open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მადონა ფიამეტას ელეგია

**მადონა ფიამეტას ელეგია** — ჯოვანი ბოკაჩოს რომანი. დაწერილია 1343 წელს, გამოქვეყნდა 1472 წელს. ამ რომანით ბოკაჩომ საფუძველი ჩაუყარა ფსიქოლოგიურ რომანს. ის წარმოადგენს შეყვარებულის მიერ მიტოვებული ქალის აღსარებას. რომანში როლები შებრუნებულია. თავად ბოკაჩო იყო მიტოვებული მარია აქვინელის მიერ.  შესაბამისად, რომანი ავტობიოგრაფიულია, მაგრამ მასში ასევე არის ვერგილიუსის „დიდონასა“ და ოვიდიუსის „შეყვარებულების“ გავლენა.

## სიუჟეტი
მთხრობელია ქალი ფიამეტა, რომელიც შეყვარებულმა პამფილომ მიატოვა. ფიამეტა მოგვითხრობს საკუთარ თავზე, თუ როგორი მდიდარი და სახელოვანი მშობლებისგან წარმოიშვა, როგორი ლამაზი და მშვენიერი იყო და ბევრი ეძებდა მის სიყვარულს, მაგრამ ჩამოსცილდნენ მას შემდეგ, რაც გათხოვდა შესაფერის ვაჟზე. ბედნიერმა და კმაყოფილმა ფიამეტამ სიზმარში იხილა თავისი უბედურება: მას გველმა უკბინა მარცხენა ძუძუზე. ფიამეტას მწარედ ეტკინა, მაგრამ გველი მიიკრა გულზე და დამალა. გველი გაძღა ფიამეტას სისხლით და მიიმალა ბალახებში. 

აღდგომა დღეს ფიამეტამ პირველად იხილა პამფილო და მაშინვე შეუყვარდა. გამდელი მიუხვდება ფიამეტას და ურჩევს, არ დანებდეს გრძნობას, მაგრამ როცა დაინახავს, რომ გვიანაა, თავადაც ხელს უწყობს მას. ვაჟი დაუმეგობრდება ფიამეტას ქმარს და ასე შეძლებს ქალთან დაახლოებას. მათი რომანი ხანგრძლივი არ აღმოჩნდება, პამფილო ეუბნება ფიამეტას, რომ ნეაპოლი უნდა დატოვოს მამის მოთხოვნით. ფიამეტა თხოვს პამფილოს, არ წავიდეს, მაგრამ პამფილო მიდის და დათქმულ დროს უკან არ ბრუნდება. მოდის ცნობა, რომ პამფილომ ცოლი მოიყვანა. ფიამეტა გახდა, მისი სილამაზე დაჭკნა. ქმარეს ეს კუჭის ტკივილის ბრალი ჰგონია და ფიამეტა სამკურნალოდ მიჰყავს, თუმცა უშედეგოდ. პამფილოს წასვლიდან ერთი წლის შემდეგ ფიამეტა იგებს, რომ პამფილოს საყვარელი ჰყოლია და არა ცოლი. ფიამეტას ტანჯვა განუახლდება და თვითმკვლელობას სცდის — სახლის კოშკიდან გადავარდება. ფიამეტას გადაარჩენენ

## ლიტერატურა
**გ. ახვლედიანი*, „ჯოვანი ბოკაჩოს ცხოვრება და შემოქმედება“ // დეკამერონი, „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი 1970 წ.

კატეგორია:იტალიური რომანები
კატეგორია:ჯოვანი ბოკაჩოს ნაწარმოებები
კატეგორია:1343 წლის რომანები
რადიონუკლიდი

მინი|მარჯვნივ|ფირმა **Nite-ს** ტრიტიუმის ბრელოკი
**რადიონუკლიდი**, **რადიოაქტიური ნუკლიდი** (ნაკლებად ზუსტად *რადიოაქტიური ელემენტი*, *რადიოაქტიური იზოტოპი*) — ნუკლიდი, რომლის ბირთვიც არასტაბილურია და განიცდის რადიოაქტიურ დაშლას. ცნობილი ნუკლიდების უმრავლესობა რადიოაქტიურია (მეცნიერებისთვის ცნობილი 3000 ნუკლიდიდან დაახლოებით 300 არის სტაბილური). ყველა ნუკლიდი, რომელთა ატომური ნომერია 43 ან 61 ან 82-ზე მეტი, რადიოაქტიურია; შესაბამის ელემენტებს ეწოდებათ რადიოაქტიური ელემენტები. არსებობს აგრეთვე სხვა ატომური ნომრების (1-დან 42-მდე, 44-დან 60-მდე და 62-დან 82-მდე) მქონე რადიონუკლიდები (უმეტესწილად ბეტა-არამდგრადი).

## რადიოაქტიური ელემენტი
რადიოაქტიური ელემენტი — ქიმიური ელემენტი, რომლის **ყველა** იზოტოპი რადიოაქტიურია. რადიოაქტიურ ელემენტებს მიეკუთვნება ტექნეციუმი (_{43}Tc), პრომეთიუმი (_{61}Pm), პოლონიუმი (_{84}Po) და ელემენტთა პერიოდული სისტემის ყველა მომდევნო ელემენტი. იმ ელემენტებს, რომლებიც პერიოდულ სისტემაში განლაგებულნი არიან ურანის შემდეგ, ეწოდებათ ტრანსურანული ელემენტები. ბუნებრივი რადიოაქტიური ელემენტებიდან მხოლოდ ორს — თორიუმსა და ურანს აქვს ისეთი დიდი ნახევრადდაშლის პერიოდის (T1/2) იზოტოპები, რომლებიც დედამიწის ასაკის თანაზომადნი არიან. ამიტომ ესენი არიან პირველადი რადიოაქტიური ელემენტები. _{232}Th, _{235}U და _{238}U იზოტოპები ქმნიან ბუნებრივ რადიოაქტიურ მწკრივებს.

რადიოაქტიური ელემენტები ატომური ნომრებით 43, 61, 93 და ყველა მომდევნო რადიოაქტიური ელემენტები ხელოვნურად იქნენ მიღებულნი ბირთვული რეაქციების გზით. რადიოაქტიური ელემენტების დაყოფა ბუნებრივ და ხელოვნურ რადიოაქტიურ ელემენტებად პირობითია. ბუნებაში ნაპოვნია ტექნეციუმის, პრომეთიუმის, ნეპტუნიუმის და პლუტონიუმის მცირე რაოდენობა. ბუნებაში მოიპოვება თორიუმისა და ურანის მინერალების დიდი რაოდენობა, რომელთა გადამუშავებითაც მიიღება თვით ელემენტები. რადიოაქტიურ ელემენტებს დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვთ. მათ იყენებენ ბირთვულ რეაქტორებსა და ბირთვულ იარაღებში და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*EPA – რადიონუკლიდები
*FDA – რადიონუკლიდები  


კატეგორია:რადიოაქტიური ელემენტები
Good Enough (ალბომი)

***Good Enough*** — შვედი პოპ მომღერალ Ola-ს მეორე სტუდიური ალბომი. მისმა პირველმა გამოცემამ მიაღწია #6 ადგილს შვედეთის ალბომების ჩარტში.. 2008 წელს ალბომი ხელახლა გამოიცა და ჩარტში #2 ადგილი დაიკავა.

## სიმღერების სია
#S.O.S. (3:12)
#Totally Addicted (3:43)
#Natalie (3:08)
#My Addiction (3:30)
#If You Gave Me Your Love (3:21)
#Good Enough (3:59)
#Can't Get Enough (3:14)
#All It Takes (3:24)
#Baby Girl (3:04)
#Baby I'm Yours (3:39)
#Who I Am (3:45)

### The Feelgood Edition
2008 წელს გამოვიდა *Good Enough*-ის ახალი გამოცემა - *The Feelgood Edition*, რომელსაც დაემატა რამდენიმე სიმღერა. ახალი გამოცემა შვედური ალბომების ჩარტში მოხვდა #2 ადგილზე.

#### სიმღერების სია
#S.O.S. (3:12)
#Totally Addicted (3:43)
#Natalie (3:08)
#My Addiction (3:30)
#If You Gave Me Your Love (3:21)
#Good Enough (3:59)
#Can't Get Enough (3:14)
#All It Takes (3:24)
#Baby Girl (3:04)
#Baby I'm Yours (3:39)
#Who I Am (3:45)
#Feelgood (3:31)
#Natalie  [Stockholm-Uppsala remix] (6:43)
#S.O.S. [Stockholm-Uppsala remix] (3:36)
#If You Gave Me Your Love (Recorded at P3 Live) (3:39)
#Love in Stereo (3:00)

## ჩარტები
## სქოლიო
კატეგორია:ულა სვენსონის ალბომები
კატეგორია:2008 წლის ალბომები
Carelessly Yours

***Carelessly Yours*** — შვედი პოპ მომღერალ Ola-ს მეოთხე ალბომი. იგი შვედეთში 2014 წლის იანვარში გამოვიდა და მიაღწია #4 ადგილს ალბომების ადგილობრივ ჩარტში. ალბომი გამოუშვა Sony Music Entertainment-მა.

## სიმღერების სია
#Overture (1:29)
#Tonight I'm Yours (3:56)
#Maybe (4:42)
#Losin' It (2:51)
#Human (3:28)
#Jackie Kennedy (3:03)
#I'm in Love (3:20)
#Loser (3:20)
#Rich & Young (3:28)
#They Won't Catch Us Alive (3:14)
#One Day (3:39)

## ჩარტები
## სქოლიო
კატეგორია:ულა სვენსონის ალბომები
კატეგორია:2014 წლის ალბომები
კატეგორია:Sony Music Entertainment-ის ალბომები
ბელგიის მონარქი

220px|მინიატიურა|ბელგიელი მონარქების ბიუსტები ლეოპოლდ I-დან ბოდუენამდე მარცხნიდან მარჯვნივ
**ბელგიის მონარქი** —  ბელგიის უმაღლესი აღმასრულებელი პირი. მას ეკუთვნის, აგრეთვე, ქვეყნის ფედერალური საკანონმდებლო ხელისუფლება ბელგიის ორპალატიან პარლამენტთან ერთად.

მისი ოფიციალური ტიტულია „ბელგიელთა მეფე“ (, ), რაც აძლიერებს „სახალხო მეფის“  კონცეფციას (საფრანგეთის მეფის ლუი-ფილიპე I–ის  ტიტულის ანალოგიურად («roi des Français»)).

## ისტორია 
1830 წლის ბელგიის რევოლუციის შემდეგ, მანამდე ნიდერლანდების შემადგენლობაში მყოფმა ბელგიამ მიიღო დამოუკიდებლობა. 1830 წლის 25 ნოემბერს ბელგიის დროებითმა ხელისუფლებამ მოამზადა ახალი სახელმწიფოს კონსტიტუციის შავი ვარიანტი და განსახილველად გადასცა ნაციონალურ კონგრესს — დროებით საკანონმდებლო ორგანოს, რომელიც შეიქმნა  სპეციალურად ახალი კონსტიტუციის მისაღებად. კონგრესმა განხილვის შემდგომ 1831 წლის 7 თებერვალს მიიღო დროებითი ხელისუფლების პროექტი.

უკვე 1831 წლის 26 ივლისს კონსტიტუცია შევიდა ძალაში, რომლის თანახმად, ბელგიაში გამოცხადდა კონსტიტუციური მონარქია.

კონსტიტუციის 33 მუხლის თანახმად, სამეფო ტახტზე მოწვეული იქნა ლეოპოლდ საქსენ-კობურგ-გოთის დინასტიიდან.

## კონსტიტუციური უფლებები 
კონსტიტუციის 85 მუხლის თანახმად, ბელგიის სამეფო ტახტი მემკვიდრეობითი უფლებით ეკუთვნით ლეოპოლდ საქსენ-კობურგ-გოთის დინასტიის პირდაპირ მემკვიდრეებს. პირდაპირი მემკვიდრის არარსებობის შემთხვევაში, მეფეს აქვს უფლება, დამოუკიდებლად დანიშნოს თავისი მემკვიდრე.

კონსტიტუციის 87 მუხლის თანახმად, მონარქს უფლება არ აქვს, პარლამენტის ორივე პალატის თანხმობის გარეშე გახდეს სხვა სახელმწიფოს მეთაური. ეს წესი დაირღვა ერთადერთხელ, როცა 1885 წელს მეფე ლეოპოლდ II გახდა კონგოს თავისუფალი სახელმწიფოს მონარქი.

## მონარქთა სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბელგიის მეფის ოფიციალური ვეს-საიტი

კატეგორია:ბელგიის მეფეები
კატეგორია:ბელგია
კატეგორია:ბელგიის ისტორია
OLA (ალბომი)

***OLA*** — შვედი პოპ მომღერალ Ola-ს მესამე ალბომი. იგი შვედეთში 2010 წელს გამოვიდა და მიაღწია #3 ადგილს ადგილობრივი ალბომების ჩარტში. ეს არის ულას ლეიბლ * Oliniho Records*-ის პირველი გამოცემა.

ალბომი შეიცავს სამ ჰიტს -  "Unstoppable", "Overdrive" და "All Over The World", ისევე, როგორც სიმღერას "Let It Hit You", რომელიც შეიქმნა ალექსანდერ კრონლუნდთან და ბრიტანელ Labrinth-თან თანამშრომლობით.

## სიმღერების სია
#All Over the World (3:53)
#Unstoppable (The Return of Natalie) (3:01)
#You're That Girl (YTG) 3:23)
#Riot (3:22)
#Overdrive (3:39)
#Beautiful Rain (3:49)
#Busy Doing Nothing (3:40)
#Still Remember (3:45)
#Let It Hit You (3:36)
#Twisted Memories (4:34)

## ჩარტები
## სქოლიო
კატეგორია:ულა სვენსონის ალბომები
კატეგორია:2010 წლის ალბომები
მარიუტი

**მარიუტი** — ლაგუნის ტიპის მარილიანი ტბა ჩრდილოეთ ეგვიპტეში. მდებარეობს მდინარე ნილოსის დელტის დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 4 მ-ით დაბლა. ხმელთაშუა ზღვისგან გამოყოფილია ვიწრო და ქვიშიანი ყელით, რომელზედაც დაშენებულია ქალაქ ალექსანდრიის დასავლეთი ნაწილი. გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ; წაგრძელებული ფორმისაა. XX საუკუნეში ტბის ფართობი დაახლოებით 200 კმ² აღწევდა. ამჟამად მისი ფართობია 60 კმ². ნაპირებთან მოქმედებს თევზსაჭერი არტელი და მარილის მოსაპოვებელი საწარმო. მარიუტი არხით შეერთებულია მდინარე ნილოსთან. ტბის ყველაზე მაღალი დონეები ემთხვევა მდინარე ნილოსის წყალმოვარდნებს. ანტიკურ დროში ტბას „მარეოტისი“ ეწოდებოდა. ტბაში მოიპოვება ნილოსის ქორჭილა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
თენგიზ არაბული

**თენგიზ ივანეს ძე არაბული** (დ. 15 ივნისი, 1936, ნადოკრა, თიანეთის რაიონი — გ. 12 აგვისტო, 2014, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი, მოჭიდავე, საბჭოთა კავშირის და საქართველოს დამსახურებული სპორტის ოსტატი. 

დაწყებითი განათლება სოფელ ნადოკრაში მიიღო. 1953 წელს თბილისში ჩამოვიდა და სწავლა საზეინკლო სასწავლებელში გაგრძელა. შემდეგ დაამთავრა ინდუსტრიულ-პედაგოგიური, პოლიტექნიკური და ფიზკულტურის ინსტიტუტები. 1956-1965 წლებში — 3 გზის საქართველოს ჩემპიონი ქართულ ჭიდაობაში, 4 გზის ჩემპიონი ჭიდაობა სამბოში, მრავალგზის პრიზიორი. ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის 5 გზის ჩემპიონი სამბოში. საკავშირო „შრომითი რეზერვები“-ს 3 გზის ჩემპიონი სამბოში. დინამოს საკავშირო პირველობის გუნდური მეორე პრიზიორი. 1961 წელს სსრკ ჩემპიონი (64 კგ) სამბოში. 
 
საკავშირო „შრომითი რეზერვები“-ს სპარტაკიადის ჩემპიონი და 2 გზის პრიზიორი თავისუფალ ჭიდაობაში, საბჭოთა შეიარაღებული ძალების 2 გზის პრიზიორი. საქართველოში ძიუდოს დაფუძნების წლებში (1961-1963) საბჭოთა კავშირის ნაკრების წევრი. ჩატარებული აქვს საერთაშორისო გუნდური შეხვედრები პოლონეთის, უნგრეთის, ჩეხოსლოვაკიის, მონღოლეთის ეროვნულ ნაკრებებთან. არის ჭიდაობის 4 სახეობის სპორტის ოსტატი: ქართული, სამბო, თავისუფალი და ძიუდო.

1966-74 წლებში სპორტკლუბ „სპარტაკი“-ს უფროსი მწვრთნელი ძიუდოში; 1974-86 წლებში სპორტკლუბ „ლოკომოტივი“-ს უფროსი მწვრთნელი ძიუდოში
1987-92 წლებში საქართველოს მოსწავლე-ახალგაზრდების ნაკრების უფროსი მწვრთნელი სამბოში; 1992-94 წლებში სამბოს ფედერაციის მენეჯერი.
1994-2004 წლებში სამბოს ფედერაციის გენერალური მდივანი; 2004-2011 წლებში სამბოს ფედერაციის მენეჯერი.

თენგიზ არაბულს აღზრდილი ჰყავს საბჭოთა კავშირის, ევროპის, მსოფლიოს ჩემპიონები და პრიზიორები, არის საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი, სპორტის დამსახურებული მუშაკი და ღირსების ორდენის კავალერი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს სამბოს ფედერაცია
* საქართველოს სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო

კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები
კატეგორია:დაბადებული  15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
თ
ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი 2014

**ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი 2014** — 2014 წლის ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც ტარდება ჩელიაბინსკში, რუსეთში. ჩემპიონატი ტარდება 2014 წლის 25 აგვისტოდან 31 აგვისტომდე. თითოეულმა ქვეყანამ უნდა წარმოადგინოს ჩემპიონატში მონაწილე 18 ძიუდოისტი, რომლებიც მონაწილეობას მიიღებენ და იასპარეზებენ 14 კატეგორიაში (7 ვაჟთა და 7 ქალთა), თუმცა თითოეულ კატეგორიაში დასაშვებია ერთი ქვეყნიდან მაქსიმუმ ორი მონაწილე.
## ადგილი 
ჩემპიონატი ტარდება ტრაქტორის ყინულის არენაზე, რომელიც ყინულის ჰოკეის არენაა. თუმცა სპეციალურად ამ ჩემპიონატისთვის საგულდაგულოდ გაადააკეთეს. არენა გათვლილია 7.500 მაყურებელზე. სარემონტო სამუშაობი 2014 წლის აგვისტოს პირველი ნახევრიდან დაიწყო. სპორტის დარბაზი "ახალგაზრდული" კი გამოყენებული იქნება მონაწილეთა მომზადებისთვის.
## ლოგო 
ძიუდოს 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ლოგო შედგება ლურჯი და თეთრი ფერის მართკუთხედებისგან, რომელსაც ქვევიდან გარს ეკვრის წითელი ფერის ქამარი (მეორე ვარიანტში გამოყენებულია წითელი ფერის მართკუთხედი). ლოგოში გამოყენებული ფერები აღნიშნავს რუსეთის დროშის ფერებს. ლოგოზე გამოსახულია თეთრი ფერის სილუეტით ვლადიმერ პუტინი. სურათი აღებული წიგნიდან *"ისწავლე ძიუდო ვლადიმერ პუტინთან ერთად"*.
## საპრიზო ფონდი 
ჩემპიონატის საპრიზო ფონდი შეადგენს 300.000 $. პირველ ადგილზე გასული ყოველი მონაწილე მიიღებს 6.000 $ (4.800 ძიუდოისტს და 1.200 მწვრთნელს). მეორე ადგილზე გასული მონაწილე მიიღებს 4.000 $ (3.200 ძიუდოისტს და 800 მწვრთნელს), მესამე ადგილზე გასულებს კი 2.000 $ (1.600 ძიუდოისტს და 400 მწვრთნელს). ხოლო ჩემპიონატის საუკეთესო ძიუდოისტს (1 კაცთა და 1 ქალთა შორის) დამატებით გადაეცემა 2.000 $.

გუნდურ შეჯიბრებაში გამარჯვებული გუნდი მიიღებს 25.000 $ (20.000 ძიუდოისტებს და 5.000 მწვრთნელს), მეორე ადგილზე გასული გუნდი 15.000 $ (12.000 ძიუდოისტებს და 3.000 მწვრთნელს), ხოლო მესამე ადგილზე გასული გუნდები კი 5.000 $ (4.000 ძიუდოისტებს და 1.000 მწვრთნელს).
## ცხრილი 
*ყველა დრო არის ადგილობრივი.*

## საპრიზო ადგილები 
### მედლის მფლობელები 
### კაცები 
### ქალები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური გვერდი (რუსულად) 
* ოფიციალური გვერდი (ინგლისურად) 

2014
ჰერში-ჩეიზის ექსპერიმენტი

მინი|მარჯვნივ|300px|ჰერში—ჩეიზის ექსპერიმენტის სქემა
**ჰერში-ჩეიზის ექსპერიმენტი** — კლასიკური ექსპერიმენტი ბიოლოგიის ისტორიაში. ექსპერიმენტმა დაამტკიცა, რომ გენეტიკური ინფორმაცია დნმ-ში მდებარეობს. ექსპერიმენტი შედგებოდა სერიისგან ცდებისა, რომლებიც 1952 წელს ჩაატარეს ამერიკელმა გენეტიკოსებმა ალფრედ ჰერშიმ და მართა ჩეიზმა. მიუხედავად იმისა, რომ დნმ 1869 წლიდან იყო აღმოჩენილი, ექსპერიმენტის ჩატარების დროს თანამედროვე მეცნიერები თვლიდნენ, რომ მემკვიდრული ინფორმაცია ცილებში ინახებოდა.

## ლიტერატურა 
* Стент Г., Кэлиндар Р. Молекулярная генетика. М., Мир, 1981

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hershey, A.D. and Chase, M. (1952) *Independent functions of viral protein and nucleic acid in growth of bacteriophage*. J Gen Physiol. 36:39-56.
* ჰერში-ჩეიზის ექსპერიმენტი

კატეგორია:ბიოლოგიის ისტორია
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგიის მეთოდები
კატეგორია:1952 წელი მეცნიერებაში
ჩარგაფის კანონები

**ჩარგაფის კანონები** — სისტემა ემპირიულად აღმოჩენილი კანონებისა, რომლებიც აღწერენ დნმ-ში აზოტოვანი ფუძეების განსხვავებულ ტიპებს შორის არსებულ რაოდენობრივ შესაბამისობებს. კანონები ჩამოყალიბდა 1949—1951 წლებში ბიოქიმიკოს ერვინ ჩარგაფის ჯგუფის ნამუშევრების შედეგად.

ჩარგაფის ჯგუფის ნამუშევრებამდე ბატონობდა ეგრეთ წოდებული „ტეტრანუკლეოტიდური“ თეორია, რომლის თანახმადაც დნმ შედგება ოთხი სხვადასხვა აზოტოვანი ფუძის (ადენინი, თიმინი, გუანინი და ციტოზინი) განმეორებადი ბლოკებისგან. ჩარგაფმა და მისმა მეწყვილეებმა ქაღალდის ქრომატოგრაფიის მეშვეობით მოახერხეს დნმ-ის ნუკლეოტიდების დაშორება და სხვადასხვა ტიპის ნუკლეოტიდების ზუსტი რაოდენობრივი შესაბამისობის დადგენა. ჩარგაფის მიერ გამოვლენილი შესაბამისობები ადენინის (A), თიმინის (T), გუანინისა (G) და ციტოზინისთვის (C) შემდეგნაირი აღმოჩნდა:

# ადენინის რაოდენობა ტოლია თიმინის რაოდენობისა, ხოლო გუანინის რაოდენობა — ციტოზინისა: A=T, G=C.
# პურინების რაოდენობა ტოლია პირიმიდინების რაოდენობისა: A+G=T+C.
# 6 მდგომარეობაში ამინოჯგუფის მქონე ფუძეების რაოდენობა ტოლია 6 მდგომარეობაში კეტოჯგუფის მქონე ფუძეების რაოდენობისა: A+C=G+T.

ამასთან ერთად, შესაბამისობა (A+T):(G+C) სხვადასხვაგვარი შეიძლება იყოს სხვადასხვა სახეობის დნმ-ისთვის. ერთში შესაძლოა დომინირებდეს წყვილი AT, სხვებში — GC.

ჩარგაფის კანონებმა, რენტგენოსტრუქტურული ანალიზის მონაცემებთან ერთად, გადამწყვეტი როლი ითამაშეს დნმ-ის სტრუქტურის გაშიფვრაში, რაც მოახერხეს ჯეიმზ უოტსონმა და ფრენსის კრიკმა.

## ლიტერატურა 
* *Ванюшин Б. Ф.* Глава 23. Молекулярная биология // История биологии с начала XX века до наших дней. М.: Наука. 1975. с. 454
* *Chargaff, E., R. Lipshitz, C. Green and M. E. Hodes* The composition of the deoxyribonucleic acid of salmon sperm  *Journal of Biological Chemistry* (1951) Vol. 192. p.&nbsp;223-230.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ერვინ ჩარგაფი  (უკრაინული ბიოლოგიური პორტალი)

კატეგორია:დნმ
პოლიელექტროლიტი

**პოლიელექტროლიტი** — პოლიმერი, რომლის მოლეკულების შემადგენლობაშის შედის ჯგუფები, რომლებსაც გამხსნელში იონიზაცია შეუძლიათ. პოლიელექტროლიტები გამოიყენება ტექნიკაში კოაგულანტების სახით ანთროპოგენურ მოვლენებზე მავნებლურად მოქმედი წყლების გასაწმენდად, დისპერგატორების სახით მაღალკონცენტრირებული დისპერსიული სისტემების სიბლანტის შესამცირებლად. პოლიელექტროლიტებს განეკუთვნება უმნიშვნელოვანესი ბიოლოგიური პოლიმერები (ბიოპოლიმერები) — ცილები, ნუკლეინის მჟავები. ისინი მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ სისხლის სიბლანტის რეგულირებაში. დიდი პრაქტიკული მნიშვნელობა აქვთ იონიტებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Max Planck Institute for Polymer Research, Mainz, Germany
* Polyelectrolytes: Institute of Physical & Theoretical Chemistry, University of Regensburg, Regensburg, Germany 

კატეგორია:პოლიმერები
პენტოზები

**პენტოზები** (ბერძ. *πέμπτος*-დან — ხუთი და ფრანგ. *-ose* — სუფიქსი, რომელიც აღნიშნავს შაქარს) — საერთო ქიმიური სახელწოდება ხუთნახშირბადიანი მონოსაქარიდების კლასისა, ანუ შაქრების, რომელთა ზოგად ფორმულასაც წარმოადგენს C5(H2O)5, ან C5H10O5.

## მოლეკულების აგებულება 
კეტო- ან ალდოჯგუფის არსებობის მიხედვით განასხვავებენ კეტოპენტოზებს (რიბულოზა, ქსილულოზა და ორი 3-კეტოპენტოზა) და ალდოპენტოზებს (რიბოზა, არაბინოზა, ქსილოზა, ლიქსოზა).

ალდოპენტოზებს სამი კირალური ცენტრი აქვთ და, შესაბამისად, შესაძლებელია რვა სხვადასხვა სტერეოიზომერის არსებობა.

ფაილი:D-рибоза.png|D-რიბოზა
ფაილი:L-рибоза.png|L-რიბოზა
ფაილი:D-арабиноза.png|D-არაბინოზა
ფაილი:L-арабиноза.png|L-არაბინოზა
ფაილი:D-ксилоза.png|D-ქსილოზა
ფაილი:L-ксилоза.png|L-ქსილოზა
ფაილი:D-ликсоза.png|D-ლიქსოზა
ფაილი:L-ликсоза.png|L-ლიქსოზა

2-კეტოპენტოზებს ორ-ორი კირალური ცენტრი აქვთ და, შესაბამისად, შესაძლებელია ოთხი სხვადასხვა სტერეოიზომერის არსებობა.

ფაილი:D-рибулоза.png|D-რიბულოზა
ფაილი:L-рибулоза.png|L-რიბულოზა
ფაილი:D-ксилулоза.png|D-ქსილულოზა
ფაილი:L-ксилулоза.png|L-ქსილულოზა

3-კეტოპენტოზების მოლეკულებში ერთი კირალური ცენტრია, ამიტომ არსებობს მხოლოდ ორი სტერეოიზომერი.

ფაილი:Син-3-кетопентоза.png|*სინ*-3-კეტოპენტოზა
ფაილი:Анти-3-кетопентоза.png|*ანტი*-3-კეტოპენტოზა

## იხილეთ აგრეთვე 
* მონოსაქარიდები
* ალდოზები
* კეტოზები

## ლიტერატურა 
* Каррер, П. Курс органической химии. - М.: Химия, 1960. - 1216 с.
* Кочетков, Н.К. Химия углеводов / Н. К. Кочетков, А. Ф. Бочков, Б. А. Дмитриев. – М.: Наука, 1967. – 672 с.
* Березин, Б. Д. Курс современной органической химии: Учебное пособие / Б. Д. Березин. – М: Высшая школа, 1999. – 768 с.

## სქოლიო
კატეგორია:მონოსახარიდები
კატეგორია:პენტოზები
ფოსფოდიეთერული ბმა

[მინი|მარჯვნივ|200პქ|[ნუკლეოტიდი|ნუკლეოტიდებს შორის ფოსფოდიეთერული ბმების დიაგრამა]]
**ფოსფოდიეთერული ბმა** — კოვალენტური ბმების მაღალენერგეტიკული გაერთიანება, რომელსაც ორი ეთერული ბმის შუამავლობით წარმოქმნის ფოსფატის ჯგუფის ფოსფორის ატომი და ორი მოლეკულა. ფოსფოდიეთერული ბმები ქმნის დნმ და რნმ ნუკლეინის მჟავების „ხერხემალს“ და გადამწყვეტ როლს თამაშობს ყველა ბიოლოგიურ სისტემაში.

კატეგორია:ნუკლეინის მჟავები
ფრენსის კრიკი

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ფრენსის კრიკი
**ფრენსის კრიკი** (; დ. 8 ივნისი 1916, ნორტჰემპტონი, ინგლისი — გ. 28 ივლისი 2004, სან-დიეგო, კალიფორნია, აშშ) — ბრიტანელი მოლეკულური ბიოლოგი, ბიოფიზიკოსი და ნეირობიოლოგი. 1962 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი მედიცინაში ჯეიმზ უოტსონსა და მორის უილკინსთან ერთად „ნუკლეინის მჟავების მოლეკულური სტრუქტურისა და ცოცხალ ორგანიზმში მათი ინფორმაციის გადაცემის ფუნქციის აღმოჩენისთვის“.

კრიკი აგრეთვე ცნობილია მოლეკულური ბიოლოგიის ცენტრალური დოგმის ჩამოყალიბებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრენსის კრიკის სტატიები  ჟურნალ „Nature-ში“
* ფრენსის კრიკი. ცხოვრება, როგორიც ის არის: მისი ჩასახვა და არსი. მ.: კომპიუტერული გამოკვლევების ინსტიტუტი, 2002, 160 გვ.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი მედიკოსები
კატეგორია:ბრიტანელი ნეირობიოლოგები
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:აშშ-ის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის წევრები და წევრი-კორესპონდენტები
კატეგორია:საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ვია არტმანე

**ვია არტმანე** ( დ. 21 აგვისტო, 1929 — გ. 11 ოქტომბერი, 2008) — ლატვიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი ქალი. საბჭოთა კავშირის სახალხო არტისტი (1969). 

## ბიოგრაფია 
1949 წელს დაამთავრა რიგის რაინისის სახელობის სამხატვრო თეატრთან არსებული სტუდია და ჩაირიცხა ამავე თეატრის დასში. ითამაშა ოფელიას, ჯულიეტას (შექსპირის „ჰამლეტი“, „რომეო და ჯულიეტა“), ლაიმდოტას (რაინისის „ცეცხლი და ღამე“) და სხვა როლები. 

კინოში შეასრულა დაცეს („ღრუბლის ქულების მიღმა“, 1957), სონიას („მშობლიური სისხლი“, 1964), ქალის („სიკვდილი არავის არ უნდა“, 1966), კრისტინას („ედგარი და კრისტინა“, 1967) და სხვა როლები. აღსანიშნავია ჯულია ლამბერტის როლი ფილმში „თეატრი“. 1971 წელს მონაწილეობა მიიღო გიორგი კალატოზიშვილის ფილმში „მე, გამომძიებელი“. 1993 წელს რესტიტუციის პროცესში დაკარგა ბინა. სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ცხოვრობდა აგარაკზე სოფელ მურიანში. ბევრს ავადმყოფობდა; გადატანილი ჰქონდა ინსულტი და ინფარქტი. დასაფლავებულია რიგის პოკროვის სასაფლაოზე. 

მისი მეუღლე იყო თეატრის მსახიობი არტურ დიმიტერსი. არტმანეს შესახებ გადაღებულია რამდენიმე დოკუმენტური ფილმი. ბალტიის მარგალიტის კინოფესტივალზე დაწესებულია ვია არტმანეს სახელობის ჯილდო. დაჯილდოებულია საპატიო ნიშნის ორდენით. ლატვიის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1980). ვია არტმანეს სახელს ატარებს ასტეროიდი. 

## ჯილდოები და აღიარება
* 1956 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1956 — ლატვიის სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
* 1965 — ლატვიის სსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1969 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1979 — ლენინის ორდენი
* 1980 — ლატვიის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია
* 1999 — რუსეთის მეგობრობის ორდენი
* 2007 — სამი ვარსკვლავის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Soviet Latvian actress Vija Artmane 1929-2008

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ლატვიელი მსახიობები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლატვიის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლატვიის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:რუსეთის მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სკკპ-ის XXVI ყრილობის დელეგატები
პირველყოფილი შიში (ფილმი)

**პირველყოფილი შიში** () — 1996 წლის ამერიკული ნეო-ნუარის ჟანრის კრიმინალური ფილმი. ფილმი გადმოსცემს ადვოკატის ისტორიას, რომელიც იცავს სტიქაროსან ბიჭუნას, რომელსაც ბრალი არქიეპისკოპოსის მკვლელობაში ედება. ედვარდ ნორტონმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

## სიუჟეტი
მარტინ ვეილი ცნობილი ადვოკატია. ის გდაწყვეტს, სასამართლოში დაიცვას ჩიკაგოს არქიეპისკოპოსის მკვლლობაში ბრალდებული კენტუკელი ახალგაზრდა აარონ სტემპლერი. აარონი სისხლში მოთხვრილი იპოვეს მკვლელობის შემდეგ. სასამართლოში მისი მოწინააღმდეგე მისი ყოფილი პარტნიორი ქალი ჯენეტ ვენეიბლია, რომელიც ამუნათებს მარტინს, რომ მას ჭკვიანი ქალის წინააღმდეგ სასამართლოში გამოსვლის ეშინია. მარტინი აარონს სასამართლო პროცესისთვის ამზადებს. ის თავადაც დაიჯერებს ბრალდებულის უდანაშაულობას, რის გამოც ვენეიბლი მას დასცინის. საქმე რთულდება მაშნ, როდესაც ფსიქოლოგი, დოქტორი მოლი არინგტონი აღმოაჩენს, რომ სტემპლერს დაავადება აწუხებს. მარტინი აღმოაჩენს, რომ არქიეპისკოპოსი უძრავ ქონებასთან დაკავშირებულ კორუფციულ გარიგებებში იყო ჩართული. შონესი მას აფრთხილებს, რომ თავი შორს დაიჭიროს გავლენიანი ადამიანებისგან. ერთ-ერთი შეხვედრის დროს ბრალდებულთან, აარონის ალტერ-ეგო, როი დაიწყებს საუბარს და აღიარებს მკვლევლობის და მოტივის შესახებ. მარტინი კომერმანს უხსნის, თუ რატომ იცავს ადამიანებს. სასამართლო პროცესის დროს აარონი ვენეიბლის ზეწოლას ვერ გაუძლებს და საბოლოოდ ციხეში აღმოჩნდება.

## როლებში 
* რიჩარდ გირი - მარტინ ვაილი 
* ლორა ლინი - ჯენეტ ვენეიბლი 
* ედვარდ ნორტონი - აარონ სტემპლერი 
* ფრანსის მაკდორმანდი - მოლი არინგტონი 
*ჯონ მაჰონი — შონესი
*რეგ როჯერსი — კონერმანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1996 წლის ფილმები
კატეგორია:ნეო-ნუარის ჟანრის ფილმები
კატეგორია:ფილმები სასამართლოს შესახებ
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
Azamara Quest

**Azamara Quest** — R-კლასის საკრუიზო გემი, რომელიც 2007 წლის 24 ოქტომბრიდან კომპანია Azamara Club Cruises-ის სამსახურშია. აშენდა 2000 წელს, კომპანია Renaissance Cruises-ისთვის და იმ დროისათვის R Seven ეწოდა. აღნიშნული კომპანია 2001 წელს დაიშალა და გემიც მომდევნო ორი წლის მანძილზე უმოქმედოდ იყო, სანამ გერმანულ Delphin Seereisen-ს გადაეცემოდა, რომელმაც მას Delphin Renaissance უწოდა. 2006 წელს გემი ესპანურმა კომპანია Pullmantur Cruises-მა იყიდა და Blue Moon უწოდა. ამ კომპანიის სამსახურში გემი 2007 წლამდე იყო, სანამ მას Azamara Cruises-ი შეიძენდა.

Azamara Quest-ს დაახლოებით 710 მგზავრი და ეკიპაჟის 410 წევრი გადაჰყავს (1:2 კოეფიციენტი სტაფი-სტუმარი). პირველი სეზონი გემმა კარიბის ზღვის აუზში გაატარა. პატარა ზომის გამო, მას თავისუფლად შეუძლია ესტუმროს ყველაზე ნაკლებად მონახულებად პორტებსაც კი, მაგალითად ისეთებს, როგორებიცაა სენ-ბარტელმი და გვადელუპა. ასევე შეუძლია პანამის არხში გავლაც.

მისი დობილი გემებია: Azamara Journey, MS Insignia, MS Regatta, Ocean Princess, Pacific Princess, MV Adonia, MS Nautica.

## მექანიკური მახასიათებლები
*მთავარი ძრავები: 4 x Wartsila Vasa 12V32 დიზელის ძრავები, რომელთაგან თითოეულის სიმძლავრე 18596kW-ია. 
*გენერატორები: 4650kW-იანი 4 x Cegelec Alstom.
*მამოძრავებელი ძრავები: 6750kW-იანი 2 x GEC Alstom ელექტროხრახნები. 

## პირობები
გემზე განთავსებულია ინტერნეტ-კაფე, მარტინის ბარი, სამორინე, აუზი, საყიდლების ზონა, სატანვარჯიშო დარბაზი და რამდენიმე რესტორანი.

## 2012 წლის ხანძარი
2012 წლის 30 მარტს, გემის ძრავების ოთახში ხანძარი გაჩნდა.
 

ხანძარმა საკრუიზო გემი დროებით მწყობრიდან გამოიყვანა. ამ დროს ის ფილიპინების სამხრეთ წყლებში იმყოფებოდა და 1001 მგზავრი გადაჰყავდა. Azamara Quest მანილიდან მალაიზიის ქალაქ სანდაკანში მიემართებოდა. ცეცხლი ძრავების ოთახს არ გასცდენია და მისი ლოკალიზაცია სულ მალე მოხერხდა. არ დაშავებულა არც ერთი მგზავრი. 

ხანძრის შედეგად დაშავდა ეკიპაჟის ხუთი წევრი, ყველა მგზავრი კი უვნებლად გადარჩა.

## გალერეა

File:Delphin Renaissance.jpg|*Delphin Renaissance*-ის სახელით, კილი, გერმანია.
Image:Azamara Quest off Santorini.jpg|*Azamara Quest* კუნძულ სანტორინის სანაპიროსთან, 2008 წლის ივლისი.
File:Azamara Quest (ship, 2000) IMO 9210218; in Split, 2011-11-13.jpg|*Azamara Quest* ტოვებს ხორვატიის ქალაქ სპლიტს, 13 ნოემბერი, 2011
File:Azamara Quest in Batumi.jpg|*Azamara Quest* ბათუმის ნავსადგურში, 24 აგვისტო, 2014
File:Azamara Quest in Batumi (2).jpg|*Azamara Quest* ბათუმის ნავსადგურში, 24 აგვისტო, 2014
File:Azamara Quest in Batumi (3).jpg|*Azamara Quest* ბათუმის ნავსადგურში, 24 აგვისტო, 2014

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
**"Azamara Quest"* – review by Jane Archer in *The Daily Telegraph*, London.

## სქოლიო
კატეგორია:საკრუიზო გემები
ჯეიმზ ნიუტონ ჰოვარდი

**ჯეიმზ ნიუტონ ჰოვარდი** (; დ. 9 ივნისი, 1951, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი  კინოკომპოზიტორი. შექმნილი აქვს მუსიკა ასზე მეტი ფილმისთვის.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაიკლ ჩეპმენი (ოპერატორი)

**მაიკლ ჩეპმენი** (; დ. 21 ნოემბერი, 1935, ნიუ-იორკი — გ.  20 სექტემბერი, 2020) — ამერიკელი კინოოპერატორი. ცნობილია 1970-იან და 80-იან წლებში გადაღებული ნამუშევრებით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ამერიკელი კინოოპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 21 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი  20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2020
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
პირიმიდინი

**პირიმიდინი** (C4N2H4, 1,3- ან *მ*-დიაზინი, მიაზინი) — ჰეტეროციკლური ნაერთი, რომელსაც აქვს ბრტყელი მოლეკულა, 1,3-დიაზინების უმარტივესი წარმომადგენელი.

## ფიზიკური თვისებები 
პირიმიდინი სპეციფიკური სუნის მქონე უფერო კრისტალებია.

## მიღება 
პირიმიდინს იღებენ ჰალოგენირებული პირიმიდინული ნაწარმების აღდგენით.

## ლიტერატურა 
* *Волькенштейн М. В.* Молекулы и жизнь — М., 1965.
* *Березов Т. Т.* Биологическая химия — М.: Медицина, 1983.
* *Кнунянц И. Л.* Краткая химическая энциклопедия т.3 — М.: Советская энциклопедия, 1964.

კატეგორია:პირიმიდინები
რიბოზა

მინი|მარჯვნივ|200პქ|D-რიბოზის აციკლური ფორმა
**რიბოზა** — პენტოზების ჯგუფის მონოსაქარიდი, უფერო კრისტალები, ადვილად იხსნებიან წყალში და აქვთ ტკბილი გემო. არაბინოზის ეპიმერი. აღმოაჩინეს 1905 წელს.

## ბიოლოგიური როლი 
რიბოზა შედის რიბონუკლეინის მჟავის, ადენოზინის, ნუკლეოტიდებისა და სხვა მნიშვნელოვანი ბიოლოგიური ნივთიერებების შემადგენლობაში.

რიბოზა წარმოადგენს რნმ-ის კომპონენტს და გამოიყენება გენეტიკური ტრანსკრიფციის დროს. რიბოზის ნაწარმი — დეზოქსირიბოზა წარმოადგენს დნმ-ის კომპონენტს. აგრეთვე რიბოზა შედის ატფ-ისა და მეტაბოლიზმში მონაწილე ზოგიერთი სხვა ნივთიერების შემადგენლობაში.

კატეგორია:პენტოზები
კატეგორია:ალდოზები
კატეგორია:ნუკლეოზიდების კომპონენტები
თახარის პროვინცია

**თახარი** (დარი تخار, პუშტუ تخار‎‎) — პროვინცია ავღანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ტაჯიკეთის საზღვართან.  დასავლეთით მას ესაზღვრება ყუნდუზის პროვინცია, აღმოსავლეთით ბადახშანის პროვინცია, სამხრეთით ფანჯშირის პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთით ბაღლანის პროვინცია. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი თალიკანი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
პროვინცია იყოფა 17 ვილაიეთად:
* ბაჰარაკი (Baharak)
* ბანგი (Bangi)
* ჩაჰ-აბი (Chah Ab)
* ჩალი (Chal)
* დარგადი (Darqad)
* დაშტი-ქალა (Dashti Qala)
* ფარხარი (Farkhar)
* ჰაზარ სუმუჩი (Hazar Sumuch)
* იშქამიში (Ishkamish)
* კალაფგანი (Kalafgan)
* ხავაჯან-ბაჰავოდინი (Khawajah Bahawodin)
* ხვაჯა-გარი (Khwaja Ghar)
* ნამაკ-აბი (Namak Ab)
* რუსტაქი (Rustaq)
* თალიკანი (Taluqan)
* ვარსაჯი (Warsaj)
* იანგი-ქალა (Yangi Qala)

## რესურსები ინტერნეტში 
* თახარის პროვინცია
* თახარის პროვინცია 
* თახარის პროვინცია
* ფოტომასალა

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ხიმენა დუკე

**ხიმენა დუკე** ( დ. 30 იანვარი 1985, კალი, კოლუმბია) — კოლუმბიელი მსახიობი და მოდელი. არის ტელემუნდოს მსახიობით, უკეთ ცნობილი სერიალებით „ანელიას სახე“, „ვალერია“, „ვიღაც გიყურებს“, „სახლი მეზობლად“ და „წმინდა სატანა“. ხიმენას ჰყავს მეუღლე კარლოს პონსე  და ერთი შვილი, კრისტიან კარაბიას დუკე.

## ბიოგრაფია 
ხიმენა დუკე ხირალდო დაიბადა კოლუმბიის ქალაქ კალიში. იგი 12 წლის იყო, როდესაც დედასთან ერთად გადავიდა მაიამიში საცხოვრებლად. 2003 წელს   ტელემუნდოს კონკურსში მიიღო მონაწილეობა, სადაც დაიწყო მისი კარიერა. მან გაიცნო კრისტიან კარაბიასი. ისინი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე.

ხიმენა მალევე მიიღო მონაწილეობა ტელემუნდოს ტელენოველაში „სხვისი ცოდვები“. 2008 წელს ასევე მონაწილეობა მიიღო ტელემუნდოს საპნის ოპერაში „ანელის სახე“, სადაც მას პარტნიორობას უწევდა ელიზაბეტ გუტიერესი. 2009 წელს მიიღო მონაწილეობა ორ ტელენოველაში, რომლებიც მის მშობლიურ ქვეყანაში კოლუმბიაში გადაიღეს. აგრეთვე მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ვიღაც გიყურებს“. 2010 წელს სერიალ „სახლი მეზობლად-ში“ ბოროტმოქმედის როლზე დაამტკიცეს. 2012 წელს მონაწილეობა მიიღო სერიალში „ერთგულების ძალა“. ამ სერიალმა მას დიდი პოპულალობა მოუტანა. 2013 წელს კი მონაწილეობა მიიღო სერიალში „წმინდა სატანა“, სადაც პარტნიორობას გაბი ესპინოს უწევდა.

## პირადი ცხოვრება 
ხიმენა დუკე და კრისტიან კარაბიოსი ერთად ხუთი წელი იყვნენ. მათ ჰყავთ საერთო შვილი კრისტიან კარაბიას დუკე. ხიმენა და კრისტიანი ერთმანეთს მალევე დაშორდნენ.  დუკემ მოგვიანებით ტელემუნდოს მსახიობი კარლოს პონსე გაიცნო და 2010 წლიდან მოყოლებული მასთან ერთად არის.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:კოლუმბიელი მსახიობები
კატეგორია:კოლუმბიელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იოჰან III (ჰერცოგი ფონ კლევი)

**იოჰან III მშვიდობისმოყვარე** (, დ. 10 ნოემბერი, 1490 — გ. 6 თებერვალი, 1539) — იულიხ-ბერგის ჰერცოგი 1511 წლიდან, კლევის ჰერცოგი და მარკის გრაფი 1521 წლიდან. მარკის გრაფების საგვარეულო სახლის წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია
კელვის ჰერცოგის, იოჰან II-ისა და მატილდა ფონ ჰესენის შვილი. მისი წინაპარი იყო ჟან უშიშარი.

## ოჯახი
1509 წელს, მომავალი პრინცი იოჰანი დაქორწინდა მარია ფონ იულიხ-ბერგზე, იულიხ-ბერგის ჰერცოგ ვილჰელმის ქალიშვილსა და მემკვიდრეზე. ქორწილი შედგა ბურგის ციხესიმაგრეში.

მათ ოთხი შვილი ეყოლათ:
* სიბილა (1512—1554), საქსონიის კურფიურსტის, იოჰან ფრიდრიხის ცოლი;
* ანა (1515—1557), ინგლისის მეფის, ჰენრი VIII-ის მეოთხე ცოლი;
* ვილჰელმი (1516—1592), იულიხ-კლევ-ბერგის ჰერცოგი, დაქორწინდა მარია ავსტრიელზე;
* ამალია (1517—1586), გარდაიცვალა გაუთხოვარი.

მამის გარდაცვალების შემდეგ მან მიიღო კლევის ჰერცოგისა და მარკის გრაფის ტიტული.

იოჰანმა ჩამოაყალიბა იულიხ-კლევ-ბერგის საჰერცოგო და გახდა ევროპული პოლიტიკის მთავარი მოთამაშე.

File:Lucas Cranach d.Ä. - Bildnis der Prinzessin Sibylle von Cleve (1526, Klassik Stiftung Weimar).jpg| სიბილა, ლუკას კრანახ უფროსის პორტრეტი
File:Portrait Anne of Cleves by Hans Holbein the Younger (Louvre).jpg| ანა, ჰანს ჰოლბაინ უმცროსის პორტრეტი
File:Wilhelm V von Jülich-Kleve.jpg| ვილჰელმი, ჰენრი ალდეგრევერის პორტრეტი
File:Armoiries Jean III de Clèves-1521.svg| იოჰან III ფონ კლევის გერბი

## ლიტერატურა
* Woldemar Harleß: Johann III., Herzog von Cleve-Mark und Jülich-Berg. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 14, Duncker & Humblot, Leipzig 1881, S. 213–215.
* Wilhelm Janssen: Johann III. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 10, Duncker & Humblot, Berlin 1974, ISBN 3-428-00191-5, S. 493 f. (Digitalisat

კატეგორია:ლამარკების საგვარეულო
კატეგორია:ბერგის ჰერცოგები
კატეგორია:იულიხის ჰერცოგები
კატეგორია:კლევის ჰერცოგები
კატეგორია:მარკის გრაფები
კატეგორია:რავენსბერგის გრაფები
კატეგორია:რეგენტები
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1490
კატეგორია:გარდაცვლილი  6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1539
ურაცილი

**ურაცილი** (2,4-დიოქსოპირიმიდინი) — პირიმიდინული ფუძე, რომელიც არის რიბონუკლეინის მჟავების კომპონენტი და როგორც წესი არ გვხვდება დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავაში, შედის ნუკლეოტიდის შემადგენლობაში. ნუკლეური მჟავების შემადგენლობაში კომპლემენტარობის პრინციპის მიხედვით უკავშირდება ადენინს და წარმოქმნის ორ წყალბადურ ბმას.

## ფიზიკური თვისებები 
თეთრი ფხვნილი ან ნემსისებური კრისტალები, ადვილად იხსნებიან ცხელ წყალში.

## ქიმიური თვისებები 
აქვს ამფოტერული თვისებები, შეუძლია ტაუტომერია.

507x507px

## აღმოჩენის ისტორია 
პირველად აღმოაჩინეს 1900 წელს საფუარების ნუკლეინის მჟავების გახლეჩის პროდუქტებში.

## სქოლიო
## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:პირიმიდინები
ფოსფატი

__NOTOC__
მინი|მარჯვნივ|ფოსფატის ანიონი
**ფოსფატი** — ანიონი და ფუნქციური ჯგუფი. განარჩევენ ორთოფოსფატებსა და კონდენსირებულ ფოსფატებს, რომლებიც შეიცავენ ერთზე მეტ P ატომს, რომლებიც წარმოქმნიან ბმას P—O—P.

## გამოყენება 
ძირითადი გამოყენება — ფოსფორული სასუქები. ფოსფატები ფართოდ გამოიყენება სინთეთიკურ სარეცხ საშუალებებში კალციუმისა და მაგნიუმის იონების დასაკავშირებლად. აგრეთვე გამოიყენება ზოგიერთი სამკურნალო ნივთიერების წარმოებაში.

## ფიზიოლოგიური როლი 
ფოსფატებს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავიათ ბიოქიმიაში, უფრო ზუსტად კი ბიოლოგიურად აქტიური მრავალი ნივთიერების სინთეზში, აგრეთვე ყველა ცოცხალი ორგანიზმის ენერგეტიკაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფოსფორიტი

## რესურსები ინტერნეტში
* US Minerals Databrowser provides data graphics covering consumption, production, imports, exports and price for phosphate and 86 other minerals
* Phosphate: analyte monograph – The Association for Clinical Biochemistry and Laboratory Medicine

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

*
ტრანსკრიფციის ფაქტორები

მინი|მარჯვნივ|300px|ტრანსკრიფციის ფაქტორის, STAT3-ის ურთიერთქმედება დნმ-თან (ნაჩვენებია ლურჯი სპირალის სახით)
**ტრანსკრიფციის ფაქტორები** (ტრანსკრიფციული ფაქტორები) — ცილები, რომლებიც დნმ-ის მატრიცაზე დნმ-ის სპეციფიკურ უბნებთან დაკავშირებით აკონტროლებენ ი-რნმ-ის სინთეზის პროცესს (ტრანსკრიფციას). ტრანსკრიფციის ფაქტორები საკუთარ ფუნქციას ასრულებენ ან დამოუკიდებლად, ან სხვა ცილებთან ერთად კომპლექსში. ისინი უზრუნველყოფენ რეგულირებადი გენის რეგულატორულ თანმიმდევრობებთან რნმ-პოლიმერაზის დაკავშირების კონსტანტის შემცირებას (რეპრესორები) ან გაზრდას (აქტივატორები).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტრანსკრიფცია

## სქოლიო
კატეგორია:ცილები
კატეგორია:გენთა ექსპრესია
*
ჰიდროფობურობა

[მინი|მარჯვნივ|[ნამის წვეთი ფოთლის ჰიდროფობურ ზედაპირზე]]
**ჰიდროფობურობა** (-დან — წყალი და -დან — შიში) — ფიზიკური თვისება მოლეკულისა, რომელიც „მიილტვის“ წყალთან კონტაქტის თავიდან აცილებისკენ. თვითონ მოლეკულას ამ შემთხვევაში ეწოდება **ჰიდროფობური**.

ჰიდროფობური მოლეკულები, ჩვეულებრივ, არაპოლარულია და სხვა ნეიტრალურ მოლეკულებსა და არაპოლარულ გამხსნელებს შორის ყოფნას „ანიჭებენ უპირატესობას“. ამიტომ წყალი ჰიდროფობურ ზედაპირზე, რომელსაც დასველების კუთხის მაღალი მაჩვენებელი აქვს, წვეთებად გროვდება, ხოლო ნავთობი, რომელიც გურუბაში მოხვდება, წყლის ზედაპირზე განელაგება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Webtool to calculate and plot the hydrophobicity of proteins. 

## სქოლიო
კატეგორია:ფიზიკური თვისებები
სტეკინგი

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|ტრინიტროფლუორინის კრისტალური სტრუქტურა, რომელიც მოლეკულურ მარწუხებში დაკავშირებულია [არომატულობა|არომატული სტეკინგ-ურთიერთქმედებების მეშვეობით.]]
**სტეკინგი** — სუპრამოლეკულურ ქიმიაში არომატული მოლეკულების ისეთი განლაგება, რომელიც მოგვაგონებს დასტაში მონეტების განლაგებას და მხარდაჭერილია არომატული ურთიერთქმედებებით. ამგვარი განლაგების ყველაზე პოპულარული მაგალითი გვხვდება დნმ-ის ფუძეების მიმდევრობით წყვილებში. სტეკინგი აგრეთვე ხშირია ცილებში, როდესაც ორი შედარებით არაპოლარული რგოლი ფლობს ნაწილობრივ გადახურულ p-ორბიტალებს. ამგვარი ურთიერთქმედებების ზუსტი ბუნება (ელექტროსტატიკური თუ არაელექტროსტატიკური) დღემდე განხილვის საკითხს წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The physical basis of nucleic acid base stacking in water. 

კატეგორია:სუპრამოლეკულური ქიმია
ჰელიკაზები

**ჰელიკაზები** (, -დან — სპირალი) — ფერმენტების კლასი, რომელიც გვხვდება ყველა ცოცხალ ორგანიზმში. მათ განაკუთვნებენ „მოლეკულური მანქანების“ კლასს, ვინაიდან ნუკლეინის მჟავების შაქარფოსფატური „ხერხემლის“ გასწვრივ გადასაადგილებლად და ფუძეებს შორის შიგა- ან მოლეკულათაშორისი წყალბადური ბმების გასახლეჩად ისინი იყენებენ ჰიდროლიზის ენერგიას.

კლასიფიცირებულია ორი დიდი სისტემგარეშე ჯგუფი — დნმ-ჰელიკაზები და რნმ-ჰელიკაზები.

## ლიტერატურა 
* Donmez I, Patel SS. (2006) «Mechanisms of a ring shaped helicase», Nucleic Acids Res. V34(15), pp.&nbsp;4216-24
* Singleton MR, Dillingham MS, Wigley DB (2007) «Structures and Mechanism of Helicases and Nucleic Acid Translocases», Annu Rev Biochem., V 76
* Vindigni A. (2007) «Biochemical, biophysical, and proteomic approaches to study DNA helicases», Miol. Biosyst, V3(4), pp.&nbsp;266 — 74

კატეგორია:ფერმენტები
პრომოტორი

**პრომოტორი** — გენეტიკაში დნმ-ის ნუკლეოტიდების მიმდევრობა, რომელსაც სცნობს რნმ-პოლიმერაზა და განიხილავს, როგორც სპეციფიკური ან გააზრებული ტრანსკრიფციის საწყის მოედანს. პროკარიოტებში პრომოტორი მოიცავს მოტივების მთელ რიგს, რომლებიც მნიშვნელოვანია რნმ-პოლიმერაზის მიერ მისი ამოცნობისთვის, კერძოდ, ეგრეთ წოდებული -10 და -35 მიმდევრობები. პრომოტორი ასიმეტრიული, რაც რნმ-პოლიმერაზას ტრანსკრიფციის სწორი მიმართულებით დაწყების საშუალებას აძლებს და მიუთითებს იმაზე, თუ რომელი ასრულებს დნმ-ის ორი ჯაჭვიდან რნმ-ის სინთეზისთვის მატრიცის როლს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ORegAnno - Open Regulatory Annotation Database 
*Identifying a Protein Binding Sites on DNA molecule  YouTube tutorial video

კატეგორია:გენთა ექსპრესია
კატეგორია:გენომის სტრუქტურა
ანა ბრენდა კონტრერასი

**ანა ბრენდა კონტრერასი** ( დ. 24 დეკემბერი, 1986) — მექსიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოდელი. მისი სრული სახელია **ანა ბრენდა კონტრერას პერესი**, მას მოიხსენიებენ როგორც **ანა ბრენდა**.

## ბიოგრაფია
ანა დაიბადა 1986 წლის 24 დეკემბერს, მექსიკაში, ტამაულიპასის შტატის ქალაქ რიო ბრავოში და გაიზარდა აშშ-ში, ტეხასის შტატის ქალაქ მაკალენში.15 წლის ასაკში საცხოვრებლად მეხიკოში გადავიდა.

მან მონაწილეობა მიიღო რეალითი შოუში „პოპ ვარსკვლავები“, სადაც იგი ფინალისტი და ბენდის მონაწილე იყო, რომელსაც t'detila ერქვა. მათ ერთად რამდენიმე ალბომი ჩაწერეს.

2003 წელს მსახიობმა გადაწყვიტა რომ თეატრალურ ფაკულტეტზე ჩაებარებინა რადგანაც თვლიდა რომ ეს მისი მოწოდება იყო. 2005 წელს იგი გამოჩნდა სერიალში „სიყვარულის ბარიერი“, სადაც იგი ხუანიტას როლს ასრულებდა. რამდენიმე წელში მას ჰქონდა ახალი როლი სერიალში „ვნების დუელი“, სადაც იგი კლაუდიას როლს ასრულებდა. 2008 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ფილმში „დაბნეული ქალბატონი“.

ანამ პირველი მთავარი როლი მიიღო სერიალში „გეფიცები,მე შენ მიყვარხარ“, სადაც იგი ვიოლეტა მადრიგალის როლს ასრულებდა.

2009 წელს, პროდიუსერმა კარლა ესტრადამ, ანას მისცა ანტაგონისტის როლი სერიალში „მოჯადოებული“. ანა სერიალში მაურა ალბარანის როლს ასრულებდა. მას ძალიან უყვარდა მთავარი პერსონაჟი ალეხანდრო ლომბარდო და ყველაფერს აკეთებდა მის ხელში ჩასაგდებად.

რამდენიმე წელიწადში ანა გამოჩნდა სერიალში „მკვლელი ქალები“. ანას ასევე ეპიზოდური როლი ჰქონდა სერიალში „საბოლოო დრო“.
2010 წელს ანა გამოჩნდა სერიალში „ტერესა“, იგი ასრულებდა სერიალის პროტაგონისტი ტერესას საუკეთესო მეგობრის აურორას როლს.

2011 წლის აგვისტოს, ანამ პროტაგონისტის როლი მიიღო სერიალში „ის ვისაც სიყვარული არ შეეძლო“ (ქართველებისთვის ცნობილი როგორც მარტოსული). ანა ბრენდა ასრულებდა ანა პაულას როლს, მას პარტნიორობას ხორხე სალინასი უწევდა, სერიალი 166 ეპიზოდისგან შედგებოდა.

2013 წელს ანამ ახალი როლი მიიღო სერიალში „დაუმორჩილებელი გული“, სადაც მისი პარტნიორი დანიელ არენასი იყო, სერიალი შედგებოდა 161 ეპიზოდისგან.

## პირადი ცხოვრება 
2013 წლის 4 აპრილს ანა ბრენდა კონტრერასი დაქორწინდა ალეხანდრო ამაიაზე, ლას ვეგასში. სულ მალე მათი ფოტოები დაიბეჭდა რამდენიმე ჟურნალში. ქორწილამდე რამდენიმე დღით ადრე, ანამ მომავალ მეუღლეს სხვა ქალთან შეუსწრო, თუმცა მან ამაზე თვალი დახუჭა და გადაწყვიტა საქმროსთვის ეპატიებინა, თუმცა ურთიერთობის აღდგენა მაინც ვერ მოხერხდა, მათ ერთად ცოტა ხანს იცხოვრეს.დაქორწინებიდან რამდენიმე თვეში, 2014 წლის 14 მაისს წყვილი ოფიციალურად განქორწინდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:მექსიკელი მსახიობები
კატეგორია:მექსიკელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დნმ-ის მეთილირება

[მინი|მარჯვნივ|300პქ|[დნმ-ის მოლეკულის მონაკვეთი, რომლის ცენტრშიც CpG-დინუკლეოტიდების შემადგენლობაში მდებარეობს ორი სიმეტრიულად (ორივე ჯაჭვზე) განლაგებული მეთილციტოზინი.]]
**დნმ-ის მეთილირება** — დნმ-ის მოლეკულის მოდიფიკაცია უშუალოდ დნმ-ის ნუკლეოტიდური თანმიმდევრობის შეუცვლელად, რაც შეგვიძლია განვიხილოთ გენომის ეპიგენეტიკური შემადგენლის ნაწილად. დნმ-ის მეთილირება გულისხმობს CpG-დინუკლეოტიდის შემადგენლობაში С5 ციტოზინური რგოლის პოზიციაში ციტოზინთან მეთილის ჯგუფის შეკავშირებას. მეთილირებული ციტოზინი შემდგომში შეიძლება დაჟანგდეს განსაკუთრებული ფერმენტებით, რაც საბოლოო ჯამში იწვევს კვლავ ციტოზინად დემეთილირებას.

დნმ-ის მეთილირება ძირითადად ეუკარიოტებისთვისაა დამახასიათებელი. ადამიანში მეთილირებულია გენომური დნმ-ის დაახლოებით 1%. ზრდასრული ორგანიზმის სომატურ უჯრედებში დნმ-ის მეთილირება, როგორც წესი, მიმდინარეობს CpG-დინუკლეოტიდებში; CpG-დინუკლეოტიდების გარდა დნმ-ის მეთილირება გვხვდება ემბრიონულ ღეროვან უჯრედებში.

მცენარეებში ციტოზინის მეთილირება ხდება როგორც სიმეტრიულად ორივე ჯაჭვზე (CpG-ზე ან CpNpG-ზე), აგრეთვე ასიმეტრიულად, ორი ჯაჭვიდან მხოლოდ ერთზე (CpNpNp-ზე, სადაც N აღნიშნავს ნებისმიერ ნუკლეოტიდს).

## რესურსები ინტერნეტში 
* DNA Methylation society 
* DNA Methylation database
* Fabian Muller, Yassen Assenov, Pavlo Lutsik (2013) RnBeads {Comprehensive Analysis of DNA Methylation Data 

## სქოლიო
კატეგორია:დნმ
გლიკოზილირება

**გლიკოზილირება** () — ფერმენტაციული პროცესი, რომლის დროსაც შაქრების ნაშთები უერთდება ორგანულ მოლეკულებს. გლიკოზილირების დროს წარმოიქმნება გლიკოზიდები, ან, ცილებისა და ლიპიდების შემთხვევაში, გლიკოპროტეინები და გლიკოლიპიდები, შესაბამისად. გლიკოზილირება ცილების კოტრანსლაციური და პოსტტრანსლაციური მოდიფიკაციების ერთ-ერთი ფორმაა. გლიკოზილირებას დიდი მნიშვნელობა აქვს მემბრანული და სეკრეტირებადი ცილების სტრუქტურისა და ფუნქციებისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Online textbook of glycobiology with chapters about glycosylation
* GlyProt: In-silico N-glycosylation of proteins on the web
* NetNGlyc: The NetNglyc server predicts N-Glycosylation sites in human proteins using artificial neural networks that examine the sequence context of Asn-Xaa-Ser/Thr sequons.

## სქოლიო
კატეგორია:ცილის ბიოსინთეზი
კატეგორია:ნახშირწყლები
X-ქრომოსომის ინაქტივაცია

[მინი|250პქ|მდედრი კატების კუსებრი შეფერილობა [X-ქრომოსომა|X-ქრომოსომის ინაქტივაციის ნათელი მაგალითია. ბეწვის შეფერილობის გენის შავი და ნარინჯისფერი ალელები X-ქრომოსომაში მდებარეობენ. ბეწვის კონკრეტული უბნის შეფერილობა განისაზღვრება იმით, თუ გენის რომელი ალელია აქტიური მოცემულ უბანში.]]
**X-ქრომოსომის ინაქტივაცია** () — პროცესი, რომლის დროსაც მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ინაქტივირდება X-ქრომოსომის ორი ასლიდან ერთ-ერთი. არააქტიური X-ქრომოსომის დნმ იფუთება ტრანსკრიპციურად არააქტიურ ჰეტეროქრომატინში.

X-ქრომოსომის ინაქტივაცია მდედრი ძუძუმწოვრების უჯრედებში ხდება იმიტომ, რომ X-ქრომოსომების ორი ასლიდან არ წარმოიქმნას შესაბამისი გენების ორჯერ მეტი პროდუქტი, ვიდრე მამრ ძუძუმწოვრებშია. ამგვარ პროცესს ეწოდება გენების დოზური კომპენსაცია. პლაცენტარულებში X-ქრომოსომის არჩევა, რომელიც უნდა ინაქტივირდეს, შემთხვევითია. ინაქტივირებული X-ქრომოსომა არააქტიური რჩება ყველა შემდგომ შვილობილ უჯრედში, რომლებიც გაყოფის შედეგად წარმოიქმნება.

## ლიტერატურა 
* 
* X-inactivation as a possible cause for autoimmunity
* 
* 
* 

კატეგორია:ქრომოსომები
მუტაცია

[მინი|მარჯვნივ|300პქ|[თამბაქოს ბოლის მთავარი მუტაგენი — ბენზოპირენი — დაკავშირებულია დნმ-ის მოლეკულის ერთ-ერთ ნუკლეოტიდთან.]]
**მუტაცია** ( — ცვლილება) — გენოტიპის მტკიცე (ანუ ისეთი, როგორიც შეიძლება მემკვიდრულად გადაეცეს მოცემული უჯრედის ან ორგანიზმის შთამომავალს) სახეცვლილება, რომელიც ხორციელდება გარე ან შიდა გარემოს გავლენით. ტერმინი პირველად გამოიყენა ჰუგო დე ფრიზმა. მუტაციების წარმოქმნის პროცესმა მიიღო სახელწოდება მუტაგენეზი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მუტაგენები
* მუტაგენეზი

## ლიტერატურა 
* Инге-Вечтомов С. В. Генетика с основами селекции. М., Высшая школа, 1989.

კატეგორია:რადიობიოლოგია
კატეგორია:მოლეკულურ-გენეტიკური პროცესები
კატეგორია:ცვალებადობა
კატეგორია:მუტაციები
ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი 2014: კაცები, 81 კგ

2014 წლის ძიუდოს მსოფლიო ჩემპიონატი კაცთა შორის, 81 კგ წონით კატეგორიაში ჩატარდა 28 აგვისტოს.
## მედლის მფლობელები 
## შედეგები 
### ფინალები 
### რეპეშაჟი 
### ა ჯგუფი 
### ბე ჯგუფი 
### ცე ჯგუფი 
### დე ჯგუფი 
## რესურსები ინტერნეტში 
*მსოფლიო ჩემპიონატი, კაცები, 81კგ (2014)

81
მუტაგენები

**მუტაგენები** (მუტაციიდან და -დან — ვბადებ) — ქიმიური და ფიზიკური ფაქტორები, რომლებიც იწვევენ მემკვიდრულ ცვლილებებს — მუტაციებს. პირველად ხელოვნური მუტაციები 1925 წელს მიიღეს გეორგი ნადსონმა და გერმან ფილიპოვმა საფუარებში, რადიუმის რადიოაქტიური გამოსხივების მოქმედებით; 1927 წელს გერმან მელერმა რენტგენული გამოსხივების მოქმედებით მიიღო მუტაცია დროზოფილებში. ქიმიური ნივთიერებების (დროზოფილებზე იოდის მოქმედება) მიერ მუტაციების გამოწვევის თვისება აღმოაჩინა იოზეფ რაპოპორტმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mutation durch Strahlung und Chemikalien 

კატეგორია:მუტაციები
ალკილირება

**ალკილირება** — ალკილური ჩამნაცვლებლის შეყვანა ორგანული კავშირის მოლეკულაში. ტიპურ მაალკილირებელ აგენტებს წარმოადგენენ ალკილჰალოგენიდები, ალკენები, ეპოქსიკავშირები, სპირტები, იშვიათად ალდეჰიდები, კეტონები, ეთერები, სულფიდები, დიაზოალკინები. ალკილირებისას კატალიზატორის როლს ასრულებენ მინერალური მჟავები, ლუისის მჟავები, აგრეთვე ცეოლიტები.

ალკილირება ფართოდ გამოიყენება ქიმიურ და ნავთობქიმიურ მრეწველობაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეთილირება
* ეთილირება

## რესურსები ინტერნეტში 
*Macrogalleria page on polycarbonate production 

კატეგორია:ალკილები
კატეგორია:ორგანული სინთეზი
ტრანსკრიფცია (ბიოლოგია)

[მინი|მარჯვნივ|250px|ტრანსკრიფცია (ფოტოსურათი [ტრანსმისიური ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ). *Begin* — ტრანსკრიფციის დასაწყისი, *End* — ტრანსკრიფციის დასასრული, *DNA* — დნმ.]]

**ტრანსკრიფცია** (-დან — გადაწერა) — მატრიცის როლში დნმ-ის გამოყენებით რნმ-ის სინთეზის პროცესი, რომელიც ხორციელდება ყველა ცოცხალი ორგანიზმის უჯრედებში. სხვა სიტყვებით, ტრანსკრიფცია არის გენეტიკური ინფორმაციის გადატანა დნმ-დან რნმ-ზე.

ტრანსკრიფციისას კატალიზატორს წარმოადგენს დნმ-დამოკიდებული ფერმენტი რნმ-პოლიმერაზა. რნმ-ის სინთეზი მიმდინარეობს 5'-დან 3'-ბოლოს მიმართულებით, ანუ დნმ-ის მატრიცულ ჯაჭვზე რნმ-პოლიმერაზა მოძრაობს 3' → 5' მიმართულებით.

ტრანსკრიფცია შედგება სამი სტადიისგან. ესენია: ინიციაცია, ელონგაცია და ტერმინაცია.

## სქოლიო
კატეგორია:გენთა ექსპრესია
კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
დნმ-ის რეპარაცია

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[ქრომოსომა|ქრომოსომის დაზიანება]]
**რეპარაცია** (-დან — აღდგენა) — უჯრედების განსაკუთრებული ფუნქცია, უჯრედში დნმ-ის ნორმალური ბიოსინთეზის დროს ან ფიზიკური და ქიმიური აგენტების ზემოქმედების შედეგად დაზიანებული დნმ-ის მოლეკულებში ქიმიური დაზიანებებისა და გახლეჩვების გამოსწორების შესაძლებლობა. მრავალი მემკვიდრული დაავადება დაკავშირებულია რეპარაციის სისტემის დარღვევასთან (მაგალითად, პიგმენტური ქსეროდერმა).

## რესურსები ინტერნეტში 
*Roswell Park Cancer Institute DNA Repair Lectures 
*A comprehensive list of Human DNA Repair Genes 
*3D structures of some DNA repair enzymes 

კატეგორია:დნმ-ის რეპარაცია
თავისუფალი რადიკალები

**თავისუფალი რადიკალები** ქიმიაში — ნაწილაკები (როგორც წესი, არამდგრადი), რომლებიც გარე ელექტრონულ შრეზე შეიცავენ ერთ ან რამდენიმე გაუწყვილებელ ელექტრონს. სხვა განმარტებით, თავისუფალი რადიკალი არის მოლეკულის ან ატომის სახეობა, რომელსაც შეუძლია დამოუკიდებლად არსებობა (ანუ ფლობს შედარებით სტაბილურობას) და ფლობს ერთ ან ორ გაუწყვილებელ ელექტრონს. გაუწყვილებელი ელექტრონი ატომურ ან მოლეკულურ ორბიტალს მარტო იკავებს. როგორც წესი, რადიკალებს აქვთ პარამაგნიტური თვისებები, ვინაიდან გაუწყვილებელი ელექტრონების არსებობა იწვევს მაგნიტურ ველთან ურთიერთქმედებას. გარდა ამისა, გაუწყვილებელი ელექტორნის არსებობას შეუძლია რეაქციული თვისებების მნიშვნელოვნად გაზრდა, თუმცა რადიკალების ეს თვისება ფართოდ ვარირებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თავისუფალი რადიკალები. განსაზღვრა, ნომენკლატურა, კლასიფიკაცია. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჯაჭვური რეაქციები

კატეგორია:რადიობიოლოგია