open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნეა მონის მონასტერი

**ნეა მონი** ( - *ახალი მონასტერი*) — XI საუკუნის მონასტერი საბერძნეთის კუნძულ ჰიოსზე. მდებარეობს კუნძულის შიდა ნაწილში, ქალაქ ჰიოსიდან 15 კმ-ში, პროვატეიო-ოროსის მთაზე. მონასტერი ცნობილია თავის მოზაიკებით, რომლებიც დაფნისა და ოსიოს ლუკას მონასტრების მოზაიკებთან ერთად, მაკედონიური რენესანსული ხელოვნების თვალსაჩინო ნიმუშებს წარმოადგენს საბერძნეთში. 1990  წელს, ნეა-მონი აღნიშნულ ორ მონასტერთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

მონასტერი XI საუკუნის შუა წლებში ბიზანტიის იმპერატორმა კონსტანტინე IX მონომახმა და მისმა მეუღლე ზოემ ააგეს. თქმულების თანახმად, მონასტერი იმ ადგილას აშენდა, სადაც სამმა ბერმა სასწაულებრივად იხილა ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც მირტის ხის ტოტზე ეკიდა. ამ დროსათვის, კონსტანტინე კუნძულ ლესბოსის სიახლოვეს იყო გადასახლებული.  სასწაულის მხილველი ბერები მას სასწრაფოდ ეახლნენ და მოახსენეს ღვთისმშობლის გამოცხადების შესახებ, რომლის თანახმადაც, ის იმპერატორი გახდებოდა. კონსტანტინე ბერებს ეკლესიის აგებას დაპირდა თუკი მათი ნათქვამი ახდებოდა. მართლაც, 1042 წელს იგი იმპერატორი გახდა და მადლიერების ნიშნად ღვთისმშობლის სახელზე მონასტრის მშენებლობა დაიწყო. მთავარი ტაძრის მშენებლობა 1049 წელს დასრულდა, ხოლო მთლიანად მონასტრის უკვე კონსტანტინეს სიკვდილის შემდეგ, 1055 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*The Nea Moni of Chios, from the Greek Ministry of Culture 
*The Nea Moni of Chios, from the Church of Greece website 
* Byzantine Mosaics of Nea Moni 

კატეგორია:საბერძნეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:ბიზანტიური არქიტექტურა
კატეგორია:XI  საუკუნის ეკლესიები
პითაგორეონი

**პითაგორეონი** — გამაგრებული, უძველესი ნავსადგურის ნაშთები საბერძნეთის კუნძულ სამოსზე. გამოირჩევა ბერძნულ-რომაული მონუმენტებითა და სანახაობრივი ევპალინოსის გვირაბით (*ან ევპალინოსის აკვედუკი*). ძველ დროში ის ცნობილი იყო როგორც *ტიგანი* (ბერძნ. *ქვაბი*), ამჟამინდელი სახელი კი 1955 წელს პითაგორას პატივსაცემად ეწოდა, რომლის სამშობლოც სწორედ კუნძული სამოსი იყო. 

1992 წლიდან, ჰერაიონის ნანგრევებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*www.worldheritagesite.org 
*www.greece.charterpartner.com 

კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
ხაბელაანი

**ხაბელაანი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, ყორნისიდან 7 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვერგინა

**ვერგინა** () — პატარა ქალაქი ჩრდილოეთ საბერძნეთში, ცენტრალური მაკედონიის პერიფერიაში. 2011 წლის ადგილობრივი მმართველობის რეფორმის შედეგად, შედის ვეროიის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. ქალაქი მსოფლიო მასშტაბით ცნობილი გახდა 1977 წელს, როდესაც ბერძენმა არქეოლოგმა მანილოს ანდრონიკოსმა აქ აკლდამები აღმოაჩინა, რომლებიც სავარაუდოდ მაკედონიის მმართველებს ეკუთვნოდათ და როგორც დღეს მიიჩნევენ, მათ შორისაა ფილიპე II-ის, ალექსანდრე მაკედონელის მამის საფლავიც. პირველი ვარაუდი, რომ ვერგინას არქეოლოგიური ძეგლი უძველესი ქალაქი ეგის ნაშთები იყო, 1968 წელს ბრიტანელმა ისტორიკოსმა ნიკოლას ჰამონიდმა გამოთქვა, რაც ანდრონიკოსის აღმოჩენებმა დაადასტურა. 

თანამედროვე ვერგინა ქალაქ თესალონიკიდან 80 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს, პიერიის მთის კალთებზე, ზღვის დონიდან 120 მეტრზე. მისი მოსახლეობა დაახლოებით 2000 ადამიანია. 

1996  წელს, ვერგინას არქეოლოგიური ზონა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Information at the official site of the Ministry of Culture.
*Information about the museum.
*http://www.macedonian-heritage.gr/Museums/Archaeological_and_Byzantine/Arx_Bas_Tafoi_Berginas.html 
*http://www.kzu.ch/fach/as/aktuell/2000/04_vergina/verg_09.htm 
*http://www.kzu.ch/fach/as/aktuell/2000/04_vergina/verg_04.htm 
*http://users.forthnet.gr/the/vangel/grepap.pdf 

კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
ჩრდილისუბანი

**ჩრდილისუბანი** (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — *„შიპიაკი“*) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში (კოხტის თემში). მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავის აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 1620 მეტრზე, წალკიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 35 კაცი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 141 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვლადიმირისა და სუზდალის თეთრი მონუმენტები

**ვლადიმირისა და სუზდალის თეთრი მონუმენტები** () — ამ სახელითაა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შესული რუსეთში, ზალესეს ისტორიულ რეგიონში მდებარე მდებარე შუა საუკუნეების რვა კირქვისგან ნაგები მონუმენტი:

*ვლადიმირის მიძინების საკათედრო ტაძარი (1158-60, 1185-89);
* ოქროს კარიბჭე (1158-64, ასევე რესტავრირებულია მოგვიანებით);
*წმინდა დიმიტრის საკათედრო ტაძარი (1194-97);
*ანდრია ბოგოლიუბსკის ციხესიმაგრე ბოგოლიუბოვოში (1158-65, შემდგომი ცვლილებებით);
*ხარების ეკლესია ნერლიში (1165);
*სუზდალის კრემლი ღვთისმშობლის შობის ტაძართან ერთად (1222-25 გადაკეთდა XVI საუკუნეში);
*წმინდა ევფიმის ეკლესია სუზდალში (XVI ს);
*ბორისის და გლების ეკლესია კიდეკშაში  (1152 ასევე რესტავრირებულია მოგვიანებით).

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:რუსეთის არქიტექტურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
ადვექცია

**ადვექცია**, *მეტეოროლოგიაში* (ლათ. advectio – მიწოდება, მიტანა) — ჰაერის ჰორიზონტალური გადაადგილება, რომლის დროსაც იგი ინარჩუნებს ტემპერატურას, სინოტივეს, სიმკვრივესა და სხვ. თვისებებს. 

ადვექციისგან განსხვავებით ჰაერის ვერტიკალური მიმართულებით გადადგილებას კონვექციას უწოდებენ. ზოგჯერ შესაძლებელია ჰაერის ცალკეული თვისების ადვექცია, მაგ., შინაგანი ენერგიის ადვექცია, ჰაერის ენტალპიის (სითბო, სიცივე) ადვექცია, წნევის ადვექცია და სხვ. 

დიდ როლს თამაშობს მეტეოროლოგურ პროცესებში და გავლენას ახდენს ამინდზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კონვექცია
* ციკლონი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მეტეოროლოგია
გინესი (ლუდი)

**გინესი** () — ლუდის ბრენდი მფლობელი Diageo (შტაბ-ბინა მდებარეობს ლონდონში), დაფუძნდა 1759 წელს, ართურ გინესის მიერ (Arthur Guinness). ლუდი „გინესი“ — ყველაზე ცნობილი და მოხმარებადი ირლანდიური ლუდია, რომელიც ირლანდიაში ლეგენდად და წმინდა პატრიკის დღის სიმბოლოდ არის ქცეული.

## ისტორია 
## ლუდის ნაირსახეობა 
* **Guinness Draught Stout**ალკოჰოლი: 4.1—4.3%.

* **Extra Cold Draught Stout**ალკოჰოლი: 4.1—4.3%.

* **Guinness Draught** (ბოთლებში)ალკოჰოლი: 4.1—4.3%.

* **Guinness Draught** (ქილებში)ალკოჰოლი: 4.1—4.3%.

* **Guinness Draught Surger**ალკოჰოლი: 4.1—4.3%.

* **Guinness Original/Extra Stout**ალკოჰოლი: 4.2—4.3%.

* **Guinness Foreign Extra Stout**ალკოჰოლი: 5% (ჩინეთი), 6.5% (იამაიკა), 7.5% (აფრიკა), 8% (მალაიზია).

* **Guinness Foreign Extra Stout Nigeria**ალკოჰოლი: 7.5%.

* **Guinness Special Export Stout**ალკოჰოლი: 8%.

* **Guinness Bitter**ალკოჰოლი: 4.4%.

* **Guinness Extra Smooth**ალკოჰოლი: 5.5%.

* **Malta Guinness**უალკოჰოლი

* **Guinness Mid-Strength**ალკოჰოლი: 2.8%.

* **Guinness Brew 39 Limited Edition**

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ბრენდის მფლობელის საიტი
* Selection of Guinness commercials including Noitulove, Dancing Man, Surfer 
* http://www.youtube.com/watch?v=vfSlhd7tm10

კატეგორია:ლუდი
კატეგორია:ირლანდიური ლუდი
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ტბეთი (წალკის მუნიციპალიტეტი)

**ტბეთი** (ყოფილი *ხადიკი*) — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტის წალკის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს წალკის ქვაბულში, წალკის წყალსაცავის ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1530 მ-ზე, ქალაქ წალკიდანდაშორებულია 3 კმ-ით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

## ისტორია 
წარსულში ახლანდელი ტბეთის ტერიტორიაზე უნდა ყოფილიყო სოფელი ტამალია (ტამანია, ასევე უწოდებდნენ თრიალეთის ან ახალქალაქის ტამალიას დმანისის ხეობის თანამოსახელე სოფლისგან განსასხვავებლად), რომელიც იხსენიება 1676–1721 წლების დოკუმენტებში. ის ქციის მარჯვენა მხარეს, ეძანსა (ახლანდ. წალკა) და ისტორიულ წალკას (ახლანდ. სამება) შორის მდებარეობდა. 1721 წლის აღწერით ტამალიაში ითვლებოდა 2 მებატონე (შანავაზ ხანი და ყორღანაშვილები), 17 გამომღები და 7 ბოგანო ყმა.

დღევანდელი სოფელი დააარსეს 1830-იან წლებში ოსმალეთიდან გადმოსახლებულმა თურქულენოვანმა ბერძნებმა (ურუმებმა) ძველ ქართულ ნასოფლარზე და უწოდეს ხადიკი. XX საუკუნის 40-იან წლებში, წალკის წყალსაცავის მშენებლობასთან დაკავშირებით ხადიკის მოსახლეობა მახლობელ გორაკზე დაასახლეს, სოფლის დიდი ნაწილი კი წყალმა დაფარა. სოფელი ხადიკი 1988 წელს გაუქმდა ქალაქ წალკასთან ტერიტორიული შეზრდის გამო.

1990-იან წლებში ბერძნული მოსახლეობის მნიშვნელოვანმა ნაწილმა ხადიკი დატოვა. ამავე პერიოდში აქ დასახლდნენ სვანეთიდან და აჭარიდან ეკოლოგიური მიზეზებით ადგილნაცვალი ოჯახები. მომდევნო წლებში კვლავ სოფელია. 2010 წლის 20 ნოემბერს მას ტბეთი ეწოდა.

სოფლის მიდამოებში 1947 წელს გაითხარა ბრინჯაოს ხანის 2 გორასამარხი. წყალსაცავის ფსკერზე მოქცეულია წმ. სტეფანეს სახელობის შუა საუკუნეების ეკლესია, სამაროვანი და ნასოფლარი, რომლებიც წყლის დონის დაწევის დროს ჩნდება. ნაგებობები ძლიერაა დაზიანებული წყლის ზემოქმედების შედეგად. ტბეთის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ბერძნების მიერ აგებული ან აღდგენილი სამლოცველოები, მათ შორის წმ. პეტრესა და პავლეს (1874), წმ. მიქაელ მთავარანგელოზის (XIX-XX სს.) და სხვ. სოფლის სამხრეთით მდებარეობს ხადიკის ტბა.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 548 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოლცები

[მინი|[ინიაპტუკის გოლცი ჩრდილოეთ ბაიკალის მთიანეთში, რომელიც წარმოადგენს აღნიშნული მთანეთის უმაღლეს წერტილს, მისი სიმაღლეა ზღვის დონიდნა 2578 მ]]
**გოლცები** () — ბრტყელი ან სუსტად ამოზნექილი კლდოვანი მწვერვალები, რომლებიც ამოწეულია ტყის ზედა საზღვრის ზემოთ და წელიწადის თბილ დროს თოვლისგანაა განთავისუფლებული. მწვერვალები, რომლებიც ხშირად გართულებულია კლდოვანი მოწმეებით, დაფარულია კურუმებით. აქვთ რბილი მოხაზულობა ან პლატოსებრი ფორმა. 

დამახასიათებელია აგრეთვე მზრალი სორტირების მიკროფორმები, პოლიგონური წარმონაქმნები, ქვიური რგოლები და ზოლები, მედალიონები. მცენარულობას ხშირად მოკლებულია, ზოგჯერ წარმოდგენილია ხავსებით, ბუჩქნარებითა და ქონდარა ფიჭვით. გოლცების კალთებზე გოლცური ტერასების გამო შეინიშნება ტერასირება, რომლებიც დამრეცადაა დახრილი მასივის ძირისკენ, რომელიც შემოზღუდულია რამდენიმე ათეული მ სიმაღლის ბექობებით. 

კალთების შუა ნაწილი გართულებულია ქვიური მდინარეებით, ნაღვენთი სოლიფლუქციური მიკროტერასებით. გოლცები დიდწილად გავრცელებულია სუბარქტიკული სარტყლის მთებსა და ცივ შიდაკონტინენტურ ბორეალურ მხარეებში. გვხვდება ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში. საიანებში გავრცელებული გოლცებიდან აღსანიშნავია ბოტოგოლის გოლცები, კიტოის გოლცები და ტუნკის გოლცები, ხოლო იმიერბაიკალეთში სოხონდოს გოლცები.

## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
ანტიპოდები

thumb|330px|მსოფლიოს რუკა — ანტიპოდები
**ანტიპოდები** (ბერძნ. antipodes – სიტყვასიტყვით – ერთმანეთისაკენ ფეხებით მიქცეულნი; \begin{align}
  & \varphi _{a}=\varphi ' \\ 
 & \theta _{a}=\left( 180^{\circ }-\theta  \right)' \\ 
\end{align},

სადაც \varphi  — განედი, \theta  — გრძედი; ნიშანი ' აღნიშნავს გადასვლას განედისა და გრძედის საპირისპირო ნახევარსფეროზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ანტიპოდების რუკა 
* 3D გლობუსი   
* ანტიპოდები  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:ანტიკური ფილოსოფია
კატეგორია:შუა საუკუნეების გეოგრაფია
ოსიოს ლუკას მონასტერი

**ოსიოს ლუკა** (ς) — ისტორიული მონასტერი საბერძნეთში, ქალაქ დისტომოს სიახლოვეს. იგი შუა საუკუნეების ბიზანტიური ხელოვნებისა და არქიტექტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მონუმენტია. 1990  წლიდან, ნეა მონისა და დაფნის მონასტრებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ოსიოს ლუკას მონასტერი საკმაოდ პეიზაჟურ არეალში, ჰელიკონის მთის ფერდობზე მდებარეობს. იგი X საუკუნის დასაწყისში განდეგილმა, ღირსმა მამამ და წმინდანმა ლუკამ დააარსა, რომლის ნაწილებიც მონასტერში დღემდე ინახება. წმინდა ლუკა 953 წელს გარდაიცვალა. ცნობილია მისი წინასწარმეტყველება, რომლის მიხედვითაც კრეტას იმპერატორი რომანოსი დაიპყრობდა. უცნობია, ის ბიზანტიის იმდროინდელ იმპერატორ რომანოს I-ს გულისხმობდა თუ რომანოს II-ს, რომელმაც მართლაც დაიპყრო კუნძული. მიჩნეულია, რომ სწორედ მისი მმართველობის ბოლო წლებში (959-963) აშენდა მონასტრის მთავარი თეოთოკოსის (ბერძ. ღვთისმშობლის) ტაძარი.

მონასტრის მთავარი სიწმინდე წმინდა ლუკას სამარხია, რომელიც თავდაპირველად აკლდამაში განისვენებდა, მაგრამ მოგვიანებით ორი ეკლესიის შეერთების ადგილას გადაასვენეს. მონასტერმა სახელი მას შემდეგ გაითქვა, რაც წმინდანის ნაწილებმა მირონის დენა დაიწყეს, რომელიც სასწაულებს ახდენდა. მომლოცველებს სჯეროდათ, რომ თუ საფლავის გვერდით დაიძინებდნენ, სხვადასხვა სენისგან განიკურნებოდნენ. საფლავის გარშემო წარმოდგენილ მოზაიკაზე, წმინდა ლუკასთან ერთად გამოსახულია იღუმენი პილოთეოსიც.

თეოთოკოსის ტაძარი კომპლექსში უძველკესია და X საუკუნეში კონტინენტურ საბერძნეთში აშენებულ ერთადერთ ეკლესიას წარმოადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* Hosios Loukas 
* Photographs of mosaics

კატეგორია:საბერძნეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:ბიზანტიური არქიტექტურა
კატეგორია:X  საუკუნის ეკლესიები
ალასი

მინი|ტიპური ალასი 
მინი|ალასი
**ალასი** () — ბრტყელი, ჩაკეტილი ან ნახევრადჩაკეტილი ქვაბულისებრი ოვალური ფორმის დადაბლება. გავრცელებულია რუსეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მრავალწლოვანმზრალი ქანების განლაგებაში, უმეტესწილად სახაში. ჩვეულებრივ გვხვდება მდინარეების ვილიუის, ალდანისა და ლენის ფართო ტერასებზე. ფართობი ათეული და ასეული კვადრატული მეტრიდან რამდენიმე კვადრატულ კილომეტრამდე. სიღრმე 15-30 მ. 

წარმოიქმნება კლიმატის დათბობისას, მიწისქვეშა ყინულის გალღობის შედეგად, რომელსაც თან სდევს გრუნტის ჩაწოლა (თერმოკარსტი და სუფოზია). დაფარულია მდელო-სტეპის მცენარეულობით. ფსკერი ხშირად დაკავებულია რელიქტური ტბებითა და ჭაობებით. დამახასიათებელია ტორფდანაგროვები. ალასი კრიოლითოზონის უნიკალური ლანდშაფტია თავისებური ნიადაგითა და მდელოს მცენარეოლობით, რომელიც დინამიკურ სისტემას წარმოადგენს, რომლის ჩასახვა და ზრდა-განვითარება უწყვეტადაა დაკავშირებული გეოგრაფიულ გარემოსთან. 

თერმოკარსტული წარმოშობის ალასები ოდითგანვე იპყრობს მკვლევართა ყურადღებას. უღრმესი ალასები მოქცეულია აბალახის ტერასებზე, ხოლო უმნიშვნელო სიღრმეების ალასები ბესტიახისთვისაა ნიშანდობლივი. ალასი ძირითადად გამოიყენება სათიბად; ადგილ-ადგილ მოხნულია. იგი ავტონომიური ბიოტოპია. იაკუტელების დასახლებები უმთავრესად ალასების ფარგლებშია მოქცეული.  

## იხილეთ აგრეთვე
* ბაიჯარახი
* ედომა 

## სქოლიო
კატეგორია:მრავალწლოვანი მზრალობა
მოდილიანი (ფილმი)

**მოდილიანი** () — რეჟისორ მიკ დეივისის ბიოგრაფიული დრამა, მოგვითხრობს XX საუკუნის დასაწყისში ცნობილ მხატვარ ამედეო მოდილიანის ცხოვრებასა და შემოქმედებას. მთავარ როლს ასრულებს ენდი გარსია. 18 წლამდე ასაკის მოზარდებისთვის ფილმის ყურება არ არის რეკომენდებული.

## სიუჟეტი
1919 წელი. ომი დასრულდა და ღამის პარიზის ცხოვრება სავსეა ვნებებით და უკონტროლო სურვილებით. კაფე „როტონდა“, მხატვრების ელიტის შტაბ-ბინა, ჩვენ ვხედავთ მაგიდას, რომელსაც ისტორიაში ანალოგი არ ჰყავს: მის გარშემო სხედან პიკასო, რივერა, კოკტო, სუტინი, უტრილო და მოდილიანი.

ფილმი მოგვითხრობს მოდილიანისა და პიკასოს შორის სასოწარკვეთილ და სასტიკ მეტოქეობაზე. პიკასო უკვე დიდების სხივებში ბანაობს, როცა, ამავე დროს მოდილიანი — მეამბოხე, ფიცხი საყვარელი და მწარე ლოთი — ჯერ პრაქტიკულად არავისთვისაა ცნობილი. ამიტომ როდესაც კაფეში გამოცხადდება სენსაციური სამხატვრო კონკურსი, პიკასო და მოდილიანი ასევე გადაწყვეტენ მონაწილეობა მიიღონ მასში. თუმცა მოდილიანის არა მხოლოდ პიკასოსთან მეტოქეობა უბიძგებს მონაწილეობის მიღებაში — არამედ მისთვის ეს იშვიათი შანსია გახდეს მდიდარი და ცნობილი. მისმა ვნებიანმა სიყვარულმა ახალგაზრდა და ლამაზ ჟანა ებიუტერნისადმი უკვე შეაშფოთა მაღალი საზოგადოების სამყარო, და სიღარიბე აუარესებს მას როდესაც ისედაც რთული ურთიერთობა აქვს ჟანას მშობლებთან.

## როლებში
## იხილეთ აგრეთვე
* მოდილიანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:2004 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების დრამატული ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ებრაელებისა და იუდაიზმის შესახებ
კატეგორია:ფრანგული ფილმები
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:რუმინული ფილმები
Mercury

**Mercury** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* Mercury— ვერცხლისწყლის ინგლისური სახელწოდება.
* Mercury (ავტომობილის მარკა) — Ford Motor Company-ის მარკის ავტომობილები, უჭირავს ნიშა Ford-ის მარკის იაფ ავტომობილებსა და  Lincoln-ის მარკის ძვირ ავტომობილებს შორის.
* Mercury (პროგრამირების ენა) — ლოგოკური პროგრამირების ენა, ენა პროლოგის ალტერნატივა.
* Mercury (კომპანია) — რუსული კომპანია, ფუფუნების საგნებით მოვაჭრე. დაარსებულია 1994 წ.
* Mercury Records — ინგლისური ხმისჩამწერი კომპანია, ჩამოყალიბდა ჩიკაგოში 1945 წ. კომპანიის ფილიალი ეკუთვნის Universal Music Group.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მერკური
ავლაკოგენი

**ავლაკოგენი** (ბერძნ. áulax – კვალი და génos – წარმოშობა) — უძველესი ბაქნის საძირკველში არსებული ვიწრო და ღრმა გრაბენი, რომელიც დაფარულია ბაქნისებური საფრით. წარმოადგენს უძველეს რიფტს, რომელიც ნალექებით არის ამოვსებული.
განარჩევენ *მარტივ* და *რთულ* ავლაკოგენს. 

მარტივი ავლაკოგენი წარმოადგენს ღრმა (5-10 კმ), ვიწრო და რამდენიმე კმ სიგრძეში ამოწვდილ ნაწევს, რომელიც შემოზღუდულია ხანგრძლივი დროით განვითარებული ნასხლეტებით. კვეთს მთელ ბაქანს ან სუსტდება მისსავე ფარგლებში. 
განვითარების შედეგად ავლაკოგენი გარდაიქმნება ან შიდაბაქნისებურ ვიწრო და ხაზობრივ ნაოჭა ზონად, ან ფართო სინეკლიზებად.
რთული ავლაკოგენი შედგება არა მარტო ნაწევი გრაბენებისაგან, არამედ აწეული ჰორსტებისაგანაც.
ავლაკოგენში ხშირად შეიმჩნევა ბაზალტური ვულკანიზმის გავლენა. 

ტერმინი ავლაკოგენი მეცნიერებაში დაამკვიდრა გეოლოგმა ნიკოლოზ შატსკიმ 1960 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გრაბენი

## რესურსები ინტერნეტში 
* დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია
* ავლაკოგენი

კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერი

**იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერი** () — ბერძნული მართლმადიდებლური მონასტერი საბერძნეთის კუნძულ პატმოსზე. დაარსდა 1088 წელს. აშენებულია იმ ადგილას, სადაც გადმოცემის ადგილას იოანე მახარებელმა გამოცხადება მიიღო. 1999  წლიდან, მონასტერი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

1088 წელს, ბიზანტიის იმპერატორმა ალექსი I კომნენოსმა კუნძულზე ჯარისკაცი-მღვდელი იოანე კრისტოდულოსი გაგზავნა, რომელმაც მონასტრის მშენებლობა დაიწყო და სამ წელში სამუშაოების უდიდესი ნაწილი დაასრულა. კომპლექსი არტემიდეს ტაძრის ნანგრევებზე აშენდა, გამოყენებული იქნა მისი ქვები. კრისტოდულოსმა განსაკუთრებით გაამაგრა მონასტრის გარეგანი ნაწილი, რადგან დიდი იყო თურქ-სელჩუკებისგან მომდინარე საფრთხე.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Мифы и были Патмоса 
* Меньшиков А. В. Монастырь святого апостола Иоанна Богослова на острове Патмос, его библиотека и архив  

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
აპოკალიფსის გამოქვაბული

**აპოკალიფსის გამოქვაბული** () — გამოქვაბული საბერძნეთის კუნძულ პატმოსზე, სადაც საეკლესიო გადმოცემის თანახმად, იოანე ღვთისმეტყველს სასწაულებრივი ხილვა ჰქონდა, რომელიც თავის აპოკალიფსის წიგნში ჩაიწერა. მდებარეობს იოანე ღვთისმეტყველის მონასტრის გვერდით, რომელთან ერთადაც იგი 1999 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Мифы и были Патмоса 

კატეგორია:ახალი აღთქმა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კერკირა (ქალაქი)

**კერკირა** () — ქალაქი და ყოფილი მუნიციპალიტეტი საბერძნეთის კუნძულ კერკირაზე. 2011 წლიდან, ადგილობრივი თვითმმართველობის რეფორმის შედეგად, შედის კერკირის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში. წარმოადგენს საბერძნეთის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეულის - იონიის კუნძულების პერიფერიის დედაქალაქს. 2001 წელს, მისი მოსახლეობა 39 487 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი საბერძნეთის მნიშვნელოვან ტურისტულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს და მნიშვნელოვან როლს თამაშობს VIII საუკუნიდან მოყოლებული. ძველად ის ცნობილი იყო როგორც კასტროპოლისი (ციხესიმაგრის ქალაქი), მისი ორი ციხესიმაგრის გამო.

ქალაქის კლიმატი ხმელთაშუაზღვიურია. ზაფხული თბილი და ზოლიერად ტენიანია ტემპერატურა 33&nbsp;°C. ზამთარი რბილია, ტემპერატურა 10&nbsp;°C ფარგლებშია.

კერკირის ძველი ნაწილი 2007 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
thumb|მარცხნივ|800px|ძველი ქალაქის პანორამული ხედი

კატეგორია:საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოები
დავით მაღრაძე

**დავით (დათო) მაღრაძე** (დ. 28 ივნისი, 1962, თბილისი) — ქართველი პოეტი. საქართველოს ახლანდელი ჰიმნის ტექსტის ავტორი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

1984–1985 წლებში იყო ჟურნალ „ნიანგის“, ხოლო 1985–1991 წლებში ჟურნალ „მნათობის“ რედაქტორ-ლიტმუშაკი. 1991 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მეცნიერ-თანამშრომელი. 1991–1992 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ლიტერატურული საქართველოს“ მთავარი რედაქტორის მოადგილედ. 1992 წელს იყო ჟურნალ „ცისკრის“ მთავარი რედაქტორი. არის მრავალი კრებულის ავტორი. ებოლიში გამართული პოეზიის მეხუთე საერთაშორისო კონკურსის გამარჯვებული.

1992–1995 წლებში ეკავა საქართველოს კულტურის მინისტრის თანამდებობა. 1999-2002 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.

## ჯილდოები 
* ღირსების ორდენი
* საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* 2004 — თელავის საპატიო მოქალაქე
* 2005 — პრემია „საგურამო“
* 2023 — თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 2025 — ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ნომინანტები
კატეგორია:საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის მინისტრები
კატეგორია:ჰიმნების ავტორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თელავის საპატიო მოქალაქეები (2004)
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საგურამოს პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2023)
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
პატმოსი

**პატმოსი** () — საბერძნეთის კუთვნილი პატარა კუნძული ეგეოსის ზღვაში, დოდეკანესის კუნძულების უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. 2001 წლის აღწერის მიხედვით, მისი მოსახლეობა 2 984 ადამიანს შეადგენდა. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 269 მეტრზე მდებარეობს. დედაქალაქია ჩორა. პატმოსის მუნიციპალიტეტი ასევე მოიცავს ოფშორულ კუნძულებს - აკორის, მარატის და კიდევ რამდენიმე დაუსახლებელ კუნძულს, რის შედეგადაც მუნიციპალიტეტის საერთო ფართობი 45.039 კმ²-ია, მოსახლეობა 3 044 (2001 წ).

კუნძულზე მდებარეობს რამდენიმე მართლმადიდებლური ეკლესია. გადმოცემის თანახმად, გამოცხადების შედეგად, სწორედ აქ მიიღო იოანე მოციქულმა აპოკალიფსი. 1999 წელს, ქალაქის ისტორიული ცენტრი ჩორა, იოანე ღვთისმეტყველის მონასტერსა და აპოკალიფსის გამოქვაბულთან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
დოდეკანესის კუნძულები

**დოდეკანესი** () — საბერძნეთის კუთვნილი არქიპელაგი ეგეოსის ზღვაში. შედგება 12 დიდი და 150-ზე მეტი პატარა კუნძულისაგან, რომელთაგან 26 დაუსახლებელია. კუნძულები განლაგებულია თურქეთის სანაპირო ზოლის სამხრეთ დასავლეთით, კუნძულ სამოსის სამხრეთითა და კუნძულ კრეტის ჩრდილოეთით. მიეკუთვნება სამხრეთ სპორადესის კუნძულთა ჯგუფს. დოდეკანესს მდიდარი ისტორია გააჩნია. მის დაუსახლებელ კუნძულებზეც კი განლაგებულია არაერთი ბიზანტიური ეკლესია და შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე. 

არქიპელაგის ისტორიულად ყველაზე მნიშვნელოვანი და ცნობილი კუნძულია როდოსი, რომელიც ათასწლეულების განმავლობაში რეგიონს აკონტროლებდა. სხვა მნიშვნელოვანი კუნძულებია კოსი, პატმოსი, ასტიპალეა, კალიმნოსი, კარპატოსი, კასოსი, ლეროსი, ნისიროსი და ა. შ.

## რესურსები ინტერნეტში
*www.helios.gr 
*ტურისტული გზამკვლევი 
*The Dodecanese and the East Aegean ... - Google Books

კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები
კატეგორია:ეგეოსის ზღვა
ზოგადი ანესთეზია

**ზოგადი ანესთეზია** ფართო მნიშვნელობის ტერმინია და გულისხმობს ხელოვნურად, მედიკამენტური გზით გამოწვეულ მდგომარეობასაც, რომლის დროსაც მიზანმიმართულად ითრგუნება ცნობიერება, მეხსიერება და ტკივილის აღქმა. ზოგადი ანესთეზია გამოიყენება ქირურგიული, დიაგნოსტიკური და სამეანო ჩარევებისათვის. მისი განმასხვავებელი ნიშანი ღრმა სედაციისგან არის პაციენტის გაღვიძების შეუძლებლობა მიუხედავად სტიმულის სიძლიერისა. 

## უსაფრთხოება 
ზოგადი ანესთეზიის დროს შექცევადად ითრგუნება სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი ფუნქციები — სუნთქვა, სისხლის მიმოქცევა, სითბოს რეგულაცია, რაც მედპერსონალის მხრივ განსაკუთრებით ყურადღებას, ცოდნასა და დახელოვნებას მოითხოვს. ამის გამო, მსოფლიოს უმეტეს ქვეყნებში ზოგადი ანესთეზიის მიწოდება მხოლოდ საგანგებოდ გაწვრთნილ ექიმს, ანესთეზიოლოგს შეუძლია. თანამედროვე მედიცინის პირობებში, როდესაც ექიმს მოეპოვება შესაბამისი ცოდნა, წვრთნა და აღჭურვილობა, ზოგადი ანესთეზია მაღალი უსაფრთხოებით გამოირჩევა, ამ მაჩვენებლით იგი აღემატება საჰაერო, სარკინიგზო და ავტოსაგზაო მგზავრობის უსაფრთხოებას.

## ზოგადი ანესთეზიის მიზნები 
ზოგადი ანესთეზიის მიზანია უზრუნველყოს პაციენტის უსაფრთხოება და სამედიცინო ჩარევისათვის საჭირო პირობები. ამ პირობებს კი მიეკუთვნება: ანალგეზია, ანუ გაუტკივარება, ჰიპნოზი, ანუ ძილი, ამნეზია, ანუ მეხსიერების დათრგუნვა, უმოძრაობა, ანუ დაცვითი რეფლექსების დათრგუნვა და ოპციონალურად ჩონჩხის კუნთების რელაქსაცია.

## ზოგადი ანესთეზიის სახეები 
ზოგადი ანესთეზიის მიღწევა მრავალი საშუალებით შეიძლება. გამოყენებული მედიკამენტური საშუალებების მიხედვით, ზოგადი ანესთეზია შეიძლება იყოს ინჰალაციური, რომლის დროსაც პაციენტს მიეწოდება რომელიმე ძლიერმოქმედი საინჰალაციო ანესთეტიკი, მაგალითად, ჰალოთანი იზოფლურანი, სევოფლურანი, დესფლურანი და აზოტის ქვეჟანგი; ინტრავენური ანესთეზია, რომლის დროსაც პაციენტს ვენაში ინფუზიის სახით მიეწოდება სხვადასხვა პრეპარატები. შესაძლებელია ასევე ინჰალაციური და ინტრავენური პრეპარატების ერთდროული გამოყენებაც.

ვინაიდან ზოგად ანესთეზიას შეიძლება თან ახლდეს სუნთქვის დათრგუნვა, ხშირად ამ ფუნქციას ჩაენაცვლება ხელოვნური სუნთქვა. სუნთქვის ფუნქციის ჩანაცვლება შეიძლება განხორციელდეს საანესთეზიო ნიღბის, ენდროტრაქეული ინტუბაციის, ლარინგეალური ნიღბისა და სხვა საშუალებებით. ამასთან, პაციენტი შეიძლება იმყოფებოდეს როგორც სპონტანურ, ასევე აპარატული სუნთქვაზე.

ზოგადი ანესთეზიის უზრუნველყოფისათვის უკიდურესად მნიშვნელოვანია სასიცოცხლო ფუნქციების მუდმივი მეთვალყურეობა ანუ მონიტორირება, რაც მინიმალურ პირობებში გულისხმობს სისხლის ჟანგბადით გაჯერების, ელექტროკარდიოგრამის, სისხლის არტერიული წნევის, ტემპერატურის, მიწოდებული და ამოსუნთქული აირების შემადგენლობის მუდმივ კონტროლს. საჭიროების შემთხვევაში, იყენებენ სისხლის არტერიული და ვენური წნევის პირდაპირი (ინვაზიური) გზით გაზომვას, ანესთეზიის სიღრმის, ნერვ-კუნთოვანი გადაცემის მეთვალყურეობას.

კატეგორია:ქირურგია
ეგზარაცია

**ეგზარაცია**, **მყინვარული ეროზია** () — მოძრავი მყინვარის ეროზიული მოქმედება კლდოვან ზედაპირზე, რის შედეგადაც წარმოიქმნება რელიეფის მყინვარული ფორმები. ეგზარაცია მყინვარისა და მისი საგების კონტაქტზე არსებული პროცესების კომპლექსია, რომელიც გამოწვეულია ნატეხების (პლაკინგების) მოხლეჩის ან მსხვრევის, საგების ქანების გაცვეთითა და მყინვარქვეშა წყლის ნაკადების (ეროზიის) გამორეცხვით. 

პლაკინგი იმაში მდგომარეობს, რომ საგებზე მოსრიალე ყინული ცალკეულ მომენტებში მასზეა მიყინული, შემდგომი მოძრაობისას კი გლეჯს ქანების ნატეხებს და თან მიაქვს. ეროზია გამოხატულია ქანების ნატეხებით საგების გაჩარხვაში, რომელიც შედის ფსკერისპირა მორენის შემადგენლობაში, აგრეთვე მყინვარქვეშა წყლის ნაკადების მუშაობაში, რომელიც იწვევს საგების ქანების ნგრევასა და დაშლას, მისი ზედაპირის დანაწევრებას, დადაბლებასა და ჩაღრმავებას. 

## სქოლიო
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კატეგორია:გლაციოლოგია
აბსოლუტური სიმაღლე

მინი|კრონშტადტის ფუტშტოკი 
**აბსოლუტური სიმაღლე** — დედამიწის ზედაპირის რომელიმე წერტილის სიმაღლე, რომელიც აითვლება ოკეანის ან მასთან შეერთებული ზღვის ძირითადი დონებრივი ზედაპირიდან შვეული ხაზის მიმართულებით. ოკეანეებისა და ზღვების დონეთა ცვალებადობის გამო სიმაღლე აითვლება ოკეანის ან ზღვის დონებრივი ზედაპირის ფიქსირებული სიმაღლის ნიშნიდან. 

* მსოფლიოს ზედაპირის ყველაზე მაღალი წერტილის სიმაღლე 8848 მ-ია (ევერესტი)
* მსოფლიოს ყველაზე დაბალი ადგილის სიმაღლე –422 მ (მკვდარი ზღვის სანაპირო)

საბჭოთა კავშირის დროს აბსოლუტურ სიმაღლეებს აითვლიდნენ კრონშტადტის სასიმაღლო ლარტყის — ფუტშტოკის ნულიდან. 

ადრე საქართველოსა და ამიერკავკასიაში აბსოლუტურ სიმაღლეებს აითვლიდნენ შავი ზღვის დონიდან (ფოთის ფუტშტოკის ნული). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* შეფარდებითი სიმაღლე

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Erklärung von Höhenreferenzsystemen  (BKG)
* Beschreibungen und Transformationsparameter europäischer Höhenbezugssysteme. BKG
* Umrechnung zwischen WGS84 Referenz-Ellipsoid und EGM96 Geoid 

კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:გეოდეზია
ალპური ტიპის რელიეფი

**ალპური ტიპის რელიეფი** — რელიეფის ტიპი, დამახასიათებელი ალპის მთებისა და მის მსგავს მთათა სისტემებისათვის (კავკასიონი, ჰიმალაი, ანდები და სხვ.). 

ალპური ტიპის რელიეფის ზედაპირი მკვეთრადაა დანაწევრებული, მყინვარული ეგზარაციისა და ყინვითი გამოფიტვის შედეგად ქედების თხემები დაკბილულია, მწვერვალები ძნელმისადგომი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რელიეფი

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 1, გვ. 327, თბ., 1975.

კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
ნათელი გზა

**ნათელი გზა** (ესპანურად *Sendero Luminoso*) – პერუს მაოისტური ორგანიზაცია, რომელიც თავის თავს **პერუს კომუნისტურ პარტიად** მოიხსენიებს. 1980 წლიდან ეწევა შეიარაღებულ ბრძოლას პერუს ხელისუფლების წინააღმდეგ. ორგანიზაცია დააარსა აბელ გუსმანმა. მისი განადგურება დაიწყო პერუს პრეზიდენტის ალბერტო ფუხიმორის მიერ ორგანიზაციის წინააღმდეგ ბრძოლის დაწყებისა და გუსმანის დაპატიმრების შემდეგ.

## ლიტერატურა 
* *ზაალ ჩხაიძე*, საერთაშორისო ტერორიზმი, საგარეო საქმეთა სამინისტროს ბიულეტენი, № 56, ივნისი, 2001, გვ. 4–5

კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ევორზია

**ევორზია** (ლათ. evorsio, eversio – დანგრევა) — ვარდნილი წყლის ეროზიული მოქმედება. ვარდნისას წყალი აჩენს მორევს, რომელიც ქანებში გამოიმუშავებს  ორმოებსა და ღრმულებს.

საქართველოში ევორზია ფართოდ არის გავრცელებული კარსტულ გამოქვაბულებში, სადაც ინტენსიური ევორზიის შედეგად წარმოიქმნება მომცრო ოვალური ფორმის ქვაბულები, რომელიც ხშირად წყლით ივსება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგია
არწივანი

**არწივანი** (2010 წლის 20 ნოემბრამდე — *„ჯინისი“*) — სოფელი საქართველოში, წალკის მუნიციპალიტეტში). მდებარეობს წალკის ქვაბულში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრზე, წალკიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობს 304 კაცი. შედიოდა კუშჩის თემში. არწივანის მიდამოებში მდებარეობდა ისტორიული სოფელი კარუშეთი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 485 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტირინფა

**ტირინფა** *ტირინთი*, *ტირინთოსი* () — მიკენური არქეოლოგიური ძეგლი საბერძნეთში, პელოპონესის ნახევარკუნძულზე, არგოლისის პრეფექტურაში.

## ისტორია
ტირინფა დასახლებული იყო ნეოლითის ხანაში. წარმოადგენდა ბორცვზე მდებარე გამაგრებულ დასახლებას. იყო აქაველთა სახელმწიფოს ცენტრი ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისში. განვითარების მწვერვალს მან ძვ. წ. 1400 -1200 წლებში მიაღწია. მისი გამორჩეული მახასიათებლები იყო მდებარეობა, ციკლოპური გვირაბები და განსაკუთრებით მისი კედლები, რომლის წყალობითაც ქალაქმა ჰომეროსისგან მიიღო ეპითეტი „*ძლევამოსილკედლებიანი ტირიფნა*". კედლები ქალაქს ძვ. .წ. 1400 წელს შემოავლეს. ის მოხსენიებულია ილიადაში და მოგვიანებით აღწერა პავსანია. კედლებს დატანებული ჰქონდა კოშკები, იარაღისა და სხვა სათავსოები, მისი სისქე ზოგ ადგილას აღწევდა 10 მეტრს. ციხესიმაგრე საიდუმლო გვირაბით უკავშირდებოდა მიწისქვეშა წყაროს.უძველეს დროში, ქალაქი დაკავშირებული იყო ჰერაკლესთან დაკავშირებულ მითებთან, ზოგიერთი წყარო კი მას ჰერაკლეს სამშობლოდ ასახელებს. ტირინთის მეფე ძვ. წ. 1240 წელს იყო დიომედე, რომელიც ტროის ომში მონაწილეობდა. დორიელების შემოსევის შემდეგ ტირინთის აკროპოლისი ხანძარმა გაანადგურა და აქ ცხოვრება შეწყდა. აკროპოლისის ძირში არსებული ქვედა ქალაქი განაგრძობდა არსებობას ძვ. წ. 470 წლამდე, სანამ არგოსელებმა არ გაანადგურეს.

ტირინფას ცნობილ მეგარონს (სასახლე) გააჩნდა ფართო, სტუმრების მისაღები დარბაზი. სასახლის გარკვეული ნაწილი ჰერას ტაძარს წარმოადგენდა. მიკენური პერიოდის ნიწურულს, ქალაქი დასუსტდა და ახ. წ. II საუკუნეში, როდესაც მას გეოგრაფი პავსანია ეწვია, დაცარიელებულ გაუდაბნოებულ ტერიტორიას წარმოადგენდა. ტერიტორია პირველად 1884-1885 წლებში ჰაინრიხ შლიმანმა გათხარა. არქეოლოგიური სამუშაოები ამჟამადაც მიმდინარეობს და მას ათენის გერმანული სკოლა, ასევე ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი აწარმოებს.

1999 წელს, ტირინფა იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Hellenic Ministry of Culture: Tiryns 
*The Mycenaean acropolis in Tiryns

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
აპოფიზი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აპოფიზი** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* აპოფიზი — ძვლის წანაზარდი.
* აპოფიზი — მწვანე ხავსების სპოროგონიუმის კოლოფის ფუძე.
* აპოფიზი — მაგმური სხეულის განშტოება.
აპოფიზი (გეოლოგია)

**აპოფიზი** — დიდი ზომის მაგმური სხეულის ერთი ან რამდენიმე ძარღვისებრი განშტოება. როგორც წესი, აგებულია ისეთი ქანებით, რომლებიც წააგავს მთავარ მაგმატურ სხეულს. თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება წვრილკრისტალური ან პორფირული აგებულებით. 

აპოფიზს უწოდებენ ასევე წვრილი მადნის ძარღვს, რომელიც მთავარ ძარღვს გამოეყოფა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინტრუზიები
იეკულსაუ-აუ-დალი

**იეკულსაუ-აუ-დალი** () — მდინარე ისლანდიაში. იეკულსაუ-აუ-დალიზე აშენებულია კარაჰნიუკარის ჰესი. 1994 წელს მდინარეზე გადებული იქნა ხიდი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იეკულსაუ-აუ-დალი  

კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
აპოფიზი (ანატომია)

**აპოფიზი** (ბერძნ. apophysis - ყლორტი, მორჩი), *ცხოველებსა და ადამიანში* — ძვლის წანაზარდი, მორჩი, რომელზეც მაგრდება კუნთის მყესი. აპოფიზი ძვლის მთავარი მასის განუყოფელი ნაწილია, რითაც განსხვავდება ეპიფიზისაგან.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 1, გვ. 516, თბ., 1975.

კატეგორია:ოსტეოლოგია
აპოფიზი (ფლორა)

**აპოფიზი** — მწვანე ხავსების სპოროგონიუმის კოლოფის გაფართოებული ფუძე (მაგ., გუგულის სელი).

აპოფიზი ეწოდება ასევე ფიჭვის მომწიფებული გირჩის სათესლე ქერქის რომბისებრ ზედაპირს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფლორა
ლაგარფლოუთი

**ლაგარფლოუთი** () — ტბა ისლანდიის ჩრდილოეთ ნაწილში ქალაქ ეგილსტადირთან ახლოს. ტბას უჭირავს 53 კმ² ფართობი. ტბის სიგრძე 25 კმ შეადგენს, საშუალო სიგანე 2,5 კმ-ს, ხოლო სიღრმე 120 მეტრამდე აღწევს. ტბიდან გამოედინება ამავე სახელწოდების მდინარე. 

ადგილობრივი მოსახლეობა თვლის, რომ ტბის სიღრმეში ცხოვრობს მეცნიერებისათვის უცნობი არსება **ლაგარფლოუთის გველი**.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია და სურათები 
* სურთები

კატეგორია:ისლანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ჰერადსვიოთნი

**ჰერადსვიოთნი** — მდინარე ისლანდიაში. მდინარე ფორმირდება ორი პატარა მთის მდინარის შეერთების შედეგად. მდინარის სიგრძე შეადგენს 130 კილომეტრს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Photo of the old bridge over Héraðsvötn

კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
ბლანდა

**ბლანდა** () — ერთ-ერთი გრძელი და ორაგულით მდიდარი მდინარე ისლანდიაში.  ბლანდა სიგრძით მერვე მდინარეა ისლანდიაში. მასზე აშენებულია ჰიდროელექტროსადგური, რომლის სიმძლავრე 150 მვტ შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბლანდა 

კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
დასავლეთი რანგა

**დასავლეთი რანგა** — მდინარე ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთში.

მდინარის სათავე მდებარეობს ვულკან ჰეკლადან ჩრდილიეთით, შემდეგ მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით და უერთდება მდინარე თვეროუს, რომელიც წარმოქმნის ჰოულსაუს, რომელიც თავის მხრივ, 11 კილომეტრის გავლის შემდეგ ჩაედინება ატლანტის ოკეანეში.

წყალი გამჭვირვალეა. თევზჭერა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*რანგა 

კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
ისლანდიის ვულკანების სია

მინი|250პქ|ვულკან ეიაფიადლაიოკუდლის ამოფრქვევა 2010 წელს
მინი|250პქ|ისლანდიის ვულკანიზმი
***ცხრილში მოცემულია ისლანდიის ყველა ძირითადი ვულკანის სია:***

## რესურსები ინტერნეტში
*მსოფლიო ვულკანიზმის პროგრამა 

კატეგორია:ისლანდიის ვულკანები
ისლანდიის ეროვნული პარკების სია

2008 წლის მდგომარეობით, ისლანდიაში სამი ეროვნული პარკია. 2008 წლამდე, არსებობდა ოთხი ეროვნული პარკი, მაგრამ იოკულსაურგლუვრისა და სკაფტაფეტლის გაერთიანების შედეგად შეიქმნა ახალი — ვატნაიეკულის ეროვნული პარკი, რომელიც ევროპაში უდიდესია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ისლანდიის ეროვნული პარკები 

კატეგორია:ისლანდიის ეროვნული პარკები
ისლანდიის ქალაქების სია

მინი|250პქ|ისლანდიის რუკა
[მინი|250პქ|[რეიკიავიკი]]
მინი|250პქ|კოიპავოგური
მინი|250პქ|აკურეირი
***მოცემულია ისლანდიის ძირითადი ქალაქების სია:***

## 100 ათას მოსახლეზე მეტი 
* რეიკიავიკი Reykjavík

## 10-დან 100 ათასამდე მოსახლე 
* აკურეირი Akureyri
* ჰარდაბაირი Garðabær
* ჰაბნარფიორდური Hafnarfjörður
* კებლავიკი Keflavík
* კოიპავოგური Kópavogur
* სელტიარნარნესი Seltjarnarnes

## სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქები 
* აკრანესი Akranes
* ვოგარი Vogar
* ოულაფსვიკი Ólafsvík
* ტორლაკსშიობნი Þorlákshöfn
* ისაფიორდური Ísafjörður
* ბოლუნგარვიკი Bolungarvík

## რესურსები ინტერნეტში 
* ისლანდიის რუკა

კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
აღმოსავლეთი რანგა

**აღმოსავლეთი რანგა** () — მდინარე ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთში, ცნობილია თევზჭერით.

მდინარე სათავეს იღებს სტრატოვულკან ტინდფიალლაიოდკულიდან, შემდეგ მიედინება სამხრეთ-დასავლეთით და უერთდება მდინარე თვეროუს. აღმოსავლეთი რანგა მდებარეობს რეიკიავიკიდან 100 კილომეტრში.

აღმოსავლეთი რანგა თევზჭერით  მეორე მდინარეა დასავლეთი რანგას შემდეგ. თევზჭერის სეზონი გრძელდება 4 ივლისიდან 3 სექტემბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რანგა

კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
თვეროუ

**თვეროუ** () — მდინარე ისლანდიაში.

თვეროუს უერთდება მდინარე აღმოსავლეთი რანგა, ხოლო აქედან 6 კილომეტრის შემდეგ მდინარე დასავლეთი რანგა და ისინი ერთად წარმოქმნიან მდინარე ჰოულსაუს, რომელიც 11 კილომეტრის შემდეგ ატლანტის ოკეანეში ჩაედინება.

## რესურსები ინტერნეტში
*თვეროუ 

კატეგორია:ისლანდიის მდინარეები
ვეზერი

**ვეზერი** () — მდინარე სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, მდინარე დორდონის მარჯვენა შენაკადი, რომელსაც ბიუგეს კომუნასთან უერთდება. მისი სიგრძე 211 კმ-ია. სათავეს იღებს ცენტრალური მასივის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ვეზერის მნიშვნელოვანი შენაკადია კორეზე. 

ვეზერის ხეობა ცნობილია თავის გამოქვაბულების სისტემით, რომლებიც შეიცავს კლდის მხატვრობის მრავალ ნიმუშს და ჰომინიდთა ნარჩენებს. აქვე მდებარეობს ლასკოს მღვიმეც. 1979 წელს, იუნესკომ ვეზერის გამოქვაბულების სისტემა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* World Heritage profile

კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ნატა ვარადა

**ნატა ვარადა (ვარადაშვილი)** (დ. 11 ივნისი, 1978, გავაზი, ყვარლის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია
ნატა ვარადა დაიბადა 1978 წლის 11 ივნისს, ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ გავაზში.

1994 წელს დაამთავარა საშუალო სკოლა და ჩააბარა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ჟურნალისტიკის ფაკულტეტზე, ტელე-ჟურნალისტიკის განხრით.

1995 წლიდან იბეჭდება ლიტერატურულ პერიოდიკაში.

2012 წელს რადიოთეატრში დაიდგა მისი რადიოპიესა *ფოკუს-მოკუს-ფრრ* (რეჟ. ზურაბ კანდელაკი), სადაც მთავარ როლს ასრულებს მსახიობი ზურაბ ყიფშიძე. რადიოპიესაში მოთხრობილია ფრანგი პოეტის, ფრანსუა ვიიონის ცხოვრება და შემოქმედება, ამასთან მხატვრულ-ალეგორიული ხერხებით გაკრიტიკებულია საქართველოში წლების განმავლობაში გამეფებული უსამართლობა.

## წიგნები
* *ერთი საათით გვიან*, გამომცემლობა „ალექსანდრე ორბელიანის საზოგადოება“, რედ., როსტომ ჩხეიძე, მხატვ., ქრისტინე რობაქიძე, 2010, ISBN 978-9941-0-2997-4 
* *დედის კერძი*, გამომცემლობა საუნჯე, რედაქტორი ბესო ხვედელიძე, 2012, ISBN 978-9941-9260-6-8; ასევე ელექტრონული გამომცემლობა ლითერასი.
* *Varada mudra სკნელ(ებ)ი*, ელექტრონული გამომცემლობა ლითერასი.
* *ესეც ეს სე*, ელექტორნული გამომცემლობა ლითერასი

## რადიოთეატრი
* *ფოკუს-მოკუს-ფრრ*, საზოგადოებრივი რადიო-1, რადიოთეატრი, რეჟ. ზურაბ კანდელაკი, 2012

## ლიტერატურა
* *ნ. კუცია* — „...ნატა ვარადას ყარაჯა დაილამაო“. ჩვენი მწერლობა, თბ., 2 აპრილი, 2010, N7(111), გვ.46-50, ISSN 1987-7730
* *მ. ჯალიაშვილი* — „უცნაური ქორწინება  (ნატა ვარადას სასძლოს გალობა)“. ჩვენი მწერლობა. - თბ., 26 სექტემბერი, 2008, N20(72), გვ.27

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიბ.ჯე ელექტრონული ბიბლიოთეკა 
* ნატა ვარადას ბლოგი
* ვარადა ნატა 
* დედის კერძი, ნატა ვარადა

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქალი მწერლები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
თორნტონ უაილდერი

**თორნტონ ნივენ უაილდერი** (; დ. 17 აპრილი, 1897 — გ. 7 დეკემბერი, 1975) — ამერიკელი დრამატურგი და რომანისტი. მან მიიღო სამი პულიცერის პრემია, ერთი რომანისათვის „მეფე ლუდოვიკო წმინდას ხიდი“, ხოლო ორი კი პიესებისათვის „ჩვენი ქალაქი“ და „ჩვენი კბილების კანი“, ასევე — წიგნების ნაციონალური ჯილდო რომანისათვის „მერვე დღე“.

## ბიოგრაფია 
თორნტონ უაილდერი დაიბადა 1897 წლის 17 აპრილს მედისონში, გამომცემლის ამოს პარკერ უაილდერისა და ჟურნალისტის იზაბელა ნივენ უაილდერის ოჯახში. მოზარდობის ასაკში სწავლობდა გერმანულენოვან სკოლაში შანხაიში, სადაც მამამისს დიპლომატიური თანამდებობა ეკავა. პირველი მსოფლიო ომის დროს, უაილდერი მსახურობდა შეერთებული შტატების სანაპირო დაცვის სამსახურში. გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სწავლობდა ობერლინის კოლეჯში (ოჰაიო), შემდეგ ჩაირიცხა იელის უნივერსიტეტში. 1920 წელს მან მიიღო ბაკალავრის დიპლომი, ხოლო 1925 წელს, უკვე პრინსტონის უნივერსიტეტში, მაგისტრის ხარისხი. 1926 წელს მან გამოაქვეყნა თავისი პირველი რომანი *The Cabala*. 1930-1936 წლებში ჩიკაგოს უნივერსიტეტში კითხულობდა შედარებითი ლიტერატურული სწავლების კურსს. იგი ასწავლიდა ლიტერატურას ჰარვარდსა და რამდენიმე სხვა უნივერსიტეტში. მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანი. მიიღებული აქვს ოფიცრის სამხედრო წოდება. 1975 წლის 7 დეკემბერს უაილდერი ძილში გარდაიცვალა ჰამდენში, კონექტიკუტის შტატში.

## შემოქმედება 
### მოთხრობები 
* *The Cabala* (1926)
* *The Bridge of San Luis Rey* (1927)—won the Pulitzer Prize for the Novel
* *The Woman of Andros* (1930)—დაფუძნებულია *Andria*-ზე
* ''Heaven's My Destination* (1935)
* *Ides of March* (1948)
* *The Eighth Day* (1967)
* *Theophilus North* (1973)

### ფილმები 
* *Shadow of a Doubt'' (1943)

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* 
*
* თორნტონ უაილდერის საზოგადოება
* კონგრესის ბიბლიოთეკა: „Today in History: April 17“
* Wilder at The Thacher School; Wilder as closeted gay 
* Text of Tony Blair’s speech quoting Wilder
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გეოგრაფიული პოლუსები

მინი|220პქ|ანტარქტიდაზე გამავალი პოლუსი 
**გეოგრაფიული პოლუსები** (*ჩრდილოეთი* და *სამხრეთი*) — დედამიწის ბრუნვის წარმოსახვითი ღერძის მიერ დედამიწის ზედაპირის გადაკვეთის მათემატიკური წერტილები. გეოგრაფიულ პოლუსებში თავს იყრის ყველა მერიდიანი. იქ არ არის გეოგრაფიული გრძედი, ჩვეულებრივი ჰორიზონტის მხარეები, დღე-ღამის მონაცვლეობა, რადგან თითქმის ნახევარი წლის განმავლობაში მზე არ ჩადის და არ ამოდის.

გეოგრაფიული პოლუსები უმოძრაოდ არ არიან დედამიწის ზედაპირის მიმართ, ისინი ნელა გადადგილდებიან დღეღამური ბრუნვის მიმართულებით და შემოხაზავენ სპირალისებურ მრუდს.

ჩრდილოეთ პოლუსი ყინულით დაფარულ ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეზეა. მას პირველად მიაღწია ამერიკელმა მკვლევარმა რობერტ პირიმ (1909 წლის 6 აპრილი). 

სამხრეთ პოლუსი ანტარქტიდაზეა, წყნარი ოკეანის სანაპიროს მახლობლად. მას პირველმა მიაღწია ნორვეგიელმა მკვლევარმა რუალ ამუნდსენმა (1911 წლის 14 დეკემბერი).

## იხილეთ აგრეთვე 
* დედამიწის პოლუსების მოძრაობა

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გეოგრაფიული პოლუსები – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები
კატეგორია:გეოდეზია
ძვალი

მინიატიურა|ადამიანის ფეხის ძვალი
**ძვალი** — ძვლოვანი ქსოვილისაგან აგებული საყრდენ–მამოძრავებელი აპარატის ორგანო, გარედან დაფარულია ძვლისაზრდელათი, ხოლო შიგნითა ღრუებში შეიცავს ძვლის ტვინს. მიეკუთვნება შემაერთებელ ქსოვილს. წარმოქმნილია როგორც ორგანული, ასევე არაორგანული ნივთიერებისაგან.

შემაერთებელი ქსოვილით, ხრტილით ან ძვლოვანი ქსოვილით შეერთებული (წყვეტილად ან უწყვეტად) ძვლების ერთობლიობას ეწოდება ჩონჩხი. მოზრდილი ადამიანის ჩონჩხის ძვლების საერთო რაოდენობა 200-ზე მეტია, უმეტეს შემთხვევაში ისინი წყვილი ძვლებია. ძვლები წარმოადგენენ რბილი ქსოვილების საყრდენ და კუნთების მამოძრავებელ მექანიზმს. ისინი აგრეთვე ასრულებენ დამცველობით ფუნქციებს, რაც გამოიხატება არხების და ღრუების ჩამოყალიბებით, სადაც მოთავსებულნი არიან ორგანოები. ძვლების ბიოლოგიური ფუნქცია დაკავშირებულია ნივთიერებათა ცვლაში და სისხლის წარმოქმნის პროცესებში მათ მონაწილეობასთან.

ძვლები ფორმის მიხედვით ექვსი სახისაა: მოკლე ლულისებრი (მაჯის), გრძელი ლულისებრი (ბარძაყის, წვივის, მხრის, იდაყვის), ბრტყელი (თავის ქალა, მენჯის ძვალი), შერეული (ხერხემლის მალები), ღრუბლოვანი და ჰაეროვანი ძვლები. ძვლების ზრდას სიგრძეში განაპირობებს ძვლის თავში და ბოლოში არსებული ხრტილოვანი უჯრედების დაყოფა, ხოლო სისქეში ძვალი იზრდება ძვლის საზრდელას უჯრედების დაყოფის ხარჯზე. ძვალს საზრდელა გარედან აკრავს. ძვლების ზრდას არეგულირებს  ტვინში არსებული ჯირკვალი ჰიპოფიზი, რომელიც გამოიმუშავებს ზრდის ჰორმონს. თუ ეს ჰორმონი ბავშვობის ასაკში გამოიყო ნაკლები რაოდენობით, ადამიანი აღარ იზრდება და ხდება ჯუჯა, ხოლო თუ ეს ჰორმონი დიდი რაოდენობით გამოიყო, ადამიანი ვითარდება გიგანტი. ამ პროცესს გიგანტიზმი ეწოდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* nplg.gov.ge — სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი
* ძვალი — MedGeo.Net 

კატეგორია:ანატომია
კატეგორია:ოსტეოლოგია
კატეგორია:ქსოვილები
Kula Shaker

**Kula Shaker** — ინგლისური ფსიქოდელიური როკ ჯგუფი. კრისპიენ მილზის ლიდერობით პოსტ-ბრიტპოპის პოპულარობის პერიოდში, 1990-იანი წლების ბოლოს ჯგუფმა მიაღწია მნიშვნელოვან წარმატებას.  1996-1999 წლებში მან გამოსცა რამდენიმე სინგლი, რომელთა ნაწილი მოხვდა ბრიტანული ჩარტის საუკეთესო 10-ეულებში, მათ შორის - "Tattva", "Hey Dude", "Govinda", "Hush" და "Sound of Drums". გარდა ამისა, მისი სადებიუტო ალბომი *K* მოხვდა ბრიტანული ჩარტის პირველ ადგილზე და Oasis-ის ალბომის *Definitely Maybe* შემდეგ იქცა ყველაზე სწრაფად გაყიდვად სადებიუტო ალბომად. ბრიტანეთში მან 1997 წლის იანვარში შეიძინა ორმაგი პლატინის სტატუსი.

Kula Shaker ცნობილია იმით, რომ საკუთარ მუსიკაში ინდური მუსიკის, კულტურისა და ფილოსოფიის ელემენტებს იყენებს. მათი სიმღერების ნაწილი, მაგალითად "Tattva" და "Govinda", დაწერილია სანსკრიტზე. თავად ჯგუფის სახელი მომდინარეობს მეფე კულასეკჰარასგან, VIII საუკუნის ცნობილი იმპერატორისგან. ამასთან, ჯგუფის მრავალი სიმღერა შეიცავს ინდური ხალხური ინსტრუმენტების (მაგალითად, სიტარისა და ტაბლას) ჟღერადობას, აღრეულს როკ-მუსიკისათვის ტრადიციულ ინსტრუმენტებთან.  გარდა იმისა, რომ ინტერესმა ინდური კულტურისადმი ჯგუფის წევრებში გაიღვიძა 1990-იან წლებში ინდოეთში მოგზაურობის შედეგად, მასზე გავლენა იქონია The Beatles-ს და 1960-იანი წლების სხვა ჯგუფების მუსიკაში გამოყენებულმა ინდურმა ჰანგებმა.

მეორე ალბომის გამოცემამდე სკანდალი გამოიწვია მილზის ინტერვიუებმა ჟურნალებთან *NME* და *Melody Maker*, სადაც იგი საუბრობდა ნაციზმსა და სვასტიკის სიმბოლოზე. 1997 წელს გამოცემამ *The Independent on Sunday* ამას მიუძღვნა პირველ გვერდზე გამოტანილი პუბლიკაცია მილზის კომენტარებით და მტკიცებულებებით, რომ მას უბრალოდ ნაცისტური იდეების მიმდევრობა დააბრალეს. ჯგუფის იმიჯზე ამან რადიკალური გავლენა იქონია  და მისმა ალბომების გაყიდვებმა იკლეს. მიუხედავად ამისა, მეორე სტუდიური დისკი *Peasants, Pigs & Astronauts* მოხვდა ბრიტანეთის საუკეთესო 10-ეულში.

1999 წლის სექტემბერში Kula Shaker დაიშალა., მაგრამ დაბრუნდა 2004 წელს, რათ შეედგინა კრებული *School of Braja*. ამას მოჰყვა სრულყოფილი დაბრუნება, თუმცა ამ გეგმების შესახებ უცნობი იყო 2006 წლამდე. ჯგუფის მესამე ალბომი *Strangefolk* გამოიცა 2007, ხოლო მეოთხე, *Pilgrims Progress* - 2010 წელს.

## დისკოგრაფია
**K* (1996)
**Peasants, Pigs & Astronauts* (1999)
**Strangefolk* (2007)
**Pilgrims Progress* (2010)
**K 2.0* (2016)

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2010-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1995 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები