მესამე გზა (პოლიტიკა)

**მესამე გზა** - პოლიტიკური ფილოსოფია და პოლიტიკური პოზიცია მსგავსი ცენტრიზმის მიმდინარეობისა, რომელიც ცდილობს მოახდინოს განსხვავებული მემარჯვენე და მემარცხენე პოლიტიკის სინთეზი მემარჯვენე-ცენტრისტულ, ცენტრისტულ და ზოგიერთ მემარცხენე-ცენტრისტულ ეკონომიკურ-სოციალურ პოლიტიკასთან.   მესამე გზა შეიქმნა, როგორც პოლიტიკური დღის წესრიგის გადახედვის საშუალება, სხვადასხვა ცენტრისტული-მემარცხენე პროგრესული მოძრაობების ფარგლებში, სახელმწიფოს მხრიდან ეკონომიკური სიცოცხლისუნარიანობისა და ეკონომიკური ინტერვენციონისტული პოლიტიკის გადაჭარბებული გამოყენების გამო, რომლებიც ადრე სარგებლობდა პოპულარობით კეინზიანიზმის სახელით. იგი ამავდროულად წინააღმდეგობაში მოდიოდა ნეოლიბერალიზმისა და ახალი მემარჯვენეობის პოპულარობის მატებასთან, 1970-იანი წლების ბოლოსა და მთელი 80-იანი წლების დასაწყისში.  მესამე გზას ხელი შეუწყო სოციალისტურ-ლიბერალურმა  და სოციალ-დემოკრატიულმა პარტიებმა.  

მთავარი სოციალ-დემოკრატის ტონი ბლერის მტკიცებით, სოციალიზმი, რომელსაც იგი მხარს უჭერდა, განსხვავდებოდა სოციალიზმის ტრადიციული კონცეფციისაგან და ამბობდა: 
ბლერმა იგი მოიხსენია, როგორც „სოციალ - იზმი“, რომელიც მოიცავს პოლიტიკას, რომელიც პიროვნებებად აღიარებს სოციალურ ურთიერთდამოკიდებულებას და მხარს უჭერს სოციალურ სამართლიანობას, სოციალურ ერთობას, თითოეული მოქალაქის თანაბარ ღირებულებას და თანაბარ შესაძლებლობებს.  სოციალურ-დემოკრატიული თეორეტიკოსის, ენტონი გიდენსის მიხედვით, მესამე გზა უარყოფს სოციალიზმის ტრადიციულ კონცეფციას და ამის ნაცვლად, იღებს სოციალიზმის კონცეფციას ისე, როგორც ეს ენტონი კროსლანდმა აღწერა: სოციალიზმი არის ეთიკური დოქტრინა, რომელიც სოციალ-დემოკრატიულ მთავრობებს განიხილავს, როგორც სიცოცხლისუნარიანი ეთიკური სოციალიზმის ნაწილს და თვლის რომ მათ შესწევთ ძალა აღმოფხვრან კაპიტალიზმის უსამართლო ელემენტები, როგორებიცაა სოციალური კეთილდღეობა და პოლიტიკის უზრუნველყოფის სხვა მიმართულებები და რომ თანამედროვე სოციალიზმი არის მარქსისტული იდეების გაგრძელება, რომლის მიხედვითაც უნდა მოხდეს კაპიტალიზმის, როგორც წარმოების საშუალების მოსპობა. 2009 წელს ბლერმა საჯაროდ გამოუცხადა მხარდაჭერა "ახალ კაპიტალიზმს".  

მესამე გზა მხარს უჭერს საზოგადოების უფრო მეტ სწრაფვას ეგალიტარიზმისკენ, სხვადასხვა უნარების გამოყენებით, შესაძლებლობებისა და პროდუქტიულობის განაწილების გაზრდის მიზნით. ამავდროულად, იგი უარს ამბობს შემოსავლის გადანაწილებაზე.  იგი ხაზს უსვამს დაბალანსებული ბიუჯეტებისადმი ვალდებულებას, რაც უზრუნველყოფს თანაბარი შესაძლებლობის არსებობას, რაც თავისთავად შერწყმულია პირად პასუხისმგებლობასთან, სამთავრობო ძალაუფლების დეცენტრალიზაციის მაქსიმალურ დონესთან, სახელმწიფო და კერძო პარტნიორობის წახალისებასა და ხელშეწყობასთან, შრომითი მიწოდების გაუმჯობესება, ინვესტიციები ადამიანის განვითარებაში, დაცვასთან, სოციალური კაპიტალის არსებობასთან და გარემოს დაცვასთან.  ამასთან, მესამე გზის პოლიტიკის სპეციფიკური განმარტებები შეიძლება განსხვავდებოდეს ევროპასა და შეერთებულ შტატებში. მესამე გზა გაკრიტიკებულია ზოგიერთი კონსერვატორების, ლიბერალებისა და ლიბერტარიანელების მიერ, რომლებიც თვისუფალი ბაზრისა და კაპიტალიზმის *მომხრენი არიან* .   აღნიშნული მიმართულება ასევე მკაცრად გააკრიტიკეს სხვა სოციალ-დემოკრატიულმა მიმდინარეობებმა, ისევე როგორც ანარქისტებმა, კომუნისტებმა და დემოკრატიულმა სოციალისტებმა, მემარჯვენე ღირებულებების ღალატის მოტივით.    ზოგიერთი ანალიტიკოსი, მესამე გზას ახასიათებს, როგორც ეფექტურად ნეოლიბერალურ მოძრაობას.     

## მიმოხილვა 
### წარმოშობა 
ტერმინი - *მესამე გზა* გამოყენებულია მრავალფეროვანი პოლიტიკური კურსებისა და იდეოლოგიის ასახსნელად ბოლო რამდენიმე საუკუნეებში.  ეს იდეები განხორციელდა პროგრესივიზმის მიერ მე -20 საუკუნეში. ტერმინი კვლავ გააქტიურეს 1950-იან წლებში გერმანელმა ორდილიბერალურმა ეკონომისტებმა, როგორიც იყო ვილჰელმ როპკე, რამაც საბოლოოდ განაპირობა სოციალური ბაზრის ეკონომიკის კონცეფციის შემუშავება. მოგვიანებით რიპკე დაშორდა ტერმინს და სოციალურ საბაზრო ეკონომიკა წარმოაჩინა, როგორც პირველი გზა თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკის მიღწევის თვალსაზრისით.  

1968 წლის პრაღის გაზაფხულის დროს, რეფორ-ეკონომისტმა ოტა შიკმა წარმოადგინა მესამე გზის ეკონომიკური რეფორმა, როგორც ქვეყნის შიგნით არსებული პოლიტიკური ლიბერალიზაციისა და დემოკრატიზაციის ნაწილი. ისტორიულ ჭრილში, ამგვარი წინადადებები უკეთ არის აღწერილი ლიბერალიზირებული ცენტრალიზებულად დაგეგმილი ეკონომიკის სახელით და არა სოციალურად მგრძნობიარე კაპიტალიზმის, რომელსაც მესამე გზის პოლიტიკოსები ცდილობდნენ დაეკავშირებინათ დასავლეთთან. 1970-80-იან წლებში, ენრიკო ბერლინგუერი, იტალიის კომუნისტური პარტიის ლიდერი, მოვიდა რათა ადვოკატირება გაეწია სოციალისტური საზოგადოების ხედვასთან დაკავშირებით. ზემოთ აღნიშნული უფრო პლურალისტული იყო, ვიდრე ნამდვილი სოციალიზმი, რომელსაც, როგორც წესი, იცავდნენ ოფიციალური კომუნისტური პარტიები, მაშინ როცა ისინი ეკონომიკურად უფრო ეგალიტარულები იყვნენ, ვიდრე სოციალ-დემოკრატია. ეს იყო ნაწილი ფართო ევროკომუნიზმის ტენდენცია კომუნისტურ მოძრაობებში. 

რაც ყველაზე მნიშვნელოვანია, ჰაროლდ მაკმილანმა, ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრმა 1957 წლიდან 1963 წლამდე, საფუძველი ჩაუყარა თავის მმართველობის ფილოსოფიას, რაც შეჯამებულ იქნა 1938 წლის წიგნში *„შუა გზა“* .  

### თანამედროვე გამოყენება 
მესამე გზის პოლიტიკა ჩანს ენტონი გიდენსის ისეთ ნამუშევრებში, როგორებიცაა *თანამედროვეობის შედეგები* (1990), *თანამედროვეობა და თვითმყოფადობა* (1991), *ინტიმურობის ტრანსფორმაცია* (1992), *მარცხენა და მარჯვენა* ( *Beyond მარცხენა და მარჯვენა* ) *მიღმა* (1994) და *მესამე გზა: სოციალური დემოკრატიის განახლება* (1998). წიგნში *მარცხენას და მარჯვენას მიღმა*, გიდენსი აკრიტიკებს ბაზრის სოციალიზმს და აგებს ექვსპუნქტიანი ჩარჩოს რეკონსტრუქციულ რადიკალურ პოლიტიკაში, რომელიც მოიცავს შემდეგ მნიშვნელობებს:  

# დაზიანებული სოლიდარობის აღდგენა. 
# აღიარეთ ცხოვრებისეული პოლიტიკის ცენტრალურობა. 
# მიიღეთ ის მოსაზრება, რომ აქტიური ნდობა გულისხმობს თაობათა პოლიტიკას. 
# განვიხილოთ დიალოგური დემოკრატია. 
# გადახედეთ კეთილდღეობის სახელმწიფოს.
# დაუპირისპირდით ძალადობას.

## ისტორია 
### ავსტრალია 
[მინი| ბობ ჰოკმა, [პოლ კიტინგი|პოლ კითინგთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა როგორც ახალ დემოკრატებს, ასევე ახალ ლეიბორისტებს, ასევე მესამე გზის პოლიტიკას ]]
1983 წლიდან 1996 წლამდე ნომინალურად ცენტრალურად მემარჯვენე ავსტრალიის ლეიბორისტული პარტიის (ALP) მმართველობის პირობებში, ბობ ჰოკისა და პოლ კიტინგის მთავრობები ატარებდნენ ბევრ ეკონომიკურ პოლიტიკას, რომელიც დაკავშირებული იყო ეკონომიკურ რაციონალიზმთან, როგორიცაა: 1983 წელს ავსტრალიის დოლარის მცურავი, სავაჭრო ტარიფების შემცირება, საგადასახადო რეფორმები, დაწყებული ცვლილებებით ცენტრალიზებულ ანაზღაურებასთან დაკავშირებით  საწარმოთა ვაჭრობაში და დამთავრებული პროფკავშირული საქმიანობის მძიმე შეზღუდვებით, მათ შორის, გაფიცვის აქციებთან და სამოქმედო გარიგებებთან დაკავშირებით. მათ ასევე გაატარეს პრივატიზაციის რეფორმები ზოგიერთ ბიზნესთან მიმართებით, როგორიცაა Qantas და თანამეგობრობის ბანკი. ასევე საბანკო სისტემის საბითუმო დერეგულირებას ჩაუყარეს საფუძველი.   ზოგიერთი პოლიტიკური კომენტატორი თანხმდება, რომ მან ცენტრალური მემარცხენე პარტიები ნეოლიბერალიზმისკენ მიმავალ გზაზე მიიყვანა.  რამდენიმე ნეოლიბერალური რეფორმის აღიარებისას, სხვები არ ეთანხმებიან ამგვარ მსოაზრებას და ყურადღებას ამახვილებენ კეთილდღეობასა და სოციალურ თანასწორობაზე, რომელიც მათ უზრუნველყვეს „1991 წლის უწყვეტი ეკონომიკური ზრდით 26 წლის განმავლობაში*“* და მიიჩნევდნენ, რომ ეს კარგად შეესაბამებოდა „ავსტრალიის ლეიბორიზმს*“*.  

### იტალია 
[მინი| [მატეო რენცი, იტალიის ყოფილი პრემიერ მინისტრი, მესამე გზის პოლიტიკოსი ]]
იტალიის დემოკრატიული პარტია არის მრავლობითი სოციალ-დემოკრატიული პარტია, რომელიც მოიცავს მრავალ განსხვავებულ იდეოლოგიურ ტენდენციას. პოლიტიკოსები, როგორიცაა ყოფილი პრემიერ მინისტრი რომანო პროდი და მატეო რენცი, მესამე გზის მომხრენი არიან.  რენცის პერიოდულად ადარებდნენ ბრიტანეთის ყოფილ პრემიერ მინისტრ ტონი ბლერს პოლიტიკური შეხედულებების გამო.  თავად რენცი ადრეც აცხადებდა, რომ როგორც მესამე გზაზე ბლერის იდეოლოგიის მომხრე, მის მიზანს ლიბერალური ეკონომიკისა და მემარცხენე სოციალური პოლიტიკის სინთეზირება წარმოადგენს.   

2019 წლის სექტემბერში რენცმა განაცხადა თავის განძრახვის შესახებ, რომ დაეტოვებინა დემოკრატიული პარტია და შეექმნა ახალი საპარლამენტო ჯგუფი.  მან ოფიციალურად შექმნა იტალია ვივა  რათა გაეგრძელებინა ლიბერალური და მესამე გზის ტრადიცია    პროევროპულიზმის ჩარჩოებში,  განსაკუთრებით, როგორც ეს წარმოდგენილია საფრანგეთის პრეზიდენტის ემანუელ მაკრონის La République En Marche- ში .   

### გაერთიანებული სამეფო 
ყოფილი პრემიერ მინისტრი ტონი ბლერი მოხსენიებულია, როგორც მესამე გზის პოლიტიკოსი.   ბლერის კაბინეტის ყოფილი წევრის თქმით, ბლერმა და ლეიბორისტულმა პარტიას აქვს ვალი 1980-იან წლებში ავსტრალიაში მოქმედი ბობ ჰოკის მთავრობისა, რადგან სწორედ მათგან შეიტყვეს თუ როგორ უნდა მმართონ მესამე გზა.  ბლერმა 1994 წელს ფაბიანის პამფლეტში დაწერა სოციალიზმის ორი თვალსაჩინო ვარიანტის არსებობის შესახებ. კერძოდ, ერთი, რომელიც ემყარება მარქსისტულ-ლენინურ ეკონომიკურ დეტერმინისტულ და კოლექტივიზმულ ტრადიციას, ხოლო მეორე - ეთიკური სოციალიზმი, რომელიც დაფუძნებულია „სოციალური სამართლიანობის, თითოეული მოქალაქის თნაბარ ღირებულებაზე, შესაძლებლობის თანასწორობასა და საზოგადოებაზე*“*.  ბლერი გიდენსის იდეებისა და მწერლობის განსაკუთრებული მიმდევარია.  
[მინი| [ბილ კლინტონი და ტონი ბლერი, მესამე გზის ადრეული მიმდევრები 90-იან წლებში ]]

### ამერიკის შეერთებული შტატები 
მინი| ენტონი გიდენსი და პრეზიდენტი კლინტონი, მესამე გზის მომხრეები
ამერიკის შეერთებულ შტატებში, მესამე გზის მიმდევრები იყენებენ ფინანსურ კონსერვატიზმს უფრო დიდი დოზით, ვიდრე ტრადიციული ეკონომიკური ლიბერალები. მხარს უჭერენ გარკვეულწილად welfare state-ის ჩანაცვლების იდეას workfare-ით. უარს ამბობენ წმინდა *laissez-faire* ეკონომიკასა და ლიბერტარიულ სხვა პოზიციებზე. მართვის მესამე გზის სტილი მტკიცედ იქნა მიღებული და ნაწილობრივ გადაკეთებული პრეზიდენტ ბილ კლინტონის ადმინისტრაციის დროს. 
## ლიტერატურა 
* ფერაგინა, ემანუელი; Arrigoni, Alessandro (2016). "სოციალური კაპიტალის ზრდა და დაცემა: რეკვიზიტი თეორიისთვის?"  . *პოლიტიკური კვლევების მიმოხილვა* . 
*      
*      
* ლეიბორისტული პარტია (1979). *შრომის გზა უკეთესი გზაა*  . 
* ლეიბორისტული პარტია (1997). *ლეიბორისტების ახალი გარიგება დაკარგული თაობის ლეიბორისტული პარტიისთვის* . 
*      
*  

## რესურსები ინტერნეტში 
* "მესამე გზა დებატების შეჯამება" . Nexus. 
*  
*  
*  

## სქოლიო 
კატეგორია:სოციალური ლიბერალიზმი
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატია
კატეგორია:პოლიტიკური თეორიები
კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფია
კატეგორია:XX საუკუნე პოლიტიკაში