open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მაღარო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაღარო** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მაღარო — სამთო საწარმო;
* მაღარო — სოფელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტში.
მაღაწალნი

**მაღაწალნი** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების მთიულეთის არაგვისა და ფშავის არაგვის წყალგამყოფ გუდამაყრის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2608 მ. აგებულია ცარცული ფლიშით. ციცაბო კალთებიანია. შემოსილია სუბალპური მდელოებით. მაღაწალნი ფშაველთა საკულტო ადგილი იყო.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
სეკვოიის ეროვნული პარკი

მინი|მარჯვნივ|სეკვოიის ეროვნული პარკი

**სეკვოიის ეროვნული პარკი** () — პარკი აშშ-ში.  1890 წელს დაარსდა პლანეტის ერთ-ერთი უძველესი ტყის დაცვის მიზნით. ცალკეული ხეების ასაკი აქ 3 ათას წელს აღწევს. პარკში მდებაორებს 3500 წლის ხე, რომლის სიმაღლე თითქმის 100 მეტრია, მაქსიმალური დიამეტრი — 8 მ, წონა — დაახლოებით 1500 ტ. ეს ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი ხეა დედამიწაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*  of the National Park Service
* Geologic Map of Southwestern Sequoia National Park – United States Geological Survey
* Virtual reality scenes in Sequoia National Park
* Lary M. Dilsaver and William C. Tweed, *Challenge of the Big Trees*

კატეგორია:აშშ-ის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1890 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
წითელი წიგნი

**წითელი წიგნი** — იშვიათ და გადაშენების პირას მისულ მცენარეთა და ცხოველთა სახეობების სია,  მათი თანამედროვე მდგომარეობის მოკლე დახასიათებით. არსებობს წითელი წიგნის საერთაშორისო,  ნაციონალური და ადგილობრივი ვარიანტი.

დედამიწაზე სიცოცხლის შესანარჩუნებლად აუცილებელია, ყურადღება მიექცეს ბიომრავალფეროვნების კლების პრობლემას, რადგან დედამიწაზე სიცოცხლეს სწორედ ეს პრობლემა უქმნის მთავარ საფრთხეს. გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობების დასაცავად აუცილებელია სახეობების მდგომარეობის ცოდნა. სწორედ ამ მიზნით შეიქმნა „წითელი წიგნი“ და „წითელი ნუსხა“. „წითელ ნუსხაში“ გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობებია შეტანილი. ყველაზე ვრცელი და საყოველთაოდ აღიარებული წითელი ნუსხა საერთაშორისო გარემოსდაცვითმა ორგანიზაციამ, IUCN-მა მოამზადა. მასში 16 000–ზე მეტი სახეობაა შესული. წითელ ნუსხებს ცალკეული ქვეყნებიც ადგენენ. თავისი „წითელი ნუსხა“ საქართველოსაც აქვს. მასში ქვეყანაში არსებული გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფი სახეობებია შეტანილი. ჩვეულებრივ, „წითელ ნუსხაში“ თითოეული სახეობის შესახებ მოცემულია შემდეგი ინფორმაცია: გავრცელებული სახელი, მეცნიერული სახელი (რომელიც ყოველთვის ლათინურ ენაზე იწერება), საფრთხის ხარისხი და ა.შ. წითელ ნუსხაში შეტანილ გადაშენების საფრთხის წინაშე მყოფ სახეობებს შორისაც არის განსხვავება: ზოგიერთი ძალიან იშვიათია, თითქმის გამქრალი, ზოგი კი — ნაკლებ სერიოზული საფრთხის წინაშე მყოფი. ამ განსხვავების აღსანიშნავად, წითელ ნუსხაში შეტანისას სახეობებს მეცნიერების მიერ სხვადასხვა კატეგორია ენიჭება.

## ისტორია
წიგნის შექმნის იდეა XX საუკუნის I ნახევარში გაჩნდა. მისი ინიციატორი იყო ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირი,  რომელიც 1949 წელს შეუდგა ინფორმაციის მოპოვებას მცენარეთა და ცხოველთა იშვიათ სახეობათა შესახებ. 1966 წელს უკვე მომზადდა პირველი გამოცემები ძუძუმწოვრებისა და ფრინველების იშვიათი სახეობების შესახებ.

### წითელი წიგნი საქართველოში
საქართველოში წითელი წიგნი 1982 წელს გამოიცა. მისი I ნაწილი მოიცავს იშვიათ ცხოველებს,  II ნაწილი - მცენარეებს და III ნაწილი - არაორგანული ბუნების ძეგლებს.

კატეგორია:ეკოლოგია
მაქაონი

**მაქაონი** () — დღის პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. მაქაონის ფრთების შლილი 9 სმ აღწევს. აქვს ყვითელი სხეული, წამახვილებული წინა ფრთები. უკანა ფრთები ბოლოვდება კუდებით. მატლი მწვანეა, შავი გასწვრივი ზოლები დასდევს და ყვითელი ლაქები აქვს. იკვებება როგორც ველური, ისე კულტურული ჯვაროსნების ფოთლებით. დაფრინავს მაის-ივნისში და აგვისტო-სექტემბერში (მეორე თაობა). მაქაონი გავრცელებულია ევროპაში, აზიის ზომიერ სარტყელში, ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში გვხვდება როგორც ბარში, ისე მთაში. მაღალმთიანეთში ბინადრობს მაქაონი „რუსთაველი“ (Papilio machaon rusthaveli), საქართველოში მაქაონს „მერცხალკუდას“ უწოდებენ.

(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male dorsal.jpg| ♂ 
(MHNT) Papilio machaon - Chęciny (Mazovie) - Poland - male ventral.jpg| ♂   △
Papilio machaon MHNT CUT 2013 3 11 Cahors Female.jpg|♀ 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფროსნისებრნი
მაღლარი

**მაღლარი** — ვაზის მაღალშტამბიანი ფორმა საქართველოში. საყრდენად იყენებენ ხემცენარეებს (მურყანი, ხურმა, თუთა, ბალი და სხვა). მაღლარი უმთავრესად დასავლეთ საქართველოში გვხვდება. ფილოქსერისა და სოკოვანი დაავადებების გავრცელების გამო მაღლარის ვაზის რაოდენობა შემცირდა. ამჟამად დასავლეთ საქართველოს ჭარბტენიან რაიონებში (გურია, აჭარა, სამეგრელო) მცირე რაოდენობითაა შემორჩენილი. მაღლარის სახესხვაობაა ოლიხნარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მევენახეობა
მშრალი კანონი

მინი|არალეგალური ალკოჰოლის კონფისკაცია, 1925 წელი.
**მშრალი კანონი** — კანონი, რომელიც კრძალავს ალკოჰოლური სასმელების წარმოებასა და გაყიდვას. შემოღებული იყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში (1920-1933) და ზოგიერთ სხვა ქვეყნებში (მაგ. ფინეთში), მაგრამ სასურველი ეფექტი არ მოჰყოლია. მას სისტემურად არღვევდნენ ე. წ. ბუტლეგერები, რომლებიც ალკოჰოლური სასმელის კონტრაბანდით, არალეგალური წარმოებითა და ვაჭრობით მდიდრდებოდნენ.

## ლიტერატურა 
* Susanna Barrows, Robin Room, and Jeffrey Verhey (eds.), *The Social History of Alcohol: Drinking and Culture in Modern Society* (Berkeley, Calif: Alcohol Research Group, 1987)
* Susanna Barrows and Robin Room (eds.), *Drinking: Behavior and Belief in Modern History* University of California Press, (1991)
* Jack S. Blocker, David M. Fahey, and Ian R. Tyrrell eds. *Alcohol and Temperance in Modern History: An International Encyclopedia* 2 Vol. (2003)
* JS Blocker, Jr. "Did prohibition really work? Alcohol prohibition as a public health innovation." Am J Public Health. 2006 Feb;96(2):233-43. Epub 2005 27 December.
* Ernest Cherrington, ed., *Standard Encyclopaedia of the Alcohol Problem* 6 volumes (1925–1930), comprehensive international coverage to late 1920s
* Jessie Forsyth *Collected Writings of Jessie Forsyth 1847-1937: The Good Templars and Temperance Reform on Three Continents* ed by David M. Fahey (1988)
* Gefou-Madianou. *Alcohol, Gender and Culture* (European Association of Social Anthropologists) (1992)

კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
მაღრანდვალეთი

**მაღრანდვალეთი**, ისტორიული მხარე — თემი აღმოსავლეთ საქართველოშიმდინარე ლიახვის სათავეებში, ძირითადად მოიცავდა ახლანდელ ჯავის მუნიციპალიტეტის ედისის ტერიტორიას. ცენტრი ედისა (შუა ფეოდალური ხანა). 

სახელწოდება მაღრანდვალეთი პირველად გვხვდება XIV საუკუნეში („ძეგლი ერისთავთა“). ნაწარმოების სიტყვა მაღნარიდან (ტყიანი) და მხარის სახელწოდება დვალეთიდან. გვიანდელი შუა საუკუნეებში მაღრანდვალეთი ქსნის საერისთავოს შემადგენლობაში მოექცა.ვახუშტი ბაგრატიონის (XVIII ს.) ცნობით, მაღრანდვალეთი ქსნის ერისთავთა მამული იყო. მაღრანდვალეთის ისტორიულ ძეგლთაგან აღსანიშნავია ე. წ. ცარციათების ნაქალაქარი სოფ. ედისის მახლობლად, „ზილდი მასიგ“ (უბნის კოშკი), ზურგიანი კოშკები გალუანთასა და ედისაში. მაღრანდვალეთის უძველესი მოსახლეობა ქართული და დვალური იყო. გვიანდელი შუა საუკუნეებში აქ კომპაქტურად დასახლდნენ ოსი მოახალშენეები.

## იხილეთ აგრეთვე
* დვალეთი

## ლიტერატურა
** გვრიტიშვილი დ.,* დვალთა ვინაობისა და ოსთა ჩამოსახლების საკითხისატვის, მის წგნ.: ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან (XIII№XIV სს), თბ., 19621;
**Гамрекели В. Н.*, Двалы в Двалетия в I - XV  вв. н. э. , Тб., 1961;
* *Техов Б. В.,* Очерки древней истории и археологии Юго-Осетии, Тб., 1971;
* *გვასალია ჯ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 506, თბ., 1983

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
მაღრანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაღრანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მაღრანი — ფრინველთა გვარი;
* მაღრანი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
მაყვალი

**მაყვალი** () — მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. მეტწილად ხვიარა ბუჩქებია. აქვს ეკლებით ან ჯაგრებით მოფენილი გრძელი ღეროები. პირველი წლის ყლორტებზე — ტურიონებზე — მხოლოდ ფოთლებია, მეორე წლის ყლორტებზე კი — ყვავილები და ნაყოფები. ყვავილები მარტოულია, უფრო იშვიათად ყვავილედებად შეკრებილი. ნაყოფი კრებადია და შედგება წითელი ან მოწითალო-მოშავო ნაფიფქიანი წვნიანი კურკიანებიაგან. 

მაყვალის 200-მდე სახეობა გავრცელებულია ევრაზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში 37 სახეობა გვხვდება, მათგან 27 საქართველოს ენდემია. მაყვლის ღერო და ფოთლები მნიშვნელოვანი რაოდენობით შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, ნაყოფი — 4-8% შაქრებს, 0,6—1,4% მჟავებს, C ვიტამინს და კაროტინს. იყენებენ ნედლად, აკეთებენ მურაბას, ჯემს და სხვა ნაწარს. ცნობილია კულტურული მაყვლის დაახლოებით 300-მდე ჯიში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
კატეგორია:ხილი
მაყრული

**მაყრული** — ქორწინების წესთან დაკავშირებული ქართული ხალხური მრავალხმიანი (ორ- და სამხმიანი) მამაკაცთა სიმღერა. სრულდება როგორც საქორწილო სამზადისის, ისე ქორწილისა და საქორწილო მსვლელობის დროს. ამ უკანასკნელს ეწოდება „მგზავრული მაყრული“. მაყრული ქორწილის დაწყებისა და სასრულების მაუწყებელიცაა. სიმღერას ასრულებს მაყრებისაგან შემდგარი გუნდი. მაყრულისთვის დამახასიათებელია მხნე, სიცოცხლით აღსავსე, მხიარული განწყობილება. სიმღერის მუსიკა კუპლეტური ფორმისაა, აგებულია მხნე ინტონაციაზე. მაყრულისთვის დამახასიათებელია მკვეთრი რიტმი, ენერგიული, ვაჟკაცური შესრულება. მაყრულის პოეტური ტექსტები გვიხასიათებს საქორწილო ჩვეულებებს, გადმოგვცემს ნეფე-დედოფლისა და მათი მშობლების განცდებს, ხოტბას ასხამს დაქორწინებულს და სხვა ტექსტებს. „მაყრულის“ ტექსტები ჩაიწერეს ვახტანგ კოტეტიშვილმა, თედო რაზიკაშვილმა, ივანე  გვარამაძემ,  სევასტი გაჩეჩილაძემ და სხვებმა.

## ლიტერატურა
* *თეიმურაზ მეორე*, სარკე თქმული, თხზ. სრ. კრ., თბ., 1939;
*ქართული ფოლკლორი, ტ. 5 — ქართული ფოლკლორის ლექსიკონი, ნაწ. 2, თბ., 1975;
*ქართული ხალხური პოეტური შემოქმედება, ტ. 1, თბ., 1960;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938;

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
2008 წელი მუსიკაში

__NOTOC__
## მოვლენები 
## ჩამოყალიბებული ჯგუფები
**იხილეთ 2008 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები*

## დაშლილი ჯგუფები 
**იხილეთ 2008 წელს დაშლილი ჯგუფები*

## აღდგენილი ჯგუფები 
**იხილეთ 2008 წელს აღდგენილი ჯგუფები*

## მსოფლიო ტოპ ჰიტი სიგლები 
*მონაცემები სწორია 12-19 აპრილის მიხედვით (მე-16 კვირა).*

## წლის გაყიდვადი ჩანაწერები 
*მონაცემები სწორია 19-26 აპრილის მიხედვით (მე-17 კვირა).*

კატეგორია:2008 წელი მუსიკაში
მაშავერა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაშავერა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მაშავერა — მდინარე საქართველოში;
* მაშავერა — სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტშიში.
მაშველი არხი

**მაშველი არხი** — საინჟინრო სარწყავი სისტემა წყალტუბოს მუნიციპალიტეტსა და სამტრედიის მუნიციპალიტეტში. იწყება ქალაქ ქუთაისთან, მდინარე რიონის მარჯვენა ნაპირზე, ჩადის მდინარე გუბისწყალში. სიგრძე 25,5 კმ, ხარჯი 12 მ³/წმ. მწყობრში ჩადგა 1924 წელს, 1931 წელს ჩატარდა არხის რეკონსტრუქცია. 1935 წელს მაშველი არხს შეუერთეს „საბჭოთა არხი“. რწყავს 15,7 ათ. ჰა, აქედან წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის 13,9 ათ. ჰა, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის — 1,8 ათ. ჰა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს არხები
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტი
მაღარო (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი)

**მაღარო** — ახლანდელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო მაღაროს ისტორიული დასახელება, საქართველოს თანამედროვე ტერიტორიული დაყოფით — სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც აერთიანებს სოფლებს: ზემო მაღარო და ქვემო მაღარო. 

2000-იან წლებში, ერთხანს, ორივე სოფელი ადმინისტრაციულად გაერთიანებული იყო სოფ. მაღაროს სახელით (ასეა 2014 წლის აღწერაშიც; მოსახლეობა — 1747 მცხოვრები).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მაშუკი

** მაშუკი** () — მთა ჩრდილოეთ კავკასიაში, კავკასიის მინერალური წყლების რაიონში, რუსეთში, სტავროპოლის მხარეში. სიმაღლე 993 მ. წარმოადგენს ლაკოლითს, რომლის კრისტალური გული დაფარულია ზედაცარცული და პალეოგენური კირქვებითა და მერგელებით. მთაზე არის ნახშირმჟავა-გოგირდწყალბადიანი წყაროები. მწვერვალი გუმბათისებრი აქვს. სამხრეთ კალთაზეა 20 მ სიღრმის კარსტული შახტი „პროვალი“. კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით.  მაშუკის ძირში და კალთებზე გაშენებულია ბალნეოლოგიური კურორტი პიატიგორსკი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სტავროპოლის მხარის მთები
მაღრანი

**მაღრანი**, ან **ალპური ჭკა** () — ფრინველთა გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა. მოიცავს 2 სახეობას: წითელნისკარტა ანუ სუღლუკი (Pyrrhocorax pyrrhocorax) და ყვითელნისკარტა ანუ საღსაღანა მაღრანს (Pyrrhocorax graculus). ყვითელნისკარტა მაღრანი გავრცელებულია ევროპაში, შუა და ცენტრალურ აზიაში. წითელნისკარტა, გარდა ამისა, კიდევ — ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკაში, ეთიოპიაში, სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში. ორივე სახეობა ბინადრობს საქართველოშიც. კოლონიური ფრინველებია. ვერტიკალურად ფრენენ 300 მ-დან 4500 მ-მდე. ბუდეს იკეთებენ კლდეებში, მდინარისპირა ხრამების კედლებში. დედალი მაღრანი 4–5 კვერცხს დებს, 17–18 დღე კრუხობს, იკვებებიან ჭიებით, მწერებით, მცენარეებით. ზოგიერთი მკვლევარი ყვითელნისკარტა მაღრანს ცალკე გვარად (Graulus) გამოყოფს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ყორნისებრნი
მაშავერა

**მაშავერა** — მდინარე საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისისა და ბოლნისის მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2125 მ სიმაღლეზე. ერთვის მდინარე ხრამს მარჯვნიდან სოფელ ნახიდურთან. სიგრძე 66 კმ, აუზის ფართობი 1390 კმ². აქვს ღრმა, კანიონისებური ხეობა.

მაშავერის და მისი შენაკადების ხეობების ცალკეული მონაკვეთები კანიონისებური მორფოლოგიის მატარებელია, ზოგან კი ხეობების ძირი საკმაოდ განიერია და დაბალი აკუმულაციური ტერასების განვითარებით გამოირჩევა. მაშავერისთვის დამახასიათებელია ნაპირების ეროზიული გარეცვხა, რომელიც განსაკუთრებით სეზონური წყალდიდობების დროს აქტიურდება. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით.

წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში. ზაფხულ-შემოდგომაზე ზოგჯერ — წყალმოვარდნა. ზამთრობით მაშავერაზე აღინიშნება ყინულნაპირისი და თოში. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ბოლნისისწყალი.

გაზაფხულზე ჩამოედინება წლიური ჩამონადენის 40 %, ზაფხულში — 30,8 %, შემოდგომაზე — 16,8 % და ზამთარში — 12,4 %. საშუალო წლიური ხარჯი 7,78 მ³/წმ. მაშავერის საერთო ვარდნა უდრის 968 მ-ს, საშუალო ქანობი 14,7 ‰.

მდინარე გამოიყენება ირიგაციული დანიშნულებით. მაშავერაზე ფუნქციონირებს 5 სარწყავი სისტემა, რომელიც რწყავს ბოლნისისა და მარნეულის მუნიციპალიტეტების 7440 ჰა სასოფლო-სამეურნეო სავარგულს.

მდინარე მაშავერის ორივე ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი დმანისი, ხოლო შუა დინებაშია ქალაქი ბოლნისი.

## ციტატა
## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:ხრამის შენაკადები
კატეგორია:მაშავერა
მაჩვზღარბასებრნი

**მაჩვზღარბასებრნი**  () — ძუძუმწოვრების ოჯახი მღრღნელების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 38-71 სმ, მასა 27 კგ აღწევს. ზურგი, გვერდები და კუდი დაფარული აქვთ გრძელი და მსხვილი რქოვანი ეკლებით, დანარჩენი ნაწილები — ჯაგრით. გავრცელებული არიან აფრიკაში, სამხრეთ ევროპაში, წინა, შუა და სამხრეთ აზიაში. ბინადრობენ უდაბნოებში, სავანებში ტყეებში. ხმელეთის ან ნახევრად მეხეური ცხოველებია. იკვებებიან მცენარეული საკვებით. არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში წელიწადში ერთხელ მრავლდებიან, სამხრეთში — 2-ჯერ. ამიერკავკასიაში გავრცელებულია ინდური მაჩვზღარბა (Hystrix indica), რომელიც საქართველოშიც გვხვდება. აზიანებს ბაღჩეულ კულტურებს, ბაღებს, ნათესებს. ზოგან მის ხორცს ჭამენ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მღრღნელები
მაჩაბლები

მინი|292x292პქ|მაჩაბლების გერბი
[მინი|262x262პქ|მაჩაბელ თავხელისძე — მაჩაბლების დადასტურებული მამათავარი ([თირის მონასტერი|თირის მონასტრის წარწერა)]]
**მაჩაბლები** — ფეოდალური საგვარეულო ქართლში, მსხვილი სათავადოს — სამაჩაბლოს მფლობელები. სამეცნიერო ლიტერატურაში გამოთქმული მოსაზრება მაჩაბლების ანჩაბაძეთაგან წარმომავლობის შესახებ არ უნდა იყოს სწორი. სხვა თვალსაზრისით, მაჩაბლებთა წინაპრები უნდა ყოფილიყვნენ აზნაური თავხელისძენი. ამას ადასტურებს თირის მონასტერზე არსებული წარწერა, სადაც მოხსენიებულია პირი მაჩაბელ თავხელისძე (თავხელიძე). გვარი მაჩაბლები წარმოშობილია სახელი მაჩაბლისაგან, რომელიც მომდინარეობს აჩაბეთიდან. მაჩაბლების დაწინაურება XV საუკუნიდან დაიწყო. შემდეგ მაჩაბლების გვარი თავადურ სახლებად დაიყო: ზაალიშვილებად, გიორგიშვილებად, რევაზიშვილებად, ბორტიშვილებად. პირველი მათგანი ქართლის სამეფოს ერთ-ერთი დიდებული თავადი იყო, ხოლო სხვები მეორე და მესამე ხარისხის თავადებად ითვლებოდნენ. მაჩაბლების ერთი შტო ახალციხეში გადასულა. მაჩაბლები ქართლის სამეფოს თვალსაჩინო პოლიტიკური, სამხედროსა და კულტურის მოღვაწენი იყვნენ. მათ მოლარეთუხუცესის, უზბაშის, მინბაშის და სხვა თანამდებობები ეკავათ.

## ლიტერატურა
**ანდღულაძე ნ.,* თირის მონასტრის ხუროთმოძღვრული ანსამბლი, თბ., 1976;
**ლეონიძე გ.,* ივანე მაჩაბელი, «მნათობი», 1924, №2, 3;
**ჯანაშია ს.,* ბარათაშვილთა გენეალოგიისათვის, შრომები, ტ. 2, თბ., 1952;

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
მაჩიტა

**მაჩიტა** () — მცენარეთა გვარი მაჩიტასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ორ- ან ერთწლოვანი ბალახებია. 

300-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერი ჰავის ზონაში, ნაწილობრივ არქტიკაში, უმთავრესად კი ევრაზიის დასავლეთ ნაწილის მთებში. ყოფილ სსრკ-ში გავრცელებული იყო 150-ზე მეტი სახეობა. კავკასია 8-ს სახეობრივი განვითარების უმნიშვნელოვანესი კერაა, 110-მდე სახეობიდან 76 ენდემურია. 

საქართველოში იზრდება 67 სახეობა, მათგან 24 საქართველოს ენდემია. სახეობათა დიდი ნაწილი რელიქტურია. მნიშვნელოვანი რელიქტური ენდემებია. საოცარი მაჩიტა (), პარადოქსული მაჩიტა (), ენგურის მაჩიტა (), კახური მაჩიტა (), ხარაძის მაჩიტა () და სხვა სახეობები. მაჩიტა კავკასიასა და საქართველოში იზრდება ალპურ ხალებსა და მდელოებზე, სუბალპურ მაღალბალახეულობაში, ბუჩქნარებსა და ტყეებში, მცირე რაოდენობით — მთის შუა სარტყლის კლდეებსა და ქვიან ფერდობებზე, თითო-ოროლა სახეობა ბარშიც იშვიათი არაა. 

მაჩიტას ბევრი სახეობა დეკორატიულია, ხშირად იყენებენ ალპინარიუმებისათვის, ზოგი ხალხურ მედიცინაში იხმარება, რამდენიმე კი სარეველაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაჩიტასებრნი
Wearing the Inside Out

„**Wearing the Inside Out**“ — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის სიმღერა ალბომიდან *The Division Bell*. ეს არის ჯგუფის პირველი სიმღერა „Time“-ის შემდეგ (ალბომიდან *The Dark Side of the Moon*) რომელზეც რიჩარდ რაიტი ასრულებს მთავარ ვოკალურ პარტიას. სიმღერის სამუშაო სახელწოდება იყო „Evrika“. დუბლები „Evrika (A)“ და „Evrika (B)“ შეტანილია ალბომის *The Endless River* დამატებით DVD/Blu-Ray დისკებზე.

ჯგუფს სიმღერა არასოდეს შეუსრულებია კონცერტებზე, მაგრამ იგი სრულდებოდა დევიდ გილმორის 2006 წლის ტურნეში On an Island. ვიდეო ამ სიმღერით შეტანილია დევიდის DVD დისკში *Remember That Night*.

სიმღერის სტრუქტურულად განსხვავებული ვერსია შეტანილია ალბომის *The Division Bell* გრამფირფიტის ვერსიაში.

## პერსონალი 
* რიჩარდ რაიტი – წამყვანი ვოკალი, კლავიშებიანი საკრავები, Hammond-ის ორგანი, პიანინო
* დევიდ გილმორი – გიტარები, ვოკალი, ბას-გიტარა
* ნიკ მეისონი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
;დამატებითი მუსიკოსები
* დიკ პერი – საქსოფონი
* ჯონ კერინი – პროგრამირება
* გაი პრეტი – ბას გიტარა
* სემ ბრაუნი, დურგა მაკბრუმი და კეროლ კენიონი – ბეკ-ვოკალები

## სქოლიო 
კატეგორია:1994 წლის სიმღერები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის სიმღერები
მაჩიტასებრნი

**მაჩიტასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები, ბუჩქბალახები, ზოგჯერ ბუჩქები და ტანდაბალი ხეებია. 

70-მდე გვარის 2000-მდე სახეობა ძირითადად გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, მხოლოდ 2 გვარია ტროპიკების მთებში. საქართველოში 4 გვარის 78-მდე სახეობაა. სახეობათა სიმრავლით და გავრცელებით უფრო მნიშვნელოვანი გვარია მაჩიტა. 

მაჩიტასებრთა ბევრი სახეობა დეკორატიულია. ზოგი იხმარება ხალხურ მედიცინაში, ხოლო, ზოგიერთი სარეველაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაჩიტასებრნი
მაჩუბი

300px|მინი
**მაჩუბი**, *ბაჩუბ*, *მაჩვიბ —* ძველი სვანური სახლის  („ქორ“) ქვედა სართული, ოჯახის ზამთრის საცხოვრებელი. ცენტრში გამართული იყო კერა. კერის მდებარეობა განსაზღვრავდა მაჩუბის გეგმას: კერის წინა მხარე მიმართული იყო შემოსასვლელი კარისაკენ, რომელიც უმთავრესად აღმოსავლეთი კედლის ჩრდილოეთ კუთხეში იყო მოთავსებული. კერის უკანა მხარე იყო საქალებო, წინა — საკაცებო. მტკიცე წესად იყო დადგენილი კერის გარშემო ოჯახის წევრთა დასხდომა სქესისა და ასაკის მიხედვით. 

ზამთრობით ოჯახთან ერთად მაჩუბში, სპეციალურად მოწყობილ გომურში, იმყოფებოდა ბაგურ კვებაზე გადაყვანილი საქონელიც. გომური ადამიანთა სამყოფისაგან გამოყოფილი იყო ხის სქელი ტიხარით, რომელიც  მაჩუბს 3 ნაწილად ჰყოფდა (საცხოვრებელი, საქონლის სადგომი და თივის დასაყრელი ბაგა). საქონლის სადგომი გომური მოწყობილი იყო ჩრდილოეთ კედლის გასწვრივ ხარებისათვის და დასავლეთით — ძროხებისათვის. ხშირად გომურის თავზე დაშენებული იყო წვრილფეხა პირუტყვის სადგომი. მაჩუბის აღმოსავლეთ კითხეში მიშენებული იყო ფიცრული მარანი, რომელშიც საარყე ჭურჭელს ინახავდნენ. მაჩუბის ყველა რიხარის ფასადი მოჩუქურთმებული იყო ორიგინალური გეომეტრიული, ზოომორფული, ანთროპომორფული სახეებითა და ფიგურებით. 

გარკვეულ დღეებში ტიხრებზე ხატავდნენ მაგიურ ფიგურებს, რომლებშიც ცხოველთა გამოსახულებები ჭარბობდა. მაჩუბი იყო საოჯახო კულტის ცენტრიც, სადაც დღეობებსა და უქმე დღეებში რელიგიურ წეს-ჩვეულებებსა და ლოცვა-ვედრებას ასრულებდნენ (ქალები კერასთან, მამაკაცები — სარკმელთან). კერა აღმოსავლეთ კედელში გაჭრილ სარკმელთა ერთად საცხოვრებლის წმინდა ადგილად ითვლებოდა.

## ლიტერატურა
**ბარდაველიძე ვ.,* ქსრთული (სვანური) საწესო გრაფიკული ხელოვნების ნიმუშები, თბ., 1963;
**ჩართოლანი მ.,* ქართველი ხალხის მატერიალური კულტურის ისტორიიდან, თბ., 1961;

კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურა
კატეგორია:სვანეთი
მაჩქათელა

**მაჩქათელა** (Barbastella barbastellus) — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღამურასებრთა ოჯახისა. აქვს შედარებით მოკლე, მაგრამ ძალზე ფართო ყურები, მოკლე და ბლაგვი ცხვირი, გრძელი და ბოლოში წაწვეტებული ფრთები. სხეული დაფარული აქვს გრძელი, ხშირი და რბილი ბეწვით. გავრცელებულია ევროპაში, უკრაინაში, ყირიმში, კავკასიაში. საქართველოში — თბილისში, ბორჯომის ხეობაში. ყველგან მცირერიცხოვანია. სწრაფად დაფრინავს. შობს 2 ნაშიერს. ზამთრობით ძილს ეძლევა. მავნე მწერების განადგურებით სარგებლობა მოაქვს.

## ლიტერატურა 
* *ავალიანი რ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 510, თბ., 1983

კატეგორია:ღამურასებრნი
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძუძუმწოვრები
კელოგ-ბრიანის პაქტი

thumb|200px|ფრენკ კელოგი
thumb|200px|არისტიდ ბრიანი
**კელოგ-ბრიანის პაქტი** — საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის არისტიდ ბრიანისა და აშშ-ის სახელმწიფო მდივან ფრენკ კელოგის მიერ ინიცირებული და 1928 წლის 27 აგვისტოს გაფორმებული საერთაშორისო ხელშეკრულება.

1920-იანი წლების ევროპაში დიდი პოპულარობით სარგებლობდა პაციფიზმის იდეა. ამის ყველაზე ნათელ გამოვლინებად იქცა ბრიან-კელოგის პაქტი. 1927 წლის 6 აპრილს საფრანგეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არისტიდ ბრიანმა შესთავაზა ამერიკელებს საფრანგეთსა და აშშ-ის შორის ხელშეკრულების დადება, რათა ომი კანონგარეშედ გამოეცხადებინათ. 20 ივნისს კი მან საფრანგეთში აშშ-ის ელჩს გადასცა ოფიციალური ნოტა, რომელშიც იყო საფრანგეთსა და აშშ-ს შორის სამუდამო მეგობრობის შესახებ ხელშეკრულების პროექტი. საფრანგეთი ამ აქტით ცდილობდა გაემაგრებინა საკუთარი სამხედრო-პოლიტიკური პოზიციები ევროპაში, მაგრამ ეს იდეა, უპირველეს ყოვლისა, ამერიკელებმა გამოიყენეს. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა ფრენკ კელოგმა, რომლის მიზანიც იყო აშშ-სათვის საერთაშორისო არბიტრის პოზიციის მოხვეჭა, 28 დეკემბერს საპასუხო წინადადება გაუგზავნა ბრიანს, რომლითაც ის იწონებდა იდეას, მაგრამ მიაჩნდა, რომ მსგავსი ხელშეკრულების მხოლოდ საფრანგეთთან დადება საკმარისი არ იქნებოდა და მისთვის ხელი უნდა მოეწერა ყველა წამყვან სახელმწიფოს.

საბოლოოდ, 1928 წლის 27 აგვისტოს ხელი მოეწერა ბრიან-კელოგის პაქტს. პაქტის ხელმომწერთა შორის იყვნენ საფრანგეთი, ინგლისი, გერმანია, იტალია, იაპონია, ბელგია, პოლონეთი და ჩეხოსლოვაკია. ცხადდებოდა, რომ პაქტის ხელმომწერ სახელმწიფოებს უარი უნდა ეთქვათ ომზე, როგორც ეროვნული პოლიტიკის გატარების მეთოდზე და რომ მის წევრ სახელმწიფოებს ყველა სახის უთანხმოება მხოლოდ მშვიდობიანი გზით გადაეწყვიტათ. პაქტის მესამე მუხლით კი ცხადდებოდა, რომ მასთან შეერთება შეეძლო ყველა სახელმწიფოს. აღნიშნული პაქტი ძალაში შევიდა 1929 წლის ივნისიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Text of the Kellogg-Briand Pact from the Yale Avalon Project 
* Coolidge and Foreign Affairs: Kellogg-Briand Pact
* Answers.com: Kellogg-Briand Pact
* Department of State

კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები
მაჩხანის ეკლესია

მინი|მაჩხანის ეკლესია
მინი|ასომთავრული და არაბული წარწერა შესასვლელი კარის ზემოთ
**მაჩხანი** ― ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია მცხეთა-მთიანეთის მხარის მცხეთის მუნიციპალიტეტში სოფ. წოდორეთის მახლობლად. წარწერების თანახმად, ეკლესია აშენებულია 853 წელს, არაბთა ბატონობის ხანაში. იგი ერთ-ერთი ადრინდელი და ზუსტად დათარიღებული ძეგლია თბილისის მიდამოებში. ნაგებია ფოროვანი ტუფით. ცალკეული ნაწილები — ლავგარდანი, სამხრეთ შესასვლელის წარწერიანი არქიტრავი, აღმოსავლეთ ფასადზე მოთავსებული წარწერიანი ფილა და კედლის ზედა ნაწილების მოპირკეთება უფრო მკვრივი, მოყვითალო ფერის ქვისაა, შიგნიდან კამარები და აფსიდის კონქი ამოყვანილია რიყის ქვით. ინტერიერში შემორჩენილია მოგვიანო ხანის (XI ს.) მოხატულობის კვალი. ეკლესიის მახლობლად ნასოფლარია.

## ლიტერატურა
**Шмерлинг Р. О., Долидзе В. Г., Барнавели Т. В.,* Окрестности Тбилиси, Тб., 1960;
**Чубинашвили Г. Н.,* Вопросы истории искусства, т. 1, Тб., 1970, с. 173-177;

## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
მაჩხალროსო

**მაჩხალროსო** — უღელტეხილი საქართველოს, აზერბაიჯანისა (ბელაქანის რაიონი) და რუსეთის (დაღესტანი) საზღვრების გადაკვეთის წერტილში. მდებარეობს კახეთის მხარეში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონზე, მდინარეების მაწიმისწყლისა (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) და მაჩხალორის (ჯურმუთის მარცხენა შენაკადი) სათავეებთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3000 მ. მიდამოები აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. შემოსილია ალპური მდელოებით. უღელტეხილზე გადადის საცალფეხო გზა, რომელიც ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტს აკავშირებს დაღესტანთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:კახეთის კავკასიონის უღელტეხილები
მაჩხარახოხი

**მაჩხარახოხი** — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ჯეჯორისა (რიონის მარცხენა შენაკადი) და ქეშელთის (ლიახვის სისტემა) წყალგამყოფ რაჭის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3007 მ. აქვს წესიერი კონუსის ფორმა. დანაწევრებულია რადიალურად. მეოთხეულ პერიოდში მთის ირგვლივ მდებარე ადგილებიდან ჯეჯორის ხეობაში ეშვებოდა ორი დიდი მყინვარი. აგებულია ზედაიურული ქვიშაქვებით. შემოსილია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
მაჩხაფარი

**მაჩხაფარი** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ცხენისწყლის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3524 მ. აგებულია ასპიდური თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კვარციტებით. მაჩხაფარის ძირას ხეობის ტიპის მყინვარებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
მაწაქი

**მაწაქი** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. მისი ღეროს სიმაღლე 1 მ აღწევს. აქვს კენტფრთისებრი ფოთლები და მტევან ყვავილედში თავმოყრილი თეთრი ან მოყვითალო ყვავილები. 

გავრცელებულია მცირე და ცენტრალურ აზიაში, ირანში, კავკასიაში, შუა აზიასა და ციმბირში. საქართველოში გვხვდება ქართლსა და კახეთში, დაბლობიდან მოკიდებული მთის შუა სარტყლამდე, ტენიან ადგილებსა და ნათესებში. აბეზარი სარეველაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
მაწუხელასებრნი

**მაწუხელასებრნი** () — სისხლმწოვი მწერების ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 6-30 მმ აღწევს. აქვთ მჩხვლეტავ-მწუწნავი პირის ორგანოები. ცნობილია 3000 სახეობა. მაწუხელასებრნი შინაური ცხოველების ექტოპარაზიტებია. სისხლს წოვს მხოლოდ დედალი, მამალი ყვავილის ნექტარით იკვებება. მაწუხელასებრნი შინაური ცხოველებისა და ადამიანის პროტოზოული, ბაქტერიული და ვიტუსული დაავადებების გამომწვევთა გადამტანები არიან. მაგ., გადააქვთ ჯილეხის ბაცილები, ტულარების გამომწვევი, ცხენის ინფექციური ანემიის ვირუსი, ძროხის ტრიპანოსომოზისა და სხვა გამომწვევები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორფრთიანები
მაწიმისწყალი

**მაწიმისწყალი**, *მაწიმი* () — მდინარე ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტსა და აზერბაიჯანში. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2720 მ. მაწიმისწყალზე გადის სახელმწიფო საზღვარი საქართველოსა და აზერბაიჯანს შორის კავკასიონის წყალგამყოფი ხაზიდან დაწყებული სოფელ მაწიმამდე (18 კმ), რის შემდეგაც იგი მთლიანად გადადის აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე და მარცხენა მხრიდან უერთდება ამ ორი ქვეყნის საზღვარზე არსებულ მდინარე ალაზანს (21 კმ) აზერბაიჯანის სოფელ ბაირამბინასთან ახლოს. სიგრძე 39 კმ, აუზის ფართობი 326 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა – ზამთარში, წყალმოვარდნა – ზაფხულ-შემოდგომაზე. იყენებენ სარწყავად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის მდინარეები
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მაწიმისწყალი
კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
მაჭანკალი

**მაჭანკალი** — მექორწინე მხარეთა საქმის მომგვარებელი, შუამავალი, რომელიც გასამრჯელოს მიღების პირობით დასაქორწინებელთა, უმთავრესად ვაჟის ოჯახის, დავალებებს ასრულებდა. 

ისტორიულად მაჭანკლობა განვითარდა შუაკაცთა ინსტიტუტიდან, რაც არქაული დროიდან იყო ცნობილი საქორწინო ურთიერთობებში. პროფესიონალი ეკონომიკურად დაინტერესებული მაჭანკალი საქართველოში კაპიტალისტური ურთიერთობებთან ერთად გაჩნდა. ამ საქმეს ძირითადად მისდევდნენ ასაკოვანი პირები (უპირატესად ქალები), რომლებიც უმთავრესად ქვრივებისა და მატერიალურად დაინტერესებული საქორწინო ურთიერთობებს არიგებდნენ.

## ლიტერატურა 
* *ითონიშვილი ვ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 514, თბ., 1983

კატეგორია:ქორწინება
გივი ყანდარელი

**გივი ლუარსაბის ძე ყანდარელი**  (დ. 21 თებერვალი, 1933, საგარეჯო ― გ. 7 ივნისი, 2006, თბილისი) — ქართველი  მხატვარი, გობელენის ოსტატი, კერამიკოსი. თანამედროვე ქართული გობელენის დამაარსებელი. ჩინური გობელენის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980), ღირსების ორდენის და სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1983).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1933 წელს, საგარეჯოში. 1956 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემიის კერამიკის ფაკულტეტი. 1994 წელს პერსონალური გამოფენა პალერმოში, იტალია. 1995 წლიდან მიიწვიეს თბილისის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტში, ხალხური რეწვის სახელოსნოს ხელმძღვანელად. 1998 წელს იგი აირჩიეს საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსად. 1999 წელს გაიმართა მისი 40 წლის მოღვაწეობასთან დაკავშირებული პერსონალური გამოფენა. 2000 და 2002 წლებში იგი მიწვეული იყო ჩინეთის შანდუნის პროვინციის გამოყენებითი ხელოვნების  ინსტიტუტში და პროვინცია ხელუნძიანის უნივერსიტეტში ლექციების კურსის ჩასატარებლად, მიწვეული პროფესორის რანგით.2003 წელს გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა თბილისში. 2018 წლის 24 აპრილს, ლიტერატურის სახელმწიფო მუზეუმში ჩინელი მხატვრების მიერ შექმნილი მხატვრული ტექსტილის პირველი გამოფენა გაიმართა, რომელიც გივი ყანდარელის დაბადებიდან 85 წლისთავს მიეძღვნა, სადაც წარმოდგენილი იყო 61 ცნობილი ჩინელი მხატვრის ნამუშევრები.

გივი ყანდარელი დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა
**Татьяна Стриженова*. Мастера советского искусства. Гиви Кандарели. Гобелен. Изд. „Советский художник“. Москва, 1981.
**Zhan Chen*. Givi Kandareli. Art collection. „Artron“. Beijing, 2004.
* ვინ ვინ არის საქართველოში 2006. გამომცემლობა „ქართული ბიოგრაფიული ცენტრი“. თბილისი, 2006.

## რესურსები ინტერნეტში
* გივი ყანდარელი — Worldcat
* გივი ყანდარელის ნამუშევრები

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:საგარეჯოში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კერამიკოსები
კატეგორია: ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები 
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ტრირ-კიურენცი

thumb|290px|left|ქუჩა "იმ აველერტალ"

**კიურენცი** არის ქალაქ ტრირის (რაინლანდ–პფალცი) 19–დან ერთ–ერთი უბანთაგანი.

## გეოგრაფია 
thumb|წმ. ბონიფაციუსის ეკლესია (კობუსვეგიდან დანახული)

**კიურენცი** ორი ნაწილისაგან – **ალტ–კიურენცისა** და **ნოი–კიურენცისაგან** შედგება.  კიურენცი მდებარეობს ქალაქის ცენტრის აღმოსავლეთ ნაწილში და უკავია როგორც მოზელის ხეობის, ასევე **აველერტალი** პეტრისბერგის პლატოს ჩათვლით, რაც 582,5 ჰექტარს შეადგენს.  **კიურენცი**ს უბნის მოსახლეობა 8 680 მოსახლეს ითვლის.

## ისტორია 
სავარაუდოდ 9 საუკუნიდან პირველად ამ არეალში დაუწყიათ საიჯარო კარ–მიდამოების (ე.წ. **მაიერაი**ები) აშენება. 

ქალაქის ეს ნაწილი პირველად 1227 წლიდან მოიხსენიება ოფიციალურ ცნობებში და მისი სახელი *კიურენცი* უნდა მომდინარეობდეს ცნებისაგან *"კურვადა", (Curvada)*.
 
1930 წელს **კიურენცი** შემოუერთებიათ ქალაქ ტრირისთვის. მეორე მსოფლიო ომის დროს კიურენცი ს უბანში არსებული რკინიგზის სადგური და სარკინიგზო კვანძი დაუბომბავთ. 60–იანი წლებიდან აქ ახალშენები ჩნდება და მასთან ერთად იზრდება უბანიც.  ამ ახალ დასახლებებს მიეკუთვნება ვაიდენგრაბენი და ჰოლენგრაბენი. ტრირ–კიურენცის უბნის მოსახლეობის 2/3 პეტრისბერგის პლატოზე ცხოვრობს. 

ტრირ–კიურენცის ისტორიული ნაწილის ბირთვს წარმოადგენს **შლოსპარკი** და **წმიდა ბონიფაციუსის ეკლესია**, რომელიც აველერტალის ქვედა ნაწილში მდებარეობს.  

1854 წლიდან კიურენცში მდებარეობს ყოვლადწმინდა საკრამენტის მორწმუნე ბენედიქტინელ ქალთა მონატერი. 

## კიურენცის უბნის კულტურის ერთი შტრიხი 
2005 წელს ნაციონალ–სოციალისტების მიერ დეპორტირებულთა და მოკვიდენებულთა მოსაგონებლად ალტ–კიურენცის უბანში ე.წ. "შტოლპერშტაინები" დაამონტაჟეს. იმ სახლების, ნასახლარების  წინ, სადაც ადრე ადამიანები რელიგიური თუ რასობრივი ნიშნით გაასახლეს, დააპატიმრეს და გაანადგურეს, ახლა სპეციალური უჟანგავი ლითონის მემორიალური დაფები არის მიწაში ჩამაგრებული. ამ მემორიალურ დაფებზე, ანუ როგორც მას გერმანიაში უწოდებენ "შტოლპერშტაინებზე" მსხვერპლთა სახელები და გვარებია ამოტვიფრული, ასევე წაიკითხავთ მათ დაბადებისა და გარდაცვალების თარიღებსა და მინიშნებას იმის შესახებ, რომ რამდენიმე წლის წინათ წინამდებარე სახლში ადამიანები ცხოვრებდნენ, რომლებიც მოჰკლეს.  

*შტოლპერშტაინი* შემთხვევით არ ჰქვია გერმანიის ისტორიის ამ ფრიად უცნაურ მემორიალურ დაფებს. გერმანულად "**შტოლპერნ**" ნიშნავს *ფეხის წამოკვრას*, ხოლო "**შტაინ**" კი *ქვას*. ასე რომ, მიწაში ჩაფლულ ამ ხელისგულისოდენა ლითონის ფილებს, ერთგვარი მეტაფორული დატვირთვაც აქვს აქაურთათვის; ისინი ლამის ყოველდღე წარმოჰკრავენ ფეხს საკუთარ ისტორიას. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*კიურენცის ხედები: www.kürenz.de 
*ტრირის დაწყებითი სკოლის ოფიციალური საინტერნეტო გვერდი

კატეგორია:ტრირი
მაჭარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაჭარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მაჭარა — მდინარე გულრიფშის მუნიციპალიტეტში;
* მაჭარა — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.
ტრირ-მიტე/გარტენფელდი

**ტრირ-მიტე/გარტენფელდი** — ქალაქ ტრირის (რაინლანდ-პფალცი) 19-დან ერთ-ერთი უბანი. აქ მცხოვრები მოსახლეობის რიცხვი (2005 წლის 31 დეკემბრის მონაცემების) ძველი ქალაქის („ტრირ-მიტე“) საზღვრებში  9 766 კაცს, ხოლო „გარტენფელდისა“ კი 3 073 კაცს შეადგენს.

## გეოგრაფია 
ტრირ-მიტე/გარტენფელდი ქალაქ ტრირის ისტორიულ ბირთვის ოფიციალური სახელწოდება. მიუხედავად ამისა, მოსახლეობა მას უბრალოდ ინნენშტადტსა (ქართ. – შიდაქალაქი, ან ქალაქის ცენტრი) და ალტშტადტსა (ქართ. – ძველი ქალაქი) უწოდებს. 

დღევანდელი ალეენრინგის (ქართ. – ხეივნების წრიული, ან ხეივნების რგოლური) გასწვრივ შესაძლებელია შუასაუკუნეების ქალაქის პირვანდელი კედლის საზღვრებზე თვალის გადევნება. გარტენფელდის მიდამოების ქალაქგანაშენიანება XIX საუკუნის მეორე ნახევარში დაიწყო.

## ისტორია 
ტრირ-მიტე/გარტენფელდში აღმოჩენილია რომაელთა დროიდან შემორჩენილი მრავალრიცხოვანი შენობა–ნაგებობა.

## კულტურა და ღირსშესანიშნაობანი 
ტრირ-მიტე/გარტენფელდში მდებარეობს  ძველი რომაული ტრირი (მსოფლიო კულტურის საგანძური) თავისი მრავალრიცხოვანი ძეგლებითურთ, როგორიცაა პორტა ნიგრა, წმ. პეტრეს ტაძარი, ნეტარი ქალის ეკლესია, კეისრის აბანოები, ბარაბარას აბანოები, ამფითეატრი, კონსტანტინეს ბაზილიკა, რომაული ხიდი.

კულტურული ღონისძიებები დროგამოშვებით ტარდება შტადტთეატრში, ე.წ. ოიროპაჰალესა და ტუფაში, ასევე პორტა ნიგრას წინ, მთავარ სავაჭრო მოედანსა და კორნმარქტზე მდებარე ღიაცისქვეშა საკონცერტო ფართებზე.

## ეკონომიკა და ინფრასტრუქტურა 
სიმეონშრტრასეზე, ბროტშრტრასესა და ფლაიშშრტრასეზე მდებარე საფეხმავლო ზონები წარმოადგენენ ქალაქ ტრირის მთავარ  სავაჭრო პასაჟებს. გარდა ამისა, ტრირ-მიტე/გარტენფელდში მდებარეობს ტრირის მთავარი მოედანი, კორნმარქტი, ფიმარქტი და პფერდემარქტი. ტრირ–ნორდის საზღვარზე მდებარეობს ტრირის რკინიგზის სადგური. ტრირ-მიტე/გარტენფელდში არის 8 პარკინგ–ჰაუსი, რომელთაგან თითოეულის ტევადობა 3 000–ზე მეტი მსუბუქი ავტომანქანაა. უბანში არის მრავალი სკოლა, რომელთა შორისაა პროფესიული სკოლებიც.

## რეგულარული ღონისძიებებები 
* ალტშადტფესტი (Altstadtfest = ქალაქის დღესასწაული) 
* საახალწლო და ქალაქის მარათონები (Silvester- und Stadtlauf)
* ფესტივალი „ტრირი უკრავს“. (Festival "Trier spielt")
* ანტიკენფესტშპიელე  (Antikenfestspiele = ანტიკური ზეიმი)
* „ბროთ უნდ შპიელე“ (*Brot & Spiele*)

კატეგორია:ტრირი
მაჭარი

**მაჭარი** — ახლად დაყენებული (დუღილდაუმთავრებელი) ღვინო, რომელიც მიიღება ყურძნის ტკბილისაგან ალკოჰოლური დუღილით. აქვს სასიამოვნო ორიგინალური არომატი და მოტკბო გემო, მღვრიეა, ახასიათებს აგრეთვე ნახშირორჟანგა აირის თამაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღვინოები
მაჭი

მინი|მაჭის ციხის ნანგრევები
**მაჭი**, *თოღა*— შუა საუკუნეების  ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში (ჰერეთი), მაჭის საერისთავოს ცენტრი. ააგეს IX საუკუნეში მდინარე მაჭისწყლის (ახლანდელი მაწიმისწყალი, საქართველოსა და აზერბაიჯანის სასაზღვრო მცირე მდინარე, ერთვის მდინარე ალაზანს) ხევში. მაჭი იყო კახეთის მეფეთა საზაფხულო რეზიდენცია. შემორჩენილია ნანგრევები (კედლების, კოშკ-ბურჯების, ეკლესიის, გადახურული წყალსაცავის, ხაროებისა და სხვა).

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
*მაჭის ციხე (საინგილო), საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის სამეფო
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
მახა

**მახა** — დასავლეთ საქართველოს ხორბლის ენდემური ჰექსაპლოიდური სახეობა, გავრცელების არეალი მკვეთრად შეზღუდულია. მიუხედავად ამისა, პოლიმორფიზმით გამოირჩევა. 

აერთიანებს 2 ქვესახეობას: *ჩელტა მახასა* და *გვაწა მახას*. აქვს მრავალი სახესხვაობა. მახა თავთავმტვრევადი ჰექსაპლოიდური ხორბლის ადრეული ეტაპია. მახას გენოტიპი ატარება ძვირფასი სამეურნეო ნიშნების გენებს. 

მისი გამოყენება პერსპექტიულია ჭარბტენიანი პირობების, ჩაწოლის, აგრეთვე გუდაფშუტას მიმართ გამძლე და საკვები ხორბლის სელექციაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხორბლები
მახათასებრნი

**მახათასებრნი** () — თევზების ოჯახი მახათასნაირთა რიგისა. შეიცავს 5 გვარის 12 სახეობას. გავრცელებულია ევროპის, აზიის, ჩრდილოეთ ამერიკის და ჩრდილოეთ აფრიკის ზღვების მომლაშო და მტკნარ წყლებში.ყოფილ სსრკ-ში გვხვდება ზღვის ანუ გრძელფარფლი მახათა (Spinachia spinachia), მცირე მაზათა (Pungitius pungitius) და სამნემსა მახათა (Gasterosteus aculeatus), რომლებიც საქართველოშიც მოიპოვება შავი ზღვის სანაპიროებთან. იგი შედის რიონის, ხობისწყლის, ენგურის შესართავებში. გვხვდება აგრეთვე პალიასტომისა და სკურჩის ტბებში. მახათასებრთა სხეულის სიგრძე 3-20 სმ აღწევს. გამრავლების პერიოდში მამლები აგებენ ბუდეს, რომელშიც 2-3 დედალი დებს ათასამდე ქვირითს. იკვებებიან კიბოსნაირებით, მწერების მატლებით, ქვირითით და თევზის ლარვებით, რითაც გარკვეულ ზიანს აყენებენ თევზის მეურნეობას. მცირე სარეწაო მნიშვნელობა აქვთ. ზოგან სამნემსას დიდი რაოდენობით იჭერენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მახათასნაირნი
მახათელი

**მახათელი** — ღომისა და მარილის საწყაო XVI საუკუნის დასავლეთ საქართველოში, უდრიდა 2 ქილას ანუ 29 კგ.

## ლიტერატურა
**მუსხელიშვილი ლ.,* ზოგიერთი საწყაოს ოდენობა დასავლეთ საქართველოში XVI-XVIII საუკეებში, «საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1941, ტ. 11 B

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ოზურგეთის განძი

**ოზურგეთის განძი** — ევროპული ვერცხლის მონეტების განძი (414 ცალი). აღმოჩნდა 1953 წელს ქალაქ ოზურგეთში (ყოფილი  მახარაძე).

განძი მოთავსებული იყო სპილენძის ჭურჭელში. ოზურგეთის განძის ნაწილი (270 ც.) შედგება ავსტრიული ტალერების (51 ც.), ვენეციური დუკატოს (1 ც.), ტოსკანური ტალეროებისა (11 ც.) და ესპანური პესოებისაგან (207 ც.). 

ავსტრიული ტალერები მოჭრილია ერცჰერცოგების ფერდინანდის (1564-1595), მაქსიმილიანის (1612-1618), ლეოპოლდის (1619-1632) და იმპერატორების რუდოლფ II (1576-1612) და ფერდინანდ II (1619-1637) სახელით სხვადასხვა ზარაფხანაში. ვენეციური დუკატო ვენეციის დოჟს პასკუალე ჩიკონიას (1587-1595) განეკუთვნება. ტოსკანური ტალერები დიდი ჰერცოგების ფერდინანდ I (1587-1608), კოზიმო II (1608-1621) და ფერდინანდ II (1621-1670) მედიჩების სახელითაა გამოშვებული. ესპანური პესოები ფილიპე II (1556-1598), ფილიპე III (1598-1621) და ფილიპე IV (1621-1665) განეკუთვნება და მოჭრილია ესპანეთსა (სევილია, სეგოვია) და ამერიკაში (მექსიკა, პერუ). განძის ყველაზე გვიანდელი მონეტა მოჭრილია 1628 წელს. ე. ი. განძი  დაფლულია XVII საუკუნის 20-იანი წლების შემდეგ.  

საქართველოს ტერიტორიაზე ტალერული მონეტების ასეთი დიდი განძის აღმოჩენა მოწმობს, რომ ევროპული ვერცხლის მონეტები მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა საქართველოს ფულად მიმოქცევაში.

ოზურგეთის განძის 270 ცალი მონეტა დაცულია აკადემიკოს ეროვნულ მუზეუმში, 144 ცალი - ოზურგეთის ისტორიულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
**ქებულაძე რ.,* ევროპული მონეტების მიმოქცევა საქართველოში XV-XVIII საუკუნეები, თბ., 1971;

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კეისრის თერმები (ტრირი)

240px|thumb|კეისრის თერმები ტრირში (2003), შიგნიდან

**კეისრის თერმები**, ან *კეისრის აბანოები* — რომაელთა საცურაო და საბანაო შენობა-ნაგებობის ნანგრევები. ეს ნანგრევები დღესაც შთამბეჭდავ სანახაობას წარმოადგენს. კეისრის თერმები, ან აბანოები რომაული ტრირის სხვა ღირსშესანიშნაობებთან ერთად იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლებს მიეკუთვნება.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## ლიტერატურა 
* Heinz Cüppers: *Kaiserthermen.* წიგნში: H. Cüppers (გამომც.): *Die Römer in Rheinland-Pfalz.* Lizenzausgabe, Nikol, Hamburg 2002, ISBN 3-933203-60-0 გვ.&nbsp;620–623.
* Sabine Faust: *Kaiserthermen.* წიგნში: Rheinisches Landesmuseum Trier (გამომც.): *Führer zu archäologischen Denkmälern des Trierer Landes.* Trier 2008, ISBN 978-3-923319-73-2 გვ.&nbsp;50.
* Thomas Fontaine: *Die Kaiserthermen.* წიგნში: Hans-Peter Kuhnen (გამომც.): *Das römische Trier.* Theiss, Stuttgart 2001 S.&nbsp;122–134. ISBN 3-8062-1517-0 
* Daniel Krencker: *Die Trierer Kaiserthermen 1: Ausgrabungsbericht und grundsätzliche Untersuchungen römischer Thermen.* Filser, Augsburg 1929 
* Ludwig Hussong/ Heinz Cüppers: *Die Trierer Kaiserthermen 2: Die spätrömische und frühmittelalterliche Keramik.* Filser, Augsburg 1972, ISBN 3-923319-88-6

კატეგორია:ტრირი
კატეგორია:გერმანიის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:რომაული აბანოები
მახათა

**მახათა** — მთა საქართველოში, თბილისის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქალაქის აღმოსავლეთ კიდესა და „თბილისის ზღვას“ შორის, სიმაღლე ზღვის დონიდან 632,6 მ. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს და წარმოადგენს მის ძველ ტერასის ნაწილს. აგებულია ზედაეოცენური თიხებითა და ქვიშაქვებით, რომელიც ზემოდან დაფარულია მეოთხეული ალუვიური ნალექებით. დამახასიათებელია მობრტყელებული თხემი. აღმოსავლეთ და სამხრეთ კალთა დამრეცია, დასავლეთ და ჩრდილოეთ ციცაბო. მთას გასდევს ადმინისტრაციული საზღვარი თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთისა და ისანი-სამგორის რაიონებს შორის.

თეიმურაზ ბატონიშვილის მიხედვით, მახათა ნიშნავს „მეხთა ადგილს“ („ქუხილის ჟამს მეხი იცის“). ვახუშტის მიერ შედგენილ თბილისის რუკაზე (1735) მახათას ფერდობთან დატანილია „შუატბის გზა“, ხოლო მთის ძირში მითითებულია „მელიქის საყდარი“ და „ბებუთას ბაღი“. ბაღს ჩაუდიოდა შარაგზა — „ლილოს გზა“. ეს ბაღი როსტომ მეფის მიერ ნაწყალობევ ადგილზე გაუშენებია ხოჯა ბეჰბუდას (ბებუთა) — ბებუთაშვილების საგვარეულოს ფუძემდებელს და თბილისის ზარაფთუხუცესს 1650-იან წლებში. საყდარიც ძველ სასაფლაოზე მისი აშენებული ყოფილა. სასაფლაომაც და საყდარმაც XX ს.-მდე მოაღწია ხოჯავანქის სახელწოდებით. ეკლესია ამ უბნის რესტავრაციის დროს აიღეს საბჭოთა პერიოდში. პლატონ იოსელიანის მოწმობით, ძველად მახათას მთაზე წმ. ელიას ეკლესია მდგარა. მას აქ უნახავს ეკლესიის ნაშთები. წმ. ელიას ეკლესიიდან მოდის ამ უბნის ძველი დასახელება — ელია (ელიას უბანი), რომელიც ავლაბრის ჩრდილო-აღმოსავლეთითაა განლაგებული. მახათას მთასთან გაშენებულია აგრეთვე თბილისის ერთ-ერთი უბანი – ვაზისუბანი.

მახათას მთის ფერდობზე განლაგებულია სამხედრო დასახლება და მაღალტექნოლოგიური სარადარო ცენტრი, რომელმაც ჩაანაცვლა 2008 წლის 11 აგვისტოს რუსული ავიაიერიშის დროს მთლიანად განადგურებული ძველი სადგური. მთის მწვერვალზე შენდება წმ. ილია წინასწარმეტყველის სახელობის სამონასტრო კომპლექსი.

2012 წლის 17 აპრილს მახათას მთაზე ივერიის ღვთისმშობლის ხატის ეკლესიას საძირკველი ჩაეყარა, რომელსაც სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი, საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი, ფონდ „ივერიისას“ დამფუძნებელი პაატა ბურჭულაძე და ხელისუფლების წარმომადგენლები დაესწრნენ. მახათას მთაზე ტაძრის მშენებლობის ოფიციალური ცერემონია ტაძრის საძირკვლისთვის ამოთხრილ ქვაბულში გაიმართა. ღონისძიების დაწყებამდე მახათას მთაზე მიაბრძანეს ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ხატის ასლი, რომელიც სიონშია დაბრძანებული. ტაძრის საძირკვლის გასათხრელად ნიჩბით მიწა პირველად კათოლიკოს-პატრიარქმა ამოიღო. მანამდე კი პარაკლისი გადაიხადა.

## ლიტერატურა
* კვირკველია თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 52. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985.

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის მთები
The Understanding

***The Understanding*** — ნორვეგიული ელექტრონული დუეტ Röyksopp-ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2005 წელს. ალბომის სპეციალურ გამოცემას თან ახლდა მეორე დისკიც, დამატებითი ხუთი კომპოზიციით.

## სიმღერების სია
;შენიშვნები
* „What Else Is There?“-ში გამოყენებულია სემპლი სიმღერებიდან  „Love Me, Love the Life I Lead“ (The Drifters და „Kill Me with Your Love“ (Jericho.
* „Dead to the World“-ში გამოყენებულია სემპლი სიმღერიდან „Who We Are“ (Camel).

## ჩარტები
## სერტიფიცირებები
|}

## სქოლიო 
კატეგორია:Röyksopp-ის ალბომები
კატეგორია:2005 წლის ალბომები
კატეგორია:Astralwerks-ის ალბომები
კატეგორია:Wall of Sound-ის ალბომები
Violet Hill (სიმღერა)

**Violet Hill** — პირველი სინგლი Coldplay-ს 2008 წლის ალბომიდან *Viva la Vida or Death and All His Friends*. სინგლის სახით იგი გამოდის 2008 წლის 5 მაისს - ვინილის ჩანაწერისა და ციფრული ფორმატის სახით. სინგლის პრემიერა გაიმართა ამავე წლის 29 აპრილს, ჯორჯ ლემბის შოუზე, ბი-ბი-სი 6-ის ეთერში. სინგლის მუსიკალური ვიდეო გადაღებული იქნა სიცილიაში, იტალიაში. მასში ჯგუფის წევრები მხიარულად დახტიან ძველ ნანგრევებზე და სიმღერის შესრულების იმიტაციას ახდენენ. სიმღერის ალტერნატიული, სახუმარო კლიპი გავრცელდა ჯგუფის ოფიციალური საიტის მეშვეობით - მასში სიმღერას რითმულად და სინქრონულად მისდევს სხვადასხვა პოლიტიკოსის ცხოვრების ამსახველი ვიდეოკადრები, უშუალოდ - ჯორჯ ბუშის.

ვინილის ჩანაწერს, რომელიც უფასოდ გავრცელდა ჟურნალის NME 7 მაისის გამოცემასთან ერთად, თან დაერთო დამატებითი სიმღერა "A Spell A Rebel Yell", რომელიც არ იქნება შეტანილი ალბომში Viva la Vida or Death and All His Friends.

2008 წლის 12 მაისს სიმღერა შევიდა 75 საუკეთესო სინგლის ჩარტში და მოხვდა მის #8 ადგილზე  - იმის გათვალისწინებით რომ მანამდე იგი უფასოდ იტვირთებოდა ჯგუფის ოფიციალური საიტიდან და უფასოდ დარიგდა NME-სთან ერთად.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

კატეგორია:2008 წლის სინგლები
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
Melody A.M.

***Melody A.M.*** — ნორვეგიული ელექტრონული დუეტ Röyksopp-ის სადებიუტო სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2001 წლის 3 სექტემბერს ლეიბლზე Wall Of Sound. ალბომის სპეციალურ გამოცემას თან ახლდა მეორე დისკიც, დამატებითი 3 კომპოზიციით და 3 მუსიკალური ვიდეოთი.

## სიმღერების სია
;შენიშვნები
* „So Easy“-ში შეტანილია სემპლი სიმღერიდან „Blue on Blue“ (Gals and Pals).
* „A Higher Place“-ში შეტანილია სემპლი სიმღერიდან  „Freedom“ (Tyrrel Corporation).
* „She's So“-ში შეტანილია სემპლი სიმღერიდან  „Love in Space“ (Peter Thomas Sound Orchestra).
* „40 Years Back\Come“-ში შეტანილია სემპლი სიმღერიდან „Red Right Returning“ (მიხაელ მარნინგი).

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:Röyksopp-ის ალბომები
კატეგორია:2001 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Astralwerks-ის ალბომები
ოქროს კვეთა

thumb|250px|მონაკვეთი ოქროს კვეთით. მთელი სიგრძე ***a + b*** ისე შეფარდება დიდ ***a***-ს, როგორც ***a*** მცირე ***b***-ს.
**ოქროს კვეთა** (ოქროს პროპორცია, ოქროს შუალედი) — ჰარმონიული გაყოფა მთელისა ისეთ ორ არატოლ ნაწილად, როდესაც მცირე ნაწილი ისე შეეფარდება დიდს, როგორც დიდი მთელს და პირიქით, მთელი ისე შეეფარდება დიდს, როგორც დიდი მცირეს. ალგებრულად ოქროს კვეთა დაიყვანება შემდეგი განტოლების ამოხსნამდე:

\cfrac{a+b}{a}=\cfrac{a}{b}=\varphi.
სადაც \varphi ოქროს კვეთის რიცხვია.right|thumb|200px|ოქროს კვეთის განლაგება

## მათემატიკური თვისებები 
*left|thumb|200px|ოქროს კვეთა ხუთქიმიან ვარსკვლავში\varphi — ირაციონალური ალგებრული რიცხვი, კვადრატული განტოლების x^2 - x - 1 = 0 დადებითი ამონახსნი, საიდანაც წარმოდგება ურთიერთკავშირები:
*:\varphi^2 = \varphi + 1,
*: \varphi\cdot (\varphi - 1) = 1,
*: \varphi = \cfrac{1}{\varphi} + 1.

* \varphi — წარმოდგება ტრიგონომეტრიული ფუნქციით:
*: \varphi = 2  \cos \frac{\pi}5 = 2  \cos 36^\circ.
*: \varphi = 2  \sin (3\pi/10) = -2 \sin 666^\circ = 2 \sin 54^\circ. 

კატეგორია:ალგებრული რიცხვები
კატეგორია:ოქროს კვეთა
კატეგორია:პლანიმეტრია
კატეგორია:ირაციონალური რიცხვები
კატეგორია:მათემატიკური მუდმივები
იოსუკე მაცუოკა

thumb|იოსუკე მაცუოკა
**იოსუკე მაცუოკა** (; დ. 3 მარტი, 1880, იამაგუტი — გ. 27 ივნისი, 1946, ტოკიო, იაპონია) — იაპონიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი. 1940–1941 წლებში იყო საგარეო საქმეთა მინისტი. მისი ხელშეწყობით 1940 წლის 27 სექტემბერს დაიდო სამთა პაქტი გერმანიას, იტალიასა და იაპონიას შორის. 1941 წლის 13 აპრილს ხელი მოაწერა სსრკ-იაპონიის პაქტს ნეიტრალიტეტის შესახებ. სსრკ-ზე გერმანიის თავდასხმის დღიდან (1941) მოითხოვდა სსრკ-ის წინააღმდეგ ომის დაუყოვნებლივ დაწყებას. II მსოფლიო ომში (1939-1945) იაპონიის დამარცხების შემდეგ როგორც ერთ-ერთი მთავარი სამხედრო დამნაშავე გადასცეს საერთაშორისო სამხედრო ტრიბუნალს. გარდაიცვალა პროცესის დამთავრებამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:იაპონიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის ორდენის კავალრები (რუსეთის იმპერია)