open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰედვიგია იაგელონი

**ჰედვიგია იაგელონი** (), აგრეთვე ცნობილია როგორც **იადვიგა** (; დ. 21 სექტემბერი, 1457 — გ. 18 თებერვალი, 1502) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ასული. ბავარიის ჰერცოგინია 1479-1502 წლებში როგორც გეორგ ბავარიელის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ჰედვიგია დაიბადა 1457 წლის 21 სექტემბერს კრაკოვში. იგი იყო პოლონეთის მეფე და ლიტვის დიდ მთავარ კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის მეორე შვილი და პირველი გოგონა. 1474 წლიდან ბავარიისა და პოლონეთის სამეფო კარებს შორის მოლაპარაკებები დაიწყო. საბოლოოდ შეთანხმება შედგა, რომლის მიხედვითაც ჰედვიგია ცოლად უნდა გაჰყოლოდა ბავარიის ჰერცოგ ლუდვიგ IX-ის უფროს ვაჟს, პრინც გეორგს;

ვინაიდან ჰედვიგიას დედის მხრიდან ისინი ახლო ნათესავები იყვნენ, ქორწინებაზე რომის პაპის თანხმობა იყო საჭირო, რომელიც მალევე მიიღეს. 

1475 წლის 14 ნოემბერს ჰედვიგია და გეორგ ბავარიელი დაქორწინდნენ. საქორწინო ღონისძიებები ექვსი დღე გაგრძელდა და შუა საუკუნეების ყველაზე გლამურული ქორწილის სახელით შევიდა ისტორიაში. დღესაც კი, ქალაქ ლანდშატში, სადაც ისინი დაქორწინდნენ, ტრადიციულად ყოველ ოთხ წელიწადში ამ დღეს დიდი ზარ-ზეიმი იმართება ამ ამბავთან დაკავშირებით. 

1485 წლიდან ჰედვიგია ბურგჰაუზენის ციხესიმაგრეში ცხოვრობდა. მათი ქორწინება ბედნიერი არ ყოფილა. მისი ქმარი საჯაროდ იყო ცნობილი, როგორც ლოთი და აღვირახსნილი კაცი. სამეფო კარის ცხოვრება გვიამბობს, რომ ბავშვების გაჩენის შემდეგ, ჰედვიგია გამუდმებით უკეტავდა კარს გეორგს, რადგან მასთან არანაირი ურთიერთობა აღარ სურდა. მათი ხუთი შვილიდან, მხოლოდ ორმა გოგონამ მიაღწია ზრდასრულობამდე. 

ჰედვიგია 1502 წელს, ბურგჰაუზენში გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს ცისტერციანელთა ორდენის ეკლესიაში. 1803 წელს, ფრანგებმა ეს ეკლესია და მისი საფლავი გაანადგურეს. 

## შვილები 
# ლუდვიგი (1476-1496), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
# რუპერტი (1477), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ელიზაბეთი (1478-1504), ცოლად გაჰყვა რაინის პფალცგრაფ რუპერტს;
# მარგარეტი (1480-1531), დონაუს აბატისა;
# ვოლფგანგი (1482), გარდაიცვალა ჩვილი;

## ლიტერატურა 
* Becker, Udo (2008). Enciclopedia de los símbolos. Barcelona: Swing. p. 77. ISBN 978-84-96746-34-3.
* Johann Dorner: Herzogin Hedwig und ihr Hofstaat - Das Alltagsleben auf der Burg Burghausen nach Originalquellen des 15. Jahrhunderts. In: Burghauser Geschichtsblätter. Nr. 53

კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1457
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1502
კატეგორია:იაგელონები
კატეგორია:ბავარიის ჰერცოგინიები
ბოთლიხური ენა

**ბოთლიხური ენა** (თვითდასახელება: буйхалъи мицIцIи) — ნახურ-დაღესტნური ენათა ოჯახის დაღესტნური ენების ხუნძურ-ანდიური ენათა ჯგუფის ანდიური ქვეჯგუფის ერთ-ერთი უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ბოთლიხის რაიონის ორ აულში — ბოთლიხსა და მიარსუში.

## გრამატიკა
ბოთლიხური ენის ფონეტიკურ სისტემაში 5 მარტივი ხმოვნის გარდა არის ნაზალიზებული ხმოვნები. ყრუ სპირანტებსა და აფრკატებს შორის ფონოლოგიური დაპირისპირებაა: „სუსტი—ძლიერი“. დასტურდება ფარინგალური და ლარინგალური თანხმოვნები, სპეციფიკური ყრუ ლატერალური თანხმოვნები. მახვილი სუსტი, დინამიკურია.

ბოთლიხური ენა აგლუტენაციურია, ანალიზური წყობის ტენდენცია აქვს (უპირატესად ზმნაში). ყველა მორფოლოგიური კატეგორია, გრამატიკული კლასის გარდა, გადმოცემულია სუფიქსებით. მხოლობით რიცხვში გარჩეულია 3  გრამატიკული კლასი, მრავლობითში 2 (ცოცხალთა და არაცოცხალთა). ბრუნება განვითარებულია: 4 ძირითადი ბრუნვის გარდა დასტურდება ორ ათეულამდე ლოკატიური ბრუნვა, რომელიც 6 სერიას ქმნის. ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასებისა და დრო-კილოთა მიხედვით. ძირითადი დროებია აწმყო, ნამყო და მყოფადი. ზმნაში რიცხვის გადმოცემა დაკავშირებულია გრამატიკული კლასის აღნიშვნასთან. ბრძანებითში გარჩეულია გარდამავლობა-გარდაუვალობა. სიტყვაწარმოება სუსტადაა განვითარებული. გარდამავალი ზმნა ერგატიულ კონსტრუქციას ქმნის. რთული წინადადების ასაგებად გამოიყენება მიმღეობიანი და აბსოლუტივიანი კონსტრუქციები.

ბოთლიხური ენაში ძირითადი ლექსიკური ფონდი კარგადაა დაცული, თუმცა ბევრია ნასესხები სიტყვაც. ბოთლიხისა და მიარსუს მეტყველებას შორის უმნიშვნელო სხვაობაა (ძირითადად ფონეტიკური ხასიათისა). ბოთლიხელები ორენოვანი ხალხია: დედაენის გარდა ყველამ იცის ახლომონათესავე ხუნძური, რომელიც მათთვის სალიტერატურო ენაა (ხუნძურ ენაზეა ადგილობრივი საქმისწარმოება, დაწყებითი სკოლა და ადგილობრივი გაზეთი).

## ლიტერატურა
* ტ. გუდავა, „ბოთლიხური ენა“, თბ., 1962
* Гудава Т., „Ботлихский язык“, Языки народов СССР, т. 4, М., 1967
* Дирр А., „Материалы для изучения языков и наречий андо-дидойской группы“, СМОМПК, 1909, в. 40

კატეგორია:ბოთლიხური ენა
აბდელქადერ ბენსალაჰი

**აბდელქადერ ბენსალაჰი** (; დ. 17 მაისი 1942, ფელაუსენი – გ. 22 სექტემბერი, 2021) — ალჟირელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 2019 წლის 2 აპრილიდან 19 დეკემბრამდე ალჟირის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. ერთა საბჭოს თავმჯდომარე 2002 წლის 2 ივლისიდან.

## ბიოგრაფია 
1970 წლიდან 1974 წლამდე იყო ბეირუთში ალჟირის მედიისა და კულტურის ცენტრის დირექტორი. 1974-1977 წლებში გაზეთ „El Chaab“-ის რედაქტორია. 2013-2015 წლებში კი — ეროვნულ-დემოკრატიული გაერთიანების გენერალური მდივანი. 2002 წლის 2 ივლისიდან ალჟირის ერთა საბჭოს სპიკერია. 

2019 წლის 2 აპრილს ალჟირში მიმდინარე საპროტესტო აქციების ფონზე ქვეყნის მეთაურმა აბდელაზიზ ბუტეფლიკამ თანამდებობა დატოვა და ალჟირის კონსტიტუციის 102-ე მუხლის თანახმად ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა ერთა საბჭოს ხელმძღვანელი აბდელქადერ ბენსალაჰი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* აბდელქადერ ბენსალაჰის ბიოგრაფია ერთა საბჭოს ვებგვერდზე 

კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ალჟირის პრეზიდენტები
ელენა მოსკოველი

**ელენა მოსკოველი** (, ; დ. 19 მაისი, 1476 — გ. 20 იანვარი, 1513) — რიურიკების დინასტიის წარმომადგენელი. მოსკოვის დიდ მთავარ ივანე III-ისა და სოფია პალეოლოგინას ასული. ლიტვის დიდი მთავარი 1495-1506 წლებში და პოლონეთის დედოფალი 1501-06 წლებში როგორც ალექსანდრე I-ის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ელენა დაიბადა 1476 წლის 19 მაისს მოსკოვის დიდი სამთავროს დედაქალაქ კრემლში. იგი იყო მოსკოვის დიდ მთავარ ივანე III-ისა და მისი მეუღლის, სოფია პალეოლოგინას ასული. დედის მხრიდან ელენა ბიზანტიის იმპერატორ მანუელ II-ის შვილთაშვილი იყო. 

1492 წელს დაიწყო რუსეთ-ლიტვის ომი, რომელიც რამდენიმე წელიწადში ზავით დასრულდა. ლიტვასთან ალიანსის გასამყარებლად ივანე III-მ ელენა 1495 წლის 18 თებერვალს ლიტვის დიდ მთავარ ალექსანდრე I-ს მიათხოვა. ქორწინებას უნდა მოეწესრიგებინა ლიტვასა და რუსეთს შორის არსებული არეული სიტუაცია, თუმცა უარესი მოხდა. კათოლიკე ალექსანდრე, რომელიც პოლონეთის ტახტის მემკვიდრეც იყო ელენას დაჟინებით სთხოვდა კათოლიციზმის მიღებას, თუმცა დედოფალი მტკიცედ იდგა მართლმადიდებლობაზე და რელიგიის შეცვლას არ აპირებდა. ამას გარდა, ლიტვასა და რუსეთს შორის ომები კვლავ გაგრძელდა 1500-03, 1507-08 და 1512-22 წლებში, რა დროსაც ელენა შუამავლის როლს ასრულებდა ლიტველებსა და რუსებს შორის. 

1501 წელს მისი მაზლი, მეფე იან I უშვილოდ აღესრულა, რის გამოც პოლონეთის მეფე მისი ქმარი ხდება, ელენა კი დედოფლად გვევლინება. იგი ძალიან განათლებული ქალი იყო. მიუხედავად რელიგიური განსხვავებისა, პოლონელებს დედოფალი მალევე შეუყვარდათ, რომელსაც გარშემორტყმული ჰყავდა პოლონელი ჰუმანისტები. 

ალექსანდრეს გარდაცვალების შემდეგ, ვინაიდან მათ შვილები არ ჰყოლიათ, ტახტზე მისი კიდევ ერთი მაზლი სიგიზმუნდ I ავიდა, რის გამოც ელენამ დატოვა პოლონეთი და 1506 წლიდან ლიტვაში გადასახლდა. მან სწორედ აქ გაატარა სიცოცხლის უკანასკნელი წლები და გარდაიცვალა კიდეც 1513 წლის 20 იანვარს, 36 წლის ასაკში. დაკრძალეს ვილნიუსის საკათედრო ტაძარში. 

## ლიტერატურა 
* Stevens, Carol B. (2007). Russia's Wars of Emergence 1460–1730. Pearson Education. ISBN 978-0-582-21891-8.
* Stone, Daniel (2001). The Polish–Lithuanian State, 1386–1795. A History of East Central Europe. University of Washington Press. ISBN 0-295-98093-1.

კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1476
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1513
კატეგორია:რიურიკოვიჩები
კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი

**თბილისის პედაგოგიური მუზეუმი** —  მუზეუმი თბილისში, რომელიც დაარსდა კავკასიის პედაგოგიური მუზეუმის ბაზაზე. ეს იყო მნიშვნელოვანი კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი, სასწავლო-საჩვენებელი დაწესებულება. დირექტორი — გ. ზინჩენკო. მუზეუმი 1903 წელს გაიხსნა. 1907 წელს რუდოლფმა დაიწყო მისი რეორგანიზაცია და იგი გადააკეთა კავკასიის სამოსწავლო ოლქის ცენტრალურ პედაგოგიურ მუზეუმად. განსაკუთრებული მნიშვნელობის იყო მუზეუმის ფუნდამენტური ბიბლიოთეკა, სადაც 23 ათასზე მეტი წიგნი იყო დაცული.

1918 წლის სექტემბერში განათლების მინისტრმა გ. ლასხიშვილმა პარლამენტსა და მთავრობას წარუდგინა გეგმა-მოხსენება თბილისში ცენტრალური პედაგოგიური მუზეუმის გახსნის შესახებ. მოხსენებაში ნათქვამი იყო, რომ მუზეუმს უნდა დაეჭირა დიდი ადგილი სახალხო განათლების სფეროში და მეტად დააახლოებოდა ეროვნული სკოლის ინტერესებს. ის წერდა:  მუზეუმის რეორგანიზაციისათვის მინისტრი ითხოვდა გარკვეულ თანხებს სახელმწიფო ბიუჯეტიდან და სათანადო მხარდაჭერას. 

მთავრობამ და პარლამენტმა მოიწონეს კანონ-პროექტი. 1919 წლის 3 მაისის განკარგულებით, სახალხო განათლების სამინისტრომ ჩაატარა მუზეუმის რევიზია ალექსანდრე ჯავახიშვილის ხელმძღვანელობით. ჯავახიშვილის დასკვნაში აღნიშნული იყო, რომ მუზეუმი წარმოადგენდა ძვირფას განძს საქართველოში სწავლა-განათლებისათვის და განსაკუთრებული ყურადღებას იმსახურებდა, მით უმეტეს იმ დროს, როდესაც ქვეყანაში განათლების ახალ სისტემას ეყრებოდა საფუძველი და ქვეყანა თითქმის მოწყვეტილი იყო გარესამყაროს. კომისიის სახელით, ალ. ჯავახიშვილი ამ მუზეუმის ასაღორძინელად და სწავლა-განათლების სასარგებლო დაწესებულებად მისი გადაქცევისათვის საჭიროდ მიიჩნევდა მის ხელახალ ორგანიზებას, შესაფერისი ბინის გამონახვას, სადაც სამუზეუმო ნივთების შენახვისა და გამოფენის საუკეთესო პირობები იქნებოდა. ყურადღება დაეთმობოდა ნივთების დაცვისა და საგამოფენო ექსპოზიციების მოწყობას. 

ლექცია-საუბრებისათვის მუზეუმს სპეციალური აუდიტორია სჭირდებოდა. მუზეუმში შეიქმნებოდა ქართული და, ზოგადად, კავკასიის განყოფილება, სადაც წარმოდგენილი იქნებოდა ადგილობრივი ბუნება, მცხოვრებლები, მოსახლეობის საქმიანობა. აღიწერა მუზეუმის მთელი ქონება, შედგა კატალოგები, ყურადღება მიექცა კოლექციების დაცვას, რომელსაც ეტყობოდა გაზიდვა-გატაცების ბეჭედი. შეიქნა მუზეუმის ახალი მართვა-გამგეობის ორგანო, დაიგეგმა პედაგოგიური მუზეუმის გაფართოება-შევსება, რათა იგი ქცეულიყო რესპუბლიკის სასარგებლო დაწესებულებად. ხელმძღვანელ კომიტეტს სათავეში ჩაუდგა ალექსანდრე ჯავახიშვილი.

## ლიტერატურა 
*სცსა, ფ. 1836, აღწ. 1, საქ. 250. 
*სცსა, ფ.1935, აღწ. 1, საქ. 5.

კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ბარბარა ზაპოლია

**ბარბარა ზაპოლია** (, ; დ. 1495 — გ. 2 ოქტომბერი, 1515) — ზაპოლიების დინასტიის წარმომადგენელი. უნგრეთის მეფე იან I ზაპოლიას უმცროსი და. პოლონეთისა და ლიტვის დედოფალი 1512-15 წლებში როგორც სიგიზმუნდ I-ის პირველი ცოლი. 

## ბიოგრაფია 
ბარბარა დაიბადა 1495 წელს ტრენჩინში, თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიაზე, თუმცა იმხანად უნგრეთის ძლევამოსილ სამეფოში. იგი იყო უნგრეთის პალატინ იშტვან ზაპოლიასა და ტეშენის პრინცესა იადვიგა ციშინსკას ასული. მისი ოჯახი უნგრეთის ყველაზე ძლევამოსილი და მდიდარი გვარის წარმომადგენელი იყო მეფის შემდეგ და გასაკვირი არცაა, რომ შემდგომში მისი ძმა იანი ჰაბსბურგებს ეცილებოდა ტახტში. 

1512 წლის 8 თებერვალს ბარბარა ცოლად შერთეს პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ I-ს. ამავე დღეს, ვაველის კათედრალში შედგა მისი დედოფლად კორონაცია. ამის შემდეგ იგი სიგიზმუნდთან ერთად დასახლდა კრაკოვის სამეფო კარზე. 

ქორწინების დროს, 1512 წელს სიგიზმუნდ I აქტიურად იყო ჩაბმული რუსეთის წინააღმდეგ ომებში. მისი ქვეყანაში არ ყოფნისას სახელმწიფოს დედოფალი ბარბარა მართავდა, რომლის რეზიდენციადაც ვილნიუსი იქცა, თუმცა ქმრის დაბრუნებისთანავე კრაკოვს უბრუნდებოდა. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში ბარბარამ გოგონა გააჩინა, რომელსაც სიგიზმუნდმა თავისი დის პატივსაცემად იადვიგა დაარქვა. 1515 წლის 2 ოქტომბერს ახალგაზრდა დედოფალი მეორე მშობიარობას გადაჰყვა. მან კვლავ გოგონა გააჩინა, სახელად ანა, რომელიც 5 წლის ასაკში დაიღუპა. მისი გარდაცვალებით სიგიზმუნდმა უნგრეთი, როგორც მოკავშირე დაკარგა, ამიტომაც მემკვიდრის გასაჩენად და ახალი მოკავშირის შესაძენად მან მეორე ქორწინება მოისურვა. 1518 წელს სიგიზმუნდმა ცოლად შეირთო მილანის ჰერცოგის ასული და ნეაპოლის მეფის დის შვილი ბონა სფორცა, რომელთანაც მრავალი შვილი შეეძინა. 

1515 წელს, ბარბარას გარდაცვალების შემდეგ სიგიზმუნდმა იგი ვაველის კათედრალში ღირსეულად დაკრძალა. ამ ამბიდან ათი წლის თავზე, 1526 წელს ოსმალებმა ბრძოლაში მოკლეს უნგრეთის მეფე ლაიოშ II, რომლის შემდეგაც უნგრეთის მეფე ბარბარას ძმა, იან I ხდება. 

## ლიტერატურა 
* Duczmal, Małgorzata (2012). Jogailaičiai. Translated by Birutė Mikalonienė; Vyturys Jarutis. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos centras. ISBN 978-5-420-01703-6.

კატეგორია:დაბადებული 1495
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1515
კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები
იან I ალბერტი

**იან I ალბერტი** (; დ. 27 დეკემბერი, 1459 — გ. 17 ივნისი, 1501) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ვაჟი. პოლონეთის მეფე 1492-1501 წლებში. გარდაიცვალა უცოლ-შვილოდ, რის გამოც ტახტზე მისი ძმა, ალექსანდრე I ავიდა.

## ბიოგრაფია 
იან ალბერტი დაიბადა 1459 წლის 27 დეკემბერს კრაკოვში. იგი იყო პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის შუათანა ვაჟი. დედის მხრიდან მისი პაპა გერმანიის, უნგრეთის, ბოჰემიის, ავსტრიისა და ხორვატიის მეფე ალბრეხტ II იყო. ასევე იგი უნგრეთის მეფე სიგიზმუნდ I-ის შვილიშვილი და საღვთო რომის იმპერატორ ფრიდრიხ III-ის ბიძაშვილი გამოდიოდა. ჯერ კიდევ ბავშვობაში, მისმა უფროსმა ძმამ, პრინცმა ვლადისლავმა უნგრეთის ტახტის სანაცვლოდ უარი თქვა პოლონეთის მემკვიდრეობაზე, რის გამოც იანი ტახტის მემკვიდრე გახდა. 1492 წელს მამამისი გარდაიცვალა და პოლონეთის მეფე იან I, ხოლო ლიტვის დიდი მთავარი მისი ძმა — ალექსანდრე I ხდება. 

როგორც ქრისტიანობის დამცველი, იანი ტახტზე ასვლისთანავე ჩაება მუსულმან ოსმალებთან ბრძოლაში. მის კამპანიას მალევე მისი ძმა, უნგრეთის მეფე ვლადისლავ II-ც მიემხრო და ძმებმა თავიდან დიდ წარმატებას მიაღწიეს ოსმალებთან ბრძოლაში. დიდი ძალაუფლების მქონე იაგელონ ძმებს, რომელთა სამფლობელოებიც შავი და ადრეატიკის ზღვებიდან ბალტიის ზღვამდე იყო გადაჭიმული, ცხადია მალევე გამოუჩნდნენ მტრებიც. 1492 წელსვე მათ წინააღმდეგ გაერთიანდნენ ავსტრიის ერცჰერცოგი მაქსიმილიან I და მოსკოვის დიდი მთავარი ივანე III. ასევე მათ წინააღმდეგ აღსდგა მოლდოვეთის მმართველიც, რომელიც ოსმალთა მიმართ კეთილად იყო განწყობილი. 1494 წელს ალექსანდრემ, იანმა და ვლადისლავმა საგანგებო თათბირი მოიწვიეს, სადაც გაურიგდნენ თავიანთ სიძეს, ბრანდენბურგის კურფიურსტს და მტრებს ომი გამოუცხადეს. უძლეველ რუსეთთან ომის თავიდან ასაცილებლად ალექსანდრემ ცოლად ივანე III-ის ასული ელენა მოსკოველი შეირთო. 

1496 წელს იანი სათავეში ჩაუდგა 80, 000 კაციან არმიას. იგი შეიჭრა მოღალატე მოლდოვეთში, დაარბია იქაურობა, ჩამოაგდო მისი მმართველი და მოლდოვეთი უშუალოდ პოლონეთს მოუერთა. ამ დროს მოლდოველებს ოსმალები მიეშველნენ, რომლებმაც სასტიკად დაამარცხეს პოლონელები. ამის შემდეგ მისი ლაშქარი დაიშალა და უკან გაბრუნდა. 

უკან დაბრუნებულმა იანმა ახლა უკვე ჩრდილოეთისკენ მიმართა ყურადღება და ტევტონთა დიდ მაგისტრ ფრიდრიხ ვეტინს ომი გამოუცხადა. მან ჯარების შეგროვებაც დაიწყო, თუმცა მოულოდნელად, 1501 წელს 41 წლის ასაკში უშვილოდ დაიღუპა. ამის გამო ტახტზე მისი ძმა, ალექსანდრე I ავიდა.

## ლიტერატურა 
* Fryderyk Papée: Jan Olbracht. Kraków: TAiWPN Universitas, 2006. ISBN 83-242-0479-2.

კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1459
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1501
კატეგორია:იაგელონები
კატეგორია:პოლონეთის მეფეები
ახალი ძალა

**„ახალი ძალა“** — ორკვირეული ჟურნალი, ეროვნულ-დემოკრატიული ახალგაზრდობის მთავარი კომიტეტის პერიოდული ორგანო. ჟურნალის დასათაურება და მიზანდასახულობა ნათლადაა ახსნილი მიხეილ ხერხეულიძის წინასიტყვაობაში. ავტორი საუბრობს საქართველოში შექმნილ მძიმე ეკონომიკურ და პოლიტიკურ მდგომარეობაზე და იმედის თვალით შეჰყურებს ახალგაზრდა პოლიტიკოსთა ერთობას, „ლამაზ ჭაბუკს“, რომელიც არსებული ვითარების შეცვლას შეძლებს და ქვეყანას კრიზისული სიტუაციიდან გამოიყვანს.  წერილში ნათქვამია, რომ ამ დიდი მიზნის მისაღწევად ახალ პოლიტიკურ ძალას საკუთარი პერიოდული ორგანო დაეხმარება.

პროფილიდან გამომდინარე, ჟურნალი უპირატესობას ანიჭებს პოლიტიკურ თემატიკას და ყურადღებას ამახვილებს ქართულ პოლიტიკურ ველზე არსებული პარტიებისა და პოლიტიკური დაჯგუფებების საქმიანობაზე. გამოცემაში გვხვდება მსგავსი შინაარსის არაერთი პუბლიკაცია. მათ შორისაა ფსევდონიმით „მ. კ-ლი“ ხელმოწერილი სტატია „ახალი ძალა“, რომელშიც საუბარია საქართველოში მოქმედ ორ მთავარ მეტოქე პოლიტიკურ ძალაზე — სოციალ-დემოკრატიულ და ეროვნულ დემოკრატიაზე, მათ მსოფლმხედველობრივ თავისებურებებზე. ავტორი ერის გამაერთიანებელ ძალად სწორედ ახალ პოლიტიკურ ერთობას მიიჩნევს. 

გ. ფერაძის წერილში „მთლიანი საქართველო“ ყურადღება გამახვილებულია ეროვნულ-დემოკრატიულ პარტიაზე, მის ამოცანებსა და მიზნებზე. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის კრიტიკასა და პარტიული დიფერენციაციის საკითხებს ეძღვნება ვ. მერკვილაძის „პოლიტიკური შენიშვნები“ და სხვ. პოლიტიკური სტატიების გარდა, ჟურნალი გარკვეულ ადგილს უთმობს კულტურის, ხელოვნებისა და განათლების საკითხებს. საყურადღებოა მიხ. კიაზაშვილის „დრამატული ხელოვნება და ახალი მსახიობი“, სადაც ავტორი თეატრალურ ცხოვრებაში არსებულ სირთულეებზე მიაპყრობს მკთხველის ყურადღებას. თბილისში უნივერსიტეტის გახსნას ეხმაურება წერილი „აწმყო მომავლის ხიდია“, რომელშიც ავტორი, ფსევდონიმით „გოგლი“, ქვეყნისთვის უნივერსიტეტის უდიდეს მნიშვნელობაზე საუბრობს. ჟურნალში იბეჭდება გრ. მეგრელიშვილის ლექსი „საგალობელი“.  ეს ერთადერთი მხატვრული ტექსტია, რომელიც ჟურნალის ამ ნომერში დაისტამბა. ჟურნალში ჭარბადაა წარმოდგენილი ინფორმაციული მასალა - მოკლე ცნობები როგორც პარტიული, ისე ზოგადად ქვეყნის ცხოვრებიდან; გვხვდება შეტყობინებები საერთაშორისო ვითარების შესახებ. მაგალითად, ამ მიზანს ემსახურება რუბრიკა: „გერმანია-ოსმალეთის ამბები“. მთლიანობაში, „ახალი ძალა“ ამართლებს თავის ამოცანას და დამფუძნებელი პოლიტიკური ძალის ინტერესებს ემსახურება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ბუდუხური ენა

**ბუდუხური ენა** (თვითდასახელება: Будад мез / budad mez) — ნახური-დაღესტნური ენათა ოჯახის ლეზგიური ჯგუფის, შაჰდაღის ქვეჯგუფის უმწერლობო ენა. გავრცელებულია ძირითადად სოფელ ბუდუხში.

## გრამატიკა
ბუდუხური ენის ბგერითი სისტემა წარმოგვიდგენს იბერიულ-კავკასიური ენებისათვის დამახასიათებელ საერთო ვითარებას. აქვს ხმოვანი ჷ, აგრეთვე უმლაუტიზებული (ზოგჯერ უ თანხმოვნის გავლენით) და ფარინგალიზებული ხმოვნები. გრძელი და მოკლე ხმოვნების დაპირისპირება არ დასტურდება. ფონეტიკური პროცესებიდან აღსანიშნავია ხმოვანთა ჰარმონია. სახელს აქვს ბრუნვის კატეგორია. გამოიყოფა 7 ძირითადი ბრუნვა (სახელობითი, ერგატივი, ნათესაობითი I, მიცემითი II, მოქმედებითი, „კუთვნილებითი“) და ლოკატიურ ბრუნვათა ფორმები. არსებითი სახელის მრავლობითი რიცხვი იწარმოება აგლუტინაციის წესით. სახელი განარჩევს 3 (ისტორიულად — 4) კლასს. ზმნაში მხოლობით რიცხვში ვლინდება 4 კლასი, ოღონდ კლასთა ექსპონატები ხშირად ემთხვევა ერთმანეთს (ერთიანდება I და II ან III და IV კლასი). მრავლობით რიცხვში ჩვეულებრივ 2 ფორმაა (ერთი — I-II, მეორე — III-IV კლასისა). უღვლილება კლასოვანია (პირის კატეგორია არ გააჩნია): გარდაუვალ ზმნაში აღინიშნება სუბიექტის, გარდამავალში — პირდაპირი ობიექტის კლასი (ორსავე შემთხვევაში სახელობითი ბრუნვაა გამოყენებული). ჩამოყალიბებულია დრო-კილოთა სისტემა. დასტურდება აბსულუტივის ფორმები. წარმოდგენილია წინადადების 3 კონსტრუქცია: ნომინატიური, ერგატიული, დატიური. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბუდუხური ენა
New Line Cinema

**New Line Productions Inc.**, საქმიანობას ახორციელებს **New Line Cinema**-ს სახელწოდების ქვეშ — ამერიკული კინომწარმოებელი სტუდია, რომელსაც ფლობს Warner Bros.

დააარსა რობერტ შაიმ 1967 წელს როგორც დამოუკიდებელი კინოფილმების დისტრიბუტორი კომპანია, რომელიც მოგვიანებით იქცა კინოსტუდიად. 1994 წელს იგი შეიძინა Turner Broadcasting System-მა. მოგვიანებით, 1996 წელს Turner შეერწყა Time Warner-ს (დღეს WarnerMedia), ხოლო 2008 წელს New Line Cinema შეერწყა Warner Bros. Pictures. დღესდღეობით მის ფილმებს დისტრიბუციას უწევს Warner Bros. Pictures.

კომპანიას მონაწილეობა აქვს მიღებული ისეთი ცნობილი პროექტების გამოშვებაში როგორებიცაა კინოტრილოგიები „ბეჭდების მბრძანებელი“ და „ჰობიტი“, ფილმების სერია „ბლეიდი“, „დანიშნულების ადგილი“, „ჩლუნგი და ჩლუნგზე უფრო ჩლუნგი, „საშინელება თელების ქუჩაზე“, „ძაღლის კუდის ქიცინი“, „სასიკვდილო ბრძოლა“, „პიკის საათი“ და სხვა.

## ლიტერატურა
* Steve Neale: *Contemporary Hollywood Cinema*. Routledge, London 1998, ISBN 0-415-17010-9.
* Kristin Thompson: *The Frodo Franchise: The Lord of the Rings and Modern Hollywood*. University of California Press, Berkeley 2007, ISBN 978-0-520-24774-1.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:New Line Cinema
კატეგორია:Warner Bros.
კატეგორია:აშშ-ის კინოდისტრიბუტორი კომპანიები
კატეგორია:ამერიკული კინოკომპანიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული ამერიკული კომპანიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული მედიაკომპანიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებულები აშშ-ში
ალექსანდრე რაქვიაშვილი

**ალექსანდრე რაქვიაშვილი** (დ. 1 აგვისტო, 1943, ბალეი, რუსეთის სფსრ, სსრკ) — ქართველი კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია 
ალექსანდრე რაქვიაშვილმა 1969 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია. 1969–1972 წლებში მუშაობდა საქართველოს ტელევიზიის საესტრადო ორკესტრის ხელმძღვანელად; 1973–1974 წლებში იყო ექსპერიმენტული თეატრ–სტუდია „მეტეხის“ მუსიკალური ხელმძღვანელი, 1973–1977 წლებში თბილისის გრიბოედოვის სახელობის თეატრის მუსიკალური ხელმძღვანელი; 1977–1980 წლებში იყო ამიერკავკასიის სასაზღვრო ოლქის წითელდროშოვანი ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1980 წლიდან კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მუსიკალური რედაქტორი; მისი შემოქმედება ძირითადად შემოიფარგლება საესტრადო მუსიკით; დაწერილი აქვს: კამერულ-ინსტრუმენტული ნაწარმოებები – რონდო სიმებიანი ორკესტრისათვის (1963), სიუიტა სიმებიანი ორკესტრისათვის შ. რუსთაველის მიხედვით (1964), ოთხი პიესა სიმებიანი კვარტეტისათვის (1965), სონატა ფორტეპიანოსათვის (1966), ორი მინიატურა ნონეტისათვის (1967), ვარიაციები ხალხურ თემაზე ფორტეპიანოსათვის (1973); კამერულ-ვოკალური ნაწარმოებები – ორი რომანსი (1968), 12 საბავშვო სიმღერა (1970); საგუნდო ნაწარმოებები; საესტრადო ნაწარმოებები – სიუიტა საესტრადო ორკესტრისათვის (1972), საესტრადო საორკესტრო პიესები „მგზავრული“, „დღესასწაული სოფლად“, „ექო მთებში“, სიმღერები; მუსიკა დრამატული სპექტაკლების, მუსიკალური თეატრის, ბალეტი „პიგმალიონი“, 1973, ოპერეტა „სხვისი შვილების მამა“), კინოფილმების, რუსული და ქართული მოზარდმაყურებელთა თეატრების სპექტაკლების და ანიმაციური ფილმებისათვის. 1971 წლიდან იყო საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს კომპოზიტორები: მეორე გამოცემა, გვ. 187, თბ., 1973;
* საქართველოს კომპოზიტორები და მუსიკისმცოდნეები, გვ. 314, თბ., 1984.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია

**ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია** — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ერთა ლიგაში გაწევრიანებისთვის შექმნილი საზოგადოება, რომლის მიზანი იყო ამ საკითხის პოპულარიზება. დაარსდა ქალაქ ტფილისში 1919 წლის 7 დეკემბერს. ასოციაციის პრეზიდენტი ლ. ლომთათიძე, ვიცე-პრეზიდენტი — ვახტანგ ღამბაშიძე. გამგეობის წევრები: გიორგი ლასხიშვილი, რაჟდენ არსენიძე, პეტრე საყვარელიძე, გიორგი გვაზავა, გრიგოლ ვეშაპელი. ასოციაციის წარმომადგენლები ერთა ლიგის ბრიუსელის კონგრესზე იყვნენ კარლო ჩხეიძე და ზურაბ ავალიშვილი. ასოციაცია საგანგებო მანდატით აღჭურვილ პირთა მეშვეობით პირდაპირ ურთიერთობას ამყარებდა ერთა ლიგის სხვადასხვა მოქმედ სტრუქტურებთან. ერთა ლიგის ქართული ასოციაციის ძალისხმევით, 1920 წლის 12-16 ოქტომბერს მილანში გამართულ ერთა ლიგის საერთაშორისო ასოციაციების მეოთხე კონგრესზე საქართველოს საკითხი სერიოზული მსჯელობის საგანი გახდა. კონგრესზე ერთა ლიგის საქართველოს ასოციაცია ერთხმად იქნა მიღებული ერთა ლიგის მსოფლიო ასოციაციის წევრად. ამ პოლიტიკური წარმატების შემდეგ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ კიდევ უფრო გაააქტიურა მოღვაწეობა ერთა ლიგის სრულუფლებიანი წევრობის მოსაპოვებლად. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდგომ დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობამ ემიგრაციაში გააგრძელა საერთაშორისო ასპარეზზე მუშაობა საქართველოს საკითხის პოპულარიზაციის მიზნით. 1934 ინგლისში გაიმართა ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის საერთაშორისო კონგრესი, რომელსაც დაესწრო მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის დელეგაცია. საქართველოს დელეგაციაში შედიოდნენ ევგენი გეგეჭკორი, გიორგი გვაზავა და ანდრო გუგუშვილი. ერთ-ერთ სხდომაზე კონგრესმა განიხილა საქართველოს საკითხი. მოხსენება კონგრესს გიორგი გვაზავამ წარუდგინა. ის შეეხო იმ მომენტებს, რომელიც საქართველოს უფლებას აძლევდა, მოეთხოვა 1921 დაკარგული დამოუკიდებლობის აღდგენა. ერთა ლიგის დამხმარე ასოციაციის კონგრესმა დაადასტურა რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ოკუპაციისა და ანექსიის ფაქტი. ამასთან, კონგრესმა ერთა ლიგას მოუწოდა, საერთაშორისო სამართლის ნორმებიდან გამომდინარე, დახმარებოდა საქართველოს ქვეყანაში ნორმალური ვითარების აღსადგენად.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
ოთარ ჭიაურელი

**ოთარ მიხეილის ძე ჭიაურელი** (დ. 27 იანვარი, 1917, თბილისი — გ. 11 თებერვალი 1966, იქვე) — ქართველი რეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

ოთარ ჭიაურელი დაიბადა 1917 წელს რეჟისორ მიხეილ ჭიაურელის ოჯახში. მას ასევე ჰყავდა და სოფიკო ჭიაურელი და ძმა რეჟისორი რამაზ ჭიაურელი. 

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1941 წელს. 1945 წლიდან მუშაობდა კინოში, ვ. მუჯირთან ერთად გადაიღო ანიმაციური ფილმი „ოქროს ბიბილო“. გადაღებული აქვს სამეცნიერო–პოპულარული და დოკუმენტური ფილმები: „ქართლის ბაღებში“ (1952), „რუსთავი“ (1953), „ამიერკავკასიის მუსიკალური გაზაფხული“ (1958), „სვეტიცხოველი“ (1960), „ჩვენი ნონა“ (1962), „აღბეჭდილი აზრი“ (1963), „კავკასიის მთები“ (1964) და „გარეჯის მღვიმეებში“ (1965)     

გარდაიცვალა 1966 წლის 11 თებერვალს 49 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ლიანა ასათიანი

**ლიანა ასათიანი** (დ. 20 დეკემბერი, 1925/1926, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 8 ივლისი, 2014) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1961).                                                            

1949 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1942–1943 წლებში მიხეილ ჭიაურელის ფილმში „გიორგი სააკაძე“ შეასრულა პირველი როლი (დედოფალი თეკლე). კინოში შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ციალა („ჭირვეული მეზობლები“, 1945), კამა („გაზაფხული საკენში“, 1950), ალექსანდრა ჯაფარიძე („მწვერვალთა დამპყრობნი“, 1952), მარინე ფერაძე („ჭრიჭინა“, 1954), ქეთევანი („ეთერის სიმღერა“, 1956), თავადის ქალი მაია („ერთი ცის ქვეშ“, 1961), დედოფალი გურანდუხტი („მაცი ხვიტია“, 1961), კოლონკელიძის მეუღლე („დიდოსტატის მარჯვენა“, 1969), ბიძინას დედა („სინათლე ჩვენს ფანჯრებში“, 1969), თინათინ მინდაძე („ლევან ხიდაშელი“, 1973), დედოფალი დარეჯანი („წიგნი ფიცისა“, 1983) და სხვ. იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი.

გარდაიცვალა 2014 წლის 8 ივლისს, 87 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ლიანა
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
განვითარების ბიოლოგია

ს საწყისი სტადიები.]]
**განვითარების ბიოლოგია** — თანამედროვე ბიოლოგიის განყოფილება, რომელიც ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარების (ონტოგენეზი) პროცესებს შეისწავლის. 

ამასთან, ონტოგენეზის ყველა ეტაპის შესწავლა ხორციელდება: დაბადებიდან სიკვდილამდე, და ასევე მოიცავს საწყის ეტაპებს (ჩანასახოვანი დო პრეჩანასახოვანი). ონტოგენეზის საწყის ეტაპებს ემბრიოლოგია იკვლევს. 

განვითარების ბიოლოგიის სპეციფიკა იმაში მდგომარეობს, რომ ის ფორმაწარმოშობის პროცესებს ოთხ განზომილებაში განიხილავს: არა მხოლოდ სივრცეში, არამედ დროშიც. 

თანამედროვე განვითარების ბიოლოგია შეისწავლის, სხვადასხვა ფომაწარმოშობის პროცესების მოლეკულურ, ბიოქიმიურ და გენეტიკურ მექანიზმებს, აქტიურად სწავლობს ჩანასახების სუბუჯრედულ და უჯრედული ორგანიზაციის თავისებურებებს.

როგორც მეცნიერება, განვითარების ბიოლოგიამ ფორმირება XX  საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო, მოლეკულური ბიოლოგიის, ემბრიოლოგიის და გენეტიკის მონაცემების საფუძველზე.

## პერსპექტივები 
ძირითადი პროცესი, რომელსაც ცხოველთა ემბრიონულ განვითარება მოიცავს არის: ემბრიონული ინდუქცია, მორფოგენეზი, უჯრედების დიფერენცირება, ზრდა და დროის ზოგადი კონტროლი, ევოლუციური განვითარების ბიოლოგის კვლევის პერიოდში.

კვლევის ძირითადი მიმართულებები:
* ცხოველთა განვითარების ბოლოგია.
* მცენარეთა განვითარების ბოლოგია.
* ექსპერიმენტული ემბრიოლოგია.
* უჯრედების მოლეკულური ბიოლოგია.
* განვითარების გენეტიკური რეგულირება.
* დიფერენციაციის მოლეკულური მექანიზმები.
* განვითარების ბოლოგიის ახალი მეთოდების შემუშავება.
* ონტოგენეზის ციტოლოგიური საფუძვლები.

## ამოცანები 
# გენების ფუნქციების რეგულირების მექანიზმების შესწავლა.
# პოსტტრანსლაციურ დონეზე უჯრედების დიფერენცირების მექანიზმების შესწავლა.
# ცალკეულ ორგანოთა ან მთლიანად ორგანიზმის ფორმად ჩამოყალიბების მექანიზმების შესწავლა.
# ორგანიზმში ზრდისა და სქესის ჩამოყალიბების მექანიზმების შესწავლა.
# რეგენერაციის პროცესების მექანიზმების შესწავლ.
# ორგანიზმის კლონირების პრობლემები.
# დაბერების მექანიზმების შესწავლა.

## ასევე იხილეთ 
* მცენარეთა განვითარების გენეტიკა

## ლიტერატურა 
*Gilbert, S. F. (2013). *Developmental Biology*. Sunderland, Mass.: Sinauer Associates Inc.
*Slack, J. M. W. (2013). *Essential Developmental Biology*. Oxford: Wiley-Blackwell.
*Wolpert, L. and Tickle, C. (2011). *Principles of Development*. Oxford and New York: Oxford University Press.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Society for Developmental Biology
*Collaborative resources
*Developmental Biology - 10th edition
*Essential Developmental Biology 3rd edition
ლუსელ რამოსი

**ლუსელ რამოსი** (; დ. 12 აპრილი, 1984 — გ. 2 აგვისტო, 2006) — ურუგვაელი მოდელი.

ლუსელ რამოსი დაიბადა 1984 წელს მონტევიდეოში. იგი ყოფილი ფეხბურთელის ლუი რამოსის ქალიშვილი იყო. მისი და ელიანა რამოსი ასევე მოდელი იყო. ლუსელ რამოსი ცნობილი მოდელი და არერთი ბრენდის მთავარი სახე იყო. 

2006 წლის 2 აგვისტოს, ლუსელ რამოსი, 22 წლის ასაკში გულის უკმარისობით გარდაიცვალა, 2007 წლის 13 თებერვალს, 18 წლის ასაკში გარდაიცვალა მისი და ელიანა. დები დაკრძალულია მონტევიდეოს სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Model Luisel Ramos dies on the catwalk
* Model dies on catwalk

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ურუგვაელი მოდელები
ელიზაბეთ ავსტრიელი

**ელიზაბეთ ავსტრიელი** შეიძლება იყოს:

* ელიზაბეთ ავსტრიელი — გერმანიის მეფე ალბრეხტ I-ის ასული, ლოთარინგიის ჰერცოგ ფრიდრიხ IV-ის მეუღლე;
* ელიზაბეთ ავსტრიელი — გერმანიის მეფე ალბრეხტ II-ის ასული, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე კაზიმირ IV-ის მეუღლე;
* ელიზაბეთ ავსტრიელი — საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ I-ის ასული, პოლონეთისა და ლიტვის მეფე სიგიზმუნდ II ავგუსტის მეუღლე;
* ელიზაბეთ ავსტრიელი — საღვთო რომის იმპერატორ მაქსიმილიან II-ის ასული, საფრანგეთის მეფე შარლ IX-ის მეუღლე;
* ელიზაბეთ ავსტრიელი — ავსტრია-უნგრეთის იმპერატორ კარლ I-ის ასული, ლიხტენშტაინის პრინც ჰაინრიხ I-ის მეუღლე;
დროებითი საგანგებო სასამართლო

საქართველოს ეროვნულმა საბჭომ 1918 წლის 20 სექტემბერს **„რესპუბლიკის დროებითი საგანგებო სასამართლოს“** შესახებ დებულება დაამტკიცა. საგანგებო სასამართლო სამხედრო სასამართლოს ფუნქციებს ასრულებდა. ეს იყო „დროებითი“ სასამართლო ინსტანცია, ვინაიდან, ნაფიც-მსაჯულთა ინსტიტუტის შემოღების შემდგომ, მისი ფუნქციები ნაფიც-მსაჯულთა იურისდიქციაში მოექცა. დებულებით განისაზღვრა მოსამართლეთა არჩევისა და სასამართლოში საქმის წარმოების წესები. საგანგებო სასამართლოს შემადგენლობაში შედიოდნენ: თავმჯდომარე, მისი მოადგილე და 5 წევრი. მათ თანამდებობაზე ნიშნავდა საქართველოს მთავრობა. სასამართლო ყველა საკითს ხმების უმრავლესობით წყვეტდა. დროებითი საგანგებო სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება დასაშვები იყო საკასაციო წესით საქართველოს რესპუბლიკის უმაღლეს სასამართლოში (მის დაარსებამდე კი სასამართლო პალატაში). სამხედრო სასამართლოს საქმისწარმოების წესდების მიხედვით, საგანგებო სასამართლოს სასიკვდილო განაჩენის გამოტანის უფლება ჰქონდა. საქართველოს პარლამენტის 1919 წლის 31 იანვრის კანონით გაფართოვდა საგანგებო სასამართლოს უფლებამოსილება. კერძოდ, კანონის პირველი მუხლის მიხედვით, ნაფიც-მსაჯულთა სასამართლოს შემოღებამდე თანამდებობის პირთა და მოხელეთა მიერ ჩადენილი დანაშაულობანი დროებით საგანგებო სასამართლოს დაექვემდებარა. მწვავე დებატები გამოიწვია საკონსტიტუციო კომისიის 1919 წლის 8 იანვრის სხდომაზე საკითხმა — უნდა ყოფილიყო თუ არა დროებითი და საგანგებო სასამართლოს არსებობა კონსტიტუციურად გარანტირებული. „სასამართლოს“ შესახებ დებულება წარმოდგენილი იყო გ. ნანეიშვილის მიერ. მისი მე-3 მუხლი ასეთი შინაარსის იყო:

რ. არსენიძე მხარს უჭერდა კონსტიტუციაში საგანგებო სასამართლოების შესახებ ნორმის არსებობას. ის მიუთითებდა:

პ. საყვარელიძეც დაეთახნმა ამ მოსაზრებას და იქვე განაცხადა:

ს. ჯაფარიძე დაეთანხმა საყვარელიძეს და აღნიშნა:
.
მან იმავე სხდომაზე წარმოადგინა მუხლის ახალი რედაქცია:

ს. ჯაფარიძის ეს მოსაზრება ერთხმად იქნა მიღებული. თუმცა კონკრეტული ჩანაწერი დროებითი საგანგებო სასამართლოს შესახებ 1921 წლის კონსტიტუციაში არ გვხვდება. ბუნდოვანია მისი 43-ე მუხლი, რომელიც პირის „სამხედრო სამართალში“ მიცემაზე საუბრობს და არ მიუთითებს, თუ რომელ სასამართლოს გულისხმობს კანონმდებელი: ამბოხებისა ან ომის დროს, პარლამენტს უფლება აქვს დროებით შეაჩეროს მთელს რესპუბლიკაში, ან რომელსამე მის ნაწილში იმ უფლებათა გარანტია, რომელიც აღნიშნულია შემდეგ მუხლებში: 19, 22, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 32, 33 და 38, ომის დროს კი 21 მუხლშია ღნიშნული გარანტიაც იმ პირობით, რომ სამხედრო სამართალში მიცემა შესაძლებელია მხოლოდ მოქმედი ჯარის მიერ დაკავებულ ტერიტორიაზე. თუ პარლამენტი შეკრებილი არ არის, მთავრობას შეუძლია თავის პასუხისმგებლობით შეაჩეროს ზემოაღნიშნულ გარანტიათა მოქმედება, მხოლოდ დაუყოვნებლივ უნდა მოიწვიოს პარლამენტი და თავის დადგენილება წარუდგინოს.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ისტორია
მარკ ფორსტერი

**მარკ ფორსტერი** (; დ. 30 ნოემბერი, 1969) — გერმანელ-შვეიცარიელი კინორეჟისორი, პროდიუსერი და სცენარისტი. 

მარკ ფორსტერი დაიბადა გერმანულ ქალაქ ილერტისენში. სწავლობდა შვეიცარიის კერძო კოლაში. 20 წლის ასაკში გადავიდა ნიუ-იორკში, ხოლო 1995 წელს — ჰოლივუდში, სადაც გადაიღო პირველი მცირებიუჯეტიანი ფილმი „უქნარები“. მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი იყო „Everything Put Together“, რომელიც ნომინირებული იქნა „სანდენსის კინოფესტივალზე.

ფორსტერის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია „მონსტრების მეჯლისი“ (2001), „ჯადოსნური ქვეყანა“ (2004), „პერსონაჟი“ (2006), „ფრანით მორბენალი“ (2007), „უმნიშვნელო ნუგეში“ (2008), „მსოფლიო ომი Z“ (2013) და „კრისტოფერ რობინი (2018).

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
*"Straight on Till Morning"  — ინტერვიუ მარკ ფორსტერთან

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:გერმანელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდის ფილმების რეჟისორები
კატეგორია:გერმანელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:გერმანელი სცენარისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნოდარ ხოხაშვილი

**ნოდარ ხოხაშვილი** (დ. 28 სექტემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. ასპარეზობს პირველ ქვესაშუალო და ქვემსუბუქ წონით კატეგორიებში (68 კგ). ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების (1964) და მსოფლიოს ჩემპიონატის (1969) მესამე პრიზიორი, ევროპის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1969), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1969), მეორე (1962) და მესამე (1972) პრიზიორი, საბჭოთა კავშირის ხალხთა V სპარტაკიადის მეორე პრიზიორი (1971). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1972). ღირსების ორდენის კავალერი.

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 106, თბ.: პალიტრა L, 2013.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნოდარ ხოხაშვილი — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ელენე ყიფშიძე

**ელენე ყიფშიძე** (დ. 5 თებერვალი, 1925, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 1 აგვისტო, 2004) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1973), ღირსების ორდენის კავალერი (1999).

## ბიოგრაფია 
1948 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი.

1948 წლიდან იყო კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. ქმნიდა ჰეროიკულ დრამატულ და კომედიურ სახეებს, რომლებიც გამსჭვალული იყო დიდი შინაგანი სითბოთი, ადამიანურობით, გულწრფელობით, უშუალობით, მგზნებარე ტემპერამენტით, გამოირჩევა მუსიკალობითა და დიდი სცენური მომხიბვლელობით. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ნუცკია (მ. მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“), ლილი (ვ. გაბესკირიას „გაზაფხულის დილა“), ვიოლა (უ. შექსპირის „მეთორმეტე ღამე“), მაია (ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი“), სონა, კეკელა („ძველი ვოდევილები“), ფოფია (კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“), მაგდა (ო. ჩხეიძის „ვისია ვისი?!“), მარგო (ლ. როსებას „პრემიერა“) და სხვ. გადაღებულია ფილმებში: „ჩარი რამა“, „თოჯინები იცინიან“, „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“, „ასი გრამი გამბედაობისათვის“ და სხვ. მონაწილეობდა რადიო და ტელეგადაცემებში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

გარდაიცვალა 2004 წელს 79 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

## ფილმოგრაფია
*1961: „ჭიაკოკონა“ რეჟ. იური ქავთარაძე
*1961: „კეთილი ადამიანები“ (ცნობათა ბიუროს თანამშრომელი)  რეჟ. შოთა მანაგაძე
*1962: „პიანისტი“ (პიანისტი) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
*1964: „გზაში“ (ქალი) რეჟ. ნანა მჭედლიძე
*1965: „პიერი მილიციის თანამშრომელი“ (მობინადრე)  რეჟ. დავით რონდელი
*1965: „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“ (სტუმარი)  რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
*1965: „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“  (ელეონორა) რეჟ. ყარამან (გუგული) მგელაძე
*1965: „მე ვხედავ მზეს“  (ქსენია)  რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
*1966: „შეხვედრა მთაში“ რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
*1967: „მალე გაზაფხული მოვა“ რეჟ. ოთარ აბესაძე
*1972: „ჩარი რამა“ (ქსენია) რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილი
*1973: „მზე შემოდგომისა“ (ეკას მეზობელი) რეჟ. თემურ ფალავანდიშვილი
*1975: „ივანიკა და სიმონიკა“ (მონადირე ცოლი) რეჟ. პავლე ჩარკვიანი
*1979: „მედეა“  რეჟისორები გიორგი ალექსიძე, ელგუჯა ჟღენტი
*1984: „ამბავი სურემის ციხისა“ რეჟისორები დოდო აბაშიძე, სერგო (სარგის) ფარაჯანოვი
*1984: „ადამიანთა სევდა“  რეჟ. გოდერძი ჩოხელი
*1986: „თოვლის ბაბუა“  (დირექტორი)  რეჟ. მიხეილ ანთაძე
*1987: „ბრავო, ალბერ ლოლიშ!“  რეჟ. მერაბ თავაძე

## ნათამაშები როლები
### მარჯანიშვილის თეატრი
* მიხეილ მრევლიშვილის „ხარატაანთ კერა“  (ნუცკია)
* ვიქტორ გაბესკირიას „გაზაფხულის დილა“  (ლილი)
* უილიამ შექსპირის „მეთორმეტე ღამე“  ( ვიოლა)
* ვალერიან კანდელაკის „მაია წყნეთელი“  ( მაია)
* ავქსენტი ცაგარელი, აკაკი წერეთელი, ქაქუცა ბახუტაშვილი  „ძველი ვოდევილები“   (სონა, კეკელა )
*კიტა ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია“  (ფოფია)
* ოთარ ჩხეიძის „ვისია ვისი?!“   (მაგდა)
* ლალი როსებას „პრემიერა“   (მარგო)

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1973: საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1999: ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა 
* ენციკლოპედია „თბილისი“, გვ. 913, თბ., 2002.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ე
გივი ჩიქვანაია

**გივი ჩიქვანაია** (დ. 29 მაისი, 1939, თელავი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 2 აგვისტო, 2018, მოსკოვი, რუსეთი) — ქართველი წყალბურთელი, მწვრთნელი. 1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. გამოდიოდა თბილისისა და მოსკოვის „დინამოს“ გუნდებში. საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი, რუსეთის ფედერაციის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (2001).

## ბიოგრაფია 
XVII (1960, რომი) და XIX ოლიმპიადის (1968, მეხიკო) მეორე ადგილის პრიზიორი, ევროპის ვიცე-ჩემპიონი (1962, ლაიფციგი), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1968, 1969), საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი (1960, 1962, 1970), საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1958, 1964, 1966, 1971, 1972), საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ვიცე-ჩემპიონი (1963), საბჭოთა კავშირის ხალხთა სპარტაკიადის ბრინჯაოს პრიზიორი (1959, 1967).

1959–1970 წლებში თამაშობდა საბჭოთა კავშირის ნაკრებში. 1975–1984 წლებში იყო მოსკოვის დინამოს მწვრთნელი, 1984–1988 წლებში მოსკოვის დინამოს — მთავარი მწვრთნელი. მისი ხელმძღვანელობით მოსკოველებმა 1985, 1986 და 1987 წლებში საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი მოიგეს, ხოლო 1986 და 1987 წლებში — საბჭოთა კავშირის თასი. 1988–1994 წლებში იყო თბილისის დინამოს მთავარი მწვრთნელი. 

2001 წელს მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. იყო რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული მწვრთნელი.

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
* ენციკლოპედია „თბილისი“, გვ. 934, თბ., 2002;
* *ელგუჯა ბერიშვილი*, ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, გვ. 246, თბ.: პალიტრა L, 2013.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გივი ჩიქვანაია — საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტი
* გივი ჩიქვანაია — ქართული სპორტი 
* გივი ჩიქვანაია — საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო
* გივი ჩიქვანაია — წყალბურთის კლუბი „დინამო“ მოსკოვი 
* გივი ჩიქვანაია — მემატიანე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი წყალბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
გურგენიანი

**გურგენიანი** — ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლების, ზემო და ქვემო გურგენიანის ძველი საერთო სახელწოდება. მოსახლეობა: 1 086 მცხოვრები (2002), ეთნიკურად ქართველები (98%). 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
ბარბარა იაგელონი

**ბარბარა იაგელონი** (; ; დ.  15 ივლისი, 1478 — გ. 15 თებერვალი, 1534) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ასული. საქსონიისა და მეიზენის ჰერცოგინია 1500-34 წლებში როგორც გეორგ საქსონელის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ბარბარა დაიბადა 1478 წლის 15 ივლისს სანდომირში. იგი იყო პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის შუათანა ქალიშვილი. მას სახელი დედის ბებიის, საღვთო რომის იმპერატრიცა ბარბარა ცელიელის პატივსაცემად დაარქვეს. 

1496 წლის 21 ნოემბერს, ქალაქ ლაიფციგში ბარბარა მიათხოვეს საქსონიის ჰერცოგ გეორგს. მათ ქორწილს 6,286 გერმანელი და პოლონელი დიდგვაროვანი დაესწრო. ეს ქორწინება მიმართული იყო გერმანია-პოლონეთის ალიანსის განმტკიცებისაკენ, რომელიც თავის მხრივ ჰაბსბურგთა წინააღმდეგ გაერთიანებას ისახავდა მიზნად. 

1513 წელს ბარბარამ და მისმა ქმარმა დააარსეს მეიზენის კათედრალი. ისინი ამის შემდეგ ყოველ აღდგომას აქ ხვდებოდნენ. ბარბარა ქმარს უამრავ წერილს წერდა, როცა იგი ბრძოლაში იყო. როგორც ჩანს, წყვილს ძალიან მოსიყვარულე და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდა;

ბარბარა გარდაიცვალა 1534 წელს ლაიფციგში, 55 წლის ასაკში. მისი ქმარი იმდენად განიცდიდა მის დაკარგვას, რომ წვერი მოუშვა და მთელი დარჩენილი ცხოვრება ატარებდა, რის გამოც მას „გეორგ წვერიანი“ შეარქვეს. ბარბარა დაკრძალეს მისივე დაარსებულ მეიზენის კათედრალში. რამდენიმე წლის შემდეგ, ბარბარა და გეორგი ვეტინთა საგვარეულო აკლდამაში გადაასვენეს. 

## შვილები 
# კრისტოფი (1497), გარდაიცვალა ჩვილი;
# იოჰანი (1498-1537), ცოლად შეირთო ელიზაბეთ ჰესენელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
# ვოლფგანგი (1499-1500), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ანა (1500), გარდაიცვალა ჩვილი;
# კრისტოფი (1501), დაიბადა მკვდარი;
# აგნესა (1503), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ფრიდრიხი (1503-1539), ცოლად შეირთო ელიზაბეთ მანშფელდელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
# კრისტინა (1505-1549), ცოლად გაჰყვა ჰესენის ლანდგრაფ ფილიპე I-ს;
# მაგდალენა (1507-1534), ცოლად გაჰყვა ბრანდენბურგის პრინც იოჰაკიმ ჰექტორს;
# მარგარეტე (1508-1510), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;

## ლიტერატურა 
* Z. Wdowiszewski: Genealogia Jagiellonów i Domu Wazów w Polsce, Avalon, Kraków 2005, pp. 131–132 and genealogical table in p. 210.

კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1478
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1534
კატეგორია:იაგელონები
ანა იაგელონი (1476-1503)

**ანა იაგელონი** (, ; დ. 12 მარტი, 1476 — გ. 12 აგვისტო, 1503) — იაგელონთა დინასტიის წარმომადგენელი. პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის ასული. პომერანიის ჰერცოგინია 1491-1503 წლებში როგორც ბოგისლავ X-ის ცოლი. დანიისა და ნორვეგიის დედოფალ სოფია პომერანიელის დედა. 

## ბიოგრაფია 
ანა დაიბადა 1476 წლის 12 მარტს კრაკოვში. იგი იყო პოლონეთის მეფე კაზიმირ IV-ისა და დედოფალ ელიზაბეთ ავსტრიელის შუათანა ქალიშვილი. 

1489 წელს პომერანიის ჰერცოგ ბოგისლავ X-ის მეუღლე, მარგარეტ ბრანდენბურგელი უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც დაქვრივებულმა ბოგისლავი 1490 წელს ანა იაგელონზე დაინიშნა. 1491 წლის 2 თებერვალს ანა და ბოგისლავი დაქორწინდნენ. ჰერცოგმა ბოგისლავმა მასზე ქორწინებით ახალგაზრდა და ჯანმრთელი ცოლიც მიიღო და პოლონეთთან ალიანსიც. მიუხედავად ასაკობრივი სხვაობისა, მათი ქორწინება ძალიან ბედნიერი იყო. მას შემდეგ, რაც ანამ მას უამრავი მემკვიდრე გაუჩინა, ბოგისლავს კიდევ უფრო შეუყვარდა იგი. როგორც იმ დროის სამეფო კარის ქრონიკები იტყობინებიან, ანამ დიდი გავლენა იქონია თავის უხეშ და ნაკლებად განათლებულ ქმარზე. 

1496-98 წლებში საღვთო რომის იმპერატორმა ბოგისლავი ვენეციაში გააგზავნა მოსალაპარაკებლად, რა დროსაც პომერანიას ანა მართავდა. ცნობილია, რომ ამ დროს მან სამეფო საბჭო შექმნა, სადაც განიხილავდა მნიშვნელოვან საქმეებს. 

ჰერცოგინია ანა გარდაიცვალა 1503 წელს, 27 წლის ასაკში. იგი მერვე მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც ვაჟი გააჩინა. იგი დაკრძალეს ელდენას კათედრალში. 

## შვილები 
# ანა (1492-1550), ცოლად გაჰყვა ბრიეგის ჰერცოგ გეორგ I-ს;
# გეორგ I (1493-1531), პომერანიის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ამალია კურპფალცელი, მისი დაღუპვის შემდეგ კი მარგარეტ ბრანდენბურგელი, თუმცა მხოლოდ ერთი ვაჟი შეეძინა;
# კაზიმირი (1494-1518), გარდაიცვალა დაუოჯახებელი;
# სოფია (1498-1568), ცოლად გაჰყვა დანიისა და ნორვეგიის მეფე ფრედერიკ I-ს, რომელთანაც ექვსი შვილი შეეძინა;
# ელიზაბეთი (1499-1518), კრუმინის აბატისა;
# ბარნიმი (1500-1501), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
# ბარნიმ IX (1501-1573), პომერანიის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ანა ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი, რომელთანაც ექვსი შვილი შეეძინა;
# ოტო (1503-1518);

## ლიტერატურა 
*  Martin Wehrmann: Geschichte von Pommern. Band 1. 2. Auflage. Verlag Friedrich Andreas Perthes, Gotha 1919, S. 246. Nachdruck: Augsburg 1992, ISBN 3-89350-112-6.
* Roderich Schmidt: Bogislaw X. In: Lexikon des Mittelalters (LexMA). Band 2, Artemis & Winkler, München/Zürich 1983, ISBN 3-7608-8902-6, Sp. 326–328.

კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1476
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1503
კატეგორია:იაგელონები
ჯერემი კლაინერი

**ჯერემი კლაინერი** (; დ. 1976) — ამერიკელი კინოპროდიუსერი. 

დაიბადა ებრაულ ოჯახში. დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი 1998 წელს. 2003 წელს მუშაობა დაიწყო კომპანია Plan B Entertainment-ში აღმასრულებელ პროდიუსერად, ხოლო 2013 წელს კომპანიის თანაპრეზიდენტი გახდა.

მიღებული აქვს ოსკარის ორი, BAFTA-ს ერთი და ამერიკის კინოინსტიტუტის სამი ჯილდო.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ებრაელები
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბოსნიური ლონაცი

მინი|ბოსნიური ლონაცი
**ბოსნიური ლონაცი** () — რაგუს  ბოსნიური ნაირსახეობა. ბოსნიური ლონაცის ინგრეტები შეიძლება ძალიან განსხვავდებოდეს და დამოკიდებულია რეგიონზე, თუმცა ის აუცილებლად შეიცავს მსხვილად დაჭრილ ხორცს და ბოსტნეულს. კერძში გამოყენებული ხორცი ძირითადად არის სხვა და სხვა სახის ხორცის ნაჭრების ნარევი. მას ბოსნიელების ეროვნულ კერძს უწოდებენ.

ლონაცს მიირთმევდნენ როგორც მდიდრები ასევე ღარიბები. მდიდრები ამზადებდნენ ბევრი ხორცით და ძვირფასი ინგრედიენტებით, ხოლო ღარიბები იმით რაც გააჩნდათ. ტრადიციული ინგრედიენტებია: ძროხის ან ხბოს ხორცი, კომბოსტო, კარტოფილი, პომიდორი, სტაფილო, ოხრახუში, ნიორი, შავი წიწაკის მარცვლები. ეს ყველაფერი ღრმა ქოთანში 1-2 ლიტრ წყალში იხარშება. 

ტრადიციულად ბოსნიური ლონაცი თიხის ქოთნებში კეთდებოდა. თიხის ქოათანი მოსახარშად საცეცხლურზე ან მიწაში სპეციალურად გაკეთებულ ორმოში იდგმებოდა. კერძის მომზადებას დაახლოებით 4 საათი სჭირდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bosnian pot recipe 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის კულტურა
სამხედრო კომუნიზმი

**სამხედრო კომუნიზმი** — 1918-1921 წლებში საბჭოთა რუსეთის შიდაპოლიტიკური კურსი, რომლის მიზანი იყო სამოქალაქო ომის პირობებში ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება და მშრომელთა გადაუდებელი საჭიროებების დაკმაყოფილება.

სამხედრო კომუნიზმის დროს საბჭოთა რუსეთში აიკრძალა კერძო მეწარმეობა, მოხდა მრეწველობის ნაციონალიზაცია, სასაქონლო-ფულადი ურთიერთობები შეიცვალა პირადაპირი საქონელგაცვლით. სამხედრო კომუნიზმის პოლიტიკამ დამანგრეველი შედეგი იქონია რუსეთის ეკონომიკაზე და დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია გაჭირვებულ გლეხობაში, რომელიც ბოლშევიკების წინააღმდეგ საბრძოლველად მწვანე არმიების ჩამოაყალიბებას შეუდგა. 1921 წლის მარტში რუსეთის კომუნისტური პარტიის მეათე ყრილობაზე სამხედრო კომუნიზმის ნაცვლად მიიღეს ახალი ეკონომიკური პოლიტიკა.

## ლიტერატურა 
* *Silvana Malle*. The Economic Organization of War Communism 1918—1921. — Cambridge University Press, 2002. — 568 p. — (Cambridge Russian, Soviet and Post-Soviet Studies, Vol. 47). — . — .

კატეგორია:კომუნიზმი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირი
კატეგორია:საბჭოთა პოლიტიკა
ზურაბ ქათამაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ზურაბ ქათამაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ზურაბ ქათამაძე — ქართველი ფეხბურთელი
*ზურაბ ქათამაძე — ქართველი რეჟისორი