open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ედემის აღმოსავლეთით

**ედემის აღმოსავლეთით** — ამერიკელი მწერლისა და ნობელის პრემიის ლაურეატი ჯონ სტეინბეკის რომანი, რომელიც გამოქვეყნდა 1952 წლის სექტემბერში. ბევრი მიიჩნევს ნაწარმოებს, როგორც სტეინბეკის ყველაზე ამბიციურ რომანს. სტეინბეკმა თქვა ედემის აღმოსავლეთის შესახებ: „მასში ყველაფერია, რაც ამ წლების განმავლობაში შემეძლო შემესწავლა ჩემი ხელობისა თუ პროფესიის შესახებ“ და მოგვიანებით თქვა: „ვფიქრობ, ყველაფერი, რაც დავწერე, გარკვეული გაგებით, პრაქტიკაა, ამისთვის." სტეინბეკმა რომანი თავდაპირველად მიმართა თავის ვაჟებს, ტომსა და ჯონს. სტეინბეკს სურდა მათთვის დეტალურად აღეწერა სალინას ველი: ხედები, ხმები, სუნი და ფერები.

ედემის აღმოსავლეთი აცოცხლებს ორი ოჯახის, ტრასკებისა და ჰამილტონების ცხოვრების რთულ დეტალებს და მათ ერთმანეთთან დაკავშირებულ ისტორიებს. ამბობენ, რომ რომანში ჰამილტონების ოჯახი დაფუძნებულია სტეინბეკის დედის ბაბუის, სამუელ ჰამილტონის რეალურ ოჯახზე. ახალგაზრდა ჯონ სტეინბეკი ასევე ჩნდება მოკლედ რომანში, როგორც უმნიშვნელო პერსონაჟი.

## შინაარსი
სიუჟეტი ძირითადად ვითარდება სალინას ველზე, კალიფორნია, მეოცე საუკუნის დასაწყისსა და პირველი მსოფლიო ომის დასასრულს შორის. პირველი თოთხმეტი თავი, რომელიც ვითარდება კონექტიკუტსა და მასაჩუსეტში, ჯერ კიდევ ამერიკის სამოქალაქო ომამდეა და ემსახურება ადამ ტრასკის, მისი ძმის, ჩარლზის, მათი მამის, საირუსის და კეტი ეიმსის ისტორიას.

ედემის აღმოსავლეთის დასაწყისში, სანამ გააცნობს თავის პერსონაჟებს, სტეინბეკი გულდასმით ადგენს გარემოს ცენტრალურ კალიფორნიაში მდებარე სალინას ველის აღწერით.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:რომანები
კატეგორია:ამერიკული რომანები
კლავიხოს ბრძოლა

**კლავიხოს ბრძოლა** — მითური ბრძოლა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში ნამდვილად მიაჩნდათ. შესულია ესპანურ ფოლკლორში, რომელიც ესპანეთიდან მუსლიმების განდევნას ეხება. ისტორიები ბრძოლის შესახებ პირველად გაჩნდა თითქოს მისი მოხდომის თარიღიდან რამდენიმე საუკუნის შემდეგ; ამ ამბების მიხედვით, კლავიხოსთან ბრძოლა გაიმართა ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის, სადაც რამირო I ასტურიელი მეთაურობდა ქრისტიანებს, ხოლო მუსლიმებს კორდოვის ამირა. ესპანეთის ისტორიის ლექსიკონში (1968) აღნიშნულია: „სერიოზული ისტორიკოსისთვის კლავიხოს ბრძოლის არსებობა განხილვის საგანიც კი არ არის“.

## სქოლიო
კატეგორია:რეკონკისტის ბრძოლები
კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:844 წლის ბრძოლები
ქუჩუქალთინბულაქი (კოლის რაიონი)

**ქუჩუქალთინბულაქი ** () — სოფელი კოლის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 65 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ კოლიდან 21 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 669 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა  პატარა ხარაბა.

## სქოლიო
კატეგორია:კოლის რაიონის სოფლები
რუზველტ მარცვალაშვილი

**რუზველტ მარცვალაშვილი** (დ. 15 თებერვალი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოეტი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. 

1973 წელს დაამთავრა დუშეთის საშუალო სკოლა-ინტერნატი. 1883-1888 წლებში სწავლობდა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ცხოვრობს სოფელ ჩარგალში, მუშაობს ვაჟა-ფშაველას სახლ-მუზეუმში ექსკურსიამძღოლად. გამოცემული აქვს ლექსების კრებულები: „არწივი ყივის, არ წივის“ და „საარწივოს მარგალიტები“ (2021 წ.). 

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
რუზველტ მარცვალაშვილმა პირველი საჭადრაკო ამოცანა გამოაქვეყნა გაზეთ ლელოში 1973 წელს, ხოლო პირველი ეტიუდი - 1984 წელს. მას შედგენილი აქვს ათეულობით ორსვლიანი, სამსვლიანი, მრავალსვლიანი ამოცანები, აგრეთვე ეტიუდები, ნადიშამათები, თვითშამათები. მისმა ერთ-ერთმა მრავალსვლიანმა ამოცანამ მეორე პრიზი დაიმსახურა ნიდერლანდებში ტიმ კრაბეს 60 წლის იუბილის აღსანიშნავად გამართულ კონკურსზე. 

ამოხსნა:
:**1.მe6  &nbsp;cxd3**
:**2.ეe5+  &nbsp;მფc4**
:**3.ეe4+  &nbsp;მფb5**
:**4.მd4+  &nbsp;მფc4**
:**5.მxc2+  &nbsp;მფb5**
:**6.მd4+  &nbsp;მფc4**
:**7.მe2+  &nbsp;მფb5**
:**8.ეe5+  &nbsp;მფc4**
:**9.b3+  &nbsp;axb3+**
:**10.ეe4+  &nbsp;მფb5**
:**11.მc3+  &nbsp;bxc3**
:**12.a4#**

„საწყის პოზიციაში ძნელი წარმოსადგენია, რომ საშამათო სვლას a2 პაიკი გააკეთებდა. ასეთ ამოცანებს ძალიან აფასებდა ლოიდი“.

## ბიბლიოგრაფია 
* 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ალბელდის ბრძოლა

**ალბელდის ბრძოლა** — გაიმართა 851 წელს, კორდოვის საამიროსა და ფრანკთა სახელმწიფოს შორის. კორდოველებს ხელმძღვანელობდა მუსა იბნ მუსა ალ-კასავი, რომელიც უპირისპირდებოდა ფრანკებისა და გასკონის არმიებს. მუსლიმებმა, რომლებიც, სავარაუდოდ, ბრძოლის ინიციატორები იყვნენ, გაიმარჯვეს. ბრძოლა დაკავშირებულია ასტურიის ორდონიო I-ის კამპანიასთან ბასკების აჯანყების ჩასახშობად და შესაძლოა უკავშირდებოდეს აგრეთვე ზოგიერთი ფრანკი და გასკონელი ლიდერის დატყვევებას. წარსულში მას აერთიანებდნენ მონტე-ლატურსის ბრძოლასთან, რომელიც მოხდა 859 ან 860 წელს.
## ლიტერატურა
* Pérez de Urbel, Justo. 1954. "Lo viejo y lo nuevo sobre el origen del Reino de Pamplona". Al-Andalus, 19:1–42, especially 20–6.

კატეგორია:რეკონკისტის ბრძოლები
კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:851 წლის ბრძოლები
ჯემალ ბუშატი

**ჯემალ ბუშატი** (; დ. 1880, შკოდერის ვილაიეთი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1 აგვისტო, 1941, შკოდერი, ალბანეთი) —  XX საუკუნის ალბანელი პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა შკოდერში, ბუშატების ოჯახში, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის დროს შკოდერის ვილაეთს მართავდა. მონაწილეობდა შკოდერში ჩერნოგორიელების წინააღმდეგ გამართულ ორ ომში — 1912-1913 წლებში (ბალკანეთის პირველი ომი) და 1920 წელს.

მან პოლიტიკოსად თავი პირველად 1913-1914 წლებში გამოიჩინა, როცა ალბანეთის დამოუკიდებლობის მოწინააღმდეგე პროთურქულ მოძრაობას — ორგანიზაცია „სეიადი მილეტს“ დაუპირისპირდა. ის ასევე ეწინააღმდეგებოდა ესად-ფაშას და მის პროსერბულ გეზს. 1916 წლის 26 ივლისს შკოდერის რაიონს მონტენეგროს საზღვრიდან ყოველგვარი გაფრთხილების გარეშე შეუტიეს. ბუშატი ვრაკის რაიონში მოქმედ სამოქალაქო წინააღმდეგობის ძალებს შეუერთდა.

1919 წელს ის ქალაქ ბუშატში გამართულ ალბანურ შეხვედრაზე შკოდერს წარადგენდა. იქ მან ალბანეთის ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლებთან, სასულიერო პირებსა და ხალხთან ერთად მონაწილეობა მიიღო მემორანდუმის მომზადებაში, რომელიც პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე გაიგზავნა. ამ დოკუმენტის ავტორები ალბანეთის ტერიტორიების შემდგომ დაყოფას ეწინააღმდეგებოდნენ.

ბუშათი მონაწილეობდა ლუშნაში გამართულ ყრილობაში. 1920 წლის 13 თებერვალს, ალბანეთის ახალ დედაქალაქ ტირანაში ახალი სამთავრობო ინსტიტუტების ოფიციალურად ჩამოყალიბებიდან ორი დღის შემდეგ, ახალი პარლამენტის წევრებმა: ჯემალ და საბრი ბუშატიმ, ჰილე მოსიმ და ნდოც ჩობამ პარლამენტში შკოდერის მოსახლეობის სახელით წარადგინეს დეკლარაცია, რომელშიც უპირობოდ დამტკიცდა ლუშნიას ყრილობაზე მიღებული ყველა გადაწყვეტილება. 1921 წლის არჩევნებში ბუშატი ალბანეთის პარლამენტის წევრად არიჩიეს. 1921-1924 წლებში ის ლუიდე გურაკუჩისთან ერთად ალბანეთის საპარლამენტო ოპოზიციის მთავარ ლიდერს წარმოადგენდა. 1923 წლის მარტში პარლამენტში აქტიურად აპროტესტებდა კორჩაში აჯანყების მონაწილეთა ჩაგვრასა და დევნას.

ივნისის რევოლუციის დახმარებით, ბუშატი ფან ნოლის მთავრობაში მოხვდა. აჰმედ ზოგუს ხელისუფლებაში დაბრუნების შემდეგ მან ქვეყანა დატოვა და იტალიაში, ქალაქ ბარში გადაიხვეწა. ლუი გურაკუჩის მკვლელობის შემდეგ ბუშატი ჯერ პარიზში, რამდენიმე თვის შემდეგ - ვენაში, შემდგომ კი სარაევოში გაემგზავრა. იგი 1925 წელს ვენაში დაარსებული ანტიზოგუსტური ორგანიზაციის „ეროვნული კავშირის“ () ერთ-ერთი წამყვანი წევრი იყო. ორგანიზაციაში ასევე შედიოდნენ სოტირ პეცი, სეიფი ვლამასი, ანჯელინ სუმა და ალი კლისურა. ისინი ფინანსურ დახმარებას იუგოსლავიიდან იღებდნენ.

იტალიის მიერ ალბანეთის ოკუპაციის დროს ბუშატი სამშობლოში დაბრუნდა, მაგრამ ხელისუფლებაში ადგილი არ დაიკავა. 1941 წლის აგვისტოში იგი მოულოდნელად გარდაიცვალა.

კომუნისტების დროს ბუშატის სახელი ისტორიიდან წაიშალა. 1993 წელს ალბანეთის პრეზიდენტმა სალი ბერიშამ მას „დემოკრატიის ჩირაღდნის“ () ჯილდო მიანიჭა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:ალბანელები
კატეგორია:ალბანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის წევრები
გვადალასეტეს ბრძოლა

**გვადალასეტეს ბრძოლა** — გაიმართა 852 წელს, ასტურიისა და ნავარის სამეფოს კოლაიციური ჯარები დაუპირისპირდა კორდოვის საამიროს, რომელსაც მუჰამედ I მეთაურობდა. შედეგად, მუჰამედ I-ის ორგანიზებულმა ჯარმა შეძლო ქრისტიანების დამარცხება.

## რესურსები ინტერნეტში
*კასტილიის ისტორია

კატეგორია:რეკონკისტის ბრძოლები
კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:852 წლის ბრძოლები
დელინა ფიკო

**დელინა ფიკო** — ალბანელი სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტი, რომლის საქმიანობა ძირითადად ფოკუსირებულია ადვოკატირების საკითხებზე, გენდერულ საკითხებზე, LGBTQ ადვოკატირებაზე, საზოგადოების განვითარებასა და საჯარო განათლებაზე.  ფიკოს მუშაობა ცდილობდა, რომ შექმნას არასამთავრობო ორგანიზაციების ქსელები

## საადვოკატო სამუშაო 
დელინა ფიკო მსახურობდა LGBTI პირთა თავშესაფრის საბჭოში, აღმოსავლეთ დასავლეთის ქალთა ქსელში (NEWW), ალბანეთის ღია საზოგადოების ფონდში, კოსოვოს ქალთა ქსელში, მართავდა ქალთა ეკონომიკის და პოლიტიკური გაძლიერების პროგრამას და არის დირექტორი საზოგადოების პროგრამების East West Management Institute Inc.-ში 

### Ქალის უფლებები 
ფიკოს ნამუშევარი ორიენტირებულია ქალთა უფლებებზე და ქალთა უფლებების დამცველ არასამთავრობო ორგანიზაციებს შორის ქსელების დამყარების მცდელობებზე. ფიკოს თქმით, პოსტსაბჭოთა ქალთა ორგანიზაციები „ყოყმანობდნენ“ ქოლგის ქვეშ მყოფი ორგანიზაციების გაერთიანებაზე, რაც მოჰყავს ალბანეთის Gender in Development ორგანიზაციის წინა მცდელობებს 1994 წელს.  

ფიკო არის კეროლაინ მოზერის გენდერისა და დაგეგმვის ჩარჩოს მომხრე და მუშაობდა მსგავსი ჩარჩოს დანერგვაზე ალბანეთის კანონმდებლობაში. 

## პირადი ცხოვრება 
ფიკო ადრე დაინიშნა ალბანეთის სოციალისტ პრეზიდენტთან და ალბანეთის ამჟამინდელ პრემიერ მინისტრთან ედი რამასთან . ის ამჟამად დაქორწინებულია ალბანელ პოლიტიკოსზე ბლედარ ჩუჩიზე . 

## ზოგადი ინფორმაცია
ბოლო ოცდაშვიდი წლის განმავლობაში დელინა მუშაობდა ადგილობრივ, რეგიონულ და საერთაშორისო არასამთავრობო ორგანიზაციებთან, კომპანიებთან, აკადემიურ ინსტიტუტებთან და შიდასახელმწიფოებრივი სააგენტოებთან დასავლეთ ბალკანეთში, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში, კავკასიაში, ცენტრალურ აზიაში და აშშ, მათ შორის Chemonics International, World Learning for International Development, UN Women, სასწრაფო სამოქმედო ფონდი ქალთა ადამიანის უფლებებისთვის, ღია საზოგადოების ინსტიტუტი და სოციალური კვლევის ახალი სკოლა. 2008 წლიდან ის არის სამოქალაქო საზოგადოების პროგრამების დირექტორი East-West Management Institute Inc. საქართველოში, აზერბაიჯანში, ყირგიზეთში, ჩრდილოეთ მაკედონიაში, უგანდასა და ზიმბაბვეში.

დელინას აქვს მაგისტრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში და მაგისტრის ხარისხი არაკომერციულ მენეჯმენტში ნიუ-იორკში, ნიუ სკოლის უნივერსიტეტიდან. ის ასწავლიდა ტირანას უნივერსიტეტში ალბანეთში და ნიუ-იორკის უნივერსიტეტში ნიუ-იორკში და აქვეყნებდა სხვადასხვა ჟურნალებსა და პუბლიკაციებს გენდერულ საკითხებზე, ფემინიზმისა და სამოქალაქო საზოგადოების განვითარებაზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ალბანელი ქალთა უფლებების დაცვის აქტივისები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საავედრის ეტიუდი

**საავედრის ეტიუდი** — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი საჭადრაკო ეტიუდი, რომელიც დაკავშირებულია ესპანელი სასულიერო პირის ფერნანდო საავედრას (1849–1922) სახელთან. მან ჟორჟ ბარბიეს მიერ გამოქვეყნებულ პოზიციაში იპოვა მომგებიანი სვლები. მანამდე კი აღნიშნული პოზიცია საყაიმოდ ითვლებოდა.

## ეტიუდი 
ამოხსნა:
:**1.c7  &nbsp;ეd6+** &nbsp;
:**2.მფb5  &nbsp;ეd5+** &nbsp;
:**3. მფb4 &nbsp;ეd4+** &nbsp;
:**4. მფb3 &nbsp;ეd3+ &nbsp;
:**5. მფc2 &nbsp ეd4**
:**6. c8ე! ეa4**
:**7. მფb3'''

ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორის, ველიმირ კალანდაძის თქმით, „ეს უნიკალური ეტიუდია საჭადრაკო კომპოზიციის მატიანეში, სადაც ერთადერთი პაიკი წარმატებით იბრძვის ეტლის წინააღმდეგ, თეთრი მეფის დახვეწილი მოძრაობა, ეტლის მოხდენილი გაცოცხლება, და ბოლოს, ორმაგი დარტყმა თითქოსდა საყაიმო პოზიციაში, მართლაც წარუშლელ შთაბეჭდილებას ტოვებს“.

## საინტერესო ფაქტები 
აღნიშნულ ეტიუდს ქართველმა პოეტმა და საჭადრაკო კომპოზიტორმა რუზველტ მარცვალაშვილმა მიუძღვნა ლექსი სახელწოდებით „საავედრას ეტიუდი“:
:ვინმე მღვდელმა საავედრამ
:ღმერთს ერთი სვლა შეავედრა
:შავმა ეტლმა ცე-ექვს პაიკს
:ეტლში გასვლა დააყვედრა

:„თავს ვწირავდი მეფისათვის,
:ბედმა ეს რა შემახვედრა“
:ისტორიის კუთვნილებად
:იქცა მღვდელი საავედრა

## სქოლიო
კატეგორია:საჭადრაკო ეტიუდები
კატეგორია:საჭადრაკო კომპოზიცია
სელიორიგოს ბრძოლა

**სელიორიგოს ბრძოლა** — გაიმართა 881 წელს, კორდოვის საამიროსა და ასტურიის სამეფოს შორის, სელიორიგოს ციხის მიმდებარე ტერიტორიაზე. კორდოვის ჯარებს მეთაურობდა ალ-მუნზირი, ხოლო ასტურიის სამეფოს ალფონსო III. 

ბრძოლა დაიწყო ალ-მუნზირის შეტევით სელიორიგოს ციხეზე, რომელიც წარუმატებელი გამოდგა, რამაც ორივე მხარეს დიდი დანაკარგები გამოიწვია. კორდოვის ჯარებმა უკანდახევა დაიწყეს. ეს რომ შეამჩნია ასტურიის მეფემ, თავის გენერლებს დიეგო როდიგესს და ველა ხიმენესს უკან დადევნება უბრძანა. ამ მოქმედებამ შედეგი გამოიღო და კორდოველებმა მშვიდობიანი მოლაპარაკებები დაიწყეს.  

## ლიტერატურა
* Real Academia de la Historia (1802). Diccionario geográfico-histórico de España.
* Llorente, Juan Antonio (1806). Noticias históricas de las tres Provincias Vascongadas. p. 69. cellorigo vela.

კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:რეკონკისტის ბრძოლები
კატეგორია:882 წლის ბრძოლები
ალბანეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე

**ალბანეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე** პირველად 2004 წელს წარსდგა, სადაც ქვეყნის პირველმა წარმომადგენელმა, ანიეზა შაჰინმა ფინალში გასვლა მოახერხა და მეშვიდე ადგილი დაიკავა. 2012 წლამდე ეს ევროვიზიაზე ალბანეთის უმაღლესი შედეგი იყო. კონკურსისთვის ქვეყნის წარმომადგენლის შესარჩევად 1962 წლიდან ალბანეთში ყოველწლიურად ტარდება სიმღერების ფესტივალი „Festivali i Këngës“.

## 2020-იანები
2020 წლის კონკურსისთვის ალბანეთმა არილენა არა აირჩია, მას შემდეგ, რაც 2019 წლის 22 დეკემბერს მან Festivali i Këngës მოიგო სიმღერით *„Shaj“*. 2020 წლის 9 მარტს სიმღერის განახლებული ვერსია სახელად *„Fall from the Sky“* გამოვიდა. თუმცა, 2020 წლის კონკურსი COVID-19-ის პანდემიის გამო გაუქმდა.

2021 წლის Festivali i Këngës-ის ეროვნული ფინალი 2020 წლის 23 დეკემბერს გაიმართა. კონკურსში ანჯელა პერისტერიმ გაიმარჯვა სიმღერით *„Karma“*. მან ევროვიზიის ფინალში გასვლა მოახერხა, სადაც 57 ქულა აიღო და 21-ე ადგილი დაიკავა.

2022 წლის კონკურსისთვის ქვეყნის წარმომადგენლად შეირჩა რონელა ჰაიატი სიმღერით *„Sekret“*. მისი სიმღერა კონკურსის დაწყებამდე რამდენჯერმე განახლდა და ინგლისურ და ესპანურ ენებზე ახალი სტრიქონები დაემატა. რონელამ პირველ ნახევარფინალში 17 წარმომადგენელს შორის მე-12 ადგილი დაიკავა, ფინალში კი ვერ გავიდა.

2023 წლის კონკურსისთვის ალბინა კელმენდიმ და მისმა ოჯახმა Festivali i Këngës-ში სიმღერით *„Duje“*, მეორე ადგილი დაიკავა, თუმცა საზოგადოების მხარდაჭერით კონკურსისთვის ქვეყნის წარმომადგენლად მაინც შეირჩა. მათ ნახევარფინალში 83 ქულით მე-9 ადგილი დაიკავეს და ფინალში მოხვდნენ, სადაც 76 ქულით 22-ე ადგილზე გავიდნენ.

2024 წლის კონკურსისთვის, 2023 წლის შერჩევის პრინციპით, საზოგადოების მხრიდან ხმის მიცემაში გამარჯვა ბესამ სიმღერით ''„Zemrën n'dorë“*. ევროვიზიისთვის აღნიშნული სიმღერა განააახლეს და დაარქვეს *„Titan“''.

## მონაწილეები
## გალერეა 

File:Anjeza Shahini - Albania 2004 Final.jpg|ანიეზა შაჰინი, სტამბოლი (2004)
File:Ndoci 2007 Eurovision.jpg|ფრედერიკ და აიდა ნდოცი, ჰელსინკი (2007)
File:Flickr - proteusbcn - Semifinal 2 Eurovision 2008 (29).jpg|ოლტა ბოკა, ბელგრადი (2007)
File:Juliana Pasha, Albania.jpg|იულიანა ფაშა, ოსლო (2010)
File:Rona Nishliu Eurovision 2012 Baku Semi-Final.jpg|რონა ნიშლიუ, ბაკუ (2012)
File:ESC2013 - Albania 01.jpg|ადრიან ლურგიურაი და ბლედარ სეიკო, მალმო (2013)
File:ESC2014 - Albania 01.jpg| ჰერსი, კოპენჰაგენი (2014)
File:20150515 ESC 2015 Elhaida Dani 7496.jpg|ელაიდა დანი, ვენა (2015)
File:ESC2016 - Albania 05.jpg|ენედა ტარიფა, სტოკჰოლმი (2016)
File:ESC2017 - Albania 01.jpg|ლინდიტა, კიევი (2017)
File:Eugent Bushpepa (Albania).jpg|ეუგენტ ბუშპეპა, ლისაბონი (2018)
File:Eurovision 2019 Albania.jpg|იონიდა მალიქი, თელ-ავივი (2019)
File:Eurovision 2022 - Semi-final 1 - Albania - Ronela Hajati.jpg|რონელა ჰაიატი, ტურინი (2022)
File:Eurovision 2023 - Jury Semi-final 2 - Albania - Albina & Familja Kelmendi (03).jpg|ალბინა და კელმედების ოჯახი, ლივერპული (2023)
File:Besa Eurovision Song Contest 2024 Final Malmö dress rehearsal semi 2 08.jpg|ბესა, მალმო (2024)

## რესურსები ინტერნეტში
* ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი
კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის მონაწილე-ქვეყნები
ჯუბლეტა

მინი
**ჯუბლეტა** — ტალღოვანი, ზარის ფორმის ხალხური ქვედაკაბა, რომელსაც ალბანელი ქალები ატარებენ. ის ჩვეულებრივ მხრებზე ეკიდება ორი თასმის გამოყენებით. ალბანური ტრადიციული სამოსის ნაწილია, მას აქვს 13-დან 17 ზოლი და 5 ცალი თექა. მკერდი და წინსაფრით დაფარული ჯუბლეტის ნაწილი დამზადებულია ნაქსოვი შავი მატყლისგან.  უკანა ნაწილში ხაზგასმულია ზარის ფორმა. 

ჯუბლეტა არის უნიკალური ტიპის კაბა მისი განსაკუთრებული ფორმის, სტრუქტურისა და დეკორატიული სისტემისთვის. მას ატარებენ ალბანელები ჩრდილოეთ ალბანეთში, კოსოვოში, ჩრდილოეთ მაკედონიასა და მონტენეგროში. ჯუბლეტას ორი ტიპი არსებობს: ერთი ვიწროა, მეორე კი დიდი. რაც შეეხება ფერებს, დღესდღეობით მხოლოდ ორი ფერი გამოიყენება: თეთრი გაუთხოვარი ქალებისთვის და შავი დაქორწინებულებისთვის, თუმცა წარსულში მრავალი ფერი გამოიყენებოდა, რასაც მოწმობს XVII საუკუნის ავტორი, რომელიც ამტკიცებდა, რომ ფარშევანგს არ ჰქონდა იმდენი ფერი, რამდენიც ქსუბლეტას ატარებდნენ კელმენდის ქალები. ითვლება, რომ ბოლო ორი საუკუნის განმავლობაში ფერების შემცირება განპირობებულია მისი გამოყენების შეზღუდვით მხოლოდ შორეულ მთიან რაიონებში.

ჯუბლეტა 2022 წელს შეიტანეს იუნესკოს მიერ გადაუდებელ დაცვაში საჭირო არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის სიაში  

## ისტორია 
ჯუბლეტას უძველესი წარმოშობა აქვს.  იგი წარმოადგენს მსგავსებას ბოსნიაში ნაპოვნი ზოგიერთი ნეოლითის ფიგურის ტარებასთან, მაგრამ ასევე ხმელთაშუა ზღვის რეგიონის სხვა რაიონებში, რომლებიც მიეკუთვნება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე II ათასწლეულს და შესაბამისად აკავშირებს ძველ ხმელთაშუა ზღვის ცივილიზაციას.   მას ჩვეულებრივ ამშვენებს უძველესი წარმართული წარმოშობის ალბანური სიმბოლური ელემენტები, როგორიცაა მზის, მთვარის, ვარსკვლავების, არწივების და გველების სიმბოლოები. ძირითადად გეომეტრიული ორნამენტები გვიჩვენებს ამ კოსტუმის არქაულ ხასიათს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ალბანეთი
G7-ის მე-2 სამიტი

**G7-ის მე-2 სამიტი**, *დიდი შვიდიანის მეორე სამიტი*, ასევე *რამბუიე II* (; 27-28 ივნისი, 1976) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა პუერტო-რიკოს ქალაქ დორადოში. სამიტის ჩატარების ადგილი იყო დორადო ბიჩ ჰოტელი, სან-ხუანთან ახლოს.

წინა წელს გაიმართა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა, რომელიც აერთიანებდა უმდიდრესი ინდუსტრიული ქვეყნების: საფრანგეთის, დასავლეთ გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ის ხელმძღვანელებს. დიდი შვიდიანი (G7), რომელიც პირველად შეიკრიბა მიმდინარე წელს, ფორმირდა კანადის დამატებით. ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

## ლიდერები სამიტზე
G7 იყო არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი, კანადის, საფრანგეთის, დასავლეთ გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

სამიტის პირველი სესია 16:15 საათზე დაიწყო და დასრულდა 19:05 საათზე, ხოლო მეორე და უკანასკნელი გაიმართა დილის 9:00-დან 11:30 საათამდე, თუმცა ლიდერებმა გამოსვლები 15:00 საათამდე გამართეს.

## განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

## გალერეა

File:Pierre Trudeau (1975).jpg|''''''პიერ ტრიუდო, პრემიერ-მინისტრი
File:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|alt=ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი|'***ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი
File:Bundeskanzler Helmut Schmidt.jpg|alt=ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი|****ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი
File:Aldo Moro.jpg|alt=ალდო მორო, პრემიერ-მინისტრი|****ალდო მორო, პრემიერ-მინისტრი
File:Takeo Miki 19741209.jpg|alt=ტაკეო მიკი, პრემიერ-მინისტრი|****ტაკეო მიკი, პრემიერ-მინისტრი
File:James Callaghan (1975).jpg|alt=ჯეიმს კალაგანი, პრემიერ-მინისტრი|****ჯეიმზ კალაჰანი, პრემიერ-მინისტრი  
File:Gerald Ford presidential portrait (cropped).jpg|alt=ჯერალდ ფორდი, პრეზიდენტი|***'ჯერალდ ფორდი, პრეზიდენტი 

## რესურსები ინტერნეტში
* University of Toronto: G8 Research Group, G8 Information Centre 
** G7 1976, delegations & documents 

* Presidential Itinerary (June 26–28, 1976)
** Presidential Daily Diary (June 26, 1976)
** Presidential Daily Diary (June 27, 1976)
** Presidential Daily Diary (June 28, 1976)
* *Joint Declaration* 
* *Memorandum of Conversation* (First Session, June 27, 1976)
* *Memorandum of Conversation* (Second Session, June 28, 1976)
*Documents archived at the Gerald R. Ford Presidential Library
**President's Introductory Statement at the Puerto Rico Summit
**Economic Summit - Puerto Rico documents
**National Security Adviser's Memoranda of Conversation
**International Economic Summit - Puerto Rico, 1976
**Puerto Rico Economic Summit memorandum
**Remarks Upon Arrival for International Summit Conference, Puerto Rico

## სქოლიო
002
ხავიერ სერკასი

**ხავიერ სერკასი** () — ესპანელი მწერალი, ესპანური ლიტერატურის პროფესორი ჟირონას უნივერსიტეტში, ესპანეთში. 

დაიბადა იბერნანდოში. ის El País ჟურნალის კატალონიური გამოცემისა და ყოველკვირეული დანართის მუდმივი თანამშომელია. ხავიერ სერკასი ორი წლის განმავლობაში მუშაობდა ილინოისის უნივერსიტეტში, ილინოისში, ამერიკის შეერთებული შტატები. 

ის არის ცნობილ ესპანელ რომანისტთა ჯგუფის წევრი, რომლებმაც გამოაქვეყნეს მხატვრული ლიტერატურული ნაწარმოებები "ისტორიული მეხსიერება", რომელთა მთავარი თემა არის ესპანეთის სამოქალაქო ომი და ფრანკოისტური სახელმწიფო. რომანისტთა ჯგუფის წევრებში შედიოდნენ ხულიო ლამაზარესი, ანდრეს ტრაპიელო და ხესუს ფერერო. 

ნაწარმოებმა "სალამინის ჯარისკაცები" (ინგლისურად თარგმნა ენ მაკლინმა) მოიგო დამოუკიდებელი უცხოური მხატვრული ლიტერატურის პრიზი 2004 წელს.  მაკლინის თარგმანები მისი რომანებისთვის "სინათლის სიჩქარე" და "გაძევებული" ასევე მოხვდა საერთაშორისო დუბლინის ლიტერატურული ჯილდოს მოკლე სიაში, შესაბამისად, 2008 და 2016 წლებში.

2014–15 აკადემიური წლების განმავლობაში ის იყო ვაიდენფელდის მოწვეული პროფესორი სენტ-ანას კოლეჯში ოქსფორდში, ინგლისი.    2016 წელს მას მიენიჭა ევროპული წიგნის პრემია The Imposter-ისთვის.

## ბიბლიოგრაფია 
•	 2001 Soldados de Salamina (სალამინის ჯარისკაცები)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ესპანელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ესპანელი ესეისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ესპანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ესტრემადურელი მწერლები
კატეგორია:ჟირონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბელიზი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბელიზმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეათედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები

კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბელიზი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
იშტვან ჩუკაში

**იშტვან ჩუკაში** (  ; დ. 2 აპრილი 1936, კიშუისალაში, იას-ნადიკუნსოლნოკი  — გ. 24 თებერვალი, 2020, ბუდაპეშტი, უნგრეთი) — უნგრელი მწერალი, ლიტერატურული პრემიის ლაურეატი.

დაიბადა კიშუისალაშში მჭედლის ოჯახში (უფროსი ვაჟი).

დაამთავრა მუსიკალური სკოლა ბეკესტარჰოსში ვიოლინოს განხრით.  მუსიკის აკადემიაში გამოცდების გარეშე შეეძლო შესულიყო, მაგრამ საბუთები იურიდიულ ინსტიტუტში შეიტანა. გარკვეული პერიოდის შემდეგ იგი გადავიდა ხელოვნების ფაკულტეტზე, მაგრამ 1956 წელს მიატოვა სასწავლებელი და საბოლოოდ უმაღლესი განათლება არ მიუღია.

1953 წელს მეგობრის მაგალითზე მან რამდენიმე ლექსი წარადგინა უნგრეთის რადიოს სტუდენტი-პოეტების კონკურსზე და მიიღო პირველი პრემია. 1962 წელს გამოიცა მისი პირველი პოეტური კრებული "Elmondani adj erőt!" („მითხარი, მომეცი ძალა!“), 1967 წელს გამოსცა პირველი მოთხრობა ბავშვებისთვის „Egy szürke kiscsacsi“ („ნაცრისფერი კისკაჩი“).

უნივერსიტეტის მიტოვების შემდეგ მუშაობდა უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკის ხელოვნების ფონდში, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში შრომის სამინისტროს უწყებრივ გაზეთში, შემდეგ კი ორი წლის განმავლობაში  — გაზეთ Néphadsereg-ის ჟურნალისტად. 1968 წლიდან 1971 წლამდე იყო უნგრეთის ტელევიზიის დრამატურგი (საბავშვო განყოფილება). შემდეგ — საბავშვო საინფორმაციო გამოშვების Hétmérföldes kamera-ს თანამშრომელი. 1978 წლიდან 1985 წლამდე იკავებდა ახალგაზრდული წიგნის გამომცემლობის —  „მორა ფერენცის“ მთავარი რედაქტორი.

1985 წლიდან ცხოვრობდა თავისი ნაწარმოებებიდან მიღებული ჰონორარებით.

2014 წელს  მუშაობდა საბავშვო ოპერაზე სეგედელი კომპოზიტორის იმრე ნაგისთან ერთად  სახელწოდებით "Szökeveny tszálloks" და მესამედ გამოჩნდა ასტრიდ ლინდგრენის მემორიალურ პრიზზე ნომინირებული ავტორების საერთაშორისო სიაში, რომელიც გამოქვეყნდა ოქტომბერში.

2015 წელს, უნგრული დრამის დღეს, იშტვან ჩუკაშმა მიიღო სპეციალური ჯილდო ერნო სეპისგან სასცენო მითების შექმნისთვის ახალგაზრდა თაობისთვის.

ავტორია 25 პოეტური კრებულის, 55 რომანისა და მოთხრობის, 5 პიესის, 20 ფილმის სცენარის.

ჰოლივუდის მე-10 სატელევიზიო ფესტივალზე მის ნამუშევრებზე დაფუძნებულმა მხატვრულმა ფილმმა "Hard Hat and the Potato Nose" მიიღო მთავარი პრიზი და 1975 წლის საუკეთესო საბავშვო ფილმის ტიტული.

იშტვან ჩუკაში იყო არაერთი პრემიის ლაურეატია, მათგან აღსანიშნავია: ატილა იოზეფის პრემია (1977, 1987), ანდერსენის პრემია (1984), წლის წიგნი (1987), ტიბორ დერის პრემია (1989, 1995) და უნგრეთის მთავარი ლიტერატურული პრემია — კოშუტის პრემია (1999).  იყო ბუდაპეშტის საპატიო მოქალაქე (2011). დააჯილდოვეს უნგრეთის ღირსების ორდენის შუა ჯვრით (2016 წ.).

მწერალი გარდაიცვალა 2020 წლის 24 თებერვალს 83 წლის ასაკში. იმავე დღეს, საღამოს, მედიამ პატივი მიაგო მის ხსოვნას მისი ნაწარმოებების მიხედვით გადაღებული ფილმების  და მისი მონაწილეობით გასული პროგრამების ჩვენებით. ის დაკრძალეს ბუდაპეშტის ფარკაშრეტის სასაფლაოზე მხატვრების ნაკვეთში.

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრელი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ზაზა გოგსაძე

**ზაზა (ზაალ) გოგსაძე** (დ. 21 ოქტომბერი, 1954, ჭიათურა) — ქართველი დიპლომატი და მეცნიერი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1984). 

2004-2008 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იტალიის რესპუბლიკაში – აკრედიტებული მალტის რესპუბლიკასა და სან-მარინოში, 2013-2018 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ჩეხეთის რესპუბლიკაში, 2018-2023 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უნგრეთში – აკრედიტებული ხორვატიასა და მონტენეგროში. 2023 წლიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ხორვატიაში.

## ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 1983 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1990-1993 წლებში იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციის დეპარტამენტის დირექტორი; 1993-1994 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პოლიტიკური დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე. 1994-1999 წწ. გაეროსთან საქართველოს მუდმვი წარმომადგენლობის მრჩეველი. 1999-2001 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საერთაშორისო ორგანიზაციების დეპარტამენტის დირექტორი. 2001-2002 წწ. ბოსნია და ჰერცეგოვინაში გაეროს მისიის სამოქალაქო ოფიცერი. 2003-2004 წწ. საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს საგანგებო დავალებათა ელჩი. 2004-2008 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი იტალიის რესპუბლიკაში – აკრედიტებული მალტის რესპუბლიკასა და სან-მარინოში, 2013-2018 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ჩეხეთის რესპუბლიკაში, 2018-2023 წლებში საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი უნგრეთში – აკრედიტებული ხორვატიასა და მონტენეგროში. 2023 წლიდან საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ხორვატიაში.

2000 წლიდან მინიჭებული აქვს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩის დიპლომატიური რანგი.

## პირადი ცხოვრება
ფლობს ინგლისურ, რუსულ და იტალიურ ენებს. ჰყავს მეუღლე და ორი  შვილი.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი,  თბ., 2006, გვ. 130; 
**ჭუმბურიძე ზ.,* დამოუკიდებელი საქართველოს ელჩები 1991-2021, ნაწილი 1, თბ., 2021, გვ. 61

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ელჩები იტალიაში
კატეგორია:საქართველოს ელჩები ჩეხეთში
კატეგორია:საქართველოს ელჩები უნგრეთში
კატეგორია:საქართველოს ელჩები ხორვატიაში
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
დიელო

**„დიელო“** — ქართული ვოკალურ-საკრავიერი ანსამბლი, დაარსდა 1961 წელს. მოღვაწეობდა პოლიფონიური ჯაზის ჟანრში. 

ჩამოყალიბდა 1961 წელს ამირან ებრალიძის ხელმძღვანელობით ვოკალური კვარტეტის სახით (ა. ებრალიძე, ვ. კიკაბიძე, გ. ლეონიძე, ს. ებრალიძე). 1966 წელს გადაკეთდა ვოკალურ-საკრავიერ ანსამბლად და შეივსო შემსრულებელთა ახალი ნაკადით (ა. მამაცაშვილი, გ. გაბუნია, ნ. დუმბაძე, გ. ჭირაქაძე, ნ. აბესაძე, ა. რაქვიაშვილი, ლ. ტურაშვილი, ი. ფერაძე, ვ. კუცია და სხვ.). მისი რეპერტუარი შედგებოდა პოლიფონიური ჯაზის სტილში შესრულებული ქართველი (ა. ბუკიას, გ. ცაბაძის, რ. ლაღიძის, შ. მილორავას და სხვ.) და საზღვარგარეთელ კომპოზიტორთა სიმღერებისგან.

ანსამბლმა დიდი პოპულარობა და აღიარება მოიპოვა. შემოიარა მაშინდელი საბჭოთა კავშირისა და მსოფლიოს არაერთი ქვეყანა, პოპულარობას უწევდა ქართულ მუსიკას, მონაწილეობდა ქართულ ფილმებში: „წარსული ზაფხული“ და „შეხვედრა მთაში“. გამოშვებული აქვს ათი ფირფიტა „გიგანტი“. არის ესტრადის მსახიობთა IV საკავშირო კონკურსის ლაურეატი (1970). 1981 წელს ანსამბლმა არსებობა შეწყვიტა. 1993 წელს კვლავ განაახლა მოღვაწეობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ანსამბლები
კატეგორია:1961 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
დივიდენდი

**დივიდენდი**  (ლათ. dividendum – გასაყოფი) — განაწილებას დაქვემდებარებული შემოსავალი, რომელსაც იღებს კაპიტალის მესაკუთრე სააქციო საზოგადოების წმინდა მოგებიდან საკუთარი კაპიტალის ინვესტირებული წილის პროპორციულად კაპიტალის კლასის მიხედვით.

სააქციო საზოგადოებაში ჩვეულებრივი აქციებიდან მიღებული დივიდენდის ოდენობა დამოკიდებულია საზოგადოების წმინდა მოგებაზე. პრივილეგირებულ აქციებზე დივიდენდი, აქციის ნომინალური ღირებულებიდან გამომდინარე, წინასწარ დადგენილი პროცენტის მიხედვით გაიცემა.

გავრცელებულია დივიდენდის გადახდის რამდენიმე ფორმა: ნაღდი ანგარიშსწორება, ანგარიშსწორება აქციებით, ოფციონით და მატერიალური ღირებულებით. დივიდენდების გადახდის წესი და პერიოდულობა შეიძლება განსხვავებული იყოს ქვეყნებისა და კომპანიების მიხედვით. დივიდენდების მოცულობა განისაზღვრება პარტნიორების წილის შესაბამისად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კორპორატიული ფინანსები
მარტინ კამაჯ

**მარტინ კამაჯ** (21 ივლისი 1925 – 12 მარტი 1992)  — ალბანელი ფოლკლორისტი, ენათმეცნიერი, პოეტი და მწერალი. იგი ითვლება თანამედროვე ალბანური პროზის ერთ-ერთ მთავარ ავტორად. მისი რომანი *Rrathë* ითვლება ალბანურ ენაზე დაწერილ პირველ ფსიქოლოგიურ რომანად . 

## ცხოვრება 
მარტინ კამაჯ დაიბადა თერნალში, შკოდერის რაიონში, შკოდერის ოლქში, ჩრდილო-დასავლეთ ალბანეთში 1925 წლის 21 ივლისს. მან პირველად სწავლა შკოდერის იეზუიტთა ამერიკულ კოლეჯში, შემდეგ კი ბელგრადის უნივერსიტეტში. მოგვიანებით კამაი მუშაობდა ალბანური ენის პროფესორად რომის საპიენცას უნივერსიტეტში, სადაც მან ჩაატარა პოსტგრადუატური კვლევა და დაამთავრა ლინგვისტიკის კვლევები 1960 წელს. 1957 წელს გახდა რომში გამოცემული ალბანოლოგიური ჟურნალის Shejzat-ის მთავარი რედაქტორი.

1961 წელს ის დასახლდა მიუნხენში და პირველად მუშაობდა მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის უნივერსიტეტში ლექტორად, სადაც 1964 წელს გახდა პრივატდოცენტი .  1970 წელს მოიპოვა პროფესორის წოდება, ხოლო 1990 წლამდე ამავე უნივერსიტეტის ალბანოლოგიის პროფესორი იყო. 1970-იანი წლებიდან ბავარიის ლენგრისის მკვიდრი, კამაი გარდაიცვალა იქ 1992 წლის 12 მარტს. 

## ნამუშევრები 
კამაჯ-ის ნამუშევრები ტრიალებს ისეთი თემების ირგვლივ, როგორიცაა ტრადიციის დაკარგვა და ძიება და მარტოობა, რომელიც გამოწვეულია მომავალი ცვლილებებით. მისი პირველი ლექსების კრებულები *Nji fyell ndër male* (ფლეიტა მთებში) და *Kanga e Vërrinit* (სიმღერა დაბლობ საძოვრებზე) გამოიცა პრიშტინაში, შესაბამისად, 1953 და 1954 წლებში. მისი პირველი მთავარი პროზაული ნაწარმოები იყო *Djella*, რომელიც გამოიცა რომში 1958 წელს. მისი შემდეგი რომანი *Rrathë* (წრეები) გამოიცა მიუნხენში 1978 წელს.

*Rrathë*, რომელიც კამაის ყველაზე დიდი ნაწარმოებია, მას თხუთმეტი წელი დასჭირდა და ითვლება ალბანურად დაწერილ პირველ ფსიქოლოგიურ რომანად. რომანი დაყოფილია სამ ციკლად: წყალი, ცეცხლი და სისხლი, რომლებიც განასახიერებენ განმეორებად მეტაფიზიკურ და სოციალურ თემებს. 1981 წელს გამოქვეყნდა კრებული სახელწოდებით *შუნდულიმა* (კვაკი), რომელიც მოიცავდა ხუთ მოთხრობას და ერთ პიესას. მისი ბოლო რომანი *კარპა*, რომელიც 1987 წელს რომში გამოიცა, არის დისტოპიური ნაწარმოები, რომელიც ვითარდება 2238 წელს Elsie, Robert; England), Centre for Albanian Studies (London (2005). *Albanian literature: a short history*. I.B.Tauris. pp.&nbsp;185–6. ISBN&nbsp;978-1-84511-031-4. Retrieved 1 July 2011. .

## წყაროები 
კატეგორია:XX საუკუნის რომანისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:დაბადებული 1925
დილეგი

[მინი|დილეგი ბლარნის ციხე-კოშკში ([ირლანდია, XV საუკუნე)]]
**დილეგი** — საპყრობილე, სატუსაღო, ტყვეთა დასამწყვდევი, უკარფანჯრო ადგილი ციხე-კოშკის პირველი სართულის ქვეშ. გავრცელებული იყო შუა საუკუნეებში.

ჩასასვლელი პირველი სართულიდან ჰქონდა, ზემოდან აფარებდნენ ფიქალ ქვას ან ხის სახურავს, რომელიც ურდულით იკეტებოდა. დასავლეთ ევროპაში ცნობილი იყო ე. წ. უბლიეტი (ფრანგ. oubliette), რომელიც წარმოადგენდა ხაროს მასში ჩასასვლელი ლიუკით ან ვიწყო ხვრელით. აღმოსავლეთის ქვეყნებში და ნაწილობრივ ჩრდილოეთ კავკასიაში დილეგის ანალოგი იყო ზინდანი (სპარს. زندان‎, zindân). დილეგიანი ციხე-სახლები და კოშკები გავრცელებული იყო ძველ საქართველოშიც.
## ლიტერატურა
კატეგორია:შუა საუკუნეების არქიტექტურა
კატეგორია:სასჯელები
კატეგორია:ოთახები
ინა დივნოგორცევა-გრიგოლია

**ინა დიმიტრის ასული დივნოგორცევა-გრიგოლია** (დ. 6 ნოემბერი, 1916, ქ. ენოტაევკა, ასტრახანის ოლქი, რუსეთის იმპერია, — გ. 13 ოქტომბერი, 2004, თბილისი) — მხატვარი, გრაფიკოსი, პოეტი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967). მოქანდაკისა და მხატვრის ვლადიმერ (ლადო) გრიგოლიას მეუღლე.

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1940). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1940 წლიდან. თანამშრომლობდა გამომცემლობებთან, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. თავი მოუყარა მეუღლის, ლადო გრიგოლიას არქივსა და მის შემოქმედებით მემკვიდრეობას, მოამზადა და გამოსცა წიგნები მისი შემოქმედების შესახებ. 

მოღვაწეობდა წიგნის გრაფიკის დარგშიც. გააფორმა შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“ (ტრიპტიქი, 1968), რომენ როლანის „მიქელანჯელო ბუონაროტის ცხოვრება“ (1940), უილიამ თეკერეის „ამაოების ბაზარი“ (1951), უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“ (1961), მიგელ დე სერვანტესის „დონ კიხოტი“ (1950), ბოლესლავ პრუსის „ფარაონი“ (1958), ანატოლ ფრანსის „ღმერთებს სწყურიათ“ (1958). ავტორია სხვადასხვა კომპოზიციებისა, პლაკატებისა და სხვ. ეკუთვნის ლექსების კრებული „ფრესკა“ (გაფორმება და ილუსტრაციები ავტორისა, თბ., 1986, რუსულ ენაზე). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
დილერი

**დილერი** ( – მოვაჭრე, აგენტი) — იურიდიული ან ფიზიკური პირი, შუამავალი, რომელიც სასაქონლო ბირჟაზე მოქმედებს თავისი სახელითა და ხარჯით. ეს განასხვავებს მას ბროკერისაგან, რომელიც თანამშრომლობს თავის კლიენტებთან მათივე სახელით და დავალებით. დილერობა სავაჭრო-საშუამავლო სტრუქტურების ფართოდ გავრცელებული ნაირსახეობაა.

დილერები თვითონ არჩევენ მომწოდებლებს და მყიდველებს, რომლებსაც შუამავლის მეშვეობით საქონლის გაყიდვის ან ყიდვის სურვილი აქვთ. დილერთა შემოსავალს წარმოადგენს საქონლის ნასყიდობასა და გასაყიდ ფასებს შორის სხვაობა.

საქართველოში სადილერო საქმიანობა ექვემდებარება საქართველოს კანონს სასაქონლო ბირჟებისა და საბირჟო ვაჭრობის შესახებ (1999 წ.).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფინანსური ბაზრები
დილის გაზეთი

**„დილის გაზეთი“** — ქართული ყოველდღიური საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთი, გამოდიოდა 1996-2004 წლებში. მთავარი რედაქტორი იყო თეიმურაზ მეტრეველი, შემდეგ — მანანა კარტოზია, გამომცემელი — ტარიელ შავერდაშვილი. გაზეთის მიერ გამოცემულია ყოველწლიური საიმიჯო-თემატური კალენდრები, წიგნი „ერთი პუბლიკაციის ანთოლოგია“ (2002, ასახულია თავიანთი ავტორების მუშაობა), პაატა ნაცვლიშვილის „პუბლიცისტური წერილები“ (2006) და ერლომ ახვლედიანის ესეების კრებული. მიღებული აქვს ბეჭდური პრესის სხვადასხვა ჯილდო.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
დილის საარი

**დილის საარი** (, „საჰარ“ – დილა, აგრეთვე მომაჯადოებელი, მომხიბვლელი, ჯადოსნური, გრძნეული) — ქართული ქალაქური ფოლკლორის ნაწილი, ცისკრის ჰანგი, რომელსაც მხოლოდ გათენებისას უკრავდნენ და წინადღით დაწყებული დროსტარების დასასრულის მაუწყებელი იყო.  

ტრადიციისამებრ, გარიჟრაჟისას, ღამენათევი, სუფრიდან აშლილი მოქეიფენი შინიდან ეზოში ან ქუჩაში აგრძელებდნენ მოლხენას. ამ დროს უკრავდნენ საარსაც. ეს იყო შინ დაწყებული ლხინის თეატრალიზებული დასასრული. დილის საარი, იოსებ გრიშაშვილის თქმით, სრულდებოდა დუდუკზე, ხოლო ძველი თბილისის კულტურის მკვლევარის ალექსი ბარნოვის მიხედვით — ზურნაზე.

## ლიტერატურა
* ბარნოვი ა., ძველი თბილისის მუსიკოსები, თბ., 1974.
* გრიშაშვილი ი., ქალაქური ლექსიკონი, თბ., 1997.

კატეგორია:თბილისის კულტურა
დილიფის განძი

**დილიფის განძი** — VII-IX საუკუნეების ვერცხლის მონეტების განძი, აღმოჩენილია 1949 წელს სოფელ დილიფში (ახლანდ. დილითი, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტი).

შემორჩენილია 14 მონეტა და 19 ნატეხი. განძის დიდი ნაწილი დაკარგულია. 1 მონეტა სასანური დრაქმაა, 1 — არაბულ-სასანური, ხოლო დანარჩენი ომაიანთა და აბასიანთა დირჰემებია. მონეტების ქრონოლოგიური ჩარჩოა 620–833 წწ. (ჰიჯრით).

## ლიტერატურა
* ჯალაღანია ი., ქუფური მონეტების ტოპოგრაფია საქართველოში, თბ., 1972.
* ჯალაღანია ი., საქართველოს სამონეტო განძები, [ტ.] 1, თბ., 1976.

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ალბერტ დილბარიანი

**ალბერტ მიხეილის ძე დილბარიანი** (დ. 2 დეკემბერი, 1928, თბილისი, — გ. 17 აპრილი, 1991, იქვე) — საქართველოში მოღვაწე მხატვარი, ფერმწერი, ეროვნებით სომეხი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1952, უჩა ჯაფარიძის კლასი). სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1952 წლიდან. შესრულებული აქვს პეიზაჟური და ჟანრული ხასიათის სურათები, პორტრეტები, ნატურმორტები: „ბოტანიკურ ბაღში" (1953), „ნორჩი ნატურალისტები" (1957), „მერცხლები" (1958), „სამუშაოდან დაბრუნება" (1960), „ზეიმის წინ" (1962), „საჩუქრები ფრონტისათვის (1964), „რთველი" (1969), „მსხლები" (1969), „ძველი თბილისი" (1965, 1972), „თბილისის ეზო" (1977), „მხატვრის სამყარო" (1980), „ნატურმორტი" (1983), „ოჯახი" (1985) და სხვ. მონაწილეობდა საქართველოსა და მსოფლიოს მრავალ ქალაქში მოწყობილ გამოფენებში. დილბარიანის პერსონალური გამოფენა მოეწყო თბილისში (2007, გალერეა „ვერნისაჟი").

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
ალბერტ დილბარიანი — ახალი და უახლესი ქართული ვიზუალური ხელოვნების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1991
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:სომეხი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
ვაშინგტონის დეკლარაცია

**ვაშინგტონის დეკლარაცია** (სრული სათაური— ჩეხოსლოვაკიის დროებითი მთავრობის  მიერ გამოცხადებული ჩეხოსლოვაკიის ხალხის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია ) ( ,   — ემიგრაციაში მყოფი ჩეხი და სლოვაკი ლიდერების დეკლარაცია, რომელიც დაწერა ტომაშ გარიგ მასარიკიმ 1918 წლის 13 - 16 ოქტომბერს  ვაშინგტონში. პირველად გამოქვეყნდა 1918 წლის 18 ოქტომბერს  პარიზში.  . დეკლარაციის მიხედვით გამოცხადდა ჩეხო-სლოვაკიის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა.  

ვაშინგტონის დეკლარაციამ უარყო ავსტრია-უნგრეთის ფედერალური რეორგანიზაციის შესაძლებლობა და გამოაცხადა ჩეხო-სლოვაკეთის სახელმწიფოს დამოუკიდებლობა, რომლის ძირითადი პრინციპები იყო თანამედროვე დემოკრატიის იდეალები. დეკლარაციის მიხედვით, ახლადშექმნილი სახელმწიფო იქნებოდა რესპუბლიკა, რომელიც უზრუნველყოფდა სინდისის, რწმენის, სიტყვის, პრესისა და შეკრების სრულ თავისუფლებას, აგრეთვე პეტიციის უფლებას. რელიგია  სახელმწიფოსგან დამოუკიდებელი უნდა ყოფილიყო.    დეკლარაცია ორივე სქესისთვის თანაბარი ხმის უფლების გარანტიას იძლეოდა, ასევე გარანტირებული იქნებოდა უმცირესობების პროპორციული წარმომადგენლობა მთავრობაში, განისაზღვრა საპარლამენტო დემოკრატიის პრინციპები, მუდმივი არმიის ჩანაცვლება მილიციით და აცხადებდა გეგმას ფართო სოციალური და ეკონომიკური რეფორმისთვის, მათ შორის გულისხმობდა თავადაზნაურთა წოდების გაუქმებას.

დეკლარაციაში გამოყენებული იყო ტერმინი „ ჩეხოსლოვაკი ხალხი “, რითაც  განსხვავდებოდა კლივლენდისა და პიტსბურგის წინა შეთანხმებებისაგან, სადაც ნახსენები იყო ორი — ჩეხი და სლოვაკი ხალხი.

დეკლარაციას ხელს აწერდნენ:

* ტომაშ გარიგ მასარიკი — როგორც პრემიერ-მინისტრი და ფინანსთა მინისტრი;
* მილან როსტისლავ სტეფანიკი — როგორც ეროვნული თავდაცვის მინისტრი;
* ედვარდ ბენესი — როგორც  საგარეო და შინაგან საქმეთა მინისტრი. 

ვაშინგტონის დეკლარაციის გამოქვეყნების პარალელურად, ავსტრია-უნგრეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა იულიუს ანდრასმა გაუგზავნა ნოტა (Andrássy Note) ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტ ვუდრო ვილსონს,  სადაც გამოაცხადა საკუთარი  ქვეყნის მზადყოფნა ამერიკის შეერთებული შტატებისგან სამშვიდობო პირობების მიღებაზე და თანხმობა განაცხადა ჩეხოსლოვაკებისა და იუგოსლავების უფლებების აღიარებაზე.   იმავე დღეს ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორმა ჩარლზ I-მა გამოსცა მანიფესტი „ჩემს ერთგულ ავსტრიელ ხალხებს,“  სადაც აქცენტი გააკეთა ავსტრია-უნგრეთის მთლიანობის შენარჩუნებასა და მომავალი ავსტრიისთვის ფედერალური სტრუქტურის შეთავაზებაზე. თუმცა იმ დროს ავსტრია-უნგრეთის იმპერია უკვე დაშლის პირას იმყოფებოდა.

## ლიტერატურა 
* GRONSKÝ, Ján. Komentované dokumenty k ústavním dějinám Československa. I. Díl, 1914—1945.. Praha : Univerzita Karlova, nakladatelství Karolinum, 2005. ISBN 80-246-1027-2.
* Jan Blahoslav Kozák: Tomáš Garrigue Masaryk a vznik Washingtonské deklarace v říjnu 1918, 116 str., Melantrich, Praha 1968
* R.W. Seton-Watson — *A History of the Czechs and Slovaks* Archon Books, 1965
* C.A. Watson — *Hungary: A Short History* Edinburgh University Press, 1966
* Leo Valiani — *The End of Austria-Hungary* Secker & Warburg, 1973

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრია-უნგრეთის დაშლა
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის ისტორია
ისმაილ ქემალი

**ისმაილ ქემალი** (; დ. 16 იანვარი, 1844, ავალონი — გ. 24 იანვარი, 1919, პერუჯა) — ალბანეთის ეროვნული მოძრაობის დამფუძნებელი და დამოუკიდებელი ალბანეთის პირველი მეთაური; ალბანეთის ეროვნული კრების თავმჯდომარე (1912 წლის 28-29 ნოემბერი), დროებითი მთავრობის თავმჯდომარე (1912 წლის 29 ნოემბერი — 1914 წლის 22 იანვარი ) და საგარეო საქმეთა მინისტრი; ალბანეთის სახალხო გმირი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ქალაქ ავლონაში (დღევანდელი ვლორა) ბეგების მდიდარ ფეოდალურ ოჯახში. მშობლიურ ქალაქში მხოლოდ დაწყებითი განათლება მიიღო. შემდგომ დაუყოვნებლივ დაამთავრა საშუალო სკოლა ქალაქ იანინაში. 1859 წელს გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში, სადაც ოსმალეთის სახელმწიფო მოხელე გახდა. აქტიურად მონაწილეობდა მიდჰათ-ფაშას ლიბერალურ რეფორმებში და მსახურობდა ბალკანეთის რამდენიმე ქალაქის გუბერნატორად. ამ წლების განმავლობაში მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ალბანური ანბანის სტანდარტიზაციაში და დააარსა ალბანური კულტურული ასოციაცია.

1877 წელს, როცა ქემალი ოსმალეთის პოლიტიკურ ცხოვრებაში თითქოს მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა, სულთან აბდულჰამიდ II-მ მიდჰათ-ფაშა პრემიერ მინისტრის პოსტიდან გადააყენა, ქემალი კი დასავლეთ ანატოლიაში გადაასახლეს, სადაც მანამ დარჩა, სანამ სულთანმა უკან არ დააბრუნა და ბეირუთის გუბერნატორად დანიშნა. მოგვიანებით ქემალის ლიბერალური შეხედულებები კვლავ შეეჩეხა სულთანს, რისთვისაც თურქეთიდან წაიყვანეს. მომდევნო რვა წლის განმავლობაში ის ემიგრაციაში ცხოვრობდა, სადაც ერთდროულად მუშაობდა ოსმალეთის იმპერიის კონსტიტუციურ რეფორმასა და ალბანეთში ეროვნული მოძრაობის წამოწყებაზე.

1908 წელს, თურქეთის ახალგაზრდული აჯანყების შემდეგ, მან ოსმალეთის აღდგენილ პარლამენტში დეპუტატის თანამდებობა დაიკავა. 1909 წელს ქემალი ოსმალეთის ეროვნული კრების თავმჯდომარედ დაინიშნა, მაგრამ მალე, იძულებული გახდა, სამუდამოდ დაეტოვებინა სტამბოლი. მას შემდეგ მან თავისი საქმიანობა მხოლოდ ალბანეთის დამოუკიდებლობის საკითხს მიუძღვნა.

ქემალმა უმნიშვნელოვანესი წვლილი შეიტანა ალბანეთის დამოუკიდებლობის დეკლარაციის მიღებასა და დამოუკიდებელი ალბანეთის მთავრობის ფორმირებაში. ასე დასრულდა მისი წყალობით ალბანეთში ოსმალთა 500-წლიანი მმართველობა. მან ლუიდე გურაკუჩისთან ერთად ალბანეთის დროშა ჩამოკიდა იმ სახლის აივანზე ვლორაში, სადაც დეკლარაციას მოეწერა ხელი. ისმაილ ქემალი ალბანეთის მთავრობას 1912 წლიდან 1914 წლამდე ხელმძღვანელობდა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ქემალი პარიზში ცხოვრობდა, სადაც დროგამოშვებით წერდა სტატიებს *„Daily Mail“*-ისთვის. თანამშრომლობდა სხვა გამოცემებთანაც თავისი მემუარების გამოსაქვეყნებლად. 1918 წელს ქემალი იტალიაში გაემგზავრა ალბანეთის ეროვნული მოძრაობისთვის მხარდაჭერის მოსაპოვებლად, მაგრამ იტალიის მთავრობამ მას ქვეყნის დატოვება აუკრძალა. 1919 წლის 24 იანვარს ქემალი იქვე გულის შეტევით გარდაიცვალა.

## ხსოვნა
მინი|მარჯვენა|230px|ქემალი 1992 წლის 200-ლეკიან ბანკნოტზე
მინი|მარჯვენა|230px|ქემალი 1996 წლის 500-ლეკიან ბანკნოტზე
* ვლორის უნივერსიტეტი ისმაილ ქემალის სახელს ატარებს.
* ქემალი გამოსახულია 1992 წლის 200-ლეკიან და 1996 წლის 500-ლეკიან ბანკნოტებზე.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* *Искендеров П. А.* Исмаил Кемали // Вопросы истории — 2011. — № 8. — C. 41-63.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ალბანელები
კატეგორია:ალბანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ალბანეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები
ბაჰამის კუნძულები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბაჰამის კუნძულებმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთექვსმეტედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ერთი ოქროსა და ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბაჰამის კუნძულები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ბაჰამის კუნძულები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბაჰამის კუნძულებმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეჩვიდმეტედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ ორი ოქროს მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბაჰამის კუნძულები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
სკანდერბეგის ორდენი

**სკანდერბეგის ორდენი** () — ალბანეთის სახელმწიფო ჯილდო.

## ისტორია
ორდენის შექმნის ბრძანება ალბანეთის პრეზიდენტმა, აჰმედ ზოგუმ 1925 წლის 12 დეკემბერს გასცა. ორდენი მიეძღვნა ალბანეთის ეროვნულ გმირს, ალბანეთის ანანტიოსმალური აჯანყების ლიდერს — გეორგ სკანდერბეგს. ორდენი თავდაპირველად დაარსდა ოთხ კლასში: დიდი ჯვარი, დიდი ოფიცერი, მეთაური და კავალერი.

1939 წლის აპრილში, ალბანეთის ოკუპაციის შემდეგ, იტალიის მეფე ვიქტორ ემანუელ III-მ გადაწყვიტა, შეენარჩუნებინა ალბანური ორდენები და გაეერთიანებინა ისინი იტალიურ ორდენებთან, ამავდროულად შეცვალა მათი ნიშნები. 1940 წელს მან სკანდერბეგის ორდენს ოფიცრის კლასი დაამატებინა.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების და ალბანეთში ენვერ ხოჯას ხელმძღვანელობით კომუნისტური რეჟიმის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, სკანდენბერგის ორდენი შენარჩუნდა სახელმწიფოს დაჯილდოების ახალ სისტემაში, მაგრამ გარეგნულად განიცადა რამდენიმე ცვლილება და შეუმცირდა სამი კლასი.

1996 წელს, ალბანეთში კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ, სკანდერბეგის ორდენი ხელახლა დაარსდა, სახელწოდებით „გეორგ კასტრიოტი-სკანდერბეგის ორდენი“.

## ხარისხები
ორდენს გააჩნია ხუთი კლასი. ასევე აქვს ჯაჭვი, რომელიც სახელმწიფოს მეთაურთა დაჯილდოებისთვის გამოიყენება:

* 60px **დიდი ჯვარი** — ორდენის ნიშანი მხრის ლენტზე და რვაქიმიანი ვარსკვლავი გულმკერდის მარცხენა მხარეს.
* 60px **დიდი ოფიცერი** — ორდენის ნიშანი კისრის ლენტზე და ვარსკვლავი გულმკერდის მარცხენა მხარეს (1939 წლიდან — სპეციალური სამკერდე ნიშანი გულმკერდის მარჯვენა მხარეს).
* 60px  **მეთაური** — ორდენის ნიშანი კისრის ლენტზე.
* 60px **ოფიცერი** (1939 წლიდან)  — ორდენის ნიშანი გულმკერდის ლენტზე და სპეციალური სამკერდე ნიშანი გულმკერდის მარჯვენა მხარეს.
* 60px **კავალერი** — ორდენის ნიშანი მკერდის ლენტზე.

## აღწერა
### I ტიპი (1925-1939)
ორდენის ნიშანი თავის მხრივ წარმოადგენს წითელი მინანქრით დაფარულ, ოქროთი მოჩუქურთმებულ ორთავიან არწივს, რომელის თავზეც მოთავსებულია ხუთქიმიანი ვარსკვლავი. ვარსკვლავზე ორდენის ლენტია დამაგრებული. არწივის ცენტრში ლურჯი მინანქრის მრგვალი მედალიონია ოქროს კანტით, რომელიც შემოსაზღვრულია მწვანე მინანქრის დაფნის ტოტებით. მედალიონზე სკანდერბეგის მუზარადის ოქროს გამოსახულებაა დატანილი.

ორდენის ვარსკვლავი თავის მხრივ წარმოადგენს ვერცხლის რვაქიმიან ვარსკვლავს, რომელიც ფორმირებულია მრავალი განსხვავებული ზომის წვეტიანი სხივით, დაფარული ალმასის კიდეებით. ვარსკვლავის ცენტრში გამოსახულია იგივე მრგვალი მედალიონი, რაც თვითონ ორდენზე.

ორდენის ლენტის შავი მურა ფერის ზედაპირზე, კიდეების გასწვრივ გამოსახულია წითელი ზოლები. უფრო ფართო წითელი ზოლები ვრცელდება უშუალოდ ლენტის კიდეებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Орден периода народной республики на сайте «За заслуги»
* Орден периода королевства на сайте «Награды мира»
* Албанская армия. Орден Скандербега
* Албанские награды в фондах музея
* Kingdom of Albania: Order of Skanderbeg
* People's Republic of Albania: Order of Skanderbeg
* Republic of Albania: Order of Scanderbeg
* Your site for World Orders and Medals

კატეგორია:ორდენები
კატეგორია:ორდენები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ორდენები, ჯილდოები და მედლები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით