open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჟორჟ პომპიდუ

thumb|130px|ჟორჟ პომპიდუ
**ჟორჟ პომპიდუ** (სრული სახელი *ჟორჟ ჟან რაიმონ პომპიდუ*, ფრანგ. Georges Jean Raymond Pompidou); დ. 5 ივლისი, 1911, მონბუდიფი, ოვერნი — გ. 2 აპრილი, 1974, პარიზი) — ფრანგი სახელმწიფო მოღვაწე, პრემიერ-მინისტრი (1962-1968) და მეხუთე რესპუბლიკის პრეზიდენტი (1969-74), მემარჯვენეების (გოლისტების) ლიდერი. მისი მმართველობის პერიოდი აღინიშნა ქვეყნის ეკონომიკური აღმავლობით და ტექნიკური მოდერნიზაციით, ასევე ევროპული სტრუქტურების შემდგომი განვითარებით. განათლებით ლიტერატურისა და ხელოვნებათმცოდნე, პომპიდუ თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის - პომპიდუს ცენტრის - დამაარსებელი იყო. მასვე ეკუთვნის ფრანგული პოეზიის ანთოლოგია.

## შრომები 
* *Anthologie de la Poésie Française*, Livre de Poche/Hachette, 1961
* *Le Nœud gordien*, éd. Plon, 1974
* *Entretiens et discours*, deux vol., éd. Plon, 1975
* *Pour rétablir une vérité*, éd. Flammarion, 1982

## ლიტერატურა 
*
*

კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები
მექა

**მექა** (, , ) — საუდის არაბეთის მექას პროვინციის დედაქალაქი, ისტორიულ ჰეჯაზის რეგიონში. მისი მოსახლეობა 2004 წელს 1,294,167 ადამიანს შეადგენდა. მდებარეობს ჯედადან 73 კმ-ში, აბრაამის ვიწრო ქვიშიან ხეობაში, ზღვის დონიდან 277 მ-ში, წითელი ზღვიდან 80 კმ-ში. მექაში არის კუბური ფორმის ნაგებობა. ყააბა (ქააბა)  არაბ..الكعبة. ისლამურ რელიგიაში ეს არის ყველაზე სათაყვანებელი ადგილი. ისლამური ტრადიციის თანახმად შენობა აგებულია მოციქულ იბრჰიმის(აბრაამის) მიერ ორიათასზე მეტი წლის წინ. ნაგებობის გარშემო  სამლოცველოა (მასკი) მასჯიდ ალ-ჰარამი.
ლოცვის დროს ყოველი მუსლიმანი დედამიწის რა ადგილასაც არ უნდა იმყოფებოდეს სახით ქააბასკენ ბრუნდება და ლოცვას ისე აღავლენს. ქააბა კოსმოსიდან ყოველთვის თეთრად  ჩანს, მუდმივი თეთრ ტანსაცმელში გამოწყობილი მლოცველების გამო.
 
ქალაქი ისლამის უწმინდეს ადგილად ითვლება და ჰაჯის  მიხედვით ყველა ფიზიკურად ჯანმრთელ და შეძლებულ მუსლიმანს მოეთხოვება ამ ადგილის მონახულება სიცოცხლეში ერთხელ მაინც. 
[thumb|center|850px|[მასჯიდ ალ-ჰარამი.]]

## რესურსები ინტერნეტში 
* მექას მუნიციპალიტეტი  ოფიციალური საიტი (არაბულად)
* არაბული საინფორმაციო წყაროები – მექა 
* მექა წარსულში და ახლა  -  ჟურნალი *Life*
* პილიგრიმის მონათხრობი - რიჩარდ ბურტონი 

კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
კატეგორია:წმინდა ქალაქები
კატეგორია:ისლამი
გიორგი ჩახავა

thumb|right|300px.|არქიტექტორი - გიორგი ჩახავა

**გიორგი ჩახავა** (დ. 14 მაისი, 1923, თბილისი — გ. 2007) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს სსრ დამსახურებული არქიტექტორი (1971).

## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის 25-ე საშუალო სკოლა, არმიაში სამსახურის შემდეგ ჩააბარა და 1949 წელს დაამთავრა   საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. წარმოადგენს არქიტექტურული ხელოვნების მკვეთრად გამორჩეულ მიმდინარეობას. მისი პროექტები განხორციელებულია, როგორც საქართველოში, ასევე მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში - უკრაინაში, უზბეკეთში, ტაჯიკეთში, ავღანეთში და ლიბანში. მისი ხელოვნების მთავარი მუზა — მისი ქვეყნის განუმეორებელი ბუნებაა, რომელიც გამორჩეულია სხვადასხვა კუთხის და რეგიონის ბუნებრივი ნიშნებით, მთის სოფლებით.

აღნიშნავს გ. ჩახავა.
არქიტექტორის განხორციელებული ნამუშევრები ამ ხედვის პირდაპირი, სივრცული (ძეგლით) დადასტურებაა. გ. ჩახავა ხშირად მიდის და თმობს მოცულობას, რომელშიც შესაძლოა შენობის დამატებითი, სასარგებლო ფართობი ყოფილიყო. ეს დათმობა რეალიზდება როგორც შიგნიდან ასევე გარედან ხედების გაუმჯობესების მიზნით.

1991 წელს არჩეულია აღმოსავლეთის ქვეყნების არქიტექტურის საერთაშორისო აკადემიის საპატიო წევრად. საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის მიერ დაჯილდოვდა მედლით ”განსაკუთრებული დამსახურებისთვის არქიტექტურაში”. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998).
დაჯილდოებულია მედლებით, 1941-1945 წლებში დიდ სამამულო ომში  მონაწილეობისთვის. იყო სსრკ არქიტექტორთა კავშირის საპატიო სიგელების მფლობელი.

## გალერეა

სურათი:Chakhava1.jpg‎|
სურათი:Chakhava2.jpg‎|
სურათი:Chakhava3.jpg‎|
სურათი:Chakhava4.jpg‎|
სურათი:Chakhava5.jpg‎|

## მიმდინარე პროექტები

სურათი:Chakhava6.jpg |სასტუმრო თბილისში, მარშალ გელოვანის გამზირზე‎
სურათი:Chakhava7.jpg‎
სურათი:Chakhava8.jpg‎
სურათი:Chakhava9.jpg
სურათი:Chakhava10.jpg|სასტუმრო თბილისში, ვაკე-საბურთალოს გზაზე‎
სურათი:Chakhava12.jpg|სასტუმრო გუდაურში

## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი ჩახავას პერსონალური საიტი 
*

კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული  14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია: საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1949)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გ
ფუტკრები

**ფუტკრები** () — მწერების ზეოჯახი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. შეიცავს რამდენიმე ოჯახს (Colletidae, Andrenidae — მოკლეხორთუმიანები, Apidae — ნამდვილი ფუტკრები, Megachillidae  და სხვა). ფუტკრების სხეულის სიგრძე 1,5 მმ — 5 სმ აღწევს. აქვს მლოკავ-მღრღნელი პირის აპარატი; უმრავლესობის ქვედა ყბა და ქვედა ტუჩი წაგრძელებულია ხორთუმად. სხეული მოფენილია ბუსუსებით. მრავალი ფუტკრის უკანა კიდურების წინა ნაწევარი გარდაქმნილია „კალათად“, რომელშიც ფუტკრები გრძელი ბუსუსების მეშვეობით აგროვებენ ყვავილის მტვერს, მუცლის ბოლოზე განვითარებულია ნესტარი ანუ საწერტელი. ზეოჯახში 20 ათასამდე სახეობაა. გვხვდება ყველგან, სადაც კი ყვავილოვანი მცენარეებია. ფუტკრები იკვებებიან ყვავილის მტვრითა და ნექტარით. ახასიათებთ შთამომავლობაზე ზრუნვა, ერთეული ფუტკრების დედალი ერთ ან რამდენიმეუჯრიან ბუდეს აშენებს, შიგ კვერცხებს დებს, უჯრას ბეჭდავს და ბუდეს ტოვებს. კვერცხებიდან შეიძლება გამოიჩეკოს როგორც დედალი, ისე მამალი ფუტკარი. ე. წ. ნახევრად სოციალური ფუტკრების დედალი ბუდეში რჩება პირველი თაობის გამოჩეკამდე, რომელიც მხოლოდ დედლებისაგან შედგება. ისინი აშენებენ ახალ უჯრებს, ავსებენ საკვებით, მაგრამ კვერცხებს არ დებენ. კვერცხებს ისევ ძველი დედა ფუტკარი დებს. მხოლოდ 1—4 უნაყოფო თაობის შემდეგ, ძველი დედა ფუტკრის მიერ დადებული კვერცხებიდან ვითარდებიან როგორც დედლები, ისე მამლები, დედა ფუტკარი კი კვდება. ფუტკრებს შორის მრავალი, მათ შორის თაფლის მომცემი ფუტკრები, ოჯახებად ცხოვრობენ (საზოგადო ფუტკრები). მათ ახასიათებთ პოლიმორფიზმი (ფუტკრის ოჯახი) — დედლებისა და მამლების გარდა, მათ ჰყავთ მრავალრიცხოვანი მუშა (უნაყოფო დედლები) ფორმები.

ფუტკრების ყველა სახეობა სასარგებლოა როგორც მცენარეთა დამმტვერავი. თაფლის მომცემი ფუტკარი (ფუტკარი მეთაფლია) ადამიანმა უძველესიდროიდან მოიშინაურა თაფლის, ცვილის, დინდგელის, ფუტკრის რძის მიღების მიზნით. ფუტკრების შხამს იყენებენ მედიცინაში, ზოგი ფუტკრის კბენა საშიშია ადამიანისა და ცხოველებისათვის. აღსანიშნავია ქართული ფუტკარი, რომელიც მთელ მსოფლიოშია ცნობილი თავისი გრძელი ხორთუმებით, რაც საშუალებას აძლევს ამოწოვოს ნექტარი სხვა ფუტკრებისთვის მიუწვდომელი ყვავილიდან.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფუტკარი მეთაფლია
* ფუტკრით დამტვერვა
* ფუტკრის გამოზამთრება
* ფუტკრის დაავადებანი
* ფუტკრის თაფლი
* ფუტკრის მავნებლები
* ფუტკრის სელექცია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Apoidea 

## ლიტერატურა
*ყურაშვილი ბ., უხერხემლოთა ყოოლოგია, გამოც. მე-ე, თბ., 1980

კატეგორია:ფუტკრები
ალექსი რიკოვი

thumb|right|ალექსი რიკოვი
**ალექსი ივანეს ძე რიკოვი** () (დ.  25 თებერვალი[  ძვ. სტ. 13 თებერვალი], 1881, სარატოვი — გ. 15 მარტი 1938, მოსკოვი) — საბჭოთა პოლიტიკოსი სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე 1924–1930 წლებში.

## ბიოგრაფია
1901 წლიდან იყო რსდმპ წევრი. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ აირჩიეს მუშათა დეპუტატების მოსკოვის საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ. იმავე წლის სექტემბერში აირჩიეს პეტროგრადის საბჭოს პრეზიდიუმის წევრად. ოქტომბრის გადატრიალების შემდეგ გახდა სახალხო კომისართა საბჭოს და პარტიის ცეკა-ს წევრი. იყო რსფსრ-ს პირველი შინაგან საქმეთა საქმეთა სახალხო კომისარი. 1921-1923 წლლებში იყო სახკომსაბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:დაბადებული  25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი
კატეგორია:რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის III ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნიკოლოზ ბულგანინი

**ნიკოლაი ალეკსანდროვიჩ ბულგანინი** (; დ.  30 მაისი [ ძვ. სტ. 11 ივნისი] 1895,  ნიჟნი ნოვგოროდი — გ. 24 თებერვალი, 1975, მოსკოვი) —  საბჭოთა პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1955-1958 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკოლოზ ბულგანინი რუსეთის თავდაცვის სამინისტროს საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსფსრ-ის I  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის II  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის IV  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
რესტიტუცია

**რესტიტუციის კანონი** ქონების ანაზღაურების კანონს ემყარება, თუმცა ის განსხვავდება კომპენსაციის კანონისგან, რომელიც დანაკარგის ანაზღაურებას ემყარება. რესტიტუციის გადაწყვეტილებით სასამართლო ავალდებულებს დამცველს მოსაჩივრეს დაუთმოს მისი ქონებისგან ამონაგები. მაშინ როდესაც კომპენსაციის დავალებისას დამცველი ვალდებულია მოსაჩივრეს მის დანაკარგები აუნაზღაუროს.

კატეგორია:იურიდიული ტერმინოლოგია
ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგური

**ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგური** — ერთ-ერთი პირველი ჰიდროელექტროსადგური საქართველოში და რუსეთის იმპერიაში, სანქტ-პეტერბურგისა და ახალი ათონის ჰიდროელექტროსადგურების შემდეგ. 

## ისტორია
აგებულია მდინარე ბორჯომულაზე. ამუშავდა 1899 წლის 15 იანვარს. ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგურის საერთო სიმძლავრე 60 კვტ-ს შეადგენდა. ელექტროსადგურში მუშაობდა პელტონის ტიპის ორი გენერატორი, თითოეული 70 ცხენის ძალის სიმძლავრისა. 1950 წელს ბორჯომის ჰიდროელექტროსადგურმა შეწყვიტა ელექტროენერგიის გამომუშავება.

ჰიდროელექტროსადგურის შენობა მდებარეობს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის ბორჯომის ცენტრალური ისტორიული პარკის ტერიტორიაზე. შენობა 1898–99 წლებშია აგებული გერმანელი არქიტექტორის ფრიდრიხ მონდელ ჰაურის პროექტით. 1990-იან წლებში შენობა გაიძარცვა და მნიშვნელოვნად დაზიანდა. 

2020 წლიდან საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს და სს „საქართველოს ენერგეტიკის განვითარების ფონდის“ თანამშრომლობის საფუძველზე დაიწყო ჰიდროელექტროსადგურის ისტორიული შენობა-ნაგებობების რეაბილიტაცია მათში ტექნოლოგიური მუზეუმის განთავსების მიზნით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჰიდროელექტროსადგურები საქართველოში
* ბორჯომის ცენტრალური ისტორიული პარკი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ჰიდროელექტროსადგურები
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ბორჯომის შენობა-ნაგებობები
ბოსლობა

**ბოსლობა** (სვან. *ბოსლობ*, *ბემღუ*, *ლიღმესარი*) — ნაყოფიერების და გამრავლების ღვთება ბოსელის კულტთან დაკავშირებული მოძრავი ხალხური დღეობა (იხდიდნენ იანვარსა ან თებერვალში) დასავლეთ საქართველოში. ძველად საქართველოს ყველა კუთხეში უნდა ყოფილიყო გავრცელებული. საბოსლო წეს-ჩვეულებათა შესრულების მიზანი იყო საქონლის და შინაური ფრინველის გამრავლება-სისაღე, მარცვლეულისა და ღვინის მოსავლის გადიდება, ყანა-ვენახების დაცვა უამინდობისა და სოფლის მეურნეობის მავნებელთაგან. ბოსლობის მთავარი აქტი სრულდებოდა ბოსელში.

## გურია
გურიაში ბოსლობა აღინიშნებოდა უძღების კვირის წინა შაბათ საღამოს. ქვის კეცზე გამოაცხობდნენ მჭადს, რომელშიც ჩააყოლებდნენ ღორის მუცლის ქონს. წმინდა ბოსელეს შესთხოვდნენ საქონლის სიმრავლეს. ვახშმის წინ ვაჟს შეუშვებდნენ საქონლის ბაგაში, რომელიც ხარს კისერზე გადაატეხდა ჯვრის ფორმის მჭადს. ხის რქებზე სანთლებს დაანთებდნენ.

## რაჭა
ქვემო რაჭაში სადღესასწაულოდ მეტწილად სამ ლობიოსგულიან „განატეხს“ (სარიტუალო პური) აცხობდნენ: ერთს ძროხებისათვის, მეორეს ხარებისათვის და მესამეს „ვენახის მისალოცავად“. გამოცხობის წინ „ძრობის განატეხზე“ დააწებებდნენ ცომისაგან გაკეთებულ „ჯიქანს“, ხოლო „ხარის განატეხზე“ — სახვნელისა და უღლის გამოსახულებას. ვენახის მისალოცავ „განატეხს“ მტევნებიანი ვაზის ფორმა ჰქონდა. შეღამებისას „ძროხის“ და „ხარის“ განატეხები, ერთი ხელადა ღვინო და ანთებული სანთელი ბოსელში შეჰქონდათ, სადაც ოჯახის უფროსი ხარსა და ძროხას შუბლზე სანთლით თმას შეუტრუსავდა, ტანზე კვერცხს გადაუსვამდა. ბოსელში მყოფთაგან ყველა ჭიქა ღვინოს შესვამდა და საქონელს დალოცავდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წარმართული დღესასწაულები
კატეგორია:ქართული რიტუალები
დავით ბოსტაშვილი

**დავით (დათუნა) ბოსტაშვილი** — მაჩხაანელი გლეხი, ერეკლე II-ის მიერ გააზნაურებული. 1751 წელს აგრის ბრძოლაში დამარცხებული ერეკლე რომ ალაზანზე გადმოდიოდა, ბოსტაშვილმა იგი ხიფათს გადაარჩინა. ხალხმა მასზე ლექსი გამოთქვა. ლექსში მოთხრობილი ამბავი ემთხვევა წერილობით წყაროებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი აზნაურები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
ბოსტნეული კულტურები

[მინი|ბოსტნეულის სექცია [სუპერმარკეტი|სუპერმარკეტში]]
[მინი|ბოსტნეული [ბაზარი|ბაზარში]]
**ბოსტნეული კულტურები** — ბალახოვანი მცენარეები, რომლებსაც საჭმელად იყენებენ. ბოსტნეული კულტურები განეკუთვნება 10 ოჯახს:

* ჯვაროსანნი — კომბოსტო, ჭარხალი, თალგამურა (მიწამხალა), თალგამი, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, პირშუშხა, წიწმატი;
* ქოლგოსანნი — სტაფილო, ოხრახუში, ძირთეთრა, ნიახური, ცერეცო;
* გოგრისებრნი — გოგრა, კიტრი, ნესვი, საზამთრო;
* ძაღლყურძენასებრნი — პამიდორი, წიწაკა, ბადრიჯანი, ფიზალისი;
* პარკოსნები — ცერცვი, ბარდა, ლობიო;
* შროშანასებრნი — ხახვი, ნიორი, პრასი, ჭლიკვი, ღანძილი, სატაცური;
* რთულყვავილოვანნი — სალათა, არდი, ძირშავა, არტიშოკი, ტარხუნა;
* ჯიჯლაყასებრნი — ჭარხალი, ისპანახი;
* მატიტელასებრნი — რევანდი, მჟაუნა;
* მარცვლოვანნი — ტკბილი სიმინდი.

სიცოცხლის ხანგრძლივობის მიხედვით განარჩევენ ერთწლოვან, ორწლოვან და მრავალწლოვან ბოსტნეული კულტურებს. საჭმელად გამოსაყენებელი ორგანოების მიხედვით ბოსტნეული კულტურები იყოფა 4 ჯგუფად: ფოთლიანები — კომბოსტო, კამა, ოხრახუში, სალათა, ისპანახი და სხვა; ნაყოფიანები — კიტრი, ნესვი, საზამთრო, პამიდორი, ბადრიჯანი, ლობიო, სიმინდი და სხვა; ძირხვენები — თალგამურა, ბოლოკი, თვის ბოლოკი, სტაფილო, ჭარხალი და სხვა; ბოლქვიანნი — ხახვი, პრასა, ნიორი. მრავალწლოვანებს გამოყოფენ ცალკე ჯგუფად. ბოსტნეული კულტურები შეიცავს ვიტამინებს, აგრეთვე ნახშირწყლებს, ცილებს, ცხიმებს. ხახვში, ნიორში, ბოლოკსა და სხვა შემავალ ფიტონციდებს ახასიათებთ ბაქტერიციდული თვისებები. თითქმის ყველა ბოსტნეული ძვირფასი საკონსერვო ნედლეულია. ბოსტნეული კულტურების უმეტესობა ტროპიკული და სუბტროპიკული წარმოშობისაა, ბევრი მათგანი სითბოს მოყვარულია და მოითხოვს ნაყოფიერსა და ტენიან ნიადაგს. საქართველოში ბოსტნეული კულტურები ძველთაგანვე ფართოდაა გავრცელებული.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ნაყოფი (მცენარე)
*ვეგეტარიანელობა

## ლიტერატურა
* Munro, Derek B., Small, E. 1997 *Vegetables of Canada. * NRC Research Press, Ottawa ISBN 978-0-660-19503-2

## რესურსები ინტერნეტში 
* Photo ID of Vegetables  by Capt. Pawanexh Kohli
* UC Vegetable & Research Information Center
* Fruits and Vegetables - Your Reference to Fruits and Vegetables, Veg Recipes, Healthy Diet, Healthy Life and Food Tips, Storage Information, Suppliers Directory.

*
ბოსტნის წალიკა

**ბოსტნის წალიკა** () — ერთწლოვანი მცენარე მატიტელასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკის ჩრდილოეთ ნაწილსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. გვხვდება აგრეთვე საქართველოშიც. 

იზრდება მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე, მდელოებზე. იყენებენ ხალხურ მედიცინაში, კერძოდ, ბუასილის სამკურნალოდ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მატიტელასებრნი
ბოსტონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბოსტონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბოსტონი — ქალაქი მასაჩუსეტსის შტატში
* ბოსტონი — ქსოვილი
ბოტრიდიუმი

** ბოტრიდიუმი** () — მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეების გვარი. ბინადრობენ ტენიან ნიადაგებზე და წყალსატევების ნაპირებზე. აქვს მსხლისებრი უუჯრედო, მრავალბირთვიანი თალუსი. ნიადაგს ემაგრება უფერული რიზოიდებით. წყალში მრავლდება ზოოსპორებით, ნიადაგზე კი — აპლანოსპორებით (უსქესო გამრავლების უმოძრაო სპორები). გაშრობისას ბოტრიდიუმი წარმოქმნის მრავალბირთვიან ცისტებს, რომელთაგან ვითარდება ახალი მცენარე ან მრავალი ზოოსპორა. სქესობრივი გამრავლება ცნობილი არ არის.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მოყვითალო-მწვანე წყალმცენარეები
ბოქაული (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბოქაული** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბოქაული — თანამდებობა საქართველოში
* ბოქაული — თანამდებობა რუსეთში
ბოქაული (საქართველო)

**ბოქაული** (თურქ.-მონღ. ბუქავულ — მნე) — საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის დაბალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. სახელწოდება „ბოქაული“ საქართველოში XVI საუკუნიდან შემოვიდა. ამავე მნიშვნელობით იხმარებოდა ტერმინები მანდატური და იასაული. ბოქაულსა და იასაულს ხელჯოხიანები ეწოდებოდათ (არგნოსანი). ბოქაულს ევალებოდა სამეფო ხელისუფლების სხვადასხვა ხასიათის ბრძანებისა და განკარგულების შესრულება, განაჩენის აღსრულება, წესრიგის დაცვა და სხვა; მსგავს საქმიანობას ეწეოდა ბოქაულთუხუცესიც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ბოქაული (რუსეთი)

**ბოქაული** (თურქ.-მონღ. ბუქავულ — მნე) — ქართული შესატყვისი რუსეთის იმპერიის მოხელისა — პრისტავი (რუს. Пристав). 

პოლიციის ბოქაული იყო მცირე ადმინისტრაციული ერთეულის — მაზრისა და ქალაქის უბნის (უბნის პოლიციის ბოქაული), პატარა ქალაქის და დაბის (ქალაქის პოლიციის ბოქაული) — პოლიციის უფროსი. სასამართლოს ბოქაული ასრულებდა სასამართლო აღმასრულებლის ფუნქციებს.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:თანამდებობები რუსეთის იმპერიაში
ბოქაულთუხუცესი

**ბოქაულთუხუცესი** — საპოლიციო-ადმინისტრაციული აპარატის მაღალი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში. წყაროებში მოიხსენიება XVI საუკუნიდან, როგორც საპოლიციო აპარატის ხელმძღვანელი. XVII საუკუნიდან ქართლის სამეფოში ბოქაულთუხუცესი ეშიკაღაბაშის მოადგილე იყო. ასრულებდა ბოქაულის ანალოგიურ ფუნქციებს. ვახტანგ მეფის დასტურლამალით ერთდროულად რამდენიმე ბოქაულთუხუცესის არსებობა დასტურდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
მშვიდობის მტრედი

right|thumb|პაბლო პიკასო ”მშვიდობის მტრედი”
**მშვიდობის მტრედი** — გამოსახულება, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და რომელიც უკავშირდება მშვიდობის მომხრეთა მსოფლიო კონგრესს.

მშვიდობის მომხრეთა პირველი მსოფლიო კონგრესი ჩატარდა 1949 წელს პარიზში და პრაღაში. ამ კონგრესის ემბლემა შექმნილია პაბლო პიკასოს მიერ. ემბლემაზე გამოსახულია თეთრი მტრედი, რომელსაც ნისკარტით უჭირავს ზეთის ხილის ხის ტოტი.

არსებობს თეთრი მტრედების აფრენის ტრადიცია - ქორწილებში, დაბადების დღეების აღნიშვნისას და სხვა სადღესასწაულო ღონისძიებებზე.

## სიმბოლოს ისტორია 
ჯერ კიდევ წინათ მტრედს მიიჩნევდნენ ბარაქის და შესაბამისად მშვიდობის სიმბოლოდ. ძველად ხალხი ფიქრობდა, რომ მტრედს არ აქვს ნაღვლის ბუშტი, ნაღველი კი ითვლებოდა ცუდი და ბოროტი განწყობა-ხასიათის მიზეზად.

მტრედებს, აღმოსავლეთის ქვეყნებში, ოდითგანვე თვლიდნენ წმინდა ფრინველებად და ღმერთების მაცნეებად.

[left|thumb|მტრედები. რომანული ხატწერა კესონის ჭერზე, [ცილისი|ცილისში, 1160]]
[right|thumb|ევანგელისტი [იოანე ღვთისმეტყველი|იოანე. მოზაიკა სან კლემენტეს ეკლესიაში, რომი]]
ქრისტიანულ რელიგიაში მტრედი ითვლება სული წმინდის სიმბოლოდ. ბიბლიაში მტრედმა, რომელიც ნოემ გამუშვა - მას მოუტანა ზეთის ხილის ტოტი, როგორც სიმბოლო სტიქიის დაცხრომისა - დარის დადგომისა. ეს ითვლება ადამიანთა პატიების სიმბოლოდ. შუა საუკუნეებში მტრედი იყო აუცილებელი ატრიბუტი ხარების, ნათლობის, წმინდა სულის მოვლენის და სამების რიტუალებზე.

მტრედი ასევე გვხვდება მუჰამედ წინასწარმეტყველის მხარზე, რომელიც განასახიერებს მასზედ გარდმოსულ ღვთიურ სულს.

ითვლებოდა, რომ ეშმაკს და ალქაჯებს/კუდიანებს შეუძლიათ მიიღონ ნებისმიერი იერსახე, გარდა მტრედისა და ცხვრისა.

ძველ რომში მშვიდობის სიმბოლოდ ვენერას მტრედები ითვლებოდა, რომლებმაც ბუდე მოიქსოვეს მარსის გადმოპირქვავებულ ჩაჩქანში/მუზარადში.

საკუთარი ბარტყებისადმი ერთგულების გამო, მტრედი განასახიერებდა დედობრივ გრძნობებს. ზოგჯერ მტრედს მოიხსენიებდნენ სიბრძნის სიმბოლოდ.

მტრესებად მოიხსენიებდნენ ორაკულებსა და წინასწარმეტყველებს. ებრაელები მტრედს ეძახდნენ ”იონა”-ს ან ”იონახ”-ს. წინასწარმეტყველი, რომელიც ღმერთმა მოავლინა ნინევიაში, ატარებდა სახელს - იონა. მ. პ. ჰოლმა დაასაბუთა სახელი იოანე-ს წარმოშობა, რომელიც უკავშირდება წმინდა მტრედს.

ნეოპლატონიზმში მტრედი ასახიერებს ძალას, რომლითაც დამკვიდრდა დაბალი სამყარო. მასონები ამ სიმბოლოთი აღნიშნავენ უბიწოებას, სულის სისუფთავეს, ჩინეთში კი მას იყენებენ სიბერის და ხანგრძლივი სიცოცხლის სიმბოლოდ.

მტრედი გამოსახული იყო ზოგიერთი მმართველის სკიპეტრზე და აღნიშნავდა ღმერთისგან ნაბოძებ ძალაუფლებას.

ურთიერთ-მეამბორე მტრედები - შეყვარებულების სიმბოლოა. აშშ-ში და დიდ ბრიტანეთში იმ პოლიტიკოსებს, რომლებიც სამხედრო მოქმედებებს უჭერენ მხარს - *ქორებს* ეძახიან (*hawks*), მშვიდობის მომხრე პოლიტიკოსებს კი *მტრედებად* (*doves*) მოიხსენიებენ.

აღსანიშნავია, რომ არა მარტო მტრედი, არამედ ზოგადად, სხვადასხვა სახის ფრინველიც (ხშირად არა მტაცებელი) მიიჩნეოდა სული წმინდის, სიკეთის და მშვიდობის სიმბოლოდ. მაგალითად აკაკი წერეთლის ლექსში ”*სულიკო*”, რომელიც დღეისთვის ხალხურ სიმღერად დამკვიდრდა, ამ მისიას *ბულბული* ასრულებს.

center|500px

## იხილეთ აგრეთვე
* მტრედი
* მშვიდობა
* პაბლო პიკასო

## რესურსები ინტერნეტში
* ეთიმოლოგიური ტერმინები 
* ფრთიანი გამონათქვამები (რუსულად)
* ენციკლოპედია «სიმბოლოები, ნიშნები, ემბლემები»

პიკასო, პაბლო
ადამიანთა ქცევა

[thumb|*ადამიანთა ქცევა* http://www.mises.org/humanaction.asp(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%A4%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98:Humanactionscholar.jpg)]
**"ადამიანთა ქცევა: ტრაქტატი ეკონომიკის შესახებ"** – ლუდვიგ ფონ მიზესის ძირითადი ნაშრომი. უარყოფს პოზიტივიზმს ეკონომიკაში და აფუძნებს პრაქსეოლოგიას. გამოიცა 1940 წელს.

## შინაარსი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუდვიგ ფონ მიზესის ინსტიტუტი 

კატეგორია:ეკონომიკა
კატეგორია:კლასიკური ლიბერალიზმი
კატეგორია:მარგინალური კონცეფციები
მემფისი (ტენესი)

**მემფისი ** () — ქალაქი აშშ-ში, ტენესის შტატში, ამერიკის შეერთებული შტატების სამხრეთ–აღმოსავლეთში, მდინარე მისისიპის ნაპირზე, 652,236 მცხოვრებით (2017). 

დაარსდა 1819 წელს. სამოქალაქო ომში 1861 წელს ის კონფედერატების ხელში აღმოჩნდა, 1862 წლის 6 ივნისის ბრძოლის შემდეგ ის დაიბრუნეს უნიონისტებმა. ქალაქი ვითარდებოდა და იზრდებოდა, მაგრამ ყვითელი ცხელების სამმა ეპიდემიამ 1873-1879 წლებში მოსახლეობის დიდი ნაწილი შეიწირა, მრავალმაც დატოვა ქალაქი და მემფისი დაცარიელდა. მხოლოდ მეცხრამეტე საუკუნის მიწურულს აღიდგინა თავისი მნიშვნელობა ქალაქმა. მემფისის განვითარებაში განსაკუთრებით დიდი როლი შეასრულა მემფისელმა პოლიტიკოსმა ედვარდ კრამპმა, რომელიც 1910–1954 იყო ქალაქის მრავლგზის არჩეული მერი და ასევე კონგრესმენი ტენესიდან. მემფისის ინფრასტრუქტურის შექმნაში მისი წვლილი განუზომელია. ამ ქალაქში 1968 წლის 4 აპრილს მარტინ ლუთერ კინგი მოკლეს. მემფისი, ისევე როგორც ტენესის შტატის მეორე უმნიშვნელოვანესი ქალაქი ნეშვილი, ამერიკული მუსიკის ცენტრად და აკვნად შეიძლება ჩაითვალოს.

## ლიტერატურა 
* Dowdy, G. Wayne.  *Crusades for Freedom: Memphis and the Political Transformation of the American South* (University Press of Mississippi; 2010); 176 pages. Examines the political rise of two minorities, African-Americans and Republicans, after the demise of the machine politics of the Shelby County Democratic Party and the political boss Ed Crump.
* Rushing, Wanda. *Memphis and the Paradox of Place: Globalization in the American South*. Chapel Hill: University of North Carolina Press, 2009, on economic development
* Rushing, Wanda. "Memphis: Cotton Fields, Cargo Planes, & Biotechnology" *Southern Spaces* (2009) online 

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*მემფისის ისტორია
*Memphis Convention & Visitors Bureau
*Memphis Chamber of Commerce
*National Weather Service Memphis, TN
*Memphis Daily Newspaper – The Commercial Appeal

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ტენესი
პოზიტივიზმი

[მინი|[ოგიუსტ კონტი]]
**პოზიტივიზმი** — XIX საუკუნის შუა წლებში ოგიუსტ კონტის მიერ ჩამოყალიბებული ფილოსოფიური თეორია, რომლის მიხედვით ერთადერთი ჭეშმარიტი ცოდნა არის მეცნიერული ცოდნა, რომელიც თეორიების მეცნიერული შემოწმების საშუალებით მიიღწევა. ამ შეხედულებას მეცნიერების იდეოლოგიადაც მოიხსენიებენ. 

კონტის მიხედვით ჭეშმარიტების ძიების პროცესში საზოგადოება სამ თანმიმდევრულ სტადიას გადის: თეოლოგიურს, მეტაფიზიკურსა და პოზიტიურს (მეცნიერულს). თეოლოგიურ ფაზაში ადამიანებს ღმერთის უმაღლესი ძალის სწამთ, საზოგადოებას კი ღმერთის „წარმომადგენლები“ მართავენ. ადამიანებს სჯერათ რელიგიური დოქტრინების და მათთან დაკავშირებით კითხვები არა აქვთ. მეტაფიზიკურ ფაზაში ჩნდება და ძლიერდება იდეა ადამიანის უნივერსალური და განუყოფელი უფლებების შესახებ, ძლიერდება ამ უფლებების პატივისცემა. მესამე სტადიისათვის კი დამახასიათებელია პიროვნების მნიშვნელობის კიდევ უფრო ზრდა. აღარ არსებობს უზენაესი ავტორიტეტი, რომელსაც ადამიანები ემორჩილებიან — ყოველივეს პიროვნებათა თავისუფალი ნება განსაზღვრავს.
 
კონტის მიხედვით დასავლური ცივილიზაციისათვის პირველი სტადია დასრულდა განმანათლებლობის ეპოქით, მეორე — საფრანგეთის რევოლუციით.

## ლიტერატურა 
* Amory, Frederic."Euclides da Cunha and Brazilian Positivism", Luso-Brazilian Review. Vol. 36, No. 1 (Summer, 1999), pp.&nbsp;87–94.
* Giddens, Anthony. *Positivism and Sociology*. Heinemann. London. 1974.
* Gilson, Gregory D. and Irving W. Levinson, eds. *Latin American Positivism: New Historical and Philosophic Essays* (Lexington Books; 2012) 197 pages; Essays on positivism in the intellectual and political life of Brazil, Colombia, and Mexico,

## რესურსები ინტერნეტში 
* Parana, Brazil 
* Porto Alegre, Brazil
* Present positivistic Sociological theory 
* Rio de Janeiro, Brazil 
* Posnan, Poland 
* Positivists Worldwide
* Maison d'Auguste Comte, France

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
კატეგორია:პოზიტივიზმი
კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფია
ათწლეული

**ათწლეული** — ყველაზე ხშირად იგულისხმება კალენდარული ათწლეული, დროის პერიოდი, რომელიც მოიცავს ათ წელიწადს (იწყება 1 იანვარს და მთავრდება 31 დეკემბერს). ტერმინი „ათწლეული“ ასევე ხშირად გამოიყენება ნებისმიერი თვისების დროის 10-წლიანი პერიოდის აღსანიშნავად, მაგალითად: საქმიანობის ათწლეული; ორგანიზაციის ათწლეული და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Definition from Etymology Online
აკაკი ბაქრაძე (გინეკოლოგი)

**აკაკი ტრიფონის ძე ბაქრაძე** (დ. 16 ივნისი [ ძვ. სტ. 3 ივნისი], 1890, სოფ. ხეითი, ახლანდელი ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 30 იანვარი, 1979, თბილისი), ქართველი მეან-გინეკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1957). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია 
1920 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1921 წლიდან მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა კლინიკისა და საავადმყოფოს გინეკოლოგიურ განყოფილებებში. 1957–1973 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრის პროფესორი. დაამუშავა ენდოკრინული ჯირკვლის ყვითელი სხეულის სტიმულაციის მეთოდიკა. შემოიღო საშვილოსნოს ყელის გახსნის ახალი მეთოდი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მეან-გინეკოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
მარიამ ბაუერი

**მარიამ ბენიამინის ასული ბაუერი** (დ.  29 მაისი [ძვ. სტ. 16 მაისი], 1909, თბილისი ― გ. 6 სექტემბერი, 1995, მოსკოვი, დაკრალულია თბილისში) — ბალეტის მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1955).

1923 წელს თბილისში დაამთავრა მ. პერინის ქორეოგრაფიული სტუდია. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში. 1929-1930 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის საბალეტო ტექნიკუმში. 1930-1960 წლებში კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. 1936-1942 წლებში მუშაობდა პედაგოგად თბილისის ქორეოგრაფიულ სტუდიაში. 1960 წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ბალეტმაისტერ-რეპეტიტორია. ბაუერს ახასიათებდა ექსპრესია, ცეცხლოვანი გრძნობა, მდიდარი ტექნიკა და მიმიკა. შეასრულა პარტიები: გულნარა (პუნის „კორსარი“), ზარემა (ასაფიევის „ბახჩისარაის შადრევანი“), თოჯინა (დელიბის „კოპელია“), ოდეტა (ჩაიკოვსკის „გედების ტბა“), ტაო-ხოა (გლიერის „წითელი ყაყაჩო“) და სხვა. ბაუერის ნიჭის თავისებურებანი განსაკუთრებით მკაფიოდ გამოვლინდა სახასიათო პარტიებში: ქუჩის მოცეკვავე (მინკუსის „დონ კიხოტი“), ესპანური ცეკვა (ჩაიკოვსკის „გედების ტბა“), ინდური ცეკვა (თორაძის „გორდა“, სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1951) და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ქართველი ბალერინები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კანტილენა

**კანტილენა** (იტალ. cantilena < ლათ. cantus — სიმღერა) — მცირე ზომის ლირიკულ — ეპიკური სასიმღერო ლექსი (გამოკვეთილი მელოდიითა და მარტივი სასიმღერო წყობით) შუა საუკუნეების დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში ან ნარნარი მელოდიური ჰანგი ხმიერი ან საკრავის შესრულებით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
რიტმული პროზა

**რიტმული პროზა**, 1. ფონეტიკურ-ინტონაციურად ორგანზებული პროზა. 2. მეტრულად მოწესრიგებული პროზა, სადაც მახვილი, ჩვეულებრივი, ყოველ მესამე მარცვალზე მოდის და დაქტილური მეტრი აქვს. ქართულ მხატვრულ პროზაში რიტმულობის ტენდენცია შეინიშნება, მაგალითად, *შუშანიკის წამებაში*.

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ალექსანდრე ბაქრაძე

**ალექსანდრე კონსტანტინეს ძე ბაქრაძე** (დ.  5 მაისი, 1925, ქუთაისი — გ. მაისი, 2009) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1971). 

## ბიოგრაფია 
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, 1971-იდან იქვე ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, 1972-იდან დეკორაციულ-გამოყენებითი ხელოვნების კათედრის გამგეა. ბაქრაძის მთავარი ნამუშევრებია: საცხოვრებელი სახლი ბარნოვის ქუჩაზე (1958), ობელისკი-შემოსასვლელი თბილისის 1500 წლისთავის აღსანიშნავად (1958), 300 არაგველის მემორიალი, სასტუმრო „ივერიის“ რესტორნის მთავარი და აღმოსავლური დარბაზები და ღამის ბარი (1967), სასტუმრო „თბილისის“ ღამის კლუბი „მუხამბაზი“ (1973, ყველა  თბილისი), სამამულო ომში დაღუპულ გმირთა მემორიალი (1966, ქ. სიღნაღი). 1925 წლის რუსეთის აგრესიის წინააღმდეგ მებრძოლ იუნკერთა მემორიალი (2006, დაბა კოჯორი).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა

კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული  5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი  2009
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
ა
გიორგი ბაქრაძე

**გიორგი კონსტანტინეს ძე ბაქრაძე** (დ. 1 მაისი, 1908, ბუკისციხე — გ. 1 დეკემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი მეცნიერ-ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1960), პროფესორი (1962), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1975).

1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1937 წლიდან ეწეოდა მეცნიერულ და პედაგოგიურ მოღვაწეობას თსუ-ში. ბაქრაძის ძირითადი მეცნიერული ნაშრომები ეხება პოლიტეკონომიისა და საქართველოს ეკონომიკური განვითარების ისტორიის საკითხებს. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული  1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი  1 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გ
კატეგორია:ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
გიორგი ბარნაბიშვილი

**გიორგი კირილეს ძე ბარნაბიშვილი** (დ. 12 იანვარი, 1917, ქ. ოდესა ―  გ.  23 მარტი, 1982, თბილისი) — ქართველი ვიოლინჩელისტი და პედაგოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პროფესორი (1968). სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1952).

## ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია ჩელოს კლასი 1953 წლიდან იყო საქართველოს ფილარმონიის სოლისტი, 1941 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი, ჩელოსა და კონტრაბასის კათედრის გამგე (1965). 1944–1973 წლებში უკრავდა საქართველოს სახელმწიფო სიმებიან კვარტეტში, რომელმაც 1952 წელს მონაწილეობა მიიღო სიმებიან კვარტეტთა საერთაშორისო კონკურსში ქ. პრაღაში და ლაურეატის წოდება დაიმსახურა. მისი მოწაფეები იყვნენ ე. ისაკაძე, თ. გომელაური, ე. სანაძე, რ. მაჩაბელი და სხვები.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1952 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1952 — სსრკ სახელმწიფო პრემია (კვარტეტთან ერთად)
* 1982 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

## ლიტერატურა
**ტორაძე გ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", თბ., 1997

## რესურსები ინტერენტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ვიოლინჩელისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ვალერიან ბაქრაძე (რევოლუციონერი)

**ვალერიან ტარასის ძე  ბაქრაძე** (პარტიული ფსევდონიმი *„ჟელეზნი“*; დ. 1886, სოფ. დარკვეთი, შორაპნის მაზრა ― გ. 1908, ქ. ყაზვინი) ― რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში. 

## ბიოგრაფია
რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება ქუთაისის გიმნაზიაში სწავლის დროს. მონაწილეობდა ქუთაისის მოსწავლეთა გაფიცვებსა და დემონსტრაციებში (1903-1904). იყო რსდმპ კავკასიის კავშირის იმერეთ-სამეგრელოს კომიტეტის პროპაგანდისტთა კოლეგიის წევრი და მუშაობას ეწეოდა ბაღდათისა და ჭიათურის სოციალ-დემოკრატთა ორგანიზაციებში. 1905 წელს მონაწილეობდა ჭიათურის მუშათა და გლეხთა რევოლუციურ ბრძოლებში. შეიარაღებული აჯანყების დამარცხების შემდეგ არალეგალურად გაემგზავრა ბაქოში, სადაც ასრულებდა პარტიის პასუხსაგებ დავალებებს (არალეგალური სტამბის მოწყობა, რევოლუციური ლიტერატურის გავრცელება და სხვა). 1908 წელს ბაქრაძე მონაწილეობდა ირანის რევოლუციაში. ერთ-ერთი შეტაკების დროს იგი შეიპყრეს და ჩამოახრჩვეს.

## ლიტერატურა
*რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში (ბიოგრაფიების კრებული), თბ., 1961;

კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული  1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
ვ
ვიქტორ ბაქრაძე

**ვიქტორ ტარასის ძე  ბაქრაძე** (დ. 1880, დარკვეთი, შორაპნის მაზრა ― გ. აპრილი, 1952) ― რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიასა და თურქმენეთში. რსდმპ წევრი 1898 წლიდან.

1897 წელს ზეინკლად მოეწყო ამიერკავკასიის რკინიგზის თბილისის მთავარ სახელოსნოებში, 1899 წელს მუშაობა დაიწყო ბაქოს რკინიგზის დეპოს მემანქანის თანაშემწედ. მონაწილეობდა არალეგალური სტამბის „ნინას“ მოწყობასა და მუშაობაში. ავრცელებდა გაზეთებს „ისკრასა“ და „ბრძოლას“. 1904 წელს გადავიდა აშხაბადში, სადაც აქტიურ მონაწილეობა მიიღო აშხაბადის მშრომელთა რევოლუციურ ბრძოლებში (1905-1906). იყო აშხაბადის სოციალ-დემოკრატთა ორგანიზაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი, რსდმპ აშხაბადის კომიტეტის წევრი, საგაფიცვო კომიტეტის წევრი (1905 წლის ორტომბრიდან), არალეგალური სტამბის ორგანიზატორი. რევოლუციური მოღვაწეობისათვის რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. 1907-1918 წლებში ეწეოდა რევოლუციურ მოღვაწეობას ბაქოში, როსტოვში, თბილისში, ჭიათურასა და საჩხერეში. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ იყო ხელმძღვანელ საურნეო სამუშაოებზე.

## ლიტერატურა
* რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში (ბიოგრაფიების კრებული), თბ., 1961;

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
ვ
არტანი

**არტანი** — თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო არტანის და ქვემო არტანის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
თამარ ბაქრაძე

**თამარ ივანეს ასული  ბაქრაძე**  (დ. 29 დეკემბერი, 1907, სოფელი ხაშმი, ახლანდელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი ― გ.   18 ივნისი, 1995, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1967).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი და  თბილისის რუსთაველის თეატრთან  არსებული დრამატული სტუდია (ორივე 1930 წელს); 1930–1967 წლებში რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრის მსახიობია. შესრულებული აქვს როლები: ამალია (ფრიდრიხ შილერის „ყაჩაღები“), ლიდია კოვალი (ალექსანდრე კორნეიჩუკის „პლატონ კრეჩეტი“), ემილია (უილიამ შექსპირის „ოტელო“), კრუჩინინა (ალექსანდრე ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი“), კნეინა ჩიტუნია (შალვა დადიანის „გუშინდელი“), ქეთევან დედოფალი (სანდრო  შანშიაშვილის „გიორგი სააკაძე“), ზეინაბი (ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“), ოთარაანთ ქვრივი (ილია ჭავჭავაძის მოთხრობის მიხედვით), სანათა (მიხეილ მრევლიშვილის „ზვავი“), გერტრუდა (უილიამ შექსპირის „ჰამლეტი“) და სხვა. 1963 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით.
## ფილმოგრაფია
*1926: „შირვანსკაიას  დანაშაული“ (ოფიცერ მირორნოვის ცოლი) რეჟ. ივანე პერესტიანი
*1956: „ჩრდილი გზაზე“ (მაგდანა) რეჟ. დავით რონდელი
*1961: „ენგურის ნაპირებზე“  რეჟ. დავით რონდელი
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

 
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თ
ივანე ბაქრაძე

**ივანე ირაკლის ძე ბაქრაძე** (დ. 21 სექტემბერი [ძვ. სტ. 9 სექტემბერი], 1898,სოფ.  ხაშმი, ახლანდელი საგარეჯოს რაიონი ― გ. 13 ნოემბერი, 1980, თბილისი) ― ქართველი მეცნიერი მანქანათმშენებლობის დარგში, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1954), პროფესორი (1955), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1956). 

1925 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკური ფაკულტეტი. 1925-1933 წლებში მუშაობდა თბილისის საბურღი იარაღების ქარხანაში (ახლანდელი თბილისის  საწარმოო გაერთიანება „ჩარხმშენებელი“), 1933-1959 წლებში ― თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტში (1953-1959 წლებში ― პრორექტორი).  1959-1962 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში მანქანათა ნაწილების კათედრის გამგე. 1962 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტის მანქანათა ნაწილების გაანგარიშების განყოფილების გამგედ. 

ბაქრაძის შრომები ეხება კბილა და ჭიახრახნული გადაცემების ცვეთისა და ჩაჭექის თეორიის, ელექტრომავლებში გამოზენებული კბილანების გამლეობის გადიდებისა და პოლიმერული მასალისაგან დამყადებული დეტალების გაანგარიშების საკითხებს და სხვა.

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია „საქართველო“, ტ. 1, გვ. 375, თბ., 1997

კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული  21 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ი
იოსებ ბაქრაძე

**იოსებ ზოსიმეს ძე ბაქრაძე** (დ. 14 თებერვალი [ ძვ. სტ. 1 თებერვალი], 1850, სოფ. არბო, ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტი ― გ.  27 მაისი [ ძვ. სტ. 14 მაისი], 1904, თბილისი) ― ქართველი პოეტი, პუბლიცისტი, მთარგმნელი. 

XIX საუკუნის 70-იანი წლებიდან ჟურნალ-გაზეთებში ― „დროებაში“, „ივერიაში“, „მნათობსა“ და „კვალში“ - აქვეყნებდა ლექსებს, წერილებსა და თარგმანებს. 
 
ბაქრაძე ქართველ ხალხოსნებთან ერთად იღვწოდა, მონაწოლეობდა სცენისმოყვარეთა წარმოდგენებში, ზრუნავდა ქართული თეატრის რეპერტუარისთვის. გ. სუნდუკიანთან ერთად თარგმნა მისი პიესები „პეპო“ (1895), „ხათაბალა“, „კიდევ ერთი მსხვერპლი“. მანვე თარგმნა ჯ. ბაირონის „ჩაილდ-ჰაროლდი“ („ივერია“, 1879), ვ. სკოტის „აივენგო“ (დაიბეჭდა ცალკე წიგნად, 1895, 1938), ვ. ალფიერის „ვირგინია“ (1873), კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“, ფ. შილერის „მარიამ სტიუარტი" (1892) და „პაცის ჯალადობა“, ვ. პოტოს „საქართველო და მისი ისტორიული წარსული დრო“ (დაიბეჭდა ცალკე წიგნად, 1894). ბაქრაძის ზოგი ორიგინალური თუ თარგმნილი ლექსი ― „მე ქართველი ვარ!“, „სიმღერა“ ("არც სახლი მაქვსმ არც კარი“), ჰაინეს "ტურფავ, ტურფავ“ და სხვა ხალხურ სიმღერებად იქცა. ბაქრაძის ფსევდონიმებია „ი. ელაქიძე“, „ი. ოქრიაშვილი“, „გ. თენაძე“, „გ. ციმაკურიძე“.

## ლიტერატურა
*ბურჯანაძე ქ., რამდენიმე სიტყვა XIX საუკუნის ერთ მივიწყებულ პოეტზე, «ცისკარი», 1972, № 6;

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1850
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1904
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარიამ ბაქრაძე-დედაბრიშვილი

**მარიამ სიმონის ასული ბაქრაძე-დედაბრიშვილი** (ფსევდონიმი: დედაბერი. დ.  1869, თბილისი ― გ. 1942, იქვე) ― ქართველი ექიმი და ლიტერატორი, შიო არაგვისპირელის მეუღლე. საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1941), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1898). 

## ბიოგრაფია
1897 წელს დაამთავრა პარიზის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1898 წელს მედიცინის დოქტორის ხარისხის მოსაპოვებლად პარიზში დაიცვა დისერტაცია თემაზე „საბავშვო დამბლების შედეგად განვითარებული მრუდე ტერფის ქირურგიული მკურნალობა“. 2 წლის მანძილზე მუშაობდა პარიზის ბავშვთა სნეულების კლინიკებში, შემდეგ პასტერის სადგურში. 1901 წლიდან მუშაობდა თბილისში ქალაქის I საავადმყოფოში. 1908-1938 წლებში იყო საავადმყოფოს ინფექციური განყოფილების, ხოლო 1938 წლიდან ქალაქის ბავშვთა ინფექციური საავადმყოფოს გამგე.

სამეცნიერო და საექიმო საქმიანობასთან ერთად ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობას: ქართულ პერიოდულ პრესაში გამოქვეყნებულია მთელი რიგი მისი საბავშვო მოთხრობებისა.

## ლიტერატურა
* ბაქრაძე-დედაბრიშვილი მარიამ სიმონის ასული.- ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 376, თბილისი, 1997 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინფექციონისტები
კატეგორია:დაბადებული  1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მ
ბოყვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბოყვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბოყვი — ხე
* ბოყვი — ლითონის ყალიბი
დავით ბაქრაძე (გმირი)

**დავით ილიას ძე ბაქრაძე** (დ. 10 იანვარი, 1912, ხარაგაული ― გ. 8 დეკემბერი, 1977, თბილისი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (7 აგვისტო, 1944), პოდპოლკოვნიკი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტი (1938). სკკპ წევრი 1938 წლიდან. 1940 წლიდან წითელ არმიაში იყო ბელორუსიაში. აქ 1941 წლის დეკემბერში ტყვედ ჩაუვარდა გერმანელებს. 1942 წლის აგვისტოს საბჭოთა მეომრების ჯგუფთან ერთად ტყვეობიდან გაიქცა და ს. კოვპაკის პარტიზანულ რაზმს შეუერთდა. განვლო საბრძოლო გზა ათეულის მეთაურიდან პარტიზანული პოლკის მეთაურამდე. მონაწილეობდა მიიღო 168 ბრძოლაში. მუშაობდა სხვადასხვა საპასუხისმგებლო საბჭოთა და სამეურნეო თანამდებობაზე. 1965 წლიდან იყო საქართველოს საშენ მასალათა მრეწველობის სამინისტროს ტრესტ „საქმარმარილოს“ მმართველი. სსრკ II–III მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. ავტორია წიგნებისა: „გმირთა სისხლით“ (1950), „ძველ გზებსა და ბილიკებზე“ (1965), „ლეგენდარული რეიდი“ (1968). დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, სამამულო ომის I ხარისხის, წითელი ვარსკვლავის, აგრეთვე პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკის "ვირტუტი მილიტარის" I ხარისხის ორდენებით და მედლებით. მის შესახებ მურმან ლებანიძემ დაწერა ლექსი „პარტიზანები“ (1974 წ.).

## ლიტერატურა
* *ჩინჩილიკაშვილი ტ.,* ენციკლოპედია "საქართველო", თბ., 1997
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

## რესურსები ინტერნეტში
*
*დავით ბაქრაძის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის პარტიზანები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
დ
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ბოშური

**ბოშური** — გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ბოშურისა და ქვემო ბოშურის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტი
ბოყო

**ბოყო** — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადის — ჭანჭახის სათავეში. სიგრძე 4,5 კმ. ფართობი 3,88 კმ². მყინვარის ბოლო ზღვის დონიდან 2450 მ სიმაღლეზეა. ბოყოს ექსპოზიცია სამხრეთ-დასავლეთურია. მისი ფირნის ველი შეზრდილია მყინვარ ყარაუგომის (კავკასიონის ჩრდილოეთი კალთა) ფირნის ველთან. მდინარე ჭანჭახის აუზში თავისი მორფომეტრიული პარამეტრებით პირველ ადგილს იკავებს. მყინვარ კირტიშოს შემდეგ მდინარე რიონის აუზში ფართობის მიხედვით მეორე ადგილი უკავია. მყინვარის ფირნი და ენა კარგადაა გამიჯნული ერთმანეთისაგან, მყინვარის ენა ხეობაშია ჩაწოლილი დაახლოებით ორი კილომეტრის მანძილზე. მისი სიგანე 400–500 მ-ია და დასერილია სხვადასხვა მიმართულების ნაპრალებით. მყინვარ ბოყოს ფირნი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით გადაჭიმულია 5,10 კილომეტრის მანძილზე. ფირნი შეერთებულია კავკასიონის ჩრდილოეთ ფერდობის მყინვარ ყარაუგომთან. შეერთების ადგილთან ფირნის სიგანე 1,25 კმ-ია. მყინავრის ენის ზედაპირი ძირითადად სუფთაა.

## სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მყინვარები
მემნა ბოცოსძე

**მემნა ბოცოსძე** (იგივე *ივანე-მემნა*) — XIII საუკუნის I ნახევარში ქართველი მოღვაწე, სამცხის დიდგვაროვან ფეოდალთა - ბოცოსძეთა პირველი თაობის წარმომადგენელი, ბოცო ჯაყელის ძე.

სტეფანოს ორბელიანის ცნობით, 1216 წელს მემნა მონაწილეობდა ივანე ათაბაგის (მხარგრძელის) მიერ დვინში მოწვეულ საეკლესიო სასამართლოში. 1226 წელს, ჯალალედინის შემოსევის დროს, რუსუდან მეფემ ბოცოსძე და მის უმცროს ძმას ბოცო ბოცოსძეს დაავალა თბილისის დაცვის ხელმძღვანელობა. ქალაქში მცხოვრებმა სპარსელებმა უღალატეს ქართველებს და მემნა მოკლეს, რის შემდეგ მტერი ქალაქში შეიჭრა.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ., 1966

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ჯაყელები
კატეგორია:ბოცოსძენი
კატეგორია:მოკლული ქართველები
ბოჭკოვანი მცენარეები

**ბოჭკოვანი მცენარეები** — ბოჭკოვანი ან სართავი მასალის მომცემი მცენარეები. მრავალი ბოჭკოვანი მცენარე კულტივირებულია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სართავი კულტურები
## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
ბოჭორმა

საკუთარი სახელი **ბოჭორმა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბოჭორმა — სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში
* ბოჭორმის ციხე — ციხესიმაგრე თიანეთის მუნიციპალიტეტში
* ბოჭორმის წმინდა გიორგის ეკლესია — ეკლესია ბოჭორმის ციხის ტერიტორიაზე. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ბოჭორნა (ყოფილი ბოჭორმა) — სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში
ბოჭორნა

**ბოჭორნა** — სოფელი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, გომეწრის ხეობაში, მაკრატელას ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე თუშეთის ალაზნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 2345 მ. მდებარეობს თუშეთის (ომალოს) თემის ცენტრ სოფელ ომალოდან 12 კილომეტრში, ხოლო ახმეტიდან 112 კილომეტრში.

სოფელ ბოჭორნაში 1954 წლისათვის მუდმივად ცხოვრობდა 25 კომლი და სოფელში ფუნქციონირებდა დაწყებითი სკოლა. 1980 წლიდან სოფელში მუდმივად მოსახლეობა აღარ რჩებოდა და ამიტომ მან მუდმივი დასახლების სტატუსი დაკარგა. 2014 წლამდე, ბოჭორნა ნასოფლარი იყო და ოფიციალურად *ბოჭორმა* ერქვა, თუმცა სოფლის სტატუსი მას შემდეგ აღუდგა, რაც მოსახლეობის 2014 წლის საყოველთაო აღწერის მონაცემებით, იქ ერთადერთი მუდმივი მცხოვრები დაფიქსირდა. სოფელი 76 წლის ირაკლი ხვედაგურიძემ გააცოცხლა.

სოფლის სტატუსის დაბრუნებასთან ერთად, ბოჭორნა ევროპის მასშტაბით ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარე დასახლებული პუნქტი გახდა. აღიმართა შესაბამისი ინფორმაციის შემცველი ბანერიც.

1989 წლის ჩათვლით, ევროპაში ყველაზე მაღალ დასახლებულ პუნქტად მიიჩნეოდა ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, თრუსოს ხეობაში მდებარე სოფელი რესი, რომელიც ზღვის დონიდან 2405 მეტრზეა. მას შემდეგ, რაც რესი მოსახლეობისგან დაიცალა, ევროპის ყველაზე მაღალ დასახლებად მესტიის მუნიციპალიტეტი სოფელი უშგული მიიჩნეოდა (ზღვის დონიდან 2060–2200 მ).

## გალერეა

Bochorna 1.jpg|
Bochorna 2.jpg|
Bochorna 6.jpg|სოფელ ბოჭორნის ერთადერთი მკვიდრი ირაკლი ხვედაგურიძე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სიმძლავრე

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = სიმძლავრე
| ფაილი = 200პქ
| წარწერა =ერთი ცხენისძალა საჭიროა 1 წამში 75 კგ ტვირთის 1 მეტრით გადასაადგილებლად
| აღნიშვნა= P
| SI სისტემა = ვტ (ვატი)
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=
| შენახვადი=
| ფორმულა= P = \frac {E}{t}P = F\cdot vP = V\cdot IP = \tau\cdot\omega
| განზომილება= L^2MT^{-3}
|ვიკისაწყობი=Category:Power (physics)
}}
**სიმძლავრე** (აღნიშვნა: P) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც იზომება დროის ერთეულში შესრულებული მუშაობით. 

თუ მუშაობა თანაბრად სრულდება, მაშინ სიმძლავრეს განსაზღვრავენ P = \frac {E}{t} ფორმულით, სადაც E არის t დროში შესრულებული მუშაობა. ზოგად შემთხვევაში P = \frac {dE}{dt}, სადაც dE არის dt ელემენტარული დროის შუალედში (ჩვეულებრივ 1 წმ-ში) შესრულებული ელემენტარული მუშაობა. SI სისტემაში სიმძლავრე იზომება ვატებით (ვტ); 1 ვტ= 1 ჯ/წმ, CGS სისტემაში კი — ერგ/წმ. ტექნიკაში იყენებენ აგრეთვე სიმძლავრის სისტემის გარეშე ერთეულს — ცხენის ძალას (ც. ძ.).

## გაზომვის ერთეულები 
SI ერთეულთა სისტემაში, სიმძლავრის საზომ ერთეულს წარმოადგენს ვატი, რომელიც უტოლდება ჯოულს, გაყოფილს წამზე.

სხვა, სიმძლავრის საზომი, გავრცელებული ერთეულია ცხენის ძალა.

## სიმძლავრე, მექანიკაში 
თუ მოძრავ სხეულზე მოქმედებს ძალა, მაშინ ეს ძალა ასრულებს მუშაობას. სიმძლავრე, ამ შემთხვევაში გამოითვლება ფორმულით:

:P = F \cdot v \cdot \cos\alpha 

F — ძალა, v — სიჩქარე, \alpha  კუთხე ძალისა და სიჩქარის ვექტორებს შორის.

## ელექტრული სიმძლავრე 
### მყისიერი ელექტრული სიმძლავრე 
მყისიერი ელექტრული სიმძლავრე, კონკრეტულ ელექტრო-ქსელის ელემენტზე განისაზღვრება შემდეგი წესით:

: P = I \cdot U 

სადაც **I** და **U**; - დენის ძალის და ძაბვის მყისიერი მნიშვნელობაა ამ ელემენტზე.

თუ ქსელის ელემენტს წარმოადგენს რეზისტორი, რომლის ელექტრო წინაღობაა **R**, მაშინ ვსარგებლობთ ფორმულით:

: P = I^2 \cdot R = \frac{U^2}{R} 

### მუდმივი დენის სიმძლავრე 
მუდმივი დენის შემთხვევაში საშუალო სიმძლავრე გამოითვლება შემდეგნაირად:

: P = I \cdot U = I^2 \cdot R = \frac{U^2}{R} 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმძლავრე