open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შავი ზღვის გუბერნია

**შავი ზღვის გუბერნია** (;  — 11 მაისი, 1920) — რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1896-1918 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ნოვოროსიისკი.

შავი ზღვის გუბერნია იყოფოდა სამ ოკრუგად: ნოვოროსიისკის ოკრუგი, ტუაფსეს ოკრუგი და სოჭის ოკრუგი. 

## ისტორია
1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია.

### დროებითი მთავრობის პერიოდი (23 თებერვალი, 1917-13 მარტი, 1918)
1917 წელს თებერვლის რევოლუციის შედეგად ნიკოლოზ II გადადგა, ხოლო ხელისუფლება დროებითმა მთავრობამ გადაიბარა. ადგილებზე პასუხისმგებელ პირებად დაინიშნენ რუსეთის იმპერიის IV მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს შესაბამისი რეგიონის დეპუტატები. შავი ზღვის გუბერნიიდან IV მოწვევის დეპუტატი იყო ნ. ნიკოლაევი, რომელსაც გუბერნიის კომისრობა 1917 წლის 26 მარტს ოფიციალურად გადაეცა.

შავი ზღვის გუბერნიის გასაბჭოება არ იყო ერთგვარი. ზოგიერთ ადგილას აქ ორმაგი ხელისუფლების „კლასიკური“ მოდელი დაფიქსირდა, ზოგიერთ ქალაქში კი, მაგალითად, გელენჯიკში, საბჭოთა ხელისუფლება ერთპიროვნულად დომინირებდა. 18 მაისს ნოვოროსიისკში ერთდროულად ორი ყრილობა გაიხსნა: სახალხო კომიტეტთა წარმომადგენლების ყრილობა და მუშათა, ჯარისკაცთა და გლეხთა დეპუტატთა ყრილობა. მუშაობის მსვლელობისას ყრილობები გაერთიანდნენ და აირჩიეს შავი ზღვის გუბერნიის აღმასრულებელი კომიტეტი. ბოლშევიკების გავლენით, ყრილობის დელეგატებმა მოითხოვეს ძალაუფლების აღმასრულებელი კომიტეტისა და მისი კომისარიატისთვის გადაცემა, ამავდროულად უნდობლობა გამოუცხადეს დროებითი მთავრობის კომისარს, კადეტ ნ. ნიკოლაევს. 11 ივლისს ნიკოლაევი გადადგა, ხოლო  დროებითი მთავრობის ახალმა კომისარმა, ნ. დოლგოპოლოვმა შეთანხმებას მიაღწია სოციალისტ-რევოლუციონერ-მენშევიკების საგუბერნიო აღმასრულებელი კომიტეტის კომისარიატთან.

### გასაბჭოების პერიოდი (13 მარტი-6 ივლისი, 1918)
1917 წლის 25 ნოემბრიდან დაიწყო გუბერნიის ოკრუგების ეტაპობრივი გასაბჭოება. 1918 წლის 13 მარტს საბჭოების საგანგებო ყრილობაზე გამოცხადდა შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკა. 1918 წლის 30 მაისს, ყუბანის საბჭოთა რესპუბლიკასთან ერთად გაერთიანდა ყუბან-შავი ზღვის საბჭოთა რესპუბლიკაში.

### სოჭის კონფლიქტი (დეკემბერი, 1918-მაისი, 1919)
1918 წელს ნაწილობრივ იქნა დაკავებული ამიერკავკასიის ჯარების მიერ.

### შავი ზღვის გუბერნიის ადმინისტრაცია (26 აგვისტო, 1918-11 მაისი, 1920)
1918 წლის 26 აგვისტოდან ქ. ნოვოროსიისკი გადავიდა დენიკინის მოხალისეთა არმიის დაქვემდებარებაში. დანიშნული იყო შავი ზღვის გუბერნიის ადმინისტრაცია, რომელიც ფუნქციონირებდა 1920 წლის მარტამდე.

### გუბერნიის საბოლოო გასაბჭოება
1920 წლის 11 მაისს გუბერნია შევიდა რსფსრ-ის ყუბან-შავი ზღვის ოლქში შავი ზღვის ოკრუგის სახით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ЧЕРНОМОРСКАЯ ГУБЕРНИЯ
* ЭСБЕ:Черноморская губерния
* Карта Кубанской области и близких к ней Черноморской губернии и части Сухумского округа, 1902 год 

## სქოლიო
ჰორორკორი

**ჰორორკორი** — ჰიპ-ჰოპის ქვეჟანრი, რომელიც ეფუძნება საშინებელათა თემებს. იგი წარმოიშვა ჰარდკორ ჰიპ-ჰოპის და განგსტა-რეპის ელემენტებისგან.  რამდენიმე შემსრულებელმა, მაგალითად Geto Boys-მა, საკუთარ შემოქმედებაში დაიწყო ფსიქოლოგიური საშინელებათა, ზებუნებრივი და ოკულტური თემების გამოყენება. განსხვავებით სხვა რეპერებისგან, ასეთი შემსრულებლები ტექსტებში გასცდნენ ძალადობის თემების საზღვრებს ურბანისტული ელემენტებიდან ისეთ ტექსტებამდე, სადაც ყოველივე ატარებს ამაზრზენ, საშინელ, ბუნდოვან სახეს. მიუხედავად იმისა, რომ ჰორორკორში გაზვიადებული სახით არის წარმოჩენილი ძალადობა და ზებუნებრივი, ჟანრში აგრეთვე ხშირად ჩნდება რეალისტური, მაგრამ კვლავ არასასიამოვნო, ფსიქიკური დაავადებების და ნარკოტიკების მოხმარების აღწერა. ტერმინმა „horrorcore“ პოპულარობა შეიძინა ჰიპ-ჰოპ ჯგუფების Flatlinerz და Gravediggaz მეშვეობით.

## სქოლიო
ხმამაღლობის ომი

ს სიმღერის „Black or White“ სხვადასხვა გამოცემების სპექტრი, რომელზეც ასახულია ხმამაღლობის სხვადასხვა დონე: 1991–1995–2007.]]

**ხმამაღლობის ომი** — ტერმინი, რომელსაც უწოდებენ აუდიო ჩანაწერზე ხმამაღლობის აწევას. კრიტიკოსები თვლიან, რომ ეს უარყოფითად აისახება ხმის ხარისხზე და მსმენელის მიერ მოსმენისგან მიღებულ სიამოვნებაზე. ხმამაღლობის შეცვლა პირველად ახსენეს 1940-იან წლებში. ანალოგური ჩანაწერების ხმის უმაღლესი დონე ამ პერიოდში შეზღუდული იყო ელექტრონული მოწყობილობების შესაძლებლობებით, ისევე, როგორც შემდგომში – ფირსაკრავებით და აუდიოკასეტების დამკვრელებით. 1990-იანებში, ციფრული ჩანაწერების გამოჩენის მიუხედავად, პრობლემის განხილვა კვლავ გაგრძელდა.

CD-ზე მუსიკა კოდირებულია ციფრულ ფორმატში და ხმის მაქსიმალური ამპლიტუდაც განსაზღვრულია. თუკი მიღწეულია ამ ამპლიტუდის უკიდურესი წერტილი, ხმამაღლობა კიდევ უფრო ფართოვდება სიგნალის დამუშავების ტექნიკით, როგორიც არის აუდიოსიგნალის კომპრესორი ან ეკვალაიზერი. ხმის ინჟინრებს შეუძლიათ ჩანაწერზე კომპრესიის მზარდი პროპორციის დამატება, სანამ მის მაქსიმალურ ამპლიტუდამდე მიღწევა უფრო ხშირი არ გახდება. განსაკუთრებულ შემთხვევებში ხმამაღლობის გაზრდის მცდელობისას წარმოიშვება კლიპინგი და სხვა აშკარად გამოკვეთილი დაზიანებები. თანამედროვე ჩანაწერები, რომლებიც ხმამაღლობის გაზრდისთვის იყენებენ დინამიკური დიაპაზონის კომპრესიას და სხვა საზომებს, ხმის ხარისხს აფუჭებენ სიმაღლის ხარჯზე. პრესაში და რიგით მომხმარებლებს შორის ჩანაწერს, რომელიც ასეთი საშუალებით არის დამუშავებული, ხშირად უწოდებენ „ხმამაღლობის ომის მსხვერპლს“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ალბომების მონაცემთა ბაზა ხმამაღლობის მითითებით
ოტო ლიმან ფონ სანდერსი

**ოტო ლიმან ფონ სანდერსი** ( დ. 1855 — გ. 1929) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი. 

## ბიოგრაფია
ჰქონდა პრუსიული არისტოკრატიული წარმომავლობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო ოსმალეთის იმპერიაში გერმანელთა სამხედრო მისიის ხელმძღვანელი. მას ევალებოდა ოსმალეთის სამხედრო ძალების მოდერნიზაცია. უშუალოდ მისი ხელმძღვანელობით მოხდა ბრიტანეთისა და ავსტრალია-ახალი ზელანდიის საარმიო კორპუსების დესანტის გადასხმის ოპერაციის ჩაშლა გალიპოლის ბრძოლაში 1915 წელს. 1917 წლიდან სარდლობდა ოსმალეთის არმიებს სინაის, პალესტინისა და მესოპოტამიის კამპანიებში. 1918 წლის შემოდგომაზე დამარცხდა ბრიტანელ გენერალ ედმუნ ალენბაისთან პალესტინის ფრონტზე, არმაგედონის ოპერაციაში, რასაც 1918 წელს მუდროსის დროებითი ზავის დადება და ოსმალეთის კაპიტულაცია მოჰყვა. 1919 წლის თებერვალში ბრიტანელებმა დააპატიმრეს კუნძულ მალტაზე სამხედრო დანაშაულის ჩადენის ბრალდებით, თუმცა უდანაშაულობის გამო ერთ თვეში გაათავისუფლეს. გარდაიცვალა მიუნხენში, 74 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* World War One.com  Short biography. January 2006.
*

კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:გერმანელი გენერლები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
ჰანს ფონ სექტი

**ჰანს ფონ სექტი** ( დ. 1866 — გ. 1936) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-პოლკოვნიკი, პირველი მსოფლიო ომის მონაწილე.

## ბიოგრაფია
1885 წელს დაამთავრა გიმანაზია და დაიწყო სამხედრო სამსახური გრენადერთა გვარდიულ პოლკში. 1896 წელს დაასრულა სამხედრო აკადემია. 1897 წელს დაინიშნა მესამე საარმიო კორპუსის შტაბში. პირველი მსოფლიო ომის წინ ეკავა ამავე შტაბის უფროსის თანამდებობა. ომის დაწყებისთანავე იბრძოდა გენერალ ფონ კლაკის პირველ არმიაში დასავლეთის ფრონტზე. 1915 წლის მარტში დაინიშნა აღმოსავლეთის ფრონტზე მე-11 არმიის შტაბის უფროსად. წარმატებით იბრძოდა სერბეთის ფრონტზე, სადაც მისი ხელმძღვანელობით განადგურებულ იქნა სერბეთის არმია.  1916 წლის ივნისში დაინიშნა ავსტრიის მე-7 არმიის შტაბის უფროსად. 1917 წლის დეკემბერში დაინიშნა კონსტანტინოპოლში ოსმალეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. ამ თანამდებობას იკავებდა ომის დასრულებამდე. 1918 წლის 4 ნოემბერს, ოსმალეთის დამარცხების შემდეგ, დაბრუნდა გერმანიაში. 1919 წლის თებერვლიდან იყო პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე გერმანიის დელეგაციის წევრი. 1919 წლის ბოლოს დაინიშნა გერმანიის ჯარების უფროსად. 1920 წელს დაინიშნა ვაიმარის რესპუბლიკის სახმელეთო ჯარების სარდლად და უდიდესი სამუშაო ჩაატარა ამ ძალების აღმშენებლობის და ორგანიზაციის საქმეში. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით დამყარდა საიდუმლო სამხედრო კავშირები საბჭოთა რუსეთთან და საბჭოთა კავშირთან, რაც გამოიხატებოდა ერთობლივ წვრთნებში და სამხედრო ტექნოლოგიური სიახლეების ერთობლივ დამუშავებაში. 1926 წლიდან გავიდა თადარიგში. გარდაიცვალა 1936 წელს.

## ლიტერატურა
*Craig, Gordon. *The Politics of the Prussian Army 1640-1945*. Oxford University Press, 1964.
**The American Heritage Picture History of World War II Volume One*. New York: American Heritage Publishing Company, 1966
*Seaton, Albert: *The German Army 1933-45*. .
* Corum, James S.: *The Roots of Blitzkrieg. Hans von Seeckt and the German Military Reform.* 3. Auflage, Lawrence (Kansas) 1992, .

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:გერმანელი გენერალ-პოლკოვნიკები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები

„**უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლები**“ () — 1926 წლის გერმანულია ანიმაციური ფილმი, რომლის რეჟისორია ლოტე რაინიგერი. ეს არის დღემდე გადარჩენილი უძველესი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი – კიდევ ორი ეკუთვნის არგენტინელ კურინო კრისტიანის, მაგრამ ორივე ამჟამად დაკარგულია. „უფლისწულ აჰმედის თავგადასავლებში“ გამოყენებულია სილუეტური ანიმაციის ტექნიკა, რომელიც შეიმუშავა რაინიგერმა. ეს ტექნიკა გულისხმობს მუყაოსგან ამოჭრილი მართვადი ფიგურების გამოყენებას. კამერის მუშაობისას გამოყენებულია ტექნიკა, რომელიც ახლოს არის ვაიანგის ჩრდილის თოჯინებთან, მიუხედავად იმისა, რომ ლოტეს ვერსიაში ანიმაცია გადაღებულია კადრების მიყოლებით და არ წარმოადგენს ცოცხალ წარმოდგენას. ფილმის ორიგინალურ ვერსიაში გამოიყენება ტონირებული ფირიც.

რაინიგერთან ფილმზე მუშაობდა რამდენიმე ავანგარდი ანიმატორი, მათ შორის – ვალტერ რუტმანი, ბერტოლდ ბარტოში და კარლ კოხი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* DVD Times-ის მიმოხილვა

## სქოლიო
კატეგორია:1926 წლის ფილმები
კატეგორია:1926 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1920-იანი წლების ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:ალადინზე დაფუძნებული ნამუშევრები
კატეგორია:სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:საბავშვო ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:ათას ერთ ღამეზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ლოტე რაინიგერის ფილმები
კატეგორია:გერმანული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:გერმანული საბავშვო ფილმები
კატეგორია:გერმანული ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:გერმანული სრულმეტრაჟიანი მუნჯი ფილმები
კატეგორია:გერმანული ფილმები
კატეგორია:გერმანული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:სილუეტები
აბეოკუტა

**აბეოკუტა** (, ) — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ნიგერიაში, მდ. ოგუნზე, რკინიგზით უკავშირდება ლაგოსს. მოსახლეობა (2006) — 451.607. დააარსეს დაახლოებით 1830 წელს ტომებს შორის ომებს გამოქცეულებმა. XIX საუკუნეში იორუბას ტომთა ერთ-ერთი ქვეჯგუფის — ეგბას მთავარი ქალაქი იყო. ხანგრძლივი საქმიანი ურთიერთობა ჰქონდა ბრიტანელებთან. 1851 წელს ბრიტანელების დახმარებით ეგბამ აბეოკუტასთან დაამარცხა დაჰომეის მეფე გეზოს ჯარები. 1914 წელს ქალაქი ბრიტანული ნიგერიის ნაწილი გახდა. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ აბეოკუტა ნიგერიის ერთ-ერთი აგრარული და საექსპორტო ცენტრია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნიგერიის ქალაქები
აბევილის კულტურა

**აბევილის კულტურა** — ქვედა პალეოლითის კულტურა, გავრცელებულია ევროპის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მიიღო ქ. აბევილისაგან (მდ. სომის ხეობა, საფრანგეთი). მას შემდეგ რაც XX საუკუნის 20-30-იან წლებში დაადგინეს, რომ აქ აღმოჩენილი შრომის იარაღები უფრო დამახასიათებელია ევროპის ქვედა პალეოლითისათვის, ვიდრე ქ. შელთან ნაპოვნი ნივთები, ტრადიციული ტერმინის  — „შელის კულტურის“ — ნაცვლად ევროპაში ხშირად იხმარება „აბევილის კულტურა“. საბჭოთა არქეოლოგიურ ლიტერატურაში შემორჩა სახელწოდება „შელის კულტურა“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის არქეოლოგიური კულტურები
კატეგორია:ევროპის პალეოლითი
აბელი (ბიბლია)

**აბელი** () — ბიბლიური პერსონაჟი, ადამის მეორე ვაჟი, მწყემსი. უფროსმა ძმამ კაენმა მოშურნეობით მოკლა, რადგან ღვთისმოსავი აბელი უყვარდა ღმერთს. იუდაისტური და ქრისტიანული ტრადიციის მიხედვით, აბელი თვინიერი და უდანაშაულო მსხვერპლის ზოგადი სახეა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბიბლიური პერსონაჟები
ოტენიო აბელი

**ოტენიო აბელი** (; დ. 20 ივნისი, 1875 — გ. 4 ივლისი, 1946) — ავსტრიელი პალეონტოლოგი. იკვლევდა ნამარხ ხერხემლიანებს, უმთავრესად ძუძუმწოვრებს. დიდ ყურადღებას უთმობდა პალეოეკოლოგიის საკითხებსა და პალეონტოლოგიის ზოგადთეორიულ პრობლემებს. მისი თეორიული გამოკვლევებისათვის დამახასიათებელია მექანიციზმი, რამაც საბოლოოდ ვიტალისტური იდეების აღიარებამდე მიიყვანა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი პალეონტოლოგები
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
რალფ აბერკრომბი

**რალფ აბერკრომბი** (; დ. 7 ოქტომბერი, 1734 — გ. 28 მარტი, 1801) — ბრიტანელი ფელდმარშალი, შოტლანდიელი.

## ბიოგრაფია
1756–1763 წლებში მონაწილეობდა შვიდწლიან ომში. 1793–1794 წლებში მეთაურობდა ინგლისელ ბრიგადას ნიდერლანდებში. 1795–1797 წლებში იყო ინგლისის არმიის მთავარსარდალი ვესტინდოეთში, ებრძოდა ფრანგებს და ესპანელებს, დაიპყრო კ. ტრინიდადი. 1800 წელს დაინიშნა ინგლისის ხმელთაშუა ზღვის სამხრეთის ძალების სარდლად. 1801 წელს გაიგზავნა ეგვიპტეში ფრანგების არმიის წინააღმდეგ საბრძოლველად. აბუკირის ბრძოლაში აბუკირთან 21 მარტს დაამარცხა ფრანგები, რომელშიც იგი სასიკვდილოდ დაიჭრა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  7  ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1734
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1801
ვერბალური ნოტა

thumb|right|250პქ|ვერბალური ნოტის მაგალითი
**ვერბალური ნოტა** ( — *სიტყვიერი*,  — წერილი) —  დიპლომატიაში ხელმოუწერელი ნოტა, რომელიც უთანაბრდება ზეპირ განცხადებას. ეს არის მთავარი დოკუმენტი, რომლის საშუალებითაც საელჩო და ქვეყნის საგარეო საქმეთა სამინისტრო, სადაც საელჩო მდებარეობს ცვლიან დიპლომატიურ მიმოწერას.

## დანიშნულება 
ვერბალური ნოტა დიპლომატიურ მიმოწერაში წარმოადგენს ერთ-ერთ გავრცელებულ დოკუმენტს, რომელიც გამოიყენება მრავალი საკითხის გადასაჭრელად. მაგალითად, იგი განეკუთვნება პოლიტიკური, ეკონომიკური, სამეცნიერო-ტექნოლოგიური და სხვა  პრობლემების პოზიციების გადმოცემას, როგორც ორმხრივი, ისე მრავალმხრივი თვალსაზრისით.
ისინი გამოიყენება ვიზების მოთხოვნის დროს, საელჩოების თანამშრომლების სხვადასხვა შემთხვევებში მონაწილეობის შესახებ, წარმომადგენლობითი ხასიათის ინფორმაციის მოსაპოვებლად, მაგალითად, ქვეყნის მასშტაბით დიპლომატიური მისიების ორგანიზება, დიპლომატების მოწვევა სხვადასხვა ღონისძიებებში და ა.შ.

## დოკუმენტის სტრუქტურა 
ვერბალური ნოტა იწყება მისი გამომგზავნისა და მიმღების სრული სახელებით. მაგალითად, „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო გამოხატავს პატივისცემას ... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და აქვს პატივი შეატყობინოს...“. თუკი შედგენილი დოკუმენტი არის ადრე მიცემული ნოტის პასუხი, მაშინ დასაწყისი ოდნავ იცვლება და ყალიბდება შემდეგი რედაქციით:

„საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო ადასტურებს თავის პატივისცემას .... რესპუბლიკის საელჩოს მიმართ და საელჩოს (რიცხვი, თვე, წელი)  № ... ნოტასთან დაკავშირებით გაცნობებთ შემდეგს...“.

ტექსტის ძირითადი ნაწილი მოიცავს ნოტის პასუხს. 

ტექსტის დასასრული მოიცავს ე. წ. საბოლოო კომპლიმენტს, რომელშიც გამოიყენება გამომგზავნის მოკლე სახელი. მაგალითად, „სამინისტრო სარგებლობს შემთხვევით, რათა გამოხატოს საელჩოსადმი თავისი ღრმა პატივისცემა“

## დოკუმენტის გაფორმება 
ვერბალური ნოტა ყოველთვის იწერება მაღალი ხარისხის გერბიან ქაღალდზე. გერბის ქვეშ არის წარწერა, მაგალითად: „საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტრო“ ან კიდევ „საქართველოს რესპუბლიკის საელჩო (ქვეყნის დასახელება)“. მას ენიჭება გასავლის ნომერი, კოდი და გაგზავნის თარიღი, ესმება საგარეო საქმეთა სამინისტროს ან საელჩოს ბეჭედი.

ვერბალური ნოტის ტექსტი შედგენილია მესამე პირში. მასში დაუშვებელია რიტორიკული სიტყვების, ძახილის ნიშნებისა და შემოკლებების გამოყენება (მაგალითად ...და ა. შ.). 

როგორც წესი ვერბალური ნოტა არ არის ხელმოწერილი.  ამასთან ერთად, ტექსტის დასასრულს ნოტა დალუქულია გერბიანი ბეჭდით.

## ლიტერატურა 
* ჰამლეტ ჭიპაშვილი, დიპლომატიის ანბანი, თბ., 1993

კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები
ელისაბედ ჩაიკინა

მინი|250პქ|ელისაბედ ჩაიკინა
**ელისაბედ (ლიზა) ივანეს ასული ჩაიკინა** (; დ. 28 აგვისტო, 1918, სოფელი რუნა, პენოს რაიონი, ახლანდელი ტვერის ოლქი — გ. 22 ნოემბერი, 1941, დაბა პენო) — პარტიზანული მოძრაობის მონაწილე დიდი სამამულო ომის (1941–1945) პერიოდში. საბჭოთა კავშირის გმირი (1942 წლის 6 მარტი, სიკვდილის შემდეგ). კომპარტიის წევრი 1939 წლიდან. 1933 წელს ქოხ-სამკითხველოს გამგე. 1939 წლიდან საკავშირო ალკკ პენოს რაიკომის მდივანი, ფაშისტური ოკუპაციის პერიოდში — იატაკქვეშა რაიკომის მდივანი. 1941 წლის ნოემბერში შეიპყრეს ფაშისტებმა და სასტიკი წამების შემდეგ დახვრიტეს. ელისაბედ ჩაიკინას სახელი მიენიჭა სახალხო მეურნეობის წარმოება-დაწესებულებებს, სკოლებსა და პიონერულ რაზმებს. ქალაქ კალინინში (ახლანდელი ტვერი) — კომკავშირის დიდების მუზეუმს. დაბა პენოში აღმართულია მისი ძეგლი (1944 წელი, მოქანდაკე ნ. ტომსკი).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ელისაბედ ჩაიკინა — Warheroes

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
დიპლომატიური რანგი

**დიპლომატიური რანგი** —  წოდება, რომელიციც ენიჭება დიპლომატიური თანამდებობის პირებს (საელჩოებისა და სხვა წარმომადგენლობათა დიპლომატიურ პერსონალს, აგრეთვე საგარეო საქმეთა სამინისტროს დიპლომატიურ მუშაკს). ეს რანგი შეუნარჩუნდება იმისდა მიუხედავად, თუ რა თანამდებობა უკავია მას, და ასევე, სამსახურიდან გადადგომის შემთხვევაშიც. რანგი და დიპლომატის თანამდებობრივი მდგომარეობა შეიძლება ერთმანეთს ემთხვეოდეს (მაგ., განსაკუთრებული და სრულუფლებიანი ელჩი - ეს არის რანგიც და თანამდებობაც), მაგრამ შეიძლება არც ემთხვეოდეს.

სახელმწიფოთაშორისო პრაქტიკამ შეიმუშავა დიპლომატიურ აგენტთა წოდებების, ანუ რანგების გარკვეული ტაბულა. ამ პრაქტიკის შესაბამისად, საქართველოს კანონმდებლობის თანახმად, შემოღებულია შემდეგი დიპლიმატიური რანგები: 

*საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი; 
*საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი (უმაღლესი დიპლომატიური რანგის კატეგორია); 
*უფროსი მრჩეველი;
*მრჩეველი; 
*უმცროსი მრჩეველი (უფროსი დიპლომატიური რანგის კატეგორია); 
*პირველი მდივანი; 
*მეორე მდივანი; 
*მესამე მდივანი; 
*ატაშე (უმცროსი დიპლომატიური რანგის კატეგორია).

პირველ ორ რანგს (უმაღლეს დიპლომატიურ რანგს) ანიჭებს საქართველოს პრეზიდენტი.

## დსთ-ს ქვეყნების დიპლომატიური რანგები 
რუსეთში, ბელარუსში, ყაზახეთში და უზბეკეთში დიპლომატებისთვის მოქმედებს შემდეგი რანგები: 

* საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი;
* პირველი კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი;
* მეორე კლასის საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი;
* პირველი კლასის მრჩეველი;
* მეორე კლასის მრჩეველი;
* პირველი კლასის პირველი მდივანი;
* მეორე კლასის პირველი მდივანი;
* პირველი კლასის მეორე მდივანი;
* მეორე კლასის მეორე მდივანი;
* მესამე მდივანი;
* ატაშე.

## იტალიის დიპლომატიური რანგები 
იტალიელ  დიპლომატებს ანიჭებენ შემდეგ დიპლომატიუ რანგებს:  
* ელჩი;
* სრულუფლებიანი მინისტრი;
* სალჩოს მრჩეველი;
* დიპლომატიური მისიის მრჩეველი;
* დიპლომატიური მისიის მდივანი;
* დიპლომატიური მისიის მდივანი — სტაჟიორი.

## ეგვიპტის დიპლომატიური რანგები 
ეგვიპტის საგარეო საქმეთა სამინისტროში გამოიყენება შემდეგი წოდებები:

* დიპლომატიური ატაშე
* მესამე მდივანი
* მეორე მდივანი
* პირველი მდივანი
* კანცლერი
* სრულუფლებიანი მინისტრი
* ელჩი

## ლიტერატურა
* ლეგაშვილი ნიკოლოზ, დიპლომატიური პრივილეგიები და იმუნიტეტი, ალმანახი № 9, საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია, თბ.,  1999.

## სქოლიო
კატეგორია:დიპლომატია
ბუფერული სახელმწიფო

**ბუფერული სახელმწიფო** — პატარა ან სუსტი სახელმწიფო, რომელიც დიდი და ძლიერი სახელმწიფოების მოსაზღვრედ მდებარეობს და ამ უკანასკნელთა შორის პოლიტიკურ ურთიერთობებში ერთგვარი შემაკავებელი ზონის ფუნქციას ასრულებს. ბუფერული სახელმწიფოს ცნება ასოცირდება ძალთა წონასწორობის პოლიტიკასთან, ვინაიდან ამგვარი ქვეყნების არსებობა დამოკიდებულია დიდ სახელმწიფოთა შორის ძალთა განაწილებაზე და ძლიერი მეზობლების უსაფრთხოების მოთხოვნილებებზე.

პოლიტიკაში ესაა პატარა სახელმწიფო, მოქცეული ორ ერთმანეთისადმი მტრულად განწყობილ სახელმწიფოს შორის, რომელთაგან თითოეული ცდილობს მის გამოყენებას მეორეს საწინააღმდეგოდ.

ზბიგნევ ბჟეზინსკი თავის წიგნში „დიდი ჭადრაკის დაფა“ იყენებს ტერმინს „ბუფერული სახელმწიფო“, ისეთი სახელმწიფოს აღსანიშნავად, რომელიც მეზობელ სახელმწიფოებს შორის თანამშრომლობს, ამის საფუძველზე ასუსტებს მეზობლებს მეოთხე სახელმწიფოს სასარგებლოდ.
მსოფლიოს ისტორიის ფარგლებში ბუფერული სახელმწიფოს მაგალითებია:
* ზემო შუამდინარეთის ისეთი პატარა სახელმწიფოები, როგორებიცაა ადიაბენა, ოსროჰენა, სოფენეს სამეფო, აპამეია, კორდუენა და დიდი არმენია. ისინი ბუფერული სახელმწიფოს როლს ასრულებდნენ  სირიისა და მცირე აზიის რომის იმპერიის პროინციებსა და პართიას შორის ძვ. წ. I საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე. 
* ავღანეთი XX საუკუნის დასაწყისში ბუფერული სახელმწიფო იყო სსრკ-სა და დიდ ბრიტანეთს შორის, ე. წ. „დიდი თამაშის“ პერიოდში. 
* შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა, რომელიც არსებობდა 1920-1922 წლებში, ბუფერული სახელმწიფოს როლს ასრულებდა იაპონიასა და რსფსრ-ს შორის. 
* მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა 1932-1945 წლებში ასრულებდა ბუფერული სახელმწიფოს როლს  სსრკ-სა და იაპონიას შორის, ხოლო ცივი ომის პერიოდში ბუფრული ქვეყანა იყო აღმოსავლეთში დაპირისპირების დროს სსრკ-სა და ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკას შორის. 
* ფინეთი ცივი ომის პერიოდში ბუფერული სახელმწიფო იყო აღმოსავლეთსა (სსრკ და ვარშავის პაქტის სხვა ქვეყნები) და დასავლეთს (ნატოს ქვეყნები) შორის. 

ზოგიერთი ექსპერტის აზრით, თანამედროვე ეპოქაში ბუფერული სახელმწიფოები არიან ყოფილი საბჭოთა კავშირის ისეთი ქვეყნები, რომლებიც ამჟამად სუამის წევრები არიან (საქართველო, უკრაინა, აზერბაიჯანი და მოლდოვა). აღნიშნული ქვეყნები რუსეთის ფედერაციას გამოჰყოფენ ევროპისა და აზიის „ძველი“ სახელმწიფოებისაგან. 

## ლიტერატურა 
* სოციალურ და პოლიტიკურ ტერმინთა ლექსიკონი-ცნობარი, თბ., 2004 ISBN 99928-926-9-2

## სქოლიო
კატეგორია:სახელმწიფო მმართველობის ფორმები
კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები
კატეგორია:გეოპოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკის მეცნიერება
აბდ ალ-კადირ-ხან ხათაქი

**აბდ ალ-კადირ-ხან ხათაქი** (; დ. 1651 — გ. 1702) — ავღანელი პოეტი, ლირიკოსი. ხუშპალ-ხან ხათაქის შვილი და მისი ლიტერატურული მიმდევარი.

წერდა პუშტუ ენაზე, ხშირად იმეორებდა სპარსულენოვანი პოეტების სუფიურ მოტივებს, დასტიროდა სოფლის ამაოებას, ეტრფოდა ღმერთსა და სიკეთეს, ებრძოდა ბოროტებასა და ძალადობას. შექმნა ლექსთა დივანი. დაამუშავა ადამხანისა და დურხანის ლეგენდა, პუშტუ ენაზე თარგმნა საადის „გოლესთანი“ და აბდ ალ-რაჰმან ჯამის ნაწარმოებები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანელი პოეტები
კატეგორია:ავღანელი ლირიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი

**აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი** (; დ. 624 — გ. 692) — არაბი პოლიტიკური მოღვაწე კურაიშიტთა ტომისა, ანტიხალიფად წოდებული.

ედავებოდა ხალიფას იაზიდ იბნ მუავიას, რომლის გარდაცვალების შემდეგ 683 წელს თავი ხალიფად გამოაცხადა. აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირის ძალაუფლებას ემორჩილებოდა ერაყი, სამხრეთ არაბეთი, ეგვიპტე და სირიის დიდი ნაწილი. 687 წელს ჩააქრო შიიტების აჯანყება. ომაიანთა ხელისუფლების განმტკიცების შემდეგ ხალიფა აბდ ალ-მალიქ იბნ მარვანის ლაშქარმა ჰაჯაჯ იბნ იუსუფის მეთაურობით 692 წელს ალყა შემოარტყა აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირის მომხრეებს მექაში. აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ზუბაირი ამ ბრძოლაში დაიღუპა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 624
კატეგორია:გარდაცვლილი 692
ჩაიკოვსკელები

250პქ|მინი|მარჯვნივ|პროპაგანდისტთა დაპატიმრება, *ი. ე. რეპინი*
**ჩაიკოვსკელები**, **პროპაგანდის დიდი საზოგადოება** () — რევოლუციურ-ხელოსნური ორგანიზაცია რუსეთში. ჩაისახა 1868-1869 წლებში როგორც სერგეი ნეჩაევის მოწინააღმდეგეთა ჯგუფი. ნიკოლოზ ჩაიკოვსკის სახელი პირობითად ეწოდა. ორგანიზაციის ბირთვს შეადგენდა სამედიცინო-ქირურგიული აკადემიის სტუდენტთა თვითგანათლების წრე, რომელსაც ჩაიკოვსკი მიეკედლა. წრის ძირითად ამოცანას თვითგანათლების გარდა შეადგენდა პეტერბურგისა და სხვა ქალაქების მოწინავე სტუდენტთა გაერთიანება და შემდეგ კი რევოლუციური მომზადების მიზნით მუშებსა და გლეხებს შორის პროპაგანდა. ჩაიკოვსკელებმა გამოსცეს და გაავრცელეს კარლ მარქსის „კაპიტალის“ I ტომი და სხვა რევოლუციური ლიტერატურა. 1871 წელს მარკ ნატანსონის წრე გაერთიანდა ალექსანდრა კორნილოვას და სოფია პეროვსკაიას ქალთა თვითგანათლების წრესთან. 1872 წელს ჩაიკოვსკელებმა დაიწყეს მუშათა წრეების შექმნა სოფლად რევოლუციური მუშაობისთვის პროპაგანდისტთა მოსამზადებლად. პეტერბურგსა და ოდესაში გაერთიანდა დაახლოებით 400 მუშა. ჩაიკოვსკელების მიერ მომზადებული მუშები (ვიქტორ ობნორსკი, თ. კრავჩენკო და სხვ.) შემდგომ სათავეში ჩაუდგნენ მუშათა პირველ ორგანიზაციებს რუსეთში — „სამხრეთ რუსეთის მუშათა კავშირს“ და „რუს მუშათა ჩრდილოეთის კავშირს“. ორგანიზაციის დამამთავრებელი ეტაპი იყო „ხალხში სიარული“, რომლის ინიციატორებიც ჩაიკოვსკელები იყვნენ. 1873-1874 წლებში ორგანიზაცია ჟანდარმერიამ დაარბია. ჩაიკოვსკელების უმრავლესობა ე. წ. „193-ის პროცესზე“ გაასამართლეს, შემდგომში კი ისინი რევოლუციური ხალხოსნობის ყველა ორგანიზაციაში მონაწილეობდნენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რევოლუციური ორგანიზაციები
აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-საიდ მუჰამადი

**აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-საიდ მუჰამადი** (; დ. 1846 — გ. 24 ნოემბერი, 1899) — მაჰდის გარდაცვალების შემდეგ სუდანის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს გამგებელი (1885–1898).

მოსპო ტომთა ბელადების სეპარატიზმი და განამტკიცა მაჰდელთა სახელმწიფოს ცენტრალური ხელისუფლება. ხელი შეუწყო ქვეყნის ეკონომიკურ განვითარებას, გახსნა თოფ-იარაღის საწარმოები, შექმნა ძლიერი არმია. თავს ესხმოდა ეთიოპიასა და ეგვიპტეს. 1896–1898 წლებში შეუპოვარი წინააღმდეგობა გაუწია ინგლისისა და ეგვიპტის მიერ სუდანის ხელახალ დაპყრობას. 1898 წლის 2 სექტემბერს, ომდურმანის ბრძოლაში ინგლისურ არმიასთან დამარცხების შემდეგ ხელმძღვანელობდა სუდანელთა პარტიზანულ ბრძოლას. დაიღუპა ინგლისელებთან ერთ-ერთი შეტაკების დროს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მაჰდისტების აჯანყება

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1899
კატეგორია:სუდანელი პოლიტიკოსები
ჩაიკოვსკი (ქალაქი)

**ჩაიკოვსკი** () — ქალაქი (1962 წლიდან; სახელი ეწოდა პეტრე ჩაიკოვსკის პატივსაცემად) რუსეთის პერმის მხარეში, ვოტკინსკის წყალსაცავის ნაპირზე. ჩაიკოვსკის რაიონის ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს რკინიგზის სადგური საიგატკა. 2017 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 83 486 კაცს შეადგენს. სამრეწველო ობიექტები: აბრეშუმის ქსოვილების კომბინატი, ქარხნები — „სტროიდეტალი“, სარემონტო-მექანიკური, ხე-ტყის, რძის, სინთეზური კაუჩუკის; ხორცკომბინატი. ჩაიკოვსკში მდებარეობს თერმოელექტროცენტრალი. საგანმანათლებლო ობიექტები: პერმის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფილიალი, მსუბუქი მრეწველობის პოლიტექნიკუმი, სამედიცინო და სამუსიკო სასწავლებლები. კულტურული ობიექტები: მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, სამხატვრო გალერეა.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ნოიშტრელიცი, გერმანია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:პერმის მხარის ქალაქები
გიორგი ჩიჩერინი

**გიორგი ჩიჩერინი** ( დ. 1872 — გ. 1936) — რუსი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, პოლიტოლოგი, ისტორიკოსი, მუსიკათმცოდნე, ლიტერატორი და კრიტიკოსი. 

## ბიოგრაფია
1896 წელს დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1897 წლიდან სამსახური დაიწყო საგარეო საქმეთა სამინისტროს საარქივო განყოფილებაში მამამისთან, რომელიც ამ უწყებაში მსახურობდა. 1904 წლიდან იყო რსდმპ წევრი, მენშევიკი. 1907 წელს აირჩიეს პარტიის საზღვარგარეთული ბიუროს წევრად. მონაწილეობდა პარტიის ლონდონის ყრილობის მუშაობაში. იმავე წელს გადავიდა გერმანიაში, სადაც დააპატიმრეს და პასპორტის გაყალბების გამო მისი დეპორტაცია მოახდინეს. ჩიჩერინი დაბრუნდა დიდ ბრიტანეთში და პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობის დროს ცხოვრობდა ლონდონში. იქვე გახდა ბრიტანეთის სოციალისტური პარტიის წევრი. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა რუსეთში და მიემხრო ბოლშევიკებს. ბოლშევიკური რევოლუციის შემდეგ დაინიშნა საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატში ჩინოვნიკად. 1918 წლის იანვარში დაინიშნა სახალხო კომისრის, ლევ ტროცკის მოადგილედ, ტროცკის სამხედრო კომისრად გადასვლის შემდეგ კი დაინიშნა საგარეო საქმეთა სახალხო კომისრის თანამდებობაზე. 1922 წლიდან იყო ცაკის 1-5 მოწვევების წევრი, 1925-30 წლებში იყო პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი. 1930 წელს თავი დაანება სახელმწიფო სამსახურს და გავიდა პენსიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Richard K. Debo, "The Making of a Bolshevik: Georgii Chicherin in England 1914-1918," *Slavic Review,* vol. 25, no. 4 (Dec. 1966), pp.&nbsp;651–662. In JSTOR.
* Timothy Edward O'Connor. *Diplomacy and Revolution: G.V. Chicherin and Soviet Foreign Affairs, 1918-1930*, Ames, Iowa State University Press, 1988.

კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:სსრკ-ის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
აბელის თეორემები

**აბელის თეორემები** — მწკრივთა თეორიის ორი მნიშვნელოვანი თეორემა.

პირველი: თუ ხარისხოვანი მწკრივი \sum_{n \geqslant 0} c_nz^n=c_0+c_1z+c_2z^2+...+c_nz^n+... კრებადია რაიმე z_0 წერტილში (z_0\ne 0), მაშინ იგი აბსოლუტურად კრებადია ყოველ z წერტილში, რომელიც აკმაყოფილებს პირობას \vert z\vert ;

მეორე: თუ პირველი თეორემის მწკრივის კრებადობის წრის საზღვრის z_0 წერტილში პირველი თეორემის მწკრივი კრებადია, მაშინ \lim_{z\to z_0} \sum_{n \geqslant 0} c_nz^n=\sum_{n \geqslant 0} c_nz_0^n, როდესაც z მიისწრაფის z_0-ისაკენ არამხები გზით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მწკრივთა თეორია
კატეგორია:მწკრივები
ლესლი აბერკრომბი

**ლესლი პატრიკ აბერკრომბი** (; დ. 6 ივნისი, 1879 — გ. 23 მარტი, 1957) — ინგლისელი არქიტექტორი, ქალაქთმშენებლობის თეორეტიკოსი და პრაქტიკოსი, რაიონული დაგეგმარების ერთ-ერთი პიონერი დასავლეთ ევროპაში. ლივერპულის (1915-1935) და ლონდონის (1935-1946) უნივერსიტეტების პროფესორი. არქიტექტორთა საერთაშორისო კავშირის პრეზიდენტი (1946). 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა აპინგემის სკოლაში. დიდი ქალაქის ფუნქციურ ზონებად დაყოფის, ქალაქ-თანამგზავრთა მშენებლობისა და ტრანსპორტის ერთიანი სისტემის შექმნის საფუძველზე დაამუშავა რეკონსტრუქციის კომპლექსური მეთოდი, რომელმაც ფართო გამოყენება პოვა და ხელი შეუწყო თანამედროვე ქალაქთმშნებლობის განვითარებას. შეადგინა დუბლინის (1913), დონკასტერის (1921-1922), აღმოსავლეთ კენტის (1922), შეფილდის (1931), ლონდონის საგრაფოს (1943), „დიდი ლონდონის“ (1944), პლიმუთის (1943), ადის-აბების (1956) და სხვა ქალაქების რეკონსტრუქციის პროექტები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი არქიტექტორები
მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი

**მუსა ქიაზიმ ყარაბექირი** ( დ. 1882 — გ. 1948) — თურქი სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, ბალკანეთის, პირველი მსოფლიო ომისა და თურქეთის დამოუკიდებლობის ომის მონაწილე. 

## ბიოგრაფია
პირველ მსოფლიო ომში იყო ამიერკავკასიის ფრონტზე მოქმედი ქვეითი პოლკის მეთაური, ხოლო 1917 წლის ბოლოდან ამიერკავკასიაში გაშლილი ოსმალთა მესამე არმიის დივიზიის მეთაური. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს იყო ოსმალთა აღმოსავლეთის არმიის სარდალი კავკასიის კამპანიაში. 1919 წლის გაზაფხულიდან გენერალ მუსტაფა ქემალთან ერთად სათავეში ჩაუდგა ანატოლიაში აგორებულ ანტისაოკუპაციო მოძრაობას. იყო დამოუკიდებლობის ომის აქტიური მონაწილე, მუსტაფა ქემალის ახლო მეგობარი და თანამებრძოლი. 1919 წლიდან იყო ერზურუმის ვილაიეთში დისლოცირებული მე-15 საარმიო კორპუსის სარდალი და რეგიონის ფაქტობრივი მმართველი. 1920 წელს სომხეთ-ოსმალეთის ომისას მე-15 კორპუსმა მისი სარდლობით დაიკავა დასავლეთ სომხეთი. 1921 წლის თებერვალსა და მარტში მისმა კორპუსმა დაიკავა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამუსლიმანო საქართველოს ავტონომია. 1921 წლის ოქტომბერში იგი წარმოადგენდა ყარსის ხელშეკრულების სულისჩამდგმელს და ქემალისტური თურქეთის სრული ნდობით აღჭურვილ პირს. სწორედ მან მოაწერა ხელი თურქეთის მხრიდან ამ ხელშეკრულებას. 1922 წლიდან იყო დიდი ეროვნული კრების წევრი. 1924 წლიდან ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალ ფაშას, თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა „პროგრესული რესპუბლიკური პარტია“ და გახდა მისი თავმჯდომარე. 1925 წელს დააპატიმრეს მუსტაფა ქემალის საწინააღმდეგო შეთქმულებაში მონაწილეობის ბრალდებით. ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ, 1938 წელს, რეაბილიტირდა. 1946 წელს აირჩიეს თურქეთის პარლამენტის სპიკერად. გარდაიცვალა 1948 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biografische Angaben über Karabekir (türkisch)
* Angaben zu Karabekir auf ataturk.com  (türkisch)
* Zeitungsartikel über Karabekir in der türkischen Tageszeitung Yeni Şafak  (türkisch)

კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ბალნეარიუ-რინკანი

**ბალნეარიუ-რინკანი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სანტა-კატარინას შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 7 მეტრზე. მიეკუთვნება სანტა-კატარინას შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კრისიუმის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 11 824 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 182.93 კმ²-ზე. ფართობი 64 636 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* სანტა-კატარინა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი*
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი*, ზოგადი სტატისტიკა

კატეგორია:სანტა-კატარინას მუნიციპალიტეტები
ჰალილ ქუთი

**ჰალილ ქუთი** ( დ. 1882 — გ. 1957) — თურქი სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი, ენვერ და ნური ფაშების ბიძა. იყო თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე. 

## ბიოგრაფია
1905 წელს დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო აკადემია. მსახურობდა მაკედონიაში დისლოცირებულ მე-3 არმიაში. იყო 1908 წელს „ახალგაზრდა თურქთა“ რევოლუციის მონაწილე. 1909 წელს გაგზავნეს ირანში აგენტურული მუშაობისთვის. 1910 წელს სათავეში ჩაუდგა იმპერიის გვარდიას. ბალკანეთის ომებში მეთაურობდა მობილური ჟანდარმერიის დანაყოფებს. პირველი მსოფლიო ომის საწყის ფაზაში იყო კავკასიაში დისლოცირებული მე-3 არმიის დივიზიის მეთაური. 1915 წლიდან იყო მესოპოტამიის ფრონტის სარდალი. მესოპოტამიიდან გენერალ თაუნშენდის ბრიტანული საექსპედიციო ძალების განდევნის შემდეგ გახდა ბაღდადის გენერალ-გუბერნატორი და ჯარების სარდალი. 1916 წლიდან იყო მესოპოტამიაში გაშლილი ოსმალთა მე6 არმიის სარდალი. 1918 წლის 28 ივნისიდან იყო არმიათა ჯგუფ „აღმოსავლეთის“ სარდალი კავკასიის კამპანიაში. 1918 წლის აგვისტოდან ომის დასრულებამდე იყო ოსმალეთის სახმელეთო ჯარების სარდალი. მუდროსის დროებითი ზავის დადების შემდეგ ბრიტანელებმა დააპატიმრეს და ნური ფაშასთან ერთად ჩასვეს ბათუმის ციხეში. ციხიდან გაქცევის შემდეგ მიემხრო ანატოლიაში მუსტაფა ქემალის მიერ აგორებულ წინააღმდეგობის მოძრაობას. ინტენსიური კონტაქტები დაამყარა რუს ბოლშევიკებთან. პირადი და საქმიანი კონტაქტები ჰქონდა ბოლშევიკური პარტიის უმაღლეს ეშელონებთან ლენინისა და სტალინის ჩათვლით. წარმოადგენდა შემაერთებელ რგოლს მუსტაფა ქემალის წინააღმდეგობის მოძრაობასა და რუს ბოლშევიკებს შორის, მისი მეშვეობით ხდებოდა მოსკოვიდან ქემალისტებისთვის იარაღის, საბრძოლო მასალების, ტექნიკური საშუალებებისა და ოქროს მიწოდება. 1919-21 წლებში ცხოვრობდა ბაქოსა და მოსკოვში, შემდეგ ბერლინში, ხშირად სტუმრობდა თბილისს. 1920 წლის აპრილ-მაისში მისი უშუალო დახმარებით მოახერხა რუსეთმა აზერბაიჯანის გასაბჭოება. 1922 წელს ჯემალ ფაშასთან ერთად აქტიურად იყო ჩართული ცენტრალური აზიის პოლიტიკურ ცხოვრებაში. 1923 წელს სპეციალური ნებართვის საფუძველზე საცხოვრებლად დაბრუნდა სამშობლოში. ამის შემდეგ აქტიური მონაწილეობა საზოგადოებრივ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში აღარ მიუღია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Biographical note - Khalil Pasha - downloaded from FirstWorldWar.com, January 13, 2006.
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
მადი უოტერსი

**მადი უოტერსი** (; ნამდვილი სახელი **მაკინლი მორგანფილდი** ( დ. 4 აპრილი, 1913 — გ. 30 აპრილი, 1983),) — ამერიკელი ბლუზის მუსიკოსი, მომღერალი და გიტარისტი, რომელიც მიჩნეულია „თანამედროვე ჩიკაგო ბლუზის მამად“.

## ბიოგრაფია
მადი უოტერსმა 17 წლის ასაკში, სონ ჰაუზის და რობერტ ჯონსონის მიბაძვით დაიწყო გიტარასა და ჰარმონიკაზე დაკვრა. 1943 წელს გადავიდა ჩიკაგოში, სადაც იქცა პროფესიონალ მუსიკოსად. 1946 წელს თავისი პირველი ჩანაწერი ჩაწერა Columbia Records-ში და შემდეგ Aristocrat Records-ში.

1950-იანი წლების დასაწყისში, მადი უოტერსმა და მისმა ჯგუფმა, რომელშიც შედიოდნენ ლიტლ უოლტერი (ჰარმონიკა), ჯიმი როჯერსი (გიტარა), ელგინ ევანზი (დრამი) და ოტის სპენი (პიანინო), ჩაწერეს ბლუზის რამდენიმე განთქმული კომპოზიციები (ზოგიერთი უილ დიქსონთან ერთად), მათ შორის: „Hoochie Coochie Man“, „I Just Want to Make Love to You“ და „I'm Ready“. 1960 წელს გამოვიდა მისი პირველი საკონცერტო ალბომი *At Newport 1960*.

მადი უოტერსმა გავლენა მოახდინა არა მარტო ბლუზის და რიტმ ენ ბლუზის, არამედ როკ-ენ-როლის, მძიმე როკის, ჯაზისა და ქანთრის განვითარებაზე. 2010 წელს ჟურნალ „Rolling Stone“-მა მადი უოტერსს თავის სიაში „ყველა დროის 100 უდიდესი შემსრულებელი“ მე-17 ადგილი მიუჩინა. 1987 წელს უოტერსი შეყვანილი იქნა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში. მისი ოთხი სიმღერა „Rollin' Stone“ (1950), „Hoochie Coochie Man“ (1954), „Mannish Boy“ (1955) და „Got My Mojo Working“ (1957) შეყვანილი იქნა როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზის სიაში „500 Songs that Shaped Rock and Roll.“ გარდა ამისა, არის გრემის შვიდ გზის ლაურეატი.

მადი უოტერსი გარდაიცვალა 1983 წლის 30 აპრილს გულის უკმარისობით, საკუთარ სახლში, უესტმონტში, ილინოისის შტატში.

## დისკოგრაფია
### სტუდიური ალბომები
* *Muddy Waters Sings Big Bill Broonzy* (1960)
* *Folk Singer* (1964)
* *Brass and the Blues* (1966)
* *Electric Mud* (1968)
* *After the Rain* (1969)
* *Fathers and Sons* (1969)
* *The London Muddy Waters Sessions* (1972)
* ''Can't Get No Grindin'* (1973)
* *Unk" in Funk* (1974)
* *The Muddy Waters Woodstock Album* (1975)
* *Hard Again* (1977)
* *I'm Ready* (1978)
* *King Bee'' (1981)

## ლიტერატურა
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ბლუზის მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:ჩიკაგო ბლუზის მუსიკოსები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:დელტა ბლუზის მუსიკოსები
კატეგორია:Chess Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Muse Records-ის შემსრულებლები
აბაზასძე

საკუთარი სახელი **აბაზასძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ივანე აბაზასძე — ქართლის ერისთავთერისთავი;
*ნავროზ აბაზასძე — დავით VIII-ის ამირახორი
*ჭილა აბაზასძე — დავით VIII-ის მეაბჯრეთუხუცესი
* ხიმშია აბაზასძე — ქართველი ფეოდალი.

## იხილეთ აგრეთვე
* აბაზასძენი
* აბაზაძე

*
რაუფ ორბეი

**ჰუსეინ რაუფ ორბეი** ( დ. 1881 — გ. 1964) — თურქი სამხედრო, სახელმწიფო და დიპლომატიური მოღვაწე, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე, ოსმალთა იმპერიის სამხედრო-საზღვაო ძალების შტაბის უფროსი და სამხედრო საზღვაო საქმეთა მინისტრი. იყო მუსტაფა ქემალ ათათურქის უახლოესი მეგობარი და თანამებრძოლი. იყო აფხაზური წარმოშობის, აფხაზ მუჰაჯირთა შთამომავალ, ნამდვილი გვარი იყო აშხარუა.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო-საზღვაო და საინჟინრო სასწავლებელი. 1918 წლის გაზაფხულზე იყო ოსმალეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი ტრაპიზონისა და ბათუმის კონფერენციებზე, რომელთა გადაწყვეტილებების მიხედვით საქართველომ დაკარგა მისი სამხრეთ-დასავლეთ ტერიტორიების დიდი ნაწილი, ახალციხისა და ახალქალაქის მაზრები და ბათუმის ოლქი. 1918 წლის 30 ოქტომბერს ბრიტანულ მხარესთან ხელი მოაწერა ოსმალეთისთვის კაპიტულანტურ მუდროსის ზავს. 1919 წლიდან იყო მუსტაფა ქემალის მიერ ანატოლიაში დაწყებული წინააღმდეგობის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, თურქეთის დიდი ეროვნული კრების წევრი. 1920 წელს ბრიტანელების მიერ სტამბოლის ოკუპაციის შემდეგ დააპატიმრეს და გადაასახლეს მალტაზე, საიდანაც დაბრუნდა 1921 წელს. თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ, 1922-23 წლებში იყო დროებითი მთავრობის პრემიერ-მინისტრი. 1924 წელს გახდა ერთ-ერთი დამფუძნებელი „პროგრესული რესპუბლიკური პარტიისა“, რომელიც ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალის კურსს. 1926 წელს ბრალი დასდეს შეთქმულებაში და გაასახლეს ქვეყნიდან 10 წლის ვადით. ათათურქის გარდაცალებამდე ცხოვრობდა ინგლისში, ხოლო შემდეგ დაბრუნდა თურქეთში და გახდა პარლამენტის წევრი. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო თურქეთის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი დიდ ბრიტანეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Mustafa Alkan, "Hüseyin Rauf Orbay’ın Hayatı (1880-1964)" , *Atatürk Araştırma Merkezi Dergisi*, Sayı 59, Cilt: XX, Temmuz 2004, 
* Kafkas Foundation 

კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:თურქეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
აბელის ინტეგრალები

**აბელის ინტეგრალები** — ინტეგრალები ალგებრული ფუნქციებიდან. 

აბელის ინტეგრალები არ გამოისახება ელემენტარული ფუნქციებით. მათი ზოგადი სახეა \int\limits R(x,y)dx   ~~~   (1), სადაც R(x, y) ორი ცვლადის x-სა და y-ის რაციონალური ფუნქციაა, ხოლო y არის x-ის ალგებრული ფუნქცია. კერძო შემთხვევაში, როდესაც y = \sqrt{a_0x^n+a_0x^{n-1}+...+a_n}
და n არის 3 ან 4, აბელის ინტეგრალები ეგრეთ წოდებული ელიფსური ინტეგრალებიახოლო თუ n\geqslant 5 — ჰიპეელიფური ინტეგრალებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ალგებრული ფუნქციების ინტეგრალები
აბდ ალ-სამადი

მინი|ხოსრო უსმენს ბარბადის მუსიკას. ნიზამის ხამსას ილუსტრაცია.
**აბდ ალ-სამადი** (გ. 1593) — სპარსელი მინიატიურისტი და კალიგრაფი ინდოეთში, მინიატურის მოგოლური სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ხელმძღვანელობდა 50 მხატვარს, რომელთაც პოემების კრებულ „დასთან და ამისათვის“ 1400 მინიატურა შექმნეს. მისი ნამუშევრებია „დერვიში მირბის ტყეში“, „ორი ჭაბუკი და მაჯნუნი უდაბნოში“, „შაჰ აბუ ლ-მაალის დაპატიმრება“ და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდოელი მინიატურისტები
კატეგორია:ინდოელი კალიგრაფები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
აბდ ალ-რაჰმან მომანდი

**აბდ ალ-რაჰმან მომანდი**, *რაჰმან ბაბა* (; დ. 1632, სოფ. ბაჰადური, პეშავარის მახლობლად — გ. 1706, პეშავარი) — ავღანელი პოეტი მომანდის ტომისა. წერდა პუშტუ ენაზე. განიცადა სპარსული სუფიური პოეზიის გავლენა, მაგრამ სიყვარულზე, რელიგიურ-მორალურ და სოციალურ თემებზე მარტივი, სასაუბრო ენით დაწერილი და ადამიანისადმი დიდი რწმენით გამთბარი მისი ლექსები მისაწვდომი და გასაგები იყო ხალხისათვის. ავღანეთში ყოველ გაზაფხულს აღინიშნება აბდ ალ-რაჰმან მომანდის დღე, იმართება პოეტთა პაექრობა — მუშაირა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ავღანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აბდ ალ-ქარიმი

მინი|250პქ|აბდ ალ-ქარიმი
**აბდ ალ-ქარიმი** (; დ. 1881/1882 — გ. 7 თებერვალი, 1963, კაირო) — მაროკოს პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. რიფის ტომთა აჯანყების ბელადი.

## ბიოგრაფია
მიიღო საღვთისმეტყველო განათლება. მსახურობდა ქ. მელილაში მასწავლებლად. შემდეგ ეჭირა ყადისა და უზენაესი ყადის თანამდებობა. 1915 წლიდან ესპანელი კონოლიზატორების წინააღმდეგ ბრძოლისაკენ მოწოდებისათვის 11 თვე პატიმრობაში იყო. 1921 წელს სათავეში ჩაუდგა რიფების ეროვნულ-განმატავისუფლებელ ბრძოლას ჯერ ესპანელ, ხოლო შემდეგ ფრანგ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ. 1921 წელს გამოაცხადეს რიფის რესპუბლიკის პრეზიდენტად (ამირად). 1926 წელს ტყვედ იგდეს ფრანგებმა და გადაასახლეს კუნძულ რეიუნიოზე. 1947 წელს საფრანგეთში დასახლების ნება დართეს იმ პირობით, რომ თავს დაანებებდა პოლიტიკურ მოღვაწეობას, მაგრამ საფრანგეთისაკენ გემით მიმავალი პორტ-საიდიდან გაიქცა და დასახლდა კაიროში. 1948-1956 წლებში აქ სათავეში ჩაუდგა არაბული მაღრიბის განთავისუფლების კომიტეტს, მოითხოვდა ჩრდილოეთ აფრიკის ქვეყნების დამოუკიდებლობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:მაროკოს პოლიტიკოსები
ლიბანის ეკონომიკა

**ლიბანის ეკონომიკა** წარმოადგენს საბაზრო ეკონომიკას, კერძო სექტორს, რომელიც აკმაყოფილებს მთლიანი მოთხოვნილების 75% და საბანკო სექტორს, რომელიც მხარს უჭერს ამ მოთხოვნილებას. საერთაშორისო სავალუტო ფონდი ლიბანის მშპ-ს ზრდას 7%-ით ელოდა 2010-2011 წლებში. 2009 წელს ეს რიცხვი 9%, ხოლო 2008 წელს 8,5% წარმოადგენდა. ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს რაოდენობით ლიბანი 54 ადგილზეა. 

ქვეყანაში ძირითად ინდუსტრიულ დარგებს წარმოადგენს: ლითონის დამუშავება და ლითონის პროდუქციის შექმნა, სოფლის მეურნეობა, საბანკო საქმე, ქიმიური მრეწველობა და სატრანსპორტო ტექნიკის შექმნა. ლიბანში არის თავისუფალი ბაზრის კომერციული ტრადიციები. ლიბანის ეკონომიკა სერვისებზეა ორიენტირებულია; ძირითადი სექტორები კი ბანკი და ტურიზმია. იქ სავალუტო ოპერაციების ან კაპიტალის გადაადგილების შეზღუდვა არ არსებობს.

## შრომითი ანაზღაურება
2011 წლის 15 ოქტომბრის პროფკავშირული გაერთიანებების გაფიცვების შემდეგ ანაზღაურების მინიმუმი 40%-ით გაიზარდა. გაფიცვაში მონაწილეობდნენ მასწავლებელთა კავშირის, პროფკავშირების და სხვა გენერალური კავშირების წარმომადგენლები.

2011 წლის მსოფლიო ბანკის ცხოვრების ხარისხის ინდექსის მიხედვით:
* ლიბანის მოსახლეობის 8% სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ ცხოვრობს (წელიწადში 2,500 აშშ დოლარი)
* 54% ეკუთვნის ზომიერ საშუალო კლასს (წელიწადში 9000 აშშ დოლარს).  12% 1998 წლიდან
* 22% ეკუთვნის ზედა საშუალო კლასს ($ 15,000 - $ 27,000 წელიწადში).  19% 1998 წლიდან
* 4% ეკუთვნის მდიდარ ზედა კლასს ($ 30,000 და მეტი, წელიზადში).  1% 1998 წლიდან

## რეფორმები
ლიბანის რეფორმების ამჟამინდელი პროგრამა სამ ძირითად პრინციპზეა დამყარებული:
* ეკონომიკური აღდგენა და მდგრადი ზრდა, კერძო სექტორის ჩართულობის მოზიდვა;
* საბიუჯეტო კონსოლიდაცია და სტრუქტურული გაუმჯობესება საჯარო ფინანსურ სექტორში;
* ვალუტა, ფინანსური და ფასების სტაბილურობა.

2017 წელს, საარსებო მინიმუმი თვეში 675,000 გირვანქაა, რაც 450 აშშ დოლარს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* BSE trade sky high despite tensions - *The Daily Star* 
* Embassy of Lebanon, Washington D.C. - Country Profile, The Economy 
* ლიბანის ეკონომიკა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის ეკონომიკა
ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება

**ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება** დაარსდა 1981 წელს ჩაისა და სუბტროპიკულ კულტურათა საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის (1930) ბაზაზე (ანასეული, მახარაძის (ახლანდელი ოზურგეთის) რაიონი). გაერთიანების სათაო ორგანიზაციაა ინსტიტუტი, რომელშიც ფუნქციონირებს აგროტექნიკური, აგროქიმიული, ნიადაგთმცოდნეობა-მელიორაციის, მექანიზაციის, სელექცია-გენეტიკის, მცენარეთა დაცვის, აგროეკოლოგია-აგრომეტეოროლოგიის, ეკონომიკური სტანდარტიზაციის, ფიზიოლოგია-რადიობიოლოგიის, ბიოქიმიის, პროპაგანდის, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციისა და მეცნიერული მიღწევების წარმოებაში დანერგვის განყოფილებები; აზოტის ტრანსფორმაციისა და ბალანსის, მიკრობიოლოგიის, მცირე მექანიზაციის, კაკლოვანი და სუბტროპიკული ტექნიკური კულტურების სელექციის და ჯიშთშესწავლის, ფიტოპათოლოგია-ვირუსოლოგიის, მცენარეთა ბიოპროდუქტიულობის მოდელირების ლაბორატორიები, სამეცნიერო-ტექნიკური ინფორმაციისა და პატენტთმცოდნეობის სექტორები; ასპირანტურა; სასელექციო ცენტრი (1979 წლიდან). გაერთიანების სისტემაში იყო სოხუმის, ჩაქვის, ფოთის, ზუგდიდის ფილიალები; წყალტუბოს, ქედის, ადიღეს, მახაჩყალის საყრდენი პუნქტები. გაერთიანება უშვებდა მონოგრაფიებს, ჟურნალ „სუბტროპიკულ კულტურებს“ (1939 წლიდან) რუსულ და ქართულ ენებზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამეცნიერო გაერთიანებები
კატეგორია:საწარმოო გაერთიანებები
აბდ ალ-ჰამიდ მომანდი

**აბდ ალ-ჰამიდ მომანდი** (; დ. 1660 — გ. 1732) — ავღანელი პოეტი მომანდის ტომისა. წერდა პუშტუ ენაზე. სტილის სინატიფის გამო „დიდოსტატს“ უწოდებდნენ. ლირიკულ ლექსთა კრებულში „მარგალიტი და მარჯანი“ ადიდებს სილამაზეს, როგორც სამყაროს საძირკველს. განიცდიდა სუფიური პოეზიის გავლენას, სპარსულიდან თარგმნა რამდენიმე მისტიკური ხასიათის მესნევი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ავღანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ემილ აბდერჰალდენი

**ემილ აბდერჰალდენი** (; დ. 9 მარტი, 1877, 	ობერუცვილი — გ. 5  აგვისტო, 1950, ციურიხი) —  შვეიცარიელი ბიოქომიკოსი და ფიზიოლოგი. 

## ბიოგრაფია
1904–1945 წლებში მუშაობდა ბერლინსა და ჰალეში, 1946 წლიდან განაგებდა ფიზიოლოგიური ქიმიის კათედრას ცურიხის უნივერსიტეტში. აბდერჰალდენის ნაშრომები ეძღვნება ცილების ბიოლოგიურ როლსა და სტრუქტურის საკითხებს. 1916 წელს, 19 ამინომჟავასაგან მიიღო პოლი. პეპტიდი და ე. ფიშერთან ერთად დაადგინა ხელოვნური პოლიპეპტიდების შენების მსგავსება ბუნებრივ ცილებთან, გამოიკვლია ცხიმების, ვიტამინებისა და ჰორმონების როლი კვების პროცესში, აღმოაჩინა ეგრეთ წოდებული დამცველი ფერმენტები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი ბიოქომიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელი ფიზიოლოგები
ჩაის ბუჩქის გასხვლა

**ჩაის ბუჩქის გასხვლა** — აგროტექნიკური ღონისძიება, რომლის მიზანია უზრუნველყოს ბუჩქის ნახევრადოვალური ფორმა, ოპტიმალური სიმაღლე და სიგანე, ვეგეტატიური ცხოველმოქმედების გაძლიერება, გენერაციული მოქმედების შემცირება, მზარდი ნაზი დუყების რაოდენობის გადიდება, ყრუ დუყების შემცირება და მცენარის ინტენსიური ზრდა. პირველი გასხვლა ტარდება დაბუჩქების მიზნით 12-15 სმ-ზე, მეორე გასხვლა — მომდევნო წელს 40-45 სმ-ზე, მესამე გასხვლით კი მთავრდება ბუჩქის ფორმირება და იწყება ფოთლის კრეფა. გასხვლის ძირითადი სახეა შპალერული გასხვლა, რომლის შედეგად ბუჩქის ნეკებზე რჩება 1-2 ფოთოლი უბის კვირტიანად და ბუჩქს ეძლევა ნახევრად ოვალური ფორმა. გასხვლა ხდება მანქანებით ან შპალერული სასხლავი მაკრატლით. ფოთლის საკრეფად შემოსვლის რეგულირების მიზნით პლანტაციის გარკვეულ ფართობზე ტარდება მსუბუქი გასხვლა. მსუბუქად გასხვლისას მოუმწიფებელ მწვანე ყლორტებს აჭრიან წვერებს იმ ვარაუდით, რომ ბუჩქის ზედაპირი მოსწორდეს. მსუბუქი მოსწორებითი გასხვლა ხელს უწყობს ბუჩქის ადრეულ ვეგეტაციას, რის გამოც ფოთოლი 12 დღით ადრე შეიძლება მოიკრიფოს.

შპალერული და მსუბუქი გასხვლის შემდეგ ტარდება უფრო ღრმა გასხვლა (ბუჩქის ზედა დამუხვლის ქვემოთ 45-50 სმ-ზე); ეს უფრო მიზანშეწონილია მაშინ, როცა ვარჯი ბერდება და ფესვის ყელთან ამონაყრები შეინიშნება. მძიმე გასხვლა ხდება 10-15 სმ-ზე. ჩაის ბუჩქის გასხვლის საუკეთესო ვადაა ადრე გაზაფხული (მარტ-აპრილი), ნახევრად მძიმე და მძიმე გასხვლისას კი — ზამთარი.

## ლიტერატურა 
* *პატარავა დ.*, ფოთოლსაკრეფი ჩაის პლანტაციის გასხვლის სისტემა, «ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბიულეტენი», 1951, №2.
* *ფირცხალაიშვილი ს.*, ჩაის პლანტაციის ექსპლუატაციის მეცნიერული საფუძვლები, თბ., 1976.

კატეგორია:მეჩაიეობა
კატეგორია:აგროტექნიკური ღონისძიებები
ივეტა მუკუჩიანი

**ივეტა მუკუჩიანი** (; დ. 14 ოქტომბერი 1986, ერევანი, სომხეთი) — სომეხი მომღერალი.

## ევროვიზია 2016 
thumb|200px|left

ივეტამ ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2016-ზე შეასრულა „LoveWave“ („სიყვარულის ტალღა“). სიმღერის ავტორია სომეხი კომპოზიტორი ლილიტ ნავასარდიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:სომეხი მსახიობები
კატეგორია:სომეხი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
მიქაილ აბდულაევი

**მიქაილ ჰუსეინ-ოღლუ აბდულაევი** (; დ. 19 დეკემბერი, 1921, ბაქო — გ. 21/22 აგვისტო, 2002) — აზერბაიჯანელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. სსრკ სახელმწიფო მხატვარი (1963), სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1958). სსკპ წევრი 1954 წლიდან.

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის სამხატვრო სასწავლებელი და მოსკოვის ვ. სურიკოვის სახელობის სამხატვრო ინსტიტუტი. ცნობილია როგორც ყოფითი ჟანრის, პეიზაჟისა და პორტრეტის ოსტატი. მთავარი ნამუშევრები: „საღამო“ (1947), „მინგეჩაურის ჩირაღდნები“ (1948), „ბედნიერების მშენებლები“ (1951), ტრიპტიქი „აზერბაიჯანის მინდვრებზე“ (1963-1965), „ინდური სერია“ (1957-1960), ნახატების სერია „მდინარე არაქსის გაღმა“ (1950) და სხვა.

დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფერმწერები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი გრაფიკოსები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები