open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თექთაში (პაზარის რაიონი)

**თექთაში** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 37 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 18 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 205 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
XIX საუკუნის დასაწყისის ჩანაწერებში სოფელ შენქაიასთან გაერთიანებული დასახლება მოხსენიებულია სახელით ბოგინა. რესპუბლიკის პირველ წლებში დასახლება კვლავ ინარჩუნებდა სახელწოდებას ბოგინა, ხოლო 1968 წელს მიიღო თანამედროვე სახელწოდება. ამ პერიოდში სოფელი შენქაია ცალკე აღარ მოიხსენიება და სავარაუდოდ წარმოადგენდა სოფელ თექთაშის უბანს.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
თუთუნჯულერი

ტოპონიმი **თუთუნჯულერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* თუთუნჯულერი — სოფელი ართვინის პროვინციის ართვინის რაიონში.
* თუთუნჯულერი — სოფელი რიზეს პროვინციის პაზარის რაიონში.
ფიზიკური პირი

**ფიზიკური პირი** — ინდივიდუალური ადამიანი, რომელიც სამართლებრივი ურთიერთობების სუბიექტია. მას აქვს შესაძლებლობა დამოუკიდებლად მიიღოს გადაწყვეტილებები, დადოს გარიგებები და მონაწილეობა მიიღოს სამართლებრივ პროცესებში, როგორც მოსარჩელემ ან მოპასუხემ. ფიზიკური პირი ფლობს ინდივიდუალურ უფლებებსა და ვალდებულებებს, რაც განასხვავებს მას იურიდიული პირისგან, რომელიც კოლექტიურ წარმონაქმნს წარმოადგენს.

## ისტორია 
ფიზიკური პირის სამართლებრივი ცნება წარმოიშვა ანტიკურ და შუა საუკუნეების პერიოდში, როდესაც ფიზიკური პირები სამართლებრივი სისტემის ძირითად სუბიექტებად მოიაზრებოდნენ. ამ ეპოქაში გაჩნდა ცნებები, რომლებიც ფიზიკურ პირს ინდივიდუალურ უფლებების მქონე სუბიექტად განსაზღვრავდნენ, რაც უკავშირდებოდა როგორც კერძო საკუთრების, ასევე სოციალური ურთიერთობების სამართლებრივ მოწესრიგებას.

ფიზიკური პირის ცნების განვითარებამ საფუძველი დაუდო თანამედროვე სამართლებრივი სისტემის ფორმირებას, სადაც თითოეული პირი ინდივიდუალურად განიხილება და პასუხს აგებს თავის ქმედებებზე, საკუთარ სახელზე ფლობს ქონებას და დამოუკიდებლად ახორციელებს სამართლებრივ ურთიერთობებს.

## მახასიათებლები 
# **სამართლებრივი სუბიექტობა:** ფიზიკური პირი არის სუბიექტი, რომელსაც შეუძლია სამართლებრივი უფლებების განხორციელება და მოვალეობების აღება.
# **ინდივიდუალობა:** იგი ყოველთვის არის ინდივიდუალური ადამიანი, განსხვავებით იურიდიული პირისგან, რომელიც შეიძლება იყოს ორგანიზაცია ან გაერთიანება.
# **სრულწლოვანება:** ზოგ შემთხვევაში ფიზიკური პირი სრულფასოვან უფლებებს მოიპოვებს სრულწლოვანების მიღწევის შემდეგ.
# **პასუხისმგებლობა:** ფიზიკური პირი საკუთარ ქონებით აგებს პასუხს ვალდებულებებზე, გარდა იმ შემთხვევებისა, როცა კანონმდებლობით სხვა რამაა განსაზღვრული.

## სამართლებრივი მნიშვნელობა 
საქართველოს სამოქალაქო კოდექსის მიხედვით, ფიზიკური პირი შეიძლება იყოს საქართველოს მოქალაქე, უცხო ქვეყნის მოქალაქე ან მოქალაქეობის არმქონე პირი. ფიზიკურ პირს შეუძლია იყოს როგორც სამართლებრივი გარიგებების სუბიექტი, ასევე მისი მოვალეობები შეიძლება გამომდინარეობდეს სამართლებრივი აქტებიდან, მათ შორის, სამოქალაქო, ადმინისტრაციული ან სისხლის სამართლის სფეროში. ფიზიკური პირის რეგისტრაცია და მისი საგადასახადო ვალდებულებები განსაზღვრულია შესაბამისი კანონებითა და ნორმატიული აქტებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამართალი
სუბაში (პაზარის რაიონი)

**სუბაში** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 40 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 484 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ სუბაშის ძველი სახელი ცნობილია როგორც ხაჭაპითი. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „ჰაჯაბითი“ ან „ჰაჭაბითი“. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წელიწდეულში იგი მოხსენიებულია როგორც ჰაჯაბითი (خجابت), ხოლო 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში როგორც ჰაჭაბითი (خچابت).

სოფელი ჰაჭაპითი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება იყო ტრაპიზონის ვილაეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას სოფელი. მოსახლეობა შედგებოდა 27 კომლისგან, სადაც ცხოვრობდა 98 ადამიანი. სავარაუდოდ, ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შეადგენდა 150 ცხვარს, 124 თხას, 50 ძროხას და 20 ხარს.

სოფელი ხაჭაპითის პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსული მმართველობის ქვეშ მოექცა. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ თავის 1917 წლის ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობის ჩანაწერებში დაწერა, რომ ხაჭაპითად ჩაწერილ სოფელში 60 კომლში ცხოვრობდა 438 ადამიანი. ნიკო მარმა კი 1910 წელს აღნიშნა, რომ ჰაჭაპითსა და ბოგინაში ჰემშინები ცხოვრობდნენ.

სოფელი ჰაჭაპითი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს ვილაეთის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში იგი იყო ართვინისა და რიზეს ვილაეთების გაერთიანებით შექმნილი ჩორუჰის ვილაეთის პაზარის კაზას ცენტრალური ნაჰიეს სოფელი და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 541 ადამიანს. რადგან ჰაჭაპითი ან ჰაჭაბითი არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა და ეწოდა სუბაში. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სოფელ სუბაშის მოსახლეობა შედგებოდა 869 ადამიანისგან, რომელთაგან 216-მა იცოდა წერა-კითხვა.

სოფელ სუბაშში დაიბადა ცნობილი ქირურგი მეჰმეთ ჰაბერალი.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
თოქალთო

[მინი|თოქალთოზე დადგმული [უნაგირი]]
**თოქალთო** — ცხენის აღკაზმულობის ნაწილი. წარმოადგენს ცხენის ზურგზე უნაგირის ქვეშ დასაფენ ქეჩას, რომელსაც ზემოდან ტყავი აქვს გადაკრული: თოქალთოს მეუნაგირეები ამზადებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხენის აღკაზმულობა
ჩაღლაიანი (ჩანაქჩის რაიონი)

**ჩაღლაიანი** () — სოფელი ჩანაქჩის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 98 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩანაქჩიდან  2,3 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 73 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანაქჩის რაიონის სოფლები
ივანოვკის ეკლესია

**ივანოვკის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ივანოვკაში.

## აღწერა
ეკლესია დგას სოფელ ივანოვკისკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს მინდორში, მდინარე ასლანკას მარჯვენა, უსახელო ხევთან. ეკლესია დარბაზულია. სამშენებლო მასალად ბაზალტის ქვა და ყვითელი ფერის ქვაა გამოყენებული. კუთხეებში მოზრდილი კვადრებია გამოყენებული, ასევე დიდი ზომის ქვებია ნახმარი ქვედა რიგებში. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ერთ ქვაში ნაკვეთი ვიწრო თაღოვანი სარკმელია დატანებული. აღდგენის შემდეგ სამხრეთის კედელშიც ჩაუტანებიათ სარკმელი. აფსიდა ნახევარწრიულია აფსიდით გამოყოფილი. ეკლესიაში თლილი ტრაპეციული ტრაპეზის ქვა დევს, რომელზეც ჯვრის რელიეფია გამოკვეთილი. ტაძარში დაცულია ყვითელი ფერის სარკმლის თავსართის ფრაგმენტი, რომელზეც ასომთავრული წარწერის ფრაგმენტია შემორჩენილი. წარწერიდან მხოლოდ სამი ხაზია და იკითხება „ლ“, „ნ“, „ე“ და „ს“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თემურ ბენდიაშვილი

**თემურ ბენდიაშვილი** (დ.7 ივნისი, 1948) — ქართველი სპორტსმენი, ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია 
თემურ ბენდიაშვილი დაიბადა 1948 წლის 7 ივნისს, თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი.

მუშაობდა მეცნიერ-თანამშრომლად საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კიბერნეტიკისა და ბიოფიზიკის ინსტიტუტებში. 1970-იან წლებში "ლოკომოტივის" მორაგბეთა გუნდის შემადგენლობაში ასპარეზობდა საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის უმაღლეს ლიგაში. 1976 წლიდან იყო "ლოკომოტივის" უფროსი მწვრთნელი. 2007-2009 წლებში მუშაობდა საქართველოს სპორტის აკადემიის პრორექტორად. იყო ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის სპორტის აკადემიის დირექტორის მოადგილე. მორაგბე.

## ლიტერატურა 
* თავისუფლების დღიურები, 2009. რადიო "თავისუფლების" პროექტი - თბ, 2010 - გვ. 64

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქართველი სპორტსმენები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ორთაირმაქი

**ორთაირმაქი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 43 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 179 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელმა 1986 წელს, ირმაქოიდან გამოყოფის შემდეგ, სოფლის სტატუსი მიიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
საჰილქოი (პაზარის რაიონი)

**საჰილქოი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 481 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
საჰილქოი ადრე იყო სოფელ დერებაშის უბანი, გამოეყო მას და მიიღო სოფლის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
ვიქტორია ჯასტისი

**ვიქტორია დოუნ ჯასტისი** (; დ. 19 თებერვალი, 1993) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მან მიიღო რამდენიმე ჯილდო, მათ შორის ბრავო ოტო და ორი ახალგაზრდა არტისტის ჯილდო, გარდა სამი Imagen Awards-ის, სამი საბავშვო არჩევანის ჯილდოსა და NAACP Image Award-ისთვის.

ჯასტისის სამსახიობო დებიუტი შედგა სტუმრად კომედიურ დრამა სერიალში „Gilmore Girls“ (2003) და ცნობილი გახდა Nickelodeon-ზე ლოლა მარტინესის როლით კომედიურ დრამა სერიალში „Zoey 101“ (2005–2008), ტორი ვეგა თინეიჯერული სიტკომში „Victorious“*.* (2010–2013) და ჯორდან სენდსი სატელევიზიო კომედიურ საშინელებათა ფილმში „The Boy Who Cried Werewolf“ (2010). შემდგომში იგი გამოჩნდა რომანტიკულ კომედიურ ფილმში „The First Time“ (2012), თინეიჯერულ ფილმში „Fun Size“ (2012), კომედიურ დრამატულ ფილმში „Naomi and Ely's No Kiss List“ (2015), თინეიჯერულ კომედიურ ფილმში „The Outcasts“ (2017), რომანი ფილმი „Trust“ (2021), კომედიური ფილმი „წვეულების შემდგომი სიცოცხლე“ (2021) და რომანტიკული კომედიური ფილმი „A Perfect Pairing“ (2022) და ასევე ითამაშა ლინდი სამპსონის მთავარ როლში MTV-ის თრილერულ სატელევიზიო სერიალში „Eye Candy“ (2015).

მუსიკაში ჯასტისმა ჩაწერა რამდენიმე სიმღერა მისი სამსახიობო პროექტების საუნდტრეკებისთვის, მათ შორის „Victorious“ და 2009 წლის Nickelodeon მიუზიკლი „Spectacular!“. მისი სადებიუტო სინგლი „Gold“ გამოვიდა 2013 წელს. მან შვიდწლიანი პაუზა დატოვა მუსიკიდან, დაბრუნდა ტრეკით „Treat Myself“, რომელიც გამოვიდა 2020 წლის დეკემბერში.

## ადრეული ცხოვრება 
ვიქტორია დოუნ ჯასტისი არის სერენ რიდის და ზაკ ჯასტისის ქალიშვილი. მისი მამა ინგლისური, გერმანული და ირლანდიური წარმოშობისაა; დედამისი, წარმოშობით ბრონქსიდან, ნიუ-იორკიდან, პუერტო-რიკოელი წარმოშობისაა.

ათი წლის ასაკში ჯასტისი და მისი ოჯახი საცხოვრებლად ლოს-ანჯელესში გადავიდნენ და დასახლდნენ ჰოლივუდში, კალიფორნიაში, 2003 წელს. „Victorious“-ის გადაღებისას ის დაესწრო კლივლენდის საშუალო სკოლას რეზედაში, რომელიც მდებარეობს ლოს-ანჯელესის სან ფერნანდოს ველზე, სანამ დიპლომს მიიღებდა საშინაო სკოლის პროგრამით.

## პირადი ცხოვრება 
2013 წელს ჯასტისი მშობლებთან ერთად ცხოვრობდა ენსინო ჰილზის სახლში, რომელიც მან იყიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოპ-მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მოცეკვავეები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ესპანეთის კონსტიტუცია

**ესპანეთის კონსტიტუცია** () — ესპანეთის სამეფოს უზენაესი კანონი. ამოქმედდა მას შემდეგ, რაც საკონსტიტუციო რეფერენდუმზე დაუჭირეს მხარი. ესპანეთის კონსტიტუცია ქვეყნის დემოკრატიაზე გადასვლის კულმინაციას წარმოადგენს.

ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1978 წელს, დიქტატორ ფრანსისკო ფრანკოს გარდაცვალებიდან 3 წლის შემდეგ მიიღეს. ესპანეთის კონსტიტუციონალიზმის ისტორიაში არაერთი კონსტიტუცია და კონსტიტუციის მსგავსი დოკუმენტი ყოფილა, მაგრამ 1978 წლის კონსტიტუცია „პირველი იყო, რომელიც არ ყოფილა რომელიმე მხარის მიერ შემოღებული, არამედ ყველა მთავარი მხარის შეთანხმებულ კომპრომისს წარმოადგენდა“. კონსტიტუცია 27 დეკემბერს დაამტკიცა მეფე ხუან კარლოს I-მა. 2 დღის შემდეგ კონსტიტუცია ესპანეთის მთავრობის გზეთში *Boletín Oficial del Estado* დაიბეჭდა და ოფიციალურად, 29 დეკემბერს ამოქმედდა.

1975 წლის 20 ნოემბერს, გენერალი ფრანსისკო ფრანკო გარდაიცვალა, რომელიც ესპანეთის სამხედრო დიქტატორი თითქმის 40 წლის მანძილზე იყო. კონსტიტუციის მიღება ესპანეთისთვის დემოკრატიისკენ ტრანზიციის უმაღლესი წერტილი იყო. ქვეყენაში კომპლექსური პროცესები დაიწყო, მათ შორის, პოლიტიკური, სოციალური და ისტორიული ცვლილებების სერია, რის შედეგადაც ფრანკისტული რეჟიმი დემოკრატიულ სახელმწიფოდ გარდაიქმნა.

კონსტიტუცია დარედაქტირდა და დამტკიცდა საკონსტიტუციო ასამბლეაზე (), რომელიც 1977 წლის კორტესებიის არჩევნების საფუძველზე ჩამოყალიბდა. კონსტიტუციამ გააუქმა სამეფოს ყველა ფუნდამენტური კანონი (მაგალითად, ფრანკისტული რეჟიმის კონსტიტუცია), ისევე როგორც სხვა მთავარი ისტორიული ან მანამდე არსებული კანონები, რომლებიც ახალ კონსტიტუციასთან წინააღმდეგობაში მოდიოდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

## რესურსები ინტერნეტში
* Government of Spain website: The Spanish Constitution 
* RTVE video of the event of Juan Carlos I's sanction of the constitution in the presence of parliamentarians, 27 December 1978.
* The constitution on the Boletin Oficial del Estado's website 

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის კონსტიტუციები
კატეგორია:ესპანეთის სამართალი
კატეგორია:ესპანეთის პოლიტიკური ისტორია
კატეგორია:ესპანეთის სამართლის ისტორია
კატეგორია:1978 წლის დოკუმენტები
გონერ ჭეიშვილი

**გონერ ჭეიშვილი** (დ. 2 სექტემბერი, 1944, ქუთაისი — გ. 2021) — ქართველი მწერალი. საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის პრემიის, დავით კლდიაშვილის სახელობის და ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პრემიების ლაურეატი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის მე-12 საშუალო სკოლა და ქუთაისის ალ. წულუკიძის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქუთაისის მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლეში წრის ხელმძღვანელად, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველოს“ ტექნიკურ რედაქტორად, ჟურნალ „განთიადის“ პროზის განყოფილების გამგედ, ქუთაისის მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლის დირექტორად, ჟურნალ „მწვანეყვავილას“ სარედაქციო კოლეგიის წევრად. თანამშრომლობდა ქართული საბავშვო ჟურნალ „დილა“-სთან. მიღებული აქვს საბჭოთა კავშირის მწერალთა კავშირის პრემია, დავით კლდიაშვილის სახელობის და ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პრემიები.

მწერალმა მდიდარი მემკვიდრეობა დაგვიტოვა რომანების, მოთხრობებისა და ნოველების სახით.

ქუთაისში მოსწავლე–ახალგაზრდობის პარკის ბჭისკარი (თაბუკაშვილის ქუჩის მხრიდან) მწერალ გონერი ჭეიშვილის სახელობისაა.

## ბიბლიოგრაფია
*გონერ ჭეიშვილი, ცხოვრება მიდის რეპეტიციის გარეშე. ქუთაისი. საბჭ. საქართველო. 1986. 218 გვ.
*გონერ ჭეიშვილი, სიყვარულის ანატომია (მოთხრობების კრებული)
*გონერ ჭეიშვილი, ერთჯერადი ცოლები. ოქროს ყულფი (მოთხრობები)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სსრკ-ის მწერალთა კავშირის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დავით კლდიაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნიკო ნიკოლაძის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კონსტანტინე ბზიავა

**კონსტანტინე ბზიავა** (დ. 25 მარტი, 1967) — ქართველი მეცნიერი, ინჟინერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
კონსტანტინე ბზიავა დაიბადა 1967 წლის 25 მარტს.დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტი ინჟინერ-ჰიდროტექნიკოსის კვალიფიკაციით 1991 წელს.

1991-1997 წლებში საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი, ჰიდრომელიორაციისა და საინჟინრო ეკოლოგიის ფაკულტეტის სასოფლო-სამეურნეო ჰიდროტექნიკური მელიორაციის კათედრა, ლაბორანტი. 1997-2006 წლებში საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი, ჰიდრომელიორაციისა და საინჟინრო ეკოლოგიის ფაკულტეტის სასოფლო-სამეურნეო ჰიდროტექნიკური მელიორაციის კათედრა, ასისტენტი. 2005-2006 წლებში საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამელიორაციო სისტემების მართვის დეპარტამენტი, წყალსამეურნეო მართვის სამმართველო, წყალსაცავების და წყალსარგებლობის განყოფილება, მთავარი სპეციალისტი. 2006-2010 წლებში საქართველოს სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტი, სასოფლო-სამეურნეო ჰიდრომელიორაციის დეპარტამენტი, აგროსაინჟინრო ფაკულტეტი, ირიგაციისა და დრენაჟის განყოფილების უფროსი. 2006-2013 წლებში საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი, საინჟინრო-ტექნოლოგიური ფაკულტეტი, ასისტენტ-პროფესორი. 2013-2014 წლებში საინჟინრო მომსახურების საერთაშორისო ორგანიზაციის ფილიალი საქართველოში "EPTISA", ტექნიკური მხარდაჭერის გუნდი, კონსულტანტი. 2014-2016 წლებში საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, აგრარული მეცნიერებების და ბიოსისტემების ინჟინერინგის ფაკულტეტი, მოწვეული ასოცირებული პროფესორი. 2016 წლიდან  საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, წყალმომარაგების, წყალარინების, თბოაირმომარაგების და ნაგებობათა საინჟინრო აღჭურვის დეპარტამენტი, სამშენებლო ფაკულტეტი, მოწვეული პროფესორი, ასოცირებული პროფესორი. 2018 წლიდან საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის  მირცხულავას სახელობის წყალთა მეურნეობის ინსტიტუტი, მელიორაციული სისტემების დაპროექტებისა და ექსპერტიზის განყოფილება, მეცნიერ-თანამშრომელი. 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. აკადემიური დოქტორი, პროფესორი.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ვებგვერდი: my.gtu.ge

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
რუმინეთის კონსტიტუცია (1866)

**რუმინეთის 1866 წლის კონსტიტუცია** — ფუნდამენტური სამართალი, რომელმაც 1859 წელს გაერთიანებული დუნაის სამთავროების ერადქმნადობის პერიოდი შეაჯამა. კონსტიტუციის პროექტი მცირე დროში მომზადდა და ბელგიის 1831 წლის კონსტიტუციას დაეფუძნა, რომელიც შემდეგში მნიშვნელოვნად შეცვალა პრინცმა (მოგვიანებით მეფემ) კაროლ I-მა, შემდეგ კი საკონსტიტუციო ასამბლეამ მიიღო. 1866 წლის 13 ივლისს პრინცმა კონსტიტუციის რატიფიცირება მოახდინა. კონსტიტუცია თამამი ნაბიჯი იყო, რადგანაც იმ პერიოდის მთავარ ძალებთან შეთანხმების გარეშე მიიღეს. კონსტიტუციის შემუშვებაში მონწილეებმა ოსმალთა იმპერიასთანაც არ გაიარეს კონსულტაცია, მიუხედავად იმისა, რომ ნომინალურად რუმინეთი ოსმალეთის ვასალი იყო. თუმცა, იმ დროისთვის ოსმალეთის იმპერიის სუვერენიტეტი რუმინეთზე უკვე იურიდიული ფიქცია იყო, რაც 1878 წელს საბოლოოდ დასრულდა, როდესაც რუმინეთმა *დე იურე* დამოუკიდებლობა მოიპოვა.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

## ბიბლიოგრაფია
*
* 
* Stoica, Stan, coordinator, (2007). *Dicţionar de Istorie a României*, p. 88–9. Bucharest: Editura Merona.

## რესურსები ინტერნეტში
* Text of the constitution
* Center of Constitutional Law and Political Institutions  

კატეგორია:რუმინეთის კონსტიტუციები
კატეგორია:გაუქმებული კონსტიტუციები
ჰამიდ ჰეიდარი

**ჰამიდ ჰეიდარი** () — აზერბაიჯანელი პარასპორტსმენი (ჯაველის მსროლელი), რომელიც გამოდის F57 კატეგორიაში, ტოკიოს 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული, 2016 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების რიო-დე-ჟანეიროს და 2021 წლის ევროპის ჩემპიონატების ვერცხლის მედალოსანი, 2017 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი. ასევე ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე ჰეიდარიმ დაამყარა მსოფლიო რეკორდი შუბის სროლაში, აჩვენა შედეგი 51,42 მეტრი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის ბრძანებით ჰამიდ ჰეიდარი დაჯილდოვდა დიდების ორდენით ტოკიოს XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მიღწეული მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის. ეროვნებით - აზერბაიჯანელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://haqqin.az/news/219000
* https://haqqin.az/dictatorship/220064
* https://president.az/ru/articles/view/52970

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხანიმ ჰუსეინოვა

**ხანიმ ჰუსეინოვა** (; დაბადებული 1993 წლის 1 მარტი, სუმგაითი) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული ტოკიოში, ევროპის ჩემპიონი 2017, 2019 და 2023 წლის უსინათლოებს შორის. 2020 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 2 წლის და ბაქოს გრანდ სლემის ტურნირის (2017), ალექსანდრიის გრან პრის (2023) და ტაშკენტის გრან პრის ვერცხლის მედალოსანი (2019) უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის, ოთხგზის ჩემპიონი. აზერბაიჯანი, 2017 წლის ისლამური სოლიდარობის თამაშების ორგზის ვერცხლის მედალოსანი დურსადაფ კერიმოვას მიერ.

## ბიოგრაფია 
ხანიმ ჰუსეინოვა დაიბადა 1993 წლის 1-ლ მარტს.

2009 წლის ივლისში, ტამპერეში გამართულ ევროპის ახალგაზრდულ ოლიმპიურ ფესტივალზე, ხანიმ ჰუსეინოვამ მეხუთე ადგილი დაიკავა წონით კატეგორიაში 63 კგ-მდე, გადამწყვეტ ორთაბრძოლაში წააგო ბელგიელ ლიზა ლუკფასელთან.

2015 წლის ივნისში ბაქოში გამართულ პირველ ევროპულ თამაშებზე ჰუსეინოვამ 63 კგ-მდე წონით კატეგორიაში მაკედონელი კატერინა ნიკოლოსკა პირველ ორთაბრძოლაში დაამარცხა, მაგრამ მერვედფინალში წააგო ფრანგ კლარის აგბენიენთან და გამოვარდა. ბრძოლა.

2017 წელს ჰუსეინოვამ მოახერხა ევროპის ჩემპიონი ძიუდოში უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის უოლსოლში. იმავე წელს ბაქოში გამართული დიდი სლემის ტურნირის ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა.

2018 წელს ქალაქ ოდიველასში (ლისაბონი) უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა მსოფლიო ჩემპიონატზე, აზერბაიჯანის ქალთა ნაკრების შემადგენლობაში, გუნდურ ტურნირში ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა.

2019 წელს ჰუსეინოვამ ვერცხლი მოიპოვა ტაშკენტის გრან პრიზე უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის. იმავე წელს, გენუაში, მან მოიგო ევროპის ჩემპიონატი უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა წონით კატეგორიაში (63 კგ-მდე), ასევე გახდა ევროპის ჩემპიონი აზერბაიჯანის შერეული ნაკრების შემადგენლობაში.

2021 წლის ტოკიოს პარაოლიმპიურ თამაშებზე ხანიმ ჰუსეინოვამ მეოთხედფინალში დაამარცხა იაპონელი ჰიროკო კუდო, ხოლო ნახევარფინალში ჩინელ იუე ვანგს. ფინალში გუსეინოვამ დაამარცხა უკრაინელი ირინა გუსიევა და ოქროს მედალი მოიპოვა სადებიუტო პარაოლიმპიურ თამაშებზე.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, ხანიმ ჰუსეინოვა დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისთვის, I ხარისხი“ ტოკიოს XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის.

2022 წლის ნოემბერში მან მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი ბაქოში საშინაო მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2023 წლის მარტში ჰუსეინოვა გახდა გრან-პრის გამარჯვებული ალექსანდრიაში, ეგვიპტე. 2023 წლის აგვისტოს დასაწყისში მან მოიგო ოქრო როტერდამში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე. თვის ბოლოს ჰუსეინოვამ მოახერხა ვერცხლის მოპოვება ბირმინგემში ბრმა და მხედველობის დაქვეითებულ სპორტსმენებს შორის მსოფლიო თამაშებზე.

2023 წლის სექტემბერში ჰუსეინოვამ ვერცხლის მედალი მოიპოვა საკუთარ სახლში ბაქოში გამართულ გრან პრიზე. 2023 წლის 5 დეკემბერს მან მოიპოვა ვერცხლის მედალი ტოკიოს გრან პრიზე.

2024 წლის მაისში ჰუსეინოვამ ბრინჯაო მოიპოვა თბილისში გამართულ გრან პრიზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://oxu.az/idman/paralimpiya-cempionu-olan-bacilar-xanim-bu-sac-uslubu-ile-reqiblerini-qorxudur-musahibe-foto
* https://www.azerisport.com/paralympics/20240519122215825.html 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საფრანგეთის კონსტიტუცია

**საფრანგეთის კონსტიტუცია** (იგივე **საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკის კონსტიტუცია**; ) ― 1958 წლის 4 ოქტომბერს მიღებული დოკუმენტი. შეცვალა 1946 წელს მიღებული მეოთხე რესპუბლიკის კონსტიტუცია. ამჟამინდელი კონსტიტუცია საფრანგეთის სახელმწიფოს უმთავრეს პრინციპებად აღიარებს სახელმწიფოსა და ეკლესიის განცალკევებას, დემოკრატიას, სოციალურ კეთილდღეობასა და განუყოფლობას.

ახალი კონსტიტუციის შემუშვებასა და და მეხუთე რესპუბლიკის ჩამოყალიბებაში წამყვანი ძალა შარლ დე გოლი იყო. კონსტიტუციის ტექსტი მიშელ დებრემ მოამზადა. მას შემდეგ კონსტიტუციაში ცვლილებები 24-ჯერ შევიდა. კონსტიტუციაში მნიშვნელოვანი ცვლილებები შევიდა 2008 წელს, ხოლო უახლესი დამატებები 2024 წელს შეიტანეს.

## შინაარსი
### პრეამბულა
კონსტიტუციის პრეამბულა ეფუძნება 1789 წელს მიღებული ადამიანისა და მოქალაქის უფლებათა დეკლარაციის პრინციპებს და საფრანგეთს სეკულარულ და დემოკრატიულ ქვეყანად აცხადებს, რომლის სუვერენიტეტიც ხალხისგან მომდინარეობს.

### ხელისუფლება
კონსტიტუციის მიხედვით, საფრანგეთში მმართველობის ნახევრად საპრეზიდენტო სისტემაა. ერთი მხრივ, აღმასრულებელ შტოს რესპუბლიკის პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი წარმოადგნენ, როგორც ეს ხდება საპარლამენტო სისტემებში, როცა პრეზიდენტს სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს, მთავრობას კი პირდაპირ პრემიერ-მინისტრი ხელმძღვანელობს.
## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი
*საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკა
*საფრანგეთის მთავრობა
*საფრანგეთის პოლიტიკური სისტემა

## დამატებითი საკითხავი
* 
* 
* Hoffmann, Stanley H. (1959). "The French Constitution of 1958 –&nbsp;I. The Final Text and its Prospects". *American Political Science Review* **53** (2): 332–357.
* 
* 
* Frédéric Monera, ''L'idée de République et la jurisprudence du Conseil constitutionnel* – Paris : L.G.D.J., 2004 http://www.fnac.com/Shelf/article.asp?PRID=1601897&Mn=2&Ra=-1&To=0&Nu=2&Fr=3-https://web.archive.org/web/20060923201826/http://www.lgdj.fr/rech_rapide.php?_Sess=c22f5de9dee93f9554d169596caad970&_Mots=monera&_TypeCode=.
* Martin A. Rogoff, "French Constitutional Law: Cases and Materials" – Durham, North Carolina: Carolina Academic Press, 2010.http://www.cap-press.com/books/isbn/9781594606540/French+Constitutional+Law
* 
* Wahl, Nicholas (1959). "The French Constitution of 1958 – II. The Initial Draft and its Origins". *American Political Science Review'' **53** (2): 358–382.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  (in English)
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის კონსტიტუციები
კატეგორია:საფრანგეთის სამართლის ისტორია
კატეგორია:1958 წლის დოკუმენტები
ვუგარ შირინლი

**ვუგარ შირინლი** (; დ. 14 სექტემბერი, 1992) — აზერბაიჯანელი ძიუდოისტი, 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიური თამაშების გამარჯვებული ტოკიოში, 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი გუნდურ ტურნირში, გამარჯვებული. ტაშკენტის გრან პრი (2017), სამსუნის გრან პრის ბრინჯაოს მედალოსანი (2013), ბაქოს გრან სლემის ვერცხლის მედალოსანი (2014), ბაქოს გრან პრის გამარჯვებული უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის (2019) და ბრინჯაოს მედალოსანი ბაქოს გრან-პრი უსინათლოთა და მხედველობის დაქვეითებულთა შორის (2021).

## ბიოგრაფია 
ვუგარ შირინლი დაიბადა 1992 წლის 14 სექტემბერს.

2013 წელს სამსუნის გრან-პრის ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა. მომდევნო წელს შირინლიმ ბაქოში გამართულ დიდი სლემის ტურნირზე ვერცხლი მოიგო.

2016 წელს ყაზანში ევროპის ჩემპიონატზე იასპარეზა, სადაც გუნდურ ტურნირში მესამე ადგილი დაიკავა. 2017 წელს შირინლიმ ტაშკენტის გრანპრი მოიგო.

2018 წელს პორტუგალიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე შირინლიმ აზერბაიჯანის ვაჟთა ნაკრების შემადგენლობაში გუნდურ ტურნირში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

2019 წელს ვუგარ შირინლი გახდა ბაქოს გრან-პრის გამარჯვებული უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის.

2021 წლის მაისში შირინლი გახდა ბაქოს გრან-პრის ბრინჯაოს მედალოსანი უსინათლოთა და მხედველობადაქვეითებულთა შორის.

იმავე წელს, 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე ტოკიოში, შირინლიმ აზერბაიჯანის ნაკრებს მეორე ოქრო მოუტანა ძიუდოში შეჯიბრის პირველ დღეს. პირველ ბრძოლაში მან თურქი რეჯეფ ჩიფტჩი დაამარცხა, შემდეგ კი რუმინელი ალექს ბოლოგა. ფინალში შირინლიმ დაამარცხა ანუარ სარიევი ყაზახეთიდან და მოიგო ოქრო თავის სადებიუტო პარაოლიმპიურ თამაშებზე.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით ვუგარ შირინლი დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოს სამსახურისთვის, 1-ლი ხარისხი“ ტოკიოს XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებისთვის. 

2023 წლის 4 დეკემბერს მან ტოკიოს გრან პრიზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა. 2024 წლის თებერვალში, სპორტსმენი კვლავ მეორე გახდა ჰაიდელბერგში, გერმანიის გრან პრიზე, ფინალში დამარცხდა უკრაინელ ძიუდოისტთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://www.azerisport.com/paralympics/20240218102714251.html
* https://www.azerisport.com/paralympics/20181118174908416.html
* https://www.judoinside.com/event/15689/2021_IBSA_Judo_Grand_Prix_Baku/judo-results

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უოლტერ როლი

**უოლტერ როლი** ( ; დ. 1552, სხვა მონაცემებით 1554, ისტ-ბადლი, დევონშირი – გ. 29 ოქტომბერი, 1618, ლონდონი) — ინგლისელი პოლიტიკური მოღვაწე, მეზღვაური, პოეტი და ისტორიკოსი. დევონშირელი ჯენტრების ოჯახიდან. 1560-იანი წლების ბოლოს მონაწილეობდა საფრანგეთის რელიგიურ (ჰუგენოტურ) ომებში ჰუგენოტების მხარეს. 1572–1575 წლებში სწავლობდა სამართალს ოქსფორდის უნივერსიტეტის ორიელ-კოლეჯში. 1578 წელს ინგლისური ექსპედიციის შემადგენლობაში გაცურა ჩრდილოეთ ამერიკის სანაპიროებისკენ. 1581 წელს მონაწილეობდა ირლანდიელთა აჯანყების ჩახშობაში. 1580-იან წლებში იყო ელისაბედ I ტიუდორის ფავორიტი. 1585 წელს მიენიჭა რაინდის წოდება. 1585 წლიდან დევონშირისა და კორნუოლის ლორდ-ნაცვალი და ვიცე-ადმირალი. 1588 წელს მონაწილეობდა „უძლეველი არმადის“ განადგურებაში. 1587 წლიდან სამეფო გვარდიის კაპიტანი. 1584 წელს მიიღო პატენტი ჩრდილოეთ ამერიკაში ქრისტიანული სახელმწიფოების ჯერ კიდევ არკუთვნილი მიწების აღმოჩენასა და დასახლებაზე. 1585–1586 და 1587 წლებში ცდილობდა ინგლისური კოლონიის დაარსებას ვირჯინიის ტერიტორიაზე. 1595 წელს გაუძღვა ახალ საზღვაო მოგზაურობას ამერიკაში ლეგენდარული ქვეყნის, ელდორადოს საპოვნელად. თანამედროვე ვენესუელის რაიონში ხანგრძლივი ძიება უშედეგო აღმოჩნდა. ჯეიმზ I სტიუარტის ტახტზე ასვლის შემდეგ როლი, რომელიც მის კანდიდატურას ეწინააღმდეგებოდა, დააპატიმრეს. სიკვდილმისჯილი 1603 წელს ტაუერში ჩასვეს. 1616 წელს როლი, რომელმაც მეფეს გვიანაში ოქროს საბადოების დამუშავების პროექტი შესთავაზა, გაათავისუფლეს. წარუმატებელი ექსპედიციის შემდეგ, რასაც ესპანელებთან სამხედრო შეტაკება მოჰყვა, სიკვდილით დასაჯეს.

არის „მსოფლიოს ისტორიის“ („History of the world“, 1614) ავტორი, რომელიც მხოლოდ ძვ. წ. 130 წლამდეა მიყვანილი. რჩევა-დარიგების სულისკვეთებით დაწერილი ეს ნაშრომი ეფუძნება წყაროების ფართო წრეს (მათ შორის საარქივო მასალას) და წარმოადგენს რენესანსის ეპოქის ინგლისური ისტორიული ლიტერატურის მნიშვნელოვან ძეგლს. როლის კალამს ეკუთვნის საზღვაო ექსპედიციების აღწერა-ანგარიშები: „ჭეშმარიტი მოხსენება ამ ზაფხულს აზორის კუნძულებთან ბრძოლის შესახებ“ („A Report of the truth of the fight about the Iles of the Açores, this last Sommer“, 1591), „გვიანის ვრცელი, მდიდარი და მშვენიერი იმპერიის აღმოჩენა“ („Discovery of the large, rich and beautiful Empire of Guiana“, 1596). როლის ლექსები, რომლებშიც რენესანსული ტრადიციის გავლენა იგრძნობა, შევიდა ცნობილ ელისაბედისდროინდელ ანთოლოგიებში — „ფენიქსის ბუდე“ (1593), „ინგლისური ჰელიკონი“ (1600).

## შენიშვნები 
## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:ინგლისელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მეზღვაურები
ანზორ ფიოლია

**ანზორ ფიოლია** (დ. 4 მაისი, 1940 — გ. 14 იანვარი, 2010) — ქართველი მომღერალი.

## ბიოგრაფია 
1971–1974 წლებში სწავლობდა მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალურ–პედაგოგიურ ინსტიტუტში.

1974 წლიდან იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი; ეწეოდა საკონცერტო მოღვაწეობას. 

## ჯილდოები 
*1985 - საქართველოს დამსახურებული არტისტი

## ლიტერატურა 
*ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბილისი, 2015, გვ. 467

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
ვახტანგ ივანაშვილი

**ვახტანგ ივანაშვილი** (დ. 1974, კალვათა — გ. 12 ივლისი, 1992) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა პედაგოგიურ ინსტიტუტში ისტორიის ფაკულტეტზე, მეორე კურსის სტუდენტი 1992 წლის ნოემბერში გაიწვიეს სამხედრო-სავალდებულო სამსახურში. მსახურობდა შავნაბადას ბატალიონში. საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობის დასაცავად იბრძოდა სამაჩაბლოში, შემდეგ აფხაზეთში. დაიღუპა აფხაზეთში მიმდინარე საომარი მოქმედების დროს, სოფელ ტამიშთან თავის ოცეულთან ერთად.

## ჯილდოები 
*მედალი "მხედრული მამაცობისთვის" (გარდაცვალების შემდეგ)

## ლიტერატურა 
* უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2 / საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. თბილისი,  2004. გვ. 198-200

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
სატურნის ბუნებრივი თანამგზავრები

მინი|350პქ|კოსმოსური აპარატი კასინის მიერ გადაღებული სატურნის მრავალი თანამგზავრის ანოტირებული სურათი. სურათზე ნაჩვენებია დიონე, ენცელადი, ეპიმეთე, პრომეთე, მიმასი, რეა, იანუსი, ტეტისი და ტიტანი.
**სატურნის ბუნებრივი თანამგზავრები** — 2025 წლის მდგომარეობით, საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ დადასტურებული 274 დიდი თუ მცირე ციური სხეული, რომელიც პლანეტა სატურნის გარშემო მოძრაობს. 63 თანამგზავრს აქვს საკუთარი სახელები, დანარჩენები მითითებულია ნომრებით. ეს არის აღმოჩენილი თანამგზავრების უდიდესი რაოდენობა მზის სისტემის ყველა პლანეტას შორის.

თანამგზავრების უმეტესობა მცირე ზომისაა და შედგება კლდისა და ყინულისგან. ისინი ძალიან მსუბუქები და სინათლის ამრეკლავები არიან.

სატურნის თანამგზავრებიდან 24 რეგულარულია, დანარჩენი 122 არარეგულარული. არარეგულარული თანამგზავრები, მათი ორბიტების მახასიათებლების მიხედვით, იყოფა სამ ჯგუფად: ინუიტური, სკანდინავიური და გალიური. ჯგუფები დასახელებულია მითოლოგიების მიხედვით, საიდანაც აღებულია ეპონიმები (იხ. ინუიტების მითოლოგია, სკანდინავიური მითოლოგია, გალიური მითოლოგია).

სატურნის ყველაზე დიდი თანამგზავრი (და მეორე მთელ მზის სისტემაში განიმედის შემდეგ) არის ტიტანი, რომლის დიამეტრი 5149 კმ-ია. ეს არის მზის სისტემის ერთადერთი თანამგზავრი მკვრივი ატმოსფეროთი (დედამიწაზე 1.5-ჯერ უფრო მკვრივი); იგი შედგება აზოტისგან (98%) მეთანის შერევით. ითვლება, რომ ამ თანამგზავრზე არსებული პირობები ისეთივეა, როგორიც იყო ჩვენს პლანეტაზე 4 მილიარდი წლის წინ, როცა დედამიწაზე სიცოცხლე ახლახან იწყებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Scott S. Sheppard: Saturn Moons
* 
* 
* 
* 
* Rotate and Spin Maps of 7 Moons at *The New York Times*
* Planetary Society blog post (2017-05-17) by Emily Lakdawalla with images giving comparative sizes of the moons
* Tilmann Denk: Outer Moons of Saturn
სასამართლო ხელისუფლება

**სასამართლო ხელისუფლება** — ხელისუფლების მესამე შტო დემოკრატიული მმართველობის ქვეყნებში, რომელსაც ევალება ქვეყანაში მართლმსაჯულების აღსრულება. სასამართლო ხელისუფლება ხასიათდება სამი ძირითადი ნიშნით: პირველი და ძირითადი ნიშანი არის სასამართლო ხელისუფლების დამოუკიდებლობა. მართლმსაჯულების აღსრულება მოითხოვს სასამართლოს სრულ დაუინტერესებლობასა და მის გადაწყვეტილებებში სხვა სახელისუფლებო ინსტიტუტების ჩაურევლობას. დემოკრატიულ ქვეყნებში ეს გარანტირებულია კონსტიტუციით. სასამართლო ხელისუფლების მეორე მნიშვნელოვანი ფუნქციაა კანონმდებლობის, მათ შორის, კონსტიტუციური ნორმების დაცვის განხორციელება. როგორც წესი, ქვეყნების უმრავლესობაში ამ ფუნქციას კონსტიტუციური სასამართლო ახორციელებს. დასასრულ, სასამართლო ხელისუფლების კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი ფუნქციაა აღმასრულებელი ხელისუფლების გადაწყვეტილებებსა და მოქმედებებზე ზედამხედველობა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ხელისუფლების დანაწილება
* საკანონმდებლო ხელისუფლება
* აღმასრულებელი ხელისუფლება

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელისუფლების დაყოფა
ედუარდ ემერსონ ბარნარდი

**ედუარდ ემერსონ ბარნარდი** (; დ. 16 დეკემბერი, 1857, ნეშვილი, აშშ — გ. 6 თებერვალი, 1923, უილიამს ბეი, უისკონსინი, აშშ) — ამერიკელი დამკვირვებელი ასტრონომი, ვაშინგტონის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ღარიბ ოჯახში, ბავშვობიდან დაინტერესებული იყო ასტრონომიითა და ფოტოგრაფიით. 19 წლის ასაკში მან შეაგროვა ფული პატარა ტელესკოპისთვის. 1881-1882 წლებში მან აღმოაჩინა სამი ახალი კომეტა, რის შემდეგაც ადგილობრივმა ფილანტროპებმა გადაიხადეს ვანდერბილტის უნივერსიტეტში სწავლის საფასური. სწავლის დასრულების შემდეგ ბარნარდმა დაიცვა დისერტაცია და გახდა პროფესიონალი ასტრონომი-დამკვირვებელი.

1887-1895 წლებში იყო ლიკის ობსერვატორიის ასტრონომი, რომელიც ატარებდა დაკვირვებებს პლანეტებსა და მკრთალ ვარსკვლავებზე. მიიღო ირმის ნახტომისა და ნისლეულების მრავალი ფოტო. ის ცნობილია „ბნელი ნისლეულების“ (გაზისა და მტვრის ვარსკვლავთშორისი ღრუბლების) შესწავლით, რომლებსაც მას შემდეგ ბარნარდის ობიექტებს უწოდებენ, რადგან მან შეადგინა მათი ატლასი. 1892 წელს მან აღმოაჩინა ამალთეა, იუპიტერის მეხუთე თანამგზავრი. 1916 წელს მან აღმოაჩინა მის სახელობის ბარნარდის ვარსკვლავი, ერთ-ერთი ყველაზე ახლოს მზის სისტემასთან, მეტსახელად „მფრინავი“ მისი სწრაფი მოძრაობის გამო.

გარდაიცვალა 1923 წელს სოფელ უილიამს ბეიში.

## ხსოვნა 
მის პატივსაცემად დაერქვა:
* (819) ბარნარდიანა — ასტეროიდი;
* ბარნარდი — კრატერი მთვარეზე;
* ბარნარდი — კრატერი მარსზე;
* ბარნარდი — გალაკტიკა;
* რეგიონი იუპიტერის თანამგზავრ განიმედეზე;
* მთა კალიფორნიაში.
* (907) როდა — ასტეროიდი მეცნიერის მეუღლის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
* «Астрофотографы: Эдвард Эммерсон Барнард»

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
კრისტრუნ ფროსტადოტირი

**კრისტრუნ ფროსტადოტირი** (; დ. 12 მაისი, 1988, რეიკიავიკი, ისლანდია) — ისლანდიელი პოლიტიკოსი და ეკონომისტი, რომელიც 2024 წლის დეკემბრიდან ისლანდიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იკავებს და ამჟამად სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის ლიდერია. ისლანდიის პარლამენტის, ალთინგის წევრია 2021 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ.

## ბიოგრაფია
კრისტრუნი დაიბადა რეიკიავიკში. მისი მშობლები არიან ეთნოგრაფი ფროსტი იოჰანსონი და ექიმი სტეინუნ გუდნი იონსდოტირი. მან დაამთავრა რეიკიავიკის კოლეჯი, მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ისლანდიის უნივერსიტეტში, მაგისტრის ხარისხი საერთაშორისო კვლევებში იელის უნივერსიტეტში და ბოსტონის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი ეკონომიკაში.

## კარიერა
მუშაობდა ჟურნალისტად ბიზნეს გაზეთში „ვიდსკიპტაბლადიდში“ და იყო არიონ ბანკის ანალიზის დეპარტამენტის თანამშრომელი. ამერიკული მულტინაციონალური ბანკის Morgan Stanley-ის სპეციალისტი, ჯერ ნიუ-იორკში და შემდეგ ლონდონში. 2017 წელს იგი იყო ისლანდიის სავაჭრო პალატის მთავარი ეკონომისტი, ხოლო 2018 წელს გახდა კვიკა ბანკის მთავარი ეკონომისტი. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 2021 წლამდე, სანამ არ წარადგინა კანდიდატურა საპარლამენტო არჩევნებში სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის სიით რეიკიავიკის სამხრეთ ოლქში.

## პოლიტიკური კარიერა
2021 წლის საპარლამენტო არჩევნებში იგი სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის რიგებიდან აირჩიეს ისლანდიის პარლამენტში.

2022 წელს მან წარადგინა საკუთარი კანდიდატურა სოციალ-დემოკრატიული ალიანსის ლიდერის თანამდებობაზე, სადაც კონკურენტი არ ჰყოლია.

## პირადი ცხოვრება
კრისტენი დაქორწინებულია ეინარ ინგვარსონზე. მათ ჰყავთ ორი შვილი, რომლებიც დაიბადნენ 2019 და 2023 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ისლანდიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სივრითეფე (პაზარის რაიონი)

**სივრითეფე** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 46 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 9 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 123 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1958 წლის თურქეთის ადმინისტრაციული დაყოფის შესახებ ნაშრომში მოხსენიებულია როგორც სკეფენივატი. სივრითეფე, რომელიც 1958 წლის 15 ნოემბრამდე სოფელ ირმაქის უბანი იყო, ამ დროს კი სოფლის სტატუსი მიიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ეგექოი (ჩანაქჩის რაიონი)

**ეგექოი** () — სოფელი ჩანაქჩის რაიონში, გირესუნის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს გირესუნიდან 86 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩანაქჩიდან 8 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 458 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩანაქჩის რაიონის სოფლები
დანიის კონსტიტუცია

**დანიის სამეფოს კონსტიტუციური აქტი** () ასევე ცნობილი როგორც **დანიის სამეფოს კონსტიტუცია** (, , ) — დანიის სამეფოს კონსტიტუცია, რომელიც თანაბრად ვრცელდება დანიის მთელ ტერიტორიაზე: კონტინენტურ დანიაში, გრენლანდიასა და ფარერის კუნძულებზე. პირვველი დემოკრატიული კონსტიტუცია 1849 წელს მიიღეს, რომელმაც 1665 წლის აბსოლუტისტური კონსტიტუცია შეცვალა. ამჟამინდელი კონსტიტუცია 1953 წელსაა მიღებული. კონსტიტუციური აქტი რამდენჯერმე შეიცვალა. კონსტიტუცია ისეა ფორმულირებული, რომ დღემდე გამოიყენება.

კონსტიტუციის მიხედვით, დანია კონსტიტუციური მონარქიაა. ქვეყანაში საპარლამენტო სისტემაა. ეყრდნობა ძალაუფლების დანაწილების პრინციპს ფოლკეტინგს (რომელიც იღებს კანონებს), მთავრობასა (რომელიც აღასრულებს მათ) და სასამართლოს (რომელიც კანონების შესაბამისობას აკონტროლებს) შორის. კონსტიტუციის მიხედვით, დანიელ ხალხს აქვს ფუნდამენტური უფლებები, მათ შორის: სიტყვის, რელიგიის, შეკრებისა და გაერთიანების თავისუფლება. კონსტიტუცია ვრცელდება დანიაში მყოფ ყველა ადამიანზე, მიუხედავად იმისა, არიან თუ არა ისინი დანიის მოქალაქეები.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი
*კონსტიტუციური სამართალი
*დანიის პოლიტიკური სისტემა

## რესურსები ინტერნეტში
* The Constitutional Act of Denmark - The Danish Parliament
* The Constitutional Act of the Kingdom of Denmark - Ministry of Education of Denmark

## სქოლიო
კატეგორია:დანიის კონსტიტუცია
კატეგორია:დანიის მთავრობა
კატეგორია:დანიის პოლიტიკა
კატეგორია:ფარერის კუნძულების პოლიტიკა
კატეგორია:გრენლადიის ისტორია
კატეგორია:გრენლანდიის პოლიტიკა
კატეგორია:დანიის სამართალი
კატეგორია:დანიის სამეფოს პოლიტიკა
კატეგორია:დემოკრატიზაცია
კატეგორია:ფარერის კუნძულების ისტორია
საკანონმდებლო ხელისუფლება

**საკანონმდებლო ხელისუფლება** — ხელისუფლების დამოუკიდებელი შტო დემოკრატიულ ქვეყნებში, რომლის ძირითადი ფუნქციაა კანონშემოქმედება პარლამენტში არჩეული დეპუტატების მეშვეობით. კანონშემოქმედება არ არის პარლამენტის ერთადერთი ფუნქცია. საკანონმდებლო ხელისუფლება ამტკიცებს მთავრობას, ბიუჯეტს და ასრულებს სხვა მნიშვნელოვან სახელმწიფოებრივ ფუნქციებს. საკანონმდებლო ხელისუფლება წარმოიშვა შუა საუკუნეების საკრებულოებისაგან, რომლებიც სათათბირო ინსტიტუტების სახით არსებობდა მეფეების კარზე. საკანონმდებლო ხელისუფლების მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა მას შემდეგ, რაც რიგ ევროპულ ქვეყნებში რევოლუციური გარდაქმნების შედეგად განხორციელდა ხელისუფლების დეკონცენტრაცია და პარლამენტმა დამოუკიდებელი სახელისუფლებო ფუნქცია შეიძინა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ხელისუფლების დანაწილება
* აღმასრულებელი ხელისუფლება
* სასამართლო ხელისუფლება

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელისუფლების დაყოფა
ლოლა ტუნგი იზაბელი

**ლოლა ტუნგი** (აშშ ნიუ-იორკი დ. 2002 წლის 28 ოქტომბერს) —  ამერიკელი მსახიობი, მომღერალი და მოდელი. იგი ცნობილია იზაბელ „ბელი“ კონკლინის როლით Amazon Prime Video სერიალში „The Summer I Turned Pretty“, ჯენი ჰანის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ლოლა ტუნგი დაიბადა და გაიზარდა ნიუ-იორკში. დედამისი წარმოშობით ინელი და შვედია, ხოლო მამა აღმოსავლეთ ევროპელი. მისი დედის ბებია შვედეთიდანაა.

საშუალო სკოლის პერიოდში მან მონაწილეობა მიიღო საშინელებათა პატარა მაღაზია და ოზის ჯადოქარის სპექტაკლებში. იგი დაესწრო Fiorello H. LaGuardia-ს მუსიკისა და ხელოვნებისა და საშემსრულებლო ხელოვნების უმაღლეს სკოლას, რომელიც დაამთავრა 2020 წელს დრამის სპეციალობით. ტუნგმა მონაწილეობა მიიღო რენტის სპექტაკლში თავის კლასგარეშე თეატრალურ ჯგუფთან ერთად საშუალო სკოლის პერიოდში.

2020 წლის შემოდგომაზე მან დაიწყო სწავლა BFA სამსახიობო პროგრამაში კარნეგი მელონის დრამის სკოლაში, , სადაც მან მონაწილეობა მიიღო სასკოლო სპექტაკლებში. მან დაასრულა კოლეჯის პირველი წელი და შემდეგ დაისვენა „The Summer I Turned Pretty“-ის გადასაღებად.

## კარიერა
საშუალო სკოლის დამთავრების კურსზე, ტუნგი მსახიობობდა LaGuardia-ს ვირტუალურ სამსახიობო შოუში, სადაც მისმა ამჟამინდელმა მენეჯერმა ნახა მისი პირველი შესრულება. თვეების შემდეგ, კარნეგი მელონის უნივერსიტეტში ტუნგის პირველი კურსის მეორე სემესტრის განმავლობაში, მენეჯერი დაუკავშირდა მას, რათა დაეწყოთ ერთად მუშაობა და აუდიცია. აუდიცია იყო იზაბელ „მუცელი კონკლინის“ მთავარ როლზე „The Summer I Turned Pretty“, Amazon Prime-ის სატელევიზიო ადაპტაცია ჯენი ჰანის ბესტსელერი ტრილოგიისა. კოლეჯის დისტანციური გაკვეთილების დროს, ტუნგმა გაიარა აუდიცია სერიალზე Zoom-ზე. მოგვიანებით მან მიიღო სამუშაო, რომელიც მისი პირველი სამსახიობო როლია. 2021 წლის სექტემბერში, The Summer I Turned Pretty მთავარი როლის დასრულებიდან მალევე, ტუნგმა ხელი მოაწერა ამერიკულ ნიჭიერ სააგენტოს, კრეატიულ ხელოვანთა სააგენტოს. პირველი სეზონის გამოშვებამდე Amazon Prime-მა განაახლა სერია მეორე სეზონისთვის, რომელიც გადაიღეს 2022 წლის ზაფხულში. 2023 წლის აგვისტოში სერიალი მესამე სეზონით განახლდა. თუმცა, წარმოება გადაიდო SAG-AFTRA-ს გაფიცვის გამო.

2023 წლის ნოემბერში ტუნგი მუშაობდა კამერონ ქროუსთან და ტომ კიტთან პენი ლეინის როლში თითქმის ცნობილთა განვითარების რეზიდენციაში ევგენი ო'ნილის თეატრალურ ცენტრში. სემინარის საჯარო კითხვა გაიმართა 2023 წლის 11, 15 და 18 ნოემბერს.

2024 წლის თებერვალში ტუნგმა შეასრულა თავისი დებიუტი ბროდვეიში, როგორც ევრიდიკე, ტონის გამარჯვებულ მიუზიკლში, Hadestown. მან შეცვალა სოლეა პფაიფერი შეზღუდული სერიით (დაგეგმილი 9 თებერვლიდან 17 მარტამდე), სადაც ითამაშა ჯორდან ფიშერთან ორფეოსის როლში.[20] მოგვიანებით, 2024 წლის მაისში, ტუნგმა მოიპოვა თავისი პირველი ნომინაცია საყვარელი შემცვლელისთვის (ქალი) 2024 Broadway.com Audience Choice Awards-ისთვის.

## მოდა
The Summer I Turned Pretty-ის პირველი სეზონის პრემიერის შემდეგ, 2022 წელს, ტუნგი გახდა American Eagle-ის პარტნიორი, მის თანავარსკვლავებთან, კრისტოფერ ბრაინის და გევინ კაზალეგნოსთან ერთად.

მან ასევე ითამაშა „Have a Wasty Holiday“, Coachtopia-ს 2023 სადღესასწაულო კამპანიაში, რომელიც მიზნად ისახავდა ცნობიერების გავრცელებას საკურორტო სეზონზე წარმოქმნილი ნარჩენების შესახებ.
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია
ზაქრო დადვანი

**ზაქრო დადვანი** (დ. 1950, ომარიშარა — გ. 13 ივნისი, 1993) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია 
1968-1970 წლებში მსახურობდა საბჭოთა არმიის რიგებში. აფხაზეთში მიმდინარე  საომარი მოქმედებების დროს, ზაქრო დადვანი ირიცხებოდა საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს 24-ე მექანიზირებული ბრიგადის 240-ე ბატალიონში რიგითად. დაიღუპა 1993 წლის ივნისში ოჩამჩირის რაიონის სოფელ ფოქვეშთან შეტაკების დროს.

## ლიტერატურა 
* უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2 / საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბილისი, 200, გვ. 155

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
ტომ ტიერნი

**ტომ ტიერნი** (დ. 8 ოქტომბერი, 1928 — გ. 12 ივლისი, 2014) — ამერიკელი ქაღალდის თოჯინების მხატვარი.  
*„ნიუ იორკ ტაიმზი“* მას ქაღალდის თოჯინების დამზადების „დაკარგული ხელოვნების“ გაცოცხლებას აწერს.

მხატვრის კარიერა  1970-იან წლებში იწყება და მის სიკვდილამდე გრძელდება. მთელი მსოფლიოს მასშტაბით გაყიდული აქვს 4 მილიონზე მეტი ქაღალდის თოჯინა და 400 ქაღალდის თოჯინების წიგნი, მათ შორის ერთი, რომის პაპმა იოანე პავლე მეორემ შეიძინა. 

## ბავშვობა და განათლება 
ტიერნი 8 ოქტომბერს, 1928 წელს, ტეხასის შტატში დაიბადა. ხელოვნებას ადრეული ასაკიდან ეზიარა - ხატავდა ნატურმორტებსა და პეიზაჟებს. დამამთავრებელ კლასებში ის უკვე მუშაობდა ილუსტრაციებზე ადგილობრივი მაღაზიებისათვის. სწავლობდა ლამარის კოლეჯში და სწავლა დაასრულა ტეხასის უნივერსიტეტში, 1949 წელს, ხელოვნების ბაკალავრით მხატვრობასა და ქანდაკებაში. ტეხასის უნივერსიტეტში სწავლისას ტირენი ასევე იკვლევდა ფრესკებს კოლორადოს უნივერსიტეტში. ჩაბარების შემდეგ სკარბოროს მაღაზიის მოდის ილუსტრატორი გახდა.

## კარიერა 
1951 წელს ის აშშ-ის არმიაში შევიდა, რომლის სამსახურშიც 1953 წლამდე დარჩა. შემდეგ გადასახლდა ნიუ-იორკში, სადაც განაგრძო მოდის ილუსტრატორისა და თვითდასაქმებული მხატვრის კარიერა. გარდა იმისა, რომ ის მუშაობდა მრავალი მსხვილი ტანსაცმლის მაღაზიისათვის, ტიერნი ასევე ხატავდა ფილმების პოსტერებს შორლეინ ბენეტის სააგენტოში, იღებდა პორტრეტების შეკვეთებს და მღეროდა ღამის კლუბებში. მისი პირველი ქაღალდის თოჯინების წიგნი, „ოცდაათი 30-იანებიდან“ 1976 წელს გამოქვეყნდა, და ამ წიგნის წარმატება გახდა მიზეზი სხვა 350-ზე მეტი წიგნის გამოქვეყნებისა (თვითგამოქვეყნებულ ნამუშევრებთან ერთად). ქაღალდის თოჯინების გარდა, ტიერნი ასევე მუშაობდა საბავშვო ლიტერატურის დასურათებაზე, ბარბის ილუსტრაციებსა და სხვადასხვა ბრენდების სარეკლამო ვიზუალზე.

## გარდაცვალება 
ტიერნი 2014 წელს, 85 წლის ასაკში, 12 ივლისს გარდაიცვალა. მიზეზად ფილტვის კიბო დასახელდა. ის სმიტვილში (ტეხასი) მრავალი წელი ფლობდა ქაღალდის თოჯინების მაღაზიას, რომელიც მან ნიუ-იორკის დატოვების შემდეგ გახსნა. მისი მაღაზია პირველ სართულზე მდებარეობდა, როდესაც ტიერნი, ქალაქში ცნობილი როგორც „ტომი“, მაღაზიის ზევით ცხოვრობდა. მისმა ნათესავებმა, მხატვრის გარდაცვალების შემდეგ, მისი პატივისცემით, მაღაზია იქამდე არ დახურეს, სანამ მისი ქაღალდის ორნამენტები და წიგნები ბოლომდე არ ამოიყიდა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივლისი
კატეგორია:ამერიკელი მხატვრები
მალხაზ გრიგალაშვილი

**მალხაზ გრიგალაშვილი** (დ. 15 ივნისი, 1972, რველი, ბორჯომი — გ. 27 ნოემბერი, 1992) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს გმირი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა პროფტექნიკურ სასწავლებელში შემდუღებელ-მემონტაჟის სპეციალობაზე. 1991 წელს გაიწვიეს სავალდებულო სამხედრო სამსახურში თბილისის შინაგანი ჯარის შენაერთში. მონაწილეობდა სოხუმის, ოჩამჩირის ბრძოლებში. აფხაზეთში შეიარაღებული კონფლიქტის დროს, 1992 წლის 27 ნოემბერს დაიკარგა უგზო-უკვლოდ სოფელ ქეთევანასთან. 

## ლიტერატურა 
*უკვდავება: საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2 / საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო, თბილისი, 2004. გვ. 143

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
ალენ ბერსე

**ალენ ბერსე** (; დ. 9 აპრილი, 1972, ფრიბური, შვეიცარია) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, რომელსაც შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი იყო 2012 წლიდან 2023 წლამდე. სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი, იგი თანამდებობაზე დანიშვნამდე ხელმძღვანელობდა შინაგან საქმეთა ფედერალურ დეპარტამენტს. ბერსე იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი 2018 და 2023 წლებში.

45 წლის ასაკში იგი იყო ყველაზე ახალგაზრდა თანამდებობის პირი მარსელ პილე-გოლაზის შემდეგ, რომელიც 1934 წელს გახდა ფედერალური საბჭოს წევრი. 2011 წელს ფედერალურ საბჭოში არჩევამდე, იგი იყო კანტონების საბჭოს წევრი (ფრიბურის კანტონიდან, 2003-2011 წწ.), სადაც 2008-2009 წლებში კანტონების საბჭოს პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა. ბერსე თავისუფლად ფლობს ფრანგულ, გერმანულ, რეტორომანულ, იტალიურ და ინგლისურ ენებს.

2023 წლის 21 ივნისს პრესკონფერენციაზე მან განაცხადა, რომ არ იყრიდა კენჭს ფედერალური საბჭოს წევრის თანამდებობაზე 2023 წლის 13 დეკემბრის არჩევნებში. მან თანამდებობა დატოვა 2023 წლის 31 დეკემბერს და ფედერალურ საბჭოში მას ჩაენაცვლა ბეატ იანსი. 2024 წლის 25 ივნისს ბერსე აირჩიეს ევროპის საბჭოს გენერალურ მდივნად და თანამდებობა დაიკავა 2024 წლის 18 სექტემბერს და ჩაანაცვლა მარია პეიჩინოვიჩ-ბურიჩი. მან დაამარცხა ბელგიელი კანდიდატი დიდიე რეინდერსი და ესტონელი კანდიდატი ინდრეკ საარი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის საბჭოს გენერალური მდივნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები