იესო ქრისტეს გარეგნობა და ეროვნება

thumb|250px|საუკუნეების მანძილზე იესო ქრისტეს მრავალნაირად გამოსახავდნენ.
იესო ქრისტეს ეროვნება და გარეგნობა ადრეული ქრისტიანობიდან მოყოლებული აქტიურად განიხილება, რადგან ახალი აღთქმა არ იძლევა ცნობებს მის ფიზიკურ მახასიათებლებზე და იესოს გარეგნობისადმი ინდიფერენტული რჩება.

ახალი აღთქმისა და მასთან დაკავშირებული რელიგიური წერილების გარდა, ბიბლიურ იესოზე ცნობებს არცერთი ისტორიული წყარო არ იძლევა. თუმცა იესოს წარმოშობასთან დაკავშირებით რამდენიმე თეორია განვითარდა და მათგან ზოგიერთი უფრო პოპულარულია. შუა საუკუნეებში რამდენიმე ნაშრომი, ძირითადად გაურკვეველი ან სადავო ავტორობითა და წარმოშობით, იქნა გავრცელებული და მათში დაკონკრეტებული იყო იესო ქრისტეს ზოგიერთი ფიზიკური მახასიათებელი. ამჟამად მათი უმეტესობა სიყალბედ არის მიჩნეული.  ადამიანთა უმეტესობას მხატვრების შემოქმედების გავლენით გონებაში ფიქსირებული აქვს იესოს გარეგნობა. თუმცა ხელოვნების ეს ნიმუშები ემორჩილებიან საზოგადოებაში არსებულ სტერეოტიპებს, რომლებსაც არ გააჩნიათ სერიოზული მეცნიერული საფუძველი.

XIX საუკუნეში განვითარდა მოსაზრება, რომ იესო იყო არა-სემიტური წარმოშობის, განსაკუთრებით ხშირად იყო აპელირება არიულ რასაზე. თუმცა დასკვნების უმეტესობა იყო სუბიექტური, ეყრდნობოდა კულტურულ სტერეოტიპებს და სოციალურ ტენდენციებს, ნაცვლად მეცნიერული ანალიზისა. ორი ათასი წლის განმავლობაში მხატვრებმა მრავალნაირად გამოსახეს იესო ქრისტე, რაზეც ხშირად ისევ კულტურული წყობა, პოლიტიკური გარემოება და თეოლოგიური კონტექსტი ახდენდა გავლენას. როგორც წესი, სამეცნიერო წრეებში დიდად არ დავობენ იმაზე, რომ იესო იყო ახლო აღმოსავლეთიდან, ებრაელი, თუმცა გარეგნობა ჯერ კიდევ დავის საგანია.

გარდა მხატვრობისა, იესო ქრისტეს ვხვდებით კინემატოგრაფიასა და არქიტექტურაშიც.

## ბიბლიური ცნობები
[thumb|250px|left|[ალექსანდრე ივანოვის ფერიცვალება, 1824 წ]]
ახალი აღთქმა არ მოიცავს ცნობებს იმაზე, როგორ გამოიყურებოდა იესო ყოველდღიურ ცხოვრებაში (საუბარია მხოლოდ ჯვარცმის მომენტზე), სახარების ავტორები კი, როგორც წესი, არ გვაწვდიან ინფორმაციას ადამიანთა გარეგნულ მახასიათებლებზე. 

სინოპტიკური სახარებები აღწერენ იესოს ფერისცვალებას, რა დროსაც „გაბრწყინდა მისი სახე, როგორც მზე".

გამოცხადების წიგნი მოიცავს იოანეს მიერ კაცის ძის ხილვას, რომელიც აღწერილია, როგორც „...თავი მისი და თმანი - სპეტაკი, როგორც ქათქათა მატყლი და როგორც თოვლი, ხოლო თვალნი მისნი, როგორც ალი ცეცხლისა. ფეხნი მისნი - ცეცხლში გავარვარებული ელვარე რვალი, ხოლო ხმა მისი, როგორც ზათქი მრავალი წყლისა. მარჯვენა ხელში ეპყრა შვიდი ვარსკვლავი და მისი პირიდან გამოდიოდა მახვილი ორლესული, ხოლო სახე მისი, როგორც მზე, სხივმფინარი თავისი ძალით..." თუმცა ითვლება, რომ ეს არის იესოს ზეციური იერსახე და დედამიწაზე ყოფნის დროს სხვანაირი იყო.

ძველი აღთქმა საუბრობს მესიის (რომელიც, ქრისტიანების აზრით, იყო იესო) მოსვლაზე და გარკვეულ დეტალებსაც იძლევა მასზე; მაგალითად ესაიას წიგნში წერია, რომ მესიას „არც ღირსება ჰქონია და არც მშვენება, რომ ზედ შეგვეხედა, არც იერი, რომ მივეზიდეთ", ხოლო ფსალმუნებში ეწოდება „ადამის ძეთა უმშვენესი", რასაც ხშირად განმარტავენ, როგორც მესიის ფიზიკურ მხარეს. ბრიტანელი თეოლოგი ადამ კლარკი ბიბლიის კომენტარებში იშველიებს ნაწყვეტს ძველი აღთქმის წიგნიდან იერემიას გოდება: „მათი მთავრები თოვლზე სპეტაკები იყვნენ, რძეზე თეთრები, მათი ტანი ბადახშზე წითელი, მათი გამოხედვა - საფირონი. ახლა კი ნახშირის უშავესია მათი სახე" და მიიჩნევს, რომ ეს არის მინიშნება კანის ფერზე. 1 მეფეთა წიგნში აღწერილია დავითი, იესოს წინაპარი, რომელიც „წითური იყო, თვალადი და ლამაზი შესახედავი".

## ადრეული ეკლესია და შუა საუკუნეები
მიუხედავად პირდაპირი ბიბლიური ან ისტორიული ცნობების სიმწირისა, მეორე საუკუნიდან მოყოლებული ჩნდებოდა სხვადასხვა თეორიები იესოს გარეგნობაზე, სადაც ძირითადი აქცენტი კეთდებოდა ფიზიკურ მხარეზე და ნაკლებად - რასაზე ან წარმოშობაზე. საუკუნეების მანძილზე ცდილობდნენ, თითოეული მოსაზრება მტკიცე არგუმენტებით გაემყარებინათ. იუსტინე წამებული, ტერტულიანე და ამბროსი მიიჩნევდნენ, რომ ფიზიკური სილამაზის ნაკლებობა თანხმობაში იყო ესაიას წინასწარმეტყველებასთან, რომ მესიას არ ჰქონდა „მშვენება" და „არც იერი, რომ მივეზიდეთ".

მაგრამ სხვაგვარი იყო დამკვიდრებული აზრი, რომელიც გამოხატეს ეკლესიის მამებმა წმინდა იერონიმემ და ნეტარმა ავგუსტინემ. ისინი ეყრდნობოდნენ თეოლოგიურ მსჯელობას, რომ იესო ყოველმხრივ სრულყოფილი იყო, მათ შორის სახითა და სხეულითაც. ნეტარი ავგუსტინე თვლიდა, რომ იესო იყო „ლამაზი ბავშვი, ლამაზი დედამიწაზე, ლამაზი ზეცაში". ეს თეოლოგიური არგუმენტები უფრო მეტად განივრცო მე-13 საუკუნეში თომა აკვინელის მიერ ნაშრომში Summa theologiae. იესოს სრულყოფილებაზე არსებული შეხედულების ანალიზით ის ასკვნის, რომ იესოს შეთვისებული ჰქონდა ყველანაირი შესაძლო ადამიანური სრულყოფილება.

შუა საუკუნეებში უკვე არსებობდა გაურკვეველი ან სადავო წარმოშობის მრავალი ნაშრომი, რომლებიც მუდმივად ვრცელებოდა და სხვადასხვანაირ ინფორმაციას იძლეოდა იესოს გარეგნობაზე.

IX საუკუნეში ბერი ეპიფანე აღწერდა მაღალ ანგელოზისებურ ფიგურას, რომელიც მაშინ იესოდ გაშიფრეს, თუმცა სწავლულები ამას ნაკლებად შესაძლებლად თვლიან. ყალბი ცნობების მაგალითია არჩკოს წიგნი და პილატე პონტოელის წერილი ტიბერიუსის მიმართ. ყველაზე სავარაუდოა, რომ ისინი შუა საუკუნეებში იქნა შეთხზული.

ისლამური ჰადისი, VIII-IX საუკუნეების მონათხრობთა კრებული, აღწერს იესოს, როგორც „წითელს". ამბის ავტორია აბდულა იბნ აბასი. წითელი კანი შეიძლება სინამდვილეში ნიშნავდეს ყავისფერ იერს მოწითალო ტონებით, ან იყოს ევფემიზმი ღია ფერის კანისთვის, რათა არ ეწოდებინათ თეთრი და ვიტილიგოსთან ასოცირებული არ გამხდარიყო. იესო მუქი-მოყავისფრო იერითაა აღწერილი ჰადისის სხვა ადგილებშიც.

## რასობრივი თეორიების წარმოშობა
რასობრივი თეორიების განვითარების წმინდა წერილთან კონტექსტში ახსნისას ისტორიკოსი კოლინ კიდი წიგნში „რასების გამოჭედვა" აცხადებს, რომ ბიბლიური პერსონაჟებისთვის რომელიმე რასის მიკუთვნება ძირითადად სუბიექტური ქმედება იყო და ეფუძნებოდა კულტურულ სტერეოტიპებსა და სოციალურ ტენდენციებს, ნაცვლად მეცნიერული მეთოდისა.

წიგნში „იესოს რასიალიზაცია" შონ კელი აცხადებს, რომ იესოსადმი რომელიმე რასის მიწერა კულტურული მოვლენაა, რომელიც საზოგადოების ინტელექტუალური წრეებიდან იღებს სათავეს. კაენ ჰოუფ ფელდერი თვლის, რომ ახალი აღთქმის მუხლები, როგორიცაა გალატელთა 3:28, ქადაგებს უნივერსალიზმს, რომელიც უფრო მაღლა დგას, ვიდრე რასა, ეროვნება და თვით რელიგიაც კი.
[thumb||260px|შავკანიანი იესო [ნიკოდემუსი|ნიკოდემუსთან, ჰენრი ოსავა ტანერის ნახატი, 1899 წ]]
XIX საუკუნეში განვითარდა თეორიები, რომ იესო იყო არიული რასის, განსაკუთრებით ხშირად აღნიშნავდნენ მის ნორდიკულ გარეგნობას. საბოლოოდ ეს შეხედულები გამოყენებული იქნა რასობრივი ანტისემიტიზმის სასარგებლოდ, რომლის მომხრეებსაც სურდათ, იესოსგან ყველაფერი ებრაული მოეშორებინათ. ინგლისელი მკვლევარი ჰიუსტონ სტიუარტ ჩემბერლეინი დარწმუნებული იესოს ამორეულ-გერმანიკულ წარმოშობაში. მედისონ გრანტი იესოს ნორდიკული რასის წევრად თვლიდა. ამ იდეებს ყველაზე მძიმე გამოძახილი ჰქონდა პოზიტიური ქრისტიანობის ნაცისტურ თეოლოგიაში. სწავლულები, რომლებიც მხარს უჭერდნენ რადიკალურ არიულ შეხედულებას, არგუმენტად იმას იყენებდნენ, რომ ერთმანეთისგან განსხვავდებოდა ებრაელად ყოფნა რელიგიის გამო და ებრაელობა „რასის" ან ეროვნების გამო. ეს თეორიები ხშირად მოიცავდნენ მსჯელობას, რომ იესო იყო არიელი, რადგან გალილეა სავარაუდოდ არაებრაული რეგიონი იყო და იქაურები უცნობ ინდო-ევროპულ ენაზე საუბრობდნენ. თუმცა ამ დასკვნას მეცნიერთა მხარდაჭერა არ მოუპოვებია (რეალურად გალილეაში მართლაც საკმაოდ იყვნენ არაებრაელები, მაგრამ ისინი სემიტურ ენებზე საუბრობდნენ).

ინგლისელი არქეოლოგი გოდფრი ჰიგინსი წიგნში „ანაკალიფსისი" (1836) აყენებს მოსაზრებას, რომ იესოს ჰქონდა მუქი ყავისფერი კანი და იყო ინდო-არიული რასის, წარმოშობით ჩრდილო ინდოეთიდან. 1906 წელს გერმანელმა მწერალმა თეოდორ პლანჯმა გამოსცა წიგნი „ქრისტე-ინდოელი?", რომელშიც აცხადებს, რომ იესო ინდოელი იყო და ქრისტიანული სახარებები ინდოეთში დაიწერა.

XX საუკუნეში გაჩნდა ისეთი თეორიებიც, რომელთა მიხედვითაც იესო იყო შავკანიანი, მაგრამ არა აუცილებლად რომელიმე აფრიკული ერის შთამომავალი, გამომდინარე იქიდან, რომ უძველესი ებრაელები სრულად ან ნაწილობრივ შავკანიანები იყვნენ. მარტინ ლუთერ კინგი მხარს უჭერდა „შავი იესოს" მოძრაობას და იესოს მიერ იმდროინდელ ავტორიტეტებთან ბრძოლას ადარებდა აფროამერიკელების ყოფას აშშ-ის სამხრეთ ნაწილში, ეკლესიის ლიდერებს კი აკრიტიკებდა, რომ რასობრივი თანასწორობის მხარდასაჭერად არაფერს აკეთებდნენ.

2001 წლის BBC-ის სერიებში *ღმერთის ძე* ჩატარებული კვლევისას შეეცადნენ, განესაზღვრათ იესოს რასა და გარეგნობა.  იმ დასკვნაზე დაყრდნობით, რომ იესო იყო გალილეველი სემიტი, მარკ გუდაკრთან თანამშრომლობით დადგინდა, რომ მისი კანი  იქნებოდა „წენგოსფერი" და „შავგვრემანი". ეს დასკვნა გაკრიტიკდა ზოგ მედიაში „არასანდოობის" და „უცოდინრობის გამოვლინების" გამო. ასეა თუ ისე, ანალიზი მიანიშნებს, რომ გინდაც თეთრკანიანი ყოფილიყო, იესო შესაძლოა არ ჩამჯდარიყო ამ რასის თანამედროვე გაგებაში, როგორც ესმით ის დასავლურ სამყაროში. 

აკადემიურ კვლევებში, გარდა იმ საზოგადო დასკვნისა, რომ „იესო იყო ებრაელი", თანამედროვე მეცნიერებმა ვერ შეძლეს, იესოს ეთნიკურობის საკითხისთვის წარმატებით გაერთვათ თავი. სადაც გამოყენებული იქნა პირველი საუკუნის სამი ებრაელის თავის ქალა. სასამართლო ანთროპოლოგიის დახმარებით მოახერხეს სახის რეკონსტრუქცია,

დამატებითი ინფორმაცია იესოს კანის ფერსა და თმაზე მოწოდებული იქნა მარკ გუდაკრის, ბირმინგემის უნივერსიტეტის თეოლოგიისა და რელიგიის დეპარტამენტის მთავარი ლექტორის მიერ. გუდაკრმა დაასკვნა, რომ იესოს კანის ფერი იქნებოდა უფრო მუქი, ვიდრე მის ტრადიციულ დასავლურ გამოსახულებებშია. ასევე მას ექნებოდა მოკლე, ხვეული თმა და მოკლედ შეკრეჭილი წვერი. ეს დასტურდება კორინთელთა პირველი ეპისტოლეთიც, სადაც პავლე მოციქული ამბობს, რომ „სამარცხვინოა" კაცისთვის გრძელი თმის ქონა. გადმოცემით, პავლე მოქიცულების უმეტესობას და იესოს ოჯახის წევრებს იცნობდა, ამიტომ ნაკლებად სავარაუდოა, მსგავსი რამ დაეწერა, თუკი ეცოდინებოდა, რომ იესო გრძელ თმას ატარებდა. მაგრამ კვლევა ასკვნის, რომ იესოს კანი უფრო წენგოსფერი იყო, ვიდრე თეთრი, 

XX საუკუნეში განსაკუთრებული ყურადღების ქვეშ მოექცა ზოგიერთი ცნობა იესოს სასწაულებრივ გამოსახულებებზე. მაგალითად, ტურინის სუდარის ფოტო, რომელიც სეკონდო პიამ გადაიღო, ერთ-ერთი ყველაზე განხილვადი და საკამათო არტეფაქტია ისტორიაში. ფირის გამჟღავნებისას ნეგატივზე გამოჩნდა მშვიდი სახის მამაკაცის პოზიტიური ფოტოგრაფიული გამოსახულება. ამ უცნაური მოვლენის შემდგომ სუდარით განსაკუთრებულად დაინტერესდნენ სხვადასხვა ქვეყნის მეცნიერები და მრავალი კვლევა ჩაატარეს. 2010 წლის მაისში გამოფენაზე სუდარასა და მის ფოტოს, რომელზეც, მკვლევართა ნაწილის აზრით, იესოს სახეა, 2 მილიონზე მეტი ადამიანი ესტუმრა სანახავად.

რაც შეეხება თავად ტურინის სუდარას, მასზე განსხვავებული შეხედულებები არსებობს და მკვლევარები საერთო აზრამდე არ მისულან. ტურინის სუდარა ესაა ქსოვილის ნაჭერი (სუდარა), რომელშიც გადმოცემით იესო ნაზარეველი გაახვიეს გარდაცვალებისას. ამჟამად ინახება ტურინის საკათედრო ტაძარში. 1988 წელს ოქსფორდის უნივერსიტეტის, არიზონას უნივერსიტეტისა და შვეიცარიის ტექნოლოგიის ფედერალური ინსტიტუტის მიერ ჩატარებულმა ნადიონახშირბადულმა ანალიზმა 95%-იანი სიზუსტით აჩვენა, რომ ქსოვილი ეკუთვნოდა 1260-1390 წლებს შორის პერიოდს. ამის გამო რთული გახდა, სუდარა ქრისტესთვის მიეკუთვნებინათ. ამავე დროს ეს პერიოდი ემთხვევა სუდარის ეკლესიაში პირველად გამოჩენის მომენტს. ასევე მცირეოდენად განსხვავდება ხელოვნების ისტორიკოსის უილიამ დეილის დასკვნისგან, რომ ის შეიქმნა მე-11 საუკუნეში, რათა მასზე ელოცათ.

რადიონახშირბადულ კვლევას კრიტიკა მოყვა. მართალია, თავად მეთოდს ეჭვქვეშ არ აყენებენ, თუმცა ტურინის დამცველები აცხადებენ, რომ ანალიზისთვის სწორედ ის ნაჭერი შეარჩიეს, რომელიც სუდარას დაზიანების გამო შუა საუკუნეებში ჩააკერეს. 

მინიატიურა|მარცხნივ|ანჩისხატი

ჯოზეფ კოლბეკმა და რიჩარდ ლევი-სეთმა შეამოწმეს ტურინის ზედაპირზე არსებული მტვრის ნაწილაკები, რომლებიც ტრავერტინების არაგონიტური კირქვა აღმოჩნდა. მაღალი რეზოლუციის მიკროზონდის დახმარებით მეცნიერებმა სუდარიდან აღებული ნიმუშების სპექტრი შეადარეს ანტიკური იერუსალიმის სამარხებიდან აღებულ კირქვას. მათი ქიმიური  ხელწერა იდენტური აღმოჩნდა, გარდა ცელულოზის ტილოს ბოჭკოებისა, რომლის გამოცალკევებაც სუდარის ნიმუშებიდან ვერ მოახერხეს.

არსებობს მოსაზრება, რომ ტურინის სუდარა შუა საუკუნეებში შექმნილი ნახატია, თუმცა მეცნიერული ანალიზი ამას არ ადასტურებს. ტურინის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტის ჯგუფმა პროფესორ ალბერტო კარპინტერის ხელმძღვანელობით დაასკვნა, რომ თუკი ახ.წ. 26-33 წლებს შორის მომხდარ მიწისძვრას ადგილი ჰქონდა 33 წელს, და მისი მაგნიტუდა მინიმუმ 8.2 ბალი იყო, მაშინ საკმარის რადიაციას გამოასხივებდა საიმისოდ, რომ ნახშირბად-14-ის მოცულობა სერიოზულად გაეზარდა და შედეგად, ანალიზის პასუხი არასწორი ყოფილიყო. მათთან თანხმობაშია რუსი მეცნიერების დასკვნა, რომ სუდარაში არის იმ ტიპის ნეიტრონები, რომლებიც წარმოიქმნება სპეციალური ტიპის ქვებისგან მიწისძვრის შედეგად. ექსპერტების ნაწილი ამ ჰიპოთეზას ეჭვქვეშ აყენებს, რადგან იაპონიაში მომხდარ 9 ბალიან მიწისძვრას ნახშირბად-14-ის შედეგებზე გავლენა არ მოუხდენია.

მე-20 საუკუნეში გავრცელებული კიდევ ერთი გამოსახულება, სახელად ღვთიური მოწყალების ხატი ეფუძნება ფაუსტინა კოვალსკას ხილვას, რომელიც მან თავის დღიურში აღწერა და შემდეგ მხატვრებმა ტილოზე გადაიტანეს.

საქართველოში, ანჩისხატის ტაძარში, დასვენებულია ხელთუქმნელი ხატი. საეკლესიო გადმოცემის მიხედვით, უკურნებელი სენით შეპყრობილმა ედესის მეფე ავგაროზმა მხატვარს შეუკვეთა ქრისტეს სახის შექმნა ტილოზე. ეს დავალება მხატვარმა ვერ შეასრულა, სანამ ქრისტემ თავად არ აღბეჭდა საკუთარი გამოსახულება ტილოს სახეზე მოსმით. მე-6 საუკუნეში წმიდა ანტონ მარტომყოფელმა ეს ხატი საქართველოში ჩამოიტანა, რათა წარმართების ხელში არ განადგურებულიყო.

## მხატვრული პორტრეტები
ბიბლიური ცნობებისა და ისტორიული ჩანაწერების ნაკლებობის მიუხედავად, ორი ათასი წლის განმავლობაში იესო ქრისტეს მრავალი განსხვავებული გამოსახულება შეიქმნა. მათზე გავლენას ახდენდა კულტურული ვითარება, პოლიტიკური გარემოება და თეოლოგიური კონტექსტები. 

ქრისტიანულ ხელოვნებაში ყველაზე ძველი ნახატები თარიღდება მეორე საუკუნის მიწურულით და მათი უმეტესობა რომის ტერიტორიაზეა. ამ გამოსახულებებში იესო უმეტესწილად წარმოდგენილია ახალგაზრდა უწვერული მამაკაცის სახით, რომელსაც ტალღური თმა აქვს, ზოგჯერ კი სცენაზე არსებული სხვა ადამიანებისგან, მაგალითად მოციქულებისგან ან რომაელებისგან, განსხვავებული ნაკვთები აქვს.

იმ დროს, როცა დასავლურ ხატებში დიდი ყურადღება ექცევა პროპორციას, აღმოსავლური ეკლესიების ხატებში ზომისა და სიზუსტის დარღვევა მიზნად ისახავს, ადამიანმა ნაკლები ყურადღება მიაქციოს მის მიწიერ მხარეს.

XIII საუკუნიდან გარდატეხა დაიწყო და დასავლეთში მაცხოვარს უკვე სასწაულების შემოქმედად გამოსახავდნენ. ფრანცისკანელი ბერები ადიდებდნენ იესოს თავმდაბლობას როგორც დაბადებისას, ისე სიკვდილისას და ხშირად გამოსახავდნენ შობისა და ჯვარცმის სცენებს.

რენესანსის პერიოდში გავრცელდა ახალი სტილი, გამოჩენილი მხატვრები ყურადღებას აქცევდნენ იესოს ფიზიკურ მხარეს და ჯოტოს, ფრა ანჯელიკოსა და სხვების მსგავსად, ფოკუსირებას ახდენდნენ იესოს, როგორც სრულყოფილი სილამაზის მქონე ადამიანის, გამოსახვაზე.

პერიოდულად ადგილი ჰქონდა იესოს ნახატების ავტორების კრიტიკას. მაგალითად, 1850 წელს ნახატ „ქრისტე მისი მშობლების სახლშის" ავტორ ჯონ ევერეტ მილეზე იერიში მიიტანეს, რადგან „მტკივნეული" იყო „ახალგაზრდა მესიის", როგორც „წითელთმიანი ებრაელი ბიჭის" ხილვა. 

კინემატოგრაფიაში ქრისტე, როგორც პერსონაჟი, პირველად 1897 წელს გამოჩნდა ფილმში „ქრისტეს ვნებანი" (La Passion du Christ), რომელიც პარიზში გადაიღეს და 5 წუთის ხანგრძლივობისაა. მას შემდეგ ფილმებში იესო მუდმივად წვერით ჩნდებოდა, როგორც დამკვიდრებული იყო დასავლეთში რენესანსის გავლენით.
 
უფრო გვიანდელ მხატვრულ და კინემატოგრაფიულ პორტრეტებში ცდილობდნენ, იესო გამოესახათ ანტიკური ახლო აღმოსავლეთელი მაცხოვრებლის სტილში. 2004 წლის ფილმში ქრისტეს ვნებანი იესოს როლს ასრულებს ჯეიმზ კევიზელი, რომელსაც გადაღებისას ცხვირის პროთეზი ეკეთა, თვალების ფერი კი კომპიუტერულად შეუცვალეს ცისფერიდან ყავისფერზე, რათა უფრო მეტად ჰქონდა ახლო აღმოსავლეთში დაბადებულის გარეგნობა. დიზაინერ მაილს ტევესის თქმით: „მელს (გიბსონი) სურდა, იესოს როლის შემსრულებელი მსახიობი, ჯეიმზ კევიზელი, ეთნიკურად ახლო აღმოსავლეთელს დამსგავსებოდა, ამიტომ გადაწყდა, რომ ამისთვის საუკეთესო გზა იყო მისი ცხვირის ფორმის შეცვლა."

## სქოლიო 
კატეგორია: იესო ქრისტე