა პრიმორსკის ბულვარზე. ქარხნის საპროექტო ბიუროს სპეციალისტები კოშკის დიზაინერები გახდნენ. იმ დღეებში ყველგან შეუძლებელი იყო ასეთი რთული მეტალის კონსტრუქციის შემუშავება და ბაქო გამოირჩეოდა ლითონის კონსტრუქციების წარმოების მძლავრი ტექნიკური ბაზით.

1936 წლის 28 აპრილს, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დაარსებიდან მე-16 წლისთავზე, კოშკი საზეიმოდ გაიხსა, გახსნით ღონისძიებას ესწრებოდნენ ცნობილი პირები და აზერბაიჯანის მთავრობის წარმომადგენლები.

ყველას, ექსტრემალური სპორტის მოყვარულებს, შეეძლოთ პარაშუტის კოშკის გამოყენება. მასში ასევე ჩატარდა პარაშუტით გადასვლა ახალგაზრდობის საწყისი სამხედრო მომზადებისთვის. კოშკზე ოთხი ნიშანი იყო, 10, 20, 25 და 60 მეტრის სიმაღლეზე. ყველაზე დაბალი ნიშანი ნაკლებად უსაფრთხო იყო, მაგრამ ყველას არ შეეძლო დაშვება უმაღლესი მწვერვალიდან.

მინი

კოშკიდან გადახტომა ძალიან უსაფრთხო იყო, ვინაიდან პარაშუტს ჰქონდა მუდმივი საბურთალო, რომელიც არ იცვლებოდა და არ იკეცებოდა. საფრთხე არ ემუქრებოდა პარაშუტის გახსნას. თავად პარაშუტი რკინის ჰოპზე იყო მიმაგრებული და ქმნიდა ლამპარის სახეს, რომელზეც ჩამოკიდებული იყო ღილები, უსაფრთხოების ღვედებით.

ყველას შეეძლო ხტომა და არც სპეციალური მოწყობილობა იყო საჭირო გადასასვლელად. აღკაზმულობის სამაჯურები შემოხვეული უნდა ჰქონოდათ თეძოებსა და ზურგზე, რომ ძლიერი და უსაფრთხო აღკაზმულობა შექმილიყო. კოშკის ცენტრში იდგა კაბელი, რომელიც გასწვდა სამაჯურების სისტემას და მთელ სიმაღლეზე ეკიდა წონა. თუ დიდი წონის ადამიანი ხტებოდა, მაშინ პარაშუტი მუხრუჭად მუშაობდა, ვინაიდან კანოპმა იღებდა სრულად თავისი წონის დატვირთვას.

დიდი ხნის განმავლობაში პარაშუტის კოშკს სპეციალურად ხტუნაობისთვის იყენებდნენ, მაგრამ გასული საუკუნის 60-იან წლებში მოხდა ტრაგედია, რის შედეგადაც ადამიანი გარდაიცვალა, შემდეგ კოშკი დაიხურა. ამის შემდეგ, სტრუქტურა გამოიყენეს როგორც ელექტრონული დაფის საყრდენი, რომელიც აჩვენებს თარიღს, დროს, ჰაერის ტემპერატურას, ასევე ქარის სიძლიერეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* პარაშუტის კოშკი ბაქოში 
* პარაშუტის კოშკი

კატეგორია: ბაქოს ღირსშესანიშნაობები