ანა პოლიტკოვსკაია

**ანა პოლიტკოვსკაია** (; დ. 30 აგვისტო, 1958, ნიუ-იორკი ― გ. 7 ოქტომბერი, 2006, მოსკოვი) — რუსი ჟურნალისტი და სამოქალაქო აქტივისტი, რომელიც ცნობილი იყო ჩეჩნეთის ომისა და ჩრდილოეთ კავკასიაში მიმდინარე მოვლენების ალტერნატიული გაშუქებით და ვლადიმერ პუტინის ადმინისტრაციის მწვავე კრიტიკით.

სწორედ მისმა რეპორტაჟმა ჩეჩნეთიდან შექმნა პოლიტკოვსკაიას ეროვნული და
საერთაშორისო რეპუტაცია. შვიდი წლის განმავლობაში ანა უარს ამბობდა შეეჩერებინა
ომის შესახებ გაშუქება, მიუხედავად მრავალი დაშინებისა და ძალადობისა.
პოლიტკოვსკაია რუსულმა სამხედრო ძალებმა ჩეჩნეთში დააკავეს და იმიტირებულ
სიკვდილით დასჯას მისცეს. ის მოწამლეს მაშინ, როდესაც მოსკოვიდან დონის როსტოვის გავლით მიფრინავდა, რათა 2004 წლის ბესლანის სკოლის მძევლებს
დახმარებოდა კრიზისის მოგვარებაში, თუმცა იძულებული გახდა უკან
დაბრუნებულიყო, რადგან ჯანმრთელობის აღდგენა მოსკოვში ფრთხილ სამედიცინო
მკურნალობას მოითხოვდა.

მისი 1999 წლის შემდგომი სტატიები ჩეჩნეთში არსებული პირობების შესახებ რამდენჯერმე
გამოიცა წიგნებად. რუს მკითხველებს ძირითადი წვდომა მის გამოძიებებსა და
პუბლიკაციებზე ჰქონდათ რუსულ გაზეთ ნოვაია გაზეტას(Новая газета) მეშვეობით,
რომელიც აშუქებდა რუსეთის პოლიტიკურ და სოციალურ საკითხებს კრიტიკულ საგამოძიებო
მასალებად. 2000 წლიდან მოყოლებული, მან თავისი მოღვაწეობისთვის მიიღო მრავალი
საერთაშორისო ჯილდო. 2004 წელს მან გამოაქვეყნა წიგნი *პუტინის რუსეთი*,
რუსეთის პირადი ანგარიში დასავლელ მკითხველთათვის.

2006 წლის 7 ოქტომბერს იგი მოკლეს საკუთარი საცხოვრებელი კორპუსის ლიფტში. ეს
იყო მკვლელობა, რომელმაც საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო. 2014 წლის
ივნისში ხუთ მამაკაცს მიესაჯა პატიმრობა მკვლელობისთვის, მაგრამ ჯერ კიდევ
გაურკვეველია ვინ შეუკვეთა ან გადაიხადა მკვლელობა. სხვა წყაროებში ნათქვამია, რომ იგი დაიბადა უკრაინის ჩერნიგოვის რეგიონში. მისი მშობლები, საბჭოთა დიპლომატები გაეროში, იყვნენ
უკრაინელები. 

პოლიტკოვსკაიამ ბავშვობის უმეტესი ნაწილი მოსკოვში გაატარა; დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის სკოლა 1980 წელს. იქ ყოფნისას მან
დაიცვა დისერტაცია მარინა ცვეტაევას პოეზიის შესახებ და დაქორწინდა
თანაკურსელ ალექსანდრე პოლიტკოვსკიზე. მათ ორი შვილი შეეძინათ, ვერა და ილია.
თავდაპირველად ალექსანდრე იმით იყო ცნობილი, რომ შეუერთდა ტელეჟურნალისტ
ვლადისლავ ლისტიევს, როგორც ერთ-ერთი წამყვანი ტელეკომპანია *ვზგლიად*(взгляд)-
ში. ბავშვობის წლების გარდა, პოლიტკოვსკაიამ არაუმეტეს რამდენიმე კვირა გაატარა
რუსეთის გარეთ, მაშინაც კი, როცა მის სიცოცხლეს საფრთხე ემუქრებოდა. ის იყო აშშ-ს
მოქალაქე და ჰქონდა აშშ-ის პასპორტი, თუმცა მას არასოდეს უთქვამს უარი რუსეთის
მოქალაქეობაზე.

### ცნობები ჩეჩნეთიდან
პოლიტკოვსკაიამ მოიგო ჯილდოები თავისი ნამუშევრებისთვის. მან გამოიყენა
ყოველი ეს შემთხვევა, რათა უფრო მეტი შეშფოთება და პასუხისმგებლობა მოეთხოვა
დასავლეთის მთავრობებისაგან, რომლებიც შეერთებულ შტატებზე 11 სექტემბრის თავდასხმების შემდეგ მიესალმნენ პუტინის წვლილს მათ „ტერორთან ომში“.იგი
ესაუბრა ოფიციალურ პირებს, სამხედროებსა და პოლიციას, ასევე ხშირად სტუმრობდა
საავადმყოფოებსა და ლტოლვილთა ბანაკებს ჩეჩნეთში და მეზობელ ინგუშეთში, რათა
გასაუბრებოდა დაშავებულებსა და სამშობლოდან ამოძირკვულ ადამიანებს
განახლებული ბრძოლების შედეგად.

ჩეჩნეთის ომისა და პრორუსული რეჟიმის მრავალ კრიტიკულ სტატიაში, პოლიტკოვსკაიამ
აღწერა რუსეთის სამხედრო ძალების, ჩეჩენი აჯანყებულების და რუსეთის მიერ
მხარდაჭერილი ადმინისტრაციის მიერ ახმად კადიროვისა და მისი ვაჟის, რამზან კადიროვის მიერ ჩადენილი სავარაუდო ძალადობა.მან ასევე აღწერა ადამიანთა უფლებების დარღვევა და პოლიტიკური წარუმატებლობა ჩრდილოეთ კავკასიაში. 1999 წელს, ერთ-ერთი მსგავსი შემთხვევის დროს, მან არა მხოლოდ გროზნოში დაბომბვის ქვეშ მყოფი ეთნიკურად შერეულ მოხუცთა სახლის გაჭირვებაზე დაწერა,
არამედ დაეხმარა ხანდაზმული მაცხოვრებლების უსაფრთხო ევაკუაციას მისი გაზეთისა
და საზოგადოების მხარდაჭერით.მისი სტატიები, რომელთაგან ბევრი საფუძვლად
უდევს *ბინძურ ომსა* (2001) და *ჯოჯოხეთის პატარა კუთხეს* (2003), ასახავს
კონფლიქტს, რომელმაც სასტიკი გავლენა იქონია,როგორც ჩეჩენ მებრძოლებზე, ისე ფედერალური არმიის გაწვეულ ჯარისკაცებზე 
და შექმნა ჯოჯოხეთი მშვიდობიან
მოსახლეობათა შორის.

როგორც პოლიტკოვსკაია იტყობინება, კადიროვების დროს ვითომდა აღდგენილი
წესრიგი გახდა ენდემური წამების, გატაცებისა და მკვლელობის რეჟიმი, როგორც
ჩეჩნეთის ახალი ხელისუფლების, ისე იქამდე დაფუძნებული სხვადასხვა ფედერალური
ძალების მიერ.

### ვლადიმირ პუტინისა და FSB-ის კრიტიკა
მას შემდეგ, რაც პოლიტკოვსკაია ფართოდ ცნობილი გახდა დასავლეთში, მას დაევალა დაეწერა
„პუტინის რუსეთი“ (მოგვიანებით დასათაურებული,როგორც „ცხოვრება წარუმატებელ
დემოკრატიაში“), მისი შეხედულებებისა და გამოცდილების უფრო ფართო აღწერა მას შემდეგ,
რაც ყოფილი კგბ პოლკოვნიკი ვლადიმერ პუტინი ბორის ელცინის მმართველობისას რუსეთის
პრემიერ მინისტრი გახდა,შემდეგ კი უკვე პრეზიდენტი.ეს მოიცავდა ჩეჩნეთის მეორე ომის წარმოებას.წიგნში მან დაადანაშაულა რუსეთის უშიშროების ფედერალური სამსახური (FSB) ყველა სამოქალაქო თავისუფლების ჩახშობაში საბჭოთა სტილის დიქტატურის დასამყარებლად, მაგრამ აღიარა: სწორედ ჩვენ ვართ პასუხისმგებელი პუტინის პოლიტიკაზე... საზოგადოებამ გამოავლინა უსაზღვრო აპათია... ჩეკისტების ძალაუფლებაში გაძლიერების შემდეგ, ჩვენ მივეცით მათ ჩვენი შიშის დანახვის საშუალება და ამით მხოლოდ გავაძლიერეთ მათი სურვილი, მოგვექცნენ როგორც პირუტყვს. კგბ პატივს სცემს
მხოლოდ ძლიერებს. სუსტს ის შთანთქავს. ჩვენ ყველამ უნდა ვიცოდეთ ეს.
მან ასევე დაწერა: ჩვენ ვბრუნდებით საბჭოთა უფსკრულში, ინფორმაციულ ვაკუუმში, რომელიც სიკვდილს ნიშნავს ჩვენი უმეცრებისგან. ჩვენ მხოლოდ ინტერნეტი დაგვრჩენია, სადაც ინფორმაცია ჯერ კიდევ თავისუფლადაა ხელმისაწვდომი.დანარჩენი, თუ გინდა ჟურნალისტად მუშაობა, ეს პუტინის აბსოლუტური სერობაა.წინააღმდეგ შემთხვევაში, ეს შეიძლება იყოს სიკვდილი, ტყვია, შხამი ან სასამართლო პროცესი -
რასაც ჩვენი სპეცსამსახურები, პუტინის მცველი ძაღლები, მიზანშეწონილად მიიჩნევენ.

„ხალხი ხშირად მეუბნება, რომ პესიმისტი ვარ, რომ არ მჯერა რუსი ხალხის სიძლიერის,
რომ აკვიატებული ვარ პუტინის წინააღმდეგ ოპოზიციაში და ამის მიღმა ვერაფერს
ვხედავ&quot;,ანა ხსნის ესეს სათაურით ,,მეშინია?&quot; და ასრულებს წიგნსა და ესეს სიტყვებით:
„თუ ვინმეს ჰგონია, რომ შეუძლია ნუგეშისცემა „ოპტიმისტური“ პროგნოზით, ასეც
მოიქცეს. ეს, რა თქმა უნდა, უფრო მარტივი გზაა, მაგრამ ეს არის სიკვდილით დასჯა
ჩვენი შვილიშვილებისთვის.
### რუსული დღიური
2007 წლის მაისში,  Random House-მა პოლიტკოვსკაიას  სიკვდილის შემდეგ გამოსცა  რუსული დღიური, რომელიც შეიცავს ამონაწერებს მისი რვეულიდან და სხვა ნაწერებიდან. წიგნში, სახელწოდებით *,,ჟურნალისტის საბოლოო ანგარიში პუტინის რუსეთში ცხოვრების, კორუფციისა და სიკვდილის შესახებ"* მოცემულია 2003 წლის დეკემბრიდან 2005 წლის აგვისტომდე პერიოდი.მათ შორისაა,რაც პოლიტკოვსკაიამ აღწერა, როგორც ,,რუსული საპარლამენტო დემოკრატიის სიკვდილი", ბესლანის სკოლის მძევალთა კრიზისი და „უკმაყოფილების ზამთარი და ზაფხული“ 2005 წლის იანვრიდან აგვისტომდე. იმის გამო, რომ იგი მოკლეს, "სანამ თარგმანი სრულდებოდა, საბოლოო რედაქტირება მისი დახმარების გარეშე უნდა გაგრძელებულიყო", - წერს მთარგმნელი არჩ ტაიტი წიგნის ჩანაწერში.

„ვინ მოკლა ანა და ვინ იდგა მისი მკვლელის მიღმა, უცნობი რჩება“, - წერდა ჯონ სნოუ, გაერთიანებული სამეფოს მე-4 არხის მთავარი ახალი ამბების წამყვანი წიგნის გაერთიანებული სამეფოში გამოცემის წინასიტყვაობაში. „მისმა მკვლელობამ ძალიან ბევრ ჩვენგანს წაართვა ინფორმაციისა და კონტაქტის აბსოლუტურად სასიცოცხლო წყაროები”, - დაასკვნა მან, „თუმცა, საბოლოო ჯამში, შეიძლება ჩაითვალოს, რომ მან შეძლო და გზა გახსნა რუსეთის შუაგულში არსებული ბნელი ძალების ნიღბის მოსახსნელად.უნდა ვაღიარო,რომ დავასრულე „რუსული დღიურის“ კითხვა იმის განცდით,რომ ის დიდი რაოდენობით უნდა აიღონ და ჩამოაგდონ ჰაერიდან დედა რუსეთის მთელ სიგრძე-სიგანეზე,რათა მისმა ხალხმა წაიკითხოს“.
## მძევლებთან მოლპარაკების მცდელობა
პოლიტკოვსკაია აქტიურად იყო ჩართული 2002 მოსკოვის თეატრის კრიზისის დროს მძევალთა გათავისუფლების მცდელობებში.როდესაც 2004 წლის სექტემბრის დასაწყისში ჩრდილოეთ კავკასიაში ბესლანის სკოლის მძევლების კრიზისმა იფეთქა,პოლიტკოვსკაიამ სცადა იქ გაფრენა შუამავლად,მაგრამ ჩამოიყვანეს თვითმფრინავიდან მწვავედ მოწამვლის მცდელობის გამო დონის როსტოვში.(იხ.#მოწამვლა)
## წვდომა რუსეთის ხელისუფლებასთან
მოსკოვში პოლიტკოვსკაიას არ იწვევდნენ პრესკონფერენციებსა ან შეკრებებზე, რომლებსაც დიდი ალბათობით კრემლის ოფიციალური პირები ესწრებოდნენ, იმისათვის, რომ ორგანიზატორებს  ანას მიმართ სიმპათია არ გამოემჟღავნათ.ამის მიუხედავად, ბევრი მაღალი თანამდებობის პირი ესაუბრებოდა მას, როდესაც ის წერდა სტატიებს ან აწარმოებდა გამოძიებებს. პოლიტკოვსკაიას  ერთ-ერთი სტატიის თანახმად, მას ესაუბრებოდნენ, „მაგრამ მხოლოდ მაშინ, როდესაც მათ არ აკვირდებოდნენ: გარეთ ხალხში, ან სახლებში, რომლებსაც ისინი სხვადასხვა გზით უახლოვდებოდნენ, როგორც ჯაშუშები".

თავად პოლიტკოვსკაიამ არ უარყო, რომ ეშინოდა, მაგრამ ამავდროულად ის გრძნობდა პასუხისმგებლობას და წუხდა ინფორმატორებზე.2005 წლის დეკემბერში ვენაში პრესის თავისუფლების შესახებ კონფერენციაზე დასწრებისას, რომელიც ორგანიზებული იყო „რეპორტიორები საზღვრებს გარეშეს“(Reporters Without Borders) მიერ, მან თქვა: „ადამიანები ხანდახან სიცოცხლეს სწირავენ იმისათვის, რომ ხმამაღლა თქვან ის, რასაც ფიქრობენ. სინამდვილეში, შესაძლოა ისიც მოკლან, ვინც ინფორმაციას მაწვდის.საფრთხეში მარტო მე არ ვარ. მე მაქვს მაგალითები, რომლებიც ამას ადასტურებს.“ანას მუშაობის შედეგად ხშირად ემუქრებოდნენ სიკვდილით, მათ შორის, ემუქრებოდნენ გაუპატიურებით და ის განიცდიდა იმიტირებულ სიკვდილით დასჯას ჩეჩნეთში სამხედროების მიერ დაპატიმრების შემდეგ.
### დაკავება ჩეჩნეთში
2001 წლის დასაწყისში პოლიტკოვსკაია დააკავეს სამხედრო ჩინოვნიკებმა სამხრეთ მთის სოფელ ხათუნში. იგი იძიებდა 90 ჩეჩენი ოჯახის საჩივრებს ფედერალური ძალების "დასჯის დარბევის" შესახებ. მან გამოკითხა ჩეჩენი ბებია როზიტას სოფელ ტოვზენიდან, რომელმაც 12 დღე გაუძლო ცემას, ელექტროშოკსა და ორმოში ჩაკეტვას.მამაკაცები, რომლებმაც როსიტა დააკავეს, თავი FSB-ს თანამშრომლებად წარმოადგინეს. წამების მსხვერპლებმა გამოსასყიდი ითხოვეს როზიტას ნათესავებისგან, რომლებმაც მოლაპარაკება შეძლეს მცირე თანხაზე, რომლის გადახდაც მათ შეეძლოთ.სხვა გამოკითხულმა აღწერა ჩეჩენი მამაკაცების მკვლელობა და გაუპატიურება სოფელ ხათუნთან ახლოს „კომერციული ზოლის საკონცენტრაციო ბანაკში“.

ბანაკის დატოვებისას პოლიტკოვსკაია დააკავეს, დაკითხეს, სცემეს და დაამცირეს: „ახალგაზრდა ოფიცრებმა მაწამეს, ოსტატურად მირტყამდნენ მტკივნეულ ადგილებზე. მათ დაათვალიერეს ჩემი შვილების სურათები და ამბობდნე, თუ რას უზამდნენ მათ.ეს დაახლოებით სამი საათი გაგრძელდა.“
იმიტირებული სიკვდილით დასჯის შემდეგ რუსმა პოდპოლკოვნიკმა ანას უთხრა: „აი, აბანო, გაიხადე ტანსაცმელი". იმის დანახვისას, რომ მის სიტყვებს არანაირი შედეგი არ მოჰყვა, პოდპოლკოვნიკი ძალიან გაბრაზდა: „ნამდვილი პოდპოლკოვნიკი გეხვეწება, შენ კი უარს ამბობ, მებრძოლო ძუკნავ“.

### მოწამვლა
2004 წლის სექტემბერში სამხრეთით ფრენისას, რათა ეწარმოებინა მოლაპარაკება მათთან, ვინც აიყვანა ათასი მძევალი ბესლანის (ჩრდილოეთ ოსეთი) სკოლაში, პოლიტკოვსკაია სასტიკად ავად გახდა და გონება დაკარგა მას შემდეგ, რაც აეროფლოტის ბორტგამცილებლის  მიცემული ჩაი დალია.  გავრცელებული ინფორმაციით, იგი მოწამლული იყო, ზოგის მიერ დადანაშაულებული ყოფილ საბჭოთა საიდუმლო პოლიციის მოსაწამლი საშუალებით.
### მუქარა OMON-ის ოფიცრის მხრიდან
2001 წელს პოლიტკოვსკაია გაიქცა ვენაში, ელექტრონული ფოსტით მუქარის მიღების შემდეგ, რომ პოლიციელი, რომელსაც იგი ადანაშაულებდა ჩეჩნეთში მშვიდობიანი მოსახლეობის მიმართ სისასტიკეში, შურისძიებას აპირებდა.კაპრალი სერგეი ლაპინი 2002 წელს დააპატიმრეს და ბრალი წაუყენეს, მაგრამ მის წინააღმდეგ საქმე მომდევნო წელს დაიხურა.2005 წელს ლაპინი გაასამართლეს და დააპატიმრეს დაკავებული ჩეჩენი მოქალაქის  წამებისა და შემდგომ გაუჩინარების გამო, ამ საქმეში კი ის პოლიტკოვსკაიამ თავისივე სტატია *„გაუჩინარებულ ხალხში“* ამხილა.  ლაპინის ყოფილი ოფიცერი პოლიტკოვსკაიას მკვლელობაში ეჭვმიტანილთა შორის იყო, იმ თეორიით, რომ მკვლელობის მოტივი შესაძლოა შურისძიება ყოფილიყო ლაპინის მსჯავრდებაში მონაწილეობის მიღებისთვის. პოლიტკოვსკაიას მკვლელობის დღეს, ნოვაია გაზეტას მთავარმა რედაქტორმა, დიმიტრი მურატოვმა თქვა, რომ ანა გეგმავდა ვრცელი ისტორიის გამოქვეყნებას იმ წამების პრაქტიკის შესახებ, რომლებსაც იყენებდნენ ჩეჩნეთის უშიშროების რაზმები, ცნობილები, როგორც კადიროვიტები. თავის ბოლო ინტერვიუში ანამ კადიროვი - ახლა უკვე ჩეჩნეთის პრეზიდენტი - აღწერა, როგორც "ჩვენი დროის ჩეჩენი სტალინი". 
## მკვლელობა და გამოძიება
პოლიტკოვსკაია გარდაცვლილი იპოვეს საკუთარი საცხოვრებელი კორპუსის ლიფტში, მოსკოვის ცენტრში, 2006 წლის 7 ოქტომბერს, პუტინის დაბადების დღეზე.  მას ორჯერ ესროლეს მკერდში, ერთხელ მხარში და ერთხელაც თავში ახლო მანძილიდან.მკვლელობას მოჰყვა ფართო საერთაშორისო რეაქცია.

დაკრძალვა გაიმართა 2006 წლის 10 ოქტომბერს მოსკოვის გარეუბანში, ტროეკუროვის სასაფლაოზე. სანამ პოლიტკოვსკაიას დაკრძალავდნენ, ათასზე მეტი მგლოვიარე მის კუბოს გადაეხვია, რათა უკანასკნელად გამოეხატათ პატივისცემა მისდამი.სასაფლაოზე პოლიტკოვსკაიას ათობით კოლეგა, საზოგადო მოღვაწე და მისი მოღვაწეობის თაყვანისმცემელი შეიკრიბა.ცერემონიაზე რუსი მაღალჩინოსნები ვერ გამოჩნდნენ. პოლიტკოვსკაია დაკრძალეს მამის მახლობლად, რომელიც მანამდე ცოტა ხნით ადრე გარდაიცვალა.

2007 წლის მაისში, ანას სტატიების სიკვდილშემდგომი კრებული, დასათაურებული, როგორც *კარგი მიზეზი*, გამოაქვეყნა ნოვაია გაზეტამ და გაუშვა მოსკოვში, გორბაჩოვის ფონდში. ეს მოვლენა შვილიშვილის დაბადებიდან მალევე მოხდა: ვერას ქალიშვილს ბებიის პატივსაცემად ანა დაარქვეს.რამდენიმე თვის შემდეგ პოლიტკოვსკაიას მკვლელობაში სხვადასხვა სახით მონაწიელობაში ეჭვმიტანილი 10 მამაკაცი დააკავეს. ოთხი მათგანი მოსკოვის რაიონულ სამხედრო სასამართლოში 2008 წლის ოქტომბერში იქნა წარდგენილი.
[მინი|ანა პოლიტკოვსკაიას საფლავი მოსკოვის [ტროეკუროვის სასაფლაოზე]]
 ან მისი ხალხი იდგნენ.]]
### პირველი სასამართლო პროცესი, 2008–2009 წწ
პოლიტკოვსკაიას მკვლელის უშუალო დახმარებაში, რომლებიც, სავარაუდოდ, ორი ეჭვმიტანილი ძმა იყო, ბრალი წაუყენეს სამ მამაკაცს. არასაკმარისი მტკიცებულება არსებობდა მეოთხე კაცის - FSB-ის პოლკოვნიკის - მკვლელობაში დასადანაშაულებლად, თუმცა იგი ეჭვმიტანილი იყო ორგანიზაციის  სათავეში დგომისთვის, ამავდროულად ის  სასამართლოში სხვა დანაშაულისთვის იყო წარდგენილი. საქმე ნაფიც მსაჯულთა წინაშე წარიმართა (ეს იშვიათი შემთხვევაა რუსეთში) და ნაფიც მსაჯულთა დაჟინებული მოთხოვნის შემდეგ ღია იყო პრესისა და საზოგადოებისთვის.

2008 წლის 25 ნოემბერს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ პოლიტკოვსკაიას მკვლელობა შესაძლოა რუსეთში მყოფმა პოლიტიკოსმა დაუკვეთა. მურად მუსაევმა, სასამართლოში მყოფი მამაკაცების ადვოკატმა, განუცხადა ჟურნალისტებს, რომ საქმის ჩანაწერებში, როგორც დანაშაულის ერთ-ერთ ინტერპრეტაციაში, აღნიშნულია, რომ ანას სიკვდილის უკან რუსეთში მცხოვრები პოლიტიკოსი იდგა (მაგრამ ამ ჩანაწერებში ის არ არის დასახელებული).

2008 წლის 5 დეკემბერს, სერგეი სოკოლოვმა, ნოვაია გაზეტას უფროსმა რედაქტორმა, სასამართლოში განაცხადა, რომ  მიიღო ინფორმაცია წყაროებიდან, (რომელსაც არ დაასახელებს), რომ ბრალდებული ჯაბრაილ მახმუდოვი იყო FSB-ის აგენტი. მისი თქმით, მახმუდოვის ბიძა ლომ-ალი გაიტუკაევი, რომელიც 12 წლიან პატიმრობას იხდიდა უკრაინელი ბიზნესმენის მკვლელობის მცდელობისთვის, ასევე მუშაობდა FSB-ში.

რუსეთის საგამოძიებო კომიტეტმა - ბელგიის პოლიციის დახმარებით - დააკავა ანა პოლიტკოვსკაიას მკვლელობაში ეჭვმიტანილი მამაკაცი, მას შემდეგ რაც ის ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში დააკავეს და მოსკოვში დაკითხვაზე გადაიყვანეს.
### გამამართლებელი განაჩენის შემდეგ
მას შემდეგ, რაც სამივე მამაკაცი გაამართლეს პოლიტკოვსკაიას მკვლელობაში 2009 წლის თებერვალში, ანას შვილებმა-ვერამ და ილიამ, მათმა ადვოკატებმა კარინა მოსკალენკომ და ანა სტავიცკაიამ და ნოვაია გაზეტას უფროსმა რედაქტორმა სერგეი სოკოლოვმა მოსკოვში პრესკონფერენციაზე გამოხატეს თავიანთი რეაქცია სასამართლო პროცესის შესახებ. სასამართლო პროცესის დასრულებასთან დაკავშირებით თავის კომენტარებში ენდრიუ მაკინტოშმა, ევროპის საბჭოს საპარლამენტო ასამბლეის მედიის ქვეკომიტეტის თავმჯდომარემ და მედიის თავისუფლების მომხსენებელმა, გამოხატა იმედგაცრუება იმის შესახებ, რაც, მისი აზრით, იყო პროგრესის ნაკლებობა მკვლელობის გამოძიებაში, ან რუსეთის ხელისუფლების უუნარობა იპოვონ მკვლელები:
„ორი წლის წინ, რეზოლუციაში 1535 (2007), ასამბლეამ მოუწოდა რუსეთის პარლამენტს, ყურადღებით დააკვირდეს ანა პოლიტკოვსკაიას მკვლელობის საქმეში სისხლის სამართლის გამოძიების პროგრესს და პასუხისმგებლობა დაეკისრა ხელისუფლებას ნებისმიერი გამოძიების ან დევნის წარუმატებლობისთვის.სასამართლო პროცესის გუშინ დახურვა მხოლოდ აშკარა წარუმატებლობად შეიძლება ჩაითვალოს.მოვუწოდებ რუსეთის ხელისუფლებას და პარლამენტს, დაიწყოს სათანადო გამოძიება და ნათელი მოჰფინოს ამ მკვლელობას, რომელიც ძირს უთხრის არა მხოლოდ გამოხატვის თავისუფლებას რუსეთში, არამედ მის დემოკრატიულ საფუძველს, რომელიც დაფუძნებულია კანონის უზენაესობაზე. არ არსებობს გამართლება პოლიტიკურად კრიტიკოსი ჟურნალისტების მკვლელობებზე, რომლებიც წერენ კორუფციისა და დანაშაულის წინააღმდეგ ხელისუფლების შიგნით, როგორიცაა გიორგი გონგაძის მკვლელობა უკრაინაში 2000 წელს და პოლ კლებნიკოვის მკვლელობა მოსკოვში 2004 წელს.

სასამართლო პროცესის დასრულებამდე 2009 წლის 19 იანვარს მოსკოვში მოკლეს ადვოკატი სტანისლავ მარკელოვი, რომელმაც გამოიძია პოლიტკოვსკაიას მიერ დოკუმენტირებული მრავალი შეურაცხყოფა.

პოლიტკოვსკაიას ჟურნალისტურ საქმიანობასთან უფრო მჭიდროდ იყო დაკავშირებული 2009 წლის 15 ივლისს ნატალია ესტემიროვას მკვლელობა. ადამიანის უფლებათა დაცვის საზოგადოების მემორიალის საბჭოს წევრი და პოლიტკოვსკაიას ერთ-ერთი მთავარი ინფორმატორი, გიდი და კოლეგა ჩეჩნეთში ესტემიროვა გაიტაცეს გროზნოში და რამდენიმე საათის შემდეგ გარდაცვლილი იპოვეს მეზობელ ინგუშეთის რესპუბლიკაში.
### განმეორებითი სასამართლო პროცესი, 2012 და 2014 წწ
2009 წლის 5 აგვისტოს უზენაესმა სასამართლომ დააკმაყოფილა პროკურატურის სარჩელი პოლიტკოვსკაიას პროცესზე გამოტანილ გამამართლებელ განაჩენთან დაკავშირებით და მითითება გასცა ხელახალი სასამართლო პროცესის გამართვის თაობაზე.

2011 წლის აგვისტოში რუსმა პროკურორებმა განაცხადეს, რომ ისინი ახლოს იყვნენ მკვლელობის გახსნასთან, ყოფილი პოლიციელის დიმიტრი პავლიუჩენკოვის დაკავების შემდეგ, რომელიც, მათი თქმით, იყო მთავარი ორგანიზატორი. მომდევნო თვეში გაზეთმა *კომერსანტმა* განაცხადა, რომ პავლიუჩენკოვის თქმით, ლომ-ალი გაიტუკაევი იყო ის, ვინც მოლაპარაკებას აწარმოებდა მკვლელობის დამკვეთთან და მიუხედავად იმისა, რომ პავლიუჩენკოვმა სახელი არ იცოდა, ის ეჭვობდა, რომ დამკვეთი შეიძლება ყოფილიყო გაქცეული ბიზნესმენი და პუტინის კრიტიკოსი ბორის ბერეზოვსკი.

2012 წლის დეკემბერში დიმიტრი პავლიუჩენკოვი დამნაშავედ იქნა ცნობილი და მიესაჯა 11 წლით თავისუფლების აღკვეთა მაღალი უსაფრთხოების კოლონიაში.

2014 წლის მაისში პოლიტკოვსკაიას მკვლელობაში ხუთი მამაკაცი გაასამართლეს, მათ შორის ის სამი ბრალდებული, რომლებიც წინა სასამართლო პროცესზე გაამართლეს.ბრალი წაუყენეს სამ ჩეჩენ ძმას, რომელთაგან ერთი ბრალდებული იყო პოლიტკოვსკაიას დაჭრაში  მოსკოვის საცხოვრებელი კორპუსის სადარბაზოში.
2014 წლის ივნისში მამაკაცებს მიუსაჯეს პატიმრობა, ორ მათგანს კი- ლომ-ალი გაიტუკაევსადა მის ძმისშვილს, რუსტამ მახმუდოვს, სამუდამო პატიმრობა. ჯერ კიდევ გაურკვეველია ვინ შეუკვეთა ან გადაიხადა მკვლელობა.
### მკვლელობა გაუხსნელი დარჩა, 2016 წელი
2016 წლის სექტემბერში, ვლადიმერ მარკინმა, საგამოძიებო კომიტეტის ოფიციალურმა წარმომადგენელმა, ანა პოლიტკოვსკაიას მკვლელობა 21-ე საუკუნის რუსეთის ერთ-ერთ ყველაზე დრამატულ დანაშაულად დაასახელა და განაცხადა, რომ საქმე გახსნილია. ანას კოლეგები ნოვაია გაზეტაში აპროტესტებდნენ, რომ სანამ დანაშაულის წამქეზებელი ან დამფინანსებელი არ გამოვლინდება, არ იქნება დაპატიმრებული და არ განიხილება, საქმე ვერ დაიხურება.
 პოლიტკოვსკაიას მემორიალზე ვარშავაში, მართალთა ბაღში.]]

2016 წლის 7 ოქტომბერს, ნოვაია გაზეტამ გამოაქვეყნა ვიდეო რგოლი, რომელშიც რედაქტორებს, კორესპონდენტებს, ფოტოგრაფებსა და ტექნიკურ-ადმინისტრაციული პერსონალს უჭირავს ტექსტური დაფები, სადაც მოცემულია მკვლელობის საქმის დეტალები და არაერთხელაა ნათქვამი, რომ "ანას მკვლელობის დამფინანსებელი არ არის ნაპოვნი".  იმავე დღეს მთავარი რედაქტორის მოადგილემ სერგეი სოკოლოვმა გამოაქვეყნა ოფიციალური გამოძიების დამადანაშაულებელი რეზიუმე, სადაც აღწერილი იყო ცრუ მონაცვლეობა და ნაკლოვანებები და, ამავდროულად, ხაზგასმით აღნიშნა სოკოლოვმა, რომ გამოძიება ახლა უკვე ფაქტობრივად შეწყვეტილია. მას შემდეგ, რაც 2014 წელს სამი ძმა მახმუდოვი, ხაჯიკურბანოვი და ლომ-ალი გაიტუკაევი გაასამართლეს-წერს სოკოლოვი- გამომძიებელთა ოდესღაც დიდი გუნდი ერთ ადამიანამდე შემცირდა და ერთ წელიწადში ეს ადმიანიც პენსიაზე გავიდა, ხოლო ის ქვედა რანგის გამომძიებელმა ჩაანაცვლა. 2000 წელს იგორ დომნიკოვის, *ნოვაია გაზეტას* კიდევ ერთი ჟურნალისტის მკვლელობამ აჩვენა, რომ დამნაშავეები შესაძლოა გამოვლენილიყო (ისინი გაასამართლეს 2008 წელს).

The Intercept-მა გამოაქვეყნა ედვარდ სნოუდენის მიერ გამოცემული საიდუმლო დოკუმენტი Intellipedia-ს სკრინშოტით, რომლის მიხედვითაც:
(TS//SI/REL TO USA, AUS, CAN, GBR, NZL) ცნობილია, რომ რუსეთის ფედერალური სადაზვერვო სამსახურები (ალბათ FSB) მიზნად ისახავდნენ მოკლული რუსი ჟურნალისტის ანა პოლიტკოვსკაიას ვებგვერდის ანგარიშს. 2005 წლის 5 დეკემბერს  RFIS-მა წამოიწყო თავდასხმა ანგარიშზე annapolitovskaya@US Provider1, მავნე პროგრამული უზრუნველყოფის განლაგებით, რომელიც არ არის ხელმისაწვდომი საჯარო დომენში. უცნობია, უკავშირდება თუ არა თავდასხმა ჟურნალისტის სიკვდილს.
## დოკუმენტური ფილმები
* 2008 წელს მაშა ნოვიკოვამ ანას შესახებ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი *ანა, შვიდი წელი ფრონტზე*, 78წთ, ნიდერლანდები.
* 2008 წელს შვეიცარიელმა რეჟისორმა ერიკ ბერგკრაუტმა გადაიღო დოკუმენტური ფილმი სახელად *წერილი ანას*, პოლიტკოვსკაიას სიცოცხლესა და სიკვდილზე. მასში შედის ინტერვიუები მის შვილ ილიასთან, ქალიშვილ ვერასთან,  ყოფილ ქმარ ალექსანდრე პოლიტკოვსკისთან და სხვებთან, როგორებიცაა ბიზნესმენი ბორის ბერეზოვსკი და კინორეჟისორი ანდრეი ნეკრასოვი.
* 2011 წელს რუსმა რეჟისორმა მარინა გოლდოვსკაიამ გადაიღო დოკუმენტური ფილმი სახელად *თავისუფლების მწარე გემო*, შვედურ-რუსულ-ამერიკული კოპროდუქცია. სათაური ეხება ამავე რეჟისორის ადრინდელ დოკუმენტურ ფილმ *თავისუფლების გემოს* (1991), რომელიც რუსულ ცხოვრებას ეხება ახალ, პოსტსაბჭოთა რეალობაში და ასახავს პოლიტკოვსკის ოჯახს. *თავისუფლების მწარე გემო* აჩვენეს ვარშავის 27-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე, სადაც მან საუკეთესო დოკუმენტური მხატვრული ფილმის ჯილდო მოიპოვა. ფესტივალის პროგრამიდან:

ის იყო მამაცი, გაბედული და ლამაზი. რუსეთის სახელმწიფოს ბოროტმოქმედების უშიშრად გამოვლენისას  ანა პოლიტკოვსკაიამ  ზოგში მოწიწება გამოიწვია და უთვალავში შიში. მოსკოვის ლიბერალური ნოვაია გაზეტას გამომძიებელი პუტინის მთავრობის მსხვერპლთა ერთადერთი წარმომადგენელი იყო. მისი ხმა იყო მარტოხელა, მაგრამ საკმარისად ხმამაღალი, რომ მთელ ქვეყანას გაეგო. ძალიან ხმამაღალი იყო. 48 წლის ასაკში იგი მოკლეს მხოლოდ თავისი საქმის კეთების გამო. ეს არის დოკუმენტური ფილმი ადამიანის სულის სიმამაცის შესახებ. როგორც რეჟისორი ამბობს, „ეს ახლა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, როდესაც სამყარო სავსეა ცინიზმითა და კორუფციით, როცა ასე ძალიან გვჭირდება მეტი ადამიანი ანას გამბედაობის, კეთილსინდისიერებისა და ერთგულების დონის მქონე“.
### ბიოგრაფიული ფილმები
ბიოგრაფიული ფილმის, სახელწოდებით *ანას* გადაღებები 2022 წელს დაიწყო მაქსინ პიკთან ერთად, ანა პოლიტკოვსკაიას როლში. ასევე, ჯეისონ აიზეკსი და კიარან ჰაინდი მთავარ როლებს ასრულებენ.

## ჯილდოები
* 2001 წელი: რუსეთის ჟურნალისთა კავშირის „ოქროს კალმის პრიზი“.
* 2001 წელი: Amnesty International-ის საერთაშორისო ჯილდო ადამიანის უფლებათა ჟურნალისტიკაში.
* 2002 წელი: ნორვეგიელ ავტორთა კავშირის გამოხატვის თავისუფლების პრიზი. („Ytringsfrihetsprisen“)
* 2002 წელი: ცენზურის ჯილდოს ინდექსი „თავისუფალი გამოხატვის დასაცავად“.
* 2002 წელი: PEN ამერიკული ცენტრის წერის თავისუფლების ჯილდო.
* 2002 წელი: ქალთა საერთაშორისო მედიის ფონდი, ჯილდო ჟურნალისტიკაში გამბედაობისთვის.
* 2003 წელი: Lettre Ulysses ჯილდო რეპორტაჟის ხელოვნებისთვის.
* 2003 წელი: ჰერმან კესტენის მედალი.
* 2004 წელი: ოლოფ პალმის პრემია (მიიღო ლუდმილა ალექსეევასთან და სერგეი კოვალევთან ერთად).
* 2004 წელი: ვასკეს მონტალბანის ჯილდო საერთაშორისო ჟურნალისტიკის სფეროში.
* 2005: სამოქალაქო გამბედაობის პრიზი (მინ კო ნაინგთან და მუნირ საიდ თალიბთან ერთად).
* 2005: პრემია მედიის თავისუფლებისა და მომავლისთვის.
* 2006 წელი: ტიზიანო ტერზანის სახელობის საერთაშორისო ჟურნალისტური პრემია.
* 2006 წელი: პრესის საერთაშორისო ინსტიტუტის მსოფლიო პრესის თავისუფლების გმირი.
* 2007 წელი: იუნესკო/გილერმო კანოს პრესის თავისუფლების მსოფლიო პრემია (პირველად სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა).
* 2007 წელი: ეროვნული პრესის კლუბი (აშშ)/ჯონ აუბუჩონის პრესის თავისუფლების ჯილდო (სიკვდილშემდგომი).
* 2007 წელი: Geschwister-Scholl პრიზი (სიკკვდილშემდგომი).
* 2007 წელი: დემოკრატიის ჯილდო პრესის თავისუფლებისთვის დემოკრატიის ეროვნული ფონდის მიერ.

2007-2008 წლის სასწავლო წელს ევროპის კოლეჯში მის პატივსაცემად დაარქვეს. 
ში.]]
### ანა პოლიტკოვსკაიას პრემია
საერთაშორისო უფლებადამცველმა ორგანიზაციამ RAW in WAR (Reach All Women in
War), რომელიც ფოკუსირებულია ომისა და კონფლიქტის ზონებში მომუშავე ქალი
უფლებადამცველების მხარდაჭერასა და დაცვაზე, 2006 წელს დააარსა ანა
პოლიტკოვსკაიას ყოველწლიური ჯილდო მის პატივსაცემად. ჯილდო გადაეცემა
„ადამიანის უფლებათა დამცველ ქალს მსოფლიოს კონფლიქტის ზონიდან, რომელიც,
ანას მსგავსად, იცავს ამ კონფლიქტის მსხვერპლებს, ხშირად დიდი პირადი რისკის
ქვეშ“. 2006 წელს მარიანა კაცაროვამ, პოლიტკოვსკაიას ახლო მეგობარმა და
ადამიანის უფლებადამცველმა კოლეგამ, დააარსა RAW in WAR (Reach All Women in War) და ანა პოლიტკოვსკაიას ჯილდო ლონდონში, ბოსნიის ომის ზონებში,კოსოვოსა და
ჩრდილოეთ კავკასიაში ჟურნალისტად და ადამიანის უფლებათა ადვოკატად მუშაობის
შემდეგ. მარინას, მათ შორის, ნამუშევარი აქვს 10 წელი Russia Researcher Amnesty International-თვის.

პირველად ჯილდო ანა პოლიტკოვსკაიას მკვლელობის ერთი წლისთავზე, 2007 წლის 7
ოქტომბერს, გადაეცა მის მეგობარსა და კოლეგას, ჩეჩენ აქტივისტს, ნატალია ესტემიროვას, რომელიც თავად იქნა გატაცებული და მოკლული 2009 წელს ჩეჩნეთში,
რათა მისი ადამიანის უფლებათა დაცვა შეეჩერებინათ.
### ანა პოლიტკოვსკაიას ჟურნალისტიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
* 2015 წელი: ასიფ მოჰიუდინი
## ბიბლიოგრაფია
* პოლიტკოვსკაია, ანა (2000) *Voyage en enfer: Journal de Tchetchenie* , რობერტ ლაფონტი: პარიზი.
* პოლიტკოვსკაია, ანა (2001) *ბინძური ომი: რუსი რეპორტიორი ჩეჩნეთში, ჰარვილი: ლონდონი.*
* Политковская, Анна (2002) *Вторая чеченская* (*ჩეჩნეთის მეორე ომი*), ზახაროვი: მოსკოვი
** პოლიტკოვსკაია, ანა (2003) *ჯოჯოხეთის პატარა კუთხე: გზავნილები ჩეჩნეთიდან*, *ვტორაია ჩეჩენსკაიას* თარგმანი, ჩიკაგოს პრესის უნივერსიტეტი. აღმოჩენისის თარიღი: 2015-02-28.
* პოლიტკოვსკაია, ანა (Politkovs'ka, Anna). "Druha chechens'ka." თარგმ. ი.ანდრუსიაკი. კიევი: დიოკორი, 2004. (უკრაინულად.)
* პოლიტკოვსკაია, ანა (2004) *პუტინის რუსეთი*, ჰარვილი: ლონდონი.
* პოლიტკოვსკაია, ანა (2007) *რუსული დღიური: ჟურნალისტის საბოლოო ანგარიში პუტინის რუსეთში ცხოვრების, კორუფციისა და სიკვდილის შესახებ*, ჰარვილ სეკერი: ლონდონი.
* Политковская, Анна (2007) (კარგი მიზეზით), ნოვაია გაზეტა: მოსკოვი. მოიცავს ანა პოლიტკოვსკაიას ყველა დასრულებულ თუ დაუსრულებელ სტატიას ნოვაია გაზეტასთვის, 989 გვ. რუსული სათაური საშინლად ასახავს საბჭოთა კავშირში 1930-იანი წლების ბოლოს დიდი ტერორის მსხვერპლთა ხშირ ურწმუნო კითხვას: "მაგრამ რისთვის?!" («За что?!»)
* პოლიტკოვსკაია, ანა (2010) *არაფერი, გარდა სიმართლისა* არჩეული დისპეტჩერები, ჰარვილ სეკერი: ლონდონი. 480 გვერდიანი სარჩევი 2007 წლის ტომიდან „За что“ (კარგი მიზეზით).
* პოლიტკოვსკაია, ანა (2011) *ღირს ჟურნალისტიკის გამო სიკვდილი?: საბოლოო დისპეტჩები*, მელვილ ჰაუსის გამომცემლობა: ბრუკლინი, ნიუ-იორკი.
## რესურსები ინტერნეტში
*  IPVnews-ის მიერ
*„ანა პოლიტკოვსკაიას ჯილდო“ ყოველწლიურად გადასცემს RAW in WAR (Reach All Women in WAR) ქალთა უფლებადამცველებს ომისა და კონფლიქტების დროს. პირველად „ანა პოლიტკოვსკაიას პრემიის“ ლაურეატი, 2007 წელს, ნატალია ესტემიროვა გახდა.
* წიგნის კითხვის ფესტივალი, ანა პოლიტკოვსკაიას ედინბურგის წიგნის საერთაშორისო ფესტივლის აუდიოჩანაწერები და ტრანსკრიფციები 2004–2005 (ინგლისურად ნათარგმნი, სტრიმინგის აუდიო)
* ფოტორეპორტაჟი 2008 წლის აგვისტოს მოსკოვის მიტინგიდან, რომელიც ეძღვნება ანა პოლიტკოვსკაიას დაბადების 50 წლისთავს (რუსულად)
* მწერლის სინდისი: ანა პოლიტკოვსკაიას გახსენება და რუსეთის მივიწყებული ომი, 2006 წლის 6 დეკემბერი, CUNY სამაგისტრო ცენტრი, ნიუ – იორკი – აუდიო
* Reach all Women in War (RAW in WAR)
* პოლიტკოვსკაიას ჩანაწერები თავისი უკრაინული წარმოშობის შესახებ თავისივე წიგნის Diokor Press-ის უკრაინულ გამოცემაში

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ტროეკუროვის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები