open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კარდანახის ბაზილიკა

მინი|300პქ|კარდანახის ბაზილიკა
**კარდანახის სამეკლესიიანი ბაზილიკა** — არქიტექტურული ძეგლი კახეთის მხარეში გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ კარდანახის სამხრეთ-დასავლეთით, დაახლოებით 700 მეტრზე. დგას საბაწმინდის გუმბათიანი ეკლესიიდან ჩრდილოეთით ორმოციოდე მეტრზე, ღარტაფში. აგებულია VI საუკუნეში. შენობა ნაგებია კარგად შერჩეული რიყის ქვის თანაბარი რიგებით. 

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა, სამმალიანი თაღედის სახით.შენობის გეგმის გარეგან სწორკუთხედში ჩაწერილია სამი ნავი, რომლებიც დამოუკიდებელ ეკლესიებს წარმოადგენენ. დასავლეთით, მთავარი ეკლესიის გაყოლებაზე კარიბჭეა, რომელიც თითო კარით უკავშირდება მთავარ და სამხრეთ ეკლესიებს და ჩრდილოეთის ნავში მოწყობილ პატარა კვადრატულ სათავსს. კარიბჭის თავზე მოწყობილია პატრონიკე, რომელიც დამოუკიდებელი კამარითაა გადახურული.

შუა ეკლესია დანარჩენებზე გაცილებით ფართოა და მაღალი, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ჩრდილოეთი ეკლესია კი აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომელშიც სწორკუთხა სარკმელი და სარკმლის ჩრდილოეთით ერთი პატარა სწორკუთხა ნიშაა. 

სამხრეთის ეკლესია შედარებით კარგადაა შემონახული. მის აღმოსავლეთ ბოლოში საკურთხევლის აფსიდია.

ეკლესიის ფასადი მოკლებულია მორთულობას. ფასადებიდან ყველაზე კარგად დასავლეთისა შემორჩა. 1974-1976 წელს ეკლესიას ჩაუტარდა სარესტავრაციო-საკონსერვაციო სამუშაოები. ეკლესია გაიწმინდა მიწაყრილისაგან, რომელიც ორ მეტრზე ფარავდა ფასადებს. აღდგა კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ნაილს კი ჩაუტარდა კონსერვაცია. სამხრეთი ეკლესია და პატრონიკე გადაიხურა ღარისებური კრამიტით. ამჟამად ბაზილიკა მთლიანად ჩანს. 

კარდანახის ბაზილიკას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საბაწმინდის ეკლესია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
თავკავთის კომპლექსი

მინი
**თავკავთის კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი შიდა ქართლის მხარეში, კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინარეხის სამხრეთით 7-8 კილომეტრში, მდინარე კავთურისა და ბოტისისწყლების გამყოფი ქედის კლდის კონცხზე. თავდაპირველად აიგო ციხე-გალავანი. მოგვიანებით კონცხის აღმოსავლეთ ციცაბო კალთაზე საყრდენი კედლით შექმნეს ბაქანი, რომლის ჩრდილოეთ კედელში ააშენეს წმინდა გიორგის ეკლესია. კომპლექსში შედის: ციხე-გალავანი, წმ. გიორგის ეკლესია და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. 

კომპლექსს ორი მისადგომი აქვს: სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან — კავთურის ხეობიდან. მდინარე კავთურაზე გადებული ყოფილა ქვის თაღოვანი ხიდი, რომლისგანაც მცირე ნაწილებიღაა შემორჩენილი. ციხე-გალავანი დაზიანებულია: ყველგან ჩამოშლილია გალავნის კედლების ზედა ნაწილები, თითქმის მთლიანად დანგრეულია ქვედა ციხის დასავლეთ კედელი, ციხის შიგნით ნაგებობათა გეგმა გაურკვეველია.

ციხე-გალავანი  (70 X 25 მ) განვითარებული ფეოდალური ხანით თარიღდება, მას თითქმის მთელი კონცხი უჭირავს, მიჰყვება კლდის რელიეფს და უსწორმასწორო ფორმისაა, წაგრძელებულია სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. ნაგებია სხვადასხვა ზომის დაუმუშავებელი ქვიშაქვით, რაც ციკლოპური წყობის შთაბეჭდილებას ტოვებს. წყობაში ზოგან ჩართულია ნატეხი ქვიშაქვის ქვა და აგური. 

წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია თარიღდება XIII საუკუნით. ეკლესიის სამშენებლო ბაქანი შექმნილია აღმოსავლეთით და ჩრდილოეთით რელიეფის შესაბამისად ამოშენებული მაღალი საყრდენი კედლებით, რომლებიც მომრგვალებული კონტრფორსებითაა გამაგრებული. ეკლესია სამხრეთიდან შემოზღუდული ყოფილა გალავნით, რომელშიც კვადრატული გეგმის კარიბჭე იყო ჩართული. ეკლესია მოგვიანებით (XIV–XV სს.) შეუკეთებიათ და ძლიერ შეცვლილი აქვს სახე: დადაბლებულია შიდა სივრცე, აგურის წყობითაა განახლებული კედლების უმეტესი ნაწილი, კამარა, საბჯენი თაღები და კონქი. 

თავკავთის კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## მოხატულობა 
ეკლესია მთლიანად ყოფილა მოხატული. მოხატულობის ფრაგმენტები მხოლოდ საკურთხევლის ქვედა ნაწილშია შემორჩენილი. მოხატულობა მიეკუთვნება XIV–XV საუკუნეებს. აფსიდის შუა წელზე გაირჩევა მთელი ტანით გამოსახული წმინდანთა სილუეტები. ქვედა რეგისტრში წარმოდგენილია ეკლესიის მამები. საკურთხევლის სარკმლის სამხრეთით და ჩრდილოეთით წმინდანთა ორ-ორი ფიგურაა შემონახული; ცენტრისკენ სამი მეოთხედით შებრუნებულ წმინდანებს ხელში გაშლილი გრაგნილები უჭირავთ. ამავე რიგის სამხრეთ ნაწილში, ნიშის თავზე ანგელოზის წელზედა გამოსახულებაა, სარკმლის წირთხლებზე — მთავარანგელოზთა ორ-ორი ფიგურა, სარკმლის ქვემოთ — ხატი მანდილისაი. ამ კომპოზიციაში მაცხოვრის შარავანდს შემოვლებული აქვს ორრიგად განლაგებული ყავისფერი წერტილები. ყველა გამოსახულებას თან ახლავს ასომთავრული წარწერა. მოხატულობა დასრულებულია ჭადრაკისებრი ორნამენტული ზოლით. კოლორიტში ჭარბობს ოქროსფერი ოქრა, მუქი მოწითალო-ყავიდფერი, თეთრი, წითელი ფერები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ჰეტეროციკლური ნაერთები

**ჰეტეროციკლური ნაერთები** — ციკლური ორგანული ნაერთები, რომლებიც ორზე მეტ განსხვავებულ ელემენტის ატომს შეიცავენ ციკლში. ჰეტეროციკლური ქიმია არის ორგანული ქიმიის უმნიშვნელოვანესი დარგი, რადგან ასეთი ორგანული ნაერთების გავრცელება ბინარულ ორგანულ ნაერთებზე ბევრად მეტია. ჰეტეროციკლური ქიმია შეისწავლის ჰეტეროციკლური ნაერთების სინთეზს, თვისებებს და მათ გამოყენებას. FDA-ის მონაცემებით წამლების 59% შეიცავს აზოტის რომელიმე ჰეტეროციკლს. ჰეტეროციკლურ ნაერთებში (გარდა ნახშირბადისა და წყალადისა) შეიძლება შედიოდეს ბორი, აზოტი, გოგირდი, ჟანგბადი, ფოსფორი და სხვა ელემენტები.

## სხვადასხვა ჰეტეროციკლები 
## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნაერთები
მამუკა ხაზარაძე

**მამუკა ხაზარაძე** (დ. 29 დეკემბერი, 1966, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი და ინჟინერი,  თიბისი ჯგუფისა და პოლიტიკური გაერთიანება ლელო საქართველოსთვის დამფუძნებელი და თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1966 წლის 29 დეკემბერს ქალაქ თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკა-მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტი 1988 წელს. იყო საპროექტო ტექნოლოგიური სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ინჟინერი 1988-1990 წლებში. 1991 წელს იგი იყო ფირმა „სანსის“ დირექტორი. 1991 წლიდან — „TBC თბილისის ბიზნეს ცენტრის“ პრეზიდენტი. 1995 წლიდან კომპანია „საქართველოს მინისა და მინერალური წყლების“ დამფუძნებელი და პარტნიორი. 2004 წელს დააფუძნა კომპანია „საქართველოს რეკონსტრუქციისა და განვითარების კომპანია“, ამჟამად არის კომპანიის პარტნიორი. 2007 წლიდან — პროექტის „ლისის ტბის განვითარება“ პრეზიდენტი. იყო „თიბისი ბანკის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე 1992-2019 წლებში. 2014 წელს Ernst & Young-მა გადასცა საქართველოს „წლის მეწარმის“ ჯილდო. 2019 წლის 12 სექტემბერს დააფუძნა საზოგადოებრივი მოძრაობა „ლელო“.

2020-2021 წლებში იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით საარჩევნო ბლოკიდან „ლელო საქართველოსთვის“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
მამუკა
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სუსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სუსი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სუსი — ქალაქი ტუნისში
*სუსი — სოფელი აზერბაიჯანში  ლაჩინის რაიონი
ხანალილარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ხანალილარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ხანალილარი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
*ხანალილარი  — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონი
ნურადინი

**ნურადინი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992-2020 წლებში დე ფაქტოდ შედიოდა მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია: ლაჩინის რაიონის სოფლები
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი

ტერმინი **ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი საგურამოში;
* ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი — მუზეუმი ყვარელში.
ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი (ყვარელი)

მინი|ილია ჭავჭავაძის სახ. სახლ-მუზეუმი. საგვარეულო კოშკი
**ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმი** — ისტორიული ძეგლი კახეთის მხარეში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის ქ. ყვარელში. მდებარეობს ქალაქის ცენტრში, რუსთაველის ქუჩაზე. გაიხსნა 1938 წლის 1 მაისს ბიბლიოთეკა-მუზეუმის სახით. 1943 წელს გადაკეთდა სახელმწიფო მუზეუმად. მის ჩამოყალიბებაში და განვითარებაში უდიდესი როლი ითამაშა დირექტორმა და საზოგადო მოღვაწემ პლატონ კეშელავამ.

კომპლექსში შედის ჭავჭავაძეების საგვარეულო კოშკი, ილია ჭავჭავაძის მამისეული სახლი, მარანი, თონე, ბეღელი, წყლის წისქვილი. 1981 წელს მემორიალური მუზეუმი განთავსდა ახლადაგებულ სამსართულიან შენობაში. 1983-1984 წლების სარესტავრაციო სამუშაოების დროს კოშკზე მოიხსნა გვიანდელი დამატებები, აღდგა სართულშუა გადახურვები და სართულების დამაკავშირებელი კიბეები.

1985-1987 წლებში სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდაილიას მამისეულ სახლს. გამოვლენილ საძირკველზე აშენდა სახლის მესამე ოთახი და მარანი. ეზოში მოეწყო თონე, აიგო ბეღელი.

მუზეუმის ექსპოზიცია განლაგებულია ახლად აგებული შენობის მეორე და მესამე სართულებზე. მასალა დალაგებულია თემატურად. მუზეუმში დაცულია ილიას და მისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები, ილიას ხელნაწერები, მის მიერ დარსებული ჟურნალები და გაზეთები. საგვარეულო გერბი, ბეჭედი, XVII-XIX საუკუნეების ავეჯი, იარაღი, ილიას თხზულებების თემებზე შექმნილი ნამუშევრები. მათ შორის ლადო გუდიაშვილის, ქეთევან მაღალაშვილის და სხვათა ნამუშევრები. ასევე დაცულია ქართველი და უცხოელი საზოგადო მოღვაწეების ხელნაწერები, მდიდარი ფოტო-მასალა და საარქივო დოკუმენტები.

ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმს 2018 წლის, საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:1943 წელს დაარსებული მუზეუმები
სულეიმან სანი ახუნდოვი

**სულეიმან სანი ახუნდოვი** (; დ. 3 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 21 სექტემბერი], 1875,  ქ. შუშა — გ. 29 მარტი, 1939, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი დრამატურგი, ჟურნალისტი, საბავშვო მწერალი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1894 წელს დაამთავრა გორის საოსტატო სემინარია, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ბაქოში. მისი პირველი ნაწარმოებია კომედია „ძუნწი“ (1899). ავტორია პიესებისა „დიბდათ ბეი“, „თურქთა ერთობა“ (ოროვე 1906), „ბედის ტრიალი“, „შავარდნის ბუდე“, „წყვდიადიდან სინათლისაკენ“, „მოლა ნასრედინი ბაქოში“ (ოთხივე 1921), „სიყვარული და შურისძიება“ (1922), „ახალი ცხოვრება“ (1923).

სულეიმან სანი ახუნდოვი ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი საბჭოთა პროზაიკოსია (მოთხრობები: „შავტუხა გოგონა“ (1913), „მილოცვა“ (1925), „ორი მეგობარი“, „ორი მტერი“ (1927) და სხვა). დიდი წვლილი შეიტანა აზერბაიჯანულ საბავშვო ლიტერატურის განვითარებაშიც (საბავშვო მოთხრობების კრებული „შემზარავი მოთხრობები“ 1912-1914).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XIX საუკუნის დრამატურგები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ანასტასია ბატონიშვილი

**ანასტასია ბატონიშვილი** (დ. 3 ნოემბერი, 1763 — გ. 17 მაისი, 1838) — ბაგრატიონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-ისა და დედოფალ დარეჯან დადიანის შუათანა ასული. საქართველოს უკანასკნელი მეფის, გიორგი XII-ის ნახევარ-და. ცოლად გაჰყვა ქსნის ერისთავ რევაზს, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა. საქართველოს ანექსიის შემდეგ ოჯახთან ერთად რუსეთში, პეტერბურგში გადაასახლეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. 

## ბიოგრაფია 
ანასტასია ბატონიშვილი დაიბადა 1763 წლის 3 ნოემბერს, მარტყოფში. იგი იყო ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-ისა და მისი მესამე ცოლის, დედოფალ დარეჯან დადიანის შუათანა ასული. 1797 წლის 12 ნოემბერს, 34 წლის ანასტასია ცოლად შერთეს ქსნის ერისთავ რევაზს (1757-1813), ქსნის ერისთავ გიორგის ვაჟს. ეს იყო ორმაგი დინასტიური ქორწინება ერისთავებსა და ბაგრატიონებს შორის, რამაც მათ შორის ალიანსი შექმნა ირანელების წინააღმდეგ. ამ დროს, რევაზის და, ანა ერისთავი დაქორწინდა ანასტასიას ძმაზე, ფარნაოზ ბატონიშვილზე. ქორწინებიდან ერთ წელიწადში, ერეკლე II გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტზე ანასტასიას უფროსი ნახევარ-ძმა, გიორგი XII ავიდა. ამ დროისათვის, ანასტასიას მთელი ქონება ერთი პატარა მამულით შემოიფარგლებოდა თბილისთან ახლოს. 1800 წელს გიორგი XII გარდაიცვალა. 1801 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსია რუსეთის იმპერიამ მოახდინა. 1802 წლამდე, ანასტასია, დედოფალი დარეჯანი და მისი ქალიშვილები თბილისში, დედოფალ დარეჯანის სასახლეში ცხოვრობდნენ, ხოლო ანასტასიას ანტირუსული პოლიტიკის მატარებელი ძმები იმერეთში გაიქცნენ. 

რუსებმა სამეფო ოჯახი საქართველოს მოსწყვიტეს და პეტერბურგში გადაასახლეს. აქ ანასტასიას ქმარი იმპერიის სამოქალაქო სამსახურში ჩადგა. 1825 წელს, დაქვრივებული ანასტასია პეტერბურგში გადასახლდა, სადაც თავის უმცროსი ვაჟს, გიორგის აღზრდა-განათლებაზე ზრუნავდა. ანასტასია ბატონიშვილი გარდაიცვალა 1838 წლის 27 მაისს, 74 წლის ასაკში, პნევმონიით. იგი დაკრძალეს ალექსანდრე ნეველის ლავრაში, პეტერბურგში. 

## შვილები 
ანასტასია ბატონიშვილსა და რევაზ ერისთავს ხუთი საერთო შვილი ჰყავდათ:
# იესე ერისთავი (გ. 1811);
# შალვა ერისთავი (1798-1849), იყო რუსეთის იმპერატორის ფორმალური მრჩეველი, ცოლად შეირთო ეკატერინე ორბელიანი, რომელთანაც შეეძინა შვილები. იგი მოკლა კახელმა გლეხმა ბიბა დოდაშვილმა;
# ბიძინა ერისთავი (1800-1876), რუსულ არმიაში მსახურობდა ოფიცრად. იგი მონაწილეობდა ქართველთა 1832 წლის შეთქმულებაში, რის გამოც რვა თვე პატიმრობაში გაატარა. იგი დაქორწინებული იყო თამარ მელიქიშვილზე, რომელთანაც ჰყავდა შვილები;
# გიორგი (1802-1891), რუსული არმიის კავალერიის გენერალი. ცოლად შეირთო ანა არგუტინსკ-დოლგორუკოვა, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# თამარ (ან მარიამ) ერისთავი (1805-1848), ცოლად გაჰყვა სიმონ აფხაზს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;

## ლიტერატურა 
* ჩიქოვანი, იური (2010), „ქსნის ერისთავები“, გვ. 11-12.
* Berge, Adolf (1868), Acts collected by the Caucasian Archaeographic Commission, Vol. II, p. 393.
* Montgomery, Hugh, ed. (1980). Burke's Royal Families of the World, Volume 2. London: Burke's Peerage. p. 67. ISBN 0850110297.

კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1763
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1838
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
გიორგი გოგიჩაიშვილი

**გიორგი გოგიჩაიშვილი** (დ. 28 აპრილი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 4 ივლისი, 2019, სტამბოლი, თურქეთი) — ქართველი მსახიობი, შოუმენი და ტელეწამყვანი.

## ბიოგრაფია
გიორგი გოგიჩაიშვილი დაიბადა 1968 წლის 28 აპრილს თბილისში, მარჯანიშვილის თეატრის მსახიობის, იოსებ გოგიჩაიშვილის და რუსთაველის თეატრის მსახიობის ნანა დათუნაშვილის ოჯახში.   საყოველთაო პოპულარობა მოიპოვა სატელევიზიო სივრცეში, უმეტესწილად შემეცნებით-გასართობ პროექტებში მოღვაწეობით. სხვადასხვა დროს იყო საზოგადოებრივი მაუწყებლის, ტელეკომპანია იმედის, რუსთავი 2-ის და სხვა ტელერადიოკომპანიების თანამშრომელი. სხვადასხვა შოუების პარალელურად რეგულარულად იყო ჩართული საბავშვო-საყმაწვილო სტუდია ბასტი-ბუბუს პროექტებში, როგორც სატელევიზიო სახე, ასევე როგორც ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

გიორგი დაქორწინებული იყო ჟურნალისტ ნათია ბანძელაძეზე, რომელსაც 2010-2012 წლებში პრეზიდენტის პრესსამსახურის უფროსის თანამდებობა ეკავა. წყვილს ორი შვილი ნანუკა და ნინი ჰყავს, ორივე მათგანი მოდელია, ნანუკა ვიცე მის-საქართველო 2015-ის, ნინი კი მის-საქართველო 2018-ის ტიტულის მფლობელია.

გიორგი გოგიჩაიშვილი 2019 წლის 4 ივლისს  გარდაიცვალა სიმსივნესთან რამდენიმეწლიანი ბრძოლის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:გოგიჩაიშვილები
აზირიდინი

**აზირიდინი** — ორგანული ნაერთი, რომელიც შეიცავს აზირიდინის ფუნქციონალურ ჯგუფს. არი სამკუთხა ჰეტეროციკლური ნაერთი, შეიცავს ერთ აზოტის ჰეტეროატომს, ერთ ამინის (-NH-) ჯგუფს და ორ მეთილენის ხიდს (--). მისი მოლეკულური ფორმულაა . არის ძალზე ტოქსიკური ნივთიერება.

## სქოლიო
კატეგორია:ქიმიური შენაერთები
კატეგორია:ჰეტეროციკლური ნაერთები
ჯუნის ონიანი

**ჯუნის ონიანი** (დ. 29 მარტი, 1926, ჟახუნდერი, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 23 მაისი, 2012, ჟახუნდერი, ლენტეხის მუნიციპალიტეტი, საქართველო) — ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
ჯუნის ონიანი  დაიბადა 1926 წლის 29 მარტს, ლენტეხის რაიონ სოფელ ჟახუნდერში. აქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა, რის შემდეგაც 1944-1948 წლებში სწავლობდა ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში, ფილოლოგიის ფაკულტეტზე.
 
ჯუნის ონიანმა საზოგადოებრივი საქმიანობა ლენტეხის რაიონში დაიწყო. სხვადასხვა პერიოდში მუშაობდა საშუალო სკოლის დირექტორად, განათლების განყოფილების გამგედ, აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილედ, სიცოცხლის ბოლომდე კი მშობლიურ სოფელში სკოლის დირექტორად.
 
ჯუნის ონიანი ეწეოდა სამეცნიერო საქმიანობასაც. 1969 წელს პროფესორ ვერა ბარდაველიძის ხელმძღვანელობით, ისტორიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად, დაიცვა დისერტაცია თემაზე „ქართველთა უძველესი სარწმუნოების ისტორიიდან (სვანური „მურყვამობა-კვირიაობა“)“.

ჯუნის ონიანს ცოლად ჰყავდა პროფესიით პედაგოგი ქალბატონი, ალექსანდრა. წყვილს შეეძინა სამი შვილი:  რამაზი, ავაგი და ხორეშანი.
იგი დაჯილდოვებული იყო მედლებით სხვადასხვა შრომითი საქმიანობის ღირსეულად შესრულების გამო.

ჯუნის ონიანი გარდაიცვალა 2012 წლის 23 მაისს. დაკრძალულია ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟახუნდერში.

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* ჯუნის ონიანი - კატალოგი
* ჯუნის ონიანი - ეროვნული ფოტომატიანე

კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
ათბასარი

**ათბასარი** () — ქალაქი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქში, მდინარე ჟაბაის (იშიმის შენაკადი) ნაპირზე. ათბასარის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, სარკინიგზო კვანძი. 28 735 მცხოვრები (2018). განვითარებულია სასოფლო-სამეურნეო ნედლეულის დამუშავება (ხორცკომბინატი, რძის ქარხანა და სხვ.), მდებარეობს სასოფლო-სამეურნეო ინვერტარის შემკეთებელი და საშენ მასალათა ქარხნები, ელევატორი. ქალაქში არის სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის ტექნიკუმი, სამედიცინო სასწავლებელი. ათბასარი 1846 წელს გაშენდა და თავდაპირველად კაზაკთა სტანიცა იყო.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ათბასარის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ხაბელაშვილების ხიდი

300px|მინი
**ხაბელაშვილების ხიდი**  — ხიდი შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფელ ხაბელაშვილებში. აუშენებია გვარად ბერიძეს, ხაბელაშვილების მკვიდრს XVIII საუკუნეში. ხიდი სიგრძით 26 მეტრს აღწევს და დაახლოებით სამი საუკუნისაა. იგი ოსტატს სოფლების ერთმანეთთან დასაკავშირებლად აუგია, თუმცა არსებობს მოსაზრებაც, რომ ხიდს წარსულში სატრანზიტო მნიშვნელობა ჰქონდა და შუახევის მუნიციპალიტეტის ჭვანისწყლის ხეობის სოფლების — ბრილის, ზემო ხევისა და ბარათაულის დამაკავშირებელი გზა იყო, რომელიც ასევე უკავშირდებოდა ხულოს მუნიციპალიტეტთან დამაკავშირებელ გზას. 

ხიდი თავისი ავთენტურობით, მშენებლობისას გამოყენებული ელემენტებითა და გადახურვით უნიკალური და უიშვიათესია მთელ დასავლეთ საქართველოში. ხის კოჭებიანი ხიდი ქვის ბურჯებზეა დაყრდნობილი, მშენებლობისას გამოყენებულია ხის უნიკალური ჯიშები: წაბლი — ხიდის მზიდ და საყრდენ მალებად, ურთხმელი — მალებად ბურჯებში, ჭერის ქვეშ (გადახურვისას) და მუხა — საყრდენ ბოძებად. იატაკი, მოაჯირი და გადახურვის კოჭები ხისაა. იგი სახურავით მთლიან სიგრძეზეა გადახურული, ხოლო ბოლოები სამკუთხა ფრონტონებით ბოლოვდება. გადახურვის დამჭერი ძელები რკალური ფორმისაა. გადახურვა ეყრდნობა ხიდის მიმყოლად განლაგებულ ბოძებს, რომლებიც გამაგრებულია დახრილად, განლაგებული ძელებით. ხიდის ბალავარო ქვითკირითაა ნაგები. ასევე აღსანიშნავია, ისიც, რომ ხიდი ბზის მასალითაცაა აგებული. ადრე იგი ხის კოჭებიანი ყავრით იყო გადახურული, მაგრამ XX საუკუნის ბოლოს თუნუქით გადახურეს, დაზიანებების გამო.

2013 წელს, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრის №3/182 ბრძანებით, ხაბელაშვილების ხიდს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხაბელაშვილების ხიდი

## სქოლიო 
კატეგორია:აჭარის ხიდები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
ფრენკი დე იონგი

**ფრენკი დე იონგი** (; დ. 12 მარტი, 1997, გორინხემი, ნიდერლანდები) — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი, პოზიციით ცენტრალური ნახევარმცველი. 2019 წლიდან ასპარეზობს კატალონიურ „ბარსელონაში“. 2018 წლიდან არის ნიდერლანდების ეროვნული ნაკრების წევრი.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო 
 **აიაქსი**: (2)
* **ერედივიზია** (1): 2018–19
* **ნიდერლანდების თასი** (1): 2018–19
* **უეფა-ს ევროპის ლიგა**: 2016–17 (ფინალისტი)

 **ბარსელონა**: (7)
* **ლა ლიგა** (2): 2022–23, 2024–25
* **ესპანეთის თასი** (2): 2020–21, 2024–25
* **ესპანეთის სუპერთასი** (3): 2022–23, 2024–25, 2025–26

### სანაკრებო 
 **ნიდერლანდები**: 
* **უეფა-ს ერთა ლიგა**: 2018–19 (ფინალისტი)

### ინდივიდუალური 
* ერედივიზიის თვის ფეხბურთელი: დეკემბერი 2018, თებერვალი 2019
* ერედივიზიის წლის ფეხბურთელი: 2018–19
* ერედივიზიის წლის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 2018–19
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის სეზონის სიმბოლური გუნდის წევრი: 2018–19
* უეფა-ს სეზონის საუკეთესო ნახევარმცველი: 2018–19
* ნიდერლანდების წლის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2018–19
* უეფა-ს ერთა ლიგის ფინალური ტურნირის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 2019

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრენკი დე იონგი — „ბარსელონას“ ოფიციალური საიტი
* ფრენკი დე იონგი — FootballDatabase.eu
* ფრენკი დე იონგი — National-Football-Teams.com
* ფრენკი დე იონგი — Soccerway
* ფრენკი დე იონგი — Transfermarkt
* ფრენკი დე იონგი — WorldFootball.net

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:იონგ აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდების ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიდერლანდების პირველი დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი

**ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი**  — ორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით CCl4. არის უფერო სითხე. არ არის ცეცხლსაშიში, მაგრამ სახიფათოა ჯამრთელობისათვის. დიდი რაოდენობა ნახშირბადის ტეტრაქლორიდის სასუნთქი გზებით ორგანიზმში მოხვედრა იწვევს ცენტრალური ნერვული სისტემის დეგენერაციას.

## სინთეზი
ნახშირბადის ტეტრაქლორიდის მიღება ხდება მეთანის და ქლორის ურთიერთქმედებით იმისათვის, რომ რეაქცია წარიმართოს საჭირო არის ულტრაიისფერი დასხივება, რათა ორი ქლორის ატომი ერთმანეტს დაშორდეს და ატომური ქლორის რადიკალმა შეუტიოს მეთანის მოლეკულას ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი არის ამ რეაქციის პროდუქტი რეაქცია მიმდინარეობს 4 ეტაპად და მიიღება სხვა მეთანის ქლორნაწარმებიც, როგორებიცაა მონოქლორმეთანი, დიქლორმეთანი და ტრიქლორმეთანი (ქლოროფორმი). რეაქცია პირველად 1839 წელს ჩატარდა, მაშინ საწყის პროდუქტად გამოიყენეს ქლოროფორმი მეთანის ნაცვლად, ამიტომაც რეაქცია ერთ ეტაპად წარიმართა.
* CH4 + 4 Cl2 → CCl4 + 4 HCl
ჰექსაქლორ ეთანში ხდება ნახშირბად ატომებს შორის ბმის გახლეჩა და ორი ატომი ქლორის მიერთება. მიიღება ორი მოლი ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი.
* C2Cl6 + Cl2 → 2 CCl4
ნახშირბადის დისულფიდის და ქლორის ურთიერთქმედებით მიიღება ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი და დიგოგირდის დიქლორიდი. რეაქცია უნდა მიმდინაეობდეს 105-დან 130 °C-მდე ტემპერატურის ფარგლებში. ამ რეაქცია მიმართავდნენ 1950 წლის შემდეგ.
* CS2 + 3Cl2 → CCl4 + S2Cl2

## გამოყენება
ორგანულ ქიმიაში გამოიყენება აპელის რეაქციისთვის.
წარსულში გამოიყენებოდა მაცივარ აგენტად და ლავა ლამპებში. 1910 წელს წარმოებული იქნა, რათა გამოეყენათ როგორც ცეცხლმაქრი. მაღალი ხარისხის ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი გამოიყენება ქლორფტორორგანული ნაერთების, მაცივარ აგენტ R-11 (ტრიქლორფტორმეთანის) და R-12 (დიქლორდიფტორმეთანის) მისაღებად. ეს უკანასკნელი ნივთიერებები ბუნებაში მოხვედრისთანავე იწვევენ ოზონის მოლეკულების დაშლას.

## უსაფრთხოება
ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი არის ძლიერი ჰეპატოტოქსინი (ანუ ტოქსიკურია ღვიძლისთვის). მისი შესუნთქვა იწვევს ცენტრალური ნერვული სისტემის დაზიანებას, ამას მოყვება ღვიძლის და თირკმელების დეგენერაცია, რამაც შესაბამის ორგანოებზე შესაძლოა სიმსივნე გამოიწვიოს. ატმოსფეროში მოხვედის შემდეგ საჭიროა 85 წელი, რათა ნახშირბადის ტეტრაქლორიდი განაგურდეს. ჰაერში, მაღალი ტემპერატურის პირობებში, გარდაიქმნება მომწამლავ ნივთიერება ფოსგენად.

## სქოლიო
კატეგორია:ჰეპატოტოქსინები
კატეგორია:ქლორალკანები
კატეგორია:ჰალომეთანები
კატეგორია:ნახშირბადის ნაერთები
კატეგორია:მაცივარ აგენტები
კატეგორია:ფრეონები
კატეგორია:ქლორორგანული ნაერთები
აიაქოზი (მდინარე)

**აიაქოზი** () — მდინარე ყაზახეთში, აღმოსავლეთ ყაზახეთისა და ალმათის ოლქებში. სიგრძე 492 კმ, აუზის ფართობი 15 700 კმ². სათავე თარბაღათაის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობებზე აქვს. უმთავრესად თოვლის წყლით საზრდოობს. წყალდიდობის დროს ბალხაშის ტბაში ჩაედინება. ზაფხულობით წყალი დამლაშებულია, იყენებენ სარწყავად. ჩამოუდის ქალაქ აიაქოზს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყაზახეთის მდინარეები
აიაქოზი

**აიაქოზი** () — ქალაქი ყაზახეთში, აღმოსავლეთ ყაზახეთის ოლქში, მდინარე აიაქოზის ნაპირზე. აიაქოზის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, რკინიგზის სადგური სემეი—ალმათის ხაზზე. 38 496 მცხოვრები (2018). საბჭოთა პერიოდში ქალაქში აშენდა რკინიგზის ტრანსპორტის საწარმოები, რკინაბეტონის ნაკეთობათა ქარხანა, სართავი ფაბრიკა, კარაქის ქარხანა, ელევატორი, ხორცკომბინატი.

აიაქოზი 1931 წელს დაარსდა რკინიგზის მშენებლობასთან დაკავშირებით; ქალაქის სტატუსი 1939 წელს მიენიჭა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:აიაქოზის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ყარიქიშლაყი

**ყარიქიშლაყი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში. 1992-2020 წლებში დე ფაქტოდ შედიოდა მთიანი ყარაბაღის თვითგამოცხადებული რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაჩინის რაიონის სოფლები
ახალი შუამთის სამრეკლო

**ახალი შუამთის სამრეკლო** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლი თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდისუბანთან ახალი შუამთის სამონასტრო კომპლექსში. გადმოცემის თანახმად აუგია კახეთის დედოფალ თინათინის ძიძას. სამრეკლო ტაძართან ერთადაა აგებული XVI საუკუნეში, რასაც ადასტურებს რუსეთის მეფის ელჩების მიშეცკისა და კლიუჩარევის მუხლობრივი სია, რომელიც შეადგინეს 1640-1643 წლებში კახეთში ელჩობისას.

სამრეკლო ოთხსართულიანია. პირველი სამი სართული მონაზვნად აღკვეცილი თინათინ დედოფლის საცხოვრებელ და მისაღებ აპარტამენტებს წარმოადგენდა. მეოთხე სართული კი ფანჩატური იყო. შენობა 1833 წელს მეხის დაცემის შედეგად ძლიერ დაზიანებულა. XIX საუკუნეში რუსული მმართველობის გავლენით სამრეკლო მნიშვნელოვნად შეიცვალა. 

ახალი შუამთის კოშკს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

2007-2008 წლებში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სახელმწიფო პროგრამით სამრეკლოს (ეკლესიასთან ერთად) ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. კეთილმოეწყო მონასტრის ტერიტორია, ეკლესიის ფასადები და გუმბათის ყელი. სამრეკლოს კედლები, შიგნიდან და გარედან გაიწმინდა გვიანდელი ნალესობისაგან. ინტერიერში შელესილობის მოხსნის შემდეგ, გამოჩნდა კიდევ ერთი ოთახი. ფანჩატურზე მოიხსნა თუნუქის სახურავი, რომლის ქვეშაც გამოჩნდა სამრეკლოს თავდაპირველი, აგურით გამოყვანილი სახურავი. აღდგა ლავგარდნის დაზიანებული ნაწილები. კედლის საპირე წყობა გადაეწყო და რიგ შემთხვევებში შეცვალა ახლით. რესტავრაციის შემდეგ სამრეკლოსაც და ტაძარსაც დაუბრუნდა ისტორიული სახე. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
გირევი

**გირევი** — ნასოფლარი საქართველოში, კახეთის მხარეში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ პირიქითა თემში, სოფელ ომალოდან 50 კილომეტრში, მდინარე პირიქითა ალაზნის მარცხენა ნაპირზე. 

ადრე მოსახლეობა შედგებოდა შემდეგი გვარებისაგან: აზიკური, ხოსიკურიძე და შუარიძე. საბჭოთა პერიოდის დროს, პირიქითა თემის სოფლების - ჰეღოს, ჭონთიოს, დაქიურთას და ნაკადურთას დაცარიელებისას, ამ სოფლებში მაცხოვრებლების უმრავლესობა სოფელ გირევში რჩებოდა საცხოვრებლად, სწორედ ეს არის ერთ-ერთი მიზეზი, თუ რატომაც დაცარიელდა პირიქითა თემის სოფლებიდან, ყველაზე გვიან, გირევი.

სოფელი კომფაქტურადაა განაშენიანებული, ის შედგება სხვადასხვა დანიშნულების ორმოცამდე შენობისგან, რომელთა რაღაც ნაწილს შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი სახე, ნაწილი კი გადაკეთებულია ან თუნუქის სახურავით არის გადახურული. სოფლის მოსახლეობის მოთხრობილის თანახმად, ციხეები ბაულელ ქისტ მამა-შვილს აუგიათ. დასავლეთით დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე, შუა საუკუნეების ხუთი კოშკია შემორჩენილი, მათგან ოთხი ერთ ხაზზე ჩრდილოეთიდან, სამხრეთ კლდოვან ფერდობზეა განლაგებული, ხოლო ერთი ოდნავ დასავლეთითაა. 

ერთ-ერთი კოშკი დგას სოფლის დასავლეთით, კლდეზე. კოშკი ხუთსართულიანია, და იგი ზემოთკენ შევიწროებულია, ნაგებია ფიქლით. პირველი სართულის ჭერი კამაროვანი გადახურვითაა, დანარჩენი სართულების გადახურვა იყო ბრტყელი, რომელიც ეყრდნობოდა ხის კოჭებს. შესასვლელი კოშკის სამხრეთიდანაა, რომელიც მიწიდან 2,1 მეტრ სიმაღლეზეა. კარი გადახურულია ბრტყელი თაღით. პირველი სართულის კომაროვან ჭერში გაკეთებულია ხვრელი, საიდანაც შესაძლებელია მეორე სართულზე ასვლა. კოშკის ოთხივე ფასადზე, მესამე და მეოთხე სართულებზე, ჭადრაკულად განლაგებულია, გამოყვანილი პატარა რომბები, აქედან სამხრეთ ფასადზე სამი რომბია, დანარჩენ ფასადებზე კი განაწილებულია ოთხ-ოთხი. 

მეორე ციხე-სახლი დგას სოფლის განაპირას სამხრეთით. შედგება კოშკისა და გვიანდელი მინაშენისგან. ორივე ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია.

ნასოფლარ გირევს 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.

## ლიტერატურა 
* *სერგი მაკალათია*, თუშეთი, 1983;
* *გიორგი ბოჭორიძე*, თუშეთი, 1993;
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.dzeglebi.ge/dzeglebi/g/tusheti_girevi.html 
* http://heritagesites.ge/ka/news_item/221

## სქოლიო 
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
ვარცანის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ვარცანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ შილდის ზემოთ, ჩრდილოეთით, 4-5 კმ-ის მანძილზე, ტყეში. ვარცანად წოდებულ ადგილზე. ეკლესია გუმბათოვანია, ჩახაზული ჯვრის ტიპის. თარიღდება IX საუკუნით. 

## ისტორია 
კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ის 1579 წლის დოკუმენტში, რომლითაც იგი მცხეთის საკათალიკოსო კათედრას უდასტურებს ქონებრივ უფლებებს, სხვა ეკლესია-მონასტრებტან ერთად მოიხსენიებს ასევე „ვეძის ხევის მონასტერ ვარცანისას“, ხოლო სხვა დოკუმენტის ასლში, მცხეთის კათედრის უძრავი ქონების ნუსხით, რომელიც XIV საუკუნის ბოლო — XV საუკუნის დასაწყისს განეკუთვნება, შილდის ვარცანის მონასტერი ღვთისმშობლის სახელზე კურთხეულადაა მოხსენიებული. 

## აღწერა 
ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით. წყობაში ალაგ-ალაგ შესამჩნევია სწორხაზოვნად გამავალი რიგები. გუმბათქვეშა საბჭენი თაღებისა და კონქის თაღის იმპოსტები შირიმისაა. შირიმი გამოიყენება ალაგ-ალაგ შენობის გარე კუთხეებშიც. 

XX საუკუნის 30-იან წლებში ეკლესია აუფეთქებიათ, რის გამოც ჩამონგრეულია გუმბათი, გუმბათქვეშა თაღები, სამხრეთი და დასავლეთი მკლავების კამარები და კონქის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ინტერიერი ამოვსებული იყო ნანგრევებით.

1974-1975 და 1985-1987 წლებში ძეგლს ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: სამხრეთიდან და დასავლეთიდან, შესასვლელები გარედან თარაზულადაა გადახურული, შიგნიდან — ნალისებური თაღით. ეკლესიის ორივე შესასვლელის წინ მოწყობილი იყო თაღებით გახსნილი კარიბჭე. 

ეკლესია XVI საუკუნეში მოუხატავთ. აფსიდში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. 

ვარცანის ღვთისმშობლის ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
სტროკიური

**სტროკიური** () — გეიზერი ისლანდიაში, მდინარე ჰვითაუს სიახლოვეს. განლაგებულია გეოთერმულ არეალში, ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ქალაქ რეიკიავიკიდან აღმოსავლეთით. წარმოადგენს ისლანდიის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ გეიზერს, რომელიც იფრქვევა ყოველ 6-10 წუთს. ჩვეულებრივ, ამოფრქვევის სიმაღლე 15-20 მ-ით განისაზღვრება, თუმცა ზოგჯერ სიმაღლემ შეიძლება 40 მ მიაღწიოს. სტროკიური პირველად მოხსენიებულია 1789 წელს, მას შემდეგ რაც მიწისძვრამ გზა გაუხსნა გეიზერის არხს. გეიზერის აქტივობა მერყეობდა მთელი XIX საუკუნის განმავლობაში; 1815 წელს მისი სიმაღლე 60 მ-ით განისაზღვრებოდა. ამოიფრქვეოდა XX საუკუნის ბოლომდე, მანამ სანამ კიდევ ერთმა მიწისძვრამ არ გადაკეტა მისი არხი. 1963 წელს ადგილობრივებმა გაწმინდეს გადაკეტილი არხი და მის მერე გეიზერი რეგულარულად იფრქვევა. სტროკიური და მისი მიდამოები ტურიზმის ობიექტია.

## სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიის გეიზერები
ყილინჩლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ქილინჯლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ყილინჩლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონი
*ყილინჩლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი
*ყილინჩლი — სოფელი ირანში, დასავლეთი აზერბაიჯანის ოსტანი
კაშიმა (იბარაკი)

— ქალაქი იაპონიაში, იბარაკის პრეფექტურაში. 2018 წლის აპრილისთვის ქალაქის მოსახლეობა 67 650 კაცს შეადგენდა, სიმჭიდროვე კი 631კაცი/კმ²-ს. მისი ფართობი 106.02კმ²-ია. კაშიმას საფეხბურთო სტადიონი გამოყენებული იქნა 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის დროს. აქ მდებარეობს შინტოს ტაძარი, რომელიც მრავალი იაპონური ფარიკაობის ხელოვნების (კენძიუცუს) წარმოშობის ადგილად მიიჩნევა. ის აღმოსავლეთში მდებარე ტაძართა შორის ერთ-ერთი უძველესია.

## გეოგრაფია 
კაშიმა მდებარეობს იბარაკის პრეფექტურის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში. მას აღმოსავლეთით ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, ხოლო დასავლეთით — ტბა კასუმიგაურა.

## ისტორია 
კაშიმა განვითარადა ნარას პერიოდში. მეიძის რესტავრაციის შემდეგ დაარსდა ქალაქი კაშიმა. 1954 წელს მან შეიერთა მიმდებარე სოფლები: ტაკამაცუ, ტოიოსუ, ტოისატო და ნამინო. 1995 წლის 1 სექტემბერს შეურთდა სოფელ ონოს.

## ეკონომიკა 
კაშიმა არის კაშიმას ინდუსტრიული ზონის ცენტრალური ქალაქი. იქ დაახლოებით 1500 ქარხანაა, ძირითადად ფოლადისა და ნავთობის გადამამუშავებელი. იაპონიის ხელისუფლებამ ეს ზონა 1963 წელს შექმნა და მისი განვითარება 1973-ში დაამთავრა.

## განათლება 
კაშიმას აქვს 12 დაწყებითი, 6 საშუალო და 4 უმაღლესი სკოლა.

## სპორტი 
„კაშიმა ანტლერს“ არის ადგილობრივი საფეხბურთო კლუბი.

## ადგილობრივი ღირსშესანიშნაობები 
* კაშიმას სამლოცველო (ტაძარი)

## გამოჩენილი ადამიანიები 
* რიუტა სასაკი – პროფესიული ფეხბურთის მოთამაშე
* ჰიტოში სოგაჰატა – პროფესიული ფეხბურთის მოთამაშე
* იუიჩი ნემოტო – პროფესიული ფეხბურთის მოთამაშე
* იასუტაკა ნომოტო – პროფესიული ფეხბურთის მოთამაშე
* ჯური ტაკაჰაში – მომღერალი

## გალერეა 

ფაილი:Kamisu Ibaraki.JPG|კაშიმას პორტი
ფაილი:Kashima Soccer Stadium 1.jpg|კაშიმას საფეხბურთო სტადიონი
ფაილი:Kashima Shrine main torii at dusk - sept 22 2015.jpg|ტორიის კარიბჭე კაშიმას სამლოცვლეოს შესასვლელთან

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
 

კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ჭონთიო

**ჭონთიო** — ნასოფლარი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ისტორიულ მხარე თუშეთში, ისტორიულ პირიქითა თემში, სოფელ ომალოდან დაახლოებით 50 კილომეტრში, მდინარე ქვახიდისწყლის მარცხენა ნაპირზე, მაღლა მთაზე. ჭონთიოდან ორი მნიშვნელოვანი გზა მიდის: ერთი დასავლეთის მიმართულებით აწუნთის უღელტეხილით ხევსურეთში გადადის, მეორე – ჩრდილოეთის ქერიღოს უღელტეხილით ჩეჩნეთში.

სოფლის მოსახლეობა დაცარიელებამდე 25 კომლს მოიცავდა. სოფელში ძირითადად შემდეგი გვარები სახლობდნენ: იუკურები (იუკურიძე), ითიურები (ითიურიძე). ჯერ სოფლის მოსახლეობა გირევში გადავიდა, შემდგომ უმეტესობა კახეთში ჩასახლდა. სოფელს ორი დღეობა ჰქონდა: „მადოლობა“, რომელსაც მკათათვის დასრულებისას ზეიმობდნენ და იოანე ნათლისმცემლის სახელობის იყო. ხოლო მეორე – „თურსიეხობა“, აღდგომიდან 2 თვის თავზე იმართებოდა.

ნასოფლარ ჭონთიოს 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.

## ღირსშესანიშნაობები 
ნასოფლარის ტერიტორიაზე მდებარეობს ციხე-სახლი და კოშკი. კოშკი მდებარეობს ნასოფლარ ჭონთიოს განაპირას, ჩრდილოეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. იგი ხუთსართულიანია, ზემოთკენ შევიწროებული (ზომები პირველი სართულის დონეზე 5,6 X 5,3 მ.), ნაგებია ფიქლით, წყობა მშრალია. ძეგლი დაზიანებულია, ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა.

ციხე-სახლი მდებარეობს ნასოფლარ ჭონთიოს ტერიტორიაზე, ნასოფლარის განაპირას. განეკუთვნება XVIII საუკუნეს. შენობა ხუთსართულიანია. აღმოსავლეთიდან ეკვრის გვიანდელი მინაშენი. ორივე ნაგებობა ფიქლითაა ნაშენი. ციხე-სახლის მეორე და მესამე სართულების კედლები შიგნიდან მიწანარევი ნაკელითაა შელესილი. ძეგლი დაზიანებულია: ჩამონგრეულია ციხე-სახლის მეხუთე სართულის კედლების ზედა ნაწილები და სართულშუა გადახურვა, დანგრეულია მინაშენის უმეტესი ნაწილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჭონთიოს კოშკი
* ჭონთიოს ციხე-სახლი

## ლიტერატურა 
* მაკალათია ს., თუშეთი, თბ., 1983

## რესურსები ინტერნეტში
* ჭონთიო (ნასოფლარი) 

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჰეღო

**ჰეღო** — ნასოფლარი საქართველოში მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, კახეთის მხარეში, ისტორიულ მხარე თუშეთში, ისტორიულ პირიქითა თემში, სოფელ ომალოდან დაახლოებით 50 კილომეტრში, მდინარეების ლაროვანისწყლისა და კვახიდისწყლის შესართავიდან 400-500 მეტრში, მაღლა მთაზე.

ნასოფლარ ჰეღოს 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი. 
 
## ისტორია
ჰეღო იოანე  ნათლისმცემლის ეკლესიის ეზოს გადაღმა ტყის პირას აღმართული ხატია. თქმულების  თანახმად, ცხრაკარიდან ადამიანების ქცევით უკმაყოფილო იოანე ნათლისმცემელი   თუშეთის სოფელ ჰეღოში გაქცეულა. XX საუკუნის ნახევრამდე ჰეღოში სხვა დღესასწაულების გვერდით აღინიშნებოდა ნათლისმცემლის დღეობაც და მას  თუშები,   როგორც ერთ-ერთ ძლიერ და მკაცრ ხატს, ისე იცნობდნენ. რამდენიმე  ათეული წლის წინ, როცა ჰეღო და საერთოდ თუშეთი დაიცალა მოსახლეობისგან, რამდენიმე ადამიანმა ითავა  ჰეღოს ნათლისმცემლის ნიშის ბარად ჩამოტანა და ცხრაკარას ტერიტორიაზე მისი აღმართვა, რომელსაც დღეს ჰეღოს ნათლისმცემლის სახელით მოიხსენიებენ.

## ღირსშესანიშნაობები 
ნასოფლარის ტერიტორიაზეა განთვსებული იოანე ნათლისმცემლის ხატის კომპლექსი და კოშკები.

### იოანე ნათლისმცემლის ხატი 
ოანე ნათლისმცემლის ხატის კომპლექსში მოქცეული ყველა შენობა ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია. კომპლექსი ძლიერ დაზიანებულია. გალავნის კედელი 2,5 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი. გალავანს შესასვლელი დასავლეთიდან აქვს, დანარჩენი სამი მხარე სწორკუთხა კონტრფორსებითაა გამაგრებული. შესასვლელი შეისრულთაღიანია, ორივე მხარეს აქვს სათოფურები. 

არსებული სამი კოშკიდან ორი თითქმის სულ დანგრეულია, ხოლო მესამე სამსართულიანი კოშკი, რომელიც გალავნის ჩრდილო კედელშია მოქცეული, კვადრატული გეგმისაა და როგორც ყველა თუშური კოშკი, ზემოთნ ვიწროვდება.

### კოშკები 
კოშკები მდებარეობს ნასოფლარის განაპირას და განეკუთვნებიან გვიანდელ შუა საუკუნეებს. სამხრეთის კოშკი ექვსართულიანია და ფუძეში არაწესიერ ტრაპეციას უახლოვდება, ხოლო ჩრდილოეთის კოშკის ხუთი სართულია შემორჩენილი. გეგმაში ის წაგრძელებულ ოთხკუთხედს წარმოადგენს. კოშკებს შორის შემორჩენილია გვიანდელი ნაგებობის ნაშთი, რომლის დასავლეთ კედელზე კარი, სარკმელი და სწორკუთხა ნიშია.

## ლიტერატურა 
* მაკალათია ს., თუშეთი, თბ., 1983

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰეღო (ნასოფლარი) 

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
რაბა (დუნაის შენაკადი)

**რაბა**, *რაბი* (, ) — მდინარე ავსტრიასა და უნგრეთში; დუნაის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 398 კმ, წყალშემკრები აუზის ფართობი 18 ათ. კმ². სათავეს იღებს ალპებში, მიედინება შუა დუნაის დაბლობის დასავლეთ ნაწილში. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, ზაფხულში — წვიმით გამოწვეული წყალმოვარდნები. იანვარ-თებერვალში არამდგრადი გაძვიფვა ახასიათებს. ჩადინება დარეგულირებულია, ქვემო დინებაში კალაპოტი — კანალიზირებული. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 70 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად, ქვემოთში (ქ. კერმენდის ქვემოთ) სანაოსნოა. შესართავთან სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი დიერი.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
კატეგორია:უნგრეთის მდინარეები
კატეგორია:დუნაის აუზი
ზემო კრიხის მთავარანგელოზის ეკლესია

**ზემო კრიხის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — ეკლესია საქართველოში, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ ზემო კრიხში, მდინარე კრიხულის მარცხენა სანაპიროზე. ეკლესია აგებულია X საუკუნის ბოლოს და XI საუკუნის დასაწყისში. ნაგებია კარგად გათლილი ქვითა და კირით. 1884 წელს ეკლესია გაანახლეს და დასავლეთის მხრიდან წააგრძელეს. 

ეკლესიას აქვს გამოსახულებები და წარწერები, გამოირჩევა ულამაზესი საფასადე დეკორით. ინტერიერში ისტორიული პერსონაჟების ფრესკებია, რომლებიც XI საუკუნის მხატვრულ ნიმუშებს წარმოადგენს. 2006 წელს შეტანილია ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სიაში (სააღრიცხვო ნომერი-2579).

ეკლესია დაინგრა 1991 წლის 29 აპრილის მიწისძვრის შედეგად. აღდგენილია 2008–2009 წლებში.

## ლიტერატურა 
* ცინცაძე ვ., ზემო კრიხის ხუროთმოძღვრული ძეგლი, «ქართული ხელოვნება», 1963, №6. — გვ. 57-102.
* ვირსალაძე თ., ზემო კრიხის ეკლესიის მოხატულობა, ქართული ხელოვნების ინსტიტუტის XX სამეცნიერო სესია, მუშაობის გეგმა და მოხსენებათა თეზისები, თბ., 1966. — გვ. 15-17.
* ბერაძე თ., რაჭა, თბ., 1983. — გვ. 132–133. 
* ბოჭორიძე გ., რაჭა-ლეჩხუმის ისტორიული ძეგლები და სიძველეები, თბ., 1994. — გვ. 157–165.

## სქოლიო
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ძველი დიკლო

**ძველი დიკლო** — ნასოფლარი საქართველოში, მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, კახეთის მხარეში, ისტორიულ მხარე თუშეთში. ციხე-სოფელი ძველი დიკლო, რომელიც ამჟამად მიტოვებულია სოფელ დიკლოს აღმოსავლეთითაა, სოფლიდან ორიოდე კმ-ის მანძილზე. სამანქანო გზა სოფელ დილკოსთან წყდება და ძველი დიკლოსკენ საცალფეხო ბილიკი მიუყვება. საკუთრივ ნასოფლარი მაღალი, კლდოვანი მთის ერთ-ერთ განშტოებაზეა განლაგებული. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ მხრიდან მას დიდი, ფრიალო კლდეები ესაზღვრება და სრულიად მიუდგომელია. დასავლეთით და ნაწილობრივ სამხრეთითაც რელიეფი შედარებით მისადგომია. ერთადერთი ბილიკი ნასოფლარს სწორედ ამ მხრიდან, დასავლეთიდან აუყვება. 

გეგმარებითი თვალსაზრისით, ნაგებობები მაღალი კლდეების თავზე საკმაოდ მოხერხებულადაა განლაგებული და ერთ მთლიან, საფორტიფიკაციო, სათავდაცვო სისტემას ქმნის. იგი ამ ისტორიული მხარის ჩრდილოეთი საზღვრის დამცველ ავან-პოსტს წარმოადგენდა. ციხე-სოფელი გაშენებულია საკმაოდ რთული რელიეფის მქონე სამ ტერასაზე. რომელთაგანაც ქვედა, ძირითადად სამეურნეო დანიშნულებისათვის გამოიყენებოდა. ზედა ორ ტერასაზე კი, რომლებიც ერთმანეთს ვიწრო ქუჩით უკავშირდებიან, მთლიანად საცხოვრებელი ნაგებობით იყო განაშენიანებული. 

შენობები ერთმანეთის მიჯრით დგას, მათი გარეთა კედლები საბრძოლო ზღუდეს ქმნის. ტერასის შუა, ყველაზე მაღალ ადგილას, კლდის წვერზე, ოთხკუთხა კოშკია აღმართული, რომელიც ამჟამად შემორჩენილია ორი სართულის სიმაღლეზე და მთელი კომპლექსის დომინანტს წარმოადგენს.

დანარჩენი ნაგებობების კედლები სხვადასხვა სიმაღლეზეა შემორჩენილი, ზოგი საერთოდ გამქრალია და მხოლოდ კვალი დატოვა. ნაგებობები ძირითადად სამსართულიანია. ციხე-სოფლის ეს მონაკვეთი, დანარჩენი ნაწილისგან იზოლირებულია და მასში მოხვედრა მხოლოდ შუა ტერასაზე მდებარე კოშკის პირველ სართულზე მოწყობილი ვიწრო შესასვლელითაა შესაძლებელი. ნასოფლარის ყველა შენობა ფიქლისაა, წყობა მშრალი. ქვედა ტერასის ყველაზე მაღალ ადგილას აგებულია ოთხკუთხა კოშკი, რომლის გვერდით იყო ყორით შემოფარგლული ეზო, როგორც ჩანს იგი მსხვილფეხა რქოსანი საქონლის სადგომს წარმოადგენდა. ციხე-სოფლის მეოთხე, ქვედა ტერასაზე, დაბლა, ჯგუფად, რამდენიმე ნაგებობაა განლაგებული.

ნასოფლარ ძველ დიკლოს 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დიკლო-ეროვნული კატეგორიის ძეგლი

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
თხინვალის სასახლე

**თხინვალის სასახლე** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისში სოფელ თხინვალაში, სოფლის დასავლეთით 2 კილომეტრზე, ლისის ტბის მიდამოებში, გაბაშვილთა ნასახლარზე. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით.  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

კომპლექსში შედის სასახლე და წმინდა გიორგის ეკლესია, რომელსაც ჩრდილოეთით მიშენებული აქვს ეგვტერი და ღვთისმშობლის ეკლესია. ორსართულიანი სასახლიდან შემორჩენილია მხოლოდ პირველი სართულის ფრაგმენტები; ჩანგრეულია ეკლესიების სახურავები; სანახევროდ დანგრეულია ეგვტერი. კომპლექსის შენობები ნაგებია აგურით. წმინდა გიორგის ეკლესიის გრძივ და დასავლეთ კედლებზე გასამაგრებლად მოგვიანებით ნატეხი ქვის დამატებითი კედლებია მიშენებული.

## სასახლე 
სასახლე გეგმით სწორკუთხაა, შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარის ორივე მხარეს თითო მოზრდილი ნიშია. დასავლეთის კედელში უფრო მომცრო ნიშებია. პირველი სართულის შეისრული კამარა პილასტრებზე დაბჯენილ ორ შეისრულ თაღზე ყოფილა დამყარებული. აღმოსავლეთ კედელი გამაგრებულია მძლავრი კონტრფორსებით.

## წმინდა გიორგის ეკლესია 
წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზულია, ჰქონია ორი შესასვლელი — დასავლეთით და სამხრეთით. მოგვიანებით დასავლეთის კარი სწორკუთხა სარკმლად გადაუკეთებიათ. აღმოსავლეთით ღრმააფსიდიანი საკურთხეველია, რომლის ჩრდილოეთით სამკვეთლოა, ხოლო სამხრეთით — სადიაკვნე. ამ სათავსებს აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდები აქვს. 

ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე, კედელში ჩასმულ ქვაზე მზის საათია ამოკვეთილი, ხოლო აღმოსავლეთის ფასადის ზემო ნაწილში - გოლგოთის ჯვარი. ეკლესიას შემოვლებული აქვს ქვის ლავგარდანი.

ეკლესიას დასავლეთით და სამხრეთით კარიბჭეები ჰქონია მიშენებული. შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთ კარიბჭე, რომელიც სამი მხრივ გახსნილია შეისრული თაღებით. გარედან თაღები ჩასმულია სწორკუთხა ჩარჩოში და მორთულია აგურის შვეული და თარაზული წყობით.

## ღვთისმშობლის ეკლესია 
წმინდა გიორგის ეკლესიას ჩრდილოეთიდან მიშენებული აქვს ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია. ეკლესიაში შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია. ეკლესია შიგნიდან შელესილი ყოფილა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
 — წმინდა გიორგის ეკლესია
 — ღვთისმშობლის ეკლესია
 — სასახლე 
 — სამრეკლო, კარიბჭე

## სქოლიო
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
აგეურთა

**აგეურთა** — ნასოფლარი საქართველოში. მდებარეობს ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, კახეთის მხარეში, ისტორიულ მხარე თუშეთში, ისტორიულ პირიქითა თემში, სოფელ ომალოს თემში, მისგან 9 კმ-ის მოშორებით. შენაქოდან აგეურთამდე მიემართება საფეხმავლო ბილიკი. აგეურთა პირიქითა თუშეთის თემის ერთ-ერთი მთავარი და მნიშვნელოვანი დასახლებაა, რომელიც, თავისთავად, ახლოს მდებარეობს ჩრდილოკავკასიური სასაზღვრო ზოლის კულტურულ არეალთან, რამაც, რეალურად განაპირობა კიდევაც აქტიური სოციალური-ყოფითი ურთიერთობები მოცემულ რეგიონთან, რაც ისტორიის მანძილზე ხშირ დაპირისპირებასა და ჩრდილოკავკასიური მოსახლეობის აქტიურ თავდასხმებსა და ძარცვაში გამოიხატა. 

ნასოფლარ აგეურთას 2018 წელს, თუშეთის კიდევ ცხრა პუნქტთან ერთად, საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლის სტატუსი. 

## მდებარეობა 
ნასოფლარი განლაგებულია საშუალო დახრილობის მთის კალთაზე, შედგება ოციოდე საცხოვრებელი კოშკისგან, რომელთა დიდი ნაწილი ნანგრევებადაა ქცეული. ნასოფლარს შუაზე კვეთს სამანქანო გზა. კოშკების საშენი მასალა ერთგვარია — ფიქალი. წყობა მშრალია. ზოგიერთ კოშკში ნალესობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. კოშკებიდან მნიშვნელოვანი დანაკარგების გარეშე შემორჩენილია მხოლოდ ოთხი კოშკი. მათგან ერთ-ერთი მათგანის კედლები ექვსი სართულის სიმაღლეზე დგას, თუმცა, ისინიც იმდენადაა დაზიანებული, რომ ნგრევის პირას არიან მისული. ოთხივე კოშკის სართულშუა გადახურვა ხის ყოფილა (შემორჩენილია კოჭების საყრდენი კონსტრუქციის ნაშთები).

არსებული მონაცემებით არ იკითხება სალოცავი, რელიგური კულტის აღმნიშვნელო ნაგებობები, რომლებიც, როგორც წესი დასახლების გამორჩეულ ადგილას ან მის სიახლოვეს მდებარეობდა. ასევე არ გვხვდება სასაფლაო აკლდამები, რომელთა არსებობაც გარდაუვალი რეალობა იყო, თუმცა ამ უკანასკნელისთვის განირჩევა დასახლების ზედა არეზე გარკვეული მონაკვეთი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აგეურთის კოშკი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ნასოფლარი აგეურთა 
* დასახლება აგეურთა 
* აგეურთა-ეროვნული მნიშვნელობის ძეგლი

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
მუხრანბატონის სასახლე

მინი|300პქ
**მუხრანბატონის სასახლე** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მუხრანში. აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. სასახლე ეკუთვნოდა მდიდარ ქართველ მემამულეს, რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტს ივანე კონსტანტინეს ძე მუხრანბატონს (1809-1895 წწ.). 1876 წელს ივანე მუხრანბატონმა საფრანგეთიდან მოიწვია მეღვინეობის სპეციალისტები, დაიხმარა ქართველი მეღვინე ზ. ჯორჯაძე და მუხრანში ააგო ღვინის ქარხანა, სადაც ღვინოს ევროპული წესის შესაბამისად აყენებდნენ. 1882 წელს ამ ქარხანაში დამზადებულმა ღვინომ მოსკოვის გამოფენაზე დაიმსახურა უმაღლესი ჯილდო — სახელმწიფო გერბი. ღვინის ქარხანა სასახლეს გვირაბით უკავშირდებოდა. 

სასახლე ნაგებია აგურით. გარედან შელესილია. დგას მაღალ ცოკოლზე. მისი ძირითადი კორპუსი ორსართულიანია, რომლის ფასადის აღმოსავლეთის კიდეში სამსართულიანი წახნაგოვანი კოშკი დგას. სასხლის სამეჯლისო დარბაზს ჩრდილოეთით ნახევარწრიული აფსიდი აქვს, რომელშიც სცენაა მოწყობილი. სამეჯლისო დარბაზის ორივე მხარეს სამხრეთ-ჩრდილოეთის ღერძზე, ორივე სართულზე, სამეურნეო, სანიტარული და სხვა დანიშნულების სათავსებია განლაგებული. სასახლეს დამატებითი შესასვლელები აქვს აღმოსავლეთის, დასავლეთისა და ჩრდილოეთის მხარეს. 

ფასადებზე ფანჯრები ორ იარუსადაა განლაგებული. იარუსებს შორის პროფილირებული სარტყელია, ქვედა იარუსის კარ-ფანჯარა ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული, ხოლო მეორე იარუსის ფანჯრების გადახურვა ბრტყელია და მხოლოდ კუტხეებშია მომრგვალებული. სასახლის ნივნივებზე გამართული სახურავი თუნუქისაა. 

მუხრანბატონის სასახლეს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში