open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პლეომორფული ქსანთოასტროციტომა

მინი|მარჯვენა საფეთქლის წილის ჰემორაგიული პლეომორფული ქსანთოასტროციტომა. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
**პლეომორფული ქსანთოასტროციტომა** (ინგ. **Pleomorphic xanthoastrocytoma** (**PXA**)) — თავის ტვინის უმეტესად ქერქული ასტროციტული სიმსივნე. პლეომორფული ქსანთოასტროციტომა ძირითადად მდებარეობს საფეთქლის წილში და ხასიათდება კისტური კომპონენტითა და რადიოლოგიურ კვლევებზე კონტრასტის ძლიერი ჩართვით. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებს (თავის ტკივილი, ღებინება, გულისრევა, ცნობიერების დათრგუნვა), საფეთქლის წილის ეპილეფსიასა და თავბრუსხვევას. ჰისტოლოგიურად სიმსივნე ხასიათდება ლიპიდის შემცველი (ქსანთომატური) ასტროციტებით, საიდანაც მოდის დაავადების სახელი. რადიოლოგიურ კვლევაზე მის კისტურ კომპონენტს ახასიათებს ცერებროსპინალურ სითხეზე ნათელი (ჰიპერინტენსიური) შეფერილობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Pleomorphic xanthoastrocytoma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ტამაშ შუიოკი

თამაშ შუიოკი (; დ. 24 მარტი, 1956) — უნგრელი პოლიტიკოსი და იურისტი, რომელიც 2024 წლიდან უნგრეთის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებს. 2016 წლიდან 2024 წლამდე შუიოკი უნგრეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე გახლდათ. 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე შუიოკი წარდგენილი იყო, როგორც კოალიცია „ფიდესი - ქრისტიან - დემოკრატიული სახალხო პარტიის“ (Fidesz–KDNP) კანდიდატი.

## ბიოგრაფია
შუიოკი 2014 წელს უნგრეთის საკონსტიტუციო სასამართლოს მოსამართლედ დაინიშნა, 2016 წელს კი მისი თავმჯდომარე გახდა. შუიოკი უფლებამოსილების პერიოდში მან რამდენიმე სადავო გადაწყვეტილებას გაუწია ზედამხედველობა, მათ შორის ისეთებს, რომლებიც მასწავლებელთა გაფიცვის უფლებას ეხებოდა.

2024 წლის თებერვალში შუიოკი პრეზიდენტობის კანდიდატად დასახელდა პარტია „ფიდესის“ მიერ, კატალინ ნოვაკის გადადგომის შემდეგ, რაც სექსუალური ძალადობის საქმეში თანამონაწილის შეწყალების გამო გამოწვეულ საზოგადოებრივ პროტესტს მოჰყვა.

26 თებერვალს ეროვნულმა ასამბლეამ შუიოკის კანდიდატურა ხმების ორი მესამედით დაამტკიცა (134 მომხრე, 5 წინააღმდეგი, 60-მა დეპუტატმა კი პროტესტის ნიშნად დარბაზი დატოვა). შუიოკს მხარი „ფიდესმა“ და მისმა კოალიციურმა პარტნიორმა, „ქრისტიან-დემოკრატიულმა სახალხო პარტიამ“ დაუჭირეს. კენჭისყრის დასრულებისთანავე შუიოკმა ფიცი დადო, თუმცა თანამდებობა ოფიციალურად 5 მარტს უნდა დაეკავებინა. 

ოპოზიციურმა პარტიებმა შუიოკის წარდგენა გააკრიტიკეს, შუიოკი პოლიტიკურად გამოუცდელად დაახასიათეს და 25 თებერვალს ბუდაპეშტში საპროტესტო აქცია გამართეს, სადაც პრეზიდენტის პირდაპირი წესით არჩევას ითხოვდნენ.

## ჯილდოები
*მალტის სუვერენული სამხედრო ორდენი: ორდენის  ყელსაბამი (17 სექტემბერი, 2024)
* : მეგობრობის ორდენის I ხარისხი (2 ოქტომბერი, 2025)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:უნგრეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:უნგრელი პოლიტიკოსები
პრეზუმფცია

**პრეზუმფცია** ( — ვარაუდი, მოლოდინი, იმედი) — ვარაუდზე დამყარებული მოსაზრება (მაგ. ამა თუ იმ დაავადების დიაგნოზის შესახებ), რომელიც ჭეშმარიტად ითვლება მანამ, სანამ მისი მცდარობა არ დამტკიცდება. ვარაუდები ფართოდ გამოიყენება სამართალსა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში.

## ისტორია
ძველი ებრაული სამართლის კოდექსი, თალმუდი, მოიცავდა ვარაუდებზე დაფუძნებულ მსჯელობას. დებულებები ჭეშმარიტად ითვლებოდა, თუ არ არსებობდა საპირისპიროს დამადასტურებელი მტკიცებულება. მაგალითად, „ჩვეულებრივ, ვალს ვადამდე არ იხდიან“.

იგივე კონცეფცია გვხვდებოდა ძველ რომაულ სამართალში, სადაც, მაგალითად, თუ არსებობდა ეჭვი იმის შესახებ, იყო თუ არა ბავშვი ნამდვილად იმ პირის შთამომავალი, რომელსაც ანდერძით ფული დარჩა, პრეზუმფცია ბავშვის სასარგებლოდ ხდებოდა. შუა საუკუნეების რომაული და კანონიკური სამართალი ვარაუდებს სიძლიერის მიხედვით აფასებდა: მსუბუქი, საშუალო ან აშკარა და ძლიერი. ეს კლასიფიკაცია და მრავალი ინდივიდუალური ვარაუდი XVII საუკუნეში ინგლისურ სამართალში დუარდ კოკმა შემოიტანა.

## მაგალითები
იურისპრუდენციაში **უდანაშაულობის პრეზუმფცია** არის სისხლის სამართლის ერთ-ერთი პრინციპი, ადამიანის უფლებების ერთ-ერთი ძირითადი შემადგენელი უფლება, რომლის შესაბამისად, დანაშაულის ჩადენაში ეჭვმიტანილი და/ან ბრალდებული პირი არ მიიჩნევა დამნაშავედ მანამდე, ვიდრე მიუკერძოებელი და დამოუკიდებელი სასამართლო არ დაამტკიცებს მის ბრალეულობას.

**გარდაცვალების პრეზუმპცია** — პირი, რომელიც შვიდი წლის განმავლობაში არ გამოჩენილა ახსნა-განმარტების გარეშე და/ან უგზო-უკვლოდ არის დაკარგული, ითვლება გარდაცვლილად საერთო სამართლის მიხედვით. პრეზუმფციის წარმოშობისთვის საჭირო კანონიერი დრო ხშირად სხვადასხვაა ქვეყნების მიხედვით.

**ავტორობის პრეზუმფცია** — საავტორო უფლებების სამართალში წესია, რომლის მიხედვითაც ავტორობა იურიდიულად ძალადაკარგულად ითვლება მანამ, სანამ საპირისპირო არ დამტკიცდება. ავტორობის პრეზუმფცია მიზნად ისახავს თავად ავტორისთვის ნაწარმოების ავტორობის დამტკიცების ხელშეწყობას და ამით ავტორის დაცვას პლაგიატის უსაფუძვლო ბრალდებებისგან.

## სქოლიო
კატეგორია:ადამიანის უფლებები
კატეგორია:იურიდიული ეთიკა
კატეგორია:სამართალი
ასტროციტომა, IDH-მუტირებული

[მინი|ასტროციტომა. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. აღინიშნება ჰიპერინტენსიური (ნათელი) შეფერილობა T2 რეჟიმზე (მარცხენა სურათი) და იზო/ჰიპოინტენსიური (ბნელი) შეფერილობა [FLAIR რეჟიმზე (მარჯვენა სურათი)]]
**ასტროციტომა, IDH-მუტირებული** — თავის ტვინის უმეტესად ავთვისებიანი ასტროციტული სიმსივნე, რომელიც გამოწვეულია IDH გენის მუტაციით. გენის პროდუქტია იზოციტრატ-დეჰიდროგენაზა, რომელიც მონაწილეობს ლიმონმჟავას ციკლში. შესაბამისად, ირღვევა ეს პროცესი და წარმოიქმნება ონკომეტაბოლიტი - 2-ჰიდროქსიგლუტარატი. სიმსივნე ხასიათდება თავის ტვინის დიფუზური ინფილტრაციით, რის გამოც არ განირჩევა მკვეთრი საზღვარი სიმსივნურ და ჯანმრთელ ქსოვილს შორის. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებსა (თავის ტკივილი, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა) და ფოკალურ ნევროლოგიურ ნიშნებს, გამომდინარე სიმსივნის მდებარეობიდან. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე IDH-მუტირებული ასტროციტომა ხასიათდება ჰიპერინტენსიური (ნათელი) შეფერილობით T2 რეჟიმზე და იზო/ჰიპოინტენსიური (ბნელი) შეფერილობით FLAIR რეჟიმზე. ნეკროზული და კონტრასტის ჩართვის კერები მიუთითებს სიმსივნის აგრესიულობაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Astrocytoma, IDH-mutant - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ქორდოიდული გლიომა

მინი|ქორდოიდული გლიომა. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით.
**ქორდოიდული გლიომა** — თავის ტვინის კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც სავარაუდოდ წარმოიქმნება მესამე პარკუჭის წინა კედლის - საზღვროვანი ფირფიტის (ლათ. Lamina terminalis) - ეპენდიმური უჯრედებისგან - ტანიციტებისგან. გამომწვევ მიზეზად მიიჩნევა PRKCA გენის მუტაცია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებს (თავის ტკივილი, ღებინება, გულისრევა, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა), მხედველობის დაქვეითებასა (მხედველობის ჯვარედინზე ზეწოლის გამო) და ენდოკრინულ დარღვევებს. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) ახასიათებს კარგად გამოხატული საზღვრები და კონტრასტის ძლიერი ჩართვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Chordoid glioma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
სკორდალია

**სკორდალია** () — ბერძნული სამზარეულოსთვის დამახასიათებელი სქელი პიურე, რომელიც მზადდება ქვასანაყში დანაყულ ნიორში, კარტოფილში, ნიგოზსა და ნუშში ამოვლებული, შემდეგ კი ზეითუნის ზეთსა და ძმარში ჩადებული პურის ბაზაზე. 

სკორდალია ძირითადად გარნირია სხვა საკვებისთვის და დღესასწაულების დროს მიირთმევენ ცომში შემწვარ ვირთევზასთან ერთად. ანგლოსფეროში ის სოუსის სახით არის ცნობილი.

## ვარიაციები 
სკორდალიას ხშირად მიირთმევენ ცომში შემწვარ თევზთან (განსაკუთრებით დამარილებულ ვირთევზასთან) და შემწვარ ბოსტნეულთან (ბადრიჯანთან, ყაბაყთან ან ჭარხალთან) ერთად. ზოგჯერ მას საწებლადაც იყენებენ.

სკორდალიას სხვადასხვა ვარიანტში კერძს უმატებენ კვერცხს, ან პირიქით, აკლებენ ძირითად ინგრედიენებს. იონიის კუნძულებზე ძმარს ვირთევზას ბულიონითა და ლიმონით ანაცვლებენ, რაც საწებელს მთავარ კერძად აქცევს.  
## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული სამზარეულო
კატეგორია:აპეტაიზერები
კატეგორია:კერძები ძირითადი ინგრედიენტებით
კატეგორია:სამზარეულო
კატეგორია:კულინარია
ფრედერიკ ჩარლზ ლეონარდი

**ფრედერიკ ჩარლზ ლეონარდი** (; დ. 12 მარტი, 1896, მაუნტ ვერნონი — გ. 23 ივნისი, 1960, ლოს-ანჯელესი) — ამერიკელი ასტრონომი. 

## ბიოგრაფია
ლეონარდი 1896 წელს ინდიანას შტატის ქალაქ მაუნტ-ვერნონში დაიბადა და დაახლოებით 1900 წელს ოჯახთან ერთად ჩიკაგოში გადავიდა საცხოვრებლად, საბოლოოდ კი ჩიკაგოს უნივერსიტეტთან ახლოს დასახლდა. რვა წლის ასაკიდან მან ვარსკვლავებისადმი დიდი ინტერესი გამოავლინა და ადრეული მოზარდობისთვის აქტიური მოყვარული ასტრონომი გახდა. 1909 წელს მან დაესწრო ამერიკის ასტრონომიული და ასტროფიზიკური საზოგადოების ყოველწლიურ შეხვედრას, რომელიც იერკის ობსერვატორიაში გაიმართა. იმავე წელს დააარსა პრაქტიკული ასტრონომიის საზოგადოება.

ლეონარდი ნაყოფიერი მწერალი იყო და 14 წლის ასაკში მრავალი გამომცემლის ყურადღება მიიპყრო. მან დაწერა ერთწლიანი სტატიების სერია სახელწოდებით „ბატონი ლეონარდის ვარსკვლავების ფერები“ ჟურნალ „ინგლისურ მექანიკოსსა და მეცნიერების სამყაროში“. „ჩიკაგო ტრიბუნის“ რეპორტიორმა იგი დაახასიათა, როგორც „თანამშრომლი ისეთ მეცნიერებთან, როგორებიც არიან პროფესორი ფ. რ. მოულტონი“ და ფრენსის პ. ლივენვორთი.

კალიფორნიის უნივერსიტეტის ფაკულტეტის წევრად მუშაობისას მან ჩაატარა ვრცელი კვლევა ორმაგ ვარსკვლავებსა და მეტეორიტებზე, რამაც დიდწილად ჩამოაყალიბა უნივერსიტეტის ასტრონომიის დეპარტამენტი. 1918 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, ხოლო 1921 წელს კალიფორნიის (ბერკლი) უნივერსიტეტში ასტრონომიის დოქტორის ხარისხი. 

1933 წელს მან დააარსა მეტეორიტების კვლევის საზოგადოება, რომელიც მოგვიანებით მეტეორიტული საზოგადოების სახელით გახდა ცნობილი. ის იყო მისი პირველი პრეზიდენტი და მომდევნო 25 წლის განმავლობაში საზოგადოების ჟურნალის რედაქტორი. საზოგადოებამ ლეონარდის მედალი 1962 წელს დააწესა, მისი მთავარი ჯილდო მეტეორიტიკის მეცნიერებასა და მასთან დაკავშირებულ სფეროებში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.

ლეონარდი ერთ-ერთი პირველი ასტრონომი იყო, რომელმაც ტრანსნეპტუნიური პოპულაციის (კოიპერის სარტყლის) არსებობის ჰიპოთეზა წამოაყენა. 1930 წელს, კლაიდ ტომბოს მიერ პლუტონის აღმოჩენისთანავე, ლეონარდმა დაფიქრდა, „შესაძლო არ იყო თუ არა პლუტონზე აღმოჩენილიყო ულტრანეპტუნელი სხეულების სერიის პირველი ნაწილი, რომელთა დარჩენილი წევრები ჯერ კიდევ აღმოჩენას ელოდებიან, მაგრამ საბოლოოდ მათი აღმოჩენაა განწირული“.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
1998 წლის ბეისბოლის მსოფლიო ჩემპიონატი

**1998 წლის ბეისბოლის მსოფლიო ჩემპიონატი** -- მამაკაცთა სამოყვარულო ბეისბოლის 33-ე საერთაშორისო ტურნირი. ტურნირი დაამტკიცა ბეისბოლის საერთაშორისო ფედერაციამ. ტურნირი მესამედ ჩატარდა იტალიაში, 21 ივლისიდან 2 აგვისტომდე. ფინალი წინა ტურნირის გამეორება იყო, სადაც კუბამ კვლავ დაამარცხა სამხრეთ კორეა ფინალში და 22-ე ტიტული მოიპოვა.

ტურნირში მონაწილეობდა 16 ქვეყანა, რომლებიც ორ ჯგუფად იყვნენ დაყოფილნი, თითოეული ჯგუფიდან პირველი ოთხი ქვეყანა ფინალში გავიდა.

ეს იყო ტურნირის პირველი ვარიანტი, რომელშიც პროფესიონალ მოთამაშეებს შეჯიბრში მონაწილეობის უფლება მიეცათ.

შემდეგი ექვსი შეჯიბრი ასევე ჩატარდა ამავე ტურნირის სახით, რომელიც 2015 წელს ოთხწლიანი WBSC Premier12-ით შეიცვალა.

## საბოლოო რეიტინგი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* XXXIII ბეისბოლის მსოფლიო თასი - XXXIII Copa del Mundo de Beisbol
* კაცები: 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი Sports123.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ბეისბოლი
არისტიდეს როიო

**არისტიდეს როიო სანჩესი** (დ. 14 აგვისტო, 1940) —  პანამელი პოლიტიკოსი, რომელიც პანამის 23-ე პრეზიდენტი იყო 1978 წლის 11 ოქტომბრიდან 1982 წლის 31 ივლისამდე, როდესაც მას სამხედროებმა გადადგომა აიძულეს. 2019 წლიდან 2024 წლამდე იგი იყო პანამის არხის საკითხთა მინისტრი.

## ბიოგრაფია
მან სამართალი ესპანეთში, სალამანკას უნივერსიტეტში შეისწავლა და პანამაში 1965 წელს დაბრუნდა. 1960 წელს, სალამანკაში სწავლისას, არისტიდეს როიო შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, ესპანეთის მოქალაქე ადელა მარია რუის გონსალესს. ისინი 1960-იანი წლების დასაწყისში დაქორწინდნენ და სამი შვილი შეეძინათ — მარტა ელენა, ირმა ნატალია და არისტიდეს ხოსე.

სამხედრო დიქტატურის დროს, 1973 წლიდან 1974 წლამდე, იგი განათლების მინისტრის თანამდებობას იკავებდა და 1977 წელს მონაწილეობდა „ტორიხოს-კარტერის ხელშეკრულებების“ მომზადებაში.

პრეზიდენტობის შემდეგ იგი დაინიშნა ელჩად ესპანეთში (1994–1996) და საფრანგეთში (1998–1999).
1968 წლიდან 1989 წლამდე პანამის პრეზიდენტებსა და სახელმწიფოს მეთაურებს ძირითადად ნიშნავდნენ გენერალი ომარ ტორიხოსი ან გენერალი მანუელ ნორიეგა, რომლებიც იმ პერიოდის ორ გავლენიან „ძლიერ მმართველს“ წარმოადგენდნენ. პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა პანამის არხის ხელშეკრულებებზე მოლაპარაკებები 1978 წელს გენერალ ტორიხოსთან აწარმოა, რასაც მაშინდელი საპრეზიდენტო კანდიდატი რონალდ რეიგანი ეწინააღმდეგებოდა. თერთმეტი წლის შემდეგ, პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა უფროსმა წამოიწყო პანამაში ინტერვენცია გენერალ მანუელ ნორიეგას ძალაუფლებიდან ჩამოსაშორებლად.

1982 წლის 31 ივლისს როიომ განაცხადა, რომ ყელის დაავადება ჰქონდა, რომელიც სრულ დასვენებას მოითხოვდა და პრეზიდენტის პოსტიდან გადადგა. სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშის თანახმად, როიო პრეზიდენტობიდან რუბენ დარიო პარედესმა და ეროვნულმა გვარდიამ გადააყენეს. მისი გადაყენება გამოიწვია შიდა კრიზისებმა, რაც პარედესის მომავალ საპრეზიდენტო კამპანიას ხელს უშლიდა. იგი შეცვალა რიკარდო დე ლა ესპრიელიამ, რომელიც როიოზე მეტად მემარჯვენე პოზიციებზე იდგა და ეროვნული გვარდიის მხარდაჭერით სარგებლობდა. 1994 წელს, ქვეყანასთან პირადი კავშირების გამო, იგი ესპანეთში ელჩად დაინიშნა.

მიუხედავად ამისა, როიომ გარკვეული პოლიტიკური ძალაუფლება მოიპოვა 1981 წლის ივლისში ტორიხოსის გარდაცვალებასა და 1982 წლის მარტში პარედესის მიერ სამხედრო ძალაუფლების ხელში ჩაგდებას შორის პერიოდში.
2019 წლიდან 2024 წლამდე იგი იყო პანამის არხის საკითხთა მინისტრი. იგი ასევე არის იურიდიული ფირმა Morgan & Morgan-ის უფროსი პარტნიორი.

არისტიდეს როიოს მეუღლე, ყოფილი პირველი ლედი ადელა რუის დე როიო, 2019 წლის 19 ივნისს გარდაიცვალა. 2019 წლის დეკემბერში როიოს ქალიშვილი, ნატალია როიო დე ჰაგერმანი, გაერთიანებულ სამეფოში პანამის ელჩად დაინიშნა.

## იხილეთ აგრეთვე
*პანამის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:პანამის პრეზიდენტები
კატეგორია:პანამელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხოსე-ხოაკინ-დე-ერერის მუნიციპალიტეტი

**ხოსე-ხოაკინ-დე-ერერის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 18,381 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 17.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 132.41 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 138.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 2002 წლის 10 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უეიკანტენანგო. სახელი ეწოდა პოლიტიკოსისა და სამხედროს, ხოსე ხოაკინ დე ერერას (1792-1854) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12079.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ლა-უნიონ-დე-ისიდორო-მონტეს-დე-ოკა

**ლა-უნიონ-დე-ისიდორო-მონტეს-დე-ოკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26,349 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.5 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,765.85 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 14.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ლა-უნიონი. სახელწოდება დაკავშირებულია ამ ადგილას ხოსე მარია მორელოსთან პირველი კონტიგენტის შეერთებასთან. სახელი ასევე ეწოდა ისიდორო მონტეს დე ოკას (1789-1847) პატივსაცემად. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12068.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ლას-ვიგასი

**ლას-ვიგასის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი გერეროს შტატში, მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. შტატის დედაქალაქ ჩილპანსინგოდან 95 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს. 2021 წელს სან-მარკოსის მუნიციპალიტეტს გამოეყო. ტერიტორია გერეროს შტატის შემადგენლობაში 2021 წლის 31 აგვისტოს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია . სახელწოდება დაკავშირებულია ამ ტერიტორიაზე არსებულ ხე-ტყესთან. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 12082.

## იხილეთ აგრეთვე
*გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გერეროს შტატის მუნიციპალიტეტები
ალბერტო ნატუში

**ალბერტო ნატუშ ბუში** (დ. 23 მაისი, 1933, ბენი, ბოლივია - გ. 23 ნოემბერი, 1994, სანტა-კრუსი, ბოლივია) — ბოლივიელი გენერალი, რომელიც 1979 წელს, სამხედრო გადატრიალების შემდეგ, ხანმოკლე პერიოდით იყო ბოლივიის დე-ფაქტო 55-ე პრეზიდენტი.

## წარსული და ადრეული კარიერა
.]]
ნატუში გერმანული და არაბული წარმოშობის იყო, ბოლივიის ყოფილი პრეზიდენტის, ხერმან ბუშის ძმისშვილი და პაბლო ბუშის შვილიშვილი. ის იყო სამხედრო ოფიცერი, რომელიც 1970-იანი წლების ბოლოს ბოლივიის არმიაში პოლკოვნიკის წოდებამდე ავიდა. მრავალი წლის განმავლობაში ის სამხედრო დიქტატორის, ჰუგო ბანზერის, კაბინეტის სანდო წევრი იყო.

## ბოლივიის პრეზიდენტი სამხედრო გადატრიალების შემდეგ
1979 წლის 1 ნოემბერს პოლკოვნიკმა ნატუშმა სისხლიანი სახელმწიფო გადატრიალება მოახდინა დოქტორ ვალტერ გევარას კონსტიტუციური მთავრობის წინააღმდეგ, რომელიც კონგრესმა სულ რაღაც სამი თვით ადრე შექმნა და ქვეყნის 1980 წლის არჩევნებამდე წარმართვა დაავალა. გოლპეს სავარაუდო მიზეზად პრეზიდენტ გევარას სავარაუდო სურვილი იყო, გაეხანგრძლივებინა თავისი ვადა კონგრესის მიერ დადგენილ ვადაზე მეტი დროით, რათა მიეღო გრძელვადიანი ზომები მზარდი ეკონომიკური კრიზისის თავიდან ასაცილებლად. გაცილებით სავარაუდოა, რომ ეს იყო ტრადიციული მემარჯვენე გადატრიალება, რომელიც მოაწყვეს ოფიცრებმა, რომლებიც გენერალ ჰუგო ბანზერის (1971–78) ხანგრძლივი დიქტატურის დროს მსახურობდნენ და რომლებსაც ბევრი რამ ჰქონდათ დასაკარგი „ბანზერატოს“ დროს ჩადენილი სავარაუდო კრიმინალური და ეკონომიკური დანაშაულებების მიმდინარე კონგრესის მიერ გამოძიებით.

ნებისმიერ შემთხვევაში, მოსახლეობამ საკმაოდ გმირულად გაუწია წინააღმდეგობა ნატუშის გადატრიალებას, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ხუან ლეჩინის ცენტრალური ბოლივიური ორგანიზაციის (COB) მიერ ორგანიზებული ეროვნული მასშტაბის მუშათა გაფიცვა.

### გადატრიალების წარუმატებლობა 16 დღის შემდეგ
საბოლოოდ, ნატუშმა კემადოს სასახლის მხოლოდ თექვსმეტი დღით დაკავება შეძლო, რის შემდეგაც იძულებული გახდა, უარი ეთქვა თავის დონ კიხოტურ ბრძოლაზე. ერთადერთი დათმობა, რაც მან კონგრესისგან მიიღო, იყო დაპირება, რომ ყოფილ პრეზიდენტ გევარას არ მისცემდნენ უფლებას, განეახლებინა თავისი მოვალეობები. ეს პირობა მიღებული იქნა და ახალი დროებითი პრეზიდენტი იპოვეს ქვედა კონგრესის პალატის (დეპუტატთა პალატა) ლიდერის, ქალბატონი ლიდია გეილერის სახით. თითქმის საყოველთაოდ გაკიცხული პირადი ამბიციების სახელით ჩადენილი სისხლისღვრის გამო, პოლკოვნიკი ნატუში საზოგადოებრივი ცხოვრებიდან წავიდა. 1981 წელს მან ლუის გარსია მესა ტეხადას რეჟიმის წინააღმდეგ სამხედრო აჯანყება წამოიწყო, თუმცა რეჟიმის დამხობა ვერ შეძლო, რამაც გარსია მესას გადადგომა და მისი შეცვლა სელსო ტორელიოთი გამოიწვია.

## პენსიაზე გასვლა და გარდაცვალება
სამხედრო სამსახურიდან პენსიაზე გასული ნატუში გარდაიცვალა სანტა-კრუსში 1994 წლის 23 ნოემბერს, 61 წლის ასაკში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოლივიის ისტორია
*ბოლივიის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Биография
* Сообщение о перевороте

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:ბოლივიელები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:გენერლები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ბოლივიის პრეზიდენტები
დიფუზური შუახაზის გლიომა

[მინი|296x296პქ|თავის ტვინის ხიდისა (A,B) და თალამუსის (C,D) შუა ხაზის გლიომები. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.]]
**დიფუზური შუახაზის გლიომა** (ინგ. **Diffuse midline glioma, H3 K27-altered** (**DMG**). ასევე ცნობილი, როგორც **დიფუზური შუა ხაზის გლიომა, H3 K27-მოდიფიცირებული**) — თავის ტვინის გლიური უჯრედების პედიატრიული ავთვისებიანი სიმსივნე. DMG-ის უმეტესობა მდებარეობს თავის ტვინის ხიდში, რა შემთხვევაშიც სიმსივნე მოიხსენიება, როგორც თავის ტვინის ხიდის დიფუზური გლიომა (ინგ. Diffuse Intrinsic Pontine Glioma (DIPG)). თუმცა, დიფუზური შუახაზის გლიომა ასევე შეიძლება წარმოიქმნას ტვინის ღეროს სხვა ნაწილებში (შუა ტვინი, მოგრძო ტვინი), ზურგის ტვინში ან თალამუსში. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია სიმსივნის მდებარეობაზე, თუმცა, ძირითადი სიმპტომებია მომატებული ქალასშიგა წნევის ნიშნები (თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა), თავის ტვინის ნერვების დამბლა, ატაქსია, ნისტაგმი, ძილის აპნეა. გამომწვევი მიზეზია მუტაცია H3 გენში, რომელიც აკოდირებს ჰისტონს. DIPG-ის შემთხვევაში ხიდის მოცულობა იზრდება, რის გამოც ადგილი აქვს მის წინ მდებარე ბაზილარული არტერიის კომპრესიას კეფის ძვლის თავქვეზე (კლივუსზე). გარდა ამისა, რადიოლოგიურ კვლევებზე აღინიშნება მეოთხე პარკუჭის ძირის გაბრტყელება და ზოგჯერ - ჰიდროცეფალია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Diffuse midline glioma, H3 K27-altered - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
დიფუზური ჰემისფერული გლიომა

[მინი|დიფუზური ჰემისფერული გლიომა. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება FLAIR რეჟიმში.]]
**დიფუზური ჰემისფერული გლიომა** (ინგ. **Diffuse hemispheric glioma, H3G34 mutant** (**DHG**). ასევე ცნობილი, როგორც **დიფუზური ჰემისფერული გლიომა, H3G34-მუტირებული**) — თავის ტვინის გლიური უჯრედების პედიატრიული ავთვისებიანი სიმსივნე. გამომწვევი მიზეზია მუტაცია H3F3A გენში, რომელიც აკოდირებს ჰისტონს. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია სიმსივნის მდებარეობაზე, თუმცა, ძირითადი სიმპტომებია მომატებული ქალასშიგა წნევის ნიშნები (თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა) და ფოკალური ნევროლოგიური დეფიციტები. DHG უმეტესად მოიცავს თავის ტვინის რამდენიმე წილს და ახასიათებს თეთრი ნივთიერების ინფილტრაცია და მასური ეფექტი გარშემო მდებარე ქსოვილზე, კონტრასტის ჩართვა კი ნაკლებად ვლინდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Diffuse hemispheric glioma H3 G34 mutant - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ემბრიონული სიმსივნე მრავალშრიანი როზეტებით

[მინი|ემბრიონული სიმსივნე მრავალშრიანი როზეტებით. [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში, კონტრასტით.]]
**ემბრიონული სიმსივნე მრავალშრიანი როზეტებით** (ინგ. **Embryonal tumor with multilayered rosettes** (**ETMR**)) — 4 წლამდე ბავშვების ცენტრალური ნერვული სისტემის  ერთ-ერთი ყველაზე ავთვისებიანი სიმსივნე. ETMR შეიცავს არადიფერენცირებულ ნეიროეპითელურ უჯრედებს (ნერვული ღეროვანი უჯრედები). კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია სიმსივნის მდებარეობაზე, თუმცა, ზოგადი სიმპტომებია მომატებული ქალასშიგა წნევის ნიშნები (თავის ტკივილი, გულისრევა, ღებინება, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა), ჰემიპარეზი (სისუსტე სხეულის ერთ ნახევარში), ატაქსია, თავის ტვინის ნერვების დამბლა და ფოკალური ნევროლოგიური დეფიციტები. რადიოლოგიურ კვლევებზე ხასიათდება დიდი ზომით, კონტრასტის ნაწილობრივი ჩართვით, კარგად გამოხატული მასური ეფექტით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Embryonal tumor with multilayered rosettes - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
პეინირლი

**პეინირლი** ( ― წაგრძელებული ღვეზელი, რომელსაც ნავის ფორმა აქვს. შეიცავს დიდი რაოდენობით ყველსა და, სურვილისამებრ, ხორცს ან ბოსტნეულს. 

პეინირლი წარმოიშვა თურქეთში, სადაც ცნობილია, როგორც პეინირლი პიდე. არსებობს პიდეს ორი სახეობა: პეინირლი პიდე, რომელშიც ყველი შიგთავსის მთავარი ინგრედიენტია და კარიშიკ პიდე, რომელშიც ყველი მხოლოდ შიგთავსის ნაწილია (ჩვეულებრივ, ერთი მესამედი). კერძი გავრცელებულია საბერძნეთშიც.

## ეტიმოლოგია 
პეინირლი ნიშნავს „ყველით“, და მომდინარეობს თურქული სიტყვიდან „*peynir*“ (ყველი) + „-li” (ბოლოსართი „ით“). ბოლოსართი „-li” გამოიყენება სხვა ინგრედიენტების დასახასიათებლადაც, მაგალითად დაკეპილი ხორცი, ისპანახი და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქული სამზარეულო
კატეგორია:ბერძნული სამზარეულო
კატეგორია:პურფუნთუშეული
კატეგორია:სამზარეულო
კატეგორია:კულინარია
გოლდბახის ჰიპოთეზა

**გოლდბახის ჰიპოთეზა** — რიცხვთა თეორიასა და მთელ მათემატიკაში ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე ცნობილი გადაუჭრელი ამოცანაა (2025 წლის მდგომარეობით). იგი აცხადებს, რომ 2-ზე მეტი ყველა ლუწი ნატურალური რიცხვი ორი მარტივი რიცხვის ჯამია.

რიმანის ჰიპოთეზასთან ერთად, ის შედის ჰილბერტის პრობლემების სიაში, როგორც ნომერი 8.

## ისტორია
[მინი|მარჯვნივ|[ქრისტიან გოლდბახი|გოლდბახის წერილი ეილერისადმი, რომელიც 1742 წლის 7 ივნისით არის დათარიღებული]]
1742 წელს მათემატიკოსმა ქრისტიან გოლდბახმა ლეონარდ ეილერს წერილი გაუგზავნა, რომელშიც შემდეგი ვარაუდი წამოაყენა: 5-ზე მეტი ყველა კენტი რიცხვი შეიძლება გამოისახოს სამი მარტივი რიცხვის ჯამად.

ეილერი დაინტერესდა პრობლემით და უფრო ძლიერი ვარაუდი წამოაყენა: 2-ზე მეტი ყველა ლუწი რიცხვი შეიძლება გამოისახოს ორი მარტივი რიცხვის ჯამად.

პირველ დებულებას „გოლდბახის სამმაგი ამოცანა“ ეწოდება, მეორეს კი „გოლდბახის ბინარული ამოცანა“ (ან „ეილერის ამოცანა“).

გოლდბახის სამმაგი ამოცანის მსგავსი ვარაუდი, მაგრამ უფრო სუსტი ფორმით, უორინგმა 1770 წელს წამოაყენა: ყველა კენტი რიცხვი არის მარტივი ან სამი მარტივი რიცხვის ჯამი.

ეილერმა გოლდბახის ჰიპოთეზა ვერც დაამტკიცა და ვერც უარყო. მას შემდეგ 280 წელზე მეტი გავიდა. უბრწყინვალეს მათემატიკოსთა თაობები ცდილობდნენ გოლდბახის ჰიპოთეზის დამტკიცებას, მაგრამ ამაოდ. დღემდე არაა ცნობილი, ეს დებულება სამართლიანია თუ არა. დღეს თანამედროვე კომპიუტერებით შემოწმებულია ის ჭეშმარიტება, რომ ჰიპოთეზა მართებულია 4×1018-ზე ნაკლები ყველა ნატურალური რიცხვისთვის, მაგრამ ეს საკმარისი არაა და რაგინდ დიდი რიცხვებისთვის მოხდეს მისი შემოწმება, იგი დამტკიცებად ვერ ჩაითვლება. მნიშვნელოვანი ძალისხმევის მიუხედავად, ის დაუმტკიცებელი რჩება და არავინ იცის ეს ნამდვილად ასეა თუ არა, რის გამოც მას ჰიპოტეზად მოიხსენიებენ.

გოლდბახის ჰიპოთეზა იყო და დღემდე რჩება რიცხვთა თეორიის და ზოგადად მათემატიკის ერთ-ერთ უძველეს და განთქმულ, ამოუხსნელ საიდუმლოებად.

## კულტურაში
1992 წელს გამოიცა ბერძენი მწერლის — აპოსტოლოს დოქსიადისის „ბიძია პეტროსი და გოლდბახის ჰიპოთეზა“, რომელმაც განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა. რომანის გმირია მათემატიკოსი, რომელმაც მთელი სიცოცხლე შეალია გოლდბახის ჰიპოთეზის დამტკიცების ამაო მცდელობებს. ეს რომანი ერთდროულად დაბეჭდეს აშშ-სა და ბრიტანეთში გამომცემლობებმა „Bloomsbury“ და „Faber and Faber“. სარეკლამო მიზნით ასეთი საოცარი შეთავაზება გააკეთეს: თუ წიგნის გამოცემიდან ორი წლის მანძილზე ვინმე შეძლებდა გოლდბახის ჰიპოთეზის დამტკიცემას, ისინი კისრულობდნენ მისთვის 1 მილიონი დოლარის გადაცემას. ეს ვერავინ შეძლო. რომანი ათობით ენაზე ითარგმნა.

გოლდბახის ჰიპოთეზა სიუჟეტის მთავარი ელემენტია 2007 წლის ესპანურ ფილმში „ფერმას ოთახი“, ბრიტანული სერიალის - „ლუისი“ 2006 წლის საპილოტე ეპიზოდსა და ფრანგულ-შვეიცარულ ფილმში „მარგარიტას თეორემა“ („მარტივ რიცხვთა თეორია“), რომელიც 2023 წელს გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Goldbach Conjecture

## სქოლიო
კატეგორია:მათემატიკური ჰიპოთეზები
ქიმი

[thumb|რკინიგზის ვაგონის [გოგორწყვილი|გოგორწყვილებს აქვთ ქიმებიანი ბორბლები]]
**ქიმი** ან **რებორდა** () — ბორბლის რგოლის ან შკივის გამოწეული ნაწილი, რომელიც იცავს ბორბლის გვერდითი გადაწევისაგან მისი მოძრაობისას რელსებზე ან ბაგირზე, ასევე ღვედის გადაწევისაგან შკივთან მიმართებაში. ფართედაა ცნობილი ქიმების გამოყენების მაგალითები — მოძრავი შემადგენლობის ბორბლებზე რკინიგზის ტრანსპორტში. ისინი არ აძლევენ საშუალებას ბორბლებს ჩავარდნენ ლიანდაგში. ასევე ქიმები ფართედ გამოიყენება ტვირთამწევი მექანიზმების შემადგენლობაში.

ბორბალზე ქიმების რაოდენობიდან გამომდინარე გამოყოფენ ერთქიმიან და ორქიმიან ბორბლებს. როგორც წესი, ერთქიმიანი ბორბლები გამოიყენება იმ შემთხვევებში, როდესაც ერთ ღერძზე გამოიყენება ორი ბორბალი — გოგორწყვილი და აუცილებელია უზრუნველყოფილი იქნეს საკმარისი თავისუფლება გოგორწყვილების გადასაადგილებლად ღერძის მიმართულებით (ლიანდაგის ღერძის პერპენდიკულარულად).
[thumb|ცარიელი [ვაგონ-ცისტერნა|ვაგონ-ცისტერნის რეზონანსული გავლენა ვაგონის ურიკაზე, პირდაპირ მონაკვეთზე, გარკვეული მოძრაობის სიჩქარით, გოგორწყვილის ქიმები ამოქმედებულია.]]
thumb|მოხვეული, ქიმზე წერტილით აღწერილი
გოგორწყვილის ცენტრირება ლიანდაგის ღერძთან მიმართებაში უპირატესად ხდება ბორბლის მოძრავი ზედაპირის მიხედვით კონტაქტის წერტილის გადაადგილებით (ბორბლის მუშა ნაწილით, რომელიც ეკონტაქტება რელსის თავის ზედაპირს), რომელსაც ჭრაში აქვს მოჭრილი კონუსის ფორმა ქიმისკენ გაფართოებით: წყვილის გვერდზე გადანაცვლებისას, ერთი ბორბლის ეფექტური რადიუსი ოდნავ იზრდება, ხოლო მეორის მცირდება, მყარად დაკავშირებული ბორბლები იწყებენ ერთი მეორის გადასწრებას, წარმოიქმნება მართვის ეფექტი, რომელიც წყვილს გადაადგილებს უკან, ცენტრალური მდგომარეობისკენ. ამასთან ქიმი ემსახურება გოგორწყვილის დამატებითი გადაადგილების დამაკავებელს ლიანდაგთან მიმართებაში. მოძრავი შემადგენლობის პირდაპირი მიმართულებით მოძრაობისას ქიმი პრაქტიკულად „არ მუშაობს“, ანუ არ ეხება რელსის თავს. ბორბლის ქიმის აქტიური კონტაქტი რელსის თავთან ხორციელდება მოძრავი შემადგენლობის მოძრაობისას ლიანდაგის მოხვეულ უბნებზე, სადაც ადგილი აქვს მარჯვენა და მარცხენა რელსებს შორის თარაზოში სხვაობას.

ორქიმიანი ბორბლების მუშა ზედაპირს აქვს ცილინდრული ფორმა, ასეთი ბორბლებისთვის დამახასიათებელია გადაადგილების თავიდან აცილება მხოლოდ ქიმის ხარჯზე.

ქიმზე განლაგებული ბორბლის წერტილები მატარებლის მოძრაობისას აღწერენ წაგრძელებულ ციკლოიდს. იმ მომენტში, როდესაც წერტილი იმყოფება ტრაექტორიის ქვედა წერტილთან, ათვლის უძრავ სისტემაში ის მოძრაობს უკან — მატარებლის მოძრაობის საპირისპირო მხარეს.

## სქოლიო
კატეგორია:მანქანებისა და მექანიზმების ნაწილები
მარაის ვილჯოენი

**მარაის ვილჯოენი** (დ. 2 დეკემბერი, 1951 – გ. 4 იანვარი, 2007) —  სამხრეთ აფრიკელი პოლიტიკოსი, სამხრეთ აფრიკის ბოლო ცერემონიული სახელმწიფო პრეზიდენტი 1979 წლის 4 ივნისიდან 1984 წლის 3 სექტემბრამდე. მარაის ვილჯოენი გახლდათ სამხრეთ აფრიკის უკანასკნელი ცერემონიული პრეზიდენტი, რის შემდეგაც 1984 წელს პრემიერ-მინისტრმა პიტერ ბოტამ შეცვალა. პიტერ ბოტამ პრემიერ-მინისტრისა და პრეზიდენტის თანამდებობები ერთიან აღმასრულებელ სახელმწიფო პრეზიდენტის პოსტად გააერთიანა.

## ადრეული ცხოვრება
მარაის ვილჯოენი მაგდალენა დებორა „ლენი“ (დე ვილიერსი) და გაბრიელ ფრანსუა ფილენების ექვს შვილს შორის ყველაზე უმცროსს წარმოადგენდა. 1940 წლის 20 აპრილს მარაისმა დოროთეა მარია ბრინკზე (დ. 17 სექტემბერი, 1917 – 5 ოქტომბერი, 2004) იქორწინა. ვილჯოენსა და დოროთეა მარია ბრინკს ერთი ქალიშვილი, ელიზაბეტ მაგდალენა (ელნა) ფილენი შეეძინათ.

კეიპტაუნის იან ვან რიბეკის სახელობის საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ, მარაისი მუშაობა ფოსტაში დაიწყო, მოგვიანებით კი საქმიანობა აფრიკულენოვან გაზეთში, „დი ტრანსვალერში“ (Die Transvaler) განაგრძო. აღნიშნულ გამოცემას ჰენდრიკ ფერვორდი ხელმძღვანელობდა, რომელმაც შემდგომში პრემიერ-მინისტრის ადგილი დაიკავა.

## ადრეული პოლიტიკური კარიერა
ვილჯოენი იოჰანესბურგის მახლობლად მდებარე ალბერტონის ოლქიდან ასამბლეის პალატის წევრად აირჩიეს. მოგვიანებით მარაის ვილჯოენს სენატის პრეზიდენტის პოსტი ეკავა, ხოლო 1978 წლის 21 აგვისტოდან 10 ოქტომბრამდე სახელმწიფო პრეზიდენტის მოვალეობას ასრულებდა, ვიდრე აღნიშნულ თანამდებობაზე ბ.ჯ. ფორსტერს აირჩევდნენ. აპარტეიდის რეჟიმის დამამკვიდრებელ „ნაციონალურ პარტიაში“ მარაის ვილჯოენი შედარებით ნეიტრალურ წევრად მიიჩნეოდა.

## ქვეყნის პრეზიდენტობა
[მინი|ვილჯოენი [ნიდერლანდები|ნიდერლანდებში, 1975]]

1979 წელს „მალდერგეიტის სკანდალის“ შედეგად ბ.ჯ. ფორსტერის გადადგომის შემდეგ, მარაისს არააღმასრულებელი სახელმწიფო პრეზიდენტის ადგილი 1979 წლის 4 ივნისიდან 1984 წლის 3 სექტემბრამდე ეკავა. აღნიშნულ პერიოდში სახელმწიფო პრეზიდენტის თანამდებობა ცერემონიულ ხასიათს ატარებდა და გენერალ-გუბერნატორის პოზიციის ანალოგიურ ფუნქციებს ასრულებდა, რომელიც სამხრეთ აფრიკაში 1961 წელს გაუქმდა.

აპარტეიდის ეპოქის ბოლო, 1983 წლის კონსტიტუციის საფუძველზე, სახელმწიფო პრეზიდენტის სტატუსი შეიცვალა და უფრო ძლიერ, აღმასრულებელ პოზიციად გარდაიქმნა. ვილჯოენი გადადგა, ხოლო იგი პიტერ ბოტამ ჩაანაცვლა, რომელიც 1984 წლამდე აღმასრულებელი პრემიერ-მინისტრის მოვალეობას ასრულებდა. საზოგადოებრივი საქმიანობიდან ჩამოშორების მიუხედავად, მარაის ვოლჯოენი პოლიტიკისადმი ინტერესს კვლავინდებურად ინარჩუნებდა.

## მონეტაზე გამოსახვა
მარაისი გამოსახულია 1985 წლის 1 რენდის მონეტის ანაბეჭდზე.

## სიკვდილი
ვილჯოენი გაირდაიცვალა 4 იანვარს, 2007 წელს გულის უკმარისობის გამო. სახელმწიფო დაკრძალვა 13 იანვარს, 2007 წელს ჰქონდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:აფრიკელები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:გარდაცვლილები
პოლიმიკროგირია

[მინი|პოლიმიკროგირია [პერისილვიური სინდრომი|პერისილვიური სინდრომის მქონე პაციენტში. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.]]
**პოლიმიკროგირია** — თავის ტვინის თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია, რა დროსაც აღინიშნება ანომალიურად მცირე ზომისა და დიდი რაოდენობის ხვეულები, რის გამოც ქერქს აქვს მრავალი ნაკეცები და ხშირად გასქელებულია. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს სხვადასხვა გენის მუტაცია, ნაყოფის ინფიცირება ზოგიერთი ვირუსითა და პარაზიტით ან იშემია. კლინიკური გამოვლინებები დამოკიდებულია დაავადების სიმძიმეზე, თუმცა, ძირითადად ვლინდება ეპილეფსია, გონებრივი ჩამორჩენა და ფოკალური ნევროლოგიური ნიშნები, გამომდინარე პოლიმიკროგირიის მდებარეობიდან. დიაგნოზის დასასმელად გამოიყენება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, იშვიათად - კომპიუტერული ტომოგრაფია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Polymicrogyria - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
წყალსადენის სტენოზი

მინი|წყალსადენის სტენოზი და, შესაბამისად, ოკლუზიური ჰიდროცეფალია, გამოწვეული წყალსადენის ქსელებით. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 CISS რეჟიმში.
**წყალსადენის სტენოზი** — თავის ტვინის მესამე და მეოთხე პარკუჭების დამაკავშირებელი სილვიის წყალსადენის შევიწროება, რაც არის თანდაყოლილი ოკლუზიური ჰიდროცეფალიის ყველაზე ხშირი მიზეზი. გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს თანდაყოლილი სტრუქტურული ანომალია (წყალსადენის ქსელები, რომლებიც აფერხებს ლიქვორის დინებას ან გლიოზი), პათოლოგიური წარმონაქმნის მიერ ზეწოლა, ინფექცია ან სუბარაქნოიდული სისხლჩაქცევა. ძირითადი კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მომატებული ქალასშიგა წნევის სიმპტომებს (თავის ტკივილი, ღებინება, გულისრევა, გულყრა, ცნობიერების დათრგუნვა), თუმცა, თუ გამომწვევი მიზეზი გენეტიკურია (მაგ. ბრიკერს-ადამს-ედვარდსის სინდრომი), აღინიშნება უფრო მძიმე გამოვლინებები (გონებრივი ჩამორჩენა, მოძრაობის დარღვევა და სხვა). დიაგნოზის დასმა ხდება რადიოლოგიური კვლევების (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) მეშვეობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Aqueduct stenosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
თემატური რუკა

**თემატური რუკა** — ხილვადი და არახილვადი ობიექტების სივრცითი ურთიერთკავშირების გამოსახულება რუკის ენით. სპეციალური (დარგობრივი) რუკა, სივრცულ-დროითი მოდელი, რომელსაც კარტოგრაფიის ერთ-ერთი დარგი, თემატური კარტოგრაფირება ქმნის.

რუკის შინაარსის დეტალურობას განსაზღვრავს მისი დანიშნულება: სამეცნიერო, საცნობარო, სასწავლო. ასეთი რუკებია: გეოლოგიური, გეოფიზიკური, გეომორფოლოგიური, კლიმატური, ჰიდროლოგიური, ნიადაგების, ბოტანიკური, ზოოგეოგრაფიული, ლანდშაფტების, მოსახლეობის, მრეწველობის, სოფლის მეურნეობის, ტრანსპორტის, ეკონომიკის, ტურიზმის, გარემოს დაცვის, ისტორიული, ასტრონომიული და სხვა.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:რუკის ტიპები
კატეგორია:კარტოგრაფია
ზოგადგეოგრაფიული რუკა

**ზოგადგეოგრაფიული რუკა** — ობიექტური რეალობის ობიექტების განლაგების გამოსახულება, რომლებსაც ხილულად დაკვირვებადი ფორმა აქვთ (რელიეფის ფორმები, მდინარე, ტბა, ტყე, დასახლებული პუნქტი, გზა და სხვა). მას კარტოგრაფიის ერთ-ერთი დარგი, ზოგადგეოგრაფიული კარტოგრაფირება ქმნის.

ზოგადგეოგრაფიულია ტოპოგრაფიული, სამიმოხილვო-ტოპოგრაფიული და სამიმოხილვო რუკები. მათ შორის ყველაზე მსხვილმასშტაბიანი და შესაბამისად ყველაზე დეტალურია აეროფოტოგადაღების მასალებით შედგენილი ტოპოგრაფიული რუკა. ნაკლებად დეტალურია სამიმოხილვო-ტოპოგრაფიული და სამიმოხილვო რუკები საშუალო და წვრილი მასშტაბის გამო. ზოგადგეოგრაფიულ რუკებზე საჭიროების შემთხვევაში გამოსახავენ პოლიტიკურ და ადმინისტრაციულ საზღვრებსაც.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:რუკის ტიპები
კატეგორია:კარტოგრაფია
ოტო შტიხი

**ოტო ანტონ შტიხი** (დ. 10 იანვარი, 1927 – გ. 13 სექტემბერი, 2012) — შვეიცარიელი პროფესორი და პოლიტიკოსი.  1984 წლიდან 1995 წლამდე შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი, 1988 და 1994 წლებში  შვეიცარიის პრეზიდენტი.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ოტო ანტონ შტიხი შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში, ოტო და როზა შტიხების (ქალიშვილობის გვარით გუნცინგერი) ოჯახში დაიბადა. მამა მექანიკოსის საქმიანობას ეწეოდა.  შტიხმა მოკრძალებული ბავშვობა დორნახში გაატარა, სადაც საშუალო და უმაღლეს სკოლებში სწავლობდა. პოლიტიკოსმა ბაზელის უნივერსიტეტში ეკონომიკის ფაკულტეტი დაამთავრა და შესაბამისი დიპლომი მოიპოვა. 1953 წელს ოტომ მასწავლებლის კვალიფიკაცია მიიღო, ხოლო 1955 წელს პოლიტიკურ მეცნიერებებში ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი დაიცვა.

ამის შემდგომ ოტო ბაზელის პროფესიულ სასწავლებელში გერმანულ ენას, ეკონომიკასა და პოლიტიკურ მეცნიერებებს ასწავლიდა.

## პოლიტიკა
შტიხი 1983 წლის 7 დეკემბერს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს. პოლიტიკოსმა თანამდებობა 1995 წლის 31 ოქტომბერს დატოვა. ოტო სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას განეკუთვნებოდა.

სამსახურებრივი მოღვაწეობის პერიოდში შტიხი ფინანსთა ფედერალურ დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა. პოლიტიკოსს კონფედერაციის პრეზიდენტის პოსტი ორჯერ, 1988 და 1994 წლებში ეკავა.

## პირადი ცხოვრება
შტიხმა ცოლად გერტრუდ „ტრუდი“ შტამპფლი შეირთო. წყვილს ვაჟი და ქალიშვილი შეეძინა.

ოტო 2012 წლის 13 სექტემბერს, 85 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:გარდაცვლილები
აეროფოტოგადაღება

**აეროფოტოგადაღება** *(აეროფოტოგრაფირება, საჰაერო ფოტოგრაფირება)* — ადგილმდებარეობისა და ცალკეული ობიექტების ფოტოგრაფირება საფრენი აპარატებიდან.

შესრულების დროისა და ხერხის, აეროფოტოაპარატის ოპტიკური ღერძის მდებარეობის, ექსპონირების მეთოდის, ფოტომასალების მიხედვით განასხვავებენ: დღისა და ღამის, დაგეგმილ, პერსპექტიულ და პანორამულ, კადრის და ე. წ. ჭუჭრუტანის, შავ-თეთრ, ფერად და სპექტრზონალურ აეროფოტოგადაღებას. მიღებული მასალა გამოიყენება რუკების შესადგენად და გასაახლებლად, ადგილმდებარეობისა და ობიექტების შესასწავლად, მეცნიერული და ტექნიკური მიზნებისათვის, როგორც საჰაერო დაზვერვის ერთ-ერთი ხერხი. ასევე ჯარების საბრძოლო და სასწავლო-საბრძოლო მოქმედების კონტროლისათვის, ფოტოდოკუმენტების შედგენისთვის, ობიექტების, კოორდინატების განსაზღვრისთვის, მათი ტოპოგეოდეზიური მიბმისათვის და სხვა შემთხვევებში.

## ლიტერატურა
**ელგუჯა მეძმარიაშვილი, თენგიზ შუბლაძე, ზურაბ აბაშიძე და სხვ.* „ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბ., 2017.

კატეგორია:ფოტოგრაფიული პროცესები
კატეგორია:ფოტოგრაფია
სარელსო ტრანსპორტი

**სარელსო ტრანსპორტი** — ტრანსპორტის სახეობა, რომლის დანიშნულებაა სპეციალური გზებით გადაადგილება მიმმართველი — რელსებით.

## კლასიფიკაცია 
განასხვავებენ სარელსო ტრანსპორტის საშუალებებს:
* ჩვეულებრივი ტიპის, რომლებიც გადაადგილდებიან ჩვეულებრივი ნორმალური ლიანდაგის სიგანის ორრელსიანი რკინიგზით. მათ მიეკუთვნება თვითმოძრავი სარელსო ტრანსპორტის საშუალებები, ლოკომოტივები, ორთქლმავლები, თბომავლები, ელმავლები, აირტურბომავლები და თბოორთქლმავლები, ელექტრომატარებლები, ავტომოტრისები, დრეზინები, დიზელმატარებლები, ტრამვაიები და მეტროპოლიტენები; გამოსაბმელი სარელსო ტრანსპორტის საშუალებები: ვაგონები და ა.შ.;
* ვიწროლიანდაგიანი — შემცირებული ლიანდაგის სიგანის დამხმარე ორრელსიან რკინიგზებზე სამუშაოდ;
* უნივერსალური ან კომბინირებული (ლოკომობილები) — სამანევრო და(ან) სარემონტო სამუშაოებზე, როგორც რკინიგზის ლიანდაგებში, ასევე ურელსო გზებზეც;
* მონორელსური რკინიგზა — სარელსო ტრანსპორტის საშუალება, მორგებული განსაკუთრებული კონსტრუქციის გზაზე გადასაადგილებლად ერთადერთი მიმმართველი რელსით.

ამას გარდა, სარელსო ტრანსპორტის საშუალებებს მიეკუთვნება მაღალსიჩქარიანი მიწისზედა ტრანსპორტი მაგნიტურ ბალიშზე და ზოგჯერ მაღალსიჩქარიანი მატარებლები საჰაერო ბალიშზე, რომლებიც განსხვავდებიან პრინციპულად სხვანაირი „ძრავი–გზა“ კონსტრუქციით.

## ტრამვაი 
**ტრამვაი** — ქუჩის და ნაწილობრივ ქუჩის სარელსო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის სახეობა მგზავრთა გადაყვანისათვის მოცემულ მარშრუტზე (ჩვეულებრივ ელექტროწევაზე), რომელიც უპირატესად ქალაქებში გამოიყენება. ტრამვაი XXI საუკუნის დასაწყისში არსებულთაგან საქალაქო სამგზავრო საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთ-ერთი უძველესი სახეობაა
და გაჩნდა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში — თავდაპირველად ცხენის წევაზე. ელექტრული ტრამვაი გამოჩნდა XIX საუკუნის ბოლოს — 1881 წელს გერმანიაში. აყვავების ხანის შემდეგ, დაიწყო ტრამვაის ძლიერების ვარდნა, მაგრამ უკვე 1970-იანი წლებიდან ხელახლა შეიმჩნევა ტრამვაის პოპულარობის მნიშვნელოვანი ზრდა, მათ შორის ასეთი სახის ტრანსპორტის მაღალი გადამყვანუნარიანობისა და ეკოლოგიურობის გამო.

## მეტროპოლიტენი 
**მეტროპოლიტენი** (**მეტრო**) — სიტყვა-სიტყვით „*დედაქალაქის რკინიგზა*“ — ტრადიციულ გაგებაში ქალაქის ქუჩისგარეთა რკინიგზა მასზე კურსირებული სამარშრუტო მატარებლებით მგზავრთა გადასაყვანად, ინჟინრულად გამოყოფილი ნებისმიერი სხვა ტრანსპორტისგან და საფეხმავლო მოძრაობისგან.

## სქოლიო
*
კატეგორია:მიწისზედა სატრანსპორტო საშუალებები
აეროგადაღება

**აეროგადაღება** — გეომატიკური ან სხვა გამოსახულების მონაცემების შეგროვების მეთოდი თვითმფრინავების, ვერტმფრენების, უპილოტო საფრენი აპარატების, აეროსტატების ან სხვა საჰაერო მეთოდების გამოყენებით. დედამიწის ზედაპირის გადაღება ელექტრომაგნიტური სპექტრის სხვადასხვა ზონაში სხვადასხვა გადამღები სისტემის გამოყენებით.

შეგროვებული ტიპური მონაცემები მოიცავს აეროფოტოგრაფირებას, ლაზერის გამოყენებას, დისტანციურ ზონდირებას (ელექტრომაგნიტური სპექტრის სხვადასხვა ხილული და უხილავი ზოლების გამოყენებით, როგორიცაა ინფრაწითელი, გამა ან ულტრაიისფერი) და გეოფიზიკურ მონაცემებს (როგორიცაა აერომაგნიტური დაკვირვებები და გრავიტაციის გაზომვები).

საჰაერო დაკვირვება უნდა განვასხვავოთ თანამგზავრული გამოსახულების ტექნოლოგიებისგან მისი უკეთესი გარჩევადობის, ხარისხისა და ატმოსფერული პირობებისადმი მდგრადობის გამო, რამაც შეიძლება უარყოფითად იმოქმედოს და დაჩრდილოს თანამგზავრული დაკვირვება. დღეს, საჰაერო დაკვირვება ხშირად აღიარებულია, როგორც აეროფოტოგრამმეტრიის სინონიმი, ფოტოგრამმეტრიის ნაწილი, სადაც ფოტოაპარატი ჰაერშია. აეროფოტოსურათებზე გაზომვები ხორციელდება ფოტოგრამეტრიული ტექნოლოგიებითა და მეთოდებით.

## ლიტერატურა
**გ. ლიპარტელიანი*, „გეოგრაფიული კარტოგრაფიის ტერმინოლოგიური ცნობარი“, თბ., უნივერსალი, 2012.
**თენგიზ გორდეზიანი*, „კარტოგრაფიული კონცეფციები (თეორიული ანალიზი)“, თბ., გეოიდი 2011, 2012.

კატეგორია:გეოდეზია
იოზეფ მარტინ კნიუზელი

**იოზეფ მარტინ კნიუზელი** (დ. 16 ნოემბერი, 1813 – გ. 14 იანვარი, 1889) — შვეიცარიელი იურისტი და პოლიტიკოსი „ლიბერალურ-რადიკალური პარტიიდან“ (FDP) და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი, რომელსაც თავმჯდომარეობდა 1861 და 1866 წლებში. მანამდე იგი ასევე იყო ლუცერნის დიდი საბჭოს, აღმასრულებელი საბჭოსა და ეროვნული საბჭოს წევრი.

## განათლება და ადრეული ცხოვრება
კნიუზელი დაიბადა 1813 წლის 16 ნოემბერს ლუცერნში, კათოლიკურ ოჯახში. მისი მშობლები იყვნენ მელქიორ იოზეფი და იოზეფა (ქალიშვილობის გვარით კუიტელი) კნიუზელები. ამის შემდეგ რამდენიმე თვე როომონსა და ლოზანაში გაატარა ფრანგული ენის ცოდნის გასაღრმავებლად. მის მიერ ჩატარებულ მნიშვნელოვან გამოძიებებს შორის იყო საქმე იაკობ რობერტ შტაიგერისა და მისი ამბოხებულების წინააღმდეგ, ასევე გამოძიება ფრანცისკანელთა მონასტრის სასულიერო პირთა წინააღმდეგ. თუმცა უარი თქვა გამხდარიყო კანტონთა საბჭოს წევრი. 1849 წელს იგი მხარს უჭერდა იაკობ რობერტ შტაიგერის გარშემო გაერთიანებული ამბოხებულების ამნისტიას. 1853 წელს იგი ჩართული იყო ბაზელისა და ლუცერნის დამაკავშირებელი რკინიგზის განვითარებაში სურზეს გავლით. კნიუზელიც იყო კანდიდატი, მაგრამ მან მხოლოდ 23 ხმა მიიღო. იგი შეშფოთებით ადევნებდა თვალს საფრანგეთისა და ავსტრიის იმპერიის მცდელობებს, აეშენებინათ რკინიგზა ბრენერის უღელტეხილზე ან მონ-სენისზე. კნიუზელი შიშობდა, რომ თუ ისინი წარმატებას შვეიცარიაზე ადრე მიაღწევდნენ, საერთაშორისო ტრაფიკი შვეიცარიას გვერდს აუვლიდა და ქვეყანა თავის ცენტრალურ პოზიციას დაკარგავდა. იგი მტკიცედ უჭერდა მხარს რკინიგზის გვირაბის მშენებლობას გოტჰარდის მასივზე, ნაცვლად ლუკმანიერის ვარიანტისა.

მას შემდეგ, რაც პაპმა პიუს IX-მ მკაცრად გააკრიტიკა ჟენევისა და ზოლოთურნის საეკლესიო კანონები, ფედერალურმა საბჭომ წაიყვანა შვეიცარიის ელჩი წმინდა საყდრიდან. კნიუზელმა, როგორც ფედერალური საბჭოს ერთადერთმა კათოლიკე წევრმა, მხარი არ დაუჭირა ამ ნაბიჯს, რამაც გარკვეული წინააღმდეგობა გამოიწვია მის მშობლიურ ლუცერნის კანტონში. როდესაც 1875 წელს დამადასტურებელი არჩევნები უნდა ჩატარებულიყო, იგი წარადგინეს კანდიდატად კონსერვატიულ ოლქში, სადაც მას შანსი არ ჰქონდა და დამარცხდა, რის შემდეგაც იგი თანამდებობიდან გადადგა.
* ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1857)
* იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1858)
* ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1859-1860)
* პოლიტიკური დეპარტამენტი (1861) შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე
* ფინანსთა დეპარტამენტი (1862-1863)
* იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1864-1865)
* პოლიტიკური დეპარტამენტი (1866) შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობაზე
* იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1867-1873)
* შინაგან საქმეთა ფედერალური დეპარტამენტი (1874-1875)
როგორც სამოქალაქო პირს (არასამხედროს), მას არ ჰქონდა უფლება ჩართულიყო სამხედრო დეპარტამენტის საქმიანობაში. იგი ორჯერ გახდა კონფედერაციის პრეზიდენტი, 1861 და 1866 წლებში. მომდევნო წელს ასოციაციამ ყოველწლიური კონგრესი სწორედ ლუცერნში გამართა. 1878 წელს იგი პოლიტიკას დაუბრუნდა, როდესაც ეროვნულ საბჭოში აირჩიეს, სადაც 1881 წლამდე დარჩა.

## პირადი ცხოვრება
1847 წელს კნიუზელმა იქორწინა ბერნარდინ ბრუნერზეებიკონიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1813
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 იანვარი
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
ფრედერიკ ტიუდორი

მარჯვნივ|მინი|ფრედერიკ ტიუდორი
**ფრედერიკ ტიუდორი** (დ. 4 სექტემბერი, 1783 – გ. 6 თებერვალი, 1864) — ამერიკელი ბიზნესმენი და ვაჭარი, რომელმაც XIX საუკუნის დასაწყისში საფუძველი ჩაუყარა საერთაშორისო ყინულის ვაჭრობას. მან, მრავალი წინააღმდეგობის მიუხედავად, დააფუძნა „ტიუდორის ყინულის კომპანია“ და ახალი ინგლისის გაყინული ტბებიდან ყინული კარიბის ზღვის აუზში, ევროპასა და აზიაში (ინდოეთი, ჰონგ-კონგი) გაიტანა, რითაც რევოლუცია მოახდინა საკვების შენახვაში. უწოდებდნენ "ყინულის მეფეს".

## რესურსები ინტერნეტში 
* "Cool Customer: Frederic Tudor and the Frozen Water Trade" - Failure Magazine, April 2003 
* The Ice Trade between America and India, from The Mechanics' Magazine (1836) 

კატეგორია:ამერიკელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1783
კატეგორია:დაბადებული 4 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1864
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
გემატრია

**გემატრია** (, *გავრცელებული არასწორი ფორმა ასევე* **ჰემატრია**) — ფსევდოსამეცნიერო, ნუმერლოგიაში არსებული მიდგომა, როდესაც კონკრეტულ სახელს, სიტყვასა თუ ფრაზას ენიჭება რიცხვითი მნიშვნელობის გარკვეული პრინციპით. როგორც წესი, გემატრიული დათვლისას, ანბანის ასოებს აქვთ მინიჭებული სტანდარტული რიცხვითი მნიშვნელობები, მაგრამ შიფრის გამოყენების შემთხვევაში სიტყვას შეუძლია რამდენიმე მნიშვნელობის მიღება. განსაკუთრებით ხშირად გამოიყენება კაბალაში ებრაულ და არამეულ ენებზე დაწერილი ტექსტებისთვის.

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კაბალა
კატეგორია:ებრაული მისტიციზმი
კატეგორია:ებრაული დამწერლობა
ლისარდო მონტერო ფლორესი

**ხუან ლისარდო მონტერო ფლორესი** (დ. 27 მაისი, 1832 – გ. 2 თებერვალი, 1905) — პერუს სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც 1881 წლიდან 1883 წლამდე პერუს დროებითი პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა, მან ამ თანამდებობაზე ჩაანაცვლა პრეზიდენტი ფრანსისკო გარსია კალდერონი ჩილეს მიერ პერუს ოკუპაციის დროს, რომელიც წყნარი ოკეანის მეორე ომის შედეგად განხორციელდა. ის  ასევე, 1879 წელს, მცირე ხნით ლიმას მერი იყო.  მონტერო მიგელ გრაუს, მანუელ ფერეიროსისა და აუროლიო გარსია ი გარსიას მეგობარი და თანამებრძოლი იყო, ისინი ცნობილნი იყვნენ როგორც „პერუს საზღვაო ძალების ოთხი ტუზი“.

## ბიოგრაფია
, ლისარდო მონტერო და აუროლიო გარსია ი გარსია. მჯდომარე: მანუელ ფერეიროსი.]]

ლისარდო მონტერო 1850-იანი წლების ათწლეულში პერუს სამხედრო-საზღვაო ძალებს შეუერთდა. შვიდი წლის შემდეგ, ფრეგატ „აპურიმაკზე“ მყოფმა, მან მხარი დაუჭირა მანუელ იგნასიო დე ვივანკოს სახელმწიფო გადატრიალებას. 1858-1862 წლებში მან ესპანეთში იმოგზაურა. 

1865 წელს მან მხარი დაუჭირა გენერალ მარიანო იგნასიო პრადოს გენერალ ხუან ანტონიო პესეტის წინააღმდეგ განხორციელებულ სახელმწიფო გადატრიალებაში. შემდეგ ის დააწინაურეს კორვეტის კაპიტნის წოდებით და 1866 წელს ესპანეთთან კონფლიქტის დროს პერუს რაზმს მეთაურობდა. 

1871 წელს მონტერო „ცივილისტას“ პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო. ის მშობლიური პიურას სენატორად აირჩიეს და ხუთი წლის შემდეგ ადმირალის წოდება მიენიჭა. 
პრადოს მიერ ომის გამოცხადების შემდეგ, მონტერო ფლორესი პერუს სამხრეთ პროვინციების სამხედრო და პოლიტიკურ მეთაურად დაინიშნა.

საზღვაო კამპანიაში ხანმოკლე მარცხის შემდეგ, ის ლიმაში გაემგზავრა, სადაც ნიკოლას დე პიეროლას ძალებს შეუერთდა. ის იბრძოდა წყნარი ოკეანის მეორე ომში, 1881 წლის იანვარში, სან-ხუანისა და მირაფლორეს ბრძოლებში. ლიმას ოკუპაციის შემდეგ იგი გაემგზავრა უარასში, სადაც ჩრდილოეთ პროვინციების სამხედრო და პოლიტიკური ხელმძღვანელი გახდა. 1881 წელს იგი ფრანსისკო გარსია კალდერონის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს.

გარსია კალდერონის დეპორტაციის შემდეგ, მონტერო დროებით პრეზიდენტად დაინიშნა და ჩილეს მთავრობასთან სამშვიდობო მოლაპარაკებები დაიწყო. ჩილესთვის ნებისმიერი ტერიტორიის დათმობაზე უარის თქმამ აიძულა, პერუს კონგრესი დროებით არეკიპაში გადაეტანა. მონტერომ ქვეყანა 1883 წელს ანკონის ხელშეკრულების შემდეგ დატოვა. 1890 წელს, პერუში დაბრუნების შემდეგ, იგი კვლავ დაინიშნა მშობლიური პიურას სენატორად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Vita apud adonde.com

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:პერუს ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:პერუს პოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკოსები