open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თამარ ერისთავი

**თამარ ლევანის ასული ერისთავი** (დ. 30 აპრილი, 1932, თბილისი — გ. 8 იანვარი, 2014, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 1960–1973 წლებში მუშაობდა თბილისის ი. ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში ინგლისური ენის კათედრაზე. 1974–1993 წლებში ხელმძღვანელობდა მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურულ ურთიერთობათა მთავარი სარედაქციო კოლეგიის ახალგაზრდა მთარგმნელთა სექციას. მონაწილეობდა მსოფლიო ლიტერატურის ბიბლიოთეკის რედკოლეგიისა და შექსპირის სრული ქართული გამოცემის რედკოლეგიის მუშაობაში. 

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1954 წელს. პოეტურ კრებულთაგან აღსანიშნავია: „იარე მზეზე“ (1965), „იალკიალი“ (1981), „ვარსკვლავიანი ცის ქვეშ“ (1986). 

თარგმნა და შეადგინა შოტლანდიური პოეზიის ანთოლოგია (1979), თარგმნა აგრეთვე რობერტ ბერნსის ლექსები (1959), „ლირიკა“ (1964), ჯ. ბაირონის, ჟაკ პრევერის, მ. ლერმონტოვის, ნიკოლაი ტიხონოვისა და სხვათა ნაწარმოებები. მისი ლექსები თარგმნილია სხვადასხვა ენაზე.

გარდაიცვალა 2014 წლის 8 იანვარს. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დავით შავლიაშვილი

**დავით შავლიაშვილი** (დ. 14 მარტი, 1984, თბილისი) — ქართველი იურისტი და თანამდებობის პირი. 2014-2015 წლებში იყო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი.

## ბიოგრაფია
2005 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი სამართალმცოდნის სპეციალობით. 2008-2010 წლებში იყო „გლობალავტოსპეცტექნიკის“ დირექტორი და დამფუძნებელი. 2008-2010 წლებში იყო კომპანია „Smart Way Group”-ის დირექტორის მოადგილე და დამფუძნებელი. 2011-2012 წლებში იყო შპს „კომპიქსის“ დირექტორის მოადგილე, დამფუძნებელი. 2012 წელს იყო შპს „პარტნიორის“ დირექტორის მოადგილე, დამფუძნებელი. 2012 წელს იყო შპს „კომპიქსის“ დირექტორი, დამფუძნებელი. 2012 წელს შპს „პარტნიორის“ დირექტორი, დამფუძნებელი. 2012-2013 წლებში იყო საქართველოს ენერგეტიკისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს სსიპ „ბუნებრივი რესურსების სააგენტოს“  უფროსი. 2013-2014 წლებში იყო საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარე. 2014-2015 წლებში იყო საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დავით
დეიტერიუმის ფთორიდი

**დეიტერიუმის ფთორიდი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით DF. არის გამჭვირვალე, დამახასიათებელი სუნის მქონე, ძლიერ მომწამლავი თხევადი ნივთიერება. კარგად იხსნება წყალში.

## სინთეზი
მიიღება დეიტერიუმისა და ვერცხლის ფთორიდის 110 გრადუსზე გაცხელებით.
:D2 + 2 AgF → 2 DF + 2 Ag

მიიღება ბენზოილის ფთორიდისა და მძიმე წყლის ურთიერთქმედებით დაბალ ტემპერატურაზე.
:2C6H5COF + D2O → (C6H5CO)2O + 2DF

## ლიტერატურა
*W. H. Clausen and J. H. Hildebrand. J. Amer. Chem. Soc. 56, 1820 (1934).
* G. Olah and S. Kuhn. Z. anorg. allg. Chem. 287, 282 (1956).
*H. von Wartenberg and O. Fitzner. Z. anorg. allg. Chem. 151, 313 (1926).

კატეგორია:წყალბადის ნაერთები
კატეგორია:ფთორის ნაერთები
კატეგორია:მჟავები
ბარამგურიანი

**ბარამგურიანი („შვიდი მთიები“)** — ნოდარ ციციშვილის მიერ დამუშავებული პოემა XVIII საუკუნის შუა წლებში. სასანელი მეფის ბაჰრამ გურის (V ს.) თავგადასავალს მთელი ეპიზოდი დაუთმო ფირდოუსიმ „შაჰნამეში“. პირველი პოემა ამ თემაზე დაწერა ნიზამიმ. აქცენტი აქ გადატანილია ბაჰრამის სამიჯნურო თავგადასავალზე შვიდ მზეთუნახავთან და შიგ ჩართულ ნოველებზე. შემდეგ საუკუნეებში მიმბაძველნი ძირითადად იმეორებდნენ ქარგას, სიახლე ნოველების შერჩევა-განაწილებაში ვლინდებოდა. ნოდარ ციციშვილი პროლოგში მიუთითებს იმ წყაროებს, რომლებსაც იცნობდა თუ იყენებდა (ნიზამი, ხოსრო დეჰლევი, ნავოი და ჯამი), თუმცა მისი ტექსტი უშუალოდ არც ერთ მათგანს მისდევს. ამდენად, „ბარამგურიანი“ დამოუკიდებელ დამუშავებად არის მიჩნეული. განსაკუთრებით საინტერესოა ჩართული ნოველები (შავი ქალაქის ამბავი, ომაინისა და ახის ამბავი, ალმასისა და ჯაბირის ამბავი, რუსთ ხელმწიფის ამბავი, გორჯასპ ზაულელის ამბავი, მაამებლისა და მაწყინარის ამბავი, უნაღვლოს მძებნელი მეფის ამბავი). ნოდარ ციციშვილის ვრცელი პოემა (ორი ათასამდე სტროფი) თავისი დროის მნიშვნელოვანი ლიტერატურული ფაქტია. ამას ხელი შეუწყო შედარებით მაღალმა მხატვრულმა დონემ, რაც განაპირობა ვეფხისტყაოსნისეული ნაკადის შემოქმედებითმა ათვისებამ. 1975 წელს მოსკოვში გამოქვეყნდა ბ. რუდენკოს მიერ შესრულებული „ბარამგურიანის“ ბწკარედული რუსული თარგმანი.

## ლიტერატურა 
* ნოდარ ციციშვილი, შვიდი მთიები, ბარამ გური, თბ., 1930.

კატეგორია:XVIII საუკუნის ლიტერატურული ძეგლები
ბარამგულიჯანიანი

**ბარამგულიჯანიანი** (უწოდებენ **„მცირე ბარამიანსაც“**) — XVIII საუკუნის ქართული ლიტერატურული ძეგლი. პოეტ ონანა მდივანს ბარამისა და გულიჯანის სამიჯნურო თავგადასავალი 1726 წელს ასტრახანში გაულექსავს. პროზაულ ბოლოსიტყვაში ავტორი გვამცნობს — ეს თხზულება სპარსულად დაუწერია ჩუბინ ბრძენს, თემით ქირმანელს, შემდეგ პროზით უთარგმნიათ ქართულად, მე კი მხოლოდ ლექსად გავაწყეო. არც ერთის, არც მეორის დამადასტურებელი წყარო ჩანს. მკვლევრები ცდილობდნენ ჩუბინ ქირმანელის დაკავშირებას ხაჯუ ბენ ქირმანელთან (XIV ს.). ამ გარემოებამ, აგრეთვე *ბარამგულიჯანიანის* დიდმა სიუჟეტურმა და მხატვრულმა მსგავსებამ „ვეფხისტყაოსანთან“,ზოგ მკვლევარს აფიქრებინა, რომ ეს ბოლოსიტყვა ლიტერატურულ ფიქციას წარმოადგენს, ხოლო თავად პოემა ონანას ორიგინალური ნაწარმოებია, რუსთველის დიდი ზეგავლენით შექმნილი.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:XVIII საუკუნის ლიტერატურული ძეგლები
კატეგორია:ქართული პოემები
გაბრიელ გელოვანი

**გაბრიელ გელოვანი** (დ. უცნობია — გ. 1750) — XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველი გეოგრაფი, მემუარისტი. 

## ბიოგრაფია
განათლება მიიღო თბილისში, კათოლიკე პატრებთან. იქვე მიიღო კათოლიციზმი. უნდა გაჰყოლოდა სულხან-საბა ორბელიანს რომში, მაგრამ ვერ მოახერხა. 1727 წელს რუსულიდან თარგმნა გეოგრაფიის სახელმძღვანელო: „ღეოღრაფია ანუ მოკლედ ქვეყნის სიმგრგვლისათვის“ („География или краткое земного ҝруга описание“). ეს არის მსოფლიო გეოგრაფიის წიგნის პირველი ქართული თარგმანი. გელოვანის ნაშრომი იმითაც არის საყურადღებო, რომ მას ახლავს ანდერძი, რომელიც აღწერს ვახტანგ VI-ის ამალის მგზავრობას საქართველოდან ასტრახანამდე. ანდერძი თავისი ხასიათით მემუარული ჟანრის ლიტერატურას განეკუთვნება და, ფაქტობრივი მასალის სიუხვესთან ერთად, საყურადღებოა უშუალობითა და გამომსახველობით.

1737 წელს თავის აღმზრდელს, ვახტანგ VI-ის ამალის წევრს, იმერეთის მეფის ბაგრატის ასულს ნინოს გაჰყვა რუსეთში. იქ მთავარი საპოლიცმეისტერო კანცელარიის კაპიტნის ჩინს მიაღწია.

## ლიტერატურა 
* 
*

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:XVIII საუკუნის მწერლები
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
გაბრიელ
კატეგორია:გარდაცვლილი 1750
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
დეიტერიუმის ქლორიდი

**დეიტერიუმის ქლორიდი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით DCl. კარგად იხსნება წყალში. ახასიათებს წყალბადის ქლორიდის ანალოგიური თვისებები.

## სინთეზი
მიიღება ბენზოილის ქლორიდისა და მძიმე წყლის ურთიერთქმედებით.
: +  →  + 

სილიციუმის ტეტრაქლორიდისა და მძიმე წყლის ურთიერთქმედებით.
: +  → 4DCl + 

სინთეზის სხვა მეთოდი მოიცავს უწყლო მაგნიუმის ქლორიდისა და მძიმე წყლის გაცხელებას 600°C-ზე.
: +  → 2DCl + MgO

ასევე იღებენ ნატრიუმის ქლორიდზე დეიტერიუმის სულფატის მოქმედებით.

## ლიტერატურა
*H. C. Brown and C. Groot. J. Amer. Chem. Soc. j>4, 2223 (1942).
*K. Clausius and G. Wolf. Z. Naturforsch. 2a, 495 (1947).
*G. N. Lewis, R. T. Macdonald and P. W. Schutz. J. Amer. Chem. Soc. 56, 494 (1934).
*A. Smits, G. J. Muller and F. A. Kroger. Z. phys. Chem. B38, 177 (1937); see also O. E. Frivold, O. Hassel and S. Rustad. Phys. Z. 38, 191 (1937).sch. 2a, 495 (1947).

კატეგორია:წყალბადის ნაერთები
კატეგორია:ქლორის ნაერთები
კატეგორია:მჟავები
დიქსი დამელიო

**დიქსი დამელიო** (დ. 12 აგვისტო, 2001, ნორუოლკი, აშშ) — ამერიკელი ინტერნეტ-სელებრითი, ტიკ-ტოკერი და მომღერალი. ჰყავს და, ჩარლი დამელიო. მას Youtube-ზე 7 მილიონზე მეტი გამომწყერი ჰყავს.

## კარიერა
დამელისო კარიერა დაიწყო მას შემდეგ რაც მისმა დამ, ჩარლი დამელიომ მოიპოვა პოპულარობა TikTok-ზე. ამის შემდეგ დიქსიმაც დაიწყო სოციალურ ქსელ TikTok-ში ვიდეობის ატვირთვა. ის არის ერთ-ერთი ყველაზე მეტი გამომწერის მქონე ანგარიშის მფლობელი TikTok-ზე. 2020 წლის იანვარში დამელიო შეუერთდა „United Talent Agency“-ს. 2020 წლის მაისში მან და მისმა დამ დაანონსეს რომ იწყებდნენ ახალ პოდკასტს, „Ramble Podcast Network“-თან შეთანხმებით. დამელიოს სამსახიობო კარიერა მოიცავს „Brat TV“-ის სერიალ „*Attaway General“-ს*. 2020 წლის 26 ივნისს დამელიომ გამოუშვა პირველი სინგლი „Be Happy“. 2020 წლის დეკემბერში დამელიომ Wiz Khalifa-სთან ერთად გამოუშვა სინგლი „One Whole Day“.

## პირადი ცხოვრება
დამელიოს მამა არის პოლიტიკოსი მარკ დამელიო, რომელიც აშშ-ს რესპუბლიკური პარტიის წევრი. მის დედა არის ჰეილი დამელიო. ჰყავს და, სოციალურ ქსელ ტიკ-ტოკის ვარსკვლავი, ჩარლი დამელიო. 2020 წლის ოქტომბერში დამელიომ დაადასტურა, რომ ის ურთიერთობაში იყო ნოე ბეკთან. დამელიოს ადრე აგრეთვე ჰქონდა ურთიერთობა გრიფინ ჯონსონთან. ის არის იტალიური, ირლანდიური და ინგლისური წარმოშობის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:ამერიკელი ტიკ-ტოკერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი

**ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი** (; დ. 5 ნოემბერი, 1728 — გ. 16 მარტი, 1805) — ავსტრიელი იეზუიტი, მღვდელი, ბოტანიკოსი, მინერალოგი და ზოოლოგი. შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

ცნობილი გახდა მცენარის, *Wulfenia carinthiaca*-ისა და მისი სახელობის მინერალის, ვულფენიტის აღმოჩენით. ვულფენის სტანდარტული საავტორო ბოტანიკური შემოკლებაა **Wulfen**.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1728 წლის 5 ნოემბერს ბელგრადში, ფელდმარშალ-ლეიტენანტის კრისტიან ფრიდრიხ ფონ ვულფენის ოჯახში.

სწავლის დამთავრების შემდეგ, 1745 წელს  შეუერთდა იეზუიტთა ორდენს. იგი ეუფლებოდა ფილოსოფიას, მათემატიკასა და თეოლოგიას. 1755 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას ევროპის რამდენიმე ქალაქში (გორიცია, ვენა და ლუბლიანა).

იეზუიტთა ორდენის დაშლის შემდეგ, 1773 წლიდან ვულფენი სამეცნიერო საქმიანობით იყო დაკავებული. თვალსაჩინოა მისი წვლილი ბოტანიკასა და მინერალოგიაში. 1797 წელს მისი კოლექციის უდიდესი ნაწილი ფრანგი ოკუპანტების მიერ იქნა გაძარცვული.

ვულფენი იყო შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრი, ასევე ბერლინის ერლანგენის, იენის, გეტინგენის, კლაგენფურტის და სტოკჰოლმის სამეცნიერო საზოგადოებებისა და მეცნიერებათა აკადემიების წევრი.

## სამეცნიერო საქმიანობა 
[thumb|მარჯვნივ|200პქ|[ვულფენიტი]]
[მინი|მარჯვნივ|200პქ|*[Primula glutinosa*]]
მარჯვნივ|მინი|200პქ|*Wulfenia carinthiaca*

ვულფენის კვლევის ძირითად საგანს აღმოსავლეთის ალპების ფლორა წარმოადგენდა. მან აღწერა რამდენიმე ახალი სახეობის მცენარე, როგორც ყვავილოვანი, ასევე  კრიპტოგამები, განსაკუთრებით კი — ლიქენები. იგი ხშირად მოგზაურობდა ადრიატიკის გარშემო, ასევე ხშირად სტუმრობდა ნიდერლანდებს.

რაც შეეხება მის წვლილს მინერალოგიაში, ვულფენის მიერ აღმოჩენილ ყვითელი ტყვიის მადანს მის პატივსაცემად ვულფენიტი ეწოდა.

**ვულფენის მიერ პირველად აღწერილი ალპური მცენარეები:**
* *Wulfenia carinthiaca*
* *Campanula zoysii*
* *Primula glutinosa*
* *Saxifraga moschata*
* *Androsace chamaejasme*
* *Achillea moschata*

**ადრიატიკის წყალმცენარეები:**

* *Ulva stellata*, ახლა *Anadyomene stellata* (Wulfen) C. Agardh
* *Fucus musciformis*, ახლა *Hypnea musciformis* (Wulfen) J.V.Lamour
* *Fucus filamentosus*, ახლა *Spyridia filamentosa* (Wulfen) Harv.
* *Fucus simplex*, ახლა *Digenea simplex* (Wulfen) C. Agardh

## ნამუშევრები 
* *Plantae rariores carinthiacae*. In: Miscellanea austriaca ad botanicam, chemiam et historiam naturalem spectantia, hrsg. von N. J. Jacquin, Vol. 1 (1778) S. 147-163 und Vol. 2 (1781) S. 25-183.
* *Abhandlung vom Kärntner Bleispate*, 1785
* *Plantae rariores carinthiacae*. In: Collectanea as botanicam, chemiam et historiam naturalem, hrsg. von N. J. Jacquin, Vol. I (1786) S. 186-364, Vol. II (1788) S. 112-234, Vol. III (1789) S. 3-166, Vol. IV (1790) S. 227-348.
* *Descriptiones Quorumdam Capensium Insectorum*, 1786 (Digitalisat)
* *Plantae rariores descriptae*, 1803
* *Cryptogama aquatica*, 1803
* *Flora Norica phanerogama*, 1858 (გამოიცა სიკვდილის შემდგომ)

## რესურსები ინტერნეტში
*ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი — WorldCat
*ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი — Bionomia
*ფრანც ქსავერ ფონ ვულფენი — Austria-Forum

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ავსტრიელი მინერალოგები
კატეგორია:ავსტრიელი ზოოლოგები
კატეგორია:ავსტრიელი იეზუიტები
კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
ინალ ტასოევი

**ინალ ტასოევი** (დ. 5 თებერვალი, 1998) — რუსი ძიუდოისტი. ასპარეზობს +100კგ (მძიმე) წონაში. 2019 წელს ევროპულ თამაშებში ინდივიდუალურად მოიპოვა ვერცხლის მედალი, ხოლო გუნდურად ოქროს მედალი. 2020 წელს ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 2021 წელს გახდა ევროპის ჩემპიონი.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვერა კრასოვა

**ვერა კრასოვა** (დ. 11 დეკემბერი, 1987, მოსკოვი) — რუსი მოდელი. წარადგინა რუსეთი „მის სამყარო 2008“-ზე სადაც მესამე მეორეადგილოსნის ტიტული მოიპოვა. 2007 წელს „მის რუსეთზე“ გახდა მეორე მეორეადგილოსანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვერა კრასოვას ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:რუსი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კალიუმის ქლოროქრომატი

**კალიუმის ქლოროქრომატი** — არაორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით KCrO3Cl.  არის წყალში ხსნადი, ფორთოხლისფერი მყარი ნივთიერება, რომელსაც ორგანული ნაერთების დასაჟანგად იყენებენ.

## სინთეზი
მისი სინთეზი შესაძლებელია კალიუმის დიქრომატისა და მარილმჟავას ურთიერთქმედებით, თუმცა ასევე იღებენ ქრომილის ქლორიდისა და კალიუმის ქრომატის შემდეგი რეაქციით.
:K2CrO4 + CrO2Cl2 → 2KCrO3Cl

## რეაქციები
კონცენტრირებულ მარილმჟავასთან წარმოქმნის ქრომილის ქლორიდს. ციკლური ეთერთან კი ლიპოფილურ მარილს. კალიუმის ქლოროქრომატს შეუძლია დაჟანგოს ბენზილის სპირტი, თუმცა ამ რეაქციისას უფრო ხშირად პირიდინიუმის ქლოროქრომატს იყენებენ.

## უსაფრთხოება
ნივთიერება მომწამლავია. შეიძლება გამოიწვიოს მოწამვლა ან თირკმლის დაზიანება. აგრეთვე აზიანებს კანს. იწვევს მის გაღიზიანებას ან დამწვრობას. შესაძლოა განვითარდეს ალერგიული ფონი. საშიშია მისი ფხვნილის შესუნთქვა.

## სქოლიო
კატეგორია:კალიუმის ნაერთები
კატეგორია:ქრომატები
შუგარ რეი რობინსონი

მინი|შუგარ რეი რობინსონი 1966 წელს.|მარცხნივ
**უოკერ სმით უმცროსი** ცნობილი, როგორც **შუგარ რეი რობინსონი** (ინგლ. Sugar Ray Robinson), (დ. 3 მაისი, 1921, ჯორჯია, აშშ — გ. 12 აპრილი, 1989,  ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი  პროფესიონალი მოკრივე რომელიც ასპარეზობდა 1940–1965 წლებში. 1990 წელს შეყვანილი იქნა მსოფლიო კრივის დიდების დარბაზში. ბევრის აზრით მიჩნეულია როგორც ყველა დროის საუკეთესო მოკრივე.

## ბიოგრაფია 
შუგარ რეი რობინსონი დომინირებდა სამოყვარულო კრივში, თუმცა ამ მხრივ მისი შედეგები ცნობილი არ არის. ის გახდა პროფესიონალი მოკრივე 1940 წელს, 19 წლის ასაკში და 1951 წლისთვის მისი შედეგები მოიცავდა 128 გამარჯვებას (84 ნოკაუტი), 1 წაგებას და 2 ფრეს. 1943–1951 წლებში რობინსონმა დააფიქსირა ხანგრძლივი წაუგებელი სერია, რომელიც შეადგენდა 91 ბრძოლას, ამ მაჩვენებლით იგი მესამეა პროფესიონალური კრივის ისტორიაში. 66,67 კგ წონით კატეგორიაში საჩემპიონო ქამარს ფლობდა 1946-დან 1951 წლამდე. 1951 წელს იგი გახდა ჩემპიონი 72,57 კგ წონით კატეგორიაში, ერთი წლის შემდეგ კარიერა დაასრულა, თუმცა 1955 წელს კვლავ დაუბრუნდა კრივს და დაიბრუნა საშუალო წონის ჩემპიონის ქამარი. ამ მიღწევით შუგარ რეი რობინსონი გახდა, ისტორიაში პირველი მოკრივე, რომელმაც მოახერხა ცალკეულ წონით კატეგორიაში ჩემპიონობის მოპოვება 5-ჯერ. დასახელებულია წლის საუკეთესო მოკრივედ ორჯერ: 1942 და 1951 წლებში. კრივის ისტორიკოსმა ბერტ შუგარმა, 2002 წელს, რობინსონი დაასახელა ყველა დროის საუკეთესო მოკრივედ. ჟურნალმა The Ring, სიაში „უკანასკნელი 80 წლის 80 საუკეთესო მოკრივე“, შუგარ რეის მიანიჭა პირველი ნომერი.

შუგარ რეი რობინსონი გარდაიცვალა 1989 წლის 12 აპრილს, ის გამოსახულია ამერიკის შეერთებული შტატების საფოსტო მარკაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შუგარ რეი რობინსონი — კრივის სტატისტიკა Boxrec-ზე 
* შუგარ რეი რობინსონი — სტატია ენციკლოპედია ბრიტანიკიდან 
* შუგარ რეი რობინსონი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა 

კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
ქრონოგრაფი

არსებითი სახელი **ქრონოგრაფი** შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

*ქრონოგრაფი — ძველი წერილობითი ძეგლი, რომელიც წარმოადგენს მსოფლიო ისტორიის ზოგად მიმოხილვას ბიბლიური ლეგენდებისა და ბიზანტიური წყაროების გამოყენებით;
*ქრონოგრაფი — დროის უმცირესი მონაკვეთების გასაზომი ან ამა თუ იმ მოვლენის დროის ცალკეული მომენტების სარეგისტრაციო ხელსაწყო.
ქრონოგრაფი (ხელსაწყო)

**ქრონოგრაფი** ( და ) — დროის უმცირესი მონაკვეთების გასაზომი ან ამა თუ იმ მოვლენის დროის ცალკეული მომენტების სარეგისტრაციო ხელსაწყო. რეგისტრაციის პრინციპის მიხედვით ქრონოგრაფი არის თვითმწერი, მბეჭდავი და გადამღები. დღესდღეობით ქრონოგრაფების ხელსაწყოები აუცილებელ შემოწმებას გადიან ქრორონგრაფების გამოსაცდელ ინსტიტუტ COSC-ში.

***თვითმწერი*** ქრონოგრაფი შედგება ლენტსაწევი და მარეგისტრირებელი მექანიზმისაგან. ლენტსაწევი მექანიზმი მოძრაობს ზამბარით. იგი აღჭურვილია რეგულატორით, რომელიც თანაბრად ამოძრავებს ქაღალდის ლენტს, შერთვის ან განრთვის მომენტების აღსანიშნავად ლენტის ზემოთ მოთავსებულია თვითმწერი კალმები ან მჩხვლეტი ნემსები. მელნიანი კალმები ოდნავ ეხება ქაღალდის ლენტს და ტოვებს სწორხაზოვან კვალს. ყოველი კალამი ან ნემსი მოთავსებულია ბერკეტის ერთ ბოლოზე, რომლის საწინააღმდეგო ბოლო ეხება ელექტრომაგნიტს. ელექტროწრედის შერთვისას ელექტრომაგნიტი იზიდავს კალმის ბერკეტის ბოლოს, ხოლო განრთვისას ზამბარა ბერკეტს უბრუნებს პირვანდელ მდგომარეობას. ამგვარად აღინიშნება წრედის შერთვისა და განრთვის მომენტები ტეხილი ხაზებით. ჩვეულებრივად ერთი კალამი ჩართულია საათთან ან ქრონომეტრთან, რომლითაც მიიღება ზუსტი დროის საყრდენი ჩანახაზი, მეორე კალმით კი აღინიშნება რომელიმე მოვლენის მომენტი. სათანადო გაზომვების ჩატარების შედეგად შეიძლება დადგინდეს მოვლენის ზუსტი დრო. თვითმწერი ქრონომეტრის საშუალებით კვადრატულიი ცთომილება დაახლოებით 0,01-0,02 წამია.

***მბეჭდავი*** ქრონოგრაფის ძირითადი ნაწილია სამი დისკო, რომელთა დანიშნულება წუთების, წამებისა და წამის მეასედების რეგისტრირებაა. დისკოები ერთმანეთთან დაკავშირებულია პლანეტარული გადამცემებით, რომლებიც მოძრაობენ სინქრონული ძრავის რედუქტორით. ძრავა იკვებება კვარციანი გენერატორით, რომელიც იძლევა სტაბილურ დენს და უზრუნველყოფს ძრავას თანაბარ მოძრაობას დიდი სიზუსტით. წამის მეასედების მარეგისტრირებელი დისკო ერთ ბრუნს აკეთებს ერთ წამში. წამებისა და წუთების მარეგისტრირებელი დისკოები შესაბამისად — 1 წუთში და 1 საათში. წამისა და წუთის დისკოებს აქვთ ამოზნექილი რიცხვები 0-დან 59-მდე, წამის მეასედის მარეგისტრირებელ დისკოს კი — 0-დან 99-მდე. ყოველი რიცხვის შემდეგ ხაზებია. დისკოების ქვეშ მოთავსებულია საბეჭდი მანქანის ლენტი. ქრონოგრაფის შესასვლელ რელეში იმპულსის მიღებისას ქრონოგრაფის დარტყმამ მექანიზმში წრედი იკვრება და ჩაქუჩი სწრაფად და მკვეთრად ეცემა ლენტს, რომელზედაც მიიღება სათანადო წარწერები. მათი საშუალებით კი შეიძლება ანთვლის განსაზღვრა 0,001 წმ სიზუსტით. ასეთი ქრონოგრაფის საშუალებით საშუალო კვადრატული ცთომილება დაახლოებით 0,005 წამია.

***გადამღებ*** ქრონოგრაფში საბეჭდი მოწყობილობა შეცვლილია ფოტოკამერით. მოძრავი დისკოების მყისიერი სურათი მაჩვენებელ ნიშანთან ერთად მიიღება ნეონის ნათურის უეცარი ანთებით. ასეთი მექანიზმი თითქმის ინერციის გარეშე მუშაობს, ამიტომ მისი სიზუსტე უფრო მეტია, ვიდრე მბეჭდავი ქრონოგრაფისა. 

არსებობენ ქრონოგრაფები, რომლებიც უზრუნველყოფენ 0,001 წამს და უფრო მეტ სიზუსტეს.

## ლიტერატურა
*Блажко С. Н. Курс практической астрономии, 4 изд., М., 1979.

## სქოლიო
კატეგორია:საათის მექანიზმები
ერისთავების საცხოვრებელი სახლი

**ერისთავების საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვისხევში. თავდაპირველი ნაგებობა თარიღდება XVII – XVIII საუკუნით, გვიან – XIX საუკუნით. სახლი რამდენჯერმეა გადაკეთებული: სამხრეთიდან ორ – ორ სართულად მიშენებულია ოთახები და დარბაზი (სააქტო), მეორე სართულზე ოთახები გატიხრულია, რამდენიმე სარკმელი გადაკეთებულია კარად, გარედან მთავარი ფასადის მხარეს მიდგმულია ხის კიბე.

შენობა (17,5 X 15 მეტრი) შედგება ორი ნაწილისაგან. შესასვლლელი აღმოსავლეთითაა, დასავლეთ ნაწილში, პირველ სართულზე, მარანია, აღმოსავლეთ ნაწილში (გვიანი) – ვესტიბიული და კუთხის ოთახები. ვესტრიბიული მეორე სართულთან დაკავშირებული იყო ორი მასიური კიბით. მეორე სართულზე, ვესტრიბიულის თავზე, ხისსვეტებიანი ღი ლოჯი და კუთხის ოთახებია. ამ სართულზე კიდევ რამდენიმე საცხოვრებელი ოთახია.

(ა) მარანში (10,4 X  15,5 მეტრი) მოხვედრა ამჟამად ვესტრიბიულიდან შეიძლება. მისი შეისრულთაღოვანი შესასვლელის ორივე მხარეს თითო სარკმელია, რომლებსაც ლითონის გეომეტრიული ლითონის გეომეტრიული გისოსები აქვთ. სამხრეთ კედელში ხის სარტყლის ნაშთია, კედლებში სხვადასხვა ზომის სწორკუთხა და თაღოვანი ნიშებია. რამდენიმე ნიშში სათოფურია, რაც იმაზე მეტყველებს, რომ შენობის ეს ნაწილი თავდაპირველად სამეორნეო და თავდაცვითი დანიშნულების იყო. მარანი რვაწახნაგა აგურის სვეტებით ორ ნაწილად იყოფა. სვეტების გასწვრივ, აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილო კედლებზე კუთხეებჩაკვეთილი პილასტრებია.  მარნის დასავლეთ ნაწილი, თავის მხრივ, ორი სვეტითა და მასზე გადაყვანილი თარებით ორ ნაწილადაა გაყოფილი. სვეტებისა და პილასტრების საფეხურებიან კაპიტელებზე გადაყვანილიანახევარწრიული თაღები. დასავლეთის ყრუ კედელს მთელ სიგრეძე გასდევს საწნახელი, რომელსაც წინ მაღალი საფეხური აქვს. მარნის გადახურვა ხისაა, კოჭოვანი. დასავლეთ ფასადის მეორე სართულზე გამოდის საცხოვრებელი ოთახების ფანჯრები. სახლის მთავარი აღმოსავლეთ ფასადი სიმეტრიულია. პირველი სართულის ცენტრალური ნაწილი გახსნილია მაღალი და განიერი თაღით, რომელშიც ჭიშკარი იყო ჩასმული, ხოლო მეორე ორსვეტიანი ღია ლოჯია. შესასვლელის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია. ფასადის კედლები დანაწევრებულია ფრონტონიანი სარკმლებით. ნაგებობის ყველა კედელი, მარნის გარდა, შელესილია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
დვანის მეორე სამაროვანი

**დვანის მეორე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში, სამნიფერდას ჩრდილო–აღმოსავლეთით, 100 მეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება გვიანი ფეოდალური ხანით. წვიმისგან ჩამორეცხილ ფერდობებზე გამოჩნდა რამდენიმე სამარხი – კლდის ბრტყელი ფილაქვებით შედგენილი ქვაყუთები. სამარხში მიცვალებულები დაკრძალულია უინვენტაროდ ქრისტეს წესით, გამართული თავით დასავლეთისკენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დვანის პირველი ქვევრსამარხი

**დვანის პირველი ქვევრსამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში. აღმოაჩინეს შემთხვევით, მიწის სამუშაოების დროს, სოფელში, ადგილ საკვირიკეში. თარიღდება ელინისტური ხანით. მიწაში ჰორიზონტალურად იყო ჩაფლული. მიცვალებული ესვენა ხელ-ფეხმოკეცილი, თავით ჩრდილო–დასავლეთისკენ, უინვენტაროდ. ქვევრსამარხი დაზიანებულია. შემორჩენილია ქვევრის ნამტვრევები და ადამიანის ჩონჩხის რამდენიმე ფრაგმენტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დვანის მეორე ქვევრსამარხი

**დვანის მეორე ქვევრსამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში. აღმოაჩინეს ადგილ ტახტიზურგაზე. თარიღდება ელინისტური ხანით. მიწაში ჩაფლული იყო ნახევრად წაქცეული ქვესამარხი, რომელშიც ესვენა ხელფეხმოკეცილი მიცვალებული თავით ჩრდილო–დასავლეთისკენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დვანის ქვაყუთი

**დვანის ქვაყუთი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში, ადგილ გამარჯობათახოში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. აღმოჩენილია შემთხვევით, მიწის სამუშაოების დროს. შედგენილია მოზრდილი ფილაქვებისაგან, სამარხში დაკრძლულია შვიდი მიცვალებული ქრისტეს წესით – უინვენტაროდ, გამართული, თავით დასავლეთისკენ. სამარხი დაზიანებულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
რკინის(III) სელენიტი

**რკინის(III) სელენიტი** — არაორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით Fe2(SeO3)3. არსებობს როგორც უწყლო, ისე კრისტალჰიდრატების სახით. ჰეპტაჰიდრატი მიიღება სამვალენტიანი ქლორიდისა და სელენოვანი მჟავის ან ხსნადი სელენიტის ხსნარების შერევით,  რის შემდეგადაც წარმოიქმნება ყვითელი ფერის ნალექი. უწყლო მარილი იშლება 534 ° C-ზე. 

## სქოლიო
კატეგორია:სელენიტები
კატეგორია:რკინის ნაერთები
დირბის ნასოფლარი

**დირბის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბის ტერიტორიაზე. თარიღდება გვიან ფეოდალური ხანით. მიწის სამუშაოების დროს აღმოჩნდა წითლად გამოწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი ზომის ქვევრის ფრაგმენტები და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზენაჯვრის გორა

**ზენაჯვრის გორა** — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში, სამხრეთ–დასავლეთით 400  მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრიანდელი რკინის ხანით. ზენაჯვრის გორა ერთფენიანია. გორაზე იპოვება შავად გამომწვარი შავპრილა, ლეგაპრიალა თიხის ჯამები, აგრეთვე ხელსაფქვავის ნატეხები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტალერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ტალერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ტალერი — ვერცხლის მონეტა;
* რიჩარდ ტალერი —  ამერიკელი ეკონომისტი;
* ტალერი — სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
დირბის სამარხი

**დირბის სამარხი** —  არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბის ჩრდილო-დასავლეთით, ადგილ ნაფუძარებში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. თიხის კუბოში ჩასვენებული იყო თავით აღმოსავლეთისკენ დამხობილი ერთი მიცვალებული. არქეოლოგიური მასალა დაცულია ქალაქ გორის ისტორიულ–ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვახტანგიანი

**ვახტანგიანი** — XVIII საუკუნის ვრცელი ქართული პოეტური ძეგლი, პოემა (298 სტროფი), რომელშიც გადმოცემულია ვახტანგ VI-ის რუსეთში გადასახლების ამბავი. ავტორად ოტია ფავლენიშვილს ვარაუდობენ. საინტერესო ცნობებს შეიცავს XVIII საუკუნის პირველი მეოთხედის საქართველოსა და საკუთრივ ვახტანგის ემიგრაციის შესახებ. მკვლევართა აზრით, პოეტური ღირსებით არ გამოირჩევა – ენა დატვირთულია ბარბარიზმებით, ლექსი ნაძალადევია, მხატვრული არსენალი — მწირი.

## ლიტერატურა 
* ლიტერატურული ძიებანი, IV, თბილისი, 1948.

კატეგორია:XVIII საუკუნის ლიტერატურული ძეგლები
ბეგთაბეგ თანიაშვილი

**ბეგთაბეგ თანიაშვილი** (XVII ს.) — ქართველი პოეტი, კალიგრაფი, გიორგი XI-ის მდივან-მწიგნობარი. სულხან თანიაშვილის ძმა. მონაწილეობდა „ამირანდარეჯანიანის“ პროზაული ტექსტის გალექსვაში, გალექსა 9 კარი, რასაც დაურთო შესავალი (რელიგიური შინაარსის) და ბოოსიტყვა. გალექსილი ტექსტი განავრცო ცალკეული სტროფებით. მისი გადაწერილია „ვეფხისტყაოსნის“ ერთ-ერთი საუკეთესო ნუსხა.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
ეგზეგეტიკა

**ეგზეგეტიკა** (, სიტყვიდან  — „განმარტება“, „გადმოცემა“) — მოძღვრება ეგზეგეზის ანუ ლიტერატურული ტექსტების ფილოლოგიური განმარტების შესახებ; უფრო ვიწრო მნიშვნელობით — სასულიერო მწერლობის დარგი, რომელიც მიზნად ისახავს ბიბლიური ტექსტების ახსნა-განმარტებას, თარგმანებას. 

მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ქართულ სასულიერო მწერლობაში. ამ ტიპის ნაწარმოებების თარგმნა ადრევე დაუწყიათ. ამგვარია იპოლიტე რომაელისა და ეპიფანე კვიპრელის თხზულებანი, რომლებიც ითარგმნა არაუგვიანეს VIII საუკუნისა, IX საუკუნეში ითარგმნა ათანასე ალექსანდრიელის თხზულება („თქმული ნეტარისა ათანასე მთავარეპისკოპოსისა ალექსანდრიელისაჲ…“), რომელიც ფსალმუნთა განმარტებას შეიცავს. X საუკუნემდე უთარგმნიათ გრიგოლ ნოსელის „შესაქმისათჳს კაცისა“ (შემდგომ ხელახლა თარგმნა გიორგი ათონელმა), ბასილი დიდის „ექვსთა დღეთათვის“ (უკვე დაკარგული თარგმანი, რომელიც ხელთ ჰქონია გიორგი ათონელს, როცა ამ თხზულებას ხელახლა თარგმნიდა). დიდი წვლილი მიუძღვით ეგზეტიკური ლიტერატურის თარგმნაში ექვთიმე და გიორგი ათონელებს. ამ დარგში მუშაობდა ეფრემ მცირე, რომელსაც გადმოუქართულებია იოანე ოქროპირის „განმარტებაჲ პავლე მოციქულის ეპისტოლეთაჲ“, შეუდგენია „თარგმანებაჲ დავითნისაჲ“, უთარგმნია „მეტაფრასი ეზეკიელისა“. XI–XII საუკუნეებშია თარგმნილი კირილე ალექსანდრიელის „მათეს თავის სახარებისა ძნელოანთა სიტყვათა განმარტებაჲ“(ლექსიკონი). ვარაუდობენ, რომ იოანე ჭიმჭიმელმა ბერძნულიდან გადმოიღო თეოფილაქტე ბულგარელის „განმარტება მარკოზის სახარებისა, განმარტება ლუკას სახარებისა“. ამავე დროსაა თარგმნილი იოანეს სახარების განმარტებაც. იოანე ჭიმჭიმელსვე მიაკუთვნებენ თარგმანს ნაშრომისა „თარგმანებაჲ ეკლესიასტისა მიტროფანე ზმვირნელი მიტროპოლიტისაჲ“, რომლის დედანი ბერძნულ ენაზე არ შემორჩენილა. 

XII საუკუნეში შეუდგენიათ ეგზეგეტიკური კატნები, რომლებმაც ჩვენამდე ნაკლული სახით მოაღწიეს. XII საუკუნეში ნიკოლოზ კათალიკოსმა თარგმნა მაქსიმე აღმსარებლის სამი ეგზეგეტიკური ნაშრომი. ამავე დროს გადმოუღიათ თეოდორიტე კვირელის „თარგმანებაჲ მიქეაჲს წინაჲსწარმეტყველისაჲ“. XVIII საუკუნეში ანტონ კათალიკოსმა დაწერა ორმოცდამეათე ფსალმუნის განმარტება და „თარგმანება რომაელთა მიმართ ეპისტოლისაჲ“. იონა ხელაშვილმა (XIX საუკუნის პირველი მეოთხედი) თარგმნა განმარტება ძველი აღთქმისა.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:სასულიერო მწერლობა
როზა ჯალილოვა

**როზა ჯალილოვა** (; დ. 17 მაისი, 1929, ყუბა, აზერბაიჯანის სსრ —  გ. 19 ნოემბერი, 2025, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ქორეოგრაფ-ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2007), „ღირსების“ (1959) და „დიდების“ (2019) ორდენის კავალერი.

## ცხოვრება 
როზა ჯალილოვა დაიბადა 1929 წლის 17 მაისს. 1947 წელს დაასრულა ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებლის კლასიკური განყოფილება. ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა ახუნდოვის სახელობის აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში. 1949 წელს, იმ პერიოდში არსებული „მხატვრული საბჭოს“ ნებართვით, შეცვალა თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობის მიმართულება და გადავიდა უზეირ ჰაჯიბეკოვის მიერ შექმნილი სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში. 30 წელზე მეტი დროის განმავლობაში ჯალილოვა წარმოადგენდა აზერბაიჯანს მრავალ საერთაშორისო ფესტივალზე, მათ შორის კანადაში, ჩინეთში, აშშ-ში, თურქეთში, ერაყში, ეთიოპიაში, მაროკოში. 2019 წლის 16 მაისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის განკარგულებით მას აზერბაიჯანული საცეკვავო ხელოვნების განვითარებასა და პროპაგანდირებაში შეტანილი წვლილისთვის „შოჰრათის“ ორდენი გადაეცა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
სულხან თანიაშვილი

**სულხან თანიაშვილი** — XVII საუკუნის ქართველი პოეტი. ბეგთაბეგ თანიაშვილის ძმა. XVII საუკუნის 70-იან წლებში გალექსა პროზაული „ამირანდარეჯანიანი“ (მოასწრო მხოლოდ სამი კარის გალექსვა, რომელიც შემდეგ დაასრულა მისმა ძმამ ბეგთაბეგმა). მარტივი თხრობა განავრცო მჭევრმეტყველებით, ყოველ კარს დაურთო შესავალი, რომელშიც გადმოგვცა თავისი შეხედულებები მიჯნურობაზე, მელექსეობასა და ლექსზე. განიცდიდა შოთა რუსთაველის, ჩახრუხაძის და თეიმურაზ I-ის გავლენას. პოემის ტექსტი 1941 წელს გამოსცა გიორგი ჯაკობიამ.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი პოეტები
არიფ აღამალოვი

**არიფ მელიქაღა-ოღლუ აღამალოვი** (; დ. 30 მაისი, 1928 — გ. 2006) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვარი (1992).

## ბიოგრაფია 
არიფ აღამალოვი დაიბადა 1928 წლის 30 მაისს. დაამთავრა ა. აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სასწავლებელი ბაქოში და მოსკოვის გამოყენებითი და დეკორატიული ხელოვნების ინსტიტუტი. 60-იანიდან 90-იან წლებამდე აღამალოვი ძირითადად მონუმენტურ ჟანრში მუშაობდა, ბაქოს ფარგლებში ბევრი ნაუშევარი შექმნა. მხატვრის ძირითად ნაწარმოებებს წარმოადგენს მოზაიკური პანელები, რომლებიც ბაქოში მეტროს სადგურ „ნეფტჩილიარს“ ამშვენებს; ყოფილი სასტუმრო შენობა „აპშერონის“ ცენტრალური შესასვლელის მოსაპირკეთებლად გამოყენებული მოზაიკური ფრიზები ოქროსფერ-ცისფერ ტონებში, შესრულებული შენობის წინა პლანის ზედა ნაწილში.

არიფ აღამალოვი ათ წელზე მეტი ხანი მეთაურობდა აზერბაიჯანის სამხატვრო ფონდს, შემდეგ თითქმის ათი წლის განმავლობაში ფონდის მთავარი მხატვარი და ბაქოს მთავარი მხატვარი იყო. არიფ აღამალოვი გარდაიცვალა 2006 წელს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
თიმსარიანი

**თიმსარიანი** — XVIII საუკუნის ინდური წარმოშობის არაკების კრებული ბრძენი სინდბადისა და შვიდი ვეზირის შესახებ, ანუ „სინდბადი და ქალთა მზაკვრობა“ (იგივე „შვიდვეზირიანი“). ძეგლი ფაჰლაური და არაბული გზით შემოვიდა ახალ სპარსულ მწერლობაში. კლასიკურ ხანაში შეიქმნა რამდენიმე პოეტური და პროზაული ვერსია, მათ შორის — ზაჰირი სამარყანდელის (XII ს.) ლექსნარევი პროზით დაწერილი „სინდბად-ნამე“. არაკებს ჰყვებიან ვეზირები, რათა უდანაშაულო უფლისწული სიკვდილისგან იხსნან. ამ ე.წ. „დიდ სინდბადს“ (არსებობს შემოკლებული ვერსიაც) უკავშირდება ქართული „თიმსარიანი“ (არაბულ-სპარსული „თამსილ“ ნიშნავს არაკს). თხზულების მთარგმნელი არის თეიმურაზ II. თარგმანი საკმაოდ თავისუფალია, შემოკლებულია უმთავრესად გაჭიანურებული მრავალსიტყვაობა, ამოღებულია უამრავი ჩანართი ლექსი. დაცულია არაკების რაოდენობა (32) და თანმიმდევრობა. ზოგი განსხვავებული დეტალი საინტერესოა სპარსული ტექსტის შესასწავლად. „თიმსარიანი“ ოთხჯერ არის გამოცემული: 1903 წელს ექვთიმე თაყაიშვილის რედაქტორობით; 1935 წელს აკაკი გაწერელიამ გაიმეორა ეს გამოცემა; 1939 წელს გიორგი ჯაკობიას რედაქტორობით; 1965 წელს თ. გორელიშვილის რედაქტორობით.

## ლიტერატურა 
* თეიმურაზ მეორე, თხზულებანი, 1939;
* თ. გორელიშვილი, „სინდბად-ნამესა“ და „თიმსარიანის“ ურთიერთობისათვის, თსუ შრომები, 1962.

კატეგორია:XVIII საუკუნის ლიტერატურული ძეგლები
ვერცხლის ქლორიდი

**ვერცხლის ქლორიდი** — არაორგანული ნაერთი, ქიმიური ფორმულით AgCl. არის თეთრი ფერის, წყალში უხსნადი მყარი ნივთიერება. გვხვდება ბუნებაშიც.

## სინთეზი
სხვა ქლორიდებისგან განსხვავებით, ვერცხლის ქლორიდი ძალიან მცირედ ხსნადია წყალში, ამიტომაც მისი მიღება შესაძლებელია ვერცხლის ნიტრატისა და ხსნადი ქლორიდის ხსნარის შერევით, რის შედეგადაც ვერცხლის ქლორიდი ილექება. ნატრიუმის ქლორიდისა და კობალტის ქლორიდის შემთხვევაში რეაქცია შემდეგნაირად მიმდინარეობს:
:AgNO3 + NaCl -> AgCl + NaNO3
:2 AgNO3 + CoCl2 -> 2 AgCl + Co(NO3)2

## ქიმიური თვისებები
შემდეგი რეაქციებით შესაძლებელია მისი მეტალურ ვერცხლამდე აღდგენა:
:\mathsf{4AgCl+2BaO\ \xrightarrow{>324\ ^oC}\ 2BaCl_2+4Ag+O_2}

:\mathsf{2AgCl+Zn \ \xrightarrow\ ZnCl_2+2Ag\downarrow}

:\mathsf{2AgCl+2KOH+H_2O_2 \ \xrightarrow\ 2KCl+2Ag\downarrow+O_2\uparrow+2H_2O}

ნელა ურთიერთქმედებს ადუღებულ კონცენტრირებულ გოგორდმჟავასთან და წარმოიქმნება ვერცხლის სულფატი და აირადი ქლორწყალბადი: 
:\mathsf{2AgCl+H_2SO_4 \ \xrightarrow\ Ag_2SO_4+2HCl\uparrow}

## სქოლიო
კატეგორია:ქლორიდები
კატეგორია:ვერცხლის ნაერთები
კვიპრიანე სამთავნელი

**კვიპრიანე სამთავნელი** — XVIII საუკუნის პირველი ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე (სამთავისის ეპისკოპოსი), მთარგმნელი. წარმოშობით დიდგვაროვანი იყო, არაგვის ერისთავთა ოჯახისშვილი, განათლება მიიღო იერუსალიმის პატრიარქ დოსითეოზის ხელმძღვანელობით. კარგად იცოდა ბერძნული ენა. დომენტი კათალიკოსის დავალებით ბერძნულიდან თარგმნა ლიტურგიკული თხზულება „კურთხევანი“, რომელიც ორი (მოკლე და გრძელი) რედაქციით დამკვიდრდა ქართულ ღვთისმსახურებაში. დომენტი კათალიკოსისავე დავალებით თარგმნა „განმარტება ეკლესიისა და კურთხევა მისი“. 1703 წელს ბერძნულიდან თარგმნა „საქმენი შვიდთა სასიკვდინეთა ცოდვათანი“.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ერისთავები (არაგვისა)
ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი

**ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით HgO. არის ფორთოხლისფერი ან წითელი ფერის მყარი ნაერთი. ბუნებაში მინერალის სახით იშვიათად გვხვდება. 

## სინთეზი
წითელი ფერის ოქსიდის მიღება შესაძლებელია ვერცხლისწყლის ჟანგბადის არეში 350 °C-ზე გაცხელებით. აგრეთვე ვერცხლისწყლის(II) ნიტრატის პიროლიზით. ფორთოხლისფერი მიიღება ხსნარში ვერცხლისწყლის ხსნადი მარილის ტუტესთან ურთიერთამედებით.

## ტოქსიკურობა
არის ძლიერ ტოქსიკური. მისი ლეტარული დოზაა 18 მილიგრამი კოლოზე.

## ლიტერატურა
*Zefirov N.S. and other vol.4 Half-Three // Chemical encyclopedia. - M .: Great Russian Encyclopedia, 1995 .-- 639 p. - 20,000 copies  - ISBN 5-85270-092-4 .

## სქოლიო
კატეგორია:ვერცხლისწყლის ნაერთები
კატეგორია:ოქსიდები
გიგა აგლაძე

**გიორგი (გიგა) აგლაძე** (დ. 12 ოქტომბერი, 1974, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი, პროდიუსერი.

## ბიოგრაფია 
2000 წელს დააარსა მუსიკალური ჯგუფი Wind, რომლის ცნობილი სიმღერით „ლამაზი დღე“ გაითქვა სახელი. ამჟამად ჯგუფი მოღვაწეობს „Killer Band“ სახელით. 2006 წელს დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის კინო და ტელევიზიის ფაკულტეტი. 2017 წელს გახდა საქართველოში ამერიკელი კინორეჟისორის დევიდ ლინჩის  ადგილობრივი პარტნიორი და დააარსა ფონდი David Lynch Foundation Caucasus (DLFC), რომელიც ხელს უწყობს საქართველოს კინემატოგრაფიული ინსტიტუტისა და ჰოლივუდს შორის კინემატოგრაფიული პროექტების გაღრმავებას.

## ფილმოგრაფია 
### ფილმების დამდგმელი რეჟისორი და პროდიუსერი 
* 2013: „The Iron Curtain“
* 2016: „Alan (2016)“
* 2016: „Henry (2016)“
* 2016: „Hennessy, Eight Generation“
* 2022: „The Other Me (2022)“

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გიორგი
დენის იარცევი

**დენის იარცევი** (დ. 18 სექტემბერი, 1990) — რუსი ძიუდოისტი. 2019 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2011 წელს მოიგო უნივერსიადა.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* JudoInside.com

კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:რუსი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კალოუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **კალოუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კალოუბანი — თბილისის ისტორიული გარეუბნის ერთ-ერთი მიკროუბანი;
* კალოუბანი — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში.
ვერცხლისწყლის ოქსიდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ვერცხლისწყლის ოქსიდი შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ვერცხლისწყლის(I) ოქსიდი, Hg2O
* ვერცხლისწყლის(II) ოქსიდი, HgO
დვანის ქვევრსამარხი

ტერმინი **დვანის ქვევრსამარხი** შესაძლოა აღნიშნავდეს:

* დვანის პირველი ქვევრსამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში.
* დვანის მეორე ქვევრსამარხი — არქეოლოგიური ძეგლი ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დვანში.
Io non so parlar d’amore

'*„*Io non so parlar d’amore*“*' () — იტალიელი მომღერლისა და მსახიობის, ადრიანო ჩელენტანოს სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1999 წლის 6 მაისს, ალბომ *Mina Celentano*-ის გამოსვლიდან ერთი წლის შემდეგ.

## ალბომის შესახებ 
აღნიშნულ ფირფიტა ავტორის მუსიკალური კარიერის ახალი ეტაპი გახდა, რამაც მას დამატებითი პოპულარობა მოუტანა. სასიყვარული-ლირიკული თემატიკის ალბომი ერთის მხრივ ადრიანო ჩელენტანოსა და მეორეს მხრივ კომპოზიტორ ჯანი ბელას და სიმღერების ავტორ მოგოლის პირველი ერთობლივი ნამუშევარი გახდა (თუმცა მეორესთან მომღერალი სამოციანი წლებიდან თანამშრომლობდა). შემდგომში ჩელენტანომ მათთან ერთად კიდევ ოთხი დისკი ჩაწერა.

ალბომმა დიდ წარმატებას მიაღწია ისეთი სიმღერების წყალობით, როგორიცაა „L’emozione non ha voce“ („გრძნობას ხმა არ აქვს“), „Gelosia“ („ეჭვიანობა“), „Senza amore“ („სიყვარულის გარეშე“), „L’arcobaleno“ („ცისარტყელა“), „Angel“ („ანგელოზი“). ამ ალბომის სამ სიმღერაზე გადაღებულია კლიპები: „L’arcobaleno“, „L’emozione non ha voce“ და „Gelosia“.

კომერციული თვალსაზრისით, ალბომი ძალიან წარმატებული აღმოჩნდა. იტალიის ჩარტებში იგი 100 კვირა დარჩა. ევროპაში დისკი პლატინის კატეგორიისა გახდა.

## კომპოზიციების სია 
### სინგლების სია 
## ჩარტები 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  
*  
* 
* 
* ადრიანო ჩელენტანოს ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო 
კატეგორია:ადრიანო ჩელენტანოს ალბომები
კატეგორია:1999 წლის ალბომები
კატეგორია:პოპ-ალბომები
კატეგორია:სიმფონიური როკ-ალბომები
კეიპტაუნი-კაიროს რკინიგზა

250px|მინი
**კეიპტაუნი-კაიროს რკინიგზა** — დაუსრულებელი პროექტი სარკინიგზო ხაზისა, რომელსაც უნდა გადაეკვეთა აფრიკა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. XIX საუკუნის ბოლოს ამ გეგმის ინიციატორი იყო სესილ როდსი. პროექტის მიზანი ბრიტანეთის იმპერიის აფრიკაში არსებული  კოლონიების უწყვეტი ხაზით ერთმანეთთან დაკავშირება იყო კეიპტაუნიდან (სამხრეთ აფრიკა) კაირომდე (ეგვიპტე). სარკინიგზო ხაზის მონაკვეთების უმეტესობა ამოქმედდა, მაგრამ საკმაოდ დიდი შუალედი სუდანსა და უგანდას შორის არ აშენდა.

## ისტორია
რკინიგზის პროექტი ეფუძნებოდა ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიურ პოლიტიკას. სესილ როდსი ოცნებობდა აფრიკის რუკაზე ბრიტანული სამფლობელოების „წითელ ზოლზე“ (იმ დროს ბრიტანულ ტერიტორიებს რუკებზე, როგორც წესი, წითლად გამოსახავდნენ ხოლმე). რკინიგზა ამ გეგმის მნიშვნელოვანი ნაწილი უნდა გამხდარიყო, რომელიც გააერთიანებდა კოლონიების ტერიტორიებს, გააადვილებდა მათ მართვას,  ხელს შეუწყობდა დასახლებებისა და ვაჭრობის განვითარებას, ხოლო ჯარებს საჭირო ადგილებამდე სწრაფად გადაადგილების საშუალებას მისცემდა. მისი მშენებლობა მნიშვნელოვან ტექნოლოგიურ ამოცანასაც წარმოადგენდა.

საფრანგეთსაც ჰქონდა მსგავსი პროექტი, რომელსაც მისი კოლონიები უნდა დაეკავშირებინა დასავლეთიდან აღმოსავლეთამდე − სენეგალიდან ჯიბუტიმდე. 1897 წელს საფრანგეთმა გაგზავნა ექსპედიცია სამხრეთ სუდანში პროტექტორატის დამყარებისა და იქიდან ეთიოპიის გავლით მარშრუტის გაყვანის მიზნით. ეს გეგმა ჩაიშალა, როდესაც ბრიტანული და ფრანგული მარშრუტების გადაკვეთის წერტილში ნილოსის ბრიტანული ფლოტილია ფრანგების ექსპედიციას შეეჯახა. ეს მოვლენა ფაშოდის ინციდენტის სახელით არის ცნობილი, რომელიც საბოლოოდ საფრანგეთის დიპლომატიური მარცხით დასრულდა.

ბრიტანელებს უნდა გადაეჭრათ არა მხოლოდ კლიმატთან, არამედ სხვა ძალების ჩარევასთან დაკავშირებული წინააღმდეგობებიც. პორტუგალიელები წარუმატებლად ცდილობდნენ საკუთარი აღმოსავლეთ და დასავლეთ აფრიკული კოლონიების − მოზამბიკისა და ანგოლას შეერთებას („ვარდისფერი რუკა“). სამხრეთ აფრიკაში ბრიტანელებს ბურები ებრძოდნენ. გერმანიამ უზრუნველყო აღმოსავლეთ აფრიკაში თავისი სამფლობელოების უსაფრთხოება. პირველ მსოფლიო ომში გერმანიის დამარცხების შემდეგ ეს კოლონიები ბრიტანეთმა დაისაკუთრა. მაგრამ ეკონომიკური მიზეზების გამო ომთაშორის პერიოდში ვერ მოხერხდა სარკინიგზო ხაზის დასრულება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი აფრიკის ხალხების განმათავისუფლებელმა მოძრაობამ და კოლონიალიზმის პერიოდის დასრულებამ პროექტის დამთავრებას საფუძველი გამოაცალა.

## ლიტერატურა
* Tabor, George, The Cape to Cairo Railway & River Routes (2003), London: Genta. ISBN 0-9544847-0-3.

კატეგორია:აფრიკის ისტორია
კატეგორია:საერთაშორისო სარკინიგზო ხაზები
ჰელიოს ენერჯი ჯორჯია

**ჰელიოს ენერჯი ჯორჯია** — განახლებადი ენერგიების სექტორში მომუშავე ქართული კომპანია, რომელიც დაფუძნდა 2017 წელს თორნიკე დარჯანიას მიერ. კომპანია ამონტაჟებს ქსელზე დაერთებულ, ქსელისგან დამოუკიდებელ და ჰიბრიდულ მზის ელექტროსადგურებს; მათ შორის, ჰელიოს ენერჯის მიერ არის განთავსებული საქართველოში დღეისათვის ყველაზე მძლავრი მზის ელექტროსადგური თბილისში (120 კვტ/პიკი). 2016 წელს საქართველოს ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისიის მიერ ნეტო აღრიცხვის სისტემების შესახებ მიღებული რეგულაციების შემდეგ ჰელიოს ენერჯი იყო ერთ-ერთი პირველი კომპანია, რომელიც ნეტო აღრიცხვის პროგრამაში ჩაერთო და საკუთარ გამომუშავებულ ენერგიას სახელმწიფოს ელექტროსისტემას აწვდის. კომპანია აგრეთვე ავითარებს და ამონტაჟებს დამოუკიდებელი და უწყვეტი კვების წყაროების სისტემებს. კომპანია საქმიანობს საქართველოსა და გერმანიაში პარტნიორ კომპანია IMS Erneuerbare Energien GmbH-სთან ერთად. ჰელიოს ენერჯი აგრეთვე პარტნიორ კომპანია E-Space-თან თანამშრომლობით მონაწილეობას იღებს საქართველოში ელ-მობილების დასამუხტი სადგურების ქსელის განვითარებაში.

## კომპანიის საქმიანობა და კონცეფცია 
ჰელიოს ენერჯი დაფუძნების დღიდან ეწევა განახლებადი ენერგიების, კერძოდ, მზის ენერგეტიკის პოპულარიზებას. კომპანიის კონცეფცია ეფუძნება ინდივიდუალური ენერგოდამოუკიდებლობის განვითარებას და გაძლიერებას, რაც გულისხმობს, არსებული ტექნოლოგიების გამოყენებით მოქალაქეებისათვის შესაძლებლობის მიცემას, საკუთარი ენერგეტიკული მოთხოვნილება თვითონ დაიკმაყოფილონ და არ იყვნენ სხვის მიერ გამომუშავებულ ენერგიაზე დამოკიდებულნი. კომპანიის წარმოდგენით, ინდივიდუალური ენერგოდამოუკიდებლობა წარმოშობს  ქვეყნის საერთო ენერგოდამოუკიდებლობას, რამაც უნდა შეამციროს საქართველოს ენერგო-დამოკიდებულება მეზობელ ქვეყნებზე და ენერგომატარებლების იმპორტზე, რაც შესაძლოა მთლიანად ქვეყნის დამოუკიდებლობის შესუსტების ნიშნებს შეიცავდეს. კომპანიის კვლევების მიხედვით, არსებული ტექნოლოგიებით ინდივიდუალური ენერგოდამოუკიდებლობა მიღწევადია, კერძოდ, ელექტროენერგიის გამომუშავება შესაძლებელია ქარის და მზის ელ-სადგურებით, ხოლო ელექტრო-მობილობა უკვე ფართოდ იკიდებს ფეხს ყოველდღიურ ცხოვრებაში. კომპანია ცდილობს ნულოვანი ენერგიების შენობების და სახლების კონცეფციის განვითარებას, რაც გულისხმობს იმას, რომ შენობები თვითონვე უნდა აწარმოებდნენ თავიანთ სამყოფ ენერგიას (ძირითად შემთხვევებში სახურავზე განთავსებული მზის ელ-სადგურებით და თერმული ენერგიის დედამიწის წიაღიდან ან გარემოდან მოპოვებით), და ამასთანავე რიგ შემთხვევებში პირიქით გასცემდნენ ზედმეტ ენერგიას. 

ჰელიოს ენერჯი აგრეთვე ენერგიის შესახებ საბაზისო ცოდნის ავრცელებს. მის მიერ 2019 წელს შეიქმნა ჰელიოს ენერჯის აკადემია, სადაც შესაძლებელია განახლებადი ენერგიების საბაზისო კურსის გავლა, რომელიც მოიცავს აქცენტებს მზის ენერგეტიკაზე, არსებულ პოტენციალზე და საქართველოში მისი განვითარების პერსპექტივებზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Helios.ge, ოფიციალური საიტი.
* Helios Energy - Business with the Idea of Freedom , Georgia Today.
* მზის ენერგიის ათვისების შესაძლებლობები, საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი. 
* მზის ელექტროსადგურები, საზოგადოებრივი მაუწყებელი. 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
ტარიმის ღრმული

**ტარიმის ღრმული**, *ტარიმის ვაკე*, *კაშგარის ვაკე* — მოვაკებული დადაბლება დასავლეთ ჩინეთში. გარშემორტყმულია ტიან-შანის, პამირის, კუნლუნისა და ბეიშანის მთებით. სიგრძე დასავლეთიდან აღმოსავლეთით დაახლოებით 1200 კმ-ია, სიგანე 500 კმ, სიმაღლე 1500 მეტრიდან (დასავლეთით) 780 მეტრამდე (აღმოსავლეთით, ტბა ლობნორთან), ტარიმის ღრმულის უდიდეს ნაწილს იკავებს ტაკლა-მაკანის უდაბნო. მთისძირებში გვხვდება დამრეცი დელუვიური შლეიფები, რომლებიც აგებულია კენჭნარითა და ქვიშა-თიხოვანი ნალექებით. რელიეფის დადაბლებებში მლაშობებია. დასავლეთ ნაწილში დანალექი ქანებისგან აგებული სერებია. ჰავა ზომიერი (თბილი, მკაცრი კონტინენტური, უდაბნოსი); ზაფხული ცხელი (ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 25, 26°С), ზამთარი მოკლე, −20°С-იანი ყინვებით, უთოვლო. ნალექები — 100 მმ-ზე ნაკლები წელიწადში, მაქსიმუმი მოდის ზაფხულში. მთის მდინარეები, რომლებიც ტარიმის ვაკეზე გადიან, ხშირად შრებიან ან საირიგაციო მიზნებისთვის იშლებიან. უდიდესი მდინარეებია: ტარიმი, ხოთანი, კაშგარი, აქსუ, კონჩედარია. ტარიმი და კონჩედარია ქვემო დინებაში ხშირად იცვლიან კალაპოტს, რითაც იწვევენ ლობნორის ტბის გადაადგილებას. ტარიმის ღრმულის დიდი ნაწილის რუხმიწა ნიადაგები დაფარულია უდაბნოს მცენარეულობით. ხეობები დაფარულია მდინარისპირა ტყეებით, ოაზისებსა და მთისძირა ვაკეებზე განვითარებულია მიწათმოქმედება, მებაღეობა. დასავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ოაზისებია (კაშღარის, აქსუს, იარქენდის, ხოთანის). ვიწრო გაგებით, კაშგარის ვაკე ეწოდება მდინარე იარქენდის მარცხენა შენაკადების დელტის მონაკვეთს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩინეთის ვაკეები
კატეგორია:ჩინეთის ღრმულები
Quemmekh

მინი|363x363px|ფოტო ლაივიდან
**Quemmekh** (**ქვემეხი) -** ქართული პოსტ ინდუსტრიალ მეტალ ბენდი, ელექტრონული ელემენტებით, რომელიც შეიქმნა 2015 წელს თბილისში. ბენდის ფრონტმენია სანდრო ქერაული (ვოკალი, გიტარა). 

სიმღერების ავტორები სხვადასხვა დროს იყვნენ ნიკა მოსიაშვილი, დაჩი დოდაშვილი, სანდრო დიასამიძე, გიორგი მიგრიაული. ჯგუფი აერთიანებს საქართველოში მოღვაწე არტისტებს სხვადასხვა სფეროდან და მედიუმიდან რაც ქმნის კოლაბორაციულ და მრავალფეროვან შემოქმედებით გარემოს.  

 
მარცხნივ|მინი|301x301პქ|ქვემეხის ქვემეხი / ალბომის გარეკანი
ტექსტებში ხშირად ჩანს ირონია, რისხვა  და სოციალურ - პოლიტიკური მხარდაჭერის მუხტი (“How long will kings rule over you?”) «Paperpaper». 2024 წლის 29 თებერვალს ჯგუფმა წარადგინა კოლაბორაციული ტრეკი **„გადამწვარ ბაღებს“** ვიზაულურ არტისტ ანდრო დადიანთან ერთად. ეს იყო მათი პირველი  მუსიკალური თანამშრომლობა - ინტერვიუში სანდრო ქერაულმა აღნიშნა, რომ პროექტი განპირობებული იყო თბილისის და ახალგაზრდობის იმ დროინდელი განცდებით ბილბორდი 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალბომი გრავატას 2018 წელს შექმნილ ქართულ ალბომებს შორის მეოთხე ადგილზეა.
* https://billboard.com.ge/2024/02/29/gadamwvar-bagebs-quemmekh-is-da-andro-dadianis-kolaboracia/(https://billboard.com.ge/2024/02/29/gadamwvar-bagebs-quemmekh-is-da-andro-dadianis-kolaboracia/?utm_source=chatgpt.com)
* https://paperpaper.io/what-modern-georgia-sings-about-ten-leading-musicians-critics-choice/(https://paperpaper.io/what-modern-georgia-sings-about-ten-leading-musicians-critics-choice/?utm_source=chatgpt.com)
* https://www.helloblog.ge/story/QUEMMEKH-BAND
* https://mtavari.tv/news/155190-gmirta-moedanze-kvemekhis-cevri-sandro-kerauli
* https://formulanews.ge/News/110503
* https://billboard.com.ge/2024/10/14/quemmekhis-axali-albomi/
* https://billboard.com.ge/2023/05/06/quemmekh-is-musikaluri-performansi-holoseumsi/

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები