სავარცხელა ლეპიოტა

**სავარცხელა ლეპიოტა** () — ლეპიოტას გვარის სოკო ქამასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს დედამიწის ყველა კონტინენტს გარდა ანტარქტიდისა.

არასაჭმელი სოკოა. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ტყის პირებში, ველობებზე, საძოვრებზე, ბაღებსა და ბოსტნებში.

სოკო პირველად აღწერა ინგლისელმა ბუნებისმეტყველმა ჯეიმზ ბოლტონმა 1788 წელს როგორც *Agaricus cristatus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა გერმანელმა მიკოლოგმა პაულ კუმერმა 1781 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
**Agaricus cristatus* Bolton, (1788) 
**Lepiota cristata* var. *exannulata* Bon (1981)
**Lepiota cristata* var. *felinoides* Bon (1981)
**Lepiota cristata* var. *pallidior* Boud. ex Bon (1981)

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 2-5 სმ, ნორჩობაში — ზარისებრი, კონუსური, წითელ-ყავისფერი, გლუვი, ზრდასრულ ეგზემპლარები — გაშლილი, მშრალი, ზედაპირი დაფარულია კონცენტრულად განწყობილი ჟანგმიწისფერი, ნარინჯისფერ- ან მოყვითალო-ყავისფერი წვეტიანი ქერცლებით. მოთეთროა, შუაში მურაა, ცენტრში ზოგჯერ ახასიათებს ბორცვაკი.

ჰომენოფორი — ფირფიტებიანი, თავისუფალი, ხშირი, არათანაბარი, თხელი, თეთრი, მოგვიანებით ყავისფერდება.

ფეხის სიგრძე — 2-8, სისქე — 0,2-0,5 სმ, ცილინდრული, ძირში ოდნავ გამსხვილებული, გლუვი, აბრემშუმისებრი, მოყვითალო ან კრემისფერი, ძირში ვარდისფერი ელფერით. საყელო ვიწროა, თხელი, მყიფე, მოთეთრო ან მოწითალო ელფერით: მალევე ქვრება.

რბილობი — თეთრი, მყიფე, ბოჭკოვანი, არასასიამოვნო სუნითა და მჟავე გემოთი. ნორჩობაში უსიამოვნო სუნი თითქმის არ შეიმჩნევა.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები — 6-7,5х3-3,5 მკმ, გლუვი, ელიფსისებრი, ამილოიდური.

## მსგავსი სახეობები 

Agaricus comtulus 706872.jpg|*Agaricus comtulus* 
Agaricus.placomyces..000...jpg|*Agaricus placomyces*
Agaricus.semotus.-.lindsey.jpg|*Agaricus semotus*
Chlorophyllum molybdites (G. Mey.) Massee 860068.jpg|*Chlorophyllum molybdites*
2012-02-24 Lentinus tigrinus (Bull.) Fr 201304 crop.jpg|*Lentinus tigrinus* 
2012-08-13 Leucoagaricus americanus (Peck) Vellinga 249287.jpg|*Leucoagaricus americanus*
Lepiota boudieri 171002wa.JPG|*Lepiota boudieri*
2015-10-11 Lepiota brunneoincarnata Chodat &amp; C. Martín 564314.jpg|*Lepiota brunneoincarnata*
Lepiota castanea 70848.jpg|*Lepiota castanea*
Lepiota clypeolaria a1 (3).JPG|*Lepiota clypeolaria*
Lepiota felina 20121021w.JPG|*Lepiota felina*
GT Lepiota cf hystrix.jpg|*Lepiota hystrix*
Lepiota ignivolvata 161110w.JPG|*Lepiota ignivolvata*
Lepiota lilacea Bres 577654.jpg|*Lepiota lilacea*
Lepiota ochraceofulva 690990.jpg|*Lepiota ochraceofulva*
Lepiota pseudohelveola (31266368477).jpg|*Lepiota pseudolilacea*
Lepiota subincarnata 1130318.jpg|*Lepiota subincarnata*

## ეკოლოგია და გავრცელება 
ლეპიოტას გვარის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სოკოა, რომელიც გვხვდება დედამიწის ყველა კონტინენტზე (გარდა ანტარქტიდისა) — ევროპა, ავსტრალია, ახალი ზელანდია, აზია (თურქეთი, ისრაელი, ინდოეთი, კავკასია, ციმბირი და იაპონია), ჩრდილოეთი და სამხრეთ ამერიკა, (არგენტინა, ჩილე, აშშ, კანადა), აფრიკა (ზაირი, მაროკო). 

იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეებში, ტყის პირებში, ველობებზე, საძოვრებზე, ბაღებსა და ბოსტნებში, ერთეულებად ან ჯგუფებად.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## კვებითი ღირებულება 
არასაჭმელი სოკოა, შესაძლოა ოდნავ შხამიანიც იყოს. ახასიათებს არასასიამოვნო სუნი და გემო.

სავარცხელა ლეპიოტა მეტად წააგავს მომაკვდინებლად შხამიან ყავისფერ-მოწითალო ლეპიოტას (), რომელიც საქართველოში ნაპოვნია მხოლოდ ვაშლოვანის ნაკრძალში.

## გალერეა

Nouvel atlas de poche des champignons comestibles et vénéneux (Pl. 3) (7831119966).jpg|ილუსტრაცია
Offermannsheide 27.07.2017 Stinking Dapperling - Lepiota cristata (36261867484).jpg
Lepiota cristata G5.JPG
Mikrobedla07456.JPG
Lepiota cristata 170918w.JPG
Lepiota cristata 20070819w.jpg

## ლიტერატურა 
* 
* 
* „Грибы“. Справочник. / пер. с итал. Ф.Двин — Москва: АСТ. Астрель, 2004. — 303 с. (стр. 63)

## სქოლიო
კატეგორია:ლეპიოტა
კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები