open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსი

**პუბლიუს კვინტილიუს ვარუსი**, (დ. ძვ. წ. 53 — გ. 9) — ძველი რომის პოლიტიკური მოღვაწე და მხედართმთავარი. წარმოშობით იყო პატრიცი. ძვ. წ. 13 წლიდან იყო კონსული, ძვ. წ. 6-4 წლებში იყო ლეგატი სირიაში. 7 წლიდან იყო მთავარსადრალი გერმანიაში. მის გამოძალვით პოლიტიკას და იძულებით რომანიზაციას მოჰყვა გერმანელი ტომების აჯანყება რომის წინააღმდეგ არმინიუსის ხელმძღვანელობით. აჯანყებულებმა ტევტობურგის ტყის ბრძოლაში გაანადგურეს რომაელები. ვარუსმა თავი მოიკლა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 53
კატეგორია:გარდაცვლილი 9
კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
კატეგორია:რომის იმპერიის კონსულები
ელნურ ჰუსეინოვი

**ელნურ ჰუსეინოვი** (; დ. 1987 წლის 3 მარტს, აშხაბადი, თურქმენეთი) — აზერბაიჯანელი მომღერალი. ის იყო აზერბაიჯანის წარმომადგენელი ევროვიზიის 2008 სიმღერის კონკურსზე, სადაც შეასრულა ,,Day After Day", სამირ ჯავადზადესთან ერთად დუეტში. 2015 წელს მან მოიგო The Voice of Turkey-ის მეოთხე სეზონი და წარადგინა აზერბაიჯანი მე-60 ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სიმღერით ,,Hour of the Wolf".

## კარიერა 
ჰუსეინოვი დაიბადა აშხაბადში, თურქმენეთში, ეთნიკურად აზერბაიჯანელი მშობლების ოჯახში. მისი მამა იყო სამხედრო მოსამსახურე, ხოლო დედა მუსიკის თეორიის მასწავლებელი იყო. ხუთი წლის ასაკში ელნური ჩაირიცხა მუსიკალურ სასწავლებელში, სადაც ის სწავლობდა ფორტეპიანოზე დაკვრას. 1999 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა ბაქოში, აზერბაიჯანში, სადაც ელნური სწავლობდა სამედიცინო სკოლაში და აიღო სტომატოლოგის ხარისხი. 2004 წელს მან დაასრულა ასაფ ზეინალის მუსიკალური კოლეჯი და გაიარა ვარცხნილობის კურსები. იგი ცოტა ხნით მუშაობდა აზერბაიჯანის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში და უკრავდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის საზოგადოების გუნდის ჯგუფთან ერთად, გარდა იმისა, ის მღეროდა საეკლესიო გუნდში. 2003 წელს მან მიიღო პირველი პრიზი მუსიკალურ კონკურსში Sing Your Song.

### 2008 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 
ელნურ ჰუსეინოვი და სამირ ჯავადზადე შეირჩნენ აზერბაიჯანის წარმომადგენლებად 2008 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. ეს იყო ქვეყნის სადებიუტო შესრულება ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში. მათ იმღერეს ,,Day After Day" და ფინალში მერვე ადგილზე გავიდნენ. კონკურსის შემდეგ, დუეტი დაიშალა.

### შემდგომი კარიერული ნაბიჯები 
2009 წლის დეკემბერში ელნურ ჰუსეინოვმა გამოაცხადა, რომ მიდიოდა უკრაინაში მისი შემდგომი მუსიკალური კარიერის გასაგრძელებლად. 2010 წლის ივნისში ელნურ ჰუსეინოვმა ითამაშა მიუზიკლში პარიზის ღვთისმშობლის ტაძარი, რომელიც დაიდგა ჰეიდარ ალიევის სასახლეში. 2010 წლის ოქტომბერში მან შეიტანა განაცხადი აზერბაიჯანის წარმოდგენაზე 2011 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე, მაგრამ ის არ აირჩიეს, თუმცა ჰქონდა კამეო დიანა ჰაჯიევა პერფორმანსში. 

ელნურ ჰუსეინოვმა მოგვიანებით გამართა პერფორმანსი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის დარბაზში.

### თურქეთის ვოისი 
2014 წელს ჰუსეინოვმა მონაწილეობა მიიღო თურქეთის ვოისის მეოთხე სეზონში. ბრმა აუდიენციის დროს მან იმღერა ბრიტანული დუეტის Disclosure სიმღერა ,,Latch". ოთხივე მენტორმა (მწვრთნელმა) სკამი შემოატრიალა. მენტორებისა და საზოგადოების დაჟინებული მოთხოვნით, მან ასევე შეასრულა დამატებითი სიმღერა. ჰუსეინოვმა აირჩია ებრუ გუნდესის გუნდი. ის იყო მთელი სეზონის განმავლობაში მთავარი ფავორიტი. 2015 წლის 18 თებერვალს, ელნურ ჰუსეინოვი გამოცხადდა თურქეთის ვოისის მე-4 სეზონის გამარჯვებულად, ხოლო კაია ასლანტეპეს მეორე ადგილზე გავიდა.

### ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2015 
ელნურ ჰუსეინოვმა აზერბაიჯანი მეორედ წარადგინა 2015 წელს ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სიმღერით ,,Hour of the Wolf". სიმღერა დაწერა სანდრა ბიურმანმა, ნიკოლას რებშერმა, ნიკლას ლიფმა და ლინა ჰანსონმა. სიმღერა აირჩია საზოგადოებრივმა მაუწყებელმა VTV–მ. მისი პრემიერა შედგა 2015 წლის 15 მარტს. ჰუსეინოვმა ფინალში მე-12 ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვარშავიანკა

**ვარშავიანკა** — პოლონეთის 1831 წლის შეთქმულების პატრიოტული ჰიმნი. თავდაპირველი ტექსტი ეკუთვნის ფრანგ პოეტს კ. დელავიანს. პოლონურ ენაზე თარგმნა კ. სენკევიჩმა. მუსიკა დაწერა კაროლ კურპინსკიმ. ჰიმნი შეასრულეს 1831 წლის 5 აპრილს ვარშავის ეროვნულ თეატრში და ამ დღიდან იქცა შეიარაღებული აჯანყების ჰიმნად.

## იხილეთ აგრეთვე
*პოლონეთის აჯანყება (1830-1831)

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარშავის ისტორია
კატეგორია:პოლონეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:პოლონური მუსიკა
Windows 11

**Windows 11** — ოპერაციული სისტემა პერსონალური კომპიუტერებისთვის. იგი შემუშავებულია კომპანია Microsoft-ის მიერ, როგორც Windows NT სერიის ოპერაციული სისტემა. მისი, როგორც Windows 10-ის გაგრძელების, გამოსვლის შესახებ ცნობილი გახდა 2021 წლის 24 ივნისს. სისტემის ფინალური ვერსია გამოვიდა 2021 წლის 5 ოქტომბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
თეიმურ მამედოვი

**თეიმურ ფიზული ოღლი მამედოვი** (; დ. 11 იანვარი, 1993, ტომსკი, რუსეთი) — აზერბაიჯანელი მოკრივე. 2012 წლის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედალოსანი, მსოფლიო ჩემპიონატების ორგზის მედალოსანი (2011 და 2013), 2015 წლის ევროპული თამაშების გამარჯვებული და 2011 წლის ევროპის ჩემპიონი

## ბიოგრაფია 
თეიმური დაიბადა რუსეთის ქალაქ ტომსკში.. სსრკ-ს დაშლის შემდეგ თეიმური მშობლებთან ერთად აზერბაიჯანში გადავიდა საცხოვრებლად. ფიზულ მამედოვი კარგი მოკრივე იყო და თავისი 13 წლის შვილი კრივის წრეზე შეიყვანა. თავად თეიმურ მამედოვი თავს აზერბაიჯანულად თვლის.

მან მოკრივის კარიერა 2006 წელს დაიწყო. თავისთვის პირველ სადებიუტო საერთაშორისო ტურნირზე გამოვიდა 2008 წელს, მონაწილეობა მიიღო ბულგარეთში ევროპის ახალგაზრდულ ჩემპიონატში. ამ ტურნირზე მამედოვმა ოქროს მედალი მოიპოვა. შემდეგ, 2010 წლის ბაქოს მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე, მამედოვმა მოიგო პირველი ორი ბრძოლა, მაგრამ თურქ მოკრივესთან დამარცხების შემდეგ, მან დაასრულა თავისი გამოსვლა. ამ მარცხმა მამედოვს ჩამოართვა სინგაპურის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ თამაშებზე ასპარეზობის შესაძლებლობა.

2013 წელს, მამედოვმა მოახერხა მინსკში გამართული ევროპის ჩემპიონატის ფინალში გასვლა, მაგრამ გადამწყვეტ მატჩში მან წააგო რუსი ალექსეი ეგოროვთან. იმავე წლის ოქტომბერში თეიმურმა მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალი ალმა-ატაში, ნახევარფინალში დამარცხდა მომავალ ჩემპიონ იტალიელ კლემენტე რუსოსთან.

2015 წელს ის გახდა პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებული, რომელმაც ფინალში დაამარცხა იტალიელი ვალენტინო მანფრედონია. იმავე წლის 29 ივნისს, თეიმურ მამედოვს მიენიჭა დიდების ორდენი პირველი ევროპულ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანის სპორტის განვითარების გაწეული დიდი სამსახურისთვის..

2016 წლის 5 აგვისტოს მამედოვი იყო აზერბაიჯანის მედროშე რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნუას ციხე-დარბაზი

**ნუას ციხე-დარბაზი** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ ბორჯომში. მდინარე მტკვრის მარცხენა სანაპიროს კლდოვან მთაზე. ციხე-დარბაზი ქალაქ ბორჯომს ჩრდილო-დასავლეთიდან გადმოჰყურებს. თხემი დაახლოებით  80×50 მ., მოზღუდული გალავნით, რომლის ოთხივე კუთხეში გალავნის ბურჯებია. 

სიმაგრე დამხრობილია ჩრდილოეთისა და სამხრეთისაკენ.  შესასვლელი სამხრეთიდან  აქვს, რომლის გვერდზე მრგვალი კოშკის ნანგრევია.  ციხის ჩრდილოდასავლეთ ნაწილში სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთებია, ისეთი როგოროცაა: ქვევრები, ხაროები და სხვ. ვახუშტი ბატონიშვილი ამ ადგილებში ორ ნუას ასახელებს, ხოლო თავის რუკაზე ციხის ადგილას მთავრის საჯდომი რეზიდენცია აქვს აღნიშნული.
                                                                               
დ. ბერძენიშვილი მიიჩნევს, რომ ციხე-დარბაზის სახელწოდება ნუა მომდინარეობს მამაკაცის სახელ ნუადან და ამის მაგალითად მოჰყავს ზოსიმე კუმურდოელი ნუას ძე.

## ლიტერატურა 
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014, გვ. 39-40
* ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 
* ბატონიშვილი ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ტექსტი დადგენილი ყველა ძირითადი ხელნაწერის მიხედვით ს. ყაუხჩიშვილის მიერ, ტ. IV, თბ., 1973

კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ბორჯომში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
იურიკ სარქისიანი

**იურიკ სარქისიანი** (; დ. 14 აგვისტო, 1961 წელი, სამაგარი, სომხეთის სსრ) — ყოფილი საბჭოთა სომეხი ძალოსანი. მას მიენიჭა სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება 1982 წელს. 2007 წელს, იურიკ სარქისიანი ძალოსნობის საერთაშორისო ფედერაციის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

## ადრეული ცხოვრება 
იურიკ სარქისიანი დაიბადა სოფელ სამაგარში, ეჩმიაძინის რაიონში. მან ვარჯიში დაიწყო 13 წლის ასაკში. 1980 წელს სარქისიანი აიყვანეს სსრკ ძალოსნობის ეროვნულ გუნდში. მომდევნო წელს იგი გახდა ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონი მოზარდებს შორის. ის ვარჯიშობდა ეჩმიაძინში VSS Sevan–ში.

## კარიერა 
18 წლის ასაკში სარქისიანმა მონაწილეობა მიიღო 1980 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, იმავე წელს შეუერთდა საბჭოთა კავშირის ეროვნულ გუნდს. მან მეორე ადგილი დაიკავა საბანტო წონით კატეგორიაში (56 კგ) და მოიპოვა ოლიმპიური ვერცხლის მედალი. ოლიმპიური თამაშების შემდეგ სარქისიანი გადავიდა ბუმბულის წონაში (60 კგ), სადაც იასპარეზებდა კარიერის ბოლომდე. 

1982 წელს სარქისიანმა მოიპოვა ოქროს მედლები ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატზე და ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე. სარქისიანმა გაიმეორა ეს მიღწევა მომავალ წელს, 1983 წელს ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატზე და 1983 წელს ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზეც, რის შედეგადაც იგი ზედიზედ ორჯერ გახდა ევროპისა და მსოფლიოს ჩემპიონი. მან ასევე დაამყარა რამდენიმე მსოფლიო რეკორდი ამ ეტაპზე. ის იყო აშკარა ოქროს მედლის ფავორიტი 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებისთვის, მაგრამ ვერ შეძლო თამაშებში მონაწილეობა 1984 წლის ზაფხულის ოლიმპიადის ბოიკოტის გამო. 1988 წლის სეულის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ის არ იყო სსრკ-ს ძალოსნების ოლიმპიურ გუნდში. ამის შემდეგ, ის ცოტა ხანს არ ვარჯიშობდა და ფიქრობდა ძალოსნობის კარიერის დასრულებაზე. 1991 წელს სარქისიანმა კვლავ განაგრძო ძალოსნობა დამოუკიდებელი სომხეთის სახელით. იურიკ სარქისიანი დასახელდა ეროვნული ნაკრების ლიდერად 1993 წლის მელბურნში გამართულ ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ის გახდა ტურნირის ბრინჯაოს მედალოსანი. ამის შემდეგ სარკისიანი ავსტრალიაში წონითმა ძალოსნობის წარმომადგენლებმა მიიწვიეს იქ დარჩენის მიზნით, მოგვიანებით კი ავსტრალიის მოქალაქეობა შესთავაზეს. მან ხელი მოაწერა კონტრაქტს ავსტრალიის ძალოსნობის ფედერაციასთან და მოგვიანებით ასპარეზობდა ავსტრალიის სახელით. სარქისიანმა წარადგინა ეს ქვეყანა 1996 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ატლანტაში და 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე სიდნეიში. სარქისიანმა ასევე მონაწილეობა მიიღო თანამეგობრობის თამაშებში 1998 და 2002 წლებში. მან 1998 წელს მოიპოვა ვერცხლი და, 41 წლის ასაკში, მოიპოვა ოქროს მედალი 2002 წელს.

## პირადი ცხოვრება 
სარქისიანმა 2006 წელს დაასრულა კარიერა და გადაწყვიტა ყურადღების გამახვილება ბიზნესზე და მწვრთნელობაზე. ის ავარჯიშებდა თავის ვაჟს დავითს, რომელიც 2004 და 2008 წლებში გახდა ოკეანეთის ჩემპიონატების გამარჯვებული, წონით კატეგორიებში, მსუბუქი (69 კგ) და საშუალო წონის (77 კგ) შესაბამისად. დავით სარქისიანს დაეკისრა ორწლიანი საერთაშორისო აკრძალვა ძალოსნობის ჩემპიონატებში, ტესტოსტერონის დანამატის გამო, რომელიც გამოჩნდა ანტიდოპინგ ტესტში 2010 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იურიკ სარქისიანი Olympics at Sports-Reference.com-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო
კატეგორია:სომეხი სპორტსმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საადეთ I გირეი

**საადეთ I გირეი** (‎; დ. 1492 — გ. 1538, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ყირიმის ხანი 1524–1532 წლებში, მენლი I გირეის ვაჟი, ოსმალეთის სულთნის, სულეიმან I-ის ბიძა.

## ბიოგრაფია
საადეთ გირეი იყო ყირიმის ხანის, მენლი I გირეის 8 ვაჟიდან, ერთ-ერთი. მამამისის მმართველობის დროს საადეთმა მონაწილეობა მიიღო ოსმალეთის იმპერიის შიდა ომში, რომლის დროსაც სულთანი, ბაიაზიდ II ტახტიდან გადააყენა საკუთარმა ვაჟმა, სელიმმა. ამ უკანასკნელს  მენლი გირეის ქალიშვილი ჰყავდა ცოლად შერთული. ამიტომაც ყირიმელები მის მხარეს იდგნენ ამ დაპირისპირებაში. საადეთ გირეიმ თავი გამოიჩინა ანატოლიის აჯანყების ჩახშობაში, სახელი გაითქვა ოსმალეთში და სულთნის კარზე დიდი პრივილეგიებით სარგებლობდა. მისი უფროსი ძმის, მეჰმედ I-ის ასტრახანში მკვლელობის შემდეგ, ყირიმის ტახტს დაეუფლა მისი ვაჟი, გაზი. გაზი ვერ სარგებლობდა კარგი რეპუტაციით ყირიმელ დიდებულებში, მისმა მმართველობამ მხოლოდ 6 თვეს გასტანა. 1524 წელს საადეთ გირეიმ შემოიკრიბა თავის მომხრეთა მრავალრიცხოვანი არმია, ოსმალებთან ერთად შეიჭრა სახანოს დედაქალაქ სალაჩიკში, ტახტიდან ჩამოაგდო საკუთარი ძმისშვილი და ციხეში დაამწყვდია, ხანის ტიტული კი თავად მიიღო. რამდენიმე ხნის შემდეგ მან გაზი კალგად დანიშნა, თუმცა მისი მხრიდან ამბოხების შიშის გამო მალევე სიკვდილით დასაჯა. 

საადეთ I ენერგიულად მართავდა ყირიმის სახანოს. აქტიურად ებრძოდა ლიეტუველბსა და დონის კაზაკებს.
განსაკუთრებით უყვარდა სლავურ სოფლებზე თარეში და საკუთარი ხაზინის ტყვეებისა და ნადავლის მეშვეობით გამდიდრება. მას ოსმალებთან ერთად მოუწია საკუთარი კალგისა და ძმისშვილის, ისლამ გირეის აჯანყებების ჩახშობა. 1532 წელს საადეთ გირეიმ მოულოდნელად სახანოს ტახტი დატოვა და საცხოვრებლად ოსმალეთში გადავიდა. გარკვეული ცნობების თანახმად, ოსმალები აპირებდნენ ყირიმის ხანად საადეთის უმცროსი ძმის, საჰიბ გირეის დანიშვნას. საადეთ გირეიმ სტამბოლში ცხოვრების დროს დიდი პენსია მიიღო – 300,000 აქჩე წელიწადში. სულეიმან I-ს თან ახლდა სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ ლაშქრობაში. 1538 წელს გარდაიცვალა სტამბოლში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 წ.
*Oleksa Gaivoronsky «Повелители двух материков», Kiev-Bakhchisarai, 2007, , თავი 1, გვერდები.&nbsp;154–181

კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:დაბადებული 1492
კატეგორია:გარდაცვლილი 1538
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
ედუარდუ კამავინგა

**ედუარდუ სელმი კამავინგა** (დ. 10 ნოემბერი, 2002) — კონგოური წარმოშობის ფრანგი ფეხბურთელი, ამპლუით ცენტრალური ნახევარმცველი. თამაშობს ესპანეთის ლა ლიგის კლუბ მადრიდის „რეალსა“ და საფრანგეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. 

## მიღწევები
### საკლუბო
 **რეალ მადრიდი**: (11)
* **ესპანეთის ლა ლიგა** (2): 2021–22, 2023–24
* **ესპანეთის თასი** (1): 2022–23
* **ესპანეთის სუპერთასი** (2): 2021–22, 2023–24
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (2): 2021–22, 2023–24
* **უეფა-ს სუპერთასი** (2): 2022, 2024
* **ფიფა-ს მსოფლიო საკლუბო ჩემპიონატი** (2): 2022, 2024

### სანაკრებო
 **საფრანგეთი**:
* **მსოფლიო ჩემპიონატი**: *ფინალისტი*: 2022

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი მადრიდის რეალის ოფიციალურ საიტზე
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვერონიკა დუდაროვა

**ვერონიკა დუდაროვა** (; ; დ. 5 დეკემბერი, 1916გ. 15 იანვარი, 2009) —  საბჭოთა და რუსი დირიჟორი. პირველი ქალი, რომელმაც მიაღწია წარმატებას როგორც სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორმა, მე-20 საუკუნეში. 1947 წელს დუდაროვა გახდა მოსკოვის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის დირიჟორი და ხელმძღვანელობდა ამ და სხვა ორკესტრებს სამოცი წლის განმავლობაში. 1991 წელს მან დააარსა რუსეთის სიმფონიური ორკესტრი.

დუდაროვა დაიბადა ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ-ში, ეთნიკურად ოსების, ყოფილი არისტოკრატების ოჯახში. იგი სწავლობდა ბაქოს მუსიკალურ სკოლაში (სტეფან შტრასერის კლასი), აგრეთვე სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიის საფორტეპიანო განყოფილებასა (1933–1937) და მოსკოვის კონსერვატორიის დირიჟორთა განყოფილებაში (1939–1947).

მისი ვაჟის, მიხაილის თქმით, 1993 წელს ანდორაში გამართული კონცერტის დროს, დუდაროვას დირიჟორობის ინტენსიური სტილის გამო, იგი დაეცა პოდიუმზე, მაგრამ განაგრძო ორკესტრის დირიჟორობა იატაკზე დაწოლილმა, მარჯვენა ხელით და ნაწარმოები ბოლომდე შესრულდა ყოველგვარი შეფერხების გარეშე.

მიღებული აქვს ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი, სსრკ-ის სახალხო არტისტი, ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისათვის“ მე-2 ხარისხი, ორდენი „მამულის წინაშე დამსახურებისათვის“ მე-3 ხარისხი, რსფსრ-ის სახალხო არტისტი წოდება, რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის სტატუსი, რსფსრ-ის გლინკას სახელობის სახელმწიფო პრემია და სხვ.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი დირიჟორები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ისლამ I გირეი

**ისლამ I გირეი** (‎; გ. 1537) — ყირიმის ხანი 1532 წელს, ხუთი თვის განმავლობაში, მეჰმედ I გირეის ვაჟი, ოსმალეთის სულთნის, სულეიმან I-ის ბიძაშვილი დედის მხრიდან. 

## ბიოგრაფია
ისლამ გირეიმ თავისი ცხოვრება ყირიმის ტახტისთვის გაჩაღებულ ომს შეალია. საკუთარი ბიძებისა და ოსმალთა წინააღმდეგ აჯანყდა სამჯერ და სამივეჯერ დამარცხდა. ჯერ კიდევ, კალგად ყოფნის პერიოდში (1526–1528 წ.წ) გამოთქვამდა პრეტენზიას ხანის ტიტულზე. 1532 წელს, როდესაც საადეთ I გირეიმ ტახტი მოულოდნელად დატოვა, ყირიმის სახანო უნდა ჩაებარებინა ისლამ გირეის მეორე ბიძას, საჰიბს. ამ უკანასკნელს ისლამმა დაასწრო, მომხრეებთან ერთად შევიდა სალაჩიკში და თავი ყირიმის ხანად გამოაცხადა. საპასუხოდ საჰიბ გირეიმ შემოიკრიბა ყაზანის სახანოს, ოსმალთა და ცენტრალური აზიის სახელმწიფოთა რაზმი და 5 თვიანი ბრძოლის შემდეგ ტახტიდან ჩამოაგდო ისლამ გირეი.

ისლამ გირეი გადაიხვეწა ნოღაის ურდოში. მამამისის, მეჰმედ I-ის ავტორიტეტის გამო ისლამს უამრავი მომხრე გაჰყვა თან. სწორედ ამიტომაც, მიიჩნევა, რომ ამ პერიოდში მან შეძლო სახანოს ორ ნაწილად გახლეჩვა. ოსმალეთის წინააღმდეგ მოლაპარაკებებს აწარმოებდა რუსებთან და ლიეტუველებთან. 1534 წელს ისევ აჯანყდა ბიძის დასამხობად. მან საჰიბს ულტიმატუმი წაუყენა, დაეთმო მისთვის სახანოს ტერიტორია პერეკოფამდე და თვითონ მხოლოდ ყირიმის ნახევარკუნძული ემართა. ისლამი ცხადია არ ჩათვლიდა თავს ოსმალეთის ვასალად და ნოღაელ და ყირიმელ ხალხთან ერთად აპირებდა საკუთარი მიწების მართვას. ეს აჯანყება სამ წლამდე გაიწელა. 1537 წელს, საჰიბ გირეის მომხრეები პერეკოფში დაბანაკებულ ისლამ გირეის არმიას მოულოდნელად დაესხნენ თავს, გაჟლიტეს მეომრები, თავად ისლამი კი გაქცევის დროს მოკლეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 წ.
*Oleksa Gaivoronsky «Повелители двух материков», Kiev-Bakhchisarai, 2007, , თავი 1, გვერდები 169–199

## სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1537
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ნანა მაჭავარიანი

**ნანა მაჭავარიანი** (დ. 15 თებერვალი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ენათმეცნიერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ფილოლოგი. არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორი 2018 წლიდან. 2006 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. მუხრან მაჭავარიანის შვილი.

ნანა მაჭავარიანი პოეტ მუხრან მაჭავარიანისა და ფილოლოგ ლამარა ბოკერიას ოჯახში დაიბადა. 1978 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ ენათა განყოფილება. 1978-1981 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტი; 1983 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მთის იბერიულ-კავკასიურ ენათა განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1986 წლიდან უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, 1991 წლიდან მეცნიერ-თანამშრომელი, 2018 წლიდან მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამავე წელს გახდა არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის დირექტორი.

სხვადასხვა დროს კითხულობდა ლექციებს სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ილია ჭავჭავაძის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტში (2000 წლიდან პროფესორი), ბერძნულ-ქართულ უნივერსიტეტში, ხარისხის მართვის უნივერსიტეტში, 2003 წლიდან კი ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში.

1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე „სინტაქსურ მიმართებაში შემავალიზმნური კატეგორიები აფხაზურსა და ქართულში“, ხოლო 2005 წელს სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „მცენარეთა ლექსიკა აფხაზურში (სემანტიკურ–სტრუქტურული ანალიზი)“. არის 200-მდე სამეცნიერო ნაშრომისა და 8 წიგნის ავტორი.

2015 წელს გახდა საჩხერის საპატიო მოქალაქე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
ბრილიანტ დადაშოვა

**ბრილიანტ სულეიმან ქიზი დადაშოვა** (; დ. 15 სექტემბერს, 1959 ან 1965 წელი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი პოპ მომღერალი.

## ცხოვრება 
ბრილიანტ დადაშოვა დაიბადა  1959 ან 1965 წლის (ზუსტი თარიღი უცნობია) 15 სექტემბერს, 1997 წელს დადაშოვა იყო იმ მუსიკოსებს შორის, რომლებიც მონაწილეობდნენ ალბომის Landet vi kommer fra (,,მიწა საიდანაც მოვედით"; გამოვიდა კირკელიგ კულტურვერკსტედის მიერ, ნორვეგიაში) ჩაწერაში, რომელშიც შედიოდა აზერბაიჯანული ხალხური სიმღერები. 

1999 წელს ბრილიანტ დადაშოვა აირჩიეს ბაქოს საკრებულოში. 2001 წლიდან 2006 წლამდე მას ჰქონდა საკუთარი ტოქშოუ *Gözəllik dünyanı xilas edəcək* (,,სილამაზე გადაარჩენს სამყაროს") Space TV-ში.

2012 წელს, მისი სიმღერა ვოკალიზი (2001 წლის აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვის ჰანგების მეიდანისა და ბაკის ვოკალური იმპროვიზაცია, ასევე ვაგიფ გარაიზადეს ნოვრუზუს მუსიკალური კომპოზიცია) დავის საგანი გახდა მას შემდეგ, რაც სავარაუდოდ სომეხმა მომღერალმა ვარდუ ვარდანიანმა შეასრულა ეს სიმღერა, რომელიც დაადანაშაულეს საავტორო უფლებების დარღვევაში. ვარდანიანმა სასტიკად უარყო ბრალდებები და განაცხადა, რომ სიმღერა არის ტრადიციული სომხური ხალხური სიმღერა. 

2006 წლის სექტემბრიდან ბრილიანტ დადაშოვა აქტიურად იყო ჩართული აკადემიის სატელევიზიო პროექტში (ვარსკვლავების აკადემიის აზერბაიჯანული ვერსია), რომელიც მიზნად ისახავდა ნიჭიერი ახალგაზრდების პროფესიონალურ მუსიკალურ მომზადებას დიდი სცენისთვის. 

თავისი კარიერის განმავლობაში ბრილიანტ დადაშოვას გამოშვებული აქვს შვიდი ალბომი. მისი უკანასკნელი საერთაშორისო ალბომი Saninlayam (,,მე შენთან ვარ") გამოვიდა 2002 წლის სექტემბერში და მიეძღვნა კომპოზიტორ რაფიგ ბაბაევის ხსოვნას. მან შემდეგ კიდევ გამოუშვა ერთი სტუდიური ალბომი, სახელწოდებით Masal Dunyam, აზერბაიჯანსა და თურქეთში 2008 წლის აგვისტოში. 

დადაშევა აზერბაიჯანელი მსახიობის მელიქ დადაშევას დისშვილია. 

ბრილიანტ დადაშოვა დაქორწინებულია მსახიობ ადალატ ჰაჯიევზე და ჰყავს ვაჟი, ჯაჰადი. 2011 წლის მარტში ბრილიანტ დადაშოვამ გამოაცხადა, რომ მან შეიტანა განქორწინების შესახებ განცხადება სასამართლოში გრძელვადიანი რთული ურთიერთობის გამო. 2020 წელს ბრილიანტ დადაშოვამ აღნიშნა ქორწინების 32 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
გრაიმზ-გრეივზი

**გრაიმზ-გრეივზი** () ― ნეოლითური ხანის კაჟის საბადოები ქალაქ ბრენდონთან, ინგლისში. შეისწავლება 1914 წლიდან. აღმოჩენილია 250-მდე შახტი. მაღაროებში აღმოჩნდა ირმის რქის ბარები, ქვის წერაქვები, თოხები, სარიტუალო ნივთები. კაჟის მოპოვება დაიწყო ნეოლითის ხანაში და გრძელდებოდა შუა ბრინჯაოს ხანამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
გრაიცი

**გრაიცი** — ქალაქი გერმანიაში, გრაიცის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ვაისე–ელსტერის ნაპირზე. მოქმედებს სხვადასხვა საწარმოები. მოსახლეობა 20 108 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
პატიმატ აბაკაროვა

**პატიმატ აბაკაროვა** (; დ. 23 ოქტომბერი, 1994) — დაღესტნური წარმოშობის აზერბაიჯანელი ტაეკვონდოისტი. ბაქოში გამართული 2015 წლის პირველი ევროპული თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი, 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი. 2016 წელს ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში გამართული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების რინჯაოს მედალოსანი და 2015 წლის მსოფლიო სამხედრო თამაშების ოქროს მედლის პრიზიორი.

## ბიოგრაფია 
პატიმატ აბაკაროვა დაიბადა 1994 წლის 23 ოქტომბერს მაჰაჩყალაში. 9 წლის ასაკში ის კარატეს წრეზე შევიდა, სამი თვის შემდეგ კი ოჯახთან ერთად  სხვაგან გადავიდა. ამის გამო ვეღარ მოახერხა წრეზე სიარული. მიუხედავად ამისა, ახალი საცხოვრებელი ადგილის მახლობლად, მაჰაჩყალის 38-ე სკოლაში დაიწყო სიარული ტაეკვანდოს გაკვეთილებზე, რომელსაც მწვრთნელი ისმაილ ისმაილოვი ატარებდა.  მალე გუნდი გადავიდა საბრძოლო ხელოვნების ახალ ცენტრში, რომელსაც აბაკაროვა დღემდე სტუმრობს..

2013 წელს აზერბაიჯანის ტაეკვონდოს ფედერაციამ აბაკაროვა მიიწვია აზერბაიჯანის შიდა ჩემპიონატზე ასპარეზობისთვის, სადაც აბაკაროვამ პირველი ადგილი მოიპოვა. მალე პატიმატი მიიწვიეს სასწავლო ბანაკში. მას აკვირდებოდა აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების სამწვრთნელო შტაბი, რომლის გადაწყვეტილებითაც აბაკაროვას შესთავაზეს აზერბაიჯანის სახელით ასპარეზობა.

2015 წლის ივნისში მან მონაწილეობა მიიღო ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე, სადაც მესამე ადგილი დაიკავა.. ამავე წლის 29 ივნისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა მოაწერა ხელი ბრძანებას პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებულებისა და პრიზიორების დაჯილდოვების შესახებ, რომლებმაც დიდი წვლილი შეიტანეს აზერბაიჯანის სპორტის განვითარებაში. პატიმატ აბაკაროვა დაჯილდოვდა მედალით „პროგრესი“. .

2016 წელს სტამბულში ჩატარებული ევროპის ოლიმპიურ საკვალიფიკაციო ტურნირზე მან პირველი ადგილი დაიკავა რითაც მოიპოვა რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გასამართი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ლიცენზია. იმავე წელს იგი გახდა შვეიცარიაში, მონტრეში ჩატარებული ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედალოსანი, ფინალში დამარცხდა რუს ტატიანა კუდაშოვასთან. 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ნახევარფინალში მარცხის შემდეგ გადაერთო ბრინჯაოს მედლისთვის ბრძოლაზე. ბრინჯაოს მედლისთვის გამართულ შეხვედრაში დაამარცხა ფრანგი იასმინა აზიე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ტაეკვონდისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქამრან შახსუვარლი

**ქამრან ნამიქ ოღლი შახსუვარლი** (; დ. 6 დეკემბერი, 1992) — აზერბაიჯანელი (გარკვეული დროის მანძილზე ასპარეზობდა ყაზახეთის სახელით) მოკრივე, აზერბაიჯანის ჩემპიონი, აზერბაიჯანის კრივის ეროვნული ნაკრების წევრი. ბრინჯაოს მედალოსანი ბრაზილიაში, რიო-დე-ჟანეიროში გამართულ 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და 2017 წლის მსოფლიო თასზე. 2017 წელს გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი.

## ბიოგრაფია 
ქამრან შახსუვარლი დაიბადა 1992 წლის 6 დეკემბერს, ყაზახეთში, გაიზარდა აზერბაიჯანში..

2013 წელს, ყაზახეთში არსებული პრობლემების გამო, მან მიიღო აზერბაიჯანის მოქალაქეობა. 2014 წელს ქამრან შახსუვარლი გახდა აზერბაიჯანის ჩემპიონი და მეორე ადგილი დაიკავა უგრაში (რუსეთი) გამართულ ნავთობის ქვეყნების თასზე. ბაქოში გამართული „აბრეშუმის დიდი გზის“ შეჯიბრებებზე შახსივარლიმ ყაზახელი მოკრივე საფარბაი აიდაროვი დაამარცხა და ტურნირის გამარჯვებული გახდა. ამჟამად შახსუვარლი არის აზერბაიჯანის ნაკრების წევრი.

2015 წელს აზერბაიჯანის ჩემპიონატზე შახსუვარლიმ დაიკავა მეორე ადგილი, ფინალში დამარცხდა კლუბ „გილანის“ წევრ გაიბულა მურსალოვთან..

2016 წლის ივნისში, ბაქოში ლიცენზირებულ კრივის ტურნირზე, შახსუვარლი გავიდა მეოთხედფინალში, სადაც დამარცხდა ირლანდიელ მოკრივე მაიკლ ო'რეილითან. ირალნდეილი ფინალში გავიდა. გამომდინარე იქიდან, რომ ფინალში ო'რეილის მეტოქე, თურქმენი ასლანბეკ აჩილოვი არ გამოვიდა საბრძოლვლეად, ირლანდიელი გამოცხადდა ჩემპიონად და შახსუვარლიმ მოიპოვა ლიცენზია 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე. ამ თამაშებზე ქამრანი გავიდა ნახევარფინალში, სადაც წააგო მსოფლიოს მოქმედ ჩემპიონთან, კუბელ მოკრივე არლენ ლოპესთან, რითაც მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის ბრძანებულებით დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“.

ევროპის კრივის ჩემპიონატზე, რომელიც 2017 წელს უკრაინის ქალაქ ხარკოვში გაიმართა, შახსუვარლი გავიდა ფინალში, სადაც დამარცხდა უკრაინელ მოკრივე ალექსანდრე ხიჟნიაკთან და მოიპოვა ვერცხლის მედალი. იმავე წელს გახდა მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნამიგ აბდულაევი

**ნამიგ იადულა ოღლი აბდულაევი** (; დ. 4 იანვარი, 1971, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, პოლიციის პოლკოვნიკი, სპორტის დამსახურებული ოსტატი, მწვრთნელი. 2000 წლის სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი წონით 54 კგ წონით კატეგორიაში. ის იყო აზერბაიჯანის ნაკრების მედროშე 2000 წლის სიდნეის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე. 1996 წლის ოლიმპიადაზე ატლანტაში, სადაც მეორე ადგილი დაიკავა, გახდა დამოუკიდებელი აზერბაიჯანის პირველი სპორტსმენი, რომელმაც ოლიმპიური მედალი მოიპოვა. ნამიგ აბდულაევის ძმა არის მსოფლიო ჩემპიონის არიფ აბდულაევი..

## ბიოგრაფია 
ნამიგ იადულა ოღლუ აბდულაევი დაიბადა 1971 წლის 4 იანვარს, ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. აბულაევი ჭიდაობაზე შევიდა მისი ბიძაშვილის ელხანის ინიციატივით. 1983 წელს იგი ჩაირიცხა სპარტაკის საზოგადოებაში. მისი პირველი მწვრთნელი იყო დამსახურებული მწვრთნელი ვაჰიდ მამედოვი. სპორტსმენმა პირველ წარმატებას ხუთი წლის შემდეგ მიაღწია, როდესაც აბდულაევი გახდა უკრაინაში ჩატარებული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების სალიცენზიო ტურნირის გამარჯვებული. სწორედ ამ ტურნირის დროს ნამიგი საბჭოთა კავშირის ნაკრების მწვრთნელების ყურადღების ცენტრში მოექცა. ამ მოვლენიდან ორი წლის შემდეგ აბდულაევი გამოიძახეს სსრკ -ს ეროვნულ ნაკრებში. პირველ მცდელობისას ვერცხლის მედალი მოიპოვა, ხოლო მომდევნო წელს ოქროს მედლები, ნამიგ აბდულაევი წავიდა მსოფლიო ჩემპიონატზე კანადაში 1990 წელს სსრკ-ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. პირველ საერთაშორისო შეჯიბრში 19 წლის ასაკში ოქროს მედალი მოიპოვა. არის ევროპის სამგზის ჩემპიონი. 1994 წელს 52 კგ წონით კატეგორიაში მოიგო ევროპის ჩემპიონატი. 1995 წელს ზედიზედ მეორედ მოახერხა ევროპის ჩემპიონატის მოგება. 1996 წელს გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1997 და 2006 წლებში ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. მსოფლიო ჩემპიონატის სამგზის (1994, 1998, 2002) ვერცხლის მედლისა და ერთგზის (2006) ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. აბდულაევმა კარიერა 2009 წელს დაასრულა.

### პირადი ცხოვრება 
2008 წლის 28 ოქტომბერს, 37 წლის ასაკში ნამიგ აბდულაევი დაქორწინდა. ქორწილი გაიმართა აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში..

## რესურსები ინტერნეტში
* Sports-Reference.com

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
მოვლუდ მირალიევი

**მოვლუდ მუსტაფა ოღლი მირალიევი** (; დ. 27 თებერვალი, 1974, უზბეკეთის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, თურქი მესხური წარმოშობის. კარიერის განმავლობაში იყო აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების წევრი. 2008 წელს ჩინეთის დედაქალაქ პეკინში გამართული ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. 2003 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. ასპარეზობდა 100 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. არის სამბოსა და ძიუდოს სპორტის ოსტატი.

## კარიერა 
მოვლუდ მირალიევი დაიბადა 1974 წლის 27 თებერვალს, კაშკადარიის ოლქის ქალაქ კიტაბში, უზბეკეთის სსრ-ში.

1983 წელს დაიწყო სამბოში ვარჯიში. მოგვიანებით გადაინაცვლა ძიუდოში.

2004 წლის ათენში, საბერძნეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე დაიკავა მე-5 ადგილი. დამარცხდა მესამე ადგილისთვის ბრძოლაში. 2007 წელს დაიკავე მე-7 ადგილი როგორც მსოფლიო ჩემპიონატზე, აგრეთვე ევროპის ჩემპიონატზე.

2008 წლის 14 აგვისტოს პეკინის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 100 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მირალიევმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. პირველ შეხვედრაში მოვლუდმა დაამარცხა ალჟირელი ძიუდოისტი ჰასან აზუნი. ამის შემდეგ დაამარცხა ქართველი მოჭიდავე, ლევან ჟორჟოლიანი. მეოთხედფინალში მირალიევის მეტოქე იყო რუმინელი დანიელ ბრატა. ნახევარფინალში დამარცხდა მომავალ ოლიმპიურ ჩემპიონთან, მონღოლ ნაიდანგიინ ტუვშინბაიართან. მესამე ადგილისთვის გამართულ შეხვედრაში მირალიევმა დაამარცხა პოლონელი სპორტსმენი პელისლავ მატიახეშეკი.

2014 წლის სექტემბერში მან მოიპოვა ოქროს მედალი ძიუდოს ვეტერანთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც ჩატარდა ესპანეთის ქალაქ მალაგაში.

2016 წლის დასაწყისში მირალიევი ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის ძიუდოისტთა ნაკრებს. მისი პირველი შეჯიბრი, ეროვნული ნაკრების მთავარი მწვრთნელის რანგში, იყო რუსეთის ქალაქ ყაზანში გამართული ევროპის ჩემპიონატი. , სადაც მისმა სპორტსმენებმა აიღეს ერთი ოქრო, ერთი ვერცხლის მედალი და ასევე დაიკავეს მესამე ადგილი გუნდურ შეჯიბრებაში.

2016 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე რომელიც ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში ჩატარდა, აზერბაიჯანის ძიუდოისტთა ნაკრებმა მოვლუდ მირალიევის ხელმძღვანელობით ორი ვერცხლის მედალი მოიპოვა..

მოვლუდ მირალიევი ჩინეთში, პეკინში, XXIX ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოპოვებული ბრინჯაოს მედლისთვის 2008 წელს დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Азербайджанский дзюдоист Мовлуд Миралиев занял 7-е место на чемпионате мира
* [14 августа 2008 / 16:46. Мовлуд Миралиев приносит Азербайджану первую «бронзу» в Пекине (Обновлено)

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ძიუდოისტები(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%99%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%92%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90:%E1%83%90%E1%83%96%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%91%E1%83%90%E1%83%98%E1%83%AF%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%AB%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%93%E1%83%9D%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%A2%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98)
კატეგორია:თურქი მესხები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რასულ ჩუნაევი

**რასულ აბაკარ ოღლი ჩუნაევი** (; დ. 7 იანვარი, 1991, ენი შარიფი, ბელაქანის რაიონი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე, აზერბაიჯანის ეროვნული ნაკრების წევრი, პირველი ევროპული თამაშების გამარჯვებული, მსოფლიოს ჩემპიონი 2015 წელს, 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი, ევროპის 2014 და 2018 წლების ჩემპიონატების ვერცხლის მედალოსანი, 2015 წლის მსოფლიო თასის გამარჯვებული, 2013 წელს გამართული ზაფხულის უნივერსიადის 2013 გამარჯვებული. რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართული 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი.

## ბიოგრაფია 
რასულ ჩუნაევი დაიბადა 1991 წლის 7 იანვარს სოფელ ენი შარიფში, აზერბაიჯანის ბალქანის რაიონში. რასულ ჩუნაევმა, ჭიდაობა 9 წლის ასაკში დაიწყო უზეირ ჰაჯიბეევის სახელობის სოფლის საშუალო სკოლაში ისმაილ ჩოფსიევის ხელმძღვანელობით. 2001 წელს ჩოფიევმა რასული დედაქალაქ ბაქოში წაიყვანა, სადაც ჭიდაობა გააგრძელა რესპუბლიკურ ოლიმპიურ სპორტულ ცენტრში. სწავლა გააგრძელა 2006 წლამდე, ამავე დროს მონაწილეობას იღებდა კადეტთა ტურნირებში, შემდეგ კი იუნიორთა შორის. 2006 წელს გახდა აზერბაიჯანის ახალგაზრდული ნაკრების წევრი, 2008 წლიდან კი ქვეყნის ეროვნული ნაკრების წევრი.

2010 წელს მიიღო სპორტის ოსტატის წოდება. 2010-2014 წლებში იყო აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემიის სტუდენტი. 2014-2015 წლებში რასულ ჩუნაევი მსახურობდა აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების რიგებში. 2015 წლის 7 ივლისს მას მიენიჭა სახელმწიფო სასაზღვრო სამსახურის ლეიტენანტის წოდება.. არ იმყოფება ქორწინებაში. ჩუნაევი წარმოშობით ხუნძია..

ჩუნაევმა 2015 წელს მოიგო ბაქოში გამართული პირველი ევროპული თამაშები. 1/8 ფინალში დაამარცხა მოლდოველი დანიელ კატარგა, ანგარიშით 7:6. მეოთხეფინალში დაამარცხა ხორვატი დომინიკ ეტლინგერი, ანგარიშით 4:0. ნახევარფინალში ანგარიშით 10:0 დაამარცხა ბულგარელი სვილენ კოსტადინოვი. ფინალში დაამარცხა უნგრელი ბალინტ კორპაში.  2017 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე.  არის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის პრიზიორი (2014, 2018). არის მსოფლიო ჩემპიონატის ერთგზის გამარჯვებული (2015) და ორგზის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2014, 2018).

2015 წელს გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 1/32 ფინალში დაამარცხა მონაკოს წარმომადგენელი ფრანკ ჰასელი, ანგარიშით 9:1. 1/16 ფინალში ანგარიშით 9:0 დაამარცხა რუსი ადამ კურაკი. მეოთხედფინალში ანგარიშით 9:0 დაამარცხა ამერიკელი ჯასტინ ლესტერი. ნახევარფინალში ანგარიშით 8:0 დაამარცხა წიმურ ბერდიეუ. ფინალში ანგარიშით 6:4 დაამარცხა უკრაინის წარმომადგენელი არმენ ვარდანიანი. 

## პირადი ცხოვრება
ჩუნაევს უყვარს ცეკვა. მას ხშირად აღწერენ, როგორც მშვიდს და მოდუნებულს. მისი ყველაზე დასამახსოვრებელი აღნიშვნა მას შემდეგ მოხდა, რაც ჩუნაევმა დაამარცხა რუსი მოჭიდავე ისლამბეკ ალბევი 2013 წლის ზაფხულის უნივერსიადაზე, როდესაც მან ლეზგინკა, კავკასიის ტრადიციული ცეკვა, შეასრულა ხალიჩაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* International Wrestling Database

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რუსლან აბიშოვი

**რუსლან აბიშოვი** (; დ. 10 ოქტომბერი, 1987) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის კლუბ „ზირასა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მცველი.

## კარიერა
### საკლუბო
აბიშოვი ითვლება „ნეფთჩის“ აკადემიის ახალგაზრდულ პროდუქტად. 2010-11 წლებში გუნდთან ერთად გახდა აზერბაიჯანის პრემირ ლიგის ჩემპიონი. 2011-12 წლების სეზონის შემდეგ სათამაშოდ გაუშვეს „ხაზარ ლენქორანში“. 2013 წლის 26 თებერვალს შეუერთდა ყაზანის „რუბინის“. გააფორმა 2,5 წლიანი კონტრაქტი.

2014 წლის 24 ივნისს აბიშოვი აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის კლუბ „გაბალას“ 6 თვიანი იჯარით შეუერთდა.

2015 წლის 14 სექტემბერს ხელახლა შეუერთდა „გაბალას“ რაც გამოწვეული იქნა „ხაზარ ლენქორანში“ მისი რეგისტრაციის პრობლემების გამო. 2015-16 წლების სეზონში დატოვა „გაბალა“. უარი განაცხადა ახალ კონტრაქტზე.

2016 წლის 29 ივნისს აბიშოვმა ხელი მოაწერა ერთწლიან კონტრაქტს ბაქოს „ინტერთან“. 2017 წლის 12 იანვარს აბიშოვმა ხელი მოაწერა ექვსთვიან კონტრაქტს ბაქოს „ნეფთჩისთან“. აბიშოვმა გააგრძელა კონტრაქტი 2017 წლის ზაფხულში და გუნდის კაპიტანი იყო 2017–18 წლების სეზონში, როდესაც „ნეფთჩიმ“ მოიპოვა ბრინჯაოს მედლები სეზონში, ეს იყო მათი უმაღლესი შედეგი ლიგაში 2013 წლიდან.
2019 წლის 10 ივნისს „ნეფთჩიმ“ ორმხრივი თანხმობით გაუშვა აბიშოვი გუნდიდან. კონტრაქტი ორმხრივი შეთანხმების საფუძველზე შეწყდა.

2019 წლის 13 ივნისს აბიშოვმა ხელი მოაწერა ორწლიან კონტრაქტს საფეხბურთო კლუბ „საბაჰთან“.

2021 წლის 26 ივნისს რუსლან აბიშოვი შეუერთდა საფეხბურთო კლუბ „ზირას“.

### საერთაშორისო
2005–2007 წლებში თამაშობდა აზერბაიჯანის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. ჩაატარა 3 შეხვედრა ნაკრების რიგებში. 2007–2009 წლებში კი – აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. ჩაატარა 8 შეხვედრა სადაც მოახერხა 1 გოლის გატანა. 2017 წელს იყო აზერბაიჯანის 23 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში, ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე. ჩატარებულ 5 შეხვედრაში გაიტანა 1 გოლი. აბიშოვის დებიუტი აზერბაიჯანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 2009 წლის 5 სექტემბერს ფინეთის წინააღმდეგ 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში. მან პირველი გოლი გაიტანა 2009 წლის 18 ნოემბერს, ჩეხეთის ნაკრებთან ამხანაგურ მატჩში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ყაზანის რუბინის ფეხბურთელები
კატეგორია:გაბალას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ნეფთჩის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
პოლად ბილბილოღლუ

**პოლად ბულბულოღლუ** (; დ. 4 თებერვალი, 1945 წელი, ბაქო, აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მომღერალი, მსახიობი, პოლიტიკოსი და დიპლომატი. ბილბილოღლუ ცნობილი გახდა საბჭოთა კავშირში ჯაზ-პოპ სიმღერებით. ის ძირითადად მღერის რუსულად და აზერბაიჯანულად.

მისი სამი სიმღერა გახდა წლის სიმღერა და მას მიღებული აქვს მრავალი პრესტიჟული ჯილდო საბჭოთა კავშირში. ბილბილოღლუ ტენორია. 1990-იანი წლების ბოლოს ბულბულოგლუმ დაიწყო პოლიტიკური კარიერა. ის გახდა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კულტურის მინისტრი და ამჟამად არის აზერბაიჯანის ელჩი რუსეთში. 

2017 წელს ის იყო იუნესკოს გენერალური დირექტორობის ერთ-ერთი კანდიდატი. მან კანდიდატურა მოხსნა 10 ოქტომბერს მას შემდეგ, რაც არჩევნების პირველ ტურში მიიღო მხოლოდ 2 ხმა.

## ბიოგრაფია 
პოლად ბილბილოღლუ დაიბადა 1945 წლის 4 თებერვალს ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ. მისი მამა იყო მურტუზა რზა ოღლუ მამედოვი (1897–1961), ცნობილი აზერბაიჯანელი საოპერო მომღერალი. ბიბლილოღლუს დედა იყო ადელაიდა მამედოვა (1922–2015), რომელიც გარდაცვალებამდე იყო ბულბულის მუზეუმის დირექტორი. ადელაიდა იყო რზა გასიმოვის ქალიშვილი, ხოლო დედამისი ქეთევანი იყო ქართული დიდგვაროვნების, ვეზირიშვილების ოჯახიდან. 

პოლადი სწავლობდა ფორტეპიანოზე დაკვრას მუსიკალურ სკოლაში და შემდეგ სწავლა განაგრძო ბაქოს მუსიკის აკადემიაში. 17 წლის ასაკში მან დაწერა რამდენიმე სიმღერა. 1982 წელს ბილბილოღლუ გახდა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ეროვნული არტისტი. მან მონაწილეობა მიიღო საბჭოთა ტელევიზიის გადაცემაში და ფესტივალში წლის სიმღერა და ოთხჯერ მოიპოვა მთავარი პრიზი. მის სიმღერებს, ასრულებდნენ მუსლიმ მაგომაევი, იოსებ კობზონი და ლევ ლეშჩენკო. 1969 წელს ბილბილოღლუ გახდა სსრკ-ს კომპოზიტორთა კავშირისა და სსრკ-ს კინემატოგრაფისტთა კავშირის წევრი. მან შექმნა მუსიკა ოცზე მეტი მხატვრული ფილმისთვის და შეასრულა რამდენიმე მთავარი როლიც. პოლად ბილბილოღლუ მუშაობდა რუს რეჟისორ ედუარდ სმოლნთან.

ბილბილოღლუს აქვს ვარსკვლავი მოსკოვის შემსრულებელთა მოედანზე, რომელიც გაიხსნა 2000 წელს. მან მიიღო ხელოვნების ისტორიის დოქტორის წოდება აზერბაიჯანის კულტურის ეროვნული აკადემიაში და არის საპატიო პროფესორი აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში. პოლადის ბილბილოღლუს ვაჟი, თეიმურ პოლად ოღლუ ბილბული, დაიბადა 1975 წელს. ის არის მოსკოვის პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის მუსიკოსი და რუსეთის ფედერაციის დამსახურებული არტისტი.

ბილბილოღლუ ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სასცენო ანსამბლს (1976 წლიდან) და აზერბაიჯანის ეროვნულ ფილარმონიულ ორკესტრს რამდენიმე წლის განმავლობაში (1987 წლიდან), და 1988 წელს გახდა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის კულტურის მინისტრი. 1995 წელს იგი შეუერთდა აზერბაიჯანის ეროვნულ კრებას. 2006 წელს პოლადმა დატოვა კულტურის მინისტრის პოსტი და გადავიდა მოსკოვში, სადაც დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ელჩად რუსეთის ფედერაციაში. 2017 წელს პოლად ბულბილოღლუმ იყარა კენჭი იუნესკოს გენერალური დირექტორის არჩევნებზე, მაგრამ მალევე მოხსნა კანდიდატურა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
არტურ ტაიმაზოვი

**არტურ ტაიმაზოვი** (; ; დ. 20 ივლისი, 1979) — ოსი-უზბეკი-რუსი მოჭიდავე და პოლიტიკოსი. ის იყო ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული უზბეკი ოლიმპიელი, მანამ სანამ დოპინგის გამო 2 ოლიმპიური ოქროს მედალი ჩამოერთმეოდა. 2016 წელს პარტია „ერთიანი რუსეთიდან“ არჩეული იქნა რუსეთის სახელმწიფო დუმის მე-7 მოწვევის დეპუტატად.

2017 წლის 5 აპრილს ცნობილი გახდა, რომ ნიმუშების გადამოწმების შედეგად იგი დისკვალიფიცირებული იქნა 2008 წლის ოლიმპიური თამაშებიდან დოპინგის დარღვევის გამო. შედეგად ტაიმაზოვს ჩამოერთვა პეკინში გამართულ ოლიმპიურ თამაშებზე მოპოვებული ოქროს მედალი. 2019 წლის 23 ივლისს გამოცხადდა, რომ ნიმუშების ხელახალი ტესტირების შედეგად იგი დისკვალიფიცირებული იქნა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებიდან, მიზეზი ამჯერადაც დოპინგია. მას ჩამოერთვა 2012 წლის ლონდონში გამართული ოლიმპიადის ოქროს მედალი.

## ადრეული ცხოვრება
ბავშვობაში დაკავებული იყო ძალოსნობით. როდესაც 11 წლის გახდა, მის სოფელში თავისუფალი ჭიდაობის კლუბი გაიხსნა და მან ჭიდაობა გადაწყვიტა. მისი უფროსი ძმა ტიმურ ტაიმაზოვი იყო 1996 წლის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი ძალოსნობაში, გამოდიოდა უკრაინის სახელით.

## კარიერა
არტურ ტაიმაზოვი არის მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი (2003, 2006), ორგზის ვერცხლის მედლის პრიზიორი (2001, 2010) და ერთგზის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2007). არის აზიური თამაშების სამგზის გამარჯვებული (2002, 2006, 2010). არის აზიის ჩემპიონატის ორგზის გამარჯვებული (2000, 2011).

### ოლიმპიური თამაშები
#### 2000 წლის სიდნეის ოლიმპიური თამაშები
მისთვის სადებიუტო ოლიმპადა იყო სიდნეიში 2000 წელს გამართული თამაშები. ამ თამაშებზე ტაიმაზოვმა პირველი ოლიმპიური მედალი მოიპოვა 130 კგ წონით კატეგორიაში. გავიდა ფინალში სადაც რუს დავიდ მუსულბესთან დამარცხდა.

#### 2004 წლის ათენის ოლიმპიური თამაშები
2004 წელს ათენში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 120 კგ წონით კატეგორიაში ტაიმაზოვმა ოქროს მედალი მოიპოვა. ფინალში დაამარცხა ირანელი ალირეზა რეზაი.

#### 2008 წლის ბეიჯინის ოლიმპიური თამაშები 
მან წარმატებით დაიცვა 120 კგ წონით ტიტული პეკინში ოთხი წლის შემდეგ, ამჯერად დაამარცხა მუსულბესი ნახევარფინალში, ფინალში 3–0, 1–0 მოიგო რუს ბახტიარ ახმედოვთან. პეკინში მეორე ოლიმპიური ტიტულის შემდეგ, მას მიენიჭა ორდენი „Buyuk Hizmatlari Uchun Order“ („გამორჩეული სამსახურისთვის“).
2016 წელს მისი შარდის ნიმუში ხელახლა გამოიკვლიეს და აღმოჩნდა, რომ ის აკრძალულ ნივთიერებას იღებდა. ამის გამო ჩამოართვეს 2008 წლის ოლიმპიადაზე მოპოვებული ოქროს მედალი.http://news.theopenmat.com/international-wrestling/artur-taymazov-besik-kudukhov-stripped-olympic-medals/59127 

#### 2012 წლის ლონდონის ოლიმპიური თამაშები
2012 წლის ლონდონის თამაშებში მან ზედიზედ მესამე ოქროს მედალი მოიპოვა ფინალში ქართველი დავით მოძმანაშვილის დამარცხებით, ანგარიშით 2:0.

მისი ათლეტის გვერდზე მითითებული იქნა რომ მისი სიმაღლე 175 სანტიმეტრი იყო, მაშინ როდესაც სინამდვილეში ტაიმაზოვი 15 სანტიმეტრით მაღალია. მისი სიმაღლე 190 სანტიმეტრს შეადგენს..

2019 წლის 23 ივლისს გამოცხადდა, რომ ნიმუშების ხელახალი ტესტირების შედეგად იგი დისკვალიფიცირებული იქნა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებიდან, მიზეზი ამჯერადაც დოპინგია. მას ჩამოერთვა 2012 წლის ლონდონში გამართული ოლიმპიადის ოქროს მედალი..

## რესურსები ინტერნეტში
* United World Wrestling

## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკი მოჭიდავეები
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გრიგორი ტოკატი

**გრიგორი ტოკაევი** (; ) აგრეთვე ცნობილი როგორც **გრიგორი ტოკატი**; (დ. 13 ოქტომბერი, 1909 – გ. 23 ნოემბერი, 2003) — საბჭოთა მეცნიერი რაკეტმშენებლობისა და კოსმონავტიკის დარგებში. წლების მანძილზე აკრიტიკებდა საბჭოთა კავშირში დამყარებულ იოსებ სტალინის მმართველობას. 

ბრიტანეთში ყოფნის დროს, იგი ასევე მუშაობდა ინფორმაციის შესაქმნელად ინფორმაციის კვლევის დეპარტამენტისთვის (IRD), ეს იყო დიდი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს საიდუმლო ფილიალი, რომელიც ხელს უწყობდა ანტი-კომუნისტური განწყობების გაღვივებას ცივი ომის პერიოდში. საბოლოო ჯამში ტოკატის იმედი გაუცრუვდა სოციალისტურ იდეებთან დაკავშირებით. დაიწყო მუშაობა მიწისქვეშა ოპოზიციურ ჯგუფთან, რომელიც მიზანს ისახავდა იოსებ სტალინის ხელისუფლებიდან ჩამოცილებას. მან თავის მემუარებში აღნიშნა, რომ მის ოპოზიციურ ჯგუფს სურდა ლიბერალური დემოკრატიის დამყარება სსრკ-ში. ის აღნიშნავდა, თუ როგორ იქცეოდა სსრკ ოპოზიცია და როგორ იგეგმებოდა გადატრიალებს და საბჭოთა მთავრობის წარმომადგენლებისა და ლიდერების მკვლელობა, ზოგჯერ ამაში ჩართული იყნვნენ მაღალი პარტიული თანამდებობის პირები რომლებიც ოპოზიციის მსგავასად იმედგაცრუებულნი იყვნენ სტალინიზმით.

## ცხოვრება დიდ ბრიტანეთში
1967 წლიდან 1975 წლამდე ტოკატი იყო პროფესორი ლონდონის „სიტის უნივერსიტეტის“ აერონავტიკის და კოსმოსური ტექნოლოგიების დეპარტამენტში. რეგულარულად ჩნდებოდა ჟურნალ „New Scientist“-ში. მან გადასცა საბჭოთა სამხედრო საიდუმლოებები ბრიტანეთის მთავრობას და ასევე დაეხმარა ინფორმაციის კვლევის დეპარტამენტს ანტი-კომუნისტური პროპაგანდის გავრცელებაში. „*The World at War“-ის მეხუთე* ეპიზოდში*.* ეპიზოდში ის იხსენებდა ომის პერიოდში მიღებულ გამოცდილებას.  აპტონ სინკლერის „ლანი ბადის“ სერიის მეთერთმეტე და ბოლო რომანში, „ლანი ბადის დაბრუნება“, ვხვდებით გამოგონილ პერსონაჟს რომელიც ტოკატის პროტოტოიპად მიიჩნევა. სინკლერი აღიარებს ტოკატის წვლილს რომანში წიგნის სამადლობელ განყოფილებაში.

2003 წელს ტოკატი ინგლისში, 94 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## წიგნები 
* *Stalin Means War* (1951)
* *Betrayal of an Ideal* (1954)
* *Comrade X* (1956)
* *A History and Philosophy of Fluid Mechanics* (1971)

## რესურსები ინტერნეტში
* Professor Grigori Tokaty. Rocket scientist who denounced the Stalinist regime

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:მედლით საბრძოლო დამსახურებისათვის დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ემინ აჰმედოვი

**ემინ ვიდადი ოღლუ აჰმედოვი** (დ. 6 ოქტომბერი, 1986, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მოჭიდავე. ჭიდაობს ბერძნულ-რომაულ სახეობაში. ემინ აჰმედოვმა მოიგო ბრინჯაოს მედალი XXX ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში 2012 წელს. იმავე წელს მიენიჭა მედალი „პროგრესი“. მან უკრაინაში, ოდესაში, ევროპის იუნიორთა ჩემპიონატზე 15 მოჭიდავეს შორის მე-5 ადგილი დაიკავა. ტურნირის ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა ემინ აჰმედოვმა, რომელმაც 66 კილოგრამ წონით კატეგორიაში იასპარეზა. ემინ აჰმადოვმა მონაწილეობა მიიღო გრან-პრის საერთაშორისო ტურნირში ტაშკენტში, უზბეკეთი და ფინალში მარცხის შედეგად ვერცხლის მედალი მოიპოვა.

წლის ბოლოს მოიგო „აზერბაიჯანის თასი“ 66 კგ წონით კატეგორიაში. 2010 წელს ემინ აჰმადოვმა მონაწილეობა მიიღო დანი კოლოვი-ნიკოლა პეტროვის ტურნირზე, რომელიც ბურგასში, ბულგარეთში გაიმართა. ტურნირზე 10 მოჭიდავეს შორის მე-8 ადგილი დაიკავა. მარტში ემინ აჰმედოვმა შეიცვალა წონითი კატეგორია. დაიწყო ასპარეზობა 74 კილოგრამ წონით კატეგორიაში. მისი პირველი წარმატება მოიპოვა ამ წონით კატეგორიაში იყო „ბელარუსის ჭიდაობის ფედერაციის თასზე“ გროდნოში, ბელარუსში. ამ შეჯიბრზე მან ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

2012 წელი იყო ყველაზე წარმატებული წელი ემინ აჰმედოვის კარიერაში. ირანში, „იადიგარ იმამის თასის ტურნირზე“ ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ევროპის ოლიმპიური შესარჩევი ტურნირი ბულგარეთის ქალაქ სოფიაში 20-22 აპრილს გაიმართა. იმ შეჯიბრში აზერბაიჯანის ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავეთა ნაკრების მწვრთნელებმა სალიჰ ბორამ და შაჰინ დონატმა შანსი მისცეს უფრო გამოცდილ რაფიკ ჰუსეინოვს, ჰუსეინოვმა ეს შანსი ვერ გამოიყენა. ერთი კვირის შემდეგ, 27 აპრილს, მსოფლიო ოლიმპიური შესარჩევი ტურნირი გაიმართა ტავანში. ემინ აჰმადოვმა, რომელიც 74 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ასპარეზობდა, მოიპოვა ლიცენზია. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Olympedia

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ჭობისხევის კვირაცხოველის ეკლესია

**ჭობისხევის კვირაცხოველის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. სოფელ ჭობისხევსა და სოფელ დვირს შორის, ბორჯომ-ახალციხის მთავარ მაგისტრალთან, შემაღლებულ მთაზე. ეკლესია ერთნავიან ბაზილიკას წარმოადგენს. ტაძარი ნაგებია დიდი ზომის კარგად გათლილი ქვებით, რომელსაც ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს.

## ლიტერატურა 
*გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 58

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები