ენრიკე ბოლანიოსი

**ენრიკე ხოსე ბოლანიოს გეიერი** (დ. 13 მაისი, 1928, მასაია, ნიკარაგუა – გ. 14 ივნისი, 2021, მანაგუა, ნიკარაგუა) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, რომელიც ნიკარაგუის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა 2002 წლის 10 იანვრიდან 2007 წლის 10 იანვრამდე.

1997 წლიდან 2002 წლამდე ბოლანიოსი არნოლდო ალემანის ხელმძღვანელობით ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. 2001 წლის 4 ნოემბერს მან საპრეზიდენტო არჩევნებში დაამარცხა სანდინისტების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ფრონტის ყოფილი პრეზიდენტი დანიელ ორტეგა და 2002 წლის 10 იანვარს პრეზიდენტად დაინიშნა. ის იყო კონსტიტუციური ლიბერალური პარტიის (PLC) წევრი. პრეზიდენტობის ვადის დასაწყისში მან უხელმძღვანელა ანტიკორუფციულ კამპანიას, რომელმაც საბოლოოდ ალემანს, მის წინამორბედს და PLC-ის ხელმძღვანელს, 20 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯა.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ბოლანიოსი დაიბადა ნიკარაგუაში, ქალაქ მასაიაში, 1928 წლის 13 მაისს. მან დაწყებითი და საშუალო განათლება ნიკარაგუაში მიიღო იეზუიტთა კოლეჯში და დაამთავრა სენტ-ლუისის უნივერსიტეტი აშშ-ში სამრეწველო ინჟინერიის ხარისხით. ენრიკე დაქორწინდა ლილა ტერეზიტა აბაუნსაზე 1949 წელს. მათ ჰყავდათ ხუთი შვილი, ერთი ქალიშვილი და ოთხი ვაჟი, მათ შორის ენრიკე ბოლანიოს აბაუნსა, რომელიც INCAE ბიზნეს სკოლის ხელმძღვანელია.

1952 წელს, ძმებთან, ალეხანდროსთან და ნიკოლასთან ერთად, ბამბის მაღალმა ფასებმა მას აგროსაწარმოს დაარსებისკენ უბიძგა. ეს გადაიზარდა ბიზნესში, რომელიც დაარსდა 1964 წელს, SAIMSA-ში (მასაიას სამრეწველო სასოფლო-სამეურნეო მომსახურება), კონსორციუმში, რომელიც 1970-იანი წლებისთვის ცენტრალურ ამერიკაში ერთ-ერთი უდიდესი ბამბის მწარმოებელი გახდა. ბოლანიოსი გავლენიანი ბიზნეს პალატის, COSEP-ის (კერძო საწარმოების უმაღლესი საბჭო) აქტიური წევრი იყო და 1983 წლიდან 1988 წლამდე მისი პრეზიდენტი. ბოლანიოსი საკუთარ თავს ანტიკომუნისტად მოიხსენიებდა და თვლიდა, რომ ინვესტიციები ქვეყნის სიღარიბიდან ამოყვანის გზა იყო.

ბოლანიოსი 1980-იან წლებში საჯაროდ ეწინააღმდეგებოდა დანიელ ორტეგას სანდინისტურ მთავრობას. მას შემდეგ, რაც COSEP-მა ეროვნული რეკონსტრუქციის ხუნტა გააკრიტიკა, ბოლანიოსი COSEP-ის ერთ-ერთი ფიგურა იყო, რომელიც 1981 წლის 20 ოქტომბერს დააკავეს, თუმცა ის ჯერ არ იყო COSEP-ის ხელმძღვანელობის წევრი, რომელმაც ზემოხსენებულ წერილს მოაწერა ხელი. ერთი თვის შემდეგ, ვენესუელაში AIL-ის (ლათინური ამერიკის საწარმოების ასოციაცია) კონფერენციიდან დაბრუნების შემდეგ, ენრიკე კვლავ დააპატიმრეს.
აგრარული რეფორმის პროგრამის ფარგლებში, 1985 წელს მთავრობამ SAIMSA-ს კონფისკაცია ჩაუტარა. ბოლანიოსმა კონფისკაცია მისი პოლიტიკური საქმიანობისთვის საპასუხო ქმედებად შეაფასა. ბიზნესის კონფისკაციის შემდეგ ის კომპიუტერის პროგრამისტად მუშაობდა.

1995 წლის ოქტომბერში ბოლანიოსი 1996 წლის არჩევნებში ლიბერალური კონსტიტუციონალისტური პარტიის(PLC) საარჩევნო კამპანიის მენეჯერად აირჩიეს. მომდევნო წლის მაისში, საპრეზიდენტო კანდიდატმა და მანაგუას ყოფილმა მერმა, არნოლდო ალემანმა, იგი PLC-ის ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატად აირჩია. სანდინისტთა პარტიამ მრავალწლიანი კანდიდატი ორტეგა ხმების 51%-ით დაამარცხა და ალემანმა და ბოლანიოსმა, შესაბამისად, პრეზიდენტის და ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობები დაიკავეს 1997 წლის 10 იანვარს.

## პრეზიდენტობა (2002–2007)
ბოლანიოსი 2001 წლის არჩევნებში კონსტიტუციონალისტური ლიბერალური პარტიის (PLC) დიდ კონვენციაზე 2001 წელს აირჩიეს. 1998 წელს ქარიშხალ „მიჩის“ მიერ მიყენებული ნგრევის შემდეგ ქვეყნის წინაშე მდგარი ბოლანიოსი საარჩევნო კამპანიას აწარმოებდა სლოგანით „მოდით, სახელოები ავიკაპიწოთ“. მან საპრეზიდენტო არჩევნები ხმების 56.3%-ით მოიგო, ხოლო დანიელ ორტეგამ 42.3%, კონსერვატიული პარტიის კანდიდატმა ალბერტო საბორიომ 1.4% მიიღო.

ბოლანიოსმა ნიკარაგუის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ფიცი დადო 2002 წლის 10 იანვარს, ხუთწლიანი ვადით (2002–2007) მსახურებისთვის. ორი დღის შემდეგ მან ანტიკორუფციული კამპანია დაიწყო, რათა გამოეძიებინა და დაესაჯა ყველა ყოფილი და ამჟამინდელი სახელმწიფო მოხელე, რომლებიც კორუფციულ ქმედებებში იყვნენ ჩართულნი. აგვისტოში ამან გამოიწვია მისი წინამორბედი ალემანის სისხლისსამართლებრივი დევნა და საბოლოოდ გამამტყუნებელი განაჩენი თაღლითობაში, ფულის გათეთრებასა და სახელმწიფო სახსრების ბოროტად გამოყენებაში, რაც სულ თითქმის 100 მილიონ დოლარს შეადგენდა. საქმე, რომელიც ცნობილია როგორც „ლა ჰუაკა“, ნიკარაგუის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე მასშტაბურია. ალემანმა 20-წლიანი სასჯელიდან ექვსი ბრალდება მოიხადა, ძირითადად შინაპატიმრობაში, სანამ ორტეგას ადმინისტრაციამ 2009 წელს არ გაამართლა.

ბოლანიოსმა წარმატებით მოახერხა ცენტრალური ამერიკის თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმების (CAFTA) რატიფიცირება ეროვნული ასამბლეის მიერ; ასევე ნიკარაგუის ვალების 80%-ის კრედიტორების მიერ პატიება. მაკროეკონომიკაზე ფოკუსირებით, მან შექმნა საინვესტიციო სტიმულები, რამაც ხელი შეუწყო მდგრად ეკონომიკურ ზრდას ისეთ დონეზე, რაც ქვეყანას ათწლეულების განმავლობაში არ ენახა; მაგრამ ეს აქცენტი ღარიბების დახმარების პოლიტიკის ხარჯზე მოხდა, რაც მისმა მოწინააღმდეგე ორტეგამ გამოიყენა ოპოზიციის გასაღვივებლად.
250px|მინი|მარცხნივ|ბოლანიოსი (მარჯვნივ) აშშ-ის თავდაცვის მდივან დონალდ ჰ. რამსფელდთან ერთად 2004 წელს.
2006 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების კამპანიის დროს ნიკარაგუის კონსტიტუცია მოქმედ კანდიდატს უკრძალავდა ხელახლა არჩევნებში მონაწილეობის მიღებას და ბოლანიოსის პარტია „ალიანსი რესპუბლიკისთვის“ (APRE) შეუერთდა ნიკარაგუის ლიბერალურ ალიანსს, რომლის კანდიდატმა ედუარდო მონტეალეგრემ მეორე ადგილი დაიკავა.  ბოლანიოსმა პრეზიდენტობის უფლება თავის დიდი ხნის პოლიტიკურ ოპონენტს, დანიელ ორტეგას, 2007 წლის 10 იანვარს გადასცა. როგორც ყოფილ პრეზიდენტს, მას კანონიერად ჰქონდა უფლება, ადგილი დაეკავებინა ეროვნული ასამბლეის ახალ სესიაში, პრაქტიკა, რომელსაც ის აკრიტიკებდა 1990-იან წლებში მისი შექმნის შემდეგ, როგორც ალემანსა და ორტეგას შორის „პაქტის“ ნაწილი. ბოლანიოსმა პოლიტიკური ასპარეზი 2007 წლის თებერვალში დატოვა.

## პოლიტიკიდან წასვლის შემდეგ (2007–2021)
პოლიტიკიდან წასვლის შემდეგ, ბოლანიოსი ხელმძღვანელობდა ენრიკე ბოლანიოსის ფონდს, არაკომერციულ საგანმანათლებლო ფონდს, რომელიც უზრუნველყოფს უფასო და დემოკრატიულ წვდომას ბოლანიოსის პრეზიდენტობის ყველა დოკუმენტზე, ასევე ნიკარაგუის ისტორიული, პოლიტიკური, კულტურული და იურიდიული დოკუმენტების მრავალ ციფრულ კოლექციაზე, რაც მას ქვეყანაში ისტორიული დოკუმენტაციის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად აქცევს. ეს არის ნიკარაგუის პირველი საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკა და ლათინური ამერიკის ერთ-ერთი პირველი ვირტუალური საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკა, რომელიც ბოლანიოსმა თავად დააპროგრამა და შეიმუშავა.

მიუხედავად პოლიტიკიდან წასვლისა, ის ორტეგას კრიტიკოსად დარჩა, რომელსაც, ბოლანიოსის თქმით, არასდროს დაუტოვებია ხელისუფლება მას შემდეგ, რაც პირველად დაამხო სომოსა 1979 წელს.

2017 წელს ბოლანიოსმა გამოაქვეყნა „ბრძოლა ძალაუფლებისთვის“, რომელიც წარმოადგენს როგორც ნიკარაგუის პოლიტიკურ ისტორიას 1821 წლიდან 2007 წლამდე, ასევე მისი პრეზიდენტობის პერიოდის მემუარებს.

მისი მეუღლე, ლილა ტ. აბაუნზა, 2008 წელს თავის ტვინში სისხლდენით გარდაიცვალა. ბოლანიოსის სამი შვილიც მასზე ადრე გარდაიცვალა. 2020 წლის აგვისტოში ბოლანიოსის ოჯახმა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ენრიკეს ჯანმრთელობის პრობლემები აქვს. იგი 2021 წლის 14 ივნისს, მანაგუას ახლოს, საკუთარ სახლში, 93 წლის ასაკში გარდაიცვალა. დაკრძალულია მონიმბოს სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biography and tenure by CIDOB (in Spanish)
* Fundación Internacional Raoul Wallenberg
* Biblioteca Enrique Bolaños

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ნიკარაგუელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
კატეგორია:ვიცე-პრეზიდენტები