open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გორმაღალი (ქართლის ქედი)

**გორმაღალი** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ქართლის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1983,5 მ. აგებულია ცარცული ასაკის კირქვებით, მერგელებითა და ქვიშაქვებით. მთის კალთები დამრეცია, შემოსილია სუბალპური ბალახეულობით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
გორმაღალი (ლეჩხუმის ქედი)

**გორმაღალი** — მთა დასავლეთ საქართველოში. ადმინისტრაციულად მდებარეობს წყალტუბოს, ხონისა და ცაგერის მუნიციპალიტეტების საზღვარზე, რიონისა და ცხენისწყლის წყალგამყოფზე — ლეჩხუმის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1474 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტებით, მათი ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებითა და ტუფ-ქვიშაქვებით. კალთები და მწვერვალი შემოსილია რცხილისა და წიფლის ტყით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
გორულა

**გორულა**, *გლდანულა*, *გლდანურა*, *სუფრის გორულა*, *მრგვალი ყურძენი*, *იალანში გორულა* („მატყუარა გორულა“ — მარნეულში), *გრუნლიებერ* (, , ძვირფასი — ბოლნისში) — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

გორულას სახელწოდება წარმოშობის ადგილის მიხედვით აქვს მიღებული. ფილოქსერას შემოჭრამდე იგი საკმაოდ ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ქარელის, გორის, კასპის, მცხეთის, დუშეთის რაიონებში და თბილისის გარეუბნებში, მაგრამ მოგვიანებით მისი ნარგავები საკმაოდ შეიზღუდა. ძველი ვაზები, ხეივნების სახით, შემორჩა, დაბლარად გავრცელებულია ქართლში, გორის, კასპისა და მცხეთის მიდამოებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, მეტწილად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე, ძარღვების გასწვრივ, მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ფრთიანი. აგებულებიო ვუმსია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოდნავ ოვალური, ღია მწვანე შეფერილობის. სიმწიფეში მოყვითალო ლამაზ ელფერს იძენს და მოყავისფრო წერტილები უვითარდება. ოდნავ უხეში და სქელი კანი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი უფრო ხორციანი და ნაკლებ წვნიანია, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

გორულას საშუალოზე ძლიერი ზრდა ახასიათებს. სავეგეტაციო პერიოდი 166-170 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 215-220 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი — 11.0-12.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა არის 18-19.5%, ხოლო მჟავიანობა — 5.5-6 გ/ლ.

გორულა მაღალხარისხიანი სასუფრე ვაზის ჯიშია. გააჩნია შენახვის კარგი უნარი და ადვილად იტანს ტრანსპორტირებას.

## ოვალურმარცვლიანი გორულა
გორულას ერთ-ერთი ვარიაციაა.

გორულას ვარიაციებიდან ყველაზე მეტ ყურადღებას იქცევს ოეალურმარცვლიანი გორულა. მისი ახალგაზრდა ყლორტი, ფოთოლი და ერთწლიანი რქა დაახლოებით იგივეა, რაც სუფრის გორულასი, მაგრამ გამოირჩევა შედარებით მეჩხერი მტევნით, ოვალური, უფრო ხორციანი მარცვლით და დიდი ზომის წიპწით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 94-95

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
გორული

**გორული** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ისტორიულ ქვემო ქართლში, სოფ. ოფრეთის ახლოს (მარნეულის მუნიციპალიტეტი). 

## ძეგლის აღწერა
აქ, მთის დამრეც კალთაზე, საცხოვრებელ ნაგებობათა ანსამბლი ყოფილა, რისგანაც შემორჩენილია კოშკი, საცხოვრებელ ნაგებობათა ნანგრევები და ორი ეკლესია. ნატეხი ქვით ნაგები ეგრეთ წოდებული ზემო ეკლესია ღვთისმშობლის სახელზეა აგებული (მოსახლეობა მას „წმინდა ნიკოლოზს“ უწოდებს). გეგმით სწორკუთხა ერთნავიან შენობას შიგნით, აღმოსავლეთის მხარეს, ნახევარწრიული აფსიდი აქვს. სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით კედლების ნაშთია შემორჩენილი (შესაძლებელია, კარიბჭეებისა და ეკვდერებისა). შესასვლელების ჩუქურთმა ტლანქია. სამხრეთი შესასვლელის ტიმპანზე მოთავსებული წარწერის თანახმად, მისი შენება დაწყებულა XVII საუკუნის II ნახევარში ქსნის ერისთავის ქალის, დარეჯანის თაოსნობით როსტომ მეფის დროს და დაუმთავრებიათ გიორგი XI-ის მეფობაში. ნატეხი ქვით ნაგები ქვემო ეკლესიაც ერთნავიანია. ჩრდილოეთის მხარეს მცირე მინაშენი აქვს. მიეკუთვნება XVI–XVII საუკუნეებს. 

გეგმით ოთხკუთხა ხუთსართულიანი კოშკი (სავარაუდოდ XVII საუკუნე) უდიდესია მაშინდელ კოშკთა შორის. ნაშენია შედარებით წვრილი, შერჩეული ნატეხი ქვით, უფრო მოზრდილი ქვები კუთხეებშია დაყოლებული, შესასვლელი კი (II სართულზე) თლილ ქვაშია ჩასმული. საფასადო კედლებზე ნაკერები ბათქაშით არის შევსებული, ქვის ნაპირებიც დაფარულია. ყოველ სართულზე ქვის კამარით გადახურული თითო წაგრძელებული ოთახია, II–III და IV სართულებს შორის კედელს მიუყვება ვიწრო ქვის კიბე. მხოლოდ V სართულზე ადიოდნენ მისადგმელი კიბით. საცხოვრებლად IV სართული იყო გამოყენებული — აქვს დიდი ბუხარი, ფართო სარკმლები, თახჩები და სხვ. კოშკს მრავლად ჰქონდა სათოფურები.

## ლიტერატურა
*ბერიძე ვ., ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, თბ., 1974; 
*ბერიძე ვ., XVI–XVIII საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრება, ტ. 1, თბ., 1983.

კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გორული მწვანე

მინი|გორული მწვანე (საქართველოს საფოსტო მარკა, 2003 წ.)
**გორული მწვანე**, *მწვანე*, *ქვიშხური*, *სურამულა*, *თეთრფოთოლა*, *ჯიშიანი*, *ლურჯი მწვანე* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ხაშურის მუნიციპალიტეტსა და ზემო იმერეთში მას „ქვიშხურას“ ეძახიან. სურამში — „სურამელას“, ხოლო რაჭაში ტფილურის (თბილური) სახელწოდებით იცნობენ. სადმელური მწვანეც და რაჭული მწვანეც რაჭველების შერქმეული სახელებია.

გორულ მწვანეს ძირითადად თეთრი ხარისხიანი სუფრის ღვინის დასაყენებლად იყენებდნენ. მის ყურძენს ასევე დაწურვისას ჩინურთან აკუპაჟებდნენ და ამ ორი ჯიშის ნარევს თავკვერის ტკ-ბილ ჭაჭაზე ადუღებდნენ. ამის შედეგად დგებოდა ისტორიულად ცნობილი ხიდისთავის წითელი ღვინო, რომელიც წარსულში განსაკუთრებული წარმატებით სარგებლობდა.

ამჟამად გორული მწვანე ფართოდაა გავრცელებულია ქართლში. გვხვდება იმერეთში, რა-ჭალეჩხუმში, კახეთსა და მესხეთში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდია, თითქმის მომრგვალო ან ოდნავ განივოვალური ფორმის, უფრო ხშირად ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა დაფარული მოთეთრო-მონაცრისფრო შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა, განიერკონუსური, ხშირად დატოტვილი და ზოგჯერ უფორმო. თხელია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ განიეროვალური ფორმის. ღია მწვანეა, მაგრამ მზით განათებულ მხარეზე მომწვანო-მოყვითალო იერი დაპკრავს მოვარდისფრო ელფერით. საკმაოდ სქელკანიანია. რბილობი წვნიანი და ხორციანი აქვს, ჩვეულებრივი, ტკბილი, ოდნავ მომწკლარტო გემოთი.

გორული მწვანე საშუალოზე ძლიერი ან ძლიერი ზრდისაა. საკმაოდ უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 178 დღეა. მტევნის წონა 160-190 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონას აღწევს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა არის 21.6-22.5%, ხოლო მჟავიანობა — 9.1-10 გ/ლ.

გორული მწვანე მაღალხარისხიანი საღვინე ჯიშია. მისგან დაყენებული თეთრი ღვინო ხასი-ათდება ალკოპოლის ნორმალური შემცველობით, კარგი სხეულით, სასიამოვნო მჟავიანობითა და გემოთი. ასევე გამოიყენება ევროპული ღვინის, მაღალი ხარისხის სუფრისა და ცქრიალა ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 97
* მ. ხარბედია, „ქართული ღვინის გზამკვლევი“, თბ., 2013, გვ. 52

## რესურსები ინტერნეტში 
* გორული მწვანე – დიდი ისტორიით თანამედროვეობამდე // vinoge.com

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
გორული საადრეო

250px|მინი|მარჯვნივ|გორული საადრეო
**გორული საადრეო** — ქართული ატმის ჯიში. ნაყოფი მსხვილი აქვს, მომრგვალო; კანი — მოყვითალო-მოთეთრო, წითლად შეფერილი; რბილობი — თეთრი, ნაზი, არომატული. სახრავია. მწიფდება აგვისტოს დასაწყისში. გავრცელებულია გორის, გარდაბნისა და გურჯაანის მუნიციპალიტეტებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ატმის ჯიშები
გორიჯვრობა

**გორიჯვრობა** — წმინდა გიორგის სახელობის დღეობა. იმართებოდა გორიჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესიასთან (გორის მახლობლად) გაზაფხულსა და შემოდგომაზე. მლოცველები მოდიოდნენ გორიდან, ატენის, დიდი და პატარა ლიახვის ხეობებიდან, კახეთიდან და სხვა. მოჰყავდათ საკლავი, მოჰქონდათ საზედაშე ღვინო, ასრულებდნენ საწესო რიტუალს. გორიჯვარს ავადმყოფთა განკურნების სასწაულმოქმედ ძალას მიაწერდნენ. ვისაც გორიჯვრის წვერზე, ეკლესიასთან არ შეეძლო ასვლა, ის გორის ძირში მდგომ გორიჯვრის ნიშთან ლოცულობდა. დღეობაზე ბაზრობაც იმართებოდა. 1920 წელს გორიჯვრის ეკლესია მიწისძვრამ დაანგრია, მაგრამ მორწმუნე მოსახლეობა გორიჯვრობას კიდევ დიდხანს დღესასწაულობდა. 

## ლიტერატურა
**მაკალათია ს.,* ლიახვის ხეობა, თბ., 1971;
*მამისთვალიშვილი ე., გორის ისტორია, I (1801 წლამდე), თბ., 1994.

კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
კატეგორია:გორის ისტორია
ელისაბედ გოსტენინა

**ელისაბედ ანდრიას ასული გოსტენინა** (დ. 17 აგვისტო  [ძვ. სტ. 4 აგვისტო], 1904, თბილისი ― გ. 13 სექტემბერი, 1988, იქვე) —  საოპერო მომღერალი (სოპრანო) და პედაგოგი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1947). 

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია, 1929-1959 წლებში იყო თბილისის ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. 1962 წლიდან ზ. ფალიაშვილის სახელობის მე-2 მუსიკალური სასწავლებლის ვოკალის პედაგოგია. ხანგრძლივი სასცენო მოღვაწეობის მანძილზე მან შეასრულა სოპრანოს თითქმის ყველა წამყვანი პარტია: მარო, ეთერი (ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი“,  „აბესალომ და ეთერი“), ტატიანა, ლიზა (პეტრე ჩაიკოვსკის "ევგენი ონეგინი", "პიკის ქალი"), აიდა, ვიოლეტა (ჯუზეპე ვერდის "აიდა", ტრავიატა), ტოსკა (ჯაკომო პუჩინის "ტოსკა") და სხვა.  გოსტენინას შესრულება გამოირჩეოდა სავსე ხმოვანებითა და ინტონირების სიფაქიზით. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, "საპატიო ნიშნის" ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული   17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1904
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი   1988
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
გოსტიბის სამაროვნები

**გოსტიბის სამაროვნები** — ძვ. წ. I ათასწლეულის ორი სამაროვანი კასპის რაიონში, მდინარე თეძმის მარჯვენა შენაკადის გოსტიბესწყლის ხეობაში. შესწავლილია 1948 წელს (ტ. ჩუბინაშვილი). 

I სამაროვანზე აღმოჩნდა ქვაყრილით დაფარული ორმოსმარხები, რომლებშიც მიცვალებულები კიდურებმოკეცილნი ესვენენ. სამარხებში აღმოჩენილია რუხად და შავად გამომწვარი თიხის ჭურჭელი (დოქები, ქოთნები, კოჭბები, ჯამები), ბრინჯაოს იარაღი (მასრაგახსნილი შუბისპირი, მთლიანად სხმული, ე. წ. კახური ტიპის სატევარი და კოლხური ცული), რაც მოწმობს, რომ კოლხური კულტურისათვის დამახასიათებელი მასალა შიდა ქართლის სამხრეთ რაიონებშიც იყო გავრცელებული. სამაროვანი ძვ. წ. X-VIII საუკუნეების თარიღდება და შეესაბამება სამთავროს სამაროვნის II ფენის ორმოსამარხებს, II სამაროვანზე (I-იდან 1,5 კმ) აღმოჩნდა ადრინდელი  ანტიკური ხანის დამახასიათებელი მოკლე ქვაყუთები, რომლებშიც იყო შავად გამომწვარი თიხისაგან დამზადებული გეომეტრიული სახეეებით შემკული ხელადა და ჯამი, ვერცხლის რგოლი, ბრინჯაოს სამაჯური, ბეჭედი, საწვივე რგოლები, საკინძი და ღილები. ლითონის ნივთები ტიპობრივია ძვ. წ. VI-IV საუკუნეებისათვის, კერამიკა კი გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანის ტრადიციებს აგრძელებს მაშინ, როცა ამავე პერიოდში ქვემო ქართლის სამაროვნებზე (ბეშთაშენი) ახალი ტიპის წითლად გამომწვარი კერამიკაა გავრცელებული.

## ლიტერატურა
**ჩუბინიშვილი ტ.,* გოსტიბეს ხეობის არქეოლოგიური ძეგლები, «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1950, 16 B;

კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გოსტაშაბიშვილები

**გოსტაშაბიშვილები** — თავადთა საგვარეულო, ბარათაშვილთა ერთი შტო XVI-XIX საუკუნეებში ქვემო ქართლში.

გოსტაშაბიშვილების გვარის ფუძემდებლად ითვლება გოსტაშაბ ქავთარის ძე ბარათაშვილი, 1523 წელს ბარათიანთ გაყრის წიგნში მოხსენებული გოსტაშაბიშვილების სათავადო მამულები — საგოსტაშაბიშვილო — ძირითადად ალგეთის ხეობაში მდებარეობდა; ყმა-მამული ჰქონდათ აგრეთვე ქციის ხევში და სომხითში. გოსტაშაბიშვილების სამფლობელოს ცენტრი იყო სოფ. ამლივი (ახლანდელი ამლევი, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი), სადაც ჰქონდათ სასახლე და 1683 წელს აგებული სასაფლაო-მონასტერი. გოსტაშაბიშვილებს სასახლე ჰქონდათ ბირთვისშიც, სასაფლაო-საძვალე კი ბეთანიაში. გოსტაშაბიშვილებს XVII-XVIII საუკუნეების მიჯნაზე 300-მდე ყმა-გლეხი და 10-მდე ვასალი აზნაური ჰყავდათ. 

1713 წელს და 1721-1724 წლებში გოსტაშაბიშვილები გაიყარნენ, რის შედეგადაც მათი მამულები დაქუცმაცდა, ლეკიანობის შედეგად კი, XVIII საუკუნის ბოლოსათვის, გოსტაშაბიშვილების ყმა-მამული შემცირდა, რის გამოც ისინი XIX საუკუნეში წვრილ მფლობელებად იქცნენ. გოსტაშაბიშვილების ფეოდალური სახლის უფროსი — მეორე, ხოლო სახლიკაცები — მესამე ხარისხის თავადებად ითვლედბოდნენ.

## ლიტერატურა
* *ჯამბურია გ.,* ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955;
* *ლორთქიფანიძე ი.,* ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 3-4, თბ., 1938;

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
გოქშო

**გოქშო** () — მცენარეთა გვარი გოქშოსებრთა ოჯახისა. ორწლოვანი, იშვიათად მრავალწლოვანი მაღალი ბალახებია. აქვთ ქაცვებით დაფარულია ღერო, ერთმანეთის მოპირისპირედ განლაგებული ღეროსეული ფოთლები. თავაკისებრ ყვავილედად შეკრებილი პატარა ყვავილები. 

გვარში 15-20 სახეობაა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და აფრიკაში. საქართველოში იზრდება 3 სახეობა. საფეიქრო გოქშოს () თავაკისებრ ყვავილედს, რომელიც ცნობილია საფეიქრო გირჩის სახელით, იყენებენ შალის ქსოვილების ასაჩეჩად; კულტივირებულია ძველთაგანვე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გოქშოსებრნი
გოქშოსებრნი

**გოქშოსებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. აქვთ მოპირისპირედ განლაგებული უთანაფოთლო ფოთლები, თავაკისებრ ყვავილედებად შეკრებილი, საბურვლით გარშემოხვეული წვრილი ყვავილები, თესლურა ნაყოფი. 

ოჯახში 8-10 გვარი და 250-მდე სახეობაა. გავრცელებული არიან აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში, ძირითადად ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნებში, იშვიათად აღმოსავლეთ აზიაში და აღმოსავლეთ აფრიკის მთებში. კავკასიაში — 7 გვარი და 70 სახეობაა, საქართველოში — 7 გვარი და 38 სახეობა. მნიშვნელოვანი გვარებია, ფოლიო, გოქშო და სხვა. ზოგიერთ სახეობას იყენებენ დეკორატიული მიზნით.

## ლიტერატურა 
*
გოჭალა

**გოჭალა** () — მტკნარი წყლის თევზების გვარი გოჭალასებრთა ოჯახისა. საქართველოში მდინარე ჭოროხსა და მდინარე კინტრიშში, გვხვდება ანგორული გოჭალა (Nemachilus angorae), მტკვრისა და არეზის აუზებში — მტკვრის გოჭალა (Nemachilus brandti). აქვთ წაგრძელებული, წვრილი ქერცლით დაფარული, სხვადასხვა ზომისა და მოყვანილობის ლაქებით მოფენილი სხეული. მრავლდებიან მაის-ივნისში. სარეველა თევზებია.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:გოჭალასებრნი
გოჭის ხუთშაბათი

**გოჭის ხუთშაბათი** — შინაური საქონლისა და ფრინველის გამრავლებასთან დაკავშირებული ადრე საგაზაფხულო დღეობა რაჭაში. იმართებოდა ყველიერის წინა ხუთშაბათს. სადღესასწაულოდ ნასუქ გოჭს და ყვერულს დაკლავდნენ, საღამოს „განატეხს“ (შესაწირავ პურს) გამოაცხობდნენ და საქონელს დალოცავდნენ.

## ლიტერატურა
**სოხაძე ა.,* ქართველთა უძველესი სარწმუნოებისა და მის გადმონაშთებთან ბრძოლის ისტორიიდან, თბ., 1964;
 
კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
გოტიე

**ვალტერ გოტიე** () — XII საუკუნის მოღვაწე, ანტიოქიის სამთავროს კანცლერი, ჯვაროსნული ომების მონაწილე. ავტორი ქრონიკისა „ანტიოქიის ომები“ (Bella Antiochena), რომელშიც გადმოცემულია ანტიოქიის სამთავროს ისტორია 1119-1126 წლებში. ქრონიკა შედგება ორი ნაწილისგან, პირველი დაიწერა 1115 წელს და მასში აღწერილია ანტიოქიის არმიის გამარჯვება მოსულის ემირ ილ-ბურსუკის ლაშქარზე. ქრონიკის მეორე ნაწილი დაწერილია რამდენიმე ეტაპად 1119-1122 წლებში და მასში აღწერილია ანტიოქიის მთავარ როჯერის დამარცხება და დაღუპვა ილღაზის კოალიციასთან ბრძოლაში, 1119 წლის ბრძოლა ბალდუინ II-სა და ილღაზს შორის, სისხლიან ველზე მუსლიმთა მიერ ჯვაროსნების გაჟლეტვის ამბავი, დიდგორის ბრძოლა და ილღაზის გარდაცვალება. გოტიეს მონათხრობი გადატვირთულია მხატვრული პასაჟებით და ხშირია დაუჯერებელი და ფანტასტიკური ციფრები. მისი ქრონიკის ერთ-ერთი ცენტრალური ხაზია ილღაზის სიძულვილი.

გოტიეს ქრონიკა ჯვაროსნული ეპოქის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წყაროდ მიიჩნევა. მას მაღალ შეფასებებს აძლევდნენ ჰანს დელბრიუკი და სტივენ რანსიმენი. ის რამდენჯერმე იქნა გამოცემული XIX საუკუნეში. ქართულ ენაზე გოტიეს ცნობები დიდგორის ბრძოლის შესახებ თარგმნა და გამოსცა ზურაბ ავალიშვილმა 1929 წელს. 

## ლიტერატურა 
* 
* *ავალიშვილი ზ.,* ჯვაროსანთა დროიდან (ოთხი საისტორიო ნარკვევი), პარიზი, 1929;

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:შუა საუკუნეების ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
გოჯეული

**გოჯეული** — სიგრძის ძველი საზომი საქართველოში, უდრიდა 2 გოჯს, 1/16 ადლს (დაახლოებით 6,32 სმ). „გოჯეული არს ორივე ცერთ გოჯები შეყრით სიგრძეზედ“ (სულხან-საბა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები ძველ საქართველოში
გოჯი

**გოჯი** — სიგრძის საზომი ერთეული. მანძილი ცერის  ბოლო სახსრიდან ფრჩხილის წვერამდე. სიგრძის საზომი საქართველოში — 9 ხორბლის მარცვლის ტოლი (დაახლოებით 3,16 სმ). გოჯი ერთ-ერთი უძველესი სიგრძის საზომი ერთეულია. იგი მოხსენიებულია დაბადებისა და სახარების ქართულ თარგმანში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები ძველ საქართველოში
გრაკლა

**გრაკალა** () — ვარდისებრთა ოჯახის მცენარეთა გვარი. ჩვეულებრივ 1-1,5 მ სიმაღლის ბუჩქია. აქვს მორიგეობით განლაგებული დაკბილული ფოთლები, ქოლგისებრ ან ფარისებრ ყვავილედებში თავმოყრილი თეთრი ან ვარდისფერი ორ- ან ცალსქესიანი ყვავილები. ნაყოფი მრავალფოთლურაა. ცნობილი 100-მდე სახეობა. ხარობს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში.  

საქართველოში და მთელს კავკასიაში ველურად იზრდება 2 სახეობა — ჩვეულებრივი ანუ კრაზანაფოთოლა გრაკლა () და ხერხკბილა გრაკლა (). პირველი გავრცელებულია ნახევარუდაბნოს, ველისა და ტყის სარტყელში, ზოგან კი მაღალმთის ზონაშიც, სადაც გვხვდება მისი სუბალპური სახესხვაობა (var. subalpina). მეორე უფრო ქსეროფილურია და უმთავრესად სამხრეთ მთიანეთის მთის შუა სარტყლამდე იზრდება, ქმნიან ბუჩქნარებს - გრაკლიანებს. 

ტიპოლოგიურად საქართველოს გრაკლიანები უმეტესად მარცვლიან-ნაირბალახიანი ფიტოცენოზებია, მათი უკიდურესად ქსეროფილური ვარიანტები კი - მარცვლოვნიანი. ჩვენში გრაკლიანები ჩვეულებრივ გაჩეხილი ტყის ადგილას იზრდება და მეორეულ გრაკლიანებს წარმოადგენს. ბუნებრივ გრაკლიანებს გრუნტ-ნიადაგცვითი მნიშვნელობა აქვს. საქართველოში მოშენებულია გრაკლას 30-მდე უცხო სახეობა. მათგან უფრო ხშირია აღმოსავლეთ აზიური ტუნბერგის გრაკლა (), იაპონური გრაკლა (), ჰენრის გრაკლა (), კანტონური გრაკლა (), ჩრდილოეთ ამერიკულ-ევრაზიული ტირიფფოთოლა გრაკლა () და სხვა. გრაკლას ხანგრძლივი და უხვი ყვავილობის გამო ფართოდ იყენებენ დეკორატიული მებაღეობაში. რგავებ ცოცხალ ღობეებად და ბორდიურებად. ამრავლებენ თესლით, მწვანე და გამერქნებული კალმით, ფესვის ამონაყარით, გადაწვენით და ბუჩქის დაყოფით. მნიშვნელოვანი თაფლოვანი მცენარეა. გრაკლის ღეროებისაგან ძველად ისრის ტარებს თლიდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარდისებრნი
გოხნარის ლოდოვანი

**გოხნარის ლოდოვანი** — ციკლოპურ ნაგებობათა ერთ-ერთი უდიდესი კომპლექსი საქართველოში. მდებარეობს მდინარე ალგეთის ხეობაში სოფ. გოხნარის (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მახლობლად. შედგება 3 ძირითადი ნაწილისაგან: ნაპრალ-გვირაბებიანი ქვაყრილის (კარკნალი), ნასოფლარისა და ციხისაგან. ციხე გეგმით ოთხკუთხაა. განსაკუთრებით გრანდიოზულია ზღუდის აღმოსავლეთი კედელი. სამხრეთ კედელში ცილინდრული კოშკებია. გოხნარის ლოდოვანის ტერიტორიაზე არის რამდენიმე ღოლმენისებური ნაგებობა, გვირაბები, გამაგრებული და დახურილი ბუნებრივი ნაპრალები, მენჰირები და სხვა. ცენტრში აღმართულია უზარმაზარი ქვასვეტი — მონოლითი. ვარაუდით, ადრინდელი ბრინჯაოს ხანას განეკუთვნება.

## ლიტერატურა
**მელიქსეთ-ბეგი ლ.,* მეგალითური კულტურა საქართველოში, თბ., 1938;
**ჩუბინაშვილი გ.,* ქართული ხელოვნების ისტორია, ტ. 1, ტფ., 1936;
**ციციშვილი ი.,* ქართული არქიტექტურის ისტორია, თბ., 1955;

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ლუფტვაფე

[მინი|right|გერმანული „ლუფტვაფეს“ სიმბოლო  [1945 წლამდე]]

**ლუფტვაფე** (; საჰაერო ძალები) — გერმანიის სამხედრო-საჰაერო ძალების სახელი რაიხსვერის, ვერმახტისა და ბუნდესვერის შემადგენლობაში.

ლუფტვაფეს წინამორბედი იყო საიმპერიო სამხედრო-საჰაერო სამსახური (Luftstreitkräfte), რომელიც 1910 წელს შეიქმნა სამხედრო ავიაციის გაჩენასთან ერთად.

## ვერმახტის პერიოდი 
ვერმახტის ლუფტვაფეს მთავარსარდალი ჰერმან გერინგი იყო, რომელიც შემდეგ რაიხსმარშალი გახდა.

ლუფტვაფეს სტრუქტურაში უმაღლეს საფეხურად ითვლებოდა საჰაერო ფლოტი (Luftflotte). თავდაპირველად არსებობდა ხუთი საჰაერო ფლოტი, 1943-1944 წლებში კი მათ კიდევ სამი დაემატა. საჰაერო ფლოტის სარდალს ჰქონდა გენერალ-ობერსტისა და გენერალ-ფელდმარშალის წოდება.

ფაქტობრივად ამ სახის შეიარაღებული ძალების ჩამოყალიბება დაიწყო 1933 წელს. 1935 წლის მარტში ლუფტვაფეში 1888 სამხედრო მანქანა და 20 ათასი მომსახურე პერსონალი ითვლებოდა.

ლუფტვაფეს შემადგენლობაში შედიოდა „ფორშუნგსამტი“ (Forschungsamt; სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტი) — უშიშროებისა და კონტრუშიშროების სამსახური, ასევე კრიპტოგრაფიისა და დეშიფრაციის განყოფილებები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* The Defeat of the German Air Force, The United States Strategic Bombing Survey
* Luftwaffe museum  & 
* German Democratic Republic (1955–1990) Air Force website 
* Luftwaffe Resource Center – Data and photos of Luftwaffe aircraft
* Luftwaffe Fighter Pilots

კატეგორია:გერმანული სიტყვები და ფრაზები
კატეგორია:გერმანიის შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:საჰაერო ძალები
სიენის უნივერსიტეტი

**სიენის უნივერსიტეტი** — სამხრეთ ტოსკანის უდიდესი და იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და უძველესი უმაღლესი სასწავლებელი. დაარსდა 1240 წლის 26 დეკემბერს სტუდიუმის სახით. ტრადიციულად ცნობილია სიენის უნივერსიტეტის მედიცინისა და სამართლისმცოდნეობის ფაკულტეტები. მოიცავს 20 000-ზე მეტ სტუდენტს. თვითონ ქალაქ სიენაში არსებული ფაკულტეტების გარდა გააჩნია ფაკულტეტ-ფილიალები არეცოში (ფილოსოფიის, ფილოლოგიის, ეკონომიკის ფაკულტეტები), გროსეტოში, ვალ დელსაში (ქიმიისა და მასალათა ტექნოლოგიის ფაკულტეტი). ასევე გააჩნია წმინდა კიარას სახელობის სადოქტორანტო უმაღლესი სკოლა და უნივერსიტეტი უცხოელთათვის. სიენის უნივერსიტეტთან სხვადასხვა პროექტების საფუძველზე მჭიდროდ თანამშრომლობს ამ ქალაქისვე მონტე პასკი სიენას ბანკის ფონდი.

## ცნობილი დამთავრებულები 
* ანტონიო ტაბუკი - მწერალი და პორტუგალიური ენის პროფესორი
* როზი ბინდი - პარლამენტარი და იტალიის განათლების მინისტრი
* ჯანნა ნანინი - მომღერალი

## რესურსები ინტერნეტში 
* უნივერსიტეტის საიტი (იტალიურ და ინგლისურ ენებზე)
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ლიკორტი

**ლიკორტი** — ძვ. წ. III - ძვ. წ. II საუკუნეების ბერძენი პოლიტიკური მოღვაწე, ცნობილი ისტორიკოსის პოლიბიუსის მამა. ლიკორტი ოთხჯერ ასრულებდა აქაიის კავშირის სტრატეგის თანამდებობას. 

ლიკორტის პოლიტიკური კარიერა ცნობილია ძვ. წ. 192 წლიდან, როდესაც იგი როგორც მოკავშირეთა ჰიპარქი წარმატებით იბრძოდა სპარტის ტირანის ნაბისის წინააღმდეგ.

სამი წლის შემდეგ იგი თავის პოლიტიკურ მეთოქესთან დიონისიუსთან ერთად გაგზავნილი იყო რომში აქაიის კავშირსა და სპარტას შორის კონფლიქტის გადასაჭრელად. ამ დროს უკვე გამოიკვეთა ლიკორტის ლტოლვა რომისგან დამოუკიდებლად წარემართა პოლიტიკა. ძვ. წ. 187 წელს იგი ხელმძღვანელობდა აქაიელთა ელჩობას ალექსანდრიაში. ელჩობის მიზანი იყო აღედგინათ სამხედრო კავშირი ეგიპრის მეფესთან პტოლომეუს Vსთან. ამ ელჩობამ წარმატებით ჩაიარა. 

ძვ. წ. 182 წელს ლიკორტი გახდა სტრატეგი, მან დაიმორჩილა მესენია და შემოუერთა იგი აქაიის კავშირს. იმავე წელს მან სპარტაც შემოუერთა კავშირს, რისთვისაც დაიმსახურა ქანდაკება აკლეპსის ტაძარში.

ძვ. წ. 180 წელს ლიკორტი და მისი ვაჟი პოლიბიუსი ეგვიპტეში ელჩებად იყვნენ დანიშნულნი. თუმცა გამგზავრება ვერ შეძლეს მეფე პტოლომეუსის სიკვდილის გამო. იმავე წელს ლიკორტი მეოთხედ გახდა სტრატეგი. 

## ლიტერატურა
*პოლიბიუსი — ისტორია, სანკპეტერბურგი 2005, მეორე გამოცემა. ტიჟკოვი. ა. ი.-ს შესავალი, პოლიბიუსის ბიოგრაფია.

კატეგორია:ძველი ბერძენი პოლიტიკოსები
გენერალ-ფელდმარშალი

**ფელდმარშალი** (*გერმ.:* Feldmarschall, *ინგლ.:* Field-Marshal) ან გერმანულ ქვეყნებში **გენერალ-ფელდმარშალი** (*გერმ.:* Generalfeldmarschall) იყო XVI საუკუნეში კავალერიის მეთაური. ოცდაათწლიან ომში გენერალ-ფელდმარშალი გენერლის უმაღლესი რანგი იყო. XVII საუკუნიდან ევროპის ქვეყნების არმიათა უმაღლესი სამხედრო რანგია.

## ეტიმოლოგია
სახელწოდება მომდინარეობს ძველ-გერმანული სიტყვიდან „მარაჰშალკ“  („marahscalc“), რაც მარშალს, იგივე მეჯინიბეთუხუცესს ან მეჯინიბეს ნიშნავს.

## მესამე რაიხის გენერალ-ფელდმარშლები 
- (ლ) = „ლუფტვაფეს“ წევრები -

# 20.04.1936 – ბლომბერგი, ვერნერ ფონ (1878–1946) 
# 04.02.1938 – გერინგი, ჰერმან (1893–1946) (ლ) 
# 19.08.1940 – ბრაუხიჩი, ვალთერ ფონ (1881–1948)
# 19.08.1940 – კესელრინგი, ალბერტ (1885–1960) (ლ) 
# 19.08.1940 – კაიტელი, ვილჰელმ (1882–1946) 
# 19.08.1940 – კლუგე, გიუნთერ ფონ (1882–1944)
# 19.08.1940 – ლეები, ვილჰელმ ფონ (1876–1956) 
# 19.08.1940 – ბოკი, ფედორ ფონ (1880–1945) 
# 19.08.1940 – ლისტი, ვილჰელმ (1880–1971) 
# 19.08.1940 – ვიცლებენი, ერვინ ფონ (1881–1944)
# 19.08.1940 – რაიხენაუ, ვალტერ ფონ (1884–1942)
# 19.08.1940 – მილხი, ერჰარდ (1892–1972) (ლ) 
# 19.08.1940 – შპერლე, ჰუგო (1885–1953) (ლ) 
# 19.08.1940 – რუნდშტეტი, გერდ ფონ (1875–1953) 
# 31.10.1940 – ბიომ-ერმოლი, ედუარდ ფონ (1856–1941) 
# 22.06.1942 – რომელი, ერვინ (1891–1944) 
# 30.06.1942 – კიუხლერი, გეორგ ფონ (1881–1968) 
# 30.06.1942 – მანშტაინი, ერიხ ფონ (1887–1973) 
# 30.01.1943 – პაულუსი, ფრიდრიხ (1890–1957) 
# 01.02.1943 – კლაისტი, ევალდ ფონ (1881–1954) 
# 01.02.1943 – ვაიქსი, მაქსიმილიან ფონ (1881–1954) 
# 01.02.1943 – ბუში, ერნსტ (1885–1945) 
# 16.02.1943 – რიხტჰოფენი, ვოლფრამ ფონ (1895–1945) (ლ) 
# 01.03.1944 – მოდელი, ვალტერ (1891–1945)
# 05.04.1945 – შიორნერი, ფერდინანდ (1892–1973) 
# 25.04.1945 – გრაიმი, რობერტ ფონ (1892–1945) (ლ)

კატეგორია:წოდებები
ოთარ ჩხეიძე

**ოთარ რევაზის ძე ჩხეიძე** (დ. 28 ნოემბერი, 1920, ყელქცეული, გორის რაიონი — გ. 13 დეკემბერი, 2007, თბილისი) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1949).

## ბიოგრაფია 
1938 წელს თბილისში დაამთავრა საშუალო სკოლა. 1942 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი, დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის განხრით.  ერთხანს მასწავლებლობდა სოფლად. 1948 წლიდან ლექციებს კითხულობდა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის, 1949 წლიდან — ნ. ბარათაშვილის სახელობის გორის პედაგოგიური ინსტიტუტებში. 1949—1971 წლებში იყო გორის პედაგოგიური ინსტიტუტის რუსული ენისა და ლიტერატურის, 1971—1980 წლებში — უცხოური ენებისა და ლიტერატურის კათედრის გამგე. 1950—1951 წლებში საქართველოს  მწერალთა კავშირის პასუხისმგებელი მდივანია და „მნათობის“, „ცისკრის“ და „ლიტერატურული საქართველოს“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი 40-იანი წლებიდან 90-იან წლებამდე.

პირველი მოთხრობა გამოაქვეყნა 1940 წელს ჟურნალ „ჩვენ თაობაში“. მას შემდეგ თანმიმდევრულად იბეჭდება მისი მოთხრობების ციკლი „ჩემი სოფლის ეტიუდები“, რომანის ციკლი „მატიანე ქართლისა“, დრამატული ნაწარმოებები, ლიტერატურულ-კრიტიკული და პუბლიცისტური წერილები. მოთხრობათა პირველი კრებული „ხელეური“ — 1947, წლების მანძილზე აქვეყნებდა ქართული სოფლის ამსახველ, ლირიზმით შეფერილ მცირეფორმიან თხზულებებს საერთო სათაურით — „ჩემი სოფლის ეტიუდებიდან“ (1959, 1963).

ავტორია რომანების მთელი სერიისა, რომელთა მთავარი პერსონაჟების — გენეტიკური ხაზით ერთმანეთთან დაკავშირებიული სამი თაობის ადამიანების  — ბედის ჩვენებით შექმნილია XX საუკუნე  ჩვენი საზოგადოების ცხოვრების ვრცელი ეპოპეა „ტინისხიდი“, წგნ. I—III, 1950—1955; „ბურუსი“, 1955; „ჯებირი“, 1956; „მეჩეჩი“, 1958; „კვერნაქი“, 1965; „აღმართ-დაღმართი“, 1967; „ლანდები“, 1968; „ბორიაყი“, 1974 (რომანი საფუძვლად დაედო რეჟისორ გიორგი შენგელაიას კინოფილმს „ახალგაზრდა კომპოზიტორის მოგზაურობა“, 1985); „ცხრაწყარო“, 1980; „მთაგრეხილი“, 1984 და სხვა]. ოთარ ჩხეიძეს ეკუთვნის აგრეთვე პიესები „ვისია ვისი“ (დაიდგა 1964), „ძველი რომანსები“ (დაიდგა 1966), „თედორე“ (დაიდგა 1967), „ქეთევან“ (დაიდგა 1970); მონოგრაფიები „ვასილ ბარნოვი“. „რომანი და ისტორია“ (1965, 1976), „იტალიური დღიურები ბაირონისა“ (1976) და სხვა.  რომანების ციკლი — არტისტული გადატრიალება, „თეთრი დათვი“, „ბერმუდის სამკუთხედი“, „2001 წელი“, „მორჩილი“ და ბოლო — 22-ე რომანი „ლაზერშოუ“ (2005) გამოხატავს საქართველოში კომუნისტური რეჟიმის შემდგომდროინდელ მოვლენებს. ყოველი მათგანი მოვლენათა ცხელ კვალზე იწერებოდა და ქვეყნდებოდა   და მართლაც მხატვრული მატიანე იქნება შთამომავლობისათვის, მატიანე პირუთვნელი თანამედროვისა.  მისი თხზულებები თარგმნილია რუსულ ენაზე, ყოფილ სსრკ-ის სხვა ხალხთა, აგრეთვე ბულგარულ ენაზე. მიღებული აქვს ლიტერატურული პრემია „საბა“ (2005)და „ილია ჭავჭავაძის“ პრემია (2006).

## ჯილდოები
2005 - „საბა“ ქართული ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის.

## ლიტერატურა 
ოთარ
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დომინანტი

**დომინანტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დომინანტი — გაბატონებული ელემენტი ანსამბლის კომპოზიციაში
*დომინანტი — მაჟორული და მინორული გამის ჰარმონიული ფუნქცია
* დომინანტი — აგზნების კერა ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში
შორეული აღმოსავლეთი

[მინი|350პქ|შორეული აღმოსავლეთი [მსოფლიო რუკაზე]]
***შორეული აღმოსავლეთი*** — გეოგრაფიული რეგიონი, რომელიც მოიცავს აზიის კონტინენტის უკიდურეს აღმოსავლეთ ნაწილს, მათ შორის აღმოსავლეთ, ჩრდილოეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიას.

ევროპულ გეოპოლიტიკურ დისკურსში ტერმინი პირველად მე-15 საუკუნეში გამოჩნდა, კერძოდ ბრიტანეთში, სადაც შორეული აღმოსავლეთით აღნიშნავდნენ „სამ აღმოსავლეთს“ შორის ყველაზე შორეულს — ახლო აღმოსავლეთისა და შუა აღმოსავლეთის შემდეგ. 

## შორეული აღმოსავლეთის ქვეყნები
* 
* 
* 
*  (ნაწილობრივ აღიარებული სახელმწიფო)
* 
** '**
** **'
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* , შემდეგი ოლქები:
# ამურის ოლქი
# იაკუტია
# ხაბაროვსკის მხარე
# ებრაელთა ავტონომიური ოლქი
# პრიმორიე
# კამჩატკა
# მაგადანის ოლქი
# ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი
# სახალინის ოლქი
* 
* 
* 
* 

## იხილეთ აგრეთვე
*შუა აღმოსავლეთი
*ახლო აღმოსავლეთი
*ახლო აღმოსავლეთი

## ლიტერატურა
* Ankerl, Guy (2000). *Coexisting Contemporary Civilizations: Arabo-Muslim, Bharati, Chinese, and Western*. Geneva: INU Press. ISBN 2-88155-004-5.
* Whitaker, Brian (February 23, 2004). "From Turkey to Tibet". *The Guardian*.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზიის რეგიონები
კატეგორია:ჩრდილო-აღმოსავლეთი აზია
კატეგორია:სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზია
კატეგორია:აღმოსავლეთი აზია
ტარიელ საყვარელიძე

**ტარიელ იოველის ძე საყვარელიძე** (დ. 20 აპრილი, 1923, ზესტაფონი — გ. 23 აპრილი, 1993, თბილისი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1967).

## ბიოგრაფია
1941–1946 წლებში ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი იყო; 1947 წლიდან კოტე მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო თეატრის მსახიობია. ასრულებს როგორც დრამატული,ისე სახასიათო როლებს. მნიშვნელოვანი როლები: მეფე ერეკლე (გოთუას  „მეფე ერეკლე“ ), ჭუჭა (ვაჟა-ფშაველას  „მოკვეთილი“ ), მანუჩარი (პოლიკარპე კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“ ), დე სილვა და დე სანტოსი (კარლ გუცკოვის  „ურიელ აკოსტა“ ), გრაფი შრუზბერი (ფრიდრიხ შილერის  „მარიამ სტიუარტი“ ), კლარენსი, კაპულეტი, მაკბეთი (უილიამ შექსპირის  „რიჩარდ მესამე“ , „რომეო და ჯულიეტა“ , „მაკბეთი“ ), კრეონი (ევრიპიდეს „მედეა", სოფოკლეს  „ანტიგონე“ ), ნაპოლეონი (სარდუსა და მოროს  „მადამ სან-ჟენი“ ). დავანაძე, ქალაქის თავი (ლეო ქიაჩელის  „ჰაკი აძბა“ ), დარისპანი (დავით კლდიაშვილის  „დარისპანის გასაჭირი“ ).

საყვარელიძე მხატვრული კითხვის ოსტატიც იყო, მოღვაწეობდა ქართულ ესტრადაზე.
## ფილმოგრაფია
*1958: „მამლუქი“  (ნაპოლეონ ბონაპარტე) რეჟ. დავით რონდელი
*1959: „მტრობა“  (ანიმაციური ფილმი) რეჟ. არკადი ხინთიბიძე
*1960: „ამბავი ერთი ქალიშვილისა“ (ილია) რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი
*1967: „ჩემი მეგობარი ნოდარი“  (კლასის ხელმძღვანელი)   რეჟ.  დავით რონდელი
*1970: „დიდოსტატის მარჯვენა“   რეჟისორები ვახტანგ ტაბლიაშვილი, დევი აბაშიძე
*1976: „გასეირნება თბილისში (ნამდვილი თბილისელი და სხვები)“ რეჟ. ნანა მჭედლიძე
*1978: „დათა თუთაშხია“  (გლეხი) რეჟისორები გრიგოლ (გიგა) ლორთქიფანიძე, გურამ (გიზო) გაბესკია

## ნათამაშები როლები
### მარჯანიშვილის თეატრი
*ლევან გოთუას  „მეფე ერეკლე“   (მეფე ერეკლე)
*ვაჟა-ფშაველას  „მოკვეთილი“  (ჭუჭა)
*პოლიკარპე კაკაბაძის „კოლმეურნის ქორწინება“  (მანუჩარი)
* კარლ გუცკოვის  „ურიელ აკოსტა“  (დე სილვა და დე სანტოსი)
* ფრიდრიხ შილერის  „მარიამ სტიუარტი“   (გრაფი შრუზბერი)
* უილიამ შექსპირის  „რიჩარდ მესამე“  (კლარენსი)
*უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“  (კაპულეტი)
*უილიამ შექსპირის „მაკბეთი“  (მაკბეთი)
*ევრიპიდეს  „მედეა“  (კრეონი)
* სოფოკლეს  „ანტიგონე“   (კრეონი)
*სარდუსა და მოროს  „მადამ სან-ჟენი“  (ნაპოლეონი)
* ლეო ქიაჩელის  „ჰაკი აძბა“  (დავანაძე, ქალაქის თავი)
*  დავით კლდიაშვილის  „დარისპანის გასაჭირი“   (დარისპანი)
## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1967: საქართველოს სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
ტარიელ
ორდენი „სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალებში სამშობლოს სამსახურისათვის“

**„ორდენი სამშობლოსათვის სსრკ-ის შეიარაღებულ ძალებში სამსახურისათვის“** () — საბჭოთა სამხედრო ჯილდო. დაარსებულ იქნა 1974 წლის 28 ოქტომბერს სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია ორდენის შესახებ

კატეგორია:სსრკ-ის ორდენები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ივანე ბაგრამიანი

მინი|ივანე ბაგრამიანი, 1916 წ.
**ჰოვანეს ხაჩატური ბაღრამიანი** (; *რუსიფიცირებული ვერსია:* Иван Христофорович Баграмян ივანე ქრისტეფორეს ძე ბაგრამიანი) (დ.  2 დეკემბერი [ძვ. სტ. 20 ნოემბერი], 1897, განჯა, ელისავეტპოლის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ 21 სექტემბერი, 1982, მოსკოვი, სსრკ) — სომეხი საბჭოთა სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე, საბჭოთა კავშირის მარშალი (11.03.1955), საბჭოთა კავშირის გმირი (29.07.1944), სკკპ-ის წევრი 1941 წლიდან. სკკპ ცენტრალური კომიტეტის წევრობის კანდიდატი (1952) სკკპ ცკ-ის წევრი, სსრკ II-IX მოწვევების უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1961-დან)

## ბიოგრაფია 
1915 წელს დაიწყო სამსახური დაიწყო რუსეთის იმპერიის არმიაში. 1917 წელს დაამთავრა პრაპორშჩიკების სკოლა. 1920 წელს მოხალისედ წავიდა წითელ არმიაში. მონაწილეობდა რუსეთის სამოქალაქო ომში. 1934 წელს დაამთავრა ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია, ხოლო 1938 წელს გენშტაბის აკადემია. 1940 წელს დაინიშნა არმიისა და ოლქის შტაბის ოპერატიული განყოფილების უფროსად. 1941 წელს გადაყვანილ იქნა სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტის შტაბის ოპერატიული განყოფილების უფროსის თანამდებობაზე. 1942 წლის ივლისიდან სარდლობდა არმიას. 1943 წლის ნოემბერში დაინიშნა ბალტიისპირეთის I ფრონტის ჯარების სარდლად. 1945 წლის აპრილში დაინიშნა ბელორუსიის III ფრონტის ჯარების სარდლად. 1954 წლიდან იყო სსრკ-ის თავდაცვის სამინისტროს მთავარი ინსპექტორი და თავდაცვის მინისტრის მოადგილე. 1956-1958 წლებში იყო გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემიის უფროსი. 1958 წლიდან თავდაცვის მინისტრის მოადგილე და შეიარაღებული ძალების ზურგის უფროსი. 1968 წლიდან იყო გენერალ-ინსპექტორთა ჯგუფის გენერალ-ინსპექტორი.

## ჯილდოები 
;საბჭოთა ჯილდოები

## ლიტერატურა 
* Erickson, John. ''The Road to Stalingrad: Stalin's War with Germany, Volume One*. New Haven, Connecticut: Yale University Press, 1999.
* Erickson, John. *The Road to Berlin: Stalin's War with Germany, Volume Two*. New Haven, Connecticut: Yale University Press, 1999.
* Grigorenko, Pyotr. *Memoirs''. New York: W. W. Norton, 1982.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:დაკრძალულები ნეკროპოლში კრემლის კედელთან
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის ფრონტების სარდლები
კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები
კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ანტანტა

[thumb|280px|ევროპის რუკა [1914 წლისთვის]]
**ანტანტა** () — ინგლისის, საფრანგეთისა და რუსეთის სამხედრო-პოლიტიკური ბლოკი (ჩამოყალიბდა 1904-1907 წლებში) გერმანიის ავსტრია-უნგრეთისა და იტალიის ბლოკის წინააღმდეგ.

## იხილეთ აგრეთვე
*პირველი მსოფლიო ომი

## ლიტერატურა 
*
*
*
*

კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომი
ფლორენციის უნივერსიტეტი

thumb|250px
**ფლორენციის უნივერსიტეტი** — იტალიის ერთ-ერთი უდიდესი და უძველესი უნივერსიტეტი. შედგება 12 ფაკულტეტისაგან და მოიცავს 60 000-ზე მეტ სტუდენტს. გააჩნია თავისი ფაკულტეტ-ფილიალები ქალაქებში: პრატო, ემპოლი, პისტოია, სესტო ფიორენტინო, სან კაშიანო ინ ვალ დი პეზა (პეზას დაბლობის წმინდა კაშიანო), ვინჩი, ფილინე ვალდარნო, სან ჯოვანნი ვალდარნო (ვალდარნოს წმინდა იოანე).

1321 წელს ფლორენციის რესპუბლიკის მიერ გარდაქმნილ იქნა, როგორც Studium Generale, ხოლო 1349 წელს დამტკიცდა რომის პაპის მიერ. მის მიერვე გადაწყდა, რომ იტალიის პირველი საღვთისმეტყველებო ფაკულტეტი სწორედ ფლორენციაში დაარსდებოდა. თავის დროზე ჯოვანი ბოკაჩო აქ კითხულობდა ლექციებს დანტეს "ღვთაებრივ კომედიაზე". სტუდიუმი 1364 წელს ხდება საიმპერიო უნივერსიტეტი. 1387 წელს ევროპაში პირველი ბერძნული ენის კათედრა სწორედ აქ დაარსდა. თუმცა 1461 წელს, როდესაც ლორენცო ბრწყინვალემ ფლორენციაში ძალაუფლება ხელთ იგდო, გადატანილ იქნა პიზაში. შარლ VIII-ის დროს იგი ისევ იქნა გადატანილი ფლორენციაში 1497-1515 წლებში, მაგრამ მედიჩების დინასტიის რესპუბლიკის დედაქალაქში რესტავრაციის შემდეგ მოხდა მისი ისევ პიზაში დაბრუნება. უნივერსიტეტის ამ ხშირმა ადგილცვლილებამ არათუ შელახა მისი პრესტიჟი, არამედ კოზიმო I მედიჩის დროს ხდება მისი კათედრების რაოდენობის ზრდა, მედიცინის ფაკულტეტზე სწავლებისა და პრაქტიკის სრულყოფა, სამეცნიერო და ლიტერატურული მოღვაწეობის ზრდა კრუსკასა და ჩიმენტოს აკადემიათა მიერ. ეს მდგომარეობა უცვლელი რჩება იტალიის გაერთიანებამდე. 1859 ტოსკანის დიდი მთავრის განდევნის შემდეგ, უნივერსიტეტის ყველა დაწესებულება გაერთიანებულ იქნება პრაქტიკულ და სრულყოფის მეცნიერებათა ინსტიტუტად, რომელიც ერთი წლის შემდეგ, 1860 წელს აღიარებულ იქნა იტალიის გაერთიანებული სამეფოს სახელმწიფო უნივერსიტეტად. თანამედროვე ტიტულატურა კი უნივერსიტეტმა 1924 წელს მიიღო.

არცთუ დიდი ხნის წინ სასწავლებლის ყველა დაწესებულება ქალაქის ცენტრში მდებარეობდა. დღეს კი იქ მხოლოდ ჰუმანიტარული ფაკულტეტებია დარჩენილი. უნივერსიტეტს გააჩნია მდიდარი საბუნებისმეტყველო ისტორიის მუზეუმი. 1999 წელს აღიარებულ იქნა ევროკავშირის მიერ, 2001 წელს კი იტალიის განათლების სამინისტროს მიერ-საკომუნიკაციო და მედიის ინტეგრაციის სფეროში. 

## ფლორენციის უნივერსიტეტის ცნობილი კურსდამთავრებულები 
* ჯოვანი სარტორი (1924-) - პოლიტოლოგი, პოლიტიკურ მეცნიერებათა დოცენტი 
* სტელა სანდრო პერტინი (1886-1990) - იტალის მეშვიდე პრეზიდენტი
* პიერო კალამანდრეი (1889-1956) - იურისტი, სამოქალაქო პროცესის სამართლის დოცენტი.
* ფრანკო კარდინი - ისტორიკოსი, შუა საუკუნეების სპეციალისტი

## მონაცემები (2004-2005 წ.წ.) 
* ფაკულტეტი - 12
* განყოფილება (დეპარტამენტი) - 70
* ბაკალავრიატის კურსები - 122
* მაგისტრატურის კურსები - 111
* დოცენტები -2 288
* ბინა სტუდენტებისათვის - 960
* სტიპენდიები - 5 200
* სტუდენტები - 60 436

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფლორენციის უნივერსიტეტი
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
სამთა კავშირი

[thumb|სამთა კავშირის ქვეყნები [პირველი მსოფლიო ომის წინ.]]
**სამთა კავშირი** — გერმანიის, ავსტრია-უნგრეთისა და იტალიის ბლოკი.
საფრანგეთისაგან კონტრიბუციის მიღებისა და გერმანიის ჯარების გაყვანის შემდეგ ბისმარკმა მიიჩნია, რომ მესამე რესპუბლიკის სამხედრო სიძლიერის აღდგენა მოსალოდნელთან შედარებით სწრაფად ვითარდებოდა. ამიტომ მან მოინდომა საფრანგეთთან ახალი ომის დაწყება, მაგრამ ამის საშუალება მას არ მისცეს რუსეთმა და დიდმა ბრიტანეთმა. საკუთარი ინტერესებიდან გამომდინარე, მათ ხელს არ აძლევდა საფრანგეთის ხარჯზე გერმანიის შემდგომი გაძლიერება.

ბისმარკი შეუდგა რთულ დიპლომატიურ თამაშს. მისი მიზანი იყო დიდი ბრიტანეთისა და რუსეთის ურთიერთდაპირისპირება, რათა მათთვის საშუალება მოესპო მხარი დაეჭირათ საფრანგეთისთვის გერმანიასთან ომის შემთხვევაში.

ბისმარკმა განიზრახა სამხედრო კავშირის ჩამოყალიბება გერმანიის ხელმძღვანელობით. 1879 წელს გერმანიამ და ავსტრია-უნგრეთმა, რომელიც ძლიერი მფარველის მოძებნას ცდილობდა, ხელი მოაწერეს რუსეთის საწინააღმდეგოდ მიმართულ საიდუმლო სამოკავშირეო ხელშეკრულებას. ბისმარკმა ისარგებლა საფრანგეთის კოლონიური იმპერიის გაფართოებისაკენ მისწრაფებით და წააქეზა მესამე რესპუბლიკა, დაეპყრო ტუნისი, რომელზედაც თვალი ეჭირა იტალიას. საფრანგეთის მიერ განაწყენებულმა იტალიამ საიდუმლო წარმომადგენლები გააგზავნა ბისმარკთან ანტიფრანგული კავშირის დასადებად. ბისმარკმა იტალიის წარმომადგენლებს განუცხადა, რომ გზა რომიდან ბერლინისაკენ ვენაზე გადის. ავსტრია-უნგრეთის მიმართ ტერიტორიული პრეტენზიების მიუხედავად (იტალიის ტერიტორიულ პრეტენზიებს შორის ავსტრია-უნგრეთის მიმართ ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო პრეტენზია სანავსადგურო ქალაქ ტრიესტზე), იტალია იძულებული გახდა შეერთებოდა გერმანია-ავსტრია-უნგრეთის კავშირს. 1882 წელს გერმანიასა და იტალიას შორის დაიდო საფრანგეთის წინააღმდეგ მიმართული საიდუმლო ხელშეკრულება. ამგვარად შეიქმნა 1879-1882 წლებში საიდუმლო სამთა კავშირი.

რამდენიმეჯერ ვადის გაგრძელების შემდეგ სამთა კავშირმა 1915 წლამდე იარსება. ამის მიზეზი იტალიის უარი იყო დახმარება  გაეწია მოკავშირეებისთვის, როცა მათ ომი გამოუცხადეს დიდ ბრიტანეთს.

## რესურსები ინტერნეტში 
**The Triple Alliance (First 8 Articles)* The World War I Document Archive, Brigham Young University Library, accessed 2008-04-21
**Triple Alliance*, 1882  Dickinson College, Carlisle, Pennsylvania, accessed 2008-04-21

კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომი
კატეგორია:სამხედრო-პოლიტიკური ბლოკები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:იტალიის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ავსტრია-უნგრეთის საგარეო პოლიტიკა
ზიარჭურჭელი

thumb|300px|ზიარჭურჭელი
**ზიარჭურჭელი** — ერთმანეთთან ქვედა ნაწილებით შეერთებული 2 ან რამდენიმე ჭურჭელი. ერთნაირი სითხით შევსებულ ზიარჭულჭელში, რომელთა დიამეტრი საკმაოდ დიდია (შესაძლებელია კაპილარული მოვლენების უგულებელყოფა), სითხეთა ზედაპირები ერთნაირ დონეზეა, მიუხედავად ზიარჭურჭლის ფორმისა; ამაზეა დაფუძნებული ქვაბების წყალსაზომი მინებისა და სხვათა მოწყობილობა. თუ ზიარჭურჭელში სხვადასხვა სითზეა ჩასხმული, მაშინ ამ სითხეთა სვეტების სიმაღლეები (რომლებიც ათვლილია მათი ერთმანეთთან ან მესამე სითხესთან, მაგ., ვერცხლისწყალთან, შეხების ზედაპირიდან) მათი სიმკვრივების უკუპროპორციულია, რაც სითხეთა სიმკვრივის გაზომვის საშუალებას იძლევა. როდესაც ზიარჭურჭლის ერთ-ერთი მუხლი დახურულია, სითხის დონეთი სხვაობა დამოკიდებული იქნება წნევაზე დახურულ მუხლში. ამაზეა დამფუძნებული დახურული მანომეტრების მოწყობილობა. ზიარჭურჭლის წესია: უძრავ ზიარჭურჭელში ერთგვაროვანი სითხის თავისუფალი ზედაპირი ერთ დონეზე დგას, ხოლო არაერთგვაროვანის სხვადასხვაზე. თუ ზიარჭურჭელის მუხლებში ჩასხმულია ორი სხვადასხვა სითხე, რომლებიც ერთმანეთს არ ერევა, მაშინ ის სითხე, რომლის სიმკვრივეც ნაკლებია, მეტ სიმაღლეს იკავებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროლოგია
კატეგორია:წნევა
გრეგარინები

**გრეგარინები** () — უმარტივესი ცხოველების რიგი სპორიანების კლასისა. პარაზიტობენ უხერხემლო ცხოველების ნაწლავებსა და სხეულის ღრუში. მათი სხეული ან დაუნაწევრებელია, ან 2-3-ნაწევრიანი (დეიტომერიტი, პროტომერიტი, ეპიმერიტი) უჯრედისაგან შედგება. გრეგარინები  მოძრაობენ ექტოპლაზმაში განლაგებული ფიბრილების — მიონემების შეკუმშვით. იყოფიან 2 ქვერიგად: შიზოგრეგარინები () და ნამდვილი გრეგარინები (. ნამდვილი გრეგარინების სასიცოცხლო ციკლი რთულია: სქესობრივი გამრავლების ფაზაში მყოფი გრეგარინები ანუ გამონტები წყვილდებიან და ე. წ. სიზიგიუმს ქმნიან. თითოეული გამონრის ბირთვი მრავალჯერ იყოფა. წარმოიქმნება გამეტები, ხოლო მათი დაწყვილების შედეგად — ზიგოტები. ზიგოტა გარსით იფარება და გარდაიქმნება ოოცისტად, რომლეშიც გრეგარინების პატარა უჯრედები — სპოროზოიტი ჩნდება. სპოროზოიტები ახალი დასნებოვნების წყაროა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
გრე

**გრე** — სიგრძის საზომი ერთეული XVI–XVIII საუკუნეებში ირანში. შეადგენდა შაჰის წყრთის 1/16-ს. XVIII საუკუნიდან გავრცელდა საქართველოშიც, სადაც ზომით გოჯეულს უტოლდებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები
გრაპტოლითები

**გრაპტოლითები** (ლათ. Graptolithina) — ამომწყდარ ზღვის კოლონიურ ცხოველთა ქვეტიპი ნახევრადქორდიანების (Hemichordata) ტიპისა. ცხოვრობდნენ კამბრიული პერიოდიდან კარბონულამდე. განსაკუთრებით ფართოდ იყვნენ გავრცელებული სილურულსა და ქვედა დევონურ პერიოდებში. ჰქონდათ ქიტინოვანი ჩონჩხი, იყო გრაპტოლითების როგორც ბენთოსის, ისე პლანქტონის ფორმები. ცნობილია 2 კლასი:  Stereostolonata  და  Graptoloidea.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნახევრადქორდიანები
...გრაფია

**...გრაფია** () — რთული სიტყვის ნაწილი; შედის: 
* ზოგიერთი მეცნიერების სახელწოდებაში (მაგ., გეოგრაფია, ისტორიოგრაფია); 
* ნაწერის, ნახატის, ნახაზის საშუალებით რაიმის გრაფიკის გამოსახვის ხერხის სახელწოდებაში (მაგ., კალიგრაფია, სტენოგრაფია); 
* გარკვეული პრობლემისადმი მიძღვნილი თემატური სამეცნიერო ნაშრომის სახელწოდებაში (მონოგრაფია).

## ლიტერატურა 
გრაფია
გრდემლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გრდემლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გრდემლი — საკვერავი დაზგა
* გრდემლი — ქართული გაზეთი
* გრდემლი — ქართული კრებული
* გრდემლი — ქართული ჟურნალი
* გრდემლი — ქართული ალმანახი
გრდემლი (გაზეთი)

**„გრდემლი“** — ქართული  ყოველკვირეული ეროვნულ-ლიბერალური მიმართულების გაზეთი; გამოდიოდა ქუთაისში 1907 წელს. გამოიცა სამი რვაგვერდიანი ნომერი. მოკლე ხანში „გრდემლის“ ნაცვლად გამოვიდა გაზეთი „ალი“ (მხოლოდ ერთი ნომერი), რომელშიც გაგრძელდა „გრდემლის“ ზოგიერთი დაუმთავრებელი სტატია. რედაქტორ-გამომცემელი — ა. ჩილაევი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
2009

## მოვლენები 
* 27 იანვარი : რუსეთის წმინდა სინოდმა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქად აირჩია კირილე I.

## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
* 14 იანვარი : იან კაპლიცკი — ბრიტანელი არქიტექტორი (დ. 1937).
* 18 იანვარი : გრიგორე ვიერუ  — მოლდოველი მწერალი და პოეტი (დ. 1935).
* 26 იანვარი : მერს კანინგემი — ამერიკელი მოცეკვავე (დ. 1919).
* 27 იანვარი : ჯონ აპდაიკი — ამერიკელი მწერალი (დ. 1932).

### თებერვალი
* 10 თებერვალი : ნუგზარ შატაიძე — ქართველი მწერალი (დ. 1944)
### მარტი
* 2 მარტი : ჟოან ბერნარდო ვიეირა — გვინეა-ბისაუს პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1939)
* 28 მარტი : ჯანეტ ჯაგანი — გაიანის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1920)
* 29 მარტი : მორის ჟარი — ფრანგი კომპოზიტორი (დ. 1924)
* 31 მარტი : რაულ ალფონსინი — არგენტინის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1927)
### აპრილი
* 26 აპრილი : ლევან მიქელაძე — საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1957)
### მაისი 
* 20 მაისი : პიერ გამარა — ფრანგი მწერალი (დ. 1919)
* 23 მაისი : რო მუ-ჰიუნი — სამხრეთ კორეის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1946)
### ივნისი 
* 8 ივნისი : ომარ ბონგო — გაბონის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1967)
* 25 ივნისი : მაიკლ ჯექსონი — ამერიკელი მუსიკოსი (დ. 1958)
* 30 ივნისი : პინა ბაუში — გერმანელი მოცეკვავე, ქორეოგრაფი (დ. 1940)
### ივლისი 
* 1 ივლისი : ლიუდმილა ზიკინა — რუსი მომღერალი (დ. 1929)
* 6 ივლისი : რობერტ მაკნამარა — აშშ-ის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1916)
* 15 ივლისი : ნატალია ესტემიროვა — რუსი ჟურნალისტი (დ. 1959)
### აგვისტო 
* 1 აგვისტო : კორასონ აკინო — ფილიპინების პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1933)
* 25 აგვისტო : ტედ კენედი — აშშ-ის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1932)
* 26 აგვისტო : აბდულ აზიზ ალ-ჰაქიმი — ერაყის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1950)
* 27 აგვისტო : სერგეი მიხალკოვი — რუსი მწერალი (დ. 1913)
* 27 აგვისტო : შოთა ჩოჩიშვილი — ქართველი ძიუდოისტი (დ. 1950)
### სექტემბერი 
* 7 სექტემბერი : მედეა ჩახავა — ქართველი მსახიობი (დ. 1921)
* 14 სექტემბერი : პატრიკ სუეიზი — ამერიკელი მსახიობი, მოცეკვავე და მომღერალი (დ. 1952)
### ოქტომბერი 
* 1 ოქტომბერი : ოთარ ჭილაძე — ქართველი მწერალი (დ. 1933)
* 3 ოქტომბერი : ალექსანდრე ბასილაია — ქართველი კომპოზიტორი (დ. 1942)
* 26 ოქტომბერი : შოთა გოგოხია — ქართველი მეცნიერი (დ. 1920)
* 30 ოქტომბერი : კლოდ ლევი-სტროსი — ფრანგი ანთროპოლოგი (დ. 1908)
### ნოემბერი
* 3 ნოემბერი : დოდო ჭიჭინაძე — ქართველი მსახიობი (დ. 1924)
* 10 ნოემბერი : რობერტ ენკე — გერმანელი ფეხბურთელი (დ. 1977)
* 15 ნოემბერი : პავლე — სერბეთის პატრიარქი (დ. 1914)
* 30 ნოემბერი : მილორად პავიჩი — სერბი მწერალი (დ. 1929)
### დეკემბერი 
* 13 დეკემბერი : პოლ სემიუელსონი — ამერიკელი ეკონომისტი (დ. 1915)
* 16 დეკემბერი : ეგორ გაიდარი — რუსი პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1956)
* 24 დეკემბერი : რაფაელ კალდერა — ვენესუელის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1916)
* 30 დეკემბერი : აბდურაჰმან ვაჰიდი — ინდონეზიის პოლიტიკური მოღვაწე (დ. 1940)

## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : ჩარლზ კაო, უილარდ ბოილი და ჯორჯ სმითი 
* ქიმია : ადა იონატი, ვენკატრამან რამაკრიშნანი და ტომას სტეიტსი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : ელისაბედ ბლაკბერნი, კაროლ გრაიდერი და ჯეკ შოსტაკი
* ლიტერატურა : ჰერტა მიულერი
* მშვიდობა : ბარაკ ობამა
* ეკონომიკა : ელინორ ოსტრომი და ოლივერ უილიამსონი
გრდემლი (ჟურნალი)

„**გრდემლი**“ — ქართული ლიტერატურული სურათებიანი ჟურნალი; გამოდიოდა 1923 წელს თბილისში ორ კვირაში ერთხელ. გამოიცა შვიდი ნომერი. ჟურნალში იბეჭდებოდა ორიგინალური და ტარგმნილი მხატვრული ნაწარმოებები, წერილები, კრიტიკა, ბიბლიოგრაფია და სხვა. თანამშრომლობდნენ დ. კლდიაშვილი, ს. ჩიქოვანი, ა. მაშაშვილი, ი. ვაკელი, პ. სამსონიძე, შ. კარმელი და სხვა. რედაქტორი — პ. საყვარელიძე, გამოსცემდა საქართველოს კპ (ბ) ცენტრალური კომიტეტი და საქართველოს პროფკავშირთა საბჭო. ტირაჟი 3000.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:ლიტერატურული ჟურნალები
გრდემლი (ალმანახი)

**„გრდემლი“** — ქართული ლიტერატურული ალმანახი, ქუთაისის პროლეტარული მწერლობის ასოციაციის ორგანო; გამოდიოდა 1927-1928 წლებში ქუთაისში. გამოვიდა 2 ნომერი. თანამშრომლობდნენ ს. მინდაძე, ბ. კეშელავა, ვ. დარასელი, თ. ჭუმბურიძე, შ. ჩარკვიანი, ვ. გაბესკირია, დ. ჩიანელი (ჩხეიძე), ფ. დგებუაძე-ფულარია, ჯ. ჯორჯიკია, ა. ურუშაძე და სხვა. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
გრდემლი (კრებული)

„**გრდემლი**“ — ქართული ლიტერატურული კრებული. გამოიცა თბილისში სამ წიგნად. I-II წიგნი გამოვიდა 1912 წელს, III — 1916 წელს. „გრდემლში“ დაბეჭდილია ა. აბაშელის, შიო არაგვისპირელის, ვასილ ბარნოვის, ი. გედევანიშვილის, ს. გორგაძის, იოსებ გრიშაშვილის, პაოლო იაშვილის, ია კარგარეთელის, დავით კლდიაშვილის, ნიკო ლორთქიფანიძის, კ. მაყაშვილის, ა. პაპავას, თედო რაზიკაშვილის, ვ. რუხაძის, გ. ტაბიძის, ტ. ტაბიძის, ლ. ქიაჩელის, ა. შანშიაშვილის, ა. ჭუმბაის და სხვათა ნაწარმოებები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ლიტერატურული კრებულები