open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პროლეტარიატის ბრძოლის ფურცელი

** „პროლეტარიატის ბრძოლის“ ფურცელი** — რსდმპ კავკასიის კავშირის კომიტეტის ორგანოს გაზეთ „პროლეტარიატის ბრძოლის“ დამატება. გამოდიოდა 1903 წლის ნოემბრიდან ქართულ «„პროლეტარიატის ბრძოლის“ ფურცელი», სომხურ («„პროლეტარიატი კრივი“, „თეთრიკი“») და რუსულ («ლისტოკ „ბორბი პროლეტარიატა“») ენებზე. «„პროლეტარიატის ბრძოლის“ ფურცელს» ხელმძღვანელობდა სარედაქციო კოლეგია: ი. სტალინი, ა. წულუკიძე, მ. ცხაკაია, ს. შაუმიანი, ფ. მახარაძე, მ. დავითაშვილი, ვ. ბობროვსკი. 

გაზეთში მეტწილად ქვეყნდებოდა კორესპონდენციები, ინფორმაციები და ქრონიკები, როგორც კავკასიის, ისე მთელი რუსეთის პროლეტარიატისა და გლეხობის რევოლუციურ მოძრაობაზე. პარტიის იდეოლოგიური, ორგანიზაციული და ტაქტიკური საფუძვლების საკითხები უმთავრესად შუქდებოდა მოწინავე სტატიებში. გამოცემა შექყდა 1904 წლის ნოემბერში. გამოიცა 12 ნომერი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გაზეთები
საგდუხტი

**საგდუხტი** — V ს. ქართლის (იბერიის) დედოფალი, მირდატ მეფის მეუღლე და ვახტანგ გორგასალის დედა.

## ისტორიული ცნობები 
ჯუანშერის „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისას“ მიხედვით, საგდუხტი რანის ირანელი მმართველის ბარზაბოდის ასული იყო. მშვიდობისა და მეგობრობის ნიშნად იგი ქართლის ტახტის მემკვიდრე მირდატს მიათხოვეს. საგდუხტი ქრისტიანი გახდა და სამეფოში სარწმუნოების განმტკიცებისათვის იბრძოდა; ააშენა სამშვილდის სიონი. მირდატს და საგდუხტს სამი შვილი ჰყავდათ: ორი ასული — ხვარანძე და მირანდუხტი და ვაჟი სახელად ვარანგ–ხვასროთანგ ანუ ვახტანგი. მირდატ მეფის გარდაცვალების შემდეგ, ვახტანგის მცირეწლოვანების ჟამს, სამეფოს საგდუხტი განაგებდა მამამისის ბარზაბოდის მფარველობით. მემატიანის გადმოცემით, საგდუხტი ძლიერ წუხდა ქართველთა შორის მაზდეანობის გავრცელების გამო და ქრისტიანობის დაცვას ბარზაბოდთან შუამავლობით ცდილობდა.

გამოთქმულია ვარაუდი საგდუხტისა და ზნაკვაში აღმოჩენილ ასომთავრულ წარწერაში მოხსენიებულ საჰაკდუხტის იგივეობის შესახებ (ი. ჯავახიშვილი, ს. ჯანაშია, კ. თუმანოვი).

## სახელისათვის 
საგდუხტი (იგივე საჰადუხტი) შედგენილი ანთროპონიმია, წარმოქმნილი ძველი აღთქმისეული ისააკისა (სპარს. საჰაკი) და ძველ-სპარსული სიტყვისგან „დუხტ“ — „ქალიშვილი“. ქართულ წყაროებში ცნობილია ამ სახელის წმინდანიც.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:მიჰრანიდები
სირმა-აბაზი

**სირმა-აბაზი** — ქართული ვერცხლის მონეტა. ჭრიდნენ თბილისის ზარაფხანაში 1752-1753-დან 1798-1799 წლებამდე ირანული აბაზისაგან განსხვავებით. მასა 3 გ. მასზე სპარსულ და არაბულ ენებზე წერია მოჭრის დრო, ადგილი, ისლამური რელიგიის ფორმულები, რომლებიც ქრისტიანულ იდეოლოგიას არ ეწინააღმდეგება. იჭრებოდა სირმა-აბაზის ოთხი ნომინალი: ნახევარი მარჩილი (6 შაური), აბაზი (4 შაური), უზალთუნი (2 შაური) და შაური. ნუხის სახანოში სირმა-აბაზის უხეში მინაბაძი გამოდიოდა. განჯაში 1786-1791 წლებში ერეკლე II-ის ნაცვლები სირმა-აბაზის მსგავს მონეტებს ჭრიდნენ. სირმა აბაზი ბრუნვაში დარჩა XIX საუკუნის 80-იან წლებამდე. 1848-1849 წლებში რუსეთმა სირმა-აბაზის შესყიდვა სცადა, მაგრამ ხურდა ფულის ნაკლებობის გამო 1852 წლამდე ვერ შეისყიდა.

საქართველოში სირმა-აბაზი ნაპოვნია განძების სახითაც (ფხოველის, ფასანაურის, სიმონიანთხევის, ჭიკაანის, ალის, მუხათის, თბილისისა და სხვა.) და შემთხვევითაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მონეტები
მისტიკა (პერსონაჟი)

**მისტიკა** (ინგ. *Mystique*) **რეივენ დარკჰოლმი** — გამოგონილი პერსონაჟი, რომელიც Marvel Comics-ის იქს-ადამიანებთან თანამშრომლობდა. შექმნილია მწერალი კრის კლერმონისა და მხატვარი დეივ კოკრუმის მიერ. პირველად გამოჩნდა *მისის მარველის მე-16 ნომერში (1978 წლის მაისი)*.

კომიქსის ადრეულ სერიებში მისტიკა სუპერბოროტმოქმედია, რომელმაც ბოროტი მუტანტების საძმოს საკუთარი ვერსია დააფუძნა და მუტანტების საქმეში გარეული რამდენიმე მნიშვნელოვანი ადამიანი იმსხვერპლა. თავად მისტიკა მუტანტია, რომელიც ფორმის შეცვლის უნარს ფლობს. მისი ფიზიკური მუტაცია მოიცავს ლურჯ კანსა და ყვითელ თვალებს. საკუთარ სოლო სერიებში (*Mystique #17*) იგი აღნიშნავს, რომ 100 წელზე მეტი ხნისაა. მისტიკა ბოროტმოქმედი გრეიდონ კრისისა და იქს-ადამიანების ნაითქროლერის დედა, აგრეთვე როუგის დედობილი. იგი იძულებული გახდა, მიეტოვებინა ნაითქროლერი, როუგს კი წლების მანძილზე პატრონობდა. მოგვიანებით მისტიკა იქს-ადამიანებს უერთდება. კრიმინალური წარსულის მიუხედავად იგი გუნდთან ერთად განაგრძობს ბრძოლას. მსახიობმა რებეკა რომიინმა განასახიერა პერსონაჟი ფილმში ’იქს-ადამიანები’. 2009 წელს, IGN-ის კომიქსების ყველა დროის 100 საუკეთესო ბოროტმოქმედს შორის მისტიკამ მე-18 ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:1978 წლის კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
კატეგორია:Marvel Comics-ის სუპერგმირები
პრომეთე (ჟურნალი)

**„პრომეთე“** — ქართული ყოველთვიური ლიტერატურული, სამეცნიერო და პოლიტიკური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1918 წელს. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია, რომელშიც შედიოდნენ პ. ინგოროყვა, ი. ყიფშიძე, კ. გამსახურდია; გამომცემელი — ი. სტურუა. გამოვიდა 3 ნომერი. ჟურნალში დაბეჭდილია ვ. ბარნოვის, ვაჟა-ფშაველას, ი. გრიშაშვილის, ა. ჭუმბაძისა და სხვათა ნაწარმოებები; ჯავახიშვილის, კორნელი კეკელიძის, დიმიტრი უზნაძის, გიორგი ახვლედიანის და სხვათა სტატიები.

## ლიტერატურა
**სიგუა, სოსო.* „მოდერნიზმი“, თბ. „მწერლის გაზეთი“, 2008

## რესურსები ინტერნეტში
*ჟურნალი „პრომეთე“

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
პროლეტარული რევოლუცია

**„პროლეტარული რევოლუცია“** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*საქართველოს კომუნისტური პარტიის (ბ) ცენტრალურ კომიტეტთან არსებული პარტიის ისტორიის ინსტიტუტის კრებული. გამოიცა თბილისში 1933 წელს ქართულ ენაზე „რევოლუციური მატიანის“ ნაცვლად. გამოვიდა მხოლოდ ერთი ნომერი. კრებულში დაბეჭდილია მასალები და დოკუმენტები ამიერკავკასიის რევოლუციური მოძრაობისა და კომუნისტური ორგანიზაციების ისტორიიდან; დაბეჭდილია ი. სტალინის, ფ. მახარაძის, მ. ტოროშელიძის, გ. ხაჭაპურიძის შრომები და სტატიები, ძველი ბოლშევიკების მოგონებები პარტიის III ყრილობის შესახებ. გამოსცა სარედაქციო კოლეგიამ, რომელშიც შედიოდნენ ფ. მახარაძე, გ. ყურაშვილი, მ. ტოროშელიძე. ტირაჟი 3 ათასი.
* მარქს-ენგელსის-ლენინის ინსტიტუტის თბილისის ფილიალის ორგანო; 1937 წელს ერთადერთი ნომერი გამოვიდა თბილისში ქართულ ენაზე. 1939 წლიდან 1944 წლამდე კრებული გამოდიოდა ყოველწლიურად. დაბეჭდილია დოკუმენტები და მასალები, ა. კიკვიძის, ლ. გორგილაძის, ლ. ებანოიძის და სხვათა გამოკვლევები. დართული აქვს ქართული გაზეთების (1918–1921) ბიბლიოგრაფია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
პროპლიოპითეკი

**პროპლიოპითეკი** (Propliopithecus), ნამარხი ადამიანის მსგავსი მაიმუნი. მისი კბილებიანი ქვედა ყბის ფრაგმენტი აღმოჩენილია პარაპითეკის ქვედა ყბასთან ერთად 1911 წელს. პროპლიოპითეკს აქვს 2 საჭრელი კბილი, 1 ეშვი, 2 მცირე ძირითადი და 3  დიდი ძირითადი კბილი. მორფოლოგიურად კბილები გიბონების კბილების მსგავსია. პროპლიოპითეკს თვლიან დრიოპითეკებისა და პლიოპითეკების წინაპარ ფორმად.

## ლიტერატურა
** აბდუშელიშვილი მ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 207, თბ., 1984

კატეგორია:პრიმატები
პარაპითეკი

**პარაპითეკი** (Parapithecus < პარა... და ბერძნ. pithekos — მაიმუნი), ნამარხი ადამიანისნაირი მაიმუნი. მისი კბილებიანი ქვედა ყბის ფრაგმენტი აღმოაჩინა გერმანელმა ანთროპოლოგმა ო. შლოსერმა ეგვიპტეში, ქვედა ოლიგოცენურ ფენებში, 1911 წელს. ქვედა ყბის სიგრძე 36 მმ აღწევს. კბილები დიფერენცირებულია: 2 საჭრელი, 1 ეშვი, 2 მცირე ძირითადი და 3 დიდი ძირითადი კბილი როგორც მარჯვენა ისე მარცხენა მხარეს. ანთროპოლოგთა უმრავლესობა პარაპითეკს თანამედროვე ადამიანის მსგავსი მაიმუნებისა და ადამიანის საერთო წინაპრად მიიჩნევს.

## ლიტერატურა
* *აბდუშელიშვილი მ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 681, თბ., 1984

კატეგორია:ადამიანის მსგავსი მაიმუნები
ეგნატე გაბლიანი

**ეგნატე გიორგის ძე გაბლიანი** (დ. 1881, დაბა მესტია, — გ. 1937) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ეთნოგრაფი და პუბლიცისტი, სვანეთის მკვლევარი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის გიმნაზია, შემდეგ პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1900-იან წლებში იყო სვანეთის ბოქაული, შემდეგ ბეჩოს რაიონის უფროსი. იმდროინდელ პრესაში ფართოდ აშუქებდა სვანეთის პრობლემებს; აგროვებდა ზეპირსიტყვიერების ნიმუშებს; იკვლევდა სვანების ყოფას, ფოლკლორს. ავტორია რამდენიმე წიგნისა, რომელთაგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია „თავისუფალი სვანეთი“ (1927 წ.). იყო სოციალისტ-ფედერალისტების პარტიის წევრი.

გაბლიანი იყო საქართველოს 1921–1924 წლების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის თვალსაჩინო მოღვაწე, სვანეთის 1921 წლის ამბოხების ერთ-ერთი მეთაური ნესტორ გარდაფხაძესთან და ბიძინა პირველთან ერთად. მონაწილეობდა 1924 წლის აგვისტოს ეროვნული აჯანყების მომზადებაში. დაპატიმრებული იყო ჩეკისტების მიერ 1922 და 1924–1926 წლებში. ამნისტიის შემდეგ გაბლიანი მუშაობდა ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე მესტიაში. იყო მესტიის ეთნოგრაფიულ-ისტორიული მუზეუმის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი, ზუგდიდი-მესტიის საავტომობილო გზისა და მესტიაში აეროპორტის მშენებლობის ერთ-ერთი ინიციატორი. დახვრიტეს 1937 წელს არალეგალური ორგანიზაციის წევრობის ბრალდებით.     

## რესურსები ინტერენტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:1924 წლის აგვისტოს აჯანყების მონაწილეები
ხმალკბილა (პერსონაჟი)

**ხმალკბილა** (ინგ. *Sabretooth*) **ვიქტორ კრიდი** - გამოგონილი პერსონაჟი, Marvel Comics-ის სუპერბოროტმოქმედი. შექმნილია მწერალი კრის კლერმონისა და ილუსტრატორი ჯონ ბირნის მიერ. პირველად გამოჩნდა *რკინის მუშტის* მე-14 ნომერში (1977 წლის აგვისტო). მუტანტი ხმალკბილა ფლობს ზეადამიანურ მხეცურ შესაძლებლობებს, სწრაფად განკურნების უნარს, ბასრ ეშვებსა და ბრჭყალებს, ზეადამიანურ მგრძნობელობას. იგი სასტიკი მკვლელია, რომელმაც ანგარების მოტივითა და პირადი სიამოვნების საფუძველზე უამრავი ადამიანი იმსხვერპლა. სამურავი მისი დიდი ხნის მეტოქეა. ორთავე ცივი ომის ზეჯარისკაცის შემქმნელი პროგრამის, ე.წ. იქს-იარაღის მსხვერპლია. სამურავისგან განსხვავებით, რომელიც ცხოველური ბუნების დაფარვას ცდილობს, ხმალკბილა ყოველ წამს ამჟღავნებს მას. იგი მრავალჯერ გამოჩნდა იქს-ადამიანების ანიმაციურ სერიებსა და ვიდეო თამაშებში. მსახიობი ტაილერ მეინი ანსახიერებს პერსონაჟს 2000 წლის სრულმეტრაჟიან ფილმში ’იქს-ადამიანები’, სადაც ხმალკბილა მაგნეტოს ერთ-ერთი მსახურია. პერსონაჟი 2009 წელს გამოჩნდა ფილმში იქს-ადამიანების წარმოშობა: სამურავი (ამ ფილმში იგი სამურავის ძმაა), ამჯერად მას ლივ შრაიბერი ანსახიერებს.

2008 წლის მაისში, ჟურნალი Wizard-ის კომიქსების ყველა დროის 200 საუკეთესო პერსონაჟს შორის ხმალკბილამ 193-ე ადგილი დაიკავა. 2009 წელს იგი  IGN-ს ყველა დროის 44-ე საუკეთესო კომიქსის სუპერბოროტმოქმედად დასახელდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
     

კატეგორია:1977 წლის კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
პრომეთეს მემინდვრია

**პრომეთეს მემინდვრია** (), ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 17 სმ, მასა 80 გ აღწევს. გავრცელებულია კავკასიონის ცენტრალურ და დასავლეთ რაიონებისა და თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში — ალპურ და სუბალპურ მდელოებზე.

საქართველოში გვხვდება აფხაზეთში, შიდა ქართლში, კობთან, გუდაურთან, სტეფანწმინდასთან, გურია-აჭარის ქედზე დასხვა ადგილებში. იკვებება მცენარეთა მიწისქვეშა და მიწისზედა (ზაფხულობით) ნაწილებით. ზოგან საძოვრებს აფუჭებს.

## ლიტერატურა 
* * ავალიანი რ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 206, თბ., 1984

კატეგორია:მემინდვრიები
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
პროკოპი მღვდელი

**პროკოპი მღვდელი**, ქართველი მთარგმნელი, რომელსაც ეფრემ მცირის ცნობით, ბერძნულიდან ქართულად გადმოუღია ბასილი დიდის „ასკეტიკონი“ („სამოღვაწეო წიგნი“). ზოგი მკვლევარი მას XI საუკუნის II ნახევრის მოღვაწედ თვლის, ზოგი უფრო ადრინდელ მწერლად. კორნელი კეკელიძის აზრით, პროკოპი მღვდლის თარგმანი დაცულია „ასკეტონის“  A-63 ხელნაწერში (ე. ხინთიბიძის აზრით — sin-35 ხელნაწერში). ეს თარგმანი XI საუკუნეშიც ძნელად ხელმისაწვდომი ყოფილა: ეფრემ მცირეს იგი 12 წლის განმავლობაში ვერ მოუპოვია და „ასკეტიკონი“ ხელახლა გადმოუქართულებია ბერძნულიდან.

## ლიტერატურა
**კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;
**ხინთიბიძე ე.*, ბასილი კაპადუკიელის „სამოღვაწეო წიგნის“ ქართული რედაქციები, თბ., 1968;
**მისივე,* ბიზანტიუ-ქართული ლიტერატურული ურთიერთობანი, თბ., 1969;
**ლოლაშვილი ი.*, ქსე, ტ. 8, გვ. 200, თბ., 1984

კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
პალანგა

**პალანგა** () — საკურორტო ქალაქი დასავლეთ ლიეტუვაში, კლაიპედის მაზრაში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე. 

## მდებარეობა 
მდებარეობს ბალტიის ზღვის სანაპიროს გაყოლებაზე და აქვს 25 კმ-იანი სანაპირო ზოლი. მდებარეობს კლაიპედიდან 27 კილომეტრ მანძილზე და ვილნიუსიდან ჩრდილო-დასავლეთით 326 კილომეტრზე.

## ღირსშესანიშნაობა
ქარვის მუზეუმი მდებარეობს ტიშკევიჩის ყოფილ სასახლეში. გაიხსნა 1963 წელს. მუზეუმში დაცულია დაახლოებით 4500 ექსპონანტი. 

ბოტანიკური ბაღი გაიხსნა 1897 წელს. ერთ-ერთი ულამაზესი ბალტიის ქვეყნებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტის ძველი ვერსია 
* ინფორმაცია ტურისტებისათვის

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
რამიგალა

**რამიგალა** (; ) — ქალაქი ლიეტუვაში. პანევეჟისის რაიონში, ქალაქ პანევეჟისიდან სამხრეთით, რამიგალას სამამასახლისოს ადმინისტრაციული ცენტრი (). 

## რესურსები ინტერნეტში 
* რამიგალას სამამასახლისო  
* Šv. Jono Krikštytojo bažnyčia 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
სკირსნემუნე

**სკირსნემუნე** () — ქალაქი დასავლეთ ლიეტუვაში, ტაურაგეს მაზრის იურბარკასის რაიონში. მდებარეობს მდინარე ნემანის ნაპირზე. იურბარკასიდან 9 კილომეტრზე.

## ლიტერატურა
* Borchert, Friedrich. *Landsmannschaft Ostpreußen e.V.* (26 May 2001). "Kampf im Osten – Diplomatie im Westen". Retrieved 11 April 2006.
* Urban, William. *The Teutonic Knights: A Military History*. Greenhill Books. London, 2003, pp. 133, 162, 167, 168. ISBN 1853675350

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
შირვინტოსი

**შირვინტოსი** (, ) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ლიეტუვაში, ვილნიუსის მაზრაში, შირვინტოსის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* შირვინტოსის რაიონის საიტი 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ხონისა და სამტრედიის ეპარქია

**ხონისა და სამტერდიის ეპარქია**  დასავლეთ საქართველოში ისტორიული იმერეთის სამეფოს ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. იგი მოიცავს ხონს, სამტრედიასა და მათ მიმდებარე ტერიტორიებს, მდინარეების რიონსა და ცხენისწყალს შორის მდებარე სივრცეს მოიცავს. ეპარქიას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ქუთაის-გაენათისა და ვანი-ბაღდათის, დასავლეთიდან ჭყონდიდის, ჩრდილოეთიდან ცაგერისა და ლენტეხის, სამხრეთიდან შემოქმედის ეპარქიები.

## ისტორია 
იმერეთის ცენტრალური საერისთავოსა და სამეფოს ერთ-ერთი სადროშოს შესაფერისი საეკლესიო აღიარებაც სჭირდებოდა. ხონის ეპარქიის ჩამოყალიბება XVI ს-ში იმერეთის რეფორმატორ მეფე ბაგრატ III-ს (1510-1565) უკავშირდება. ხონის ახლადჩამოყალიბებული ეპარქიის პირველი მღვდელმთავარი მანოელ ჩხეტიძე იყო, რომელიც 1529 წელს დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოსმა მალაქიამ აკურთხა მღვდელმთავრად. სამეფო დომენში შემავალი ხონის ეპარქია თავიდანვე სამეფო ოჯახის განსაკუთრებული მზრუვნელობის ქვეშ იყო. ხონელი მღვდელმთავარი კი გავლენიან ეპისკოპოსად ითვლებოდა სამეფოში და მისი სამწყსო ტერიტორია თავიდანვე საკმაოდ განვრცობილი იყო. XVIII-XIX საუკუნეთა მიჯნაზე ხონის მონასტერთან საკმაოდ დიდი სამრევლო სკოლა და ფიზიკური ნაკლის მქონე ბავშვებისათვის 100 ადგილიანი საავადმყოფო (სასაპყრე) არსებობდა, სადაც ეპარქიის ხარჯზე იზრდებოდნენ ბავშვები.

ავტოკეფალიის გაუქმების შემდეგ, დაწყებული ცნობილი იმერეთის აჯანყების დროს ხონელი მთავარეპისკოპოსი ანტონ ჩიჯავაძე მოვლენათა შუა გულში აღმოჩნდა. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ხონის ეპარქიაც გააუქმეს, მღვდელმთავარი კი ეპარქიის მმართველობიდან გადააყენეს. მიუხედავად მძლავრი ზეწოლისა XIX ს. ბოლო მესამედში იმერეთის ეპისკოპოსის წმინდა გაბრიელ ქიქოძის (1860-1896) მოღვაწოების დროს ხონის ეპარქიის ტერიტორიაზე მრავალი ეკლესია აღდგა და განახლდა, ამ მხარეში ბოლომდე შენარჩუნებულიყო ქრისტიანული ცხოვრება. 1917 წელს ავტოკეფალიის აღდგენის შემდეგ, ხონის ეპარქიის ტერიტორია განახლებულ ქუთაის-გაენათის ეპარქიის შემადგენლობაში ითვლებოდა. წმინდა სინოდის 1995 წლის 5 აპრილის გადაწყვეტილებით ქუთაის-გაენათის ეპარქიის სამწყსოს ტერიტორიის საფუძველზე კიდევ ორი სამღვდელმთავრო კათედრა ჩამოყალიბდა: ხონისა და ვანისა და ბაღდათის. ხონელი ეპისკოპოსის არჩევამდე ახლადდაარსებულ ეპარქიას შეთავსებით მართავდა ქუთათელ-გაენათელი მიტროპოლიტი კალისტრატე. 1996 წლის ნოემბრიდან ეპარქიის მმართველ მღვდელმთავრად დადგენილი იქნა ეპისკოპოსი საბა გიგიბერია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეპარქიები

კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
ლიეტუვის სამხედრო-საჰაერო ძალები

**ლიეტუვის სამხედრო-საჰაერო ძალები** () — ლიეტუვის შეიარაღებული ძალების ერთ-ერთი სახეობა.

## სტრუქტურა
* **ლიეტუვის სსძ შტაბი**, კაუნასი  ()
* **ლიეტუვის სსძ-ს საავიაციო ბაზა**, შიაულიაი  ()
** **ლიეტუვის სსძ ტექნიკის სარემონტო დეპო და შეიარაღება**  ()
* **ლიეტუვის სსძ-ს ჰაერსაწინააღმდეგო თავდაცვის ბატალიონი**, მუმაიჩაი, რადვილიშკის რაიონი  ()
* **ლიეტუვის სსძ-ს დაზვერვის მართვისა და საჰაერო სივრცის კონტროლი**, კარმელავა  ()

## ლიეტუვის სსძ-ს ბაზები 
* **ზოკნიანის ავიაბაზა, შიაულიაი**

## საომარი შემადგენლობა 
## ტექნიკა და შეიარაღება 
## ამოსაცნობი ნიშნები 

Image:Roundel of Lithuania.svg|ლიეტუვის სსძ-ს ამოსაცნობი ნიშნები  

## განმასხვავებელი ნიშნები 
### გენერლები და ოფიცრები 
### სერჟანტები და რიგითები
## გალერეა

სურათი:Lithuanian Air Force Antonov AN-26 (04).jpg|Ан-26 литовских ВВС
Image:Lithuanian Air Force L-410.jpg|
Image:19960630ZOKNIAI.jpg|
Image:20061026LeitaArturas1.jpg|ბრიგადის გენერალი არტურას ლეიტა  
Image:20061026ZokniaiAtidarymas.jpg|
Image:Karo Aviacijos garbes zenklas - Plieniniai Sparnai.jpg|

## შენიშვნა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიეტუვის სსძ-ს მფრინავი აპარატების სურათები
* ლიეტუვის სსძ-ს ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ლიეტუვა
კატეგორია:სამხედრო-საჰაერო ძალები ქვეყნების მიხედვით
კაროლტონის ვიადუკი

thumb|300px|კარლოტონის ვიადუკი 1971 წელს.
**კაროლტონის ვიადუკი** () მდებარეობს გუინ ფოლსზე კეროლ პარკთან ბალტიმორში, მერილენდი, და პირველი ქვის ხიდია აგებული სპეციალურად რკინიგზისთვის აშშ-ში. 

ხიდი ამჟამად მსოფლიოში უძველესი დღემდე ექსპლოატაციაში მყოფი სარკინიგზო ხიდია და გაცილებით მეტ ტვირთს ატარებს, ვიდრე თავიდან იყო გათვლილი. მას სახელი დაერქვა ჩარლზ კეროლ კაროლტონელის პატივსაცემად, რომელიც დამოუკიდებლობის დეკარაციის ბოლო ცოცხალი ხელმომწერი იყო და რომელმაც 1828 წლის 4 ივლისს ხიდს საძირკველი ჩაუყარა. პირველი ქვის ჩაგდებისას მას უთქვამს: „მე ამას ვთვლი ჩემი ცხოვრების ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან საქმედ, რომელიც მხოლოდ მეორეა დამოუკიდებლობის დეკლარაციის ხელმოწერის შემდეგ“. მშენებელმა კასპარ ვივერმა და დამპროექტებელმა ჯეიმზ ლოიდმა კონსტრუქცია ბალტიმორისა და ოჰაიოს რკინიგზისთვის 1829 წლის ნოემბერში დაასრულეს და ის $58.106.73 დაჯდა.

ხიდი, რომლის სიგრძე 95 მეტრია, საძირკვლიდან 20 მ სიმაღლისაა, ხოლო გუინს ფოლზის ზედაპირიდან — 15.8 მ. ენდრიუ ჯექსონმა, აშშ-ის პირველმა პრეზიდენტმა, რომელმაც სარკინიგზო ვაგონით იმგზავრა, ხიდი გადაკვეთა 1833 წლის 6 ივნისს. კაროლტონის ვიადუკი უწყვეტად ემსახურება ბალტიმორისა და ოჰაიოს რკინიგზას და მის თანამედროვე კორპორაციულ მემკვიდრეს CSX Transportation.

ვიადუკს 1971 წლის 11 ნოემბერს ეროვნული ისტორიული ძეგლის ტიტული მიანიჭეს. 1982 წელს კი იგი ამერიკის სამოქალაქო ინჟინერთა საზოგადოებამ ისტორიული სამოქალაქო ინჟინერიის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## რესურსები ინტერნეტში
*American Society of Civil Engineers - Carrollton Viaduct 

კატეგორია:აშშ-ის ხიდები
კატეგორია:მერილენდის ისტორიული ძეგლები
კატეგორია:აშშ-ის ვიადუკები
რუსეთ-ლიტვის ომი (1487-1494)

**რუსეთ-ლიტვის (სასაზღვრო) ომი 1487-1494** - ომი მოსკოვის დიდ სამთავროსა და გაერთიანებულ ლიტვის დიდ სამთავროსა და პოლონეთის სამეფოს შორის. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*   
* 
* 
* 
*   
* 
* 

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:XV საუკუნის ომები
ჟან-პიერ ნორბლენი

**ჟან-პიერ ნორბლენ დე ლა გურდენი** ( ასევე **იან პიოტრ ნორბლინი**; დ. 15 ივნისი, 1745, სენა და მარნა — გ. 23 თებერვალი, 1830, პარიზი), წარმოშობით ფრანგი, პოლონელი მხატვარი, კალიგრაფი, გრავიორი და კარიკატურისტი; პოლონური ჟანრული ფერწერის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

1774–1804 წლებში პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობაში ცხოვრობდა, რომლის მოქალაქეც გახდა. მისი წარმატება პოლონეთში უსაზღვრო იყო. მას შეკვეთებს აძლევდნენ პოლონეთის ყველაზე გავლენიანი ოჯახები, რის გამოც ის პარიზში არ დაბრუნებულა მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისამდე. მის სტილში ის ამჟღავნებდა ანტუან ვატოს გავლენას. მის ნამუშევრებში ის როკოკოს ტრადიციითა და ჟურნალისტური აკურატულობით ასახავდა ყოველდღიური ცხოვრებისა და მიმდინარე პოლიტიკური მოვლენების პანორამებს. შექმნილი აქვს თანამეგობრობის ბოლო წლების ყველა სოციალური კლასის წარმომადგენლების პორტრეტთა გალერეა. ამის გამო ნორბლენი პოლონეთის განმანათლებლობის ხანის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს მხატვრად ითვლება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჟან-პიერ ნორბლენი
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი მხატვრები
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული  15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1745
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ფოთისა და ხობის ეპარქია

**ფოთისა და ხობის ეპარქია** — მდებარეობს სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, შავი ზღვის სანაპიროზე, ისტორიული კოლხეთის სამეფოს ტერიტორიაზე. იგი მოიცავს ქალაქებს: ფოთს და ხობს (ქ. სენაკი ახლა უკვე არ შედის ამ ეპარქიაში, რადგან ახალი ეპარქიის შექმნის შემდეგ - სენაკი-ჩხოროწყუს ეპარქიაში შედის) და მათ მიმდებარე ტერიტორიას.

## ეპარქიის საზღვრები 
ფოთისა და ხობის ეპარქიის ტერიტორია განვრცობილია მდინარე რიონისა და ხობისწყლის ქვემო დინების აუზებზე, რაც ძველი ქართული სამეფოს, ეგრისის დასავლეთ ნაწილს წარმოადგენს. ეპარქიას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სენაკისა და ჩხოროწყუს, ჩრდილოეთიდან - ზუგდიდისა და ცაიშის, სამხრეთიდან - შემოქმედის ეპარქიები, დასავლეთის მხრიდან კი იგი შავ ზღვას ემიჯნება.

## ისტორია 
მინი|350პქ|ხობის მონასტერი
საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის შემდეგ, 1917 წელს სამეგრელოს რეგიონში განახლდა ჭყონდიდის ეპარქია. 1995 წელს საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდის გადაწყვეტილებით ჭყონდიდის ეპარქიის საფუძველზე სამი სამღვდელმთავრო კათედრა ჩამოყალიბდა: საკუთრივ ჭყონდიდის, ზუგდიდისა და ცაიშის და ფოთის ეპარქიები. 1996 წლის 24 მარტიდან ახლად აღდგენილ ფოთის ეპარქიის მმართველად დადგენილ იქნა ეპისკოპოსი გრიგოლი (ბერბიჭაშვილი).

2002 წლის 17 ოქტომბრის საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის კრების განჩინებით ფოთის ეპარქიას შეეცვალა სახელწოდება და ეწოდა ფოთისა და სენაკის ეპარქია. 2003 წლის 18 აგვისტოს ურბნისის საკათედრო ტაძარში ჩატარებული წმიდა სინოდის კრების გადაწყვეტილებით, ფოთისა და სენაკის ეპარქიას გამოეყო სენაკის რაიონი, ხოლო ზუგდიდ-ცაიშისას კი ჩხოროწყუს რაიონი და შეიქმნა ახალი ეპარქია სახელწოდებით „სენაკისა და ჩხოროწყუს“ ეპარქია. ფოთისა და სენაკის ეპარქიას კვლავ შეეცვალა სახელი და ეწოდა "ფოთისა და ხობის" ეპარქია. შესაბამისად შევიდა ცვლილება მღვდელმთავრის ტიტულშიც და იგი მოიხსენიება უკვე ფოთისა და ხობის ეპისკოპოსად.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეპარქიები

კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ეპარქიები
კატეგორია:ფოთი
დასავლეთ ევროპის ეპარქია

**საქართველოს საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეპარქია** მოიცავს დასავლეთ ევროპის სახელმწიფოებს – საფრანგეთს,  იტალიას, ლუქსემბურგს, პორტუგალიას, ესპანეთს, შვეიცარიას, მალტას. ეპარქია თავის იურისდიქციაში აერთიანებს აღნიშნულ სახელმწიფოებში დროებით ან მუდმივ საცხოვრებლად ემიგრირებულ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მრევლს და ამ ქვეყნებში მცხოვრებ იმ უცხოელებს, ვინც თავს მიიჩნევს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წევრად. 2009 წელს ეპარქიას გამოეყო დიდი ბრიტანეთისა და ირლანდიის ეპარქია, 2014 წელს კი -გერმანიისა და ავსტრიის, ბელგიისა და ჰოლანდიის ეპარქიები.

საქართველოს საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეპარქია შეიქმნა საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის 2002 წლის 17 ოქტომბრის განჩინების საფუძველზე. ახლადშექმნილი ეპარქიის მღვდელმთავრის ტიტულია საქართველოს საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეპისკოპოსი. ეპარქიის ცენტრია ქ. პარიზი. საქართველოს საპატრიარქოს დასავლეთ ევროპის ეპარქიის მმართველ მღვდელმთავრად საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდის განჩინებით დადგენილია მანამდე ჭიათურის მიტროპოლიტი აბრაამ გარმელია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეპარქიები

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* დასავლეთ ევროპის ეპარქია 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქია

**თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქია** აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში მდებარეობს. ეპარქია მოიცავს არაგვისა და ივრის ხეობების ისტორიულ კუთხეებს: ერწო-თიანეთსა და ფხოვის (დღევანდელი ფშავ-ხევსურეთი) ტერიტორიას, ამჟამინდელი თიანეთის მუნიციპალიტეტს და დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნაწილს. 

2003 წლის 18 აგვისტოს ურბნისის საკათედრო ტაძარში ჩატარებულ საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის კრებაზე წილკნისა და ალავერდის ეპარქიათა ტერიტორიების ნაწილის საფუძველზე დაარსდა თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქია. ეპარქიას აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება თუშეთი, რომელიც ალავერდის ეპარქიის  შემადგენლობაშია, დასავლეთიდან - ხევისა და სტეფანწმინდის ეპარქია, სამხრეთიდან და სამხრეთ-დასავლეთიდან – გუდამაყარ-მთიულეთი, რომელიც წილკნის ეპარქიას მიეკუთვნება, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან - მცხეთა-თბილისის ეპარქიას ესაზღვრება, ჩრდილოეთის საზღვარი საქართველო–რუსეთის სახელმწიფო საზღვარს ემთხვევა, ძველი  ქისტეთის, იგივე ინგუშეთის ავტონომიურ რესპუბლიკასთან.

წმიდა სინოდის განჩინებით და უწმიდესისა და უნეტარესის, სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის კურთხევით ახლად დაარსებული ეპარქიის მღვდელმთვარად კრებამ გამოირჩია ხევისა და სტეფანწმიდის ეპარქიის აჩხოტის წმიდა ნიკოლოზის სახელობის მონასტრის წინამძღვარი, არქიმანდრიტი იეგუდიელი (ტაბატაძე). 2005 წლის გაზაფხულზე მეუფე იეგუდიელს ბოლნისის სამწყსო ერწმუნა, ხოლო მაღალყოვლადუსამღვდელოეს ბოლნელ მთავარეპისკოპოს თადეოზს - თიანეთისა და ფშავ–ხევსურეთის ეპარქიისა. 2013 წლიდან ეპარქიის მმართველია ეპისკოპოსი მიქაელი (გაბრიჭიძე).

## ეპარქიის მღვდელმთავრები 
* იეგუდიელი (ტაბატაძე)   — 2003-2005 წწ.
* თადეოზი (იორამაშვილი) — 2005-2013  წწ.
* მიქაელი (გაბრიჭიძე) — 2013-დან

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ეპარქიები

## რესურსები ინტერნეტში 
* თიანეთისა და ფშავ-ხევსურეთის ეპარქია

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
პროტეუსებრნი

**პროტეუსებრნი** () — კუდიან ამფიბიათა ოჯახი. აქვთ წაგრძელებული სხეული, სუსტი კიდურები, გარეთა ლაყუჩები, კანქვეშ ჩამალული თვალები, უპიგმენტო კანი. ოჯახში 2 გვარია: ევროპული პროტეუსი (Proteus) და ამერიკული პროტეუსი (Necturus).

ევროპული პროტეუსი მოიცავს მხოლოდ ერთ სახეობას (*Proteus anguinus*), რომლის სხეულის სიგრძეა 28 სმ, წინა კიდურებზე 3 თითი აქვს, უკანაზე — 2. გავრცელებულია იუგოსლავიის კარსტულ მღვიმეებში, სინათლეს შეიგრძნობს მთელი კანით. იკვებება უხერხემლოებით ცოცხლადმშობია.

ამერიკული პროტეუსის გვარი მოიცავს 5 სახეობას, აქვს ძალზე პატარა თვალები, პიგმენტიანი კანი, 4-4 თითი ორსავე კიდურზე; ყველაზე მეტად ცნობილია *Necturus maculosus*, რომლის სიგრძეა 36 სმ, გავრცელებულია აშშ-ის აღმოსავლეთ ნაწილსა და სამხრეთ კანადაში. ცხოვრობს მტკნარ წყალსატევებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კუდიანი ამფიბიები
ბრანდენბურგი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარ სახელს **ბრანდენბურგი** აქვს შემდეგი მნიშვნელობები:

* ბრანდენბურგი — ქალაქი გერმანიაში;
* ბრანდენბურგი — გერმანიიის ფედერაციული მხარე;
* ბრანდენბურგის ჭიშკარი — ისტორიული ძეგლი ბერლინში.
* ბრანდენბურგის საკურფიურსტო — საღვთო რომის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საჰერცოგო

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ინდიკატორი (ქიმია)

**ინდიკატორი** (ლათ. მაჩვენებელი,ამომცნობი) – ნივთიერება, რომელიც შეჰყავთ ხსნარში მასში მიმდინარე ქიმიური პროცესის გამოსამჟღავნებლად მაგ., ლაკმუსი, რომელიც ფერს იცვლის მჟავასთან ან ტუტესთან შეერთებით. ინდიკატორი მრავალი სახისაა. ყველაზე ხშირად გამოყენებული ინდიკატორებია:  ლაკმუსი, მეთილნარინჯი და ფენოლფთალეინი.

ტუტე ურთიერთქმედებს ინდიკატორებთან და უცვლის ფერს. ინდიკატორი ლაკმუსი იისფერია და ტუტეში ლურჯდება, ფენოლფთალეინი უფეროა და ტუტეში ჟოლოს ფერს იღებს,ხოლო მეთილნარინჯი ნარინჯისფერია და ტუტეში ყვითლდება.
ლაკმუსი — საღებავი ნივთიერება, რომელიც მიიღება ზოგიერთი სახის ხავსურიდან. ლაკმუსის შედგენილობა რთულია და საბოლოოდ არ არის დადგენილი. ლაკმუსს იყენებენ ქიმიურ ინდიკატორად. მჟავა გარემოში ლაკმუსი იფერება წითლად, ტუტეში კი ლურჯად. ხშირად სარგებლობენ ლაკმუსით გაჟღენთილი ქაღალდით.
ლაბორატორიაში უმეტესად ინდიკატორების სპირტ-ხსნარებს იყენებენ.მაგალითად არსებობს მეთილნარინჯისა და ფენოლფთალეინის სპირტ-ხსნარები. 
ფენოპტალეინის სპირტ-ხსნარი უფეროა და ტუტეში იღებს ჟოლოსფერ შეფერილობას ხოლო მჟავაში ფერს არ იცვლის.მეთილნარინჯის სპირტ-ხსნარი მოყვითალო-ნარინჯისფერია. ის ტუტეში ყვითელ ფერს იღებს,ნარინჯისფერს ნეიტრალურში, ხოლო მჟავაში ვარდისფერ-წითელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ქიმია
რუსეთ-ლიტვის ომი (1512-1522)

**რუსეთ-ლიტვის ომი 1512-1522** — ომი მოსკოვის დიდ სამთავროსა და პირადი უნიით გაერთიანებულ ლიტვის დიდი სამთავროსა და პოლონეთის სამეფოს ძალებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*   
* 
* 
* 
*   
* 
* 

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:XVI საუკუნის ომები
პავლე I

**პავლე I** შეიძლება იყოს:

*პავლე I (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი) — კონსტანტინოპოლის არქიეპისკოპოსი (IV ს.)
*პავლე I (პაპი) — რომის პაპი (700—767)
*პავლე I (რუსეთი) — რუსეთის იმპერატორი (1754—1801)
*პავლე I (საბერძნეთი) — საბერძნეთის მეფე გლიუქსბურგების დინასტიიდან (1901—1964)
რუსეთ-ლიტვის ომი (1500-1503)

**რუსეთ-ლიტვის ომი 1500-1503** - ომი მოსკოვის დიდ სამთავროსა და ლივონიის კონფედერაციას შორის, რომელიც შედიოდა  ლიტვის დიდ სამთავროს კავშირში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*   
* 
* 
* 
*   
* 
* 

კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:XVI საუკუნის ომები
მანუელ სელაია

*ხოსე მანუელ სელაია როსალესი*' (; დ. 20 სექტემბერი 1952, კატაკამასი, ოლანჩო, ჰონდურასი) - ჰონდურასის პრეზიდენტი  2006 წლის 27 იანვრიდან 2009 წლის 28 ივნისამდე, ლიბერალური პარტიის წევრი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ჰონდურასის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მაგრამ იგი არ დაუმთავრებია. ეწეოდა ფერმერულ მოღვაწეობას მშობლიურ ოლანჩოს დეპარტამენტში, სამჯერ ზედიზედ (1985-1998 წწ.) არჩეულ იქნა ეროვნული კონგრესის დეპუტატად. იყო ინვესტიციების მინისტრი. 

1970 წლიდან ლიბერალური პარტიის წევრია. 1985 წელს აირჩიეს დეპუტატად ოლანჩოს დეპარტამენტიდან. 2005 წლის 27 ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 50,7 % და 2006 წლის 27 იანვარს დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა.

### პრეზიდენტის თანამდებობაზე
2009 წლის 14 მარტს სელაიამ გამოთქვა სურვილი კვლავ ეყარა კენჭი პრეზიდენტის თანამდებობაზე, რასაც კრძალავდა 1982 წელს მიღებული ჰონდურასის კონსტიტუცია. მისი უფლებამოსილება წყდებოდა 2010 წლის 27 იანვარს, საპრეზიდენტო არჩევნები კი უნდა ჩატარებულიყო 2009 წლის 29 ნოემბერს. უფლებამოსილების გაგრძელება მხოლოდ რეფერენდუმის გზით კონსტიტუციაში ცვლილებები შეტანის შედეგად მოხდებოდა. რეფერენდუმი 2009 წლის 28 ივნისს დანიშნა.

სწორედ ამ დღეს 28 ივნისს გამთენიისას ჯარისკაცებმა საკონსტიტუციო რეფერენდუმის ჩატარების გარშემო შექმნილი უთანხმოების ფონზე ბლოკირება გაუკეთეს პრეზიდენტის სასახლეს, პრეზიდენტი დააპატიმრეს და გადაიყვანეს ტეგუსიგალპას სამხედრო-საჰაერო ბაზაზე, საიდანაც იძულებით გადაიყვანეს კოსტა-რიკაში.

დაოჯახებულია, ჰყავს 4 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Biography by CIDOB Foundation 

## სქოლიო
კატეგორია:ჰონდურასის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჰონდურასელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული  20 სექტემბერი
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სტანისლავ მონიუშკო

thumb|250px|სტანისლავ მონიუშკო  **სტანისლავ მონიუშკო** (, , ; 5 მაისი 1819, მინსკი — 4 ივნისი 1872, ვარშავა) — კომპოზიტორი; ავტორი სიმღერების, ოპერეტების, ბალეტის, ოპერის. პოლონეთის ვოკალური ლირიკის კლასიკოსი. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა პოლონეთში, ლიტვაში (1836-1858), ბელარუსში, რუსეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Монюшко (Moniuszko) Станислав
* Станислав Монюшко – путь к опере 
* Краткое содержание (синопсис) оперы «Галька» на сайте «100 опер» 

კატეგორია:ლიეტუველი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1819
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
გინტარას რინკიავიჩიუსი

მინი|გინტარას რინკიავიჩიუსი ლიტვის სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრთან ერთად
**გინტარას რინკიავიჩიუსი** (; დ. 1960) — ლიტველი დირიჟორი.

დაამთავრა მ. ჩიურლიონისის სახელობის ეროვნული სკოლა, შემდეგ ლენინგრადის კონსერვატორია (1983) და მოსკოვის კონსერვატორიის ასპირანტურა (1986). არის დირიჟორთა მოსკოვის მეხუთე საკავშირო კონკურსის (1983) და გერბერტ ფონ კარაიანის ფონდის  ბერლინის საერთაშორისო ფესტივალის ლაურეატი (1985). 1986 წელს მიიღო სპეციალური პრიზი ბუდაპეშტის იანოშ ფერენჩიკის სახელობის საერთაშორისო ფესტივალზე.

1988 წელს გახდა ლიტვის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის დღემდე უცვლელი ხელმძღვანელი. პარალელურად 1996–2003 წლებში ხელმძღვანელობდა ლატვიის ეროვნულ ოპერას, 1997 წელს გახდა ლატვიის წლის დირიჟორი. 2002–2005 წწ. ხელმძღვანელობდა შვედეთის ქალაქ მალმეს ოპერის თეატრის ორკესტრს, ხოლო 2007 წელს გახდა ნოვოსიბირსკის აკადემიური სიმფონიური ორკესტრის ხელმძღვანელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Lithuanian State Symphony Orchestra. Retrieved September 7, 2007.

კატეგორია:ლიეტუველი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პროხორეს ცხოვრება

**„პროხორეს ცხოვრება“** — ძველი ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, ჰაგიოგრაფიული თხზულება, რომელიც იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის დამაარსებლის პროხორე ქართველის თავგადასავალს გვაცნობს. დაწერილი უნდა იყოს XI საუკუნის 70-იან წლებში, ჯვრის მონასტერში. „პროხორეს ცხოვრება“ ჩვენამდე მოღწეულ სვინაქსარულ რედაქციას დიდი მნიშვნელობა აქვს პალესტინის ქართული კოლონიის ისტორიისა და იერუსალიმში მოღვაწე ქართველთა კულტურულ-აღმშენებლობითი საქმიანობის შესასწავლად. ძეგლი არსებითად ერთადერთი და უსრულესი წყაროა პროხორეს ბიოგრაფიისათვის. „პროხორეს ცხოვრების“ ტექსტი გამოსცეს თ. ჟორდანიამ (1897), ი. ყიფშიძემ (1927), ს. ყუბანეიშვილმა (1946) და ე. გაბიძაშვილმა (1968).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
გიორგი-პროხორე

**გიორგი-პროხორე**, *პროხორე ქართველი* (დ. დაახლოებით 991, შავშეთი — გ. 1066, პალესტინა) — საეკლესიო მოღვაწე, იერუსალიმის ჯვრის ქართველთა მონასტრის მაშენებელი. 

ღვთისმსახურება ადრე დაიწყო. დიაკვნად აკურთხეს წყაროსთავის მონასტერში. იქ მიიპყრო ცნობილი საეკლესიო მოღვაწის ეფვთიმე გრძელის ყურადღება, დაემოწაფა მას და გაჰყვა პალესტინაში, სადაც საბა პალესტინელის ლავრაში მღვდლად აკურთხეს. იერუსალიმში ცხოვრებამ მას საშუალება მისცა გასცნობოდა ქალაქში უკვე ძველთაგან არსებულ ქართველთა დასახლებების ცხოვრებას და განეზრახა მოეწყო ცენტრი, რომელიც გარს შემოიკრებდა ქალაქსა და მის შემოგარენში მცხოვრებ ქართველებს. საამისოდ შეარჩია გზაჯვარედინი „მახლობლად იერუსალიმისა დასავლეთ კერძო“ და სამეფო კარის დახმარებით დააარსა ჯვრის მონასტერი, ქართველთა რელიგიურ-კულტურული ცენტრი, შემოზღუდული მაღალი, მტკიცე გალავნით, სკრიპტორიუმით.

ამ დიდებული სავანის წინამძღვარი (ჯვარის მამა) გახდა მისი დამფუძნებელ-აღმაშენებელი გიორგი-პროხორე. რამდენიმე წლის მოღვაწეობის შემდეგ წავიდა არნბონის უდაბნოში (პალესტინა), სადაც გარდაიცვალა.

პროხორე ქართველს ურთიერთობა ჰქონდა გიორგი მთაწმიდელთან, ათონისა და შავი მთის ქართულ მონასტრებთან, რომლებიც ჯვრის მონასტერს ამარაგებდნენ ქართული ხელნაწერი წიგნებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*პროხორეს ცხოვრება

## ლიტერატურა
*მამისთვალიშვილი ე., იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის ისტორიიდან (ქართული პერიოდი), გორი, 2002; 
*მენაბდელ., ძველი ქართული მწერლობის კერები, II, თბ., 1984; 
*მენაბდელ., გიორგი-პროხორე თუ გიორგი და პროხორე, «საისტორიო-ეთნოლოგიური კრებული», 2008. 

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1066
კატეგორია:XI საუკუნის ქართველები
პროტოპტერუსი

**პროტოპტერუსი** () — თევზების გვარი ორგვარადმსუნთქავთა ქვეკლასისა. გვარში 4 (ზოგი მონაცემებით 3) სახეობაა, მათ შორის ტანად ყველაზე დიდია (2-მდე) დიდი პროტოპტერუსი, ანუ მამბა (Protopterus aethiopicus) და მურა პროტოპტერუსი (Protopterusannectens). ბინადრობენ ტროფიკულ აფრიკის მტკნარ წყალში. მათი სხეული დაფარულია წვრილი ქერცლით, აქვთ ზონარისებრი ფარფლები. იკვებებიან თევზითა და დიდტანიანი უხერხემლოებით. წყალსატევის ამოშრობისას ეფლობიან გრუნტში და ირინდებიან. ამ დროს სუნთქავენ ატმოსფერული ჰაერით და 5-9 თვეს უწყლოდ ძლებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძვლიანი თევზები
მოდესტას პიტრენასი

**მოდესტას პიტრენასი** (; დ. 15 სექტემბერი, 1974, ვილნიუსი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დირიჟორი.

დაამთავრა ლიეტუვის მუსიკალური აკადემია (1997). 2003 წელს ალექსანდრე მარკოვიჩთან ერთად გაიყო გჟეგოჟ ფიტელბერგის სახელობის დირიჟორთა საერთაშორისო კონკურსის პირველი პრემია . 

## ლიტერატურა
*Boleslovas Zubrickas. Pasaulio lietuvių chorvedžiai: enciklopedinis žinynas. Vilnius, 1999. Informacijos publikavimui gautas žodinis autoriaus leidimas.

კატეგორია:ლიეტუველი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:ვილნიუსში დაბადებულები
დიმი

**დიმი** — სოფელი საქართველოში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დიმი, საიმედო).

## ისტორია
დიმში და ზედა დიმში აღმოჩენილია ძველ ნასახლართა ნაშთები, სადაც ადამიანს ჯერ კიდევ ბრინჯაოს ხანაში უცხოვრია. წინარეანტიკურ და ადრინდელი ანტიკური ხანის დ-ის დასახლება კოლხური კულტურის გავრცელების არეალში ექცევა. შემთხვევით ნაპოვნი ელინისტური ხანის თიხის ჭურჭელზე უკვე ქართლის კულტურის გავლენა იგრძნობა. 

სოფლის სახელი უნდა მომდინარეობდეს ლეონტი მროველთან (XI ს.) დამოწმებული ციხე „დიმნიდან“, რომელიც მეფე ფარნავაზს აუგია.

დიმი ისტორიულ წყაროებში პირველად მიხსენიება 1583 წელს. სოფელი ეკუთვნოდათ თავად ჩხეიძეებს. 1820-იან წლებში სოფელში იყო 200 მოსახლე. 

1905 წლის რევოლუციის დამარცხების შემდეგ, 1906 წლის 10 იანვარს დიმი გადაწვა რუსეთის იმპერიის სადამსჯელო რაზმმა.

სოფელში დგას XVII-XVIII საუკუნეების კოშკი და XIX საუკუნის II ნახევრის მთავარანგელოზის ეკლესია (რესტავრირებულია 2009 წელს).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 251 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰონდურასის პოლიტიკური კრიზისი (2009)

right|200px
**ჰონდურასის პოლიტიკური კრიზისი 2009 წელს** — კონსტიტუციური კრიზისი, დაწყებული 2009 წლის ივნისში, რომელსაც შედეგად სამხედრო გადატრიალება მოჰყვა. ჰონდურასის პრეზიდენტი მანუელ სელაია 2009 წლის 28 ივნისს აპირებდა საკონსტიტუციო რეფერენდუმის ჩატარებას, რომლის შედეგების მიხედვით ქვეყნის კონსტიტუციაში შესაძლებელი გახდებოდა ქვეყნის მეთაურის ხელახლა არჩევის პუნქტის შეტანა. ჰონდურასის უმაღლესი სასამართლო, პრეზიდენტის ოპოზიცია პარლამენტში და უზენაესი საარჩევნო ტრიბუნალი კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანის წინააღმდეგ გამოვიდა, რის გამოც პრეზიდენტმა თანამდებობიდან მოხსნა გენერალური შტაბის მეთაური. ასევე გადადგა თავდაცვის მინისტრი. მცირე ხანში უზენაესმა სასამართლომ მათ აღუდგინა თანამდებობები. 28 ივნისის გამთენიისას, რეფერენდუმის დაწყებამდე, პრეზიდენტს რეზიდენციაში შინაგანი ჯარის ნაწილები შეუვარდნენ და კოსტა-რიკაში გადაიყვანეს. მოგვიანებით ამავე დღეს უზენაესმა სასამართლომ განაცხადა, რომ გაცემული ჰქონდა განკარგულება პრეზიდენტის გადაყენების თაობაზე. სახელმწიფოს დროებით მეთაურად დაინიშნა ერთპალატიანი ეროვნული კონგრესის თავმჯდომარე რობერტო მიჩელეტი.

დამხობილმა პრეზიდენტმა მანუელ სელაიამ თავი ბრაზილიის საელჩოს შეაფარა. საელჩოს ხელისუფლებამ ალყა შემოარტყა. სელაიას მომხრეებსა და ხელისუფლებას შორის შეტაკებებს ორი ადამიანი ემსხვერპლა
## სქოლიო 
კატეგორია:პუტჩები
კატეგორია:ჰონდურასის პოლიტიკა
კატეგორია:2009 წელი პოლიტიკაში
გორისციხე

**გორისციხე** — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეული ცენტრი (სოფლები: ტყარშეტი, ფხელშე, ყანობი, ხურთისი). 

მდებარეობს ტყარშეტის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1870 მ სიმაღლეზე, სტეფანწმინდიდან დაშორებულია 10 კმ-ით.

## ისტორია 
ვახუშტი ბაგრატიონი გორისციხეს მოიხსენიებს „გორის სოფლის“ სახელწოდებით. სოფელში შემორჩენილია ორი კოშკის ნანგრევები, რომელთაგან ერთს „ავსაჯანიანთ ციხე“ ეწოდება, მეორეს — „მამაწმინდის ხატი“.

## ქალების ხატი
გორისციხიდან დასავლეთით, მთაზე მდებარეობს სრულიად დაშლილი უზარმაზარნი ნაგებობები, რომლებიც ციკლოპურ ნაგებობებს ჰგავს. მათ გვერდითაა აკლდამები. ამ ნაგებობებს შორისაა მოქცეული გორიციხის ქალების ხატი. ქალების ხატი წარმოადგენს ლოდს, რომელიც ჩრდილოეთ მხრიდან ყორით არის შემოზღუდული. ყორეს შესასვლელი აქვს დასავლეთის მხრიდან. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მხრიდან კლდე ამოშენებულია

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 187 კაცი.

## ლიტერატურა
*ითონიშვილი ვ., ხევის ტოპონიმიკა, თბ., 1971; 
*მაკალათია ს., ხევი, თბ., 1934. 

## სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დესი

**დესი** — სოფელი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, ზღვის დონიდან 2250 მეტრის სიმაღლეზე, სტეფანწმინდიდან დაშორებულია 38 კილომეტრით. 2002 და 2014 წლების აღწერებით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის. 

დესის განაპირას, პატარა მდინარის პირას, დგას XIX საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — წმ. გიორგის პატარა ეკლესია. ძეგლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ქვაჯვარია აღმართული. გეგმით მართკუთხა ეკლესიას აღმოსავლეთით ერთადერთი კარი აქვს გაჭრილი. ინტერიერის დასავლეთ კედელში ორი პატარა ნიშია. ჭერი ბრტყელია და შეფიცრული, ფასადები — მარტივი. ეკლესია შიგნით და გარეთ შელესილი და შეთეთრებულია, გადახურულია თუნუქის ორქანობიანი სახურავით. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დუცხუნი

**დუცხუნი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში (ყუმურის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე ყუმურის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 250 მ-ზე, ვანიდან 18 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 109 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
როზალიმასი

**როზალიმასი** () — დაბა ჩრდილოეთ ლიეტუვაში, პაკრუოის რაიონში, სამამასახლისოს ცენტრი. 

მეორე მსოფლიო ომამდე დაბის მოსახლეობის მესამედს შეადგენდნენ ებრაელები. 1938 წელს დაბაში ცხოვრობდა 800 ადამიანი,  1959 - 551 ადამიანი. 1999 წელს - 985 მაცხოვრებელი. ამჟამად მისი მოსახლეობა შეადგენს 928 მაცხოვრებელს (2001). 

## ლიტერატურა
* Rozalimas. Mūsų Lietuva, T. 2. - Bostonas: Lietuvių enciklopedijos leidykla, 1965. - 609 psl.

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
დიდველა

**დიდველა** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ბაღდათის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული როკითი). 

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ხანისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 120მ-ზე, ბაღდათიდან 12 კმ-ში, რიონის რკინიგზის სადგურიდან 12 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 661 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნიკოლოზ პრჟევალსკი

**ნიკოლოზ მიხეილის ძე პრჟევალსკი** ( დ. 12 აპრილი  [ძვ. სტ. 31 მარტი],   1839, სმოლენსკის გუბერნია, კიმბოროვო, ახლანდელი სმოლენსკის ოლქი — გ.  1 ნოემბერი [ძვ. სტ. 20 ოქტომბერი],   1888, ყარაქოლი, ყირგიზეთი, ქ. პრჟევალსკი) — რუსი გეოგრაფი, ცენტრალური აზიის მკვლევარი გენერალ-მაიორი (1886 წლიდან), პეტერბურგის მეცნიერებათა საპატიო წევრი (1878 წლიდან).

## ბიოგრაფია 
1863 წელს დაამთავრა გენშტაბის აკადემია. 1867–1869 წლებში პრჟევალსკიმ  სემიონოვ-ტიანშანსკის ხელშეწყობით ექსპედიცია მოაწყო უსურის მხარეში. 1870–1873 წლებში იმოგზაურა მონღოლეთში, ჩინეთსა და ტიბეტში, რისთვისაც დააჯილდოვეს გეოგრაფიის საზოგადოების უმაღლესი ჯილდოთი — დიდი კონსტანტინეს მედლით, 1876–1877 წლებში პრჟევალსკიმ ჩაატარა მეორე (ლობნორისა და ჯუნღარის) ექსპედიცია ცენტრალურ აზიაში, 1879–1880 წლებში — მესამე ექსპედიცია (ტიბეტის პირველი), 1883-1885 — მეოთხე ექსპედიცია (ტიბეტის მეორე), რომლის დროსაც პრჟევალსკის თანაშემწეები იყვნენ ვსევოლოდ რობოროვსკი და პეტრე კოზლოვი. მეხუთე ექსპედიციის დასაწყისში პრჟევალსკი გარდაიცვალა. 

პრჟევალსკის ექსპედიციების სამეცნიერო შედეგები გადმოცემულია მის წიგნებში. პრჟევალსკიმ დაადგინა ცენტრალური აზიის მთავარი ქედების მიმართულება, აღმოაჩინა ახალი ქედები, დააზუსტა ტიბეტის მთიანეთის ჩრდილოეთი საზღვრები, აღწერა ლობნორის ტბა, შეაგროვა ვრცელი ზოოლოგიური, ბოტანიკური და მინერალების კოლექციები.

## ხსოვნა
1891 წელს პრჟევალსკის პატივსაცემად რუსეთის გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ დააწესა მისი სახელობის ვერცხლის მედალი და პრემია. 1946 წელს დაწესდა პრჟევალსკის სახელობის ოქროს მედალი.

პრჟევალსკის სახელი დაერქვა ქალაქს, ქუჩებს სხვადასხვა ქალაქებში, დასახლებულ პუნქტებს, სმოლენსკის გიმნაზიას, კარაკოლის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმს, ქედს კუნლუნის სისტემაში, მყინვარს ალთაიში, სხვა გეოგრაფიულ ობიექტებს, აგრეთვე ცხოველთა და მცენარეთა მთელ რიგ სახეობებს. პრჟევალსკის ძეგლები დგას ისიქ-ქოლის ტბის მახლობლად და სანქტ-პეტერბურში (1892).

1951 წელს კინოსტუდია „მოსფილმში“ გადაიღეს ფილმი „პრჟევალსკი“ (რეჟ. ს. იუტკევიჩი), რომელიც სტალინის მიერ შეკვეთილ ფილმთა შორის იყო.

მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დედამიწისმცოდნეობის მუზეუმში დაიდგა პრჟევალსკის ბიუსტი

1999 წელს რუსეთის ბანკმა გამოუშვა სხვადასხვა ნომინალის 5 მონეტა, რომელიც პრჟევალსკის და მის ექსპედიციას მიეძღვნა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ტელშიაი

**ტელშიაი** (, , ,  ან ) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ლიეტუვაში, ტელშიაის რაიონისა და ტელშიაის მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი.  მდებარეობს მასტისის ტბის ჩრდილოეთ ნაპირზე, ვილნიუსიდან 201 კილომეტრზე ჩრდილო-დასავლეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ნაუიოიი-აკმიანე

**ნაუიოიი-აკმიანე** () — ქალაქი ჩრდილოეთ ლიეტუვაში, შიაულიაის მაზრაში, აკმიანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. შიაულიაიდან 61 კილომეტრში. 

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
ვილკავიშკისი

**ვილკავიშკისი** (; 1917 წლამდე ოფიციალური სახელწოდება იყო *ვილკოვიშკი*) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ლიეტუვაში, მარიამპოლის მაზრაში; ვილკავიშკისის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მარიამპოლედან 23 კილომეტრში.

კატეგორია:ლიეტუვის ქალაქები
დიხაშხო

**დიხაშხო** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ვანის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ისრითი, ციხისუბანი).

მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე სულორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 180 მ-ის სიმაღლეზე, ვანიდან 5 კმ-ის დაშორებით.

სახელწოდება „დიხაშხო“ მეგრული წარმოშობისაა და კარგმოსავლიან მიწას ნიშნავს. ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში იოჰან გიულდენშტედტთან. სოფელში შემორჩენილია სამების ერთნავიანი ეკლესია (ინტერიერში არის მოხატულობა და წარწერა), რომელიც, ერთ-ერთი წყაროს ცნობით, 1721 წელსაა აგებული. იმავე წყაროში ნათქვამია, რომ XIX საუკუნის 20-იან წლებში დიხაშხოში თავად ლორთქიფანიძეების კუთვნილი ხის ორი ეკლესია იდგა, რომელთაგან ერთი 1744 წელს იყო აგებული, მეორე — 1812 წელს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1041 ადამიანი.

## პიროვნებები
სოფელში დაიბადნენ:
*ნიკოლოზ აგიაშვილი ― ქართველი მწერალი,
*შალვა მაღლაკელიძე ― ქართველი სამხედრო მოღვაწე,
*კირილე ლორთქიფანიძე ― ქართველი საზოგადო მოღვაწე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის  სოფლები
სურამის ღვთისმშობლის ეკლესია

thumb|250px|სურამის ღვთისმშობლის ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
**სურამის ღვთისმშობლის ეკლესია** - არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის დაბა სურამის ჩრდილოეთ ნაწილში, საავტომობილო გზის პირას, წმინდა გიორგის ტაძრის ეზოში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. დარბაზული ეკლესია ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. შესასვლელი დასავლეთითაა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:სურამი
რუსეთ-სპარსეთის ომი (1796)

**რუსეთ-სპარსეთის ომი 1796 წლის** — კონფლიქტი ეკატერინე II-ის პერიოდის რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის, ერთ-ერთი რუსეთ-სპარსეთის ოთხ ომთაგან, რომელსაც რომელიმე მხარისთვის რაიმე გრძელვადიანი შედეგი არ მოჰყოლია.

## წინაპირობები
XVIII საუკუნის ბოლო ათწლეულები სპარსეთში ფარშავანგის ტახტისთვის მოპაექრეთა შორის გაუთავებელი კონფლიქტებით აღინიშნა. ეკატერინე დიდმა არეულობით დრო იხელთა და კავკასიაში პოლიტიკური ვითარების შესუსტების გამო საკუთარი გავლენის მოპოვება მოინდომა. 1783 წელს ქართლის სამეფო რუსეთის პროტექციის ქვეშ მოექცა ერეკლე II-ის მიერ გეორგიევსკის ტრაქტატის ხელმოწერის შედეგად, რითაც რუსეთის დედოფალი პირობას დებდა დაეცვა ქართლ-კახეთი ირანლთა შემოსევებისგან. თარკის შამხალებმაც (დღევანდელი დაღესტანი) მიბაძეს მეფე ერეკლეს და სამ წელიწადში რუსეთის ქვეშევრდომები გახდნენ.

1794 წელს სპარსეთის ტახტზე აღა-მაჰმად ხანის მოსვლის შემდეგ პოლიტიკური კლიმატი რეგიონში შეიცვალა. მან ბოლო მოუღო სამეფო ტახტის გარშემო ატეხილ შუღლს და რეგიონში საკუთარი გავლენის განმტკიცებას შეუდგა. 1795 წლის გაზაფხულზე სპარსელები საქართველოსა და აზერბაიჯანში შეიჭრნენ, ხოლო 12 სექტემბერს თბილისი დაიპყრეს და ააოხრეს. თუმცა დაგვიანებით, ეკატერინე II-მ გადაწყვიტა სადამსჯელო ექსპედიცია მოეწყო.

## ექსპედიცია
მიუხედავად საყოველთაო მოლოდინისა, რომ 13.000-იან რუსულ შენაერთს სათავეში გამოცდილი გენერალი გუდოვიჩი ჩაუდგებოდა, დედოფალმა მისი საყვრლის, თავადი ზუბოვის, რჩევით ექსპედიციის მეთაურად მისი უმცროსი ძმა, თავადი ვალერიან ზუბოვი დანიშნა. რუსის ჯარი 1796 წლის აპრილში ყიზლარისკენ გაემართა და 10 მაისს მნიშვნელოვანი ციხე-სიმაგრე, დერბენტი, აიღო. ამ მოვლენას ხოტბა შეასხა კარის პოეტმა დერჟავინმა მის განთქმულ ოდაში; თუმცა მოგვიანებით მას მწარე კომენტარის გაკეთება მოუხდა ექსპედიციიდან ზუბოვის შერცხვენილი დაბრუნების გამო მის ახალ პოემაში.

შუა ივლისისთვის ზუბოვის ჯარებმა დღევანდელი აზერბაიჯანის თითქმის მთელი ტერიტორია დაუბრკოლებლად გაიარეს, მათ შორის მთავარი ქალაქები — ბაქო, შემახა და განჯა. ნოემბრისთვის ისინი მტკვრისა და არაქსის შესართავთან დაბანაკდნენ, საიდანაც ირანის ძირითად ტერიტორიაზე უნდა მიეტანათ იერიში. სწორედ ამ თვეში გარდაიცვალა რუსეთის დედოფალი, ხოლო ტახტის მემკვიდრე პავლე I-მა, რომელსაც სძულდა ზუბოვები და არმიისთვის სხვა გეგმები ჰქონდა, უბრძანა ჯარს უკან რუსეთში დაბრუნებულიყო. უკან დახევის ბრძანებამ გავლენიანი ზუბოვებისა და კამპანიაში მონაწილე სხვა ოფიცრების უკმაყოფილება გამოიწვია. მრავალმა მათგანმა ხუთი წლის შემდეგ პავლეს მკვლელობისთვის შეთქმულებაში მიიღო მონაწილეობა.

## ლიტერატურა 
*Gen. V.A. Potto. *The Caucasian Wars of Russia from the 16th century onward*. Volumes 1-5. SPb, 1885-86, reprinted in 2006. ISBN 5-9524-2107-5.

კატეგორია:რუსეთ-ირანის ომები
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
პტერანოდონი

thumb|პტერანოდონი

**პტერანოდონი** () — ამომწყდარი გიგანტური მფრინავი ქვეწარმავლები პტეროდაქტილისნაირთა რიგისა. მათი ფრთბის შლილი 7,5 მ აღწევდა. ჰქონდათ დიდი (1 მ) თავი, დაახლოებით ტანისა და უკან გაჭიმული ფეხების საერთო სიგრძის ტოლი. ქალას ზედა მხარეზე განვითარებული იყო გრძელი ქედი, ყბები ქმნიდნენ წვეტიან უკბილო ნისკარტს. ზომიერად გრძელი კისერი ჰქონდათ. წინა კიდურები ღონიერ და გრძელ ფრთებად იყო ქცეული. ცნობილი არიან აშშ-ის (კანზასი, ორეგონი) ზედაცარცული ნალექებიდან.

## ლიტერატურა 
* *მჭედლიძე გ.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 223-224, თბ., 1984

კატეგორია:გადაშენებული ქვეწარმავლები
კატეგორია:პტეროზავრები