open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტესლას ტრანსფორმატორი

მინი|ტესლას ტრანსფორმატორი
**ტესლას ტრანსფორმატორი** — მაღალძაბვიანი იმპულსური ტრანსფორმატორი, რომელშიც შედის უგულარო ტრანსფორმატორი, განმუხტველი და ელექტრული კონდესატორი. ტრანსფორმატორის პირველადი გრაგნილი წარმოადგენს სქელი სპილენძის მავთულისაგან დამზადებული სპირალის რამდენიმე ხვიას, მეორეული გრაგნილი შედგება წვრილი იზოლირებული სპილენძის დიდი რაოდენობის მავთულის ხვიებისაგან. გამოიგონა ნ. ტესლამ 1891 წელს. რადიოტექნიკური განვითარების საწყის ეტაპზე იყენებდნენ რადიოსადგურებში მაღალი სიხშირის რხევათა წყაროდ, შემდგომ კი — სადემონსტრაციო მიზნით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მაღალძაბვიანი იმპულსური ამჩქარებლები
მილიმეტრი ვერცხლისწყლის სვეტისა

**მილიმეტრი ვერცხლისწყლის სვეტისა**, *ვეცხლისწყლის სვეტის მილიმეტრი* (აღნიშვნა: '***, ), **ტორი*' () — წნევის სისტემის გარეშე ერთეული, უდრის  ≈ 133.322 პა-ს.

წნევის სისტემის გარეშე ერთეულის „ტორის“ სიდიდე ძალზედ ახლოს დგას 1 მმ. ვწყ. სვ.-თან. სახელი დაერქვა ევანჯელისტა ტორიჩელის პატივსაცემად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წნევის საზომი ერთეულები
ელექტროსტატიკური გენერატორი

**ელექტროსტატიკური გენერატორი**, **ელექტროსტატიკური მანქანა** — ხელსაწყო, რომელიც ელექტროსტატიკის მოვლენებს იყენებს დედამიწისაგან იზოლირებულ გამტარებზე ელექტრული მუხტების მისაღებად. იგი მექანიკურ ენერგიას გარდაქმნის ამ გამტარების ირგვლივ წარმოქმნილი ელექტრული ველის ენერგიად. უმარტივესი ელექტროსტატიკური გენერატორი შედგება მინის დისკოსაგან, რომელიც ბრუნვისას ტყავის დაამალგამებულ ბალიშს ეხახუნება და ამის შედეგად ელექტროვდება. უფრო რთულ ელექტროსტატიკურ გენერატორებში იყენებენ ელექტროსტატიკური ინდუქციის მოვლენას.

## ლიტერატურა
ჩაქმაქჩილარი

**ჩაქმაქჩილარი** () — სოფელი დერეფაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 13 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ დერეფაზარიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 192 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:დერეფაზარის რაიონის სოფლები
კელვინის მწვეთარა

მინი|300პქ|კელვინის მწვეთარის სქემა და დიზაინის ვარიანტი შესანახი ლაიდენის ქილებით
**კელვინის მწვეთარა** — ელექტროსტატიკური გენერატორი მუდმივი მაღალი ძაბვის (პრაქტიკულად ~10 კვ) მისაღებად. შეიმუშავა ინგლისელმა ფიზიკოსმა უილიამ ტომსონმა 1867 წელს. 

მოწყობილობა შედგება წყვილი ლითონის ქილებისაგან, რომელთაგან თითოეული დაკავშირებულია ლითონის ინდუქტორის რგოლთან, რომელიც შეჩერებულია მეორის ზემოთ. წყლის ნაკადები ინდუქტორებით მიედინება ზედა ჭურჭლიდან ქილებში, რომლებიც იყოფა ინდუქტორების გვერდით წვეთებად.

## იხილეთ აგრეთვე
*მაღალძაბვიანი ამჩქარებელი

## რესურსები ინტერნეტში
*კელვინის მწვეთარა
*
*
*
*
* Detailed description of device and how to build your own Kelvin water dropper.
* Lego Kelvin water dropper

კატეგორია:ელექტროსტატიკური გენერატორები
ელექტროფორული მანქანა

მინი|ელექტროფორული მანქანა
**ელექტროფორული მანქანა**, *უიმსჰიორსთის გენერატორი* — ელექტროსტატიკური გენერატორი მუდმივი მაღალი ძაბვის (პრაქტიკულად ~10 მლნ. ვ) მისაღებად. შეიმუშავა ბრიტანელმა გამომგონებელმა ჯეიმს უიმსჰურსტმა () 1880-1883 წლებში. იგი იყენებს ელექტროსტატიკური ინდუქციის ფენომენს, რომლის დროსაც ელექტრული მუხტები გროვდება მანქანის პოლუსებზე (ლეიდენის ქილები), პოტენციური სხვაობა გამტარებლებს შორის აღწევს რამდენიმე ასეულ ათას ვოლტს. მუშაობს მექანიკური ენერგიის გამოყენებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Wimshurst Machine Website: Photos and Video Clips of a Wimshurst Machine
*MIT video demonstration and explanation of a Wimshurst machine (MIT TechTV physics demo)

## სქოლიო
კატეგორია:ელექტროსტატიკური გენერატორები
აბდულაჰოჯა (ჩაიელის რაიონი)

**აბდულაჰოჯა** () — სოფელი ჩაიელის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 24 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩაიელიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 194 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩაიელის რაიონის სოფლები
აშაღიჩამლი (ბოლუს რაიონი)

**აშაღიჩამლი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
1928 წლის ჩანაწერების მიხედვით, სოფლის ძველი იყო „Fülüsü süfla“.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 19 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
აქჩაალანი (ბოლუს რაიონი)

**აქჩაალანი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
1928 წლიდან ინარჩუნებს სოფლის სტატუსს.

## გეოგრაფია 
18 კმ—ით დაშორებულია ქალაქ ბოლუს ცენტრიდან.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
შაფიბეილი (საგვარეულო)

**შაფიბეილი** () — აზერბაიჯანში ცნობილი საგვარეულო. საგვარეულოს პირველი წარმომადგენელი შაფი ბეი გახლდათ. დაიბადა გაბალის სასულთნოს სოფელ აიდინგიშლაგში. ზოგიერთი ცნობით, შაფი ბეი რაიონის დეპუტატი იყო და საკუთარ ქონებას განაგებდა.

## გენეოლოგია 
საგვარეულოს ფუძემდებელი შაფი ბეი მოლახანაში სწავლობდა. მას ორი ვაჟი, ჰყავდა ჯაფარ ბეი და ბახიშ ბეი. 1920 წელს, აპრილის შემოსევის შემდეგ, რუსტამ ბეი თავის შვილთან ჰაჯი ბეისთან ერთად დახვრიტეს. მამედ ემინ რასულზადეს წიგნში „აზერბაიჯანის რესპუბლიკა“ მისი სახელი მოხსენიებულია ოკუპაციის შემდეგ ბოლშევიკების მიერ მოკლულთა სიაში. მუსტაფა ბეის სახლი შემორჩენილია სოფელ კიჩიჩ პირალში, გაბალის რაიონში. მას ჰყავდა ვაჟები, სახელად ჯაფარ ბეი, შაფი ბეი, ჰაჯი ბეი და ბახიშ ბეი. საბჭოთა ოკუპაციისას ჯაფარ ბეი დახვრიტეს.

მუსტაფა რუსტამბეილის მეორე ვაჟი შაფი ბეი რუსტამბეილი დაიბადა 1893 წელს სოფელ აიდინგიშლაგში. განჯის კლასიკურ გიმნაზიაში საშუალო განათლების მიღების შემდეგ, 1911 წელს ჩაირიცხა კიევის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. ის იყო უნივერსიტეტში შექმნილი აზერბაიჯანის თანამემამულეთა ორგანიზაციის ერთ-ერთი ლიდერი და აქტიური წევრი. 1916 წელს დაბრუნდა განჯაში და უმაღლესი ადვოკატის დიპლომის მიღების შემდეგ რაიონულ სასამართლოში მუშაობდა. 1918 წელს ჩამოყალიბებული ამიერკავკასიის სეიმის დეპუტატად აირჩიეს და  იყო ერთ-ერთი იმ 8 პირიდან, ვინც ხელი მოაწერა აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობის დეკლარაციას. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პერიოდში მუშაობდა მოადგილედ, შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილედ (1920 წლის მარტიდან), გაზეთ „აზერბაიჯანის“ რედაქტორად (რუსულად) და ლტოლვილთა დახმარების კომიტეტის ხელმძღვანელად. 1920 წელს ბოლშევიკების მიერ აზერბაიჯანის ოკუპაციის შემდეგ საქართველოში გაემგზავრა, 1921 წელს საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ - ტრაპიზონში, ხოლო იმავე წლის აგვისტოში - სტამბოლში. აქ პოლიტიკური მოღვაწეობა სიცოცხლის ბოლომდე განაგრძო. 1953 წელს გარდაიცვალა. დაასაფლავეს სტამბოლში, ფერიქოის სასაფლაოზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანელები
პელეტრონი

thumb|პელეტრონი SIRIUS 2.5 მევ, 200 მკა (პარიზის პოლიტექნიკური სკოლა)
**პელეტრონი** ( 
Пелетрон.jpg|პელეტრონი (4 და 5 ნომრით წყვეტილად აღნიშნულია ჯაჭვი)
Van de Graaff generator.svg|ვან დე გრააფის გენერატორი (აქ ღვედი უწყვეტია)

## იხილეთ აგრეთვე
*მაღალძაბვიანი ამჩქარებელი

## რესურსები ინტერნეტში
*
* Pelletron operation animation at pelletron.com
* The Pelletron — Max Planck Institute for Metals Research, Stuttgart, Germany (archived link)
* Pelletron.com — National Electrostatics Corp
** List of about 240 installed Pelletrons

კატეგორია:ელექტროსტატიკური გენერატორები
ქოფრუბაში (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**ქოფრუბაში** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 75 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 3 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 247 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელი ლაზურად იყო „აბიშო“ , შემდეგ კი მან მიიღო სახელწოდება „ქოფრუბაში“ და მოიპოვა სოფლის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
კირ სტარმერი

**სერ კირ როდნი სტარმერი** (; დ. 2 სექტემბერი, 1962, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი. გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 2024 წლის 5 ივლისიდან და ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი 2020 წლის 4 აპრილიდან. 2015 წლიდან არის პარლამენტის წევრი ჰოლბორნი და სენტ-პანკრასის ოლქიდან. 2020-2024 წლებში იყო წინა ოპოზიციის ლიდერი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ლეიბორისტული პარტიის ლიდერები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები XXI საუკუნეში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოიპერი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი კოიპერი** (; ყოფილი — *ბონპლან E*) — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ნიდერლანდელი წარმოშობის ამერიკელი ასტრონომის, ჯერარდ კოიპერის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 6.28 კმ, სიღრმე — 1.06 კმ.

კოიპერის კრატერს აქვს წრიული თასის ფორმა და პრაქტიკულად ხელუხლებელია განადგურებისგან. კრატერის ზვინული წარმოდგება მკაფიოდ გამოხატული კიდით და გლუვი შიდა ფერდობით. ზვინულის სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ აღწევს 220 მ, კრატერის მოცულობა დაახლოებით 9 კმ³.

1976 წელს საკუთარი სახელის მიღებამდე კრატერი წარმოადგენდა სატელიტურ კრატერს და ჰქონდა აღნიშვნა „ბონპლან E“.

## სატელიტური კრატერები
კოიპერის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
ელზა ბრანდეისი

**ელზა ბრანდეისი** (, დ. 18 სექტემბერი, 1907, რუსტე, ავსტრია — გ. 6 იანვარი, 2018, შოპრონი) — უნგრელი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი. ექსპრესიონისტული ცეკვის ფუძემდებლი უნგრეთში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს მან რამდენიმე ებრაელი შეიფარა თავის საზაფხულო სახლში ბალატონალმადისში, მათ შორის 14 წლის ჯორჯ სოროსი. 1995 წელს ისრაელის სახელმწიფოს კატასტროფების(ჰოლოკოსტი) და გმირობის  ნაციონალურმა მემორიალმა „იად ვაშემმა“, ელზა ბრანდეისი აღიარა და მიანიჭა საპატიო წოდება, როგორც „მართალი ერთა შორის“.

## ადრეული წლები
ელზა ბრანდეისი დაიბადა 1907 წლის 18 სექტემბერს ავსტრიის ქალაქ რუსტაში. ის გაიზარდა ბუდაპეშტში ლუთერანულ-გერმანულ ოჯახში. ბავშვობაში იგი შეესწრო იმპერატორ კარლ I-ის კორონაციას, რომელიც შედგა ბუდაპეშტში.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ნაცისტების მიერ სკოლის დაკავების თავიდან ასაცილებლად, ბრანდეისმა ლაიტაის სკოლა გადააფორმა თავის სახელზე. როდესაც ლაიტაი იძულებით გადაიყვანეს "ყვითელი ვარსკვლავის სახლში", ბრანდეისს მისთვის საკვები მიჰქონდა და ასევე დაეხმარა პორტუგალიის საელჩოსგან მფარველობის წერილის მოპოვებაში.

## ლიტერატურა
* Профиль на сайте мемориального комплекса «Яд ва-Шем»

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრელი მოცეკვავეები
სირთქოი (ჩაიელის რაიონი)

**სირთქოი** () — სოფელი ჩაიელის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 26 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩაიელიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 383 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩაიელის რაიონის სოფლები
ნინო ლაფაჩი

**ნინო ლაფაჩი** (დ. 18 ნოემბერი, 1908 გ.	1992) ქართველი	თეატრის მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

## ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრთან არსებული დრამატული სტუდია.

1930–1969 წლებში იყო შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრის მსახიობი. 1969–1972 წლებში მოღვაწეობდა სოხუმის კ. გამსახურდიას სახელობის ქართულ თეატრში. მისი საუკეთესო როლებია: ტატიანა (ბ. ლავრენიოვის „რღვევა“), რუქაია (ა. სუმბათაშვილ–იუჟინის „ღალატი“), ნენო (ს. შანშიაშვილის „არსენა“), ქეთევანი (დ. ერისთავის „სამშობლო“) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1943 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ადაჯამი

**ადაჯამი** () — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 12 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 3 კილომეტრში. 2023 წლის მონაცემებით სოფელში 1 542 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:გუნეისუს რაიონის სოფლები
კოლუმბია 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**კოლუმბიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 8 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:კოლუმბია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
მასუდ ფეზეშქიანი

**მასუდ ფეზეშქიანი** (; დ. 29 სექტემბერი, 1954, მეჰაბადი, ირანი) — ირანელი კარდიოქირურგი, რეფორმისტი პოლიტიკოსი, ირანის ისლამური რესპუბლიკის მე-9 პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია
მასუდ ფეზეშქიანი დაიბადა 1954 წლის 29 სექტემბერს ირანში, დასავლეთ აზერბაიჯანის ოსტანის ქალაქ მეჰაბადში. მამა ირანელი აზერბაიჯანელია, დედა ქურთი. თავად ფეზეშქიანის სიტყვებით, მისი მშობლები თურქები არიან. 1973 წელს დიპლომის აღებისთანავე გადავიდა ზაბოლში წვევამდელად. ამ პერიოდში ინტერესდება მედიცინით. სამსახურის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა მშობლიურ პროვინციაში, სადაც ჩაირიცხა სამედიცინო სკოლაში და მიიღო ზოგადი მედიცინის ხარისხი. 1980-1988 წლებში ირან-ერაყის ომის დროს იმყოფებოდა ფრონტის ხაზზე, სადაც მუშაობდა ექიმად და პასუხისმგებელი იყო სამედიცინო ჯგუფების გაგზავნაზე. 1985 წელს ფეზეშქიანმა დაასრულა ზოგადი პრაქტიკოსის კურსი და დაიწყო ფიზიოლოგიის სწავლება სამედიცინო კოლეჯში.

ომის დამთავრების შემდეგ სწავლა გააგრძელა თავრიზის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტში ზოგად ქირურგიის მიმართულებით. 1993 წელს მიიღო სპეციალობა კარდიოქირურგიაში ირანის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტში. მოგვიანებით იგი გახდა კარდიოქირურგიის სპეციალისტი, ხოლო 1994 წელს — გახდა თავრიზის სამედიცინო მეცნიერებათა უნივერსიტეტის პრეზიდენტი, სადაც მუშაობდა ხუთი წლის განმავლობაში.

ფეზეშქიანის პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო მას შემდეგ, რაც ის 1997 წელს ჯანდაცვის მინისტრის მოადგილედ დაინიშნა და მოჰამედ ხათამის ადმინისტრაციას შეუერთდა. ოთხი წლის შემდეგ იგი დაინიშნა ჯანდაცვის მინისტრად, სადაც მუშაობდა 2001-2005 წლებში. მას შემდეგ ის ხუთჯერ იქნა არჩეული ირანის პარლამენტში, სადაც 2016-2020 წლებში ეკავა პარლამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილის თანამდებობაც.

მონაწილეობას იღებდა 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, მაგრამ მოხსნა კანდიდატურა. მან 2021 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე კანდიდატურის წამოყენებაზე უარი ეთქვა. 2024 წლის ვადამდელ საპრეზიდენტო არჩევნებში იგი მეორე ტურში გავიდა, სადაც დაამარცხა კონკურენტი კანდიდატი საიდ ჯალილი და გახდა ირანის პრეზიდენტი. 

ფეზეშქიანი ოფიციალურად დანიშნა პრეზიდენტად ირანის უზენაესი ლიდერის ალი ხამენეის მიერ 2024 წლის 28 ივლისს და ფიცი დადო ირანის პარლამენტის წინაშე 2024 წლის 30 ივლისს..

## ოჯახი 
ჰყავდა მეუღლე, სპეციალობით გინეკოლოგი. 1993 წელს ავტოკატასტროფაში დაეღუპა ცოლი და ერთი შვილი. აღარ დაოჯახებულა, მარტო ზრდიდა ორ ვაჟს და ერთ ქალიშვილს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ირანის პრეზიდენტები
კატეგორია:ირანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ირანელი ექიმები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოლუმბია 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**კოლუმბიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეოცედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ 4 ვერცხლისა და ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:კოლუმბია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
RSM International

**RSM** (2015 წლამდე — *RSM International*) — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც აერთიანებს დამოუკიდებელ აუდიტორულ, საბუღალტრო და საკონსულტაციო ფირმებს, რომლებიც უწევენ აუდიტორულ, საგადასახადო და საკონსულტაციო მომსახურებას კერძო და საჯარო კომპანიებს. RSM-ის ქსელის წევრი ფირმები კონსულტაციას უწევენ ისეთ საკითხებზე, როგორიცაა აუდიტი, გადასახადები, კონსულტაცია, რისკების მართვა, საერთაშორისო ფინანსური ანგარიშგება (IFRS), რესტრუქტურიზაცია, ტრანზაქციები, სხვადასხვა ფინანსური და ბიზნეს გადაწყვეტილებები.

RSM-ის უმსხვილესი წევრი ფირმებია RSM US (ყოფილი McGladrey) და RSM UK (ყოფილი Baker Tilly LLP).

## ისტორია
RSM დაარსდა 1964 წელს, სახელწოდებით DRM (**D**unwoody, **R**obson Rhodes, და **M**cGladrey & Pullen). 1993 წელს ორგანიზაციაში მოხდა რესტრუქტურიზაცია, რომლის შედეგად ორგანიზაციამ შეიცვალა სახელი RSM International-ად. ხოლო Salustro Reydel გაერთიანდა KPMG-თან. McGladrey, RSM US-ის წევრი ფირმა, დღესაც არის ქსელის ნაწილი.

2006 წლის იანვარში ჟან სტეფენსი გახდა საერთაშორისო საბუღალტრო ქსელის პირველი ქალი აღმასრულებელი დირექტორი ტოპ 10-ში.

2024 წლის აპრილში გამოცხადდა, რომ ერნესტ ჯონ ნედერი გახდება აღმასრულებელი დირექტორი 2024 წლის 1 ივნისიდან.

### საქართველოში
„კაპტო ჯგუფი“, ამჟამინდელი RSM საქართველო 2008 წელს დაარსდა, სწრაფად განვითარდა და საქართველოს წამყვანი უდიტორული კომპანიების ათეულში დაიმკვიდრა მოწინავე ადგილი. თანამედროვე მიდგომებმა, სწრაფი რეაგირების უნარმა, სერვისის ხარისხზე და კლიენტზე ორიენტირებულობამ განაპირობება RSM საქართველოს განვითარების სწრაფი ტემპი. RSM-ი საქართველოში წარმოდგენილია 4 ოფისით და 70 თანამშრომლით.

RSM-ის კლიენტთა ბაზა, მოიცავს, როგორც ზრდაზე ორიენტირებულ სამეწარმეო ბიზნეს კომპანიებს, ისე  სხვადასხვა ბიზნეს სექტორში მოღვაწე წამყვან მულტინაციონალურ  ორგანიზაციებს და ფინანსურ ინსტიტუტებს, რომლებიც ფუნქციონირებენ,  როგორც ადგილობრივ, ისე გლობალურ ბაზარზე.

## მნიშვნელოვანი ფაქტები
*RSM-ი რეიტინგით რიგით მე-6 ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი აუდიტორული, საგადასახადო და საკონსულტაციო ქსელია.
*RSM-ის ქსელს 120 ქვეყანაში ჰყავს წარმომადგენლობა, მათ შორის წარმოდგენილია მსოფლიოს 40 ყველაზე მსხვილ ბიზნეს ცენტრში.  
*RSM-ის 820 ოფისში, რომლებიც განთავსებულია ამერიკაში, ევროპაში, აფრიკასა და აზიაში, დასაქმებულია 64,000-ზე მეტი პროფესიონალი თანამშრომელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* RSM Global
* RSM Global (Georgia)

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო საკონსულტაციო კომპანიები
მიკროფონი

**მიკროფონი** (მიკრო... და ) — ელექტროაკუსტიკური ხელსაწყო, რომელიც ბგერით რხევებს გარდაქმნის ელექტრულ რხევებად. გამოიყენება ტელეფონიაში, რადიომაუწყებლობაში, ტელევიზიაში, ბგერათჩაწერისა და ბგერათგალიერების სისტემებში. მიკროფონი არის: ნახშირის, ელექტროდინამუკური, კონდესატორული, ელექტრული, პიეზოელექტრული და ელექტრომაგნიტური. მოქმედების მიმართულების მიხედვით კი — არამიმართული, ცალმხრივ მიმართული (კარდიოდიური) და ორმხრივ მიმართული.

**ნახშირის** მიკროფონში ლითონის ან ნახშირის მემბრანა ირხევა ბგერითი ტალღების ზეგავლენით. ამ დროს იცვლება მემბრანასთან შეხებაში მყოფ კაფსულაში მოთავსებული ნახშირის ფხვნილის სიმკვრივე და, მაშასადამე, მისი ელექტრული წინაღობაც. ამის შედეგად კი იცვლება აგრეთვე მიკროფონში გამავალი დენის ძალაც. წარმოიქმნება მფეთქარი დენი, რომელიც სადენიანი ხაზით ხვდება ტელეფონში და იწვევს მისი მემბრანის რხევებს. კაფსულიანი ნახშირის მემბრანის ყველაზე მეტად გავრცელებულია სატელეფონო კავშირგაბმულობაში.

კოჭას ტიპის **ელექტროდინამიკურ** მიკროფონში გამოყენებულია ელექტრომაგნიტური ინდუქციის მოვლენა. პოლისტიროლის თხელი აფსკის ან ალუმინის კილიტის დიაფრაგმა ხისტად დამაგრებულია წვრილი მავთულისაგან დამზადებულ კოჭასთან, რომელიც მოთავსებულია მაგნიტური სისტემის რგოლურ ღრეჩოში. ბგერითი ტალღის ზემოქმედებით დიაფრაგმის რხევის დროს კოჭას ხვიები მაგნიტურ ძალთა წირებს გადაკვეთს და კოჭაში აღძრავს ემძ, რომელიც კოჭას მომჭერებზე ცვალებად ძაბვას წარმოქმნის. ასეთი მიკროფონის კონსტრუქცია მარტივია, მცირე ზომისაა და ექსპლუატაციაში საიმედოა. ლენტური ტიპის ელექტროდინამიკურ მიკროფონში კოჭას ნაცვლად მაგნიტურ ველში მოთავსებულია ძალიან თხელი ალუმინის კილიტის გოფრირებული ლენტი. ასეთ მიკროფონს იყენებენ უმთავრესად სტუდიიდან მუსიკის გადასაცემად.

**კონდესატორული** მიკროფონის მოქმედების პრინციპი ემყრება მუდმივიდენის წრედში ჩართული კონდენსატორის ტევადობის ცვლილებას ბგერის წნევის ცვლილების შესაბამისად. ბგერის ტალღები იწვევს კონდენსატორის შემონაფენის (მემბრანის) რხევებს და მასზე მოდებული ძაბვის ცვლილებას. ასეთ მიკროფონებს იყენებენ ბგერათჩაწერისა და ბგერათგადაცემის მაღალხარისხიან სისტემებში.

**ელექტრული** მიკროფონის მოქმედების პრინციპი კონდესატორულის მსგავსია. **პიეზოელექტრული** მიკროფონის მოქმედების პრინციპი კი პიეზოელექტრულ ეფექტზეა დამყარებული. **ელექტრომაგნიტურ** მიკროფონში ბგერითი ტალღები ზემოქმედებს ფოლადის ღუზასთან ხისტად დაკავშირებულ მემბრანაზე. პიეზოელექტრულ და ელექტრომაგნიტურ მიკროფონებს უმთავრესად იყენებენ სასმენ აპარატებში და რადიომოყვარულთა მოწყობილობებში. 

სტერეოფონიკურ რადიომაუწყებლობაში და ბგერათჩაწერისათვის გამოიყენება საერთო კორპუსში მოთავსებულ ორ ერთნაირ და ერთმიმართულ მიკროფონებს.

## ლიტერატურა
Vantablack

წლამდე.]]
**Vantablack** ( არის დღესდღეობით ცნობილი ყველაზე შავი ნივთიერება. შთანთქავს მასზე დაცემული სინათლის 99.965%-ს: ხილულ სინათლეს, მიკროტალღებს და რადიოტალღებს (შედარებისთვის: ყველაზე შავი ნახშირი შთანთქავს სინათლის 96%-ს). იგი შედგება ვერტიკალურად განლაგებული ნანომილებისაგან, რომლებიც „იზრდებიან“ ალუმინის ფოლგაზე; Vantablack-ზე მოხვედრილი ფოტონები იკარგება ამ ნანომილებს შორის და, პრაქტიკულად, უკან არეკვლის გარეშე, გადაიქცევა სითბოდ.

მიღებულ ნივთიერებას აქვს მრავალი პოტენციური გამოყენება: მაგალითად, ტელესკოპებში სინათლის გაფანტვის თავიდან აცილება, შეიძლება გამოყენებულ იქნას თერმული დაცვის სისტემებში და მინიატურული ერთეულების და ელემენტების საფარად სხვადასხვა მიკროელექტრომექანიკური მოწყობილობაში. ამ ობიექტის მიერ რადიაციის შეწოვა ხსნის მსუბუქი და გამძლე საფარის შექმნის შესაძლებლობას, რომელიც იცავს ადამიანებს და კოსმოსურ ხომალდებს ძლიერი გამოსხივებისგან. ის ასევე შეიძლება გამოყენებულ იქნას სითბოს შთანთქმის გასაზრდელად მასალებში, რომლებიც გამოიყენება მზის ენერგიის კონცენტრაციის ტექნოლოგიებში, ხოლო სამხედრო სფეროში Vantablack შეიძლება გამოყენებულ იქნას „ტემპერატურული შენიღბვის“ შესაქმნელად, მაგალითად, თვითმფრინავებისთვის. სიბნელე.

2014 წელს, საჰაერო კოსმოსური და თავდაცვის პირველმა მომხმარებლებმა უკვე მიიღეს Vantablack შეკვეთები.

## რესურსები ინტერნეტში
* The partial space qualification of a vertically aligned carbon nanotube coating on aluminium substrates for EO applications

## სქოლიო
კატეგორია:შავი ფერის ტონალობები
სირინქოი (ჩაიელის რაიონი)

**სირინქოი** () — სოფელი ჩაიელის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 24 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩაიელიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 171 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩაიელის რაიონის სოფლები
მიკროფიშა

thumb|მიკროფიშა
thumb|მიკროფიშის წასაკითხი მოწყობილობა, განკუთვნილი ბიბლიოთეკებში ან არქივებში გამოსაყენებლად.
**მიკროფიშა** (მიკრო... და ) — მიკროგამოსახულებების ჩანაწერშემცველი, რომლის დანიშნულებაა მცირე ფართობზე დიდი რაოდენობის სხვადასხვა ტექსტური და გამოსახულებითი ინფორმაციის (წიგნის გვერდები, ტექნიკური სქემები, პატენტები და ასე შემდეგ) შენახვა. გამჭირვალე მიკროფიშას ათვალიერებენ და კითხულობენ ხელსაწყოებით ან მისგან იღებენ გადიდებულ პირებს.

ერთი მიკროფიში 6x12 ან 7.5x12 სმ ზომით იტევს 30-დან 130 გვერდამდე წიგნის ტექსტს.

კითხვისთვის გამოიყენება სპეციალური (ჩვეულებრივ, საკითხავი) საპროექციო მოწყობილობები, რომლებიც ქმნიან ერთი ან წყვილი გვერდის სურათს, რომელიც გადიდებულია 5-20-ჯერ ჩაშენებულ ეკრანზე. მიკროფიშის წაკითხვა ასევე შესაძლებელია ფოტოგამადიდებლის, ზედა პროექტორის ან ძლიერი გამადიდებელი შუშის გამოყენებით.

**ულტრამიკროფიშა** — მიკროფიში, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა ობიექტების გამოსახულების ასლებს 90-ჯერ მეტი შემცირებით.

1991 წელს საქართველოში „ძეგლთა ნუსხის განყოფილების“ საფუძველზე შედგა ქართული ხუროთმოძღვრების მიკროფიშების ჯგუფი, რომელმაც აახენის ტექნიკური უმაღლესი სკოლის თანამშრომელ გუნდოლფ ბრუხჰაუსთან ერთად ჰოლანდიაში დასაბეჭდად გაამზადა მიკროფიშების 8 ტომი — „ქართული არქიტექტურა“.

## ლიტერატურა
*Н. Д. Панфилов, А. А. Фомин. Краткий справочник фотолюбителя. — М.,: «Искусство», 1985. — С. 204—206. — 367 с.
*Микрофиша // Фотокинотехника: Энциклопедия / Гл. ред. Е. А. Иофис. — М.: Советская энциклопедия, 1981. — 447 с.

## რესურსები ინტერნეტში
*მიკროფიშა // nplg.gov.ge

## სქოლიო
კატეგორია:ინფორმაციის მატარებლები
რხევის პერიოდი

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = რხევის პერიოდი
| ფაილი = 200px|
| წარწერა =ჰარმონიული რხევების ანიმაცია მათი პერიოდის მატებასთან ერთად
| აღნიშვნა= T, \tau, \Theta
| SI სისტემა = წამი (წმ)
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=
| შენახვადი=
| ფორმულა= T = \frac{1}{\nu}T = \frac{\lambda}{v}
| განზომილება= [T]
|ვიკისაწყობი=
}}
**რხევის პერიოდი** (სიმბოლო: T, \tau, \Theta) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც განსაზღვრავს დროის უმცირეს შუალედს, რომლის შემდეგ მერხევი სისტემა ხელახლა უბრუნდება ნებისმიერად არჩეულ მდგომარეობას. რხევის პერიოდის ცნებას იყენებენ მხოლოდ ისეთი შემთხვევებისათვის, როცა რომელიმე სიდიდის მნიშვნელობანი ზუსტად მეორდებიან დროის ერთნაირი შუალედების შემდეგ, მაგალითად, ჰარმონიული რხევების შემთხვევაში; უფრო ფართო მნიშვნელობით იყენებენ მიახლოებით განმეორებადი პროცესების შესწავლისას.

რხევის პერიოდი უკუკავშირშია რხევის სიხშირესთან:

: T = \frac{1}{\nu}

ტალღურ პროცესებში რხევის პერიოდი დაკავშირებულია ტალღის სიგრძესთან:
: T = \frac{\lambda}{v},

სადაც v — ტალღის გავრცელების სიჩქარეა (უფროსწორედ კი — ფაზური სიჩქარე).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*რხევის პერიოდი // nplg.gov.ge

კატეგორია:ტალღები
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
როდესაც ნიცშე ატირდა (რომანი)

**„როდესაც ნიცშე ატირდა“** — ირვინ დ. იალომის (სტენფორდის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის პროფესორი, ეგზისტენციალისტი და ფსიქოთერაპევტი) 1992 წლის რომანი. წიგნში მოქმედება ძირითადად ვითარდება ვენაში, ავსტრიაში, 1882 წელს და მოგვითხრობს გამოგონილ შეხვედრას ექიმ იოზეფ ბროიერსა და გერმანელ ფილოსოფოს ფრიდრიხ ნიცშეს შორის. რომანი გახლავთ ერთგვარი მიმოხილვა ფილოსოფიისა და ფსიქოანალიზის ისტორიისა და მე-19 საუკუნის ბოლო ათწლეულების ზოგიერთი მთავარი პიროვნების შესახებ და უტრიალებს თემას „ლიმერენცია“. წიგნის ქართულენოვანი თარგმანი 2024 წელს გამოსცა აზროვნების აკადემიის გამომცემლობამ.

## სიუჟეტი 
ლუ სალომე, რომელსაც ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ფრიდრიხ ნიცშესთან, ექიმ ბროიერს სწერს წერილს: გერმანიის ფილოსოფიის მომავალი საფრთხეშია და ნიცშეს აუცილებლად სჭირდება დახმარება. თუმცა აქ არის ერთი დეტალი: ნიცშე არ დათანხმდება მკურნალობას. ასე რომ, ბროიერმა უნდა მოიფიქროს გზა, რათა ისე უმკურნალოს ნიცშეს, რომ იგი ვერც კი მიხვდეს. და აი, აქ იწყება თერაპიული შეხვედრების, ორმხრივი მკურნალობის, გრძელი და საინტერესო პერიოდი. მისი ახალგაზრდა მოსწავლის, ზიგმუნდ ფროიდის, რევოლუციური იდეების გავლენით, იოზეფ ბროიერი მიმართავს სახიფათო სტრატეგიას, რომელმაც, საბოლოოდ, საფუძველი ჩაუყარა ფსიქოანალიზს. ნიცშესა და ბროიერის უჩვეულო ურთიერთობის წყალობით, ორივე მათგანი დაინახავს, თუ როგორ იცვლება მათი ცხოვრებისეული პერსპექტივა მთლიანად. რომანი ასევე გვიჩვენებს, როგორ მიიღო ფრიდრიხ ნიცშემ შთაგონება დაეწერა თავისი ცნობილი წიგნი, *ესე იტყოდა ზარატუსტრა* .

## ცნობები ცნობილ პიროვნებებზე 
იალომის წიგნი ფიქციაა, თუმცა შეიცავს ბევრ ცნობას ისტორიასა თუ ისტორიულ პიროვნებებზე: იოზეფ და მატილდა ბროიერები, ფრიდრიხ ნიცშე, ლუ სალომე, ზიგმუნდ ფროიდი, ბერტა პაპენჰაიმი, პოლ რეი, წიგნში ასევე მოხსენიებულია ფრანც ოვერბეკი და კომპოზიტორი რიჩარდ ვაგნერი.

## ადაპტაციები 
2007 წელს იალომის რომანის მიხედვით რეჟისორმა პინჩას პერიმ გადაიღო ამავე სახელწოდების ფილმი, რომელშიც მთავარ როლებს არმანდ ასანტე, ბენ კროსი და კეტრინ ვინნიკი ასრულებენ..

## რესურსები ინტერნეტში 
* როდესაც ნიცშე ატირდა - ქართულენოვანი გამოცემა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ირვინ იალომის რომანები
კატეგორია:1992 წლის რომანები
კატეგორია:ფრიდრიხ ნიცშე
თამარ თეთრაძე (1922-2003)

**თამარ პეტრეს ასული თეთრაძე** (დ. 31 დეკემბერი, 1922 — გ. ივლისი, 2003) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

## ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი, 1953 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი.

1942 წლიდან თბილისის კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის მსახიობია.  შესრულებული აქვს როლები: გულთამზე და გვირისტინე (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“ და „კოლმეურნის ქორწინება“), მაშა (ნ. პოგოდონის „კრემლის კურანტები“), ბიანკა, ოლივია (უ. შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“, „მეთორმეტე ღამე“), ლაურენსია (ლოპე დე ვეგას „ცხვრის წყარო“) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
*1958: საქართველოს დამსახურებული არტისტი
*1976: საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ჰარმონიული რხევა

thumb|300px|ფუნქციათა გრაფიკები *f*(*x*) = sin(*x*) (წითელი ხაზი) ​​და *g*(*x*) = cos(*x*) (მწვანე ხაზი) ​​ დეკარტის კოორდინატულ სისტემაში. აბსცისის ღერძი აჩვენებს მთლიან ფაზურ მნიშვნელობებს.
**ჰარმონიული რხევა** — რხევა, რომლის დროს ფიზიკური სიდიდე დროის განმავლობაში იცვლება სინუსის ან კოსინუსის კანონით. გრაფიკულად ჰარმონიული რხევა გამოისახება სინუსოიდით ან კოსინუსოიდით. ისინი ჩაიწერება ასე:

: x(t) = A \sin (\omega t + \varphi_0)
ან
: x(t) = A \cos (\omega t + \varphi_0),

სადაც x(t) არის მერხევი სიდიდის მნიშვნელობა დროის მოცემულ t მომენტში (მექანიკური ჰარმონიული რხევისათვის, მაგალითად წანაცვლება ან სიჩქარე; ელექტრული ჰარმონიული რხევისათვის — ძაბვა ან დენის ძალა), A რხევის ამპლიტუდაა, \omega — რხევის წრიული სიხშირე, (\omega t + \varphi_0) — რხევის ფაზა, \varphi_0 — რხევის საწყისი ფაზა. რხევის სხვადასხვა სახეთა შორის ჰარმონიულ რხევას უკავია მნიშვნელოვანი ადგილი, რასაც ორი გარემოება განსაზღვრავს: 1. ბუნებასა და ტექნიკაში ძალიან ხშირად გვხვდება ფორმით ჰარმონიული რხევის მსგავსი რხევითი პროცესები; 2. იმ სისტემათა ძალიან ფართო კლასი, რომელთა თვისება შეიძლება უცვლელად ჩავთვალოთ (მაგალითად, ელექტრული წრედები, რომელთა იდუქციურობა, ტევადობდა და წინაღობა არაა დამოკიდებული წაბვასა და წრედში დენის ძალაზე), ჰარმონიული რხვის მიმართ განსაკუთრებულად იქცევიან: მათზე ჰარმონიული რხევის მოქმედებისას შესრულებულ იძულებით რხევებს ისეთივე ფორმა აქვთ, როგორიც აქვს ჰარმონიულ რხევას, ე. ი. ხშირ შემთხვევაში ჰარმონიული რხევა ერთადერთი ტიპია რხევებისა, რომელთა ფორმა აღწარმოებისას არ მახინჯდება. გარდა ამისა, ნებისმიერი არაჰარმონიული რხევა შეიძლება წარმოვიდგინოთ ჰარმონიული რხევეის სპექტრის სახით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რხევა
ოქროს ბურთი 1957

**ოქროს ბურთი 1957** — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელს, რომელიც გამოავლინა უეფა-ს წევრი ქვეყნების სპორტული ჟურნალისტების ჯგუფმა. ალფრედო დი სტეფანომ ჯილდო 1957 წლის 17 დეკემბერს მიიღო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ვასილ ცარგუში

**ვასილ ცარგუში** (დ. 1 თებერვალი, 1938, სოფ. აჭანდარა, გუდაუთის რაიონი — გ. 28 იანვარი, 2021, სოხუმი) — საბჭოთა, აფხაზი დირიჟორი, კომპოზიტორი, ეთნოგრაფი, მუსიკის პედაგოგი და მუსიკათმცოდნე. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1982).

## ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა ქ. სოხუმის მუსიკალური სასწავლებელი (საგუნდო–სადირიჟორო). სწავლობდა მოსკოვის გნესინების სახელობის მუსიკალურ პედაგოგიურ ინსტიტუტში (საგუნდო–სადირიჟორო).

მუშაობდა მხატვრული თვითმოქმედების, რაიონული კულტურის სახლების კოლექტივებსა და სკოლის გუნდებში. 1958–1962 წლებში იყო სოფელ აჭანდარას, 1962–1963 წლებში კი სოხუმის ნესტორ ლაკობას სახელობის სკოლის გუნდების ლოტბარი. 1963 წლიდან აფხაზეთის ასსრ სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის ჯერ დირიჟორ–ქორმაისტერი, 1968 წლიდან სამხატვრო ხელმძღვანელი, 1977–1981 წლებში ლოტბარი. იყო აფხაზეთის ფილარმონიის დირექტორი. 

შემოქმედება: კანტატები – „ეფრებ ეშბა“, „ოქტომბერი“; სიმღერები: „აფსნი“, „ლენინზე“, „კომკავშირლებო, წინ“, „კავკასიის დამცველებს“, „დაგეძებ“, „სიმღერა მეგობრობაზე“ და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1971 — აფხაზეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1979 — აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1982 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Царгуш Василий Михайлович

კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა დირიჟორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ოქროს ბურთი 1966

**ოქროს ბურთი 1966** — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელს, რომელიც გამოავლინა უეფას წევრი ქვეყნების სპორტული ჟურნალისტების ჯგუფმა. ბობი ჩარლტონმა ჯილდო 1966 წლის 27 დეკემბერს მიიღო. ბობი ჩარლტონმა ნომინაციაში ეუსებიოს 1 ქულით აჯობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
კონსტანტინე მიუფკე

**კონსტანტინე მიუფკე** (; დ. 6 ნოემბერი, 1903, ყაზანი — გ. 26 იანვარი, 1968, თბილისი) — თეატრისა და კინოს მსახიობი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1950).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1903 წლის 6 ნოემბერს ქ. ყაზანში. 1922–1924 წლებში სწავლობდა სარატოვის უნივერსიტეტის ფიზიკა–მატემატიკის ფაკულტეტზე. 1927 წელს დაამთავრა სარატოვის სახელმწიფო თეატრალური ტექნიკუმი და შეუდგა თეატრალურ მოღვაწეობას. 1927-1934 წლებში მუშაობდა სარატოვის, დნეპროპეტროვსკის, ნოვოსიბირსკის, ვორონეჟის დრამატულ თეატრებში. 1934 წელს ჩამოვიდა თბილისში და მუშაობა დაიწყო ალ. გრიბოედოვის სახელობის დრამატულ თეატრში. მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: პროსტაკოვი, გრიშა (მ. გორკის „მზის შვილები“, „ბარბაროსები“), სტივა (ლ. ტოლსტოის „ანა კარენინა“), კრუტიცკი, ვოსმიბრატოვი, ლინაევი (ა. ოსტროვსკის „ზოგჯერ ბრძენიც შეცდება“, „ტყე“, „მგლები და ცხვრები“), ლემი (ი. ტურგენევის „აზნაურთა ბუდე“), ბობჩინსკი (ნ. გოგოლის „რევიზორი“), სორინი (ა. ჩეხოვის „თოლია“), როგოევი, კოსტავრა (ნ. ვირტას „პური ჩვენი არსებობისა“), ვარლამი (ა. პუშკინის „ბორის გოდუნოვი“), რანგო (ე. როსტანის „სირანო დე ბერჟერაკი“), ვურმი (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“) და სხვა. განსაკუთრებული წარმატება მოუტანა მსახიობს ლენინის როლის შესრულებამ ნ. პოგოდინის პიესებში: „კრემლის კურანტები“ და „თოფიანი კაცი“, შ. დადიანის „ნაპერწკლიდან“, დობჟინისკის „ლენინის და გორკის შეხვედრები“. კ. მიუფკეს ეკუთვნის პიესა - „ხვალინდელი დღე ჩვენი იქნება“, რომელშიც თავად ასრულებდა სემის როლს.

გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში: „დიადი განთიადი“ (რეჟ. მიხეილ ჭიაურელი, 1938), „მაიაკოვსკი იწყებოდა ასე…“ (რეჟ. კონსტანტინე პიპინაშვილი, 1958).
[მინი|მარჯვნივ| კ. მიუფკე ლენინის როლში ფილმში „[დიადი განთიადი“]]

## ჯილდოები და აღიარება
* 1939 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1940 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1946 — მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
* 1950 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
*კონსტანტინე მიუფკე — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ოქროს ბურთი 1956

**ოქროს ბურთი 1956** — ოქროს ბურთის პირველი გათამაშება. ჯილდო გადაეცა ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელს, რომელიც გამოავლინა უეფას წევრი ქვეყნების სპორტული ჟურნალისტების ჯგუფმა. სტენლი მეთიუზმა ჯილდო 1956 წლის 18 დეკემბერს მიიღო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2007

**ოქროს ბურთი 2007** — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელს, რომელიც გამოავლინა სპორტულ ჟურნალისტთა საერთაშორისო პანელმა. ეს იყო პირველი გათამაშება, რომელიც უეფას გარეთ ჩატარადა, ამან გაზარდა ხმის მიმცემთა რაოდენობა. კაკამ ჯილდო 2007 წლის 2 დეკემბერს მიიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2008

**ოქროს ბურთი 2008** — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა მსოფლიოს წლის საუკეთესო ფეხბურთელს, რომელიც გამოავლინა სპორტულ ჟურნალისტთა საერთაშორისო კოლეგიამ. კრიშტიანუ რონალდუმ ჯილდო 2008 წლის 2 დეკემბერს მიიღო. ამ დღეს ჩაეყარა საფუძველი 10 წლიან დომინაციას ოქროს ბურთზე, რომელიც მიმდინარეობდა რონალდოსა და მესის შორის. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2009

**ოქროს ბურთი 2009** — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა მსოფლიოს საუკეთესო ფეხბურთელს, სპორტული ჟურნალისტების საერთაშორისო კოლეგიის შეფასებით, ლიონელ მესიმ ჯილდო 2009 წლის 1 დეკემბერს მიიღო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2011

**ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2011** — ფიფას მიერ ორგანიზებული მეორე დაჯილდოება მწვრთნელებისა და ფეხბურთელებისთვის. ლიონელ მესიმ ჯილდო, შვეიცარიის ქალაქ ციურიხში 2012 წლის 9 იანვარს მიიღო. ლიონელ მესიმ, ამ წელს ოქროს ბურთი ზედიზედ მესამედ მოიგო 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2013

**ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2013** — ფიფას მიერ ორგანიზებული მეოთხე დაჯილდოება მწვრთნელებისა და ფეხბურთელებისთვის. კრიშტიანუ რონალდუმ ჯილდო, შვეიცარიის ქალაქ ციურიხში 2014 წლის 13 იანვარს მიიღო. ხმის მიცემის ბოლო ვადა 15 ნოემბერს იყო, მაგრამ ისტორიაში პირველად 29 ნოემბერს გადაიწია.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2015

**ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2015** — ფიფას მიერ ორგანიზებული მეექვსე დაჯილდოება მწვრთნელებისა და ფეხბურთელებისთვის. ლიონელ მესიმ ჯილდო, შვეიცარიის ქალაქ ციურიხში 2016 წლის 6 იანვარს მიიღო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2010

**ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2010** — ფიფას მიერ ორგანიზებული პირველი დაჯილდოება მწვრთნელებისა და ფეხბურთელებისთვის. გალა არის FIFA-ს წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ჯილდოს და France Football-ის ოქროს ბურთის ჯილდოს გაერთიანება. ლიონელ მესიმ ჯილდო 2011 წლის 10 იანვარს მიიღო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2017

**ოქროს ბურთი 2017** — 62-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

კრიშტიანუ რონალდუმ ჯილდო მეხუთედ მოიგო და გადაეცა 2017 წლის 7 დეკემბერს. ის გაუთანაბრდა რეკორდსმენ ლეო მესის.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2014

**ფიფა-ს ოქროს ბურთი 2014** — ფიფას მიერ ორგანიზებული მეხუთე დაჯილდოება მწვრთნელებისა და ფეხბურთელებისთვის. კრიშტიანუ რონალდუმ ჯილდო, შვეიცარიის ქალაქ ციურიხში 2015 წლის 12 იანვარს მიიღო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2019

**ოქროს ბურთი 2019** — 64-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

ლეო მესიმ ჯილდო მეექვსედ მოიგო და გადაეცა 2019 წლის 2 დეკემბერს. მან ამით გადაუსწრო კრიშტიანუ რონალდოს და გააუმჯობესა მისი რეკორდი.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2021

**ოქროს ბურთი 2021** — 65-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

ლეო მესიმ ჯილდო მეშვიდედ მოიგო და გადაეცა 2021 წლის 29 ნოემბერს. მან ამით გააუმჯობესა თავისივე რეკორდი.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2022

**ოქროს ბურთი 2022** — 66-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

ქარიმ ბენზემამ ჯილდო პირველად მოიგო და გადაეცა 2022 წლის 17 ოქტომბერს. ისტორიაში პირველად ჯილდო არათუ კალენდარული წლის მიღწევებზე დაყრდნობით გადაეცა არამედ სეზონის.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2023

**ოქროს ბურთი 2023** — 67-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

ლეო მესიმ ჯილდო მერვედ მოიგო და გადაეცა 2023 წლის 30 ოქტომბერს. მან ამით გააუმჯობესა თავისივე რეკორდი, რომელიც 2021 წელს დაამყარა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ოქროს ბურთი 2016

**ოქროს ბურთი 2016** — ოქროს ბურთის გათამაშება. ჯილდო გადაეცა 2016 წლის მსოფლიოს საუკეთესო ფეხბურთელს.

2016 წლის სექტემბერში, France Football-მა განაცხადა, რომ ფიფა-სთან მათი პარტნიორობა დამთავრდა და ოქროს ბურთის დაჯილდოებას ძველ სტილში დააბრუნდებდნენ. 

კრიშტიანუ რონალდუმ, ხმების რეკორდული რაოდენობით, 429 ქულით გაასწრო მეორე ადგილოსან ლეო მესის და გახდა 2016 წლის ოქროს ბურთის გათამაშების გამარჯვებული. 

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
ხორუმი ქართული ცეკვაა (სატელევიზიო სპექტაკლი)

**„ხორუმი ქართული ცეკვაა“** — ქართული სატელევიზიო სპექტაკლი, რომლის რეჟისორია გიორგი კახაბრიშვილი. ტელესპექტაკლი გადაღებულია გურამ დოჩანაშვილის ამავე სახელწოდების პიესის მიხედვით.

## სიუჟეტი
სატელევიზიო სპექტაკლი ეხება საქართველოში დაბრუნებული ემიგრანტის და სოციოლოგის მიერ დანახულ საქართველოს. ქართველი ახალგაზრდა მამაკაცის ხუთწლიანი ემიგრანტობა სრულდება. სამშობლოში ბრუნდება და თან მოჰყავს თავისი მეგობარი სოციოლოგი, რათა მისი დახმარებით, უკეთ გაიაზროს და დაინახოს ქართული კულტურა, საზოგადოება, სოციუმი მთელი თავისი ავ-კარგით. სიუჟეტი ერთ პატარა, ტრადიციულ ქართულ სოფელში ვითარდება, სადაც სხვადასხვა პროფესიის, საქმიანობის, ასაკის, ხასიათისა თუ შეხედულებების ადამიანები ცხოვრობენ. მათი საუბრები, კამათი, ბჭობა მთელს ქართულ ხასიათს კარგად წარმოაჩენს.

## როლებში
* გოვენ ჭეიშვილი — არქიფო
* ბესარიონ ხიდეშელი — ერასტი
* კარლო საკანდელიძე — ბესარიონი
* ზაირა ლებანიძე — ბესარიონის ცოლი
* გია ბურჯანაძე — სვიმონ
* გივი ჭიჭინაძე — შალვა
* შალვა ხერხეულიძე — გლეხი
* ბერტა ხაფავა — ვერიკო
* ნინელი ჭანკვეტაძე — აგნესა
* დავით კვირცხალია — სერგია
* ზაზა მიქაშავიძე — კოკილო
* ლეო ანთაძე — ვამიჩეიშვილი
* ივანე საყვარელიძე — მონადირე
* რამაზ იოსელიანი — დათა
* იური ვასაძე — ბიქტორი
* რევაზ იმნაიშვილი — საშიკო
* მურმან ჯინორია — უნივერსალი, გოგის მეგობარი
* ნატო შენგელაია — ასისტენტი
* მამუკა მაზავრიშვილი — გოგი
* ირმა გურიელი — ლამზირა
* აბესალომ ლორია — სოფლის მოსახლე

## რესურსები ინტერნეტში
* ხორუმი ქართული ცეკვაა - I ნაწილი, II ნაწილი

კატეგორია:ქართული სატელევიზიო სპექტაკლები
კატეგორია:1982 წლის სატელევიზიო სპექტაკლები
კატეგორია:სატელევიზიო სპექტაკლები ანბანის მიხედვით
ევგლენა

**ევგლენა** (Euglena) — ევგლენოვან წყალმცენარეთა გვარი, ერთუჯრედიანი ერთშოლტიანი ორგანიზმები (ევკარიოტები).

მათი უჯრედები ელიფსური, კვერცხისებრი, ცილინდრული, თითისტარისებრი და სხვა ფორმისაა. სახლობს პატარა მტკნარ წყალსატევებში, ჰუმუსიან და მომლაშო ტბებსა და მდინარეებში, ჭაობებში, ნესტიან გრუნტზე. E. sanguinea და E. viridis ვირიდის მასობრივი გამრავლებისას იწვევს „წყლის აყვავებას“ (წყლის ზედაპირის წითლად და მწვანედ შეფერვას). საქართველოში ცნობილია ევგლენას 39 სახეობა და სახესხვაობა. უფრო გავრცელებულია E. acus, E. proxima, E. spirogyra, მწვანე ევგლენა E. viridis.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ევგლენოზოები
ევდემოზი

საკუთარი სახელი **ევდემოზი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ევდემოზ I — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
* ევდემოზ II — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე

## იხილეთ აგრეთვე
* ევდემონი
სატელევიზიო სპექტაკლი

**სატელევიზიო სპექტაკლი, იგივე ტელესპექტაკლი** — სატელევიზიო გადაცემის ჟანრი, რომელიც ტელევიზიის განვითარებასთან ერთად ჩამოყალიბდა. ის არის წარმოდგენა, რომლის ტრანსლირება ხდებოდა რამდენიმე კამერიანი სატელევიზიო სტუდიიდან, მოგვიანებით კი იწერებოდა ლენტზე და სრულიად განსხვავდება სატელევიზიო ფილმისგან, რომელშიც ერთი კამერა გამოიყენება კინოწარმოებისთვის.  

საქართველოში ტელევიზიის არსებობის პირველივე წლებიდან განხორციელდა მნიშვნელოვანი სატელევიზიო დადგმები, რომლებშიც მონაწილეობდნენ დიდი მსახიობები: სერგო ზაქარიაძე, სესილია თაყაიშვილი, ვერიკო ანჯაფარიძე, მედეა ჯაფარიძე, გიორგი გეგეჭკორი, დოდო აბაშიძე და სხვები. პირველი სატელევიზიო სპექტაკლი დადგეს მიხეილ თუმანიშვილმა, დავით ცხაკაიამ და მერაბ ჯალიაშვილმა. ტელევიზიის ისტორიაში, კომპოზიტორმა ნოდარ გიგაურმა პირველად შექმნა სატელევიზიო ოპერა- „გამზრდელი“.

ცნობილი ქართული სატელევიზიო სპექტაკლებია: „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“ (რეჟ. გ. კახაბრიშვილი), „უჩინმაჩინის ქუდი“ (რეჟ. გ. კახაბრიშვილი, 1976), „ერთი რამის სიყვარული დაფარვა, რომ სჭირდება“ (რეჟ. ზ. კანდელაკი, 1979), „ხორუმი ქართული ცეკვაა“ (რეჟ. გ. კახაბრიშვილი, 1982), „კუკარაჩა“ (რეჟ. თემურ ჩხეიძე), „მტრედის მოტანილი ბარათები“, „ჯაყოს ხიზნები“ (რეჟ. თემურ ჩხეიძე), „ოპერაცია დეიდა ტასო“, „ცოლ ქმარი ბინას დაეძებს“ და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
* სატელევიზიო სპექტაკლები

კატეგორია:ტელევიზია
კატეგორია:სატელევიზიო სპექტაკლები
ორთაქლარი (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**ორთაქლარი** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 132 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 39 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 92 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული სახელწოდებაა ბაშქოი.

## ისტორია
1800-იან წლებში დაარსებული სოფლის ძველი სახელი იყო ბაშქოი, რომელმაც შემდგომში მიიღო „ორთაქლარი“ სახელწოდება და მიიღო სოფლის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ორთანი (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**ორთანი** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 72 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 50 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელი სომხურად, ორთნენცი/ვორთნენცი იყო, რომელმაც შემდგომში „ორთანი“ სახელი მიიღო და სოფლის სტატუსი მოიპოვა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
შენქოი (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**შენქოი** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 73 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 21 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელი 1946 წელს იყო ამოქთა, უფრო ადრე ის სოფელი კოლონას უბანი იყო, ხოლო 1957 წლის 16 აგვისტოს მიიღო შენქოის სახელი და მიენიჭა სოფლის სტატუსი. სოფელში არის შენქოის ხიდი და 1900 წელს აშენებული ხის მეჩეთი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ირმა გურიელი

**ირმა გურიელი** (ტურაბელიძე; დ. 5 აგვისტო, 1941, ქუთაისი) — ქართველი მსახიობი, ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი და პოეტი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1990)

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის თეატრალური ინსტიტუტი.
 
15 წლის ასაკში უკვე პროფესიული თეატრის სცენაზე თამაშობდა. თეატრალური ინსტიტუტიდან დაწყებული, არაერთი როლი აქვს შესრულებული რუსთაველისა და მოზარდ მაყურებელთა თეატრების სცენაზე. წლების განმავლობაში იყო საქართველოს ტელევიზიის დიქტორი. თამაშობდა სატელევიზიო თეატრის სპექტაკლებში. მათ შორისაა: „კუკარაჩა“ (რებეკა, რეჟ. თემურ ჩხეიძე), „ხორუმი ქართული ცეკვაა“ (რეჟ. გ. კახაბრიშვილი, 1982) და სხვა. გახმოვანებული აქვს ფილმები და სერიალები.

მაყურებლის დიდი სიყვარულის სიმბოლოდ, მთაწმინდაზე ირმა გურიელის ვარკვლავი თინა მგალობლიშვილისა და ირინა მათიაშვილის ვარსკვლავებთან ერთად გაიხსნა.

ირმა გურიელი არის ავტორი ლექსების ორი კრებულისა: „ჩუმი ცეცხლი“ და „ნეტავი ჩავწვდე გულისთქმას“. მის ლექსებზე შექმნილია სიმღერები.

## ფილმოგრაფია
* 1975 : „ვალსი მთაწმინდაზე“
* 1983 : „მაცივარში ვიღაც იჯდა“
* 2001 : „უჩინარი“
* 2017 : „ჩემი ბედნიერი ოჯახი“

## ბიბლიოგრაფია
* ნეტავი ჩავწვდე გულისთქმას. ლირიკა (ავტორი). თბილისი, 2003. - 176გვ.. - ISBN: 9992806761
* ჩუმი ცეცხლი. ლექსები (ავტორი). თბილისი, საბჭოთა საქართველო, ქუთაისის ფილიალი, 1981. - 45გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ირმა გურიელი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იაილაქოი (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**იაილაქოი** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 121 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 56 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 123 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
1800-იან წლებში დაარსებული სოფლის ძველი სახელი სომხურად იყო ელიჰოვიდი, რაც ნიშნავს „დაქანებულ მთას“. მოგვიანებით მან მიიღო სახელი „იაილაქოი“ და მოიპოვა სოფლის სტატუსი. 1817-1819 წლებში იმ დროის მღვდელმა მინას ბიჯიშკიანმა მოინახულა რეგიონი და აღნიშნა ისტორიაში როგორც ჩამლიჰემშინში ერთადერთი სოფელი, რომელმაც შეინარჩუნა სომხური იდენტობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
თოფლუჯა (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**თოფლუჯა** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 52 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 995 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელი 1928 წელს იყო ჩანო, შემდეგ მიიღო სახელი „თოფლუჯა“ და მიენიჭა სოფლის სტატუსი. სოფლის სახელი 2009 წელს გამოქვეყნებულ ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში მოხსენიებულია როგორც მცანო. „მცა“ ლაზურად ნიშნავს „ცას“, ხოლო „მცანა“ ნიშნავს ბეღურას.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ევერნია

**ევერნია** (Evernia) — ლიქენების გვარი უსნეასებრთა ოჯახისა. აქვს ბრტყელ-ფირფიტისებრ ნაკვეთებიანი ბუჩქის ფორმის რბილი, მომრგვალებული ან დიქოტომიურად დატოტვილი თალუსი, რომელიც სუბსტრატს ემაგრება სქელი, მოკლე ფეხით — გომფით. მრავლდება სორალებით ან აპოთეციუმებში მოთავსებული სპორებით. იზრდება მერქნიან მცენარეებზე, იშვიათად — ხავსიან ნიადაგზე. საქართველოში ცნობილია 3 სახეობა. იყენებენ პარფიუმერიაში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიქენები
ევერსმანია

**ევერსმანია** (Eversmannia) — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. აერთიანებს ოთხ სახეობას, რომელიც გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყლებში — რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთში, კავკასიაში, ცენტრალურ აზიაში, ჩინეთის სინძიანის პროვინციაში, ავღანეთსა და ირანში.

საქართველოში იზრდება ამ გვარის მხოლოდ ერთი სახეობა — ნახევრადეკლებიანი ევერსმანია (E. subspinosa). იგი დაბალი, ეკლიანი ბუჩქია, აქვს განზე გადაშლილი ტოტები, კენტფრთართული ფოთლები და მრავალყვავილიანი მტევანი ქმნის ყვავილედს. გვხვდება მხოლოდ შირაქში და ისიც იშვიათად (საქონლის ინტენსიური ძოვების შედეგად ძალიან შემცირებულია). იზრდება თიხაქვიშიან, გაშიშვლებულ ფერდობებზე, ველებსა და ნახევრად უდაბნოებში. საქონლის საკვები და დეკორატიული მცენარეა. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
კატეგორია:საქართველოს ფლორა
ევლახიშვილი

საკუთარი სახელი **ევლახიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ივანე ევლახიშვილი — მწერალი, მთარგმნელი
* სერგო ევლახიშვილი — მომღერალი (ბარიტონი), ანტეპრენერი
* სერგო ევლახიშვილი — რეჟისორი, მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
იოლქი (ჩამლიჰემშინის რაიონი)

**იოლქი** () — სოფელი ჩამლიჰემშინის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 70 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩამლიჰემშინიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 52 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი, რომელიც დაარსდა 1500-იან წლებში, თავდაპირველად ერქვა კუშივა, შემდეგ მიიღო სახელი „იოლქი“ და მიენიჭა სოფლის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩამლიჰემშინის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ოქროს ბურთი 2018

**ოქროს ბურთი 2018** — 63-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

ლუკა მოდრიჩმა ჯილდო გადაეცა 2018 წლის 3 დეკემბერს. ის გახდა პირველი ხორვატი ფეხბურთელი ვინც ეს ჯილდო მოიგო და დაასრულა მესის და რონალდუს ათწლიანი დომინაცია.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი