ხოსე მარია ფიგერესი

**ხოსე მარია ფიგერესი** (დ. 24 დეკემბერი, 1954) — კოსტა-რიკელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1994-დან 1998 წლამდე კოსტა-რიკის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა. მან ასევე მიიღო მონაწილეობა 2022 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა როდრიგო ჩავესთან დამარცხდა.

ფიგერესმა კარიერა აგრობიზნესში მომუშავე ინჟინრად დაიწყო. ათი წლის შემდეგ იგი საჯარო სამსახურში შევიდა, ჯერ საგარეო ვაჭრობის მინისტრის, შემდეგ კი სოფლის მეურნეობის მინისტრის თანამდებობაზე. 1994 წელს იგი კოსტა-რიკის პრეზიდენტად აირჩიეს. იგი იყო მე-20 საუკუნის ყველაზე ახალგაზრდა არჩეული პრეზიდენტი (ალფრედო გონსალეს ფლორესი 1914 წელს 36 წლის ასაკში გახდა პრეზიდენტი, თუმცა იგი პირდაპირი წესით არ ყოფილა არჩეული, არამედ ეროვნულმა ასამბლეამ დანიშნა). მან პრეზიდენტის პოსტი 1998 წელს დატოვა, რის შემდეგაც ჩართული იყო ისეთ გლობალურ საკითხებში, როგორიცაა კლიმატის ცვლილება, მდგრადი განვითარება და ტექნოლოგიები.

2000 წელს ფიგერესი შეუერთდა მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმს შვეიცარიაში. 2004 წელს იგი გადადგა თანამდებობიდან მას შემდეგ, რაც გაირკვა, რომ ფრანგული სატელეკომუნიკაციო ფირმა „Alcatel“-ისგან კონსულტაციისთვის დაუდეკლარირებელი 900 000 აშშ დოლარი მიიღო. მოგვიანებით იგი მუშაობდა „Concordia 21“-ში მადრიდში. 2010 წლიდან იგი არის „Carbon War Room“-ის (დამოუკიდებელი არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც ფოკუსირებულია დაბალნახშირბადიან ეკონომიკაზე გლობალურ გადასვლაზე) თავმჯდომარე. 2012 წლის 27 მარტს სერ რიჩარდ ბრანსონმა გამოაცხადა, რომ ფიგერესი „Carbon War Room“-ის ახალ პრეზიდენტად დაინიშნა.

## ბიოგრაფია
ხოსე მარია ფიგერესი არის ხოსე ფიგერეს ფერერის (ცნობილი როგორც დონ პეპე) ვაჟი, რომელიც კოსტა-რიკის პრეზიდენტი სამჯერ იყო. დედამისი, კარენ ოლსენ ბეკი, ამერიკელი სოციალური მუშაკი, რომელიც დანიელი იმიგრანტების ოჯახში დაიბადა, მოგვიანებით კოსტა-რიკის მოქალაქე გახდა. პირველი ლედის სტატუსის შემდეგ, იგი 1982 წელს ისრაელში ელჩად დაინიშნა. 1990 წელს კი 1990–1994 წლების მოწვევის კონგრესის წევრად აირჩიეს.

ფიგერესი გაიზარდა ლა ლუჩაში, ფერმერთა დასახლებაში, რომელიც მამამისმა, დონ პეპემ 1928 წელს დააარსა. იქ ხოსე მარია სესილია ორლიჩ ფიგერესის საჯარო სკოლაში დადიოდა, შემდეგ კი სწავლობდა ჰუმბოლდტის კოლეჯსა და ლინკოლნის უმაღლეს სკოლაში (ორივე სან-ხოსეში).

ფიგერესს ჰყავს სამი უმცროსი და-ძმა: კრისტიანა ფიგერესი, მარიანო და კირსტენი. კრისტიანა ფიგერესი იყო გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო კონვენციის (UNFCCC) აღმასრულებელი დირექტორი და პასუხისმგებელი იყო კლიმატის ცვლილების საერთაშორისო მოლაპარაკებებზე. მამის პირველი ქორწინებიდან ფიგერესს ჰყავს უფროსი ძმა მარტი და და მუნი. მუნი ფიგერესს სხვადასხვა საჯარო თანამდებობა ეკავა, ხოლო 2010 წლიდან იგი კოსტა-რიკის ელჩია აშშ-ში.

პირველი ქორწინებიდან ყოფილ პირველ ლედისთან, ხოსეტ ალტმან ბორბონთან, ხოსე მარიას ჰყავს ორი შვილი: ხოსე მარია და ეუხენია. ფიგერესისა და ალტმანის ქორწინება განქორწინებით დასრულდა. ამჟამად იგი დაქორწინებულია სინტია ბეროკალ კიროსზე.

## განათლება
ფიგერესმა ბაკალავრიატი აშშ-ის სამხედრო აკადემიაში (ვესტ-პოინტი) დაასრულა, რომელიც 1979 წელს ინჟინერიის სპეციალობით დაამთავრა. ვესტ-პოინტში სწავლისას, 1975 წელს, მან გაიარა აშშ-ის არმიის რეინჯერთა მომზადების კურსი. მას მიენიჭა არმიის რეინჯერის წოდება და იყო კურსის გამორჩეული საპატიო კურსდამთავრებული.

მოგვიანებით მან სწავლა ჰარვარდის უნივერსიტეტის ჯონ კენედის სახელობის სახელმწიფო მართვის სკოლაში განაგრძო, რომელიც 1991 წელს საჯარო ადმინისტრირების მაგისტრის ხარისხით დაამთავრა. ჰარვარდში სწავლისას ფიგერესი ასევე ესწრებოდა კურსებს ჰარვარდის ბიზნეს სკოლასა და ჰარვარდის სამართლის სკოლაში.

## ბიზნეს კარიერა
ვესტ-პოინტში სწავლის დასრულების შემდეგ კოსტა-რიკაში დაბრუნებულმა ფიგერესმა დაიწყო და მოგვიანებით სათავეში ჩაუდგა მძიმე ვალებში მყოფი საოჯახო ბიზნესის Sociedad Agroindustrial San Cristobal (SAISC) რესტრუქტურიზაციის პროცესს. ფიგერესმა ხელი შეუწყო ბიზნესის მომგებიანობის აღდგენას არაპროდუქტიული აქტივების რეალიზაციით, ფინანსური დამოკიდებულების შემცირებით, ინდუსტრიული პროცესების ეფექტურობის გაუმჯობესებითა და ექსპორტის გაფართოებაზე ფოკუსირებით.

წლების შემდეგ, 1990 წელს, ფიგერესმა თანადააფუძნა „Energía Global Inc.“, განახლებადი ენერგიის კომპანია, რომელიც კოსტა-რიკაში, გვატემალასა და ჩილეში ოპერირებდა. მოგვიანებით ბიზნესი გაიყიდა და დღეს ის ENEL-ის შვილობილი კომპანიის სახით აგრძელებს მუშაობას.

1999 წელს ფიგერესი შეუერთდა „Terremark Worldwide Inc“-ის დირექტორთა საბჭოს, სადაც ხუთი წელი მსახურობდა. ამის შემდეგ იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული კომპანიის საერთაშორისო გაფართოების პროექტებთან. 2011 წელს „Terremark“ კომპანია „Verizon“-მა შეიძინა.

2005 წელს ფიგერესი ერთი წლის განმავლობაში იკავებდა „Talal Abu-Ghazaleh Organization“-ის მმართველი დირექტორის პოსტს. 2006-დან 2009 წლამდე იგი მსახურობდა „Abraaj Capital“-ის საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოში. 2009 წელს კი შეუერთდა მადრიდში ბაზირებული ფინანსური მომსახურების ფირმა „Grupo Arcano“-ს მრჩეველთა საბჭოს.

2010 წელს ფიგერესი შეუერთდა „IJ Partners“-ს ჟენევაში (შვეიცარია), როგორც მმართველი პარტნიორი. ფირმა 2009 წელს, გლობალური ეკონომიკური კრიზისის დროს დაარსდა. ფიგერესი ასევე მსახურობდა როკის მთის ინსტიტუტის (Rocky Mountain Institute) საბჭოში, მათ შორის თავმჯდომარის პოსტზე 2017 წლამდე.

## პოლიტიკური კარიერა
1986 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატმა და პრეზიდენტმა ოსკარ არიასმა (1986–1990) ფიგერესი დანიშნა რკინიგზის ეროვნული სისტემის (INCOFER) რეორგანიზაციისთვის. შემდეგ იგი არიასის მთავრობაში ჯერ საგარეო ვაჭრობის, მოგვიანებით კი სოფლის მეურნეობის მინისტრად დაინიშნა. სამთავრობო ვადის დასრულების შემდეგ ფიგერესმა სწავლა ჰარვარდში განაგრძო.

ჰარვარდის დამთავრების შემდეგ იგი დაბრუნდა კოსტა-რიკაში და განაცხადა თავისი განზრახვის შესახებ, გამხდარიყო „ეროვნული განთავისუფლების პარტიის“ კანდიდატი. 1993 წელს, ხუთ კანდიდატს შორის გამართულ დაძაბულ შიდაპარტიულ არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ, მან 1994 წლის თებერვლის ეროვნულ არჩევნებშიც გაიმარჯვა. ხოსე მარია ფიგერეს ოლსენი 39 წლის ასაკში კოსტა-რიკის პრეზიდენტად აირჩიეს.

## პრეზიდენტობა (1994–1998)
ლეონარდო გარნიეს, ფიგერესის ადმინისტრაციის დაგეგმარებისა და ეკონომიკური პოლიტიკის მინისტრის თქმით, პრეზიდენტი ხელს უწყობდა მდგრად განვითარებას, როგორც სამთავრობო მოქმედებების ინტეგრირებულ არქიტექტურას. ეს პროგრამა სამ საყრდენს ეფუძნებოდა: პირველი კოსტა-რიკის ეკონომიკის ტრანსფორმაცია მაღალი პროდუქტიულობისკენ, ტექნოლოგიებზე აქცენტით; მეორე საზოგადოებრივი სოლიდარობის გაზრდა და კეთილდღეობის შესაძლებლობების შექმნა ყველასთვის; მესამე საზოგადოების განვითარება ბუნებასთან ჰარმონიაში. მის ადმინისტრაციას მიეწერება კოსტა-რიკის გლობალიზებულ ეკონომიკაში შემდგომი ინტეგრაციის ხელშეწყობა.

ფიგერესმა მოახდინა მრავალი საჯარო დაწესებულების რეფორმირება და რეორგანიზაცია, ზოგი მათგანი კი დახურა, როგორიცაა კოსტა-რიკის ანგლო ბანკი (რომელიც კორუფციულ სკანდალებში იყო გახვეული) და რკინიგზის ეროვნული სისტემა (INCOFER), რომელიც გაკოტრებული იყო. რკინიგზის დახურვის გადაწყვეტილება მომდევნო ადმინისტრაციებმა შეცვალეს. ფიგერესის ადმინისტრაციამ დიდი წვლილი შეიტანა კოსტა-რიკაში კორპორაცია „Intel“-ის შემოსვლაში.

მან ასევე წამოიწყო ინიციატივები განათლების გასაუმჯობესებლად, მათ შორის საკონსტიტუციო რეფორმა მშპ-ის 6%-ის განათლებაზე დახარჯვის შესახებ; საჯარო სკოლებში პირველი კლასიდან ინგლისური ენის, როგორც მეორე ენის სწავლება და სკოლების კომპიუტერიზაცია.

მისი ვადის განმავლობაში შეიქმნა EBAIS (ძირითადი ჯანდაცვის გუნდები) თემებში პრევენციული მედიცინის უზრუნველსაყოფად.

იგი ასევე იყო კლიმატის ცვლილების საკითხებში ერთ-ერთი პირველი ლიდერი 1995 წელს კოსტა-რიკაში მსოფლიოში პირველად დააწესა ნახშირბადის ფასი. 1994 წელს მან აშშ-ის მთავრობას შესთავაზა ორმხრივი შეთანხმება კლიმატის ცვლილების შესახებ, რასაც ხელი ფიგერესმა და აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტმა ალ გორმა თეთრ სახლში 1994 წლის 30 სექტემბერს მოაწერეს. მას შემდეგ კოსტა-რიკა კლიმატის საკითხებში ლიდერობას აგრძელებს. ამ პროცესში წამყვან როლს ასრულებდა მისი და, კრისტიანა ფიგერესი, რომელიც მოგვიანებით გაეროს კლიმატის ხელშეკრულების მოლაპარაკებებში მსოფლიო მასშტაბის ფიგურა გახდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*კოსტა-რიკის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Carbon War Room 
* Website - Jose Maria Figueres Olsen
* Dean's Alumni Leadership Council, John F. Kennedy School of Government, Harvard University
* United Nations Information and Communication Technologies Task Force
* Biography of José María Figueres by CIDOB (in Spanish)

## სქოლიო
კატეგორია:კოსტა-რიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები