open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლუის კასი

**ლუის კასი** (; დ. 9 ოქტომბერი, 1782 — გ.17 ივნისი, 1866) — ამერიკელი სამხედრო ოფიცერი, პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე.  წარმომადგენელი მიჩიგანის შტატის სენატში, მსახურობდა აშშ-ის ორი პრეზიდენტის, ენდრუ ჯექსონისა და ჯეიმზ ბიუკენენის კაბინეტში. 1848 წელს დემოკრატიულმა პარტიამ წარადგინა საპრეზიდენტო კანდიდატად. 

დაიბადა ნიუ-ჰემფშირის შტატის ქალაქ ექსტერში, იურიდიული პრაქტიკის დაწყებამდე, სწავლობდა ფილიპს ექსტერის აკადემიაში, ქალაქ ზეინსვილში, ოჰაიოში. ოჰაიოს შტატის წარმომადგენელთა პალატაში მსახურების შემდეგ, დანიშნეს აშშ-ის მარშალად. იბრძოდა ინგლის-ამერიკის ომში, სადაც 1813 წელს დაინიშნა მიჩიგანის ტერიტორიის მმართველად. 

1831 წელს, ენდრუ ჯექსონის პრეზიდენტობისას, გადადგა გუბერნატორის თანამდებობიდან, რის შემდგომაც დაინიშნა ომის მდივნად. 1836-1842 წლებში საფრანგეთში აშშ-ის ელჩად მსახურების შემდეგ წარადგინეს საპრეზიდენტო კანდიდატად. 1845-1848 წლებში მიჩიგანის საკანონმდებლო ორგანოს მიერ არჩეულ იქნა აშშ-ის სენატში.

1857 წლიდან 1860 წლამდე იყო სახელმწიფოს მდივნის თანამდებობაზე. გარდაიცვალა 1866 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუის კასის ნაშრომები, უილიამ ლ. კლემენტსის ბიბლიოთეკა, მიჩიგანის უნივერსიტეტი.
*   

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის არმიის გენერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი დიპლომატები
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის ომის მდივნები
კატეგორია:ვალიელ-ამერიკელები
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
კატეგორია:დაბადებული 1782
კლაუდია როდრიგეს დე გევარა

**კლაუდია როდრიგეს დე გევარა** () — სალვადორელი პოლიტიკოსი და ბუღალტერი, რომელმაც სალვადორის პრეზიდენტის თანამდებობაზე შეცვალა ნაიიბ ბუკელე და გახდა პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2023 წლის 1 დეკემბერიდან. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად 2024 წლის 1 ივნისამდე დარჩა, სანამ არ ამოიწურა ნაიიბ ბუკელეს საპრეზიდენტო ვადა. კლაუდია როდრიგესი არის პირველი ქალი სახელმწიფოს მეთაური სალვადორში.

კლაუდია როდრიგესი 2019-2023 წლებში იყო პრეზიდენტ ბუკელეს ფინანსური მენეჯერი. 2021 წელს როდრიგესი დანიშნეს მუნიციპალური სამუშაოების დირექტორად, ხოლო 2022 წელს იგი გახდა ბუკელეს პირადი მდივანი. 2023 წლის 30 ნოემბერს, მას შემდეგ, რაც ბუკელემ და ვიცე-პრეზიდენტმა ფელიქს ულიოამ შვებულება აიღეს 2024 წლის არჩევნებში ხელახლა მონაწილეობისათვის, როდრიგესი საკანონმდებლო ასამბლეამ აირჩია პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად, თანამდებობა მან დაიკავა მომდევნო დღეს. პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად მისი დანიშვნა ადვოკატებმა გააკრიტიკეს და უწოდეს არაკონსტიტუციური.

## ბიოგრაფია
როდრიგესი დაიბადა 1980 ან 1981 წელს. სწავლობდა ხოსე საბერლიო პონსეს ქრისტიანულ კოლეჯში და შემდეგ სწავლა გააგრძელა ფრანსისკო გავიდიას უნივერსიტეტში. იგი ასევე სწავლობდა სალვადორის ბუღალტერთა კორპორაციაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:სალვადორის პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლავრელაშვილი

საკუთარი სახელი **ლავრელაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გაბრიელ ლავრელაშვილი — ანიმაციური კინოს რეჟისორი 
* გიორგი ლავრელაშვილი — ფიზიკოს-თეორეტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჰიკარუ ნაკამურა

**ჰიკარუ ნაკამურა** (, ; დ. 9 დეკემბერი, 1987, ჰირაკატა, ოსაკის პრეფექტურა, იაპონია) — ამერიკელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2003), ამერიკის შეერთებული შტატების ხუთგზის ჩემპიონი (2004–05, 2009, 2012, 2015, 2019), მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი მოჭადრაკე. 

2022 წლიდან ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონია. ნაკამურას მშობლები, მამა იაპონელი და დედა ამერიკელი, შვილთან ერთად გადავიდნენ შეერთებულ შტატებში მისი დაბადებიდან ორი წლის შემდეგ. ჰიკარუმ ჭადრაკის შესწავლა 7 წლის ასაკში დაიწყო მისი მამინაცვლის, ცნობილი ამერიკელი ჭადრაკის მწვრთნელის სუნილ ვეერამანტის ხელმძღვანელობით. სამი წლის შემდეგ, 10 წლის ასაკში, ნაკამურა გახდა ყველაზე ახალგაზრდა გროსმაისტერის ამერიკის ჭადრაკის ფედერაციის ისტორიაში, ხოლო 15 წლის ასაკში მიიღო ფიდეს საერთაშორისო გროსმაისტერის წოდება. დაამყარა ახალი ამერიკელი მოჭადრაკეების რეკორდი, რომელიც მანამდე ეკუთვნოდა რობერტ ფიშერს.

ბოლო წლებში ჰიკარუ ნაკამურა წარმატებით ასპარეზობდა მრავალ საერთაშორისო ტურნირში. 2009 წელს  გახდა ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონი, მოიგო საერთაშორისო მატჩი სან სებასტიანში არონიანის წინააღმდეგ ანგარიშით 3½:½. 2010 წელს ამერიკის შეერთებული შტატების ნაკრების შემადგენლობაში გახდა მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი. მას აქვს შემტევი, მკვეთრი კომბინირებული თამაშის სტილი. უაღრესად ძლიერი ბლიცისტი, მან მიაღწია მსოფლიოს უმაღლეს რეიტინგებს ICC და Chess.com ვებსაიტებზე.

## სპორტული შედეგები 
## ლიტერატურა
* *Калиниченко Н.* Хикару Накамура: от вундеркинда до второго шахматиста мира. — М.: Russian Chess House, 2016. — 253, [1] с. — (Великие шахматисты мира). — ISBN 978-5-94693-510-4.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰიკარუ ნაკამურას გადაცემები — Twitch.tv-ზე
* Hikaru Nakamura's Live Chess Rating Statistics
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ამერიკელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვიშვანათ პრატაპ სინგჰი

**ვიშვანათ პრატაპ სინგჰი** (;დ. 25 ივნისი, 1931, ალაჰაბადი  — გ. 27 ნოემბერი, , ნიუ დელი) — ინდოელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა სამართალს პუნისა და ალაჰაბადის უნივერსიტეტებში. 1969-1971 და 1980-1983 წლებში  იყო უტარ-პრადეშის შტატის ასამბლეის წევრი,  ინდოეთის ეროვნული კონგრესის წევრი, პარტიის საბჭოს წევრი და პარლამენტის ორგანიზატორი. 1971-1977 წლებში —  ლოკ საბჰას დეპუტატი, ხოლო 1983-1985 წლებში —  რაჯია საბჰას წევრი.1976-1977 წლებში ეკავა ვაჭრობის მინისტრის პოსტი.  

1980-1982 წლებში იყო უტარ-პრადეშის მთავარი მინისტრი.

1984-1987 წლებში —  ინდოეთის ფინანსთა მინისტრი. ამ თანამდებობაზე ყოფნისას მან დაიქირავა ამერიკული დეტექტიური სააგენტო, რათა გამოეკვლია, ჰქონდათ თუ არა ცნობილ ინდოელ პოლიტიკოსებს, რომელთაგან ზოგიერთი პრემიერ მინისტრ რაჯივ განდისთან დაახლოებული პირი იყო,  უკანონო ფინანსური აქტივები უცხოურ ბანკებში. ამ გამოძიებამ გააღიზიანა რაჯივ განდი და 1987 წლის იანვარში სინგჰი გადაიყვანეს თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე (ხსენებულ თანამდებობას ივებდა მხოლოდ 1987 წლის იანვრიდან იმავე წლის აპრილამდე). თავდაცვის მინისტრის პოსტიდან მისი გადადგომა დაკავშირებულია მის მიერ დაწყებულ მორიგ ანტიკორუფციულ გამოძიებასთან (იხ.ბოფორსის საქმე). ამჯერად საქმე ეხებოდა ინდოეთის ფლოტის მიერ დასავლეთ გერმანული წყალქვეშა ნავების შეძენისას მაღალი რანგის ინდოელი პოლიტიკოსებისთვის გადახდილ ქრთამს.

ვიშვანათან პრატაპ სინგჰი 1987 წლის ივლისში გარიცხეს ინდოეთის ეროვნული კონგრესის რიგებიდან.   სინგჰის, როგორც პოლიტიკოსის პოპულარობა საგრძნობლად გაიზარდა მისი გადადგომის შემდეგ და მან შექმნა ცენტრისტული ოპოზიციური პარტიების ალიანსი  *ნაციონალური ფრონტი-ს სახელწოდებით.*

1989 წლის დეკემბრის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ მან შეძლო კოალიციური მთავრობის ჩამოყალიბება, რომელშიც შეინარჩუნა თავდაცვის მინისტრისა და ატომური ენერგიის მინისტრის პოსტები. თუმცა, კოალიციაში შიდა კონფლიქტებმა გამოიწვია სინგჰის მთავრობის სწრაფი დაცემა, რომელსაც ინდოეთის პარლამენტმა 1990 წლის 7 ნოემბერს ნდობა არ გამოუცხადა.

ვიშვანათან პრატაპ სინგჰმა მიიღო მონაწილეობა ახალ არჩევნებში, მაგრამ მისი პარტიის რეიტინგი დაეცა, ძირითადად რაჯივ განდის მკვლელობის გამო (1991 წლის მაისი). იგი ჩამოშორდა აქტიურ პოლიტიკას. მომდევნო რამდენიმე წელი მან ქვეყანაში მოგზაურობდა, საუბრობდა სოციალური სამართლიანობის საკითხებზე და ხელოვნებაზე, ძირითადად ფერწერაზე.

სინგჰი გარდაიცვალა ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად, რომელიც გამოწვეული იყო მრავლობითი მიელომის და თირკმლის უკმარისობისგან დელის აპოლოს ჰოსპიტალში 2008 წლის 27 ნოემბერს, 77 წლის ასაკში. იგი კრემირებული იქნა ალაჰაბადში, მდინარე განგის ნაპირზე 2008 წლის 29 ნოემბერს. მისი კრემაცია მოხდა სრული სახელმწიფო პატივით.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინდოეთის ეროვნული კონგრესის წევრები
კატეგორია:ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები XX საუკუნეში
იუხარი-მარჯანლი

**იუხარი-მარჯანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ჯაბრაილის რაიონის ბეიუქ-მარჯანლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ რაიონში.

## ისტორია 
1993 წელს სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს. 2020 წელს ყარაბაღის მეორე ომის შემდეგ აზერბაიჯანმა სოფელზე კონტროლი დაიბრუნა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
დიპლომი

**დიპლომი** ( < ) — ოფიციალური საბუთი უმაღლესი ან საშუალო სპეციალური სასწავლებლის დამთავრების, სამეცნიერო ხარისხის ან რაიმე წოდების მინიჭების შესახებ; საბუთი, რომელიც მოწმობს, რომ დაწესებულებას, ორგანიზაციას ან ცალკეულ მოქალაქეს გარკვეული მოქმედებების (მაგ. ვაჭრობის) უფლება აქვს; ჯილდო სხვადასხვა სახის კონკურსში, შეჯიბრში, გამოფენაზე და სხვა მოპოვებული წარმატებისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმაღლესი განათლება
დაშ-ვეისალი

**დაშ-ვეისალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 20 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელზე კონტროლი აღადგინეს.

## გარე ბმულები 
* Azərbaycan Respublikası Cəbrayıl Rayon İcra Hakimiyyəti 

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
იარაჰმადლი

**იარაჰმადლი** () - სოფელი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ჯაბრაილის რაიონის ადმინისტრაციულ ტერიტორიულ თემში.

1993-2020 წლებში ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 20 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელზე კონტროლი დაიბრუნეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჯაბრაილი რაიონი

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
დაშქესანი (ჯაბრაილის რაიონი)

thumb|300px|ჯაბრაილის მაზრა 1903 წლის 1 იანვრის რუკა. დაშქესანი
**დაშქესანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში. მდებარეობს ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

## ისტორია 
სოფლის სახელწოდება 1727 წელს ოსმალურ წყაროებში გვხვდება, როგორც დიზაღის რაიონის სოფელი დაშქესენი. 1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 4 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელზე კონტროლი აღადგინა.

## მოსახლეობა 
### ცნობილი პირები 
* ზაქარია მეჰდიზადე — ფსიქოლოგი-მეცნიერი, პროფესორი
* ვუგარ ჰუსეინოვი — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი
* ჰუსეინ აღა ოღლუ მეჰდიევი (პოლიციის კაპიტანი) — აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი
* ელხან ჰუსეინოვი — (ჯაშუში)

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
ლაზარაშვილი

საკუთარი სახელი **ლაზარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ლაზარაშვილი — პოლიტიკოსი
* გიორგი ლაზარაშვილი — მოკრივე
* გოგი ლაზარაშვილი — მხატვარი, საიალქნო სპორტის ოსტატი
* მარინე ლაზარაშვილი-ჯიბლაძე — გეოგრაფი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
ვაჟა ჯამარჯაშვილი

**ვაჟა ჯამარჯაშვილი** (დ. 31 ოქტომბერი, 1943, თბილისი — გ. 13 ოქტომბერი, 2016) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2004).

## ბიოგრაფია
1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-თბოენერგეტიკოსის კვალიფიკაციით.

გაიარა ასპირანტურის კურსი გ.მ. კრჟიჟანოვსკის სახელობის მოსკოვის ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1971-1974 წლებში — ამავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელია. 1974 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ენერგეტიკისა და ენერგეტიკულ ნაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. ხელმძღვანელობდა თბო და არატრადიციული ენერგეტიკის განყოფილებას. 1995 წლიდან იყო საქართველოს ენერგეტიკის აკადემიის თბო და ატომური ენერგეტიკის განყოფილების ხელმძღვანელი და პრეზიდიუმის წევრი. სამეცნიერო-კვლევითი მოღვაწეობის სფერო: ორფაზა ნაკადების თერმოგაზოდინამიკა. ენერგეტიკულ მოწყობილობებში თბოფიზიკური პროცესების პრობლემები. განახლებადი ენერგიის წყაროების ენერგეტიკა. თბო და ატომური ელექტროსადგურების თერმოდინამიკა. კოლეგებთან ერთად საფუძველი ჩაუყარა ახალ, სინერგეტიკულ მიმართულებას ენერგეტიკაში. იყო საქართველოში პირველი, 110 მვტ სიმძლავრის აირტურბინული ელექტროსადგურის მშენებლობის განყოფილების უფროსი. მუშაობდა ამავე ელექტროსადგურის მართვისა და ექსპლუატაციის უფროსად. 90-ზე მეტი გამოქვეყნებული შრომების, ერთი მონოგრაფიის და 20 გამოგონების ავტორი, მათ შორის, დაპატენტებულის ამერიკის შეერთებულ შტატებში და გერმანიაში. 

## ბიბლიოგრაფია
* ნარჩენი ბიომასის ენერგეტიკული პოტენციალი საქართველოში (კადასტრი): მონოგრაფია (თანაავტორი), თბილისი, ტექნ. უნ-ტი, 2013. გვ. 197 ISBN 9789941202117

## ლიტერატურა
* საქართველოს ენერგეტიკოსები=Georgian Power Engineers: ენციკლოპედია, თბილისი, 2016, გვ. 447

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
ალიქრამ ბაირამოვი

**ალიკერემ ურშან ოღლუ ბაირამოვი** (აზერბაიჯანული: ალიკერემ ურშან ოღლუ ბაირამოვი, ან მისი სასცენო სახელით **ალიქრამ ბაირამოვი** (დ. 22 დეკემბერი, 1968, ზემო იურელი, საბჭოთა კავშირი) — აზერბაიჯანელი მომღერალი.

## ბიოგრაფია 
ალიქრამ ბაირამოვ 1968 წელს 22 დეკემბერს დაიბადა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის ბილეზუვარის რაიონის სოფელ იუკარი იურელში.

ბავშვობიდან ყოველთვის იყო მუსიკით დაინტერესებული, ამიტომ ღრიალებს, იპოვა კომფორტი და გაახარა სხვები.

## კარიერა 
ბავშვური წლებიდან მუსიკის ჯგუფი შექმნა და წლების განმავლობაში იყო ბილასუვარის კულტურის კლუბის დირექტორი. მან 1989 წელს საქორწინო მოსაწვევების მიღება დაიწყო.

ალიკრამ ბაირამოვი, რომელიც პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევს შეუმჩნეველი არ დარჩენია 1997 წელს ბილასუვარის რეგიონში, ჯაბრაილის ლტოლვილთა კამპუსში გამართულ კონცერტზე, მოგვიანებით წავიდა დედაქალაქში და დაიწყო მუშაობა ბევრ კომპოზიტორთან და პოეტთან.

ბროფესიონალურ კარიერა 1997 წლიდან დაწყებიდნ ბირველ ჯერ შესრულდა ზემფირა ალიშქიზის შემოქმედებით კონცერტზე საჯარო გარემოში.

მოგვიანებით, საყვარელი კომპოზიტორების მიერ დაწერილი ნაწარმოებების შესრულებით, მან დაწერა და შეასრულა მრავალი სიმღერა ხალხის ეროვნული ღირებულებების შესაბამისად და ისინი ხალხის საყვარელ სიმღერებად იქცა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თვითდაზიანება

**თვითდაზიანება** — მიზანმიმართული ქცევა, რომელიც აზიანებს ინდივიდს. ეს ყველაზე ხშირად განიხილება, როგორც საკუთარი კანის ქსოვილების პირდაპირი დაზიანება, ხშირად ინდივიდი ამ მოქმედებას თვითმკვლელობის განზრახვის გარეშე აკეთებს.    თვით-ზიანი ხასიათდება ისეთი ქმედებებით როგორიცაა სხეულის ნაწილის **მოჭრა**, **თვითდამწვრობა და**  **თვითდასახიჩრება**, მსხვერპლი ამ ქმედებებით თავის ფსიქიკაზე მოქმედებს,თუმცა სუიციდს არ განიხილავს.   თვითდაზიანების გავრცელებული ფორმებია კანის დაზიანებას ბასრი საგნით ან ნაკაწრით, დარტყმით ან წვით. თვითდაზიანების ზუსტი საზღვრები დაუდგენელია, მაგრამ ზოგადად გავრცელებულია ქსოვილის დაზიანება, თვით-ზიანი იწვევს ისეთ უარყოფით ჩვევებს როგორიცაა კვებითი დარღვევები ან ნივთიერებების ბოროტად გამოყენება რომლის დროსაც არ ითვალისწინებენ გვერდითი ეფექტს, თვით-ზიანში შეგვიძლია ჩავთვალოთ სხეულის საზოგადოებისთვის მისაღები ცვლილებები, როგორიცაა ტატუ და პირსინგი. 

საერთაშორისო განსაზღვრებით თვით-ზიანი არა სუიციდური აქტია, მაგრამ მაინც შესაძლოა გახდეს სიცოცხლისთვის  საშიში.  ადამიანები, რომლებიც თვით-ზიანს მიმართავენ,დიდი შანსია რომ საკუთარი სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაამთავრონ,   და თვით-ზიანი გვხვდება თვითმკვლელთა 40-60%-ში.  მიუხედავად ამისა, თვით-ზიანი მსხვერპლებისმხოლოდ მცირე ნაწილია თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილი.  

თვით-ზიანისსურვილი პიროვნების ზოგიერთი აშლილობის საერთო სიმპტომია. სხვა ფსიქიკური აშლილობის მქონე ადამიანებს ასევე შეუძლიათ ზიანი მიაყენონ საკუთარ თავს, მათ შორის დეპრესიით, შფოთვითი აშლილობით, ნარკომანიით, განწყობის აშლილობით, კვებითი აშლილობით, პოსტტრავმული სტრესული აშლილობით, შიზოფრენიით, დისოციაციური აშლილობით, ისევე როგორც ადამიანები, რომლებსაც აქვთ გენდერული დისფორია . კვლევები ასევე უზრუნველყოფენ თვითდასჯის ფუნქციის ძლიერ გავრცელებას და მოკრძალებულ მტკიცებულებებს ანტიდისაცოციის, ინტერპერსონალური გავლენის, თვითმკვლელობის საწინააღმდეგო, შეგრძნებების ძიების და ინტერპერსონალური საზღვრების ფუნქციებისთვის.  თვით-ზიანი ფიქსირდება ისეთ პიროვნებებში რომლებსაც არ აქვთ ფსიქიკური პრობლემები(ამ ინდივიდებს არ ჰქონდათ დიაგნოზი ფსიქიკური აშლილობებთან დაკავშირებით) თვით-ზიანის მოტივები განსხვავებულია. ზოგიერთი იყენებს მას, როგორც დაძლევის მექანიზმს, რათა უზრუნველყოს ძლიერი გრძნობების დროებითი შემსუბუქება, როგორიცაა შფოთვა, დეპრესია, სტრესი, ემოციური დაბუჟება(numbness) ან წარუმატებლობის განცდა. თვით-ზიანი ხშირად ასოცირდება ტრავმების ისტორიასთან, მათ შორის ემოციურ და სექსუალურ ძალადობასთან .   არსებობს მრავალი განსხვავებული მეთოდი, რომელიც შეიძლება გამოყენებულ იქნას თვით-ზიანის მიდრეკილების სამკურნალოდ, რომლებიც კონცენტრირებულია ან გამომწვევი მიზეზების მკურნალობაზე ან თავად ქცევის მკურნალობაზე. სხვა მიდგომები მოიცავს აცილების ტექნიკას, რომელიც ფოკუსირებულია ინდივიდის სხვა საქმიანობით დაკავებაზე ან თვითდაზიანების აქტის ჩანაცვლებაზე უსაფრთხო მეთოდებით, რომლებიც არ იწვევს მუდმივ ზიანს. 

თვითდაზიანება, როგორც წესი, იწყება მოზარდობის(13-16 წელი) ასაკში. ბავშვობაში თვითდაზიანება შედარებით იშვიათია, მაგრამ ეს მაჩვენებელი 1980-იანი წლებიდან იზრდება.  თვით-ზიანი დაფიქსირებულია ხანდაზმულ მოსახლეობაშიც.  სერიოზული ტრავმისა და თვითმკვლელობის რისკი უფრო მაღალია ხანდაზმულ ადამიანებში, რომლებიც თვით-ზიანს გამოცდიან.  დატყვევებული ცხოველები, როგორიცაა ფრინველები და მაიმუნები, ასევე ცნობილია, რომ მონაწილეობენ თვითდაზიანებებში.

## სქოლიო
აჰმედ მუჰთარ-ფაშა

**აჰმედ მუჰთარ-ფაშა** (, დ. 1 ნოემბერი, 1832 — გ. 21 იანვარი 1919) — მუშირი და ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი.

დაიბადა ოსმალეთის იმპერიის ქალაქ ბურსაში. დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო სასწავლებელი. მან სწრაფად გაითქვა სახელი და მალე სამხედრო სკოლის რექტორი გახდა.

1856 წელს, ყირიმის ომის დროს, იგი გახდა ადიუტანტი. 1862 წელს, მონტენეგროში ბრძოლების დროს, მსახურობდა შტაბის ოფიცრად. 1870-1871 წლებში იემენში აჯანყების ჩახშობაში მონაწილეობდა. 1875 წელს ბოსნია და ჰერცეგოვინაში მომხდარი აჯანყების დროს იყო თურქული ძალების მთავარსარდალი. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში ხელმძღვანელობდა ბრძოლებს კავკასიის ფრონტზე, ერზურუმში. იგი სასტიკად დამარცხდა ავლიარ-ალაჯისა და დევე-ბოინუს ბრძოლებში, მაგრამ მაინც მოახერხა ერზურუმის შენარჩუნება.

მიუხედავად იმისა, რომ ოსმალეთმა ეს ომი წააგო, აჰმედ მუჰთარ-ფაშა მაინც ახერხებდა რუსეთის ჯარისთის ზიანის მიყენებას. ამის გამო იგი დაჯილდოვდა წოდებით „ღაზი“ (გამარჯვებათა მომტანი). 1879 წელს ის საბერძნეთის საზღვარზე ოსმალეთის ჯარების მეთაური გახდა. 1885 წელს გაგზავნეს ეგვიპტეში, ოსმალეთის უმაღლეს კომისრად. გაწეული სამსახურისთვის 1912 წლის ივლისში იგი დიდ ვეზირად დაინიშნა, მაგრამ იმავე წლის 29 ოქტომბერს იძულებული გახდა გადამდგარიყო, რადგან ბალკანეთის პირველი ომის დაწყებამ ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო მოქმედებებისთვის სრული მოუმზადებლობა აჩვენა.

აჰმედ მუჰთარ-ფაშა გარდაიცვალა 1919 წელს, სტამბოლში, 79 წლის ასაკში. მისი ვაჟი - მაჰმუდ მუჰთარ-ფაშა ოსმალეთის საზღვაო ფლოტის ოფიცერი იყო და რამდენიმეჯერ ეკავა მინისტრის თანამდებობა.

თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ თურქეთის მთავრობამ აჰმედ ფაშას პატივსაცემად საფოსტო მარკა გამოუშვა მისი გამოსახულებით.

## ლიტერატურა
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
იოანე თოხაბი

მინი|იოანე თოხაბი. ავტოპორტრეტი, „განკითხვის დღის“ ხატის დეტალი.
**იოანე თოხაბი** — შუა საუკუნეების ქართველი მღვდელმონაზონი და ხატმწერი. ცნობილია სინის წმინდა ეკატერინეს მონასტერში დაცული ხატებით. სავარაუდოდ მოღვაწეობდა XI-XII საუკუნეების მიჯნაზე საზღვარგარეთ, შესაძლოა კონსტანტინოპოლში.
მინი|იოანე თოხაბი. მენოლოგიონის (კალენდარი-ხატი) ნაწილი.
წყაროებში იოანეს შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები დაცული არაა. ასევე უცნობია მისი გვარის თუ ზედწოდების, „თოხაბის“ მნიშვნელობა. იოანეს ეკუთვნის სინის მთაზე დაცული 6 ხატი, მათ შორის ქრისტეს და ღვთისმშობლის ცხოვრების ამსახველი სცენები, რომელსაც თან ახლავს ბერძნული და ქართული (ნუსხური) წარწერები. 

ორ ხატზე იოანე თოხაბმა მლოცველის პოზაში საკუთარი თავიც გამოსახა და დაურთო ნუსხურით შესრულებული ქართულენოვანი ლოცვა. მიუხედავად ბერძნული განათლებისა და ბერძნულ კულტურულ გარემოში მოღვაწეობისა, იოანეს საჭიროდ მიუჩნევია საკუთარი წარმომავლობის და ეთნიკური კუთვნილების ხაზგასმა. უცნობია ვინ და როდის შესწირა ეს ხატები წმინდა ეკატერინეს მონასტერს, თუმცა, როგორც ჩანს, ისინი თავიდანვე ორენოვანი, ქართულ-ბერძნული საზოგადოებისთვის იყო განკუთვნილი.

## ლიტერატურა
* Nina Chichinadze. Representing Identities, The Icon of Ioane Tokhabi from Sinai. *Le Muséon* (2017), 130 (3-4): 401–420. doi: 10.2143/MUS.130.3.3259747.
* Zaza Skhirtladze. The Image of the Virgin on the Sinai Hexaptych and the Apse Mosaic of Hagia Sophia, Constantinople. *Dumbarton Oaks Papers* (2014), Vol. 68: 369–386; Trustees for Harvard University.
* Lidova, Maria (2009). The Artist’s Signature in Byzantium. Six Icons by Ioannes Tohabi in Sinai Monastery (11th-12th century); Opera Nomina Historiae. Giornale di cultura artistica; Scuola Normale Superiore di Pisa; ISSN 2036-8755.

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:XI საუკუნის ადამიანები
კატეგორია:XII საუკუნის ადამიანები
ნიკოლოზ ძიძიშვილი

**ნიკოლოზ ძიძიშვილი** (დ. 31 მარტი, 1907, ოზურგეთი — გ. აგვისტო, 1987) — ქართველი ფიზიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1947), პროფესორი (1948). 

## ბიოგრაფია 
ნიკოლოზ ძიძიშვილის ძირითადი შრომები ეხება რეცეპტორთა ფიზიოლოგიას. იკვლევდა ნერვული სისტემის მოქმედების ონტოგენეზის, ემოციათა ფიზიოლოგიის და სხვა საკითხებს. არის ლირიკული ლექსების ავტორი. საქართველოში ელექტროენცეფალოგრაფიული გამოკვლევების წამომწყები, რეცეპტორთა ფიზიოლოგიის პირველი სახელმძღვანელოს ავტორი.

## ჯილდოები
* 1961 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1947 — ივანე თარხნიშვილის სახელობის პრემია
* შრომის წითელი დროშის ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* რეცეპტორთა ფიზიოლოგია: სახელმძღვ. თბილ. უნ-ტის ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის, თბილისი, ცოდნა, 1964, გვ. 226
* ივანე ბერიტაშვილი: ცხოვრება და მოღვაწეობა, თბილისი, ნაკადული, 1962, გვ. 89

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ქართველი ფიზიოლოგები
კრისტოფერ ლოიდი

**კრისტოფერ ალენ ლოიდი** (; დ. 22 ოქტომბერი, 1938) — ამერიკელი მსახიობი. 1960-იანი წლებიდან მოყოლებული, მონაწილეობა აქვს მიღებული მრავალ თეატრალურ დადგმაში, ფილმებსა თუ ტელესერიალში. განსაკუთრებით ცნობილია ემეტ „დოკ“ ბრაუნის როლით ფილმების სერიაში „უკან მომავალში“ (1985–1990) და ემის ჯილდოთი აღნიშნული ჯიმ იგნატოვსკის როლით კომედიურ სერიალში „ტაქსი“ (1978–1983).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:ვალიელ-ამერიკელები
კატეგორია:Obie-ის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ვიდეო თამაშების მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლელუაშვილი

საკუთარი სახელი **ლელუაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვასილი ლელუაშვილი — პოლიტიკოსი
* ტარიელ ლელუაშვილი — ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლომაშვილი

საკუთარი სახელი **ლომაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანზორ ლომაშვილი — მეტალურგი
* ვაჟა ლომაშვილი — ფეხბურთელი
* ფარნა ლომაშვილი — ისტორიკოსი
* ჯიბო ლომაშვილი — ისტორიკოსი, თანამდებობის პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლონდარიძე

საკუთარი სახელი **ლონდარიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გელა ლონდარიძე — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* ტარიელ ლონდარიძე — სამხედრო პირი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნორმალური ხალხი

**„ნორმალური ხალხი“** — ირლანდიელი ავტორ სალი რუნის 2018 წლის რომანი. იგი არის მისი მეორე რომანი, რომელიც გამოსცა მეგობრებთან საუბრის შემდეგ. „ნორმალური ხალხი“ პირველად გამოქვეყნდა Faber & Faber-ის მიერ, 2018 წლის 30 აგვისტოს. წიგნი აშშ-ში ბესტსელერი გახდა, მისი გამოშვების პირველი ოთხი თვის განმავლობაში კი თითქმის 64000 ეგზემპლარი გაიყიდა. კრიტიკოსების მიერ აღიარებული და ემის ნომინირებული ამავე სახელწოდების სატელევიზიო ადაპტაცია BBC Three-სა და Hulu-ზე 2020 წლის აპრილიდან გადიოდა. „ნორმალური ხალხი“ არაერთმა გამოცემამ 2010-იანი წლების ერთ-ერთ საუკეთესო წიგნად დაასახელა.

## მოკლე შინაარსი
რომანი მოგვითხრობს ამბავს რთულ მეგობრობასა და ურთიერთობას ორ მოზარდს, კონელსა და მარიანს შორის, რომლებიც ორივე სწავლობენ იმავე საშუალო სკოლაში ქალაქ სლაიგოში  და, მოგვიანებით, დუბლინის ტრინიტის კოლეჯში (TCD). ის დაყენებულია 2008 წლის შემდგომი ირლანდიის ეკონომიკური ვარდნის დროს, 2011 წლიდან 2015 წლამდე. კონელი პოპულარული, სიმპათიური და უაღრესად ინტელექტუალური საშუალო სკოლის მოსწავლეა, რომელიც ურთიერთობას იწყებს არაპოპულარულ, შეშინებულ, თანაბრად ინტელექტუალ მარიანთან, რომლის დედაც კონელის დედას დამლაგებლად ასაქმებს. კონელი სირცხვილის გამო საიდუმლოდ ინახავს რომანს სკოლის მეგობრებისგან, მაგრამ ზაფხულის შემდეგ მარიანთან ერთად ტრინიტიში დასწრება და შერიგება უწევს. შეძლებული მარიანი უნივერსიტეტში ხდება ლამაზი და პოპულარული, ხოლო კონელი ცხოვრებაში პირველად იბრძვის, რომ სათანადოდ მოერგოს თანატოლებს. ეს ორი ერთმანეთის ცხოვრებას უნივერსიტეტის წლებში ავითარებს, რაც აძლიერებს მათ შორის კავშირს, რომელიც ამხელს მათ ტრავმებსა და დაუცველობას.

## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ირლანდიური რომანები
კატეგორია:სალი რუნის წიგნები
კატეგორია:Faber and Faber-ის წიგნები
კატეგორია:ირლანდიური რომანტიკული რომანები
საუბრები მეგობრებთან

**„საუბრები მეგობრებთან“** — ირლანდიელი მწერალ სალი რუნის 2017 წლის სადებიუტო რომანი. ეხება ორ ახალგაზრდა ქალს, რომლებიც დუბლინის ლიტერატურულ სცენაზე ხანდაზმულ წყვილთან შედიან ურთიერთობაში. რომანი გამოსცა Faber and Faber-მა და დაიმსახურა კრიტიკოსების მოწონება. ამავე სახელწოდების სატელევიზიო ადაპტაცია გამოვიდა 2022 წელს.

## შექმნის ისტორია
წიგნის წერა დაასრულა მაშინ, როდესაც ამთავრებდა ამერიკული ლიტერატურის სამაგისტრო საფეხურს. რომანი გამოქვეყნდა 2017 წლის ივნისში Faber and Faber-ის მიერ. ხოლო 2018 წელს ფოლიოს პრემიაზე.

## შინაარსი
დუბლინში კოლეჯის სტუდენტებს ფრენსისს (მთხრობელს) და მის საუკეთესო მეგობარსა და ყოფილ შეყვარებულს ბობის შენიშნავს მელისა, ესეისტი და ფოტოგრაფი. მელისა მათ სახლში ეპატიჟება, სადაც ხვდებიან მის მეუღლეს, ნიკს. ოთხივეს ცხოვრება სულ უფრო იხლართება, რადგან ფრენსისი რომანს იწყებს ნიკთან, ბობი და მელისა კი ერთმანეთს უახლოვდებიან.

## სქოლიო
კატეგორია:2017 წლის ირლანდიული რომანები
კატეგორია:სალი რუნის წიგნები
აშრაფ ჰეიბატოვი

**აშრაფ ნაზირ ოღლუ ჰეიბატოვი** (, დ. 18 თებერვალი, 1951) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, იუნესკოს ხელოვანთა ფედერაციის წევრი, ევროპაში აზერბაიჯანის კულტურის მოღვაწეთა ასოციაციის თავმჯდომარე, მშვიდობის საერთაშორისო ელჩი, კავშირის საპატიო წევრი, აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2018).

## ბიოგრაფია 
აშრაფ ჰეიბატოვი დაიბადა 1951 წლის 18 თებერვალს ბაქოში. დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტი 1979 წელს.
ის არის ევროპაში აზერბაიჯანის კულტურის მოღვაწეთა ასოციაციის თავმჯდომარე, მშვიდობის საერთაშორისო ელჩი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის საპატიო წევრი, რუსეთის მხატვართა კავშირისა და რუსეთის აღმოსავლეთმცოდნეობის საზოგადოების წევრი. ასევე იუნესკოს ხელოვანთა ფედერაციის წევრი 1991 წლიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
არიფ აზიზოვი

**არიფ მოჰუბალი ოღლუ აზიზოვი** (), დ. 1943 წლის 3 იანვარი, ბაქო) ― აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის ერთ-ერთი მსოფლიოში ცნობილი თანამედროვე მხატვარი, ასევე თავისი ქვეყნის მშვიდობის ელჩი და აზერბაიჯანის ხელოვნებისა და კულტურის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2018). 

## ბიოგრაფია 
არიფ აზიზი დაიბადა 1943 წლის 3 იანვარს ბაქოში.
1962 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტი. 5 წელი მოსკოვში გრაფიკულ დიზაინს სწავლობდა. 1970-იანი წლების დასაწყისიდან ასწავლიდა სახვით ხელოვნებას ხელოვნების სკოლებში.

2005 წელს დაიკავა სტამბოლის ბილკენტის უნივერსიტეტის ფერწერის კათედრა, სადაც 2007 წლამდე დაჰყო. ამის შემდეგ იგი გახდა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის დეკანი.
თავის შწმოქმწდებაში აზიზოვი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს პეიზაჟებს. ის აერთიანებს ადამიანის სახეს სამშობლოს ტრადიციულ ორნამენტებთან, ასევე აფრიკაში, მოსკოვში, პარიზში, თურქეთსა და ინდოეთში მოგზაურობის დროს შეგროვებულ შთაბეჭდილებებთან.
ითვლება, რომ აზიზოვს დიდი წვლილი მიუძღვის აბსტრაქტული ხელოვნების სკოლის ჩამოყალიბებაზე, რამაც გავლენა მოახდინა ბევრ ახალგაზრდა აზერბაიჯანელ მხატვარზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
მაიკლ კოლინზი

მინი|მაიკლ კოლინზი
**მაიკლ კოლინზი** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1930, რომი, იტალიის სამეფო — გ. 28 აპრილი, 2021, ნეიპლზი, აშშ) — აშშ-ს ასტრონავტი მფრინავი, სამხედრო-საჰაერო ძალების პოლკოვნიკი.

## ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა აშშ-ის სამხედრო აკადემია. 1963 წელს ჩაირიცხა ასტრონავტთა ჯგუფში. 1966 წლის 18-21 ივლისს ჯ. იანგთან ერთად იფრინა კოსმოსში კოსმოსური ხომალდ ჯემინი 10-ით, რომლის დროსაც ორჯერ გამოვიდა ღია კოსმოსში. 1969 წლის 16-24 ივლისს მონაწილეობდა კოსმოსურ ხომალდ აპოლო 11-ს ისტორიულ ფრენაში, რომლის დროსაც ნ. არმსტრონგი და ე. ოლდრინი პირველნი გავიდნენ მთვარეზე. 19-22 ივლისს იფრინა სელენოცენტრულ ორბიტაზე, მოახდინა მთვარის ნაკვეთურის განაპირაპირება (მთვარეზე დასაშვებად) და ხელახალი შეპირაპირება ხომალდთან. 

მის სახელს ატარებს მთავრის უკანა მხარის კრატერი — კოლინზი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ამერიკელი კოსმონავტები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:ჰარვარდის ბიზნესის სკოლის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ჯამილ მუფიდზადე

**ჯამილ მირ იუსიფ ოღლუ მუფიდზადე** (; დ. 24 თებერვალი, 1934, ორდუბადი — გ. 20 დეკემბერი, 2019, ბაქო) — აზერბაიჯანელი გრაფიკოსი. აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (2002).

## ბიოგრაფია 
ჯამილ მუფიდზადე დაიბადა 1934 წლის 24 თებერვალს ორდუბადში. ის ოჯახში მეხუთე შვილი იყო. მისი მამა ბუღალტერად მუშაობდა, დედა კი დიასახლისი იყო. პატარაობიდანვე უყვარდა ხატვა. პირველი სპეციალიზებული განათლება 1948-1955 წლებში ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში მიიღო. მისი სადიპლომო ნამუშევარი იყო ნახატი „ექსპონატების გაგზავნა საკავშირო გამოფენაზე“. 1955-1956 წლებში სწავლობდა კიევის საშუალო სამხატვრო სკოლაში, სადაც დაინტერესდა ოფორტით.

ჯამილ მუფიდზადე 1959 წლიდან 1962 წლამდე სწავლობდა ხარკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში. სწავლის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ბაქოში, სადაც მას სახელოსნო და პატარა ბინა გადასცეს „იჩერი შეჰერში“.

1957 წლიდან იღებს მონაწილეობას გამოფენებში.

მხატვრის ნამუშევრები ინახება აზერბაიჯანის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში, სახელმწიფო სამხატვრო გალერეაში, აღმოსავლური ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში (მოსკოვი), მაქსიმ გორკის სახლ-მუზეუმში (მოსკოვი), ლუდვიგის მუზეუმში (გერმანია), ულან-ბატორის ხელოვნების მუზეუმში (მონღოლეთი) და კერძო კოლექციები მთელ რიგ ქვეყნებში.

ჯამილ მუფიდზადე ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის გრაფიკის განყოფილებას.

მუფიდზადე ბევრს მოგზაურობდა. მან გამოსცა წიგნი „დედამიწის 4/5“, რომელშიც მოთავსებულია მისი ფოტოგრაფიული მოგონებები და მოგზაურობის დროს შესრულებული ნამუშევრები.

გარდაიცვალა 2019 წლის 20 დეკემბერს ბაქოში.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
დილან თომასის პრემია

**დილან თომასის პრემია** () — წამყვანი ლიტერატურული პრემია ახალგაზრდა მწერლებისთვის. გაიცემა ყოველწლიურად. პრემიას სახელი უელსელი მწერლისა და პოეტის დილან თომასის პატივსაცემად უწოდეს. ლაურეატს გადაეცემა 30&nbsp;000 გირვანქა სტერლინგი. გაიცემა 40 წლამდე ასაკის ინგლისურ ენაზე მომუშავე მწერლებისათვის. პრემია თავდაპირველად ორ წელიწადში ერთხელ გაიცემოდა, მაგრამ 2010 წელს გახდა ყოველწლიური ჯილდო.. პრემიაზე განაცხადის შეტანა შეუძლიათ გამომცემლებს, რედაქტორებს ან წარმომადგენლებს, თეატრალური დადგმებისა და სცენარისათვის — პროდიუსერებს.

დილან თომას ლიტერატურული პრემია პირველად გაიცა 1980-იან წლებში, ეწოდებოდა დილან თომას ჯილდო, უესტმინსტერის სააბატოში პოეტის მემორიალური დაფის გახსასთან დაკავშირებით. თანმდევ კონცერტზე შეგროვებული ზედმეტი თანხით დააწესეს ყოველწლიური ჯილდო 1000 ფუნტი სტერლინგის ოდენობით. რამდენიმე წლის შემდეგ პრემიის გაცემა ფინანსების ნაკლებობის გამო შეწყდა. განსხვავებული ფორმით აღდგა 2004 წელს, Electronic Data Systems-ის სპონსორობით, რომელიც იმ დროს Swansea-ს ერთ-ერთი უმსხვილესი დამსაქმებელი იყო.

პრემია გაიცემა ლიტერატურის იმ სხვადასხვა სფეროში, რომელშიც დილან თომასი გამოირჩეოდა, მათ შორის პოეზია, პროზა, მხატვრული დრამა, მოთხრობების კრებულები, რომანები, ნოველები, თეატრალური პიესები და სცენარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Dylan Thomas Prize, official website

## სქოლიო
კატეგორია:დილან თომასი
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ლიტერატურული ჯილდოები
კატეგორია:ახალგაზრდა მწერლების საპატიო ლიტერატურული ჯილდოები
სილიბისტრო ლომჯარია

**სილიბისტრო შევარდენის ძე ლომჯარია** (დ. 1875, სოფელი ჭანიეთი, ოზურგეთის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. ) — ქართველი რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში.

## ბიოგრაფია
1901 წელს შევიდა მუშათა სოციალ-დემოკრატიულ წრეში. 1901 წლის 31 დეკემბერს ბათუმში ლომჯარიას ბინაზე ი. სტალინის ხელმძღვანელობით შეიქმნა ბათუმის სოციალ-დემოკრატთა ჯგუფი. ლომჯარიამ აქტიური მონაწილეობა მიიღო როტშილდის ქარხნის მუშათა 1902 წლის გაფიცვასა და ბათუმის მუშათა 9 მარტის დემონსტრაციაში, რის გამოც დააპატიმრეს. 2 ივნისს გაათავისუფლეს და პოლიციის განსაკუთრებული ზედამხედველობა დაუწესეს. როტშილდის ქარხანაში ლომჯარია კვლავ განაგრძობდა რევოლუციურ მოღვაწეობას. 1903 წლის 22 ივნისს სასიკვდილოდ დაჭრეს. ცნობა ლომჯარიას დღუპვისა და დაკრძალვის შესახებ დაიბეჭდა ლენინურ „ისკრაში“ (1903 წლის 1 აგვისტო №5).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1903
The Bridge (სტინგის ალბომი)

***The Bridge*** — ბრიტანელი მომღერლის და სიმღერების ავტორის სტინგის მეთხუთმეტე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 2021 წლის 19 ნოემბერს ამჟამად არარსებულ ლეიბლ A&M Records-ის, Cherrytree Music Company-ს და Interscope Records-ის მიერ. ეს არის მუსიკოსის პირველი როკ-ალბომი 2016 წლის *57th & 9th*-ის შემდეგ. მასზე პირველად მრავალი წლის შემდეგ უკრავს ბრენფორდ მარსელისი (საქსოფონი და კლარნეტი), ისევე, როგორც მანუ კაჩე (დასარტყმელი საკრავები).

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:2021 წლის ალბომები
კატეგორია:ალბომები COVID-19-ის პანდემიის გავლენით
კატეგორია:სტინგის ალბომები
კატეგორია:A&M Records-ის ალბომები
კატეგორია:Interscope Geffen A&M Records-ის ალბომები
My Songs

***My Songs*** — ბრიტანელი სიმღერების ავტორის და მომღერლის სტინგის მეთოთხმეტე სტუდიური ალბომი და მის კარიერაში — რიგით მეორე მანამდე არსებული მასალის ხელახალი ვერსიებით (2010 წლის *Symphonicities*-ის შემდეგ). იგი გამოიცა 2019 წლის 24 მაისს.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## გამოცემების ისტორია
## სქოლიო
კატეგორია:2019 წლის ალბომები
კატეგორია:A&M Records-ის ალბომები
კატეგორია:სტინგის ალბომები
კატეგორია:ალბომები მარტინ კირსცენბაუმის პროდიუსერობით
ჩიფლაქი (ჩანაქკალეს რაიონი)

**ჩიფლაქი** () — სოფელი თურქეთში, ჩანაქკალეს პროვინციაში, ჩანაქკალეს რაიონში.

ანტიკური ქალაქ ტროასთან მდებარე ერთ-ერთი ძველი თურქული სოფელია.  2018 წელს, „ტროას წლის“ ფარგლებში *ეთნო სოფლად* გამოცხადდა. სოფელი, ჩანაქკალე-იზმირის ტრასიდან 3 კმ, ხოლო ქალაქ ჩანაქკალედან 28 კმ დაშორებით მდებარეობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანაქკალეს რაიონის სოფლები
Andre 3000

**ანდრე ლორელ ბენჯამინი** (დ. 27 მაისი, 1975), უფრო მეტად ცნობილი სასცენო ფსევდონიმით **André 3000**  — ამერიკელი რეპერი, მომღერალი, მუსიკოსი, ფლეიტისტი, სიმღერების ავტორი, მუსიკალური პროდიუსერი და მსახიობი. უფრო მეტად ცნობილია, როგორც სამხრეთული ჰიპ-ჰოპის შემსრულებელი Outkast-ის მონაწილე. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო რეპერად, რომელიც თემატურ პუბლიკაციებში ნახსენებია ჟურნალებში *Billboard*, *Complex*, *The Source*, და About.com-ზე.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომი
* *New Blue Sun* (2023)

;EP
* *Look Ma No Hands* (2018)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:Outkast-ის წევრები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Hey, Hey, Rise Up!

„**Hey, Hey, Rise Up!**“ (იგივე „**Hey Hey Rise Up**“) — ინგლისური როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სახელით გამოცემული სიმღერა. იგი გამოვიდა ციფრულ პლატფორმებზე, 2022 წლის 8 აპრილს. სიმღერა ეფუძნება უკრაინულ 1914 წლის ჰიმნს „ოი უ ლუზი ჩერვონა კალინა“. მასში ჟღერს ჯგუფ BoomBox-ის ვოკალისტ ანდრეი ხლივნიუკის ხმა.

„Hey, Hey, Rise Up!“ არის პინკ ფლოიდის სახელით გამოცემული პირველი სინგლი, 2014 წლის „Louder than Words“-ის შემდეგ. ჯგუფის გიტარისტმა, დეივიდ გილმორმა, სიმღერა სხვებთან ერთად ჩაწერა უკრაინის მხარდასაჭერად, რუსეთის ამ ქვეყანაში 2022 წელს შეჭრის შემდეგ. მეტ უაიტკროსმა აგრეთვე გადაიღო სიმღერის ოფიციალური ვიდეო, რომელშიც დეივიდ გილმორი, ნიკ მეისონი და დამატებითი მუსიკოსები სიმღერას უკრავენ ომის კადრების ფონზე. ფიზიკური სახით სიმღერა CD-ზე და გრამფირფიტაზე გამოიცა 2022 წლის 15 ივლისს, ხოლო მის B-მხარეზე წარმოდგენილი იყო ჯგუფის 1994 წლის „A Great Day for Freedom“-ის ახალი ვერსია. სიმღერის გავრცელებიდან შემოსული თანხა გადაეცა უკრაინას.

## პერსონალი
*დეივიდ გილმორი – გიტარა
*ნიკ მეისონი – დასარტყმელი საკრავები
*ანდრეი ხლივნიუკი – ვოკალები
*გაი პრეტი – ბას-გიტარა
*ნიტინ სონი – კლავიშებიანი საკრავები
*რომენი გილმორი / დეივიდ გილმორი – დამატებითი ვოკალები
*უკრაინის ეროვნული ხალხური გუნდი – გუნდის ხმები
;ტექნიკური
*პროდიუსერი – დეივიდ გილმორი
*თანაშემწე – დეიმონ იდინსი
;მხატვრობა
* იოსან ლეონი – მზესუმზირის ნახატი გარეკანის წინა მხარე
* სტივ ნი / Blade Design Ltd – დიზაინი

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:2022 წლის სინგლები
კატეგორია:2022 წლის სიმღერები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით
კატეგორია:Rhino Entertainment-ის სინგლები
კატეგორია:Columbia Records-ის სინგლები
კატეგორია:Sony Music-ის სინგლები
ადოლფ სტოკლე

**ადოლფ სტოკლე** (; დ. 30 სექტემბერი, 1871 — გ. 3 ნოემბერი, 1949) — ბელგიელი ინჟინერი, ფინანსისტი და კოლექციონერი. ის მეტადრე ცნობილია 1907-1911 წლებში ბელგიაში მისივე დაკვეთით აშენებული სტოკლეს სასახლის გამო.

## ბიოგრაფია
სტოკლე დაიბადა ბელგიელი ბანკირების ოჯახში სენტ-ჟილში, 1871 წლის 30 სექტემბერს. სწავლობდა ბრიუსელის თავისუფალ უნივერსიტეტში სამოქალაქო ინჟინერიის სპეციალობით შემდეგ, 1894 წლიდან მუშაობდა იტალიურ და ავსტრიულ სარკინიგზო კომპანიებში. 1904 წელს ის ბელგიაში დაბრუნდა და დაიწყო მუშაობა Compagnie Internationale de Chemins de Fer-ში (1927 წლიდან იყო მისი ხელმძღვანელი)
*ვაჟიშვილი — რენე სტოკლე (René Stoclet; 1902-1934);
*ვაჟიშვილი — ჟაკ სტოკლე (Jacques Stoclet; 1903-1961). დაქორწინებული იყო ანი გერტზე (Anny Geerts; 1907-2002);
**ქალიშვილი
**ქალიშვილი
**ქალიშვილი
**ქალიშვილი
*ქალიშვილი — რაიმონდე სტოკლე (Raymonde Stoclet; 1897-1963). გათხოვილი იყო ლუსიენ ფერონზე (Lucien Feron).
**დენის ფერონი (Denis Lucien Emile Feron; 1928-2015);
**მიშელ ფერონი (Michel Feron; 1923-2014);
**სიუზან ფერონი (Suzanne Feron; 1921).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:ბელგიელი ინჟინრები
კატეგორია:ბელგიელი ფინანსისტები
კატეგორია:ბელგიელი კოლექციონერები
მამალი

[მინი| მამალი დადის [ქათამი|ქათმებს შორის]]
**მამალი** — მამრობითი სქესის ქათამი. ფართო გაგებით ეწოდება მამრობითი სქესის ყველა ორგანიზმს.

მამალი გარეგნულად დედლისაგან განირჩევა დიდი ბიბილოთი, ასევე გაშლილი და ხშირად მრავალფეროვანი ბოლოთი. დედლის მსგავსად, ისიც მრავალ ხმოვან სიგნალს გამოსცემს. მამლის რეპერტუარში დაახლოებით 24 განსხვავებული ხმოვანი სიგნალია. ყივილი 90 დეციბელს აღწევს.
მარჯვნივ|მინი|150x150პქ| მამლის გამოსახულება მონეტაზე

## მამალი მსოფლიოს ხალხთა კულტურაში 
სხვადასხვა ქვეყნის ფოლკლორში ხშირად გვხვდება მამლის გამოსახულება. მამალი საფრანგეთიის ერთ-ერთი ნაციონალური სიმბოლოა; გალიაში მამალი წმინდა ცხოველი იყო. შავი მამალი გამოსახულია ანგოლას სრული დამოუკიდებლობის ეროვნული კავშირის (UNITA) ემბლემაზე (ჟონას სავიმბის პარტიზანული ომის სიმბოლო).

მამლის საშუალებით მკითხაობას „ალექტრიომანტიზმი“ ეწოდება.

## სქოლიო  
კატეგორია:ქათმები
ბოლო სეზონი (სერიალი)

**ბოლო სეზონი** — ქართული სპორტული დრამატული სერიალი. იგი მოგვითხრობს „კრისტალბეთ ეროვნულ ლიგა 2“-ში მოასპარეზე გუნდის, „მიმინო 1919“-ის შესახებ, რომელიც ბოლო სეზონს ატარებს. სერიალი კომპანია Film ayslum-მა „კრისტალბეთის“ მხარდაჭერით შექმნა და მისი პრემიერა 2023 წლის 5 ნოემბერს გაიმართა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბოლო სეზონის ოფიციალური საიტი 
*კრისტალსპორტის სტატია 

კატეგორია:ქართული ტელესერიალები
კატეგორია:2020-იანი წლების ტელესერიალები
The Dark Side of the Moon 50th Anniversary

***The Dark Side of the Moon 50th Anniversary*** — პროგრესული როკ ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1973 წლის ორიგინალური ალბომის ხელახალი გამოცემა ბოქს-სეტის სახით. იგი გამოვიდა 2023 წლის 24 მარტს, Pink Floyd Records-ზე. ბოქს-სეტის გამოცემის თან ერთვოდა ხუთი ციფრული სინგლის გამოსვლაც.

## სიმღერების სია
### *The Dark Side of the Moon (2023 წლის რემასტერი)* 
### *The Dark Side of the Moon Live at Wembley 1974* 
CD-ზე და ციფრულ ვერსიებში სიმღერები წარმოდგენილია ქვემოთ მოცემული ხანგრძლივობით. გრამფირფიტაზე „Money“, „Any Colour You Like“ და „Eclipse“ შემოკლებულია.

'''*Money/Any Colour You Like* 7" სინგლი**

***Us And Them/Time* 7" სინგლი**

## პერსონალი
***The Dark Side of the Moon***

**პინკ ფლოიდი**
* დეივიდ გილმორი&nbsp;– ვოკალი, პედლის სტილ გიტარა, ელექტრონული გიტარები, სინთეზატორი VCS3, პროდიუსერი
* ნიკ მეისონი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია, ფირის ეფექტები, პროდიუსერი
* როჯერ უოტერსი&nbsp;– ბას გიტარა, ვოკალი, სინთეზატორი VCS3, ფირის ეფექტები, პროდიუსერი
* რიჩარდ რაიტი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები, ვოკალი, სინთეზატორი VCS3, პროდიუსერი

**სხვა მუსიკოსები**

* დიკ პერი&nbsp;– საქსოფონი - „Money“ და „Us and Them“
* კლერ ტორი&nbsp;– ვოკალი „The Great Gig in the Sky“-ში
* ლესლი დანკანი&nbsp;– ბეკ-ვოკალი
* ბერი სეინტ ჯონი&nbsp;– ბეკ-ვოკალი
* ლიზა სტრაიკი&nbsp;– ბეკ-ვოკალი
* დორის ტროი&nbsp;– ბეკ-ვოკალი

**სხვა პერსონალი'''
* ალან პარსონსი&nbsp;– ინჟინერი
* პიტერ ჯეიმზი&nbsp;– დამხმარე ინჟინერი (ალბომის პირველ აშშ გამოცემზე შეცდომით მითითებულია, როგორც 'პიტერ ჯონსი')
* კრის თომასი&nbsp;– მიქსის კონსულტანტი
* ჯორჯ ჰარდი&nbsp;– ილუსტრაციები, მხატვრობა
* Hipgnosis&nbsp;– დიზაინი, ფოტოგრაფია
* ჯილ ფურმანოვსკი&nbsp;– ფოტოგრაფია
* ჯეიმზ გათრი&nbsp;– საიუბილეო გამოცემების (20 და 30 წლისთავისათვის მიძღვნილი) აუდიო-მასტერინგი, 5.1 მიქსის ავტორი
* დაგ საქსი&nbsp;– საიუბილეო გამოცემების (20 და 30 წლისთავისათვის მიძღვნილი) აუდიო-მასტერინგი
* დეივიდ სინკლერი&nbsp;– კომპაქტ დისკის ანოტაცია
* სტორმ თორგერსონი&nbsp;– საიუბილეო გამოცემების (20 და 30 წლისთავისათვის მიძღვნილი) დიზაინი
* დრიუ ფოგელი&nbsp;– მხატვრობა და ფოტოგრაფია საიუბილეო გამოცემებზე

***The Dark Side of the Moon Live at Wembley 1974***

**პინკ ფლოიდი**

* დეივიდ გილმორი – გიტარები, ვოკალები, ორგანი Hammond „The Great Gig in the Sky“-ში
* როჯერ უოტერსი – ბასი, ვოკალი
* რიჩარდ რაიტი – კლავიშებიანი საკრავები ვოკალები, აზიმუთ კოორდინატორი
* ნიკ მეისონი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

;აგრეთვე

* დიკ პერი – საქსოფონები
* The Blackberries – ბეკ-ვოკალები, წამყვანი ვოკალები „The Great Gig in the Sky“-ში
** ვანეტა ფილდსი
** კარლენა უილიამსი

## ჩარტები
## სქოლიო
## სქოლიო
კატეგორია:2023 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის კომპილაციური ალბომები
სკარდუ

**სკარდუ** () — ქალაქი პაკისტანის ადმინისტრირებადი გილგიტ-ბალტისტანის ტერიტორიაზე, ქაშმირის კონფლიქტურ რეგიონში. ამავე სახელწოდების მქონე რაიონისა და ბალტისტანის დანაყოფის დედაქალაქი. საშუალოდ ზღვის დონიდან 2 500 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს, სკარდუს ხეობაში, მდინარე ინდისა და შიგარის შესართავთან. ქალაქიდან მახლობლად მდებარე ყარაყორუმის მთიანეთის 8 000-იანი მწვერვალებისკენ გასვლაა შესაძლებელი. მდინარე ინდი ყარაყორუმს ლადაქის ქედისგან გამოყოფს.

## ეტიმოლოგია
სკარდუს სახელწოდება ბალტის ენიდან მომდინარეობს და „ორ მაღლობს შორის დაბლობს“ ნიშნავს. ორი მაღალი ადგილი ქალაქი შიგარი და სატპარის ტბაა. ადგილობრივები ქალაქის სახელს ზოგჯერ ისე წერენ, როგორც გამოითქმის: སྐར་དོ་. მაგრამ ზემოთ მოყვანილი მნიშვნელობა შეესაბამება ტიბეტურ სიტყვას: མདོ. ბალტის ისტორიის მანძილზე, ორმხრივი ბგერა *მ*, როგორც წინსართი, დაიკარგა, ხოლო ხმოვანი *ო* *უ*-დ გადაიქცა, ისევე როგორც ტიბეტურის ბევრ სხვა დიალექტში.

სკარდუ პირველად XVI საუკუნის პირველ ნახევარში იხსენიება. მირზა ჰაიდარი (1499-1551) *ასკარდუს* XVI საუკუნის ტექსტში *Tarikh-i-Rashidi Baltistan* აღწერს. ევროპულ ლიტერატურაში სკარდუ პირველად მოხსენიებულია ფრანსუა ბერნიესთან (1625-1688), რომელიც ქალაქს *ესკერდუდ* მოიხსენიებს. ამის შემდეგ ევროპაში შექმნილ აზიის რუკებზე სკარდუცაა დატანილი. რუკაზე *Indiae orientalis nec non insularum adiacentium nova descriptio*, რომელიც ნიდერლანდელმა გრავიორმა, ნიკოლას ვიშერ II-მ 1680-1700 წლებში გამოაქვეყნა, ქალაქი დატანილია *Eskerdow-ს* სახელწოდებით.

## მდებარეობა
სკარდუს ხეობა მდინარე ინდისა და შიგარის შესართავთან მდებარეობს. ხეობის სიგანე 10 კმ-ია, ხოლო სიგრძე ― 40 კმ. მახლობლად მდებარე ყარაყორუმში მიმდინარე აქტიური ეროზიის გამო სკარდუს ხეობაში დიდი რაოდენობით დეპოზიტი ილექება. მეცნიერთა შეფასებით, მდინარე ინდისა და შიგარის ხეობის მყინვარების მოქმედების შედეგად სკარდუს ხეობის გაფართოება 3.2 მილიონი წლის წინ დაიწყო და ჰოლოცენამდე (დაახლოებით 11 700 წლის წინ) გაგრძელდა.

## ტურიზმი
ს მახლობლად მდებარეობს, რომელიც მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი მყინვარია.]]
სკარდუ გილგიტთან გილგიტ-ბალტისტანის მთავარი ტურისტული დანიშნულების ადგილია. რეგიონის მთიანი რელიეფი, სადაც მსოფლისო 14 8 000-იანი მწვერვალიდან 4 მდებარეობს, ტურისტებს, მოლაშქრეებსა და მთამსვლელებს მთელი მსოფლიოდან იზიდავს. ტურისტული სეზონი აპრილიდან ოქტომბრამდე გრძელდება. სკარდუში მდებარეობს აეროპორტი, რომელიც საერთაშორისო ფრენებსაც ახორციელებს.

სკარდუში მდებარე მთავარი ტურისტული დანიშნულების ადგილებია: დეოსაის ეროვნული პარკი, სკარდუს ფორტი, შიგარის ფორტი, კაჩურის ტბები, სატპარის ტბა და სხვ.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბალტისტანი
*ლადექი
*გილგიტ-ბალტისტანი

## ბიბლიოგრაფია
*
**
*
**
*
*
*

## დამატებითი საკითხავი
*Jettmar, Karl et al. (1985): *Zwischen Gandhara und den Seidenstrassen: Felsbilder am Karakorum Highway: Entdeckungen deutsch-pakistanischer Expeditionen 1979–1984*. 1985. Mainz am Rhein, Philipp von Zabern.
*Jettmar. Karl (1980): *Bolor & Dardistan*. Karl Jettmar. Islamabad, National Institute of Folk Heritage.

## რესურსები ინტერნეტში
*Skardu – Emerging Pakistan 

## სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის ქალაქები
კატეგორია:გილგიტ-ბალტისტანის ისტორია
მარსაგიშვილი

საკუთარი სახელი **მარსაგიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დათო მარსაგიშვილი — მოჭიდავე (თავისუფალი სტილი)
* რომან მარსაგიშვილი — სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი, სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* საველ მარსაგიშვილი — თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ჯამბული (ფილმი)

**ჯამბული** () — საბჭოთა მხატვრული ფილმი, რომელიც გადაღებულია 1952 წელს რეჟისორ ეფიმ ძიგანის მიერ ალმა-ატის კინოსტუდიაში.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 1953 წლის 25 მაისს. ფილმი შავ-თეთრია, მაგრამ არსებობს რესტავრირებული ფერადი ვერსიაც.

## სიუჟეტი
ფილმში მოთხრობილია ცნობილი ყაზახი პოეტ-აკინის, ჯამბულ ჯაბაევის ცხოვრებისა და შემოქმედების ისტორია.

## როლებში
* შაკენ აიმანოვი — ჯამბული 
* ყურმანბეკ ჯანდარბეკოვი — ქადირბაი 
* მიხეილ გელოვანი — ი. ბ. სტალინი 
* ეფიმ კოპელიანი — ა. ი. მიქოიანი 
* გარიფულა კურმანგალიევი — შაიმუჰამედი 
* გერმან ხოვანოვი — ვასილი ვლასოვი 
* ხაზიფა აბუგალიევა — ალმა 
* კონსტანტინ ადაშევსკი — გუბერნატორი 
* ელიუბაი უმურზაკოვი — სუიუნბაი 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:1952 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კინოსტუდია „ყაზახფილმის“ ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
ჯერემაია ბლეკი

**ჯერემაია სალივან ბლეკი** (; დ. 10 იანვარი, 1810 – გ. 19 აგვისტო, 1883) — ამერიკელი სახელმწიფო მოღვაწე და იურისტი. 1851 წლიდან 1857 წლამდე იყო პენსილვანიის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე. მსახურობდა პრეზიდენტ ჯეიმზ ბიუკენენის კაბინეტში, ჯერ — გენერალური პროკურორის (1857–1860), შემდეგ კი სახელმწიფო მდივნის (1860–1861) თანამდებობაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1810
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1883
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის გენერალური პროკურორები