open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხროპინე

**ხროპინე** () — ქალაქი ჩეხეთში, ზლინის მხარეში. მდებარეობს კრომერჟიჟის რაიონში. ქალაქი ორი მუნიციპალური ნაწილის ხროპინესა და პლეშოვეცისგან შედგება.

## სახელწოდება
ამ ქალაქის ტერიტორიაზე არსებულ ციხესიმაგრეს ოდესღაც ხროპის გვარი ფლობდა, სწორედ აქედან მომდინარეობს მისი დღევანდელი სახელწოდება.

=გეოგრაფია=
ხროპინე ქალაქ ზლინიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით ზემო მორავის ხეობაში მდებარეობს. ქალაქში პატარა ბეჩვის არხი მიედინება, ის მდინარე მოშტენკას ერთვის, რომელიც თავის მხრივ, მდინარე მორავის მარცხენა შენაკადია. ქალაქის ტერიტორიაზე რამდენიმე ტბორია.

=ისტორია=
ხროპინეს შესახებ პირველი წერილობითი წყარო 1261 წლით თარიღდება, როდესაც დასახლება ახლად დაარსებულ ვიზოვიცეს მონასტერს გადაეცა.

XV საუკუნეში აქ ტბორები მოეწყო და ხროპინე სათევზაო მეურნეობათა ცენტრად იქცა. სათევზაო მეურნეობებმა ხროპინეს ეკონომიკური წინსვლა მოუტანა და 1535 წელს  მეფე ფერდინანდ I-მა მას სავაჭრო ქალაქის სტატუსი მიანიჭა. 1848 წლამდე ქალაქი ოლომოუცის ეპარქიას ეკუთვნოდა და ამ წელს დამოუკიდებელ მუნიციპალიტეტად ჩამოყალიბდა. 1950 წელს აქ მცირე ბალნეოლოგიური კურორტი დაარსდა, რომელიც კუნთოვან-სახსროვანი და არტერიულ წნევასთან დაკავშირებული დაავადებების სამკურნალო ადგილი იყო. 1997 წელს მომხდარმა წყალდიდობამ კურორტი მთლიანად გაანადგურა.

=ღირსშესანიშნაობები=
ქალაქის მთავარი ღირსშესანიშნაობა ხროპინეს ციხესიმაგრეა. იგი 1615 წელს უფრო ძველი ციხესიმაგრის ადგილზე აშენდა. XIX საუკუნეში იგი მონადირეთა სახლად გადააკეთეს. დღეს ციხესიმაგრე ღიაა ვიზიტორთათვის. შენობაში წარმოდგენილია რამდენიმე ექსპოზიცია, მათ შორის ცნობილი ჩეხი მხატვრის ემილ ფილას მემორიალი. ფილა ყველაზე ცნობილი ადამიანია, რომელიც ხროპინეში დაიბადა.

ხროპინეს წმინდა გილესის ეკლესია შუა საუკუნეების რომანულ სტილში XIII საუკუნის შუა წლებში აშენდა. 1761–1772 წლებში ეკლესია ბაროკოს სტილში გადაკეთდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
მურსიის სამეფო

**მურსიის სამეფო** () — კასტილიის სამეფოს დაქვემდებარებაში მყოფი ტერიტორია.

## მოკლე ისტორია 
მურსიის სამეფო 1258 წლიდან 1833 წლამდე არსებობდა. საუკუნეების განმავლობაში სამეფოს ტერიტორია იცვლებოდა, მაგრამ სხვადასხვა დროს მასში თანამედროვე პროვინციების - მურსიის, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალბასეტეს, სამხრეთ ალიკანტეს და ხაენის რამდენიმე დასახლების ტერიტორიები შედიოდა.

სამეფოს ისტორია რეკონკისტით იწყება, როდესაც XIII საუკუნეში ქრისტიანებმა ალ-ანდალუსის ნაწილი დაიბრუნეს. პირენეის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, კარტახენას ეპარქია და მურსიის სამეფო კასტილიის გვირგვინის ნაწილად ჩამოყალიბდა. დიდი ხნის განმავლობაში ქრისტიანული მურსია გრანადის მუსლიმურ საამიროს ესაზღვრებოდა. ამან სამეფოს გამაგრებებით მშენებლობა დააწყებინა. ერთ-ერთი მათგანი, ლორკას ციხე, დღეს ესპანეთის ერთ-ერთი უდიდესი ციხეა.

საფრთხე მხოლოდ მუსლიმური საამიროებიდან არ მოდიოდა. 1296 წელს არაგონის მეფე ხაიმე II  მურსიის სამეფოში შეიჭრა და ის თავის სამფლობელოებს შეუერთა. 1305 წელს კასტილიასა და არაგონს შორის ხელი მოეწერა ელჩეს ხელშეკრულებას, რომლის თანახმადაც მურსია დაუბრუნდა, მცირე ტერიტორიის გარდა.

მოგვიანებით, მურსიის სამეფომ გადამწყვეტი როლი ითამაშა 1492 წელს გრანადის საამიროზე გამარჯვებაში. მურსია ასევე დაუპირისპირდა ნაპოლეონის ჯარებს, რომლებმაც ვერასდროს შეძლეს კარტახენას აღება.

სამეფო არსებობდა 1833 წლის რეფორმამდე, როდესაც მის ტერიტორიაზე შეიქმნა მურსიის რეგიონი, რომელიც შედგებოდა მურსიისა და ალბასეტეს პროვინციებისგან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
მეცხრე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები

**მეცხრე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლების** ეპოქას საუფძველი ჩაეყარა 2020 წლის ნოემბერში, როდესაც ბაზარზე გამოვიდა Microsoft-ის Xbox Series X და Series S-ის კონსოლების ოჯახი და Sony-ს PlayStation 5.

მერვე თაობის Xbox One-თან და PlayStation 4-თან შედარებით, ახალი კონსოლები უფრო სწრაფი გამოთვლითი და გრაფიკული პროცესორებით გამოირჩევიან. მათ დაემატა რეალურ დროში სხივების ტრასირების გრაფიკის მხარდაჭერა, 4K რეზოლუციის, ხოლო ზოგიერთ შემთხვევაში 8K რეზოლუციის გამოსახულება, რენდერინგის სიჩქარით, რომელიც მიზნად ისახავს 60 კადრს წამში (FPS) ან უფრო მეტს. შიდა თვალსაზრისით, ორივე კონსოლის ოჯახმა წარმოადგინა ახალი შიდა მყარსხეულიანი დისკები (SSD), რომლებიც გამოიყენება როგორც მაღალი გამტარუნარიანობის მეხსიერების და საცავის სისტემები თამაშებში, რათა შემცირდეს ან მთლიანად გაუქმდეს ჩატვირთვის დრო და მხარდაჭერილი იყოს თამაშშიდა სტრიმინგი. Xbox Series S-სა და PlayStation 5 Digital Edition-ს არ აქვთ ოპტიკური დისკის წამკითხველი, თუმცა ინარჩუნებენ ციფრული დისტრიბუციის და გარე USB მოწყობილობებზე თამაშების შენახვის მხარდაჭერას.

2025 წლის ივნისში გამოვიდა Nintendo Switch 2. მის წინამორბედ Switch-თან შედარებით უფრო დიდი ზომის თხევადკრისტალური ეკრანი და მეტი შიდა მეხსიერება გააჩნია, აგრეთვე განახლებული გრაფიკა, კონტროლერები და სოციალური ფუნქციები. Switch 2 მხარს უჭერს 1080p რეზოლუციას და 120Hz განახლების სიხშირეს პორტატიულ ან პლანშეტურ რეჟიმში, ხოლო 4K რეზოლუციას 60Hz განახლების სიხშირით დოკ-სდგურში შეერთებისას. სხვა პორტატულმა პერსონალურმა კომპიუტერულმა მოწყობილობებმა, როგორიცაა Steam Deck, შესაძლებელი გახადა Linux-სა Windows თამაშების გაშვება Valve-ის Proton-ის საშუალებით, რითაც კიდევ უფრო გააფართოვა ტექნიკური კონკურენცია ამ თაობაში.

### შედარება
## სქოლიო
კატეგორია:მეცხრე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების კონსოლები თაობების მიხედვით
კატეგორია:2020-იანი წლები ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2020-იანი წლების სათამაშოები
კატეგორია:2020-იანი წლების ვიდეო თამაშები
კეიტლინ სანტა ხუანა

**კეიტლინ სანტა ხუანა** (; დ. 19 აპრილი, 1997) — კანადელები მსახიობი და მომღერალი. იგი ცნობილია კოტონ ალენის როლებით სამეცნიერო ფანტასტიკის საშინელებათა ფილმში „The Friendship Game“ (2022), ლიდია სანჩესის როლებით CW-ის სერიალ „ფლეშის“ მერვე სეზონში (2022) და სტეფანი რეიესის როლებით საშინელებათა ფილმში „Final Destination Bloodlines“ (2025).

## ადრეული ცხოვრება 
სანტა ხუანა დაიბადა ლენგლიში, ბრიტანეთის კოლუმბიის შტატში, კანადაში. ის ფილიპინური და ჩეხური/სლოვაკური წარმოშობისაა.

## კარიერა 
სანტა ხუანამ სამსახიობო კარიერა 2016 წელს დაიწყო. 2022 წელს მან კოტონ ალენის როლი განასახიერა სამეცნიერო ფანტასტიკის საშინელებათა ფილმში „The Friendship Game“. იმავე წელს, ის ლიდია სანჩესის როლში გამოჩნდა სერიალ „ფლეშის“ მერვე სეზონის ორ ეპიზოდში.

ეკრანიზაციასთან ერთად, სანტა ხუანას მუსიკალური თეატრის სფეროშიც აქვს გამოცდილება. ის 2019 წელს შეუერთდა კანადურ დადგმას „Dear Evan Hansen“, სადაც ზოი მერფისა და ალანა ბეკის როლები შეასრულა. მოგვიანებით ის შეუერთდა ბროდვეის დასს და განაგრძო ამ როლებში მუშაობა.

2024 წლის მარტში გამოცხადდა, რომ სანტა ხუანა სტეფანის როლს შეასრულებდა ფილმში „Final Destination Bloodlines“, რომელიც ფრენჩაიზის მეექვსე ნაწილია. ფილმის რეჟისორები არიან ზაკ ლიპოვსკი და ადამ ბ. სტეინი და ის ეკრანებზე 2025 წლის მაისში გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:კანადელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:კანადელი ქალი ტელემსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლორკის ციხესიმაგრე

მინი|ლორკის ციხესიმაგრე
**ლორკის ციხესიმაგრე** () — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ქალაქ ლორკაში, მურსიის პროვინცია, ესპანეთი.

ციხესიმაგრე IX-XV საუკუნეებში აშენდა. რეკონკისტას დროს პირენეის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთით სტრატეგიულ წერტილს წარმოადგენდა. ის პროვინციაში ერთ-ერთი უდიდესია.

არქეოლოგიური გათხრების შედეგად დადგინდა, რომ ციხის ადგილი დასახლებული იყო ნეოლითის ხანიდან. დაახლოებით IX საუკუნიდან აქ მუსლიმები გამაგრებულიყვნენ. ციხესიმაგრე დიდი ხნის განმავლობაში აუღებლად ითვლებოდა, მაგრამ 1244 წელს ალფონსო X-ის ჯარებმა ის აიღეს. ორნახევარი საუკუნის განმავლობაში ციხესიმაგრე ქრისტიანებისთვის თავდაცვით ნაგებობად და გრანადის საამიროს წინააღმდეგ ბრძოლაში დაკვირვების პუნქტი იყო.

1931 წლის 4 ივნისს ლორკის ციხესიმაგრე ესპანეთის ეროვნულ ძეგლად იქცა და ასევე შედის კულტურული ინტერესის მქონე ადგილების სიაში.

2011 წლის მიწისძვრის დროს ციხის კედლები დაზიანდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ესპანეთის ღირსშესანიშნაობები
განათებისა და გათბობის ტექნიკის მუზეუმი

**განათებისა და გათბობის ტექნიკის მუზეუმი** () — პატარა, კერძო მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს სულთან აჰმედის მეჩეთისა და აია-სოფიის გვერდით, ემინონუს სულთანაჰმეთის უბანში, სტამბოლში, თურქეთი.

XIX საუკუნის რესტავრირებულ სასახლეში მდებარე მუზეუმი იცავს ანტიკური და უძველესი გათბობისა და განათების მოწყობილობების დიდ კოლექციას, ასევე სხვადასხვა ანატოლიური არტეფაქტების მრავალფეროვან ნიმუშებს. მუზეუმის ბუკლეტი შემდეგნაირად აღწერს მის კოლექციას:

წარმოდგენილი ნივთების თითქმის 90 % ანატოლიაში არის შეგროვებული, ხოლო დანარჩენი მსოფლიოს სხვადასხვა ნაწილიდან. მათ შორისაა:
*ქვის ნათურები (40,000 წლის)
*სწრაფად ალებადი მცენარეები (ორი ფლინტის ქვის ნაპერწკლით)
*თიხისგან დამზადებული ზეთის ნათურები (15 000 წლის)
*9 000 წლის ლითონის ნივთები 
*4 500 წლის მინა
*ორთქლის ენერგიის აღმოჩენა
*სელჩუკური ეპოქის ზეთის ნათურები
*ფაიფურის ზეთის სანათი, ლუვრში მყოფის მსგავსი
*საცხობი ღუმელები
*სანთლები სხვადასხვა ქვეყნებიდან და რელიგიებიდან
*კეროზინის ნათურები
*ბეიქოზის ზეთის ნათურები
*ნახშირის ღუმელები და უთოები
*სელჩუკური ბრაზიერები
*ოსმალური საკმეველი
*ქალაქის გაზის ლამპები
*ღუმელები
*ჭაღები, ზეთის ნათურები, სპირტის ნათურები, აცეტილენის ნათურები, ბიზანტიური და რომაული ზეთის ნათურები
*ფანრები სხვადასხვა ეპოქებიდან და ადგილებდან 
*ასობით საოცარი ნივთი განათებისა და გათბობისათვის.

ყველაფერი გამოფენილია ისტორიული თანამიმდევრობით, დაწყებული ერთი მილიონი წლის წინ ცეცხლის აღმოჩენიდან.

ოსმალური კულტურითა და საზოგადოებით დაინტერესებული უცხოელი ვიზიტორებისათვის, ოთახის გამათბობელებისა და მსგავსი მოწყობილობების კოლექცია სტამბოლის ოქროს ხანის ცხოვრებაზე მოგვითხრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული მუზეუმები
იჰსან ქეთინის ბუნების ისტორიის მუზეუმი

**იჰსან ქეთინის ბუნების ისტორიის მუზეუმი** () — მუზეუმი სტამბოლის ტექნიკური უნივერსიტეტის სამთო ინჟინერიის ფაკულტეტში, თურქეთი. მუზეუმის სახელი ეწოდა თურქი გეოლოგის იჰსან ქეთინის (1914-1995) პატივსაცემად.

გამოფენილი კოლექციები:

*დარვინი 2000 ბიგლის სერია
*სტამბოლის უხერხემლო ნამარხები
*ზონგულდაქის ნამარხი ფლორა
*ზოლნჰოფენის ნამარხი ფაუნა
*ეგეოსის რეგიონის მცენარეები და თევზები

## რესურსები ინტერნეტში
*Exhibited items

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მუზეუმები
კატეგორია:სტამბოლის მუზეუმები
ჯუ ვენკუი

**ჯუ ვენკუი** (დ. 30 ნოემბერი, 1396) — მინის დინასტიის იმპერატორ ციანვენის უფროსი ვაჟი და ტახტის მემკვიდრე. მისი დედა იყო დედოფალი მა. მისი დაბადებისას მამამისი ჯერ კიდევ არ ასულიყო ტახტზე. 

1402 წელს იანის პრინცმა ჯუ დიმ ნანკინს ალყა შემოარტყა, რომლის დროსაც ციანვენი და ვენკუი გაუჩინარდნენ. ჭორების თანახმად ვენკუი ცეცხლმოდებულ სასახლეში ჩარჩა და დაიღუპა.

სამხრეთული მინის ეპოქაში მას სიკვდილის შემდეგ **ტახტის მემკვიდრე პრინცი გონმინისა** (იმპერატორ ხუნგუანის მიერ) და **ტახტის მემკვიდრე პრინცი ხეცზიანის** (იმპერატორ ლუნუს მიერ) ტიტულები მიანიჭეს. 

ის მინის დინასტიის ერთადერთ სამეფო ოჯახის წევრს წარმოადგენდა, რომელიც საკუთარი დიდი ბაბუის, ამ შემთხვევაში იმპერატორ ხუნუს მმართველობისას დაიბადა.
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1396
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ართურ I (ბრეტანის ჰერცოგი)

**ართურ I** (; ; დ. 29 მარტი, 1187 — გ. სავარაუდოდ 1203) — რიჩმონდის მეოთხე ერლი და ბრეტანის ჰერცოგი 1196-1203 წლებში. ბრეტანის ჰერცოგის ჯეფრი II-ისა და ჰერცოგინია კონსტანცას შვილი; მის დაბადებამდე მამამისი დაიღუპა. მამის მხრიდან ინგლისის მეფე ჰენრი II-ისა და ჰერცოგინია ელეონორ აკვიტანიელის შვილიშვილი და მეფე რიჩარდ I-ის ძმისშვილი იყო.

1190 წელს უმამოდ დარჩენილი ართური ინგლისის ტახტის მემკვიდრედ მოიაზრებოდა, მაგრამ 1199 წელს, სიკვდილის წინ, რიჩარდ I-მა მემკვიდრედ საკუთარი უმცროსი ძმა, ჯონი დაასახელა (ართურის მცირეწლოვნების გამო). ფილიპე II ფრანგმა ინგლისისა და ბრეტანის სამემკვიდრეო კრიზისის თავის სასარგებლოდ გამოყენება გადაწყვიტა და მცირე დროის განმავლობაში მას ართურიც მიემხრო. 

1203 წელს ართური ჯონმა როვენის ციხესიმაგრეში გამოკეტა. მიუხედავად იმისა, რომ ართურის ზუსტი ბედი უცნობია, დიდი ალბათობით ჯონმა ის სიკვდილით დასაჯა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1187
კატეგორია:გარდაცვლილი 1203
კატეგორია:პლანტაგენეტები
მახვილკუთხა და ბლაგვკუთხა სამკუთხედები

**მახვილკუთხა და ბლაგვკუთხა სამკუთხედები** — სამკუთხედის სახეობები. მახვილკუთხაა სამკუთხედი, რომლის ყველა კუთხე მახვილია (90°-ზე ნაკლებია), ხოლო ბლაგვკუთხა სამკუთხედის ერთ-ერთი კუთხე ბლაგვია (90°-ზე მეტია). 

თუ ბლაგვკუთხა ან მახვილკუთხა სამკუთხედების ორი გვერდი ტოლია, მაშინ იგი ამავდროულად ტოლფერდა სამკუთხედიცაა. თუ ყველა გვერდი და კუთხე ტოლია, მაშინ ჩვენს წინაშეა ტოლფერდა, ტოლგვერდა და მახვილკუთხა სამკუთხედი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამკუთხედები
მთაში მძინარე მეფე

ქანდაკება კრონბორგის სასახლეში, ჰელსინგერში. ოლგერის თქმულების მიხედვით მეფეს სასახლეში ეძინება იმ დღემდე, სანამ დანია დიდი საფრთხის ქვეშ არ აღმოჩნდება.]]
**მთაში მძინარე მეფე** (D 1960.2 სტით ტომპსონის მოტივების საძიებელში) — მრავალ ფოლკლორულ თხზულებებსა და ლეგენდებში გამოყენებული ტროპი. ტომპსონმა მას **კიფჰოიზერის** (**Kyffhäuser**) ტიპი შეარქვა (კიფჰოიზერის მთაში მიძინებული ფრიდრიხ I ბარბაროსას ლეგენდის გამო). ასევე მოიხსენიება როგორც: „მეფე მთაში“, „მეფე მთის ქვეშ“, „მძინარე გმირი“, ან „Bergentrückung“ („მთის მეორედ მოსვლა“).

ამ ტროპის მაგალითებად შეგვიძლია მოვიყვანოთ ლეგენდები შემდეგ მმართველებზე: მეფე ართური, ფიონ მაკ კამჰეილი, კარლოს დიდი, მეფე დავითი, ოლგერ დანიელი, ფრიდრიხ ბარბაროსა, ჩინგიზ-ყაენი, კონსტანტინე XI პალეოლოგოსი, მარკო მრნიავჩევიჩი, სებასტიან პორტუგალიელი და მეფე მატიაში. 

ტომპსონის მოტივების ჩანაწერები: A 571, „მთაში მძინარე კულტურული მნიშვნელობის გმირი“ და E 502, „მძინარე ჯარი“, მსგავსი მნიშვნელობის ტროპებია და მათი ერთსა და იმავე მოთხრობაში გამოყენების შანსები მაღალია. დაკავშირებულ მოტივად განიხილება „შვიდი მძინარე“ (D 1960.1, ასევე ცნობილი როგორც „რიპ ვან ვინკლის“ მოტივი), რომლის ტიპის თხზულებასაც შვიდი ეფესელი მძინარის ლეგენდა წარმოადგენს (AT თხზულების ტიპი 766).
## სქოლიო
კატეგორია:შუა საუკუნეების ლეგენდები
კატეგორია:ლიტერატურული მოტივები
კატეგორია:მითოლოგიური არქეტიპები
ანრი დ’არამიცი

**ანრი, სენიორ დ’არამიცი** (*„არამიცის ლორდი“*; დ.  1620 — გ. 1655/1674) — გასკონელი აბატი და მეფის კარის შავი მუშკეტერი XVII საუკუნის საფრანგეთში. იყო გრაფ დე ტრუაველის, მეფის მუშკეტერების გვარდიის კაპიტნის ძმისშვილი. დ’არამიცის პერსონა ალექსანდრ დიუმას სერიის - *„დ’არტანიანის რომანების“* პერსონაჟ არამისის ზედაპირული ინსპირაცია გახდა.

## ცხოვრება
დ’არამიცი არისტოკრატული წარმოშობის ცოლ-ქმრის, შარლ დ’არამიცისა და ეკატერინე დ’ესპალანგ დე რაგეს შვილი იყო. დაიბადა ბერნში, საფრანგეთში.  მამამისი პარიზში ცხოვრობდა და მეფის მუშკეტერებში მსახურობდა, მაგრამ ანრის ბაბუის, აბატ პიერ დ’არამიცის გარდაცვალების შემდეგ შარლი ბერნში დაბრუნდა და მამის სააბატო მიიკუთვნა.  მამის 1648 წელს გარდაცვალების შემდეგ მან მუშკეტერებში მსახურობას თავი დაანება და ბერნის აბატი გახდა. მისი სიკვდილის ზუსტი თარიღი უცნობია, თუმცა განიხილება 1655 და 1674 წლები. 
## იხილეთ აგრეთვე
* არმან დ’ათოსი
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1620
კატეგორია:გარდაცვლილი 1655
კატეგორია:გარდაცვლილი 1674
კატეგორია:სამი მუშკეტრის პერსონაჟები
საქართველოს 20 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები

საქართველოს 20 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები წარმოადგენს საქართველოს მსოფლიოს საკალთბურთო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში, რომელსაც მართავს საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაცია იგი ქვეყანას წარმოადგენს 20-წლამდელთა საერთაშორისო საკალათბურთო ჩემპიონატებში

იგი უკანასკნელად გამოჩნდა ფიბას 2013 წლის ევროპის 20-წლამდელთა ჩემპიონატზე.

### ფიბას ევროპის 20-წლამდელთა ჩემპიონატი
## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
* საქართველოს 17 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები
* საქართველოს 19 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრებები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
მაკოტო ოდა

**მაკოტო ოდა** (  დ. 2 ივნისი, 1932 გ. 30 ივლისი, 2007) — იაპონელი რომანისტი, მშვიდობის აქტივისტი, აკადემიკოსი.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ოდა დაიბადა ოსაკაში 1932 წელს და დაამთავრა ტოკიოს უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი, სადაც კლასიკური საბერძნეთის ფილოსოფია და ლიტერატურა შეისწავლა. 1958 წელს მან მიიღო ფულბრაიტის სასწავლებლის სტიპენდი ჰარვარდის უნივერსიტეტში.

## მწერლობა
ევროპასა და აზიაში მოგზაურობები, მხოლოდ დღიური ერთი დოლარით წარმოადგენდა მის 1961 წლის ბესტსელერის „なんでも見てやろう“ („Nandemo Mite yaro“, – „ყველაფერს დავინახავ“) საფუძველს..

ოდა გარდაიცვალა კუჭის კიბოთი 2007 წლის ივნის–ივლისში, 75 წლის ასაკში

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ტოლფერდა სამკუთხედი

{{ინფოდაფა მრავალკუთხედი
|სახელი = ტოლფერდა სამკუთხედი
|სურათი = Triangle.Isosceles.svg
|წარწერა = ტოლფერდა სამკუთხედი
|ტიპი = სამკუთხედი
|გვერდები = 3
|შლეფლი = (&nbsp;) ∨ {&nbsp;}
|დიაგრამა = 
|სიმეტრია =  \mathrm{Dih}_2 , [ ], (*), order 2
|ფართობი = 
|კუთხე = 
|კუთხეთა ჯამი = 180°
|ჩახაზული = 
|შემოხაზული = 
|თვისებები = 
}}
**ტოლფერდა სამკუთხედი** — სამკუთხედი, რომლის მინიმუმ ორი გვერდი ერთმანეთის ტოლია. ტოლ გვერდებს ფერდები ეწოდებათ, მესამე გვერდს კი — ფუძე. ფუძესთან მდებარე კუთხეები ტოლფერდა სამკუთხედში ტოლია. ტოლგვერდა სამკუთხედი ასევე ტოლფერდაცაა, მაგრამ არა პირიქით — ყველა ტოლფერდა სამკუთხედი ტოლგვერდა არ არის. ტოლფერდა სამკუთხედის ფუძისადმი გავლებული მედიანა, ბისექტრისაცაა და სიმაღლეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამკუთხედები
საქართველოს 16 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები

**საქართველოს 16 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები** წარმოადგენს საქართველოს მსოფლიოს საკალთბურთო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებში, რომელსაც მართავს საქართველოს კალათბურთის ფედერაცია. იგი ქვეყანას წარმოადგენს 16 წლამდელთა საერთაშორისო საკალათბურთო ჩემპიონატებში.

გუნდი უკანასკნელად გამოჩნდა ფიბა-ს 2016 წლის ევროპის 2024-წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატზე. საქართველო 2025 წელს პირველად მასპინძლობს ფიბა ევროპის ჩემპიონატს 16 წლამდელენში.

## ასპარეზობის ჩანაწერები
## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
* საქართველოს 18 წლამდე კალათბურთელთა ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში
*Georgia Basketball Records  — FIBA Archive

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრებები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები
მოსიარულე თევზი

**მოსიარულე თევზი** —  ამბულატორიული თევზი, არის თევზი, რომელსაც შეუძლია ხმელეთზე დიდი ხნის განმავლობაში გადაადგილება. თევზის არასტანდარტული გადაადგილების სხვა რეჟიმებია ზღვის ფსკერზე „სიარული“, მაგალითად, ხელის თევზი ან ბაყაყი თევზი.

## ტიპი
ყველაზე ხშირად, მოსიარულე თევზები ამფიბიები არიან. რადგან მათ შეუძლიათ წყლის გარეთ უფრო დიდხანს ყოფნა, ამ თევზებს შეუძლიათ გამოიყენონ გადაადგილების რამდენიმე საშუალება, მათ შორის ხტუნვა, გველის მსგავსი გვერდითი ტალღოვანი მოძრაობა და სამფეხის მსგავსი სიარული. ტალახიანი თევზები, ალბათ, თანამედროვე თევზებს შორის ყველაზე უკეთ ადაპტირებულები არიან ხმელეთზე და შეუძლიათ დღეების გატარება წყლიდან გარეთ გადაადგილებაში და შეუძლიათ მანგროს ტყეებში ადაფტირებაც კი, თუმცა მხოლოდ ზომიერ სიმაღლეებზე. ცოცვადი გორამი ხშირად კონკრეტულად მოიხსენიება, როგორც „მოსიარულე თევზი“, თუმცა ის სინამდვილეში არ „დადის“, არამედ მოძრაობს ხრინწიანი გზით, ეყრდნობა ლაყუჩების ფირფიტების გაფართოებულ კიდეებს და ფარფლებსა და კუდით უბიძგებს. ზოგიერთი ცნობით, მას ასევე შეუძლია ხეებზე ასვლა. (*Alticus arnoldorum*) hopping]]

ეპოლეტისებრი ზვიგენი ძირითადად არაღრმა წყლებში ბინადრობს, სადაც ცურვა რთულია და ხშირად შეიძლება მისი დანახვა კლდეებსა და ქვიშაზე კუნთოვანი გულმკერდის ფარფლების გამოყენებით. ის წყლის სიღრმის დიდი ცვალებადობის მქონე ადგილებში ბინადრობს, როგორც წესი, იქ, სადაც მოქცევა მისი მდებარეობის ქვემოთ ეცემა. თუ წყლიდან ამოვარდა, მას შეუძლია რამდენიმე საათის განმავლობაში გადარჩენა და შეუძლია ხმელეთზე სიარული წყალამდე მისასვლელად. 

არსებობს თევზის გარკვეული რაოდენობა, რომელიც ნაკლებად ოსტატურად მოძრაობს, მაგალითად, მოსიარულე ლოქო . მიუხედავად იმისა, რომ ცნობილია „ხმელეთზე სიარულით“, ეს თევზი ჩვეულებრივ ირხევა და შეიძლება გამოიყენოს გულმკერდის ფარფლები მოძრაობის გასაადვილებლად. მოსიარულე ლოქოს აქვს სასუნთქი სისტემა, რომელიც საშუალებას აძლევს მას რამდენიმე დღის განმავლობაში იცხოვროს წყლის გარეთ. ზოგიერთი მათგანი ინვაზიური სახეობაა, მაგალითად, აშშ-ში ჩრდილოეთის გველისთავიან პოლიპტერიდებს აქვთ რუდიმენტული ფილტვები და ასევე შეუძლიათ გადაადგილება ხმელეთზე, თუმცა საკმაოდ უხერხულად. მანგროს რივულუსს შეუძლია თვეების განმავლობაში გადარჩეს წყლის გარეთ და გადაადგილდეს ისეთ ადგილებში, როგორიცაა ღრუ მორები.

## ევოლუციური კავშირი ხმელეთის ხერხემლიანებთან
მინი|მარცხნივ
ხმელეთის ხერხემლიანები დევონურ პერიოდში წარმოიშვნენ და სარკოპტერიგული თევზების შთამომავლები იყვნენ. 2006 წელს აღმოაჩინეს ნამარხი, ტიკტაალიკი, რომელსაც მაჯის, იდაყვის და კისრის მრავალი მახასიათებელი აქვს, რომლებიც ტეტრაპოდების მახასიათებლებს წააგავს, რაც ადასტურებს იმ აზრს, რომ ის ტეტრაპოდების დაძმობილებულ ჯგუფს წარმოადგენს.
## ოთხფეხა ძუძუსთავიანი ნიშან-თვისებების მქონე თევზების შედარება
რიგ თევზებს, როგორც არსებულ, ასევე პრეისტორიულ ხანაში, ახასიათებდათ მოძრაობასთან დაკავშირებული ზოგიერთი მახასიათებელი, რომელიც ტიპიურია ტეტრაპოდებისთვის.

## კლადოგრამა
ქვემოთ მოცემულია გზა თუ როგორ განვითაედნენ მოსიარულე თევზები ჩვეულებრივი ჭიებისაგან.

## რესურსები ინტერნეტში
*https://www.youtube.com/watch?v=PX0-XEf-hHQ
## სქოლიო
კატეგორია: თევზები
არმან დ’ათოსი

**არმან, სენიორ დე სილეგ, დ’ათოს, ე დ’ოტევილი** (*„სილეგის, ათოსისა და ოტევილის ლორდი“*), ცნობილი როგორც **არმან დ’ათოსი** (დ.  1615 — გ. 21 დეკემბერი, 1643) — გასკონელი მეფის კარის შავი მუშკეტერი XVII საუკუნის საფრანგეთში. სახელი პატარა სავაჭრო ქალაქის, ჟავ დ’ოლორონთან არსებულიათოს-ასპისის გამო დაირქვა, რომელიც სოვტერ-დე-ბერნთან და ოტევილთან მდებარეობდა. ის გრაფ დე ტრუაველის დის ვაჟი და ისააკ დე პორთოს ბიძაშვილი იყო.

ნახევრად გამოგონილ *„მ. დ’არტანიანის მემუარებზე“* დაყრდნობით, მას ანრი დ’არამიცთან და ზემოხსენებულ დე პორთოსთან ძალიან ახლო მეგობრობა აკავშირებდა და მათ „სამ ძმას“ უწოდებდნენ. დ’ათოსის პერსონა ალექსანდრ დიუმას სერიის - *„დ’არტანიანის რომანების“* პერსონაჟ ათოსის ზედაპირული ინსპირაცია გახდა.

## ცხოვრება
დაიბადა ბერნში, საფრანგეთში, დაახლოებით 1615 წელს, შესაძლოა არისტოკრატთა ოჯახში. მისი მამა სენიორ ადრიენ დე სილეგ დ’ათოს დ’ოტევილ დე კასაბე იყო, ხოლო მის დედა გრაფ დე ტრუაველის და.
## იხილეთ აგრეთვე
* ანრი დ’არამიცი
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1610-იანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1643
კატეგორია:სამი მუშკეტრის პერსონაჟები
იუმიკო იგარაში

**იუმიკო იგარაში** ( დ. 26 აგვისტო, 1950) — იაპონელი მანგას მხატვარი. ის ყველაზე მეტად ცნობილია მანგას სერიის „Candy Candy“ ილუსტრაციებით.

## კარიერა
1968 წელს, ჰოკაიდოს ქალაქ საპოროში მდებარე ასაჰი გაოკას საშუალო სკოლის მესამე კურსის სტუდენტმა იუმიკო იგარაშიმ თავისი დებიუტი განახორციელა შუეიშას მანგა ჟურნალში Ribon მოკლემეტრაჟიანი მანგით Shiroi Same no iru Shima . 1977 წელს მან მოიპოვა პირველი კოდანშას მანგა პრიზი შოჯო კატეგორიაში თავისი როლისთვის მანგა სერიაში Candy Candy, რომელიც დაწერილი იყო კიოკო მიცუკის მიერ. Candy Candy გახდა ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და გავლენიანი შოჯო მანგა სერია, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა იაპონურ მულტიმედიურ კულტურაზე .

1990-იან წლებში იუმიკო იგარაში ჩაერთო რამდენიმე სამართლებრივ დავაში, რომლებიც უკავშირდებოდა მისი ინტელექტუალური საკუთრების უფლებებს როგორც ილუსტრატორს. იგარაში ამტკიცებდა, რომ იმ სერიებში, რომელთა ილუსტრატორიც იყო, მხოლოდ მას ეკუთვნოდა პერსონაჟების გამოსახულებების ინტელექტუალური საკუთრების უფლებები და რომ მას არ სჭირდებოდა ავტორის თანხმობა მათი გამოსახულებების ბაზარზე გატანისთვის. 1999 წელს Candy Candy-ის პერსონაჟების დიზაინებთან დაკავშირებულ დავაში სასამართლომ იგარაშის წინააღმდეგ განაჩენი გამოიტანა, დაადგინა, რომ როგორც იგი, ისე მწერალი კიოკო მიცუკი თანაბარი უფლებებით სარგებლობდნენ პერსონაჟებზე და დააკისრა მიცუკის კომპენსაცია, რომელიც შეადგენდა ყველა იმ პროდუქტის გაყიდვებიდან მიღებული შემოსავლის 3%-ს, რომლებიც მისი თანხმობის გარეშე იყო შექმნილი. სამართლებრივი დავა პარალიზებდა ფრენჩაიზს რამდენიმე წლის განმავლობაში, ართულებდა Toei Animation-ის მიერ Candy Candy-ის ანიმეს წარმოებას და ახალ პროდუქციაზე მუშაობას, რადგან სასამართლოს განჩინებით ყველა პროდუქტი უნდა დამტკიცებულიყო როგორც იგარაშისა და მიცუკის მიერ. 2004 წელს მცირე რაოდენობით ახალი პროდუქცია გამოჩნდა, რაც მიუთითებდა, რომ მხარეებს შორის გარკვეული შეთანხმება მიღწეული იყო. 
.

## პირადი ცხოვრება
იუმიკო იგარაში ცხოვრობს საპოროში, ჰოკაიდო. მისი ბიძაშვილია მანგა ჯგუფის Clamp-ის წევრი სატსუკი იგარაში.

იგარაში იყო დაქორწინებული ხმოვანი მსახიობ კაზუჰიკო ინოესთან, თუმცა მოგვიანებით განქორწინდნენ. მათ შეეძინათ ვაჟი, კეიჩი იგარაში (დ. 1980-1981), რომელიც ცნობილია როგორც ნანამი იგარაში. ნანამი ყოფილა ჯონი & ასოციეიტსის იდოლ-ტრენერი და 2010 წელს გამოაქვეყნა კომიკური ესე თავისი გამოცდილების შესახებ როგორც ოტოკონოკოს შესახებ. 

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელები
კატეგორია:იაპონელი ქალები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამატოქსინი

[მინი|250პქ|[ამანინის, ამატოქსინების ჯგუფის ერთ-ერთი წარმომადგენლის, სტრუქტურა.]]
**ამატოქსინები**, იგივე **ამანიტინები** ან **ამანიტოტოქსინები** — ორგანული ნაერთების ჯგუფი, რომელიც წარმოადგენს ციკლურ პეპტიდებს (ოქტაპეპტიდებს), რომელიც შედგება რვა ამინომჟავის ნარჩენისგან. ამანიტას ყველა ტოქსინი შეიცავს γ-ჰიდროქსილირებულ ამინომჟავებს, რაც მათი ტოქსიკურობის განმსაზღვრელი პირობაა ისინი უკიდურესად ტოქსიკური, უძლიერესი ჰეპატოტოქსინებია, რომლებიც აზიანებენ ღვიძლის უჯრედებს (ჰეპატოციტებს), იწვევენ მათ ნეკროზს და ამით დიდ საფრთხეს უქმნიან ადამიანის ჯანმრთელობასა და სიცოცხლეს ინტოქსიკაციის დროს. ამატოქსინები გვხვდება ამანიტას, გალერინასა და ლეპიოტას გვარის სოკოებში.

ამატოქსინების შემცველი ყველაზე გავრცელებული და მომაკვდინებელი სოკოები:

ფაილი:Lepiota brunneoincarnata 060823w.jpg|ყავისფერი ლეპიოტა, ერთ-ერთი ყველაზე მომაკვდინებელი სოკო თავის გვარში.
ფაილი:Gifthäublinge.jpg|არშიანი გალერინა, მომაკვდინებლად შხამიანი სოკო.
ფაილი:Amanita verna-02.jpg|*Amanita virosa*, ერთ-ერთი ყველაზე მომაკვდინებელი სოკო ამანიტას გვარში.
ფაილი:Lepiota castanea 70848.jpg|*Lepiota castanea*, მომაკვდინებლად შხამიანი სოკო.
ფაილი: 2009-05 Amanita phalloides crop.jpg|შხამასოკო, ყველაზე გავრცელებული მომაკვდინებლად შხამიანი სოკო ამანიტას გვარიდან.

## ამატოქსინები
ამჟამად ათი დასახელებული ამატოქსინი არსებობს:

## რესურსები ინტერნეტში
*Amatoxin Mushroom Toxicity — ბიოტექნოლოგიური ინფორმაციის ეროვნული ცენტრი

## სქოლიო
კატეგორია:ამატოქსინები
კატეგორია:ჰეპატოქსინები
ერთკუთხედი

{{ინფოდაფა მრავალკუთხედი
|სახელი = სამკუთხედი
|სურათი = Monogon.svg
|წარწერა2 = სამკუთხედები
|ტიპი = მრავალკუთხედი
|გვერდები = 1
|შლეფლი = \{1\} ან \{2\}
|დიაგრამა =  ან 
|სიმეტრია = [ ], Cs
|ფართობი = 
|კუთხე = 
|კუთხეთა ჯამი = 
|ჩახაზული = 
|შემოხაზული = 
|თვისებები = 
}}
**ერთკუთხედი**, *გენაგონი*, *მონოგონი* — მრავალკუთხედი ერთი გვერდითა და ერთი კუთხით. იგი აღინიშნება სიმბოლოთი {1}. 

ამოზნექილი ერთკუთხედი ევკლიდურ გეომეტრიაში მონოქრონი გადაგვარებულია — წერტილი, რადგან მისი ერთადერთი გვერდის ბოლოები უნდა ემთხვეოდეს (იყოს ერთი წვერო). ელემენტარული გეომეტრიის უმეტეს კლასიკურ კურსებში ის „შეუძლებელ ფიგურად“ ითვლება, ხოლო მრავალკუთხედის განმარტება არ იძლევა ერთკუთხედის გამოყენების საშუალებას. ამავდროულად, ელემენტარულ გეომეტრიაში მონოგონის ცნება გამოიყენება ამოზნექილი კორპუსის კონტექსტში: ერთი წერტილის ამოზნექილი კორპუსი ქმნის ნულოვანი განზომილების ამოზნექილ მონოგონს (ორი წერტილის ამოზნექილი კორპუსი არის სეგმენტი, ერთგანზომილებიანი ამოზნექილი დიგონი, იმ შემთხვევაში, n\geqslant 3 — სამგანზომილებიანი ამოზნექილი n-კუთხედი).

სფერული ერთკუთხედი სფერულ გეომეტრიაში მონოქრონი წარმოიქმნება სფერული პოლიგონის სახით, რომელიც შედგება ერთი კუთხისაგან, ანუ სფერული ხაზისგან მონიშნული წერტილით. ამრიგად, სფერული ერთკუთხედი სფეროს ორ ნახევარსფეროდ ყოფს. სფერული ერთკუთხედი საშუალებას იძლევა ჩამოყალიბდეს მონოედრი, სფერული მრავალკუთხედი ერთი მონოგონალური ზედაპირით შლაფლის სიმბოლოთი {1,1} და დიედრი, ორი მონოგონალური ზედაპირით, 360°-იანი საერთო კუთხით და ერთი წვეროთი შლაფლის სიმბოლოთი {1,2}.

Spherical henagonal henahedron.png|ერთკუთხა მონოედრი, {1,1}
Hengonal dihedron.png|ერთკუთხა დიედრი, {1,2}
Henagonal hosohedron.png|ერთკუთხა ოსოედრი, {2,1}

## ლიტერატურა
* Herbert Busemann, The geometry of geodesics. New York, Academic Press, 1955
* Coxeter, H.S.M; *Regular Polytopes* (third edition). Dover Publications Inc. 
*Болтянский В. Г., Яглом И. М. Выпуклые фигуры и тела // Энциклопедия элементарной математики / Александров П. С., Маркушевич А. И., Хинчин А. Я. — М.: Наука, 1966. — Т. V. Геометрия.
*Коксетер Г. Введение в геометрию. — М.: Наука, 1966.
*Coxeter H. S. M. Regular Polytopes. — 3rd ed. — New York: Dover, 1973. — ISBN 0-486-61480-8.
*Ошемков А. А., Попеленский Ф. Ю., Тужилин А. А., Фоменко А. Т., Шафаревич А. И. Курс наглядной геометрии и топологии. — М.: URSS, 2022. — 352 с. — ISBN 978-5-9519-2286-1.
*Степанов Н. Н. §44. Определение площади двуугольника и сферического треугольника // Сферическая тригонометрия. — М.—Л.: ОГИЗ, 1948. — С. 98—100. — 154 с.

კატეგორია:მრავალკუთხედები
ჰულინი

**ჰულინი** () — ქალაქი ჩეხეთის რესპუბლიკის ზლინის მხარეში. მდებარეობს კრომერჟიჟის რაიონში. ქალაქი სამ ადმინისტრაციულ ერთეულადაა დაყოფილი. ესენია ჰულინი, ხრაშტანი და ზაჰლინიცე.

## გეოგრაფია
ჰულინი რაიონულ ცენტრ კრომერჟიჟი-დან აღმოსავლეთით 16 კილომეტრში მდებარეობს. ქალაქი ზემო მორავის ხეობის ვაკე ლანდშაფტზეა გაშენებული. ქალაქში მიედინება მდინარე რუსავა, რომელიც მდინარე მორავის შენაკადია. ჰულინის სამხრეთში რამდენიმე სათევზაო ტბორი მდებარეობს. ჰულინის ცენტრი 191 მეტრ სიმაღლეზეა ზღვის დონიდან, ქალაქის გარშემო ტერიტორია პატარა ქვიშის დიუნებითაა დაფარული.

## ისტორია
ჰულინი წერილობით წყაროებში პირველად 1224 წელსაა მოხსენიებული,  ამ წელს სოფელ ჰულინს მეფე ოტოკარ I ეწვია. 1261 წელს ბოჰემიის მეფე ოტოკარ II-მ ეპისკოპოს ბრუნო ფონ შაუენბურგის დამსახურების დასაფასებლად სოფელი ეკლესიას შესწრია. XIII საუკუნის ბოლოს ჰულინის პატარა ციხესიმაგრე უფრო დიდ ციხესიმაგრედ გადააკეთეს, ხოლო ქალაქის ცენტრი თავდაცვითი კედლებითა და თხრილებით გაამაგრეს. ამ პერიოდისთვის ჰულინელთა მთავარ საქმიანობას მეცხოველეობა წარმოადგენდა. 1840-იან წლებში აქ რკინიგზა გაიყვანეს, რის შემდეგაც მრეწველობის განვითარება დაიწყო.

## ღირსშესანიშნაობები
მინი|მარცხნივ|წმინდა ვენცესლავის ეკლესია
ჰულინის მთავარი ღირსშესანიშნაობა XIII საუკუნის დასაწყისში აგებული რომანული სტილის წმინდა ვენცესლავის ეკლესიაა, რომელიც 1747 წლის ხანძრის შემდეგ დღევანდელი სახით აღადგინეს.

## დაძმობილებული ქალაქები
* ზლატე-მორავცე, სლოვაკეთი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
არჩილ რუხაძე

**არჩილ გერასიმეს ძე რუხაძე** (დ. 1887, ქუტირი, — გ. 3 ოქტომბერი, 1937) — ქართველი პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მწერალი, ეკონომისტ-სტატისტიკოსი. სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
არჩილ რუხაძე სწავლობდა ხონის საქალაქო სკოლასა და სახელოსნო სასწავლებელში, საიდანაც 1904 წელს, გაფიცვებში მონაწილეობისთვის გამორიცხეს. გიმნაზიის ატესტატისთვის სახლში ემზადებოდა. შემდგომ ისმენდა იურიდიულ ლექციებს დემიდოვის იურიდიულ ლიცეუმში და არქეოლოგიურ ინსტიტუტში.

1904 წელს რსდმპ პარტიაში დაიწყო მუშაობა და 1908 წელს ამ პარტიის წევრობისთვის დააპატიმრეს. სამხედრო სასამართლომ 4 წლით კატორღა და ციმბირში უვადო გადასახლება მიუსაჯა. 1912 წელს, ავადმყოფობის გამო, იაროსლავში დატოვეს, ხოლო 1916 წელს ენისეის გუბერნიაში გაგზავნეს, საიდანაც 1917 წელს რევოლუციის შემდეგ გაათავისუფლეს.

1918 წლიდან თბილისის თვითმმართველობაში საბარათო მაგიდის გამგედ მსახურობდა და შეიმუშავა საბარათო სისტემის და სახლის კომიტეტების გეგმები.

არჩილ რუხაძე 1921 წლის 25 თებერვლის შემდეგ მენშევიკებს კომუნისტებთან შესათანხმებლად მოუწოდებდა. იგი აღმასრულებელ კომიტეტში სტატისტიკურ განყოფილებას ხელმძღვანელობდა და კომისართა საბჭოს წევრად იყო არჩეული.

არჩილ რუხაძე სამწერლო ასპარეზზე  1906 წელს გამოვიდა. თანამშრომლობდა პერიოდულ გამოცემებთან: „ცის ნამი“, „ცისარტყელა“, „ელვა“, „სახალხო გაზეთი“ და აქვეყნებდა ლექსებსა და მოთხრობებს. გადასახლების დროს რამდენიმე რუსულ გაზეთს რედაქტორობდა.

1917 წლის რევოლუციის შემდეგ თანამშრომლობდა „ერთობასა“ და „Борьба“-ში. მისივე რედაქტორობით გამოდიოდა საქართველოს სახაზინო გზების მუშა-მომსახურეთა გაზეთი „თავისუფალი გზა“. 1919-1920 წლებში არჩილ რუხაძე გახლდათ ჟურნალ „ცისარტყელას“ ერთ-ერთი ხელმძღვანელთაგანი. 

1920 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების თბილისის განყოფილების მუდმივი წევრი.

საქართველოში საბჭოთა წყობილების დამყარების შემდეგ თანამშრომლობდა გაზეთ „კომუნისტსა“ და „Заря Востока“-ში. წერდა პარტიულ, პოლიტიკურ, სტატისტიკურ, საკოოპერაციო და სამრეწველო შინაარსის სტატიებს.

არჩილ რუხაძე არის სტალინური რეპრესიების მსხვერპლი. იგი დააკავეს 1937 წლის 8 აგვისტოს და დახვრიტეს 3 ოქტომბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*არჩილ რუხაძე | სტალინური სიები
*[რუხაძე არჩილ გერმანეს ძე (1887) | სტალინური სიები საქართველოდან](https://ge.openlist.wiki/%E1%83%A0%E1%83%A3%E1%83%AE%E1%83%90%E1%83%AB%E1%83%94_%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%A9%E1%83%98%E1%83%9A_%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%A1_%E1%83%AB%E1%83%94_(1887))

კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:3 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
სფერული გეომეტრია

**სფერული გეომეტრია** — მათემატიკური დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის გეომეტრიულ ფიგურებს სფეროზე, მსგავსად პლანიმეტრიისა, რომელიც შეისწავლის სიბრტყეზე მდებარე გეომეტრიულ სახეობებს.

სფეროს გადამკვეთი ყოველი სიბრტყე კვეთაში იძლევა რაიმე წრეწირს. თუ მკვეთი სიბრტყე გადის სფეროს 0 ცენტრზე, მაშინ კვეთაში მიიღება ე. წ. დიდი წრეწირი. სფეროს ყოველ A და B წერტილზე, გარდა დიამეტრულად საწინააღმდეგო წერტილებისა, შეიძლება გავავლოთ ერთადერთი დიდი წრეწირი. სფეროს დიდი წრეწირები წარმოადგენენ მის გეოდეზიურ წირებს; ამიტომ სფერულ გეომეტრიაში ისინი ასრულებენ პლანიმეტრიაში წრფეების ანალოგიურ როლს. სფერულ გეომეტრიაში არ არსებობს პარალელური გეოდეზიური წირები: ორი დიდი წრე ყოველთვის გადაიკვეთება ორ წერტილში.

სფეროზე სამი დიდი წრის რკალით, რომლებიც წყვილ-წყვილად აერთებენ რომელიმე სამ წერტილს, მიიღება სფერული სამკუთხედი. სამკუთხედების ტოლობის ცნობილ სამ შემთხვევას სიბრტყეზე სფერული სამკუთხედისათვის ემატება მეოთხე: ორი სამკუთხედი ტოლია, თუ ტოლია შესაბამისი კუთხეები. სამკუთხედებს ეწოდებათ ტოლი, თუ მათი შეთავსება შეიძლება სფეროზე გადანაცვლებით. სფეროზე მსგავსი სამკუთხედები არ არსებობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სფერული გეომეტრია — nplg.gov.ge
დ’არტანიანის რომანები

***დ’არტანიანის რომანები*** — ალექსანდრ დიუმას (1802—1870) სამი ნოველა, რომელიც XVII საუკუნის მუშკეტერ დ’არტანიანის თავგადასავლებზე მოგვითხრობს.

დიუმამ დ’არტანიანის პიროვნება მუშკეტერთა კაპიტან შარლ დე ბაც დე კასტელმორ დ’არტანიანზე ( 1611—1673) დააფუძნა და განსაკუთრებით უხვად აიღო ინსპირაცია ნახევრად ფიქციური *„მ. დ’არტანიანის მემუარებიდან“*, რომელიც გმირის დაღუპვიდან 27 წლის შემდეგ, გასენ დე კურტილ დე სანდრასის ავტორობით დაიწერა და 1700 წელს გამოქვეყნდა.
## წიგნები ამ სერიიდან
**„სამი მუშკეტერი“* — ისტორია ვითარდება 1625—1628 წლებში; პირველად ნაწილ-ნაწილ გამოქვეყნდა გაზეთ *„ლე სიეკლ“*-ში 1844 წლის მარტიდან ივლისამდე. პროლოგში დიუმა ამბობს რომ მან რომანი ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ნაპოვნ დოკუმენტებს დააფუძნა. 
**„ოცი წლის შემდეგ“* — ისტორია ვითარდება 1648—1649 წლებში. ნაწილ-ნაწილ გამოდიოდა 1845 წლის იანვრიდან აგვისტომდე. 
**„ვიკონტი დე ბრაჟელონი ანუ ათი წლის შემდეგ“* — ისტორია ვითარდება 1660—1673 წლებში. ნაწილ-ნაწილ გამოდიოდა 1847 წლის ოქტომბრიდან 1850 წლის იანვრამდე. ეს უზარმაზარი თხზულება სხვადასხვა დროს გამოცემულ იქნა ორ, სამ, ოთხ ან ხუთტომეულადაც კი.
**სამტომიან გამოცემაში ნოველებს ეწოდებათ *„ვიკონტი დე ბრაჟელონი“*, *„ლუიზა დე ლა ვალიერი“* და *„კაცი რკინის ნიღაბში“*.
**ოთხტომიან გამოცემაში ნოველებს ეწოდებათ *„ვიკონტი დე ბრაჟელონი“*, *„ათი წლის შემდეგ“*, *„ლუიზა დე ლა ვალიერი“* და *„კაცი რკინის ნიღაბში“*.
**ძირითადად, ხუთტომიან გამოცემებში ცალკეულ ტომებს სათაურები არ აქვთ.
## სხვა წიგნები
დიუმა *„სამი მუშკეტრისათვის“* განსხვავებული გაგრძელების დაწერას გეგმავდა, რომელზე მუშაობაც 75 თავის დაწერის შემდეგ შეაჩერა. ამ ნაწარმოებს *„წითელი სფინქსი“* უნდა რქმეოდა. *„წითელ სფინქსში“* მუშკეტერები აღარ არიან მოქმედი პერსონაჟები და ნარატივი კარდინალ რიშელიეზე, დედოფალ ანასა და მეფე ლუი XIII-ზე გადადის. დიუმამ ასევე შემოიყვანა ახალი მთავარი პერსონაჟი - გრაფი დე მორე (რომლის პროტოტიპიც ანტუან დე მორე იყო). დაუსრულებელი ნაშრომი საფრანგეთში პირველად 1946 წელს გამოქვეყნდა, ხოლო 2017 წელს ინგლისურადაც ითარგმნა. ამ თარგმანიდან ამოღებული იქნა საკმაოდ დიდი მონაკვეთი - *„სასტუმრო რამბუილეს ხშირი სტუმრები“* და თხზულება დიუმას სხვა ნოველის ჩართვით - *„მტრედით“* დასრულდა.
## არაოფიციალური ინტერპრეტაციები
დიუმას გარდაცვალების შემდეგ მრავალმა სხვა მწერალმა აიღო საკუთარ თავზე *დ’არტანიანის რომანების* სერიის განვრცობა.
**„პორთოსის ვაჟი“* (1883) — დაწერა პოლ მაჰალინმა, ალექსანდრ დიუმას ფსევდონიმით. წიგნი დღესაც ამ ფსევდონიმით იბეჭდება. ამ ადაპტაციაში დ’არტანიანი არ ჩნდება.
**„მეფის მეფე დ’არტანიანი“* (1900) — დაფუძნებული უნდა იყოს დიუმას ერთ-ერთ პიესაზე.
**„მეფის პასპორტი“* (1925) — ჰ. ბედფორდ-ჯონსის ავტორობით.
**„დ’არტანიანი, სამი მუშკეტრის გაგრძელება“* (1928) — ჰ. ბედფორდ-ჯონსის ავტორობით.
## სხვა ადაპტაციები
ფენტეზის ავტორ სტივენ ბრასტის *ხაავრენის რომანების* სერია დიუმას ნოველებს (უფრო კონკრეტულად *დ’არტანიანის რომანებს*) ეყრდნობა და ამ თხზულებების შინაარსი ბრასტის *დრაგერას* სამყაროში გადააქვს. იმავე ავტორის იმავე სერიის 2020 წლის ნოველა *„მაგისტრის ველის ბარონი“* საწყის საფუძვლად *„გრაფ მონტე-კრისტოს“* იყენებს. 

სარა ჰოიტის (ფსევდონიმით სარა დ’ალმეიდას) *მუშკეტერების* სერია  *„მუშკეტრის სიკვდილით“* იწყება და ოთხ სხვა წიგნს მოიცავს. 
## სქოლიო
კატეგორია:ალექსანდრე დიუმას რომანები
ისააკ დე პორთო

**ისააკ დე პორთო** (დ. 30 იანვარი, 1617 — გ. 13 ივლისი, 1712) — გასკონელი მეფის კარის შავი მუშკეტერი XVII საუკუნის საფრანგეთში. იყო მუშკეტერების გვარდიის კაპიტნის, კაპიტან დე ტრუაველის ბიძაშვილის ვაჟი, არმან დ’ათოსის ბიძაშვილი. პორთოს პერსონა ალექსანდრ დიუმას სერიის - *„დ’არტანიანის რომანების“* პერსონაჟ პორთოსის ზედაპირული ინსპირაცია გახდა
## ცხოვრება
დაიბადა პოში, ბერნში, ისააკ დე პორთო დე კამპტორ დე შამპან დე კასტეტბონის (ბერნის პარლამენტის უფროსი) და კლემენს დე ბროსეს ოთხშვილიან ოჯახში. დედმამიშვილებში (ჟანი, ჟანა, სარა) ყველაზე უფროსი იყო. ზოგი წყაროს მიხედვით ის უბრალო მცველი უნდა ყოფილიყო, ხოლო ჟანი - შავი მუშკეტერი. ჰყავდა ორი ვაჟი: ჟანი და არნო. 

პორთოებს ეს გერბი 1674 წლის 24 ნოემბერს მიენიჭათ. უცნობია, თუ როგორ გამოიყურებოდა მათი წინა გერბი, ან საერთოდაც თუ არსებობდა ის.
## იხილეთ აგრეთვე
*ანრი დ'არამიცი
*არმან დ'ათოსი
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1617
კატეგორია:გარდაცვლილი 1712
კატეგორია:XVIII საუკუნის ფრანგები
კატეგორია:სამი მუშკეტერი
თინთაჯელის ციხესიმაგრე

ს  ქანდაკებად მოიხსენიებენ.]]

**თინთაჯელის ციხესიმაგრე** (, ) — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე ბრიტანეთში, *თინთაჯელის კუნძულის* ნახევარკუნძულზე, სოფელ *თინთაჯელის* (ტრევენა) მიმდებარედ, ჩრდილოეთ კორნუოლში. თინთაჯელის ტერიტორიაზე დასახლება ჯერ კიდევ რომაულ-ბრიტანულ პერიოდში არსებობდა, რასაც ადასტურებს ნახევარკუნძულზე ამ პერიოდით დათარიღებული არტეფაქტების აღმოჩენა - თუმცა, რომაული ეპოქის არცერთი ნაგებობის ნაშთი აღმოჩნეილი არ ყოფილა. ამ ტერიტორიაზე დასახლების განვითარება თარიღდება ადრეული შუა საუკუნეებით, როდესაც დუმნონიის მეფეებმა ეს ადგილი სეზონურ რეზიდენციად შეარჩიეს. ციტადელი XIII საუკუნეში კორნუოლის პირველმა გრაფმა, რიჩარდმა ააშენა. მოგვიანებით ის დაინგრა და გაპარტახდა. თინთაჯელის ციხესიმაგრესთან დაკავშირებულია მეფე ართურის ჩასახვისა და დაბადების, ასევე ტრისტანი და იზოლდას ლეგენდები. ციხესიმაგრის მახლობლად მდებარეობს ასევე მერლინის გამოქვაბული.

არქეოლოგიური გათხრები ამ ტერიტორიაზე XIX საუკუნეში დაიწყო, მას შემდეგ რაც რიჩარდის ციხე ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად იქცა. 1930-იან წლებში გათხრების შედეგად არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს რიჩარდის ციტადელზე გაცილებით ადრეული განვითარებული დასახლების კვალი, რომელსაც გვიან რომაულ პერიოდში სავაჭრო კავშირები ჰქონდა ხმელთაშუა ზღვის რეგიონთან. 2016 და 2017 წლებში თინთაჯელის ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე ჩატარებული ორი ექსპედიციის შედეგად გამოვლინდა V ან VI საუკუნის დასაწყისის სასახლის კონტურები, ესპანეთიდან და ხმელთაშუაზღვის აღმოსავლეთიდან შემოტანილი არტეფაქტებისა და ნივთების კვალი. კორნუოლის არქეოლოგიური განყოფილება თინთაჯელის ტერიტორიაზე ხუთწლიანი გათხრების პროექტს აწარმოებდა, რისი საბოლოო ანგარიშის გამოქვეყნება 2021 წელს იყო მოსალოდნელი. 

2018 და 2019 წლებში თინთაჯელის არქეოლოგიური გათხრების შესახებ მომზადდა ორი სატელევიზიო გადაცემა, ერთი ბრიტანული BBC-ის, ხოლო მეორე - ამერიკული PBS-ის მიერ.

თინთაჯელის ციხესიმაგრე გადაჯაჭვულია მეფე ართურის სახელთან და ლეგენდებთან. პირველი თქმულებები XII საუკუნეში ჩაიწერა, როდესაც  ჯეფრი მონმაუთელმა თინთაჯელი არტურის ჩასახვის ადგილად დაასახელა ბრიტანეთის ისტორიის მითოლოგიურ ნაშრომში *„Historia Regum Britanniae“*. ჯეფრის გადმოცემით, მეფე ართურის მამამ, უტერ პენდრაგონმა, მერლინის ჯადოქრობით სახე იცვალა და დაემსგავსა კორნუოლის ჰერცოგ გორლოისს, დედოფალ იგრეინის ქმარს, და დედოფალთან ერთად ღამე გაატარა, რის შედეგადაც ჩაისახა მეფე ართური.  

თინთაჯელი მე-19 საუკუნის შუა პერიოდიდან ტურისტული ადგილია. მიუხედავად იმისა, რომ ციხესიმაგრე უელსის პრინც უილიამის მფლობელობაშია, როგორც კორნუოლის საჰერცოგოს მიწის ნაწილი, მას English Heritage მართავს.

## სქოლიო
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
არამისი

**რენე დ’ერბლე**, მეტსახელად **არამისი** — გამოგონილი პერსონაჟი ალექსანდრ დიუმას *დ’არტანიანის რომანების* სერიაში. ჩნდება წიგნებში: *„სამი მუშკეტერი“* (1844), *„ოცი წლის შემდეგ“* (1845) და *„ვიკონტი დე ბრაჟელონი ანუ ათი წლის შემდეგ“* (1847—1850). ის და ორი სხვა მუშკეტერი, ათოსი და პორთოსი, თხზულების მთავარი პერსონაჟის, დ’არტანიანის ახლო მეგობრები არიან.

არამისის პერსონაჟი ძალიან ზედაპირულადაა დაფუძნებული მუშკეტერ ანრი დ’არამიცზე.
## სქოლიო
კატეგორია:სამი მუშკეტრის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
SpaceX Dragon

მინი|კოსმოსური ხომალდი Dragon 1
**Dragon** — ამერიკული, კერძო, ნაწილობრივ მრავალჯერადი გამოყენების უპილოტო სატვირთო კოსმოსური ხომალდი, რომელიც SpaceX-მა შექმნა NASA-ს კომერციული ორბიტალური ტრანსპორტირების სერვისების (COTS) პროგრამის ფარგლებში და შექმნილია საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურზე (ISS) ტვირთის გადასატანად და კოსმოსიდან დედამიწაზე დასაბრუნებლად.

ახალი სატვირთო ხომალდების საჭიროება შეერთებულ შტატებში კოსმოსური შატლის ფრენების შეწყვეტის გამო გაჩნდა. 2012 წლიდან, Dragon 1 მსოფლიოში ერთადერთი სატვირთო კოსმოსური ხომალდია, რომელიც ტვირთს ISS-დან დედამიწაზე აბრუნებს. 2010 წლიდან ხომალდი 22-ჯერ გაუშვეს; სულ Dragon-ის ხომალდებმა სადგურზე დაახლოებით 43 ტონა ტვირთი მიიტანეს და დედამიწაზე დაახლოებით 33 ტონა დააბრუნეს.

სულ აშენდა 13 Dragon კოსმოსური ხომალდი, ცხრა მისიით, რომლებშიც კოსმოსური ხომალდი ხელახლა იქნა გამოყენებული: სამი კაფსულა ორჯერ გაფრინდა და სამი კაფსულა სამჯერ. ერთ-ერთი მისია, SpaceX CRS-7, გამშვები აპარატის გაუმართაობის გამო ჩაიშალა.

2020 წლის 7 მარტს, SpaceX-მა გაუშვა CRS-20, რომელიც პირველი თაობის Dragon კოსმოსური ხომალდის ბოლო ფრენა იყო; CRS კონტრაქტის მეორე ფაზიდან (SpaceX CRS-21), SpaceX გადავიდა Dragon 2 კოსმოსური ხომალდის სატვირთო ვერსიის გამოყენებაზე.

## სქოლიო
ბენჯამინ ბატერსტი (დიპლომატი)

**ბენჯამინ ბატერსტი** (დ. 18 მარტი, 1784 — გაუჩინარდა 1809 წლის 25 ნოემბერს) — ბრიტანელი დიპლომატი, რომელიც პრუსიაში ნაპოლეონის ომების დროს გაუჩინარდა. იყო ჰენრი ბატერსტის, ნორვიჩის ეპისკოპოსის მესამე ვაჟი, პოეტი კაროლინ დე კრესპიგნის ძმა. 

1809 წელს ბატერსტის გაუჩინარებამ საზოგადოებაში მის შესახებ დიდი დისკუსიები გამოიწვია. მისი დაკარგვის ამბავი ხშირად გამოიყენება სამეცნიერო ფანტასტიკის თხზულებებში იმის გამო რომ შეიქმნა შთაბეჭდილება, რომ მისი უეცარი გაქრობა მეტად უცნაური და შესაძლოა ზებუნებრივიც კი ყოფილიყო. თანამედროვე მკვლევარები თვლიან რომ ბატერსტის ამბავი დროთა განმავლობაში ძალიან გაზვიადდა, და ყველაზე შესაძლო შემთხვევაში ის უბრალოდ მოკლეს. 
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1809
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელები
კატეგორია:დაბადებული 1784
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
რეგიომონტანუსი

**რეგიომონტანუსი**  — გერმანელი ასტრონომი და მათემატივოსი. გ. პურბახის მოწაფე. 

## ბიოგრაფია
1461-1468 წლებში ცხოვრობდა იტალიაში, ეცნობოდა ბერძენ მათემატიკოსთა და ასტრონომთა შრომებს. 1468-1471 წლებში იყო ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1471 წლიდან დასახლდა ნიურნბერგში, სადაც აუშენეს ობსერვატორია, ასტრონომიული იარაღების სახელოსნო და ტიპოგრაფია. 1475 წლიდან გადავიდა რომში პაპის მიწვევით კალენდრის სრულყოფის სამუშაოსთან დაკავშირებით. 

რეგიომონტანუსმა გამოიკვლია და ლათინურად თარმგნა პტოლემეს „ალმაგესტი“. თავის მიერვე აგებულ საბეჭდ დაზგაზე დაბეჭდა პურბახის ასტრონომიული შრომები, სხვადასხვა კალენდარი და პტოლემეს თეორიის საფუძველზე თავის მიერ შედგენილი ასტრონომიული ცხრილები — ეფემერიდები. წამოაყენა ზღვაზე გრძედების განსაზღვრის მეთოდი და გააუმჯობესა განედების განსაზღვრის მეთოდი, დააკვირდა 1472 წელს კომეტას. მისი ტრიგონომეტრიული შრომების მეშვეობით (უმთავრესია „ხუთი წიგნი სხვადასხვა სახის სამკუთხედების შესახებ“, გამოიცა 1533, სიკვდილის შემდეგ) სფერული ტრიგონომეტრია და ტრიგონომეტრია სიბრტყეზე დამოუკიდებელ დისციპლინებად იქცნენ; შეადგინა ტრიგონომეტრიული ცხრილები, რომლებშიც პირველმა გამოიყენა ათწილადური სისტემა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*რეგიომონტანუსი კენიგსბერგელი — nplg.gov.ge

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
კატეგორია:გერმანელი მათემატიკოსები
გეორგ პურბახი

**გეორგ პურბახი** (), **გეორგ ფონ პოიერბახი** (; დ. 30 მაისი, 1423, პოიერბახი, ზემო ავსტრია — გ. 8 აპრილი, 1461, ვენა) — ავსტრიელი ასტრონომი და მათემატიკოსი. 

დაახლოებით 1450 წელს გახდა ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. თარგმნიდა პტოლემეს შრომებს, რაც შემდეგ მისმა მოწაფე რეგიომონტანუსმა გააგრძელა. 1543 წელს გამოიცა მათი ერთობლივი შრომა „პტოლემეს დიადი თხზულების მოკლე გადმოცემა“. დაწერა თხზულება „პლანეტების ახალი თეორია“, აქვს გამოკვლევები ტრიგონომეტრიაში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*პურბახი გეორგ — nplg.gov.ge

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი ასტრონომები
კატეგორია:ავსტრიელი მათემატიკოსები
ნაირქო

**ნაირქო** — დიდი ალბათობით მეროეს პირამიდა ბეგ. N. 11-ში დამარხული ქუშიტი დედოფალი რეგენტის სახელი. ნაირქო სავარაუდოდ პირველი ქალია, რომელიც ქუშის სამეფოს მართავდა (ძვ. წ. მეორე საუკუნის შუა წლებში). მართვის სადავეების აღებამდე ის მეფე ადიხალამანის ცოლი უნდა ყოფილიყო. 

ამ სამარხში ნაპოვნ დედოფალს ადრე შანაკდახეტეს უწოდებდნენ, თუმცა შემდგომმა კვლევებმა აჩვენა რომ შანაკდახეტე ბევრად უფრო გვიან, ახ. წ. პირველი საუკუნის პირველ ნახევარში მეფობდა.
## სქოლიო
კატეგორია:ქუშის სამეფოს დედოფლები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
Graduation (ალბომი)

**Graduation** — ამერიკელ რეპერ კანიე უესტის მესამე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 2007 წლის 11 სექტემბერს, Def Jam Recordings-ისა და Roc-A-Fella Records-ის ლეიბლებზე. ჩაწერილია 2005-2007 წლებში, ნიუ-იორკისა და ლოს-ანჯელესის რამდენიმე სტუდიაში. ალბომის პროდიუსერი ძირითადად თავად უესტი იყო, სხვადასხვა პროდიუსერის, მათ შორის DJ Toomp-ის მონაწილეობით. ალბომში მოწვეულ შემსრულებლებს შორის არიან, Dwele, T-Pain, Lil Wayne, Mos Def, DJ Premier და Chris Martin. გარეკანისა და შიგთავსის დიზაინი შექმნილია თანამედროვე მხატვარ ტაკაში მურაკამის მიერ, რომელმაც მოგვიანებით უესტისა და კიდ კუდის 2018 წლის კოლაბორაციული ალბომის, *Kids See Ghosts*, დიზაინზე იმუშავა.

ჰაუს მუსიკითა და ინდი როკით შთაგონებულმა ალბომმა უესტის წინა, სოულზე დაფუძნებული ჟღერადობიდან გადაუხვია და მუსიკალურად მეტად ჰიმნურ კომპოზიციებზე გადავიდა. უესტი იყენებდა მრავალშრიან სინთეზატორებს და ელექტრონიკას, სხვადასხვა მუსიკალური ჟანრის სემპლინგს და რეპისადმი განსხვავებულ მიდგომას. ალბომში შემსრულებლის ამბივალენტური შეხედულებებია გადმოცემული, ახლად მოპოვებულ პოპულარობასა და მედიის მიერ კრიტიკულ შეფასებაზე, ამავდროულად, გვესმის მსმენელებისთვის მიმართული ტრიუმფის შთამაგონებელი მესიჯები. ალბომი ნაადრევად ასრულებს უესტის პირველი ორი სტუდიური ალბომის, *The College Dropout* (2004) და *Late Registration* (2005) საგანმანათლებლო თემატიკას.

*"Graduation"* აშშ-ის Billboard 200-ის პირველ ნომერზე დადებიუტდა, გაყიდვების პირველივე კვირაში 957,000-ზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. მას შემდეგ შეერთებულ შტატებში 7 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა და ამერიკის ხმის ჩამწერი ინდუსტრიის ასოციაციის (RIAA) მიერ შვიდჯერადი პლატინის სერტიფიკატი მიიღო. გამოვიდა ხუთი თანმხლები სინგლი, მათ შორის საერთაშორისო ჰიტები - *"Stronger"*, *"Good Life"* და *"Homecoming"*. "Stronger" აშშ-ის Billboard Hot 100-ის სათავეში მოექცა. ალბომმა მუსიკალური კრიტიკოსების ფართო აღიარება დაიმსახურა, რომლებმაც შეაქეს ნამუშევარი. ამან რეპერს მესამე გრემის ჯილდო მოუტანა საუკეთესო რეპ ალბომისთვის და მესამე ნომინაცია წლის ალბომისთვის. ის 2007 წლის ერთ-ერთ საუკეთესო ალბომად დასახელდა მრავალი გამოცემის მიერ, მათ შორის Rolling Stone-ისა და USA Today-ის მიერ. მას შემდეგ მან უფრო დიდი აღიარება მოიპოვა და ფართოდ იქნა მიჩნეული ვესტის ერთ-ერთ საუკეთესო ალბომად, რომელიც ათწლეულის ბოლოს მრავალ სიაში მოხვდა, მოგვიანებით კი Rolling Stone-ის ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომისა და NME-ის ყველა დროის 500 საუკეთესო ალბომის სიაში მოხვდა.

## ტრეკების ჩამონათვალი 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
## სქოლიო
კატეგორია:კანიე უესტი
კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ალბომები
კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ალბომები ჟანრის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ჰიპ-ჰოპ ალბომები
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპ ალბომები
კატეგორია:ალბომები
კატეგორია:2007 წლის ალბომები
ელეანორ დერი

**ელეანორ დერი** (ქალიშვილობის გვარით **ვაითი**; დ.  1568 — გაუჩინარდა 1587—1590 წლებში) — ჩრდილოეთ ამერიკის ინგლისის როანოკის კოლონიის მაცხოვრებელი, ჯონ ვაითის, კოლონიის გუბერნატორის ქალიშვილი. მიუხედავად მისი ცხოვრების შესახებ არსებული ცნობების სიმცირისა, მასზე ბევრად მეტი ვიცით ვიდრე იმ 16 სხვა ქალზე, რომლებმაც 1587 წელს ინგლისი როანოკის ექსპედიციის გამო დატოვეს. 

გათხოვდა ანანიას დერზე. 1587 წლის 18 აგვისტოს, როანოკში (დღევანდელ ჩრდილოეთ კაროლინაში) ჩასვლიდან ცოტა ხანში მან იმშობიარა ქალიშვილზე - ვირჯინია დერზე, რომელიც „ახალ სამყაროში“ დაბადებული პირველი ინგლისელი ბავშვი იყო. ელეანორ დერი, ექპედიციის ყველა სხვა წევრთან ერთად, 1587-1590 წლებში გაუჩინარდა სანამ მამამისი ინგლისში სურსათის და რესურსების მოსაპოვებლად იყო ჩასული.
## ლიტერატურა
*Miller, Lee, *Roanoke: Solving the Mystery of the Lost Colony* (2000), Penguin Books, 
*White,Robert W., *A Witness For Eleanor Dare* (1992), Lexikos, 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1560-იანები