open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბოცო ბოცოსძე

**ბოცო ბოცოსძე** — XIII საუკუნის I ნახევარში ქართველი მოღვაწე, სამცხის დიდგვაროვან ფეოდალთა - ბოცოსძეთა პირველი თაობის წარმომადგენელი, ბოცო ჯაყელის ძე, ჩუხჩარხი თამარ მეფის დროს.

ლაშა გიორგის ლაშქრობაში განძაზე (დაახლოებით 1213-1214) ბოცოსძე სხვა მესხებთან ერთად მეთაურობდა წინამბრძოლთა გუნდს და თავი გამოიჩინა სიმამაცით. 1226 წელს, ჯალალედინის შემოსევის დროს, რუსუდან მეფემ ძმებს - ბოცოს და მემნას დაავალა თბილისის დაცვის ხელმძღვანელობა. ქალაქში მცხოვრებ სპარსელთა შინაღალატის შედეგად მტერი ქალაქში შეიჭრა. თბილისის დამცველები ბოცო ბოცოსძის მეთაურობით ისანში გამაგრდნენ. მხოლოდ რუსუდანის დაჟინებული მოთხოვნის შემდეგ შეწყვიტა წინააღმდეგობა ბოცომ და ჯარი სიმაგრიდან გაიყვანა. ამის შემდეგ ბოცოსძე წყაროებში აღარ იხსენიება. ბოცოს ცოლად ჰყავდა ვანენი, ერისთავთ-ერისთავ ივანე აბუსერისძის ქალიშვილი და ტბელი აბუსერისძის და. მათი შვილი უნდა იყოს 1260-იან წლების ამბებთან დაკავშირებით ჟამთააღმწერელთან მოხსენიებული შალვა ბოცოსძე.

## ლიტერატურა 
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ., 1966

კატეგორია:ჯაყელები
კატეგორია:ბოცოსძენი
კატეგორია:ჩუხჩარხები
ბოხი

**ბოხი** — მამაკაცის დაბალი ხმის (ბანის) ერთ-ერთი სახეობა. მისთვის დამახასიათებელია სიმკვრივე, ბოხი ხმა - მკვრივი ბანი. ბოხი ძველად საკრავის სახელწოდებაც ყოფილა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ხალხური მუსიკა
სურათი

**სურათი**, ფერწერული ნაწარმოები. დამოუკიდებელი მხატვრული მნიშვნელობის, დამთავრებული ხასიათის მქონე ნახატი. სურათის შემადგენელი ნაქელებია: საფუძველი (ტილო, ხე ან ლითონის დაფა, მუყაო, ქაღალდი), გრუნტი და ფერადოვანი ფენა. სურათი დაზგური ხელოვნების ერთ-ერთი ტიპური სახეობაა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მხატვრობა
ბოხმეჭა

**ბოხმეჭა**, *მყვრელი* () — პატარა გველი ბოხმეჭასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 60 სმ აღწევს. ზურგის მხარე მურა-ყავისფერია, მუცლისა — მოშავო. გავრცელებულია მთელ ევროპაში, კავკასიაში, დასავლეთ ციმბირში, მცირე აზიაში, ჩრდილოეთ ირანსა და ალჟირში. საქართველოში თითქმის ყველგანაა. უფრო ტყეებში ცხოვრობს. ცოცხლადმშობია. იკვებება მწერებით, მრავალფეხიანებით, ლოკოკინებით. მავნებლების განადგურებით მნიშვნელოვანი სარგებლობა მოაქვს.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბოხმეჭასებრნი
ბოხმეჭასებრნი

**ბოხმეჭასებრნი** () — ქვეწარმავლების ოჯახი ხვლიკისნაირთა ქვერიგისა. ზოგიერთ სახეობას ხვლიკებისათვის დამახასიათებელი აგებულება აქვს, ზოგს — გველისებრი, ზოგს კი მეტად პატარა, განუვითარებელი კიდურები და მეტ-ნაკლებად წაგრძელებული სხეული. ენა ორკაპა აქვთ, ქუთუთოები კარგად განვითარებული და მოძრავი. ცნობილია 7 გვარის 60-მდე სახეობა. უმეტესად გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში. საყურადღებოა ალიგატორისებრი ხვლიკის ანუ გერონოტის (*Gerrhonotus*) გვარი, რომლის წარმომადგენლებს კარგად განვითარებული კიდურები აქვთ. გვხვდებიან ცენტრალურ და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში 2 გვარია, რომლებიც თითო სახეობით არიან წარმოდგენილი — ბოხმეჭა (*Anguis fragilis*) და გველხოკერა (*Ophisaurus apodus*).

## ლიტერატურა 
*
ბჟოლისხევი

**ბჟოლისხევი** — მდინარე საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, ჩხერიმელის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, სიგრძე 27,5 კმ. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 2,5 მ³/წმ. მთავარი შენაკადია შავი წყალი.

## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ჩხერიმელის შენაკადები
ბჟედუხი

**ბჟედუხი** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4373 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. კოშკებად ასვეტილი, თოვლით დაფარული ციცაბო კლდეები მწვერვალს ძნელად ასავლელს ხდის. ბჟედუხზე ასვლა სჯობს ჩრდილოეთის მხრიდან — ადილსუს ხეობიდან კაშკატაშის მყინვარით, ხოლო სამხრეთიდან ჭალაათისა და ლეხზირის მყინვარებიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ჰარმოდიუსი და არისტოგიტონი

thumb|250px|ჰარმოდიუსი და არისტოგიტონი, რომაული ასლი
**ჰარმოდიუსი** (დაახ. ძვ. 530 - 514) და **არისტოგიტონი** (დაახ. ძვ. წ. 550 - 514), ცნობილნი როგორც "განმათავისუფლებლები" და "ტირანთა მკვლელები", ათენის გმირები გახდნენ პესისტრატიდთა ოჯახის დესპოტური მმართველობის დამხობით. პირველი ორი ბერძენი, რომელნიც მათმა თანამემამულეებმა ჩათვალეს ღირსად მათთვის ქანდაკებები დაედგათ.

კატეგორია:ძველი ბერძნები
კატეგორია:ტირანის მკვლელები
კატეგორია:ძვ. წ. VI საუკუნის ათენელები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ნახატი

**ნახატი** — ხელით შესრულებული (კონტურული ხაზის, შტრიხის, ლაქის და სხვა შერწყმით მიღებული) გრაფიკული გამოსახულება. ნახატი იქმნება ერთი ან რამდენიმე ფერის ორგანული შეხამებით. იგი მხატვრობის (ფერწერა, გრაფიკა, რელიეფი) საფუძველია, შეიძლება დამოუკიდებელი მხატვრული ნაწარმოებიც იყოს (დაზგური გრაფიკა). ნახატს ქმნიან მშრალი და თხევადი საღებავებით. მშრალი ნივთიერებაა ნახშირი, რომელსაც ანტიკური ხანიდან იცნობენ. აღორძინების ეპოქაში ხმარობდნენ ე. წ. იტალიურ ფანქარს („შავი ცარცი“) და სანგინს („წითელი ცარცი“). XVI საუკუნიდან იყენებდნენ გრაფიტს, XVIII საუკუნის დასასრულიდან - თანამედროვე ტიპის ფანქარს. ტუში, ბისტრი, სეპია, მელანი თხევადი ნივთიერებებია, რომლებიც კალმით (ლერწმის, ფრთის, ლითონის) ან ფუნჯით გადააქვთ ქაღალდსა თუ სხვა მასალაზე. უძველეს პერიოდში ფართოდ იყენებდნენ პაპირუსს, შუა საუკუნეებში - პერგამენტს, რომელიც ზოგჯერ სპეციალური გრუნტით იყო დაფარული. აღორძინების ეპოქაში ძირითადი მასალა იყო ქაღალდი, რომელიც ჩინეთში გამოიგონეს და ევროპაში ცნობილი გახდა X-XII საუკუნეებში. ქაღალდს ზოგჯერ გრუნტავდნენ და სხვადასხვა ფერით ღებავდნენ (ფერად ქაღალდზე ხატავდნენ იტალიური ფანქრით, ნახშირით; ნათელი ადგილები ცარცით ან თეთრათი გამოიყოფოდა). ნახატი ზოგჯერ ზერელეა, სახელდახელოდ შესრულებული (ე. წ. კროკი), არის აგრეთვე გულმოდგინედ დასრულებული დეტალებით დამუშავებული ნახატი.

ნახატი ხელოვნების ერთ-ერთი უძველესი სახეობაა. პირველად მას ვხვდებით პირველყოფილ ხელოვნებაში - კლდისა და გამოქვაბულის მხატვრობაში. ნახატს განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა ძველ ეგვიპტეში. წმინდა გრაფიკული ხასიათისაა ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს (ძვ. წ. XVI-XI სს.) პერიოდში პაპირუსებზე შესრულებული ნახატები. განსაკუთრებით პლასტიკურია ნახატები კლასიკური პერიოდის ძველ ბერძნულ ლარნაკწერაში, რეალურ ცხოვრებაზე უშუალო დაკვირვება ჩანს აბრეშუმსა და ქაღალდზე ტუშით შესრულებულ ნახატებში, რომელთაც ქმნიდნენ ძვ. წ. IV საუკუნის ჩინეთში და მოგვიანებით იაპონიასა და შორეული აღმოსავლეთ ქვეყნებში (პეიზაჟი, ადამიანთა, ცხოველთა, ყვავილების გამოსახულება).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხატვა
კატეგორია:მხატვრობა
ბჟუჟი

**ბჟუჟი** — მდინარე ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ნატანების მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 32,5 კმ, საშუალო წლიური ხარჯი შესართავთან 14,3 მ³/წმ, ბჟუჟის მთავარი შენაკადებია კოლოვა და აჭისწყალი.

## გეოგრაფია
სათავე აქვს ხინოს მთის ჩრდილოეთ კალთაზე. ჩამოუდის კურორტ გომისმთას. ბჟუჟი გაივლის სოფლებში: გომი, გონებისკარი, წითელმთა, შემოქმედი, კვირიკეთი, ქვემო მაკვანეთი. ქალაქ ოზურგეთში ბჟუჟს უერთდება აჭისწყალი და ორი მცირე მდინარე: ნაბჟუარა და სკურჩა. სოფელ გურიანთასთან ერთვის მდინარე ნატანებს.

## ეკონომიკა
ბჟუჟზე სოფელ გომში აგებულია ჰიდროელექტროსადგური ბჟუჟჰესი. 2016 წლიდან მდინარე ბჟუჟზე სოფელ გომში მაისობით იმართებოდა ყოველწლიური ჩემპიონატი ექსტრემალურ კაიაკინგში

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურიის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ნატანების შენაკადები
ვალენტინ პავლოვი

**ვალენტინ სერგოს ძე პავლოვი**  (; დ. 26 სექტემბერი 1937, მოსკოვი, რუსეთის სფსრ, სსრკ — გ. 30 მარტი 2003, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი პოლიტიკოსი, სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1991 წლის იანვრიდან აგვისტომდე. ის იყო მიხაილ გორბაჩოვის წინააღმდეგ 1991 წლის აგვისტოში მოწყობილი პუტჩის ერთ-ერთი მთავარი მონაწილე.

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნიკოლოზ ტიხონოვი

**ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე ტიხონოვი** (რუს.: ) (დ. 14 მაისი [ ძვ. სტ. 1 მაისი], 1905, ხარკივი, რუსეთის იმპერია — გ. 1 ივნისი 1997, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა პოლიტიკოსი, სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1980-1985 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:სსრკ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის  X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხარკოვში დაბადებულები
ბოცოსძენი

**ბოცოსძენი** — სამცხის დიდგვაროვან ფეოდალთა სახლი (საგვარეულო), ჯაყელთა განშტოება. მათი სამფლობელო მდებარეობდა ფოცხოვის ხეობაში, საგვარეულო მონასტერი - ალში. 

საგვარეულოს ფუძემდებელი იყო XII საუკუნის მიწურულს სამცხის ერისთავთერისთავი და სპასალარი ბოცო ჯაყელი. ბოცოსძენი მნიშვნელოვან როლს ასრულებდნენ XII-XIV საუკუნეების სამცხის სოციალურ-ეკონომიკურდა პოლიტიკურ ცხოვრებაში. ამ საგვარეულოს ეკუთვნოდა არაერთი გამოჩენილი პოლიტიკური მოღვაწე და სარდალი. XII საუკუნის მიწურილს ბოცო ჯაყელმა დაკარგა სამცხის ერისთავთერისთავობა და სპასალარობა თამარ მეფის წინააღმდეგ დიდგვარიანთა აჯანყებაში მონაწილეობის გამო. ამის შემდეგ ერისთავთერისთავობა ჯაყელთა მეორე შტოს — ციხისჯვარელების ხელში გადავიდა, მაგრამ ბოცოსძენი (მემნა, ბოცო, შალვა) შემდეგაც არ ჩამოშორებიან პოლიტიკურ ასპარეზს. ბოცო ჯაყელის ვაჟს ბოცოსძე ბოცოს თამარმა ჩუხჩარხობა უბოძა. XVI საუკუნეში შედგენილი სამცხის ფეოდალთა სიიდან ჩანს, რომ ბოცოსძეთა საგვარეულო იმ დროს აღარ არსებობდა, მათი საფეოდალო კი ოლადასშვილთა ხელში იყო გადასული.

## ლიტერატურა 
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ., 1966
მიხეილ კალინინი

**მიხეილ ივანეს ძე კალინინი** ( დ. 7 ნოემბერი/19 ნოემბერი, 1875, ვერხნაია ტროიცა, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 3 ივნისი, 1946, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა პოლიტიკოსი, სკკპ-ის უმაღლესი საბჭოს წევრი, სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე (1938–1946) 

## ბიოგრაფია
რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1896 წლიდან (1903 წლიდან – ბოლშევიკი). ჩამოაყა­ლიბა მარქსისტული წრე, რომელიც შედიოდა პეტერბურგის „მუშათა კლასის განთავისუფლებისათვის ბრძოლის კავშირში“. 1899 წლის ივლისში დააპატიმრეს და 10 თვის პატიმრობის შემდეგ ­თბილისში გადაასახლეს. აქ მუშაობდა ამიერ­კავკასიის რკინიგზის მთავარ სა­ხელოსნოებში, შევიდა თბილისის სოციალ-დემოკრატიული ორგანიზაციის ცენტრალურ ჯგუფში, 1900 წლის აგვისტოში მონაწილეობდა მუშათა გაფიცვის მოწყობაში, რისთვისაც დააპატიმრეს და მეტეხის ციხეში ჩასვეს, 1901 წელს კი რეველში (ტალინი) გადაასახლეს. 1917 წლის სექტემბერში ქ. პეტროგრადის სა­ხელმწიფო სათათბიროში აირჩიეს, აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთის 1917 წლის ოქტომბრის გადატრიალებაში, რომლის შემდეგ პეტროგრადის ქალაქის თავად დაინიშნა. 1919 წლიდან იყო სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის (ცაკ) თავმჯდომარე, 1922 წლის დეკემბერში, სსრკ-ის შექმნის შემდეგ, აირჩიეს სსრკ ცაკ-ის თავმჯდომარედ, 1926 წლიდან – საკავშირო კპ (ბ) ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრად. 1927 წლის 26 ივნისს დაესწრო ზაჰესის საზეიმო გახსნას, აამუშავა პირველი ტურბინა. 1938-1946 წლებში იყო სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე. იყო სტალინის უახლოეს პოლიტიკურ გარემოცვაში. 1930-1940-იან წლებში მონა­წილეობდა მასობრივი რეპრესიების სანქცირებაში.

## ჯილდოები და აღიარება
* წითელი დროშის ორდენი (1928 და 1930)
* სოციალისტური შრომის გმირი (1944)
* ლენინის ორდენი (1935, 1944 და 1945)
* მედალი „მოსკოვის დაცვისათვის“ (1944)
* მედალი „გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“ (1945)
* მედალი „დიდ სამამულო ომში გამოჩენილი ღვაწლისათვის“ (1945)
* მოსკოვის უმაღლესი სამხედრო სასწავლებლის საპატიო კურსანტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* უ. ბლუაშვილი, ენციკლოპედია „საქართველო“
* Официальная справка члена ЦК

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის IV ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:დაკრძალულები ნეკროპოლში კრემლის კედელთან
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნიკოლოზ რიჟკოვი

მინი|ნიკოლოზ რიჟკოვი
**ნიკოლოზ რიჟკოვი** (; დ. 28 სექტემბერი, 1929, ძერჟინსკი, უკრაინის სსრ, სსრკ- გ. 28 თებერვალი, 2024) — საბჭოთა და  რუსი პოლიტიკოსი, სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1985-1991 წლებში. ამჟამად — ფედერაციის საბჭოს წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Биография на сайте Совета Федерации 
* Россию развратило богатство 
* 
* Д/ф Николай Рыжков. Последний Премьер Империи  (РТР, 2014)
* «При всем неуважении к Горбачеву — он не хотел разрушить страну» — интервью изданию lenta.ru 2015 года

კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის  X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ბრაბანტული ცხენი

მინი|250პქ|ბრაბანტული ცხენი
**ბრაბანტული ცხენი**, *ბრაბანსონი* (ისტორიული ოლქის ბრაბანტის სახელისაგან) — ბელგიური მსხვილი ტვირთმზიდი ცხენის ჯიში. გამოყვანილია ადგილობრივი მუშა ცხენის გაუმჯობესებით. თანამედროვე ბრაბანტული ცხენს აქვს გრელი ტანი, განიერი და ღრმა ყურგი, გავაყე მკვეთრი ღარი, დიდქეჩეჩოებიანი, მოკლე და მსხვილი ფეხები, ნაკლებად მკვრივი ჩლიქები. ფერად თაფლა, ქურანა, წაბლა, თრთვილაა, იშვიათად ლურჯა. აჯილღის განაყომები (სმ): სიმაღლე მინდაოში 160-167, ტანის ირიბი სიგრძე 175-176, გულმკერდის ირგვლივი 215-220, ნების ირგელივი 26-28; ფაშატისა შესაბამისად: 160-163, 174-175, 205-210, 24-26. აჯილღის საშუალო ცოცხალი მასა 900 კგ, ზოგჯერ 1200 კგ-მდე; ფაშატისა — 700 კგ. მოითხოვს ჭარბ კვებას, მალმწიფადია — 2 წლისას უკვე იყენებენ სამეურნეო სამუშაოზე. ბრაბანტული ცხენი გავრცელებულია ბელგიაში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, დანიაში, ჩეხეთში, უნგრეთში, ბულგარეთში, იტალიაში, აშშ-სა და სხვა ქვეყნებში. ყოფილ სსრკ ბრაბანტული ცხენის მეშვეობით გამოყვანილია საბჭოური ტვირთმზიდი ცხენი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
ნიკოლოზ შვერნიკი

**ნიკოლოზ მიხეილის ძე შვერნიკი** () (დ.  19 მაისი [ ძვ. სტ. 7 მაისი], 1888, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთის იმპერია — გ. 24 დეკემბერი, 1970, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა პოლიტიკოსი, სკკპ-ის უმაღლესი საბჭოს წევრი, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 1946-1953 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი რუსული ენციკლოპედია 

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ბრაზილიური ხე

მინი|ბრაზილიური ხე
**ბრაზილიური ხე**, *პერნამბუკის ხე* () —  ხე ცეზალპინიისებრთა ქვეოჯახისა. აქვს ქაცებით დაფარული ღერო და ტოტები, ორმაგფრთისებრი  ფოთლები , წვრილი და სურნელოვანი ყვავილები. ველურად იზრდება ბრაზილიაში. 

მის მაგარ და წითელ მერქანს (ე. წ. წითელი ხე) იყენებენ ძვირფასი ავეჯის დასამზადებლად, სახარატო საქმეში, აგრეთვე საღებავის — ბრაზილინის (ბრაზილეინის მისაღბად).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცეზალპინიისებრნი
ბრამეა

**ბრამეა** () — პეპლების გვარი ბრამეასებრნთა ოჯახისა. ცნობილია პალეოგენის ბოლოდან. გვარში რამდენიმე სახეობაა შემორჩენილი, თითოეული მათგანი ენდემურია და იზოლირებული არეალით ხასიათდება. საქართველოში გავრცელებულია პონტური ანუ კოლხური ბრამეა (). დიდი ზომის (ფრთების შლილი 9-10 სმ) ღამის პეპელაა, მუქი ყავისფერი შეფერილობა აქვს და თეთრი ტალღისებური ზოლები დაჰყვება. დენდროფილია. კვების რეჟიმით დაკავშირებულია ჩვენი ფლორის უძველეს წარმომადგენელთან, წყავმაზასთან. ბინადრობს კოლხეთში, სუბტროპიკული ტყის ტენიან და დახურულ ხეობებში. რელიქტია. კოლხეთის განაშენიანების შემდეგ მისი რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. 

კოლხურ ბრამეასთან გენეტიკურად ახლოს დგას ჰირკანული ბრამეა, რომელიც გავრცელებულია აზერბაიჯანში, თალიშში.

## ლიტერატურა
იოჰანეს ბრამსი

thumb|200px|იოჰანეს ბრამსი 
**იოჰანეს ბრამსი** (დ. 7 მაისი, 1833, ჰამბურგი, გერმანია — გ. 3 აპრილი, 1897, ვენა, ავსტრია) — გერმანელი კომპოზიტორი, პიანისტი, დირიჟორი.

## ბიოგრაფია 
იოჰანეს ბრამსი დაიბადა მუსიკოსის ოჯახში. მუსიკას სწავლობდა ჯერ მამასთან, შემდეგ ე. მარქსენთან (ფორტეპიანო). 50-იანი წლების დამლევს ბრამსი გამოდიოდა გერმანიის სხვადასხვა ქალაქში როგორც პიანისტი, მონაწილეობდა ლაიფციგის „გევანდჰაუზის“ სახელგანთქმულ კონცერტებში. მასთან ერთად გამოდიოდნენ რობერტ შუმანი და ი. იოახიმი. 1858–1859 წლებში იყო საგუნდო კაპელის დირიჟორი. 1862 წლიდან დამკვიდრდა ვენაში. აქ იგი გამოდიოდა როგორც პიანისტი და საგუნდო დირიჟორი. 70-იანი წლებიდან დაიწყო ინტენსიური შემოქმედებითი მოღვაწეობა, უკრავდა და დირიჟორობდა საკუთარ ნაწარმოებებს, ბევრს მოგზაურობდა. იგი აირჩიეს ბერლინის ხელოვანთა აკადემიის წევრად, ჰამბურგის „საპატიო მოქალაქედ“. ბრამსს მიენიჭა კემბრიჯისა და ბრესლავლის უნივერსიტეტების მუსიკის დოქტორის ხარისხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გერმანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული  7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1833
კატეგორია:გარდაცვლილი 3  აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
ნიკოლოზ პოდგორნი

მინი|200პქ|პოდგორნი 1963 წელს
**ნიკოლოზ ვიქტორის ძე პოდგორნი** (; დ. 18 თებერვალი [ძვ. სტ. 5 თებერვალი], 1903, კარლოვკა, პოლტავას გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 11 იანვარი, 1983, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა პოლიტიკოსი, სკკპ-ის უმაღლესი საბჭოს წევრი, უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის თავმჯდომარე 1965-1977 წლებში.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Журнал «Власть» № 6 (509) от 17.02.2003
* Член бюро ЦК КПСС Н. В. Подгорный / Библиотека изображений «РИА Новости»

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ფორტეპიანო

thumb|right|ფორტეპიანო
**ფორტეპიანო** — კლავიშებიან-სიმებიანი ინსტრუმენტების კრებითი სახელი, რომელიც მოიცავს მუსიკალურ ინსტრუმენტებს — როიალს და პიანინოს. თანამედროვე ფორტეპიანომ ისტორიული განვითარების დიდი გზა განვლო უძველესი ერთსიმიანი „მონოქორდიდან“. დინამიკურმა და ტემბრულმა შესაძლებლობებმა მრავალხმიანი ფორტეპიანო ერთ-ერთ წამყვან სოლო და თანმხლებ ინსტრუმენტად აქცია.

## ტექნიკური მოწყობილობა 
thumb|ნოტების დიაპაზონი

### ფორტეპიანოს მექანიკა 
ფორტეპიანო, ბგერას ანუ ხმას გამოსცემს ჩაქუჩის სიმზე დარტყმით. სიმები გადაჭიმულია რეზონანსულ დეკაზე (პიანინოში დეკა-დაფა განლაგებულია ვერტიკალურად, როიალში კი ჰორიზონტალურად).

### პედლები 
თანამედროვე ფორტეპიანოს გააჩნია ორი ან სამი პედალი (მარჯვენა, მარცხენა, საშუალო). ძველებურ ინსტრუმენტებში, ამავე დანიშნულებით მოწყობილი იყო ბერკეტები, რომლებსაც შემსრულებელი-პიანისტი მუხლებით მართავდა.

მარჯვენა პედალზე დაჭერით სიმების ჟღერა ხანგრძლივდება, მარცხენა პედალი — პირიქით, ახშობს. მესამე პედალი, რომელიც სრულყო ჰენრი სტენვეიმ, აგრძელებს გარკვეული ბგერის ჟღერადობას, მარჯვენა პედალის შემდგომი მოქმედებისაგან დამოუკიდებლად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პიანისტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფორტეპიანო 
* Grand-Pianos.org 
* ArtOfPiano.ru — საიტი აკადემიური საფორტეპიანო მუსიკის შესახებ, საინტერესო ჩანაწერებით
* სტენვეის ოფიციალური საიტი
* YAMAHA-ს საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:პიანინო
ფარნავაზ II

**ფარნავაზ II** — ქართლის (იბერიის) მეფე ძვ. წ. I საუკუნის 30-იან წწ-ში. ძვ. წ. 36 წელს მარკუს ანტონიუსმა რომაელთა ლაშქარი პუბლიუს კანიდიუს კრასუსის მეთაურობით იბერიაში გაგზავნა. კრასუსმა, დიონ კასიოსის ცნობით, დაამარცხა ქართლის მეფე ფარნავაზი, მოკავშირედ გაიხადა იგი და მასთან ერთად შეიჭრა ალბანეთში. აქ მათ ერთად დაამარცხეს მეფე ზობერი.

არსებობს რამდენიმე მოსაზრება ფარნავაზის პიროვნების შესახებ. სერგი გორგაძე] და პავლე ინგოროყვა ფიქრობდნენ, რომ დიონ კასიოსის „რომის ისტორიაში“ ნახსენები ფარნავაზ მეფე არის იგივე ბრატმანი/ბარტომი. ბრატმანი/ბარტომი ლეონტი მროველის თზულებაში მოხსენიებულია იბერიის მე-7, ხოლო „მოქცევაი ქართლისაიში“ მე-8 მეფედ. მას მიეწერება მცხეთის გალავნის და ქართლის ციხესიმაგრეთა გამაგრება. ინგოროყვა წერს, რომ სახელი ბრაცმანის სრული ვარიანტი უნდა იყოს ბარაცმან-ავაზ, იგივე ფარსმან-ავაზ. მისი აზრით, ქართულ ონომასტიკონში დამოწმებულია, რომ ერთსა და იმავე პირს მიემართებოდა სახელად როგორც ფარსმან-ავაზ (ბრაცმან-ავაზ), ისე ფარნავაზ. გ. მელიქიშვილის აზრით კი ბრაცმანი და ფარნავაზი სხვადასხვა მეფეები იყვნენ.

გუბაზ და ლევან სანიკიძეების მიხედვით, არტაგის ძეა. მან „უმატა ზღუდეთა მცხეთისათა და ყოველთა სიმაგრეთა ქართლისათა“.

## იხილეთ აგრეთვე
* კრასუსის ლაშქრობა იბერიაში

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:იბერიის მეფეები
კატეგორია:ფარნავაზიანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ბარტომი და ქართამი

უჩუქებია ბერსუმა პიტიახშისთვის. არმაზისხევი, სამარხი № 3.]]
**ბარტომი და ქართამი** — იბერიის მეფეთა წყვილი ორმეფობის პერიოდში. „მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით მე-12, „მეფეთა ცხოვრების“ მიხედვით მე-11 მეფენი.

## მეცნიერთა მოსაზრებანი
მეფეთა ცხოვრება ამ წყვილის მეფობას შეცდომით ახ. წ. I საუკუნით ათარიღებს. მას მისდევენ, ს. გორგაძე და პ. ინგოროყვა. ს. გორგაძე ქარძამ/ქართამს მითრიდატე I–თან აიგივებს. პ. ინგოროყვამ არმაზის ნეკროპლში აღმოჩენილ ბერსუმა პიტიახშის ლანგარზე ამოკვეთილი ინიციალები ბ.პ.ქ. წაიკითხა, როგორც ბ(ერცუმ) პ(იტიახში) ქ(ართამის ძჱ). ეს ბერცუმი, მისი აზრით, ბრატმან/ბარტომი უნდა იყოს. 

გიორგი მელიქიშვილი და გურამ მამულია ქარძამი–ბრატმანის წყვილიდ მეფობას ძვ. წ. II საუკუნის 60–იანი წლებით ათარიღებენ, რაც ძირითადად, გაზიარებულია მეცნიერებაში.

## ისტორია
ამ მეფეთა დროს ქართლში მოსულან, ვესპასიანეს მიერ იერუსალიმიდან დევნილი ებრაელები და დასახლებულან მცხეთაში. მათ შორის ყოფილან ავაზაკ ბარაბას შთამომავალნი, რომელიც იესო ქრისტეს ჯვარცმისას გაათავისუფლეს ებრაელებმა მაცხოვრის ნაცვლად. ქართამის და ბარტომის მეფობა მშვიდობიანი ყოფილა. მათ ჰყოლიათ ძეები: ბარტომს – კაოსი, ხოლო ქართამს – ფარსმანი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქარძამი
* ბარტომ II
* კაოზი და ფარსმანი

## ლიტერატურა 
* საქართველოს მეფეები, მ. ლორთქიფანიძის და რ. მეტრეველის რედაქციით, თბ., 2000
* გ. მელიქიშვილი, ქართლის (იბერიის) სამეფოს ისტორიის ქრონოლოგიის საკითხისათვის. ივ. ჯავახიშვილის სახ. ისტორიის ინსტიტუტის შრომები, 1958, ტ. 4, ნაკვ. I;
* გ. მელიქიშვილი, ქართლის (იბერიის) მეფეთა სიებში არსებული ხარვეზის შესახებ, მაცნე, ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია, 1978, №3;
* პ. ინგოროყვა, ძველ–ქართული მატიანე „მოქცევაჲ ქართლისაჲ“ და ანტიკური ხანის იბერიის მეფეთა სია. საქ. სახ. მუზეუმის მოამბე, 1941, ტ. XI-BB;
* გ. მამულია, კლასობრივი საზოგადოება და სახელმწიფოს ჩამოყალიბება ძველ ქართლში, თბ., 1979;
* ს. გორგაძე, წერილები საქართველოს ისტორიიდან, ძველი საქართველო I, ე. თაყაიშვილის რედაქტორობით, 1909, ნაწ. II.

კატეგორია:იბერიის მეფეები
საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო სამართალი

სამოქალაქო საქმეები საქართველოში პირველი ინსტანციით განიხილება რაიონულ ან საქალაქო საერთო სასამართლოებში. დღეს საქართველოში სულ 70 პირველი ინსტანციის საერთო სასამართლოა, აქედან 64 _ რაიონული, 6 კი _ საქალაქო (თბილისის, რუსთავის, ქუთაისის, ბათუმის, სოხუმის და ფოთის).

როგორც წესი, სამოქალაქო საქმეს პირველი ინსტანციით  ერთი მოსამართლე იხილავს. თუმცა, თუ საქმე განსაკუთრებით რთულია ან განსაკუთრებული მნიშვნელობისაა, მოსამართლემ შეიძლება მოითხოვოს საქმის განსახილველად 3–კაციანი მოსამართლეთა კოლეგიის დანიშვნა (მისი მონაწილეობით).

პირველი ინსტანციის სასამართლოს მიერ გამოტანილი გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია ზედა ინსტანციის სასართლოში. აჭარის და აფხაზეთის რაიონული და საქალაქო სასამართლოებისათვის ეს არის შესაბამისად აჭარის და აფაზეთის უმაღლესი სასამართლოები, დანარჩენი დასავლეთ საქართველოსათვის _ ქუთაისის სააპელაციო სასამართლო, აღმოსავლეთ საქართველოსათვის კი _ თბილისის სააპელაციო სასამართლო.

მეორე ინსტანციის სასამართლოს გადაწყვეტილების გასაჩივრება შესაძლებელია საკასაციო სასამართლოში. საქართველოში ეს არის უზენაესი სასამართლო. უზენაესი სასამართლოს გადაწყვეტილება საბოლოოა. იგი არ საჩივრდება.

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს საერთო სასამართლოების ჩამონათვალი და მათში მოქმედ მოსამართლეთა გვარები 
*საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო 
*საქართველოს უზენაესი სასამართლო

კატეგორია:საქართველოს სამოქალაქო სამართალი
SMPP

**SMPP (short message peer-to-peer protocol)** — სატელეკომუნიკაციო ოქმი მოკლე შეტყობინებების მიმოცვლისათვის ისეთ კვანძებს შორის, როგორიც, მაგალითად, არის მოკლე შეტყობინებების ცენტრი (SMSC). ის ხშირად გამოიყენება ორგანიზაციების სუბკონტრაქტორების ამ ორგანიზაციის მოკლე შეტყობინებების ცენტრებამდე დამატებითი პროგრამული პროდუქტების დასაკავშირებლად (მაგალითად ამინდის პროგნოზის მიწოდების პროგრამისთვის).

SMPP შექმნილი იყო ირლანდიური კომპანია Aldiscon-ის მიერ, რომელიც შემდგომში კომპანია Logica-ის საკუთრება გახდა. 1999 წლიდან, SMPP-ზე ზრუნს SMPP-ის შემმუშავებელთა ფორუმი, რომელსაც შემდგომში SMS-ფორუმი (The SMS Forum) ეწოდა.

ოქმი დაფუძნებულია მოთხოვნა/პასუხის მონაცემების ერთეულების (ე.წ. PDU (Protocol Data Unit)) წყვილებზე - ორ პაკეტზე რომელთა მიმოცვლა ხდება OSI მოდელის მეოთხე დონეზე (TCP ოქმის სესიით ან X.25 SVC3-ის საშუალებით). ეფექტურობისთვის მონაცემთა წარმოდგენა ხდება ორობით ფორმატში.

SMPP-ის ყველაზე ფართოდგავრცელებული და მხარდაჭერილი ვერსიებია 3.3 და შედარებით ახალი 3.4, რომელიც ამატებს მიმღებ-გადამცემი რეჟიმის მხარდაჭერას (ერთეულოვანი კავშირი მიღების და გადაცემის ორგანიზებისათვის). მონაცემთა მიმოცვლა შესაძლებელია მოხდეს სინქრონულად, სადაც ყოველი კვანძი უნდა დაელოდოს პასუხს ყოველ გაგზავნილ მონაცემთა ერთეულზე და ასინქრონულად, სადაც მიღება და გადაცემა ხდება დამოუკიდებლად ბუფერების და მთველელების (ტაიმერების) გამოყენებით. SMPP-ის უკანასკნელი ვერსიაა 5.0.

## მაგალითი 
ეს არის 60-ოქტეტიანი *submit_sm* მონაცემის ნაწილის მაგალითი...

### მიღებული კოდი თექვსმეტობითში 
 00 00 00 3C 00 00 00 04 00 00 00 00 00 00 00 05 00 02 08 35 35 35 00 01 01
 35 35 35 35 35 35 35 35 35 00 00 00 00 00 00 00 00 00 00 0F 48 65 6C 6C 6F
 20 77 69 6B 69 70 65 64 69 61

### მონაცემთა ერთეულის თავსართი 
 'command_length', (60) ... 00 00 00 3C
 'command_id', (4) ... 00 00 00 04
 'command_status', (0) ... 00 00 00 00
 'sequence_number', (5) ... 00 00 00 05

### მონაცემთა ერთეულის შიგთავსი 
 'service_'''type', () ... 00
 'source_addr_ton', (2) ... 02
 'source_addr_npi', (8) ... 08
 'source_addr', (555) ... 35 35 35 00
 'dest_addr_ton', (1) ... 01
 'dest_addr_npi', (1) ... 01
 'dest_addr', (555555555) ... 35 35 35 35 35 35 35 35 35 00
 'esm_class', (0) ... 00
 'protocol_id', (0) ... 00
 'priority_flag', (0) ... 00
 'schedule_delivery_time', () ... 00
 'validity_period', () ... 00
 'registered_delivery', (0) ... 00
 'replace_if_present_flag', (0) ... 00
 'data_coding', (0) ... 00
 'sm_default_msg_id', (0) ... 00
 'sm_length', (15) ... 0F
 'short_message', (Hello Wikipedia) ... 48 65 6C 6C 6F 20 57 69 6B 69 70 65 64 69 61''''

## რესურსები ინტერნეტში 
* SMPP-თან დაკავშირებული დაწვრილებითი ინფორმაცია შეგიძლიათ იხილოთ გვერდზე www.smsforum.net
* SMPP-კვანძის ღია იმლემენტირების მიღება შეიძლება გვერდზე www.kannel.org
* OpenSmpp (Logica-ს მიერ მხარდაჭერილი), ღია კოდის Java-ზე ბაზირებული SMPP-იმპლემენტირება
* SMS/MMS რესურსები
* SMPP 3.4-ის ბიბლიოთეკა .NET-თვის 
* SMPP 3.4 და 5.0-ის კლიენტის და სერვერის ბიბლიოთეკა .NET-თვის
* SMS და PDU 
* smpp პროექტები sourceforge-ზე 
* Perl-ის SMPP 
* რუსულად მეტყველი ხალხისთვის ხელმისაწვდომია საიტი www.isms.ru 

კატეგორია:ქსელური ოქმები
გიორგი ბახტაძე

**გიორგი გიორგის ძე ბახტაძე** (დ. 7 იანვარი, 1916, ქ. ხონი ― გ. 7 იანვარი, 1957, თბილისი) — საბჭოთა კავშირის გმირი (3 ივნისი, 1944). სკკპ წევრი 1941 წლიდან.

## ბიოგრაფია
1942 წელს ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, გაიწვიეს წითელ არმიაში. მონაწილეობდა ჩრდილოეთ კავკასიისა და ყირიმის განთავისუფლებისათვის ბროლებში. 1944 წელს ასეულმა ბახტაძის მეთაურობით დაიკავა პლაცდარმი ქ. ხურსონის  მახლობლად მდინარე დნეპრზე და უზრუნველყო ბატალიონის ორგანიზებული გადასვლა მდინარეზე. დნეპრის გადალახვისა და ხერსონის განთავისუფლებისათვის ბრძოლებში მამაცობისათვის ბახტაძეს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
**აბრამია პ.,* სისხლიან ნაკვალევზე, «მნათობი», 1945, № 4-5;

* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“ თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
გიორგი
კატეგორია:ქუთაისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ეკატერინე ბაღდავაძე

**ეკატერინე ნიკოლოზის ასული ბაღდავაძე** (დ. 24 ოქტომბერი, 1916, თბილისი  —  გ. 15 აგვისტო, 1975, იქვე) —  ქართველი ფერმწერი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1954). 

## ბიოგრაფია
1941  წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია, იყო მოსე თოიძისა და  უჩა ჯაფარიძის მოწაფე. ბაღდავაძის ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია სუფთა კოლორიტი და მაუყე ფერწერული მონასმები. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: „გიორგი სააკაძე“ (1946, საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი), „მანანა ორბელიანი მეგობარ ქალებს შორის“ (1947, საქართველოს ლიტერატურული მუზეუმი) და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 78, თბ., 1994
* გ. კალანდია, „ქართველი მხატვრები და თბილისი“, თბ., 2014, გვ. 100

## რესურსები ინტერნეტში
* ეკატერინე ბაღდავაძე

კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული   24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ვალერიან ბახტაძე

**ვალერიან საბას ძე ბახტაძე** (დ. 4 აგვისტო, 1905, ქუთაისი ― გ. 21 ივლისი, 1974, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967). 1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ-ეკონომიკური ფაკულტეტი. 1928 წლიდან ეწეოდა მეცნიერულ და პედაგოგიურ მოღვაწეობას. ბახტაძის მეცნიერული მოღვაწეობის ძირითადი სფეროა მსოფლიოს ქვეყნების ეკონომიკის ისტორია, საქართველოს სახალხო მეურნეობის  და ქართული საზოგადო-ეკონომიკური აზრის ისტორია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული   4 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1905
კატეგორია:გარდაცვლილი   21 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
ვალერიან
ქსენია ბახტაძე

**ქსენია ერმილეს ასული ბახტაძე** (დ. 6 თებერვალი  [ ძვ. სტ. 24 იანვარი] , 1899, თბილისი ― გ. 26 სექტემბერი, 1978, დაბა ჩაქვი, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სელექციონერი, ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1949), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის (1955) და საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებათა აკადემიის (1956) აკადემიკოსი, საქართველოს (1960) და აჭარის (1966) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, სოციალისტური შრომის გმირი (1966).

## ბიოგრაფია
1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სასოფლო-სამეურნეო ფაკულტეტი მემცენარეობის განხრით. 1921–1926 წლებში მუშაობდა თბილისის ბოტანიკურ ბაღში, ყარაიაზის (გარდაბნის რაიონი) და განჯის საცდელ სადგურებში. 1927 წლიდან მუშაობს ჩაქვის საცდელ სადგურში (ამჟამად ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი), სადაც ხელმძღვანელობს ჩაის სელექციისა და მეთესლეობის განყოფილებას. მის მიერ გამოყვანილი ჩაის 19 ჯიშიდან აღსანიშნავია „ქართული სელექციური ჩაი №1“, „ქართული სელექციური ჩაი №2“, რომელთა შექმნისათვის ბახტაძეს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1948) და „სელექციური №8“ - „ზამთრის გმირი“. ბახტაძისეული ჯიშებს მაღალი საგემოვნო თვისებები აქვს და ამავე დროს უხვმოსავლიანია. ბახტაძე დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი სელექციონერები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ქსენია
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ვალია ბახტაძე

**ვალერიან (ვალია) სამსონის ძე ბახტაძე** (დ. 27 ივნისი, 1896, დ. ხონი, ქუთაისის მაზრა, ― გ. 4 დეკემბერი, 1930, თბილისი) — რევოლუციური (ბოლშევიკური) მოძრაობის მონაწილე საქართველოში. კომუნისტური პარტიის წევრი 1915 წლიდან.

## ბიოგრაფია
რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება ქუთაისის გიმნაზიაში სწავლის პერიოდში (1912-1915), 1916 წელს ჯარში გაიწვიეს და გაგზავნეს პეტერგოფის პრაპორშჩიკთა სკოლაში, აქ სხვებთან ერთად შექმნა სოციალურ-დემოკრატიული წრე. 1917 წელს მონაწილეობდა თებერვლის რევოლუციურ ბრძოლებში პეტერგოფში, შემდეგ ავსტრიის ფრონტზე დროებითი მთავრობის წინააღმდეგ სამხედრო ნაწილის აჯანყებაში. აჯანყების ჩაქრობის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში. იყო ხონის პარტიული ორგანიზაციის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ბათუმ-გურიის ბოლშევიკური კომიტეტის მდივანი. მისი ხელმძღვანელობით 1918 იანვრიდან ბათუმში გამოდიოდა გაზეთ „მუშის სიმართლე“. იყო პარტიის ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის წევრი. 1918 წლის აპრილში აქტიურად მონაწილეობდა ანტისამთავრობო  გლეხთა აჯანყებაში სამეგრელოში. იმავე წლის გაზაფხულზე, აფხაზეთის ბოლშევიკური ამბოხების პერიოდში, ხელმძღვანელობდა სამხედრო-საზღვაო რაზმს, შედიოდა სამხედრო-რევოლუციური შტაბის შემადგენლობაში. აჯანყების დამარცხების შემდეგ წავიდა პიატიგორსკში, იქიდან ვლადიკავკაზში, სადაც ხელმძღვანელობდა დენიკინის წინააღმდეგ მებრძოლ კომუნისტურ რაზმს. 1919 წელს თებერვალში დაბრუნდა საქართველოში და განაგრძო რევოლუციური მოღვაწეობა, რისთვისაც რამდენიმეჯერ დააპატიმრეს. განთავისუფლების შემდეგ გაემგზავრა ბაქოში და დაინიშნა XI წითელი არმიის ცხენოსანი დივიზიის სამხედრო კომისრად. საქართველოში საბჭოთა ხელისუფლების იძულებითი დამყარების შემდეგ ბახტაძე მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ რედაქტორად, პარტიის ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტის მდივნად, საქართველოს კპ(ბ) ცკ-ის აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგედ, გაზეთ „მუშა და გლეხის“  და ჟურნალ „მნათობის“ რედაქტორად. 1926 წელს იყო მოწამეთას მონასტრის აკლდამიდან დავით და კონსტანტინეს ნეშტების ამოღების ინიციატორი.

## ლიტერატურა
*რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწენი საქართველოში (ბიოგრაფიების კრებული), თბ., 1961;

კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:დაბადებული  27 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
ვალია
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
ბრაჰმა

300|thumb|ბრაჰმა
**ბრაჰმა** (სანსკრ. ब्रह्मा brahmā „შემოქმედი“) — ადრეული ბრაჰმანიზმის უმაღლესი ღვთაება, ინდუისტური სამების ტრიმურტის შემოქმედი ღმერთი — მფარველ ვიშნუსა და გამანადგურებელ შივასთან ერთად. 

ბრაჰმას კულტი უნდა წარმოშობილიყო გვიანდელ ვედურ პერიოდში ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში კლასობრივი საზოგადოების გაჩენისა და ქურუმთა პრივილეგიური კასტის ბრაჰმანების გაბატონებასთან ერთად. 

ჩვეულებრივ ბრაჰმას გამოხატავენ გედზე მჯდომს ოთხი სახითა და ოთხი ხელით. 

ვინაიდან ბრაჰმამ მსოფლიოს შექმნა უხსოვარ დროში უკვე დაასრულა, ინდუიზმის მიმდევრებში მის მიმართ ინტერესი იმდენად დაიკარგა, რომ ტაძრებით მოფენილ ინდოსტანის ნახევარკუნძულზე ბრაჰმასთვის მიძღვნილი ორი უძველესი მოუვლელი ტაძარიღა არსებობს. ბრაჰმას კულტი საუკუნეების განმავლობაში შეცვალეს სხვა ღმერთებმა — კრიშნამ, რამამ, განეშამ და სხვა.

ბრაჰმას ცოლია სარასვატი, მეცნიერებისა და ხელოვნების ქალღმერთი.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Brahma-Samhita - Prayers of Lord Brahma at the start of creation  (Brahmasamhita.com)
* Brahma's Prayers for Creative Energy from the Bhagavata Purana  (vedabase.net)
* Lord Brahma Temple in India 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინდუისტური ღმერთები
კატეგორია:შემოქმედი ღმერთები
კატეგორია:სამსახოვანი ღმერთები
კატეგორია:ქვეყნის მხარეთა მცველები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
დავით ბაღდავაძე

**დავით სიმონის ძე ბაღდავაძე** (დ. 5 აგვისტო, 1929, სოფ. იანეთი, სამტრედიის რაიონი) — ქართველი მოწინავე მშენებელი, სოციალისტური შრომის გმირი (1974), სკკპ წევრი  1956 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
1947 დაამთავრა სამტრედიის მუშა-ახალგაზრდობის საშუალო სკოლა, 1948 — ტყიბულის № 28 პროფესიული სასწავლებელი. 1948–1963 წლებში მუშაობდა ტყიბულში, 1963 წლიდან საქართველოს სსრ სასოფლო მშენებლობის სამინისტროს № 25 მოძრავ მექანიზებულ კოლონაში კალატოზად, 1973 წლიდან ამ კოლონის მშენებელთა კომპლექსური ბრიგადის ბრიგადირია, საქართველოს კპ XXV ყრილობამ ბაღდავაძე აირჩია ცკ-ის წევრობის კანდიდატად. სკკპ   XXV ყრილობის დელეგატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით და ოქტომბრის რევოლუციის ორდენით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მშენებლები
კატეგორია:დაბადებული  5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1929
კატეგორია:სკკპ-ის XXV ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია: ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ბრეშის სკოლა

**ბრეშის სკოლა**, ფერწერის სკოლა იტალიაში. შეიქმნა იტალიაში აღორძინების კრიზისის დროს, XVI საუკუნის II ნახევარში, ბრეშაში და შეინარჩუნა რენესანსის პრინციპების ერთგულება; ამასთან ეძებდა რეალიზმის განვითარების ახალ გზებს და გავლენა მოახდინა XVII საუკუნის იტალიურ რეალისტურ ხელოვნებაზე. ბრეშის სკოლის ოსტატთა (ჯ. სავოლდო, რომანინო, ა. მორეტო, ჯ. ბ. მორონი) შემოქმედებას ახასიათებს ცხოვრების პოეტური აღქმა, რელიგიური სიუჟეტების ხალხური ცხოვრების სცენებად გააზრება, ჟანრული დეტალების ხაზგასმა, პორტრეტებში კი ინტიმურობის, სისადავის, ზუსტი სოციალური ყოფითი დახასიათებისაკენ სწრაფვა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიური რენესანსი
ბრეიტოვული ჯიშის ღორი

**ბრეიტოვული ჯიშის ღორი** — უნივერსალური პროდუქტიული მიმართულების ღორის ჯიში. გამოყვანილია იაროსლავლის ოლქის ბრეიტოვოს რაიონში ადგილობრივი საგვიანო ღორის შეჯვარებით მსხვილი თეთრი, საშუალო თეთრი, ლიტვიური თეთღი და დანიური ჯიშის ღორებთან. ბრეიტოვული ჯიშის ღორი მსხვილი, სახორცე-საქონე ტიპისაა, თეთრია, აქვს მაგარი აგებულება და კარგად განვითარებული ბარკალი. სწრაფად სუქდება, როდესაც მის ულუფაში უხვადაა კარტოფილი და წვნიანი საკვები. კერატის ცოცხალი მასაა 300—350 კგ. ქუბისა — 220-260. ნაყოფიერება 11—12 გოჭი ერთ დაყრაზე; მერძეულობა 65—70 კგ. სუქებისას მოზარდეული 6,5—7 თვის ასაკში 90—100 კგ-ს აღწევს და კარგ ბეკონს იძლევა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორის ჯიშები
რუსული ავანგარდი

[მინი|[კაზიმირ მალევიჩი, *შავი კვადრატი*, 1913]]
[მინი|[ალექსანდრ როდჩენკო, *ცეკვა. უსაგნო კომპოზიცია *, 1915]]
[მინი|[ვლადიმირ შუხოვი  კოშკი, 1922]]
[მინი|[ილია გოლოსოვი, ზუევის სახელობის კულტურის სახლი, 1926]]

**რუსული ავანგარდი** — მრავლისმომცველი ტერმინი, განსაზღვრავს ვრცელ გავლენიან მიმდინარეობას თანამედროვე ხელოვნებაში, რომელიც რუსეთში გავრცელდა დაახ. 1890-1930 წლებში, თუმცა ზოგან ის დაიწყო უკვე 1850 წელს და გრძელდებოდა 1960 წლამდე. ტერმინი მოიცავს მრავალ ცალკეულ თუმცა ერთმანეთთან დაკავშირებულ ხელოვნების მოძრაობას, რომელიც ამ პერიოდში აღმოცენდა, მათ შორის სიმბოლიზმს, ნეოპრიმიტივიზმს, სუპრემატიზმს, კონსტრუქტივიზმსა და ფუტურიზმს. იმის გათვალისწინებით, რომ მრავალი ამ ავანგარდისტ ხელოვნათაგან უკრაინაში იყო დაბადებული და გაზრდილი (მათ შორის კაზიმირ მალევიჩი, ალექსანდრა ექსტერი, ვლადიმერ ტატლინი, ვასილი კანდინსკი, დავიდ ბურლიუკი, ალექსანდრე არხიპენკო, სონია დელუნი-ტერკი), ზოგიერთ წყაროში მას ასევე **უკრაინულ ავანგარდსაც** უწოდებენ.

რუსულმა ავანგარდმა მის შემოქმედებით და პოპულარობის მწვერვალს 1917 წლის რევოლუციასა და 1932 წელს შორის მიაღწია, რის შემდეგაც ავანგარდისტული იდეებს უპირისპირდება ახლად აღმოცენებული სოციალისტური რეალიზმი, რომელსაც მთავრობა ლობირებდა. ამ პერიოდის გამორჩეული ფიგურები იყვნენ:

### მხატვრები 
* მარკ შაგალი
* პაველ ფილონოვი
* ვასილი კანდინსკი
* ელ ლისიცკი
* კაზიმირ მალევიჩი
* მიხაილ მატიუშინი
* ლიუბოვ პოპოვა
* ალექსანდრე როდჩენკო
* ოლგა როზანოვა
* ვლადიმერ ტატლინი
* ნადეჟდა უდალცოვა
* ალექსანდრე ჟდანოვი

### კინორეჟისორები 
* ოლექსანდრ დოვჟენკო
* სერგეი ეიზენშტეინი
* ვსევოლოდ პუდოვკინი
* ძიგა ვერტოვი

### მწერლები 
* სერგეი ტრეტიაკოვი

## იხილეთ აგრეთვე 
* საბჭოთა ხელოვნება
* ავანგარდიზმი
* რუსული სიმბოლიზმი
* მირ ისკუსტვა
* კუბოფუტურიზმი
* სუპრემატიზმი

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსული ავანგარდი (ინგლ.)

## ლიტერატურა 
* კოვალენკო, გ. ფ. "1910-1920 წლების რუსული ავანგარდი და ექსპრესიონიზმის საკითხები. მოსკოვი: ნაუკა, 2003. (რუს.)

კატეგორია:თანამედროვე ხელოვნება
კატეგორია:ავანგარდიზმი
კატეგორია:რუსეთის ხელოვნება
ივანე სილაევი

**ივანე სტეფანეს ძე სილაევი** (; დ. 21 ოქტომბერი 1930, ნიჟნი ნოვგოროდი, რუსეთის სფსრ, სსრკ – გ. 8 თებერვალი, 2023) — საბჭოთა და რუსი პოლიტიკოსი, სსრ კავშირის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე 1991 წლის აგვისტოდან დეკემბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Силаев, Иван Степанович на сайте «Герои страны»

კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
მორის ბრიერი

**მორის ბრიერი**, (Briere) (დ. 1 სექტემბერი, 1881 — გ. 11 მარტი, 1960) — ფრანგი აღმოსავლეთმცოდნე და ქართველოლოგი. 

განათლებით მათემატიკოსი. ქართული ენა შეისწავლა პარიზში, აღმოსავლური ცოცხალი ენების სკოლაში, სადაც 1926—1928 წლებში ისმენდა ნიკო მარის ლექციებს. ნ. მარის თანაავტორობით ფრანგულ ენაზე გამოაქვეყნა ქართული ენის სახელმძღვანელო (პარიზი 1931). 1936 წელს იყო თბილისში. გამოცემული აქვს რამდენიმე ძველი ქართული ტექსტი. მათ შორის „შატბერდის კრებულიდან“ (1954). რობერტ პირპონტ  ბლეიკის გარდაცვალების შემდეგ განაგრძო მუშაობა ქართული ძველი აღთქმის გამოცემაზე — წინასწარმეტყველთა წიგნებზე (გამოვიდა პარიზში, 1961). 25 წლის განმავლობაში ასწავლიდა ქართულ ენას პარიზის კათოლიკური ინსტიტუტის ძველ აღმოსავლური ენების და აღმოსავლური ცოცხალი ენების სკოლაში, აქვეყნებდა სირიულ ტექსტებსაც.

## ლიტერატურა
* *შანიძე ა.*, პროფესორი მორის ბრიერი, "ლიტერატურული გაზეთი", 1960, 6 მაისი, № 19.

კატეგორია:ფრანგი ქართველოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1881
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
ირაკლი ლაბაძე

**ირაკლი ლაბაძე** (დ. 9 ივნისი, 1981, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი 42-ე ჩოგანი, საქართველოს დეივისის თასის ნაკრების ყოფილი წევრი.

ლაბაძე დიდი სლემის ახალგაზრდულ ტურნირებზე წარმატებით გამოდიოდა. 1998 წელს, იგი უიმბლდონის ახალგაზრდული ტურნირის ერთეულთა ფინალში გავიდა, სადაც მსოფლიოს მომავალ პირველ ჩოგანთან და უიმბლდონის 8-გზის გამარჯვებულთან – შვეიცარიელ როჯერ ფედერერთან ორ სეტში დამარცხდა: 4–6, 4–6. რამდენიმე თვით ადრე, ირაკლიმ ხორვატ ლოვრო ზოვკოსთან საფრანგეთის ღია პირველობის ახალგაზრდული ტურნირი მოიგო წყვილებში.

პროფესიონალური კარიერა ლაბაძემ იმავე წელს დაიწყო. დიდი სლემის ტურნირებზე მისი საუკეთესო შედეგი, არის 2006 წლის უიმბლდონის მეოთხე რაუნდში გასვლა, სადაც 2004 წლის საფრანგეთის ღია პირველობის ჩემპიონის – არგენტინელი გასტონ გაუდიოს და ამერიკელი მარდი ფიშის ძლევის შემდეგ, იგი მომავალში უიმბლდონის ორ გზის გამარჯვებულთან – ესპანელ რაფაელ ნადალთან სამ სეტში დამარცხდა: 3–6, 6–7(4–7), 3–6. 

მასტერსის ტურნირებიდან, ლაბაძის საუკეთესო შედეგია ინდიან უელსის ნახევარფინალში გასვლა 2004 წელს, სადაც ბრიტანელ ტიმ ჰენმენთან ორ სეტში წააგო. აღსანიშნავია, რომ ნახევარფინალამდე ქართველმა ჩოგბურთელმა მსოფლიოს ყოფილ პირველი ჩოგანს, ესპანელ კარლოს მოიას და ყოფილ მეოთხე ჩოგანს, ამერიკელ ჯეიმზ ბლეიკს სძლია. 

ლაბაძემ კარიერა 2010 წელს დაასრულა.

## ATP-ის ტურნირების ფინალები
### წყვილები: 3 (3 მარცხი)
|

|}

(დ) – დახურული კორტი

## ერთეულებში ასპარეზობის შედეგები
## ATP-ის ჩელენჯერის & ITF-ის მამაკაცთა ტურნირების ფინალები
### ერთეულები: 10 გამარჯვება
### წყვილები: 6 გამარჯვება
## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს დეივისის თასის ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში
* ლაბაძე ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* ლაბაძე ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* ლაბაძე დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი 
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ქართველი ჩოგბურთელები 
ი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კონსტანტინე ბაქრაძე

**კონსტანტინე (კოტე) სპირიდონის ძე ბაქრაძე** (დ. 24 ნოემბერი, 1898, თბილისი — გ. 28 აპრილი, 1970, იქვე) — ქართველი ფილოსოფოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1969), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1943). თბილისში მისი სახელობის ქუჩა არსებობს.

## ბიოგრაფია
1918 წელს დაამთავრა თბილისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია. 1922 წელს დაამთავრა თსუ, 1923–1925 წლებში იმყოფებოდა სამეცნიერო მივლინებით გერმანიაში. მუშაობდა ჰუსერლთან, რიკერტთან, ჰაიდეგერთან. 1930 წლიდან თსუ-ს პროფესორია. წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა ფილოსოფიის ისტორიისა და ლოგიკის კათედრებს. კვლევის ძირითადი სფერო — ფილოსოფიის ისტორია, ლოგიკა, შემეცნების თეორია. დიდი ღვაწლი მიუძღვის გერმანული დიალექტიკის ისტორიის საკითხების დამუშავებაში. ბაქრაძე იყო ფილოსოფიური სკოლების — ნეოკანტიანელობის, ფენომენოლოგიის, პრაგმატიზმის, ეგზისტენციალიზმის ცნობილი მკვლევარი; ამ ფილოსოფიის სისტემების განხილვისას მოითხოვდა ობიექტურობისა და  პარტიულობის პრინციპის დაცვას, იმანენტური სიძნელეების ანალიზს. ბაქრაძემ სიცხადე შეიტანა ფილოსოფიის ბევრი ძირითადი ცნებისა და თეორიის გაგებაში, ყოფილ სსრკ-ში ერთ-ერთმა პირველმა დასვა და თავისებურად გადაწყვიტა ფორმალურ და დიალექტურ ლოგიკას შორის დამოკიდებულების პრობლემა, დაუპირისპირდა გაბატონებულ შეხედულებას, რომელიც უარყოფდა ფორმალურ ლოგიკას. პირველმა ყოფილ საბჭოთა კავშირში გამოაქვეყნა ლოგიკის სახელმძღვანელო (1946; რუსეულ ენაზე - 1955), ჟურნ. „ვოპროსი ფილოსოფიის“ (1950, № 2) ფურცლებზე დაბეჭდილი მისი სტატიით — „ლოგიკისა და დიალექტიკის“ დამოკიდებულების საკითხისათვის  დაიწყო საკავშირო დისკუსი ლოგიკის ძირეულ პრობლემებზე. ბაქრაძის შრომებში გამოკვლეულია მარქსისტული შემეცნების თეორიის ისეთი საკვანძო საკითხები, როგორიცაა ჭეშმარიტების ობიექტურობის პრობლემა, ჭეშმარიტების კრიტერიუმის პრობლემა და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. პანთეონში მის გვერდით დასაფლავებულია მისი მეუღლე — ნინო ალექსანდრეს ასული დიასამიძე (დ. 4 აპრილი, 1898, თბილისი — გ. 27 მაისი, 1978, იქვე).

## სქოლიო
## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 76, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
* კონსტანტინე ბაქრაძის შესახებ 
 

 
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კ
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
ადოლფ გოტლიბი

**ადოლფ გოტლიბი** (Adolph Gottlieb;  დ. 14 მარტი, 1903 — გ.  4 მარტი, 1974) — ამერიკელი აბსტრაქტული ექსპრესიონისტი მხატვარი, მოქანდაკე.

დაიბადა ნიუ-იორკში. 1920-1921 წლებში ნიუ-იორკის ხელოვნების სტუდენტთა ლიგაში სწავლობდა, რის შემდეგაც საფრანგეთსა და გერმანიაში მოგზაურობს ერთი წლით. შემდეგ პარიზის გრანდ შუმიერის აკადემიაში სწავლობს. 1930-იან წლებში მასწავლებლად მუშაობს. 1940-იან წლებში მეგობრებთან ერთად აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმის თანადამფუძნებელი ხდება.

კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული  14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ბრილი

საკუთარი სახელი** ბრილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბრილი, იანკა — ბელარუსი მწერალი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბრილი — მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლი რაჭაში
* ბრილი — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში
* ბრილი — სოფელი ცხინვალის რაიონში
* ბრილი — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში