open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დენდროლოგია

**დენდროლოგია** (, დენდრონ — „ხე“ და , ლოგია — „მოძღვრება“) — მეცნიერება და სწავლება მერქნიანი მცენარეების შესახებ, მათ მორფოლოგიას, ფიზიოლოგიას, გეოგრაფიას და ა. შ. მკვეთრი ზღვარი მცენარეთა ტაქსონომიასა და დენდროლოგიას შორის არ იკვეთება. ამასთან, მერქნიან მცენარეებს მიეკუთვნებიან არა მხოლოდ მცენარეთა სხვადასხვა ოჯახები, არამედ ეს ოჯახები შეიძლება შედგებოდნენ როგორც მერქნიანი, ასევე არამერქნიანი წევრებისგან. ზოგიერთი ოჯახი მოიცავს ხე-მცენარეთა მხოლოდ რამდენიმე სახეობას. ეს მნიშვნელოვნად ზღუდავს დენდროლოგიური მიდგომის სარგებლიანობას. დენდროლოგია ყურადღებას ამახვილებს ეკონომიკურად სასარგებლო ხე-მცენარეებზე, მათ იდენტიფიკაციაზე, სამებაღეო და სამეტყევეო თვისებებზე.
## დენდროლოგია და ბოტანიკა 
დენდროლოგიას ხშირად ბოტანიკასთან აიგივებენ, თუმცა ბოტანიკა შეისწავლის ძირითად მცენარეთა ყველა სახეობას, დენდროლოგია კი, მხოლოდ მერქნიან მცენარეებს. ამგვარად, დენდროლოგია არის ბოტანიკის ერთ-ერთი კარი, რომლის კვლევის საგანია მერქნიანი მცენარეები.

## ცნობილი დენდროლოგები 
* ჰემფრი მარშალი, „ამერიკული დენდროლოგიის მამა“
* ალან მიტჩელი
* ლუდვიგ ბაისნერი
## დენდროლოგია საქართველოში
საქართველოში მერქნიან მცენარეთა მეცნიერულ შესწავლას საფუძველი XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში ჩაეყარა (ა. გამრეკელი, სოლომონ ქურდიანი). 1921 წელს ს. ქურდიანის თაოსნობით თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიულ ფაკულტეტთან შეიქმნა  სატყეო განყოფილება, სადაც პირველად იქნა შემოღებული დენდროლოგიის ქართულ ენაზე სწავლება, ხოლო 1922 წელს ქურდიანის ავტორობით გამოიცა დენდროლოგიის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე. სატყეო განყოფილების ბაზაზე დაარსდა სასოფლო-სამეურნეო და სატყეო-ტექნიკური ინსტიტუტები, სადაც დენდროლოგიის კათედრებს 1937 წლამდე განაგებდა ს. ქურდიანი (დახვრიტეს სტალინური რეპრესიების დროს). 

დენდროლოგიის განვითარებას დიდად შეუწყო ხელი საქართველოში დენდროლოგიური პარკების გაშენებამ. 1930-იან წლებში ქურდიანმა თბილისში, ვ. ბარნოვის ქუჩაზე, საფუძველი ჩაუყარა დენდრარიუმს, სადაც მიმდინარეობდა კვლევითი მუშაობა მერქნიან მცენარეთა აკლიმატიზაციასა და სელექციაში. თბილისის სამთო-მეტყევეობის ინსტიტუტის თაოსნობით დენდროლოგიური პარკები გაშენდა ოჩამჩირის სატყეო-საცდელ სადგურში და თბილისის ზღვასთან. დენდროლოგიური კვლევა საქართველოში განსაკუთრებით ფართოდ გაიშალა თბილისის სატყეო ინსტიტუტის დაარსების (1945) შემდეგ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დენდროქრონოლოგია
* დენდრომეტრია
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Dendrology information and other tree identification resources 

## სქოლიო 
კატეგორია:დენდროლოგია
კატეგორია:ბოტანიკა
პაჭკორია

საკუთარი სახელი **პაჭკორია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი პაჭკორია — ქართველი ფეხბურთელი
* დიმიტრი პაჭკორია — ქართველი ფეხბურთელი
* კირილე პაჭკორია — ქართველი მუსიკოსი
* ოტია პაჭკორია — ქართველი კრიტიკოსი, ესეისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
გოდერძი მაჩაიძე

**გოდერძი მაჩაიძე** (დ. 17 ივლისი, 1992, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ ბოლნისის „სიონის“ მარჯვენა მცველი. ასევე შეუძლია მარცხენა და ცენტრალურ მცველად თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* გოდერძი მაჩაიძე ეროვნული ლიგის საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ნორჩი დინამოელის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები
კატეგორია:სასკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:გაგრას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის მერანის ფეხბურთელები
კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაჩაიძე

საკუთარი სახელი **მაჩაიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბაგრატ მაჩაიძე — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე
* გოდერძი მაჩაიძე — ფეხბურთელი
* გოჩა მაჩაიძე — ფეხბურთელი
* ედიშერ მაჩაიძე — ინჟინერი, მსაჯი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
* მანუჩარ მაჩაიძე — ფეხბურთელი
* ნიკა მაჩაიძე — რეჟისორი, კომპოზიტორი, პროდიუსერი
* ნინო მაჩაიძე — საოპერო მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ფრაი ოტო

**ფრაი ოტო** (; დ. 31 მაისი, 1925 — გ. 9 მარტი, 2015) — გერმანელი არქიტექტორი და ინჟინერ-მშენებელი, რომელიც ცნობილი გახდა თავის ნამუშევრებში მსუბუქი კონსტრუქციების, კერძოდ მემბრანული და გამჭიმავი კონსტრუქციების გამოყენებით. ერთ-ერთი ასეთი ნამუშევარია 1972 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებისთვის აშენებული მიუნხენის ოლიმპიური სტადიონი.

ფრაი ოტო 2006 წელს დაჯილდოვდა ბრიტანელ არქიტექტორთა სამეფო ინსტიტუტის ოქროს მედლით, ხოლო 2015 წელს მიენიჭა პრიცკერის პრემია გარდაცვალების შემდეგ.

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
ნევროზი

**ნევროზი** ( — ნერვი) — ფსიქოტრავმული ფაქტორების მოქმედებით შეპირობებული დაავადებების ჯგუფი.
ნევროზი ახასიათებს ფუნქციური შექცევადი ნერვულ-ფსიქოლოგიური მოშლა და რომლის დროსაც ავადმყოფი არ კარგავს დაავადებისადმი კრიტიკულ დამოკიდებულებას, საკუთარი ქცევის მართვის უნარს.
ტერმინი „ნევროზი“ შემოიღო შოტლანდიელმა ექიმმა კულენმა. პირველ ხანებში ნევროზს მიაკუთვნებდნენ გაურკვეველი ეტიოლოგიის სხვადასხვა დაავადებას. შემდგომში ნევროზს უწოდებენ ნერვული სისტემის ნებისმიერ ფუნქციურ დარღვევას. ამჟამად ნევროზი ითვლება ისეთ დაავადებად, რომელიც ვითარდება მწვავე ფსიქოლოგიური ტრავმის ან ხანგრძლივი ნერვული გადაძაბვის შედეგად.
ნევროზი უვითარდება სუსტი, გაუწონასწორებელი ნერვული სისტემის მქონე პირებს, უფრო ხშირად — ე. წ. ფსიქოპათურ პიროვნებებს. ნევროზი შეიძლება განუვითარდეს უმაღლესი ნერვული მოქმედების ძლიერ ტიპებსაც.
*კლინიკური ნევროზი* ნერვულ-ფსიქოლოგიურ და სომატური მოშლილობით ვლინდება. დამახასიათებელია ადვილად დაღლა, აწეული აგზნებადობა, ძილის დარღვევა, ოფლიანობა, უსიამოვნო შეგრძნება გულის არეში და სხვა.
## ფორმები
ნევროზის ძირითადი ფორმებია:
*ნევრასთენია
*აკვიატებულ მდგომარეობათა ნევროზი
*ისტერია
*მოლოდინის ნევროზი
*ნევროზული შიში
*წიკი  (ან ტიკი)
*ენაბლუობა
*ორგანოთა ნევროზი
ნევროზი უნდა განვასხვაოთ ნევროზის მსგავსი მდგომარეობისაგან (ნევრასთენიული სინდრომი, ისტერიოფორმული რეაქცია და სხვა.)

## მკურნალობა
*ფსიქოთერაპია
*შრომისა და დასვენების რეჟიმების რეგულირება
*მედიკამენტური მკურნალობა
*საკურორტო მკურნალობა
*ფიზიოთერაპია
*სტაციონარული მკურნალობა

## ლიტერატურა
* Andras Angyal. (1965). *Neurosis and Treatment: A Holistic Theory*. Edited by E. Hanfmann and R.M. Jones. 
* Otto Fenichel. (1945) *The Psychoanalytic Theory of Neurosis.* New York: Norton.
* Horney, Karen. *Neurosis and Human Growth*. Norton, 1950. 
* Winokur, Jon. *Encyclopedia Neurotica.* 2005. ISBN 0-312-32501-0. 

კატეგორია:ნევროზები
ნერვი

მინი|ნერვები (ყვითლად) მკლავში

**ნერვი** () — ნერვული ბოჭკოების შემადგენელი ნაწილი, რომელიც ტვინს ან ნერვულ კვანძებს სხეულის სხვა ნაწილებთან აკავშირებენ. ადამიანისა და ხერხემლიანების ნერვები მთლიანად მიელინიანი ბოჭკოებისაგან შედგება. ნერვულ ბოჭკოებთან ერთან ნერვის შექმნაში მონაწილეობს შემაერთებელი ქსოვილი. ბოჭკოების მიხედვით განასხვავებენ მგრძნობიარე, მამოძრავებელ და შერეულ ნერვებს. ნერვები ნერვულ კვანძებთან ერთად შეადგენენ პერიფერიულ ნერვულ სისტემას, რომელშიც განასხვავებენ ზურგის ტვინისა და თავის ტვინის ნერვებს. ძუძუმწოვრების თავის ტვინს 12 წყვილი ნერვი აქვთ, აქედან 4 გრძნობათა ორგანოებისაა, 6 მამოძრავებელი და 2 შერეული (სამწვერა და ცთომილი). ადამიანის ზურგის ტვინს 31 წყვილი ნერვი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნერვული სისტემა
ნორაკერტი

**ნორაკერტი** () — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 3 228 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 234 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 13.81 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
პატრიოტთა ბანაკი

**პატრიოტთა ბანაკი**, ასევე **საერთაშორისო ახალგაზრდული ბანაკი „პატრიოტი“** — ქართული საზაფხულო ბანაკი მოზარდებისთვის, რომელიც ფინანსდება სახელმწიფოს მიერ. პროგრამა შემუშავდა 2005 წლიდან, საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის განკარგულების საფუძველზე. „პატრიოტის“ ამოქმედებით საქართველოს სხვადასხვა რეგიონში ახალგაზრდებისთვის საბანაკო სისტემა დაინერგა.

საქართველოს პრეზიდენტის 2005 წლის 7 მაისის #345 განკარგულებით შეიქმნა პროგრამა „პატრიოტი“. პროგრამა მიზნად ისახავს ახალგაზრდებში ჯანსაღი ცხოვრების წესის დამკვიდრებას, პატრიოტული სულისკვეთების ამაღლებას, არაფორმალური განათლების ხელშეწყობასა და ახალგაზრდობის სფეროში საერთაშორისო თანამშრომლობის გაღრმავებას. 2005-2010 წლებში პროგრამას საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვის და სპორტის სამინისტრო ახორციელებდა. საქართველოს მთავრობაში მომხდარი სტრუქტურული ცვლილებების შედეგად, 2010 წლის ივნისში შეიქმნა ახალი უწყება – სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო. სწორედ ეს უწყება გახდა პროგრამა „პატრიოტზე“  პასუხისმგებელი ორგანო.

„პატრიოტის“ ფარგლებში საქართველოს მასშტაბით (ლაგოდეხი, ბაზალეთი, წყალტუბო, ბაკურიანი, ვარციხე, ხელვაჩაური, სქური, საგარეჯო, განმუხური, ყვავილნარი, კოდორი, შაორი, ანაკლია) შეიქმნა საზაფხულო ბანაკები, სადაც ახალგაზრდებს საშუალება ჰქონდათ გაეცნოთ თანატოლები სხვა რეგიონებიდან, გამოევლინათ საკუთარი ინტელექტუალური, შემოქმედებითი და ფიზიკური შესაძლებლობები. კულტურათაშორისი დიალოგის განვითარების მიზნით „პატრიოტის“ ორგანიზატორებმა 2010 წელს პროგრამაში უცხო ქვეყნების ახალგაზრდები ჩართეს.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საზაფხულო ბანაკები
ნადვირნა

**ნადვირნა** () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ივანო-ფრანკივსკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 21930 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ივანო-ფრანკივსკის ოლქის ქალაქები
ფსამეტიქ II

**ფსამეტიქ II** (ასევე **ფსამეტიქუს II**, **ფსამეტიკუს II**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეექვსე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. ფსამეტიქის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 595 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 589 წელს. ფსამეტიქი ნეხო II-ის ვაჟი იყო, ძვ.წ. 595 წელს ნეხოს გარდაცვალების შემდეგ ტახტი ფსამეტიქმა დაიკავა, მან დაახლოებით 6 წელის იმეფა, გარდაცვალების შემდეგ ეგვიპტის ტახტზე მისი ვაჟი აპრიესი ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფსამეტიქ II
* ფსამეტიქ II და ინაროს აჯანყება
* XXVI დინასტია, მეფე ფსამეტიკუს II (ფსამეტიქ II)

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 589
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
თაიროვი

**თაიროვი** () — სოფელი სომხეთში, არმავირის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 255 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არმავირის პროვინციის სოფლები
ბაკურდუხტია

**ბაკურდუხტია** — ქართლის დედოფალი. ბუზმარის მეუღლე. ბაკურ II-ის და დუხტია დედოფლის შვილი. ბუზმარი და ბაკურდუხტია იყვნენ პეტრე იბერის — V საუკუნის დიდი საეკლესიო მოღვაწისა და მოაზროვნის მშობლები. ბაკურდუხტიას ვინაობის შესახებ ცნობა დაცულია „პეტრე იბერიელის ცხოვრების“ ასურულ ვარიანტში. მის შრომაში ვკითხულობთ: „ჩვენი წმინდა მამის დედა ბაკურდუხტია ქვრივად დარჩა თავისი მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ და მისდევდა განუწყვეტლივ მარხვასა და ლოცვას, არასგზით არ ისურვა მეორე ქმარს გაჰყოლოდა. მაგრამ მას ვერ აეტანა ქალაქში ცხოვრება, არამედ ამჯობინებდა თავის სოფლებში ასკეტურ ცხოვრებას შესდგომოდა, მან ყოველ გზაჯვარედინზე უცხოთა თავშესაფარი და საავადმყოფო ააშენა. როდესაც პეტრემ შეიტყო მისგან, რომ მასთან მისვლასა და მონახულებას აპირებდა, იქ გაიქცა კვიპროსზე, რომ მას არ შეხვედროდა პირდაპირ და ისიც თავისი მხრივ, აღარ მივიდა ეს რომ შეიტყო მას აქეთ, რაც მან მონაზვნის კაბა ჩაიცვა, სრულიად აღარ სურდა ოდესმე რომელიმე თავისიანისთვის წერილი მიეწერა ან მათგან მიეღო. ეს მას თვითონ რამდენიმეჯერ უთქვამს ჩვენთვის“.

## ლიტერატურა
* ქორიძე, დ., ქართველი ქალები უძველესი დროიდან XIX საუკუნემდე, გვ, 36, თბ., 1976.

კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
ამვროსიივკის რაიონი

**ამვროსიივკის რაიონი** () — რაიონი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქში. მისი ფართობია 1 455 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 45 508 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 31 კაცს კმ²-ზე. ამვროსიივკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ამვროსიივკა.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის რაიონები
ნეხო II

**ნეხო II** (ასევე **ნეკაუ**, **ნეკუ**, **ნეხოჰი**, **ნიკუუ**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) ოცდამეექვსე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა გვიანი პერიოდის დროს. ნეხო II-ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 610 წელს და დასრულდა ძვ.წ. 595 წელს. ნეხომ მთელი სამეფოს მასშტაბით უამრავი მშენებლობები პროექტი წამოიწყო. ბერძენი ისტორიკოსის ჰეროდოტეს მიხედვით, ნეხო II-მ ფინიკიელებისგან დაკომპლექტებული ჯგუფი ექსპედიციაში გაუშვა, მათ წითელი ზღვის გავლით გაცურეს, მთელ აფრიკას შემოუარეს, ექსპედიცია *ნილოსის პირში* დასრულდა. ნეხო II ძვ.წ. 595 წელს გარდაიცვალა, მის შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი ფსამეტიქ II ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეფე ნეკაუ II
* ნეხო II - ეგვიპტის ფარაონი
* ნეხო II-ის აფრიკული მოგზაურობა (ექსპედიცია)

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 595
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
გურამ პატარაია

**გურამ ვასილის ძე პატარაია** (დ. 14 თებერვალი, 1928, თბილისი — გ. 25 ნოემბერი, 1983, იქვე) —  ქართველი კინორეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1979), შოთა რუსთაველის პრემიის ლაურეატი (1971).

## ბიოგრაფია
1952 წელს შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა დამდგმელ რეჟისორად სოხუმში, გორში, თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართულ და რუსულ, მარჯანიშვილისა და რუსთაველის თეატრებში, მოსკოვის თეატრ მალაია ბრონაიაზე. 1959 წლიდან გ. პატარაია საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფიმების სტუდიის მთავარი დირექტორია, ხოლო, 1961 წლიდან საქართველოს ტელევიზიის ტელეფიმების სტუდიაშია, სადაც შექმნა შესანიშნავი მხატვრული მხატვრული ფიმები „რეკორდი“, „სიყვარული, ხანძარი და პომპიერო“, „კუჩხი ბედინერი“. მაგრამ ქართველი მაყურებლის ხსოვნაში დაუცხრომელი და მაძიებელი ხელოვანი უწინარეს ყოვლისა დარჩება როგორც ისეთი ფილმების დამდგმელი-რეჟისორი როგორებიცაა: „რუსთაველის ნაკვალევზე“, „პალესტინის სიძველეთა საიდუმლოებანი“, „ათონის მატიანე“, „ტაო-კლარჯეთი“, „შორია გურჯისტანამდე“, „მეზობლების მიწაზე“. ფაქტობრივად ამით სათავე დაედო საქართველოს გარეთ არსებულ ქართული კულტურის ძეგლების პოპულარიზაციას. ყველა ფილმში ნათლად ჩანს ავტორის უსაზღვრო სიყვარული მშობელი ხალხის ისტორიისადმი. აქვე ისიც უნდა ითქვას, რომ რეჟისორის ამ დაუღალავმა შრომამ და ძიებამ დაგვიბრუნა არაერთი ძველი ქართული ხელნაწერი, რომლებიც ჩვენი მშობლიური კულტურის მნიშვნელოვანი შენაძენია.

გურამ პატარაია ქართველი საზოგადო მოღვაწის, დიმიტრი ყიფიანის პირდაპირი შთამომავალია. მისი დედა ქეთევან სულხანიშვილი იყო ნიკოლოზ ყიფიანის შვილიშვილი.

გურამ პატარაია გარდაიცვალა 1983 წლის 25 ნოემბერს, თბილისში. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია — გურამ პატარაია

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, 298, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები 
კატეგორია:დაბადებული  14 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი  25 ნოემბერი 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
გურამ
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ილია ოქრომჭედლიშვილი

**ილია ლაზარეს ძე ოქრომჭედლიშვილი** (სერებრიაკოვი, ოქრომჭედელი) (დ. 24 აპრილი, 1838, სიღნაღი — გ. 3 იანვარი, 1898, თბილისი) —  ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ქველმოქმედი.

## ბიოგრაფია
ობოლი ბავშვი თბილისში ჩამოიყვანეს და შეგირდად სავაჭრო დუქანში მიაბარეს. აქედან მოყოლებული, რასაც მიაღწია, მიაღწია დაუცხრომელი შრომით. აი რას ამბობდა მის შესახებ ილია ჭავჭავაძე: „რაც დრო შესწევდა, თვითონ შეუდგა წიგნების კითხვასა და სწავლას; არც მასწავლებელი ჰყოლია, არც ხელმძღვანელი, არც სადმე სასწავლებელი ჰღირსებია. თავისით გაიხსნა გონება იმდენად, რომ ყურადრება მიიქცია მაშინდელ ქართველ ყმაწვილკაცობისა“. ნიჭიერ ახალგაზრდას შეუგროვეს ფული და 1860 წელს პეტერბურგში გაგზავნეს. აქ ნიჭიერმა და შრომის მოყვარე ყმაწვილმა ექსტერნად ჩააბარა გამოცდები, მიიღო გიმნაზიის დამთავრების ატესტატი და ჩაირიცხა პეტერბურგის უნივერსიტეტის აღმოსავლური ენების ფაკულტეტზე. 1868 წელს ი. ოქრომჭედლიშვილმა დაამთავრა უნივერსიტეტის ქართულ-სომხური განყოფილება და წარდგენილი ნაშრომისათვის „თემურ ლენგის ლაშქრობა საქართველოში“ მიენიჭა კანდიდატის ხარისხი. გამოჩენილი მეცნიერის დავით ჩუბინაშვილის რეკომენდაციით მუშაობა დაიწყო მოსკოვის ლაზარევის ინსტიტუტში ქართული ენის მასწავლებლად, შემდეგ მოსკოვის უნივერსიტეტში ქართული ენის კათედრის დოცენტად. 

ილია ოქრომჭედლიშვილი გამოირჩეოდა მედსენატობითაც. მან დიდი დახმარება გაუწია გიგო გაბაშვილს, მოსე თოიძეს, ალექსანდრე ბერიძეს და სხვებს. 1884 წელს მისი ხელშეწყობით გამოიცა „ვისრამიანი“. ასევე დიდძალი თანხა მოახმარა „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოადოების“ წინამძრვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელს, ქართულ თეატრს, ქართული ხელნაწერების გამოცემას. რუსეთში ყოფნისას ილია ოქრომჭედლიშვლი მუდმივად თანამშრომლობდა ქართულ პერიოდიკაში — აქვეყნებდა სხვადასხვა ხასიათის სამეცნიერო სტატიებს და წერილებს. 1889 წელს იგი პენსიაზე გავიდა და თავისი ადგილი ახალგაზრდა ალექსანდრე ხახანაშვილს დაუთმო, თვითონ კი სამშობლოში დაბრუნდა. აქ ხელი მიჰყო პრაქტიკულ სამეურნეო საქმიანობას. სამტრედიასთან, სოფელ საჭილაოში ააგო ხე-ტყის სახერხი ქარხანა, რომელიც ქუთაისის გუბერნიაში ყველაზე დიდი და საუკეთესოდ აღწურვილი იყო. ამ საქმიდან შემოსულ ფულს ილია ოქრომჭედლიშვილი უანგაროდ ახმარდა მშობლიური კულტურის განვითარებას. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 296, თბ., 1994

 
კატეგორია:დაბადებული  24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
კატეგორია:ქართველი ქველმოქმედები
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ოთარ ონიაშვილი

**ოთარ დავითის ძე ონიაშვილი** (დ. 13 მაისი, 1915, თბილისი — გ. 14 აგვისტო, 1968, იქვე) —  ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი სამშენებლო მექანიკის დარგში, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
1935 წელს დაამთავრა კიროვის სახელობის ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1936-1944 წლებში მუშაობდა მოსკოვისა და თბილისის საპროექტო დაწესებულებებსა და სამშენებლო ორგანიზაციებში. 1947 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში სამშენებლო მექანიკისა და კონსტრუქციების განყოფილებას. ო. ონააშვილის სამეცნიერო შრომებს, მიძღვნილს გარსების დინამიკისა და სეისმომედეგობისადმი, ფუძემდებლური მნიშვნელობა ჰქონდა ამ დარგის განვითარებაში. მან საფუძველი ჩაუყარა აგრეთვე გარსთა ტექნიკური თეორიის ქართულ სკოლას, ხელმძღვანელობდა კვლევით სამუშაოებს თაღოვანი კაშხლების გაანგარიშებისა და კიდულ სისტემათა თეორიაში. იყო სივრცითი კონსტრუქციების საერთაშორისო ასოციაციის ერთ-ერთი დამაარსებელი, მისი აღმასკომის წევრი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიისა და მყარი სხეულის მექანიკის მიღწევების, ინგლისური გამოცემის სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

დაჯილდოვებული იყო შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 295, თბ., 1994.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1815
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ვალიკო ტყემალაძე

**ვალიკო ტყემალაძე** (დ. 14 ნოემბერი, 1987) — ქართველი ფეხბურთელი, ნახევარმცველი. უთამაშია „სამტრედიის“, „მეტალურგის“, „ცხინვალის“, „გურიისა“ და ფოთის „კოლხეთის“ რიგებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე  

კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ნიკა ნარმანია

**ნიკა ნარმანია** (დ. 15 აგვისტო, 1994) — ქართველი ფეხბურთელი, მცველი. თამაშობდა „გაგრას“, „რუხი ხოჟუვისა“ და „ზუგდიდის“ რიგებში. 2013 წელს საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში 1 შეხვედრა ჩაატარა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:გაგრას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ლაშა ღონღაძე

**ლაშა ღონღაძე** (დ. 1 მარტი, 1990, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ ცენტრალური მცველი, ასევე შეუძლია საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე თამაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი Footballdatabase.eu-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:მარნეულის ალგეთის ფეხბურთელები
კატეგორია:მარტვილის მერანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ნინო ორბელიანი

**ნინო სვიმონის ასული აბაშიძე ორბელიანისა** (დ. 1838, ახალქალაქი — გ. 12 მარტი, 1919, თბილისი) —  ქართველი პოეტი, მსახიობი, საზოგადო მოღვაწე, ქველმოქმედი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ქართლში სოფ. ახალქალაქში თავად თარხან-მოურავების ოჯახში. ერთხანს ცხოვრობდა ქუთაისში, 14 წლისა მიათხოვეს ქუთაისელ ევგენი მაისურაძეს რომელიც მალე გარდაიცვალა. მონაწილეობდა კულტურულ-სალიტერატურო ცხოვრებაში, თეატრალურ წარმოდგენებში. 1864 წელს მეორედ გათხოვდა გრიგოლ კონსტანტინეს ძე ორბელიანზე. 1870-იან წლებში ნინო უკვე თბილისშია და ნაყოფიერ ლიტერატურულ, თეატრალურ, საზოგადოებრივ მოღვაწეობას ეწევა. გამოირჩეოდა სილამაზით, ორატორული ნიჭით. 

ნინო ორბელიანისადმი ლექსები აქვს მიძღვნილი ვ. იურკევიჩს („რუს-იმერელს“). 

ნინო ორბელიანის ლექსზე დაწერილი სიმღერა ვანო სარაჯიშვილის შესრულებით.

45 წელი იღვაწა ქართულ პოეზიაში. ლიტერატურულ სარბიელზე გამოვიდა XIX საუკუნის 60-იან წლებში. მრავალი ლექსის ავტორია, გამოქვეყნებული აქვს მხოლოდ ერთი მცირე მოცულობის კრებული.

ნინო ორბელიანი იყო აკაკი წერეთლის ლირიკის მიმდევარი. სტილითა და ტონით ენათესავებოდა აგრეთვე გრიგოლ ორბელიანის, ნიკოლოზ ბარათაშვილისა და ილია ჭავჭავაძის შემოქმედებას. მისი პოეზიისათვის ნიშანდობლივია სამშობლოს სიყვარული და ნათელი მომავლის იმედი.

სიცოცხლის უკანასკნელ წლებში ნინო უკიდურეს სიღატაკეში, უსახლკაროდ ცხოვრობდა. ყველასგან მივიწყებული, გარდაიცვალა 1919 წლის 12 მარტს თბილისში დავრდომილთა თავშესაფარში. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 296, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი პოეტები 
კატეგორია:დაბადებული 1838
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ნ
რაც მეტია უფრო მხიარულია

**რაც მეტია უფრო მხიარულია** () — ჯორჯ სტივენზის 1943 წლის ამერიკული კომედიური ფილმი. ჩარლზ კობერნმა მიიღო ოსკარი საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში.

## სიუჟეტი 
მეორე მსოფლიო ომის დროს აშშ-ში, განსაკუთრებით კი ვაშინგტონში საბინაო კრიზისია. კონი მილიგანი პატრიოტული მოსაზრებიდან გამომდინარე თავისი ბინის ნახევარს, ერთ ოთხას აქირავებს. მას სურს, ოთხაი ქალზე გააქირავოს, მაგრამ კონის ბინაში დაუკითხავად ეჭრება შუახნის ბენჯამინ დიგლი. დიგლი, თავის მხრივ, საკუთარ ოთახში ახალგაზრდა ჯო კარტერს შეუშვებს. სამი ადამიანი ერთ ბინაში აღმოჩნდება.

## როლებში
*ჟან არტური — კონი მილიგანი
*ჯოელ მაკრი — ჯო კარტერი 
*ჩარლზ კობერნი — ბენჯამინ დიგლი  
*ბრიუს ბენეტი — გამოძიების ფედერალური ბიუროს აგენტი ევანზი 
*ფრენკ სალი — გამოძიების ფედერალური ბიუროს აგენტი პაიკი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ჯორჯ სტივენზის ფილმები
კატეგორია:1943 წლის ფილმები
კატეგორია:რომანტიკული კომედიები
კატეგორია:Columbia Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
ოსკარის მე-16 დაჯილდოება

**ოსკარის მე-16 დაჯილდოების ცერემონია** — საუკეთესო ფილმებისა და კინოხელოვანების რიგით მე-16 დაჯილდოება კინემატოგრაფიულ ხელოვნებათა და მეცნიერებათა აკადემიის პრემიით.

## ლაურეატები
კატეგორია:ოსკარის დაჯილდოების ცერემონიები
გიორგი ნადირაძე (კრიტიკოსი)

**გიორგი ალექსანდრეს ძე ნადირაძე** (დ. 15 აპრილი, 1902, სოფ. ქვემო მაჩხაანი, ახლანდელი სიღნაღის რაიონი — გ. 4 აპრილი, 1960, თბილისი) —  ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე, პროფესორი. 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჯერ ფილოსოფიის, შემდეგ ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. სტუდენტობიდანვე ამხანაგებში გამოირჩეოდა ნიჭიერებით, შრომისმოყვარეობით და სიბეჯითით. კარგად იცნობდა დასავლეთ ევროპულ ლიტერატურას, გერმანულ კლასიკურ ფილოსოფიას, მუსიკას და თეატრალურ ხელოვნებას. ამიტომ მისმა წერილებმა თავიდანვე მიიქცია ჩვენი საზოგადოების ყურადღება. 1937 წელს გამოქვეყნდა გ. ნადირაძის პირველი მონოგრაფია ნიკო სულხანიშვილზე, სადაც გაშუქებულია კომპოზიტორის შემოქმედების ხალხურ-ეროვნული საწყისები. მომდევნო წელს დაიბეჭდა მეტად საგულისხმო მონოგრაფია ნიკოლოზ ბარათაშვილის შესახებ — „პოეტი და ადამიანი“. მაგრამ მეცნიერის ინტერესები ამით არ ამოწურულა. ზედიზედ გამოქვეყნდა მისი ნაშრომები: „ბარათაშვილი და ლაიზევიცი“, „ბუნების გრძნობა ბარათაშვილის პოეზიაში“, „ბარათაშვილის ყვავილები“, მონოგრაფია „ნ. ბარათაშვილის ცხოვრება და ესთეტიკური სამყარო“.

გიორგი ნადირაძემ ფასდაუდებელი წვლილი შეიტანა რუსთაველის შემოქმედების კვლევის საქმეში. განსაკუთრებით აღსანიშნავიამისი ნაშრომი „რუსთაველის ესთეტიკა“, რისთვისაც ავტორს ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა. აღსანიშნავია, აგრეთვე გ. ნადირაძის მთარგმნელობითი მოღვაწეობაც. მან ქართველ საზოგადოებას გააცნო გოეთეს, შილერის, ლესინგის, ლაიზევიცის ქმნილებანი. ფართო ერუდიციის მეცნიერი სიკვდილამდე სათავეში ედგა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის თბილისის პედაგოგიური ინსტიტუტის დასავლეთ ევროპის ლიტერატურისა და ისტორიის კათედრას. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“,  გვ. 284, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები 
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გ
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ირაკლი ეხვაია

**ირაკლი ეხვაია** (დ. 9 იანვარი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ თავდამსხმელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ლუკა კობერიძე

**ლუკა კობერიძე** (დ. 9 სექტემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ საყრდენი ნახევარმცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ლ
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბახმუტის რაიონი

**ბახმუტის რაიონი** (; 2016 წლამდე - **არტემივსკის რაიონი** ) — რაიონი აღმოსავლეთ უკრაინაში, დონეცკის ოლქში. მისი ფართობია 1 687 კმ². 2013 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 44 759 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 27 კაცს კმ²-ზე. ბახმუტის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბახმუტი.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის რაიონები
ორმაგი ცხოვრება

**ორმაგი ცხოვრება** () —  ჯორჯ კიუკორის 1947 წლის ფილმი. რონალდ კოლმანმა მიიღო ოსკარის და ოქროს გლობუსის ჯილდოები საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის.

## სიუჟეტი
ენტონი ჯონი თეატრის მსახიობია. მის ცხოვრებაზე დიდ გავლენას ახდენს შესრულებული როლები. როცა ის კომედიას თამაშობს, ის ძალიან ხალისიანი ადამიანია, მაგრამ როცა ტრაგედიას თამაშობს, ტონი საშინელი ადამიანი ხდება. ამ თვისების გამო მას გასცილდება ცოლი ბრიტა, მაგრამ ბრიტას მაინც უყვარს ტონი და მასთან ერთად თეატრშიც თამაშობს. ტონისა და ბრიტას ოტელოს თამაშს შესთავაზებენ. სპექტაკლი წარმატებულია და ორ წელიწადზე მეტს გრძელდება, მაგრამ ტონის გონებას თანდათან იპრყრობს ოტელო და მისთვის დამახასიათებელი ეჭვიანობა.

## როლებში
*რონალდ კოლმანი — ენტონი ჯონი
*სინიე ჰასო — ბრიტა
*ედმონდ ო'ბრაიენი — ბილ ფრენდი
*შელი უინტერსი — პეტ კროული
*რეი კოლინზი — ვიქტორ დონლანი
*ფილიპ ლობი — მაქს ლასკერი
*ჯო სოიერი — პიტ ბონერი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჯორჯ კიუკორის ფილმები
კატეგორია:ნუარის ჟანრის ფილმები
კატეგორია:1947 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
ნერვული ბოჭკოები

მინი|

**ნერვული ბოჭკოები** — ნეირონების გამონაზარდები (აქსონები) თავის გარსიანად, რომლებიც ნერვულ იმპულსებს ატარებენ. ყველა ნერვული ბოჭკოს ცენტრში არის აქსონი, რომელიც შემოსილია სპეციალური გარსით, რომელსაც ქმნიან ნევროგლიის უჯრეები — ლემოციტები. ამ გარსის მიხედვით განარჩევენ უმიელინო და მიელინიან ნერვულ ბოჭკოებს. ადამიანისა და ხერხემლიანების ნერვული ბოჭკოები მიელინიანია. ფუნქციის მიხედვით განარჩევენ ორგვარ ნერვულ ბოჭკოს: აფერენტული და ეფერენტული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნერვული სისტემა
ანდამარკის რაიონი

**ანდამარკის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, ხუნინის რეგიონის კონსეფსიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 500 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 151 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 8.9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 694,9 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კონსეფსიონის პროვინციის რაიონები
ლევან ნათაძე

**ლევან (ლეო) იასონის ძე ნათაძე** (დ. 1880, კასპი, გორის მაზრა — გ. 1922, თბილისი) —  ქართველი ჟურნალისტი, პედაგოგი, საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი.

## ბიოგრაფია
1899 წელს ოქროს მედლით დაამთავრა თბილისის მესამე გიმნაზია და ჩაირიცხა მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია ფილოლოგიის ფაკულტეტზე, მაგრამ სტუდენტთა პოლიტიკურ აქციებში მონაწილეობისათვის გარიცხეს და დააპატიმრეს. უნივერისტეტის დამთავრების შემდეგ, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას, კითხულობდა ლექციებს სახალხო უნივერსიტეტში. ერთხანს ერევნის გიმნაზიაში იყო მასწავლებლად. სამშობლოში დაბრუნებული თანამშრომლობდა სხვადასხვა გაზეთებში და სახალხო განათლების ორგანოებში. 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან და განათლების კომისიის თავმჯდომარე.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* *ბაბუნაშვილი ზ., ნოზაძე თ.,* მამულიშვილთა სავანე, თბ., 1994
* *ხვადაგიანი ი.,* საქართველოს დამფუძნებელი კრება 1919, თბ., 2016

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
 კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:კასპში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ლ
კატეგორია:საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრები
ტობის ჩანჩქერი

**ტობის ჩანჩქერი** — ჩანჩქერი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. საქართველოს უმაღლესი ჩანჩქერი. სიმაღლე 234 მ. მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე აბაშის მარცხენა შენაკადის — ტობის სათავის მიდამოებში. აბსოლუტური სიმაღლე 600–800 მ. მდინარე ტობის სათავეში ამართული, ზედაცარცული კირქვული ქარაფი მდიდარია კარსტული მღვიმეებიდან გამომავალი მდინარეების ჩანჩქერებით. ტობის ჩანჩქერს წარმოქმნის არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმიდან გამომავალი კარსტული მდინარე. კასკადური წყალვარდნილია. საინტერესო და პერსპექტიული ტურისტული ადგილია. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი მარტვილი. მისასვლელი გზა იწყება მარტვილიდან 14 კილომეტრიანი საავტომობილო გზით სოფელ მეორე ბალდამდე, შემდეგ ფეხით 4 კილომეტრი მდინარე ტობის სათავის ქარაფის ძირამდე. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. ტობის ჩანჩქერი ბუნების ძეგლია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:საქართველოს ჩანჩქერები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
მიქელ პატარიძე

**მიქელ აბესალომის ძე პატარიძე** (დ. 5 აპრილი, 1895, ქუთაისი — გ. 7 ივლისი, 1959, ბაღდათი) —  ქართველი პოეტი, მთარგმნელი, ჟურნალისტი, სპორტსმენი და საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
1912 წელს დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი და სწავლა განაგრძო პეტერბურგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში და აქტიურად ჩაება საზოგადოებრივ ცხოვრებაში, წერს ლექსებს, სიმღერებს, ნარკვევებს და ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას. წლების მანძილზე გვერდში ედგა გიორგი ნიკოლაძესა და მის თანამოსაგრეებს იმ დიდ წამოწყებაში, რომელსაც ისინი ეწეოდნენ ერის ფიზიკური გაჯანსაღებისათვის. იყო შესანიშნავი ათლეტი, ტანმოვარჯიშე და ალპინისტი. საზოგადოება „შევარდენი“, სადაც ეს ენთუზიასტები გაერთიანდნენ, წმინდა სპორტულის გარდა, დიდ კულტურულ-საგანმანათლებლო მისიასაც ასრულებდა. სწორედ მათ უნდა ვუმადლოდეთ ისეთი სპორტული ტერმინების შექმნას როგორებიცაა: ორძელი, ტაიჭი, ბადრო, თხილამური, წერაყინი, განმკლავი, ზემკლავი, მიმკლავი, აღმატრიალა და სხვანი.

პატალელურად მ. პატარიძე ეწეოდა ჟურნალისტურ და ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც. მართალია, მისი უპირველესი სიყვარული მთელი სიცოცხლის მანძილზე პოეზია იყო, მაგრამ მრავალმხრივი ნიჭისა და პრაქტიკული საქმიანობის გამო აქ ჯეროვანი კვალი ვერ დატოვა, რასაც მწვავედ  განიცდიდა. მისმა პოეტურმა ტალანტმა გამოსავალი ძირითადად თარგმანებში ჰპოვა. მწერალმა დაგვიტოვა რუსული პოეზიის პირველხარისხოვანი თარგმანები — პუშკინი, ლერმონტოვი, ბლოკი ბალმონტი, ესენინი, სურკოვი, სვეტლოვი და სხვები. მანვე გააცნო ქართველ მკითხველს შევჩენკო, ფრანკო, ბაჟანი, მიცკევიჩი, ხეთაგუროვი. პატარიძისეული თარგმანებით დამკვიდრდა ქართულ პოეზიაში შესანიშნავი ფრანგი პოეტი ჟ.მ. ერედია „ტროფეებით“. აქ სრულად გამოვლინდა მთარგმნელის უზადო პოეტური შესაძლებლობანი და დახვეწილი გემოვნება. აღსანიშნავია აგრეთვე მის მიერ ფრანგულიდან ნათარგმნი რონსარის, ჰიუგოს, ბოლდერის, ვერლენის, როლანის, ვალერის, რემბოს ცალკეული პოეტური ნიმუშები.

განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მ. პატარიძის დამსახურება ვ. მაიაკოვსკის თარგმნის საქმეში, რასაც მან 30 წელი შეალია. ასევე დიდი ღვაწლი დასდო გამოჩენილი რუსი პოეტის სახლ-მუზეუმს ბაღდათში სადაც იგი 17 წელი მუშაობდა და აქედან ბოლო 15 წელი დირექტორი იყო.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 299, თბ., 1994

 
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ჟოელ რაკუტუმალალა

**ჟოელ რაკუტუმალალა** (; დ. 29 მარტი, 1929  — გ.  30 ივლისი, 1976) — მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 1976 წლის 29 მარტიდან 30 ივლისამდე. დაიღუპა საავიაციო კატასტროფაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* რაკუტუმალალას ბიოგრაფია

კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
ჟაკ იუგ სილა

**ჟაკ იუგ სილა** (; დ. 1946 — გ. 26 დეკემბერი, 2009) — მადაგასკარელი პოლიტიკოსი, მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრი 2002–2007 წლებში. მადაგასკარის ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტი 2007-2009 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Madagascar: décès de Jacques Sylla

კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
ანდრიამიჰაჯა

**ანდრიამიჰაჯა** () — მადაგასკარის იმერინის სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 1829-1830 წლებში. 

1829 წლის აპრილიდან გარდაცვალებამდე ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. თვლიან, რომ იგი იყო დედოფალ რანავალუნა I-ის საყვარელი და მისი მემკვიდრის რადამა II-ის მამა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Mervyn Brown, Ranavalona I and the missionarys 1828-1840

კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
კონსტანტინე ახალაია

**კონსტანტინე ახალაია** (დ. 8 აგვისტო, 1991, ხაშური) — ქართველი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ზუგდიდის“ მარცხენა მცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ზუგდიდის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ზუგდიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:სასკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 8 აგვისტო
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
უსადენო ტექნოლოგიები

**უსადენო ტექნოლოგიები** — საინფორმაციო ტექნოლოგიების ქვეკლასი. გამოიყენება სიშორეზე ინფორმაციის გადასაცემად ორ ან მეტ წერტილს შორის, მათ შორის უშუალო სადენიანი კავშირის მოთხოვნის გარეშე. უსადენოდ ინფორმაციის გადაცემა შეიძლება განხორციელდეს ლაზერული ან ოპტიკური გამოსხივების ან რადიოტალღების საშუალებით.

ამჟამად არსებობს მრავალი უსადენო ტექნოლოგია, რომლებიც მომხმარებლებისთვის ხშირად ცნობილია მათი საბაზრო სახელწოდებებით, მათ შორისაა Wi-Fi, WiMAX, Bluetooth. თითოეულ თექნოლოგიას გააჩნია თავისი განსაზღვრული თვისებები, რაც განაპირობებს მათი გამოყენების ამა თუ იმ სფეროს.

## კლასიფიკაციის მიდგომები 
არსებობს უსადენო ტექნოლოგიების კლასიფიკაციის სხვადასხვა მიდგომები.
* მოქმედების სიშორის მიხედვით:
** უსადენო პერსონალური ქსელები (WPAN — Wireless Personal Area Networks). მაგალითად — Bluetooth.
** უსადენო ლოკალური ქსელები (WLAN — Wireless Local Area Networks). მაგალითად — Wi-Fi.
** ქალაქის მასშტაბის უსადენო ქსელები (WMAN — Wireless Metropolitan Area Networks). მაგალითად — WiMAX.
** უსადენო გლობალური ქსელები (WWAN — Wireless Wide Area Network). მაგალითად — CSD, GPRS, EDGE, EV-DO, HSPA.

* ტოპოლოგიის მიხედვით:
** „წერტილი-წერტილი“
** „წერტილი-მრავალწერტილი“

* გამოყენების სფეროს მიხედვით:
** კორპორატიული (უწყებრივი) უსადენო ქსელები — იქმნება კომპანიების მიერ საკუთარი საჭიროებებისთვის.
** ოპერატორული უსადენო ქსელები — იქმნება კავშირგაბმულობის ოპერატორების მიერ მომსახურების გაწევისვის.

## უსადენო და სადენიანი ქსელებით ინფორმაციის გადაცემის განსხვავებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Wireless. DMOZ 

კატეგორია:უსადენო ტექნოლოგიები
კატეგორია:საინფორმაციო ტექნოლოგიები
კატეგორია:ტელეკომუნიკაცია
Carl Gustaf

მინი|კარლ გუსტავი M2
**კარლ გუსტავი** (სრული სახელწოდება: ) — შვედური 84-მმ ხელის ტანკასაწინააღმდეგო მრავალჯერადი ყუმბარმტყორცნი წარმოებული კომპანია Saab Bofors Dynamics-ის (წარსულში Bofors Anti-Armour AB) მიერ. „კარლ გუსტავის“ პირველი პროტოტიპი 1946 წელს შეიქმნა, ხოლო მისი შემდგომი მოდიფიკაციები დღემდე გამოიყენება სხვადასხვა ქვეყნის შეიარაღებული ძალების შენაერთების მიერ.

სხვადასხვა ქვეყანაში „კარლ გუსტავს“ სხვადასხვაგავარად მოიხსენიებენ. მაგალითად, სამშობლოში მისი ოფიციალური სახელია Grg m/48, ბრიტანულ ჯარებში მას Charlie G-ს, ხოლო კანადელები — 84 ან Carl G-ს ეძახიან. აშშ-ის სამხედრო სისტემაში „კარლ გუსტავი“ ცნობილია როგორც „მრავალდანიშნულებიანი ჯავშანსაწინააღმდეგო ტანკსაწინააღმდეგო სისტემა M3“ () ან „რეინჯერთა ტანკსაწინააღმდეგო სისტემა“ (RAWS — Ranger Antitank Weapons System), მაგრამ უფრო ხშირად მას ეძახიან უბრალოდ „გუსტავს“ (Gustav), Goose ან „კარლს ჯონსონს“ (Carl Johnson).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* აშშ-ის არმია შვედურ ყუმბარმტყორცნებს მიიღებს
* ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარმტყორცნი Carl Gustaf 
* საბრძოლო ცეცხლსასროლი ხელის იარაღის ენციკლოპედია

კატეგორია:ტანკსაწინააღმდეგო ყუმბარმტყორცნები
კატეგორია:შვედეთის შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
აბოვიანი (არარატი)

**აბოვიანი** () — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 940 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 393 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 250 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 5.58 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
ვასო პატარაია

**ვასო ბართლომეს ძე პატარაია** (დ. 19 მარტი, 1895, ბანძა, ახლანდელი მარტვილის მუნიციპალიტეტი — გ. 13 იანვარი, 1969, თბილისი) —  ქართველი მწერალი და დრამატურგი. 

## ბიოგრაფია
მშობლიურ სოფელში დაამთავრა ორკლასიანი სასწავლებელი. გაემგზავრა რუსეთში და სწავლა განაგრძო დონის ოლქის ქალაქ ალექსანდროვსკ-გრუშევსკის სასულიერო სემინარიაში, რომლის დამთავრების შემდეგ სამშობლოში დაბრუნდა და მასწავლებლობა დაიწყო.

1918 წელს ჩაირიცხა ახლად დაარსებულ თბილისის უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტზე. პირველი იუმორისტული ლექსი, ჯერ კიდევ სტუდენტობის პერიოდში დაბეჭდა გაზეთ „ტრიბუნაში“. აქედან მოყოლებული ვ. პატარაიას სატირული ნაწარმოებები, სკეჩები, ვოლდევილები სისტემატურად იბეჭდებოდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. პარალელურად სწავლობდა ა. ფაღავას დრამატულ სტუდიაში და ატიურ თეატრალურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა. იყო ოპერის თეატრის რეჟისორი (დადგა ოპერები: „ჯამბაზები“, „აიდა“, „ტრუბადური“), სიმფონიური ორკესტრის დირექტორი, სანდრო ინანიშვილთან ერთად ჩამოაყალიბა ბათუმის ოპერისა და ბალეტის თეატრი და წლების მანძილზე ედგა მას სათავეში. 1939 წლიდან ხელმძღვანელობდა ქართულ ესტრადას, სადაც სრულად გამოვლინდა მისი, არა მარტო შემოქმედებითი, არამედ ორგანიზატორული ნიჭიც. როგორც მწერლამა და დრამატურგმა შექმნა საინტერესო იუმორისტული ნაშრომები, სკეჩები, ფელეტონები. შემდეგ ერთ ხანს განაგებდა კ. მარჯანიშვილის თეატრის სალიტერატურო ნაწილს.

დიდი წარმატებით სარგებლობდა ვ. პატარაიას პიესა „უჩა უჩარდია“, რომელშიც აისახა ახალი ქართული სოფლის ცხოვრება. პიესა დაიდგა რუსთაველის თეატრში და რესპუბლიკის სხვა თეატრების სცენებზე. განსაკუთრებული წარმატება ხვდა წილად მარჯანიშვილის თეატრში დრამატურგის პიესას „სანაპიროზე“. ვ. პატარაიას ეკუთვნის აგრეთვე კომედიები: „მელა და მისი კუდი“, „ჭორი“, „ქალიშვილი ზღვის პირას“, „ის მეძახის“, „ხუმრობას ნუ ეხუმრებით“ და სხვა.

ვასო პატარაიას მინიჭებული ჰქონდა საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწის საპატიო წოდება, დაჯილდოებული იყო ორდენებითა და მედლებით. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 298, თბ., 1994

 
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ვასო
არარატი (სოფელი)

**არარატი** () — სოფელი სომხეთში, არარატის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 850 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 750 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 148 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 52.54 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:არარატის პროვინციის სოფლები
SDSS J010013.02+280225.8

**SDSS J0100+2802** *(SDSS J010013.02+280225.8)* — ჰიპერკაშკაშა კვაზარი, რომელიც თევზებისა და ანდრომედას საზღვართან ახლოს მდებარეობს. მისი წითელი წანაცვლება 6,30-ია, რაც იმას ნიშნავს, რომ მანძილი ამ ობიექტამდე 12,8 მილიარდი სინათლის წელიწადია და დიდი აფეთქებიდან 900 მილიონ წელიწადში წარმოიქმნა. ის მძლავრად აფრქვევს მატერიას, რომელიც 3x1041 ვატის ტოლია. ამის გამო მისი აბსოლუტური ვარსკვლავიერი სიდიდე -31,7-ია, ანუ 4,2x1013-ჯერ აღემატება მზის სიკაშკაშეს და 40 000-ჯერ ირმის ნახტომში არსებულ 400 000 ვარსკვლავს ერთად. SDSS J0100+2802 დაახლოებით 4-ჯერ კაშკაშაა SDSS J1148+5251-ზე, ხოლო ყველაზე შორეულ კვაზარ ULAS J1120+0641-ზე — 7-ჯერ კაშკაშა. თუმცა, ის სიკაშკაშით 4-ჯერ ნაკლებია ყველაზე კაშკაშა კვაზარ HS 1946+7651-ზე. მის ცენტრში არსებული შავი ხვრელის მასა 12 მილიარდი მზის მასის ტოლია. ამის გამო ის ადრეულ სამყაროში არსებული ყველაზე მასიური შავი ხვრელია, თუმცა ყველაზე მასიურ შავ ხვრელ S5 0014+81-ზე 3-ჯერ ნაკლები მასა აქვს. ამ შავი ხვრელის დიამეტრი 70,9 მილიარდი კილომეტრია, რაც პლუტონის ორბიტის დიამეტრს 7-ჯერ აღემატება.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი ხვრელები
კატეგორია:კვაზარები
ნუევე-დე-ხულიოს რაიონი

**ნუევე-დე-ხულიოს რაიონი** () — რაიონი  პერუში, ხუნინის რეგიონის კონსეფსიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 326 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 972 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 270 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 7,28 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ხუნინის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კონსეფსიონის პროვინციის რაიონები
ფრანგული მადაგასკარი

**მაგადასკარის კოლონია და მაზე დამოკიდებულები** () — 1897–1958 წლებში აღმოსავლეთ აფრიკაში არსებული ფრანგული კოლონია. 

ფრანკო-მალაგასიური ომების შემდეგ (1883–1896) იმერინის სამეფო დაეცა და მის ადგილას მალაგასის პროტექტორატი ჩამოყალიბდა (1896), რომელიც ერთი წლის შემდეგ კოლონიად გარდაიქმნა.

## ტერიტორიული განვითარება 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მადაგასკარი
* მადაგასკარის ისტორია

კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები
კატეგორია:მადაგასკარის ისტორია
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
დომენტი მშვენიერაძე

**დომენტი მელიტონის ძე მშვენიერაძე** (დ. 23 მარტი, 1902, ზესტაფონი — გ. 17 ნოემბერი, 1969, თბილისი) — ქართველი პროფესორი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს მეცნიერებისა და  ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
საშუალო განათლება მიიღო ქუთაისისა და ზესტაფონის გიმნაზიებში, ხოლო 1923 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე. მაგრამ კურსი არ დაუსრულებია, დაბრუნდა სამშობლოში და ერთხანს იყო სხვადასხვა პარტიულ და საბჭოთა თანამდებობაზე.

1924 წელს აქტიურად იბრძოდა საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყების ჩასახშობად. 30 აგვისტოს აჯანყებულთა ნაწილი ვაგონებიდან გამოიყვანეს, ორმოს გასწვრივ დააყენეს და ტყვიამფრქვევით ჩაცხრილეს, ნაწილი კი ქუთაისის საგანგებო კომისიის თავმჯდომარის, ილარიონ ტალახაძის წინადადებით, შორაპნის მაზრის აღმასრულებელი კომიტეტის თავმჯდომარე დომენტი მშვენიერაძემ და შორაპნის კომკავშირის სამაზრო კომიტეტის თავმჯდომარე ძიძიგურმა ტყვიამფრქვევით დახვრიტეს. სოფელ არგვეთაში ჩეკისტების მახვილს ემსხვერპლა 96 აჯანყებული.

1930 წელს დაამთავრა მოსკოვის სატრანსპორტო საინჟინრო ინსტიტუტი და ჩამოვიდა საქართველოში. მუშაობა დაიწყო ჯერ რკინიგზაზე, შემდეგ ამიერკავკასიის რკინიგზის ინჟინერთა ინსტიტუტში, კითხულობდა „ხიდების“ კურსს, პარალელურად თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ასწავლიდა ტრანსპორტისა და მრეწველობის ეკონომიკას.

თბილისში ორი ტექნიკური უმაღლესი სასწავლებლის გაერთიანების შემდეგ დ. მშვენიერაძემ მუშაობა დაიწყო საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში, სადაც მისი უშუალო ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა ფუძე-საძირკვლებისა და გრუნტების მექანიკის კათედრა, რომელსაც გარდაცვალებამდე ხელმძღვანელობდა. პარალელურად მუშაობდა საქართველოს ჰიდრონაგებობათა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, ერთხანს მისი დირექტორიც იყო, შემდეგ რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მშენებლობაზე ეწეოდა პრაქტიკულ საქმიანობას.

მეცნიერმა შექმნა 70-ზე მეტი ნაშრომი, მათ შორის ოცი სახელმძღვანელო და მონოგრაფიაა. თეორიულად დაამუშავა, პრაქტიკულად შეისწავლა და წარმოებაში დასანერგად მოამზადა ახალი ტიპის ხიმინჯოვანი საძირკვლები. დ. მშვენიერაძის ნაშრომი ქართული საფორტიფიკაციო მშენებლობის საკითხებზე, მნიშვნელოვანი გამოკვლევაა სამშენებლო ტექნიკის დარგში. დიდი ღვაწლი მიუძღვის ასევე ქართული სამშენებლო ტერმინოლოგიის დამუშავების საქმეში. დაჯილდოვებული იყო წითელი დროშის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში. მასთანვეა დაკრძალული მისი მეუღლე — **ოლღა ვიქტორის ასული გაჩეჩილაძე** (დ. 30 მაისი, 1906, ზესტაფონი — გ. 2 ოქტომბერი, 1977, თბილისი).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 283, თბ., 1994

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  23 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები