პიერ ოგიუსტ რენუარი

მინი|მარჯვნივ|ხელმოწერა

**პიერ ოგიუსტ რენუარი** (, დ. 25 თებერვალი, 1841, ლიმოჟი, საფრანგეთი — გ. 3 დეკემბერი, 1919, კან-სიურ-მერი, ნიცის მახლობლად) — ფრანგი მხატვარი და მოქანდაკე, რომელსაც მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის იმპრესიონისტული სტილის განვითარებაში. 60-წლიანი აქტიური მოღვაწეობის მანძილზე რენუარმა დაახლოებით 6 000 ტილო შექმნა, რომელთაგან საუკეთესო სურათები ამჟამად  მილიონ ფუნტ სტერლინგზე მეტად არის შეფასებული.

## ბიოგრაფია და ცხოვრება 
### ახალგაზრდობა 
რენუარი ლიმოჟში, 1841 წლის 25 თებერვალს, მრავალშვილიანი, ღარიბი მკერავის ოჯახში დაიბადა. ოგიუსტი შვიდი შვილიდან მეექვსე იყო.

1854 წელს ოჯახი ბედის საძიებლად პარიზში გადასახლდა. პატარა პიერი იძულებული გახდა, სწავლასთან ერთად, სხვადასხვა სამხატვრო სამუშაო ეტვირთა, რომლის ნიჭი ადრე აღმოაჩნდა. ხატვის გარდა, იგი კარგად მღეროდა და ამ თვალსაზრისით, დიდ მომავალსაც უწინასწარმეტყველებდნენ, მაგრამ ოგიუსტში მაინც მხატვრის ნიჭმა გაიმარჯვა. 14 წლის არც კი იყო, როდესაც ფაიფურის მოხატვით ფულს შოულობდა, ხოლო შემდეგ მარაოების, შირმებისა და ფარდების მოხატვით დაკავდა. დაგროვილი ფულით რენუარმა 1862 წელს ნატიფი ხელოვნების სკოლაში ჩააბარა, ხოლო შემდეგ შარლ გლიერის სახელოსნოში. აქ მან კლოდ მონე, ალფრედ სისლეი და ფრედერიკ ბაზილი გაიცნო.

1865 წელს ის ფონტენბლოს ტყეებში მონეს, სისლეისა და კამილ პისაროს ხატავს ერთად. ამავე წელს ოგიუსტმა ახლოს გაიცნო გუსტავ კურბე, რომლის ხელოვნებითაც აღფრთოვანებული იყო.

1867 წელს რენუარი ხატავს სურათს „დიანა“, რომელიც პარიზის სალონმა არ მიიღო. თუმცა იმავე წელს  შექმნილმა ტილომ „ლიზა“, 1868 წელს სალონში აღიარება მოიპოვა. ეს პორტრეტი მთელ სიმაღლეზეა შესრულებული. ადრეულ პერიოდში ასეთი ზომის ტილოს და მსგავს კომპოზიციას მხატვრები მხოლოდ სამეფო წევრების პორტრეტების ხატვის დროს იყენებდნენ. thumb|left|ალჟირელი ქალიშვილი, 1870

სამი წლის შემდეგ, რენუარმა  დახატა ლიზა ალჟირულ სამოსში და ტილოს „ალჟირელი ქალიშვილი“ დაარქვა. ეს საკმაოდ ხატოვანი სურათია, შექმნილი აღმოსავლურ სტილში, რომელიც იმ პერიოდში საკმაოდ აქტუალური იყო.

თანამედროვენი ხშირად ხედავდნენ რენუარს პლენერზე ფონტენბლოს ტყეებში, ან სენის სანაპიროზე მოლბერტით ხელში. მის ნამუშევრებში ჩანს მოძრაობის გადმოცემის სურვილი პლენერზე. ასეთია სურათი-პორტრეტი „ალფრედ სისლეი ცოლთან ერთად“.

1860-იან წლებში რენუარმა მონესთან ერთად რამდენიმეჯერ მოაწყო სენაზე გასეირნება, მხატვრების ერთობლივმა მუშაობამ დიდად გაამდიდრა მათი შემოქმედება. მათი ერთად მუშაობის შედეგია სურათი „ტბორი“ (1869 წ.).

რენუარის ადრეული სურათები მუქ ტონებში იყო შესრულებული, სადაც ხაზგასმით გამოკვეთილი ჰქონდა შავი ფერები.

### იმპრესიონიზმის აყვავების პერიოდი 
thumb|left|ცეკვა მულენ დე ლა გალეტში, 1876

1870-იანი წლები არის რენუარის იმპრესიონიზმის აყვავების პერიოდი. 1874 წლის 15 აპრილს სკანდალური გამოფენის შემდეგ, იგი ძალიან დუხჭირად ცხოვრობდა. ამ პერიოდში მას ახლო ადამიანები ეხმარებიან. მათ შორის იყო მისი ძმა ედმონი, რომელიც ჟურნალის გამომცემელი იყო. მას ასევე ეხმარებოდა ყოველდღიური ჟურნალის მფლობელი ჟორჟ შემპატიე.

მას დიდი აღიარება მოუტანა სურათმა „ცეკვა მულენ დე ლა გალეტში“. ეს ერთ-ერთი საუკეთესო და მნიშვნელოვანი ნამუშევარია, რომელიც 1876 წელს შექმნა. ეს სურათი მე-19 საუკუნის ერთ-ერთ საუკეთესო ტილოდ ითვლება.

thumb|საქანელა, 1876
1870-იანი წლების „მულენ დე ლა გალეტ“ (Moulin de la Galette ფრანგ. დიდი წისქვილი), რომელიც მონმარტრის მთაზე მდებარეობდა, წინათ წისქვილი იყო, რომელიც საცეკვაო დარბაზად გადააკეთეს. მისი ხშირი სტუმრები იყვნენ საშუალო კლასის და ბოჰემის წარმომადგენლები.

რენუარი ხშირად დგამდა თავის მოლბერტს პირდაპირ ბაღში, მაგიდებს შორის. სურათ „მულენ დე ლა გალეტზე“ მხატვრის ყველა მეგობარია გამოსახული. სურათი დიდი ზომისაა (131X175 სმ.) და, ერთი შეხედვით, ქაოსის შთაბეჭდილებას ტოვებს.

ამავე პერიოდში შექმნა სურათები „გასეირნება“ და „საქანელა“.

რენუარი, ისევე როგორც მისი კოლეგა და მეგობარი ედგარ დეგა, დაკვირვებებს თეატრსა და ცირკში აწარმოებდა. როდესაც რენუარი ხატავდა გრაციოზულ „ბალეტის მოცეკვავეებს“ ან „ორ პატარა ცირკის მსახიობს“, ის ამას აკეთებდა უფრო ნაზად და რბილად, ვიდრე დეგა. გარდა ამისა, რენუარი ხშირად აკვირდებოდა მაყურებელს. ამის მაგალითია სურათი „ლოჟა“, რომელშიც მამაკაცი მისი ძმაა, ხოლო ქალს პოზირებდა ნინი ლოპესი — პარიზელი ლამაზმანი.

### მშრალი პერიოდი 
thumb|ქოლგები, 1883
1883—87 წლებში მისი შემოქმედება განიცდის კრიზისს, იგი უარს ამბობს იმპრესიონისტულ მანერაზე და მუშაობს მკაცრ სტილში. ამ პერიოდს რენუარის შემოქმედებაში „მშრალ პერიოდს“ ან „ენგრის პერიოდს“ უწოდებენ. ამ პერიოდის სურათებია: „გოგონა შავში“, „ქოლგები“, „გოგონა ქოლგით“, „გოგონა მარაოთი“. ეს ტილოები დახატულია უფრო ცივად და მშვიდ ტონებში. რენუარი ამ სტილზე თანდათან გადადიოდა. thumb|left|გოგონა ქოლგით, 1883

1883 წელს დიურან რუელმა რენუარს თავისი ოთახისთვის შეუკვეთა სამი დეკორატიული პანელი. ეს არის სამი დიდი ვერტიკალური ტილო, რომელზეც მოცეკვავე წყვილებია გამოსახული. პირველ სურათზე ნაჩვენებია რესტორანი ბუჟივალში, სადაც მამაკაცს ჩალის ქუდი ახურავს. ეს მხატვარი პოლ ლოტია, ხოლო ქალი — სიუზან ვალადონი.  მეორე ტილოზე გამოსახულია ისევ პოლ ლოტი და რენუარის ცოლი — ალინა ვიქტორინა შარიგო. მესამე სურათზე კი მხატვარმა წარმოგვიდგინა წყვილი მეჯლისზე. ესენი არიან სიუზან ვალადონი და მხატვარი ეჟენ პიერ ლესტრინგი.

ამავე პერიოდში, მხატვარი მუშაობდა პოლ სეზანთან და ბერტა მორიზოსთან ერთად. რენუარი აღფრთოვანებული იყო მორიზოს შემოქმედებითა და პიროვნებით.

### ბოლო წლები 
1892—95 წლებს რენუარი ატარებს ზაფხულს ზღვისპირა ქალაქ პონტავენში, რომელიც მხატვართა შორის პოპულარული იყო. აქ პოლ გოგენმა ჩამოაყალიბა ჯგუფი, რომელიც ერთად მუშაობდა. მათ შორის იყო რენუარიც.

რენუარების ოჯახი ხშირად სტუმრობდა ცოლის მშობლიურ ქალაქს, სადაც 1898 წელს იყიდეს სახლი. სწორედ ამ დროს რენუარს დაეწყო რევმატიული ართრიტის შეტევები.

1906 წელს მას გაუჩნდა მესამე ვაჟი, კლოდი, რომელსაც კოკოს ეძახდნენ. ის გახდა არაჩვეულებრივი ნატურა ოგიუსტის მრავალი სურათისთვის.

დროთა განმავლობაში, მხატვრის ავადმყოფობა უფრო პროგრესირდებოდა. უყავარჯნოდ გადაადგილება აღარ შეეძლო და ინვალიდის სავარძელში იჯდა. მას დამბლაც დაემართა.
ამ პერიოდში ის ფუნჯს თვითონ ვერ იჭერდა, ამიტომ სხვისი დახმარებით, მოძრავ მოლბერტზე (სადაც ტილო ზევით-ქვევით მოძრაობდა) განაგრძობდა ხატვას.

ამ პერიოდში მან დაიწყო ქანდაკებების კეთებაც. ამისათვის მან „სხვისი ხელები გამოიყენა“. ახალგაზრდა ესპანელი მოქანდაკე, რიჩარდ გვინეო ძალიან დამჯერი და მონდომებული ასისტენტი აღმოჩნდა. ის რენუარის ჩანახატებს სამუშაოს დაწყებისათვის იყენებდა, ხოლო შემდეგ რენუარი კარნახობდა „ყოველ ნაბიჯს“.

ასე იქმნებოდა ქანდაკებები, რომელთაც არ შეხებია რენუარის ხელი, მაგრამ მიუხედავად ამისა, ისინი მისი შემოქმედების შედევრია.

პირველი მსოფლიო ომის დროს, 1914 წელს მისი უფროსი შვილები, ჟანი და პიერი დაიჭრნენ. მათ დედა — ალინა შარიგო უვლიდა, რომელიც 1915 წელს გარდაიცვალა.

1919 წელს, რენუარი მისივე თხოვნით წაიყვანეს ლუვრში, რომ თავისი ტილო ძველ ოსტატთა ნამუშევართა შორის ეხილა. ამავე წლის 13 დეკემბერს პიერ ოგიუსტ  რენუარი  გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით. ის მისი ცოლის გვერდზე, ესუაში დაკრძალეს.

## გალერეა 

სურათი:Pierre-Auguste_Renoir,_La_loge_(The_Theater_Box).jpg| ლოჟა, 1874
სურათი:Pierre-Auguste Renoir 094.jpg| ქალბატონი შარპენტიე და მისი შვილები, 1878
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Luncheon of the Boating Party - Google Art Project.jpg| საუზმე მენიჩბეთა წრეში , 1880 — 81
სურათი:Renoir Doges' Palace, Venice.jpg| დოჟების სასახლე, ვენეცია, 1881
სურათი:Pierre Auguste Renoir - The Piazza San Marco, Venice - Google Art Project.jpg| სან მარკოს მოედანი, ვენეცია, 1881
სურათი:Jeunes Filles en noir by Pierre-Auguste Renoir 159.jpg| ორი გოგო შავებში, 1881
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - Dance at Bougival - 02.jpg| ცეკვა ბუჟივალში, 1883
სურათი:Auguste Renoir - La danse à la campagne.jpg| ცეკვა დაბაში, 1883
სურათი:Pierre-Auguste Renoir 019.jpg| ცეკვა ქალაქში, 1883
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Suzanne Valadon - La Natte - Girl Braiding Her Hair.jpg| გოგო იწნავს თმას, 1885
სურათი:Renoir23.jpg| გოგონები პიანინოსთან, 1892
სურათი:Renoir Self-Portrait 1910.jpg| ავტოპორტრეტი, 1910

## რენუარი და სიშიშვლე 

სურათი:Pierre-Auguste Renoir 020.jpg|დიანა, 1867
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Torse, effet de soleil.jpg|შიშველი მზეში, 1875
სურათი:Renoir15.jpg|მჯდომარე გოგო, 1883
სურათი:Pierre-Auguste Renoir 021.jpg|დიდი მობანავეები, 1887
სურათი:Pierre-Auguste Renoir 085.jpg|ბანაობის შემდგომ, 1888
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Trois Baigneuses au crabe.jpg|სამი მობანავე, 1895
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Femme nue couchée (Gabrielle).jpg|ქალი ტახტზე(გაბრიელი), 1906-1907
სურათი:Renoir18.jpg|ბანაობის შემდგომ, 1910
სურათი:Pierre-Auguste Renoir 030.jpg|ქალი წყაროსთან, 1910
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Baigneuse assise s'essuyant une jambe.jpg|მჯდომარე მობანავე იმშრალებს თავის ფეხს, 1914
სურათი:Pierre-Auguste Renoir - Femmes au bain.jpg|მობანავე ქალები, 1916
სურათი:Pierre Auguste Renoir Les baigneuses.jpg|მობანავეები, 1918

## რჩეული ნამუშევრები 

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ABC Gallery 
* art.com

კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:იმპრესიონისტი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით