open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გველეთის სამარხები

**გველეთის სამარხები** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით 3 კილომეტრზე, მდინარე თერგის მარცხენა ნაპირზე. თარიღდება ადრინდელი შუა საუკუნეებით. 

1962 წელს შეისწავლა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ხევის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი გ. გობეჯიშვილი). სამარხები აღმოჩნდა წყალდიდობით გადარეცხილი გზის ქვეშ. სამარხები დაზიანებულია, დაშლილია ჩონჩხები. ერთგან იყო შემორჩენილი ქვაზე დადებული თავის ქალა. მიცვალებულს სახის წინ ედგა შავად გამომწვარი კოჭობი. მკერდის არეში აღმოჩნდა მინის, სარდიონის, პასტისა და ქარვის მძივები. წელის მახლობლად რკინის ნივთის ნატეხები და ზამბარიანი მშვილდსაკინძი. სამარხებში ნაპოვნია წითლად, მოჩალისფროდ და შავად გამომწვარი კერამიკული ჭურჭელი. სამარხეული კერამიკის ერთი ჯგუფი ახლოს დგას დარიალის ციხეზე აღოჩენილ მასალებთან. სავარაუდოა, რომ აქ აღმოჩენილი კულტურული ფენა ეკუთვნოდა სტრატეგიული მნიშვნელობის დასახლებას, კერძოდ დარიალის ციხის ფორპოსტს.  არქეოლოგიური მასალა ინახება ყაზბეგის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
აბანოს კოშკების კომპლექსი

**აბანოს კოშკების კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ აბანოს განაპირას, ჩრდილო-დასავლეთით. თარიღდება XVII საუკუნის II ნახევრითა და XVII საუკუნის დასაწყისით. კომპლექსში შედის სამი კოშკი.

## სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი
სამხრეთ-დასავლეთის კოშკი (5,9x5,6 მეტრი) თავდაცვითია, ხუთსართულიანია (სიმაღლე 20 მეტრი) და ზემოთკენ მკვეთრად ვიწროვდება. ნაგებია ნატეხი ქვით. ფასადების ქვები ნაკლებადაა დამუშავებული. კარგად არის ამოყვანილი შენობის კუთხეები და კარის წირთხლები. კოშკს სახურავი აღარ აქვს. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. თაღოვანი კარი მიწიდან თითქმის 3 მეტრის სიმაღლეზეა. პირველი სართულის ნაწილი ამოვსებულია ქვებით. მეხუთე სართულის კედლებში სათოფურებია, რომელთა რაოდენობაც ქვემოდან ძემოთ მატულობს. პირველ სართულზე ოთხი სათოფურია, მეხუთეზე -- ათი. ზოგ სათოფურს ხუთი ხვრელი აქვს. სარკმლები მხოლოდ მეორე და მეოთხე სართულზეა. სართულშუა გადახურვები ხისაა. კოჭები (დიამეტრი 20-30 სანტიმეტრი) განლაგებულია ყოველ 60-80 სანტიმეტრზე. კოჭებზე გარდიგარდმო დაწყობილია ხის ღეროები (დიამეტრი 8-10 სანტიმეტრი). მათზე კი -- ქვის ბრრტყელი ფილები. ფილებზე დატკეპნილია თიხა. სართულები ერთმანეთს უკავშირდებოდა ხის მისადგმელი კიბით.

## ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი
ჩრდილო-დასავლეთის კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (8,6x8,7 მეტრი). ოთხსართულიანი (სიმაღლე 15 მეტრი). იგი საცხოვრებელიცაა და სათავდაცვოც. ნაგებია ნატეხი ქვით. შენობის სახურავი და სართულშუა ხის გადახურვები ჩანგრეულია. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრის სიმაღლეზე. სარკმლები და სათოფურები ყველა სართულზეა. პირველი სართულის სათოფური ძალიან ვიწროა და შედარებით დაბლაა გაჭრილი. სათოფურების რაოდენობა ზემოთკენ მატულობს. თითოეულ სათოფურს რამდენიმე ვისწრო სათოფე ხვრელი აქვს. სარკმლები სწორკუთხაა, მცირე ზომის. ოთხივე სართულზე სარკმლები უშუალოდ ჭერქვეშაა გაჭრილი და ქვის ფილებით თარაზულადაა გადახურული. სარკმლების ძირი საფუხრებიანია. მეოთხე სართულს ოთხივე კედლის შუაში, თითო მაშიკულისებრი სწორკუთხა შვერილი აქვს. შვერილების იატაკში სამ-სამი ხვრელია (დიამეტრი 5-7 სანტიმეტრი), რომლებიც სთოფურებად გამოიყენებოდა.

კოშკის აღმოსავლეთის ფასადის მარცხენა კუტეში და დასავლეთის ფასადის მარჯვენა კუთხეში, თითო მოზრდილ ქვაზე, ამოჭრილია მარტივი ორნამენტი.

## ჩრდილო-აღმოსავლეთის კოშკი
ჩრდილო-აღმოსასვლეთის კოშკიც გეგმით სწორკუთხაა, ისიც ნატეხი ქვითაა ნაგები. შემორჩენილია შენობის მხოლოდ პირველი სართული, რომელიც გადაკეთებულია საცხოვრებლად, შესასვლელი დასავლეთიდანაა, მიწიდან 2 მეტრის სიმაღლეზე. ოთხივე კედელში სათოფურებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ხურთისის ციხის ეკლესია

**ხურთისის ციხის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფლის ჩრდილოეთით, კოშკის ქვემოთ მომცრო კლდოვან ბაქანზე. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია გეგმით ტრაპეციის ფორმისაა, ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნატეხი ქვითაა და ფიქლით. კარის ღიობი და გარეთა კუთხეები ამოყვანილია შედარებით მოზრდილი ქვებით. შენობის გადახურვა ჩანგრეულია. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი დაბალია. შიგნიდან და გარედან გადახურულია ბრტყლად. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთისკენ ვიწროვდება. აღმოსავლეთით კედელში ერთადერთი მცირე ზომის, თარაზულად გადახურული სარკმელია, რასაც საფეხურებიანი რაფა აქვს. სარკმლის მარცხნივ ქვაზე ამოკვედილია ხელის მტევანი. კედელში ოთხი მცირე სწორკუთხა ნიშია. ერთი ნიში სამხრეთ კედელშიცაა. ჩრდილოეთით კედელი კლდეზეა მიდბული. ეკლესიას ხის კოჭებზე გამართული ორფერდა სახურავი ჰქონდა. გადურული იყო ფიქლის თხელი ფილებით.
  
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გველეთის სემღისის ხატი

**გველეთის სემღისის ხატი** — საკულტო ძეგლი მდებარეობს სოფელ გველეთის დასავლეთით, მთის წვერზე, ნაგებია მოზრდილი ზომის უხეშად დამუშავებული ფიქლის — დუღაბზე. შენობა გეგმით აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ გაფართოებული ოთხკუთხედის ფორმისაა. ძეგლი გარკვეულწილად დაზიანებულია, სადაც ჩაქცეულია სახურავი და კედლების მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კართან კიბეა, რომელიც შენობის შიგნით ორი საფეხურით ეშვება. სამხრეთ კედელში აღმოჩენილია სარკმლის კვალი. იატაკი მოფენილია იფქლით და გათლილი ქვებით. სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდესთან, ფასადის მხრიდან, დადგმულია ფიქლის ოთხკუთხა სასანთლე ნიში, რომელზეც ოთხი ჯვარია გამოსახული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
არშის წმინდა გიორგის ახალი ხატი

**არშის წმინდა გიორგის ახალი ხატი** — საკულტო ძეგლი, დგას სოფელ არშის ჩრდილო-დასავლეთით, მთის წვერზე. ნაგებია ფიქლით. წყობა მშრალია, შეთეთრებულია კირით. მთავარი ფასადი დასავლეთითაა. ამ მხარეს მოწყობილია ერთი თახჩა. ხატს თავზეა ადევს ფიქლის ქვა, მასზე დგას ქვისავე ჯვარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია: ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ფხელშეს კოშკური სახლი

**ფლეხშეს კოშკური სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ ფხელშეს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. თარიღდება XVIII საუკუნით.

სახლი გეგმით თითქმის კვადრატულია (10,4 x 9,5 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვით, ფასადის ქვები მცირედაა დამუშავებული. შემორჩენილია ორი სართული, სართულშუა გადახურვა ჩანგრეულია. შესასვლელი პირველ სართულზეა, ჩრდილოეთიდან. თაღოვანი კარი განიერი და მაღალია. კარის ორივე მხარეს, კედლის კიდეებში, თითო სწორკუთხა სარკმელია, რომლებიც გარეთკენ ვიწროვდება. ამ სარკმლებს სათოფურებადაც იყენებდნენ. კარის მარჯვენა მხარეს ერთი მცირე ზომის ნიშიცაა. სათავსი საქონლის სადგომად იყო განკუთვნილი. პირველი სართული მეორეს უკავშირდებოდა შიდა კიბით (არ შემორჩენილა). მეორე სართულზე ჩრდილოეთით თაღოვანი კარი და ერთი თაღოვანი სარკმელია. სარკმლები აღმოსავლეთ (ხუთი), დასავლეთ (ორი) და სამხრეთ (ერთი) კედლებშიცა. ჩრდილოეთ სარკმლის გარე ღიობში ბრტყელი, სწორკუთხა ქვაა ჩადგმული, რომელშიც სამი პატარა თაღოვანი ღიობია გამოკვეთილი. კედლებში სხვადასხვა დონეზე კვადრატული ნიშებია. შენობის მთავარ (ჩრდილოეთის) ფასადზე, მეორე სართულის კარის თაღს, რომელიც ერთ მოგრძო ქვაშია გამოკვეთილი, ღარი აქვს შემოვლებული, ხოლო გვერდებზე კი ამოღარულია თითო მცირე წრე. მსგავსი დეკორატიული თაღებითაა მორთული სამხრეთი სარკმლის სათოფურებიც. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
არშის მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა ხსოვნის მემორიალი

**არშის მეორე მსოფლიო ომში დაღუპულთა ხსოვნის მემორიალი** — ისტორიული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ არშის შესასვლელში, ბორვცვზე. აქ საძმო საფლავია, სადაც დაკრძალულნი არიან ომის დროს დაღუპული ჯარისკაცები. აქვე აღმართულია ქვაში ნაკვეთი ობელისკი (სიმაღლე 5 მეტრი). მარმარილოს თეთრ დაფაზე წარწერაა: 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
ჯუთის სამარხები

**ჯუთის სამარხები** — არქეოლოგიური ძეგლი, თარიღდება ადრიანი შუა საუკუნეებით.

1878 წელს აღმოაჩინა ავსტრიელმა მეცნიერმა ფ. ბაიერნმა, სოფლის ერთ-ერთ ეზოში. სნოს ხეობის არქეოლოგიური დაზვერვის დროს, სამარხებში აღმოჩნდა რკინის სამაჯურები, ბრინჯაოს სასაფეთქლე, რგოლები, მშვილდსაკინძი, მინისა და პასტის სხვადასხვა ფორმის მძივები. არქეოლოგიური მასალა ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტყის დიდი ღორი

**ტყის დიდი ღორი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 155–255 სმ (კუდის ჩათვლით), სიმაღლე — 110 სმ-მდე. მასა 100–275 კგ-ია. ბეწვი შავია. თავის ქალაზე, ყურებს შორის დიდი ჩაღრმავება აქვს. ქვედა ყბაზე მოკლე, ხოლო ზედაზე გრძელი ეშვები (თითო-თითო წყვილი) აქვს. ზედა ეშვები, რომლებიც 35 სმ სიგრძისაა, უკან არის მიმართული. ტახებს უზარმაზარი მეჭეჭები აქვთ თვალებს ქვემოთ. სხვადასხვა ქვეახეობის სახით გავრცელებული აფრიკაში: გვინეიდან განამდე, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნიგერიიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთ სუდანსა და უგანდამდე, კონგოდან ეთიოპიასა და ტანზანიამდე. სქესობრივ სიმწიფეს ქუბი 1 წელში აღწევს, ტახი — 3–4 წელში. ნაშიერები წვიმის სეზონის წინ იბადებიან. მაკე ღორი თავშესაფარს იწყობს, სადაც გოჭებს ყრის. მაკეობა 155–175 დღე გრძელდება. ყრის 2–6 (მაქსიმუმ 11) გოჭს. მშობელი მათ 6,5–8 თვის განმავლობაში რძით კვებავს. ტყის დიდი ღორი ყოვლისმჭამელია, იკვებება მცენარეებით, ნაყოფებით, ფესვებითა და ლეშით.

ეს ღორები მკაცრად განსაზღვრულ ტერიტორიებზე ბინადრობენ — ყოველდღე ერთი და იმავე გზით გადაადგილდებიან. ტალახში წოლით კანის სინოტივეს ინარჩუნებენ. ურთიერთობენ ღრუტუნითა და სხვა ბგერების საშუალებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტყის დიდი ღორი
კატეგორია:უგანდის ძუძუმწოვრები
აბანოს ეკლესია

**აბანოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ აბანოში, მთავარი გზის პირას. შესასვლელის თაღის საჭექ ქვაზე ამოკვეთილი წარწერის თანახმად, აშენებულია 1889 წელს. 

ეკლესია დარბაზულია (12,9X6,4 მეტრი), ნაგებია ტლანქად დამუშავებული ნარიჯნისფერი ტუფის კვადრებით (გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმლები, კედლების ქვედა ნაწილები) და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. კედლები შიგნით და გარედან შელესილი და შეთეთრებულია. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია კონქი და კამარა, დანგრეულია გრძივი კედლებისა და აფსიდის მნიშვნელოვანი ნაწილი. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარხევარწი გადახურულია ნარიული თაღით. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი აფსიდია. იგი გარედან შიდა მოხაზულობას იმეორებს. აფსიდი შიგნით და გარედან უშალოდ (უმხრებოდ) ერთვის დარბაზის გრძივ კედლებს. ეკლესიას ოთხივე მხარეს თითო თაღოვანი სარკმელი აქვს. დარბაზი გადახურული იყო ნახევარწრიული კამარით, რომელიც დასავლეთით კუთხის პილასტრებზე გადაყვანილ ნახევარწრიულ საბჯენ თაღს ეყრდნობოდა. დასავლეთ კედელზე, სარკმლის ორივე მხარეს, გამოსსახულია მამაკაცის თითო ცუდად შესრულებული შარავანდიანი ფიგურა.

ეკლესიის ფასადებიდან უკეთ არის შემორჩენილი დასავლეთისა. ფასადზე სარკმლის გადამხურავ ქვაზე ფონის ამოღებით გამოყვანილია მარტივი რელიეფური თავსართი. სარკმლის ზემოთ წყობაში ჩადგმულია ჯვრის ფორმის ქვა, რომელზეც გამოყვანილია რელიეფური ჯვარი.
აფსიდის შემორჩენილ კედელს მარტივი პროფილის (თარო და წრეთარგი) ლავგარდანი აქვს. მსგავსი პროფილის ერთი ქვა ჩრდილო-დასავლეთი კუთხის თავზეცაა. აღმოსავლეთი სარკმლის ძირის მოგრძო ქვაზე ამოღარულია მშვილდისებრი ფორმის ვიწრო ზოლი, რომლის ორივე ბოლო წრიულად იკვრება. წრეებში (დიამეტრი, 0,1 მეტრი) ჩასმულია თითო ტოლმკლავა ჯვარი. ზოლს ქვემოთ მცირე ზომის რელიეფური ნახევარწრიული თაღია. შენიბა დგას ტუფის გათლილი კვადრებით ნაგებ ცოკოლზე (სიმაღლე, 0,7 მეტრი).

ეკლესიის დასავლეთ კედელზე შემორჩენილია მცირე სამრეკლოს კვადრატული საფუძვლის ნაშთი. სამრეკლო ძირითადად დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბრჯენ თაღს ეყრდნობა. ეკლესიის ჩრდილო და სამხრეთ კედლები გამაგრებულია გეგმით კვადრატული თითო მასიური კოტრფოსით (სრული სახით შემორჩენილია ჩრდილოეთისა. იგი დასრულებულია მარტივი თაროთი).

## ლიტერატურა
კატეგორია: ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ალფონსო კარლოს დე ბურბონი

**ალფონსო კარლოს დე ბურბონი** (, ; დ. 12 სექტემბერი, 1849 — გ. 29 სექტემბერი, 1936) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. სან ხაიმესა და ანჟუს ჰერცოგი. კარლისტთა პარტიის კანდიდატი ესპანეთის ტახტზე **ალფონსო კარლოს I**-ის სახელით. საფრანგეთისა და ნავარის ტახტის ლეგიტიმური მემკვიდრე და ტიტულარული მეფე **შარლ XII**-ის სახელით. 

## ბიოგრაფია 
ალფონსო კარლოსი დაიბადა 1849 წლის 12 სექტემბერს ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში. იგი იყო ესპანეთის დე-ფაქტო და დევნილი მეფის, მონტისონის გრაფ ხუან დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტეს მეორე ვაჟი. 

1871 წლის 26 აპრილს მან ცოლად შეირთო პორტუგალიის მეფე მიგელ I-ისა და დედოფალ ადელაიდა როტენბურგელის ასული მარია დას ნევეს პორტუგალიელი. წყვილს მრავალწლიანი ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი ბავშვი გაუჩნდა, რომელიც ჩვილობაშივე დაიღუპა. ამრიგად მათ მემკვიდრეები არ დაუტოვებიათ. 

შემდგომში მის უშვილობას ჯერ მისი ძმის, შემდეგ კი ძმის შვილის უშვილოდ გარდაცვალებაც დაერთო, რის გამოც ალფონსოს მისმა მხარდამჭერმა კარლისტებმა, რომლებიც მის გამეფებას მოითხოვდნენ უღალატეს ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII-ის მხარეს გადავიდნენ, რომელიც მისი უახლოესი ნათესავი და მეფე ალფონსო XII-ის ერთადერთი ვაჟი იყო. ბევრი მიიჩნევდა, რომ კარლისტებმა მას მისი ლიბერალური შეხედულებების გამო უღალატეს. ამის შემდეგ ტრადიციონალისტები მის ასვლას უჭერდნენ მხარს პარმის ტახტზე მისივე ბიძაშვილ ხავიერის ნაცვლად, რაც არ განხორციელებულა. ამას გარდა, იგი განიხილებოდა მისი სიძის, ტოსკანის დიდი ჰერცოგის მემკვიდრედაც, თუმცა იგი ვერც ტოსკანის ტახტზე ავიდა. 

ალფონსო კარლოსი გარდაიცვალა 1936 წლის 29 სექტემბერს ვენაში, ავსტრიაში, 87 წლის ასაკში. 

## ლიტერატურა 
* Arnold McNaughton: The Book of Kings. A Royal Genealogy. Garnstone Press, London 1973, ISBN 0-900391-19-7.
* Gerald Brenan: Die Geschichte Spaniens. Über die sozialen und politischen Hintergründe des Spanischen Bürgerkrieges. Karin Kramer, Berlin 1978, ISBN 3-87956-034-X.

კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ფუნჯყურა ღორი

**ფუნჯყურა ღორი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ღორისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 130–195 სმ (კუდის ჩათვლით), სიმაღლე — 80 სმ. იწონის 45–120 კგ. შეფერილია მურა-წითურად; თვალის გარემო თეთრი ნიშნები აქვს, ფაფარიც თეთრია. აქვს შედარებით პატარა ეშვები, ქვედა ყბის ეშვის სიგრძე 7,5 სმ-ია. მათი დახმარებით კარგად თხრის მიწას. დიდი ყურების ბოლოებზე ბალნის ფუნჯებია. ტახებს შუბლზე აქვთ ძვლოვანი ქედი და მეჭეჭები. კუდის სიგრძე 45 სმ-მდეა, ბოლოვდება ფუნჯით. გავრცელებულია აფრიკის დასავლეთ და ცენტრალურ რეგიონებში: სენეგალიდან ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკამდე. მეღამური ცხოველია. სოროს თხრის ტყეებსა და დაჭაობებულ ადგილებში, სადაც დღის განმავლობაში ისვენებს. ცხოვრობენ ჯოგებად, სადაც მხოლოდ ერთი ტახია. სქესობრივ სიმწიფეს 18–21 თვეში აღწევენ. მაკეობა 120–127 დღე გრძელდება. ყრის 1–4 (ზოგჯერ 6) გოჭს, რომელთაც დედა 2–4 თვის განმავლობაში რძით კვებავს. ყოვლისმჭამელი ცხოველებია, იკვებებიან მცენარეებით, ნაყოფებით, ფესვებითა და ლეშით. ცხოვრობენ 20 წლამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფუნჯყურა ღორი
კატეგორია:კამერუნის ძუძუმწოვრები
არალსორი

**არალსორი** () — გაუდინარი მწარე-მლაშე ტბა ყაზახეთში, დასავლეთ ყაზახეთის ოლქში. მდებარეობს კასპიისპირა დაბლობზე, რინის უდაბნოს ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1.6 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 124.1 კმ². სიგრძე 34.3 კმ, სიგანე 13 კმ. აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმული ნიჩბისებრ-ნალისებრი მოყვანილობა აქვს. დამახასიათებელია ციცაბო და ფლატოვანი ნაპირები, რომელთა სიმაღლე ადგილ-ადგილ 6–7 მ აღწევს. მუდმივი წყლის ზედაპირი არ აქვს. 

არალსორის გენეზისი დაკავშირებულია მარილ-გუმბათოვან ტექტონიკასთან. ტბის ირგვლივ მარილშემცველი ტალახია. გვხვდება ჰალოფიტები. ტბაში იმდენი მარილია, რომ გაშრობის დროს იგი თოვლიან ადგილს ემსგავსება. განვითარებულია მარილის მოპოვება. ტბის ტალახი სამკურნალოა.

არის ბუნებრივი აირის გამოსასვლელები (აირიანი და აირწყლიანი ბუნებრივი წყაროები). 

## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი

**მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი** (, ; დ. 1 იანვარი, 1847 — გ. 29 იანვარი, 1893) — ბურბონთა დინასტიის პარმის შტოს წარმომადგენელი. პარმის ჰერცოგი კარლო III-ისა და ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის უფროსი ასული. მადრიდის ჰერცოგინია როგორც კარლოს მარია დე ბურბონის პირველი ცოლი. კარლისტთა პარტიის დედოფლობის კანდიდატი ესპანეთის ტახტზე, საფრანგეთისა და ნავარის ტიტულარული დედოფალი. 

## ბიოგრაფია 
მარგერიტა დაიბადა 1847 წლის 1 იანვარს ლუკაში, პარმას საჰერცოგოში. იგი იყო პარმის, პიაჩენცისა და გუასტალას ჰერცოგ კარლო III-ისა და მისი მეუღლის, ლუიზ მარი ტერეზ არტუელის უფროსი ასული. მამის მხრიდან მისი ბებია-პაპა პარმის ჰერცოგი კარლო II და მარია ტერეზა სავოიელი, ხოლო დედის მხრიდან საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის ვაჟი, ბერის ჰერცოგი შარლ ფერდინანდი და მისი ცოლი, სიცილიის მეფე ფრანჩესკო I-ის ასული მარია კაროლინა სიცილიელი იყვნენ. 

1867 წლის 4 თებერვალს, ავსტრიის ქალაქ ფროშდორფში მარგერიტა დაქორწინდა მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარია დე ბურბონზე. ამით იგი ასევე გახდა ესპანეთის, საფრანგეთისა და ნავარის პოტენციური დედოფალი. 

მარგერიტა გარდაიცვალა 1893 წლის 29 იანვარს, 46 წლის ასაკში, იტალიაში. 

## შვილები 
# ბლანკა (1868-1949), ცოლად გაჰყვა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელს, რომელთანაც შეეძინა შვილები;
# ხაიმე (1870-1931), მადრიდის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
# ელვირა (1871-1929), გარდაიცვალა დაუქორწინებელი და უშვილო;
# ბეატრისი (1874-1961), ცოლად გაჰყვა როვიანოს პრინც ფაბრიციო მასიმოს, რომელიც იყო მარია კაროლინა სიცილიელის შვილიშვილი;
# ალისია (1876-1975), პირველად იქორწინა სკოინბურგ-ვალდენბურგის პრინც ფრიდრიხზე და შეეძინა შვილებიც, მასთან განქორწინების შემდეგ კი ცოლად გაჰყვა ლინო დელ პრეტეს, რომელთანაც ასევე შეეძინა შვილები. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელი

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:დედოფალ მარია ლუიზას ორდენის კავალრები
კარპოვსკის ხიდი

**კარპოვსკის ხიდი** () — საფეხმავლო, ტრამვაისა და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს იოანეს შესახვევსა და სააფთიაქოს კუნძულს და ასევე ვსევოლოდ ვიშნევსკის ქუჩასა და პეტროგრადის კუნძულს. ხიდის სიგრძეა 19 მეტრი, ხოლო სიგანე — 21,5 მეტრი.

## მდებარეობა 
კარპოვსკის ხიდთან ახლოს მდებარეობს წმინდა იოანეს სტავროპიგიალური მართლმადიდებლური დედათა მონასტერი, რომელიც 1900 წელს დააარსა იოანე კრონშტადტელმა. 

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს გესლეროვსკის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — ბაროკოს ხიდი. 

## ისტორია 
პირველი გადასასვლელი ამ ადგილზე ააგეს 1950 წელს. ტრამვაის ხაზის გადატანასთან დაკავშირებით კიროვის პროსპექტიდან ვიაზემსკის შესახვევისაკენ. პროექტის ავტორი იყო „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერი ვ. ვ. ბლაჟევიჩი. მან ააგო ლითონის ხიდი ხის საფარით. 

კარპოვსკის პირველი ხიდი, რომელსაც სახელი ეწოდა მდინარე კარპოვკის მიხედვით, იყო ლითონის და სამმალიანი. იმ პერიოდის მონაცემებით მისი სიგრძე იყო 32,4 მეტრი, ხოლო სიგანე — 17,2 მეტრი.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული და მოპირკეთებულია გრანიტით, ხოლო მოაჯირები ლითონისგანაა დამზადებული.

ხიდი განკუთვნილია ტრამვაის, ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი და ტროტუარები ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია გრანიტის მაღალი ფილებით.

## ლიტერატურა 
* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Карповский мост на сайте *opeterburge.ru*
*Карповский мост  //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ყალიბექი

**ყალიბექი** () — გაუდინარი მლაშე ტბა ყაზახეთში, ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქში, ქალაქ ქოქშეთაუდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 100 კმ-ში. გაწოლილია იშიმის ვაკეზე, მდინარე ირტიშის აუზში, ზღვის დონიდან 85,6 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 95,6 კმ², მაქსიმალური სიღრმე 2 მ. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. ნაპირები დაბალია, დამრეცი. წყლის დონე მერყეობს 0,3 მ-იდან 0,5 მ-მდე წელიწადში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
გველეთის ყველაწმინდის ეკლესია

**ყველაწმინდის ეკლესი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გველეთის თავში, მთაზე. თარიღდება XIII-XIV საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (6,2X4,2 მეტრი), უაფსიდო, ნაგებია ნატეხი ქვით. კარის წირთხლებისა და ლავგარდნისათვის გამოყენებულია თლილი ქვა. ეკლესია დაზიანებულია, კერძოდ დანგრეულია სამხრეთ კედლის დიდი ნაწილი, ჩამონგრეულია კონქი და კამარა. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. თითო თაღოვანი  სარკმელი აღმოსავლეთით და დასავლეთითაა. საკურთხევლის სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის ცილინდრული კამარა ეყრდნობა შეკიდებულ, პილასტრებზე გადაყვანილ შუა საბჯენ თაღს (შემორჩენილია ჩრდილოეთის პილასტრი და თაღის მცირე ნაწილი) და დასავლეთ კედლის მიმდებარე საბჯენ თაღს. ეკლესიის ინტერიერი მოხატული ყოფილა. მოხატულობის (XIII-XIV საუკუნეები) ფრაგმენტები ამჟამად ინახება ყაზბეგის მხარდმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ოჩხომელის ხიდი

**ოჩხომელის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 29,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 15,1 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს ოჩხომელის ქუჩის დასაწყისში. 

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს კარპოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — ახალგაზრდობის ხიდი. 

## სახელწოდება 
ხიდმა სახელწოდება მიიღო ოჩხომელის ქუჩისაგან, რომელიც ქალაქის რუკაზე ჩნდება 1887 წლის 16 აპრილიდან. ქუჩამ თავის მხრივ სახელი მიიღო იმის გამო, რომ XVIII-XIX საუკუნეებში აქედან კარპოვკის შესართავისაკენ მიდიოდნენ ოჩხომელები (), რომლებიც ჩადიოდნენ პეტერბურგში.  

## ისტორია 
ოჩხომელის ხიდი ააგეს 1914 წელს. მისი ძირითადი დანიშნულება იყო ტრამვაის მატარებლების გატარება ტრამვაის პარკში, რომლის მშენებლობაც ჯერ კიდევ 1917 წლის დასაწყისში დაიწყეს მდინარე კარპოვკის მარჯვენა სანაპიროზე. პარკი კი მხოლოდ 1925 წელს გაიხსნა და ეწოდა ა. კ. სკოროხოდოვის სახელი.  

1960-იან წლებამდე ხიდის სავალი ნაწილი ტორსფენილი იყო, ხოლო იგი შეცვალა ასფალტ-ბეტონმა, ტრამვაის ხაზები კი ბაზალტით იყო მოკირწყლული.

ა. კ. სკოროხოდოვის სახელობის ტრამვაის პარკი 2003 წელს დახურეს. 2008 წლის დასაწყისში ოჩხომელის ხიდიდან აყარეს ტრამვაის რელსები და შეარემონტეს ხიდის საფარი.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული და მოპირკეთებულია გრანიტით, ხოლო მოაჯირები მეტალისგანაა დამზადებული.

ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ბეტონითაა დაფარული, ხოლო  ტროტუარები მოასფალტებულია. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი რკინა-ბეტონის ფილებით.

## ლიტერატურა 
* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6.
* Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 41. — 511 с.
* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Барочный мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ზემო ოქროყანის საცხოვრებელი კომპლექსი

**ზემო ოქროყანის საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას  სოფელ ზემო ოქროყანაში, თარიღდება XIX საუკუნით, კომპლექსში შედის: საცხოვრებელი სახლი, სამეურნეო დანიშნულების შენობა და ეზო (20x26 მ). 

## სახლი
სამსართულიანია, ტერასულ-ბანიანი, ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით, წყობა მშრალია. პირველი და მეორე სართულის ნაწილი გამოკვეთილია კლდეში. პირველი სართული, სამი, ერთმანეთისგან იზოლირებული სათავსოა. სამხრეთ კედელში გაჭრილია ოთხკუთხა კარი, აღმოსავლეთ კედელში ასეთი ორი კარია. ერთი ცხვრის სადგომია, მეორე - ბოსელი. ბოსლის აღმოსავლეთ კედელში ორი სარკმელია, სამხრეთში - ერთი. პირველი სართული მეორესთან დაკავშირებულია კლდეში ნაკვეთი კიბით. მეორე სართულზე შესასვლელი გაჭრილია დასავლეთ კედელში. ამავე სართულის ჩრდილოეთ წაგრძელებულ ნაწილში გაჭრილია საცხოვრებელი სათავსო და ორი ბოსელი. მათგან აღმოსავლეთით მდებარე ბოსლის აღმოსავლეთ კედელში სამი სწორკუთხა სარკმელია. მეორე ბოსელი უსარკმელოა, მის დასავლეთ კედელში ორი ხოლო აღმოსავლეთ კედელში ერთი ნიშია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბარანოვიჩის რაიონი

**ბარანოვიჩის რაიონი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ბელარუსში, ბრესტის ოლქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში.

## გეოგრაფია 
რაიონი ესაზღვრება გროდნოსა და მინსკის ოლქებს. მისი ტერიტორიის ფართობი შეადგენს 2,2 ათ. კმ²-ს (ოლქის რაიონებს შორის მე-6).

მთავარი მდინარეა შჩარა, მისი შენაკადები რაიონის ტერიტორიაზე არის მიშანკა, ლოხოზვა, ისა, მოლოტოვკა და მდინარეების, მოლჩადისა და სერვეჩი. მსხვილი წყალსატევია გატის წყალსაცავი. ტბები — კოლდიჩევსკოე და დომაშევიჩსკოე.

ტყეს უკავია რაიონის 33%. ჭაობებითაა დაფარული 18,7 ათ. ჰა ტერიტორია. თითქმის ყველა ბარის ჭაობი ამომშრალია.

საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან მერყეობს 180–240 მ შორის. რაიონის უმაღლესი წერტილი მდებარეობს სოფელ ზელიონაიასთან ახლოს (267 მ).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Сведения о районе на сайте Брестской области
* Барановичский район. Фото памятников и достопримечательностей
* Карты Барановичского района
* Предприятия Барановичского района
* Сайт пос. Октябрьский Барановичского района
* Барановичский районный исполнительный комитет 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბელარუსის ადმინისტრაციული დაყოფა
ვილჰელმ გრენერი

**ვილჰელმ გრენერი** ( დ. 1867 — გ. 1939) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი.

## ბიოგრაფია
1914 წლიდან იყო გერმანიის უმაღლესი მთავარსარდლობის საჯარისო გადაზიდვების სამმართველოს უფროსი. 1916 წლიდან იყო პრუსიის სამხედრო მინისტრის მოადგილე და გერმანიის სამხედრო მრეწველობის კურატორი. 1918 წლის ოქტომბრიდან საიმპერატორი ჯარების პირველი გენერალ-კვარტერმაისტერი და საიმპერატორო ჯარების გენერალური შტაბის უფროსის მოადგილე. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Wilhelm Groener Papers at the Seeley G. Mudd Manuscript Library, Princeton University

კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გერმანელი გენერლები
რუსეთ-საქართველოს ომები

ისტორიაში **რუსეთსა და საქართველოს შორის რამდენიმე ომი** მოხდა:

* სოჭის კონფლიქტი (1918-1919)
* რუსეთ-საქართველოს ომი (1921)
* რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)

კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
ბლანკა ესპანელი

**ბლანკა ესპანელი** (, , ; დ. 7 სექტემბერი, 1868 — გ. 25 ოქტომბერი, 1949) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარიასა და მისი მეუღლის, მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელის უფროსი ასული. 1889 წელს დაქორწინდა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელზე. ბლანკას ოჯახის შტო საბოლოოდ ბიძამისის, ალფონსო კარლოსის გარდაცვალებით შეწყდა. 

## ბიოგრაფია 
ბლანკა დაიბადა 1868 წლის 7 სექტემბერს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარიასა და მისი მეუღლის, მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელის პირველი შვილი. ამ დროს კარლისტების პარტია მამამისს ესპანეთის ტახტის კანდიდატად აცხადებდა და მას უკვე მეფე კარლოს VII-ის სახელით იხსენიებდნენ. აღსანიშნავია, რომ დედის მხრიდან მისი ბებია-ბაბუა პარმისა და პიაჩენცის ჰერცოგი რობერტო III და საფრანგეთის მეფე შარლ X-ის შვილიშვილი ლუიზ მარი ტერეზ არტუელი იყვნენ. 

1876 წელს ესპანეთის ტახტზე მისი ბიძაშვილი ალფონსო XII ადის თავის ცოლ მერსედეს ორლეანელთან ერთად. დედოფალი მერსედესი მალევე გარდაიცვალა, თანაც ისე, რომ ბავშვი ვერ გააჩინა, რის გამოც ალფონსომ მეორე ცოლის ძიება დაიწყო. იმისათვის რომ მეფის მომხრეებიც და კარლისტებიც გაერთიანებულიყვნენ და ესპანეთში სამოქალაქო დაპირისპირებები დასრულებულიყო, ალფონსო XII-ისა და ბლანკას დაქორწინება გადაწყდა. თუმცა, მოულოდნელად მეფემ განაცხადა, რომ მის გარეშეც მოიპოვებდა ხალხის მხარდაჭერას და მალევე მარია კრისტინა ავსტრიელზე დაქორწინდა. 

1889 წლის 24 ოქტომბერს ბლანკა დაქორწინდა ტოსკანის პრინც ლეოპოლდ სალვატორ ავსტრიელზე, ერცჰერცოგ კარლ სალვატორისა და მარია იმაკულატა ნეაპოლელის ვაჟზე, რომელთანაც ათი შვილი შეეძინა.

ბლანკა ესპანელი გარდაიცვალა 1949 წლის 25 ოქტომბერს, 81 წლის ასაკში, ტოსკანაში. 

## შვილები 
# დოლორესი (1891-1974), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, გარდაიცვალა გაუთხოვარი;
# იმაკულატა (1892-1971), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, ცოლად გაჰყვა დიდგვაროვან იჯინო ნერი-სერნერის;
# მარგარეტა (1894-1986), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, ცოლად გაჰყვა ფრანჩესკო მარია ტალიანი დე მარჩიოს;
# რაინერი (1895-1930), ავსტრიის ერცჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუქორწინებელი;
# ლეოპოლდო (1897-1958), ავსტრიის ერცჰერცოგი, პირველად იქორწინა დაგმარ ნიკოლის-პოდრინსკაზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ცოლად ალისია გიბსონი შეირთო;
# მარია ანტონია (1899-1977), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, პირველად იქორწინა დონ რამონ დე ორლანდის ი ვილალონხაზე, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი ცოლად ლუის პერეს სუკრეს გაჰყვა;
# ანტონიო (1901-1987), ავსტრიის ერცჰერცოგი, ცოლად შეირთო რუმინეთის პრინცესა ილეანა რუმინელი;
# ასუნტა (1902-1993), ავსტრიის ერცჰერცოგინია, ცოლად გაჰყვა იოზეფ ჰოპფინგერს;
# ფრანც იოზეფი (1905-1975), ავსტრიის ერცჰერცოგი, პირველად ცოლად შეირთო მარია ალოიზა ბომერი, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა მარია ელენა ზენიგზე;
# კარლ პიუსი (1909-1953), ავსტრიის ერცჰერცოგი, ცოლად შეირთო კრისტინა დე ბალვანოისი;

## ლიტერატურა 
* Balansó, Juan. Las perlas de la corona. Plaza & Janés Editores SA, 1997, ISBN 84-01-53023-7
* McIntosh, David. The Unknown Habsburgs. Rosvall Royal Books, 2000, ISBN 91-973978-0-6

კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები
ხაიმე დე ბურბონი

**ხაიმე დე ბურბონი** (, ; დ. 7 ივნისი, 1870 — გ. 2 ოქტომბერი, 1931) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. მადრიდისა და ანჟუს ჰერცოგი. კარლისტთა პარტიის ესპანეთის მეფობის კანდიდატი **ხაიმე III**-ის სახელით. საფრანგეთისა და ნავარის ლეგიტიმური ტახტის მემკვიდრე **ჟაკ I**-ის სახელით. 

## ბიოგრაფია 
ხაიმე დაიბადა 1870 წლის 7 ივნისს, შვეიცარიის ქალაქ ვევეში. იგი იყო მადრიდის ჰერცოგ კარლოს მარია დე ბურბონისა და მისი მეუღლის, მარგერიტა დე ბურბონ-პარმელის მეორე შვილი და პირველი ვაჟი. მან განათლება პარიზის იეზუიტურ სასწავლებელში მიიღო, რის შემდეგაც სწავლა უინძორის უნივერსიტეტში გააგრძელა. 1896 წელს იგი ვინერ-ნოიშტადტში ჩავიდა, სადაც რუსეთის არმიაში მცირე ხნით გაწევრიანდა, როგორც ლეიტენანტი. 1904-05 წლებში რუსეთის არმიაში მსახურობისას იბრძოდა რუსეთ-იაპონიის ომში. 

1909 წლის 18 ივლისს მამამისის გარდაცვალების შემდეგ სწორედ ხაიმე გახდა მადრიდისა და ანჟუს ჰერცოგი, კარლისტთა პარტიის ესპანეთის მეფობის კანდიდატი და საფრანგეთ-ნავარის ლეგიტიმური ტახტის მემკვიდრე. მისი წინამორბედებისაგან განსხვავებით, მან ესპანეთში დიდი მხარდაჭერა მოიპოვა და ცოტა ხნით კასტილიაში, ლეონსა და არაგონში მართლაც მმართველობდა, თუმცა იგი მთელი ცხოვრების მანძილზე ცნობილი იყო, როგორც მადრიდის ჰერცოგი. რაც შეეხება მის მემკვიდრეობას საფრანგეთის ტახტზე, იგი საერთოდ არ იყო დაინტერესებული ამით და მხოლოდ ანჟუს ჰერცოგობას სჯერდებოდა. 

ხაიმემ საბოლოოდ დატოვა რუსული არმია და ფროშდორფის სასახლეში, ავსტრიაში დასახლდა, ამის შემდეგ კი პარიზში, ბურბონის სასახლეში, რომელიც მას მემკვიდრეობით დედისგან ერგო. ამ წლების მანძილზე, იგი რამდენჯერმე, ფარულად ესტუმრა ესპანეთს. პირველი მსოფლიო ომის დროს (1914-18), იგი ფროშდორფის სასახლეში ყოფნისას გერმანელებმა დააკავეს. 

1923 წლის 16 აპრილს ესპანეთის ელჩისა და კარლისტური პარტიის გულმოდგინე მუშაობის შედეგად ხაიმე გაანთავისუფლეს. 1931 წლის აპრილში ესპანეთის მეფე ალფონსო XIII სამხედრო გადატრიალების შედეგად ტახტიდან ჩამოადგეს და ოჯახთან ერთად გააძევეს, რის შედეგადაც დამყარდა ესპანეთის მეორე რესპუბლიკა, რომლის სათავეშიც ფრანსისკო ფრანკო იყო. ამ დროს ხაიმემ მანიფესტი გამოაქვეყნა, იმის თაობაზე, რომ იგი პრეტენზიას აცხადებდა ესპანეთის ტახტზე. აღსანიშნავია, რომ მას პარიზში ორჯერ ეწვივნენ მეფე ალფონსო XIII და მისი ცოლი, დედოფალი ვიქტორია ევგენია ბატენბერგელი. ამ შეხვედრების შემდეგ ალფონსო და ხაიმე შერიგდნენ, საფრანგეთის ტახტის სანაცვლოდ ხაიმემ უარი თქვა ესპანურ მემკვიდრეობაზე, რაც საბოლოოდ გახდა კარლისტული და მონარქისტული პარტიების შერიგების მიზეზი. 

ამ ამბიდან სულ ერთ კვირაში, 1931 წლის 2 ოქტომბერს, 61 წლის ხაიმე გარდაიცვალა, პარიზში. ვინაიდან მას ცოლი და შვილები არ ჰყავდა, მისი მემკვიდრეობა ბიძამის ალფონსოს დარჩა, რომელმაც კვლავ განაცხადა ესპანეთის ტახტზე პრეტენზია და კვლავ განახლდა ძველი დაპირისპირება. 

## ლიტერატურა 
* Arnold McNaughton: The Book of Kings. A Royal Genealogy. Garnstone Press, London 1973, ISBN 0-900391-19-7.
* Gerald Brenan: Die Geschichte Spaniens. Über die sozialen und politischen Hintergründe des Spanischen Bürgerkrieges. Karin Kramer, Berlin 1978, ISBN 3-87956-034-X.

კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები
ახალგაზრდობის ხიდი

**ახალგაზრდობის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკისა და პატარა ნევკის შეერთების ადგილზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 27,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 20 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს კარპოვკის შესართავთან ქვშიან სანაპიროსა და  ადმირალ ლაზარევის სანაპიროს შორის.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს ოჩხომელის ხიდი. 

## სახელწოდება 
ხიდმა სახელწოდება მიიღო ახალგაზრდობის სასახლის მიხედვით, რომელიც მდებარეობს მასთან ახლოს პროფესო პოპოვის ქუჩაზე. 

## ისტორია 
ახალგაზრდობის ხიდი ყველაზე ახალი ხიდია, რომელიც გადებულია მდინარე კარპოვკაზე. XX საუკუნის შუა წლებამდე აქ არანაირი გადასასვლელი არ არსებობდა. მდინარე პატარა ნევკის ქვიშიანი სანაპირო, დალის ქუჩიდან დიდი ჯვრის ხიდამდე, კეთილმოწყობილი არც ყოფილა 1976 წლამდე. 

ხიდი მშენებლობა მიმდინარეობდა 1975 წლიდან 1976 წლამდე ქვიშიანი სანაპიროს კეთილმოწყობის ფარგლებში, რათა შეექმნათ გასასვლელი ადმირალ ლაზარევის სანაპიროდან პეტროვსკის კუნძულზე. ხიდის პროექტი შეიმუშავა ინჟინერმა ა. ა. სოკოლოვმა და არქიტქტორმა ა. ვ. გოვორკოვსკიმ.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული. ფასადი მოპირკეთებულია მეტალის ფირფიტებით, ბურჯები კი — გრანიტით.

ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ბეტონითაა დაფარული, ხოლო  ტროტუარები მოასფალტებულია. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი რკინა-ბეტონის ფილებით.

## ლიტერატურა 
* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6.
* Зодчие Санкт-Петербурга. XIX — начало XX века / сост. В. Г. Исаченко; ред. Ю. Артемьева, С. Прохватилова. — СПб.: Лениздат, 1998. — 1070 с. — ISBN 5-289-01586-8.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Молодежный мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ბეტანკურის ხიდი

**ბეტანკურის ხიდი** () —  საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს დეკაბრისტებისა და პეტროგრადის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 1227 მეტრი, ხოლო სიგანე — 38 მეტრი.

ხიდი მოძრაობისათვის გაიხსნა 2018 წლის 13 მაისს.

## სახელწოდება 
პრესა ამ არქიტეტურულ ნაგებობას უწოდებს „ხიდი კუნძულ სერნისთან“. 

2017 წლის 24 ნოემბერს შედგა სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორთან არსებული ტოპონიმიკური კომისიის სხდომა, რომელზეც მიიღეს გადაწყვეტილება ქალაქის ადმინისტრაციაში გაეგზავნათ სარეკომენდაციო გადაწყვეტილება ეწოდებინათ ხიდისთვის „ხიდი სერნის კუნძულთან“ და ამასთან ერთად გამოეყენებინათ ასევე რუსეთში საინჟინრო განათლების ორგანიზატორის, მრავალი რუსული შენობა-ნაგებობის დამპროექტებლის ავგუსტინ ბეტანკური სახელი. საბოლოოდ ხიდს უწოდეს თანამედროვე სახელი. 

## ისტორია 
ხიდის მშენებლობა „ხიდმშენებელ დანაყოფ № 19“-ს ჯერ კიდევ 2008 წელს უნდა დაეწყო, კონკურსში გამარჯვებული პროექტის ღირებულება შეადგენდა 10 მლნ. რუბლს. კომპანია გეგმავდა ასო S-ს მსგავსი ხიდის აგებას, თუმცა 2009 წელს კონტრაქტი გაყინეს, ხოლო 2011 წელს — გააუქმეს.

2012 წლის 18 ივლისს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორმა გიორგი პოლტავჩენკომ განაცხადა პროექტის აღდგენის აუცილებლობის შესახებ 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატისათვის მზადების პროგრამის ფარგლებში. ხიდის მშენებლობის დასრულების ახალ ვავად გამოაცხადეს 2017 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Мост через Малую Неву в районе острова Серный

## სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
აბანოსღელე

საკუთარი სახელი **აბანოსღელე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აბანოსღელე — მდინარე მტკვრის მარცხენა შენაკადი;
*აბანოსღელე — მდინარე ხობისწყლის მარჯვენა შენაკადი;
*აბანოსღელე — მდინარე ჩხერიმელას მარცხენა შენაკადი.
აბაცვახუ

**აბაცვახუ**, **აბაცვ-ახუ** — მთა საქართველოში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბზიფის ქედის დასავლეთ ნაწილში.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
აბანოსღელე (მტკვარი)

**აბანოსღელე** — მდინარე საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალციხის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1550 მეტრ სიმაღლეზე. საზრდოობს წვიმისა და თოვლის წყლით.

## სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
ადენომა

**ადენომა** ( <  — „ჯირკვალი“ +   — „სიმსივნე“) — მომრგვალო ფორმის, პარკში გახვეული კეთილთვისებიანი სიმსივნე. ვითარდება ჯირკელოვან ორგანოებში (სარძევე ჯირკვალი, წინამდებარე ჯირკვალი, ღვიძლი, კუჭი, ფარისებრი ჯირკვალი, ჰიპოფიზი და სხვ.). ზოგჯერ დასაბამს აძლევს ავთვისებიან სიმსიენეს, ამიტომ აუცილებელია ადენომის დროული ამოკვეთა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმსივნეები
ფილტვის ადენომატოზი

**ფილტვის ადენომატოზი** — ცხოველის ქრონიკული დაავადება, რომელსაც ახასიათებს სიმსივნისებრი წანაზარდები ფილტვის ქსოვილში, გავრცელებულია მსოფლიოს თითქმის ყველა ქეევანაში. ავადდება ძროხა, ცხვარი, ცხენი, ძაღლი, თაგვი, კალმახი. ვარაუდობენ, რომ დაავადებას იწვევს განსაკუთრებული ვირუსი. სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა ფილტვის ადენომატოზი გარეგანი ნიშნებით ემსგაესება ფილტვის ანთებას (ხველა, ქოშინი და სხვ.). დიაგნოზს ადგენენ მაკრო და მიკროსკოპული გამოკვლევის საფუძველზე. ადამიანის დასენიანება ცხოველისაგან რეგისტრირებული არ არის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფილტვების დაავადებები
ადეპტი

**ადეპტი** ( — „მიღწეული“) — რომელიმე მოძღვრების, იდეის თავგამოდებული დამცველი. მისი განსაზღვრება ვრცელდება როგორც პიროვნებისა თუ ორგანიზაციის ცოდნის, ისე მისი ხარისხის მიმართ დამოკიდებულებაზე. XIX საუკუნიდან ტერმინი აქტიურად გამოიყენება თეოსოფიაში, ოკულტიზმსა და ეზოთერიკაში, სადაც ხშირად ის აღნიშნავს შემდგარ ინიციაციას ან საიდუმლო ცოდნის მიმართ კონკრეტული ადამიანის განდობილობის დონეს. ტერმინი ასევე გამოიყენება ანტისაკულტო მოძრაობებში, სადაც ის ატარებს დამღის („სექტის ადეპტი“) ფუნქციას. მეცნიერთა აზრით აღნიშნული გზით ხდება საზოგადოებაში რელიგიური უმცირესობების სტიგმატიზაცია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:რელიგიათმცოდნეობა
ადვენტიური ემბრიონია

**ადვენტიური ემბრიონია** ( — „გარეგანი“) —  მცენარის  ჩანასახის ფორმირება თესლკვირტის სომატური (და არა სასქესო) უჯრედებიდან. ამ დროს ხშირად ვითარდება რამდენიმე (20-მდე) ჩანასახი (პოლიემბიონია). ადვენტიური ემბრიონია აპომიქსისის ერთ-ერთი ტიპია. ახასიათებს მანდარინს, ლიმონს, ფორთოხალს და სხვა ციტრუსებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა გამრავლება
კატეგორია:ბოტანიკა
ადვენტიური ორგანიზმები

**ადვენტიური ორბანიზმები** — მცენარეები და ცხოველები, რომლებიც მათი ბუნებრივი ადგილსამვოფელიდან ადამიანმა უნებლიეთ ამა თუ იმ მხარეში გაიტანა ან გაიყვანა. ადვენტიური ორგანიზმები სხვადასხვა გზით ვრცელდება. სათესლე ან სარგავი მასალის, სავაჭრო საქონლის, ბარგის, წარმოების პროდუქტების გადატანა-ტრანსპორტირებით და სხვ. ადვენტიურ მცენარეთა შორის მეტი წილი სარეველაა, ხოლო ცხოველთაგან უმრავლესობა პარაზიტია. ადვენტიური მცენარეებიდან საყურადღებოა ჩრდილოეთ ამერიკული ჭიაფერა, ვირჯინიული ურო, აღმოსავლეთაზიური წითელი ჭინჭარი, რომლებიც უმთავრესად კოლხეთის სუბტროპიკებშია გავრცელებული. ადვენტიური ცხოველებიდან აღსანიშნავია სახლის თაგვი, ვირთაგვა, ტარაკანი, ტილი, რწყილი, ბაღლინჯო და სხვა, რომლებიც უკეე მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სარეველა მცენარეები
კატეგორია:სინანთროპული ორგანიზმები
ადვენტიცია

**ადვენტიცია** — ( — მოსული, გარეგანი) — შემაერთებელი და კუნთოვანი ქსოვილით წარმოქმნილი სისხლძარღვთა კედლის გარეთა გარსი. შეიცავს სისხლძარღვებს „სისხლძარღვთა სისხლძარღვებს“	(), რომლებიც კვებავეს არტერიებისა და ვენების კედლებს. ვენისა და არტერიოლის ადვენტიცია უფრო სქელია, ვიდრე არტერიისა. ზოგი ავტორი ადვენტიციას უწოდებს კაპილარების გარემომცველ შემავრთებელქსოვილოვან უჯრედებს, ზოგი — ძვლისაზრდელას გარეთა შრესაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შემაერთებელი ქსოვილი
მატი ფუსი

**მატი ფუსი** (დ. 16 ივნისი, 1982, ნაურუ) — ტუვალუს ნაკრების ყოფილი ფეხბურთელი, ამჟამად ტუვალუს 17-წლამდელთა ეროვნული ნაკრების მენეჯერის ასისტენტი..  

## საკლუბო კარიერა 
ფუსი 1990-1999 წლებში თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „ნაურუში“. 1999-2002 წლებში საფეხბურთო კლუბ „ლაუტოგაში“, ხოლო 2002-2011 წლებში თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „ტოფაგას“ რიგებში,  2011 წელს მან დაამთავრა საფეხბურთო კარიერა.

## საერთაშორისო კარიერა 
2007 წელს მან ოთხი შეხვედრა ჩაატარა ტუვალუს ნაკრებში, სამხრეთ წყნარი ოკეანის თამაშებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ნაურუელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
ღორი

**ღორი** () — ძუძუმწოვართა გვარი ღორისებრთა ოჯახისა.

მათი სამშობლოა ევრაზია, საიდანაც მოგვიანებით სხვა კონტინენტებზეც გამრავლდნენ. გვხვდებიან ყველა კონტინენტზე, არქტიკისა და ანტარქტიკის რაიონების, მაღალმთიანი ტერიტორიების, რამდენიმე უდაბნოსა და კუნძლის გარდა. არქეოლოგიური კვლევების შედეგად დადგინდა, რომ ადამიანმა ღორი ჯერ კიდევ 10 000 წლის წინ მოიშინაურა, თხასა და ცხვარზე ადრე.

## სახეობები 
ღორის გვარი მოიცავს 8 ან 9 თანამედროვე სახეობას. ასევე ცნობილია რამდენიმე ნამარხი სახეობა.

### თანამედროვე სახეობები 
### ყოფილი სახეობები 
* *Porcula salvania*, ყოფილი *Sus salvanius*, ახლა შედის მონოტიპურ გვარში *Porcula*.
* ფუნჯყურა ღორი, ყოფილი *Sus porcus*, ახლა შედის გვარში *Potamochoerus*.

### ნამარხი სახეობები 
* † – ჩინეთის ადრეული პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის ადრეული პლეისტოცენი
* †*Sus falconeri* – სივალიკის პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის პლეისტოცენი
* † – ინდოეთის პლიოცენი
* † – ჩინეთის ადრეული პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის ადრეული პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის შუა პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის ადრეული პლეისტოცენი
* †
* † – ევროპის პლიოცენი და ადრეული პლეისტოცენი
* † – ჩინეთის ადრეული პლეისტოცენი

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ღორისებრნი
ბირჟის ხიდი

**ბირჟის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო გასახსნელი ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს ვასილევსკისა და პეტროგრადის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 239 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი.

## მდებარეობა 
ხიდი მდებარეობს ბირჟის მოედანსა და მიტნინის სანაპიროს შორის. 

უახლოესი მეტროს სადგურია „სპორტივნაია“. 

## სახელწოდება 
1894 წლის 6 აპრილს ხიდმა მიიღო დღევანდელი სახელწოდება. 1918 წლის ოქტომბერში მას გადაარქვეს სახელი და უწოდეს მშენებელთა ხიდი. სახელწოდება არსებობდა 1989 წლის 22 სექტემბრამდე, რის შემდეგაც ხიდმა დაიბრუნა ისტორიული სახელწოდება.

## ისტორია 
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1893-1894 წლებში ინჟინერ ნ. მ. მაზუროვის პროექტის მიხედვით. ეს იყო 25-მალიანი ხის გასახსნელი ხიდი. მისი სიგრძე შეადგენდა 326 მეტრს, ხოლო სიგანე 18,7 მეტრს (აქედან 2,9 მეტრი ტროტუარების სიგრძე იყო). 1913 წელს ხიდი გადააკეთეს ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით. 1914 წელს ქალაქის სამმართველოში დადგა საკითხი ახალი მუდმივი მეტალის ხიდის მშენებლობის შესახებ, რომელიც სავარაუდოდ უნდა აგებულიყო არსებული ხიდიდან 70 მეტრით ქვემოთ დინების მიმართულებით. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამ ამ პროექტის განხორციელებას ხელი შეუშალა. 

ამჟამად არსებული ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა  1957-1960 წლებში „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრების ვ. ვ. დემჩენკოს, ბ. ბ. ლევინისა და არქიტექტორების ლ. ა. ნოსკოვისა და პ. ა. არეშევის პროექტის მიხედვით. ხიდის პროექტი დაამტკიცეს ჯერ კიდევ 1940 წელს, თუმცა მშენებლობას ხელი შეუშალა მეორე მსოფლიო ომის დაწყებამ. ხიდი ააგეს 70 მეტრით ქვემოთ, დინების მიმართულებით.

## კონსტრუქცია 
ხიდი შედგება ხუთი მალისაგან. მალების სიგრძე სიმეტრიულია: 37 მ + 43,5 მ + 53 მ + 43,5 მ + 37 მ. ცენტრალური მალა ორფრთიანია და იხსნება.

1996-1997 წლებში ხიდზე ტრამვაის ხაზის დემონტაჟი განხორციელდა.

## ლიტერატურა 
* Биржевой мост. 125 лет / науч. ред. Богданов Г. И. — СПб.: Издательский дом «Бранко», 2018. — 160 с. — ISBN 978-5-903521-63-0.
*Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 49, 473. — 511 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 33. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
*Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.
*Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с.
*Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Биржевой мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Биржевой мост //Комитет по развитию транспортной инфраструктуры Санкт-Петербурга
* Биржевой мост //Энциклопедия Санкт-Петербурга

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ადვილდნობადი შენადნობები

**ადვილდნობადი შენადნობები** — შენადნობები, რომელთა tდნ (დნობის ტემპერატურა) 230°C-ს არ აღემატება. მიიღება დაბალი tდნ-ის მქონე ლითონების (კალა, ტყვია, სტიბიუმი, ბისმუთი, ვერცხლისწყალი, თალიუმი, ინდიუმი და სხვ.) შედნობით. ადვილდნობადი შენადნობების კომპონენტების რაოდენობა და კონცენტრაცია ისეა შერჩეული, რომ შეიქმნას მრავალკომპონენტიანი ევტექტიკური შენადნობი. მაგ., ხუთმაგი სისტემის ევტექტიკა Sn - Pb - Cd - Bi - In, tდნ 47°C. ადვილდნობადი შენადნობები tდნ საგრძნობლად მცირდება ვერცხლისწყლის დამატებით. Sn - Pb - Bi - Hg სისტემის შენადნობების (ამალგამების) tდნ 100°C-ზე ნაკლებია, ხოლო Tl - Hg სისტემის შენადნობებისა 0°C-ზე დაბალი. კერძოდ, 8,5% Tl და 91,5% Hg შენადნობები — 59°С დნება. ადვილდნობადთა ჯგუფს განვკუთვნება აგრვთვე Sn - Zn და Sn - Pb სისტემის ზოგიერთი შენადნობი (რბილი სარჩილი). კალა საკმაოდ დეფიციტური ლითონია, ამიტომ მას ხშირად ცვლიან ბისმუთისა და ტყვიის ფუძეზე შექმნილი კალამცირე შენადნობებით (tდნ 100°C-ზე ნაკლები). მაგ., ვუდის შენადნობით (Bi - Pb - Cd - Sn სისტემის ოთხმაგი ევტექტიკა, კომპონენტთა თანაფარდობა — 4:2:1:1, tდნ უდრის 68°C).

ადვილდნობად შენადნობებს იყენებენ ელექტრო და რადიოტექნიკაში, პოლიგრაფიასა და მედიცინაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ადვილდნობადი შენადნობები
კამენოოსტროვსკის ხიდი

**კამენოოსტროვსკის ხიდი** () —  ტრამვაის, საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე პატარა ნევკაზე. ერთმანეთთან აკავშირებს სააფთიაქოსა და ქვის კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 151 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი.

## მდებარეობა 
ხიდი მდებარეობს კამენოოსტროვსკის პროსპექტზე. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ლოპუხინის ბაღი და ქვის კუნძულის სასახლე. 

დინების ქვემო მიმართულებით მდებარეობს დიდი კრესტოვსკის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ჩიორნაია-რეჩკა“.

## სახელწოდება 
ხიდმა სახელწოდება მიიღო კამეონოოსტროვსკის პროსპექტის მიხედვით.

## ისტორია 
1760 წელს ამ ადგილზე ააგეს პლაშკოუტის ხიდი არქიტექტორ ა. ფ. ვისტის პროექტის მიხედვით. 1765 წელს იგი შეცვალეს მოცურავე ხიდით. აღნიშნული ხიდი არაერთხელ გაარემონტეს ხის მასალებით. 

1811-1813 წლებში ინჟინერ ავგუსტინ ბეტანკურის პროექტის მიხედვით მოცურავე ხიდის ადგილზე ააგეს რუსეთში პირველი შვიდმალიანი ხის თაღოვანი ხიდი. მშენებლობა მიმდინარეობდა  ინჟინრების ა. დ. გოტმანისა და ს. ო. პანტელეევის ხელმძღვანელობით. ხიდის საერთო სიგრძე იყო 150 მეტრი. ამ სახით ხიდი 20 წელი ფუნქციონირებდა. 1833 წელს ინჟინერ პ. პ. ბაზენის ხელმძღვანელობით დაიწყო ხიდის ბურჯების რემონტი. 

1859 წელს ინჟინერ ა. ი. შტუკენბერგის პროექტის მიხედვით წარიმართა ხიდის სრული რეკონსტრუქცია. 1906-1907 წლებში ინჟინერ ვ. რ. პაც-პომარნაცკის პროექტის მიხედვით მოხდა ხიდის გამაგრება. 

1938 წელს ხიდის ხის ზეწრები გამოცვალეს მეტალით. ხიდის სიგრძე გახდა 152,5 მეტრი, ხოლო სიგანე — 18 მ.

1953-1954 წლებში ტრანსპორტის ინტენსიური ნაკადისა და ტვირთის გაზრდის გამო, ააგეს ახალი მეტალის ხიდი გასახსნელი მალით. ხიდის გახსნა გაიმართა 1954 წლის 17 ოქტომბერს.

## ლიტერატურა 
*Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 442. — 511 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 302. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
*Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. *Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 52. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.
*Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с.
*Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Каменноостровский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Каменноостровский мост //Энциклопедия Санкт-Петербурга

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები