გროს ვენტრე

## ორიენტაცია 
### იდენტიფიკაცია და ადგილმდებარეობა 
მინი|306px|გროს ვენტრეს ბანაკი, ფორტ ბელკნაფის რეზერვაცია
“Gros ventre” (იგივე Atsina) არის ალგონკინურ ენაზე მოსაუბრე ამერიკელი ადგილობრივი მკვიდრების ჯგუფი, რომლებიც მჭიდრო კავშირში არიან არაფაჰებთან. ისინი საკუთარ თავს „A’ani”-ს ან „თეთრი თიხის ადამიანებს“ უწოდებენ. მათი სახელი, გროს ვენტრე, წარმოიშვა მათი ჟესტების ენიდან, რომელიც გამოხატავდა გაბერილ მუცელს (ფრანგულად gros ventre). ისტორიულად ეს იყო მომთაბარე ტომი, რომელიც, ძირითადად, დიდ ვაკეებზე სახლდებოდა. XVIII საუკუნის შუა პერიოდში ეს ტომი ცხოვრობდა კანადის ვაკეებზე ორ მდინარეს შორის. საბოლოოდ, XIX საუკუნეში, ისინი გადავიდნენ მონტანაში და საკმაოდ დიდი ტერიტორია დაიკავეს. 1888 წელს მათ გადაინაცვლეს ჩრდილოეთ მონტანაში, ბანაკში (Fort Belknap Reservation), რომელიც მათთვის და კიდევ ერთი კანადური ტომისთვის, ასინიანებისთვის, ამერიკის შეერთებული შტატების მთავრობამ სპეციალურად შექმნა. აღსანიშნავია, რომ ისინი ამ ადგილას დღემდე ცხოვრობენ.

### დემოგრაფია 
1950 წლისთვის, გროს ვენტრეს პოპულაცია რეზერვაციაზე (თავიანთ ტერიტორიაზე) შეადგენდა 1100 ადამიანს, 1980 წლისთვის მთლიანად მათმა რაოდენობამ 1870 ადამიანს მიაღწია, ხოლო XXI საუკუნის დასაწყისში აღმოჩნდა, რომ გროს ვენტრეს წარმომავლობის მქონე ადამიანების რაოდენობა 2815 იყო.(მოულოდნელად ინდიელი ხალხი სხვებმაც დააფასეს, მათ არსებობას მიენიჭა მნიშვნელობა, ადრე კი თითქოს შეგუებულნი იყვნენ თავიანთ მდგომარეობას და თვლიდნენ, რომ ასე უნდა ეცხოვრათ).

საბოლოო ჯამში პროგრამების გატარებამ არა მხოლოდ გააძლიერა რეზერვაციის ეკონომიკა და ბიზნეს კავშირები, არამედ გაამთლიანა მოსახლეობაც - ხალხი, რომელიც წასული იყო და ხელი ჰქონდა ჩაქნეული. პენსიონრები, არასამუშაო ძალა და ახალგაზრდები, რომლებიც უმაღლესი განათლების ძიებაში იყვნენ და გამოცდილნი და სანდონი იყვნენ თავიანთ საქმეში. რეზერვაციაში არა მხოლოდ ახალგაზრდა მამაკაცები საქმდებოდნენ, არამედ ქალებიც ერთვებოდნენ ახალ პროგრამებში, თანაც ძალიან დიდი მასშტაბით. ძალიან ბევრი პროგრამა და რეფორმა იწვევდა კულტურის და მშობლიური ტრადიციების გააზრების სურვილს. ახალი კანონმდებლობები და დამოკიდებულებები ინდიელების მიმართ, რა თქმა უნდა, ეხებოდათ გროს ვენტრელებსაც. გროს ვენტრეს კულტურის ერთ-ერთმა ახლაგაზრდა წარმომადგენელმა ამ გამოღვიძებას უწოდა „New Indian Awareness” - რაც დაახლოებით ნიშნავს „ინდიელების ახალ ცნობიერებას“. სწორედ ეს პროცესი დაეხმარა გროს ვენტრელებს თავიანთი იდეალების გაცოცხლებაში, მათ გადაფასებაში. ასევე მიეცათ ამ იდეალების რეალიზაციისათვის ახალი გზები.

როგორც ქმნილების ძალაუფლების სიმბოლოები და გროს ვენტრეს ადგილი სამყაროში, ტომი ფლობდა მედიცინის ორ კვანძს, რომლებიც წარმოაჩენდნენ მათ განსაკუთრებულ ურთიერთობას იმ ერთადერთან ჩვენს ზემოთ („One Above“ - იგულისხმება ზეციური ღმერთი), და საფუძველს მათი ჯანმრთელობისთვისა და ბედნიერებისთვის. ეს კვანძები, სახელად “ბრტყელი მილის კვანძი” (Flat Pipe Bundle) და “ბუმბულისებრი კვანძი” (Feathered Bundle), მოიცავდნენ სხვადასხვა სახის რიტუალურ საგნებს, როგორებიცაა: წმინდა მილები, ამოკვეთილი პორტრეტები, სასტვენები, გამომშრალი ჩიტის კანი და ა.შ. ამ კვანძებმა ჩამოაყალიბეს მნიშვნელოვანი ცენტრი ორი მთავარი გროს ვენტრეს ცერემონიალისთვის, ბრტყელი მილისა და ბუმბულისებრი კვანძის ცერემონიისთის, რომლებშიც საკუთარმა ზებუნებრივმა შესაძლებლობებმა და ხედვამ შეასრულა დიდი როლი. მეორეხარისხოვან ცერემონიებს, რომლებიც დაკავშირებული იყო ჩვილ ბავშვებთან და ახალგაზრდა ადამიანებთან, უწოდებდნენ ყურის გახვრეტის ცერემონიებს.

უკანასკნელი კამეჩის მოკვლით 1884 წელს  გროს ვენტრეს ცერემონიული ორგანიზაცია ფაქტობრივად გაუჩინარდა.

### ხელოვნება 
კამეჩი იყო ყველაზე მნიშვნელოვანი გროს ვენტრელების ცხოვრებაში, ისევე, როგორც სხვა მომთაბარე მონადირეებისთვის დიდი ტრამალებიდან. კამეჩი მათთვის არა მხოლოდ ძირითად საარსებო საშუალებას წარმოადგენდა, ის ასევე თავშესაფარისა და სამოსის წყაროც იყო. წლის ბოლოს კამეჩის ტყავი იყო შესანიშნავ მდგომარეობაში და მზად იყო მოხმარებისთვის ქალების მიერ. მათ ფხეკდნენ, წმენდნენ და ხშირად რთავდნენ, შემდეგ აკერებდნენ ერთმანეთს, რათა ფორმა მიეცათ. ასევე მონადირეობდნენ ირემზე, ცხენირემსა და ანტილოპაზე, მათი ტყავისგან კი იკერებოდა სხვადასხვა სახის ჩასაცმელი. ძირითადად ეს ყოველდღიური ტანსაცმელი არ იყო მორთული, მაგრამ ხანდახან ასევე იკერებოდა განსაკუთრებული ტანსაცმელი, რომლებიც განკუთვნილი იყო ცერემონიალებისთვის და რომლებიც მოხატული იყო სხვადასხვა დიზაინებით, მოქარგული, შეღებილი ფრინველის ფრთებით, ან შუშის მძივებით. დამატებითი ორნამენტები, ირმის გაპრიალებული ჩლიქების ჩათვლით, გამოიყენებოდა როგორც ზანზალაკი, ქალებისთვისა და გოგოებისთვის კი - ცხენირემის კბილები. დეკორატიული ჩუქურთმები ტანსაცმელზე ცხოველის ბეწვისგან ან მოკლული მტრის თმისგან იყო დამზადებული, რაც სიმბოლურ დატვირთვას იძენდა.

თიხის ჭურჭელი ოდესღაც მზადდებოდა გროს ვენტრეს ხალხის მიერ, მაგრამ ბოლო პერიოდში თიხის ჭურჭელს არავინ აღარ ამზადებდა.

სიმღერები ასევე დიდ როლს თამაშობდა გროს ვენტრეს ცხოვრებაში და გამოიყენებოდა ცერემონიაულური ცეკვების აკომპანიმენტისთვის, ასევე სიმღერები ექიმებისთვის (შამანებისთვის) განკურნების ერთ-ერთი საშუალება იყო.

### მედიცინა 
ტომი ყველა წევრი თვლიდა, რომ დაავადება ყოველთვის ფსიქოლოგიური ან ზებუნებრივი მიზეზებით იყო გამოწვეული. ზებუნებრივი მიზეზებით გამოწვეული დაავადების დროს, მათ სჯეროდათ, რომ ჯადოქრობები და ღვარძლიანობა სხვა ზებუნებრივი არსებების მიმართ, ძირითად პრობლემას წარმოადგენდა. სხვადასხვა პრევენციული საშუალებები და მკურნალობები მოიცავდა ორივე, ბუნებრივ და ზებუნებრივ, საშუალებას. ფსიქოლოგიური პრობლემები და ავადმყოფობები ძირითადად ბალახეულობის, სისხლის გამოდევნის, მცირე ქირურგიული მანიპულაციების, მასაჟისა და სიცხის თერაპიების საშუალებით ინკურნებოდა. კეთილი განზრახვის მქონე ადამიანთა ფიქრები და გამამხნევებელი სიტყვებიც საკმაოდ წარმატებულ მკურნალობის ხერხად იყო აღიარებული. ზებუნებრივად გამოწვეული დაავადებების სამკურნალო საშუალებებს ფლობდნენ და იყენებდნენ პირები განსაკუთრებული სამკურნალო შესაძლებლობებით, როგორებიც იყვნენ, მაგალითად, შამანები. ისინი თავიანთი სამსახურის გაწევისთვის გასამრჯელოსაც ითხოვდნენ. მათი მკურნალობის ერთ-ერთი ეტაპი პაციენტის სხეულიდან უცხო ობიექტების გამოდევნა იყო, რასაც სხვადასხვა ბალახეულის საშუალებითა და ფსიქოთერაპიის დახმარებითაც ახერხებდნენ. სხვა სამედიცინო სპეციალისტები მუშაობდნენ პაციენტის სხეულიდან ისრებისა და ტყვიების ამოღებაზე, სიმსივნის ამოკვეთაზე, სახის კუნთების დამბლისა და გველის ნაკბენისგან განკურნებაზე, ხელისშემშლელი ან დამხმარე კონცეფციების შემუშავებაზე.

### სიკვდილი და სიკვდილის შემდეგ ცხოვრება 
„თეთრი თიხის ადამიანები“ სიცოცხლეს ძალიან აფასებდნენ და მისი ხანგრძლივობისთვის ლოცულობდნენ. ისინი თვლიდნენ, რომ თუ ადამიანი დიდხანს ცოცხლობდა და მოხუცებულობის ასაკს აღწევდა, ეს მათი უზენაესი არსების დამსახურება იყო. ბავშვებს ყოველთვის ასწავლიდნენ, რომ მოხუცებს კარგად უნდა მოქცეოდნენ, უნდა გამოეკვებათ, შეემოსათ და სირთულეების დროს აუცილებლად დახმარებოდნენ მათ. მათი წარმოდგენით, დიდხანს მცხოვრები ადამიანის სახელის დარქმევა ბავშვისთვის კარგის ნიშანი იყო.

როდესაც სიკვდილი ახლოვდებოდა, ყველას სურდა, ოჯახის წევრები, ნათესავები და მეგობრები მის გვერდით ყოფილიყვნენ. როცა ადამიანი კვდებოდა, მას საუკეთესო ტანსაცმელს აცმევდნენ და უვლიდნენ მეგობრები, და არა ნათესავები. მათ  მარხავდნენ ხეებს შორის, მაღალ კლდეებში ან გამოქვაბულებში მტაცებელი ცხოველებისგან შორს და ატანდნენ პირანივთებს. გარდაცვლილის მიწაში დამარხვა შედარებით ახალი ტრადიციაა. ცნობილი ადამიანის გარდაცვალების შემთხვევაში, მისი სახლი მისი საბოლოო განსასვენებელი ადგილი შეიძლებოდა ყოფილიყო, პირად ნივთებთან და მდიდულ ავეჯთან ერთად. რა თქმა უნდა, ასეთ დროს სახლი სამუდამოდ იკეტებოდა.

როდესაც ადამიანის გარდაცვალება გამჟღავნდებოდა, მისი ყველა ნათესავი, განსაკუთრებით ქალები, ვალდებულნი იყვნენ შეკრებილიყვნენ და გარდაცვლილი გამოეგლოვათ. ძალიან ახლობელი ადამიანები არა მხოლოდ ტიროდნენ, არამედ იჭრიდნენ თმას, იხდიდნენ კარგ ტანსაცმელს და იმოსებოდნენ ძველი, გაცვეთილი სამოსით. ახლო ნათესავები და ოჯახის წევრები ზოგჯერ საკუთარ დიდ მწუხარებას გამოხატავდნენ ბუნებაში მარტო წასვლით, ხეტიალით, იქ ტირილითა და თავშესაფრის გარეშ-ე ძილით გამოხატავდნენ. მეომრის ომში გარდაცვალების შემთხვევაში მისი ახლობლები დარდს თავიანთი ტანსაცმლის დახევითა და ხელებისა და ფეხების დასერვით გამოხატავდნენ.

გარდაცვალების შემდეგ ყველა ადამიანის სული, გარდა მკვლელებისა, ჩრდილოეთის უნაყოფო ადგილას ინაცვლებდა. მოჩვენებები მიჩნეულები იყვნენ, როგორც უჩინარი ყოფიერება, მაგრამ მათი აღმოჩენა თავიანთი სტვენისა და ლაპარაკის საშუალებით იყო შესაძლებელი. ექიმს ან უბრალოდ ადამიანს განსაკუთრებული ძალით შეეძლო გამოეძახა სულები, რომლებიც ინფორმაციას მიაწვდიდნენ წარსულის, აწმყოსა და მომავლის, შესაძლო მოვლენებისა და ავადმყოფობის შემთხვევაში გამოსაყენებელ შესაძლო სამკურნალო საშუალებების შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:დიდი ველის ინდიელები
კატეგორია:აშშ-ის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები