open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ეკატერინა შპიცა

კატერინა ანატოლიევნა შპიცა ( Katerína Анато́льевна Шпи́ca; დ. 29 ოქტომბერი 1985 )—რუსი თეატრისა და კინოს მსახიობი. ის ყველაზე ცნობილია „Katya: Military Story“ (ტელესერიალი 2009) და „Brothel Lights“ (2011) ფილმებით.

## ბიოგრაფია
**ადრეული ცხოვრება**

ეკატერინა შპიცა დაიბადა 1985 წლის 29 ოქტომბერს პერმში, რუსეთის სფსრ, საბჭოთა კავშირი. მისი დედა გალინა შპიცა იურისტი იყო, ხოლო მისი მამა ანატოლი შპიცა მაღაროელი.

კატერინა 13 წლამდე ცხოვრობდა ინტაში, კომის რესპუბლიკაში და სწავლობდა უცხო ენებს ექსპერიმენტულ ფრანგულ სკოლაში.

**კარიერა**

*ფილმი*

ახალგაზრდობაში მან გაიმარჯვა ადგილობრივ სილამაზის კონკურსში და ასევე მუშაობდა მოდელად. მოგვიანებით რეჟისორმა გეორგი იუნგვალდ-ხილკევიჩმა მიიწვია სატელევიზიო მიუზიკლში „ადამი და ევას ტრანსფორმაცია“, ეს მისი კარიერის დასაწყისი იყო კინოში. კატერინა შპიცამ შეასრულა ახალგაზრდა, პროვინციელი ევას მთავარი როლი.

კატერინა სერიალში „ცირკის პრინცესა“ გადაიღეს თეატრის საიტზე გამოქვეყნებული ფოტოს მეშვეობით. მსახიობი ტესტების ჩაბარების მიზნით სააგენტო TeleFormat-ში მიიწვიეს. სერიალის რეჟისორმა ალა პლოტკინამ მაშინვე დაინახა მასში ერთ-ერთი გმირის, გოგონა-ინვალიდი მაშას როლი. სერიალი 2008 წლის იანვარში დაიწყო და 115 ეპიზოდს მოიცავდა. და მიუხედავად იმისა, რომ კატერინა შპიცას გმირის ეკრანული დრო შედარებით მცირე იყო, მაშას როლი გახდა მისი პირველი სერიოზული ნაბიჯი დიდი როლებისკენ.

2009 წელს შპიცამ მიიღო მთავარი როლი სერიალში „Katya: Military Story“, რომლითაც მსახიობმა ფართო აღიარება მოიპოვა. მან განასახიერა რომანტიული გოგონას როლი, რომლის მშვიდობიან ცხოვრებაშიც ომი შემოიჭრა. სერიალი ორი სეზონი გაგრძელდა.

მოგვიანებით მსახიობმა ითამაშა არაერთ პოპულარულ სერიალში: „ადვოკატები“, „გაყინული დისპეტჩერები“, „უძრავი ბიჭები“, „გოლუბკა“, „მოსკოვი“, „ცენტრალური ოლქი 3“, „ყველას თავისი ომი აქვს“, „კედარი ხვრეტს ცაში“, „მასკარადის წესები“, „გასროლის წინ“ და „სხვა ადამიანის სახე“.

2011 წელს კატერინა შპიცა გამოჩნდა, როგორც მეძავი ზინკა-ჰიტლერი ალექსანდრე გორდონის ფილმში „ბორდელ შუქები“. ერთი წლის შემდეგ მან მიიღო ერთ-ერთი მთავარი როლი (ალისა) ფილმში „Metro“, რომელმაც მას დიდი პოპულარობა მოუტანა.

შპიცამ შეასრულა დიდი რუსი მოჭიდავის ივან პოდუბნის საყვარლის როლი ბიოგრაფიულ ფილმში „Poddubny“, რომელიც გამოვიდა 2014 წელს.

ლეონიდ პლიასკინის ისტორიულ სერიალში „ახალგაზრდა გვარდიელები“ მსახიობმა მიიღო ლუბოვ შევცოვას როლი.

2016 წელს კატერინამ ითამაშა სტიუარდესის როლი ნიკოლაი ლებედევის ფილმში „Flight Crew“.

*თეატრი*

1998 წელს შევიდა პერმის თეატრ-სტუდია CODE-ში. მუშაობდა პერმის კამერული თეატრის ახალ დრამაში.

2005 წლიდან ცხოვრობს მოსკოვში, მუშაობს მოსკოვის ეროვნული ხელოვნების სახელმწიფო მუსიკალურ თეატრში ვლადიმერ ნაზაროვის ხელმძღვანელობით.

*ტელევიზია*

იგი გამოჩნდა ყინულის შოუს კონკურსის მეოთხე სეზონში „Ice Age“.

## პირადი ცხოვრება
2010 წელს იგი დაქორწინდა მსახიობ კონსტანტინე ადაევზე. მათი ვაჟი, გერმანი, დაიბადა 2012 წლის 25 თებერვალს. 2015 წელს წყვილი დაშორდა. მას ხანმოკლე ურთიერთობა ჰქონდა რეჟისორ მერიუს ვაისბერგთან, მაგრამ წყვილი დაშორდა 2015 წლის აგვისტოში.
## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფილიპოპოლისის ოდეონი

250px|მინი|ალტ=რომაული ოდეონი ბულგარეთში|ხედი ქალაქ პლოვდივის ცენტრიდან
**ფილიპოპოლისის ოდეონი** () — ძველი პლოვდივის მოქალაქეთა საქალაქო საბჭოს (ცნობილი როგორც ბულევტერიონი) შენობა.

ოდეონი ასევე გამოიყენებოდა, როგორც თეატრი, მისი შესაბამისი სტრუქტურის გამო. ოდეონის შენობებს ჰქონდა მშენებლობის ოთხი პერიოდი: II საუკუნიდანდან (ადრიანეს მმართველობის დროს), როდესაც ის თავდაპირველად აშენდა, IV საუკუნემდემდე, როდესაც ის მიტოვებულ იქნა. ასეთი შენობის არსებობა ძველ პლოვდივში არის ფილიპოპოლისის, როგორც კულტურული და პოლიტიკური ცენტრის, მნიშვნელობის ნიშანი.
ოდეონის გარშემო აღმოჩენილია 250/1 წელს გოთების მიერ განადგურების მტკიცებულებები.

## მდებარეობა
ფილიპოპოლისის ოდეონი აღმოჩენილ იქნა გენერალ გურკოს ქუჩის ახლოს, პლოვდივის რომაული ფორუმის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში. ოდეონსა და ფორუმს შორის ბუნებრივი კავშირი დაირღვა მარია ლუიზას ბულვარისა და პლოვდივის მთავარი საფეხმავლო ქუჩის ქვეშ გვირაბის მშენებლობის დროს.

## ოდეონი
250px|მინი|მარცხნივ|ალტ=ოდეონი და ფორუმის ჩრდილოეთი ნაწილი|ოდეონი და ფორუმის ჩრდილოეთი ნაწილი
250px|მინი|მარცხნივ|ალტ=ოდეონის გეგმა|ოდეონის გეგმა
ოდეონი იყო მართკუთხა შენობა, რომელიც შეიცავდა გადახურული თეატრებისთვის ტიპურ ელემენტებს, როგორიცაა სკენე, ორქესტრა და კავეა (თეატრონი). სკენე არის ვიწრო და მისი სიგრძე ვრცელდება თეატრონის მთელ სიგანეზე. პროსკენე (პოდიუმი სკენეს წინ) იყო 1,5 მეტრით მაღალი ორკესტრის დონეზე. სკენე იყო ორსართულიანი და აშენებული კორინთულ ორდერში, რაც ტიპური იყო იმ პერიოდისთვის. თეატრალური შენობების მსგავსად, სკენეს კედელში აღმოჩენილია ვერტიკალური ღარები, რაც მიუთითებს, რომ, სავარაუდოდ, არსებობდა ფარდის აწევისა და დაწევის სტრუქტურა. კავეას მზიდი კონსტრუქციის სიმაღლე მნიშვნელოვანი იყო.

ორქესტრას ჰქონდა ცხენის ნალის ფორმა, რაც ტიპური იყო რომაული პროვინციებისთვის. ოდეონის მშენებლობის ბოლო პერიოდში ორქესტრას ზომა შემცირდა და მისი ფორმა გახდა ნახევარწრიული.

იატაკი შედგებოდა დიდი მარმარილოს ფილებისგან, რომლებიც გარშემორტყმული იყო მარმარილოს ორთოსტატებით თეატრონთან ახლოს. განლაგებული საფეხურისებრ ფორმაში, უკეთესი ხილვადობისთვის. თაღოვან სტრუქტურას, მრავალრიცხოვანი კამარული სივრცით, მოკვეთილი კონუსის ფორმია ჰქონდა და გარს ერტყმოდა თეატრონს. მსგავსი სტრუქტურა გამოიყენებოდა რომში კოლოსეუმის მაყურებელთა ზონის მშენებლობისთვის. კავეა გამოყოფილია სკენესგან პაროდოსების საშუალებით.

## კონსერვაცია და რესტავრაცია
ფილიპოპოლისის ოდეონი აღმოაჩინეს 1988 წელს არქეოლოგებმა ზ. დიმიტროვმა და მაია მარტინოვამ. 1995 წელს ძველი ძეგლი შეტანილ იქნა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურულ ფასეულობათა სიაში. 2002 წელს ჩატარდა საკონსერვაციო სამუშაოები ლევენტისის ფონდის ფინანსური მხარდაჭერით.

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის არქიტექტურა
კატეგორია:ბულგარეთი
Cadillac Records

***Cadillac Records*** — 2008 წლის ამერიკული ბიოგრაფიულ-დრამატული ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორია დარნელ მარტინი. ფილმი იკვლევს მუსიკალურ ეპოქას 1940-იანი წლების დასაწყისიდან 1960-იანი წლების ბოლომდე, აღწერს ჩიკაგოს ბაზაზე მოქმედი ჩანაწერების კომპანიის გავლენიანი ხელმძღვანელის, ლეონარდ ჩესის ცხოვრებას და იმ რამდენიმე მუსიკოსის ისტორიას, რომლებიც *Chess Records*-ისთვის აკეთებდნენ მუსიკას.

ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ედრიენ ბროუდი, როგორც ლეონარდ ჩესი, ჯეფრი რაიტი, როგორც მადი უოთერსი, კოლუმბუს შორთი, როგორც ლითლ უოლთერი, სედრიკ დი ენთერთეინერი, როგორც უილი დიქსონი, იმონ უოკერი, როგორც ჰაულინ ვულფი, მოს დეფი, როგორც ჩაკ ბერი და ბიონსე, როგორც ეტა ჯეიმსი.

ფილმი გამოვიდა  ამერიკის შეერთებულ შტატებში 2008 წლის 5 დეკემბერს TriStar Pictures-ის მიერ. საუნდტრეკი გამოშვებულია Music World/Columbia-სა და Sony Music-ის მიერ.
## სიუჟეტი
1947 წელს ჩიკაგოში პოლონელი ებრაელი იმიგრანტი  ბარის მფლობელი ლეონარდ ჩესი ქირაობს ბლუზის შემსრულებელთა ჯგუფს, რომელშიც შედიან გიტარისტი მადი უოთერსი და ლითლ უოლთერი, რომელიც უკრავს ჰარმონიკაზე. მადისა და უოლთერის წარმატებამ ჩესს უბიძგა, უფრო მეტი შესაძლებლობა მიეცა შავკანიანი მუსიკოსებისთვის და 1950 წელს დაეარსებინა ახალი ჩანაწერების ლეიბლი - *Chess Records.* ამან მოიზიდა ისეთი ვარსკვლავები, როგორებიც არიან ეტა ჯეიმსი, ჰაულინ ვულფი და ჩაკ ბერი. ფილმში აღწერილია მუსიკოსების ამაღელვებელი ცხოვრების გავლენა ბიზნესსა და პირად ცხოვრებაზე. 
## საფუძველი
ლეონარდ ჩესი იყო 1950-იანი წლების ამერიკული ჩანაწერების ლეიბლის *Chess Records*-ის თანადამფუძნებელი, რომელიც მდებარეობდა ჩიკაგოში, ილინოისში. ის ლეგენდარულ კომპანიას მართავდა თავის ძმასთან, ფილთან, ერთად 1950-იანი და 60-იანი წლების განმავლობაში.  ლეიბლმა დაიწყო ჩანაწერების გაყიდვა. ამით დასაბამი მისცა ისეთი ლეგენდარული მუსიკალური პიროვნებების კარიერას, როგორებიც არიან ბლუზის მომღერლები ჰარმონიკასა და გიტარაზე შემსრულებლები ლითლ უოლთერი და მადი უოთერსი, ჰაულინ ვულფი, სოულის ლეგენდა ეტა ჯეიმსი  და ჩაკ ბერი და უილი დიქსონი.
## წარმოება
ფილმის  *Cadillac Records* გადაღებები დაიწყო 2008 წლის თებერვალში. გადაღების ლოკაციები მოიცავდა ლუიზიანას, მისისიპის და ნიუ-ჯერსის შტატებს. ფილმი დადგა დანიელ მარტინმა და დაფინანსდა Sony BMG Film-ის მიერ.
ბიონსემ ჩაწერა ხუთი სიმღერა საუნდტრეკისთვის, მათ შორის ეტა ჯეიმსის *At Last-*ის ქავერ ვერსია, რომელიც გამოვიდა 2008 წლის 2 დეკემბერს, როგორც მთავარი სინგლი.
ფილმის გამოსვლიდან ერთი თვის შემდეგ ბეიონსემ შეასრულა *At Last* ბარაკ ობამას ინაუგურაციის წვეულებაზე, როდესაც ის და მისი მეუღლე მიშელი პირველად ცეკვავდნენ როგორც პრეზიდენტი და პირველი ლედი.
საუნდტრეკი 48 კვირა იყო *Top Blues Albums-*ის პირველ ადგილზე.
საუნდტრეკი ნომინირებული იყო 2010 წლის გრემის ჯილდოზე შემდეგ კატეგორიებში: საუკეთესო კომპილაციური საუნდტრეკი ალბომი კინოფილმისთვის, ტელევიზიისთვის ან სხვა ვიზუალური მედიისთვის; ბეიონსეს *Once in a Lifetime* საუკეთესო სიმღერად კინოფილმისთვის, ტელევიზიისთვის ან სხვა ვიზუალური მედიისთვის; ბეიონსეს *At Last* საუკეთესო ტრადიციული R&B ვოკალური შესრულებისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1950-იანი წლები მუსიკაში
საქართველო-ინდოეთის ურთიერთობები

**საქართველო-ინდოეთის ურთიერთობები** — ორმხრივი დიპლომატიური ურთიერთობა ამ ორ ქვეყანას შორის. საქართველოს აქვს საკუთარი საელჩო ნიუ-დელიში. ინდოეთის საელჩო ერევანში ერთდროულად არის აკრედიტებული საქართველოშიც.

## ისტორია 
საქართველოსა და ინდოეთის ხალხებს შორის კავშირები ძველ დროში დამყარდა. ეს ჩანს ქართულ ხალხურ ლეგენდებში, სადაც შესამჩნევია პანჩატანტრას გავლენა. შემონახულია შუა საუკუნეებში ქართველი მისიონერების, მოგზაურებისა და ვაჭრების ინდოეთში მოგზაურობის ცნობები. ზოგიერთი ქართველი დიდ მუღალთა კარზეც მსახურობდა. უდაიპური ბეგუმი, მუღალის იმპერატორ აურანგზების ერთ-ერთი ცოლი, წარმოშობით ქართველი იყო.

1955 წელს სსრკ-ში სამუშაო ვიზიტის დროს თბილისს ეწვია ინდოეთის პირველი პრემიერ-მინისტრი ჯავაჰარლალ ნერუ და შეხვდა ქართველ ინდოლოგ აკა მორჩილაძეს. 1976 წელს ქალაქს ეწვია ინდირა განდი. 1978 წლის ივნისში საქართველოს სსრ-ს ეწვია საგარეო საქმეთა მინისტრი ატალ ბიჰარი ვაჯპაი.

2023 წელს საქართველოში 7,7 მლნ აშშ დოლარის ინდური ინვესტიცია განხორციელდა. ამ მხრივ რეკორდული 2017 წელი იყო, 9,3 მლნ დოლარის ინვესტიციით.

## კულტურული კავშირები 
საქართველოში პოპულარულია ინდური ფილმები და სამზარეულო. თბილისში რამდენიმე ინდური რესტორანი ფუნქციონირებს, თუმცა ქართველებში ჰინდი ენის მიმართ ინტერესი მცირეა.

2014 წლის 30 ივნისს განდის ფონდის მხარდაჭერით თბილისში გაიხსნა მულტიდისციპლინური დიპლომატიის ინსტიტუტი, რომლის მიზანიც იყო განდის იდეების საქართველოში პოპულარიზაცია.

## განათლება 
საქართველოს მოქალაქეებს შეუძლიათ მიიღონ სტიპენდიები ინდოეთის ტექნიკური და ეკონომიკური თანამშრომლობის პროგრამის ფარგლებში. კულტურულ ურთიერთობათა ინდოეთის საბჭო (ICCR) ახორციელებს სტიპენდიებს ქართველებისთვის ინდოეთის უნივერსიტეტებში ბაკალავრიატსა და სხვა საფეხურებზე სწავლისათვის.

2023-2024 სასწავლო წლისთვის საქართველოს უმაღლეს სასწავლებლებში უცხოელი სტუდენტების 53% (16,357) ინდოეთის მოქალაქეა. მათგან 3,750 სახელმწიფო უმაღლეს სასწავლებელში სწავლობს, ხოლო 12,607 - კერძო უნივერსიტეტებში. Galt&Tagart-ის კვლევის მიხედვით, 2028 წლისთვის ეს მაჩვენებელი შესაძლოა 31,000-მდე გაიზარდოს.

## ტურიზმი 
2023 წელს საქართველოში ინდოეთიდან 84,688 ვიზიტორი ჩამოვიდა, რაც 2022 წელთან შედარებით 60%-ით მეტია. 2024 წლის პირველი სამი კვარტალის მონაცემებით, საქართველოში 87,491 ინდოეთის მოქალაქის ვიზიტი განხორციელდა, რაც წინა წლის ანალოგიურ პერიოდთან შედარებით 47,6%-ით მეტია.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ინდოეთის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ინდოეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
მაია თუხარელი

**მაია დიმიტრის ასული თუხარელი** (დ. 11 ივნისი, 1960, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (2001). 

## ბიოგრაფია
1981 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი რუსული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. იმავე წელს მუშაობა დაიწყო იქვე რუსული ენისა და ლიტერატურის კათედრაზე. 1998-2006 წლებში პარალელურად იყო თსუ-ის ზუგდიდის ფილიალის ფილოლოგიის ფაკულტეტის რუსული ენისა და ლიტერატურის კათედრის ხელმძღვანელი. 2012 წლიდან არის თსუ-ის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი. იკვლევს ფ. დოსტოევსკის, ა. ჩეხოვის, ვ. ბრიუსოვის, მ. ლერმონტოვის და სხვა რუს მწერალთა შემოქმედებას, ქართული რუსისტიკის საკითხებს. აქვეყნებს ნაშრომებს სამეცნიერო პერიოდულ გამოცემებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
ვახშამი ემაუსში

**ვახშამი ემაუსში** (იტალ. La Cena di Emmaus) - ბაროკოს ეპოქის იტალიელი მხატვრის, მიქელანჯელო მერიზი და კარავაჯოს, 1601 წელს შესრულებული ნახატი. ნამუშევარი კარდინალ ჯიროლამო მატეის ძმის, ჩირიაკო მატეის, დაკვეთით შეიქმნა. იგი 1839 წლიდან დღემდე ლონდონის ეროვნულ გალერეაში ინახება. ნახატზე გამოსახულია სახარებისეული სცენა, როდესაც მკვდრეთით აღმდგარი იესო ქრისტე ქალაქ ემაუსში საკუთარ მოციქულებს ეცხადება. ნამუშევარზე დიდი მნიშვნელობა ენიჭება შუქ-ჩრდილებსა და მასში გამოყენებულ ბნელ ფერებს. მასზე უხვად შევხვდებით ქრისტიანულ სიმბოლოებს.

5 წლის შემდეგ, 1606 წელს, ავტორმა ნახატის ახალი ვერსია შექმნა, რომელიც ორიგინალისგან საკმაოდ განსხვავდება და დღეისათვის ბრერას პინაკოთეკაში (მილანი) ინახება.

= აღწერა =
ხელოვნების ნიმუში ასახავს მომენტს, როდესაც მკვდრეთით აღმდგარი იესო ქრისტე ქალაქ ემაუსში უცნობის სახით ეცხადება თავის ორ მოწაფეს, ლუკასა და კლეოპას, მათთან ერთად გატეხავს პურს და დალოცავს მოწაფეებს. მარკოზის სახარების მიხედვით (16:12) იესო მათ "განსხვავებული ფორმით" გამოეცხადა, რაც შეიძლება იყოს მიზეზი იმისა, რომ ნახატზე ქრისტე წვერის გარეშეა გამოსახული. სხვა ვერსიით, მაცხოვრის უწვეროდ გამოსახვით კარავაჯომ ხაზი გაუსვა მის აღდგომას.

ნახატზე ქრისტეს მოწაფეები უბრალო ადამიანების სახით და ღარიბული ტანისსამოსით არიან გამოსახულნი. ერთ-ერთ მათგანს დახეული ტანსაცმელიც კი აცვია, ხოლო მეორე პილიგრიმისთვის დამახასიათებელი სამოსით გვევლინება. კლეოპას გაშლილი ხელები  და ჟესტიკულაცია მიგვანიშნებს ნანახით მის მომენტალურ გაოცებაზე. ფეხზე წამომდგარი პერსონაჟის სახეზე კი შესაძლოა მოვლენისადმი გულგრილობა ამოვიკითხოთ.

მაგიდაზე მოთავსებული ხილის კალათის წინა პლანზე არსებული ნაქსოვი ძაფის ფორმა განასახიერებს თევზს, ხოლო კალათის ძირას არსებული ჩრდილი ჰგავს თევზის კუდს, რაც ქრისტიანულ სიმბოლოებს წარმოადგენს.

= მილანის ვერსია =
კარავაჯომ მოგვიანებით, 1606 წელს, ნახატის ახალი ვერსია შექმნა, რომელიც დღეს მილანში, ბრერას პინაკოთეკაში, ინახება. მილანის ვერსია ორიგინალისგან საკმაოდ განსხვავდება: მასზე შევხდებით 5 პერსონაჟს, რომლებიც განსხვავებული, უფრო თავშეკავებული, ჟესტიკულაციებით ხასიათდებიან და ბევრად მუქ, ჩაბნელებულ ფონს. ვერსიებს შორის განსხვავება შესალოა გამოწვეული იყოს კარავაჯოს ცხოვრების იმდროინდელი ქარტეხილებით (რანუჩიო ტომასონის სიკვდილის შემდეგ მას რომიდან კანონგარეშეს სტატუსით გაქცევა მოუწია).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლონდონის ეროვნული გალერეა

## სქოლიო
კატეგორია:კარავაჯოს ნახატები
კატეგორია:ბაროკოს მხატვრობა
წითელი ეკლესია (ბულგარეთი)

250px|მინი|ალტ=წითელი ეკლესია (ბულგარეთი)|წითელი ეკლესია (ბულგარეთი)
**წითელი ეკლესია (ბულგარეთი)** (, გამოითქმის [tʃɛrˈvɛnɐ ˈtsɤrkvɐ])) —  დიდი, ნაწილობრივ შემონახული გვიანრომაული (ადრებიზანტიური) ქრისტიანული ბაზილიკა სამხრეთ-ცენტრალურ ბულგარეთში. ეკლესია, რომელიც თარიღდება V-VI საუკუნეების მიჯნაზე. მდებარეობს ქალაქ პერუშტიცთან ახლოს, პლოვდივის ოლქის დასავლეთში, ქალაქ პლოვდივიდან დაახლოებით 15 კილომეტრის (9.3 მილის) დაშორებით სამხრეთ-დასავლეთით. წითელი ეკლესია არის მყარი აგურის კონსტრუქციის იშვიათი ნიმუში გვიანი ანტიკური პერიოდიდან ბულგარეთში. სწორედ აგურების წითელმა ფერმა მისცა ეკლესიას მისი სახელი.

## ისტორია და არქიტექტურა
სავარაუდოდ, აშენებული იმპერატორ ანასტასიუს I-ის დროს (491-518წწ). ეკლესიას თავდაპირველად ჰქონდა გუმბათი, მაგრამ გუმბათიდან ძალიან ცოტა რამ შემორჩა.

ეკლესიის იატაკი დაფარული იყო მოზაიკებით და ინტერიერი მოხატული იყო ფრესკებით. წითელი ეკლესიის ადრეული კედლის მხატვრობა ასახავს ქრისტიანული ეკლესიების შიდა დეკორაციაში თანდათანობით გადასვლას რთული მოზაიკებიდან ფრესკებზე, რაც იმ დროისთვის ბუნებრივია. დეკორაციის გარკვეული ნაწილი შენახულია სოფიაში, ეროვნულ ისტორიულ მუზეუმში. ახლა დაკარგულია, თუმცა იმ ადრეული ფრესკების ნაწილი იყო აპოკრიფული სცენები იოანე ნათლისმცემლის მშობლების ცხოვრებიდან, კერძოდ, ელისაბედის გაქცევისა და ზაქარიას მკვლელობის შესახებ.

ითვლება, რომ წითელი ეკლესია თავდაპირველად იყო წამებულთა მავზოლეუმი (მარტირიუმი), რომელიც ინახავდა ცნობილი წმინდანის ნაწილებს. ეკლესია რეკონსტრუქციას დაექვემდებარა ადრეულ შუა საუკუნეებში. X-XI საუკუნეებში გვერდითი გასასვლელების რამდენიმე ნაწილი დაილუქა თვით ეკლესიიდან აღებული აგურების გამოყენებით, და აფსიდის წინ სივრცე იზოლირებულ იქნა ორმაგი ღობით. ეკლესიის გარშემო არსებული ნეკროპოლი ასევე დათარიღებულია შუა საუკუნეებით, და სწორედ იმ პერიოდში იქნა დამატებული ფრესკების მეორე ფენა.

წითელი ეკლესია პირველად ბულგარელი არქეოლოგების მიერ გაითხარა 1915 წელს. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამ შემდგომი კვლევა გადაავადა 1921 წლამდე, როდესაც გათხრები გაგრძელდა ბულგარული არქეოლოგიური ინსტიტუტის მიერ ამერიკელი ბიზანტიოლოგის, თომას უიტმორის, ფინანსური დახმარებით. 

სტრუქტურული დაზიანების გამო, ეკლესია ხის ხარაჩოებში ჩასვეს 1985 წელს. 2013 წელს ობიექტი კვლავ გაიხსნა რენოვაციის შემდეგ, რომელიც შესაძლებელი გახდა ევროპის საბჭოს მნიშვნელოვანი დაფინანსების წყალობით. ხის ხარაჩოები შეიცვალა ლითონის კოჭებით, გარემო სტრუქტურულად გაუმჯობესდა და აშენდა ვიზიტორთა ცენტრი.

სოფიაში მდებარე წმინდა სოფიას ეკლესიასთან და ნესებირში არსებულ ძველ საეპისკოპოსოსთან ერთად, წითელი ეკლესია წარმოადგენს იმ პერიოდის ბულგარეთის ისტორიიდან მხოლოდ სამიდან ერთ-ერთ შემონახულ აგურის ეკლესიას. მყარი აგურის წყობა ზოგადად იშვიათი იყო და გვხვდებოდა შენობებში, რომლებიც აშენებულია V-XII საუკუნეებში ბიზანტიასა და ბიზანტიური გავლენის ქვეშ მყოფ რეგიონებში. არქიტექტურის ისტორიკოსი მარგარიტა კოევა მიიჩნევს ეკლესიას იმ ცვლილებების ერთ-ერთ მთავარ მაგალითად, რომლებიც მოჰყვა თანამედროვე ბულგარეთის მიწებზე მილანის ედიქტს 313 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთი
კატეგორია:საეკლესიო არქიტექტურა
ქვედა კატრუხის დიალექტი

**ქვედა კატრუხის დიალექტი** () — აზერბაიჯანული ენის დიალექტი, რომელიც დიალექტების აღმოსავლურ ჯგუფს მიეკუთვნება. დაღესტნის რუტულის რაიონის სოფელ ქვემო კატრუხის ტერიტორიაზე ლაპარაკობენ.

## გავრცელება 
აზერბაიჯანული ენის ქვედა კატრუხის დიალექტზე ლაპარაკობენ დაღესტნის რუთულის რაიონის პატარა სოფელ ქვემო კატრუხში. 1939 წელს ასზე მეტი ოჯახი სოფლიდან დაღესტნის მაგარამკენტის მხარეში გადავიდა და ლეკებთან ერთად სოფელი ახალი აული ჩამოაყალიბა. სოფლის მცხოვრებთა ნაწილი ასევე ცხოვრობს დერბენტში, მაჰაჩყალასა და დაღესტნის სხვა ქალაქებში. ქვემო კატრუხის დიალექტზე სულ 2000 ადამიანი საუბრობს. მეზობელი ლაკები და რუთულები ერთმანეთს აზერბაიჯანულადაც ესაუბრებიან.

## გრამატიკული მახასიათებლები 
### ფონოლოგია 
დიალექტი შეიცავს ისეთ თანხმოვნებს, რომლებიც დამახასიათებელი არაა აზერბაიჯანული ენისთვის, მაგრამ ტიპურია დაღესტნური ენებისთვის, კერძოდ ლაკური ენისთვის, როგორიცაა პლოზივურ-გლოტალური (ეჟექტივები): ველარული ḳ, ლაბიალური p̣, წინა ენისმიერი ṭ, დენტალური სიბილანტური აფრიკატი c̣, შუა-პალატალური სისინა აფრიკატი ç̇.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული ენა
კატეგორია:დიალექტები
Silent Hill 3

**Silent Hill 3** — ფსიქოლოგიური Survival horror-ის ჟანრის ვიდეო თამაში, შექმნილი Team Silent-ისა და გამოცემული Konami-ის მიერ. თამაში არის „Silent Hill“-ის სერიის რიგით მესამე ნაწილი და „პირველი ნაწილის“ პირდაპირი გაგრძელება. თამაში გამოვიდა 2003 წლის 23 მაისს PlayStation 2-ზე, 2003 წლის 31 ოქტომბერს — პერსონალურ კომპიუტერზე. 2012 წლის 20 მარტს PlayStation 3-სა და Xbox 360-ზე გამოვიდა თამაშის HD-რემასტერინგული ვერსია.

„Silent Hill 3“-ში მოქმედება ვითარდება გამოგონილ სამაყაროში, სადაც ყოველდღიური რეალობა გადაიკვეთება სხვა, ალტერნატიული სამყაროთი და ორივე ავსებულია მონსტრებით. სიუჟეტი მიმდინარეობს პირველი ნაწილის მოვლენებიდან 17 წლის შემდეგ.  თამაშის მთავარი გმირია ახალგაზრდა გოგონა, სახელად ჰიზერი, რომელიც მის გარეშემო მომხდარი უცნაური მოვლენების ამოსახსნელად იდუმალებით მოცულ ქალაქ საილენთ ჰილში მიემგზავრება. აქ იგი აღმოაჩენს, რომ ქალაქის კულტი მისი გამოყენებით გეგმავს გაურკვეველი „ღვთაების“ დაბადებას. სერიის სხვა თამაშების მსგავსად,  „Silent Hill 3“ მოიცავს მისტიკური საშინელებათა ჟანრის თემატიკას და საშინელებათა ფილმებისთვის დამახასიათებელ მიდგომებს — მოგვითხრობს ადამიანებზე, რომლებიც კოშმარებით სავსე იმქვეყნიურ სამყაროში აღმოჩნდებიან. გეიმპლეი მოიცავს თავსატეხების გადალახვას, სხვადასხვა საგნების მოძიებას, ტერიტორიების გამოკვლევასა და მთავარი გმირის მოსტრებთან დაპირისპირებას.

თამაშმა მიიღო დადებითი შეფასებები თამაშების მიმმოხილველებისგან. მათ ძირითადად შეაქეს თამაშის ატმოსფერო, გრაფიკა, ხმოვანი გაფორმება. თუმცა კრიტიკოსთა უმეტესობამ უარყოფითად შეაფასა გეიმპლეის ზოგიერთი ელემენტი და არაკომფორტული მართვის სისტემა. საერთო განხილვების საიტ Metacritic-ზე PlayStation 2 ვერსია ფლობს 85/100 ქულას, ხოლო PC ვერსია — 72/100 ქულას.

2012 წელს გამოვიდა რეჟისორ მაიკლ ბასეტის მიერ გადაღებული თამაშზე დაფუძნებული ფილმი სახელად „საილენთ ჰილი 2“. ().

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:2003 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Konami-ს თამაშები
კატეგორია:PlayStation 2-ის თამაშები
კატეგორია:ფსიქოლოგიური საშინელებათა თამაშები
კატეგორია:Silent Hill-ის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების გაგრძელებები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები, რომლებშიც მთავარი გმირი ქალია
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში
ავგუსტუსის ფორუმი

300px|მინი
**ავგუსტუსის ფორუმი** (; ) — რომის იმპერატორების ფორუმიდან ერთ-ერთი, რომელიც აშენებულია ავგუსტუსის მიერ (ძვ. წ. 27 – ახ. წ. 14 წწ.). მასში შედის მარსი-შურისმაძიებლის ტაძარი. დაუსრულებელი ფორუმი და მისი ტაძარი გაიხსნა ძვ. წ. 2 წელს, მშენებლობის დაწყებიდან 40 წლის შემდეგ.

## ისტორია
ტრიუმვირმა ოქტავიანემ ძვ. წ. 42 წელს ფილიპის ბრძოლის დროს აღთქმა დადო, რომ ააშენებდა ტაძარს მარსის, რომაელთა ომის ღმერთის პატივსაცემად. ძვ. წ. 27 წელს იგი გახდა რომის პრინცეფსი ავგუსტუსის სახელით და დაგეგმა ტაძრის აშენება ახალ ფორუმზე, რომელიც მის სახელს ატარებდა. ავგუსტუსმა გამოიყენა სოციალური პროპაგანდა იულიუს კეისრის ანდერძის გაგრძელებით, რომ შეექმნა „ყველა არსებულზე დიდი“ მარსი შურისმაძიებლის ტაძარი, განათავსა რა ის ტაძარში, დაუკავშირა საკუთარი თავი თავის ღვთაებრივ აღმზრდელ მამას და მოიპოვა მჭიდრო კავშირი რომაულ მოსახლეობასთან გარდაცვლილი დიქტატორისადმი მათი სიყვარულის მეშვეობით.

მიწის უმეტესი ნაწილი, სადაც ფორუმი უნდა აშენებულიყო, უკვე თავად ავგუსტუსის საკუთრებაში იყო. თუმცა, თავდაპირველი გეგმები მოითხოვდა მეტ სივრცეს, ვიდრე მას ჰქონდა და დასჭირდებოდა დამატებითი მიწის შეძენა ან ექსპროპრიაცია. ამის ნაცვლად, გეგმები ოდნავ შეიცვალა, ამიტომ ზოგიერთი ასიმეტრია თვალსაჩინოა, განსაკუთრებით ტერიტორიის აღმოსავლეთ კუთხეში. სვეტონიუსი აღნიშნავს, რომ ავგუსტუსს არ სურდა ახლომდებარე მესაკუთრეების სახლების ძალით წართმევა. ამ მიწის საკითხებმა, ისევე როგორც მრავალმა არქიტექტურულმა შეცდომამ, გააჭიანურა მშენებლობა. დაუსრულებელი ფორუმი და მისი ტაძარი გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან 40 წლის შემდეგ ძვ. წ. 2 წელს. ახ. წ. 19 წელს ტიბერიუსმა დაამატა ორი ტრიუმფალური თაღი ტაძრის ორივე მხარეს უმცროსი დრუზუსისა და გერმანიკუსის გერმანიაში მათი გამარჯვებების პატივსაცემად.

ახ. წ. 112 წელს ტრაიანეს ფორუმის გახსნასთან ერთად, ავგუსტუსის ფორუმზე ნაპოვნი წარწერების რაოდენობა შემცირდა, რაც მიანიშნებს, რომ მისი ბევრი ფუნქცია ახალ ადგილას გადაიტანეს, თუმცა ადრიანემ გარკვეული აღდგენითი სამუშაოები ჩაატარა. ექსედრის საგანმანათლებლო და კულტურული გამოყენება დაფიქსირებულია გვიანდელ ანტიკურ პერიოდში. ფორუმის შესახებ ბოლო მითითება თარიღდება ახ. წ. 395 წლით. არქეოლოგიური მონაცემები მიუთითებს, რომ სტრუქტურები სისტემატურად დაიშალა VI საუკუნის პირველ ნახევარში, სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ის სერიოზულად დაზიანდა მიწისძვრის ან ომების დროს. ავგუსტუსის ფორუმი იყო რომის დიდი საჯარო შენობებიდან ერთ-ერთი პირველი, რომელიც გაქრა, რაც ასევე ხსნის მისი თავდაპირველი სახელის ხსოვნის სწრაფ დაკარგვას. IX საუკუნეში ნანგრევი ტაძრის პოდიუმზე აშენდა ბაზილიანური მონასტერი. X საუკუნისთვის ფორუმი იმდენად გადაიტვირთა ნანგრევებითა და მცენარეულობით, რომ ადგილობრივებმა მას უწოდეს Hortus mirabilis (საოცარი ბაღი).

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ოქტავიანე ავგუსტუსი
მანჭკვალა (გვარი)

**მანჭკვალა** ან **არმილარია** () — ფირფიტებიანი სოკოების გვარი, რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში მიეკუთვნებოდა ტრიქოლომასებრთა ოჯახს. თანამედროვე სისტემატიკოსები მას მიაკუთვნებენ ფიზალაკრიასებრთა ოჯახს. პარაზიტი სოკოებია, რომლებიც იწვევენ მერქნის ლპობას. გვარში შედის საჭმელი სახეობები როგორებიცაა მანჭკვალა, ტყუბლა-სოკო, Armillaria ostoyae და ა.შ. 

სოკოს ბაზიდიოკარპი (რეპროდუქციული სტრუქტურა) არის ქუდიანი სოკო, რომელიც იზრდება ხეზე, როგორც წესი, პატარა მკვრივ გროვებად ან კონებად. მათი ქუდები, როგორც წესი, ყვითელ-ყავისფერია, შეხებისას ოდნავ წებოვანი, როდესაც სველია. ასაკის მიხედვით შეიძლება ფორმაში მერყეობდეს კონუსურიდან ამოზნექილამდე და ცენტრში ჩაღრმავებულამდე. ფეხზე შეიძლება ჰქონდეს ან არ ჰქონდეს რგოლი. არმილარიას ყველა სახეობას აქვს თეთრი სპორების ანაბეჭდი და არცერთს არ გააჩნია ვოლვა.

მალურის ეროვნულ ნაკრძალში, ორეგონის შტატში (აშშ) აღმოჩენილი *Armillaria ostoyae*-ის მიცელიუმი დედამიწაზე ყველაზე დიდ ცოცხალ ორგანიზმად მიიჩნევა, რომელსაც 960 ჰექტარი მიწა უკავია და დაახლოებით 8000 წლით თარიღდება,

## გალერეა

ფაილი:Armillaria_ostoyae.jpg|*Armillaria ostoyae
ფაილი:2011-12-01_Armillaria_tabescens_(Scop.)_Emel_186734.jpg|*Armillaria tabescens*
ფაილი:Armillaria_sp_Marriott_edit.jpg|*Armillaria hinnulea*
ფაილი:Fungi_1_(3974037525).jpg|*Armillaria cepistipes*
ფაილი:Armillaria_gallica_26659.jpg|*Armillaria gallica

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Images of *Armillaria* species

## სქოლიო
კატეგორია:სოკოების გვარები
კატეგორია:მანჭკვალა
ოსო-დე-სიო

**ოსო-დე-სიო** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ლერიდის პროვინციის ურჟელის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი —  26,30 კმ². მოსახლეობა —  203 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ლერიდის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოსო-დე-სიოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ლერიდის მუნიციპალიტეტები
Ludus Magnus

300px|მინი|გლადიატორების საწვრთნელი სკოლა
**Ludus Magnus**, ასევე ცნობილი, როგორც **გლადიატორების დიდი სასწავლო სკოლა** — რომის უდიდესი გლადიატორული სკოლა. ის ააშენა იმპერატორმა დომიციანემ (81-96 წწ.) I საუკუნის ბოლოს, მის მიერ განხორციელებულ სხვა სამშენებლო პროექტებთან ერთად, როგორიცაა სამი სხვა გლადიატორული სკოლა რომის იმპერიის მასშტაბით.

სასწავლო სკოლა მდებარეობს კოლოსეუმის აღმოსავლეთით, ხეობაში ესკვილინისა და ცელიუსის ბორცვებს შორის, ტერიტორიაზე, რომელიც უკვე დაკავებული იყო რესპუბლიკური და ავგუსტუსის პერიოდის ნაგებობებით. დღეს შემორჩენილი ნანგრევები მიეკუთვნება რეკონსტრუქციას, რომელიც განხორციელდა იმპერატორ ტრაიანეს დროს (98-117 წწ.), როდესაც ლუდუსის სიბრტყე აწიეს დაახლოებით 1,5 მეტრით.

ლუდუს მაგნუსი იყო არსებითად გლადიატორული არენა, სადაც რომის იმპერიის სხვადასხვა კუთხიდან მოსული გლადიატორები ცხოვრობდნენ, ჭამდნენ და ვარჯიშობდნენ წვრთნის პროცესში, რათა მომზადებულიყვნენ კოლოსეუმში გამართული გლადიატორული თამაშებისთვის. კოლოსეუმი იყო ადგილი, სადაც გლადიატორები მიდიოდნენ მოწინააღმდეგეებთან საბრძოლველად.

## რესურსები ინტერნეტში
*High-resolution 360° Panoramas and Images of Ludus Magus | Art Atlas

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ფიზალაკრიასებრნი

**ფიზალაკრიასებრნი** () — სოკოების ოჯახი ფირფიტოვანთა (*Agaricales*) რიგისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს მსოფლიოს ყველა კონტინენტს, გარდა ანტარქტიდისა. ფიზალაკრიასებრთა ოჯახში გაერთიანებულია სოკოს 23 სხვადასხვა გვარი.

ფიზალაკრიასებრთა ოჯახის უმეტესი სახეობის ნაყოფსხეული ქუდიანია, ჰიფალური სისტემა მონომიტურია, ანუ შედგება მხოლოდ გენერაციული ჰიფებისგან — თხელკედლიანი ან სუსტად გასქელებული კედლებით, ცოცხალი პროტოპლასტის შემცველი, აქტიურად მზარდი და ანასტომოზის და ბაზიდიუმის წარმოქმნის უნარის მქონე. ბაზიდიუმებს აქვთ გურზისებრი ფორმა, ორიდან ოთხამდე სტერეგმებით. ბაზიდიოსპორები ჩვეულებრივ ელიფსოიდური, ცილინდრული ან წვეთოვანი ფორმისაა, უფერო, თხელკედლიანი და არ რეაგირებენ მელცერის რეაგენტზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:სოკოების ოჯახები
კატეგორია:ფიზალაკრიასებრნი
მეფე დივანის გუმბათი

**მეფე დივანის გუმათი** — მსოფლიოში ყველაზე დიდი იეზიდური ტაძარი. იგი მდებარეობს სომხეთის სოფელ აკნალიჭში, არმავირის პროვინციაში, სადაც ეზიდების უმსხვილესი უმცირესობა ცხოვრობს. სოფელი აკნალიჭი სომხეთის დედაქალაქ ერევნიდან 35 კილომეტრით დასავლეთით მდებარეობს.სოფელში ასევე მდებარეობს ყოფილი საბჭოთა კავშირის პირველი იეზიდური ტაძარი, ზიარათი, რომელიც 2012 წელს აშენდა. ზიარათისა და აკნალიჭის ახალი ტაძრის, მეფე დივანის გუმბათის სიმბოლური მნიშვნელობა, რომელიც დაახლოებით „ყველა ერთად მოვა“-დ ითარგმნება, განსაკუთრებით გაიზარდა სინჯარის ხოცვა-ჟლეტის შემდეგ, აღნიშნა ხდრ ჰაჯოიანმა, ერევანში დაფუძნებული ორგანიზაციის, იეზიდთა ეროვნული კავშირის ვიცე-პრეზიდენტმა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაძრები
კატეგორია:ტაძრები ადგილმდებარეობის მიხედვით
ენისებრი ბაწარა

**ენისებრი ბაწარა** () — მისი ნაყოფსხეული მრავლარუსიანი, თაროსებრი და ენისებრა, რომლის ზომები 15-20 სმ დიამეტრსა და 2-3 სმ სისქეს აღწევს. თავდაპირველად მისი შეფერილობა თეთრი ან მოვარდისფროა, შემდეგ კი მოყვითალო-მოყავისფრო ხდება. ზედაპირი ჯაგრისებრ ბუსუსიანია, ხოლო ქვედა მხარეს გრძელი, 0.5-1 სმ სიგრძის წაწვეტებული ეკლები აქვს, რომლებიც ქვემოთ არის მიმართული.

რბილობი ხორცოვანია და რბილი ტექსტურა აქვს, თუმცა მოგვიანებით რბილ-კორპისებრი ხდება. მისი ფერი მოთეთროა, უსუნოა და გადატეხისას ჰაერზე ფერს არ იცვლის. სპორები სფეროსებრი და გლუვია, რომელშიც ერთი დიდი ცხიმოვანი წვეთია მოთავსებული. მათი ზომებია 3.5-4 x 3-3.5 მკმ, ხოლო ანაბეჭდი თეთრია.

ეს სოკო ძირითადად ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება გამხმარ ან დამპალ ფოთლოვან ხეებზე, განსაკუთრებით მუხასა და წიფელზე. იგი ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში. მიუხედავად იმისა, რომ საჭმელად ვარგისია, მისი იშვიათობის გამო შეგროვება რეკომენდებული არ არის.
## ლიტერატურა 
* ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 156-157, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:აგარიკომიცეტები
მოვარდისფრო საჩეჩელა

**მოვარდისფრო საჩეჩელა** () — სოკო ბუჩქისებრი, მარჯნის მსგავსი ფორმისაა და უხვად დატოტვილია. მისი ტოტები ირმის რქებს ჰგავს, ვერტიკალურადაა მიმართული და ბოლოებში ორად იყოფა. ზედაპირი გრძივად დანაოჭებულია, ხოლო ზომები 7-30 სმ სიმაღლესა და 6-15 სმ დიამეტრს აღწევს. მისი ფერი მოყვითალო-მოვარდისფრო ან მოვარდისფრო-მონაცრისფროა, ტოტების ბოლოები თავდაპირველად ყვითელია, თუმცა დროთა განმავლობაში მთლიანად მოყავისფრო ხდება. ფეხი 3-6 სმ სიგრძისა და 2.5-6 სმ სიგანისაა, მოთეთრო ფერის.

რბილობი მოთეთრო-მოვარდისფროა და მყიფე სტრუქტურა აქვს. გადატეხვისას მოწითალო შეფერილობას იღებს. მას გამოკვეთილი სუნი არ აქვს, თუმცა მწარე გემოთი ხასიათდება. დროთა განმავლობაში რბილობი ფხშვნადი და ცარცისებრი ხდება.

სოკოს სპორები ცილინდრული ფორმისაა, მკრთალი ხორკლიანი სტრუქტურით და მათი ზომები 8-14 x 3-6 მკმ-ია. ანაბეჭდის ფერი მოყვითალოა.

ეს სოკო ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება, ძირითადად, ფოთლოვან ტყეებში, იშვიათად კი წიწვოვნებშიც გვხვდება. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება წიფლნარში.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. მისი მოხმარება არ შეიძლება, რადგან შხამიანია და საჭმლის მომნელებელი სისტემის სერიოზულ მოშლას იწვევს.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 150-151, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:შხამიანი სოკოები
კატეგორია:აგარიკომიცეტები
საღებავი პიზოლიტუსი

**საღებავი პიზოლიტუსი** () — სოკო თავდაპირველად მიწისქვეშ იზრდება და აქვს ბოლქვისებრი, სფეროსებრი ან მსხლის მსგავსი ფორმა. მისი დიამეტრი 4-15 სმ-მდე აღწევს. მოგვიანებით ფორმა იცვლება და ხდება მოგრძო, გურზისებრი ან უფორმო, ზოგჯერ კი ვითარდება 1-8 სმ სიგრძისა და 2-3 სმ სიგანის ფეხი, თუმცა ზოგიერთი ნიმუში სრულიად ფეხის გარეშე გვხვდება.

გარეთა საფარველი (პერიდიუმი) ერთშრიანია და მხოლოდ 1 მმ სისქისაა. თავდაპირველად გლუვი და მოთეთრო-მონაცრისფრო ფერისაა, თუმცა მომწიფებისას მოყვითალო-ყავისფერი ხდება. როცა სოკო მწიფდება, პერიდიუმი იბზარება და ცვივა ფანტელებად, რის შედეგადაც შიშველი სპორების მასა (გლება) რჩება, რომელიც ქარის საშუალებით იფანტება.

სპორები მტვრის მსგავსი, მურა-ყავისფერი და სფეროსებრია, ზომით 7-10 მკმ, გრძელი ეკლიანი ზედაპირით.

რბილობი, ანუ გლება, თავდაპირველად მოშავო და თხევად-ლაბისებრია. მასში მოთავსებულია მოთეთრო-მოყვითალო მომრგვალო პერიდიოლები, რომლებიც შეიცავს სპორებს. დროთა განმავლობაში პერიდიოლები მწიფდება, მოყავისფრო ხდება, იშლება და საბოლოოდ გარდაიქმნება მოყვითალო-მოყავისფრო სპორების მასად.

ეს სოკო ძირითადად ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება და უპირატესად წიწვოვან ხეებთან, განსაკუთრებით ფიჭვთან და კედართან, გვხვდება. მისი გავრცელებისთვის ხელსაყრელი პირობებია მჟავე და საკვები ნივთიერებებით ღარიბი ნიადაგი.

იგი გავრცელებულია ყველა კონტინენტზე. მიუხედავად იმისა, რომ საკვებად არ გამოიყენება, ამ სოკოს ბუნებრივ საღებავად იყენებენ ყვითელი ფერის მისაღებად. გარდა ამისა, მისი უნარი, გაიზარდოს მჟავე და გაღარიბებულ ნიადაგებზე, სასარგებლოდ გამოიყენება დეგრადირებული ეკოსისტემების, მაგალითად, კარიერებისა და ჩამონაშლების, აღდგენაში.
## ლიტერატურა 
* ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 278-279, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:აგარიკომიცეტები
მიქლიოსნაირნი

**მიქლიოსნაირნი** ან **კანთარელასნაირნი** () — სოკოების რიგი აგარიკომიცეტების კლასისა. ჰიმენოფორი შედგება ფსევდოფირფიტებისაგან. მიქლიოსნაირთა რიგი შეიცავს არა მხოლოდ მიქლიოსებრთა () ოჯახს, არამედ ჰიდნუმისებრთა (), აფელარიასებრთა (), კლავულინასებრთა () და ბოტრიობაზიდიუმისებრთა () ოჯახების ზოგიერთ წარმომადგენლებს.

მიქლიოსნაირთა რიგის უმეტესი სახეობა მიკორიზას წარმოქმნის სხვადასხვა სახეობის ხეებთან, ბუჩქებთან და მცენარეებთან.

## გალერეა

ფაილი:Hedgehog fungi.jpg|*Hydnum repandum* (ჰიდნუმისებრნი)
ფაილი:Aphelaria 82539.jpg|*Aphelaria* cf. *complanata* (აფელარიასებრნი)
ფაილი:Botryobasidium.vagum.-.lindsey.jpg|*Botryobasidium vagum* (ბოტრიობაზიდიუმისებრნი)
ფაილი:Clavulina coralloides - Lindsey.jpg|*Clavulina coralloides* (კლავულინასებრნი)
ფაილი:Tulasnella.violea.-.lindsey.jpg|*Tulasnella violea* (ტულასნელასებრნი)

## რესურსები ინტერნეტში
*მიქლიოსნაირნი — MycoBank

## სქოლიო
კატეგორია:სოკოების რიგები
კატეგორია:მიქლიოსნაირნი
ნიკოლოზ სლოვინსკი

**ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე სლოვინსკი** (დ. , თბილისი — გ. 1989, იქვე) — საბჭოთა ინჟინერი, ხიდმშენებელი და მეცნიერი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1976). საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1960). სკკპ წევრი 1945 წლიდან.

1928 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1928 წლიდან საქართველოს პოლიტექნიკურ და საინჟინრო ნაგებობათა ინსტიტუტებში ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას. მისი უშუალო მონაწილეობით აიგო ხიდები დონზე, თერგზე, ლიახვზე, მტკვარზე (მ. შ. ჩელიუსკინელთა სახელობის ხიდი, ახლანდელი თამარ მეფის ხიდი), თბილისის სანაპიროები, რეკონსტრუირებულია თბილისის ძირითადი მაგისტრალები, მოედნები და სხვა.

ხიდთმშენებლობაში ახალი ტიპის კონსტრუქციების გამოყენებისათვის სპეციალისტთა ჯგუფთან ერთად 1976 წელს მიენიჭა სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია. მიღებული აქვს „საპატიო ნიშნის“ ორდენი და სხვა სახელმწიფო ჯილდოები.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს ზედა პანთეონში.

## ბიბლიოგრაფია 
* 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:საბჭოთა ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
სუნიერი (მუნიციპალიტეტი)

**სუნიერი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ლერიდის პროვინციის სეგრიის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი —12,70 კმ². მოსახლეობა — 343 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ლერიდის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სუნიერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ლერიდის მუნიციპალიტეტები
ქემალ დადალ-იფა

**ქემალ დადალ-იფა** (დ.  15 აპრილი, 1932, ოჩამჩირე — გ. 1989) — ქართველი  ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა ხარკოვის სამშენებლო-საინჟინრო ინსტიტუტი.

მუშაობა დაიწყო „მთავარხარკოვმშენის“ N3 სამშენებლო სამმართველოში ტექნიკური განყოფილების ინჟინრად. შემდეგ იყო განყოფილების გამგის მოადგილე, განყოფილების უფროსი, 1962 წელს ამავე სამმართველოში დაინიშნა მთავარ ინჟინრად, 1963 წელს საცხოვრებლად გადმოვიდა ქალაქ სოხუმში და ათი წლის განმავლობაში, საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N6 სამშენებლო ტრესტის სოხუმის სამშენებლო სამმართველოს ხელმძღვანელობდა, 1973 წელს დაინიშნა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N6 სამშენებლო ტრესტის მმართველად, სადაც სრულად გამოავლინა პროფესიონალიზმი და ორგანიზატორული უნარი. მისი ხელმძღვანელობით აშენდა ისეთი გამორჩეული ობიექტები როგორებიცაა: აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის ადმინისტრაციული შენობა, რკინაბეტონის ნაკეთობათა კომბინატი, რესპუბლიკური მნიშვნელობის ავტოსატრანსპორტო გაერთიანების სპეციალიზებული საწარმო, არაერთი სანატორიუმი და დასასვენებელი სახლი, საცხოვრებელი სახლების მასივი ქალაქ სოხუმის ახალ კვარტალში, კინოთეატრები და საზოგადოებრივი დანიშნულების სხვა ობიექტები, ნაპირსამაგრი ნაგებობები შავი ზღვის სანაპიროზე.

## ჯილდოები
* აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი;
* აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებული ინჟინერი.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია თბ., 2017 გვ.180.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ხარკოვის სამშენებლო-საინჟინრო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ზულფუგარ ადიგოზალოვი

**ზულფუგარ (ზულფი) სამედ ოღლუ ადიგოზალოვი** () — მუღამისა და აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერების ცნობილი შემსრულებელი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1943).

## ბიოგრაფია 
ზულფუგარ ადიგოზალოვი შუშას რაიონის სოფელ კარადოლაღში დაიბადა. საშემსრულებლო კარიერა 1927 წელს დაიწყო. XX საუკუნის 20-იანი წლების ბოლოს ჯაბარ ქარიაღდიოღლუმ შუშის ერთ-ერთ მეჯლისში მოუსმინა და ბაქოში მიიწვია.

ბაქოში ზულფუგარ ადიგოზალოვი კონცერტებით ფილარმონიის სცენაზე გამოდიოდა და მუღამ ოპერებში მონაწილეობდა. მან როგორც მომღერალმა და მსახიობმაც პოპულარობა სწრაფად მოიპოვა. ხალხი მას სიყვარულით "ზიულფის" უწოდებდა.

1936 წლიდან აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი გახდა. მისი საფირმო ნომერი მუღამი რასტი იყო.

ის იყო კომპოზიტორ ვასიფ ადიგოზალოვისა და მევიოლინე რაუფ ადიგოზალოვის მამა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ნარიმან ალიევი (მომღერალი)

**ნარიმან მოვსუმ ოღლუ ალიევი** (; დ. 5 მაისი, 1930, ბაქო – გ. 28 აპრილი, 1998, ბაქო) —  გამოჩენილი აზერბაიჯანელი მომღერალი, პედაგოგი, აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი და „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული პედაგოგი“ (1992).

## ცხოვრება და კარიერა 
ნარიმან ალიევი დაიბადა ბაქოს ბუზოვნას დასახლებაში 1930 წლის 5 მაისს. 1942 წელს დაამთავრა 206-ე სკოლის მე-7 კლასი და მალევე დაიწყო მუშაობა მამასთან ერთად კოლმეურნეობაში. მოგვიანებით სწავლა განაგრძო 29-ე პროფესიულ სასწავლებელში, სადაც შეისწავლა ხუროსა და ავტომობილების ზეინკლის ხელობა. 1948 წელს დაამთავრა სამხატვრო სკოლა, ხოლო 1951-1954 წლებში სამხედრო სამსახურში მსახურობდა.

1956 წელს ნარიმან ალიევი ასაფ ზეინალის სახელობის ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში ჩაირიცხა. 1960 წელს, კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, გახდა აზერბაიჯანის პოპ-კავშირის წევრი და მალევე აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი. 1964 წელს დაიწყო პედაგოგიური მოღვაწეობა, თავდაპირველად მე-12 მუსიკალურ სკოლაში, ხოლო 1965 წლიდან ასაფ ზეინალის ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში, სადაც ხელმძღვანელობდა სიმღერის კათედრას 1997 წლამდე.

ნარიმან ალიევი ბავშვობიდანვე ინტერესდებოდა მუღამითა და აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკით. 1955 წელს შეხვდა სახელგანთქმულ მუღამის შემსრულებელს სეიდ შუშინსკის, რომლის რჩევითაც სწავლა გააგრძელა ასაფ ზეინალის ბაქოს მუსიკალურ კოლეჯში. აქ მან გაიღრმავა ცოდნა და დაეუფლა მუღამის ნიუანსებს. მისი თანაკლასელები იყვნენ აზერბაიჯანის გამოჩენილი მომღერლები: ალიბაბა მამედოვი, ზეინაბ ხანლაროვა, გულუ ასკეროვი, ისლამ რზაევი და სხვები.

ნარიმან ალიევი აქტიურად მართავდა კონცერტებს აზერბაიჯანის რეგიონებში და სხვა რესპუბლიკებში, სადაც ასრულებდა მუღამისა და ხალხურ სიმღერებს.

პედაგოგიურ და შემოქმედებით საქმიანობაში შეტანილი წვლილისთვის ნარიმან ალიევი დაჯილდოვდა სხვადასხვა საპატიო ორდენებითა და დიპლომებით. 1983 წელს მიენიჭა სსრკ-ს შესანიშნავი მეორადი სპეციალისტის სამკერდე ნიშანი და პარტიული კომსომოლის კომიტეტების საპატიო ორდენები. 1992 წლის 20 ოქტომბერს მიენიჭა „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მასწავლებლის“ წოდება.

1961 წელს ნარიმან ალიევი დაქორწინდა ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებელ ხალიდა ხანუმზე. მათ ჰყავდათ ოთხი შვილი, რომელთაც სახელები მუღამის ტრადიციის შესაბამისად დაარქვეს: მაჰური, დილქეში და დილრუბა.

ნარიმან ალიევი გარდაიცვალა 1998 წლის 28 აპრილს და დაკრძალულია მშობლიურ ბუზოვნაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
შიშლის მეჩეთი

**შიშლის მეჩეთი** (თურქ. Şişli Camii) — რომელიც მდებარეობს შიშლის მოედანზე, ბიუიქდერეს გამზირზე, ჰალასკარგაზისა და აბიდე-ი ჰიურრიეტის ქუჩებს შორის, შიშლის რაიონში, სტამბოლი, თურქეთი.

1940-იან წლებში სტამბოლის სწრაფი ურბანული ზრდის შედეგად შიში ქალაქის განუყოფელ ნაწილად იქცა, თუმცა რაიონში არც ერთი მეჩეთი არ არსებობდა. მოსახლეობის მოთხოვნით მეჩეთის მშენებლობის ინიციატივა აიღო ქალაქის მერმა ლუთფი ქირდარმა, რომლის შუამდგომლობით მეჩეთის მინდობილ პირებს სიმბოლურ ფასად გადაეცა  მიწის ნაკვეთი.

მთავარ, ლურსმნებიან კარში ზემოდან მოთავსებულია კალიგრაფიული წარწერა არაბულ დამწერლობაზე, რომელიც შესრულებულია ჰამიდ აითაჩის (1891–1982) მიერ. ეზოს ცენტრში დგას თორმეტწახნაგა სადირვანი — წყარო რიტუალური განბანისათვის (უდუ)

მეჩეთი დღემდე სრულად ფუნქციონირებს და ყოველდღიურად იღებს მორწმუნეებს. პარასკევის ლოცვის დროს მეჩეთში თავმოყრილია მრავალი მორწმუნე — როგორც ადგილობრივი მცხოვრებლები, ისე მიმდებარე კომერციული ობიექტების თანამშრომლები. მეჩეთი ღიაა ვიზიტორებისთვის არალოცვის საათებშიც, რაც ზრდის მის როლს როგორც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლისა და ტურისტული ღირსშესანიშნაობის.

აღსანიშნავია, რომ შიშლის მეჩეთი ხშირად ხვდება ფოტო და ვიდეო გადაღებების ობიექტივში. იგი შეტანილია არაერთ დოკუმენტურ ფილმსა და ფოტოალბომში, რომლებიც ასახავენ სტამბოლის ურბანულ განვითარებასა და ისლამური არქიტექტურის მემკვიდრეობას. მეჩეთის ირგვლივ არსებული თანამედროვე ურბანული სივრცე — კაფეები, მაღაზიები, სკვერები — ქმნის მრავალფუნქციურ გარემოს, სადაც რელიგიური სივრცე და თანამედროვე ქალაქური ცხოვრება ჰარმონიულად თანაარსებობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო
კატეგორია:შიშლი 
კატეგორია:სტამბოლის მეჩეთები
კატეგორია:მეჩეთები, დასრულებული 1949 წელს
კატეგორია:მინარეთიანი მეჩეთები თურქეთში
კატეგორია:გუმბათიანი მეჩეთები თურქეთში
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:თურქული კულტურა
მედეთ ჩობანოვი

**მედეთ ნამაზ ოღლუ ჩობანოვი** (; 1937, დარბაზი, ბოლნისის რაიონი — 2 ივნისი, 2023, ბაქო) — თურქოლოგი და ტოპონიმისტი, ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, თურქეთის ლინგვისტური საზოგადოების წევრი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია 
მედეთ ნამაზ ოღლუ ჩობანოვი დაიბადა 1937 წლის 11 აპრილს, ბოლნისის რაიონის სოფელ დარბაზში. თბილისის პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი დაამთავრა. უნივერსიტეტში სწავლის შემდეგ მშობლიურ სოფელ დარბაზში მასწავლებლად მუშაობა დაიწყო. ერთი წლის შემდეგ სამხედრო სამსახურში გამოიძახეს. დაამთავრა ოფიცრის სკოლა. 1992 წელს დაიცვა დისერტაცია ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის წოდებაზე თემაზე „აზერბაიჯანული ანთროპონიმიის საფუძვლები“. 1993 წელს დაინიშნა პროფესორად.

1994 წლიდან ცხოვრობდა ბაქოში. მუშაობდა აზერბაიჯანის ფუტუროლოგიის უნივერსიტეტის პრორექტორად, აზერბაიჯანის ელიტური უნივერსიტეტის რექტორად, აზერბაიჯანის პედაგოგიკის დარგში კვალიფიკაციის ამაღლებისა და კადრების გადამზადების ინსტიტუტის დეკანად.

ჰეიდარ ალიევის სახელობის აზერბაიჯანის უმაღლესი სამხედრო სკოლისა და აზერბაიჯანის საზღვაო აკადემიის ენების განყოფილების ხელმძღვანელი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტთან არსებული საექსპერტო კომისიის ექსპერტთა საბჭოს წევრი იყო.

აირჩიეს ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად.

სხვადასხვა წლებში ასწავლიდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტსა და აზერბაიჯანის ტექნიკურ უნივერსიტეტში, ატარებდა ლექციებსა და სემინარებს.
ავტორია 80-ზე მეტი წიგნის, მათ შორის 15 მონოგრაფიის, სახელმძღვანელოსა და სასწავლო დამხმარე საშუალებების.

არჩეული იყო თურქეთის ლინგვისტური საზოგადოების წევრად.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის განათლების სამინისტროს განათლების ცენტრის მთავარი დირექტორი იყო. სხვადასხვა კომისიებისა და გაზეთებისა და ჟურნალების სარედაქციო კოლეგიის წევრი გახლდათ.

მედედ ჩობანოვი ასევე ოჯახის შესანიშნავი უფროსი იყო. მან მეუღლესთან, მედიცინის მუშაკ რიმასთან, ქალიშვილი ნადირთან ერთად 5 შვილი - 4 ქალიშვილი და 1 ვაჟი გააჩინა. ყველა მათგანმა მიიღო უმაღლესი განათლება და დაქორწინებულები არიან. ვაჟი და ორი ქალიშვილი მეცნიერები არიან. ჰყავს 9 შვილიშვილი და 15 შვილთაშვილი.

მედედ ნამაზ ოღლუ ჩობანოვი 2023 წლის 2 ივნისს 86 წლის ასაკში გარდაიცვალა და 3 ივნისს ბაქოში დაკრძალეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ფეხიანი ცრუ გუდაფშუკა

**ფეხიანი ცრუ გუდაფშუკა** () — ნაყოფსხეული ბოლქვისებრი ან ბურთისებრი ფორმისაა, ზემოდან ოდნავ დაბრტყელებული. მისი დიამეტრი მერყეობს 1.5-8 სანტიმეტრს შორის, სიმაღლე კი 3-6 სანტიმეტრია. ნაყოფსხეული გადადის 3-6 სმ სიგრძის დანაოჭებულ ფეხში, რომლის ძირიც ფესვისებრი მიცელიუმის ძაფებითაა დაფარული. გარე იერსახით იგი მოყვითალო-მოყავისფროა, ზოგჯერ კი მოწითალო მოყავისფრო ელფერიც შეინიშნება. მისი ზედაპირი დაფარულია მურა ფერის ქერცლებითა და მეჭეჭებით, ზოგჯერ კი დახეთქილიც არის. როცა ნაყოფი მწიფდება, მთლიან გარსზე (პერიდიუმზე) ხდება არათანაბარი გახეთქვა, საიდანაც სპორები იფრქვევა.

სპორები მურა-ყავისფერი და სფეროსებრია, მათი დიამეტრი 10-16 მიკრომეტრია. მათ ზედაპირზე შეინიშნება ეკლები და ხორკლები, თუმცა ბადისებრი ორნამენტი არ გააჩნიათ.

თავდაპირველად რბილობი თეთრია და მკვრივი, თუმცა დროთა განმავლობაში მურა-ყავისფერს იღებს და მომწიფებისას მის შიგთავსს მტვრისებრი მასა ცვლის.

ეს სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, ძირითადად, ფოთლოვანი ტყეების ნიადაგზე. ის გვხვდება ასევე ტყისპირებში, ბაღებსა და პარკებში, ქვიშნარ ნიადაგზე, გზისპირებში და მშრალ გარემოში.

გავრცელებულია ყველა კონტინენტზე.

მიუხედავად იმისა, რომ გარეგნულად შეიძლება მიმზიდველიც კი ჩანდეს, იგი შხამიანია და ადამიანის საჭმლის მომნელებელი სისტემის სერიოზულ მოშლას იწვევს.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 282-283, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
კატეგორია:შხამიანი სოკოები
სტეპის ხეთამხალი

**სტეპის ხეთამხალი** () — ქუდი 4-8 სანტიმეტრის დიამეტრისაა. მისი შეფერილობა მონაცრისფრო-ყავისფერ ტონებში მერყეობს. თავდაპირველად ქუდის ფორმა მრგვლად ამობურცულია და შიგნით განიერი ბორცვაკი იკვეთება, თუმცა შემდგომში იგი ბრტყლად ამოზნექილი ხდება, ხოლო შუაგულში ოდნავ ჩაზნევაც აღინიშნება. ტექსტურა ხორცოვანია, ხოლო ცენტრში ბოჭკოვან-ქერცლოვანი იერი შეინიშნება. ქუდის კიდეები ყოველთვის შეკეცილია, რაც მისი ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია.

ფეხი 3-5 სმ სიგრძისა და 1-2.5 სმ სისქისაა. ფერით თეთრია. მისი მდებარეობა ქუდის მიმართ ცენტრალურიც შეიძლება იყოს და ექსცენტრულიც. ფორმით ცილინდრულია და ძირში შესამჩნევად სქელდება, რაც გურზისებრ იერს აძლევს. ტექსტურით იგი სქელხორცოვანი და გლუვია.

ჰიმენოფორს წარმოადგენენ ფირფიტები, რომლებიც მეტ-ნაკლებად მეჩხერად არიან განლაგებული. ისინი განიერია და ფეხზე დაღმავდება. ზოგიერთ შემთხვევაში ფირფიტები ტალღოვან ფორმასაც იღებს. შეფერილობა ძირითადად თეთრია, თუმცა ხშირად შეიმჩნევა მოვარდისფრო ელფერიც.

სპორები წაგრძელებულ-ელიფსური ფორმისაა, ზომით 10-14 x 4-5 მიკრომეტრი. მათი ანაბეჭდი კრემისფრად შეიმჩნევა.

რბილობი სქელხორცოვანია, მკვრივი და მოთეთრო შეფერილობის. არ გააჩნია არანაირი სუნი, რაც მას განასხვავებს ზოგიერთი სხვა სახეობის სოკოსგან.

ეს სოკო გაზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ჯგუფებად. ძირითადად გვხვდება ქოლგოსნების ფესვებსა და ღეროებზე, განსაკუთრებით კი ლურჯ ნარზე. მისი გავრცელების არეალში შედის სტეპები, უდაბნოები, ნახევარუდაბნოები და საძოვრები.

გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში.
საკვებად ვარგისია და იჭმევა.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 222-223, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
სუნიტა უილიამსი

**სუნიტა ლინ (სუნი) უილიამსი** (, ქალიშვილობის გვარი **პანდია**; დ. 19 სექტემბერი, 1965, იუკლიდი, ოჰაიო, აშშ) — ამერიკელი ასტრონავტი და აშშ-ის საზღვაო ძალების გადამდგარი ოფიცერი. უილიამსი საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე იყო: „სკს-14“-ზე, როგორც მონაწილე, „სკს-15“-სა და „სკს-32“-ზე — ფრენის ინჟინერი და „სკს-33“-ზე — სადგურის მეთაური. NASA-ს კომერციული ეკიპაჟის პროგრამის წევრი. ის არის მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გამოცდილი ასტრონავტი, რომელიც ღია კოსმოსში ჯამურად მრავალი საათია ნამყოფი: მისი ცხრა კოსმოსური გაფრენა მეორე ადგილზეა ქალის მიერ, ხოლო ღია კოსმოსში ფრენის მთლიანი დრო 62 საათი და 6 წუთი, არის მეოთხე საერთო ჯამში და ყველაზე მეტი შესრულებული ქალის მიერ. მისი პირველი კოსმოსური ფრენისას, რომელიც გაგრძელდა 194 დღე 18 საათი 03 წუთი 14 წამი (12/10/2006 - 06/19/2007), მან დაამყარა რეკორდი, კოსმოსში ქალის მიერ ყველაზე ხანგრძლივ და უწყვეტ ყოფნაში (2015 წელს რეკორდი მოხსნილ იქნა (199 დღე) იტალიელის ასტრონავტის სამანტა კრისტოფორეტის მიერ). 

## ბიოგრაფია
სუნიტა უილიამსი დაიბადა აშშ-ის შტატის ქალაქ იუკლიდში, თუმცა ბავშვობა მან მასაჩუტეტსის შტატის ნედჰემში გაატარა.
* Honorary Doctorate, Gujarat Technological University (2013)
* Golden Order for Merits, Government of Slovenia (2013)
* Sardar Vallabhbhai Patel - Vishwa Pratibha Award
* 2024 წლის დეკემბერში, სუნიტა უილიამსი შეიტანეს მასში BBC-ის „100 ქალის“ სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sunita Williams – NASA biography
* Departing Space Station Commander Sunita Williams Provides Tour of Orbital Laboratory (YouTube) November 2012
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ამერიკელი კოსმონავტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვიელია

**ვიელია** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ლერიდის პროვინციის ვალ-დ’არანის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 211,70 კმ². მოსახლეობა — 5611 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ლერიდის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვიელიის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო
კატეგორია:ლერიდის მუნიციპალიტეტები