open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გოდერძი

**გოდერძი** — ნასოფლარი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის მარჯვენა შენაკადის, მდინარე ძინძისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. სოფელი სამ უბნად იყოფოდა. შუა უბნის შემაღლებაზე შემორჩენილია ჯამე, ნასოფლარის ზედა ნაწილში – დარანი, დაბალი, ვიწრო შესასვლელით. მას მოსდევს ერთ მთლიან ქვაში გაჭრილი გასასვლელი, რომელიც ქვის კარით იხურება (კარის სიმაღლე 80 სმ და ქუსლზე ტრიალებს). ორი ერთმანეთში გამავალი დარბაზი თანაბარი ფართისაა (8 მ × 2 მ). პირველი დარბაზის მარჯვენა ბოლოში პატარა (2მ × 3მ) სათავსია, მისი გაგრძელება ჩამოქცეულია. სათავსი უთანაბრო სიმაღლისაა (ყველაზე მაღალი – 1,7 მ ). იქვე ახლოს სხვა დარნის ნაკვალევია. მისი შესასვლელი აღარ ჩანს. ნასოფლარის ჩრდილოეთით, დაახლ. 1,5 კმ-ზე, ტყიან ბორცვზე, ერთნავიანი ეკლესიის ბუდეა (5 მ × 10 მ), რომელიც ნათალი და ჩუქურთმიანი ქვებითაა ამოვსებული. ეკლესიის საკურთხევლის წინ, სამხრეთით, არის მომაღლო გათლილი ბაზისი (სიმაღლე – 130 სმ, სიგანე – 60 სმ და 40 სმ), რომელშიც ჯვრის ჩასასმელი ოთხკუთხა ფოსოა ამოჭრილი. პილასტრები ორსაფეხურიანი ყოფილა, სვეტისთავები პროფილირებული და ორღარიანია. შესასვლელი სამხრეთიდან უნდა ყოფილიყო. იქვე გდია წნული ჩუქურთმით შემკული არქიტრავის ნახევარწრიული ლოდი, რომელიც XII–XIII საუკუნეების უნდა იყოს. ნაეკლესიარის სამხრეთით გალავნის ნაშთია, მის შიგნით – კიდევ ერთი სადგომის ბუდე. სოფლიდან ეკლესიისკენ მიმავალი ტყით დაფარული ნაგზაური ჩანს. ქვაყრილებით შექმნილი ორღობე 3,5 მ სიგანისაა, ე. ი. საურმეა.

გოდერძი მნიშვნელოვანი სოფელი უნდა ყოფილიყო განვითარებულ შუა საუკუნეებში. მისი სახელი ეწოდება სამცხიდან აჭარაში მიმავალი გზის უღელტეხილსაც. დასახლებული ადგილი გოდერძის დასახელებით გვხვდება ბასილი ზარზმელის თხზულებაშიც (დაახლ. 916-926 წლები). 1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, სოფელი გოდერძი შედიოდა ახალციხის ლივის ქვაბლიანის ნაჰიეში. აქ ცხოვრობდა ცხრა კომლი ქრისტიანი ქართველი. შემდეგში სოფლის მოსახლეობა გამაჰმადიანდა. 1944 წელს გოდერძის მაცხოვრებლები შუა აზიაში გადაასახლეს; ამის შემდეგ იგი ნასოფლარია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
გოგნიაშვილი

საკუთარი სახელი **გოგნიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი გოგნიაშვილი — პოლიტიკოსი
* ნიკოლოზ გოგნიაშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* რევაზ გოგნიაშვილი — კომპოზიტორი, დირიჟორი


კატეგორია:ქართული გვარები
გოდერძის ლოკოკინა

**გოდერძის ლოკოკინა** () — ხმელეთის ნიჟარიანი მოლუსკი მუცელფეხიანთა (Gastropoda) კლასისა. ყველაზე დიდი ზომის მოლუსკი მთელ ჩრდილოეთ არატროპიკულ პალეარქტიკაში. ნიჟარის სიმაღლე და სიგანე – 7 სმ. კავკასიაში ენდემია, ბინადრობს მცირე კავკასიონის შავიზღვისპირა მთიანეთში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მუცელფეხიანები
კატეგორია:საქართველოს ფაუნა
შათარიზლი

**შათარიზლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
დამწნილება

**დამწნილება** — ბოსტნეული კულტურების (კომბოსტო, ჭარხალი, კიტრი, წიწაკა, ბადრიჯანი და სხვა) დაკონსერვება რძემჟავა დუღილითა და მარილით (პროდუქტის წონის 2-3 %). რძემჟავა წარმოიქმნება ნედლეულში არსებული შაქრის გარდაქმნით, რასაც რძემჟავა ბაქტერიები იწვევს. დამწნილებული ბოსტნეული კარგად ინახება 0 °C-დან 2 °C-მდე ტემპერატურაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფერმენტირებული საკვები
კატეგორია:საჭმელ-სასმელის გადამუშავება
კატეგორია:კვების პროდუქტების შენახვა
РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС)

მინი|РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС) მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურით. თბილისი.
**РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС)** – რუსული (საბჭოთა) წარმოების გარე განათების სანათი. აწარმოებდნენ 1970-იანი წლების პირველ ნახევარში. იგი ერთ-ერთი პირველი სერიული წარმოების კონსოლური სანათი იყო სსრკ-ში, რომელმაც მასობრივად ჩაანაცვლა დაკიდული სანათები. მისი კონცეფცია ემყარებოდა აღმოსავლეთგერმანული სანათების ტიპებს (02 36.9 (LBL)). კორპუსი შედგება ორი ძირითადი ნაწილისგან და მარწუხებით ემაგრება ერთმანეთს. ასევე ამ სანათის თავისებურებას წარმოადგენს ნათურის დამჭერი ზამბარიანი კავი, რომელიც ნათურას წვერის ჭიპზე აჭერს და აფიქსირებს, რომ არ იქანავოს. მისი ელექტრო-მოწყობილობები საკმაოდ გამარტივებულია, არ გამოიყენება კონდენსატორები და ერთადერთი ელექტრული ხელსაწყო რომელიც მას გააჩნია დროსელია. შესაბამისად აღნიშნული სანათების გამოყენება შესაძლებელი იყო მხოლოდ მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურებისთვის (250 W). მოგვიანებით შეიქმნა მისი კომპაქტური, მცირე სიმძლავრის მქონე მოდიფიკაცია РКУ01-125/Б23-05-У1 (ЛЗС), რომელიც განკუთვნილი იყო 125 W ნათურებისთვის. ამ სანათის კორპუსი მზადდებოდა ფოლადის ფურცლებისგან, რის გამოც სანათები ძალიან მალე ჟანგდებოდა და მოგვიანებით შემუშავებულიქნა მისი ახალი მოდიფიკაციები, ალუმინის კორპუსით (РКУ01-250-007-У1 (ЛЗС)).
## რესურსები ინტერნეტში
* https://old-lighting.ru/ru/content/rku01-250b23-04-u1-lzs

კატეგორია: გარე განათების მოწყობილობები
ბაქოს სკულპტურათა სია

ამ სტატიაში წარმოდგენილია ქალაქ **ბაქოს სკულპტურათა სია**, რომლებიც მდებარეობენ ქალაქის ქუჩებში, სკვერებში, მოედნებზე და სხვა ადგილებში.

## სია 
### ბიუსტები 
### მონუმენტები/მემორიალები 
### ბარელიეფები 
### სტელები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაქოს ძეგლები - **(აზერბაიჯანული)**
* ბაქოს ძეგლები - (**აზერბაიჯანული)**

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძეგლების სია ქალაქების მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
РКУ01-125/Б23-05-У1 (ЛЗС)

რუსული (საბჭოთა) წარმოების გარე განათების სანათი. აწარმოებდნენ 1970-იან წლებში. РКУ01-250/Б23-04-У1 (ЛЗС)-ის შემცირებული ვარიანტი, განკუთვნილი იყო 125W სიმძლავრის მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურებისთვის.
## ელექტროაღჭურვილობა
ერთადერთი ელექტროხელსაწყო რაც ამ სანათს გააჩნდა იყო დროსელი.
## რესურსები ინტერნეტში
* https://old-lighting.ru/ru/content/rku01-125b23-05-u1-lzs
კატეგორია: გარე განათების მოწყობილობები
გოდორყური

**გოდორყური** — ტირიფის წნელით მოწნული დიდი, დაახლოებით 3 მ სიმაღლისა და 2 მ სიგანის გოდორი მდინარის ნაპირის გასამაგრებლად, ან სარწყავი არხის სათავეში წყლის გადასაშვებად. ქვემოდან გამაგრებული იყო მიწაში ჩასარჭობი მანებით (მარგილებით). გოდორყურს მდინარის კალაპოტში შერჩეულ, ამოსუფთავებულ ადგილას დგამდნენ და რიყის ქვით ავსებდნენ. მდინარის კალაპოტისა და არხის სიდიდის შესაბამისად, სათავეში ზოგჯერ მეორე ან მესამე გოდორყური იდგმებოდა ისე, რომ წყალში ცერად ყოფილიყო წაზიდული. გოდორყურს ფართოდ იყენებდნენ ქართლ-კახეთში. აგებდნენ ადრე გაზაფხულზე, მდინარეების ადიდებამდე. 

გოდორყური ასევე ეწოდება სათევზაო გოდორს, რომელშიც ჩადგმულია ძაბრისმაგვარი ყელი. გოდორყურს მდინარეში ისე აწვენენ, რომ ფართო პირი წყლის დინებისაკენ ჰქონდეს მიმართული და ძაბრის ნასვრეტი სანახევროდ წყლით დაიფაროს. თავგადაშლილი პირიდან თევზი შიგ შედის, უკან კი ვეღარ გამოდის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჭურჭელი
ანტონიო დი გოვეა

**ანტონიო დი გოვეა** () (დ. 1575 – გ. 1628) — პორტუგალიელი ავგუსტინელი მისიონერი, ესპანეთის დიპლომატიური წარმომადგენელი სეფიანთა ირანში.

1597 მისიონერად იყო გოაში (ინდოეთი), საიდანაც ესპანეთის მეფე ფილიპე III-ის დავალებით ორ მისიონერთან (ჟერომ დე ლა კრუა, კრისტოფ დუ სენტ-ესპრი) ერთად დიპლომატიური მისიით შაჰ აბას I-ის კარზე გაემგზავრა. 1611 წელს ლისაბონში გამოიცა გოვეას ნაშრომი, რომელშიც არის მრავალი ძვირფასი ცნობა ირანში მოღვაწე ქართველების შესახებ, კერძოდ, ირანის ჯარების პირველ ყულარაღასსა და ფარსის ბეგლარბეგ ალავერდი-ხან უნდილაძეზე, მის ორ ვაჟზე — დაუდ-ხანსა და იმამყული-ხანზე, აგრეთვე ქართლის მეფე სიმონ I-სა და მანუჩარ II ათაბაგზე, ქეთევან დედოფალზე, ქართველ დიპლომატ ქალზე — გულჩარაზე, კახთა მეფე ალექსანდრე II-ისა და მისი გამაჰმადიანებული ძის კონსტანტინეს შესახებ.

## ლიტერატურა 
* გიორგაძე, ბ. „გოვეა“ . საქართველო: ენციკლოპედია: ტ. 2. – თბ., 2012.

კატეგორია:დაბადებული 1575
კატეგორია:გარდაცვლილი 1628
კატეგორია:პორტუგალიელი დიპლომატები
კატეგორია:პორტუგალიელი მისიონერები
კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
სანჩო მარტინი

250px|მინი|მარჯვნივ|სანჩო მარტინი ტვიროსის ალყის დროს
**სანჩო მარტინი** (), ცნობილი როგორც **მწვანე რაინდი** (სახელი შეერქვა აღჭურვილობის ფერის გამო) — XII საუკუნის ესპანელი რაინდი, ტვიროსის ალყის ერთ-ერთი მეთაური ჯვაროსანთა მხრიდან. სანჩოს მეთაურობით, ჯვაროსნები ხშირად თავს ესხმოდნენ მოალყეებს, რის შედეგადაც ალყა გაიწელა. მისი ბრძოლით აღტაცებულები იყვნენ არა მხოლოდ ქრისტიანები, არამედ მუსლიმებიც. სალადინმა ბევრჯერ შესთავაზა მას ისლამის მიღება და მუსლიმთა მხარეს ბრძოლა, მაგრამ სანჩომ უარი განაცხადა და მუსლიმთა წინააღმდეგ თავდასხმები განაგრძო. რამდენიმე იერიშის შემდეგ, 1188 წლის 1 იანვარს მუსლიმებმა ალყა მოხსნეს.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:ესპანელი რაინდები
კატეგორია:ჯვაროსნები
სოფიკო ხუხაშვილი

**სოფიკო ხუხაშვილი** (დ. 4 იანვარი, 1985, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე. 2005 წელი აქვს მიღებული საერთაშორისო დიდოსტატის წოდება. 2008 წელს გახდა მსოფლიო საჭადრაკო ოლიმპიადის ჩემპიონი, ხოლო 2010 წელის კი მესამე პრიზიორი. 1999-2000 წელს 2-ჯერ გახდა 16-წამდელთა შორის მსოფლიოს ჩემპიონი. არის ევროპის გუნდური ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (2009 წელი), ევროპის საკლუბო თასის მესამე პრიზიორი (2009 წელი) და ევროპის გუნდური ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (2009 წელი).

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტის სტატისტიკა

კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გოეთეს ინსტიტუტი

**გოეთეს ინსტიტუტი** () — გერმანიის საზღვრებს გარეთ გერმანულ ენაზე ზრუნვისა და საერთაშორისო კულტურული ურთიერთობის ხელშემწყობი ინსტიტუტი. დაარსდა 1952 წელს მიუნხენში (მსგავსი ინსტიტუტი გერმანიაში არსებობდა 1920-იან წლებშიც). გერმანიაში მას აქვს 13, ხოლო მსოფლიოს 83 ქვეყანაში – 147 ინსტიტუტი. ეს ინსტიტუტები, გერმანული ენის სწავლების გარდა, ატარებენ მასპინძელი ქვეყნის ინტერესების შესაბამის კულტურულ ღონისძიებებს. აქვთ ბიბლიოთეკები და მედიოთეკები. გოეთეს ინსტიტუტების ქსელი, გოეთეს ცენტრების, კულტურული საზოგადოებების, სამკითხველო დარბაზების, საგამოცდო და ენის შემსწავლელი ცენტრების მეშვეობით ეწევა გერმანიის კულტურის და განათლების პოპულარიზაციას. 

საქართველოში გოეთეს ინსტიტუტი დაარსდა თბილისში 1994 წელს. ის მოქმედებს სამხრეთ კავკასიის მასშტაბით. წარმოადგენს ქართულ-გერმანული კულტურული ურთიერთობების ცენტრს. 1999 წელს საქართველოსა და გერმანიის შეთანხმების საფუძველზე საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს ძალისხმევით გოეთეს ინსტიტუტს გადაეცა მ. ზანდუკელის ქუჩაზე მდებარე შენობა, სადაც 1920–37 წლებში განთავსებული იყო გერმანიის საკონსულო.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გერმანული კულტურა
კატეგორია:გერმანიის ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
რუსუდან ჯავრიშვილი

**რუსუდან ჯავრიშვილი** (დ. 31 დეკემბერი, 1918, თბილისი, სხვა ვერსიით ერთაწმინდა — გ. 1999, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი.

1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია. 
მხატვრის ძირითადი ინტერესის სფერო ფერწერის თითქმის ყველა ჟანრი იყო: პეიზაჟი, თემატური კომპოზიციები, ნატურმორტი და ნაწილობრივ პორტრეტები. განსაკუთრებით ერთგულება პეიზაჟისადმი ხელოვანს ბოლომდე გაჰყვა.

რუსუდან ჯავრიშვილმა თავდაპირველად მხატვარ-დეკორატორად დაიწყო მუშაობა, ჯერ თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, შემდეგ კი ვასო აბაშიძის სახელობის მუსიკალური კომედიის სახელმწიფო თეატრში ცნობილი რეჟისორის ბორის გამრეკელის უშუალო ხელმძღვანელობით. 1941-1944 წლებში იყო ამავე თეატრის მთავარი მხატვარი.

1960 წელს ელენე ახვლედიანის თაოსნობით შეიქმნა მხატვარ-პეიზაჟისტთა ერთი ჯგუფი, რომლის მიზანი იყო მშობლიური ქვეყნის მრავალფეროვანი ბუნების შრომისმოყვარე ხალხის ახლოს გაცნობა. აღსანიშნავია რომ ელენე ახვლედიანთან შემოქმედებით სიახლოვეს უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა რუსუდან ჯავრიშვილის ხელწერის ჩამოყალიბებისათვის.

რუსუდან ჯავრიშვილი გარდაიცვალა 1999 წელს, თბილისში.

## გამოფენები
1941 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში.

*1964 — ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო.

*1965 — ქუთაისი, საქართველო.

*1966 — „რუსთაველის ნაკვალევზე“, თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო.

*1969 — „შთაბეჭდილებები საზღვარგარეთიდან“, თბილისის სამხატვრო სალონი, საქართველო.

*1977 — ფინანსთა სამინისტროს დარბაზი, თბილისი, საქართველო.

*1981 — “თბილისქალაქობა“ ,სალონი „ფიროსმანი“, თბილისი, საქართველო.

*1997 — ელენე ახვლედიანის ჯგუფის მხატვარი ქალების გამოფენა, ეროვნული გალერეა, თბილისი, საქართველო.

## ჯილდოები
*1946 — შრომითი სიმამაცის ორდენი

*1964 — საქართველოს დამსახურებული მხატვარი

*1974 — უმაღლესი საბჭოს სიგელი

*1978 — საქართველოს სახალხო მხატვარი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* რუსუდან ჯავრიშვილის ბიოგრაფია
* 
* http://art.gov.ge/artists.php?lang=Ge&artist=377#

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ლელა ჯავახიშვილი

**ლელა ჯავახიშვილი** (დ. 23 მარტი, 1984, თელავი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე. 2003 წელი გახდა საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის, ხოლო 2004 წელს კი საერთაშორისო დიდოსტატი ვაჟთა შორის. 2008 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის ჩემპიონი და 2010 წლის კი ბრინჯაოს პრიზიორი. 18-წლამდელთა ევროპისა და მსოფლიო ჩემპიონატების მესამე (1999 წელი) და 20-წლამდელთა ევროპის პირველობის მეორე პრიზიორი (2001 წელი). ევროპის საკლუბო ჩემპიონატის სამგზის ჩემპიონი 2003-2004-2005 წლებში და ორგზის მესამე პრიზიორი 2002-2009 წელს. 2006 წელს გახდა ევროპის საკლუბო ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი, 2011 წელს კი ევროპის გუნდური პირველობისა და მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი.

## საპრიზო ადგილები
*მეორე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2017, კრეტა, საბერძნეთი;
*მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2017, ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი;
*მესამე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2011, პორტო-კარასი, საბერძნეთი;
*მეორე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის გუნდური ჩემპიონატი 2009, ნოვი სადი, სერბეთი;
*მესამე ადგილი - ქალთა შორის ევროპის ჩემპიონატი 2015, რეიკიავიკი, ისლანდია;
*პირველი ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2015, ჩენდუ, ჩინეთი;
*მესამე ადგილი - ქალთა შორის მსოფლიოს გუნდური ჩემპიონატი 2011, მარდინი, თურქეთი;
*მესამე ადგილი - ქალთა XXIV საჭადრაკო ოლიმპიადა 2010, ხანტი-მანსიისკი, რუსეთი;

## რესურსები ინტერნეტში
*ქართული სპორტის სტატისტიკა

კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიზამი განჯევის ძეგლი (განჯა, 1946)

**ნიზამი განჯევის ძეგლი** () — გამოჩენილი პოეტის ნიზამი განჯევის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანში, პოეტის მშობლიურ ქალაქ განჯაში. ძეგლი დაიდგა 1946 წელს. ძეგლის სკულფტორი — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი ფუად აბდურახმანოვი, არქიტექტორები — სადიქ დადაშოვი და მიქაილ ჰუსეინოვი. ამ ძეგლისათვის 1947 წელს ფუად აბდურახმანოვი დაჯილდოვდა სტალინის სახელობის პრემიით. 2009 წლამდე ძეგლი არ იყო რესტავრირებული.

## იხილეთ აგრეთვე
* ნიზამი განჯევის ძეგლი ბაქოში

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
შაფიბეილი (ზანგილანი)

**შაფიბეილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
სუმგაითის კანიონი

**სუმგაითის კანიონი** () ან **სუმგაიჩაის კანიონი** — ბუნებრივი ძეგლი, რომელიც განლაგებულია მდინარე სუმგაითის დინების ნაკადში. კანიონი განლაგებულია ქალაქ სუმგაითის საყოფაცხოვრებლო სანაგვე პოლიგონის საპირისპირო მხარეს. ეს კანიონი ითვლება ტურიზმის პოტენციალურ ადგილად სუმგაითში. სუმგაითჩაის ქვედა დინება გადის სუმგაითის კანიონით და უერთდება კასპიის ზღვას. ამ ნაწილში მდინარეს კალაპოტი საგრძნობლად სუსტია. ნაპირები შედგება ქვიშისა და თიხისგან. ეს გარემოება კიდევ უფრო აძლიერებს მდინარეს დამანგრეველ ძალას. ამ გარემოების გამომდინარე ადვილად აღრმავებს თავის კალაპოტს. კანიონის კოროზია საკმაოდ სწრაფია. ატმოსფერული მოვლენების გამო: წვიმის, მზის რადიაციისა და ქარის აქტივობის გამო კანიონი იძენს საიდუმლოებით მოცული ადგილის გამოსახულებას.

კანიონის სიმაღლე და სიგანე განპირობებულია ადგილისგან სადაც მდინარე მოედინება. საშუალო სიმაღლე შეადგენს 10 დან 15 მეტრამდე, ხოლო სიგანე შეადგენს 30 დან 50 მეტრამდე.

## გალერეა

Sumqayıtçay 1.jpg|
Sumqayıtçay 2.jpg|
Sumqayıt kanyonu - 20.03.2018 29.jpg|
Sumqayıtçay 4.jpg|
Sumqayıtçay 5.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის კანიონები
Ӷь

thumb|აუდიო «Ӷь»
**Ӷь**, **ӷь** ([ღჲ] — წარმოითქმება, როგორც რბილი „ღ“) — კირილური დამწერლობის დიგრაფი. ის თანხმოვანია. გამოიყენება აფხაზურ ენაში.

## დამატებითი ინფორმაცია
აღნიშნული დიგრაფი გამოიყენება შემდეგ ენებში:

## ლიტერატურა
* ლ. ავიძბა, ე. კოკოსკერია, „აფხაზური ზეპირმეტყველების გაკვეთილები“ / თსუ-ს გამოცემა, თბ., 2014

კატეგორია:კირილური დიგრაფები
სამხრეთული ვეშაპი (გვარი)

**სამხრეთული ვეშაპი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველების გვარი სადა ვეშაპისებრთა ოჯახისა. ადრე მოიცავდა ერთადერთ სახეობას (ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია), მაგრამ ახლა მისი სხვადასხვა მხარეს მობინადრე პოპულაციები ცალ-ცალკე სახეობებად მიიჩნევა: 1. სამხრეთული სადა ვეშაპი (Eubalaena australis), 2. ჩრდილოური სადა ვეშაპი (Eubalaena glacialis), 3. იაპონური ვეშაპი (Eubalaena japonica). არსებობს სხვა თეორიებიც სახეობების რაოდენობის შესახებ: 1 სახეობა (მხოლოდ „სამხრეთული ვეშაპი“), 2 სახეობა (ერთი, რომელიც ჩრდილოეთშია გავრცელებული და მეორე, რომელიც სამხრეთშია გავრცელებული), ამ გვარის გაერთიანება Balaena-ის გვართან. მათი სხეულის სიგრძე 18 მ-მდე, ხოლო მასა 91 ტონამდე აღწევს. ფერად მოთეთრო ან რუხები არიან. თავზე აქვთ კანის შესქელებული უბნები. ზრდასრულობას 6–12 წელში აღწევენ, 3–5 წელიწადში ერთხელ მშობიარობენ. მაკეობა 12თვემდე გრძელდება. ახალდაბადებული ვეშაპი 900 კგ-ს იწონის, სიგრძეში კი 4–6 მ-ია. იკვებებიან უმთავრესად ზოოპლანქტონით, აგრეთვე კიბოსნაირებით, კრილით, ნიჩაბფეხიანებით და სხვ. გავრცელებულნი არიან სამხრეთის ოკეანეში, ჩრდილო-აღმოსავლეთ, ჩრდილო-დასავლეთ და სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში, სამხრეთ ინდოეთის ოკეანეში, უკიდურეს ჩრდილოეთ და სამხრეთ წყნარი ოკეანეში.

## ლიტერატურა 
* *Collins Gem : Whales and Dolphins*, ISBN 0-00-472273-6.
* Carwardine, Mark. *Whales, Dolphins and Porpoises*, ISBN 0-7513-2781-6.
* Congressional Research Service (CRS).Northern Right Whale 

*
კატეგორია:იაპონიის ძუძუმწოვრები
სამხრეთული ვეშაპი

ბიოლოგიური ტერმინი **სამხრეთული ვეშაპი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* სამხრეთული ვეშაპი — ცხოველთა გვარი სადა ვეშაპისებრთა ოჯახისა.
* სამხრეთული ვეშაპი — ჩრდილოური სადა ვეშაპის, სამხრეთული სადა ვეშაპის და იაპონური ვეშაპის ძველი სახელწოდება, როდესაც ისინი ერთ სახეობად განიხილებოდნენ.
თეოდორე ადელუნგი

**თედორე პავლეს ძე ადელუნგი** (დ. 25 თებერვალი, 1768, შჩეცინი — გ. 30 იანვარი[ძვ. სტ. 18 იანვარი], 1843, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ისტორიკოსი, ენათმეცნიერი, ბიბლიოგრაფი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1809). წარმოშობით გერმანელი.

## ბიოგრაფია
1794 წლიდან ცხოვრობდა რუსეთში. მონაწილეობდა რუმიანცევის მუზეუმის შექმნაში. მისი მთავარი ნაშრომი „1700 წლამდე რუსეთში ნამყოფ მოგზაურთა და მათ თხზულებათა კრიტიკულ-ლიტერატურული მიმოხილვა“ მრავალ ცნობას შეიცავს იმ მოგზაურთა შესახებაც, რომლებიც კავკასიაში ყოფილან. ა. შტორხის თანაავტორობით გამოსცა „რუსეთის ლიტერატურის სისტემატური მიმოხილვა ხუთი წლის მანძილზე — 1801 წლიდან 1806 წლამდე“. მასვე ეკუთვნის სანსკრიტული ენის ბიბლიოგრაფია, რომელმაც საყოველთაო აღიარება მოიპოვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
არჩილ გოკიელი

**არჩილ პეტრეს ძე გოკიელი** (დ.  27 აგვისტო [ძვ. სტ. 14 აგვისტო], 1903, ქუთაისი — გ. 30 ნოემბერი, 1985, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1949), პროფესორი (1954), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1963 წ.).  

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ–ეკონომიკური ფაკულტეტი 1925 წელს. 1926–1930 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო და საფინანსო უწყებებში. 1928 წლიდან კითხულობდა ლექციებს ფინანსთა სახალხო კომისარიატის სააღრიცხვო და საფინანსო კურსებზე, შემდეგ კი – თბილისის საფინანსო-კოოპერაციულ ინსტიტუტში; 1933 წლიდან მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც 1937–1938 წლებში იყო ეკონომიკის ფაკულტეტის დეკანი, 1958–1985 წლებში კი — სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის კათედრის გამგე. გოკიელის სამეცნიერო შრომებში განხილულია საბჭოთა დროის ფინანსებისა და ვაჭრობის ეკონომიკის, აგრეთვე სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის საკითხები.  

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:დაბადებული  27  აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები 
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
არჩილ
ადენილატკინაზა

**ადენილატკინაზა** (; ფკ — 4.6.1.1) — ფერმენტი, ცნობილია მიოკინაზის სახელწოდებით. მონაწილეობს ადენოზინტრიფოსფორის მჟავას აღდგენის რეაქციაში. განეკუთვნება ფოსფოტრანსფერაზებს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფოსფოტრანსფერაზები
ადენოვირუსები

**ადენოვირუსები** ( — ჯირკვალი და ვირუსი, ) — ვირუსების დიდი ჯგუფი. აღმოჩენილია ადამიანის ადენოიდებისა და ნუშურების უჯრედებში, სადაც ადენოვირუსი ხშირად უმოქმედო (ლატენტურ) მდგომარეობაშია. იწვევს სასუნთქი გზების მწვავე კატარს, კონიუნკტივიტს, ენტეროკოლიტს, ატიპურ პნევმონიასა და სხვა დაავადებებს. ცნობილია ადამიანის ადენოვირუსების 30-ზე მეტი ტიპი. აღწერილია მაიმუნის, ხარ-ძროხის, თაგვისა და ფრინველის ადენოვირუსები; ადენოვირუსის ზომაა 70-90 მმკ, შედგება გარეთა ცილოვანი გარსისა და ვირიონის ცენტრში მოთავსებული დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავასაგან. ადენოვირუსები კარგად უძლებენ დაბალ ტემპერატურას და ანტიბიოტიკების მოქმედებას. მათი მაავადებელი თვისებები ქრება ულტრაიისფერი სხივების გავლენით.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ვირუსები
არქტოგეა

**არქტოგეა** (,  — დათვი, აქ — ჩრდილოეთი და  — მიწა, ქვეყანა) — ზოოგეოგრაფიაში მიღებული ერთ-ერთი ქვედანაყოფი, რომელიც მოიცავს ნეოარქტიკისა და პალეარქტიკის ოლქებს ანუ ჰოლარქტიკას. არქტოგეის გამოყოფა აღნიშნული ოლქების ცხოველთა სამყაროს წარმოშობის (ევოლუციური განვითარების) ერთიანობას ემყარება. შდრ.: ნეოგეა, ნოტოგეა და პალეოგეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ზოოგეოგრაფია
სეიდლარი (ზანგილანი)

**სეიდლარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
გია გოკიელი

**გია ვახტანგის ძე გოკიელი** (დ. 7 იანვარი, 1941, თბილისი — გ. 17 აგვისტო, 2022) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1977), პროფესორი (1982), საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994).

## ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1968 წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრაზე; 1988–2002 წლებში იყო ქირურგიულ სნეულებათა კათედრის გამგე, 1986-90 წლებში – თბილისის მთავარი ქირურგი. 1990–1996 წლებში კ. ერისთავის სახელობის ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, 2002 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის გადაუდებელი ქირურგიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-პედაგოგიური ცენტრის ხელმძღვანელი. გოკიელის სამეცნიერო ნაშრომები ეძღვნება გულმკერდისა და მუცლის ღრუს ქირურგიის აქტუალურ საკითხებს. გამოქვეყნებული მონოგრაფიისთვის „მიოკარდიუმის მწვავე იშემია და გულის გადანერგვა“, მეცნიერთა ჯგუფთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (1989). გოკიელი არის ჟურნალ „კლინიკური და ექსპერიმენტული ქირურგიის“ დამფუძნებელი და რედაქტორი (1991 წლიდან). 1993 წელს დააფუძნა ასევე საზოგადოებრივი ორგანიზაცია – ქირურგიის საქველმოქმედო ფონდი. დაჯილდოებულია აკადემიკოს გ. მუხაძის სამახსოვრო მედლით (1981) და ღირსების ორდენით (1999).  

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:ქართველი ქირურგები 
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გია
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო
დანგ თჰი ნგოკ თჰინი

**დანგ თჰი ნგოკ თჰინი** (; დ. 25 დეკემბერი 1959, ზუიჩინი, კუანგნამის პროვინცია, ჩრდილოეთი ვიეტნამი) — ვიეტნამის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ვიეტნამის ვიცე-პრეზიდენტი 2016 წლის 8 აპრილიდან და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი 2018 წლის 21 სექტემბრიდან 23 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობა დაიკავა ჩან დაი კუანგის გარდაცვალების გამო.

დანგ თჰი ნგოკ თჰინი არის ვიეტნამის ისტორიაში მეორე ქალი სახელმწიფოს მეთაურის მოვალეობის შემსრულებელი ნგუენ თჰი დოანის შემდეგ, ხოლო კომუნისტურ სამყაროში მესამე გდრ-ის მეთაურის საბინა ბერგმან-პოლისა და ჩინეთის კომუნისტი მმართველის სუნ ცინლინის შემდეგ. 

თჰინი ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს 2016 წელს და მიიღო ხმების 91.09 % ანუ ვიეტნამის ეროვნული ასამბლეის წევრთა 450 ხმა და გააგრძელა ამ თანამდებობაზე ქალის არჩევის ტრადიცია. იგი იყო მე-11 და მე-13 მოწვევის ეროვნული ასამბლეის წევრი. ვიეტნამის კომუნისტური პარტიის წევრია 1979 წლის 19 ნოემბრიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოგრაფია ვიეტნამის მთავრობის საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:ვიეტნამის პრეზიდენტები
კატეგორია:ვიეტნამის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ვიეტნამელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:აზიის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ელენე გოკიელი

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი = 
| სახელი = ელენე გოკიელი
| სურათი = Elene Gokieli (1918−1992) — Georgian hurdler.jpg 
| სურათისზომა = 
| წარწერა =  
| დაბადების სახელი = 
| სრული სახელი = ელენე სტეფანეს ასული გოკიელი
| მეტსახელი = 
| ეროვნება =  
| დაბადების თარიღი = 
| დაბადების ადგილი = ტფილისი, საქართველო
| გარდაცვალების თარიღი =  
| გარდაცვალების ადგილი = თბილისი, საქართველო
| სიმაღლე = 168
| წონა = 55
| საიტი = 
| ქვეყანა =  სსრ კავშირი
| სპორტი = მძლეოსნობა
| სახეობა = სპრინტითარჯრბენისიგრძეზე ხტომა
| კლუბი = „დინამო“ (თბილისი) 
| გუნდი = 
| მწვრთნელი = ბორის დიაჩკოვი
| მედლისთარგები = 

|}
| მედლები = 
| ჯილდოები = { style="background:transparent"
 
}
{ style="background:transparent"
 
} 
}}
**ელენე სტეფანეს ასული გოკიელი** (დ. 25 აგვისტო, 1918, თბილისი — გ. 26 დეკემბერი, 1992, იქვე) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (მძლეოსნობა, თარჯრბენი, სიგრძეზე ხტომა). საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1946) 

## ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტი, 1956 წელს საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი (1944, 1945) გამორბენით სიგრძეზე ხტომაში. საბჭოთა კავშირის რეკორდსმენი 80 მ-ზე თარჯრბენში (მოსკოვი, 1949; ჰელსინკი, 1952). ევროპის ჩემპიონატის (1946, ოსლო) ვერცხლის პრიზიორი თარჯრბენში. სხვადასხვა დროს 51-ჯერ დაამყარა საქართველოსა და ამიერკავკასიის რეკორდი.

1969 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის კათედრის გამგე. მინიჭებული ჰქონდა საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატის (1946), საბჭოთა კავშირის დამსახურებული მწვრთნელის (1972), საქართველოს  ფიზკულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკის (1972) წოდებები, სახელმწიფო ჯილდოები.

## მიღწევები
; ევროპის ვიცე-ჩემპიონი
*  1946 (ოსლო, ნორვეგია; თარჯრბენი - 80 მ)
; ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
*  1946 (ოსლო, ნორვეგია; 4X100 ესტაფეტა)
*  1950 (ბრიუსელი, ბელგია; 4X100 ესტაფეტა)
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი
*  1944 (სიგრძეზე ხტომა - 546 სმ)
*  1945 (სიგრძეზე ხტომა - 554 სმ)
; საბჭოთა კავშირის ვიცე-ჩემპიონი
*  1945 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.7 წმ; 100 მ - 12.5 წმ)
*  1946 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.8 წმ)
*  1947 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.5 წმ; სიგრძეზე ხტომა - 562 სმ)
*  1948 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.7 წმ)
*  1950 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.5 წმ)
*  1951 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.4 წმ)
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი
*  1944 (თარჯრბენი, 80 მ - 12 წმ)
*  1949 (თარჯრბენი, 80 მ - 11.8 წმ)

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ელენე გოკიელი — ქართული სპორტი
* ელენე გოკიელი — მემატიანე

კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:ქართველი მძლეოსნები 
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ელენე
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
არიფიონი (ჟურნალი)

**„არიფიონი“** — ქართველ მწერალთა ლიტერატურული გაერთიანების „არიფიონის“ მხატვრულ-ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა ერთი ნომერი (1928, თბილისი). რედაქტორები — გ. ქიქოძე და ვ. გიორგაძე. ჟურნალში დაბეჭდილია „არიფიონის“ ლიტერატურული დეკლარაცია, ს. შანშიაშვილის, შ. დადიანის, მ. ჯავახიშვილის, ვ. გიორგაძის, დ. სულიაშვილის, ი. მოსაშვილის, მ. მრევლიშვილის, ბ. მელიქიშვილის, ლ. ქიაჩელის, ი. ტატიშვილის, გ. ქიქოძის ნაწარმოებები, კ. ჭიჭინაძისა და კ. კაპანელის სტატიები, პლატონის დიალოგი „კრიტონი“ (თარგმანი პ. თარგამაძისა). 

როგორც ლიტერატურულმა გაერთიანებამ, ისე-ჟურნალმა ხელისუფლების უკმაყოფილება გამოიწვია. „არიფიონის“ მეორე ნომრის გამოცემა აიკრძალა, რის შემდეგაც გაერთიანებამ და მისმა ორგანომ ერთდროულად შეწყვიტეს არსებობა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
არკანზასი (მდინარე)

**არკანზასი** () — მდინარე აშშ-ში, მისისიპის მარჯვენა (სიდიდით მეორე, მისურის შემდეგ) შენაკადი. სიგრძე 2410 კმ, აუზის ფართობი 470 კმ². სათავე აქვს კლდოვან მთებში. ზემო დინებაში ვიწრო და ღრმა ხეობაში მიედინება, შუა და ქვემო დინებაში კი დიდ ვაკეებზე და ცენტრალურ ვაკეებზე. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლ 1800 მ³/წმ. წყალდიდობა გაზაფხულზე წვიმებისა და თოვლის დნობის დროს იცის. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა შესართავიდან 1000 კმ-ზე. ჩამოუდის ქალაქებს: უიჩიტოს, ტალსას, ლიტლ-როკს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები
მიხეილ მრევლიშვილი

**მიხეილ მრევლიშვილი** (დ. 19 აგვისტო, 1904, ქ. ონი — გ. 1 მარტი, 1980) — ქართველი დრამატურგი, ეკონომისტი და მწერალი. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1930–1940 წლებში მუშაობდა მოსკოვის სამშენებლო ტრესტსა და საქართველოს „სოფლპროექტში“. 1962–1969 წლებში იყო გაზეთ „ლიტერატურნაია გრუზიას“ რედაქტორი. მისი პირველი რომანი „ინონი“ გამოქვეყნდა 1926 წელს ჟურნალ „მნათობში“. 1959–1962 წლებში იყო საქართველოს თეატრალური საზოგადოების თავმჯდომარე.  შვილი — სანდრო მრევლიშვილი, შვილიშვილი —  მიხეილ მრევლიშვილი

თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მიხეილ
კატეგორია:ონში დაბადებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გოთუა

საკუთარი სახელი **გოთუა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი გოთუა — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* თამარ გოთუა — ექიმი
* ლევან გოთუა — მწერალი
* პართენ გოთუა — მწერალი, საზოგადო მოღვაწე
* ციალა გოთუა — სსრკ სოციალისტური შრომის გმირი


კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა

**მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა** – აირგანმუხტავი სინათლის წყარო, რომელშიც სინათლე წარმოიქმნება მის კაფსულაში აორთქლებულ ნატრიუმში ელექტრული განმუხტვით. განასხვავებენ მაღალი და დაბალი წნევის ნატრიუმის ნათურებს. იმის გამო, რომ ნატრიუმის ნათურა იწვევს ნაკლებ სინათლით დაბინძურებას (სინათლის სმოგი, განათებული ცა...) ვიდრე მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა, მას ფართოდ იყენებენ ასტრონომიული ობსერვატორიების სიახლოვეს მდებარე დასახლებებში.
მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა შეიცავს იგივე ნივთიერებებს, რასაც მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა და ჩართვისას დასაწყისში ანათებს მუქ ვარდისფრად (მოიისფროდ), ხოლო გახურების შემდეგ ნარინჯისფრად. ზოგიერთი ასეთი ნათურა ჩართვისას მოლურჯოდაც ანათებს. 
## კლასიფიკაცია
კონსტრუქციისა და ანთების მექანიზმის მიხედვით მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურები იყოფა სამ ძირითად ტიპად:
* მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა
* მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა ჩაშენებული სანთებელით
* მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა penning
## ზოგიერთი მოდელის ტექნიკური მახასიათებლები 
## ლიტერატურა
*ეს სტატია ნათარგმნია ჩეხური ვიკიპედიის სტატიიდან: Sodíková výbojka*
* Curious About Astronomy: How does light pollution affect astronomers? [online]. Curious.astro.cornell.edu [cit. 2012-03-03]. Dostupné online.
* SLI/H Sodium [online]. Lamptech.co.uk [cit. 2012-03-03]. Dostupné online.
* https://dspace.cvut.cz/bitstream/handle/10467/64870/F3-DP-2016-Vanovich-Andrei-Navrh_osvetleni_pozemni_komunikace.pdf?sequence=1
* The High-Pressure Sodium Lamp. Deventer: Kluwer Technische Boeken BV, 1986. ISBN 9789020119022. OCLC 16637733

კატეგორია: გარე განათების მოწყობილობები
კატეგორია: აირგანმუხტავი სინათლის წყაროები
კატეგორია: ნათურები
მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა

**მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა ** — აირგანმუხტავი სინათლის წყარო. განასხვავებენ ზოგადი და სპეციალური დანიშნულების მწვნ-ებს. ზოგადი დანიშნულების მწვნ-ები ფართოდ გამოიყენება გარე განათებისთვის, თუმცა მას 1980-იანი წლებიდან მნიშვნელოვნად ავიწროვებს უფრო ეფექტიანი მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურა და მეტალჰალოგენური ნათურა. სპეციალური დანიშნულების მწვნ-ებს უფრო ვიწრო გამოყენება აქვთ და გამოიყენება მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა და მედიცინაში.
### მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურა საქართველოში
მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურები საქართველოში გამოიყენება 1960-იანი წლებიდან, ძირითადად გარე განათებისთვის. 1960-იანი წლების ბოლომდე გარე განათებისთვის უმეტესად გამოიყენებოდა მილისებრი დაბალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურები, რომლებიც თანდათანობით ჩაანაცვლა მწვნ-მ. გარე განათებისთვის გამოიყენებოდა 125W (ეზოებში და პარკებში), 250W (შიდაკვარტალურ და მეორეხარისხოვან ქუჩებზე) და 400W (მთავარ ქუჩებსა და გზატკეცილებზე) სიმძლავრის მწვნ-ები, ხოლო უფრო დიდი სიმძლავრის (1000W) ნათურებს იყენებდნენ რკინიგზის სადგურების, აეროპორტების და დიდი სამრეწველო ტერიტორიების გასანათებლად. 1970-იანი წლების ბოლოდან დაიწყეს მაღალი წნევის ნატრიუმის ნათურების აქტიური გამოყენება, რამაც ბოლო წლებში მწვნ თანდათან განდევნა. ამჟამად მწვნ-ები შემორჩენილია მხოლოდ კერძო სამრეწველო ტერიტორიებზე, რკინიგზის სადგურებთან და რეგიონებში.

## ლიტერატურა
* Persistent Lines of Neutral Mercury (Hg I). Physics.nist.gov. Retrieved on 2012-01-02.
* Nave, Carl R. Atomic Spectra. HyperPhysics website. Dept. of Physics and Astronomy, Georgia State Univ. USA (2010). Проверено 28 февраля 2012. Архивировано 3 июня 2012 года.
* Зайдель А. П., Прокофьев В. П., Райский С. М., Слитый В. А., Шрейдер Е. Я. Таблицы спектральных линий. — 4-е изд. — М.: Hаука, 1977.
* Принцип работы лампы ДРЛ: расшифровка, устройство и технические характеристики (рус.). razvodka.com. Проверено 15 сентября 2018.

## რესურსები ინტერნეტში
*ელექტრონათურების ტექნოლოგიების მუზეუმი (*ინგლ*)

კატეგორია: გარე განათების მოწყობილობები
კატეგორია: აირგანმუხტავი სინათლის წყაროები
კატეგორია: ნათურები
მეტალჰალოგენური ნათურა

**მეტალჰალოგენური ნათურა** — აირგანმუხტავი სინათლის წყარო. იგი მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურის მსგავსია, იმ განსხვავებით, რომ მის კაფსულაში ვერცხლისწყლის ორთქლთან და ინერტულ აირებთან ერთად ასევე გახსნილია მეტალჰალოგენები (მეტალის ბრომიდები ან იოდიდები). მეტალჰალოგენური ნათურა მაღალი წნევის ნათურაა. გამოიგონეს 1960-იან წლებში. ის ჰგავს მაღალი წნევის ვერცხლისწყლის ნათურას, თუმცა მისი კვარცის კაფსულაში დამატებული მეტალჰალოგენი ზრდის მის ეფექტურობას (იგივე ენერგოდანახარჯით აქვს მეტი შუქგაცემა). მეტალჰალოგენებიდან ყველაზე ხშირად გამოიყენება ნატრიუმის იოდიდი. ამ ტიპის ნათურების შუქგაცემა დაახლოებით 1 ვატზე 75–100 ლუმენია.

## ლიტერატურა
* Hordeski, Michael F. (2005). Dictionary of energy efficiency technologies. USA: CRC Press. pp. 175–176. ISBN 0-8247-4810-7.
* Grondzik, Walter T.; Alison G. Kwok; Benjamin Stein; John S. Reynolds (2009). Mechanical and Electrical Equipment for Buildings, 11th Ed. USA: John Wiley & Sons. pp. 555–556. ISBN 0-470-57778-9.

კატეგორია: გარე განათების მოწყობილობები
კატეგორია: აირგანმუხტავი სინათლის წყაროები
კატეგორია: ნათურები
თამარ გოთუა

**თამარ პართენის ასული გოთუა** (დ. 25 დეკემბერი, 1919, თბილისი — გ. 15 იანვარი, 2007, იქვე) — ქართველი ექიმი, პირველი ქალი საქართველოში, რომელიც მოღვაწეობდა ფთიზიოქირურგიაში (ფილტვების ტუბერკულოზის ქირურგიული მკურნალობა). მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1972 წ.), პროფესორი (1985 წ.), საქართველოს დამსახურებული ექიმი (1975 წ.). მწერალ ლევან გოთუას და.

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, 1948 წელს კი – თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში; 1943–1945 წლებში იყო მე-18 სადესანტო არმიისა და #714 ქირურგიული საველე ჰოსპიტლის ქირურგი. 1949–1965 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის გულმკერდის ქირურგიის განყოფილებაში, 1965–1978 წლებში – ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის გულმკერდის ქირურგიულ საპრობლემო ლაბორატორიაში. 1978–2000 წლებში იყო ქალაქის I კლინიკური საავადმყოფოს ფილტვის ქირურგიის განყოფილების ხელმძღვანელი, 2000 წლიდან — ამავე განყოფილების კონსულტანტი. გოთუას სამეცნიერო შრომები ეხება გულმკერდის ქირურგიის, ექსპერიმენტული ფიზიოლოგიის, ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის აქტუალურ საკითხებს. ასევე ავტორია ორი ლიტერატურული ნაწარმოებისა („სიკვდილთან ჭიდილი“ და „თავგადასავალი ლევან გოთუასი“ – ორივე 1990 წ.). წლების მანძილზე იყო ვეტერან სპორტსმენ ქალთა საბჭოსა და ექიმთა დახელოვნების თბილისის ინსტიტუტის ომისა და შრომის ვეტერანთა საბჭოს თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო და საბრძოლო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (2001).

## ბიბლიოგრაფია
*Биотоки головного мозга и сердца при резекциях легких у больных туберкулезом, «Труды VII всесоюзного съезда фтизиатров», М., 1966. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:დაბადებული 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი
კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
თ
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სტომატოლოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
გაბრიელ გოკიელი

**გაბრიელ იოსების ძე გოკიელი** (დ. 1869, ახალციხე — გ. 18 თებერვალი, 1958, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1898 წელს. მუშაობა დაიწყო მოსკოვის თერაპიულ კლინიკაში, 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე კი მოღვაწეობდა ქუთაისში. იყო საქართველოში ფიზიოთერაპიული მეთოდებით მკურნალობის ერთ–ერთი პიონერი; მისი თაოსნობითა და ნაწილობრივ მისივე სახსრებით ქუთაისში აგრონომიულ ტექნიკუმთან აშენდა ამბულატორია და რამდენიმე საწოლიანი საავადმყოფო, სადაც უსასყიდლოდ ემსახურებოდნენ ტექნიკუმის მოსწავლეებსა და პედაგოგებს, აგრეთვე ქუთაისის დრამატული თეატრის მსახიობებს. იკვლევდა ქართველი ხალხის მედიცინის ისტორიის საკითხებს, აბასთუმნის საკურორტო ფაქტორებს; აქვეყნებდა სამეცნიერო–პოპულარულ წერილებს.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
გაბრიელ
ჰერდის კუნძული

**ჰერდის კუნძული** () — ვულკანური წარმოშობის კუნძული სამხრეთის ოკეანეში, მიეკუთვნება ავსტრალიის კუთვნილებაში შემავალ გარე ტერიტორიას — ჰერდი და მაკდონალდის კუნძულები. ფართობი 368 კმ², უმაღლესი წერტილი — მოუსონის პიკი ბიგ-ბენის მასივზე (სიმაღლე 2745 მ), რომელიც მყინვარითაა დაფარული. აღმოაჩნეს 1833 წლის 27 ნოემბერს, სელაპებზე ნადირობის დროს. მას შემდეგ კუნძული მიტოვებული იყო, სანამ XX საუკუნეში მეცნიერები დაიწყებდნენ კვლევით სამუშაოებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰერდი და მაკდონალდის კუნძულები
კატეგორია:სამხრეთის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ავსტრალიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კოსტელეც-ნად-ჩერნიმი-ლესი

**კოსტელეც-ნად-ჩერნიმი-ლესი** (*ჩეხ.* Kostelec nad Černými lesy, *გერმ.* Schwarzkosteletz) — ქალაქი ჩეხეთში, პრაღა-ვიხოდის რაიონში. მდებარეობს პრაღიდან აღმოსავლეთით 30კმ მანძილზე, ზ.დ. დაახლ. 400 მ. ქალაქის გარშემო არის წიწვოვანი ტყეები, საიდანაც წარმოსდგება ქალაქის სახელი. ცხოვრობს დაახლ. 3700 მცხ. ქალაქის ფართობი 1771 ჰა-ია.

## ლიტერატურა
* Český statistický úřad: Počet obyvatel v obcích k 1.1.2018. 30. dubna 2018. [cit. 2018-05-01]

## სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური ბოჰემიის მხარის ქალაქები
ელეანორა ავსტრიელი

**ელეანორა ავსტრიელი** (, , , ; დ. 21 მაისი, 1653, რეგენსბურგი, ბავარია — გ. 17 დეკემბერი, 1697, ვენა, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ III-ისა და მისი მესამე ცოლის, იმპერატრიცა ელეონორა გონძაგას ასული. პოლონეთ-ლიტვის დედოფალი 1670-3 წლებში როგორც მიხაილ I-ის, ხოლო ლოთარინგიისა და ბარის ჰერცოგინია 1678-1690 წლებში როგორც შარლ V-ის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ელეანორა დაიბადა 1653 წლის 21 მაისს ქალაქ რეგენსბურგში. იგი იყო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ III-ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ ელეანორა გონძაგას ქალიშვილი. 

### პოლონეთის დედოფალი 
ელეანორა 1670 წლის 27 თებერვალს ცოლად შერთეს პოლონეთ-ლიტვის მეფე მიხაილ I-ს. 1670 წლის 29 ნოემბერს მეფე-დედოფალს მკვდარი ვაჟი შეეძინათ, მომდევნო წელს კი ელეანორას მუცელი მოეშალა. მისმა ასეთმა უძლურებამ მემკვიდრის გაჩენის საკითხში ცხადია დიდი ბზარი გააჩინა მათ ქორწინებაში. მიუხედავად ამისა, ელეანორი განიხილებოდა როგორც კეთილდღეობის, გონიერებისა და ლოიალობის მაგალითი პოლონელთათვის. იგი ასევე ერთგული და მოსიყვარულე მეუღლეც იყო. მართალია მან პოლონური კარგად ისწავლა, მაგრამ უპირატესობას მაინც გერმანულსა და ლათინურს ასწავლიდა. იმის გამო რომ მან უამრავი უცხო ენა იცოდა, მიხაილს იგი ხშირად დაჰყავდა ოფიციალურ ვიზიტებზე. მართალია მათი ქორწინება დიდ ხანს არ გაგრძელებულა, მაგრამ ასეთ მცირე დროშიც კი მოასწრო მიხაილმა საყვარელი გაეჩინა კლარა იზაბელა პაკოვას სახით. 

მისი მეუღლე 1673 წლის 10 ნოემბერს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც უშვილო და დაქვრივებულმა დედოფალმა დატოვა პოლონეთი და ამის შემდეგ იგი იქ აღარასდროს ჩასულა. 

### ლოთარინგიის ჰერცოგინია 
დაქვრივებიდან სულ ხუთ წელიწადში, 1678 წლის 6 თებერვალს იგი მეორედ დაქორწინდა ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ V-ზე. ქორწინება ელეანორის მშობლიურ ავსტრიაში, კერძოდ კი ვინერ-ნოიშტადში შედგა. მათ მრავალწლიან ბედნიერ ქორწინებაში ექვსი შვილი შეეძინათ. შარლი 1690 წლის 18 აპრილს გარდაიცვალა, თავად ელეონორი კი სულ შვიდ წელიწადში, 1697 წლის 17 დეკემბერს დაიღუპა 44 წლის ასაკში. 

## შვილები 
# ლეოპოლდი (1679—1729), ლოთარინგიისა და ბარის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო ელიზაბეტ შარლოტ ორლეანელი, რომელთანაც შეეძინა საღვთო რომის იმპერატორი და ჰაბსბურგ-ლოთარინგიის დინასტიის დამაარსებელი ფრანც I;
# შარლ იოზეფი (1680—1715), ოლმუკის ეპისკოპოსი;
# ელეანორი (1682);
# შარლ ფერდინანდი (1683—1685);
# იოზეფ კლემენტი (1685—1705), გენერალი;
# ფრანც ანტონი (1689—1715), მალბელის აბატი.

## ლიტერატურა 
* Davies, Norman (1982). God's Playground:A History of Poland. Vol. I. Columbia University Press.
* Lipp, Charles T. (2011). Noble Strategies in an Early Modern Small State: The Mahuet of Lorraine. University of Rochester Press.
* Eder, Karl (1961), "Ferdinand III.", Neue Deutsche Biographie (NDB) (in German), 5, Berlin: Duncker & Humblot, pp. 85–86; (full text online)
* "Gonzaga, Eleonora II (1628–1686)". Women in World History: A Biographical Encyclopedia. Gale Research. 2002. Retrieved 28 August 2018.

კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1653
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1697
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:პოლონეთის დედოფლები
კატეგორია:ლიტვის დიდი მთავრები
კატეგორია:ლოთარინგიის ჰერცოგინიები
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
ანჰინგა

**ანჰინგა**  () — ფრინველთა გვარი ანჰინგისებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 4 თანამედროვე სახეობას, რომელთაგან ერთ-ერთი გადაშენების საფრთხის ქვეშაა. გვარში არეთვე შედის რამდენიმე ამომწყდარი სახეობაც. საკმაოდ მსხვილი ფრინველები არიან, ახასიათებთ სქესობრივი დიმორფიზმი: მამლები შეფერილნი არიან შავ, ან მუქ ყავისფრად, რომლებსაც კეფაზე ბიბილო და დედალთან შედარებით გრძელი ნისკარტი; დედლების შეფერილობა უფრო კაშკაშაა, განსაკუთრებით კისერსა და ღაბაბზე. ფრთების ზედა მხარეს ორივე სქესის წარმომადგენლებს აქვთ ნაცრისფერი ელფერი. ნისკარტი გრძელი, სწორი, ბოლოში წამახვილებლი და გვერდებზე ოდნავ დაკბილულია. ფეხები აპკებიანი, მოკლე და მუცლის უკანა მხარეს განლაგებულია. გავრცელებული არიან ეკვატორულ, ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყლებში. ბინადრობენ მტკნარი წყლების ნაპირებზე, უმთავრესად მდინარეებსა და ტბებზე, აგრეთვე ჭაობების, ლიმანების, ლაგუნების და უბეების სანაპიროებზე. იკრიბებიან 100-მდე წევრისგან შემდგარ გუნდებად, მხოლოდ შთამომავლობაზე ზრუნვის დროს არიან მარტოსულები. ეწევიან ცხოვრების ადგილობრივ წესს, ანუ არ მიგრირებენ, მხოლოდ არეალის განაპირა ზონებში მცხოვრებ ინდივიდებს ახასიათებთ მიმოფრენა. იკვებებიან უმთავრესად თევზით, აგრეთვე ქვეწარმავლებით (გველები, კუები) და უხერხემლოებით (მწერები, კრევეტები, მოლუსკები). კარგად ცურავენ და ყვინთავენ. მონოგამები არიან, ანუ ერთი სეზონის განმავლობაში წყვილები ერთად ცხოვრობენ. ჯვარდებიან სეზონურად ან მთელი წლის განმავლობაში, დამოკიდებული არიან გავრცელების არეალზე. ბუდეს აკეთებენ ხეებზე ან ლელქაშებში. დებენ 2–6 (უფრო მეტად 3–6) მომწვანო-მოცისფრო კვერცხს. ინკუბაცია 25–30 დღე-ღამე გრძელდება. ბარტყები უმწეოები და შეუბუმბულავები იბადებიან. მათზე ორივე მშობელი ზრუნავს. მოწიფულ ასაკს 2 წელში აღწევენ. ცოცხლობენ 9 წლამდე.

## სახეობები 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*  
*  
*  
*  Anhinga sp. — შესაძლოა იყოს Anhinga pannonica
*  
*  
*  
*  
*  
*  Anhinga sp. — შესაძლოა იყოს Anhinga beckeri
*  
*  

## ლიტერატურა 
* Answers.com (2003): Змеешейка. *In: Columbia Electronic Encyclopedia, Sixth Edition* Columbia University Press. Accessed August 29, 2006.
* Georgia Museum of Natural History & Georgia Department of Natural Resources (2000): Порядок: Пеликанообразные. *In: Georgia Wildlife Web*. Accessed August 30, 2006.
* Lockwood, Burleigh (2006): Пеликанообразные. *Fresno Chaffee Zoo*. Accessed August 30, 2006.
* Miller, Alden H. (1966): An Evaluation of the Fossil Anhingas of Australia. *Condor* **68**(4): 315—320. PDF текст 
* Myers P., Espinosa R., Parr C. S., Jones T., Hammond G. S. & Dewey T. A. (2006): Anhingidae. *In: The Animal Diversity Web (online)*. Accessed August 29, 2006.
* Olson, Storrs L. (1975): An Evaluation of the Supposed *Anhinga* of Mauritius. *Auk* **92**:374-376. PDF текст .

*
კატეგორია:ანჰინგისებრნი
კარლო გოლდონი

მინი|კარლო გოლდონი
**კარლო გოლდონი** (; დ. 25 თებერვალი, 1707, ვენეცია – გ. 6 თებერვალი, 1793, პარიზი) — იტალიელი დრამატურგი, თეატრის რეფორმატორი. წერდა კომედიებს, ტრაგიკომედიებს, ინტერმედიებს, ლიბრეტოებს, სცენარებს, ლექსებს და სხვ. იტალიურ სცენაზე შეიტანა რიგი სიახლეებისა, რის გამოც იტალიური რეალისტური კომედიის ფუძემდებლად ითვლება.

## ცხოვრება
გოლდონის შემოქმედება საქართველოში XIX საუკუნის მიწურულს გახდა ცნობილი პიესით „ბუზღუნა კეთილისმყოფელი“, რომელიც 1879 წელს იტალიურიდან თარგმნა ივანე მაჩაბელმა. პიესა მაშინვე დადგა ქართულმა დრამატულმა მუდმივმა დასმა სათაურით: „როგორც ჰქუხს, ისე არ სწვიმს“. საინტერესოა გოლდონის ქართულ თემაზე დაწერილი პიესა „მშვენიერი ქართველი ქალი“, რომელიც პირველად 1761 წელს ვენეციაში, სან ლუკას თეატრის სცენაზე დაიდგა, ხოლო მეორედ – თბილისში, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრში 1981 წელს (დამდგმელი რეჟისორი ავთანდილ ვარსიმაშვილი). ქართულ სცენაზე გოლდონის სხვა პიესებიც დაიდგა, მ.შ. აღსანიშნავია „ორი ბატონის მსახური“ (1946, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი; 1970, კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი), „სასტუმროს დიასახლისი“ (1952, კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი), „საპატარძლო აფიშით“ (1942, რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრი) და სხვ. მისი პიესები დაიდგა აგრეთვე ბათუმის, გორის, ხაშურის, ჭიათურის თეატრებში. ქართულად თარგმნილია გოლდონის მრავალი ნაწარმოები. მის პიესებს თარგმნიდნენ იოსებ გრიშაშვილი, გოლა (გიორგი მუმლაძე), ალექსანდრე ფრონისპირელი, დავით კასრაძე, გ. ყალაბეგიშვილი, ა. ფაღავა და სხვ. 1903 წელს პეტრე უმიკაშვილმა თარგმნა იტალიელი დრამატურგის პაოლო ფერარის პიესა „გოლდონი და მისი ახალი 16 კომედია“. შალვა დადიანმა 1930 წელს გოლდონის პიესის „ცნობისმოყვარენის“ მიხედვით დაწერა ორიგინალური პიესა „ცის, ბრის“.

## ბიბლიოგრაფია
*Opere complete, v. 1–40, Venezia, 1907–57; 
*Комедии, т. 1–2, М.–Л., 1959.

## ლიტერატურა 
* Реизов Б. Г., К. Гольдони, Л.–М., 1957.

კატეგორია:დაბადებული 1707
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1793
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:იტალიელი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აფრიკული ანჰინგა

**აფრიკული ანჰინგა** () — ფრინველი ანჰინგისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია აფრიკაში (საჰარის უდაბნოს სამხრეთით) და ერაყში. ერთ-ერთი ქვესახეობა (*Anhinga rufa chantrei*), რომელიც გავრცელებული იყო თურქეთსა (გაქრა 1930-იანებში) და ისრაელში (გაქრა 1950-იანებში), აღარ არსებობს წყალსატევების შრობის გამო. აფრიკული ანჰინგა ადრე ითვლებოდა ინდური ანჰინგის ქვესახეობად, მაგრამ 2005 წლიდან მიენიჭა სახეობის სრული სტატუსი. მისი სხეულის სიგრძეა 80 სმ-მდე. მამლები შეფერილნი არიან შავად, დედლები — მოყავისფრო-შავად. იკვებება თევზებით, ბაყაყებით, კიბოსნაირებით. ნადირობისას მხოლოდ წყლიდან ამოყოფილი თავი ჩანს, ამ დროს გრძელი კისერი წყლის ქვეშაა მოქცეული. ნადირობის შემდეგ, აფრიკული ანჰინგა ფრთებს შლის და გასაშრობად ზის. ბუდეს აკეთებს ხეებზე, რომელშიც 3–6 კვვერცხს დებს. ხშირად ბუდობს ყანჩებთან, ოყარებთან და ჩვამებთან ერთად.

## ლიტერატურა 
* *Birds of The Gambia* by Barlow, Wacher and Disley, 
* *Birds of Southern Africa* by Sinclair, Hockey, Tarboton, 

## რესურსები ინტერნეტში 
* (African) darter - Species text in The Atlas of Southern African Birds.

კატეგორია:ანჰინგა
კატეგორია:აფრიკის ფრინველები
ერაყის სამოქალაქო ომი

**ერაყის სამოქალაქო ომი** — შეიარაღებული დაპირისპირება ერაყის ტერიტორიაზე 2014-2017 წლებში. შეიარაღებული შეტაკებები გადაიზარდა სამოქალაქო ომში „ისლამური სახელმწიფოს“ მიერ ფალუჯას, მოსულის, ტიკრიტის და ჩრდილოეთ ერაყის ვრცელი ტერიტორიის დაკავების შემდეგ. ამის გამო, 2014 წლის 14 აგვისტოს თანამდებობა დატოვა ერაყის პრემიერ-მინისტრმა ნური ალ-მალიქიმ, ხოლო აშშ-მ, ირანმა, სირიამ და სხვა ქვეყნებმა დაიწყეს საჰაერო დარტყმების განხორციელება ტერორისტთა ბაზებზე. რუსეთი ამ პერიოდის განმავლობაში ერაყის შეიარაღებულ ძალებს დახმარებას უწევდა ლოჯისტიკით.  2017 წლის 9 დეკემბერს ერაყის მთავრობამ გამოაცხადა „ისლამური სახელმწიფოს“ დამარცხება, რაც ფაქტობრივად ომის დასრულებას ნიშნავდა. თუმცა, „ისლამური სახელმწიფოს“ მთლიანად განდევნა ერაყის ტერიტორიიდან ვერ მოხერხდა. გავრცელებული ინფორმაციით, რამდენიმე ასეული ტერორისტი კვლავ ერაყის ტერიტორიაზე იმყოფება. მცირე შეტაკებები ტერორისტებსა და სამთავრობო ძალებს შორის კვლავ გრძელდება.

## სქოლიო
კატეგორია:ერაყის სამოქალაქო ომი
კატეგორია:XXI საუკუნის ომები
კატეგორია:ერაყის ომები
კატეგორია:სამოქალაქო ომები