open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური

]]
**კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური** (**Karkar GTPP**) () — მდებარეობს სომხეთის სამხრეთ გუბერნიაში, სიუნიქის პროვინციაში. საწყისი კვლევები ითვალისწინებდა, რომ 28-30 მგვტ სიმძლავრის გეოთერმული ელექტროსადგური უნდა აშენებულიყო, რომლის წლიური ელექტროენერგია 250 მილიონი კილოვატი საათში (კვტ.სთ) იქნებოდა (2016 წელს მოწოდებული მონაცემების მიხედვით).

2008–2009 წლებში შესრულებული კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური, უნიკალური პროექტია სომხეთში, რადგან მას არ გააჩნია ანალოგი ამ რეგიონში და დადებითი თვისებები აქვს სხვა ენერგომომარაგების ელექტროსადგურებისგან განსხვავებით. ასევე მინიმალურია მსგავსი ელექტროსადგურის ბუნებაზე გავლენა.

საძიებო ბურღვისთვისა და საველე გამოკვლევების საფუძველზე, შეირჩა კარკარი, რომელიც როგორც ადგილობრივმა, ისე საერთაშორისო გეოთერმული ენერგიის სპეციალისტება დასახელეს  ყველაზე პერსპექტიულ ადგილად.დღეისათვის ეს რიცხვი გაიზარდა 250 მილიონ კვტ.სთ-მდე.

## მეორე ეტაპი
„GEDP“- ის მეორე ეტაპი ითვალისწინებდა გეოთერმული ელექტროსადგურის მშენებლობას.გეოთერმული ელექტროსადგურის საწყისი სამშენებლო ხარჯების სავარაუდო ღირებულება, 90 მილიონი აშშ დოლარიდან 110 მილიონ აშშ დოლარამდე მერყეობდა. მისი მშენებლობის შემთხვევაში, კარკარის გეოთერმული ელექტროსადგური დაიკავებს სავარაუდოდ 1,5 ჰექტარ ტერიტორიას, რომელიც მოიცავს მილსადენების, პარკინგის, საწყობებისა და სითხის შესანახ ადგილებს, ასევე მუშათა კვარტლებსა და ამ ყველაფრის დაკავშირებულ ობიექტებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ენერგოდაიჯესტი 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთი
პუშკინის ქუჩა (თბილისი)

**ალექსანდრე პუშკინის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში,  მთაწმინდისა და კრწანისის რაიონებში (გარეთუბანი), კოტე (კონსტანტინე) აფხაზის ქუჩიდან ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩამდე. ეს სახელი ქუჩას ეწოდა 1880 წელს თბილისის თვითმმართველობის ხმოსნის, ნიკო ნიკოლაძის წინადადებით. ალექსანდრე პუშკინი 1829 წელს, თბილისში ყოფნის დროს, ახლანდელი №5 შენობის ადგილას მდგარ ორსართულიან, ხის მოჩუქურთმებულაივნიან ტრაქტირში ცხოვრობდა.

ადრე აქ ავანაანთხევი ჩაედინებოდა, რომლის აღმოსავლეთ ნაპირს ქალაქის კედელი გასდევდა (შემონახულია ფრაგმენტები). XIX საუკუნის 20-30-იან წლებში დაიწყო ხევის ამოვსება და ქუჩის განაშენიანება. ქუჩაზე მრავლად იყო ჩაიხანები და სამიკიტნოები. შემდეგ (ახლანდელი საქართველოს ბანკი). 1885 საკვირაო ბაზრობის ტრადიციულ ადგილზე გაშენდა სკვერი, სადაც 1892 დაიდგა ალექსანდრე პუშკინის ბიუსტი (მოქანდაკე ფ. ხოდოროვიჩი). ალექსანდრე პუშკინისა და ლადო გუდიაშვილის ქუჩების კუთხეში დგას შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის შენობა (ყოფილი სასულიერო სემინარია. XIX საუკუნის 30-იანი წლები; არქიტექტორი ჯ. ბერნარდაცი). შემონახულია XIX საუკუნის და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.

[250პქ|მარცხნივ|მინი|[ალექსანდრე პუშკინის ბიუსტი თბილისში|პუშკინის ბიუსტი]]

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
თბილისის 174-ე საჯარო სკოლა

**თბილისის 174-ე საჯარო სკოლა** (სრული სახელწოდება — *სსიპ - ქალაქ თბილისის 174-ე საჯარო სკოლა*) — ქალაქ თბილისის ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულება. სკოლაში სწავლობს 869 მოსწავლე და მუშაობს 60 მასწავლებელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* yell.ge
* 174-ე საჯარო სკოლა 

## სქოლიო
174
მარკ რებესი

**მარკ რებესი** (დ. 3 ივლისი, 1994, სანტა კოლომა, ანდორა) — ანდორელი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს ანდორულ „სანტა კოლომასა“ და ანდორის ნაკრებში.

## საერთაშორისო კარიერა
მისი დებიუტი ნაკრებში შედგა 2015 წლის 6 ივნისს, ეკვატორული გვინეის ნაკრების წინააღმდეგ.

## საერთაშორისო გოლები
''

## ტიტულები
**სანტა კოლომა**
* ანდორის პირველი დივიზიონი (6): 2013–14, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19; მეორე ადგილი: 2012–13
* ანდორის საფეხბურთო თასი (1): 2017–18; ფინალისტი: 2014–15, 2016–17, 2019–20
* ანდორის სუპერთასი (3): 2015–16, 2017–18, 2019–20; ფინალისტი: 2012–13, 2014–15, 2016–17, 2018–19

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ანდორელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ანდორის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური

**ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური** () მდებარეობს სომხეთში, ლორეს პროვინციის სოფელ ძორაგეტში. ჰიდროელექტროსადგური განთავსებულია მდინარე დებედაზე, მაგრამ ის მდინარე ძორაგეტის წყლის ნაკადებს იყენებს ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად. 1980 წლისთვის, ჰესი იყენებდა სამ გენერატორს, რომელთა სიმძლავრე იყო 26.2 მეგავატი. ძორაგეტის ჰესი ითვლება მცირე ზომის ჰიდროელექტროსადგურად. 

ელექტროსადგურის მშენებლობა დაიწყო 1927 წელს. აშენებას ხუთი წელი დასჭირდა და დასრულდა 1932 წელს. ჰესი მშენებლობა დააპროექტეს, საბჭოთა კავშირის ჰიდროელექტროსადგურების მშენებელ-ინჟინრებმა . ჰესის მშენებლობა დაგეგმილი და ორგანიზებული იყო იოსიფ ანდრეჰ ტერ-ასტვაკატრიანის მიერ.ელექტროსადგურის პირველი ორი აგრეგატი აშენდა 1932 წელს, ხოლო მესამე 1949 წელს.
2011 წლამდე ელექტროსადგური თავდაცვის სამინისტროს ეკუთვნოდა. 2011 წელს ნაყიდი იქნა შპს "ძორაგეტის" მიერ, რომელიც პრეზიდენტ  სერჟ სარქისიანის ნათესავის მფლობელობაში იყო.

2011 წლამდე სომხეთში მცირე ზომის ჰესებად, ითვლებოდა 10 მგვტ-ზე ნაკლები სიმძლავრის ელექტროსადგურები. 2011 წლის ცვლილებების შემდეგ კი 30 მგვტ-მდე გაიზარდა. მთელს სომხეთში, ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური ერთადერთი ქარხანა იყო, რომელსაც შეეხო ეს ცვლილება. 
## აღწერა
ძორაგეტის ჰიდროელექტროსადგური წარმოადგენს მდინარის ტიპის ჰიდროელექტროსადგურს, რომელსაც აქვს კაშხალი. ამ ტიპის ჰესის კაშხალი ვერ იტევს დიდი რაოდენობით მოცულობა წყალს, ამიტომაც მის წყალსაცავს აუზს უწოდებენ. წყალი წყალსაცავიდან მიედინება თხრილში, რომლის დიამეტრი 1.300 მმ-ია . ვინაიდან ელექტროენერგიის რაოდენობა წყლის ნაკადის პირდაპირ პროპორციულია, წარმოქმნილი ელექტროენერგიის რაოდენობა დამოკიდებულია დინებაზე და განსხვავებულია წლიდან წლამდე. 2013 წელს გამომუშავებული ელექტროენერგიის რაოდენობა იყო 76.26 გიგავატი საათში, 2014 წელს კი მხოლოდ 69.23 გვტ საათში, 2015 წლის ნოემბერში გამომუშავებული ენერგია უკვე 81.63 გიგავატს შეადგენდა. ტურბინის რეგულირება ხდება სხვადასხვა ნაკადის სიჩქარეზე და ზეწოლაზე. ტურბინა ბრუნავს შემომავალი წყლის წნევისა და მოცულობის გამო. ჰესს აქვს სამი გენერატორი, რომლებიც ტურბინას უკავშირდებიან, ხოლო როდესაც ტურბინა ტრიალებს, ხდება ენერგიის გენერირება. შედეგად, გენერატორები ტურბინიდან მიღებულ მექანიკურ ენერგიას ელექტრო ენერგიად აქცევენ. ჰესთან ახლოს განლაგებულია გადამცემი ხაზები, რაც უზრუნველყოფს ელექტროენერგიის გადატანას ჰიდროელექტროსადგურიდან რეგიონებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჰიდროელექტროსადგურები სომხეთში
*ჰიდროენერგია 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ჰიდროელექტროსადგურები
ადიღეს დროშა

ადიღეს რესპუბლიკის ეროვნული დროშა არის მართკუთხა მწვანე ფერის, დამტკიცდა 1992 წლის 24 მარტს (ქსოვილის ფერი მუქი მწვანე იყო, აკვამარინის ფერის მსგავსი). თანამედროვე პერიოდში, აკვამარინის ფერი შეიცვალა შედარებით ღია მწვანით, რომელიც ასოცირდება ისლამურ რელიგიასთან. დროშაზე გამოსახულია სამი ოქროსფერი ისარი (სამი ისარი ასევე უკავშირდება მჭედელთა ღმერთს) და თორმეტი ოქროსფერი ვარსკვლავი. სამივე ისრის წვერო მიმართულია ზევით, ხოლო თორმეტი ვარსკვლავიდან სამი განლაგებულია ისრების თავზე ჰორიზონტალურად, დანარჩენი ცხრა კი მათ თავზე ქმნის თაღს, ცხრა ვარსკვლავიდან პირველი და მეორე ვარსკვლავები, დანარჩენებთან შედარებით სხვა ვარსკვლავებთან უფრო დაშორებულნი არიან. მწვანე ფერის RGB არის 5 63 13, ხოლო ოქროსფერი ფერის RGB არის 189 166 98. დროშის სიგანის სიგრძესთან თანაფარდობა 1:2-ის ტოლია.

ადიღეს რესპუბლიკამ 2013 წლის 1 აგვისტოს მიიღო კანონი (ადიღეის რესპუბლიკის № 231 კანონის 3 – ე მუხლი“), რის შედეგადაც 25 აპრილის თარიღი დღესასწაულის დღედ დაწესდა და ამ დღეს ადიღელები აღნიშნავენ რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშის დღეს.

დროშა დამოუკიდებელი ჩერქეზეთისათვის (რის შექმნასაც ცდილობდა დიდი ბრიტანეთი, როგორც კავკასიის ომში დამოუკიდებელი ჩერქეზეთის სიმბოლოს) შექმნა დიდი ბრიტანეთის რეზიდენტმა დევიდ ურკვარტმა (1805-1877) 1836 წელს.
 ეს დროშა გამოიყენებოდა აგრეთვე მეორე მსოფლიო ომის დროს პროგერმანული ჩრდილოეთ-კავკასიის ლიგის მიერ.

მწვანე ფერი დროშაზე, წარმოადგენს კავკასიის ტყეებსა და მცენარეებს. თორმეტი ვარსკვლავი სიმბოლოა ადიღეს ცალკეული ტომების, რკალის შიგნითა ცხრა ვარსკვლავი სიმბოლოა ადიღეს ცხრა არისტოკრატიული ტომის, განსხვავებით სამი ჰორიზონტალური ვარსკვლავისგან, რომლებიც სიმბოლურად წარმოადგენენ სამ დემოკრატიულ ტომს. ისრები მშვიდობის სიმბოლოა. ისრებისა და ვარსკვლავების ოქროსფერი ფერები წარმოადგენს მარცვლეული კულტურების და ხორბლის უხვ მოსავალს.

ეს დროშა ასახავს და აცოცხლებს ჩერქეზი ერის ერთობას ჩერქეზეთში, ეს ეხება არამარტო, ადიღეს რესპუბლიკაში მცხოვრებ ჩერქეზებს, არამედ ამ ყველაფერს აქვს მასშტაბური სახე, ასევე ეხება ყაბარდო-ბალყარეთში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში, სტავროპოლის მხარეში, ჩრდილოეთ ოსეთსა და კრასნოდარის მხარის სამხრეთ ნაწილში მცხობრებ, დამატებით მცირე ადიღეურ ჯგუფებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰერალდიკის სახელმწიფო საბჭო
* «Закон Республики Адыгея (#90) О государственных символах Республики Адыгея»
* Герб Адыгеи 

## სქოლიო
კატეგორია:ადიღე
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
თანამედროვე ფსიქოლოგიის განვითარება

**თანამედროვე ფსიქოლოგიის განვითარებაში** გადამწყვეტი როლი ვილჰელმ ვუნდტმა შეასრულა, რომელმაც 1879 წელს ლაიპციგში ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის პირველი ლაბორატორია დააარსა. ლაბორატორიის გახსნის შემდეგ ვუნდტმა ფსიქოლოგიის სტუდენტების აღზრდა დაიწყო, მისმა მოწაფეთა დიდმა რაოდენობამ შემდეგ თავიანთ სამშობლოში დააარსა მსგავსი ლაბორატორიები. 

რადგან ფსიქოლოგია დამოუკიდებელ დისციპლინად ჩამოყალიბდა, ჩრდილოეთ ამერიკის მრავალ უნივერსიტეტში ფსიქოლოგიური ლაბორატორიები გაჩნდა: პირველი მათგანი – ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, 1883 წელს. ამ ადრეულ ლაბორატორიას ვუნდტის გავლენა ეტყობოდა. მაგალითად, ედუარდ ტიტჩენერი, ვუნდტის მოწაფე, ერთ-ერთი პირველი ფსიქოლოგი იყო აშშ-ში, რომელმაც 1892 წელს კორნელის უნივერსიტეტის ლაბორატორია დააარსა. თუმცა, დაახლოებით ამავე დროს, ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფილოსოფოსიის ახალგაზრდა პროფესორმა, რომელიც მედიცინას სწავლობდა და ლიტერატურა და რელიგია აინტერესებდა, წმინდა ამერიკული ხედვა შეიმუშავა. 

უილიამ ჯემსმა, დიდი რომანისტის, ჰენრი ჯემსის ძმამ, ორ ტომად გამოსცა „ფსიქოლოგიის საფუძვლები“ (1890-1950), რომელიც, მრავალი ექსპერტის აზრით, ყველაზე მნიშვნელოვანი ფსიქოლოგიური ნაშრომია. მალევე, 1892 წელს, ჰ. სტენლი ჰოლმა ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაცია დააარსა.

1900 წლისთვის ჩრდილოეთ ამერიკაში 40-ზე მეტი ფსიქოლოგიური ლაბორატორია ფუნქციონირებდა.

## ლიტერატურა 
* ზიგმუნდ ფროიდი, „ფსიქოლოგია და ცხოვრება“, გვ. 9-10.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფსიქოლოგიის განვითარება  

კატეგორია:ფსიქოლოგია
მინგეჩაურის კაშხალი

**მინგეჩაურის კაშხალი** (*მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგური*, *მინგაჩაურჰესი*) — უდიდესი ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ კავკასიაში, აზერბაიჯანში, ახლოს ქალაქ მინგეჩაურთან. კომპლექსის სიმაღლე არის - 81 მ, სიგანე 16 მეტრი, სიგრძე 1550 მ, მოიცავს 605 კმ2-ს  და მისი მოცულობაა 15.7 კუბური კილომეტრი. 

## ისტორია
1927 წელს საბჭოთა კავშირის შრომისა და თავდაცვის საბჭომ, სპეციალური კომისია გაგზავნა სოფელ მინგეჩაურში. ამ კომისიის გაგზავნის მიზანს წარმოადგენდა კაშხლის აშენება, რომლის სიმაღლე დაახლოებით 28 მ უნდა ყოფილიყო.ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შესახებ გადაწყვეტილება მიიღეს 1939 წელს სსრ კავშირის „ВКП(б)“-ს მე -18 სხდომაზე. 

სპეციალური კომისიის წევრებმა მოამზადეს პროექტი ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის შესახებ, რომლის თანახმად, მუშაობა დაიწყო ქედის ძირში. მაგრამ, სამუშაოები შეწყდა და განაახლეს მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ. 1945 წლის ზაფხულში ბოლშევიკთა გაერთიანების საკავშირო კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის ლიდერებმა და სსრ კავშირის სახალხო კომისართა საბჭოს წევრებმა მიიღეს გადაწყვეტილება, რომლის თანახმადაც უნდა გაეგრძელებიათ მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა.მინგეჩაურის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის გამო, უამრავი ადამიანი ჩამოიყვანეს აზერბაიჯანის სხვადასხვა რეგიონებიდან. სულ 20 000 ადამიანი მონაწილეობდა ელექტროსადგურის მშენებლობაში. დაახლოებით 10,000 გერმანელი სამხედრო ტყვე ჩაერთო 1940-იანი წლების ბოლოსკენ. მასთან მდებარე წყალსაცავიდან წყალი მიეწოდება ზემო ყარაბაღსა და ზემო შირვანის არხებს, რომლებიც ქვეყნის მიწების დაახლოებით 2 500 000 ჰექტრის მორწყვას უზრუნველყოფს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*მინგეჩაურის წყალსაცავი

## ლიტერატურა
* Краткая географическая энциклопедия, Том 3/Гл.ред. Григорьев А. А. М.:Советская энциклопедия — 1962, 580 с. с илл., 19 л. Карт
* Юсифов Н. Гасанов Г. Реструктуризация и приватизация в электроэнергетике Азербайджанской Республики, 2003
* Алиев Р. Исмаилова Г. «Зелёная экономика» в Азербайджанской Республике: предпосылки и направления развития, ж. «Науковедение», 2015 Том 7, № 6

## რესურსები ინტერნეტში
* Mingəçevir Haqqında 
* Официальный сайт Министерства Энергетики Азербайджанской Республики
* Официальный сайт Министерства Экономики Азербайджанской Республики

## სქოლიო
კატეგორია:კაშხლები
კატეგორია:ჰიდროტექნიკური ნაგებობები
აბო თბილელის ქუჩა

**აბო თბილელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); გია აბესაძის ქუჩიდან პურის მოედნამდე. აღნიშნულია ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე.  1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დიდი მრუდე ქუჩა (მოიცავდა ჰოვანეს თუმანიანის ქუჩასაც). 1900 წელს ქუჩის ნაწილს, აბასაბადის მოედნიდან (ახლანდელი ლადო გუდიაშვილის მოედანი) პურის მოედნამდე,  ბორის შელკოვნიკოვის სახელი დაერქვა, 1922 — მარსელ კაშენის, 1990 — აბო თბილელის. ქუჩაზე შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
თიურქაქერანი

**თიურქაქერანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 1,170 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
უზიუმჩიულიუქი

**უზიუმჩიულიუქი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.

2015 წლის 25 ივნისს სოფელს ბუნებრივი გაზის მიწოდება აღუდგა.

## სქოლიო
კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
ველადი

*ველადი*' () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
არკადი ნაიდიჩი

**არკადი ნაიდიჩი **(; დ. 25 ოქტომბერი, 1985, რიგა, ლატვიის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — აზერბაიჯანელი (2015 წლიდან) ჭადრაკის გრანდმასტერი, რომელიც მანამდე ლატვიას (2005 წლამდე) და გერმანიას (2005-2015 წლებში) წარმოადგენდა.

## კარიერა
1995 წელს მან მოიგო ევროპის 10-წლამდელთა ჩემპიონატი ჭადრაკში, ვერდენში.

ნაიდიჩმა 2005 წელს დორტმუნდის სპარკასენის ტურნირში გაიმარჯვა. რეიტინგით მან ყველასათვის ნაცნობ ისეთ მოთამაშეებს გადაუსწრო, როგორებიც არიან: ლეოკ ვან ველი, ვესელინ ტოპალოვი, პიტერ სვიდლერი, ვლადიმირ კრამნიკი, მაიკლ ადამსი და პიტერ ლეკო. 2007 წელს მოიგო ბედ „კონიგსხოფენში“ ჩატარებული გერმანიის ეროვნული ჩემპიონატი.

2011 წელს მან მოიგო მე-15 საერთაშორისო „ნეკარ“-ის ღია ტურნირი, 8½/9 ანგარიშით. ამ მიღწევამ მას საშუალება მისცა გადაელა 2700 „Elo“-ს სარეიტინგო ნიშანი. ამავე წელს, არკადი ნაიდიჩმა გერმანიის მთავარ გუნდში ითამაშა და გუნდთან ერთად პროტო კარასში ჩატარებულ ევროპის გუნდური ჭადრაკის ჩემპიონატში ოქროს მედალი მოიპოვა.

ნაიდიჩმა მოიგო „გრანდმასტერი ჯგუფი B“ ტატა სტილის საჭადრაკო ტურნირზე (2013 წელს). 2014 წლის აგვისტოშო, არკადი ნაიდიჩმა შავი ფიგურებით მოუგო მსოფლიო ჩემპიონ მაგნუს კარლსენს. მან ჩემპიონის წინააღმდეგ, 41-ე ჭადრაკის ოლიპიადაზე (ტრომსეში), გერმანიის გუნდის პირველ დაფაზე ითამაშა. შემდეგ თვეში ნაიდვიჩმა მოიგო ბადენ-ბადენში ჩატარებული ტურნირი, სახელად „გრენკე ჭადრაკის კლასიკა“. ამავე წლის დეკემბერში მან ციურიხის საშობაო ღია ტურნირი 38-ე ადგილით დაასრულა.

2015 წლის იანვარში, ბაზელის ჭადრაკის ფესივალში, იგი 1-5 მასტერს შორის მოხვდა: ალექსანდრე დონჩენკოსთან, ედუარდო იტურიზაგასთან, მათიას დანთან და მილოს პავლოვიჩთან; მან ტურნირი საუკეთესო „თაიბექ ქულით“ მოიგო.

2015 წლის ივლისში არკადი ნაიდიჩი აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაციას შეუერთდა. 2015 წლის 30 დეკემბერს მოიგო ციურიხის საშობაო ტურნირი (ზედიზედ მეორედ). 6 დღის შემდეგ, მან აგრეთვე ზედიზედ მეორედ მოიგო ბაზელის ჭადრაკის ფესტივალი.

## პირადი ცხოვრება
მას ჰყავს სამი და: ირინა (1986), ევგენი (1987) და მარია (1988). ყველა მისი და ასევეე ჭადრაკის მოთამაშეა. 2014 წლის ოქტომბერში არკადი ნაიდიჩიმ იქორწინა უკრაინელ-ისრაელ ჭადრაკის მოთამაშე იულია შვაიგერზე. ამჟამად, იგი ოჯახთან ერთად ბაქოში ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Arkadij Naiditsch's official website 
*
*Arkadij Naiditsch  chess games and profile at Chess-DB.com
*Arkadij Naiditsch chess games at 365Chess.com
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
ვიი (ლენქორანი)

**ვიი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
ქორწილი (ფილმი)

***„ქორწილი“*** — 1964 წელს მიხეილ კობახიძის სადიპლომო ფილმი, მოკლემეტრაჟიანი სატელევიზიო მხატვრული ფილმი, კომედია. ფილმმა ობერჰაუზენის მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე სამი პრიზი მიიღო (ფესტივალის მთავარი პრიზი, კინოჟურნალისტთა ასოციაციის პრიზი, „საერთაშორისო ევანგელისტური კინოცენტრის პრიზი"). 

## სიუჟეტი
left|მინი|300 პქ|ნაწყვეტი ფილმიდან „ქორწილი“

სამსახურისკენ ავტობუსით მგზავრობისას ვაჟი გოგოს შეამჩნევს, რომელიც მოეწონება. უკანა გზაზე ვაჟი და გოგო ერთ ავტობუსში, გვერდიგვერდ სხედან და მგზავრობენ. ვაჟი გოგოს კონსერვატორიაში, ორღანის კონცერტზე გაყვება და სახლამდე მიაცილებს, როდესაც მას ფანჯრიდან გოგოს დედა შეამჩნევს და ბინოკლით დააკვირდება. ვაჟი გაიცნობს გოგოს და მოეჩვენება, რომ გოგოსაც მოეწონა. როდესაც ვაჟი გოგოსთვის სიყვარულის ახსნას გადაწყვეტს და თაიგულით ხელში გოგოს სახლთან მიდის, გოგო სახლში, ახალშეუღლებულ ქმართან და სტუმრებთან ერთად, პატარძლის სამოსში გამოწყობილი საქორწილო სუფრისთვის ემზადება. ვაჟი კედლის ნიშაში ემალება და საქორწილო მაკრიონთან შეხვედრას თავს ირიდებს. კამერა ჩერდება ვაჟის სახეზე, რის შემდეგაც ვაჟი ყვავილებით ხელში ენერგიული ნაბიჯით მიუყვება დაღმართს. 

## ფესტივალები და პრიზები
* სატელევიზიო ფილმების I საკავშირო ფესტივალის პრიზი. ქალაქი კიევი. (1965).
* მოკლემეტრაჟიანი ფილმების II საერთაშორისო ფესტივალის მთავარი პრიზი; ფიარესის პრიზი;საერთაშორისო ევანგელისტური საზოგადოების კინოცენტრის „ინტერფილმის“ პრემია ქ. ობერჰაუზენი (1965).
*ახალგაზრდული ფილმების VI საერთაშორისო შეხვედრის ჟიურის დიდი პრიზი, კანი (1965).
*მოკლემეტრაჟიანი ფილმების V საერთაშორისო ფესტივალის პრემია, ქალაქი ბუენოს-აირესი (1966).
*ჟიურის სპეციალური პრიზი, „ფიპრესის“ პრიზი, ობერჰაუზენის (გფრ) მოკლემეტრაჟიანი ფილმების საერთაშორისო კინოფესტივალი (1966).

## რესურსები ინტერნეტში
* ფილმი სრულად 
## სქოლიო
კატეგორია:1964 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:მიხეილ კობახიძის ფილმები
სოფლის მეურნეობა სომხეთში

ბაზრობაზე იყიდება  ალუბალი, ლეღვი, მსხალი, ატამი და ვაშლი]]
**სოფლის მეურნეობა სომხეთში**    — სომხეთის ეკონომიკის ერთ-ერთი მთავარი დარგია. ქვეყანას აქვს 2,1 მილიონი ჰექტარი სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთები, ქვეყნის მიწის ფართობის 72%. ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი მთის საძოვრებია, ხოლო სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ნაკვეთები 480 000 ჰექტარია, აქედან 452 900 ჰექტარი სახნავი მიწებია, 27 300 ჰექტარი კი ბაღები და ვენახები. მათ ქვეყნის ფართობის 16% უკავიათ.  2006 წელს, მომუშავე პირთა 46% იყო დასაქმებული სოფლის მეურნეობაში, ხოლო სოფლის მეურნეობაში შედიოდა ქვეყნის მშპ-ს 21%.

## წარმოება
სოფლის მეურნეობა ძირითადად, სომხეთის არათანაბარ რელიეფის ხეობებსა და მთიანეთშია გავრცელებული,  მთის საძოვრები გამოიყენება პირუტყვის გამოსაკვებად. ნაყოფიერი ვულკანური ნიადაგი საშუალებას იძლევა, რომ გაშენდეს ხორბალი და ქერი. აგრეთვე საძოვრები განკუთვნილია ცხვრის, თხებისა და ცხენებისთვისაც. ხოლო ზეთისხილი იზრდება მდინარე არაქსის სუბტროპიკულ და ერევნის ჩრდილოეთით მდებარე ხეობებში, სადაც გვხვდება უმდიდრესი მეურნეობა. სომხეთი ასევე აწარმოებს ატამს, ნიგოზს და კომშს, ხოლო მისი კონიაკი მსოფლიო რეპუტაციით სარგებლობს.

მორწყვა მიწების უმეტესობისთვის საჭიროა, რაც განაპირობებს არხების აუცილებლობას. მორწყვის სისტემის მშენებლობა 1920-იან წლებში საბჭოთა რესპუბლიკის პირველ მთავარ სახელმწიფო პროექტებს შორის იყო. 1960-იანი წლებისთვის სახნავი მიწების რაოდენობა 20 პროცენტით გაიზარდა, პრესაბჭოურ პერიოდთან შედარებით. ფერმების უმეტესობას ელექტროენერგიაც ჰქონდა. ამ პერიოდში ქალები შეადგენდნენ სოფლის მეურნეობის სამუშაო ძალების დიდ ნაწილს. 1989 წლისთვის ყველა ფერმაში ერთად გამოიყენებოდა დაახლოებით 13,400 ტრაქტორი და 1900 კომბაინი. სხვა ყოფილი საბჭოთა კავშრის ქვეყნებისგან განსხვავებით, სომხეთი არ განიცდიდა რაიმე შეფერხებას მეურნეობაში ინვენტარის შემცირების სახით. 2006 წლისთვის სომხურ მეურნეობებში სულ 14,600 ტრაქტორი და 1700 კომბაინი გამოიყენებოდა.

2006 წელს სომხეთში წარმოებული იქნა 212 500 ტონა მარცვლეული, 539 500 ტ კარტოფილი, 915 000 ტ ბოსტნეული და ნესვი, 286 000 ტ ხილი და 201,400 ტ ყურძენი.  ყველა ეს მაჩვენებელი (მარცვლეულის გარდა) მნიშვნელოვან ზრდაზე მეტყველებს 1989 წელთან შედარებით, როდესაც სომხეთმა აწარმოა 200 000 ტ მარცვლეული, 266 000 ტ კარტოფილი, 485 000 ტ ბოსტნეული, 170 000 ტ ხილი და 119 000 ტ ყურძენი. 2006 წელს მეცხოველეობის წარმოება შეადგენდა 66 800 ტ ხორცს (ხოცვის წონა), 620 000 ტ რძესა და 464 მილიონ კვერცხს.  1989 წელს მეცხოველეობის შესაბამისი რიცხვი იყო 105 000 ტ ხორცი, 491 000 ტ რძე და  561,000 ტ კვერცხი, ანუ, მხოლოდ რძის წარმოება მნიშვნელოვნად გაიზარდა ადრინდელთან შედარებით.

## რესურსები ინტერნეტში
**Agriculture in the Black Sea Region* 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ეკონომიკა
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა ქვეყნების მიხედვით
ჰინუხელები

**ჰინუხელები** — თვითსახელწოდებაა ჰინოზი, ჰენოზე. ხუნძები მათ ჰენუკალს უწოდებენ. ჰინუხელები უნდა იყვნენ იოანე ბაგრატიონის მიერ მოხსენიებული ინხოელები. ჰინუხელები სამხრეთ-დასავლეთ დაღესტანში, საქართველოს ჩრდილოდასავლეთ საზღვრიდან (კახეთი, თუშეთი) რამდენიმე კილომეტრში ცხოვრობენ. 

## ისტორია
ჰინუხელების ტერიტორია მდინარე ანდის ყოისუს სამ პატარა მარჯვენა შენაკადზე მდებარეობს. ჰინუხელები, შეფასებითი მონაცემებით, 600 კაცის რაოდენობით არიან. დაახლოებით 25-30 ოჯახი საქართველოში ცხოვრობს. ჰინუხელების დემოგრაფიულ მდგომარეობაზე მძიმე გავლენა მოახდინა კავკასიის ომმა. ამ დროს სოფელი ჰინუხი საფუძვლიანად დაინგრა. XIX საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ჰინუხელების კომლთა რაოდენობა 26-მდე შემცირდა. მათ 1877 წლის ანტიკოლონიურ აჯანყებაშიც აქტიური მონაწილეობა მიიღეს. მისი ჩახშობის შემდეგ, ბევრი მათგანი თურქეთსა და ირანში გადასახლდა, სხვა ნაწილი კი რეპრესირებული და გაძევებული იქნა. 

ჰინუხელებს საუკუნის განმავლობაში საქართველოსთან სავაჭრო-ეკონომიკური კავშირები ჰქონდათ. სამხრეთით მათ ქართველები ესაზღვრებიან. დაღესტნელთაგან ჰინუხელების მეზობლები არიან კაპუჭელები (ბეჟტიელები), დიდოელები (ცეზები), ჰუნზიბელები.

## სოფლის მეურნეობა
ჰინუხელთა ძირითადი საქმიანობა მომთაბარე მეცხვარეობა იყო. ჰყავდათ თუშური ჯიშის ცხვარი. მოშენებული ჰყავდათ აგრეთვე მსხვილფეხარქოსანი საქონელი, თხა; მისდევდნენ მეცხენეობას. ტერასული ტიპის პატარა ნაკვეთებზე ქერი, შვრია, ფეტვი მოჰყავდათ. მისდევდნენ მონადირეობას, მეფუტკრეობას. შინამრეწველობისა და ხელოსნობის დარგებიდან აღსანიშნავია მაუდის, ფარდაგების, ტომრების, ხურჯინების, მოქსოვილი ჩექმების, წინდების, თექის დამზადება; მჭედლობა, შრომის იარაღებისა და ჭურჭლის დამზადება. შრომის სქესობრივ-ასაკობრივი დანაწილება მკაცრად იყო რეგლამენტირებული. განვითარებული იყო გაცვლითი ვაჭრობა. მამაკაცები გარესამუშაოზე დადიოდნენ. ბარში გადასახლებულები მემინდვრეობას, მებოსტნეობას და მებაღეობას მისდევენ. 

## ეროვნული სამოსი
ტანსაცმლის მასალას სოფელშივე ამზადებდნენ. თავსაბურავად ნახევრადსფეროსებრი და წაკვეთილი კონუსის ფორმის ფაფახი ჰქონდათ. ფეხსაცმლის ძირითად სახეს ფერადოვანი და ორნამენტირებული მოქსოვილი შალის ჩექმა წარმოადგენდა. მამაკაცების აუცილებელი ატირიბუტი ხანჯალი იყო, რომელიც ძვლის ან ვერცხლის ქარქაშში ჰქონდათ მოთავსებული. თავს იპარსავდნენ, წვერ-ულვაშს არა.

## რელიგია და ტრადიციები
ჰინუხელები მუსლიმი სუნიტები არიან. მაჰმადიანობა მათ გვიან  XVIII საუკუნის ბოლოს მიიღეს. ისლამს ჰინუხელთა შორის ხუნძები და კაპუჭელები ქადაგებდნენ. შემორჩენილია წარმართობის დროინდელი რწმენა-წარმოდგენები, რომლებიც მაგიის, წინაპართა კულტის, ანიმიზმის, ტოტემიზმის ამსახველნი არიან. ფართოდ აღნიშნავდნენ კალენდარულ დღესასწაულებსაც (პირველი ხნულის გავლება, ზამთრის დადგომა). ჰინუხელებისათვის სპეციფიკური იყო წეს-ჩვეულება, როდესაც ახალდაქორწინებულთა ინტიმური შეხვედრის წინ ნეფეს სახეს უჭვარტლავდნენ (უმურავდნენ). მხოლოდ ჰინუხელებმა იცოდნენ ახლადაბადებული ბიჭისათვის თავზე მჭიდრო შემოსაკრავის გამოყენება. ეს წესი XIX საუკუნის შუა ხანებამდე იყო შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012

კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:დაღესტანი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ჰუნზიბელები

**ჰუნზიბელები** — დასავლეთ დაღესტნის მთებში მცხოვრები ცეზური მოდგმის მცირერიცხოვანი ერი. ჰუნზიბელების თვითსახელწოდებაა ჰუნზალ. 

## ისტორია
ჰუნზიბელები ანთროპოლოგიურად დიდი ევროპეიდული რასის წინააზიური რასის კავკასიონური ვარიანტის წარმომადგენლები არიან. ჰუნზიბური ენა კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნური ჯგუფის ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ქვეჯგუფში შედის. ჰუნზიბელებში გავრცელებულია აგრეთვე: ხუნძური, რუსული, ქართული ენები. 

ბევრმა მეზობელი ხალხების: დიდოელების, კაპუჭელების და ჰინუხელების ენებიც იცის. ჰუნზიბური ენა უდამწერლობო ენაა. სადამწერლობო ენა მათთვის ხუნძურია. ჰუნბიზელების რაოდენობის განსაზღვრა XX საუკუნეში ერთობ ძნელია, რადგან მათ ხან ხუნძებს და ხანაც კაპუჭელებს მიაკუთვნებდნენ. უკანასკნელი პერიოდის საენციკლოპედიო და ინტერნეტის მონაცემებით, ჰუნზიბელების რაოდენობა რუსეთის ფედერაციაში 1,35 ათას კაცს უთანაბრდება, საერთო რაოდენობას კი 1,7 ათას კაცს ანგარიშობენ.

## სამეურნეო ყოფა
აღსანიშნავია, რომ ჰუნზიბელების ძირითადი სამეურნეო საქმიანობა მესაქონლეობა (უმთავრესად მომთაბარე მეცხვარეობა), მიწათმოქმედება და ხელოსნობა იყო. მისდევდნენ მონადირეობასაც. სახვნელი ნაკვეთები ძირითადად ფერდობებზე ჰქონდათ შეფენილი, იშვიათად ტერასებიც ჰქონდათ. მოჰყავდათ ქერი, ჭვავი, შვრია, ფეტვი. განვითარებული იყო მატყლის დამუშავება (მაუდი, ქეჩა, ფეხსაცმლის ქსოვა, ფარდაგები, ხურჯინები), მჭედლობა, ხისა და ქვის დამუშავება. საჯდომ და საჭაპანო ტრანსპორტად ძირითადად ცხენს, იშვიათად, სახედარს იყენებდნენ. 

ჰუნზიბელები ტანსაცმლის ყველა მასალას სოფელში ამზადებდნენ. მათი საკვები ძირითადად ფქვილის, ხორცისა და რძისაგან მზადდებოდა. 

## რელიგია და ტრადიციები
ჰუნზიბელები მუსლიმი-სუნიტები არიან. აღნიშნავდნენ რელიგიურ და კალენდარულ დღესასწაულებს. შემოდგომასა და ზამთარში სქესობრივი და ასაკობრივი ნიშნით მამაკაცებსა და ქალებში გავრცელებული იყო გასართობი და სამხიარულო შეკრებები ე. წ. საქმის საღამოები. ზეპირი ხალხური შემოქმედება მშობლიურ და ხუნძურ ენებზე ჰქონდათ. ჰუნზიბელ მკურნალებს მრავალი ავადმყოფობის დიაგნოსტირება და მკურნალობა შეეძლოთ. შემორჩენილია ტრადიციული რწმენა-წარმოდგენები. იცოდნენ ხარების გამოყვანის ანუ პირველი ხნულის გავლების დღესასწაული, რაც კოლექტიური ტრაპეზით, დოღით, სირბილში შეჯიბრითA და ჭიდაობით მთავრდებოდა. ზამთრის დადგომასაც 20-21 დეკემბერს სადღესასწაულო ვახშმით, მილოცვით, ხუმრობით, კოცონის ანთებით და მასზე გადახტომით, გადაცმული ახალგაზრდების მსვლელობით აღნიშნავდნენ. ასევე დღესასწაული იყო ნაკელის მინდორში გატანა და სხვ. 

## ლიტერატურა
* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012

კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:დაღესტანი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
სპორტი სომხეთში

**სპორტი სომხეთში**— მრავალფეროვანია. პოპულარულ სპროსტის სახეობებია: ფეხბურთი, კალათბურთი, ფრენბურთი და ჰოკეი. გარდა ჩამოთვლილი სახეობებისა, ქვეყანას ოლიმპიადაზე საკუთარი წარმომადგენლები ჰყავს: კრივში, ჭიდაობაში, ძალოსნობაში, ძიუდოში, ტანვარჯიშში, დაივინგში, ცურვასა და სროლაში.

### მხატვრული ტანვარჯიში
სომხეთს საბჭოთა პერიოდში, მხატვრულ ტანვარჯიშში, მრავალი ოლიმპიური ჩემპიონი ჰყავს აღზრდილი. მათ შორის არიან: ჰრანტ შაჰინიანი, ალბერტ აზარიანი და ედუარდ აზარიანი. სომეხი ტანმოვარჯიშეების ასეთმა წარმტებებმა ელი შეუწყო ქვეყანაში სპორტის სახეობის პოპულარობას.

ქვეყნის დედაქალაქ ერევანს აქვს მრავალი სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული სამხატვრო ტანვარჯიშის სკოლა. მათ შორისაა: ალბერტ აზარიანის სკოლა, რომელიც 1964 წელს გაიხსნა და ჰარანტ შაჰინიანის სკოლა 1965 წელს გაიხსნა.

### ფუტსალი
ფუტსალი ძალიან პოპოლარული სპორტის სახეობაა სომხეთში. ბევრ კომპანიას, ისევე როგორ უნივერსიტეტებს, ჰყავთ საკუთარი ფუტსალის გუნდები, რომლებიც სომხეთის ფუტალის ლიგაში მონაწილეობენ. ამჟამად სომხეთის ფუტსალის ლიგა 8 გუნდს მოიცავს. ეს გუნდები წარმოადგენილები არიან შემდეგი ქალაქების მიერ: ერევანი, გიუმრი, ვანაძორი, კაპანი და ალავერდი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ministry of Sport and Youth Affairs
* National Olympic Committee of Armenia
* Armenian Athletic Federation
* Armenia Basketball at Eurobasket.com
* Armenian Chess Federation
* Pan-Armenian Games 
* BBC iPlayer - Armenia: the cleverest nation on earth
* Famous Armenian Sportspeople 

## სქოლიო
კატეგორია:სპორტი
პარაგლაიდინგი აზერბაიჯანში

**პარაგლაიდინგი აზერბაიჯანში** საკმაოდ ახალგაზრდა სპორტის სახეობაა. მიუხედავად იმისა, რომ აზერბაიჯანს მდიდარი სპორტული მემკვიდრეობა აქვს, 2000-იანი წლების დასაწყისში საჰაერო სპორტის სახეობაზე ქვეყანაში ცოტა რამ იყო ცნობილი. თავდაპირველად ამ სპორტის სახეობის განვითარებას რამდენიმე პარშუტისტი და უცხოელი მოკლევადიანი ვიზიტორები ცდილობდნენ, თუმცა მათ წარმატებას ვერ მიაღწიეს. 2015 წლისთვის საზოგადოება მოიცავდა 20 მფრინავს, რომელშიც RockStone-ის, Gilavar-ის,  Climb Club-ისა და CanFly-ის კლუბის წევრები შედიოდნენ. მფრინავებს ევალებათ, რომ დაიცვან „Fédération Aéronautique Internationale“-ის უსაფრთხოების ძირითადი მოთხოვნები და ეთიკის ნორმები.

## ისტორია
აზერბაიჯანის ერთ-ერთი პირველი პარაგლაიდისტი მფრინავი იყო ჰუსეინგულუ ბაგიროვი. მან ქვეყანაში შემოიტანა ყველა საჭირო აღჭურვილობა, იპოვა გამოცდილი ტრენერი საზღვარგარეთიდან და პირველი რეალური მიღწევები მოახდინა ჰაერში.

მოგვიანებით, აზერბაიჯანში შეიქმნა ორგანიზაცია სახელად FAIREX, რომლის მიზანსაც აზერბაიჯანში სამთო და საჰაერო სპორტის განვითარება წარმოადგენდა.

2012 წელს ახალი სპორტი სახეობის გავრცელებისა და დამკიდრების მიზნით, FAIREX-მა რუსეთიდან ჩამოსულ გამოცდილ ინსტრუქტორთან ერთად ღია ვარჯიში ჩაატარა. ამ მოვლენამ აზერბაიჯანის ახალგაზრდა მოსახლეობაში ძალიან დიდი ინტერესი გამოიწვია. სამწუხაროდ, ყველა მათგანმა ფენა ვერ შეძლო, თუმცა მათ ამ ღონისძიებით შეძლეს და დაინტერესებულ პირებს სპორტის ეს სახეობა შეაყვარეს. დაინტერესებული ადამიანებიდან ზოგიერთი კლდეზე მცოცათვთა და მთამსვლელთა კლუბიდან, როკსთოუნიდან იყო. მომდევნო რამდენიმე თვის განმავლობაში „როკსთოუნის“ აქტიურმა წევრებმა ხალხის ის ნაწილი შეკრიბეს, რომლებსაც ფრენა სურდათ და ჰლანდიელი პილოტ-ინსტურტორთან ერთად სავარჯიშო ფრენები ჩაატარეს. განვითარება იმდენად სწრაფი და აქტიური იყო, რომ 2013 წლის ივლისში, FAIREX-ის მხარდაჭერით, აზერბაიჯანი კავკასიაში გახდა პირველი ქვეყანა, სადაც საერთაშორისო პარაგლიდინგის ფესტივალი ჩატარდა (*2013 OPEN AIR PARAGLIDING FESTIVAL*) აზერბაიჯანელი მფრინავების გარდა ფესტივალის მონაწილენი იყვნენ: ნიდერლანდებიდან, საქართველოდან, სამხრეთ აფრიკიდან და ბელგიიდან.

ფესტივალიდან დაახლოებით ერთი წლის შემდეგ აზერბაიჯანს 25 B დონის მფრინავი ჰყავდა.

აზერბაიჯანის პილოტებს შორის არიან: ალექს ზაკუბლაკი, ნანა ნაბიიევა, ფირუზ ტაჰიროვი, ზია კასიმოვი, ნურან აბასოვი, ჯამალ კაშკაი, ნიკოლაი ზაკობლოკი, ფიდან მამედოვა და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პარაგლაიდინგი
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
ბელგრადის ნიკოლა ტესლას აეროპორტი

**ბელგრადის ნიკოლა ტესლას აეროპორტი** () ასევე ცნობილია, როგორც **ბელგრადის აეროპორტი** (), ან **სურჩინის აეროპორტი** (). — საერთაშორისო აეროპორტი ქალაქ ბელგრადში. მდებარეობს ბელგრადის სურჩინის თემში. ქალაქიდან 18 კილომეტრის დაშორებით. 

სახელწოდება მიიღო 2006 წელს სერბული წარმოშობის ამერიკელი ფიზიკოსის, ინჟინერისა და გამომგონებლის ნიკოლა ტესლას პატივისცემის ნიშნად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებგვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის აეროპორტები
ფეხბურთი სომხეთში

**ფეხბურთი სომხეთში** ( *futbol* or *votnagndak* ) ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა.

2014 წლის აგვისტოს მდგომარეობით, სომხეთის საფეხბურთო ნაკრები ფიფას მსოფლიო რეიტინგში 36-ე ადგილზე იმყოფებოდა. 1991 წელს, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სომხეთს ჰყავს საკუთარი ეროვნული ასოციაცია, რომელიც მონაწილეობს ფიფას ყველა შეჯიბრში (უფროსი, ახალგაზრდული და ქალთა ფეხბურთი). FC არარატი ერევანი საბჭოთა კავშირის უმაღლესი ლიგის ერთ-ერთი წამყვანი გუნდი იყო, რომელიც ხშირად თამაშობდა ევროპულ საკლუბო შეჯიბრებებში.

უამრავმა სომეხმა მოთამაშემ ითამაშა სსრკ-ის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში; მათ შორის არიან ხორენ ოგანესიანი რომელმაც 1982 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატზე ითამაშა და, 1960-იან წლებში, ედუარდ მარკაროვი. მოგვიანებით მარკაროვი საბჭოთა კავშირის ახალგაზრდული გუნდის მწვრთნელის ასისტენტი გახდა. აგრეთვე აღსანიშნავია ის, რომ იგი 1991 წლის ფიფას მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე პორტუგალიის სამწვრთნელო შტაბის ნაწილს წარმოადგენდა (პორტუგალიამ ეს ჩემპიონატი მე-3 ადგილით დაასრულა).

## ისტორია
### ადრეული პერიოდი (1920-იან წლებამდე)
XX საუკუნის დასაწყისში დაარსდა პირველი სომხური საფეხბურთო კლუბები კონსტანტინოპოლში, სმირნაში და ოსმალეთის იმპერიის ბევრ სხვა ქალაქში.

პირველი თამაში სომეხ და თურქულ გუნდებს შორის 1906 წელს დაფიქსირდა. სომხური კლუბი, სახელწოდებით *Balta-Liman* შემდეგ გალათასარაის შეხვდა. მოგვიანებით, *Balta-Liman* დაიშალა და შეიქმნა ორი ახალი კლუბი: *არაქსი* და *ტორკი*.

### საბჭოთა პერიოდი
საბჭოთა სომხეთის საფეხბურთო გუნდების უძველესი ჩანაწერები ჩნდება 1926-1927 წლებში, თბილისში ტრანსკავკასიური ჩემპიონატის მოწყობის პერიოდში. ჩემპიონატში სამხრეთ კავკასიის სამი ქვეყანა მონაწილეობდა: სომხეთი, აზერბაიჯანი და საქართველო.

სომხეთში პირველი პროფესიონალური კლუბი 1935 წელს დააარსა სახელად სპარტაკი და მოგვიანებით მას არარატი ეწოდა. აღსანიშნავია FC არარატი ერევანის მიერ მოგებული 1973 წლის საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი და თასი. FC არარატმა აგრეთვე მიაღწია 1974–75 წლების ევროპის თასის მეოთხედფინალს, თუმცა საბოლოოდ ჩემპიონთან, ფრანც ბეკენბაუერის მიუნხენის ბაიერნთან დამარცხა. სომხეთში პირველ სტადიონს კლუბის მსგავსად სპარტაკი დაარქვეს. იგი შენდა 1920-იანი წლების ბოლოს, ახლანდელი ერევნის ცირკის წინ.

1958 წელს, ქალაქ გიუმრიში (იმჟამად ლენინაკანი) დაარსდა კლუბი FC შირაკი რომელიც 1991 წლამდე, ანუ სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე, საბჭოთა პირველ ლიგაშI ასპარეზობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სპორტი
გულუა

საკუთარი სახელი **გულუა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაკურ გულუა — ქართველი პოლიტიკოსი
* გია გულუა — ქართველი პოლიციის გენერალ-მაიორი
* დავით გულუა — ქართველი სამხედრო ოფიცერი
* მიხეილ გულუა — ქართველი ინჟინერ-არქიტექტორი
ჭიდაობა სომხეთში

**ჭიდაობას სომხეთში** ღრმა ისტორიული ფესვები აქვს. ჭიდაობა სომხეთის მაღალმთიან რეგიონებში უძველესი დროიდან არსებობდა. სომხებს აქვთ ჭიდაობის საკუთარი ვარიანტი, რომელსაც კოხს უწოდებენ. დაფიქსირებულია, რომ 281 წელს ჩატარებული ძველი ოლიმპიური თამაშები ჭიდაობაში, სომხეთის მეფე ტირიდატეს III-მ მოიგო. საბჭოთა პერიოდიში, სომხეთში, ჭიდაობა გახდა ერთ – ერთი ყველაზე პრაქტიკული სპორტის სახეობა და 1991 წელს, ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგაც ასეთივედ დარჩა. ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში, საერთაშორისო შეჯიბრებებში, სომეხმა სპორტსმენებმა მრავალ წარმატებას მიაღწიეს. ბევრი მათგანი გახდა მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონი, როგორც ბერძნულ-რომაულ, ისე თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში. სომხეთის 15 ოლიმპიურ მედალისტს შორის ნახევარზე მეტი სწორედ მოჭიდავეები არიან.

## ისტორია
### კოხი
კოხი () ანუ სომხეთის ჭიდაობის ეროვნული სახეობა ცნობილია ადრეული შუა-საუკუნეებიდან. იგი მიჩნეულია ჭიდაობის ერთ-ერთ უჭველეს ფორმად.

ჩვეულებრივ, კოხის ერთი ბრძოლა 5-10 წუთი გრძელდება. კოხის ბრძოლებს ხშირად თან ახლავს სომხეთის ხალხური მუსიკა და მის დაწყებამდე მოჭიდავეების მიერ შესრულებული ხალხური ცეკვა.

### დამოუკიდებელი სომრეთი
სომხეთის თავისუფალი ჭიდაობის ფედერაცია და ბერძნულ-რომაული ჭიდაობის ფედერაცია დაარსდა 1992 წელს; 1996 წელს ფედერაციები ერთმანეთს შეუერთდნენ და საბოლოოდ სომხეთის ჭიდაობის ფედერაცია ჩამოყალიბდა. სწორედ ეს ორგანიზაცია არის სპორტის ეროვნული მმართველი ორგანო ქვეყანაში. სომხეთის ოლიმპიური კომიტეტის მდივნის, რაზმიკ სტეპანიანის თქმით, 2009 წლის მდგომარეობით, ქვეყანაში იყო 25 ჭიდაობის სკოლა, 104 მწვრთნელი და 7,454 სპორტსმენი.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის სპორტი
ჭადრაკი სომხეთში

**ჭადრაკს სომხეთში** ადრეული შუა საუკუნეებიდან მოყოლებული თამაშობენ. იგი დღესდღეობითაც დიდი პოპულარობით სარგებლობს ქვეყანაში; ჭადრაკმა ფართო აღიარება მოიპოვა 1960-იან წლებში, როდესაც საბჭოთა სომეხმა დიდოსტატმა, ტიგრან პეტროსიანმა ჭადრაკის მსოფლიო ჩემპიონატი მოიგო. სომხეთი, ქვეყანა რომელშიც დაახლოებით 3 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს, დღესდღეობით ერთ-ერთი ყველაზე ძლიერი საჭადრაკო ქვეყანაა. 

ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სომეხთა ჭადრაკის ნაკრებმა მოიგო ევროპის გუნდური ჩემპიონატი (1999), მსოფლიო გუნდური ჩემპიონატი (2011) და ჭადრაკის ოლიმპიადა (2006, 2008, 2012). აგრეთვე, ქალთა ნაკრებმა 2003 წლის ევროპის ჩემპიონატზე გამარჯვება მოიპოვა. 2016 წლის თებერვლის მდგომარეობით, მისი საუკეთესო მოთამაშეთა საშუალო შეფასების მაჩვენებლით, სომხეთი მსოფლიოში მეშვიდე ადგილზეა.

2011–12 სასწავლო წლიდან მოყოლებული, სომხეთის ყველა საჯარო სკოლაში სასწავლო პროგრამის ნაწილად ჭადრაკის გაკვეთილი იქცა. არგვარად, ამ მოვლენამ სომხეთი აქცია პირველ ქვეყნად სადაც ჭადრაკის სწავლა სავალდებულო გახდა.

## სახელწოდება
მე-20 საუკუნის დასაწყისამდე, ჭადრაკი სომხურად ცნობილი იყო როგორც „čatrak“ (ճատրակ). დღეს ეს ტერმინი — გამოითქმის *ჯადრაგ* — მხოლოდ დასავლეთ სომხურ ენაზეა გამოყენებული. თანამედროვე აღმოსავლეთ სომხურ ენაში ჭადრაკი ცნობილია როგორც „šaxmat շახmat“ [ʃɑχmɑt]. იგი წარმოდგება რუსული „შახმატუ“-დან (шахматы), ხოლო თავად „შახმატუ“ წარმოსდგება სპარსული „âh mât“-უდან (شاه مات), რაც სიტყვასიტყვით "მეფეს დამარცხებას" ან "მეფე უმწეოას" ნიშნავს. ეს უკანასკნელი სპარსული ფრაზა ასევე წარმოადგენს ინგლისური „ჩექმეითის“ (Checkmate) ეტიმოლოგიას.

## დაწესებულებები
ჭადრაკის ეროვნული მმართველი ორგანო, სომხეთის საჭადრაკო ფედერაცია, 1927 წელს დაარსდა. 2004 წელს სომხეთის მომავალი პრეზიდენტი (მოცემულ დროს იგი თავდაცვის მინისტრი იყო), სერჟ სარქისიანი, ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტად აირჩიეს. იგი ამ პოსტს 2011 წლამე იკავებდა. ერთ დროს, სარქსიანმა განაცხადა "ჩვენ არ გვინდა, რომ ხალხმა სომხეთი მხოლოდ მიწისძვრის და გენოციდის გამო იცოდეს. ჩვენ გვირჩევნია იგი საკუთარი ჭადრაკით იყოს ცნობილი“. 

## მედია
1972 წელს გაგიუიკ ოგანეშენმა დააარსა ჟურნალი სახელად *ჭადრაკი სომხეთში* (Շախմատային Հայաստան Shakhmatayin Hayastan). იგი 1997 წლამდე ყოველთვიურად ქვეყნდებოდა, ხოლო შემდგომ პერიოდში იგი გახდა ყოველკვირეული ჟურნალი. 1972 წელს, სომხეთის საზოგადოებრივმა ტელევიზიამ ეთერში ახალი სატელევიზიო შოუ — *ჭადრაკი-64* გაუშვა (თავდაპირველად გადაცემის სახელს ჭადრაკის სკოლა წარმოადგენდა). აგრეთვე, ახლახან შეიქმნა ახალი სატელევიზიო შოუ, სახელად ჭადრაკის სამყარო, და მისი ნახვა პირველი ახალი ამბების შემდეგ არის შესაძლებელი.

## რესურსები ინტერნეტში
**Chess in Armenia* magazine
*Armenian Chess Federation website

## სქოლიო
კატეგორია:ჭადრაკი სომხეთში
ალმუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალმუ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ალმუ  — სოფელი აზერბაიჯანში, ლერიქის რაიონი
*ალმუ  — ქალაქი ეთიოპიაში
კრისტინა დე სალმი

**კრისტინა დე სალმი** (; დ. 1575 — გ. 31 დეკემბერი, 1627) — ლოთარინგიის ჰერცოგინია 1625 წლის ნოემბრიდან დეკემბრამდე როგორც ფრანსუა II-ის მეუღლე. ლოთარინგიის ორი ჰერცოგის: შარლ IV-ისა და ნიკოლა II-ის დედა.

## ბიოგრაფია 
კრისტინა დაიბადა 1575 წელს. იგი იყო სალმის გრაფ პოლ დე სალმისა და მისი მეუღლის, გრაფინია მარი დე ტილიერის ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ მისი მშობლები ერთმანეთისათვის მეორე თაობის ბიძაშვილები იყვნენ. 

1597 წელს კრისტინა დააქორწინეს ლოთარინგიის ჰერცოგ შარლ III-ის უმცროს ვაჟ ფრანსუაზე. ვინაიდან ფრანსუა არ იყო ტახტის მემკვიდრე, შარლ III-მ მისი კრისტინას მსგავსი, შედარებით დაბალი წარმომავლობის ქალზე დაქორწინება დასაშვებად მიიჩნია. ფრანსუასა და კრისტინას ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, რომელშიც მათ ექვსი შვილი შეეძინათ, რომელთაგან ოთხმა მიაღწია სრულწლოვანებამდე. 

კრისტინას მაზლს, ლოთარინგიის ჰერცოგ ანრი II-ს ვაჟები არ ჰყავდა, თუმცა ცოლთან, მარგერიტა გონძაგასთან ორი ჯანმრთელი გოგონა შეეძინა. იმისათვის, რომ ლოთარინგიის დინასტიის ძირითადი ხაზი გაგრძელებულიყო ტახტი ფრანსუას ვაჟებს უნდა დაეკავებინათ, მაგრამ ანრის სურდა, რომ ტახტზე მისი ქალიშვილები ასულიყვნენ. სწორედ ამიტომ, მათ შუალედური გამოსავალი მოძებნეს და კრისტინას ვაჟები ანრის ქალიშვილებზე დააქორწინეს. 

1625 წლის 25 ნოემბერს, ანრი II-ის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ფრანსუა II ავიდა, რითაც კრისტინა ლოთარინგიის ჰერცოგინია გახდა. აბსოლუტურად უამბიციო ფრანსუა ამავე წლის 1 დეკემბერს გადადგა ტახტიდან თავისი ვაჟის, შარლ IV-ის სასარგებლოდ. ამის შემდეგ მათ დაიბრუნეს ვერმონტის გრაფისა და გრაფინიის წოდება და უკანასკნელი წლები სიმშვიდეში გაატარეს. 

კრისტინა გარდაიცვალა 1627 წლის 31 დეკემბერს. ამის შემდეგ ფრანსუას ახალი ცოლი აღარ შეურთავს და იგი 1632 წელს გარდაიცვალა. 

## შვილები 
# ანრი (1602-1611), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
# შარლ IV (1604-1675), ლოთარინგიის ჰერცოგი 1625-1634 და 1661-1675 წლებში. პირველად იქორწინა ნიკოლ ლოთარინგიელზე, რომელიც მალევე უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც მეორედ დაქორწინდა ბეატრიქს დე კუზანსზე, რომელთანაც შეეძინა შვილები, თუმცა მისი გარდაცვალების შემდეგ იგი მესამედ დაქორწინდა მარი ლუიზ დ’ასპრემონზე;
# ანრიეტა (1605-1660), ცოლად გაჰყვა ლექსინის მთავარ ლუი დე გიზს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;
# ნიკოლა (1609-1670), ლოთარინგიის ჰერცოგი 1634 წელს. ცოლად შეირთო კლოდ ფრანსუაზ ლოთარინგიელი, რომელთანაც შეეძინა მომავალი ჰერცოგი შარლ V;
# მარგარიტა (1615-1672), ცოლად გაჰყვა საფრანგეთის მეფე ანრი IV-ის ვაჟს, ორლეანის ჰერცოგ გასტონ დე ბურბონს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# კრისტინა (1621-1622), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;

|შარლ IV ლოთარინგიელი
ფაილი:Nicolas-François, duc de Lorraine.jpg|ნიკოლა ფრანსუა ლოთარინგიელი
ფაილი:Anthonis van Dyck 018 (détail).jpg|მარგარიტა ლოთარინგიელი

## ლიტერატურა 
* Saint-Mauris, Victor de (1861). Etude historiques sur l'ancienne Lorraine (in French). 2. Vagner. p. 76.
* De la Chesnaye des Bois, François-Alexandre Aubert (1775). Dictionnaire de la noblesse (in French). 9 (2nd ed.). Paris: Antoine Boudet. p. 142.
* Carl Eduard Vehse, *Memoirs of the Court, Aristocracy, and Diplomacy of Austria*, Vol. 2, (Longman, Brown, Green and Longmans, 1856), 40.

კატეგორია:დაბადებული 1575
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1627
კატეგორია:ლოთარინგიის ჰერცოგინიები
ბაბაქიუჯა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ბაბაქიუჩა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ბაბაქიუჯა —   სოფელი აზერბაიჯანში, ლერიქის რაიონი
*ბაბაქიუჯა —   სოფელი აზერბაიჯანში, მასალის რაიონი
სუზან კენტიკიანი

**სუზან „სუსი“ ლევანოვა კენტიკიანი** (; დ. 11 სექტემბერი, 1987, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — სომეხი/გერმანელი პროფესიონალი მოკრივე. დაიბადა ერევანში, სომხეთის სსრ-ში, მაგრამ ოჯახი დატოვა ხუთი წლის ასაკში ყარაბაღის ომის გამო. კენტიკიანი 1996 წლიდან ცხოვრობს ჰამბურგში. მან კრივში ვარჯიში თორმეტი წლის ასაკში დაიწყო. წარმატებული სამოყვარულო კარიერის შემდეგ, იგი 2005 წელს გახდა პროფესიონალი მოკრივე.

კენტიკიანი არის ძლიერმსუბუქი წონის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი. 2007-2012 და 2013-2017 წლებში ფლობდა მსოფლიო ბოქსის ასოციაციის (WBA) ქალთა ტიტულს. გარდა ამისა, იგი იყო მსოფლიო ბოქსის ორგანიზაციის (WBO) ძლიერმსუბუქი წონის ჩემპიონი 2009 წლიდან 2012 წლამდე. იგი აგრეთვე ფლობდა ქალთა საერთაშორისო კრივის ფედერაციის (WIBF) ტიტულს 2007-2012 და 2015-17 წლებში. 2009 წელს, WBA-სთან შეთანხმებით, იგი დასახელდა პირველ WBA-ის ქალ სუპერ ჩემპიონად. გამოცხადდა, რომ ამ ქამარს უწოდებდნენ "სუსი კენტიკიანის სარტყელს".

2012 წლამდე კენტიკიანი, როგორც პროფესიონალი, დაუმარცხებლად რჩებოდა. გერმანიის სატელევიზიო სადგურმა „ZDF“-მ მისი ბრძოლების გადაცემა 2009 წლის ივლისიდან დაიწყო.

## ადრეული ცხოვრება
სუზანა კენტიკიანი დაიბადა ერევანში, სომხეთის სსრ-ში. იგი არის ვეტერინარული ექიმის, ლევან კენტიკიანის და მეუღლის, მაკრუჰის ქალიშვილი. ხუთი წლის ასაკში მან დატოვა სომხეთი მშობლებთან და ცხრა წლის ძმასთან, მიქაელთან ერთად, რადგან მამამისს მთიანი ყარაბაღის ომის დროს სამხედრო მოსამსახურეებისთვის მოწვევა მოუვიდა. 1992 წელს ოჯახი პირველად საცხოვრებლად ბერლინში, გერმანიაში გადავიდა და თავშესაფრის მაძიებელთა სახლებში გაჩერდა. თუმცა, ამ ობიექტებში ძალადობის და გერმანული ენის არასაკმარისი ცოდნის გამო, მათ დატოვეს ბერლინი და გადავიდნენ მოლდოვაში, შემდეგ კი რუსეთში, სადაც კენტიკიანი მოკლე დროში სკოლაში შევიდა. ოჯახი 1996 წელს კვლავ დაბრუნდა გერმანიაში და დასახლდა ჰამბურგში, სადაც ცხოვრება კვლავ თავშესაფრის მაძიებლებისთვის განკუთვნილ სამთავრობო დაწესებულებებში უწევდათ. კენტიკიანის საცხოვრებლის სტატუსი გაურკვეველი რჩებოდა თითქმის ერთი ათეული წლის განმავლობაში. რამდენჯერმე ის და მისი ოჯახი გადაიყვანეს აეროპორტში დეპორტაციისთვის, მაგრამ ადგილობრივი მეგობრების ჩარევა, როგორიცაა მისი სამოყვარულო წლების ტრენერი ფრენკ რიეტა, მოუწოდებდა იურისტებს, მედიასა და ადგილობრივ პოლიტიკოსებს, რომ ხელი შეეშალათ ოჯახის განდევნისთვის. კენტიკიანის ოჯახმა მუდმივი ცხოვრების ნებართვა 2005 წელს, სამწლია პროფესიონალურ კრივის კონტრაქტზე ხელის მოწერის შემდეგ მიიღო.

16 წლის ასაკში კენტიკიანმა მუშაობა დაიწყო ადგილობრივ ფიტნეს ცენტრში დამლაგებლად, რათა ოჯახს ფინანსურად დახმარებოდა.  ხოლო საბოლოოდ გერმანიის მოქალაქე 2008 წლის ივნისში გახდა. კენტიკიანი ოჯახთან ერთად კრივის დარბაზის გვერდით მდგომ ბინაში ცხოვრობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*Professional boxing record for Susi Kentikian from BoxRec
*Susianna Kentikian profile at wban.org
**Lebensbaum für Armenien* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:სომეხი მოკრივეები
კატეგორია:გერმანელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ვუგარ გაშიმოვი

**ვუგარ გაშიმოვი** (; დ. 24 ივლისი, 1986, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 11 იანვარი, 2014, ჰაიდელბერგი, გერმანია) — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე, წოდებით გრანდმასტერი. ბლიც ჭადრაკის ცნობილი მოთამაშე. მის კარიერული მწვერვალია მსოფლიო რეიტინგში მე-6 ადგილი (2009 წლის ნოემბერში).

2005 წელს მან მოიგო ათენში ჩატარებული „საერთაშორისო აკროპოლისი“.

## ადრეული წლები
ვუგარ გაშიმოვი დაიბადა 1986 წლის 24 ივლისს, ბაქოში, აზერბაიჯანში. მამამისი იყო გადამდგარი არმიის პოლკოვნიკი, რომელიც მსახურობდა აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტროში.

## საჭადრაკო კარიერა
2010 წელს გაშიმოვმა მოიგო რეგიე ემილიას ჭადრაკის ტურნირი.

## გუნდური შეჯიბრებები
გაშუმოვი აზერბაიჯანის სახელით 2002, 2004, 2006 და 2008 წლებში ჩატარებულ ჭადრაკის ოლიმპიადაში მონაწილეობდა. 2009 წელს სად ნოვიში ჩატარებულ ევროპის გურდური ჩემპიონატი ჭადრაკში იგი აზერბაიჯანულ ოქროსმედალისტ გუნდში თამაშობდა. 2010 წელს, გაშიმოვი ხანტი-მანსინსკის ჭადრაკის ოლიმპიადაზე, საკუთარი ქვეყნის სახელით არ გამოცხადდა; მიზეზი ჭადრაკის ეროვნულ ფედერაციასა და გუნდის ყოფილ მწვრთნელ ზურაბ აზმაიფარაშვილთან კონფლიქტი დასახელდა.

## თამაშის სტილი
გაშიმოვი განსაკუთრები ცნობილი იყო, როგორც ბლიც ჭადრაკის მოთამაშე.

## პირადი ცხოვრება
ცნობილია, რომ გაშიმოვი აგრეთვე ერთობოდა ფეხბურთის, მაგიდის ჩოგბურთისა და ბილიარდის თამაშით. იგი აგრეთვე იკო ჯეკი ჩანის ფილმების დიდი გულშემატკივარი. გერმანიის ჰაიდელბერგის საავადმყოფოში თავის ტვინის სიმსივნის მკურნალობისას გაშიმოვი გარდაიცვალა; ეს მოხდა 2014 წლის 11 იანვარს. ვუგარ გაშიმოვი 2012 წლის იანვრიდან (ტატა სთილის საჭადრაკო ტურნირის შემდეგ) პროფესიონალურ ჭადრაკს ჩამოცილებულიიყო. იგი დაკრძალულია „ღირსების ხეივანში“, ბაქოში.

გაშიმოვის გარდაცვალებას მთელი მსოფლიოს ჭადრაკისა და სპორტის დიდოსტატები გამოეხმაურნენ. თეიმურაზ რაჯაბოვიმ, გაშიმოვის უახლოესმა თანაგუნდელმა თქვა, რომ ვერ პოულობდა „სიტყვებს ღრმა მწუხარების გამოსახატად“.

ნიგელ შორთმა გაშიმოვი აღწერა, როგორც „ბრწყინვალე მოთამაშე და შესანიშნავი ადამიანი“.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა თქვა: „ვუგარ გაშიმოვის მიე გაწეული სამსახური აზერბაიჯანულ სპორტის სახეობებისადმი შეუფასებელია. ვუგარ გაშიმოვმა შეუდარებელი წვლილი შეიტანა აზერბაიჯანის ჭადრაკის სკოლის განვითარებაში და განადიდა ქვეყანა თავისი ბრწყინვალე გამარჯვებებით.“

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Vugar Gashimov at 365Chess.com
*Interview with Vugar Gashimov 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ერევნის თერმული ელექტროსადგური

**ერევნის თერმული ელექტროსადგური** () — თბოელექტროსადგური სომხეთში, ერევნიდან დაახლოებით 10 კილომეტრში.
ძველი ელექტროსადგური მოიხმარდა ბუნებრივი აირსა და საწვავ ზეთებს, ხოლო ახალი კომბინირებული ციკლის ელექტროსადგური მოიხმარს მხოლოდ ბუნებრივ აირს. მისი მოცულობა 242 მეგავატია. ის აწარმოებს ქვეყნის ელექტროენერგიის მეოთხედს და პასუხისმგებელია ირანთან სეზონური ელექტროენერგიის გაცვლაზე.

## ისტორია
### ძველი ელექტროსადგური
„Teploelectroproject“-მა დაიწყო ერევანის თბოელექტროსადგურის აშენების დაგეგმვა 1959 წელს. მშენებლობა დაიწყო 1961 წელს და 1963 წელს გაეშვა პირველი ტურბინა, 50 მეგავატი სიმძლავრით. (ოპერაციული კომპანია შეიქმნა ამავე წელს.) ეს იყო პირველი მასშტაბური თერმული ელექტროსადგური სომხეთში.

მას შემდეგ, რაც ბოლო ტურბინის ექსპლუატაცია განხორციელდა 1967 წელს, ქარხანა შედგებოდა შვიდი ერთეულიდან, რომელთაგან უნდა მიეღოთ 550 მეგავატი ელექტროენერგია.
2010 წელს ახალი სადგურის გახსნის შემდეგ, ძველი დაიხურა. ამ დროს მხოლოდ ერთი განყოფილება ფუნქციონირებდა.2014 წელს ახალი მოწყობილობები დამონტაჟდა და მცირე მასშტაბის ტესტირებაც ჩატარდა.

ახალი სადგური აშენდა GS E&C (95 %) და Mitsui (5 %) დაფინანსების ხელშეკრულებით. მშენებლობა დაიწყო 2007 წლის დეკემბერში და დასრულდა 2010 წლის მარტში. ახალი ელექტროსადგური გახსნა სომხეთის პრეზიდენტმა სერჟ სარგსიანმა 2010 წლის 22 აპრილს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Yerevan TPP CJSC

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთი