open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვაზისუბნის თეთრი

**ვაზისუბნის თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ვაზისუბნის თეთრი წარმოადგენს ადრე არსებულ, მაგრამ ამჟამად მოუძიებელ ვაზის ჯიშს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 568

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი ქართული ჯიშები
მწვანურა

**მწვანურა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირ ქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, იშვიათად ფრთიანი. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი, ცვილისებრი ფიფქით მცირედ დაფარული. კანი სქელი აქვს, რბილობი ხორციანი და წვნიანი, გემო — ტკბილი.

მწვანურა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. მისი სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის საშუალო წონა 140 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მიიღება ჰარმონიული, ნაზი არომატით და ალკოპოლის ნორმალური შემცველობით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 271

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ორჯოხული

**ორჯოხული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სქელ აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თეთრი ფერის. კანი სქელი და ნაკლებად მვვრივი აქვს ცვილისებრი ფიფქიიი ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, გემო — ტკბილი.

ორჯოხული საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 186 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. მტევნის საშუალო წონა 137 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.5-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.7 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 285

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ითხვისის ნაქალაქარი

**ითხვისის ნაქალაქარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ითხვისში. დიდი ნაწილი უკვე განადგურებულია მეწყრული პროცესების გამო. ძეგლის გათხრა მიმდინარეობდა 2019-2021 წლებში. ნაქალაქარი მთლიანად დანგრეულია და მიწითაა დაფარული.გათხრილი ნაწილი წარმოდგენილია მარნით, რომელიც შედგება სხვადასხვა ზომის ჩაკირული ქვევრებით,სამეურნეო დანიშნულების სენაკებით და ღია ფილაქნიანი ეზოთი. სამეურნეო სენაკები ძლიერ მცირე ზომისაა. კედლები დანგრეულია ძლიერი ხანძრით. ნაქალაქარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში დადასტურდა სამაროვანის არსებობა, რომელიც ამჟამად უკვე განადგურებულია მეწყერული პროცესების წყალობით.

## ლიტერატურა
* *ბრაგვაძე ზ., დიღმელაშვილი ქ., დარეჯანაშვილი დ.,* ითხვისის ნაქალაქარი, თბ., 2021

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პანეში

**პანეში** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

ფილოქსერას გამოჩენამდე პანეში სამეგრელოს მთისპირა სოფლებში მაღლარად ყოფილა გავრცელებული. მოსახლეობა მისგან ღვინოსაც ამზადებდა და სასუფრე ყურძნადაც იყენებდა. ყურძენს ვაზზე ტოვებდნენ და საჭიროების მიხედვით კრეფდნენ ან აკიდოების სახით მთელი ზამთრის განმავლობაში ინახავდნენ. ამჟამად პანეშის ძალიან მცირე ნარგავებია შემორჩენილი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდი ზომისაა, მცირედ ოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ან საშუალო ზომისაა, განივკონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ მხრიანი. მხრის სიგრძე ხანდახან მტევნის სიგრძის ნახევარს აღწევს. საშუალო სიკუმსისაა. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, სრულ სიმწიფეში თითქმის შავია. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ნაფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია, ჩვეულებრივად ტკბილი გემოთი.

პანეში საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 190 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 17-19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9-10 გ/ლ-ს.

პანეშისგან მზადდება მაღალხარისხიანი, ჰარმონიული, სხეულიანი და ხალისიანი სიმჟავის აუფრის წიიიელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 297

კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სვანტე პააბო

**სვანტე პააბო** (დ. 20 აპრილი, 1955, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი გენეტიკოსი,  ევოლუციური გენეტიკის სპეციალისტი, პალეოგენეტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ინტენსიურად მუშაობდა ნეანდერტალელი ადამიანის გენებზე. ლაიფციგის, მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი.  ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის პროფესორი. 2022 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში „გადაშენებული ჰომინინების გენომისა და ადამიანის ევოლუციის შესახებ აღმოჩენებისთვის“.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
პააბოს დედა - ქიმიკოსი კარინ პააბო, რომელიც შვედეთში იყო ლტოლვილი მეორე მსოფლიო ომის დროს. პააბო დაიბადა ქორწინების გარეშე და იზრდებოდა დედასთან. მისი მამა იყო შვედი ბიოქიმიკოსი სუნე ბერგსტრომი რომელიც, მისი შვილის მსგავსად გახდა ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში 1982 წელს. პააბოს ჰყავს ნახევარძმა რურიკ რეენსტიერნა, რომელიც 1955 წელს დაიბადა.

2012 წელს ესტონურ გაზეთთან მიცემულ ინტერვიუში მან თქვა, რომ იგი თავს ასახელებს როგორც შვედს, მაგრამ აქვს განსაკუთრებული ურთიერთობა ესტონეთთან. 1975 წელს პააბომ სწავლა დაიწყო უფსალის უნივერსიტეტში, ერთი წელი მსახურობდა შვედეთის თავდაცვის ძალებში. პააბომ 1986 წელს მიიღო დოქტორის წოდება უფსალის უნივერსიტეტის კვლევაში, რომელიც იკვლევდა როგორ ახდენს ადენოვირუსების E19 ცილა იმუნურ სისტემაზე მოდულაციას.

## კარიერა
პააბო ცნობილია, როგორც პალეოგენეტიკის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. 1986 წლიდან 1987 წლამდე ატარებდა პოსტდოქტორანტულ კვლევებს ციურიხის უნივერსიტეტის II მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტში, შვეიცარიაში. 

როგორც ევროპის მოლეკულური ბიოლოგიის ორგანიზაციის პოსტდოქტორანტი, პააბო 1987 წელს გადავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და მიიღო პოსტდოქტორანტის თანამდებობა ბიოქიმიაში, კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სადაც შეუერთდა ალან ვილსონის ლაბორატორიას და მუშაობდა გადაშენებული ძუძუმწოვრების გენომზე.

1990 წელს ის დაბრუნდა ევროპაში და გახდა მიუნხენის უნივერსიტეტის ზოგადი ბიოლოგიის პროფესორი, ხოლო 1997 წელს გახდა მაქს პლანკის ევოლუციური ანთროპოლოგიის ინსტიტუტის დამფუძნებელი და დირექტორი ლაიფციგში.

## პირადი ცხოვრება
პააბომ 2014 წლის წიგნში "ნეანდერტალელი კაცი" დაკარგული გენომის ძიებაში დაწერა, რომ ის ბისექსუალია. ის თვლიდა, რომ გეი იყო, სანამ არ შეხვდა ლინდა ვიჯილანტს, ამერიკელ პრიმატოლოგს და გენეტიკოსს, რომლის „ბიჭური ხიბლი“ იზიდავდა მას. ისინი დაქორწინებულები არიან და ერთად ზრდიან ვაჟს და ქალიშვილს ლაიფციგში.

## რესურსები ინტერნეტში
* სვანტე პააბო პლანკის საზოგადოებაში
* ადამიანის ევოლუციური გენომიკის განყოფილება (სვანტე პააბო). ოკინავას მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ინსტიტუტის სამაგისტრო უნივერსიტეტი

კატეგორია:გენეტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბისექსუალები
კატეგორია:გეი მამაკაცები
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოლოტაურის წყარო

**კოლოტაურის წყარო** — შუა საუკუნეების წყარო ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოლოტაურში. წყარო მდებარეობს ჯინისის უბანში. ერთ-ერთი ადგილობრივი მოსახლის საკარმიდამო ნაკვეთის შესასვლელთან. 

წყარო ნაგებია კარგად დამუშავებული კვადრებით. შემაკავშირებელ მასალად გამოყენებულია კირის ხსნარი. ზედა ნაწილში რამდენიმე ქვას დატანილი აქვს ოსმალურ-არაბული წარწერა, რაც იმის მიმანიშნებელია, რომ განვითარებულ შუა საუკუნეებში (XI-XIII სს.) აგებულ წყაროს, გადაკეთება განუცდია გვიან შუა საუკუნეებშიც (XVIII-XIX სს.). დღეისათვის შემორჩენილი სიმაღლე 1,80 მეტრია, სიგანე — 2,10 მეტრი. ცენტრში წყაროს გადმოსაღვრელად დატანილი ოვალური ნახვრეტის დიამეტრი 0,22 სანტიმეტრია. ნახვრეტის მარჯვნივ და მარცხნივ დატანილია ქვის თაროები. წყარო თავის დროზე გაფორმებული ყოფილა სხვადასხვა სახის ორნამენტებით.
 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ბაბოთის თამარის ნეკლესიარი

**ბაბოთის თამარის ნაეკლესიარი** — შუა საუკუნეების არქიტექტურლი ძეგლი, ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ  ფერეთაში (ჭვანეთის ხეობა).

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მუხა მწვანე

**მუხა მწვანე**, *ვარიანული მწვანე* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

გორული მწვანეს ერთ-ერთი ვარიაციაა. გამოვლენილია სელექციონერ ნადეჟდა ჩახნაშვილის მიერ. გავრცელებულია ლიახვის ხეობის ვენახებში. არის აგრეიივე ატენში და ქართლის სოფლებში. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდია, ძირითადად განივოვალური, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრად. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან უფორმო, საშუალო სიკუმსის ან საკმაოდ კუმსი. ხშირად უვითარდება ზედა კუმფხალები და ხასიათდება მსხვილმარცვლიანობით. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი. მომწვანო-მოყვითალო ელფერის. რბილობი საკმაოდ მკვრივი აქვს. მტევნის ზემოიი მარცვალი უფრო მსხვილია, ვიდრე მტევნის ბოლოს. საერთოდ მარცვლების ზომა ცვალებადია. მტევანზე აგრეთვე შეიმჩნევა განუვითარებელი (პართენოკარპული) მარცვლები.

მუხა მწვანე ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 185 გრამია. წვენის გამოსავლიანობა შედარებით ნაკლები აქვს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-9 გ/ლ-ს.

მიიღება ვარბი ღირსების სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 253

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მუხიშხა

**მუხიშხა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან. XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო გურიის ჩრდილოეთ ნაწილში (ჩიბათი, ორაგვე, ჯურუყვეთი და სხვა).

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამი, იშვიათად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა ხშირქეჩისებრია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ლურჯი, კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი, წვენი — შეუფერავი. გემო — სასიამოვნო ტკბილი.

მუხიშხა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა საშუალოდ 145 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 256
## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ლარჩვალის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია

**ლარჩვალის ელია წინასწარმეტყველის ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლარჩვალში.

სამონასტრო კომპლექსი დარბაზულ ტაძარს, საცხოვრებელ რეზიდენციას, კოშკსა და სამეურნეო დანიშნულების სადგომებს აერთიანებს. კომპლექსიდან ავთენტური სახით მხოლოდ გვიანი შუა საუკუნეების კოშკმა მოაღწია, დანარჩენი შენობა-ნაგებობები ან გადაკეთებულია, ან თავიდანაა აგებული თანამედროვე მასალით. კომპლექსის ცენტრში მდგარი ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, გადმოცემით ის შუა საუკუნების ეკლესიის საძირკველზეა აგებული. ეკლესია აგებულია კარგად დამუშვებული ქვით და გადახურვისთვის გამოყენებული თუნუქის საბურავები. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე კარია გაჭრილი, რომლის ზემოთ რელიეფური ტიმპანია ჩასმული. ინტერიერის გასანათლებლად აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადებზე თაღოვანი ფორმის სარკმლებია გაჭრილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
Z for Zulu

**Z for Zulu** — ქართული ინდი-როკ ჯგუფი.

## ისტორია 
2011 წელს ნიკა კოჩაროვი და გია იაშვილი ლონდონიდან თბილისში დაბრუნდნენ და ნიკა დავითაშვილთან და დიმა ოგესიანთან ერთად შექმნეს ჯგუფი. 
ჯგუფმა Leno Records-თან ითანამშრომლა და გამოუშვეს მათი პირველი ალბომი "Better Than Dog". 

## შემადგენლობა
* ნიკა კოჩაროვი  — ვოკალისტი და გიტარისტი
* გია იაშვილი — ვოკალისტი და ბასისტი
* ნიკა დავითაშვილი  —  გიტარისტი და კლავიშებიანი საკრავი
* დიმა ოგანესიანი — დრამერი

## დისკოგრაფია 
* Better Than Dog

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკა კოჩაროვის ახალი მუსიკალური ვიდეო, “Trivial Truths”
* Nika Kocharov & Zagareli Strings

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2011 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
დემერარა-მაჰაიკა

**დემერარა-მაჰაიკა** () ― რეგიონი გაიანაში. დემერარა-მაჰაიკა მოიცავს ქვეყნის დედაქალაქ ჯორჯტაუნს და მის შემოგარენს. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია სოფელი ტრიუმფი.

რეგიონს ჩრდილოეთით ესაზღვრება ატლანტის ოკეანე, სამხრეთით – ზემო დემერარა-ბერბისი, დასავლეთით – ესეკიბოს კუნძულები-დასავლეთ დემერარა, ხოლო აღმოსავლეთით – მაჰაიკა-ბერბისი.

## მოსახლეობა 
მიუხედავად იმისა, რომ დემერარა-მაჰაიკა სიდიდით გაიანის ყველაზე პატარა რეგიონია, ის ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ადმინისტრაციული ერთეულია.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაიანის რეგიონები
იგა აბაკელია

**გრიგოლ (იგა) აბაკელია** (დ. 20 დეკემბერი, 1939, თბილისი — გ. 2 იანვარი, 2016) — ქართველი მუსიკოსი და მხატვარი.

## ბიოგრაფია 
პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის მუსიკალურ ათწლედში, რომელიც  1958 წელს დაამთავრა, შემდეგ სწავლა გააგრძელა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში 1958–1961 წლებში, 1971 წელს კი  თბილისის სახელმწიფო აკადემია დაამთავრა, ის გახლავთ  თოჯინების თეატრის ერთ–ერთი დაამაარსებელთაგანი ქალაქ ახალციხესა და გურჯაანში, დადგმული აქვს მუსიკალური სპექტაკლი: გლუკი – "ორფეოსი და ევრიდიკე"(1980, პირველი დადგმა ქალაქ გორში). თოჯინების თეატრში სცენოგრაფიული მოღვაწეობის 34 წლის განმავლობაში იგა აბაკელიას ავტორობით შეიქმნა ორმოცამდე სპექტაკლის სცენოგრაფია. 1975 წელს და 1981 წლიდან 2007 წლამდე იყო თოჯინების სახელმწიფო პროფესიულ თეატრის მთავარი მხატვარი. აბაკელია სხვადასხვა დროს დაჯილდოებული იყო საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი​ს კულტურის სამინისტროსა და თეატრის მოღვაწეთა კავშირის დიპლომებით.

## ლიტერატურა
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015, გვ. 6

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
რენლი ბარათეონი

**რენლი ბარათეონი** () — ჯორჯ რეიმონდ რიჩარდ მარტინის ფენტეზის ჟანრის რომანების სერიის, „ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის“ პერსონაჟი ასევე მისი ტელეადაპტაციის ერთ-ერთი გმირი. იგი წარდგენილია 1996 წელს გამოცემულ წიგნ „სატახტოთა თამაშში“ და „მეფეთა ჯახი“ (1998). ტელეადაპტაციისას მისი როლი შეასრულა ინგლისელმა მსახიობმა გეთინ ენტონიმ. 

რენლი ბარათეონი არის ბარათეონთა ძმებიდან ყველაზე უმცროსი და გრიგალის კიდის ლორდი. 

ტარგარიენთა სახლის დამხობისა და რობერტის გამეფების შემდეგ ის გახდა გრიგალის კიდის ლორდი, მიუხედავად მისი ასაკისა. რობერტის მცირე საბჭოში ის იკავებდა სამართლის ოსტატის ადგილს, მაგრამ ეს თანამდებობა მიატოვა რობერტის სიკვდილის შემდეგ, რადგან მან გამოთქვა პრეტენზია ტახტზე.

## ბიოგრაფია 
ლორდი რენლი ბარათეონი არის ლორდ სტეფონ ბარათეონის და ლედი კასანა ესტერმონტის უმცროსი ვაჟი. სტეფონი იყო ბარათეონთა სახლის ხელმძღვანელი და გრიგალის კიდის ლორდი. გრიგალის კიდე არის 7 სამეფოდან ერთ-ერთი კონსტიტუციური რეგიონი. რენლის ჰყავს ორი უფროსი ძმა რობერტი და სტანისი. როდესაც პატარები იყვნენ სტეფონი და კასანა დაიღუპნენ ამიტომაც რობერტმა მემკვიდრეობით მამის ტიტული მიიღო. 

რობერტი ლიდერობდა აჯანყებას მეფე ეირის II ტარგარიენის წინააღმდეგ, აჯანყებულებს მიზნად ჰქონდათ დასახული შლეგი მეფის ტახტიდან ჩამოგდება და ანდალთა და პირვეყოფილთა მეფე რობერტი გამხდარიყო. რობერტმა რენლი გრიგალის კიდის ლორდად აქცია გამარჯვების შემდეგ, მიუხედავად იმისა რომ ის ძალიან პატარა იყო და ომში არ უბრძოლია.

რენლი ემსახურებოდა რობერტს მცირე საბჭოში როგორც სამართლის ოსტატი მეფის საბიჯელში. ის  იყო მეოთხე ტახტის მემკვიდრეებში მის წინ მოდიოდნენ მისი ძმისშვილები ჯოფრი და ტომენი ასევე მისი ძმა სტანისი. რენლი პოპულარულია ხალხში მისი მეგობრული თვისებებით და კარგი მანერებით. 

რენლი წლების განმავლობაში ჰომოსექსუალურ ურთიერთობაში იყო სერ ლორას ტაირელთან. მაგრამ ისინი ამ ყველაფერს საიდუმლოდ ინახავდნენ თავიანთი რელიგიის გამო. 

## რესურსები ინტერნეტში
*რენლი ბარათეონი

## სქოლიო
კატეგორია:სატახტოთა თამაში
კატეგორია:ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის პერსონაჟები
2022 წლის 10 ოქტომბრის სარაკეტო თავდასხმა უკრაინაზე

ბმული=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Kyiv after Russian shelling, 2022-10-10 (04).jpg/250px-Kyiv after Russian shelling, 2022-10-10 (04).jpg|მარჯვნივ|მინი|250x250პქ| კიევზე სარაკეტო თავდასხმის შედეგად დაღუპული მშვიდობიანი მოქალაქე.
2022 წლის 10 ოქტომბერს, რუსეთ-უკრაინის ომის დროს,რუსეთმა უკრაინის ტერიტორიაზე მასირებული სარაკეტო თავდასხმა განახორციელა. თავდასხმას მოგვიანებით **რუსული ტერორისტული დაბომბვის** კამპანია ეწოდა. ზოგიერთი რაკეტის სამიზნე უკრაინის კრიტიკული ინფრასტრუქტურული ობიექტები იყო, მათ შორის ელექტროსადგურები, ქვესადგურები, თბოელექტროსადგურები, ტრანსფორმატორები, ხიდები და ა.შ. რაკეტების ნაწილის სამიზნე იყო სამოქალაქო ინფრასტრუქტურა, მათ შორის - საბავშვო მოედნები. 10 ოქტომბრის დილის მდგომარეობით, აფეთქებები დაფიქსირდა უკრაინის ათობით რეგიონულ ცენტრსა და დედაქალაქ კიევში . Fox News-მა უკრაინაზე მასირებული სარაკეტო დაბომბვა „რუსეთის შურისძიებას ყირიმის ხიდზე თავდასხმას დაუკავშირა,  თუმცა, უკრაინის დაზვერვის მთავარი სამმართველოს ცნობით, რუსულმა ჯარებმა მასირებული დაბომბვისთვის მოსამზადებელი ბრძანება 2 და 3 ოქტომბერს მიიღეს.

რაკეტები შავი და კასპიის ზღვიდან რამდენიმე ტალღად, Tu-95ms და Tu-22m 3 თვითმფრინავების გამოყენებით გაუშვეს. Ukrenergo-ს ცნობით, დაბომბვის შედეგად ქვეყნის ზოგიერთ ქალაქსა და დაბაში ელექტრომომარაგების მიწოდება შეფერხდა. დილის 11 საათისთვის დარტყმების შედეგად დაზიანდა 11 მნიშვნელოვანი ინფრასტრუქტურული ობიექტი 8 რეგიონსა და ქალაქ კიევში.

სარაკეტო თავდასხმის დროს დაიღუპა 2008 წლის აგვისტოს ომის მონაწილე და ქართული ლეგიონის წევრი ედიშერ კვარაცხელია.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის შეჭრა უკრაინაში (2022)
კატეგორია:რუსეთ-უკრაინის ომი
ახალბედისეულის მთავარანგელოზის ეკლესია

**ახალბედისეულის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალბედისეულში, სოფლის სასაფლოზე. აგებულია XIX საუკუნეში. 

დღეისათვის ფუნდამენტამენტამდეა დანგრეული. კედლები ნაგებია კარგად დამუშავებული სხავადასხვა ზომის საფასადე ქვებით. იატაკი შემორჩენილია საკურთხეველში. იატაკიდან 15-20 სმ-ით ამაღლებულ ამბიონზე შემორჩენილია კვადრატული ფორმის (75X75 სმ) კანკელის ორი სვეტი. გადმოცემის მიხედვით, ეკლესია 1937 წელს ანტირელიგიური კამპანიის დროს დანგრიეს. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
თეოდოსი კრასოვსკი

**თეოდოსი კრასოვსკი** ( დ. 26 სექტემბერი 1878 — გ. 1 ოქტომბერი, 1948) — რუსი ასტრონომ-გეოდეზისტი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1939). რსფსრ მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1943). მოღვაწეობდა აგრეთვე კარტოგრაფიის დარგში.

თეოდოსი კრასოვსკიმ 1900 წელს დაამთავრა სამიჯნო ინსტიტუტი მოსკოვში, 1907 წლიდან მასწავლებელია, 1917 წლიდან პროფესორი, 1919–21 წლებში ამ ინსტიტუტის რექტორი, რომლის ბაზაზე კრასოვსკის ხელმძღვანელობით 1930 წელს შეიქმნა მოსკოვის გეოდეზიის ინსტიტუტი, რომელიც 1936 წელს გარდაიქმნა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა მოსკოვის ინსტიტუტად. კრასოვსკიმ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა „უმაღლესი გეოდეზიის“ დისციპლინის განვითარებაში, რომელიც საფუძვლად დაედო ასტრონომგეოდეზიის სპეციალობას. 1928 წლის ბოლოს მისი ინიციატივით შეიქმნა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის დირექტორი (1928–30) და დირექტორის მოადგილე (1930–37) იყო სამეცნიერო ნაწილში. 

1940 წელს რუსმა გეოდეზისტმა ალექსანდრე იზოტოვმა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში თეოდოსი კრასოვსკის საერთო ხელმძღვანელობით გატარებული კვლევების საფუძველზე დაადგინა დედამიწის ელიფსოიდის პარამეტრები, რომლის გამოყენება სსრკ-ში დაიწყეს 1942 წლიდან, ხოლო სსრკ მინისტრთა საბჭოს 1946 წლის 7 აპრილის დადგენილებით, მისი გამოყენება სავალდებულო გახდა სსრკ-ში გეოდეზიური სამუშაოების შესრულებისას. ამ რეფერენც-ელიფსოიდს კრასოვსკის ელიფსოიდი ეწოდა.

კრასოვსკის ფუნდამენტური ნაშრომი: „უმაღლესი გეოდეზიის სახელმძღვანელო“ (მე-2 გამოცემა, 1938) ინარჩუნებს სამეცნიერო და მეთოდოლოგიურ ღირებულებას და ფართოდ გამოიყენება სამეცნიერო-კვლევითსა და სასწავლო-მეთოდოლოგიურ სამუშაოებში. მინიჭებული აქვს სსრკ სახელმწიფო პრემია (1943; 1952). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით. დაკრძალულია მოსკოვში, ვედენსკოეს სასაფლაოზე. 

## თხზულება 
* Из­бран­ные со­чи­не­ния. М., 1953–1956. Т. 1–4.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:რუსი ასტრონომები
კატეგორია:რუსი გეოდეზისტები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
სეთურნის სამარხი

**სეთურნის სამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სეთურნში.

ნასოფლარ საყურიანის სიახლოვეს, მინდორში, დაფიქსირდა წრიული ქვაყრილი, რომელიც რამდენიმე წყება, წვრილი და საშუალო ზომის ნატეხი ქვებისგანაა შედგენილი. ყრილი, თანამედროვე მიწის ზედაპირიდან დაახლოებით 10სმ-ითაა აცილებული და ვიზუალური დაკვირვების მიხედვით, ჩადის სიღრმეშიც. ყრილის დიამეტრია 3,20 მ. ჩრდილოეთის მხარეს, ქვაყრილის გარკვეული მონაკვეთი დარღვეულია, ხოლო ქვაყრილის ცენტრი ოდნავ ჩაქცეული. სამარხის ჩაქცეულ ნაწილში მცენარეებია ამოსული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ემზარ იოსელიანის სახლი და დარბაზ-მაჩუბი

**ემზარ იოსელიანის სახლი და დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლახირში.

ნატეხი ქვით კირ-დუღაბზე ნაგები დარბაზ-მაჩუბი ზომიერი პროპორციისა და მასშტაბის წყალობით ორგანულად ეწერება არსებულ, მჭიდრო განაშენიანებაში. შენობას სამხრეთით საბჭოთა პერიოდში მიდგმული აქვს ქვის სახლი აივნით. აივნის დასავლეთ ნახევარი ამოშენებულია. დარბაზ-მაჩუბი ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან, მეორე სართულის იატაკის დონემდე ჩასმულია მიწაში. აღმოსავლეთის მხრიდან მეორე სართული დონეზე აქვს სწორკუთხა კარის ღიობი. დარბაზ-მაჩუბი და სახლიც ორივე ერთითიანი, ოთხქანობა, აზბოცემენტისა და თუნუქის ფილებიანი სახურავით არის გადახურული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ლუის კრიუგერი

**იოჰან ჰაინრიხ ლუის კრიუგერი** ( დ. 21 სექტემბერი 1857 — გ. 1 ივნისი 1923) — გერმანელი მათემატიკოსი და გეოდეზისტი. 1917–22 წლებში პრუსიის გეოდეზიის ინსტიტუტის დირექტორი. 1884 წლიდან მუშაობდა პრუსიის სამეფო გეოდეზიის ინსტიტუტში ჯერ ასისტენტის, ხოლო შემდეგ პროფესორის თანამდებობაზე. განავითარა კარლ ფრიდრიხ გაუსის იდეები. 1912 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი: „დედამიწის ელიფსოიდის კონფორმული გამოსახულება სიბრტყეზე“, რომელიც ერთ-ერთი ფუძემდებლური ნაშრომი გახდა გაუს-კრიუგერის პროექციის შექმნის თვალსაზრისით.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოდეზისტები
კატეგორია:გერმანელი მათემატიკოსები
ყოფილი კულტურის სახლი

**ყოფილი კულტურის სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, აბაშის მუნიციპალიტეტის, სოფელ მარანში. 
კულტურის სახლი მდებარეობს სოფლის ბაგა-ბაღის მეზობლად, გზის პირას, ეზოს სიღრმეში, გარემოცულია ასწლოვანი ხეებით. ზეძირკველზე შესმული, გეგმაში მუხლის ფორმის მქონე შენობის სქემა კორიდორულია. მარცხენა ფლიგელი მთლიანად სოფლის მოზრდილ კლუბს უკავია, მარჯვენა, შვერილი ფლიგელის დერეფნის ორივე მხარეს ოთახებია განლაგებული. დღეისობით, 1980-იან წლებში განხორციელებული კაპიტალური რემონტისა და გადაკეთების გამო, ძველი, XX საუკუნის დასაწყისის შენობისგან ამჟამად მხოლოდ მოზაიკის იატაკი და ნალესობით დაფარული აგურის წყობაღაა შემორჩენილი. ამას გარდა ჩანს, რომ მარჯვენა ფლიგელის მთავარი ფასადის სარკმლის თავები მშვილდისებური ფორმისა იყო და რემონტისას, როდესაც მინაშენით დააგრძელეს ეს მხარე გაუჰორიზონტალებიათ, ერთი სარკმელი კი მთავარი კარის წინ მოდგმულ პორტალს შეეწირა, რომლის მარცხნივ, ყრუ კედელზე მცენარეული და ტოტემური გამოსახულებიანი 22 კვადრატული და 4 წრიული ფილაა დამონტაჟებული. გვერდითა ფასადს, ანუ დარბაზის მხარეს, ორი ვიწრო გამოსასვლელია ლითონის წინფრით და ხუთი ცალი მაღალი და განიერთაღიანი სარკმელია გაჭრილი, რომელთაც მარტივად პროფილირებული საპირეები შემოუყვებათ. განსაკუთრებული რეპრეზენტაციულობით არის გამშვენებული კლუბი, თავისი მოზრდილი სცენით, სადაც თეატრალური წარმოდგენებიც ეწყობოდა და კინო-ფილმების ჩვენებაც ხდებოდა (კინო-პროექტორისთვის სპეციალური ოთახიცაა მოწყობილი ლითონის ბოძებზე). კედლები, ჭერი და სცენის წინა მხარე მორთულია თაბაშირისგან ჩამოსხმული, ბაროკალურად „ჩახლართული“ ორნამენტებით, კაპიტელიანი, პილასტრებით. თავად კედლებსა და ჭერში, ჩარჩოებში გამოსახულნი არიან მუზები. ერთ-ერთ ნახატზე მითითებულია ავტორი იური ფიფია და წელი 1988, ხოლო მეორე, დაზიანებული ნუსხური წარწერა მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს: „დალოცვილ იყოს მათი მარჯვენა რომელთა მეცადინეობით დამშვენდა სახლი ესე შიგნით და გარეთ. ხელმძღვანელები რომან კიზირია და გიორგი დონდუა. არქიტექტორი ვალერი ნოდია. მხატვრები ბონდო ტკვაცირია და იური ფიფია ათას ცხრაას ოთხმოცდარვა წელს ქრისტეს დაბად“. მხატვრობა (კედლებზე) ძლიერაა დაზიანებული, ზოგან საღებავია ამძვრალი ან ატკეცილი. მარნის ყოფილი კულტურის სახლი ორ განსხვავებულ და საინტერესო ეპოქას მოიცავს, პირველი, ფაქტობრივად, მხოლოდ მოზაიკის იატაკის სახით არის შემორჩენილი, ხოლო მეორე, უფრო თვალსაჩინოდ საბჭოთა ეპოქის მიწურულს ასახავს. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია: აბაშის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
ქვაითის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქვაითის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მარტვილის მუნიციპალიტეტის, სოფელ ქვაითში. აგებულია XIX საუკუნეში.

ნაგებობა ერთსაფეხურიან ცოკოლზეა განთავსებული, დღეის მდგომარეობით სრულად არც ერთი ფასადი არაა შემორჩენილი. გეგმაზე იკითხება შვერილი აფსიდის ორი წახნაგი. ტაძარს შესასვლელი კარის ღიობი დასავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადებზე ჰქონია გაჭრილი. მცირე დარბაზული ეკლესია ნაგებია ირეგულარული ძვლისფერი ქვებით, ხოლო კუთხეებსა და კონსტრუქციული მნიშვნელობის ადგილებში გამოყვანილია კარგად თლილი სწორკუთხა, დაკეჭნილი კირქვის კვადრები. ტაძარს ჰქონია ორ-ორი სარკმლის ღიობი ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ფასადებზე, ხოლო აღმოსავლეთის შვერილი აფსიდი მხოლოდ გეგმის დონეზეა შემორჩენილი, თუმცა მისი პირდაპირი ანალოგის, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეორე ტოლაში მდებარე ტაძრის შვერილ აფსიდში სამი სარკმელი აქვს გაჭრილი, შეგვიძლია ვივარაუდოთ რომ მსგავსად იქნებოდა ქვაითის ტაძარზეც. ქვაითის ტაძრის ინტერიერში, დასავლეთით განთავსებულია სვეტის ბაზისები ზემოთ ხსენებული დარბაზული ეკლესიის მსგავსად, რაც გვაფიქრებინებს, რომ სოფელი მეორე ტოლას ტაძრის მსგავსად მოწყობილი უნდა ყოფილიყო პატრონიკე (სამგალობლო).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საბჭოთა საინფორმაციო ბიურო

ფაილი:Levitan Germany surrender.ogg

**საბჭოთა საინფორმაციო ბიურო** (, შემოკლ. Совинформбюро) — საინფორმაციო-პროპაგანდისტული სამსახური სსრკ-ში. შეიქმნა 1941 წლის 24 ივნისს დიდი სამამულო ომის დაწყებასთან დაკავშირებით, ფრონტის, ზურგისა და საერთაშორისო ცხოვრების მოვლენათა გაშუქებისას მასობრივი ინფორმაციის საშუალებების სახელმძღვანელოდ. იყო სსრკ სახალხო კომისართა საბჭოს და სკპ(ბ) ცკ-ს (1941–1946), სსრკ მინისტრთა საბჭოს (1946–1953), სსრკ კულტურის სამინისტროს (1953–1957) და სსრკ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული საზღვარგარეთის ქვეყნებთან კულტურული კავშირის სახელმწიფო კომიტეტის (1957–1961) დაქვემდებარებაში. განთავსებული იყო მოსკოვში (1941 წლის ოქტომბრიდან 1942 წლის მარტამდე — კუიბიშევში). საინფორმაციო ბიუროს შემადგენლობაში შედიოდა სამხედრო, თარგმანების, საერთაშორისო ცხოვრების, ლიტერატურის, აგრეთვე პროპაგანდისა და კონტრპროპაგანდის (1944 წლიდან საზღვარგარეთის ქვეყნებზე პროპაგანდის ბიურო) და სხვა განყოფილებები (1944 წლის ივნისისათვის — სულ 11). 1946–1961 წლებში წარმომადგენლობები ჰქონდა საზღვარგარეთ. ბიუროს გამგებლობაში შედიოდა ანტიფაშისტური კომიტეტები. 1941–1945 ადგენდა კრებსებს მთავარი სარდლობის მასალების მიხედვით (უშვებდნენ ყოველდღიურად გაზეთების პირველ ზოლებში, რადიოში მათ, ჩვეულებრივ, იური ლევიტანი კითხულობდა), ხელმძღვანელობდა სამხედრო კორესპონდენტთა მუშაობას, ინფორმაციით უზრუნველყოფდა საზღვარგარეთ სსრკ-ის საელჩოებსა და საკონსულოებს, უცხოურ მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებს, სსრკ-ის მოკავშირეთა საზოგადოებებს. წითელი არმიის მთავარ პოლიტიკურ სამმართველოსთან ერთად ამზადებდა ფურცლებს გერმანელი ჯარისკაცებისადმი მიმართვებით. საინფორმაციო ბიუროს ლიტერატურულ ჯგუფში შედიოდნენ ცნობილი საბჭოთა მწერლები და პოეტები: ვალენტინ კატაევი, ბორის პოლევოი, კონსტანტინე სიმონოვი, ალექსანდრე ფადეევი, მიხეილ შოლოხოვი, ილია ერენბურგი და სხვ. 1946–1961 წლებში ძირითადი ყურადღება ეთმობოდა საზღვარგარეთ სსრკ-ის საშინაო და საგარეო პოლიტიკის და სოციალისტური ორიენტაციის ქვეყნების მოვლენათა გაშუქებას. გაუქმდა სკკპ ცკ-ს 1961 წლის 5 იანვრის დადგენილებით, მის ბაზაზე შეიქმნა ბეჭდვითი სიტყვის სააგენტო „ნოვოსტი“.

## სქოლიო 
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საინფორმაციო სააგენტოები
კატეგორია:პროპაგანდა სსრკ-ში
ათარის ნასახლარი

**ათარის ნასახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფელ ათარაში. 

ათარის ნასახლარი ითხრებოდა 1976-1978 წლებში. ნასახლარი ბუნებრივი ბორცვის თხემზეა განლაგებული, ერთფენიანია და კულტურული ნაშთები კორდოვანი შრის ქვეშ, მონაცრისფრო ჰუმუსოვან თიხნარში გვხვდება. კულტურული ფენის სისქეა 30-45 სმ. დაფიქსირდა მიწატკეპნილი მოედნები. აღმოჩენილია კერამიკის ფრაგმენტები და ქვის მასალა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გარდაფხაძეების დარბაზ-მაჩუბი

**გარდაფხაძეების დარბაზ-მაჩუბი** — არქიტექტურული ძეგლი ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფელ თეკალში. გარდაფხაძეების კოშკის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 30 მეტრში. იგი აშენებულია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით, კირის დუღაბზე.

ამჟამად დარბაზ-მაჩუბიდან შემორჩენილია მხოლოდ კედლები. სახურავი და სართულშუა გადახურვა აღარ არსებობს. აღმოსავლეთ კედელზე დატანილია ორი კარი: ერთი პირველი სართულის დონეზე, მეორე - მეორე სართულის დონეზე. ორივე კარს აქვს თაღოვანი გადახურვა. თაღის ფორმა შექმნილია რადიალურად განლაგებული ქვებისაგან. აღნიშნული ფასადის ორივე სართულზე ვხვდებით ორ-ორ სარკმელს. მეორე სართულის სარკმლები, პირველი სართულის სარკმლებთან შედარებით, ბევრად დიდი ზომისაა. ამავე ფასადის მეორე სართულზე მოწყობილი იყო აივანი, რომლისგანაც დღეს მხოლოდ საძელე ფოსოებია შემორჩენილი. ჩრდილოეთ კედელზე პირველ სართულზე გაჭრილია ნაკელის გადმოსაყრელი ღიობი და პატარა სარკმელი, ხოლო მეორე სართულზე ერთი მოზრდილი თაღოვანი სარკმელი. დასავლეთ კედელზე ვხვდებით სამ ფანჯარას. ერთი ფანჯარა პირველ სართულზეა გაჭრილი, ხოლო ორი — მეორე სართულზე. სამხრეთ კედელზე გაჭრილია ერთი თაღოვანი კარი. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებზე შემოჩენილია ფრონტონები, რის საფუძველზეც შეგვიძლია ვიფიქროთ, რომ დარბაზ-მაჩუბის გადახურვა ორფერდა უნდა ყოფილიყო.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ახრა-კაპშის ნამოსახლარი

**ახრა-კაპშის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი სოხუმის მუნიციპალიტეტში.

შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთით აქვს, გამოკვეთილია კირქვიან მასივში და აქვს სწორი იატაკი. მღვიმის ფართობი ჩამონაღვენთებით არის დაფარული. 1968 წელს აფხაზეთის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის დ. გულიას სახელობის ინსტიტუტის ექსპედიციამ დაიწყო მღვიმის გათხრები. მღვიმეში 4 ფენა დაფიქსირდა, აქედან ადრებრინჯაოს მასალებს მე-4 ფენა შეიცავდა. იგი პირდაპირ მდინარეულ ქვიშნარ   გრუნტზე მდებარეობდა. გაჯერებული იყო ნაცრით, ნახშირით და კულტურული ნაშთებით. კაჟისა და ქვის იარაღები ნაკლებმეტყველია, დამზადებულია მსხვილ ანატკეცებზე, რომელთა ერთი გვერდი სამუშაოდაა დათხელებული (საჭრისები, საფხეკები). აღსანიშნავია ქვიშაქვის ნამზადი სატეხისებრი იარაღისათვის. ძეგლის თარიღის განმსაზღვრელად კერამიკა გვევლინება. იგი კარგად გამომწვარია, ხელით ნაძერწი დანაყილი კალციტის მინარევით თიხის ცომში. ფორმათა უმეტესობა ქილებია, ბრტელძირიანი სწორი ან ოდნავ გადაშლილი პირით. ჭურჭლის უმრავლესობას მარყუჟისებრი ყურები აქვს, რომელიც სპეციალური შვერილით მაგრდება ჭურჭლის კედელში. ზოგ მათგანზე ყურის ნაცვლად სხვადასხვა ფორმის შვერილებია დაძერწილი. იშვიათია დიდი ზომის მუცელგამობერილი ჭურჭელი მასიური ყურებით. ჭურჭლის ზედაპირი მოსწორებულია სავარცხლისებრი იარაღით, რომელიც ზედა პარალელურ ხაზებს ტოვებს, ზოგჯერ ეს ხაზები იმდენად ღრმაა, რომ ღარული ორნამენტის შთაბეჭდილებას ქმნის.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბეგოთკარის ნამოსახლარი ბორცვი

**ბეგოთკარის ნამოსახლარი ბორცვი** — არქეოლოგიური ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბენიან-ბეგონში, მისგან დასავლეთით, ალვის ხეებითა და ბუჩქნარით დაფარულ ბორცვზე შეინიშნება ნაგებობათა ქვაბულები. ალაგ-ალაგ ფიქსირდება კედლის ნაშთებიც. არქეოლოგიური სამუშაოების გარეშე რთულია განისაზღვროს დასახლების ტიპი და ასაკი. არ არის გამორიცხული, რომ აღნიშნულ ბორცვზე პრეისტორიული ხანის ფენებიც დაფიქსირდეს. საჭიროა ჩატარდეს არქეოლოგიური სამუშაოები. უნდა მოხდეს ნაგებობათა მაქსიმალური გამოვლენა, ფიქსაცია და დეტალური აღწერა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჯონ ჰემპდენი

**ჯონ ჰემპდენი** (; დ. 1594, ლონდონი — გ. 24 ივნისი, 1643, ოქსფორდშირი) — ინგლისელი პოლიტიკოსი, რევოლუციონერი.

## ბიოგრაფია
1621 წელს აირჩიეს თემთა პალატის წევრად და იყო პარლამენტში ოპოზიციის ერთ-ერთი ლიდერი. უპირისპირდებოდა მეფე ჩარლზ I–ს. 1642 წელს უპირებდნენ დაპატიმრებას სხვა ოთხ ლიდერთან ერთად, თუმცა ხალხის წინააღმდეგობის გამო არ დააპატიმრეს. მონაწილეობდა პარლამენტის არმიიის შექმნაში. სასიკვდილოდ დაიჭრა 1643 წლის 18 ივნისს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1594
კატეგორია:ინგლისელი პოლიტიკოსები
ჰენგელო

**ჰენგელო** ― ქალაქი ნიდერლანდებში, ოვერეისელის პროვინციაში. მოქმედებს ნავსადგური ტვენტეს არხზე. არის სამრეწველო და სარკინიგზო ცენტრი. მოსახლეობა 102 773 (2019).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
ჰენგ სამრინი

**ჰენგ სამრინი** (; დ. 1934) — კამბოჯელი პოლიტიკოსი. 1979-1989 წლებში იყო კამპუჩიის სახალხო რესპუბლიკის თავმჯდომარე. 2006 წლიდან არის თავმჯდომარე კამბოჯის ეროვნული საბჭოსი, რომელიც კამბოჯის პარლამენტის ქვედა პალატაა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:კამბოჯელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რჩეული რადა

**რჩეული რადა** ― რუსეთის სამეფოს ფაქტობრივი მთავრობა XVI საუკუნის შუაში. დაკომპლექტებული იყო ივანე IV-ის თანამოაზრეებით. მასში შედიოდნენ აზნაური ადაშევი, კარის მღვდელი სილვესტრი, მიტრპოლიტი მაკარი და სხვები. რადა ატარებდა რეფორმებს, წყვეტდა საგარეო პოლიტიკის და სასამართლოს საკითხებს, ნიშნავდა თანამდებობის პირებს. რადას საქმიანობის შედეგად ჩამოყალიბდა ცენტრალური და ადგილობრივი მმართველობა, გამოიცა ივანე IV-ის სამართლის წიგნი, შეიქმნა მეთოფეთა ჯარი. რადა გაუქმდა 1560 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
გრიგოლ რჩეულიშვილი

**გრიგოლ რჩეულიშვილი** (დ. 1820, გორი — გ. 20 ნოემბერი, 1877, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია 
სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა ნათარგმნი ნაწარმოებებით. პოპულარული იყო მისი ლექსები, რომლებიც სიმღერების ტექსტებად იქცა. მისი რომანტიკურლი მოთხრობები იბეჭებოდა „ცისკარში“. რჩეულიშვილი მე-19 საუკუნის ქართულ ლიტერატურაში ფსიქოლოგიური რომანის ერთ-ერთ დამწყები იყო. მისი ნაწარმოებებია „ქვრივის ლიმონები“, „თამარ ბატონიშვილი“, „ანუკა ბატონიშვილი“ და სხვა. 

## ლიტერატურა
**ზანდუკელი მ.*, ახალი ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1., თბილისი, 1972
*ახალი ქართული ლიტერატურა, ტ. 2, თბილისი, 1962
**კოტეტიშვილი ვ.*, ქართული ლიტერატურის ისტორია (XIX ს.), თბილისი, 1959

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1820
კატეგორია:გარდაცვლილი 1877
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ნოემბერი
კატეგორია:გორში დაბადებულები
მიხეილ რჩეულიშვილი

**მიხეილ რჩეულიშვილი** (დ. 19 დეკემბერი, 1907, ვაზისუბანი, თელავის მაზრა — გ. 1994) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1960), საქართველოს სსრ-ის მენცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1967).

## ბიოგრაფია 
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. 1927 წლიდან მუშაობდა იწყებს პროფ. ი. ჯანდიერთან, ახლად დაარსებულ საქართველოს მიწსახკომის ცენტრალურ ზოოტექნიკურ საცდელ სადგურში; 1929 წელს გაგზავნეს ქ. ლენინგრადში სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის განსაკუთრებულ ზოოლოგიის ლაბორატორიაში, სადაც სწავლობდა კრანეოლოგიური და ოსტეოლოგიური კვლევის მეთოდებს, შემდგომ ქ. მოსკოვში ექსპერიმენტული ბიოლოგიის ინსტიტუტში და ცენტრალურ გენეტიკურ სადგურში ეუფლებოდა ზოგადი გენეტიკის და ცხვრის გენეტიკის კვლევის მეთოდებს. 1932-1940 წლებში შეთავსებით მუშობდა მეცხვარეობის ზონალურ საცდელ სადგურში ცხვრის გენეტიკის განყოფილების ხელმძღვანელად და მატყლის მცოდნეობის ლაბორატორიის გამგედ, მასვე ევალებოდა სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილის მოვალეობის შესრულება; 1940 წლიდან მუშობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის საქართველოს ფილიალის ზოოლოგიის სექტორში და შემდგომ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტში სწავლულ მდივნად და მისივე ინიციატივით შექმნილ ცხოველთა წარმოშობისა და ევოლუციის ლაბორატორიის გამგედ; 1958 წლიდან საქართველოს მეცხოველეობისა და ვეტერინარიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე იყო სამეცნიერო ნაწილში; 1959 წელს მისი ხელმძღვანელობით დაარსდა გენეტიკის განყოფილება; 1976 წელს მისივე თაოსნობით საქართველოს სსრ მეცნიერების აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტთან დაარსდა მეცხოველეობის პროდუქტიულობის ამაღლების ბიოლოგიური საფუძვლების ლაბორატორია; გამოიკვლია და დაამუშვა მომთაბარე მეცხოველეობის რაციონალიზაციისა და ინტენსიფიკაციის ორიგინალური სისტემები; საქართველოში პირველმა დაიწყო მომთაბარე მეხორცული მეცხვარეობისა და ექსტრემალურ პირობებში ზებუსთან შეჯვარებით მეხორცული მეძროხეობის განვითარების შესწავლა, აგრეთვე ადგილობრივი ცხვრების გენოფონდის გამოკვლევა და ენდემურ სასწავლო-სამეცნიერო ცხოველთა გენოფონდის დაცვა და გამოყენების პრობლემების დამუშვება. 

## ლიტერატურა
* საქართველოს ზოოტექნიკური განათლებისა და მეცნიერების ფუძემდებლები. – თბ., 2004. – გვ.151; 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:დაბადებული 19 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ქართველი ზოოტექნიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გიორგი რცხილაძე (აგრონომი)

**გიორგი რცხილაძე** (დ. 21 აგვისტო, 1892, ზაქათალა — გ. 9 დეკემბერი, 1959) — ქართველი აგრონომი. 

## ბიოგრაფია 
1916 წელს დაამთავრა მოსკოვის სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1929-1939 წლებში ეკავა სხვადასხვა სამეცნიერო-პადაგოგიური და ადმინისტრაციული თანამდებობები. 1939-1955 წლებში მუშაობდა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ზოგადი მიწათმოქმედების კათედრის პროფესორად; 1946-1959წწ. - საქართველოს ზოოტექნიკურ-ვეტერინარული სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის (ახლანდელი საქართველოს ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო აკადემია) საკვებპროდუქტების განყოფილების გამგედ; სწავლობდა საქართველოში მეცხოველეობის საკვები ბაზის ორგანიზაციის პრობლემებს, სოფლის მეურნეობის სპეციალიზაციის საკითხებს და სხვა. ავტორია წიგნისა „მწვანე კონვეირი“ (1953).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები
დოლნო-კონისკო

**დოლნო-კონისკო** () — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში. ოჰრიდიდან 7 კმ-ში. სოფელში განვითარებულია ტურიზმი და განთავსებულია სასტუმროები და რესტორნები. 

2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 551 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ოჰრიდის თემის სოფლები
კრონშტადტის ფუტშტოკი

**კრონშტადტის ფუტშტოკი** () — წყლის დონის დასაკვირვებლად განკუთვნილი დანაყოფებიანი ლარტყა, რომელიც მიმაგრებულია ქალაქ კრონშტადტის შემოვლითი არხის ლურჯი ხიდის გრანიტის ბურჯს. 1840 წელს მიხეილ რეინეკეს წინადადებით, მასზე აღინიშნა მრავალწლიანი დაკვირვების შედეგად გამოვლინებული ზღვის საშუალო დონე. იგი მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველესი ჰიდროგრაფიული, ჰიდრომეტეოროლოგიური და გეოდეზიური ობსერვატორიული ობიექტია. კრონშტადტის ფუტშტოკით წყლის დონის რეგულარული დაკვირვება დაიწყო 1806 წლიდან. 1824 წლის 19 ნოემბერს მომხდარი წყალდიდობის გამო კრონშტადტის ფუტშტოკი აიღეს, ხოლო შემდეგ კვლავ აღადგინეს.   

1840 წელს მიხეილ რეინეკეს წინადადებით, რომელიც 15 წლის განმავლობაში თავდაუზოგავად ატარებდა ზღვის დონის აზომვას, ლურჯი ხიდის ქვის ბურჯზე კრონშტადტის შემოვლითი არხის გავლით დაიტანეს ხაზი, რომელიც შეესაბამებოდა ფინეთის ყურის წყლის საშუალო დონის 1825–1840 წლების დაკვირვების შედეგს. შემდეგდროინდელმა მრავალწლიანმა აზომვებმა დაადასტურა რეინეკეს აზომვების სიზუსტე, რის გამოც კორექტირების აუცილებლობა არ დამდგარა. 

1871–1904 წლებში ვიქტორ ფუსმა კრონშტადტის ასტრონომიული ობსერვატორიიდან განახორციელა კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულის კონტინენტზე ნიშნების სანიველირო კავშირები. 1886 წელს ასტრონომ-გეოდეზისტმა ფიოდორ ვიტრამმა ნულოვანი ნიშნის ადგილზე ჰორიზონტალურ ხაზთან ერთად დადგა სპილენძის ფირფიტა, რომელიც წარმოადგენს კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულს. 1898–1899 წლებში შემოვლითი არხის ნაპირთან, ხის სახლში დაიდგა მარეოგრაფი.

კრონშტადტის ფუტშტოკი მეტრულია. 1946 წლის 7 აპრილს სსრკ-ის მთელ ტერიტორიაზე შემოიღეს ერთიანი ბალტიის სიმაღლეთა სისტემა, რომლის ათვლის საწყისად მიჩნეული იყო კრონშტადტის ფუტშტოკის მახლობლად წყნარ მდგომარეობაში მყოფი ბალტიის ზღვის საშუალო დონე ანუ კრონშტადტის ფუტშტოკის დონებრივი ზედაპირი. 
  
საბჭოთა კავშირში აბსოლუტურ სიმაღლეებს აითვლიდნენ კრონშტადტის ფუტშტოკის ნულიდან. სსრკ-ში მასზე გაკეთდა წარწერა: „Исходный пункт нивелирной сети СССР“ — „სსრკ სანიველირო ქსელის საწყისი პუნქტი“, რომელიც სსრკ-ის დაშლის შემდეგ გადაკეთდა წარწერით: „Исходный пункт нивелирной сети России“ — „რუსეთის სანიველირო ქსელის საწყისი პუნქტი“.

1836–2009 წლების დაკვირვების პერიოდში კრონშტადტის ფუტშტოკის საშუალო მრავალწლიურმა დონემ ბალტიური სისტემით შეადგინა 1 სმ. მაქსიმალური საშუალო წლიური დონე (24 სმ, ბს) აღინიშნა 1983 წელს, მინიმალური საშუალო წლიური დონე (–17 სმ, ბს) 1937 და 1960 წლებში. შესაბამისად, საშუალო წლიური დონის რყევა შეადგენს 41 სმ-ს.

## სქოლიო
კატეგორია:საზომი ხელსაწყოები
ირაკლი რცხილაძე

**ირაკლი რცხილაძე** (დ. 27 სექტემბერი, 1900, შაშიანი, თელავის მაზრა — გ. 29 ივნისი, 1974) — ქართველი პედიატრი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1950), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1928-1933 წლებში იყო პროფესორ მარიამ უგრელიძის კათედრის ორდინატორი, ამავე დროს მუშაობდა საქართთველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროში საბავშვო ბაღებისა და სანატორიუმების განყოფილების წამყვან თანამშრომლად. ამ პერიოდში მის მიერ დაარსებული და გახსნილია ბავშვთა კვების სამზარეულოები, ბაგები და სანატორიუმები (წაღვერი, წყნეთი, პატარა ცემი, კოჯორი, ჯავა და სხვ.) 1933 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი, 1944 წლიდან კათედრის გამგე. ირაკლი რცხილაძე მუშაობდა ტუბერკულოზური მენინგიტის კლინიკისა და დიაგნოსტიკის, კუჭ-ნაწლავის ქრონიკული და მწვავე დაავადებების საკითხებზე, იკვლევდა ფილტვის პათოლოგიებს; ჩამოაყალიბა პნევმონიების ახალი კლასიფიკაცია და პნევმონიების მკურნალობის მეთოდები; სწავლობდა ალერგიებისა და ბრონქული ასთმის ეტიოლოგიის და პათოგენეზის დადგენის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო შრომები და მონოგრაფიები. 

2000 წელს ირაკლი რცხილაძის დაბადების 100 წლისთავთან დაკავშირებით შაშიანის საჯარო სკოლას მიენიჭა მისი სახელი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიულ ფაკულტეტზე დაარსდა ირაკლი რცხილაძის სახელობის 2 სტიპენდია. 

## ლიტერატურა
**ნაცარაშვილი ო.* „კახეთის გამოჩენილი ადამიანები“ თბილისი, 2001.- გვ.496

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:დაბადებული 27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივნისი
კატეგორია:ქართველი პედიატრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვაკის პარკის შადრევნის ტრაგედია

**ვაკის პარკის შადრევნის ტრაგედია** — 2022 წლის 13 ოქტომბერს ვაკის პარკში დატრიალებული ტრაგედია, როდესაც ვაკის პარკში თამაშისას ბავშვებს ბურთი შადრევანში ჩაუვარდათ, მის ამოსაღებად ჩასვლის შემდეგ კი მათ დენმა დაარტყა.

## უბედური შემთხვევა 
2022 წლის 13 ოქტომბერს, ვაკის პარკის ტერიტორიაზე მისულ მოზარდებს, თამაშის დროს შადრევნის აუზში ბურთი გადაუვარდათ. ბურთის ამოსატანად წყალში ჩასულმა ანდრია ლორთქიფანიძემ და ლაზარე ლობჟანიძემ დაზიანებული კაბელიდან წყალზე გადასული  დენისგან ელექტროტრავმა მიიღეს, რის შედეგადაც შეუძლოდ გახდნენ და აუზში წაიქცნენ. მეგობრების დასახმარებლად აუზში მარიტა მეფარიშვილი ჩავიდა, რომელმაც ასევე ელექტრო ტრავმა მიიღო, რის შედეგადაც ისიც შეუძლოდ გახდა. ბავშვები აუზიდან იქვე მყოფმა ვაკის პარკის მებაღემ დევი მეზურნიშვილმა ამოიყვანა, რის შემდეგაც ისინი სამედიცინო დაწესებულებებში გადაიყვანეს. მომხდარის შედეგად მიღებული დაზიანებებით, მარიტა მეფარიშვილი (13 წლის) საავადმყოფოში გარდაიცვალა. ანდრია ლორთქიფანიძემ და ლაზარე ლობჟანიძემ კი, მიიღეს ჯანმრთელობის დაზიანებები.

## გამოხმაურება 
ტრაგედიის შემდეგ განცხადებები მალევე გააკეთეს პოლიტიკოსებმა. საქართველოს პრემიერ-მინისტრმა ირაკლი ღარიბაშვილმა გარდაცვლილი მოზარდის ოჯახს თანადგომა გამოუცხადა. თბილისის მერის, კახი კალაძის განცხადებით, ვაკის პარკში ჩატარებული სამუშაოების ცენტრალური კონტრაქტორი იყო „გრინ სერვისი“ და პროექტი შემოწმებული იყო. მისივე თქმით, „გამოძიება დაწყებულია, ჩართულია ყველა შესაბამისი უწყება და ცხადია, ყველა დაისჯება შესაბამისად კანონის ფარგლებში“. 

ერთ-ერთმა პირველმა განცხადება საქართველოს პარლამენტის განათლებისა და მეცნიერების კომიტეტის თავმჯდომარემ, გიორგი ამილახვარმა გააკეთა. ამილახვარის განცხადებით, „ბავშვს უნდა ჰყავდეს მეთვალყურე“. მისივე განცხადებით, რეკონსტრუქციის მიმდინარეობოსას, ბუნებრივია, შეიძლება იყოს „ტექნიკური შეფერხება“, რამაც ადამიანის ჯანმრთელობის დაზიანება შეიძლება გამოიწვიოს, თუმცა რეაბილიტირებული შადრევანი, სადაც ბავშვებს დენმა დაარტყა, იქვე მდებარე მცირე კასკადთან ერთად, წინა დღეს, 12 ოქტომბერს საზეიმოდ გაიხსნა. მოგვიანებით დეპუტატმა განცხადებისთვის ბოდიში მოიხადა.

## გამოძიება 
## შემდგომი მოვლენები 
2022 წლის 29 დეკემბერს, საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა მარიტა მეფარიშვილი და დევი მეზურნიშვილი დააჯილდოვა მედლით „სამოქალაქო თავდადებისათვის“:
* „მარიტა მეფარიშვილი 2022 წლის 13 ოქტომბერს თბილისში, ვაკის პარკში მომხდარი ტრაგიკული შემთხვევის დროს მეგობრების გადასარჩენად თავგანწირვისათვის, უდიდესი ჰუმანურობისა და განსაკუთრებული მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისათვის დაჯილდოვდა“
* „ეკოსერვის ჯგუფის უფროსი მებაღე, დევი მეზურნიშვილი პრეზიდენტმა მოზარდების გადარჩენის მიზნით გამოვლენილი თავდადებისა და განსაკუთრებული მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისათვის დაჯილდოვდა“.

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ბაღები და პარკები
კატეგორია:ტრაგედიები საქართველოში
ელშანი

**ელშანი** () — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში. ოჰრიდიდან 10 კმ-ში, ოჰრიდის ტბის სამხრეთით. ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. 

2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 590 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ოჰრიდის თემის სოფლები
ველგოშტი

**ველგოშტი** () — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში.  

2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 3 060 ადამიანი.

* მაკედონელი — 3 002
* არომანიელები — 10
* სერბი — 8
* სხვა — 40

## სქოლიო
კატეგორია:ოჰრიდის თემის სოფლები
გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

**გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი** () — სსრკ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მთავარი სამმართველოს სამეცნიერო-კვლევითი დაწესებულება, რომელიც დაარსდა 1928 წელს მოსკოვში. მისი პირველი დირექტორი იყო თეოდოსი კრასოვსკი. 

გეოდეზიისა და გრავიმეტრიის დარგში ინსტიტუტის კვლევის ძირითადი მიმართულება იყო გეოდეზიის თეორიული პრობლემებისა და გეოდეზიური სამუშაოების ახალი მეთოდების შემუშავება: ასტრონომიულ-გეოდეზიური, გრავიმეტრიული და თანამგზავრული მონაცემებით დედამიწის ფიგურის, ზომებისა და გრავიტაციული ველის დადგენა, გეოდეზიური მეთოდებით დედამიწის ქერქის თანამედროვე მოძრაობის შესწავლა; საყრდენი გეოდეზიური ქსელების აგების თეორიისა და მეთოდების, აეროგადაღებისა და ფოტოგრამმეტრიის დარგში აეროგადაღებისა და ფოტოგრამმეტრიული სამუშაოების თეორიისა და მეთოდების გაუმჯობესება, ტოპოგრაფიული რუკებისა და გეგმების შექმნა და განახლება, აგრეთვე მთვარის, მარსისა და ვენერის კარტოგრაფირება. 

2013 წლის 19 ივლისს დაარსდა ფედერალური სახელმწიფო საბიუჯეტო დაწესებულება „გეოდეზიის, კარტოგრაფიისა და სივრცითი მონაცემების ინფრასტრუქტურის ცენტრი“, რომლის შემადგენლობაში შევიდა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
ვიკინგთა ხომალდების მუზეუმი

ტერმინი **ვიკინგთა ხომალდების მუზეუმი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ოსლოს ვიკინგთა ხომალდების მუზეუმი
*როსკილეს ვიკინგთა ხომალდების მუზეუმი