ბურგჰაუზენის ციხე

350px|მინი|ბურგჰაუზენის ციხის სასახლეები
300px|მინი|ბურგჰაუზენის ციხის აერო სურათი აღმოსავლეთიდან
300px|მინი|ბურგჰაუზენის ციხის აერო სურათი სამხრეთიდან
**ბურგჰაუზენის ციხე** ,რომელიც ბურგჰაუზენში, ზემო ბავარიაში მდებარეობს, მსოფლიოში ყველაზე გრძელი სასახლე-ციხესიმაგრეა (1051 მ), რაც გინესის მსოფლიო რეკორდებმა დაადასტურა.  იგი ასევე მსოფლიოს მესამე უდიდეს ციხესიმაგრედ ითვლება. შესაბამისად, ბურგჰაუსენის კომპლექსი მსოფლიოს უდიდეს სასახლეთა ჩამონათვალშიც შედის.

## ისტორია
ციხესიმაგრის ბორცვი დასახლებული იყო ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანაში. ციხესიმაგრე (რომელიც 1025 წლამდე დაარსდა) ვიტელსბახებს გადაეცათ ბურგჰაუზენის ბოლო გრაფის, გებჰარდ II-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1168 წელს. 1180 წელს ისინი ბავარიის ჰერცოგებად დაინიშნენ და ციხესიმაგრე გაფართოვდა ვიტელსბახის ჰერცოგ ოტო I-ის დროს.

1255 წელს ბავარიის პირველი დაყოფის შემდეგ, ბურგჰაუზენის ციხე ქვემო ბავარიის ჰერცოგების მეორე რეზიდენცია გახდა, მთავარი რეზიდენცია კი ლანდსჰუტი იყო. მთავარი ციხესიმაგრის მშენებლობა 1255 წელს ჰერცოგ ჰენრი XIII-ის (1253–1290) დროს დაიწყო. 1331 წელს ბურგჰაუზენი და მისი ციხე ქვემო ბავარიის ჰერცოგს, ოტო IV-ს გადაეცა.

ბავარია-ლანდსჰუტის ჰერცოგების (1392-1503) დროს ციხესიმაგრის მთელი ბორცვის გარშემო გაშენდა გამაგრებული ნაგებობები. დესპოტი ჰერცოგ ჰენრი XVI-ის (1393–1450) დეპორტირებული მეუღლის, ავსტრიელი მარგარიტასგან დაწყებული, ციხე ჰერცოგის მეუღლეებისა და ქვრივების რეზიდენცია და ასევე ჰერცოგის საგანძურის ციხესიმაგრე გახდა. 1447 წელს ბავარიის ჰერცოგი ლუი VII ციხესიმაგრეში გარდაიცვალა, როგორც ჰენრის ტყვე. ბავარიის ჰერცოგ გეორგის (1479–1503) დროს სამუშაოები დასრულდა და ბურგჰაუზენის ციხე რეგიონის უძლიერეს ციხესიმაგრედ იქცა.

290px|მინი|ბურგჰაუზენის ქალაქი და ბურგჰაუზენის ციხესიმაგრე, ხედი მდინარე სალცახის ავსტრიული მხრიდან
1505 წელს ბავარიის გაერთიანების შემდეგ ლანდსჰუტის მემკვიდრეობის ომთან ერთად ციხეს სამხედრო მნიშვნელობა ჰქონდა და ოსმალეთის იმპერიის საფრთხის გამო იგი შემდგომში მოდერნიზებული იქნა. ოცდაათწლიანი ომის დროს გუსტავ ჰორნი ციხესიმაგრეში 1634 წლიდან 1641 წლამდე იმყოფებოდა. 1779 წელს ტეშენის ზავის შემდეგ ბურგჰაუზენის ციხე სასაზღვრო ციხესიმაგრე გახდა. ნაპოლეონის ომების დროს ციხესიმაგრე გარკვეულწილად განადგურდა. „ლიბენვაინის კოშკი“ 1899 წლიდან გარდაცვალებამდე მხატვარ მაქსიმილიან ლიბენვაინს ეკავა. მან ინტერიერი არტ ნუვოს სტილში გააფორმა.

## არქიტექტურა
გოთური ციხესიმაგრე მოიცავს მთავარ ციხეს შიდა ეზოთი და ხუთი გარე ეზოთი.

მთავარი ციხის უკიდურესი წერტილია სასახლე, სადაც ჰერცოგების პირადი ოთახებია. დღეს მასში განთავსებულია ციხის მუზეუმი, რომელშიც ბავარიის სახელმწიფო სურათების კოლექციის გვიანდელი გოთური ნახატებია გამოფენილი. მთავარი ციხის ქალაქის მხარეს, დონჟონის გვერდით, მდებარეობს წმინდა ელისაბედის გოთური შიდა სამლოცველო (1255) და დიურნიცი (რაინდების დარბაზი) თავისი ორი თაღოვანი დარბაზით. დიურნიცის მოპირდაპირედ მდებარეობს ჰერცოგი ნიას რეზიდენცია.

პირველი გარე ეზო იცავდა მთავარ ციხესიმაგრეს და ასევე მოიცავდა თავლებს, ლუდსახარშსა და საცხობს. მეორე ეზოში განთავსებულია დიდი არსენალის შენობა (1420) და იარაღის მჭედლის კოშკი. ამ ეზოს იცავს დომინანტური წმინდა გიორგის კარიბჭე (1494). მარცვლეულის კოშკი და მარცვლეულის საზომი კოშკი გამოიყენებოდა თავლის დასაყენებლად და ცხოველების საკვების შესანახად; ისინი მესამე ეზოს მიეკუთვნება. მეოთხე ეზოს მთავარი ღირსშესანიშნაობაა წმინდა ჰედვიგის გვიანდელი გოთიკური გარე სამლოცველო (1479–1489). მეხუთე ეზოში, რომელიც ოდესღაც ძლიერი გამაგრებით იყო დაცული, ცხოვრობდნენ და მუშაობდნენ კარის მოხელეები და ხელოსნები. 1800 წელს ეს გამაგრება მიშელ ნეის მეთაურობით ფრანგებმა დაანგრიეს.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით