ფარსალა

250px|მინი|ალტ=ფარსალის ხედი ძველი აკროპოლისიდან |ფარსალის ხედი ძველი აკროპოლისიდან
**ფარსალა** () — ანტიკურ ხანაში ცნობილი, როგორც *ფარსალოსი* (, ), ქალაქი სამხრეთ თესალიაში, საბერძნეთში. მდებარეობს ლარისას რეგიონული ერთეულის სამხრეთ ნაწილში და მისი ერთ-ერთი უდიდესი დასახლებაა. ფარსალა რეგიონის ეკონომიკური და სასოფლო-სამეურნეო ცენტრია. ბამბა და მეცხოველეობა მთავარი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტებია და ბევრი მცხოვრები დასაქმებულია ტექსტილის წარმოებაში. ეს ტერიტორია ძირითადად ცნობილია, როგორც მითიური ბერძენი გმირის, აქილევსის დაბადების ადგილი და რომაელ გენერლებს, გაიუს იულიუს კეისარსა და გნეუს პომპეუს მაგნუსს შორის მნიშვნელოვანი ბრძოლის ადგილი (ფარსალოსის ბრძოლა)ძვ.წ. 48 წელს.

## გეოგრაფია
ფარსალა მდებარეობს თესალიის დაბლობის სამხრეთ კიდეზე, მდინარე ენიპეასიდან 4 კმ-ის სამხრეთით. საბერძნეთის ეროვნული გზა 3 (ლარისა - ლამია) და საბერძნეთის ეროვნული გზა 30 (კარდიცა - ვოლოსი) გადის ქალაქში. პალეოფარსალოსის რკინიგზის სადგური (სიტყვასიტყვით: „ძველი ფარსალუსი“), ათენიდან თესალონიკამდე ხაზზე და კალამბაკას რკინიგზის ხაზის თავში, მდებარეობს სოფელ სტავროსში, დასავლეთით 12 კმ-ში. ფარსალა მდებარეობს ლარისას სამხრეთით 38 კმ-ში, კარდიცას აღმოსავლეთით 41 კმ-ში, ლამიას ჩრდილოეთით 44 კმ-ში და ვოლოსის დასავლეთით 49 კმ-ში.

ფარსალას მუნიციპალიტეტს ფართობი 739.74 კმ²ია ფართობი, ფარსალის მუნიციპალური ერთეულის — 121.433 კმ² ფართობი, ხოლო ფარსალის თემის — 57.928 კმ² ფართობი. 

## ისტორია
### ძველი ფარსალოსი
მინი|ფარსალოსში მოჭრილი ვერცხლის ჰემიდრაქმა ძვ.წ. 450-400 წწ. 

O: ათენას ჩაფხუტიანი თავი

R: ცხენის თავი

#### პროტო-ისტორიული ეპოქა
ჰომეროსის ფთია მიკენური პერიოდიდან, მირმიდონების სამეფოს და პელევსის, აქილევსის მამის დედაქალაქი, ზოგჯერ აიგივებენ უფრო გვიანდელ ქალაქ ფარსალოსთან (), ახლანდელ ფარსალასთან. კიკლოპური კედელი, რომელიც იცავდა ქალაქს, დღესაც არსებობს თანამედროვე ფარსალას ახლოს, ისევე როგორც იმ პერიოდის გუმბათიანი აკლდამა.

არსებობს თეორია, რომელიც ამტკიცებდა უფრო ძველი ფარსალოსის არსებობას ადგილის სახით, რომელიც იდენტიფიცირებულია, როგორც პალეფარსალუსი. ამას ამყარებს აღმოჩენილი გამაგრებული ადგილის ნარჩენები, სახელწოდებით ქსილადესი, ენიპეასის ახლოს, რომელიც მდებარეობს ფარსალიის ტერიტორიის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილში.  ეს ძველი ადგილი ასევე დაკავშირებული იყო ძველი ავტორების ცნობებით წმინდა ადგილთან, რომელიც ეძღვნებოდა ტეტისს, სახელწოდებით ტეტიდიუმი.

### კლასიკური ეპოქა
ბერძენ-სპარსელთა ომების დროს ის ათენელების მხარეს იდგა. ქალაქის გამორჩეული ტომი იყო ეჩეკრატიდონი. ძვ.წ. 455 წელს ფარსალოსი ალყაში მოაქცია ათენელმა მეთაურმა მირონიდესმა, მისი გამარჯვების შემდეგ ბეოტიაში, მაგრამ უშედეგოდ. პელოპონესის ომის დასაწყისში ფარსალოსი იყო ერთ-ერთი თესალიური ქალაქი, რომელმაც დახმარება გაუგზავნა ათენელებს. მედიუს ლარისელმა ძალით აიღო ფარსალოსი, დაახლოებით ძვ.წ. 395 წელს. ფარსალოსი, პოლიდამასის მეთაურობით, გარკვეული დროით ეწინააღმდეგებოდა იასონ ფერელს, მაგრამ შემდგომში მასთან კავშირი დაამყარა.

ძვ.წ. IV საუკუნის დასაწყისში ქალაქი იყო თესალიის გაერთიანების ნაწილი. მოგვიანებით ის შეუერთდა მაკედონიის სამეფოს ფილიპე II-ის მმართველობისას. ეს ტერიტორია იქცა საომარ არენად, სადაც ეტოლიელები და თესალიელები შეეჯახნენ მაკედონელებს, განსაკუთრებით მეორე და მესამე მაკედონური ომების დროს.

კლასიკური პერიოდის ქალაქი გავლენიანი იყო, რაც გამოიხატებოდა ტეტრარქ დაოხოსის ძალაუფლებაში, რომელიც ფარსალოსიდან მართავდა.  ის იყო ამფიქტიონის საბჭოს ნაწილი, მართავდა აპოლონის ტაძარს დელფოსში და ატარებდა პითიურ თამაშებს. დაოხოსმა ააშენა რამდენიმე ძეგლი ფარსალოსში, რომლებიც მიეძღვნა მისი ოჯახის წევრებს. რვა პორტრეტის ნაწილები, რომლებიც შემორჩა, აჩვენებდა კლასიკურ სტილს და გამოსახავდა სუბიექტებს მათი ახალგაზრდული ძალით.

პლინიუს უფროსის დროს ფარსალოსი თავისუფალი სახელმწიფო იყო. ის ასევე ნახსენებია ჰიეროკლეს მიერ VI საუკუნეში.

## თანამედროვე ფარსალა
ფარსალა ოსმალეთის მმართველობის დროს ცნობილი იყო, როგორც „ჩატალჯა“.

ბერლინის ხელშეკრულების შემდეგ ქალაქი გახდა ელინთა სამეფოს ნაწილი თესალიის დანარჩენ ნაწილთან ერთად 1881 წელს. პირველი ბერძნულ-თურქული ომის დროს (1897), მნიშვნელოვანი ბრძოლა მოხდა ფარსალას სიახლოვეს.

თანამედროვე ქალაქს არ გააჩნია ისტორიული ან შუა საუკუნეების შენობები, რაც მეორე მსოფლიო ომის დაბომბვისა და 1954 წელს მომხდარი კატასტროფული მიწისძვრის შედეგია. მცირე მასშტაბის ურბანიზაციის პროცესებმა მოიზიდა მოსახლეობა შემოგარენის სოფლებიდან 80-იან და 90-იან წლებში, რაც ქმნის ტიპურ ბერძნულ ქალაქებისთვის დამახასიათებელ ურბანულ ლანდშაფტს პატარა საცხოვრებელი შენობებით მიმდებარე მიწის ნაკვეთებზე.

## მუნიციპალიტეტი
ფარსალის მუნიციპალიტეტი შეიქმნა 2011 წლის ადგილობრივი მთავრობის რეფორმით შემდეგი 4 ყოფილი მუნიციპალიტეტის გაერთიანებით, რომლებიც გახდნენ მუნიციპალური ერთეულები:
* ენიპეასი
* ფარსალა
* ნართაკი
* პოლიდამანტასი

## პროვინცია
ფარსალას პროვინცია () იყო ლარისას პრეფექტურის ერთ-ერთი პროვინცია. მას ჰქონდა იგივე ტერიტორია, რაც ამჟამინდელ მუნიციპალიტეტს. ის გაუქმდა 2006 წელს.

## ისტორიული მოსახლეობა
## აგრეთვე იხილეთ
* Battle of Pharsalus (48 BC) 
* Battle of Pharsalus (1277)
* Battle of Pharsalus (1897)
* List of settlements in the Larissa regional unit

## დამატებითი ბმულები
*The official site of Farsala.  
*Livius.org: Pharsalus (in antiquity)

## სქოლიო
კატეგორია:ისტორიული ადგილები
კატეგორია:ისტორიული ადგილები ქვეყნის მიხედვით