open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კუაუტემოკის მუნიციპალიტეტი

**კაუტემოკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი კოლიმის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 31 267 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 413.38 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 75.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1919 წლის 1-ელ თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუაუტემოკი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კოლიმის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:კოლიმის მუნიციპალიტეტები
კოლიმის მუნიციპალიტეტები

კოლიმა შტატია მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. იყოფა 10 მუნიციპალიტეტად. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, კოლიმა ბოლო ადგილზეა მოსახლეობის რაოდენობით (731 391 ადამიანი) და მეხუთე ყველაზე პატარა შტატია ფართობის (5 801.75 კმ²) მიხედვით.

მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით, უდიდესი მუნიციპალიტეტია მანსანილიოს მუნიციპალიტეტი (191 031 ადამიანი), ხოლო ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტია ისტლაუაკანი (5 623 ადამიანი).

## მუნიციპალიტეტები
## სქოლიო
კატეგორია:კოლიმის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:მექსიკის მუნიციპალიტეტების სიები
ხუანაკატლანი

**ხუანაკატლანი** () ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 30 855 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 133.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 138.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 223.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1898 წლის 20 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხუანაკატლანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხალისკოს მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ხალისკოს მუნიციპალიტეტები
გურამ ჯაფარიძე

**გურამ ჯაფარიძე** (დ. 8 აპრილი, 1938 — გ. 16 ივლისი, 2016) — ქართველი გამომგონებელი, მეცნიერი, ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
გურამ ჯაფარიძე დაიბადა 1938 წლის 8 აპრილს და გარდაიცვალა 2016 წლის 16 ივლისს. 1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ელექტრონული ტრანსპორტის ფაკულტეტი.

1961-1962 წლებში იყო თბილისის ელმავალმშენებელი ქარხნის საკონსტრუქტორო ბიუროს ინჟინერი; 1962-1974 წლებში სოფლის მეურნეობის ელექტრიფიკაციის საკავშირო ინსტიტუტის ასპირანტი, მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1968). 1974-2000 წლებში საქართველოს სოფლის მეურნეობის მექანიზაციისა და ელექტრიფიკაციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ლაბორატორიის გამგე, დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში; 2000 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა განყოფილების სწავლული მდივანი. მუშაობდა სასოფლო-სამეურნეო ელექტრომექანიზებული დანადგარების ხარისხიანი ელექტროენერგიით უწყვეტი მომარაგების საკითხებზე. მისი თანაავტორობით და მონაწილეობით დამუშავდა და რეალიზებულ იქნა ჩაის უნივერსალური სასხლავ-საკრეფი, მაღალი სიხშირის დენზე მომუშავე ხელის აპარტები და მათი ელექტროენერგიით მომარაგების სისტემა (როგორც ცენტრალიზებული, ასევე ავტონომიური კვების წყარო). მუშაობდა სამეურნეო წარმოების მართვის ავტომატიზებული სისტემების და რესურსების განაწილების (ოპტიმალური და ობიექტური გადაწყვეტილების მიღება) საკითხებზე. გამოქვეყნებული აქვს 80-მდე სამეცნიერო ნაშრომი. არის 5 გამოგონების ავტორი.

## ლიტერატურა 
*  საქართველოს ენერგეტიკოსები=Georgian Power Engineers: ენციკლოპედია, თბილისი, 2016, გვ.449 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი გამომგონებლები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
აომეს მუნიციპალიტეტი

**აომეს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სინალოის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 459 310 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 995.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 115 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლოს-მოჩისი. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1916 წლის 26 დეკემბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სინალოის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სინალოის მუნიციპალიტეტები
მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|მარნეულის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
მარნეულის მუნიციპალიტეტი შედის ქვემო ქართლის მხარის შემადგენლობაში. 
საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

მარნეულის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 ქალაქი, 17 ტერიტორიული ორგანო, 77 სოფელია. მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან ალგეთის, ახკერპის, დამია-გეურარხის, თამარისის, კასუმლოს, კაპანახჩის, კაჩაგანის, ოფრეთის, სადახლოს, ქუთლიარის, სოფელი ყიზილ-აჯლო, ყულარის, შაუმიანის, შულავერის, წერაქვის, წერეთელის და ხოჯორნის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

მარნეულის მუნიციპალიტეტის ფართობია 935.5 კვ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 104 300 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 111.5 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი მარნეული.  2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის ყიზილ-აჯლო (7 291 ადამიანი), საგარეჯოდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ვერხვიანი (63 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
რუკაზე ციფრებით აღნიშნულია:
* 1 — დიდი მუღანლო
* 2 — ზემო ყულარი
* 3 — იმირჭალა
* 4 — დიდი ბეგლიარი
* 5 — სეიდხოჯალო
* 6 — ლეჟბადინი
* 7 — ქვემო ყულარი

## სქოლიო
*
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
ქვემო უასტეკის რეგიონი

**ქვემო უასტეკის რეგიონი** (**უასტეკა-ბახა**; ) — რეგიონი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკაში. შედის უფრო ვრცელი უასტეკის რეგიონში, რომელიც ვერაკრუსთან ერთად ტამაულიპასის, პუებლის, იდალგოს, სან-ლუის-პოტოსის, კერეტაროსა და გუანახუატოს შტატის ნაწილებს მოიცავს.

## მუნიციპალიტეტები
რეგიონი 18 მუნიციპალიტეტს მოიცავს:
# ტემაპაჩე
# ბენიტო-ხუარესი
# კასტილიო-დე-ტეაიო
# სერო-ასული
# ჩიკონტეპეკ-დე-ტეხედა
# ჩონტლა
# სიტლალტეპეტლი
# უაიაკოკოტლა
# ილამატლანი
# ისკატეპეკი
# ისუატლან-დე-მადერო
# ტანკოკო
# ტეპეცინტლა
# ტესკატეპეკი
# ტლაჩიჩილკო
# ტუსპანი
# საკუალპანი
# სონტეკომატლან-დე-ლოპეს-ი-ფუენტესი

## სქოლიო
კატეგორია:ვერაკრუსის რეგიონები
ჩიკონამელი (მუნიციპალიტეტი)

**ჩიკონამელის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკის აღმოსავლეთ ნაწილში. შედის ზემო უასტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 610 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 92.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 71.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 28 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩიკონამელი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ვერაკრუსის მუნიციპალიტეტები
შმაგი სოფრომაძე

**შმაგი სოფრომაძე** (დ. 5 ივნისი, 1983, ძევრი, თერჯოლა — გ. აგვისტო, 2008) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია 
შმაგი სოფრომაძე დაიბადა 1983 წლის 5 ივნისს, სოფელ ძევრში, თერჯოლის მუნიციპალიტეტში. ის 2008 წლის აგვისტოს ომის დროს საქართველოს შეიარაღებული ძალების პირველი ბრიგადის ჯავშანსატანკო ბატალიონში მსახურობდა. ტყვედ ჩავარდა როცა დაჭრილი თანამებრძოლები გამოჰყავდა, როდესაც მან უარი თქვა საქართველოს დროშაზე ფეხის დადგმაზე, ის დახვრიტეს. 2018 წლის 11 სექტემბერს თბილისის საკრებულოს სახელდებისა და სიმბოლიკის კომისიამ ერთ-ერთ ქუჩას მისი სახელი მიანიჭა. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით.

## ლიტერატურა
* გმირი : 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპული ჯარისკაცების ხსოვნისადმი მიძღვნილი წიგნი: ნაწ. 1 / წიგნზე მუშაობდნენ: თორნიკე ყაჯრიშვილი, თამარ შარმიაშვილი, დავით ფაჩუაშვილი [და სხვ.].-თბ.,2010.-გვ.41-42, თბილისის საკრებულო

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:საქართველოს გმირები
ჩიკიუიტლან-დე-ბენიტო-ხუარესი

**ჩიკიუიტლან-დე-ბენიტო-ხუარესი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის კუიკატლანის რაიონში, კანიადის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 179 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 36 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 60.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-პედრო-ტეუტილა

**სან-პედრო-ტეუტილა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის კუიკატლანის რაიონში, კანიადის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 296 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 148.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 28 ივლისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
მისტლანი

**მისტლანის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 638 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 631 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ხალისკოს შტატის შემადგენლობაში 1938 წლის 20 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მისტლანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხალისკოს მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ხალისკოს მუნიციპალიტეტები
ჯონი გოგაბერიშვილი

**ჯონი გოგაბერიშვილი** (დ. 15 მაისი, 1953, ვანი) — ქართველი მოქანდაკე.

## ბიოგრაფია 
ჯონი გოგაბერიშვილი დაიბადა 1953 წლის 15 მაისს, ქალაქ ვანში. მან 1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტი ქანდაკების კათედრა, ხოლო 1983 წელს დაამთავრა ვალენტინ თოფურიძისა და კონსტანტინე მერაბიშვილის სახელოსნო. იგი 1976 წლიდან მონაწილეობს გამოფენებში, *მისი პერსონალური გამოფენები*: 1999 წელი, ეროვნული გალერეა, საფრანგეთი „საქართველოს კულტურის დღეები” , 1993 წელი, გერმანია, ჰაინსბეკი „ეროვნული გალერეა”, 1990 წელი, ფინეთი, ჰელსინკი, ქანდაკების გამოფენა, გალერეა „რუს”,  1989 წელი, პოლონეთი, ვარშავა, თანამედროვე ხელოვნების ცენტრი. ასევე  მონაწილეობს ჯგუფურ გამოფენებში და საერთაშორისო სიმპოზიუმებში, ხოლო *მისი ნამუშევრები დაცულია*: თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (თბილისი, საქართველო), ხელოვნების მუზეუმი (ბათუმი, საქართველო), თანამედროვე ხელოვნების გალერეა (ვარშავა, პოლონეთი), ეროვნული ბიბლიოთეკა (ესპანეთი), გალერეა „TMS” (თბილისი, საქართველო). რაც შეეხება კერძო კოლექციებს: ფინეთი, ავსტრალია, სამხრეთ კორეა, იაპონია, ესპანეთი, უკრაინა, აშშ, დიდი ბრიტანეთი. 1986 წელს მოიპოვა 2 პრემია: პირველი პრემია  (ტაშკენტი), ხოლო მეორე პრემია წლის საუკეთესო ნამუშევრისთვის.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი,  თბ., 1998-1999, გვ. 91

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:ვანში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
ჩაიბაში (რიზეს რაიონი)

**ჩაიბაში** () — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 20 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 311 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:რიზეს რაიონის სოფლები
აკატლან-დე-პერეს-ფიგეროა

**აკატლან-დე-პერეს-ფიგეროა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტუსტეპეკის რაიონში, პაპალოაპანის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 45 167 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 754.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 59.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1904 წლის 25 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია აკატლან-დე-პერეს-ფიგეროა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
პუერტო-ბაკერისო-მორენო (ეკვადორი)

**პუერტო-ბაკერისო-მორენო** () — ქალაქი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვნიციაში, სან-კრისტობალის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს სან კრისტობალის კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე, სერო-დე-ლას-ტიხერეტასის მთის ჩრდილო-დასავლეთით 1,6 კმ-ში. სერო-სან-ხოაკინი, მთა, რომლის ფერდობზეცაა ქალაქი მოთავსებული, სან-კრისტობალის უმაღლესი მწვერვალია და ზღვის დონიდან 896 მეტრს აღწევს.

პუერტო-ბაკერისო-მორენო გალაპაგოსის ყველაზე ძველი დასახლებაა. ქალაქის დაარსების ზუსტი თარიღი უცნობია. სავარაუდოდ იგი 1830-იან ან 1840-იან წლებში დააარსა გენერალ ხოსე დე ვილამილმა. სახელი დაერქვა 1916 წელს, ალფრედო ბაკერისოს პატივსაცემად. იგი იყო ეკვადორის პირველი პრეზიდენტი, რომელიც ქალაქს ეწვია.

ქალაქი ძირითადად თევზაობით საზრდოობს. ქალაქში ტურისტების რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება და, სავარაუდოდ, მომავალში ტურიზმი ქალაქის წამყვანი დარგი გახდება.

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები
ზემო უასტეკის რეგიონი

**ზემო უასტეკის რეგიონი** (**უასტეკა-ალტა**; ) — რეგიონი ვერაკრუსის შტატში, მექსიკაში. შედის უფრო ვრცელი უასტეკის რეგიონში, რომელიც ვერაკრუსთან ერთად ტამაულიპასის, პუებლის, იდალგოს, სან-ლუის-პოტოსის, კერეტაროსა და გუანახუატოს შტატის ნაწილებს მოიცავს.

## მუნიციპალიტეტები
რეგიონში შედის 15 მუნიციპალიტეტი:
# ჩალმა
# ჩიკონამელი
# ჩინამპა-დე-გოროსტისა
# ელ-იგო
# ნარანხოს-ამატლანი
# ოსულუამა-დე-მასკარენიასი
# პანუკო
# პლატონ-სანჩესი
# პუებლო-ვიეხო
# ტამალინი
# ტამიაუა
# ზემო ტამპიკო
# ტანტიმა
# ტანტოიუკა
# ტემპოალ-დე-სანჩესი

## სქოლიო
კატეგორია:ვერაკრუსის რეგიონები
ვლადიმერ კალაძე

**ვლადიმერ კალაძე** (დ. 20 აგვისტო, 1936, სამტრედია) — ქართველი არქიტექტორი. საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის და საქართველოს მშენებელთა ფედერაციის წევრი.

## ბიოგრაფია 
ვლადიმერ კალაძე დაიბადა 1936 წლის 20 აგვისტოს, ქალაქ სამტრედიაში. 1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი არქიტექტურის სპეციალობით. 1959 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს ტრესტ „მშენინდუსტრიის” საამქროს უფროსად, ქალაქ ტაშკენტში მიწისძვრის შედეგების სალიკვიდაციო რაზმის უფროსად და საპროექტო ინსტიტუტ „საკვებმრეწვსახპროექტის” პროექტის მთავარ ინჟინრად. უფროსის მოადგილე იყო  საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო გაერთიანებაში „თბილქალაქმშენი”. ასევე ის  მონაწილეობდა თბილისის, ტიუმენის, გროზნოს და მიწისძვრით დაზარალებულ საჩხერის რაიონში საცხოვრებელი სახლების, კვარტალებისა და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ობიექტების მშენებლობაში.  ხელმძღვანელობდა სომხეთში მიწისძვრის შედეგთა ლიკვიდაციაში მონაწილე ქართველ სპეციალისტთა ჯგუფის მუშაობას, ჩერნობილის ავარიის შემდეგ ქალაქ სლავუტიჩში ე. წ. ქართული უბნის მშენებლობას.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 276

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
სან-ხუან-ბაუტისტა-ვალიე-ნასიონალი

**სან-ხუან-ბაუტსტა-ვალიე-ნასიონალი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტუსტეპეკის რაიონში, პაპალოაპანის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 067 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 684.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 33.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხუან-ბაუტსტა-ვალიე-ნასიონალი.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ლუთფი მამედბეკოვი

**ლუთფი შაჰბაზ ოღლუ მამედბეკოვი** (; დ. 6 თებერვალი, 1927, აღდაში - 1 თებერვალი, 2004, ბაქო) — რეჟისორი, სცენარისტი, ტექსტის მკითხველი, ფილმების სამხატვრო ხელმძღვანელი, აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული არტისტი (1974), აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (1991).

## ბიოგრაფია 
ლუთფი მამედბეკოვი დაიბადა 1927 წლის 6 თებერვალს აღდაშში. მსახიობი 1943-1947 წლებში სწავლობდა თეატრალურ კოლეჯში. 1961-1966 წლებში დაამთავრა მ.ალიევის სახელობის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სარეჟისორო განყოფილება. თეატრალური კოლეჯის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა მუსიკალური კომედიის თეატრში.

თუმცა, 40-იანი წლების ბოლოს თეატრი დროებით დაიხურა. ამ მიზეზით მსახიობი მოზარდ მაყურებელთა თეატრის დასს შეუერთდა. 
ლუტფი მამედბეკოვი მოზარდ მაყურებელთა თეატრში მუშაობისას ხელმძღვანელობდა დრამატულ ჯგუფს ბაქოში, მაშინ 26 წლის კულტურის სასახლეში. ამ ასოციაციაში, რომელმაც 1961 წელს მიიღო სახალხო თეატრის სტატუსი, მან მოამზადა აზერბაიჯანელი მსახიობების რამდენიმე თაობა.

ლუთფი მამედბეკოვი 1961 წელს მიიწვიეს ეროვნულ აკადემიურ დრამატულ თეატრში და იქ მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე. 

იყო 60-ზე მეტი სატელევიზიო გადაცემის რეჟისორი.

ლუთფი მამადბაილი პირველი რეჟისორია, რომელმაც რესპუბლიკაში სერიალი გადაიღო. 

ლუთფი მამედბეკოვი გარდაიცვალა 2004 წლის 1 თებერვალს ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://e-qanun.az/print.php?internal=view&target=1&docid=6551&doctype=0
* http://anl.az/el/emb/TEATR/aktyorlar/lutfi_memmedbeyli.htm

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი რეჟისორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
რეი

**რეი** (ინგლ. Ray) — 2004 წლის ამერიკული ბიოგრაფიულ-მუსიკალური დრამა. ფილმის რეჟისორია ტეილორ ჰეკფორდი, ხოლო პროდიუსერი - სტიუარტ ბენჯამინი, ტეილორ ჰეკფორდი, და ჰაუარდ ბოლდუინი. ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ჯეიმი ფოქსი, ქერი ვაშინგტონი, რეჯინა კინგი და კლიფტონ პაუელი. ფილმი რეი ჩარლზის, ლეგენდარული რითმ-ენდ-ბლუზ შემსრულებლის, ცხოვრების გზაზე გვიამბობს – მისი მოკრძალებული ბავშვობიდან სამხრეთში, სადაც შვიდი წლის ასაკში მხედველობა დაკარგა, 1950-1960-იან წლებში სწრაფი კარიერული წინსვლისა და მსოფლიო აღიარებამდე.

რეი გამოვიდა აშშ-ში Universal Pictures-ის მიერ, 2004 წლის 29 ოქტომბერს.

## სიუჟეტი
ფილმი რეი აღწერს რეი ჩარლზის ცხოვრებას, მისი ბავშვობიდან მუსიკალურ წარმატებამდე. სიუჟეტი იწყება სამხრეთ ამერიკაში, სადაც რეიმ შვიდი წლის ასაკში მხედველობა დაკარგა. ამ გამოწვევის მიუხედავად, დედა ასწავლის მას, რომ დაბრკოლებებმა ვერ უნდა შეაჩეროს. რეი აღმოაჩენს თავის უნიკალურ მუსიკალურ ხმას სიეტლში, სადაც იწყებს კარიერას, აერთიანებს გოსპელს, ჯაზს, ბლუზს და მოგვიანებით შედის ქანთრის ჟანრში, რაც შავკანიანი მუსიკოსისთვის იმ დროს იშვიათი იყო.

ფილმში ნაჩვენებია მისი პირადი ბრძოლა ნარკოტიკებთან და მრავალრიცხოვან რომანებთან. ასევე, ყურადღება ექცევა რეის აქტიურობას სამოქალაქო უფლებების მოძრაობაში, როცა 1961 წელს უარი თქვა სეგრეგირებულ კონცერტზე გამოსვლაზე ჯორჯიაში, რამაც მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა მუსიკალურ ინდუსტრიაზე.

ჯეიმი ფოქსი რეი ჩარლზის როლში ოსკარით დაჯილდოვდა. ფილმი არა მხოლოდ მის მუსიკალურ ნიჭზეა, არამედ მის ცხოვრებაზე, გამოწვევებსა და გავლენაზე მუსიკალურ სამყაროში.

## როლებში
* ჯეიმი ფოქსი – რეი ჩარლზი
* ქერი ვაშინგტონი – დელა ბარკერი
* რეჯინა კინგი – მარიანა
* კლიფტონ კოლინზი – პოლტი
* დეფ-ცეოე ვაშინგტონი – ფრანკი
* ჯონჰი ნიუ – თავისთავი
* ლენს ედვარდსი – სტენლი
* ფინლი ეშლი – ბაირონი
* ჯეიმს რეი – სერფი
* მელისა ფანუოლსი – სატანა

## ჯილდოები
#### ოსკარის ჯილდოები
* საუკეთესო მსახიობი როლის შესრულება: ჯეიმი ფოქსი 
* საუკეთესო მაკიაჟი: კენი ბეიგლი, კარტერ ბარონ 
#### ოქროს გლობუსს ჯილდოები
* საუკეთესო მსახიობი კინოფილმში - დრამა: ჯეიმი ფოქსი
* საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა: „Georgia on My Mind“ - რეი ჩარლზი

## რესურსები ინტერნეტში
* რეი — Rotten Tomatoes
* რეი — კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზა imdb
* რეი — Box Office Mojo

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:2004 წლის ფილმები
კატეგორია:მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები
ვანთა (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი **ვანთა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ვანთა — სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში
* ვანთა — ისტორიული სოფელი დღევანდელი ბორჯომის (ფაფის) მიდამოებში („გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“)
* ვანთა — დღევანდელი ელმალის (თურქეთი) ისტორიული ქართული სახელწოდება
ინდონეზიის კუნძულების სია

**ინდონეზიის კუნძულები**, ასევე ცნობილი როგორც **ინდონეზიის არქიპელაგი** () ან **ნუსანტარა** ― შეიძლება აღნიშნავდეს ინდონეზიის შემადგენლობაში მყოფ კუნძულებს ან გეოგრაფიულ ჯგუფებს, რომლებიც ამ კუნძულებს მოიცავს. ინდონეზია მსოფლიოში ყველაზე დიდი არქიპელაგი სახელმწიფოა, გადაჭიმულია სუმატრიდან ახალ გვინეამდეა.

## დიდი კუნძულები
* ზონდის კუნძულები
** დიდი ზონდის კუნძულები
*** იავა, ყოფილი იავადვიპა
*** სუმატრა, ყოფილი სვარნა-დვიპა
*** ბორნეო: მოიცავს ინდონეზიის რეგიონ კალიმანტანს, სუვერენულ სახელმწიფო ბრუნეისა და მალაიზიის შტატებს: საბაჰსა და სარავაკს.
*** სულავესი, ყოფილი სელებესი.
** მცირე ზონდის კუნძულები
*** ბალი
*** ლომბოკი
*** სუმბავა
*** ფლორესი
*** სუმბა
*** ტიმორი: მოიცავს ინდონეზიის ნაწილს, დასავლეთ ტიმორს და სუვერენულ სახელმწიფოს, აღმოსავლეთ ტიმორს.
* მოლუკის კუნძულები
* ახალი გვინეა: მოიცავს ინდონეზიის პროვინციებს: პაპუა-პეგუნუნგანი, პაპუა, სამხრეთი პაპუა, სამხრეთ-დასავლეთი პაპუა, ცენტრალური პაპუა, დასავლეთი პაპუა და სუვერენულ სახელმწიფოს, პაპუა-ახალ გვინეას.

## კუნძულების სია
ქვემოთ მოცემულია ინდონეზიის არქიპელაგის კუნძულები პროვინციების მიხედვით.
### იავა 
#### ბანტენი
* პანაიტანი
* სანგიანგი
* ტინჯილი
* უმანგი

#### ცენტრალური იავა
*კარიმუნჯავა
*ნუსა-კამბანგანი
*დანჯეონის კუნძული

#### ჯაკარტა
* ათასი კუნძული (კეპულაუან-სერიბუ)

#### აღმოსავლეთი იავა
* ბავეანი
* ჯილი-იანგი
* კანგინის კუნძულები
* მადურა
* რაასი
* ნუსა-ბარონგი
* რაჯის კუნძული
* სემპუს კუნძული

#### დასავლეთი იავა
* პულაუ-ბიავაკი

### სუმატრა 
#### აჩეჰი
* ბანიაკის კუნძულები
** ტუანგკუ
* ლასია
* სიმელუე
* ვეჰი

#### ჩრდილოეთი სუმატრა
* ბატუს კუნძულები
* ბერჰალის კუნძული
* ჰინაკოს კუნძულები
* მაკოლე
* მასა
* ნიასი
* სამოსირი

#### დასავლეთი სუმატრა
* მენტავაის კუნძულები
** ჩრდილოეთი პაგაი
** სიბერუტი
** სიპურა
** სამხრეთი პაგაი
* პასუმპაანი
* სიკუაი

#### ბენკულუ
* ენგანო
* პოტა-კულამი

#### ლამპუნგი
* ანაკ-კრაკატაუ
* ლეგუნდი
* სებესი
* სებუკუ

#### რიაუ
* ბასუ
* ბენგკალისი
* პადანგი
* რანგსანგი
* რუპატი
* ტებინგ-ტინგი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულების სიები
კატეგორია:კუნძულების სიები ქვეყნების მიხედვით
პუერტო-ვილამილი (ეკვადორი)

**პუერტო-ვილამილი** () — საპორტო ქალაქი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვინციაში, ისაბელას კანტონში. მდებარეობს კუნძულ ისაბელას სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ქალაქის პორტი საკმაოდ პოპულარულია. ნავსადგურზე ხშირად შევხვდებით კერძო იახტებს, რომლებიც მარკიზის კუნძულებისკენ მიემართება. ქალაქი ანტონიო გილმა დააარსა 1897 წელს.

მოსახლეობა ძირითადად თევზაობითა და სოფლის მეურნეობით არის დაკავებული. ბოლო დროის განმავლობაში, მთავრობამ თევზაობის შეზღუდვა გადაწყვიტა, რათა მოსახლეობას აქცენტი ტურიზმის განვითარებაზე გადაეტანა, მაგრამ ამ გადაწყვეტილებამ მოსახლეობის უკმაყოფილება გამოიწვია, რაც საპროტესტო ქმედებებში გადაიზარდა.

ქალაქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში შევხვდებით მანგროს ტყეებს, რომლებიც მდიდარია მარილიანი წყლის ლაგუნებით. აქ შევხვდებით ფლამინგოებს, წყლის ქათმებს, ოჩოფეხებს, იხვების მრავალ სახეობას და სხვა. 

## სქოლიო
კატეგორია: ეკვადორის ქალაქები
სილვიო სანტოსი

**სილვიო სანტოსი** (  სასცენო სახელი **სენიორ აბრავანელი**; ; დ. 12 დეკემბერი, 1930, — გ. 17 აგვისტო, 2024) — ბრაზილიელი ტელეწამყვანი და ბიზნესმენი, რომელიც ლათინური ამერიკის სატელეკომუნიკაციო ისტორიაში ფართოდ არის ცნობილი, როგორც გამოჩენილი პიროვნება.
კარიერა დაიწყო რადიომაუწყებლობაში, შემდეგ ტელევიზიაში გადაინაცვლა და ექვსზე მეტი დეკადის განმავლობაში ბრაზილიაში გართობის სფეროში ცენტრალურ ფიგურას წარმოადგენდა, სადაც პუბლიკის სიყვარული მოიპოვა და „Grupo Silvio Santos“-ის შექმნით საკუთარი ბიზნესი გააფართოვა. დაკავებული იყო აგრეთვე მუსიკითა და პოლიტიკით.

გარდაიცვალა 2024 წლის 17 აგვისტოს, 93 წლის ასაკში, H1N1-ით გამოწვეული ბრონქოპნევმონიით.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:ბრაზილიელი ტელეწამყვანები
კატეგორია:ბრაზილიელი ბიზნესმენები
მამედ საფა

**მამედ საფა** (; დ. 25 ივლისი, 1960, შაბრანის რაიონი) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და კინოს მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი განათლების მუშაკი (2023).

## ბიოგრაფია 
მამედ საფა დაიბადა 1960 წლის 25 ივლისს შაბრანის რაიონში (ყოფილი დავაჩი). 1967-1977 წლებში სწავლობდა ქალაქ შაბრანის მე-2 საშუალო სკოლაში. 1977-1980 წლებში ბაქოს კულტურულ-საგანმანათლებლო ტექნიკურ კოლეჯში სწავლობდა თეატრალური ჯგუფის ხელმძღვანელის სპეციალობით. სასწავლებელი წარჩინებით დაასრულა. ტექნიკური სასწავლებლის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა შაბრანის კულტურის სახლში. 1980 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დრამისა და კინოს მსახიობის ფაკულტეტზე.

კულტურისა და ხელოვნების უნივერსიტეტის დამთავრებიდან (1984) დღემდე მუშაობს. 1988 წელს გახდა მასწავლებელი, 2002 წელს დოცენტი, 2018 წელს კი პროფესორი. ამჟამად მსახიობობას ასწავლის.

მან ილჰამ ალიევის მხარდაჭერა აზერბაიჯანში 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს გამოაცხადა.

2024 წელს გამოიცა სახელმძღვანელო „თეატრი... კინო... მსახიობი“. წიგნი შეიცავს აუცილებელ სასწავლო-სასწავლო მასალებს სპეციალიზაციის საგნების სასწავლო შედეგების, მსახიობისა და რეჟისორის მომზადების თეორიული და პრაქტიკული ასპექტების დასაუფლებლად და შესაბამისი უნარ-ჩვევების შესაძენად. აქ წარმოდგენილია თეორიები და სწავლებები თეატრალურ ხელოვნებაში, თეორეტიკოსებისა და რეჟისორების მეთოდები და გამოცდილება, როგორიცაა კონსტანტინე სტანისლავსკი, ლი სტრასბერგი და ვაგიფ იბრაჰიმოღლუ.

გათხოვილია და ჰყავს ორი შვილი.

## ჯილდოები 
* 2004 წელს აზერბაიჯანში თეატრალური ხელოვნების განვითარებაში აქტიური მონაწილეობისთვის დაჯილდოვდა „ოქროს დერვიშის“ პრემიით.
* 2009 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული არტისტის საპატიო წოდება. 
* 2021 წლის 10 მარტს დაჯილდოვდა აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ დაარსებული მედლით „არტისტი“.
* 2023 წლის 19 თებერვალს მიენიჭა Golden Sun Awards 2023.
* 2023 წლის 6 მაისს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის პირადი სტიპენდია აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.
* 2023 წელს დაჯილდოვდა მეცნიერებისა და განათლების სამინისტროს მიერ დადგენილი სამკერდე ნიშნით „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი განათლების მუშაკი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20180407124644/http://president.az/articles/11611
* http://www.president.az/
* https://web.archive.org/web/20170723025318/http://president.az/articles/19705

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კაპულალპამ-დე-მენდესი

**ხაპულალპამ-დე-მენდესი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ისტლანის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 619 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 37.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 43.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-ხოსე-ინდეპენდენსია

**სან-ხოსე-ინდეპენდენსია** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტუსტეპეკის რაიონში, პაპალოაპანის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 251 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 53.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 78.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1925 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხოსე-ინდეპენდენსია.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ლარს ონსაგერი

**ლარს ონსაგერი** (; დ. 27 ნოემბერი, 1903, კრისტიანია, ახლანდ. ოსლო — გ. 5 ოქტომბერი, 1976, კორალ-გეიბლზი, ფლორიდა) — ნორვეგიელი და ამერიკელი ფიზიკოს-თეორეტიკოსი და ფიზიკოს-ქიმიკოსი, აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1947). ნობელის პრემიის ლაურეატი (1968).

1925 წელს დაამთავრა ნორვეგიის უმაღლესი ტექნიკური სკოლა (ტრონჰეიმი). სტაჟირება გაიარა დანიაში, გერმანიაში, შვეიცარიაში. 1928 წლიდან მუშაობდა აშშ-ში: ჯონს ჰოპკინზის უნივერსიტეტში (ბალტიმორი), ბრაუნის უნივერსიტეტში (პროვიდენსი), იელის უნივერსიტეტში (1933–1972, პროფესორი 1940 წლიდან), მაიამის უნივერსიტეტში (1972 წლიდან).

ძირითადი ნაშრომები ეხება შეუქცევადი პროცესების თეორიას, ფაზური გადასვლების თეორიას, ელექტროლიტების თეორიას. განიხილა (1926) იონთაშორისი ძალების გავლენა ხსნარების სიბლანტეზე. გამოიყვანა (1926) ელექტროგამტარობის განტოლება, რომელიც მისი სახელითაა ცნობილი. განსაზღვრა (1928) ძლიერი ელექტროლიტების დისოციაციის ჭეშმარიტი ხარისხი. განავითარა (1936) პოლარული სითხეების დიელექტრიკული შეღწევადობის მოლეკულური თეორია. ჩამოაყალიბა (1931) კინეტიკური კოეფიციენტების სიმეტრიის პრინციპი (ონსაგერის თეორემა) და მის საფუძველზე ააგო არაწონასწორული პროცესების თერმოდინამიკის თეორია. დაამტკიცა, რომ ურთიერთქმედების თანაფარდობები ეკვივალენტურია უფრო ზოგადი უმცირესი დისიპაციის პრინციპისა, რომლის თანახმადაც ენტროპიის ზრდის სიჩქარე სტაციონარულ შეუქცევად პროცესებში მინიმალურია. მაგნიტურ მასალებში ფაზური გადასვლების განხილვისას, პირველმა მიიღო (1942, გამოქვეყნდა 1944 წელს) იზინგის ორგანზომილებიანი ამოცანის ზუსტი ამოხსნა (იხ. იზინგის მოდელი), რომელიც წინასწარმეტყველებს სითბოტევადობის ლოგარითმულ დამოკიდებულებას ტემპერატურაზე კრიტიკული წერტილის მახლობლობაში. შემოგვთავაზა (1949) კვანტური გრიგალების თეორია ზედენად ჰელიუმში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნორვეგიელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ქიმიაში
კატეგორია:ნორვეგიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:იელის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრები
კატეგორია:ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრები
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ოსლოში დაბადებულები
კოკები

[მინი|კოკების კლასიფიკაცია გაყოფის მიმართულების მიხედვით:
&nbsp;a) [სტრეპტოკოკები
&nbsp;b) დიპლოკოკები
&nbsp;c) ტეტრაკოკები
&nbsp;d) სარცინები
&nbsp;e) სტაფილოკოკები]]
**კოკები** (< ) — ჯგუფი ფილოგენეტიკურად მრავალფეროვანი პროკარიოტებისა, რომლებსაც აქვთ სფერული ფორმის უჯრედები. მიეკუთვნებიან როგორც ბაქტერიებს, ისე არქეებს. ხასიათდება დიდი სახეობრივი მრავალფეროვნებით. კოკებს შორის არის აერობული და ანაერობული, მეზოფილური და თერმოფილური ფორმები, ექსტრემალური ჰალოფილები. გაყოფის მიმართულების მიხედვით წარმოიქმნება უჯრედების სხვადასხვა ასოციატები: ერთი მიმართულებით (ერთ სიბრტყეზე) გაყოფისას — დიპლოკოკები ან უჯრედული ჯაჭვები (სტრეპტოკოკები), ორი ურთიერთპერპენდიკულარული მიმართულებით გაყოფისას — ბრტყელი „ფირფიტები“ (ტეტრაკოკები), სამი ურთიერთპერპენდიკულარული მიმართულებით გაყოფისას — კუბური პაკეტები (სარცინები), უჯრედული ტიხრების უწესრიგოდ ჩადგმისას — მტევნისებრი წარმონაქმნები (სტაფილოკოკები). კოკები ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში: ნიადაგში, შლამში, დანალექ ქანებში, მტკნარ წყალსატევებში; მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ბიოსფეროს ნივთიერებათა წრებრუნვაში. ზოგიერთი პათოგენური სტრეპტოკოკი და სტაფილოკოკი არის ანთებით-ჩირქოვანი დაავადებების (მაგ., ფურუნკულოზის) გამომწვევი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩხირები

## სქოლიო
სანტიაგო-სიაკუი

**სანტიაგო-სიაკუი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ისტლანის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 893 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 63.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 29.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1844 წლის 18 ნოემბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-ილდეფონსო-ვილია-ალტა

**სან-ილდეფონსო-ვილია-ალტა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 677 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 93.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 39.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 28 ივლისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ფილიპე ნიუსი

**ფილიპე ნიუსი** (; დ. 9 თებერვალი, 1959) — მოზამბიკის პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის მეოთხე პრეზიდენტი 2015 წლიდან. 1975 წლიდან მოზამბიკის მმართველი პარტია ფრელიმოს ამჟამინდელი ლიდერი. სამხრეთ აფრიკის განვითარების საზოგადოების თავმჯდომარედ 2020 წლის აგვისტოდან. თანამდებობაზე ყოფნის დროს, პრეზიდენტმა ნიუსიმ ხელი შეუწყო მშვიდობასა და უსაფრთხოებას და ხელი მოაწერა მრავალ ხელშეკრულებას მთავარ ოპოზიციურ პარტიებთან, RENAMO-სთან, რათა მოზამბიკში საბოლოო და გრძელვადიანი მშვიდობა დამყარდეს.

ფილიპე ნიუსი თავდაცვის მინისტრის თანამდებობაზე იყო 2008 წლიდან 2014 წლამდე არმანდუ გებუსას მმართველობის პერიოდში. ნიუსიმ მოიგო 2014 და 2019 წლების საპრეზიდენტო არჩევნები, მიუხედავად დარღვევების შესახებ ბრალდებებისა ეროვნული საარჩევნო კომისიის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ „არჩევნები იყო თავისუფალი, სამართლიანი და გამჭვირვალე“.

2015 წლის მარტიდან მოზამბიკში სულ მცირე 10 გახმაურებული ფიგურა მოკლეს. მათ შორის არიან ოპოზიციური პარტიების ლიდერები, ჟურნალისტები და აკადემიკოსები.

ნიუსის თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში მოზამბიკის ცენტრალურ და ჩრდილოეთ რეგიონებში ომის ესკალაციის საფრთხე გაიზარდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:მოზამბიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიდი ნამტვრიანის ადგილის დედის ეკლესია

**დიდი ნამტვრიანის ადგილის დედის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ დიდ ნამტვრიანში.

## აღწერა
ეკლესია დგას სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეში. დარბაზულია ეკლესია, საპირე ქვად გამოყენებულია კარგად დამუშავებული ადგილობრივი კლდის ქვის კვადრები. წყობის ჰორიზონტალობა მკაცრად დაცულია. დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე]. შესასვლელი ორი აქვს - სამხრეთის და ჩრდილოეთის. ჩრდილოეთი კარი საკურთხევლის წინაა გაჭრილი. ორივე კარი გარედან არქიტრავის ქვით იყო დასრულებული, შიგნიდან კი თაღოვანია. სარკმლებიდან ამჟამად იკითხება აღმოსავლეთის სარკმელი - ოდნავ ფართო და თაღით დასრულებული. სამხრეთის კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში განირჩევა სარკმლის ქუსლი. ოდნავ ნალისებური ფორმის აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი დარბაზისგან, რომელზეც სფერული კონქის საბჯენი თაღი გადადიოდა. საკურთხეველს ნიშები არ აქვს. მხოლოდ სამხრეთის კედლის შედარებით მაღლა მოწყობილია არასრული ნახევარწრის ფორმის თაღოვანი თავსართის მქონე სამალავი. საკურთხევლის სარკმლის ძირში, კედელზე მიდგმულია დიდი, ტრაპეციის ფორმის ტრაპეზის ქვა. მის წინ სანათლავი ემბაზია დადებული. გრძივი კედლები დაუნაწევრებელია. კამარა დარბაზის შუა ნაწილში შეკიდულ თაღზე ყოფილა დაბჯენილი. ეკლესიას მორთულობა არ აქვს. თუმცა, მისი მოწესრიგებული წყობა და ხასიათი ერთგვარ ხიბლს ძენს მას.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აშატური

**აშატური** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბიყარის თემში.

## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შონ ო’მალი

**შონ ო’მალი** (; დ. 24 ოქტომბერი, 1994) — ამერიკელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი. იგი ამჟამად აბსოლუტური საბრძოლო ჩემპიონატის (UFC) ზემსუბუქ წონაში ასპარეზობს, სადაც *UFC*-ის ქამრის ყოფილი მფლობელია.

## ადრეული კარიერა
ო’მალი ვარჯიშობდა გლენდეილში, არიზონა, *MMA Lab*-ში რომელსაც ხელმძღვანელობს მთავარი მწვრთნელი John Crouch და ო’მალის დიდი ხნის მეგობარი Tim Welch. შონს მეტსახელი "Sugar" მისმა ერთერთმა *MMA* მწვრთნელმა მონტანაში, კარიერის დასაწყისში მიანიჭა. ო’მალიმ  კარიერის პირველი 5 ბრძოლა მშობლიურ მონტანაში ჩაატარა, შემდეგ კი ჩრდილოეთ დაკოტაში გაემგზავრა და Legacy Fighting Alliance-ისთის იბრძოლა, სადაც პირველი ბრძოლა დევიდ ნუცოსთან ნოკაუტით მოიგო. ნუცოსთან გამარჯვების შემდეგ, ო’მალიმ დაიმსახურა ადგილი დეინა უაიტის Contender Series 2-ში, როდესაც იგი ალფრედ ხაშაკიანს დაუპირისპირდა. ო’მალიმ მას პირველ რაუნდში განსაცვიფრებელი ნოკაუტით მოუგო და *UFC*-ის კონტრაქტით დაჯილდოვდა.

## *UFC*-ის კარიერა
ო’მალის დებიუტი 2017 წლის, 1 დეკემბერს Terrion Ware-ის წინააღმდეგ შედგა. მან ეს ბრძოლა მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო. შონის შემდეგი ბრძოლა კი 2018 წლის, 3 მარტს შედგა, Andre Soukhamthath-ის წინააღმდეგ, სადაც მან მეტოქე ისევ მსაჯთა გადაწყვეტილებით დაამარცხა. მან პირველად ნოკდაუნით 2020 წლის, 7 მარტს, José Alberto Quiñónez-ის წინააღმდეგ მოიგო პირველ რაუნდში. იგი დღემდე *UFC*-ის ორგანიზაციაშია, სადაც მას 20 ბრძოლა აქვს ჩანატარები და UFC Bantamweigh ჩემპიონიც გახდა 2023 წლის 19 აგვისტოს, *UFC 292*-ზე, სადაც Aljamain Sterling მეორე რაუნდში ტექნიკური ნოკაუტით დაამარცხა. მას პირველად ქამრის დაცვა Marlon Vera-ს წინააღმდეგ მოუხდა, სადაც მან იგი მსაჯთა გადაწყვეტილებით დაამარცხა. 2024 წლის 14 სექტემბერს, *UFC 306*-ზე ო’მალიმ მერაბ დვალიშვილის წინააღმდეგ ჩაატარა სატიტულო ბრძოლა სადაც მან ქამრის დაიცვა ვერ შეძლო და მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით დამარცხდა. 

## პირადი ცხოვრება
ო’მალის ბებია ირლანდიელია. შონი დაოჯახებულია დანია გონსალესზე, მათ ჰყავთ გოგო, რომელიც 2020 წელს დაიბადა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხაჩირანთკარი

**ხაჩირანთკარი** — ნასოფლარი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ერედვის მუნიციპალიტეტის 2022 წლის სოფლების სია
*ერედვის მუნიციპალიტეტის რუკა

კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
პუერტო-აიორა (ეკვადორი)

**პუერტო-აიორა** () — ქალაქი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვინციაში, სანტა-კრუსის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქს სახელი დაერქვა ეკვადორის პრეზიდენტის, ისიდრო აიორას პატივსაცემად. პუერტო-აიორა გალაპაგოსის ქალაქებს შორის ყველაზე დასახლებულია. მისი მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 12 696 ადამიანია.

ქალაქი საკმაოდ პოპულარული ტურისტული ცენტრია. აქ ვნახავთ გალაპაგოსის ეროვნულ პარკსა და ჩარლზ დარვინის კვლევის სადგურს (CDRS), აქ ტურისტები ეცნობიან კუნძულის ისტორიასა და კონსერვაციის მომავალ გეგმებს. ცენტრიდან თხუთმეტი წუთის სავალში მდებარეობს ტორტუგას ყურეს, რომელშიც შევხვდებით ადგილობრივი ფაუნის წარმომადგენლებს: ზღვის ხვლიკებს, ფრინველების მრავალ სახეობას, გალაპაგოსის კიბორჩხალებს, რიფის ზვიგენებსა და გალაპაგოსის კუს.

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები
შულაური (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

**შულაური** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ბელოთის თემში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ერედვის მუნიციპალიტეტის 2022 წლის სოფლების სია
*ერედვის მუნიციპალიტეტის რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვანის სახალხო თეატრი

**ვანის კარლო საკანდელიძის სახელობის სახალხო თეატრი** — თეატრი ქალაქ ვანში (ვანის მუნიციპალიტეტი). დაარსდა 1930 წელს თვითმოქმედი დრამატული კოლექტივის ბაზაზე, 1978 წელს მიენიჭა სახალხო თეატრის სტატუსი, 2015 წელს — კარლო საკანდელიძის სახელი.

თეატრი სპექტაკლებს მართავდა ვანის კულტურის სახლში, 2001 წლიდან — საკუთარ ახალ შენობაში. თეატრს სხვადასხვა დროს ხელმძღვანელობდნენ: ი. აბრამიძე, ს. შარაშენიძე, შ. გიორგაძე, დ. ნიკოლეიშვილი, კ. გიორგაძე, ნ. გაბუნია, ს. ხვიჩია, ლ. გერსამია, ბ. ტორონჯაძე, მ. პირველაშვილი. 1994–2010 წლებში თეატრის მიერ დადგმული სპექტაკლებიდან აღსანიშნავია ო. იოსელიანის „აიეტი, მედეას მამა” და „გამოქვაბული”, მ. ხეთაგურის „დატყვევებული ქარი”, პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი”, ნ. დუმბაძის „კუკარაჩა”, ლ. თაბუკაშვილის „მაგრამ უფლება არ მიუცია”, ო. შანიძის „ვივა სურიდატს”, მ. პირველაშვილის „ღირსების მსხვერპლი” და სხვ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს თეატრები
სან-კრისტობალ-ლაჩირიოაგი

**სან-კრისტობალ-ლაჩირიოაგი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ვილია-ალტის რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 342 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 16.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 79.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სტაფილოკოკი

**სტაფილოკოკი** ( <  და ) — სფერული ბაქტერიების გვარი სტაფილოკოკისებრთა ოჯახისა. უჯრედები (დიამეტრი 0,5–1,5 მკმ) დაყოფისას სხვადასხვა სიბრტყეზე რჩება ერთმანეთთან დაკავშირებული და წარმოიქმნება გროვები, რომლებიც ჰგავს ყურძნის მტევანს; თუმცა შეიძლება განლაგებული იყოს ცალ-ცალკეც. არიან უძრავები, გრამდადებითები, ფაკულტატური ანაერობები, ქემოორგანოჰეტეროტროფები, ზოგიერთი წარმოქმნის პიგმენტებს. ფართოდ არიან გავრცელებული ნიადაგში, ჰაერში, წარმოადგენენ ადამიანისა და ცხოველების კანის ნორმალური მიკროფლორის ნაწილს. ამ გვარის შემადგენლობაში შედის ასევე ადამიანისა და ცხოველებისთვის პათოგენური და პირობითად პათოგენური სახეობები (იხ. სტაფილოკოკური ინფექცია, სტაფილოკოკოზი). ყველაზე ცნობილია ოქროსფერი სტაფილოკოკი (*Staphylococcus aureus*).

## სქოლიო 
კატეგორია:გრამდადებითი ბაქტერიები
კატეგორია:კოკები
კატეგორია:სტაფილოკოკისებრნი
კატეგორია:პათოგენური ბაქტერიები
ლაქტობაცილა

**ლაქტობაცილა** () — ჩხირისებრი გრამდადებითი არასპოროვანი ბაქტერიების გვარი ლაქტობაცილისებრთა ოჯახისა. ოჯახის სხვა გვარების მსგავსად, ხასიათდება გლუკოზის მეტაბოლიზმის თანაპროდუქტად რძემჟავას წარმოქმნის უნარით (იხ. რძემჟავას ბაქტერიები). ეს ორგანიზმები ფართოდაა გავრცელებული ცხოველთა საკვებში, სილოსში, ნაკელში, რძესა და რძის პროდუქტებში. ლაქტობაცილის სხვადასხვა სახეობა გამოიყენება რძემჟავა პროდუქტების (არაჟანი, ყველი, მაწონი, იოგურტი) წარმოებაში, ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებს მწნილების, სასმელების (ღვინო და წვენები), საფუარიანი პურისა და ზოგიერთი ძეხვის დამზადებაში.

ლაქტობაცილები ზოგადად უმოძრაოებია და შეუძლიათ გადარჩნენ როგორც აერობულ, ისე ანაერობულ გარემოში. , გვარის ტიპური სახეობა, არის 0,5-დან 0,8 მიკრომეტრამდე სიგანის და 2-დან 9 მიკრომეტრამდე სიგრძის და გვხვდება ცალკეულად ან მცირე ჯაჭვებად. სხვა აღსანიშნავი სახეობებია: , , , .

სხვადასხვა ლაქტობაცილას მიერ წარმოქმნილი რძემჟავას რაოდენობა განსხვავებულია. რამდენიმე სახეობაში, მათ შორის *L. acidophilus*, *L. casei* და , გლუკოზის მეტაბოლიზმი ჰომოფერმენტაციული, რადგანაც რძემჟავა არის ძირითადი თანაპროდუქტი, რომელიც წარმოადგენს საბოლოო მეტაბოლური პროდუქტების მინიმუმ 85%-ს. თუმცა, სხვა სახეობებში, როგორიცაა *L. brevis* და , გლუკოზის მეტაბოლიზმი ჰეტეროფერმენტაციულია, სადაც რძემჟავა შეადგენს მეტაბოლური თანაპროდუქტების დაახლოებით 50%, ხოლო ეთანოლი, ძმარმჟავა და ნახშირორჟანგი — დანარჩენი 50%-ის უმეტეს ნაწილს. ზოგიერთი ჰეტეროფერმენტაციული ლაქტობაცილა შედარებით არაეფექტურია გლუკოზის მეტაბოლიზმში და უკეთესად ავლენს თავს სხვა ტიპის ორგანულ ნაერთებში, როგორიცაა გალაქტოზა, ვაშლმჟავა ან ფრუქტოზა.

ლაქტობაცილა არის ცხოველებისა და ადამიანების კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის, ასევე ადამიანის პირის ღრუს და საშოს კომენსალური მცხოვრები. ლაქტობაცილების პრეპარატები გამოიყენება პრობიოტიკებად ანტიბიოტიკოთერაპიით გამოწვეული დისბალანსის შემდეგ ნორმალური მიკროფლორის აღსადგენად.

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაქტობაცილისებრნი
კატეგორია:გრამდადებითი ბაქტერიები
ვანის განძი

**ვანის განძი** — ძვ. წ. II–I საუკუნეების სპილენძის მონეტების განძი. აღმოჩენილია 1967 წელს ვანის ნაქალაქარის არქეოლოგიური გათხრების დროს მოზაიკური იატაკიანი ტაძრის საკურთხევლის წინ. 

შეიცავს 119 ცალ მონეტას. განძის ერთი მონეტა მოჭრილია შავიზღვისპირა ქალაქ ამისოსში (თანამედროვე სამსუნის მახლობლად) და თარიღდება ძვ. წ. 111–105 წლებით (შუბლზე, მარჯვნივ, ომის ღმერთის არესის თავის გამოსახულებაა, ზურგზე — ქარქაშში ჩაგებული მახვილი). დანარჩენი მონეტები ერთნაირია (თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნის 80-იანი წლებით), რომელთა შუბლზე გამოსახულია ნაყოფიერების ღვთაების ისიდას თავსამკაული — სტილიზებული ლოტოსი, ზურგზე — რვაქიმიანი ვარსკვლავი. მონეტები ასეთი მოტივით აღმოჩენილია მხოლოდ ძველი კოლხეთის ტერიტორიაზე (ვანი, ეშერა). სავარაუდოა, რომ ისინი ადგილობრივად იჭრებოდა.
## ლიტერატურა
* დუნდუა გ., იჭრებოდა თუ არა მონეტა ვანში?, «მაცნე». ისტ., არქეოლ., ეთნ. და ხელოვნ. ისტ. სერია, 1974,№2.
* დუნდუა გ., ჯალაღანია ი., ქართული ნუმიზმატიკური ლექსიკონი, თბ., 2009.

* Дундуа Г. Ф., Лордкипанидзе Г. А., Денежное обращение Центральной Колхиды, Тб., 1983.
## რესურსები ინტერნეტში
* ვანში (?) მოჭრილი სპილენძის ანონიმური მონეტები ლოტოსის და რვაქიმიანი ვარსკვლავის გამოსახულებით — ქართული ნუმიზმატიკის ინგლისურ-ქართული ონლაინ-კატალოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ლუი გოიე

მინი|ლუი-ჟერომ გოიე
**ლუი-ჟერომ გოიე** (დ. 27 თებერვალი, 1746 — გ. 29 მაისი, 1830) — საფრანგეთის რევოლუციის დროინდელი პოლიტიკოსი. წარმოშობით საფრანგეთის დეპარტამენტ ენდრი და ლუარადან იყო. დაიბადა ნოტარიუსის ოჯახში, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში რენში ადვოკატად მუშაობდა. იგი 1789 წელს მოწვეული გენერალური შტატების ერთ-ერთი დეპუტატი იყო, სადაც მესამე წოდებას წარმოადგენდა. რევოლუციის მიმდინარეობისას, 1791 წლის წლის 1 ოქტომბერს შექმნილ საკანონმდებლო კრებაში გოიე დეპარტამენტ ილი და ვილენის წარმომადგენელი იყო.

1793-1794 წლებში საფრანგეთის რესპუბილიკის იუსტიციის მინისტრის თანამდებობა ეკავა, ასევე იყო რესპუბილიკის წარმომადგენელთა პალატის — ხუთასთა საბჭოს დეპუტატიც, 1799 წლის ივნისში კი დირექტორიის წევრი გახდა, ამ თანამდებობაზე მან ჟან-ბატისტ ტრელიარი შეცვალა.

1799 წლის ოქტომბერში, როდესაც ნაპოლეონ ბონაპარტი ეგვიპტის ექსპედიციიდან დაბრუნდა, გოიეს დირექტორიის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა. იმავე წლის 9 ნოემბერს, როცა ნაპოლეონმა ქვეყანაში სახელმწიფო გადატრილება მოაწყო და დირექტორიის წევრები თანამდებობიდან ჩამოაგდო, გოიემ სცადა ბონაპარტისთვის წინააღმდეგობის გაწევა, თუმცა უშედეგოდ. იგი დააპატიმრეს და, თავდაპირველად, ლუქსემბურგის სასახლეში გადაიყვანეს. პატიმრობიდან გათავისუფლების შემდეგ იგი აქტიურ პოლიტიკურ ცხოვრებას ჩამოშორდა. 

## ლიტერატურა 
* ''Mémoires d'un vétéran irréprochable de la Révolution* (published in 1824)
* A report on the papers of the civil list preparatory to the trial of King Louis XVI, printed in *Le Procès de Louis XVI* (Paris) etc., while other reports are featured in the *Le Moniteur Universel''.

კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1746
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1830
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუციის ფიგურები
ვანის ქვა-საყუდარი

**ვანის ქვა-საყუდარი** — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ვანის ნასოფლარის ტერიტორიაზე ახლანდ. სოფელ ვანისჭალის (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) მახლობლად, ხვამლის მთის მასივის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდ. რიონის მარჯვენა მხარეს. ჩვენამდე მოღწეულია ნანგრევების სახით. 2019 წელს განესაზღვრა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.

ძეგლი წარმოადგენს მთის მასივიდან მოწყვეტილ კირქვის მასიურ ლოდს (ზედაპირის ფართობი დაახლ. 250 მ², სიმაღლე — დაახლ. 7 მ), რომელსაც ზედაპირზე შემოუყვება კირქვისვე ნატეხი ქვით დუღაბზე ნაგები გალავანი, ხოლო შუაში დგას ეკლესია. თავდაპირველი ეკლესია (8.2 × 7.85 მ) შესაძლოა X საუკუნის ახლო ხანებში აგებული სალოცავი-საყუდარი იყო განმარტოებული ბერებისთვის. გეგმით, ჩანს, ორეკლესიანი ნაგებობაა. ჩრდილოეთის ნაგებობას ჰქონდა 2 სართული: ზედა — ეგვტერი და ქვედა — კრიპტა. ტაძრის აღმოსავლეთი ფასადის გაწმენდისას (2020 წ.) ნაშალში აღმოჩნდა მოხატულობის ფრაგმენტები. 

განვითარებულ შუა საუკუნეებში ეკლესია განუახლებიათ, გვიანდელ შუა საუკუნეებში კი ეკლესია დანგრეულა და თავისი დანიშნულებით აღარც აღდგენილა. მომდევნო პერიოდში მისი ტერიტორია სამაროვნად გამოიყენებოდა (ძირითადად ორმოსამარხებია), შემდეგ კი კომპლექსის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მცირე სამლოცველოც აუგიათ (5 × 3.9 მ). XIX საუკუნეში ეს უკანასკნელიც უკვე ნანგრევების სახით იყო შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
* დიღმელაშვილი ქ., ვანისჭალის ქვა-საყუდარი (არქეოლოგიური მასალის მიხედვით), «საქართველოს სიძველენი», №25, 2022. — გვ. 61-75.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
ვაჩაგან ვანციანი

**ვაჩაგან უნანის ძე ვანციანი** (დ. 14 მაისი, 1913, სოფ. ზაკვი, ახლანდ. ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 მარტი, 1944, უკმერგე, ლიეტუვა) — საბჭოთა კავშირის გმირი (8 აპრილი 1945, სიკვდილის შემდეგ), სერჟანტი. 

დაიბდა და ცხოვრობდა საქართველოში. აქვე მიიღო საშუალო განათლება. მეორე მსოფლიო (1939–1945) ომის დროს მონაწილეობდა ბრძოლებში ბელორუსიისა და ლიტვის ტერიტორიებზე. თავი გამოიჩინა ბრძოლაში მდინარე ნემანის გადალახვისას, სადაც სასიკვდილოდ დაიჭრა. მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება და ლენინის ორდენი (1945, სიკვდილის შემდეგ). მიღებული ჰქონდა ასევე მედალი „მამაცობისთვის“ (1944).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
მექსიკის მუნიციპალიტეტები

**მუნიციპალიტეტები** () — მეორე დონის ადმინისტრაციული დანაყოფები მექსიკაში. პირველი დონის ადმინისტრაციულ ერთეულს შტატები () წარმოადგენენ. მუნიციპალიტეტები არ უნდა აირიოს დიდ და პატარა ქალაქებში, რომელთაც შეიძლება იგივე სახელი ჰქონდეთ, მაგრამ განსხვავებული ერთეულები არიან და გეოგრაფიული საზღვრებითაც არ ემთხვევიან მუნიციპალიტეტებს. 2024 წლის მარტის მდგომარეობით, მექსიკაში 2 476 მუნიციპალიტეტია, ქალაქ მეხიკოს 16 რაიონის გამოკლებით.

2015 წლის შემდეგ ორი მუნიციპალიტეტი შეიქმნა კამპეჩეში, სამი ― ჩიაპასში, სამი ― მორელოსში, ერთი ― კინტანა-როოში და ორი ― ჩრდილოეთ ქვემო კალიფორნიაში.

შიდა პოლიტიკური ორგანიზაცია და მათი პასუხისმგებლობები მექსიკსი 1917 წლის კონსტიტუციის 115-ე მუხლშია ხაზგასმული და დეტალურადაა გაწერილი იმ შტატების კონსტიტუციებში, რომელთაც მუნიციპალიტეტები ეკუთვნის.

## სტრუქტურა
მექსიკის ყველა შტატი იყოფა მუნიციპალიტეტებად. ყოველი მუნიციპალიტეტი ავტონომიურია. მოქალაქეები ირჩევენ „მუნიციპალურ პრეზიდენტს“ (), რომელიც მუნიციპალური საბჭოს () ხელმძღვანელობს, ეს უკანასკნელი კი მუნიციპალიტეტის ფარგლებში ყველა საჯარო სერვისზეა პასუხისმგებელი. ეს პრინციპი, რომელიც მექსიკის რევოლუციის შემდეგ წარმოიშვა, ცნობილია როგორც „თავისუფალი მუნიციპალიტეტი ().

## სტატისტიკა
## რესურსები ინტერნეტში
*Mexican government structure
*History  of the Mexican constitution
*Mexico Portal de Información Municipal 

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:მექსიკის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნების ადმინისტრაციული დანაყოფები
კატეგორია:მეორე დონის ადმინისტრაციული ერთეულები ქვეყნის მიხედვით
კატეგორია:ურბანული დაგეგმარება მექსიკაში