open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზემო სურები

**ზემო სურები** — სოფელი საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (გურიის მხარე), ზემო სურების ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო სურები, თავსურები, ტობახჩა, შველაურ-ციციბაური, ჩაკიტაური, წითელგორა, ჭალა-ქადაგაური).

მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სუფსის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 640 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 25 კმ-ის და საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 44 კმ-ის დაშორებით. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## ისტორია
XIX საუკუნეში სოფელში იდგა ღვთისმშობლის ეკლესია. ზემო სურების თემი შეიქმნა 1920 წელს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუა სურები

**შუა სურები** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფელი შუა სურები). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 440 მ., ჩოხატაურიდან 18 კმ, საჯავახოდან (რკინიგზის უახლოესი სადგური) 38 კმ. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ლომისკარელის ეკლესია. სოფელში არის საჯარო სკოლა. 1920 წელს გამოეყო სურების თემს და ჩამოყალიბდა ცალკე თემად.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 178 ადამიანი.

## ეკლესია
შუა სურებში იდგა წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელიც ლომისკარელად იწოდებოდა. ტაძარი ერისთავ-შარვაშიძეების კუთვნილებას წარმოადგენდა. დავით შარვაშიძემ და მისმა ძმამ, ზაალმა წმინდა გიორგი ლომისკარელის სამწყსო უბოძა ტრაპაიძეებს. ანიზდარ ტრაპაიძეს განუახლებია ლომისკარელის ჯვარი. ტაძარში დაცული იყო ადგილობრივთა წარმოდგენით სასწაულმოქმედი ლომისკარელის ხატი. თუ ვინმე რაიმეს დაკარგავდა, ან მოჰპარავდნენ, დამნაშავეს ამ ხატზე გადასცემდა. შემდგომ ლომისკარელის ხატი სოფელ ბუკისციხეში იყო დასვენებული, საიდანაც ის გაიტაცეს 1905 წლის რევოლუციის დროს.

## გალერეა

Shua Surebi church.jpg|
Shua Surebi village center.jpg|
Shua Surebi2.jpg
Shua Surebi building.jpg

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდივანი

**დიდივანი**, *ვანი* — თემი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ყოფილი ქვემო სურები. მოიცავს სოფლებს: გაღმა დობირო, გამოღმა დობირო, გურისტყე. მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში. თემის სახელწოდება აღნიშნავს კარგ, ლამაზ ადგილს. თემის ტერიტორიაზე, გაღმა და გამოღმა დობიროს შორის მოედინება მდინარე ვანისწყალი.

## ისტორია
თემის ტერიტორიაზე, ე. წ. რცხილის გორაზე 1985 წელს აღმოჩნდა ძვ. წ. XIII საუკუნის ბრინჯაოს ნივთების განძი, რომელიც ცნობილია დიდი ვანის განძის სახელით. განძი დაცულია ნიკო ბერძენიშვილის სახელობის ჩოხატაურის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.სოფელში დაიბადა და აქვე დაამთავრა სკოლა ნოე რამიშვილმა. ამავე სკოლაში 1897-1902 წლებში სწავლობდა ილია სიხარულიძე. დიდივანის თემი შეიქმნა 1920 წელს.

## მოსახლეობა
## გალერეა

River Supsa in Surebi.jpg|მდინარე სუფსა
Riv. Supsa in Surebi.jpg|ხიდი მდინარე სუფსაზე

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:გურიის თემები
გაღმა დობირო

**გაღმა დობირო** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, დიდივანის თემში. მდებარეობს გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 440 მ., ჩოხატაურიდან 16 კმ., გურისტყიდან 4 კმ. საჯავახოდან 36 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა. დობირო გურული დიალექტის მიხედვით ნიშნავს ვაკე ადგილს, სადაც ხეებია აშვებული.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გურისტყე

**გურისტყე** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, დიდივანის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გამოღმა დობირო, გაღმა დობირო, გურისტყე). 

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 200 მ., ჩოხატაურიდან 12 კმ., საჯავახოდან 32 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მემინდვრეობა, მეცხოველეობა. სოფელში დგას დიდი ვანის საჯარო სკოლა. სოფლის ტერიტორიაზე არის გაბროს და ტუფის საბადოები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 37 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაბლაციხე

**დაბლაციხე** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დაბლაციხე, საყვავისტყე). 

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვენა მხარეს, გურიის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 4 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 24 კმ. სოფელში არის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, ნიკო მარის სახლ-მუზეუმი, საჯარო სკოლა.

## ისტორია 
დაბლაციხეს ადრე საყვავისტყე ეწოდებოდა, შემდეგ მის ერთ ნაწილს, რომელიც ბუკისციხის ქვემოთ მდებარეობს, დაბლაციხე უწოდეს. სოფელში ნაპოვნია ძვ. წ. II ათასწლლეულის დასასრულის – I ათასწლეულის დასაწყისის კოლხური ცული (დ. ქორიძისეული IV სახეობა), რომელიც დაცულია ჩოხატაურის მუზეუმში. გვიან შუა საუკუნეებში თავად გურიის ერისთავთა მფლობელობაში იყო.1820-იან წლებში გურიის ხელისუფლების მიწვევით სოფელში მეურნეობა მოაწყო შოტლანდიელმა იაკობ მარმა. შედიოდა ერკეთის სასოფლო საზოგადოებაში. 1899 წელს ძმებმა შარაშიძეებმა დააარსეს სამეურნეო სკოლა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მევენახეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 279 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
* იაკობ მარი
* ერმილე შარაშიძე
* თენგიზ ჟღენტი
* ქეთევან ჯორჯაძე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იანეული

**იანეული** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ბუკისციხის თემში (სოფლები: ბუკისციხე, იანეული). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 240 მ. ჩოხატაურიდან 9 კმ, საჯავახოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 28 კმ. XIX საუკუნეში სოფელი გამორჩეული იყო თამბაქოს უხვი პლანტაციებით. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მევენახეობა, მესიმინდეობა. სოფელში არის საბავშვო ბაღი.
 და საჯარო სკოლა.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზაზა გოროზია

**ზაზა გოროზია** (დ. 11 თებერვალი, 1975, ქ. მარტვილი) — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრი 2011 წლის 20 ოქტომბერიდან – 2012 წლის 25 ოქტომბრამდე.

## ბიოგრაფია 
ზაზა გოროზია დაიბადა მარტვილის რაიონში 1975 წლის 11 თებერვალს. დაამთავრა მარტვილის მე-2 საშუალო სკოლა. 1992-1999 წლებში სწავლობდა თბილისის სამედიცინო აკადემიაში. შემდეგ სწავლა განაგრძო ასპირანტურაში, ჯანდაცვის მართვისა და ორგანიზაციის სპეციალობით. 

2000-2001 წლებში მუშაობდა იუსტიციის სამინისტროს ჯანდაცვის დეპარტამენტში სტაჟიორად, ხოლო შემდეგ გადაყვანილ იქნა კოლონიის მთავარ ექიმად. 2001-2002 წლებში გაიარა სამხედრო სავალდებულო სამსახური. 2003 წელს მუშაობდა ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში წევრად. 

2003-2005 წლებში მუშაობდა თბილისის მერიის ჯანდაცვისა და სოციალური სამსახურის ჯერ უფროსის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ უფროსად. 2005-2011 წლებში იყო სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში სახელმწიფო რწმუნებული — გუბერნატორი. 2011-2012 წლებში იყო სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 2012 წლიდან კვლავ სამეგრელო-ზემო სვანეთის გუბერნატორია.

## პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე — თამთა კობახიძე.

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტრო 

კატეგორია:საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:მარტვილში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მონღოლეთის პრეზიდენტი

**მონღოლეთის პრეზიდენტი** () — მონღოლეთის სახელმწიფოს მეთაური, ირჩევს მოსახლეობა 4 წლის ვადით.

## მონღოლეთის პრეზიდენტების სია 
## იხილეთ აგრეთვე
*მონღოლეთი
*მონღოლეთის პარლამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* მონღოლეთის ისტორიის ქრონოლოგია
* მონღოლეთის პრეზიდენტები

 
კატეგორია:მონღოლეთი
კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
საყვავისტყე

**საყვავისტყე** *საყვავიას ტყე* — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, დაბლაციხის თემში (სოფლები: დაბლაციხე, საყვავისტყე). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 200 მ., ჩოხატაურიდან 3 კმ, საჯავახოდან 23 კმ, დაბლაციხიდან 1 კმ. სოფელში კომპანია „იბერიელს“ გაშენებული აქვს ჩხავერის ვენახები. სოფელში დაიბადა ქართველი პოლიტიკოსი ბენიამინ ჩხიკვიშვილი.

სოფლის სახელწოდება უკავშირდება ყვავს.

## ისტორია
XIX საუკუნეში სოფელში იდგა ღვთისმშობლის ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 402 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ინდონეზიის პრეზიდენტი

**ინდონეზიის პრეზიდენტი** — ინდონეზიის სახელმწიფოს მეთაური, რომელსაც პარლამენტი ირჩევს 5 წლის ვადით.

## ინდონეზიის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* ინდონეზიის ისტორიის ქრონოლოგია
* ინდონეზიის პრეზიდენტები

კატეგორია:ინდონეზია
კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ჰანოვერის შტადტბანი

[thumb|right|300px|სადგური [Kröpcke]]
**ჰანოვერის შტადტბანი** — გერმანიის ქალაქ ჰანოვერის მსუბუქი მეტროს სისტემას წარმოადგენს, რომელიც 1975 წელს გაიხსნა და ბოლო 25 წლის განმავლობაში, თანდათანობით ქალაქის ტრამვაი ჩაანაცვლა. 2005 წლის მდგომარეობით, შტადტბანს წლიურად 115 მლნ ადამიანი გადაჰყავდა. სისტემა Üstra-ის მიერ იმართება, რომელსაც სახელი წინამორბედ Überlandstrassenbahn-სგან შერჩა. კომპანია Überlandstrassenbahn საქალაქთაშორისო სარკინიგზო გადაყვანას აწარმოებდა ჰანოვერსა და მიმდებარე სოფლებში.

სისტემას ორი ტიპის მსუბუქი ვაგონები ემსახურება: TW 6000, აწყობილი 1974 -დან 1993-მდე, და TW 2000, აწყობილი 1997-დან 1999-მდე. სისტემა 115 კილომეტრზეა გაჭიმული. შტადტბანს 170 გაჩერება აქვს, მათ შორის, 19 სადგური მიწისქვეშაა.

## ხაზები გახსნის მიხედვით 
## ქსელის რუკები 

Image:Stadtbahnnetzplan Hannover.svg|ქსელის გეოგრაფიული რუკა

## იხილეთ აგრეთვე 
* შტადტბანი
* მეტროპოლიტენების სია

კატეგორია:ჰანოვერი
კატეგორია:გერმანიის მეტროპოლიტენები
პირანიასებრნი

**პირანიასებრნი** () — მტაცებელი თევზების ოჯახი კობრისებრთა რიგისა. აქვთ ძლიერი ყბები და ბასრი კბილები. ოჯახში 3 გვარია. ბინადრობენ სამხრეთ ამერიკის მტკნარ წყალში. პირანიასებრთა დიდი ქარავნები თავს ესხმიან ნადავლს, მსხვერპლის სხეულიდან გლეჯენ ხორცს ნაკუწებად (ერთ წუთში შეუძლიათ ძვლებამდე გაასუფთაონ დიდი ცხოველი, მაგ., წყლის გოჭი). ადამიანისათვის განსაკუთრებით საშიშია მსხვილ პირანიასებრთა 4 სახეობა, რომელთაგან ყველაზე მეტად ცნობილია 30 სმ-მდე სიგრძის ჩვეულებრივი პირანია (Rooseveltiella nattereri) და 60 სმ-მდე სიგრძის დიდი პირანია (Pygocentrus piraya). აკვარიუმში აგრესიულობას კარგავენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კობრისნაირნი
პირენომიცეტები

**პირენომიცეტები** () — ჩანთიანი სოკოების ჯგუფი, რომელთა ნაყოფსხეული — პერითეციუმი პირდაპირ მიცელიუმის ჰიფებზე ან ჰიფების ხლართებზე ვითარდება. შეიცავს 10000-ზე მეტ სახეობას. ჩანთიანი სტადიის გარდა ახასიათებს კონიდიალური სტადიაც. უმრავლესობა საპროფიტია, ცხოვრობს მცენარეულ ნარჩენებზე და მონაწილეობს მათ დაშლაში. მრავალი სახეობა კონიდიალურ სტადიაში პარაზიტობს უმაღლეს მცენარეებზე და იწვევს სხვადასხვა დაავადებას. მაგ., სოკო  ე. წ. ჭვავის რქას იწვევს; ,  — ვაშლისა და მსხლის ქეცს,  — ყურძნის შავ სიდამპლეს და სხვა. -საგან არის გამოწვეული თელის მასობრივი ხმობა მთელ მსოფლიოში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
შტუტგარტის შტადტბანი

60px|thumb|შტუტგარტის შტადტბანის მსუბუქი მეტროს სისტემა
thumb
thumb|right|Stadtbahn train; note mixed gauge track
thumb|right|Ruhbank Stadtbahn station
thumb|right|Stuttgart Rathaus Stadtbahn underground station
thumb|right|Stadtbahn cars at the terminus of line U1
**შტუტგარტის შტადტბანი** — მსუბუქი მეტროს სისტემა გერმანიის ქალაქ შტუტგარტში. იმართება Stuttgarter Straßenbahnen AG-ის მიერ. შტადტბანის ქსელი ქალაქის უმეტეს ნაწილსა და ახლომდებარე დაბებს ფელბახს, გერლინგენს, ლაინფოლდენ-ეხტენდინგენს, ოსტფილდერნს და ნეკარის რამსეკს ემსახურება.

## ხაზები 
## ოპერირება 
შტუტგარტის შტადტბანის ხაზების საერთო სიგრძე 192 კილომეტრს აჭარბებს. ქალაქის ცენტრსა და მჭიდროდდასახლებულ გარეუბნებში ქსელი მიწისქვეშაა. მსუბუქადდასახლებულ ადგილებში შტადტბანი მიწისპირზე მიედინება. სისტემას 164 ვაგონი ემსახურება, რომლებიც სტანდარტულ ლიანდაგზე გადაადგილდებიან. ხაზები ელექტროფიცირებულია. 2007 წელს შტადტბანმა ქალაქის ტრამვაის სისტემა საბოლოოდ ჩაანაცვლა, რასაც 27 წელი დასჭირდა.

შტადტბანი 04:45 - 1:15 მუშაობს, მატარებლები დღისით 10-წუთიანი ინტერვალით, საღამოობით 15–20-წუთიანი ინტერვალით მოძრაობენ.

## საფასური და გაბილეთიანება 
შტადტბანი რეგიონული ტრანსპორტის ნაწილია და მისი ბილეთებიც აგლომერაციაში არსებულ ტრანსპორტზე დაწესებული ბილეთების მსგავსია.

## ფერი 
ისევე, როგორც შტუტგარტის გერბი, სადაც შავი, გაუხედნავი ცხენია ყვითელ ან ოქროსფერ ველზე გამოსახული, ასევე ქალაქის შტადტბანი, ავტობუსებიც და ხმარებიდან ამოღებული ტრამვაის ვაგონებიც ყვითელი ფერისაა შავი ფერის ფანჯრის ჩარჩოებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია
* შტადტბანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Stadtbahn map (pdf) 
* Stuttgart Stadtbahn from UrbanRail.Net 

კატეგორია:გერმანიის მეტროპოლიტენები
კატეგორია:შტუტგარტი
ზემო ხეთი

**ზემო ხეთი** — თემი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ხეობაში. მოიცავს სოფლებს: განთიადი, გოგოური, თხილაგანი. ზემო ხეთი შედიოდა გურიის საჯავახოს შემადგენლობაში. 1907 წლის 1 მაისს სოფელში გაიმართა პირველი მაისისადმი მიძღვნილი ხალხმრავალი მიტინგი. 1920 წელს ზემო ხეთის თემი გაიყო ორად: ზემო ხეთისა და საჭამიასერის თემებად. თემის ტერიტორიაზე, ერთ ჰექტარ მიწის ფართობზე გაშენებულია ორკეს ტყე-პარკი, იდგა კვირიკესა და ივლიტას სახელობის ეკლესია. თემის მოსახლეობა, 2014 წლის აღწერით, შეადგენს 218 ადამიანს.

## მოსახლეობა
## სქოლიო
კატეგორია:გურიის თემები
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი
ქვემო ერკეთი

**ქვემო ერკეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ერკეთის თემში (სოფლები: ზემო ერკეთი, ქვემო ერკეთი, ზემო ონჭიქეთი, ქვემო ონჭიქეთი, შუბანი). მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 280 მ., ჩოხატაურიდან 4 კმ. საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 22 კმ., ზემო ერკეთიდან 2 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 344 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მგალობლიშვილის კარ-მიდამო

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ერკეთი

**ზემო ერკეთი** — სოფელი საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (გურიის მხარე), ერკეთის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზემო ერკეთი, ქვემო ერკეთი, ზემო ონჭიქეთი, ქვემო ონჭიქეთი, შუბანი). 

მდებარეობს სუფსის ვაკეზე, მდ. სუფსის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 200 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 10 კმ-ში, საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 27 კმ-ში. სოფელში დგას საჯარო სკოლა.

## ერკეთის ეკლესია
სოფლის მახლობლად, მდ. გუბაზეულის მარჯვენა მხარეს, გორაკზე მდებარეობს IX საუკუნის დარბაზული ტიპის ეკლესია. ეკლესიაში შემორჩენილი არის IX საუკუნის კარი და ფრესკები. ამჟამად მოქმედებს დედათა მონასტერი.

## ერკეთის ციხე
სოფელში შემორჩენილია ციხის ნანგრევები. გადმოცემის თანახმად ციხე ზარზმიდან გადმოსული სამი ძმის აშენებული იყო. ძმებმა სოფელ ხევში დაამზადეს ასაშენებელი ქვები. 4 კილომეტრზე ხალხი იყო გადაჭიმული და ერთმანეთს ხელიდან ხელში აძლევდნენ ქვას. ბევრი კვდებოდა. პირველად ქვის პირველი ამღები მომკვდარა. ერთი ძმა დაბრუნდა ზარზმას, ზოგი ამბობდა ქობულეთში წავიდაო, მეორე ხევში წასულა, ელიე რომელსაც ერქვა. სწორედ იმ ელიეს ნაშიერია ახლანდელი ხევში მცხოვრები ელიეშვილები. დავითი დარჩენილა ერკეთში მგალობლად, სწორედ ამ მგალობლიშვილის შთამომავლების ეზოშია ამჟამად ციხის ნანგრევები. გადმოცემით, თამარ მეფე შესაძლოა ამ ციხეში იყოს დამარხული.

## მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 216 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ონჭიქეთი

**ზემო ონჭიქეთი**, *ზემო ონჭიქედი*, *ზემო ონჭიკეთი* — სოფელი საქართველოში, ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის ერკეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (გურიის მხარე).

მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 480 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 12 კმ-ში. წარსულში სოფლები ზემო ონჭიქეთი და ქვემო ონჭიქეთი ცნობილი იყო საერთო სახელწოდებით ონჭიქეთი. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 67 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლედ ზეპელინის ტურნე ისლანდიაში, ინგლისსა და გერმანიაში

1970 წელს ლედ ზეპელინმა მოაწყო საკონცერტო ტურნე ევროპაში. კონცერტები ჩატარდა ისლანდიაში, ინგლისსა და გერმანიაში. ტურნე დაიწყო 22 ივნისს და დასრულდა 19 ივლისს. ტურნეს მთლიანობაში 150,000 ადამიანი დაესწრო. ლედ ზეპელინის პირველი კონცერტი ისლანდიის ქალაქ რეიკიავიკში გაიმართა. ხოლო უკანასკნელი ბერლინში. სწორედ ამ ტურნეს დროს ჯგუფმა პირველად შეასრულა სიმღერა Immigrant Song. ჯგუფმა ასევე შეასრულა სიმღერები ახალი ალბომიდან Led Zeppelin III. საგულისხმოა, რომ სიმღერის Dazed and Confused შესრულებისას ჯიმი პეიჯი გიტარაზე ხემით უკრავდა.

## სეტლისტი
#Immigrant Song (პეიჯი, პლანტი)
#Heartbreaker (ბონემი, პეიჯი, პლანტი)
#Dazed and Confused (პეიჯი)
#Bring It On Home (პეიჯი, პლანტი, დიქსონი)
#That's the Way (პეიჯი, პლანტი)
#Bron-Yr-Aur (პეიჯი)
#Since I've Been Loving You (პეიჯი, პლანტი, ჯოუნსი)
#ორგანის სოლო/Thank You (პეიჯი, პლანტი)
#What Is and What Should Never Be (პეიჯი, პლანტი)
#Moby Dick (პეიჯი, ჯოუნსი, ბონემი)
#How Many More Times (პეიჯი, ჯოუნსი, ბონემი, პლანტი)

ბისზე:
#Whole Lotta Love (დიქსონი, პეიჯი, პლანტი, ჯოუნსი, ბონემი)
#Communication Breakdown (პეიჯი, ჯოუნსი, ბონემი)

## ტურნეს გრაფიკი
*22/06/1970  Laugardalshöll - რეიკიავიკი, ისლანდია
*28/06/1970  ბათის ფესტივალი - Shepton Mallet, ინგლისი
*16/07/1970  სპორტული დარბაზი - კიოლნი, გერმანია
*17/07/1970  Grugahalle - ესენი, გერმანია
*18/07/1970  Festhalle - მაინის ფრანკფურტი, გერმანია
*19/07/1970  Deutschlandhalle - ბერლინი, გერმანია

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯგუფის ოფიციალური საკონცერტო გამოსვლები
*ჯგუფის საკონცერტო სეტლისტები

კატეგორია:ლედ ზეპელინის ტურნეები
კატეგორია:1970 წლის საკონცერტო ტურნეები
ქვემო ონჭიქეთი

**ქვემო ონჭიქეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ერკეთის თემში (სოფლები: ზემო ერკეთი, ქვემო ერკეთი, ზემო ონჭიქეთი, ქვემო ონჭიქეთი, შუბანი). მდებარეობს მდინარე სუფსის ხეობაში, ზღვის დონიდან 480 მ., ჩოხატაურიდან 8 კმ, საჯავახოდან 26 კმ., ზემო ერკეთიდან 2 კმ. სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს ოჭიკეთიდან ანუ: „საჭინკეთიდან”, ჭინკებით დასახლებული ადგილიდან. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
განთიადი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

**განთიადი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ზემო ხეთის თემის ცენტრი (სოფლები: განთიადი, გოგოური, თხილაგანი). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ხეობაში, ზემო ხეთის მთის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 300 მ., ჩოხატაურიდან 19 კმ., საჯავახოდან 20 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეცხოველეობა, მევენახეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 130 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ინტაბუეთი

**ინტაბუეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ჯვარცხმის თემში. მდებარეობს მდინარე გუბაზეულის ხეობაში, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 4 კმ, საჯავახოდან 25 კმ., ჯვარცხმიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მევენახეობა, მესიმინდეობა. სოფელში, ბასილიების უბანში შემორჩენილია ნაეკლესიარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 191 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა პლატონ წიქორიძე, საბჭოთა კავშირის გმირი, პოლკოვნიკი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუთური

**გუთური** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფელი გუთური). 

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 140 მ., ჩოხატაურიდან 2 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 22 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. გუთური ორ უბნად იყოფა: ზემო გუთური და ქვემო გუთური.

## ისტორია
სოფელი დასახლებული იყო გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანიდან, რაც დასტურდება სუფსა-ოსკოჯურის შუამდინარეთში აღმოჩენილი გუთურის განძებით. გუთური ერგეს ნაწილს წარმოადგენდა. გუთური კოლხთა ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ნამოსახლარად მიიჩნევა. აქ დადასტურებულია გვიან ბრინჯაოსა და ადრე რკინის წარმოება. რუსეთის იმპერიის დროს შედიოდა ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოებაში. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ჩოხატაურის სადაბო საბჭოში, სოფელში მოქმედებდა ჩაის ფაბრიკა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 880 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ:
* ზებედე ჩხიკვიშვილი — ინჟინერ-გეოლოგი
* დავით ჩხიკვიშვილი — ისტორიკოსი
* ზაურ ბოლქვაძე — პოეტი
* ავთანდილ ჩხიკვიშვილი — მწერალი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯვარცხმა

**ჯვარცხმა** (2012 წლის 15 აგვისტომდე — *„ჩაისუბანი“*) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჯვარცხმა, ვაზიანი, ინტაბუეთი). სოფელში მოქმედებს ბიბლიოთეკა. სოფლის ტერიტორიაზე გადის კურორტ ბახმაროსთან დამაკავშირებელი გზა. სოფელში დგას მაცხოვრის სახელობის ეკლესია, საჯარო სკოლა. სოფელში დაიბადა საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი ლეონტი ჟღენტი.

## გეოგრაფია
ჯვარცხმა მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 3 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 23 კმ.

სოფელში ჩამოედინება მცირე ზომის ღელე-მდინარეები: ოსკოჭინა, ქოროშა და მათი შენაკადები, რომლებიც საზრდოობენ წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლებით და ჩაედინებიან სუფსა-გუბაზეულის აუზში. სოფელში, ძირითადად, წითელმიწა ნიადაგებია, რომელსაც ადგილობრივები „ალიზა მიწას” უწოდებენ.

ოსკოჭინა (ოსკროჭინა, ოსკოჭურე) სათავეს იღებს სოფელ ვაზიანის შავი მთიდან. გაივლის ჯვარცხმის ტერიტორიას, გადაკვეთს სოფელ გუთურს და ჩაედინება მდინარე სუფსაში. ღელის სახელწოდება უკავშირდება ჭინკების, ავსულების ნამოსახლარს. ლეგენდის თანახმად ისინი იკვებებოდნენ ამ ადგილებში გავრცელებული ბალახით - ოქროსყურათი. დროთა განმავლობაში ჭინკები გადაშენებულან, ბალახისათვის კი „ოსკოჭურე” უწოდებიათ. აქედან წარმოიშვა მდინარის სახელი „ოსკოჭინა”.

ჯვარცხმაში არის რამდენიმე პატარა მთა, მათ შორის შედარებით დიდია კოკოტია და სახარია.

## ისტორია
სოფელ ჯვარცხმაში აღმოჩენილია ნეოლითის ხანის არქეოლოგიური მასალა: კაჟის ანატკეცები, ქვის ცულები. ძეგლები სოფლის სკოლის მუზეუმშია დაცული. პირველად ნახსენებია 1839 წელს. 

1887 წელს სოფელში გაიხსნა ორკლასიანი სკოლა. 1897 წელს ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა 5 სოფელს, მათ შორის მოსახლეობით ყველაზე დიდი იყო საკუთრივ ჯვარცხმა. გავრცელებული იყო არყის წარმოება, ასევე მეაბრეშუმეობა, მეთამბაქოეობა, მეფუტკრეობა. სოფლის ცენტრში იდგა დუქნები და მოზრდილი ეკლესია. სოფლის ცენტრში იდგა დიდი მუხა. ამ მუხის ძირში ასამართლებდნენ დამნაშავე ყმა-გლეხებს, აწამებდნენ მათ, სჭრიდნენ ხელ-ფეხს და ჰკიდებდნენ მუხაზე. სხეულს კი ისროდნენ ტყეში. ამიტომ მას ხალხმა „ხელფეხიანი მუხა“ შეარქვა.

1901 წლის მონაცემებით ჯვარცხმის სასოფლო საზოგადოება მოიცავდა უკვე 7 სოფელს და ცხოვრობდა 4215 ადამიანი. 1905 წელს გურიის გლეხთა მოძრაობის დროს სოფელში გაიმართა შეხვედრა რუსეთის იმპერიის ხელისუფლების წარმომადგენელ სულთან კრიმ-გირეისთან, რომელსაც 1000 ადამიანი ესწრებოდა და სადაც გლეხებმა კრიმ-გირეის საკუთარი მოთხოვნები გააცნეს. 1924 წლის 2 სექტემბერს ჯვარცხმაში მოხდა შეტაკება ანტისაბჭოთა აჯანყების მონაწილეებს, რომლებსაც ხელმძღვანელობდა სერგო მათითაიშვილი, და ხელისუფლების ძალებს შორის.

საბჭოთა პერიოდში ეწოდა ჩაისუბანი და შეიქმნა ჩაისუბნის სასოფლო საბჭო, რომელიც მოიცავდა სოფლებს ვაზიანს, ინტაბუეთს და გორაბერეჟოულს. გავრცელებული იყო მეჩაიეობა და მეცხოველეობა. დამოუკიდებლობის შემდეგ ჩაისუბნის თემს გამოაკლდა გორაბერეჟოული. 2012 წელს დაუბრუნდა ძველი სახელწოდება.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 491 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
საბჭოთა პერიოდის არქიტექტურიდან აღსანიშნავია ადმინისტრაციული შენობა და მოზაიკები კულტურის სახლის ფასადსა და მემორიალზე (ამჟამად ეკლესიის ეზო).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუბანი

საკუთარი სახელი **შუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* შუბანი - სოფელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტში 
* შუბანი - სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში 
* შუბანი - სოფელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში
ალერგია

მინი|ჭინჭრის ციება ხშირი ალერგიული სიმპტომია.
**ალერგია** ( <  და ) — ორგანიზმის შეცვლილი მგრძნობელობა ამა თუ იმ ნივთიერების, ე. წ. ალერგენის მიმართ. ალერგენი შეიძლება იყოს ორგანიზმისათვის უცხო ცილა, მიკრობი, ყვავილის მტვერი, საკვები პროდუქტი, ცხოველის ბეწვი, სამკურნალო პრეპარატი (მაგალითად, ანტიბიოტიკები), ზოგიერთი ქიმიური ნივთიერება და სხვა. ალერგენული ბუნებისა შეიძლება გახდეს აგრეთვე თვით ორგანიზმის რომელიმე ქსოვილი (მაგალითად, თვალის ბროლი, ნერვული ქსოვილის მიელინი, ფარისებრი ჯირკვლის ქსოვილი და სხვა). გარკვეულ პირობებში ალერგენად შეიძლება გადაიქცეს გულის (რევმატიზმის დროს), თირკმლის (ნეფრიტის დროს), ღვიძლის (ჰეპატიტის დროს) და სხვა ქსოვილები. საკუთარი ქსოვილოვანი კომპონენტების — ავტოალერგენებისადმი განვითარებულ ალერგიას ავტოალერგია ეწოდება. ალერგენის პირველადი მოქმედება ორგანიზმზე იწვევს მის სენსიბილიზაციას, ე. ი. ალერგიულ მზადყოფნას — ლიმფოიდურ ქსოვილში (ელენთა, ლიმფური კვანძები) გამომუშავდება ალერგენის მოქმედების „გამანეიტრალებელი“ ანტისხეულები. ხოლო თუ იმავე ალერგენს განმეორებით შევიყვანთ ორგანიზმში, ანტისხეულების რაოდენობა მკვეთრად გაიზრდება. ალერგენისა და ანტისხეულების ურთიერთმოქმედების შედეგად გამომუშავდება ბიოლოგიურად აქტიური ნივთიერებები (ჰისტამინი, ბრადიკინინი და სხვა), რომლებიც ზრდის კაპილარების განვლადობას, აღწევს მათ კედლებში, აღიზიანებს ნერვულ რეცეპტორებს, აზიანებს ქსოვილებს და იწვევს ანთებას. ალერგენის განმეორებით შეყვანისას ვლინდება ორგანიზმის შეცვლილი რეაქცია, რაც უფრო ხშირად მისი მგრძნობელობის მომატებით გამოიხატება. მაგალითად, ჯანმრთელი ზღვის გოჭის ორგანიმში რომ უცხო ცილა — ცხენის შრატი შევიყვანოთ, ამას შესამჩნევი ცვლილებები არ მოჰყვება, მაგრამ 10-14 დღის შემდეგ გოჭს განმეორებით რომ შევუყვანოთ იგივე ალერგენი, დაუყოვნებლივ განვითარდება უაღრესად მძაფრი ზოგადი ალერგიული რეაქცია – ანაფილაქსიური შოკი. ალერგიამ გამონაყარი, ბრონქოსპაზმი, სურდო) შეიძლება თავი იჩინოს ორგანიზმში ალერგენის მოხვედრიდან რამდენიმე წუთის, საათის ან დღის შემდეგ. მკაფიოდ გამოხატულ და მწვავედ მიმდინარე ალერ გიულ რეაქციას ჰიპერერგია ეწოდება, ალერგიული აქტივობის დაქვეითებას — ჰიპერგია, ხოლო ორგანიზმის რეაქტიულობის სრულ უქონლობას — ანერგია. 

ალერგიული დაავადებებია შრატისმიერი ავადმყოფობა, ბრონქული ასთმა, თივისმიერი ცხელება, ჭინჭრის ცხელება, ატოპიური დერმატიტი, წამლისმიერი ალერგია და სხვა. ავტოალერგიული ბუნებისაა რევმატიზმი, რევმატოიდული პოლიართრიტი, დიფუზიური გლომერულონეფრიტი. ზოგიერთი ინფექციური სნეულების დროს (ტუბერკულოზი, ბრუცელოზი, ხუნაგი და სხვა) ალერგია თან ერთვის ძირითად პროცესს. ალერგიული რეაქციის ერთ-ერთი გამოვლენაა ორგანოს ან ქსოვილის გადანერგვის შემდეგ განვითარებული ქსოვილოვანი შეუთავსებლობაც. 

მკურნალობა: ჰორმონული პრეპარატები (კორტიკოსტეროიდები), ანტიჰისტამინური ნივთიერებანი, სალიცილატები და სხვა პროფილაქტიკა: ალერგენების არიდება. იმ დაავადებათა (მაგ. ქრონიკული ინფექციის კერები) მკურნალობა, რომლებიც ზოგჯერ ალერგიას იწვევს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ალერგოლოგია
კატეგორია:იმუნოლოგია
მოსკოვის ღვთისმშობლის შობის ეკლესია (პუტინკი)

thumb|ღვთისმშობლის შობის ეკლესია
**ღვთისმშობლის შობის ტაძარი პუტინკიში** (), მალაია დმიტროვკას 4-ში, მოსკოვი, ერთ-ერთი ყველაზე მორთული ეკლესიაა მოსკოვში და ბოლო მნიშვნელოვანი პირამიდისებრი ეკლესია რუსული არქიტექტურის ისტორიაში. ფრანგმა არქიტექტორმა იუჟინ ვიოლე-ლე-დუკმა მას აღტაცებით „რუსული გოტიკა” უწოდა.

ეკლესია ექვსი პირამიდისებრი გუმბათისგან შედგება, რომლებიც უჩვეულო კომპოზიციას ქმნის. ის აუგიათ 1649 წელს მეფე ალექსი I-ის ბრძანებით იმ გზის თავთან, რომელიც მოსკოვიდან სამების მონასტერში მიდიოდა. მშენებლობა სამ წელიწადში დასრულდა. გადმოცემით მოსკოვიდან სამების ტაძრისკენ მიმავალი პატრიარქი ნიკონი იმდენად აღაშფოთა ამ ეკლესიის არამართლმადიდებლურმა ფორმამ, რომ მან სრულიად აკრძალა მას შემდეგ ტენტისებრი ეკლესიების მშენებლობა.

საბჭოთა ხელისუფლებამ 1938 წელს ეკლესია დახურა, თუმცა 1957 წელს მისი აღდგენა დააფინანსა. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ეკლესია საპატრიარქოს გადაეცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Храм в честь Рождества Пресвятой Богородицы в Путинках  сайт *Русское Православие*
* Церковь Рождества Богородицы в Путинках сайт *Храмы России*
* Храмы Рождества Пресвятой Богородицы
* Колокольный звон в храме Рождества Богородицы в Путинках

კატეგორია:მოსკოვის ტაძრები
კატეგორია:XVII საუკუნის არქიტექტურა
კატეგორია:მოსკოვის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ვუდსტოკის ფესტივალი

**ვუდსტოკი (Woodstock)** — მუსიკალური ფესტივალი, რომელიც ჩატარდა ბეთელში, ნიუ-იორკის შტატში, ფერმერ მაქს იასგერის 600-აკრიან ფართობზე.

ფესტივალი იქცა 1960-იანი წლების კონტრკულტურის სიმბოლოდ და ჰიპის ეპოქის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მოვლენად. სამი დღის განმავლობაში მსმენელების წინაშე წარდგა 32 ცნობილი მუსიკოსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ვუდსტოკის მუზეუმი
* Woodstock: The Legendary Lineup  – ჟურნალის *Life magazine* სლაიდშოუ
* Woodstock: LIFE's Best Photos  – ჟურნალის *Life magazine* სლაიდშოუ

კატეგორია:ამერიკული მუსიკალური ფესტივალები
კატეგორია:1969 წელი მუსიკაში
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
ვაზიანი (ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი)

**ვაზიანი** (ყოფილი *ზემო ჯვარცმა*, *ზემო ჯვარცხმა*) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში (ჯვარცხმის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე სუფსის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 250 მ-ზე, ჩოხატაურიდან 5 კმ-ში, საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 24 კმ-ში. სოფლის სახელწოდება მომდინარეობს მცენარე ვაზიდან.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 257 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვაზიანის ნაეკლესიარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პირველადსაფრიანები

მარჯვნივ|250პქ **პირველადსაფრიანები** (Archichlamydeae) — ორლებნიან მცენარეთა ქვეკლასი. აერთიანებს ერთსაფრიანებს (უყვავილსაფრო ან მარტივყვავილსაფრიანი ყვავილებით) და ფურცლებგანცალკევებულებს (ორმაგი ყვავილსაფრით და თავისუფალი გვირგვინის ფურცლებით). 

პირველადსაფრიანების ქვეკლასი, როგორც ორლებნიანთა საწყისი ჯგუფი, 1892 წელს გამოყო გერმანელმა მეცნიერმა ადოლფ ენგლერმა. ამჟამად ეს თვალსაზრისი ფართოდ აღიარებული არ არის.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 8, გვ. 72, თბ., 1984

კატეგორია:ორლებნიანნი
პირველადპირიანები

**პირველადპირიანები** () — იმ ცხოველების საერთო სახელწოდება, რომელთა პირი წარმოქმნილია პირველადი პირიდან ანუ ბლასტოპორიდან, ანდა მისი წინა ნაწილიდან. პირველადპირიანებს ახასიათებს ექტოდერმული გარეგანი ჩონჩხი, მეზოდერმის წარმოქმნა ტელობლასტური ტიპით, ზიგოტის სპირალური დაყოფა (ხშირად შეცვლილი) და სხვა. პირველადპირიანები მოიცავს ყველა ბილატერალურ მრავალუჯრედიან ცხოველს კანეკლიანების, ქორდიანების, როგორც ჩანს, აგრეთვე ჯაგარყბიანებისა და მხარფეხიანების გარდა (შეადარეთ მეორეულპირიანები).

## ლიტერატურა 
*
გოგოური

**გოგოური** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, ზემო ხეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: განთიადი, გოგოური, თხილაგანი). 

მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ხევისწყლის ზემო ხეობაში, ზღვის დონიდან 220 მ., ჩოხატაურიდან 21 კმ., საჯავახოს რკინიგზის სადგურიდან 23 კმ. სოფელი შედიოდა ისტორიულ საჯავახოს მხარეში. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა საჭამიასერის მევენახეობის მეურნეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 50 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეკატერინე I

**ეკატერინე I** ( (მარტა სკავრონსკაია, ეკატერინე ალექსის ასული რომანოვა, 1684—1727 წწ.) — რუსეთის იმპერატრიცა 1721 წლიდან როგორც მოქმედი იმპერატორის მეუღლე, 1725 წლიდან მმართველი ხელმწიფე. პეტრე I-ის მეორე ცოლი, იმპერატრიცა ელისაბედ I-ის დედა.

ყველაზე გავრცელებული ვერსიით, ეკატერინეს ნამდვილი სახელი — მარტა სამუილის ასული სკავრონსკაიაა, მოგვიანებით კი პეტრე პირველს მოუნათლავს ეკატერინე ალექსის ასულად. იგი ბალტიისპირელი (ლატვიელი) გლეხის ოჯახში დაბადებულა, ტყვედ ჩავარდნია რუს ჯარს და პეტრე I-ის საყვარელი გამხდარა. შემდეგ კი მისი მეუღლე და რუსეთის იმპერატრიცა. მის პატივსაცემად პეტრე დიდმა წმინდა ეკატერინეს ორდენიც კი დააწესა და ურალში ქალაქს ეკატერინბურგი დაარქვა.

## ლიტერატურა
*Massie, Robert K. *Peter the Great.* Random House; New Jersey, 1980.
**History of the Russian Empire Under Peter the Great* (Vol. I 1759; Vol. II 1763).
**Five Empresses: Court Life in Eighteenth-Century Russia* Praeger Publishers; Connecticut, 2004
**Royal Babylon: The Alarming History of European Royalty* Broadway; New York, 2001

კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:რუსეთის მონარქების მეუღლეების სია
კატეგორია:დაბადებული 1684
კატეგორია:გარდაცვლილი 1727
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:წმინდა ეკატერინეს ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი

250px|thumb|წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი**წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი**  – მდებარეობს წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში.

მუზეუმში დაცულია შემთხვევითი არქეოლოგიური გათხრების შედეგად ნაპოვნი მასალა, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოები მოიცავს: პალეოლითის, ნეოლითის (ქვის ხელცულები, ნაჯახები, სატეხი ქვები), ადრეული, შუა და გვიანი ბრინჯაოს (კოლხური ცულები, თოხები, შუბისპირები) პერიოდს. მუზეუმში მრავლადაა წალენჯიხის მხარის XIX-XX სს-ის დასაწყისის ეთნოგრაფიული ყოფის ამსახველი მასალები (სამეურნეო და საბრძოლო იარაღები, თიხის, ხის, მინისა და სპილენძის საოჯახო ჭურჭელი და სხვა), რაიონის ცნობილ საზოგადო მოღვაწეთა ფოტო და დოკუმენტური მასალები. დაფუძნების თარიღი: 2001 წელი

კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:2001 წელს დაარსებული მუზეუმები
კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმი

მინი|სახლ-მუზეუმი
მინი|მარჯვნივ|კონსტანტინე გამსახურდია
**მწერალ-აკადემიკოს კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმი** ― მუზეუმი აბაშის მუნიციპალიტეტში.

სახლ–მუზეუმი ფუნქციონირებს 1987 წლიდან. აქ ინახება მწერლისეული ნივთები, ექსპონირებულია მწერლის ხელნაწერთა ფოტო-ასლები. ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტო-სურათები. სხვადასხვა დროს, სხვადასხვა ენაზე  გამოცემული  ნაწარმოებები. სახლ-მუზეუმის ეზოში განთავსებულია დამხმარე ნაგებობები. 2007 წლიდან სახლ-მუზეუმი კულტურის ცენტრის დაქვემდებარებაში იმყოფება.

ყოველწლიურად, 15 მაისს,  იმართება სახალხო დღესასწაული „კონსტანტინეობა“.

## რესურსები ინტერნეტში
*კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმი ― საქართველოს მუზეუმები
*მუზეუმები, აბაშის მუნიციპალიტეტის გამგეობა 

## სქოლიო
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული მუზეუმები
ერნსტ ბირონი

thumb|ერნსტ ბირონი
**ერნსტ იოჰან ბირონი**, ფაქტიუროად ბირენი ან ბიურენი (, ; დ. 3 დეკემბერი, 1690 — გ. 28 დეკემბერი, 1772) — რუსეთის იმპერიის რეგენტი და კურლანდიის ჰერცოგი, ოსტზეელი არისტოკრატების ოჯახიდან. ბირონი თავისი გვარის გაფრანგულებული ვარიანტია, რომელიც ფრანგი ჰერცოგების გვარების მსგავსებით მიიღო.

## ბიოგრაფია
იგი იყო ფავორიტი დაქვრივებული იმპერატრიცის ანა იოანეს ასულისა, რომელსაც 1730 წელს გაჰყვა რუსეთში და გახდა მისი კარის ობერკამერჰერი. დიდი გავლენა ჰქონდა იმპერატორზე და ათი წლის განმავლობაში პრაქტიკულად მართავდა რუსეთს. ანა ივანეს ასულის დახმარებით 1737 წელს აირჩიეს კურლანდიის ჰერცოგად. საჰერცოგოს მართავდა პეტერბურგიდან. ანა ივანეს ასულის გარდაცვალეს შემდეგ (1740) მისივე ანდერძით გახდა მცირეწლოვან ივანე VI-ს რეგენტი. 1740 წლის 9 ნოემბრის სასახლის გადატრიალების დროს დააპატიმრეს და სიკვდილი მიუსაჯეს, რაც შემდეგ შეუცვალეს ციმბირში გადასახლებით. 1742 წელს იმპერატორმა ელისაბედმა იაროსლავლში გადაიყვანა. პეტრე III-მ პეტერბურგში დააბრუნა. ეკატერინე II-მ აღუდგინა კურლანდიის ჰერცოგობა.

## იხილეთ აგრეთვე
ბირონოვშჩინა

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლატვიის ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1690
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1772
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
Poles Apart

**Poles Apart** — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1994 წლის სიმღერა ალბომიდან *The Division Bell*. მისი ავტორები არიან ნიკ ლერდ-კლოუესი (ჯგუფიდან The Dream Academy), დეივიდ გილმორი და გილმორის იმდროინდელი მეგობარი პოლი სემსონი, რომელიც მომავალში მისი მეუღლე გახდა.

სიმღერის ტექსტი ეხება პინკ ფლოიდის ყოფილი წევრების, სიდ ბარეტისა და როჯერ უოტერსის პიროვნებებს. 

დეივიდ გილმორი:

ამაზე უარყოფითად არ მიფიქრია. ეს არის ყველა მსგავს საკითხზე, კარგსა და ცუდზე. იქნებ, ეს არის ხელახლა გააზრებული კომბინაცია. მაგრამ სიმღერის სათაური და უკანასკნელი ფრაზა ამ ტექსტში შესაძლოა განვიხილოთ, როგორც ბარეტისა და უოტერსისადმი მიმართვა.

სიმღერა სრულდებოდა ტურნეს The Division Bell კონცერტებზე. ერთ-ერთი სამოყვარულო ჩანაწერის ხილვა შესაძლებელია *Pulse*-ის დამატებით მასალებში „Bootlegging the Bootleggers“.

## პერსონალი 
* დეივიდ გილმორი - გიტარა, ვოკალი
* რიჩარდ რაიტი - კლავიშებიანი საკრავები
* ნიკ მეისონი - დასარტყმელი საკრავები
აგრეთვე
* ჯონ კერინი - პროგრამირება
* გაი პრეტი - ბას-გიტარა

## სქოლიო
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:1994 წლის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით
A Great Day for Freedom

„**A Great Day for Freedom**“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა 1994 წლის ალბომიდან *The Division Bell*.

მიუხედავად იმისა, რომ სიმღერის ტექსტი ბერლინის კედლის მოვლენებს გვაგონებს, სინამდვილეში იგი ასახავს დეივიდ გილმორის ურთიერთობას როჯერ უოტერსთან, ჯგუფის ყოფილ ლიდერთან. ამასთან, დეივიდის თქმით, „სასიამოვნოა, რომ ხალხი განმარტავს მთლიანად ალბომს *The Division Bell* სხვადასხვა ვარიაციით“. 2014 წელს BBC-სთან ინტერვიუში დეივიდმა ხაზი გაუსვა იმ ფაქტს, რომ სიმღერა ძირითადად ბერლინის კედლის დანგრევის შემდგომ მოვლენებზეა და იმ ცვლილებებზე, რომლებიც მოიტანა ამ პრეცედენტმა.

ეს ჯგუფის პირველი კომპოზიციაა „Atom Heart Mother“-ის შემდეგ, რომლის სახელწოდება აღებულია საგაზეთო სტატიიდან (*The Disivion Bell*-ის გაფორმებაში გამოყენებულია გაზეთის ფოტოსურათიც).

DVD-ზე *Live in Gdansk* შესაძლებელია სპეციალური დოკუმენტური ფილმის ნახვა, სადაც დეივიდ გილმორი ამბობს, რომ ეს სიმღერა მიმოიხილავს არეულობას აღმოსავლეთ ევროპაში (განსაკუთრებით, პოლონეთსა და გერმანიაში). მისივე თქმით, სიმღერის ორიგინალური სახელწოდება იყო **In Shades of Grey**.

სიმღერა სრულდებოდა პინკ ფლოიდის 1994 წლის ტურნეს დროს და დეივიდის 2001-2002 წლებს აკუსტიკურ კონცერტებზე, თანაავტორ, მაიკლ კემენთან ერთად. 2006 წელს იგი მხოლოდ ერთხელ დაუკრეს - დეივიდის კონცერტზე, გდანსკში, სიმბოლურად - ვინაიდან მისი ტექსტი ახლოს არის თავისუფლების და ორგანიზაცია „სოლიდარობის“ (Solidarność) იდეებთან - სწორედ ამ მოძრაობის იუბილეს აღსანიშნავი იყო გდანსკის კონცერტიც.

## პერსონალი 
* დეივიდ გილმორი - გიტარა, ვოკალი
* რიჩარდ რაიტი - ფორტეპიანო
* ნიკ მეისონი - დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
* ჯონ კერინი - კლავიშები
* გაი პრეტი - ბას გიტარა
* მაიკლ კემენი - ორკესტრის არანჟირება

## სქოლიო 
კატეგორია:1994 წლის სიმღერები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები დეივიდ გილმორის ავტორობით
მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

300px|thumb|მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი
**გივი ელიავას სახელობის მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მუზეუმი მარტვილში, დაარსდა 1957 წელს. 1964 წელს მუზეუმში, ღია ცის ქვეშ გაიხსნა ეთნოგრაფიული გამოფენა, ხოლო 1973 წელს მუზეუმის ბაზაზე შეიქმნა ძველკოლხური ვაზის ჯიშების საცდელ-საკოლექციო ნაკვეთი.

## მუზეუმში დაცული ექსპონატები 
მუზეუმში 55 ათასამდე ექსპონატია. მუზეუმში ძირითადად დაცულია არქეოლოგიური მასალა, რომლის ქრონოლოგია მოიცავს ადრეული ქვისა და ბრინჯაოს ხანის პერიოდს (სამუშაო და საბრძოლო იარაღები, სარიტუალო ქვები, სხვადასხვა მასალისგან დამზადებული სამკაულები, ძვ. წ. VII-VI სს.-ის ბრინჯაოს ფიგურა ”მქადაგებელი”, ფიბულები სხვადასხვა გამოსახულებებით და სხვა). მუზეუმის ფონდში დაცულია მდიდარი ნუმიზმატიკური მასალა: ძვ. წ IV-II სს-ის ოქროს მონეტები, კოლხური თეთრი, X-XVIII სს-ის ვერცხლის მონეტების კოლექცია, XVIII-XIX სს-ის ხელნაწერები და სიგელ-გუჯრები და სხვ. აგრეთვე: XIX-XX სს-ის გამოცემებით დაკომპლექტებული ბიბლიოთეკა (5000 ეგზემპლარი), თანამედროვე ქართველ მხატვართა ფერწერული ნამუშევრები: ლადო გუდიაშვილის ”სამაია”, ელენე ახვლედიანის „ჩვენი სოფელი„, აგრეთვე მოსე თოიძის, რობერტ სტურუას, ს. მაისაშვილის, რ. ადამიას, ნამუშევრები, ირაკლი ოჩიაურის, ჯემალ ბჟალავას ქანდაკებები.

## რესურსები ინტერნეტში
*გივი ელიავას სახელობის მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი  

კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1957 წელს დაარსებული მუზეუმები
ქართული ხალხური სიმღერის მუზეუმი (ხობი)

**ძუკუ ლოლუას  სახელობის ქართული ხალხური სიმღერის მუზეუმი** მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტში.

მუზეუმი გაიხსნა 2007 წლის 1 ივნისს, აქ გამოფენილია მეგრული სიმღერის შემსრულებელ ოსტატთა ფოტო მასალები, დოკუმენტები, სიგელები, საფესტივალო გამოფენები, კომპაქტ დისკები. მუზეუმი დაფუძნებულია ``განათლების, კულტურისა და სულიერების საერთაშორისო საქველმოქმედო ფონდ-ხობი``-ს მიერ. პრეზიდენტი გოდერძი ბუკია.

კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
ხეთის საბრძოლო დიდებისა და მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**ხეთის საბრძოლო დიდებისა და მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** – მდებარეობს ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხეთაში.

მუზეუმი გაიხსნა 1985 წლის 19 მაიის, აქ გამოფენილია მასალები, რომლებიც ასახავენ ჩვენი ქვეყნის (კუთხის) ყოფაცხოვრებას უძველესი დროიდან დღემდე.

კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1985 წელს დაარსებული მუზეუმები
ხეთის ციხე

**ხეთის ციხე** — ციხესიმაგრე საქართველოში,  სოფელ ხამისკურში, სენაკი-ზუგდიდის საავტომობილო გზის მარცხენა მხარეს. მის შესახებ ისტორიული ცნობები ძალიან მწირია. ვახუშტი ბატონიშვილი სამეგრელოს მნიშვნელოვან ციხეთა შორის მასაც მოიხსენიებს.

## ლიტერატურა
* ჩიტაია გ., ფოთისა და ხობის ეპარქია ისტორიული ძეგლები, თბ., 2007 წ.

კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
პირველი დასი

**პირველი დასი**, XIX საუკუნის II ნახევრის საქართველოს განმათავისუფლებელი მოძრაობის პირველი, ჰუმანისტურ დემოკრატიული მიმდინარეობა, რომლის  წარმომადგენლები რევოლუციურ-დემოკრატიული და უტოპიურ სოციალისტური იდეების პროპაგანდას ეწეოდნენ ჟურნალ-გაზეთებში („საქართველოს მოამბე“, „დროება“, „ივერია“ და სხვა).  

პირველდასელთაგან ზოგი საზოგადოებრივ ასპარიზზე გამოჩნდა უკვე 1861 წელს „ცისკრის“ ფურცლებზე. პირველდასელები მეორედასელ რადიკალ-დემოკრატებთან და ხალხოსნებთან ერთად შეადგენდნენ რევოლიცურ დემოკრატიულ ბანაკს, ოღონდ მათგან რამდენიმე განსხვავებული თვალსაზრისით უდგებოდნენ ეროვნულ-სოციალურ და საკაცობრიო პრობლემებს, იბრძოდნენ  ყოველგვარი ჩაგვრის წინააღმდეგ. 

პირველი დასს მეთაურობდა ილია ჭავჭავაძე, რომელთანაც ახლო იდგნენ აკაკი წერეთელი, იაკობ გოგებაშვილი, უფრო გვიან — ალექსანდრე ყაზბეგი, ვაჟა-ფშაველა და სხვები.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს პოლიტიკური ისტორია
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ხიბულის ციხე

**ხიბულის ციხე** — ციხესიმაგრე საქართველოში,  ხობის მუნიციპალიტეტში.

ციხე არქიტექტურულ კომპლექს წარმოადგენს, რომელიც შედგება გალავნის, კოშკის, სასახლისა და სამლოცველოს ნაშთებისაგან. იგი გვიან შუა-საუკუნეებშია აგებული. 
1616-1639 წლებში შედგენილ დოკუმენტში დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსი მალაქია გურიელი ხიბულის ციხეს „ციხე-სალაროს“ უწოდებს.

## ლიტერატურა
* ჩიტაია გ., ფოთისა და ხობის ეპარქია ისტორიული ძეგლები, თბ., 2007 წ.

კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
რუსეთ-ოსმალეთის ომი (1735-1739)

მინი|საბრძოლო მოქმედებების არეალი 1737 წელს.

**რუსეთ-ოსმალეთის 1735-1739 წლების ომში** რუსეთი მიზნად ისახავდა შავ ზღვაზე გასვლას და სამხრეთი ოლქების უშიშროების უზრუნველყოფას ყირიმელი თათრების თავდასხმებისაგან. 1732 და 1735 წწ. რუსეთმა ირანს დაუბრუნა კასპიისპირა პროვინციები იმ ვარაუდით, რომ იგი კვლავ გაძლიერებულიყო და ოსმალეთს დაპირისპირებოდა. რუსეთის მთავრობა ამაოდ იმედოვნებდა ირანის გამოყენებას ოსმალეთის წინააღმდეგ - რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს ირანი განზე გადგა. კასპიისპირეთიდან რუსეთის ჯარის გასვლა კონსტანტინოპოლში რუსეთის სისუსტედ ჩათვალეს. ყირიმის ხანმა ყაფლან გირეიმ 1735 წელს ჩრდილოეთ კავკასიაზე გაილაშქრა. გახშირდა ყირიმელი თათრების თავდასხმები უკრაინაზე. საფრანგეთის წაქეზებით ოსმალეთმა ომი დაიწყო. რუსეთის სარდლობის 1736 წლის გეგმა გულისხმობდა ორი მიმართულებით მოქმედებას: ერთი მხრივ აზოვის დაკავებას, ხოლო მეორე მხრივ, მთავარი ძალებით ყირიმში შეჭრას. 19 ივნისს 28-ათასიანმა რუსეთის დონის არმიამ აზოვი დაიკავა, ხოლო 62-ათასიანმა დნეპრის არმიამ პერეკოპი აიღო, ყირიმში შეიჭრა და 17 ივნისს ბახჩისარაიც დაიკავა, მაგრამ ყირიმში ვეღარ გამაგრდა და უკან გაბრუნდა. 1737 წელს რუსეთის ჯარებმა ერთდროულად განაახლეს შეტევა ყირიმისა და ოჩაკოვის მიმართულებით, ივლისში ოჩაკოვი აიღეს, ყირიმში კი ყარასუბაზრის აღება მოახერხეს, მაგრამ, მიუხედავად ამ წარმატებებისა, რუსეთის ჯარი იძულებული იყო ყირიმიდან კვლავ წასულიყო. 1737 წლის ივლისის ომში რუსეთის მოკავშირე ავსტრიაც ჩაება. ამასობაში ნემიროვში მშვიდობიანი მოლაპარაკებაც გაიმართა, მაგრამ შედეგს ვერ მიაღწიეს, ამიტომაც საომარო მოქმედებები კვლავ განახლდა. ფრონტზე საერთო სირთულეს ჭირის ეპიდემიაც დაერთო, რუსეთის ჯარს ოჩაკოვისა და კინბურნის დატოვება მოუხდა. 1739 წელს რუსეთის 58-ათასიან არმია ხოტინისაკენ გაემართა, სტავუჩანთან დაბანაკებული ოსმალები გაანადგურა, შემდეგ ხოტინი და იასი აიღო. ავსტრიელები კი დამარცხდნენ და 1739 წლის 7 სექტემბერს ოსმალებთან სეპარატული ხელშეკრულება დადეს. 18 სექტემბერს ბელგრადში ხელი მოაწერეს რუსეთ-ოსმალეთის საზავო ხელშეკრულებას. რუსეთმა აზოვი მიიღო იმ პირობით, რომ იქ არავითარ სიმაგრეს არ ააგებდა, ხოლო ომის მსვლელობის დროს დანარჩენი დაკავებული ტერიტორია ოსმალეთს დაუბრუნდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
პირველადღრუიანი ჭიები

**პირველადღრუიანი ჭიები**  ( ან Aschelminthes) — უხერხემლოთა ჯგუფი. მოიცავს შემდეგ ტაქსონებს: მუცელწამწამიანებს, კინორინქებს, ციბრუტელებს, ნემატოდებს, ბეწვურებს, აკანთოცეფალებს და, ალბათ, პრიაპულიდებსაც. აქვთ კუტიკულით დაფარული, დაუნაწევრებელი სხეული, თვალაკი, ყნოსვის ღრმულები, შეხების ორგანოები. კან-კუნთოვან პარკსა და ნაწლავს შორის არის სითხით ამოვსებული პირველადი ღრუ. ნაწლავი იწყება პირველად პირით, ბოლოვდება ანალური ხვრელით. სუნთქვისა და სისხლის მიმოქცევის ორგანოები არა აქვთ. ნერვული სისტემა შედგება ტვინისა და ნერვული სვეტებისაგან. ცალსქესიანი ცხოველებია. ფართოდ არიან გავრცელებული მთელ მსოფლიოში. ზოგი პარაზიტია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უხერხემლოები
Debut (ალბომი)

***Debut*** — ისლანდიელი მომღერალ ბიორკის პირველი სტუდიური სოლო-ალბომი, გამოცემული მისი ჯგუფიდან The Sugarcubes წამოსვლის შემდეგ, 1993 წელს. სინამდვილეში ეს არ იყო მისი სადებიუტო ალბომი, რადგან მან 1977 წელს უკვე გამოსცა დისკი *Björk*. *Debut* იქცა ნამდვილ სენსაციად თანამედროვე მუსიკაში და მიიზიდა მსმენენლი ისლანდიის ფარგლების გარედან - ინგლისში, აშშ-სა და სხვა ქვეყნებში.

## სტილი 
სტილისტურად, ეს ალბომი არის პოპ-მუსიკის (Violently Happy, Big Time Sensuality, There's More to Life Than This), ნიუ ეიჯის მსგავსი მოტივების (One Day, The Anchor Song, Aeroplane, Human Behaviour), და რითმული სიმღერების (Venus as a Boy, Come to Me) ნაზავი. RIAA-ს მხრიდან ამ ალბომს აშშ-ში მიენიჭა პლატინის სტატუსი. Play Dead არის ბიორკის კომპოზიტორ დევიდ არნოლდთან თანამშრომლობის მაგალითი. იგი დაემატა ალბომის ბრიტანულ გამოცემას, მას შემდეგ, რაც სინგლს 1993 წლის ბოლოს დიდი წარმატება ხვდა ბრიტანულ ჩარტში.

## წარმატება და სხვა გამოცემები 
*Debut* მოხვდა ბილბორდის ჩარტის #61 ადგილზე. ბრიტანულ ჩარტში მისი მაქსიმალური პოზიცია #3 იყო.

მოგვიანებით გამოიცა EP დისკი  ''The Best Mixes from the Album Debut for All the People Who Don't Buy White Labels*, ალბომის ექვსი სიმღერის რემიქსით (1994).

1998 წელს ჟურნალმა Q ეს დისკი დაასახელა ყველა დროის უდიდესი ალბომების სიაში #74 ადგილზე. იგივე გამოცემამ 2002 წელს იგი დაასახელა ყველა დროის საუკეთესო ალბომებში #5 დისკად (გამოკითხვა ეხებოდა მომღერალი ქალების მიერ გამოცემულ ალბომებს). ალბომი მთლიანობაში გაიყიდა 3 მილიონი ასლის ოდენობით. აშშ-ში მისმა გაყიდვებმა 921.000 ასლი შეადგინა.

2006 წელს *Debut* გამოიცა ორმაგი დისკის სახით, DTS (5.1) ჟღერადობით. ორმაგი დისკი ასევე შევიდა კრებულში *( ):''.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* გერი ჰიუზი - კლავიშები, ჰემონდის ორგანი. პროგრამირება
* ოლივერ ლეიკი - არანჟირება, ჩასაბერი ინსტრუმენტები
* კორკი ჰეილი - არფა
* ბიორკი - არანჟირება, კლავიშები, პროდიუსერი
* გერი ბერნეკლი - ჩასაბერი ინსტრუმენტები
* პოლ კორკეტი - ინჟინერი
* მარიუს დე ვრისი - კლავიშები, პროგრამირება
* ნელი ჰუპერი - პერკუსია, დასარტყმელი საკრავები, პროდიუსერი, ინჟინერი
* ჰაუი ბი - ინჟინერი
* ლუი ჟარდიმი - ბას გიტარა, პერკუსია, დასარტყმელი საკრავები
* ჰუგოთ ნიკოლსონი - ინჟინერი
* ბრაიან პაგსლი - ინჟინერი
* ტელვინ სინგჰი - ხელმძღვანელი, ტაბლა
* ბრიუს უილი სმითი - პერკუსია, დასარტყმელი საკრავები
* ელ სტოუნი - ინჟინერი
* მარტინ ვირგო - კლავიშები, პროგრამირება
* მარკ უორნერი - ინჟინერის თანაშემწე
* პოლ ვერტჰაიმერი - ინჟინერი
* გოტც ბოტცენჰარდტი - ინჟინერის თანაშემწე
* ჯიმ ებისი - ინჟინერი
* დეივ ბერნჰემი - ინჟინერი
* ჟან ბაპტისტ მონდინო - ფოტოგრაფია
* პიტ ლუისი - ინჟინერის თანაშემწე
* პოლ უოლერი - კლავიშები, პროგრამირება
* ჯონ მელისონი - გიტარა, ინჟინერის თანაშემწე
* მაიკ მარში - მასტერინგი
* მაიკ მაუერი - ჩასაბერი ინსტრუმენტები
* ტიმ დიკენსონი - ინჟინერის თანაშემწე
* ჯელისა ანდერსონი - ბეკ-ვოკალი
* ენდრი ბრედფორდი - ინჟინერის თანაშემწე
* ოგი - ინჟინერის თანაშემწე
* ჰ. შალე - ინჟინერი

## ჩარტები და სტატუსები 
## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ბიორკის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ბიორკის ალბომები
კატეგორია:1993 წლის ალბომები
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
კონსტანტინეობა

**კონსტანტინეობა** — სახალხო დღესასწაული აბაშის მუნიციპალიტეტში. 

აღინიშნება 1989 წლიდან, ყოველი წლის 15 მაისს, ქართველი კლასიკოსი მწერლის, კონსტანტინე გამსახურდიას დაბადების დღეს . სახალხო ზეიმი იმართება კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ-მუზეუმში. 

ზეიმზე ჩადიან საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან. განსაკუთრებით მწერლები და პოეტები, საზოგადო მოღვაწეები თბილისიდან. იმართება პოეზიის საღამო, მარულა და სახალხო სეირნობა.

კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები