open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პეტრე ოცხელი

**პეტრე გრიგოლის ძე ოცხელი** (დ. 25 სექტემბერი/8 ოქტომბერი, 1907, ქუთაისი — გ. 2 დეკემბერი, 1937) — ქართველი თეატრის მხატვარი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი ქუთაისელი კათოლიკეების ოჯახში. იოსებ ოცხელი იყო პეტრეს ბიძა.

1914 წელს ოჯახი გადასახლდა მოსკოვში, სადაც პეტრეს მამამ კავკასიური მაუდის ფაბრიკა გახსნა. ბავშვები ფრანგულ სასწავლებელში მიაბარეს. პეტრე ოცხელის მამა შეძლებული ადამიანი იყო, იგი ხშირად უწევდა დახმარებას საქართველოდან ჩამოსულ ახალგაზრდებს. ოცხელების ოჯახში, რომელიც სტუმართმოყვარებით გამოირჩეოდა, თავს იყრიდა საინტერესო საზოგადოება, სრულდებოდა მუსიკალური ნაწარმოებები, ნაწყვეტები ოპერებიდან, იდგმებოდა სპექტაკლები.

პეტრე მხოლოდ შვიდი წლის იყო, როდესაც ოჯახი მოსკოვში დამკვიდრდა, მაგრამ ბავშვზე ამგვარი გარემო გარკვეულ კვალს ტოვებდა. მხატვრის დედას ხშირად დაჰყავდა შვილები თეატრში, სადაც ბავშვები მთელ ლოჟას იკავებდნენ და დიდი გულისყურით ადევნებდნენ თვალს სპექტაკლს. მხატვრის და ნინო იგონებდა დედის სიტყვებს, რომ პატარა პეტრე ნანახი სპექტაკლების ჩანახატებს ასრულებდა..

## მემკვიდრეობა
ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, სცენოგრაფიის სპეციალისტი, პროფესორი ქეთევან კინწურაშვილი თვლის, რომ ოცხელი „არ ძველდება იმიტომ, რომ ხარისხი ძალიან მაღალია. თანაც, ამ დარგში საუკეთესოა ქართულ ხელოვნებაში: პეტრე ოცხელი დამაარსებელია ქართული სცენოგრაფიული სკოლისა, რომელსაც მარჯანიშვილმა ჩაუყარა საფუძველი. იგი კონსტრუქტივიზმის წარმომადგენელია, მიმდინარეობისა, რომელიც რევოლუციის შემდეგ ერთადერთი მნიშვნელოვანი მიმდინარეობაა, რომელიც რუსეთმა მისცა მსოფლიოს.“

## გალერეა
ფაილი:Ocxeli design Othello.jpg|„ოტელო“, ესკიზი
ფაილი:Petre Otskheli Aviator for the Leo Eskaia movie 'Winged Painter' 1936.jpg|მფრინავი მღებავი
ფაილი:Petre Otskheli. Sketch of Costume. Gouache on Paper. 25x20 cm.1934.jpg|კოსტიუმი, ესკიზი

## ლიტერატურა
* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი“, თბ., 2014, გვ. 82
* *ალიბეგაშვილი გ.,* პეტრე ოცხელი, თბ., 1964;
*პეტრე ოცხელი, (ალბომი), შემდგ. ლ. ლომთათიძე, თბ., 1973;

## რესურსები ინტერნეტში
*პეტრე ოცხელი
*ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ციხისჯვარი

საკუთარი სახელი  **ციხისჯვარი** შეიძლება აღნიშნული იყოს:

*ციხისჯვარი - ისტორიული ციხესიმაგრე
*ციხისჯვარი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში
ბეშქენ II ჯაყელი

**ბეშქენ II ჯაყელი** (გ. 1118) —  სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალი XI საუკუნის ბოლოს და XII საუკუნის დასაწყისში. ჯაყის (სამცხის ციხე) მემამულე, დავით აღმაშენებლის (1089-1125)მოხელე, ჯავახეთის გამგებელი. სავარაუდოა, რომ თუხარისის ერისთავის ბეშქენ I ჯაყელის შვილიშვილი და ყველის ერისთავის მურვან ჯაყელის შვილი იყო. დაიღუპა ჯავახეთში შემოჭრილ თურქებთან ბრძოლაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1118
ბეშქენ II
სამოქალაქო სამართალი

**სამოქალაქო სამართალი** — სამართლის დარგი, რომელიც არეგულირებს სამართლებრივად თანასწორი სუბიექტების (ფიზიკური და იურიდიული პირების) ურთიერთობებს. სამოქალაქო სამართალი სამართლის ერთ-ერთი დარგია და განსხვავდება საჯარო სამართალისა და სისხლის სამართლისაგან. სამოქალაქო სამართლის ერთ-ერთი ძირითადი ცნებაა გარიგება

## საქართველოს სამოქალაქო სამართალი
საქართველოში სამოქალაქო სამართლებრივ ნორმებს შეიცავს საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი, რომელიც "არეგულირებს კერძო სამართლებრივი ხასიათის ქონებრივ და არაქონებრივ ურთიერთობებს"

კატეგორია:სამოქალაქო სამართალი
ბოცო ჯაყელი

**ბოცო ჯაყელი** — სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალი XII საუკუნის 80-იან წლებში. თამარ მეფემ (1184-1213) მას სამცხის ერისთავისა და სპასალარის ხელი უწყალობა. ჯაყელი სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოს ერთ-ერთი მონაპირე ერისთავი იყო. გუზან აბულასანისძე ტაოელთან ერთად მან უკუაქცია კარნუ-ქალაქიდან და შამიდან (სირია) შემოჭრილი თურქები. 80-იან წლებში ჯაყელი მიემხრო თამარ მეფის პირველი ქმრის გიორგი რუსის (იური ანდრიას ძის) გასამეფებლად აჯანყებულ დასავლეთ საქართველოს ფეოდალებს, რის გამოც თამარმა ჩამოართვა სამცხის ერისთავობა და სპასალარობა, აგრეთვე ჯაყის ციხე. ამის შემდეგ როგორც ჯაყელები (ე. ი. სამცხის ციხის ჯაყის მემამულეები), ისე სამცხის ერისთავები და სპასალარები ხდებიან ციხისჯვრელები, ბოცოს შთამომავლობა ამიერიდან იწოდება ბოცოსძეებად.

## ლიტერატურა 
ბოცო
კატეგორია:ერისთავები
კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები
კრავაი ჯაყელი

**კრავაი ჯაყელი**, *კრავაჲ ჯაყელი* — XII საუკუნის II ნახევრის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე, დიდგვაროვანი ფეოდალის სამძივრის დედა. ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკური დასის გამოსვლის დროს თამარ მეფემ კრავაი ჯაყელი და ხუაშაქ ცოქალი გაგზავნა აჯანყებულებთან მოსალაპარაკებლად. საპატიო მანდილოსნებმა დავალება წარმატებით შეასრულეს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*„ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“

კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კრავაი
ბეშქენ I ჯაყელი

**ბეშქენ I ჯაყელი** — სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალი XI საუკუნის შუა წლებში. წყაროებში მოხსენებული პირველი ჯაყელი. თუხარისის (ციხე-ქალაქი ტაოში) ერისთავი, ჯაყის (ციხე სამცხეში) მემამულე. სავარაუდოა, რომ მასვე ეკუთვნოდა სამცხის უძველესი ადმინისტრაციული ცენტრი - ციხე-ქალაქი ოძრხე.

ჯაყელმა ფარსმან თმოგველთან ერთად მხარი დაუჭირა ლიპარიტ IV ბაღვაშს საქართველოს მეფის ბაგრატ IV-ის (1027-1072) წინააღმდეგ ბრძოლაში. სამცხის მეორე დიდმა ფეოდალმა სულა კალმახის ერისთავმა კი (სამხრეთ საქართველოს სხვა ფეოდალებთან ერთად) მეფეს უერთგულა და შეპყრობილი ლიპარიტი მიჰგვარა. ჯილდოდ ბაგრატ IV-მ მას უწყალობა ოძრხე და ციხისჯვარი. ამის შემდეგ ციხისჯვარელთა საგვარეულო ეცილება ჯაყელებს პირველობას სამცხეში. მიუხედავად ამისა, ჯაყელებმა, როგორც ჩანს, ამის შემდეგაც შეინარჩუნეს თავიანთი წარჩინებული მდგომარეობა და ჯაყის მფლობელობა XII საუკუნის 80-იან წლებამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალები
ბეშქენ I
მურვან ჯაყელი

**მურვან ჯაყელი** — სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალი XI საუკუნის II ნახევარში. წყაროებში მოხსენებულ ჯაყელთა საგვარეულოს მეორე წარმომადგენელი ბეშქენ I ჯაყელის შემდეგ, შესაძლოა მისი შვილიც. ყველის (ციხე-ქალაქი ჯავახეთში) ერისთავი. მისი სახელი უნდა იკითხებოდეს ჯაყელთა საგვარეულო სამარხის — ალის წმ. გიორგის ეკლესიის ეკვტერის XI საუკუნის სამშენებლო წარწერის დაზიანებულ ნაწილში, როგორც ამ ეკვტერის ამშენებლისა. ამავე წარწერაში მოხსენებული არიან ჯაყელთა საგვარეულოს სხვა წარმომადგენლებიც: ერისთავთერისთავი ბოცო, ივანე და ბეშქენი. „მატიანე ქართლისა“ გვამცნობს, რომ XI საუკუნის 60-იან წლებში, ბაგრატ IV-ის ბრძანებით, ჯაყელი თავისი ლაშქრით ივანე ლიპარიტის ძესთან და ნიანია ქვაბულიძესთან ერთად, დაედევნა ქართლში შემოჭრილ განძისა ამირა ფადლონს და გააქცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალები
მურვან
ინდოჩინეთი

**ინდოჩინეთის ნახევარკუნძული** ან უბრალოდ **ინდოჩინეთი** — რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მდებარეობს ინდოეთის აღმოსავლეთით და ჩინეთის სამხრეთით. ტერმინი  პირველად იხმარა დანიური წარმოშობის ფრანგმა გეოგრაფმა მალთე კონრად ბრუუნმა 1810 წელს პარიზში გამოქვეყნებული წიგნში „Précis de la Géographie Universelle“.

ინდოჩინეთის სახელით მოიხსენიებენ შემდგომ ქვეყნებს: ტაილანდი, ლაოსი, ვიეტნამი, კამბოჯა და მიანმარი (იგ. ბირმა).

ისტორიულად, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნები ყოველთვის განიცდიდნენ ინდოეთისა და ჩინეთის გავლენას. მაგალითად, კამბოჯა, ლაოსი, მიანმარი და ტაილანდი ინდური კულტურის გავლენის სფეროა და მცირე ზომით ჩინური. რაც შეეხება ვიეტნამს, აქ ჩინური კულტურის გავლენა იგრძნობა და ინდურის ნაკლებად. 

რეგიონის ქვეყნებს, კოლონიალური წარსულიდან გამომდინარე, ასევე ყოფენ დასავლური კულტურის გავლენის სფეროებად, მაგალითად, ფრანგულ ინდოჩინეთად მოიხსენიებენ: კამბოჯას, ლაოსსა და ვიეტნამს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აზიის ნახევარკუნძულები
გაიოზ ჯაყელი

**გაიოზ აკაკის ძე ჯაყელი** (დ. 8 დეკემბერი, 1926, ბათუმი ― გ. 21 ნოემბერი, 1983, სოხუმი) ― ქართველი ინჟინერი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის დარგში. საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1971). სკკპ წევრი 1961-დან. 
## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის ვ. ი. ლენინის სახელობის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი (1949). ახალი ათონის კომპლექსის კეთილმოწყობისათვის სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად (1977) მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია. აფხაზეთის ასსრ VIII-IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის 2 ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
გაიოზ
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
მალაქია II გურიელი

**მალაქია II გურიელი** — გურიის მთავარი 1684-1685 წლებში და 1689 წელს, ქაიხოსრო I გურიელის ძე.

1658 წელს იყო შემოქმედელი მიტროპოლიტიი. მისი მამის, ქაიხოსრო I გურიელის მკვლელობის შემდეგ მალაქია ძმასთან, გიორგისთან ერთად ახალციხის ფაშას შეეკედლა.

გურიის მთავრად დასვა იმერეთის მეფე ალექსანდრე IV-მ. 1685 წელს ტახტიდან ჩამოაგდო ძმისწულმა — ქაიხოსრო II გურიელმა. მალაქია II გურიელი ახალციხის ფაშასთან გაიქცა. ფაშამ იგი გურიაში დააბრუნა, ხოლო ქაიხოსრო II-ს ფიცი დაადებინა, რომ მალაქია II გურიელს არაფერს ავნებდა, მაგრამ ქაიხოსრომ ფიცი გატეხა და მალაქია II გურიელი დააბრმავა. ახალციხის ფაშამ ქაიხოსრო შავშეთის ბეგს მოაკვლევინა, ხოლო მალაქია II გურიელი 1689 წელს კვლავ დასვა სამთავრო ტახტზე. დაბრმავებულმა მალაქიამ სამთავროს მართვა ვეღარ შეძლო და გურიის ფეოდალებმა იმავე წელს მთავრად მისი ძმისწული მამია III გურიელი მიიწვიეს. ახალმა მთავარმა მალაქია II გურიელი ხელახლა აღკვეცა მონაზვნად და შემოქმედის ეპისკოპოსად დანიშნა. 1703 წლისთვის მალაქია კვლავ ეპისკოპოსი იყო. მამია გურიელმა შემდეგ მალაქია შემოქმედის ეპისკოპობიდანაც გადააყენა და მიტროპოლიტად მღვდელმთავარი იოანე დასვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის მთავრები
კატეგორია:შემოქმედელი მღვდელმთავრები
მარგალიტი

thumb|იაპონური მარგალიტი 
**მარგალიტი** (ბერძ. Margaritēs) — მინერალური წარმონაქმნი, რომელიც ვითარდება ზოგიერთი მოლუსკის (ზღვის — გვარი Pinctada ან მტკნარი წყლის — გვარი Margaritifera) სხეულში მოხვედრილი ქვიშის, პარაზიტის და სხვა ნამცეცების გარშემო სადაფის შემოზრდით. მარგალიტის ქიმიური შედგენილობაა CaCO3. არსებობს თეთრი, მოვარდისფრო, ყვითელი და შავი მარგალიტი.  ზომით მიკროსკოპულიდან რამდენიმე სმ-მდეა. აქვს გლუვი ბზინვარე ზედაპირი. სწორი ფორმის მსხვილი მარგალიტი  მეტად ძვირფასია. მას ძველთაგანვე იყენებენ სამკაულებისათვის.

ზღვის  მარგალიტი არის წითელ ზღვაში, სპარსეთის ყურეში, შრი-ლანკის, ავსტრალიის, იაპონიის და ვენესუელის ნაპირებთან. იაპონიაში მარგალიტის მოლუსკების ხელოვნურ მოშენებასაც მისდევენ.

მტკნარი წყლის მარგალიტი მოიპოვება შოტლანდიაში, გერმანიაში, ჩინეთში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძვირფასი თვლები
ჰენინგ ფონ ტრესკო

thumb|170px|ჰენინგ ფონ ტრესკო
**ჰენინგ ჰერმან რობერტ კარლ ფონ ტრესკო** *(გერმ. Henning Hermann Robert Karl von Tresckow)* (დ. 10 იანვარი, 1901, მაგდებურგი, გერმანია — გ. 21 ივლისი, 1944, ოსტროვი, პოლონეთი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ვერმახტის გენერალ-მაიორი და 1944 წლის 20 ივლისის შეთქმულების მონაწილე.

## ბიოგრაფია 
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
ბრილიანტი

მინი|ბრილიანტები
**ბრილიანტი** () — ალმასი, რომელსაც დამუშავების, ე.წ. ბრილიანტური დაწახნაგების საშუალებით აძლევენ სპეციალურ ფორმას. ბრილიანტური დაწახნაგება მაქსიმალურად გამოავლენს ქვის ბუნებრივ ელვარებას. დაწახნაგებული ბრილიანტი ორი შეთავსებული პირამიდის ფორმისაა, მათგან ერთი (ზედა) წაკვეთილია. გვირგვინისა და პავილიონის წახნაგები განლაგებულია რამდენიმე რიგად. გავრცელებულია წახნაგთა სამრიგოვანი განლაგება (ე. წ. სამმაგი ბრილიანტური დაწახნაგება). კლასიკური დაწახნაგების დროს ბრილიანტს 56 გვერდითი წახნაგი აქვს. წახნაგები იმგვარადაა განლაგებული, რომ სხივთა კონა, რომელიც ქვის ზედაპირს ეცემა, სრულ შინაგან არეკვლას განიცდის და ალმასში მაღალი დისპერსიის გამო სპექტრის ფერად სხივებად იშლება. ამიტომ არეკვლილ სინათლეში ბრილიანტი ნაირფერად ელვარებს. ბრილიანტის მასას ზომავენ კარატებით. დამუშავებულ ქვებს იყენებენ სამკაულად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბრილიანტის გემოლოგია.

კატეგორია:ალმასები
კატეგორია:ძვირფასი თვლები
ტრანსვაალი

მინი|ტრანსვაალის გერბი
მინი|ტრანსვაალის დროშა
მინი|ტრანსვაალის მდებარეობა
**ტრანსვაალი** (აფრ. Transvaal; ქართ. „ვაალს იქით“) სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინცია იყო 1910–1994 წლებში. პროვინცია უკვე აღარ არსებობს და მისი ტერიტორია მთლიანად ან ნაწილობრივ ქმნის პროვინციებს — გაუტენგი, ჩრდილო-დასავლეთი, ლიმპოპო და მპუმალანგა.

## ისტორია 
ტრანსვაალი კოლონიზებულ იქნა ბურთა მიერ, რომელნიც ბრიტანელთა მიერ დომინირებული კაპის კოლონიიდან წამოვიდნენ 1830 და 1840-იან წლებში. მათ ადვილად დაიმორჩილეს ადგილობრივი აბორიგენები და რამდენიმე რესპუბლიკა ჩამოაყალიბეს დიდი ბრიტანეთის კონტროლს გარეთ. 1850-იან წლებში, ბრიტანეთთან შეთანხმების შედეგად ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა (ზარი) დღევანდელი ტრანსვაალის ტერიტორიაზე. ბრიტანეთმა ზარის ანექსია მოახდინა 1877 წელს, საკუთარი თავდაცვის მოსაზრებით, თუმცა ზარი ისევ ახერხებს დამოუკიდებლობის აღდგენას 1881 წელს ბურების პირველი ომის შემდეგ. 1885 წლიდან, ვიტვატერანდში ოქროს უზარმაზარი საბადოს აღმოჩენამ ტრანსვაალში უცხოელთა დიდი ნაკადის გადმოსახლება გამოიწვია. ბრიტანელთა ანექსიის შიშით ბურებმა თავად მიიტანეს იერიში მათზე 1899 წელს. ბურების მეორე ომი დასრულდა ტრანსვაალის ბრიტანეთის იმპერიაში გაერთიანებით 1900 წელს. 10 წლით გვიან კი ბურების რესპუბლიკა შეუერთდა კაპის კოლონიას სამხრეთ აფრიკის კავშირის სახით.

1961 წელს, სამხრეთ აფრიკის პირველი საყოველთაო არჩევნების შემდეგ, ყოფილი პროვინციები და რეგიონები აღდგენილ იქნა და ტრანსვაალის პროვინცია, როგორც ასეთი აღარ არსებობს.

## გეოგრაფია 
ტრანსვაალის პროვინცია მდებარეობდა მდინარე ვაალის სამხრეთ და მდინარე ლიმპოპოს ჩრდილოეთით (მიახლ. 22 ½ და 27 ½ ს, და 25 და 32 ა). სამხრეთით ის ესაზღვრებოდა ორანჯის თავისუფალი შტატისა და ნატალის პროვინციებს, დასავლეთით კაპის პროვინციას და ბეჩუანალანდის პროტექტორატს (ბოტსვანა), ჩრდილოეთით როდეზიას (ზიმბაბვე), აღმოსავლეთით პორტუგალიურ აღმ. აფრიკას (მოზამბიკი) და სვაზილენდს.

ტრანსვაალის ქალაქები:

* ჰაიდელბერგი
* იოჰანესბურგი
* მესინა
* ნელსპრუიტი
* პიტერსბურგი
* პრეტორია
* ვერეენიგინგი

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
კულინანი

thumb||250px|კულინანი
**კულინანი** *(ინგლ. Cullinan Diamond)* 1905 წლის 25 ივნისს იპოვა „პრემიერ დაიმონდ მაინინგ კომპანის“ მთავარმა ინტენდანტმა ფრედერიკ უელსმა კულინანში, გოტენგი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა. ეს არის აქამდე ნაპოვნ ალმასთა შორის უდიდესი დაუმუშავებელი ქვა სუფთა ალმასის წონით 621.35 გრ. (3.106,75 კარატი). თუმცა კარბონადოს ალმასი, ნაპოვნი ბრაზილიაში, უფრო მეტს იწონიდა - 720 გრ. (3.600 კარატი), მისგან სუფთა ალმასის გამოთლა ვერ მოხერხდა. ძვირფას ქვას სახელი სერ თომას კულინანი, ალმასების მაღაროს მფლობელის პატივსაცემად დაერქვა.

შემდგომში ეს ქვა შეისყიდა ტრანსვაალის მთავრობამ და საჩუქრად მიართვა მეფე ედუარდ VII-ს. მოგვიანებით ქვა სამ დიდ ნაწილად გაიყო ძმები აშერების მიერ ამსტერდამში, ხოლო საბოლოოდ კი თერთმეტ დიდი ზომის ალმასის ქვებად და რამდენიმე მცირე ფრაგმენტად. ამ ქვის უდიდეს დამუშავებულ ბრილიანტს შეარქვეს **კულინან I** ანუ **აფრიკის დიდი ვარსკვლავი** *(ინგლ. Great Star of Africa)* და 530.2 კარატი (106.04 გრ.) ზომით უდიდესი დამუშავებული ალმასი იყო მსოფლიოში 1985 წლამდე, როდესაც იგივე მაღაროელი კომპანიის მიერ ალმასი **ოქროს იუბილე** *(ინგლ. Golden Jubilee)* (545.67 კარატი) იქნა აღმოჩენილი. 

კულინენ I ამჟამად ბრიტანეთის სამეფო (წმ. ედუარდის) სკიპტრის თავზეა დამაგრებული. კულინანის ქვის სიდიდით მეორე ალმასი, **კულინენ II**, მსოფლიოში სიდიდით მეორე დამუშავებული ალმასია და ასევე წარმოადგენს ბრიტანეთის სამეფო გვირგვინის ბრილიანტთა ნაწილს; დამაგრებულია იმპერიულ სამეფო გვირგვინზე. ორივე ალმასი გამოფენილია ლონდონის ტაუერში, ბრიტანეთის სხვა დანარჩენ სამეფო ბრილიანტთა შორის.

1905 წელს ალმასის სამხრეთ აფრიკიდან ინგლისში ტრანსპორტირება საკმაოდ პრობლემატური აღმოჩნდა მისი უსაფრთხოების თვალსაზრისით. ლონდონის დეტექტივები მოთავსებულ იქნენ თბომავალ გემზე, რომელზეც ჭორით ალმასი უნდა გადაეტანათ, თუმცა ეს თვალისამხვევი ტაქტიკა აღმოჩნდა. ამ გემზე ატანილი ალმასი ნამდვილი არ იყო და მხოლოდ მისი მოპარვის მსურველების მისაზიდად იყო გამიზნული. ნამდვილი ალმასი ინგლისში ჩვეულებრივი ამანათით ფოსტის მეშვეობით გაიგზავნა.

წლების განმავლობაში ჭორები ვრცელდებოდა კულინანის ალმასის მეორე ნახევრის არსებობის შესახებ, ვინაიდან გარკვეული ნიშნები მიუთითებენ, რომ ეს ალმასი გაცილებით უფრო დიდი კრისტალის ნაწილი უნდა ყოფილიყო. როგორც ამბობენ, სანამ ფრედერიკ უელსი ქვას სერ თომას კულინანს მიჰყიდიდა მან ამ ქვას ნაწილი, წონით დაახლოებით 300 გრ. (2000 კარატამდე), მოტეხა. თუ ეს ჭორი სინამდვილეს შეესაბამება, მაშინ თავდაპირველი კულინანის ალმასი წონით დაახლოებით 1 კგ (5000 კარატი) იქნებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Cullinan – a detailed account with pictures
*The Monarchy Today: The Crown Jewels

## ლიტერატურა
* Кравчук П. А. Рекорды природы. — Любешов: Эрудит, 1993. — 216 с. ISBN 5-7707-2044-1

კატეგორია:ალმასები
მელქისედეკი (გელათელი)

**მელქისედეკი** (*საყვარელიძე*), პირველი გელათელი — გელათის ეპისკოპოსი მიტროპოლიტის წოდებით. მელქისედეკი იყო იმერეთის მეფის ბაგრატ III-ის (1510-1565) პოლიტიკური თანამებრძოლი დასავლეთ საქართველოს ერთ სამეფოდ გაერთიანებისათვის. მელქისედეკმა თავისი სახსრებით გააკეთებინა გელათის ღვთისმშობლის ეკლესიაში ქვის კანკელი, საკურთხეველში მღვდელმთავართა საჯდომი — „საყდარი“ და სამკვეთლოში ქვის მაგიდა — „ტრაპეზი“. ამ ტაძრის კედლებზე შემონახულია მელქისედეკის მოღვაწეობის ამსახველი წარწერები და მისი პორტრეტული გამოსახულება. 

## ლიტერატურა
* *ლომინაძე ბ.*, ქსე, ტ.6 , გვ. 561, თბ., 1983

კატეგორია:გელათის მღვდელთმთავრები
სახელმწიფო

[მინი|[ტომას ჰობზის ლევიათანის ფრონტისპირი]]
**სახელმწიფო** — საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ორგანიზაციის ფორმა, რომელიც განსაკუთრებული აპარატისა და საჯარო ხელისუფლების მეშვეობით ახორციელებს თავის სუვერენულ უფლებამოსილებას, უზრუნველყოფს ქვეყნის ერთიანობას და მთლიანობას, ამყარებს საზოგადოებრივ წესრიგს, სამართალს ანიჭებს საყოველთაო სავალდებულო მნიშვნელობას, რომელიც არის მოქალაქეთა უფლებებისა და თავისუფლებების, კანონიერებისა და მართლწესრიგის გარანტი.

## ციტატები 
* 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქვეყანა
* ეტატიზმი

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
შარლ V ბრძენი

**შარლ V ბრძენი** (; დ. 21 იანვარი, 1338, ვენსენი, საფრანგეთი — გ. 16 სექტემბერი, 1380, ნოჟან-სიურ-მარნი, საფრანგეთი) —  საფრანგეთის მეფე 1364–1380 წლებში. ვალუას დინასტიის წარმომადგენელი. 1356–1360 და 1364 წლის დამლევს - საფრანგეთის რეგენტი (მამის — ჟან II კეთილის ინგლისელებთან ტყვედ ყოფნის პერიოდში). ეძებდა სახსრებს ომის გასაჩაღებლად და მამის ტყვეობიდან დასახსნელად, გააუფასურა მონეტა. პარიზის აჯანყების (1357–1358 ) დაწყების შემდეგ გაიქცა პარიზიდან და დედაქალაქს შიმშილის ბლოკადა მოუწყო. ჟაკერიის ჩახშობისა და პარიზის დიდკაცობის ღალატის წყალობით 1358 წლის ზაფხულში აიღო პარიზი. 1369 წელს განაახლა საომარი მოქმედება ინგლისელთა წინააღმდეგ და 70-იანი წლების ბოლოსათვის თითქმის მთლიანად განდევნა ისინი საფრანგეთიდან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1338
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1380
კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
მირიან I

**მირიან I**, *მირვან I* — ქართლის (იბერიის) მეფე ძვ. წ. III საუკუნის ბოლოს ან II საუკუნეში. საურმაგის ძე (ფარნავაზის შვილიშვილი), მეფე მამის შემდგომ. „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს ცნობით მას აღუმართავს ქალღმერთი დანინას კერპი (ლეონტი მროველი კი ამ კერპის აღმართვას საურმაგს) და აუშენებია არმაზი „ქართლის ცხოვრება“ მოგვითხრობს, რომ მირვანი ებრძოდა კავკასიელ მთიელებს (განსაკუთრებით დურძუკებს). დურძუკნი და ჭართალელნი ჩრდილოეთიდან კახეთს შემოესივნენ. მირიანმა ისინი სასტიკად დაამარცხა, დარიალის კარი გაიარა, დურძუკეთი და ჭართალი დაიმორჩილა, დარიალის გადმოსასვლელნი ქვის ციხე-ზღუდეებით ჩაჰკეტა და ჩარაზა. ამ ჭიშკარს შემდეგს საუკუნეებში რომაელი მწერლებიც იხსენიებენ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
გიორგი მარუაშვილი

**გიორგი მინას ძე მარუაშვილი** (დ. 23 დეკემბერი, 1910, ქარელი ― გ. 21 იანვარი, 1991, თბილისი) — ქართველი პარაზიტოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1955), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1966), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1960). სკკპ წევრი. საქართველოს სსრ V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

## ბიოგრაფია
გიორგი მარუაშვილმა 1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. იმავე წელს მუშაობა დაიწყო სპირიდონ ვირსალაძის სახელობის სამედიცონო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1944 წლიდან დირექტორია), ერთდროულად (1959–1962) იყო საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს მინისტრი, 1974 წლიდან საქართველოს სსრ ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი პარაზიტოლოგია. 1940 წელს დაიცვა დისერტაცია მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად, ხოლო 1955 წელს — სადოქტორო დისერტაცია. იგი ეწეოდა პედაგოგიურ მუშაობას ჯერ სამედიცინო ინსტიტუტში და შემდეგ თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტში. 1958 წელს დაინიშნა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ექსპერტ-მალარიოლოგად, მონაწილეობდა ამ ორგანიზაციის მიერ მოწყობილ კონფერენციებში, სიმპოზიუმებსა და ყრილობებზე, სადაც გამოდიოდა მოხსენებებით.

მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით 1970 წელს საქართველოში მოხდა მალარიის ადგილობრივი შემთხვევების ლიკვიდაცია, ხოლო 1975 წელს ანკილოსტომიტოზის მასობრივი ლიკვიდაცია. 1970 წელს გიორგი მარუაშვილის ინიციატივით მალარიის გადამტანების წინააღმდეგ ბრძოლაში აიკრძალა შხამქიმიკატებით ავიამოფრქვევის გამოყენება, რაც შემდგომში დაინერგა საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებში. მარუაშვილმა დანერგა საქართველოში პარაზიტოლოგიის კლინიკურ-ეპიდემიოლოგიური მიმართულება; შეისწავლიდა ადამიანის პარაზიტულ დაავადებებს, ბრუცელოზს და ნაწლავთა ინფექციებს. საქართველოში პირველმა გამოავლინა აგრანულოციტოზი, ვისცერული და კანის ლეიშმანიოზის ბუნებრივი კერობრიობა, ადამიანის ტრიქინელოზი, ე. წ. უსიყვითლო ლეპტოსპიროზი, ტოქსოპლაზმოზი, შემოტანილი შისტოსომატოზი. მისი რედაქტორობით გამოქვეყნებულია ვირსალაძის სახელობის ინსტიტუტის სამეცნიერო შრომის 31 ტომი და მეთოდური მითითებების 17 კრებული. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 22 სადოქტორო და 44 საკანდიდატო დისერტაცია. მის მიერ გამოქვეყნებულია 298 სამეცნიერო  ნაშრომი ქართულ-უცხოურ ენაზე, მათ შორის 10 მონოგრაფია.

დაჯილდოებულია 2 შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. თბილისში არის გიორგი მარუაშვილის ქუჩა.
    
## ბიბლიოგრაფია 
* ბრუცელოზი. თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1983. 151 გვ.;
* ადამიანის ტრიქინელოზი საქართველოში. თბილისი, საბჭოთა საქართველო, 1958. 96 გვ.;
* მალარიის მკურნალობა : თანამედროვე მეთოდები. თბილისი, საქმედგამი, 1951. 56 გვ.;
* Анкилостомидозы и борьба с ними, Тбилиси, 1966;
* Висцеральный лейшманиоз, Тбилиси, 1968.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პარაზიტოლოგები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქარელში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ლუი XI

**ლუი XI** (; დ. 3 ივლისი, 1423, ბურჟი, საფრანგეთი —  გ. 30 აგვისტო, 1483, პლესი-ლე-ტური, საფრანგეთი)  —  საფრანგეთის მეფე 1461-1483 წლებში, ვალუას დინასტიისა. შარლ VII-ის ძე. 

გამეფებისთანავე დაიწყო ბრძოლა ფეოდალური არისტოკრატიის წინააღმდეგ. მისი პოლიტიკით უკმაყოფილო პრინცებმა - ბურგონის ჰერცოგის ვაჟმა შარლ გულადმა, მეფის ძმამ შარლ დე ბერიმ და ბრეტანის ჰერცოგმა - 1465 წელს შეადგინეს „საზოგადოებრივი კეთილდღეობის ლიგა“. მეფესა და ლიგას შორის გამართულ მონლერის ბრძოლას (1465 წ.) შედეგი არ გამოუღია. ლუი XI იძულებული გახდა დათმობაზე წასულიყო. ბრძოლა ფეოდალური დიდკაცობის წინააღმდეგ განსაკუთრებით გამწვავდა მას შემდეგ, რაც 1467 წელს ბურგონის ჰერცოგობა მიიღო შარლ გულადმა, რომელიც დამოუკიდებელი სახელმწიფოს შექმნაზე ოცნებობდა. 1477 წლის 5 იანვარს ნანსის ბრძოლაში შარლ გულადის დამარცხებისა და დაღუპვის შემდეგ დაიწყო „ბურგონული მემკვიდრეობისათვის“ ბრძოლა ლუი XI-სა და ავსტრიის მბრძანებელ მაქსიმილიან  ჰაბსბურგს შორის (შარლ გულადის ასულისა და მემკვიდრის მარი ბურგონელის ქმარი). 1482 წელს არასის ზავით ლუი XI-მ დაპყრობილი ბურგონული მემკვიდრეობის მიწებიდან შეინარჩუნა ბურგონის საჰერცოგო და პიკარდია, შეიერთა ანჟუსა და მენის საგრაფოები და პროვანსი მარსელითურთ. 

ლუი XI-ის მმართველობაში არსებითად დასრულდა საფრანგეთის გაერთიანება და საფუძველი ჩაეყარა ფრანგულ აბსოლუტიზმს. ლუი XI-მ მოახდინა არმიის რეორგანიზაცია, ხელს უწყობდა ეკონომიკურ განვითარებას, შემოიღო საფოსტო სადგურების სისტემა. მფარველობდა უნივერსიტეტებს. დაიწყო წიგნის ბეჭდვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  3 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1423
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1483
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
შარლ VII (საფრანგეთი)

**შარლ VII დე ვალუა** () *მეტსახელად* **ძლევამოსილი** () (დ. 22 თებერვალი, 1403, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 22 ივლისი, 1461, მეენ-სიურ-იევრი, საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე 1422–1461 წლებში. მამის შარლ VI-ის სიკვდილის შემდეგ, მიუხედავად ტრუის ხელშეკრულებისა (1420 წელი), თავი საფრანგეთის მეფედ გამოაცხადა. ჟანა დ’არკის დახმარებით შარლ VII 1429 წელს რეიმსში მეფედ ეკურთხა და 1437 წელს პარიზში შევიდა. მან გაატარა მთელი რიგი რეფორმები მეფის ხელისუფლების გასამტკიცებლად.1439  წელს დააარსა მუდმივი არმია, დააწესა პირდაპირი გადასახადი — ტალია. 1435 წლიდან შეწყვიტა გენერალური შტატების რეგულარული მოწვევა. გამოსცა პრაგმატული სანქცია. ჩაახშო დიდებულთა აჯანყება — პრაგერია (1440 წელი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:XV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1403
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1461
კატეგორია:ვალუები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ლენინის ორდენი

**ლენინის ორდენი** () — უმაღლესი ჯილდო სსრკ-ში. დააწესა სსრკ-ის ცენტრალურმა აღმასრულებელმა კომიტეტმა (ცაკი) 1930 წლის 6 აპრილს. ლენინის ორდენით სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი აჯილდოებს სსრკ ცალკეულ მოქალაქეებს, კოლექტივებს, დაწესებულებებს, საწარმოებსა და საბჭოთა ორგანიზაციებს სოციალისტურ მშენებლობაში განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ლენინის ორდენს აძლევენ იმ პირებსაც, რომელთაც მიენიჭათ სსრკ გმირისა და სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. ლენინის ორდენით აჯილდოებენ აგრეთვე საბჭოთა არმიასა და სამხედრო საზღვაო ფლოტში ან მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა თუ სახელმწიფო მმართველობის მთელ რიგ დარგებში ნამსახურობისათვის.

1953 წლამდე ლენინის ორდენი დამზადებული იყო ოქროსაგან, ხოლო შუაგულში ლენინის გამოსახულება — პლატინისაგან. ატარებენ მკერდის მარცხენა მხარეს.

სსრკ-ის დაშლამდე ლენინის ორდენი თითქმის 460.000-ჯერ იქნა გადაცემული.

ლენინის ორდენით დაჯილდოვებულნი არიან:
* გაგარინი, იური — რუსი კოსმონავტი მფრინავი.
* ვარაზი, ვასილ — ქართველი ბიოქიმიკოსი და პათოლოგფიზიოლოგი.
* მერეცკოვი, კირილ — რუსი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე.

## საქართველოს სსრ
ლენინის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან:
* 1936 — შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული დრამატული სახელმწიფო თეატრი.
* 1937 — თბილისის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი.
* 1944 — თბილისის მხატვრული ფილმების კინოსტუდია.
* 1948 — ტრესტი „ხრამჰესმშენი“.
* 1949 — წინანდლის მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობა.
* 1966 — ტრესტი „ჭიათურმარგანეცი“; „თბილგვირაბმშენი“; „ამიერკავკასიის მეტალურგმშენებლობის“ ტრესტი №1.
* 1967 — კოლმეურნეობა „დურიფში“, გუდაუთის რაიონი, აფხაზეთის ასსრ, ინგირის ჩაის საბჭოთა მეურნეობა, ზუგდიდის რაიონი; სოფ. ხუცუბნის კოლმეურნეობა, ქობულეთის რაიონი, აჭარის ასსრ; სოფ. ზემო მაჩხაანის  კოლმეურნეობა, წითელწყაროს რაიონი.
* 1971 — ვარკეთილის მევენახეობის საბჭოთა მეურნეობა, გარდაბნის რაიონი; სოფ. ხაბუმეს ლენინის სახელობის კოლმეურნეობა, ჩხოროწყუს რაიონი.
* 1972 — ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.
* 1979 — საქართველოს ალკკ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ვალუას დინასტია

**ვალუა** ()  — საფრანგეთის სამეფო დინასტია, რომლის სამი შტო მბრძანებლობდა საფრანგეთში 1328-1589 წლებში. ვალუას დინასტია წარმოადგენდა კაპეტინგების დინასტიის შტოს. მისი პირველი წარმომადგენელი იყო ფილიპ VI, რომელიც 1328 წელს ფრანგმა ბარონებმა გაამეფეს. მათ მმართველობაში საფრანგეთი ეომებოდა ინგლისს (ასწლიანი ომი), ადგილი ჰქონდა პარიზის აჯანყებას (1357, 1358), ჟაკერიას, ჟანა დ’არკის გამოსვლას, არმანიაკებისა და ბურგინიონების ურთიერთ ბრძოლას, ჩაისახა აბსოლუტიზმი, დაიწყო იტალიური ომები. უშვილო შარლ VIII-ის სიკვდილით შეწყდა ვალუას დინასტიის პირდაპირი შტო, რომლის მოსპობის შემდეგ გამეფდა ვალუას დინასტიის გვერდითი, ორლეანის შტოს წარმომადგენელი ლუი XII. უძეო ლუი XII-ის შემდეგ ტახტზე ავიდა ანგულემის შტოს წარმომადგენელი ფრანსუა I. უშვილო ანრი III-ის სიკვდილით დასრულდა ვალუას დინასტიის მეფობა და სამეფო ტახტი დაიკავა ანრი ბურბონმა. 

## საფრანგეთის მეფეები
### მთავარი შტო: ვალუა
|thumb|130px|ვალუათა გერბი
ფრანგულად: Valois
*ფილიპ VI (1328-1350)
*ჟან II (1350-1364)
*შარლ V (1364-1380)
*შარლ VI (1380-1422)
*შარლ VII (1422-1461)
*ლუი XI (1461-1483)
*შარლ VIII (1483-1498)

### გვერდითი შტო: ვალუა-ორლეანი
thumb|130px|ვალუა-ანგულემების გერბი
ფრანგულად: Valois-Orleans
*ლუი XII "ორლეანელი" (1498-1515)

### გვერდითი შტო: ვალუა-ანგულემი
ფრანგულად: Valois-Angoulême
*ფრანსუა I (1515-1547)
*ანრი II (1547-1559)
*ფრანსუა II (1559-1560)
*შარლ IX (1560-1574)
*ანრი III (1574-1589)

## ბურგუნდიის ჰერცოგები
thumb|130px|ბურგუნდიელ ვალუათა გერბი
*ფილიპ II (1364-1404)
*ჟან I (1404-1419)
*ფილიპ III (1419-1467)
*შარლ I (1467-1477)
*მერი ბურგუნდიელი *(ჰერცოგინია)* (1477-1482)

thumb|130px|ვალუათა თანამედროვე გერბი

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის დინასტიები
კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგები
შრომის წითელი დროშის ორდენი

**შრომის წითელი დროშის ორდენი** () — სსრკ-ის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტისა (ცაკი) და სსრკ-ის სახალხო კომისართა საბჭო (სახკომსაბჭო) მიერ 1928 წლის 7 სექტემბერს დაწესებული ორდენი. სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი შრომის წითელი დროშის ორდენით აჯილდოებს ცალკეულ მოქალაქეებს, დაწესებულებსა და მშრომელთა კოლექტივებს წარმოების დარგში, სამეცნიერო მოღვაწეობაში, სახელმწიფო ან საზოგადოებრივ სამსახურში მოპოვებული განსაკუთრებული დამსახურებისათვის. ორდენი მზადდება ვერცხლისაგან. მის შუაგულში მოოქრული ნამგალი და უროა, ზემოთ - წითელი მინანქრით დაფარული გაშლილი დროშა და წარწერა - სსრკ (*რუს.*СССР). იბნევენ მკერდის მარცხენა მხარეს წითელი დროშის ორდენის გვერდით.

## საქართველოს სსრ
შრომის წითელი დროშის ორდენით დაჯილდოებული საქართველოს სსრ კოლექტივები არიან:
* 1947 — ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
მეინის შტატი

**მეინი**, *მენი* ( ) — შტატი აშშ-ში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ახალი ინგლისის რეგიონში, კანადის საზღვართან. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ოგასტა. უდიდესი ქალაქი და ნავსადგური — პორტლენდი. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს აპალაჩების შტოქედებს (სიმაღლე 1291 მ-მდე). ჰავა ზომიერი ნოტიო.

სახელი ეწოდა საფრანგეთის პროვინციის მიხედვით; 1623 წელს აქ დასახლდნენ ინგლისელები, 1652-დან - მასაჩუსეტსის ნაწილია; 1820 წელს შტატი გახდა.

* **ფართობი** - 79,9 ათასი. რელიეფი – აპალაჩის მთები, 80% ტყეებს უკავია. შტატის ტერიტორიაზეა აკადიის ეროვნული პარკი.
* **მოსახლეობა** - 1,310 ათასი (თეთრი 98,4 %, აფროამერიკელი 0,4 %, ლათინურამერიკელი 0,6 %).
* **ქალაქის მოსახლეობა** - 47,5 %.
* **ქალაქები** – ოგასტა (დედაქალაქი), 20 ათასი, პორტლენდი, 63 ათასი, ლევისტონი, 37 ათასი. 
* **ცნობილი ადამიანები** – ჰენრი ლონგფელო, კეიტ იუჯინი, ედვარდ რობინსონი.

## სქოლიო

კატეგორია:აშშ-ის შტატები
გროვერ კლივლენდი

**სტივენ გროვერ კლივლენდი** ( დ. 18 მარტი, 1837 — გ. 24 ივნისი, 1908) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით 22-ე (1885-1889) და 24-ე (1893-1897) პრეზიდენტი. 2024 წლამდე (დონალდ ტრამპის არჩევამდე) იყო ერთადერთი პრეზიდენტი, რომელიც ორჯერ აირჩიეს პრეზიდენტად, მაგრამ არა ზედიზედ. იგი ერთადერთი დემოკრატი იყო, ვინც რესპუბლიკელი პოლიტიკოსების ერაში, რომელიც 1860 წლიდან 1912 წლამდე გრძელდებოდა, პრეზიდენტად აირჩიეს. მან პირველად 1884 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა. 1888 წლის არჩევნებში კლივლენდმა ამომრჩეველთა ხმების უმრავლესობა მოიპოვა, მაგრამ ამომრჩეველთა კოლეგიის ხმების უმრავლესობით პრეზიდენტი ბენჯამინ ჰარისონი გახდა. ოთხი წლის შემდეგ 1892 წლის არჩევნებში ის ისევ დაუპირისპირდა ჰარისონს და ამჯერად დაამარცხა.

კლივლენდის მხარდამჭერები აქებდნენ მას თავისი პატიოსნების, დამოუკიდებლობის და კლასიკური ლიბერალიზმის ერთგულების გამო. იგი ეწინააღმდეგებოდა იმპერიალიზმს, გადასახადებს, სუბსიდიას და ინფლაციურ პოლიტიკას. როგორც რეფორმატორი იგი ასევე კორუფციას, პოლიტიკურ პატრონაჟს და ბოსიზმს ებრძოდა.

კლივლენდის ზოგიერთმა გადაწყვეტილებამ მის პარტიაშიც კი კამათი გამოიწვია. 1894 წელს მასშტაბური გაფიცვის დროს, მან მეწარმეთა მხარე დაიჭირა. იგი ასევე მხარს ოქროს სტანდარტს უჭერდა და თავისუფალი ვერცხლის წინააღმდეგი იყო. მისმა ასეთმა გადაწყვეტილებებმა იგი დემოკრატიული პარტიის აგრარულ ფრთასთან დააპირისპირა.  გარდა ამისა, კრიტიკოსები ჩიოდნენ, რომ მას მცირე წარმოდგენა ჰქონდა იმ ეკონომიკური კატასტროფების შესახებ (დეპრესია და გაფიცვები), რაც მისი პრეზიდენტობის მეორე ვადის დროს იყო. მიუხედავად პრობლემებისა პრეზიდენტობის მეორე ვადაში მისი რეპუტაცია, როგორც პატიოსანი და კეთილი ხასიათის პიროვნებისა მაინც შენარჩუნდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:ნიუ-იორკის გუბერნატორები
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი
ვანდერბილტის უნივერსიტეტი

**ვანდერბილტის უნივერსიტეტი** (, ადგილობრივად ცნობილი, როგორც „ვანდი“) კერძო არასექტარული უნივერსიტეტია ნეშვილში, ტენესი. დაფუძნდა 1873 წელს 1 მილიონი დოლარით, რომელიც რკინიგზისა და საზღვაო გადაზიდვების მაგნატმა კორნელიუს ვანდერბილტმა გაიღო. მიუხედავად იმისა, რომ სამხრეთში თავად არასდროს ყოფილა, ვანდერბილტი იმედოვნებდა, რომ მისი საჩუქარი და უნივერსიტეტის მოღვაწეობა სამოქალაქო ომით გამოწვეულ ჭრილობათა შეხორცებას შეუწყობდა ხელს.

დღეისთვის ვანდერბილტში დაახლოებით 11.000 სტუდენტი და 10 სკოლაა - 4 საბაკალავრო და 6 სამაგისტრო და პროფესიული სკოლა. ვანდერბილტთან ასევე ასოცირებულია უდიდესი სამედიცინო კვლევისა და პირველადი მკურნალობის ცენტრი. ამჟამად უნივერსიტეტის კანცლერია გორდონ გი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ტენესი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
უილიამ მაკ-კინლი

**უილიამ მაკ-კინლი ** ( დ. 29 იანვარი 1843 — გ. 14 სექტემბერი 1901) — ამერიკელი პოლიტიკური მოღვაწე, ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით 25-ე პრეზიდენტი 1897-1901 წლებში, რესპუბლიკელი. იგი სამოქალაქო ომის ბოლო ვეტერანი იყო, ვინც პრეზიდენტად აირჩიეს.

მაკ-კინლი 1877 წელს წარმომადგენელთა პალატის წევრად აირჩიეს, სადაც ის მხარს პროტექციონისტულ პოლიტიკას უჭერდა. კონგრესში მოღვაწეობის შემდეგ იგი ოჰაიოს გუბერნატორი იყო (1892-1896). 1896 წელს როგორც რესპუბლიკელთა კანდიდატი საპრეზიდენტო არჩევნებში, მხარს უჭერდა ოქროს სტანდარტს, ასევე პლურალიზმს ეთნიკურ ჯგუფებს შორის. მისი პრეზიდენტობა იმპერიალიზმის და პროტექციონიზმის ეპოქა იყო. მან ესპანეთ-ამერიკის ომი წამოიწყო, რომელიც ყვითელი პრესის წყალობით ძალიან პოპულარული იყო, ესპანეთის სისასტიკის გამო კუბაში. შემდეგ მან ესპანეთის ყოფილი ტერიტორიების ფილიპინების, პუერტო-რიკოს და გუამის ანექსია მოახდინა, ხოლო კუბაში პროტექტორატი შექმნა. იგი ასევე ხელმძღვანელობდა ჰავაის ანექსიას. მაკ-კინლი 1900 წელს მეორე ვადით აირჩიეს პრეზიდენტად. 1901 წლის 6 სექტემბერს იგი პოლონური წარმოშობის ამერიკელმა ანარქისტმა ლეონ ჩოლგოშმა მძიმედ დაჭრა, პრეზიდენტი 14 სექტემბერს გარდაიცვალა. ამის შემდეგ პრეზიდენტის პოსტი ვიცე-პრეზიდენტმა თეოდორ რუზველტმა დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უილიამ მაკ-კინლის საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკა და მუზეუმი.
* ბიოგრაფია თეთრი სახლის საიტზე .

კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:ოჰაიოს გუბერნატორები
კატეგორია:მოკლული ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:გარდაცვლილი 1901
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
გუნდიშაფურის აკადემია

**გუნდიშაფურის აკადემია** (სპარს. گندیشاپور; ასევე ჯონდიშაფური, გონდეშაფური) სასანიდთა იმპერიის ინტელექტუალური ცენტრი იყო. აკადემიაში ასწავლიდნენ მედიცინას, ფილოსოფიას, თეოლოგიასა და მეცნიერებას. აქაური მასწავლებლები ზოროასტრიულ და სპარსულთან ერთად ბერძნულ და ინდურ ტრადიციებშიც იყვნენ განსწავლული. კემბრიჯის ირანის ისტორიის თანახმად, ეს იყო უძველესი სამყაროს (განისაზღვრება, როგორც ევროპა, ხმელთაშუაზღვისპირეთი და ახლო აღმოსავლეთი) ყველაზე მნიშვნელოვანი სამედიცინო ცენტრი მე-6 და მე-7 საუკუნეებში.

დაფუძნდა რა 271 წელს სასანიდთა დინასტიის მმართველის მიერ, გუნდიშაფური იყო მსოფლიოში დღეისთვის ცნობილი უძველესი სასწავლო ჰოსპიტალი, რომელშიც ასევე შედიოდა ბიბლიოთეკა და უნივერსიტეტი. ის მდებარეობდა დღევანდელ ხუზისტანის პროვინციაში, ირანის სამხრეთ-დასავლეთში, მდინარე ყარუნთან ახლოს.

კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:უძველესი განათლების კერები
პენსილვანიის უნივერსიტეტი

**პენსილვანიის უნივერსიტეტი** (, მოიხსენიება, როგორც პენი (Penn) ან იუპენი (UPenn)) — კერძო, არასექტარული კვლევითი უნივერსიტეტი ფილადელფიაში, პენსილვანია. დაფუძნდა ბენ ფრანკლინის მიერ 1749 წელს (თუმცა 1899 წლიდან უნივერსიტეტი დაარსების თარიღად აღიარებს 1840 წელს, რადგან ფრანკლინის მიერ პენსილვანიის უნივერსიტეტის გახსნამდე იქ უკვე არსებობდა სასწავლო დაწესებულება). სიძველით აშშ-ის მეოთხე უმაღლესი სასწავლებელი და ამერიკის პირველი უნივერსიტეტია. ასევე აივი ლიგის წევრია. პენი მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო აკადემიურ დაწესებულებად ითვლება.

პენის ძირითადი ფოკუსი ინტერდისციპლინარული კვლევითი პროგრამებია. თუმცა ისტორიულად პენის სიძლიერე მისი სამაგისტრო და პროფესიული სკოლები იყო, ბოლო წლებში მან მნიშვნელოვანი ინვესტიციები განახორციელა საბაკალავრო პროგრამებზეც. პენის სპეციალიზაცია გაერთიანებული ხარისხის პროგრამებია. აქ ასწავლიან ისეთ უნიკალურ საგნებს, როგორიცაა მაგ. ქცევის ბიოლოგიური ბაზისი; მეცნიერების ისტორია და სოციოლოგია; ლოგიკა, ინფორმაცია და გამოთვლითი პროცესები. პენის პოლიტიკით ბაკალავრიატის სტუდენტებს შეუძლიათ დაესწრონ ნებისმიერ სამაგისტრო და პროფესიული საგნების ლექციებსაც.

პენის წამყვანი სკოლებია ჰუმანიტარული მეცნიერებანი, იურისპრუდენცია, მედიცინა, განათლება, ინჟინერია და ბიზნესი. პენის ბიზნესის (ვარტონი), არქიტექტურის (დიზაინის სკოლა), კომუნიკაციების (ანენბერგი), მედიცინისა და საფერშლო სკოლები რანგით ამერიკის საუკეთესო ხუთეულშია. პენის იურიდიული, სოციალური პოლიტიკისა და განათლების სკოლები რანგით გამუდმებით საუკეთესო ათეულში ხვდებიან.

პენსილვანიის უნივერსიტეტი ქვეყნის ერთ-ერთ უდიდესი ფონდების მომზიდია. ამ მხრივ ის როგორც წესი უნივერსიტეტებში უდიდეს ხუთეულშია ხოლმე. ამასთან, პენს ამერიკაში ერთ-ერთი უმსხვილესი კვლევითი პროგრამების ბაზა გააჩნია, ხარჯავს რა 700 მილიონ ამერიკულ დოლარს ყოველწლიურად.

U.S. News & World Report-ის მიხედვით 2016 წელს პენი მეცხრეა შტატებში და ასევე ერთ-ერთი ყველაზე სასურველი სასწავლებელია, ამასვე ამბობს The Princeton Review. 2015 წელს USA Today-მ პენსილვანიის უნივერსიტეტს პირველი ადგილი მიანიჭა აშშ-ში. მსოფლიოს მასშტაბით პენი მე-18-ა QS World University Rankings-ზე დაყრდნობით, მე-17  Academic Ranking of World Universities-სა და Times Higher Education World University Rankings-ის მიხედვით.

პენსილვანიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულებს შორის არიან: უილიამ ჰენრი ჰარისონი, ნნამდი აზიკივე, კვამე ნკრუმა და ალასან უატარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ფილადელფია
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ჯონ ტაილერი

**ჯონ ტაილერი** ( დ. 29 მარტი, 1790 — გ. 18 იანვარი, 1862) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით მე-10 პრეზიდენტი 1841-1845 წლებში. ვიცე-პრეზიდენტი 1841 წელს ვიგების პარტიიდან. იგი იყო პირველი პრეზიდენტი, რომელმაც თანამდებობა წინამორბედის გარდაცვალების შემდეგ დაიკავა. 1825-27 წლებში იყო ვირჯინიის შტატის გუბერნატორი.

პრეზიდენტი უილიამ ჰენრი ჰარისონი ინაუგურაციიდან ერთ თვეში, 1841 წლის 4 აპრილს გარდაიცვალა, რამაც ქვეყანაში დაბნეულობა გამოიწვია. იმ დროს აშშ-ის კონსტიტუციის მიხედვით ზუსტად არ იყო განსაზღვრული პრეზიდენტის გარდაცვალების შემთხვევაში ვიცე-პრეზიდენტი ხდებოდა პრეზიდენტი, თუ პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი მომავალ არჩევნებამდე. ვიცე-პრეზიდენტმა ტაილერმა 1841 წლის 6 აპრილს დადო პრეზიდენტის ფიცი, რითაც შეიქმნა პრეცედენტი მომავალი შემთხვევებისთვის. ეს პროცედურა საბოლოოდ დარეგულირდა კონსტიტუციის 26-ე შესწორებით 1967 წელს. 51 წლის ტაილერი იმ დროისთვის ყველაზე ახალგაზრდა პრეზიდენტი იყო (მაშინ როდესაც ჰარისონი იყო ყველაზე ხნიერი).

იგი იყო პირველი პრეზიდენტი, ვინც აშშ-ის კონსტიტუციის მიღების შემდეგ დაიბადა. მისი ადმინისტრაციის ყველაზე მნიშვნელოვან მიღწევად შეიძლება ჩაითვალოს ტეხასის რესპუბლიკის ანექსია 1845 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:ვირჯინიის გუბერნატორები
კატეგორია:დაბადებული 1790
კატეგორია:გარდაცვლილი 1862
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 იანვარი
ქარტია

**ქარტია** ( და  — ქაღალდი) — სახელმწიფო ან სახალხო მნიშვნელობის დოკუმენტი, რომელიც რისამე (მაგალითად: ქვეყანა, ქალაქი, უნივერსიტეტი, ორგანიზაცია და ა.შ.) კონსტიტუციური შინაარსის კანონებს ან უფლებებს შეიცავს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*თავისუფლების დიდი ქარტია
*გაეროს ქარტია
*პორტუგალიის 1826 წლის საკანონმდებლო ქარტია

კატეგორია:იურიდიული დოკუმენტები
ჯორჯ უოკერ ბუში

**ჯორჯ უოკერ ბუში** ( დ. 6 ივლისი 1946, ნიუ-ჰევენი, კონექტიკუტი) — ამერიკის შეერთებული შტატების 43-ე პრეზიდენტი (2001-2009) და ტეხასის 46-ე გუბერნატორი (1995-2000), რესპუბლიკელი.

იგი აშშ-ის 41-ე პრეზიდენტის ჯორჯ ჰ. უ. ბუშის და ბარბარა ბუშის უფროსი შვილია. ბუშმა დაამთავრა იელის უნივერსიტეტი და ჰარვარდის ბიზნეს სკოლა, ხოლო 1968–1974 წლებში აშშ-ის ეროვნულ გვარდიაში მსახურობდა. ამის შემდეგ ის ნავთობის ოჯახურ ბიზნესში მუშაობდა. 1977 წელს იგი ლორა უელჩზე დაქორწინდა. 1978 წელს მან წარმომადგენელთა პალატაში იყარა კენჭი, მაგრამ დამარცხდა. რამდენიმე წელი იგი ბეისბოლის კლუბის ტეხასის რეინჯერსის თანამფლობელი იყო. 1994 წელს ბუშმა ტეხასის გუბერნატორის არჩევნებში გაიმარჯვა. 2000 წელს აშშ-ის ერთ-ერთ ყველაზე საკამათო საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მოქმედი ვიცე-პრეზიდენტი ელ გორი დაამარცხა. არჩევნებში მოსახლეობის ხმების უმრავლესობა გორმა მიიღო, მაგრამ ამომრჩეველთა კოლეგიის ხმების უმრავლესობით ბუშმა გაიმარჯვა.

ბუშის პრეზიდენტობის პირველ წელს 11 სექტემბრის ტერორისტული თავდასხმა მოხდა. ამის საპასუხოდ მან ტერორის წინააღმდეგ გლობალური ომი გამოაცხადა, რასაც 2001 წელს ავღანეთში, ხოლო 2003 წელს ერაყში სამხედრო შეჭრა მოყვა. ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებთან ერთად ბუშმა გარკვეული რეფორმები ჯანდაცვის, განათლების, სოციალური დაცვის სფეროებში გაატარა და გადასახადები მნიშვნელოვნად შეამცირა.

2004 წლის არჩევნებში ბუშმა დემოკრატი ჯონ კერი დაამარცხა. მეორე ვადის დროს 2005 წელს მისი ადმინისტრაცია ქარიშხალი კატრინას მიერ გამოწვეული კრიზისული სიტუაციის ცუდი მართვის გამო ძალიან გააკრიტიკეს. 2007 წლის დეკემბერში აშშ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ყველაზე დიდ რეცესიაში შევიდა. ამან ბუშის ადმინისტრაცია იძულებული გახადა ქვეყნის ეკონომიკაში აქტიურად ჩარეულიყო და ეკონომიკის სტიმულირებისთვის ღონისძიებები გაეტარებინა. 2008 წლის სექტემბერში კრიზისი უფრო გაღრმავდა.

პრეზიდენტობისას ბუში საქართველოს და უკრაინის დემოკრატიულ მოძრაობების და ნატო-ში გაწევრიანების აქტიური მხარდამჭერი იყო. 2005 წელს იგი საქართველოში ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა. თბილისში თავისუფლების მოედანზე სიტყვით გამოსვლისას ბუშზე თავდასხმის მცდელობა მოხდა, მაგრამ პრეზიდენტი არ დაშავებულა. 2008 წელს რუსეთ-საქართველოს ომის დროს მან საქართველოს მხარე დაიჭირა და 2008 წლის 23 სექტემბერს გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე გამოსვლისას რუსეთი გაეროს წესდების დარღვევაში დაადანაშაულა, ასევე ომისშემდგომი საქართველოს რეაბილიტაციისთვის 1 მილიარდი $ გამოყო. ბუშის პრეზიდენტობის ბოლოს გაფორმდა აშშ-საქართველოს ქარტია სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ.

მიუხედავად იმისა, რომ ბუში პირველი ვადის განმავლობაში პოპულარული პრეზიდენტი იყო, მისი რეიტინგი მეორე ვადის დროს ეკონომიკური პრობლემების და ერაყის ომის გამო ძალიან დაეცა. პოსტის დატოვების შემდეგ იგი ტეხასში დაბრუნდა, სადაც საზოგადოებრივ საქმიანობას ეწევა და წიგნს წერს.
 
## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:ტეხასის გუბერნატორები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ჰარვარდის ბიზნესის სკოლის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტების შვილები
მირიან II

**მირიან II**, *მირვან II*, *მირეანი* — ქართლის (იბერიის) მეფე; ფარნავაზიანთა დინასტიის მეოთხე მეფის ფარნაჯომის ძე. მეფობდა ძვ. წ. II საუკუნის პირველ ნახევარში; „ქართლის ცხოვრების“ ცნობით, მირიან II აღიზარდა სპარსეთში, სადაც გახიზნეს მამამისის მოკვლის შემდეგ (ერთი წლისა); შემდეგ მირიანი სპარსელთა ლაშქრით ქართლს შემოესია, დაამარცხა ქართლის მეფე ბარტომი, დაეუფლა ტახტს და ცოტა ხანს იმეფა; „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“-ს მიხედვით, მირვანი იწყებს მცხეთაში ქალაქის მშენებლობას. ქართულ ისტორიოგრაფიაში მირვანის მოღვაწეობა ძვ. წ. II საუკუნით თარიღდება, თუმცა არსებობს ისეთი მოსაზრებაც (ს. გორგაძე), რომ იგი ძვ. წ. I საუკუნეში მეფობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
რიჩარდ ნიქსონი

**რიჩარდ მილჰაუს ნიქსონი** ( დ. 9 იანვარი 1913 — გ. 22 აპრილი 1994) — ამერიკის შეერთებული შტატების რიგით 37-ე პრეზიდენტი 1969-1974 წლებში რესპუბლიკური პარტიიდან. ერთადერთი ამერიკელი პრეზიდენტი, რომელიც თანამდებობიდან გადადგა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ნიქსონი აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ფლოტში მსახურობდა, სადაც ლეიტენანტის წოდება მიიღო. 1946 წელს იგი აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრად, ხოლო 1950 წელს სენატორად აირჩიეს რესპუბლიკური პარტიიდან. 1953–1961 წლებში ეიზენჰაუერის პრეზიდენტობის დროს ნიქსონი აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტი იყო. 1960 წელს მას ჰქონდა აშშ-ის პრეზიდენტად არჩევის წარუმატებელი მცდელობა, როდესაც მცირე სხვაობით ჯონ კენედიმ დაამარცხა. 1962 წელს იგი ასევე კალიფორნიის გუბერნატორის არჩევნებში დამარცხდა. თუმცა ნიქსონმა 1968 წელს ისევ სცადა პრეზიდენტობა და ამჯერად გაიმარჯვა.

პრეზიდენტის რანგში ნიქსონის პირველი ამოცანა ვიეტნამის ომის პრობლემის გადაწყვეტა იყო. თავიდან მან კონფლიქტი გაამწვავა და მეზობელ ქვეყნებში შეჭრას ხელმძღვანელობდა. მიუხედავად ამისა ნიქსონმა აშშ-ის ჯარის თანდათანობით გამოყვანა დაიწყო და 1973 წელს წარმატებული მოლაპარაკების შემდეგ ჩრდილოეთ ვიეტნამთან ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმებას მიაღწია, რითაც ამერიკის მონაწილეობა ომში ეფექტურად დაასრულა. მისი საგარეო პოლიტიკური ინიციატივები დიდწილად წარმატებული იყო: 1972 წელს იგი სენსაციური ვიზიტით ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში იმყოფებოდა და ორ ქვეყანას შორის დიპლომატიური ურთიერთობა დაამყარა. ნიქსონი საბჭოთა კავშირთან დაძაბულობის შენელების და რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვითი სისტემის შეზღუდვის შეთანხმების ინიციატორი იყო. ასევე იგი რუზველტის შემდეგ პირველი პრეზიდენტი იყო, ვინც საბჭოთა კავშირს ეწვია. საშინაო ფრონტზე მისი პრეზიდენტობისას ხელფასის და ფასების კონტროლი დაწესდა და ოქროს სტანდარტი გაუქმდა, ასევე ამერიკელმა ასტრონავტებმა მთვარეზე დადგეს ფეხი. 1972 წლის არჩევნებში ნიქსონმა დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა. მისი მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს ქვეყანას ეკონომიკური პრობლემები ჰქონდა. უოტერგეიტის სკანდალში მონაწილეობის გამო მოსალოდნელი იმპიჩმენტის თავიდან ასაცილებლად ნიქსონი 1974 წლის 9 აგვისტოს თანამდებობიდან გადადგა. ამის შემდეგ იგი მისმა მემკვიდრე ჯერალდ ფორდმა შეიწყალა ყველა დანაშაულისთვის, რომელიც მას შეიძლება ჩადენილი ჰქონოდა პრეზიდენტობისას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Richard Nixon Foundation 
* The Nixons Take a Bicycle Ride
* The Nixon Center, Washington, D.C. 
* Richard Nixon Presidential Library
* White House biography 
* Richard Nixon: A Resource Guide from the Library of Congress
* The Watergate Tapes 
* Nixon's will 
* 
* 
* The Nixon–Presley Meeting

კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ზიდო

მინი|ზიდო
**ზიდო** () *იგივე* **პაულ ვიურდიგი** (; დ. 30 ნოემბერი 1980, ბერლინი, გერმანია) — თანამედროევეობის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული გერმანელი რეპერი. 

## ბიოგრაფია
ზიდო ფსევდონიმია და ნიშნავს "სუპერ ინტელიგენტ ნარკოტიკის მსხვერპლს" *(Super-intelligentes Drogenopfer)*. იგი მოღვაწეობს ჩამწერ სტუდია "აგგრო ბერლინთან" *(Aggro Berlin)* და ცნობილია თავისი პროვოკატული და აგრესიული ლირიკით, მისი სიმბოლოა პლატინისაგან დამზადებული 500 გრამიანი თავის ქალის ნიღაბი.

მისი სადებიუტო ალბომი "ნიღაბი" *(Maske)* 100 000 ცალზე მეტი გაიყიდა, რისთვისაც ზიდო დაჯილდოვდა გერმანიის მუსიკალური ჯილდოთი "საუკეთესო ახალბედა". ალბომი ძირითადად ბერლინის გეტოს — "მერკიშეს ფირტელის" ცხოვრებას ეხება.

## დისკოგრაფია
### სინგლები
* 2004: Mein Block
* 2004: Arschficksong
* 2004: Fuffies im Club
* 2005: Mama ist stolz
* 2005: Mama ist stolz (Special edition)
* 2005: Steh wieder auf (Deine Lieblingsrapper)

### ალბომები
* 1998: Wissen Flow Talent (Royal TS)
* 1999: Sintflows (Die Sekte)
* 2000: Back in Dissniss (Royal TS)
* 2001: Das Mic und Ich (A.i.d.S. [Alles ist die Sekte])
* 2002: Album Nr.3 (Royal TS)
* 2003: Garnich so Schlimm (A.I.D.S.)
* 2004: Aggro Ansage Nr. 3
* 2004: Maske(indiziert)
* 2004: Aggro Ansage Nr. 4 (indiziert)
* 2005: Dein Lieblings Album ('Deine Lieblingsrapper')

კატეგორია:გერმანელი მუსიკოსები
კატეგორია: დაბადებული 1980
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გენერალ-გუბერნატორი

**გენერალ-გუბერნატორი** ― სახელმწიფო თანამდებობა. 

## რუსეთის იმპერია
რუსეთის იმპერიაში გენერალ-გუბერნატორი იყო ადგილობრივი ადმინისტრაციის უმაღლესი მოხელე. სათავეში ედგა ერთ ან რამდნეიმე გუბერნიას. თანამდებობა შემოღებულ იქნა 1775 წკლიდა. გენერალ-გუბერნატორი ხელმძღვანელობდა სახელმწიფო ადმინისტრაციას, წოდებებს და ა.შ. ამ თანამდებობაზე ნიშნავდნენ იმპერატორის სანდო გენერლებს. რევოლუციურ პერიოდებში მათ ფართო უფლებამოსილება ენიჭებოდათ. თანამდებობა გაუქმდა 1917 წელს.

## გაერთიანებული სამეფო
გაერთიანებულ სამეფოში გენერალ-გუბერნატორი ეწოდება ყოფილ დომინიონებში, ამჟამად კი ერთა თანამეგობრობაში შემავალ სახელმწიფოებში გაერთიანებული სამეფოს მონარქის წარმომადგენელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წოდებები
კატეგორია:თანამდებობები რუსეთის იმპერიაში