9 იანვარი

**9 იანვარი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-9 დღე.  წლის ბოლომდე დარჩენილია 356 დღე (ნაკიან წელში - 357).

## დღის მოვლენები 
* 475 : ბიზანტიის იმპერატორი ზენონი გაიქცა კონსტანტინოპოლიდან. ტახტზე ავიდა ბასილისკოსი;
* 1349 : ბაზელის მოსახლეობამ, შვეიცარია, ადგილობრივი ებრაელები მძვინვარე შავი ჭირის გავრცელების მიზეზად ჩათვალა, რის გამოც მათ მთავარ მოედანზე თავი მოუყარეს და დაწვეს.
* 1768 : ფილიპ ასტლი პირველ თანამედროვე ცირკის წარმოდგენას მართავს ლონდონში.
* 1788 : კონექტიკუტი გახდა აშშ-ს მე-5 შტატი.
* 1839 : საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიაში დაგეროტიპის ფოტოგრაფირების პროცესის პრეზენტაცია მოახდინეს.
* 1858 : ტეხასის რესპუბლიკის ბოლო პრეზიდენტი ანსონ ჯოუნზი სიცოცხლეს თვითმკვლელობით ასრულებს.
* 1863 : ლონდონის მიწისქვეშა რკინიგზის პირველი ნაწილი გაიხსნა პადინგტონსა და ფერინგდონის ქუჩებს შორის.
* 1878 : უმბერტო I იტალიის მეფე ხდება.
* 1900 : სპორტული კლუბი „ლაციო“ დაარსდა რომში.
* 1905 : სისხლიანი კვირა — იულიუსის კალენდრით ამ დღეს რუსეთის მუშები მარშით მიემართებიან ზამთრის სასახლისკენ, რომელიც ცარისტების ჯარებმა სისხლით ჩაახშეს, და რომელმაც დასაბამი მისცა 1905 წლის რევოლუციას.
* 1951 : ნიუ-იორკში გაიხსნა გაეროს შენობა.
* 1968 : ისტორიაში ერთადერთხელ თოვლი მოვიდა მეხიკოში (დამატებით თოვლი მოვიდა 10 და 11 იანვარს).
* 1986 : პოლაროიდთან პატენტის ბრძოლის წაგების გამო კოდაკი გამოდის მყისიერი კამერის ბიზნესიდან.
* 1991 : საბჭოთა ჯარები ვილნიუსს არბევენ ლიტვის დამოუკიდებლობის შესაჩერებლად.
* 2005 : არჩევნებში პალესტინის გათავისუფლების ორგანიზაციის მეთაურის პოსტზე რავი ფატუმ იასირ არაფატი შეცვალა.
* 2009 : აშშ და საქართველო სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ ქარტიას აწერენ ხელს ვაშინგტონში.
* 2011 : სამხრეთ სუდანში ისტორიული მნიშვნელობის რეფერენდუმი დაიწყო, რომელშიც ქვეყნის ამ რეგიონის მოსახლეობამ სუდანიდან გამოყოფასთან დაკავშირებით გადაწყვეტილება მიიღო.
* 2015 : მაითრიპალა სირისენა შრი-ლანკის პრეზიდენტად აირჩიეს.
* 2024 : გაბრიელ ატალი საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი გახდა.
* 2026 : საუდის არაბეთის შეტევის შემდეგ, იემენის სამთავრობო ძალებმა  სამხრეთის გარდამავალი საბჭოს დედაქალაქ ადენზე კონტროლი დაამყარეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1454 ან 1455  ვილჰელმ ფონ იულიხ-ბერგი   —  ჰენგენბახების დინასტიის წარმომადგენელი.
* 1554 : გრიგოლ XV — რომის პაპი
* 1624 :  მეისიო  — იაპონიის 109-ე და მეშვიდე ქალი-იმპერატორი
*1853  :  ჰენინგ ფონ ჰოლცენდორფი    — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე
* 1878 : ჯონ ბროდუს უოტსონი  — ამერიკელი ფსიქოლოგი
* 1887  : გიორგი ანჯაფარიძე   — ქართველი   პოლიტიკოსი
* 1890 : კარელ ჩაპეკი —  ჩეხი მწერალი.
* 1890 : კურტ ტუხოლსკი — გერმანელი პოეტი და პუბლიცისტი.
* 1894 : სევერიან ბუაძე —  ფიზიოლოგი
* 1895 : ნიკოლოზ ბერძენიშვილი — ქართველი ისტორიკოსი.
* 1903 : სიმონ ჩიქოვანი— ქართველი პოეტი.
* 1904 : არჩილ ჯანაშვილი  — ქართველი ზოოლოგი
* 1905 : სინკენ ჰოპი   — ნორვეგიელი მწერალი
* 1908 : სიმონ დე ბოვუარი — ფრანგი ფილოსოფოსი
* 1909 : ანტონი მამო — მალტის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე.
* 1909 : ბაიაზით ბიკბაი   — ბაშკირელი პოეტი, მწერალი და დრამატურგი.
* 1913 : რიჩარდ ნიქსონი— აშშ-ს პრეზიდენტი.
* 1915 : გიორგი თვალჭრელიძე  — ქართველი გეოლოგი
*1917  : ერიკ ჰობსბაუმი   — ბრიტანელი ისტორიკოსი-მარქსისტი.
* 1918 : ივანე ასკურავა — ქართველი მხატვარი.
* 1922  :   აჰმედ სეკუ ტურე  — გვინეის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე.
* 1924 : სერგო ფარაჯანოვი — სომეხი  კინორეჟისორი
*1928  :  დომენიკო მოდუნიო  —   იტალიელი მომღერალი
* 1929   : ჰაინერ მიულერი   — გერმანელი დრამატურგი, პოეტი, მწერალი 
*1940 : რუთ დრეიფუსი  — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.
* 1944 :  ჯიმი პეიჯი — ინგლისელი გიტარისტი
* 1944  : ფრიდონ თოდუა  — თბილისის რადიოლოგიის ინსტიტუტის დამფუძნებელი და ხელმძღვანელი.
* 1944   : ხათუნა იოსელიანი  — ქართველი მსახიობი.
*1945 :  ლევონ ტერ-პეტროსიანი   — სომხეთის პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე.
*1951 : შოთა ხინჩაგაშვილი   — ქართველი ფეხბურთელი
*1956 :  იმელდა სტონტონი  — ინგლისელი მსახიობი. 
* 1957  :  კარი ჰოტაკაინენი   — ფინელი მწერალი, პოეტი და პროზაიკოსი.
*1959 :  რიგობერტა მენჩუ —  მაიას ჯგუფის კიჩეს ხალხის წარმომადგენელი. 
*1965   : ანდრო ენუქიძე — ქართველი რეჟისორი, დრამატურგი.
* 1968 : მიხეილ მაჭავარიანი   — ქართველი პოლიტიკოსი
* 1970   :  ლარა ფაბიანი   —  ფრანგი მომღერალი
* 1973  :  გიორგი გაბაშვილი   — ქართველი პოლიტიკოსი
* 1976:  ვლადიმერ აფხაზავა —   მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს პირველი მფლობელი 
* 1982  : კათრინი (კემბრიჯის ჰერცოგინია) —კემბრიჯის ჰერცოგინია
* 1987 : ლუკას ლეივა  — ბრაზილიელი ფეხბურთელი
*1987  : ანა ტატანჯელო — იტალიელი მომღერალი 
* 1989 : ირაკლი ეხვაია   — ქართველი ფეხბურთელი
* 1989  : ნინა  დობრევი   — ბულგარელ-კანადელი მსახიობი და მოდელი.
*1993:  ვარლამ კილასონია   — ქართველი ფეხბურთელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1283 : ვენ ტიანქსიანგი — ჩინეთის პირველი ვეზირი
* 1873 : ნაპოლეონ III  — საფრანგეთის იმპერატორი  
* 1878 :  ვიტორიო ემანუელე II — იტალიის მეფე 1861—1878 წლებში
* 1954 : ერმინია ბრუმანა —   არგენტინელი მასწავლებელი, მწერალი, ჟურნალისტი, დრამატურგი, ქალთა უფლებების დამცველი.
* 1961 : ჰამანი, რიხარდ — გერმანელი ხელოვნების ისტორიკოსი
* 1998 : კენიჩი ფუკუი — იაპონელი ქიმიკოსი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** სტეფანე ხირსელი
** მოციქული სტეფანე
** თეოდორე აღმსარებელი და მისი ძმა თეოფანე
** თეოდორე I კონსტანტინოპოლის პატრიარქი

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**
* 

0109