Verpa bohemica

***Verpa bohemica*** — სოკოს სახეობა ხარისფაშვასებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ჩრდილოეთ ამერიკას, ევროპასა და აზიას.

ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — შხამიანად. მოხმარებამდე აუცილებელია მისი სწორად მომზადება, წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლოა გამოიწვიოს მოწამვლა — საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლა და მოძრაობის კოორდინაციის დარღვევა.

იზრდება ნიადაგზე ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში ცაცხვათან, მთრთოლავ ვერხვთან და არყთან, აპრილიდან მაისამდე, ერთეულებად ან ჯგუფებად. ის მეტად წააგავს ხარისფაშვას გვარის რამდენიმე სახეობას, მათ შორის საჭმელ ხარისფაშვასა და კონუსურ ხარისფაშვას.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იულიუს ვინცენც ფონ კრომბჰოლცმა 1828 წელს როგორც *Morchella bohemica*. ნორჩობაში ფეხი შიგნიდან მთლიანია და ბამბის მაგვარი; სიმწიფეში — ფუყე. ფეხის ფერი ნორჩობაში თეთრი-მოყვითელოა, სიმწიფეში ჟანგმიწისფერი. ფეხის ზედაპირი დაშვებული ან ოდნავ ქერცლიანი, დაფარულია წვრილი ფქვილისებრი ნაფიფქით, რომელიც ადვილად სცილდება შეხებისას.

რბილობი — ღია ფერის (ქუდთან უფრო მუქი), მეტად მყიფე და თხელი, ცვილისებრი, ახასიათებს ნესტისმაგვარი სფეციფიკური სუნი

სპორები — დიდი ზომის: 54—80 × 15—18 მკმ, გლუვი, წაგრძელებულ-ელიფსისებური. სპორების მტვერი — მოყვითალო. ჩანთები ორსპორიანი, გლუვი, ელიფსისებური, 275–350 × 16–23 
მკმ.

## ეკოლოგია და გავრცელება 
სოკო გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში. ჩრდილოეთ ამერიკაში გავრეცელების არელი მოიცავს კანადასა და აშშ-ს, ევროპაში — თითქმის ევროპის ყველა ქვეყანას, მათ შორის საქართველოსაც. ინდოეთში, იაპონიასა და ტაილანდში.

უპირატესობას ანიჭებს დატბორილ, თიხიან და ქვიშიან ნიადაგს. იზრდება ნათელ ფოთლოვან და შერეულ ტყეებში ცაცხვათან, მთრთოლავ ვერხვთან და არყთან, ერთეულებად ან ჯგუფებად. ხშირად გვხვდება ბარში: ხარობს ნაკადულების გასწვრივ, ასევე წყლით სავზე თხრილებთან და ორმოებთან ახლოს. ხელსაყრელ პირობებში დიდ ოჯახებად იზრდება — 50-80 ეგზემპლარამდე.

**სეზონი** — აპრილიდან მაისის შუა პერიოდამდე.

## მსგავსი სახეობები 

ფაილი:Morchella costata 02.jpg|*Morchella costata*
ფაილი:Morchella conica 01.jpg|*Morchella deliciosa*
ფაილი:Spitz-Morchel Morchella elata.jpg|*Morchella elata*
ფაილი:Verpa bohemica 2.jpg|*Morchella tridentina*
ფაილი:Morchella esculenta 08.jpg|*Morchella esculenta*
2016-05-20 Morchella eximia Boud 619205.jpg|*Morchella eximia* 
ფაილი:2011-05-06 Morchella frustrata M.Kuo 145788.jpg|*Morchella pragensis*
ფაილი:2013-04-15 Morchella punctipes Peck (1903) 322536.jpg|*Morchella punctipes* 
ფაილი:2014-03-27 Morchella rufobrunnea Guzmán & F. Tapia 411981.jpg|*Morchella rufobrunnea*
ფაილი:2010-04-12 Morchella steppicola Zerova 82988.jpg|*Morchella steppicola*
ფაილი:Morchella vulgaris 111371719.jpg|*Morchella vulgaris*  
ფაილი:Verpa digitaliformis Pers. (81915).jpg|*Verpa digitaliformis* 
ფაილი:2007-04-02 Gyromitra esculenta cropped.jpg|*Gyromitra esculenta*

## კვებითი ღირებულება 
ერთი წყარო მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, ხოლო მეორე წყარო — შხამიანად. მოხმარებამდე აუცილებელია მისი სწორად მომზადება (10-15 წუთით ხარშვა და შემდეგ ნახარში წყლის გადაღვრა), წინააღმდეგ შემთხვევაში შესაძლოა გამოიწვიოს მოწამვლა — საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლა და მოძრაობის კოორდინაციის დარღვევა. ხშირად იხმარება გამხმარიც.

რუსეთში *Verpa bohemica*, როგორც წესი, გაყინული სახით იყიდება. კვლევებმა აჩვენა, რომ მას ისეთივე კვებითი ღირებულება გააჩნია, როგორიც ხარისფაშვას. მიუხედავად ამისა, მისი ერთ ჭამაზე დიდი რაოდენობით ან რამდენიმე დღე გადაბმულად მიღება მგრძნობიარე ადამიანებში იწვევს მოწამვლას. ვარაუდობენ, რომ *Verpa bohemica* შეიცავს მიკოტოქსინ გირომიტრინს, რაც ექსპერიმენტულად ჯერ არ არის დადასტურებული. არსებობს ცნობა, რომ *Verpa bohemica*-ს გადაჭარბებულმა მოხმარებამ გამოიწვია კომა. აგრეთვე არსებობს ცნობები მოხმარების შემდეგ დისულფირამის მსგავსი (ალკოჰოლის აუტანლობა) რეაქციის შესახებ.

## გალერეა

ფაილი:Morchella_01.jpg
ფაილი:Verpa bohemica 117436540.jpg
ფაილი:Ptychoverpa_bohemica_(16490402636).jpg
ფაილი:Verpa_bohemica_(17204145328).jpg
ფაილი:Verpa_bohemica_a1_(2).jpg
ფაილი:Verpa_bohemica_2015.JPG

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ხარისფაშვისებრნი