open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ადელგუნდეშ პორტუგალიელი

**ადელგუნდეშ პორტუგალიელი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1858 — გ. 15 აპრილი, 1946) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე მიგელ I-ის ქალიშვილი. პარმის ჰერცოგ კარლო III-ის რძალი, როგორც მისი ვაჟის, ბარდის გრაფ ენრიკეს მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
ადელგუნდეში დაიბადა 1858 წლის 10 ნოემბერს შტუტგარტში. იგი იყო წარსულში პორტუგალიის მეფე მიგელ I-ისა და მისი ცოლის, ადელაიდა ფონ ლოივენშტაინ-ვერთეიმ-როზენბერგის შუათანა ქალიშვილი. იგი მამამისის დამხობიდან 24 წლის შემდეგ დაიბადა. 1866 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, დედასა და და-ძმებთან ერთად დედის საგვარეულო მამულში ცხოვრობდა.

1876 წლის 15 ოქტომბერს ზალსბურგში, ავსტრიაში შედგა ადელგუნდეშისა და ბარდის გრაფ ენრიკე დე ბურბონის ქორწინება. იგი იყო პარმის ჰერცოგ კარლო III-ისა და მისი მეუღლის, საფრანგეთის პრინცესა ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის ვაჟი. სიძე ამ დროს 25 წლის იყო, ხოლო პატარძალი 21-ის. ქორწინება ხანგრძლივი იყო, რა დროსაც ადელგუნდეში ცხრაჯერ დაორსულდა, თუმცა ყველა მათგანი მუცლის მოშლით დასრულდა, ამიტომაც შვილები არ ჰყოლიათ. ოცდაათწლიანი ქორწინების შემდეგ, 1905 წელს ადელგუნდეში დაქვრივდა.

1920-1928 წლებში იგი თავისი ძმისწულის, მიგელისტთა კანდიდატ დუარტე ნუნოს რეგენტი იყო აბზენტიაში. ამ რეგენტობის პერიოდში, მან თავისთან შეიფარა პორტუგალიის დამხობილი მეფე მანუელ II. 1939 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დაწყებასთან ერთად, ადელგუნდეში იძულებული გახდა დაეტოვებინა იტალია და შვეიცარიაში გაიქცა, სადაც ბერნში გაატარა უკანასკნელი წლები. იგი სწორედ აქ, 1946 წლის 15 აპრილს გარდაიცვალა 87 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა 
* Darryl Lundy (5 June 2004). "Adelgunde de Bragança, Infanta de Portugal". ThePeerage.com. Retrieved 16 November 2008.
* Paul Theroff. "PORTUGAL". Paul Theroff's Royal Genealogy Site. Retrieved 16 November 2008.
* Martin K. I. Christensen (22 July 2008). "WOMEN IN POWER: 1900-1940". Worldwide Guide to Women in Leadership. Retrieved 17 November 2008.

კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:ბრაგანსები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
ცეზიუმის სულფატი

**ცეზიუმის სულფატი** — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით Cs2SO4. არის თეთრი, წყალში ხსნადი, მყარი ნივთიერება. გამოიყენება მკვრივი წყალხსნარების მოსამზადებლად . წარმოადგენს იზოსტრუქტურულ კალიუმის მარილს.

File:TopView10cnK.tif|ცეზიუმის კატიონის Cs+  ორი ფორმიდან ერთ-ერთი Cs2SO4-ში.
File:SO4sphere.tif|სულფატ ანიონის ფორმა β- Cs2SO4.

## სქოლიო 
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:სულფატები
ზენობნის მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია

**ზენობნის მაცხოვრის ამაღლების ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი იმერეთის მხარეში, სოფელ კურსების უბან ზენობანში, სასაფლაოზე. თარიღდება X-XI საუკუნეების მიჯნით.

## ძეგლის აღწერა
დარბაზული შენობის კამარის საბჯენი თაღი გრძივ კედლებზე მოთავსებულ თითო პილასტრს ეყრდნობა. ფასადები თლილი კვადრებით არის მოპირკეთებული. სამხრეთი კარის წნულით მოჩარჩოებულ ზღუდარზე ამოკვეთილი სამსტრიქონიანი წარწერა ახლა თითქმის აღარ გაირჩევა. დასავლეთ ფასადზე მდიდრული შემკულობა შემონიახა. სარკმლის თავზე გამოკვეთილია ბოლოებგაფართოებული განედლებული ჯვარი, მის ზეით კი გადანაკეცებიანი, სამკუთხა ფოთლების მწკრივით მორთული თავსართი. ეკლესიის თაროსებრი კარნიზის ქვემოთ, გრძივ ფასადებზე სიმეტრიულადაა ამოზიდული სკულპტურული გამოსახულებები: სამხრეთ ფასადზე — ხარი და ვერძი, ჩრდილოეთისაზე — ლომი და არწივი. ეკლესიის აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთის სარკმლების პროფილირებული საპირეები გაკეთებულია XIX საუკუნის ბოლოს. ეკლესიის თავდაპირველი ორმხრივი გელერეა სამხრეთიდან და დასავლეთიდან XI საუკუნეშივე შეიცვალა დახურული დასავლეთი კარიბჭით. მისი შესასვლელის თავზეც მოჩუქურთმებული განედლებული ჯვარია გამოკვეთილი, ხოლო მის ზემოთ — წრეების ხლართით გამოყვანილი თავსართი.

ეკლესიის მოხატულობა XIII საუკუნის I ნახევრით თარიღდება. ე. წ. პროვინციული წრის მხატვრობა სტილისტური ნიშნებითა და იკონოგრაფიული თემების შერჩევით დიდ მსგავსებას ავლენს სოფელ კისორეთის წმინდა გიორგის ეკლესიისა და გელათის წმინდა გიორგის ეკლესიის სამხრეთ-დასავლეთის მოხატულობასთან, რაც იმ დროისათვის გელათიდან მომდინარე ერთიანი მხატვრული ტრადიციის არსებობას ცხადყოფს. აღსანიშნავია, რომ ტრადიციულ საუფლო სცენებთან ერთად აქ წარმოდგენილია ისეთი იშვიათი გამოსახულებებიც, როგორიცაა წმინდა გიორგის მიერ მკვდრის აღდგინება, წმინდა ევსტათესა და წმინდა პეტრე ალექსანდრიელის ხილვები. ეკლესიის ეზოს აქვს ძველი კარიბჭე. მასზე დაშენებული იყო სამრეკლო, რომელიც არ შემოინახა.

## ლიტერატურა
* „ქუთაისი: საქართველოს ძველი ქალაქები“, თბ., 2006, გვ. 150

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კურსების მთავარანგელოზთა ეკლესია

**კურსების მთავარანგელოზთა ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი იმერეთის მხარეში, სოფელ კურსებში ზედა უბანში, მდინარე წყალწითელას მარცხენა მხარეს გაშლილ სოფლის ქვედა უბანში (ქველობანი). აგებულია 1890-იან წლებში. 1916 წელს მიშენებულ, სამრეკლოიან დასავლეთ კარიბჭეს ფანჩატური ჩამოქცეული აქვს. ეკლესიის შენობა ბერეკაშვილთა საგვარეულოს ტიპური ნახელავია. რუსტირებული პილასტრებით, ბალუსტრადით და კბილებიანი კარნიზით შემკული სამრეკლო ქუთაისის საზოგადოებრივ და საცხოვრებელ ნაგებობებს ეხმიანება.

## ლიტერატურა
* ქუთაისი: საქართველოს ძველი ქალაქები, თბ., 2006, გვ. 150

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
შანდორ კოჩიში

**შანდორ პეტერ კოჩიში** (; დ. 21 სექტემბერი 1929, ბუდაპეშტი, უნგრეთი — გ. 22 ივლისი 1979, ბარსელონა, ესპანეთი) — უნგრელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. იცავდა „ფერენცვაროშის“, „ჰონვედის“, „იანგ ფელოუზის“, „ბარსელონასა“ და უნგრეთის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1952 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი და 1954 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი უნგრეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ითვლება უნგრეთის ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფეხბურთელად.

## მიღწევები
### საკლუბო 
;  ფერენცვაროში
; უნგრეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი
* ჩემპიონი: 1948–49
* ვიცე-ჩემპიონი: 1949–50
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 1947–48
;  ჰონვედი
; უნგრეთის საფეხბურთო ჩემპიონატი
* ჩემპიონი: 1950, 1952, 1954, 1955
* ვიცე-ჩემპიონი: 1951, 1953
; უნგრეთის საფეხბურთო თასი
* ფინალისტი: 1955
;  ბარსელონა
; ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი
* ჩემპიონი: 1958–59, 1959–60
* ვიცე-ჩემპიონი: 1961–62, 1963–64
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 1965–66
; ესპანეთის საფეხბურთო თასი
* თასის მფლობელი: 1959, 1963
; ბაზრობათა თასი
* თასის მფლობელი: 1960
; ევროპის ჩემპიონთა თასი
* ფინალისტი: 1961
### სანაკრებო 
;  უნგრეთი
; ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების საფეხბურთო ტურნირი
* ჩემპიონი: 1952
; მსოფლიო ჩემპიონატი
* ვიცე-ჩემპიონი: 1954
### ინდივიდუალური 
* უნგრეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 1954
* უნგრეთის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1951, 1952, 1954
* მსოფლიო ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1954 (11 გოლი)
* ყველა დროის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი World Soccer-ის ვერსიით: 1999
* XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი Placar-ის ვერსიით: 1999 

## რესურსები ინტერნეტში
* შანდორ კოჩიში — Association of Football Statisticians
* შანდორ კოჩიში — FootballDatabase.eu
* შანდორ კოჩიში  — MagicalMagyars.com
* შანდორ კოჩიში — National-football-teams.com
* შანდორ კოჩიში — Official website of FC Barcelona
* შანდორ კოჩიში — Planet World Cup
* შანდორ კოჩიში — Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation
* შანდორ კოჩიში — WorldFootball.net

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1929  
კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979  
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი
კატეგორია:უნგრელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:უნგრეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ბუდაპეშტში დაბადებულები
Mega Duck

**Mega Duck** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **Cougar Boy**) — მეოთხე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული ჰონგ-კონგური კომპანია Welback Holdings-ის მიერ 1993 წელს. 

მსოფლიოს მასშტაბით, კონსოლის რეალიზაციას ახდენდნენ სხვადასხვა კომპანიები, მათ შორის Creatronic და Videojet.

Mega Duck-ის კარტრიჯები თითქმის Watara Supervision-ის იდენტურია, თუმცა ზომით ოდნავ პატარაა. ასევე შესამჩნევი მსგავსებაა შიდა ტექნიკური კუთხითაც. თუმცა Supervision-ის LCD ეკრანი Mega Duck-ის ეკრანზე საკმაოდ დიდია. კონსოლზე განთავსებული იყო ხმის/კონტრასტის მარეგულირებელი, კონტროლერის ღილაკები (მიმართულების 4 ღილაკი, A, B, Select და Start), ჩაშენებული დინამიკი და კონექტორი. იგი მოიხმარდა Zilog Z80-ის ცენტრალურ პროცესორს 4.194304 მჰც ტაქტური სიხშირით, 16 KB ოპერატიულ მეხსიერებას, ოთხცალ AA ბატარეას და 300 მილიამპერ AC ადაპტერს. საერთო ჯამში მასზე ხელმისაწვდომი იყო 30-მდე ვიდეო თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Mega Duck/Cougar Boy  — Ultimate Console Database
* Mega Duck — Console Database
* Mega Duck — DigitPress
* Mega Duck — Internet Archive

## სქოლიო
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მეოთხე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1993 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1993 წელი ვიდეო თამაშებში
Game Master

**Game Master** — მეოთხე თაობის მონოქრომული პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შემუშავებული გერმანული კომპანია Hartung-ის მიერ 1990 წელს. შეიქმნა, რათა კონკურენცია გაეწია Nintendo-ს Game Boy-სთვის. 

გაერთიანებულ სამეფოში კონსოლი გამოდიოდა **Systema 2000**-ის სახელწოდების ქვეშ, ხოლო საფრანგეთში — **Videojet Game Master**, **Hartung Game Tronic**, **Hartung Super Game** და **Delplay Game Plus**. Game Master გარეგნულად წააგავდა Sega-ს Game Gear-ს, ფრანგული ვერსია **Game Plus** — Game Boy-ის. Game Master-ის კარტრიჯები თითქმის Watara Supervision-ის იდენტური იყო, თუმცა ერთმანეთთან არათავსებადი.

Game Master-ს გააჩნდა მონოქრომული LCD ეკრანი 64 x 64 გაფართოებით, ჩაშენებული დინამიკი, ყურსასმენების ბუდე, ხმის მარეგულირებელი და კონტროლერის ღილაკები (მიმართულების 4 ღილაკი, A, B, Select და Start). კონსოლი ფუნქციონირებდა ოთხიცალი AA ბატარეის ან 6 ვოლტიანი კვების წყაროს მეშვეობით. საერთო ჯამში მასზე ხელმისაწვდომი იყო 18 თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Game Master — Console Database
* Game Master — Gamopat
* Hartung Game Master FAQ — Digitpress
* Game Master-ის თამაშები — LaunchBox Games Database

## სქოლიო
კატეგორია:მეოთხე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მონოქრომული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1990 წელი ვიდეო თამაშებში
კადმიუმის სულტფატი

**კადმიუმის სულტფატი** — არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით CdSO4·*x*H2O. მისი ყველაზე გავრცელებული ფორმაა მონოჰიდრატი CdSO4·H2O, მაგრამ  ცნობილია მისი 2 სხვა ფორმაც: CdSO4·H2O და ანჰიდრიტი მარილი (CdSO4). ყველა მათგანი არის უფერო და წყალში ძალიან კარგად ხსნადი.

## მიღება
*კადმიუმის სულფატი მიიღება კადმიუმის ოქსიდზე ან მეტალურ კადმიუმზე განზავებული გოგირდმჟავას მოქმედებით.
: CdO + H2SO4 → CdSO4 + H2O
: Cd + H2SO4 → CdSO4 + H2

*ანჰიდრიტი მიიღება ნატრიუმის პერსულფატის საშუალებით.
: Cd + Na2S2O8   →   CdSO4  +  Na2SO4

## სქოლიო 
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:სულფატები
დასავლეთის გუმისთა

**დასავლეთის გუმისთა**, **დასავლეთ გუმისთა** — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სოხუმის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1070 მ სიმაღლეზე. გუმისთის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 35 კმ, აუზის ფართობი 316 კმ², საერთო ვარდნა 987 მ, საშუალო დახრილობა 28,2 ‰, საშუალო სიმაღლე 960 მ. დასავლეთის გუმისთის აუზში 176 მდინარეა, რომელთა საერთო სიგრძეა 282 კმ. მდინარის აუზს სიმეტრიული ფორმა აქვს, რომელიც განლაგებულია ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, დასავლეთით — ააფსთისა და აღმოსავლეთით — გუმისთის წყალშემკრებებს შორის. ბზიფის ქედი, რომელიც აუზის ჩრდილოეთ საზღვარს წარმოადგენს აღწევს მნიშვნელოვან სიმაღლეებს. აუზის აღმოსავლეთი საზღვარი წარმოდგენილია მერიდიანური აშამგვარის ქედით, რომელიც სამხრეთი მიმართულებით დაბლდება 2840 მ-იდან 789 მ-მდე. დასავლეთით საზღვარი გადის ბზიფის ქედის სამხრეთი შტოქედის თხემზე. მდინარის აუზის სიგრძეა დაახლოებით 37 კმ, საშუალო სიგანე 12–13 კმ. დასავლეთის გუმისთის მარჯვენა შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია: აკუდრახო და გუმირიფშა, ხოლო მარცხენა შენაკადებიდან ჩადიმი და დოჩარიფშა. მარცხენა ნაპირზეა სოხუმის ჰიდროელექტროსადგური.

ქედებსა და შტოქედებს ხეობათა ფსკერიდან დიდი სიმაღლეები და კალთების მნიშვნელოვანი დახრილობა ახასიათებთ. აუზის ზემო ნაწილის ოროგრაფიაში დიდ როლს ვულკანური ქანები თამაშობენ, რომლებიც მეტად მძლავრი ბრექჩიებით, ტუფებითა და პორფირიტებითაა წარმოდგენილი. შუა და ქვემო დინებაში ჭარბობს კირქვები. ეს ქანები მთელ სიგრძეზეა დაფარული თიხნარით, რომლის შემადგენლობაშია კირქვული ქანების კოშტები.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
Locke & Key

***Locke & Key*** () — ამერიკული კომიქსების სერია, რომელიც დაწერა ჯო ჰილმა, დახატა გაბრიელ როდრიგესმა და გამოსცა IDW Publishing-მა.

## გამოცემის ისტორია 
*Locke & Key*-ს ნარატივი გაწერილია სამ მოქმედებად. თითოეული შედგება ყოველთვიურად გამოცემადი ექვსნომრიანი ორი ფაბულისგან. პირველი მოქმედების პირველი სიუჟეტური თაღი, „მოგესალმებით ლავკრაფტში“ (), იყო IDW Publishing-ის მიერ გამოცემული ექვსნომრიანი შეზღუდული სერია. თაღის „მოგესალმებით ლავკრაფტში“ პირველი ნომერი გამოიცა 2008 წლის 20 თებერვალს და გაიყიდა ერთ დღეში, რის გამოც მომენტალურად გახდა საჭირო ხელმეორედ დაბეჭდვა. პირველი მოქმედების მეორე თაღი, რომელსაც „გონების თამაშები“ () ეწოდა, დაიწყო პირველი ნომრის გამოცემით 2009 წლის 22 იანვარს. რეალურად, თვითონ „გონების თამაშების“ სიუჟეტი დაიბეჭდა ოთხ ნომრად, რომელსაც წინ უძღოდა ცალკეული პროლოგი („ანტრაქტი“ —  — ანუ „ჯო რიჯვეის ამბავი“ — ) და რომელიც მთავრდებოდა ცალკეული დასკვნითი ნაწილით („ერთკაციანი არმია“ — ).

*Locke & Key*-მეორე მოქმედება შედგება ორი შეზღუდული, ექვსნომრიანი მინისერიისგან; მეორე მოქმედების პირველი ფაბულა, „ლანდთა გვირგვინი“ (), დაიწყო 2009 წლის მიწურულს. მეორე ფაბულა, „სამეფოს გასაღებები“ (), დაიწყო 2010 წლის აგვისტოში.

## ადაპტაციები
### ტელევიზია 
#### Netflix-ის სერიალი (2019-)
2018 წლის 30 მაისს გამოცხადდა, რომ Netflix აპირებდა კომიქსის მიხედვით სერიალის გადაღებას.

### ბანქოს თამაში
2012 წელს Cryptozoic Entertainment-მა გამოსცა კომიქსების სერიაზე დაფუძნებული ბანქოს თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Locke & Key*-ის სექცია ჯო ჰილის საიტზე
* გაბრიელ როდრიგესის ონლაინგალერეა DeviantArt-ზე
* *Locke & Key*-ის სექცია IDW Publishing-ის საიტზე
* ინტერვიუ ჯო ჰილთან კომიქსის შესახებ Newsarama-ზე
* მწერალი ჯო ჰილი TFAW.com-თან საუბრობს IDW-ს *Locke & Key*-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის კომიქსები
კატეგორია:ბნელი ფენტეზი
კატეგორია:IDW Publishing-ის კომიქსები
ანტონია პორტუგალიელი

**ანტონია პორტუგალიელი** (, ; დ. 17 თებერვალი, 1845 — გ. 27 დეკემბერი, 1913) — ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი. პორტუგალიის დედოფალ მარია II-ისა და მისი მეორე მეუღლის, მეფე ფერნანდუ II-ის უმცროსი ქალიშვილი. მთავარ ლეოპოლდ ჰოენცოლერნელის მეუღლე. რუმინეთის მეფე ფერდინანდ I-ის დედა.

## ბიოგრაფია 
ანტონია დაიბადა 1845 წლის 17 თებერვალს ლისაბონში. იგი იყო პორტუგალიის დედოფალ მარია II-ისა და მისი მეორე მეუღლისა და თანამმართველის, მეფე ფერნანდუ II-ის უმცროსი ქალიშვილი. დედის მხრიდან იგი იყო ბრაზილიის იმპერატორ პედრუ I-ის შვილიშვილი, პედრუ II-ის მამიდაშვილი და ავსტრიის იმპერატორ ფრანც II-ისა და ესპანეთის მეფე კარლ IV-ის შვილთაშვილი. მისი ორი ძმა, პედრუ V და ლუიშ I შემდგომში პორტუგალიის მეფეები გახდნენ, ხოლო ლუიშის ხაზით ანტონია პორტუგალიის მეფე კარლუშ I-ს მამიდად ერგება.

1861 წლის 12 სექტემბერს ანტონია დაქორწინდა ჰოენცოლერნის მთავარ ლეოპოლდზე, რომელთანაც შეეძინა სამი ვაჟი:
# ვილჰელმი (1864-1927), ჰოენცოლერნის მთავარი 1905-1922 წლებში, პირველად იქორწინა მარია ტერეზა დე ბურბონ-სიცილიელზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ადელგუნდა ბავარიელზე;
# ფერდინანდი (1865-1927), რუმინეთის მეფე 1914-1927 წლებში, ცოლად შეირთო დედოფალ ვიქტორიას შვილიშვილი მერი ედინბურგელი, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მათ შორის რუმინეთის მეფე კაროლ II, საბერძნეთის დედოფალი ელიზაბეთ რუმინელი და იუგოსლავიის დედოფალი მარია რუმინელი;
# კარლ ანტონი (1868-1919), ცოლად შეირთო პრინცესა ჟოზეფინა კაროლინა ბელგიელი, რომელთანაც შეეძინა ოთხი შვილი;

1905 წელს ანტონია დაქვრივდა, თუმცა მეორედ აღარ გათხოვილა. გარდა საკუთარისა, იგი ასევე ზრუნავდა თავისი ნაადრევად გარდაცვლილი დის, მარია ანას მცირეწლოვან შვილებზეც. იგი გარდაიცვალა 1913 წლის 27 დეკემბერს, 68 წლის ასაკში, ზიგმარიგენში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფანტა ანტონია პორტუგალიელი

კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1913
კატეგორია:ბრაგანსები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა იზაბელის ორდენის კავალრები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ქალები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ორწყალი

**ორწყალი** ― მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თუშეთის ალაზნის მარჯვენა შენაკადი.

სიგრძე 16 კმ. მოედინება კავკასიონის წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ ფერდობიდან (ზღვის დონიდან 2900 მ), უერთდება სამხრეთიდან თუშეთის ალაზანს (ზღვის დონიდან 1777 მ (1755,2 მ)). ორწყლის შენაკადებია: ვესტმოს ხევი, სახარის, შავიკლდის, სამერცხლის და საბუის ხევები. კალაპოტის საერთო ვარდნაა 70 მ/კმ-ზე.

ორწყლის სათავეებში წარმოდგენილია მცირე ზომის (20 მ-ზე ნაკლები დიამეტრის) მყინვარული წარმოშობის ტბები.

## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
ზეპ მაიერი

**იოზეფ დიტერ მაიერი** (; დ. 28 თებერვალი 1944, მეტენი, ბავარია, მესამე რაიხი) — გერმანელი ფეხბურთელი, მეკარე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც **ზეპ მაიერი**. იცავდა „ბაიერნისა“ და გფრ-ს ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1972 წლის ევროპის ჩემპიონი და 1976 წლის ევროპის ვიცე-ჩემპიონი, 1974 წლის მსოფლიო ჩემპიონი, 1966 წლის ინგლისის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლისა და 1970 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი გფრ-ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1978 წლის არგენტინის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე. ითვლება გერმანიის ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფეხბურთელად.

## მიღწევები
### საკლუბო 
;  ბაიერნი
* ბუნდესლიგა: 1968–69, 1971–72, 1972–73, 1973–74
* გერმანიის თასი: 1965–66, 1966–67, 1968–69, 1970–71
* ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1973–74, 1974–75, 1975–76
* ევროპის თასების მფლობელთა თასი: 1966–67
* საკონტინენტთაშორისო თასი: 1976
### სანაკრებო 
;  გფრ
; მსოფლიო ჩემპიონატი
* ვიცე-ჩემპიონი: 1966
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 1970
* ჩემპიონი: 1974
; ევროპის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი: 1972
* ვიცე-ჩემპიონი: 1976
### ინდივიდუალური 
* მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1974
* გერმანიის წლის ფეხბურთელი: 1975, 1977, 1978
* ბუნდესლიგის წლის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1974–75
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004
* გერმანიის ასწლეულის საუკეთესო მეკარე
* ბაიერნის ყველა დროის თერთმეტეულის წევრი
* გერმანიის სპორტის დიდების დარბაზის წევრი
* XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი Placar-ის ვერსიით: 1999 

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ზეპ მაიერი — Association of Football Statisticians
* ზეპ მაიერი — FC Bayern München
* ზეპ მაიერი — FootballDatabase.eu
* ზეპ მაიერი — National-football-teams.com
* ზეპ მაიერი — Seppmaier.de
* ზეპ მაიერი — WorldFootball.net

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1944  
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1978 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:1972 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1976 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
TV Vader

**TV Vader** — პირველი თაობის გამოყოფილი სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Epoch Co.-ის მიერ 1980 წელს მხოლოდ იაპონიაში.

მისი თავდაპირველი ფასი შეადგენდა 15,000 იაპონური იენას. მასზე ხელმისაწვდომი იყო ოთხი თამაში, შთაგონებული „Space Invaders“-ით. NEC D774C-ის ჩიპსეტის წყალობით, კონსოლს შეეძლო ფერადი გამოსახულების ჩვენება. მომდევნო წლებში, მასში ჩაშენებული „Space Invaders“-ის კლონი პორტირებული იქნა Epoch Co.-ის მომდევნო კონსოლ Cassette Vision-ზე, სახელწოდებით „Battle Vader“.

კონსოლის დიზაინი საკმაოდ მარტივია. კორპუსის შუაში მდებარეობს ჯოისტიკი (მხოლოდ მარცხნივ და მარჯვნივ), ოდნავ ზემოთ — სროლის ღილაკი, მარცხნივ — LEVEL, მარჯვნივ — START, ხოლო ქვედა მარცხენა კუთხეში – ჩამრთველ-გამომრთველი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*TV Vader  — Old-Computers

## სქოლიო
კატეგორია:პირველი თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:გამოყოფილი კონსოლები
კატეგორია:1980 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული იაპონიაში
კატეგორია:ვიდეო თამაშის კლონები
კატეგორია:1980 წელი ვიდეო თამაშებში
საჩიღოლო

**ვესტმო** ― ყოფილი სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

## დემოგრაფია
1930-31 წლებში ჩატარებული სასოფლო-სამეურნეო აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 10 კომლი, 45 ადამიანი. მაცხოვრებლებში მთავარი გვარი იყო გუთანაიძე.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ნასოფლარები
კატეგორია:თუშეთი
ილიურთა

**ილიურთა** ― ნასოფლარი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

სოფელში დგას 1870 წელს აგებული წმ. გიორგის სახელობის გუმბათოვანი ეკლესია.

## დემოგრაფია
1930-31 წლებში ჩატარებული სასოფლო-სამეურნეო აღწერის მიხედვით, სოფელში ცხოვრობდა 7 კომლი, 13 ადამიანი. მაცხოვრებლებში მთავარი გვარები იყო ხელაიძე და ხეცაურიძე.

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის ნასოფლარები
კატეგორია:თუშეთი
ეთილბენზოლი

**ეთილბენზოლი** — ორგანული ნივთიერება ფორმულით C6H5CH2CH3. არის ძლიერ აქროლადი, უფერო სითხე და აქვს ბენზინის მსგავსი სუნი. ეს მონოციკლური არომატული ნაერთი მნიშვნელოვანია ნავთობის ინდუსტრიაში, როგორც შუალედური პროდუქტის, სტიროლის მისაღებად, რომლისგანაც ხდება პოლიმერ პოლისტიროლის მიღება. 2012 წელს წარმოებული ეთილბენზოლის 99%-ზე მეტი გამოყენებული იქნა სტიროლის მისაღებად.

## წარმოება
*ეთილბენზოლი იწარმოება ბენზოლისგან და ეთენისგან მჟავური კატალიზატორის თანაობისას.
: +   →   

:2012 წელს ამ გზით წარმოებული იქნა ეთილბენზოლის 99%-ზე მეტი.

*1999 წელს დაახლოებით 24 700 000 ტონა ეთილბენზოლი იქნა წარმოებული.

## გამოყენება
*ეთილბენზოლი ბუნებაში გვხვდება ნავთობსა და ნახშირში.

*იგი ძირითადად გამოიყენება  სტიროლის მისაღებად. ეთილბენზოლის კატალიზური დეჰიდრირებით მიიღება სტიროლი და წყალბადი.
:  →  C6H5CH=CH2  +  

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
ტოლუოლი

**ტოლუოლი** ან **ტოლუენი** — არომატული ნახშირწყალბადი ფორმულით C7H8. არის უფერო, წყალში უხსნადი, საღებავის მსგავსი სუნის მქონე, თხევადი ნივთიერება; ბენზოლის ბირთვის მონო ჩამნაცვლებელი, ანუ ბენზოლის ციკლში ერთი წყალბადი ჩანაცვლებულია მეთილის ჯგუფით და უკავშირდება ფენილის ჯგუფს. IUPAC-ის სისტემატიკური სახელია **მეთილბენზოლი**. გამოიყენება მრეწველობაში და ორგანულ გამხსნელად. შედის საღებავებისა და წებოების შემადგენლობაში. იწვევს ნევროლოგიურ დაავადებებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
ქსილენი

**ქსილენი** ( — „ხე“) ან **დიმეთლბენზოლი** — ორგანული ნივთიერება ფორმულით  (CH3)2C6H4. არსებობს სამი იზომერის სახით, რადგან ორი მეთილის ჯგუფის განთავსება ბენზოლის ბირთვზე სამგვარად არის შესაძლებელი. სამივე მათგანი არის უფერო, ცეცხლსაშიში სითხე და ზოგიერთი მათგანი ფართოდ გამოიყენება მრეწველობაში. მათი ნარევი მოიხსენიება როგორც ქსილენი ან, უფრო სწორად, ქსილენები. 

ყოველწლიურად იწარმოება რამდენიმე მილიონი ტონა ქსილენი. 2011 წელს სინგაპურში დაიწყო მსოფლიოში ერთ-ერთი უმსხვილესი ქსილენის ქარხნის მშენებლობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
2-ფენილჰექსანი

**2-ფენილჰექსანი** — არომატული ნახშირწყალბადი ფორმულით C12H18. მისი მიღება შესაძლებელია ფრიდელ-კრაფტსის რეაქციით 1-ქლოროჰექსანსა და ბენზოლს, ან ბენზოლსა და 1-ჰექსენს შორის, მჟავური კატალიზატორების თანაობით, როგორიცაა სტიბიუმის პენტაფთორიდი, ფოსფორმჟავა ან სკანდიუმის ტრიფტთორომეთანსულფონატი.

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
მინორი

**მინორი** ( < ) — რბილი, დუნე წყობა; კილო, რომელსაც საფუძლად უდევს მცირე (მინორული) სამხმოვანება და ამ სამხმოვანების კილოური გადახრა.

მინორი ხასიათდება მაჟორის საპირისპირო, მუქი, სევდიანი ხმოვანებით. მინორისა და მაჟორის კონტრასტი წარმოადგენს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ესთეტიკურ კონტრასტს მუსიკაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
პეგუ

**პეგუ** (ပဲခူးမ္ရုိ့) — ქალაქი მიანმარიში, მდინარე პეგუს ნაპირზე, რანგუნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, პეგუს ოლქში. 50 ათასზე მეტი მცხოვრები. ქალაქში არის სარკინიგზო კვანძი. ქვემო ბირმის სასოფლო-სამეურნეო რაიონის ცენტრი. ბრინჯის ცეხვა, ხის დამუშავება, მხატვრული სახელოსნოები. რელიგიური სალოცავი ადგილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მიანმარის ქალაქები
Design Master Senshi Mangajukuu

**Design Master Senshi Mangajukuu** (; აგრეთვე ცნობილი როგორც **Denshi Manga Juku** ან **Design Master**) — მეხუთე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Bandai-ს მიერ 1995 წელს იაპონიაში.

Design Master-ის თავდაპირველი ფასი შეადგენდა 9,800 იაპონურ იენას.

## რესურსები ინტერნეტში
* Design Master Senshi Mangajukuu — The Video Game Kraken

## სქოლიო
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მეხუთე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1995 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:1995 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები

**მეხუთე თაობის ეპოქა** (ზოგჯერ მოიხსენიებენ როგორც **128-ბიტიანების ეპოქა**) მოიცავს ვიდეო თამაშებს, სათამაშო და პორტატიული კონსოლების ერთობლიობას, რომელიც ხელმისაწვდომი შეიქმნა XX საუკუნის მიწურულს, 1998 წლიდან. მეექვსე თაობის კონსოლებს შორისაა Sega-ს Dreamcast (DC), Sony-ს PlayStation 2 (PS2), Nintendo-ს GameCube (GC) და Microsoft-ის Xbox-ს. 

ეპოქას საფუძველი ჩაეყარა 1998 წლის 27 ნოემბერს, Dreamcast-ის გამოსვლით იაპონიაში, რასაც მოჰყვა PlayStation 2 (2000 წლის მარტში), GameCube და Xbox (2001 წელს). Dreamcast-ის წარმოება მალევე შეწყდა, კერძოდ 2001 წლის ივნისში. ამას მოჰყვა GameCube (2007 წელს), შემდეგ Xbox (2009 წელს) და სულ ბოლოს PlayStation 2 (2013 წელს). ამავდროულად, მეშვიდე თაობის კონსოლების ერა დაიწყო Xbox 360-ის გამოსვლის შემდეგ, 2005 წელს.

იმ დროის კონსოლთათვის ბიტების რეიტინგმა (8/16/32/64 და ა.შ) მეორე ფლანგზე გადაინაცვლა. თუმცა თაობის დასაწყისში გამონაკლისს წარმოადგენდნენ Dreamcast და PS2, რომლებიც რეკლამირებულები იყვნენ როგორც „128 ბიტიანი გრაფიკის“ მქონე კონსოლები. 

მექვსე თაობის პირველი პორტატიული კონსოლი SNK-ის Neo Geo Pocket Color გამოვიდა 1998 წელს, ერთი წლის შემდეგ კი — Bandai-ის WonderSwan. პორტატიული კონსოლების ბაზარზე ლიდერობა კვლავ Nintendo-მ მოიპოვა, 2001 წელს გამოსული კონსოლით Game Boy Advance, რომელიც საკმაოდ გაუმჯობესებული იყო მის წინამორბედ Game Boy-ისთან შედარებით. Game Boy Advance-ის გაყიდვები შეწყდა 2010 წელს. 2004 წელს ბაზარზე გამოჩნდა მეშვიდე თაობის პირველი პორტატიული სისტემა Nintendo DS. მეექვსე თაობის ეპოქა ოფიციალურად დასრულდა 2015 წელს, მას შემდეგ რაც გამოვიდა PlayStation 2-ის უკანასკნელი თამაში „Final Fantasy XI: Rhapsodies of Vana'die“.

### შედარება 
### გაყიდვები
### სხვა კონსოლები
ქვემოთ წარმოდგენილია კონსოლების სია, რომლებმაც ვერ მოახდინეს შესამჩნევი გავლენა ბაზარზე.

ფაილი:Nuon-N2000-wController-L.jpg|link=ფაილი:Nuon-N2000-wController-L.jpg|Nuon ჰიბრიდული სისტემა, DVD დამკვრელი/სათამაშო სისტემა, გამოსული 2000 წელს. გააჩნდა თამაშების მცირე ბიბლიოთეკა.
ფაილი:AtariFlashback.jpg|Atari Flashback, გამოყოფილი კონსოლი, გამოშვებული 2004 წელს.
ფაილი:V-Smile_Top.JPG|V.Smile იყო საგანმანათლებლო კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული VTech-ის მიერ 2004 წელს.
ფაილი:XaviX-XaviXPORT-Console-FL.jpg|XaviX — სახლის კონსოლი ფიტნესისთვის, შექმნილი SSD COMPANY LIMITED-ის მიერ 2004.

### პორტატიული კონსოლების შედარება

### სხვა პორტატიული კონსოლები

ფაილი:Sega-Dreamcast-VMU.jpg|VMU — Dreamcast-ის მეხსიერების ბარათი, შექმნილი Sega-ს მიერ 1998 წელს
ფაილი:Neo-Geo-Pocket-Color-Blue-Left.jpg|Neo Geo Pocket Color (1999)
ფაილი:Pokémon mini system.jpg|Pokémon Mini (2001)
ფაილი:Gp32.jpg|GP32 გამოვიდა 2001 წელს

## სქოლიო
კატეგორია:მეექვსე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ისტორია
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კონსოლები თაობების მიხედვით
კატეგორია:1990-იანი წლები ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2000-იანი წლები ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2010-იანი წლები ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:1990-იანი წლების ვიდეო თამაშები
კატეგორია:2010-იანი წლების ვიდეო თამაშები
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2010-იანი წლების სათამაშოები
მეურვეობის საერთაშორისო სისტემა

**მეურვეობის საერთაშორისო სისტემა**, *სამეურვეო ტერიტორია* — ზოგიერთი კოლონიური ქვეყნის მართვა-გამგეობა, რომელიც დაქვემდებარებულია გაეროს კონტროლისადმი. გაეროს წესდებით ამ სისტემის მიზნად გამოცხადებულია სამეურვეო ტერიტორიების პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული პროგრესისათვის ხელის შეწყობა თითოეული ტერიტორიული სპეციფიკის და მისი ხალხის სურვილის შესაბამისად. მეურვეობის საერთაშორისო სისტემა მოიცავს სამანდატო ტერიტორიებს, მეორე მსოფლიო ომის შედეგად მტრული სახელმწიფოებისათვის ჩამორთმეულ კოლონიებს, აგრეთვე სხვა კოლონიურ სამფლობელოებს, რომელებსაც ამ სისტემაში ნებაყოფლობით ჩართავენ მათი მმართველი სახელმწიფოები. გაერო ამტკიცებს მმართველის ახელმწიფოს მიერ წარმოდგენილ შეთანხმებას ამა თუ იმ ტერიტორიაზე მისი მეურვეობის შესახებ. 1946-1947 წლებში გენერალურმა ასამბლეამ დაამტკიცა 9 სამეურვეო შეთანხმება იმ ტერიტორიების შესახებ, რომლებიც მანამდე სამანდატო ტერიტორიებს წარმოადგენდნენ: დიდი ბრიტანეთის მეურვეობა დაწესდა ტანგანიიკაზე, ბრიტანულ კამერუნსა და ბრიტანულ ტოგოზე; საფრანგეთისა — საფრანგეთის კამერუნსა და საფრანგეთის ტოგოზე; ბელგიისა — რუანდა-ბურუნდიაზე; ავსტრალიისა — ახალ გვინეაზე; ახალი ზელანდიისა — კუნძულ ნაურუზე; იაპონიის ყოფილ სამანდატო ტერიტორიაზე — წყნარი ოკეანის (მარშალის, მარიანას, კაროლინას) კუნძულებზე — დაწესდა აშშ-ის მეურვეობა. 1950 წელს იტალიის მეურვეობა დაწესდა მის ყოფილ კოლონია სომალიზე. გაეროს ფუნქციებს მეურვეობის საერთაშორისო სისტემაში ასრულებს გენერალური ასამბლეა მეურვეობის საბჭოს დახმარებით ან უშიშროების საბჭო, როცა სამეურვეო ტერიტორია სტრატეგიულ რაიონს მიეკუთვნება. კოლონიალიზმის კრახის შედეგად 11-დან ათმა სამეურვეო ტერიტორიამ მოიპოვა თავისუფლება: ამ ტერიტორიებზე შეიქმნა დამოუკიდებელი სახელმწიფოები (კამერუნი, სომალი, ტოგო, ტანგანიიკა, რუანდა, ბურუნდი, დასავლეთ სამოა, ნაურუ, განა, ნიგერია, პაპუა-ახალი გვინეა). სამეურვეო ტერიტორიად დარჩა მხოლოდ წყნარი ოკეანის კუნძულები, მათგან მარიანას კუნძულები აშშ-მა 1975 წელს გამოაცხადა აშშ-სთან „ნებაყოფლობით შეერთებულ სახელმწიფოდ“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გაერო
კატეგორია:გეოპოლიტიკა
კატეგორია:კოლონიალიზმი
მეურვეობა

**მეურვეობა** — მოქალაქეთა პირადი და ქონებრივი უფლებებისა და ინტერესების დაცვის სამართლებრივი ფორმა, რომელიც წესდება შვიდი წლის ასაკს მიუღწეველ ბავშვებზე, აგრეთვე, პირზე, რომელიც სასამართლოს მიერ აღიარებულია ქმედუუნაროდ ავადმყოფობის ან ჭკუასუსტობის გამო. 

მეურვეობა უწესდება ბავშვს, რომელიც მშობლების გარდაცვალების, ავადმყოფობის ან სხვა მიზეზით დარჩა მშობლების მეთვალყურეობის გარეშე. ქმედუუნაროდ აღიარებულ პირს მეურვეობა უწესდება, რადგანაც მას არ შეუძლია დამოუკიდებლად განახორციელოს თავისი უფლებები და შეასრულოს მოვალეობები. ბავშვზე მეურვეობა ეკისრება განათლების, ხოლო ქმედუუნაროდ აღიარებულ პირზე - ჯანმრთელობის ადგილობრივ ორგანოს. მეურვე ინიშნება მხოლოდ მისი თანხმობით და ამ მოვალეობას იგი ასრულებს უსასყიდლოდ. მეურვე მოვალეა იზრუნოს სამეურვეო პირის რჩენისათვის, შეუქმნას მას აუცილებელი ყოფითი პირობები, უზრუნველყოს მოვლითა და მკურნალობით, დაიცვას მისი უფლებები და ინტერესები. სულით ავადმყოფის მეურვე მოვალეა, აგრეთვე, თვალყური ადევნოს სამეურვეო პირის მუდმივ სამედიცინო მომსახურებას. მეურვე განსაკუთრებული უფლებამოსილების გარეშე წარმოადგენს სამეურვეო პირის უფლებებსა და ინტერესებს მესამე პირებთან ურთიერთობაში, მათ შორის სასამართლოშიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საოჯახო სამართალი
იაყუბლოს წყალსაცავი

**იაყუბლოს წყალსაცავი** ― ხელოვნური წყალსატევი საქართველოში. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში, სოფელ იაღუფლოს ადმინისტრაციულ საზღვრებში, დასახლების დასავლეთით და სოფელ შახმარლოს აღმოსავლეთით. წყლის მოცულობა 11,0 მლნ. მ³, წყლის სარკის ფართობი 2,0 კმ². ადგილი, სადაც ახლა წყალსაცავია, ტოპოგრაფიულ რუკებზე ჩაირის სახელით იხსენიება. 

ექსპლუატაციაში შევიდა 1978 წელს. წყალსაცავი 3000 ჰექტარი მიწის ფართობს ამარაგებს სარწყავი წყლით, ხოლო მთისძირისა და პანტიანის წყალსაცავებთან ერთად ბოლნისის, დმანისისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტის, საერთო ჯამში 8000 ჰექტარი მიწის ფართობის წყალუზრუნველყოფას ემსახურება.

## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის წყალსაცავები
თენგიზ გიორგაძე (მოჭადრაკე)

**თენგიზ შალვას ძე გიორგაძე** (დ. 1 აპრილი, 1925, თბილისი — გ. 20 თებერვალი, 2012) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო არბიტრი (1972), საჭადრაკო მიმომხილველი, ლიტერატორი და ისტორიკოსი. საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (1976), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1981), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (2002). ეროვნული ოსტატი (1994), პედაგოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (2004), პროფესორი (2005). 

## ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა თსუ. თბილისის ჩემპიონი (1953), სსრკ საპატიო მსაჯი (1985), მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადის მსაჯი (1994, 1996, 1998), 1948 წლიდან საქართველოს ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი (1948–2000), სსრკ ჭადრაკის ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი (1972–1975), გაზეთ „ლელოს“ ჭადრაკის განყოფილების გამგე (1950-1984), საჭადრაკო გაზეთ „მერანის“ პირველი რედაქტორი (1984-1987), ყოველთვიური ჟურნალ „ჭადრაკის სამყაროს“ მთ. რედაქტორი (1997–2000), საქტელეჭადრაკის ჟურნალის „სამორინეს“ წამყვანი და ავტორი (1968–1996), საქართველოს ფიზაღზრდისა და სპორტის აკადემიაში ჭადრაკის სპეციალიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1977) და პედაგოგი. 

გამოცემული აქვს 50-მდე წიგნი, მათ შორის: „ქართული ჭადრაკის მატიანე“ (სამტომეული, 1995, 1997, 2000), მონოგრაფიები: „თამაშობს ანდრია დადიანი“ (1972), „ცხოვრება ვიქტორ გოგლიძისა“ (1985), „ჩვენი ნონა“ (1992), „ჭადრაკის ანბანი“ (1965, 1974, 1983, 1999), 10 წიგნი, მიძღვნილი ქალთა მსოფლიო პირველობის მატჩებისადმი (1963–1989) და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1996), საქართველოს სპორტულ ჟურნალისტთა ასოციაციისა (1999) და სეოკის პრემიებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1925
თენგიზ
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
დუროლი

**დუროლი** ან **1,2,4,5-ტეტრამეთილბენზოლი** — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით C6H2(CH3)4. არის უფერო, ტკბილი სუნის მქონე, მყარი ნუვთიერება. მიეკუთვნება ალკილბენზოლებს. არის ტეტრამეთილბენზოლების სამი იზომერიდან ერთ-ერთი. დანარჩენი ორი იზომერია 1,2,3,4-ტეტრამეთილბენზოლი (დნობის ტემპერატურა −6,2 °C)  და 1,2,3,5-ტეტრამეთილბენზოლი (დნობის ტემპერატურა −23,7 °C). სამი იზომერიდან ყველაზე მაღალი დნობის ტემპერატურა აქვს დუროლს  (79.2 °C), რაც მის მაღალ მოლეკულურ სიმეტრიას ასახავს.

## წარმოება
*დუროლი გვხვდება ბუნებაშიც. ის პირველად მიიღეს 1870 წელს 1,2,4-ტრიმეთილბენზოლისგან. მიიღება ისეთი ნაერთების მეთილაციით, რომლებიც უკვე მეთილირებულნი არიან, ასეთი ნაერთებია 1,2,4-ტრიმეთილბენზოლი და p-ქსილენი.
:C6H4(CH3)2 &nbsp; + &nbsp; 2&nbsp;CH3Cl &nbsp; → &nbsp; C6H2(CH3)4 &nbsp; + &nbsp; 2&nbsp;HCl

*ინდუსტრიაში ქსილენების და ტრიმეთილბენზოლების ნარევი ალკილირდება მეთანოლით. დუროლის მისი იზომერებისგან დაშორება შესაძლებელია სელექციური კრისტალიზაციით, მისი მაღალი დნობის ტემპერიტურის საშუალებით.

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
დუღაბი

**დუღაბი** — ხელოვნური ქვის მასალა, რომელიც მიიღება მჭიდა ნივთიერების, წყლისა და წვრილი შემვსების (ქვიშის) რაციონალურად შერჩეული ნარევის გამყარების შედეგად. გამყარებამდე მას დუღაბის ნარევს უწოდებენ. დუღაბს იყენებენ ქვის (აგური, ბუნებრივი ქვა, მსხვილი ელემენტები) კონსტრუქციების ამოსაყვანად, შენობათა გარე და შიგა ზედაპირების შესალესად, პანელებსა და მსხვილ ბლოკებზე დეკორატიული შრის დასადებად, ასაწყობ რკინა-ბეტონის ელემენტებს შორის ნაკერების შესავსებად, ჰიდროსაიზოლაციო, აკუსტიკური, რენტგენდამცველი ლესილების მოსაწყობად და სხვა.

გამყარებული მშრალი დუღაბი მოცულობით წონის მიხედვით შეიძლება იყოს მძიმე (1500 კგ/მ3 და მეტი) და მსუბუქი. მძიმე დუღაბის დასამზადებლად იყენებენ მკვრივი ქანების ბუნებრივი დაშლით ან ხელოვნურად  (მსხვრევის შედეგად) მიღებულ სხვადასხვა სახის მძიმე ქვიშას (კვარცის, მინდვრის შპატებისა და სხვა), მსუბუქისათვის —  ფოროვან ქვიშას (პემზის, ტუფის, წიდების, კერამზიტისა და სხვა).

დუღაბი მის დასამზადებლად გამოყენებული მჭიდა მასალის მიხედვით არის ცემენტის, კირის, თაბაშირის, გაჯის, აგრეთვე შერეული: ცემენტ-კირის, კირ-თაბაშირისა და სხვა. ზოგჯერ დუღაბის ნარევს უმატებენ სპეციალურ ნივთიერებებს (ორგანულსა და არაორგანულს). მჭიდა ნივთიერებას შეარჩევენ დუღაბის დანიშნულების, გამყარების, კონსტრუქციის ექსპლუატაციის პირობებისა და სხვათა მიხედვით. სეისმურ რაიონებში გამოსაყენებლად დუღაბს მოეთხოვება ქვასთან შეჭიდების დიდი სიმტკიცე, რისთვისაც დუღაბის ნარევი უნდა იყოს ადგილჩასხმადი, პლასტიკური და კარგი წყალდამჭერი. დაუშვებელია ცემენტის ნარევის გამოყენება პლასტიფიკატორების გარეშე. დუღაბის ფიზიკურ-მექანიკური თვისების მთავარი მახასიათებლებია კუმშვაზე სიმტკიცის ზღვარისა [0,4-იდან 20-მდე მეგნ/მ2 (4-იდან 200-მდე კგძ/სმ2)] (10-იდან 300-მდე) მარკები.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სამშენებლო მასალები
ნერვული ბოჭკოების ტიპები

აგზნების გატარების სიჩქარის, მოქმედების პოტენციალის სხვადასხვა ფაზის ხანგრძლივობისა და აღნაგობის მიხედვით ნერვულ ბოჭკოებს **სამ** ძირითად ჯგუფან ჰყოფენ, რომლებიც აღინიშნება ლათინური ასოებით **A**, **B** და **С**.
**A ტიპის ბოჭკოები** ოთხ ქვეჯგუფად იყოფა **α**, **β**, **γ**, და  **δ**. ისინი მიელინის გარსითაა დაფარული. მათ შორის შედარებით მსხვილია α ბოჭკოები (**Aα**). თბილსისხლიან ცხოველებში და ადამიანებში მათი დიამეტრია 12-22 მკმ და ახასიათებთ აგზნების საკმაოდ დიდი სიჩქარით - 70-120 მ/წმ - გატარება.
ასეთი ბოჭკოები აგზნებას ატარებენ ზურგის ტვინის მოტორული ნერვული ცენტრებიდან ჩონჩხის კუნთებისაკენ (მამოძრავებელი ბოჭკოები) და კუნთების გარკვეული რეცეპტორებიდან შესაბამისი ნერვული ცენტრებისკენ. Aα ბოჭკოს მოქმედების პოტენციალის პიკი თბილსისხლიანებში 0.4-0.5 მწმ გრძელდება. მისი დამთავრების შემდეგ ვითარდება კვალის დეპოლარიზაცია (მოვლენა 15-20 მწმ-იანი ჰიპერპოლარიზაციის შემდეგ, როდესაც მემბრანას არ აქვს რეაგირება გამღიზიანებელზე), რომელიც გადადის კვალის ჰიპერპოლარიზაციაში (მოვლენა 40-60 მწმ-იანი დეპოლარიზაციის შემდეგ, როდესაც მემბრანას არ აქვს რეაგირება გამღიზიანებელზე).
**A ტიპის ბოჭკოების** დანარჩენ სამ ჯგუფს: **Aβ**, **Aγ**, და  **Aδ**-ს ნაკლები დიამეტრი, აგზნების გატარების უფრო დაბალი სიჩქარე და ხანგრძლივი მოქმედების პოტენციალი ახასიათებთ. ეს უპირატესად მგრძნობიარე ბოჭკოებია, რომლებიც აგზნებას ატარებენ სხვადასხვა რეცეპტორიდან (შეხების, ზოგიერთი სახის ტკივილის, თერმორეცეპტორების (სითბო-სიცივეზე მორეაგირე) და შინაგანი ორგანოების რეცეპტორებიდან) ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში.
გამონაკლისს წარმოადგენს მხოლოდ **γ** ბოჭკოები, რომელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი აგზნებას ატარებს ცენტრიდანული მიმართულებით ზურგის ტვინის უჯრედებიდან ინტრაფუზური (კუნთოვანი ბოჭკოები, რომლებიც კუნთების რეცეპტორების, კერძოდ კუნთის თითისტარების შემადგენლობაში შედიან.
**B ტიპის ბოჭკოებს**  მიეკუთვნება მიელინიანი, უპირატესად, ვეგეტატიური ნერვული სისტემის ბოჭკოები.
აგზნების გატარების სისწრაფე თბილსისხლიანი ცხოველების ამ ბოჭკოებში 2-18 მ/წმ-ია. **B ტიპის ბოჭკოების** მოქმედების პოტენციალის ხანგრძლივობა (1-2 მწმ) დაახლოებით სამჯერ აღემატება **A ტიპის ბოჭკოების** მოქმედების პოტენციალის ხანგრძლივობას.
ამ ბოჭკოების განმასხვავებელი თავისებურება ისაა, რომ მათ არ ახასიათებთ კვალის დეპოლარიზაცია.
**C ტიპის ბოჭკოებს** მიეკუთვნება ძალზე მცირე დიამეტრის (დაახლოებით 1 მკმ) უმიელინო ბოჭკოები. აგზნების გატარების სიჩქარე ამ ბოჭკოებში 3 მ/წმ არ აღემატება. **C ტიპის ბოჭკოთა** უმეტესობა სიმპათიკური ნერვული სისტემის ბოჭკოებია. **С ტიპის ბოჭკოებს** მიეკუთვნებიან, ასევე, ის ნერვული ბოჭკოები, რომლებიც მონაწილეობენ აგზნების გატარებაში ტკივილის და ზოგიერთი სიცივის, სითბოსა და წნევის შემგრძნები რეცეპტორიდან. ამ ტიპის ბოჭკოების მოქმედების პოტენციალი ხასიათდება შედარებით მეტი ხანგრძლივობით (თბილსისხლიან ცხოველებში 1 მწმ). მათ კვალის დეპოლარიზაციის ხანგრძლივი ფაზა (50-80მწმ) გააჩნიათ, რომელსაც თან სდევს კიდევ უფრო ხანგრძლივი (300-1000 მწმ)კვალის ჰიპერპოლარიზაცია.

კატეგორია:ცენტრალური ნერვული სისტემა
კეტონი

**კეტონი** — ფუნქციური ჯგუფი სტრუქტურით RC(=O)R', სადაც  R და R'  არის ნახშირბადშემცველი სხვადასხვა ნაერთი. კეტონები და ალდეჰიდები არიან მარტივი ნაერთები რომლებიც შეიცავენ კარბონილის ჯგუფს (ანუ ნახშირბადი დაკავშირებულია ჟანგბადთნ ორმაგი ბმით). ბევრ მათგანს დიდი მნიშვნელობა აქვს ბიოლოგიასა და ინდუსტრიაში. აცეტონი გამოიყენება გამხსნელად, რომელიც ყველაზე პატარა ზომის კეტონია. ალდეჰიდები მიიღება შესაბამისი პირველადი სპირტის დაჟანგვით. ოქსიდანტებად გამოიყენება კალიუმის პერმანგანატი ან ქრომის ექვს ვალენტიანი ნაერთები:
:R2CH(OH)  +  O   →   R2C=O  +  H2O

## რესურსები ინტერნეტში
*an introduction to aldehydes and ketones. Chemguide.co.uk. Retrieved on 2016-10-28.
*Smith, Michael B.; March, Jerry (2007),Advanced Organic Chemistry: Reactions, Mechanisms, and Structure (6th ed.), New York: Wiley-Interscience, ISBN 978-0-471-72091-1

კატეგორია:კეტონები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
Game.com

**Game.com** — მეხუთე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული კომპანია Tiger Electronics-ის მიერ, რათა კონკურენცია გაეწია Nintendo-ს Game Boy-სთვის. Game.com აშშ-ში გამოვიდა  1997 წლის აგვისტოში, იმავე წლის ბოლოს — გაერთიანებული სამეფოში. 1999 წლის შუა პერიოდში გამოიცა კონსოლის შემცირებული ვერსია **Game.com Pocket Pro**.

სისტემა ვიზუალურად წააგავდა Sega-ს Game Gear-ს. იგი მოიხმარდა Sharp-ის SM8521 8-ბიტიანი ცენტრალურ პროცესორს და შავ-თეთრ სენსორულ ეკრანს. ფუნქციონირებისთვის ესაჭიროებოდა 4 ცალი AA ბატარეა 

Game.com პირველი კონსოლია, რომელსაც გააჩნდა სენსროული ეკრანი და ინტერნეტზე მიერთების შესაძლებლობა. მისი თავდაპირველი ფასი შეადგენდა 69.95 აშშ დოლარს. მასში ჩაშენებული იყო ბანქოს თამაში „Solitaire“, ხოლო კომპლექტში მოჰყვებოდა თამაში: „Lights Out“. საერთო ჯამში სისტემაზე გამოიცა 20 თამაში, რომელთა უმეტესობა შეიმუშავა Tiger Electronics-მა. კარტრიჯის ფასი მერყეობდა 14-დან 30 დოლარამდე.  

1999 წლის ივნისში 29.99 აშშ დოლარად გამოვიდა კონსოლის შემცირებული ვერსია **Game.com Pocket Pro**, რომელიც ხელმისაწვდომი იყო ხუთ სხვადასხვა ფერში. წინამორბედისგან განსხვავებით ესაჭიროებოდა მხოლოდ ორი ცალი AA ბატარეა, თუმცა არ გააჩნდა ინტერნეტთან დაკავშირების ფუნქცია. 2000 წელს მისი წარმოება შეწყდა. საერთო ჯამში გაიყიდა Game.com-ის 300,000-ზე ნაკლები ეგზემპლარი.

## რესურსები ინტერენტში
*Game.com-ის ოფიციალური საიტი (დაარქივებული)
*
* Game.com — SegaRetro

## სქოლიო
კატეგორია:1997 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:მეხუთე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მონოქრომული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1997 წელი ვიდეო თამაშებში
რას ალ გული

**რას ალ გული** (, *„დემონის მმართველი“* ან *„მონტრის მმართველი“*) — გამოგონილი სუპერბოროტმოქმედი რომელიც ჩნედა DC Comics-ის მიერ გამოცემულ ამერიკულ კომიქსებში. ცნობილია როგორც ბეტმენის მოწინააღმდეგე. შექმნეს ედიტორმა იულიუს შვარტსმა, მწერალმა დენის ო'ნეილმა და მხატვარმა  ნილ ადამსმა. პერსონაჟი პირველად გამოჩნდა ბეტმენის #232 კომიქსში სახელად „დემონის ქალიშვილი“, 1971 წლის ივნისში. ის არის ბეტმენის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი მოწინააღმდეგე, მას ასევე კონფლიქტი ქონია სუპერმენთან, ისართან და DC-ის სხვა სუპერგმირებთანაც. 

ცნობილია როგორც მკვლელთა ლიგის ლიდერი, რას ალ გული არაბულად ნიშნავს *„დემონის მმართველს“*. ის არის სენსეის შვილი. მისი შვილები არიან ტალია ალ გული, ნისა რატკო და დუსან ალ გული, დეიმიან ვეინის ბაბუა. მისი ისტორია მოიცავს ლაზარეს ღრმულს რომელსაც შეუძლია მკვდრების გაცოცხლება, ამ ღრმულის მეშვეობით რას ალ გულმა სიცოცხლე მნიშვნელოვნათ გაიხანგძლივა.

რას ალ გული იყო რამდენიმე მედია ადაპტაციებში. პერსონაჟს ანსახიერებდნენ დევიდ ვარნერი ბეტმენი: ანიმაციური სერიებში, ლიამ ნისონი ბნელი რაინდის ტრილოგიაში, მეთიუ ნებლი ისრის ტელესერიალში, ალექსანდე სიდიგი გოთემში და სხვა.

IGN-ის ყველადროის 100 საუკეთესო ბოროტმოქმედის სიაში რას ალ გულმა მეშვიდე ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
* https://web.archive.org/web/20110716115839/http://www.spider-bob.com/villains/dc/RasAlGhul.htm
* http://www.batmantas.com/cmp/ras.htm
* http://www.worldsfinestonline.com/WF/batman/btas/bios/rasalghul/
* http://www.worldsfinestonline.com/WF/beyond/bios/taliaras/
* https://web.archive.org/web/20051126221806/http://www.unstable.com/whoswho/rasalghu.htm
* http://www.worldsfinestonline.com/WF/superman/episodes/TheDemonReborn/ 
* http://www.batman-superman.com/batman/cmp/ras.html
* https://comicvine.gamespot.com/ras-al-ghul/4005-40816/enemies/

## სქოლიო
ვერცხლისფერი თოლია

**ვერცხლისფერი თოლია** () — ფრინველი თოლიასებრთა ოჯახისა.

მისი სხეულის სიგრძეა 55–67 სმ, მასა 750–1500 გ, ფრთის შლილი დაახლ. 140 სმ. შებუმბვლა — ვეჟან-რუხი, ფრთის ბოლოები მუქია თეთრლაქებიანი მოხატულობით, ფეხები ვარდისფერი. ახალგაზრდა ფრინველები მურა-ჭრელი ფერისანი არიან მკრთალი ფეხებითა და მუქი ნისკარტით. მოზრდილ ფრინველებს ნისკარტი ყვითელი აქვთ, მის ქვედა ნაწილზე კი წითელი ლაქა ატყვიათ. თვალის ფერადი გარსი ღიაა, ქუთუთოები ყვითელი ან წითელი. ზამთრის მოკაზმულობაში თავსა და კისერზე მუქი ფხაჭები ჩნდება. ფლობს ჩხავილის, ხარხარის, ყმუილის, კნავილისა და კრუხუნის მსგავსი ხმების ნაკრებს.

ბინადრობს ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთი ნაწილის წყალსატევებსა და დასავლეთ და ჩრდილოეთი ევროპის ზღვის სანაპიროებზე, ბალტიის, თეთრი და ბარენცის ზღვების ჩათვლით; განსაკუთრებით მრავალრიცხოვანია ჩრდილოეთ ატლანტიკაში. იზამთრებს ყველა მატერიკის ზღვის სანაპიროს გასწვრივ ზომიერი სარტყლიდან თითქმის ეკვატორამდე.

თევზისა და მრავალნაირი ხმელეთის უხერხემლოს გარდა, აგრეთვე ხშირად იკვებება თევზის სარეწის ნარჩენებით, სანარცხეებსა და სანაგვეებში არსებული საკვებად ვარგისი ნაგვით. ადგილ-ადგილ კვერცხისა და ბარტყების მოსპობით ზიანს აყენებს სხვა ფრინველებს (მ. შ. სუსხურებს).

მობუდარ კოლონიებს ქმნიან როგორც ზღვის კუნძულებზე, ისე შიდა წყალსატევების ნაპირებზე, ევროპაში — ხშირად საპორტო სახლების სახურავებზე. წყვილები მუდმივია (ანუ მონოგამური), დედალი დებს 2–3 კვერცხს, კრუხობა 4 კვირა გრძელდება; ბარტყები ნახევრადწიწილოვანი ტიპისაა, 5 კვირის ასაკში ფრენას იწყებენ. მსოფლიოში ვერცხლისფერი თოლიის 1 მილიონზე მეტი წყვილია.

## ლიტერატურა 
* *Коблик Е. А.* СЕРЕБРИСТАЯ ЧАЙКА  // Большая российская энциклопедия. Том 30. Москва, 2015, стр. 82.

## სქოლიო 
კატეგორია:თოლია
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
ბურახი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბურახით სავსე ტოლჩა
**ბურახი** — გამაგრილებელი სასმელი. ამზადებენ ქერის ან ჭვავის ალაოს, ჭვავის ფქვილისა და შაქრისაგან. ზოგჯერ უმატებენ სურნელოვან ნივთიერებასაც (მაგ., პიტნას).

## სქოლიო 
კატეგორია:გამაგრილებელი სასმელები
ბიფენილი

**ბიფენილი** (ასევე ცნობილი როგორც **დიფენილი**, **ფენილბენზოლი**, **1,1′-ბიფენილი**) — ორგანული ნივთიერება ფორმულით (C6H5)2. არის სასიამოვნო სუნის მქონე, მყარი (კრისტალური) არომატული ნივთიერება. არ იხსნება წყალში, მაგრამ იხსნება ორგანულ გამხსნელებში, მისი მოლეკულა შედგება ორი ფენილის რგოლისგან. აღსანიშნავია, რომ ის საწყისი მასალაა პოლიქლორირებული ბიფენილების წარმოებისთვის, რომლებსაც ოდესღაც ფართოდ იყენებდნენ დიელექტრიკულ სითხეებსა და სითბოს გადამცემებში.

## მიღება
*ბიფენილი გვხვდება ბუნებაშიც სხვადასხვა ბუნებრივ წყაროებში და შესაძლებელია მათგან დისტილაციით გამოყოფა. ინდუსტრიულად მისი მიღება ხდება დეალკილაციით. ტოლუოლისგან მოიხლიჩება მეთილის ჯგუფი, ხოლო ბენზოლისგან — წყალბადი:
:C6H5CH3  +  C6H6 → C6H5−C6H5 + CH4

*სხვა ხერხით ის მიიღება ბენზოლის დაჟანგვა-დეჰიდრატაციით (წყლის მიხლეჩით):
:2 C6H6  +   O2   →   C6H5−C6H5  +  H2O

:ამ ხერხით წლიურად საშუალოდ  40 000 000 კილოგრამი ბიფენილი იწარმოება. 

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
პიკრინის მჟავა

**პიკრინის მჟავა** — ორგანული ნაერთი ფორმულით (O2N)3C6H2OH. მისი სისტემური დასახელებაა 2,4,6-ტრინიტროფენოლი. პიკრინის მჟავა ერთ-ერთი ყველაზე მჟავური თვისების მქონეა ფენოლებიდან.

ჩვეულებრივ სხვა ნიტრირებული ორგანული ნაერთების მსგავსად, პიკრინის მჟავა არის ფეთქებადი ნივთიერება, შესაბამისად ძირითად გამოყენებას ასაფეთქებლებში ჰპოვებს. ასევე გამოიყენება მედიცინასა (ანტისეპტიკურ და დამწვრობის საwინააღმდეგო საშუალებებში) და საღებავების წარმოებაში.

## მიღება
ფენოლის ბირთვი ძლიერ აქტიურია ელექტროფილური ჩანაცვლების რეაქციების დროს. პიკრინის მჟავა მიიღება ფენოლის ნიტრირებით. სხვა გზით  მიღება ხდება 2,4-დინიტროფენოლის ნიტრირებით.

## სქოლიო 
კატეგორია:არომატული ნახშირწყალბადები
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
წლის ვიკიმედიელი

**წლის ვიკიმედიელი** () — ყოველწლიური ჯილდო, რომელიც 2011 წელს ვიკიპედიის თანადამფუძნებლის ჯიმი უელსის მიერ დაარსდა, რომელიც ტრადიციულად გადაეცემა ვიკიმანიაზე, ვიკიმედიის მოძრაობაში ძირითადი მიღწევების ხაზგასმისთვის. 2017 წლამდე ჯილდოს **„წლის ვიკიპედიელი“** ეწოდებოდა.

ჯილდოს მფლობელები არიან: რაუან კენჟეჰანული, „დემი“, რემი მატისი, იჰორ კოსტენკო, ემილი ტემპლ-ვუდი, როუზ სტივენსონ-გუდნაითი, ფელიქს ნარტი, ფარჰად ფატკულინი და ემნა მიზოუნი, ასევე სხვა ანონიმური ავტორი.

მთავარი ჯილდოს გარდა, ასევე გადაეცა შვიდი „საპატიო მოხსენიება“.

## ჯილდოს მფლობელები 
### საპატიო მოხსენიება
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:2011 წელს დაარსებული დაჯილდოებები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით