ევროპის ჩემპიონთა თასი ხელბურთში

1956 წლის სექტემბერს ხელბურთის საერთაშორისო ფედერაცია მ თავის სტოკჰოლმის კონგრესზე განიხილა საფრანგეთის ხელბურთის ფედერაციის წინადადება ჩაეტარებინათ ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასი ვაჟთა გუნდებს შორის. წინადადება ერთხმად იქნა მიღებული და უკვე მომდევნო წლიდან ევროპის 12 ქვეყნის ჩემპიონი (ოფიციალურად ქალაქის ნაკრები) ჩაება თასის პირველ გათმაშებაში, რომლის გამარჯვებულისათვის პრიზი ფრანგულმა გაზეთმა ,,ეკიპმა’’ დააწესა. პრიზი გარდამავალია და გამარჯვებულს მხოლოდ მის კოპიას გადასცემენ (ასევეა ქალთა ტურნირშიც). ტურნირი ტარდება ოლიმპიური სისტემით. პირველ სამ გათმაშებაში გუნდები ერთხელ ხვდებიან ერთმანეთს. მეოთხე და მეხუთე გათმაშებებში - მეოთხედფინალიდან , ხოლო მეექვსე გათმაშებიდან ყველა ეტაპზე - ორ-ორჯერ. სტოკჰოლმშივე იქნა მიღებული გადაწყვეტილება რომ ფინალური მატჩი გაიმართებოდა პარიზში. 1966 წლამდე ფინალური მატჩების ორგანიზატორი იყო საფრანგეთის ხელბურთის ფედერაცია და მატჩები ტარდებოდა პარიზში (მხოლოდ 1965 წელს ჩატარდა ლიონში). 1967 წლიდან ამ მატჩების ორგანიზება თავის თავზე აიღო გერმანიის ხელბურთის ფედერაციამ და 1975 წლის ჩათვლით ჩაატარა 8 ფინალური მატჩი (7-ჯერ დორტმუნდში და ერთხელ, 1968 წელს, მაინის ფრანკფურტში). შემდეგი სამი წელი ფინალი ჩატარდა ბანია-ლუკაში, გერმანიის ქალაქ ზინდენფიგენში და მაგდენბურგში. მოყოლებული 1979 წლიდან ფინალი ორმატჩიანი გახდა. 1995 წლიდან ტურნირს სახელწოდება შეეცვლა და ეწოდა ევროპის ჩემპიონთა ლიგა.

ევროპის ჩემპიონთა თასის გათამაშებაში უთამაშიათ ქართულ გუნდებსაც. თბილისის ,,ბურევესტნიკმა მონაწილეობა მიიღო 1963 და 1965 წლების გათამაშებაში. 1963 წლის გათამაშებაში ,,ბურევესტნიკმა’’ პირველ ეტაპზე სტუმრად წააგო ლაიფციგის გუნდთნ (17-25) და ბრძოლას გამოეთიშა. 1965 წელს თბილისელებმა პირველ ეტაპზე ვროცლავის აზს დაამარცხეს (32-18). მეოთხედფინალში ,,ბურევესტნიკი’’ ზაგრების ,,მედვეშაკს’’ დაუპირისპირდა. პირველი მატჩი ზაგრებში თბილისელებმა 16-24 წააგეს. განმეორებით შეხვედრაში თბილისში მასპინძლებმა ზუსტად 8 ბურთის სხვაობით (21-13) გაიმარჯვეს. მსაჯის მიერ აგდებულმა მონეტამ კი გამარჯვება ზაგრებელებს მოუტანა. შემდეგი ქართული გუნდი, რომელიც ამ შეჯიბრებაში გამოდიოდა, თბილისის ,,შევარდენი’’ იყო. მან რვა გათამაშებაში მიიღო მონაწილეობა და 7-ჯერ პირველივე ეტაპზე დაამთავრა ბრძოლა. მხოლოდ 1996 წელს შეძლო ,,შევარდენმა’’ პირველი ეტაპის დაძლევა, დაამარცხა რა ესტონეთის ,,კერა’’ (25-23, 35-21), მაგრამ შემდგომ ეტაპზე თავად დამარცხდა ,,ბარსელონასთან’’ (18-40,20-30). 
 
## გამარჯვებულები და ფინალისტები, ვაჟები 
! style="background: #ddffdd;"|#
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი 
! s! style="background: #ddffdd;"|თასის  მფლობელი  
! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი
! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი 
|----
|1
|1957
|პრაღა, , ჩეხეთი
|21 - 13
|ერებრუ, 
|---
|2
|1959
|,,რედბეგსლიდსი’’, გეტებორგი,
|18 - 13
|,,ფრიშაუფი’’  გიოპინგენი,  
|---
|3
|1960
|,,ფრიშაუფი’’  გიოპინგენი,   
|18 - 13
|,,ორჰუსი’’  
|---
|4
|1962
|,,ფრიშაუფი’’  გიოპინგენი,  
|13 - 11
|,,პარტიზანი’’ ბელოვარი, , ხორვატია
|---
|5
|1963
|,,დუკლა’’  პრაღა, , ჩეხეთი
|15 - 13
|,,დინამო’’ ბუქარესტი, 
|---
|6
|1965
|,,დინამო’’ ბუქარესტი, 
|13 - 11
|,,მედვეშაკი’’ ზაგრები, , ხორვატია
|---
|7
|1966
|,,ლაიფციგი’’  ლაიფციგი, , გერმანია
|16 - 14
|..ჰონვედი’’  ბუდაპეშტი,  
|---
|8
|1967
|,,გუმერსბახი’’ , 
|17 - 13
|,,დუკლა’’  პრაღა ,, ჩეხეთი
|---
|9
|1968
|,,სტიაუა’’ ბუქარესტი, 
|13 - 11
|,,დუკლა’’ პრაღა, , ჩეხეთი
|---
|10
|1970
|,,გუმერსბახი’’ 
|14 - 11
|,,დინამო’’ ბერლინი, , გერმანია
|---
|11
|1971
|,,გუმერსბახი’’  
|17 - 16
|,,სტიაუა’’ ბუქარესტი 
|---
|12
|1972
|,,პარტიზანი’’ ბელოვარი, , ხორვატია
|19 - 14
|,,გუმერსბახი’’ 
|---
|13
|1973
|მაი   მოსკოვი,  , რუსეთი
|26 - 23
|,,პარტიზანი’’ ბელოვარი, , ხორვატია
|---
|14
|1974
|,,გუმერსბახი’’ 
|19 - 17
|მაი   მოსკოვი, , რუსეთი
|---
|15
|1975
|,,ფორვერტსი’’  ოდერის ფრანკფურტი,, გერმანია
|19 - 17
|,,ბორაცი’’ ბანია-ლუკა, , ბოსნის-ჰერცეგოვინა
|---
|16
|1976
|,,ბორაცი’’  ბანია-ლუკა, , ბოსნია-ჰერცეგოვინა
|17 - 15
|,,ფრედერიცია’’  
|---
|17
|1977
|,,სტიაუა’’ ბუქარესტი, 
|21 - 20
|ცსკა   მოსკოვი, , რუსეთი
|---
|18
|1978
|,,მაგდებურგი’’ , გერმანია
|28 - 22
|,,შლიონსკი’’ ვროცლავი, 
|---
|19
|1979
|,,გროსვალშტადტი’’ აშაფენბურგი,
|14 - 10, 16 - 18
|,,ემპორი’’ როსტოკი , გერმანია]]
|---
|20
|1980
|,,გროსვალშტადტი’’ აშაფებურგი, 
|21 - 12,  + : -
|,,ვალური’’ რეიკიავიკი, 
|---
|21
|1981
|,,მაგდებურგი’’ , გერმანია
|23 - 25, 29 - 18
|,,სლოვანი’’ ლუბლიანა, , სლოვენია
|---
|22
|1982
|,,ჰონვედი’’ ბუდაპეშტი, 
|25 - 16, 18 - 24
|,,სენტ-ომარი’’ სენტ-გალენი, 
|---
|23
|1983
|,,გუმერსბახი’’  
|13 - 14,  19-15
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|---
|24
|1984
|,,დუკლა’’  , ჩეხეთი
|21 - 17, 17-21 (4-2 პენ)
|,,მეტალოპლასტიკა’’ შაბაცი, , სერბეთი
|---
|25
|1985
|,,მეტალოპლასტიკა’’ შაბაცი, , სერბეთი
|19 - 12, 30 - 20
|,,ატლეტიკო’’ მადრიდი, 
|---
|26
|1986
|,,მეტალოპლასტიკა’’  შაბაცი, , სერბეთი
|29 - 24, 30 - 23
|,,გდანსკი’’ 
|---
|27
|1987
|სკა  მინსკი, , ბელორუსი
|32 - 24,  25 - 30
|,,გდანსკი’’  
|---
|28
|1988
|ცსკა   მოსკოვი, ,რუსეთი
|18 - 15, 21 - 18
|ტუსემ  ესენი, 
|---
|29
|1989
|სკა  მინსკი, , ბელორუსი
|30 - 24, 37 - 23
|,,სტუიაუა’’ ბუქარესტი, 
|---
|30
|1990
|სკა   მინსკი, , ბელორუსი
|26 - 21, 29 - 27
|,,ბარსელონა’’ 
|---
|31
|1991
|,,ბარსელონა’’  
|23 - 21, 20 - 17
|,,პროლეტარი’’ ზრენიანინი , სერბეთი
|---
|32
|1992
|,,ზაგრები’’  
|22 - 20, 28 - 18
|,,კანტაბრია’’ სანტანდერი 
|---
|33
|1993
|,,ზაგრები’’  
|22 - 17, 18 - 22
|,,ვალაუ’’  
|---
|34
|1994
|,,კანტაბრია’’ სანტანდერი, 
|22 - 22, 23 - 21
|,,ბრაგა’’ 
|---
|35
|1995
|,,ბიდასოა’’ ირუნი, 
|30 - 20, 26 - 27
|,,ზაგრები’’ 
|---
|36
|1996
|,,ბარსელონა’’  
|23 - 15, 30 - 23
|,,ბიდასოა’’ ირუნი, 
|---
|37
|1997
|,,ბარსელონა’’  
|31 - 22, 23 - 23
|,,ზაგრები’’  
|---
|38
|1998
|,,ბარსელონა’’  
|28 - 18, 28 - 22
|,,ზაგრები’’  
|---
|39
|1999
|,,ბარსელონა’’  
|22 - 22,  29 - 18 
|,,ზაგრები’’  
|---
|40
|2000
|,,ბარსელონა’’  
|25 - 28,  29 - 24
|,,კილი’’  
|---
|41
|2001
|,,პორტლენდ  სან-ანტონიო’’ პამპლონა, 
|30 - 24, 25 - 22
|,,ბარსელონა’’  
|---
|42
|2002
|,,მაგდებურგი’’  
|23 - 21, 30 - 25
|,,ფოტექსი’’ ვეშპრემი  
|---
|43
|2003
|,,მონპელიე’’  
|19 - 27, 31 - 19
|,,პორტლენდ  სან-ანტონიო’’ პამპლონა, 
|---
|44
|2004
|,,პივოვარნა  ლაშკო’’ ცელე, 
|34 - 28, 30 - 28
|,,ფლანსბურგ-ჰანდევიტი’’ 
|---
|45
|2005
|,,ბარსელონა’’  
|27 - 28,  29 - 27
|,,სიუდად  რეალი’’  
|---
|46
|2006
|,,სიუდად -რეალი’’  
|25 - 19, 37 - 28
|,,პორტლენდ  სან-ანტონიო’’ პამპლონა, 
|---
|47
|2007
|,,კილი’’  
|28 - 28, 29 - 27
|,,ფლანსბურგ-ჰანდევიტი’’  
|---
|48
|2008
|,,სიუდად-რეალი’’  
|27 - 29, 31 - 25
|,,კილი’’  
|---
|49
|2009
|,,სიუდად-რეალი’’  
|34 - 39,  33 - 27
|,,კილი’’  
|---
|50
|2010
|,,კილი’’  
|36 - 34
|,,ბარსელონა’’  
|---
|51
|2011
|,,ბარსელონა’’  
|27 - 24
|,,სიუდად-რეალი’’  
|---
|52
|2012
|,,კილი* 
|26 - 21
|,,ატლეტიკო* მადრიდი 
|----
|53
|2013
|,,ჰამბურგი* 
|30 - 29
|,,ბარსელონა* 
|----
|54
|2014
|,,ფლენსბურგი* 
|30 - 28
|,,კილი* 
|}

##### შედეგები (ვაჟები) 
1960  წლის  კონგრესზე   ხელბურთის  საერთაშორისო ფედერაციამ  მიიღო   ბრატისლავის  ჟურნალ  ,,სტარტის’’  და   ჩეხოსლოვაკიის  ხელბურთის  ფედერაციის  წინადადება  ჩაეტარებინა  ანალოგიური  ტურნირი  ქალთა   გუნდებს  შორის.  პრიზი, 22 კილოგრამიანი  და   80  სანტიმეტრის  სიმაღლის  ლარნაკი  დამზადებული  იქნა   ჩეხი  ბროლის  ოსტატების  მიერ  ქალაქ  ჟელეზნი ბროდიდან.  პირველი  ტურნირი  უკვე  მომდევნო,  1961,  წელს  გაიმართა  და    რუმინელი  ქალების  გამარჯვებით  დასრულდა.

## გამარჯვებულები  და  ფინალისტები,  ქალები 
! style="background: #ddffdd;"|#
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი 
! s! style="background: #ddffdd;"|თასის  მფლობელი  
! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი
! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი 
|----
|1
|1961
|,,შტიინცა’’  ბუქარესტი, 
|8 - 1, 5 - 4
|,,დინამო’’ პრაღა, , ჩეხეთი
|---
|2
|1962
|,,სპარტაკი’’  პრაღა, , ჩეხეთი
|2 - 3, 9 - 4
|ოფკ   ბელგრადი, , სერბეთი
|---
|3
|1963
|,,ტრუდი’’  მოსკოვი, , რუსეთი
|11 - 8
|,,ფრედრიკსბერგი’’ კოპენჰაგენი, 
|---
|4
|1964
|,,რაპიდი’’ ბუქარესტი, 
|14 - 13
|,,კოპენჰაგენი’’  
|---
|5
|1965
|,,კოპენჰაგენი’’   
|14 - 6, 7 - 10
|,,სპარტაკუსი’’  ბუდაპეშტი,  
|---
|6
|1966
|,,ლაიფციგი’’ , გერმანია
|7 - 6,  10 - 5
|,,კოპენჰაგენი’’  
|---
|7
|1967
|,,ჟალგირისი’’ კაუნასი, , ლიტვა
|8 - 7
|,,ლაიფციგი’’  , გერმანია
|---
|8
|1968
|,,ჟალგირისი’’ კაუნასი,, ლიტვა
|13 - 11
|,,ემპორი’’ როსტოკი, , გერმანია
|---
|9
|1970
|,,სპარტაკი’’ კიევი, , უკრაინა
|9 - 7
|,,ლაიფციგი’’  ,გერმანია
|---
|10
|1971
|,,სპარტაკი’’ კიევი,, უკრაინა
|11 - 9
|,,ფერენცვაროში’’ ბუდაპეშტი, 
|---
|11
|1972
|,,სპარტაკი’’ კიევი, ,უკრაინა
|12 - 8
|,,ლაიფციგი’’  , გერმანია
|---
|12
|1973
|,,სპარტაკი’’ კიევი, ,უკრაინა
|17 - 8
|უნივერსიტატია’’   ტიმიშოარა, 
|---
|13
|1974
|,,ლაიფციგი’’ , გერმანია
|12 - 10
|,,სპარტაკი’’ კიევი,, უკრაინა
|---
|14
|1975
|,,სპარტაკი’’ კიევი, , უკრაინა
|14 - 10
|,,ლოკომოტივი’’  ზაგრები, , ხორვატია
|---
|15
|1976
|,,რადნიჩკი’’  ბელგრადი, , სერბეთი
|22 - 12
|,,მორა  სვიფტი’’ როერმონდი, 
|---
|16
|1977
|,,სპარტაკი’’ კიევი, , უკრაინა
|15 - 7
|,,ლაიფციგი*  , გერმანია
|---
|17
|1978
|,,ბერლინი’’ ,გერმანია
|19 - 14
|,,ვაშაში’’ ბუდაპეშტი, 
|---
|18
|1979
|,,სპარტაკი’’ კიევი,, უკრაინა
|13 - 17, 14 - 9
|,,ვაშაში’’ ბუდაპეშტი 
|---
|19
|1980
|,,რადნიჩკი’’ ბელგრადი,  ,სერბეთი
|23 - 10, 22 - 19
|,,ინტერი’’ ბრატისლავა, , სლოვაკეთი
|---
|20
|1981
|,,სპარტაკი’’ კიევი, , უკრაინა
|22 - 13, 17 - 13
|,,რადნიჩკი’’ ბელგრადი, , სერბეთი
|---
|21
|1982
|,,ვაშაში’’ ბუქარესტი, 
|21 - 14, 29 - 18
|,,რადნიჩკი’’ ბელგრადი, ,სერბეთი
|---
|22
|1983
|,,სპარტაკი’’ კიევი,, უკრაინა
|19 - 23, 25 - 17
|,,რადნიჩკი’’  ბელგრადი, , სერბეთი
|---
|23
|1984
|,,რადნიჩკი’’ ბელგრადი, , სერბეთი
|22 - 16, 20 - 19
|,,ლევერკუზენი’’  
|---
|24
|1985
|,,სპარტაკი’’ კიევი, , უკრაინა
|23 - 16, 18 - 15
|,,რადნიჩკი’’ ბელგრადი, , სერბეთი
|---
|25
|1986
|,,სპარტაკი’’ კიევი,, უკრაინა
|29 - 23,  23 - 22
|,,შტიინცა’’ ბუქარესტი,
|---
|26
|1987
|,,სპარტაკი’’ კიევი,, უკრაინა
|25 - 17,  25 - 20
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|---
|27
|1988
|,,სპარტაკი’’ კიევი,,უკრაინა
|16 - 14, 17 - 17
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი, 
|---
|28
|1989
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|16 - 14, 21 - 19
|,,სპარტაკი’’ კიევი, , უკრაინა
|---
|29
|1990
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|29 - 24, 30 - 26
|,,შტიინცა’’ ბუქარესტი,
|---
|30
|1991
|,,ლიუტზელინდენი’’  
|21 - 15, 22 - 25
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი, 
|---
|31
|1992
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|15 - 14, 19 - 18
|,,ყუბანი’’ კრასნოდარი 
|---
|32
|1993
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|17 - 14, 23 - 11
|,,ვაშაში’’ ბუდაპეშტი, 
|---
|33
|1994
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|20 - 18, 25 - 21
|,,ვაშაში’’ ბუდაპეშტი,
|---
|34
|1995
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|14 - 17,  26 - 19
|,,პოდრავკა’’ კოპრივნიცა,
|---
|35
|1996
|,,პოდრავკა’’ კოპრივნიცა,  
|13 - 17, 25 - 20
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|---
|36
|1997
|,,ვალენსია’’  
|35 - 26, 23 - 24
|,,ვიბორგი’’  
|---
|37
|1998
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|28 - 21, 28 - 26
|,,ვალენსია’’  
|---
|38
|1999
|,,დუნაფერერი’’ დუნაივაროში,
|25 - 23, 26 - 26
|,,კრიმი’’ ლუბლიანა, 
|---
|39
|2000
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|32 - 23, 20 - 22
|,,კომეტალი’’ სკოპლე, 
|---
|40
|2001
|,,კრიმი’’ ლუბლიანა, 
|22 - 22, 25 - 19
|,,ვიბორგი’’  
|---
|41
|2002
|,,კომეტალი’’ სკოპლე, 
|25 - 27, 26 - 22
|,,ფერენცვაროში’’ ბუდაპეშტი, 
|---
|42
|2003
|,,კრიმი’’ ლუბლიანა, 
|27 - 30, 36 - 28
|,,ვალენსია’’  
|---
|43
|2004
|,,სლაგელსე’’ 
|25 - 24, 36 - 32
|,,კრიმი’’ ლუბლიანა,
|---
|44
|2005
|,,სლაგელსე’’  
|27 - 23, 27 - 20
|,,კომეტალი’’ სკოპლე, 
|---
|45
|2006
|,,ვიბორგი’’  
|24 - 22, 20 - 21
|,,კრიმი’’ ლუბლიანა, 
|---
|46
|2007
|,,სლაგელსე’’  
|29 - 29, 32 - 24
|,,ლადა’’ ტოლიატი, 
|---
|47
|2008
|,,ზვეზდა’’ ზვენიგოროდი 
|25 - 24, 31 - 19
|,,ჰიპო’’ სანქტ-პიოლტენი,
|---
|48
|2009
|,,ვიბორგი’’  
|24 - 26, 26 - 23
|,,დიორი’’  
|---
|49
|2010
|,,ვიბორგი’’ 
|28 - 21, 31 - 30
|,,რიმინკუ-ვილჩა’’ 
|---
|50
|2011
|,,ლარვიკი’’  
|23 - 21, 24 - 25
|,,იტჩაკო’’ ესტელია 
|---
|51
|2012
|,,ბუდნიჩნოსტი* პოდგორიცა
|27 - 29, 27 - 25
|,,დიორ ეტო'' დიორი
|---
|}

შენიშვნა: გუნდებს  რომლებსაც  უწერიათ  ორი  ქვეყანა (მაგ., ხორვატია), პირველი ნიშნავს იმ ქვეყანას რომელსაც წარმოადგენდა გუნდი მოცემულ წელს, ხოლო მეორე - ქვეყანას რომელასაც გუნდი წარმოადგენს დღევანდელ დღეს

## ლიტერატურა 
* სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006
* Гандбол. Справочник. Москва. изд. ,,ФиС’’ 1982 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ევროპის ფედერაციის ოფიციალური საიტი
* მსოფლიო ფედერაციის ოფიციალური საიტი
* საქართველოში ხელბურთის საიტი 

კატეგორია:ხელბურთი
კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები ხელბურთში
კატეგორია:ევროპის საკლუბო ტურნირები ხელბურთში