9 ოქტომბერი

**9 ოქტომბერი** — გრიგორიანული კალენდრის 282-ე დღე (ნაკიან წლებში – 283-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 83 დღე.

## დღის მოვლენები 
120px|right|კეპლერის სუპერნოვა
right|120px|ვაშინგტონის მონუმენტი
120px|right|კეპლერის სუპერნოვა
* 1238 : ხაიმე I არაგონელი ვალენსიის სამეფოს აფუძნებს.
* 1446 : ჰანგული ანბანი გამოქვეყნდა კორეაში.
* 1604 : სუპერნოვა 1604 - უახლესი ზეახალი ვარსკვლავის წარმოქმნა  ირმის ნახტომის  გალაქტიკაში.
* 1701 : იელის უნივერსიტეტს ქარტია მიენიჭა ოლდ-სეიბრუკში, კონექტიკუტი.
* 1776 : მამა ფრანცისკო პალო სან-ფრანცისკო დე ასისის მისიას აფუძნებს დღევანდელი სან-ფრანცისკოს ადგილზე, კალიფორნია.
* 1874 : მსოფლიო საფოსტო კავშირი შეიქმნა ბერნის ხელშეკრულებით.
* 1888 : ვაშინგტონის მონუმენტი გაიხსნა.
* 1934 : მკვლელობა მარსელში -  მოკლეს იუგოსლავიის მეფე ალექსანდრე I და ლუი ბარტუ, საფრანგეტის საგარეო საქმეთა მინისტრი.
* 1962 : უგანდა რესპუბლიკად გამოცხადდა.
* 1967 : დატყვევებიდან ერთ დღეში ჩე გევარა დახვრიტეს ბოლივიაში რევოლუციის მოწყობის მცდელობისთვის.
* 1970 : კხმერების რესპუბლიკა გამოცხადდა კამბოჯაში.
* 1989 : საბჭოთა კავშირის ოფიციალური საინფორმაციო სააგენტო ვორონეჟში ამო-ს (UFO) ჩამოფრენის შესახებ აკეთებს განცხადებას.
* 2004 : ავღანეთში პირველად ჩატარდა დემოკრატიული არჩევნები.
* 2007 : ალბერ ფერი და პეტერ გრიუნბერგი 2007 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ ფიზიკის დარგში გიგანტური მაგნიტური წინაღობის აღმოჩენისთვის.
* 2008 :
** უკრაინის პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშენკომ ქვეყნის პარლამენტი დაითხოვა და ვადამდელი არჩევნები დანიშნა.
** ფრანგი მწერალი ჟან-მარი გუსტავ ლეკლეზიო ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა ლიტერატურის დარგში.
* 2009 :  აშშ-ის პრეზიდენტი ბარაკ ობამა ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი გახდა.
* 2013 : მარტინ კარპლუსი, მაიკლ ლევიტი და არე ვერშელი ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის  ლაურეატები გახდნენ.
* 2014 : ნობელის პრემიის ლაურეატი ლიტერატურის დარგში პატრიკ მოდიანო გახდა.
* 2015 : 
** ტუნისის ეროვნული დიალოგის კვარტეტი მშვიდობის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.
** ენგუს დიტონი ეკონომიკის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატი გახდა.
* 2017 : ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში ამერიკელი რიჩარდ ტალერი გახდა.
* 2019 : ჯონ გუდენაფი (აშშ), სტენლი უიტინგემი (დიდი ბრიტანეთი) და აკირა იოშინო (იაპონია) ქიმიის დარგში ნობელის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
* 2020 : ნობელის მშვიდობის პრემიის ლაურეატი მსოფლიო სასურსათო პროგრამა გახდა.
* 2024 : ნობელის პრემია ქიმიაში დევიდ ბეიკერს, ჯონ ჯამპერს (ორივე აშშ) და დემის ჰასაბისს (გაერთიანებული სამეფო) მიენიჭათ.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
[thumb|100px|[კამილ სენ-სანსი]]
[thumb|100px|[ჯონ ლენონი]]
* 1201 : სორბონი, რობერ დე — ფრანგი ფილოსოფოსი, სორბონის უნივერსიტეტის დამაარსებელი.
* 1261 : დიონისიუსი — პორტუგალიის მეფე
* 1328 : პეტრე I — კვიპროსის მეფე
* 1547 : მიგელ დე სერვანტესი — ესპანელი მწერალი
* 1757 : შარლ X (საფრანგეთი) — საფრანგეთის მეფე (გ. 1836)
* 1835 : კამილ სენ-სანსი — ფრანგი კომპოზიტორი, პიანისტი, ორგანისტი და დირიჟორი
* 1843 : ნიკო ნიკოლაძე — პუბლიცისტი, კრიტიკოსი, რევოლუციონერ-დემოკრატი
* 1852 : ფიშერი, ჰერმან ემილ  — გერმანელი ქიმიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
* 1874 : რერიხი, ნიკოლოზ — რუსი მხატვარი, არქეოლოგი და მოგზაური
* 1879 : ლაუე, მაქს ფონ — გერმანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
* 1888 : ბუხარინი, ნიკოლაი — რუსეთის პოლიტიკური მოღვაწე (გ. 1938)
* 1892 : ანდრიჩი, ივო — ხორვატიელი მწერალი (გ. 1975)
* 1899 : ივანე გოკიელი — ქართველი კომპოზიტორი
* 1926 : ევგენი ევსტიგნეევი — საბჭოთა და რუსი მსახიობი
* 1933 : მანსფრედი, პეტერ — ბრიტანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
* 1940 : ჯონ ლენონი — ბრიტანელი მუსიკოსი და კომპოზიტორი. ჯგუფ „The Beatles-ის“ სოლისტი (გ. 1980)
* 1946 : ჩილერი, ტანსუ — თურქეთის პრემიერ-მინისტრი 1993-1996
* 1957 : ვიტალი დარასელია — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის დინამოსა და სსრკ-ის ნაკრების წევრი (გ. 1982)
* 1964 : გილერმო დელ ტორო — მექსიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი, რომანების ავტორი
* 1966 : დეივიდ კამერონი — ბრიტანელი პოლიტიკოსი, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 2010-2016 წლებში
* 1969 : სტივ მაკ-კუინი — ინგლისელი რეჟისორი, მსახიობი და სცენარისტი
* 1975 : შონ ლენონი — ამერიკელი მომღერალი, კომპოზიტორიი მუსიკოსი. ჯონ ლენონისა და იოკო ონოს შვილი
* 1981 : ვანიკო თარხნიშვილი — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი
* 1996 : ბელა ჰადიდი — პალესტინურ-ნიდერლანდული წარმოშობის ამერიკელი მოდელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1047 : კლიმენტ II — რომის პაპი
* 1390 : ხუან I — კასტილიის მეფე
* 1841 : კარლ შინკელი — გერმანელი არქიტექტორი, ფერმწერი და გრაფიკოსი (დ.1781)
* 1924 : ვალერი ბრიუსოვი — რუსი პოეტი და კრიტიკოსი
* 1926 : ვასო აბაშიძე  —  ქართველი მსახიობი. 
* 1934 : ალექსანდრე I — იუგოსლავიის მეფე
* 1943 : ზეემანი, პიტერი — ჰოლანდიელი ფიზიკოსი
* 1950 : დიმიტრი უზნაძე — ქართველი ფსიქოლოგი (დ.1886)
* 1950 : ჰარტმანი, ნიკოლაი — გერმანელი ფილოსოფოსი (დ.1882)
* 1958 : პიუს XII —  რომის პაპი (დ.1876)
* 1967 : ჩე გევარა  — არგენტინელი რევოლუციონერი (დ. 1928).
* 1974 : ოსკარ შინდლერი — გერმანელი ბიზნესმენი, მეორე მსოფლიო ომის დროს 1100 ებრაელი გადაარჩინა
* 1990 : ბორის პაიჭაძე — ქართველი ფეხბურთელი (დ. 1915)
* 2001 : ჰერბერტ როსი — ამერიკელი კინოსა და თეატრის რეჟისორი
* 2010 : მორის ალე — ფრანგი ეკონომისტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი
* 2016 : ანჯეი ვაიდა — პოლონელი რეჟისორი და სცენარისტი
* 2017 : ჟან როშფორი — ფრანგი მსახიობი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:
** მიცვალება წმიდისა მოციქულისა და მახარებელისა იოანე ღვთისმეტყველისა
** დღესასწაული ივერიის ღვთისმშობლის ხატისა, რომელიც ჩამოსვენდა საქართველოში ათონის ივერთა მონასტერიდან 
** ტიხონი
* აგრეთვე:
** სამხრეთი კორეა : ჰანგულის დღე (აღნიშნავენ კორეული ანბანის „ჰანგულის“ შექმნას)
** აშშ : ლეიფ ერიკსონის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**

* 

1009