open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლუნა-21

**„ლუნა-21“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1973 წლის 8 იანვარს, მთვარეზე მთვარემავალ „ლუნოხოდ-2“-ის ჩასატანად. 

## ისტორია
1973 წლის 8 იანვარს 06:55:38 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „პროტონ-კ/დ“-ით («Протон-К/Д») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-21, რომლის ბორტზე იმყოფებოდა სამეცნიერო ლაბორატორია, მთვარის თვითმავალი აპარატი — „ლუნოხოდ-2“. 9 იანვარს მოხდა ტრაექტორიის კორექტირება. 12 იანვარს სადგური „ლუნა-21“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე (მთვარის ზედაპირიდან დაშორება 90-110 კმ). 15 იანვარს 22:35 რბილად დაეშვა მოწმენდილობის ზღვის აღმოსავლეთ ნაპირას და მიიტანა სამეცნიერო ლაბორატორია „ლუნოხოდ-2“ (კოორდინატები ). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Расположение «Луны-21» на Луне — на карте QuickMap сайта камеры LRO, координаты: широта 25,99619°, долгота 30,42749°.

21
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ლუნა-22

**„ლუნა-22“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1974 წლის 29 მაისს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. ჩაატარა მთვარის ზედაპირის ტელეგადაღება მაღალი გარჩევით. 

## ისტორია
1974 წლის 29 მაისს 08:56:51 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „პროტონ-კ/დ“-ით («Протон-К/Д») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-22. 30 მაისს მოხდა ტრაექტორიის კორექტირება. 22 ივნისს სადგური „ლუნა-22“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე. 11 ნოემბერს გადავიდა გაწელილ ელიფსურ ორბიტაზე და გააგრძელა პროგრამით გათვალისწინებული კვლევა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Zarya - Luna programme chronology 
* Catalog of Soviet Luna Probe images

22
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ჭოლა კუკულაძე

**ჭოლა კუკულაძე** (დ. 1 მაისი, 1921, ლანჩხუთი — გ. სექტემბერი, 1998) — ქართველი მოქანდაკე და მხატვარი.

## ბიოგრაფია 
1956 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტი. მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე. 1956 წლიდან დაიწყო სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობა. 1963–1968 წწ. სოხუმის მთავარი მხატვარი იყო. მისი ძირითადი ნამუშევრები: ფერწერა – „პარტიზანთა მდინარეზე გადასვლა", „გიორგი ლეონიძე და დიმიტრი გულია“, „კონსტანტინე გამსახურდია“, „ნესტორ ლაკობა“, „გალაკტიონ ტაბიძე“, „იაკობ გოგებაშვილი“, „ილია ჭავჭავაძე“, „შოთა რუსთაველი“, „აკაკი წერეთელი“, „ეფრემ ეშბა“. ასევე ეკუთვნის „შინმიუსვლელთა მემორიალი“ სოფ. ჯვარში და ძიგუას ძეგლი ქ. გალში. იყო აფხაზეთის მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე (1969–1979). მონაწილეობა მიიღო „საქართველოს სსრ სახვითი ხელოვნების“ გამოფენაში 1987 წელს მოსკოვში. მისი ნამუშევრები დაცულია მოსკოვის, სანქტ-პეტერბურგის, მინსკის, შვეიცარიისა და გერმანიის კერძო კოლექციებში.

## ჯილდოები და პრემიები 
*1969 — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებული მხატვარი
*1971 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*კუკულაძე ჭოლა ვლადიმერის ძე
*მშვიდობისა და სიყვარულის კაცი — ჭოლა კუკულაძე — 100

კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:XX საუკუნის ქართველები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
ლუნა-19

**„ლუნა-19“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1971 წლის 28 სექტემბერს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. მისი საშუალებით შეისწავლებოდა მთვარის გრავიტაციული ველი. დედამიწაზე გადმოსცა მთვარის ზედაპირის ფოტოსურათები.

## ისტორია
1971 წლის 28 სექტემბერს 10:00:22 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „პროტონ-კ/დ“-ით («Протон-К/Д») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-19. 29 სექტემბერი – 1 ოქტომბერს მოხდა ტრაექტორიის კორექტირება. 3 ოქტომბერს სადგური „ლუნა-19“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე. 1972 წლის 1 ნოემბერს ასს „ლუნა-19“-თან რადიოკავშირი გაწყდა მთვარის გარშემო მისი ერთწლიანი ბრუნვის შემდეგ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*"Luna 19", *Solar System Exploration*, NASA.gov 

19
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
გიგა ოჩხიკიძე

ალტ=პარამძლეოსანი |მინი|გიგა ოჩხიკიძე
**გიგა ოჩხიკიძე (Giga Ochkhikidze)** (დ. ნოემბერი 14, 1990, ვანი, საქართველო) — ქართველი პარამძლეოსანი, ბირთვის კვრაში (ბირთვის კვრა) **მსოფლიო ჩემპიონი**. 

* სიმაღლე  -  190 სმ 
* წონა - 150 კგ

## ბიოგრაფია 
[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება]
**გიგა ოჩხიკიძე** დაიბადა 1990 წლის 14 ნოემბერს ქ. ვანში, საქართველო. 

არის თეატრისა და კინოს რეჟისორი. 2018 წელს დაამთავრა მაგისტრატურა ამავე განხრით **საქართველოს შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში .** გიგა ოჩხიკიძე ასევე არის **თბილისის აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის** მედიახელოვნების ბაკალავრი (თეატრისა და კინოს რეჟისორი). 

სპორტული განათლება მიღებული აქვს 2000-2007 წლებში **კ. საფინას სახელობის კრივის სკოლაში** (პეტროპავლოვსკი, ყაზახეთი). 

2018-2022 წლებში გიგა დაკავებული იყო პარამკლავჭიდით. მიღებული აქვს მონაწილეობა მრავალ შეჯიბრსა და ჩემპიონატში.

* 2019 წლის **IFA მსოფლიო ჩემპიონატი მკლავჭიდში** , პოლონეთი https://armsportfederation.com/ - ოქროს მედალი- 1 ადგილი;
* **2018 წლის ნოემბერი მკლავჭიდში მსოფლიო თასი შშმ პირებისათვის** , რუმია, პოლონეთი (ARMWRESTLING WORLD CUP FOR DISABLED – RUMIA, POLAND)- https://en.armpower.net/event/849/armwrestling-world-cup-for%EF%BF%BEdisabled-rumia-2018  - ოქროს მედალი - I ადგილი;
* **2019 წლის 26 ოქტომბერი-4 ნოემბერი, XXII მსოფლიო ჩემპიონატი მკლავჭიდში, კონსტანტა, რუმინეთი** - მე-4 ადგილი- მარცხენა ხელი- (PID Sitting Men +75 Kg Left - 4th Place) - https://www.waf-armwrestling.com/wp-content/uploads/2019/11/2019-WAF-Official-Para-results.pdf
* **2018 წლის 12-21 ოქტომბერი, XXI მსოფლიო ჩემპიონატი მკლავჭიდში, ანტალია, თურქეთი** - III დგილი მარჯვენა ხელში 75+ კგ, IV ადგილი მარცხენა ხელში 75+ კგ (Disabled Sitting Men +75 Kg) -https://www.waf-armwrestling.com/wp-content/uploads/2018/10/2018-WAF-Official-results-PARA.pdf . 

2022 წლიდან გიგა ოჩხიკიძე დაკავებულია პარამძლეოსნობით, კერძოდ ბირთვის ტყორცნით.

პარამძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე 2024 წელს ქ. კობეში, იაპონია, მოიპოვა ოქროს მედალი (Men's Shot Put F53-GOLD MEDAL) და **პარიზის 2024 წლის ზაფხულის პარალიმპიური თამაშების ლიზენზია.**  ამავე წლის 22-24 მარტს, იტალიის ქალაქ ჯესოლოში გამართულ მსოფლიო პარა მძლეოსნობის გრან პრიზე ასევე მოიპოვა ოქროს მედალი ბითვის ტყორცნაში (Golden Medal - Shot Put F53 M/W) https://www.fidalservizi.it/risultati/2024/Jesolo_2024/Risultati/GaraM53.html

## სატურნირო შედეგები: 
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლუნა-25

**„ლუნა-25“** () — რუსეთის კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 2023 წლის 10 აგვისტოს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. 

## ისტორია
2023 წლის 10 აგვისტოს 23:10:57 UTC დროით ვოსტოჩნის კოსმოდრომიდან. რაკეტა მატარებელმა სადგური წარმატებით გაიყვანა მთვარის ტრაექტორიაზე, ხოლო 16 აგვისტოს — მთვარის ორბიტაზე. 19 აგვისტოს, წინასწარი მონაცემებით, მამოძრავებელი სისტემის იმპულსის რეალური პარამეტრების გამოთვლილიდან გადახრის გამო, სადგურმა დატოვა ორბიტა და ჩამოვარდა მთვარის ზედაპირზე.

## ლიტერატურა
*Г. А. Аванесов, А. В. Бережков, Р. В. Бессонов, С. В. Воронков, Б. С. Жуков, А. Э. Зубарев, М. И. Куделин, А. В. Никитин, И. В. Полянский, А. А. Форш, Я. Д. Эльяшев. Служебная телевизионная система КА Луна-25 // Астрономический вестник : журнал. — 2021. — № 6. — С. 601—617. — doi:10.31857/S0320930X21060013.
*Митрофанов И. Г., Зелёный Л. М., Третьяков В. И., Калашников Д. В. Луна-25: первая полярная миссия на Луну // Астрономический вестник : журнал. — 2021. — Т. 55, № 6. — С. 497—508. — doi:10.31857/S0320930X21060098.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Интервью  Г. М. Полищука к Дню космонавтики // «Российской газете», 12.04.2007 /вебархив/
* Луна-25 на сайте «Космическая лента»
* «Луна-25» на сайте ИКИ РАН.
* Подробности и история проекта на портале ТАСС
* Космический аппарат «ЛУНА-25» — основа новых исследований Луны // Вестник НПО им. Лавочкина, 2016, № 4(34), стр.9-19.

25
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ნიკოლოზ კავსაძე

**ნიკოლოზ კავსაძე** (დ. 1889 — გ. 1974) — ქართველი მომღერალი და ლოტბარი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის გიმნაზია. 1908-1926 წლებში იყო მიხეილ კავსაძის გუნდის სოლისტი. სანდრო კავსაძის ხელმძღვანელობით თბილისში გამართულ ბევრ კონცერტში მიიღო მონაწლეობა სოლისტის სახით. საცხოვრებლად ბორჯომში გადასვლის შემდეგ კულტსახლის პასუხისმგებელი მუშაკი გახდა, შემდეგ ხელმძღვანელი. ბევრ სპექტაკლში აქვს მონაწილეობა მიღებული, ზოგი თვითონ დადგა, ხოლო მუსიკალური გაფორმება ყოველვის მას ჰქონდა დაკისრებული. 1959 წელს გაზეთი „თბილისი“ შეეხო ხანდაზმულ პენსიონერთა სიმღერის ანსამბლს და აღნიშნა ის ფაქტი თუ რამხელა წვლილი შეიტანა ძველი მივიწყებული სიმღერების აღდგენა-გაცოცხლებაში ნიკოლოზ კავსაძის გამოცდილებამ და ხალხური სიმღერის ღრმა ცოდნამ. იყო ხანდაზმულთა გუნდის ლოტბარი, რომელშიც ბევრი ხალხური სიმღერის ოსტატი მღეროდა. 1968 წელს მიიღო საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკის წოდება.

## ლიტერატურა 
*ხალხური სიმღერის მოამაგენი, თბილისი, 2007, გვ. 114

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
ვაჟა კუბლაშვილი

**ვაჟა კუბლაშვილი** (დ. 1 სექტემბერი, 1930, სოფელი ღვანკითი — გ. 17 ივლისი, 2004) — ქართველი  მომღერალი (ტენორი). საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

1958 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი და პარალელურად მუსიკალური სასწავლებელი. 1966 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალური).

1968–2004 წლებში იყო ქუთაისის ოპერის თეატრის წამყვანი სოლისტი. მის რეპერტუარში იყო: აბესალომი, თანდარუხი, მალხაზი, გურამი (ზ. ფალიაშვილი „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“, „ლატავრა“), ნიკო, მასხარა (მ. ბალანჩივაძე „დარეჯან ცბიერი“), მინდია (ო. თაქთაქიშვილი „მინდია“, შეასრულა 100–ჯერ), კოტე (ვ. დოლიძე „ქეთო და კოტე“), ზაქრო, მეურმე (ა. ანდრიაშვილი „კაკო ყაჩაღი“), ბაში–აჩუკი, ბერუჩა (ა. კერესელიძე „ბაში–აჩუკი“, II რედაქცია „ბერუჩა“), არსაკიძე (შ. მშველიძე „დიდოსტატის მარჯვენა“), თავადი ერისთავი (დ. თორაძე „ჩრდილოეთის პატარძალი“), ბერდო (რ. ლაღიძე „ლელა“), ორფეოსი (ბ. კვერნაძე „მედეა“). 

2003 წელს ქუთაისის ოპერის წინ გაიხსნა ვაჟა კუბლაშვილის ვარსკვლავი.

## ჯილდოები და აღიარება
*1982 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
*1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი
*1995 — ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია
*1999 — ღირსების ორდენი ქართული მუსიკალური და თეატრალური ხელოვნების განვითარება-პოპულარიზაციაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის

## რესურსები ინტერნეტში
*კუბლაშვილი ვაჟა ვარლამის ძე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ივან ჟაია

**ივან ჟაია** (; დ. 29 ივლისი, 1965) — ხორვატი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2001). 1999 და 2000 წლების ხორვატიის ჩემპიონი.

## რესურსები ინტერნეტში
* საჭადრაკო რეიტინგი
* ივან ჟაიას პარტიები Chessgames.com-ის ბაზაში

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ხორვატი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
საქართველო 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**საქართველო** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ ასპარეზობს 2024 წელს, საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. ოლიმპიური თამაშები 2024 წლის 26 ივლისიდან 11 აგვისტომდე გაიმართება.

## მონაწილეები
აქ მოცემულია მიმდინარე ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეთა რაოდენობა:

## მედალოსნები
## მძლეოსნობა
## ძიუდო
;კაცები

;ქალები

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:საქართველო ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ირაკლი ჭიაურელი

**ირაკლი ჭიაურელი** (დ. 8 მარტი, 1948, თბილისი — გ. 17 ოქტომბერი, 2013) — ქართველი დირიჟორი.

## ბიოგრაფია 
1972 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია . 1973 – 1975 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კონსერვატორიაში.
1975 – 1977 წლებში იყო მოსკოვის სტანისლავსკისა და ნემირეოვიჩ–დანჩენკოს სახელობის თეატრის დირიჟორი. 1977 – 1994 წლებში  ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირიჟორი, პარალელურად, 1991 – 1997 წლებში ქუთაისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მთავარი დირიჟორი. 1997 – 2004 წლებში მერსინის ოპერის თეატრის დირიჟორი. ქართული რეპერტუარებიდან და ოპერებიდან შესრულებული აქვს : მერი დავითაშვილი, „ნაცარქექია“, ზაქარია ფალიაშვილი, „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“. ვიქტორ დოლიძე, „ქეთო და კოტე“. ასევე შესრულებული აქვს ბალეტები: გერშვინი–ოძელი, „პორგი და ბესი“. საორკესტრო ნაწარმოებებიდან შესრულებული აქვს: გიორგი ჩლაიძე, „სამი სიმფონიური მინიატურა“, ალექსანდრე შავერზაშვილი „მცირე მიწა“, ზურაბ ნადარეიშვილი, „საგალობლები“, ირაკლი გეჯაძე კონცერტი კამერული ორკესტრისათვის, ელიზბარ ლომდარიძე კონცერტი ვიოლონჩელოსათვის, მისივე „სიყვარულის ლირიკა“. სხვა რეპერტუარებიდან შესრულებული აქვს: ბეთჰოვენი, ოპერა „ფიდელიო“, ჯუზეპე ვერდი, „ტრავიატა“, „აიდა“, ჯოაკინო როსინი „სევილიელი დალაქი“, რიხარდ შტრაუსი „სალომე“ და სხვა.

## ლიტერატურა 
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბოლისი, 2015, გვ. 568

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
ვახტანგ კალანდარიშვილი

**ვახტანგ კალანდარიშვილი** (დ. 1 თებერვალი, 1924, სენაკი — 18 ოქტომბერი, 1997) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოსოფოსი.

## ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი.

1974-1979 წლებში მუ­შა­ობ­ა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფილოსოფიის კა­თე­დრაზე. 1979-1993 წლებში იყო სა­ქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტში ფილოსოფიის კა­თე­დრის გამგე. 1993 წლიდან იყო სა­ქართველოს გაერთიანებული სამხედრო აკადემიის ფილოსოფიისა და ეკონომიკური თეორიის საფუძვლების კა­თე­დრის გამგე. მისი შრომები ეხება ფილოსოფიისა და სოციოლოგიის პრობლემებს, საზო­გადოებრივი პროგრესის სოციალურ-ფილოსოფიურ საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 6 მონოგრაფია. იყო სახელმძღვანელოების, სამეცნიერო კრებულებისა და მონოგრაფიების რედაქტორი და თანაავტორი. მონაწილეობდა სა­ქართველოს ­ფილოსოფიის საზოგადოების, სოციოლოგიური ასოციაციისა და ილია ჭავჭავაძის სახელობის საერთაშორისო სამეცნიერო-საგანმანათლებლო საზოგადოება „ცოდნის“ ღონისძიებათა მომზადებასა და ჩატარებაში. 1986 წლიდან იყო სენაკის აკადემიის პრეზიდენტი, ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1971).

## ჯილდოები
* 1994 — საქართველოს მეცნიერებიათა დამსახურებული მოღვაწე
* სენაკის საპატიო მო­ქა­ლა­ქე
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი

## ლიტერატურა
* საზოგადოებრივი პროგრესი: ლექცია კურსიდან „ფილოსოფია“ (ავტორი), თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1991, გვ. 32
* საზოგადოებრივი პროგრესის მარქსისტულ-ლენინური თეორიის ზოგიერთი საკითხი (ავტორი), თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1969, გვ. 166
* ფრიდრიხ ენგელსის ფილოსოფიურ შეხედულებათა ჩამოყალიბების საკითხისათვის: ფრიდრიხ ენგელსის ფილოსოფიურ შეხედულებათა განვითარება, 1838-1845წწ. (ავტორი), თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1961, გვ. 133
* ფილოსოფიის საფუძვლები : ლექციების კურსი (თანაავტორი), თბილისი, გვ. 338
* საზოგადოებრივი პროგრესის მეცნიერული თეორიის შემუშავება (ავტორი), თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა.  გვ. 391

კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
ერგილემისი

**ერგილემისი** () — ხმელეთის კუს (ოჯახი Testudinidae) ერთ-ერთი გადაშენებული გვარი. 

ფართოდ იყო გავრცელებული პალეარქტიკის სამხრეთ ზოლში ზედა ეოცენში და ოლიგოცენში. ერგილემისი გიგანტური ქვეწარმავალია. მისი გადაშენება გამოიწვია ჰავის შეცვლამ. გვარი აერთიანებს ათიოდე სახეობას. 1960 წელს სამხრეთ საქართველოში ვ. ჩხიკვაძემ იპოვა ერთ-ერთი სახეობის — მესხეთის ერგილემისის (E. meschethica) ჩონჩხის ნაშთები, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ეს გიგანტური კუ გვიანდელ ოლიგოცენში ბინადრობდა ამ რეგიონის სავანის ტიპის ლანდშაფტებში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:კუები
ნობუჰირო ვაცუკი

**ნობუჰირო ვაცუკი** (; დ. 26 მაისი ,1970, ტოკიო, იაპონია) — იაპონელი მანგაკა.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1970 წლის 26 მაისს, ტოკიო, იაპონიაში. იგი მწერალია ცნობილი, როგორც Rurouni Kenshin Part I: Origins (2012), Rurouni Kenshin: Final Chapter Part II - The Beginning (2021) და  Rurouni Kenshin: Final Chapter Part I - The Final (2021)-ის შემქმნელად. იგი დაქორწინებულია კაორუ კუროსაკისთან. მის ადრეულ წლებში იგი ვარჯიშობდა კენდოში. იგი ხატავდა მანგას, მაგრამ ასევე უყვარდა სპორტი, თუმცა კენდოს მატჩი არასოდეს მოუგია. მომავალში კი დანებდა, რადგან იმედგაცრუებული იყო და კენდო მიატოვა.

## ნამუშევრები
Podmark იყო დაწერილი ვაცუკის მიერ სკოლაში, როდესაც დადიოდა, რომელმაც ააღებინა Hop Step award.

Rurouni: Meiji Swordsman Romantic Story არის ორი მოკლე მანგას სახელი, რომლებიც წინ უძღოდა Rurouni Kenshin-ის გამოქვეყნებას  Weekly Shōnen Jump-ში.

Rurouni Kenshin არის ვაცუკის ყველაზე ცნობილი ნამუშევარი.

Kenshin Kaden არის მოკლე წიგნი, რომელიც მოიცავს მოკლე მოთხრობას, რომელშიც დეტალურადაა აღწერილი რუროუნი კენშინის ყველა პერსონაჟის ბედს ისტორიის დასრულების შემდეგ.

Meteor Strike არის მოკლე მოთხრობა, რომელიც დაიწერა Shōnen Jump მხატვრების კონკურსისთვის. ის მოგვითხრობს ახალგაზრდა ბიჭის თავგადასავალს, რომელსაც თავში მეტეორი დაეცა და ზეადამიანურ ძალებს შეითვისებს, საბოლოოდ კი თავის ქალაქს ნუკლეარულ კატასტროფისგან გადაარჩენს.

Gun Blaze West არის ვაცუკის ერთ-ერთი ნამუშევარი, რომელშიც მოქმედება ხდება შეერთებულ შტატებში 1800-იან წლებში, სამი მთავარი გმირი ეძებს იარაღის სამოთხეს "Gun Blaze West"-ს. სამი ვოლიუმის შემდეგ გაუქმდა.

Buso Renkin-ს ააქვს 10 ვოლიუმი.

Embalming -DEAD BODY AND BRIDE არის მანგა დაწერილი "Jump the Revolution!" გაზეთისთვის 2005 წელში. იგი თავის საფუძველს იღებს ფრანკენშტაინის იდეიდან მიცვალებულთა გაცოცხლების შესახებ. ის ჩართულია ბუსო რენკინის ბოლო ვოლიუმში.

## ლიტერატურა
*Nobuhiro Watsuki Podmark
*Nobuhiro Watsuki Rurouni: Meiji Swordsman Romantic Story, Shueisha
*Nobuhiro Watsuki Rurouni Kenshin 1994, Shueisha
*Nobuhiro Watsuki Kenshin Kaden 1999, Shueisha
*Nobuhiro Watsuki Meteor Strike, Shueisha
*Nobuhiro Watsuki Gun Blaze West, Shueisha
*Nobuhiro Watsuki Buso Renkin, Shueisha
*Nobuhiro Watsuki Embalming -DEAD BODY AND BRIDE 2005, Shueisha

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფელიქს კალანდარიშვილი

**ფელიქს კალანდარიშვილი** (დ. 26 ნოემბერი, 1947, თბილისი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

1972-1975 წლებში სამეცნიერო კვლევა დაიწყო მოსკოვის კოლცოვის სახელობის ბიოლოგიის განვითარების ინსტიტუტის ბიოქიმიის განყოფილებაში აკადემიკოს ი. ზბარსკის ­ხელმძღვანელობით. 1975 წლიდან იყო ი. ბერი­ტა­შვი­ლის სახელობის ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ნეიროქიმიური ლა­ბო­რა­ტო­რიის თანამშრომელი, ქცევის გენეტიკის მიმართულების ჩამომყალიბებელი და ლაბორატორიის გამგე (2000-2006), დირექტორის მო­ად­გილე (1986-1991 — 2000-2005). გაიარა დოქტორანტურა უეიკ-ფორესტის უნივერსიტეტში (ჩრდ. კაროლინა, აშშ) — 1992–1993 წლებში, ორგანიზატორი ფორუმისა „კულტურათა დიალოგი“ (UNEშჩO). 1996–2002 წლებში აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ურთიერთობების ცენტრის გენერალური დირექტორი. 2005 წლიდან  სა­ქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის პრეზიდენტის თა­ნაშემ­წე, მო­ად­გი­ლე (2007-2013). 2013 წლიდან ადმინისტრაციის აპარატის უფროსი. მისი სამეცნიერო კვლევის სფეროა ქცევის გენეტიკური და ნეიროფიზიოლოგიური ასპექტები სტრესის პირობებში. დნმ-ის რეპლიკაცია და რეპარაცია, უჯრედის ბირთვის ბიოქიმია. მან დაადგინა ვირთაგვას ღვიძლის დაბერებულ უჯრედებში დნმ-ის ­რაოდენობის, რეპლიკაციისა და რეპარაციის სი­ჩქარეების შემცირება. გამოიყვა­ნა ვირთაგვების ხაზი, რომელთაც გააჩნდათ გენეტიკურად დეტერმი­ნირებული ქცევის აშლილობა ინფორმაციული სტრესის პირობებ­ში. აღმოაჩინა, რომ ვირთაგვას ღვიძლის უჯრედის ბირთვის ენერგეტიკული უზრუნველყოფა ხორ­ციელდება ატფ-ით ­წარ­მო­ქმნილ ამფ-ის და მაკროერგული ფოსფატებისგან. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი.  
ბიოქიმიკოსი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2002).

## ჯილდოები
* 2003 - ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
*  საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. -თბ., 2018, გვ. 486

კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
დავით ახმეტელი

**დავით ახმეტელი**  (დ. 1875, სიღნაღი., ანაგა —  გ. 1937) — ქართველი ექიმი.

## ბიოგრაფია 
1905 წელს დაამთავრა იურიევის ვეტერინარული უნივერსიტერი. 1921 წლამდე იყო ამიერკავკასიის ვეტერინარული სამმართველოს უფროსის მოადგილე, შემდეგ საქართველოს მიწსახკომის ვეტერინარული სამმართველოს უფროსი. დიდი წვლილი მიუძღვის საქართველოში ვეტერინარული საქმის განვითარებაში, ქართველ ვეტერინარ სპეციალისტთა მომზადებაში. მისი უშუალო მონაწილეობით შეიქმნა ვეტერინარული ლაბორატორიები, ტაბახმელის საშრატე სადგური, ბიოკომბინატი, საქართველოს  ვეტერინარული სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის პირველი დირექტორი იყო. პროფესიით ვეტექიმი. დაპატიმრებამდე მუშაობდა ამიერკავკასიის რკინიგზის ბათუმის სასაქონლო სადგურზე.. 1937 წლის 11 სექტემბერს ახმეტელი სამხედრო კოლეგიამ დამნაშავედ ცნო და მიუსაჯა დახვრეტა.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:სიღნაღში დაბადებულები
ვიმპელი (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი **ვიმპელი** შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

*ვიმპელი — ბოლოში ორად გაყოფილი გრძელი და წვრილი ალამი, აღმართული მოცურავე სამხედრო გემზე (გემის ეროვნული კუთვნილების აღსანიშნავად).
*ვიმპელი — საერთოდ, პატარა ვიწრო და გრძელი ან სამკუთხედი ალამი.
*ვიმპელი — თვითმფრინავიდან ჩამოსაგდები გრძელლენტიანი პაკეტი, კოლოფი ან მილი, რომელშიც მოთავსებულია მფრინავის პატაკი ან სხვა რაიმე ფოსტა (მაგ., გაზეთები).
*ვიმპელი — მუნიციპალიტეტი ფინეთში.
ვოსტოკი (კოსმოსური პროგრამა)

მინი|კოსმოსური ხომალდ „ვოსტოკ“-ის მოდელი
**„ვოსტოკი“** () — გეოცენტრულ ორბიტაზე 1961-1964 წლებში გასაფრენი საბჭოთა ერთადგილიანი კოსმოსური ხომალდების სერიის სახელწოდება.

„ვოსტოკ-1“ — პირველი კოსმოსური ხომალდი, რომლითაც 1961 წლის 12 აპრილს კოსმოსში გაფრინდა ადამიანი, რომელსაც მართავდა ი. გაგარინი. გაშვებულ იქნა ბაიკონურის კოსმოდრომიდან 09:07 საათზე მოსკოვის დროით. ორბიტაზე ერთხელ შემოიფრინა და 10:55 საათზე დედამიწაზე დაეშვა. ორბიტის პერიგიუმის სიმაღლე იყო 181 კმ, აპოგეუმისა — 327 კმ.

„ვოსტოკ-2“ — ორბიტაზე გაიყვანა გ. ტიტოვმა 1961 წლის 6 აგვისტოს. იფრინა 1 დღე-ღამე. პერიგეუმის სიმაღლე 178 კმ, აპოგეუმისა — 244 კმ. ჩატარდა სამედიცინო-ბიოლოგიური კვლევა და დედამიწის კინოგადაღება.

„ვოსტოკ-3“ — „ვოსტოკ-2“-ის მსგავს ორბიტაზე გაიყვანა ა. ნიკოლაევმა 1962 წლის 11 აგვისტოს. 64-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას (94 სთ) და დაეშვა ყარაღანდის ოლქში. განახორციელა მსოფლიოში პირველი ჯგუფური ფრენა „ვოსტოკ-4“-თან ერთად.

„ვოსტოკ-4“ — ორბიტაზე გავიდა 1962 წლის 12 აგვისტოს, რომელსაც მართავდა პ. პოპოვიჩი. პერიგეუმის სიმაღლე იყო 179.8 კმ, აპოგეუმისა — 236.7 კმ. „ვოსტოკ-3“-თან ერთად მსოფლიოში პირველმა განახორციელა ჯგუფური ფრენა 70 სთ ხანგრძლივობით. ხომალდებს შორის მინიმალური მანძილი იყო 5 კმ. აგრეთვე მათთან დედამიწიდან დამყარებული იყო რადიოკავშირი და პირველად მსოფლიოში დედამიწაზე გადმოიცა ვიდეოტრანსლიაცია.

„ვოსტოკ-5“ — ორბიტაზე გაიყვანა ვ. ბიკოვსკიმ 1963 წლის 14 ივნისს და 81-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. 3 დღე-ღამე იფრინა „ვოსტოკ-6“-თან ერთად.

„ვოსტოკ-6“ — ორბიტაზე გავიდა 1963 წლის 16 ივნისს, რომელსაც მართავდა ვ. ტერეშკოვა. პერიგეუმის სიმაღლე იყო 183 კმ, აპოგეუმისა — 231 კმ. 48-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. 3 დღე-ღამე იფრინა „ვოსტოკ-5“-თან ერთად. ხომალდზე მიმდინარეობდა სამედიცინო-ბიოლოგიური ექსპერიმენტები.

1964 წლის 4 თებერვალს პროგრამა „ვოსტოკ“ დაიხურა. იგი ჩაანაცვლა პროგრამა „ვოსხოდ“-მა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვოსტოკი
*სპუტნიკ-4, ხომალდ „ვოსტოკ“-ის პროტოტიპი
*სპუტნიკ-5, ხომალდ „ვოსტოკ“-ის პროტოტიპი

## ლიტერატურა
ლისაბონის მიწისძვრა

{{ინფოდაფა მიწისძვრა
|სათაური = ლისაბონის მიწისძვრა
|სურათი = 1755 Lisbon earthquake.jpg
|წარწერა          = 1755 წლის გრავიურა
|ლეიბლი       = 
|რუკა= 
|წარწერა2           = 
|სურათის სახელი         =
|რუკა2               =
|რუკის ზომა= 
|წარწერა3=
|თარიღი =  1 ნოემბერი, 1755
|დრო= 09:40
|ხანგრძლივობა=
|მაგნიტუდა = ≈7,7–9,0 M_\mathrm{w}
|სიღრმე=  
|მდებარეობა = სან-ვისენტის კონცხიდან 200 კმ-ით და ლისაბონიდან 290 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით
|ტიპი= ნასხლეტი
|დაზარალებული ქვეყანა = პორტუგალია, ესპანეთი
|ზარალი =
|ინტენსიურობა=
|ცუნამი= 6 მეტრი ლისაბონში, 20 მეტრი კადისში
|მეწყერი=
|განმეორებითი ბიძგები=
|მსხვერპლი= 
}}
**ლისაბონის 1755 წლის მიწისძვრა** — 1755 წლის 1 ნოემბრის დილას მომხდარი მიწისძვრების სერია, რომელმაც უდიდესი ზიანი მიაყენა პორტუგალიის დედაქალაქ ლისაბონს და სხვადასხვა შეფასებით დაახლ. 60 000 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა მხოლოდ ლისაბონში. ძლიერმა ბიძგებმა დაანგრია მრავალი დიდი საზოგადოებრივი შენობა და 12 000-მდე საცხოვრებელი სახლი. 1 ნოემბერი კათოლიკურ სამყაროში ყველა წმინდანთა დღეა, ამიტომ მოსახლეობის დიდი ნაწილი მიწისძვრის მომენტში მასობრივ თავყრილობებში იყო მოხვედრილი. ეკლესიების კედლებმა ვერ გაუძლო ბიძგებს, ჩამოინგრა და ათასობით მორწმუნე დაიღუპა ან დაიჭრა.

თანამედროვე კვლევების მიხედვით, მიწისძვრის მთავარი სეისმური წყარო იყო შუა ატლანტიკის ტექტონიკური ფილების საზღვრების გასწვრივ ზღვის ფსკერის ნასხლეტის წარმოქმნა. მიწისძვრამ გამოიწვია ცუნამი, რომლის სიმაღლე ლისაბონში 6 მეტრს აღწევდა, კადისში (ესპანეთი) — 20 მეტრს. ტალღებმა 10 საათში დასავლეთით კუნძულ მარტინიკამდე (კარიბის ზღვა, 6100 კმ-ის დაშორებით) მიაღწია, სიმაღლეში 4 მეტრამდე იყო. ზიანი მოჰყვა ალჟირშიც, 1100 კმ-ით აღმოსავლეთით. დაღუპულთა რიცხვში შედიან წყალდიდობისა და ხანძრების მსხვერპლნი. ხანძარი ბიძგებიდან 6 დღე გაგრძელდა და მთელ ქალაქს მოედო. მიწისძვრის მოვლენები საუკუნის განმავლობაში აისახა ევროპულ ხელოვნებასა და ლიტერატურაში, რითაც „ლისაბონის დიდი მიწისძვრა“, როგორც მას უწოდეს, კონტინენტის ისტორიის მნიშვნელოვანი მოვლენა გახდა.

Tsunami Forecast Model Animation- Lisbon 1755.webm|მიწისძვრისა და ცუნამის ანიმაცია
Convento_do_Carmo_ruins_in_Lisbon.jpg|მიწისძვრის შედეგად დანგრეული კარმელიტების მონასტერი

## სქოლიო 
კატეგორია:მიწისძვრები პორტუგალიაში
კატეგორია:მიწისძვრები ესპანეთში
კატეგორია:1755
მაკ დემარკო

**მაკ დემარკო** (დ. 30 აპრილი, 1990) — კანადელი მომღერალი, კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 30 აპრილს, 1990 წელს დანკანში, ბრიტანეთის კოლუმბიაში, ვანკუვერის კუნძულზე. გაიზარდა ედმონტონში, ალბერტაში. მისი პაპა ვერონ სმითი, რომლის ინიციატივითაც ბავშვს მაკ დემარკო დაერქვა, ალბერტას რკინიგზისა და ტელეფონების ყოფილი მინისტრი იყო. მას შემდეგ, რაც მამამისმა იგი მიატოვა და უარი თქვა ალიმენტის გადახდაზე, დედამ, აგნეს დემარკომ, მოგვიანებით ბავშვს სახელი შეუცვალა და დაარქვა მაკბრაიარ სემიუელ ლანიონ დემარკო, რა დროსაც იგი 4 წლის იყო. დემარკო ასევე იტალიური წარმოშობისაა.

## კარიერა
დემარკო მაკ-კერნანის სკოლაში სწავლობდა, რა დროსაც დაიწყო გიტარაზე დაკვრა, რაშიც ბებია ეხმარებოდა. სკოლის პერიოდში იგი რამდენიმე ჯგუფში იყო გაწევრიანებული, მათ შორის ინდი როკ-ჯგუფში „Meat Cleavers“, ალტერნატიულ R&B-ჯგუფში „Sound of Love“ და პოსტპანკ-ჯგუფ „Outdoor Miners“-ში. მან სიგარეტის მოწევა ადრეული ასაკიდან დაიწყო , რაც მისი იმიჯის დიდი ნაწილი გახდა. 2023 წლის იანვარში კი თქვა, რომ აღარ ეწევა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:კანადელი მუსიკოსები
კატეგორია:კანადელი კომპოზიტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახალი მარადონა

მინი|დიეგო მარადონა 1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის თასით ხელში
**ახალი მარადონა** ან **ახალი დიეგო** — წოდება, რომელსაც პრესა და საზოგადოება პერიოდულად ანიჭებდა იმედის მომცემ არგენტინელ საფეხბურთო ტალანტებს და მათ სახელს დიეგო მარადონასთან აკავშირებდა. მას შემდეგ რაც მარადონამ კარიერა დაასრულა, ხალხს ჰქონდა მოლოდინი რომ გამოჩნდებოდა ისეთი მოთამაშე რომელიც არგენტინის ნაკრებს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალისკენ გაუძღვებოდა (როგორც ეს მარადონამ ქნა 1986 და 1990 წლებში). შედეგად, პრესა ამ წოდებას უამრავ არგენტინელ ტალანტს ანიჭებდა (მაგალითად ლიონელ მესი და ხუან რომან რიკელმე), მიუხედავად იმისა იყო თუ არა კონკრეტული ფეხბურთელისა და დიეგო მარადონას სტილს შორის მსგავსება. ამ სტატუსს ძირითადად იღებდნენ თავდამსხმელები, გარემარბები და შემტევი ნახევარმცველები. ლიონელ მესიმ მოახერხა არგენტინის ნაკრების მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალში ორჯერ გაყვანა (2014, 2022), რითაც ამ მაჩვენებლით დიეგო მარადონასთან გათანაბრება შეძლო.

კატეგორია:დიეგო მარადონა
კატეგორია:ლიონელ მესი
ენტონი სტარი

**ენტონი სტარი** (; დ. 25 ოქტომბერი, 1975) — ახალზელანდიელი მსახიობი. იგი ცნობილია თავისი როლებით პოპულარულ ტელესერიალებში. მან შეასრულა ვან უესტის როლი სერიალში „Outrageous Fortune“ (2005-2010), ლუკას ჰუდის როლი სერიალში „ბანში“ (2013-2016), ყველაზე მეტი პოპულარობა კი *ჰოუმლენდერის* როლის შესრულებით მოიპოვა, სერიალში „ბიჭები“ (; 2019 - დღემდე).

2012 წლის ავსტრალიურ ფილმში „Wish You Were Here“ როლის შესრულებისთვის, სტარმა მოიგო ავტრალიის კინოს ინსტიტუტის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში. ასევე ის ნომინირებული იყო ახალი ზელანდიის საუკეთესო მსახიობის ჯილდოზე, 2010 წლის ფილმისთვის „After the Waterfall“.

## ბიოგრაფია
სტარი დაიბადა 25 ოქტომბერს, 1975 წელს, უელინგტონში, ახალ ზელანდიაში. ბავშვობაში, სტარი გატაცებული იყო სერფინგით, ასევე სწავლობდა კარატეს. ინგლისური ენის გარდა, სტარს სამ ენაზე შეუძლია საუბარი - ინდონეზიურ, ნორვეგიულ და ესპანურ ენებზე. განათლება მიიღო ოკლენდის უნივერსიტეტში, რომელიც 1993 წელს დაამთავრა. კოლეჯში სწავლისას იგი დადიოდა დრამის წრეზე, რამაც მისი მომავალი პროფესია განაპირობა.

## ფილმოგრაფია
### ფილმები
### ტელესერიალები
## რესურსები ინტერნეტში
*
*ენტონი სტარის ბიოგრაფია
*ფილმოგრაფია

კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ატილა უნგვარი

**ატილა უნგვარი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1988) — უნგრელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს –‍81კგ წონით კატეგორიაში. ევროპის ჩემპიონატის სამგზის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2010, 2019, 2022).

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:უნგრელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანტონიო ესპოსიტო

**ანტონიო ესპოსიტო** (დ. 18 ნოემბერი, 1994) — იტალიელი ძიუდოისტი. ასპარეზობს –‍81კგ წონით კატეგორიაში. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე დაიკავა მეხუთე ადგილი. ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაში დამარცხდა ტაჯიკ სომენ მახმადბეკოვთან.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:იტალიელი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადილ ოსმანოვი

**ადილ ოსმანოვი** (დ. 2 ივლისი, 2000) — აზერბაიჯანული წარმოშობის მოლდოველი ძიუდოისტი. ასპარეზობს –‍73 კგ წონით კატეგორიაში. 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. არის ანტალიის გრანდ სლემის (2024) გამარჯვებული.

## რესურები ინტერნეტში
* JudoInside

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:მოლდოველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კეიმადა-გრანდი

**კეიმადა-გრანდი** () — კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ბრაზილიის სანაპიროსთან. ცნობილი გახდა გველების დიდი პოპულაციით, რის გამოც მას ზედმეტსახელად „გველების კუნძული“ ეწოდება. ეკუთვნის სან-პაულუს შტატის იტანიაენის მუნიციპალიტეტს. კუნძულის ფართობი 43 ჰექტარია. აქვს ზომიერი კლიმატი.

კუნძული ერთადერთი ბუნებრივი საცხოვრისია გადაშენების საფრთხის ქვეშ მყოფი შხამიანი სახეობის ჩხრიალა გველის — *Bothrops insularis*-თვის, რომელიც იკვებება ფრინველებით. რამდენიმე ათასი წლის წინ, ბოლო გამყინვარების მიწურულს, ზღვის დონემ აიწია და კუნძული კონტინენტს გამოეყო. შემდგომ პერიოდში გველები შეეგუვნენ ახალ გარემოს და მათი პოპულაცია ისე გაიზარდა, რომ ეს ტერიტორია საშიში გახდა ადამიანებისთვის. 

კეიმადა-გრანდი დახურულია საზოგადოებისთვის როგორც ადამიანების, ასევე გველების დასაცავად; წვდომა დაშვებულია მხოლოდ ბრაზილიის საზღვაო ძალებისთვის და შერჩეული მკვლევრებისთვის, რომლებაც ამოწმებს ჩიკო მენდესის ბიომრავალფეროვნების კონსერვაციის ინსტიტუტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* გველების კუნძული
*Brazil's 'Snake Island' Is The Place Of Nightmares, We're Pretty Sure

კატეგორია:კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები კონტინენტების მიხედვით
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის კუნძულები
კატეგორია:ბრაზილიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ერდოიანი სახლი

**ერდოიანი სახლი** — ქართული ხალხური საცხოვრებელი სახლის სახეობა, რომლის სახურავში, შუა ცეცხლის თავზე მოწყობილი იყო ღიობი (ერდო).

ერდო საკვამურისა და სარკმლის დანიშნულებას ასრულებდა. სხვადასხვა ვარიაციებით ერდოიანი სახლი გავრცელებული იყო ქვემო და შიდა ქართლში, მესხეთ-ჯავახეთსა და თრიალეთში. ჩვეულებრივ ნაგები იყო ქვითა და ტალახით. მკაცრი კლიმატის მქონე რეგიონებში მიწაში ღრმად იყო ჩასული. ბანი გადახურული იყო ხის კონსტრუქციებით, ხოლო სახურავი დაფარული იყო თიხატკეპნილით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სახლის ტიპები
კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურა
ერედა

გეოგრაფიული სახელი **ერედა** შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ერედა — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში
* ერედა — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში
მერი ერგნელი

**მერი ერგნელი**, ნამდვილი სახელი და გვარი — მარიამ ალექსანდრეს ასული მარიამ ხერხეულიძე-ყიასაშვილი (დ. 21 მაისი, 1906, თბილისი, — გ. 19 მაისი, 1991, იქვე) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1979). 

1922-1925 წლებში სწავლობდა საქართველოს პროლეტკულტის დრამატულ სტუდიაში. 1924 წლიდან იყო თბილისის „წითელი თეატრის“, 1926-1927 წლებში — ქუთაისის თეატრის, 1928 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე — თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის მსახიობი. იყო ამ თეატრის ერთ-ერთი დამაარსებელი. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ფრაუ ბიუცნერი (ნ. საცის „ფრიც ბაუერი“), კლორიდა (ი. ზაიაიცკის „რობინ ჰუდი“), კაწაწა(გ. ნახუცრიშვილის „კომბლე“), კუკუშკინა (ა. ოსტროვსკის „შემოსავლიანი ადგილი“), ლედი კაპულეტი (უ. შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
გურჯაანის ღვინის ფესტივალი

მინი|ალტ=გურჯაანის ღვინის ფესტივალი 2022 წელს|გურჯაანის ღვინის ფესტივალი 2022 წელს
**გურჯაანის ღვინის ფესტივალი** — ღვინის ფესტივალი, რომელიც იმართება ქალაქ გურჯაანში,  კახეთის რეგიონში. იგი დაარსდა 2017 წელს და მას შემდეგ ყოველწლიურად ტარდება

ფესტივალის კონცეფცია ყოველწლიურად იცვლება. 2024 წლის ფესტივალის კონცეფცია ეძღვნება ქართული ღვინისა და ქართული კულტურის თანაარსებობისა და ურთიერთობის მრავალსაუკუნოვან ისტორიას.

## ღონისძიებები 
ფესტივალი იმართება გურჯაანის ახტალის პარკის ტერიტორიაზე, სადაც ეწყობა ეთნოგრაფიული ექსპოზიციები, კულინარიული პავილიონები, ღვინის დეგუსტაცია, თათარობა, ყურძნის დაწურვა საწნახელში, თონეში პურის ჩაკვრა, მწვადის შეწვა და სხვა გასართობები.

## ჩატარებული ფესტივალები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:საქართველოს ფესტივალები
კატეგორია:გურჯაანი
ლუნა-24

**„ლუნა-24“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1976 წლის 9 აგვისტოს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მთვარის გრუნტის გაბურღვა და დედამიწაზე ჩამოტანა. 

## ისტორია
1976 წლის 9 აგვისტოს 15:04:12 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „პროტონ-კ/დ“-ით («Протон-К/Д») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-24. 11 აგვისტოს მოხდა ტრაექტორიის კორექტირება. 13 აგვისტოს სადგური „ლუნა-24“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე. 18 აგვისტოს რბილად დაჯდა მთვარის ზედაპირზე, კრიზისების ზღვის რაიონში (კოორდინატები ). საბურღმა მოწყობილობამ გაბურღა მთვარის ქანები და გრუნტის ნიმუშები ასს-მა 1976 წლის 22 აგვისტოს დედამიწაზე ჩამოიტანა.

## ლიტერატურა
*Турчанинов И. А., Медведев Р. В., Чашников В. В. Предварительные результаты определений физических свойств микрофрагментов лунных пород из грунта Луны-24 // Доклады Академии наук СССР. 1980. Т. 252. № 2. С. 358—360.
*Тарасов Л. С., Иванов А. В., Высочкин В. В., Родэ О. Д., Назаров М. А., Шерстюк А. И. Приемка и первичное исследование колонки реголита «Луны-24». Лунный грунт из Моря Кризисов: Сб. статей// Отв. ред. В. Л. Барсуков. М.: Наука, 1980. 360 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Документальный фильм о станции «Луна-24» на сайте киноархива Net-Film
* «Луна-24» на сайте НПО имени С. А. Лавочкина
* Расположение посадочной ступени «Луны-24» на Луне — на карте QuickMap сайта камеры LRO, координаты: широта 12.71701 гр., долгота 62.22147 гр.

24
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ოლსტერულ-შოტლანდიური ენა

**ოლსტერული შოტლანდიური დიალექტი** (Ulstèr-Scotch, ) — შოტლანდიური ენის დიალექტი, რომელზეც საუბრობენ ოლსტერის სხვადასხვა ნაწილში (ჩრდილოეთ ირლანდიასა  და ირლანდიის დონეგალის საგრაფოში). ის ჩვეულებრივ განიხილება დიალექტად ან დიალექტთა ჯგუფად, თუმცა ზოგიერთი ადგილობრივი ორგანიზაცია მას სრულუფლებიან ენად თვლის და იყენებენ ტერმინს **ოლსტერულ-შოტლანდიური ენა**. ზოგჯერ სტანდარტული ინგლისურის ოლსტერულ-შოტლანდიურ აქცენტსაც უწოდებენ.

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ენები
კატეგორია:შოტლანდიური ენის დიალექტები
აუდიტი

**აუდიტი** არის სისტემატური, დამოუკიდებელი და დოკუმენტირებული პროცესი მტკიცებულებების მოპოვებისა და ობიექტური შეფასების მიზნით, რათა დადგინდეს, რამდენად არის შესრულებული აუდიტის კრიტერიუმები. აუდიტის მიზანია შეაფასოს ფინანსური ჩანაწერების სიზუსტე და სისრულე, კანონებთან და რეგულაციებთან შესაბამისობა ან ორგანიზაციის შიგნით შიდა კონტროლის ეფექტურობა.

## **მიზანი** 
* **ფინანსური გარანტია:**  უზრუნველყოს გარანტია იმისა, რომ ფინანსური ანგარიშგება არის ზუსტი და თავისუფალი არსებითი შეცდომისგან, თაღლითობის ან შეცდომის გამო.

* **შესაბამისობა:**  იმის უზრუნველსაყოფად, რომ ორგანიზაცია იცავს შესაბამის კანონებს, რეგულაციებს და შიდა პოლიტიკას.

* **ოპერატიული ეფექტურობა:**  ოპერაციების ეფექტურობისა და ეფექტურობის შეფასება, გაუმჯობესების სფეროების იდენტიფიცირების ჩათვლით.

* **რისკების მართვა:**  რისკების შეფასება და შერბილება, რამაც შეიძლება გავლენა მოახდინოს ორგანიზაციის უნარზე, მიაღწიოს მიზნებს.

აუდიტები შეიძლება დაიყოს რამდენიმე ტიპად, მათ შორის ფინანსური აუდიტი, შიდა აუდიტი, ოპერატიული აუდიტი, შესაბამისობის აუდიტი და სასამართლო აუდიტი და სხვა. მათ ატარებენ აუდიტორები, რომლებიც შეიძლება იყვნენ ორგანიზაციის შიდა თანამშრომლები ან გარე პროფესიონალები, რომლებიც დაქირავებულნი არიან ამ ამოცანისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:აუდიტი
კატეგორია:მომსახურების სფერო
კატეგორია:ფინანსური კონტროლი
კატეგორია:ხარისხის მართვა
თენგიზ ჯაფარიძე

**თენგიზ ჯაფარიძე** (დ.27 იანვარი, 1925, თბილისი — გ.1998) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
1951 წელს სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტზე, თბოაირმომარაგებისა და ვენტილაციის სპეციალობით.
1943 წელს მოხალისედ წავიდა წითელ არმიაში. იბრძოდა 52-ე გვარდიული სატანკო ბრიგადის შემადგენლობაში. მონაწილეობდა უკრაინისა და პოლონეთის განთავისუფლებაში. ომის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სამშენებლო დაწესებულებებში რუსთავსა და თბილისში. 1967 წლიდან  ტრესტ "მექანომონტაჟის" თბილისის სპეცმონტაჟის სამმართველოს უფროსი ლეიტენანტი იყო.

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები 
* საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* ლენინის ორდენი

## ლიტერატურა 
*  საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბილისი, 2017, გვ.745-746

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კტეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
წყვდიადის გული

**წყვდიადის გული** (ინგლ. *Heart of Darkness*) —  პოლონელ-პრიტანელი მწერლის, ჯოზეფ კონრადის 1899 წლის ნოველა. ნაწარმოებში მეზღვაური ჩარლზ მარლოუ ჰყვება თავისი ახალგაზრდობის ისტორიას, როცა აფრიკის სიღრეებში ბელგიური კომპანიისთვის მუშაობდა, მდინარე კონგოზე ორთქმავლით მოგზაურობისას მან გაიცნო სახელგანთქმულ სპილოს ძვლით მოვაჭრე კურცს, რომელიც ევროპული იმპერიალიზმის ორაზროვნებას და ბრუტალურობას განასახიერებს 

ნოველა განიხილება, როგორც აფრიკაში ევროპული კოლონიალური მმართველობის კრიტიკა; ამასთანავე იგი იკვლევს ისეთ თემებს, როგორიცაა ძალაუფლების დინამიკა და მორალი. მიუხედავად იმისა, რომ კონრადი კონკრეტულად არ ასახელებს  მდინარეს, რომელზეც ნაწარმოების უდიდესი ნაწილის მოქმედება მიმდინარეობს, მიიჩნევა, რომ ესაა კონგო, რადგან ნაწარმოების შექმნის პერიოდში, კონგოს თავისუფალი სახელმწიფო ბელგიის მეფე ლეოპოლდ II-ის პირადი კოლონია იყო. 

კონრადის შემოქმედებაში ცენტრალური ადგილი უკავია იმ იდეას, რომ „ცივილიზებულ“ და „ველურ“ ადამიანებს შორის მხოლოდ მცირედი განსხვავებებია. „წყვდიადის გულში“ ავტორი კომენტარებს აკეთებს იმპერიალიზმისა და რასიზმის ბუნებაზე. აგრეთვე იგი ავლებს პარალელებს ლონდონსა და აფრიკას შორის, როგორც წყვდიადის სამფლობელოებზე. 

ნოველა თავდაპირველას სამ სერიალიზებულ ნაწილად გამოიცა ჟურნალში ''Blackwood's Magazine'', ხოლო სრულად გამოქვეყნდა 1902 წელს. Modern Library-ის 1998 წლის სიაში „წყვიადის გული“ მსოფლიოს 100 საუკეთესო რომანს შორის 67-ე ადგილს იკავებს.

ნოველა მსოფლიოს მრავალ ენაზეა თარგმნილი. ქართულ ენაზე იგი პაატა და როსტომ ჩხეიძეებმა თარგმნეს. 

## შინაარსი
სიუჟეტი მიჰყვება პერსონაჟს, სახელად ჩარლი მარლოუს, რომელიც უყვება თავის თავგადასავალს ადამიანთა ჯგუფს, რომელიც ჩერდება გემზე. ისტორია მოგვითხრობს მის ადრეულ ცხოვრებაზე, როგორც ბორანი კაპიტანი. მიუხედავად იმისა, რომ მისი სამუშაო იყო სპილოს ძვლის მდინარეზე ტრანსპორტირება, ჩარლი ინტერესდება სპილოს ძვლის შესყიდვის აგენტის, კურცის ინვესტიციით, რომელიც მთავრობაშია დასაქმებული. მისი ბრწყინვალე ემისრის რეპუტაციით, კურცი ახლა დამკვიდრდა ღმერთად ადგილობრივ მოსახლეობაში „დედამიწის ერთ-ერთ ყველაზე ბნელ ადგილას“. 

## ლიტერატურა 
*ჯოზეფ კონრადი, წყვდიადის გული, ინგლისი, 2018 

## რესურები ინტერნეტში 
*წყვდიადის გული
*წყვდიადის გული
*

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისური რომანები
ვოსხოდი (კოსმოსური პროგრამა)

**„ვოსხოდი“** () — გეოცენტრულ ორბიტაზე გასაფრენი საბჭოთა მრავალადგილიანი კოსმოსური ხომალდების სერიის სახელწოდება.

„ვოსხოდ-1“ — სამადგილიანი კოსმოსური ხომალდი, მასა 5320 კგ. ორბიტაზე გაიყვანეს 1964 წლის 12 ოქტომბერს ვ. კომაროვის მეთაურობით. ხომალდში იყვნენ აგრეთვე მეცნიერი თანამშრომელი კ. ფეოქტისტოვი და ექიმი ბ. ეგოროვი. ორბიტის პერიგეუმის სიმაღლე იყო 177.5 კმ, აპოგეუმისა — 408 კმ. იფრინა 1 დღე-ღამე და დაეშვა კუსტანაიდან 312 კმ-ზე ჩრდილო-აღმოსავლეთით. კონსტრუქციისა და მოწყობილობის მიხედვით „ვოსხოდ-1“ განსხვავდებოდა „ვოსტოკის“ სერიის კოსმოსური ხომალდებისაგან. „ვოსხოდს“ ჰქონდა რბილად დაჯდომის სისტემა, აგრეთვე სარეზერვო სამუხრუჭო ძრავიანი ხელსაწყო, ახალი აპარატურა (იონურგადამწოდიანი დამატებითი საორიენტაციო სისტემა, გაუმჯობესებული სატელევიზიო და რადიოტექნიკური აპარატურა და სხვა). ფრენის მიზანი იყო მრავალადგილიანი პილოტირებული კოსმოსური ხომალდის გამოცდა ჯგუფური ფრენის დროს, კოსმონავტთა შრომისუნარიანობის გამოკვლევა, ფიზიკურ-ტექნიკური და სამედიცინო-ბიოლოგიურ გამოკვლევათა გაფართოებული პროგრამის ჩატარება და სხვა.

Владимир Михайлович Комаров.jpg|ვ. კომაროვი
Константин Петрович Феоктистов.jpg|კ. ფეოქტისტოვი
Image of Boris Yegorov.jpg|ბ. ეგოროვი

„ვოსხოდ-2“ — ორადგილიანი კოსმოსური ხომალდი. კოსმოსში იფრინა 1965 წლის 18-19 მარტს, ჯამში 26 საათი. მისი ორბიტის აპოგეუმის სიმაღლე იყო 498 კმ, პერიგეუმისა — 173 კმ. ხომალდს ჰქონდა რაბის ნაკვეთური და კოსმოსში ადამიანის გამოსასვლელად საჭირო მოწყობილობა. მეთაურობდა პ. ბელიაევი, მეორე პილოტი იყო ა. ლეონოვი. ამ ფრენის დროს პირველად კოსმონავტიკის ისტორიაში კოსმონავტი (ა. ლეონოვი) ღია კოსმოსურ სივრცეში გავიდა. იგი იმყოფებოდა სიცოცხლის უზრუნველყოფის ავტომატური სისტემით აღჭურვილ სკაფანდრში, კოსმოსური ხომალდის კაბინის გარეთ დაჰყო 20 წთ, აქედან რაბის გარეთ ღია კოსმოსში — 12 წთ, რითაც დაამტკიცა კოსმოსური ხომალდის გარეთ კოსმონავტის ყოფნისა და მუშაობის შესაძლებლობა. ეს პროცესები გადაიღო ხომალდზე მოთავსებულმა კინოკამერებმა. ხომალდი ხელის მართვის სისტემის გამოყენებით რბილად დაეშვა პერმის მახლობლად.

Беляев Павел Иванович.jpg|პ. ბელიაევი
Алексей Архипович Леонов.jpg|ა. ლეონოვი

## ლიტერატურა
ბესარიონ წერედიანი

**ბესარიონ წერედიანი** (დ.1901, მესტია, ლატალი — გ.1938, 14 იანვარი) — ქართველი მათემატიკოსი, პედაგოგი, ფილოსოფოსი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, მათემატიკის ფაკულტეტი, ფილოსოფიის ფაკულტეტი. იგი პირველი ლატალელი და ზემო სვანეთიდან ერთ-ერთი პირველთაგანია, ვინც უმაღლესი განათლება მიიღო და დაამთავრა ორი ფაკულტეტი. იგი ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. მან დაწერა ვრცელი გამოკვლევა სპინოზას ფილოსოფიაზე, რომლის ძირითადი ნაწილი ჩეკას დროს განადგურდა, გადარჩა მხოლოდ რამდენიმე ფრაგმენტი. 1937 წელს დააპატიმრეს ანტისაბჭოთა საქმიანობის ბრალდებით და დახვრიტეს 1938 წლის 14 იანვარს. იგი ცნობილი იყო, როგორც "მთის არწივი" ეროვნული მოძრაობის გარიჟრაჟზე.

## ლიტერატურა 
*  სვანეთი და სვანები, ირაკლი დვალი, გივი ქურდიანი, თბილისი, 2014, გვ.438

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი

**ანაკლიის განვითარების კონსორციუმი** (ADC) იყო ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური და სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი პროექტი საქართველოსთვის, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყნის ეკონომიკური და გეოპოლიტიკური მდგომარეობის გაუმჯობესებას შავი ზღვის სანაპიროზე ღრმაწყლოვანი პორტის მშენებლობით.

### კონსორციუმის შექმნა და მისი სტრუქტურა 
ADC შეიქმნა 2013 წელს, სპეციალურად ანაკლიის პორტის ტენდერისთვის. იგი შედგებოდა ორი პარტნიორისგან: ქართული "TBC Holding" და ამერიკული "Conti Group". "TBC Holding" არის ერთ-ერთი წამყვანი ბიზნეს-ჯგუფი საქართველოში, რომელიც მოიცავს ისეთ ცნობილ ბრენდებს, როგორებიცაა "თიბისი ბანკი", "ბორჯომი", "Geoplant" და სხვები. მეორე მხრივ, "Conti Group" ამერიკული სამშენებლო და საინჟინრო კომპანია, რომელსაც მრავალი წარმატებული პროექტი აქვს განხორციელებული მსოფლიოში.

კონსორციუმმა ტენდერი 2016 წელს მოიგო და საქართველოს მთავრობამ მას 52-წლიანი BOT (Build-Operate-Transfer) კონცესია მიანიჭა. ეს ნიშნავდა, რომ კონსორციუმი იქნებოდა პასუხისმგებელი პორტის დიზაინზე, განვითარებაზე, დაფინანსებაზე და ოპერირებაზე მომდევნო 52 წლის განმავლობაში, რის შემდეგაც პორტი გადავიდოდა სახელმწიფოს მფლობელობაში.​

### ანაკლიის პორტის პროექტი და მისი მიზნები 
ანაკლიის პორტის პროექტი შედგებოდა 9 ფაზისგან, რომელთაგან პირველი ფაზა მოიცავდა $550-$600 მილიონი დოლარის ინვესტიციას და პორტის ტევადობის გაზრდას, რათა შესაძლებელი გამხდარიყო პოსტ-პანამაქსის ტიპის გემების მიღება. გრძელვადიანი მიზანი იყო პორტის განვითარება ისე, რომ ის გამხდარიყო ცენტრალური კვანძი ევრაზიის სავაჭრო ქსელში, რაც მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებდა საქართველოს სტრატეგიულ მნიშვნელობას რეგიონში.

პროექტი ასევე ითვალისწინებდა თავისუფალი ინდუსტრიული ზონის (FIZ) შექმნას, რომელიც ხელს შეუწყობდა რეგიონის ეკონომიკურ ზრდას და ახალი სამუშაო ადგილების შექმნას. პორტის შემუშავებული გენერალური გეგმა 50 წლის განმავლობაში საქართველოსთვის $60 მილიარდის ეკონომიკურ სარგებელს წარმოადგენდა​​.

### გამოწვევები და მარცხი 
მიუხედავად მასშტაბური გეგმებისა და სტრატეგიული მნიშვნელობისა, კონსორციუმს არაერთი სირთულე შეექმნა. ერთ-ერთი მთავარი პრობლემა იყო ინვესტორების მოზიდვა და საჭირო ფინანსების მობილიზება, რაც ADC-ს არ გამოუვიდა. ამასთან, საქართველოს მთავრობასა და კონსორციუმს შორის ურთიერთობები დაიძაბა, რაც საბოლოოდ პროექტის შეჩერებით და კონტრაქტის ცალმხრივად შეწყვეტით დასრულდა 2020 წელს.

პროექტის შეჩერებამ გამოიწვია საერთაშორისო არბიტრაჟში დავის დაწყება. არბიტრაჟის გადაწყვეტილებით, რომელიც 2024 წელს გამოცხადდა, ADC-ის მარცხი მათი საკუთარი ვალდებულებების შეუსრულებლობით იყო განპირობებული, და არა სახელმწიფო ჩარევით​.

### პროექტის მომავალი და ახალი ტენდერი 
საქართველოს მთავრობამ 2021 წელს განაცხადა, რომ ახალი ტენდერი გამოცხადდებოდა ანაკლიის პორტის პროექტის განსახორციელებლად. 2024 წელს ჩინურ კონსორციუმთან თანამშრომლობით გადაწყდა პროექტის გაგრძელება. მიუხედავად ამისა, პროექტის მომავალზე ჯერ კიდევ არსებობს კითხვები, რაც მოითხოვს განახლებულ სტრატეგიულ გეგმას და ინვესტორების მხარდაჭერას.

მთავრობამ განაცხადა, რომ ახალი ტენდერი იქნება უფრო ხელსაყრელი და პრიორიტეტულად განიხილება დასავლური ბიზნესის ჩართულობა, თუმცა, საბოლოოდ ჩინური კომპანიები მიიღეს მონაწილეობა პროექტში. პორტის მშენებლობა კვლავაც რჩება საქართველოს სტრატეგიულ მიზნად, თუმცა, მისი რეალიზაციის პროცესი მრავალ გამოწვევას აწყდება​.

## წყარო
შოთა არახამია

**შოთა არახამია** (დ. 14 ოქტომბერი, 1919, საბუე, ჩხოროწყუ — გ. 1994) — ქართველი ეკონომისტი, მეცნიერი, პედაგოგი, სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია 
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური ფაკულტეტი ეკონომისტის სპეციალობით. 1939 წლის სექტემბრიდან 1941 წლის ივნისამდე მუშაობდა გალის რაიონული სამშენებლო მასალათა მრეწველობის სამმართეელოს ეკონომისტ-მგეგმავად; დიდი სამამულო ომის დაწყების პირველსავე დღეებში გაიწვიეს საბჭოთა არმიაში; 1954 წელს დაბრუნდა ჯარიდან კაპიტნის წოდებით; 1941-1942 წლებში იბრძოდა ფაშისტ დამპყრობთა წინააღმდეგ ჩრდილოეთ კავკასიაში, შემდგომ მსახურობდა ამიერკაეკასიის სამხედრო ოლქის ნაწილებში სხვადასხვა საპასუხისმგებლო თანამდებობებზე - იყო ათასეულის მეთაურის მოადგილე, პოლკის პროპაგანდისტი, ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის კავშირგაბმულობის კურსების უფროსის მოადგილე პოლიტდარგში; ჯარიდან დაბრუნების შემდეგ წლების მანძილზე ეწეოდა პედაგოგიურ და სამეცნიერო მოღვაწეობას; 1954-1959 წლებში მუშაობდა თელავის პედაგოგიური ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის კათედრის უფროს მასწაელებლად; 1959-1994 წლებში იყო თბილისის უცხოენათა პედაგოგიური ინსტიტუტის პოლიტეკონომიის კათედრის ჯერ უფროსი მასწავლებელი, შემდეგ კი კათედრის დოცენტი; 1964 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მოიპოვა ეკონომიკის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხი. მის კალამს ეკეთვნის 34 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის ოთხი მონოგრაფია. მონაწილეობდა მრავალ რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო სამეცნიერო სიმპოზიუმის მუშაობაში. დაჯილდოებულია ორდენითა და 10 მედლით. მინიჭებული აქვს საქართველოს უმაღლესი სკოლის დამსახურებული მუშაკის წოდება. 

## ლიტერატურა 
*ომგადახდილი მეცნიერები: საგამომცემლო ცნობები, შემდგ.: გრიგოლ ბრეგაძე, თბილისი, 2000, გვ. 6-7

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994