open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დიდი მზიგული

**„დიდი მზიგული“**, *„დიდი მზის გული“* — გვიანი შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ძეგლი მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ წერაქვის მახლობლად. შემორჩენილია ციხე-გალავნის ნაშთები და დარბაზული ეკლესია დაზიანებული სახით.

კომპლექსი მდებარეობს სოფელ წერაქვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 3 კმ-ზე. თარიღდება XVI-XVIII საუკუნეებით. ეკლესია კლდის მასივზეა დაშენებული. მისი სამხრეთი ფასადი ციცაბო კლდის პირს ესაზღვრება. გეგმით მართკუთხა მოხაზულობის, ერთნავიანი ნაგებობაა, რომელიც აღმოსავლეთიდან აფსიდით სრულდება. ნაგებია ოქროსფერი ნატეხი ქვისაგან. შიგადაშიგ ჩართულია მოზრდილი ქვის ლოდები. 

გარედან სწორკუთხა მოხაზულობის კარი დასავლეთი კედლის ჩრდილოეთ ნახევარზეა გაჭრილი. მის თავზე ბალავარის ქვის ფუნქციას განივად დადებული, გრძელი, მასიური ლოდი ასრულებს. ლოდის ერთი კიდე დაახლოებით კედლის ცენტრალურ ნაწილამდე აღწევს, მეორე — ჩრდილოეთი კედლის კუთხემდე. თითო სარკმელია გაჭრილი აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე. აფსიდა დარბაზისაგან კუთხითაა გამოყოფილი. ამჟამად ტაძრის კამარა ჩამორღვეულია, ინტერიერში ჩაცვენილი ქვები მცენარეული საფარითაა დაფარული. საკურთხევლისკენ იატაკი ჩავარდნილია. 

ეკლესიას შემორტყმული ჰქონდა გალავანი, რომლის ნაშთები ტაძრის დასავლეთ მხარესაა დარჩენილი. ადგილობრივი გადმოცემით მიხედვით კლდის ქვემოთ, ტაძარში ადიოდა გზის მიმდებარე მონაკვეთზე არსებული გვირაბიდან გამავალი ხვრელი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სალომე ბეი

**სალომე ბეი** (დ.10 ოქტომბერი,1933 — გ. 8 აგვისტო 2020) — აშშ-ში დაბადებული კანადელი მომღერალი-კომპოზიტორი და მსახიობი, რომელიც 1966 წლიდან ტორონტოში, ონტარიოში ცხოვრობდა.

2005 წელს იგი კანადის ორდენის საპატიო წევრად დასახელდა. 2022 წელს კანადის ფოსტამ მას სამახსოვრო საფოსტო მარკა გადასცა კანადურ მუსიკასა და თეატრში შეტანილი წვლილისთვის.

## ბიოგრაფია
ნიუ-ჯერზიში, საშუალო კლასის შავკანიან ოჯახში დაბადებული ბეი ძმასთან, ენდი ბეისთან და დასთან, ჯერალდინ ბეისთან ერთად ვოკალურ ჯგუფს შექმნა, რომელიც ცნობილი იყო როგორც **„Andy and the Bey sisters“**, ისინი ადგილობრივ კლუბებში გამოდიოდნენ და ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში მოგზაურობდნენ. 1964 წელს ტორონტოში გადასვლისა და ჯაზ-კლუბებში დაკვრის შემდეგ, სალომე ცნობილი გახდა, როგორც „კანადის ბლუზის პირველი ლედი“.

ბეიმ ჩაწერა ორი ალბომი ჰორას სილვერთან ერთად და გამოუშვა ცოცხალი ალბომები თავისი გამოსვლებისდან მონრეალის იუბილეიშენ სახარების გუნდთან ერთად.

ბეი იყო კანადური სუპერჯგუფის, *Northern Lights*-ის წევრი, რომელმაც 1985 წელს საქველმოქმედო სინგლი *„Tears Are Not Enough“* შეასრულა. ბეი ჩანს ამ სიმღერის მუსიკალურ ვიდეოშიც, სადაც მღერის სტრიქონს *„Every woman, child and man“* მარკ ჰოლმსთან (*Platinum Blonde*) და ლორეინ სეგატოსთან (*The Parachute Club*) ერთად.

1992 წელს მან მიიღო ტორონტოს ხელოვნების ჯილდო  საშემსრულებლო ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის, ხოლო 1996 წელს მონრეალის *Black Theatre Workshop*-მა მას სიცოცხლის განმავლობაში მიღწეული წარმატებებისთვის მიანიჭა მარტინ ლუთერ კინგ უმცროსის სახელობის ჯილდო.

სამოცი წლის ასაკიდან ბეის დემენციის ნიშნები აღმოაჩნდა. 2011 წლისთვის მისი დაავადება იმდენად პროგრესირდა, რომ იგი ვეღარ ახერხებდა სცენაზე გამოსვლას.

ბეი კანადური საქველმოქმედო ორგანიზაციის „მხატვრები რასიზმის წინააღმდეგ“-ის წევრი იყო.

## პირადი ცხოვრება და სიკვდილი
1964 წლის 7 აპრილს ბეი დაქორწინდა ჰოვარდ ბერკლი მეთიუსზე. მათ სამი შვილი ჰყავდათ, მათ შორის მომღერალი *SATE*, რომელიც ადრე საიდა ბაბა ტალიბას სახელით იყო ცნობილი, და მომღერალი/შემსრულებელი არტისტი ჯასინტა ტუკუ მეთიუსი.
ჰოვარდ ბერკლი მეთიუსი 2016 წლის აგვისტოში, 80 წლის ასაკში გარდაიცვალა, ხოლო ბეი 2020 წლის 8 აგვისტოს, 86 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:მომღერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ამერიკელი ემიგრანტები
კატეგორია:ჯაზის შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:მომღერლები ეროვნების და ჟანრის მიხედვით
კატეგორია:მომღერალი ქალები საუკუნის მიხედვით
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1960

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1960** — მე-7 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის.

## ისტორია და რეგლამენტი 
შესარჩევი შეჯიბრებები და წინასწარი ეტაპები არ ჩატარებულა. 1959 წლის სსრკ-ის ხალხთა სპარტაკიადის შედეგების საფუძველზე, მიღებულ იქნა გადაწყვეტილება რესპუბლიკების ნაკრები გუნდების ორ ჯგუფად დაყოფის შესახებ. „ა“ ჯგუფში შევიდნენ სპარტაკიადის ფინალისტები და მეორე ფინალის 1-3 ადგილოსნები. დანარჩენი 8 გუნდი „ბ“ ჯგუფში გადანაწილდა. წესდების თანახმად, „ა“ ჯგუფის ბოლო ორი გუნდი მომდევნო ჩემპიონატში ადგილს უთმობდა „ბ“ ჯგუფის ორ საუკეთესო კოლექტივს.

თანაბარი ქულების შემთხვევაში, მედლების ან უმაღლეს დივიზიონში ადგილის შესანარჩუნებლად გათვალისწინებული იყო დამატებითი მატჩები.

## „ა“ ჯგუფი 
ტურნირს მოსკოვმა უმასპინძლა 2-დან 12 ოქტომბრამდე. თამაში მიმდინარეობდა 10 დაფაზე. შემადგენლობა: 6 მამაკაცი (+ სათადარიგო), 1 ჭაბუკი, 2 ქალი და 1 გოგონა. ვინაიდან წამყვან მოჭადრაკეებს (ტალი, ბოტვინიკი, კერესი, კორჩნოი, სმისლოვი, პეტროსიანი) საჭადრაკო ოლიმპიადაზე გამგზავრება უწევდათ, მათ გუნდებს (მოსკოვი, ლენინგრადი, ესტონეთი) მეორე სათადარიგო მოთამაშის ყოლის უფლება დაერთოთ. ჩემპიონობისთვის სამი გუნდი იბრძოდა: ლენინგრადი, მოსკოვი და რსფსრ. გადამწყვეტი გამოდგა ბოლო ტური. მოსკოვის გუნდს ბელორუსიის ნაკრებთან ყველა პარტია უნდა მოეგო, რათა ლენინგრადისთვის გადაესწრო, თუმცა ბელორუსი მოჭადრაკეების მედგარი წინააღმდეგობის გამო (რომლებიც თავის მხრივ საქართველოს ნაკრებთან ერთად უმაღლეს ლიგაში დარჩენისთვის იბრძოდნენ), მატჩი ფრედ დასრულდა. საბოლოოდ, ლენინგრადმა პირველი ადგილი დაიკავა.

### ტურნირის ცხრილი (ჯგუფი „ა“) 
### გუნდების შემადგენლობები 
* **ლენინგრადი:** ვიქტორ კორჩნოი, მარკ ტაიმანოვი, ბორის სპასკი, იგორ ბონდარევსკი, ა. ჩერეპკოვი, სემიონ ფურმანი, ალექსანდრე ტოლუში, ვ. ოსნოსი, ი. ბლეხცინი, ლარისა ვოლპერტი, ფ. დმიტრიევა, ლ. კრისტოლი.
* **მოსკოვი:** ვასილი სმისლოვი, ტიგრან პეტროსიანი, დავით ბრონშტეინი, ალექსანდრე კოტოვი, ვლადიმერ სიმაგინი, ა. ხასინი, ევგენი ვასიუკოვი, ა. ჩისტიაკოვი, სპექტორი, ელისაბედ ბიკოვა, ნ. ვოიციკი, ალა კუშნირი.
* **საქართველო:** ბუხუტი გურგენიძე, ალექსანდრე ბუსლაევი, ალექსანდრე ბლაგიძე, დავით ჯანოევი, ვეტოხინი, მეგრელიშვილი, მიხეილ შიშოვი, რომან ჯინჯიხაშვილი, მანანა ტოგონიძე, ელისო კაკაბაძე, ნონა გაფრინდაშვილი.

## „ბ“ ჯგუფი 
ჩატარდა ტაშკენტში 16-28 ოქტომბერს. აქ კონკურენციგარეშე იყო ლიტვის ნაკრები, რომელმაც ყველა მატჩი მოიგო და უახლოეს მდევარს 13 ქულით გაუსწრო. დრამატული გამოდგა ბრძოლა მეორე საგზურისთვის მოლდავეთსა და ყირგიზეთს შორის, სადაც საბოლოოდ მოლდაველებმა აჯობეს მეტოქეს უკეთესი დამატებითი მაჩვენებლებით.

### ტურნირის ცხრილი (ჯგუფი „ბ“) 
## საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები 
* **ვაჟები:** ლევ პოლუგაევსკი (რსფსრ) — 5/7; ლეონიდ შტეინი (უკრაინა) — 6/8.
* **ქალები:** ლარისა ვოლპერტი (ლენინგრადი) — 6½/8.
* **გოგონები:** ნონა გაფრინდაშვილი (საქართველო) — 7½/8.

## ლიტერატურა 
* *Баранов Б. Ф.* Победили ленинградцы // Шахматный ежегодник 1960. — М.: ФиС, 1962.
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სსრკ-ის მეშვიდე გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1960

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1960 წელი ჭადრაკში
რიჩარდ ტ. ჯონსი

**რიჩარდ ტიმოთი ჯონსი** (დ. 16 იანვარი,1972)  — ამერიკელი მსახიობი.  რიჩარდი ფართოდ მუშაობდა როგორც კინოში, ასევე სატელევიზიო პროდუქციებში 1990-იანი წლების დასაწყისიდან. მისი სატელევიზიო როლები მოიცავს *„Ally McBeal“* (1997), *„Judging Amy“* (1999–2005), *„CSI: Miami“* (2006), *„Girlfriends“* (2007), ''„Grey's Anatomy“* (2010), *„Hawaii Five-0“* (2011–2014), *„Narcos“* (2015) და *„Criminal Minds“* (2017). 2018 წლიდან ის თამაშობს პოლიციის ლეიტენანტ უეიდ გრეის როლს ABC-ის პოლიციურ დრამაში *„The Rookie“*.

რიჩარდის კინოროლები მოიცავს ლამონტ კარის განსახიერებას Disney-ის ფილმში *Full Court Miracle* (2003), ლავენიო „სლიმ“ ჰაიტაუერის როლს რიკ ფამუივას  შექმნილ ფილმში *The Wood* (1999), მაიკის როლს ტაილერ პერის დრამატულ ფილმებში *Why Did I Get Married?* (2007) და *Why Did I Get Married Too?* (2010), ასევე კაპიტან რასელ ჰემპტონის როლს ჰოლივუდურ ბლოკბასტერში *Godzilla* (2014).

## ადრეული ცხოვრება
ჯონსი დაიბადა კობეში, იაპონიაში, აფროამერიკელი მშობლების ოჯახში და გაიზარდა კარსონში, კალიფორნიაში. იგი არის ლორენის— კომპიუტერული ანალიტიკოსის — და კლარენს ჯონსის შვილი; კლარენს ჯონსი პროფესიონალი ბეისბოლის მოთამაშე იყო და რიჩარდის დაბადების დროს ოსაკაში, გუნდ *„Nankai Hawks“*-ში თამაშობდა. რიჩარდს ჰყავს უფროსი ძმა, კლარენს ჯონს უმცროსი, რომელიც საშუალო სკოლის კალათბურთის მწვრთნელად მუშაობს. ისინი ჩრდილოეთ ამერიკაში დაბრუნდნენ კლარენსის კარიერის დასრულების შემდეგ, 1978 წლის სეზონის ბოლოს. მოგვიანებით მისი მშობლები დაშორდნენ. ჯონსი სწავლობდა ტორანსში (კალიფორნია) მდებარე *Bishop Montgomery High School*-ში, ხოლო შემდეგ დაამთავრა ტასკიგის უნივერსიტეტი.

## კარიერა
1990-იანი წლების დასაწყისიდან ჯონსი მუშაობდა როგორც კინოში, ასევე ტელევიზიაში.

მისი პირველი სატელევიზიო როლი იყო 1993 წელს სერიალის *California Dreams* ერთ ეპიზოდში. იმავე წელს მან შეასრულა აიკ ტერნერ უმცროსის როლი ფილმში *What's Love Got to Do with It*. 1999–2005 წლებში კი ის მონაწილეობდა CBS-ის იურიდიულ დრამატულ სერიალში *Judging Amy*, სადაც ბრუს კალვინ ვან ექსელის როლს ასრულებდა.

შემდეგი ორი ათწლეულის განმავლობაში ჯონსი მთავარ ან სტუმარ როლებში გამოჩნდა ისეთ მაღალი პროფილის სატელევიზიო სერიალებში, როგორებიცაა *Ally McBeal* (1997), *CSI: Miami* (2006), *Girlfriends* (2007), *Grey’s Anatomy* (2010), *Hawaii Five-0* (2011–2014), *Narcos* (2015) და *Criminal Minds* (2017).

2017 წლიდან 2018 წლამდე ჯონსი დეტექტივ ტომი კავანოს როლს ასრულებდა CBS-ის დრამატულ სერიალში *Wisdom of the crowd*.

2018 წლის თებერვლიდან ჯონსი ასრულებს სერჟანტ უეიდ გრეის როლს ABC-ის პოლიციურ დრამატულ სერიალში *The Rookie'', ნეითან ფილიონთან ერთად.

## პირადი ცხოვრება
რიჩარდი არის ქრისტიანი.

## რესურსები ინტერეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მსახიობები ქვეყნისა და საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:მსახიობები სფეროებისა და ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:მსახიობები ეთნიკური ან ეროვნული წარმომავლობის მიხედვით
ქრისტიანობის ისტორია

​„**ქრისტიანობის ისტორია** იწყება იესო ნაზარეველით — მოხეტიალე ებრაელი მქადაგებლითა და მასწავლებლით, რომელიც ახ. წ. 30–33 წლებში იერუსალიმში ჯვარს აცვეს. მისი მიმდევრები აცხადებდნენ, რომ იგი იყო ღვთის განსახიერება და მკვდრეთით აღდგა. ორი ათასწლეულის შემდეგ, **ქრისტიანობა** მსოფლიოს მასშტაბით გავრცელდა და ორ მილიარდზე მეტი მიმდევრით მსოფლიოს უდიდეს რელიგიად იქცა.“

 „საიდუმლო სერობა“ (დაახლ. 1495–1498 წწ.), სანტა-მარია-დელე-გრაციეს მონასტერი, მილანი. ფრესკაზე გამოსახულია **იესო ქრისტეს** ბოლო ვახშამი მოწაფეებთან ერთად ჯვარცმამდე.]]
გარსიაშვილი

საკუთარი სახელი **გარსიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დავით გარსიაშვილი — სასულიერო პირი
* ლევან გარსიაშვილი — სამხედრო პირი
* ქეთევან გარსიაშვილი — ექიმი, ციტოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
დავით როსტომაშვილი

**დავით როსტომაშვილი** (დ.? — გ. 14 მარტი, 1939) — 1918 წლის ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის ქართველთა კონფერენციის საორგანიზაციო ბიუროს წევრი. 1919 წლის 3-16 აპრილს ჩატარებული კონფერენციის გადაწყვეტილებით, დაინიშნა **შორეულ აღმოსავლეთში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსულად**, რეზიდენცია - ვლადივოსტოკი. იმ პერიოდში ვლადივოსტოკი იაპონური ჯარის კონტროლს ქვეშ იყო, რის გამოც დავით როსტომაშვილი ხანდახან არასწორად მოიხსენიება *საქართველოს ელჩად იაპონიაში*. ცხოვრობდა ქალაქ ტომსკში.

სტალინის რეპრესიების მსხვერპლი. ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო ტრიბუნალის 1939 წლის 14 მარტის დადგენილებით მიესაჯა დახვრეტა. საბჭოთა საოკუპაციო რეჟიმი მას ბრალად 1918 წლიდან იაპონიის სასარგებლოდ გამოგონილი ჯაშუშობა და საქართველოში კონტრრევოლუციური ნაციონალისტური და აჯანყებითი ორგანიზაციების შექმნა წაუყენა. საბრალდებო დასკვნაში ასევე ეწერა: „წარსულში ანარქისტი; აწარმოებდა აქტიურ ბრძოლას საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
ლევან გარსიაშვილი

**ლევან იასონის ძე გარსიაშვილი** (დ. 1894 — გ. 30 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სამხედრო პირი, ლიტერატორი, პუბლიცისტი.

დაიბადა ახლანდ. საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. სწავლობდა კიევის კომერციულ ინსტიტუტში. 1918–1921 წლებში მსახურობდა ქართულ ჯარში, 1921–1935 წლებში — წითელ არმიაში. 1935 წლიდან იყო საქართველოს ავიაქიმიის საზოგადოების საბრძოლო მომზადების ცენტრალური საბჭოს ხელძღვანელი, პოლკოვნიკი. სხვადასხვა დროს ქართულ პრესაში აქვეყნებდა პუბლიცისტურ სტატიებს, ძირითადად სამხედრო თემაზე. არის ავტორი ნაშრომისა „ვეფხისტყაოსანი: სამხედრო ხელოვნების ისტორიის მასალები“ (თბ., 1937). ალექსანდრე გედევანიშვილთან და ლავრენტი სლინკოსთან ერთად შეადგინა „ტაქტიკა: სახელმძღვანელო სამხედრო სკოლებისათვის“ (თბ., 1924). სტალინური ტერორის დროს, 1937 წლის ივლისში დააპატიმრეს თბილისში. დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1951

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1951** — მე-2 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის. გუნდების შემადგენლობაში შედიოდა 8 მამაკაცი და 2 ქალი.

## შესარჩევი შეჯიბრებები 
მოსკოვისა და ლენინგრადის გუნდებმა ფინალში ასპარეზობის უფლება ავტომატურად მიიღეს (როგორც წინა ჩემპიონატის გამარჯვებულმა და ვერცხლის პრიზიორმა). დანარჩენი საგზურებისთვის გაიმართა 4 ნახევარფინალი (10-16 აგვისტო), საიდანაც მხოლოდ გამარჯვებულები გადადიოდნენ ფინალში.

### ნახევარფინალები 
* **კიევი:** გაიმარჯვა **უკრაინის სსრ**-მ (22 ქულა 30-დან). მეორეზე გავიდა ესტონეთი (20½), შემდეგ ლატვია (12½) და მოლდავეთი (5).
* **იაროსლავლი:** გაიმარჯვა **რსფსრ**-მ (22 ქულა). მეორე ადგილი დაიკავა ლიტვამ (20½), შემდეგ ბელორუსიამ (12½) და კარელია-ფინეთმა (5).
* **ბაქო:** გაიმარჯვა **აზერბაიჯანის სსრ**-მ (23 ქულა). მეორეზე გავიდა საქართველო (18½), შემდეგ სომხეთი (15) და თურქმენეთი (3½).
* **ტაშკენტი:** გაიმარჯვა **უზბეკეთის სსრ**-მ (25 ქულა). დანარჩენი ადგილები გადაინაწილეს ყირგიზეთმა, ტაჯიკეთმა და ყაზახეთმა.

## ფინალი 
ფინალურ ტურნირს თბილისმა უმასპინძლა. ბრძოლა რსფსრ-სა და მოსკოვის გუნდებს შორის წარიმართა. გადამწყვეტ მატჩში რსფსრ-ის ვაჟთა დაფებზე მოპოვებულმა სამმა გამარჯვებამ გუნდს ჩემპიონობა მოუტანა.

### ტურნირის ცხრილი (ფინალი) 
## გუნდების შემადგენლობები (ფინალი) 
* **რსფსრ:** ისააკ ბოლესლავსკი, ლევ არონინი, ნ. ნოვოტელნოვი, გ. ილივიცკი, ალექსეი სუეტინი, რაშიდ ნეჟმეტდინოვი, ლეონიდ შამკოვიჩი, ი. ველტმანდერი, ტ. ფილანოვსკაია, ი. გურფინკელი.
* **მოსკოვი:** დავით ბრონშტეინი, სალო ფლორი, ტიგრან პეტროსიანი, ვ. ზაგოროვსკი, ვლადიმერ სიმაგინი, იური ავერბახი, ო. მოისეევი, ა. ჩისტიაკოვი, ელისაბედ ბიკოვა, ო. იგნატიევა.
* **უკრაინა:** ეფიმ გელერი, ი. ლიპნიცკი, ა. ბანიკი, ბ. გოლდენოვი, ალექსეი სოკოლსკი, ბ. რატნერი, ე. კოგანი, ს. კოტლერმანი, ლ. იაკირი, ბ. ვაისბერგი.

## საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები დაფების მიხედვით 
# **I დაფა:** ი. ბოლესლავსკი (რსფსრ) და დ. ბრონშტეინი (მოსკოვი) — 3½ 5-დან.
# **II დაფა:** ლ. არონინი (რსფსრ) და ს. ფლორი (მოსკოვი) — 3½.
# **III დაფა:** ა. ბანიკი (უკრაინა) — 3½.
# **V დაფა:** ა. სუეტინი (რსფსრ) და ვ. ჩეხოვერი (ლენინგრადი) — 4.
# **VIII დაფა:** ს. კოტლერმანი (უკრაინა) — 4½.
# **IX დაფა:** ე. ბიკოვა (მოსკოვი) — 4½.
# **X დაფა:** კ. ზვორიკინა (ლენინგრადი) — 4½.

## ლიტერატურა 
* 
* ჟურნალი „Шахматы в СССР“, 1951, № 11.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 2nd Soviet Team Chess Championship: Tbilisi 1951 OlimpBase-ზე.

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1951 წელი ჭადრაკში
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1958

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1958** — მე-5 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის. ქვეყნის გუნდური ჩემპიონატების ისტორიაში პირველად, ნაკრებები ორ კლასად („ა“ და „ბ“) დაიყვნენ, რაც 1955 წლის ტურნირის შედეგებს ეფუძნებოდა.

თამაში მიმდინარეობდა 10 დაფაზე. გუნდის შემადგენლობაში შედიოდა: 6 მამაკაცი (+1 სათადარიგო), 1 ჭაბუკი, 2 ქალი და 1 გოგონა.

## „ა“ კლასი 
უმაღლესი დივიზიონის ტურნირი ჩატარდა ვილნიუსში 3-დან 16 ივლისამდე. მოსკოვის, ლენინგრადისა და რსფსრ-ის ნაკრებები მნიშვნელოვნად დაწინაურდნენ. საბოლოოდ, მოსკოვის გუნდმა 3 ქულით გაუსწრო კონკურენტებს და ჩემპიონი გახდა. ლენინგრადმა და რსფსრ-მ თანაბარი ქულები დააგროვეს, თუმცა მეტი მოგებული მატჩის გამო ვერცხლის მედალი ლენინგრადს გადაეცა.

## „ბ“ კლასი 
ტურნირი ჩატარდა სტალინაბადში (დღევანდელი დუშანბე) 16-დან 28 ოქტომბრამდე. აზერბაიჯანის სსრ-ის ნაკრებმა დამაჯერებლად გაიმარჯვა (47 ქულა) და უზბეკეთის ნაკრებთან ერთად მოიპოვა „ა“ კლასის საგზური.

## საქართველოს ნაკრების გამოსვლა 
საქართველოს ნაკრებმა „ა“ კლასში მე-8 ადგილი დაიკავა. გუნდისთვის ისტორიული მნიშვნელობის იყო ამ ტურნირზე 17 წლის ნონა გაფრინდაშვილის დებიუტი გოგონათა დაფაზე, სადაც მან მაღალი შედეგი აჩვენა და სპეციალური პრიზი დაიმსახურა.

**გუნდის შემადგენლობა:**
* ვაჟები: მიხეილ შიშოვი, ალექსანდრე ბლაგიძე, თეიმურაზ ლომაია, გურამ მაჭავარიანი, გურამ კალატოზიშვილი, მურმან დემურია.
* ჭაბუკი: დავით ჯანოევი.
* ქალები: მანანა ტოგონიძე, ელისო კაკაბაძე.
* გოგონა: ნონა გაფრინდაშვილი.

## საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები 
* **I დაფა:** რატმირ ხოლმოვი (ლიტვა) — მიიღო სპეციალური პრიზი.
* **II დაფა:** ლევ პოლუგაევსკი (რსფსრ) — 6½ 8-დან (ტურნირის აბსოლუტურად საუკეთესო შედეგი).
* **I ქალთა დაფა:** კირა ზვორიკინა (ბელორუსია) — 6 8-დან.
* **II ქალთა დაფა:** ოლგა იგნატიევა (მოსკოვი).
* **გოგონათა დაფა:** ნონა გაფრინდაშვილი (საქართველო) და რ. ეტრუკი (ესტონეთი) — დასახელდნენ საუკეთესოებად ახალგაზრდებს შორის.
* **სათადარიგო:** ვლადიმერ ანტოშინი (მოსკოვი) — 4 5-დან.
* **„ბ“ კლასის გმირი:** ტატიანა ზატულოვსკაია (აზერბაიჯანი) — მოიგო ყველა (7-დან 7) პარტია.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* ჟურნალი „Шахматы в СССР“, 1958, № 10; 1959, № 3.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 5th Soviet Team Chess Championship: Vilnius 1958

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1958 წელი ჭადრაკში
სვრატკა (ქალაქი)

**სვრატკა** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ვისოჩინის მხარეში, ქალაქი ჟდიარ-ნად-საზავოუს რაიონში მდებარეობს.

## სახელწოდება
ქალაქ სვრატკის სახელწოდება მდინარე სვრატკასთან არის დაკავშირებულლი, თავად მდინარის სახელი კი ძველი ჩეხური სიტყვა „სვორტიდან“ მომდინარეობს, რაც მდინარის მეანდრირებას ნიშნავს. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა
სვრატკა ოთხი მუნიციპალური ერთეულისგან შედგება, ესენია:

*სვრატკა
*ჩესკა-ციკანკა
*მორავსკა-ციკანკა
*მორავსკა-სვრატკა

## გეოგრაფია
სვრატკა ქალაქ ჟდიარ-ნად-საზავოუდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 17 კილომეტრში მდებარეობს, იჰლავიდან კი 46 კილომეტრითაა დაცილებული. ქალაქის ტერიტორია ზემო სვრატკის მთიანეთისა და რკინის მთების საზღვარზე მდებარეობს. მისი მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 778 მეტრია ზღვის დონიდან. ქალაქს მდინარე სვრატკა ჰკვეთს, რომელიც ისტორიული ბოჰემიისა და მორავიის ბუნებრივი საზღვარია.
მინი|იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
მინი|სამრეკლო
## ისტორია
ქალაქ სვრატკის შესახებ პირველი ისტორიული ცნობა 1350 წლით თარიღდება. ისტორიის მანძილზე ქალაქს არაერთი დიდგვაროვანთა ოჯახი ფლობდა. მათ შორის გამორჩეულია პარდუბიცელი დიდგვაროვნები, პოდებრადელები, დუბელი ბერკები და სხვ. პოდებრადელებმა აქაური მამულები 1392 წელს შეიძინეს. 1588 წელს ქალაქმა საკუთარი გერბის ქონის უფლება მიიღო. 

სვრატკა 1706 წლიდან 1823 წლამდე რიხმბურკელ კინსკების ოჯახს ეკუთვნოდა. ამ ოჯახის მფლობელებს შორის აღსანიშნავია ფილიპ კინსკი, რომელმაც ქალაქში რამდენიმე სამრეწველო ქარხანა დააარსა და მის შემოგარენში სელის მოყვანა დაიწყო. 1766–1776 წლებში მან სვრატკას მახლობლად როკოკოს სტილში ააშენა სამონადირეო სახლი „კარლშტეინი“. კინსკებმა მამული 1823 წელს ბავარიელ დიდგვაროვან კარლ ალექსანდრე თურნ-ტაქსისს მიჰყიდეს. 1850 წლიდან სვრატკა ხრუდიმის რაიონის ნაწილი გახდა.

## ცნობილი ადამიანები
*იოზეფ ვერომირ პლევა (1899–1985), მწერალი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ვისოჩინის მხარის ქალაქები
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1955

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1955** — მე-4 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის. შეჯიბრება ჩატარდა ვოროშილოვგრადში. ტურნირში მონაწილეობდა ყველა მოკავშირე რესპუბლიკა (ტაჯიკეთის გარდა), მოსკოვი და ლენინგრადი. თამაში მიმდინარეობდა 8 დაფაზე (6 ვაჟი, 2 ქალი). ამ ტურნირზე პირველად შემოიღეს დილის საათებში გადადებული პარტიების დამთავრება, რამაც მონაწილეთა გადაღლა და მოკლე ყაიმების რაოდენობის ზრდა გამოიწვია.

## ნახევარფინალები 
გუნდები ორ ჯგუფად გაიყვნენ, საიდანაც ფინალში 5-5 საუკეთესო გადიოდა.

* **I ჯგუფი:** გაიმარჯვა ლენინგრადმა (45 ქულა). ფინალში ასევე გავიდნენ: უკრაინა, ლიტვა, ლატვია და უზბეკეთი.
* **II ჯგუფი:** გაიმარჯვა რსფსრ-მ (37½ ქულა). ფინალში ასევე გავიდნენ: მოსკოვი, ბელორუსია, საქართველო და ესტონეთი. აღსანიშნავია, რომ საქართველოსა და ესტონეთის ნაკრებებმა თანაბარი ქულები (30½) დააგროვეს.

## ფინალი 
მთავარი ბრძოლა რსფსრ-სა და ლენინგრადის გუნდებს შორის წარიმართა. გადამწყვეტი აღმოჩნდა მათი ურთიერთშეხვედრა მე-6 ტურში, სადაც რსფსრ-მ გაიმარჯვა და პირველობა ტურნირის ბოლომდე შეინარჩუნა.

## საქართველოს ნაკრების გამოსვლა 
საქართველოს ნაკრებმა ფინალში მე-9 ადგილი დაიკავა. გუნდის შემადგენლობა:
# მიხეილ შიშოვი (2½ ქულა 9-დან)
# ბუხუტი გურგენიძე (2½)
# ალექსანდრე ბუსლაევი (1)
# ნიკოლოზ სოროკინი (4)
# თენგიზ გიორგაძე (3½)
# ოთარ ელიოზიშვილი (3)
# ელისო კაკაბაძე (5) — გუნდის საუკეთესო შედეგი.
# ქსენია გოგიავა (2½)

## საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები დაფების მიხედვით 
* **I დაფა:** მარკ ტაიმანოვი (ლენინგრადი) — 6½ 9-დან.
* **II დაფა:** ვიქტორ კორჩნოი (ლენინგრადი) — 8. ამავე დაფაზე მიხეილ ტალი (ლატვია) გახდა ერთადერთი მონაწილე, რომელმაც მთელი ტურნირი (ნახევარფინალისა და ფინალის ჩათვლით) წაგების გარეშე ჩაატარა (5½ ქულა ფინალში).
* **III დაფა:** ლეონიდ შამკოვიჩი (რსფსრ) — 7.
* **IV დაფა:** რაშიდ ნეჟმეტდინოვი (რსფსრ) — 7.
* **VI დაფა:** ეფიმ სტოლიარი (რსფსრ) — 7.
* **VIII დაფა:** ა. ბონდარენკო (რსფსრ) და ნინა ვოიციკი (მოსკოვი) — 6½.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* ჟურნალი „Шахматы в СССР“, 1955, № 12.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 4th Soviet Team Chess Championship: Voroshilovgrad 1955

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1955 წელი ჭადრაკში
კატეგორია:სპორტი უკრაინაში 1955 წელს
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1967

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1967** — მე-10 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის. ჩატარდა მოსკოვში 23 ივლისიდან 3 აგვისტომდე, სსრკ-ის ხალხთა IV სპარტაკიადის ფარგლებში. თამაში მიმდინარეობდა 10 დაფაზე. გუნდის შემადგენლობა: 6 მამაკაცი (+1 სათადარიგო), 1 ჭაბუკი, 2 ქალი და 1 გოგონა.

## ფინალური ეტაპი 
### I ფინალი 
* 1. მოსკოვი — 29½ ქულა 50-დან;
* 2. რსფსრ — 29;
* 3. უკრაინის სსრ — 26½;
* 4. ლენინგრადი — 23;
* 5. ბელორუსიის სსრ — 21½;
* 6. საქართველოს სსრ — 20½.

### II ფინალი 
* 7. ლატვიის სსრ — 32½ ქულა 50-დან;
* 8. ყაზახეთის სსრ — 25½;
* 9. აზერბაიჯანის სსრ — 25;
* 10. უზბეკეთის სსრ — 24½;
* 11. ესტონეთის სსრ — 24;
* 12. სომხეთის სსრ — 18½.

### III ფინალი 
* 13. ლიტვის სსრ — 25 ქულა 40-დან;
* 14. მოლდავეთის სსრ — 24;
* 15. ყირგიზეთის სსრ — 22;
* 16. თურქმენეთის სსრ — 16½;
* 17. ტაჯიკეთის სსრ — 12½.

**საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები:**
* პირველი მამაკაცთა დაფა: ვიქტორ კორჩნოი (ლენინგრადი) — 6 8-დან;
* პირველი ქალთა დაფა: ნონა გაფრინდაშვილი (საქართველო) და ტატიანა ზატულოვსკაია (აზერბაიჯანი) — 7½ 9-დან.

## გუნდების შემადგენლობები 
სათადარიგო მოთამაშეები აღნიშნულია ვარსკვლავით (*).

#### მოსკოვი 
* ტიგრან პეტროსიანი (4½ 8-დან)
* მიხეილ ბოტვინიკი (6 8-დან)
* ვასილი სმისლოვი (6½ 9-დან)
* დავიდ ბრონშტეინი (6 8-დან)
* რატმირ ხოლმოვი (6½ 9-დან)
* ევგენი ვასიუკოვი (5½ 7-დან)
* ვლადიმერ ლიბერზონი* (3 5-დან)
* მარკ დვორეცკი (5 9-დან)
* ალა კუშნირი (5 9-დან)
* ნატალია კონოპლიოვა (6 9-დან)
* ელენა ფატალიბეკოვა (5½ 9-დან)

#### საქართველო 
* ბუხუტი გურგენიძე (4½ 9-დან)
* რომან ჯინჯიხაშვილი (4½ 9-დან)
* თეიმურაზ ლომაია (3 8-დან)
* იური ჩიქოვანი (5 8-დან)
* ალექსანდრე ბოკუჩავა (4½ 8-დან)
* ჯემალ ბერაძე (1 7-დან)
* ალექსანდრე ბუსლაევი* (2½ 5-დან)
* თამაზ გიორგაძე (5½ 9-დან)
* ნონა გაფრინდაშვილი (7½ 9-დან)
* ელისო კაკაბაძე (5 9-დან)
* ნანა ალექსანდრია (6 9-დან)

#### უკრაინის სსრ 
* ლეონიდ შტეინი (5 9-დან)
* ეფიმ გელერი (5½ 9-დან)
* ედუარდ გუფელდი (4 9-დან)
* იური სახაროვი (4 8-დან)
* იური ნიკოლაევსკი (7 9-დან)
* იგორ პლატონოვი (1½ 3-დან)
* ვალერი ჟიდკოვი* (5 7-დან)
* ვიქტორ ადლერი (6 9-დან)
* ოლგა ანდრეევა (4 9-დან)
* ლიუბოვ იდელჩიკი (6 9-დან)
* რაისა ვაპნიჩნაია (6½ 9-დან)

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 10th Soviet Team Chess Championship: Moscow 1967

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1967 წელი ჭადრაკში
ლავრენტი სლინკო

**ლავრენტი ვლადიმერის ძე სლინკო** (; დ. 6 თებერვალი, 1871 — გ. ოქტომბერი 1925) — რუსი სამხედრო ოფიცერი.

დაამთავრა თბილისის კადეტთა კორპუსი, შემდეგ — პავლეს I სამხედრო სასწავლებელი, გენერალური შტაბის აკადემია (1901). რუსეთის იმპერიის სამხედრო სამსახურში იყო 1890 წლიდან. 1904–1914 წლებში მსახურობდა სასაზღვრო დაცვის ცალკე კორპუსში. 1907 წლიდან ჰქონდა პოდპოლკოვნიკის, 1914 წლიდან — პოლკოვნიკის წოდება. I მსოფლიო ომის (1914–1917) წლებში იყო სახელმწიფო ლაშქრის ერთ-ერთი კორპუსის შტაბის უფროსი. 1921 წლიდან მსახურობდა წითელ არმიაში. იყო საქართველოს სსრ სამხედრო და საზღვაო კომისარიატის შტაბის უფროსის თანაშემწე, შემდეგ — ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლის სასწავლო ნაწილის უფროსი. ალექსანდრე გედევანიშვილთან და ლევან გარსიაშვილთან ერთად სამხედრო სკოლებისთვის ქართულ ენაზე შეადგინა ტაქტიკის სახელმძღვანელო (თბ., 1924).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
არციმოვიჩის ნაპრალი

**არციმოვიჩის ნაპრალი** () — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-11, LAC-39). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, არციმოვიჩის კრატერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს).

არციმოვიჩის ნაპრალი გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთის მიმართულებით 68.06 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
*ჩრდილო-აღმოსავლეთის კიდე — ;
*სამხრეთ-დასავლეთის კიდე — ;
*ცენტრი — .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-11
არიდეოსის ნაპრალი

**არიდეოსის ნაპრალი** () — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ცენტრალურ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-12, LAC-60). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, არიდეოსის კრატერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1961 წელს).

არიდეოსის ნაპრალი გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით 247.45 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
*ჩრდილო-დასავლეთის კიდე — ;
*სამხრეთ-აღმოსავლეთის კიდე — ;
*ცენტრი — .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
ლეონ დიუგი

[მინი|ლეონ დიუგის [პორტრეტი]]
**ლეონ დიუგი** (დ. 1859 — გ. 1928) — საჯარო სამართლის () წამყვანი ფრანგი მეცნიერი. კანში 1882 წლიდან 1886 წლამდე მუშაობის შემდეგ, 1892 წელს იგი დაინიშნა საკონსტიტუციო სამართლის კათედრის გამგედ ბორდოს უნივერსიტეტში, სადაც მისი კოლეგა იყო ემილ დიურკემი.

დიუგის ნაშრომს საჯარო სამართლის ობიექტივისტური თეორიის შესახებ, რომელიც შემუშავდა მეგობრულ დაპირისპირებაში მის ტულუზელ კოლეგა მორის ორიუ, უნდა მოეხდინა გრძელვადიანი გავლენა სამართლის ამ დარგების განვითარებაზე. დიუგის აზრით, სახელმწიფო არ იყო მითური სუვერენი, რომელიც აღემატებოდა ყველა თავის  მოქალაქეს, ან თუნდაც განსაკუთრებით ძლიერი იურიდიული პირი, არამედ უბრალოდ ხალხის ჯგუფი, რომელიც ასრულებდა საჯარო მომსახურებას - ეს საქმიანობა ქმნიდა და ლეგიტიმურობას ანიჭებდა სახელმწიფოს. მიუხედავად იმისა, რომ დიუგი კრიტიკულად უყურებდა ისეთ ცნებებს, როგორიცაა სუვერენიტეტი, დემოკრატია, იურიდიული სუბიექტობა და, თუნდაც, საკუთრება იმ ფარგლებში, რამდენადაც იგი არ ლეგიტიმირდება სოციალური მიზნით, დიუგი თავის თავს ანასხვავებდა მარქსისტებისგან სახელმწიფოს განვითარებისთვის ეკონომიკის ფუნქციის ხაზგასმით.

## ნაშრომები 
* ''L'État, le droit objectif et la loi positive*.  Extracted as "Theory of Objective Law Anterior to the State" in *Modern French Legal Philosophy*, trans. Mrs Franklin W. Scott and Joseph P. Chamberlain (New York, Kelly, 1916;  South Hackensack NJ, Rothman,  1968), pp.&nbsp;235–344
* *L'État les gouvernants et les agents*
* *Souveraineté et liberté*
* *Les transformations du droit public*
* *Traité de droit constitutionnel''
* 
* 
*    Translated by Margaret Grandgent and Ralph W. Gifford.

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1859
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:ფრანგი იურისტები
1949 წელი პაკისტანში

**1949 წლის მოვლენები პაკისტანში.**

## მოქმედი პირები
### მეფე
*პაკისტანის მეფე: ჯორჯ VI (კონსორტი — დედოფალი ელისაბედი)

### ფედერალური მთავრობა
*გენერალ-გუბერნატორი: ხავაჯა ნაზიმუდინი
*პრემიერ-მინისტრი: ლიაკათ ალი ხანი
*პაკისტანის მთავარი მოსამართლე: სერ მიან აბდულ რაშიდი (27 ივნისიდან)

### გუბერნატორები
*ჩრდილო-დასავლეთის სასაზღვრო პროვინციის გუბერნატორი: ამბროსე ფლუქს დუდასი (19 ივლისამდე); საჰიბზადა მოჰამედ ხურშიდი (19 ივლისიდან)
*დასავლეთ პენჯაბის გუბერნატორი: სერ ფრენსის მუდი (2 აგვისტომდე);  აბდურ რაბ ნიშტარი (2 აგვისტოდან)
*სინდის გუბერნატორი: შაიხ დინ მუჰამადი (19 ნოემბრამდე); მიან ამინუდინი (19 ნოემბრიდან)

## ღონისძიებები
### იანვარი
* 1 იანვარი : გაერომ ქაშმირში ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმებას მიაღწია. მან ქაშმირს მიანიჭა უფლება, ხმის მიცემით გადაეწყვიტა, შეერთებოდა თუ არა პაკისტანს ან ინდოეთს.

### მარტი
* პაკისტანმა და ინდოეთმა კარაჩის შეთანხმებას მოაწერეს ხელი
* 7 მარტი : პრემიერ-მინისტრმა ლიაკათ ალი ხანმა ასამბლეაში მიზნების რეზოლუცია წარადგინა.
* 12 მარტი : მიზნების რეზოლუცია მიიღეს პაკისტანის დამფუძნებელი კრების მიერ.

### აპრილი
* 26 აპრილი : აღმოსავლეთ ბენგალში, სამხრეთ ტანგაილში, შუალედური არჩევნები გაიმართა.

## დაბადებულები
* 6 მარტი : შაუქათ აზიზი, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი
* 15 სექტემბერი : ტასკინ მანერვალი, პოეტი და მწერალი (გ. 2022)
* 20 ნოემბერი : თარიქ ფატაჰი, ჟურნალისტი (გ. 2023, კანადა)
* 25 დეკემბერი : ნავაზ შარიფი, ყოფილი პრემიერ-მინისტრი

## გარდაცვლილები
* 19 ივნისი : სეიდ ზაფარულ ჰასანი, მუსლიმი ფილოსოფოსი (დ. 1885)

## სქოლიო

პაკისტანი
პაკისტანი
კატეგორია:1940-იანი წლები პაკისტანში
კატეგორია:XX საუკუნის წლები პაკისტანში
1950 წელი პაკისტანში

**1950 წლის მოვლენები პაკისტანში.**

## მოქმედი პირები
### მონარქი
*მეფე ჯორჯ VI (მეუღლე — დედოფალი ელისაბედი)

### ფედერალური მთავრობა
*გენერალ-გუბერნატორი: ხავაჯა ნაზიმუდინი
*პრემიერ-მინისტრი: ლიაკათ ალი ხანი
*მთავარი მოსამართლე: აბდულ რაშიდი

### გუბერნატორები
* ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრის გუბერნატორი:
**14 იანვრამდე: საჰიბზადა მოჰამედ ხურშიდი
**14 იანვარი-17 თებერვალი: ხან ბაჰადურ მუჰამედ იბრაჰიმ ხანი
**17 თებერვლიდან: ისმაილ იბრაჰიმ ჩუნდრიგარი
* დასავლეთ პენჯაბის გუბერნატორი: აბდურ რაბ ნიშტარი
* სინდის გუბერნატორი: მიან ამინუდინი

## ღონისძიებები
### იანვარი
* 4 იანვარი — პაკისტანის პრეზიდენტმა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა აღიარა.

### აპრილი
* 2 აპრილი — ლიაკვათ ალი ხანი დელიში ჩავიდა ინდოეთის პრემიერ-მინისტრ ნერუსთან შესახვედრად.
* 8 აპრილი — ლიაკატმა და ნერუმ ხელი მოაწერეს ხელშეკრულებას, რომელიც მოგვიანებით ლიაკატ-ნერუს პაქტის სახელით გახდა ცნობილი.
* ყარაჩის რომის კათოლიკური არქიეპარქია, თავდაპირველად ცნობილი როგორც ყარაჩის ეპარქია, აშენდა 1948 წლის 20 მაისს, ხოლო ყარაჩის არქიეპარქიად ამაღლდა 1950 წლის 15 ივლისს.
* პაკისტანში მოდა მკვეთრად შეიცვალა.

### მაისი
* 18 მაისი — დაარსდა პეშავარის უნივერსიტეტი.

### ივლისი
*11 ივლისი — პაკისტანი შეუერთდა საერთაშორისო სავალუტო ფონდსა და მსოფლიო ბანკს.

### სექტემბერი
* 6 სექტემბერი — გენერალი მოჰამედ აიუბ ხანი გახდა პირველი პაკისტანელი, რომელიც პაკისტანის არმიის მთავარსარდალი გახდა.
* 30 სექტემბერი — 1950 წლის ავღანეთის შეჭრა პაკისტანში - ავღანეთის ჯარები გადავიდნენ ჩამანის რაიონში, სანამ ისინი დამარცხდებოდნენ და სულ რაღაც ექვს დღეში უკუაგდებდნენ.

## სქოლიო

პაკისტანი
პაკისტანი
კატეგორია:1950-იანი წლები პაკისტანში
კატეგორია:XX საუკუნის წლები პაკისტანში
სვრატკა (მდინარე)

**სვრატკა** () — მდინარე სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩეხეთში, მდინარე დიეს მარცხენა შენაკადი. სათავეს იღებს ჟდიარის მთებში, მთა ზაკოვა-ჰორის მახლობლად, სოფელ ციკჰაის მიდამოებში. მდინარის სათავე ზღვის დონიდან 771,9 მეტრ სიმაღლეზე მდებარეობს. სვრატკა ერთვის მდინარე დიეზე არსებულ ვესტონიცეს წყალსაცავს, ზღვის დონიდან 162,9 მეტრ სიმაღლეზე. მდინარის მნიშვნელოვანი ნაწილი ისტორიული ბოჰემიისა და მორავიის საზღვარს ჰქმნის.
მინი|სვრატკისა და სვიტავის შესართავი

## სახელწოდება
სვრატკას სახელწოდების წარმოშობასთან დაკავშირებით რამდენიმე თეორია არსებობს. პირველი თეორია ეფუძნება ძველ ჩეხურ სიტყვა „სვორტის“, რაც მდინარის მეანდრირებას, დაკლაკნვას ნიშნავს. ასევე შესაძლებელია სიტყვა გერმანული წარმოშობის იყოს და „შვარცა“-ს, ანუ შავს ნიშნავდეს. დღეს ადგილობრივებში ხშირად მოისმენთ მდინარის გერმანულ სახელ „შვარცავას“.

## მნიშვნელოვანი შენაკადები
მდინარე სვრატკის ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადები:

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ჩეხეთის მდინარეები
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1963

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1963** — მე-9 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის. შეჯიბრება გაიმართა მოსკოვში, ცენტრალურ საჭადრაკო კლუბში. ჩემპიონატის შედეგები შევიდა სსრკ-ის ხალხთა III სპარტაკიადის საერთო ჩათვლაში. ტურნირში მონაწილეობდა 15 მოკავშირე რესპუბლიკის ნაკრები, აგრეთვე მოსკოვისა და ლენინგრადის გუნდები. თამაში მიმდინარეობდა 10 დაფაზე. გუნდის შემადგენლობაში შედიოდა: 6 მამაკაცი, 1 ჭაბუკი, 2 ქალი და 1 გოგონა. სათადარიგო მოთამაშის ყოლა გათვალისწინებული არ იყო.

## ნახევარფინალები 
### I ჯგუფი 
### II ჯგუფი 
### III ჯგუფი 
## ფინალები 
### I ფინალი 
### II ფინალი 
### III ფინალი 
## გუნდების შემადგენლობები (I ფინალი) 
#### რსფსრ 
* ლევ პოლუგაევსკი (5 9-დან)
* რატმირ ხოლმოვი (5½ 9-დან)
* ნიკოლოზ კროგიუსი (5 9-დან)
* ვლადიმერ ანტოშინი (7 9-დან)
* ანატოლი ლეინი (7 9-დან)
* ალექსეი შესტოპიოროვი (3½ 9-დან)
* ნუხიმ რაშკოვსკი (5½ 9-დან)
* ვალენტინა კოზლოვსკაია (6 9-დან)
* კლარა სკეგინა (6 9-დან)
* ნატალია კონოპლიოვა (6½ 9-დან)

#### მოსკოვი 
* ტიგრან პეტროსიანი (5½ 9-დან)
* მიხეილ ბოტვინიკი (8 9-დან)
* ვასილი სმისლოვი (6½ 9-დან)
* დავიდ ბრონშტეინი (5½ 9-დან)
* იური ავერბახი (6½ 9-დან)
* ევგენი ვასიუკოვი (6½ 9-დან)
* უსაკოვსკი (5½ 9-დან)
* ალა კუშნირი (5½ 9-დან)
* ოლგა კაცკოვა (3½ 9-დან)
* ნადეჟდა კალაშნიკოვა (6 9-დან)

#### საქართველო 
* ბუხუტი გურგენიძე (4½ 9-დან)
* ალექსანდრე ბუსლაევი (3 9-დან)
* მიხეილ შიშოვი (3 9-დან)
* თეიმურაზ ლომაია (3 9-დან)
* გურამ კალატოზიშვილი (3 9-დან)
* იური ჩიოვანი (4½ 9-დან)
* რომან ჯინჯიხაშვილი (6 9-დან)
* ნონა გაფრინდაშვილი (8½ 9-დან)
* ალა ჩაიკოვსკაია (5½ 9-დან)
* ნანა ალექსანდრია (4 9-დან)

## საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები 
# ვიქტორ კორჩნოი (ლენინგრადი) და ეფიმ გელერი (უკრაინა) — 5½ 8-დან;
# მიხეილ ბოტვინიკი (მოსკოვი) — 8 9-დან;
# ალექსეი სუეტინი (ბელორუსია) — 7½ 9-დან;
# ვლადიმერ ანტოშინი (რსფსრ) — 7 9-დან;
# ანდრეი პეტერსონი (ლატვია) — 7½ 9-დან;
# ჰილარ კრინერი (ესტონეთი) — 6½ 8-დან;
# ვაჰაგნ ვოსკანიანი (სომხეთი) — 7 9-დან;
# ნონა გაფრინდაშვილი (საქართველო) — 8½ 9-დან;
# მააია რანიკუ (ესტონეთი) — 6½ 8-დან;
# შტენდელიტე (ლიტვა) — 6 8-დან.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 9th Soviet Team Chess Championship: Moscow 1963

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1963 წელი ჭადრაკში
ტრუ ვალენტინო

**ტრუმან „ტრუ“ ვალენტინო**(დ. 8 დეკემბერი,1989) — ამერიკელი მსახიობი. იგი ცნობილია არონ ტორსენის როლით ფილმში *„The rookie“*  და *„Cuphead“*-ის  როლით ფილმში *„The Cuphead show!“*.

## ადრეული ცხოვრება
ტრუ ვალენტინო დაიბადა ფრანკფურტში, გერმანიაში, 1989 წლის 8 დეკემბერს. წლების შემდეგ მისი ოჯახი გადავიდა საცხოვრებლად აშშ-ში, მისურის შტატის ქალაქ უეინსვილში, სადაც ტრუ ვალენტინომ დაამთავრა უეინსვილის საშუალო სკოლა.

## კარიერა
ტრუ ვალენტინო ლოს-ანჯელესის „გრაუნდლინგსის თეატრისა და სკოლის“ „სანდეი კომპანიის“ წევრია და სტუმრად მონაწილეობდა მათ მრავალ სპექტაკლში, მათ შორის იმპროვიზაციულ შოუში ''„Cookin' with Gas“* და სკეტჩ-შოუში *„Sunday Night Fever“*.
ტრუ ვალენტინო ABC-ის სერიალ „The rookie“-ში გამოჩნდა განმეორებითი როლით,ხოლო 2022 წლის ივლისში,სერიალის მეხუთე სეზონის დაწყებიდან ვალენტინო სერიალის ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი გახდა. 2024 წლის აგვისტოში ვალენტინომ დაადასტურა რომ იგი მეშვიდე სეზონში აღარ ითამაშებდა და შოუს ტოვებდა. 2023 წელს მან გაახმოვანა კიბორგის პერსონაჟი, ანიმაციურ ფილმში *Justice League x RWBY: Super Heroes & Huntsmen.''

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:გერმანელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:მამაკაცი მსახიობები ეროვნების და სფეროს მიხედვით
რუსუდან გვარამია

**რუსუდან ვიქტორის ასული გვარამია** (დაბადებული. 1930 — გარდაიცვალა. 2012) — ქართველი ფილოლოგი, არაბისტი.

იკვლევდა ქრისტიანულ არაბულ ლიტერატურას, ქართულ-არაბულ ლიტერატურულ ურთიერთობებს. მის სახელთანაა დაკავშირებული ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრში დაცული 1500-მდე არაბული ხელნაწერის კოდიკოლოგიური კვლევა და კატალოგების შედგენა.

მისი მამა, ვიქტორ გვარამია იყო საბჭოთა რეპრესიების მსხვერპლი 1937 წელს.

## ლიტერატურა 
* აბულაძე თ., აბულაძე ც., სურგულაძე მ., რაფავა მ., მოგონება, კრებ. „მრავალთავი“, ტ. 24, 2015. — გვ. 567–568.

კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი აღმოსავლეთმცოდნეები
რუსუდან
ჟაკ დე ბიი

**ჟაკ დე ბიი** (; დ. 18 მარტი, 1602, კომპიენი, საფრანგეთის სამეფო — გ. 14 იანვარი, 1679, დიჟონი, საფრანგეთის სამეფო) — ფრანგი მათემატიკოსი და იეზუიტი. 

## ბიოგრაფია
ჟაკი დაიბადა კომპიენში და მოგვიანებით შეუერთდა იეზუიტთა ორდენს. 1629-1630 წლებში ბიი სწავლობდა მათემატიკას პონ-ა-მუსონის იეზუიტთა კოლეჯში. ამავდროულად, სწავლობდა თეოლოგიას. 1631-1633 წლებში ბიი სწავლობდა მათემატიკას რეიმსში, ასევე იეზუიტთა კოლეჯში. 1665-1668 წლებში ის იყო მათემატიკის პროფესორი დიჟონის კოლეჯში. მისი ერთ-ერთი სტუდენტი იყო ჟაკ ოზანამი. ბილი ასევე ასწავლიდა გრენობლში და იყო რამდენიმე კოლეჯის რექტორი შალონ-ან-შამპანში, ლანგრსა და სენში. მათემატიკოსი კლოდ გასპარ ბაშე დე მეზირიაკი, ბილის ყოფილი სტუდენტი რეიმსში, მისი ახლო მეგობარი გახდა. ბიი, პიერ ფერმასთან მიმოწერას ინარჩუნებდა.

ბიიმ მნიშვნელოვან შედეგებს მიაღწია რიცხვთა თეორიაში, რომლებსაც მოგვიანებით მისი სახელი დაერქვა. ბიიმ ასევე გამოაქვეყნა რამდენიმე ასტრონომიული ცხრილი. პირველი, დაბნელებების ცხრილი, „Tabulae Lodoicaeae seu universa eclipseon doctrina tabulis, praeceptis ac demonibus explicata. Adiectus est calculus, aliquot eclipseon solis & lunae, quae proxime per totam Europam videbuntur“, დიჟონში გამოქვეყნდა პიერ პალიოს მიერ 1656 წელს. იგი მოიცავდა 1656 წლიდან 1693 წლამდე პერიოდს. ეს ნაშრომი ასევე მოიცავდა პარიზის მერიდიანზე დაფუძნებულ მზის და მთვარის ცხრილებს, ასევე ასტრონომიულ გამოთვლებთან დაკავშირებული პრობლემების დეტალურ შესწავლას. ბილი იყო ერთ-ერთი პირველი მეცნიერი, რომელმაც უარყო ასტროლოგიის როლი მეცნიერებაში და კომეტების მავნე ზემოქმედების უძველესი რწმენა.

ჟაკ დე ბიი გარდაიცვალა დიჟონში 1679 წლის 14 იანვარს. 

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ბიი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
სსრკ-ის გუნდური პირველობა ჭადრაკში 1953

**საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში 1953** — მე-3 გუნდური პირველობა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებს შორის. შეჯიბრება თავდაპირველად ტალინში იგეგმებოდა, თუმცა ესტონეთის სსრ-ის უარის გამო ტურნირი ლენინგრადში გადაიტანეს. ტურნირი მიმდინარეობდა 1953 წლის 9-დან 30 სექტემბრამდე. მონაწილეობდა 17 გუნდი (ყველა მოკავშირე რესპუბლიკა თურქმენეთის გარდა, პლუს მოსკოვი და ლენინგრადი). გუნდი შედგებოდა 8 მამაკაცისა და 2 ქალისგან.

## ნახევარფინალები 
1951 წლისგან განსხვავებით, წინა ჩემპიონატის პრიზიორებს ფინალის საგზური ავტომატურად არ მიუღიათ. თითოეული ჯგუფიდან ფინალში 4 საუკეთესო გუნდი გადიოდა.

### I ჯგუფი 
### II ჯგუფი 
## ფინალი 
ფინალში დიდი უპირატესობით გაიმარჯვა ლენინგრადის გუნდმა. მეორე ადგილზე რსფსრ გავიდა, ხოლო მესამეზე — მოსკოვი. საქართველოს ნაკრებმა საპატიო მე-6 ადგილი დაიკავა.

#### ლენინგრადის შემადგენლობა 
* სემიონ ფურმანი — 4
* ვიქტორ კორჩნოი — 4
* ვასილი ბივშევი — 4½
* გიორგი ბორისენკო — 3½
* ვიტალი ჩეხოვერი — 5½
* ნიკოლოზ კოპილოვი — 4½
* გრიგორი გოლდბერგი — 6
* ლეონიდ შამაევი — 5
* ვალენტინა ბორისენკო — 5
* ევგენია ბიგლოვა — 4

### საქართველოს ნაკრების შემადგენლობა 
საქართველოს ნაკრები ფინალში ასეთი შემადგენლობით გამოვიდა:
# მიხეილ შიშოვი (4 ქულა 7-დან)
# ჰენრიხ კასპარიანი (4½)
# ალექსანდრე ბლაგიძე (3)
# ალექსანდრე ბუსლაევი (3)
# ბუხუტი გურგენიძე (2½)
# ნიკოლოზ სოროკინი (4)
# ვახტანგ ქარსელაძე (2)
# ელიოზიშვილი (3)
# ქსენია გოგიავა (3)
# ელისო კაკაბაძე (3)

## საუკეთესო ინდივიდუალური შედეგები 
* **I დაფა:** ი. ლიპნიცკი (უკრაინა) — 5 ქულა.
* **II დაფა:** მიხეილ ტალი (ლატვია) და ჰენრიხ კასპარიანი(საქართველო) — 4½.
* **VI დაფა:** ლევ პოლუგაევსკი (რსფსრ) — 6½ (ტურნირის საუკეთესო შედეგი ვაჟთა შორის).
* **X დაფა:** ო. იგნატიევა (მოსკოვი) — 6½ (საუკეთესო შედეგი ქალთა შორის).

## ლიტერატურა 
* 
* ჟურნალი „Шахматы в СССР“, 1953, № 12.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 3rd Soviet Team Chess Championship: Leningrad 1953

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში
კატეგორია:1953 წელი ჭადრაკში
ბიის ნაპრალი

**ბიის ნაპრალი** () — ნაპრალი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-18, LAC-75). სახელი ეწოდა ნაპრალის მახლობლად არსებული, ბიის კრატერის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს).

ბიის ნაპრალი გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით 69.82 კმ-ზე, ხოლო მისი სელენოგრაფიული კოორდინატებია:
*ჩრდილო-დასავლეთის კიდე — ;
*სამხრეთ-აღმოსავლეთის კიდე — ;
*ცენტრი — .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-18
ვიქტორ გვარამია

**ვიქტორ პავლეს ძე გვარამია** (დ. 1899, ზუგდიდი, — გ. 30 სექტემბერი, 1937) — ქართველი სახელმწიფო მოხელე.

სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი 1917 წლიდან. 1930-იან წლებში სხვადასხვა თანამდებობაზე იყო საქართველოს სსრ მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატში. 1937 წელს, მიწათმოქმედების სახალხო კომისრად მუშაობის პერიოდში, გვარამიას ბრალად დასდეს ანტისაბჭოთა მოღვაწეობა, გარიცხეს პარტიიდან, დააპატიმრეს და დახვრიტეს. რეაბილიტირებულია 1956 წელს. გვარამიას საქმეში ერთ-ერთ სამხილად ჩადებული იყო მისი 5 წლის შვილის რუსუდანის ნახატი, როგორც მამის „მავნებლობის“ მამხილებელი „დაშიფრული საბუთი“. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
შალვა დადიანი (აგრონომი)

**შალვა ნიკოლოზის ძე დადიანი** (დ. 1892, სოფ. ნოქალაქევი, ახლანდ. სენაკის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1938) — ქართველი აგრონომი.

განათლებით აგრონომი, ყოფილი ოფიცერი. 1920 წლიდან იყო სოციალ-დემოკრატიული მუშათა (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. 1930-იან წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორად. 1937 წელს დააპატიმრეს. ბრალად ედებოდა, რომ მიწათმოქმედების სახალხო კომისრის ვიქტორ გვარამიას დავალებით ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა „კონტრრევოლუციურ, მავნებლურ ორგანიზაციას“, რომლის მიზანი იყო „საბჭოთა ხელისუფლების დამხობა, საქართველოს საბჭოთა კავშირისგან ჩამოცილება და კაპიტალისტური წყობის აღდგენა“. 1938 წლის 27 იანვარს საქართველოს უზენაესი სასამართლოს სპეციალურმა სასამართლო კოლეგიამ (თავმჯდომარე მიხეილ ისაკაძე) მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა — დახვრეტა. დადიანთან ერთად გაასამართლეს და სიკვდილით დასჯა მიუსაჯეს მის თანამშრომლებს — პროფ. ალექსანდრე სანაძეს, ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე იერემია გარსიაშვილს, შალვა ყიფიანს, ნიკოლოზ ჯაფარიძეს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
შალვა
1953 წელი პაკისტანში

**1953 წლის მოვლენები პაკისტანში.**

## მოქმედი პირები
### ფედერალური მთავრობა
*გენერალ-გუბერნატორი: სერ მალიქ გულამ მუჰამედი
*პრემიერ-მინისტრი: სერ ხავაჯა ნაზიმუდინი (17 აპრილამდე); მუჰამედ ალი ბოგრა(17 აპრილიდან)
*პაკისტანის მთავარი მოსამართლე: სერ მიან აბდულ რაშიდი 

### გუბერნატორები
*ჩრდილო-დასავლეთის სასაზღვრო პროვინციის გუბერნატორი: ხავაჯა შაჰაბუდინი
*დასავლეთ პენჯაბის გუბერნატორი: იბრაჰიმ ისმაილ ჭუნდრიგარ კუჩი (2 მაისამდე); მიან ამინუდინი (2 მაისიდან)
*სინდის გუბერნატორი: 
**2 მაისამდე: მიან ამინუდინი
**2 მაისი-12 აგვისტო: სერ ჯორჯ ბაქსანდალ კონსტანტინე
**12 აგვისტოდან: ჰაბიბ იბრაჰიმ რაჰიმტულა

## ღონისძიებები
*3 მარტი: CF-CUN, CPAL-ის კუთვნილი de Havilland DH-106 Comet 1A ტიპის თვითმფრინავი, სახელწოდებით „ჰავაის იმპერატრიცა“, ჩამოვარდა კარაჩის მაურიპურის სამეფო საჰაერო ძალების სადგურიდან აფრენისას, 03:35 საათზე, 30 მეტრის (98 ფუტის) სიმაღლეზე, რის შედეგადაც ბორტზე მყოფი 11-ვე მგზავრი დაიღუპა. თვითმფრინავი სინგაპურის სელეტარის აეროპორტში მიფრინავდა, საიდანაც 28 აპრილს ჰონოლულუში პირველი რეისის შესასრულებლად სიდნეიში გაფრინდებოდა. დადგინდა, რომ ავარიის მიზეზი პილოტი იყო, რომელსაც მცირე გამოცდილება ჰქონდა და ღამით აფრინდა დადგენილი აფრენის ტექნიკის დაცვის გარეშე.
*17 აპრილი: გენერალ-გუბერნატორმა გულამ მუჰამედმა პრემიერ-მინისტრი ხავაჯა ნაზიმუდინი თანამდებობიდან გაათავისუფლა, მიუხედავად იმისა, რომ იგი პარლამენტის ნდობით სარგებლობდა და 17 აპრილს მთავრობის ფორმირებისთვის მუჰამედ ალი ბოგრა დანიშნა.
*ლაჰორში საომარი მდგომარეობა გამოცხადდა აჰმადიას მუსლიმური თემის წინააღმდეგ სექტანტური არეულობების გასაკონტროლებლად. ეს იყო ქვეყანაში პირველი სექტანტური არეულობა და პაკისტანის არმია პირველად გამოიყენეს სამოქალაქო დაპირისპირების გასაკონტროლებლად.

## დაბადებულები
* 21 ივნისი: ბენაზირ ბჰუტო, პოლიტიკოსი და პაკისტანის პრემიერ-მინისტრი (გ.2007)
* 15 ივლისი: რაისულ ისლამ ასადი, ბანგლადეშელი მსახიობი
* 26 ოქტომბერი: აბუ აჰსან მოჰამად შამსულ არეფინ სიდიქე, ბანგლადეშელი აკადემიკოსი (გ.2025)

## სქოლიო

პაკისტანი
პაკისტანი
კატეგორია:1950-იანი წლები პაკისტანში
კატეგორია:XX საუკუნის წლები პაკისტანში
1954 წელი პაკისტანში

**1954 წლის მოვლენები პაკისტანში.**

## მოქმედი პირები
### ფედერალური მთავრობა
*გენერალ-გუბერნატორი: მალიკ ღულამ მუჰამადი
*პრემიერ-მინისტრი: მუჰამედ ალი ბოგრა
*უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე: აბდულ რაშიდი (29 ივნისამდე), მუჰამად მუნირი (29 ივნისიდან)

### გუბერნატორები
*ჩრდილო-დასავლეთ საზღვრის გუბერნატორი: ხვაჯა შაჰაბუდინი (17 ნოემბრამდე); ყურბან ალი შაჰი (17 ნოემბრიდან)
*დასავლეთ პენჯაბის გუბერნატორი:

*24 ივნისამდე: მიან ამინუდინი
*24 ივნისიდან 26 ნოემბრამდე: ჰაბიბ რაჰიმტოლა
*26 ნოემბრიდან: მუშთაქ აჰმედ გურმანი

*სინდის გუბერნატორი: ჰაბიბ იბრაჰიმ რაჰიმტოლა (24 ივნისამდე); იფთიხარ ჰუსეინ ხან მამდოტი (24 ივნისიდან)

## მოვლენები
### აპრილი
*2 აპრილი: პაკისტანი ქმნის ალიანსს თურქეთთან, რომელიც, არ მოიცავს სამხედრო თანამშრომლობას, ხსნის გზას ახლო აღმოსავლეთის ალიანსისკენ სხვა ქვეყნების შესვლის დაშვების გამო.

### მაისი
*19 მაისი: პაკისტანი და შეერთებული შტატები ხელს აწერენ ორმხრივი თავდაცვითი დახმარების შეთანხმებას.

### სექტემბერი
*29 სექტემბერი: პაკისტანის გენერალ-გუბერნატორმა, ღულამ მუჰამადმა გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა, დაითხოვა დამფუძნებელი ასამბლეა და დანიშნა მინისტრთა ახალი საბჭო იმ საფუძველზე, რომ არსებული ასამბლეა აღარ წარმოადგენდა პაკისტანის ხალხს.

## დაბადებულები
*31 იანვარი: იმთიაზ დარკერი, პოეტი და მხატვარი.
*2 თებერვალი: მონიზა ალვი, მწერალი და პოეტი.
*1 მარტი: თოფაილ აჰმედი, ბანგლადეშელი საჯარო ადმინისტრირების აკადემიკოსი (გ. 2025)
*18 ოქტომბერი: აამერ ჰამიდი, კრიკეტის მოთამაშე.

## სქოლიო
კატეგორია:1954 წელი პაკისტანში
კატეგორია:1954 წელი ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:1954 წელი აზიაში
კატეგორია:1950-იანი წლები პაკისტანში
კატეგორია:XX საუკუნის წლები პაკისტანში
ფრანსუა ბიიუ

**ფრანსუა ბიიუ** (; დ. 21 მაისი, 1903, სენ-რომენ-ლა-მოტი — გ. 14 იანვარი, 1978, მენტონა) — ფრანგი პოლიტიკოსი. საფრანგეთის მუშათა მოძრაობის მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
ფრანსუა ბიიუ დაიბადა სენ-რომენ-ლა-მოტში (ლუარის დეპარტამენტი), პროფესიით მუშა იყო. 1920 წელს გახდა საფრანგეთის კომუნისტური პარტიის წევრი, ხოლო 1926 წელს სკპ ცკ-ის წევრი. 1928-1930 წლებში იყო საფრანგეთის ახალგაზრდა კომუნისტური ლიგის ცენტრალური კომიტეტის გენერალური მდივანი, ხოლო 1937 წლიდან სკპ-ის პოლიტბიუროს წევრი. 1936 წელს აირჩიეს საფრანგეთის პარლამენტის დეპუტატთა პალატაში.

1939 წელს დააპატიმრეს და 1940 წელს, 44 კომუნისტი დეპუტატის სასამართლო პროცესზე, მიესაჯა ხუთწლიანი კატორღული შრომა, რომელიც ჩრდილოეთ აფრიკაში მოიხადა. ციხიდან გაათავისუფლეს 1943 წლის თებერვალში, ხოლო 1944 წელს შეუერთდა საფრანგეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ კომიტეტს, მაშინდელ საკონსულტაციო ასამბლეას. 1945-1946 წლებში იგი იყო დამფუძნებელი კრების, ხოლო 1946-1978 წლებში — საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის წევრი. ის იყო საფრანგეთის დელეგაციის წევრი 1945 წლის სან-ფრანცისკოს კონფერენციაზე. 1944-1947 წლებში ის მსახურობდა შემდეგ კაბინეტებში:

*შარლ დე გოლის მთავრობაში — ჯანდაცვის მინისტრი;
*ფრანსუა გუენის მთავრობაში — ეკონომიკის მინისტრი;
*ჟან-ბატისტ ბიდოს მთავრობაში — ურბანული რეკონსტრუქციისა და გაუმჯობესების მინისტრი;
*პიერ რამადიეს მთავრობაში — ეროვნული თავდაცვის მინისტრი.

1947 წლის 4 მაისს, ოპოზიციის ზეწოლის შედეგად, ის და სხვა კომუნისტი მინისტრები მთავრობიდან გაათავისუფლეს.

1950-1954 წლებში იგი სკპ-ის საპარლამენტო ჯგუფის მოვალეობის შემსრულებელი თავმჯდომარის თანამდებობას იკავებდა, ხოლო 1953-1956 წლამდე სკპ-ის ცენტრალური კომიტეტის სამდივნოს წევრი იყო. 1955 წელს იგი სკპ-ის ცენტრალური კომიტეტის ყოველკვირეული გაზეთის, „France Nouvelle“-ის პოლიტიკური დირექტორი გახდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები