open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სალუკი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სალუკი
**სალუკი** — მწევარი ძაღლის ჯიში. მისი წინაპრები ძვ. წ. 7–6 ათასი წლით თარიღდებიან. ძველ ეგვიპტელებს წმინდად მიაჩნდათ და „ეგვიპტის სამეფო ძაღლს“ უწოდებდნენ. იყენებდნენ გაზელზე სანადიროდ. მოხდენილი, ფხიზელი, მამაცი, ტანწერწეტა, გრეიჰაუნდის მსგავსი ძაღლია; აქვს გრძელი ყურები და ხავერდოვანი ბეწვი; ერთ-ერთ სახესხვაობას ყურებზე, ფეხებსა და კუდზე გრძელი ბეწვი ეზრდება. ფერად თეთრი, მკრთალი ყავისფერი, წითელ-ყავისფერი, შავ-თრთვილაა; აგრეთვე ახასიათებს შავის, თეთრისა და ყავისფრის შეხამება. მამალი სიმაღლეში 58-71 სმ-ია, წონაში 20–27 კგ; დედალი არსებითად მომცროა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მწევარი ძაღლები
ანა კატერინა გონძაგა

**ანა კატერინა გონძაგა** (; დ. 16 ნოემბერი, 1566, მანტუა, იტალია — გ. 3 აგვისტო, 1621, ინსბრუკი, ავსტრია) — იტალიელი არისტოკრატი და გონძაგას საგვარეულოს წარმომადგენელი. მანტუას ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და ელეონორა ავსტრიელის უმცროსი ქალიშვილი. ავსტრიის ერცჰერცოგინია 1582-1595 წლებში როგორც ფერდინანდ II-ის მეორე ცოლი. საღვთო რომის იმპერატრიცა ანა ჰაბსბურგ-ტიროლელის დედა. დაქვრივების შემდეგ იგი მონაზვნად აღიკვეცა, რის შემდეგაც მას **ანა იულიანა გონძაგა** () ეწოდა. 

## ბიოგრაფია 
ანა კატერინა დაიბადა 1566 წლის 16 ნოემბერს მანტუაში. იგი იყო მანტუას ჰერცოგ გულიელმო გონძაგასა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია ელეონორა ავსტრიელის უმცროსი ქალიშვილი. დედამისი საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ I-ის მრავალი ქალიშვილიდან ერთ-ერთი იყო. 

მამის გარდაცვალების შემდეგ მანტუას ტახტი ანა კატერინას უფროსმა ძმამ, ვინჩენცო გონძაგამ დაიკავა. 

1580 წელს ქვემო ავსტრიის ერცჰერცოგისა და ტიროლის გრაფ ფერდინანდ II-ის პირველი მეუღლე, ფილიპინა ველსი უშვილოდ დაიღუპა, რის გამოც ერცჰერცოგმა მეორე ცოლის ძიება დაიწყო. მან თავისი არჩევანი თავიდანვე შეაჩერა ანა კატერინაზე, თუმცა მოლაპარაკებები ორ წელს გაიწელა. 1582 წლის 14 მაისს, ქალაქ ინსბრუკში შედგა ანა კატერინა გონძაგასა და ფერდინანდ II-ის ქორწინება. მათ ქორწინებაში მხოლოდ ოთხი გოგონა გაჩნდა, რომელთაგან ორი ჩვილობაში დაიღუპა. 1595 წელს ფერდინანდი გარდაიცვალა და რადგან ვაჟი არ დარჩა, მისი მემკვიდრეობა სადავო იყო. 

ფერდინანდისა და ანა კატერინას უფროსი ქალიშვილი — მარია მონაზონი იყო და არ შეეძლო საერო მემკვიდრეობის მიღება, რის გამოც ყველაფერი მის უმცროს დას, ანას დარჩა, რომელიც ტახტისა და მემკვიდრეობის შესანარჩუნებლად იძულებული გახდა თავის ბიძაშვილზე, საღვთო რომის იმპერატორ მატიასზე დაქორწინებულიყო. 

დაქვრივებულმა ანა კატერინამ თავი მარიასთან შეაფარა მონასტერში, სადაც როგორც ცნობილია გადამალული ჰქონდა უძვირფასესი ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც მას იტალიიდან გაატანეს მზითვში. აქ იგი მალევე მოექცა კათოლიკური რწმენის დიდი გავლენის ქვეშ და ქალიშვილის მსგავსად მონაზვნად აღიკვეცა, რა დროსაც ანა იულიანა დაირქვა. 

დარჩენილი წლები მან ამბრასის მონასტერში გაატარა, სადაც გარდაიცვალა 1621 წლის 3 აგვისტოს, 54 წლის ასაკში. ამის შემდეგ მთელი მისი ქონება მისი უკვე განსვენებული ქალიშვილის, ანას ქმრის ოჯახს გადაეცა. თავად ანა იულიანა დაკრძალულია წმინდა მარიამის სახელობის ინსბრუკის დედათა მონასტერში, თავის ქალიშვილ მარიასთან ერთად. 

## შვილები 
* მართა (1582), გარდაიცვალა ჩვილი;
* ანა ელეონორა (1583-1584), გარდაიცვალა ჩვილი;
* მარია (1584-1649), აღიკვეცა მონაზვნად;
* ანა (1585-1618), ცოლად გაჰყვა საღვთო რომის იმპერატორ მატიასს, თუმცა შვილი არ ჰყოლია;

## ლიტერატურა 
* Dourche, Joachim M. / Schenk, Jessie (translator) A Servant of Mary: Anne Juliana of Gonzaga, Archduchess of Austria, Third Order Servite (1566-1621). Sisters, Servants of Mary, Ladysmith, Wisconsin 1995. ISBN N/A.

* "Bishop Bishop Johann Franz von Khuen zu Liechtenberg". Catholic Encyclopedia. Retrieved 16 January 2013.
* "Anna Juliana". Heiligen.net (in Dutch). Retrieved 16 January 2013.

კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1566
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1621
კატეგორია:იტალიელი დიდგვაროვნები
ვალტერ პოგოსიანი

**ვალტერ პოგოსიანი** (; დ. 16 მაისი, 1992, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ნახევარმცველი. ამჟამად თამაშობს სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის კლუბ ბანანცში.

## საკლუბო კარიერა
ვალტერ პოგოსიანმა ფეხბურთისადმი ინტერესი ადრეულ ბავშვობაში გამოავლინა და უკვე 7 წლის ასაკში ამ სპორტის თამაშიც დაიწყო. იგი თავდაპირველად პიუნიკ ერევანის საფეხბურთო სკოლაში შევიდა, თუმცა მოგვიანებით ბანანცი ერევანის საფეხბურთო სკოლაში გადავიდა. 13 წლის ასაკში მან კლუბის სელექციონერების ყურადღება მიიპყრო. ამ პერიოდში კლუბმა მას კონტრაქტი შესთავაზა და პოგოსიანი მას დასთანხმვდა. 2008 წელს პოგოსიანი ბანანცის ახალგაზრდულ კლუბ პატანში თამაშობდა. მან სომხეთის თასის 2 თამაშში მიიღო მონაწილეობა. მომდევნო წელს, იგი სათამაშოდ პირველ გუნდში გადავიდა და აღნიშნულ სეზონში 6 თამაში ჩაატარა. 2010 წლის სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში მან მეტი გამოცდილება მიიღო: იგი ყოველ თამაშში ახალ უნარს აჩვენებდა. სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის დაჯილდოების ცერემონიაზე, რომელიც გაიმართა 24 დეკემბერს, პოგოსიანმა მიიღო ჯილდოები "ყველაზე პერსპექტიული მოთამაშისთვის" და "წლის აღმოჩენა".

## საერთაშორისო კარიერა
2010 წლის დასაწყისში პოგოსიანით სომხეთის ეროვნული 21-წლამდელთა ნაკრების მმწვრთნელი დაინტერესდა. მისი პირველი თამაში შედგა, სომხეთში, საქართველოს 21-წლამდელთა ნაკრების წინააღმდეგ; თამაში სტუმრების გამარჯვებით, ანგარიშით 2:3 დასრულდა. სომხეთის 19-წლამდელთა ნაკრებში გამართულ ორ შეხვედრაში, მან ორი გოლი გაიტანა. მოგვიანებით პოგოსიანი მიიწვიეს სომხეთის საფეხბურთო ეროვნულ ნაკრებში, თუმცა ტრავმის გამო ასპარეზობა ვერ შეძლო; აღნიშნული ტრავმა მან მოწვევისთანავე მიიღო. ახალგაზრდულ ნაკრებში მისი მესამე თამაში შედგა 2013 წლის უეფას ევროპის 21-წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, მატჩში, რომელშიც სომხეთის ახალგაზრდული ნაკრები მონტენეგროს ნაკრებს დაუპირისპირდა; აღნიშნულ შეხვედრაში სომხეთი ანგარიშით 1:4 დამარცხდა.

2012 წლის 28 თებერვალს, პირველად ნაკრებში გამოძახებიდან დიდი პერიოდის შემდეგ, იგი კვლავ მოიხმეს და მისი დებიუტი ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში სერბეთის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში შედგა. თამაში ლიმასოლში, კვიპროსში გაიმართა. შეხვედრა მეგობრული იყო და სომხეთის ნაკრების შემადგენლობა ძირითადად ახალგაზრდებისგან შედგებოდა. პოგოსიანს გოლის გატანის შესაძლებლობა ჰქონდა, თუმცა მან ეს შემთხვევა ხელიდან გაუშვა. სომხეთმა მატჩი ანგარიშით 0:2 წააგო. 2 მარტს გამართულ პრესკონფერენციაზე, სომხეთის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტმა რუბენ ჰაიატაპეტიანმა უკმაყოფილება გამოთქვა პოგოსიანის თამაშთან დაკავშირებით, რომელიც, მისი აზრით, საკუთარ სრულ პოტენციალს არ იყენებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Profile at ffa.am
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
სარანგი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სარანგი
**სარანგი** () — ინდური ხემიანი მუსიკალური ინსტრუმენტი. აქვს 3–4 ძირითადი და 11–15 რეზონანსული სიმი. არსებობს რამდენიმე სახესხვაობა. ყველაზე მეტად გავრცელებულია სარანგი ხის კორპუსითა (უშუალოდ ვიწრო ყელში გარდამავალი) და ტყავის დეკათი. ძირითადი სიმები აწყობილია კვარტასა და კვინტაში, რეზონანსული — დიატონიკური ბგერათრიგის ტონებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდური მუსიკალური ინსტრუმენტები
კატეგორია:სიმებიან-ხემიანი საკრავები
არმენ შაღელდიანი

**არმენ შაღელდიანი** (; დ. 28 აგვისტო, 1973, ერევანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით ფორვარდი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში. მისი უკანასკნელი საფეხბურთო კლუბი იყო მიკა. შაღელდიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 1992 წელს, სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვეპის შემდეგ პირველ საერთაშორისო მატჩში. იგი მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში ეროვნული ნაკრების წევრი; გუნდშ მან 53 თამაშში მიიღო მონაწილეობა და გაიტანა 6 გოლი.http://www.rsssf.com/miscellaneous/arme-recintlp.html შაღელიანი სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად ორჯერ: 1993 და 2006 წლებში დასახელდა. 2010 და 2011 წლების სომხეთს საფეხბურთო პრემიერლიგის სეზონებში იგი მიკა ერევანის მთავარი მწვრთნელი იყო.

## საკლუბო კარიერა
16 წლის ასაკში, არმენ შაღელიანი არარატი ერევანში ირიცხებოდა - კლუბში, რომელშიც მან შემდეგი 6 წელი გაატარა. კლუბთან ერთად მან მოიგო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა ორჯერ (1993, 1995) და სომხეთის თასი სამჯერ (1993, 1994, 1995). 1993 წელს იგი დასახელდა სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

1996 წელს იგი შეუერთდა პიუნიკ ერევანს. ამ კლუბში მან ერთი სეზონი გაატარა და ამავე სეზონში გახდა 1996-1997 წლების სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის ჩემპიონი, 1996-1997 წლების სომხეთის თასის მფლობელი და 1997 წლის სომხეთის სუპერთასის ფინალისტი.

## საერთაშორისო კარიერა
არმენ შაღელიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნული საფეხბურთი ნაკრების პირველ გუნდში 1992 წელს შედგა. ეს იყო სომხეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ნაკრების პირველი საერთაშორისო მატჩი. აღნიშნულ მეგობრულ შეხვედრაში სომხეთის ნაკრები მოლდოვას ნაკრებს დაუპირისპირდა. თამაში ნოლოვან ფრედ დასრულა. ამ თამაშიდან მის კარიერის დასრულებამდე (2007 წლამდე) მას ნაკრებში მუდმივად იძახებდნენ. ამ პერიოდის განმავლობაში, მან მონაწილეობა მიიღო 53 თამაშში (სომხეთის ყველა დროის მე-8 ადგილი) და გაიტანა 6 გოლი (სომხეთის ყველა დროს მე-7 ადგილი).

## პირადი ცხოვრება
არმენ შაღელიანს ჰყავს ვაჟი, ანდრანიკი, რომელიც მამის მსგავსად ფეხბურთელია. კლუბ მიკაში არმენის მთავარი მწვრთნელობის პერიოდში ანდრანიკი გუნდის ძირითად ფორვარდად თამაშობდა. მამის მთავარ მწვრთნელის თანამდებობიდან წასვლის შემდეგ, სეზონის ბოლოს იგი წავიდა კლუბ ულისში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*armfootball.tripod.com
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
სომხეთ-სერბეთის ურთიერთობები

**სომხეთ-სერბეთის ურთიერთობები** — მოიცავს სომხეთსა და სერბეთს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა ჯერ კიდევ სომხეთსა და იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას შორის 1993 წლის 14 იანვარს. სომხეთს აქვს კონფლიქტი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკასთან დაკავშირებით, სადაც სერბეთი მხარს უჭერს მშვიდობიანი პოლიტიკური გადაწყვეტილების მიღებას. სერბეთს აქვს დავა კოსოვოსთან სუვერენულ სახელმწიფოდ აღიარებასთან დაკავშირებით, სადაც სომხეთი არ აღიარებს კოსოვოს დამოუკიდებლობას. ორივე ქვეყანა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის, ევროპის საბჭოს, ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის, პარტნიორობა მშვიდობისათვის, საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და განვითარების საერთაშორისო ბანკის წევრია.

## სავაჭრო და ეკონომიკური ურთიერთობები
სომხეთიდან სერბეთში ექსპორტზე გადის ჯართი და მექანიკური ტექნიკა, ხოლო სერბეთიდან სომხეთში ექსპორტით შედის საკვები პროდუქტები. ქვეყნებს შორის სავაჭრო ბრუნვა 2013 წელს 2012 წელთან შედარებით ოთხჯერ გაიზარდა  8,2 მილიონ აშშ დოლარამდე.  2013 წელს, სომხეთიდან ესპორტზე გავიდა ძირითადად სამთო მასალები, ასევე სპილენძი, ტანსაცმელი, გამოყენებული ავეჯი და მათი ნაწილები, ხოლო სერბეთიდან ძირითადად გავიდა მედიკამენტები, აპარატურა, სასოფლო-სამეურნეო მოსავალი, ღვეზელები და წინდები.  სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ივან მრკიცმა განაცხადა 2014 წლის მარტში, რომ სოფლის მეურნეობა, წყლის მენეჯმენტი, ქიმიური, ნავთობქიმიური და ფარმაცევტული ინდუსტრიები, ისევე როგორც ტურიზმი, ესენი იყო ის სფეროები, რომლებიც თანამშრომლობის საუკეთესო პერსპექტივებს გვთავაზობდნენ. სომხეთსა და სერბეთს შორის სავაჭრო ბრუნვა მართალია  შეადგენს მცირე მოგებას, მაგრამ ორივე ქვეყანამ პირობა დადო, რომ გააფართოებს ამ ურთიერთვაჭრობას.

პირველი სომხურ-სერბული ბიზნესფორუმი ერევანში გაიმართა 2014 წლის მარტში, რომელიც გაიხსნა სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის ივან მრკიცის ვიზიტის დროს.

## სავიზო რეჟიმი
2014 წლის ოქტომბერში, სომხეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ედუარდ ნალბანდიანმა და სერბეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა განაცხადეს, რომ სავიზო რეჟიმის გაუქმება იწყება სომხეთისა და სერბეთს შორის.  2015 წლის თებერვალში, სომხეთის მთავრობამ მხარი დაუჭირა სერბეთთან შეთანხმებას, არაპოლიტიკური პასპორტების მქონე პირთათვის ქვეყანაში შესვლისა და ვიზის მოთხოვნების გაუქმების შესახებ. სომხეთის მთავრობამ თავისი გადაწყვეტილება გაამართლა და თქვა, რომ „ევროკავშირთან სავიზო რეჟიმის გამარტივების შესახებ შეთანხმების ხელმოწერის შემდეგ, სომხეთსა და სერბეთს შორის სავიზო რეჟიმის გაუქმება შეიძლება გახდეს დამატებითი სტიმული ორ ქვეყანას შორის ურთიერთობების განვითარებისათვის“. მთავრობამ ასევე განაცხადა, რომ „შეთანხმება მიზნად ისახავს ორ ქვეყანას შორის ეკონომიკური,ტურისტული, ჰუმანიტარული და კულტურული კავშირების გაძლიერებას“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Односи са Јерменијом 
* Конзулат Јерменије први пут у Београду, Политика
* Пријатељски односи Србије и Јерменије, РТС
* Јерменска породица из Врања, Регионална Радио Телевизија Врање
* Јерменска делегација код Патријарха српског , 2015.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:სერბეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
ქეთევან დედოფლის გამზირი

**ქეთევან დედოფლის გამზირი** — ქუჩა თბილისში, ისნისა და სამგორის რაიონებში (ავლაბარი, ნავთლუღი).  ავლაბრის მოედნიდან მოსკოვის გამზირამდე. მაგისტრალური ქუჩა, რომელიც ნავთლუღს აკავშირებს ქალაქის ცენტრალურ რაიონებთან. ძველთაგანვე ცნობილი იყო კახეთის გზის სახელით. ასეა დატანილი ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ თბილისის 1735 წლის გეგმაზეც. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც კახეთის ქუჩა, 1895 წლის გეგმაზე — როგორც კახეთის დიდი ქუჩა. 1923 წელს — სტეფანე შაუმიანის, 1990 —  ქეთევან წამებულის, 2005 წელს ქეთევან დედოფლის სახელი დაერქვა. გამზირზე დგას პ. ადამიანის სახელობის სომხური სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობა (19396, არქიტექტორი მ. ტერ-მიქელოვი), ქეთევან დედოფლის გამზირისა და თელავის ქუჩის კუთხეში — ხუთვარსკვლავიანი სასტუმრო „შერატონ-მეტეხი-პალასი“ (1991, არქიტექტორები: ე. ჩაკმანი, შოთა ყავლაშვილი). ქეთევან დედოფლის გამზირისა და კახეთის გზატკეცილის შესაყართანაა შპს „ისანი“. შემონახულია XIX საუკუნის II ნახევრის საცხოვრებელი სახლები. გამზირზე დგას მეფე ფარნავაზ I-ის  ძეგლი (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორები: შოთა ყავლაშვილი, ვ. რცხილაძე). გამოდის მეტროს სადგურები „ავლაბარი“, „300 არაგველი“, „ისანი“, „სამგორი“.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:  სამგორის რაიონის ქუჩები
კატეგორია: ისნის რაიონის ქუჩები
გალაკტიონ ტაბიძის ქუჩა

**გალაკტიონ ტაბიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). თავისუფლების მოედნიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX  საუკუნის 20-იან წლებში. 1841 წლის შედგენილს თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც განის ქუჩა. სავარაუდოა, რომ ამ ქუჩაზე ცხოვრობდა სენატორი განი (ჰანი). 1923 წელს ეწოდა აკაკი წერეთლის, 1959 წელს — გალაკტიონ ტაბიძის სახელი. 1984 წლიდან გალაკტიონის ქუჩა . ამჟამად ისევ გალაკტიონ ტაბიძის ჰქვია. ძველი შენობათაგან აღსანიშნავია სახლი №22 (19883, არქიტექტორი ა. ზალცმანი), რომელიც ეკლექტიკური ხასიათისაა, ფასადებზე XIX  საუკუნის ევროპული არქიტექტურის ელემენტები ოსტატურადაა შეხამებული ქართულ ეროვნულ მოტივებთან. № 20 სახლში განთავსებულია კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრი „კავკასიური სახლი“, რომლის შემადგენელი ნაწილია სმირნოვების მუზეუმი — ალექსანდრე პუშკინის მემორიალი.

## ლიტერატურა 
ტაბიძე
ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირი

**ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირი**  — გამზირი თბილისში, საბურთალოსა და ვაკის რაიონებში (საბურთალო). პეკინის გამზირიდან პეტრე ქავთარაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX  საუკუნის 40-იან წლებში. 1941 წელს დაერქვა ივანე პავლოვის, 1990 წელს — ალექსანდრე ყაზბეგის სახელი. ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირი ვაჟა-ფშაველას გამზირთან ერთად წარმოადგენს საბურთალოს ცენტრალურ მაგისტრალს. მისი განაშენიანება დაიწყო 1956 წელს. გარდა საცხოვრებელი სახლებისა, გამზირზე განლაგებულია სასწავლო, სამეცნიერო, ადმინისტრაციული, კულტურულ-საგანმანათლებლო და სხვა საზოგადოებრივი დანიშნულების შენობები. ქუჩაზეა ფერდინანდ თავაძის სახელობის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტი, ჰემატოლოგიისა დატრანსფუზიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის სამეცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი, ვახტანგ ბოჭორიშვილის სახელობის სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრი. 2006 წელს ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირზე მდებარე წითელ ბაღს მიენიჭა ვასო გოძიაშვილის სახელი.

## ლიტერატურა 
ყაზბეგი
ყაზბეგი
ქერი (ლერიქი)

**ქერი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში.  

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
რამაზ ჩხიკვაძის ქუჩა

**რამაზ ჩხიკვაძის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ნუცუბიძის პლატო). დასაწყისი შალვა ნუცუბიძის ქუჩიდან. წარმოიქმნა XX  საუკუნის 70-იან წლებში. 1981 წელს  ნუცუბიძის პლატოზე მდებარე უსახელო ქუჩას გიორგი ძოწენიძის სახელი ეწოდა. 2015 წელს რამაზ ჩხიკვაძის ქუჩა დაერქვა.

## სქოლიო 
ჩხიკვაძე
ბაქოს შუშის დარბაზი

**ბაქოს შუშის დარბაზი**  — დახურული არენა ბაქოში, აზერბაიჯანში. მდებარეობს ბაქოს სანაპიროზე, სახელმწიფო დროშის მოედანთან. ბაქოს შუშის დარბაზის მშენებლობა 2011 წლის აგვისტოში დაიწყო და 2012 წლის აპრილში დასრულდა. ბაქოს შუშის დარბაზმა უმასპინძლა 202 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსს. 

## ისტორია
ბაქოს შუშის დარბაზი სპეციალურად 2012 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ჩასატარებლად აიგო. მართალია, კონტრაქტში მშენებლობის ზუსტი ღირებულება არ იყო მითითებული, თუმცა მთავრობამ 6 მილიონი აზერბაიჯანული მანათი გამოყო. 2011 წლის 5 სექტემბერს მთავრობამ განაცხადა, რომ შუშის დარბაზი 25 000 მაყურებელს დაიტევდა. არენა მოიცავს VIP ლოჟებსაც. 

არენის დასრულების თარიღად 2012 წლის 31 მარტი იყო ჩაფიქრებული, თუმცა ამინდის მდგომარეობის გამო პროექტის დასრულების თარიღმა 3 კვირით გადაიწია. 2012 წლის 16 აპრილს გამოაცხადეს, რომ შენობა მზად იყო. ბაქოს შუშის სასახლე 2012 წლის 7 მაისს, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა და პირველმა ლედიმ, მეჰრიბან ალიევამ გახსნეს.

## ინფრასტრუქტურა
კომპლექსს საერთო ჯამში 20 958 მ² ფართობის ტერიტორია უკავია, ხოლო არენის ფართობი 10 964 მ²-ია. არენის სიმაღლე შუაში 24 მეტრია. არენა განათებულაი 12 000 მანათობელი დიოდით. არენის ირგვლივდერეფანი ორ სიმეტრიულ ნაწილადაა გაყოფილი. ორივე მხარეს 15 გასასვლელია. ყოველ სექტორს 2 სატრანსპორტო შესასვლელი აქვს (1 ყოველ მხარეს), 10 არენაზე შესასვლელი (5 თითო მხარეს) და 16 ტრიბუნაზე ასასვლელი (8 თითო მხარეს). დერეფნის გასწვრივ 10 სასმელი პუნქტია, 18 საკვები პუნქტი, 2 პირველადი დახმარების პუნქტი, 36 ტუალეტი (6 მამაკაცთათვის, 6 ქალებისთვის, 6 სპეციალური საჭიროების მქონე პირთათვის თითო მხარეს). დარბაზში 12 000 დასაჯდომი ადგილია, თუმცა ჯამში 27 000 მაყურებელს იტევს.27,000 (with standing room) მოგვიანებით, იმავე წელს, ჯენიფერ ლოპესის, შაკირასა და რიანას კონცერტები გაიმართა. 2017 წლის 22 სექტემბერს დარბაზში ადგილობრივმა მომღერალმა, აიღუნ ქაზიმოვამ გამართა კონცერტი. 2018 წლის 28 მაისს აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დაარსებიდან 100 წლისთავისადდმი მიძღვნილი იუბილეც ბაქოს შუშის დარბაზში გაიმართა.

### სპორტი
ბაქოს შუშის დარბაზში გაიმართა 2015 წლის ევროპული თამაშების შეჯიბრებები ფრნებურთში, კრივში, კარატეში, ტაიკვანდოსა და ფარიკაობის სახეობებში. 2016 წლის 1-14 სექტემბერს ბაქოს შუშის დარბაზმა 2016 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადას უმასპინძლა.

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* Baku Crystal Hall on the website of constructor Alpine Bau

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის არენები
აკაკი წერეთლის გამზირი

**აკაკი წერეთლის გამზირი** — გამზირი თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე). გიორგი ცაბაძის ქუჩიდან შოთა შალიკაშვილის ხიდამდე. საფუძველი ჩაეყარა შუა საუკუნეებში თბილისის ჩრდილოეთ განაპირა დასახლების, დიდუბის, გაჩენის შემდეგ. XIX საუკუნის 20-იან წლებში აქ გადიოდა გზა ვიურტემბერგელ გერმანელთა დასახლება ალექსანდერდორფამდე და ერქვა „გზა გერმანელთა კოლონიაში“. XIX საუკუნის შუა ხანებში აქ დასახლდნენ მოლოკნები, რომლებიც რუსეთის იმპერიის ცენტრალური რაიონებიდან ჩამოვიდნენ. 1872 წელს, თბილისი–ფოთის რკინიგზის გაყვანის შემდეგ, აქ ქუჩაზე ძირითადად რკინიგზის მუშები დასახლდნენ, შემდეგ — ტრამვაელები. თბილისის 1867 და 1900 წლების გეგმების მიხედვით აკაკი წერეთლის გამზირის დასაწყისი ეჭირა ელისაბედის, ახლანდელი მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩას. ქუჩა თანდათან გაიზარდა ჩრდილოეთით. 30-იან წლებში ბრძოლის ქუჩა დაერქვა (რევოლუციური წარსულის გამო). დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. დიდუბის ინტენსიური განაშენიანების შედეგად წარმოიქმნა პროსპექტი, რომელსაც 1958 წელს მიენიჭა აკაკი წერეთლის სახელი.

ეს არის დიდუბის რაიონის ძირითადი მაგისტრალი (სიგრძე დაახლოებით 3,8 კმ), მიემართება მტკვრის პარალელურად და უერთდება შოთა შალიკაშვილის (ყოფილი დიდუბის) ხიდს, რომელიც ამ რაიონს აკავშირებს დიღომთან. 60-იან წლებში დაიწყო გამზირის გაფართოება-რეკონსტრუქცია. ძირითადად განაშენიანებულია რვასართულიანი საცხოვრებელი სახლებით. გამზირზეა სააქციო საზოგადოება „თბილქალაქმშენი“, შპს „სამთო ქიმია“, შპს „კოკა-კოლა ბოთლერს ჯორჯია“, ეროვნული სტადიონი [XX საუკუნის 30-იანი წლები, არქიტექტორი არჩილ ქურდიანი, არქიტ. ნ. გრინევსკის მონაწილეობით. რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა 1976 (არქიტექტორები: ა. და გ. ქურდიანები. კონსტრუქტორი შ. გაზაშვილი) და 2006 წელს (არქიტექტორები: გ. და ა. ქურდიანები)], დიდუბის ღვთისმშობლის ეკლესია, ქართველ მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონი, საგამოფენო ცენტრის — „ექსპოჯორჯიის“ პავილიონები, მძლეოსნობის სასახლე (1979, არქიტექტორები: მ. ლიპარტელიანი, მ. ჩხენკელი, რ. ჯანაშია). გამზირზე დგას აკაკი წერეთლის ძეგლი (მოქანდაკე ბ. ავალიშვილი, არქიტექტორი ოთარ ლითანიშვილი), სკულპტურული კომპოზიცია „გონების აღმაფრენა“ (მოქანდაკე ლ. მამალაძე). გამოდის მეტროს სადგურები „წერეთელი“, „დიდუბე“.

## ლიტერატურა 
წერეთელი
აზერბაიჯან-პოლონეთის ურთიერთობები

**აზერბაიჯან-პოლონეთის ურთიერთობები**  — მოიცავს აზერბაიჯანსა და პოლონეთს შორის ორმხრივ დიპლომატიურ ურთიერთობას. პოლონეთის საელჩო გაიხსნა აზერბაიჯანში 2001 წლის 23 აგვისტოს, ხოლო აზერბაიჯანის საელჩო პოლონეთში კი  2004 წლის 30 აგვისტოს. ორივე ქვეყანა არის ევროპის საბჭოსა და ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ეუთოს) სრულუფლებიანი წევრი.

## პოლიტიკური ურთიერთობები
პოლონეთმა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობა 1991 წლის 27 დეკემბერს ცნო. თუმცა ინტენსიური დიპლომატიური ურთიერთობები განვითარდა მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ, როდესაც ჰეიდარ ალიევი 1997 წლის აგვისტოში იმყოფებოდა პოლონეთში, ხოლო შემდეგ პოლონეთის პრეზიდენტი ალექსანდრე კვასნევსკი ეწვია აზერბაიჯანს 1999 წლის ოქტომბერში. პოლონეთი მხარს უჭერს აზერბაიჯანის კანდიდატურას ევროკავშირსა და ნატოში გაწევრიანებასთან დაკავშირებით. სომხეთის წინააღმდეგ მთიანი ყარაბაღის ომის დროს პოლონეთმა მხარი დაუჭირა აზერბაიჯანს, თუმცა მოგვიანებით პოლონეთმა ასევე აღიარა სომხების გენოციდი, საკითხის მიმართ ამგვარმა დამოკიდებულებამ აზერბაიჯანში პროტესტი გამოიწვია.

2007 წელს პოლონეთის მაშინდელი პრეზიდენტი ლეხ კაჩინსკი ეწვია აზერბაიჯანს, ხოლო 2008 წლის 26 თებერვალს აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი იმყოფებოდა პოლონეთში. ვიზიტის დროს ხელი მოეწერა ორივეს ქვეყნის ერთობლივ განცხადებას. განცხადებაში აღინიშნა, რომ პოლონეთი მხარს უჭერს კონფლიქტის მშვიდობიან მოგვარებას. კაჩინსკი ჰეიდარ ალიევის ორდენით დააჯილდოვეს მისი მეხუთე ვიზიტის დროს, ურთიერთობების განვითარების საქმეში სპეციალური წვლილისთვის.

## ეკონიმიკური ურთიერთობები
2008 წელს, პირველად ეკონომიკური ურთიერთობების ისტორიაში, აზერბაიჯანმა მოიპოვა ვაჭრობის ჭარბი წილი, ხოლო პროდუქტის ბრუნვავ ორ ქვეყანას შორის 166,9 მილიონ დოლარს მიაღწია. კომპანია „Sarmatiya“ დაარსდა ბაქო-ოდესა-ბროუდი-პლოკი-გდანსკი მილსადენის ტექნიკური დეტალების მოსამზადებლად. ეს პროექტი აჩვენებს აზერბაიჯანის მზარდ როლს პოლონეთის ენერგეტიკული უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში.

## კულტურული ურთიერთობები
XIX საუკუნის შუა წლებში აზერბაიჯანული გმირული ეპოსი „Koroghlu“ თარგმნა ალექსანდრე ჩოდიჩკომ, რომელიც შემდგომ გამოქვეყნდა ინგლისურ და ფრანგულ ენებზე. ვარშავა ასევე არის,  ბოლო ადგილი, რომელიც აზერბაიჯანელმა მეცნიერმა და მწერალმა აბასყული-აღა ბაქიხანოვმა გადადგომამდე მოინახულა. მან ვარშავაში დაწერა მრავალი ლექსი  და მისი ცნობილი პოემა „ცათა საიდუმლოებები“ არაბულ ენაზე.

ჯოზეფ გოსლავსკიმ და ჯოზეფ პლოშკო ცნობილები არიან იმით, რომ აზერბაიჯანში არაერთი შენობის არქიტექტორები იყვნენ. ასევე მათ მიერ არის აშენებული ისმაიიას სასახლე და დღევანდელი ბაქოს თოჯინების თეატრი.

ბაქოს სლავური უნივერსიტეტის პოლონური ენისა და კულტურის ცენტრი გაიხსნა 2006 წლის 9 ნოემბერს. პოლონელმა ინჟინერმა პაველ პოტოტსკიმ წარმოადგინა კასპიის ზღვაში ნავთობის მოპოვების პირველი პროექტი და უზრუნველყო მისი შესრულება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Embassy of Azerbaijan in Poland
* Embassy of Poland in Azerbaijan
* http://domkaukaski.org/ 
* Azərbaycan–Polşa dostluğuna abidə ucaldılıb

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:პოლონეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:პოლონეთის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
ბეგლარ ახოსპირელის ქუჩა

**ბეგლარ ახოსპირელის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ქვემო უბანი). ლადო გუდიაშვილის მოედნიდან ლადო ასათიანის ქუჩამდე. არსებობს ფეოდალური ხანიდან. ქუჩა აღნიშნულია ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე. 1867 წლის გეგმაზე მოღნინის ქუჩად იწოდება აქ მდებარე მოღნინის ღვთისმშობლის სომხური-გრიგორიანული ეკლესიის (1751) გამო. 1923 წელს ქუჩას ეწოდა ბეგლარ ახოსპირელის სახელი. ქუჩაზე, გასასვლელსა და ჩიხში შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 გასასვლელი, 3 ჩიხი.

## ბეგლარ ახოსპირელის გასასვლელი
**ბეგლარ ახოსპირელის გასასვლელი** — გასასვლელი მთაწმინდის რაიონში (ქვემო უბანი).  ბეგლარ ახოსპირელის ქუჩასა და ლადო გუდიაშვილის მოედანს შორის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
არუთიან ვარდანიანი

**არუთიან ვარდანიანი** (; დ. 5 დეკემბერი, 1970, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით მცველი. ვარდანიანი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის, შვეიცარიის და გერმანიის კლუბებში. მას კარიერის დიდი ნაწილი გაატარა შვეიცარიის საფეხბურთო სუპერლიგის კლუბებ: ლოზანში, ვერვეტში და არაიში. იგი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში ძირითად მცველად მოისაზრებოდა; ნაკრების მაისურით ჩატარებული აქვს 62 თამაში. მისი ნაკრებში დებიუტის, 1994 წლის 15 მაისის შემდეგ მან 1 გოლი გაიტანა.

არუთიან ვარდანიანი სომხეთის ნაკრების კაპიტნებს შორის გამოირჩეოდა საკუთარი მრავალმხრივი შესაძლებლობებით. იგი გამორჩეული იყო საკუთარი უნივერსალობით: შეეძლო ნებისმიერი პოზიციის დაცვა და ჰქონდა გადაცემის შესანიშნავი ტექნიკა.

## საკლუბო კარიერა
არუთიან ვარდანიანი დაიბადა ლენინაკანში (ახლანდელი გიუმრი), თუმცა საფეხბურთო კარიერა ლორი ვანაძორში დაიწყო. 1989 წელს დაბრუნდა ლენინაკაში და თამაში დაიწყო შირაკ გიუმრიში. იგი კლუბში ისტორიაში ყველაზე მეტი ჩატარებული სეზონითა და თამაშით გამოირჩა. შირაკთან ერთად მან  3-ჯერ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგა (1992, 1994, 1995) და სომხეთის სუპერთასი (1996) მოიგო. 1997 წელს იგი დასახელდა სომხეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად. ამ წელს მან სომხეთის კლუბში უკანასკნელი სეზონი ჩაატარა. ამ წელს, მან კონტრაქტი გააფორმა კლუბ ლოზანისთან; მან კლუბში ერთი სეზონი გაატარა. შემდგომ, ვარდანიანი საცხოვრებლად კიოლნიში გადავიდა და კლუბ ფორტუნას შეუერთდა. მან ფორტუნა კიოლნში ორი სეზონი გაატარა, ხოლო შემდეგ დაბრუნდა შვეიცარიაში და კლუბ იანგ-ბოიზს შეუერთდა.

2003 წელს არუთიან ვარდანიანი კლუბ სერვეტს შეუერთდა. სერვეტის შემადგენლობაში მან მოიგო შვეიცარიის სუპერლიგა. 

## საერთაშორისო კარიერა
არუთიან ვარდანიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1994 წლის 15 მაისს, აშშ-ის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ გასვლით შეხვედრაში (აღნიშნული მატჩი სომხეთის ისტორიაში მეორე ოფიციალური თამაშია). ვარდანიანმა ნაკრებში ერთადერთი გოლი აქვს გატანილი; ეს გოლი გაუტანა 1997 წლის 6 სექტემბერს ალბანეთის ნაკრებს.

## პირადი ცხოვრება
2010 წელს ვარდანიანი საკუთარ ოჯახთან ერთად საცხოვრებლად მონ-დე-მარსანში, საფრანგეთში გადავიდა. ის არის ფრანგული ქალაქის ერთ – ერთ ცენტრალურ მოედანზე პატარა კაფის მფლობელი და ოპერატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*klisf.info
*armfootball.tripod.com
*
*legioner.kulichki.com
*footballgraph.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სართავი ბანანი

**სართავი (საფეიქრო) ბანანი** (), ან **აბაკა** ( < ) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ბანანისებრთა ოჯახის ბანანის გვარისა.

მისი სამშობლოა ფილიპინები. ევროპულ ყოფაში მცენარე 1768 წელს შევიდა, როდესაც ესპანელებმა დაიწყეს მისი მოყვანა ბოჭკოს ექსპორტის მიზნით. თავდაპირველად იგი მხოლოდ ფილიპინებზე მოჰყავდათ, მოგვიანებით გავრცელდა ინდონეზიაში, აგრეთვე ცენტრალური ამერიკის ქვეყნებში (კოსტა-რიკა, ჰონდურასი). მისი ფოთლის ბუდისაგან მიიღება უბრალო ბოჭკო, რომელსაც, მცენარის მსგავსად, „აბაკას“ უწოდებენ. იყენებენ გვარლების, საზღვაო ბაგირების (მდგრადია მარილიანი წყლის მიმართ), თევზსაჭერი ბადეების დასამზადებლად. მცენარის ბოჭკოვანი ნაწილი შემოდის 18–24 თვეში, შემდეგ მას ქერქს აცლიან და მზეზე აშრობენ; წარმოებაში მისი გამოყენება დამატებითი დამუშავებისა და დართვის გარეშეა შესაძლებელი.

## სინონიმები 
*  nom. inval.
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბანანი
კატეგორია:სართავი კულტურები
აბაკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აბაკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* აბაკა, იგივე სართავი ბანანი — მცენარე ბანანისებრთა ოჯახისა;
* აბაკა, იგივე მანილის ქერელი — ამ მცენარის ფოთლების ბუდისგან მიღებული ბოჭკო.
ვუკოლ ბერიძის ქუჩა

**ვუკოლ ბერიძის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). პეტრე ჩაიკოვსკის ქუჩიდან შიო ჩიტაძის ქუჩამდე.  წარმოიქმნა XIX საუკუნეში, აღნიშნულია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე. ადრე მას ახალბებუთოვის ქუჩა ერქვა (ამ ქუჩაზე იდგა ვასილ ბებუთოვის სახლი). 1923 წლიდან — მიხეილ ცხაკაიას, 1990 წელს ვუკოლ ბერიძის სახელი ეწოდა. შემორჩენილია XX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები.

## ლიტერატურა 
ბერიძე
მებულულე

**მებულულე** () — ძუძუმწოვართა გვარი კურდღლისნაირთა რიგისა. მებულულესებრთა ოჯახის ერთადერთი თანამედროვე გვარი. ცნობილია 30-მდე სახეობა.

მათი სხეულის სიგრძეა 12–28 სმ, მასა 170–240 გ. გარეგნულად მემინდვრიებს წააგვანან; კიდურები მოკლეა, უკანები ოდნავ გრძელი, ტერფები მოკლე. პატარა კუდი შეუმჩნეველია. ყურები მცირე ზომის, მომრგვალებული. წინა კიდურებზე 5 თითია, უკანაზე — 4. ფეხისგულები დაფარულია თმით. ბეწვი ხშირი, საკმაოდ გრძელი და რბილია. ზურგი მოწითალო ან მურაა, მუცელი უფრო ღია. ზამთარში შეფერილობა ჩვეულებრივ ღიავდება, დაჰკრავს რუხი ელფერი. ახასიათებთ გრძელი ვიბრისები, რომლებიც ზოგიერთ სახეობას სხეულის მესამედზე უფრო გრძელი აქვს.

გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ამერიკის მთებში (ალასკის ცენტრალური ნაწილიდან კალიფორნიის ცენტრალურ რაიონებსა და ნიუ-მექსიკოს შტატამდე), სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპაში, ჩრდილოეთ ურალში, აზიაში ჩრდილოეთით არქტიკულ სანაპიროებამდე, აღმოსავლეთით ანადირის ყურემდე, კუნძულ ჰოკაიდოზე, კორეის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილამდე, სამხრეთით — ჩრდილოეთ ირანის, ავღანეთის, პაკისტანის, ინდოეთის, მიანმარის მთებამდე, ცენტრალური ჩინეთის მთებამდე, ტიბეტში. უპირატესად ბინადრობენ ღია ლანდშაფტებში, თითქმის ზღვის დონიდან 4000 მეტრამდე ჩრდილოეთ ამერიკაში და 6000 მეტრამდე აზიაში.

აქტიურები არიან დღის ნათელ დროს. ცხოვრობენ ოჯახურ ჯგუფებად, ზოგიერთი სახეობა — მარტოდ. ახასიათებთ ბგერებით კომუნიკაცია — წრიპინი (წრუწუნის) მსგავსი გადაძახილები. მაღალმთიანი სახეობები თავშესაფარს პოვებენ ნაპრალებში, ვაკეებსა და მთისწინეთში. თხრიან რთულ სოროებს, სიღრმეში 50 სმ-მდე, რომლებსაც მრავალი გასასვლელი აქვთ. ძილს არ ეძლევიან. ზამთრისათვის მცენარეთა მწვანე ნაწილების სახით იმარაგებენ საკვებს. მთის სახეობათა წარმომადგენლები ბალახს ქვებს შორის არსებულ ნაპრალებში აშრობენ, სტეპის სახეობები კი ერთგვარ ბულულებად აწყობენ (აქედან სახელწოდება), რომელშიც შეიძლება 60 სახეობის მცენარე შედიოდეს.

არეალის ჩრდილოეთ ნაწილში წელიწადში შთამომავლობას ერთხელ იძლევიან, სამხრეთში — 2–3-ჯერ. მაკეობა 25–30 დღე გრძელდება, შობენ 2–6 ხშირი ბეწვით დაფარულ ნაშიერს. ბუნებრივ საზოგადოებაში ზოგჯერ საკვანძო სახეობების ფუნქციას ასრულებენ. მაღალი რიცხოვნობის შემთხვევაში შესაძლოა ზიანი მიაყენონ საძოვრებს; მონღოლური მებულულე (O. pallasi) ადამიანის ბუნებრივ-კეროვანი დაავადებების გამავრცელებელია. IUCN-ის წითელი ნუსხის მიხედვით სახეობათა უმრავლესობას საფრთხე არ ემუქრება, 1 სახეობა (O. argentata) კრიტიკულ მდგომარეობაშია, 2 — საფრთხის ქვეშ.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
კატეგორია:მებულულესებრნი
ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩა

**ქრისტეფორე არეშიძის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე), მდებარეობს ატენის ქუჩიდან ვერის ხეობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ბაზალეთის შესახვევი, შემდეგ კი დაერქვა ატენის შესახვევი. 1992 წელს  ქართველი ქიმიკოსის ქრისტეფორე არეშიძის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
არეშიძე
ტიგრან ესაიანი

**ტიგრან ესაიანი** (; დ. 2 ივნისი, 1972, ერევანი, სომხეთის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — კარიერადასრულებული სომეხი ფეხბურთელი. პოზიციით სტრაიკერი. იგი თამაშობდა სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებსა და სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგის რამდენიმე კლუბში.

## საკლუბო კარიერა
ტიგრან ესაიანმა ფეხბურთის თამაში 1990 წელს, ზორავანას რიგებში დაიწყო. კლუბი საბჭოთა პირველი ლიგის მეორე ლიგაში ასპარეზობდა. 1992 წელს კლუბი ზორავანა პირდაპირ სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში გადავიდა, თუმცა სეზონი ცხრილის ბოლო ადგილით დაასრულა და ამის გამო იგი სომხეთის პირველ ლიგაში ჩამოქვეითდა. სეზონის დასრულების შემდეგ ესაიანმა ხსენებული კლუბი დატოვა და შეუერთდა კლუბ „ვაგარშაპატს“. სეზონის დასრულებისას მან ეს კლუბიც დატოვა. შემდეგი მისი კლუბი იყო სომხეთის საფეხბურთო პრემიერლიგაში მოასპარეზე კლუბი დინამო ერევანი. ესაიანმა კლუბში 30 გოლი ფაიტანა და ამ შედეგით იგი კლუბის ერთ-ერთი ძირითადი ბომბარდირად გახდა. მის მიერ დაფიქსირებული შედეგი 1994 წლის სომხეთის პრემიერლიგის სეზონში საუკეთესო იყო. 1995 წელს ესაიანი შეუერთდა კლუბ ერევანს. მისი ერევანში თამაშის პერიოდში, კლუბმა მოიგო 1997 წლის სომხეთის პრემიერლიგა და გახდა 1998 წლის სომხეთის თასის ფინალისტი. მოგვიანებით იგი შეუერთდა კლუბ ტორპედო ზაპოროჟეს; აქ მან 1999-2000 წლების სეზონი გაატარა. სეზონის დასრულების შემდეგ იგი შეუერთდა კლუბ არარატი ერევანს; მის პირველ სეზონში კლუბი 2000 წლის სომხეთის პრემიერლიგის ფინალისტი გახდა. 17 გატანილი გოლით, ესაიანი კლუბის მეორე ბომბარდირი გახდა. 2000-2002 წლებში ესაიანი თამაშობდა ლიბანურ-სომხურ კლუბ ბეირუთში. შემდგომ იგი სომხეთში დაბრუნდა და ამჯერად ბანანცს შეუერთდა. კლუბთან ერთად იგი სომხეთის პრემიერლიგის ფინალისტი ორჯერ, 2002 და 2004 წლებში, ხოლო სომხეთის სუპერთასის ფინალისტი 2003 და 2004 წლებში გახდა. 2004 წელს ესაიანი კვლავ არარატი ერევანში დაბრუნდა. 2005 წელს იგი მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კლუბ ლერნაინ არცახში თამაშობდა. 2005 წელს ესაიანი მესამედ შეუერთდა კლუბ არარატი ერევანს და საბოლოოდ, 2006 წელს, კარიერაც აქვე დაასრულა.

## საერთაშორისო კარიერა
ტიგრან ესაიანის დებიუტი სომხეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში შედგა 1996 წლის 20 თებერვალს, პერუს წინააღმდეგ გამათრულ ამხანაგურ შეხვედრაში. ამ დღიდან მოყოლებული მან 21 ნაკრების თამაშში მიიღო მონაწილეობა და მთლიანობაში 4 გოლი გაიტანა. 1999 წელს მან დატოვა ეროვნული ნაკრები. იგი სომხეთის ნაკრების ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირთა სიაში მე-10 ადგილს იკავებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Klisf.info
*Armfootball.tripod.com
*
*

კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:სომეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ვიქტორ გაბესკირიას მოედანი

**ვიქტორ გაბესკირიას მოედანი**  — მოედანი თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში  (ჩუღურეთი);  სპარტაკის, ვიქტორ გაბესკირიას, ტირიფონის ქუჩებსა,  გრემის შესახვევსა და სპარტაკის გასასვლელს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების და მოედნების სიაში შეტანილია როგორც თრდატოვის მოედანი. 1923 წელს — სტეფანე ბალმაშევის, 1992  ვიქტორ გაბესკირიას სახელი დაერქვა. აქვს 1 ჩიხი.

## ლიტერატურა 
გაბესკირია
გაბესკირია
სომხური თოლია

**სომხური თოლია** - ანუ სევანის ტბის ვერცხლისფერი თოლია.  ცხოვრობს კავკასიაში, ახლო და შუა აღმოსავლეთის რეგიონში. ადრე ის კლასიფიცირდებოდა, როგორც ვერცხლისგულის ქვესახეობა, მაგრამ ამჟამად ის დამოუკიდებელი ფორმით არის წარმოდგენილი, მეჭვავიასნაირნთა ოჯახში. აღნიშნული ინდივიდის ოჯახი მოიცავს, 22 გვარს და 100 სახეობას.

## აღწერა
სომეხი თოლია ხასიათდება ყვითელი ფერის ფეხით, ოდნავ პატარა, მუქი ნაცრისფერი ზურგითა და მუქი თვალებით. ფრთებზე შავი ფერის ზოლით და უფრო ხშირად პატარა თეთრი ლაქებით. ზამთარში ფრინველები, როგორც წესი ყავისფერნი არიან. მათ აქვთ მოთეთრო ბუმბული, ფერმკრთალი ფუმფულა და ვიწრო, მკაფიო შავ ზოლიანი კუდი.

ძირითადად სომხურ თოლიას ბუდე მთიანი ტბის მახლობლად აქვს . ცხოვრობს სომხეთში, საქართველოში, თურქეთსა და დასავლეთ ირანში. სომხეთში ყველაზე დიდი პოპულაცია არის სევანის ტბის აუზში, არბის ტბაზე, მდინარეების არაქსისა და ახურიანის ხეობებში. ფრინველთა უმეტესობა ზამთარში მიგრირებს თურქეთის, ლიბანისა და ისრაელის სანაპიროებზე. ამ ინდივიდების უფრო მცირე რაოდენობა - კვიპროსსა და ეგვიპტეში გვხვდება.

თოლიებს აქვთ მცენარეული ბუდეები ნაპირზე, კუნძულებზე ან ტბაზე აგებული. დებს დაახლოებით სამ კვერცხს, ძირითადად, აპრილის ბოლოს. ბუდეების კოლონიები ძალიან მკვრივია, ბუდეები ერთმანეთთან ახლოსაა და მათ შორის ტერიტორიული კონფლიქტები არ არის გამორიცხული.

სევანის ტბის თოლიის სიგრძე მერყეობს 52-დან 62 სანტიმეტრამდე ფრთების გასწვრივ, იწონის 600-დან 960 გრამამდე. მათი დამახასიათებელი ნიშნებია მასიური სხეული, საშუალო სიგრძის გრძელი მრუდი ფრთები. კუდი მოკლე აქვთ. ფეხები გაშლილია, კარგად განვითარებული საცურაო გარსით. ძირითადად თოლიები ითვლებიან საშუალო ზომის ფრინველებად. 

ძირითადად თოლიები ნადირობენ თევზებზე, კიბოსნაირებზე, მფრინავ და წყლის მწერებზე. ასევე იციან, სხვა ფრინველების ბუდეებიდან, კვერცხების ჭამა. სევანის ტბის თიოლიაც სხვა თოლიების მსგავსად ხშრად სტუმრობს:  საკვების ნარჩენებს, ნაგავსაყრელებს და სათევზაო გემებთან ახლოს ხშირად დაფრინავს. შეიძლება ის შევნიშნოთ მოშორებით წყლის წყლებიდან ათობით კილომეტრის მანძილზე. ცხოველური საკვების გარდა, იკვებება ტყის კენკრით. ასე, რომ დიდი თოლიები ანგრევენ სხვა ფრინველებთა ბუდეებს, ჭამენ ნარჩენებს, ტყის კენკრასა და მძორს.

## ლიტერატურა
* Alan Harris, Hadoram Shirihai & David Christie. 1996 The Macmillan Birder’s Guide to European and Middle Eastern Birds. Macmillan, London.
* Snow D. W. & Perrins C. M. 1998. The Birds of the Western Palearctic, Concise Edition. Oxford University Press, Oxford Vol. 1.

## რესურსები ინტერნეტში
* Armenian Gull photos by Rudy Offerein.
* Armenian Gull photos by Martin Reid.
* Avibase entry for Armenian Gull .
* Birdguides — Armenian Gull.
* Photo of an Armenian Gull with spanned wings at Lake Sevan.
* Photo of a group of Armenian Gulls at Lake Sevan.

კატეგორია: კავკასია
ბეგლარ ახოსპირელი

**ბეგლარ ახოსპირელი** (ნამდვილი გვარი **აღაიანი**; დ. 2 ოქტომბერი, 1880, თელავი, — გ. 26 აპრილი, 1921, თბილისი) — ქართველი პოეტი. „ქართველ გამომცემელთა ამხანაგობის“ სტამბის ასოთამწყობი, ქართული რევოლუციამდელი თეატრის მუშა, სუფლიორი.

გამოცემული აქვს პატარ-პატარა წიგნები – „ლექსები“ (1898), „ჩემი ნანინა“, „ჩემი სიმღერა“ (ორივე 1912). „ცხოვრების სიმღერები“ (1915), „არტრუმის აღება“ (1916), მასვე ეკუთვნის პოემები „სოლომონ გმირი“ (1899), „შვილის მკვლელი“ (1900), „შანტაჟისტები და გეურქაღა“ (1907), ვოდევილი „ოცდაათი თუმანი“ (1904), დრამატული პოემები – „მშვენება და სიყვარული“ (1911). თარგმნა მაქსიმ გორკის „ფსკერზე“ სათაურით „ნაძირალნი“ (1907), ფრიდრიხ შილერის „ნამდვილი მეგობრები“. ბეგლარ ახოსპირელის ლექსი „კ.ლს“ (ესე იგი ლადო კეცხოველს, რომელთანაც ახლო ურთიერთობა უნდა ჰქონოდა), იმ დროს საცენზურო კომიტეტში უმცროს ცენზორად მომუშავე პართენ გოთუას ხელშეწყობით გამოქვეყნდა გაზეთ „ივერიაში“ (10 ოქტომბერი, 1904). ნაწარმოები ცარიზმის ცენზურამ არ მოიწონა. მკაცრი მეთვალყურეობის ქვეშ მოექცნენ ლექსის ავტორი და რეცენზენტი. ბეგლარ ახოსპირელს აეკრძალა ბეჭდვა, აკრძალეს აგრეთვე მისი ლექსები: „ბუნება ხარობს“, „ტყეში“, „სიმღერა–ცას ჩამოსწყდა ჩემი ბედის ვარსკვლავი“, „სიმღერა — ჰყვავის ჩემი ზაფხული“.

ნაწარმოებებს აქვეყნებდა „გვრიტის“ ფსევდონიმით. დაკრძალულია ვერეს ძველ სასაფლაოზე. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა და გასასვლელი.

## ბიბლიოგრაფია 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა 
* *ბურთიკაშვილი ალ.*, სცენის ოსტატები, გვ. 49–53, თბ.: ხელოვნება, 1951.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბესიკის მოედანი

**ბესიკის მოედანი** — მოედანი თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა).  ბესიკის, ვახტანგ მოსიძის, კირილე უკლებასა და ვახტანგ კოტეტიშვილის ქუჩებს შორის.  წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. აღნიშნულია მიწისმზომელ ტოვარნიცკის მიერ შედგენილ ქალაქის 1933–1935 წლების გეგმაზე. 1923 წლამდე — დავითის, ერთ-ერთი ასურელი მამის სახელი ერქვა (ამ მოედნიდან მიდიოდა გზა მამადავითის ეკლესიისაკენ), შემდეგ ბესიკის სახელი ეწოდა. მოედნის ნაწილი ჯერ კიდევ 1900 წელს გადაკეთდა სკვერად. ძველად, მამადავითობის დროს, მოედანზე იმართებოდა სახალხო სეირნობა და ჭიდაობა. მოედნის ცენტრში დგას სულხან-საბა ორბელიანის ძეგლი (მოქანდაკე ტ. სიხარულიძე. არქიტექტორი ნ. ლასარეიშვილი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის მოედნები
კატეგორია:თბილისის მოედნები
ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა

**ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

*ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონი.
*ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩა  — ქუჩა თბილისში,  სამგორის რაიონი.
ბესიკის ქუჩა

**ბესიკის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა). რუსთაველის გამზირიდან მთაწმინდის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში.  დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. 1843 წლის შედგენილ  თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც დავითის ქუჩა, 1923 წელს დაერქვა ბესიკის ქუჩა. შემონახულია XIX საუკუნის 80–90-იანი წლების საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 გასასვლელი.

## ოქროყანა
**ბესიკის ქუჩა** —   ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში   (ოქროყანა). ალექსანდრე ყაზბეგის ქუჩიდან თბილისის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ბეიუკაგა ჰაჯიევი

**ბეიუკაგა ჰაჯიევი** (; დ. 20 აპრილი, 1958, ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა, აზერბაიჯანის სსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 16 მარტი, 2018, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი და ფეხბრუთის მწვრთნელი.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაიბადა 1958 წის 20 აპრილს, ნახიჩევანის რესპუბლიკაში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. იგი ფეხბურთის თამაში საბჭოთა მეორე ლიგის კლუბ არაზში დაიწყო.

## სამწვრთნელო კარიერა
1999 წელს ბეიუკაგა ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ არაზის მთავარ მწვრთნელად, თუმცა ერთო წლის შემდეგ კლუბი ფინანსური პრობლემების გამო დაიშალა. შემდეგ იგი გაემგზავრა ირანში და რამდენიმე წელი მუშაობდა კლუბ მაშინ საზიში. თავდაპირველად იგი მწვრთნელის დამხმარეს ფუნქციას ასრულებდა, ხოლო შემდგომ მთავარი მწვრთნელი პოზიცია დაიკავა. იგი ერთი წელი აგრეთვე წვრთნიდა თავრიზის კიდევ ერთ კლუბ ტრაქტორს.

2005 წელს ჰაჯიანი მუშაობდა აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელის, ვაგიფ სადიგოვის დამხმარედ.

2006 წელს, იგი დაბრუნდა აზერბაიჯანში და მუშაობდა პრეზიდენტის კონსულტანტად კლუბ ბაქოში, თუმცა 2005-06 წლების სეზონის ბოლოს ბაქოს მთავარი მწვრთნელის ასგარ აბდულაევის გათავისუფლების გამო, იგი გუნდის მეურვედ დაინიშნა. მან უკანასკნელი 8 თამაში მიყოლებით მოიგო და ასეთი მაჩვენებელი გუნდს ჩემპიონობის მოპოვების საშუალებას აძლევდა. შემდეგ სეზონში მან ბაქოსთან ერთწლიანი კონტრაქტი გააფორმა. თუმცა კლუბმა ეს სეზონი მესამე ადგილით დაასრულა; აგრეთვე გამოვარდა ორი ევროპული ტურნირიდან პირველ რაუნდში. ამის გამო ჰაჯიევის ერა კლუბ ბაქოში დასრულდა.

საქმიანობისგან ორ-წლიანი პაუზის შემდეგ, ჰაჯიევი დაინიშნა კლუბ სტანდარდის ახალ მწვრთნელად (ვალდას ივაუშკას შემცვლელად). ეს სეზონი ჰაჯიევის მენეჯერულ კარიერაში ყველაზე ცუდი გამოდგა, რადგან კლუბი აზერბაიჯანის პირველ დივიზიონში დაქვეითდა.

### ნეფთჩი ბაქო
2011 წელს, ნეფთჩი ბაქოს პრეზიდენტმა სადიგ სადიგოვმა იგი იმ კლუბში მიიწვია, რომელიც 2011-2012 წლების სეზონის ჩემპიონობას იცავდა. წარმატებული სეზონი ჰაჯიევმაც გაიმეორა და ნეფთჩი ბაქოს სეზონი ზედიზედ მეორედ მოაგებინა.

2012 წელს იგი გახდა პირველი აზერბაიჯანელი მწვრთნელი, რომელმაც მიაღწია ევროპის თასის ჯგუფურ ეტაპს: 2012-13 წლების უეფას ევროპა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე ნეფთჩი ბაქო აპოელის დამარცხებით მოხდვა (ნეფთჩი ბაქო გახდა პირველი აზერბაიჯანული კლუბი, რომელმაც ევროპული ტურნირის ამ ეტაპს მიაღწია).

## გარდაცვალება
2018 წლის თებერვალში ჰაჯიევმა გულის შეტევა მიიღო; გულის შეტევიდან ერთი თვის შემდეგ იგი გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი

**სსიპ ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი** — თეატრი ბათუმში, რომელშიც გაერთინებულია 5 შემოქმედებითი ჯგუფი: საოპერო დასი, სიმფინიური ორკესტრი, კაპელა, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი და კვარტეტი „ნოტა“.

შენობა წარმოადგენს მოდერნისტული-კლასიკური არქიტექტურის სინთეზს. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე. წლის განმავლობაში იმართება როგორც საოპერო, ისე დრამატული სპექტაკლები, კონცერტები, საერთაშორისო ფესტივალები, სახელმწიფო ღონისძიებები, გამოფენები, პრეზენტაციები, კონფერენციები, პრესკონფერენციები და სხვა. მუსიკალური ცენტრის დირექტორია გიორგი მიქელაძე.

### ისტორია 
მარცხნივ|მინი|მუსიკალური ცენტრის ჰოლი
1993 წლის 16 მარტის აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის  უზენაესი საბჭოს პრეზიდიუმისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს №69 ერთობლივი დადგენილებით დაარსდა ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი, რომელიც  განთავსდა ბათუმის ილია ჭავჭავაძის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის შენობაში. პირველი საოპერო სპექტაკლი გაიმართა 1993 წლის 3 ოქტომბერს — ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, რეჟისორი გაიოზ ჟორდანია. თეატრის პირველი სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო, გამოჩენილი ქართველი ტენორი, თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის სოლისტი ალექსანდრე ხომერიკი. შემდგომ წლებში თეატრს ხელმძღვანელობდა ნოდარ სურმანიძე.

მინი|270პქ|მუსიკალური ცენტრის დარბაზი
ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრი 2004 წლამდე წარმატებით ახორციელებდა საოპერო და საბალეტო სპექტაკლებს. 

2004 წლის 30 სექტემბრის, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის განათლების, კულტურისა და სპორტის  სამინისტროს გადაწყვეტილებით ბათუმის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის, აჭარის სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის, აჭარის სახელმწიფო კაპელისა და ბათუმის ბავშვთა ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის რეორგანიზაციის შედეგად შეიქმნა ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრი, რომლის დირექტორი იყო თენგიზ ჯაფარიძე, დირიჟორი — დავით მუქერია. 

2011 წელს, ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალურ ცენტრს გადაეცა რეკონსტრუირებული შენობა — „ხელოვნების ცენტრი“ (არქიტექტორი — ვახტანგ ხმალაძე).

ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალურ ცენტრში გაერთიანებული შემოქმედებითი ჯგუფები (სიმფონიური ორკესტრი, საოპერო დასი, კაპელა, ახალგაზრდული მუსიკალური თეატრი, კვარტეტი „ნოტა“), რომლებიც მონაწილეობას ღებულობენ საერთაშორისო მუსიკალურ პროექტებსა და ფესტივალებში. ასევე, მუსიკალური ცენტრის საოპერო დასის სოლისტები წარმატებით მოღვაწეობენ ევროპის სხვადასხვა თეატრებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* ხელოვნების და მუსიკის ცენტრი — Airgeo.org
* ბათუმის სახელმწიფო მუსიკალური ცენტრის ისტორია  — Adjara.Gov.Ge

## სქოლიო
კატეგორია:ბათუმის თეატრები
კატეგორია:ოპერის თეატრები
კატეგორია:ბათუმის არქიტექტურა
ვახტანგ გორგასლის ქუჩა

**ვახტანგ გორგასლის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ორთაჭალა). ვახტანგ გორგასლის მოედნიდან რუსთავის გზატკეცილამდე. ფაქტობრივად მარჯვენა სანაპიროს გაგრძელებაა, რომელიც უერთდება რუსთავის გზატკეცილს (მიემართება სომხეთისა და აზერბაიჯანისკენ). XIX საუკუნის დასაწყისში აქ გაჩნდა ქალაქის ცენტრიდან გადმოტანილი ხელოსანთა (მკალავთა, მჭედელთა, ხარაზთა) რიგები. 1850 წლისთვის მან უკვე ქუჩის სახე მიიღო და მიხეილ ვორონცოვის სახელი ეწოდა. ამასთან დაკავშირებით მისი ერთ-ერთი შენობის კედელში ჩასვეს საგანგებო დაფა წარწერით: „ვორონცოვის ქუჩა გაიხსნა 1850 წელს მისი უმაღლესობის თავად მიხეილ სიმონის ძე ვორონცოვის მეფისნაცვლად ყოფნის დროს“. 

ქუჩის მოწყობა მთლიანად დამთავრდა 1851 წელს. მისი სიგანე მაშინ 8-9 მ აღწევდა. ქუჩის ორივე მხარე განაშენიანებული იყო ქარვასლებით, ჩაიხანებით და სხვა. გამოირჩეოდა მსხვილი მესაკუთრის ხალათოვის 3-სართულიანი, მოზაიკური აგურით ნაშენი  ქარვასლა (365 ოთახი და რამდენიმე გუმბათოვანი დარბაზი. ქარვასლის სარდაფი გამოიყენებოდა აქლემთა ქარავნის სადგომად. 1929 წელს წყალდიდობის დროს ქარვასლის ფუნდამენტი გამოირეცხა, შენობა ნაწილობრივ დაინგრა და  უბედური შემთხვევის თავიდან აცილების მიზნით საერთოდ აიღეს).   ამ გზით შემოდიოდნენ ქარავნები ერევნის მხრიდან, ალბათ ამით აიხსნება, რომ თბილისის 1876 წლის გეგმაზე ახლანდელი ვახტანგ გორგასლის ქუჩის ადგილზე დატანილია 2 ქუჩა: ვორონცოვისა და ერევნის. 1922 წელს კომუნალური ქუჩა დაარქვეს, 30-იან წლებში — ალექსანდრე მიასნიკოვის (დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე), 1958 წელს ვახტანგ I გორგასლის სახელი უწოდეს.

საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ქუჩა გააფართოვეს და კეთილმოაწყვეს. ქუჩაზე არის: თბილისის ბალნეოლოლოგიური კურორტი (1937, არქიტექტორები: ი. ჟიტკოვსკი, მ. კალაშნიკოვი, ბ. კარბინი) — საქართველოს კურორტოლოგიის, ფიზიოთერაპიის, რეაბილატიისა და სამკურნალო ტურიზმის სამედცნიერო-პრაქტიკული ცენტრი; ოფთალმოლოგიის და ნევროლოგიის ეროვნული ცენტრი;  ოფთალმოლოგიის და ნევროლოგიის ეროვნული ცენტრი; ადმინისტრაციული შენობების ორთაჭალის კომპლექსი; რესტორანი და სასტუმრო „ნიკალა“, რესტორანი „მარაბდა“; 300 არაგველის მემორიალი (არქიტექტორი ა. ბაქრაძე); არქიტექტურულ-სკულპტურული კომპოზიცია „მაჩაბლის კედელი“ (მოქანდაკე თ. ჭყონია. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); პეტრე ბაგრატიონის მონუმენტი (მოქანდაკე მ. მერაბიშვილი. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); ნიკო  ფიროსმანაშვილის (ფიროსმანი) ძეგლი (მოქანდაკე ელგუჯა ამაშუკელი. არქიტექტორი ნ. მგალობლიშვილი); სკულპტურული კომპოზიცია „სულის ამაღლება“ (მოქანდაკე გ. ჯაფარიძე. არქიტექტორები: ა. მინდიაშვილი, დ. ახვლედიანი). შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები.

აქვს 3 შესახვევი (II შესახვევი — ყოფილი საფეიქრო შესახვევი, III შესახვევი — ყოფილი ფაბრიკის ჩიხი), I ჩიხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:  კრწანისის რაიონის ქუჩები
გესქონი

**გესქონი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 169 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ხუში

**ხუში** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები