open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბნელი მატერია

**ბნელი მატერია** — მატერიის ფორმა, რომელიც გალაქტიკებისა და სამყაროს უდიდესი სტრუქტურების ფორმირებას ახდენს. ის ჩვეულებრივი მატერიის ნაწილაკებს ერთმანეთისკენ იზიდავს. ბნელი მატერია დიდი აფეთქების პირველივე წამს წარმოიქმნა. როგორც ცნობილია, დაკვირვებადი სამყაროს 27% სწორედ ბნელი მატერიისგან შედგება. 

## კვლევის ისტორია 
ბნელი მატერიის ჰიპოთეზა 30-იან წლებში შვეიცარიელმა ასტრონომმა ფრიც ცვიკიმ გამოთქვა. მან ის სიჩქარეები გაზომა, რომლითაც გალაქტიკები ბრუნავენ დედამიწიდან 321 მილიონი სინათლის წლით დაშორებული ვერონიკას თმების (გალაქტიკების ერთობლიობა) ცენტრის ირგვლივ. ცვიკმა გამოიანგარიშა, რომ თუ ამ გროვის მასა, მისი ხილული გალაქტიკების მასაზე მეტი არ იქნებოდა, გალაქტიკები დიდი ხნის წინ გაიფანტებოდნენ. მისი ვარაუდით, ის ფაქტი, რომ „ვერონიკას თმები“ მილიარდობით წლების განმავლობაში არსებობდა, იმას ნიშნავს, „რომ სამყაროში ბნელი მატერია გაცილებით უფრო მაღალი სიმკვრივის მქონეა, ვიდრე ხილული მატერია“. შემდეგმა კვლევებმა აჩვენა, რომ გალაქტიკები არასდროს ჩამოყალიბდებოდნენ, თუ ბნელი მატერიის მიერ განპირობებული გრავიტაცია პირველად სუბსტანციებს ერთად არ შეაგროვებდა, როდესაც სამყარო ახალგაზრდა იყო. 

## ლიტერატურა 
* National Geographic, პირველი დიდოსტატები, იანვარი, 2015 წ.

კატეგორია:კოსმოლოგია
სალაჰლი (ზარდაბი)

**სალაჰლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის  რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 	598 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

 
კატეგორია:ზარდაბის რაიონის სოფლები
ადრიანეს კარიბჭე

მინი|260x260პქ|ადრიანეს კარიბჭე, ანთალია
**ადრიანეს კარიბჭე** (, ) — ტრიუმფალური თაღი თურქეთში, ქალაქ ანთალიაში. კარიბჭე რომის იმპერატორის ადრიანეს პატივსაცემად იყო აგებული, რომელმაც მოინახულა ანთალია 130 წელს. ერთადერთი შემოსასვლელი კარიბჭეა, რომელიც დღემდე შემოინახა. პირველად ის აღწერა ირლანდიელმა ჰიდროგრაფმა ფრენსის ბოფორტმა 1817 წელს.

## არქიტექტურა 
ადრიანეს კარიბჭე შედგება ორი ფასადისგან, სამი შესასვლელი თაღისაგან და ასევე შედებოდა კოშკებისგან, რომლებიც ორივე მხარეს იდგნენ. კარიბჭე დაახლოებით 8 მეტრის სიმაღლისაა. ჩრდილოეთ კოშკის ქვედა ნაწილიც რომაული დროით თარიღდება, მაგრამ მისი ზედა ნაწილი XIII საუკუნის პირველ ნახევარში სელჩუქ სულთან ალაედინ ქეიყუბად I  დროს გადაკეთდა და არაბულ წარწერას შეიცავს თავდაპირველად, კარიბჭე შედგებოდა ორი დონისგან. ზედა დონეზე ცოტა რამაა ცნობილი, თუმცა მიაჩნიათ, რომ იმპერატორისა და მისი ოჯახის წევრების ქანდაკებები აქ იყო განთავსებული.

## საინტერესო ფაქტები 
ადრე ადრიანეს კარიბჭე ქალაქის კედელში შედიოდა და მრავალი წლის განმავლობაში არ გამოიყენებოდა. სავარაუდოდ ამ მიზეზით, სტრუქტურა კარგად არის შემონახული. 1950-იან წლებში კედლები გაანადგურეს და 1959 წელს კარიბჭეს რეკონსტრუქცა ჩაუტარდა. ტროტუარი ამოიღეს, რათა რომაული ეპოქის გზა გამოჩენილიყო, რომელიც ახლა უკვე ჩანს მინის საფარის ქვეშ.

რეკონსტრუქციისას ბრინჯაოს ასოები აღმოაჩინეს კარიბჭეზე, რომლებიც ადრიანეს პატივსაცემი წარწერის ნაწილი იყო. 2017 წლიდან ასოები გადაეცა სხვადასხვა მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებს მთელს მსოფლიოში. ცხრა ასო არის ვენაში, ორი ბერლინში, ხოლო ზოგი ინგლისში: ბრიტანეთის მუზეუმში ლონდონში და აშმოლის მუზეუმში ოქსფორდში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Antalya Hadrians Gate 
* Hadrian's Gate in Antalya

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრიუმფული თაღები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:130
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
უვე ზეელერი

**უვე ზეელერი** (; დ. 5 ნოემბერი, 1936, ჰამბურგი, მესამე რაიხი — გ. 21 ივლისი, 2022, ნორდერშტედტი, გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. იცავდა „ჰამბურგისა“ და გფრ-ს ეროვნული ნაკრების ღირსებას. 1966 წლის ინგლისის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლისა და 1970 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი გფრ-ს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. შვედეთის 1958 წლის და ჩილეს 1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატების მონაწილე. ითვლება გერმანიის ყველა დროის ერთ-ერთ უდიდეს ფეხბურთელად. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 44-ე ადგილზე დასახელდა.

### სანაკრებო კარიერა 
1954–1970 წლებში გფრ-ს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 72 შეხვედრას ატარებს და 43 ბურთი გააქვს.

#### სანაკრებო სტატისტიკა
### მსოფლიო ჩემპიონატებზე 
ზეელერმა მსოფლიო ჩემპიონატების 21 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 9 გოლი გაიტანა.

## მიღწევები
### საკლუბო 
;  ჰამბურგი
; გფრ-ს ჩემპიონატი 
* ჩემპიონი: 1960
* ვიცე-ჩემპიონი: 1957, 1958
; გფრ-ს თასი
* თასის მფლობელი: 1963
* ფინალისტი: 1956, 1967
; თასების მფლობელთა თასი 
* ფინალისტი: 1968
### სანაკრებო 
;  გფრ
; მსოფლიო ჩემპიონატი
* მეოთხე ადგილი: 1958
* ვიცე-ჩემპიონი: 1966
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 1970
### ინდივიდუალური 
* ევროპის წლის მესამე საუკეთესო ფეხბურთელი: 1960
* გერმანიის წლის ფეხბურთელი: 1960, 1964, 1970
* ფიფა-ს თერთმეტეული: 1963
* გფრ-ს ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1964
* მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1966
* ბუნდესლიგის წლის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1969–70
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004
* გერმანიის სპორტის დიდების დარბაზის წევრი
* ჰამბურგის ყველა დროის საუკეთესო ბომბარდირი: 523 გოლი

## ლიტერატურა 
*   
*  
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Association of Football Statisticians (AFS) · Eu-Football.info · FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru
* FootballPlayers.ru  · National Football Teams · Transfermarkt
* WorldFootball.net

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივლისი
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჰამბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1970 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
აზერბაიჯანის ახალგაზრდობის დღე

**აზერბაიჯანელი ახალგაზრდობის დღე** () — საზეიმო დღე აზერბაიჯანში, დაარსებული 1997 წელს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით. ბრძანების მიხედვით 1-ლი აზერბაიჯანული ახალგაზრდული ფორუმის დღე, რომელიც ჩატარდა 2 თებერვალს გამოცხადდა აზერბაიჯანელი ახალგაზრდობის დღედ.

## ისტორია 
1996 წლის 2 თებერვალს აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს ინიციატივით, ასევე აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებით ჩატარდა აზერბაიჯანელი ახალგაზრდების პირველი ფორუმი. ფორუმში მონაწილეობა მიიღეს 2000-მდე ახალგაზრდა მონაწილემ რესპუბლიკის ყველა რეგიონიდან. 

დადგენილი ტრადიციის თანახმად, დღესასწაული ყოველ სამ წელიწადში ერთხელ ტარდება. რამდენიმე თვით ადრე, მთელი ქვეყნის მასშტაბით ტარდება რაიონული და ქალაქის კონფერენციები. ამ კონფერენციების დროს ირჩევენ ფორუმის წევრ დელეგატებს, ტარდება ახალგაზრდობისა და სპორტის ადგილობრივი განყოფილებების უფროსების საანგარიშო მოსმენები, რომლებიც თავიანთი რაიონისა და ქალაქის ახალგაზრდებს აცნობებენ მათ მიერ გაწეულ სამუშაოს.

## მიზნები და ამოცანები 
ფორუმში ახალგაზრდული დელეგატები შეფასებას აძლევენ მთავრობის მუშაობას ახალგაზრდობის განვითარების მიმართულებით და მათი წინადადებების, ინიციატივებისა და იდეების საფუძველზე იქმნება ახალგაზრდული პოლიტიკის პროგრამები.

ზოგადად, ფორუმის იდეაა ახალგაზრდა დელეგატების წინადადებების, შეფასებისა და კრიტიკის საფუძველზე მომდევნო სამი წლის განმავლობაში ახალგაზრდული აქტივობების ჩამოყალიბება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის დღესასწაულები

## რესურსები ინტერნეტში 
* День молодежи Азербайджана
* Молодежь Азербайджана

კატეგორია:დღესასწაულები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის დღესასწაულები
კატეგორია:ახალგაზრდობა
2018 წელი აზერბაიჯანში

2018 წელს განხორციელებული მნიშვნელოვანი მოვლენები აზერბაიჯანში:

# „აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის წელი“
# „ნახიჩევანი გამოცხადდა ისლამური კულტურის დედაქალაქად“

## თებერვალი 
**9 თენერვალი**

აზერბაიჯანის თეოლოგიის ინსტიტუტის დამკვდრება

## მარტი 
**15 — 17 მარტი**

VI ბაქოს გლობალური ფორუმი

## აპრილი 
**5 აპრილი**

მიუმხრობლობის მოძრაობის მინისტრთა კონფერენციის გახსნა

**9 აპრილი**

საპრეზეიდენტო არჩევნები აზერბაიჯანში

**18 აპრილი**

აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ინაუგურაცია

**21 აპრილი**

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ახალი შემადგენლობის დამტკიცება

**27 — 29 აპრილი**

2018 წლის აზერბაიჯანის გრან-პრი

## მაისი 
**14 მაისი**

ბაქოს საერთაშორისო ზღვის სავაჭრო პორტის კომპლექსის გახსნა

**28 მაისი**

აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის 100 წლის იუბილე

**29 მაისი**

სამხრეთის გაზის დერეფნის გახსნა

## ივნისი 
**5 ივნისი**

BMX ველოსპორტის  მსოფლიო ჩემპიონატის გახსნის ცერემონია

**26 ივნისი**

აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების აღლუმი 100 წლის იუბილესთან დაკავშირებით

## სექტემბერი 
**15 სექტემბერი**

ბაქოს გათავისუფლების 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი აღლუმი

**21 სექტემბერი**

აზერბაიჯანის პარლამენტის 100 წლისთავისადმი მიძღვნილი სესია

**20 — 27 სექტემბერი**

2018 წლის ძიუდოს მსოფლიო  ჩემპიონატი

## ოქტომბერი 
**25 — 26 ოქტომბერი**

VI ბაქოს საერთაშორისო ჰუმანიტარული ფორუმი

## ნოემბერი 
**1 ნოემბერი**

მოსახლეობა: 9 967 730

**15 ნოემბერი**

ბრინჯაოს ხანის უძველესი თამაშის კვალის აღმოჩენა, რომელიც დაახლოებით 4 ათასი წლისაა

## სქოლიო 
კატეგორია:2018 წელი აზერბაიჯანში
კატეგორია:აზერბაიჯანი
გიორგი არველაძე

**გიორგი არველაძე** (დ. 10 ივლისი, 1978, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
1999 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტი,  და 2000 წელს — მაგისტრატურა.

2004-2005 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები “. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2005-2006 წლებში. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2006-2008 წლებში. 2009-2012 წლებში იყო ტელეკომპანია „იმედის“ დირექტორი. „ლიბერთი ბანკის“ გენერალური დირექტორი 2013 წლიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია

**საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაცია** — საქართველოს პრეზიდენტისათვის საქართველოს კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრული უფლებამოსილებების განხორციელების ხელშემწყობი და მაორგანიზებელი ორგანო. საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტაცია შეიქმნა 2004 წლის 14 თებერვალს, საქართველოს პრეზიდენტის, მიხეილ სააკაშვილის №60 ბრძანებულებით. ადმინისტრაცია თავისი საქმიანობისას ხელმძღვანელობს საქართველოს კონსტიტუციით, საქართველოს კანონმდებლობით, დებულებითა და საქართველოს პრეზიდენტის სხვა სამართლებრივი აქტებით. ადმინისტრაციის სტრუქტურასა და საქმიანობის წესს განსაზღვრავს საქართველოს პრეზიდენტი. 2019 წლის 14 მაისიდან საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოვალეობას ნათია სულავა ასრულებს, აღნიშნული პოსტის დაკავებამდე ნათია სულავა ადმინისტრაციის ყოფილი უფროსის ლაშა ჟვანიას ერთ-ერთი მოადგილე იყო.

### საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები 
## სქოლიო
*
თეიმურაზ ჯანაშია

**თეიმურაზ ჯანაშია** (დ. 20 ივნისი, 1969, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2009 წლის 26 ნოემბრიდან 2010 წლის ივნისამდე.

1994 წლიდან მუშაობდა უშიშროების სტრუქტურებში. 2004 წელს პრეზიდენტის დაცვის უფროსი გახდა.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გაერთიანებული ოპოზიცია „ძალა ერთობაშია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* თეიმურაზ ჯანაშია - დეკლარაცია

## სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის უფროსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პიტერ ბოდერტი

**პიტერ ბოდერტი** (; დ. 1730 ან 1733, მიდელბურგი — გ. 6 მაისი, 1795, უტრეხტი) — ნიდერლანდელი ექიმი და ნატურალისტი. იურისტისა და პოეტის, პიტერ ბოდერტ უფროსის (1694—1760) ვაჟი, თავის მხრივ პიტერ ბოდერტს ჰყავდა ვაჟი, ისიც პიტერ ბოდერტი („უმცროსი“; 1766—1805), ისიც პოეტი.

დაამთავრა უტრეხტის უნივერსიტეტი, 1764 წლიდან აქვე ასწავლიდა. 1768–1775 წლებში მიმოწერა ჰქონდა კარლ ლინესთან, შემონახულია მათი 14 წერილი. ახლოს იცნობდა ალბერტ შლოსერს და დატოვა ერთობლივი კუნსტკამერის აღწერა. 1783 წელს გამოაქვეყნა საძიებელი ედმე ლუი დაბანტონის „ილუსტრირებული ცხრილების“ () მიმართ, სადაც მან შესთავაზა, ლინეს მიყოლვით, ბინომიალური ნომენკლატურა სახეობებისათვის, აღწერილი ჟორჟ ბიუფონის მიერ; მრავალი ამ სახელებიდან დღესაც გამოიყენება. 1785 წლის ნაშრომ „Elenchus Animalium“-ში პირველად შემოიღეს ბინომიალური სახელები ძუძუმწოვრებისათვის, მათ შორის ორი ამომწყდარი ცხოველისათვის: კვაგა და ტარპანი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდელი ნატურალისტები
კატეგორია:ნიდერლანდელი ორნითოლოგები
კატეგორია:ნიდერლანდელი ექიმები
კატეგორია:ნიდერლანდელი ზოოლოგები
ეკატერინე შარაშიძე

**ეკატერინე შარაშიძე** (დ. 1 თებერვალი, 1974, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი 2008-2009 წლებში, საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2008 წლის 2 ნოემბრიდან 9 დეკემბრამდე.

## ბიოგრაფია
ეკატერინე შარაშიძე დაიბადა 1974 წლის 1 თებერვალს, ქალაქ თბილისში. სკოლის ოქროს მედალზე დამთავრების შემდეგ ეკატერინე გაემგზავრა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც მომდევნო 15 წელი დაჰყო. მან ფრიადზე დაამთავრა ბაკალავრიატი სენტ ჯოზეფის, ასევე პენსილვანიის უნივერსიტეტში (1991–1995). დაიცვა ბაკალავრის ხარისხი ეკონომიკაში, ინგლისურ ენასა და ხელოვნების ისტორიაში; შემდეგ - მაგისტრის ხარისხი სახელმწიფო მართვაში ჰარვარდის უნივერსიტეტის მმართველობის კენედის სკოლაში (1997–1999) და ასევე მაგისტრის ხარისხი ბიზნეს ადმინისტრირებაში ემ-აი-თის სლოუნის მენეჯმენტის სკოლაში (1999–2001). 2006 წლის ნოემბერში ეკატერინე შარაშიძე დაინიშნა საქართველოს პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსად. აღნიშნულ დანიშვნამდე იგი იყო საქართველოს პრეზიდენტის სპეციალური მრჩეველი ეკონომიკური განვითარებისა და პირდაპირი უცხოური ინვესტიციების სფეროში. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსები
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ე
შოტკის დიოდი

**შოტკის ბარიერული დიოდი** (სახელწოდება მიიღო გერმანელი მეცნიერის ვ. შოტკის პატივსაცემად, რომელმაც 1938-1939 წლებში შექმნა ასეთი დიოდების თეორიის საფუძვლები) — ლითონ-ნახევრადგამტარის კონტაქტის ფუძეზე დამზადებული ნახევრადგამტარიანი დიოდი.

შოტკის დიოდის დამზადებისას ნახევრადკრისტალის (Si, Ga, As, შედარებით იშვიათად Ge) გაწმენდილ ზედაპირს ვაკუუმური აორთქლების, კათოდური დამტვერვის ან ელექტროლიზური დალექვის მეთოდებით ფარავენ ლითონის (Au, Al, Ag, Pt და სხვა) თხელი შრით. შოტკის დიოდში ისევე, როგორც ელექტრონულ-ხვრელური გადასვლების მქონე დიოდში, წარმოიქმნება პოტენციალური ბარიერი, რომლის სიმაღლის ცვლილება გარეგანი ძაბვის ზეგავლენით იწვევს ხელსაწყოში გამავალი დენის ცვლილებას.

შოტკის დიოდის თავისებურებები: პოტენციალური ბარიერის საჭირო სიმაღლის მიღების შესაძლებლობა სათანადო ლითონის შერჩევით; მცირე ინერციულობა (10^{-11} წმ-მდე), მაღალ სიხშირეთა ხმაურის დაბალი დონე, დამზადების სიმარტივე და სხვა.

შოტკის დიოდს უმთავრესად იყენებენ ზემაღალი სიხშირის დიოდად, აგრეთვე გამოსხივების მიმღებად, ბირთვული გამოსხივების დეტექტორად, ტენზოგადამწოდად და ა. შ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დიოდები
სალტიკოვის სახლი

**სალტიკოვის სახლი** () — განცალკევებული სახლი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში სამეფო სანაპიროზე. სახლის მშენებლობა დასრულდა 1788 წელს. მოგვიანებით, იგი რამდენჯერმე გადაკეთდა, ჩვენამდე მოღწეული შენობის პროექტი შეიმუშავა არქიტექტორებმა კვარინგმა, კარლ როსიმ, ჰარალდ ბოშემ და კ. ი. ლორენცზენმა. 1818-1828 წლებში, სახლის ტერიტორიაზე იყო ეკლესია. სალტიკოვის სახლი გამოირჩევა მდიდრული ინტერიერით. XIX საუკუნეში, სალტიკოვის შთამომავლები არაერთხელ ცდილობდნენ სახლის აღდგენას. თუმცა 1843-1844 წლებში პროექტი შეცვალა არქიტექტორმა ბოშმა. ა. ვ. სუვოროვი ამ სახლს რამდენჯერმე ეწვია. 1812 წლის ზაფხულში მ. ი. კუტუზოვი ამ სახლში რუსეთის არმიის მეთაურად აირჩიეს, სამხედრო კოლეგიის პრეზიდენტ, მარშალ ნ. სალტიკოვის ოფისში. სალტიკოვის შთამომავლები სახლის მფლობელები 1917 წლამდე იყვნენ, მაგრამ ისინი აქ არ ცხოვრობდნენ, რადგანაც სახლი გაქირავებული ჰქონდათ დაახლოებით 90 წლის განმავლობაში უცხო ქვეყნის საელჩოებზე. ასე მაგალითად: 1829-1855 წლებში აქ იყო ავსტრიის საელჩო განთავსებული, 1855 წლიდან სახლის მესამე და მეოთხე სართული ეკუთვნოდა დანიის საელჩოს; 1863 წლიდან 1918 წლამდე შენობაში განთავსებული იყო ბრიტანეთის საელჩო. 1818-1823 წლებში, სასახლეში აღდგა ძირითადი კიბეები, დაარსდა სახლის ტაძარი და გაშენდა ბაღი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ შენობა ეკუთვნოდა ინსტიტუტს.

## ლიტერატურა
*Канн П. Я. Прогулка от Летнегно дворца до Зимнего дворца по Дворцовой набережной Санкт-Петербурга. — СПб.: Петербургский и К, 1996.
*Н. Л. Корсакова. Дипломатические представительства // Энциклопедия Санкт-Петербург.
*Соловьёва Т. А. Дворцовая набережная. — СПб.: Крига, 2005. — С. 151—155. — 176 с.
*Измозик В. С. Пешком по Миллионной. — СПб.: Общество «Знание» СПб и Лен. Области, 2004. — С. 26—29.
*Зуев Г. И. Течёт река Мойка... От Фонтанки до Невского проспекта. — М.: Центрполиграф, 2012. — С. 234—248. — 640 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ტომსკის აღდგომის ეკლესია

**ტომსკის აღდგომის ეკლესია** () — მართლმადიდებლური ეკლესია ტომსკში. შენდებოდა 1789-1807 წლებში. ტაძრის მიხედვით სახელი მიიღო აღდგომის მთებმა, რომლის თხემზეც იგი მდებარეობს. ტაძარი აგებულია იშვიათი ციმბირული ბაროკოს სტილში.

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ტომსკის ეპარქიას.

## ისტორია 
ტაძარი თავდაპირველად იყო ხის და მდებარეობდა ღვთისმშობლის მიძინების მამათა მონასტრის ტერიტორიაზე, რომელიც გაუქმდა 1626 წელს. იგი დააარსა ტობოლსკის პირველმა მთავარეპისკოპოსმა კიპრიანემ 1622 წელს. გადაწყვიტეს ხანძრების შედეგად მოძველებული ტაძარი გადაეკეთებინათ. 1789 წელს ეგორ დომონევსკიმ და პეტრე ბარანოვმა ჩაყარეს ტაძრის ფუნდამენტი, თუმცა მისი მშენებლობა ზოგჯერ მიეწერება ივან კაპროვსა და ივან ნედომოლვინუს. სამუშაოები დასრულდა 1807 წელს. 

XIX საუკუნის დასასრულს ეკლესიის ცივი ზედა სართული მრევლის ფინანსებით გადააკეთეს თბილ სართულად. 

1897 წელს განცალკევებით მდგარ სამრეკლოზე დაკიდეს ზარები, რომელთა საერთო წონაც 16 ტონა იყო. 

1922 წელს საგუბერნიო აქტით დაიწყეს საეკლესიო ქონების დატაცება. 1930 წელს სამრეკლოდან ზარები ჩამოხსნეს და გააგზავნეს გადასადნობად. 

1936 წლის 4 აგვისტოს ტაძარი დახურეს, მაგრამ 21 დღის შემდეგ მრევლის თხოვნით კვლავ გახსნეს, თუმცა 3 ნოემბერს ისევ დახურეს. 1937 წელს იყო ტაძრის დანგრევის მცდელობა, მაგრამ მხოლოდ ეკლესიის ღობე დაანგრიეს. 

1980-1990 წლებში მიმდინარეობდა ფასადების რესტავრაცია, გაარემონტეს საკურთხეველი, აღადგინეს ტაძრის კანკელის კარკასი, გუმბათი და სახურავი. 2004 წელს ცნობილი ზარის ასლი ჩამოკიდეს კვლავ აშენებულ სამრეკლოზე.

## ლიტერატურა 
* Воскресенская церковь // Томск от А до Я: Краткая энциклопедия города. / Под ред. д-ра ист. наук Н. М. Дмитриенко. — 1-е изд. — Томск: Изд-во НТЛ, 2004. — С. 60. — 440 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-89503-211-7.

## რესურსები ინტერნეტში
* Воскресенская церковь — Православие в Томске 
* Воскресенская церковь (историческая справка)
* Восресенская церковь (архитектурная справка)

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ტომსკში
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ოფიცერთა სახლი (ტომსკი)

**ოფიცერთა სახლი** () — ძველი შენობა ტომსკში, აგებულია 1898-1900 წლებში არქიტექტორ კონსტანტინ ლიგინის მიერ, გამოიყენება საზოგადოებრივი საჭიროებისათვის.

## ისტორია 
ამ ადგილზე 1840-1850-იან წლებში მდებარეობდა ტომსკელი ოქროს მწარმოებელი მილიონერის ფილოსოფ გოროხოვის საკუთრება დიდი ბაღით. მოგვიანებით, ქონების მესაკუთრე გაკოტრდა და 1894 წელს მთავარ, ხის სახლი დაიწვა.

გამოთავისუფლებულ ადგილზე კომიტეტმა ა. ე. კუხტერინის, ნ. ი. ბელიაევის, ნ. პ. მეჟენინოვის, კ. კ. ლიგინისა და ი. ლ. ფუქსმანის შემადგენლობით გადაწყვიტა აეშენებინათ ქვის სახლი საზოგადოებრივი საჭიროებებისათვის.

კონსტანტინ ლიგინის მიერ აშენებულ სახლში  განათავსეს ტომსკის საზოგადოებრივი კრება. ახალი შენობის საზეიმო გახსნა გაიმართა 1900 წლის 12 იანვარს. აქ იკრიბებოდნენ ვაჭრები, ჩინოვნიკები, ინტელიგენცია. შენობას ჰქონდა ტომსკში ყველაზე დიდი ბიბლიოთეკა, საკონცერტო დარბაზი 1 000 კაცზე, სადაც იმართებოდა გასართობი თუ საქველმოქმედო ღონისძიებები. სახლის საკონცერტო დარბაზის სცენაზე რეგულარულად იმართებოდა კონცერტები, რომლებზეც გამოდიოდნენ ცნობილი რუსი მსახიობები ვერა კომისარჟევსკაია, რუსეთის თეატრების მსახიობები გრიგორ გე, მამონტ დალსკი, ვასილი დალმატოვი, მარია პეტიპა, კონსტანტინ ვარლამოვი, ასევე მომღერლები ლეონიდ სობინოვი, პავლე ორლენევი, ანასტასია ვიალცევა და სხვები.

ქალაქში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ საზოგადოებრივი კრება გადაკეთდა სამუშაო კლუბად. რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს აქ განთავსებული იყო სამხედრო ჰოსპიტალი. 

საბჭოთა მმართველობის პირველ წლებში შენობა გაარემონტეს და 1922 წელს აქ გაიხსნა დიდი საქალაქო თეატრი. შემდეგ აქ მუშაობდა კონოთეატრი. 1931 წელს შენობაში გაიხსნა წითელი არმიის სახლი, რომელსაც 1945 წლის 1 სექტემბრიდან ეწოდება ოფიცერთა სახლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Здание Общественного собрания (Дом офицеров)

## სქოლიო
კატეგორია:ტომსკის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ქვის ხიდი (ტომსკი)

**ქვის ხიდი** () — საფეხმავლო, საავტომობილო და ტრამვაის ხიდი ტომსკში,  მდინარე უშაიკაზე. ხიდის სიგრძეა 42,2 მეტრი. ააგეს 1916 წელს არქიტექტორ კონსტანტინ ლიგინის პროექტის მიხედვით. ხიდი არის ფედერალური მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი.

## ზოგადი ინფორმაცია 
რკინაბეტონის ფილებისაგან ხიდი ააგეს ინჟინრებმა ცეზარ ლიუბინსკიმ და ედუარდ ვეკერმა ძველი ხის დუმის ხიდის ადგილზე, რომელიც აგებული იყო ჯერ კიდევ 1819 წელს მომავალი დეკაბრისტის გავრილ ბატენკოვის პროექტის მიხედვით, რომელიც თითქმის საუკუნის განმავლობაში საკმაოდ მოძველდა. ქვის ხიდი კონსტანტინ ლიგინის უკანასკნელი ნამუშევარი აღმონდა, მისი აგების შემდეგ იგი მხოლოდ პედაგოგიური საქმიანობით დაკავდა ტომსკის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. პირველად ხიდი გაიხსნა 1915 წლის 2 დეკემბერს, მაგრამ 1916 წლის გაზაფხულის წყალდიდობამ მნიშვნელოვნად დააზარალა. ხიდი კვლავ გაარემონტეს და საბოლოოდ გაიხსნა 1916 წლის 20 ოქტომბერს. 

ხიდის სიგრძეა 42,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 24,4 მეტრი. ხიდის ოთხივე კუთხეს ამშვენებს როსტრალური კოლონა, რომელთა შორის განთავსებულია ოთხი განათების ბოძი. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს ხიდზე გაიყვანეს რკინიგზის ხაზი ТЭЦ-1, რისთვისაც საჭირო გახდა ხიდის გამაგრებითი სამუშაოები. 1949 წელს ხიდზე ტრამვაის ხაზი გაიყვანეს, რის გამოც არკინიგზო ხაზი გადაიტანეს. 

ქვის ხიდი  არის ტომსკის ერთადერთი ტრამვაის ხიდი. 1984-1989 წლებში მიმდინარეობდა ხიდის სარესტავრაციო სამუშაოები. 2007 წელს კი წარიმართა კაპიტალური რეკონსტრუქცია. აყარეს სქელი ასფალტის მოძველებული ფენა, გაამაგრეს  ხიდის საყრდენები და მდინარე უშაიკის სანაპიროები ამ რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Каменный мост через р. Ушайку (историческая справка)

კატეგორია:ტომსკის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
სარიქაია (ზარდაბი)

**სარიქაია ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის  რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 	677 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

 
კატეგორია:ზარდაბის რაიონის სოფლები
ჩანართი ნაერთები

**ჩანართი ნაერთები** — ნივთიერებები, რომელთაც შუალედური მდგომარეობა უკავიათ შეღწევის მყარ ხსნარებსა და ჭეშმარიტ ქიმიურ ნაერთებს შორის. ჩანართი ნაერთები კომპლექსური ნაერთების განსაკუთრებული სახეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქიმიური ნივთიერებები
ქეთევან ხუციშვილი

**ქეთევან ხუციშვილი** (დ. 1 აგვისტო, 1967) — ქართველი ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, ეთნოლოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 

## ბიოგრაფია 
ქეთევან ხუციშვილი დაიბადა 1967 წლის 1 აგვისტოს, მხატვარ გოგი ხუციშვილის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

ქეთევან ხუციშვილი არის ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, თსუ ეთნოლოგიის ინსტიტუტის პროფესორი; მისი კვლევის ინტერესებია: რელიგიები, ეთნიკური ჯგუფები, კონფლიქტები. არის სამი მონოგრაფიის, ექვს ათეულზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორი, სამი წიგნისა და ერთი სახელმძღვანელოს თანაავტორი. 5 ათეულზე მეტი საერთაშორისო კონფერენციისა და სემინარის მონაწილე. ათეულობით საველე ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მონაწილე საქართველოში, კავკასიასა და თურქეთში. თსუ-ში მუშაობს 1993 წლიდან. სხვადასხვა დროს ისტორიისა და ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე მიჰყავდა და ამჟამადაც კითხულობს შემდეგ სალექციო კურსებს: ეთნოლოგიური კვლევის მეთოდები, შესავალი ეთნოლოგიაში, რელიგიების ისტორია, რელიგიის ანთროპოლოგია ძირითადი ანთროპოლოგიური სკოლები, ძალადობის ანთროპოლოგია, ეთნიკური უმცირესობები საქართველოში, კავკასიის ხალხთა ეთნოგრაფია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქეთევან ხუციშვილი - ფემინიზმი და გენდერული დემოკრატია
* ქეთევან ხუციშვილი - ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:ქართველი ქალი მეცნიერები
ქ
არაბული გაზელი

**არაბული გაზელი**, **არაბული ქურციკი** () — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა. გავრცელებულია არაბეთის ნახევარკუნძულზე. ბოლო დრომდე, სახეობა ცნობილი იყო მხოლოდ ერთადერთი ეგზემპლარის ნიმუშების მიხედვით, რომელიც ფარასანის კუნძულებზე შეაგროვეს 1825 წელს. 2013 წლის გენეტიკური კვლევის მიხედვით, მოცემული საკვლევი მასალა (თავის ქალა და ტყავი) არ ეკუთვნოდა ერთსა და იმავე ინდივიდს, არამედ ორი სხვადასხვა წარმოშობის ჩვეულებრივ გაზელს (*Gazella gazella*), ძალით შეამცირეს ლექტოტიპი კანზე, რათა დაეცვათ ნომენკლატურული სტაბილურობა. მოგვიანებით შემოიღეს ტერმინი *Gazella arabica*, რათა გამოეყოთ ჩვეულებრივი გაზელის ერთ-ერთი განშტოება და Gazella erlangeri გააიგივეს არაბულ გაზელთან.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაზელი
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
არაბული ქვიშის გაზელი

**არაბული ქვიშის გაზელი,** **არაბული ქვიშის ქურციკი** (, ყოფილი Gazella subgutturosa marica) — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა. გავრცელებულია არაბეთისა და სირიის უდაბნოებში. დღეისათვის იზოლირებული პოპულაციები შემორჩა საუდის არაბეთში, არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებში, ომანში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში, მცირე პოპულაციები აღინიშნება ქუვეითში, ერაყში, იორდანიასა და სირიაში. შეფასებულია, რომ ველურ ბუნებაში ამ სახეობის ინდივიდთა საერთო რაოდენობა 3000-ზე ნაკლებია. გაცილებით მეტია ტყვეობაში, რეზერვებში და გამრავლების პროგრამებში, სავარაუდოდ 100 000-მდე.

ბოლო დრომდე არაბული ქვიშის გაზელი ქურციკის (*Gazella subgutturosa*) ქვესახეობად ითვლებოდა. 2010 წლის გენეტიკურმა კვლევებმა გამოავლინა, რომ მათ განსხვავებული მოდგმა (გენეალოგია) აქვთ და ამიტომ დღეს ისინი ცალ-ცალკე სახეობებია.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაზელი
ზვიად ქორიძე

**ზვიად ქორიძე** (დ. 10 ოქტომბერი, 1968 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ჟურნალისტი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ზვიად ქორიძე დაიბადა 1968 წლის 10 ოქტომბერს, თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი 1992 წელს.

1986-1987 წლებში იყო გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის “კორესპონდენტი; 1989-1990 წლებში რადიოპროგრამა „პიკის საათის “რედაქტორი; 1990-1991 წლებში გაზეთ „7 დღის “კორესპონდენტი; 1991-1996 წლებში „7 დღის “დამფუძნებელი და სარედაქციო კოლეგიის წევრი; 1996-1997 წლებში მთავარი რედაქტორი; 1997-1998 წლებში ტელეკომპანია „რუსთავი 2"-ის საინფორმაციო სამსახურის უფროსი; 1998 წლიდან „საქართველოს გაზეთის “მთავარი რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სტატია. 2014 წლის 4 ივლისიდან პრეზიდენტ გიორგი მარგველაშვილის წარდგენით შეწყალების კომისიას თავმჯდომარეობდა. აღნიშნულ თანამდებობას იგი 2018 წლის 31 დეკემბრამდე იკავებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ზვიად ქორიძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:შეწყალების კომისიის თავმჯდომარეები
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1968
ინდური გაზელი

**ინდური გაზელი, ინდური ქურციკი** ან **ჩინკარა** () — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.

## აღწერა 
მისი სხეულის სიგრძეა 1 მ, სიმაღლე მინდაოში 65 სმ, მასა 25 კგ. სხეულის ზედა ნაწილი და გვერდები შეფერილია მოწითალო-ყავისფრად, ქვედა ნაწილი შედარებით ღიაა, თითქმის თეთრი. თვალიდან პირადე გასდევს ორი მუქი ყავისფერი ზოლი. მამლების რქების სიგრძეა 20 სმ, უდიდესი სიგრძე რაც დაფიქსირებულა 39 სმ-ია.

## გავრცელება 
გავრცელებულია ირანის სამხრეთ ნაწილში, პაკისტანში, აგრეთვე ჩრდილოეთ ინდოეთში. ბინადრობს მშრალ და გაშლილ ადგილებში, როგორიცაა სტეპი და უდაბნო.

## ქცევა 
ინდური გაზელები ჯოგებად ცხოვრობენ, რომელშიც 3-დან 30-მდე ცხოველია გაერთიანებული, თუმცა იშვიათად თითო-თითოს სახითაც გვხვდება. ეს წყვილჩლიქოსნები ძირითადად აქტიურები არიან დილით და საღამოს შებინდებისას. როგორც სხვა გაზელები, ინდური გაზელიც დიდხანს ძლებს უწყლოდ.

## დაცვის სტატუსი 
ნადირობის გამო ამ სახეობის პოპულაცია ირანსა და პაკისტანში მნიშვნელოვნად შემცირდა. მათი რაოდენობა ინდოეთში სტაბილურ დონეზეა და შეადგენს 100 000 ინდივიდს. ამის გამო ინდური გაზელი გადაშენების საფრთხის ქვეშ არ იმყოფება.

## ლიტერატურა 
* Ronald M. Nowak: Walker’s Mammals of the World. Johns Hopkins University Press, 1999 ISBN 0-8018-5789-9
* Vivek Menon: A Field Guide to Indian Mammals. Dorling Kindersley (India), 2003. ISBN 0-14-302998-3

კატეგორია:გაზელი
კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:პაკისტანის ძუძუმწოვრები
შპინელები

**შპინელები** (), **შპინელიდები** — ჟანგეულების კლასის მინერალთა ჯგუფი. ზოგადი ქიმიური ფორმულაა AB2O4, სადაც A — Mg^{2+}, Zn^{2+}, Mn^{2+}, Fe^{2+}, Co^{2+} , Ni^{2+}, B - Al^{3+}, Fe^{3+}, Cr^{3+}, Mn^{4+}, Ti^{4+}, V^{3+}, B კატიონის მიხედვით შპინელებში გამოყოფენ ალუმინშპინელებს [საკუთრივ შპინელი — MgAl2O4, პერცინიტი — FeAl2O4, გალაქსიტი — (Mn, Fe,) Al2O4, განიტი — ZnAl2O4]; ფერიშპინელებს (მაგნეტიტი, ფრანკლინიტი — ZnFe2O4 , მაგნიუმფერიტი — MgFe2O4, იაკობსიტი — MnFe2O4, ტრევორიტი — NiFe2O4); ქრომშპინელიდები ქრომიტი — FeCr2O4, აგნიუმქრომიტი — (Mg, Fe) Cr2O4, ქრომპიკოტიტი — (Mg, Fe) (Cr, Al)_2O4 და ალუმინქრომიტი — Fe(Cr, Al)_2O4]; ტიტანშპინელებს (ულვოშპინელი Fe2TiO4 და მისი მაგნიუმიანი ანალოგი — Mg2TiO4); ვანადიუმშპინელებს (კულსონიტი — FeV2O4) და მანგანშპინელებს (ჰაუსმანიტი, ჰეტეროლითი — ZnMn2O4 და სხვა).

შპინელებში ხშირია იზომორფიზმის მოვლენები. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. აქვს ოქტაედრული კრისტალები, ცვალებადი ფერისაა (დამოკიდებულია კატიონზე). სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 5–8, სიმკვრივე 2500–8500 კგ/მ³ წამოიქმნება მაღალტემპერატურული პროცესების დროს. გამოფიტვისადმი მდგრადია — გროვდება ქვიშრობებში. შპინელებს იყენებენ როგორც Cr-ის, Fe-ის, Mn-ის, Ti-ის, Zn-ის მადნებს, აგრეთვე კერამიკულ წარმოებაში. წითელი შპინელი — ლალი პირველი კლასის ძვირფასი ქვაა. შპინელებს განეკუთვნება აგრეთვე ხელოვნურად მიღებული ფერიტები. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მინერალები
ნათელა მაჭავარიანი

**ნათელა მაჭავარიანი** (დ. 6 ივლისი, 1939 , თბილისი) — ქართველი მსახიობი, პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე, მსახიობ გეგა კობახიძის დედა.

## ბიოგრაფია 
ნათელა მაჭავარიანი დაიბადა 1939 წლის 6 ივლისს, თბილისში. 1958 წელს დაამთავრა თბილისის მე-5 ქალთა საშუალო სკოლა, 1970 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი, სამსახიობო ფაკულტეტი. 1974–1979 წლებში იყო თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობი. 1974–2009 წლებში თბილისის ნოდარ დუმბაძის სახელობის მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობი.

გერმანიის საერთაშორისო ფესტივალზე ჟანა დარკის როლის შესრულებისთვის მიღებული აქვს ჯილდო და პრემია. ასევე სიგელი და პრემია სპექტაკლში  „სადა ხარ სოფიკო“  — სოფიკოს როლის შესრულებისათვის. 2021 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა დააჯილდოვა თამარ მეფის ორდენით „ქართული თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული პირადი წვლილისა და გამორჩეული საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის“.

## პოლიტიკური საქმიანობა
ნათელა მაჭავარიანი 2006 წლიდან სალომე ზურაბიშვილის პარტია  „საქართველოს გზის“  პოლიტსაბჭოს წევრი იყო. 2010 წლის 30 მაისის ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნებში ის „ალიანსი საქართველოსთვის“  საბურთალოს მე-5 ოლქის მაჟორიტარობის კანდიდატი, 2010 წლის მოწვევის თბილის საკრებულოს წევრი გახდა.

## ფილმოგრაფია
*1986: „ორომტრიალი“ რეჟ. ლანა ღოღობერიძე
*1986: „ბებია ყველასათვის“  რეჟ. ნანა დვალიშვილი
## რესურსები ინტერნეტში
* ნათელა მაჭავარიანი — დეკლარაცია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:თამარ მეფის ორდენის მფლობელები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ტომსკის ნათლისღების ტაძარი

**ტომსკის ნათლისღების ეკლესია** () — მართლმადიდებლური საკათედრო ტაძარი ტომსკში. შენდებოდა 1777-1784 წლებში.  

ეკლესია მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ტომსკის ეპარქიას.

## ისტორია 
ნათლისღების ტაძარი წარმოადგენს ტომსკის ტაძრებს შორის ერთ-ერთ უძველეს ნაგებობას. იგი თავის დასაწყისს იღებს ხის ეკლესიისაგან, რომელიც ააგეს 1630 წელს. 1858 წელს ხის ძველი ეკლესიის საკურთხევლის ადგილზე ააგეს ივერიის ღვთისმშობლის ხატის სახელობის სამლოცველო. მოქმედი ორსართულიანი, ბაროკოს სტილში აგებული შენობა ააშენეს 1777 წელს. ქვის ტაძრის ქვედა სართული აკურთხეს 1784 წელს უფლის ნათლისღების სახელზე. მალევე ქვედა სართულზე აკურთხეს ეგვტერი მიქაელ მთავარანგელოზის სახელზე, ხოლო ზემო სართულზე ელია წინასწარმეტყველის სახელზე.

ეკლესიას ტომსკის ისტორიაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. ნათლისღების ტაძარმა აირჩია ტომსკის პირველი გუბერნატორი ვასილი ხვოსტოვი, რომელმაც ფერისცვალების დღესასწაულზე 1804 წელს გამოაცხადა ტომსკის გუბერნიის შექმნა. 1895 წლიდან ტაძარში მოქმედებს ღარიბთა თავშესაფარი, 1898 წლიდან კი — საეკლესიო-სამრევლო სკოლა. ტაძართან მუშაობს ბიბლიოთეკა 400 წიგნით. ყოველი წლის ნათლისღების დღეს, 19 იანვარს, იმართება საეკლესიო მსვლელობა მდინარე ტომისკენ წყლისკურთხევის ცერემონიალის შესასრულებლად. 

ტაძარი ღვთისმსახურებისთვის დახურეს 1930 წელს. 1936 წელს ტაძარში განათავსეს ვერმიშელის ფაბრიკა. 

1997 წლიდან იწყება ნათლისღების ტაძრის აღდგენა, რომელიც 1995 წელს დაუბრუნდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას.

2008 წელს ტომსკის სასულიერო სემინარიასთან გაიხსნა საეკლესიო-ისტორიული მუზეუმი, სადაც წარმოდგენილია უნიკალური საეკლესიო ჭურჭელი.

## ლიტერატურა 
*Богоявленская церковь // Томск от А до Я: Краткая энциклопедия города. / Под ред. д-ра ист. наук Н. М. Дмитриенко. — 1-е изд. — Томск: Изд-во НТЛ, 2004. — С. 36-37. — 440 с. — 3 000 экз. — ISBN 5-89503-211-7.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Богоявленский собор — Православие в Томске 
* История Богоявленского собора на 3dhram.

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ტომსკში
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
გაბრიელა მიკეტი

**გაბრიელა მიკეტი** () — არგენტინელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. 2015 წლის 10 დეკემბრიდან არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია 
მარტა გაბრიელა მიკეტი ილია დაიბადა 1965 წლის 28 მაისს ქალაქ ლაპრიდაში, ბუენოს-აირესის პროვინციაში. იტალიური წარმოშობის ოჯახში. 1988 წელს მიიღო ბუენოს-აირესის სალვადორის უნივერსიტეტის საერთაშორისო ურთიერთობათა ბაკალავრის ხარისხი. 1993-1994 წლებში მიიღო მაგისტრის ხარისხი ბიზნესის მართვის საკითხებში, ხოლო 2000 წელს გაიარა კონფლიქტების მოგვარების კურსი მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაციაში, შვეიცარიის ქალაქ ჟენევაში. 2001 წელს სწავლობდა საუნივერსიტეტო მენეჯმენტს ოტავის უნივერსიტეტში. 
250px|მინი|მარცხნივ|გაბრიელა მიკეტი 2016 წელს ბრაზილიაში ოფიციალური ვიზიტისას.
1990 წლიდან გაბრიელა მიკეტი არგენტინის ეკონომიკის მინისტრის ტექნიკური მრჩეველია. შემდეგ დაკავდა პოლიტიკური საქმიანობით და მუშაობა სოციალურ პროექტებზე, დაუახლოვდა არგენტინის ქრისტიან-დემოკრატიულ პარტიას. 

2007 წელს მაურისიო მაკრი აირჩიეს დედაქალაქის მერად, ხოლო გაბრიელა ვიცე-მერად და ინვალიდთა რეაბილიტაციის კომიტეტებს. 2009 წლის 20 დეკემბერს გაბრიელა მიკეტი გადადგა თანამდებობიდან და მონწილეობა მიიღო არგენტინის დეპუტატთა პალატის არჩევნებში.

2015 წელს გამართული საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ მაურსიო მაკრიმ და გაბირელა მიკეტიმ გამარჯვება მოიპოვეს და ამავე წლის 10 დეკემბერს დაიკავა ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა.

## პირადი ცხოვრება 
1994 წელს გაბრიელა მიკეტი სერიოზულად დაზიანდა ავტოკატასტროფაში, რომლის შედეგად ინვალიდის ეტლს მიეჯაჭვა. გაბრიელა ურთიერთობაშია ჟურნალისტ ედუარდო კუროისთან, რომელთანაც ჰყავს ბიჭი და ასევე ქვეყანაში ერთსქესიანთა ქორწინების წინააღმდეგ.

## სქოლიო
კატეგორია:არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:არგენტინელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრანსუაზ ორლეანელი (1549-1601)

**ფრანსუაზ ორლეანელი** (; დ. 5 აპრილი, 1549  — გ. 11 ივნისი, 1601) — ვალუას დინასტიის ორლეანელთა შტოს წარმომადგენელი. კონდეს პრინც ლუი I-ის მეორე ცოლი და მისი სამი ვაჟის დედა. 

## ბიოგრაფია 
ფრანსუაზი დაიბადა 1549 წლის 5 აპრილს საფრანგეთში. მას დაბადებისთანავე მიენიჭა მადმუაზელ დე ლუნევილის წოდება. იგი იყო როტელინის მარკიზ ფრანსუა ორლეანელისა და მისი მეუღლის, ჟაკლი დე როანის ქალიშვილი. 

1565 წლის 8 ნოემბერს ცოლად გაჰყვა ნავარის მეფე ანტუან დე ბურბონის უმცროს ძმას, უკვე დაქვრივებულ კონდეს პრინც ლუი I-ს. მცირეხნიანი და არც თუ ისე ბედნიერი ქორწინებიდან, წყვილს სულ სამი ვაჟი შეეძინა, რომელთაგან ორი ჩვილობაშივე დაიღუპა. ლუის პირველი ცოლისგან, ელეანორ დე როისაგან, რომელიც 1564 წელს გარდაიცვალა, რვა შვილი ჰყავდა, ამიტომაც მისთვის მემკვიდრის საკითხი პრობლემას არ წარმოადგენდა. 

საფრანგეთის რელიგიური ომების პერიოდში ფრანსუაზი პასიური პიროვნება იყო და დიდად არ ერთვებოდა პოლიტიკაში, განსხვავებით თავისი რძლისგან, ნავარის დედოფალ ჟანა დ'ალბრესგან. 1569 წლის 13 მარტს ჟარნაკის ბრძოლაში ლუი I მოკლეს, დაქვრივებულმა ფრანსუაზმა კი მეორე ქორწინებაზე კატეგორიული უარი განაცხადა. 

დაქვრივების შემდეგ იგი მთლიანად თავისი გერის, კონდეს პრინც ანრი I-ისა და მისი ცოლის, მარია კლეველის ხარჯზე ცხოვრობდა. 1572 წელს, წმინდა ბართლომეს ღამის შემდეგ, მან ოფიციალურად მიიღო კათოლიციზმი, რის შემდეგაც სამუდამოდ დატოვა პარიზი და თავის ვაჟთან ერთად მყუდრო შატო დე ბლანდში მოეწყო. 

იგი გარდაიცვალა 1601 წლის 11 ივნისს პარიზში, 52 წლის ასაკში. 

## შვილები 
# შარლი (1566-1612), სუასონის გრაფი, ცოლად შეირთო ანა დე მონტაფიე, რომელთანაც ერთი ვაჟი და ორი ქალიშვილი შეეძინა;
# ლუი (1567), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ბენჟამინი (1569), გარდაიცვალა ჩვილი;

## ლიტერატურა 
* Mark Strage, Women of Power – The life and times of Catherine de Médicis, Harcourt Brace Jovanovich, 1976, 368 p. ISBN 0-15198-370-4
* R. P. Anselme, Histoire généalogique et chronologique de la maison royale de France, des pairs, grands officiers de la couronne et de la maison du roy et des anciens barons du royaume, Paris, la compagnie des libraires, 1726-1733, 9 vol. in-folio

კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1549
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1601
კატეგორია:ვალუები
კატეგორია:კონდეს პრინცესები
ჩვეულებრივი გაზელი

**ჩვეულებრივი გაზელი** () — წყვილჩლიქოსანი ძუძუმწოვარი ნამდვილი ანტილოპების ქვეოჯახისა.

## აღწერა 
მისი სხეულის სიგრძეა 98–115 სმ, მასა 16–29,5 კგ. მამლები 10 სმ-ით მაღლები და მცირედ მძიმენი არიან დედლებზე. კუდის სიგრძეა 8–13 სმ. მამლების რქები 22–29 სმ-მდე, დედლებისა კი 6–12 სმ-მდეა.

ჩვეულებრივი გაზელის ტანი წვრილია, აქვს გრძელი კისერი და ფეხები. სხეულის ზედა ნაწილი და გვერდები შეფერილია მუქ ყავისფრად. მუცელი, კიდურების შიდა ნაწილი და სხეულის უკანა ნაწილი თეთრია. ხშირად ამ ორ მხარეს ერთმანეთისაგან ზოლი გამოჰყოფს. დამახასიათებელია ვერტიკალური თეთრი ზოლები, რომლებიც რქებიდან ეწყება და თვალების გარშემო და ცხვირზე გასდევს.

ბინადრობს უდაბნოებსა და ნახევარუდაბნოებში, იშვიათად გვხვდება მეჩხერ ტყეებში. უპირატესობას ანიჭებს დაბალ მთებს. გაზელი აგრეთვე ბინადრობს სანაპირო ქვიშის დიუნებსა და ზეგნებზე. სახეობის განსახლების რაიონებში ტემპერატურა მინუს რამდენიმე გრადუსიდან პლიუს 45°C-მდეა.

## ცხოვრების ნირი 
გაზელი აქტიურია დილით ადრე და გვიან საღამოს. ადამიანებით მჭიდროდ დასახლებულ რეგიონებში, აგრეთვე აქტიურები არინ ღამით. დღის ცხელ პერიოდში ცხოველები ისვენებენ, მიაშრებენ დაცულ ადგილისაკენ. იკვებებიან ბალახით და ბალახოვანი მცენარეებით, აგრეთვე ხეების და ბუჩქების ფოთლებით. გვალვიან ადგილებში მიწას თხრიან ბოლქვების მოსაძებნად.

## გამრავლება 
გავრცელების არეალიდან გამომდინარე ჩვეულებრივი გაზელი მრავლდება მთელი წლის განმავლობაში ან მხოლოდ გაზაფხლის დასაწყისში. მაკეობა 180 დღე-ღამე გრძელდება. დედალი შობს უმეტესად 1 ხბოს. სქესობრივ სიმწიფეს დედლები 12 თვის ასაკში აღწევენ, მამლები — 20 თვის ასაკში. ტყვეობაში 13 წლამდე ცოცხლობენ, ველურ ბუნებაში — 8 წლამდე.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაზელი
ლიანა გოგიაშვილი

**ლიანა ევტიხის ასული გოგიაშვილი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1944, თბილისი) — ქართველი პათოლოგ-ანატომი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1984 წ.), პროფესორი (1990 წ.).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი 1968 წელს. 1972 წელს დაიწყო მუშაობა ალექსანდრე ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტში (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მორფოლოგიის ინსტიტუტი): იყო ციტოლოგიის განყოფილების უმცროსი, უფროსი (1976–1986 წწ.) და მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი (1986–2005 წწ.), ადამიანის ზოგადი პათოლოგიისა და ადამიანის ეკოლოგიის განყოფილების გამგე (2005–2006 წწ.), კლინიკური და ექსპერიმენტული პათოლოგიის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი (2006 წლიდან). გოგიაშვილის სამეცნიერო შრომები ეძღვნება გულ-სისხლძარღვთა და სასუნთქი სისტემის პათოლოგიებს.

## ბიბლიოგრაფია 
*  Ультраструктура сердечно-сосудистой системы в норме и патологии (თანაავტორი). - Тбилиси, Мецниереба, 1986. 
*  Функциональная морфология сердечно-легочного синдрома (თანაავტორი). - Тбилиси, Ганатлеба, 1982.
*  Регенерация рочки в раннем постнатальном периоде развития организма (ავტორი). - Тбилиси, Мецниереба, 1977. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ლიანა
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
შრომითი თერაპია

**შრომითი თერაპია** — შრომითი პროცესების გამოყენება სამკურნალო მიზნით. ზოგიერთი დაავადების დროს შრომით თერაპიას მიმართვენ ორგანიზმის ტონუსის ასაწევად, ნივთიერებათა ცვლის მოსაწესრიგებლად. ამისათვის შრომითი თერაპია ტარდება სუფთა ჰაერზე. ტრავმატოლოგიასა და ორთოპედიაში კიდურების ფუნქციის აღსადგენად იყენებენ შრომის სპეციალურ სახეებს, რომლებიც მოითხოვს გარკვეული მოცულობის მოძრაობის შესრულებას და კუნთების გარკვეული ჯგუფების მონაწილეობას. შრომითი თერაპია უმეტესად იხმარება ფსიქიატრიაში ავადმყოფის ფსიქიკაზე დადებითი ზემოქმედების მიზნით. თანდათანობით მზარდი შრომითი პროცესები წვრთნის და აძლიერებს კომპენსატორულ მექანიზმებს და აადვილებს საწარმოო პირობებში შრომაზე გადასვლას. საზოგადოებრივად სასარგებლო შრომას, კოლექტივის დადებით ზეგავლენას დიდი სამკურნალო-პროფილაქტიკური მნიშვნელობა აქვს. სსრკ-ში ფსიქიკურად დაავადებული ავადმყოფების შრომითი თერაპია ჩვეულებრივ ტარდებოდა ფსიქიატრიულ საავადმყოფოებში, დისპანსერებში, სადაც შექმნილი იყო სამკურნალო შრომითი სახელოსნოები; ამ სახელოსნოების შტატში შედიოდნენ ექიმები და მედდები, რომლებიც მეთვალყურეობას უწევდნენ ავადმყოფებს, უტარებდნენ მედიკამენტურ მკურნალობას, აძლევდნენ შრომით რეკომენდაციებს და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია: თერაპია
კატეგორია:მკურნალობა
ქვემო აგარაკი

**ქვემო აგარაკი** () — აგარაკი რუსეთის ფედერაციის ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. ალექსანდრიის ბოლო მსხვილი სასახლე, ოთხსართულიანი. მას ხშირად უწოდებენ ახალს. მდებარეობს ფინეთის ყურის სანაპიროებზე. 1880-იანი წლების შუა რიცხვებში არქიტექტორ ა. ტომიშკომ,  ალექსანდრე III-ის დავალებით „იტალიური არქიტექტურის“ პავილიონი ააგო.
სასახლის მახლობლად მდებარე ყურის ნაპირზე აშენდა მომსახურების შენობები. შენარჩუნებული იყო იგივე სტილი, რაც სხვა შენობებს ჰქონდა. შექმნეს პატარა სასახლე და პარკი.

სწორედ აქ, 1904 წლის 30 ივლისს ნიკოლოზ II-ის ერთადერთი ვაჟი დაიბადა. ამ აგარაკზე მოაწერა იმპერატორმა ხელი მანიფესტს რუსეთის ჩართვის შესახებ პირველ მსოფლიო ომში.

საბჭოთა ხელისუფლების პირველ წლებში სასახლეში მუზეუმი მოეწყო, რომელიც საკმაოდ პოპულარული იყო რუსეთში, თუმცა სულ მალე ეს შენობა  შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის პანსიონატს გადაეცა. დიდი სამამულო ომის დროს ქვემო აგარაკი მნიშვნელოვნად დაზიანდა. შენობა 1961 წელს ააფეთქეს. დღეისათვის პროექტი იქმნება სასახლის ხელახლა შესაქმნელად.

* 1883 წელი — ა. ტომიშკოს პროექტის ნახაზი;
* 1885 წელი — მშენებლობის დასრულება;
* 1895 წელი — არქიტექტორის ა. ტომიშკოს მიერ შენობის აღდგენა;
* 1897 წელი — რეკონსტრუქციის დასრულება;
* 1944 წელი — დიდი სამამულო ომის დროს დაზიანდა;
* 1961 წელს — შენობა ააფეთქეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Нижняя дача в Александрии.

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ბნელი ენერგია

**ბნელი ენერგია **— ენერგიის ფორმა, რომელიც მთელ სამყაროშია გავრცელებული. როგორც ცნობილია, ის სამყაროს გაფართოებას აჩქარებს. ბნელი ენერგია არის ყველაზე მიღებული ჰიპოთეზა სამყაროს გაფართოების აჩქარების ასაღწერად. დაკვირვებადი სამყაროს 68% სწორედ მისგან შედგება.

## ისტორია 
ტერმინი „ბნელი მატერია“ ასტროფიზიკოსმა მაიკლ ტერნერმა დაამკვიდრა, როდესაც 1998 წელს ასტრონომებმა განაცხადეს, რომ სიჩქარე, რომლითაც სამყარო ფართოვდებოდა, როგორც ჩანს, აჩქარებას უნდა განიცდიდეს. ამ დასკვნამდე ასტრონომები ფეთქებადი ვარსკვლავების განსაკუთრებული კლასის შესწავლისას მივიდნენ. ისინი საკმაოდ კაშკაშაა. შორ მანძილზე ჩანან და კარგი ნათება აქვთ, რის გამოც ისინი ვარგისია შორეულ გალაქტიკებამდე მანძილის გაანგარიშებისთვის. გალაქტიკების ურთიერთმიზიდულობა სამყაროს გაფართოებას ამუხრუჭებს, ამიტომ ასტრონომები მისი ტემპის შენელებას ვარაუდობდნენ. ამის ნაცვლად, სრულიად საპირისპირო რამ დაადგინეს: სამყარო სულ უფრო სწრაფად ფართოვდება ბოლო 5–6 მილიარდი წლის მანძილზე.

## ლიტერატურა 
* National Geographic, პირველი დიდოსტატები, იანვარი, 2015 წ.

კატეგორია:ენერგია (ფიზიკა)
კატეგორია:გადაუჭრელი პრობლემები ასტრონომიაში
კატეგორია:კოსმოლოგია
კატეგორია:ასტროფიზიკა
ჩაპლინის სახლი

** ჩაპლინის სახლი** () — განცალკევებული სახლი. მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, ნევის გამზირზე. აშენებულია 1804-1806 წლებში, არქიტექტორ ბერეტის მიერ. 1755 წელს, ანა იოანეს ასულის ზამთრის სასახლის ადგილზე ელიზაბეტა პეტრეს ასულისთვის დროებითი სასახლე დაიდგა. როდესაც მეხუთე ზამთრის სასახლე დაიხურა 1762 წელს, დროებითი შენობის დანგრევა მოხდა, ნევის გამზირისა და ბოლშაია მორსკაიას ქუჩის კუთხეში მდებარე ნაკვეთი გათავისუფლდა. ამ ტერიტორიაზე, დიდი ხნის განმავლობაში არაფერი აშენებულა, იყო იდეები და პროექტები თუმცა არ განხორციელდა. 1771 წლიდან კი აქტიურად დაიწყო მუშაობა ამ ტერიტორიის ათვისებაზე. თუმცა ტერიტორიაზე შენობის აშენება მხოლოდ XIX საუკუნის დასაწყისში დაიწყო, მანამდე უარყოფილი იქნა ყველა პროექტი. სახლს აქვს ოთხი სართული. დღემდე, სახლის ფასადი თავდაპირველი სახით, ხელუხლებელია ჩვენამდე მოღწეული. სახლის კუთხე ნევის გამზირისა და ბოლშაია მორსკაიას ქუჩის გადაკვეთაზეა გაწყვეტილი. წინა ფასადები თითქმის სიმეტრიულია. სახლი აშენებულია რუსულ კლასიკურ სტილში. 1801 წლამდე აქ ცარიელი ადგილი იყო. მათ შორის იყო აღსანიშნავია ის, რომ აქ ისეთი ღრმა ჭაობი იყო, რომ წვიმის შემდეგ, მეზობელი სახლებიდან ბავშვები ნავით მოძრაობდნენ. თუმცა შემდგომში ადგილი საჯარო აუქციონზე გაიყიდა. სახლი თავდაპირველად ა. ი. ფერეცმა შეიძინა, შემდეგ — ჩაპლინმა, 1802 წელს. შემდგომ მისი მფლობელები იყვნენ მ. ფ. მაგენი, ა. ფ. კოხანოვა, ო. ფ. გეორგანდოპულო.

## ლიტერატურა 
*Кириков Б.М., Кирикова Л.А., Петрова О.В. Невский проспект. — Москва - Санкт-Петербург: ЦЕНТРПОЛИГРАФ, МиМ-Дельта, 2004.
*Анатолий Иванов. История Петербурга в старых объявлениях. — М. — СПб.: Центрполиграф, 2008.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ფრანტიშეკ პლანიჩკა

**ფრანტიშეკ პლანიჩკა** (; დ. 2 ივნისი, 1904, პრაღა, ავსტრია-უნგრეთის იმპერია — გ. 20 ივლისი, 1996, პრაღა, ჩეხეთი) — ჩეხი ფეხბურთელი, მეკარე. ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ტიტულოვანი ფეხბურთელი ჩეხოსლოვაკიის ფეხბურთის ისტორიაში. კარიერის ძირითადი ნაწილი გაატარა პრაღის „სლავიაში“, რომელთან ერთად რვაჯერ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი. 1934 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი და 1938 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალისტი ჩეხოსლოვაკიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 90-ე ადგილზე დასახელდა.

### სანაკრებო კარიერა
1926–1938 წლებში ჩეხოსლოვაკიის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 73 შეხვედრას ატარებს, აქედან 37 შეხვედრას ნაკრების კაპიტნის რანგში.

### მსოფლიო ჩემპიონატებზე 
პლანიჩკამ მსოფლიო ჩემპიონატების 6 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ექვსივეჯერ ეროვნული ნაკრების კაპიტნის რანგში.

## მიღწევები 
### საკლუბო 
;  სლავია პრაღა
* ჩეხოსლოვაკიის ჩემპიონი: 1925, 1928–29, 1929–30, 1930–31, 1932–33, 1933–34, 1934–35, 1936–37
* მიტროპის თასის მფლობელი: 1932
* ბოჰემიის თასის მფლობელი: 1926, 1927, 1928, 1930, 1932, 1935
;  ჩეხოსლოვაკია
; მსოფლიო ჩემპიონატი
* ვიცე-ჩემპიონი: 1934
### ინდივიდუალური
* მსოფლიო ჩემპიონატის საუკეთესო მეკარე: 1934
* მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1934
* იუნესკოს საერთაშორისო პრემია სამართლიანი თამაშისთვის: 1985
* ჩეხეთის პრემია სამართლიანი თამაშისთვის: 1994

## ლიტერატურა 
* 
*  
*  
*  
*  
*  
*  

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alamy · Association of Football Statisticians (AFS) · František Plánička · SK Slavia Praha
* FootballDatabase.eu · FootballFacts.ru · National Football Teams
* Transfermarkt · WorldFootball.net · YouTube · František Plánička

## სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ჩეხი ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრაღის სლავიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები
კატეგორია:1938 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები