ბოლნისი

**ბოლნისი** — ქალაქი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში არის სამრეწველო საწარმოები, ჯანდაცვის, განათლებისა და კულტურის დაწესებულებები. ისტორიული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ყორანთის ეკლესია (XIII-XIV სს.). გორა, რომელზედაც ეს ეკლესიაა აგებული, ენეოლითური ხანის ნასახლარის ნაშთებსაც შეიცავს. საყურადღებოა აგრეთვე გვიანდელი ფეოდალური ხანის სატრედოს თაღოვანი ხიდი მდინარე მაშავერაზე. ბოლნისში არის ბოლნისის ეპარქიის კათედრა და ეპისკოპოსის რეზიდენცია.

## გეოგრაფია
### მდებარეობა
ბოლნისი მდებარეობს მდინარე მაშავერას შუა დინებაში, ზღვის დონიდან 550 მეტრის სიმაღლეზე, თბილისიდან 64 კილომეტრში. რკინიგზის სადგური მარნეულ-კაზრეთის ხაზზე. ძირითადად გაშენებულია ვაკეზე, ჩრდილოეთი ნაწილი კი — გორაკ-ბორცვიან მთისწინეთზე. ქალაქის ტერიტორიის ფართობია 463 ჰა. ქალაქი განაშენიანებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ 6 კილომეტრზე. გააჩნია სწორხაზოვანი და პარალელურად განლაგებული ქუჩები. სულ არის 65 ქუჩა და 13 ჩიხი.

### კლიმატი
საშუალო წლიური ტემპერატურა ბოლნისში ცელსიუსით 12,0 გრადუსს შეადგენს. იანვარში საშუალო ტემპერატურაა +0,3&nbsp;°C, აგვისტოში +23,3&nbsp;°C, აბსოლუტური მინიმალური ტემპერატურა -24&nbsp;°C, აბსოლუტური მაქსიმალური ტემპერატურა კი +39&nbsp;°C. ნალექების რაოდენობა წელიწადში შეადგენს 572 მილიმეტრს. ნალექების მაქსიმუმი მაისში ფიქსირდება (86 მმ), ხოლო მინიმუმი — დეკემბერში (21 მმ).

## ისტორია
### სახელწოდება
ბოლნისი ქალაქს დაერქვა ამ მიდამოებში ძველთაგანვე არსებული მნიშვნელოვანი პუნქტების სახელწოდების მიხედვით. ბოლნისი წარმოდგება სიტყვა „ბოვისაგან“. სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით „ბოვი არს სადა ოქრო, ვერცხლი, სპილენძი და მისთანანი ითხრების და გამოიდნობის“.

### გერმანელები
მინი|გერმანელების სახლები ბოლნისში.
1818 წელს ისტორიული სოფლების სამტრედოს, ყორანთის და ველკეთილის მახლობლად (ეს სოფლები საბარათიანო-საორბელიანოში შედიოდა)  შვაბიიდან გადმოსახლებული გერმანელები ჩამოასახლეს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ბოლნისის ისტორიაში. გერმანელებმა შექმნეს ევროპული ტიპის დასახლება, განავითარეს მევენახეობა, მებოსტნეობა, მეხილეობა, მესაქონლეობა. გაიყვანეს საირიგაციო, მიწისქვეშა სანიაღვრე და სარწყავი არხები. გახსნეს ღვინის, კონიაკის და ყველ-კარაქის ქარხნები, ტყავის და ავეჯის დამამზადებელი საამქროები. ჰქონდათ სახანძრო სამსახური, სასულე ორკესტრი, ველოსიპედისტთა, ტანმოვარჯიშეთა და საფეხბურთო გუნდები. გერმანელების დასახლებას ჯერ კატარინენფელდი ერქვა, მასში 1836 წელს 626 გერმანელი ცხოვრობდა, ხოლო საბჭოთა არმიის შემოსვლის შემდეგ კოლონიას საბჭოელი კომუნისტის, როზა ლუქსემბურგის სახელი დაარქვეს.

### საბჭოთა ეპოქა
1941 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე, ყველა გერმანელი მოსახლე, რომელიც არ იყო დაქორწინებული ქართველზე, ციმბირსა და ყაზახეთში გადაასახლეს. 1943 წლის 3 აპრილს დაბას ბოლნისი ეწოდა, ხოლო 1967 წელს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. 1980 წელს გაკეთდა ქალაქის წყალმომარაგების ქსელი.

## მოსახლეობა
1968 წლის მონაცემებით ბოლნისში ცხოვრობდა 16,3 ათასი მოსახლე, 1989 წლის სსრკ-ს მოსახლეობის აღწერით ქალაქში 15 047 ადამიანი ცხოვრობდა. საქართველოს მოსახლეობის 2014 აღწერის მონაცემებით ბოლნისში 8967 ადამიანი ცხოვრობს. ბოლნისი მრავალეთნიკური ქალაქია. გარდა ქართველებისა, ცხოვრობენ სომხები, აზერბაიჯანელები, რუსები, ბერძნები.

## რელიგია
ბოლნისის ეპარქია არის ქართული ეკლესიის სამღვდელმთავრო აღმოსავლეთ საქართველოში. მოიცავს საქართველოს უძველეს ქალაქს - ბოლნისსა და მის მუნიციპალიტეტს.

## გალერეა

ფაილი:Bolnisi 075.jpg|ბოლნისის შესასვლელი
ფაილი:Katharinenfeld.jpg|კატარინენფელდის ძველი ფოტოსურათი
ფაილი:Denkmahl Bolnisi.jpg|გერმანელ იმიგრანტთა მემორიალი
ფაილი:Bolnisi, House of culture.JPG|კულტურის სახლი
ფაილი:Museum in Bolnisi (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg|ბოლნისის მუზეუმი
ფაილი:Bolnisi old street.jpg|ბოლნისის ერთ-ერთი ისტორიული ქუჩა
ფაილი:Tamaz Stepania Stadium in Bolnisi, Georgia.jpg|თამაზ სტეფანიას სახელობის სტადიონი
ფაილი:Rathaus von Bolnisi.JPG|მუნიციპალიტეტის გამგეობა
ფაილი:Bolnisi.OpenStreetMap.png|ბოლნისის რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისი