ორასიო კარტესი

**ორასიო კარტესი** (დ. 5 ივლისი, 1956 ) — პარაგვაელი პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი, პარაგვაის პრეზიდენტი 2013 წლიდან  2018 წლამდე.

2023 წლამდე კარტესი თამბაქოს, გამაგრილებელი სასმელების და ხორცის
კომპანიებს ფლობდა და პარალელურად ეწეოდა საბანკო საქმიანობას. 2001 წლიდან 2012 წლამდე  ორასიო იყო ლიბერტადის საფეხბურთო კლუბის პრეზიდენტი და 2010 წლის ფიფას მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპის დროს პარაგვაის საფეხბურთო ასოციაციის ეროვნული ნაკრების პრეზიდენტი. კარტესის 2021 წლის ქონების დეკლარაციაში მითითებული იყო, რომ მისი წმინდა ქონება დაახლოებით 490 მილიონი დოლარი იყო (ანუ 3.6 ტრილიონი იენი), რაც მას პარაგვაის ერთ-ერთ უმდიდრეს ადამიანად აქცევდა.  კარტესის პოლიტიკურმა საქმიანობამ და გავლენამ განაპირობა პოლიტიკური მოძრაობის, „კარტისმოს“ შექმნა, რომლის ცენტრალური ფიგურაა ის და რომელმაც გავლენა მოახდინა კოლორადოს პარტიისა და ზოგადად პარაგვაის პოლიტიკის მიმართულებაზე.

2022-დან 2023 წლამდე ის ითვლებოდა, როგორც „მნიშვნელოვნად კორუმპირებული“ და, შედეგად, შეერთებული შტატების მხრიდან მოექცა ეკონომიკური სანქციების ქვეშ, რომელიც მას ტრანსნაციონალურ დანაშაულთან და ტერორისტულ ორგანიზაციებთან კავშირში ადანაშაულებს.

## ბიზნეს კარიერა
ახალგაზრდა ორაციომ აშშ-ში თვითმფრინავების მექანიკა შეისწავლა. 19 წლის ასაკში მან ვალუტის გადამცვლელი კომპანია დააარსა, რომელიც Banco Amambay-ად გადაიქცა. მომდევნო წლების განმავლობაში კარტესმა 25 კომპანია შეიძინა ან დააარსა, მათ შორის Tabesa, ქვეყნის უდიდესი სიგარეტის მწარმოებელი და ხილის წვენების მსხვილი ჩამოსასხმელი კომპანია.

1986 წელს კარტესმა ვალუტის თაღლითობის გამოძიების ფარგლებში 60 დღე ციხეში გაატარა. მას ბრალი წაუყენეს მილიონობით დოლარის გამომუშავებაში ცენტრალური ბანკისგან შეღავათიანი გაცვლითი კურსით სესხის აღებით და შემდეგ თანხების აშშ-ში სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის შეძენამდე ვალუტის გადამცვლელი კომპანიის მეშვეობით გადარიცხვით. საქმე საბოლოოდ შეწყდა.

1989 წელს კარტესი ვალუტის თაღლითობის ბრალდებით კვლავ შვიდი თვით დააპატიმრეს.  საბოლოოდ იგი გაამართლეს.

2000 წელს ნარკოტიკების კონტროლის ოფიცრებმა ჩამოართვეს თვითმფრინავი, რომელსაც მის რანჩოში გადაჰქონდა კოკაინი და მარიხუანა. მან განაცხადა, რომ თვითმფრინავი ავარიულად დაეშვა მის რანჩოზე, მას ნარკოტიკებით ვაჭრობასთან კავშირი არ ჰქონდა და ნარკოტიკების ლეგალიზაციის წინააღმდეგი იყო.

კარტესის სახელი Offshore Leaks-ის დოკუმენტებში ფიგურირებს კუკის კუნძულებზე არსებულ ფინანსურ ორგანიზაციასთან დაკავშირებით, რომელიც დაკავშირებულია კარტესის პარაგვაულ ბანკთან, Banco Amambay-თან. 2010 წლის WikiLeaks-ის გასაიდუმლოებულ დეპეშაში კარტესი DEA-ს ფულის გათეთრების გამოძიების სამიზნედ არის მოხსენიებული.

## დრეული პოლიტიკური კარიერა
2008 წლამდე კარტესი პოლიტიკაში არ იყო ჩართული და ამომრჩევლად არ იყო რეგისტრირებული. 2009 წელს ის კოლორადოს კონსერვატიულ პარტიას შეუერთდა და განაცხადა, რომ ლათინური ამერიკის პოლიტიკაში მემარცხენეების წინააღმდეგ ბრძოლა სურდა. ის ცნობილი გახდა, როგორც ეფექტური პოლიტიკოსი, რომელიც უკომპრომისო იყო თავისი პარტიის მიერ 1989 წლამდე მმართველი ალფრედო სტრესნერის სამხედრო დიქტატურის მხარდაჭერის გამო.

ნარკოტიკებით ვაჭრობასთან მისი კავშირისა და ნარკოტიკებთან ბრძოლის ადმინისტრაციის (DEA) მიერ დევნის ბრალდებებთან დაკავშირებით, საპრეზიდენტო კამპანიის დროს, მან თქვა: „მე არ ვისურვებდი პრეზიდენტობას, ნარკოტიკებით მოვაჭრეებთან კავშირი რომ მქონოდა. მიდით სასამართლოში და შეამოწმეთ. იქ არაფერია, ჩემს წინააღმდეგ არც ერთი ბრალდება არ არის წაყენებული.“

## პარაგვაის პრეზიდენტი
### არჩევნები
კარტესი კოლორადოს შტატის კანდიდატი იყო 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში. BBC-მ განაცხადა, რომ მისი საარჩევნო კამპანიის დამაჯერებელი არგუმენტები მოიცავდა დაპირებებს, რომ ქვეყნის ინფრასტრუქტურის მოდერნიზაციისთვის კერძო კაპიტალი მოიზიდავდა, სახელმწიფო საწარმოების მოდერნიზაციისთვის, საერთაშორისო ინვესტიციების მოსაზიდად და სამუშაო ადგილების შესაქმნელად. 2013 წლის 21 აპრილს იგი პარაგვაის პრეზიდენტად აირჩიეს ხმების 45.80%-ის მიღებით. ref name="CBS">როდესაც მან თანამდებობა 15 აგვისტოს დაიკავა, ეს იყო მხოლოდ მეორე შემთხვევა ქვეყნის 202 წლიანი დამოუკიდებლობის განმავლობაში, როდესაც მმართველმა პარტიამ მშვიდობიანად გადასცა ძალაუფლება ოპოზიციას.

ლუგოს იმპიჩმენტთან და ლათინური ამერიკის ლიდერების ნეგატიურ რეაქციასთან დაკავშირებით, კარტესმა დაიცვა იმპიჩმენტის კანონიერება და განაცხადა, რომ პარაგვაი არ უნდა დატოვოს მერკოსური, რითაც მოიხსენია საერთო ბაზრისა და თავისუფალი ვაჭრობის ეკონომიკური სარგებელი.ref name="cjile"> 

მან ფიცი დადო 2013 წლის 15 აგვისტოს და თავის ინაუგურაციის სიტყვაში პარაგვაიში სიღარიბეს ომი გამოუცხადა. მის ინაუგურაციას ესწრებოდნენ მისი თანამემამულე კონსერვატორები სამხრეთ ამერიკიდან: ჩილეს პრეზიდენტი სებასტიან პინიერა, ასევე არგენტინის პრეზიდენტი კრისტინა ფერნანდეს დე კირშნერი, პერუს პრეზიდენტი ოლიანტა უმალა, [22] ბრაზილიის პრეზიდენტი დილმა რუსეფი, ურუგვაის პრეზიდენტი ხოსე მუხიკა და ტაივანის პრეზიდენტი.

### საგარეო ურთიერთობები
2018 წლის 21 მაისს პარაგვაის საელჩო იერუსალიმში გადავიდა, რითაც ის მსოფლიოში მესამე ქვეყანა გახდა, რომელმაც ქალაქი ისრაელის დიპლომატიურ დედაქალაქად აღიარა.  თუმცა, კარტესის მემკვიდრემ, მარიო აბდო ბენიტესმა, გადაწყვეტილება 2018 წლის 5 სექტემბერს გააუქმა.

### მარეგულირებელი რეფორმების ხელშეწყობა
ორასიო კარტესის მოღვაწეობის პერიოდში აღმასრულებელმა შტომ ხელი შეუწყო პენსიებისა და საპენსიო დაზღვევის ზედამხედველობის შექმნას.

2014 წლის სექტემბერში კარტესმა ბენიგნო ლოპესი სოციალური უზრუნველყოფის ინსტიტუტის (IPS) ხელმძღვანელად დანიშნა, გილიერმო სოსა - შრომის მინისტრად 2017 წლის აპრილში, ხოლო ლეა ხიმენესი - ფინანსთა მინისტრად 2017 წლის ივნისში.

2017 წლის ივლისში გილიერმო სოსამ განაცხადა, რომ თანამდებობა უზრუნველყოფდა სახსრების უსაფრთხოებას, დაიცავდა მათ შესაძლო „თაღლითობის შემთხვევებისგან, მსგავსი იმისა, რაც მოხდა იტაიპუს (კაჟუბის) საპენსიო ფონდთან“. 2017 წლის სექტემბერში ბენიგნო ლოპესმა დაჟინებით მოითხოვა ინვესტიციების დასაცავად სამეთვალყურეო ორგანოს მსგავსი მარეგულირებელი ორგანოს შექმნის აუცილებლობა, და მიუთითა იტაიპუს საპენსიო ფონდის (კაჟუბის) დანაკარგებზე, რაც მოხდა ასეთი ორგანოს არარსებობის დროს.

ბენიგნო ლოპესმა, ჯერ კიდევ 2011 წელს, პარაგვაის ცენტრალური ბანკის (BCP) დირექტორის თანამდებობაზე მუშაობისას, აღნიშნა, რომ კაჯუბის ფინანსური სკანდალი მსგავსი იყო პარაგვაის ბანკების Union-ისა და Oriental-ის შესახებ ცნობილი საქმისა, რომელიც ათი წლით ადრე პრეზიდენტ ლუის ანხელ გონსალეს მაჩის ადმინისტრაციის დროს ატყდა.

2018 წლის მაისში, ფინანსთა მინისტრმა ლეა ხიმენესმა, შრომის მინისტრმა გილერმო სოსამ, ცენტრალური ბანკის პრეზიდენტმა კარლოს ფერნანდეს ვალდოვინოსმა და სოციალური უზრუნველყოფის ინსტიტუტის ხელმძღვანელმა ბენიგნო ლოპესმა პრესკონფერენცია გამართეს, რათა აეხსნათ პენსიებისა და საპენსიო უზრუნველყოფის საზედამხედველო ორგანოს შექმნის აქტუალობა და აუცილებლობა.

2018 წლის აგვისტოში, ბენიგნო ლოპესი, ლეა ხიმენესთან ერთად, სენატის წარმომადგენლებს შეხვდა და განაცხადა, რომ ოფისი აუცილებელი იყო კაჰუბის საქმის მსგავსი შემდგომი თაღლითობების თავიდან ასაცილებლად.

## საკამათო განცხადებები
2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების წინა პერიოდში კარტესმა ლგბტ თემის შესახებ საკამათო განცხადებები გააკეთა და ისინი „მაიმუნებს“ შეადარა. მან ასევე განაცხადა, რომ „საკუთარ საკვერცხეებს დაიხვრეტდა“, თუ გაიგებდა, რომ მის შვილს სხვა მამაკაცზე დაქორწინება სურდა.

2018 წლის 10 აგვისტოს, როდესაც ჟურნალისტმა ჰკითხა, თუ როგორი იყო მისი რეაქცია იასირეტას კაშხლის გარიგებების და კონგრესმენების წინააღმდეგ სისხლის სამართლის ბრალდებების წაყენების წინააღმდეგ სამოქალაქო საპროტესტო აქციების სერიაზე, კარტესმა უპასუხა „რეზინის ტყვიებით“. კარტესმა მოგვიანებით ბოდიში მოიხადა ამ შენიშვნისთვის და განაცხადა: „მინდა ბოდიში მოვუხადო ახალგაზრდებს გაკეთებული განცხადებებისთვის. მე ყოველთვის ვამხნევებდი მათ გამოხატვის თავისუფლებას და ჩემი მიზანია მშვიდობა ჰქონდეს ყველა პარაგვაელს“.

## ჯილდოები
*: ბრწყინვალე ნეფრიტის ორდენი (2014 წლის ოქტომბერი)
*: დამსახურების ორდენის (ჩილე) (2016)
*: სამხრეთის ჯვრის ორდენის დიდი საყელო (17 თებერვალი, 2017)
*: პრინც ჰენრის ორდენის დიდი საყელო (10 მაისი 2017)

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography of Horacio Cartes by CIDOB 
*Horacio Cartes: Millionaire. Criminal. Business titan. Homophobe.
*El mensaje de despedida de Horacio Cartes tras dejar grupo empresarial
*El “buen olfato” de Horacio Cartes
*US lifts sanctions on Paraguay's ex-President Cartes

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:პარაგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:პარაგვაელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ბიზნესმენები