კარიბის კრიზისი

მინი|300პქ|ჯონ კენედი და მისი კაბინეტი კუბის კრიზისის პერიოდში
მინი|300პქ|რუკაზე, რომელსაც საიდუმლო გრიფი ბოლოდ დროს მოეხსნა, ნაჩვენებია აშშ-სა და სსრკ-ის ხომალდების განლაგება კუბის კრიზისის პერიოდში.
**კარიბის კრიზისი** (ასევე *კუბის კრიზისი*, *კუბის ქობინთა კრიზისი*) 1962 წლის ოქტომბერში იყო აშშ-სა და სსრკ-ს კონფრონტაციის (ცივი ომი) პიკი და ამავე დროს, გარდატეხის წერტილი. ეს იყო მსოფლიო ისტორიული მომენტი, როდესაც ორი ზესახელმწიფო - აშშ და სსრკ - ატომური ესკალაციის ზღვარზე იყო მისული. მსოფლიო ისტორიაში  ატომური ომი აქამდე უფრო სავარუდო არასდროს ყოფილა.

## წინარეისტორია 
1959 წელს აშშ-მა იტალიაში 30 და თურქეთში 15 ატომური რაკეტა განათავსა, რომელთა სავარაუდო მიზანი სსრკ-ის სამხრეთი ნაწილი იყო. 1962 წლის აპრილში თურქეთში განლაგებული ამერიკული „თორის“ და „იუპიტერის“ სისტემის რაკეტები საბრძოლო მდგომარეობაში იყო მოყვანილი. სსრკ-მა ეს ქმედება მისი უშიშროების წინააღმდეგ მიმართულ აქციად შეაფასა და საპასუხო ნაბიჯების გადადგმა დაიწყო.

1962 წლის მაისში სსრკ-მა დაიწყო ოპერაცია „ანადირის“ განხორციელება. ამ გასაიდუმლოებული აქციის მიხედვით წითელმა არმიამ დაიწყო კუბაზე ატომური რაკეტების სტაციონიერება და 40.000 მებრძოლის გადასხმა. მიზეზად დასახელებულ იქნა აშშ-ის მხრიდან კუბის სავარაუდო ინტერვენცია. ნამდვილი მიზეზი კი იმ სტრატეგიული წონასწორობის აღდგენა იყო, რომელიც აშშ-მა დაარღვია იტალიასა და თურქეთში რაკეტების განლაგებით.

1962 წლის აგვისტოში სი-აი-ეი-ის აგენტებმა და მზვერავი თვითმფრინავის ლოკჰიდ უ-2-ის საშუალებით აღმოაჩინეს საბჭოური რაკეტების სასტარტო ნაგებობები კუბაზე (პროვინცია პინარ დელ რიო). თავდაპირველად აშშ კუბაზე რაკეტების არსებობის ფაქტს არ უშვებდა და ამიტომაც ამ აღმოჩენას მძაფრი რეაქცია არ მოჰყოლია.

## კრიზისი 1962 წლის ოქტომბერში 
### კვირა, 14 ოქტომბერი 
აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯონ ფ. კენედიმ „სი-აი-ეის“ ნება დართო საიდუმლო საჰაერო ფოტოგადაღებები ეწარმოებინა მზვერავ თვითმფრინავ „ლოკჰიდ უ-2“-ის გამოყენებით.

### ორშაბათი, 15 ოქტომბერი 
ფოტოგადაღებებმა დაადასტურეს კუბაზე საბჭოთა ატომური რაკეტების არსებობა. გაირკვა რომ რაკეტები „სს-4“ ტიპის საშუალო დიაპაზონის რაკეტები იყვნენ, რომლებსაც შეეძლოთ ვაშინგტონამდე მიღწევა.

### სამშაბათი, 16 ოქტომბერი 
პრეზიდენტის მრჩეველმა უშიშროების დარგში მაკჯორჯი ბანდმა კენედი არსებული ვითარების კურსში ჩააყენა. ამ უკანასკნელმა იმავე დღეს მოიწვია ე.წ. ექსკომი, რომელზეც კონფლიქტის მოგვარების სხვადასხვა გზა განიხილეს. მათ შორის: რაკეტების სტაციონირების მიღება-ნებართვა, დიპლომატიური მოლაპარაკების გზით საერთო ენის გამონახვა სსრკ-სთან, კუბის საზღვაო ბლოკადა, საჰაერო თავდასხმა და ინტერვენცია. მოლაპარაკების შედეგი ფართო საზოგადოებისათვის (და სსრკ-სათვისაც) საიდუმლოდ იქნა შენახული.

### ოთხშაბათი, 17 ოქტომბერი 
მომდევნო ფოტოგადაღებებმა დაადასტურეს კუბაზე მინიმუმ 16 და მაქსიმუმ 32 რაკეტის („სს-4“ და „სს-5“) არსებობა, რომელთა ფრენის რადიუსი მაქსიმუმ 4.500 კმ იყო. ამ რაკეტებს შეეძლოთ ამერიკის ყველა უმნიშვნელოვანესი სამრეწველო ცენტრის და ვაშინგტონის დაბომბვა. თავდასხმის შემთხვევაში ამერიკელებს რეაქციისათვის მხოლოდ 5 წუთი ჰქონდათ.

გარდა ამისა კუბაზე სსრკ-მა განათავსა „ილ-28“ ტიპის ბომბდამშენი თვითმფრინავები.

### ხუთშაბათი, 18 ოქტომბერი 
სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა მინისტრი ანდრეი გრომიკო პრეზიდენტ კენედის შეხვდა. ამ შეხვედრაზე მან უარყო კუბაზე საბჭოთა ატომური რაკეტების არსებობის ფაქტი და მოითხოვა დას. ბერლინის დემილიტარიზაცია. ამ მოთხოვნის მიხედვით აშშ-მა და მისმა დასავლეთ ევროპელმა მოკავშირეებმა დაასკვნეს (როგორც შემდგომში გაირკვა ეს მოსაზრება მცდარი იყო), რომ კუბაზე რაკეტების განლაგებით სსრკ-ს სხვა არაფერი სურდა თუ არა ბერლინის გარშემო მიმდინარე დიპლომატიურ ომში უკეთესი პოზიციის დაკავება.

### პარასკევი, 19 ოქტომბერი 
მიუხედავად კენედის ზოგიერთი მრჩევლის პროტესტისა, რომლებიც კუბაში შეჭრას ითხოვდნენ, პრეზიდენტმა და ექსკომმა მიიღეს მხოლოდ კუბის საზღვაო ბლოკადაში მოქცევის გადაწყვეტილება.

### კვირა, 21 ოქტომბერი 
აშშ-ს მიერ არსებული საერთაშორისო პოლიტიკური კრიზის შესახებ გაფრთხილებულ იქნენ შემდეგი ქვეყნები: კანადა, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი და გფრ. კენედიმ მოიწვია ამერიკის უმსხვილესი გაზეთების შეფები და მათ მასმედიაში ინფორმაციის გავრცელების ნება დართო.

### ორშაბათი, 22 ოქტომბერი 
კრიზის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დღე: 
* აშშ-ის შეიარაღებული ძალები გადაყვანილ იქნენ „თავდაცვით მდგომარეობა II-ზე“ (ინგლ.: Defense Condition II).
* დამატებითი ცოცხალი ძალა გადასროლილ იქნა ფლორიდაზე მოსალოდნელ ინტერვენციაში მონაწილეობის მისაღებად.
* კუბის ირგვლივ მობილიზირებული იქნა ამერიკის საზღვაო ძალების 200-მდე საბრძოლო გემი.
* პრეზიდენტმა კენედიმ ტელევიზიის საშუალებით გაავრცელა ინფორმაცია 24 ოქტომბრისთვის ბლოკადის დაწყებასთან დაკავშირებით. ამასთანავე მან მოუწოდა ხრუშჩოვს გაეტანა კუბადან ატომური რაკეტები და თავდასხმის შემთხვევაში სსრ კავშირს საპასუხო ატომური დარტყმებით დაემუქრა.
* კრემლი შიშობდა კრიზისის ყველაზე საშინელ ფინალს – აშშ-ის ინტერვენციას კუბაზე.

### სამშაბათი, 23 ოქტომბერი 
ხრუშჩოვმა განაცხადა, რომ ის კუბის საზღვაო ბლოკადას აქცეპტირებას არ უკეთებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 1962 წლის ოქტომბერი: DEFCON 4, DEFCON 3
* Spartacus Educational(UK): კარიბის კრიზისი'' 
* რა არ იცოდა პრეზიდენტმა
* კარიბის კრიზისი: ქრონოლოგია
* No Time to Talk: კარიბის კრიზისი

კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:კუბის ისტორია
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:1962  წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1962 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში
კატეგორია:1962 წელი კუბაში
კატეგორია:1962 წელი საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:1962 წელი აშშ-ში
კატეგორია:ფიდელ კასტრო
კატეგორია:ნიკიტა ხრუშჩოვი
კატეგორია:1960-იანი წლები კუბაში
კატეგორია:1960-იანი წლები საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:პოლიტიკური კრიზისები