open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რაიმონ III ტრიპოლელი

**რაიმონ III** (; 1140 — 1187, ტრიპოლი) — ფრანგი დიდგვაროვანი, ტრიპოლის გრაფი (1152-1187 წწ).

## ბიოგრაფია 
რაიმონ III 1140 წელს დაიბადა. ერთადერთი ვაჟი ტრიპოლის გრაფ რაიმონ II-ისა (1137-1152) და მისი მეუღლის, იერუსალიმის პრინცესა ოდიერნას ოჯახში. 1151 წლიდან მამას სახელმწიფოს მმართველობაში მხარს უჭერდა.

ტახტი ბავშვობაში მემკვიდრეობით მიიღო მას შემდეგ, რაც მამამისი რაიმონ II მოკლეს. იერუსალიმის მეფე ბალდუინ III-მ რეგენტად დედამისი ოდიერნა დანიშნა.

იერუსალიმის სამეფოს რეგენტი ბალდუინ IV-ისა და ბალდუინ V-ის ბავშვობაში 1174-1177 და 1184-1186 წლებში. ჰოსპიტალერთა ორდენის ძმა. 1187 წელს ჰეტინის ბრძოლაში მონაწილეობდა. 1187 წლის ოქტომბერში პლევრიტით (შესაძლოა ბრძოლაში მიღებული ჭრილობის შედეგად) გარდაიცვალა.

მამამისი რაიმონ II იყო უკიდურესად ეჭვიანი ადამიანი. 1150-იანი წლების დასაწყისში პოლიტიკური სკანდალებშიც გაეხვია . ისტორიკოსი კევინ ლუისი ვარაუდობს, რომ გრაფს მიაჩნდა, რომ მისი ცოლი საფრთხეს უქმნიდა მის ტიტულს, რადგან იცოდა, რომ მელისენდეს, გიომ ტვიროსელის თქმით, რომანი ჰქონდა ჰიუ II იაფასთან, რომელიც შემდეგ მეფე ფულკის წინააღმდეგ აჯანყდა. რაიმონმა ამის მისაღწევად მუსლიმებთან ალიანსში შესვლის შესაძლებლობაც კი განიხილა, ისევე როგორც ცოლი მზად იყო 1148 წელს პრეტენდენტის მოსაშორებლად ნურ ად-დინთან ალიანსში შესვლა. გრაფსა და მის მეუღლეს შორის უთანხმოებამ მათი ქორწინება დაასრულა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1140
კატეგორია:გარდაცვლილი 1187
კატეგორია:ტრიპოლის გრაფები
ჭურჭლოვნები

**ჭურჭლოვანი მცენარეები,** იგივე **ტრაქეოფიტები**  - მცენარეთა ზეგანყოფილება, რომლებიც ხავსისნაირებთან ერთად ქმნიან უმაღლესი მცენარეების ქვესამეფოს ( შესწავლილი სახეობა). მათ აქვთ მკვრივი ქსოვილები (ქსილემა) წყლისა და საკვები ნივთიერებების მცენარეში ტრანსპორტირებისთვის. ჭურჭლოვან მცენარეებს ასევე აქვთ ნაკლებად მკვრივი ქსოვილი (ლაფანი) ფოტოსინთეზისათვის აუცილებელი ნივთიერებების გასატარებლად, ლაფანი ატარებს ორგანულ ნივთიერებებს. ჭურჭლოვან მცენარეებს მიეკუთვნება გვიმრანაირნი, ლიკოპოდიუმები, შვიტასებრნი, შიშველთესლოვნები (წიწვოვანი მცენარეების ჩათვლით) და ყვავილოვანი მცენარეები. 

ისტორიულად ჭურჭლოვანი მცენარეები ცნობილი იყო, როგორც " **უმაღლესი მცენარეები** ", რადგან ითვლებოდა, რომ ისინი რთული აგებულების გამო უფრო განვითარდნენ, ვიდრე სხვა მცენარეები. თუმცა, დღეს ზოგიერთი მეცნიერის აზრით ეს არის მოძველებული ცნება და არამეცნიერულად ითვლება. 

## მახასიათებლები 
ჭურჭლოვან მცენარეებს ბოტანიკოსები განსაზღვრავენ სამი ძირითადი მახასიათებლით:

# ჭურჭლოვან მცენარეებს აქვთ ჭურჭელბოჭკოვანი ქსოვილები, რომლებიც ანაწილებენ რესურსებს მცენარეში. მცენარეში გვხვდება ჭურჭლოვანი ქსოვილის ორი სახეობა: ქსილემა ლაფანი (იგივე ფლოემი). ლაფანი და ქსილემა ერთმანეთთან მჭიდრო კავშირშია, როგორც წესი, ისინი მცენარეში განლაგებულია ერთმანეთის გასწვრივ. ჭურჭლოვანი ქსოვილის ევოლუციამ მცენარეებს უფრო მეტად განვითარების საშუალება მისცა, ვიდრე ეს არაჭურჭლოვანი მცენარეების შემთხვევაში მოხდა.
# მიუხედავად იმისა, რომ ჭურჭლოვანი მცენარეები სპოროვანი გამრავლებით ხასიათდებიან, ხავსებისაგან განსხვავებით აქვთ ფესვები და გამტარი სისტემა, ახასიათებს კანონზომიერი თაობათა მორიგეობა. კარგად განვითარებულ სპოროფიტზე (უსქესო თაობა) ვითარდება სპორები, რომლებიც გაღვივების შედეგად იძლევა სქესიან თაობას — წინაზრდილს (გამეტოფიტი).  
# ჭურჭლოვან მცენარეებს აქვთ ნამდვილი ფესვები, ფოთლები და ღეროები. 

ჭურჭლოვანი მცენარეების ცალკე განყოფილებად გამოყოფის იდეა ბრიტანელ მეცნიერ თომას კავალიერ-სმითს (1998) ეკუთვნის, მისი აღწერით ამ განყოფილების მცენარეებს ახასიათებთ დიპლოიდური ფაზა ქსილემთან და ლაფანთან ერთად). 

კატეგორია:მცენარეები
ზამთრის ქარები

**ზამთრის ქარები** — მეექვსე რომანი ამერიკელი მწერლის ჯორჯ რ. რ. მარტინის ეპიკური ფენტეზის სერიაში „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერა“. ნოველა მოსალოდნელია იყოს 1500 გვერდი. წიგნის გამოსვლა რამდენჯერმე გადაიდო ბოლო მონაცემებით მარტინს ჯერ კიდევ არ დაუთქვამს წიგნის გამოსვლის კონკრეტული თარიღი. 2022 წლის ოქტომბერში, მარტინმა განაცხადა, რომ წიგნის დაახლოებით 3/4 უკვე დასრულებული ქონდა, მისი თქმით მას დაახლოებით 1200 გვერდი ქონდა დაწერილი და დარჩენილი ქონდა 500 გვერდი. 2023 წლის ნოემბერში კი თქვა, რომ უჭირდა ხელნაწერის დასრულება.

## სიუჟეტი 
მარტინმა 2012 წელს მიცემულ ინტერვიუში განაცხადა, რომ ზამთრის ქარები და შემდეგი წიგნი გაზაფხულის სიზმარი მკითხველს უფრო ჩრდილოეთით ამოგზაურებს, ვიდრე რომელიმე წინა წიგნი. წიგნის წინა ნაწილი „ცეკვა დრაკონებთან“ უფრო ნაკლებ ისტორიას მოგვითხორბდა ვიდრე მარტინი მოიაზრებდა. მარტინი აპირებს წიგნი დაიწყოს ორი დიდი ბრძოლით, რომელიც მოხდება ჩრდილოეთში კერძოდ ყინულებში, ხოლო მეორე მირინში — მონათა ყურეში. ვიქტარიონ გრეიჯოის ისტორია დაიწყება მისი მონათა ყურეში ჩასვლის პირველივე წუთებიდან. არიანა მარტელის ისტორიის ნიმუშები, მარტინმა გამოაქვეყნა თავის ვებსაიტზე, აჩვენა, რომ იგი მიემართებოდა გრიფინის სასახლისკენ, რათა ენახა ახალგაზრდა მამაკაცი, რომელიც საკუთარ თავს ეიგონ ტარგარიანს უწოდებს. 2016 წლის გვადალაჯარას წიგნის საერთაშორისო ბაზრობაზე მარტინმა წარმოადგინა გარკვეული მინიშნებები ზამთრის ქარების ბნელი ბუნების შესახებ: „მე 20 წელია გეუბნებით, რომ ზამთარი მოდის. ზამთარი არის დრო, როდესაც ყველაფერი კვდება, სიცივე, ყინული და სიბნელე. შეავსეთ სამყარო, ასე რომ, ეს არ იქნება ისეთი ბედნიერი შეგრძნება, რისი იმედიც შეიძლება იყოს არის ის, რომ ზოგიერთი პერსონაჟი ძალიან ბნელ ადგილებში უარესდება ბევრისთვის“.

## პერსონაჟები 
მარტინმა დაადასტურა რომ ამ პესონაჟებს წიგნში საკუთარი თავები ექნებათ:
* სანსა სტარკი
* არია სტარკი
* არიანა მარტელი
* ეირონ გრეიჯოი
* თეონ გრეიჯოი
* ვიქტარიონ გრეიჯოი
* ტირიონ ლანისტერი
* ბარისტან სელმი
* სერსეი ლანისტერი
* ჯეიმი ლანისტერი
* ბრიანა ტართელი
* არეო ჰოტა
* ჯონ კონინგტონი
* ბრანდონ სტარკი

მარტინმა დაადასტურა, რომ არ არსებობს ახალი პერსონაჟები, რომლებიც შექმნა ზამთრის ქარებისთვის. მან ასევე განაცხადა, რომ რომანში სემუელ ტარლი და აშა გრეიჯოი გამოჩნდებიან, მაგრამ არ დააკონკრეტა, თუ რამდენად მნიშვნელოვანი პერსონაჟები იქნებიან. მან ასევე განაცხადა, რომ გამოჩნდებიან მეორეხარისხოვანი პერსონაჟები ლედი სტოუნჰარტი, კუაიტი, ეურონ გრეიჯოი და რიკონ სტარკი. მან თქვა, რომ მელისანდრა დაბრუნდება მაგრამ არ უთქვამს რომელ რომანში. 2014 წლის San Diego Comic-Con-ზე მან განაცხადა, რომ ჯეინი ვესტერლინგი, რობ სტარკის ქვრივი, გამოჩნდება პროლოგის თავში.

## რესურსები ინტერნეტში
*მარტინის ოფიციალური ვებ-საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ჯორჯ რ. რ. მარტინის ნაწარმოებები
კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის წიგნები
შავკატ რახმანოვი

**შავკატ რახმანოვი** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1994) — ყაზახი შერეული საბრძოლო ხელოვნების (MMA) პროფესიონალი მებრძოლი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1994 წლის 23 ოქტომბერს ქალაქ შურჩში, ყაზახეთში. 16 წლის ასაკში რახმანოვი თავის ოჯახთან ერთად ყარაღანდაში გადავიდა, სადაც თავისი ნათესავები ცხოვრობდნენ. ოჯახის ფინანსური პრობლემების გამო შავკატმა მუშაობა დაიწყო სატვირთოს და საწყობის მტვირთავად თავისი ოჯახის დასახმარებლად. ამავე დროს ვარჯიშობდა  ადგილობრივ სპორტ დარბაზში სადაც სამბოს შესწავლა დაიწყო.

## კარიერა
შავკატის პროფესიონალური კარიერა 2014 წლის ოქტომბერს დაიწყო. იგი ბრძოლას ძირითადად M-1 ბანერის ქვეშ ატარებდა, მისი 7 პროფესიონალური ბრძოლა დაწინაურებით დამთავრდა, დანარჩენი 5-ის გამარჯვება—მშობლიური ქვეყნის MMA ორგანიზაციაში, ყაზახეთის შერეული საბრძოლო ხელოვნების ფედერაციაში. 18 წლის ასაკში ის გახდა WMMAA ჩემპიონი. შავკატი იყო პირველი ყაზახი მებრძოლი, რომელმაც UFC ორგანიზაციაში იასპარეზა. ბოლო ბრძოლა მან სტივენ ტომპსონთან მოგებით დაასრულა, 2023 წლის 16 დეკემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ყაზახი სპორტსმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აკაკი ჭყონია

**აკაკი მაქსიმეს ძე ჭყონია** (დ. 1898 — გ. 28 მაისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, ლიტერატორი.

დაიბადა რკინიგზელის ოჯახში. საბჭოთა რეჟიმის ძალადობრივ დამყარებამდე (1921) იყო სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) პარტიის თბილისის კომიტეტის წევრი. დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1923) და მოსკოვის ჟურნალისტიკის ინსტიტუტი (1925). 

ჭყონია ჟურნალისტური საქმიანობით 1923 წლიდან იყო დაკავებული. 1926 წელს შეუერთდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ (ბოლშევიკურ) პარტიას. 1925-1932 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრად, შემდეგ — გაზეთ „კოლექტივიზაციის“ რედაქტორად, ენისა და ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორად, 1934 წლიდან — თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორად. აქტიურად მონაწილეობდა მოსკოვში ქართული კულტურის დეკადის (1937 იანვარი) მომზადებაში. ჭყონია 1937 წლის 28 მაისს საკუთარ კაბინეტში გასროლით მოკლა ოპერის თეატრის პარტკომმა. დაჯილდოებული იყო „საპატიო ნიშნის“ ორდენით (1937).   
## ბიბლიოგრაფია
* ნიკოლოზ ბარათაშვილი — პოეტი და მოქალაქე, ტფ., 1930.
* მოწინავეთა ძახილი, ტფ., 1931.
* ახალი გურია, გაზ. „კომუნისტი“, № 178, 5 აგვისტო, 1931. — გვ. 3. 
* ჯოღეჯიანის თამბაქო, გაზ. „კომუნისტი“, № 195, 26 აგვისტო, 1931. — გვ. 3.
* ნავთი კახური, გაზ. „კომუნისტი“, № 92, 20 აპრილი, 1932. — გვ. 3.
* ამბები მოსკოვზე, ტფ., 1932.
* საუნჯე ხალხური შემოქმედებისა (რედ. და წინასიტყვ. აკაკი ჭყონია), ტ. 1-3, ტფ., 1936.
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოკლული ქართველები
კატეგორია:ჭყონიები
სულიკო თორთლაძე

**სულიკო თორთლაძე** (დ. 20 ნოემბერი, 1919, ქუთაისი — გ. 9 მაისი, 1982) — ქართველი კალათბურთელი, პედაგოგი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1967), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწე.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი და ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტი.

11 წლისამ დაიწყო ვარჯიში გივი კილაძის ხელმძღვანელობით. თამაშობდა ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის გუნდ „ნაუკაში“, რომელიც საკავშირო შეჯიბრებებში ასპარეზობდა. ამის შემდეგ გადავიდა ქუთაისის „დინამოში“. 1945–1951 წლებში თბილისის „დინამოში“ თამაშობდა, რომლის შემადგენლობაში გახდა სსრკ-ის ჩემპიონი (1950), ასევე ვერცხლის (1947) და ბრინჯაოს (1948) პრიზიორი, სსრკ-ის თასის მფლობელი (1949). მისი აღზრდილები არიან: ზ. საკანდელიძე, მ. ქორქია, ნ. დერიუგინი, გ. დარსაძე, ზ. გრძელიძე და სხვები. 30 წელზე მეტი ხელმძღვანელობდა ბავშვთა და მოზარდთა სპორტულ სკოლას ქუთაისში.

1961 წელს სულიკო თორთლაძეს მიენიჭა საქართველოს, 1967 წელს - სსრკ დამსახურებული მწვრთნელის წოდება, 1971 წელს კი სპორტის დამსახურებული მოღვაწის წოდება მიენიჭა.

გარდაიცვალა 1982 წლის 9 მაისს. დაკრძალულია ქუთაისში, მწვანეყვავილას საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ხსოვნა
2019 წლის ნოემბერში ლეგენდარული ქართველი მწვრთნელის, სულიკო თორთლაძის 100 წლისთავის იუბილესთან დაკავშირებით  ქუთაისში საინტერესო ღონისძიებები მოეწყო: სახლში, სადაც სულიკო თორთლაძე ცხოვრობდა, გაიხსნა მემორიალური დაფა ბარელიეფით; საკალათბურთო საზოგადოებამ სულიკო თორთლაძის ხსოვნას პატივი მიაგო ქუთაისის პანთეონში; სასტუმრო „ბაგრატში“ მოეწყო სულიკო თორთლაძის შესახებ ბიოგრაფიული წიგნის პრეზენტაცია და ყველა მსურველმა მისი ავტორის, ზურაბ ჯავახაძის პერსონალური ხელმოწერით აღნიშნული წიგნი საჩუქრად მიიღო. აქვე გაიმართა სულიკო თორთლაძის შესახებ ისტორიული, დოკუმენტური ფილმის ჩვენება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*ქუთაისში დამსახურებული მწვრთნელი სულიკო თორთლაძის 100 წლის იუბილე აღინიშნა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სსრკ-ის დამსახურებული მწვრთნელები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თორთლაძეები
კატეგორია:მწვანეყვავილას პანთეონში დაკრძალულები
გია ებრალიძე

**გია ებრალიძე** (დ.1 იანვარი, 1954, თბილისი) — ქართველი იურისტი, გურიის გუბერნატორის მოადგილე.

## ბიოგრაფია
1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურდიული ფაკულტეტი. 1988 წელს ქალაქ ხარკოვის პროკურატურის ინსტიტუტის პროფესიული გადამზადების.

1975-1976 წლებში იყო თბილისის ლენინის (ახლანდელი ნაძალადევის) რაიონის პროკურატურის გამომძიებელი. 1977-1978 წლებში თბილისის კალინინის (მთაწმინდის) რაიონის პროკურორის თანაშემწე. 1978-1980 წლებში საქართველოს პროკურატურის განყოფილების თანამშრომელი. 1980-1990 წლებში მარნეულის რაიონის პროკურორი. 1990-1991 წლებში საქართველოს პროკურატურის კადრების განყოფილების უფროსი. 1991-1999 წლებში გარდაბნის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე. 1999 წლიდან თბილისის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე. 2000-2006 წლებში თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე. 2014 წლიდან — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მონიტორინგის დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი, ლექცია-სემინარების შემმოწმებელი კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე. იუსტიციის უფროსი მრჩეველი, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის დოქტორანტი. მიღებული აქვს ჯილდოები.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი,  თბ., 2006, გვ. 162

კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:ქართველი იურისტები
გიორგი ამირანაშვილი

**გიორგი ამირანაშვილი** (დ. 12 მარტი, 1947, ალისუბანი, თერჯოლის რაიონი, საქართველო) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თერჯოლის რაიონ სოფელ ალისუბანში. 1977 წელს დაამთავრა ქუთაისის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის მექანიკა-ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა კავშირგაბმულობის სისტემაში (1962-1964 წწ.), ავტოქარხნის ზეინკალი (1978-1981 წწ.), პარტიის საქალაქო კომიტეტი (1978-1981 წწ.), აბრეშუმის საწარმოო გაერთიანების პარტკომი (1981-1983 წწ.), საქალაქო კომიტეტი (1983-1985 წწ.). იყო თერჯოლის რაიონის გამგეობის თავმჯდომარე.

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი 
* საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი, წევრი

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ. 1998-1999, გვ. 13

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1947 
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
აუთსაიდერები (2024 წლის ფილმი)

**აუთსაიდერები** (ინგლ. The Underdoggs) — 2024 წლის ამერიკული სპორტული კომედიური დრამა. რეჟისორ ჩარლზ სტოუნ III-ის ფილმი.
მთავარ როლებს ასრულებენ: სნუპ დოგი, თიკა სამპთერი, ენდრიუ შულცი, მაიკ ეპსი, კალ პენი, კანდი ბურუსი და ჯორჯ ლოპესი.

„აუთსაიდერები“ გამოვიდა Amazon MGM Studios-ის მიერ 2024 წლის 26 იანვარს.

## სიუჟეტი 
ჯეისენ ჯენინგსი არის ამპარტავანი ყოფილი ამერიკული ფეხბურთის მოთამაშე. დიდი ავტოსაგზაო შემთხვევის შემდეგ ის ვალდებულია შეასრულოს საზოგადოებრივი საქმიანობა თავის ძველ უბანში. ჯეისენი დაინახავს შესაძლებლობას აღადგინოს საკუთარი რეპუტაცია ახალგაზრდული ამერიკული ფეხბურთის გუნდის გაწვრთნით, სადაც თამაშობს მისი ყოფილი პარტნიორის, ჩერისის შვილი. მიუხედავად იმისა რომ, თავიდან ჯეისენი ბავშვებთან მიმართებაში უხეში იყო, ის პოულობს გზას რომ დაუკავშირდეს მათ და შთააგონებს, რომ გააკეთონ უკეთესი.

ჯეისენი რეპუტაციის აღდგენის კიდევ ერთ შესაძლებლობას დაინახავს, საკუთარი სპორტული ტელეშოუს ქონას, მაგრამ გადაღების პირველ დღეს ემთხვევა გუნდის მნიშვნელოვანი თამაში. იმის მიუხედავად, რომ ჯეისენისთვის თავდაპირველი მიზანი რეპუტაციის დაბრუნება იყო, ის გადაწყვეტს გუნდი არ მიატოვოს და მათთან ერთად იყოს. ისინი თითქმის იმარჯვებენ, სანამ ერთ-ერთი მოთამაშე თაჩდაუნს ვერ შეასრულებს, რის გამოც მოწინააღმდეგე გუნდი გაიმარჯვებს, მაგრამ დამარცხების მიუხედავად ხალხი შთაგონებული რჩება ოდესღაც სუსტი გუნდის ამხელა წინსვლით. ფილმის მიწურულს ჯეისენი ბრუნდება ჩერისისთან ურთიერთობაში.

## როლებში 
*სნუპ დოგი — ჯეისენი
*ელიას ფერგიუსონი — ჯეისენი ახალგაზრდობაში
*თიკა სამპთერი — ჩერისი
*იონიგან ბუთი — ტრეი
*ქეილებ დიქსონი — დვეინი
*ადამ ჯეიმს კარილო — ტონი
*ალეგზანდერ მაიკლ გორდონი — გერი
*კაილა დავილა — გოსთი
*მაიკ ეპსი — კარიმი
*ჯორჯ ლოპესი — მწვრთნელი ფეისი
*შამორი ვაშინგტონი — ბეილი
*შელ პარცელი — ესა
*ენდრიუ შულცი — ჩიპ კოლინსი
*კალ პენი — რაიან კაუფმენი
*კანდი ბურუსი — მოსამართლე ტარა

## ფილმის წარმოება 
ფილმის იდეა წამოვიდა სნუპ დოგისა და კონსტანს შვარც-მორინისგან. 2022 წლის 2 აგვისტოს გამოცხადდა, რომ მთავარ როლს ითამაშებდა სნუპ დოგი, რეჟისორი იქნებოდა ჩარლზ სტოუნს III, სცენარისტები დენი სეგალი და ისააკ შამისი, პროდუსერები კი კონსტანს შვარც-მორინი, კენია ბარინი, მიშელ დეშამპი, ჯონათან გლიკმანი და სნუპ დოგი. 2022 წლის 4 აგვისტოს გამოაცხადეს, რომ მსახიობთა რიგებს შეემატებოდა თიკა სამპთერი, მაიკ ეპსი, ენდრიუ შულცი და ჯორჯ ლოპესი, რამდენიმე ბავშვ მსახიობთან ერთად.

## ფილმის შეფასება 
ცნობილ მიმოხილვების ვებსაიტზე „Rotten Tomatoes“ 51 კრიკიტიკოსიდან 41%-ის შეფასება დადებითია. ფილმის საშუალო რეიტინგი — 4.4/10. 9 კრიტიკოსის საფუძველზე „აუთსაიდერებმა“ 100-დან 39 ქულა აიღო.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Underdoggs — Amazon Prime Video-ზე
*The Underdoggs — IMDb-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:2024 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ჩარლზ სტოუნ III-ის ფილმები
გეგე აკუტამი

**გეგე აკუტამი** (;დ. 26 თებერვალი 1992) — იაპონელი მანგაკა. გეგე აკუტამი არ არის მისი ნამდვილი სახელი და მხოლოდ ზედმეტსახელია. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1992 წლის 26 თებერვალს ივატეს პრეფექტურაში აკუტამი მეხუთე კლასში გადავიდა სენდაიში, მიაგის პრეფექტურაში. მანგას ხატვა დაიწყო მეგობრის გამო, რომელმაც შთააგონა ისინი გამხდარიყვნენ პროფესიონალი მანგაკები. აკუტამიმ დაასახელა ტიტე კუბო, როგორც გავლენა მათ ნამუშევარზე მეოთხე კლასში Bleach-ის წაკითხვის შემდეგ, გარდა სხვა ნაწარმოებებთან ერთად Hunter × Hunter და Neon Genesis Evangelion.

## ნამუშევრები
მინი|ჯუჯუცუ კაისენის ლოგო
მისი პირველი ნამუშევარი გამოქვეყნდა სახელწოდებით "Kamishiro Sōsa" (神代捜査), რომელსაც მხოლოდ ჰქონდა 1 თავი. გამოქვეყნდა Shueisha's Jump NEXT!-ში ტ. 2, 2014 წლის 7 მაისს.. 2017 წელს აკუტამიმ გამოაქვეყნა Tokyo Metropolitan Curse Technical School (東京都立呪術高等専門学校), რომელსაც 4 თავი ჰქონდა და მიმდინარეობდა 2017 წლის 28 აპრილიდან 28 ივლისამდე, გაზეთ Jump GIGA-ში. ეს სერია მოგვიანებით მსახურობდა მათი შემდეგი ნამუშევრის პროლოგად, Jujutsu Kaisen, რომელსაც რეტროაქტიულად ეწოდა Jujutsu Kaisen 0. აკუტამიმ დაიწყო Jujutsu Kaisen-ის გამოცემა Shueisha's Weekly Shōnen Jump ჟურნალში 2018 წლის 5 მარტს.

## ლიტერატურა
*Gege Akutami Kamishiro Sōsa 2014, Shueisha Jump Next!/ Jump GIGA
*Gege Akutami Tokyo Metropolitan Curse Technical School 2017, Shueisha Jump GIGA
*Gege Akutami Jujutsu Kaisen 2018, Shueisha  Weekly Shōnen Jump

## რესურსები ინტერნეტში
JJK ვიკი

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლუნა-11

**„ლუნა-11“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 24 აგვისტოს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, სელენოცენტულ ორბიტაზე გასვლა, წინა პროექტებში დაწყებული მთვარის ზედაპირსა კვლევისა და მის გარემო სივრცეზე დაკვირვებების წარმოება.

## ისტორია
1966 წლის 24 აგვისტოს 08:09:00 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-11. თავდაპირველად, აპარატი დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე (177-190 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 27 აგვისტოს სადგური „ლუნა-11“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე და გახდა მთვარის ხელოვნური თანამგზავრი (მასა 1640 კგ.). ერთ-ერთი ძრავის გაუმართაობამ მთვარის ზედაპირის ფოტოგრაფირებას ხელი შეუშალა. სხვა ინსტრუმენტები უშეცდომოდ მუშაობდნენ. 1966 წლის 1 ოქტომბერს ელექტროენერგიის ამოწურვის გამო ავტომატურ საპლანეტათშორისო სადგურ „ლუნა-11“-თან კომუნიკაცია საბოლოოდ შეწყდა. „ლუნა-11“-მა ჯამში იმუშავა 38 დღე-ღამე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Лунные зонды СССР
* Zarya - Luna programme chronology 

11
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ლუნა-10

**„ლუნა-10“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 31 მარტს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, სელენოცენტრულ ორბიტაზე გასვლა და მის პირველ ხელოვნურ თანამგზავრად (მხთ) გახდომა, ასევე, წინა პროექტებში დაწყებული მთვარის ზედაპირსა კვლევისა და მის გარემო სივრცეზე დაკვირვებების წარმოება.

მიღებულ იქნა ინფორმაცია მთვარის გრავიტაციული ველის, აგრეთვე მთვარის ქანების ზოგიერთი თვისების შესახებ. საერთაშორისო ავიაციის ფედერაციამ საბჭოთა მეცნიერები, კონსტრუქტორები და მუშები ამ ასს-ის შექმნისათვის საპატიო დიპლომით დააჯილდოვა.

## ისტორია
1966 წლის 31 მარტს 10:46:59 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-10. თავდაპირველად, აპარატი დაბალ გეოცენტრულ ორბიტაზე (200-250 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 1 აპრილს განხორციელდა ტრაექტორიის კორექტირება, ხოლო 3 აპრილს მთვარიდან 8000 კმ-ის მოშორებით აპარატმა დაიწყო დამუხრუჭება, რის შედეგადაც „ლუნა-10“-ის სიჩქარე შემცირდა 0.64 კმ/წმ-მდე და 18:44 UTC დროით აპარატი გახდა მთვარის პირველი ხელოვნური თანამგზავრი. მასა მთვარისკენ ფრენისას იყო 1582 კგ. სელენოცენტულ ორბიტაზე — 240 კგ. ასს-მ მთვარეს 460-ჯერ შემოუარა, დედამიწასთან განახორციელა 219 რადიოსეანსი და 56 დღე-ღამის შემდეგ მისი ქიმიური ბატარეის დაცლისთანავე დაასრულა თავისი აქტიური არსებობა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Искусственные спутники Луны / Рябов Ю. А. // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.
* Zarya - Luna 9 chronology  * 

10
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები
ყაზახის სასულთნო

**ყაზახის სასულთნო** — სახელმწიფოებრივი ერთეული ამიერკავკასიაში, რომელიც 1747-1801 წლებში ყარაბაღის საბეგლარბეგოს შემადგენლობაში არსებობდა, შემდეგ კი კახეთის სამეფოში.

## ისტორია 
პატარა ყიზილბაშთა ტომი ყაზახები. 1580-იან წლებში ყიზილბაშთა არმია თურქეთის ჯარების წინსვლამდე უკან დაიხია ამ ტერიტორიიდან, ყაზახების ტომმა არ მიბაძა ყაჯარის, ყარამანლუს, ბაიათის და სხვა ტომების მაგალითს და არ გადასახლებულა მათი ტერიტორიიდან ირანში. ტომის მეთაურმა ნაზარ ხან ყაზახლუმ, ოსმალეთის იმპერიის ძალაუფლება აღიარა და თავისი ტერიტორია შეინარჩუნა. შემდეგ მხარე სეფიანთა მმართველობის ქვეშ გადავიდა.

ოსმალეთის სულთან აჰმედ III-ის (1703–1730) მეფობის დროს ყაზახის სასულთნოს მოსახლეობა ოსმალეთს მიემხრო, რის გამოც სეფიანებმა სულთანად დანიშნეს ირანელი გენერალი სუბჰანვერდი ხანი.

ამ დროს ყაზახის სასულთნო ჯერ კიდევ ყარაბაღის ბეგლერბეგს ექვემდებარებოდა. 1736 წელს ნადირ-შაჰმა თავი მუღანის შაჰად გამოაცხადა. თუმცა, ყარაბაღის ბეგლერბეგმა უღურლუ ხან ზიად-ოღლუ ყაჯარმა მისი მმართველობა არ სცნო. ამ მიზეზით ნადირ შაჰის ტახტზე ასვლის შემდეგ განჯის სახანოს გავლენის შესუსტების მიზნით კახეთის სამეფოს გადასცა ყაზახის, შამშადილისა და ბორჩალოს რაიონები. კახეთის მეფის ერეკლე II-ის ბრძანებით 1774 წელს ყაზახის სასულთნოს მეთაურად მირზალი აღას შთამომავალი, სალაჰლში გამეფებული ფანაჰ აღა დაინიშნა. ამით დაიწყო III ფეოდალური დინასტიის მეფობა.

ყაზახის სასულთნო ყაზახეთისა და აქსტაფას რეგიონების ამჟამინდელი ტერიტორიების ნაწილს მოიცავდა. 1750-იან წლებში სასულთნო ქართლ-კახეთის სამეფოს ვასალი იყო. 1752 წელს ყაზახის სასულთნო შაქის სახანოსთან გაერთიანდა.

სასულთნო გაუქმდა და ქართლ-კახეთის სამეფოსთან ერთად, ალექსანდრე I-ის 1801 წლის 12 სექტემბრის მანიფესტის მიხედვით შეუერთდა რუსეთის იმპერიას.

1867 წლის 9 დეკემბერს ელიზავეტპოლის პროვინციის შემადგენლობაში შევიდა და ყაზახის მაზრა ეწოდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ყაზახის მაზრა

## რესურსები ინტერნეტში 
* აზერბაიჯანელები
* თურქულენოვანი ხალხები
* კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია ეთნიკური ისტორია, ეთნიკური კულტურა 

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ნიკოლოზ ბერაძე

**ნიკოლოზ ბერაძე** (დ. 7 ნოემბერი, 1945) — ქართველი თანამდებობის პირი, მეცნიერი, ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია 
ნიკოლოზ ბერაძე დაიბადა 1945 წლის 7 ნოემბერს, თბილისში. 1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი ატმოსფეროს ფიზიკის სპეციალობით. 1970 წლიდან მუშობს ჰიდრომეტეოროლოგიის სფეროში, ჯერ ინჟინრად, შემდეგ უფროს ინჟინრად, ჯგუფის ხელმძღვანელად, განყოფილების უფროსად, თბილისის ამინდის ბიუროს უფროსად, ჰიდრომეტცენტრის უფროსად, საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის რესპუბლიკური სამმართველოს უფროსის მოადგილედ, ჰიდრომეტეოროლოგიის ცენტრის უფროსად, საქართველოს გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის მინისტრის მოადგილედ, ხოლო 2000 წლიდან საქართველოს ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარედ. 

გამოქვეყნებული აქვს 40-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომლებიც შეეხება მეტეოროლოგიის, კლიმატოლოგიის, სტატისტიკის და გარემოს დაცვის საკითხებს. რამდენჯერმე მონაწილეობდა საერთაშორისო კონფერენციებში. 1994 წლიდან საქართველოს მუდმივი წარმომადგენელი მსოფლიო მეტეოროლოგიურ ორგანიზაციაში, გაეროს კლიმატის ცვლილების სამთვრობათშორისო ექსპერტთა და დსთ-ს ჰიდრომეტეოროლოგიის სახელმწიფოთაშორისო კომიტეტებში. კითხულობს ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატი. 1984 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ნალექების ნახევარდღეღამური ჯამის სტატისტიკური სტრუქტურა და მისი გამოყენება ნალექების მოკლევადიანი პროგნოზისათვის დასავლეთ საქართველოს ტერიტორიაზე ცივ პერიოდში.“

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 41

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს (სატელევიზიო სპექტაკლი)

**„ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“** — ქართული სატელევიზიო სპექტაკლი, რომლის რეჟისორია გიორგი კახაბრიშვილი. ტელესპექტაკლი გადაღებულია რაფიელ ერისთავის (რუსულიდან გადმოქართულებული) პიესა-ვოდევილის მიხედვით.

## სიუჟეტი
ახალგაზრდების — სერგოსა და მაშიკოს სიყვარული მათი ოჯახების დაპირისპირების ფონზე მიმდინარეობს. მაშიკოს ძმის - აპოლონის ხუმრობა თბილისელი „რომეო და ჯულიეტას“ სიყვარულს სახალისო ამბად აქცევს.

## როლებში
* ვასო გოძიაშვილი — ოსეფ შატპლუტოვი, ვაჭარი
* ზაზა ლებანიძე — ელისაბედი, ბუმბულაძის ქვრივი
* გივი ბერიკაშვილი — აპოლონი, ელისაბედის შვილი
* მარინე ვეფხვაძე — მაშიკო, ელისაბედის შვილი
* მურმან ჯინორია — სერგო, ოსეფის შვილი
* დარეჯან ჯოჯუა — მართა, შატპლუტოვის მოახლე
* ბადრი კაკაბაძე — ივანე, ბუმბულაძეების მსახური

## დამდგმელი ჯგუფი
*დამდგმელი რეჟისორი — გიორგი კახაბრიშვილი
*წამყვანი ტელეოპერატორი — ზაურ დობორჯგინიძე
*კომპოზიტორი — გიორგი ცაბაძე
*სიმღერების ტექსტების ავტორი — პეტრე გრუზინსკი
*მხატვარი — ნანა აბრამიშვილი
*მხატვრული ხელმძღვანელი — მიხეილ თუმანიშვილი

## რესურსები ინტერნეტში
* სპექტაკლის დრო - „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“
* „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“

კატეგორია:ქართული სატელევიზიო სპექტაკლები
კატეგორია:სატელევიზიო სპექტაკლები ანბანის მიხედვით
მიხეილ კავილაძე

**მიხეილ კავილაძე** (დ. 9 იანვარი, 1928 — გ. 12 იანვარი, 2017) — ქართველი მათემატიკოსი, მეცნიერი, ფიზიკოსი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
მიხეილ კავილაძე დაიბადა 1928 წლის 9 იანვარს, თბილისში. 1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი. 1954 წელს მუშაობდა ობნინსკის (რუსეთი) ატომურ ელექტროსადგურზე; 1955 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე; 1962 წლიდან  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამოყენებითი ბირთვული ფიზიკის ლაბორატორიაში სხვადასხვა თანამდებობაზე; 1976-2006 წლებში ამ ლაბორატორიის ბაზაზე შექმნილი (რესპუბლიკასა და ყოფილ სსრკ-ში პირველი) მას-სპექტრომეტრული ცენტრის გამგე; წლების განმავლობაში ეწეოდა პედაგოგიურ მუშაობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე; მისი სამეცნიერო ინტერესების სფეროა იზოტოპების ფიზიკა, მას-სპექტრომეტრია, გამოყენებითი ბირთვული ფიზიკა;

გამოირჩეოდა აქტიური და პრინციპული სამოქალაქო პოზიციით. მონაწილეობდა ჩერნობილის კატასტროფის შედეგების სალიკვიდაციო კომისიის მუშაობაში. ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის და რამდენიმე გამოგონებისა; ფიზიკოს-ექსპერიმენტატორი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (2000). 

## ლიტერატურა
*საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. IV. თბ., 2018. - გვ. 423
* რედ.: ირინა ჯაფარიძე - თბ., 2012, - გვ. 30-31

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 იანვარი
თენგიზ წივწივაძე

**თენგიზ წივწივაძე** (დ. 10 მაისი, 1940, კვახჭირი — გ. 27 იანვარი, 2022) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური და კვების ტექნოლოგიის ფაკულტეტი კერამიკისა და ცეცხლგამძლე მასალების ქიმიური ტექნოლოგიის სპეციალობით.

1969-1970 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის ასისტენტი. 1970-1975 წლებში ამავე ინსტიტუტის ასპირანტი. 1981-1992 წლებში ამავე კათედრის დოცენტი, 1992 წლიდან კი პროფესორი. 1992-1993 წლებში იყო საქართველოს დავით აღმაშენებლის სახელობის უნივერსიტეტის რექტორი. 2005 წლიდან ხელმძღვანელობდა ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებათა კვლევის ცენტრს. კითხულობდა ზოგადი და არაორგანული ქიმიის ლექციათა კურსს ქიმიური და აგროტექნოლოგიური სპეციალობის ბაკალავრიატის სტუდენტების, მაგისტრანტებისა და დოქტორანტებისთვის. გამოქვეყნებული აქვს 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, 5 მონოგრაფია და 12 სახელმძღვანელო, მიღებული აქვს 4 პატენტი. ბუნებრივი და სინთეზური ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებების მიღება, ფიზიკურ-ქიმიური და ბიოლოგიური თვისებების შესწავლა და მიღებული შედეგების პრაქტიკული გამოყენება მეცნიერის კვლევის სფეროს წარმოადგენდა.

## ჯილდოები
* 1999 - ღირსების ორდენი
* 1998 - ღირსების მედალი
* საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

## ბიბლიოგრაფია
* ზოგადი, არაორგანული და კოორდინაციული ქიმია : სახელმძღვ თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2013 გვ. 384 
* მეტრონიდაზოლის სტრუქტურულ თავისებურებათა გამოკვლევა და 5-კოორდინაციულ სპილენძის კომპლექსთა ბიოაქტიურობის კონცეფცია : მონოგრაფია თბილისი, 2013 გვ. 72
* პირიდინკარბონმჟავათა ამიდებთან კობალტისა და სპილენძის ბიოკოორდინაციული ნაერთები : მონოგრაფია თბილისი, 2011 გვ. 208
* ბიოაქტიური კომპლექსნაერთები ახალ ტექნოლოგიებში : მონოგრაფია თბილისი, სიესტა, 2011 გვ. 256
* ბიოკოორდინაციული ნაერთების შედგენილობა-აღნაგობა-თვისებები და მათი როლი არატრადიციული სამკურნალო საშუალებების, ბიოლოგიურად აქტიური დანამატებისა და კვების პროდუქების შემუშავებაში : მონოგრაფია თბილისი, ცოდნა, 2009 გვ. 172 

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში თბ., 2012 გვ. 106
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001 გვ. 127

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ელიზბარ ელიზბარაშვილი (ქიმიკოსი)

**ელიზბარ ელიზბარაშვილი** (დ. 8 ნოემბერი, 1970) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1993 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი ხოლო 1998 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის კათედრაზე ასპირანტურა.

1992-1999 წლებში იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის კათედრა, უფროსი ლაბორანტი. 2000-2006 წლებში ამავე უნივერსიტეტის, არაორგანულ ნივთიერებათა ტექნოლოგიისა და საყოფაცხოვრებო მასალების ქიმიის კათედრა, დოცენტი. 1999-2006 წლებში იყო ორგანული ქიმიის კათედრა, დოცენტი. 2007 წელს ქიმიური ტექნოლოგიისა და მეტალურგიის ფაკულტეტის ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის ხელმძღვანელი. 2007-2011 წლებში ხარისხის უზრუნველყოფის სამსახურის მონიტორინგის ჯგუფის ხელმძღვანელი. 2011-2012 წლებში იყო  ქიმიის კონსულტანტი საქართველოს განათლებისა და მეცნიერებათა სამინისტროს მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრის. 2012 წელს შპს „ბერტას“ ტექნოლოგიური დეპარტამენტის უფროსი. 2013 წლიდან იყო საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ქიმიისა და მოლეკულური ინჟინერიის ორგანულ და მაღალმოლეკულურ ნაერთთა ქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. მისი კვლევის სფერო: რამდენიმე პირიდონის რგოლის შემცველი ფლოურესცენსიული საღებრების სინთეზი, თვისებების შესწავლა და გამოყენება დეფექტროსკოპიაში. ეგზოციკლური და ციკლური აზომეთინური საღებრების სინთეზი, თვისებები და გამოყენება. ფოტოანიზოტროპული თვისებების მქონე საღებრების სინთეზი, თვისებების კვლევა და გამოყენება ოპტიკური დამამახსოვრებელ მოწყობილობებში. ახალი აზოსაღებრების სინთეზი ფაზათშორისი კატალიზის პირობებში. ორი ან მეტი აქტიური ცენტრის მქონე ახალი ფაზათშორისი კატალიზატორები. სხვადასხვა კლასის საღებრების მდგრადობის შესწავლა ოზონის ზემოქმედების მიმართ და ოზონის დოზიმეტრია.

1998 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზოგიერთი აზოსაღებრის არატრადიციული მეთოდით მიღება და მდგრადობის შესწავლა.“

2006 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „აზო, აზომეთინური და პირიდონული ჯგუფის შემცველი ფუნქციური საღებრების სინთეზი და კვლევა.“

## ბიბლიოგრაფია
* ქიმია ყველასათვის, თბილისი, ინტელექტი, 2013, ISBN 9789941446658
* სპექტრომეტრული მეთოდების გამოყენება ორგანულ ქიმიაში, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005, ISBN 9994035835
* ორგანული სინთეზი : დამხმარე სახელმძღვანელო ქიმ. ფაკ. სტუდენტებისათვის, ნაწ. 1, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005, ISBN 9994040383
* ორგანული სინთეზი : დამხმარე სახელმძღვანელო ქიმ. ფაკ. სტუდენტებისათვის, ნაწ. 2, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005, ISBN 9994040375
* ორგანული სინთეზი : დამხმარე სახელმძღვანელო ქიმ. ფაკ. სტუდენტებისათვის, ნაწ. 3, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005, ISBN 9994040448
* ორგანული ქიმიის პრაქტიკუმი, ნაწ. 3, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005, ISBN 9994040685
* ქიმია და პერსონალური კომპიუტერი, თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2005

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე თბ., 2012 გვ. 76

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გიორგი კახაბრიშვილი

**გიორგი (კახა) კახაბრიშვილი** (დ. 1946, თბილისი — გ. 20 მაისი, 2021) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი. ღირსების ორდენის კავალერი (1999).

## ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი.

1970-1975 და 1988–1994 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიაში რეჟისორად, 1975-1988 წლებში კი - მთავარ რეჟისორად. 1994-1999 წლებში საქტელერადიოკორპორაციის თავმჯდომარის მოადგილე იყო, 1999-2004 წლებში გაერთიანება „თეატრონის“ ხელმძღვანელი. 1995 წელს დააარსა „საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის ინსტიტუტი“, რომლის რექტორი იყო 2006-2013 წლებში.

დანდგმელი რეჟისორია ტელესპექტაკლებისა: „მე შენ მიყვარხარ“ (1973), „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“ (1975), „უჩინმაჩინის ქუდი“ (1976), „გვადი ბიგვა“ (1, 2, 3 სერია, 1977), „საბა ტაბიძის ორშაბათები“ (1978), „შალიკო ხვინგიაძის თავგადასავალი“ (1978), „კავკასიური ცარცის წრე“ (დამდგმელი რეჟისორი რ. სტურუა, რ. ხოტივართან ერთად, 1979), „ვაზის ყვავილობა“ (1, 2, 3, 4, 5 სერია, 1981), „ხორუმი ქართული ცეკვაა“ (1, 2 ნაწილი, 1982), „მტრედის მოტანილი ბარათები“ (1, 2, 3, 4 სერია, 1985), „ვირის ჩრდილი“ (1988).

მისი შემოქმედება საქართველოს სატელევიზიო ოქროს ფონდშია შესული.

გარდაიცვალა 2021 წლის 20 მაისს. დაკრძალულია მახათას მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1999 — ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი კახაბრიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* „ვინ იყო გიორგი კახაბრიშვილი? უპირველესად საქართველოს ერთგული ადამიანი“
* გიორგი (კახა) კახაბრიშვილის youtube არხი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის მახათას მთის პანთეონში დაკრძალულები
მთვარის ორბიტა

[მინი|280px|მთვარის ორბიტის ([ექსცენტრისიტეტი ~0.055) ანიმაცია]]
280px|thumb
**მთვარის ორბიტა** — ტრაექტორია, რომლის გასწვრივ მთვარე ბრუნავს დედამიწის მასის საერთო ცენტრის გარშემო, რომელიც მდებარეობს დედამიწის ცენტრიდან დაახლოებით 4700 კმ-ში. ყოველ ერთ სრულ ბრუნს 27.32 დედამიწის დღე-ღამე სჭირდება და მას სიდერულ თვეს უწოდებენ. სინქრონული მოძრაობის გამო, მთვარე ყოველთვის ცალ მხარეს უყურებს დედამიწას. საშუალოდ, მთვარე დაშორებულია დედამიწის ცენტრიდან 60 დედამიწის რადიუსით, რაც 384400 კმ-ს შეადგენს. იმის გათვალისწინებით, რომ ორბიტალური საშუალო სიჩქარეა 1.023 კმ/წმ, მთვარე ვარსკვლავებთან მიმართებაში ყოველ საათში ცაზე გადაადგილდება 0.5°-ით, რაც დაახლოებით ემთხვევა მის ხილვად დიამეტრს. მზის სისტემის პლანეტების უმეტესი თანამგზავრებისგან განსხვავებით, მთვარის ორბიტა პრაქტიკულად ეკლიპტიკური სიბრტყეში დევს (დახრილია 5.14°), და არა დედამიწის ეკვატორის სიბრტყეში. მთვარის ორბიტის სიგრძე დედამიწის ათვლის სისტემაში არის დაახლოებით 2.4 მილიონი კმ.

ინსტრუმენტ SWAN-ის მონაცემების ანალიზმა SOHO კოსმოსურ ხომალდზე აჩვენა, რომ დედამიწის ეგზოსფეროს ყველაზე გარე ნაწილი (გეოკორონა) ვრცელდება დაახლოებით 100 დედამიწის რადიუსზე ან დაახლოებით 640 ათასი კმ-ზე, ანუ ბევრად უფრო შორს ვიდრე მთვარის ორბიტაა.

280px|thumb

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარე
თეთრი ღამეები

200px|მინი|რუსი მწერალი ფიოდორ მიხაილოვიჩ დოსტოევსკი (1821-1881)
**„თეთრი ღამეები“** () — ფიოდორ დოსტოევსკის მოთხრობა, რომელიც თავდაპირველად გამოიცა 1848 წელს, მწერლის კარიერის დასაწყისში.

დოსტოევსკის მრავალი მოთხრობის მსგავსად, „თეთრი ღამეები“ პირველ პირში მოთხრობილია უსახელო მთხრობელის მიერ. მთხრობელი სანქტ-პეტერბურგში მცხოვრები ახალგაზრდაა, რომელსაც მარტოობა აწუხებს. ის გაიცნობს და შეუყვარდება ახალგაზრდა ქალი, მაგრამ სიყვარული უპასუხოდ რჩება, რადგან ქალს ენატრება თავისი შეყვარებული, რომელთანაც იგი საბოლოოდ დარჩება.

## ფილმის ადაპტაციები 
* Le notti bianche, ლუკინო ვისკონტის 1957 წლის იტალიური ფილმი
* თეთრი ღამეები, ივან პირევის 1959 წლის რუსული ფილმი
* ჩჰალია, 1960 წლის ჰინდი ფილმი.
* მეოცნების ოთხი ღამე, რობერ ბრესონის 1971 წლის ფრანგული ფილმი
* თეთრი ღამეები, ლეონიდ კვინიხიძის 1992 წლის რუსული ფილმი
* თეთრი ღამეები, 2003 წლის ირანული ფილმი, რეჟისორი ფარზად მოტამენი
* Iyarkai, S. P. Jananathan-ის 2003 წლის ინდური ფილმი
* თეთრი ღამეები, ალენ სილვერის 2005 წლის ამერიკული ფილმი
* აჰისტა აჰისტა, შივამ ნაირის 2006 წლის ინდური ფილმი
* Saawariya, 2007 წლის ინდური ფილმი სანჯაი ლილა ბჰანსალის მიერ
* Nuits blanches sur la jetée, პოლ ვეკიალის 2014 წლის ფრანგული ფილმი
* Velutha Rathrikal, 2015 წლის მალაიალამური ფილმი რაზი მუჰამედის მიერ

2008 წლის ამერიკული ფილმი ორი საყვარელი, შთაგონებული იყო „თეთრი ღამეებით“.

## რესურსები ინტერნეტში
*Audio recording of "Belye Nochi" (In Russian)

## სქოლიო
კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები
კატეგორია:1948 წლის წიგნები
ოთარ ზარდალიშვილი

**ოთარ ზარდალიშვილი** (დ. 8 სექტემბერი, 1928, თბილისი — გ. 7 აგვისტო, 2014) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი.

1952–1977 წლებში მუშაობდა საქართველოს ნიადაგმცოდნეობის, აგროქიმიისა და მელიორაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში აგროქიმიის განყოფილების გამგედ, მოგვიანებით სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილედ. 1977–1981 წლებში იყო აგროქიმიის მომსახურების საკავშირო ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის დირექტორი, 1982–1992 წლებში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიის კათედრის გამგე. მან გამოიკვლია აზოტის მიმოქცევა საქართველოს მიწათმოქმედებაში და დასახა მისი რეგულირების გზები. შეისწავლა საქართველოს ნიადაგებში მიკროელემენტების შემცველობის კანონზომიერებანი, დაადგინა მიკროსასუქების გამოყენების პირობები. ავტორია 10 მონოგრაფიული და მრავალი სამეცნიერო ნაშრომისა. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1984 წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტისტის აგრონომიის ფაკულტეტის აგროეკოლოგიის დეპარტამენტის აგროქიიმის განყოფილების სრული პროფესორი.

## ჯილდოები
* 1998 - ღირსების ორდენი
* 1984 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

## ბიბლიოგრაფია
* ორგანული სასუქების წარმოება და გამოყენება საქართველოში - თბილისი, საქართველო, 1990 გვ. 133 
* მანგანუმის გავლენა აზოტის გამოყენების კოეფიციენტზე საკვებ ჭარხალში - თბილისი, 1990 გვ. 4
* მიკროელემენტების გამოყენება მიწათმოქმედებაში - თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1988 გვ. 128
* აზოტის ბალანსი საქართველოს მიწათმოქმედებაში - თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1977 გვ. 164 

## ლიტერატურა
* 
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001.  გვ. 353.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
მაია მერლანი

**მაია მერლანი** (დ. 1963, მესტია) — ქართველი პედაგოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი. სწავლა განაგრძო მოსკოვში, მენდელევის სახელობის ქიმიური ტექნოლოგიის ინსტიტუტში ორგანული ქიმიის კათედრაზე. ხოლო 1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

1989-2002 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად. 2003 წლიდან იგი ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი იყო. 1995 წლიდან საქართველოს სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში პედაგოგად მუშაობდა. 2011 წლიდან იყო საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა თამარ მეფის სახელობის სასწავლო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი და მიჰყავდა სამაგისტრო კურსი ორგანულ ქიმიაში. 1997 წელს ნაყოფიერი სამეცნიერო მოღვაწეობისათვის მიენიჭა საქართველოს პრეზიდენტის სტიპენდიატის წოდება ახალგაზრდა მეცნიერთა შორის, 2002 წელს გახდა ნატო-ს „სამეცნიერო პროგრამა მშვიდობისათვის“ სტიპენდიატი. 2003-2006 წლებში მოიპოვა ნატოს გრანტი: „ახალი ბიოლოგიურად აქტიური ნაერთების სინთეზი სტეროიდული საპოგენინის-ტიგოგენინის საფუძველზე.“ 2007-2013 წლებში იყო საქართველოს შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდის და აშშ/საქართველოს ერთობლივი სამეცნიერო განვითარების ფონდის გრანტების თანამონაწილე. 2013 წელს მოიპოვა მაცუმაეს საერთაშორისო ფონდის სტიპენდია სამეცნიერო პროექტისთვის: „ლაშქარას ბიოლოგიურად აქტიური ბიოპოლიმერის ანალოგის სინთეზი“ და მიწვეული იქნა ჰოკაიდოს უნივერსიტეტში აღნიშნული პროექტის განსახორციელებლად. 2002-2010 წლებში მუშაობდა მოწვეული მეცნიერის სტატუსით საბერძნეთის ეროვნულ სამეცნიერო ცენტრ „დემოკრიტოს“-ში, 2010 წელს მიწვეული იყო ინდოეთში კერძოდ კი ბელგაუმის უნივერსიტეტში ლექციების წასაკითხად.

## ლიტერატურა
* სვანეთი და სვანები / ირაკლი დვალი, გივი ქურდიანი თბ., 2014 გვ. 248

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
გივი ცინცაძე

**გივი ცინცაძე** (დ. 18 აპრილი, 1933, თბილისი — გ. 2021) — ქართველი მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი.

1957-1961 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 1961-1964 წლებში კი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის ასპირანტი. 1960-1965 წლებში მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის კათედრაზე თავდაპირველად ასისტენტად, ხოლო შემდგომ დოცენტად. 1965-1971 წლებში ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის დოცენტი. 1968-1970 წლებში მიიღეს შევჩენკოს სახელობის კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის არაორგანული ქიმიის კათედრაზე. 1971-1974 წლებში იყო საქართველოს პოლითექნიკური ინსტიტუტის ანალიზური ქიმიის კათედრის გამგე, ხოლო 1973-1992 წლებში ამავე ინსტიტუტის ზოგადი და არაორგანული ქიმიის კათედრის გამგე. 1977-1986 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აგლაძის სახელობის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1986 წლიდან იყო ამავე ინსტიტუტის არაორგანული ნაერთების ფიზიკა-ქიმიის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 1992-1997 წლებში იყო ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი. 1992-1997 წლებში იყო ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის სასწავლო-სამეცნიერო ინსტიტუტის დირექტორი. 1995-1997 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ქიმიური და ბიოლოგიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 1997-2004 წლებში ამავე ფაკულტეტის ზოგადი და ბიოორგანული ქიმიის კათედრის გამგე, 2002 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის, მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკური და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის კომპლექსნაერთების ქიმიიის ლაბორატორიის გამგე, ხოლო 2008 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ქიმიისა და ქიმიური ტექნოლოგიების განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი. 

1971 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლითონების ციანატური, თიოციანატური და სელენოციანატური ნაერთების გამოკვლევა.“

## ჯილდოები
* 1998 - ღირსების ორდენი
* 1983 - საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი. 1998-1999 გვ. 381
* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში თბ., 2012 გვ. 102
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001 გვ. 126

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
რობერტ კუპცისი

**რობერტ კუპცისი** (დ. 1881, ლატვია — გ. 1954, თბილისი) — ლატვიელი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1908 წელს დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის ქიმიურ-ფარმაცევტული განყოფილება.

1908 წელს უნივერსიტეტის გამგეობის რეკომენდაციით იგი ამიერკავკასიაში გაემგზავრა და მუშაობა დაიწყო სამოქალაქო უწყობის სამედიცინო ნაწილში ქიმიურ-მიკროსკოპული გამოკვლევების ექსპერტად. იმავე წელს დაინიშნა თბილისის სასამართლო-მედიცინის ექსპერტიზის ნივთიერ მტკიცებათა გამოკვლევების ლაბორატორიის ხელმძღვანელად დაინიშნა. ამ ლაბორატორიას ის სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა. მისი გამოკვლევევბის უდიდესი ნაწილი საქართველოს მინერალური და მტკნარი წყლების შესწავლას ეძღვნება. საქართველოში მის ჩამოსვლამდე გამოკვლეული იყო მხოლოდ 30-დე მინერალური წყალი. მან გამოიკვლია 1000-ზე მეტი წყარო. კუპცისმა საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში კურორტების ორგანიზაციასა და განვითარებას. მათ შორისაა წყალტუბო, მენჯი, ლებარდე, შოვი, საირმე, ლუგელა და სხვ. მის მიერაა გამოკვლეული 3000 წყალსატევი. ამ გამოკვლევებს იყენებდნენ გეოლოგები, ჰიდროლოგები, მშენებლები. საქართველოს წყლის კადასტრი შედგა კუპცესის მონაცემებზე დაყრდნობით.

## ბიბლიოგრაფია
* Курорты АССР Аджарии : Труды I-й респ. курорт. конф. Аджарии. Батум 17-20 декабря 1933 г. Тбилиси, Грузмедгиз, 1936 с. 288 

## ლიტერატურა
* 100 ღირსსახსოვარი სახელი = 100 памятных имен = 100 memorable names : საქართველოში და საქართველოს გარეთ მოღვაწე უცხოელები / სარედ. კოლ.: მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი, ზურაბ აბაშიძე [და სხვ.] თბ., 2014 გვ. 155-156

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
ლალი ორმოცაძე

**ლალი ორმოცაძე** (დ.23 ნოემბერი, 1949, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი, ფილოლოგი.

## ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. 1982 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეთიკა-ესთეტიკის სპეციალობით.

მუშაობდა ქალაქ ბათუმის N1 საშუალო სკოლაში (ახლანდელი N2) პიონერხელმძღვანელად, ბათუმის უნივერსიტეტთან არსებულ აბიტურიენტთა მოსამზადებელ კურსებზე, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად, კითხულობდა სალექციო კურსს ბათუმის სამედიცინო კოლეჯში (ქართულ ენასა და ლიტერატურაში, ეთიკასა და ესთეტიკაში). 1990 წლიდან — მუშაობდა ლანჩხუთის N1 საშუალო სკოლაში, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 2004-2009 წლებში იყო აჭარის უმაღლესი საბჭოს ვიცე-სპიკერის მოადგილე. ლექსების ბეჭვდა ადრეულ ასაკში დაიწყო ჟურნალ „დილასა“ და გაზეთ „ნორჩი ლენინელში“. 20 წლის ასაკიდან მისი ნოველები პერიოდულად იბეჭდებოდა ჟურნალებში: „მნათობი“, „ცისკარი“, „ჭოროხი“. ავტორია ორი წიგნისა: „ჩემი პატარა ანგელოზი“ (ნოველების კრებული, 1993) და „გიყვარდეთ“ (ეთიკურ-ფსიქოლოგიური ხასიათის მოთხრობები).

## ბიბლიოგრაფია
* ჩემი პატარა ანგელოზი: მოთხრობები, — თბილისი, გულანი, 1993, გვ. 103 

## ლიტერატურა
* საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ / შემდგენელი ცისანა ანთაძე.-ბათუმი, 2019, გვ. 65

კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
ენის გასატეხი

**ენის გასატეხი** — სიტყვა ან, უფრო ხშირად, სიტყვათა ჯგუფი, რომელიც მსგავსი ბგერების მიზანმიმართული დაჯგუფების გამო რთულად გამოსათქმელია. ენის გასატეხი საბავშვო ფოლკლორის სახეობაა (სხვაგვარად, „ჩქარა გამოსათქმელსაც“ უწოდებენ). 

ენის გასატეხი აგებულია სიტყვათა თამაშზე, ემყარება ბგერით ალიტერაციას ან ერთი ძირიდან ნაწარმოები სიტყვების გამოყენებას. მისი მთავარი სპეციფიკა წარმოსათქმელი ფრაზის სიძნელეა (მაგ., „ბაყაყი მყაყე ჭაობში ბაყბაყებს ბაყბაყ მდევივით, რიონი ნარიონალში, ნიორი ნანიორალში“). ენის გასატეხების ძირითადი დანიშნულებაა მოზარდთა მეტყველების გამართვა და მათი გართობა. მათ ასევე იყენებენ კბილების ფირფიტოვანი (მოსახსნელი) პროთეზების მორგების შემოწმების და ტელე- ან რადიოგადაცემების წამყვანობის კანდიდატების წინასწარი შეფასების მიზნით.  
## ლიტერატურა
* ზანდუკელი ფ., ხალხური საბავშვო პოეზიის ძირითადი სახეები, კრ.: ქართული ფოლკლორი, [ტ.] 3, თბ., 1969.
* სიხარულიძე ქ., ქართული საბავშვო ფოლკლორი, თბ., 1938.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიტყვების თამაში
ლუნა-12

**„ლუნა-12“** () — საბჭოთა კოსმოსური პროგამა „ლუნას“ ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური (ასს). კოსმოსში გაშვებულ იქნა 1966 წლის 22 ოქტომბერს, მთვარისა და გარე კოსმოსის შესასწავლად. პროექტის მიზანი იყო, მთვარის ზედაპირის ფოტოგადაღების წარმოება.

## ისტორია
1966 წლის 22 ოქტომბერს 08:38:00 UTC დროით ბაიკონურის კოსმოდრომიდან, რაკეტა-მატარებელი „მოლნია“-ით («Молния») მთვარის მიმართულებით გაშვებულ იქნა ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგური ლუნა-12. თავდაპირველად, აპარატი გეოცენტრულ ორბიტაზე (199-212 კმ) გაიყვანეს. შემდეგ მან მთვარისკენ მიმართული ტრაექტორიით აიღო გეზი. 25 ოქტომბერს 09:00:00 UTC დროით სადგური „ლუნა-12“ გაყვანილ იქნა სელენოცენტრულ ორბიტაზე და გახდა მთვარის ხელოვნური თანამგზავრი (მასა 1148 კგ.). ორი საათის შემდეგ ჩართულ იქნა ფოტოსაფელევიზიო დანადგარები, რომელთაც იმუშავეს 64 წუთი. ჯამში აპარატმა დედამიწაზე გადმოსცა ნორმალური ხარისხის 28 სურათი ФТУ-Б-დან და 14 სურათი ФТУ-М-დან. სპექტოფოტომეტრ УС-3-დან ინფორმაცია არ იქნა მიღებული მისი გაუმართაობის გამო. ასს-მ სულ სელენოცენტრულ ორბიტაზე დაჰყო 86 დღე-ღამე. 1867 წლის 18 იანვარს ასს „ლუნა-12“ ჩამოვარდა მთვარის ზედაპირზე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Zarya - Luna programme chronology 

12
კატეგორია:ავტომატური საპლანეტათშორისო სადგურები