open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მიქაილ მუშფიგი

**მიქაილ მირზა გადიროღლუ ისმაილზადე მუშფიგი** () (დ. 5 ივნისი, 1908 — გ. 6 იანვარი, 1939) — აზერბაიჯანელი პოეტი. მისი რომანტიკული პოეზიისათვის დამახასიათებელია რევოლუციური ჰეროიკა, პოლიტიკური სიმახვილე, ამასთან, ღრმა ლირიზმი. მუშფიგის მემკვიდრეობაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ეპიკურ თხზულებებას. პოემა „ჭაბურღილებს შორის“ პირველი პოეტური ნაწარმოებია ბაქოელ მენავთობეთა შესახებ. ფრაზის ლაკონიურობითა და ფილოსოფიური გააზრებით იგი ახლოს იდგა ფუზულის პოეზიასთან.

აზერბაიჯანში ბევრი ადმინისტრაციული ადგილი ატარებს პოეტის სახელს.

## ბიოგრაფია 
მიქაილ მუშფიგი დაიბადა 1908 წლის 5 ივნისს ბაქოში. მამამისი მირზა გადირ ისმაილზადე ბაქოს სკოლის დირექტორი იყო. პოეტის მამა თვითონ ლექსებს წერდა, ასევე იყო ოპერა „შაჰ ისმაილის“ ლიბრეტოს ავტორი. მიქაილ მუშფიგი სულ პატარა იყო, როდესაც დაობლდა. იგი მეურვეობის ქვეშ ახლობლებმა აიყვანეს.

1915 წელს ბაქოს რუსულენოვან სკოლაში შევიდა. 1920 წელს, როდესაც დაწყებითი განათლების მიღება დაასრულა ბაქოს სამასწავლებლო სემინირიაში მივიდა. 1931 წელს უმაღლესი პედაგოგიური ინსტიტუტი (აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) დაამთავრა და რამდენიმე წლის მანძილზე ლიტერატურას ასწავლიდა ბაქოს სკოლებში.

1920 წელს მხარს უჭერდა აზერბაიჯანის გადასვლას ლათინურ ანბანზე. მას სჯეროდა, რომ ამ გზით გაუნათლებლობას ბოლო მოეღებოდა. იგი ასევე პროპაგანდირებას უწევდა ტრადიციულ აზერბაიჯანულ მუსიკალურ ინსტრუმენტებს, რომლებიც მაშინდელი რეჟიმის დროს აკრძალული იყო.

1931 წელს პედაგოგიური ინსტიტუტის გამოსაშვებ საღამოზე მუშფიგმა გაიცნო საკუთარი მეუღლე დილბარი. ქორწილი 1933 წელს შედგა. თავისუფალ დროს მუშფიგს უყვარდა თარზე დაკვრა და სიმღერა. მისი ახლო მეგობარი იყო ცნობილი აზერბაიჯანელი მეთარე ყურბან პრიმოვი. 

### დაპატიმრება 
მიქაილ მუშფიგი სსრკ-ს 1930-იან წლებში განხორციელებული მასობრივი სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი გახდა.

მუშფიგი აზერბაიჯანელთა მწერალთა კავშირის კრიტიკის ეპიცენტრში მოჰყვა. სტალინის რეჟმის გამტარებლები მას ადანაშაულებდნენ „შოვინიზმში“. იგი დააკავეს 1937 წელს და ბრალი დასდეს „სახელმწიფოს მტრობაში“. პატიმრობა გაატარა ბაილის ციხეში, ბაქოს მახლობლად. 1938 წელს სსრკ-ს უზენაესმა სასამართლომ ჩაატარა კრება, რომელიც სულ 20 წუთი მიმდინარეობდა. პოეტს გამოუტანეს დახვრეტის განაჩენი. 1938 წლის 6 იანვარს, საღამოს განაჩენი შესრულდა.

## ცნობილი ნაწარმოებები 
* Küləklər („ქარი“), 1930 წ
* Günün Səsləri (დღის ხმები) 1932 წ
* ლექსების კრებული, 1934 წ
* გამორჩეული ნამუშევრები  (2 ნაწილი), 1960 წ
* Duyğu Yarpaqları („გრძნობის ფოთლები“), 1966 წ
* ლექსები (2 ნაწილი), 1968 და 1973 წ
* Yenə O Bağ Olaydı („ისევ ის ბაღი ყოფილიყო“) 1976 წ
* Ədəbiyyat Nəğməsi („ლიტერატურის სიმღერა“), 1978 წ

## გალერეა 

ფაილი:Mushfig 5.JPG|მიქაილ მუშფიგი ბავშვობაში
ფაილი:Mushfig 2.JPG|მიქაილ მუშფიგი ჯარის მოხდის წლებში
ფაილი:Mushfig and Dilber.jpg|მიქაილ მუშფიგი და მისი მეუღლე დილბარი
ფაილი:Stamp of Azerbaijan 828.jpg|100 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი მარკა

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* Мушвиг Микаил - поэт, репрессирован

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
სულეიმან რაჰიმოვი

**სულეიმან  ჰუსეინ-ოღლუ რაჰიმოვი** (; დ. 22 მარტი [ ძვ. სტ. 9 მარტი], 1900, სოფ. აინი, ახლანდელი გუბადლის რაიონი — გ. 11 ოქტომბერი, 1983, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მწერალი. აზერბაიჯანის სსრ სახალხო მწერალი (1960). სკკპ წევრი 1926 წლიდან.

მიიღო პედაგოგიური განათლება. ავტორია რომანებისა „შამო“ (სრული ვარიანტი 3 ტომად, 1931–1964), „საჩლი“ (1940–1948), „კავკასუუს არწივი“ (ტ. 1—2, 1971–1973) და მოთხრობებისა „მიწის ხმა“ (1941), „მედალიონი“ (1942), „საძმო საფლავი“ (1943). ქართულად თარგმნილია მოთხრობა „აღბულახის მთებში“ და „მეჰმანი“ (ნაწყვეტი, 1944). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენებით, ასევე სხვა ორდენებითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
საბით რაჰმანი

**საბით რაჰმანი**  (ნამდვილი სახელი და გვარი *საბით ქერიმ-ოღლუ მაჰმუდოვი*; დ. 26 მარტი, 1910, ნუხა — გ. 23 სექტემბერი, 1970, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მწერალი. აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943). სკკპ წევრი 1943 წლიდან.

ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 20-იანი წლების დასასრულს.  წერდა ლექსებს, მოთხრობებს, ფელეტონებს. აზერბაიჯანული საბჭოთა კომედიის ერთ-ერთი პირველი ავტორია („ქორწილი“, დაიდგა 1939; „ბედნიერები“, დაიდგა 1941; „სიცრუე“, 1965 და სხვა). დაწერა რომანი „ნინა“ (1951), რომელშიც ასახულია იატაკქვეშა სტამბის შემქნელის ლ. კეცხოველისა და მის თანამებრძოლთა რევოლუციური მოღვაწეობა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ოპუნცია

**ოპუნცია** () — მცენარეთა გვარი, კაქტუსისებრთა ოჯახისა. სუკულენტური ბუჩქები ან, იშვიათად, ხეებია. აქვთ ბრტყელი, წვნიანი დანაწევრებული ფოთლისებრი ტოტები. ღერო მოფენილია ეკლებით (ეკლების უმეტესობა  ფოთლების სახეცვლილებას წარმოადგენს) ან ე. წ. გლოქიდიებით (წვრილი ეკლისებური გამონაზარდები); რამდენიმე სახეობას რუდიმენტული ფოთლებიც აქვს, რომლებიც მალე სცვივა.  

ოპუნციის 250-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია ამერიკაში; ზოგიერთი კულტივირებულია სხვა ტროპიკულ და სუბტროპიკულ  ქვეყნებში, აგრეთვე სამხრეთ და შუა ევროპაში, ყირიმში, შუა აზიასა და კავკასიაში, კერძოდ საქართველოში ბევრგან გაველურებულია; მაგ. Opuntia ficus indica — თბილისის მიდამოებში და დასავლეთ საქართველოში. 

ოპუნციის ყინვაგამძლე სახეობები უძლებენ — 10&nbsp;°C. ღერო შეიცავს სახამებელს, შაქრებს, პროტეინს, C ვიტამინს. ადვილად მრავლდება ვეგეტატიუტად. ოპუნცია ინდიელების უძველესი საკულტო მცენარეა; იგი გამოსახულია მექსიკის სახელმწიფო გერბზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კაქტუსისებრნი
ოჟორის სამაროვანი

**ოჟორის სამაროვანი**, *ზემოლისას სამაროვანი*, განვითარებულია რკინის ხანის არქეოლოგიური ძეგლი შიდა ქართლში, ქარელის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ოჟორიდან (1991 წლამდე შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონში) დაახლოებით 2 კმ-ზე, ადგილობრივ ზემოლისაზე. გაითხარა 1951 წელს (ხელმძღვანელი ო. ჯაფარიძე) 14 ორმოსამარხი. დაკრძალვის წესი არ დადგინდა, ვინაიდან ბავშვის 1 კბილის გარდა ადამიანთა ძვლები არ შემორჩენილა. სამარხებში აღმოჩნდა მრავალნაირი თიხის ჭურჭელი, ძირითადად რკინის იარაღი (შუბისპირები, მოკლე ხიშტისმაგვარი იარაღი, სატევრები, ცალპირა მოხრილი დანები და სხვა). ერთგან იყო ბრინჯაოს კოლხური ცული, რომლის ყუაზე ხარის ქანდაკებაა. № 1 ორმოსამარხში  კი მხოლოდ ბრინჯაოს იარაღი იყო.  სამკაული ნაკეთებია ბრინჯაოსაგან. მძივების ძირითადი ნაწილი სარდიონისაა. ბევრია ცისფერი პასტის მძივებიც. მცირე რაოდენობითაა თეთრი პასტის ცილინდრული ე. წ. „დომინოს“ ტიპის, ლურჯი მინისა და ქარვის მძივები.

სამაროვანი ძირითადად ძვ. წ. VII საუკუნით თარიღდება, ხოლო № 1 ორმოსამარხი გვიანდელი  ბრინჯაოს ხანას განეკუთვნება.

## ლიტერატურა
* *ჯაფარიძე ო.,* არქეოლოგიური გათხრები სოფელ ოჟორაში, «თსუ შრომები», 1955, ტ. 65;
**მენაბდე მ.*,ქსე, ტ. 7, გვ. 551, თბ., 1984

კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ორაგული

**ორაგული** () — თევზების გვარი ორაგულისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია წყნარი და ატლანტის ოკეანეების ჩრდილო ნაწილის აუზის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, იშვიათად ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში; მრავალი სახეობა აკლიმატიზებულია ბუნებრივი არეალის მიღმა. ზურგის ფარფლში 17-ზე ნაკლები სხივი აქვთ. გამრავლების პერიოდში ღებულობენ ღია საქორწინო შეფერილობას. ტოფობენ მდინარეებში, ნაყოფიერება დაბალია. რიგი გამსვლელი ორაგული ქმნის სუფთა მტკნარწყლიან ფორმას. არსებობს სეზონური ფორმებიც. აერთიანებს 50-მდე სახეობას, რომელთა შორის აღსანიშნავია: იშხანი, შავი ზღვის ორაგული, ჩრდილოეთის ორაგული, კუმჟა და სხვა. საქართველოში ორაგულისებრთა ოჯახიდან გავრცელებულია შავი ზღვის ორაგული, ცისარტყელა კალმახი, მდინარის კალმახი, ტბის კალმახი, რიპუსი, პელიადი, ლადოგური სიგი. ორაგული რეწვის, სპორტული თევზჭერისა და აკვაკულტურის მნიშვნელოვანი ობიექტია. ზოგიერთი სახეობის რაოდენობა მცირდება, ზოგიერთი დაცვის ქვეშაა. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, შებოლილს, დაკონსერვებულს. ცნობილია ორაგულის ზურგიელი, დოში, სათალი, წითელი ხიზილალა და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ორაგულისებრნი
სევანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სევანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*სევანი – ტბა სომხეთში
*სევანი –  ქალაქი სომხეთში
კლიტემნესტრა

მინი|მარჯვნივ|200პქ|კლიტემნესტრა მკვლელობის შემდეგ
**კლიტემნესტრა** — ბერძნულ მითოლოგიაში ტინდარეოსის და ლედას ასული, ელენეს და დიოსკურების და, აგამემნონის ცოლი, ქრიზოთემიდას, ორესტეს, იფიგენიასა და ელექტრას დედა. როდესაც ბერძენთ ჯარების მთავარსარდალი აგამემნონი ტროაში იბრძოდა, მოღალატე ცოლმა ეგისთე შეიყვარა და მასთან ერთად განაგებდა მიკენს. შინ დაბრუნებით გახარებული მეფე ცოლმა მზაკვრული ალერსით მიიღო, აბაზანაში შეიყვანა, სადაც მისი დახმარებით ეგისთემ მოკლა, ტახტზეც მკვლელი ავიდა და შვიდი წელი განაგებდა მიკენს. სხვა ვერსიით კლიტემნესტრამ ქმარი იმისათვის მოკლა, რომ ლამაზი ტყვე ქალი კასანდრა მოიყვანა და მისი შერთვა უნდოდა. როდესაც ორესტე გაიზარდა, ეგისთეც მოკლა და მოღალატე დედაც, რისთვისაც ის ერინიებმა გააგიჟეს.

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 257, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
მოზამბიკის პრეზიდენტი

**მოზამბიკის პრეზიდენტი** — მოზამბიკის სახელმწიფოს მეთაური. მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.

## უფლებამოსილებანი 
კონსტიტუციის შესაბამისად პრეზიდენტი:
* აირჩევა 5 წლის ვადით ფარული ხმის მიცემით;
* ნიშნავს და ათავისუფლებს პოსტზე პრემიერ-მინისტრსა და მინისტრებს;
* წარმოადგენს ქვეყნის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალს;

## მოზამბიკის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* მოზამბიკის პრეზიდენტების სია

კატეგორია:მოზამბიკი
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ბორჯომი (საფეხბურთო კლუბი)

**„ბორჯომი“** — საქართველოს  საფეხბურთო  კლუბი, დაარსდა 1936 წელს,  ქალაქ ბორჯომში. საშინაო მატჩებს ატარებს სახელოვანი ქართველი ფეხბურთელის, თბილისის „დინამოს“ ნახევარმცველის, ჯემალ ზეინკლიშვილის სახელობის სტადიონზე.

## ისტორია 
კლუბი დაარსდა 1936 წელს როგორც „თორი“ ბორჯომი. თავიდან თამაშობდა ადგილობრივ ჩემპიონატში, 1993-94 წლების სეზონში შედგა დებიუტი პირველ ლიგის აღმოსავლეთის ჯგუფში, სადაც 1997 წლამდე ასპარეზობდა. 2000-2002 წლებში ასევე გამოდიოდა პირველ ლიგაში, შემდეგ დაქვეითდა და 2004 წლამდე მეორე ლიგაში გამოდიოდა. 2004 წლის ზაფხულში კლუბს „ბორჯომი“ დაერქვა და პირველ ლიგაში წარმატებული გამოსვლის შემდეგ უმაღლეს ლიგაში აღზევდა. კლუბისთვის საუკეთესო 2005-06 წლების სეზონი გამოდგა, როდესაც სეზონი მე-5 ადგილზე დაამთავრა, 2007-08 წლების სეზონში შეძლო თასის ნახევარფინალში გასვლა. 2008-09 წლების სეზონში მე-11 ადგილის დაკავების შემდეგ დაბრუნდა პირველ ლიგაში. მეორე ლიგის 2013-14 წლების სეზონში პირველ ადგილზე დასრულების შემდეგ პირველ ლიგაში აღზევდა და ასპარეზობა B ჯგუფში განაგრძო.

### სახელწოდება 
* 1936—2004: *თორი ბორჯომი*
* 2004 წლიდან დღემდე: *ბორჯომი*

## ტიტულები 
***პირველი ლიგა**
** **მეორე ადგილი**: 2005

## სეზონები 
:

## ბომბარდირები 
## გამოჩენილი ფეხბურთელები  
*  თორნიკე აფციაური (2005-2006)
*  შოთა ბაბუნაშვილი (2007-2008)
*  რევაზ გეწაძე (2005-2006)
*  შოთა გრიგალაშვილი (2007-2008)
*  ალექსანდრე კოშკაძე (2006-2007)
*  ზურაბ მამალაძე (2005-2006)
*  ნოდარ მაჭავარიანი (2005-2006)
*  გიორგი მეგრელაძე (2007-2008)
*  გიორგი ნერგაძე (2007)
*  თეიმურაზ ღონღაძე (2007)
*  ბექა შეყრილაძე (2006-2007)

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს საფეხბურთო კლუბების სია

კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო კლუბები
ჩოლოქი

**ჩოლოქი** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ნატანების მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, ჭახათის მთაზე, 803 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 29,5 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 159 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. ახასიათებს წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნები მთელი წლის განმავლობაში, განსაკუთრებით შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 9,5 მ³/წმ. ჩოლოქის შენაკადებია ლეღვა, შარისწყალი და ოჩხამური.

## ისტორიული ფაქტები
1828-1878 წლებში წარმოადგენდა საზღვარს რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის. 1854 წელს მდინარესთან გაიმართა ბრძოლა ოსმალების წინააღმდეგ ყირიმის ომის დროს. 1878 წლიდან იქცა ოზურგეთის მაზრისა და ბათუმის ოლქის გამყოფ საზღვრად. 1893 წელს მდინარე აკურთხეს. 1930 წლიდან ქობულეთისა და ოზურგეთის მუნიციპალიტეტების საზღვარს წარმოადგენს. 2004 წელს, ვარდების რევოლუციის შემდეგ საქართველოს მთავრობასა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობას შორის არსებული დაპირისპირების გამო ასლან აბაშიძის ბრძანებით ააფეთქეს ჩოლოქის ხიდი, რომელიც მდებარეობს ცენტრალურ ავტომაგისტრალზე. ამჟამად აფეთქებული ხიდის ნაცვლად მოქმედებს ახალი ხიდი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ნატანების შენაკადები
კატეგორია:გურიის მხარის მდინარეები
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი

**საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი**, ***სსმ*** — ეროვნული ტელე-რადიომაუწყებლობის კომპანია საქართველოში, შექმნილი სახელმწიფო ტელე-რადიო კორპორაციის რეორგანიზაციის ბაზაზე, „მაუწყებლის შესახებ“ საქართველოს კანონის საფუძველზე (23 დეკემბერი, 2004). ეს უკანასკნელი განსაზღვრავს კომპანიის შინაარსობრივ ვალდებულებებს და საქმიანობის პრინციპებს.

კომპანიამ რადიომაუწყებლობა 1925 წელს დაიწყო, ტელევიზიისა კი — 1956 წელს. ამჟამად, მაუწყებელი აერთიანებს ორ ტელეარხს: პირველი არხსა (1956) და მეორე არხს (1991), ასევე რადიოარხებს — საქართველოს რადიო-პირველი არხი — *FM 102.4* (1925) და რადიო ორი-ქართული რადიო — *FM 100.9* (1995). დღეისათვის, საქართველოს მოსახლეობის 85 % იღებს პირველა არხის მაუწყებლობას, ხოლო 55 % — მეორე არხის მაუწყებლობას. საქართველოს მაუწყებლის ტელეპროგრამების მიღება ასევე შესაძლებელია სატელიტიური ანტენით და ინტერნეტის მეშვეობით ევროპისა და აზიის რამდენიმე ქვეყანაში.

2004 წელს მაუწყებლობის კანონის მიღებით დაიწყო საქართველოს ტელევიზიის სახელმწიფო დაქვემდებარებიდან საზოგადოებისაში გადაყვანის პროცესი. 2005 წელს საქართველოს პარლამენტმა აირჩია მაუწყებლის სამეურვეო საბჭო, რომელიც ცხრა წევრისგან შედგება. ერთ-ერთი მათგანი, თამარ კინწურაშვილი, „თავისუფლების ინსტიტუტიდან“, მოგვიანებით სსმ-ის პირველ გენერალურ დირექტორად აირჩიეს. 2008 წლის 4 აპრილიდან, 2009 წლის 20 ივლისამდე თანამდებობა ლევან ყუბანეიშვილს ეკავა. 2009 წლის 10 აგვისტოდან 2012 წლის 13 დეკემბრამდე სსმ-ის გენერალური დირექტორი იყო გიორგი ჭანტურია. იგი მისმა მოადგილე გიორგი ბარათაშვილმა შეცვალა, რომელიც უნდობლობის საფუძველზე სამეურვეო საბჭომ ორჯერ გადააყენა თანამდებობიდან, თუმცა სასამართლომ ორჯერვე აღადგინა პოსტზე. 2017 წლის 6 იანვრიდან 2020 წლის 18 აგვისტომდე მაუწყებლის გენერალური დირექტორის თანამდებობას ვასილ მაღლაფერიძე იკავებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებელი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
გერიონი

[thumb|right|px|[ჰერაკლე (მითოლოგია)|ჰერაკლე ებრძვის გერიონს. ქალკიდური ამფორა. დაახ.540 ძვ.წ.]]
**გერიონი** () — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, კუნძულ ერითიას მეფე, ქრიზაორეს და ნიმფა კალიროეს შვილი, ექიდნეს ძმა, სამთავიანი და სამტანიანი ბუმბერაზი, რომელსაც მხოლოდ მუცლის არე ჰქონდა მთლიანი. ექვსხელა და ექვსფეხა უზამფარს სამი ფარი ეჭირა და მოწინააღმდეგეს თავზარს სცემდა. ქვეყნიერების უკიდურეს დასავლეთში ჰქონდა საბრძანებელი და კუნძულ ერითეაზე ჰყავდა ოქროსფერი (წითელი) საქონლის ჯოგი, რომელსაც მწყემსავდა ბუმბერაზი ევრიტიონი და დარაჯობდა ორთავიანი ძაღლი ორთროსი. ჰერაკლემ ჯოგი მოსტაცა, ისრები დაუშინა და  კომბლით მოუსწრაფა სიცოცხლე.

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 113, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ასკილაური (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

**ასკილაური** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (გომბორის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. მდინარე გომბორის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1060 მეტრი, საგარეჯოდან 45 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 70 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ადგილის დედა (ასკილაური)
* ასკილაურის პირველი ეკლესია
* ასკილაურის მეორე ეკლესია
* ასკილაურის მესამე ეკლესია
* ასკილაურის მეოთხე ეკლესია
* ასკილაურის მეხუთე ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ორაგულისებრნი

**ორაგულისებრნი** () — თევზების ოჯახი ორაგულისნაირთა რიგისა. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს გამსვლელი ან მტკნარი წყლის თევზებია. ზურგის ფარფლში 10–16 სხივი აქვთ, მეორე, ცხიმის ფარფლი სხივებს მოკლებულია. მრავლდებიან მტკნარ წყალში. მრავალი სახეობა აკლიმატიზებულია სამხრეთ ნახევარსფეროს წყლებში. ოჯახის შემადგენლობაში წარმოდგენილია როგორც ანადრომული, ისე მტკნარწყლიანი თევზის სახეობები. ორაგულისებრნი შეიცავს 11 გვარსა და 226 სახეობას. მეტად ცნობილი წარმომადგენლებია: ჩრდილოეთის ორაგული, თევზთეთრა, ღურკანა, კეტა, ნელმა, ნერკა, სიმა, კიჟუჩი, ჩავიჩა, კუმჟა, სიგი, ომული, არქტიკული გოჭალა, იშხანი, ჰარიუსი, ტაიმენი, ლენოკი. სხვადასხვა სახეობის კარგად ცნობილი კრებსითი სახელწოდებებია ორაგული და კალმახი. ორაგულისებრნი გავრცელებულია ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში, აგრეთვე ჩრდილოეთი ნახევარსფეროს მტკნარ წყლებში, შუა და ჩრდილოეთ განედებში. მათი ქვირითის დიდი ბუნებრივი ადგილებია კამჩატკა, სახალინი და კურილის კუნძულები. ორაგულისებრნი ძვირფასი სარეწაო თევზებია, თევზჭერისა და აკლიმატიზაციის კარგი ობიექტები. მათი აქტიური მოპოვება ხორციელდება არა მხოლოდ ძვირფასი წითელი ხორცის, არამედ წითელი ხიზილალის გამოც. განსაკუთრებით ძვირფასია წყნაროკეანური ორაგულების წითელი ხიზილალა. კულტივირებისა და ხელოვნური გამრავლების ობიექტებია ჩრდილოეთის ორაგული, წყნაროკეანური ორაგული და კალმახის სხვადასხვა სახეობა. საქართველოში ორაგულისებრთა ოჯახიდან გავრცელებულია შავი ზღვის ორაგული, ცისარტყელა კალმახი, მდინარის კალმახი, ტბის კალმახი, რიპუსი, პელიადი, ლადოგური სიგი. საქართველოში, ორაგულისებრთა წარმოებაში 99,2 პროცენტით ცისარტყელა კალმახია წარმოდგენილი.

## სქოლიო
*
მენეჯერი

**მენეჯერი** (ინგლ. *Manager*, სიტყვიდან *manage* — მართვა, ხელმძღვანელობა) — ხელმძღვანელი პირი საკუთარი კაპიტალის გარეშე. ასევე პირი, რომელიც პასუხს აგებს შრომის ორგანიზაციასა და კონტროლზე ორგანიზაციასა ან საწარმოებში. დიდი საწარმოების წარმოშობასთან ერთად მოხდა წარმოების მესაკუთრისა და ხელმძღვანელის ფუნქციათა გამიჯვნა. მენეჯერების სამი რგოლი არსებობს: უფროსი, საშუალო და უმცროსი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მენეჯმენტი

## ლიტერატურა 
*სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი–ცნობარი. (სარედ.: ჯგუფი: *ედუარდ კოდუა* და სხვ. ; გამომც.: *ლაშა ბერაია*) - თბილისი : ლოგოს პრესი, 2004 - 351გვ. ; 20სმ. - (სოციალურ მეცნ. სერია/რედ.: *მარინე ჩიტაშვილი*). - ISBN 99928-926-9-2 : [ფ.ა.]

## რესურსები ინტერნეტში 
*მენეჯერი. სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, სპებ.

კატეგორია:პროფესიები
არაშენდა (გორის მუნიციპალიტეტი)

**არაშენდა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ვარიანის თემი). მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 690 მეტრი, გორიდან 11 კილომეტრი.

სოფელში დგას მთავარანგელოზისა და ფერისცვალების ეკლესიები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 646 ადამიანი.

## ჰავა 
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ღვიძლის პეპელა

**ღვიძლის პეპელა** () — პარაზიტული ჭია დიგენეზური მწოველების კლასისა. აქვთ ფოთლის მსგავსო სხეული, რომლის სიგრძეა 2-5 სმ. აქვს 2 მისაწოვარი (პირისა და მეცლის). ბინადრობს უმთავრესად ბალახის მჭამელი ძუძუმწოვრების, იშვიათად — ადამიანის ღვიძლში, ნაღვლის სადინარებში, ბაღვლის ბუშტში. ღვიძლის პეპლის კვერცხები ვითარდება წყალში, მატლები და მათი პართენოგენეზური თაობა — შორისულ მასპინძელში (უმთავრესად მცირე ტბორულაში). აქედან გამოსული მატლი (ცერკარია) ცურავს, შემდეგ ემაგრება წყლისა და სანაპირო მცენარეებს, იკეთებს ცისტას და გარდაიქმნება ადოლესკარიად. საბოლოო მასპინძელში მოხვედრილი ადოლესკარია აღწევს მის ღვიძლში, იზრდება, მწიფდება და იწვევს ფასციოლოზმს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბრტყელი ჭიები
კატეგორია:პარაზიტები
ანთოკი

**ანთოკი** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (გიორგიწმინდის თემი). მდებარეობს მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, საგარეჯოდან 6 კილომეტრი.

## ისტორია
არქეოლოგიური მასალებით მტკიცდება, რომ სოფლის ტერიტორია ადამიანის საცხოვრისს უძველესი დროიდან წარმოადგენდა. ბუნებრივი პირობები აქ ხელს უწყობდა მევენახეობის, მემინდვრეობის, განსაკუთრებით, მეცხოველეობის განვითარებას.

საქართველოს ერთიანობის ხანაში ანთოკი საკათალიკოსო სოფელია. ასეთად ჩანს იგი მომდევნო ხანებშიც. სიგელგუჯრებში ხაზგასმულია, რომ ანთოკზე, კათალიკოსის გარდა, „სხვას არავის ხელი არა აქვს.“ XVII საუკუნეში, მტრის გამუდმებული შემოსევების შედეგად, სოფელი გაპარტახებულა და მოსახლეობაც საგრძნობლად შეთხელებულა. მოგვიანებით ანთოკის მოსახლეობა, თიანეთიდან ჩასახლებულების ხარჯზე, კვლავ გაზრდილა. XVII-XVIII საუკუნეებში სოფელი რუსთავის სადროშოში შედიოდა და ბრძოლის დროს რუსთაველი ეპისკოპოსის დროშის ქვეშ დგებოდა.

საბჭოთა პერიოდში ანთოკი გაერთიანებული იყო გიორგიწმინდის სარძეო-სასაქონლო მეურნეობაში. აქ ფუნქციონირებდა ფერმა-ქარხანა, რომელიც რძის პროდუქციას უშვებდა. სოფელში ამჟამად წამყვანი დარგებია მეცხოველეობა და მეფრინველეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 73 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ანთოკის მარანი
* ანთოკის საცხოვრებელი სახლი
* ანთოკის საცხოვრებელი სახლი
* ანთოკის საცხოვრებელი სახლი
* ანთოკის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მე (მითოლოგია)

**მე** — ღვთაებრივი ძალა, ყოველივე პიროვნული თუ საზოგადოებრივი, მნიშვნელოვანი და არსებითი, დადებითი და შესაბამისად უარყოფითი სუბსტანცია შუმერულ მსოფლგაგებაში. აქ გაერთიანებულია ღვთაებრივი და მიწიერი ფენომენები: მეფობა, საომარი ძალისხმევა, სიმართლე და სიცრუე, სამჭედლო და სამუსიკო იარაღები, თოხი და ა.შ. მითის მიხედვით ამ ძლიერ ორიგინალურ თვალსაზრისს გამოხატავს ღმერთი ანუ, რომელიც ფლობდა აბზუს 1000 მეს და უსაზღვრო ძალაც ჰქონდა, რომელიც შემდეგ ინანამ მოსტაცა. 

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 295, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ძველი შუამდინარეთის მითოლოგია
არაშენდა (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)

**არაშენდა** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე ლაკბის ზემო დინებაში. თემის ცენტრი (სოფლები: არაშენდა, დარჩეთი, ზიარი, ქოდალო). ზღვის დონიდან 760 მეტრი, გურჯაანიდან 10 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1109 კაცი.

## დემოგრაფია
## გალერეა 

სოფელი არაშენდა (2).jpg|ვენახი სოფელ არაშენდაში
სოფელი არაშენდა (5).jpg|სოფლის ხედი
სოფელი არაშენდა.jpg|არაშენდას გზა

## იხილეთ აგრეთვე
*სასიღნაღოღელე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანძისი

**ანძისი**, *ანდისი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქურთის მუნიციპალიტეტში (ქემერტის თემი). მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1200 მეტრი, ცხინვალიდან 15 კილომეტრი, გორიდან 45 კმ.

## ისტორია 
XX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა ჯავის სამამასახლისოში. 1910 წლის „კავკასიის კალენდრის“ მიხედვით, შედიოდა მთიანი ოსეთის უბანში. 2006 წლიდან ქურთის მუნიციპალიტეტშია.

2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის შემდეგ ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, სოფელს დე ფაქტოდ აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. ოსურად ეწოდება Андис (*ანდის*).

## მოსახლეობა 
## ეკონომიკა 
საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ქემერტის მემინდვრეობა-მეცხოველეობის კოლმეურნეობაში. სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგებია მემინდვრეობა და მეცხოველეობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანდორეთი

**ანდორეთი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, ცხინვალიდან 40 კილომეტრი, გორიდან — 26 კილომეტრი. გამოიყოფა **ზემო ანდორეთი** და **ქვემო ანდორეთი**.

## ისტორია
ანდორეთი XIV საუკუნიდან ქსნის საერისთავოში შედიოდა. ძველი მოსახლეობა ქართულია; XIX საუკუნიდან ცხოვრობდნენ ოსებიც. 1865 წლის მონაცემებით ანდორეთი ქსნის უბნის ანდორეთის სასოფლო თემის (სოფლები: ანდორეთი, ბიეთი, თელაგინა, კიტრიული, თხინვალი) ცენტრი იყო. რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს შედიოდა თბილისის გუბერნიის გორის მაზრის მეჯვრისხევის მონაკვეთში. საქართველოს სსრ ადმინისტრაციული დაყოფით — სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონის ღრომის სასოფლო საბჭოში (სოფსაბჭოში). და დე ფაქტოდ შედის სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ოსურად ეწოდება Андорет (*ანდორეთ*).

## დემოგრაფია
1908 წელს სოფელში ცხოვრობდა 151 კაცი (უმრავლესობა ოსი),

## ღირსშესანიშნაობები 
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია.

## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არკინარეთი

**არკინარეთი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე არკინარეთის (მეჯუდის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი, ცხინვალიდან 26 კილომეტრი, გორიდან — 35 კილომეტრი.

## ისტორია
ვახუშტი ბაგრატიონის მიხედვით სოფელს ადრე *აკანათური* ერქვა და ისროლისხევში შედიოდა. X საუკუნეში ისროლისხევთან ერთად ცხრაძმისხევის, XIII-XIV სს-დან კი ქსნის საერისთავოს შემადგენლობაშია. სოფლის მოსახლეობა ძველი დროიდან ქართული იყო. XVIII საუკუნის II ნახევრიდან ჩნდება ოსური მოსახლეობაც. 1865 წელს სოფელს არკინარეთი ეწოდებოდა და ქსნის უბნის ლეკოიანის სასოფლო თემის შემადგენლობაში შედიოდა. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2007 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით სოფელში ფიქსირდებოდა 89 მცხოვრები.

## ღირსშესანიშნაობები
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: არკინარეთის ყველაწმინდის ეკლესია, არკინარეთის ეკლესია, არკინარეთის წმინდა გიორგის ეკლესია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არაშენდა (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**არაშენდა** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში, საგურამოს თემში. მდებარეობს მდინარე თეზამის (არაგვის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 660 მეტრზე. მცხეთიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 226 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობები 
სოფლის სამხრეთით, 1,5 კმ-ზე, დგას ღვთისმშობლის, სამხრეთ-დასავლით კი წმინდა გიორგის ეკლესიები. ორივე ეკლესია ერთნავიანია, ნაგებია რიყის ქვით და გვიანდელი საუკუნეებით თარიღდება. ძეგლები ძლიერ დაზიანებულია.

*არაშენდის წმინდა ცამეტი ასურელი მამის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ორანჟერეა

**ორანჟერეა** ( < orange — „ფორთოხალი“) —  შემინული შენობა, რომელსაც იყენებენ მცენარეთა გამოსაზრდელად ზამთარში ინახავენ სამხრეთის მარადმწვანე მცენარეების (მაგ. პალმები), ციტრუსებს (ლიმონი, ფორთოხალი), ხილ-კენკრეულს, ყვავილებს სხვა, რომლებიც ღია ცის ქვეშ ადგილობრივი ჰავას ვერ იტანენ და სპეციალური პირობები (ჰაერის განსაზღვრული ტემპერატურა, ტენიანობა, განათება) სჭირდებათ. 

ორანჟერეას ათბობენ გაზით ან სხვა საშუალებით. ტემპერატურის რეჟიმის მიხედვით ორანჟერეა არის ცივი, ნახევრად თბილი ან ზომიერი და თბილი; გადახურვის მიხედვით — ერთ და ორქანობიანი, ბლოკური და ანგარის ტიპისა, გამოსაზღდელი მცენარეების მოთავსების ადგილის მიხედვით — თაროიანი, გრუნტული ან გრუნტულ-თაროიანი; გამოყენების დროის მიხედვით — ზამთრისა და საგაზაფხულო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მემცენარეობა
ალბირი

**ალბირი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბელოთის თემში.

## ეტიმოლოგია 
სოფლის პირვანდელი ქართული სახელია **რბილი**. ეწოდა მასთან ახლოს მდებარე რბილი კლდის გამო. მოგვიანებით დასახელება გადაკეთდა ოსური მოსახლეობის მიერ: ჯერ გახდა **ლბირი** (ასეა შესული „კავკასიის კალენდრის“ 1910 და 1912 წლის გამოცემებში), 1926 წლის აღწერაში ალტერნატიულ სახელად დასახელებულია **ობოლი**.

## ისტორია 
რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს შედიოდა თბილისის გუბერნიის გორის მაზრის მთიანი ოსეთის მონაკვეთში. საქართველოს სსრ ადმინისტრაციული დაყოფით — სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონის აწრისხევის (1926 წლის აღწერით), და დე ფაქტოდ შედის სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ოსურად ეწოდება Æлбир (*ალბირ*) ან Сабантыхъæу (*საბანთიყაუ*).

## მოსახლეობა 
1908 წელს სოფელში ცხოვრობდა 43 კაცი (უმრავლესობა ოსი), 1989 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
არცევი (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

**არცევი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: აძვისთავი, გოიათა, ვალითა, ზემო ოტრევი, იკორთა, ნოგყაუ, პანტნაური, ქარჩითი, ქვემო ოტრევი, ჩხარაული).

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე არცეულის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, ცხინვალიდან 18 კილომეტრი, გორიდან — 27 კილომეტრი..

## ისტორია
არცევი ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში შედიოდა გვერდისძირის სოფლებში, ხოლო XIV საუკუნიდან ქსნის საერისთავოში. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2007 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით სოფელში ფიქსირდებოდა 482 მცხოვრები.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ჩრდილოეთით განლაგებული ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორები მოწმობს, რომ სოფელი უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული.

ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: არცევის ღვთისმშობლის ეკლესია, არცევის ეკლესიის ნანგრევები, არცევის ნაეკლესარი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამაშუკეთი

**ამაშუკეთი** (ყოფ. ***ციხისძირი***, *ამაშუკეთი*) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ბორითის თემი). მდებარეობს მდინარე ძირულის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 440 მეტრი. ხარაგაულიდან 32 კილომეტრი. სოფელში არის საშენი ქვის კარიერი, შუა საუკუნეების ორი ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 118 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კარიატიდები

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ათენის ერეხთეიონი
**კარიატიდები** — ქალის სახის სვეტები, რომელთა კლასიკური ნიმუშია ათენის ერეხთეიონი. ქანდაკის სახის ქალი საყრდენის და სამკაულის როლს ასრულებს, მსგავსად ატლანტისა. პირველი სახეები ეგვიპტურ და აზიურ ხუროთმოძღვრებაში გვხვდება, მაგრამ სრულყოფილი სახე საბერძნეთში მიიღო და მისი სახელწოდებაც ლაკონიის ქალაქ კარიედან მოდის. კარიატიდები უხვადაა გამოყენებული შუა საუკუნეების არქიტექტურაშიც.

## ხელოვნებაში
ოგიუსტ როდენის ქანდაკების „დაცემული კარიატიდა“, რომელიც მისი მონუმენტური ნამუშევრის — „ჯოჯოხეთის კარიბჭის“ — ნაწილია, აღწერას ვხვდებით რობერტ ჰაინლაინის რომანში „უცხო უცხოთა ქვეყანაში“: 

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 241, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
მღვდლობა

thumb|**ეპისკოპოსის ხელდასმა** XIV ს. ტულუზა, საფრანგეთი
**მღვდლობა** — ახალი აღთქმის შვიდი საიდუმლოდან ერთ-ერთი, რომელსაც დასაბამი მიეცა ძველი აღთქმიდან. მღვდლობა დადგენილია ზეციური მამის, ღმერთის მიერ. ღვთიური წარმოშობის საწყისთან ერთად მღვდლობას აქვს განსაკუთრებული ნიშანი - ხელდასმა, რომლის საშუალებით რჩეულებზე გადმოდის ღვთის განსაკუთრებული მადლი და ამრიგად ისინი მაღლდებიან თავიან ხარისხში თვით სულიწმინდის მიერ.

## ისტორია 
მამა ღმერთმა უთხრა მოსეს:

„აიყვანე შენთან შენი ძმა არონი და მისი ძენი მასთან ერთად, ისრაელთა შვილებიდან, რომ ის იყიოს ჩემს მღვდელად, არონი და ნადაბ და აბიუდ, და ელიაზარი და იათამარ - ძენი არონისა. და გაუმზადე წმიდა სამოსელი შენ ძმას არონს, პატივსა და დიდებისათვის.“ *(გამოსლვათა 28, 1-2)*

შემდეგ ღმერთმა დაადგინა მღვდელთმსახურერბის მთელი რიგი წესები. დროთა განმავლობაში ეს წესები თანდათან სრულყოფილი ხდებოდა.

„მივის ჩვენ მღვდელთმთავარი დიდი, რომელმან განვლნა ცანი, იესო, ძე ღმღთისა, შევიკრძალოთ აღსარებაჲ იგი მის მართლ; რამეთუ არა ეგევითარი გჳვის მღუდელთმთავარი, რომელიმცა ვერ შემძლებელ იყო შეწყალებად უძლურებათა ჩვენთა, გამოცილი ყოველთავე მსგავსებითა, თჳნიერ ცოდვისა.“ *(ებრაელთა 4, 14-15)*

## მართლმადიდებლური სწავლება 
ახალი აღთქმის დროიდან შემოღებულ იქნა წმიდა მოციქულების მიერ ხელდასმის მღვდლობის ფორმა, ხოლო იერარქიული ხარისხები მღვდლობაში დააწესა თავად უფალმა იესო ქრისტემ, ესენია: ეპისკოპოსის, მღვდლის და დიაკონის ხარისხი.
წმინდა მოციქულები სულიწმინდის წინამძღოლობით ასრულებდნენ ყველაფერს, რაც მათ დაუწესა იესო ქრისტემ:

„ხოლო ნუგეშინისმცემელი იგი სული წმინდა, რომელი მოავლინოს სახელითა ჩემითა მამამან, მან გასწაოს თვენ ყოველივე, და მოგახსენოს თქუე ყოველივე რაოდენი გარქუ თქუენ.“ *(იოანე 14, 26)*

მოციქული პავლე წერდა თავის მოწაფეს, ეპისკოპოს ტიმოთეს:

„ნუ უდებ-ჰყოფ, რომელი ეგე არს შენთანა მადლი, რომელი მოგეცა შენ წინაჲსწარმეტყველებითა დასხმითა ხელთა ხუცობისაჲთა.“ *(1 ტიმოთე 4, 14)*

ასეთი მრავალი ამონარიდის მოტანა შეიძლება სახარებიდან. ყველა მათგანიდან ნათლად ჩანს, რომ მღვდლობა ნამდვილად არის საიდუმლო.

## რიტუალი 
მღვდლობის საიდუმლო სრულდება წირვის დროს საკურთხეველში მღვდელთ-მთავრის ხელდასხმით. კურთხევის წესს შეადგენს შემდეგი მოქმედებები: 
ტრაპეზთან მიეახლება პირი, რომელიც არჩეულია ეკლესიაში სამსახურებლად; 
ტრაპეზის გარშემო შემოვლა საღვთო საგალობლების გალობით - ამ დროს ის ემთხვევა ტრაპეზის კუთხეებს, ომფორს და მღვდელთ-მთავრის ხელს; 
კურთხევის ლოცვა - ამ დროს ეპისკოპოსი მას დააფარებს თავზე ომფორის ბოლოს, გადასახავს სამჯერ ჯვარის სახეს და დაადებს თავზე ხელს.
კურთხევის შემდეგ შემოსავს სამღვდლო სამოსელით - ამ დროს ეპისკოპოსი წარმოსთქვამს სიტყვას: „**აქსიოს**“, რაც ქართულად ნიშნავს „ღირს არს“. ამ სიტყვას იმეორებენ მღვდელმსახურები და მგალობლები.

## ლიტერატურა
*
* საქართველოს ეკლესიის კალენდარი, 1980 (გვ. 360-366., საქართველოს საპატრიარქოს გამოცემა, თბილისი, 1980}
* საღვთო სჯული, არქიმანდრიტი ნესტორ ყუბანეიშვილი, ქუთაისი,1916 წ.

კატეგორია:საიდუმლონი
კითერონის ლომი

**კითერონის ლომი** — საშინელი მხეცი, რომელიც კითერონის მთებიდან ჩამოდიოდა, ბეოტიის ქ. თესპიას დამფუძნებლის თესპიოსის და მეფე ამფიტრიონის ხარ-ძროხას გლეჯდა და არც კაცს ინდობა. ვერავინ გაუბედა შებმა. მეგარის მხარეში იმ დროს მწყემსთა შორის იზრდებოდა ზევსის შვილი ჰერაკლე, უჩვეულო ღონითა და ღადარივით მოელვარე თვალებით გამორჩეული 18 წლის გმირი. ჰერაკლე მეფე თესპიოსს ესტუმრა, მის 50 ქალიშვილთან დაწვა ზედიზედ (თუ ერთ ღამეში) და მერე მოკლა მხეცი, რომლის ტყავსაც ატარებდა.

პავსანიას მოთხრობის მიხედვით, კითერონის ლომი მოკლა ალკათოემ (ალკათოოსმა) მას შემდეგ, რაც ამ ლომმა დაგლიჯა მეგარის მეფის მეგარევსის ძე ევიპე, ამისათვის დაპირებისამებრ შეირთო მეფის ასული ევექმე და მიიღო სამეფო. 

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 252, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითური არსებები
ქვემო ბოლქვი

**ქვემო ბოლქვი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (არეშფერანის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 230 მეტრი, ლაგოდეხიდან 27 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 132 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არეშფერანი

**არეშფერანი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე არეშის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო ბოლქვი, ქევხიანი, ქვემო ბოლქვი, ხოშატიანი). ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ლაგოდეხიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 278 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არდისი

**არდისი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის სათავესთან. ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ცხინვალიდან 35 კილომეტრი, გორიდან — 42 კილომეტრი.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2007 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით სოფელში ფიქსირდებოდა 38 მცხოვრები.

## ღირსშესანიშნაობები
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია: არდისის სამების ეკლესია, არდისის ღვთისმშობლის ნაეკლესიარი, არდისის წმინდა გიორგის ნაეკლესიარი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ნაშოვარი

**ქვემო ნაშოვარი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (აფენის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 180 მეტრი, ლაგოდეხიდან 30 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 456 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფიჩხისბოგირი

**ფიჩხისბოგირი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (გიორგეთის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე კაბალის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ლაგოდეხიდან 20 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 84 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო მსხალგორი

**ქვემო მსხალგორი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ბაისუბნის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარეების ბაისუბნისხევისა და კაბალის ხეობებს შორის. ზღვის დონიდან 340 მეტრი, ლაგოდეხიდან 14 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 444 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კართუბანი

**კართუბანი** (ყოფ. **ყარსუბანი**) — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, თემის ცენტრი (სოფლები: ბოლოკიანი, ნაენდროვალი, ნაწისქვილარი). ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ლაგოდეხიდან 18 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1802 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭიაური

**ჭიაური** (ყოფ. **ულიანოვკა**) — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: ერეთისკარი, თამარიანი, წითელგორი). ზღვის დონიდან 210 მეტრი, ლაგოდეხიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1044 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ფონა

**ზემო ფონა** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ფონის ადმინისტრაციული ერთეულში (კახეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე კაბალის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 20 კმ-ში. 

სოფელი ფონა XX საუკუნის დასაწყისში შეიქმნა. დასახლებული იყო ოსი, აზერბაიჯანელი და ქართველი მოახალშენეებით. შემდეგ გაიყო ზემო ფონად და ქვემო ფონად, რომლებიც პერიოდულად კვლავ ერთიანდებოდა, მათ შორის საქართველოს პირველი ეროვნული აღწერის (2002) დროს.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იგდრასილი

thumb|right|250px|იგდრასილი
**იგდრასილი** — ყოვლის დამფარავი და დამკავებელი სამფესვა ხე, სამყაროს განსახიერება სკანდინავიურ მითოლოგიაში. ერთი ფესვი ზესკნელშია, მეორე ქვესკნელში (ნიფლჰაიმში), მესამე - ტურსთა (ბუმბერაზთა) სამეფოში. ხის ქვეშ ღმერთთა სამსჯავროა, ძირს – ჭა ურდარი, იქვე ცხოვრობს სამი ნორნი (წარსულის, აწყმოსა და მომავლის განსახიერება). მეორე ჭა მდინარეთა სათავეა, მესამე ფესვთან ცხოვრობს ბუმბერაზი მიმირი, ღმერთთა მრჩეველი. კენწეროზე ბრძენი არწივია, ტოტებზე – ოთხი ირემი, ძირს გველეშაპი ნიდეგრი. მათ შორის ამბავი დააქვს ციყვს.

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 217, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:სკანდინავიური მითოლოგია
ორბეთი

**ორბეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ორბეთი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში;
*ორბეთი — შუა საუკუნეების ქართული მინის საწარმოს ნაშთი;
*ორბეთის ციხე — შუა საუკუნეების ციხე;
*ორბეთი — ნასოფლარი კასპის მუნიციპალიტეტში.
ორბეთი (საწარმო)

**ორბეთი** — VIII საუკუნის ბოლოსა და IX საუკუნის დასაწყისის მინის საწარმოს ნაშთი, რომელიც აღმოჩნდა სოფელ ორბეთთან (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) ტყეში. ძეგლი შესწავლილია გადანაყარში აკრეფილი ნივთების მიხედვით. სახელოსნოში მზადდებოდა მინის ჭურჭელი, სამაჯურები ბეჭდები, მოზაიკის კენჭები, სარკმლის მინები, ნაპოვნია სასმისების, სანელსაცხებლებისა და ბოთლის ნამტვრევები. მრავალფეროვნებით გამოირჩევა სასმისები. აღსანიშნავია მინანქრის საღებავებით მოხატული ჭურჭელი, რომლის აღმოჩენა პირველი შემთხვევაა საქართველოში. ნაპოვნია აგრეთვე ობსიდიანის დანა, რითაც ოსტატებს მინის ჭურჭელზე სხვადასხვა ორნამენტი გამოჰყავდათ. ორბეთის მინის საწარმოში ამზადებდნენ ფერად (წითელი, ლურჯი, ცისფერი, სხვადასხვა ელფერის მწვანე, შავი, თეთრი, ყვითელი, ჭრელი) მინას. დიდი რაოდენობითაა შავი და ფერადი მინის ბეჭდები. შედარებით ნაკლებია ფერადი მინის სამაჯურები (გრეხილი, სადა), განსაკუთრებით საყურადღებოა ორბეთის მინის საწარმოს გადანაყარში ნაპოვნი კუბური მოყვანილობის სხვადასხვა ფერის (შავი, მწვანე, ცისფერი პქროსფერილი) მოზაიკის კენჭები. აღსანიშნავია, რომ ეს არის საქართველოს ტერიტორიაზე მოზაიკის კენჭების წარმოების პირველი ფაქტობრივი დადასტურება. აქვე გვხვდება ფერადი სარკმლის მინის (ვიტრაჟის) ნატეხები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* შუა საუკუნეების ქართული მინა

## ლიტერატურა 
* *უგრელიძე ნ.*, მინა ძველ საქართველოში, თბ., 1961;
*

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ევრისთევსი

მინი|მარჯვნივ|350პქ
**ევრისთევსი** () — არგოსელთა მეფე ტირინთოში თუ მიკენში, სთენელოსის და პელოპის ასულ ნიკიპეს შვილი, პერსევსის შვილიშვილი. ტახტი მიიღო ჰერას ვერაგობის წყალობით. ზევსი მოატყუა, ჰერაკლეზე ადრე მისი დაბადება უზრუნველყო და პირობის თანახმად გამეფდა ის, ვინც პერსეიდების გვარში პირველი იშვა. ევრისთევსმაც, მიკენის უბადრუკმა მეფემ, ლაჩარმა და ბოროტმა კაცმა, კარგად ისარგებლა თავისი უფლებებით და ჰერაკლეს მძიმე დავალებებს აძლევდა მისი დაღუპვის მიზნით. ასე მოახდინა ჰერაკლემ 12 საგმირო საქმე. როდესაც ლომგმირი მოკვდა, ევრისთევსმა ჰერაკლიდების შევიწროება დაიწყო, არსად არ აძლევდა მოსვენებას. ხანგრძლივი ბრძოლა მაინც ჰერაკლეს შთამომავლების გამარჯვებით და პელოპონესში გაბატონებით დამთავრდა. ათენმა, თესევსის ქალაქმა, არათუ არ გასცა ჰერაკლიდები და არ ჩააბარე კარზე მომდგარ მტერს, არამედ თავი გამოიდო და ევრისთევსის ჯარს შეება. ევრისთევსი დამარცხდა და ეტლით გაიქცა. მოხუცი იოლაოსი, ჰერაკლეს ძმისშვილი, ძველი მეგობარი და თანამებრძოლი, ჰერაკლიდების დაუღალავი ქომაგი, სკირონიდის კლდეებთან დაეწია. ჯერ მეგობრის უფროს შვილსჰილოსს შეეხვეწა, ეტლი მათხოვეო, შემდეგ ზევსს შეევედრა, ერთი დღით ოდინდელი სიჭაბუკე დამიბრუნეო. წუთით ღრუბელმა დაბურა, მერე ახალგაზრდა გმირად ქცეული დაედევნა მტერს, შეიპყრო, ეტლიდან გადმოათრია, შებოჭა, ჰერაკლეს მოხუცებულ დედას — ალკმენეს მიჰგვარა, რომელმაც მაქოთი თვალები დასთხარა და წამებით მოკლა ან ჰილოსმა მოკლა, თავი მოჰკვეთა, ალკმენეს მიუტანა და ქალმა თვალები დასთხარა.

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 158, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითოლოგიური მეფეები
ყითა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყითა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ყითა — სწორი ნაწლავის დაბოლოება
* ყითა — ლექსის ფორმა
ყითა (ლექსი)

**ყითა**  () — ძირითადად დიდაქტიკური და ფილოსოფიური შინაარსის ლექსებში გამოიყენება. პირველი ბეითი არ ერითმება, შემდგომი ბეითი თავისუფალია, ხოლო მეორე წინა ბეითის სტრიქონს ერითმება. არის მონორიტმული და ერთი თემის შემცველი.

კატეგორია:ლექსთწყობა
ორბეთის ციხე

მინი|ორბეთის ციხე (ხედი სოფ. ორბეთიდან)
**ორბეთის ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, ისტორიულ ქვემო ქართლში (ახლანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი), ალგეთის ხეობის მაღალ და მიუვალ კლდეზე. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XI საუკუნის 30-იან წლებში. ორბეთის ციხე ბატონობდა ალგეთის ხეობის შუა წელზე, სადაც გადიოდა მნიშვნელოვანი გზები, რომლებიც თრიალეთსა და სამშვილდეს თბილისთან აკავშირებდა. ორბეთის ციხის მფლობელი ბატონობდა „ორბეთის ძირის სოფლებზე“, რაც ვარაუდით მოიცავს ალგეთის ხეობის შუა წელს ბირთვისისა და ფარცხისის ციხეებიანად, ამიტომ ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში ალგეთის ხეობის ერთ ნაწილს „ორბეთის ქვეყანა“ უნდა რქმეოდა, ციხისა და მხარის მფლობელს კი — ორბელი. ვახუშტი ბაგრატიონს (XVIII ს.) ორბეთის ციხე შეცდომით სამშილდესთან ჰქონდა გაიგივებული. ორბეთის ციხის ნაგებობებიდან ყველაზე კარგადაა შემორჩენილი წმ. გიორგის ეკლესია (X ს.).

## ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
პონცის სქემა

thumb|ჩარლზ პონცი პოლიციის მიერ ტუსაღის ანკეტისთვის გადაღებულ სურათზე
**პონცის სქემა** (ასევე **პონცის ფინანსური პირამიდა**), საინვესტიციო აფიორა, რომელიც ინვესტორებს ამონაგებს უხდის საკუთარი ინვესტიციიდან ან მომდევნო ინვესტორების მიერ გადახდილი ფულიდან, ფაქტობრივად მოხვეჭილი მოგების ნაცვლად. ტერმინი "პონცის სქემა" ძირითადად აშშ-ში გამოიყენება (სხვა ქვეყნებში მას არ განასხვავებენ პირამიდული სქემისგან). სახელი მომდინარეობს ჩარლზ პონცისგან, სკანდალურად ცნობილი ემიგრანტი იტალიიდან, რომელმაც ეს სქემა გამოიყენა 1911 წელს. სქემა პონცის არ მოუგონებია (მაგ. ჩარლზ დიკენსმა საკუთარ 1857 წლის რომანში "პატარა დორიტი" ამგვარი სქემა აღწერა დიდი ხნით ადრე პონცის დაბადებამდე), თუმცა მისმა აფიორამ იმდენი ფული მოიზიდა, რომ ეს პირველი შემთხვევა გახდა, რომელმაც მთელი აშშ მოიცვა.

კატეგორია:ფინანსური სქემები
ბერნარდ მეიდოფი

thumb|ბერნარდ ლორენს „ბერნი“ მეიდოფი
**ბერნარდ ლორენს „ბერნი“ მეიდოფი** (Bernard Lawrence "Bernie" Madoff; IPA: /ˈmeɪdɒf/; დ. 29 აპრილი, 1938, ნიუ-იორკი – 14 აპრილი, 2021) — ამერიკელი საქმოსანი, საფონდო ბირჟის NASDAQ ყოფილი ხელმძღვანელი, რომელმაც აღიარა ისტორიაში უდიდესი საინვესტიციო აფიორის ორგანიზება. 2009 წლის 12 მარტს მეიდოფმა აღიარა დანაშაული 11 მუხლით მიყენებულ ბრალდებებში, რომელიც მოიცავდა პონცის სქემით ასობით ინვესტორის მოტყუებას. ინვესტორთა დანაკარგები ფედერალური გამომძიებლების გამოთვლით $65 მილიარდს აღემატება. ბრალდების წაყენების შემდეგ მადოფი საკუთარ პენტჰაუსში შინა პატიმრობაში იმყოფებოდა, თუმცა დანაშაულის აღიარების შემდეგ ის საპყრობილეში გადაიყვანეს. ამ დანაშაულისთვის მას მოუწევს სასჯელის მოხდა მთელი სიცოცხლე და დაახლოებით $170 მილიარდის რესტიტუცია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ამერიკელი კრიმინალები
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ამერიკელი ინვესტორები
კატეგორია:NASDAQ
კატეგორია:ალაბამის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
უზუნთალა

**უზუნთალა** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (კაბალის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე კაბალის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 370 მეტრი, ლაგოდეხიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1786 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დემოდოკე

]]
**დემოდოკე** — ფეაკელთა მეფის, ალკინოეს სასახლის უსინათლო მომღერალი. როდესაც ხსენებულ მეფეს ტროიდან დაბრუნებული ოდისევსი ესტუმრა, მგოსანმა იმღერა ოდისევსის და აქილევსის დავის, აფროდიტეს და არესის  სიყვარულის, ბერძენთა ხის ცხენის ამბავი. ოდისევსს, რომელსაც გემი დაეღუპა და კუნძულზე გარიყული მეფის ასულმა ნავსიკაამ მიიყვანა სასახლეში, სიმღერამ ცხარე ცრემლი აღვრევინა. ალკინოემ მგოსანს გაჩუმება უბრძანა, რადგან მისი ქნარის სიმთა ჟღერა და ამბავი სტუმარს ცრემლს აღვრევინებდა, აქ კი ყველამ უნდა იმხიარულოსო. შემდეგ სტუმარს ვინაობა ჰკითხა, გემი მისცა და პატივით გაისტუმრა.

## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 135, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ქვემო ხეჩილი

**ქვემო ხეჩილი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ფონის ადმინისტრაციული ერთეულში (კახეთის მხარე). 

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე კაბალის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 340 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 20 კმ-ში.

## ისტორია 
სოფელი ხეჩილი აღმოცენდა საიჯარო გარიგებათა საფუძველზე XX საუკუნის პირველ წლებში. მანამდე ტყით დაფარული ალაზანსგაღმა მდებარე ამ მიწის დიდი ნაწილი თავად ვაჩნაძეების მამული იყო. ძირითადი თავდაპირველი მოსახლეობა იყო ოსი მოახალშენეები (მ. შ. ვლადიკავკაზიდან). სოფლის სახელი მომდინარეობს კაბალის ხეობის ზემო ნაწილის ადგილობრივი სახელწოდებიდან (ქვემოთს ეწოდებოდა „ფონა“). მომდევნო წლებში აქ ჩამოყალიბდა 2 სოფელი — ზემო ხეჩილი და ქვემო ხეჩილი.

ქვემო ხეჩილის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდ. კაბალის მარჯვენა ნაპირზე, სასაფლაოსთან ახლოს, გორაზე შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების ნამოსახლარის ნაშთები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 160 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დავითიანი (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი)

**დავითიანი** (ყოფილი ***სვობოდნოე***) — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, (ცოდნისკარის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 280 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 8 კმ დაშორებით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 291 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შრომა (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი)

**შრომა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), შრომის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: კავშირი, შრომა).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 420 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 1,5 კმ-ში.

სოფელი დააარსეს XX საუკუნის პირველ წლებში ქიზიყელმა მოახალშენეებმა, რომლებიც თვითნებურად დასახლდნენ ჭიაურის სახაზინო მამულის ტერიტორიაზე და ახალ სოფელს „შრომა“ უწოდეს. 1905 წლის რევოლუციური მოძრაობის დაწყებამ აიძულა რუსეთის იმპერიის მთავრობა შრომელებისთვის დაეთმო და გაეცა ბრძანება ახალმოსახლეთა მიწათმოწყობის შესახებ.

შრომის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ადგილ „დანგრეულში“ დგას სავარაუდოდ განვითარებული შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. სოფლის სამხრეთით, დაახლ. 4 კმ-ზე, მდ. შრომისხევის მარცხენა ნაპირზე არის მეორე დარბაზული ეკლესია, რომელიც სავარაუდოდ ადრინდელ შუა საუკუნეებს განეკუთვნება. ორივე ეკლესია მოღწეულია დაზიანებული სახით.  
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1299 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მაწიმი (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი)

**მაწიმი** (ყოფ. ***ცოდნა***) — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: რაჭისუბანი). მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე მაწიმისწყლის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 380 მეტრი, ლაგოდეხიდან 4 კილომეტრი. სოფელში დგას მაჭის ციხე და მაჭის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 618 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სვიდება

**სვიდება** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ვარდისუბნის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი, ლაგოდეხიდან 13 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 230 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაისუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბაისუბანი** აღნიშნავდეს:

* ბაისუბნისხევი — მდინარე ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში
* ბაისუბანი — სოფელი ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში