open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია

**ლიეტუვის სოციალ-დემოკრატიული პარტია** () — მემარცხენე-ცენტრისტული მიმართულების პოლიტიკური პარტია ლიეტუვაში. ის დაფუძნდა 1896 წელს და ლიეტუვის ყველაზე ძველი პარტიაა. 2009 წლიდან პარტიის პრეზიდენტია ალგირდას ბასკევიჩუსი, რომელიც იყო პარტიის მიერ დასახელებული პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი 2012 წლის სეიმის არჩევნებში, რომელშიც პარტია გავიდა პირველ ადგილზე მოპოვებული მანდატების რაოდენობის მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები
კატეგორია:1896 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
მეგალოდონი

**მეგალოდონი** () — ზვიგენის გადაშენებული სახეობა. ითვლება ყველა დროის უდიდეს ზვიგენად და, შესაბამისად, უდიდეს თევზად მსოფლიოს ისტორიაში. აღმოჩენილი ნაშთების საფუძველზე მის არსებობას მოიაზრებენ ადრეული მიოცენიდან (დაახლ. 23 მლნ წლის წინ) პლიოცენის დასარულამდე (დაახლ. 2,6 მლნ წლის წინ). სიტყვა „მეგალოდონი“ ბერძნული ენიდან მოდის და „გიგანტურ კბილს“ ნიშნავს.
მინი|მარცხნივ|ყბების რეკონსტრუქცია
ნაშთები ნაპოვნია წყალმარჩხ ტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში, ანტარქტიდის გარდა ყველა კონტინენტის სანაპირო ზოლთან ახლოს და კონტინენტური შელფის რეგიონებში. კბილის ფორმით ჰგავდა თანამედროვე დიდ თეთრ ზვიგენს, განიხილება მასთან ნათესაური კავშირი, თუმცა ეს ჯერჯერობით მაინც კვლევის საგანია. სავარაუდოდ წარმოადგენდა კვების პირამიდის უმაღლეს საფეხურს. ნადირობდა კბილიან და უკბილო ვეშაპებზე, სირენებზე და სელაპებზე. ზრდასრულს ბუნებრივი მტერი ფაქტობრივად არ ჰყავდა, მოზარდი შესაძლოა სხვა ზვიგენების მსხვერპლი გამხდარიყო. მეგალოდონის გადაშენება დაკავშირებულია ოკეანის ტემპერატურის კლებასთან, რაც კლიმატის ცვლილებებმა გამოიწვია; ერთ-ერთ ფაქტორად განიხილება მისი ძირითადი მსხვერპლის, უკბილო ვეშაპების, ხელმისაწვდომობის შემცირება და ბუნებრივი კონკურენტების — მაგალითად, დიდი თეთრი ზვიგენის, ცელნამგალა ვეშაპის — ზრდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეგალოდონი
* 
* იურული პერიოდის ზვიგენი 
* სტატია საიტზე prehistoric-wildlife.com 

## სქოლიო 
კატეგორია:ზვიგენისნაირნი
ენერჯი ინვესტი (საკალათბურთო კლუბი)

**საკალათბურთო კლუბი ენერჯი-ინვესტი** — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ რუსთავიდან, საქართველო.

## ისტორია 
კლუბი დაარსდა 1991 წელს, როგორც სკ „აზოტი“. თბილისის დინამოსთან ერთად, არის ერთადერთი კლუბი, რომელსაც საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის ყველა გათამაშებაში აქვს მიღებული მონაწილეობა.

კლუბისთვის ყველაზე წარმატებულ პერიოდად 2006-2010 წლები გამოდგა, როდესაც მან ზედიზედ ოთხჯერ მოიპოვა ეროვნული ჩემპიონობა.

რუსთავმა ხუთჯერ წარმოადგინა საქართველო ფიბა-ს საერთაშორისო ტურნირებზე, მაგრამ საკვალიფიკაციო ეტაპის გადალახვა ვერც ერთხელ ვერ შეძლო.

## ჯილდოები 
* **საქართველოს სუპერლიგა**
** გამარჯვებული (4): 2007, 2008, 2009, 2010
** ვიცე-ჩემპიონი (4): 1998, 1999, 2000, 2006
* **საქართველოს თასი**
** გამარჯვებული (1): 2009
* **დუდუ დადიანის მემორიალი**
** გამარჯვებული (5): 2006, 2007, 2008, 2009, 2010
* **ქორქია-საკანდელიძის მემორიალი**
** გამარჯვებული (4): 2006, 2007, 2008, 2010

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე 
* გუნდის პროფილი Eurobasket.com-ზე 

კატეგორია:საქართველოს საკალათბურთო კლუბები
არზაშქუ

**არზაშკუნი** — ურარტუს სამეფოს პირველი დედაქალაქი ძვ. წ. IX საუკუნეში. დედაქალაქის სტატუსს ატარებდა ძვ. წ. 832 წლამდე, მანამ სანამ სარდური I-მა არ გადაიტანა დედაქალაქი ტუშფაში. ქალაქს ჰქონდა ორმაგი კედლები და კოშკები, თუმცა მისი აღება არ გაჭირვებია ასურეთის მეფეს სალმანასარ III-ს ძვ. წ. 840 წელს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ურარტუს ქალაქები
თეიშებაინი

[250px|მინიატიურა|ბორცვი [კარმირ-ბლური|კარმირ-ბლურში სადაც მდებარეობდა თეიშებაინი]]
**თეიშებაინი** — ურარტუს სახელმწიფოს მსხვილი ადმინისტრაციულ-სამეურნეო ცენტრი. ციხესიმაგრე აგებულია ძვ. წ. VII საუკუნის I ნახევარში მეფე რუსა II-ის დროს. შიდაციხის ნანგრევები მდებარეობს კარმირ-ბლურზე, ერევნის მახლობლად. სისტემატიური გათხრები მიმდინარეობს 1939 წლიდან. აღმოჩენილია მონუმენტური ნაგებობის ნაშთები, დაახლოებით 150 სათავსი: სახელოსნოები, საწყობები, ბეღელი და მარნები. გათხრებმა გამოავლინა, რომ ურარტუს მოსახლეობა მისდევდა მიწათმოქმედებას, მებაღეობასა და მეცხოველეობას. თეიშებაინის მშენებლობის დროს მდინარე რაზდანიდან გაუყვანიათ კლდეში ნაკვეთი არხი, რომელიც დღესაც რწყავს მდინარის მარჯვენა სანაპიროს მინდვრებს. შემორჩენილია არხის სამშენებლო წარწერა. თეიშებაინის შიდა ციხის გარშემო გეგმაზომიერად გაშენებული ქალაქი იყო, რომელიც შედგებოდა განსხვავებული სოციალური ფენებისათვის განკუთვნილი სხვადასხვა ტიპის ნაგებობათაგან. თეიშებაინში იყო ურარტუს მეფისნაცვალი, იდგა გარნიზონი, ცხოვრობდნენ ხელოსნები და მიწათმოქმედნი. თეიშებაინში შედიოდა აკრეფილი ხარკი, ხელოსნობისა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტები, რომლებიც გადამუშავების შემდეგ ურარტუს ცენტრში - ტუშფაში იგზავნებოდა. 
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|თეიშებაინის კარიბჭის რეკონსტრუქცია არქეოლოგიური გათხრების შედეგად.
ლურსმულდამწერლობიანი ფირფიტები (ციხესიმაგრის არქივი) გვამცნობს ურარტუს მეფის ბრძანებებს თავისი ნაცვლისადმი. 1962-1963 წლებში აღმოჩენილი ტაძრის საძირკვლის წარწერაში მოთხრობილია თეიშებაინში 5 ტაძრის აშენებისა და ღმერთ ხალდისადმი „წმინდა იარაღის“ შეწირვის ამბავი. არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩნდა ამ იარაღის დიდი ნაწილი: ფარები, რომლებზეც გამოსახულია ლომები და ხარები, მუზარადებზე საბრძოლო ეტლები და მეომრები, რკინის სატევრები, ბრინჯაოსა და რკინის ისრისპირები და შუბისპირები, რომელთა უმრავლესობას ღმერთ ხალდისადმი შეწირვის წარწერა აქვს. აღმოჩენილია აგრეთვე ურარტული ხელოვნების ნიმუშები (ბრინჯაოს ქანდაკებები, ცხენის თავი, მხატვრული კერამიკა, ქვის ნაკეთობანი, ვერცხლის ამულეტები, ოქროს სამკაული, ქსოვილის ნარჩენები), ეგვიპტური, ასურული და აზიური ნაკეთობანი. თეიშებაინის საწყობებში ინახებოდა სკვითური ნაწარმიც (იარაღი, ცხენის აღკაზმულობა, სამკაული), რაც მოწმობს ურარტუს ცენტრების კავშირს ჩრდილოეთ კავკასიისა და დნესტრისპირეთის სკვითებთანაც.
250px|მინიატიურა|თეიშებაინის ციხის ფუნდამენტის ნაშთები
დაახლოებით ძვ. წ. 585 წელს ამიერკავკასიის ტომებმა სკვითებთან ერთად იერიშით აიღეს, დაწვეს და დაანგრიეს თეიშებაინი. კარმირ-ბლურზე დიდი ხნით შეწყდა ცხოვრება. ქალაქის ნანგრევებზე ელინისტური ხანის სამარხებია. XI-XIII საუკუნეებში აქ მცირე დასახლება გაჩნდა. არქეოლოგიური მასალა ინახება სომხეთის ისტორიულ მუზეუმში (ერევანი) და ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ურარტუს ქალაქები
ხათუნა გოგალაძე

**ხათუნა გოგალაძე** (დ. 18 აპრილი 1970, ხაშური) — საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი 2012-2014 წლებში.

## ბიოგრაფია
1992 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი. 1993-1998 წლებში იყო იმავე უნივერსიტეტის გენეტიკის ფაკულტეტის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1998-1999 წლებში იყო მასწავლებელი მომავლის სკოლაში. 2000 წელს მიიღო ცენტრალური ევროპის უნივერსიტეტის (CFU) მაგისტრის ხარისხი გარემოსდაცვით მეცნიერებებსა და პოლიტიკაში. 2001-2006 წლებში მუშაობდა საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროში. 2003 წელს იყო საქართველოს სამთავრობო დელეგაციის წარმომადგენელი კიევში ევროპის მინისტრთა მეხუთე კონფერენციაზე „გარემო ევროპისათვის“. 2007 წლიდან იყო სხვადასხვა ორგანიზაციის ექსპერტი გარემოს დაცვის საკითხებში. 2008 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი ინდიანას უნივერსიტეტში გარემოსდაცვით პოლიტიკასა და ბუნებრივი რესურსების მართვაში. 2012 -2014 წლებში იყო საქართველოს გარემოს დაცვის მინისტრი.

## პირადი და ოჯახური ცხოვრება
ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს, ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ხათუნა გოგალაძის ბიოგრაფია

კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:საქართველოს გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოკლენდის რეგიონი

270px|მინიატიურა|თანამგზავრული ფოტო
**ოკლენდი** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული რეგიონი. სახელი ეწოდა ქვეყნის უდიდესი ურბანული არეალის — ქალაქ ოკლენდისგან. რეგიონი მოიცავს ოკლენდის მეტროპოლისს, პატარა ქალაქებს, სასოფლო დასახლებებსა და ჰაურაკის ყურის კუნძულებს. ამ რეგიონში ცხოვრობს ქვეყნის მოსახლეობის ერთი მესამედი. ახალი ზელანდიის რეგიონებს შორის, ოკლენდს ყველაზე დიდი მოსახლეობა ჰყავს, პირველია ეკონომიკურად, მაგრამ ტერიტორიის მხრივ მეორე ყველაზე მცირეა.

2010 წლის 1 ოქტომბერს, ოკლენდის რეგიონი უნიტარული მმართველობის გახდა, რომელსაც ოკლენდის საბჭო მართავს. მან წინა რეგიონული საბჭო და შვიდი ადგილობრივი საბჭო ჩაანაცვლა. ამ პროცესში, სამხრეთ-აღმოსავლეთში მდებარე ტერიტორია მეზობელ უაიკატოს რეგიონს გადაეცა.

## გეოგრაფია
რეგიონი გადაშლილია კაიპარის უბიდან (ჩრდილოეთით) სამხრეთით, ოკლენდის ნახევარკუნძულის ყელების გასწვრივ, უაიტაკერეს ქედებისა და ოკლენდის ვიწრო ყელების გავლით. რეგიონი სრულდება მდინარე უაიკატოს შესართავიდან რამდენიმე კილომეტრის მოშორებით. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ნორთლანდის, სამხრეთით კი უაიკატოს რეგიონი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Auckland Council

კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
როტორუა (ტბა)

**როტორუა** — ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულის მეორე უდიდესი ტბა; მოიცავს 79,8 კმ²-ს. საშუალო სიღრმე 10 მეტრია. წყლის მოუცლობით ჩამოუვარდება ახლომდებარე ტარაუერის ტბას. მდებარეობს ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონში. სამხრეთ ნაპირზე გაშენებულია ქალაქი როტორუა.

ტბა წარმოიქმნა ტაუპოს ვულკანური ზონის საკმაოდ დიდი ვულკანის კრატერისგან. მისი ბოლო დიდი ამოფრქვევა 240 000 წლის წინ მოხდა. ამოფრქვევის შემდეგ, ვულკანის ქვეშ არსებული მაგმის მორევი ჩაინგრა. როტორუის კალდერაში დარჩა წრიული დებრესია, სადაც დღეს ტბაა ჩაგუბებული. მის სიახლოვეს, აღმოსავლეთით, აქტიურ ვულკან ტარავერის ბაზისის ირგვლივ, ასევე ვულკანური წარმოშობის რამდენიმე სხვა ტბა მდებარეობს.

როტორუის ტბა რამდენიმე მდინარისა და ნაკადულის წყლით იკვებება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
იქთიოფაუნა

[მინი|270პქ|[ფარფლწითელა, თევზი რომელიც ბუნებრივად და ხელოვნურად ფართოდ არის გავრცელებული მთელ მსოფლიოში.]]
**იქთიოფაუნა** ( – თევზი და ფაუნა) — რომელიმე წყალსატევში, აუზში და სხვა ბუნებრივ ობიექტში არსებული თევზებისა და წყლის სხვა ბინადრების ერთობლიობა; აგრეთვე თევზების ერთობლიობა, რომლებიც ბინადრობდნენ დედამიწის ისტორიის ამა თუ იმ ეტაპზე. აუზთა უმეტესობის იქთიოფაუნა წარმოშობის მიხედვით სხვადასხვაგვარია. იგი შედგება ისეთი სახეობებისაგან, რომლებიც განსხვავდებიან გეოგრაფიული წარმოშობის მიხედვით და რომლებიც დაჯგუფებულები არიან ცალკეულ ფაუნისტურ კომპლექსში. ყველაზე მდიდარი იქთიოფაუნა გვხვდება წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, ეკვტორულ წყლებში. ყველაზე ღარიბი იქთიოფაუნა არქტიკულ წყლებშია.

თევზების შემსწავლელ მეცნიერებას იქთიოლოგია ეწოდება; იგი სწავლობს მათ აგებულებას, ორგანოების ფუნქციას, ცხოვრების ნირს, სისტემატიკას, გავრცელებას, ევოლუციას.

## სქოლიო
კატეგორია:იქთიოლოგია
ტეკაპო

**ტეკაპო** — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს კენტერბერის რეგიონში. 

ტეკაპო მეორე უდიდესია მაკენზის აუზში მდებარე სამ პარალელურ ალპურ ტბას შორის. დანარჩენი ორი ტბაა პუკაკი და ოჰაუ. ფართობი 83 კმ²-ს შეადგენს, მდებარეობს ზღვის დონიდან 700 მეტრზე. 

ტბას კვებავს მდინარე გოდლი, რომელიც ჩრდილოეთიდან უერთდება, სათავეს კი სამხრეთ ალპებში იღებს. ტეკაპო პოპულარულია ტურისტებს შორის; სამხრეთ ნაპირთან გაშენებულ დასახლება ლეიკ-ტეკაპოში ფუნქციონირებს სასტუმროები. 

ტბის ჩრდილოეთით მდებარეობს მაუნტ-ჯონის უნივერსიტეტის ასტრონომიული ობსერვატორია.

## გალერეა

ფაილი:Tekapo-Pukaki canal.jpg |ტეკაპო-პუკაკის არხი
ფაილი:Lupins at lake tekapo.jpg|
ფაილი:Tekapo panorama.jpg |

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
უაირარაპა

**უაირარაპა**  — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულის სამხრეთ ნაწილში, დედაქალაქ ველინგტონიდან 90 კმ-ით აღმოსავლეთით. ტბის ფართობი 78 კმ²-ია და ამ მაჩვენებლით მესამე უდიდესია ჩრდილოეთ კუნძულზე. უახლოესი ქალაქია ფითერსტონი, რომელიც მისი ჩრდილოეთ სანაპიროდან ხუთ კმ-ში მდებარეობს. 

ტბის აუზი საკმაოდ დიდია და მოიცავს რიმუტაკისა და ტარარუის ქედების აღმოსავლეთ კალთებს. ჩაედინება რამდენიმე მდინარე, გაედინება მხოლოდ ერთი — რუამაჰანგა. 

ტბის გარემომცველი არეალი დაბალი და ჭაობიანია. ბოლო დროს საკმაოდ გააქტიურდა ადამიანთა მიერ დაზიანებული ამ ვეთლენდის შენარჩუნებისა და მისი ველური ბუნების აღდგენის მცდელობები.  

დიდი ხნის განმავლობაში, მაორის ხალხი უაირარაპას ტბას საკვების ადვილად მოპოვების წყაროდ იყენებდა. მის მიდამოებში გვხვდება ბევრი ისეთი წყლის ფრინველისა და თევზის სახეობა, რომელიც ახალ ზელანდიაში სხვაგან არსად არაა გავრცელებული.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Lake Wairarapa wetlands 
*NZ Department of Conservation information on Lake Wairarapa wetlands

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
საერთაშორისო ახალგაზრდა დემოკრატიული კავშირი

**საერთაშორისო ახალგაზრდა დემოკრატიული კავშირი** ( (IYDU)) — მემარჯვენე ცენტრისტული ახალგაზრდული ორგანიზაციების გლობალური გაერთიანება, რომელიც თავდაპირველად დააარსეს 1981 წელს, ხოლო ხელმეორედ — 1991 წელს. იგი წარმოადგენს საერთაშორისო დემოკრატიული კავშირის (IDU) ახალგაზრდულ ორგანიზაციას. ორგანიზაციის შტაბ-ბინა მდებარეობს ნორვეგიის ქალაქ ოსლოში.

თავისუფლების ფორუმი იმართება ყოველ წელს ივნისის თვეში. ბოლო წლებში ფორუმი გაიმართა ბათუმში (საქართველო) 2010 წელს, ბოგოტაში (კოლუმბია) 2011 წელს, რაბატში (მაროკო) 2012 წელს. 

2012 წლიდან საერთაშორისო ახალგაზრდა დემოკრატიული კავშირი ახორციელებს არჩევნების დაკვირვებას სხვადასხვა ქვეყნებში. პირველი სადამკვირვებლო მისია განხორციელდა საქართველოში 2012 წლის 1 ოქტომბრის საპარლამენტო არჩევნების მონიტორინგის მიზნით. 

IYDU-ის მშობელი ორგანიზაცია საერთაშორისო დემოკრატიული კავშირი (IDU) არის საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელშიც გაერთიანებულია მსოფლიოს 80-ზე მეტი კონსერვატიული, ქრისტიან-დემოკრატიული და მსგავსი იდეოლოგიის მქონე სხვა ცენტრისტული და მემარჯვენე-ცენტრისტული პოლიტიკური პარტიები.

საერთაშორისო დემოკრატიული კავშირი შეიქმნა 1983 წელს. მისი დამფუძნებლები იყვნენ მარგარეტ ტეტჩერი, ჯორჯ ჰერბერტ უოკერ ბუში, ჟაკ შირაკი, ჰელმუტ კოლი და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგაზრდული პოლიტიკური ორგანიზაციები
ოჰაუ

**ოჰაუ** — მყინვარული ტბა მაკენზის აუზში, ახალ ზელანდიის, სამხრეთ კუნძულზე. იკვებება მდინარე ჰოპკინზისა და დობსონის წყლით, რომლებიც სათავეს სამხრეთ ალპებში იღებენ. გაედინება მდინარე ოჰაუ, რომელიც შემდეგ უაიტაკის ერწყმის.

ოჰაუ ყველაზე პატარაა უდიდესია მაკენზის აუზში მდებარე სამ პარალელურ ტბას შორის. დანარჩენი ორი ტბაა ტეკაპო და პუკაკი. ფართობი  60 კმ²-ს შეადგენს.

ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირის სიახლოვეს მდებარეობს ოჰაუს სათხილამურო კურორტი.

ტბაზე გაივლის ტრადიციული საზღვარი ოტაგოსა და კენტერბერის რეგიონებს შორის. ოფიციალურად მიეკუთვნება კენტერბერის რეგიონს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ახალი ზელანდიის პარლამენტი

**ახალი ზელანდიის პარლამენტი** (მაორი: *Pāremata Aotearoa*) შედგება ახალი ზელანდიის დედოფლისგან, წარმომადგენლობითი პალატისგან და 1951 წლამდე მასში ასევე შედიოდა საკანონმდებლო საბჭო. 1986 წლამდე პარლამენტის ოფიციალური დასახელება იყო: *ახალი ზელანდიის გენერალური ასამბლეა*.

წარმომადგენლობითი პალატა შედგება 120 წევრისგან. ახალი ზელანდიის მთავრობა არსებითად წარმოადგენს ვესმინსტერის სისტემას და მას პრემიერ-მინისტრი უძღვება, რომელიც პარლამენტის წევრებისგან ირჩევა.

პარლამენტის კრებები იმრთება პარლამენტის შენობაში, რომელიც მდებარეობს ველინგტონში.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Parliament of New Zealand
* Images from around Parliament Buildings
* Parliament Today 
* Parliament
* Digitised reports from selected volumes of the Appendix to the Journals of the House of Representatives

კატეგორია:ახალი ზელანდიის პოლიტიკა
ბენმორე

**ბენმორე** — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, კენტერბერის რეგიონში. იგი ხელოვნურად შეიქმნა 1960-იან წლებში, ბენმორეს კაშხლის მშენებლობისას. ფართობი დაახლოებით 75 კმ²-ია. 

ძირითადი ჩამდინარე მდინარეები ოჰაუ, პუკაკე და ტეკაპო.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Map of Waitaki District showing Lake Benmore bordering the Mackenzie and Waimate Districts 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
ჰაუროკო

**ჰაუროკო** — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. მდებარეობს ფიორდლანდის ეროვნულ პარკში, მთის ხეობაში. ტბის ფორმა S-ს წააგავს. სიგრძე 30 კმ-ია, ფართობი 63 კმ². ზედაპირი ზღვის დონიდან 150 მეტრზე მდებარეობს. სიღრმე 463 მეტრია და წარმოადგენს ახალი ზელანდიის უღრმეს ტბას. 

1960-იან წლებში, ტბაზე მოხდა ერთი საიდუმლოებით მოცული ამბავი. მამაკაცთა ჯგუფი მის მიდამოებში სანადიროდ და სათევზაოდ წავიდა. ორი მათგანი ნაპირზე დარჩა, სამი კი ძაღლით, ზურგჩანთებითა და თოფებით ტბაში შევიდა. ცოტა ხანში, ნაპირზე დარჩენილებმა ტბიდან ხმები გაიგონეს, მაგრამ ჩამოწოლილი ნისლის გამო, არ შეეძლოთ დაენახათ რა ხდებოდა. რამდენიმე დღის შემდეგ, მათი ზურგჩანთები, თოფები და ძაღლი ნაპირზე იპოვეს, სრულიად დაუზიანებელი და შიგნიდან მშრალი. ნავი ტბის შუაგულში იდგა. მამაკაცები კი მას შემდეგ აღარ გამოჩენილან. 

ჰაუროკო ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე სამხრეთით მდებარე ტბაა. მისგან გამოედინება 20 კმ სიგრძის მდინარე უაირაურაჰირი, რომელიც ფოვოს სრუტეს ერწყმის. 

ტბაში ერთადერთი კუნძულია — *მერი*, რომელთანაც დაკავშირებულია მრავალი მითი. ერთ-ერთი მათგანის მიხედვით, იგი მაორებისგან დაწყევლილია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Freshwater feature: Lake Hauroko, Fiordland | NIWA

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
თეოფანე ბიზანტიონელი

**თეოფანე ბიზანტიონელი** — VI საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი ისტორიკოსი. თეოფანე ბიზანტიონელის ბიოგრაფია უცნობია. მისი საისტორიო თხზულება მოიცავს 566-581 წლების ამბებს. თხზულება 10 წიგნს მოიცავდა, მაგრამ მისი მხოლოდ ოთხი ფრაგმენტი შემორჩა ფოტიოსის „ბიბლიოთეკაში“. ფრაგმენტები შეეხება ბიზანტიის საგარეო პოლიტიკის ისტორიას, კერძოდ, აღმოსავლეთის ქვეყნებთან ურთიერთობას. თეოფანე ბიზანტიონელის მონაცემები სანდო წყაროდაა მიჩნეული. ავტორს მოხსენიებული აქვს სომხებისა და იბერების აჯანყება სპარსელების წინააღმდეგ 572 წელს. ეს ბერძნულ მწერლობაში თბილისის პირველი ხსენებაა.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ახალი ზელანდიის მონარქია

[მინი|[ჩარლზ III]]
**ახალი ზელანდიის მონარქია** (); ასევე მოიხსენიებენ როგორც: *ახალ ზელანდიაზე უფლების მქონე გვირგვინს*, *მისი აღმატებულება ახალი ზელანდიის მფლობელი* —  კონსტიტუციური მოწყობა, სადაც მონარქი წარმოადგენს ახალი ზელანდიის სამეფოს სუვერენულ მმართველს, რითიც ის წარმოადგენს ქვეყანაში მოქმედი ვესტმინსტერის სისტემის საპარლამენტო დემოკრატიის ცენტრალურ ფიგურას. შესაბამისად მონარქია წარმოადგენს ახალი ზელანდიის სასამართლო, აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლების განუყოფელ ნაწილს.

## ლიტერატურა 
* Cox, Noel; "The control of advice to the Crown and the development of executive independence in New Zealand"; *Bond Law Review*; Vol. 13, No. 1; 2001

## რესურსები ინტერნეტში 
* Monarchy New Zealand
* The Republican Movement of Aotearoa New Zealand
* Royal visit to NZ in 1953-54

## სქოლიო 
კატეგორია:ახალი ზელანდიის პოლიტიკა
დენიელ კრეიგი

**დენიელ რაფტონ კრეიგი** (დ. 1968 წლის 2 მარტს) — ინგლისელი მსახიობი, ყველაზე მეტად ცნობილი 2006 წლიდან, ბრიტანელი საიდუმლო აგენტის, ჯეიმზ ბონდის, როლით.

## ბიოგრაფია
კრეიგი ეროვნული ახალგაზრდული თეატრის ყოფილი სტუდენტია, რომელმაც ასევე ლონდონის მუსიკისა და დრამის გილდიის სკოლა დაამთავრა და სასცენო კარიერა დაიწყო. მის ადრეულ როლებს შორის აღსანიშნავია  „ერთის ძალა“,  „ბიჭუნა მეფე ართურის კარზე“ და „ელისაბედი“. სატელევიზიო როლებს შორის ცნობილია „შარპის არწივი“ და „ზორო“. ბრიტანულ ფილმებმა „სიყვარული ეშმაკია“, „ტრანშეა“ და „რაღაც ხმები“ ინდუსტრიის ყურადღება მიიქცია, რასაც მოჰყვა როლები უფრო მასშტაბურ ფილმებში - „ლარა კროფტი: სამარხების მძარცველი“, „დაწყევლილი გზა“, „ფენოვანი ნამცხვარი“ და „მიუნხენი“.

საერთაშორისო წარმატება კრეიგმა მოიპოვა ჯეიმზ ბონდის როლზე შერჩევით, რითაც იგი პირს ბროსნანს ჩაენაცვლა. მიუხედავად თავდაპირველად სკეპტიკური აზრებისა, მისი დებიუტი ფილმში „კაზინო როიალი“ დადებითად იქნა შეფასებული და მოუტანა BAFTA-ს ჯილდო წამყვანი როლის საუკეთესო მსახიობისათვის. დღეისათვის ამ ფილმს ბონდის ყველა ფილმს შორის ყველაზე მაღალი შემოსავალი აქვს. „უმნიშვნელო ნუგეში“, შემდეგი ფილმი, გამოვიდა ორი წლის შემდეგ, ხოლო „სკაიფოლი“ - 2012 წლის 23 ოქტომბერს, თუმცა გამოვიდა დაგვიანებით, MGM-ის ფინანსური პრობლემების გამო. კრეიგი ბონდის როლში ასევე გამოჩნდა 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ცერემონიის გახსნაზე, დედოფალ ელისაბედ II-ის თანმხლების სახით. ბონდის როლის მიღების შემდეგ კრეიგი სხვა ფილმებშიც ჩნდებოდა. მათ შორის აღსანიშნავია უკანასკნელ პერიოდში რომანის „გოგონა დრაკონის ტატუთი“ 2011 წლის ეკრანიზაცია.

## ფილმოგრაფია
## პირადი ცხოვრება
კრეიგი ქორწინებაშია მსახიობ რეიჩელ ვაისთან, მეორე მეუღლესთან. წინა მეუღლე ფიონა ლაუდონისგან მას ჰყავს ქალიშვილი ელა. 2006 წელს კრეიგი გაწევრიანდა კინოხელოვნებისა და მეცნიერებათა აკადემიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* დეტალური ბიოგრაფია 
* 2008 წლის ინტერვიუ ბონდის როლის შესახებ

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ჯეიმზ ბონდი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბაიკალის სელაპი

**ბაიკალის სელაპი**, **ბაიკალის ნერპა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ნამდვილი სელაპების ოჯახისა; ბაიკალის ტბის ენდემური ფორმა, მესამეული ფაუნის რელიქტი. სხეულის საშუალო სიგრძე 165 სმ აღწევს, წონა 50-იდან 130 კგ-მდე. დედალი მამალთან შედარებით მეტს იწონის. 17−19 წლისას სრულდება ხაზობრივი ზრდა. ცოცხლობენ 55 წლამდე. წყნარ ვითარებაში მათი გადაადგილების სიჩქარე არ აღემატება 7−8 კმ/სთ-ს. მყარ სუბსტრატზე საკმაოდ ნელა გადაადგილდება. სხეულის ზედა ნაწილი მურა-ნაცრისფერია, გასდევს ვერცხლისფერი ფერები. სხეულის ქვედა ნაწილი შედარებით ღიაა. გავრცელებულია მხოლოდ ბაიკალის ტბაში, საიდანაც გადის ანგარასა და სელენგაში. უფრო მეტად ტბის ჩრდილოეთ და შუა ნაწილშია. ივნისში უშკანის კუნძულების სანაპიროსთან შესაძლებელია მათი დიდი რაოდენობით ხილვა. მზის ჩასვლისას მასობრივად გადააადგილდება კუნძულებისკენ. ზამთარში ყინულის ზედაპირზე არ ამოდის. ამჟამინდელი კლასიფიკაციით მიეკუთვნება ნამდვილი სელაპების ოჯახს. იკვებება თევზით (გოლომიანკა და სხვა). 1 წლის განმავლობაში მოზრდილი ნერპა 1 ტ-მდე თევზს ჭამს. სქესობრივად მწიფდება 3–4 წლისას. მაკეობა გრძელდება 11 თვე. სარეწაო მნიშვნელობისაა. იყენებენ ბეწვს, ქონს, ხორცს. დაცულია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბაიკალის სელაპი – ენციკლოპედიური ლექსიკონი 
* ბაიკალის სელაპი – დახასიათება 

## სქოლიო
კატეგორია:ნერპა
თეოდოსიუსის კოდექსი

**თეოდოსიუსის კოდექსი** — რომაული სამართლის კრებული. შეადგინა აღმოსავლეთ რომის იმპერატორ თეოდოსიუს II-ის მიერ დანიშნულმა კომისიამ. კოდექსი გამოქვეყნდა 438 წელს. შეიცავდა რომის იმპერატორების ყველა განკარგულებას, რომლებიც მოქმედებდა 313-437 წლებში. კოდექსი შედგებოდა 16 წიგნისაგან. მოიცავდა სისხლის, სამოქალაქო და საეკლესიო სამართალს, დებულებებს თანამდებობის პირთა და სამხედრო საქმის შესახებ. თეოდოსიუსის კოდექსი ასახავდა რომის იმპერიაში ფეოდალიზაციის შედეგად მომხდარ სოციალურ-ეკონომიკურ ცვლილებებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომაული სამართალი
რიჩარდ ბარბიერი

**რიჩარდ ბარბიერი** (დ. 1957 წლის 30 ნოემბერს) — ინგლისელი კლავიშისტი და კომპოზიტორი. 1980-იან წლებში გამოდიოდა ჯგუფში Japan. 1993 წლიდან შეუერთდა ჯგუფ Porcupine Tree-ს. აქვს ცალკე პროექტები სხვადასხვა მუსიკოსთან, როგორიც არის სტივ ჰოგართი (მარილიონი).

## დისკოგრაფია
### Japan
*1977 – *Adolescent Sex* (Hansa Records)
*1978 – *Obscure Alternatives* (Hansa Records)
*1979 – *Quiet Life* (Hansa Records)
*1980 – *Gentlemen Take Polaroids* (Virgin records)
*1981 – *Tin Drum* (Virgin Records)
*1981 – *Assemblage* (კრებული) (Hansa Records)
*1983 – *Oil on Canvas* (საკონცერტო ალბომი) (Virgin Records)
*1984 – *Exorcising Ghosts* (კრებული) (Virgin Records)
*1989 – *Souvenir From Japan* (კრებული)(Hansa Records)
*1991 – *The Other Side Of Japan* (კრებული) (Receiver Records)

### Rain Tree Crow
*1991 – *Rain Tree Crow* (Virgin Records)

### Jansen/Barbieri
*1985 – *Worlds In A Small Room* (Pan East (ბრიტანეთი) / JVC Victor (Japan))
*1991 – *Stories Across Borders* (Venture / Virgin)
*1995 – *Stone To Flesh* (Medium Productions)
*1996 – *Other Worlds In A Small Room* (Medium Productions)

### Jansen/Barbieri/Karn
*1994 – *Beginning to Melt* (Medium Productions)
*1994 – *Seed* (Medium Productions)
*1999 – *ISM* (Polydor / Medium)
*2001 – *Playing in a Room with People* (Medium Productions)

### The Dolphin Brothers
*1987 – *Catch the Fall* (Virgin Records)
*1987 – *Face To Face* (Japanese T.V.C.M. 7” სინგლი) (Virgin Records)
(ასევე შეტანილია ლეიბლის Virgin Japan მიერ გამოცემული Catch The Fall-ის ვერსიაში)

### Jansen/Barbieri/Takemura
*1997 – *Changing Hands* (Medium Productions)

### Indigo Falls
*1996 – (რიჩარდ ბარბიერი/სიუზანა ბარბიერი) (Medium Productions)

### რიჩარდ ბარბიერი / ტიმ ბოუნესი
*1994 – *Flame* (One Little Indian)

### Barbieri/Roedelius/Chianura
*2001 – *T’AI* (Auditorium)

### სტივ ჰოგართი/რიჩარდ ბარბიერი 
*2012 - *Not The Weapon But The Hand* (K Scope)

### რიჩარდ ბარბიერი
*2005 – *Things Buried* (Intact Records)
*2008 – *Stranger Inside* (K-Scope/Snapper)
*2017 – *Planets + Persona* (K-Scope)

### Porcupine Tree
*1993 – *Up the Downstair* (Delerium Records)
*1995 – *The Sky Moves Sideways* (Delerium Records)
*1996 – *Signify** (Delerium Records)
*1997 – *Coma Divine* (Delerium Records)
*1998 – *Metanoia** (Delerium Records)
*1999 – *Stupid Dream** (Snapper Records)
*2000 – *Voyage 34: The Complete Trip** (Snapper Records)
*2000 – *Lightbulb Sun** (Snapper Records)
*2001 – *Recordings** (Snapper Records)
*2002 – *Stars Die: The Delerium Years 1991-1997* (Snapper Records)
*2002 – *In Absentia** (Lava / Warner)
*2005 – *Deadwing** (Lava / Warner)
*2007 – *Fear of a Blank Planet** (Roadrunner / Warner)
*2007 – *Nil Recurring** EP (Peaceville Records)
*2009 – *The Incident** (Roadrunner / Warner)
* (*) ნიშნით მონიშნულ გამოცემებში შეტანილია ბარბიერის ავტორობის კომპოზიციები

## რესურსები ინტერნეტში
*რიჩარდ ბარბიერის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:რიჩარდ ბარბიერი
კატეგორია:Porcupine Tree-ს წევრები
კატეგორია:ინგლისელი კლავიშისტები
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თეოპომპე

**თეოპომპე** (დაახლ. ძვ. წ. 377 — ძვ. წ. 300) — ძველი ბერძენი ისტორიკოსი, ისოკრატეს მოსწავლე. დემოკრატიის მოწინააღმდეგე, მოხეტიალე სოფისტი. ავტორია 12 წიგნისაგან შემდგარი „საბერნეთის ისტორიისა“, თხზულება მოიცავდა პერიოდს ძვ. წ. 411 წლიდან ძვ. წ. 394 წლამდე და ავტორის ჩანაფიქრით თუკიდიდეს ისტორიული ნაშრომის გაგრძელება უნდა ყოფილიყო. თეოპომპეს ეკუთვნის აგრეთვე „ფილიპე მაკედონელის ისტორია“, რომელიც ამ პერიოდის საბერძნეთის ისტორიასაც შეეხებოდა.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები
ღორჯოსებრნი

**ღორჯოსებრნი** () — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. აერთიანებს 200 გვარის 600-მდე სახეობას. მათი სხეულის სიგრძე 7,5 მმ-იდან (ფილიპინის კუნძულებზე) — 50 სმ-მდე მერყეობს. მუცლის ფარფლები ერთმანეთთანაა შეზრდილი და მისაწოვარ დისკოს ქმნის, რითაც ემაგრებიან ჩქარ მდინარეში ქვებს. შავ ზღვაში საქართველოს სანაპიროებთან და მტკნარ წყლებში ცხოვრობს 14 სახეობისა და ქვესახეობის ღორჯო, რომელთაგან მდინარეებში გვხვდება მხოლოდ 1 ქვესახეობა — კავკასიური მდინარის ღორჯო (). უმეტესად იკვებებიან უხერხემლოებით. ბევრ მათგანს (შავპირა ღორჯო, მეშლამია, გომბეშოსთავა და სხვა) სარეწაო მნიშვნელობა აქვს — იყენებენ ნედლად და დაკონსერვებულს.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.gobiidae.com  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ღორჯოსებრნი
თეთრი მთის ბრძოლა

300px|მინიატიურა|თეთრი მთის ბრძოლა
**თეთრი მთის ბრძოლა** — ოცდაათწლიანი ომის (1618-1648 წწ.) ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ბრძოლა პრაღის დასავლეთით, თეთრ მთაზე, გაიმართა 1620 წლის 8 ნოემბერს ჩეხეთის ჯარებსა (პროტესტანტული უნია) და საიმპერატორო არმიას (კათოლიკური ლიგა) შორის. ჩეხეთის ჯარებს თავდაცვითი პოზიციები ეკავათ თეთრ მთაზე. მათ შეუტიეს საიმპერიო (იოჰან ტილი) და ბავარიის (მაქსიმილიან ბავარიელი) ჯარებმა, რომლებსაც კარლ ბიუკუა სარდლობდა. გააფთრებული ბრძოლების შემდეგ  ჩეხები დამარცხდნენ. ფეოდალურ-კათოლიკური რეაქცია სასტიკად გაუსწორდა ჩეხეთის ეროვნულ აჯანყებას. ჩეხურმა მიწებმა დაკარგა დამოუკიდებლობა და 300 წლით ავსტრიელ ჰაბსბურგებს დამორჩილდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩეხეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოცდაათწლიანი ომის ბრძოლები
კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1620 წლის ბრძოლები
ვეგეციუსი

, pluteo 45.19)]]
**პუბლიუს ფლავიუს რენატუს ვეგეციუსი** — IV საუკუნის დასასრულისა და V საუკუნის დასაწყისის რომაელი სამხედრო ისტორიკოსი და თეორეტიკოსი. 390-410 წლებში ოთხ წიგნად დაწერა ტრაქტატი „სამხედრო საქმის შესახებ“, რომელიც იმპერატორ თეოდოსიუსს უძღვნა. ვეგეციუსის ნაშრომი კომპილაციურია, შედგენილია დაკარგული რომაული წყაროების საფუძველზე და რომის სამხედრო ხელოვნების შესახებ პირველი სისტემატიური ნაშრომია, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია. ვეგეციუსის ნაშრომი ფართოდ იყო ცნობილი შუა საუკუნეებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი რომაელი ისტორიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გარდაცვალების თარიღი უცნობია
კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ვალმის ბრძოლა

250px|მინიატიურა|ვალმის ბრძოლა
**ვალმის ბრძოლა** — საფრანგეთ-პრუსიის ბრძოლა. გაიმართა 1792 წლის 20 სექტემბერს რევოლუციური საფრანგეთის ჯარების (შარლ დიუმურიე და ფრანსუა კელერმანი) მიერ მოპოვებული პირველი გამარჯვება ავსტრია-პრუსიის ინტერვენტთა და ფრანგ აზნაურ-ემიგრანტთა ჯარებზე (კარლ ბრაუნშვაიგი). სოფელ ვალმის რაიონში საფრანგეთის ჯარებმა ინტერვენტებს პარიზისაკენ მიმავალი გზა გადაუღობეს, წარმატებით მოიგერიეს მათი შეტევა და აიძულეს უკან დაეხიათ. 1792 წლის 5 ოქტომბრისათვის ინტერვენტები განდევნეს საფრანგეთის ტერიტორიიდან.

## ლიტერატურა
* Arthur Chuquet, *Les Guerres de la Révolution. 2, Valmy* (En: *The Revolutionary Wars, Vol. 2: Valmy*), 1887 
* *Campagne du Duc de Brunswick contre les Français en 1792* (En: *Campaign of the Duke of Brunswick against the French in 1792*) – an eyewitness account by a Prussian officer, first published in France in 1794 

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Battle of Valmy
* Battle of Valmy podcast episode

კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:ავსტრიის ბრძოლები
კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1792 წლის ბრძოლები
ეჩმიაძინის ბრძოლა

მინი|ეჩმიაძინის ბრძოლის გეგმა გენ. ციციანოვის მიხედვით
**ეჩმიაძინის ბრძოლა** — ბრძოლა რუსეთისა და ირანის არარეგულარულ ცხენოსან ჯარს შორის  ეჩმიაძინის მონასტრის ახლოს 1804 წლის ივნისში, რუსეთ-ირანის ომის (1804-1813 წწ.) დროს.

განჯის ალყისა და აღების (1803 წლის ნოემბერი – 1804 წლის იანვარი) შემდეგ რუსეთის არმიის მთავარსარდალმა პავლე ციციანოვმა ძალისხმევა ერევნის დაპყრობისკენ მიმართა. 1804 წლის 20 ივნისს ციციანოვი თავისი ჯარით (დაახლ. 5 ათასი კაცი, 12 ქვემეხი) პირისპირ შეხვდა ირანის ცხენოსან ჯარს (დაახლ. 18-20 ათასი კაცი), რომელსაც უფლისწული აბას-მირზა სარდლობდა. აბას-მირზასთან იმყოფებოდა ასევე საქართველოდან დევნილი ბატონიშვილი ალექსანდრე. სამდღიან ბრძოლაში ორივე მხარემ საგრძნობი დანაკარგი განიცადა. ხანმოკლე წარმატების მიუხედავად ირანელები დამარცხდნენ. ეჩმიაძინის მონასტერი რუსულმა გარნიზონმა დაიკავა. აბას-მირზამ ერევნისკენ დაიხია.

## ლიტერატურა
* Потто В. А. Кавказская война в отдельных очерках, эпизодах, легендах и биографиях: в 5 томах. — 2-е изд. — СПб.: Тип. Е. Евдокимова, 1887. — Т. 1: От древнейших времён до Ермолова.

კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ირანის ბრძოლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1804 წლის ბრძოლები
ქუთაისი 2010 (საკალათბურთო კლუბი)

**საკალათბურთო კლუბი ქუთაისი-2010** — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ ქუთაისიდან, საქართველო.

## ისტორია 
ქალაქ ქუთაისის საკალათბურთო კლუბები 1991 წლიდან გამოდიოდნენ საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში სხვადასხვა სახელის ქვეშ („ქუთაისი,“ „ჯიქი,“ „რიონი,“ „იმერეთი“). „ქუთაისი-2010“-ს შექმნამდე კი ქალაქი 4 წლის განმავლობაში უგუნდოდ იყო.

ქუთაისის ახალი კლუბი წარმატებულად ჩაერთო ეროვნულ ჩემპიონატში 2010 წელს, და თავის პირველივე სეზონში მესამე ადგილი დაიკავა, მომდევნო სეზონში კი ეს შედეგი გაიმეორა. 2011 წელს მან აგრეთვე იმარჯვა დუდუ დადიანის სახელობის მემორიალზე, 2012 წელს კი ეროვნული თასის ფინალში გავიდა, სადაც სკ არმიასთან დამარცხდა.

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე 
* გუნდის პროფილი Eurobasket.com-ზე

კატეგორია:საქართველოს საკალათბურთო კლუბები
კოლრიჯი

**კოლრიჯი** — ტბა ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, კენტერბერის რეგიონში. მდებარეობს ქალაქ მეთვენიდან 35 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით. ზედაპირის ფართობი 47 კმ²-ია. 

ტბა მდებარეომს მდინარე რაკაიის ჩრდილოეთით. მასზე მოქმედებს ქვეყანაში ერთ-ერთი უძველესი ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც 1914 წელს აშენდა. ჩაედინება მდინარე ჰარპერი და ვილბერფორსი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Details about the Lake Coleridge Power Station 
*Map of Lake Coleridge 
*Lake Coleridge  Selwyn District Council

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
უაიკარემოანა

**უაიკარემოანა** — ტბა ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთ კუნძულზე, ტე-ურევერის ეროვნულ პარკში. მდებარეობს ქალაქ უაიროის ჩრდილო-დასავლეთით, გიზბორნიდან 80 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. მოიცავს 54 კმ²-ს. მაორის ენიდან სიტყვა *უაიკარემოანა* ითარგმნება როგორც „მოჩუხჩუხე წყლის ზღვა“. 

წარმოადგენს ჩრდილოეთ კუნძულის უღმერს ტბას (256 მ). მდებარეობს ზღვის დონიდან 600 მეტრზე. ევროპელებმა იგი 1844 წელს აღმოაჩინეს. 

ტბა დაახლოებით 2200 წლის წინ წარმოიქნმა, მიწის მოწყვეტის შედგეგად, რომელმაც მდინარე უაიტარეკაჰეკე ჩაკეტა. თუმცა, ლეგენდის თანახმად იგი ადგილობრივი ტომების წინაპარმა ჰაუმაპუჰიამ შექმნა. 

ტბა განსაკუთრებით პოპულარულია იმ დამსვენებლებს შორის, რომლებსაც უყვართ თევზაობა და სხვადასხვა რეკრეაციული აქტივობები.

მინი|ცენტრი|690px

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Wairoa District Council Waikaremoana page 
*Department of Conservation Waikaremoana Track page
*Photos of Waikaremoana and the track
*Live-aboard fishing tours on the lake 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
პოტერიტერი

**პოტერიტერი** — ტბა ახალი ზელანდიის, სამხრეთ კუნძულზე, ფიორდლანდის ეროვნულ პარკში. მდებარეობს ქალაქ ტუატაპერედან 40 კმ-ით დასავლეთით. 

პოტერიტერი გადაჭიმულია ციცაბო ფერდობებიან მთიან ხეობაში, ჩრდილოეთი-სამხრეთის მიმართულებით 28 კმ-ზე. საშუალო სიგანე 2 კმ-ია. ზედაპირის ფართობი 43 კმ².

ტბიდან გამოედინება 8 კმ სიგრძის მდინარე უაიტუტუ, რომელიც ფოვოს სრუტეში ჩაედინება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Teal Bay to Lake Poteriteri Hut Route - Department of Conservation

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ბრუნერი

**ბრუნერი** — ტბა ახალი ზელანდიის, სამხრეთ კუნძულზე, უესტ-კოსტის რეგიონში. ზედაპირის ფართობი 40 კმ². მდებარეობს ქალაქ გრეიმუთიდან 31 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სიახლოვეს არსებული უდიდესი დასახლებაა ჩრდილოეთ ნაპირზე მდებარე მოანა. გამოედინემა მდინარე არნოლდი. 

ახალი ზელანდიის სხვა თვალწარმტაც ადგილებთან შედარებით, ტბას საკმაოდ ცოტა მნახველი ჰყავდა, თუმცა ბოლო წლებში იზრდება თევზაობის მოყვარულ ტურისტთა რიცხვი.

ტბას სახელი ეწოდა XIX საუკუნის ინგლისელი მკვლევრის — თომას ბრუნერის პატივსაცემად. მაორული სახელწოდებაა *კოტუკა მოანა*, რაც „ყანჩების ზღვას“ ნიშნავს. 

1976 წლისთვის, ბრუნერის აუზის 20 % სასოფლო-სამეურნეო მიზნებისთვის იქნა ათვისებული, დასახლება მოანას მაცხოვრებელთა რაოდენობამ კი 84-ს მიაღწია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Lake Brunner at the Department of Conservation
*Water Quality of Lake Brunner  at the West Coast Regional Council

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ტარაუერა

**ტარაუერა** — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე; უდიდესია ვულკან ტარაუერის გარშემო მდებარე ტბათა ჯგუფში. მდებარეობს ქალაქ როტორუიდან 18 კმ-ით აღმოსავლეთით, ვულკან ტარაუერიდან 5 კმ-ით დასავლეთით. ზედაპირის ფართობი 41 კმ²-ია. 

ტბას მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა 1886 წლის 10 ივნისს ტარაურის ამოფრქვევამ, რის შედეგადაც დაიღუპა 150 ადამიანი, დაიმარხა ტბის სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირზე მდებარე მაორის სოფელი ტე-უაიროა. 

ზაფხულობით ტარაუერა პოპულარულია თევზაობისა და წყლის სპორტის მოყვარულებს შორის. თბილწყლიან პლაჟებთან აწყობენ კემპინგს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ფერდინანდ II

**ფერდინანდ II** შეიძლება იყოს:

*ფერდინანდ II (ლეონი) — ლეონის მეფე (1157–1188)
*ფერდინანდ II (არაგონი) — არაგონის მეფე (1452–1516)
*ფერდინანდ II (ნეაპოლი) — ნეაპოლის მეფე (1469–1496)
*ფერდინანდ II (სრი) — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (1578–1637)
* ფერდინანდ II —     ორი სიცილიის სამეფოს მეფე (1830–1859)
ზინგა მბანდი ნგოლა

მინიატიურა|ზინგა მბანდი ნგოლა
**ზინგა მბანდი ნგოლა**, *ნზინგა მბანდი ნგოლა, ჟინგა მბანდი ნგოლა ანა* (დ. დაახლ. 1582 — გ. 17 დეკემბერი, 1663) — 1624 ან 1623 წლიდან ნდონგოს (ანგოლა) და XVII საუკუნის 20-იანი წლების დასასრულიდან მატამბის სახელმწიფოს გამგებელი.  თავისი ძმის ნგოლა მბანდის გარდაცვალების შემდეგ ზინგა მბანდი ნგოლა ნდონგოს დედოფალი გახდა. ატარებდა პორტუგალიისაგან დამოუკიდებელ პოლიტიკას. ზინგა მბანდი ნგოლას თავიდან მოსაშორებლად პორტუგალიელებმა 1626 წელს ტახტზე დასვეს თავიანთი ერთგული კაცი. ზინგა მბანდი ნგოლა მომხრეებთან ერთად ქვეყნის შიგა ოლქებში გადავიდა, დაიპყრო მატამბა და იქ სახელმწიფო დააარსა. 30 წელზე მეტხანს მეთაურობდა იგი პორტუგალიის წინააღმდეგ გამართულ სახალხო ომს. ზინგა მბანდი ნგოლა ანგოლის სახალხო გმირადაა აღიარებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანგოლის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული   1582
კატეგორია:გარდაცვლილი  17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1663
ვორმსის კონკორდატი

მინი||ჰაინრიხ V-სა და პაპ კალიქსტუს II-ს შორის მიღწეული შეთანხმების შუა საუკუნეების გამოსახულება.
**ვორმსის კონკორდატი** — ორმხრივი შეთანხმება საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორ ჰაინრიხ V-სა და პაპ კალიქსტუს II-ს შორის. დაიდო 1122 წლის 23 სექტემბერს. ამ შეთანხმებით ბოლო მოეღო ინვესტიტურისათვის ბრძოლას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინვესტიტურა
*ბრძოლა ინვესტიტურისთვის
*ლატერანის პირველი საეკლესიო კრება

## ლიტერატურა
*  Le Goff, Jacques *Medieval Civilization 400–1500* Barnes and Noble, New York, 1964
* Reynolds, Susan *Fiefs and Vassals, The Medieval Evidence Reinterpreted*, Oxford University Press, 1994
* Davis, R. H. C. “A History of Medieval Europe, From Constantine to Saint Louis”, Longmans, Ninth Printing, 1966
* Dahmus, Joseph, *The Middle Ages, A Popular History*, Doubleday & Company, Inc. Garden City, New York, 1968

## რესურსები ინტერნეტში 
*Concordat : ინგლისური ტექსტი
*BBC radio programme

კატეგორია:XII საუკუნის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
გარსია I

**გარსია I** შეიძლება იყოს: 

*გარსია I (ლეონი) — ლეონის მეფე (გ. 914)
*გარსია ფერნანდესი (გარსია I) — კასტილიის გრაფი (938–995)
*გარსია I (კონგო) — კონგოს მმართველი (XVII ს.)
ახალი ზელანდიის სამეფო

მინი|400px|ახალი ზელანდიის სამეფოს რუკა
**ახალი ზელანდიის სამეფო** () — ტერიტორია რომლის ხელმძღვანელადაც ითვლება ახალი ზელანდიის მეფე. სამეფო მოიცავს: ახალ ზელანდიას, კუკის კუნძულებს, ნიუეს, ტოკელაუს და როსის ტერიტორიას ანტარქტიკაში. სამეფოს მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 4 400 000 ადამიანს (ახალი ზელანდიის გარეშე — 18 000 ადამიანს), ხოლო საერთო ფართობია 719 188 კმ² (როსის ანტარქტიდული ტერიტორიის (450 000 კმ²) და ახალი ზელანდიის გარდა (268 680 კმ²) — 508,2 კმ²).

2022 წლის 8 სექტემბრიდან ახალი ზელანდიის მონარქია მეფე ჩარლზ III.

რადგანაც ახალი ზელანდიის მონარქი ერთდროულად კიდევ 15 სხვა სახელმწიფოს მეთაურია, რომლებიც ცნობილია თანამეგობრობის სამეფოების სახით, ახალ ზელანდიაში უშუალოდ მონარქს წარმოადგენს გენერალ-გუბერნატორი. 2011 წლის აგვისტოდან ეს თანამდებობა უკავია ჯერი მატეპარაის.

თანამეგობრობის სხვა სამეფოებისგან განსხვავებით, ახალი ზელანდიის სამეფო არ არის სახელმწიფო და არ აქვს საერთაშორისო სახელმწიფოებრივი აღიარება. ტერმინს «ახალი ზელანდიის სამეფო» აქვს კონცეფსუალური, სიმბოლური ხასიათი, რომელიც მიუთითებს სხვადასხვა ქვეყნების და სახელმწიფოების ისტორიის და მორალური ფასეულობების ერთიანობისკენ და სახელმწიფოს ერთი მეთაურის აღიარებისკენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალი ზელანდიის მონარქია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Letters Patent constituting the office of Governor-General of New Zealand 
* "Cook Islands" 
* "Niue"
* "New Zealand and the Tokelau Islands" 
* "Ross Dependency" 

## სქოლიო 
კატეგორია:ახალი ზელანდიის პოლიტიკა
კატეგორია:დამოკიდებული ტერიტორიები
კატეგორია:სამეფოები
ღანძილი

მინი|275პქ|ღანძილი დანიის ერთ-ერთ ტყეში
**ღანძილი** (), ასევე ცნობილი, როგორც **ველური ნიორი** — მრავალწლოვანი ბოლქვიანი ბალახოვანი მცენარე ხახვისებრთა ქვეოჯახისა. ივითარებს 15–50 სმ-მდე სიმაღლის სუსტ ღეროს, ძირთან — ორ მოგრძო-ელიფსურ ფოთოლს, წვერზე — ქოლგად შეკრებილ პატარ-პატარა თეთრ ყვავილებს. 

აქვს ნივრის სპეციფიკური სუნი. ყვავილობს მაის-ივლისში. გავრცელებულია ევროპაში, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე და მცირე აზიაში. საქართველოში იზრდება ტენიან დაჩრდილულ ტყეებში, მთის შუა სარტყლამდე. მოხარშულ და შეკმაზმულ ნორჩ ღანძილს საჭმელად ხმარობენ, აგრეთვე ამწნილებენ და ამარილებენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხახვი
თსუ (საკალათბურთო კლუბი)

**საკალათბურთო კლუბი თსუ** — პროფესიონალური საკალათბურთო კლუბი ქალაქ თბილისიდან, საქართველო. ეკუთვნის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტს.

## ისტორია 
თსუ 1991 წლიდან იღებს საქართველოს ეროვნულ ჩემპიონატში მონაწილეობას. მოგებული აქვს 2006 წლის ეროვნული თასი და სუპერთასი.
 
ეროვნულ ჩემპიონატში კლუბისთვის ყველაზე წარმატებული 2009-11 წლები გამოდგა, როდესაც იგი ზედიზედ ორჯერ გავიდა სუპერლიგის ფლეი-ოფის ფინალში, და მეორე ადგილი დაიკავა.

## ჯილდოები 
* **საქართველოს სუპერლიგა**
** ვიცე-ჩემპიონი (2): 2010, 2011
* **საქართველოს თასი**
** გამარჯვებული (1): 2006
* **საქართველოს სუპერთასი**
** გამარჯვებული (1): 2006
* **ქორქია-საკანდელიძის მემორიალი**
** გამარჯვებული (1): 2011

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*გუნდის პროფილი სუპერლიგის ვებგვერდზე 
* გუნდის პროფილი Eurobasket.com-ზე 

კატეგორია:საქართველოს საკალათბურთო კლუბები
უძოვარა

**უძოვარა** (ლათ. Trollius) — მცენარეთა გვარი ხარისძირასებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახებია. აქვთ თათისებრ განკვეთილი ფოთლები, ამასთან, ფესვთანური გრძელყუნწიანია, ღეროსეული — მოკლეყუნწიანი, დიდი, კაშკაშა ოქროსფერ-ყვითელი ყვავილები. 

30-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. საქართველოში ცნობილია მხოლოდ 1 სახეობა — კავკასიური უძოვარა (ლათ. Trollius caucasicus); იზრდება ყველგან სუბალპურ და ალპურ სარტყელში, ტენიან მდელოებზე, მთის წყაროების ნაპირებზე, თოვლთან ახლოს. საქართველოს გარდა გვხვდება კავკასიასა და ჩრდილოეთ ირანში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხარისძირასებრნი
ზაქარია ქანაქერცი

**ზაქარია ქანაქერცი**, *ზაქარია სარკავაგი*  (; დ. 1627, სოფ. ქანაქერი, ერევნის მახლობლად — გ. 1699) — სომეხი ისტორიკოსი, წარმოშობით ქართველი.

## წარმომავლობა 
თავისი ქართული წარმომავლობის შესახებ ცნობას გვაწვდის საისტორიო თხზულებაში, რომელიც „ქრონიკის” სახელითაა ცნობილი. ამ გადმოცემის თანახმად, ჰოვჰანავანქის მონასტერში, თურმე, ესვენა წმინდა გიორგის ნეშტი, რომლის შემწეობითაც მრავალი სნეული იკურნებოდა, როდესაც შირაკის ქვეყანა ქართველი მეფეების ხელში იყო, მეფის შვილის განსაკურნად წმინდა ნეშტის საქართველოში გადასვენება გადაწყვიტეს, რისთვისაც მეფე იძულებული გახდა სომხეთში მძევლებად გაეგზავნა ყმაწვილები ქართველი დიდებულთა ოჯახებიდან. შემდეგში ამ მძევალთა ერთი ნაწილი სომხეთში დარჩენილა. მათგან ერთ-ერთის შთამომავალი,ზაქარია ქანაქერცის თქმით, მისი მამა იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ზაქარია დარწმუნებული იყო თავის ქართულ წარმომავლობაში და კიდეც ამაყობდა წინაპრებით, ეროვნული თვითშეგნებითა და სარწმუნოებით სომეხი იყო და სომხეთის პოლიტიკურ და კულტურულ ინტერესების ერთგულ დამცველად გვევლინება.

## ბიოგრაფია 
13 წლისა მიაბარეს ჰოვანავანქში – იოანეს მონასტერში, სადაც მთელი სიცოცხლე გაატარა. ზაქარია ქანაქერცის განეკუთვნება სამნაწილიანი ვრცელი ნაწარმოები „ისტორია“, რომელშიც თავმოყრილია საყურადღებო ცნობები ამიერკავკასიისა და ირანის სოციალ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ისტორიის შესახებ. ნაშრომის მესამე ნაწილში გადმოცემულია ავტობიოგრაფიული ცნობები და ჰოვანავანქის ისტორია. იგი თავის თხზულებაში მნიშვნელოვან ადგილს უთმობს საქართველოს პოლიტიკურ  და სოციალურ ცხოვრებას. საინტერესოდაა აღწერილი როსტომისა და თეიმურაზ I-ის ურთიერთობა, ვახტანგ V-ისა და გიორგი XI-ის მოღვაწეობა. საყურადღებოა ასევე თუმანიშვილებისა და ბარათაშვილების ბრძოლის ისტორია. ეს თხზულება პირველად სომხურ ენაზე გამოიცა 1870 წელს. 6 წლის შემდეგ ფრანგულად თარგმნა და გამოაქვეყნა მარი ბროსემ, ხოლო 1969 წელს რუსულად დაისტამბა მოსკოვში.

## ლიტერატურა
* მელიქსეთ-ბეგი ლ., ძველი სომხური ლიტერატურის ისტორია, თბ., 1941
* დავლიანიძე ლ., ზაქარია ქანაქერცის ზოგიერთი ცნობა საქართველოს შესახებ, თბ., 1987

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1627
კატეგორია:გარდაცვლილი 1699
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ზენდები

მინი|ქერიმ-ხანის პორტრეტი.
**ზენდები** — ირანულენოვანი ტომი და დინასტია დასავლეთ და სამხრეთ ირანში. XVIII საუკუნის 50-60-იან წლებში ზენდის ტომის ბელადმა ქერიმ-ხანმა ისარგებლა ირანის ფეოდალური დაქსასულობით, სძლია თავის მეტოქეებს და თითქმის მთელი ირანი დაიმორჩილა. მისი გარდაცვალების (1779) შემდეგ ზენდებს შორის ჩამოვარდნილი ქიშპი გამოიყენეს ყაჯარებმა, დაამარცხეს ზენდები და 1794 წლიდან  ირანში გაბატონდნენ.

## დინასტიის მმართველები
* ქერიმ-ხანი — 1760-1779
* აბუ ლ-ფათჰ-ხანი — 1779-1782
* ალი მურად-ხანი — 1782-1785
* ჯაფარ-ხანი — 1785-1789
* ლუთფ ალი-ხანი — 1789-1794

## ლიტერატურა
კატეგორია:ზენდთა დინასტია
კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:ირანის ისტორია
ზიდრიტები

**ზიდრიტები**, *ძიდრიტები* (ბერძნ. Ζυδρεῖται, ლათ. Sydretae) — ტომი, რომელიც ფლავიუს არიანეს (*Periplus*, § 15) ცნობით, ახ. წ.  II საუკუნეში შავი ზღვის სანაპიროზე, ლაზების მეზობლად ცხოვრობდა. V საუკუნის ანონიმი ავტორის თქმით, მას ეკავა ტერიტორია მდ. აფსარის (ჭოროხის) შესართავის სამხრეთით, მდინარე არქაბისის (ახლანდელი არქაბესუ) შესართავამდე. 

ფლავიუს არიანეს ცნობით, შავი ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მისი მოგზაურობის დროს (ახ. წ. 131 წელი) ზიდრიტები ემორჩილებოდნენ ფარსმანს (გიორგი მელიქიშვილის აზრით უნდა იგულისხმებოდეს იბერიის მეფე ფარსმან II).

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, თ. I, თბ., 1970.

კატეგორია:ქართული ტომები
ზამის ბრძოლა

**ზამის ბრძოლა** — ბრძოლა რომაელებსა და კართაგენელებს შორის ძვ. წ. 202 წლის 19 ოქტომბერს ქალაქ ზამასთან (ჩრდილოეთი აფრიკა, კართაგენის სამხრეთ-დასავლეთით 120 კმ-ზე, ახლანდელი ელ-კეფის რაიონი). რომაელებს სარდლობდა პუბლიუს კორნელიუს სციპიონ აფრიკელი უფროსი, კართაგენელებს - ჰანიბალი. თითოეულს 35-40 ათ. მეომარი ჰყავდა. ბრძოლის წინ რომაელებს მიემხრო აღმოსავლეთ ნუმიდიის მეფე მასინისა, რამაც გადამწყვეტი როლი ითამაშა რომაელების გამარჯვებაში. რომელების ცხენოსანმა ჯარმა გაანადგურა მოწინააღმდეგის ცხენოსანთა ჯარი და კართაგენელების მთავარ ძალებს ზურგიდან დაარტყა. ზამის ბრძოლამ საბოლოოდ რომის სასარგებლოდ გადაწყვიტა მეორე პუნიკური ომის ბედი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეორე პუნიკური ომის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბრძოლები
ხახამა

**ხახამა** (ლათ. Rubus saxatilis) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. ივითარებს ერთწლოვან მხოხავ ვეგეტატიურ ყლორტებს და 10-30 სმ სიმაღლის საყვავილე ღეროებს; ღეროები და ფოთლის ყუნწები მოფენილია მრავალი წვრილი ნემსისებრი ეკლით და ჯაგრით; ნაყოფი კაშკაშა წითელია, იჭმება. 

ხახამა იზრდება ევრაზიის ტყის ზონაში; საქართველოში — მთის შუა სარტყლის ტყეებში, სუბალპურ არყნარებსა და ფიჭვნარებში, ალპურ მდელოებზე. თაფლოვანი მცენარეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვარდისებრნი
ტონლესაპის ტბა

**ტონლესაპი**, ასევე ცნობილია როგორც „კამბოჯის შიდა ზღვა“ — ტბა კამბოჯაში; ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდი წყალსატევი.

ტბის სახელწოდება სიტყვასიტყვთ ითარგმნება როგორც: „დიდი ახალი წყალი“. წელიწადის უმეტეს დროს ტბა არც თუ ისე დიდია: ფართობი დაახლოებით 2700 კმ² და სიღრმე ერთ მეტრზე ნაკლები. ტბა ტონლესაპი ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულის ყველაზე დიდ მდინარე მეკონგს უერთდება, შემაერთებელი მდინარე ტონლესაპის მეშვეობით.  წვიმების სეზონის დროს კი საქმე საკმაოდ საინტერესო მოვლენასთან გვაქვს: ტბა ტონლესაპიდან მდინარე მეკონგისკენ მიმავალი წყალი მიმართულებას იცვლის და საპირისპიროდ, მეკონგიდან ტონლესაპის წყალსაცავში მიედინება. შედეგად, ტბის ტერიტორია 16 000 კმ²–ს აღწევს, ხოლო სიღრმე 9 მეტრამდე იზრდება და გარშემო მდებარე მინდვრებს და ტყეებს ფარავს. ბუნების ამ უცნაურობის წყალობით ტბაზე თევზაობისთვის საუკეთესო პირობები იქმნება, ხოლო წყლის უკუქცევის შემდეგ ის მინდვრები, რომელიც წვიმების სეზონის დროს დაიტბორა, საუკეთესოა სოფლის მეურნეობისთვის.

ტბაზე ადამიანები სახლობენ (უშუალოდ ტბაზე და არა ტბის მიმდებარედ). არის ბუდისტური ტაძარი, რომელიც ერთადერთი ქვის შენობაა და მაღალ სვეტებზე დგას. დანარჩენი შენობები მცურავია და წლის განმავლობაში ტბის ზედაპირზე გადაადგილდებიან. ნავების და მოცურავე სახლების გარდა ტურისტებისთვის არის რამდენიმე კაფე. აქვე არის კათოლიკური ტაძარი. ფაქტობრივად, ადგილობრივი მოსახლეობა მთელ სიცოცხლეს წყლის ზედაპირზე ატარებს.

ტონლესაპი უდიდესი მტკნარი ტბაა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ამავე დროს წარმოადგენს მნიშვნელოვან ეკოლოგიურ არეალს, რომელიც 1997 წელს იუნესკომ ბიოსფერულ ნაკრძალად გამოაცხადა.

## გალერეა

ფაილი:TonleSapMap.png|ტბის რუკა
ფაილი:TonleSap2.jpg|
ფაილი:Angkor Phnom Bakheng Tonle Sap アンコール・プノンバケン DSCF4175.jpg|
ფაილი:Water Dwelling Tonle Sap Cambodia.jpg|ტბაზე გაშენებული საცხოვრებლები
ფაილი:TonleSap3.jpg|სახლი ტბაზე

## რესურსები ინტერნეტში
*Tonle Sap Biosphere Reserve : Environmental Information Database
*THE STRATEGIC SIGNIFICANCE OF THE MEKONG By: Osborne, Milton
*Washington Post
*Country Profile 
*International Journal of Water Resources Development - Tonle Sap Special Issue 

კატეგორია:კამბოჯის გეოგრაფია
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
უაიკარე

**უაიკარე** — ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე. იგი უდიდესია მდინარე უაიკატოს ზემო ჭალის თავთხელ ტბებს შორის. მდებარეობს ქალაქ ტე-კაუფატის აღმოსავლეთით და ჰამილტონიდან 40 კმ-ით ჩრდილოეთით. ზედაპირის ფართობი 34 კმ²-ია. 

იმის გამო, რომ ტბა თავთხელია და მის წყლებს გარსშემორტყმული მეურნეობების სარყწავად იყენებენ, საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაშია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Lake Waikare  at Lake Ecosystem Restoration New Zealand

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
Prunella

***Prunella*** () შეიძლება აღნიშნავდეს:
* გობისცხვირა — მცენარის გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა;
* ჭვინტაკა — ფრინველთა გვარი ბეღურასნაირთა რიგისა.
ლიბიის ქალაქების სია

ცხრილში მოცემულია ლიბიის იმ უმსხვილეს ქალაქთა სია, რომელთა მოსახლეობაც 2008 წლის მონაცემებით 20 000 ადამიანს აჭარბებს:

, ლიბიის დედაქალაქი]]
]]

]]
]]

## რესურსები ინტერნეტში
*Libya: largest cities and towns and statistics of their population
*The New York Times

კატეგორია:ლიბიის ქალაქები