open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვაშლოვანის კოშკი

300px|მინი
**ვაშლოვანის კოშკი „სალხინო“** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი  ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში სოფელ ვაშლოვანის მახლობლად მდებარეობს შუა საუკუნეების კოშკი, რომელიც საბრძოლოდ არასდროს არ ყოფილა გამოყენებული. 

## ისტორია
1811 წელს აშენებული ვაშლოვნის კოშკის ქტიტორად დაცული წარწერების მიხედვით გვევლინება რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი თამაზ ორბელიანი, ხუროთმოძღვრად — ვინმე ოსტატი გიორგი.

გეგმით მრგვალი კოშკი ნაშენია რიყის ქვითა და აგურით, აღჭურვილია სათოფურებით. შემორჩენილია 3 სართული (ყოველ მათგანში თითო ოთახია). სოფლისკენ მიქცეულ მთავარ სამხრეთის ფასადზე ერთიმეორის ზემოთ მოთავსებულია ორი ღრმა თაღი, ერთში კოშკის შესასვლელია, მეორეში — საცხოვრებელი დარბაზის აივნის კარი, ხოლო მის თავზე — საგანგებოდ ჩასმულ ყვითელ ქვაზე, ორბელიანების გერბი და წარწერაა. 

ცილინდრული ფორმის კოშკის გადახურვა გაშლილი თაღის ფორმიისაა. მისი საპირეები კარგად თლილი, მდიდრულად ორნამენტირებული ქვის კვადრებისგან შედგება. აღნიშნული კოშკი აგებულია ძველი ფეოდალური არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი ტრადიციების შერწყმით ახალ ფორმებთან.

ვაშლოვანის კოშკი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* ქართული ციხე-ქალაქები და ციხესიმაგრეები XVI-XVIII საუკუნეებში ცილინდრული კოშკები: ვაშლოვანი // ზაქარაია პ. ქართულ ციხესიმაგრეთა ისტორია უძველესი დროიდან XVIII ს. ბოლომდე, თბ., 2002, გვ. 475
* ბერიძე ვ., XVI-XVIII საუკუნეების ქართული ხურათმოძღვრება, ტ. I, თბ., 1983, გვ.193-202
*  ბერიძე ვ., ძველი ქართველი ოსტატები, თბ., 1967

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის კოშკები
ავრანლოს ქვა

**ავრანლოს ქვა** — ქვა ასომთავრული წარწერით  ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი, მდებარეობს სოფ. ავრანლოს (თეზი) ჩრდილოეთით, მთის კალთაზე,  მდინარე ქციის ნაპირზე, წალკიდან 32 კმ-ზე, ზღვის დონიდან 1580 მეტრზე. 

## ისტორია
ისტორიულ წყაროებში ავრანლო თეზის სახელწოდებით პირველად 1691 წელს მოიხსენიება, როდესაც მეფე ერეკლე I-მა ის ფარემუზ ჯავახიშვილს უწყალობა.  „ავრანლო“  კი უწოდეს 1828-1829 წლებში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა. სოფელს გადმოჰყურებს ძვ. წ. I ათასწლეულის ბოლო მეოთხედის დიდი ნაციხარი, რომლის ციკლოპური წყობით ნაგები 2-2,5 მ სისქის კედლები განლაგებულია სამ იარუსად: მთის ძირას, ფერდობსა და წვერზე. ნაციხრის მიდამოებში შემორჩენილია განვითარებული ფეოდალური ხანის ეკლესია. მის სამხრეთით, კლდოვან ფერდზე, საფლავის ქვაზე XII–XIII სს.-ის ექვსსტრქონიანი ნუსხურ წარწერაა, საიდანაც ირკვევა, რომ ეს საფლავი ვინმე დაყუდებულ მწიგნობრის ძისაა. 

სოფლის ეკლესიები ახალია და ძველ ქართულ სალოცავებზეა აგებული, რასაც მათ წყობაში ჩაყოლებული არქიტექტურულ დეტალები მოწმობს. აქვე (ვახუშტი ბაგრატიონის თქმით) ყოფილა კლდეში გამოკვეთილი აბიბოს ნეკრესელის მონასტერი. კანიონში მართლაც არის გამოქვაბულები და შიგ ორი დარბაზული ეკლესიაა. მათ გვიანდელი ხანის გადაკეთების კვალი ეტყობა, მაგრამ ადრინდელი ფეოდალური ხანის უნდა იყოს. ზედა საყდრის საკურთხეველში შერჩენილია სტელის ან ქვაჯვარის კვარცხლბეკი, რომელზედაც ჯვარია გამოსახული. ქვედა საყდარს მშრალი წყობის გალავანი არტყია, ასეთივე წყობისაა მცირე სადგომები. მონასტერს ჰქონია დარან-სამალავებიც. სოფელში მოქმედებს წმ.გიორგის ქართული მართლმადიდებელი ეკლესია.

ავრანლოს ქვა 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
**დევი ბერძენიშვილი* ავრანლოს ძეგლები  // ჟღერს ქვის ჰარმონია, ტ.13, გვ. 17-18, თბ. 2006 წელი 

## რესურსები ინტერნეტში
*ავრანლოს ქვა

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტი
ტაჯიკეთი 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ტაჯიკეთმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მესამედ 2004 წელს, საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი სინჯის მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ტაჯიკეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ტაჯიკეთი 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ტაჯიკეთმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოთხედ 2008 წელს, ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ 2 სხვადასხვა სინჯის მედალი მოიპოვეს.

ამ თამაშებზე ტაჯიკეთმა მოიპოვა თავისი პირველი ოლიმპიური მედალი. 2008 წლის 11 აგვისტოს რასულ ბოქიევმა მოიგო ბრინჯაოს მედალი ძიუდოში, -73კგ წონით კატეგორიაში.  

## მედალოსნები
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ტაჯიკეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მოსიარულე მკვდრები (ტელესერიალის პერსონაჟები)

300პქ|მარჯვნივ
**სიაში** წარმოდგენილია პერსონაჟები ტელესერიალიდან „მოსიარულე მკვდრები“, დაფუძნებული ამავე სახელწოდების კომიქსების სერიაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი პერსონაჟი ჩნდება როგორც ტელესერიალში, ასევე კომიქსებში, ტელესერიალი არ იზიარებს ორიგინალი კომიქსების სერიის თანმიმდევრობას.

## მსახიობები
### ძირითადი მსახიობები
### განმეორებადი მსახიობები
## სქოლიო
კატეგორია:დრამატული ტელესერიალების პერსონაჟები
კატეგორია:საშინელებათა ტელესერიალების პერსონაჟები
კატეგორია:მოსიარულე მკვდრები (ტელესერიალი)
კატეგორია:მოსიარულე მკვდრების პერსონაჟები
დაშბაშის წმინდა გიორგის ეკლესია

300px|მინი
**დაშბაშის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი, „თავისუფალი ჯვრის“ ტიპის გუმბათოვანი ნაგებობა. მდებარეობს ქვემო ქართლში, წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დაშბაშში. 

## ისტორია
წარწერის მიხედვით, X–XI საუკუნეების მიჯნაზე თრიალეთის ერისთავთ-ერისთავის რატის დაკვეთით აუგიათ. 

წმინდა გიორგის ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილოეთით, მდინარე ხრამის მარჯვენა ქარაფოვან ნაპირზე. გუმბათიანი ეკლესია ნაგებია თლილი ქვით, გეგმაში ჯვრის ფორმისაა. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდით. 

ორი შესავლელი აქვს — დასავლეთი მკლავის სამხრეთი და ჩრდილოეთის მკლავის დასავლეთ კედელში. სამხრეთის კარი გადახურულია დიდი თლილი ქვით. სამხრეთი კარის თავზე და აღმოსავლეთ კედელზე წარწერებია. ეკლესია რესტავრირებულია. ეკლესიის სამხრეთით და ჩრდილოეთით სამაროვანია გამართული, სადაც გვხვდება გამოსახულებებით შემკული საფლავის ქვები და ცხენის ქანდაკებები.

წმინდა გიორგის ეკლესიის სამხრეთ და დასავლეთ ფასადზე რამდენიმე ასომთავრული წარწერაა შემორჩენილი. 

დაშბაშის წმინდა გიორგის ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* ქართული წარწერების კორპუსი. I., აღმოსავლეთ და სამხრეთი საქართველო (V-X სს.), თბ., 1980, გვ. 243-248
* მელიქსეთ-ბეგი ლ., მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938 წ., გვ. 54

## რესურსები ინტერნეტში
*დაშბაშის წმინდა გიორგის ეკლესია

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
წინწყაროს დედაღვთისა

**წინწყაროს დედაღვთისა** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ წინწყაროში. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა სამხრეთის მინაშენით. აგებულია VIII-IX სს. ეკლესია ნაგებია მოზრდილი ღია ნაცრისფერი, ალაგ-ალაგ ჟანგისფერი კვადრატებით, სამხრეთის სარკმლები ნაკაწრი წარბებითაა შემკული. კონქი და სატრიუმფო თაღი ნალისებურია.

ჩრდილოეთ კარი მიწიდან 1 მ. სიმაღლის საყრდენით კედლის ზემოთაა დატანებული. ნაგებობა დაზიანებულია, ჩამონგრეულია კამარის ნაწილი, მიწის დონეზეა დანგრეული სამხრეთის მინაშენი.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## ლიტერატურა
* *ფონდი "ღია საზოგადოება საქართველო", ქვემო ქართლი, ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, საანგარიშო კრებული, თბ., 1997, გვ. 11-13*

## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
ხოჯორნის ეკლესია

**ხოჯორნის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხოჯორნის დასავლეთით. ეკლესია გუმბათიანია. აგებულია X საუკუნეში.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
დიდი სამსარის საეკლესიო კომპლექსი

**დიდი სამსარის საეკლესიო კომპლექსი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ახალქალქის მუნიციპალიტეტში, სოფელ დიდ სამსარში. გამოქვაბულთა კომპლექსი მდებარეობს მდინარე მეგრეკის მარჯვენა ნაპირზე, კანიონის კლდის მასივში.

გამოქვაბულები ორ-სამ იარუსადაა გაშლილი. რამდენიმე ნაწილადაა დაჯგუფებული. შედგება სამლოცველოების, სატრაპეზოს, სენაკების, სამეურნეო დანიშნულების ქვაბულების, გვირაბების და მთავარი ეკლესიისგან. დასავლეთით მდებარეობს სამი ერთნაირი გამოქვაბული დარბაზი, რომელთაც შესასვლელი კარის გარდა სამხრეთის მხარეს აქვს პატარა ღიობები, ჭერში გაკეთებული აქვთ საკვამლე ხვრელი გვერდითა და უკანა კედლებზე კი თაღჩები და გვირაბები. პირველი გამოქვაბულის აღმოსავლეთის კედელზე მხართეძოზე წამოწოლილი კაცის რელიეფია გამოკვეთილი. მესამე გამოქვაბული მცირე სამლოცველოა, რომელსაც ოთხივე მხარეს კელდებზე დეკორატიული თაღები აქვს ამოკვეთილი. ჭერი კამაროვანი აქვს. კომპლექსის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს მთავარი ეკლესია, რომელიც წარწერის თანახმად ღვთისმშობლის სახელობის ყოფილა. ესაა კლდეში ნაკვეთი ცენტრალურგუმბათიანი ნაგებობა. აფსიდა ნახევარწრიულია. ტაძრის სივრცე ორი წყვილი სვეტით სამ ნაწილადაა გაყოფილი. კლდეში გაკეთებული ნამდვილი გუმბათი ეყრდნობა აფსიდისა და აღმოსავლეთით ორ თავისუფლად მდგარ ბუჯრს. საკურთხეველს ქვის კანკელი ქონია, რომლის ფრაგმენტებიღაა ახლა შემორჩენილი.  ტაძრის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კუთხიდან კარით გასასვლელია მცირე სამლოცველოში, მასაც ნახევარწრიული აფსიდა აქვს. ტაძარი მოხატული ყოფილა. მხატვრობა აღარაა შემორჩენილი. ტაძრის თავზე, სამხრეთ ფასადზე კლდეზე შესრულებული ასომთავრული წარწერაა: 

ერთ-ერთ საფასადო ქვაზე მეორე წარწერაა: 

დიდი სამსარის საეკლესიო კომპლექსს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
ოუშენის რვა მეგობარი

**„ოუშენის რვა მეგობარი“** () — 2018 წლის ამერიკული კომედიური კრიმინალური ფილმი, რომლის რეჟისორია გერი როსი, სცენარსიტები არიან ოლივია მილჩი და გერი როსი, ხოლო პროდიუსერები — სტივენ სოდერბერგი და სიუზენ ეკინზი, დისტრიბუცია გაუწია Warner Bros. Pictures-მა. ეს არის სტივენ სოდერბერგის 2001 წლის ფილმის „ოუშენის თერთმეტი მეგობარი“ სპინოფი, სადაც მონაწილეობენ: სანდრა ბულოკი, კეიტ ბლანშეტი, ენ ჰეთეუეი, მინდი კალინგი, სარა პოლსონი, კავაფინა, რიანა და ჰელენა ბონემ კარტერი. ფილმის სიუჟეტი ვითარდება ქალთა ჯგუფის გარშემო, რომელიც, დები ოუშენის მეთაურობით (დენი ოუშენის და), გეგმავს 150 მილიონი დოლარის ღირებულების სამკაულის მოპარვას მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმიდან.

„ოუშენის ცამეტი მეგობრის“ გამოსვლის შემდეგ 2007 წელს, სოდერბერგმა განაცხადა, რომ იგი არ გეგმავდა მეოთხე ფილმის გადაღებას. მიუხედავად ამისა, 2015 წელს დაანონსდა რიგით მეოთხე ფილმი სერიიდან. გადაღებები მიმდინარეობდა 2016 წლის 25 ოქტომბრიდან 2017 წლამდე მანჰეტენის ტერიტორიის გარშემო.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 2018 წლის 5 ივნისს Alice Tully Hall-ში, ნიუ-იორკში. აშშ-ის თეატრებში გამოვიდა პრემიერიდან სამი დღის შემდეგ. ფილმს წილად ხვდა დადებითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისგან. იგი აგრეთვე წარმატებული აღმოჩნდა კომერციულადაც, რომლის შემოსავალმა 297.7 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე მისი საერთო რეიტინგია 69% (323 მიმოხილვაზე დაყრდნობით). 2018 წლის 11 სექტემბერს ფილმი გამოვიდა DVD, Blu-ray და 4K UHD ფორმატებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების კრიმინალური თრილერი ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების კრიმინალური კომედიური ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების ფილმები ძარცვის შესახებ
კატეგორია:ამერიკული კომედიური თრილერი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კრიმინალური თრილერი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კრიმინალური კომედიური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები ძარცვის შესახებ
კატეგორია:ფილმი-სპინოფები
კატეგორია:გერი როსის ფილმები
კატეგორია:ოუშენის თერთმეტი მეგობარი
კატეგორია:Smoke House Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:Village Roadshow Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:Warner Bros.-ის ფილმები
კატეგორია:ჯორჯ კლაიტონ ჯონსონის ნამუშევრებზე დაფუძნებული ფილმები
თეჯისის მენჰირი

**თეჯისის მენჰირი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარეში წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ თეჯისში. 

## ისტორია
სოფელში მდებარეობს ორი ეკლესია —  წმინდა ნიკოლოზი და აია კონსტანტინი, რომელნიც ნაგებია დიდი ზომის ქვებით, და მათ გარშემო კი მეგალითური წყობის ქვის გალავანია გარშემოვლებული. აია კონსტანტინის ცენტრში — შიგ ეკლესიაში   დგას დიდი ზომის მენჰირი, რომელზედაც ქრისტიანულ ხანაში ჯვარი ამოუტიფრავთ.

მენჰირი წმინდა კონსტანტინეს ეკლესიაში დგას, მისი (სიმაღლე —  3.80 მ  ძირის გარშემოწერილობა 2.50 მ).  ნაგებობა იმდენად პატარაა, რომ მონოლითის შიგნით შეტანა შეუძლებელია, როგორც ჩანს, ეკლესია მენჰირს გარედან შემოაშენეს.ეკლესიის მახლობლად წრიული წყობის მეგალითური ნაგებობებია.

მენჰირიყველაზე მარტივი მეგალითური ნაგებობა. წარმოადგენს ვერტიკალურად მდგარ ლოდს, რომლის სიმაღლე ზოგჯერ 20 მეტრს აღწევს. მენჰირის დანიშნულება ჯერჯერობით დადგენილი არ არის, თუმცა ზოგიერთი არქეოლოგის აზრით ისინი დაკრძალვის რიტუალთან იყვნენ დაკავშირებულნი. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ეს ლოდები დადგმული იქნა რაღაც მნიშვნელოვან თარიღთან დაკავშირებით, ან როგორც სასაზღვრო ნიშანი. ეს ქვები მთელ მსოფლიოშია გაბნეული. სხვადასხვა სიმაღლის, ერთეული ან ჯგუფურად განლაგებული. ევროპაში, აფრიკაში და აზიაში გვხვდება, მაგრამ ყველაზე მეტი დასავლეთ ევროპაშია. ისინი პრეისტორიოული ხანის სხვადასხვა პერიოდებშია აშენებული და წარმოადგენენ დიდი მეგალითური კულტურის ნაწილს, რომელიც ყვაოდა ვეროპაში და მის ფარგლებს გარეთაც. ბოლოდროინდელი მონაცემებით, მენჰირები — 7 ათასი წლის წინანდელია.

თეჯისის მენჰირი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## რესურსები ინტერნეტში
მენჰირი

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კიკიბოს ციხე

**კიკიბოს ციხე** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის დერცელის თემის სოფელ კიკიბოში. ციხე დათარიღებულია X-XI საუკუნეებით. მდებარეობს სამცხის უკიდურეს დასავლეთით, აჭარის საზღვართან, ღაღვისწყლის ხეობაში, სოფლის გარეთ, ტყით დაბურულ მთაზე, მიწური გზის ახლოს.

ციხე ნაგებია თითქმის თანაბარი ზომის, პირმოსწორებული მოზრდილი ქვით. კომპლექსში უკეთ ციხე-კოშკია შემორჩენილი. მისი კუთხეები მოზრდილი ქვებითაა შეკრული, ძირითადი კედლები კი მათთან შედარებით პატარა კვადრებისაა. ზემოთ შევიწროვებული, 10 მ-მდე სიმაღლის კოშკი ინტერიერის მხრიდან ჩანგრეული სართულშუა გადახურვის ბუდეებითა და სათვალთვალო ხვრელობებითაა დანაწევრებული. ძალზე სპეციფიკურია, რომ მისი საკმაოდ სრულად (თითქმის მთელ სიმაღლეზე) შემორჩენილ კედლებზე არც ერთი სარკმელი და შესასვლელი კარი არაა დაყოლებული, რაც საფიქრებელს ხდის რომ კოშკში ხის მისადგმელი კიბით, ან მიწისქვეშა გვირაბით შეიძლებოდა შესვლა.

ციხის წინ სწორკუთხა ეზოს მომფარგვლელი გალავნის კედლები მის სამხრეთის კუთხეებთან იკვრება და ამით კოშკის კედელს გალავნის კედლის გაგრძელებად აქცევს. ეზოში შესასვლელი კარის წინ ამოყვანილია ვიწრო დერეფანივით კუთხე, რომელიც მომხვდურისათვის "წინაღობას" წარმოადგენდა, დამცველისათვის კი მცირე სივრცეში მოხვედრილების მოგერიების საუკეთესო საშუალებას.

ციხეს, 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ბოჭორიძე გ. მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში, თბ., 1992, გვ. 86-87.*
* *სოფ.კიკიბოს ციხე, ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, საანგარიშო კრებული, თბ., 1998, გვ. 201*

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
სომხეთი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**სომხეთმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეექვსედ 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში იასპარეზა. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 4 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სომხეთი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:აზიის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მელნისის ციხე

**მელნისის ციხე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ადიგენის მუნიციპალიტეტში, კურორტ აბასთუმნიდან 4 კილომეტრის დაშორებით. ზღვის დონიდან 1379 მეტრის სიმაღლეზე. მელნისის ციხე მიეკუთვნება განვითარებული შუა საუკუნეების პერიოდის კულტურის ძეგლს.

მელნისის ციხე 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## რესურსები ინტერნეტში
* მელნისის ციხე 

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ანდრიას ნასახლარი

**ანდრიას ნასახლარი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქოსალარში. ზღვის დონიდან 1100 მეტრის სიმაღლეზე. ანდრიას ნასახლარი მიეკუთვნება შუა საუკუნეების არქიტექტურულ ძეგლს, კერძოდ XIII საუკუნეს. ანდრიას ნასახლარში შედის ორი ეკლესია.

ანდრიას ნასახლარი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## რესურსები ინტერნეტში
ნასახლარი

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჭოჭიანის საყდარი

**ჭოჭიანის საყდარი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჭოჭიანში. ზღვის დონიდან 151 მეტრის სიმაღლეზე. ძეგლი მიეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეების პერიოდს.

## ისტორია
ჭოჭიანის ნასოფლარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში დგას წმ. გიორგის ეკლესია. აქვს სამხრეთისა და ჩრდილოეთის მინაშენები. ეკლესიის სახურავი ჩამოქცეულია. ინტერიერში ხეები იზრდება. ჩრდილოეთ ნავში შესავლელთან წითელი საღებავით შესრულებული ნახატებია შემორჩენილი. ძეგლი მიეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. მეორე ეკლესია ჭოჭიანში (ცნობილია როგორც თამარის სამწირველო, შუა საუკუნეები), რომლის სამხრეთ კარის თავზე ამოკვეთილია ჯვარი. აღმოსავლეთ ფასადზე ჩასმულ ფერად ქვაზე ასომთავრული წარწერაა: "თამარ ღმრთისა სწორი სამლოცველოი. ქრისტე შეუნდვენ შიოსა და ძამნი მისნი პეტრე და სვიმონი, რომელთა აღაშენეს ეკლესია ესე. პეტრეს შეუნდვენ ღმერთმან". ჭოჭიანის ეს საამშენებლო წარწერა დათარიღებულია 1184-1210 წლებით. ექვთიმე თაყაიშვილის წაკითხვით ტექსტი მთავრდება შიოს ერთ-ერთი ძმის, პეტრეს მოსახსენებელი წარწერით. თუმცა შესაძლებელია "პს" გაიხსნას, როგორც პატრონს და ტექსტის დასასრულს ვივარაუდოთ "პატრონის", ანუ თამარ მეფის მოსახსენებლი წარწერა. წარწერა მეტად დაზიანებულია ხავსისაგან და რამდენიმე გრაფემა, განსაკუთრებით შუა ნაწილი წარწერისა არ იკითხება.   

ჭოჭიანის საყდარი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* ქვემო ქართლის ეპიგრაფიკული კორპუსი (V-XVIII სს.); დმანისის რაიონი, თბ.,2017

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ინაურის ეკლესია

**ინაურის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ერდვის მუნიცპალიტეტში, ინაურში.  არქიტექტურული ძეგლი მიეკუთვნება შუა საუკუნეების პერიოდს.

ინაურის ეკლესიის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია რუხი ფერის ფლეთილი ქვა. წყობა მშრალია. შენობა გეგმით კვადრატს უახლოვდება. მისი კედლები შემორჩენილია 3,5 მეტრის სიმაღლეზე. შესასვლელი და სარკმლები არსად არ იკითხება. ნაგებობა შიგნიდან ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით. ძეგლს დასავლეთიდან მართკუთხა მინაშენი აქვს, რომელიც ფლეთილი ქვითაა ნაგები. წყობა მშრალია. მინაშენის კედლების მხოლოდ მცირე ნაწილია ჩვენამდე დღეს მოღწეული. ზუსტად ძეგლის დათარიღება დაზიანების გამო რთულდება.

ინაურის ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* შიდა, ქართლი, პატარა და დიდი ლიხვის ხეობების არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. I, თბ., 2002, გვ., 125

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Queen (ნიკი მინაჟის ალბომი)

***Queen*** () — ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლის, ნიკი მინაჟის რიგით მეხუთე ალბომი, გამოსული 2018 წლის 10 აგვისტოს, ლეიბლებზე Young Money Entertainment, Cash Money Records და Republic Record.

ალბომის მხარდასაჭერად გამოიცა ხუთი სინგლი: „Chun-Li“, „Barbie Tingz“, „Bed“, „Barbie Dreams“ და „Good Form“. 11 ივნისს გამოვიდა პრომოსინგლი „Rich Sex“, ჩაწერილი ლილ უეინის თანამონაწილეობით. გამოსვლისთანავე ალბომი Billboard 200-ის მეორე ადგილზე მოხვდა. 2019 წელს ალბომი ამერიკული ამერიკის ხმისჩამწერი ასოციაციის (RIAA) მიერ სერტიფიცირებული იქნა პლატინის სტატუსით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ალბომები
კატეგორია:ნიკი მინაჟის ალბომები
კატეგორია:Cash Money Records-ის ალბომები
კატეგორია:Young Money Entertainment-ის ალბომები
კატეგორია:Republic Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები Boi-1da-ს პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Cirkut-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ემინემის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ფრენკ დიუკსის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Illmind-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Labrinth-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Metro Boomin-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Mike Will Made-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები რაშად სმითის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Supa Dups-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Zaytoven-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Cubeatz-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Kane Beatz-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Murda Beatz-ის პროდიუსერობით
თავრალის მაცხოვრის ეკლესია

**თავრალის მაცხოვრის ტაძარი (მაცხვარ)** — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტის  ნაკრის  თემის სოფელ თავრალის სასაფლაოზე.

მაცხოვრის ტაძარი თავრალში ერთადერთი მოქმედი ეკლესია იყო. 1880 წელს აქ წირავდა მღვდელი წერეთელი, შემდეგ მღვდელი მათე საბანიძე, ბოლოს კი მღვდელი გრიგოლ კორძაია. 1924 წელს კავკასიონის ქედით შემოსულ წითელი არმიის ჯარისკაცებს ეკლესია აბანოდ უქცევიათ. მალე დანგრეულა კიდეც. ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ საძირკველი. ტრაპეზის ჯვარი, რომლითაც წყალი იკურთხებოდა, გადაარჩინა ჯანდრე ცინდელიანმა. 

ეკლესიას, 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა 
* *ზემო სვანეთი, ჟურნალი „კარიბჭე“, 2009 წ.*

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
თოკის კოშკი

**თოკის კოშკი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს სამცხე-ჯავახეთში, ასპინძის მუნიციპალიტეტში, სოფელ თოკაში. ასპინძიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. ზღვის დონიდან 1656 მეტრის სიმაღლეზე. 

## ისტორია
ერთ-ერთი გამორჩეული გვიან შუა საუკუნეების კულტურული ძეგლი. ასევე ცნობილია აბაშიძეების კოშკის სახელით. წარმოადგენს ოთხკუთხა კოშკს. მისი ზომებია: გარედან – 20 მეტრი × 12 მეტრი შიგნიდან – 14 მეტრი × 6 მეტრი. ნაგებია რეგულარულად ნაწყობი თლილი ქვით და კირის ხსნარით, კედლის სისქე 3 მეტრია. ადგილობრივთა გადმოცემით, აქ ბეგს უცხოვრია, გვარად აბაშიძეს.

მისი სახელწოდება განაპირობა კანიონიდან ციცაბო აღმართზე მიმავალმა დაკლაკნილმა ბილიკმა. სამხრეთ საქართველოში სიტყვა თოკი, ბაწარი, ბილიკების სახელებად გვხვდება. "გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" მიხედვით, 1595 წელს სოფელი, ხერთვისის ლივაში, ტყიანი ჯავახეთის რაიონში შედიოდა. 

თოკის კოშკი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი 2 თბ., 1941.

## რესურსები ინტერნეტში
* თოკის კოშკი

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ზედა სიმონეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ზედა სიმონეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა სიმონეთში. აგებულია XI საუკუნეში.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, ეკლესიას მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## წარწერები 
ეკლესიის სამხრეთი მინაშენის აღმოსავლეთ კედელზე ამოკვეთილია ნუსხურნარევი ასომთავრულით შესრულებული წარწერა:

ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე ჩასმულ ქვის ფილაზე ნუსხურ წარწერაში იკითხება:

ეკლესიის ჩრდილოეთ მინაშენის ფასადზე ამოკვეთილია ოთხსტრიქონიანი ნუსხური წარწერა:

სამივე წარწერა XI საუკუნისაა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
ადიშის მთავარანგელოზის ეკლესია (ზაგრალის უბანი)

**ადიშის მთავარანგელოზის ეკლესია (თარინგზელ)** — სოფელ ადიშში ზაგრალის უბანში, სვანეთში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ენგურის შენაკადის — ადიშჭალის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 2040 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს.

## ისტორია
ადიში მდიდარია ისტორიული ძეგლებით. სოფელში კედლის მხატვრობით შემკული ოთხი ეკლესიაა: მაცხოვრის ეკლესია (X–XI საუკუნეები), წმინდა გიორგის (სვანურად - ჯგრაგ) ორი ეკლესია (XI - XII საუკუნეები) და მთავარანგელოზის ეკლესია (XII საუკუნე). ეკლესიები დარბაზული ტიპისაა და განვითარებული შუა საუკუნეების ხანას განეკუთვნება.

ადიშში იყო დაცული ძველი ქართული ენისა და მწერლობის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, 897 წელს კლარჯეთში, შატბერდის ლავრაში გადაწერილი ოთხთავი. აქედან წარმოდგება მისი სახელწოდებაც - ადიშის ოთხთავი. ოთხთავი ამჟამად სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში ინახება.

ადიშში ამჟამად 60-მდე ადამიანი ცხოვრობს. ადიში სვანეთის ერთ - ერთი უძველესი სოფელია. მასში შედიოდა სოფელი ზაგარიც, რომელიც 1811-2812 წლების ჟამიანობამ მოსპო.

მთავარანგელოზის ეკლესიის პრიმიტიული მხატვრობა (XII საუკუნის) ყურადღებას იპყრობს ნახატის გამომსახველობით.

ადიშის მთავარანგელოზის ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
რაბათის უბანი

**რაბათის უბანი** — გამორჩეული ისტორიული უბანი, სამცხე-ჯავახეთში, ახალციხის მუნიციპალიტეტში. ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. 

## ისტორია
ადგილი სადაც ქართველები, სომხები, ბერძნები, პოლონელები, უკრაინელები, რუსები და ებრაელები ერთად ცხოვრობდნენ. 1990 წელს საქართველოში დაწყებული არეულობის გამო, დიდმა ნაწილმა ქვეყანა დატოვა. ახალციხეში დარჩენილი ებრალების ორი ოჯახი სინაგოგას ტურისტების მიერ გაღებული შემოწირულობით ინახავს. გასულ წელს ახლციხის ციხეს 75 314 უცხოელი ტურისტი ესტუმრა. მათ შორის, ყველაზე მეტი ტურისტი პოლონეთიდან, ისრაელიდან, რუსეთიდან და სომხეთიდან იყო. რაბათი ერთადერთი უბანია, სადაც კათოლიკეების, მართლმადიდებლების, მაჰმადიანების, ებრაელებისა და სომხების სალოცავებია გაშენებული.

ახალციხის ისტორიულ უბანში, რაბათში ერთმანეთის გვერდით დგას წმ. მარინეს სახელობის მართლმადიდებლური ტაძარი, იოანე ნათლისმცემლის სახელობის კათოლიკური ეკლესია, სინაგოგა და სომხური სამოციქულო ეკლესია.  

ახალციხეში უმნიშვნელოვანეს ისტორიულ-კულტურულ ძეგლს წარმოადგენს ციხესიმაგრე რაბათი რომელიც შვიდ ჰექტარზეა გაშლილი, სადაც ქართული, თურქული და რუსული არქიტექტურის ნიმუშები გვხვდება, მნახველს რამდენიმე საათი სჭირდება, რომ მთელი კომპლექსი საგულდაგულოდ დაათვალიეროს. არქიტექტორთა და რესტარვატორთა ჩანაფიქრით, რაბათის ციხე-ქალაქი პირობითად ორ ნაწილად დაიყო. ისტორიული ნაწილი შედარებით მაღლა მდებარეობს, სადაც ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლების რესტარვაცია-რეაბილიტაცია განხორციელდა. კომპლექსის მეორე ნაწილში თანამედროვე დაწესებულებებია, მაგ., ტურისტული საინფორმაციო ცენტრი, რესტორანი, კაფე, სუვენირებისა და ტანსაცმლის მაღაზიები, მუზეუმი, ოთახი, სადაც ტურისტებმა შეიძლება იხილონ ქალაქ ახალციხის მაკეტი, ქორწინების სახლი, თურქული აბანოები, ამფითეატრი, ღვინის მარანი, სადაც შეიძლება ქართული ღვინოს დაგემოვნება და ყიდვა, აქ წარმოდგენილია 24-ზე მეტი ქართული ღვინის ბრენდი. იმ ტურისტებისათვის, ვისაც ძვირფასეულობა აინტერესებს, გახსნილია საიუველირო მაღაზია ქართული ეროვნული ნაკეთობებით. რაბათის მთელ ტერიტორიას გარს არტყია ტრადიციული ოთხი კოშკი, რომელზედაც შეიძლება ასვლა შიდა კიბეებით და იშლება ფანტასტიკური ხედი. რაბათი მნახველის ყურადღებას იპყრობს დარბაზული ტიპის ძველი შენობებით.

ახალციხის ისტორია IX საუკუნიდან, სწორედ რაბათიდან იწყება. 

რაბათის ციხის ტერიტორიაზე განთავსებული იყო ჰოსპიტალი, რომლის ტერიტორიაზე ახლა ამფითეატრი, მუზეუმი, რესტორნები, კაფეები, კარიბჭიდან ხელმარცხნივ კი, მარანი გაკეთდა.

რაბათის უბანი 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## რესურსები ინტერნეტში
* რაბათის უბანი

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
განძანის ნათლისმცემლის ეკლესია

**განძანის ნათლისმცემლის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (განძანი, საღამო). მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ფარავნის ტბის სამხრეთით, მდინარე ფარავნის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 2020 მ. ნინოწმინდიდან დაშორებულია 22 კმ-ით. 

სოფელი განძანი გამოირჩევა არქიტექტურული ძეგლების სიმრავლით, აქ ვხვდებით ქართული ხუროთმოძღვრების არაერთ უნიკალურ ნიმუშს, მათ შორის ერთ-ერთი გამორჩეულია XIII საუკუნის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია.

განძანის ნათლისმცემლის ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
პანკისი

**პანკისი** — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე აღმოსავლეთ საქართველოში. მოიცავდა ტერიტორიას ალაზნის ზემო დინების ხეობას ბახტრიონს ზემოთ.

## გეოგრაფიული აღწერა
მინი|პანკისი ვახუშტის რუკაზე
ვახუშტი ბაგრატიონის სიტყვებით:

დავით მუსხელიშვილის (1969) მიხედვით, მთის ათვისების მყარ მოწმობას წარმოადგენს გარკვეული ტიპის ციხესიმაგრეთა მშენებლობა, რომლის ტიპური მაგალითია პანკისის ციხესიმაგრე. ციხის გეოგრაფიული მდებარეობა ნათლად გვიჩვენებს მისი წარმოქმნისს ეკონომიკურ არსს. ერთის მხრივ ის გაბატონებულია ველზე, მეორეს მხრივ, დგას მთისა და ბარის დამაკავშირებელ მთავარ მაგისტრალზე, რითაც ახორციელებს კონტროლს ამ გზაზე. განვითარებული ფეოდალიზმის პერიოდში ამ ფაქტორებს დიდი მნიშვნელობა არ ჰქონდა, რის გამოც პანკისი „კახეთის საერისთავოს“ ცენტრად ჩანს (1980/88). ამასთან „მატიანე ქართლისა“ მხოლოდ პანკისის საერისთავოში იცნობს. დავით მუსხელიშვილის(1969/157) მიხედვით, ვახუშტი ბაგრატიონს სწორედ ჰქონდა წარმოდგენილი პანკისის საერისთავოს საზღვრები. აღსანიშნავია, რომ ყოველი ადმინისტრაციული ერთეულის საზღვარი ძველი პერიოდიდანვე მკაცრად განსაზღვრულ წესს ემყარებოდა და იგი უმთავრესად ბუნებრივ მიჯნებზე გადიოდა. ასევეა კახეთის სამეფოს ყველა ერთეულის და, მათ შორის, პანკისის საზღვარიც გატარებული. 

პანკისის საერისთავო ძველად კახეთის სამთავროს ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული იყო, რომელიც მოიცავდა პანკისის ხეობას, ალვანის ველსა და თუშეთს. ცენტი პანკისის ციხე იყო. მოგვიანებით იგი კახეთის სამეფოში შედიოდა. ახლანდელი დაყოფით იგი ახმეტის მუნიციპალიტეტში შედის.

პანკისის რეგიონს თითქმის შუაზე ჰყოფს მდინარე ალაზნის სათავეები. იგი სწორედ ამ ნაწილში ქოჩარის ქედით ორ ნაწილად იყოფა, რომლებიც მდინარეებს წიფლოვანისწყალსა და სამყურისწყალს ეკუთვნის. მათი შეერთების შედეგად წარმოიშობა ალაზანი. იგივე ვახუშტი წერს:

ეს ციხე ხორაჯოს სახელით დატანილია 1930 წლის რუკაზე. ამ ციხის ნანგრევები დღემდე შემორჩენილია მდინარე ალაზნის სათავეებში, ხადორს ზემოთ, მახვილოსხევზე. სწორედ აქედან მოყოლებული ალაზნის ხეობისათვის დამახასიათებელია ფართო, მოვაკებული, დატერასებული ფსკერი. პანკისის ტერიტორიაზე ალაზანს ერთვის მისი ყველაზე დიდი მარჯვენა შენაკადი ილტო, რომელიც პანკისის ტერიტორიაზე გაედინება. ვახუშტი ბაგრატიონი წერს:

აქ, ლაპარაკია მდინარე ილტოზე. სხვა ადგილას წერს:

ამდენად, უტოსხევი იგივე ილტოა.

## მოსახლეობა
პანკისის ხეობაში ვახუშტი ბაგრატიონი ასახელებს 19 დასახლებულ პუნქტს. ზუსტად იმავე თანმიმდევრობით აქვს ჩამოთვლილი ისინი იოანე ბაგრატიონსაც, ოღონდ ორი სოფელი ბაწარას წინ არის ჩამატებული. 1930 წლის რუკაზე და ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ დაყოფაში ამ დასახლებული პუნქტების ნახევარიც არ შემორჩენილა.

## ლიტერატურა
*კ. ხარაძე, „კახეთის ისტორიული გეოგრაფია XVIII ს“, თბ., 2010, გვ. 125-129

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
გომარეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

**გომარეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი, დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ გომარეთში, ისტორიულ ქვემო ქართლში.

## ისტორია
გომარეთი შედიოდა ისტორიულ ზურტაკეტში XI საუკუნის პირველ ნახევარში, მას მართავდნენ და ფლობდნენ კლდეკარის ერისთავები. 

სოფელ გომარეთის მიმდებარე ტერიტორიაზე, სახნავ-სავარგულებში შემორჩენილია დაზიანებული ქვაჯვარა, რომელიც, სავარაუდოდ, ადრე შუა საუკუნეებში უნდა იყოს დადგმული.

სოფელი გამორჩეულია ხუროთმოძღვრული ძეგლებით. ერთ-ერთ უნიკალურ ძეგლს წარმოადგენს XI საუკუნის  წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია.

გომარეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* მუსხელიშვილი, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ნაწ. I, თბ., 1977

## რესურსები ინტერნეტში
* გომარეთის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯონ ფავრო

**ჯონ ფავრო** (; დ. 19 ოქტომბერი, 1966) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი.

ჯონ ფავრო დაიბადა ფლაშინგში (ნიუ-იორკი), მეიდელინ და ჩარლზ ფავროების ოჯახში. დაამთავრა ბრონქსის საშუალო სკოლა 1984 წელს. იმავე წელს სწავლა განაგრძო კუინზის კოლეჯში, რომელიც რამდენიმეჯერ მიატოვა. 1988 წელს გადავიდა ჩიკაგოში. გარკვეული დროის შემდეგ გადადის ლოს-ანჯელესში, სადაც მონაწილეობას იღებს დაბალბიუჯეტიან ფილმებში.

იგი ცნობილია Marvel-ის კინოსამყაროსთან თანამშრომლობით, რომლისთვისაც გადაიღო ფილმები: „რკინის კაცი“ (2008) და „რკინის კაცი 2“ (2010), ასევე მოირგო ჰეპი ჰოგანის როლი ამავე ფილმებში. მან ჰეპი ჰოგანის როლის განსახიერება განაგრძო ფილმებში: შურისმაძიებლები“ (2012), „რკინის კაცი 3 (2013), „შურისმაძიებლები: ალტრონის ეპოქა“ (2015), „ადამიანი-ობობა: დაბრუნება“ (2017), „შურისმაძიებლები: უსასრულლობის ომი“ (2018), „შურისმაძიებლები: დასასრული“ (2019), „ადამიანი ობობა: სახლიდან შორს“ (2019) და „ადამიანი ობობა: სახლისკენ გზა არ არის“ (2021). 

ფავრო ასევე რეჟისორია ფილმებისა: „ელფი“ (2003), „ზათურა: კოსმოსური თავგადასავალი“ (2005), „კოვბოიები და უცხოპლანეტელები“ (2011), „შეფმზარეული“ (2014), ჯუნგლების წიგნი (2016) და მეფე ლომი (2019).

## კინომატოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:დაბადებული 19 ოქტომბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:იტალო-ამერიკელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნახიდურის ციხე

**ნახიდურის ციხე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი. მდებარეობს ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ნახიდურში. ზღვის დონიდან 420 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. მდებარეობს მდინარე ქცია-ხრამის მარჯვენა ნაპირზე. ციკლოპური ციხე მიეკუთვნება ძვ. წ. I ათასწლეულს. ზემოთ აღნიშნულ სოფელში ასევე ვხვდებით XVII–XVIII საუკუნეების გუმბათიან „ყვითელ ეკლესიას“ და IX–X საუკუნეების ეკლესიას. 

ცნობილი სომეხი მკვლევარის — ლეონ მელიქსეთ-ბეგის მტკიცებით ცურტავი დღევანდელი ნახიდური უნდა იყოს. ეს ვარაუდი ისტორიკოსებს საინტერესოდ მიაჩნდათ, რადგან ისტორიული ნახიდური წარმოადგენდა ძველ ციხე-ქალაქს, სადაც ამჟამად უამრავი ნანგრევებია შემორჩენილი. ცურტავს პლატონ იოსელიანი გაურკვეველ ადგილად მიიჩნევს. მოსე ჯანაშვილი ვახუშტის გეოგრაფიის გამოცემაში „ზურტაკეტში“ ხედავს ცურტავს. ივანე ჯავახიშვილი ცურტავს მიიჩნევდა ჰერეთის დედაქალაქად, მაგრამ მისი ზუსტი ადგილმდებარეობა გაურკვეველი არიო.

ნახიდურის ციხე 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ლევან კობერიძე

**ლევან კობერიძე** (დ. 28 მაისი, 1972, თბილისი) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკოსი. საქართველოს პარლამენტის წევრი 2016-2020 წლებში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წლის 28 მაისს, თბილისში. 1996 წელს   დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი. 2006-2007 წლებში სწავლობდა სტოკჰოლმის ეკონომიკის სკოლის ბიზნეს-ადმინისტრირებასა და სტრატეგიულ მარკეტინგს. 1999-2003 წლებში გაიარა სააგენტოებსა და უნივერსიტეტებში გაიარა მარკეტინგისა და კომუნიკაციების სპეციალური პროგრამები. 1996-1998 წლებში იყო სარეკლამო კომპანია „აუდიენციის“ კომერციული დირექტორი და სარეკლამო დეპარტამენტის უფროსი. 1998-2000 წლებში — კომპანია „ალიანს კავკასიის“ მარკეტინგის მენეჯერი. 2000-2007 წლებში — კომპანია „GWS/პენო რიკარის ჯგუფის“ ბრენდმენეჯერი და გაყიდვების დირექტორი. 2011-2016 წლებში იყო შპს „Brending.ge“-ს დირექტორი. ტელეგადაცემის „რა? სად? როდის?“ ქართული კლუბის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის გლდანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.   იყო ფრაქცია „ქართული ოცნების“ წევრი (18 ნოემბერი, 2016 — 6 მაისი, 2019). 2019 წლის 1 მაისს დატოვა პარტია ქართული ოცნება და საპარლამენტო საქმიანობა დამოუკიდებელი დეპუტატის სახით განაგრძო. 2019 წლის 2 დეკემბრიდან გაერთიანებული იყო ფრაქციაში „დამოუკიდებელი დეპუტატები“. 2020 წლის 11 აგვისტოდან — „ლელოს“ წევრი. 2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე კობერიძე „ლელო საქართველოსთვის“ სახელით კენჭს იყრიდა ვაკეში, თუმცა დამარცხდა. 2021 წლის 8 თებერვალს „ლელო“ დატოვა, მიზეზად რუსთავი 2-ის ეთერში აზრთა სხვადასხვაობა დაასახელა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ლევან
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ალაპაევსკი

**ალაპაევსკი** () — ქალაქი რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქის ცენტრალურ ნაწილში, ალაპაევსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 37 526 მცხოვრები (2018). მდებარეობს შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ნეივაზე (ობის აუზი), აქ უერთდება მას ალაპაიხა. აეროპორტი. სარკინიგზო კვანძი. ქალაქი წარმოიშვა სოფელ ალაპაიხას (ცნობილი 1639 წლიდან) ადგილზე ალაპაევსკის რკინასაკეთებელი ქარხნის მშენებლობასთან დაკავშირებით (1702–1704). 1781–1796 წლებში იყო პერმის სამეფისნაცვლოს სამაზრო ქალაქი, 1796 წლიდან — პერმის გუბერნიის ვერხოტურიეს მაზრის შტატგარეშე ქალაქი, 1781–1907 წლებში — ალაპაევსკის სამთო ოკრუგის ცენტრი. 1934 წლიდან — რსფსრ სვერდლოვსკის ოლქის სარაიონო ცენტრი. 1918 წლის 20 მაისიდან ალაპაევსკში იმყოფებოდნენ რომანოვების დინასტიის დაპატიმრებული წევრები: დიდი მთავრები კონსტანტინე, იოანე და იგორ კონსტანტინეს ძეები, სერგეი მიხეილის ძე, დიდი მთავრის ცოლი ელიზავეტა ფიოდორის ასული, მთავარი ვ. პ. პალეი. 17–18 ივლისის ღამეს ისინი სადგურ მეჟნაიას ძველ შახტაში ჩაყარეს, ალაპაევსკთან ახლოს.

არქიტექტურული ძეგლები: წმინდა სამების ტაძარი (1702), ალაპაევსკის სამთო ოკრუგის მთავარი კანტორის შენობა (1837), პ. ი. ჩაიკოვსკის მეორე სახლ-მუზეუმი (ალაპაევსკში ბავშვობის წლები გაატარა, მამამისი 1849–1852 წლებში იყო მეტალურგიული ქარხნის მმართველი); ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. ქალაქიდან 12 კმ-ში — ხის ხუროთმოძღვრების მუზეუმ-ნაკრძალი ღია ცის ქვეშ. ქალაქი არის რკინა-მადნის რაიონისა და შავი მეტალურგიის ერთ-ერთი უძველესი მთავარი ცენტრი ურალზე (პირველი ქარხანა 1704 წელს დაარსდა).

ალაპაევსკში მოქმედებს მეტალურგიული კომბინატი, „ალავაევსკი სტანკოზავოდ“ (ალაპაევსკის ჩარხის ქარხანა), „ფანკომ“ (ხის დამუშავება), რძის, ხორცის კომბინატები. საბჭოთა პერიოდში მუშაობდა მანქანათსაშენი ქარხანა. ქალაქში მდებარეობს ინდუსტრიული ტექნიკუმი, სამედიცინო სასწავლებელი და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *Мошкин М.*, *Быстров С. К.*, Алапаевск, Свердловск, 1961;
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის ქალაქები
ალექსანდროვსკ-სახალინსკი

**ალექსანდროვსკ-სახალინსკი** () — ქალაქი რუსეთში, სახალინის ოლქში, ალექსანდროვსკ-სახალინსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 9346 მცხოვრები (2019). მდებარეობს კუნძულ სახალინის აღმოსავლეთ ნაწილში, თათრის სრუტის სანაპიროზე, აღმოსავლეთ სახალინის მთების ძირში; რკინიგზის სადგურ ტიმოვსკოედან 60 კმ-ში, ზონალნოეს აეროპორტიდან 75 კმ-ში. მოქმედებს საავტომობილო გზა ალექნანდროვსკ-სახალინსკი—ხოლმსკი. მსხვილი პორტი (კუნძულზე უძველესი). წარმოიშვა 1862 წელს, როგორც დასახლება ალექსანდროვკა (სლობოდკა), რომელში 1881 წელს ალექსანდროვკის სამხედრო პოსტი დაარსდა. 1884 წელს გახდა სახალინის ადმინისტრაციული ცენტრი, კუნძულის უფროსის ადგილსამყოფელი (1894 წლიდან სამხედრო გუბერნატორისა). 1909 წლიდან სახალინის ოლქის ცენტრია. 1917 წელს გარდაიქმნა ქალაქ ალექსანდროვსკად. 1920–1925 წლებში დაკავებული იყო იაპონელი მებრძოლების მიერ. 1926 წლიდან თანამედროვე სახელს ატარებს, იყო შორეული აღმოსავლეთის მხარისა (1926–1932) და სახალინის ოლქის საოლქო ცენტრი (1932–1947).

აღსანიშნავია კულტურულ-ისტორიული ძეგლები: 15 მაისის სახელობის მოედანი (1925 წელს ჩრდილოეთ სახალინის იაპონელთაგან განთავისუფლების პატივსაცემად), ყოფილი ხაზინის შენობა (1880, დღეს ხელოვნების სახლი), ალექსანდროვსკ-სახალინსკთან ახლის, ჟონკიერის კონცხზე მდებარეობს შუქურის შენობა (1864); მუზეუმები: მხარეთმცოდნეობისა და ისტორიულ-ლიტერატურული მუზეუმი „ჩეხოვი და სახალინი“ (1890 წელს ალექსანდროვსკ-სახალინსკს ეწვია ა. პ. ჩეხოვი). ალექსანდროვსკ-სახალინსკი — სახალინის ქვანახშირის წარმოების ცენტრი, ქალაქთან ახლოს არის შახტა „მგაჩი“; ტყისა და თევზის მრეწველობის საწარმოები.

მოქმედებს სამთო ტექნიკუმი, სამედიცინო და პედაგოგიური სასწავლებელი, თეატრი.

## ლიტერატურა 
* *Воронец Т. Б.* АЛЕКСАНДРОВСК-САХАЛИНСКИЙ  // Большая российская энциклопедия. Том 1. Москва, 2005, стр. 456.

## სქოლიო 
კატეგორია:სახალინის ოლქის ქალაქები
ალექსეევკა (ბელგოროდის ოლქი)

**ალექსეევკა** () — ქალაქი რუსეთში, ბელგოროდის ოლქის აღმოსავლეთ ნაწილში, ალექსეევკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 38 447 მცხოვრები (2017). მდებარეობს შუა რუსეთის მაღლობის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტიხაია-სოსნაზე (დონის შენაკადი). რკინიგზის სადგური. საავტომობილო გზა ნოვი-ოსკოლი—როსოში. აეროპორტი. წარმოიშვა 1685 წელს, როგორც დაბა და სახელი ეწოდა პირველი მფლობელის — ალექსი ჩერკასკის მიხედვით. ცნობილია ზეთსახდელი წარმოებით (1829 წელს მზესუმზირის მარცვლებისაგან მიიღეს ზეთი; 1833 წელს გაიხსნა რუსეთში პირველი ზეთსადღვებელი ქარხანა). ქალაქში მდებარეობს ბელგოროდის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილიალი, ალექსეევკის ქიმიური მანქანათმშენებლობის ქარხანა, სამშენებლო მასალების მრეწველობის („მონოლითი“, ალექსეევკის სამშენებლო მასალების კომბინატი), ელექტრონული („დევიზ“), ხის გადასამუშავებელი და კვების (რძე-კონსერვების, ხორცფრინველკომბინატი, ზეთის, შაქრის ქარხნები და სხვ.) მრეწველობის საწარმოები. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი,

## ლიტერატურა 
* АЛЕКСЕЕВКА  // Большая российская энциклопедия. Том 1. Москва, 2005, стр. 462.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბელგოროდის ოლქის ქალაქები
ალექსანდროვსკი (პერმის მხარე)

**ალექსანდროვსკი** () — ქალაქი რუსეთში, პერმის მხარის აღმოსავლეთ ნაწილში, საქალაქო დასახლებისა და ალექსანდროვსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 12 222 მცხოვრები (2019). მდებარეობს შუა ურალის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ლიტვაზე, რკინიგზის სადგურ კოპიდან 2 კმ-ში. დაარსდა 1835 წელს, როგორც დაბა მეტალურგიულ ქარხანასთან; 1951 წლიდან ქალაქის სტატუსი გააჩნია. ქალაქში მდებარეობს მანქანათსამშენებლო ქარხანა (სამთო-საშახტო მოწყობილობები, სახალხო მოხმარების საქონელი), განვითარებულია სამშენებლო მასალების წარმოება („პერმსტრომ“), ხე-ტყის დამზადება. 2005 წლიდან ფუნქციონირებს სპორტული კომპლექსი „იუპიტერი“, 2014 წელს გაიხსნა დახურული ყინულის კომპლექსი „ალექს-არენა“. მოქმედებს მანქანათსამშენებლო ტექნიკუმი.

## ლიტერატურა 
* *Воронец Т. Б.* АЛЕКСАНДРОВСК  // Большая российская энциклопедия. Том 1. Москва, 2005

## სქოლიო 
კატეგორია:პერმის მხარის ქალაქები
ლი ჯინ კი

**ლი ჯინ კი** (, დ. 14 დეკემბერი, 1989, კვანმიონი, კიონგიდო) — სამხრეთ კორეული ჯგუფის „Shinee“ ლიდერი. ცნობილი ფსევდონიმით *ონიუ*.

## ქველმოქმედება
ონიუმ 1,44 ტონა ბრინჯი გაიღო, რათა დახმარებოდა ჩრდილოეთ კორეელ ბავშვებს. 2010 წლის 16 ოქტომბერს ის ეწვია ინჩჰონის საწყობს და ჩრდილოეთ კორეაში გაემგზავრა 22 ოქტომბერს. მან ასევე სამხრეთ კორეელი ბავშვებისთის 770 კილოგრამი ბრინჯი გაიღო.

## სატელევიზიო შოუები
* მზის შთამომავლები

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯგუფის ოფიციალური გვერდი 

კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:სამხრეთკორეელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალდანი (ქალაქი)

**ალდანი** () — ქალაქი რუსეთში, რესპუბლიკა სახას (იაკუტიის) სამხრეთ ნაწილში; ალდანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 20 595 მცხოვრები (2018). მდებარეობს ალდანის მთიანეთზე, რკინიგზის სადგურ ბერკაკიტიდან 290 კმ-ში, ამურო-იაკუტიის საავტომობილო გზაზე. წარმოიშვა 1923 წელს ოქროს საბადოს რაიონში, როგორც დაბა **ნეზამეტნი**. 1932 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი; 1939 წელს ეწოდა დღევანდელი სახელი. ქალაქში მდებარეობს ოქროს პირველაღმომჩენთა (ევენკი ოქროს მაძიებლის, მ. პ. ტარაბუკინისა და არტილერიის ხელმძღვანელის, ვ. პ. ბერტინის) ძეგლი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი.

ალდანი არის სამხრეთ იაკუტიის მთავარი სამთო-სამრეწველო ცენტრი (ოქროს და ქარსის მოპოვება). არის ხის გადამამუშავებელი („ალდანსკი დოკ“), კვების მრეწველობის („დემის“, „ალდანასჩიტა“) და სხვა საწარმოები; მანქანათსარემონტო ქარხანა; პოლიტექნიკუმი და სამედიცინო სასწავლებელი.

## ლიტერატურა 
* *Колесов В. И.* АЛДАН  // Большая российская энциклопедия. Том 1. Москва, 2005, стр. 428.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქალაქები
ოქრუაშვილების ხიდი

**ოქრუაშვილების ხიდი** — გვიანი შუა საუკუნეების ძეგლი საქართველოში, აჭარაში, ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ოქრუაშვილებში. ხიდი არის მცირე ზომის და გადებულია აჭარისწყლის ერთ-ერთ შენაკადზე.

ხიდს, 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:აჭარის ქვისთაღოვანი ხიდები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
ალეისკი

**ალეისკი** () — ქალაქი რუსეთში, ალთაის მხარის ცენტრალურ ნაწილში, ალეისკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 28 972 მცხოვრები (2018). მდებარეობს ობისპირეთის პლატოს აღმოსავლეთ განაპირა მხარეს, მდინარე ალეიზე (ობის შენაკადი). მსხვილი სარკინიგზო კვანძი (სადგური ალეისკაია). დაარსდა 1913 წელს, როგორც დაბა მშენებარე თურქესტან-ციმბირის რკინიგზაზე არსებულ სადგურთან. 1926 წლიდან ქალაქის ტიპის დაბაა, 1939 წლიდან — ქალაქი. ალეისკში არის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. გადამამუშავებელი მრეწველობის ცენტრია (საფქვავ-ბურღულეულის, კარაქ-ყველსაკეთებელი, რძის, შაქრის მრეწველობა). მოქმედებს ავტოსარემონტო ქარხანა, სამკერვალო ფაბრიკა. საბჭოთა პერიოდში მუშაობდა ლითონგადასამუშავებელი ქარხანაც.

## ლიტერატურა 
* *Пуляева Д. А.* АЛЕЙСК  // Большая российская энциклопедия. Том 1. Москва, 2005, стр. 432.

## სქოლიო 
კატეგორია:ალთაის მხარის ქალაქები
ითილი

**ითილი**  — ხაზართა სახაკანოს დედაქალაქი VIII-X საუკუნეებში. მდებარეობდა ახლანდელ ასტრახანიის ზემოთ 15 კმ-ზე. ცხოვრობდნენ ხაზარები, თურქები, სლავები, ებრაელები. ქალაქში იყო ხაკანის სასახლე, ტაძრები, სასწავლებლები, აბანოები, ბაზრები. 965 წელს დაანგრია კიევის მთავარმა სვიატოსლავმა.

შუა საუკუნეებში ითილი აგრეთვე ეწოდებოდა მდ. ვოლგას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ისტორიული ადგილები
კატეგორია:ხაზარების ქალაქები
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
ალზამაი

**ალზამაი** () — ქალაქი რუსეთში, ირკუტსკის ოლქის დასავლეთ ნაწილში. 6040 მცხოვრები (2017). მდებარეობს აღმოსავლეთ საიანზე, მდინარე ტოპოროკზე. რკინიგზის სადგური ტრანსციმბირის მაგისტრალზე. დაარსდა როგორც დაბა, 1955 წლიდან ქალაქია. ალზამაიში არის ხის გადასამუშავებელი კომბინატი, ტყექიმიური საწარმოები, სარემონტო-მექანიკური ქარხანა და სხვ. რაიონში ადგილი აქვს ხე-ტყის დიდი რაოდენობით დამუშავებას.

## ლიტერატურა 
* *Воронец Т. Б.* АЛЗАМАЙ  // Большая российская энциклопедия. Том 1. Москва, 2005, стр. 488.

## სქოლიო 
კატეგორია:ირკუტსკის ოლქის ქალაქები
იანგზტაუნი

**იანგზტაუნი** () — ქალაქი აშშ-ის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ოჰაიოს შტატში. 66 982 მცხოვრები (2010). სარკინიგზო კვანძი. ქვეყნის შავი მეტალურგიის ცენტრი, იყენებს აპალაჩის აუზის ქვანახშირსა და ზემო ტბის რაიონის რკინის მადანს. განვითარებულია მანქანათსაშენი (ელექტროტექნიკა და სხვ.), ქიმიური, კერამიკული და კვების მრეწველობა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები