open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კლდისწყარო (წაღვლის თემი)

**კლდისწყარო** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წაღვლის თემი). ლიხის ქედის აღმოსავლეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი. ხაშურიდან 30 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 67 კომლი, სულ 175 ადამიანი. სოფელში არის წმინდა მარიამის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 139 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმერლიანთკარი

**იმერლიანთკარი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წრომის თემი), თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე, მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 790 მეტრი, ხაშურიდან 15 კმ. 2014 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წრომი

**წრომი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: ახალშენი, დიდი ყელეთი, იმერლიანთკარი, ნადარბაზევი, პატარა ყელეთი). ნასოფლარი დიდი ხავლეთი. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ხაშურიდან 15 კმ. სოფელში დგას VII საუკუნის ძეგლი წრომის ტაძარი. გარდა ამისა, სოფელშივეა წმინდა მარინეს ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 316 ადამიანი.

## ისტორია
წრომი (წრომისაი) ფრინველის სახელია და „ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის“ მიხედვით, „იგივეა რაც ჭოტი“.

წრომი ადრინდელ და განვითარებულ ფეოდალურ ხანაში გარკვეულ კულტურულ როლს თამაშობდა ქვეყნის ცხოვრებაში, იგი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტია (დაბაა) ქართლის დასავლეთით. ერთ-ერთი დოკუმენტიდან ჩანს, რომ XVIII საუკუნის დასაწყისში აქ 6 კომლი ცხოვრობდა. 1728 წელს წრომში 58 კომლი მოსახლეა, რომლებიც იხდიან ყველა საოსმალო გადასახადს 27 810 ახჩის ოდენობით. განსაკუთრებით, მძიმე აღმოჩნდა წრომისათვის XVIII საუკუნის 30-იანი წლები, როცა ლეკიანობის შედეგად სოფელი მთლიანად მოიშალა. მხოლოდ XVIII საუკუნის 60-70-იან წლებიდან იწყება წრომის ხელმეორედ დასახლება. ამ მხარის თავადებს - ციციშვილებს, სამეფო კარის ხელშეწყობით ჯავახეთიდან გადმოჰყავთ მოსახლეობა და ასახლებენ გაუკაცრიელებულ სოფლებში, მათ შორის წრომშიც. ეს პროცესი გრძელდება XIX საუკუნეშიც. ვახუშტი ბატონიშვილი ორ წრომს იცნობს. აქედან ერთი წრომი, ჩვენი აზრით, დღევანდელი ნადარბაზევი უნდა იყოს. ორ წრომს აფიქსირებს იოანე ბატონიშვილიც. მის აღწერაში აქ მოსახლეობა არ ჩანს, რაც შედეგი უნდა იყოს ლეკთა გამუდმებული თავდასხმებისა. წრომში, როგორც ზემოთ აღვნიშნეთ, მოსახლეობის ხელმეორედ დასახლება XVIII ს-ის 60-70-იანი წლებიდან იწყება. იგივე შენიშვნა შეიძლება ითქვას სხვა დასახლებულ პუნქტებზეც, თუმცა, ეს ლეკიანობით გამოწვეულ მძიმე შედეგებს სრულებითაც არ ცვლის.

აქ სახლობენ გვარები: ბაყაშვილები, ბერიძეები, გოგალაძეები, გრიგალაშვილები, იკოშვილები, კაპანაძეები, ლაქოშვილები, ლომიძეები, მაისურაძეები, მიქელაშვილები, მურჯიკნელები, სარალიძეები, სულეიმანაშვილები, ტალახაძეები, ქოქოშვილები, ქურდაძეები, ღვინიაშვილები, შუბითიძეები, ჩუბინიძეები, ჩუტკერაშვილები, ციცქიშვილები, ძულიაშვილები, წიქარიშვილები, ხაჩიძეები.

წრომში რამდენიმე არქეოლოგიური ძეგლია, კერძოდ, ნამოსახლარები, რომლებიც გვიანდელი ფეოდალური ხანით თარიღდებიან. აქვეა აღმოჩენილი სამეთუნეო სახელოსნოც, რომელიც გვიანბრინჯაოს ხანით თარიღდება. აღმოჩენილია სამეთუნეო ქურის ნაშთი, ნახშირის გროვები და წითლად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. სერიოზული არქეოლოგიური გათხრები წრომში არ უწარმოებიათ. წრომში, როგორც აღვნიშნეთ, მდებარეობს შესანიშნავი ხუროთმოძღვრული ძეგლი, რომელიც მაცხოვრის სახელზეა აგებული და თარიღდება 626-634/635 წლებით.

## ლიტერატურა
*თ. ლაცაბიძე, ხაშურის რაიონის ისტორია ტოპონიმებში, 2000 წ.

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კრისხევი

**კრისხევი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხცისის თემი). თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი. ხაშურიდან 12 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 65 კომლი, სულ 86 ადამიანი. სოფელში არის ეკლესია ძველი ჭეშმარიტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კლდისწყარო (ალის თემი)

**კლდისწყარო** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ალის თემი). ლიხის ქედის აღმოსავლეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი. ხაშურიდან 10 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 კომლი, სულ 35 ადამიანი. სოფელში დგას წმინდა გიორგის ეკლესია.

## ისტორია
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო ოსიაურის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა გომის სასოფლო საბჭოს. 

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 34 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 12 კაცი, საიდანაც 8  მამაკაცია, ხოლო 4 ქალი.

1728 წელს შედგენილი თბილისის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით სოფელი კლდისწყარო შედის თბილისის ვილაიეთის გორის ლივის ამილახვრის ნაჰიეში. სოფელში  მცხოვრები 25 კომლი იხდის ყველა საოსმალო გადასახადს, რომლის ჯამიც შეადგენს 5436 ახჩას.  

1930 წლის 15 ნოემბრის მონაცემებით კლდისწყაროში 53 კომლი ცხოვრობს. სულ 231 ადამიანი. ამ დროს აქ სახლობდნენ გვარები: გონგლაძე, გელაშვილი, ჯოჯიშვილი, საძაგლიშვილი, გოგალაძე.  

სოფელში ამჟამად ცხოვრობენ გოგალაძეები, გონგლაძეები, გელაშვილები, მჭედლიძეები, ჩადუნელები და სხვა.

## ისტორია
სოფელი კლდისწყარო პირველად ისტორიულ წყაროებში მოიხსენიება 1685 წელს გიორგი XI-ის დროს (მეფობდა 1676-1688 და 1703-1709 წწ.) შედგენილ წყალობის წიგნში ბეგთაბეგ შანშეან მარტეროზიშვილისადმი, რომლის მიხედვითაც გიორგი მეფე სამეფო კარის მდივანს შანშეან მარტეროზიშვილს უბრუნებს თავის კუთვნილ მიწებს და ამბობს:  ამ დოკუმენტიდან ირკვევა, რომ სოფელი კლდისწყარო XVII საუკუნის ბოლოს მარტეროზიშვილების კუთვნილება იყო.  

ვახუშტი ბატონიშვილი იცნობს კლდისწყაროს და დატანილი აქვს რუკაზე. იოანე ბატონიშვილი კი 1795 წელს სურამის წყლის აღწერისას აფიქსირებს მას, მაგრამ როგორც ნასოფლარს.  

XVIII საუკუნეში შედგენილ მოლაშქრეთა დავთრის ნაწყვეტის მიხედვით კლდისწყაროდან ლაშქარში გაწვეული ყოფილან: პეტრიაშვილი დათუნა, ჭალიძე დათუნა, ჭალიძე ბერუკა, პეტრიაშვილი ბერუკა, ჭალიძე ნიკოლოზი, პეტრიაშვილი პაპუნა, გოშნიაშვილი პაპუნა, ბიწაძე გიორგი, შაქარაშვილი სეხნია, პეტრიაშვილი ბერიდა ჭალიძე იორდანე.  

1715 წელს შედგენილი განჩინება ელიზბარ დავითაშვილისა და გიორგი რამაზიშვილის მამულის საქმის შესახებ გვამცნობს, რომ სოფელი კლდისწყარო დავითაშვილს დარჩენია და მისი სამფლობელი გამხდარა.

## ლიტერატურა
* *ლაბაძე ჯ.,* ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა ფლევი

**პატარა ფლევი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ფლევის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 870 მეტრი, ხაშურიდან 22 კმ. სოფელში ორი ეკლესიაა: სამყვირალოს წმინდა გიორგის ეკლესია და ფლევის ღვთისმშობლის ეკლესია.

## დემოგრაფია 
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 278 ადამიანი. 2014 წელს სოფელში ცხოვრობს 195კაცი საიდანაც 81 მამაკაცია, ხოლო 114 ქალი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაბახტევი

**ნაბახტევი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ალის თემი). მდინარე ჭერათხევის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრი. ხაშურიდან 20 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 262 კომლი, სულ 854 ადამიანი. სოფელი მდიდარია კულტურის ძეგლებით: ნაბახტევის დედაღვთისა, ნათლისმცემლის ეკლესია, კვერცხობის ეკლესია, ღვთისმშობლის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 855 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 688 კაცი, საიდანაც 346 მამაკაცია, ხოლო 342 ქალი.

## ლიტერატურა
* ს. მაკალათია, ფრონის ხეობა, თბ., 1963 წ., გვ. 72

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა ხალები

**პატარა ხალები** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხალების თემი), თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1040 მეტრი, ხაშურიდან 15 კმ. სოფლის შემოგარენშია ორი ეკლესია: წმინდა გიორგისა და ღვთისმშობლის სახელობისა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა თხილნარა

**პატარა თხილნარა**, *ყოფ. პატარა თხინალა* — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ხცისი). 

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1080 მ-ზე, ხაშურიდან 13 კმ დაშორებით. 2002 და 2014 წლების აღწერებით მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

## ისტორია
1886 წლის აღწერით, პატარა თხინალაში 16 კომლი (61 კაცი და 59 ქალი, სულ 120 კაცი). ეროვნული შემადგენლობის თვალსაზრისით მოსახლეობა მთლიანად ოსურია. პატარა თხინალა, როგორც სოფელი, მოიშალა XX საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
მიწობი

**მიწობი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ხცისის თემი). ყელეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 680 მეტრი. ხაშურიდან 11 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 128 კომლი, სულ 358 ადამიანი. სოფელში 4 ნაეკლესიარია და დგას კიდევ ე. წ. გოლას საყდარი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რბონა

**რბონა** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ცხრამუხის თემი), მდინარე მტკვრის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 735 მეტრი, ხაშურიდან 5 კმ. სოფელში დგას 1893 წელს აგებული წმინდა გიორგის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 5 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნადარბაზევი (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)

**ნადარბაზევი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (წრომის თემი). თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე. ზღვის დონიდან 770 მეტრი. ხაშურიდან 15 კმ. 2014 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი. სოფელში მთის კალთაზე დგას დედაღვთისას ეკლესია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა სატივე

**პატარა სატივე** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (გომის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე სურამულას მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 750 მეტრი, ხაშურიდან 16 კმ.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 90 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 68 კაცი, საიდანაც 36 მამაკაცია, ხოლო 32 ქალი.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს ტივისაგან. გადმოცემით აქ ტივების სადგომი ყოფილა. სატივე თავად ამირეჯიბების კუთვნილი მამული იყო. შემდგომში კი ბაგრატიონ-დავითაშვილების ხელში გადავიდა.

არსებობს როსტომ მეფის 1634 წლის 23 ოქტომბრის დოკუმენტი, სადაც მოხსენებულია სოფელი სატივე. ბაგრატიონ-დავითაშვილების ოჯახი ფცაში ცხოვრობდა და ხშირად ჩამოდიოდნენ სატივეში. მათვე გამოუყვანიათ სოფელში წყარო, რომელიც დღესაც მოქმედებს და ხალხი „ბატონიანთ წყაროს“ უწოდებს.

როგორც ირკვევა სამეფო კარისგან გარკვეული დახმარება და ღონისძიებები გატარდა სატივის გასაცოცხლებლად. ერეკლე მეფე ბრძანებს: „ჩვენი ბრძანება არის, ვინც სატივეს დგახართ მერმე თქვენი მორიგე და სურსათი გვიპატიებია... ღმერთმა ნუ ქნას, თუ დაგჭირდებათ, ჯარს მოგახმართ“.

## ლიტერატურა
* ს. მაკალათია, ფრონის ხეობა, თბ. 1963 წ.
* *ლაბაძე ჯ.,* ტილიანას ხეობის სოფლების ისტორია, მასალები საქართველოს სოფლების ისტორიისათვის, ტ. IV, თბილისი, 2022

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა ბეკამი

**პატარა ბეკამი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (სურამის სადაბო თემი), ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 860 მეტრი, ხაშურიდან 3 კმ.

## ისტორია
საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს უწყებების მიხედვით სოფელი გამოეყო ტეზრის სასოფლო საბჭოს და მიეკუთვნა სურამის სადაბო საბჭოს. 

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 390 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 327 კაცი, საიდანაც 159 მამაკაცია, ხოლო 168 ქალი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუსაანთუბანი

**რუსაანთუბანი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ქვიშხეთის თემი). ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი. ხაშურიდან 11 კმ. სოფლის სასაფლაოზე დგას წმინდა ანდრიას ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 85 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაცარგორა (ხაშურის მუნიციპალიტეტი)

**ნაცარგორა** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ფლევის თემი). შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი. ხაშურიდან 15 კილომეტრი. 2006 წლის 1 იანვრის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 119 კომლი, სულ 314 ადამიანი.

## ისტორია 
არქეოლოგიური გათხრებით აღმოჩენილია უძველესი დასახლება, რომელიც შემდეგ განადგურდა. მთლიანი ნასახლარები დაფარულია მტვრისა და ნაცრის სქელი ფენით, ამიტომაც დაერქვა ამ ადგილს ნაცარგორა. ნაცარგორაში დასახლდნენ ახლიდან 1889 წელს. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოჩენილია თიხის ქოთანში შენახული ხორბლის უძველესი ჯიში, ბრინჯაოს შუბები, ისრისპირები და სხვადასხვა სახის სამკაულები.

## დემოგრაფია 
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 263 ადამიანი. 2014 წელს სოფელში ცხოვრობს 201 კაცი, საიდანაც 92 მამაკაცია, ხოლო 109 ქალი.

## ცნობილი ნაცარგორელები 
* რამაზ ხარშილაძე - ქართველი ძიუდოსიტი.

## გალერეა 

ფაილი:კოჭობი ნაცარგორიდან.jpg|კოჭობი ნაცარგორიდანჯაბა ლაბაძის ფოტო
ფაილი:დერგი ნაცარგორიდან.jpg|დერგი ნაცარგორიდანჯაბა ლაბაძის ფოტო

## ლიტერატურა
* ჟურნ. Археология Кавказа, Нино Шаншашвили, Александр Рамишвили, Антропоморфный горельеф из Нацаргора (Южный Кавказ), с. 87-97

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სათივე

**სათივე** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ქვიშხეთის თემი). მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 680 მეტრი. ხაშურიდან 19 კმ. 2014 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 188 ადამიანი. სოფელში დგას ღვთისმშობლის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 188 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბარასი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ბარასი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* პოლ ბარასი — ფრანგი პოლიტიკოსი, სამხედრო მოღვაწე
* ბარასი (ბრაზილია) — მუნიციპალიტეტი შტატ პიაუიში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
საფრანგეთის კონსულობა

[thumb|right|კონსულები:[ჟან კამბასერესი|კამბასერესი, ბონაპარტე, ლებრენი]]
**კონსულობა** — საფრანგეთის ისტორიის პერიოდი, როდესაც ძალაუფლება პრაქტიკულად გენერალ ნაპოლეონ ბონაპარტის ხელში იყო. საფრანგეთში კონსულატის მმართველობა დაიწყო 1799 წლის 9 ნოემბერს (18 ბრიუმერს), როდესაც ნაპოლეონმა სახელმწიფო გადატრიალება და დირექტორიის დამხობა მოახერხა და დასრულდა 1804 წლის 14 მაისს, როდესაც ნაპოლეონი იმპერატორად ეკურთხა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 1799 წლის კონსტიტუცია 

კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
მცხეთისჯვარი

**მცხეთისჯვარი** (*ცხეთიჯვარი*) — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ალის თემი). შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ჭერათხევის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მეტრი. ხაშურიდან 28 კმ. სოფელში არის წმინდა მარინეს ნაეკლესიარი.

## ისტორია
განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს ალის ციხის მიდამოებში ე. წ. „გასაყიდლიანთ ვენახში“ ნამოსახლარზე ნაპოვნი ჩინური მონეტა, რომელიც 
ერთადერთია საქართველოში. ნამოსახლარზე დადასტურებულია სამი კულტურული ფენა: გვიანბრინჯაოს ხანის, ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევრისა და განვითარებული შუა საუკუნეების ნამოსახლარი. 

ინტენსიურობით გამოირჩევა განვითარებული ფეოდალური ხანის ფენა, რომელშიც აღმოჩნდა ჩინური მონეტა. ამავე ფენაში ნაპოვნია ერთი ქართული — გიორგი III-ის მონეტა.
მკვლევრები ზ. ბრაგვაძე და ა. დავითაშვილი ჩინური მონეტის შესახებ აღნიშნავენ: 

ამ მონეტას ჩინეთში სუნის დინასტიის მმართველობის ხანაში ჭრიდნენ (960-1279 წწ.). არსებობდა ჩრდილოეთი (960-1127 წლები) და სამხრეთი (1127-1279 წლები) სუნის დინასტიები. აღნიშნული მონეტა სამხრეთი სუნის დინასტიის მმართველობის პერიოდს ეკუთვნის. მოჭრის თარიღი აღბეჭდილია მონეტის მეორე მხარეს, სადაც ზის ნიშანი „ლაუ“, რაც ნიშნავს — 6. ე. ი. მონეტა მოჭრილია მმართველობის მეექვსე წელს, ანუ 1200 წელს.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 251 ადამიანი. 2014 წელს კი ფიქსირდება კლება, სოფელში ცხოვრობს 199 კაცი, საიდანაც 180 მამაკაცია, ხოლო 170 ქალი.

## ლიტერატურა
* *ბრაგვაძე ზ.,  დავითაშვილი ა.,* მცხეთიჯვრის ელინისტური ხასიათის სამარხები, თბ. 1993

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პოლ დელაროში

**პოლ დელაროში** (; დ. 17 ივლისი, 1797, პარიზი — გ. 4 ნოემბერი, 1856, პარიზი) — ფრანგი მხატვარი, აკადემიზმის წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია
მისი ნამდვილი სახელი იყო იპოლიტი, თუმცა მას სახლში პოლს ეძახდნენ, ამიტომაც მას ეს სახელი შერჩა თანამედროვე ხელოვნების ისტორიაში. მისი მამა სურათების ექსპერტი იყო, ხოლო მისი ბიძა მუშაობდა პარიზის საგამომცემლო ბიბლიოთეკაში. ასე რომ, მომავალი მხატვარი, პოლ დელაროში მხატვრულ გარემოცვაში დაიბადა და შესაძლოა ამასაც უნდა უმადლოდეს თავის შემდგომ წარმატებებს.

თავდაპირველად დელაროში პეიზაჟმა გაიტაცა და მას იგი მხატვარი ვატელე ასწავლიდა, თუმცა შემდგომ მან სწავლა გააგრძელა დებორდისთან საისტორიო მხატვრობაზე. შემდგომი ოთხი წლის განმავლობაში იგი მუშაობდა ბარონ გროსთან

უკვე 1832 წლისათვის მას იმდენად დიდი პოპულარობა ჰქონდა დაგროვილი, რომ იყო არჩეულ იქნა ინსტიტუტის წევრად. შემდგომ წელს მან მიიღო პროფესორის თანამდებობა ხელოვნების დარგში, პარიზის სასწავლებელში. 1834 წელს მიემგზავრება იტალიაში და ქორწინდება მხატვარ ვერნეს ერთადერთ ქალიშვილზე. მან იტალიაში სამი წელი დაჰყო.

## გამორჩეული მოსწავლეები
*ერნესტ ოგიუსტენ ჟანდრონი
*ეჟენ ბენჟამენ ფიშელი

## გალერეა

სურათი:Hérodiade - Paul Delaroche - Wallraf-Richartz-Museum & Fondation Corboud-6067 (without frame).jpg
სურათი:DelarocheKingEdward.jpg|1831
სურათი:Peter der-Grosse 1838.jpg|პეტრე I (1838)
სურათი:DelarocheNapoleon.jpg|ნაპოლეონ ბონაპარტი (1845)
სურათი:DelarocheLadyJaneGrey.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1797
კატეგორია:გარდაცვლილი   4 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1856
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
მრგვალფარფლიანები

**მრგვალფარფლიანები**, *პინაგორისებრნი* () — ზღვის თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. აქვთ მოკლე სხეული (60 სმ-მდე), სფეროსებრი, წინა ნაწილში გაბერილი, უკან შევიწროვებული. მასა 3 კგ-მდე. ტოფობის პერიოდში მკვეთრი „საქორწინო“ მორთულობა აქვს. ოჯახში 9 გვარი და 30 სახეობაა. გავრცელებულია ატლანტისა და წყნარ ოკეანეებში. ფსკერის თევზებია, იკვებებიან წვრილი თევზებით, კიბოსნაირებით და სხვა. არეწაო მნიშვნელობა აქვს მხოლოდ პინაგორს (საკვებად იყენებენ ხორცს, ქვირითსა და ღვიძლს).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982

thumb|right|200პქ|ალტერნატიული ლოგო

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1982** — ფიფა-ს მსოფლიო თასის მე-12 გათამაშება, რომელიც ესპანეთში ჩატარდა. ტურნირის ფინალური ეტაპი 13 ივნისიდან 11 ივლისამდე გრძელდებოდა და მასში 24 ეროვნული ნაკრები მონაწილეობდა. ესპანეთმა პირველად უმასპინძლა ფიფა-ს მსოფლიო თასის გათამაშებას, ხოლო იტალიის ეროვნულმა ნაკრებმა, ენცო ბეარზოტის თავკაცობით, მესამედ მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული.

## შედეგები 
### პირველი რაუნდი 
#### ჯგუფი 1 

----

----

----

----

----

----

#### ჯგუფი 2 
----

----

----

----

----

#### ჯგუფი 3 
----

----

----

----

----

#### ჯგუფი 4 
----

----

----

----

----

#### ჯგუფი 5 
----

----

----

----

----

#### ჯგუფი 6 
----

----

----

----

----

### მეორე რაუნდი 
#### ჯგუფი A 

----

----

----

#### ჯგუფი B 
----

----

#### ჯგუფი C 
----

----

#### ჯგუფი D 
----

----

### პლეი-ოფი 
#### ნახევარფინალი 
----

#### მატჩი მესამე ადგილისათვის 
#### ფინალი 
## მსოფლიო თასის მფლობელი 1982 
## სქოლიო 
1982
მრუდე ტბა

**მრუდე ტბა** — ტბა საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სამსრის ქედზე, ზღვის დონიდან 2814 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,26 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 6,9 მ. წარმოადგენს ჯავახეთის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ტბას. წაგრძელებულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ. სამხრეთ-აღმოსავლეთით აჩენს 200 მ-მდე სიგრძის განიერ უბეს. ტბის აუზი სუსტადაა დანაწევრებული, რაც ხელს უშლის ზედაპირული ნაკადების წარმოშობას. ტბის სანაპირო უმეტესად ლოდებითაა მოფენილი. ნაპირები სუსტადაა დანაწევრებული. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. მაღალი დონე აქვს მაის-ივნისში, დაბალი ზამთარში. გამდინარეა მიწისქვეშა გზით. ნოემბრიდან მაისამდე ტბა ყინულით იფარება. ტბის წყალი მუქი ლურჯი ფერისაა. წყალი სუსტად მინერალიზებული, სუფთა და სასმელად ვარგისია.

## სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის ტბები
ერნესტ ოგიუსტენ ჟანდრონი

**ერნესტ ოგიუსტენ ჟანდრონი** (; დ. 17 მარტი, 1817 — გ. 12 ივლისი, 1881) — ფრანგი მხატვარი, პოლ დელაროშის მოსწავლე. რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა იტალიაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1817
კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ნიკოლოზ ჭავჭავაძე (ფილოსოფოსი)

**ნიკოლოზ (ნიკო) ზურაბის ძე ჭავჭავაძე** (დ. 5 მაისი, 1923, ყვარელი — გ. 15 თებერვალი, 1997, თბილისი) — ქართველი ფილოსოფოსი და საზოგადო მოღვაწე. ფილოსოფიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი. ოცდაათი წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფილოსოფიის ინსტიტუტს. მეგობრებთან ერთად იხსნა ქართული ფილოსოფიური აზრი მარქსიზმ-ლენინიზმის მარწუხებისაგან. მისი ხელშეწყობითა და თაოსნობით განვითარდა საქართველოში ფილოსოფიური ანთროპოლოგია, კულტურის ფილოსოფია, აქსიოლოგია. იყო საქართველოს ფილოსოფიური საზოგადოების თავმჯდომარე, ჟურნალ „მაცნეს“ ფილოსოფიისა და ფსიქოლოგიის სერიის რედაქტორი, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ესთეტიკის კათედრის გამგე, 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ილია ჭავჭავაძის საზოგადოება“. ხელმძღვანელობდა აფხაზეთის საკითხთა კომისიას.

დაიბადა 1923 წლის 5 მაისს ყვარელში თავადის ოჯახში. გარდაიცვალა 1997 წლის 15 თებერვალს. დაკრძალულია ყვარელში იოანე ნათლისმცემლის სახელობის ჭავჭავაძეთა საგვარეულო ეკლესიაში. ნიკოლოზი იყო 80-იანი წლების ეროვნული მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელის — ზურაბ ჭავჭავაძის მამა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ნიკოლოზ ჭავჭავაძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი
* ნიკო ჭავჭავაძე – ბიოგრაფია // საიტი "ბურუსი"

კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ყვარელში დაბადებულები
ნიკოლოზ
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
ეჟენ ბენჟამენ ფიშელი

**ეჟენ ბენჟამენ ფიშელი** (დ. 30 აგვისტო, 1826, პარიზი — გ. 2 თებერვალი, 1895, პარიზი) — ფრანგი მხატვარი, საისტორიო მხატვრის, პოლ დელაროშის მოსწავლე.

## რესურსები ინტერნეტში
* [ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%91%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%99%E1%83%B0%E1%83%90%E1%83%A3%E1%83%96%E1%83%98%E1%83%A1%E1%83%90_%E1%83%93%E1%83%90_%E1%83%94%E1%83%A4%E1%83%A0%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%AA%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9A%E1%83%9D%E1%83%9E%E1%83%94%E1%83%93%E1%83%98%E1%83%A3%E1%83%A0%E1%83%98_%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%99%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98)]

კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1826
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1895
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
საქობო (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი)

**საქობო** (ყოფილი **საქვაბე**) — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. თემის ცენტრი (სოფელი: მაშნაარი). ზღვის დონიდან 450 მეტრი. სიღნაღიდან 7 კილომეტრი.

სოფელმა სახელწოდება მიიღო „ქვაბებიდან“ (გამოქვაბულებიდან), რომლებიც დღესაც არის შემონახული.

სოფელში მდებარეობს წმინდა სტეფანეს, ყველაწმინდის, სამებისა და წმინდა გიორგის შუა საუკუნეების ტაძრები.  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2662 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაპოლეონ II

thumb|right|ნაპოლეონი - რახსშტატის ჰერცოგი
**ნაპოლეონ II** (Napoléon François Joseph Charles Bonaparte, 20 მარტი, 1811, პარიზი – 22 ივლისი, 1832, ვენა) — საფრანგეთის პირველი იმპერიის პირველი იმპერატორის, ნაპოლეონ ბონაპარტისა და მისი მეორე მეუღლის, ავსტრიის პრინცესა მარი ლუიზის ერთადერთი შვილი. იყო **ბონაპარტისტების მემკვიდრე**, **რომის მეფე**, **რაიხსშტატის ჰერცოგი**.

thumb|left|ნაპოლეონი ბავშვობაში
## ბიოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:საფრანგეთის იმპერატორები
კატეგორია:ბონაპარტები
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 1832
კატეგორია:ტახტის მემკვიდრეები რომლებმაც ვერ შეძლეს ტახტზე ასვლა
კატეგორია:ტუბერკულოზით გარდაცვლილები
ილიაწმინდა

**ილიაწმინდა** (ყოფილი **ახალი ალექსანდროვკა**, **ულიანოვკა**) — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ივრის ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 630 მეტრი. სიღნაღიდან 20 კილომეტრი.

## მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 560 ადამიანი. დღეს აქ ცხოვრობენ ფშავისა და ქიზიყის სოფლებიდან გადასახლებულები, თუმცა XX საუკუნის დასაწყისში სოფელში მალაკნები და ბოშები სახლობდნენ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*უკანასკნელი მალაკნების ზღაპარი

## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო მაღარო

**ქვემო მაღარო** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), მაღაროს ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო მაღარო, ქვემო მაღარო).  

მდებარეობს თბილისი-დედოფლისწყაროს რკინიგზასა და გზატკეცილზე, ივრის ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეზე, ზღვის დონიდან 680 მ-ზე, სიღნაღიდან 11 კმ-ში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არის 2737 მცხოვრები.

ქვემო მაღარო წარმოიქმნა სოფელ მაღაროდან (ახლანდელი ზემო მაღარო) მოსახლეობის დიდი ნაწილის ჩასახლების შემდეგ. XX საუკუნის I ნახევარში მას შეერწყა სოფელი კელმეჩური. 2000-იან წლებში, ერთხანს, ორივე სოფელი ადმინისტრაციულად გაერთიანებული იყო მაღაროს სახელით (ასეა 2014 წლის აღწერაშიც).

ქვემო მაღაროს მახლობლად, სამხრეთით, ადგილ ოლეში, 1987 წელს კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ (ხელმძღ. კ. ფიცხელაური) გაითხარა ძვ. წ. IV ათასწლეულის დასასრულისა და III ათასწლეულის დასაწყისის დანგრეული ყორღანი. 

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 2737 ადამიანი. 2014 წლის აღწერის დოკუმენტებში ზემო მაღარო და ქვემო მაღარო მოხსენიებულია საერთო სახელწოდებით — მაღარო (მოსახლეობა — 1747 მცხოვრები). 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტიბაანი

**ტიბაანი** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე. ზღვის დონიდან 360 მეტრი. სიღნაღიდან 14 კილომეტრი. სოფელი გაშენებულია წნორი-დედოფლისწყაროს გზატკეცილზე.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდებაა ხირსა. აქ მდებარეობს ღირსი ასურელი მამის სტეფანე ხირსელის საფლავი და მისი სახელობის მამათა მონასტერი. რუსეთის იმპერიის დროს სოფელი შედიოდა ჯუგაანის სასოფლო საზოგადოებაში.საბჭოთა პერიოდში ტიბაანის სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფელი პრასიანი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1786 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხირსის მონასტერი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ბოდბე

**ქვემო ბოდბე** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ბოდბის თემის ცენტრი (სოფელი: ზემო ბოდბე). მდებარეობს ივრის ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კიდეზე, ზღვის დონიდან 750 მეტრი. სიღნაღიდან 24 კილომეტრი, თბილისიდან 110 კილომეტრი.

ქვემო ბოდბე ერთ–ერთი დიდი სოფელია. მოსახლეობა ძირითადად მიწათმოქმედებითა და მეცხოველეობითაა დაკავებული. მოჰყავთ ხორბალი, ქერი, მზესუმზირა, ამუშავებენ ვენახს. რეგიონი, ცნობილია ღვინით, ნატურალური ზეთითა და პურით. სოფელში 1962 წელს გაიხსნა კულტურის სახლი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2287 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ხავლეთი

**დიდი ხავლეთი** — სოფელი საქართველოში, ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წრომი). 

მდებარეობს თრიალეთის ქედის განშტოების, ყელეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 910 მ-ზე, ხაშურიდან 15 კმ-ში, წრომიდან 3 კმ-ში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. ამჟამად დაცლილია მოსახლეობისგან. სოფლის სასაფლაოზე დგას ღვთისმშობლის ეკლესია.
## დემოგრაფია
2002 წელს სოფელში იყო 35 მცხოვრები — ოსები (51 %) და ქართველები (49 %). 2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ქვემო მაჩხაანი

**ქვემო მაჩხაანი** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (კახეთის მხარე), ქვემო მაჩხაანის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ქვემო მაჩხაანი, ყარაღაჯი, ხირსა, ხორნაბუჯი). 

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე, ზღვის დონიდან 640 მ-ზე, სიღნაღიდან 17 კმ-ში. 

## ისტორია და კულტურა
ქვემო მაჩხაანი მდებარეობს ისტორიულ ქიზიყში. გადმოცემით სოფლის სახელი მომდინარეობს თბილისის დასავლეთით მდებარე სოფელ მაჩხანიდან. ძნელბედობის დროს აქედან მოსახლეობა კახეთში გადასახლებულა და დაუარსებია ორი სოფელი — ქვემო მაჩხაანი და ზემო მაჩხაანი. იოანე ბატონიშვილი თავის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ იხსენიებს 2 სოფელ მაჩხაანს (სავარაუდოდ, ზემო და ქვემო მაჩხაანი).

ქვემო მაჩხაანი XIX საუკუნის ქიზიყის ერთ-ერთ სავაჭრო და კულტურულ ცენტრს წარმოადგენდა და დაბად იწოდებოდა. სოფლის გარშემო სახნავი მიწების სიმცირის გამო ქვემო მაჩხაანელებს ვენახები ალაზნის ველზე ჰქონდა ძველი ანაგისა და ყარაღაჯის მახლობლად (ყარაღაჯის დღევანდელი მოსახლეობა მთლიანად ქვემო მაჩხაანიდან არის ჩასახლებული). სოფელში შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების იოანე ნათლისმცემლის დარბაზული ეკლესია, 1899 აგებული სახალხო თეატრი; არის იტალიის ეროვნული გმირის ფორე მოსულიშვილის სახლ-მუზეუმი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 609 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეინდჰოვენი

**ეინდჰოვენი** () — მუნიციპალიტეტი და ქალაქი ნიდერლანდების სამხრეთში. 2015 წლის აღწერით მოსახლეობა შეადგენს 223, 220 ადამიანს. ქალაქში არის დიდი რაოდენობით საწარმოები დაკავშირებული მაღალ ტექნოლოგიებთან და ინფორმატიკასთან, მაგალითად Phillips. ქალაქი ასევე ცნობილია საფეხბურთო კლუბ პსვ-თი.

## დაძმობილებული ქალაქები
*, მინსკი
*, ნანკინი
*, ბელოსტოკი
*, ჩინანდეგა
*, ემფულენი
*, ალ-ქადარიფი
*, ბაიე
*, იასი
*, ტაინანი

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ეინდჰოვენი
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
ფანიანი

**ფანიანი** — სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, (ქვემო მაჩხაანის თემი). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 640 მეტრი. სიღნაღიდან 16 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ჭოტორი

მინი|ჭოტორი

**ჭოტორი** — სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, (ნუკრიანის თემი). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი. სიღნაღიდან 4 კილომეტრი. საბჭოთა დროს აქ მდებარეობდა ნუკრიანის ბანაკი.

ჭოტორის მოსახლეობის უმეტეს ნაწილს კრაწაშვილები შეადგენენ.  
## ლიტერატურა
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ძველი ანაგა

**ძველი ანაგა** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 400 მეტრი. სიღნაღიდან 18 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1465 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პალატალიზაცია

**პალატალიზაცია** არის ენათმეცნიერული ცნება-ტერმინი, რომელიც როგორც სინქრონულ, ასევე დიაქრონულ ენათმეცნიერებაში გამოიყენება. სიტყვა პალატალიზაციის ქვეშ ენათმეცნიერები მოიაზრებენ ენაში არსებულ ბგერათა ასიმილიციის გარკვეულ მოვლენას: ზოგიერთი თანხმოვანი ზოგ ხმოვანთან მეზობლობისას შეიცვლის საარტიკულაციო ადგილს, ანუ თავდაპირველი ველარულიდან პალატალურ მდგომარეობაში გადადის და შესაბამისად ჟღერადობას შეიცვლის.

## პალატალიზაცია სლავურ ენებში 
## ლიტერატურა 
* Bielfeldt, H. H.: Alslawische Grammatik. Einführung in die slawischen Sprachen. Halle (Saale): VEB Max Niemeyer Verlag, 1961 
* Bynon, Th., Historical Linguistics. Cambridge University Press, 1977. ISBN 0-521-21582-X (hardback) or ISBN 978-0-521-29188-0 (paperback).
* Crowley, T.: An Introduction to Historical Linguistics. 3rd edition. Oxford University Press, 1997 
* Diels P., Leskien, A., Berneker, E.: Altkirchenslavische Grammatik. Mit einer Auswahl von Texten und einem Wörterbuch von Diels, P.. I. Teil: Grammatik. Heidelberg: Carl Winters Universitätsverlag, 1932
* Eckert, R., Crome, E., Fleckenstein, Chr.,: Geschichte der russischen Sprache. Leipzig: Verlag Enzyklopädie 1983.
* Трубецкой, Н. Сергеевич.: Основы фонологии. М., 1960. (2-е изд. — Москва: Аспект-Пресс, 2000)
* Кодзасов, С.В., Кривнова, О.Ф.: Общая фонетика. Москва: РГГУ, 2001
* Leskien, A., Rottmann, Otto A.: Handbuch der altbulgarischen (altkirchenslavischen) Sprache. Grammatik, Texte, Glossar. Elfte Auflage. Heidelberg: Universitätäsverlag C. Winter, 2002 ISBN 3-8253-1401-4
* Мейе, А.,: Общеславянский язык. Москва: Изд-во иностранной литературы, 1951
* Trunte, N. H.: Slověnski język. Ein praktisches Lehrbuch des Kirchenslavischen in 30 Lektionen. Zugleich eine Einführung in die slavische Phlologie. Band I: Altkirchenslavisch. 5., vollig neu bearbeitete Auflage. München: Verlag Otto Sagner 2003 ISBN 3-87690-480-3

კატეგორია:ფონეტიკა
მერედით ბრუქსი

**მერედით ენ ბრუქსი** ( დ. 12 ივნისი, 1958, ორეგონ-სიტი, ორეგონი, აშშ) — ამერიკელი მომღერალი და კომპოზიტორი და გიტარისტი. ცნობილია თავისი 1997 წლის ჰიტ-სიმღერისთვის „Bitch“, რომელიც გრემის ჯილდოზე იყო ნომინირებული.

## დისკოგრაფია 
;ალბომები

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყარაღაჯი (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი)

**ყარაღაჯი** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (ქვემო მაჩხაანის თემი), ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 320 მეტრი. სიღნაღიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 155 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ყარაღაჯის განძი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
B'Day

'''''B'Day''''' — ამერიკელ R&B მომღერალ ბიონსე ნოულსის მეორე ალბომი. იგი 2006 წელს გამოვიდა. დისკი გამოსცა ლეიბლმა Columbia Records.

## სიმღერების სია
;ჩრდილოეთ ამერიკული დელუქს გამოცემა

;საერთაშორისო დელუქს-გამოცემა

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### ათწლეულის საბოლოო ჩარტი
## სერტიფიცირებები და გაყიდვები
|}

## სქოლიო 

კატეგორია:ბიონსე ნოულსის ალბომები
B'Day
კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები
M-2001

**M-2001** — M-84-ის მოდერნიზაცია, ძირითადი საბრძოლო ტანკი სერბეთის შეიარაღებაში. მისი პრეზენტაცია განხორციელდა 2004 წელს, სახელით M-84AB1, მაგრამ მოწინავე გაუმჯობესებამ მას სახელი შეუცვალა - M-2001. ეს ახალი ტანკი აღჭურვილია გაუმჯობესებული ცეცხლის-მართვის სისტემით, ინტეგრირებული დღე/ღამის მხედველობის მოწყობილობით. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Article on the M84-AB1, published in "Odbrana" 
* Article on M-84 published by UK parliament commons
* Canadian assessment of ordnance

კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები
ბოდბისხევი

**ბოდბისხევი** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი), გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ბოხორის უღელტეხილის ძირას, წნორი-ბოდბე-მაღაროს გზაზე. ზღვის დონიდან 550 მეტრი. სიღნაღიდან 8 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2665 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობა 
სოფლის ტერიტორიაზე რამდენიმე ეკლესიაა. სოფელში არის იროდიონ ევდოშვილის სახლ-მუზეუმი.

ბოდბისხევში დაიბადა გამოჩენილი ქართველი მეცნიერი, ფსიქიატრი ავლიპ ზურაბაშვილი, რომელიც მიღწევებიც აღიარებულია მსოფლიო სამედიცინო საზოგადოების მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სილი

**სილ ჰენრი ოლუსეგუნ ოლუმიდე ადელო სამუელი**, უკეთ ცნობილი როგორც **სილი** (**Seal Henry Olusegun Olumide Adelo Samuel**; დ. 19 თებერვალი, 1963. პედინგტონი, ლონდონი, ინგლისი) — გრემის ჯილდოს მფლობელი ბრიტანელი სოულ მომღერალი და სიმღერების ავტორი. მისი სახელი „ოლუსეგუნი“ ნიშნავს „ღმერთი გამარჯვებულია“. სილი ცნობილია რამდენიმე საერთაშორისო მასშტაბის ჰიტით და ყოფილი ქორწინებით სუპერმოდელ ჰაიდი კლუმთან.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები 
* *Seal* (1991)
* *Seal II* (1994)
* *Human Being* (1998)
* *Seal IV* (2003)
* *System* (2007)
* *Soul* (2008)
* *Commitment* (2010)
* *Soul 2* (2011)
* *7* (2015)
* *Standards* (2017)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*

კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯუნოს ჯილდო

**ჯუნოს ჯილდო** (**Juno Award**) — მუსიკალური პრემია, რომელიც ყოველწლიურად გადაეცემა კანადელ მუსიკოსებსა და ჯგუფებს მუსიკის ყველა სფეროში მათი შემოქმედებითი თუ ტექნიკური მიღწევების აღსანიშნავად. კანადის დიდების მუსიკალური დარბაზის ახალი წევრების არჩევაც ამ დაჯილდოების ცერემონიალზე ხდება.

გამარჯვებულები გამოვლინდებიან ჩანაწერების ხელოვნებისა და მეცნიერების კანადის აკადემიის წევრების, ან ექსპერტთა ჯგუფის მიერ, ჯილდოს კატეგორიის მიხედვით. თითქმის ყველა მთავარ ზოგად კატეგორიაში, როგორებიცაა *წლის შემსრულებელი* ან *წლის ალბომი*, ნომინაციებს განსაზღვრავს საკვალიფიკაცო პერიოდში გაყიდვების მაჩვენებელი; კატეგორიებში სპეციფიკური ჟანრების მიხედვით განისაზღვრება ექსპერტთა ჯგუფის მიერ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯუნოს ჯილდო
კატეგორია:მუსიკალური ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ნუკრიანი

**ნუკრიანი** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 820 მეტრი. სიღნაღიდან 5 კილომეტრი. ის გაშენებულია თბილისი-სიღნაღის გზატკეცილზე.

ნუკრიანში მდებარეობს წმ. გიორგის სახელობის ტაძარი.  

სოფელში ფუნქციონირებს იუსტიციის სამინისტროს სსიპ სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს საზოგადოებრივი ცენტრი, რომელიც თანამედროვე ინფრასტრუქტურითა და უახლესი ტექნიკით აღჭურვილი სივრცეა, სადაც მომხმარებელს სოფლიდან გაუსვლელად შეუძლია სახელმწიფო და კერძო სექტორის 200-ზე მეტი სერვისით სარგებლობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1935 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე
* დიდი სერების გორასამარხი
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაქირი

**ვაქირი** — სოფელი საქართველოში კახეთის მხარე), სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (ვაქირის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 420 მ-ზე, სიღნაღიდან 9 კმ-ში. 
## ისტორია
ვაქირი პირველად მოხსენიებულია 1710 წლის ერთ საბუთში. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, „სიღნაღს დასავლით და ჩდილოთ აქვს ხევი ანაგისა... აღმოსავლით ვაქირი“. 1772 წელს ამ სოფელში ერეკლე II-ის უშუალო დახმარებით მუშაობდა გერმანელი სწავლული იოჰან გიულდენშტედტი. ვაქირი, როგორც საუფლისწულო მამული, შეტანილია ბატონიშვილ დავითისა და მისი მეუღლის, ელენეს ქონების აღწერის დავთარში.

სოფელში დგას შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — ნათლისმცემლის სამეკლესიიანი ბაზილიკა. ვაქირში ასევე არის კვირაცხოვლის 2 ეკლესია: ერთი — ადრეული შუა საუკუნეების და ერთიც — XVIII საუკუნის, ასევე XIX საუკუნის საყდარი (სავარაუდოდ, ვაქირის იოანე ნათლისმცემლის სახელობის მეტრიკულ წიგნში მოხსენიებული წმ. პროკოფის ეკლესია) და სოფლის დასავლეთით, სასაფლაოზე მდებარე ეკლესია — „ნატვრის წმინდა გიორგი“. საერო არქიტექტურიდან აღსანიშნავია XVII საუკუნის „ყოჩიაანთ“ ციხე-ბურჯი (სოფლის ცენტრში) და ხატიაშვილების სახლი (1900 წ.). სოფელში არის მწერალ ილო მოსაშვილის და ექიმ ალექსანდრე გზირიშვილის სახლ-მუზეუმები (ორივე გაიხსნა 1983 წელს).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1950 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* ბეგიაშვილი ლ., სიღნაღი. გზამკვლევი, თბ., 1982.

## რესურსები ინტერნეტში
* ილო მოსაშვილის სახლ-მუზეუმი — საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია.
* ალექსანდრე გზირიშვილის სახლ-მუზეუმი — საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია. 
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვენაკელი

**კვენაკელი** (კვენაკველი) — ყოფილი სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (წნორის საქალაქო თემი). მიუერთდა წნორს.

სოფელი მდებარეობდა გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 350 მეტრი. სიღნაღიდან 14 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ქედელი

**ქედელი** — ქალაქ სიღნაღის უბანი, ყოფილი სოფელი (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 680 მ-ზე, სიღნაღის ცენტრიდან სამხრეთით, 2 კმ-ზე.

იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (1790-იანი წლები) ქედელი ქიზიყის სოფლებს შორისაა დასახელებული. გადმოცემით, ლეკიანობით შეწუხებული ქედელის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ძველ ანაგაში გადასახლებულა. ტრადიციულად ქედელი სოფელ ბოდბის ნაწილად ითვლებოდა და უშუალოდ ემიჯნებოდა ბოდბის მონასტრის გალავანს. 1802–1930 წლებში ქედელი სიღნაღის მაზრის ბოდბისხევის თემის ნაწილი იყო, მომდევნო პერიოდში შედიოდა სიღნაღის საქალაქო საბჭოში. 1988 წელს სოფელი ქედელი გაუქმდა ქალაქ სიღნაღთან ტერიტორიული შეზრდის გამო. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
პრასიანი

**პრასიანი** — ისტორიული სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში, ამჟამად სოფელ ტიბაანის ერთ-ერთი უბანი. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 400 მეტრი. სიღნაღიდან 12 კილომეტრი. რუსეთის იმპერიის დროს შედიოდა ჯუგაანის სასოფლო საზოგადოებაში.საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ტიბაანის სასოფლო საბჭოში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ასანური

**ასანური** — ყოფილი სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (წნორის საქალაქო თემი). მიუერთდა ქ. წნორს.

## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ზემო მაღარო

**ზემო მაღარო** — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტის, მაღაროს ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე). 

მდებარეობს გომბორის ქედის  ჩრდილო-აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე, ზღვის დონიდან 950 მ-ზე, სიღნაღიდან 7 კმ-ში. 

## ისტორია
ზემო მაღარო მდებარეობს ისტორიულ ქიზიყში. სოფლის ისტორიული სახელია „მაღარო“. ალექსანდრე I დიდის 1441 წლის საბუთის მიხედვით („ახალი სოფელი ავაშენე, ყუარელნი და მაღაროელნი დავასახლე“) მეფეს იქ მოსახლეობა ფშავის მთა მაღაროდან ჩაუსახლებია. 1520 წელს აქ გაიმართა ბრძოლა ქართლის მეფე დავით X-სა და კახთა მეფის მემკვიდრე ლევანს შორის, XVI საუკუნის ბოლოს შეტაკება ქართლის მეფე სიმონ I-სა და კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ს შორის, 1643 წელს — ქართლის მეფე როსტომსა და თეიმურაზ I-ს შორის. 1648 წელს როსტომის მიგზავნილმა ყიზილბაშებმა მაღაროში მოკლეს თეიმურაზის ძე დათუნა.      

პლატონ იოსელიანის ცნობით მაღაროში იყო კახეთის მეფე დავით იმამ ყული-ხანის საზაფხულო სასახლე (არსებობდა 1705 წლმდე). XVIII საუკუნეში სოფელი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ლეკიანობის წინააღმდეგ ბრძოლაში. სოფელში დაბადებულთა შორის არიან ქართველი მოღვაწეები გაიოზ რექტორი და სოლომონ დოდაშვილი. XIX საუკუნეში სოფლის მოსახლეობის დიდი ნაწილი თავიანთ „კალოებზე“ ჩასახლდა და წარმოქმნა სოფელი ქვემო მაღარო, მაღაროს კი ზემო მაღარო დაერქვა. 2000-იან წლებში, ერთხანს, ორივე სოფელი ადმინისტრაციულად გაერთიანებული იყო მაღაროს სახელით (ასეა 2014 წლის აღწერაშიც). 2017 წელს ზემო მაღაროს მიენიჭა მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი. 

სოფლის სამხრეთ განაპირას, მაღარო–სიღნაღის უღელტეხილის თხემის ცენტრალურ ნაწილში არის „ზღუდრის გორაკი“, რომლის სამხრეთ და დასავლეთ კალთებზე ნამოსახლარებია, ხოლო აღმოსავლეთ მხარეს ზღუდრის ნაშთია. ზღუდრის გორაკის თავზე დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის ერთნავიანი ეკლესია — „ზღუდრის წმ. გიორგი“, თხემის ჩრდილოეთ დაქანებაზე შუა საუკუნეების საფორტიფიკაციო ნაგებობა მდგარა (დაუშლიათ 1930 წელს საშენ მასალად), ხოლო ბოდბისხევის გადასახედში — სათავდაცვო კოშკი. სოფელში დგას ასევე XVI საუკუნის ერთნავიანი „სამსაყდრის“ ეკლესია.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 224 ადამიანი. 2014 წლის აღწერის დოკუმენტებში ზემო მაღარო და ქვემო მაღარო მოხსენიებულია საერთო სახელწოდებით — მაღარო (მოსახლეობა — 1747 მცხოვრები). 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საფრანგეთ-პრუსიის ომი

**საფრანგეთ-პრუსიის ომი**, *ფრანკო-პრუსიული ომი*  (19 ივლისი 1870—10 მაისი 1871) — კონფლიქტი საფრანგეთსა და პრუსიას შორის, რომლის მიზეზი გახდა ოტო ფონ ბისმარკის მიერ განზრახ დამახინჯებული „ემსის დეპეშა“. ამ უკანასკნელს ზურგს ჩრდილო გერმანიის კავშირი უმაგრებდა, ასევე სამხრეთ გერმანული სახელმწიფოები: ბადენი, ვიურტემბერგი და ბავარია. ომში პრუსიის გამარჯვებას შედეგად გერმანიის გაერთიანება მოყვა, მეფე ვილჰემ პრუსიელის მეთაურობით. ამის შედეგი იყო ასევე ნაპოლეონ III-ის ტახტიდან ჩამოგდება და საფრანგეთის მეორე იმპერიის აღსასრული, რომელიც შეიცვალა მესამე რესპუბლიკით. კონტრიბუციის სახით, გერმანიის მიერ მითვისებულ იქნა თითქმის მთელი ალზას-ლორანის ტერიტორია, რომელიც იმპერიის შემადგენლობაში შედიოდა პირველი მსოფლიო ომის დასრულებამდე. ბრძოლებიდან აღსანიშნავია სედანის, ზაარბრიუკენის, მარს-ლა-ტურის და ა. შ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* La guerre de 1870–71 – სურათები 
* საფრანგეთ-პრუსიის ომის (1870–71) საფოსტო მარკები 
* ფრანგულ პრუსიული ურთიერთობების ტექსტები და დოკუმენტები
* საფრანგეთ-პრუსიის ომის მონუმენტები 
* ინფორმაცია ბრძოლბზე და ბრძოლების რუკები 
* საფრანგეთ-პრუსიის ომი

## სქოლიო 
კატეგორია:საფრანგეთის ომები
კატეგორია:გერმანიის ომები
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია

მინი|250პქ|RIAA-ს ლოგო
**ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია** (, შემოკლებით **RIAA**) — სავაჭრო ჯგუფი, რომელიც აშშ-ის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის წამყვან ლეიბლებს წარმოადგენს. მისი წევრები კერძო კორპორატიული კომპანიებია, როგორებიცაა ხმისჩამწერი ლეიბლები და დისტრიბუტორები. RIAA-ს შტაბ-ბინ მდებარეობს ვაშინგტონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* RIAA-ს ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:1952 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:აშშ-ის კომპანიები
კატეგორია:მუსიკალური ინდუსტრიის ასოციაციები
იდეოგრამა

**იდეოგრამა** (, [idea] — „იდეა“ + , [grafo] — „წერა“) — გრაფიკული სიმბოლო იდეოგრაფიულ დამწერლობაში, რომელიც გამოხატავს მთელ სიტყვას ან იდეას. განვითარების თვალსაზრისით, პიქტოგრაფიის მომდევნო საფეხური. ამ სახის დამწერლობაში მიშანი (სახვითი ელემენტი) აღნიშნავს როგორც უშუალოდ საგანს, ასევე იდეებს, რომლებიც ამ ნიშანს უკავშირდებიან, — მთლიან სიტყვას ნებისმიერ გრამატკიკულ ფორმაში. მაგალითად წრე გამოხატავს არა მარტო მზეს არამედ სიცხეს, სინათლეს, სიტყვას „დღე“. იდეოგრაფიულ დამწერლობაში შესაძლებელია გამოყენებულ იქნეს აღსანიშნავად გრაფიკული სიმბოლოებიც. წმინდა იდეოგრაფიული დამწერლობა ფართოდ ვერ გავრცელდა. იგი ფაქტობრივად არსებობდა როგორც გარდამავალი საფეხური პიქტოგრაფიულ და ლოგოგრაფიულ დამწერლობათა შორის. იდეოგრაფიული დამწერლობის ნიმუშები დადასტურებულია ძველ შუმერში (ძვ. წ. III ათასწლეული), ამერიკელ ინდიელთა ზოგ ტომთან. ვარაუდობენ აგრეთვე, რომ იდეოგრაფიულია აღდგომის კუნძულისა და XX საუკუნეში შექმნილი ჩუკოტკის დამწერლობები და სხვა.

იდეოგრამები გამოყენებულია ისეთ ენებში, როგორებიცაა ჩინური და იაპონური. იგივე პრინციპი იყო გამოყენებული ძველ ეგვიპტურში. ხშირად ტერმინ *იდეოგრამას* ამჯობინებენ  *ლოგოგრამას*.

იდეოგრამა განსხვავდება პიქტოგრამისგან, რომელიც კონკრეტულ საგანს წარმოადგენს ნახატით, და ფონოგრამისგან, რომელიც ბგერას გამოხატავს.

იდეოგრამებს მიეკუთვნება არაბული ციფრები, მათემატიკური ნიშნები და ა.შ., რომლებიც საერთოა ყველა ენაზე მოლაპარაკეთათვის. მათვე  განეკუთვნება ე.წ. სიცილაკები. 

## ლიტერატურა
მაშნაარი

**მაშნაარი**  — სოფელი საქართველოში, სიღნაღის მუნიციპალიტეტში (საქობოს თემი). გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ალაზნის არხის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 420 მეტრი. სიღნაღიდან 6 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 483 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბილბორდ 200

მინი|250პქ
**ბილბორდის 200 საუკეთესო ალბომი** — აშშ-ში ყველაზე გაყიდვადი მუსიკალური ალბომებისა და EPების ჩამონათვალი, რომელსაც ყოველკვირეულად ჟურნალი ბილბორდი“ აქვეყნებს. ამ ჩამონათვალს ხშირად ამა თუ იმ მომღერლის ან მომღერალთა ჯგუფის პოპულარობის განსაზღვრისთვის მიმართავენ. როგორც წესი, მუსიკოსი ან ჯგუფი განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს მუსიკის ისტორიაში, თუ მისი რომელიმე ალბომი მინიმუმ ერთი კვირის განმავლობაში გაიყიდა უფრო დიდი რაოდენობით, ვიდრე სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიმდინარე რეიტინგი 
* ბილბორდის პრინციპი
* იწინასწარმეტყველე კვირის საუკეთესო 200 ალბომის სია (თამაში) 

ბილბორდი
კატეგორია:ბილბორდის ჩარტები
RPM (ჟურნალი)

**RPM** — კანადური მუსიკალური ჟურნალი, რომელშიც იბეჭდებოდა კანადაში ყველაზე უფრო პოპულარული სიმღერებისა და ალბომების ჰიტ-აღლუმები. გამომცემლობა დაარსდა 1964 წლის თებერვალში უოლტ გრილისის მიერ, რომლის მხარდამჭერი იყო ხმისჩამწერი ლეიბლის მფლობელი სტენ კლისი და შეწყვიტა თავისი არსებობა 2000 წლის ნოემბერში. თავისი არსებობის 36 წლის მანძილზე ჟურნალში გამოქვეყნდა 10 000-ზე მეტი ჩარტი.

ჟურნალი იბეჭდებოდა რამდენიმე დასახელებით: *RPM Weekly*, *RPM Music Weekly*, *RPM Magazine* და სხვა.

RPM იშიფრება, როგორც „Records, Promotion, Music“.

## რესურსები ინტერნეტში
* RPM კანადურ ენციკლოპედიაში  
* RPM-ის ისტორია  
* RPM-ის ისტორია და ჩარტების არქივი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:კანადის ჟურნალები
კატეგორია:მუსიკალური ჟურნალები