open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მოსკოვის კრემლი

**მოსკოვის კრემლი** (რუს. Московский Кремль) — მოსკოვის გეოგრაფიული და ისტორიული ცენტრი, მდებარეობს მდინარე მოსკოვის მარცხენა სანაპიროზე, ქალაქის უძველეს ნაწილში. ამჟამად რუსეთის მთავრობის უმაღლესი ორგანოების რეზიდენცია და ქვეყნის ერთ-ერთი უმთავრესი ისტორიულ-მხატვრული კომპლექსია.

1990 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* მოსკოვის კრემლის ისტორია 
* Moscow Kremlin State Historical and Cultural Museum Sanctuary
* Open Kremlin

კატეგორია:მოსკოვის ისტორიული ადგილები და რაიონები
კატეგორია:რუსეთის არქიტექტურა
კატეგორია:კრემლები
კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
კატეგორია:საპრეზიდენტო რეზიდენციები
აჭავჭარა

**აჭავჭარა**, **აჩაშვჩარა** — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედზე, ზღვის დონიდან 1795 მ. გადასასვლელი მდინარე დასავლეთის გუმისთის ხეობიდან მდინარე ბზიფის ხეობაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
სერგეი პროკუდინ-გორსკი

[thumb|250px|ავტოპორტრეტი მდინარე [ყოროლისწყალი|ყოროლისწყალთან, 1915.]]
**სერგეი პროკუდინ-გორსკი** (რუს.: Сергей Михайлович Прокудин-Горский; დ. 31 აგვისტო, 1863, მურომი — გ. 27 სექტემბერი, 1944, პარიზი) — რუსი ფოტოგრაფი, ქიმიკოსი (დიმიტრი მენდელეევის მოსწავლე), გამომგონებელი, გამომცემელი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე. რუსეთის გეოგრაფიული და ტექნიკური საზოგადოების წევრი. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის ადრეული ფერადი ფოტოგრაფიის და კინემატოგრაფიის განვითარებაში.

Image:Gorskii_03982u.jpg|სმოლენსკის ეკლესიის ინტერიერი
Image:Prokudin-Gorskii-19.jpg|მუჰამედ ალიმ ხანი (1880—1944), ბუხარას ემირი
Image:Gorskii_04414u.jpg|ელექტროგენერატორები ქარხანაში
Image:Russian peasant girls in front of a traditional wooden house in Kirillov.jpg|ახალგაზრდა რუსი გლეხის გოგონები მდინარე შექსნასთან

## ფოტოგრაფის მარშრუტი
800 პქ|ცენტრი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Biography and Photo collection of Prokudin-Gorskii  
* One hundred of Prokudin-Gorsky's colour images in one pdf - from the Spektator Magazine 
* *The Empire That Was Russia: The Prokudin-Gorskii Photographic Record Recreated*  
* Prokudin-Gorskii site at the Museums of Russia  
* Russian database with all the Prokudin-Gorskii photos, including those not yet restored 
* Site with all the photos in high as well as medium resolution 
* [Prokudin-Gorsky works on Yandex(https://ka.wikipedia.org/wiki/Yandex) Maps]
* Essay by R. J. Evans on Prokudin-Gorsky at Quazen 
* +60 restorated images by Alex Gridenko using digichromatography 

კატეგორია:რუსი ფოტოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული    31 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
აჭარისწყალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აჭარისწყალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აჭარისწყალი — მდინარე აჭარაში
* აჭარისწყალი — სოფელი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში
აჭი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აჭი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აჭი — საქართველოს ისტორიული სოფელი
* აჭი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
* აჭი — სოფელი ქობულეთის მუნიციპალიტეტში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
აჟარა

**აჟარა**, **აჯრა**, **აჭრა** — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, საქართველოსა და რუსეთის კრასნოდარის მხარის საზღვარზე, მდინარე ავადჰარის სათავეებთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2908 მ. აგებულია კამბრიულისწინა და პალეოზოური გრანიტებით. კალთებზე სოჭნარია, ზემოთ — სუბალპური და ალპური მდელოები.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:კრასნოდარის მხარის მთები
აჭყვა

**აჭყვა** — მდინარე საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. სათავე აქვს მესხეთის ქედის მთა ელიასციხის (ზღვის დონიდან 1014 მ) დასავლეთ კალთაზე, ერთვის შავ ზღვას ქალაქ ქობულეთთან. სიგრძე — 19 კმ, მდინარის აუზის ფართობი — 37 კმ².

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
ახალგაზრდა გვარდია

საკუთარი სახელი **„ახალგაზრდა გვარდია“** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალგაზრდა გვარდია — იატაქვეშა კომკავშირული ორგანიზაცია
* ახალგაზრდა გვარდია — ა. ფადეევის რომანი
ახალგაზრდა კომუნისტი

საკუთარი სახელი **„ახალგაზრდა კომუნისტი“** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალგაზრდა კომუნისტი — გაზეთი, რომელიც ქუთაისში გამოდიოდა
* ახალგაზრდა კომუნისტი — გაზეთი, რომელიც თბილისში გამოდიოდა
აჭარის ქვაბული

**აჭარის ქვაბული** — მთიანი ქვაბული დასავლეთ საქართველოში. ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია მესხეთის, სამხრეთიდან - შავშეთის, აღმოსავლეთიდან - არსიანის ქედებით, დასავლეთიდან აჭარა-გურიის მთისწინეთი კეტავს.

აჭარის ქვაბული აგებულია ძირითადად შუაეოცენური ნალექებით - ტუფბრექჩიებით, ტუფებით, ანდეზიტებით, ზოგან ეოცენური სიენიტ-დიორიტებით, აგრეთვე ტუფქვიშაქვებით, ქვიშაქვებითა და არგილატებით. აბსოლუტური სიმაღლე 100-1000 მ-იდან (ხეობათა ძირი) 1400 - 1500 მ-მდეა (ქვაბულის კიდეები). აჭარის ქვაბული ხასიათდება საშუალმთიანი ეროზიული რელიეფით.

აჭარის ქვაბულში 1000-იდან 1500 მ სიმაღლემდე ნოტიო ჰავაა, ზამთარი ზომიერად ცივია, ხაფხული - ხანგრძლივი და თბილი. ქვემოთ ჰავა შედარებით მშრალია, ზაფხული - ცხელი. 1000 მ-მდე იანვრის ტემპერატურა 1-იდან 3&nbsp;°C-მდეა (ხულო 1&nbsp;°C, ქედა 3,1&nbsp;°C, ფურთიო 1,5&nbsp;°C). ყველაზე თბილი თვის საშუალო ტემპერატურა 20 - 20,5&nbsp;°C, საშუალო წლის ტემპერატურა 10-იდან 12,7&nbsp;°C-ის ფარგლებშია. აბსოლუტური მინიმალური - 15&nbsp;°C, -18&nbsp;°C, აბსოლუტური მაქსიმალური 39-40&nbsp;°C აღწევს. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 700-1800 მმ შორის მერყეობა.

აჭარის ქვაბულის ჰიდროგრაფიულ ქსელს შეადგენს მდ. აჭარისწყალი და მისი შენაკადები, აგრეთვე მრავალი მიწისქვეშა წყარო.

აჭარის ქვაბულში გაბატონებულია ტყის ყომრალი ნიადაგები. ქვებულის ყველაზე დაბალ ადგილებში, მთისწინეთზე არის წითელმიწები. ტყის ქვედა სარტყელში გაბატონებულია მუხა, რცხილა, წიფელი, წაბლი, აგრეთვე ფიჭვი; ზედაში - ნაძვი, სოჭი, არყი. ყველაზე მაღალ ადგილებში სუბალპური მდელოებია. აჭარისწყლის ხეობის ფსკერზე და სამხრეთი ფერდობის ქვედა ზონაში მცენარეულობა ქსეროფიტულ იერს ატარებს.

აჭარის ქვაბულის ძირითადი ლანდშაფტებია: ნოტიო სუბტროპიკული ბორცვიანი მთისწინეთი ფართოფოთლოვანი ტყითა და წითელმიწებით, დაბალი და საშუალო მთის მთა-ხეობათა რელიეფის ტყის ყომრალ ნიადაგებზე განვითარებული შერეული ფართოფოთლოვანი ტყეები და ფიჭვნარები; საშუალო მთის მუქწიწვიანები ტყის ყომრალ ნიადაგებზე; სუბალპური და ალპური მდელოთა ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ქვაბულები
კოლმარ ფონ დერ გოლცი

thumb|160px|კოლმარ ფონ დერ გოლცი
ბარონი **ვილჰელმ ლეოპოლდ კოლმარ ფონ დერ გოლცი** () *მეტსახელად* **გოლც-ფაშა** (* 12 აგვისტო 1843, ადლიგ ბილკენფელდი, პრუსია; † 19 აპრილი 1916, ბაღდადი, ერაყი) — იყო პრუსიელი გენერალ-ფელდმარშალი, სამხედრო ისტორიკოსი და მწერალი.

## ბიოგრაფია 
* 1861 - სამხედრო სამსახური დაიწყო ინფანტერიაში.
* 1864 - სწავლობდა ბერლინის სამხედრო აკადემიაში.
* 1866 - ფონ დერ გოლცი მონაწილეობას იღებდა პრუსია-ავსტრიის ომში და ტრაუტენაუსთან ბრძოლის დროს მხარში მძიმედ დაიჭრა.
* 1867 - მსახური დაიწყო პრუსიის არმიის გენერალურ შტაბში. გოლცმა იქორწინა მდიდარი მემამულის ქალიშვილზე თერეზე დორგუთზე, რომელთანაც შემდგომ 5 შვილი შეეძინა.
* 1870 - გერმანია-საფრანგეთის ომის დროს გოლცი პრუსსის პრინცის ფრიდრიც კარლის შტაბში მსახურობდა.
* 1878-1883 - ასწავლიდა სამხედრო ისტორიას პრუსიის სამხედრო აკადემიაში.
* 1883 - გამოაქვეყნა თავისი ყველაზე ცნობილი წიგნი "როსბახიდან იენა და აუერშტეტამდე" (*გერმ.:* "Von Roßbach bis Jena und Auerstedt"), რომელშიც პრუსიის სამხედრო ისტორიის განხილვის ფონზე შეფარვით იმპერიას აკრიტიკებდა.
* 1883-1895 - რეორგანიზაცია ჩაუტარა თურქეთის არმიას.
* 1895 - ფონ დერ გოლცი გერმანიაში დაბრუნდა და ჯერ დივიზიის, შემდგომ კი კორპუსის მეთაურად დაინიშნა.
* 1909 წლის 7 ივლისი - ფონ დერ გოლცი ლამის გერმანიის კანცლერი გახდა. ამ დღეს იმპერატორი ვილჰელმ II ეთათბირებოდა სამოქალაქო კაბინეტის შეფს რუდოლფ ფონ ვალენტინის კანცლერობის კანდიდატებზე - კოლმარ ფონ დერ გოლცზე და თეობალდ ფონ ბეთმან ჰოლვეგზე. იმპერატორს გოლცი სურდა, მაგრამ რაკი მისი ყოფნა თურქეთში აუცილებელი იყო, ამიტომ რაიხსკანცლერი ბეთმან ჰოლვეგი გახდა.
* 1911 - დააარსა "ახალგაზრდა გერმანიი კავშირი" (*გერმ.:* Jungdeutschlandbund), რომელიც ყველა მემარჯვენე ახალგაზრდული კავშირის ქოლგა-ორგანიზაცია გახდა.
* 1913 - კოლმარ ფონ დერ გოლცი 70 წლის ასაკში ყველა მისმიერ დაკავებული თანამდებობიდან გადადგა და პენსიაში გავიდა. ამ დროს იგი არმიის ინსპექტორი და გენერალ-ფელდმარშალი იყო.
* 1914 - პირველ მსოფლიო ომში გოლცს არმიის მეთაურობა აღარ ჩააბარეს. 23 აგვისტოს იგი ბელგიის გენერალ-გუბერნატორად დაინიშნა, მაგრამ რაკი ბელგიელების მიმართ გაცემული უღირსი ბრძანებების ასრულება არ ისურვა 28 ნოემბერს გადააყენეს და სამხედრო მისიით თურქეთში გაგზავნეს.
* 1915 - ოქტომბერში იგი თურქეთის მე-6 არმიის მთავარსარდლოად დაინიშნა და კუტ-ალ-ამარასთან ბრიტანელები სასტიკად დაამარცხა.
* 1916 წლის 19 აპრილი - კოლმარ ფონ დერ გოლცი ბაღდადში თავის შტაბ-ბინაში ტიფით გარდაიცვალა და იქვე დაკრძალეს. არაოფიციალური წყაროების მიხედვითიგი ახალგაზდრა თურქმა ოფიცრებმა მოწამლეს. ივნისში მისი ცხედარი გადაასვენეს სტამბოლში და დაკრძალეს გერმანიის საელჩოს ბაღში ელჩის ბარონ ფონ ვაგენჰაიმის და პოლკოვნიკ ფონ ლაიპციგის გვერდით. თურქეთის სულთანმა საფლავზე შემდეგი შინაარსის წარწერა გააკეთებინა: "იგი ოსმალეთის არმიის უკვდავი მასწავლებელი იყო".

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
ენვერ ხოჯა

**ენვერ ხოჯა** (ალბ. Enver Hoxha; დ. 16 ოქტომბერი, 1908, გიროკასტრა — გ. 11 აპრილი, 1985, ტირანა) — ალბანეთის შრომის პარტიის პირველი მდივანი 1941–1985 წლებში, ალბანეთის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1944–1954 წლებში და ალბანეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1946–1953 წლებში. ენვერ ხოჯას მმართველობის პერიოდში, რომელიც ხასიათდებოდა ევროპისგან იზოლაციით და სტალინიზმისადმი მიდრეკილებით, ალბანეთი ნახევრადფეოდალური სახელმწიფოსგან გარდაიქმნა აგრარულ-ინდუსტრიულ ქვეყნად.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ენვერ ხოჯას საიტი 
* Enver Hoxha. His Life and Work 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ალბანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ალბანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დიქტატორები
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:ათეისტი მწერლები
კატეგორია:სტალინიზმი
კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები
კატეგორია:ალბანეთის პარლამენტის წევრები
ახალთესლი

**ახალთესლი**, საგაზაფხულო ქერის ქართული ჯიში (პოპულაცია). თავთავი ორმწკრივიანი, მოჩალისფრო-ყვითელი, საშუალო სიგრძისა და სიმკვრივისაა. ფხა უმეტესად ნაზი, გრძელი და დაკბილულია, მარცვალი - ელიფსური, კილშეზრდილი. ყვავილის კიდეები გლუვი, იშვიათად დანაოჭებულია, თანდათანობით გადადის ფხაში. 1000 მარცვლის წონა 34-45 გ. ახალთესლის ნათესებს საკმაოდ დიდი ფართობი უჭირავს აღმოსავლეთ საქართველოში და დასავლეთ საქართველოს ზოგიერთ რაიონში. ახალთესლს იყენებენ საკვებად და ლუდის წარმოებაში.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 84, თბ., 1977

კატეგორია:ქერის ჯიშები
ახალგაზრდა მწერალი (ჟურნალი)

**ახალგაზრდა მწერალი** — ქართული ჟურნალი, საქართველოს მწერლების კავშირის ყოველთვიური სამხატვრო-ლიტერატურული ორგანო. გამოდიოდა 1934–1935 წლებში, პასუხისმგებელი რედაქტორი მ. ტოროშელიძე. ჟურნალში იბეჭდებოდა ლ. ქიაჩელის, გ. აბაშიძის, გ. შატბერაშვილის, ა. ადამიას, გ. ჩიქოვანის, ა. საჯაიას, ვ. შუბლაისა და სხვების ნაწარმოებები. გამოსცემდა გამომცემლობა „ფედერაცია“. ტირაჟი 3900 ცალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:ლიტერატურული ჟურნალები
ახალზელანდიური სელი

**ახალზელანდიური სელი** () — მარადმწვანე მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. აქვს ხორცოვანი მსხვილი ფესურა, მოკლე ღერო, მრავალრიცხოვანი შუბისებრი ფოთლები. ფოთლის როზეტიდან ვითარდება საყვავილე ისარი, რომელსაც მრავალი წითელი (ზოგიერთ ფორმას კი ყვითელი) სურნელოვანი ყვავილი გამოაქვს. ნაყოფი სამწახნაგოვანი კოლოფია, რომელშიც 100—150 შავი ბრტყელი თესლია. 

ახალზელანდიური სელი ტენიანი სუბტროპიკული ქვეყნების მცენარეა. მრავლდება როგორც თესლით, ისე ვეგეტატურად (ბუჩქის დაყოფით). სრულმოსავლიანობას აღწევს დარგვიდან 7—9 წლის შემდეგ. ფოთლის მოსავალს იღებენ ორ წელიწადში ერთხელ. 

ახალზელანდიური სელის ფოთლის ჭურჭელბოჭკოვანი კონები შეიცავს მაგარ, მაგრამ მტვრევად ბოჭკოს, რომლისგანაც ამზადაბენ პრეზენტს, საზღვაო ბაგირებს, ხეზებს, იყენებენ ქაღლდისა და ცელულოზის წარმოებაში. ახალზელანდიური სელი იზრდება ახალი ზელანდიისა და ნორფოლკის კუნძულებზე. XIX საუკუნის ბოლოს საქართველოში შემოიტანეს, როგორც დეკორატიული და ტექნიკური მცენარე მოშენებულია შავი ზღვის სანაპირო რაიონებში ბათუმიდან ტუაფსამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შროშანისებრნი
კატეგორია:სართავი კულტურები
ახალი აზრი

**„ახალი აზრი“** — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკურ-ლიტერატურული გაზეთი, სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) მიმართულებისა. გამოდიოდა არაპერიოდულად 1913-1915 წლებში თბილისში. 1914 წლის მარტ-აგვისტოში — ქუთაისში სხვადასხვა სახელწოდებით: „აზრი“, „ახალი აზრი“, „ჩვენი აზრი“. რედაქტორი თ. კეკელიძე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ახალგორის განძი

მინი|სასაფეთქლეები ახალგორის განძიდან (ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს ეროვნული მუზეუმი, თბილისი)
**ახალგორის განძი** — ადრინდელი ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი. აღმოჩნდა 1908 წელს ქსნის ხეობაში, სოფ. საძეგურთან (ახლანდელი ახალგორის მუნიციპალიტეტი). ნივთები შეაგროვა და ყოფილ კავკასიის მუზეუმისათვის შეიძინა ე. თაყაიშვილმა. ინახება აკადემიკოს ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

ახალგორის განძში შემავალი ნივთები არის წარჩინებული ქალის მდიდრული სამარხეული მასალა (ცხენის აღკაზმულობის ნაწილები, ლითონის, ძვლის, მინისებრი პასტისა და ქვის სამკაული, ჭურჭელი, სარიტუალო ნივთები და სხვა). ნივთების დიდი ნაწილი ადგილობრივი ნაწარმია და მოწმობს მხატვრული ხელოსნობის განვითარების მაღალ დონეს ძვ. წ. I ათასწლეულის შუახანებში. განძის ოქროს სამკაული (სასაფეთქლე საკიდები, საყურეები, გომბეშოების გამოსახულებიანი ყელსაბამი, რკალგახსნილი ბეჭდები, რომელთა ფარაკებზე ფანტასტიკური ცხოველებია გამოსახული) ადრინდელი ანტიკური ხანის ქართული ოქრომჭედლობის ბრწყინვალე ნიმუშია. ვერცხლის ნივთებიდან აღსანიშნავია იმდროინდელ კულტურის სამყაროში გავრცელებული ომფალოსიანი ფიალები. ცხენის აღკაზმულობიდან - რახტის შესამკობი ოქროსა და ვერცხლის სხვადასხვანაირი ფირფიტები, ბრინჯაოს რგოლები და ლაგმები. ახალგორული ტიპის ლაგმები ჯერჯერობით მხოლოდ საქართველოშია აღმოჩენილი.

ახალგორის განძის ოქროს ნივთებს აქემენიდური კულტურის გავლენის კვალი ემჩნევა. ბრინჯაოს ნივთებს ეს გავლენა არ ატყვია. განძი ძვ. წ. V-IV საუკუნეებით თარიღდება და მიუთითებს საქართველოს მოსახლეობის მკვეთრ ეკონომიკურ და სოციალურ დიფერენციაციაზე ძვ. წ. I ათასწლეულის შუახანებში.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ახალი გზა

**„ახალი გზა“**  — ქართული ყოველკვირეული ჟურნალი, მუშათა კომისიის ორგანო, გამოდიოდა 1924–1928 წლებში თბილისში. 1927 წლიდან — პოლიტიკურ-ეკონომიკური და ლიტერატურული ჟურნალი. ჟურნალში მუშაობდნენ ყოფილი მენშევიკები (მიხეილ ძამანაშვილი, პოლიკარპე გოგიაშვილი, ალისტრო ვადაჭკორია და სხვ.), რომლებიც საბჭოთა ხელისუფლებასთან თანამშრომლობის გზას დაადგნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
UNIX

მინი|250პქ|იუნიქსისა და იუნიქსის მაგვარი სისტემების ევოლუცია
**იუნიქსი** (Unix) — კომპიუტერის ოპერაციული სისტემა, რომელიც შეიქმნა ბელის ლაბორატორიაში, კომპანია „ეითიენდთიში“ (AT&T), 1960-1970-იან წლებში. მისი ავტორები იყვნენ კენ ტომსონი, დენის რიჩი და დაგლას მაკელროი.

დროთა განმავლობაში გაჩნდა იუნიქსის მრავალი ნაირსახეობა და კიდევ უფრო ბევრი სახეობა იუნიქსთან თავსებადი და იუნიქსის მაგვარი ოპერაციული სისტემებისა. ასეთთა რიცხვშია: „ლინუქსი“, „ბიესდი“ (BSD), „ფრიბიესდი“ (FreeBSD), „ოეს ათი“, 
„სოლარისი“ და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Open Group UNIX System Homepage
* 

*
კატეგორია:ოპერაციული სისტემების ოჯახები
ახალი კავკასიონი

**„ახალი კავკასიონი“** — ქართული ყოველთვიური ჟურნალი, საქართველოს მწერალთა კავშირის ორგანო. გამოვიდა 1925 წელს თბილისში, №1-2 საქართველოს მწერალთა კავშირის საბჭოს პრეზიდიუმის გამოცემა. რედაქტორი პ. ინგოროყვა. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ იმ დროის გამოჩენილი ქართველი მწერლები, კრიტიკოსები და მეცნიერები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ახალი კვალი

**„ახალი კვალი“**  შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალი კვალი — პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი
* ახალი კვალი — მეცნიერულ-პოლიტიკური ჟურნალი
ახალი კვალი (გაზეთი)

**„ახალი კვალი“** — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკური და ლიტერატურული გაზეთი სოციალ-დემოკრატიული მიმართულებისა. გამოდიოდა 1915-1916 წლებში ქუთაისში. რედაქტორი-გამომცემელი — ს. ბახტაძე, ს. დადიანი, ი. ნიკოლეიშვილი, ვ. რუხაძე, ს. თავაძე, თ. ჭუმბურიძე, გ. ტაბიძე. ფაქტობრივი რედაქტორი პირველი ექვსი ნომრისა იყო გრიგოლ ურატაძე, მეექვსე ნომრიდან კი ზაქარია გურული. 

გაზეთის გამოცემა გადაწყვიტა რსდმპ-ის ამიერკავკასიის საოლქო კომიტეტმა პირველი მსოფლიო ომის შესახებ პარტიაში არსებული განსხვავებული მოსაზრებების გამო. ნოე ჟორდანიას ანტიგერმანული და ანტანტის მომხრე პოზიცია უპირისპირდებოდა საოლქო კომიტეტის ოფიციალურ პოზიციას, ამიტომ საოლქო კომიტეტმა ნება დართო ჟორდანიასა და მის მომხრეებს ცალკე გაზეთის გამოცემისა. „ახალი კვალის“ პირველ ექვს ნომერში დაიბეჭდება ჟორდანიას სტატიების სერია „ომი და ზავი“. გაზეთის პირველივე ტირაჟი სრულად გიაყიდა და ნომრიდან ნომრამდე მატულობდა მისი პოპულარულობა. დაიხურა ხელისუფლების განკარგულებით.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:სოციალისტური გაზეთები
კატეგორია:1915 წელს დაარსებულები
Tux

right|180px|thumb|ტუქსი

**ტუქსი** (Tux) — ლინუქსის ოფიციალური თილისმა, შექმნილი 1996 წელს ლარი იუინგის მიერ. ტუქსი მსუქანი პინგვინია, რომელიც დანაყრებული და კმაყოფილია.  ლინუქსის თილისმად პინგვინის გამოყენების იდეა ოპერაციული სისტემის ბირთვის შემქმნელს, ლინუს ტორვალდს ეკუთვნის.

*ტუქსი* შეიქმნა ლინუქსის თილისმის შექმნისადმი გამოცხადებული კონკურსისთვის. გაიმარჯვა ლარი იუინგის მიერ თავისუფლად გავრცელებადი გრაფიკულ რედაქტორში შექმნილმა პინგვინმა. თილისმის სახელწოდება **ტუქსი** (Tux) ჯეიმზ ჰიუზმა მოიგონა და გაშიფრა ქვემოთ მოყვანილი მაგალითის მიხედვით: "(T)orvalds (U)ni(X)".

right|thumbnail|100px|ტუქსი, PaX–ის სიმბოლო
[right|thumbnail|100px|ტუქსი ჩიბუხით — [Slackware–ის სიმბოლო]]

სადღეისოდ *ტუქსი* აღიარებული სიმბოლოა ლინუქსისა და FLOSS–ის მომხრეთა საზოგადოებაში. ის გაცილებით ცნობილია, ვიდრე, მაგალითად, GNU პროექტის ლოგოტიპი. პინგვინის იერი იცვლება სურათიდან სურათამდე: მაგალითად, PaX–ის უსაფრთხოების პაკეტში პინგვინს აქვს ჩაფხუტი, ფარი, ხელში ხმალი უჭირავს, გამოხედვა კი დემონური აქვს.

## ვიდეო თამაშები 
ბევრ კომპიუტერულ თამაშში, მეტწილად შექმნილი ლინუქსის ოპერაციული სისტემისთვის პერსონაჟად გამოყენებულია ტუქსი:
* ClanBomber
* Freedroid RPG
* SuperTux —  Super Mario Bros. მსგავსი თამაში
* Tux Paint — საბავშვო სახატავი პროგრამა 
* Tux Racer — სპორტული რბოლა
* Pingus — კლონი თამაშისა Lemmings (ლემინგები შეცვლილია პინგვინებით)

## ტუქსის რამდენიმე ვარიანტი

სურათი:Tux.svg|კლასიკური TUX
სურათი:Gnu-and-penguin-color.png|Gnu და TUX ერთად
სურათი:Crystal_128_penguin.png|თანამედროვე TUX ვარიანტი I

სურათი:BabyTux.png|პატარა TUX

## რესურსები ინტერნეტში 
* Linux 2.0 Penguins (ლარი იუინგი) 
* ტუქსის ისტორია
* LWN პინგვინების გალერეა
* ტუქსის გალერეა 
* [ტუქსის შექმნა Photoshop(https://ka.wikipedia.org/wiki/Photoshop) საშუალებით] 

კატეგორია:Linux
კატეგორია:თილისმები
ყურე

[მინი|[ბენგალის ყურე, სამხრეთი აზია.]]
**ყურე** — ხმელეთში ღრმად შეჭრილი ოკეანის, ზღვის ან ტბის ნაწილი, რომელსაც არ გააჩნია წყალსატევის ძირითად ნაწილთან თავისუფალი წყლის მიმოცვლა.

ყურის ნაირსახეობებია: 
* უბე;
* ესტუარი;
* ფიორდი;
* ლიმანი;
* ლაგუნა და სხვა.

მსოფლიო ოკეანის უდიდეს ყურეებს მიეკუთვნებიან: ალასკის, ბენგალის, ბისკაის, დიდი ავსტრალიური, გვინეის ყურეები. 

ზოგიერთ შემთხვევაში სახელწოდება „ყურე“ დაკავშირებულია წყალსატევთან, რომელიც თავისი ჰიდროლოგიური რეჟიმის მიხედვით ზღვას წარმოადგენს (მაგალითად, მექსიკის ყურე, ჰუდსონის ყურე, სპარსეთის ყურე, მექსიკის ყურე, კალიფორნიის ყურე). 

## ლიტერატურა 
*
ახალი კვალი (ჟურნალი)

**„ახალი კვალი“** — ქართული ყოველკვირეული მეცნიერულ-პოლიტიკური ჟურნალი. „ახალგაზრდა მარქსისტთა“ ორგანიზაციის (საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული (მენშევიკური) პარტიის ახალგაზრდული ორგანიზაცია) ორგანო. გამოდიოდა 1918–1921 წლებში თბილისში არარეგულარულად (1918, № 1 — 9; 1919, № 1, 2; 1920, № 3, 4, 9; 1921, № 1 — 2). თანამშრომლობდნენ კ. ბაქრაძე, მ. ხუნდაძე, ბ. რამიშვილი, ე. ღვალაძე, ე. ნიკურაძე, ს. მიხელიძე, მ. გოგიბერიძე და სხვები.

## ლიტერატურა 
* *ლორთქიფანიძე ი.,* ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, გვ. 283, თბ., 1997

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
აბა, დამაცადე!

***აბა, დამაცადე!*** () — საბჭოთა ანიმაციური სერიალი მგლისა და კურდღლის თავგადასავლებზე.

1969–1993 წლებში სტუდია „სოიუზმულტფილმმა“ გადაიღო 18 სერია ამ ციკლიდან. რეჟისორია ვიაჩესლავ კოტიონოჩკინი. როლებს ახმოვანებდნენ ანატოლი პაპანოვი (მგელი) და კლარა რუმიანოვა (კურდღელი). უკანასკნელი სერიები შექმნილი პაპანოვის გარდაცვალების შემდეგ, მისი ხმის ჩანაწერებიდან ამონაკრეფის მიხედვით. 2005 წელს სტუდია Christmas Films-ში ანატოლი პაპანოვის შვილმა ალექსეი პაპანოვმა გადაიღო  „აბა, დამაცადე!“-ს მე-19 და მე-20 სერია.

## ეპიზოდების სია 
;ძირითადი გამოშვებები
* *გამოშვება 1. ქალაქში და სანაპიროზე* (1969)
* *გამოშვება 2. ქალაქის პარკში* (1970)
* *გამოშვება 3. გზაზე* (1971)
* *გამოშვება 4. სტადიონზე* (1971)
* *გამოშვება 5. ქალაქში* (1972)
* *გამოშვება 6. სოფელში* (1973)
* *გამოშვება 7. გემზე* (1973)
* *გამოშვება 8. ახალი წელი* (1974)
* *გამოშვება 9. ტელესტუდიაში* (1976)
* *გამოშვება 10. მშენებლობაზე* (1976)
* *გამოშვება 11. ცირკში* (1977)
* *გამოშვება 12. მუზეუმში* (1978)
* ''გამოშვება 13. ოლიმპიადა '80* (1980)
* *გამოშვება 14. ტექნიკოსების სახლი* (1984)
* *გამოშვება 15. დასვენების სახლი* (1985)
* *გამოშვება 16. ზღაპარში* (1986)
* *გამოშვება 17. კუნძულზე* (1993)
* *გამოშვება 18. სუპერმარკეტი* (1993)
* *გამოშვება 19. კურორტზე* (2005)
* *გამოშვება 20. აგარაკზე* (2006)
* *გამოშვება 21. ოფისში* (2007)

## დამატებითი გამოშვებები 
* *ტელეგამოშვება 1* (1980)
* *ტელეგამოშვებები 2-3* (1981)
* *საახალწლო გამოშვება* (2012)
* *3D'' (2020)

## ეპიზოდის სტრუქტურა
ყოველი ეპიზოდი, რომელიც 10 წუთამდე გრძელდება, იწყება „სოიუზმულტფილმის“ სატიტულო კადრით, რომელსაც მიჰყვება მოკლე სიუჟეტი, რომლის ბოლოს ან მგელი უყვირის კურდღელს ფრაზას „აბა, დამაცადე!“, ან თავად სერიალის სახელწოდება ჩნდება სატიტულო კადრის სახით. აგრეთვე იწერება ეპიზოდის ნომერი, რასაც მიჰყვება ტიტრები. ახალ ეპიზოდებში შესავალში იწერება როგორც „სოიუზმულტფილმი“, ასევე „სტუდია 13“ (ეპიზოდები 17 და 18). „Christmas Films“ და „Пятёрочка“ () იწერება მე-19 და მე-20 ეპიზოდების დასაწყისში.

ტიტრების სექცია ანიმაციის გარეშე არის შესრულებული და მხოლოდ ტექსტს შეიცავს. მას მიჰყვება სერიალის მთავარი თემა.

ძირითადი სიუჟეტი ასევე მთავრდება ფრაზით „აბა, დამაცადე!“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*საიტზე Animator.ru
* „აბა, დამაცადე!“, ანუ სირბილი უძრაობის ფონზე - სერიალის მოკლე ისტორია 
* („სოიუზმულტფილმის“ ოფიციალური არხი)

კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური სერიალები
კატეგორია:ანიმაციური ფილმების სერიები
კატეგორია:1960-იანი წლების საბჭოთა ტელესერიალები
კატეგორია:1970-იანი წლების საბჭოთა ტელესერიალები
კატეგორია:1980-იანი წლების საბჭოთა ტელესერიალები
კატეგორია:1990-იანი წლების რუსული ტელესერიალები
კატეგორია:2000-იანი წლების რუსული ტელესერიალები
კატეგორია:2006 წელს დასრულებული რუსული ტელესერიალები
კატეგორია:რუსული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:რუსული საბავშვო ტელესერიალები
კატეგორია:რუსული ანიმაციური ტელესერიალები
კატეგორია:1969 წელს დაწყებული ტელესერიალები
კატეგორია:სოიუზმულტფილმი
ახალი ზელანდიის ოლქი

**ახალი ზელანდიის ოლქი**, ხმელეთის ერთ-ერთი ზოოგეოგრაფიული ოლქი. ზოგჯერ მას ავსტრალიის ოლქში აერთიანებენ. უკავია ახალი ზელანდიის ორივე კუნძული, აგრეთვე კუნძულები ჩატემი, ნორფოლკი, მაკუორი, ოკლენდი, კერმადეკი და სხვა. ოლქის ფაუნა ღარიბია, კუნძულებრივი ტიპისაა. ძუძუმწოვრებიდან აქ მხოლოდ ენდემური მაორიული ვირთაგვა (Mus maorim) და ორი სახეობის ღამურა გვხვდება. ფრინველებს შორის ენდემურია კივისნაირნი, რომლებიც რამდენიმე სახეობათაა წარმოდგენილი. აღსანიშნავია აგრეთვე გუია, პოე, იისფერი პორფირიონი, თუთიყუშები კაკაპო, რომელსაც ფრენის უნარი თითქმის დაკარგული აქვს, და ნესტორი. XIX საუკუნის დასაწყისამდე ახალი ზელანდიის ოლქში ბინადრობდა მეტად საინტერესო ფრინველი მოა. ქვეწარმავლებიდან გვხვდება ჰატერია, რომელიც გარეგნულად მოზრდილ ხვლიკს ჰგავს. ამფიბიებიდან ენდემურია ლიოპელმა (უკუდო ამფიბიებს შორის განვითარების ყველაზე დაბალ საფეხურზე დგას), მტკნარი წყლის თევზებიდან აღსანიშნავია გალაქსიები. დიდი რაოდენობითაა ნაირგვარი მწერები. აკლიმატიზებულია ცხოველთა მრავალი სახეობა (ირემი, მელა, ბოცვერი, შოშია, ბეღურა, კალმახი და სხვა).
## ლიტერატურა
* *ჯანაშვილი ა.*, ქსე, ტ. 2, გვ. 89, თბ., 1977

კატეგორია:ზოოგეოგრაფიული ოლქები
დღიური (ჩანაწერი)

[მინი|[ანა ფრანკის დღიურის ორიგინალი ტექსტი ბერლინში]]
**დღიური** — ავტორისეული ყოველდღიური ან პერიოდული ჩანაწერები, უპირველეს ყოვლისა მოთხრობის სახით. ასახულის თანადროული (მემუარებისგან განსხვავებით). ამიტომ დღიურის დამახასიათებელია ჩაწერის თარიღის აღნიშვნა და მისი სინქრონულობა. დღიური მხატვრულ ლიტერატურაში ორი მნიშვნელობით გამოიყენება:

# მხატვრული პროზის ჟანრობრივი სახეობა. მისი აღმოცენება დაკავშირებულია სენტიმენტალიზმთან. მას ახასიათებს ავტორისეული თავისუფლება, ასასახავი მასალის შეუზღუდავი კომპოზიციური განლაგება და ავტორის, როგორც დამსწრე-მთქმელის, აზრებისა და შთაბეჭდილებების უშუალობა და თავისუფლება. 
# სტილისტურ-კომპოზიციური ხერხი. ზოგჯერ დღიურის სახით წარმოდგენილია მხატვრული ნაწარმოების რომელიმე ნაწილი ან ნაწარმოებში ჩართულია ლიტერატურული გმირის დღიური, რომლითაც გადმოცემულია მისი სულიერი ისტორია, თვითდახასიათება, ინტროსპექცია. ასეთი ხერხი აძლიერებს მკითხველისეული აღქმის უშუალობას, ხელს უწყობს გმირის შინაგან სამყაროსთან დაახლოებას.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ავტობიოგრაფია

## ლიტერატურა 
* Ronald Blythe's *The Pleasures of Diaries: Four Centuries of Private Writing* (Pantheon, 1989 ISBN 0-394-58017-6) contains selections from (mostly) English diarists' work.

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ნიუ-ჯორჯია

**ნიუ-ჯორჯია** () — ვულკანური კუნძული წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, სოლომონის არქიპელაგის ჯგუფში. ადმინისტრაციულად შედის მელანეზიური სახელმწიფო სოლომონის კუნძულების დასავლეთი პროვინციის შემადგენლობაში. ფართობი — 2036,7 კმ². მიმდებარე კუნძულებთან ერთად ქმნის ნიუ-ჯორჯიის კუნძულების ჯგუფს, რომლის ფართობი 5200 კმ²-ია. მოსახლეობა დაახლოებით 20 ათასი კაცი (მელანეზიელები). მთავარი ქალაქი — როვიანა.

## გეოგრაფია 
კუნძულიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს კუნძული შუაზელი, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — კუნძული სანტა-ისაბელი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — კუნძული ვანგუნუ, სამხრეთ-დასავლეთით — კუნძული რენდოვა.

ახალი გეორგია წარმოადგენს ვულკანურ კუნძულს, რომელიც ზოგიერთ ადგილებში გარშემორტყმულია მარჯნის რიფით. ახალი გეორგიის ზღვის დონიდან უნაღლესი წერტილია, *მასეს მთა*, რომელიც აღწევს 860 მეტრ სიმაღლეს და 1971 წლამდე იყო ბრიტანეთის დასავლეთ-წყნარი ოკეანიის ტერიტორიების ნაწილი. იაპონელთა ობიექტები *ბაიროკოს* უბის ნაპირებთან აღებული იქნა 25 აგვისტოს.

1978 წლიდან კუნძული ახალი გეორგია სოლომონის კუნძულების სახელმწიფოს ნაწილია.

## მოსახლეობა 
1999 წელს კუნძულის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა — 19 312 ადამიანს. ახალი გეორგიის კუნძულის მოსახლეობის დიდი ნაწილი ცხოვრობს სამხრეთ სანაპიროზე. მთავარი დასახლებული პუნქტია — სოფელი *მუნდა*, რომელიც მდებარეობს ახალი გეორგიის კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში.

*დორორო, გულიგული, კაზუკურუ* — მკვდარი ენებია.

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობაა — სოფლის მეურნეობა, თევზჭერა, ხე-ტყის დამზადება. ხდება ოქროს მოპოვება.

მოჰყავთ ქოქოსის პალმა, კაკაო, ბანანი.

კუნძულზე მოქმედებს აეროდრომი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალი გეორგია, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოლომონის კუნძულები
კატეგორია:სოლომონის კუნძულების კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ოკეანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
Deep Purple (სიმღერა)

**Deep Purple** — ამერიკელ მუსიკოს პიტერ დე როუზის სიმღერა. 1933 წელს სიმღერა გამოიცა, როგორც ნაწარმოები ფორტეპიანოსთვის. სწორედ ამ ნაწარმოების სახელი დაარქვეს თავიანთ ჯგუფს Deep Purple-ის წევრებმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფაქტები სიმღერის შესახებ

კატეგორია:პიტერ დე როუზის სიმღერები
კატეგორია:1938 წლის სიმღერები
კატეგორია:1963 წლის სინგლები
კატეგორია:1976 წლის სინგლები
მარინერ 10

thumb|150px|კოსმოსური ხომალდი „მარინერ-10“
**„მარინერ-10“** (**Mariner 10**) — ამერიკული ავტომატური პლანეტათაშორისი სადგური, გაეშვა 1973 წელს რაკეტა-მატარებელ ატლას-კენტავრის (Atlas SLV-3D/Centaur D-1A) მიერ კანავერალის კონცხის კოსმოდრომიდან. გაშვების მიზანი იყო პლანეტა ვენერასა და მერკურის შესწავლა საფრენი ტრაექტორიიდან. პროექტის საერთო ღირებულებამ 100 მილიონი ამერიკული დოლარი შეადგინა. 2008 წლამდე „მარინერ-10“ ერთადერთ აპარატად რჩებოდა, რომელმაც მოახდინა პლანეტა მერკურის გამოკვლევა და გადაღება ახლო მანძილიდან. ეს იყო მარინერის სერიის უკანასკნელი აპარატი, ვინაიდან აპარატები „მარინერ-11“-სა და „მარინერ-12“-ს შემდეგ დაერქვა „ვოიაჯერ-1“ და „ვოიაჯერ-2“ შესაბამისად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* „მარინერ-10“-ის გვერდი ნასა-ს საიტზე ; აპარატის ზოგიერთი სურათი იხილეთ აქ
* „მარინერ-10“-ის მიერ გადაღებული მერკურის სურათები

კატეგორია:კოსმოსური ხომალდები
კატეგორია:ხელოვნური თანამგზავრები
კატეგორია:პროგრამა „მარინერი“
ახალი დროება

**ახალი დროება** —  ქართული ყოველკვირეული ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, მუშათა პროფკავშირის ორგანო. გამოდიოდა ტფილისში 1906 წლის 14 ნოემბრიდან 1907 წლის 8 იანვრამდე. გამოსცემდა ბოლშევიკური პარტიის თბილისის კომიტეტი. რედაქციაში შედიოდნენ: იოსებ სტალინი, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მალაქია ტოროშელიძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია, მიხეილ ბოჭორიძე და სხვები. ფორმალური რედაქტორი-გამომცემელი — დ. გიგიბერია. 

„ახალი დროება“ ხელმძღვანელობდა ვლადიმერ ლენინის დებულებებით და მტკიცე კავშირი ჰქონდა ლენინურ გაზეთებთან. ქვეყნებოდა თეორიულ-პრაქტიკული ხასიათის სტატიები, მუშათა და გლეხთა მოძრაობის ამსახველი კორესპონდენციები, ინფორმაციები, იბეჭდებოდა, აგრეთვე, მოთხრობები, ნარკვევები, ლექსები, ფელეტონები და სხვა.

„ახალ დროებაში“, ისევე როგორც მის წინამორბედ გაზეთ „ახალ ცხოვრებაში“ და შემდგომში გამოცემულ გაზეთებში — „მნათობში“, „ჩვენს ცხოვრებასა“ და „დროში“, აქტიურად თანამშრომლობდნენ მწერლები იროდიონ ევდოშვილი, გერონტი ქიქოძე, ნატალია აზიანი, ვარლამ რუხაძე, ია ეკალაძე, დომენტი თომაშვილი, იასამანი, შალვა შარაშიძე. მუშა პოეტები — მ. ბოჭორიძე, ლ. იაშვილი, ვ. დარჩია, დ. ქარცივაძე და სხვები. აშკარა ბოლშევიკური მიმართულების გამო პირველი ნომრის გამოსვლისთანავე დაიწყო გაზეთის შეზღუდვა და რეპრესიები მეფის ხელისუფლების მხრივ. მე-9 ნომრის გამოსვლის შემდეგ თბილისის გუბერნატორის განკარგულებით, „უაღრესად მავნე მიმართულების“ გამო, გაზეთი დახურეს და სტამბა დაარბიეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ალბათობა

**ალბათობა** წარმოადგენს ზომას იმაში დარწმუნებულობის ხარისხისა, რომ რაიმე მოვლენა მოხდება ან უკვე მოხდა. ალბათობას მკაცრად განსაზღვრული მათემატიკური მნიშვნელობა აქვს ალბათობის თეორიაში და ფართოდ გამოიყენება მათემატიკაში, სტატისტიკაში, ფინანსებში, თამაშთა თეორიაში, ხელოვნური ინტელექტის ამოცანებსა და ფილოსოფიაში.

განასხვავებენ **ემპირულ** და **თეორიულ ალბათობას**.

## ემპირიული ალბათობა 
ემპირიული ალბათობა წარმოადგენს დაკვირვებას, მოვლენის აღწერას, რომელიც იძლევა არა მოვლენის ზედმიწევნით აღწერას, არამედ მხოლოდ საერთო სტატისტიკურ ინფორმაციას. შესაბამისად, ალბათობა არ იძლევა საშუალებას გვქონდეს ზედმიწევნით სრული აღწერა კონკრეტული პროცესისა (და არ იძლევა მოვლენათა ზუსტი წინასწარმეტყველების საშუალებას), მაგრამ გვაძლევს აღწერას, რომელიც არის გარკვეული ინფორმაციის მატარებელი პროცესის თვისებების შესახებ. ეს ინფორმაცია ეხება არა ინდივიდუალურ ცდებს, არამედ განმეორებით ჩატარებული ცდების საერთო მოსალოდნელ შედეგს (დიდ რიცხვთა კანონი, ზღვარითი თეორემები).

## თეორიული ალბათობა 
თეორიული ალბათობის მკაცრი აქსიომატიზება მოახდინა ანდრეი კოლმოგოროვმა 1930–იან წლებში. მის შრომაში განიხილება ალბათური სივრცე (\Omega,\,\mathcal{F},P), სადაც \omega არის ელემენტარულ ხდომილებათა სივრცე \Sigma არის სიგმა-ალგებრა, მოჭიმული \omega-ზე, P კი ზომად სივრცეზე (\Omega,\mathcal{F}) განსაზღვრული ნორმირებული ზომა (იგივე **ალბათური ზომა**), რომელიც აკმაყოფილებს სამ თვისებას:

# \cup_{n=1}^{\infty} P(A_n)=P\left(\cup_{n=1}^{\infty} A_n\right) - ზომის თვლადად ადიციურობა
# P(A)\geq0 – ალბათობის არაუარყოფითობა
# P(\Omega)=1 – ნორმირება

ალბათური სივრცე შეიძლება იყოს სასრული და უსასრულო. იხილავენ შემთხვევით სიდიდეს, რომელსაც ალბათური სივრცე (\Omega,\,\mathcal{F},\,P) გადაჰყავს ნამდვილ რიცხვით ღერძზე მოჭიმულ ბორელის სიგმა–ალგებრაში, რომელზეც განსაზღვრულია ამ შემთხვევითი სიდიდის მიერ ინდუცირებული ზომა.

ყოველ შემთხვევით სიდიდეს აქვს თავისი განაწილების ფუნქცია და ზოგიერთ შემთხვევაში განაწილების სიმკვრივე. განაწილების ფუნქციისთვის განისაზღვრება მათემატიკური ლოდინი, დისპერსია და სხვა მომენტები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალბათობის თეორია
* სტატისტიკა
* ზომა (მათემატიკა)

## რეკომენდებული ლიტერატურა 
* *ე. ნადარაია, რ. აბსავა, მ. ფაცაცია*, ალბათობის თეორია – თსუ, 2005
* *Ширяев А.Н*, Вероятность - Наука, Москва, 1989 ISBN 5-02-013955-6

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალბათობა
კატეგორია:ალბათობის თეორია
ჰაუარდ კარტერი

thumb|right|ჰაუარდ კარტერი
**ჰაუარდ კარტერი** (; დ. 9 მაისი, 1874 — გ. 2 მარტი, 1939) — ინგლისელი არქეოლოგი, ეგვიპტოლოგი, ცნობილია როგორც ფარაონ ტუტანხამონის სამარხის აღმომჩენი.

## ბიოგრაფია 
კარტერი 1891 წლიდან მონაწილეობდა თელ-ელ-ამარნისა და შუა ეგგვიპტის სხვა ნომების გათხრებში. 1902 წლიდან ახალგაზრდა კარტერი პეტრისა და ამერიკელ თეოდორ დევისთან ერთად ატარებდა გათხრებს „მეფეთა ველზე“. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას კონცესია გათხრებზე ლორდ კარნარვონისა და ჰაუარდ კარტერის ხელში გადავიდა. სწორედ აქედან იწყება ეგვიპტური ყველაზე ცნობილი არქეოლოგიურ აღმოჩენათა ისტორია. კარტერის მიერ 1922 წელს XVIII დინასტიის ფარაონის ტუტანხამონის (ძვ. წ. XV საუკუნე) აკლდამის აღმოჩენა არქეოლოგიის ისტორიაში ერთ-ერთი უმაღლესი მწვერვალია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Grave of Howard Carter.
*Swaffham, Norfolk museum - Howard Carter exhibit.
*Five Years' Explorations at Thebes.
*.

კატეგორია:ინგლისელი არქეოლოგები
კატეგორია:ინგლისელი ეგვიპტოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:XIX საუკუნის არქეოლოგები
სინათლის წელიწადი

**სინათლის წელიწადი** (აღნიშვნა: '***, ***') — მანძილი, რომელსაც გადის სინათლე ვაკუუმში 1 ტროპიკული წელიწადის განმავლობაში. იხმარება მანძილის ერთეულად ასტრონომიულ, უპირატესად პოპულარულ ლიტერატურაში.

საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის განსაზღვრების თანახმად, სინათლის წელიწადი უდრის მანძილს, რომელსაც სინათლე გადის ვაკუუმში, გრავიტაციული ველების ზემოქმედების გარეშე, ერთი იულიუსისეულ წელში. სწორედ ეს განმარტება გამოიყენება სამეცნიერო-პოპულარულ ლიტერატურაში.

ადრე სინათლის წელიწადი ერქვა მანძილს, რომელსაც სინათლე გადის ერთი ტროპიკული წლის მაძილზე (ეპოქასთან 1900,0). ახალი განმარტება ძველისგან დაახლოებით 0,002 %-ით განსხვავდება. რადგან მანძილის გაზომვის ეს ერთეული არ გამოიყენება ზეზუსტი გაზომვებისთვის, პრაქტიკული სხვაობა ძველსა და ახალ განმარტებებს შორის არ არის.

## სინათლის წელიწადის მნიშვნელობა 
სინათლის წელიწადის მნიშვნელობა როგორც მანძილის ერთეულის თავიდან ეჭვს ბადებს. სინამდვილეში კი, არსებობს საზომი ერთეულების საერთაშორისო სისტემა, რომლის შექმნას დიდი შრომა დაედო, შექმნილია გაზომვების უნიფიცირებისთვის, და ყოველი ახალი არასისტემური ერთეულის დამატებამ შეიძლება გამოიწვიოს არეულობა. მაგრამ ყოველი განზომილების ერთეული უნდა აკმაყოფილებდეს რამდენიმე პოზიციიდან ერთდროულად: იოლი გაზომვებში, იოლი მოხმარებაში და გაძლევდეს ნამდვის წარმოდგენას გაზომვის ობიექტის შესახებ.

ასტრონომიაში მანძილები უზარმაზარია, და გაზომვის სიზუსტე არ გაიზომება მეტრებში და არც კილომეტრებში. ამიტომ მეტრებში ასეთი მანძილების ჩაწერა არ არის პრაქტიკული. მეორე მხრივ მანძილის გაზომვა სინათლის მეშვეობით არ არის სარფიანი - უახლოეს ვარსკლავამდე სინათლეს დასჭირდება წლები. ამიტომაც უფრო ხშირად გვხვდება ერთეული პარსეკი, რომელიც გამოითვლება პირდაპირი დაკვირვებით.

## რიცხვებში 
სინათლის წელიწადი ეკვივალენტურია:
* 9 460 730 472 580,8 კმ (მიახლოებით 10&nbsp;პეტამეტრი)
* 63 241,1 ასტრონომიულ ერთეულს (ა.ე.)
* 0,306601 პარსეკი

მანძილი მეტრებში იოლია დასათვლელად: იულიუსისეული წლის ხანგრძლივობა 365,25 დღეა = 31 557 600 წამს. სინათლის სიჩქარე კი - 299 792 458 მ/წ. გადავამრავლოთ და მივიღებთ სასურველ პასუხს.

ასტრონომიული ერთეული - 149 597 870,610 მ. აქედან ვღებულობთ ასტრონომიული ერთეულს და პარსეკს სინათლის წლებში.

## ძველი 
1983 წლამდე სინათლის წელი ითვლებოდა როგორც მანძილი გავლილი სინათლით ერთ ტროპიკულ წელში.

## მანძილები სინათლის წლებში 
როგორც ზემოთ იყო აღნიშნული, სინათლის წელიწადი  ხარისხობრივად განასხვავებს მანძილების მასშტაბებს ასტრონომიაში:

## საინტერესო ფაქტი 
* ასტრონომიული ერთეული კარგი სიზუსტით უტოლდება 500 სინათლის წამს, ე.ი. სინათლე მზისგან სინათლე დედამიწას 500 წამში აღწევს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პარსეკი
* ასტრონომიული ერთეული

## რესურსები ინტერნეტში 
# International Organization for Standardization. 9.2 Measurement units(ინგლისურად)
# БСЭ — Световой год(რუსულად)

კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
კატეგორია:საზომი ერთეულები ასტრონომიაში
ახალი ნაკადი

**„ახალი ნაკადი“** — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი. საქართველოს მემარცხენე სოციალისტ-ფედერალისტ მაშვრალთა პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1919-1920 წლებში თბილისში. (1919 წლის აპრილიდან (№ 20) — „საქართველოს სარევოლუციო სინდიკალისტ მაშვრალთა კავშირის“ გაზეთი). თანამშრომლობდნენ ა. წერეთელი, ბ. ქელბაქიანი, ი. ჩიტაია, ი. ვარაზაშვილი, ი. კანდელაკი, ს. გერსამია და სხვები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ახალი საქართველო

საკუთარი სახელი **„ახალი საქართველო“** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალი საქართველო — ყოველდღიური გაზეთი
* ახალი საქართველო — ყოველკვირეული გაზეთი
ახალი საქართველო (თბილისი)

**„ახალი საქართველო“** — ქართული ყოველდღიური პოლიტიკურ-ეკონომიკური ლიტერატურული გაზეთი. საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ორგანო. გამოდიოდა 1919—1920 წლებში თბილისში. რედაქტორები ს. შანშიაშვილი, გ. ვეშაპელი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
წითელი ზღვა

thumb|200px|წითელი ზღვა
**წითელი ზღვა** (ვარაუდობენ, რომ სახელი ეწოდა ზღვაში მნიშვნელოვანი რაოდენობით წყალმცენარეების Frishodesmium erythraeum-ის არსებობის გამო, რომლებიც ზოგჯერ მოწითალო ფერს იღებენ), მდებარეობს ინდოეთის ოკეანეს ხმელთაშუა ზღვა არაბეთის ნახევარკუნძულსა და აფრიკას შორის. სუეცის არხით უკავშირდება ხმელთაშუა ზღვას, ბაბ-ელ–მანდების სრუტით - ადენის ყურესა და არაბეთის ზღვას. ფართობი შეადგენს 438,000 კმ²-ს. სიგრძეში დაახლოებით 2250 კმ-ია, ხოლო სიგანეში 355 კმ. მისი მაქსიმალუირი სიღრმეა 2211 მეტრი, ხოლო საშუალო - 490 მეტრი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:წითელი ზღვა
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის ზღვები
კატეგორია:აფრიკის გეოგრაფია
კატეგორია:ეგვიპტის გეოგრაფია
კატეგორია:ეგვიპტის ტურიზმი
ახალი საგნობრიობა

[thumb|*გაკთებულია გერმანიაში* (, [გეორგ გროსცი, საწერილია პასტით 1919 ]]

** ახალი საგნობრიობა** — მიმართულება დასავლეთი ქვეყნების ფერწერაში, რომლის მიმდევარი იყო XX საუკუნის 20-იან წლებში ექსპრესიონისტებისაგან გამოყოფილი ვერისტების ჯგუფი. ამ მიმართულების მხატვართა უმრავლესობა ნატურალისტურად ასახავს ხალხის მძიმე ცხოვრებას და სოციალურ ყოფას. ძირითადი წარმომადგენლები არიან: ოტო დიქსი, ჯორჯ გროსი, ჰანს გრუნდიგი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
ახალი სოფელი

**„ახალი სოფელი“** — ყოველკვირეული სასოფლო-საგლეხო გაზეთი. საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალური კომიტეტის ორგანო. გამოდიოდა 1925—1930 წლებში თბილისში. 1931 წლიდან შეეცვალა სახელი და ეწოდა კოლექტივიზაცია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მიწის მუშა

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ახალი ქართლი

**„ახალი ქართლი“** — ქართული პოლიტიკური, სამეურნეო და ლიტერატურული გაზეთი. გამოდიოდა 1914—1915 წლებში გორში, კვირაში ორჯერ. უმთავრესად სასოფლო-სამეურნეო საკითხებს აშუქებდა. გაზეთში თანამშრომლობდნენ: თ. ჟორდანია, ნ. ლომოური, ი. გრიშაშვილი, გ. ქიქოძე, ა. გარსევანიშვილი და სხვები. რედაქტორი-გამომცემელი — დ. კარიჭაშვილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ახალი საქართველო (ევროპა)

**„ახალი საქართველო“** — ქართული ორკვირეული გაზეთი. გამოდიოდა 1924-1926 წლებში პარიზსა და ბერლინში. რედაქტორი გ. ვეშაპელი. გაზეთი ემიგრანტებს შორის სამშობლოში დაბრუნების პროპაგანდას ეწეოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:საფრანგეთის გაზეთები
კატეგორია:გერმანიის გაზეთები
ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება

**„ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება“** — ნიკოლოზ მარის მიერ 1923-1934 წლებში შექმნილი საენათმეცნიერო თეორია. "ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრება" ხელაღებით უარყოფს ისტორიის შედარებით მეთოდს, ენათა ნათესაობას, ენათა გენეალოგიურ კლასიფიკაციას. ამ თეორიის ძირითადი დებულებებია: ენა არის ზედნაშენი; იგი კლასობრივი მოვლენაა. ადამიანთა ურთიერთობის პირველადი საშუალება იყო ჟესტმიმიკის (კინეტიკური, ხელის) ენა. ბგერითი ენა წარმოიშვა გაბატონებული კლასის - მოგვების წრეში, როგორც ტომებთან ურთიერთობის საშუალებას. ენათა წარმოქმნა-განვითარების ანუ გლოტოგონიური პროცესი ერთიანია: ა) მსოფლიოს ყველა ენა წარმოშობილია ერთი და იმავე მასალისაგან - ოთხი თავდაპირველი ელემენტისაგან, რომელთა პირობითი სახელებია სალ, ბერ, იონ, როშ ან A, B, C, D და რომლებიც შეიძლება დაიძებნოს ნებისმიერი ენის ყოველ სიტყვაში; ბ) ყველა ენა განვითარების ერთსა და იმავე საფეხურს გაივლის, ერთი საფეხურიდან (სტადიიდან) მეორეში გადასვლით ხდება აფეთქების (მუტაციის) გზით, ყველა ენა ნარევია. ენაში ყოველგვარი ცვლილება შედეგია ამ ენაზე მოლაპარაკე საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მომხდარი ცვლილებებისა.

„ახალ საენათმეცნიერო მოძღვრებაში“ ცენტრალური ადგილი უკავია ენათა სტადიურ კლასიფიკაციას. განვითარების ყველაზე ძველი საფეხურია იაფეტური სტადია, ყველაზე ახალი - ინდოევროპული. 1950 წელს გაზეთ „პრავდის“ მიერ მოწყობილმა საენათმეცნიერო დისკუსიამ ნათელყო „ახალი საენათმეცნიერო მოძღვრების“ მეცნიერული უსაფუძვლობა.

## ლიტერატურა 
* *შარაძენიძე თ.,* ენათა კლასიფიკაციის პრინციპები, თბ., 1958;
* *ჩიქობავა ა.,* ზოგადი ენათმეცნიერება, ტ. 2, თბ., 1945;
* *მისივე,* საბჭოთა ენათმეცნიერების ზოგიერთი საკითხის შესახებ «კომუნისტი», 1950, 11 მაისი;
* Против вульгаризации и извращения марксизма в языкознании. Сб. ст., ч. 1-2, М., 1951-1952;
* *შარაძენიძე თ.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 93, თბ., 1977

კატეგორია:ენათმეცნიერება
ახალი ქართლის ცხოვრება

„**ახალი ქართლის ცხოვრება**“ — „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეული რედაქცია. ვახტანგ VI-ის თაოსნობით და ხელმძღვანელობით მომუშვე „სწავლულ კაცთა“ („მეცნიერ კაცთა“) კომისიამ (ბერი ეგნატაშვილი და სხვები) „ქართლის ცხოვრებაში“ მრავალი რედაქციული ხასიათის ცვლილება შეიტანა, გადამწერთა მიერ საუკუნეთა მანძილზე დამახინჯებული ტექსტი გამართა და გაასწორა. საძიებელი ადგილის მიგნების მიზნით ტექსტი ნაკვეთებად დაყო და მეფეთა ზეობის მიხედვით დაასათაურა. შემოიღო კოლონტიტულებისა და კუსტოსების სისტემა და ისტორიის მოღვაწეთა სახელების სინგურით აღბეჭდვა. შეიტანა მთელი წყება სპეციალური ჩანართებისა (უმთავრესად ეკლესიის ისტორიიდან და ქრონოლოგიური მითითებანი) და გაამდიდრა მრავალი ახალი ცნობით. რაც მთავარია, კომისიამ დაამუშავა XIV-XVII საუკუნეების საქართველოს ისტორია და შეიტანა „ქართლის ცხოვრებაში“. ამიტომ XVIII საუკუნის ავტორებმა ვახტანგისეულ რედაქციას, ანუ ე. წ. შევსებულ „ქართლის ცხოვრებას“ „ახალი ქართლის ცხოვრება“ უწოდეს, საპირისპიროდ იმ „ქართლის ცხოვრებისა“, რომელიც ვახტანგ VI-ის წინა ხანაში იყო შემზადებულ-გადანუსხული.

## ლიტერატურა
** გრიგოლია კ.,* ნარკვევები საქართველოს ისტორიის წყაროთმცოდნეობიდან, [ტ.] 1 - ახალი ქართლის ცხოვრება, თბ., 1954;

კატეგორია:ქართლის ცხოვრება
ახალი ქვეყანა

**„ახალი ქვეყანა“** — ქართული ყოველკვირეული გაზეთი. ქართველ მუშათა პროფკავშირების ორგანო. გამოდიოდა 1907—1908 წლებში თბილისში, „მიწის“ ნაცვლად. აშუქებდა მუშათა პროფესიულ საკითხებს. სახსრების უქონლობის გამო გაზეთი დაიხურა. რედაქტორი-გამომცემლები ი. ფრანჩესკი და ს. ჭეიშვილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ახალი ცხოვრება

**„ახალი ცხოვრება“** — პირველი ქართული ლეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში 1906 წლის 20 ივნისიდან 14 ივლისამდე. გამოცემას ხელმძღვანელობდნენ იოსებ სტალინი, მიხა ცხაკაია, ფილიპე მახარაძე, მალაქია ტოროშელიძე, მიხეილ დავითაშვილი, გიორგი თელია, მიხეილ ბოჭორიძე და სხვები. ფორმალური რედაქტორი-გამომცემელი ნ. ახმეტელაშვილი. 

გაზეთს თავისი წვლილი შეჰქონდა ბოლშევიკური პარტიის იდეოლოგიური, ორგანიზაციული, ტაქტიკური და თეორიული საფუძვლების მომზადებისა და დაცვის ისტორიის საქმეში. გამოქვეყნებული მასალა მოიცავდა არა მარტო საქართველოს და ამიერკავკასიის, არამედ მთელი რუსეთის პროლეტარიატის ინტერესებსაც. 

„ახალ ცხოვრებაში“ თანამშრომლობდნენ მწერლები: იროდიონ ევდოშვილი, გერონტი ქიქოძე, ია ეკალაძე, ნატალია არზიანი, დომენტი თომაშვილი, ვარლამ რუხაძე, ნიკო კურდღელაშვილი. მუშა პოეტები: მ. ბოჭორიძე, ლ. იაშვილი, ვ. ხანდაშვილი და სხვები. „ახალი ცხოვრება“ სულ გამოვიდა 20 ნომერი. დაიხურა მთავრობის განკარგულებით. 1906 წლის 14 ნოემბრიდან გამოცემის ხელმძღვანელობამ გაზეთი „ახალი დროება“ დააარსა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ახალკვირა

**ახალკვირა**, *ახალკვირაობა* (სვანეთში ეწოდებოდა "უფლიშ", სამეგრელოში "დიდი თანაფა"), სინკრეტული ხასიათის რელიგიური დღეობა. იმართებოდა აღდგომის სწორს.
## ლიტერატურა
** სოხაძე ა.,* ქსე, ტ. 2, გვ. 94, თბ., 1977

კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
ახალმთვარეობა

**ახალმთვარეობა** —  მთვარის ფაზა, როდესაც მთვარე დედამიწის ირგვლივ გარემოქცევისას დედამიწასა და მზეს შორისაა მოქცეული. ამ დროს მთვარე უჩინარია, ვინაიდან დედამიწისაკენ მიქცეულია მისი გაუნათებელი მხარე, მხოლოდ 2-3 დღის შემდეგ, საღამოს, დასავლეთის ცაზე ვიწრო ნამგალივით გამოჩნდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კალენდარი
კატეგორია:მთვარე
ახალ სკოლისაკენ

**„ახალ სკოლისაკენ“** — ქართული პედაგოგიური ჟურნალი, საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატის ორგანო. გამოდიოდა 1924–1930 თებერვლამდე ჯერ ორ თვეში ერთხელ, შემდეგ - ყოველთვიურად. გამოცემას ხელმძღვანელობდა დიდი და მცირე (მ. ორახელაშვილი, ტ. ნიკოლაძე, გ. ნათაძე და გ. გეხტმანი) კოლეგია. ჟურნალი აშუქებდა საბჭოთა სკოლის მშენებლობის აქტუალურ საკითხეწბს. იბეჭდებოდა ნ. კრუპსკაოას, ა. ლუნაჩარსკის, ს. შაცკის ნაშრომები, ქართველი პედაგოგების სტატიები, ქვეყნდებოდა უცხოური პროგრესული პედაგოგთა თეორიისა და პრაქტიკის ამსახველი მასალები. ჟურნალის ტირაჟი – 3200 ეგზემპლარი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ახალსოფელი (გორი)

**ახალსოფელი** — გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ახალსოფლის და ქვემო ახალსოფლის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტი
ოპერაცია ანადირი

**ოპერაცია „ანადირი“** () — კოდური სახელწოდება სსრკ-ის მიერ ცივი ომის პერიოდში ჩატარებული სამხედრო ოპერაციისა, რომლის დროსაც განხორციელდა საბჭოთა ატომური რაკეტების საიდუმლო სტაციონირება კუნძულ კუბაზე. 1962 წლის 14 ოქტომბერს ამერიკულმა ლოკჰიდ უ-2 ტიპის რეკოგნოსცირების თვითმფრინავმა რაკეტები აღმოაჩინა, რაც კუბის კრიზის გამომწვევი მიზეზი შეიქნა.

ოპერაციაში მონაწილეობდა და საიდუმლო შტაბის წევრი იყო ქართველი ვიცე-ადმირალი გიორგი აბაშვილი.

## რესურსები ინტერენტში
* ოპერაცია „ანადირი“

კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:კუბის ისტორია
ახალსოფელი

საკუთარი სახელი **ახალსოფელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალსოფელი — სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
* ახალსოფელი — სოფელი გუდაუთის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი თიღვის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში
* ახალსოფელი — სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტში

## იხილეთ აგრეთვე
*ახალსოფლის თემი
ოპერაცია აიაქსი

thumb|300px|ჯარისკაცებმა ალყა შემოარტყეს პარლამენტის შენობას თეირანში 19 აგვისტოს, 1953 წ.
**ოპერაცია „აიაქსი“** () — 1953 წელს ამერიკის ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ ჩატარებული აქცია, რომლის შედეგადაც ირანის დემოკრატი პრემიერ-მინისტრი მოჰამედ მოსადეყი დაამხეს და შაჰის რეჟიმი აღდგა. ამით აშშ-მა ხელი შეუშალა მოსადეღის გეგმას ნავთობის ინდუსტრია სახელმწიფო საკუთრება გამხდარიყო.

აქციას მეთაურობდა აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის თეოდორ რუზველტის შვილიშვილი კერმიტ რუზველტი. მან დაითანხმა შაჰი მოჰამედ რეზა ფეჰლევი მოსადეღის რეჟიმს დამხობაზე. შაჰმა, თითქოს და მოსადეღის მიერ დევნილმა, ირანი დატოვა და თავი იტალიას შეაფარა. ამასობაშო აშშ-ის აგენტებმა თავის საქმე გააკეთეს და 1953 წლის 22 აგვისტოს ირანში დაბრუნებულმა შაჰმა დაამხო პრემიერ-მინისტრის მთავრობის რეჟიმი.

## ლიტერატურა 
* Abrahamian, Ervand, *Iran Between Two Revolutions* (Princeton University Press, 1982)
* Dorril, Stephen, ''Mi6: Inside the Covert World of Her Majesty's Secret Intelligence Service* ISBN 978-0-7432-0379-1 (paperback is separately titled: *MI6: Fifty Years of Special Operations* Fourth Estate: London, a division of HarperCollins ISBN 1-85702-701-9)
* Dreyfuss, Robert, *Devil's Game: How the United States Helped Unleash Fundamentalist Islam'' (Henry Holt and Company: 2005)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dr. Mohammad Mosaddeq: Symbol of Iranian Nationalism and Struggle Against Imperialism by the Iran Chamber Society
* 
* The 1953 Coup in Iran by Professor Ervand Abrahamnian 

კატეგორია:1953 წელი ირანში
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
კატეგორია:პუტჩები
კატეგორია:1953 წელი აშშ-ში
კატეგორია:1953 წელი გაერთიანებულ სამეფოში
ახალუბანი

საკუთარი სახელი **ახალუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ახალუბანი — სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში;
* ახალუბანი — სოფელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში;
* ახალუბანი — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში;
* ახალუბანი — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში;
* ახალუბანი — სოფელი ხულოს მუნიციპალიტეტში.