open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩვეულებრივი სუსხური

**ჩვეულებრივი სუსხური** () — ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 50-71 სმ. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპის სანაპიროზე, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აღმოსავლეთ ციმბირში. წყვილდებიან არქტიკასა და ზომიერი სარტყელის ჩრდილოეთში. გამოსაზამთრებლად მიგრირებს სამხრეთით. ფრენა შეუძლია 113 კმ/სთ სიჩქარით.

ბუდეს აშენებს ზღვასთან ახლოს. მისი ბუმბული რბილი და თბილია, რომლისგანაც მზადდება მაღალი ხარისხის ბალიშები. ბოლო დროს სუსხური აქტიურად გამოიყენება ფერმერულ მეურნეობაში. მისი სახელი მომდინარეობს ბერძნული „somatos“-იდან — „სხეული“ და „erion“-იდან — „ბამბა“. ხოლო „mollissimus“ ლათინურად ნიშნავს „ძალიან რბილს“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Somateria mollissima — ჩვეულებრივი სუსხური
* Somateria mollissima — ჩვეულებრივი სუსხური

## სქოლიო
კატეგორია:სუსხურები
პერესტიანის სახლი

**პერესტიანის სახლი** () — ძველი ორსართულიან სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში.  

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 64.

## ისტორია 
1860-იან წლებში თანამედროვე ბერძნების ქუჩა ნომერ 64-ში ააგეს ორსართულიან სახლი, რომელიც 1880 წლისთვის იყოჩინოვნიკ ნიკოლაი ათანასეს ძე პერესტიანის კუთვნილება. იგი წარმოშობით იყო ვაჭრების ოჯახიდან, ეკავა მშვიდობის მოსამართლის თანამდებობა და იყო ტაგანროგის მსახიობთა საზოგადოების წევრი. პირველი ქორწინება უიღბლო აღმოჩნდა და პირველ ცოლს გაშორდა. ნიკოლაი პერესტიანის ჰყავდა ორი შვილი, რომელიც გააჩინა ქორწინების გარეშე მსახიობ ანა სოლოდუხინასთან. ნიკოლაი პერესტიანმა ყველა ღონე იხმარა, რომ კანონიერ შვილებად ეღიარებინა ბავშვები. ამ ბავშვებიდან უმცროსი გახდა ცნობილი კინორეჟისორი და მსახიობი ივანე პერესტიანი, ავტორი ფილმებისა „წითელი ეშმაკუნები“ და „სამი სიცოცხლე“. მისი მეორე ოფიციალური ცოლი იყო ლიდია პეტროპავლოვსკაია - კოლეჟის ასესორის ქვრივი. ამ ქორწინების შედეგად დაიბადა სამი ბავშვი: ლიდია, ლიუდმილა და მსტისლავი. ნიკოლაი ათანასის ძე გარდაიცვალა 1899 წელს. 

1890 წლიდან 1906 წლამდე სახლი იმყოფებოდა ლიდია პერესტიანის კუთვნილებაში. 1915 წელს სახლის მფლობელი გახდა ელენა კოვალევსკაია.

## აღწერა 
ორსართულიანი სახლი აგებულია აგურისაგან ქვის ფუნდამენტზე. 1871 წლისათვის სახლს ჰქონდა ფლიგელი, დიდი ეზო და კიდევ ერთი ხის ნაგებობა. სახლის ფასადი პირველი სართლის დონეზე რუსტირებულია. აგურის პილონებს შოის მდებარეობს რკინის ჭიშკარი და კარიბჭე. პირველ სართულზე მდებარე ფანჯრები გაფორმებულია ქვის ციხესიმაგრის ქვებით და ლომის ნიღბებით. მეორე სართულის ფანჯრები სწორკუთხაა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ლაკიერების მეორე სახლი

**ლაკიერების მეორე სახლი** () — ორსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველი ნახევარში კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 44.

## ისტორია 
XIX საუკუნის დასაწყისში და შუა წლებში სახლები, რომელიც აგებულია იყო აგურით და მდებარეობდა ბერძნების ქუჩა 42-ში და 44-ში, იყო ივან ვარვაცის კუთვნილება. შემდეგ ეკუთვნოდათ მის მემკვიდრეებს. 1906-1910 წლებში სახლი № 44 ეკუთვნოდა ალექსანდრა პოპუდოვაიას და ელენა ლაკიერს. 

ლაკიერების სახლი დაკავშირებულია რამდენიმე ცნობილი ტაგანროგელის ისტორიასთან. 

1836 წელს იგი დაოჯახდა  ტიტულარული მრჩევლის დიმიტრი ალფერაკის შვილზე სოფიაზე. ვარვაცების ოჯახს შეეძინათ ორი გოგო: ალექსანდრა და ელენა. ალექსანდრა ცოლად გაჰყვა საბერძნეთის მეფის მოხელეს პუპუდოვს, ხოლო ელენა გახდა ალექსანდრე ლაკიერის ცოლი - „რუსული ჰერალდიკის“ ავტორი. ეს წიგნი გამოვიდა 1854 წელს და მისმა ავტორმა ამ შრომისათვის მიიღო დემიდოვის პრემია. 

ალექსანდრე ლაკიერი გარდაიცვალა 1870 წელს, ხოლო მისი მეუღლე, ელენა 1915 წელს. მათ ქორწინების პერიოდი შეეძინათ ხუთი შვილი: მარკი, ივანე, სოფია, ალექსანდრა და ელენა (სხვა ვერსიით - მარია).

საბჭოთა პერიოდში სახლში განთავსებული იყო საბავშვო ბაღი „Тополек“. ამჟამად შენობა უკავია პროკურატურას. 

## აღწერა 
ლაკიერების მეორე სახლი უფრო მოკრძალებულადაა გაფორმებული ვიდრე 42 ნომერში მდებარე მათი სახლი. სახლის არქიტექტურული კომპოზიცია სიმეტრიულია. აქვს ოთხფერდა სახურავი.

როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურრული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
რაზი-ბონდარენკოს სახლი

**რაზი-ბონდარენკოს სახლი** () — ძველი ორსართულიან სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში.  სახლის ყველაზე ცნობილი მფლობელები სხვადასხვა დროს იყვნენ ნადეჟდა რაზი და სიმონ ბონდარენკო. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 84.

## ისტორია 
XIX საუკუნის მესამე მეოთხედში ვაჭარი რაზი ფლობდა ადგილს, რომელიც შემდეგ მოექცა დიდი ბირჟის შესახვევში. იქვე ახლოს მდებარეობდდა ერთშართულიანი შენობა, რომელიც იყო მისი ცოლის, ნადეჟდა რაზის, საკუთრება. შენობა მას ეკუთვნოდა 1873 წლიდან. ამ ადგილზე დროთა განმავლობაში გაჩნდა ორი შენობა. კუთხის შენობაში მდებარეობდა დიმიტრი კრემენიცკის რესტორანი, ახლოსვე მუშაობდა ჰეპფერტის სასტუმრო, რომლის კუთვნილებაში იყო ასევე საუკეთესო საკონდიტრო კოოპერატივი. შემდეგ სახლში განთავსდა მასწავლებელ  ს. ბელოკოვსკის წიგნების მაღაზია, რომელმაც მცირე ხანს იმუშავა და გადავიდა ა. ვაშინენკოს კუთვნილებაში. 1880-იან წლებში აქ განთავსდა სტამბა. სახლი ნადეჟდა რაზის ეკუთვნოდა 1906 წლამდე. 

1913 წელს (სხვა ვერსიით - 1915 წელს)  მიწის ნკვეთისა და აქ მდებარე ნაგებობების მფლობელი  გახდა სიმონ ბონდარენკო. მანამდე იგი ფლობდა სხვა სახლებს ალექსანდრესა და მიხეილის ქუჩებზე. სიმონის მამა იყო ვაჭარი, თავად სიმონიც ვაჭრობდა თევზის პროდუქტებით.. 

სიმონ ბონდარენკო ქალაქში ცნობილი იყო თავისი სინემატოგრაფით, რომელიც მან მეჩნიკოვის შესახვევში გახსნა 1914 წელს. ფასადზე იყო წარწერა „სიმონ ბონდარენკოს კინოთეატრი“. 1918 წლის მარტში მოახინეს კინოთეატრის ნაციონალიზაცია და უწოდეს „პალასი“ 1919 წელს მასში გაიხსნა მინიატურების თეატრი „მოზაიკა“. 1930 წლიდან მიიღო თანამედროვე  სახელწოდება „როტ ფრონტი“. ეს იყო პირველი ხმოვანი კონოთეატრი, ხოლო 1957 წლის ივლისიდან გახდა ფართო ეკრანიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სინოდი-პოპოვის სახლი

**სინოდი-პოპოვის სახლი** () — სართულნახევრიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი. ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია 1840-იან წლებში. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურრული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.. არ არსებობს სარწმუნო და ზუსტი წყაროები, რომლებიც აღნიშნული გვარის წარმომავლობაზე მიგვითითებს. 

1840-იან წლებში ბერძნების ქუჩის 84-ში სინოდი-პოპოვების ოჯახმა ააშენა ახალი სახლი. დაბადების რეგისტრაციის წიგნში 1853 წელს არის ინფორმაცია დიმიტრის შვილზე და მის მამა მინაი პოპოვზე, მაგრამ სხვა წყაროებში, რომლებიც ეკუთვნის XIX საუკუნის პირველ ნახევარს, უკვე ვხვდებით ორმაგ გვარს. 

ცნობილია, რომ ტაგანროგში ცხოვრობდა ორი ძმა პოპოვი: სემიონ და მინაი პოპოვები. ორივე მათგანი მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქე იყო.

მინაის ცოლი იყო მარია დიონისევნა. მათ შეეძინათ რამდენიმე ბავშვი: ეკატერინა, ელენა, გიორგი, ეგორი, დიმიტრი. სემინის ცოლი იყო ოლიმპიადა პალამა. მათ შეეძნათ ორი გოგო: ანა და ანფია. სემიონ პოპოვი იყო ნიდერლანდის საკონსულოს წარმომადგენელი ტაგანროგში, ხოლო 1872 წლიდან წარმოადგენდა პორტუგალიის საკონსულოსაც. 

ოჯახის ერთ-ერთმა ცნობილმა წარმომადგენელმა, მხატვარმა დიმიტრი მინაის ძე სინოდი-პოპოვმა სახლის ქვედა ცოკოლის სართულზე გახსნა სახელოსნო. 1873-1880 წლებში სახლი ეკუთვნოდა სინოდი-პოპოვებს, 1890-1898 წლებში სემიონ სინოდი-პოპოვი იყო სახლის მფლობელი. 1906 წლიდან სახლის მფლობელები არიან მინაია ეგორის ძე და ანფია სემიონის ასული სინოდი-პოპოვები. 

სახლი სინოდი-პოპოვების მფლობელობაში იყო ოქტომბრის რევოლუციამდე. შემდეგ გახდა გერმანელი ფ. დრეილინგის საკუთრება და იგი მას ფლობდა 1925 წლამდე. 1992 წლიდან არქიტექტურული ძეგლია და იცავს კანონი.

## ლიტერატურა 
* Гаврюшкин О. П. Г12 «По старой Греческой…» (Хроника обывательской жизни) — Т.: ООО «Издательство „Лукоморье“», 2012. — 514 с. — ISBN — 5-901565-15-0

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სეფევიეს ორდენის შეიხების სია

აქ წარმოდგენილია სუფიზმის განშტოების, „სეფევიეს ორდენის“ შეიხების სია: 

* შეიხ სეფი ედ-დინი 
(1293-1334)
* შეიხ სადრ ალ-დინ მუსა 
(1334-1391)
* შეიხ ხოჯა ალი
(1391-1424)
* შეიხ იბრაჰიმ-შაჰი
(1424-1447)
* შეიხ ჯუნეიდი
(1447-1460)
* შეიხ ჰეიდარი
(1460-1488)
* შეიხ ალი
(1488-1494)
* ისმაილ I
(1494-1501)

## რესურსები ინტერნეტში
*"Shaykh Safi al-Din Ardabili". Oxford Reference. doi:10.1093/oi/authority.20110803095422671. 
*http://whc.unesco.org/en/list/1345, Sheikh Safi al-Din  
*http://whc.unesco.org/en/list/1345, Sheikh Safi al-Din  
*http://archnet.org/sites/1595/media_contents/40812 

კატეგორია: მმართველთა სიები
სიროტინების სახლი

**სიროტინების სახლი** () — სართულნახევრიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველი ნახევარში. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. იგი იყო ქალაქის საჯარო მმართველობის დეპუტატი ვაჭართა წრიდან.

1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
Air Astana

**Air Astana** — ყაზახეთის მთავარი ავიაკომპანია, რომელიც ახორციელებს ფრენებს ევროპისკენ, აზიისკენ და CIS-სკენ.

## ფლოტი
]]

## მიმართულებები
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ავიაკომპანიები
კატეგორია:ყაზახეთის კომპანიები
თაიარ მეჰმედ-ფაშა

**თაიარ მეჰმედ-ფაშა**  (; გ. 24 დეკემბერი, 1638, ბაღდადი) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, დიდი ვეზირი 1638 წლის 27 აგვისტოდან 24 დეკემბრამდე.

## ბიორგრაფია
მისი წინამორბედის მსგავსად წარმოშობით სამსუნის პროვინციის ქ. ლადიქიდან იყო. 1612 წელს ის მოხვდა იმპერიის იმდროინდელი დიდი ვეზირის, ნასუჰ-ფაშას სასახლეში და იყო მისი მეჯინიბე. 1622 წელს  შეუერთდა ოსმან II-ის მკვლელობის გამო აჯანყებულ აბაზა მეჰმედ-ფაშას არმიას, თუმცა 1624 წელს ქიოსემ სულთნის მომხრეთა რიგებში ჩაეწერა და მალევე დაინიშნა დიარბაქირის ბეგლარბეგად.

1630-იან წლებში დაუახლოვდა მურად IV-ს და მალევე დაწინაურდა. 1634-1636 წლებში განაგებდა ტრიპოლიტანიის სანჯაყს, ხოლო 1637 წელს ჩაერთო ირან-ოსმალეთის ომში. პირადად მისი ხელმძღვანელობით ოსმალებმა სირიიდან მოახერხეს სპარსელების განდევნა.

1638 წელს, გადამწყვეტი ლაშქრობის დროს გარდაიცვალა ბაირამ-ფაშა. სულთანმა დიდი ვეზირის ბეჭედი სწორედ თაიარ მეჰმედ-ფაშას უბოძა. ბაღდადის 40 დღიანი ალყის დროს თაიარ მეჰმედ-ფაშა სარდლობდა ოსმალთა 15,000 კაციან დანაყოფს. 1638 წლის 24 დეკემბერს ერთ-ერთი შეტაკების დროს ბრძოლაში შევარდნილი ფაშა სპარსელებმა სიცოცხლეს გამოასალმეს. მეორე დღეს ბაღდადი დაეცა. ის გახდა ოსმალეთის მესამე დიდი ვეზირი  ჰადიმ ალი-ფაშასა და ჰადიმ სინან-ფაშასთან ერთად, რომელიც ბრძოლის ველზე დაიღუპა. მისი დაბადების თარიღი არ არის ცნობილი, თუმცა გამოჩენილი თურქი მემატიანისა და მოგზაურის, ევლია ჩელების გადმოცემით, ის 40-45 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* Ayhan Buz: Osmanlı Sadrazamları, Neden Yayınları, İstanbul, 2009 ISBN 978-975-254-278-5 p 94 Jump up ^ 
*Prof. Yaşar Yüce-Prof. Ali Sevim: Türkiye tarihi Cilt III, AKDTYKTTK Yayınları, İstanbul, 1991 p 81-82 Jump up ^ 
*Historian İlber Ortaylı's essay on Milliyet newspaper (Turkish)

კატეგორია: ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია: ბრძოლის ველზე დაღუპული ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია: გარდაცვლილი 1638
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
სკარამანგის სახლი

**სკარამანგის სახლი** () — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  შენობა აგებულია XIX საუკუნის პირველი ნახევარში.  

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 53.

## ისტორია 
ქალაქის დოკუმენტებში, რომელიც თარიღდება 1820 წლით, მოხსენიებულია ლუკა პეტრეს ძე სკარამანგა. XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ლუკა სკარამანგამ ტაგანროგში პეტროვის ქუჩა 53-ში ააშენა ერთსართულიანი სახლი მაღალ ცოკოლზე. მისი კუთვნილება, უძრავი ქონების გარდა, იყო ბახმუტის მარილის საბადო. გარდა ამისა, მას კავშირი ჰქონდა ბერძნულ კანტორასთან „სკარამანგა, მანუსი და K“, რომელიც დაიხურა 1893 წელს. კანტორა დაკავებული იყო ექსპორტ-იმპორტის საქმით. ტაგანროგში შემოჰქონდათ ჩაი, ყავა, ციტრუსები და სხვა პროდუქტები, ხოლო ტაგანროგიდან გაჰქონდათ ხორბალი, კოპტონი, ცხიმი. 

1873-1880 წლებში სახლი იყო ვაჭარ ივანე სკარამანგას მფობელობაში. 1890 წელს სახლი ეკუთვნოდა საბერძნეთის მოქალაქეს ივანე სკარამანგას. უცნობია რა კავშირია ამ ორ პიროვნებას შორის. 

1898 წლიდან სახლის ახალი მფლობელია ივანე ამბროსის ძის სკარამანგის ქვრივი ვირგინია მიხეილის ასული სკარამანგა. ივანეს და ვირგინაიას ჰყავდათ რამდენიმე შვილი: ელიზავეტა, მარია, ვირგინია, ამბროსი, მიხეილი, პანტელეიმონი. სკარამანგები ამ სახლის გარდა სხვა სახლებსაც ფლობდნენ, რომლებიც ამჟამად მდებარეობენ პეტროვის 95-ში და 97-ში.

1923 წელს ამ სახლში გაიხსნა საბავშვო ბაღი № 11. სახლი ამჟამადაც შემონახულია და დგას მაღალ ცოკოლზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
წინაწარმეტყველება აბდიასი

**წინაწარმეტყველება აბდიასი**  — ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი.

„აბდიას ხილვა“. ამ სიტყვებით იწყება ბიბლიის წიგნი „აბდია“. წინასწარმეტყველი წიგნში, რომლის წერაც ძვ. წ. 607 წელს დაასრულა, არაფერს ამბობს საკუთარი თავის შესახებ გარდა თავისი სახელისა. 

## ლიტერატურა
* „ქრისტიანობის ლექსიკონი“ (პიერო პეტროზილო), თბილისი, სულხან-საბა ორბელიანის სასწავლო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2011 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ძველი აღთქმის წიგნები
* ძველი აღთქმა, მცხეთური ხელნაწერის მიხედვით

კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
სფაელოს სახლი

**სფაელოს სახლი** () — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში.  

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 67.

## ისტორია
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქ ტაგანროგში პეტროვის ქუჩა 67-ში ააშენეს სახლი 1862 წლის ნახაზების საფუძველზე. ამ უძრავი ქონების პირველი მფლობელები იყო ქალბატონი, რომლის გვარიც იყო ტრეტიაკოვი. 

1873 წლიდან 1880 წლამდე სახლი ეკუთვნოდა პირველი გილდიის ვაჭარ ანტონ სფაელოს. იგი დაიბადა ვაჭრის ოჯახში. მისი მშობლები იყვნენ ევსტათი და ფოტინე. ანტონის გარდა ოჯახში იზრდებოდა კიდევ რამდენიმე ბავშვი - ნიკოლოზი, ანა და კონსტანტინე.  1886 წელს ანტონი დაქორწინდა აგლაის დალლაპორტეზე, მათ შეეძინათ რამდენიმე შვილი: ევსტათი, ივანე, კონსტანტინე, მარია, დიონისე, ანდრეი, ნიკოლოზი. არსებობს მოსაზრება, რომ ივან ანტონის ძე შესაძლებელია ყოფილიყო დიმიტრი სინოდი-პოპოვის ბიძაშვილი. 1890 წლიდან 1906 წლამდე სახლის მფლობელი იყო აგლაის სფაელო, ხოლო 1915 წელს უკე ეკუთვნოდა ნიკოლოზ ბარდაშევს. იგი ასევე ფლობდა სახლებს პეტროვის 11-ში და ჩეხოვის 88-ში. 

სახლის ზედა სართულზე ცხოვრობდა (ზოგი ვარაუდით ასწავლიდა) მოცეკვავე ჯორჯინიო ვრონდი. ტაგანროგში ვრონდი ჩავიდა იტალიურ ოპერასთან ერთად და მის მიერ დაარსებულ ცეკვის გაკვეთილებზე დადიოდა მწერალი ანტონ ჩეხოვი. ვრონდი დაოჯახდა რუს გოგონაზე, შეიცვალა სახელი და გახდა ეგორ სემიონოვიჩი. 

ამ სახლის პირველ სართულზე მუშაობდა მასაჟისტი ნ. ა. როვინსკი და ფოტოგრაფ ვ. ვიტჩენკო. XXI საუკუნეში შენობაში განთავსებულია მაღაზია „გლობალ ელექტრონიკსი“.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
წინაწარმეტყველება მიქიასი

**წინაწარმეტყველება მიქიასი**   — ძველი აღთქმის ერთ-ერთი წიგნი.

მიქა საკუთარი თავის შესახებ მხოლოდ იმას ამბობს, რომ ის არის „მორეშეთიდან“. მას ღემრთის სიტყვა გამოეცხადა „იუდას მეფეების იოთამის, ახაზისა და ხიზკიას დროს“. წინასწარმეტყველი კარგად არის გაცნობილი სოფლის ცხოვრებას, რაც ნათლად ჩანს მის მაგალითებში, რომლებსაც თავისი ცნობის ხაზგასასმელად იყენებს.

## ლიტერატურა
* „ქრისტიანობის ლექსიკონი“ (პიერო პეტროზილო), თბილისი, სულხან-საბა ორბელიანის სასწავლო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 2011 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ძველი აღთქმის წიგნები
* ძველი აღთქმა, მცხეთური ხელნაწერის მიხედვით

კატეგორია:ძველი აღთქმის წიგნები
ირან-ოსმალეთის ომები

ისტორიაში **ირანსა და ოსმალეთს შორის რამდენიმე ომი** მოხდა:

## სქოლიო 
კატეგორია:ირან-ოსმალეთის ომები
მოანა (2016 წლის ფილმი)

**„მოანა“** () — Walt Disney Animation Studios-ის 2016 წლის  სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. მისი დისტრიბუტორი იყო Walt Disney Pictures. „მოანა“ არის უოლტ დისნეის სტუდიების რიგით 56-ე ანიმაციური სრულმეტრაჟიანი ფილმი. ფილმის მთავარი პერსონაჟია მამაცი გოგონა მოანა. იგი ნახევრად ღმერთ მაუის საძიებლად მიემართება, რათა გადაარჩინოს საკუთარი ხალხი.

ფილმის რეჟისორები არიან რონ კლემენტსი და ჯონ მასკერი, თანარეჟისორები არიან დონ ჰოლი და კრის უილიამსი. მოანას ახმოვანებს აული'ი კრავალიო (ეს მისი პირველი კინოროლია), ხოლო დანარჩენ პერსონაჟებს — დუეინ ჯონსონი,რეიჩელ ჰაუსი, ტემუერა მორისონი, ჯემეინ კლემენტი, ნიკოლ შერზინგერი და ალან ტუდიკი. მუსიკის ავტორები არიან მარკ მანჩინა (ორკესტრული), ლინ-მანუელ მირანდა და ოპეტაია ფოა'ი (სიმღერები).

„მოანა“ აშშ-ის კინოგაქირავებაში 2016 წლის 23 ნოემბერს, დისნეის ციფრული 3-D, RealD 3D, D-Box და სპეციალურ ფართო ფორმატებში გამოვიდა. მან მოიპოვა კრიტიკოსთა აღიარება, რომლებმაც აღნიშნეს მისი ანიმაციური მხარე, მუსიკა და გახმოვანება. მსოფლიოში ფილმის შემოსავალმა 642 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა. „ზოოტოპიასთან“ ერთად, ეს იყო პირველი შემთხვევა 2002 წლის შემდეგ, როდესაც ერთ წელს დისნეის სტუდიებმა ორი სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ნამუშევარი გამოუშვეს. „მოანამ“ მიიღო ოსკარის ორი ნომინაცია - საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმის და საუკეთესო ორიგინალური სიმღერის კატეგორიებში („How Far I'll Go“).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:2016 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
ნასუჰ-ფაშა

**გიუმიულჯინელი დამატი ნასუჰ-ფაშა** (; დ. ალბანეთი, 1563 — გ. 17 ოქტომბერი, 1614, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, წარმოშობით ალბანელი. დიდი ვეზირი 1611-1614 წლებში.

## ბიოგრაფია
ნასუჰ-ფაშა დაიბადა 1563 წელს, ალბანეთში. ახალგაზრდობაში გაიტაცეს და გაყიდეს სტამბოლში. 1598 წელს  გახდა თოფქაფის სასახლის მთავარი მცველი. მალევე მოიპოვა საფიე სულთნის ნდობა და დაინიშნა უამრავ სახელმწიფო თანამდებობაზე.

1600-1601 წლებში იყო დამასკოს მმართველი, 1601-1603 წლებში მართავდა ბერძნულ კუნძულებს. აჰმედ  I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ დაინიშნა ალეპოს სანჯაყბეიდ.

მან მონაწილეობა მიიღო ირან-ოსმალეთის 1603-1618 წლების ომში. ჯიგალაზადე იუსუფ სინან-ფაშას გარდაცვალების შემდეგ, სულთანმა სწორედ ის დანიშნა აღმოსავლეთის ფრონტის მეთაურად, თუმცა ნასუჰ-ფაშამ იმედები გააცრუა. ანატოლიაში გამძაფრებული ჯელალიების აჯანყების დროს არმია მიატოვა და დიარბაქირში მიიმალა. შემდგომ ის შეიპყრეს და მიჰგვარეს სტამბოლში აჰმედ I-ს, მაგრამ სულთანმა შეიწყალა. ნასუჰ-ფაშა 1607 წელს დაინიშნა არზრუმის ბეგლარბეგად და დაეკისრა 10,000 მეომრის გამოყვანა სეფიანთა ირანის წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლებში. 

1610 წელს გახდა მეორე ვეზირი, ხოლო 1611 წლის 5 აგვისტოს, ქუიუჯუ მურად-ფაშას გარდაცვალების შემდეგ მიიღო დიდი ვეზირის ბეჭედი. ირანის წინააღმდეგ ომი წარუმატებლად წარიმართა, 1612 წელს ნასუჰ-ფაშა დათმობებზე წავიდა და დადო სეფიანებთან ნასუჰ-ფაშას ხელშეკრულება, რომლის თანახმადაც ოსმალეთმა დაკარგა 1590 წელს დადებული კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულების  მიხედვით მითვისებული ტერიტორიები კავკასიაში. 

ამის შემდეგ ნასუჰ-ფაშა დედაქალაქში დაბრუნდა. აჰმედ I-ის მეუღლემ, ქიოსემ სულთანმა ფაშა თავის 7 წლის ქალიშვილზე, აიშე სულთანზე  დააქორწინა. ამის შემდეგ მას **დამატი ნასუჰ-ფაშა** ეწოდა. 1614 წელს სტამბოლში გავრცელდა ხმები იმის შესახებ, რომ ნასუჰ-ფაშა სულთნის წინააღმდეგ აჯანყებას აპირებდა. 17 ოქტომბერს აჰმედ I-მა ფაშა საბჭოს სხდომაზე სიკვდილით დასაჯა.

## ლიტერატურა
* Danişmend, İsmail Hâmi  (1971) *Osmanlı Devlet Erkânı*,  İstanbul:Türkiye Yayınevi, say.. 29.
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı, (1954) *Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar)*, Ankara: Türk Tarih Kurumu (Altıncı Baskı 2011 ISBN 978-975-16-0010) say.363-365
* Naima Mustafa Efendi,  (H.1281-1283) *Tarih-i Naima*, Istanbul c.2 s.123  "Scribd.com" sitesinde tipki yayim  (Osmanlica)
* Buz, Ayhan, (2009) *Osmanlı Sadrazamları*, İstanbul: Neden Kitap, ISBN978-975-254-278-5.
* Tektaş, Nazım (2002), ''Sadrâzamlar Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı'', İstanbul:Çatı Yayınevi (Google books:  [http://books.google.co.uk/books?id=1UppAAAAMAAJ& ]

კატეგორია: ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია: სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია: გარდაცვლილი 1614
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფრანკის სახლი

**ფრანკის სახლი** () — ერთსართულიანი  სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, 1857 წელს. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას. სახლი აგებულია ტაგანროგის ქალაქის თავის ოტო პფეილიცერ-ფრანკისთვის. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 38.

## ისტორია 
ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 38-ში ააგეს 1857 წელს ქალაქის მეექვსე ხელმძღვანელის ოტო ვილჰელმ პფეილიცერ-ფრანკისათვის. ოტო ვილჰელმ პფეილიცერ-ფრანკი ფრანკონიული წარმოშობის იყო. სწავლობდა პირველ საიმპერატორო საზღვაო კადეტთა კორპუსში, რომელსაც 1794-1797 წლებში ხელმძღვანელობდა მიხეილ კუტუზოვი. 1812 წელს ბოროდინოს ბრძოლის დროს დაიჭრა. გმირობისთვის დააჯილდოეს წმინდა ვლადიმირის 4 ხარისხის ორდენით. ფრანკმა ასევე მონაწილეობა მიიღო რუსეთის არმის საზღვარგარეთულ ლაშქრობებში (ბრიენისა და ლა-როტერეს ბრძოლები). მან ასევე თავი გამოიჩინა „ხალხთა ბრძოლაში“(1813 წ.), სადაც სიმამაცისათვის დაჯილდოვდა წმინდა ანას მეორე ხარისხის ორდენით.

1900-იანი წლების დასაწყისში სახლი ეკუთვნოდა სახალხო მრცეველის ცოლს ანა არაკანცევას. შემდეგ სახლი გადავიდა პროკურორ მიხეილ არაკანცევის მფლობელობაში.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ  მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია.  1919 წელს ამ სახლში მდებარეობდა სამხრეთ რუსეთის თეთრების არმიის მხედართმთავრის ანტონ დენიკინის ბინა. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ სახლი გადააკეთეს და მასში გახსნეს საბავშვო ბაღი „Ягодка“. ამჟამად ეს ადმინისტრაციული შენობაა.

## არქიტექტურა 
ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა ნომერ 38-ში მდებარე სახლი არქიტექტურის ძეგლია 1992 წლიდან. შენობას გააჩნია ოთხფერდა სახურავი, ათი ფანჯარა ფასადზე ბერძნების ქუჩიდან და ხუთი - ნეკრასოვის შესახვევის მხრიდან. შენობის ცენტრში ნახევრადწრიული ფრონტონია, ხოლო მის გვერდებზე სამკუთხა ფორმის ფრონტონებია. შენობის ფასადი შელესილია. შეღებილია ნაცრისფრად. მცირე არქიტეტურული დეტალები კი - თეთრად. 

შენობის ცენტრში ფანჯრები ნახევარწრიული ღიობითაა, ხოლო ნაპირებში - სწორკუთხა ღიობით.

## ლიტერატურა 
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог. Греческая улица, 38 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
აიშე სულთანი (აჰმედ I-ის ქალიშვილი)

**აიშე სულთანი** (; დ. 1605, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 1657, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — აჰმედ I-ისა და ქიოსემ სულთნის პირველი ქალიშვილი. მისი 3 ძმა იყო ოსმალეთის სულთანი:ოსმან II, მურად IV და სულთან იბრაჰიმი. აიშე ცნობილია 8 პოლიტიკური ქორწინებით. მისი ქმრებიდან ოთხი იმპერიის დიდი ვეზირი იყო.

## ბიოგრაფია
აიშე სულთანი დაიბადა 1605 წელს, სტამბოლში, აჰმედ I-ისა და მისი ფავორიტი ხარჭის, (მოგვიანებით კანონიერი ცოლის) ქიოსემ სულთნის ოჯახში. 1612 წელს, მშობლებმა 7 წლის ასაკში დააქორწინეს დიდ ვეზირ, ნასუჰ-ფაშაზე, თუმცა 2 წლის შემდეგ ფაშა აჰმედ I-მა სიკვდილით დასაჯა. 1615 წელს 10 წლის აიშე გაათხოვეს ბოსნიის ბეგლარბეგ, ქარაქაშ მეჰმედ-ფაშაზე, რომელთანაც ეყოლა 1 ვაჟი.  

მუსტაფა I-ისა და ოსმან II-ის მმართველობის პერიოდში აიშე დედამისთან და უმცროს დებთან ერთად ძველ სასახლეში ცხოვრობდა. 1621 წელს ხოტინის ბრძოლაში დაიღუპა ქარაქაშ მეჰმედ-ფაშა. 

2-ჯერ დაქვრივებული აიშე 1627 წელს ქიოსემ სულთანმა მესამედ გაათხოვა, ამჟამად უფრო ხანდაზმულ, მაგრამ ჭკვიან ვეზირ, ჰაფიზ აჰმედ-ფაშაზე. წყვილს 3 შვილი გაუჩნდა. 1632 წელს იანიჩარებმა აიღეს თოფქაფის სასახლე და მოკლეს ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა.

აიშე მეოთხედ, უკვე თავისივე სურვილით და მისი ძმის, მურად IV-ის ნებით, 1634 წელს დაქორწინდა დიარბაქირის მმართველ, მურთაზა-ფაშაზე. მათი ქორწინება დიდი ზარ-ზეიმით აიღნიშნა იმპერიის დედაქალაქში. თუმცა მალევე 1635 წელს, სეფიანების მიერ ერევანის აღების დროს მურთაზა-ფაშა სასიკვდილოდ დაიჭრა და აიშეც მეოთხედ დაქვრივდა. 

ამის შემდეგ აიშე სულთანი მცირე ხნით ქ. კონიაში ცხოვრობდა და 1638 წელს მეხუთედ გათხოვდა ჯელებ აჰმედ-ფაშაზე. 1639 წელს აჰმედ-ფაშა დაინიშნა ალეპოს მმართველად. მათ შეეძინათ 2 ქალიშვილი. 1642 წელს აიშე ფაშას გაშორდა და იმპერიის ახალი სულთნის,  იბრაჰიმის ნებართვით იქორწინა ვოინუქ აჰმედ-ფაშაზე. წყვილი უშვილო აღმოჩნდა. მალევე ის დაუპირისპირდა მისი ძმის კანონიერ ცოლს, ჰიუმა შაჰ ჰასეკი სულთანს. 

1651 წელს ქიოსემ სულთნის მკვლელობის შემდეგ  აიშე გადაემტერა თურჰან ჰატიჯე სულთანს. ის პირადი ინტერესების გამო კიდევ 2-ჯერ გათხოვდა. 1653 წელს ცოლად გაჰყვა იბშირ მუსტაფა-ფაშას, რომელიც გახდა დიდი ვეზირი.  1655 წელს აიშე მერვედ და უკანასკნელად, 50 წლის ასაკში მისთხოვდა  ასევე დიდ ვეზირ ერმენი სულეიმან-ფაშას.  

აიშე სულთანი გარდაიცვალა 1657 წელს, სტამბოლში. ის მისმა ძმისშვილმა, მეჰმედ IV-მ დაკრძალა სულთან აჰმედის მეჩეთის მავზოლეუმში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჰაფიზ აჰმედ-ფაშა
*ქიოსემ სულთანი

## რესურსები ინტერნეტში
* Ravzat ul-ebrar s. 565 de, Naima, c. II, s. 402 de, Fezleke s. 94 de
*Leslie P. Peirce (1993). The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press. s. 106–107. ISBN 978-0-195-086775.
* I. Ahmed'in kizi. "Ayse Sultan". 19 Eylül 2014 tarihinde kaynağından arşivlendi.

კატეგორია: ოსმანების დინასტია
კატეგორია: დაბადებული 1605
კატეგორია: გარდაცვლილი 1651
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
მეზღვია იხვი

**მეზღვია იხვი**, ასევე **გრძელკუდა იხვი** () — ფრინველი იხვისებრთა ოჯახისა. თავისი გვარიდან ერთადერთი გადარჩენილი წარმომადგენელია.

მამლებს აქვთ საკმაოდ გრძელი — 10-15 სმ-ის სიგრძის კუდი. მამლის სხეული ძირითადად თეთრია. კისრის უკანა ნაწილი, ფრთების ბოლოები და ზურგი ყავისფერი აქვს. დედალი მთლიანად მუქი ყავისფერია. საშუალო სიგრძე 44-60 სმ-ია, წონა 740 გ, ფრთების შლილი კი 71 სმ-მდე. წყვილდებიან ტუნდრასა და ჭაობებში, ზოგჯერ არქტიკის რეგიონის სანაპიროსა და ტბებში. ბინადრობენ ჩრდილოეთ კანადაში, ალასკაზე, ჩრდილოეთ ევროპასა და რუსეთში. ბუდეს აკეთებენ ზღვასთან ახლოს, ძირითადად მცენარეებით. ზამთარში გრძელკუდა იხვები მიგრირებენ დიდი ტბების, ბალტიის და შავი ზღვისკენ. იკვებებიან მოლუსკებით, კიბოსნაირებით და წვრილი თევზებით. შეუძლიათ 60 მ-ის სიღრმეზე ყვინთვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* გრძელკუდა იხვი — Clangula hyemalis
* გრძელკუდა იხვი — Clangula hyemalis 

კატეგორია:გრძელკუდა იხვები
ბიზანტიურ-არაბული ომები (780-1180)

**ბიზანტიურ-არაბული ომები** — სამხედრო კონფლიქტი ერთის მხრივ, ბიზანტიასა და მის მოკავშირეებს და მეორეს მხრივ, აბასიანებსა და ფატიმიანებს შორის. მიმდინარეობდა აღმოსავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონში 780-1180 წლებში. ხანგრძლივი და მერყევი სასაზღვრო ომების შემდეგ, X საუკუნის ბოლოსა და XI საუკუნის დასაწყისში ბიზანტიელთა მნიშვნელოვანმა გამარჯვებებმა, სამ იმპერატორს, კერძოდ ნიკიფორე II-ს, იოანე I ციმისკეს და ბასილი II ბულგართმმუსვრელს საშუალება მისცა დაებრუნებინა VII საუკუნეში არაბთა მიერ წართმეული ტერიტორიები.

სირიის დიდი ნაწილი

ამის მიუხედავად არაბები მაინც დარჩნენ ბიზანტიელების მთავარ მოწინააღმდეგედ და დაახლოებით 970 წლისთვის ფატიმიანებმა შეძლეს კვლავ აღზევება. ბიზანტიამ დაიკავა პალესტინის დიდი ტერიტორია, მაგრამ ვერ აიღო ქალაქი იერუსალიმი. ბიზანტიელთა მცდელობებს, რათა შეეჩერებინათ არაბთა მიერ სიცილიის ნელი, მაგრამ წარმატებული დაპყრობა შედეგი არ გამოუღია. სირიამ, როგორც ბიზანტიის პროვინციამ საბოლოოდ შეწყვიტა არსებობა 1084 წელს, როდესაც თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს ანტიოქია. ქალაქი ჯვაროსნებმა 1097 წელს იაღეს.

## ლიტერატურა
* 
* 
*  
* .
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ომები არაბების მონაწილეობით
კატეგორია:ბიზანტიის იმპერიის ომები
ხანჟონკოვის სახლი

**ხანჟონკოვის სახლი** () — ერთსართულიანი  სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.  

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 36.

## ისტორია 
ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 38-ში ააშენეს XIX საუკუნის ბოლოს. ცნობილია სახლის ყველა ძველი მფლობელი. მისი პირველი მფლობელი იყო თავადი მიხეილ პავლეს ძე ხანჟონკოვი. ხანჟონკოვები დონში საკმაოდ ცნობილი ადამიანები არიან. ამ გვარის მრავალი წარმომადგენელი დაკავებული იყვნენ სამხედრო საქმიანობით. თითქმის ყველა სამხედრო წოდებას ფლობდნენ: ესაული (კაპიტანი), ასისთავი, პოდპოლკოვნიკი, პოლკოვნიკი, გენერალი. 1895 წლის 14 აპრილს 26 წლის კანცელარიის მუშაკი მიხეილ პავლეს ძე ხანჟოკოვი და 18 წლის, ტაგანროგელი ვაჭრის შვილი, ეკატერინე მიხეილის ასული სოკოლოვა დაქორწინდნენ. 1910-იან წლებში სახლი მიყიდეს კაზაკ ევგენია ხოვანსკაიას. ოქტომბრის რევოლუციიდან მოყოლებული 1925 წლამდე სახლი ეკუთვნოდა ვ. ჩერევკოვს. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად ეს მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლია.

## არქიტექტურა 
ტაგანროგში, ბერძნების ქუჩა ნომერ 36-ში მდებარე ერთსართულიანი აგურის სახლი ყურადღებას იქცევს დეკორის ასიმეტრიულობით. შენობას გააჩნია ოთხფერდა სახურავი და ხუთი ფანჯარა ფასადზე. სახლში შესასვლელი მის მარცხენა ნაწილშია. სახლის ფასადი გვერდითა კედლებისაგან გასხვავებით შელესილია. შეღებილია ნაცრისფრად, გარკვეული არქიტექტურული ელემენტები კი - თეთრად.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог. Греческая улица, 36 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ჩარლტონ ჰესტონი

**ჩარლტონ ჰესტონი** (, დაბადების სახელი ჯონ ჩარლზ კარტერი, ;დ.  4 ოქტომბერი, 1923 — გ. 5 აპრილი, 2008) — ამერიკელი მსახიობი და პოლიტიკური აქტივისტი, აკადემიის ჯილდოს ლაურეატი. 

ჯონ ჩარლზ კარტერი დაიბადა ლილისა და რასელ უიტფორდ კარტერის ოჯახში, ქალაქ ევანსტონში, ილინოისის შტატში.

ჩარლტონის კარიერამ 60 წელს გასტანა და მიღებული აქვს მონაწილეობა ასამდე ფილმში. ის შვდიგზის იქნა არჩეული კინომსახიობთა გილდიის პრეზიდენტად და დიდი ხნის განმავლობაში მსახურობდა ამერიკის კინოინსტიტუტის თავმჯდომარედ. მას მონაწილეობა მიღებული აქვს ისეთ განთქმულ ფილმებში როგორებიც არის *ბენ-ჰური*, *მაიმუნების პლანეტა*, *ბოროტების ბეჭედი*, *10 მცნება* და სხვა.

1960 წლის 8 თებერვალს ჰოლივუდის დიდების ხეივანში გაიხსნა ჰესტონის ვარსკვლავი. იგი გარდაიცვალა 2008 წლის 5 აპრილს, 84 წლის ასაკში პნევმონიის შედეგად.

## ფილმოგრაფია
## ლიტერატურა
* Bernier, Michelle Bernier. *Charlton Heston: An Incredible Life* (2nd ed. 2009) excerpt and text search
* Raymond, Emilie. *From My Cold, Dead Hands: Charlton Heston and American Politics* (2006) excerpt and text search
*Ross, Steven J. *Hollywood Left and Right: How Movie Stars Shaped American Politics* (2011) ch 7 on Heston
* Rovin, Jeff. *The Films of Charlton Heston* (1980)

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი 
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:შოტლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:ამერიკელი ტელერეჟისორები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ალიაბადის განძი

მინი|ალიაბადის განძი
**ალიაბადის განძი** — 1988 წელს ისტორიული კახეთის სამეფოს ეკონომიკური ცენტრის, ზაგემის ნაქალაქარის სიახლოვეს აღმოჩენილი თიხის ქოთანი, რომელსაც ზემოდან სპილენძის თეფში ჰქონდა დაფარებული. ქოთანში მოთავსებული იყო 1921 ვერცხლის მონეტა და ზოდი. აღნიშნული მონეტების უმეტესობა მოჭრილია შემახას ზარაფხანაში ამავე პერიოდის შირვანშაჰების მიერ. გარდა ამისა, აქვეა წარმოდგენილი რამდენიმე სეფიანური მონეტაც.

ამჟამად ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

## წყარო
*საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში დაცულლი ექსპონატზე მინაწერი.

კატეგორია:აზერბაიჯანში აღმოჩენილი განძები
კოპიტნარის განძი

მინი|კოპიტნარის განძი
**კოპიტნარის განძი** — 1907 წელს კოპიტნარის რკინიგზის სადგურთან შემთხვევით აღმოჩნდა ვერცხლის მონეტების განძი, რომელიც შედგებოდა 652 ერთეულისაგან. აქედან უმეტესობა „კირმანეული თეთრია“.

ამჟამად ინახება საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.

## წყარო
*საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში დაცულლი ექსპონატზე მინაწერი.

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ტაგანროგის ცენტრალური პლაჟი

**ტაგანროგის ცენტრალური პლაჟი** () — ყველაზე ძველი პლაჟი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. პლაჟი გაიხსნა 1934 წელს. პლაჟი მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ, ძველ ნაწილში. 

## ისტორია 
ტაგანროგის ცენტრალური პარკის მშენებლობა მიმდიონარეობდა 1920-იანი წლების ბოლოს და 1930-იანი წლების დასაწყისში. მისი საზეიმო ოფიციალური გახსნა გაიმართა 1934 წლის 25 მაისს. პლაჟი მდებარეობს კომპანია „Тагжилсоюз“-ის დაქვემდებარებაში და მის ტერიტორიაზე შესვლა ფასიანი არის. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ აქტიურად დაიწყო მუშაობა ქალაქის ცენტრალური პლაჟის კეთილმოწყობისათვის. 1962 წელს შესრულდა მთელი რიგი ღონისძიებები. სანაპირო კლდის ქვეშ აშენდა საყრდენი კედელი, რომლის სიგრძეც შეადგენდა 360 მეტრს, ხოლო სიმაღლე — 2,5 მეტრს. მოეწყო ტერასები, რომელთა სიგანეც იყო 10 მეტრი. ტერასები უნდა გამოეყენებინათ სოლარიუმისთვის, უნდა დაარსებულიყო სამედიცინო პუნქტი, ბუფეტი და შემნახველი საკანი.  გაიზარდა დამონტაჟებული ტენტების, გრძელი სკამებისა და ქოლგების რაოდენობა. მოხდა პლაჟის მიმდებარე ტერიტორიის გამწვანება.  1980-იან წლებში მოეწყო ავტოსადგომი. მუშაობა დაიწყო სავაჭრო პავილიონმა და გაზიანი წყლის ავტომატურმა დანადგარებმა. პლაჟზე ფუნქციონირება დაიწყო საბავშვო ქალაქმა, გასაქირავებელმა პუნქტმა და სპორტულმა მოედანმა.

2014 წელს პლაჟი სერიოზულად დაზარალდა შტორმის შედეგად. 2015 წლის ივლისში როსტოვის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელმა ვასილი გოლუბევმა გასცა ბრძანება მისი კეთილმოწყობისათვის.  ცენტრალური პლაჟი 2015 წელს გამოცხადდა ავარიულად და სახიფათო ზონად. გაუკეთდა შემოღობვა და დააყენეს საინფორმაციო დაფები მთელს ტერიტორიაზე. 2016 წლის მონაცემებით ცენტრალური პლაჟი იმყოფება კეთილმოწყობის სამსახურის ბალანსზე და მისი კეთილმოწყობისათვის ჯერ კიდევ არ არის ბიუჯეტიდან გამოყოფილი თანხა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ჩერნოიაროვის სახლი

**ჩერნოიაროვის სახლი** () — ერთსართულიანი  სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. როსტოვის ოლქის საბჭოს 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწყვეტილებით სახლი განეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.  

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 30.

## ისტორია 
ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში ბერძნების ქუჩა 30-ში ააშენეს XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე, დაწყებული ამ სახლიდან სასახლის შესახვევამდე ბერძნების ქუჩის მარჯვენა მხარეს დაიწყო კაპიტალური განაშენიანება. 

ცნობილია სახლის მფლობელები და მაცხოვრებლები.  ჩერნოიაროვის სახლი ოქტომბრის რევოლუციამდე იყო თავადის ცოლის ოლღა ჩერნოიაროვის კუთვნილება. მისი ქმარი ალექსი თევდორეს ძე, გადამდგარი გენერალ-მაიორი  გარდაიცვალა 1910 წლის 20 მაისს, 80 წლის ასაკში ნაწლავის ანთებისაგან. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად სახლი გათავისუფლებულია მაცხოვრებლებისაგან და იყიდება.

## არქიტექტურა 
ბერძნების ქუჩა ნომერ 30-ში მდებარე სახლს ფასადზე აქვს ხუთი ფანჯარა. სახლი აგურისგანაა ნაგები და აქვს ასიმეტრიული კონსტრუქცია. აქვს ორფერდა სახურავი. გვერდით კედელზე აქვს ფანჯარა. შენობის ცოკოლი შეღებილია  მუქ ყავისფრად, პირველი სართული ღია ყავისფრად. გარკვეული არქიტექტურული ელემენტები კი შეღებილია თეთრად. სამ მარჯვენა ფანჯარას აქვს  პილასტრები და სწორკუთხა სანდრიკები. 

მთავარ შესასვლელზე ასევე დამონტაჟებულია სანდრიკები. ეზოში შესასვლელი მეტალის ჭიშკრით, ფასადის მარცხენა მხარესაა.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог. Греческая улица, 30 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
დავიდოვიჩის სახლი

**დავიდოვიჩის სახლი** () — ერთსართულიანი სახლი, არქიტექტურული ძეგლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე  ნახევარში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 34.

## ისტორია 
ბერძნების ქუჩა ნომერ 34-ში მდებარე ერთსართულიანი სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში.

ცნობილია სახლის მფლობელები და მაცხოვრებლები. აგურის სახლი აგებულია 1897 წლის პროექტის მიხედვით სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტის კანდიდატის, დავიდ-შეილ აბრამ დავიდოვიჩის დაფინანსებით. 1897 წელს მის ოჯახში (მეუღლე ალექსანდრა) დაიბადა შვილი, რომელსაც დაარქვეს სიმონი. 

ამ სახლთან ერთად 1910 წელს ააგეს შენობა თეთრი აგურისაგან, რომელიც შეფასებული იყო 80 ათას რუბლად. იგი უფრო ძვირი ღირდა ვიდრე ალფერაკის სასახლე. ამჟამად მასში განთავსებულია კავშირგაბმულობის ცენტრალური განყოფილება. 

1925 წლამდე ბერძნების ქუჩა ნომერ 34-ში მდებარე სახლი იყო ალექსანდრა დავითის ასულის,  მარია სიმონის ასულისა და ანასტასია დავითის ასული დავიდოვიჩის კუთვნილება.  

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. ამჟამად სახლი გამოთავისუფლებულია და იყიდება.

## არქიტექტურა 
ბერძნების ქუჩა ნომერ 34-ში მდებარე სახლს გააჩნია П-ს მსგავსი დაგეგმარება. ფასადზე განთავსებულია ექვსი ფანჯარა. სახლი აგურითაა ნაგები და აქვს ასიმეტრიული კონსტრუქცია. სახურავი ოთხფერდაა.  გვერდითა კედლები შელესილია და ფანჯრების გარეშეა. შენობის ფასადი და ცოკოლი რუსტირებულია. სახლი შერებილია ყვითელ ფერში, ხოლო ცოკოლი მუქ ნაცრისფერად. მცირე არქიტექტურული ელემენტები კი თეთრ ფერშია გადაწყვეტილი. მთავარი შესასვლელი სახლის მარცხენა ნაწილში მდებარეობს. მარჯვენა მხარეს მდებარე ფანჯრებს აქვს საკუთხა ფორმის ფრონტონი და ატიკა.  მთავარი შესასვლელის თავზე ასევე დგას ფიგურული სანდრიკები.

## ლიტერატურა 
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой… (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог. Греческая улица, 34 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
იემენის ჰიმნი

**იემენის ჰიმნი** (, „al-Jumhūrīyah al-Muttaḥidâh“ – გაერთიანებული რესპუბლიკა) — იემენის სახელმწიფო ჰიმნი. ტექსტი შექმნა ადულა „ალ-ფადოლ“ ადულვაჰაბ ნომანმა, მუსიკა კი — აიობ თარიშმა. ადრე „გაერთიანებული რესპუბლიკა“ იემენის ხალხთა დემოკრატიული რესპუბლიკის (სამხრეთ იემენი) ჰიმნი იყო, მოგვიანებით ის მთელი ქვეყნის ჰიმნად იქცა, 1990 წელს მისი გაერთიანების შემდეგ. 
## ტექსტები
### ოფიციალური
### ორიგინალური არაბული
## რესურსები ინტერნეტში
* Yemen: *United Republic* - Audio of the national anthem of Yemen, with information and lyrics 
* Instrumental version of "United Republic" in RealAudio
* Lyrics in Arabic 
* Himnuszok - A vocal version of the Anthem, featured in "Himnuszok" website.

კატეგორია:იემენის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
შეიხ ალი

**შეიხ ალი** (სპარს. علی شیخ; დ. 1478 — გ. 1494) — სეფევიეს ორდენის შეიხი 1488–1494 წლებში, შეიხ ჰეიდარისა და უზუნ-ჰასანის ქალიშვილის, მართას უფროსი ვაჟი, სეფიანთა სახელმწიფოს დამაარსებლის, ისმაილ I-ის უფროსი ძმა. შეიხი გახდა 10 წლის ასაკში, მას შემდეგ, რაც მამამისი შეიხ ჰეიდარი შირვან-შაჰ ფარუხიასარმა დაატყვევა და სიკვდილით დასაჯა.

შეიხ ალი, მამის მსგავსად, გამოვიდა შირვანის წინააღმდეგ საბრძოლველად. მარბიელი ლაშქრობები განახორციელა აყ-ყოინლუს ტერიტორიებზე. 1492 წელს მისი გავლენის ქვეშ მოექცა   აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინცია.

მისმა ნათესავმა, თეთრბატკნიანთა ბელადმა, რუსტემმა, ანატოლიის ბეილიქების დახმარებით მალევე მოახერხა მისი ბრძოლაში დამარცხება და შეპყრობა. 1494 წელს 16 წლის შეიხ ალი სიკვდილით დაისაჯა. ალის სიკვდილის შემდეგ ყიზილბაშებმა მოახერხეს მისი უმცროსი ძმის, 7 წლის ისმაილის გადამალვა.

1499 წელს ისმაილმა ჯერ შირვან-შაჰებზე იძია შური, ხოლო 1501 წელს, აყ-ყოინლუს დინასტიის დამხობის შემდეგ საფუძველი ჩაუყარა ახალ შიიტურ ირანს — სეფიანთა იმპერიას.

## იხილეთ აგრეთვე
* სეფევიეს ორდენის შეიხების სია
* ისმაილ I
* სეფიანთა იმპერია

## ლიტერატურა
* The Ismāʻı̄lı̄s, By Farhad Daftary, pg.466
* Islam without Allah?, By Colin Turner, pg.63
* Safavid Iran, By Andrew J. Newman, pg.129

კატეგორია:დაბადებული 1478
კატეგორია:გარდაცვლილი 1494
კატეგორია:სეფიანთა დინასტია
კრასნოდონეცკაიის ეკატერინეს ეკლესია

**კრასნოდონეცკაიის ეკატერინეს ეკლესია** () — მართლმადიდებლური ტაძარი სტანიცა კრასნოდონეცკაიაში, ბელოკალიტვინის რაიონი, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ვოლგოდონის ეპარქიას. აგებულია 1879 წელს და მიეკუთვნება რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიას.

## ისტორია 
სტანიცა ეკატერინსკაია (ამჟამად კრასნოდონეცკაია) დაარსდა 1775 წელს ეკატერინე II-ის ბრძანების მიხედვით. სტანიცის დამაარსებელი იყო თავადი გრიგორ პოტიომკინი. სტანიცა დააარსეს დონის დაბალ ნაპირზე. ადგილმდებარეობა შემთხვევით შეარჩიეს და რადგან წყალდიდობის დროს წყლით იტბორებოდა ადგილი, მოგვიანებით გადაიტანეს ქვემო დინებაში, სადაც ააშენეს წმინდა ეკატერინეს ხის ეკლესია. სპეციალურად წმინდა ეკატერინეს ეკლესიისთვის დაიწერა დიდმოწამე ეკატერინეს ხატი. 1835 წელს სტანიცა გადაიტანეს მაღლობზე, 1840 წელს გადაიტანეს ეკლესიაც, რომელიც დადგეს ქვის ფუნდამენტზე. 1877 წელს ეკლესია მთლიანად დაიწვა, 1879 წელს ააგეს სრულიად ახალი ორი საკურთხევლით: სამხრეთისა იესო ქრისტეს ამაღლების, ხოლო ჩრდილოეთისა დიდმოწამე ეკატერინეს სახელზე. ეკლესია ხისგან იყო აგებული.

1886 წელს ეკლესიასთან ააშენეს სამრევლო სკოლა. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ სტანიცას უწოდეს კრასნოდონეცკაია.

1930-1940 წლებში ეკლესია დახურული იყო. ეკლესია გამოიყენებოდა როგორც ხორბლის საცავი. ოკუპაციამდე ადგილობრივმა ხელისუფლებამ გადაწყვიტა ეკლესიის აფეთქება, რათა გერმანელებს ხორბალი არ გამოეყენებინათ, მაგრამ ადგილობრივმა მოსახლეობამ ხრობალი სახლებში გაზიდა და ეკლესია აფეთქებას გადაარჩინა. საომარო მოწქმედებების დროს ეკლესია არ დაზიანებულა. გერმანელთა ოკუპაციის დროს ეკლესია გაიხსნა ღვთისმსახურებისთვის. ომის შემდეგ ეკლესია კვლავ დაიხურა. ასე გაგრძელდა 1980-იან წლებამდე. 1985 წელს გადაეცა მრევლს და მოქმედია დღევანდელ დღემდე. 

კრასნოდონეცკაიის ეკატერინეს ეკლესია არის ხის ორი ეკლესიიდან ერთ-ერთი ჩრდილოეთის დონეცის აუზში, რომელიც არის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

## სქოლიო 
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
Air Arabia

**Air Arabia** — დაბალბიუჯეტიანი ავიაკომპანია, რომელიც ბაზირებულია შარჯაში, არაბთა გაერთიანებული საამიროებში.

## ფლოტი

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების კომპანიები
კატეგორია:ავიაკომპანიები
სიდონის ალყა

**სოდონის ალყა** — ნორვეგიული ჯვაროსნული ლაშქრობის უკანასკნელი კონფლიქტი. მიმდინარეობდა 1110 წლის 19 ოქტომბრიდან 5 დეკემბრამდე. სიდონის აღების შემდეგ დაარსდა სიდონის სენიორია.

## წინაპირობა
1110 წლის ზაფხულში ნორვეგიის მეფის — სიგურდის მეთაურობით 60 გემი ჩავიდა წმინდა მიწაზე. იგი შეხვდა ბალდუინ I-ს და ერთად გაემართნენ იორდანესკენ, სადაც ბალდუინმა სიგიურდს სთხოვა დახმარება მუსლიმური პორტების აღებაში. სიგურდის პასუხი იყო: „ჩვენ ჩამოვედით აქ რათა ვემსახუროთ ქრისტეს“. ის ბალდუინს დახმარებას დაპირდა სიდონის აღებაში, რომელიც 1098 წელს ხელახლა იქნა გამაგრებული ფატიმიანთა მიერ.

## ალყა
ბალდუინის არმიამ ქალაქს ალყა შემოარტყა ხმელეთიდან, ხოლო ნორვეგიელები ზღვიდან მიუახლოვდნენ, რათა თავიდან აეცილებინათ ფატიმიანთა ფლოტის დახმარება ტვიროსიდან. ვენეციელთა ფლოტიც მალე მიადგა ქალაქს და დიდი ძალისხმევით 47 დღის შემდეგ ქალაქი დაეცა.

## შემდგომ
ბალდუინის და იერუსალიმის პატრიარქის ბრძანებით წმინდა ჯვრის ნამსხვრევები გადაეცა სიგურდს. ახლად დაარსებული სიდონის სენიორიის ლორდი გახდა ევსტასი გრენირი, მოგვიანებით იერუსალიმის კონსტემბლი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Battles and sieges, Tony Jaques
*The Crusades and the expansion of Catholic Christendom, 1000-1714, John France
*The Second Crusade, Jonathan Phillips
*The chronicle of Ibn al-Athīr for the crusading period from al-Kāmil fīʼl-taʼrīkh, ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr and Donald Sidney
*Saga of Sigurd the Crusader and His Brothers Eystein and Olaf 

## სქოლიო
კატეგორია:XII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ნორვეგიული ჯვაროსნული ლაშქრობის ბრძოლები
კატეგორია:პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდგომი პერიოდი
კატეგორია:1110 წლის ბრძოლები
ანა ხანუმი

**ანა ხანუმი** (გ. 9 სექტემბერი, 1647, ისპაჰანი) — სეფიანთა ირანი-ს შაჰის, სეფი I-ის ერთ-ერთი ცოლი, წარმოშობით ქართველი, აბას II-ის დედა. 1642 წელს, მეუღლის გარდაცვალების შემდეგ,  შვილის მცირეწლოვნობით ისარგებლა და ძალაუფლება აიღო ხელში. მისი ცხოვრების შესახებ ინფორმაცია თითქმის არ მოიპოვება. 1647 წელს გარდაიცვალა ისპაჰანში. არსებობს ვერსია იმის შესახებ, რომ ის თავისი შვილის ბრძანებით მოკლეს, თუმცა დაზუსტებას მოითხოვს.

## იხილეთ აგრეთვე
* აბას II
* სეფი I
* მირზა მუჰამად სარუ თაქი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1647
ავღანეთის სამოქალაქო ომი (1989-1992)

**ავღანეთის სამოქალაქო ომი** (1989 — 1992) — სამხედრო კონფლიქტი ავღანეთში, რომლის დროსაც, ავღანეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის სამთავრობო ჯარები, სსრკ-ის დახმარებით იბრძოდნენ მოჯაჰედების მრავალრიცხოვანი შეიარაღებული ფორმირებების წინააღმდეგ, რომლებსაც თავის მხრივ, მხარს უჭერდა პაკისტანი, აშშ და სხვა სახელმწიფოები.

თავდაპირველად, საბჭოთა კავშირის მხარდაჭერით, ავღანეთის მთავრობა აკონტროლებდა სიტუაციას ქვეყანაში, თუმცა სსრკ-ის დაშლის შემდეგ საბრძოლო დახმარება მთლიანად შეწყდა და 1992 წელს ავღანეთის მთავრობა დაემხო.

## ლიტერატურა
* Ахмед Рашид. Талибан: Ислам, нефть и новая Большая игра в Центральной Азии. — Библион, 2003. — 368 с. — ISBN 9785902005032.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
*

კატეგორია:XX საუკუნე ავღანეთში
კატეგორია:1989 წელი ავღანეთში
კატეგორია:1990 წელი ავღანეთში
კატეგორია:1991 წელი ავღანეთში
კატეგორია:1992 წელი ავღანეთში
კატეგორია:ცივი ომის კონფლიქტები
კატეგორია:ავღანეთის ომები
კატეგორია:პაკისტანის ომები
კატეგორია:სსრკ-ის ომები
კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:სხვისი ომი
კატეგორია:1989 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1990 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1991 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1992 წლის კონფლიქტები
ტაგანროგის ლუთერანული ეკლესია

**ტაგანროგის ლუთერანული ეკლესია** () — რელიგიური ნაგებობა, რომელიც დაარსდა ტაგანროგში 1864 წელს და არსებობდა 1923 წლამდე.

## ისტორია 
ლუთერანულმა საზოგადოებამ გადაწყვიტა, რომ ტაგანროგში დაეარსებინათ ტაძარი საკუთარი საჭიროებისთვის. 1864 წელს, ამისთვის შეიძინეს მიწის ნაკვეთი ნიკოლაევის ქუჩის კუთხისა და კამპენჰაუზენის (ამჟამად სპარტაკის ქუჩა) კვეთაზე.  ნაკვეთისა და შენობის ღირებულება შეადგენდა 4 600 რუბლს. იმ დროისთვის, ადგილი, რომელიც გარს ეკრა მიწის ნაკვეთს, არ გამოირჩეოდა მყარი შენობებით. მეზობელ კვარტალებში მდებარეობდა 2-3 სახლი, ახლო-მახლო იყო სავაჭრო დახლები. თვითონ ტაძარი გარშემორტყმული იყო იასამნებით. სახელოსნო შენობას იყენებდნენ, როგორც ევანგელისტურ პროტესტანტულ სამლოცველო სახლს. 

ტაძრის გახსნისას ტაგანროგში ცხოვრობდა პროტესტანტული სარწმუნოების 84 ადამიანი, მათგან 53 მამაკაცი და 31 ქალი. ისინი იყვნენ საელჩოების მსახურები, ქარხანაში მომუშავეები, მოვაჭრეები და ოსტატები. ტაძარში დადიოდნენ ტაგანროგის დაწესებულებების დირექტორები მეუღლეებთან და შვილებთან ერთად, მათ შორის ტაგანროგის ლუდსახარშის დამაარსებელი, ქრისტიან ფრიდრიხის ძე ბილე ოჯახით, ტყავის ქარხნის დირექტორი ემილ ფეიტი მეუღლესთან ოლგა ტოსენთან ერთად. 

ყოფილ სახელოსნოს მუდმივად ამარაგებდნენ ღვთისმსახურების ჩასატარებელი საშუალებებით. ამისთვის სამუშაოები მიმდინარეობდა მუდმივად. 1887 წლისთვის შენობა გადააკეთეს. შეიცვალა ეზოს ბევრი შენობის ფასადიც, ხოლო სადურგლო-საამქროს სახელოსნოს შენობა გაარემონტეს: შენობის ფასადი დაფარეს თუჯის კარიბჭით. ტაძრიდან მარჯვენა მხარეს მდებარეობდა სამრევლო სკოლის შენობა - მისი ნახვა შესაძლებელია XXI საუკუნეშიც. ლითონის რკინის ბოძი გოთურ სტილში იყო გაკეთებული, ასევე შენარჩუნებულია და მისი დანახვა შეიძლება არსებული ფეხსაცმელების ფაბრიკის ახლოს. 

1879 წელს, ბევრი ცვლილება მოხდა ლუთერანული ტაძრის შენობაში, როცა წინამძღვარი გახდა ნიკოლაი შტრაული. ამ პერიოდში მხატვარმა შკიტკომ დახატა და ტაძარს შესწირა ხატი „წყლებზე სიარული“. ნიკოლაი შტრაუსი ტაძარში მსახურებას XX საუკუნეშიც აგრძელებდა . იგი მსახურებას ატარებდა არა მხოლოდ ტაგანროგის მცხოვრებთათვის, ასევე ახლო დასახლებების მაცხოვრებლებისთვისაც, რადგან ტაგანროგის ლუთერანური ტაძარი ერთადერთი იყო ამ მხარეში. 1923 წელს ტაძარმა არსებობა შეწყვიტა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მაგდებურგის წყლის ხიდი

thumb|275px|მაგდებურგის ხიდზე არხთა შეერთების რუკა
**მაგდებურგის წყლის ხიდი** (, სრული სახელია ) — ორი არხის შემაერთებელი წყლის ხიდი გერმანიაში, ესენია: ელბა-ჰაველის არხი და შუაგერმანიის არხი, რომელთა მხრიდანაც მიმდინარეობს კავშირი ინდუსტრიულ რაიონთან.

ხიდი გაშენებულია მაგდებურგის ცენტრიდან 10 კმ-ით ჩრდილოეთით. ელბას მარჯვენა სანაპიროზე ხიდს გააჩნია დასახლებული პუნქტი ჰოენვარტე.

ხიდის სიგრძე წარმოადგენს 918 მეტრს.

თავდაპირველად ასეთი ხიდის გაშენების იდეა ჯერ კიდე 1919 წელს ითქვა, და 1938 წლისთვის ამწევი აპარატი როტენზე და ხიდის საძირკველი მზად იყო. თუმცა მშენებლობა ჩერდებოდა პირველ და მეორე მსოფლიო ომის დროს. მას შემდეგ, რაც გერმენია დაყოფილი იყო ცივი ომის დასაწყისში, მშენებლობა გაჩერებული იყო გაურკვეველი დროით, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის მიერ. გერმანიის გაერთიანებით მისი მშენებლობა გახდა უპირატესი ამოცანა.

მშენებლობა დაიწყო 1997 წელს და დასრულდა ექვს წელიწადში (2003 წლის ოქტომბერში). მასზე დაახლოებით ნახევარი მილიარდი ევრო დაიხარჯა, 68 000 მ³ ბეტონი და 24 000 ტ ფოლადი.

ახლა ხიდი აერთიანებს ბერლინის შიდა პორტს რეინის პორტებთან. მის დასრულებამდე გემები იძულებულები იყვნენ შეესრულებინათ ოც კილომეტრიანი დუგმა როტენზის პალოზე, ელბაზე და „ნიგრიპის“ პალოს გავლით.

## მონაცემები
* საშუალო სიგრძე: 918 მ (აქედან 690 მ ხმელეთის ზემოთ, 228 მ წყლის ზემოთ)
* სიგანე: 34 მ
* სიღრმე: 4,25 მ
* მაქსიმალური მონაკვეთი: 106 მ
* გამოყენებული მასალა: საშუალოდ 68 000 მ³ ბეტონი, 24 000 ტონა ფილადი.
* მშენებლობა დაიწყო 1997 წელს და დასრულდა 2003 წელს

## პოპ კულტურა
ხიდი გამოსახულია კინოფილმში *Hanna*, ფილმის დაახლოებით 75-ე წუთზე
ასევე ნაჩვენებია ფილმში „Vitou the Kong“

## პალო 
ელბა-ჰაველის არხზე გემთა მიმოსვლის შესუსტებისთვის აშენებული იყო ორმაგი პალო. ხიდის მეორე მხარეს სახომალდო ამწევი როტენზე გამოიყენება შუაგერმანიის არხში ჩასაშვებად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ფოტორეპორტაჟი 
*dw-world.de News Article
*Snopes Photo Gallery
*[Google Maps view of bridge](https://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&q=52.2309+11.702+(Magdeburg+water+bridge)&ll=52.230901,11.701984&spn=0.019503,0.046177&t=h&om=1)

კატეგორია:გერმანიის ხიდები
კატეგორია:გერმანიის ღირსშესანიშნაობები