open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვახტანგ ბარბაქაძე

**ვახტანგ ბარბაქაძე** (დ. 1945, ბაღდათი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია
1968 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიისა და კვების ტექნოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-ტექნოლოგის სპეციალობით.

1970-1974 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მცენარეთა ბიოქიმიის ინსტიტუტის უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1974-1977 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ნ. დ. ზელინსკის  სახელობის ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის ასპირანტი (ქალაქი მოსკოვი). 1978 წელს იქვე დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ქიმიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. 1978-1982 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მცენარეთა ბიოქიმიის  ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. 1982-1985 წლებში საქართველოს მინისტრთა საბჭოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის მთავარი სპეციალისტი. 1985-1989 წლებში ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიორგანული ქიმიის დარგობრივი ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1989-2001 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის იოველ ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი, 2001 წლიდან წამყვანი მეცნიერ თანამშრომელი. 1999 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სერგი დურმიშიძის სახელობის ბიოქიმიისა და ბიოტექნოლოგიის ინსტიტუტში და მიენიჭა ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 1996 წელს უტრეხტის უნივერსიტეტის (ქალაქი უტრეხტი, ნიდერლანდები) მიწვეული მეცნიერ მკვლევარი (უტრეხტის უნივერსიტეტის სტიპენდია). 2002 წელს უტრეხტის უნივერსიტეტის (ქალაქი უტრეხტი, ნიდერლანდები) მიწვეული მეცნიერ მკვლევარი ნიდერლანდების სამეცნიერო კვლევების ორგანიზაციის (NWO) გრანტი. 2006-2017 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის იოველ  ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მცენარეული ბიოპოლიმერების ლაბორატორიის ხელმძღვანელი, მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. 2017 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის იოველ ქუთათელაძის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მცენარეული ბიოპოლიმერების და ბუნებრივ ნივთიერებათა ქიმიური მოდიფიკაციის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი.

## ჯილდოები
* 2004 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში, თბ., 2012, გვ. 176

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ბაღდათში დაბადებულები
კონგლომერატი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კონგლომერატი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კონგლომერატი (ეკონომიკა) — ფირმების გაერთიანება
* კონგლომერატი (გეოლოგია) — დანალექი ქანი
კიაზო რაქვიაშვილი

**კიაზო რაქვიაშვილი** (დ. 22 მარტი, 1936, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-გეოლოგის სპეციალობით.

1959-1964 წლებში მუშაობდა თბილისის გაზიფიკაციის სამმართველოში ინჟინრად; 1964-1982 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმში ბიოლოგიის განყოფილების სწავლულ მდივნად; 1982 წლიდან ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელია. 1960 წლიდან მონაწილეობდა საქართველოს მღვიმეების და გამოქვაბულების კვლევაში. მისი სამეცნიერო მოღვაწეობის სფერო მოიცავს კარსტის განვითარების გეოლოგიური, გეომორფოლოგიური და ჰიდროგეოლგიური პირობების შესწავლის პრობლემებს, მღვიმეების და კარსტული წყლების დაცვის და სამეურნეო ათვისების საკითხებს. ამასთან დაკავშირებით გამოქვეყნებული აქვს 40 სამეცნიერო ნაშრომი, რომელთა უმეტესი ნაწილი უცხო ქვეყნების გამოცემებშია დაბეჭდილი. სპელეოლოგი.

## ორგანიზაციის წევრი
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სპელეოლოგიური კომისია (შემდგომში საბჭო), სწავლული მდივანი (1964-)
* საქართველოს სპელეოლოგთა ეროვნული საზოგადოება, სწავლული მდივანი (1989-)
* სპელეოლოგთა საერთაშორისო კავშირი, დარგობრივი კომისიის ბიუროს წევრი

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 223

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ხოველიარი

**ხოველიარი** (ოფიციალურად **ხოველიარის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი ალბაის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 795 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 23 ბარანგაის.

## კლიმატი
## სქოლიო
კატეგორია:ალბაის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
ლევან დუმბაძე

**ლევან დუმბაძე** (დ. 9 აპრილი, 1897 — გ. 1947) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია
ცნობილი ლოტბარის ანტონ დუმბაძის შვილიშვილი, სამხედრო ინჟინრის, გენერალ-მაიორ სამსონ დუმბაძის ვაჟი ლევან დუმბაძე 1897 წლის 9 აპრილს დაიბადა. დაამთავრა სიმბირსკის კადეტთა კორპუსი, კონსტანტინეს საარტილერიო სასწავლებელი. პირველი მსოფლიო ომში იყო 26-ე საარტილერიო ბრიგადის ოფიცერი, შტაბს-კაპიტანი. 1918 წლიდან იბრძოდა თეთრგვარდიელთა მხარეს მოხალისეთა არმიასა და სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში, III საარტილერიო დივიზიონში. 1919 წლის 11 იანვარს მიენიჭა კაპიტნის წოდება. 1919 წლის აპრილიდან ხელმძღვანელობდა III ქვეითი დივიზიის ბატარეას, შემდეგ — დროზდოვის საარტილერიო ბრიგადის ბატარეას, 1919 წლის 10 ნოემბრიდან კი — I ქვეითი ბრიგადის საარტილერიო დივიზიონის I ბატარეას. მსახურობდა რუსული არმიის არტილერიის II ბატარეის მეთაურად პოლკოვნიკის წოდებით. დაჯილდოებული იყო წმინდა ნიკოლოზ სასწაულმოქმედის ორდენით. 1925 წლის შემოდგომიდან ალექსეევის საარტილერიო დივიზიონის შემადგენლობაში იმყოფებოდა იუგოსლავიაში. ცხოვრობდა ბელგრადში. იყო არტილერიის ოფიცერთა საზოგადოებისა და გენერალ ალექსანდრე კუტეპოვის ხელმძღვანელობით მოქმედი სამხედრო ორგანიზაციის — POBC-ის წევრი. რამდენჯერმე იმყოფებოდა სსრკ-ში. მსახურობდა რუსულ კორპუსში, 1942 წლიდან კორპუსის შტაბის კავშირგაბმულობის სამსახურში, შემდეგ — უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის პოლიციაში. 1947 წლის დეკემბერში მოკლეს მიუნხენში. რუსეთის არმიის გენერლები იყვნენ ლევან დუმბაძის ბიძები — ივანე, ნიკოლოზი, იოსები და მიხეილი. სამხედროები იყვნენ მისი ძმებიც: რევაზ დუმბაძე, სამხრეთ რუსეთის სამხედრო ძალების კორნეტი და გიორგი დუმბაძე, კაპიტანი, იბრძოდა თეთრგვარდიელთა რიგებში აღმოსავლეთის ფრონტზე. ემიგრაციაში იმყოფებოდა ამერიკაში, ლოს-ანჟელესში.

## ლიტერატურა
* ჯავახიშვილი ნიკო. ლევან სამსონის ძე დუმბაძე // ქართული დიპლომატია. 2004. გვ. 195-196

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ცეზარ ლოთიაშვილი

**ცეზარ ლოთიაშვილი** (დ. 17 აგვისტო, 1943, ქუთაისი — გ. 2017) — ქართველი ინჟინერი, სპორტსმენი.

## ბიოგრაფია
1960-1963 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტზე, სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით. სწავლა გააგრძელა მოსკოვის საინჟინრო გეოდეზიის, აეროფოტოგადაღებისა და კარტოგრაფიის ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1967 წელს და მიენიჭა ინჟინერ-გეოდეზისტის კვალიფიკაცია. 1967-1970 წლებში მუშაობდა სსრკ ნავთობის მრეწველობის სამინისტროს, საძიებო ექსპედიციის ინჟინერ-ტოპოგრაფად, უფროს ინჟინერ- გეოდეზისტად, საძიებო პარტიის უფროსად. 1970-1976 წლებში იყო სსრკ ნავთობის მრეწველობის სამინისტროს საძიებო ექსპედიციის უფროსი. 

1976 წელს ბრუნდება საქართველოში და მუშაობას იწყებს საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №4 სამშენებლო ტრესტის სისტემაში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). 

1977-1983 წლებში წყალტუბოს საქალაქო საბჭოს აღმასკომის დაქვემდებარებაში არსებული საპროექტო ბიუროს უფროსად. 

1983-1985 წლებში იყო სამშენებლო-სამონტაჟო რაზმ „ხიდმშენი-108“-ს მთავარი ინჟინერ-გეოდეზისტი. 

1985-2001 წლებში მუშაობდა შპს „კომუნპროექტი“-ს ინჟინერ-დამპროექტებლად. 

2001-2004 წლებში ქუთაისის „SOS ბავშვთა სოფელი“-ს მშენებლობის მთავარ ინჟინრად. 

2005-2006 წლები იყო შპს „იმერეთმშენი“-ს ტექნიკური დირექტორი. 

2006-2007 წლებში შპს „ჰარმონია-92“-ის ტექნიკური დირექტორი. 

2007-2009 წლებში მუშაობდა შპს „ბიზნეს-კომფორტი“-ს მთავარ ინჟინრად. 

2010 წელს შპს „RDI“-ს, „ზუგდიდი-მესტიის“ საავტომობილო გზის მშენებლობის სამუშაოთა კოორდინატორად. 

2010-2014 წლებში მუშაობდა შპს „კომუნპროექტი“-ს ინჟინერ-დამპროექტებლად. 

მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით ყაზახეთში საძიებო პარტიის უფროსად მუშაობის პერიოდში, აღმოჩენილი იქნა ნავთობის საბადოები: „დემირ-ბაბა“, „ბუზაჩი“, „ჩუკუროი“ და მიწისქვეშა მტკნარი წყლის ტბა „ტიუ-სუ“. ასევე მისი უშუალო მონაწილეობით დაპროექტებული და აშენებული იქნა კომუნალური სფეროს, ჯანდაცვისა და თავდაცვის სამინისტროს, ასევე ინფრასტრუქტურული დანიშნულების არაერთი მნიშვნელოვანი ობიექტი. თანამშრომლობდა, როგორც მიწვეული ექსპერტი, სხვადასხვა სამშენებლო და საპროექტო ორგანიზაციებთან. არის 20-მდე სტატიისა და მონოგრაფიის ავტორი. აკადემიკოს ვ. პ. ალექსეევ-შემიაკინთან ერთად გამოცემული ჰქონდა სამი სახელმძღვანელო სამარქშეიდერო საქმესა და გეოდეზიაში (1971-1975). ახალგაზრდობის წლებში მისდევდა სპორტს. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული ჰქონდა საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

## ჯილდოები
* სსრკ სპორტის ოსტატი (კლასიკურ ჭიოდაობა)

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 167-168

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
გიორგი ელიაძე

**გიორგი ვასილის ძე ელიაძე** (; დ. 27 მარტი, 1952, პეტროპავლოვსკ-კამჩატსკი, რსფსრ) — რუსეთის ფედერაციის არმიის გენერალ-მაიორი (1993), წარმოშობით ქართველი.

დაამთავრა ქ. ორჯონიკიძის უმაღლესი სამხედრო-საჯარისო სამეთაურო სამხედრო სასწავლებელი (1976), გენერალური შტაბის აკადემია (2000). მსახურობდა საბჭოთა კავშირისა და რუსეთის სხვადასხვა სამხედრო ნაწილში, მონაწილეობდა ავღანეთის (1979-1989) და ჩაჩნეთის (1999-2000) ომებში. ამ უკანასკნელი კონფლიქტის დროს მეთაურობდა ბრიგადას, შემდეგ დივიზიას. 2007-2011 წლებში იყო შორეული აღმოსავლეთის მე-5 არმიის სარდლის მოადგილე, 2009 წელს —  სამხედრო მრჩეველი სირიის არაბთა რესპუბლიკაში. დაჯილდოებულია რუსეთის ფედერაციის 2 ორდენით („წითელი ვარსკვლავის“ და „მამაცობის“) და 11 მედლით.  

## ლიტერატურა
* 
* გოგიტიძე მ., სამხედრო ფიცის ერთგულნი: ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 2015, — გვ. 171.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:რუსეთის არმიის გენერლები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
კატეგორია:ჩეჩნეთის ომების მონაწილეები
გელა ზავრაშვილი

**გელა ზავრაშვილი** (დ. 8 თებერვალი, 1965, გურჯაანი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1991 წელს დაამთავრა მოსკოვის საინჟინრო-სამშენებლო უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო-სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

განაწილებით მუშაობას იწყებს მოსკოვის საერთაშორისო სამშენებლო კომპანიაში მენეჯერად და პრაქტიკულ საინჟინრო სამუშაოებს აწარმოებს, როგორც უბნის უფროსი სამოქალაქო მშენებლობის ხაზით, ასევე აქტიურად მონაწილეობს სამშენებლო ინდუსტრიის და მექანიზაციის განვითარების საქმეშიც. 2003-2008 წლებში რუსეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი სამშენებლო კომპანია „დინმშენის“ მექანიზაციის სამმართველოს გენერალური დირექტორია. 2008 წლიდან როგორც დამფუძნებელი და გენერალური დირექტორი სათავეში უდგას სამშენებლო ორგანიზაცია „გროს ბულდინგს“. მისი უშუალო მონაწილეობით და ხელმძღვანელობით აშენებულია რუსეთში, განსაკუთრებით კი ქალაქ მოსკოვში ისეთი მრავალფუნქციური დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტები როგორიცაა: საცხოვრებელი კომპლექსები „ტრიუმფ პალასი“, „ალიე პარუსა“, „დომ ნა ბეგოვოი“, სპორტულ-გამაჯანსაღებელი კომპლექსი მოსკოვის ოლქის სოფელ ბარვიხაში, მრავალფუნქციური კულტურულ-გასართობი და სავაჭრო ცენტრი მოსკოვში მიკლუხო-მაკლაის ქუჩაზე (28 800 კვ.მ), საერთაშორისო სავაჭრო-საოფისე კომპლექსი ქალაქ მოსკოვში ნახიმოვის პროსპექტზე (29 930 კვ.მ), 17-25- სართულიანი მონოლითური საცხოვრებელი სახლი მოსკოვის ოლქის ქალაქ ხიმკიში, სოციალურ-ადმინისტრაციული საცხოვრებელი კომპლექსები „ფლოტილია“ და „უტიოსოვი“ ქალაქ მოსკოვში, დაწყებითი სასკოლო განათლების ცენტრი ქალაქ მოსკოვში მიტინსკის ქუჩაზე, მოსკოვის დიდი თეატრის მიმდებარე „ხამიკოვის სახლი“ რეკონსტრუქცუია პეტროვკაზე და ასე შემდეგ. აღსანიშნავია, რომ პროფესიული საქმიანობის პარალელურად იგი ხელმძღვანელობს კულტურულ-ჰუმანიტარული და ეკონომიკური ურთიერთთანამშრომლობის საერთაშორისო ცენტრს, რომელიც მოქმედებს და პრაქტიკულად წარმართავს რუსეთსა და საქართველოს ხალხთა ურთიერთობების აღდგენისა და განვითარების საკითხებს კულტურის, მეცნიერების, სამართლის, სპორტისა და ეკონომიკის სფეროში. ამ ორ ქვეყანას შორის ერთიანი საინფორმაციო-კულტურული სივრცე ფორმირებისა და სრულყოფისათვის, საქმიან-საპარტნიორო და ეკონომიური კავშირების აღსადგენად, ასევე ჰუმანიტარული და საქველმოქმედო დახმარების აღმოსაჩენად.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 231-232

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კონგლომერატი (ეკონომიკა)

**კონგლომერატი** ( — დაგროვილი, შეგროვებული) — ფირმების გაერთიანება, ზოგჯერ იურიდიული პირი, რომელიც მოიცავს კომპანიებს, რომლებიც ეწევიან სამეწარმეო საქმიანობას ეკონომიკის სხვადასხვა სექტორში. კონგლომერატები ძირითადად დამახასიათებელია განვითარებად და განვითარებულ ბაზრებზე (მაგალითად: BRICS-ის ქვეყნები, შვეიცარია, იაპონია), ასევე მრავალპროფილიანი კომპანიები.

სახელმწიფო და მუნიციპალურ ადმინისტრაციაში, კონგლომერატი შეიძლება ეწოდოს ქალაქებს ან მთელი რეგიონებს, რომლებიც რეალურად შერწყმულია ერთმანეთთან ეკონომიკურად, მაგრამ იმართება ცალკე.

როგორც წესი, კონგლომერატები იქმნება მსხვილი კომპანიის მიერ სხვადასხვა ინდუსტრიის და საქმიანობის სფეროს რამდენიმე ათეული მცირე და საშუალო ზომის ფირმის შეძენით, რომლებსაც არ აქვთ წარმოების, მარკეტინგული ან სხვა ფუნქციური კავშირები ერთმანეთთან.

კონგლომერატები არის საჯარო კომპანიები, რომელთა აქციები ივაჭრება საფონდო ბირჟებზე, ჩვეულებრივ, მათი აქტივების წმინდა ღირებულების დისკონტით.

ყველაზე ცნობილი კონგლომერატული კომპანიებია: , , *Sony*, *Panasonic*, *Hitachi* და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* კონგლომერატი

## სქოლიო
კატეგორია:კომპანიის სახეობები
კატეგორია:კონგლომერატიული კომპანიები
კატეგორია:ეკონომიკური ტერმინები
ზურაბ ორაგველიძე

**ზურაბ ორაგველიძე** (დ. 1 ივლისი, 1949, შუხუთი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი, ხიდების და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით ხოლო 1981 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საინჟინრო-ეკონომიკური ფაკულტეტი მშენებლობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სპეციალობით და მიენიჭა ინჟინერ-ეკონომისტის კვალიფიკაცია.

1972 წლიდან მუშაობა დაიწყო საქართველოს სსრ საავტომობილო გზების სამინისტროს საპროექტო-კვლევით კანტორაში ინჟინრად; 1973-1979 წლებში მუშაობდა იმავე სამინისტროს გზების ინვენტარიზაციის სექტორის უფროს ინჟინრად; 1979 წლიდან გადაყვანილ იქნა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს გზათა სამეცნიერო-კვლევით და საწარმოო-ტექნოლოგიურ კომპლექსურ უნივერსიტეტში, ხელოვნურ ნაგებობათა განყოფილების უფროს ინჟინრად; 1986 წლიდან არის გაერთიანება „საქგზამეცნიერების“ ხელოვნური ნაგებობების განყოფილების ხიდსაცდელი ლაბორატორიის უფროსი. 1978 იდებისა და გვირაბების კათედრის დოცენტი; 1999 წელს არჩეულ იქნა საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში სატრანსპორტო სპეციალობებში სამეცნიერო საბჭოს სწავლულ მდივნად; იყო „თბილისი-სენაკი-ლესელიძის“ საერთაშორისო მნიშვნელობის საავტომობილო გზის 28-95 კმ-ის მონაკვეთებზე რეკონსტრუქცია-მოდერნიზაციის საპროექტო სამუშაოების უფროსი ექსპერტი; გამოქვეყნებული აქვს 40-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი საქართველოში და მის ფარგლებს გარეთ; გამოცემული აქვს ორი სახელმძღვანელო ხიდების სპეციალობისათვის; მონაწილეობდა მრავალ კონკურსში. ამ მხრივ აღსანიშნავია 1990 წელს ჩატარებული კონკურსი, მდ. მტკვარზე ქ. თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში სახიდე გადასასვლელის პროექტზე, რომელმაც დაიმსახურა პირველი პრემია; არის მრავალი გამოგონების და რაციონალიზატორული წინადადების ავტორი; მის მიერ დამუშავებულია გასახსნელ-დასაკეცი, მოძრავშპრენგლიანი ხიდის ახალი სახეობა, რომელიც წარმატებითაა დანერგილი საავტომობილო გზების სისტემაში.

საკანდიდატო დისერტაციის თრმა — დაიცვა 1984 წელს „მეწყერების მექანიკური დამაგრება ნაბურღნატენი ხიმინჯების დახმარებით“.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 2005 წელს „საქართველოს რეგიონებისათვის საავტომობილო საგზაო ნაგებობათა კონსტრუქციების ოპტიმიზირება რთული გეოლოგიური პირობების გათვალისწინებით“. 

## ბიბლიოგრაფია
* ავტოგზის ხიდის წინასწარ დაძაბული რკინაბეტონის მალის ნაშენის გაანგარიშება : დამხმ. სახელმძღვ. (ავტორი), თბ., ტექნიკური უნ-ტის გამ-ბა, გვ. 112

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 470

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
თოვლა მემინდვრია

**თოვლა მემინდვრია** () — მღრღნელების გვარი ზაზუნასებრთა ოჯახისა. ცნობილია სამი სახეობა. სამივე მათგანი გვხვდება საქართველოში.

* კავკასიური თოვლა მემინდვრია, ანუ გუდაურული მემინდვრია (*Chionomys gud*)
* ალპური თოვლა მემინდვრია (*Chionomys nivalis*)
* მცირეაზიული თოვლა მემინდვრია (*Chionomys roberti*)

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
ალპური თოვლა მემინდვრია

**ალპური თოვლა მემინდვრია** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ზაზუნასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 13 სმ-მდეა, კუდისა — 7 სმ. სხეული შეფერილია ჩალისფერ-რუხად. კუდი ერთი ფერისაა, ბაცია. ფეხებიც უფრო ბაცი შეფერილობისაა, ვიდრე სხეული. გავრცელებულია დასავლეთ ევროპაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, მცირე აზიაში, სირიაში, პალესტინაში, ამიერკავკასიაში. საქართველოში ზღვის დონიდან 3800 მ სიმაღლემდე გვხვდება ბორჯომის ხეობაში, თრიალეთის ქედზე, კავკასიონის სამხრეთ კალთებზე და სხვაგან. ძირითადად სუბალპური და ალპური ზონების ბინადარია. ცხოვრობს მდელოებზე, კლდოვან ადგილებზე, ქვაყრილებზე, სადაც იკეთებს ბუდეს. იკვებება ნაირგვარი ბალახებით. საზამთროდ იმარაგებს ბალახოვან მცენარეებს და მათ თესლებს. მრავლდება წლის თბილ პერიოდში და ორჯერ გამრავლებას ასწრებს. თითოეულ ჯერზე შობს ექვსამდე ნაშიერს. აზიანებს მთის მდელოების მცენარეულობას, მაგრამ მცირე რაოდენობის გამო უმნიშვნელო ზარალი მოაქვს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ზაზუნასებრნი
ბასუდი

**ბასუდი** (ოფიციალურად **ბასუდის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 45 133 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 29 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information
*LGU Profile of Basud, Camarines Norte

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
ხოსე-პანგანიბანი (ჩრდილოეთი კამარინესი)

**ხოსე-პანგანიბანი** (ოფიციალურად **ხოსე-პანგანიბანის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 63 662 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 27 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Jose Panganiban Official Website
*Jose Panganiban Website
*Mambulaoans Worldwide Buzz

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
დაეტი

**დაეტი** (ოფიციალურად **დაეტი მუნიციპალიტეტი**; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 111 7000 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Daet
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული დედაქალაქები
ბააო

**ბააო** (ოფიციალურად **ბააოს მუნიციპალიტეტი**; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 61 493 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 30 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
კალენდები

**კალენდები** ( ან ) — რომაული მთვარე-მზისიერი კალენდრით ყოველი თვის პირველი დღის სახელწოდება. როგორც ნონებითა და იდებით (შესაბამისად მე-7 და მე-15 დღე მარტში, მაისში, ივლისსა და ოქტომბერში, ხოლო მე-5 და მე-13 დღე დანარჩენ თვეებში), კალენდებითაც თვეებს აღრიცხავდნენ; ითვლიდნენ ამ დღეებიდან უკან, მაგალითად, „მე-5 დღე მარტის კალენდების წინ“, „მე-4 დღე მარტის იდების წინ“ და სხვა.

გამოთქმა „ბერძნულ კალენდებამდე“ () აღნიშნავდა დროს, რომელიც არასდროს არ დადგებოდა, რადგანაც კალენდებს მხოლოდ რომაულ კალენდარში იყენებდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომაული კალენდარი
სან-ლორენსო-რუისი (ჩრდილოეთი კამარინესი)

**სან-ლორენსო-ლუისი** (ოფიციალურად **სან-ლორენსო-ლუისის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 757 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 12 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
ეთნოფსიქოლოგია

**ეთნოფსიქოლოგია** – ეთნიკური ფსიქოლოგია, ხალხთა ფსიქოლოგია, საღვარგარეთული ფსიქოლოგიის განშტოება, რომელიც სწავლობს სხვადასხვა რასისა და ერის ფსიქიკურ წყობასა და ქცევის თავისებურებებს. ეთნოფსიქოლოგიური გამოკვლევის მიზანია, ერთი მხრივ, ურთიერთკავშირის დადგენა მოქმედების ტიპსა და კულტურულ ხასიათს, ხოლო მეორე მხრივ, ეროვნულ თავისებურებასა და ფსიქიკას შორის. ასეთი გამოკვლევები უპირატესად ემპირიული, შედარებით-აღწერითი ხასიათისაა. ეთნოფსიქოლოგიის ისტორია მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ეთნოგრაფიულ და ანთროპოგენულ განვითარებასთან. მისი წყაროა მასიონერებისა და მოგზაურების ანგარიშები, რომლებიც ყოველთვის სანდო არ იყო. ამ მასალის საკუთრივ განზოგადოება სცადა ვილჰელმ ვუნდტმა თავის ნაშრომებში ხალხთა ფსიქოლოგიის შესახებ. მაგრამ, ეს ნაშრომები ეფუძნება არასწორ, იდეალისტურ წინამძღვარს. კერძოდ, თითქოს არსებობს განსაკუთრებული სუბსტანციური ხალხური სული. ეთნოფსიქოლოგიის მიერ დადგენილი არ არის ისეთი თვისებები, რომელთა საფუძველზე შეიძლებოდა გველაპარაკა ერთი ერის უპირატესობაზე სხვა ერთან შედარებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ანთროპოლოგია
კატეგორია:ფსიქოლოგია
ივანე მამაიაშვილი

**ივანე მამაიაშვილი** (დ. 27 იანვარი, 1923, ნინიგორი — გ. 12 ნოემბერი, 1998) — ქართველი გეოგრაფი, მეცნიერი და პედაგოგი.
## ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგია-გეოგრაფიის ფაკულტეტი ეკონომიკური გეოგრაფიის სპეციალობით ხოლო 1951-1955 წლებში გაიარა ასპირანტურის კურსი.

1952 წლიდან მუშაობა დაიწყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკური გეოგრაფიის კათედრაზე; 1971 წლიდან იყო უფროსი მასწავლებელი. კითხულობდა ლექციებს სოციალურ და ეკონომიკურ გეოგრაფიაში. შესრულებული აქვს 45-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, რომელთგან 17 გამოქვეყნებულია. მისი სამეცნიერო მუშაობა მოიცავდა საქართველოს სახალხო მეურნეობის ეკონომიკურ-გეოგრაფიულ გამოკვლევებს, აგრეთვე ცალკეული რეგიონების შესწავლას. შესრულებული აქვს ნაშრომი კოლხეთის მელიორაციის შესახებ, აჭარის, აფხაზეთის და ბორჯომის ტერიტორიულ-რეკრეაციული კომპლექსის, აგრეთვე, თბილისის საქალაქო აგლომერაციის მიწათმოწყობისა და მიწათსარგებლობის შესახებ. ეწეოდა მთრგმნელობით საქმიანობასაც. მისი თანავტორობით შესრულებულია უმაღლესი სკოლის სამი დამხმარე სახელმძღვანელო და მეთოდური ნაშრომი — „საკურსო შრომების თემატიკა სსრკ ეკონომიკურ გეოგრაფიაში“ (1980).

## ბიბლიოგრაფია
* საკურსო შრომების თემატიკა სსრ კავშირის ეკონომიკურ გეოგრაფიაში : ეკონ. ფაკ. და გეოგრ-გეოლ. ფაკ. ეკონ-გეოგრ. სპეც. სტუდ. (შემდგენელი), თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1980, გვ. 86

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 179-180

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ლესა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლესა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლესა — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში;
* ლესა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში.
გარჩიტორენა

**გარჩიტორენა** (ოფიციალურად **გარჩიტორენის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 29 436 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 23 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information
*Official Site of the Province of Camarines Sur
*Philippine Standard Geographic Codes as of 30 June 2012

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
გუნფო

**გუნფო** () — ქალაქი კიონგიდოს პოვინციაში, სამხრეთი კორეა.

## სიმბოლოები
ტურისტების მოსაზიდად ქალაქისათვის განსაკუთრებული იერის მისანიჭებლად ხელისუფლბამ ქალაქს საკუთარი ემბლემა მიანიჭა. ეს ემბლემა წარმოადგენს მხიარულ, პატარა კაცს, რომელიც ჯანსაღი და ენერგიული მოქალაქეების სიმბოლოა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
გუნფო მოიცავს თერთმეტ ადმინისტრაციულ ერთეულს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
კატეგორია:კიონგიდოს პროვინციის ქალაქები
გორაჟდეს სტამბა

**გორაჟდეს სტამბა** ( ან ) — ერთ ერთი უძველესი ბეჭდური გამოცემმცემლობა სერბულ ენაზე და დღევანდელი ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტერიტორიაზე პირველი. თავდაპირველად 1519 წელს დაარსდა ვენეციაში, თუმცა ამლევე სერბეთის მართლმადიდებელმა ეკლესიამ გადაიტანა სოფელ სოპოტნიკაში სოპოტნიკის წმინდა გიორგის ეკლესიაში, გორაჟდეს მახლობლად. ეს ტერიტორია იმ დროს შედიოდა ოსმალეთის იმპერიის ჰერცეგოვინის სანჯაკში. სტამბა დააფუძნა და მართავდა ბოჟიდარ გორაჟდანინი, ასევე ცნობილი როგორც ბოჟიდარ ლუბიავიცი, რომელიც გორაჯდელი წარმატებული ვაჭარი იყო. მისი ვაჟი თეოდორ ლუბიავიცი მილეშევის მონასტერის მღვდელმონაზონი მართავდა სტამბის საქმიანობას. გამომცემლობამ 1523 წლამდე იმუშავა.

## წინარე ისტორია 
1450 წელს გერმანიაში, კონკრეტულად მაინცში, იოჰან გუტენბერგის მიერ საბეჭდი მანქანის გამოგონების შემდეგ წიგნის ბეჭდვის ხელოვნება დანარჩენ ევროპაშიც მალევე გავრცელდა. XV საუკუნის ბოლოსთვის ვენეცია წიგნის ბეჭდვის მსხვილ ცენტრად იქცა. 1493 წელს ზეთას სამთავროს (დღევანდელი მონტენეგრო) მმართველმა ჯურაჯ კრნოევიჩმა ბერმონაზონი მაკარი ვენეციაში საბეჭდი მანქანის შესაძენად და ბეჭდვის შესასწავლად გააგზავნა. 1994 წელს ზეტას იმჟამინდელ დედაქალაქ ცეტინიეში მაკარმა გამოსცა ციტინიეს რვათავი რომელიც საეკლესიო სლავურზე დაბეჭდილი პირველი სერბული ტექსტია. კრნოევიჩის სტამბა 1496 წელს ოსმალების მიერ ზეტას დაპყრობამდე მუშაობდა. 1518 წელს ბოჟიდარ ლუბავიჩი მილეშევას მონასტერში ცხოვრობდა,  მილეშევა და მისი ეპარქიის სხვა დასახლებული პუქტები, მათ შორის ქალაქი გორაჟდეც, მდებარეობდა ჰერცეგოვინას რეგიონში, რომელიც ოსმალეთის იმპერიამ 1465-1481 წლებში დაიპყრო.

## ბეჭდვითი საქმიანობა 
[მინი|260პქ|[სოპოტნიკის წმინდა გიორგის ეკლესია]]
1518 წლის მეორე ნახევარში ბოჟიდარ ლუბავიჩმა თავისი ვაჟები, ჯურაჯი და მღვდელმონაზონი თეოდორი გაგზავნა ვენეციაში სტამბის საყიდლად და ბეჭდვის შესასწავლად. ძმებმა ლუბავიჩებმა შეიძინეს საბეჭდი დაზგა და დაიწყეს კონდაკის (მღვდლმსახურების წიგნი) ბეჭდვა, რომლის ასლები დასრულებული იყო 1519 წლის 1 ივლისისთვის ვენეციაში ან გორაჟდეს მახლობლად მდებარე წმინდა გიორგის ეკლესიაში. მას შემდეგ, რაც ჯურაჯ ლუბავიჩი 1519 წლის 2 მარტს ვენეციაში გარდაიცვალა, უცნობია მისმა ძმამ საბეჭდი დანადგარი გორაჟდეში იერატიკონზე მუშაობის დასრულებამდე გადაიტანა თუ მის შემდეგ. თეოდორმა წმინდა გიორგის ეკლესიაში მოაწყო გორაჟდეს სტამბა, სადაც სერბულ საეკლესიო სლავურ ენაზე იერატიკონის გარდა კიდევ ორი ​​წიგნი გამოსცა: ფსალმუნნი 1521-ში და ეუხოლოგია 1523-ში. გორაჟდეს ფსალმუნნი გამოცემულ წიგნებში ყველაზე დიდია და 352 ფურცლისგან შედგება. სტამბაში აკინძვა არ ხდებოდა, რადგან ეს წიგნების გამყიდველების საქმე იყო. გორაჟდეში ვაჭრობა კარგად იყო განვითარებული, რადგან ის სამი მნიშვნელოვანი გზის შესაყარზე იყო განთავსებული, რომლებიც აკავშირებდნენ: დუბროვნიკთან, ვრჰბოსნასთან (სარაევო) და კოსოვოსთან.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:სერბული ლიტერატურა
კატეგორია:გამომცემლობები
კატეგორია:სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესია
მზებუდობა

მინი|მზებუდობის დროს დედამიწის ჩრდილოეთი და სამხრეთი პოლუსები მზისგან უკიდურესად არათანაბარი მანძილითაა დაცილებული.
**მზებუდობა** — დროის მომენტი, როდესაც მზის ცენტრი გაივლის ეკლიპტიკის ყველაზე ჩრდილოეთით, +23°27' დახრილობის მქონე *ზაფხულის მზებუდობის* წერტილში, ან ყველაზე სამხრეთით — 23°27' დახრილობის მქონე *ზამთრის მზებუდობის* წერტილში. ამ წერტილთა მახლობლობაში მზის დახრილობა და, მაშასადამე, მზის საშუადღეო სიმაღლეც, რამდენიმე დღეს თითქმის უცვლელია. აქედანაა „მზებუდობის“ სახელწოდებაც. რადგანაც მზებუდობის ერთსა და იმავე წერტილზე მზის ორ თანმიმდევრულ გავლას შორის პერიოდი არ ემთხვევა კალენდარულ წელიწადს, მზებუდობის მომენტები სხვადასხვა წელს დღე-ღამის სხვადასხვა დროს მოდის: ჩვეულებრივ წელიწადში 5 საათით 48 წუთით და 46 წამით გვიან დგება, ვიდრე წინა წელს, ხოლო ნაკიან წელიწადში — 18 საათით 11 წუთითა და 14 წამით ადრე. ამიტომ მზებუდობის მომენტები ორ მეზობელ კალენდარულ თარიღზე შეიძლება მოდიოდეს. XX საუკუნის II ნახევარში ზაფხულის მზებუდობის წერტილში მზე 21 ან 22 ივნისშია (ზაფხულის მზებუდობა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ასტრონომიული ზაფხულის დასაწყისი, უგრძესი დღე), ზამთრის მზებუდობის წერტილში კი 21 ან 22 დეკემბერი (ზამთრის მზებუდობა, ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ასტრონომიული ზამთრის დასაწყისი, უმოკლესი დღე).

## იხილეთ აგრეთვე
*ბუნიობა

## ლიტერატურა
*ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონი (ერთტომეული), თბ., 1986, გვ. 292
კუს მსოფლიო დღე

**კუს მსოფლიო დღე** () ყოველწლიურად აღინიშნება 23 მაისს. ის 2000 წლიდან იღებს სათავეს და ორგანიზაცია *American Tortoise Rescue*-ს მიერ ფინანსდება. კუს მსოფლიო დღე შეიქმნა როგორც ყოველწლიური დღესასწაული, რომლის მიზანია ადამიანების დახმარება ხმელეთისა და ზღვის კუების დაცვისა და მთელს მსოფლიოში მათი გაუჩინარებადი ჰაბიტატის გადარჩენის საქმეში, ასევე ადამიანთა იმ ქმედებების წახალისება, რომელიც კუების გადარჩენას და განვითარებას ემსახურება. ბიომრავალფეროვნების შესახებ ცნობიერების ამაღლების დღეების ეფექტებზე ჩატარებულმა კვლევამ კუს მსოფლიო დღე მოიხსენია იმის მაგალითად, თუ როგორ ზრდიან ასეთი დღესასწაულები დაცული სახეობებების შესახებ ინტერნეტში ძიების ინტენსივობას.

კუს მსოფლიო დღე მთელს მსოფლიოში სხვადასხვანაირად აღინიშნება, კუს ფორმების ან მწვანე საზაფხულო კაბების ჩაცმიდან დაწყებული გზატკეცილებზე დაჭერილი კუების გადარჩენითა და კვლევით საქმიანობებით დამთავრებული. კუს დღის საგაკვეთილო გეგმები და შემოქმედებითი პროექტები ხელს უწყობს სკოლებში კუების შესახებ სწავლებას.

1990 წელს დაარსებული *American Tortoise Rescue* არის კუს მსოფლიო დღის დამფუძნებელი სპონსორი ორგანიზაცია. ტერმინი „WORLD TURTLE DAY“ არის სიუზენ ტელემის სავაჭრო ნიშანი (მალიბუ, კალიფორნია).

## სქოლიო 
კატეგორია:კუები
კატეგორია:23 მაისი
კატეგორია:ეკოლოგიური დღესასწაულები
კატეგორია:მაისის დღესასწაულები
გიორგი ორახელაშვილი

**გიორგი ორახელაშვილი** (დ. 24 ივნისი, 1937, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, ანესთეზიოლოგ-რეანიმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო-პროფილაქტიკური ფაკულტეტი.

1967–1969 წლებში იყო ბაქოს ტრავმატოლოგიის და ორთოპედიის სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის ექიმი-ანესთეზიოლოგი; 1969–1972 წლებში მოსკოვის ტრავმატოლოგიის და ორთოპედიის ცენტრალური სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის ანესთეზიოლოგიის და რეანიმაციის განყოფილების ასპირანტი; 1973-1978 წლებში თბილისის ტრავმატოლოგიის და ორთოპედიის სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1973-1984 წლებში კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1984-1990 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს IV მთავარი სამმართველოს სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის კლინიკური განყოფილების გამგე; 1981-1993 წლებში ექიმი-კონსულტანტი ანგოლის სახალხო რესპუბლიკაში; 1990 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო კვლევითი უნივერსიტეტის კატასტროფების მედიცინის განყოფილების გამგე; 1988 წლიდან კატასტროფების მედიცინის ცენტრის ექიმი-კონსულტანტი. ავტორია 64 სამეცნიერო ნაშრომის, მეთოდური რეკომენდაციების. მის სახელს უკავშირდება საქართველოში კატასტროფების მედიცინის სამეცნიერო განყოფილების შექმნა. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1972 წელს „ნატრიუმის ოქსიბუტირატის გამოყენებით ინტრავენური კომბინირებული ანესთეზია ტრავმატოლოგიასა და ორთოპედიაში“.

## ორგანიზაციის წევრი
* ანესთეზიოლოგიის და რეანიმატოლოგიის სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი
* პათოფიზიოლოგიის სამეცნიერო საზოგადოება, წევრი
* საქართველოს კატასტროფების მედიცინის და კრიტიკული სიტუაციების ასოციაცია, წევრი

## ჯილდოები
* 1994 — მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 230
* იგნი ღირსებისა: ტ. 1/ შემდგ.: ყიფიანი თ., (რედ.), გაჩეჩილაძე თ., სიმონიშვილი გ., თბ., 2000, გვ. 206

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ანესთეზიოლოგები
კატეგორია:ქართველი რეანიმატოლოგები
მაიმუნის ყვავილი

**მაიმუნის ყვავილი** — ცხოველებისა და ადამიანის ვირუსული დაავადება. სიმპტომები ყვავილის მსგავსია, თუმცა უფრო ნაკლებად მწვავე. გამომწვევია მაიმუნის ყვავილის ვირუსი, რომელიც იმავე ოჯახის წარმომადგენელია, რომლისაც ყვავილისა და ძროხის ყვავილის გამომწვევი ვირუსები. მაიმუნის ყვავილი პირველად 1958 წელს აღმოაჩინეს ლაბორატორიის მაიმუნებში. ჩვეულებრივ ვლინდება პრიმატებსა და მღრღნელებში, ცენტრალურ და დასავლეთ აფრიკაში. ადამიანს შეიძლება გადაეცეს ცხოველის ნაკბენით ან ორგანიზმის ინფიცირებულ სითხეებთან პირდაპირი კონტაქტით. ადამიანიდან ადამიანზე შეიძლება გავრცელდეს ხანგრძლივი ახლო კონტაქტით, ჩვეულებრივ, ოჯახის წევრებს შორის. ყვავილის საწინააღმდეგო ვაქცინა ადამიანს ასევე წარმატებით იცავს მაიმუნის ყვავილისგანაც; ყვავილის წინააღმდეგ XX საუკუნეში ინტენსიური ვაქცინაციის პერიოდში მაიმუნის ყვავილის აფეთქებები იშვიათი, იზოლირებული და ხანმოკლე იყო. ყვავილის აღმოფხვრისა და 1980 წელს მსოფლიოში ვაქცინაციის შეწყვეტის შემდეგ, მაიმუნის ყვავილი ისეთ ქვეყნებში, როგორიცაა კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა, ბევრად მასშტაბური და ხანგრძლივი გახდა, ვირუსმა კი უშუალოდ ადამიანთა შორის გავრცელების მომატებული ტენდენცია გამოამჟღავნა. ამას გარდა, მაიმუნის ყვავილის ვირუსი დაავადებული „ეგზოტიკური შინაური ცხოველების“ (გიგანტური ჩანთოსანი ვირთაგვა, *Cricetomys*; აფრიკული ფუნჯკუდა მაჩვზღარბა, *Atherurus africanus*; ზოლიანი ციყვი, *Funisciurus*) წყალობით აფრიკიდან სხვა ადგილებშიც გავრცელდა. შეერთებულ შტატებში აფრიკიდან შემოყვანილმა ცხოველებმა დააავადეს ტყვეობაში მყოფი მდელოს ძაღლები, რომლებმაც ვირუსი ადამიანებზე გაავრცელეს.

ადამიანებში დაავადება ინფიცირებიდან დაახლოებით ორ კვირაში ვლინდება, აღინიშნება ციებ-ცხელება, თავის ტკივილი, საერთო სისუსტე და დაღლილობა, ასევე ლიმფური კვანძების შეშუპება. რამდენიმე დღის შემდეგ სახესა და ტანზე ჩნდება გამონაყარი. საბოლოოდ ისინი იფარება ფუფხით და სცილდება, დაავადება კი ორ-სამ კვირაში გადის. აფრიკაში მაიმუნის ყვავილი ყველაზე მეტად საშიში ბავშვებისთვის აღმოჩნდა, ზოგიერთი აფეთქების დროს მათმა სიკვდილიანობამ 10%-ს მიაღწია. მკურნალობა შემოიფარგლება სიმპტომთა ნაწილობრივი მოხსნით. აფეთქებებს აკავებენ პაციენტთა იზოლაციისა და მათ გარშემო მკაცრი ჰიგიენის დაცვის გზით. ყვავილის საწინააღმდეგო ვაქცინით აცრას შეუძლია გარკვეულად დაიცვას ისეთი ადამიანები, რომლებიც შესაძლოა ვირუსის ზემოქმედების ქვეშ აღმოჩნდნენ, მაგალითად, ვეტერინარები და სხვა მეცხოველეები. დაინფიცირებულ ცხოველებში შეიმჩნევა ციებ-ცხელება, გამონაყარი, ლიმფური კვანძების შეშუპება, თვალიდან გამონადენი და საერთო უღონობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ვირუსული დაავადებები
მიხეილ თარაშვილი

**მიხეილ თარაშვილი** (დ. თებერვალი, 1905, გურჯაანი — გ. 17 დეკემბერი, 1990) — ქართველი ბიზნესმენი. 

## ბიოლოგია
მიშა 5 წლისა იყო, როცა მამა გარდაეცვალა ფილტვების ანთებით. დედა სულ ახალგაზრდა დაქვრივდა, მაგრამ შვილებისთვის არაფერი დაუკლია. მიხეილი ზამთრობით თბილისში ცხოვრობდა დეიდებთან და სათავადაზნაურო გიმნაზიაში სწავლობდა, არდადეგებს კი სოფელში ატარებდა. ემიგრაციაში მიხეილ თარაშვილი 1921 წელს წავიდა. საფრანგეთში იგი „თეთრი გიორგის“ მოძრაობას მიეკედლა. მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა გერმანიის ჯარში. იბრძოდა ყირიმში, ჩრდილო კავკასიაში. სამოქალაქო ცხოვრებას მხოლოდ 1943 წელს დაუბრუნდა. მისი ცხოვრების ამ ეპიზოდზე დაწერილი აქვს მოგონება „ვაკანსი იალტაში“, რომელიც დაიბეჭდა ჟურნალ „გუშაგში“. ომის შემდეგ მიხეილ თარაშვილი დასახლდა საფრანგეთის პატარა ქალაქ სენტ-ამანდ-მონტროში, ცოლად ფრანგი ქალი შეირთო და ხელი მიჰყო ვაჭრობას. ამ ქალაქში ცხოვრობდა სიცოცხლის ბოლომდე და აქვე გარდაიცვალა 1990 წლის 17 დეკემბერს.

## ლიტერატურა
*  თარაშვილი, მიხეილ. ბავშვობისა და ყრმობის მოგონება : [1917-1921 წლების მოვლენები] / მიხეილ თარაშვილი // გუშაგი.  პრ., 1986. 
* მიხეილ თარაშვილი // ილია ემიგრანტთა თვალით : ტ. 2 / შემდგ.-რედ.: დალი სინჯარაძე, ნათია ბებიაშვილი. - თბ., 1996.  გვ.267 
*  თარაშვილი, მიხეილ. ილია არ შემცდარა / მიხეილ თარაშვილი // ილია ემიგრანტთა თვალით : ტ. 2 /შემდგ.-რედ.: დალი სინჯარაძე, ნათია ბებიაშვილი. - თბ., 1996.  გვ. 149-151;  გუშაგი.  პრ., 1987.  გვ.41-44

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:გურჯაანში დაბადებულები
ემირ ბაკურაძე

**ემირ ბაკურაძე** (დ. 5 თებერვალი, 1942) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, ინჟინერ-ტექნოლოგი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2004), პროფესორი.

## ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის მსუბუქი მრეწველობის ფაკულტეტი, ქსოვის ტექნოლოგის სპეციალობით.

1972-1984 წლებში — საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის და ქუთაისის ტექნიკური უნივერსიტეტის, ლაბორატორიის გამგე, კათედრის გამგე, ფაკულტეტის დეკანი; 1984-2004 წლებში — ქუთაისის ნ. მუსხელიშვილის სახელობის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი, დოცენტი ხოლო 2004-2014 წლებში — ქუთაისის ნ. მუსხელიშვილის სახელობის სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტის და ა. წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, სრული პროფესორი; 2014 წლიდან — აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, დიზაინის და ტექნოლოგიის დეპარტამენტის ემერიტუსი. სამეცნიერო პუბლიკაციების ავტორი. კვლევის თემა: ახალი ტექნოლოგიების დამუშავებით ტექნიკური დანიშნულების საფეიქრო მასალებისა და კომპოზიტთა გამომუშავება. 

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ჯაფარიძე ი., თბ., 2012, გვ. 169;

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სუფსა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სუფსა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სუფსა — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში;
* სუფსა — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, გურიის მხარის სამივე მუნიციპალიტეტში.
ნატო ტეტელოშვილი

**ნატო ტეტელოშვილი** (დ. 1985, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, იმუნოლოგი.

## ბიოგრაფია
მეცნიერ-იმუნოლოგი ნატო ტეტელოშვილი პირველი ქართველი მეცნიერია, რომელიც აშშ–ში კოლუმბიის სამედიცინო ცენტრში კლონირებაზე მუშაობს. იგი იმ ჯგუფის წევრია, რომელმაც მსოფლიო მედიცინაში გადატრიალება მოახდინა. დაამთავრა თბილისის მე-60 საშუალო სკოლა. მამა კახელი ჰყავს, დედა — უკრაინელი. ექიმობაზე ბავშვობიდან ოცნებობდა, რაც ალბათ უკრაინელი ბებიის დამსახურებაა, რომელიც პროფესიით პედიატრია. ნატომ  წარჩინებით დაამთავრა თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტი. პროფესორ ივანე თარხნიშვილის სამეცნიერო საზოგადოების წევრიც გახლდათ, ჩართული იყო სამეცნიერო კვლევებში, მუშაობდა პროფესორ გია ბურკაძესთან­ და მის ჯგუფთან პათოლოგიური ანატომიის დეპარტამენტში.

ქართველი მეცნიერი მუშაობდა ნიდერლანდების ერთ-ერთ უძველეს და უდიდეს უნივერსიტეტში, ქალაქ გრონინგენში. ეს სასწავლებელი 1614 წელს დაარსდა და 2012 წლის აპრილში ნიდერლანდების საუკეთესო უმაღლეს სასწავლებლად დასახელდა. ნატო ტეტელოშვილი ამ უნივერსიტეტში 7 წლის წინ მოხვდა. 2008 წელს ჩააბარა მისაღები გამოცდები მაგისტრატურაში და სრული დაფინანსება მოიპოვა­. მალე წარჩინებულთა ე.წ. ტოპ-25 %-ში მოიპოვა ადგილი. მაგისტრატურაში სწავლისას მისი სტატიები იბეჭდებოდა საერთაშორისო ჟურნალებში. ამან მისცა სტიმული ამავე უნივერსიტეტის დოქტორანტურაში ჩაებარებინა, ისევ სრული დაფ­ინანსებით. იმ პერიოდში დაინტერესდა იმუნოლოგიით, განსაკუთრებით იმუნოგენეტიკითა და აუტოიმუნური პათოლოგიებით.

დოქტორანტურის თეზისზე მუშაობის და­სრულების შემდეგ ნატომ აპლიკაციები გაგზავნა სადოქტორო პროგრამებზე. გამოხმაურებამ­ არ დააყოვნა, აშშ-დან თითქმის ერთდროულად სამი მკვლევარი დაუკავშირდა. გადაწყვეტილების მიღება გაუჭირდა, რადგან სამივე ვარიანტი საინტერესო იყო. არჩევანი საბოლოოდ­ კოლუმბიის უნივერსიტეტზე შეაჩერა. გასაუბრებებისა და პრეზენტაციების შემდეგ, 150 კანდიდატში აირჩიეს. 2016 წლის თებერვლიდან კოლუმბიის უნივერსიტეტის სამედიცინო ცენტრის ტრანსლაციური იმუნოლოგიის ჯგუფში დაიწყო მუშაობა საყოველ­თაოდ ცნობილ ექიმ რემი კრეუსოტთან. ჩართული იყო 2 პროექტში, შეისწავლა სპეციფიკური იმუნოლოგია­ და პირველი ტიპის დიაბეტი თაგვის მოდე­ლზე. იკვლევს გენეტიკური კომპონენტის როლს დაავადების ჩამოყალიბებაში.

## ლიტერატურა
* ყაჯრიშვილი თორნიკე, ქართველი მეცნიერი აშშ-ის კლონირების ცენტრში მიიწვიეს // კვირის პალიტრა, 2015, 9-15 ნოემბერი, N45, გვ. 17

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ქართველი იმუნოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ლევან თუმანიშვილი

**ლევან თუმანიშვილი** (დ. 4 ოქტომბერი, 1881 — გ. 27 ივლისი, 1948) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია
ლევან (ლეო) თუმანიშვილი (თუმანოვი) რუსეთის საიმპერატორო არმიის ოფიცრების ოჯახიდან იყო. გენერალ-ლეიტენანტები იყვნენ მისი მამა კონსტანტინე და პაპა ალექსანდრე თუმანიშვილები, ბიძა — გიორგი თუმანიშვილი კი კავალერიის გენერალი გახლდათ. ლევან თუმანიშვილი დაიბადა 1881 წლის 4 ოქტომბერს, სანკტ-პეტერბურგში. დაწყებითი განათლება მიიღო რეალურ სასწავლებელში. 1902 წელს დაამთავრა მიხეილის საარტილერიო სასწავლებელი. მონაწილეობდა რუსეთ-იაპონიისა და პირველ მსოფლიო ომებში. 1909 წლის 1 იანვრისთვის შედგენილი რუსეთის საიმპერატორო არმიის ოფიცერთა  საერთო სიიდან ვიგებთ, რომ ლევან თუმანიშვილი პორუჩიკის წოდებით მსახურობდა 37-ე საარტილერიო ბრიგადაში ნოვგოროდის გუბერნიაში; 1913-1915 წლებში  მას ჰქონდა პოდპოლკოვნიკის წოდება და დასავლეთის ფრონტის 22-ე  საარტილერიო დივიზიის მე-2 ბატარეას ხელმძღვანელობდა; 1916 წლიდან კი, უკვე, პოლკოვნიკია და უკავია დივიზიონის მეთაურის მოადგილის თანამდებობა. 1917 წლიდან ლევან თუმანიშვილი ატარებდა გენერალ-მაიორის წოდებას. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ იბრძოდა სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებულ ძალებში. 1920 წლის 9 ივლისს მას მიანიჭეს რუსული თეთრი არმიის გენერალ-მაიორის ჩინი. ამავე წელს,  ოჯახთან ერთად წავიდა ემიგრაციაში საფრანგეთში, 1928 წლიდან კი გადავიდა აშშ-ში, კემბრიჯში. ემიგრაციაში ის იყო ოფიცერ-არტილერისტთა და ყოფილი რუსი საზღვაო ოფიცრების საზოგადოებების წევრი. ბრძოლებში გამოჩენილი მამაცობისთვის ლევან თუმანიშვილი დაჯილდოებული იყო  წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენითა და წმ. გიორგის იარაღით. ლევან თუმანიშვილი გარდაიცვალა 1948 წლის 27 ივლისს, კემბრიჯში. მისი ვაჟი, კირილ თუმანოვი იყო ცნობილი ამერიკელი მეცნიერი. ის  ავტორია დასავლეთში აღიარებული შრომებისა შუა საუკუნეების კავკასიის ისტორიაზე, ქართული და სომხური არისტოკრატული საგვარეულოების გენეალოგიაზე.

## ლიტერატურა
 ტ. 4. - თბილისი, 2018. - გვ. 123.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
ჩაის საერთაშორისო დღე

**ჩაის საერთაშორისო დღე** გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის თანახმად ყოველწლიურად 21 მაისს აღინიშნება. 2019 წლის 21 დეკემბერს მიღებულ იქნა შესაბამისი რეზოლუცია, რომელიც გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციას (FAO) ამ დღის აღნიშვნის ხელმძღვანელობისკენ მოუწოდებს.

ჩაის საერთაშორისო დღე მიზნად ისახავს მთელ მსოფლიოში ჩაის ხანგრძლივი ისტორიისა და ღრმა კულტურული და ეკონომიკური მნიშვნელობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას. დღესასწაულის მთავარი ამოცანაა ხელი შეუწყოს და წაახალისოს კოლექტიური ქმედებები ჩაის მდგრადი წარმოებისა და მოხმარების სასარგებლოდ, ასევე ცნობიერება აამაღლოს შიმშილისა და სიღარიბის წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩაის მნიშვნელობის შესახებ.

ჩაის საერთაშორისო დღე 2005 წლიდან 15 დეკემბერს აღინიშნებოდა ჩაის მწარმოებელ ქვეყნებში — ინდოეთი, შრი-ლანკა, ნეპალი, ვიეტნამი, ინდონეზია, ბანგლადეში, კენია, მალავი, მალაიზია, უგანდა და ტანზანია. მისი მიზანი იყო მთელი მსოფლიოს მთავრობებისა და მოქალაქეების ყურადღების მიპყრობა ჩაის საერთაშორისო ვაჭრობის გავლენაზე მუშებსა და მწარმოებლებზე, ასევე დაკავშირებული იყო ფასების მხარდაჭერისა და სამართლიანი ვაჭრობის მოთხოვნებთან.

## ისტორია 
2005 წლის იანვარში მსოფლიო სოციალურ ფორუმზე ჩაის საერთაშორისო დღის მთავარი შემოქმედები იყვნენ განათლებისა და კომუნიკაციის ცენტრი, პროფკავშირი *Hind Mazdoor Sabha*, ინდოეთის ეროვნული პროფკავშირების კონგრესი, ახალი პროფკავშირების ინიციატივა, გაერთიანებული პროფკავშირების კონგრესი (ინდოეთი), სოციალური განვითარების ინსტიტუტი, წითელი დროშის კავშირი (შრი-ლანკა). ჩაის პირველი საერთაშორისო დღე ამავე წელს ნიუ-დელიში აღინიშნა, 2006 და 2008 წლებში ღონისძიებები შრი-ლანკაში ჩატარდა.

„მთავრობათაშორისი ჯგუფი ჩაის თაობაზე“ ხელმძღვანელობს ჩაის მსოფლიო ეკონომიკის მხარდამჭერ მრავალმხრივ პროგრამას და აქტიურად გამოდიოდა ჩაის საერთაშორისო დღის დაწესების მომხრედ. 2015 წელს, იტალიაში, მილანში გამართულ შეხვედრაზე, მთავრობათაშორისმა ჯგუფმა განიხილა ჩაის საერთაშორისო დღის იდეა. შემდეგ ამ წინადადებას მხარი დაუჭირა FAO-ს სანედლეულო საქონლის პრობლემების კომიტეტმა (CCP) და მიიღო გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ 2019 წლის დეკემბერში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩაი
კატეგორია:საერთაშორისო დღესასწაულები
კატეგორია:პროფესიული დღესასწაულები
კატეგორია:21 მაისი
კატეგორია:მაისის დღესასწაულები
მეტონი

**მეტონი**, *მეტონი ათინელი* (; დ. დაახ. ძვ. წ. 460 — გ. უცნობია) — ძველი ბერძენი ასტრონომი და მათემატიკოსი. ძვ. წ. 433 წელს ძელსაბერძნეთში შემოიღო ე. წ. მეტონის ციკლი, რომელიც საფუძლად დაედო ძველბერძნულ კალენდარს. მეტონმა ათენში ააგო გნომონები მზებუდობის მომენტების დასადგენად და ქვისგან გამოკვეთილი ორიგინალური გადასატანი კაენდრები — პარანიგმები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 460
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
კატეგორია:ძველი ბერძენი მათემატიკოსები
კალიპე

**კალიპე კიძიკოსელი** ან *კიზიკოსელი* (; დ. ძვ. წ. 370 — გ. ძვ. წ. 300) — ძველი ბერძენი ასტრონომი.

კალიპემ დახვეწა ევკტემონის მიერ აღმოჩენილი უთანასწორობა წეკიწადის დროებს შორის. კალიპეს გაანგარიშებით გაზაფხულის ბუნიობიდან ზაფხულის მზებუდობამდე გადიოდა 94 დღე-ღამე, ზაფხულის მზებუდობიდან შემოდგომის ბუნიობამდე  — 92 დღე-ღამე, შემოდგომის ბუნიობიდან ზამთრის მზებუდობამდე — 89 დღე-ღამე, ზამთრის მზებუდობიდან გაზაფხულის ბუნიობამდე — 90 დღე-ღამე.

კალიპემ შეცვალა ძველბერძნული კალენდრის მეტონის ციკლი, შეამცირა რა მეტონის ოთხწლიანი მეტონის ციკლი ერთი დღით, რის შედეგადაც 76 წელიწადში საშუალოდ გამოუვიდა 365,25 დღე-ღამე. კალიპეს ციკლის საშუალო წლიური სიდიდე უდრიდა ძვ. წ. 46 წელს მიღებული იულიუსის კალენდრის საშუალო წლიურ მნიშვნელობას. 

## ლიტერატურა
*Паннекук А. История астрономии. М.: Наука, 1966.
*Рожанский И. Д. История естествознания в эпоху эллинизма и Римской империи. М.: Наука, 1988.
*Neugebauer O. History of ancient mathematical astronomy, v. 1-3. Berlin: Springer, 1975.
*van der Waerden B. L. The Motion of Venus, Mercury and the Sun in Early Greek Astronomy. Archive for History of Exact Sciences, 26, 1982, p. 99-113.
*van der Waerden B. L. Greek astronomical calendars II. Callippos and his calendar. Archive for History of Exact Sciences, 29, 1984, p. 115—124.

კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 370
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 300
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
ნაფისა

**ნაფისა** (დ. 1768 — გ. 1816) — ეგვიპტის მამლუქთა ლიდერის ალი-ბეი ალ-ქაბირის მეუღლე. XVIII საუკუნის ყველაზე მეტად ცნობილი მამლუქი ქალი. ის იყო წარმატებული ფინანსისტი და ქველმოქმედი, მაგრამ ნაფისა ყველაზე მეტად ცნობილია მისი დიპლომატიური საქმიანობით, როგორც შუამავალი მურად ბეისა და ნაპოლეონ ბონაპარტის საფრანგეთის საოკუპაციო ძალებს შორის 1798-1801 წლებში. ეგვიპტელები მას იცნობენ სამი სახელით, როგორც ნაფისა ხანუმი, თეთრ განძი და მამლუქთა დედა. 

ოსმალურ-ეგვიპტური წყაროების მიხედვით, მიუხედავად იმისა, რომ ეგვიპტეში ყველა ქალი ჰარამხანისთვის იყო განწირული, ნაფისა არასოდეს ყოფილა ჰარამხანის ჩვეულებრივი ბინადარი. ამბობენ, ტყვეთა ბაზარშივე გაუღიმა ბედმა და გოგონა იმ დროის უცნობილესმა მამლუქმა ალი-ბეი ალ-ქაბირმა იყიდა. ნაფისას გონებაგამჭრიახობით მალევე გაუთქვამს სახელი. ამიტომაც ალი-ბეის მისთვის თავისუფლება უბოძებია და ცოლად შეურთავს. ეგვიპტის გამგებელი მალევე, ერთ-ერთ ბრძოლაში, მძიმედ დაჭრილა და დაღუპულა. ქვრივს საარაკო სიმდიდრე დარჩენია. ეს ჭკვიანი ქალი მარჯვედ მართავდა ქონებას, დიდ მოგებას ნახულობდა და ქველმოქმედებას ეწეოდა. ცოტა ხანში ნაფისა მეორე ძალიან ცნობილ ქართველ მამლუქს, მურად-ბეის გაჰყოლია ცოლად. 

ისტორიკოს აგნესკა დობროვოლსკას თქმით: 

1798 წელს ნაპოლეონის ჯარი ეგვიპტეს მიადგა. მამლუქთა 6-ათასიან ცხენოსან ლაშქარს ხელმძღვანელობდა ქართველი იბრაჰიმ შინჯიკაშვილი და მისი ქართველი ძმადნაფიცი მურად-ბეი. ბრძოლა უთანასწორო გამოვიდა. მამლუქებმა უკან დაიხიეს. თუმცა, ეს ალბათ უფრო ტაქტიკური უკანდახევა იყო. საეჭვოა, მამლუქებს ნაფისა შემთხვევით დაეტოვებინათ კაიროში. ესეც დიდი საბრძოლო გეგმის ნაწილი იყო, რომლის შექმნაშიც აქტიურად მონაწილეობდა ნაფისა.  — წერს აგნესკა დობროვოლსკა.

## ლიტერატურა
* Cassandra Vivian, *Americans in Egypt, 1770-1915: Explorers, Consuls, Travelers, Soldiers*
* Jutta Sperling, Shona Kelly Wray, *Gender, Property, and Law in Jewish, Christian, and Muslim Communities in*
* Mary Ann Fay, *Unveiling the Harem: Elite Women and the Paradox of Seclusion in Eighteenth*
* Maria Golia, *Cairo: City of Sand*
* Ghada Hashem Talhami, *Historical Dictionary of Women in the Middle East and North Africa*

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1816
კატეგორია:მამლუქები
კატეგორია:ეგვიპტელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნაპოლეონის ომების მონაწილეები
ოკამპო (სამხრეთი კამარინესი)

**ოკამპო** (ოფიციალურად **ოკამპოს მუნიციპალიტეტი**; ) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51 073 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information
*Official Site of the Province of Camarines Sur

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები
საგნიაი

**საგნიაი** (ოფიციალურად **საგნიაის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი სამხრეთ კამარინესის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36 841 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს ბარანგაის. მუნიციპალიტეტის იურისდიქციის ქვეშაა კუნძული ატულაიანი.

## კლიმატი
## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ კამარინესის მუნიციპალიტეტები