open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შალვა ყიასაშვილი

**შალვა ყიასაშვილი** (დ. 1908, თბილისი — გარდაცვალების თარიღი უცნობია) — ქართველი ინჟინერი, სპორტსმენი.

1931 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის საინჟინრო სამელიორაციო ინსტიტუტი.

1931 წელს მუშაობა  დაიწყო კურორტ აბასთუმნის საავტომობილო გზის მშენებლობაზე; საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროს სისტემაში სხვადასხვა პოზიციებზე — მწარმოებლად, უბნის უფროსად, სამშენებლო სამმართველოს უფროსად, სამშენებლო ტრესტის მმართველად; 1950 წლიდან მუშაობდა საქართველოს წყალთა მეურნეობის სამინისტროს სისტემაში სამშენებლო სამმართველოს უფროსად; დიდი წვლილი აქვს შეტანილი წყალსამეურნეო ობიექტების მშენებლობაში; მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა წყალსამეურნეო ობიექტების მშენებლობა, როგორებიცაა: ტაშისკარის, თეძამისა და კავთისხევის სარწყავი სისტემები, ტირიფონისა და ხალთვის სარწყავი სისტემების რეკონსტრუქცია; ახალგაზრდობაში იყო თბილისის დინამოს კალათბურთელთა გუნდის ერთ-ერთი წამყვანი მოთამაშე; დიდი წვლილი აქვს შეტანილი საქართველოში კალათბურთის განვითარების საქმეში; დაჯილდოებული იყო სახელმწიფო ორდენებითა და მედლებით.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
ღანირის წმინდა გიორგის ეკლესია

მინი|ღანირის წმ. გიორგის ეკლესია
**ღანირის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღანირში. ეკლესიის მშენებლობა დაახლოებით 1780 წელს დაუწყიათ და 1804 წელს საბოლოოდ დასრულებულა. 

## არქიტექტურა
ეკლესია ერთნავიანია, ირგვლივ ხის ლამაზი სვეტებით და დერეფნითაა დამშვენებული. წინათ ყავრით ყოფილა გადახურული, ხოლო გასული საუკუნის დასაწყისში თუნუქით გადაუხურავთ. ეკლესია ეყრდნობა  წაბლის ხის 6 სვეტს. ეკლესიის შენობა, რომლის სიგრძე 33 მ, სიგანე 10 მ, სიმაღლე - 10 მეტრია ოვალური ფორმისაა, აგებულია თელისა და წაბლის ფიცრებისგან ყოველგვარი ლურსმნის გარეშე. გადმოცემის თანახმად, მშენებლები იყვნენ გვარად — კაკაბაძეები, ეკლესიის საშენი მასალა კი შესწირა ვინმე ელისბარ გოგიბერიძემ. შენობის ირგვლივ ქვის დიდი ფილებით მოპირკეთებული დახურული აივანია.  ღანირის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მისი სიძველით მთელს საქართველოშია ცნობილი. ამჟამად არსებული ტაძრის აშენებამდე აქ ყოფილა ქვითკირის პატარა ეკლესია, რომლის ნაშთებიც ახლაც არის შემორჩენილი. 

## სიწმინდეები
ტაძრის უნიკალურობას კიდევ უფრო ზრდის აქ შემონახული ხელოვნების უძველესი ნიმუშები — წარწერები და ხატები, რომლებიც განსაკუთრებით დიდი მხატვრულ-ისტორიული ღირებულებისააა, ვერცხლის უძველესი ჭედული ხატი - წმ. გიორგის გამოსახულებით X-XI საუკუნით თარიღდება. წმინდა გიორგის ხატი 30X25 დაფერილია ოქროს წყალში, (გარდა აშიებისა) და შემკულია 7 თვლით (აკლია ორი თვალი) რომელთაგან ერთს (ზემოთა აშიაზე მჯდომარეს) აქვს წარწერა. ქვედა აშიაზე ხატს აქვს წარწერა  ხატი ამჟამად საქართველოს ხელოვნებს მუზეუმში ინახება.  ტაძარი შიგნიდან თითქოს ნოეს კიდობანს წააგავს. გარედან კოდობნის ნიშნები არ ეტყობა, ასეთი არქიტექტურის მქონდე ერთადერთი ტაძარია საქართველოში. ტაძარში ინახებოდა ნათლობის ემბაზი, რომელზეც შემდეგ წარწერას ამოიკითხავდით:  ემბაზი დაიკარგა 2021 წელს ტაძრის გაძარცვის შემდეგ. ტაძარში ინახება უდიდესი წმინდანის გიორგის მუხლის ნაწილი. 2008 წლის 10 მაისს კანკელს ჩაუტარდა სარემონტო სამუშაოები შეიცვალა მთლიანი კანკელი, გაკეთდა კაკლის ხის ახალი კანკელი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*სამტრედიის სოფელი ღანირი რუბრიკაში „ჩემი სოფელი“ 

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
მავაში

[200px|მინი|ქართველი სუმოისტი [ტოჩინოშინი (ლევან გორგაძე) 2009 წლის მაისის ბაშოზე ლურჯი ფერის მავაშით ასპარეზობდა.]]
**მავაში** —  — ნაჭრის სახვევი, რომელსაც სუმოს მებრძოლები ატარებენ ვარჯიშისა და შეჯიბრების დროს. 

პროფესიული სუმოს ორივე ელიტური დივიზიონის — ჯურიოსა და მაკუუჩის — მებრძოლები (სეკიტორები) შეჯიბრებების დროს ასპარეზობენ სხვადასხვა ფერის აბრეშუმის მავაშებით. გაშლილ მდგომარეობაში მავაშის სიგრძე 9 მეტრს აღწევს, სიგანე — 60 სანტიმეტრს, ხოლო წონა — 4-5 კილოგრამს. მას რამდენჯერმე ახვევენ სუმოისტს ტანზე და წელთან მსხვილად უნასკვავენ. მავაშის წინა მხარეს ამაგრებენ ხოლმე საგარის. ეს არის აბრეშუმისგანვე დამზადებული წვრილი, ხისტი სხივები, რომელთა რაოდენობა 13-დან 25-მდეა. სუმოისტი ყოველთვის კენტი რაოდენობის საგარის ატარებს ხოლმე. ისინი აღნიშნავენ (ფარავენ) მავაშის იმ ერთადერთ ნაწილს, სადაც მოწინააღმდეგეს ხელის ჩავლება ეკრძალება. მავაშის ეს ნაწილი სუმოისტის სასქესო ორგანოს ფარავს. ორთაბრძოლის დროს საგარი ხშირად მოსძვრებათ ხოლმე სუმოისტებს. გიოჯი პირველივე ხელსაყრელ შემთხვევაში ძირს დავარდნილ საგარის ხელით იღებს და დოჰიოს მიღმა მოისვრის. 

სუმოისტები მავაშის ხშირად იყენებენ ტაქტიკური მიზნებისთვის. მას იმგვარად შემოიხვევენ ხოლმე, რომ მოწინააღმდეგის მიმართ უპირატესობა მოიპოვონ. ეს დამოკიდებულია იმაზე, თუ რომელი სტილის მიმდევარია რიკიში. მაგალითად, იოცუ-ძუმოს მიმდევრები მავაშის ოდნავ მოშვებულ მდგომარეობაში იკეთებენ, ხოლო ოში-ძუმოს წარმომადგენლები ძალიან მჭიდროდ იხვევენ მას.

## სქოლიო
კატეგორია:სუმო
შალვა კეღოშვილი

**შალვა კეღოშვილი** (დ. 1946, ხიზაბავრა, ასპინძის რაიონი) — ქართველი მსახიობი, პედაგოგი, პოეტი, ჟურნალისტი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი, მსახიობის სპეციალობით; გორის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი ქართული ენისა და ლიტერატურის განხრით.

იგი დიდხანს მოღვაწეობდა ახალციხისა და გორის სახელმწიფო თეატრებში. იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში ჟურნალისტად მუშაობდა, ბოლოს კი პედაგოგის პროფესია აირჩია, იგი დიდხანს მოღვაწეობდა სამცხე-ჯავახეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, კითხულობდა ლექციებს; 1988 წელს დაინიშნა ადიგენის რაიონის კულტურის განყოფილების გამგედ და ოცდასამი წლის განმავლობაში უძღვებოდა მისადმი მინდობილ საქმეს. ის ორი პოეტური კრებულის ავტორია: "ცოტაც დაქალდი და მერე..." (1997), "ვაზს ცრემლები ვინ სწმინდოს?" (2007).

## ლიტერატურა
* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა, თბ., 2021, გვ. 185-186
 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
მაია ბარათაშვილი

**მაია ბარათაშვილი**  (დ. 3 მარტი, 1969, თბილისი) — ქართველი მომღერალი.

## ბიოგრაფია
მაია ბარათაშვილმა 1994 წელს დაამთავრა თბილისის ტექნიკური უნივერსიტეტი, 1993 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, არქიტექტურა.
  
პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო N16 მუსიკალურ სკოლაში, პწდაგოგი მ ჩხეტიანი (ფორტეპიანო), მ. სანაძე (ვოკალი); სწავლის პერიოდში შეასრულა მრავალი კლასიკური ნაწარმოები, მათ შორის საფორტეპიანო კონცერტები: ანდრია ბალანჩივაძე N3, ბახი, მენდელსონი, რუბინშტეინი, ბერკოვიჩი, არენსკი; გაიარა ვოკალის კურსი. 1996–2004 წლებში იყო „დავითის ჯაზ-კლუბის“ სოლისტი, პარალელურად 1996 წლიდან „თბილისი ბიგ-ბენდის“ სოლისტი; 2009-2011წწ. საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელში საერთაშორისო დეპარტამენტის ხელმძღვანელი და საქართველოს დელეგაციის ხელმძღვანელი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე; 2014 წელს ზაზა მარჯანიშვილთან ერთად განახორციელა პროექტი - „პროექტი ძლიერი ბლუზური აქცენტით“, რომლის პრეზენტაცია შედგა ბათუმის ხელოვნების ცენტრში. მოგზაურობს: აზერბაიჯანი, აშშ, გერმანია, თურქეთი, ინგლისი, ისრაელი, ლატვია, ლიეტუვა, მონაკო, ნორვეგია, რუსეთი, სომხეთი; 2017 წელს ონლაინ ამერიკულ კონკურსში Made in New York Jazz competition ჟიურიმ ტოპ 2 სოლო ვოკალურ კატეგორიაში (top 2 in solo vocal category) დაასახელა საუკეთესოდ; ჯაზ-მომღერალი. 2020 წლის მარტში დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
შალვა ვარდიძე

**შალვა ვარდიძე** (დ. 1885, სოფ. არალი, ახლანდ. ადიგენის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 დეკემბერი, 1958, ქ. ბეირუთი) — ქართველი კათოლიკე მღვდელი, მეცნიერი, მთარგმნელი, მწერალი.

განათლება მიიღო სტამბოლში, სადაც განაგრძო მოღვაწეობა ფერიქოის უბანში სტამბოლის ქართველ კათოლიკეთა უმანკო ჩასახების მონასტერში. თანამშრომლობდა ევროპაში არსებულ "საქართველოს დამოუკიდებლობის ეროვნულ კომიტეტთან", ხოლო 20-იანი წლებიდან — პარიზში დაარსებულ "თეთრი გიორგის" ორგანიზაციასთან. 1921 წლიდან დიდ დახმარებას უწევდა ქართულ ემიგრაციას სტამბოლში. II მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს თურქეთის ხელისუფლებამ ქვეყნიდან გააძევა. ვარდიძე ლიბანში გადასახლდა. იყო ბეირუთის სან-ჟოზეფის ფრანგული უნივერსიტეტის პროფესორი. სიცოცხლის ბოლო წლები ბეირუთთან ახლომდებარე ლიბანის მთის ერთ-ერთ მონასტერში გაატარა. გარდაიცვალა 1958 წელს. დაკრძალულია ბეირუთში, ზეითუნის ლათინთა სასაფლაოზე.

ვარდიძემ ფრანგულიდან ქართულად თარგმნა და სტამბოლში გამოსცა ევგენი დალეჯიო დ'ალესიოს წიგნი „ქართველები კონსტანტინეოპოლში“ და რ. ჟანენის წიგნი „ქართველები იერუსალიმში“ (ორივე 1921 წელს). მისი შრომები სისტემატურად იბეჭდებოდა უცხოურ ჟურნალ-გაზეთებში. გარდა სამეცნიერო ნაშრომებისა მას ეკუთვნის პატრიოტული ხასიათის ლექსები „ჩემი ლოცვა“ (1950), „წმინდა ნინოს“ (1951). ბეირუთში არაბულ ენაზე გამოსცა 2 ბროშურა საქართველოს შესახებ. 

## ბიბლიოგრაფია
* სტამბოლის მონასტერი და რაფიელ ინგილო, გაზ. «დამოუკიდებელი საქართველო», პარიზი, 1931, №63–64.
* ლიბანში აღმოჩენილი ქართული ხელნაწერის შესახებ, «ბედი ქართლისა», პარიზი, 1954, №17.
* ხმა ლიბანის ობოლ კედართა მაღნარიდან, იქვე, 1955, №19.
* Un court aperçu historique sur le monastère géorgien de la Sainte Croix à Jérusalem, P., 1932.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1885 
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის რელიგიური მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
ჯული გაბოძე

**ჯული გაბოძე**  (დ. 11 თებერვალი, 1959) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
1979 წლიდან მუშაობს შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში. 1983 1983 წელს მუაშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის "ვეფხისტყაოსნის" ტექსტის დამდგენ კომისიაში ლაბორანტად; არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შოთა რუსთაველის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტი ტექსტოლოგიის კვლევითი ცენტრის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; მუშაობს კლასიკოსთა თხზულებების აკადემიური გამოცემების მომზადებაზე. აკაკი წერეთლის თხზულებათა აკადემიური ოცტომეულის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
გიოჯი

**გიოჯი** — პროფესიული სუმოს მსაჯი იაპონიაში.

200 px|მინი|ამჟამინდელი მთავარი გიოჯი შიკიმორი ინოსუკე 41-ე

ჩვეულებრივ, გიოჯი სუმოს სამყაროში შედის მოზარდობის ასაკში და რჩება იაპონიის სუმოს ასოციაციის თანამშრომლად საპენსიო ასაკის მიღწევამდე (65 წლამდე). ამჟამად ასოციაციაში 40-ზე მეტი გიოჯი ირიცხება,  საშუალოდ ერთი გიოჯი ერთ ჰეიაზე. თუმცა რეალურად ზოგ ჰეიაში ერთზე მეტი მსაჯია (მაგალითად, კოკონოე-ბეიაში ორია), ზოგში კი (ასაკაიამა-ბეია) არც ერთი. 

გიოჯის მოვალეობაში შედის ორ სუმოისტის დაპირისპირების განსჯა. მას შემდეგ, რაც იობიდაში მეტოქეებს გამოიძახებს დოჰიოზე, გიოჯი კიდევ ერთხელ აცხადებს რიკიშების სახელებს. გიოჯი ხელმძღვანელობს რიკიშების წინასაბრძოლო მომზადების რიტუალს დოჰიოზე, შემდეგ კი კოორდინირებას უწევს სუმოისტების სასტარტო დაჯახებას — ტაჩიაის. იგი იძახის "ჯიკან დესუ ტე ვო ცუიტე" ("დრო მოვიდა, ხელები დაუშვით"), აღმართავს გუნბაის, რითაც ორთაბრძოლის დაწყების სიგნალს იძლევა. როცა მებრძოლები ერთდროულად დაეტაკებიან ერთმანეთს, მსაჯი შესძახებს "ჰაკიოი" ("ჩადე ცოტა შემართება"), მაგრამ თუ ტაჩიაი არ იყო სინქრონული, შეძახილით "მადა-მადა" ("ჯერ არა") გიოჯი შეაჩერებს ორთაბრძოლას, რის შემდეგაც სუმოისტები უბრუნდებიან საწყის პოზიციას და ხელახლა მოემზადებიან ტაჩიაისთვის.

ორთაბრძოლის მიმდინარეობისას გიოჯი ვალდებულია სუმოისტები ამყოფოს საქმის კურსში, რომ ასპარეზობა გრძელდება, ჯერ არ დასრულებულა. ამას იგი ანიშნებს შეძახილით "ნოკოტა-ნოკოტა", რაც დაახლოებით ნიშნავს შემდეგს: "ბრძოლა ჯერ ისევ გრძელდება". თუ ორთაბრძოლის დინამიკა შენელდა ან მეტოქეები სულაც დადგნენ დოჰიოს შუაში, გიოჯი მათ ამხნევებს შეძახილით "ოი, ჰაკიოი, ოი". თუ ორთაბრძოლა 4 წუთს გადააჭარბებს, ერთ-ერთი შიმპანი (გვერდითი მსაჯი) გიოჯის ანიშნებს ამის შესახებ და ეს უკანასკნელი დროებით შეაჩერებს ასპარეზობას, რათა მებრძოლებმა შეისვენონ და წყალი დალიონ. გიოჯი ვალდებულია, ჩაინიშნოს მათი ხელებისა და ფეხების ზუსტი განლაგება და მდგომარეობა, რათა შესვენების შემდეგ ზუსტად იმ პოზიციიდან გაგრძელდეს ბრძოლა, რა პოზიციაშიც იგი შეჩერდა. გიოჯის ბრძოლის შეჩერება შეუძლია ასევე იმ დროს, როდესაც ერთ-ერთ ან ორივე სუმოისტს მავაში გაეხსნება. გიოჯი პირადად მოაწესრიგებს მავაშის და იმ პოზიციიდან გააგრძელებს ორთაბრძოლას, რაშიც შეაჩერა. როდესაც რომელიმე მებრძოლი დაეცემა დოჰიოზე, მსაჯი აცხადებს ბრძოლის დასრულების შესახებ შეძახილით "შობუ არი" ("შედეგი არის") და გუნბაის გაიშვერს იმ მებრძოლის მხარეს, რომელმაც გაიმარჯვა. 

გიოჯებს აცვიათ აბრეშუმისგან დამზადებული საგანგებო უნიფორმა, რითაც მკვეთრად გამოირჩევიან სუმოს სამყაროს ყველა სხვა წარმომადგენლისაგან. 

## სქოლიო
## ლიტერატურა
*West, Mark (2005). Law in Everyday Japan: Sex, Sumo, Suicide, and Statutes. Chicago: University of Chicago Press. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Sumo: The Beauty of Tradition

კატეგორია:სუმო
უკანასკნელი ჩვენგანი

**უკანასკნელი ჩვენგანი** () — ამერიკელი რეჟისორების კრეიგ მეზინისა და ნილ დრაკმანის მიერ შექმნილი პოსტაპოკალიფსური სერიალი. იგი შეიქმნა სატელევიზიო არხების ქსელ HBO-სთვის და ეფუძნება 2013 წელს Naughty Dog-ის მიერ შემუშავებულ ვიდეოთამაშს. სერიალის ძირითადი სიუჟეტი ეხება 2023 წლის მოვლენებს — სოკოვანი ინფექციით გამოწვეულ მსოფლიო პანდემიას, რომელიც დაინფიცირებულ ადამიანებს ზომბების მგავს არსებებად გარდაქმის. აღნიშნულ მოვლენებს კი საზოგადოება კოლაფსამდე მიჰყავს. სერიალი მოგვითხრობს ერთ-ერთ კონტრაბანდისტზე (ჯოელ მილერზე), რომელსაც განსაკუთრებული მისია აქვს დაკისრებული — ახალი სოკოვანი ინფექციის მიმართ იმუნიტეტის მქონე 14 წლის გოგონას (ელის) დახმარება, მისი გაცილება პოსტპანდემიურს ამერიკის შეერთებული შტატების ტერიტორიაზე. ჯოელის მისიას ართულებს  ირგვლივ არსებული ინფიცირებულთა დიდი რაოდენობა, რომელთა ნაკბენი დაავადების გავრცელების მთავარი საშუალებაა, ასევე, საზოგადეობის არაინფიცირებულ ნაწილში გავრცელებული ანარქია და პრობლემები, გადარჩენის სურვილისა თუ საკვების მოპოვების მოტივით ადამიანები ხშირად უპირისპიდებიან ერთმანეთს.

იმ შემთხვევაში თუ ელი შესაბამის ადამიანებთან უვნებლად მიაღწევს, ისინი შეძლებენ გამოიკვლიონ გოგონას მდგომარეობა და შეეცადონ შექმნან ინფექციის საწინააღმდეგო ვაქცინა.  

სერიალის გადაღებები მიმდინარეოდბა 2021 წლის ივლისიდან 2022 წლის ივნისამდე. აღსანიშნავია, რომ „უკანასკნელი ჩვენგანი“ არის HBO-ს პირველი სერიალი, რომელიც დაფუძნებულია ვიდეოთამაშზე. სერიალის პრემიერა 2023 წლის 15 იანვარს შედგა და იგი ამ დღეს, მსოფლიოს მასშტაბით, 4,7 მილიონმა ადამიანმა იხილა. სტატისტიკის მიხედვით, უკანასკნელი ჩვენგანი 2010 წლის შემდეგ, HBO-ს სიდიდით მეორე სერიალია, რომელიც პირველ დღეს მაყურებელთა ასეთმა რაოდენობამ ნახა. სერიალი დადებითად შეაფასეს კრიტიკოსებმა, ზოგიერთმა მათგანმა სერიალს თამაშის საუკეთესო ადაპტაცია უწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:HBO-ს სერიალები
კატეგორია:2020-იანი წლების ამერიკული დრამატული ტელესერიალები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
წითელხევის კახორის ეკლესია

**კახორის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელხევში.
## აღწერა 
სოფლის დარბაზული ეკლესია ნაგებია მონაცრისფრო ქვიშაქვის თლილი კვადრებით. წყობა თითქმის თარაზულია. ეკლესია არქიტექტურული გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია გარეთ შევიწროებული სარკმელი. გადახურვა მთლიანად ჩამოქცეულია, ჩანს მხოლოდ კონქის ფრაგმენტები. აბსიდი დარბაზისაგან გამოყოფილია მხრებით. მხრები დასრულებულია კაპიტელებით. ჩრდილოეთ კაპიტელს წაკვეთილი ფორმა აქვს. ეკლესიას ორი შესასვლელი ჰქონდა სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. ორივე კარი შიგნით თაღოვანი, გარეთ არქიტრავულია. სამხრეთ კედელში სარკმლის კვალია. ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ჩამონაშალი ქვით. აღმოსავლეთ სარკმლის წირთხლზე და ჩრდილოეთ კედელზე შემორჩენილია მოხატულობის უმნიშვნელო ფრაგმენტები. დასავლეთ კარის არქიტრავზე შემორჩენილია ბოლნური ჯვრის რელიეფური გამოსახულება. ჯვრის ძირში ორი ფიგურაა გამოსახული, რომლებიც ზეაღმართული ხელებით დგანან. ჯვრის მკრთალი გამოსახულებაა სამხრეთ არქიტრავზეც. ეკლესიის ფასადები მრავალ ადგილას პერანგშემოცლილია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აზიზ ახვლედიანი

**აზიზ ახვლედიანი** (დ. 15 ივლისი, 1928, მახინჯაური — გ. 27 ივლისი, 2016) — ქართველი მეცნიერი, ფილოლოგი, ფოლკლორისტი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1967), ლიტერატურათმცოდნე. 

დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 

1959–1971 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბათუმის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში მეცნიერ-მუშაკად. 1959–1991 წლებში იყო საქართველოს კულტურის ფონდის აჭარის განყოფილების თავმჯდომარე. 1919–1996 წლებში იყო ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი. 1952 წლიდან ეწეოდა სამეცნიერო მოღვაწეობას. იკვლევდა ქართულ ხალხურ სიტყვიერებას. მნიშვნელოვანია მისი წვლილი ქართული წიგნის გამოცემისა და პოპულარიზაციის საქმეში. გამოსცა რამდენიმე მივიწყებული, ბიბლიოგრაფიულ იშვიათობად ქცეული წიგნი.

## ბიბლიოგრაფია
*ჩამოთქვი ჩემო ჩონგურო... : სახალხო მელექსეთა ბიოგრაფიები და მასალები (ავტორი). - ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1979 
*აჭარის საგმირო-საისტორიო სიტყვიერება (ავტორი), ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1970
*აჭარის რევოლუციური ხალხური პოეზია. (ავტორი), ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1968

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
ათანასე (პეტრიაშვილი)

**ათანასე** (ერისკაცობაში — **ალექსი პეტრიევი** [პეტრიაშვილი]; დ. 28 სექტემბერი, 1774, ყიზლარი, ასტრახანის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 17 ოქტომბერი, 1832, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია) — ქართველი სასულიერო პირი, არქიმანდრიტი.

## ბიოგრაფია
ალექსი პეტრიაშვილი დაიბადა ყიზლარში, სწავლობდა ასტრახანის სასულიერო სემინარიაში. 1796 წელს ეკურთხა ყიზლარის ტაძრის მღვდლად. 1798 წელს გადაიყვანეს მუშკეტერთა პოლკში სამხედრო მღვდლად. პავლე ციციანოვის საქართველოს მთავარმართებლად დანიშვნისთანავე ალექსი პეტრიაშვილი დეკანოზის ხარისხით 1803 წელს გადაიყვანეს მასთან სამსახურში, როგორც თარჯიმანი. იმავე წელს დაინიშნა ახლად დაარსებული თბილისის კეთილშობილთა სასწავლებლის დირექტორად. ალექსი პეტრიაშვილს დიდი წვლილი მიუძღვის კეთილშობილთა სასწავლებლის წარმატების, მისი სახელმძღვანელოებით უზრუნველყოფისა და თბილისის სტამბის დაარსების საქმეში. 

ათანასეს ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ორბელიანთა სახლთან და იყო გრიგოლ ორბელიანის ნათლია. მიტროპოლიტ ვარლამთან ერთად მოამზადა საქართველოს საეკლესიო რეფორმის პროექტი. არსენ თბილელთან უთანხმოების  შედეგად 1810 წელს სასწავლებლის დირექტორობიდან გადააყენეს. იგი ბერად აღიკვეცა, არქიმანდრიტის ხარისხი მიენიჭა და ქვათახევის მონასტრის წინამძღვრად დაინიშნა. 1814 წელს თბილისში ქართლ–კახეთ–იმერეთის სინოდალური კანტორის დაარსებისთანავე ათანასე მის წევრად დაინიშნა.

ეგზარქოს თეოფილაქტე რუსანოვის დავალებით 1819 წელს ათანასე გააგზავნეს სამეგრელოში  იქაური საეკლესიო ყმების, შემოსავლებისა და სასულიერო პირთა რაოდენობის ზუსტი ცნობების შესაკრებად, ასევე იქ რუსული საეკლესიო მმართველობის დასამყარებლად.

ქვათახევის მონასტრის გაუქმების შემდეგ ათანასე მცირე დროით თბილისის ფერისცვალების (ე. წ. დარიის) მონასტრის წინამძღვარი იყო, მაგრამ მალევე რუსეთში გაემგზავრა. იქ ჯერ ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნიის მაკარის მონასტრის წინამძღვრად დანიშნეს, შემდეგ მოსკოვში დონის მონასტრის არქიმანდრიტად. ათანასე გარდაიცვალა 1832 წლის 17 ოქტომბერს. დასაფლავებულია დონის მონასტერში.

## ლიტერატურა
*ბერძნიშვილი მ., ათანასე არქიმანდრიტი (1774-1832) // მასალები XIX საუკუნის პირველი ნახევრის ქართული საზოგადოებრიობის ისტორიისათვის. თბ., 1980. გვ.104-106.
*ღაღანიძე მ., ორი მღვდელმსახური წიგნიერება-განათლების სამსახურში : ათანასე ამილახვარი და ათანასე ალექსი-მესხიშვილი // ძველი და ახალი საქართველოს მიჯნაზე : ლიტ. პორტრეტები XVIII-XIX საუკუნეების საქ. საზ. და კულტ. ცხოვრების ალბომიდან. თბ., 2010. გვ.38-44.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ათანასე პეტრიაშვილი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1774
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1832
კატეგორია:ქართველი არქიმანდრიტები
დავით ბახტაძე

**დავით ბახტაძე** (დ. 17 მაისი, 1974, სამტრედია) — ქართველი პოლიტიკოსი.

## განათლება 
1991 წელს დაამთავრა სამტრედიის N 4 რუსული საშუალო სკოლა. 1996 წელს კი — ქუთაისის ტექნიკური უნივერსიტეტი. ამწე–სატრანსპორტო, საგზაო და სამშენებლო მანქანების და მოწყობილობების ფაკულტეტი, ინჟინერ–მექანიკოსის სპეციალობით.

1999 წელს დაამთავრა საქართველოს აგრარულ მეცნიერებათა აკადემიის დიდი ჯიხაიშის ინსტიტუტის საფინანსო დარგის, საკრედიტო, საგადასახადო, სოციალური გარანტიებისა და ფასწარმოქმნის სამსახურის ორგანიზაციის სპეციალობა, ეკონომისტ–მენეჯერის კვალიფიკაციით.

## კარიერა 
1996–1997 წლებში მუშაობს სამტრედიის საგადასახადო ინსპექციაში. 1997–2005 წლებში — სამტრედიის საქალაქო მშენებლობისა და კომუნალური მეურნეობის გაერთიანებაში სახლმმართველობის განყოფილების უფროს სპეციალისტად. 2005–2010 წლებში „შპს სამტრედიის“ საქალაქო მშენებლობისა და კომუნალური მეურნეობის გაერთიანების დირექტორის მოადგილე. 2010–2014 წლებში „ააიპ სამტრედიის მუნიციპალიტეტის კომუნალური გაერთიანების“ დირექტორი. 2014 წლის 16 ივლისიდან სამტრედიის მუნიციპალიტეტის მერის მოადგილე. 2021 წლიდან სამტრედიის მუნიციპალიტეტის მერი.

## ოჯახი 
ჰყავს მეუღლე  ქეთევან კახაძე და ორი შვილი ანი ბახტაძე და ამირან ბახტაძე

## რესურსები ინტერნეტში
*დავით ბახტაძე დეკლარაცია 
*მუნიციპალიტეტის მერი - დავით ბახტაძე

კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
ტარიელ ლელუაშვილი

** ტარიელ ლელუაშვილი** (დ. 6 მარტი, 1944) — ქართველი ინჟინერი. საქართველოს დამსახურებული მშენებელი.

## ბიოგრაფია 
1979 წელს დაამთავრა დნეპროპეტროვსკის რკინიგზის ტრანსპორტის  ინჟინერია ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სარკინიგზო ნაგებობათა და სალიანდაგო მშენებლობის სპეციალობით.

1967 წელს დაიწყო შრომითი საქმიანობა ამიერკავკასიის სატრანსპორტო მშენებლობის სპეციალიზებულ ტრესტ "ამიერკავკასტრანსმშენის" თბილისის სამშენებლო სამმართველოში; იყო სამუშაოთა მწარმოებელი, უბნის უფროსი, ტრესტის N131 სამშენებლო სამმართველოს უფროსის მოადგილე, მთავარი ინჟინერი; 1992 წლიდან სამმართველოს უფროსი; ხელმძღვანელობდა თბილისის ელმავალმშენებელი ქარხნის, სარკინიგზო ვაგზლების, საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ადმინისტრაციული შენობის, რკინიგზის N1 და N2 საავადმყოფოების, თემქისა და მუხიანის მასივებში დარგის თანამშრომლებისთვის საცხოვრებელი სახლების მშენებლობას;  

საქართველოში სატრანსპორტო კომპლექსების მშენებლობაში შეტანილი პირადი წვლილისა და მაღალი პროფესიონალიზმისათვის, სტიქიური მოვლენების დროს დაზიანებული შენობა-ნაგებობებისა და აფხაზეთის ომის პერიოდში აღდგენითი სამუშაოების ჩატარებისას გამოჩენილი მაღალი მოქალაქეობრივი პასუხისმგებლობისათვის :

## ჯილდოები
დაჯილდოებულია საპატიო სიგელებით. 
*2001 — ღირსების ორდენი
*1999 — ღირსების მედალი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 341 
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 6, თბ., 2003, გვ. 175

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
მალმოს ზავი

**მალმოს ზავი** () — ხელი მოეწერა 1524 წლის 1 სექტემბერს და ამით დასრულდა შვედეთის განმათავისუფლებელი ომი. დანიამ და ნორვეგიამ აღიარეს შვედეთის დამოუკიდებლობა, რომელმაც, თავის მხრივ, უარი განაცხადა სკონესა და ბლეკინგეზე.

გოტლანდის კუნძულზე კონტროლის დამყარების საკითხის მოგვარება გადაიდო, რომელიც შემდგომში უნდა განეხილა ჰანზის ქალაქების წარმომადგენლებისაგან შემდგარ კომიტეტს. საკითხის გადაწყვეტამდე კი შვედეთის ჯარი გააგრძელებდა რანრიკეს სამხედრო ოკუპაციას. 1532 წლისთვის შეთანხმებას ვერ მიაღწიეს და რანრიკე დაუბრუნეს დანია-ნორვეგიას 1200 გულდენის სანაცვლოდ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა 
* Gary Dean Peterson (2014) *Warrior Kings of Sweden: The Rise of an Empire in the Sixteenth and Seventeenth Centuries* (McFarland) 

## რესურსები ინტერნეტში 
* შვედეთის განმათავისუფლებელი ომი, 1521–1523 წწ

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰანზა
კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კინჯიტე

**კინჯიტე** – აკრძალული ხერხების ერთობლიობა სუმოში, რომელთა გამოყენების შემთხვევაში რიკიში იღებს დისკვალიფიკაციას და ბრძოლა წაგებულად ეთვლება. აკრძალული ხერხებია:

* მოწინააღმდეგისთვის მუშტის დარტყმა.
* მოწინააღმდეგის თმის დაქაჩვა.
* მოწინააღმდეგისთვის თვალებში ან მზის წნულზე დარტყმა.
* ერთდროულად მოწინააღმდეგის ორივე ყურზე ხელის შემორტყმა.
* მოწინააღმდეგისთვის საზარდულის არეში ხელის წავლება ან დარტყმა.
* მოწინააღმდეგის ყელზე ხელის მოჭერა.
* მოწინააღმდეგის მკერდში ან წელში ფეხის დარტყმა.
* მოწინააღმდეგის ერთი ან რამდენიმე თითის უკან გადახრა.

ზოგიერთი მათგანი არის მოჭიდავის დაუყოვნებელი დისკვალიფიკაციის ( *ჰანსოკუს* ) საფუძველი მათგან მომდინარე ზიანის გამო. თუმცა ისინი ძალზე იშვიათია და ნაკლებად სავარაუდოა მათი გამოყენება სუმოს უმაღლეს დივიზიონებში, განსაკუთრებით *სეკიტორი* მოჭიდავეების მხრიდან. გარდა ამისა, თუ სუმოისტს მავაში მოსძვრება, ისინი ანალოგიურად დისკვალიფიცირდებიან.

ალბათ ყველაზე გავრცელებული *კინჯიტე* მოწინააღმდეგის თმის დაქაჩვაა. მას შემდეგ, რაც თმა*ჩონმაგეს* სახით არის შეკრული, ხელის თითები შეიძლება უნებლიეთ მასში ჩახლართოს ორთაბრძოლის დროს. იტაიმ მოწინააღმდეგეს თმა ზედიზედ ორჯერ მოქაჩა, როდესაც 1980 წლის მაისში *ჯურიოს* დივიზიონში ასპარეზობდა სხვა რიკიშები, რომლებიც ამ გზით იქნენ დისკვალიფიცირებული, არიან *ოძეკი* დაიკირინი და *იოკოძუნა* ასაშურიუ 2003 წლის ივლისში, *ოძეკი* ტოჩინოშინი 2019 წლის სექტემბერში და ტერუნოფუჯი 2021 წლის მაისში.

მიუხედავად იმისა, რომ ყელის დაჭერა დაუშვებელია, მოწინააღმდეგისთვის ყელზე გაშლილი მტევნით მიწოლა (ე.წ. *ნოდოვა*) დასაშვებია და საკმაოდ ხშირია.

გარდა ამისა, არის მოქმედებანი, რომლებიც ნებადართულია პროფესიონალ *რიკიშისთვის* და აკრძალული უფრო უმცროსი (სასკოლო დონის) მოჭიდავეებისთვის. ერთ-ერთი ასეთი მოქმედებაა *ჰარიტე* &#x2014; მოწინააღმდეგის სახეზე გაშლილი ხელის დარტყმა.

***კინჯიტე*** ასევე ეწოდება არალეგალურ მოძრაობას შოგიში .

## სქოლიო 
კატეგორია:სუმოს ტერმინილოგია
როლანდ შავაძე

**როლანდ შავაძე** — ქართველი პედაგოგი, ინგლისური ენის მასწავლებელი, მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს 2022 წლის გამარჯვებული.

## ბიოგრაფია 
როლანდ შავაძე დაიბადა და გაიზარდა ხულოს მუნიციპალიტეტის სოფელ მეკეიძეებში, სადაც მუსლიმი მოსახლეობა ცხოვრობს.  
2015 წელს უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ პროფესიული საქმიანობა დაიწყო მაღალმთიან აჭარაში, სადაც იმ პერიოდში ინგლისური ენის მასწავლებლების დეფიციტი იყო. მას შემდეგ ასწავლის მეკეიძეების საჯარო სკოლაში.  

სკოლაში მუშაობის პარალელურად მუდმივად ჩართულია პროფესიული განვითარების პროცესებში; არის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დოქტორანტი. მისი კვლევა ეხება საგანმანათლებლო დისკურსში ბულინგის ლინგვისტურ თავისებურებებს.

## პედაგოგიური ხედვები 
შავაძის აზრით, მასწავლებელმა, საგნის სწავლების პარალელურად, მოსწავლეებში ჰუმანური ღირებულებების ჩამოყალიბებას უნდა შეუწყოს ხელი. მისი ხედვით, სკოლა არის სივრცე, სადაც მოსწავლე სწავლობს, რომ ადამიანი უმაღლესი ღირებულია, ხოლო ისეთი ნიშნები, როგორიცაა რელიგია, რასა, ეთნოსი და სქესი, ან პირადი არჩევანია, ან ბუნებრივი მოცემულობა.  

ამ მიზნისთვის ის აწყობს ონლაინ შეხვედრებს, სადაც მაღალმთიან რეგიონში მცხოვრები მოსწავლეები იცნობენ სხვადასხვა სფეროში წარმატებულ ადამიანებს და განიხილავენ აქტუალურ საკითხებს.

## პროექტები და ინიციატივები 
შავაძემ ჩამოაყალიბა ლიტერატურული კლუბი, რომელიც ბრიტანული მხატვრული ლიტერატურის პოპულარიზაციას ემსახურება. კლუბის ფარგლებში მოსწავლეები განიხილავენ როგორც ტექსტებს, ასევე ერთი ეპოქის ქართულ და ბრიტანულ ნაწარმოებებს შორის მსგავსებებსა და განსხვავებებს.  

მისი მუშაობის პერიოდში გაიზარდა მოსწავლეთა ჩართულობა ეროვნულ და საერთაშორისო პროექტებში; ეროვნული გამოცდების პრაქტიკაში მისი მოსწავლეებისთვის წარუმატებელი შედეგი არ ფიქსირდებოდა.  

2021 წელს, დონორი ორგანიზაციის მხარდაჭერით, უზრუნველყო 30 სტუდენტის უნივერსიტეტში სწავლის საფასურის სრული დაფინანსება.

## საზოგადოებრივი საქმიანობა 
შავაძე თანამშრომლობდა საერთაშორისო ორგანიზაცია *World Vision*-თან — სხვადასხვა რელიგიური დენომინაციის მოსწავლეები ერთობლივ აქტივობებში ერთიანდებოდნენ, რაც ხელს უწყობდა ურთიერთპატივისცემისა და ინკლუზიური გარემოს ჩამოყალიბებას. მისი შეფასებით, საქართველოს დემოკრატიული განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია რელიგიური ნიშნით შუღლის პროპაგანდის პრევენცია და მოსწავლეთა სოლიდარობის გაძლიერება.  

ის კონსულტანტ-მასწავლებლად ესწრება გაკვეთილებს აჭარის სხვადასხვა სკოლაში და კოლეგებთან ერთად განიხილავს უცხოური ენის სწავლების თანამედროვე მეთოდოლოგიებს. ასევე არის განათლების მიმართულებით არაერთი სამეცნიერო სტატიის ავტორი და მონაწილეობს საერთაშორისო კონფერენციებსა და გაცვლით პროგრამებში.

## ჯილდოები 
* 2022 — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო

## რესურსები ინტერნეტში 
* როლანდ შავაძე — TPrize.ge

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი მამაკაცები
კატეგორია:მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვასილ თამარაშვილი

**ვასილ თამარაშვილი** (დ. 21 იანვარი, 1883, თბილისი — გ. 7 აპრილი, 1957) — ქართველი გამომგონებელი, მუსიკოსი. ქართველი მეცნიერისა და საზოგადო მოღვაწის, პროფესორ მიხეილ თამარაშვილის (1858–1911) ძმისშვილი.

1911 წელს დაამთავრა თბილისის მუსიკალური სასწავლებელი (სამხედრო კაპელმაისტერის სპეციალობით).

სწავლის პერიოდში დააარსა 15 მუსიკოსის შემადგენლობით ორკესტრი, რომელიც თანამშრომლობდა თბილისის სხვადასხვა თეატრთან; ამ ორკესტრისათვის დაამუშავა სიმღერები, მათ შორის: „მარსელიეზა“, „ვარშავიანკა“, ქართული ხალხური სიმღერები; 1913 წლიდან ჩამოაყალიბა ქართული ხალხური საკრავებისაგან შედგენილი ორკესტრის სქემა, ამ პერიოდიდან მუშაობდა ძველი ხალხური საკრავების აღდგენა–რეკონსტრუირებაზე; 1914 წლიდან მუშაობდა თბილისის ქართული ფილარმონიული საზოგადოების მუსიკალურ სკოლაში; 1914 წელს დაამზადა პირველი რეკონსტრუირებული ჩონგური, შემდეგ ჩანგი, ფანდური, გუდასტვირი; 1937 წელს მის მიერ რეკონსტრუირებული 11 სხვადასხვა სახეობის საკრავი დამზადდა საქართველოს ხალხური შემოქმედების კაბინეტში და გადაეცა ხალხური შემოქმედების საკავშირო სახლს, ამჟამად დაცულია პეტერბურგის მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმში; საკრავები შესულია „სსრკ ხალხთა მუსიკალური ინსტრუმენტების ატლასში“ (1963, 1975 მოსკოვი); მუსიკალურ სასწავლებელში სწავლის პარალელურად მუშაობდა ნოტის ამწყობ სტამბაში ნოტის გადამწერად; მას გაუჩნდა ნოტის საბეჭდი მანქანის შექმნის იდეა; 1914–1915 წწ. შექმნა ნოტის საბეჭდი მანქანის სქემა, 1921 წელს დაამზადა პირველი ნიმუში; 1936 წელს გადაწყდა ნოტის საბეჭდი მანქანის სერიული გამოცემა და დაიწყო მუშაობა ლენინგრადის ოლქის ქ. ლიგოვოს ქარხანაში (ნოტის საბეჭდი მანქანის გამოცემას ხელი შეუშალა ომმა); ნოტის საბეჭდი მანქანა, სანოტო ნიშნებთან ერთად, ბეჭდავდა ლიტერატურულ ტექსტს 5 ენაზე; თამარაშვილის გამოგონება იყო მსოფლიოში სანოტო გამოცემების მექანიზაციის ერთ–ერთი პირველი მცდელობა(მასალები ინახება საქართველოს სახელმწიფო არქივში); მას ეკუთვნის აგრეთვე მეთოდური სახელმძღვანელო მუსიკალურ საკრავთა შესასწავლად. მისი სახელი ეწოდა თბილისის ერთ-ერთ ქუჩას ნაძალადევის რაიონში.

## ლიტერატურა 
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015, გვ. 192.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გამომგონებლები
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
ილია ჯაიანი

**ილია თომას ძე ჯაიანი** (დ. 5 თებერვალი, 1854 –  გ. 29 იანვარი, 1916) — სამხედრო პირი. მეფის რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი.

დაამთავრა ტფილისის იუნკერთა ქვეითი სასწავლებელი და ოფიცერთა სკოლა.

მსახურობდა მეგრულ მე-16 პოლკში; 1876 წლიდან პრაპორშიკი; 1877 წლიდან პოდპორუჩიკი; 1877-1878 წლებში რუსეთ-თურქეთის ომის მონაწილე; 1879 წლიდან პორუჩიკი; 1881 წლიდან შტაბს-კაპიტანი; 1884 წლიდან კაპიტანი; იყო ასეულის მეთაური, შემდგომ ბატალიონის მეთაური; 1890 წლიდან პოდპოლკოვნიკი; 1905 წლიდან — პოლკოვნიკი. 1905 წლიდან ბაშკადიკლარსკის სარეზერვო ბატალიონის მეთაური; 1905 წლიდან გორის 259-ე სარეზერვო პოლკის მეთაური; 1909 წლიდან სამურსკის 83-ე ქვეითი პოლკის მეთაური; 1912 წელს, ასაკის გამო გადადგა სამსახურიდან გენერალ-მაიორის წოდებით. მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1915 წელს, იმავე ჩინით შეუდგა სამსახურს; 1916 წელს ჩაირიცხა კავკასიის სამხედრო ოკრუგის შტაბის რეზერვში.

გარდაიცვალა 61 წლის ასაკში. დაკრძალულია დიდუბის ღვთისმშობლის ეკლესიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1854
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
ქემალ ქილიჩდაროღლუ

**ქემალ ქილიჩდაროღლუ** (; *წინა გვარი* – **ქარაბულუთი** (); დ. 17 დეკემბერი, 1948, ბალიჯა, ნაზიმიე, თუნჯელი, თურქეთი) — თურქი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, ბიუროკრატი და 2010 წლის 22 მაისიდან 2023 წლის 8ნოემბრამდე თურქეთის სახალხო რესპუბლიკური პარტიის თავმჯდომარე. 2002-2015 წლებში ჩატარებული საპარლამენტო არჩევნების დროს, აირჩიეს სტამბოლის მეორე საარჩევნო ოლქიდან. 2015 წლის ივნისის და ნოემბრის საპარლამენტო არჩევნების დროს, აირჩიეს იზმირის მეორე საარჩევნო ოლქიდან. 2018 წლის საპარლამენტო არჩევნების დროს ისევ იზმირის მეორე საარჩევნო ოლქიდან აირჩიეს. 2023 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ეროვნული კოალიციის საპრეზიდენტო კანდიდატი იყო და არჩევნები მეორე ტურში წააგო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:თურქი ეკონომისტები
კატეგორია:თურქი ბიუროკრატები
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXII მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXIII მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXIV მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXV მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVI მოწვევის წევრები
კატეგორია:თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეის XXVII მოწვევის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სოფიო გოგოხია

**სოფიო გოგოხია** — ქართველი პედაგოგი, ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი. 2020 წელს გახდა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელი.  

## ბიოგრაფია 
სოფიო გოგოხია მუშაობს სსიპ აფხაზეთის № 10 საჯარო სკოლაში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად.  

განსაკუთრებული ადგილი უკავია კინოკლუბ „**დუბლს**“, რომელიც 4 წელზე მეტია მოქმედებს სკოლაში. კლუბი მართავს კინოჩვენებებს, დისკუსიებს, მონაწილეობს ფესტივალებსა და მასტერკლასებში. ის ჩართულია ეროვნული კინოცენტრისა და განათლების სამინისტროს ერთობლივ პროექტში „კინო სკოლაში“. „დუბლს“ იცნობენ საერთაშორისო კინოფესტივალ „CineDOC“-ზეც.  

2020 წლის 5 ოქტომბერს სოფიო გოგოხიას გადაეცა მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო, რითაც გახდა აღნიშნული ჯილდოს მეოთხე მფლობელი.  

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ქალები
კატეგორია:მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
წითელხევის თეთრი ეკლესია

300px|მინი|წითელხევის თეთრი ეკლესია
**წითელხევის თეთრი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის სოფელ წითელხევში. ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ეკლესია აგებულია XIX საუკუნეში.

## აღწერა
სოფლის დარბაზული ეკლესია ნაგებია შიგნიდან უხეშად თლილი ქვით, ფასადები მოპირკეთებულია ეკლარის მოყვითალო, იდეალურად თლილი კვადრებით. წყობა თარაზულია. ეკლესია არქიტექტურულად წაგრძელებულ სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით შვერილი, სამწახნაგა აბსიდით. სამივე წახნაგში მაღალი თაღოვანი სარკმლებია გაჭრილი. ჩრდილოეთით სამი სხვადასხვა ზომის ნიშაა მოწყობილი. აბსიდის ცენტრში მასიური ტრაპეზის ქვა დგას. სფერული კონქის სატრიუმფო თაღი პროფილირებულ კაპიტელებს ეყრდნობა. საკურთხევლის წინ ორსაფეხურიანი სოლეა და ხის კანკელია. კანკელი დაზიანებულია. გრძივ კედლებში გაჭრილი თაღოვანი კარ-სარკმლები ერთმანეთის მიმართ სიმეტრიულადაა განლაგებული. ნაგებობის კედლები ორსაფეხურიანი პილასტრების საშუალებით სამ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პირველი საფეხურებიდან იშლება კედლის დეკორატიული თაღები. მეორე საფეხურებზე დაბჯენილია იმპოსტები, რომელთაც ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. დასავლეთით კამარის თაღი კუთხის პილასტრებს ეყრდნობა. შესასვლელი დატანებულია დასავლეთითაც. ამავე კედელში მოწყობილია სამკვეთლოსთან დამაკავშირებელი კიბის უჯრედი. ინტერიერში კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები. ეკლესიის ფასადებზე აქცენტირებულია ღიობთა ლილვოვანი მოჩარჩოება. შესასვლელთა ტიმპანებზე გოლგოთას ჯვრების რელიეფური გამოსახულებებია. დასავლეთ კართან მოწყობილია ხუთსაფეხურიანი ბაქანი. ეკლესიის კარნიზი თაროს ფორმისაა. დგას სამსაფეხურიან ცოკოლზე. დასავლეთის კეხზე მოწყობილია სამრეკლო, რომელიც ღია ფანჩატურს წარმოადგენს.
ეკლესია დღესდღეობით მოქმედია და რეგულარულად ტარდება წირვა-ლოცვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ანდრეი პლატონოვი

**ანდრეი პლატონის ძე პლატონოვი** (; ნამდვილი გვარი **კლიმენტოვი**, ; დ. 28 აგვისტო, 1899 — გ. 5 იანვარი, 1951) — რუსი ფილოსოფოსი, დრამატურგი და პოეტი. მიუხედავად იმისა, რომ პლატონოვი თავს კომუნისტად თვლიდა, მისი ძირითადი ნაშრომები სიცოცხლის განმავლობაში გამოუქვეყნებელი დარჩა კოლექტივიზაციისა და სტალინისტური პოლიტიკის მიმართ სკეპტიკური დამოკიდებულების გამო. მისი ცნობილი ნაწარმოებებია ჩევენგური, ქვაბული, ჯანი და სხვა .

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
პლატონოვი დაიბადა ვორონეჟის გარეუბანში, ჩერნოზემის რეგიონში. მამა რკინიგზის საამქროში მუშაობდა, დედა კი ადგილობრივი მესაათის შვილი იყო. პლატონოვი სწავლობდა ადგილობრივ სამრევლო სკოლაში, დაამთავრა ოთხწლიანი დაწყებითი განათლება საქალაქო სკოლაში და მუშაობა დაიწყო 13 წლის ასაკში, სადაზღვევო კომპანიაში. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ სწავლობდა ვორონეჟის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ელექტრო ტექნოლოგიებს.

## ადრეული კარიერა
1918-1921 წლებში პლატონოვი ინტენსიურად აქვეყნებს ლექსებს, მოთხრობებს, სტატიებსა და ესეებს ისეთ თემატიკებზე როგორიცაა: პოლიტიკა, ფილოსოფია, რელიგია, ეკონომიკა, მეცნიერება და სხვა. 1920 წელს შეუერთდა კომუნისტ ჟურნალისტთა კავშირს და მუშაობდა რედაქტორად ადგილობრივი რკინიგზის მუშათა კავშირის გაზეთში. 1920 წელს პლატონოვი აირჩიეს ვორონეჟში ახლად ჩამოყალიბებულ პროლეტარ მწერალთა კავშირის დროებით გამგეობაში. 1920 წლის ივლისში პლატონოვი მიიღეს კომუნისტურ პარტიაში მისი მეგობრის ლიტვინის (მოლოტოვის) რეკომენდაციით. ის ესწრებოდა პარტიის შეხვედრებს, მაგრამ 1921 წლის 30 ოქტომბერს გარიცხეს პარტიიდან, როგორც „არასტაბილური ელემენტი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Chevengur*. Full text in English at Monoskop.org 
* *Fourteen Little Red Huts*. Full text in English.  From SovLit.net
* From the Notebooks of Andrei Platonov. From SovLit.net 
*  
* Андрей Платонович Платонов Works in Russian at ImWerden 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი დრამატურგები
კატეგორია:რუსი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
პეტრო კაფშუჩენკო

**პეტრო კაფშუჩენკო** (ფსევდონიმი — **P. Enko**; დ. 27 სექტემბერი, 1915, სოფ. სუხაჩივკა, დღეს ქ. დნიპროს შემადგენლობაში — გ. 17 ნოემბერი, 2006, ლორენსვილი) — უკრაინელი მოქანდაკე. უკრაინაში კულტურული ფასეულობების დაბრუნების საკითხებზე ეროვნული კომისიის საპატიო წევრი (1998). მე-3 ხარისხის ორდენის „დამსახურებისათვის“ კავალერი (2006). დაამთავრა დნეპროპეტროვსკის (ახლანდ. დნიპრო) სამხატვრო სკოლა (1940; ხელმძღვანელები: ოლექსი ჟირადკოვი, მ. პოგრებნიაკი). 1940–1943 წლებში მუშაობდა დნეპროპეტროვსკის თეატრების მოქანდაკედ და დეკორატორად, 1943–1945 წლებში — იძულებით სამუშაოებში, 1945–1949 წლებში — რეგენსბურგის (გერმანია) ინტერნირებულთა ბანაკში, 1949 წლიდან — ბუენოს-აირესში, 1963 წლიდან — ფილადელფიაში.

1945 წლიდან მონაწილეობდა გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები შედგა არგენტინაში (1959, 1963), ნიუ-იორკში (1967), სპრინგფილდში (1972), ვაშინგტონში (1973), კიევში (1996, 1998, 2000), დნეპროპეტროვსკში (2001). შემოქმედების ძირითადი მიმართულებებია დაზგური და მონუმენტური ქანდაკება, პლასტიკა; იყენებდა ბრინჯაოს, ტერაკოტას, ფაიფურს, ხეს. ნამუშევრებს ქმნიდა არგენტინული ცხოვრების სიუჟეტების მიხედვით, აგრეთვე მუშაობდა უკრაინულ თემატიკაზეც, კერძოდ კაზაკებზე და ჰოლოდომორზე. ქანდაკებები შესრულებულია რეალისტურ მანერაში, დატვირთულია სიმბოლიკით, ნეორომანტიზმით, იმპრესიონისტული და ექსპრესიონისტული ნიშნებით. ავტორია ვასილ ლიპკოვსკისა (1983) და მთავრის ცოლ ოლღას (1987) ძეგლებისა (ბაუნდ-ბრუკი, ნიუ-ჯერსი). ცალკეული ნამუშევრები ინახება უკრაინის ეროვნულ სამხატვრო მუზეუმში, უკრაინის ეროვნულ ლიტერატურის მუზეუმში, ტარას შევჩენკოს ეროვნულ მუზეუმში, კიევის ისტორიის მუზეუმში, ჰეტმანობის მუზეუმში (ყველა კიევში), შევჩენკოს ეროვნულ ნაკრძალში (ქ. კანივი, ჩერკასის ოლქი), დნიპროს სამხატვრო და ისტორიის მუზეუმებში.

დაკრძალულია ბაუნდ-ბრუკში (ნიუ-ჯერსი, აშშ).

## ძირითადი ნამუშევრები 
* „ქედმოუხრელობა“ (1947)
* „უკრაინის ნებისათვის“ (1947)
* „მსტვინავები“ (1947)
* „ნაბათი“ (1947)
* „ჩანაფიქრში“ (1948)
* „კაზაკი“ (1948)
* „ჭორიკნები“ (1954)
* „მოლოდინი“ (1956)
* „მოწმე“ (1960)
* „სიახლოვე“ (1962)
* „მეთუნე“ (1964)
* „კარმალიუკი“ (1964)
* „მოგონებებში“ (1965)
* „მარტოსული“ (1966)
* „შესვენება მისაწევად“ (1972)
* „დაკარგული იმედები“ (1973)
* „ოცნებებს მიცემული“ (1975)
* „მუსიკოსები“ (1980)
* „უცნობში“ (1983)
* „არააღიარებული“ (1985)
* „უცხო ქვეყანაში“ (1991)
* „ელოდებიან“ (1991)
* „ორის საიდუმლო“ (1991)
* „არსებობს მოსაგონარი“ (1992)
* „დევნილნი“ (1996)
* „სიტყვა სიმართლის შესახებ“ (1996)
* „დაუვიწყარი წლები“ (1998)
* „დროის მოწმენი“ (1998)
* „ბოროტი ქარები“ (2000)

## ლიტერატურა 
* Царинник Г. Багатогранний скульптор // Укр. вісті. 1987, 20 верес.; Каталог персональної виставки скульптури Петра Капшученка (США). [К.,] 1996;
* Блюміна І. Петро Капшученко – визнання у світі й на батьківщині // Вітчизна. 2001. № 1–2;
* Федорук О. Пластика Петра Капшученка: Альбом. К.; Нью-Йорк, 2004.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინელი მოქანდაკეები
კატეგორია:მოდერნისტი მოქანდაკეები
კერონ სტიუარტი

**კერონ სტიუარტი** (დ. 16 აპრილი, 1984) — იამაიკელი ყოფილი სპრინტერი, რომელიც სპეციალიზებული იყო 100 მეტრსა და 200 მეტრ დისტანციებზე. ის არის 2008 წლის იამაიკის ეროვნული ჩემპიონი 100 მეტრზე სპრინტში (10.80 წმ). მან ამ პროცესში დაამარცხა მსოფლიო ჩემპიონი ვერონიკა კემპბელ-ბრაუნი და არის 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის მედალოსანი, მას შემდეგ რაც 10.98 წამით გაუთანაბრდა შერონ სიმპსონს. მან ასევე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 200 მეტრზე 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე (22.00 წმ). იგი დაიბადა კინგსტონში და სპორტი დატოვა 2018 წლის სეზონის შემდეგ.

სტიუარტს აქვს დაფიქსირებული ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფი დრო ქალთა 100 მეტრზე სპრინტში. 2009 წლის მძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე ბერლინში, დააფიქსირა 10,75 წამიანი გარბენი და მეორე ადგილი დაიკავა. იგი დამარცხდა თანამემამულე შელი-ენ ფრეიზერთან, რომელმაც 10,73 წამში გადაკვეთა ფინიშის ხაზი. სტიუარტი იყო მეოთხე მორბენალი იამაიკის 4x100 მ ესტაფეტის გუნდში. მათ გაიმარჯვეს და 42.06 წმ დააფიქსირეს.

## ახალგაზრდული კარიერა 
მან მოიგო 18 წლამდელთა 100 მ სპრინტი 2000 წლის კარიბის თავისუფალი ვაჭრობის ასოციაციის (CARIFTA) თამაშებზე. მან ასევე წარმოადგინა იამაიკა მსოფლიო ახალგაზრდულ ჩემპიონატზე იმავე წელს და მოიგო ვერცხლის მედალი 4 x 100 მ ესტაფეტაში.

2009 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე კერონ სტიუარტმა მოიპოვა ვერცხლის მედალი 100 მეტრზე. იგი მხოლოდ წამის ორი მეასედით ჩამორჩა იამაიკელ თანაგუნდელს, შელი-ენ ფრეიზერს, რომელმაც გაათანაბრა პირადი საუკეთესო დრო, 10,75 წამი. სტიუარტმა ტერფის ტრავმის გამო 200 მეტრზე ვეღარ იასპარეზა, მაგრამ იყო იამაიკური კვარტეტის წამყვანი, რომელმაც ოქრო 4x100 მ ესტაფეტაზე. 

## 2014 წლის თანამეგობრობის თამაშები 
2013 წელს დაბრუნდა იამაიკაში, რათა ევარჯიშა ახალი მწვრთნელის, გლენ მილსის ხელმძღვანელობით და ხელი შეეწყო იამაიკელი სპრინტერების შემდეგი თაობის აღზრდისთვის. მან მონაწილეობა მიიღო 2014 წლის თანამეგობრობის თამაშებზე, მოიგო ბრინჯაოს მედალი 100 მეტრზე და ოქროს მედალი 4x100 მ ესტაფეტაში (ვერონიკა კემპბელ-ბრაუნთან, შილონი კალვერტთან და შელი-ენ ფრეიზერ-პრაისთან ერთად) რეკორდულ დროში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კერონი World Athletics-ის გვერდზე
* ოლიმპიადის ოფიციალურ გვერდზე
* სტიუარტი Webarchive-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი
კატეგორია:იამაიკელები
კატეგორია:იამაიკელი ქალი მძლეოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოფრა ჰაზა

**ოფრა ჰაზა** (; დ. 19 ნოემბერი, 1957, თელ-ავივი — გ. 23 თებერვალი, 2000, რამათ-განი) — ისრაელელი მომღერალი და მსახიობი, სიმღერების ავტორი, დასავლეთში ცნობილი, როგორც „ისრაელელი მადონა“, „ნაზი“ მეცო-სოპრანო.

ისრაელში ოფრა ჰაზა საკმაოდ გავლენიანი კულტურის მოღვაწე იყო, რომელმაც პოპულარიზაცია გაუკეთა აღმოსავლეთის ებრაელების კულტურას.

## ბიოგრაფია
ოფრა დაიბადა თელ-ავივში, მრავალშვილიან ოჯახში იემენიდან, რომელიც ისრაელში ჩამოვიდა 1949 წელს 8 შვილით. ის მეცხრე შვილი, ყველაზე უმცროსი იყო და-ძმებს შორის. 

ყველაზე ადრეული მუსიკალური გავლენა ოფრაზე მშობლების ტრადიციულმა იემენურმა სიმღერამ მოახდინა. დედა იემენში პროფესიონალი მომღერალი იყო და ხშირად გამოდიოდა ოჯახურ წვეულებებზე. ჰაზა იხსენებდა, როგორ უმღეროდა დედა თავის შვილებს ადრეული ასაკიდან. გარდა ამისა, ოფრაზე გავლენა იქონია ისრაელის ხალხურ სიმღერებს, ბითლზს და ელვის პრესლის.

## საერთაშორისო ასპარეზი
ოფრა ჰაზამ წარმოადგინა ისრაელი ევროვიზია-1983-ზე სიმღერით „Hi“ და 136 ქულით მეორე ადგილი დაიკავა. 1984 წელს ჩაწერილმა ალბომმა „Shirei Teiman“ („იემენური სიმღერები“) კი მას საერთაშორისო პოპულარობა მოუტანა. ალბომში ოფრამ შეიტანა იყო სიმღერები, რომელსაც ბავშვობიდან უსმენდა და გამოიყენა ორანჟირება აღმოსავლური ინსტრუმენტების შერწყმით კლასიკურთან. შემდეგი აღიარება მოვიდა სინგლით „Im Nin'alu“ 1988 წლის ალბომიდან, რომელიც გახდა „ახალი მუსიკის“ წლის საუკეთესო საერთაშორისო ალბომის პრემიის ლაურეატი. სიმღერა იმავე წლის ივსნისში ორი კვირის განმავლობაში ევროჩარტების სათავეში იდგა.

1992 წელს ოფრა გახდა პირველი შემსრულებელი ისრაელიდან, რომელიც „გრემის“ ნომინაციაზე გავიდა თავისი ალბომით „Kirya“.

ჰაზა თანამშრომლობდა სხვადასხვა ქვეყნის მომღერლებთან. მან თავისი ტალანტის დემონსტრირება მოახდინა რამდენიმე ფილმში, ყველაზე უკეთ კი 1998 წელს ფილმში „ეგვიპტის პრინცი“. მისი ხმა ისმოდა ასევე ფილმების „ველური ოქიდეას“ (1990) და „დედოფალი მარგოს“ (1994) საუნდტრეკებში.

1994 წელს ოფრა ჰაზამ გამოუშვა თავისი პირველი ებრაული ალბომი „Kol Haneshama“ („მთელი სული“). ალბომმა პროდიუსირება გაუკეთა დღეისათვის მის ერთ ყველაზე დიდ ჰიტს „Le'orech Hayam“ („ზღვის გასწვრივ“). 

1997 წელს ოფრა ჰაზა ცოლად გაჰყვა ბიზნესმენს ისრაელიდან დორონ აშკენაზის. იმავე წლის დეკემბერში მან გამოუშვა თავისი ბოლო სტუდიური ალბომი „ოფრა ჰაზა“. ის აგრძელებდა მუსიკის ჩაწერას 1999 წლამდე, ძირითადად საუნდტრეკებს ფილმებისთვის და სხვა მომღერლებთან თანამშრომლობით. მან დაიწყო ახალ ალბომზე მუშაობა, მაგრამ სამწუხაროდ, ვეღარ დაასრულა.

2000 წლის 23 თებერვალს ჰაზა 42 წლის ასაკში შიდსით გარდაიცვალა. ერთი წლის შემდეგ მისი მეუღლე დორონ აშკენაზი გარდაიცვალა ნარკოტიკების ზედოზირებით.

## გალერეა

ფაილი:Ofra_Haza_(Cutout).jpg| 1994 წელს
ფაილი:Ganhatikva050.jpg| ძეგლი თელ-ავივში
ფაილი:The_Grave_of_Ofra_Haza.jpg| ოფრა ჰაზას საფლავი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ოფრა ჰაზა allmusic-ზე
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:თელ-ავივში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:მეცო-სოპრანოები
კატეგორია:XX საუკუნის მომღერლები
ენ პაკერი

**ენ ელიზაბეტ პაკერი** (დ. 8 მარტი, 1942) — ინგლისელი ყოფილი სპრინტერი, ველოსიპედისტი და სიგრძეზე მხტომელი. 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მან ოქროს მედალი მოიპოვა 800 მეტრზე და ვერცხლი 400 მეტრზე დისტანციებში.

## ადრეული ცხოვრება 
1959 წელს პაკერმა მოიგო ინგლისური სკოლების შეჯიბრი 100 იარდზე. მომავალ წელს მან საერთაშორისოდ იასპარეზა სიგრძეზე ხტომაში. იგი სწავლობდა დიდკოტის გოგონების გრამატიკის სკოლაში (ახლანდელი დიდკოტის გოგონათა სკოლა).

## კარიერა 
1962 წელს მან ევროპის ჩემპიონატზე 200 მეტრზე  და 80 მეტრზე დაბრკოლებით რბენაში თანამეგობრობის თამაშებზე ფინალებამდე მიაღწია; ის ასევე იყო 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის წევრი, რომელმაც ამ შეჯიბრებებზე ორი მედალი მოიპოვა. 1963 წელს იგი ფოკუსირდა 400 მეტრზე და უკვე მეოთხე 400 მ შეჯიბრზე მსოფლიო დონის დრო, 53,6 წამი დააფიქსირა. თავის გამარჯვებაზე კომენტირებისას, პაკერმა თქვა: „საშუალო დისტანციაზე სირბილი ქალებისთვის ჯერ კიდევ საწყის ეტაპზე იყო და 800 მეტრი რომში მხოლოდ ოთხი წლით ადრე შემოვიდა. მე არაფერი ვიცოდი ამ ღონისძიების შესახებ, მაგრამ ასეთმა გულუბრყვილობამ ალბათ ჩემს სასარგებლოდ იმუშავა; ეს იმას ნიშნავდა, რომ მე არ მქონდა შეზღუდვები ჩემს თავში იმის თაობაზე, თუ რა უნდა გამეკეთებინა ან რა შემეძლო.“ პაკერი ახლა ცხოვრობს ჩეშირში, კონგლტონში.

2009 წელს პაკერი შეიყვანეს ინგლისის მძლეოსნობის დიდების დარბაზში. ენს წვრთნიდა დენის უოტსი და იყო რედინგის ათლეტური კლუბის წევრი, როდესაც იგი აირჩიეს ბრიტანეთის ოლიმპიურ გუნდში.

1966 წელს პაკერი გამოჩნდა BBC TV-ს ისტორიის ექსპერიმენტულ გადაცემაში *Chronicle,* რომელშიც იკვლევნდენ, თუ რა მანძილზე შეეძლოთ ბატებს დღეში სიარული. ენი აირჩიეს, რადგან რაც არ უნდა შორს წასულიყვნენ ბატები, ის საბოლოოდ მაინც იპოვიდა მათ.

1964 წლის ტოკიოს ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პაკერის ოქროს მედალი 800 მეტრზე დრამატულად არის აღბეჭდილი დოკუმენტურ ფილმში *ტოკიოს ოლიმპიადა* (1965). მისი რეჟისორი არის კონ იჩიკავა. გარბენი (და პაკერი, რომელიც მეგობრებთან და საყვარელ ადამიანებთან ერთად ზეიმობს გამარჯვების შემდეგ) სრულად არის ნაჩვენები ფილმის 59:30 წუთიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
*BBC Sport article
* SportingLife article on Anne Packer
*Photo of Ann Packer (left) with Mary Rand 
*Tokyo Olympiad - film by Kon Ichikawa (Criterion Collection)

## სქოლიო 
კატეგორია:1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:ბრიტანელი ქალები
კატეგორია:ბრიტანელი სპორტსმენები
კატეგორია:ბრიტანელი ქალი სპორტსმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები