მარტორქისებრნი

**მარტორქისებრნი** () — ძუძუმწოვრების ოჯახი კენტჩლიქოსნების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 2,5-4 მ, სიმაღლე — 1-2 მ, მასა — 3 ტ (და მეტსად) აღწევს, აქვთ სქელი კანი, ცხვირზე 1 ან 2 რქა, მოკლე კისერი, მოკლე და სამთითიანი ფეხები. ფერად მუქი რუხია. მხედველობა სუსტი აქვთ, სმენა და ყნოსვა — კარგი. მოკლე მანძილზე გარბიან 40-45 კმ/სთ სისწრაფით. იკვებებიან მცენარეულობით. მაკეობა 17-18 თვემდე გრძელდება. შობენ თითო ნაშიერს, რომლის მასა 20-25 კგ. ცოცხლობენ 70 წლამდე. ზოგან მარტორქისებრთა ხორცს ჭამენ. გავრცელებული არიან აფრიკასა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. მარტორქისებრნის რაოდენობა ყველგან შემცირებულია და მათ იცავენ. ცნობილია 5 სახეობა, რომელთა შორის აღსანიშნავია ინდური მარტორქა (Rhinoceros unicornis), რომელიც გავრცელებულია აღმოსავლეთ ინდოეთსა და ნეპალში; თეთრი მარტორქა (Diceros simum), რომელიც ყველაზე დიდია მარტორქისებრთა შორის და აღმოსავლეთ და სამხრეთ აფრიკაში გვხვდება; შავი მარტორქა (Diceros bicornis), რომელიც ბინადრობს აღმოსავლეთ და ცენტრალურ აფრიკაში. მარტორქისებრნი ხშირად ჰყავთ ზოოპარკებში.

## კლასიფიკაცია 
[მინი|250პქ|მარჯვნივ|[იავური მარტორქა]]
[მინი|250პქ|მარჯვნივ|[სუმატრული მარტორქა]]
[მინი|250პქ|მარჯვნივ|[ინდური მარტორქა]]
[მინი|250პქ|მარჯვნივ|[შავი მარტორქა]]
[მინი|250პქ|მარჯვნივ|[ელასმოთერიუმი]]
[მინი|250პქ|მარჯვნივ|[სუბჰირაკოდონი]]

***ოჯახი მარტორქისებრნი**
****ქვეოჯახი Rhinocerotinae**
*****ტრიბა Aceratheriini**
****†*Aceratherium* ცხოვრობდა 33.9—3.4 მლნ წლის წინ
****†*Acerorhinus* 13.6—7.0 მლნ წლის წინ
****†*Alicornops* 13.7—5.33 მლნ წლის წინ
****†*Aphelops* 20.430—5.330 მლნ წლის წინ
****†*Chilotheridium* 23.03—11.610 მლნ წლის წინ
****†*Chilotherium* 13.7—3.4 მლნ წლის წინ
****†*Dromoceratherium* 15.97—7.25 მლნ წლის წინ
****†*Floridaceras* 20.43—16.3 მლნ წლის წინ
****†*Hoploaceratherium* 16.9—16.0 მლნ წლის წინ
****†*Mesaceratherium*
****†*Peraceras* 20.6—10.3 მლნ წლის წინ
****†*Plesiaceratherium* 20.0—11.6 მლნ წლის წინ
****†*Proaceratherium* 16.9—16.0 მლნ წლის წინ
****†*Sinorhinus*
****†*Subchilotherium*
*****ტრიბა Teleoceratini**
****†*Aprotodon* 28.4—5.330 მლნ წლის წინ
****†*Brachydiceratherium*
****†*Brachypodella*
****†*Brachypotherium* 20.0—5.33 მლნ წლის წინ
****†*Diaceratherium* 28.4—16.0 მლნ წლის წინ
****†*Prosantorhinus* 16.9—7.25 მლნ წლის წინ
****†*Shennongtherium*
****†*Teleoceras* 16.9—4.9 მლნ წლის წინ
*****ტრიბა Rhinocerotini** 40.4—11.1 მლნ წლის წინ—დღემდე
****†*Gaindatherium* 11.61—11.1 მლნ წლის წინ
******ქვეტრიბა Rhinocerotina** 17.5 მლნ წლის წინ—დღემდე
*****†*Rusingaceros* 17.5 მლნ წლის წინ
******Rhinoceros* – ინდური და იავური მარტორქა
*****ტრიბა Dicerorhinini**
****†*Coelodonta* – ბეწვიანი მარტორქა
*****Dicerorhinus* – სუმატრული მარტორქა
****†*Dihoplus* 11.610—1.810 მლნ წლის წინ
****†*Lartetotherium* 15.97—8.7 მლნ წლის წინ
****†*Stephanorhinus* 9.7—0.126 მლნ წლის წინ
*****ტრიბა Dicerotini** 23.03—დღემდე
*****Ceratotherium* – თეთრი მარტორქა 7.250—დღემდე
*****Diceros* – შავი მარტორქა 23.03—დღემდე
****†*Paradiceros* 15.97—11.61 მლნ წლის წინ
***'*Rhinocerotinae *incertae sedis'''*
*****Protaceratherium*
****ქვეოჯახი Elasmotheriinae**
***†*Gulfoceras* 23.030—20.430 მლნ წლის წინ
****†*Victoriaceros* 15 მლნ წლის წინ
*****ტრიბა Diceratheriini**
****†*Diceratherium* 33.9—11.610 მლნ წლის წინ
****†*Subhyracodon* 38.0—26.3 მლნ წლის წინ
*****ტრიბა Elasmotheriini** 20.0—0.126 მლნ წლის წინ
****†*Bugtirhinus* 20.0—16.9 მლნ წლის წინ
****†*Caementodon*
****†*Elasmotherium*  3.6—0.126 მლნ წლის წინ
****†*Hispanotherium* სინონიმი — *Huaqingtherium* 16.0—7.250 მლნ წლის წინ
****†*Iranotherium*
****†*Kenyatherium*
****†*Meninatherium*
****†*Menoceras* 23.03—16.3 მლნ წლის წინ
****†*Ningxiatherium*
****†*Ougandatherium* 20.0—16.9 მლნ წლის წინ
****†*Parelasmotherium*
****†*Procoelodonta*
****†*Sinotherium'' 9.0—5.3 მლნ წლის წინ

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:კენტჩლიქოსნები