open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დომიციუს ზენოფილუსი

**დომიციუს ზენოფილუსი** ( ან ) — IV საუკუნის პირველი ნახევრის რომის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე, 333 წლის კონსული.

ბიოგრაფია
მისი კარიერა იმპერატორ კონსტანტინე I-ის მმართველობის პერიოდს უკავშირდება. 320 წლამდე ზენოფილუსი სიცილიის პროვინციის კორექტორი იყო, ხოლო 320 წელს — ნუმიდიის კონსულარი. 326 წლიდან 333 წლამდე შუალედში მას აფრიკის პროკონსულის თანამდებობა ეკავა. 333 წელს იგი კონსულად დაინიშნა იმპერატორ კონსტანტინეს ძმასთან, დალმაციუს უფროსთან ერთად.

მისი სრული სახელი მხოლოდ რამდენიმე წარწერაში გვხვდება, წყაროების უმეტესობაში კი იგი მოხსენიებულია უბრალოდ როგორც ზენოფილუსი.

## ლიტერატურა
*Jones A. H. M. Domitius Zenophilus // Prosopography of the Later Roman Empire (англ.) / A. H. M. Jones, J. R. Martindale, J. Morris. —  [2001 reprint]. — Cambridge: Cambridge University Press, 1971. — Vol. I: A.D. 260–395. — P. 993. — ISBN 0-521-07233-6.

კატეგორია:რომის იმპერატორები
ჯეიმზ კარპენტერი

**ჯეიმზ კარპენტერი** (; დ. 1840 — გ. 17 ოქტომბერი, 1899) — ბრიტანელი ასტრონომი. 

## ბიოგრაფია
1860-იან წლებში მან ვარსკვლავური სპექტრების პირველი დაკვირვებები ჩაატარა ობსერვატორიაში, ასტრონომ ჯორჯ აირის ხელმძღვანელობით. 1861-1862 წლებში ის იყო ერთ-ერთი იმ სამ ასტრონომს შორის, რომლებმაც წარმატებით დააკვირდნენ სატურნის რგოლების ბნელ ქვედა მხარეს, დანარჩენი ორი ასტრონომი იყო უილიამ რეი და ოტო სტრუვი.

1871 წელს ინჟინერმა ჯეიმზ ნესმიტმა ჯეიმზ კარპენტერთან ერთად შექმნა წიგნი მთვარის შესახებ სახელწოდებით „მთვარე: განხილული როგორც პლანეტა, სამყარო და თანამგზავრი“. ეს ნაშრომი ილუსტრირებული იყო მთვარის ზედაპირის ამსახველი თაბაშირის მოდელების ფოტოებით, სხვადასხვა კუთხიდან განათებით. შედეგად, მთვარის ზედაპირის უფრო რეალისტური გამოსახულებები მივიღეთ, ვიდრე იმ პერიოდში ტელესკოპური ფოტოგრაფიით იყო შესაძლებელი. ავტორები კრატერების ვულკანური წარმოშობის მომხრეები იყვნენ, თეორია, რომელიც მოგვიანებით არასწორი აღმოჩნდა.

## ხსოვნა
მისი და ედვინ ფრენსის კარპენტერის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კარპენტერი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ასტრონომები
დომიციუს დომიციანე

**ლუციუს დომიციუს დომიციანე** () — რომის იმპერატორი-უზურპატორი, რომელიც მართავდა 297 წლის ზაფხულიდან იმავე წლის ბოლომდე.

## ისტორია
წყაროები და ნუმიზმატიკური მტკიცებულებები მიუთითებენ, რომ დომიციუს დომიციანე დიოკლეტიანეს ხელისუფლების წინააღმდეგ 297 წლის ივნის-ივლისში აჯანყდა. იმავე წლის მარტში მიღებულ იქნა ახალი კანონი გადასახადების შესახებ; სავსებით შესაძლებელია, რომ აჯანყება სწორედ ამ მიზეზით ყოფილიყო პროვოცირებული. ასევე სავარაუდოა, რომ დომიციუს დომიციანეს გამოსვლის მიზეზი ეგვიპტეში იმპერატორის ხელისუფლების სისუსტე გახდა, რაც მეამბოხემ აჯანყების საფუძვლად გამოიყენა. თუმცა, 297 წლის ბოლოს დიოკლეტიანე ლაშქრით დაიძრა ეგვიპტისკენ, დაიმორჩილა იგი და ალექსანდრიას ალყა შემოარტყა.

დომიციუს დომიციანე 297 წლის დეკემბერში, ალყის შუაგულში გარდაიცვალა. როგორც ჩანს, უზურპატორი მოქმედებდა აქილევსთან ერთად, რომელსაც ეგვიპტის კორექტორის თანამდებობა ეკავა. სწორედ იგი დანიშნა დომიციანემ თავის მემკვიდრედ და ალექსანდრიის თავდაცვის ხელმძღვანელად. 298 წლის მარტში ქალაქი დანებდა და აქილევსი სიკვდილით დასაჯეს.

## ლიტერატურა
*Аврелий Виктор. О цезарях, 39.38.
*Псевдо-Аврелий Виктор. Извлечения о жизни и нравах римских императоров, 39.3.
*Евтропий. Бревиарий от основания Города, 9.22.1 и 23.
*Иордан. Getica, 110.
*Павел Орозий. История против язычников, 7.25. 4 и 8.

## რესურსები ინტერნეტში
* DiMaio, Michael, «L. Domitius Domitianus and Aurelius Achilleus (ca.296/297-ca.297/298)», *De Imperatoribus Romanis*

* 

კატეგორია:რომის იმპერატორები
დომიციუს მოდესტუსი

**დომიციუს მოდესტუსი** () — რომის იმპერიის პოლიტიკური მოღვაწე და 372 წლის კონსული.

## ბიოგრაფია
დომიციუს მოდესტუსი წარმოშობით არაბი იყო. 358-362 წლებში მას ეკავა აღმოსავლეთის კომესის (comes Orientis) თანამდებობა, სადაც მან ნებრიდიუსი შეცვალა. 359 წელს მოდესტუსი კესარიის სასამართლოს თავმჯდომარე იყო, სადაც ბრალდებულებს განსაკუთრებული სიმკაცრით სჯიდა. ანტიოქიაში ყოფნისას, იმპერატორმა იულიანე II-მ იგი კონსტანტინოპოლის საქალაქო პრეფექტად (praefectus urbi) დანიშნა, რომლის მოვალეობასაც 362-363 წლებში ასრულებდა.

იმპერატორ ვალენტეს მმართველობისას, 369-377 წლებში, დომიციუს მოდესტუსი იყო აღმოსავლეთის პრეტორიუმის პრეფექტი, ხოლო 372 წელს — კონსული არინთეუსთან ერთად. პრეტორიუმის პრეფექტის პოსტზე მან დაასრულა მოდესტუსის ცისტერნის (Cisterna Modestiaca) მშენებლობა, რომლის პროექტიც 363 წელს არქიტექტორ ჰელპიდიუსის მიერ დაიწყო, როდესაც მოდესტუსი ჯერ კიდევ საქალაქო პრეფექტი იყო.

371 წელს დომიციუს მოდესტუსი დაინიშნა იმ კომისიის ხელმძღვანელად, რომელსაც უნდა გაესამართლებინა მაღალჩინოსანი ოფიცრები, რომელთაც ბრალად ედებოდათ იმპერატორ ვალენტეს წინააღმდეგ ჯადოქრობა. მოდესტუსი მოქმედებდა უკიდურესი სიმკაცრით, აწამებდა უდანაშაულო ადამიანებს და მათგან ცრუ აღიარებებს იღებდა. სავარაუდოდ, კონსულის წოდება მან სწორედ ამ „დამსახურებისთვის“ მიიღო.

მოგვიანებით მოდესტუსი მოინათლა. ვალენტემ იგი ნიკეის ეპისკოპოს ბასილი კესარიელთან გაგზავნა შუამავლად ორ დაპირისპირებულ ქრისტიანულ კონფესიას შორის მოლაპარაკებისთვის, თუმცა ბასილიმ უარი განაცხადა. მოდესტუსის შემდგომი ბედი უცნობია. მას ჰყავდა ვაჟი, სახელად ინფანტიუსი.

## ლიტერატურა
*Burns, Paul (ed.), Butler’s Lives of the Saints: New Full Edition January. The Liturgical Press. ISBN 0-8146-2377-8.
*Jones, Arnold Hugh Martin , John Robert Martindale, John Morris , Prosopography of the Later Roman Empire, volume 1, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0521072336 , pp. 605—608

კატეგორია:რომის პოლიტიკური მოღვაწეები
ნაჩო აბელედო

**ნაჩო აბელედო** (; დ. 5 იანვარი, 1996) — ესპანელი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც ტაილანდის მე-2 ლიგის კლუბ „ჩანთაბურიში“ (Chanthaburi) მარცხენა თავდამსხმელის პოზიციაზე თამაშობს.

## საკლუბო კარიერა
აბელედო დაიბადა უელვაში, ანდალუსიაში. იგი 2011 წელს, 15 წლის ასაკში, „რეალ ბეტისის“ ახალგაზრდულ აკადემიას შეუერთდა. 2013 წლის 15 აპრილს მან კლუბთან პროფესიონალური კონტრაქტი გააფორმა.

2013 წლის 28 ნოემბერს, როდესაც ის ჯერ კიდევ ახალგაზრდული გუნდის წევრი იყო, აბელედო სათადარიგოთა სკამზე მოხვდა უეფას ევროპის ლიგის მატჩში, სადაც მისი გუნდი სტუმრად „ლიონთან“ 0–1 დამარცხდა. მომდევნო წლის იანვარში მისი დებიუტი შედგა ზრდასრულთა ფეხბურთში — სარეზერვო გუნდის შემადგენლობაში, „ტერსერა დივიზიონში“ (Tercera División). ამავე პერიოდში შედგა მისი დებიუტი პირველ გუნდშიც: იგი შეცვლაზე შევიდა მატჩის მიწურულს „ატლეტიკ ბილბაოს“ წინააღმდეგ, რომელიც „ბეტისმა“ საკუთარ მოედანზე 1–0 მოიგო ესპანეთის თასზე (Copa del Rey).

2016 წლის 6 ივნისს აბელედომ სამწლიანი ხელშეკრულება გააფორმა სხვა სარეზერვო გუნდთან — „ბარსელონა ბ“-სთან (FC Barcelona B), რომელიც ასევე მესამე დივიზიონში ასპარეზობდა. მომდევნო წლის 2 სექტემბერს იგი „მალაგას“ (Málaga CF) შეუერთდა და მეოთხე დივიზიონში მოასპარეზე B-გუნდში ჩაირიცხა.

2018 წლის 4 აგვისტოს, მას შემდეგ რაც კარიერული რეკორდი დაამყარა და 19 გოლი გაიტანა, აბელედომ „მალაგასთან“ კონტრაქტი გაწყვიტა და ორწლიანი ხელშეკრულება „სეგუნდა დივიზიონის“ (Segunda División) კლუბ „ხიმნასტიკ დე ტარაგონასთან“ (Gimnàstic de Tarragona) გააფორმა. მომდევნო წლის 8 იანვარს, სათამაშო პრაქტიკის ნაკლებობის გამო, იგი ივნისამდე იჯარით „დეპორტივო ფაბრილში“ (Deportivo Fabril) გაუშვეს.

## სანაკრებო კარიერა
2013 წლის 14 იანვარს აბელედო ესპანეთის 17 წლამდე ნაკრებში (Spain under-17) გამოიძახეს. ცხრა დღის შემდეგ იგი მოედანზე მეორე ტაიმში შეცვლაზე შევიდა იტალიის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მატჩში, რომელიც ესპანელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 1–0 დასრულდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Nacho Abeledo at Beticopedia 
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტერსერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონა B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტარაგონის ხიმნასტიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლუციუს დომიციუს ალექსანდრე

**ლუციუს დომიციუს ალექსანდრე** () — რომის იმპერატორი-უზურპატორი 308-309/311? წლებში.

## ბიოგრაფია
დომიციუს ალექსანდრე წარმოშობით უფრო ფრიგიელი იყო, ვიდრე პანონიელი და მას აფრიკის ვიკარიუსის თანამდებობა ეკავა. იმ პერიოდში მაქსენციუსმა, აფრიკული ლეგიონების აჯანყების შიშით, ალექსანდრესგან მძევლის სახით საკუთარი ვაჟის გადაცემა მოითხოვა. თუმცა, ვიკარიუსი იმპერატორს არ დაემორჩილა და ეგვიპტიდან მარცვლეულის მიწოდება შეწყვიტა.

აფრიკულმა ჯარმა ალექსანდრე ავგუსტუსად გამოაცხადა, მიუხედავად იმისა, რომ იგი უკვე ღრმად მოხუცებული იყო. როგორც ჩანს, აჯანყება დიდხანს არ გაგრძელებულა; 309 წელს პრეტორიუმის პრეფექტმა რუფიუს ვოლუზიანუსმა და ზენატმა გაანადგურეს დომიციუს ალექსანდრეს მცირერიცხოვანი რაზმები, თავად იგი კი ტყვედ ჩაიგდეს და სიკვდილით დასაჯეს. თუმცა, სხვა წყაროების თანახმად, მაქსენციუსმა მხოლოდ 311 წელს შეკრიბა ჯარი და დაამარცხა უზურპატორი.

## ლიტერატურა
*Аврелий Виктор. О цезарях. 40.17—18 и 28.
*Псевдо-Аврелий Виктор. Извлечения о жизни и нравах римских императоров. 40. 2 и 6.

კატეგორია:რომის იმპერატორები
რიჩარდ კრისტოფერ კერინგტონი

**რიჩარდ კრისტოფერ კერინგტონი** (; დ. 26 მაისი, 1826, ჩელსი, ლონდონი — გ. 27 ნოემბერი, 1875, ჩარტი) — ინგლისელი ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
რიჩარდ კრისტოფერ კერინგტონი დაიბადა 1826 წლის 26 მაისს ლონდონში. 1848 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. 1849-1852 წლებში მუშაობდა დამკვირვებლად დარემის უნივერსიტეტის ობსერვატორიაში, ხოლო 1853-1861 წლებში — საკუთარ ობსერვატორიაში რედჰილში.

ძირითადი ნაშრომები პოზიციური ასტრონომიისა და მზის კვლევების სფეროში. მან დააკვირდა ვარსკვლავების, მცირე პლანეტებისა და კომეტების პოზიციებს; მან გამოაქვეყნა (1857) თავისი ვარსკვლავური დაკვირვებების შედეგები, როგორც 3,735 ახლო პოლარული ვარსკვლავის ზუსტი პოზიციების კატალოგი, რომლებიც მე-11 მაგნიტუდაზე უფრო კაშკაშა იყო. მზის ლაქების მოძრაობის გრძელვადიანი და ზედმიწევნითი დაკვირვებებიდან მან ძალიან ზუსტად განსაზღვრა (1863) მზის ბრუნვის ღერძის პოზიცია და ბრუნვის პერიოდები სხვადასხვა ჰელიოგრაფიულ განედებზე და დაადგინა მზის ლაქების განაწილების კანონზომიერებები დისკზე. მან შემოგვთავაზა ჩვეულებრივი პრაიმ მერიდიანი ჰელიოგრაფიული გრძედების გასაზომად; შესაბამისი კერინგტონის ჰელიოგრაფიული კოორდინატთა სისტემა მის სახელს ატარებს. მან პირველად დააკვირდა მზის აფეთქების ფენომენს (1859 წლის 1 სექტემბერი).

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კერინგტონი.

## ლიტერატურა
*Колчинский И.Г., Корсунь А.А., Родригес М.Г. Астрономы. Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1986.

## რესურსები ინტერნეტში
* "Carrington's star billing": an article in The Times Literary Supplement by John North, 24 October 2007
* 
* Extensive history and timeline about Carrington by Astronomer Sten Odenwald
* R. Carrington @ Astrophysics Data System

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
ბალახაშვილი

საკუთარი სახელი **ბალახაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* არტემ ბალახაშვილი — სამხედრო პირი
* იაკობ ბალახაშვილი — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
იაკობ ბალახაშვილი

**იაკობ (ჟაკი) სიმონის ძე ბალახაშვილი** (დ. 1910 — გ. წ. უცნობია) — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იკვლევდა XIX საუკუნის ქართული ლიტერატურის ისტორიას, ლიტერატურული წრეებსა და სალონებს, ქართულ-რუსულ ლიტერატურულ ურთიერთობებს და სხვ. 1940-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებასთან შეთანხმებით თბილისში, რუსთაველის გამზირზე მისი თაოსნობით გაიხსნა რამდენიმე ლიტერატურული სალონი, რომელსაც ირონიულად „ჟაკეთს“ უწოდებდნენ. 

## ბიბლიოგრაფია
* ძველი თბილისი. თბ., 1951.
* ქართველი მხედრები 1812 წლის სამამულო ომში (ავტორი). თბ., 1942.
*  გრიბოედოვი და ნინო ჭავჭავაძე: დოკუმენტური მონოგრაფია. თბ., 1941.
* მანანა ორბელიანი. თბ., 1941.
* ლერმონტოვის ქართველი ნაცნობები. თბ., 1941.
* ლიტერატურული წრეები და სალონები საქართველოში. XIX საუკუნის პირველი ნახევარი : დოკუმენტალური ნარკვევი (ავტორი). თბ., 1940.
* ლიტერატურული და რევოლუციური წრეები გორში: (მეცხრამეტე საუკ. 70-80-90 წლები): დოკუმენტური ნარკვევი. თბ., 1940.

## ლიტერატურა
* ჩხეიძე რ., ჟაკის სალონი, «ჩვენი მწერლობა», 2001, 8-14 აპრილი.

## რესურსები ინტერნეტში
ედვინ ფრენსის კარპენტერი

**ედვინ ფრენსის კარპენტერი** (; დ. 1 ნოემბერი, 1898, ბოსტონი — გ. 11 თებერვალი, 1963, ტუსონი) — ამერიკელი ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
ედვინ ფრენსის კარპენტერი დაიბადა 1898 წლის 1 ნოემბერს ბოსტონში, მასაჩუსეტსის შტატში. ჰარვარდის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის და მაგისტრის ხარისხი. 1925 წელს მას ბერკლის კალიფორნიის უნივერსიტეტში მიენიჭა დოქტორის ხარისხი. ის არიზონის უნივერსიტეტის ლექტორი გახდა, ხოლო 1936 წლისთვის ასტრონომიის დეპარტამენტს ხელმძღვანელობდა. 1938 წელს ის სტიუარდის ობსერვატორიის დირექტორი გახდა, სადაც 1963 წლამდე მუშაობდა. ის ასევე იყო მეცნიერების განვითარების ამერიკული ასოციაციის ასტრონომიული განყოფილებების ვიცე-პრეზიდენტი და თავმჯდომარე.

მისი კვლევის ობიექტებს შორის იყო თეთრი ჯუჯა ვარსკვლავები, სუპერნოვები და გალაქტიკური ასტრონომია. მან აღმოაჩინა კავშირი გროვაში გალაქტიკების სიმკვრივესა და გროვის ზომას შორის: უფრო დიდ გროვებს გალაქტიკების უფრო დაბალი სიმკვრივე აქვთ. მან მიაწოდა მონაცემები, რამაც უილემ იაკობ ლუიტენის მიერ UV Ceti-ს, პირველი ცნობილი აფეთქების ვარსკვლავის აღმოჩენამდე მიიყვანა.

1933 წელს იგი დაქორწინდა ბოტანიკოს ეთელ გრეის სტიფლერზე; შეეძინათ ორი შვილი.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად:
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1852) კარპენტერი;
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს (ჯეიმზ კარპენტერთან ერთად) დაარქვეს კარპენტერი.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
ჩაპულტეპეკი (მეხიკო)

**ჩაპულტეპეკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 772 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 32 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობი 11.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1 101 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1869 წლის 8 ოქტომბერს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩაპულტეპეკი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50027.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
ისტლაუაკის მუნიციპალიტეტი

**ისტლაუაკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 160 139 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 335.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 477.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ისტლაუაკა-დე-რაიონი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50042.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
ტეილორ ანტრიმი

**ტეილორ ანტრიმი** (; დ. 1974) — ამერიკელი მწერალი და რედაქტორი, რომელიც ყველაზე მეტად ცნობილია თავისი რომანებით: „The Headmaster Ritual“ და „Immunity“. ანტრიმი სტენფორდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულია, ხოლო მაგისტრის ხარისხი (MFA) ვირჯინიის უნივერსიტეტში მიიღო. ამჟამად იგი ჟურნალ „Vogue“-ის აღმასრულებელი რედაქტორია. ის ნიუ-იორკში, ბრუკლინში ცხოვრობს.

„The Headmaster Ritual“ 2007 წელს გამომცემლობა „Houghton Mifflin“-მა გამოსცა. სიუჟეტი ვითარდება ბრიტონის სკოლაში — „ქვეყნის უძველეს და ყველაზე პრესტიჟულ კერძო მოსამზადებელ სკოლაში“. ნაწარმოები პარალელურად მოგვითხრობს ბრიტონის ახალი მასწავლებლის, დაიერ მარტინისა და სკოლის მანიაკი დირექტორის ვაჟის, დამამთავრებელი კლასის მოსწავლე ჯეიმს ვოლფის ისტორიებს.

„Immunity“ 2015 წელს „Regan Arts“-მა გამოსცა. ეს არის დისტოპიური თრილერი ახალგაზრდა „ფიქსერის“ (პრობლემების მომგვარებლის), კეტრინის შესახებ, რომელიც საიდუმლოებით მოცული ელიტური საკონსიერჟო მომსახურების სფეროში მუშაობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Taylor Antrim Latest Articles | Vogue

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სტენფორდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
ელ-ენკანტო

**ელ-ენკანტო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ამასონასის დეპარტამენტში. 2025 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 172 ადამიანს შეადგენს.

## კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, ელ-ენკანტო ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია (*Af*) მოქცეული და მთელი წლის განმავლობაში ნალექიანობის მაღალი მაჩვენებლით გამოირჩევა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
 El Encanto official website

## სქოლიო
კატეგორია:ამასონასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
კეტი აპელტი

**კეტი აპელტი** (; დ. 6 ივლისი, 1954) — ამერიკელი მწერალი, რომელსაც ბავშვებისა და მოზარდებისთვის ორმოცზე მეტი წიგნი აქვს დაწერილი. მან მოიპოვა ყოველწლიური „PEN USA“-ს ჯილდო საბავშვო ლიტერატურის დარგში ნაწარმოებისთვის — „The Underneath“ (2008).

## ბიოგრაფია
კეტი აპელტი დაიბადა ფეიეტვილში, ჩრდილოეთ კაროლინაში,

აპელტი 30-ზე მეტი წიგნის ავტორია. იგი წერს რომანებს, სურათებიან წიგნებს, პოეზიასა და დოკუმენტურ პროზას (nonfiction) ბავშვებისა და მოზარდებისთვის. მისი წიგნები ნათარგმნია რამდენიმე ენაზე, მათ შორის: ესპანურ, ჩინურ, ფრანგულ და შვედურ ენებზე. იგი არის ვერმონტის სახვითი ხელოვნების კოლეჯის (Vermont College of Fine Arts) ემერიტუს-პროფესორი „ბავშვებისა და მოზარდებისთვის წერის“ სამაგისტრო (MFA) პროგრამაზე.

მისი პირველი რომანი იყო „The Underneath“, რომელიც დევიდ სმოლმა დაასურათა და 2008 წელს „Simon & Schuster“-მა გამოსცა. ნაწარმოები მოგვითხრობს კატასა და ძაღლზე, რომლებიც ძირითადად ლუიზიანა-ტეხასის ჭაობიან მხარეში (bayou), ერთი ძველი სახლის ქვეშ ცხოვრობენ. ამ ნაშრომისთვის მან მიიღო „PEN Center USA“-ს ყოველწლიური ჯილდო საბავშვო ლიტერატურაში, ასევე გახდა წიგნის ეროვნული პრემიის (National Book Award) ფინალისტი და ამერიკის ბიბლიოთეკების ასოციაციის ნიუბერის მედლის (Newbery Medal) მფლობელი (Newbery Honor Book).

მისი პირადი არქივი და ნაშრომები დაცულია სამხრეთ მისისიპის უნივერსიტეტის „დე გრამონდის“ საბავშვო ლიტერატურის კოლექციაში (დაუმუშავებელი მანუსკრიპტების კოლექცია, 1985–2005).

## ნამუშევრები
* *Someone’s Come to Our House*, illustrated by Nancy Carpenter (Eerdmans, 1999)
* ''The Alley Cat's Meow*, illustrated by Jon Goodell (Harcourt, 2002)
* *Poems from Homeroom: A Writer's Place to Start* (Henry Holt and Co., 2002)
* *The Underneath*, illustrated by David Small (Simon & Schuster, 2008)
* *Brand-New Baby Blues*, illustrated by Kelly Murphy (HarperCollins, 2009)
* *Keeper*, illus. August Hall (Atheneum Books, 2010)
* *The True Blue Scouts of Sugar Man Swamp* (Atheneum Books for Young Readers, 2013)
* *Maybe a Fox,* illus. Alison McGee (Atheneum/Caitlyn Dlouhy Books, 2016)
* *Down Cut Shin Creek: The Pack Horse Librarians of Kentucky*, co-authored by Jeanne Cannella Schmitzer (HarperCollins, 2001; Purple House Press 2019)
* *Max Attacks*, illus. Penelope Dullaghan (Atheneum Books for Young Readers, 2019)
* *Angel Thieve''s (Atheneum/Caitlyn Dlouhy Books, 2019)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მწერლები
ლეტისია (ამასონასი)

**ლეტისია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში. ამასონასის დეპარტამენტის დედაქალაქი. კოლუმბიის ყველაზე სამხრეთით მდებარე ქალაქი. 2018 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 48 144 ადამიანს შეადგენს. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 7.8 ადამიანი კმ²-ზე. მდებარეობს ზღვის დონიდან 96 მეტრის სიმაღლეზე.

## კლიმატი
კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციით, ლეტისია ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელშია (*Af*) მოქცეული.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Official website 

## სქოლიო
კატეგორია:ამასონასის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ნანა კილაძე

**ნანა ვალერიანის ასული კილაძე** (დ. 3 მაისი, 1943, ქუთაისი — გ. 13 ივლისი, 2020) — ქართველი აღმოსავლეთმცოდნე, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1980), პროფესორი (1981), მთარგმნელი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
ნანა კილაძე დაიბადა ქუთაისში, ფილოსოფოს ვალერიან კილაძის ოჯახში. 1965 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. ამავე უნივერსიტეტში 1965 წლიდან მუშაობდა სემიტოლოგიის კათედრაზე და ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას.

იგი ავტორია მრავალი სამეცნიერო შრომისა. თანამშრომლობდა გიორგი წერეთელთან, კონსტანტინე წერეთელთან, მერაბ მამარდაშვილთან, კემბრიჯის უნივერსიტეტის ენათმეცნიერ პროფესორ ვივიენ ლოუსთან  (Vivien Law). იკვლევდა შუა საუკუნეების არაბულენოვანი ფილოსოფიის ლექსიკას "მიზეზთა წიგნისა" და იოანე პეტრიწის ლექსიკასთან შეპირისპირებით.

## ნაშრომები 
*შუა საუკუნეების არაბული პოეზიის ნიმუშები : თარგმ., შესავ. წერილი და კომენტ. ნანა კილაძისა (მთარგმნელი). - თბილისი, 1985. - 169გვ.
*შუა საუკუნეების ფილოსოფიის ისტორიის პრობლემები (თანაავტორი) // ნაწ. 2 სქოლასტიკა არაბულენოვან ფილოსოფიაში /თანაავტ. ვ. კილაძე. - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1984. - 314გვ.
*Философская лексика средневекового Востока : По основным материалам XI-XII вв. на араб. и груз. яз. (ავტორი). - Тбилиси, Изд-во Тбил. ун-та, 1980. - 331с.
*ალ-ღაზალი და მისი "თაჰაფუთ ალ-ფალასიფა" : არაბულენოვანი სამყაროს წარმომადგენელი და მისი ძირითადი ნაწარმოები / თარგმანი კომენტარითურთ (ავტორი). - თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1970. - 238გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ხიდის ცენტრალური მიელინოლიზი

მინი|ხიდის ცენტრალური მიელინოლიზი. მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა T2 რეჟიმში.
**ხიდის ცენტრალური მიელინოლიზი** (ასევე ცნობილი, როგორც **ოსმოსური დემიელინაციის სინდრომი** ან **ექსტრაპონტინური მიელინოლიზი**) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, რა დროსაც ხდება თავის ტვინის ხიდის ნერვული უჯრედების (ძირითადად, ოლიგოდენდროციტების) დემიელინაცია. გამომწვევი მიზეზია ელექტროლიტების შემცველობის სწრაფი ცვლილება სისხლში. ძირითადად ვითარდება ორგანოების ტრანსპლანტაციის შემდეგ და ალკოჰოლიკებში. რადიოლოგიურ კვლევებზე (მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, კომპიუტერული ტომოგრაფია) აღინიშნება პათოლოგიური კერა ხიდის ცენტრალურ ნაწილში. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს სისუსტეს, დისფაგიას (ყლაპვის გართულება), დიზართრიას (მეტყველების გართულება), მძიმე შემთხვევებში - კომასა და სიკვდილს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Osmotic demyelination syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ესთეზიონეირობლასტომა

მინი|ესთეზიონეირობლასტომას მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება კონტრასტით. აღინიშნება გავრცელება ქალას წინა და შუა ფოსოებში.
**ესთეზიონეირობლასტომა** (ასევე ცნობილი, როგორც **ყნოსვის ნეირობლასტომა**) — ყნოსვის ეპითელური უჯრედების სიმსივნე, რომელიც, ჩვეულებრივ, ცხვირის ღრუდან ცხავის ძვლის დაცხრილული ფირფიტის გავლით ვრცელდება ქალას წინა ფოსოში. სიმსივნე განსაკუთრებით ხშირია 20-30 და 50-70 წლის პაციენტებში, თუმცა, არ არსებობს მიდრეკილება რომელიმე სქესის მიმართ. პაციენტებს უმეტესად აღენიშნებათ ნაზალური ობსტრუქცია ("ცხვირის გაჭედვა"), ეპისტაქსისი (სისხლდენა ცხვირიდან). გართულებულ შემთხვევებში - ჰიპოსმია, თავის ტკივილი, მხედველობის პრობლემები. ესთეზიონეირობლასტომა გავრცელების ხარისხის მიხედვით იყოფა 4 ჯგუფად: a, b, c, d, შესაბამისად, გავრცელებისა და სიმძიმის მატებით, რომელთაგან d ჯგუფისას აღინიშნება მეტასტაზები კისრის ლიმფურ კვანძებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Olfactory neuroblastoma - Radiopaedia
* Olfactory neuroblastoma (staging) - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 628

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 628** მიღებულია 1989 წლის 16 იანვარს, მას შემდეგ, რაც აღინიშნა ანგოლასა და კუბას შორის მიღწეული შეთანხმება კუბას ჯარების ანგოლიდან გამოყვანის შესახებ, აგრეთვე სამმხრივი შეთანხმება ანგოლას, კუბასა და სამხრეთ აფრიკას შორის; საბჭო მიესალმა ორივე შეთანხმებას და ხაზი გაუსვა მათ მნიშვნელობას საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების თვალსაზრისით.

რეზოლუციამ გამოხატა სრული მხარდაჭერა აღნიშნული შეთანხმებების მიმართ და მოუწოდა ყველა დაინტერესებულ მხარეს, ასევე სხვა წევრ სახელმწიფოებს, ხელი შეუწყონ რეზოლუციის განხორციელებას. აგრეთვე ითხოვდა, რომ გენერალურმა მდივანმა ხავიერ პერეს დე კუელიარმა უშიშროების საბჭო რეგულარულად ინფორმირებული შეენარჩუნებინა მისი შესრულების შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1989 წელი ანგოლაში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ანგოლის შესახებ
კატეგორია:1989 წელი კუბაში
კატეგორია:1989 წელი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კუბის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სამხრეთ აფრიკის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 630

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 630** მიღებულია 1989 წლის 30 იანვარს. მიღებული წინა რეზოლუციების გახსენებისა და გენერალური მდივნის ანგარიშის განხილვის შემდეგ გაეროს ლიბანში დროებითი ძალების (UNIFIL) თემის შესახებ, რომლებიც დამტკიცებულია რეზოლუციით 426 (1978), საბჭომ გადაწყვიტა UNIFIL-ის მანდატის ვადა კიდევ ექვსი თვით, 1989 წლის 31 ივლისამდე, გაეგრძელებინა.

შემდეგ საბჭომ კვლავ გაუსვა ხაზი ძალების მანდატს და სთხოვა გენერალურ მდივანს, მოეხსენებინა საბჭოსთვის მიღწეული პროგრესის შესახებ რეზოლუციების 425 (1978) და 426 (1978) განხორციელებასთან დაკავშირებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1989 წელი ისრაელში
კატეგორია:1989 წელი ლიბანში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისრაელის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ლიბანის შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 631

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 631** მიღებულია 1989 წლის 8 თებერვალს, რეზოლუციების 598 (1987) და 618 (1988) გახსენებისა და გენერალური მდივნის, ხავიერ პერეს დე კუელიარის, ანგარიშის განხილვის შემდეგ გაეროს ირან–ერაყის სამხედრო დამკვირვებელთა ჯგუფის შესახებ, საბჭომ გადაწყვიტა:

# მოუწოდოს როგორც ირანს, ისე ერაყს, განახორციელონ რეზოლუცია 598;
# გააგრძელოს გაეროს ირან–ერაყის სამხედრო დამკვირვებელთა ჯგუფის მანდატი კიდევ შვიდი თვითა და ოცდაორი დღით, 1989 წლის 30 სექტემბრამდე;
# სთხოვოს გენერალურ მდივანს, აღნიშნული პერიოდის დასრულებისას წარმოადგინოს ანგარიში ვითარებისა და რეზოლუცია 598-ის განხორციელების მიზნით მიღებული ზომების შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1989 წელი ერაყში
კატეგორია:1989 წელი ირანში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ერაყის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ირანის შესახებ
ხუჩიტეპეკი

**ხუჩიტეპეკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 27,116 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 132.5	კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 204.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ხუჩიტეპეკ-დე-მარიანო-რივაპალასიო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50050.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
იტუანგო

**იტუანგო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. შედის ჩრდილოეთ ანტიოკიის ქვერეგიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 550 მეტრზე. 2018 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 23 784 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 633

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 633** მიღებულია 1989 წლის 30 მაისს, გენერალური მდივნის ანგარიშის განხილვის შემდეგ გაეროს განცალკევების დამკვირვებელთა ძალების შესახებ, საბჭომ აღნიშნა მისი ძალისხმევა ახლო აღმოსავლეთში მდგრადი და სამართლიანი მშვიდობის დამყარების მიზნით.

რეზოლუციამ გადაწყვიტა, მოუწოდოს დაინტერესებულ მხარეებს დაუყოვნებლივ განახორციელონ რეზოლუცია 338 (1973); მან ასევე გააგრძელა დამკვირვებელთა ძალების მანდატი კიდევ ექვსი თვით, 1989 წლის 30 ნოემბრამდე, და სთხოვა გენერალურ მდივანს აღნიშნული პერიოდის დასრულებისას წარმოედგინა ანგარიში არსებული ვითარების შესახებ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1989 წელი ისრაელში
კატეგორია:1989 წელი სირიაში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისრაელის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სირიის შესახებ
ჰიპოკამპის სკლეროზი

მინი|მარცხენა ჰიპოკამპის სკლეროზი (წითელი). მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში. შეინიშნება მარცხენა ჰიპოკამპის მოცულობის შემცირება მარჯვენასთან (ლურჯი) შედარებით.
**ჰიპოკამპის სკლეროზი** (ასევე ცნობილი, როგორც **საფეთქლის მეზიალური სკლეროზი**) — პათოლოგიური ნევროლოგიური მდგომარეობა, რა დროსაც ადგილი აქვს ჰიპოკამპის ნეირონების მძიმე დაზიანებასა და გლიოზს (გლიური უჯრედების პროლიფერაცია დაზიანებულ ადგილებში). აღნიშნული დაზიანება იწვევს საფეთქლის წილის მედიკამენტ-რეზისტენტულ ეპილეფსიას. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება ჰიპოკამპის ატროფია მისი მოცულობის შემცირებით, ისევე, როგორც მორფოლოგიური დარღვევები დაკბილულ ხველსა და ჰიპოკამპში. იმ შემთხვევაში, თუ პაციენტის გულყრები რეზისტენტულია ანტიკონვულსანტების მიმართ, შესაძლებელია ჰიპოკამპექტომიის (ჰიპოკამპის რეზექცია) ჩატარება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mesial temporal sclerosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ქვემო ხოდაშნის ნაეკლესიარი

**ქვემო ხოდაშნის ნაეკლესიარი** შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ქვემო ხოდაშნის პირველი ნაეკლესიარი
* ქვემო ხოდაშნის მეორე ნაეკლესიარი
* ქვემო ხოდაშნის მესამე ნაეკლესიარი
* ქვემო ხოდაშნის მეოთხე ნაეკლესიარი
* ქვემო ხოდაშნის მეხუთე ნაეკლესიარი
გონდოლა (ნავი)

300px|მინი|მარჯვნივ|გონდოლით გასეირნება

**გონდოლა** არის ტრადიციული, ბრტყელძირიანი ვენეციური ნიჩბოსნური ნავი, რომელიც კარგად არის მორგებული ვენეციის ლაგუნის პირობებს. მას, როგორც წესი, მართავს გონდოლიერი, რომელიც იყენებს ნიჩაბს, რომელიც კორპუსზე არ არის დამაგრებული და ნიჩბის მოძრაობას სქულინგის (გვერდითი ნიჩბოსნობის) ტექნიკით ასრულებს; ამავე დროს ნიჩაბი საჭის ფუნქციასაც ასრულებს.
გონდოლის უნიკალურობა იმაში მდგომარეობს, რომ იგი სიგრძეზე ასიმეტრიულია, რაც ერთნიჩბიანი მოძრაობის ეფექტიანობას ზრდის.

საუკუნეების განმავლობაში გონდოლა ვენეციაში მთავარი ტრანსპორტის საშუალება იყო და ყველაზე გავრცელებულ წყალმავალ ნავს წარმოადგენდა. თანამედროვე პერიოდში, მიუხედავად იმისა, რომ მას სრულად არ იყენებენ ყოველდღიურ ტრანსპორტში, გონდოლებს კვლავ აქვთ როლი ქალაქში საზოგადოებრივი ტრანსპორტის კონტექსტში. ისინი ფუნქციონირებენ როგორც ტრაღეტი (პატარა ბორანი), რომელიც დიდი არხის გადაკვეთისთვის გამოიყენება და ორი მენიჩბე მართავს.

ვენეციაში გონდოლები სხვადასხვა ტიპის შეჯიბრებებში გამოიყენება, რომლებიც გონდოლიერებს შორის იმართება. თუმცა, მათი მთავარი როლი დღეს ტურისტების ტარებაა ფიქსირებული ტარიფით. ვენეციაში დაახლოებით 400 ლიცენზირებული გონდოლიერია და მათთან ერთად მსგავსი რაოდენობის გონდოლაა, რაც საკმაოდ ნაკლებია იმ ათასობით ნავთან შედარებით, რომლებიც საუკუნეების წინ არხებში მოძრაობდნენ. განსხვავებით წარსულის სხვადასხვა სახლის პირობებში შექმნილი ნავებისგან, თანამედროვე გონდოლები ელეგანტურად არის შექმნილი.

## სქოლიო
კატეგორია:წყლის ტრანსპორტი ვენეციაში
კატეგორია:ნიჩბოსნური ნავები
კატეგორია:ადამიანის ძალით მომუშავე წყლის ტრანსპორტი
ბეილისი

**ბეილისი** არის ლიქიორი, რომელიც მზადდება კრემის, კაკაოს და ირლანდიური ვისკისგან, რომლებიც მცენარეული ზეთით ემულგირებულია. ბეილისს აწარმოებს კომპანია დიაგეო ნანგორ როუდზე, დუბლინში, ირლანდიაში და მალასკში, ჩრდილოეთ ირლანდიაში. ეს არის ორიგინალური ირლანდიური კრემი, რომელიც 1971 წელს ტომ იაგოს ხელმძღვანელობით შექმნა გუნდმა კომპანიისთვის ირლანდიის გილბეისი; ამჟამად დიაგეო ფლობს ბრენდს. ლიქიორში ალკოჰოლის შემცველობაა 17%.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიქიორები
კატეგორია:ირლანდიური ლიქიორები
კატეგორია:ირლანდიური ბრენდები
კატეგორია:ირლანდიური ალკოჰოლური სასმელები
კატეგორია:1974 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
დიაგეო (კომპანია)

**Diageo plc** — ბრიტანული მრავალეროვანი ალკოჰოლური სასმელების კომპანია, რომლის მთავარი ოფისი ლონდონში, ინგლისში მდებარეობს. კომპანია ოპერირებს 132 ლოკაციიდან თითქმის 180 ქვეყანაში. ისეთი ბრენდებით, როგორებიცაა გინესი, Johnnie Walker და Smirnoff, დიაგეო არის სკოჩის ვისკის და სხვა სპირტიანი სასმელების დისტრიბუტორი, სადაც დისტილერიები 24-ზე მეტი ბრენდით შოტლანდიური ვისკის 40%-ს აწარმოებენ. დიაგეო არის საჯაროდ განთავსებული კომპანია, რომელიც ნაყიდია, როგორც ლონდონის საფონდო ბირჟაზე (FTSE 100 ინდექსის ნაწილი), ისე ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟაზე, ამერიკული დეპოზიტარული ქვითარებების (ADR) სახით.

## სქოლიო
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელების კომპანიები
კატეგორია:1997 წელს დაარსებული კომპანიები
ბრიჟიტის ჯაჭვი

**ბრიჟიტის ჯაჭვი** () — კრატერების ჯაჭვი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის ფრანგული სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

## ჯაჭვის აღწერა
ბრიჟიტის ჯაჭვის სიგრძე 7.65 კმ-ია. იგი იწყება ოსირისის კრატერიდან და მიემართება სამხრეთ-დასავლეთის მიმართულებით. ბრიჟიტის ჯაჭვის უკიდურესი სელენოგრაფიული კოორდინატებია: ჩრდილო-დასავლეთი  და სამხრეთ-აღმოსავლთი . 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კრატერების ჯაჭვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
აშა ბენქსი

**აშა ალის ბენქსი** (დ. 26 ნოემბერი, 2003 წელი) — ინგლისელი მსახიობი და მომღერალი. მან კარიერა ბავშვობაში, „უესტ-ენდ“-ში დაიწყო. მის ფილმებს შორისაა „ჯადოსნური ფლეიტა“ (2022) და „ჩემი ბრალი: ლონდონი“ (2025). ტელევიზიაში ის ცნობილია *CBBC*-ის სერიალში „მეამბოხეების გულშემატკივრების რაზმი“ (2022) და *BBC*-ის სამი სერიალის „კარგი გოგონას გზამკვლევი მკვლელობისთვის“ (2024-დღემდე) შესრულებული როლებით. მან გამოუშვა ორი *EP*, *„Untie My Tongue“* და *„How Real Was It?“*, 2025 წლის მარტსა და ნოემბერში.

## ადრეული ცხოვრება
ბენქსი დაიბადა სენტ-ოლბანსში, ჰერტფორდშირში, მშობლების, სოფის და დანკანის ოჯახში. მას ჰყავს უფროსი ძმა. ბენქსი სწავლობდა ადგილობრივ აბის დაწყებით სკოლაში, შემდეგ კი გარსტონში, პარმიტერის სკოლაში. მეექვსე კლასის დამთავრების შემდეგ, ის სწავლობდა *Elstree Screen Arts*-ში, სადაც სწავლობდა მუსიკალურ თეატრსა და მუსიკალურ შესრულებას. შაბათობით დრამის გაკვეთილებს სწავლობდა *Top Hat Stage School*-ში და კვირაობით მონაწილეობდა მაიკლ ქსავიერის *MX* მასტერკლასში, რომლის მფარველიც ის ამჟამად არის.

## კარიერა
ბენქსის დებიუტი ტელევიზიაში 2011 წელს შედგა, მცირე როლებით BBC One-ზე გადაცემულ „ისთენდერსი“-სა და „დაურეკეთ ბებიაქალს“-ში. ბენქსი შვიდი ან რვა წლის იყო, როდესაც 2012 წელს ''Queen's Theatre*-ში ახალგაზრდა ეპონინის როლზე აიყვანეს ხანგრძლივ მიუზიკლში *Les Misérables*-ში, რაც ბენქსის დებიუტი იყო „უესტ ენდ“-ში. ის გამოჩნდა 2014 წლის *Almeida*-სა და *Playhouse Theatre*-ის სპექტაკლებში.

ბენქსი 2015 წელს გაემგზავრა *Annie*-ს ბრიტანულ ტურნეზე, სადაც ითამაშა უფროსი ობოლი დაფის როლი. ის შეუერთდა *West End*-ის „ჩარლი და შოკოლადის ქარხნის“ დადგმას დრური ლეინის სამეფო თეატრში, ვაიოლეტ ბორეგარდის როლს, სანამ ის 2017 წელს დაიხურებოდა. მან მონაცვლეობით შეასრულა პანდორა ბრეითვეიტის როლები 2017 წელს „უესტ-ენდის“ გარეთ დადგმულ „ადრიან მოულის 13¾ წლის საიდუმლო დღიურში“ მენიეს შოკოლადის ქარხანაში და ლიზა ჯეიმსის როლები „კაბაში ბიჭუნაში“ სტრატფორდ-აპონ-ეივონის სამეფო შექსპირის თეატრში 2019 წელს.

2021 წელს ბენქსმა თეას როლი შეასრულა ალმეიდას თეატრში „გაზაფხულის გამოღვიძების“ ლონდონურ აღორძინებაში. ის ასევე იყო ამარა ოკერეკეს „ვენდლას“ დუბლიორი. ბენქსმა მონაწილეობა მიიღო გერმანულ მუსიკალურ ფილმში „ჯადოსნური ფლეიტა“, რაც ბენქსის დებიუტი იყო ფილმში. ფილმის პრემიერა 2022 წელს ციურიხის კინოფესტივალზე შედგა და ფართო მასშტაბით 2023 წელს გამოვიდა. ბენქსი ასევე დაბრუნდა ტელევიზიაში 2022 წელს, *BBC iPlayer*-ის თინეიჯერულ დრამაში „ამბოხებული ჩირლიდერების რაზმი“, რომელიც ფილმი „შურისძიების“ სპინ-ოფია.

ბენქსმა ითამაშა კარა უორდის პერსონაჟი „კარგი გოგონას გზამკვლევის“ *BBC Three*-ის ადაპტაციაში და მეთიუ ბრუმთან ერთად ითამაშა *Amazon Prime*-ის ფილმში „ჩემი ბრალი: ლონდონი“, რომელიც ესპანური ფილმის „Culpa mía“ ინგლისურენოვანი ვერსიაა. შემდეგ მან გამოუშვა თავისი სადებიუტო EP *„Untie My Tongue“''; მისი პირველი სინგლი „ჩემი ბრალი: ლონდონის“ ტიტრებში მოხვდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Asha Banks at Spotlight

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:დაბადებული XXI საუკუნე
კატეგორია:დაბადებული 2000-იანები
კატეგორია:ინგლისელი ქალები
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი მსახიობები
მზის რადიაცია

მინი|მზის რადიაციის გავრცელების სქემა დედამიწის ატმოსფეროში
**მზის რადიაცია** — მზის ელექტროაგნიტურ და კორპუსკულურ გამოსხივებათა ერთობლიობა. მზის რადიაცია დედამიწის ზედაპირზე მიმდინარე უმრავლეს პროცესთა ენერგიის ძირითადი წყაროა. მზის აქტიურობას ახასიათებენ მზის მუდმივათი. მზის ელექტრომაგნ გამოსხივების ძირითადი ნაწილი მოდის სპექტრის ხილულ უბანზე. ელექტრომაგნიტური გამოსხივების სპექტრი შეიცავს სითბურ და არასითბურ კომპონენტებს პირველი წარმოიქმნება წყნარი მზის პირობებში სითბური სიჩქარით მოძრავი ელექტრონებისა და იონების დაჯახებით, მეორე კი — სპორადულად, მზის აქტარეების მაგნიტური ძალწირების ირგვლივ მოძრავი ელექტრონების გამოსხივებით. სინამდვილეში მზე არასოდეს არ არის „წყნარი“, მზეზე მუდამ მიმდინარეობს პროცესები, რომლებიც აძლიერებს ელექტრომაგნიტურ გამოსხივებას რადიოტალღების სხვადასხვა დიაპაზონში. განსაკუთრებით შესამჩიევია სპორადული რადიოგამოსხივების ინტენსიურობის ცვლილება მზეზე ანთებების დროს, რომელიც ჩნდება მზის მაქსიმალური აქტიურობის დროს. მზის ელექტრომაგნიტურ გამოსხივებაში გარკვეული ადგილი უჭირავს აგრეთვე მოკლეტალღიან, რენტგენულ და გამა-გამოსხივებას, რომელთა ენერგიის ნაკადის ინტენსიურობა მზის აქტიურობის მაქსიმუმის ეპოქისთვისაც კი დედამიწის ორბიტასთან 10-15 ერგ/(სმ²·წმ) არ აღემატება. მზის კორპუსკულური გამოსხივებაა მზისიერი ქარი და მზისიერი კოსმოსური სხივები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მზე
პარკერი (მზის ზონდი)

**მზის კოსმოსური ზონდი „პარკერი“** (, ყოფილი ,  ან ) — NASA-ს კოსმოსური ზონდი, რომელიც შექმნილია მზის გვირგვინის შესასწავლად. 

2018 წლის 12 აგვისტოს ზონდი, რაკეტა-მატარებლით Delta IV Heavy-ით კანავერალის კონცხიდან მზის მიმართულებით გაუშვეს. მას სახელი ამერიკელი ასტროფიზიკოსის, იუჯინ პარკერის პატივსაცემად დაერქვა, რომელმაც 1958 წელს მზის ქარის არსებობა იწინასწარმეტყველა. მან პლანეტა ვენერაზე გრავიტაციული მანევრის შესრულებით დამატებითი სიჩქარე შეიძინა და 2024 წლის 24 დეკემბერს, მზის ზედაპირს (ფოტოსფეროს) რეკორდულ მანძილზე, 8.8 მზის რადიუსით (6.1 მილიონი კმ, ან 0.04 ასტრონომიული ერთეული) მიუახლოვდა.

2026 წლის მონაცემებით, Parker Solar Probe არის ყველაზე სწრაფი ადამიანის მიერ შექმნილი ობიექტი. მის მიერ განვითარებულ იქნა ჰელიოცენტრული სიჩქარე 692,000 კმ/სთ (192 კმ/წმ), რაც სინათლის სიჩქარის 0.064%-ია.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Parker Probe Plus* at Johns Hopkins University Applied Physics Laboratory (JHUAPL)
* *Solar Probe Plus* (Mission Engineering Report; JHUAPL)
* Heliophysics Research (NASA)
* Explorers and Heliophysics Projects Division (EHPD; NASA)
* *Parker Solar Probe* (data and news; NASA)
* *Parker Solar Probe* (Video/3:45; NYT; August 12, 2018)
* *Parker Solar Probe* (Video—360°/3:27; NASA; September 6, 2018)
* *eoPortal: Mission Status*
* PSP/WISPR Encounter Summaries

## სქოლიო
კატეგორია:NASA-ს კოსმოსური აპარატები
კატეგორია:მზის შესწავლა
ვალენბერგის სინდრომი

მინი|მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება DWI რეჟიმში. სურათზე აღინიშნება მოგრძო ტვინის ლატერალური ნაწილის ინფარქტი ვალენბერგის სინდრომის მქონე პაციენტში.
**ვალენბერგის სინდრომი** (ასევე ცნობილი, როგორც **ლატერალური მედულარული სინდრომი**) — ხერხემლის არტერიის, ნათხემის უკანა ქვედა არტერიის ან მისი ტოტების დაზიანებით გამოწვეული მოგრძო ტვინის გარეთა (ლატერალური) ნაწილის ინფარქტი. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს დაზიანების მხარეს (იფსილატერალურ) ატაქსიას, ჰორნერის სინდრომს, ნისტაგმს, სახის ჰიპოესთეზიას. საპირისპირო მხარეს (კონტრალატერალურად) კი გამოხატულია ჰიპოესთეზია სხეულის მიდამოში. ასევე აღინიშნება სლოკინი, ხმის ჩახლეჩა, დისფაგია (ყლაპვის გაძნელება), დიზართრია (მეტყველების გაძნელება), ღებინების რეფლექსის შესუსტება. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება ინფარქტის კერა მოგრძო ტვინის გარეთა ნაწილში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Lateral medullary syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ლატერალური ხიდის სინდრომი

მინი|ლატერალური ხიდის სინდრომის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება DWI რეჟიმში. აღინიშნება ინფარქტის კერა ხიდის გარეთა ნაწილში.
**ლატერალური** **ხიდის სინდრომი** (ასევე ცნობილი, როგორც **მარი-ფოიქსის სინდრომი**) — ბაზილარული არტერიის მაპერფორირებელი ტოტების, ნათხემის წინა ქვედა არტერიის ან მისი ტოტების დაზიანებით გამოწვეული ხიდის ლატერალური (გარეთა) ნაწილის ინფარქტი. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს დაზიანების მხარეს (იფსილატერალურ) ატაქსიას, სახის ჰიპოესთეზიასა და სისუსტეს, ნისტაგმს, ხოლო საპირისპირო მხარეს (კონტრალატერალურად) - სხეულის ჰიპოესთეზიას. ასევე აღინიშნება სმენის დაქვეითება. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე აღინიშნება ინფარქტის კერა ხიდის ლატერალურ ნაწილში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Lateral pontine syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ოპტიკური ნეირომიელიტი

[მინი|[განივი მიელიტი|განივი მიელიტის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულების სურათი, რაც წარმოადგენს ოპტიკური ნეირომიელიტის დიაგნოსტირებისათვის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან კრიტერიუმს.]]
**ოპტიკური ნეირომიელიტი** (ინგ. **NMOSD** - **Neuromyelitis optica spectrum disorder**) — ნერვული სისტემის მძიმე მადემიელინებელი დაავადება, რა დროსაც ორგანიზმი გამოიმუშავებს აუტოანტისხეულებს გლიური უჯრედების წყლის არხების (აქვაპორინების) მიმართ. ოპტიკური ნეირომიელიტის დროს განსაკუთრებით ზიანდება მხედველობის ნერვი და ზურგის ტვინი. სავარაუდო მაპროვოცირებელ რისკ-ფაქტორებს მიეკუთვნება ინფექია და ვაქცინაცია იმუნური ჯვარედინი რეაქტიულობის გამო. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მხედველობის დაქვეითებას (უმეტესად, ორმხრივ), სისუსტეს, კიდურების პარალიზს, შარდისა და განავლის შეუკავებლობას, ერექციულ დისფუნქციას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Neuromyelitis optica spectrum disorder - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ხუნწის ციხე

**ხუნწის ციხე** — ციხე-სიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, სოფელ ქვემო ხუნწის ჩრდილოეთით, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე. აღმართულია ზღვის დონიდან 275 მ-ზე, ქუქითის გორაკზე (უნაგირა მთის ნაწილია), საიდანაც კარგად მოჩანს მარტვილის მონასტერი (დასავლეთით) და თითქმის მთელი ცხენისწყლის ხეობა (აღმოსავლეთით). მოღწეულია ნანგრევების სახით. ადგილობრივები „ნაჯიხუს“ („ნაციხარს“) უწოდებენ. მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი (2016).

ხუნწის ციხის ტერიტორია დაახლოებით 6 000 მ²-ია. ციხის გალავნების უდიდესი ნაწილი მიწის დონემდეა დანგრეული, მხოლოდ ჩრდილოეთით შემორჩენილია გალავნის ერთი ფრაგმენტი, დასავლეთის და სამხრეთ-დასავლეთის ფერდობების დაქანებაზე კი — კოშკის ნაშთები. 2015–2018 წლებში ციხის ტერიტორიაზე ნოქალაქევის  ინგლისურ-ქართული ექსპედიციის ჯგუფმა (ხელმძღვანელები: ნიკოლოზ მურღულია, ბესიკ ლორთქიფანიძე) ჩაატარა არქეოლოგიური გათხრები, გაიწმინდა და შესწავლილი იქნა ციხე-სიმაგრის შემორჩენილი ნაწილები, გამოვლინდა ახალი ნაგებობები, რომლებიც სავარაუდოდ V-VI საუკუნეებით თარიღდება. თხრილებში აღმოჩნდა დიდი რაოდენობით თანადროული სამეურნეო (ამფორები, ქვევრები, ლუთერიუმები) და სამშენებლო (აგურები, კრამიტები, ფილები) კერამიკული მასალები. ციტადელში გამოვლინდა ტაძარი, რომელსაც რამდენიმე გადაკეთების კვალი ატყვია. ტაძრის დარბაზის იატაკის ქვეშ აღმოჩნდა თაღოვანი საძვალე. მასთან ერთად ტაძრის ჩრდილოეთ კედელთან გაწმენდილ აგურითა და ქვით ნაგებ სარკოფაგში დაკრძალული ოთხი მიცვალებულიც აღმოჩნდა. კიდევ სამი ორმოსამარხი გამოვლინდა ტაძრის დასავლეთ და სამხრეთ კედლებთან. 

არსებობს მოსაზრება, რომ ხუნწის ციხე გვიანანტიკური ხანის ონოგურისია, რომელიც მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ეგრისის საფორტიფიკაციო სისტემაში. ონოგურისის მდებარეობა უნაგირა მთაზე სიმონ ყაუხჩიშვილმა ივარაუდა, ავთანდილ ფაილოძემ კი ის ხუნწის „ნაჯიხუს“ დაუკავშირა. ამ მოსაზრებას მხარს უჭერს არქეოლოგიური გათხრების შედეგებიც.

## ლიტერატურა
* ლომიტაშვილი დ., ლორთქიფანიძე ბ., მურღულია ნ., ევერილი პ., ქოლვინი ი., ხუნწის ციხე, კრებ. „იბერია-კოლხეთი“ №13, 2017. — გვ. 99-111.

კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
Pori Jazz

**Pori Jazz** — დიდი საერთაშორისო ჯაზის ფესტივალი, რომელიც ყოველწლიურად ივლისის თვეში იმართება ფინეთის სანაპირო ქალაქ პორში (მოსახლეობა — 82 809 ადამიანი 2010 წლის იანვრის მონაცემებით). იგი ევროპის ერთ-ერთი უძველესი და ყველაზე ცნობილი ჯაზის ფესტივალია და ტარდება ყოველწლიურად 1966 წლიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:პორი
კატეგორია:ზაფხული ფინეთში
კატეგორია:1966 წლის დაწესებულებები ფინეთში
კირჯურინლუოტო

300px|მინი|მარჯვნივ|რესტორანი კირჯურინლუოტოს პარკში

**კირჯურინლუოტო** (შვედურად: *Skrivarsholmen*) — კუნძული და პარკი ფინეთის ქალაქ პორში, მდინარე კოკემაენიოკის დელტაში. იგი ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც Kirjurinluoto Arena, ღია ცის ქვეშ მდებარე საკონცერტო პარკით, სადაც ყოველწლიურად იმართება Pori Jazz-ის ფესტივალი.

კირჯურინლუოტო წარმოადგენს პორის ეროვნული ურბანული პარკის მნიშვნელოვან ნაწილს. კუნძულ კირჯურინლუოტოზე განთავსებულია სხვადასხვა ობიექტი, მათ შორის კაფეები და რესტორნები, ბავშვთა სათამაშო მოედანი, სანაპირო, მინიატურული გოლფის მოედანი, დისკგოლფის ტრასა და საზაფხულო თეატრი.

## სქოლიო
კატეგორია:პარკები ფინეთში
კატეგორია:ფინეთის კუნძულები
ხორხის ხეობა

**ხორხის ხეობა**, *ხორხი* — ისტორიული მხარე (მიკრორეგიონი) აღმოსავლეთ საქართველოს მთისწინეთში. მოქცეულია მდინარე ხორხსა და მთიულეთის არაგვს შორის. ზოგჯერ მთიულეთის ნაწილადაც მოიაზრება. მხარის სახელწოდება უკავშირდება სიტყვა „ჴორხს“, რაც აღმოსავლეთ საქართველოს მთის დიალექტებში ხეობის სათავეს აღნიშნავს.

XVIII საუკუნეში ხორხის ხეობა დაუსახლებელი ჩანს. ამ პერიოდის ავტორები (ვახუშტი, იოანე ბატონიშვილი) ხორხის სახელით დასახლებულ პუნქტს არ იხსენიებენ, თუმცა იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ დასახელებულია კახეთის სოფელი ხორხელი (ცნობილია სხვა წყაროებითაც, პირველად გვხვდება 1670 წლის საბუთში), რაც წარსულში ამ მიდამოებში ხორხიდან მოსახლეობის მიგრაციაზე უნდა მიუთითებდეს.  

XIX საუკუნეში ხორხის ხეობაში თანდათან დამკვიდრდა აღმოსავლეთ საქართველოს მთის რეგიონებიდან (ფშავი, ხევსურეთი, მთიულეთი, გუდამაყარი) მიგრირებული მოსახლეობა. 1860 წლის დოკუმენტში აქ მხოლოდ ერთი სოფელი — ხორხი — გვხვდება, 1886 წლის საოჯახო სიებში კი სამი სოფელია — ქვემო ხორხი, ზემო ხორხი და ბზიკურთა. მომდევნო ათწლეულებში გაშენდა სხვა სოფლებიც, მათ შორის დასახლდა ნასოფლარი ლაუშაც. ამჟამად ხორხის ხეობაში (სამხრეთიდან ჩრდილოეთის მიმართულებით) შემდეგი სოფლებია: ლაუშა, ბზიკურთკარი, სონდისველა, ხირაუშა, ქვემო ხორხი, უბანი, მენესო და ზემო ხორხი. ხეობაში შემორჩენილია განვითარებული და გვიანდელი შუა საუკუნეების არაერთი ისტორიული ძეგლი, მათ შორის ხეობის სათავეში მდებარე აჩაქველის ციხის კომპლექსი, ზემო ხორხის ღვთისმშობლის ეკლესია და სხვ.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
ქვემო ჯომაღის კოშკები

**ქვემო ჯომაღის კოშკები** — საფორტიფიკაციო ნაგებობების ანსამბლი ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ჯომაღის ტერიტორიაზე (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი). შემორჩენილია ფიქალითა და ფლეთილი ქვით ნაგები გეგმით ოთხკუთხა 4 კოშკი. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. მინიჭებული აქვს საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი (2007 წ.).

## პირველი კოშკი 
ნაგებობა გეგმით კვადრატს უახლოვდება. შემორჩენილია ოთხი სართული. პირველი სართული ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. კოშკი ნაგებია ფიქალით, ფლეთილი ქვით და დუღაბით.
## მეორე კოშკი 
ფლეთილი ქვით ნაშენი კოშკი გეგმით კვადრატს უახლოვდება. ნაგებობა დანგრეულია, კედლები შემორჩენილია 2,5-3 მ-ის სიმაღლეზე. პირველი სართული ამოვსებულია ქვითა და მიწით.
## მესამე კოშკი 
კოშკი ნაგებია ფლეთილი ქვით. ძეგლის მნიშვნელოვანი ნაწილი დანგრეულია, შემორჩენილია 3 სართულის დონე. ჩრდილოეთ კედელში მეორე სართულზე გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელი. სამხრეთისა და დასავლეთის კედლები ფრაგმენტულადაა შემორჩენილი. კოშკის გარშემო და შიგნით მიწის დონე აწეულია. ყრია ჩამონაშალი ქვა.
## მეოთხე კოშკი 
გეგმით ოთხკუთხა კოშკი ნაგებია ფიქალით, ფლეთილი ქვით და კირის დუღაბით. მისგან შემორჩა ხუთი სართული. დასავლეთიდან მეორე სართულზე თაღოვანი კარია გაჭრილი. აღმოსავლეთი კედელი მთლიანად ჩამოქცეულია.

## ლიტერატურა 
* შიდა ქართლი, ჯავის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. III, თბ., 2004.

## სქოლიო
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის კოშკები
თვალის მამოძრავებელი ნერვის დამბლა

მინი|221x221პქ|თვალის მამოძრავებელი ნერვის დამბლის მქონე პაციენტი.
მინი|222x222პქ|თვალის მამოძრავებელი ნერვის ბირთვის ინფარქტი. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება DWI რეჟიმში.
**თვალის მამოძრავებელი ნერვის დამბლა** — მესამე კრანიალური ნერვის დაზიანება, რის შედეგადაც ირღვევა თვალის ნორმალური მოძრაობა. აღნიშნული ნერვი ახდენს თვალის ზედა, ქვედა და მედიალური სწორი კუნთების, ისევე, როგორც ქვედა ირიბი და ზედა ქუთუთოს ამწევი კუნთების კონტროლს. დაზიანებული ნერვის მხარეს (იფსილატერალურად) თვალი მიმართულია ქვემოთ და გარეთ (ინფერიორულად და ლატერალურად), ზედა ქუთუთო კი დაწეულია დაბლა (პტოზი). იმ შემთხვევაში, თუ დაზიანება მოიცავს ნერვის პარასიმპათიკურ ბოჭკოებსაც, აღინიშნება გაფართოებული გუგა, რომელიც სინათლეზე არ რეაგირებს. დამბლა შეიძლება გამოიწვიოს: 1.შუა ტვინის პათოლოგიამ, რომელიც აზიანებს თვალის მამოძრავებელი ნერვის ბირთვს, 2.ანევრიზმამ ან პათოლოგიურმა წარმონაქმნმა, რომელიც ახდენს ნერვის კომპრესიას ან/და შიდაქალის წნევის მომატებას, 3.ანთებითმა პროცესმა, 4.ტრავმამ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Oculomotor nerve palsy - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ლოიმიოკი

300px|მინი|მარჯვნივ|ლოიმიჯოკი ვამპულაში

**ლოიმიოკი** — მდინარე ფინეთში და კოკემაენიოკის ყველაზე გრძელი შენაკადი. იგი სათავეს იღებს პიჰაიარვის ტბიდან ტამელაში და კოკემაენიოკს უერთდება ჰუიტინენში. მდინარის სათავესა და შესართავს შორის სიმაღლის სხვაობა 54 მეტრია, ხოლო მისი სიგრძე 114 კილომეტრს შეადგენს. მდინარე აგროვებს წყალს 3 140 კვადრატული კილომეტრის ფართობის აუზიდან. მდინარეზე რამდენიმე კაშხალია აგებული ფორსაში, იოკიოინენსა და ლოიმააში.

მდინარე ლოიმიოკი ფინეთის ყველაზე ნაყოფიერ მიწებს კვეთს, რის გამოც მისი წყალი შედარებით მღვრიეა. წარსულში მდინარე ძლიერ იყო დაბინძურებული მდინარისპირა ინდუსტრიული და დასახლებული ცენტრების ჩამდინარე წყლებით, თუმცა 1980-იანი წლებიდან მისი აღდგენა დაიწყო და ამჟამად მდინარე ასევე გამოიყენება რეკრეაციული მიზნებისთვის, როგორიცაა თევზაობა და წყლის სპორტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის მდინარეები