open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1905

## მოვლენები 
### იანვარი 
* 9 იანვარს რუსეთის იმპერიაში მოხდა *სისხლიანი კვირის* სახელით ცნობილი მოვლენები — მოკლეს ზამთრის სასახლის წინ შეკრებილი ათასობით მუშა.
### თებერვალი 
### მარტი 
* 31 მარტს ალბერტ აინშტაინმა გამოაქვეყნა სტატია, სადაც დეტალურად ისაუბრა ფარდობითობის სპეციალური თეორიის საფუძვლების შესახებ.
* 31 მარტს გერმანიის იმპერატორი ვილჰელმ II ტანჟერში ჩავიდა და მაროკოს სულთან მულაი აბდ ალ-აზიზს შეხვდა.

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 7 ივნისს ერნსტ ლუდვიგ კირხნერმა, ერიხ ჰეკელმა, ფრიც ბლეილმა და კარლ შმიდტ-ტოლუფმა ჩამოაყალიბეს არტ ჯგუფი *ხიდი*.
* 7 ივნისს დაიშალა შვედეთისა და ნორვეგიის გაერთიანებული სამეფო. 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 5 სექტემბერს პორტსმუთის ხელშეკრულებით დასრულდა რუსეთ-იაპონიის ომი. 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 18 ნოემბერს პარიზში გაიხსნა ანრი მატისის და ანდრე დერენის გამოფენა *შემოდგომის სალონი*.
* 28 ნოემბერს დაარსდა ირლანდიის რესპუბლიკური პარტია.
### დეკემბერი 
* 5 დეკემბერს სანქტ-პეტერბურგში გამართული გაფიცვა შეიარაღებულ ამბოხში გადაიზარდა, თუმცა, საბოლოოდ ჩაიშალა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 2 იანვარი :  ვასილ ჩხაიძე   — ქართველი მსახიობი (გ. 1986)
* 4 იანვარი  : ივანე კახაძე  — ქართველი გეოლოგი. (გ. 1955)
* 7 იანვარი  : კონსტანტინე ლორთქიფანიძე — ქართველი მწერალი. (გ. 1986)
* 7 იანვარი  : იაჰია ჰაკი   — ეგვიპტელი მწერალი. (გ. 1992)
* 9 იანვარი  : სინკენ ჰოპი   — ნორვეგიელი მწერალი  (გ. 1987)
* 13 იანვარი : ვასილ კაციტაძე    — ქართველი ჰიგიენისტი.  (გ. 1989)
* 14 იანვარი :  კონსტანტინე გოგიშვილი   — ქართველი გეოგრაფი   (გ. 1984)
*17 იანვარი  : საიბ სალამი  — ლიბანელი პოლიტიკური მოღვაწე  (გ. 2000)
* 19 იანვარი  : არჩილ ჩხარტიშვილი  — ქართველი საბჭოთა თეატრის რეჟისორი  (გ. 1980)
* 21 იანვარი  : კრისტიან დიორი — ერთ-ერთი წამყვანი მოდის სახლის — დიორის დამაარსებელი.  (გ. 1957)

### თებერვალი 
* 18 თებერვალი: სოკრატ არშბა — აფხაზი ქირურგ-უროლოგი (გ. 1985)
* 21 თებერვალი : ლევ ატამანოვი — საბჭოთა კინორეჟისორი  (გ. 1981)

### მარტი 
* 5 მარტი  : ხადია დავლეთშინა — ბაშკირი მწერალი ქალი. (გ. 1954)
* 10 მარტი : ლევან გოთუა — ქართველი მწერალი (გ. 1973)
* 18 მარტი  : დავით ლორთქიფანიძე — ქართველი მეცნიერი  (გ. 1992)
* 19 მარტი  : ალბერტ შპეერი — გერმანელი არქიტექტორი და სახელმწიფო მოღვაწე  (გ. 1981)

### აპრილი 
### მაისი 
* 1 მაისი: დავით წერეთელი — ქართველი გეოგრაფი და მთამსვლელი (გ. 1976)
### ივნისი 
* 21 ივნისი: ჟან-პოლ სარტრი — ფრანგი ფილოსოფოსი (გ. 1980)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 1 სექტემბერი: თამარ აბაკელია — ქართველი მოქანდაკე, გრაფიკოსი, თეატრისა და კინოს მხატვარი (გ. 1953)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი   
### თებერვალი  
### მარტი  
### აპრილი  
### მაისი   
### ივნისი  
### ივლისი  
### აგვისტო   
### სექტემბერი  
### ოქტომბერი   
### ნოემბერი   
### დეკემბერი   
## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა: ფილიპ ედუარდ ანტონ ფონ ლენარდი
* ქიმია: ადოლფ ბაიერი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა: რობერტ კოხი 
* ლიტერატურა: ჰენრიკ სენკევიჩი
* მშვიდობა: ბერტა ფონ ზუტნერი

## ლიტერატურა 
* 

*
ნოდარ ღვალაძე

**ნოდარ ევგენის ძე ღვალაძე** (დ. 30 მაისი, 1937, თბილისი ― გ. 17 მაისი 1992, იქვე) ― ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი, საძიებო-გეოლოგიური საქმის ორგანიზატორი. დაიბადა თბილისში, იურისტის, 1920-30-იანი წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ცნობილი მოღვაწის ევგენ (გენო) ღვალაძის (1900-1937) და მკვლევარ-ბიბლიოგრაფის თამარ კუცია-ღვალაძის (1902-1986) ოჯახში.

## ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. 1960-1970 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკად. ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის (ამჟამად საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ს. ჯანაშიას სახელობის მუზეუმი) გეოლოგიის განყოფილებაში. ამ წლებში მუზეუმის „შრომებში“ გამოქვეყნდა მისი რამდენიმე სამეცნიერო ნაშრომი.

1970 წლიდან ღვალაძე ეწეოდა ნაყოფიერ პრაქტიკულ მოღვაწეობას საინჟინრო გეოლოგიის დარგში და მცირე ხანში იქცა დარგის თვალსაჩინო ორგანიზატორად. 1970-1982 წლებში იგი იყო საქართველოს საყოფაცხოვრებო მომსახურების სამინისტროს სახელმწიფო საპროექტო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის საინჟინრო-გეოლოგიური განყოფილების უფროსი, ხოლო 1982-1992 წლებში - საპროექტო ინსტიტუტის „საქაგროკოოპპროექტი“-ს საინჟინრო-საძიებო განყოფილების უფროსი. 
მისი მონაწილეობით და ხელმძღვანელობით საქართველოს სხვა და სხვა კუთხეში განხორციელდა არა ერთი მნიშვნელოვანი პროექტი. 

გარდაიცვალა 1992 წელს, თბილისში. დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
* ლ. ბიწაძე. არდავიწყება მოყვრისა, ქუთაისი, 2004, გვ. 94.

კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
მანუჩარ III

**მანუჩარ III** *ჯაყელი* (დ. 1591  —  გ. 1625) — სამცხის ათაბაგი 1614-1625 წლებში, მანუჩარ II-ის ძე. მამის ირანში ყოფნის დროს  შაჰმა  აბას I-მა მანუჩარ III სამცხე-საათაბაგოს გამგებლად ცნო. 1608 წელს ოსმალების მიერ ახალციხის ხელახლა დაპყრობის შემდეგ მანუჩარ III ქართლში გადავიდა. 1614 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტს დაეუფლა. იგი ცდილობდა შეეჩერებინა მესხ ფეოდალთა გამაჰმადიანების პროცესი, რითაც ოსმალთა უკმაყოფილება გამოიწვია. 1624 წელს არზრუმის ფაშამ მანუჩარ III-ის წინააღნდეგ ილაქშრა. მანუჩარ III მცირე რაზმით ქართლში გადავიდა. აქ მონაწილეობა მიიღო მარაბდის ბრძოლაში სპარსელების წინააღმდეგ. ამის შემდეგ სულთანმა მანუჩარ III-ს ქრისტიანობის შენარჩუნებით ათაბაგობა დაუმტკიცა. სამშობლოში მომავალი გზაში მოკლა ბიძამ - ბექამ (საფარ-ფაშა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:დაბადებული 1591
კატეგორია:გარდაცვლილი 1625
კატეგორია:ჯაყელები
კატეგორია:მოკლული ქართველები
მანუჩარ I დადიანი

**მანუჩარ I დადიანი** (გ. 1611, ზუგდიდი) — ოდიშის მთავარი 1590-1611, ლევან I დადიანის ძე. მანუჩარ I დადიანმა დიდი დახმარება გაუწია იმერეთის მეფე როსტომს ქართლის მეფე  სიმონ I-თან ბრძოლაში; მან გადამწყვეტი როლი ითამაშა ოფშკვითის ბრძოლაში, სადაც სვიმონ I დამარცხდა. ამ ბრძოლის შემდეგ როსტომ მეფემ საბოლოოდ დაიმკვიდრა იმერეთის ტახტი.

ილორის წმინდა გიორგის 1651 წლის წარწერაში აღნიშნულია, რომ 1611 წელს მანუჩარ დადიანს ზუგდიდში ნადირობის დროს შეეჯახა ფარუხია გოშაძის ცხენი, რის შედეგადაც ოდიშის მთავარი გარდაიცვალა.

## სქოლიო 
კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1611
ყვარყვარე I

**ყვარყვარე I ჯაყელი** — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი 1334-1361. მამის სარგის II-ის გარდაცვალების (1334) შემდეგ  ყვარყვარე I ათაბაგად დასვა საქართველოს მეფემ გიორგი V ბრწყინვალემ. ამ აქტით სამცხე-საათაბაგო, რომელიც პოლიტიკურად 1266-იდან გამოყოფილი იყო საქართველოს სამეფოსთან და უშუალოდ ემორჩილებოდა ილხანების მონღოლთა სახელმწიფოს, კვლავ საქართველოს შეუერთდა და საქართველოს სახელმწიფოს პოლიტიკური ერთიანობა აღდგა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:ჯაყელები
ყვარყვარე II

'*ყვარყვარე II *ჯაყელი''''' (დ. 1416 – გ. 1498) — სამცხის ათაბაგი (1451-1498), ივანე II-ის ძე. იბრძოდა ცენტრალური ხელისუფლების წინააღმდეგ. სცადა ჩამოეშორებინა მესხეთის ეკლესია საქართველოს საკათოლიკოსოსაგან, მაგრამ ვერ შეძლო. ყვარყვარე II დამოუკიდებლად ამყარებდა ურთიერთობას უცხო ქვეყნებთან. 

XV საუკუნის 50-იან წლების ბოლოს სხვა ქართველ მეფე-მთავრებთან ერთად აქტიურად იღვწოდა თურქმანთა წინააღმდეგ კოალიციური ლაშქრობის მოსაწყობად. ამ ცდის ჩაშლის შემდეგ საქართველოში შინაფეოდალური ომები გაჩაღდა. 1465 წელს ყვარყვარე II თავს დაესხა მთავრის დასამორჩილებლად თავფარავანზე დაბანაკებულ საქართველოს მეფე გიორგი VIII-ს და დაატყვევა. ამ ბრძოლას მოჰყვა ბაგრატ VI-ის გამეფება ქართლ-იმერეთში და გიორგი VIII-ისა კახეთში. 1479 წელს ყვარყვარე II წარმატებით შეებრძოლა შემოჭრილ თურქმანებს, 1491 წელს კი საპასუხო შეტევაზე გადავიდა, ქ. არზრუმი აიღო და მოხარკედ გაიხადა. მეუღლესთან ერთად დაკრძალულია ვარძიის ანანაურის ეკლესიის ჩრდილოეთის კედლის ნიშაში მოწყობილ საძვალეში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:დაბადებული 1416  
კატეგორია:გარდაცვლილი 1498
კატეგორია:ჯაყელები
ყვარყვარე III

**ყვარყვარე III ** *ჯაყელი* (გ. 1535) — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი 1518-1535, ქაიხოსრო I-ის ძე. ათაბაგ მზეჭაბუკის გარდაცვალების შემდეგ ერთმანეთს შეეცილდნენ ტახტს მზეჭაბუკის ძმა მანუჩარ და ძმისშვილი ყვარყვარე III. თავდაპირველად მანუჩარის მომხრე თავადებმა ყვარყვარე III დაამარცხეს, მაგრამ ირანის შაჰის დახმარებით ათაბაგობა ყვარყვარე III-მ ჩაიგდო. საათაბაგო სპარსეთის ვასალი გახდა. მალე ყვარყვარე III შაჰ ისმაილ I-ის მეთაურობით შედგენილ ანტიოსმალურ კოალიციას შეუერთდა. თურქები დიდ ზიანს აყენებდნენ ქვეყნის და განსაკუთრებით მის სამხრეთ-დასავლეთ რეგიონს. 1535 იმერეთის მეფემ ბაგრატ III-მ სამცხე-საათაბაგოში ამ ბრძოლის შედეგად საათაბაგო გააუქმა, სამცხე-საათაბაგოს უდიდესი ნაწილი იმერეთს შეუერთდა, ხოლო ჯავახეთი — ქართლის სამეფოს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1535
კატეგორია:ჯაყელები
ყვარყვარე IV

**ყვარყვარე IV ჯაყელი** (გ. 1581) — სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგი 1574-1581, ქაიხოსრო II-ის ძე.

ათაბაგი გახდა მამის გარდაცვალების შემდეგ, როდესაც ქვეყნის სამხრეთ თემებს თურქები არბევდნენ, სამთავროში კი შინაფეოდალური ორმი მძვინვარებდა. მესხ ფეოდალთა ერთმა ნაწილმა 1576 შეთქმულება მოაწყო ათაბაგთა ხელისუფლების წინააღმდეგ. ყვარყვარე IV-ს ენერგიულად ეხმარებოდა დედა — დედისიმედი; სამთავროში მშვიდობის ჩამოგდება სულ უფრო ძნელდებოდა. ასეთ ვითარებაში, 1578, დაიწყო ირან-ოსმალეთის ომი. ათაბაგის სახლი მებრძოლი მხარეებისადმი დამოკიდებულების გამომჟღავნებას არ ჩქარობდა, როდესაც ჩილდირის ველზე აშკარა თურქთა გამარჯვება, ყვარყვარე IV-ის ძმა მანუჩარი 6 ათასი მხედრით სარდალ მუსტაფა ლალა-ფაშას ეახლა და ვასალობა-მოხარკეობა აღუთქვა. ახალციხეში შესულ თურქებს ყვარყვარე IV ათაბაგმა მორჩილება გამოუცხადა. 1578 შემოდგომაზე, როდესაც ოსმალთა ლაშქარი შირვან-აზერბაიჯანიდან მობრუნდა და სამცხეზე გადმოიარა,ლალა-ფაშამ ყვარყვარე IV ათაბაგი და მისი ძმა მანუჩარი სტამბოლს გააგზავნა. ახლა ოსმალეთი საათაბაგოს მოხარკეობას აღარ სჯერდებოდა, გადაწყვიტა იქ ოსმალური მიწისმფლობელობა შემოეღო და მხარე სანჯაყებად დაეყო. 1579 ოსმალებმა საათაბაგოს ტერიტორიაზე ჩილდირის საფაშო შექმნეს. სტომბოლს მყოფ ყვარყვარე IV-ს  თავისი საბატონო „უწყალობეს“ და ქრისტიანად გამოუშვეს, მანუჩარი კი გაამაჰმადიანეს და ჩილდირის ფაშობა უბოძეს. ამ ღონისძიებით ბოლო ეღებოდა სამთავროს სუვერენიტეტს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1581
კატეგორია:ჯაყელები
მანუჩარ II დადიანი

**მანუჩარ II დადიანი** — ოდიშის მთავარი 1791-1795, კაცია II დადიანის ძე. 

1792 სოლომონ II-ის დახმარებით ტახტი წაართვა თავის ძმას, გრიგოლს. 1796 გრიგოლმა დაიბრუნა ტახტი, მანუჩარ II დადიანმა კი 1799 საუფლისწულოდ მიიღო სალიპარტიანო. ერთხანს სოლომონ II-ის შემწეობით კიდევ ებრძოდა ძმას, მაგრამ 1802 საბოლოოდ შეურიგდა მას. 1804 წელს მანუჩარმა დაკარგა სალიპარტიანო. ოდიშის სამთავროს რუსეთის მფარველობაში შესვლის შემდეგ, 1805 წლის იანვარში, გრიგოლისა და მანუჩარის დედამ ანამ სალიპარტიანოს მანუჩარისათვის დატოვება სთხოვა მთავარმმართველს ციციანოვს, მაგრამ უარი მიიღო. სალიპარტიანო ოდიშის მთავრის სახასო მამულად გამოცხადდა, შემდეგ კი სამოურავოდ გადაეცათ თავად დგებუაძეებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) მთავრები
ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის ოქროს პარტიული ნიშანი

მინი|200პქ|ოქროს პარტიული ნიშანი
**„ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის ოქროს პარტიული ნიშანი“** (), ოფიციალურად **„NSDAP-ის ოქროს ღირსების მედალი“** () — მესამე რაიხის უმაღლესი სამოქალაქო ჯილდო. იგი დაარსებულ იქნა 1933 წელს ადოლფ ჰიტლერის მიერ. 

„ოქროს პარტიული ნიშანი“ პიროვნებას მიენიჭებოდა შემდეგ შემთხვევაში: 
# თუ პიროვნება „NSDAP-ში“ გაწევრიანდა 1933 წლის მარტამდე და ატარებდა პარტიულ ნომერს „1“-დან „100 000“-მდე. პიროვნების პარტიული ნომერი მედალის რევერსზე იყო ამოგრავირებული.
# თუ პიროვნებას რაიმე დიდი დამსახურება მიუძღოდა სამშობლოს წინაშე. ამ შემთხვევაში რევერსზე ამოგრავირებული იყო ჰიტლერის ინიციალები „A.H.“ და მედლის გაცემის თარიღი.

არსებობდა მედალის 2 ვარიანტი: „დიდი“ და „პატარა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Goldenes Parteiabzeichen  Stenger Historica Inc. 

კატეგორია:მესამე რაიხი
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ბაადურ ჯაყელი

**ბაადურ ჯაყელი** (დ. 1454 — გ. 10 ოქტომბერი, 1475) — ყვარყვარე II ჯაყელის ათაბაგის მესამე ვაჟი, ქაიხოსროსა და მზეჭაბუკის ძმა. ვახუშტის მიხედვით, ათაბაგად იყო 1466–1475, რაც არ დასტურდება. 1451–1498 წლებში ათაბაგი იყო ბაადურ ჯაყელის მამა ყვარყვარე II.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1454
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1475
კატეგორია:ჯაყელები
ბაადურ არაგვის ერისთავი

**ბაადურ (ბაინდურ) არაგვის ერისთავი** (გ. დაახლოებით 1624) — არაგვის ერისთავი 1618-1620, ძე ნუგზარ არაგვის ერისთავისა. 

ცოლად ჰყავდა, ჯერ ქართლის მეფე გიორგი X-ის ასული ხორეშანი, რომელთანაც ჰყავდა ვაჟი რადამი, მას შემდეგ კი, რაც ხორეშანი კახეთის მეფე თეიმურაზ I-ის ცოლი გახდა, ცოლად შეირთო ქართლის მეფე დავით XI-ის (დაუთ-ხანი) ასული, რომელთანაც ჰყავდა ვაჟები ქაიხოსრო, ლუარსაბ და გიორგი.

ბაადური  არაგვის ერისთავი გახდა 1618 წელს, ნუგზარი არაგვის ერისთავის სიკვდილის შემდეგ, როგორც უფროსი ვაჟი. ბაადურს არ ემორჩილებოდა მომდევნო ძმა ზურაბი, რომელიც სეფიანთა ირანში გაემგზავრა, შაჰ აბას I-ისაგან დახმარება მიიღო, არაგვის ხეობაში დაბრუნდა, ბაადური დაამარცხა და განდევნა, არაგვის ერისთავობა კი თავად დაიკავა. ბაადურ არაგვის ერისთავი იმერეთის სამეფოში, საჩინოში გადასახლდა, სადაც, დაახლოებით 1621-1624 წლებში, ცოლის საყვარელმა, თავადმა საზვერელ ჩიჯავაძემ მოკლა. 

## ლიტერატურა 
* *ვახუშტი*, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973
* *ჯამბურია გ*., გიორგი სააკაძე, თბ., 1964

კატეგორია:არაგვის ერისთავები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1624
მანუჩარ II

**მანუჩარ II** *ჯაყელი*, მუსტაფა-ფაშა (გ. 1614) — სამცხის ათაბაგი 1581-1614 წლებში, ქაიხოსრო II-ის ძე. 1576-1578 ყვარყვარე IV-ის ავადმყოფობის გამო განაგებდა საათაბაგოს საქმეებს. 1578 წლის აგვისტოში ოსმალთა მიერ სპარსელთა დამარცხების (ჩილდირის ველზე) შემდეგ მანუჩარ II ოსმალებს დამორჩილდა. ოსმალთა სარდალმა მუსტაფა ლალა-ფაშამ ყვარყვარე და მანუჩარ II  სტამბოლში გაგზავნა. აქ მანუჩარ II გაამაჰმადიანეს, მუსტაფა უწოდეს და 1579 ახალშექმნილი ახალციხის (ჩილდირის) საფაშო უბოძეს. მას ქართლის წინააღმდეგ ბრძოლა ევალებოდა. მანუჩარ II-მ ოსმალთა გეგმები ქართლის მეფეს სიმონ I-ს გაანდო. ოსმალები მუხრანის ველზე დამარცხდნენ. სულთნის ხელისუფლებამ მანუჩარ II-ის დასჯა გადაწყვიტა, მაგრამ მან თავი დააღწია მტერს და აჯანყება დაიწყო. 1581 მანუჩარ II-მ უარყო მაჰმადიანობა, ცოლად სიმონ I-ის ქალიშვილი ელენე შეირთო და ათაბაგი გახდა (ყვარყვარეს ნაცვლად). ოსმალებმა ჩილდირის ბეგლარბეგად იუსუფ-ფაშა დასვეს და აჯანყების ჩაქრობა დაავალეს, მაგრამ მან ეს ვერ შეძლო. ოსმალები კომპრომისზე წავიდნენ — 1583 ბეგლარბეგად მანუჩარ II აღადგინეს. იგი სულთნისაგან ქრისტიანობის შენარჩუნებით ათაბაგობის აღდგენას მოითხოვდა. ოსმალებს მესხეთის ინკორპორაცია ჰქონდა გადაწყვეტილი და 1587 წელს მანუჩარ II-ის წინააღმდეგ ჯარი გაგზავნეს. მანუჩარ II ირანის ორიენტაციის გზას დაადგა და თვითონაც ირანში გადავიდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგოს ათაბაგები
კატეგორია:გარდაცვლილი   1614
კატეგორია:ჯაყელები
ბაბილა (კათოლიკოსი)

**ბაბილა**, *ბაბილე*, საქართველოს (ქართლის) კათოლიკოსი დაახლოებით VII საუკუნის I მეოთხედში, ქართლში ადარნასეს ერისმთავრობის დროს. ზოგიერთი ცნობით მას მიეწერება 634 წელს ანჩისხატის ეკლესიის აგება თბილისში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
სოფიო ბააზოვა

**სოფიო აბრამის ასული ბააზოვა** (დ.7 იანვარი, 1910/ ძვ. სტ.25 დეკემბერი, 1909, , ქ. ბელაია-ცერკოვი, კიევის ოლქი — გ. 1990) — ნევროპათოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1965), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა კიევის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1959–1985 იყო ი. კონიაშვილის სახელობის კურორტოლოგიისა და ფიზიოთერაპიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ნევროლოგიური განყოფილების გამგე, 1985-დან კონსულტანტია. დაამუშავა ჰემიპარეზების თბილისის თერმულ-გოგირდოვანი წყლის აბაზანებით მკურნალობისა და ცენტრალური ნერვული სისტემის დაავადებების ფიზიობალნეოლოგიური მკურნალობის მეთოდები. შეისწავლა კიბერნეტიკული ანალიზის მნიშვნელობა პროგნოზისა და რეაბილატაციისათვის ნერვული სისტემის დაავადებების საკურორტო ფაქტორებით მკურნალობის დროს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ნევროპათოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
ივანე ბაბალაშვილი

**ივანე  პავლეს ძე  ბაბალაშვილი** (დ. 2 ნოემბერი, 1906, თბილისი— გ. 2 ოქტომბერი, 1983, იქვე) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1945), ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1969). 

დაამთავრა  ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა (1925), მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (დაუსწრებლად, 1941), გენერალური შტაბის აკადემია (1948). მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობაში. 1939–1941 წლებში ცხენოსანი დივიზიის არტილერიის უფროსი იყო. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ყირიმში; ჯერ 47-ე არმიის არტილერიის შტაბის უფროსი იყო, შემდეგ მეთაურობდა 414-ე, 392-ე ქართულ მსროლელ დივიზიებს. 1948-1965 წლებში სამეთაურო თანამდებობები ეკავა საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულ ძალებში. 1957-1958 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამხედრო კათედრის გამგე იყო, 1965 წლიდან თადარიგში გავიდა. 

## ჯილდოები 
* ლენინის ორდენი  
* 2 წითელი დროშის ორდენი 
* 2 წითელი ვარსკვლავის ორდენი

## ლიტერატურა 
* 
* Великая Отечественная. Комдивы : военный биографический словарь / [Д. А. Цапаев и др. ; под общ. ред. В. П. Горемыкина] ; М-во обороны Российской Федерации, Гл. упр. кадров, Гл. упр. по работе с личным составом, Ин-т военной истории Военной акад. Генерального штаба, Центральный архив. — М. : Кучково поле, 2014. — Т. III. Командиры стрелковых, горнострелковых дивизий, крымских, полярных, петрозаводских дивизий, дивизий ребольского направления, истребительных дивизий (Абакумов — Зюванов). — С. 148—150. 

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
გრიგოლ ბაბილოძე

**გრიგოლ ბაბილოძე** (დ. 8 აპრილი, 1908, სოფ. თხინვალი, ოზურგეთის მაზრა  ―   გ.   15 ივნისი, 1981, ბათუმი)  — ქართველი პედაგოგი, პედაგოგიკის მეცნიერებათა კანდიდატი (1958).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტი, ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას აჭარაში. სხვადასხვა დროს იყო სკოლის  დირექტორი, განათლების განყოფილების გამგე, სამასწავლებლო ინსტიტუტის ლექტორი, ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის პედაგოგიკა-ფსიქოლოგიის კათედრის გამგე (1962–1974). ხელმძღვანელობდა საქართველოს პედაგოგიური საზოგადოების აჭარის განყოფილებას. მნიშვნელოვანი ნაშრომები შექმნა აჭარის სახალხო განათლების ისტორიის დარგში.

## ლიტერატურა
**ბიბილეიშვილი ი., მესხია ვ.,* გრიგოლ ბაბილოძე (ბიოგრაფიული ნარკვევი), ბათ., 1984;
**გურგენიძე დ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 313, თბ., 1997

კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვლადიმერ ბაბილუა

**ვლადიმერ ილიას ძე ბაბილუა** (დ. 26 აპრილი, 1897, სოფ. ქვემო ჭალადიდი, ახლანდელი ფოთის ტერიტორია ―  გ. 6 იანვარი, 1977, თბილისი) ― ქართული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1962). 

## ბიოგრაფია
დაასრულა ფოთის გიმნაზია (1915). ერთხანს სწავლობდა ხარკოვის უნივერსიტეტში. 1933 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1917 წლიდან მღეროდა  ძუკუ ლოლუას გუნდში. 1924-იდან მუშაობდა დასავლეთ საქართველოს ეთნოგრაფიული გუნდის ლოტბარად, 1940–1955 ― საქართველოს ხალხური სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლში; ერთდროულად 1940-1952 იყო საქართველოს რადიოკიმიტეტის გუნდის ხელმძღვანელიც. გუნდში ავქსენტი მეგრელიძის მოსვლის შემდეგ კი ― ლოტბარი და მომღერალ-სოლისტი. მაღალი ოსტატობით ასრულებდა ქართული მუსიკის ფოლკლორის კლასიკურ ნიმუშებს („კუჩხი ბედნიერი“, „მიყვარს ფაცხა მე მეგრული“, „მახა“, „სი ქოულ ბატა“, „გულისა“, „ოდოია“ და სხვა). დიდი როლი ითამაშა ქართული ხალხური სიმღერის დახვეწისა და პოპულარიზაციის საქმეში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1897
კატეგორია:გარდაცვლილი  6 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1977
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ეკატერინე ბაბლიძე

**ეკატერინე ილიას ასული ბაბლიძე** (დ.   11 აპრილი [ ძვ. სტ. 29 მარტი], 1916, თბილისი     ―   გ.  9 თებერვალი, 1989, იქვე) — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1961). 
## ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, სადაც მისი პედაგოგები იყვნენ დავით ციციშვილი, ზაქარია მაისურაძე, სერგო ქობულაძე. იქვე ეწეოდა მოღვაწეობას 1945-იდან, ამავე წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. ბაბლიძის შემოქმედებას ახასიათებს ხალხური დეკორატიულ ხელოვნებაში ღრმად წვდომის უნარი, ფაქიზი ორნამენტი, ფორმათა მხატვრული სისადავე. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: დეკორატიული დისკო (1959), ქანდაკება „ჩხიკვთა ქორწილი“ (1960), ლარნაკი (1969), თეფში (1971, 1974, ყველა თიხა) და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი კერამიკოსები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 11 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1989
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ელენე ბაბუნაშვილი

**ელენე  აკაკის ასული ბაბუნაშვილი** (დ. 3 დეკემბერი, 1925, თბილისი — გ. 21 იანვარი, 2013, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1974).

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თსუ ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1952-იდან მუშაობს ამავე ფაკულტეტის ახალი ქართული ენის კათედრაზე, 1984-იდან კათედრის გამგე და საქართველოს მინისტრთა კაბინეტთან არსებული თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი მუდმივი სახელმწიფო კომისიის წევრია. იკვლევს ქართული ენის ისტორიის, ქართულ-სომხური ენობრივი ურთიერთობის, ქართული გრამატიკული აზროვნების ისტორიულ საკითხებს; შედგენილი აქვს სახელმძღვანელოები ქართული ენის შემსწავლელ უცხოელთათვის.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ქალი მეცნიერები
ე
კატეგორია:ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვასილ ბაბუხარდია

**ვასილ დიმიტრის ძე ბაბუხადია** (დ. 1 სექტემბერი, 1913, ტყიბული — გ. 1997) — ქართველი ქირურგ-უროლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1972), საქართველოს  მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1978), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1994), საქართველოს სამედიცინო-ბიოლოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995). 

## ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მეორე მსოფლიო ომის წლებში დივიზიის წამყვანი ქირურგი იყო. 1946–1971 მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიულ კათედრაზე, 1971–1973 იმავე კათედრის პროფესორი იყო, ხოლო 1973-იდან უროლოგიის კათედრის გამგეა.

ბაბუხადია შეისწავლის თირკმლის პარენქიმის რეგენერაციას ჰიდრონეფროზის პირობებში, შარდ-კენჭოვან დაავადებას, საშარდე გზების ინფექციას, წინამდებარე ჯირკვლის ადენომას. იკვლევს საექიმო ეთიკისა და დეონტოლოგიის საკითხებს.  მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. საბრძოლო ორდენი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი უროლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1913
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
ობერლეიტენანტი

** ობერლეიტენანტი ** (*გერმ. Oberleutenant*) - სიდიდით ბოლოდან მეორე საოფიცრო ხარისხი გერმანიის, ავსტრიის და შვეიცარიის შეიარაღებულ ძალებში. 

მსოფლიოს უმრავლეს ქვეყანაში "ობერლეიტენანტს" შეესაბამება " პირველი კლასის ლეიტენანტის" (*Lieutenant First Class / First Lieutenant / 1LT*) ხარისხი. "ნატოს" ქვეყნებისათვის "ობერლეიტენანტი"-ს რანგის კოდირებაა "OF-1".

საქართველოს შეირაღებულ ძალებში "ობერლეიტენანტს" შეესაბამება "უფროსი ლეიტენანტის" წოდება.

კატეგორია:სამხედრო წოდებები
გიორგი ბაბილოძე

**გიორგი იოსების ძე ბაბილოძე** (დ. 20 აპრილი, 1911, სოფ. ტარა, ომსკის ოლქი ― გ. 19 აგვისტო, 1990, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (სპორული ტანმოვარჯიშე). ქართველ ტანმოვარჯიშეთა ძველი თაობის წარმომადგენელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1947), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი (1957), საკავშირო კატეგორიის მსაჯი (1940), საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1971).

## ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი, ხოლო 1947 წელს ფიზკულტურის ცენტრალური საკავშირო ინსტიტუტის ფილიალი. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ორძელზე (1939). ამავე წელს გაიმარჯვა პროფკავშირთა საკავშირო ასპარეზობაში და მიიღო აბსოლუტური ჩემპიონის პირველი ოქროს მედალი. 

1940 წელს იგი იყო საკავშირო ჩემპიონატის ოქროს ლაურეატი რგოლებზე ვარჯიშში. 1934 წელს გაიმარჯვა საქართველოს ტანმოვარჯიშეთა ნაკრების პირველი საკავშირო ჩემპიონატის გუნდურ ასპარეზობაში. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1932), საკავშირო პროფკავშირების აბსოლუტური ჩემპიონი მრავალჭიდში (1939). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## მიღწევები
* 1971 — საქართველოს ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი
* 1957 — საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელი
* 1947 — საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი
* 1940 — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (რგოლებზე ვარჯიში)
* 1940 — საკავშირო კატეგორიის მსაჯი
* 1939 — საკავშირო პროფკავშირების აბსოლუტური ჩემპიონი მრავალჭიდში
* 1939 — საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (ორძელზე ვარჯიში)

## ლიტერატურა
* *გუგუშვილი ნ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ.313, თბ., 1997

## პერიოდიკა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ბაბილოძე — ციფრული ფოტომატიანე „ივერიელი“

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ქართველი სპორტული ტანმოვარჯიშეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
თინათინ ბაბლიძე

**თინათინ ნიკოლოზის ასული ბაბლიძე** (დ. 29 აპრილი, 1933, ქარელი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1981). 1957 წელს დაამთავრა თბილისის კულტურულ-საგანმანათლებლო სასწავლებლის სარეჟისორო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან მსახიობად მუშაობდა სოხუმის კ. გამსახურდიას სახელობის სახელმწიფო დრამატულ თეატრში. მისი შემოქმედება გამოირჩევა უშუალობით, სიწრფელით, ცოცხალი ტემპერამენტით, გმირის ხასიათში ღრმად წვდომის უნარით. ერთნაირი წარმატებით გამოდის როგორც კლასიკურ, ისე თანამედროვე პიესებში.

ასრულებს განსხვავებული ხასიათის როლებს: სალომე (დემნა შენგელაიას „ბათა ქექია“), მარტირიო (ფედერიკო  გარსია ლორკას  „ბერნარდა ალბას სახლი“), გადია (უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“), ჯავარა (ვაჟა-ფშაველას  „მოკვეთილი“), არმიდა (ედუარდო დე ფილიპოს „მოჩვენებანი“), მატილდა (მოლიერის  „ძალად ექიმი“), შუშანა (ალექსანდრე ჩხაიძის „მიღების დღე“), სმერალდინა (კარლო  გოლდონის  „ორი ბატონის მსახური“), პოლიოპკინა (გოგოლის  „რევიზორი“), ზემფირა (აკაკი გეწაძის „პაემანი ცაში“), ცუცუნა (გივი ჭიჭინაძის  „უკანასკნელად კივის მატარებელი“) და სხვა.

## ფილმოგრაფია
*1984: „ჩიორა“  რეჟისორები ნელი ნენოვა, გენო წულაია

## ჯილდოები და აღიარება
* 1976 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1981 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქარელში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
დიმიტრი ბაგრატიონი (პოეტი)

**დიმიტრი გიორგის ძე ბაგრატიონი** (დ. 1746 ― გ. 1826) — ქართველი პოეტი, მთარგმნელი. ბაგრატიონთა ქართლის შტოს შთამომავალი. 

მონაწილეობდა ერეკლე II-ის ცენტრალისტური პოლიტიკით უკმაყოფილო თავადთა შეთქმულებაში, რის გამოც მამულები ჩამოართვეს და საქართველოდან გააძევეს. ცხოვრობდა მოსკოვში, განწესდა სამხედრო სამსახურში, მიიღო კაპიტნის წოდება. ზოგიერთი ცნობით, მონაწილეობდა რუსეთის 1812 სამამულო ომში. ბაგრატიონს ეკუთვნის თეიმურაზ I-ის თხზულების მობაძვით დაწერილი „წამება ქეთევან დედოფლისა“ (დაიბეჭდა პეტერბურგში,1819; ძველი ქართულ ლიტერატურაში ბაგრატიონი პირველი პოეტია, რომლის ნაწარმოები ავტორის სიცოცხლეშივე გამოქვეყნდა); პროზაული თხზულება „ღამის ალერსი“; ლექსები „ჩემო  მთვარეო“,  „ნანა“, „სულის ყვავილი“; გალექსილი „შესაქმე“ და სხვ. ბაგრატიონის შემოქმედებაში გამოვლინდა ე. წ.  აღორძინების ხანის ქართული მწერლობისათვის დამახასიათებელი სოფლის მდურვის მოტივი, რომელსაც საფუძვლად სამშობლოსაგან მოშორება და პოლიტიკური მიზნების კრახი ედო. პოეტმა თავისი თხზულებები გააერთიანა კრებულში „დიმიტრიანი“. ბაგრატიონი ქართული ანდაზების პირველი შემკრებია; თარგმნა რუსულიდან სამოელ რაბინის „ოქროს აღნაქვსი“ და „ისტორია დაწყებისა განხეთქილებისა შორის ბერძენთა და რომაელთა გამოსცლისათვის სულისა წმიდისა“.

## ლიტერატურა
**კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958;
**ნაკაშიძე რ.,* დიმიტრი ბაგრატიონი, „მაცნე“,1967, № 3;
**რუხაძე ტ.,* ძველი ქართული ლირიკის ისტორიიდან, თბ., 1954;

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  1746
კატეგორია:გარდაცვლილი  1826
გერცელ ბააზოვი

**გერცელ დავითის ძე ბააზოვი** (დ. 28 ოქტომბერი, 1904, ონი  — გ. 12 სექტემბერი,  1938) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა  ებრაელი სასულიერო და საზოგადო  მოღვაწის დავით ბააზოვის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის ჰუმანიტარულ ტექნიკუმში (ყოფილი სათავადაზნაურო გიმნაზია), რომელიც დაასრულა 1922 წელს. 1926 დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიური ფაკულტეტის იურიდიული განყოფილება. ერთხანს ადვოკატად მუშაობდა, შემდეგ იყო ჟურნალ „საბჭოთა სამართლის“ რედაქციის პ/მგ. მდივანი. 1918 ქუთაისის გაზეთ „ებრაელის ხმაში“ გამოქვეყნდა მისი პირველი ლექსები. 1921-1922 მხატვარ უჩა ჯაფარიძესთან და თეატრმცოდნე დიმიტრი ჯანელიძესთან ერთად გამოსცა ლიტერატურული ჟურნალი „ონი“ (ინიციატორი იყო „ცისფერყანწელი“ პოეტი გრ. ჯაფარიძე). 1922 დამკვიდრდა თბილისში. აქაურ ჟურნალ-გაზეთებში იბეჭდებოდა მისი ლექსები, წერილები და თარგმანები. 1924-1925 ბააზოვის ინიციატივით დაარსდა ქართველ ებრაელთა თვითმოქმედი დრამატული დასი „კადიმა“.

ბააზოვის  პირველი დრამატული ნაწარმოები იყო ალეგორიულ-სიმბოლური ხასიათის დრამა „დილლეამარი“ (1928, ცალკე წიგნად 1929). ერთსულოვანი აღიარება მოუტანა ბააზოვს  ქართველ ებრაელთა ყოფა-ცხოვრების ამსახველმა პიესამ "მუნჯები ალაპარაკდნენ" (1931; დაიდგა  მარჯანიშვილის თეატრში 1931-1932, ცალკე წიგნად გამოვიდა 1937).მორალის პრობლემები წარმოაჩინა პოესაში „განურჩევლად პიროვნებისა“ (1933). ისტორიულ-რევოლუციური ხასიათისაა პიესა „იცკა რიჟინაშვილი“ (1936). დაწერა აგრეთვე პიესები „ხაგაი“, „შავი ზღვის პირას“ (1938 რეპეტიციიდან მოიხსნა, რადგან მწერალი 1937 რეპრესირებული იყო; რეაბილიტირებულია სიკვდილის შემდეგ), საბავშვო პიესა „ჭინჭარი“ (იდგმებოდა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა თეატრში) და სხვ. ბააზოვის პროზაული ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია მოთხრობები „შემარიას უკანასკნელი სიტყვა“ და „გელათის ქუჩის დასასრული“ (ორივე 1931), ტრილოგიად ჩაფიქრებული რომანი „ფეთხაინი“ (1934, I ნაწილი რუსულად — 1936) და სხვა. 1938 წელს ემსხვერპლა საბჭოთა პოლიტიკურ რეპრესიებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ებრაელი მწერლები
კატეგორია:რეპრესირებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:დაბადებული  1904 
კატეგორია:გარდაცვლილი  1938
კატეგორია:სიონიზმი
კატეგორია:ქართველი ებრაელები
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გრიგოლ ბაგრატიონი

**გრიგოლ იოანეს ძე ბაგრატიონი** (დ. 24 იანვარი, 1789 — გ. 21 სექტემბერი, 1830) — ქართველი მწერალი, მწიგნობარი. იოანე ბატონიშვილის (ბაგრატიონის) ძე, გიორგი XII-ის შვილიშვილი, ერეკლე II-ის შვილთაშვილი.

## ბიოგრაფია
მონაწილეობდა კახეთის 1812 წლის აჯანყებაში. აჯანყების პერიოდში გამოაცხადეს საქართველოს მეფედ გრიგოლ I-ის სახელწოდებით, მას როგორც მეფეს მოიხსენიებდნენ ეკლესიებში. მეფედ ითვლებოდა 1812 წლის 20 თებერვლიდან 6 მარტამდე, როდესაც თავად ზაზა ანდრონიკაშვილის შეგონებით რუსებს დანებდა. გადაასახლეს რუსეთში და ერთხანს პატიმრად ჰყავდათ პეტროზავოდსკის ციხეში. გათავისუფლების შემდეგ რუსეთის სამხედრო სამსახურში ჩაირიცხა და მონაწილეობდა 1813 წლის კამპანიაში ნაპოლეონის ჯარების წინააღმდეგ პოლონეთის ტერიტორიაზე. თადარიგში გასვლის (პოდპოლკოვნიკის წოდებით) შემდეგ ბაგრატიონი პეტერბურგში ცხოვრობდა და ქართული კოლონიის თვალსაჩინო წევრი გახდა.   

გადასახლებაში დაწერილი მისი ლექსები სამშობლოდან გადახვეწილი კაცის გულისტკივილს გამოხატავს. მან ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო ქართული ზეპირსიტყვიერების ნიმუშების სისტემატური შეკრება; დაახლოებით 1819 შეადგინა „ანთოლოგია“, რომელშიც შეიტანა ბესიკის, საიათნოვას, მზეჭაბუკ ორბელიანის, გლახა მნათიშვილისა და სხვათა ლექსები, აგრეთვე მცირე ზომის ფოლკლორული ნაწარმოებები.

### ოჯახი
ცოლად ჰყავდა ბარბარე თედორეს ასული ბუკრინსკაია (დ. 1810 — გ. 1876), რუსი მოხელის საქართველოში დაბადებული ქალიშვილი. ჰყავდა რამდენიმე შვილი, მ. შ. ივანე გრუზინსკი, შემდგომში ქართული სიძველეების კოლექციონიერი.

## ლიტერატურა
* მახათაძე ნ., ქართული კულტურის კერა პეტერბურგში XVIII-XIX საუკუნეებში, თბ., 1967.
* ჩიქოვანი მ., ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, ტ. 1, თბ., 1975.
* 
* ჯავახიშვილი ნ., გრიგოლ I – უკანასკნელი ქართველი მეფე, თბ., 2008.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1789
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები
იოთამ ბაგრატიონი

**იოთამ (ივანე) ვახუშტის ძე ბაგრატიონი** (დ. 1726 — გ. 25 დეკემბერი, 1781) — რუსეთის არმიის გენერალ-პორუჩიკი, ვახუშტი ბატონიშვილის ძე. აღიზარდა რუსეთში. სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტთან არსებულ გიმნაზიაში. 1749-იდან რუსეთის სამხედრო სამსახურშია. იბრძოდა შვიდწლიან ომში (1756–1763), რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1768–1774), მოგვიანებით მეთაურობდა სიმბირსკის კორპუსს. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა კათოლიკოს ანტონ I-თან, ლეონარდ ეილერთან, ჟ. დელილთან, მიხეილ ლომონოსოვთან და სხვა ცნობილ მეცნიერებთან. დაკრძალულია მოსკოვში, დონის მონასტერში. 1793 მისი საფლავის ქვის წარწერა მკვლევარმა დ. მაქსიმოვიჩმა შეცდომით მამის — ვახუშტის ეპიტაფიად მიიჩნია. ეს მცდარი ცნობა შევიდა სხვადასხვა მეგზურში და ზოგიერთმა ქართველმა მკვლევარმაც გაიზიარა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1726
კატეგორია:გარდაცვლილი  25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1781
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
ბაგრატ ბატონიშვილი

**ბაგრატ ბატონიშვილი** (*ბაგრატიონი*) (დ. 1776, თბილისი, ქართლ-კახეთის სამეფო — გ. 1841, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია) — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის გიორგი XII-ის ძე. 

## ბიოგრაფია
1803 წელს ოჯახით გაასახლეს პეტერბურგში, სადაც გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა. 

## შემოქმედება
მინი
დაწერილი აქვს ისტორიული თხზულებები: „ახალი მოთხრობა“, „რუსეთ-სპარსეთის ომი...“. პირველი წარმოადგენს ბაგრატ ბატონიშვილის ძმის დავით ბატონიშვილის თხზულების გაგრძელებას. ავტორი ქრონოლოგიური თანამიმდევრობით გადმოსცემს საქართველოს ისტორიულ მოვლენებს XVIII საუკუნის შუა წლებიდან XIX საუკუნის 40-იან წლებამდე. თხზულება გამსჭვალულია უკმაყოფილებით რუსეთის მთავრობის მიერ ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების გამო. ბაგრატ ბატონიშვილს ეკუთვნის აგრეთვე ვეტერინარული და ეკონომიკური ხასიათის შრომები. მისი ვეტერინარიის შრომებიდან განსაკუთრებით აღსანიშნავია „სამკურნალო ცხენთა და სხვათა პირუტყვთა“, რომლებიც გამოიცა 1818 წელს პეტერბურგში და წარმოადგენს პირველ ქართულ წიგნს ვეტერინარიაში. 1807 წელს მანვე შეადგინა ცხენის დაავადებათა სამკურნალო წიგნი, რომელიც ფაქტობრივად ვეტერინარიის რეცეპტურაა.

## ოჯახი
დაქორწინებული იყო ფშავ-ხევსურეთის მოურავის დურმიშხან ჩოლოყაშვილის ქალიშვილზე — ქეთევან ჩოლოყაშვილზე (1781-1831). 1805 წლის 30 აგვისტოს დაჯილდოვდა წმინდა ეკატერინეს მეორე ხარისხის ორდენით. გარდაიცვალა სანკტ-პეტერბურგში ხოლერისაგან, დაკრძალულია სმოლენსკის სასაფლაოზე. ბაგრატ და ქეთევან (ეკატერინე) მრავალი შვილიდან მხოლოდ სამმა მიაღწია სრულწლოვნებას:
* სპირიდონ ბატონიშვილი (დაიბადა 1800).
* ბარბარე ბაგრატიონ-გრუზინსკაია (1804–1870), დაქორწინდა დიმიტრი ორბელიანზე.
* დარია ბაგრატიონ-გრუზინსკაია (1808–1809).
* პეტრე ბაგრატიონ-გრუზინსკი (1811–1812).
* გიორგი ბაგრატიონ-გრუზინსკი (1812–1816).
* ელისაბედ ბაგრატიონ-გრუზინსკაია (1813–1815).
* ნიკოლოზ ბაგრატიონ-გრუზინსკი (1816–1833).
* კონსტანტინე ბაგრატიონ-გრუზინსკი (დაიბადა 1817).
* დავით ბაგრატიონ-გრუზინსკი (30 აპრილი, 1819 – 24 სექტემბერი, 1888).
* ალექსანდრე ბაგრატიონ-გრუზინსკი (1820–1865).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1776
კატეგორია:გარდაცვლილი 1841
ბაგრატ
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
დიმიტრი ბაგრატიონი

** დიმიტრი პეტრეს ძე ბაგრატიონი** (დ. 1863  ― გ. დაახლოებით 1911) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი, პ. ი. ბაგრატიონის შვილიშვილის შვილი. დაამთავრა პოლოცკის სამხედრო გიმნაზია და ნიკოლოზის საკავალერიო სკოლა. 1882 დაინიშნა ვლადიმირის 38-ე დრაგუნთა პოლკში. 1897 ჩარიცხეს საკავალერიო სკოლის ოფიცერთა მუდმივ შემადგენლობაში.1909-იდან იყო ამავე სკოლის უფროსის თანაშემწე. სამხედრო სამსახურთან (კავალერისტ-ინსტუქტორი) ერთად ეწეოდა მეცნიერულ მუშაობასაც. თარგმნა და რამდენიმეჯერ გამოსცა დ. ფილისის „ცხენის ხედნისა და ცხენოსნობის საფუძვლები“, რომელიც რუსულ კავალერისტ ოფიცერთა სამაგიდო წიგნი გახდა. 1901 წელს გამოსცა არქივის მასალების საფუძველზე დაწერილი „ვლადიმირის პოლკის ისტორია“. 1906 დააარსა ჟურნალ „ვესტნიკ რუსსკოი კონნიცი“.
## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
ქაიხოსრო ჩოლოყაშვილი

**ქაიხოსრო ჩოლოყაშვილი** (გ. 1613) — ქართველი პოეტი. იყო კულტურული ტრადიციებით ცნობილ ომანიშვილ-ჩოლოყაშვილთ გვარის ერთ-ერთი წარმომადგენელი; მოურავი თეიმურაზ I-ის კარზე, შაჰ-აბასის ინტრიგების გამო მოღალატედ შერაცხეს; მოაკვლევინა თეიმურაზმა. ჩოლოყაშვილი რუსთაველის ეპიგონი პოეტია. ლექსითა და პროზით გაწყობილ მის სამიჯნურო-სადევგმირო თხზულებაში „ომაინიანი“ მოთხრობილია ტარიელისა და ავთანდილის შვილიშვილის ომაინ-ჭაბუკის თავგადასავალი. „ომაინიანი“ საინტერესო მასალას შეიცავს საზოგადოების სხვადასხვა ფენის ცხოვრების წესზე. მხატვრული არასრულყოფილების მიუხედავად, თხზულების პოპულარობა უეჭველია, რასაც ამტკიცებს ჩვენამდე მოღწეულ ხელნაწერთა სიმრავლე.

## ლიტერატურა 
* *რუხაძე ტ.,* ქაიხოსრო ჩოლოყაშვილი და მისი ომაინიანი, „ლიტერატურული ძიებანი“, 1953, ტ. 8;
*ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1966;

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1613
ქაიხოსრო
იერგ ჰაიდერი

thumb|იერგ ჰაიდერი
**იერგ ჰაიდერი** () (დ. 26 იანვარი, 1950, ბად-გოიზერნი, ავსტრია — გ. 11 ოქტომბერი, 2008, კლაგენფურტი) — ავსტრიელი პოლიტიკოსი. იყო კარინთიის გუბერნატორი და პოლიტიკური პარტია „კავშირი ავსტრიის მომავლისთვის“ ლიდერი. 2008 წელს ტრაგიკულად დაიღუპა ავტოავარიაში.

კატეგორია:ავსტრიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
ედიშერ ბაგრატიონი

**ედიშერ ადამის ძე ბაგრატიონი** (ბაგრატიონ-დავითიშვილი; დ. 22 ივნისი, 1928, თბილისი — გ. 2005) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1983). 
## ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. ამავე წლიდან მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტში "საქქალაქმშენსახპროექტში". 1969-იდან სახმშენის მთავარი სპეციალისტი, 1975-1985 საბინაო-სამოქალაქო მშენებლობის განყოფილების უფროსი, 1985-1989 ქალაქთმშენებლობის განყოფილების უფროსი იყო. 1989-იდან არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა სამინისტროს ქალაქთმშენებლობის სამმართველოს უფროსი, ერთდროულად (1957-1975) ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობა. ძირითადად მუშაობს ქალაქთგეგმარების დარგში. ავტორია ქალაქების გურჯაანის (1954), ზესტაფონის (1955), სოხუმის (1958), მცხეთის (1956; 1972), ქალაქკურორტების - გაგრის (1959; 1976), ბორჯომის (1957; 1970; 1989) და სხვათა გენერალური გეგმებისა, აგრეთვე მრავალი დასახლებული პუნქტის დეტალური დაგეგმარების პროექტისა (ყველა - ავტორთა ჯგუფთან ერთად).
## ლიტერატურა
**კინწურაშვილი ს., მაისურაძე მ.,* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 319, თბ., 1997

კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1928
კატეგორია:გარდაცვლილი  2005
ირაკლი ბაგრატიონ-მუხრანელი

**ირაკლი  ბაგრატიონ-მუხრანელი** (დ. 21 მარტი, 1909, თბილისი — გ. 30 ოქტომბერი, 1977, მადრიდი) —ქართველი საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე, ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი, ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის თვალსაჩინო წარმომადგენელი, ბაგრატიონთა სამეფო სახლის მეთაური ევროპაში.

ბოლშევიკური რუსეთის მიერ საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის (1918–1921) ოკუპაციიისთანავე, 1921 წელს, მცირეწლოვანი ბაგრატიონ-მუხრანელი მშობლებთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა. უმაღლესი განათლება მიიღო გერმანიაში. 1930-იანი წლების შუა ხანებიდან ცხოვრობდა იტალიაში. 1940 წელს რომში დაქორწინდა იტალიელი გრაფის ჰუგო პასკუინის ასულზე — მარია ანტუანეტზე, რომლისგანაც 1944 წლის დამდეგს შეეძინა შვილი გიორგი (ხორხე), ევროპაში ბაგრატიონთა სამეფო სახლის ყოფილი მეთაური (გ. 2008). მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ, 1944 წლის დამლევს, ბაგრატიონ-მუხრანელი საცხოვრებლად ესპანეთში გადავიდა, სადაც 1946 წელს ესპანეთის ბურბონთა სამეფო სახლის წევრი — ინფანტა მარია-მერსედეს გავიერა შეირთო, რომელიც ესპანეთის მეფის ალფონსო XIII-ის დის — მარია ტერეზა ბურბონის ქალიშვილი იყო. მათ ეყოლათ ქალ-ვაჟი — მარიამი (დ. 1947) და ბაგრატი (დ. 1949). ინფანტას გარდაცვალების შემდეგ (1961) ბაგრატიონ-მუხრანელი დაქორწინდა მარია პასკუალზე.

ირაკლი ბაგრატიონ-მუხრანელი იყო თვალსაჩინო საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1939 წელს მან დააარსა დღეს ევროპაში ფართოდ ცნობილი რაინდული ორდენი „მაცხოვრის კვართის ორდენი“, რომლის პირველი დიდოსტატი (Grand Master) თავად იყო (შემდგომ ორდენს ხელმძღვანელობდა გიორგი (ხორხე) ბაგრატიონ-მუხრანელი). ამასთან, იგი იყო „იერუსალიმის  წმ. იოანეს ორდენის“ რაინდი.

1942 წელს ი. ბაგრატიონ-მუხრანელის თაოსნობით გერმანიაში დაარსდა ქართული პატრიოტული პოლიტიკური ორგანიზაცია „ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი“, რომლის უზენაესი მიზანი იყო საქართველოს დახსნა საბჭოთა იმპერიის მარწუხებიდან და ქვეყანაში კონსტიტუციური მონარქიის შემოღება.

## ლიტერატურა
ბაგრატიონ-მუხრანელი, ირაკლი
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
ჯანო ბაგრატიონი

**ირაკლი (ჯანო) კონსტანტინეს ძე ბაგრატიონი** (დ. 15 სექტემბერი, 1909, სოფელ აბანო, ახლანდელი ქარელის რაიონი — გ. 15 მაისი, 1979,თბილისი) — ქართველი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი, მუსიკალური მოღვაწე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1967). 1933-1946 თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. 

ასრულებდა ქართულ ცეკვებს ოპერებში „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“, „ქეთო და კოტე“ და სხვ. გამოდიოდა საბალეტო სპექტაკლებშიც (ზაალი - ანდრია ბალანჩივაძის „მთების გული“; დიტო - შ. თაქთაქიშვილის „მალთაყვა“). 1938-1945 და 1956-1970 იყო საქართველოს სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო დამსახურებული ანსამბლის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, 1970-1979 კი საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის მთავარი ქორეოგრაფი. დადგა ცეკვები „საქორწილო“, „ძველი თბილისის ფრესკები“, „ალვანური“ და სხვა. ბაგრატიონი იღვწოდა ქართული ხალხური ცეკვების უძველესი ტრადიციების შენარჩუნებისა და განმტკიცებისათვის. ერთდროულად (1934-1939) პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის სტუდიაში. 1935-1945 ხელმძღვანელობდა თსუ-ისა და საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის (ახლანდელი ტექნიკური უნივერსიტეტი) თვითმოქმედ ქორეოგრაფიულ წრეებს. მისი მოწაფეები იყვნენ ნ. გურია, ლ. თათეიშვილი, ე. კელაპტრიშვილი, ნ. ბაგრატიონი, გ. დარახველიძე, გ. სალუქვაძე, ა. თათარაძე, კ. მანჯგალაძე, მ. შუბაშიკელი, გ. ბახტაძე და სხვები.

აღსანიშნავია ბაგრატიონის მოღვაწეობა ქართულ ესტრადაზე. იგი ხელმძღვანელობდა საქართველოს ერთ-ერთ პირველ ჯაზურ კოლექტივს (1945-1950). აფხაზეთის ფილარმონიის საესტრადო ანსამბლს (1950-1953), საქართველოს ფილარმონიის საესტრადო კოლექტივს (1953-1956). ამ კოლექტივებში გემოვნებით ასრულებდა ქართული და ამიერკავკასიის ხალხთა სიმღერებს, განსაკუთრებით აღსანიშნავია მ. ჩირინაშვილის მიერ დამუშავებული ხალხური სიმღერა „ყვავილების ქვეყანა“ (ტექსტი ბ. ფერაძისა). ბაგრატიონმა დიდი ამაგი დასდო ქართული ხალხური ცეკვის საესტრადო სცენაზე შემოტნისა და დამკვიდრების საქმეს.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1967 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
**თათარაძე ა.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 319-320, თბ., 1997

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კონსტანტინე ბაგრატიონი

**კონსტანტინე ალექსანდრეს ძე ბაგრატიონი** (დ. 15 ოქტომბერი, 1915, პეტერბურგი  — გ.   15 აპრილი, 1992, თბილისი) — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი. 1921 წელს მისი მშობლები ბათუმიდან ემიგრაციაში წავიდნენ, ჯერ სტამბოლს, შემდეგ კი ვისბადენს (გერმანია) შეაფარეს თავი. 1922 წლიდან პარიზში ცხოვრობდა, განათლება მიიღო სენ-ჟერმენის კოლეჯსა და ჟანსონდე-სილის ლიცეუმში, შემდეგ სწავლა გააგრძელა პარიზის უნივერსიტეტში. 1953 ცოლად შეირთო საფრანგეთის წარჩინებულთა გვარის წარმომადგენელი მონიკა პაულიაკ-დეფომბელიური, ვისგანაც შეეძინა ორი შვილი, ქეთევანი და ალექსანდრე (დ. 4 აგვისტო, 1956, ტალანსი, საფრანგეთი, განათლებით იურისტი, ცხოვრობს ქ. ბორდოში). 1992 თებერვალში დაბრუნდა საქართველოში. დაკრძალულია სვეტიცხოვლის ტაძარში.

## ლიტერატურა
**აბულაძე მ.,* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 320, თბ., 1997

კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
ლეონიდა ბაგრატიონი

**ლეონიდა გიორგის ასული ბაგრატიონი** (დ. 1914, თბილისი — გ. 2010, მადრიდი) — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი. მშობლებთან ერთად წავიდა ემიგრაციაში. 1934 წელს პირველად დაქორწინდა ქ. ნიცაში სუმნერ მოორ კიბიზე. მისგან ჰყავს ქალიშვილი ელენე (* 1935), მეორედ იქორწინა (1948) შვეიცარიის ქ. ლოზანში რუსეთის ტახტის მემკვიდრე დიდ მთავარ ვლადიმერ კირილეს ძე რომანოვზე (დ. 1917 — გ. 1992). ჰყავს ქალიშვილი მარია რომანოვა (დ. 1952) და შვილიშვილი გიორგი (დ.  1981).
## ლიტერატურა
**შარაძე გ.,* ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 320, თბ., 1997

კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
ნიკო ბაგრატიონი

250px|thumb| ნიკო ბაგრატიონ-მუხრანელი (ბური) ზის, მისი მეგობარი ფრანგი დე ბრედა. ინგლისელების ტყვეობიდან ახალგათავისუფლებულები
**ნიკო გიორგის ძე ბაგრატიონი**,* ნიკო ბური* (დ. 1868, მუხრანი — გ. 1933, თბილისი) — ინგლისელებისა და ბურების ომის (1899-1902) აქტიური მონაწილე. 

წარმოშობით ეკუთვნოდა ქართლის ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს. 1899 პეტერბურგს გაემგზავრა, იქიდან — პარიზში, შემდეგ მარსელზე გავლით ალექსანდრიაში (ეგვიპტე) ჩავიდა. იმ ხანებში დაიწყო ინგლის-ბურების ომი. ბაგრატიონი, როგორც მოხალისე, ტრანსვაალში გაემგზავრა და ინგლისელების წინააღმდეგ იბრძოდა. იგი ახლოს გაეცნო ტრანსვაალის პრეზიდენტს პაულუს კრიუგერს, გამოჩენილ სარდლებს პეტრუს ჟუბერსა და ლუის ბოტას. ბურების დამარცხების შემდეგ ბაგრატიონი მონაწილეობდა პარტიზანულ მოძრაობაში. ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ინგლისელებმა დაატყვევეს და დახვრეტა მიუსაჯეს, მაგრამ, როგორც საქართველოს სამეფო გვარის შთამომავალს, დახვრეტა შეუცვალეს წმ. ელენეს კუნძულზე გადასახლებით, საიდანაც იგი ჯერ საფრანგეთში, შემდეგ კი სამშობლოში დაბრუნდა. ბაგრატიონმა დაწერა მოგონებების წიგნი "ბურებთან". პირველ ნაწილში აღწერა თავისი ოჯახის თავგადასავალი, XIX საუკუნის II ნახევარში საქართველოს ყოფის ცალკეული სურათები, მეორე, უფრო ვრცელი ნაწილი მიუძღვნა ტრანსვაალის ომს და თავის მონაწილეობას ამ ომში.

## საინტერესო ამბები 
* მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხრანის №1 საჯარო სკოლას ნიკო ბაგრატიონის (ნიკო ბურის) სახელი მიენიჭა, სადაც  მისი  ცხოვრების ამსახველი კუთხე გაიხსნება. სკოლის შენობაზე სამხრეთაფრიკელი ფერმერების ინიციატივითა და მხარდაჭერით,მემორიალური დაფაც გაიხსნება. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკო ბური — ქართველები უცხოეთში
*ნიკო ბაგრატიონი — ბურების თავისუფლებისათვის მებრძოლი — Georoyal
*მწერალი იგორ ობოლენსკი თავად ნიკოლოზ ბაგრატიონ-მუხრანელის ისტორიას გვიამბობს.
*ნიკო ბაგრატიონი (ბური) – ბურებთან
*რატომ არ დახვრიტეს ინგლისელებმა ნიკო ბაგრატიონი.
*ნიკო ბაგრატიონი (ბური) – მებრძოლი უფლისწული საქართველოდან 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული  1868
კატეგორია:გარდაცვლილი  1933
კატეგორია:მუხრანელების თავადური შტო
რომან ბაგრატიონი

**რომან (რევაზ) ივანეს ძე ბაგრატიონი** (დ. ოქტომბერი, 1778, ყიზლარი ― გ. 1834) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. მხედარმთავარ პეტრე ბაგრატიონის უმცროსი ძმა. 

საქართველოს ამბებით დაინტერესებული 1806 წელს პ. ბაგრატიონის დავალებით სამშობლოში ჩამოვიდა აქაური ვითარების შესასწავლად და თავადაზნაურობის პოზიციის გასარკვევად. რუსეთთან საქართველოს შეერთებით უკმაყოფილო თავადებმა თავიანთი სურვილები თხოვნის სახით ჩამოაყალიბეს და პ. ბაგრატიონისათვის გადასაცემად ბაგრატიონს ჩააბარეს. ამან შეაშფოთა საქართველოს რუსეთის მმართველობა. მთავარმართებლის მოთხოვნით ბაგრატიონი სასწრაფოდ რუსეთს გაიწვიეს. მონაწილეობდა რუსეთის 1812 სამამულო ომში. XIX საუკუნის 20-იან წლებში ბაგრატიონი კავკასიის არმიაში მსახურობდა და ირან-თურქეთის წინააღმდეგ ბრძოლებში მონაწილეობდა. იგი თბილისში დასახლდა. მისი სახლი გადაიქცა სალონად, სადაც იკრიბებოდა თბილისის მოწინავე საზოგადოება. 1832 ბაგრატიონის სახლში დაიდგა  ალექსანდრე გრიბოედოვის კომედია „ვაი ჭკუისაგან“.

## ლიტერატურა
** ბერძენიშვილი ნ.,* საქართველოს ისტორიის საკითხები, წგნ. 2, თბ., 1965;
* *ბენდიანიშვილი ა.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 131-132, თბ., 1977

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1778
კატეგორია:გარდაცვლილი 1834
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები