კარან სინგჰი

**კარან სინგჰი**  (ჰინდ. **कर्ण सिंह**, ინგლ. *Karan Singh*; დ. 9 მარტი 1931, კანი, საფრანგეთი)  — ინდოელი პოლიტიკოსი, ქველმოქმედი და პოეტი. ჯამვალ დოგრას საგვარეულოს წარმომადგენელი, ჯამუსა და ქაშმირის უკანასკნელი მაჰარაჯას — ჰარი სინგჰის ვაჟი.  1947 წლიდან ჯერ კიდევ მოზარდობისას, ინდოეთის რესპუბლიკის დაარსების პერიოდში  მჭიდროდ თანამშრომლობდა ჯავაჰარლალ ნერუსა და სარდარ პატელთან, ხოლო 1967 წელს იგი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მინისტრი ინდირა განდის მთავრობაში. 1949-1952 წლებში  იყო ჯამუს და ქაშმირის პრინცი რეგენტი.  შემდეგ, 21 წლის ასაკში, კარან სინგჰი გახლდათ ჯამუსა და ქაშმირის პირველი პრეზიდენტი 1952 წლიდან 1965 წლამდე.

კარან სინგჰი იყო ინდოეთის პარლამენტის ზედა პალატის, რაჯია საბჰას წევრი, იგი გახლდათ  ინდოეთის ეროვნული კონგრესის პარტიის უფროსი წევრი, ამავე დროს თანმიმდევრულად მსახურობდა პრეზიდენტად (სადრ-ე-რიასად) და ყოფილი შტატის ჯამუსა და ქაშმირის გუბერნატორად. იყო ინდოეთის საერთაშორისო ცენტრის პრეზიდენტი. სამი ვადით აირჩიეს ბანარას ინდუს უნივერსიტეტის რექტორად.  ხსენებული თანამდებობა ეკავა 2018 წლამდე.

კარან სინგჰი გახლავთ ჯამუსა და ქაშმირის ოდესღაც ვასალური სამთავროს უკანასკნელი მმართველის, მაჰარაჯა ჰარი სინგჰის ვაჟი. ინდოეთის კონსტიტუციის 26 -ე შესწორებაში, რომელიც, მიიღო 1971 წელს, ინდოეთის მთავრობამ, რომლის  შემადგენლობაში შედიოდა კარან სინგჰი (ეკავა მინისტრის პოსტი), გააუქმა ინდოეთში სამთავრო ძალაუფლების ყველა ოფიციალური სიმბოლო, მათ შორის ტიტულები, პრივილეგიები და ჯილდოები. ცივი ომის დასრულების შემდეგ იგი ინდოეთის ელჩად დაინიშნა ამერიკის შეერთებულ შტატებში. სინგჰს მიენიჭა პადმა ვიბჰუშანის ორდენი 2005 წელს. 2017 წლის ივლისში  პოლიტიკოსმა ბჰიმ სინგჰმა იგი ინდოეთის საპრეზიდენტო არჩევნებში კანდიდატად წარადგინა. 

## ადრეული წლები და პირადი ცხოვრება 
კარან სინგჰი დაიბადა კანში, საფრანგეთში. იგი გახლავთ დოგრას სამთავრო დინასტიის წევრი, ჯამუსა და ქაშმირის უკანასკნელი მმართველის— მაჰარაჯა ჰარი სინგჰის ერთადერთი ვაჟი. დედა, მაჰარანი ტარა დევი, ჰარი სინგჰის მეოთხე ცოლი,  კატოჩ რაჯპუტის მემამულის ქალიშვილი, წარმოშობით კანგრას რაიონის ხიმჩალ-პრადეშის შტატის ქალაქ ბიჯაიპურიდან იყო (ვიჯაიპური ბილასპურთან ახლოს).   
[მარცხნივ|მინი|[ჰილარი კლინტონი, სონია განდი, კარან სინგჰი, რაჰულ განდი]]
კარან სინგჰმა განათლება მიიღო ქალაქ დეხრადუნის ელიტურ სკოლა-ინტერნატში. სკოლის პროგრამა სპეციალურად შედგნილი იყო უფლისწულებისთვის, რომლებმაც დაწყებითი განათლება  კერძო პედაგოგების დახმარებით სახლში მიიღეს. შემდეგ სწავლა გააგრძელა კოლეჯში. ბაკალავრის ხარისხი მიიღო შრინაგარში ჯამუს და ქაშმირის უნივერსიტეტში, ხოლო პოლიტიკურ მეცნიერებათა მაგისტრის და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი— დელის უნივერსიტეტში. 

1950 წელს 19 წლის კარან სინგჰმა იქორწინა 13 წლის იაშო რაია ლაქშმიზე. მეუღლის მამა, გენერალი შარადა შუმშერ ჯანგ ბაჰადურ რანა, გახლდათ არმიის უფროსი ოფიცერი და ნეპალის უკანასკნელი პრემიერ- მინისტრის მოჰან შუმშერ ჯანგ ბაჰადურ რანის ვაჟიწყვილს სამი შვილი შეეძინა:

* ქალიშვილი ჯესტნა სინგჰი (დ. 1957 წ. 24 თებერვალს), დაქორწინებულია კანვარ დირედრა სინგ ჩაუჰანზე..  
* ვიკრამადიტია სინგჰი (დაიბადა 1966 წლის 5 აგვისტო), უფროსი ვაჟი და მემკვიდრე. 1987 წელს დაქორწინდა ჩიტრანგადა სკინდიაზე (დ. 1967 წელს).. 
* აჯატშარუ სინგჰი (დ. 6 თებერვალი 1967). პოლიტიკოსი. ნაგროტას ოლქიდან აირჩიეს სახელმწიფო ასამბლეაში, შემდეგ დაიკავა მინისტრის პოსტი მთავრობაში. დაქორწინდა არმიის ოფიცრის ქალიშვილზე —  კუმარან რიტუ დევიზე (დ. 1971).

## პოლიტიკური კარიერა 
[მარცხნივ|მინი|კარან სინგჰი [მანმოჰან სინგჰი|მანმოჰან სინგჰთან ერთად]]
1949 წელს 18 წლის ასაკში კარან სინგჰი ჯამუსა და ქაშმირში დაინიშნა რეგენტად მას შემდეგ, რაც მამამ მმართველის თანამდებობა დატოვა სამთავროს ინდოეთთან შეერთების გამო. 1965 წლიდან 1967 წლამდე იკავებდა ჯამუსა და ქაშმირის პირველი გუბერნატორის პოსტს. 

1967 წელს დატოვა გუბერბატორის თანამდებობა და გახდა მთავრობის ყველაზე ახალგაზრდა წევრი,  მიიღო  რა ტურიზმისა და სამოქალაქო ავიაციის მინისტრის პორტფელი 1967 წლიდან 1973 წლამდე. ორი წლის შემდეგ მან ნებაყოფლობით ჩააბარა თავისი საიდუმლო ხაზინა, რომლის განკარგვის უფლებაც მას 1961 წლიდან —მამის გარდაცვალების შემდეგ ჰქონდა.  მთელი თანხა  ჩადო მშობლების სახელობის საქველმოქმედო ფონდში. 1971 წელს იგი წარმომადგენლად გაგზავნეს აღმოსავლეთის ბლოკის ქვეყნებში, რათა გაერკვია ინდოეთის პოზიცია აღმოსავლეთ პაკისტანთან . 1973 წელს ავიაკატასტროფის შემდეგ, კარან სინგჰმა პენსიაზე გასვლა სცადა, მაგრამ მისი მოთხოვნა არ დააკმაყოფილეს, იმავე წელს იგი გახდა ჯანმრთელობისა და ოჯახის დაგეგმვის  მინისტრი. ხსენებული  პოსტი ეკავა 1977 წლამდე.

1977 წელს აირჩიეს ლოკ საბჰაში უდჰამპურიდან, 1979 წელს გახდა განათლებისა და კულტურის მინისტრი ჩარან სინგჰის კაბინეტში. კარან სინგჰი ასევე გახლდათ ბანარასის ინდუისტური უნივერსიტეტის, ჯამუსა და ქაშმირის, ჯავაჰარლალ ნერუს სახელობის უნივერსიტეტების რექტორი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dr. Karan Singh's Official Website 
* Film: I Believe: Universal Values for a Global Society with Dr. Singh and by Raja Choudhury.

## ბიბლიოგრაფია 
* *Towards A New India* (1974)
* *Population, Poverty and the Future of India* (1975)
* *One Man’s World* (1986)
* *Essays on Hinduism*. Ratna Sagar. 1987. ISBN 81-7070-173-2.
* *Humanity at the Crossroads*, with Daisaku Ikeda. Oxford University Press, 1988.
* *Autobiography* (2 vols.)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინდოელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები