open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი

**ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ_ში XIX საუკუნეში.

სხვადასხვა ისტორიულ ეპოქასა და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში ადამიანებს გამოჰყავდათ მებრძოლი ძაღლის ჯიშები. ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი სტაფორდშირული ტერიერის და სხვა მებრძოლი ძაღლების შეჯვარების (მათ შორის, დღესდღეობით გადაშენებული მებრძოლი ბულდოგის) შედეგია. დღესდღეობით ამ სახეობის ძაღლების მხოლოდ სახელის ხსენება ისტერიას იწვევს. შვეიცარიაში იგი აკრძალულია. დიდ ბრიტანეთში მისთვის აუცილებელია ალიკაპის ტარება და მიკროჩიპის იმპლატაცია, და ბოლოს, მას უბრალოდ არ უშვებენ ჩრდილოეთ ამერიკის ზოგიერთ რეგიონში. ეს გამოწვეულია იმით, რომ პიტ ბული წარსულში მებრძოლი ჯიში იყო, დღეს კი ზოგიერთი პატრონი მიმართავს გაწვრთნის უხეშ ფორმებს, რის შედეგად ძაღლი ნებისმიერ მომენტში მზად არის ეცეს სხვა ცხოველს და ადამიანსაც კი. პიტ ბულ ტერიერის უმრავლესობა (თუ პატარაობიდან მიაჩვევთ პატრონის ბრძანების შესრულებას) ალერსიანი და გულღია შინაური ცხოველია.

პიტ ბულის ბალნის შეფერილობა ნებისმიერია. კუდი მასიურ სხეულთან შედარებით წვრილი ჩანს, ზურგი (სხეულის სიმაღლესთან შედარებით) გრძელია, ყბებზე მოჩანს ძლიერი კუნთები, პატარა ოვალური თვალები მშვიდად იცქირება. აქვს პატარა, მოკლე, ხშირი, აბრეშუმივით (მაგრამ არ ბზინავს) ბალანი. ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი ადვილად ეგუება ქალაქში ცხოვრებას და მზიან, ცხელ კლიმატს. ცუდი მოდარაჯეა, უძნელდება სხვა ცხოველებთან და ბავშვებთან ურთიერთობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამერიკული პიტ ბულ ტერიერი (ინგლისური)

კატეგორია:ტერიერები
კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ამერიკული ტოი ტერიერი

**ამერიკული ტოი ტერიერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ_ში 1930_იან წლებში. 

ეს ჯიში მიიღეს დაბალტანიანი გლუვბალნიანი ფოქსტერიერების, ინგლისური ტოი ტერიერებისა და ჩიხუახუას შეჯვარებით, ოფიციალური აღიარება მიიღო 1936 წელს. ციცქნა და ერთი შეხედვით ძალიან ნაზი ამერიკული ტოი ტერიერი სინამდვილეში ისეთივე ძლიერი, ამტანი და ჟინიანი ძაღლია, როგორც მისი ერთ-ერთი წინაპარი ფოქსტერიერი. ცოცხალი, საზრიანი და ჯიუტი ეს ძაღლი თავს ერთნაირად კარგად გრძნობს როგორც აგარაკზე, ასევე ქალაქის ბინაში. პირველივე შესაძლებლობისთანავე ის უკეთებს დემონსტრაციას თავის ვირთხის ჭერის თვისებებს, თუმცა უფრო ხშირად ოჯახის წევრად გვევლინება, რომელიც თავისი ენერგიული და გამოუცნობი ქცევით პატრონების და მათი სტუმრების ღიმილს იწვევს.

ამერიკულმა ტოიმ კარგად აჩვენა თავი ყრუ ადამიანების კომპანიონადაც - ის ადვილად სწავლობს როგორ უნდა მიაქციოს პატრონის ყურადღება ხმაურის წყაროზე (მაგალითად, ტელეფონზე). ტოის აქვს დიდი, სამკუთხა ყურები, ძალიან დიდი, მრგვალი, მუქი თვალები. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ჟღალი თეთრით, სამფერი (შავი, ჟღალი, თეთრი), შავი თეთრით. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ის კარგად ეგუება სიცხეს, კარგი მოდარაჯეა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამერიკული ტოი ტერიერი  (ინგლისური)

კატეგორია:ტერიერები
კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა (1499)

**ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა** (; დ. 1429 — გ. 1499) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი (1498—1499 წწ.). 

## ბიოგრაფია 
ჩანდარლის გვარის წარმომადგენელი. ჩანდარლი ჰალილ-ფაშას შვილი, რომელიც სიკვდილით დასაჯეს 1453 წელს ოსმალეთის იმპერიის სულთანის მეჰმედ II ფათიჰის ბრძანებით.

1453 წელს ადრიანოპოლში ჩანდარლი იბრაჰიმ-ფაშა დაინიშნა ყადიდ. 1465 წელს ამასიაში სამხედრო მოსამართლედ, ხოლო 1485 წელს რუმელიაში მან მთავარი სამხედრო მოსამართლის წოდება მიიღო, იბრაჰიმ-ფაშა იყო მომავალ სულთან ბაიაზიდ II-ის აღმზრდელი. 1486 წელს დაინიშნა მესამე ვეზირად 1497 წელს მეორე ვეზირად ხოლო 1498 წელს იბრაჰიმ-ფაშა გახდა ოსმალეთის იმპერიის  პირველი ვეზირი.

1499 წელს გარდაიცვალა ვენეციელებთან ზონკიოს ბრძოლაში, დაკრძალულია იზნიქში.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Tektaş, Nazım (2002) ''Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı'', İstanbul:Çatı Kitapları.

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული 1429
კატეგორია:გარდაცვლილი 1499
სახიფათო მეთოდი

**სახიფათო მეთოდი** () — დევიდ კრონენბერგის 2011 წლის ბიოგრაფიული ფილმი. ეს კრონენბერგის და ვიგო მორტენსენის ზედიზედ მესამე ერთობლივი ნამუშევარია. 

## სიუჟეტი
ფილმი ასახავს ზიგმუნდ ფროიდისა და კარლ გუსტავ იუნგის ცხოვრების ისტორიულ ფაქტებს. მასში აღწერილია იუნგის ცხოვრება 1904-1913 წლებში და მისი ურთიერთობა ფროიდთან და საბინა შპილრაინთან. საბრინა იყო რუსი ანალიტიკოსი, რომელიც იყო იუნგის საყვარელი, ხოლო მოგვიანებით, მისი მოსწავლე გახდა.

## როლებში
*კირა ნაიტლი — საბრინა შპილრაინი  
*ვიგო მორტენსენი — ზიგმუნდ ფროიდი  
*მაიკლ ფასბენდერი — კარლ გუსტავ იუნგი   
*ვენსან კასელი — ოტო გროსი   

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ოფიციალური აშშ საიტი
* 
* 

კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
კატეგორია:წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები
ველი მაჰმუდ-ფაშა

**ველი მაჰმუდ-ფაშა** (; დ. 1420,  ნოვო-ბრდო — გ. 18 ივლისი, 1474, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1456-1466 წლებში.

დაიბადა სერბეთის ქალაქ ნოვო-ბრდოში. მისი დედა იყო სერბი. მამის მხრიდან წარმოშობით იყო თესალიის მეფე  ანგელა ფილანტროპელის გვარიდან და მიიღო ზედწოდება  ანგელოვიჩი. 1427 წელს დედასთან ერთად შეიპყრეს თურქებმა, მიაღებინეს ისლამი და დაარქვეს მაჰმუდი. 1456 წელს დანიშნეს დიდ ვეზირად და რუმილიის ბეგლერბეგად. 1466 წელს მოწინააღმდეგეების ინტრიგების წყალობით დაკარგა თავისი თანამდებობა, მაგრამ 1472 წელს აღადგინეს დიდი ვეზირის თანამდებობაზე. ორი წლის შემდეგ მაჰმუდ-ფაშა სულთან მეჰმედ II-ს ბრძანებით ჩააგდეს სტამბოლის ციხესიმაგრეში და 1474 წლის 18 ივლისს დასაჯეს სიკვდილით.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Finkel, Caroline (2006). ''Osman's Dream: The Story of the Ottoman Empire 1300–1923*. Londra: John Murray. ISBN 978-0-7195-6112-2. 
* Stavrides, Théoharis (2001), *The Sultan of vezirs: the life and times of the Ottoman Grand Vezir Mahmud Pasha Angelovic (1453–1474)'', Brill, ISBN 9789004121065

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული 1420
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1474
ოფი (საფეხბურთო კლუბი)

**ოფი** ( — ჰერაკლიონის გულშემატკივართა კლუბი () — საბერძნეთის საფეხბურთო კლუბი, დაარსდა ჰერაკლიონში, კუნძულ კრეტაზე. საბერძნეთს გარეთ კლუბი ცნობილია, როგორც „ოფი კრეტა“, თუმცა *კრეტა* რეალურად არ არის კლუბის ოფიციალური სახელის ნაწილი. საბერძნეთის ორი მთავარი ქალაქის, ათენის და სალონიკის გარეთ დაარსებულ კლუბებს შორის „ოფის“ ყველაზე მეტი მატჩი აქვს ჩატარებული საბერძნეთის სუპერლიგაში.

## ტიტულები 
*** საბერძნეთის სუპერლიგა**
****მეორე ადგილი** **(1):** 1985/1986

*** საბერძნეთის თასი**
** **გამარჯვებული (1): 1986/1987
****ფინალისტი** **(1):** 1989/1990

***საბერძნეთის სუპერთასი**
****ფინალისტი** **(1):** 1987

***ბალკანეთის თასი**
** **გამარჯვებული (1): 1988/1989

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## ევროტურნირებზე 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:საბერძნეთის საფეხბურთო კლუბები
ავსტრალიური ტერიერი

**ავსტრალიური ტერიერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრალიაში XIX საუკუნეში.

ამ ძლიერი აღნაგობის მქონე ავსტრალიის მკვიდრის ძარღვებში რამდენიმე ბრიტანული ტერიერის სისხლია: კერნის, იორკშირის, სკაის და, შესაძლოა, ნორვიჩის. ყველა ეს ტერიერი ავსტრალიაში შეიყვანეს ინგლისელებმა ფერმებსა და რანჩოებზე ვირთხების განადგურების მიზნით. ძლიერი, მტერთან საბრძოლველად მუდამ მზადმყოფი, ავსტრალიური ტერიერი ოდესღაც ფერმერების შეუცვლელი დამხმარე იყო. ის კლავდა გველებს და სხვადასხვა წვრილ მავნებლებს, ასევე დარაჯობასაც ითავსებდა. ეს თვისებები დღემდე არ დაუკარგავს - ის თითქმის არასოდეს იხევს უკან სხვა ძაღლებთან ბრძოლისას და არ ასვენებს უცნობ კატებს.

ავსტრალიური ტერიერი სიცოცხლისმოყვარული კომპანიონია, ადვილად იწვრთნება. სილკ ტერიერის მსგავსად, ის სამხედროებს და ბიზნესმენებს გაჰყვა ჩრდილოეთ ამერიკაში მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ჯიში ყველაზე პოპულარულია ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში, მის წარმომადგენლებს შეგიძლიათ შეხვდეთ თითქმის ყველა ინგლისურენოვან ქვეყანაში. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოცისფრო-ხორბლისფერი, ქვიშისფერი. ავსტრალიური ტერიერი კარგად ეგუება ქალაის პირობებს და სიცხეს, ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება, კარგი მოდარაჯეა. პატარა, მუქ თვალებს მეტყველი გამოხედვა ახასიათებს.
 
## რესურსები ინტერნეტში
* ავსტრალიური ტერიერი (ინგლისური)

კატეგორია:ტერიერები
კატეგორია:ავსტრალიური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
რუმ მეჰმედ-ფაშა

**რუმ მეჰმედ-ფაშა** (; გ. 1470, სტამბოლი) — ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ბერძენი. ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1466-1469 წლებში, სულთან მეჰმედ II-ის დროს.

ქარამანლი მეჰმედ-ფაშას დაჟინებული მოთხოვნით სულთანმა მეჰმედ II-მ 1469 წელს გაათავისუფლა თანამდებობიდან და 1470 წელს წყალში დაახრჩობინა.

## ლიტერატურა 
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Babinger, Franz (1992) *Mehmed the Conqueror and His Time* Princeton: University Press ISBN 0-691-09900-6. 
* J. H. Kramers: *Muhammad Paşa, Rūm* Kaynak: M Th Houtsma, T W Arnold, A. J. Wensinck: (ed)  (1993)  *Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 First Edition*, Brill say.692 ISBN 9789004097964 GoogleBooks  
* A.H.de Groot, *Mehmed Paşa, Rūm.* Kaynak:  *The Encyclopaedia of Islam. New Edition. Cilt 6*, Leiden: Brill, say.1000.  

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1470
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
რობერ პირესი

**რობერ პირესი** (; დ. 29 ოქტომბერი, 1973, რეიმსი) — ფრანგი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი.

## კარიერა
თავისი კარიერის საუკეთესო წლები გაატარა ლონდონის არსენალში“, სადაც მოიგო ინგლისის ასოციაციის თასი სამჯერ და ინგლისის პრემიერ ლიგა ორჯერ. საფრანგეთის ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს 1998 წლის მსოფლიო და 2000 წლის ევროპის ჩემპიონატი. უკანასკნელად ასპარეზობდა ინდოეთის საფეხბურთო კლუბ „გოაში“.

## მიღწევები
;მეცი
*საფრანგეთის ლიგის თასი: 1996

;არსენალი
*ინგლისის პრემიერლიგა: 2001–02, 2003–04
*ინგლისის ასოციაციის თასი: 2002–03, 2004–05
*უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: მეორე ადგილი, 2005–06

;
*მსოფლიო ჩემპიონატი: 1998

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ვილიარეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:მეცის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2001 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:2003 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფა-ს კონფედერაციების თასის მფლობელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნენსი სპანჯენი

**ნენსი ლაურა სპანჯენი** (; დ. 27 თებერვალი, 1958, ფილადელფია, პენსილვანიის შტატი — გ. 12 ოქტომბერი, 1978, ნიუ-იორკი, ნიუ-იორკის შტატი) — 1970-იანი წლების პანკ-როკის ფიგურა. სექს პისტოლზის ბასისტის, სიდ ვიშესის მეგობარი გოგონა. სპანჯენის ცხოვრება და სიკვდილი იქცა მსჯელობისა და დავის საგნად მუსიკის ისტორიკოსებსა და სექს პისტოლზის ფანებს შორის.

ნენსი სპანჯენი, რომელიც ფილადელფიაში დაიბადა და გაიზარდა, ბავშვობაში ემოციურად გაუწონასწორებელი იყო და 15 წლის ასაკში შიზოფრენიის დიაგნოზი დაუსვეს. კოლეჯიდან გამორიცხვის შემდეგ ის ლონდონში გაემგზავრა, როდესაც პანკ-როკ მუსიკა თავისი პოპულარობის მწვერვალზე იყო. 1977 წელს შეხვდა სიდ ვიშესს. მათ ურთიერთობას ახასიათებდა შიდა ძალადობა და ნარკოტიკების ხშირი მოხმარება. სექს პისტოლზის დაშლის შემდეგ, წყვილი ნიუ-იორკში გადავიდა და სასტუმრო ჩელსიში დაიწყო ცხოვრება.

1978 წლის 12 ოქტომბერს ნენსი სპანჯენი სასტუმროს ნომრის აბაზანაში გარდაცვლილი იპოვეს, მუცლის ღრუში დანით მიყენებული ჭრილობით. სიდ ვიშესი ბრალდებულად ცნეს მკვლელობაში, თუმცა მან განაცხადა რომ არაფერი ახსოვდა, რადგან მთელი საღამო ნარკოტიკების ზემოქმედების ქვეშ იყო. მუსიკოსი 1979 წლის თებერვალში ჰეროინის ზედმეტი დოზის მიღებისაგან გარდაიცვალა. ამ დროისათვის, სასამართლოში საქმის განხილვა ჯერ კიდევ არ იყო დაწყებული.

ნენსის სიკვდილის გარშემო წარმოიშვა მრავალი თეორია. საუბარი იყო როგორც სიდის მონაწილეობაზე, ასევე სხვა მრავალ ადამიანზე, რომლებიც მკვლელობის ღამეს წყვილს ესტუმრნენ.

1986 წელს, რეჟისორმა ალექს კოქსმა გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „სიდი და ნენსი“. ნენსის როლი ფილმში ქლოა უებმა განასახიერა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები
კატეგორია:გრუპიები
კატეგორია:ნარკოდილერები
კატეგორია:სექს პისტოლზი
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
იაუ-ტონგი (სადგური)

**იაუ-ტონგი** — სადგური ჰონგ-კონგში, კვუნ-ტონგისა და ცეუნგ-კვან-ოს ხაზზე. მდებარეობს იაუ-ტონგსა და ლეი-იუე-მუნში, კვუნ-ტონგის რაიონში. სადგური გაიხსნა 2002 წლის 4 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
*MTR Corporation - Yau Tong Station Street Map 
*MTR Corporation - Yau Tong Station location map
*MTR Corporation - Yau Tong Station train service time 

კატეგორია:კვუნ-ტონგის ხაზი
კატეგორია:ცეუნგ-კვან-ოს ხაზი
ჯერაჰ მეჰმედ-ფაშა

**ჯერაჰ მეჰმედ-ფაშა** (; დ. ? — გ. იანვარი, 1604)  — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1598 წლის 9 აპრილიდან 1599 წლის 6 იანვრამდე.

ეროვნებით თურქი. სულთანმა მეჰმედ III-მ ჯერაჰ მეჰმედ ფაშა 1598 წელს დანიშნა დიდ ვეზირად. მართალია დიდიხანი არ ყოფილა ამ მაღლ თანამდებობაზე, ნახევარი წლის შემდეგ ავადმყოფობის მიზეზით თუ  თანამდებობისთვის თავის ვერ გართმისთვის ის გაათავისუფლეს თანამდებობიდან.

1593 წელს მან დაუკვეთა ჯერაჰ-ფაშას მეჩეთის აგება სტამბოლში.

## ლიტერატურა
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.358
* Tektaş, Nazim (2002), ''Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:  [http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ& ]
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları'', İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1604
ისჰაკ-ფაშა

**ისჰაკ-ფაშა** (; დ. ? — გ. 1497, სალონიკი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. ოსმალეთის იმპერიის ორგზის დიდი ვეზირი (1469-1472, 1481-1482). 

მისი ადრეული ცხოვრების შესახებ არაფერია ცნობილი. პირველად დიდი ვეზირის თანამდებობა ეკავა სულთან მეჰმედ II-ის დროს. 1481 წელს სულთან მეჰმედ II-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტისათვის ბრძოლაში მის შვილს ბაიაზიდ II-ს დაუჭირა მხარი. ახალმა სულთანმა მეორე ვადით დანიშნა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე. მოგვიანებით დანიშნეს სალონიკის სანჯაყ-ბეიდ, სადაც გარდაიცვალა 1497 წელს. 

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi (1961), *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Tektaş, Nazım (2002), ''Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Kitapları.
* Buz, Ayhan Buz (2009), *Osmanlı Sadrazamları'', İstanbul:Neden Kitap, ISBN978 875 254 278 5P.22

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1497
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ური ბრონფენბრენერი

**ური ბრონფენბრენერი**  (29 აპრილი 1917 - 25 სექტემბერი, 2005)  ამერიკელი განვითარების ფსიქოლოგი, - დაბადებული საბჭოთა კავშირში  მისმა სამეცნიერო მოღვაწეობამ და ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობის მხარდაჭერამ, ხელი შეუწყო HEAD START პროგრამის ფორმირების 1965 წელს. ბრონფენბრენერის კვლევებმა და მისმა თეორიამ მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა განვითარების ფსიქოლოგიის პერსპექტივის ცვლილებაში. იმით, რომ ყურადღება გაამახვილა ბევრ გარემო და სოციალურ ფაქტორებს, რომლებიც ახდენენ გავლენას ბავშვის განვითარებაზე. მამა მისი მუშაობდა ნევროპათოლოგად, შეფერხებული განვითარების მქონეთა საავადმყოფოში, ლეტჩვორფ ვილეჯში, რომელიც მდებარეობს როკლენდის საგრაფოში, N.Y.

ბრონფენბრენერმა დაამთავრა კორნელის უნივერსიტეტი, იტაკაში, NY, და მიიღო ფსიქოლოგიისა და მუსიკის ბაკალავრის ხარისხი, 1938 წელს. ომის შემდეგ, ის ცოტახნით იყო უფროსი თანაშემწე კლინიკური ფსიქოლოგიის ახლად დაარსებულ VA კლინიკური ფსიქოლოგიის ტრენინგ პროგრამაში, ვაშინგტონის შტატში.

1964 და 1965 წლებში, ფედერალური კომისიის წევრი იყო, რომელიც მუშაობდა ღარიბი ბავშვების განვითარების საკითხებზე. ამ კომისიაში მუშაობთ, დაეხმარა HEAD START პროგრამის შექმნაში, 1965 წელს. გარდა ამისა, მან საბოლოოდ შეცვალა თეორიის სახელი ბიოეკოლოგიური მოდელით, რათა აღენიშნა ბიოლოგიური პროცესების მნიშვნელობა განვითარებაში. თუმცა, ბიოლოგიურ ფაქტორს, ის განიხილავს მხოლოდ როგორც პოტენციალს, რომელიც ან განვითარდება ან არ გარემოს და სოციალური ძალების გავლენით. თავისი განცხადების გამო, იგი მიწვეული იყო თეთრ სახლში ამ საკითხის განსახილველად კლაუდია ალტა "Lady Bird" ჯონსონთან, რომლის დროსაც განიხილეს სხვა ქვეყნებში ბავშვის მოვლის პროგრამები.
* ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაციამ გადარქვა "Lifetime Contribution to Developmental Psychology in the Service of Science and Society", "ბრონფენბრენერის ჯილდოდ".

## პუბლიკაციები
*1970. Two Worlds of Childhood: US and USSR. Simon & Schuster. ISBN 0-671-21238-9
*1973. Influencing Human Development. Holt, R & W. ISBN 0-03-089176-0
*1975. Influences on Human Development. Holt, R & W. ISBN 0-03-089413-1
*1979. The Ecology of Human Development: Experiments by Nature and Design. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 0-674-22457-4
*1996. The State of Americans: This Generation and the Next. New York: Free Press. ISBN 0-684-82336-5. Lony Tunes
*2005. Making Human Beings Human: Bioecological Perspectives on Human Development. Sage Publications. ISBN ISBN0761927115

## წყაროები
## რესურსები ინტერნეტში
*Guide to the Urie Bronfenbrenner Papers

*Obituary: "Urie Bronfenbrenner; theories altered approach to child development; at 88" by Elaine Woo, Los Angeles Times. September 29, 2005.
*Cornell News Release on Bronfenbrenner's Death

კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები
კატეგორია:კორნელის უნივერსიტეტის ფაკულტეტი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ამერიკელი რუსები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ახალი ჰანოვერი

**ახალი ჰანოვერი** (; ასევე **ლავონგაი**, ) — კუნძული წყნარ ოკეანეში. ეკუთვნის სახელმწიფო პაპუა-ახალ გვინეას. ადმინისტრაციულად შედის აილენდსის რეგიონის ახალი ირლანდიის პროვინციაში.

## გეოგრაფია 
კუნძული ახალი ჰანოვერი წარმოადგენს საკმაოდ დიდ კუნძულს ბისმარკის არქიპელაგის შემადგენლობაში, რომელსაც გარს ეკვრის წყნარი ოკეანის და ბისმარკის ზღვის წყლები. კუნძული მდებარეობს კუნძულ ახალი ირლანდიის ჩრდილო-დასავლეთ მხარესთან, რომლისგანაც გამოყოფილია რამდენიმე მომცრო კუნძულიანი სრუტით. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 1250 კმ-ში.

კუნძულის ფართობი შეადგენს 1227,1 კმ²-ს. აქვს ოვალური ფორმა. მაქსიმალური სიგრძე შეადგენს 58 კმ-ს, ხოლო სიგანე — 31 კმ-ს. 1767 წელს კუნძული შეისწავლა ბრიტანელმა ზღვაოსანმა ფილიპ კარტერეტმა, რომელმაც პირველად მონიშნა ის, როგორც ცალკე კუნძული და დაარქვა მას დღეისათვის არსებული სახელი.

1884 წელს კუნძული გახდა გერმანიის პროტექტორატის ნაწილი ოკეანეთში, ხოლო 1914 წელს მისი ოკუპაცია მოახდინა ავსტრალიამ. 1921 წლიდან კუნძული იმყოფება ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ ერთა ლიგის, ხოლო მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ — გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მანდატის საფუძველზე. 1975 წლიდან კუნძული დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

## სქოლიო
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლონგ-აილენდი (პაპუა-ახალი გვინეა)

**ლონგ-აილენდი** () — ვულკანური კუნძული პაპუა-ახალი გვინეის ჩრდილოეთ ნაპირთან. ადმინისტრაციულად შედის მომასეს რეგიონის მადანგის პროვინციაში.

## გეოგრაფია 
კუნძული ლონგ-აილენდი მდებარეობს ბისმარკის ზღვაში და გამოყოფილია კუნძულ ახალი გვინეიდან ვიტიაზის ყურით. შედის ბისმარკის არქიპელაგში. კუნძულის ფართობი შეადგენს 414 კმ²-ს. ყველაზე მაღალი წერტილია, მთა *მაუნტ-დოვი*, რომელიც აღწევს 1280 მეტრ სიმაღლეს. კუნძულის ცენტრში გიგანტურ ვულკანურ კრატერში ზომით 10 კმ 12,5 კმ-ზე მდებარეობს ტბა უიზდომი სიღრმით 23 მეტრამდე. ყველაზე დიდი დასახლებაა — მალალა, კუნძულის ჩრდილოეთით.

კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა; ვულკანის ბოლო სამი ყველაზე დიდი ამოფრქვევა აქ მოხდა 16 000, 4000 და 300 წლების წინ.

## ისტორია 
კუნძული ლონგ-აილენდი აღმოაჩინა აბელ ტასმანის ექსპედიციამ 1643 წელს. მეორე მსოფლიო ომის დროს კუნძული დაიკავა იაპონიის ჯარმა. 1943 წლის დეკემბერში იგი გაათავისუფლა ამერიკულმა დესანტმა.

კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ქანიჟელი სიავუშ-ფაშა

**ქანიჟელი სიავუშ-ფაშა** (; დ. ? — გ.  1602) — ბოსნიური ან უნგრული წარმოშობის ოსმალი სახელმწიფო მოღვაწე. ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი იყო სამჯერ: 1582 წლის 24 დეკემბრიდან 1584 წლის 28 ივლისამდე. 1586 წლის 15 აპრილიდან 1589 წლის 2 აპრილამდე და 1592 წლის 4 აპრილიდან 1593 წლის 28 იანვრამდე.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ ცხოვრობდა სტამბოლში და იქვე გარდაიცვალა 1602 წელს.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) 
* Bosworth,C.E., van Donzel,E. , W.P. Heinrichs,W.P. ve Lecomte,G. (ed) (1997] *Encyclopedia of Islam 2.ed. Cilt.IX SAN-SZE*, say.726   ISBN 90-04-10422-4

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1602
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
უმბოი (კუნძული)

**უმბოი** () — ვულკანური კუნძული წყნარ ოკეანეში პაპუა-ახალი გვინეის სახელმწიფოს ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ადმინისტრაციულად შედის რეგიონ მომასეს მორობეს პროვინციაში.

ძველი ვულკანური მასივი, წარმოდგენილი ელიპტიკური ფორმის კუნძულის სახით, ზომით 49 კმ 27 კმ-ზე. კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ჩამქრალი ვულკანების ჯგუფი, რომლის ცენტრშია — ტალოს კონუსი — ბაზალტური სტრატოვულკანი, სიმაღლით 1390 მეტრი (სხვა მონაცემებით — 1548 მეტრი) და ორი კრატერი, შევსებული ტბებით — სოალი და ბარიკი. მათ ქვეშ არსებობენ მრავალრიცხოვანი ცხელი წყაროები. კუნძული სავარაუდოდ წარმოიშვა ჰოლოცენის ეპოქაში. კუნძულის ფართობია — 930,2 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
R136a1

**R136a1** — ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავი და აქამდე აღმოჩენილთა შორის ყველაზე მასიური. მისი მიახლოებითი მასა 265 მზის მასაა. ერთ დროს მიიჩნეოდა, რომ R136a იყო ზემასიური ობიექტი 1000-3000 მზის მასით. მისი ბუნება ჰოლოგრაფიული ლაქების ინტერფერომეტრიით განისაზღვრა და აღმოჩნდა, რომ მჭიდროდ დასახლებული ვარსკვლავთგროვა იყო. ასტრონომებმა რამდენიმე ვარსკვლავი აღმოაჩინეს ისეთი ზედაპირი ტემპერატურებით, როგორიცაა 40 000-56 000 კელვინი, რომლებიც შვიდჯერ (და მეტჯერაც) აღემატება მზის ზედაპირის ტემპერატურას. ეს ვარსკვლავები მზეზე რამდენიმე მილიონჯერ კაშკაშებია. ამ ვარსკვლავებიდან სულ ცოტა სამი 150 მზის მასას იწონის.

## ფიზიკური მახასიათებლები
[მინი|მარცხნივ|მარცხნიდან მარჯვნივ: [წითელი ჯუჯა, მზე, ლურჯი ჯუჯა და R136a1. R136a1 ყველაზე დიდი ვარსკვლავი არ არის რადიუსით ან მოცულობით, ის მხოლოდ მასით და სიკაშკაშით ლიდერობს.]]

R136a1 ვოლფ-რაიეს ვარსკვლავია, რომლის ზედაპირის ტემპერატურა 50 000 კელვინია.

8-150 მზის მასის ვარსკვლავები თავიანთ სიცოცხლეს ზეახლად ანთებით ამთავრებენ, რის შედეგადაც რჩება ნეიტრონული ვარსკვლავები ან შავი ხვრელები. ასტრონომებმა 150-დან 300 მზის მასამდე ვარსკვლავების არსებობა დაუშვეს. ისინი ვარაუდობენ, რომ ასეთი უზარმაზარი ვარსკვლავი ჰიპერნოვად გადაიქცევა — ვარსკვლავური ენერგია, რომელიც 100 ზეახლის სიმძლავრეს უდრის (1046 ჯოული). წყალბადის მასინთეზირებელი ბირთვი წარმოქმნის დიდი რაოდენობით ელექტრონულ-პოზიტრონულ წყვილს, რომლებიც იწვევს თერმული წნევის დაცემას ვარსკვლავში იმ წერტილამდე, როცა ნაწილობრივი კოლაფსი ხდება. თუ R136a1-მა ასეთი აფეთქება გადაიტანა, ის შავ ხვრელად გადაქცევის პროცესში კრახს განიცდის და ამის ნაცვლად მის ბირთვში არსებული ათეულობით მზის მასის რკინა ვარსკვლავთშორის სივრცეში იქნება გატყორცნილი ზეახალ ნარჩენად. თუ ამ ვარსკვლავმა მოახერხა, რომ თავისი სიცოცხლე წყვილური არასტაბილური ზეახლით არ დაასრულა, ის ისეთი მასიურია, რომ პირდაპირ ჰიპერნოვად გადაიქცევა და შემდეგ პირდაპირ შავ ხვრელად.

## იხილეთ აგრეთვე
* UY Scuti
* VY დიდი ქოფაკი
* ვარსკვლავი
* მზე
* მზის მასა
* მზის რადიუსი
* მზის სიკაშკაშე

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავები
კატეგორია:ოქროს თევზის თანავარსკვლავედი
ქოჯა სინან-ფაშა

**ქოჯა სინან-ფაშა** (, ; 1520 (სხვა ვერსიით — 1515) ალბანეთი, ოსმალეთის იმპერია — 1596, სტამბოლი, იქვე) —   ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1580-1582, 1589-1591, 1593-1595, 1595, 1595-1596 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1520 (სხვა ვერსიით - 1515) წელს ალბანეთში. დევშირმე გახდა სულეიმან I-ის მმართველობის პერიოდში. მოგვიანებით დაინიშნა ქალაქ მალათიის გუბერნატორად. მსახურობდა ქვეყნის სხვადასხვა რეგიონებში — ქ. კასტამონუში, ღაზაში, ნაბლუსში, ერზურუმში და ალეპოში.  1567-1569 და 1571-1573 წლებში ორჯერ ეკავა ეგვიპტის გუბერნატორის თანამდებობა. იემენში აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მიიღო „იემანის დაპყრობლის“ ტიტული.

1574 წელს ქოჯა სინან-ფაშამ უხელმძღვანელა ექსპედიციას ტუნისში. მიუხედავად ესპანელების და იტალიელების წინააღმდეგობისა ტუნისი დაიპყრო. მან დაამუშავა ირანში შეჭრის გეგმა. მიუხედავად სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას წინააღმდეგობისა მისი გეგმა მოიწონეს. იგი დაინიშნა თურქული არმიის მეთაურად ირანში შეჭრისას, 1580 წელს სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას სიკვდილის შემდეგ დიდ ვეზირად დანიშნეს. ლეინტენანტ მეჰმედ-ფაშა ირანის დარბევის შემდეგ მოიხსნა თანამდებობიდან და გადაასახლეს გორში, საიდანაც ამარაგებდა სურსათით თბილისის გარნიზონს. გადასახლებიდან დაბრუნების შემდეგ იგი დაინიშნა სამის გუბერნატორად. 1588 წელს მეორედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. იგი ამუშავებდა არხების გაყვანის გეგმას.

იგი მონაწილეობა 1591 წლების იანიჩარების აჯანყებაში, რის გაააყენეს თანამდებობიდან. 18 თვის შემდეგ 1593 წელს იგი ბრუნდება სტამბოლში და მესამედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. იმავე წელს იყო დანიშნული თურქული არმიის მეთაურად უნგრეთში, მაგრამ გამარჯვებების მიუხედავად 1595 წლის თებერვალში იგი მოიხსნა თანამდებობიდან და მეჰმედ III-ის მთავრობაში  მოსვლის შემდეგ იგი გადაასახლეს მალქარაში, იმავე წლის აგვისტოში გაათავისუფლეს  და მეოთხედ დაინიშნა უდიდეს ვეზირად. მისი ბრძანებით ჩამოახრჩეს ფერჰათ-ფაშა. მან ავსტრიაში შეჭრის დროს დანიშნა თავისი შვილი თურქეთის არმიის მეთაურად.

სინან-ფაშა ხელმძღვანელობდა ოსმალეთის არმიას ხანგრძლივი ომის დასაწყის ეტაპზე. ვლახეთშილაშქრობის დროს კელუგერენის ბრძოლაში დამარცხდა ვლახეთის მთავრის მიჰაი მამაცის მიერ. ოსმალეთის არმიის განადგურების შემდეგ იგი გადააყენეს თანამდებობიდან და გადაასახლეს მალქარაში. 10 წლის შემდეგ იგი გაანთავისუფლეს თავისი მემკვიდრის ლალა მუსტაფა-ფაშას გარდაცვალებასთან დაკავშირებით და მეხუთედ დაინიშნა დიდ ვეზირად. 1596 წლის 3 აპრილს ავსტრიაში ლაშქრობის მომზადების პროცესში იგი გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010)  say.340-343
* Tektaş, Nazim (2002), ''Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:  [http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ& ]
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5
* Yılmaz, Mehmet, "Sinan Paşa (Koca)" (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlilar Ansiklopedisi*, C.2 s.544-545, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Yayıncılık A.Ş. ISBN 975-08-0071-01.
* Mehmed Süreyya (haz. Nuri Akbayar) (1996), *Sicill-i Osmani'', İstanbul:Tarih Vakfı Yurt Yayınları ISBN 975-333-0383 C.III s.109-110

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული 1520
კატეგორია:გარდაცვლილი 1596
კარკარი (კუნძული)

**კარკარი** () — ვულკანური კუნძული ბისმარკის ზღვაში, დაახლოებით 30 კმ-ში კუნძულ ახალი გვინეის ჩრდილოეთ სანაპიროდან. ადმინისტრაციულად შედის სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის მომასეს რეგიონის მადანგის პროვინციაში.

## გეოგრაფია 
კუნძულის ზომებია 25 კმ სიგრძეში და 19 კმ სიგანეში. ზღვის დონიდან უმაღლესი წერტილია — 1839 მეტრი (მთა ულუმანი). კუნძულის ცენტრში მდებარეობს მოქმედი ვულკანი. კუნძულიდან 18 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ბაგაბაგი.

კუნძულის ზედაპირი დაფარულია ანდეზიტური ლავებით. ვულკანის 1974—1975 წლების ამოფრქვევამ ხელი შეუწყო ლავის დიდი რაოდენობით ამოსვლას, რომელმაც დაფარა შიდა კალდერის ფსკერის ფართობის დაახლოებით 70 %. 1979 წლის ამოფრქვევას არ გამოუწვევია დიდი რაოდენობით ლავის ამოსვლა.

ნიადაგი — საკმაოდ ნაყოფიერია, აქტიურად გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. მოყავთ ფუფალა, მდოგვი (), ლაიმი, ქოქოსის პალმა და კაკაო.

## ისტორია 
პირველი ევროპელი, რომელმაც 1545 წლის 10 აგვისტოს დაინახა კუნძული კარკარი, იყო ესპანელი ზღვაოსანი ინიგო ორტის რეტესი, როდესაც იგი დიდი აფრიანი გემით *San Juan* ცდილობდა დაბრუნებულიყო კუნძულ ტიდორედან ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოში.

## მოსახლეობა 
კუნძულის მოსახლეობას შეადგენს დაახლოებით 65 000 ადამიანი, რომლებიც ლაპარაკობენ ენებზე ვასკია და ტაკია. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ასევე ფლობს ტოკ-პისინის ენას; სკოლებში ისწავლება ინგლისური ენა. რელიგია მოსახლეობაში უპირატესად ლუთერანული და კათოლიკურია.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჰადიმ ჰასან-ფაშა

**ჰადიმ ჰასან-ფაშა** (; გ. 1598, კონსტანტინოპოლი) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1597-1598 წლებში. წარმოშობით ალბანელი. იგი ასევე იყო ეგვიპტის გუბერნატორი 1580-1583 წლებში.

## ლიტერატურა
* Uzunçarsılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN:978-975-16-0010)  say.357-358
* Danişmend, İsmail Hâmi (1971), *Osmanlı Devlet Erkânı*,  İstanbul:Türkiye Yayınevi.
* Tektaş, Nazım. (2009), ''Sadrâzamlar - Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı''. İstanbul:Çatı Kitapları. ISBN: 9789758845000

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1598
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ქოჯა მუსტაფა-ფაშა

**ქოჯა მუსტაფა-ფაშა**  (; გ. 1512) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1511-1512 წლებში.

იგი იყო  „მთავარი კარისკაცი“ (თურქ. kapıcıbaşı) თოფქაფის სასახლეში. ქოჯა მუსტაფა-ფაშა ასევე მსახურობდა როგორც ცერემონიმაისტერად უცხოელი ელჩების მიღების დროს. იგი დიდ ვეზირად ბაიაზიდ II-ის მეფობის დასასრულს დანიშნეს (1511). სტამბოლში მან ორი უძველესი ბიზანტიური ეკლესია მეჩეთად გარდაქმნა და მის პატივსაცემად ისინი ქოჯა მუსტაფა-ფაშას და ატიკ მუსტაფა-ფაშას სახელს ატარებენ.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. say.13.

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1512
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფერჰად-ფაშა

**სერდარ ფერჰად-ფაშა** (; გ. 1595) — ოსმალეთის სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც ორჯერ ფლობდა დიდი ვეზირის თანამდებობას. პირველად  1591 წლის 1 აგვისტოდან  1592 წლის 4 აპრილამდე. მეორედ 1593 წლის 16 თებერვლიდან 1595 წლის 7 ივლისამდე. 

1590 წლის ფერჰად-ფაშას ხელშეკრულებით დასრულდა ირან-ოსმალეთის ომი (1578-1590). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფერჰად-ფაშას ხელშეკრულება
* ფერჰად-ფაშას ლაშქრობანი საქართველოში

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN:978-975-16-0010) 
* Yücel, Yaşar ve Sevim, Ali (1991) *Türkiye Tarihi Cilt IV (1566-1730)*, Ankara:AKDTYKTTK Yayınları

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1595
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
გუდენაფი

**გუდენაფი** (), ზოგჯერ **ნიდულას კუნძული** () — კუნძული სოლომონის ზღვაში, არქიპელაგ დ’ანტრკასტოს კუნძულების ნაწილი. კუნძულის ფართობია — 686,7 კმ², სანაპირო ზოლის სიგრძე — დაახლოებით 116 კმ. 2000 წლის აღწერით კუნძულზე ცხოვრობდა 20 814 ადამიანი. ადმინისტრაციულად შედის პაპუას რეგიონის მილნ-ბეის პროვინციაში. მთავარი დასახლებული პუნქტი — ბოლუბოლუ.

## გეოგრაფია 
უახლოესი კუნძულებიდან გამოყოფილია სრუტეებით — კუნძულ ახალი გვინეიდან უარდ ჰანტის სრუტით, სიგანით 18 კმ და კუნძულ ფერგუსონიდან მორზბის სრუტით, სიგანით 4 კმ. კუნძულს აქვს ელიპტიკური ფორმა ზომებით 39 კმ 26 კმ-ზე.

გუდენაფი ყველაზე ჩრდილოეთი და ამავე დროს ყველაზე პატარაა დ’ანტრკასტოს მთავარ კუნძულებს შორის, თუმცა მისი ფართობი 686,7 კმ²-ია. კუნძული მდებარეობს 4 კმ-ში ჩრდილოეთით უფრო დიდ ფერგუსონის კუნძულიდან და დაახლოებით 30 კმ-ში სამხრეთ-დასავლეთით ახალი გვინეის კუნძულიდან. უახლოესი მატერიკი, ავსტრალია, მდებარეობს დაახლოებით 820 კმ-ში. კუნძულის უმაღლესი წერტილი აღწევს 2536 მეტრს, რითაც ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მწვერვალია მსოფლიოში, იმ მწვერვალებს შორის, რომლებიც ასეთი ზომის კუნძულებზეა განლაგებული..

კლიმატი კუნძულზე სუბეკვატორულია. კუნძულის ნაწილი დაფარულია ნოტიო ტროპიკული ტყეებით. ადგილობრივი ფლორა და ფაუნა განსხვავდება დიდი მრავალფეროვნებით, არსებობს რამდენიმე ენდემური სახეობა. მიუხედავად ამისა ხანგრძლივი დროის განმავლობაში რჩებოდა ნაკლებად შესწავლილი. 1874 წელს კუნძულზე გადავიდა ზღვაოსანი ჯონ მორზბი, რომელმაც ბრიტანელი კომოდორის ჯეიმზ გრეჰემ გუდენაფის () პატივსაცემად კუნძულს დაარქვა მისი სახელი.

შემდგომში კუნძულზე არაერთხელ იმყოფებოდნენ ევროპელი ვაჭრები, ასევე ვეშაპის დამჭერები. 1888 წელს მოხდა გუდენაფის ფორმალური ანექსია ბრიტანეთის იმპერიის მიერ. 1904 წელს გახდა ბრიტანეთის ახალი გვინეის ნაწილი (1904 წლიდან — პაპუას ტერიტორია ავსტრალიის მმართველობის ქვეშ). 1891 წელს მისგან უახლოეს კუნძულ დობუზე დაარსდა მეთოდისტების მისია ავსტრალიიდან, რომლებმაც თანდათან გაავრცელეს საკუთარი მოღვაწეობა დ’ანტრკასტოს და ტრობრიანის კუნძულებზე. უკვე 1898 წელს ქრისტიანული მისია დაარსდა გუდენაფის კუნძულზეც. მეორე მსოფლიო ომის წლებში კუნძულზე მოხდა ბრძოლა იაპონიის და ავსტრალიის ჯარებს შორის.

1975 წლიდან გუდენაფი დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

## ეკონომიკა 
ეკონომიკის საფუძველია — სოფლის მეურნეობა (კოპრის წარმოება), ასევე თევზჭერა. კუნძულზე არსებობს ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.

## სქოლიო
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ანანის გეგმა

thumb|250პქ|არშემდგარი კვიპროსის გაერთიანებული რესპუბლიკის დროშა
**კოფი ანანის გეგმა** — გაეროს ინიციატივა კვიპროსის კონფლიქტის დარეგულირების შესახებ. ინიციატივის მიხედვით უნდა ჩამოყალიბებულიყო ახალი სახელმწიფო სახელწოდებით **კვიპროსის გაერთიანებული რესპუბლიკა**. გეგმას სახელი ეწოდა გაეროს გენერალური მდივნის კოფი ანანის პატივსაცემად, რომელმაც დიდიე ფირტერთან ერთად უდიდესი წვლილი შეიტანა გეგმის შემუშავებაში.

## პროგრამა 
* კვიპროსზე შეიქმნას ერთიანი სახელმწიფო **კვიპროსის გაერთიანებული რესპუბლიკა**, რომლის შემადგენლობაშიც შევა ორი ავტონომიური, ბერძნული და თურქული ნაწილი. შედეგად გაერთიანდება მთელი კუნძული (ბრიტანეთის სამხედრო ბაზის ჩათვლით).
* შეიქმნება 6 კაცისაგან შემდგარი პრეზიდიუმი, რომლებიც რიგრიგობით დაიკავებენ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას. პრეზიდენტი და ვიცე-პრეზიდენტი უნდა შეიცვალოს ყოველ 10 თვეში ერთხელ. პრეზიდიუმში უნდა ყოფილიყო 4 ბერძენი და 2 თურქი. 
* კუნძულის თურქული ნაწილის ტერიტორია უნდა შემცირდეს  28,5 %-მდე (ამჟამად ჩრდილოეთ კვიპროს 37 % უკავია), ასევე 85 000 ბერძენი ლტოლვილი უნდა დაბრუნდეს თავისი განსახლების ადგილზე.

## რეფერენდუმი 
2004 წლის 24 აპრილს კიპროსზე გაიმართა რეფერენდუმი კუნძულის გაერთიანების შესახებ. კვიპროსელი ბერძნების 75 %-მა და კვიპროსელი თურქების 35 %-მა ანანის გეგმას მხარი არ დაუჭირა. 

კვიპროსელმა ბერძნებმა თავიანთი უარი იმით დაასაბუთეს, რომ გეგმა არ შეიცავდა ვალდებულებას თურქების მიერ კვიპროსიდან ჯარის გაყვანის შესახებ, გარდა ამისა გაურკვეველი იყო იმ თურქი გადმოსახლებულების საკითხი, რომლებმაც ბერძენი ლტოლვილების სახლები დაიკავეს. იმისათვის, რომ ბერძენი ლტოლვილები დაებრუნებინათ ჩრდილოეთ კვიპროსში, საჭირო იყო 100 ათასი თურქის გამოსახლება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კვიპროსის კონფლიქტი

## რესურსები ინტერნეტში
* ანანის გეგმის სრული ტექსტი  

კატეგორია:კვიპროსის ისტორია
ცეუნგ-კვან-ო (სადგური)

**ცეუნგ-კვან-ო** — სადგური ჰონგ-კონგში, ცეუნგ-კვან-ოს ხაზზე. მდებარეობს ცეუნგ-კვან-ოში, საი-კუნგის რაიონში. სადგური გაიხსნა 2002 წლის 18 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
*MTR Corporation - Tseung Kwan O Station Street Map
*MTR Corporation - Tseung Kwan O station location map
*MTR Corporation - Tseung Kwan O Station train service time 

კატეგორია:ცეუნგ-კვან-ოს ხაზი
ბოსტონ-ტერიერი

**ბოსტონ ტერიერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია აშშ-ში XIX საუკუნეში.

ინგლისური ბულდოგის , ბულტერიერის, ბოქსიორის და დღეს გადაშენებული თეთრი ტერიერის შეჯვარების გზით მიღებული ბოსტონი თავდაპირველად დაახლოებით 20 კილოგრამს იწონიდა, მაგრამ სელექციის შედეგად ის შესამჩნევად „გახდა“ და ზომაშიც დაპატარავდა. თავდაჭერილი, ჩაფიქრებული და ტაქტიანი, ახალი ინგლისის ეს მკვიდრი დიდი პოპულარობით სარგებლობს ჩრდილოეთ ამერიკაში, ის ჭკვიანი, ალერსიანი და საიმედო კომპანიონია. 

წინაპარი ტერიერების მოჩხუბარე ხასიათი ბოსტონს არ დაჰყვა, ის აშკარა უპირატესობას ადამიანების კომპანიას ანიჭებს, თუმცა სიამოვნებით დაიცავს თავის ტერიტორიას სხვა ძაღლისგან. ყველა დიდთავიანი ჯიშის მსგავსად ბოსტონს მშობიარობისას საკეისრო კვეთა უკეთდება. თუმცა, ბოლო დროს მოხერხდა მისი თავის ზომების შემცირება ისე, რომ შენარჩუნდა მისი თავისებურება და კეთილი გარეგნული იერი. ბოსტონ ტერიერი ვერ იტანს სიცხეს, ადვილად ეგუება ბავშვებს და ქალაქის პირობებში ცხოვრებას, არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. აქვს ზომიერად ღრმა მკერდი, ზომიერი სიგრძის კისერი, თზელი, დაცქვეტილი ყურები. ბალანი თXელია. შეიძლება იყოს ვეფხვისებრი თეთრით ახ მუქი ვეფხვისებრი თეთრით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბოსტონ ტერიერი (ინგლისური)

კატეგორია:ტერიერები
კატეგორია:ამერიკული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
კატეგორია:მოლოსერები
ლოჰას-პარკი (სადგური)

**ლოჰას-პარკი** — სადგური ჰონგ-კონგში, ცეუნგ-კვან-ოს ხაზზე. მდებარეობს ცეუნგ-კვან-ოში, საი-კუნგის რაიონში. სადგური გაიხსნა 2009 წლის 26 ივლისს.

## რესურსები ინტერნეტში
*MTR Corporation - LOHAS Park Station Street Map
*MTR Corporation - LOHAS Park Station Train service time 
*MTR Corporation - LOHAS Park Station and Tseung Kwan O Line Passenger Guide 

კატეგორია:ცეუნგ-კვან-ოს ხაზი
მინიატურული პინჩერი

**მინიატურული პინჩერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XVIII საუკუნეში.

მინიატურული პინჩერი რამდენიმე ასეული წლის წინ შეიქმნა მღრღნელების გასანადგურებლად. თავდაპირველად ის საკმაოდ მსხვილი აღნაგობის იყო. დღევანდელი დახვეწილი გარეგნობა კი შემდგომი სელექციური მუშაობის შედეგია. მინიატურული პინჩერი ჰგავს პატარა დობერმანს, მაგრამ ამ ორ ჯიშს მხოლოდ ის ქვეყანა აერთიანებს, რომელშიც ისინი წარმოიშვნენ (პინჩერი, შესაძლოა 200 წლით "უფროსია" დობერმანზე). დღეს ეს ციცქნა ტერიერი (გერმანული სიტყვა "პინჩერი" იგივეს ნიშნავს, რასაც ინგლისური "ტერიერი" - სოროს ძაღლი) მხოლოდ სახლის პირობებში ჰყავთ, თუმცა მას არ დაუკარგავს ვირთხის ჭერის არაჩვეულებრივი ნიჭი. მიუხედავად თავისი მოკრძალებული ზომებისა, მინი პინჩერი სიამოვნებით იწვევს ჩხუბში დიდ ძაღლებს და, შედეგებზე დაუფიქრებლად, ყოველთვის ცდილობს პირველმა უკბინოს.

მინი პინჩერს აქვს მოკლე, ხშირი, მბზინავი ბალანი, რომელიც მთელ სხეულზე თანაბრადაა განაწილებული. მისი შეფერილობა შეიძლება იყოს წითური, მონაცრისფრო წითური, შოკოლადისფერ ჩალისფერი, მოშავო ჩალისფერი. მინი პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს და ცხელ, მზიან კლიმატს, ადვილია მისი გაწვრთნა, კარგი მოდარაჯეა. შეიძლება პრობლემები წარმოიქმნას მინი პინჩერის სხვა ძაღლებთან ურთიერთობისას.

## რესურსები ინტერნეტში
* მინიატურული პინჩერი  

კატეგორია:გერმანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ავსტრიული პინჩერი

**ავსტრიული პინჩერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ავსტრიაში XVIII საუკუნეში. 

ავსტრიული ფერმერების ეს ტრადიციული ძაღლი გამოიყვანეს ფარების გადასაყვანად და საცხოვრებლის დასაცავად. ავსტრიული პინჩერის მსგავსი ძაღლი XVIII საუკუნის ტილოებზეა გამოსახული. გერმანული პინჩერის ეს მძიმეწონიანი „ბიძაშვილი“ არასოდეს ყოფილა ცნობილი ყოფილი ავსტრიის იმპერიის ფარგლებს გარეთ, დღესაც სხვა ქვეყნებში იშვიათად გვხვდება. ავსტრიული პინჩერი დანიშნულება ფერმერის დახმარებაა და რადგან მისთვის არასოდეს უცდიათ კომპანიონის თვისებების მიცემა, სხვა ძაღლებთან ურთიერთობა უჭირს და კბენაზე უარს არ ამბობს. თუმცა ნაცნობ ადამიანებს ძალიან მეგობრულად ექცევა.

ცოცხალი, ენერგიული ავსტრიული პინჩერისგან კარგი მოდარაჯე გამოდის, ნებისმიერი საეჭვო ხმაურისას ის ყეფას იწყებს. ავსტრიული პინჩერი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს. ბალნის შეფერილობა მრავალნაირია და განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ცუდად იწვრთნება. აქვს შედარებით მოკლე დრუნჩი, მოკლე, უხეში ბალანი, საშუალო სიგრძის წინა ფეხები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ავსტრიული პინჩერი (ინგლისური)

კატეგორია:ავსტრიული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა

**დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა** (; დ. ? — გ. მარტი, 1515) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე. მსახურობდა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე 1514-1515 წლებში. 

იგი აღიზარდა ოსმალური სისტემის დევშირმული გზით. არასწორი სამხედრო სტრატეგიის გამო სულთნის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს 1515 წელს. მისი ვაჟი დუკაკინზადე მეჰმედ-ფაშა კი იყო ეგვიპტის გუბერნატორი 1544-1546 წლებში, გარდაცვალებამდე.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Tektaş, Nazım (2002) ''Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı'', İstanbul:Çatı Kitapları.

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1515
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
აფენ პინჩერი

**აფენ პინჩერი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია გერმანიაში XVII საუკუნეში. 

ამ უძველესი ჯიშის წარმოშობის შესახებ ცნობილი არ არის. ანატომიური ნიშნების მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ, ის მიიღეს წვრილი ადგილობრივი პინჩერების და მოპსების მსგავსი აზიური ძაღლების შეჯვარებით. შესაძლოა, აფენი ბელგიური გრიფონების წინაპარი და ჯუჯა შნაუცერის ნათესავია. ამ ძაღლის სერიოზულობა, მოხერხებულობა და არაჩვეულებრივი იუმორის გრძნობა ნებისმიერ დაღონებულ ადამიანს გააცინებს. კარიკატურული გარეგნობის მიუხედავად, აფენი პირველი შესაძლებლობისთანავე ახდენს ვირთხის ჭერის თვისებების დემონსტრირებას. არანაკლები დაჟინებით ნადირობს მწყერზე და კურდღელზე. 

ჯიუტი და თავნება აფენი ძნელი გასაწვრთნელია და ძალიან უყვარს კბენა.  თუმცა ყველაფერი ეს ხელს არ უშლის ოჯახის უსაყვარლესი წევრი იყოს. გერმანიაში აფენ პინჩერი დღეს იშვიათი ჯიშია - ამ ძაღლების ყველაზე მეტი რაოდენობა ჩრდილოეთ ამერიკაში ცხოვრობს. მას ავს სწორი, საშუალო სიგრძის ფეხები. ხშირი ულვაშები და წვერი, დიდ, მუქ თვალებს ბანჯგვლიანი წარბები უფარავს. აფენი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და სიცხეს, არ სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა, ძნელად იწვრთნება, კარგი მოდარაჯეა.

## რესურსები ინტერნეტში
* აფენ პინჩერი (ინგლისური)

კატეგორია:გერმანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
პეტერ მაჩაიდიკი

**პეტერ მაჩაიდიკი** ( დ. 1 ივნისი, 1961, ბრატისლავა, სლოვაკეთი)  —  სლოვაკი კომპოზიტორი. დაიბადა და გაიზარდა ბრატისლავაში. ამჟამად ცხოვრობს გერმანიაში, ქალაქ ბერლინში. კამერული, სიმფონიური და საგუნდო ნაწარმოებების ავტორია. ამჟამად არის კოშიცეში ხელოვნების ფაკულტეტზე მოწვეული პროფესორი. დაწერილი აქვს მუსიკა კინოსა და თეატრისთვის. მიღებული აქვს ჯილდოები და სტიპენდიები.

## დისკოგრაფია
**Broken (Sleepy Motion)* (1993)
**The Rer Quarterly Volume* (1995)
**Požoň sentimentál* (2000)
**Namaste Suite* (2003)
**R(a)dio(Custica) Selected* (2008)
**Nuove Musiche per Tromba 6* (2008)
*''Namah' ,  (Musica Slovaca SF 00542131, 2008)' 
**Minimal Harp* (2009)
*''Slovak Composers' Fifth Variations* (2011)
**Violin Solo* (2011)
**Violin Solo* (2012)
**Czechoslovak Chamber Duo* (2012)
**Typornamento* (2012)
**A Marvelous Love: New Music for Organ* (2012)
**The Immanent Velvet* (Azyl Music 2012)
**Inside the Tree'' (2013) ,

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:სლოვაკი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კლასიკური კომპოზიტორები
კატეგორია:ბრატისლაველი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა

**ქარამანლი მეჰმედ-ფაშა** (; დ. 1458, ქარამანი — გ. 1481, სტამბოლი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, 1477-1481 წლებში დიდი ვეზირი.

## ადრეული წლები 
იგი დაიბადა ქარამანში, შემდეგ გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში (დღევანდელი სტამბოლი), რათა განათლება მიეღო ველი მაჰმუდ ფაშას მიერ დაარსებულ მედრესეების სასწავლებელში.  მოგვიანებით სწორედ აქ, მედრესეების სასწავლებელში დაიწყო მასწავლებლად მუშაობა. იგი ასევე დაინიშნა სასამართლო კალიგრაფად. ქარამანი ასევე მაღალი ღირებულების წერილების წერაში დაეხმარა აყ-ყოიუნლუს სულთან უზუნ-ჰასანს.

## დიდი ვეზირის თანამდებობაზე 
კონსტანტინოპოლის დაპყრობის და ჩანდარლი ჰალილ-ფაშას აღსრულების შემდეგ, მეჰმედ II-მ ეთნიკური თურქების ნაცვლად, დევშირმული წარმოშობის ხალხის დანიშვნა მოისურვა დიდი ვეზირის თანამდებობაზე, რათა შესაძლო კრიზისის თავიდან აცილება მოეხერხებინათ. ქარამანლი დიდი ვეზირის თანამდებობაზე მეჰმედ II-მ დანიშნა 1477 წელს. ქარამან მეჰმედ ფაშამ, თანამდებობაზე თავისი მოკლევადიან ყოფნის დროს, ბევრჯერ სცადა ოსმალეთის იმპერიის ადმინისტრაციის რეფორმირება.

## მეჰმედ II-ის გარდაცვალება 
1481 წელს, მეჰმედ II გარდაიცვალა. ამ დროს ჯერი დიდ ვეზირებზე მიდგა: მათ უნდა გამოეცხადებინათ სულთნის გარდაცვალების შესახებ, ვიდრე ტახტის მოსამართლე ჩამოვიდოდა დედაქალაქში, იმ მიზნით, რომ თავიდან აეცილებინათ ქაოსი. თუმცა, ამ შემთხვევაში,სულთნის ვაჟები დედაქალაქიდან შორს იყვნენ: ბაიაზიდი (შემდგომში ბაიაზიდ II) ამასიაში იყო, ხოლო ჯემ სულთანი - ქარამანში. ქარამან მეჰმედ-ფაშამ გაგზავნა მაცნეები ორივე პრინცთან, მაგრამ რადგანაც ქერმანი დედაქალაქთან ახლოს იყო, ჯემ სულთანს იქ თავის უფროს ძმაზე - ბაიაზიდზე ადრე ჩასვლის შანსი მიეცა. მიუხედავად ამისა, იანიჩრებმა, რომლებიც მხარს უჭერდნენ ბაიაზიდს, შეიტყვეს სულთნის სიკვდილის შესახებ და იეჭვეს, რომ ქარამან მეჰმედი ჯემ სულთანს ემხრობოდა. იანიჩრები აღშფოთდნენ და მეჰმედ II-ის გარდაცვალებიდან რამდენიმე დღის შემდეგ, ქერმან მეჰმედ-ფაშა მოკლეს.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkânı*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Tektaş, Nazım (2002) ''Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı'', İstanbul:Çatı Kitapları.

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული 1458
კატეგორია:გარდაცვლილი 1481
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფირი მეჰმედ-ფაშა

**ფირი მეჰმედ-ფაშა** (; გ. 1533, სილივრი)  — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1518-1523 წლებში. 

დაიბადა მედრესეს ხელმძღვანელის ოჯახში. მისი დაბადების ადგილი ცნობილი არააა, ისტორიკოსები ვარაუდობენ რომ იგი დაიბადა ამასიაში ან აქსარაიში. განათლება მიიღო ამასიის მედერესეში. 1508 წელ დანიშნეს ანატოლიის ხაზინადარად. 

მონაწილეობდა ჩალდირანის ბრძოლაში. ამ ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ დიდი ვეზირი დუკაკინზადე აჰმედ-ფაშა დაადანაშაულეს გამცემლობაში და სიკვდილით დასაჯეს. გარდა ამისა, თანამდებობიდან გადააყენეს მესამე ვეზირი მუსტაფა-ფაშა, მისი ადგილი დაიკავა ფირი მეჰმედ-ფაშამ. 1516 წელს მეხუთედ და საბოლოოდ გადააყენეს თანამებობიდან ჰერსეკზადე აჰმედ-ფაშა, მისი ადგილი დაიკავა ჰადიმ სინან-ფაშამ, ხოლო ფირი მეფმედ-ფაშა მეორე ვეზირი გახდა. დიდი ვეზირის თანამდებობაზე დანიშნეს 1518 წელს. სულთან სელიმ I-ის გარდაცვალების შემდეგაც დარჩა აღნიშნულ თანამდებობაზე. 1523 წელს სულთანმა სულეიმან I-მა პენსიაზე გაუშვა. 

ფირი მეჰმედ-ფაშა დასახლდა სილივრიში, სადაც გარდაიცვალა 1533 წელს, დაკრძალულია თავისი ხარჯებით აგებულ მეჩეთში.

## ლიტერატურა
* Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Buz, Ayhan (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN 978-975-254-278-5
* Yılmaz, Mehmed, "Mehmed Paşa (Piri)",  (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi*, İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.2 s.164 ISBN:975-08-0072-9

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1533
ნიქოზიის რაიონი

მინი|ნიქოზიის რაიონი კვიპროსის რუკაზე.
**ნიქოზია**  — კვიპროსის 6 რაიონიდან ერთ-ერთი. მისი მთავარი ქალაქია კუნძულ სახელმწიფოს დედაქალაქი - ნიქოზია. ჩრდილოეთი კვიპროსის არაღიარებული თურქული სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშაა ნიქოზიის ჩრდილოეთ რაიონი ლევკოსია. რაიონის ფართობი შეადგენს - 2714მ²-ს. რაიონის ბერძნული ნაწილში 2011 წლის მონაცემებით ცხოვრობს - 325 756 ადამიანი. მათ შორის 264 221 (81.1%) ბერძენი. 

ჩრდილოეთ კვიპროსის მიერ კონტრლირებად ლარნაკას რაიონის ნაწილის ადმინისტრირება ხდება როგორც ნიქოზიასი, ხოლო დასავლეთ ნიქოზიას ნაწილის როგორც გუზელიურტის რაიონის. 

## სქოლიო 
კატეგორია:კვიპროსის რაიონები
ჰადიმ ალი-ფაშა

**ჰადიმ ალი-ფაშა** (; დ. ? — გ. 1511) — ოსმალეთის სულთან ბაიაზიდ II-ის დიდი ვეზირი 1501-1503 და 1506-1511 წლებში. 

რუმელიის გუბერნატორი და ოსმალეთ-მამლუქთა ომში (1485-1491 წწ.) ოსმალეთის არმიის წინამძღოლი. 1488 წელს ადანაში დამარცხდა. შემდეგ იგი ფლობდა დიდი ვეზირის თანამდებობას პირველად 1501-1503 წლებში, ხოლო მეორედ  - 1509-1511 წლებში. თანამდებობაზე ყოფნის უკანასკნელი პერიოდის განმავლობაში, მან ჩაახშო შაჰქულუს აჯანყება, მაგრამ თავად შაჰქულუსთან ბრძოლაში სივასთან, ჰადიმ-ალი გარდაიცვალა 1511 წლის ივლისში. 

## ლიტერატურა
* Danışmend, İsmail Hâmi, (1961) *Osmanlı Devlet Erkâni*, İstanbul:Türkiye Yayınevi. 
* Tektaş, Nazım (2002) ''Sadrazamlar-Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı*, İstanbul:Çatı Kitapları
* Koç, Havva "Ali Paşa (Atık, Hadim)" (1999) *Yaşamları ve Yapıtlarıyla Osmanlılar Ansiklopedisi'', İstanbul:Yapı Kredi Kültür Sanat Yayıncılık A.Ş. C.1 s.224-225 İŞBN:975-08-0072-9

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია: ბრძოლის ველზე დაღუპული ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1511