open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფსალტის სახლი

**ფსალტის სახლი** () — ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის შუა წლებში. სახლი 2002  წლის 31 დეკემბრის № 124 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვსკის ქუჩა № 82.

## ისტორია 
ტაგანროგში პეტროვსკის ქუჩაზე მდებარე ერთსართულიანი სახლი ააგეს XIX საუკუნის შუა წლებში ვაჭარ ნიკოლოზ ფსალტის სახსრებით. მშენებლობის დასრუების შემდეგ შენობის ერთ-ერთი სათავსო დაიქირავა პორტრეტების ფოტოგრაფმა სიმონ ისაკოვიჩმა. ეს იყო ქალაქში პირველი ფოტოგრაფიული კაბინეტი. XIX საუკუნის 60-იან წლებში აქ რამდენიმე ხნით მუშაობდა ბერძნული წარმოშობის რუსი მხატვარი, პეიზაჟის ოსტატი არხიპ კუინჯი. ამ პერიოდში მოხდა ფოტოს პირველი დაბეჭდვა ქაღალდზე. 1876 წელს სახლი მთლიანად გადავიდა ფოტოგრაფ სიმონ ისაკოვიჩის მფლობელობაში.

გარკვეული პერიოდი სახლში განთავსებული იყო ფოტოგრაფ ნ. ვაინერის კაბინეტი. სახლში ცხოვრობდა  პეიზაჟების ოსტატი ბორის შიკი, რომლის მიერ დამნაშავეებისათვის გადაღებული ფოტოები ფოტოები შევიდა დამაშავეთა კარტოთეკაში.

XX საუკუნის დასაწყისში სახლი შეიძინა კბილის ექიმმა აბრამ მაიოროვმა, ხოლო 1910-იანი წლებიდან სახლის მფლობელი გახდა თავადი ვ. სედოვი. სედოვის დროს სახლს დააშენეს მეორე სართული. სახლის მეორე სართულზე ცხოვრობდა თავად მფლობელი შვილთან და მეუღლესთან ერთად, ხოლო პირველი სართული იჯარით ჰქონდათ გაცემული კბილის ტექნიკოს ც. ნორდშტეინზე. ნორდშტეინის ძმამ ა. ნორდშტეინმა ამავე სახლში გახსნა ფოტოგრაფიული კაბინეტი. პირველ სართულზე ასევე მუშაობდა ბერმანის ქალთა ქუდების მაღაზია.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. საბჭოთა ხელისუფლების დროს პირველ სართულზე მუშაობდა პოლიტიკური წიგნების მაღაზია „ფაკელი“, ფოტოატელიე „ეტიუდი“. ამჟამად სახლში განთავსებულია საკანცელარიო მაღაზიია „პერსონა“ და ფოტო ატელიე.

## არქიტექტურა 
სიმეტრიული აგურის ორსართულიანი შენობა ორი აივნით, აგებულია კლასიკურ სტილში. მეორე სართულის ფანჯრები დამშვენებულია კლდის ქვით. კუთხის ფანჯრების თავზე ფრონტონებია. 

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Петровская, 82 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
უადაის რეგიონი

**უადაის რეგიონი** (, ) — ჩადის რეგიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი აბეშე. ფართობი — 30 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 731 679 ადამიანს.

## გეოგრაფია 
უადაის რეგიონი მდებარეობს ჩადის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით რეგიონს ესაზღვრება უადი-ფირის რეგიონი, დასავლეთით ბათის რეგიონი, სამხრეთით სილის რეგიონი. აღმოსავლეთით რეგიონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ჩადსა და სუდანის დარფურის რეგიონს შორის.

ბუნებრივ-კლიმატური თვალსაზრისით უადაის რეგიონი მდებარეობს საჰელის ზონაში.

## მოსახლეობა 
უადაის რეგიონში ყველაზე დიდი ეთნიკური ჯგუფებია მაბა, ზაგავა და ჩადის არაბები. გაბატონებული რელიგია — ისლამი. 2003 წელს დაწყებული შეიარაღებული კონფლიქტის შემდეგ მეზობელი სუდანის დარფურის რეგიონიდან ჩადის უადაის რეგიონში შემოვიდა და დევნილთა ბანაკებში დასახლდა რამდენიმე ასეული ათასი სუდანელი ზაგავას, ფორის და მასალიტის ტომის ხალხი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით უადაის რეგიონი იყოფა 3 დეპარტამენტად — აბდი (შედგება 3 ქვეპრეფექტურისაგან), ასუნგა (6 ქვეპრეფექტურისაგან), უარა (7 ქვეპრეფექტურისაგან).

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის რეგიონები
რაბინოვიჩის სახლი

**რაბინოვიჩის სახლი** () — უძველესი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი.  სახლი აგებულია 1870-იან წლებში. რაბინოვიჩის სახლი რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 24.

## ისტორია 
ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგის ისტორიულ ნაწილში. აგებულია წითელი აგურისაგან. შენობის ფასადზე შვიდი ფანჯარაა.  

აგებულია 1870-იან წლებში მეორე გილდიის ვაჭარ ათანასე ბრუსალის მიერ. პურითა და გალეტით მოვაჭრე ბრუსალის მრავალრიცხოვანი ოჯახი ჰყავდა, რომელიც 3 ბიჭისა და 6 გოგონასაგან შედგებოდა. 

სახლის შეძენის შემდეგ რაბინოვიჩმა დაანგრია ეზოში მდებარე ყველა ძველი შენობა და დაიწყო ახლის შენება.

ტაგანროგის ოკუპაციის პერიოდში გერმანელებმა რაბინოვიჩის სახლში ჯარისკაცების საერთო საცხოვრებელი გახსნეს. აქვე დადგეს გერმანელთა საზენიტო იარაღიც. 

2012 წელს რაბინოვიჩის სახლს ჩაუტარდა ბარბაროსული რესტავრაცია. ამოიღეს ფანჯრები და ჩასვეს მეტალო-პლასმასის ფანჯრები, დაანგრიეს შიდა ტიხრები, ერთ-ერთი ფანჯარა კარებად გადააკეთეს, შესასვლელს ფასადზე დააშენეს გარკვეული ნაწილი, შეიღება წითლად და ამ ყველაფრის შემდეგ სახლში გაიხსნა ბარი „ბიძია სემი“.

ბარბაროსული რესტავრაციის მეორე ეტაპი 2014 წელს განხორციელდა. სახლის მფლობელმა ფასადი მწვანე და თეთრ ფერებში გადაღება. 

2015 წელს ერთ-ერთ საიტზე გაჩნდა განცხადება სახლის გაყიდვის შესახებ, ფასი 42 მლნ რუბლი.

## არქიტექტურა 
სპეციალისტები რაბინოვიჩების სახლის სტილს მიაკუთვნებენ ეკლექტიკის ერთ-ერთ მიმდინარეობას ნეო-ბერძნულ სტილს, შესრულებულს აგურის ვარიანტში.  სახლის ფასადი შემკულია მაღალი ხარისხის კერამიკული აგურით, შემკულია ტერაკოტის ფიგურებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Дом Рабинович на сайте «Исторический Таганрог» 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი

**წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში.  სახლი აგებულიაXIX საუკუნის მეორე ნახევარში. მიეკუთვნება არქიტექტურის ძეგლების ნუსხას. ამჟამად მასში განთავსებულია ქალაქის № 2 პოლიკლინიკა.  

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 104.

## ისტორია 
ბერძნების ქუჩა 104-ში მდებარე შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ბერძენი კომერსანტის ალექსოპულოს სახსრებით. 

1817-1837 წლებში სახლი ეკუთვნოდა ვაჭარ ზახაროვს. 1837-1887 წლებში ტაგანროგელი ვაჭრის ცოლს ადელაიდა ალექსოპულოს, ხოლო 1890-1898 წლებში - მალტიადე ალექსოპულოს, რომლისგანაც სახლი იყიდა ეპომინონდ ალაფუზოვმა. 

1880-იან წლებში აქ განთავსებული იყო მეხუთე სათადარიგო საარტილერიო ბრიგადის ლაზარეთი.

სახლის მფლობელმა ე. ალაფუზოვმა 1902 წელს სახლი საჩუქრად გადასცა ტაგანროგის წითელი ჯვრის თემს  ამბულატორიისა და საავადმყოფოს ასაშენებლად, რის გამოც ალაფუზოვი დააჯილდოვეს წმ. ანას სახელობის მეორე ხარისხის ორდენით. საავადმყოფოს კურთხევა მოხდა 1904 წლის 14 მაისს. 

თვით ეპომინონდ ალაფუზოვმა დააარსა ტაგანროგის წითელი ჯვრის საზოგადოება. საზოგადოების პირველი წევრები იყვნენ ანა ბესჩინსკაია, პავლე ფილიპევსკი და სხვ. საზოგადოების მთავარი ექიმი იყო ვლადიმირ შიმანოვსკი. 

XX საუკუნის 20-იან წლებში სახლში განათავსეს პირელი ცენტრალური პოლიკლინიკა. მოგვიანებით შენობას მიაშენეს ახალი კორპუსი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფასადზე. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ სამხრეთ-აღმოსავლეთით ფასადზე მიაშენეს აგურის ნაგებობა. 

XX საუკუნის მეორე ნახევარში აქ მუშაობდა ქალაქის საავადმყოფო № 3, რომელსაც 2003 წელს უწოდეს ქალაქის პოლიკლინიკა №2. 

ამჟამად სახლი გარემონტებულია, შეღებეს წითელი საღებავით, კოლონები - თეთრად, ჩამოხსნეს ეზოს კარიბჭე. შენობა შეტანილია ტაგანროგის არქიტექტურული ძეგლების რეესტრში.

## არქიტექტურა 
წითელი ჯვრის საზოგადოების სახლი აგებულია აგურისაგან პროვინციული კლასიციზმის პერიოდში. სამკუთხა ფრონტონი ზემოდან ადგას ოთხ დორიულ სვეტს.

## ლიტერატურა
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0
* *Гаврюшкин О. П.* По старой Греческой… — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Историческая справка о здании городской поликлиники №2 
* Памятники архитектуры Таганрога на старых открытках и фотографиях
* МБУЗ "Городская поликлиника №2" г. Таганрог

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ბერილიუმის ოქსიდი

**ბერილიუმის ჟანგი** ან **ბერილიუმის ოქსიდი** — ბერილიუმის და ჟანგბადის ნაერთი, ქიმიური ფორმულით BeO. არის თეთრი ფხვნილი. მისი დნობის ტემპერატურაა 2,507°C. სიმკვრივე 3025 კგ/მ³. ბერილიუმის ჟანგი ბუნებაში იშვიათად გვხვდება მინერალ ბრომელიტის სახით. წყალში პრაქტიკულად უხსნადია, მჟავაში გახსნისას წარმოქმნის მარილებს. ტუტეებთან ურთიერთქმედებისას იძლევა წყალში ხსნად მარილებს — ბერილატებს. ბერილიუმის ჟანგს ღებულობენ ბერილიუმის ჰიდროჟანგის ან ამრილების თერმული დაშლით. 

## გამოყენება
მას იყენებენ როგორც ცეცხლგამძლე, ინერტულ მასალას ტიგელებისა და სპეციალური კერამიკის დასამზადებლად, ატომურ რეაქტორებში, რენტგენოტექნიკაში, ორგანული სინთეზის დროს კატალიზატორად და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Beryllium Oxide MSDS from American Beryllia*
*IARC Monograph "Beryllium and Beryllium Compounds"
*International Chemical Safety Card 1325
* National Pollutant Inventory – Beryllium and compounds
*NIOSH Pocket guide to Chemical Hazards

კატეგორია:ოქსიდები
ასიფ მაჰარამოვი

**ასიფ იუსიფის ძე მაჰარამოვი** (, დ. 26 ივლისი 1952, აღდამი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ – გ. 1 ივლისი 1994, იალტა, უკრაინა) — აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული გმირი, ყარაბაღის ომის მონაწილე.

## ადრეული წლები 
ასიფ მაჰარამოვი, 1952 წლის 26 ივლისს, აზერბაიჯანის ქალაქ აღდამში დაიბადა. 11 შვილიანი ოჯახის, პირველი ბავშვი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ბავშვობა გაჭირვებულად გაატარა, იგი ბავშვობიდან ბოქსითა და ფეხბურთით იყო დაკავებული.

1969 წელს, აღდამის პირველი საჯარო სკოლის დამთავრების შემდეგ, ამავე ქალაქის ავტონაწილების დამამზადებელ ქარხანაში მუშაობას იწყებს. ორი წლის შემდეგ, 1971 წლის 31 ოქტომბერს, მას აღდამის კინოთეატრში ჩხუბის გამო დააკავეს და 2 წელი მიუსაჯეს, სადაც იგი 8 თვე გაატარა. 1976 წელს გოგო გაიტაცა, რომელთან ერთად მცირე დროის ცხოვრების შემდეგ, მოულოდნელად ავარიაში მოჰყვა. ავარიის დროს, სასწრაფო დახმარების მანქანის დაზიანების გამო, მას 4,5 წელი მიუსაჯეს. ციხიდან გამოსვლის შემდეგ, მეგობრებთან მოსკოვში გადავიდა, თუმცა, მალევე თავის მშობლიურ ქალაქში დაბრუნდა, სადაც რესტორანი გახსნა.

## ყარაბაღის ომში ჩართვა 
1991 წლის 15 ნოემბერს, თავის ძმებთან ერთად, „სახალხო ფრონტის“ ბატალიონი შექმნა, რომელიც თავი 31 დეკემბერს, რამდენიმე ოკუპირებული სოფელის გათავისუფლებისას გამოიჩინა. ომის დროს, აღდამის სოფელ მურადბეილის სამხედრო ნაწილიდან, სხვადასხვა პოლიტიკური ჯგუფების წევრებმა, საბრძოლო მასალების გატაცება სცადეს, რის წინააღმდეგ ასიფ მაჰარამოვი გამოვიდა და დააკავა ისინი. ამ დამსახურებისთვის, აზერბაიჯანის თავდაცვის მინისტრმა, დადაშ რზაევმა მას პოლკოვნიკ-ლეიტენანტის წოდება მიანიჭა.

1992 წლის 25-26 თებერვლის ღამეს, ხოჯალოელ მოსახლეობას ევაკუაციასა და სამშვიდობო კორიდორის გახსნაში ეხმარებოდა. ამავე წლის 7 მარტს, 859-ე ბატალიონის მათაურად ინიშნება, რომელიც ტერიტორიების მინებისგან გაწმენდაში იყო ჩართული. ხოლო სამი დღის შემდეგ, 10 მარტს, მისი მეთაურობით კიდევ რამდენიმე სოფელი გათავისუფლდა.

1992 წლის 24 ივნისს, სოფელ ნახიჩევანლისთან ასიფი მძიმედ დაიჭრა. გამოჯანმრთელების შემდეგ, უკან საბრძოლო ველზე დაბრუნდა. თუმცა, ომის დროს ყუმბარის აფეთქებისას, მისი ფილტვი დაზიანდა.

1993 წლის 23 ივლისს, როდესაც აღდამის რამდენიმე სოფლის ოკუპაცია მოხდა სომხების მიერ, ასიფი ამ დროს ბაქოს ჰოსპიტალში მძიმე მდგომარეობაში იწვა. ციხესა და ომში გატარებული წლების მძიმე ტვირთიდ, იგი ტუბერკულოზით დაავადდა.

## სიკვდილი 
ტუბერკულოზით დაავადებული მაჰარამოვი, 1994 წლის 1 ივლისს, უკრაინის ქალაქ იალტაში გარდაიცვალა, სადაც სამკურნალოდ იყო წასული.

1994 წელს, ბაქოს გმირთა ხეივანში დაკრძალეს.

## გმირის წოდება 
პირველად ასიფს ეროვნული გმირის წოდება, 1992 წლის 7 დეკემბერს მიანიჭეს, თუმცა იგი ამაზე უარი განაცხადა. ხელახლა გმირის წოდება, მისი სიკვდილიდან 4 წლის შემდეგ, 1998 წელს პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევმა მიანიჭა.

## ლიტერატურა
* მუსტაფა ჩემენლი. „Fred Asif“ (რომანი). ბაქო: გამომ. გენჩლიქი, 1996, 2010, 216 გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ასიფ მაჰარამოვი
*QƏHRƏMANLAR UNUDULMUR 
*ვუგარ ასკეროვი. აზერბაიჯანის ეროვნული გმირები. ბაქო. გამომ. „Respublika Xatirə Kitabı Redaksiyası“, ბაქო, 2005. 251 გვ. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული გმირები
ელაიჯა ვუდი

**ელაიჯა ჯორდან ვუდი** (; დ. 28 იანვარი, 1981) — ამერიკელი მსახიობი, გამხმოვანებელი, პროდიუსერი და დი-ჯეი.

დაიბადა 1981 წლის 28 იანვარს, სიდარ-რაპიდსში, აიოვას შტატში. მისი დებიუტი შედგა კინოფილმ *უკან მომავალში II*. ბავშვობის წლებში მან მონაწილეობა მიიღო შემდეგ ფილმებში: *რადიო მფრინავი* (1992), *კარგი შვილი* (1993), *ნორთი* (1994), *ფლიპერი* (1996). იგი ყველაზე მეტად ცნობილია პიტერ ჯექსონის ფილმის, *ბეჭდების მბრძანებლის* ერთ-ერთი პერსონაჟის, ფროდო ბეგინსის როლის შესრულებისთვის.

## ფილმოგრაფია
## ლიტერატურა
* Sibley, Brian. *The Lord of the Rings Official Movie Guide*. Houghton Mifflin, 2001. ISBN 0-618-15402-7.
* Holmstrom, John. *The Moving Picture Boy: An International Encyclopaedia from 1895 to 1995*, Norwich, Michael Russell, 1996, p.&nbsp;398.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ელაიჯა ვუდი Box Office Mojo-ში

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დროსის სახლი

**დროსის სახლი** () — უძველესი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი.  სახლი აგებულია 1850-იან წლებში. მდებარეობს რაბინოვიჩისა და რაფაილოვიჩის სახლებს შორის. დროსის სახლი რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია. 

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუნზეს ქუჩა № 22.

## ისტორია 
დროსის სახლი აგებულია 1850-იან წლებში ტაგანროგელი ვაჭრის, პურის კომერსანტის ა. დროსის მიერ.  სახლი განეკუთვნება ჩეხოვთან დაკავშირებული ძეგლების სიას. ანტონ ჩეხოვი იყო სახლის მფლობელის ვაჟის ანდრეი დროსის თანაკლასელი და ზოგჯერ მათ სტუმრობდა ხოლმე. ანტონს იზიდავდა კულტურული ატმოსფერი, რომელიც ყვაოდა ამ ოჯახში, მათი მუსიკალური საღამოები და საოჯახო სპექატაკლები.

სახლის ფასადზე დაკიდულია მარმარილოს მემორიალური დაფა ტექსტით: 

ამჟამად დროსის სახლის, ისევე როგორც სხვა სახლების ფასადი საშინელ მდგომარეობაშია, რომელიც გაამწვავა ე. წ. „სარემონტო ინიციატივებმა“. სახლის შესაკეთებელი სახსრები მუნიციპალურმა მთავრობამ ვერ გამოძებნა ვერც ანტონ ჩეხოვის 150 წლის იუბილისთვის და ვერც მოგვიანებით.

## არქიტექტურა 
დროსის ორსართულიანი სახლი ძალიან მოკრძალებულია, არ გამორჩევა რაიმე არქიტექტურული გადაწყვეტილებებით.

## ცნობილი მობინადრები 
* ანდრეი დროსი (1860-1918) — რუსი ოფიცერი, ანტონ ჩეხოვის გიმნაზიელი მეგობარი.
* ანტონ ჩეხოვი (1860-1904) — ცნობილი რუსი მწერალი, მსოფლიო ლიტერატურის კლასიკოსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სალამატის რეგიონი

**სალამატის რეგიონი** (, ) — ჩადის რეგიონი. თავისი სახელწოდება მან მიიღო რეგიონში ჩამომდინარე მდინარე სალამატის გამო. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ამ-ტიმანი. ფართობი — 66 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 308 605 ადამიანს.

## გეოგრაფია 
სალამატის რეგიონი მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთში და შეესაბამება ადრე აქ მდებარე სალამატის პრეფექტურის ტერიტორიას. დასავლეთით რეგიონს ესაზღვრება შუა შარის და გერის რეგიონები, ჩრდილოეთით სილის რეგიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით რეგიონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან.

სალამატის რეგიონში მდებარეობს ზაკუმის ეროვნული პარკი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სალამატის რეგიონი იყოფა 3 დეპარტამენტად — აბუდეია (შედგება 3 ქვეპრეფექტურისაგან), ბაჰრ-აზუმი (3 ქვეპრეფექტურისაგან), ჰაზარ-მანგუეიგნე (3 ქვეპრეფექტურისაგან).

## ეკონომიკა 
სალამატის რეგიონის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა — მეცხოველეობა, ფეტვის და არაქისის მოყვანა, ასევე თევზჭერა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის რეგიონები
სილის რეგიონი

**სილის რეგიონი** (, ) — ჩადის რეგიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი გოზ-ბეიდა. ფართობი — 37 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 289 776 ადამიანს.

## გეოგრაფია 
სილის რეგიონი მდებარეობს ჩადის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით რეგიონს ესაზღვრება უადაის და ბათის რეგიონები, დასავლეთით გერის რეგიონი, სამხრეთით სალამატის რეგიონი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით რეგიონზე გადის სახელმწიფო საზღვარი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკასთან, აღმოსავლეთით სუდანთან.

## ისტორია 
სილის რეგიონი შეიქმნა 2008 წლის 19 თებერვალს უადაის რეგიონისგან.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით სილის რეგიონი იყოფა 2 დეპარტამენტად — კიმიტი (შედგება 7 ქვეპრეფექტურისაგან) და ჯურფ-ალ-აჰმარი (3 ქვეპრეფექტურისაგან).

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის რეგიონები
იდელსონის აფთიაქი

**იდელსონის აფთიაქი** () — უძველესი სახლი ტაგანროგში, როსტოვს ოლქი. მდებარეობს წითელ შესახვევ № 53-ში.  ამჟამად ეწოდება აფთიაქი № 53. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე სახლს, რომელშიც მდებარეობდა იდელსონის აფთიაქი მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
თავდაპირველად სახლის მფლობელმა რ. ბ. იდელსონმა, სანამ სახლს ააშენებდა თავისი აფთიაქის განსათავსებლად იჯარით აიღო სათავსო თანამედროვე ჩეხოვის ქუჩაზე. შემდეგ თავისი ბიზნეს საქმიანობის განვითარებისათვის იყიდა ორსართულიანი სახლი და მის პირველ სართულზე 1884 წელს განათავსა საკუთარი აფთიაქი. დროთა განმავლობაში იდელსონის აფთიაქი ქალაქ ტაგანროგში ერთ-ერთი საუკეთესო გახდა. ჩვენს დრომდე შემორჩენილია იდელსონის აფთიაქის ეტიკეტების გამოსახულება.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ. 1920 წლის 20 ივნისს მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია.  შემდგომში აფთიაქში მუშაობდა 9 ადამიანი. მთავარი პროვიზორის თანამდებობაზე დაინიშნა ი. ბ. ნანკინი. დაწესებულებას ეწოდა ააფთიაქი № 53 და აგრძელებდა თავის საქმიანობას. 1980-იან წლებში შევიდა კომპანია „ფარმაციის“ შემადგენლობაში. 

## აღწერა 
იდელსონის სახლის ფასადის ელემენტები, რომელიც გამოყენებულია მის გასაფორმებლად საკმად ასიმეტრიულია. ეს ელემენტებია ბარელიეფები, შეისრული ფანჯრები და სხვ. სახლის გარეთა ფასადი შესრულებულია გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ტანჯილეს რეგიონი

**ტანჯილეს რეგიონი** (, ) — ჩადის რეგიონი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ლაი. ფართობი — 17 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 682 817 ადამიანს.

## გეოგრაფია 
ტანჯილეს რეგიონი მდებარეობს ჩადის სამხრეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით რეგიონს ესაზღვრება შარი-ბაგირმის რეგიონი, დასავლეთით აღმოსავლეთი მაიო-კების და დასავლეთი მაიო-კების რეგიონები, სამხრეთით აღმოსავლეთი ლოგონის და დასავლეთი ლოგონის რეგიონები, აღმოსავლეთით მანდულის და შუა შარის რეგიონები.

## მოსახლეობა 
ტანჯილეს რეგიონში ცხოვრობენ შემდეგი ეთნიკური ჯგუფები: — მარბა (რეგიონის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 20 %), ლელე (13,7 %), ნანჯერე (13,7 %), ნგამბი (12,7 %), გაბრი (11 %). მათ გარდა რეგიონში ასევე ცხოვრობს რამდენიმე ათეული ათასი მომთაბარე მოსახლეობა.

ტანჯილეს რეგიონის დიდი ქალაქებია — რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი ლაი, ასევე კელო, ბენოუ, ბერე.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული  თვალსაზრისით ტანჯილეს რეგიონი იყოფა 2 დეპარტამენტად: დასავლეთი ტანჯილე (შედგება 8 ქვეპრეფექტურისაგან) და აღმოსავლეთი ტანჯილე (5 ქვეპრეფექტურისაგან).

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის რეგიონები
ბრი ლარსონი

**ბრი ლარსონი** ( დ. 1 ოქტომბერი 1989) — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და მომღერალი. მოქმედი კარიერა ტელევიზიაში დაიწყო, როდესაც გამოჩნდა სიტკომში „მამის აღზევება“, რისთვისაც ახალგაზრდა მსახიობის ჯილდო მოიპოვა. 2004 წელს ჯერ კიდევ როგორც მოზარდმა, მცირე როლები მიიღო ფილმებში: „13-დან 30-ში“ და „ძილის გარეშე“. შესრულებული როლისთვის კომედიურ ფილმში „ბუს ძახილი“ დაიმსახურა დადებითი შეფასება კინოკრიტიკოსებისგან და შემდეგ მიიღო მეორეხარისხოვანი როლები ფილმებში „გრინბერგი“ (2010), „სკოტ პილიგრიმი მსოფლიოს წინააღმდეგ“ (2010), „21 ჯამპ სტრიტი“ (2012) და „დონ ჯონი“ (2013). 2009-2011 წლებში თამაშობდა სერიალში „ტარას შეერთებული შტატები“.

წარმატებული აღმოჩნდა შესრულებული როლი დამოუკიდებელ დრამატულ ფილმში „მოკლე ვადა 12“ (2013), რისთვისაც კინოკრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა. ამას მოჰყვა წარმატებული როლი კანადურ-ირლანდიურ დამოუკიდებელ ფილმში „ოთახი“ (2015), რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ლენი აბრაჰამსონის მიერ ამავე სახელწოდების ნოველის მიხედვით. ჯოი ნიუმანის როლის შესრულებისთვის ფილმში „ოთახი“ მოიპოვა ოსკარი, ოქროს გლობუსი და BAFTA.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტიბესტის რეგიონი

**ტიბესტის რეგიონი** (, ) — ჩადის რეგიონი. შეიქმნა 2008 წლის 19 თებერვალს ჩადის ადმინისტრაციული რეფორმის შედეგად, რის შედეგადაც გაიზარდა რეგიონების რაოდენობა, რეფორმამდე შედიოდა უფრო მსხვილი რეგიონის — ბორკუ-ენედი-ტიბესტის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბარდაი. ფართობი — 130 000 კმ², მოსახლეობის რაოდენობა 2009 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 21 970 ადამიანს.

რეგიონის სახელწოდება წარმოსდგება მის ტერიტორიაზე მდებარე ტიბესტის მთიანეთის გამო.

## გეოგრაფია 
ტიბესტის რეგიონი მთლიანად მდებარეობს საჰარის უდაბნოს ზონაში ჩადის ჩრდილოეთით. რეგიონის რელიეფს განსაზღვრავს ტიბესტის მთიანეთი. კლიმატი მკვეთრად კონტინენტალურია, ჰაერის ტემპერატურა ზაფხულში იწევს 45 °C-მდე.

## ისტორია 
ტიბესტის რეგიონში კლდეზე შესრულებული ნახატები ამტკიცებენ, რომ აქ არსებობდა ნეოლითის ხანის ცივილიზაცია 25 ათასი წლის წინ.

პირველი ევროპელი, რომელიც 1859 წელს ესტუმრა ტიბესტის რეგიონს და ნებართვის გარეშე ქალაქ ზუარს, იყო გუსტავ ნახტიგალი. ამისთვის მას მიესაჯა სიკვდილით დასჯა, მისი თხოვნა შეწყალების შესახებ უარყოფილი იქნა, მაგრამ მას უშველა ადგილობრივმა არისტოკრატმა არამი ტეტიმიმ, რომელმაც მას თავშესაფარი მისცა.

## მოსახლეობა 
ტიბესტის რეგიონი დასახლებულია ტუბუს ეთნიკური ჯგუფით, რომლებიც ცხოვრობენ არა მარტო ჩადში, არამედ ნიგერში, ლიბიაში, სუდანში და ეგვიპტეში. მოსახლეობა ძირითადად სუნიტი მუსლიმებია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ტიბესტის რეგიონი იყოფა 2 დეპარტამენტად: აღმოსავლეთი ტიბესტი (შედგება 4 ქვეპრეფექტურისაგან) და დასავლეთი ტიბესტი (3 ქვეპრეფექტურისაგან).

## ეკონომიკა 
ტიბესტის რეგიონის ეკონომიკის საფუძველია სოფლის მეურნეობა — მეცხოველეობა (თხების და აქლემების მოშენება), ასევე მიწათმოქმედება (ფინიკის პალმა). მოსახლეობის ნაწილი მომთაბარე ცხოვრებას მისდევს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის რეგიონები
ეპისკოპოსის სახლი

**ეპისკოპოსის სახლი** () ასევე **კირსანოვის სახლი** () — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია XIX საუკუნეში, 1824 წელს. ეპისკოპოსის სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 129.

## ისტორია 
ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლი აგებულია 1824 წელს და წარმოადგენდა გენერალ კირსანოვის საკუთრებას. 1917 წლამდე ანუ ოქტომბრის რევოლუციამდე, სახლში განთავსებული იყო ეპისკოპოსის ბინა, აქვე იყო მისი კანცელარია და აგრეთვე კარის ეკლესია. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ეპისკოპოსის სახლში განათავსეს კომუნალური ბინები.

## აღწერა 
ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლის პირველი სართული რუსტირებულია. კოლონები დაკავშირებულია ბალუსტრადასთან მეორე სართულის დონეზე. შენობის კარნიზს მთელ სიგრძეზე გასდევს კბილანები, რომელთაც გააჩნიათ სწორკუთხა ფორმა. ზედა მთლიან სართულზე დიდი ნახევრაწრიული ფორმის ფანჯრებია თამასებით, რომელიც ორივე მხარეს რუსტირებულია. შენობას აქვს გადახურული აივანი, რომლის გადახურვაც დაფუძნებულია ოთხ დორიულ კოლონაზე. ფრიზზე დგას ატიკი, რომელზეც ოთხი ნიშია. ორი მათგანი ფასადზეა განთავსებული, ხოლო დანარჩენი ორი კუთხის კედლებზე. ეპისკოპოსის ანუ კირსანოვის სახლი ერთ-ერთი იმ შენობათაგანია ტაგანროგში, რომელიც აგებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ავერინოს სახლი

**ავერინოს სახლი** () — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1860 წელს. ავერინოს სახლს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილების საფუძველზე გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 50.

## ისტორია 
მიწის ნაკვეთი რომელიც მდებარეობდა კომერციული შესახვევისა (ამჟამად უკრაინის შესახვევი) და ბერძნების ქუჩის კუთხეში, XIX საუკუნეში შეიძინა ავერინოების კომმერსანტთა ოჯახმა. ტერიტორიაზე მდებარეობდა რამდენიმე ნაგებობა. ყველაზე ძველი ნაგებობა იყო ორსართულიანი სახლი ბალუსტრადით, რომელიც აგებული იყო 1818 წელს. მოგვიანებით სახლის მფლობელობა ნაწილ ნაწილ გაიყიდა და არნიშნული ორსართულიანი სახლი გახდა მუსურის ოჯახის კუთვნილება.

ორსართულიანი სახლი ბერძნების ქუჩის კუთხეში ააგეს XIX საუკუნის შუა წლებში. 1855 წელს იგი სერიოზულად დაზარალდა ინგლის-საფრანგეთის ესკადრის მიერ გაახსნილი ცეცხლის შედეგად. მფლობელებმა სახლი აღადგინეს. სახლის მფლობელი იყო ავერინო, ხოლო 1890 წლიდან, მისი გარდაცვალების შემდეგ მისი ცოლი - სოფია ავერინო. 1896 წლიდან სახლის მფლობელია ა. რიდელიუ და მისი მემკვიდრეები. 1915 წელს კი სახლს დაეუფლა ფ. ზვორინო. 

1919 წელს შენობაში განთავსებული იყო თეთრების მოძრაობის მთავარსარდლის გენერალ-ლეიტენანტის ანტონ დენიკინის შტაბი.  23 ოქტომბერს ავერინოს სახლში გაიმართა რუსეთის არმიის უმაღლესი სამხედრო წოდებისა და მოკავშირეთა სამხედრო მისიების წარმომადგენელთა (დიდი ბრიტანეთი, ჩეხოსლოვაკია, პოლონეთი) შეხვედრა. 

საბჭოთა ხელისუფლეის დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1920-იან წლებში სახლში მოქმედებდა განათლების განყოფილება, შვიდწლიანი სკოლა გერმანელი ინტერვენტების შვილებისთვის, საბავშვო ბაღი № 8. 1944-1948 წლებში მეორე სართული ეკავა პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეს, ხოლო პირველ სართულზე მოქმედებდა პ. ჩაიკოვსკის სახელობის ბავშვთა მუსიკალური სკოლა № 1. იგი შენობაში განთავსებული იყო 2000 წლამდე.

## აღწერა 
ავერინოს სახლის არქიტექტურა შეიცავს კლასიციზმისა და ბაროკოს არქიტექტურული სტილის ელემენტებს. საკმაოდ მკაცრი ფასადი შემკულია რუსტიკებით. სწორკუთხა ფანჯრების სანდრიკები ნახევრაწრიული და სამკუთხა ფორმისაა. სახლს ეზოს მხრიდან აივანი აქვს მეტალის აჟურული მოაჯირით, ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი.

## ლიტერატურა 
* В. И. Тимошенко. Энциклопедия Таганрога. — Ростов-на-Дону: РостИздат, 2003. — 526 с.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
პერელეშინის სახლი

**პერელეშინის სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. სახლი 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 63.

## ისტორია 
პერელეშინის ორსართულიანი სახლი რვა ფანჯრითა და ცენტრში მთავარი შესასვლელითა და აივნით, რომელიც მდებარეობს ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 63-ში. იგი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში. ხოლო სახლის გაგრძელება მარცხენა მხარეს და რკინის ჭიშკრის ჩაყენება, რომელიც ეზოში შედიოდა, მოხდა მოგვიანებით. 

შენობის პირველი მფლობელები იყვნენ ტაგანროგის ქალაქის თავი (1864-1866 წწ.) პავლე პერელეშინი და კოლეჟსკი ასესორი მიხეილ კრავცოვი. 1874 წელს ქალაქში გაიხსნა საზღვაო სასწავლებელი და მიხეილ კრავცოვი აქილეს ალაფუზოვთან და ივან ვეტლიცკისთან ერთად მმართველ კომიტეტში შევიდნენ.

1870-იანი წლების ბოლოს სახლი შეიძინა კომერციული სასამართლოს ნაფიცმა მსაჯულმა, კოლეჯის მდივანმა იაკობ დიაჩენკომ. მისი გარდაცვალების შემდეგ სახლის მფლობელობა გადავდა მისი მემკვიდრეების ხელში. 1890-იან წლებში სახლი შეიძინა ინჟინერ-მექანიკოსის ცოლმა ლუბა კროტკოვამ, რომელიც სახლს ფლობდა 1900 წლამდე. სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო მდიდარი ფერმერი სემიონ ფედოროვი. ამ პერიოდში სახლში ცხოვრობდა მარინის ქალთა გიმნაზიის  ბუნებისმეტყველების ისტორიის მასწავლებელი ვლადიმერ მიხაილოვსკი.

ქალაქის მთავარი შესვლელი ქუჩის მხრიდანაა. სახლის მარცხენა და მარჯვენა მხრიდან მეორე სართულზე ადის მარმარილოს კიბე. პირველი სართულის ფანჯრები სწორკუთხაა, ხოლო მეორე სართულის ფანჯრები გაფორმებულია სანდრიკებით. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად ეს შენობა საცხოვრებელი სახლია და წარმოადგენს რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 63 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
პერუშინ-გავიხის სახლი

**პერუშინ-გავიხის სახლი** () — სამსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის შუა წლებში. სახლი 2002  წლის 31 დეკემბრის № 124 დადგენილების მიხედვით არის რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვსკის ქუჩა № 79, 81.

## ისტორია 
ტაგანროგისათვის არატიპიური სახლი ადრე ორ ნაწილად იყო გაყოფილი, მდებარეობდა პეტროვსკის ქუჩა ნომერ 79 და 81-ში. სახლი აგებულია XIX საუკუნის 70-იან წლებში. 

მარცხენა ორსართულიანი ნაწილი ააგეს 1871 წელს მეორე გილდიის ვაჭრის ქვრივის მატრენ ბატაშევას სახსრებით. მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ ქვრივი ქალი განაგრძობდა ქმრის კომერციულ საქმიანობას - ვაჭრობდა შაქრით. მის მიერ აშენებული ორსართულიანი სახლი გამოირჩეოდა დახვეწილი არქიტექტურით. მეორე სარტულზე შენობას ჰქონდა შვიდი ფანჯარა. მის მარცხენა ნაწილში იყო მთავარი შესასვლელი, რომელიც თაღში იყო მოქცეული. 

მშენებლობის დასრულების შემდეგ პერუშინის მარცხენა  ნაწილში განთავსდა სასტუმრო „დონი“, სახლის სარდაფში განთავსდა წიგნის მაღაზია და ლინიცკის ბიბლიოთეკა. 

სახლის მარჯვენა ნაწილში, გავიხის ყოფილ სახლში ამჟამად განთავსებუია სამხრეთის ფედერალური უნივერსიტეტის სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება. XIX საუკუნის ბოლოს აქ განთავსებული იყო სასტუმრო „საფრანგეთი“. შენობის ქვედა ნაწილი რუსტირებულია. მთავარი შესასვლელის თავზე აივნებია. ამ სასტუმროში 1894 და 1898 წლებში ტაგანროგში ვიზიტისას სტუმრობდა ანტონ ჩეხოვი.

XX საუკუნის დასაწყისში პირველი გილდიის ვაჭრის ოტო გავიხის (1853-1911 წწ.) მეთვალყურეობით სასტუმრო „საფრანგეთის“ ადგილზე გაიხსნა კომფორტული სასტუმრო „Европейская“. 1911 წლის 2 აპრილს სწორედ აქ მოიკლა თავი სახლის მეპატრონემ. 

პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში შენობაში ლაზარეთი იყო გახსნილი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ გავიხის სახლში ბინა იქირავა ისტორიისა და გეოგრაფიის მაწავლებელმა დიმიტრი დრობიაზგომ. სამოქალაქო ომის დროს კი აქ განთავსებული იყო თეთრგვარდიელების შტაბი. მოგვიანებით სახლი დაიკავა რევკომმა, ხოლო 1918 წელს გერმანელების ოკუპაციის პერიოდში - გერმანულმა კომენდატურამ.  გერმანელების წასვლის შემდეგ შენობაში განთავსდა ანტონ დენიკინის მოხალისეთა არმიის შტაბი. სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ შენობა რკინიგზელთა საბავშვო ბაღმა დაიკავა. 1928-1941 წლებში შენობაში მოქმედებდა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატი (ნკვდ). 

მეორე მსოფლიო  ომის შემდეგ პერუშინისა და გავიხის სახლები გააერთიანეს ერთ სახლად და მასში განათავსეს საზღვაო საავიაციიო სასწავლებელი. მოგვიანებით  გაერთიანებულ შენობებს დაადგეს მესამე სართულიც. 

ამჟამად სახლის მარცხენა ნაწილში განთავსებულია „როსტოვის სამოქალაქო პროექტი“ და „სტანდარტიზაციისა და მეტროლოგიის ცენტრი“, ხოლო მარჯვენა ნაწილში კალმიკოვის სახელობის რადიოტექნიკური უნივერსიტეტის მიკროპროცესორული სისტემის კათედრა. სარდაფში მოქმედებს კაფე „რუსული ჩაი“.

კედელზე განთავსებულია მემორიალური დაფა, რომელიც გვაუწყებს  1928-1941 წლებში შენობაში ნკვდ-ს მოღვაწების შესახებ.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. Вдоль по Питерской (хроника обывательской жизни). Таганрог, 2000

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Петровская, 79, 81 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
დარვაზის ტაძარი

მინი|right|200px|ტაძრის ნაშთები
**დარვაზის** ანუ **დარბაზის ტაძარი** () — ძველი ქრისტიანული ტაძარი საქართველოს ისტორიულ კუთხე საინგილოში, დღევანდელ აზერბაიჯანში, ბელაქანის რაიონში, რაიონული ცენტრიდან სამხრეთით 15-16 კილომეტრის დაშორებით. მთლიანად ნაშენები იყო აგურით. მისი ნაშთები დგას ალაზნის მარცხენა ნაპირზე არსებული ტუგაის ტყის შუაგულში მდებარე ქაჯარჩიოლის მდელოზე. მახლობლად არის სოფელი დარვაზბინა. ტაძარი მოხსენიებული აქვთ ძველ ავტორებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*“Darvaz” məbədi 
*ჰერეთის (საინგილოს) ტაძრები

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ჰერეთი
იტაინოპოლისი

**იტაინოპოლისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 200 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ალტუ-მედიუ-კანინდეს შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 790 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13.41 კმ²-ზე. ფართობი 828 152 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
სანჟაასურენგიინ ოიუუნი

** სანჟაასურენგიინ ოიუუნი** () — მონღოლი პოლიტიკოსი, მონღოლეთის დიდი სახელმწიფო ხურალის წევრი 1998 წლიდან, მონღოლეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი (2007-2008 წწ.), ეკოსისტემისა და ბუნების დაცვის მინისტრი (2012 წლიდან). 1998 წლის 2 ოქტომბერს ტრაგიკულად დაღუპული მონღოლი პოლიტიკოსის სანჟაასურენგიინ  ზორიგის უმცროსი და.

## ბიოგრაფია 
ოიუუნი დაიბადა 1964 წლის 18 იანვარს ქალაქ ულან ბატორში. მისი მამა იყო მონღოლეთის სახელმწიფოო უნივერსიტეტის დეკანი და მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკის განათლების მინისტრის მოადგილე.  დედა კი იყო ცნობილი საბჭოთა გეოგრაფის ანდრეი სიმუკოვის ქალიშვილი, რომელმაც შექმნა მონღოლეთის პირველი გეოგრაფიული რუკები..

სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლა გააგრძელა კარლის უნივერსიტეტში (ჩეხოსლოვაკია), რომელიც დაასრულა 1987 წელს გეოქიმიკოსის სპეციალობით. 

1988-1990 წლებში იუუნი მუშაობდა გეოლოგად მონღოლეთ-ჩეხოსლოვაკიის სამთამადნო კომპანიაში. 1990-1991 წლებში მუშაობდა გაერო-ში. 

1992-1996 წლებში სწავლობდა კემბრიჯის უნივერსიტეტის ასპირანტურაში, სადაც მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი. იქვე დაიცვა დისერტაცია და გახდა გეოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1996-1998 წლებში მუშაობდა სამთო-მეტალურგიულ კომპანიაში „რიო-ტინტო“

## პოლიტიკური კარიერა 
1998 წლის 2 ოქტომბერს საკუთარ ბინაში მოკლეს ოიუუნის უფროსი ძმა, ცნობილი მონღოლი პოლიტიკოსი სანჟაასურენგიინ ზორიგი. დანაშაული აქამდე არაა გახსნილი. ამ ტრაგიკული ამბის შემდეგ ოიუუნი მოვიდა პოლიტიკაში, რათა გაეგრძელებინა ძმის საქმე. 

1998 წელს პირველად აირჩიეს მონღოლეთის დიდ სახელმწიფო ხურალში დორდონის საარჩევნო ოლქიდან, რომელიც მამამისის სამშობლო იყო. ამ ოლქიდან კენჭს ყოველთვის მისი ძმა იყრიდა ხოლმე. 

1998 წლიდან დიდი ხურალის დეპუტატია. 2000 წელს ჩამოაყალიბა ლიბერალურ-ცენტრისტული სამოქალაქო გამბედაობის პარტია. 2004-2005 წლებში დიდი ხურალის ვიცე-სპიკერია.

2007 წლის დეკემბრიდან 2008 წლის სექტემბრამდე  სანჟაასურენგიინ ოიუუნი შედიოდა სანჟიინ ბაიარის კოალიციურ მთავრობაში, სადაც ეკავა მონღოლეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 2008 წლის სექტემბრიდან დიდი სახელმწიფო ხურალის მუდმივმოქმედი უსაფრთხოებისა და საგარეო პოლიტიკის კომისიის წევრია. 

2012 წლიდან ბუნებისა და ეკოსისტემის მინსიტრად მუშაობს. 

საპარლამენტო და სახელმწიფოებრივი საქმიანობის გარდა ოიუუნი ხელმძღვანელობდა საკუთარი დაღუპული ძმის სახელობის ფონდს. ფონდი მხარს უჭერდა დემოკრტიას, იცავდა ადამიანის უფლებებს, გამოდიოდა სიტყვის თავისუფლების მხარდამჭერად. ოიუუნი  ასევე არის მონღოლეთის გეოლოგიური ასოციაციის პრეზიდენტი. 

მშობლიური მონღოლურის გარდა კარგად ფლობს რუსულს, ინგლისურსა და ჩეხურს. არის კარატეში შავი ქამრის მფლობელი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სანჟაასურენგიინ  ზორიგი

## რესურსები ინტერნეტში 
*www.mongolei.de: Interview (in German)
*Infosystem Mongolei: Oyuun, Sanjaasürängiïn (in German)
*Иргэний Зориг Нам: Намын удирдлага (in Mongolian) 
*http://www.ft.com/cms/s/0/e81f0366-23ed-11e0-bef0-00144feab49a.html#axzz1FZxHcirW

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მონღოლეთის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:მონღოლი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი გეოლოგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ძელი-ცხოველი

**ძელი-ცხოველი** () — მცირე ზომის ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი საინგილოში, მდინარე მაწიმისწყლის ხეობაშიმარცხენა ნაპირზე, სოფელ მაწიმის ქვემოთ, ამჟამინდელი აზერბაიჯანის ბელაქანის რაიონის ტერიტორიაზე. მახლობლადაა სოფელი მაზიმჩაი.

ეკლესია ქვითკირისაა და აგებულია სიპი ქვებისაგან. დგას მდინარის მარცხენა ნაპირთან, დაბურულ ტყეში.

სახელწოდება „ძელი-ცხოველი“ უძველესი დროიდან მომდინარეობს (IV-V სს.) და იგი ისეთივე ეტიმოლოგიისა და შინაარსისაა, როგორც „სვეტიცხოველი“. სვეტსა და ძელს აქ ერთნაირი მნიშვნელობა აქვთ მინიჭებული. ტერმინი „ძელის ეკლესია“ შედრებით გვიანი უნდა იყოს.

აღნიშნული ქვის ეკლესიის სახელწოდება ძელი-ცხოველი, ანუ ძელის ეკლესია, მის ადგილზე ხისგან აგებულ ადრინდელ ეკლესიის არსებობაზე მეტყველებს. ზეპირი გადმოცემებიდანაც ირკვევა, რომ ძველად დღევანდელი ქვის ეკლესიის ადგილზე ხისგან აგებული ეკლესია მდგარა, რომელიც, ალბათ, მტრის შემოსევის დროს დამწვარა. ადგილობრივ მცხოვრებთა გადმოცემით, ძელი-ცხოველის შემოგარენში 50-70 სმ. სიღრმიდან მიწის თხრისას ყველგან ნახშირი და ნაცარი ამოდიოდა, რაც ნახანძრალი ადგილის არსებობაზე მიუთითებს.

ძელი-ცხოველის ეკლესიის მშენებლობის ზუსტი თარიღის დადგენა მეტად გაძნელებულია, ვინაიდან თვით ძეგლზე ეპიგრაფიკის არავითარი ნიშანი არ მოიპოვება და არც მისი თავგადასავლის ისტორიას შემოუნახავს რაიმე ხელმოსაკიდი საბუთი. ასეთი ტიპის მცირე მოცულობის ეკლესიები საქართველოში გავრცელებული იყო ქრისტიანობის სახელმწიფო სარწმუნოებად აღიარების დროიდან, ვიდრე XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე.

სამშენებლო ტექნიკის მიხედვით ძელი-ცხოვლის ეკლესიის თარიღად ვარაუდობენ XIV-XV საუკუნეებს.

ხალხური გადმოცემით, უკანასკნელად ძელი-ცხოველი აღდგენილ და განახლებულ იქნა ინგილოების მეორედ გაქრისტიანების პერიოდში, რაც XIX საუკუნის პირველი ნახევრის მიწურულს ემთხვევა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰერეთის (საინგილოს) ტაძრები // Orthodoxy.ge

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
Feel the Misery

***Feel the Misery*** — ბრიტანული მეტალ-ჯგუფის My Dying Bride-ის მე-12 სტუდიური ალბომი, გამოშვებული 2015 წლის 18 სექტემბერს ლეიბლზე Peaceville.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში
* 
**Feel the Misery* საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:My Dying Bride-ს ალბომები
კატეგორია:2015 წლის ალბომები
კატეგორია:Peaceville Records-ის ალბომები
პავლოვის ციხესიმაგრე

**პავლოვის ციხესიმაგრე** () — რუსეთის იმპერიის საფორტიფიკაციო ნაგებობა. სამხედრო საინჟინრო ხელოვნების უნიკალური ნიმუში. ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1701 წელს მიუსის ლიმანის შესართავთან, სოფელ გაევკის მიდამოებში. მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ ტაგანროგიდან 2 კილომეტრში. 

## ისტორია 
პავლოვის ციხესიმაგრე დაარსდა 1697 წლის ივლისში ავსტრიელი ინჟინერის ანტონი ლავალის მიერ აზოვის ზღვის ნაპირზე მდებარე პეტრუშინის ცელაზე, მაგრამ 1698 წლის მარტში მშენებლობა შეწყდა. 1701 წელს კი მშენებლობა დაიწყო ახალ ადგილზე. მიუსის ლიმანის შესართავთან, ზუსტად იმ ადგილზე სადაც დღეს სოფელი გაევკა მდებარეობს.

რუსეთის პირველი სახმელეთო საფორტიფიკაციო ნაგებობა დააპროექტეს ზუსტი საინჟნრო მათემატიკური გათვლების შედეგად. დაგეგმარების მიხედვით ციხესიმაგრე იყო ოთკუთხა ფრომის, რომლის სიგრძე იყო 237, ხოლო სიგანე - 80 მეტრი. ციხესიმაგრეს შემორტყმული ჰქონდა მიწაყრილი. მოგვიანებით ციხის მსგავსი გამაგრება საფუძვლად დაედო რუსეთის სხვა საფორტიფიკაციო ნაგებობებსაც, მათ შორის სანქტ-პეტერბურგის პეტრე-პავლეს ციხესიმაგრესა და დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრეს, რომელმაც სათავე დაუდო დონის როსტოვის არსებობას. 

პავლოვის ციხესიმაგრე კეტავდა პეტროვსკის თავდაცვით ხაზს დასავლეთიდან. ციხესიმაგრის გარნიზონი მოითვლიდა 500 კაცს. შედიოდა  სამების ციხესიმაგრის თავდაცვის მეორე ხაზში სტეპის მხრიდან.

მთლიანად დაანგრიეს 1711 წელს ოსმალეთთან დადებული პრუტის სამშვიდობ ხელშეკრულების თანახმად.

1736 წელს პავლოვის ციხესიმაგრეში განთავსდა ფელდმარშალ პეტრე ლასის ძალები.

ამჟამად ციხესიმაგრის ნანგრევები მდებარეობს სოფელ  გაევკის მიდამოებში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამების ციხესიმაგრე

## რესურსები ინტერნეტში
* Павловская крепость на сайте «Донские зори»
* Павловская крепость на сайте «Ростовский берег»
* Современные фотографии Павловской крепости в презентации Антона Карсакова
* Павловская крепость на Викимапии

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
პეტრეს ყაზარმები

**პეტრეს ყაზარმები** () — XVIII საუკუნის არქიტექტურის ნიმუში, რომელიც შემონახულია ჩვენს დრომდე. წარმოადგენს სამების ციხესიმაგრის იარაღის საწყობს. ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი შედის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## ისტორია 
1803 წლის 7 დეკემბერს ტაგანროგში დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრიდან გაიგზავნა გარნიზონის ბატალიონი. ტაგანროგის ორბატალიონიანი პოლკის დაარსების მიზნით დაიწყეს ახალი ყაზარმის მშენებლობა. სამუზეუმო კომპლექსის შემადგენლობაში შევა ჯარისკაცების ყაზარმა, ოფიცრის სახლი, სამზარეულო, წამლის საცავი და ჭა, თუმცა ამ იდეაზე უარი თქვეს, რადგან არ მოიწონა როსტოვის ოლქის კულტურის სამინისტრომ. ამ გაერთიანებას ეწოდებოდა „ტაგანროგის სამუზეუმო კომპლექსი“.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სამების ციხესიმაგრე

**სამების ციხესიმაგრე** () — რუსეთის იმპერიის საფორტიფიკაციო ნაგებობა. მდებარეობდა აზოვის ზღვის სანაპიროზე, ტაგან როგის კონცხის დაბოლოებაზე.  ციხესიმაგრის მშენებლობა დაიწყო 1698 წელს და ძირითადი სამუშაოები დასრულდა 1709 წელს. სამების ციხესიმაგრის დაარსებიდან სათავეს იღებს ტაგანროგის ისტორიაც. 

## ისტორია 
სამების ციხესიმაგრის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1698-1711 წლების პერიოდში. პირველად რუსეთის იმპერიის ქალაქთმშენებლობის ისტორიაში, წინასწარ შემუშავებული გეგმის მიხედვით, გამოიყო ადგილი და დაიწყო ქალაქ ტროიცკის მშენებლობა. ციხესიმაგრე შენდებოდა ინჟინერ ფონ ბორგსდორფის პროექტის მიხედვით, რომლის პროექტიც პეტრე I-ის პირადი ბრძანებით მნიშვნელოვნად შეასწორა რეიონოლდ ტრუზინმა. მშენებლობის ძირითადი სამუშაოები დასრულდა 1709 წლის გაზაფხულზე.

სამების ციხესიმაგრე მდებარეობდა ტაგანროგის კონცხის დასასრულში. ციხის კედლები იყო 8 მეტრის სიმაღლისა და კედლის გარშემო 5 მეტრის სიმაღლის ორმო იყო გარშემოვლებული.

ციხესიმაგრის კედელთან აშენდა ძლიერი თავდაცვითი ხაზი: სამი ბასტიონი, ორი ნახევარბასტიონი, სამი რეაველინი. ციხესიმაგრეს ორი კარი ჰქონდა — ჩრდილოეთისა (მოსკოვის, მთავარანგელოზის) და სამხრეთის (საზღვაო, ნიკოლსკის) — ორივე კარგად დაცული. ალყის შემთხვევაში დამატებითი თავდაცვითი საშუალება იყო 40 მეტრი სიგანისა და 5 მეტრი სიღრმის თავდაცვითი თხრილი, რომელიც გათხრილი იყო კედლის მთელ სიგრძეზე. 

ციხესიმაგრის შიგნით აგებული იყო: მეფის სასახლე, ქალაქის ბინები, სამების ეკლესია, საწყობები, მაღაზიები, ჭები და სხვ. 

ოსმალეთის იმპერიასთან დადებული პრუტის სამშვიდობო ხელშეკრულების მიხედვით სამების ციხესიმაგრე მთლიანად დაანგრიეს 1711-1712 წლებში. მისი კვლავ აღორძინება შესაძლებელი გახდა 1769-1770 წლებში, მაგრამ ყირიმის რუსეთთან შერტების შემდეგ, 1783 წლიდან ციხესიმაგრემ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა და გაუქმდა ეკატერინე II-ის ბრძანების საფუძველზე, ხოლო აზოვის ფლოტილიის გემები გაიგზავნა სევასტოპოლში.

მოგვიანებით ტაგანროგი განვითარდა როგორც სავაჭრო პორტი. ციხესიმაგრე გამოიყენებოდა სხვადასხვა დანიშნულებით და საბოლოოდ მოხდა მისი დემონტაჟი. ციხესიმაგრის ერთადერთი ნაგებობა, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია არის პეტრეს ყაზარმები, რომელიც მდებარეობს ციხესიმაგრის პირველი შესახვევის ნომერ 46-ში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პავლოვის ციხესიმაგრე

## ლიტერატურა 
* Петровские укрепления Миусского полуострова / *Под. ред. И. Е. Павленко*. — Таганрог: Изд-во Таганрогского института им. А. П. Чехова, 2014. — 184 с. — ISBN 978-5-87976-902-9.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ბოგდან მიშენკო

**ბოგდან მიშენკო** (; დ. 29 დეკემბერი, 1994, ჰერონიმოვკა, უკრაინა) — უკრაინელი ფეხბურთელი, პოზიციით მარჯვენა მცველი. ამჟამად იცავს „დინამო თბილისის“ ღირსებას.

## კარიერა 
### საკლუბო 
ახალგაზრდული კარიერა დაიწყო პოლტავის „მლოდიში“.  2012 წელს კონტრაქტი გააფორმა დონეცკის „მეტალურგთან“. 2014 წლამდე ითამაშა ახალგაზრდულ გუნდში,  ძირითად გუნდში გაატარა ერთი, 2014-15 წლების სეზონი და 9 მატჩში მიიღო მონაწილეობა (7 მატჩში შეცვლაზე შემოვიდა). უკაინის პრემიერ ლიგაში მისი დებიუტი შედგა 2014 წლის 3 აგვისტოს,  ლვივის „კარპატის“ წინააღმდეგ. სეზონის დასრულების შემდეგ გამოიძახეს უკრაინის ახალგაზრდულ ნაკრებში. ნაკრებში ჩატარებულ პირველივე მატჩში მიიღო ტრავმა, რის გამოც 6 კვირა გაუცდა. 2015 წლის ივლისში დონეცკის „მეტალურგი“ გაკოტრდა, რის გამოც მიშენკო უკლუბოდ დარჩა. 

თავისუფალი აგენტის სტატუსით, სინჯებზე იმყოფებოდა ხარკოვის „მეტალისტში“. 2015 წლის ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას შეუერთდა მოლდოვურ „მილსამის“, სადაც ნახევარი სეზონი დაჰყო და 8 მატჩში მიიღო მონაწილეობა. 2016 წლის იანვრიდან ამავე წლის ივლისამდე უკლუბოდ იყო, შემდეგ შეუერთდა ჩერნიჰივის „დესნას“. უკრაინის დონით მეორე ჩემპიონატში მოასპარეზე კლუბში გაატარა ნახევარი სეზონი, ჩაატარა 11 მატჩი (4 მატჩი ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეცვალეს, 7 მატჩში შეცვლაზე შევიდა).  2017 წლის იანვრიდან „დინამო თბილისის“ ფეხბურთელია.

### სანაკრებო 
2015 წლის ივნისში, მიშენკო, უკრაინის ახალგაზრდული ნაკრების მწვრთნელმა, სერგეი კოვალეცმა ვალერი ლობანოვსკის ხსოვნისადმი მიძღვნილ ჩემპიონატზე გასამართი მატჩებისთვის მიიწვია. ამ ტურნირში უკრაინის გუნდმა მეორე ადგილი დაიკავა, მიშენკომ მხოლოდ 1 მატჩში შეძლო მონაწილეობის მიღება, მოლდოვის წინააღმდეგ, იგი მოედანზე 54-ე წუთზე შევიდა, 59-ე წუთზე გოლის გატანა მოახერხა. მე-60 წუთზე მიიღებული მძიმე ტრავმის გამო მოედნის დატოვება მოუწია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი დინამო თბილისის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დონეცკის მეტალურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სერგეი ლიტოვჩენკო

**სერგეი ლიტოვჩენკო** (; დ. 4 ოქტომბერი, 1987, ხარკივი, უკრაინა) — უკრაინელი ფეხბურთელი, „აქჟაიკის“ მეკარე.

## კარიერა 
ლიტოვჩენკო ხარკივის „არსენალის“ აღზრდილია. ამავე კლუბის რიგებში შედგა მისი დებიუტი, 2005 წლის 24 სექტემბერს. „არსენალში“ გატარებული ორი სეზონის შემდეგ იჯარის წესით განათხოვრებული იყო ასევე ხარკივის კლუბ „გაზოვიკში“, ნახევარი სეზონის შემდეგ დაბრუნდა „არსენალში“.

2009 წლის ზაფხულში გადავიდა „ფენიქს-ილიჩოვეცში“. 2011 წელს კლუბი დაიშალა, შედეგად თავისუფალი აგენტის სტატუსით გადავიდა უკრაინის უმაღლეს ლიგაში მოასპარეზე ლუცკის „ვოლინში“.  წელიწადნახევარი მხოლოდ დუბლებში უწევდა თამაში, რის გამოც 2012 წელს იჯარის წესით იცავდა „ნეფტიანიკ-უკრნეფტის“ ღირსებას. ახალ კლუბში მალევე დაიმკვიდრა თავი. 2012-13 წლების სეზონიდან დაბრუნდა „ვოლინში“ და ადგილი დაიკავა ძირითად შემადგენლობაში.  მისი დებიუტი უკრაინის უმაღლეს ლიგაში შედგა 2012 წლის 6 აგვისტოს,  დონეცკის „შახტარის“ წინააღმდეგ, მან 46-ე წუთზე მაქსიმ სტარცევი შეცვალა. 2012-13 წლების სეზონში ჯამში ჩაატარა 15 მატჩი.  2013-14 წლების სეზონიდან ნაკლებად უწევდა ძირითად გუნდში თამაში, ამიტომ 2015 წლის იანვარში „ვოლინი“ დატოვა და გადავიდა უკრაინის დონით მეორე ჩემპიონატის კლუბ „ჰელიოსში“, სადაც გატარებულ ნახევარ სეზონში დასახელდა ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარედ. შემდეგ ერთი სეზონი იცავდა დონეცკის „ოლიმპიკის“ ღირსებას.

2016 წლის ზაფხულში გადავიდა საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდში“. 2016 წლის გარდამავალ ჩემპიონატში, „ზუგდიდის“ შემადგენლობაში ჩაატარა 9 მატჩი. მიუხედავად იმისა, რომ კლუბი დაქვეითდა უმაღლესი ლიგიდან, ლიტოვჩენკომ შეძლო კარგი თამაშით თავის გამოჩენა და ზამთრის სატრანსფერო ფანჯრისას შეუერთდა „დინამო თბილისს“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი დინამო თბილისის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ხარკივის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ხარკივის გაზოვიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლუცკის ვოლინის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფენიქს-ილიჩოვეცის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:დონეცკის ოლიმპიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:განჯის ქიაფაზის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნეფტიანიკ-უკრნეფტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოდესის ჩორნომორეცი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ხარკოვში დაბადებულები
ვიტამინი E

**ვიტამინი E** — წარმოადგენს ანტიოქსიდანტურ საშუალებას. მას აქვს უნარი დაიცვას სხვადასხვა ნივთიერებები ზეჟანგვითი ცვლილებებისგან, თრგუნავს ცილების, ნუკლეინის მჟავების და სტეროიდების ცვლას.

## დადებითი თვისებები
*კუნთების ქმედუნარიანობის შენარჩუნებისათვის, სისხლძარღვოვანი და ენდოკრინული სისტემისათვის;
*იცავს გულისა და ნერვული დაავადებებისაგან, მოწევის და დაბინძრებული ჰაერის მავნე ზემოქმედებისაგან;
*ახალგაზრდული იერის შენარჩუნებისათვის, უჯრედების დაბერების პროცესის შენელებისათვის;
*აფართოებს სისხლძარღვებს;
*იცავს ფილტვებს ჰაერის დაბინძურებისაგან;
*სისხლის ტრომბების გაჩენას აფერხებს;
*დამწვრობის მოშუშებას აჩქარებს;
*მოქმედებს როგორც შარდმდენი საშუალება და შეუძლია სისხლის წნევის დაწევა;
*იცავს ნაყოფს მუცლისმოწყვეტისაგან.

## წყაროები
ვიტამინი E ორგანიზმში საკვების საშუალებით ხვდება.

### მცენარეული
* მცენარეული ზეთი
* ხორბალი
* სოიო
* ბროკოლი
* ბრიუსელური კომბოსტო
* ისპანახი
* პომიდორი
* შოკოლადი

### ცხოველური
thumb|frameless|upright|right|250px|ქათმის და მწყერის კვერცხები
*კვერცხი
*რძე

## ნაკლებობა
ვიტამინი E - მისი დეფიციტი იწვევს პერიფერიულ ნეიროპათიას, სპინოცერებრალურ ატაქსიას, ხერხემლის კუნთების ატროფიას, რეტინოპათიას. ვითარდება ცხიმების მალაბსორბცის დროს, ან ვიტამინი E-ს გენეტიკური დარღვევების დროს. დარღვეულია მისი მეტაბოლიზმი/ტრანსპორტი.

## ლიტერატურა
* Biomoléculas. Una introducción estructural a la Bioquímica. Enrique Battaner Arias. Cap. 6. 226-227. Universidad de Salamanca.
* Tratado de Bioquímica. 5ºEd. Villar Palasí, V; Cabeza J.A; Santos Ruiz, A. 1977. Augusta, Barcelona.
* Institute of Medicine, Food and Nutrition board. Dietary Reference Intakes: Vitamin C, Vitamin E, Selenium, and Carotenoids. National Academy Press, Washington, DC, 2000.
* U.S. Department of Agriculture, Agricultural Research Service, 1999. USDA Nutrient Database for Standard Reference, Release 13. Nutrient Data Laboratory Home Page, http://www.nal.usda.gov/fnic/foodcomp 
* Dietary Guidelines Advisory Committee, Agricultural Research Service, United States Department of Agriculture (USDA). Report of the Dietary Guidelines Advisory Committee on the Dietary Guidelines for Americans, 2000. http://www.ars.usda.gov/dgac 
* Rosenberg H and Feldzamen AN. The book of vitamin therapy. New York: Berkley Publishing Corp, 1974.
* http://translate.google.es/translate?hl=es&langpair=en%7Ces&u=http://www.naturalhairlossremedies.com/avocado-oil-and-hair-loss.html  Aceite de aguacate y la pérdida del pelo. Consultado el 3 de enero de 2010, a las 16:45 pm. 2002 - 2007

კატეგორია:ვიტამინი E
კატეგორია:ანტიოქსიდანტები