open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლუჟნიკის სტადიონი

**ლუჟნიკის სტადიონი** (; 1992 წლამდე - **ვ. ი. ლენინის სახელობის ცენტრალური სტადიონის დიდი სპორტული არენა**) — საფეხბურთო სტადიონი რუსეთში. მდებარეობს დედაქალაქ მოსკოვში, ვორობიოვოს მთების სიახლოვეს. განთავსებულია ოლიმპიურ კომპლექს „ლუჟნიკის“ ცენტრალურ ნაწილში.

## ისტორია
1954 წლის 23 დეკემბერს საბჭოთა ხელისუფლებამ ლუჟიკებში „მოსკოვის დიდი სტადიონის“ მშენებლობა გადაწყვიტა. ვ. ი. ლენინის სახელობის ცენტრალური სტადიონის შემადგენლობაში შემავალი დიდი სპორტული არენის პროექტირება 1955 წლის იანვარში დაიწყო, მშენებლობა კი იმავე წლის აპრილში. სამშენებლო პროცესს სკკპ-ის მოსკოვის საქალაქო კომიტეტის პირველი მდივანი ეკატერინა ფურცევა კურირებდა.

თავდაპირველად, სტადიონი და მთლიანი კომპლექსი ვლადიმერ ლენინის სახელს ატარებდა. (ვ. ი. ლენინის სახელობის ცენტრალური სტადიონი ეწოდებოდა არა თავად სტადიონს, არამედ მთლიან სპორტულ კომპლექსს.) მისი საზეიმო გახსნა 1956 წლის 31 ივლისს მოხდა. მას შემდეგ სტადიონს რამდენჯერმე ჩაუტარდა რეკონსრუქცია.
[მინი|მარცხნივ|250პქ|სტადიონის შიდა ხედი [რუსეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები|რუსეთ—გერმანიის მატჩის დროს]]
1973 წლიდან სტადიონზე გამართულ მატჩებზე დიქტორად იური ლევიტანი და ვალენტინ ვალენტინოვი მუშაობდნენ.

1980 წელს სტადიონი მთავარი ოლიმპიური არენა გახდა, რომელიც ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ერთ-ერთი მთავარი ადგილი იყო. 

1982 წელს მოსკოვის „სპარტაკისა“ და ჰოლანდიის ჰარლემს შორის გამართულ საფეხბურთო მატჩზე ლუჟნიკების ტრაგედია მოხდა. ჭყლეტვის დროს 66 ადამიანი დაიღუპა.

1990 წლის 24 ივნისს სტადიონზე ჯგუფ „კინოს“ ბოლო კონცერტი გაიმართა. ღონისძიებას 70 000 მაყურებელი ესწრებოდა.

1992 წლის გაზაფხულზე სახელმწიფო საწარმოს და მასში შემავალი სპორტკომპლექსის პრივატიზირება მოხდა, რის შემდეგაც ახალი სახელი „ოლიმპიური კომპლექსი „ლუჟნიკი“ მიიღო, ხოლო ივნისისთვის კი სახელწოდებიდან სრულად მოშორდა ლენინის ხსენება.

1996-1997 წლებში გადახურვის დამონტაჟების გამო სტადიონს რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა.

1998 წელს უეფას მიერ სტადიონი ევროპის ხუთვარსკვლავიანი სტადიონების სიაში შევიდა (2006 წლიდან 4 კატეგორიის სისტემა გამოიყენება).

1999 წლის 12 მაისს სტადიონმა უეფას თასის ფინალს უმასპინძლა, რომელშიც იტალიური პარმა და ფრანგული მარსელის ოლიმპიკი დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს. ეს ფინალი რუსეთში გამართული ევროპული საკლუბო ტურნირის პირველი ფინალი იყო.

2008 წლის 21 მაისს ლუჟნიკის სტადიონზე პირველად გაიმართა უეფას ჩემპიონთა ლიგის ფინალური მატჩი. შეხვედრაში ერთმანეთს ინგლისური ჩელსი და მანჩესტერ იუნაიტედი დაუპირისპირდნენ. 22 მაისს უეფამ „ლუჟნიკის“ „ელიტური“ სტადიონის წოდება მიანიჭა.

2017 წლის 11 ნოემბერს ხანგრძლივი რეკონსტრუქციის შემდეგ სტადიონი რუსეთისა და არგენტინის ნაკრებების მატჩით გაიხსნა. შეხვედრაში, მასპინძლები 0:1 დამარცხდნენ. განახლებულ სტადიონზე მატჩის ერთადერთი გოლი არგენტინელმა სერხიო აგუერომ გაიტანა.

2018 წელს სტადიონზე მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის 7 მატჩი გაიმართება (ჯგუფური ეტაპის 4 მატჩი, მერვედფინალური მატჩი, ერთი ნახევარფინალი და ფინალი).

## 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი
## ინტერნეტ-რესურსები
* ოფიციალური საიტი
* სტადიონის გვერდი WorldStadiums.com-ზე 
* ოფიციალური ჯგუფი „ВКонтакте“-ში

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის სტადიონები
ჩქუნეთის ნიში

**ჩქუნეთის ნიში** — არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩქუნეთში. აგებულია შუა საუკუნეებში.
 
ნასოფლარ ჭურთაში, ძველი ეკლესიის ადგილას მოსახლეობას აუგია ნიში. ქვა ფლეთილია. ირგვლივ ყრია ადრეული ეკლესიის ქვები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა 
*შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 223

კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
წინაგარის ეკლესია

**წინაგარის ეკლესია** — არიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინაგარში. აგებულია შუა საუკუნეებში.

საშუალო ზომის დარბაზული ეკლესია რიყის, ფლეთილი და შირიმის ქვითაა ნაგები. აბსიდი ნახევარწრიულია. ძეგლი აღდგენილია ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ. ინტერიერში აბსიდის სატრიუმფო თაღის გარდა უნდა ყოფილიყო კამარის საბრჯენი თაღი, ასევე ორი თაღი. გრძივი კედლები დანაწევრებული იყო პილასტრებით. ერთ-ერთი პილასტრი შერჩენილია სამხრეთ კედელზე. სარკმლები გაჭრილია დასავლეთ, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ კედლებში. კარი სამხრეთიდანაა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლი ჯონ სუკი

**ლი ჯონ სუკი** ( დ.14 სექტემბერი, 1989, სეული, სამხრეთი კორეა) — სამხრეთ კორეელი მსახიობი და მოდელი. 

## ბიოგრაფია
მისი, როგორც მოდელის დებიუტი შედგა 2005 წელს. ის გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მამაკაცი მოდელი, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო სეულის მოდის კვირეულში.

## ფილმოგრაფია
### ტელესერიალები
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:სამხრეთკორეელი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კრესტოვსკის სტადიონი

**კრესტოვსკის სტადიონი** (; ოფიციალურად - **სანქტ-პეტერბურგის სტადიონი**, აგრეთვე **ზენიტ არენა**) — მრავალფუნქციური სტადიონი რუსეთში. მდებარეობს კრესტოვსკის კუნძულზე ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში.

სტადიონის მშენებლობა 2007 წელს დაიწყო. თავდაპირველი ვარაუდით სტადიონის მშენებლობაზე 6,7 მილიარდი რუბლი უნდა დახარჯულიყო, თუმცა საბოლოოდ ეს თანხა 48 მილიარდამდე გაიზარდა. 2017 წელს სტადიონმა კონფედერაციის თასის მატჩებს უმასპინძლა, 2018 წელს მასზე მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის 7 შეხვედრა გაიმართება, ხოლო 2020 წელს ევროპის ჩემპიონატს უმასპინძლებს.

2018 წლის 15 თებერვალს „ზენიტმა“ და ქალაქის მთავრობამ შეთანხმება გააფორმეს, რომელიც 49 წლის ვადით კრესტოვსკის სტადიონის საფეხბურთო კლუბ ზენტისთვის გადაცემას ითვალისწინებს.

## გალერეა

Stroyka gazpromarena.jpg|მშენებლობის ეტაპზე
Gazprom arena Petersburg.jpg|მშენებლობის ეტაპზე
New football stadium construction site in SPB 01.jpg|მშენებლობის ეტაპზე
Zenit stadium (December 2014).jpg|მშენებლობის ეტაპზე (დეკემბერი, 2014)
RUS-2016-Aerial-SPB-Krestovsky Stadium 01.jpg|მშენებლობის ეტაპზე
Зенит-Арена1.jpg|მშენებლობის ეტაპზე
Санкт-Петербург (стадион).jpg|მშენებლობის ეტაპზე
 

## 2017 წლის ფიფას კონფედერაციის თასი
## 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი
## უეფას ევრო 2020
2014 წლის 19 სექტემბერს უეფამ კრესტოვსკის სტადიონი ევრო 2020-ის მასპინძელ ქალაქებს შორის დაასახელა. სტადიონი ჩემპიონატის 4 მატჩს უმასპინძლებს.

## ინტერნეტ-რესურსები
* სტადიონის გვერდი  კომპანია „Трансстрой“-ზე
* სტადიონის გვერდი „ზენიტის“ საიტზე
* სტადიონის გვერდი  nevastroyka.ru-ზე
* საიტი „Проекты Петербурга“: ინფორმაცია სტადიონზე, პროექტის განხილვა
* პროექტის განხილვა skyscrapercity.com-ზე: ზენიტის სტადიონი *შენდება* (2010), SAINT PETERSBURG — Gazprom Arena (62,167)
* სტადიონის მშენებლობის მიმდინარეობა Facebook-ზე
* Олигарх в Бестяхе: почему не все государственные деньги доходят до подрядчиков // Forbes.ru

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის სტადიონები
დიდების მონუმენტი (სამარა)

**დიდების მონუმენტი** () — ძეგლი რუსეთის ქალაქ სამარაში. მდებარეობს ლენინის რაიონში, დიდების მოედანზე. წარმოადგენს სამარის ერთ-ერთ მთავარ სიმბოლოს.

## ისტორია
კუიბიშევში (სამარის იმდროინდელი სახელწოდება) დიდების მონუმენტის აგება 1968—1971 წლებში მიმდინარეობდა და 1971 წლის 5 ნოემბერს ის საზეიმოდ გაიხსნა. ძეგლი ეძღვნება დიდი სამამულო ომის დროს კუიბიშების ავიამრეწველობის მუშების უდიდეს დამსახურებას. პროექტის ავტორები იყვნენ მოქანდაკე პაველ ბონდარენკო (კოლექტივის ხელმძღვანელი), მოსკოველი არქიტექტორი ა. სამსონოვი და მოქანდაკე ოლეგ კირიუხინი. ძეგლის დასადგმელად საჭირო ფინანსების შეგროვება მთელი ქალაქის მასშტაბით მიმდინარეობდა. კუიბიშევის ქარხნებისა და ფაბრიკების თითოეულმა მუშამ 1 მანეთი შესწირა მშენებლობას. ძეგლის მშენებლობისათვის შერჩეული ადგილი კუიბიშევის საქალაქო აღმასრულებელმა კომიტეტმა გამოყო.

უხვადლეგირებული ფოლადისგან დამზადებული დიდებული მონუმენტი, წარმოადგენს 40-მეტრიან კვარცხლბეკზე მდგომ, სახით მდინარე ვოლკისაკენ მიმართულ მუშის 13-მეტრიან ქანდაკებას. მაღლა აღმართულ ხელებში მუშას დიდი დახრილი ფირფიტები უჭირავს, რომელიც კუიბიშევში გამოშვებული სამხედრო თვითმფრინავების ფრებს ასახიერებს. მუშის ფიგურა მშრომელს გამოსახავს, ხოლო კვარცხლბეკი ცისკენ მიმავალ ნათელ სხივს. ძეგლის ახლოს დგას ამავე ავტორების მიერშექმნილი მემორიალური კომპლექსი „დამწუხრებული დედა“ და მარადიული ცეცხლი. ვოლგის სანაპიროდან და ვოლგის გამზირიდან დიდების მონუმენტამდე კიბე მიუყვებოდა.

ოფიციალურთან ერთად ძეგლმა ხალხში არაოფიციალური სახელიც მიიღო, მაგალითად, რომან „ოქროს ხბოს“ პერსონაჟის საპატივმცემლოდ „პანიკოვსკი ბატით“ და „ფრთები“. ხანდახან ეს 
ძეგლი გაგარინის ძეგლში ეშლებათ.

## ინტერნეტ-რესურსები
* 
* 
* *Антон Черепок, Виталий Политов* Как выглядит лицо рабочего с Монумента славы анфас. и Инфографика о монументе. «Другой город», 2016

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
გეორგიევსკის კოშკი

**გეორგიევსკის კოშკი** () — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ერთ-ერთი ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე კოშკი. მდებარეობს ბორისოგლებისა და პოროხოვოის კოშკებს შორის, ვოლგის ნაპირზე, ვალერი ჩკალოვის ძეგლის ახლოს, ჩკალოვის კიბის დასაწყისში. 

## ისტორია 
კოშკი ააგეს XVI საუკუნეში. სახელი ეწოდა გვერდით მდებარე წმინდა გიორგის ეკლესიის სახელის მიხედვით, რომელიც აღარ შემორჩენილა, ან ქალაქის დამაარსებელი იურის ვსევეოლოდის ძის სახელობის გეორგიევსკის კოშკის მიხედვით, რომელიც მდებარეობდა მის სასახლეში. 

1785-1786 წლებში მიაშენეს სათავსოები. 

1943 წელს დაიწყეს და 1949 წელს დაასრულეს მონუმენტალური ჩკალოვის კიბის მშენებლობა, რომელიც იწყებოდა კოშკიდან და მთავრდებოდა ვოლგის ნაპირზე. 

1953 წელს მიმდინარეობდა კოშკის სარესტავრაციო სამუშაოები.

## აღწერა 
კოშკი არის კვადრატული ფორმისა და ოთხსართულიანი. ქვედა სართული ამჟამად განთავსებულია თითქმის მთლიანად მიწის ქვეშ, რომელიც ზედა სართულთან დაკავშირებულია შიდა კიბით.  

კოშკის ცენტრალური სათავსო არნიშნული შიდა კიბისაგან იზოლირებულია და არის გამჭოლი გასასვლელი. კარიბჭე დაცულია რთული შესასვლელი სისტემით, მტერს აუცილებლად უნდა გადაელახა გრძელი ხის ხიდი, შემდეგ 5,3 მეტრის სიმაღლის ასაწევი ხიდი, რომელიც იკეტებოდა 3,52 მეტრის სიმაღლის კარით. ასაწევი ხიდი შემონახულია ჩვენს ეპოქამდე თითქმის უცვლელად. მთავარი სართულის კუთხის კედლებში შემონახულია სათოფურები. 

მესამე სართულზე ოთხი საბრძოლო კამერაა, მეოტხეზე კი საბრძოლო ქონგურებია. 

## ლიტერატურა 
*Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
*Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* История перестройки и реконструкции Кремля 
* Нижегородский кремль 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ბორისოგლების კოშკი

**ბორისოგლების კოშკი** () — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის აღმოსავლეთით მდებარე კოშკი. მდებარეობს გეორგიევსკისა და ზაჩატევის კოშკებს შორის.

## ისტორია 
ბორისოგლების კოშკი თარიღდება XVI საუკუნით. 1620 წელს გადააკეთეს. გადაკეთების შედეგად კოშკს მიაშენეს კონტრფორსტები. კოშკმა სახელი მიიღო მეზობლად მდებარე წმინდა ბორისისა და გლების სახელობის ეკლესიისაგან, რომელიც არ არის შემონახული დღევანდელ ეპოქამდე. კოშკის მეორე სახელია დუხოვსკის კოშკი. აღნიშნული სახელი მიღებულია დუხოვსკის მონასტრისაგან, რომელიც ასევე არ არის შემონახული თანამედროვე ეპოქამდე. 

1785 წელს ბორისოგლების კოშკი ზაჩატევის კოშკთან ერთად დაანგრიეს და ისინი ჩაანაცვლეს მაღალი კედლით. 1833 წელს კედელი გადაიტანეს. 

1966 წელს კოშკის ნანგრევები (პირველი სართულის ნარჩენები) გათხარეს, ხოლო1974 წელს კოშკი კვლავ აღადგინეს თავდაპირველი მდებარეობის მიხედვით.

## აღწერა 
სვიატოსლავ აგაფონოვი თავის წიგნში „ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლი. არქიტექტურა, ისტორია, რესტავრაცია“ წერს: „ზომების მიხედვით ბორისოგლების კოშკი მრგვალია და ახლოს დგას კლადოვოის და პოროხოვოის კოშკებთან. ყველა სხვა კოშკების მსგავსად ბორისოგლების კოშკიც ოთხ იარუსიანია. მეორე იარუსი პირველის ანალოგიური იყო. მესამე იარუსს უფრო სქელი კედლები ჰქონდა და ბრტყელი გადახურვა. ზემო იარუსზე რვა საბრძოლო ფანჯარა ჰქონდა. ზედა იარუსზე თერთმეტი ქონგურია. 

ბორისოგლების კოშკი აგებულია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის სხვა კოშკების კონსტრუქციების მსგავსად“. 

## ლიტერატურა 
*Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское издательство, 1976. — 136 с.
*Кирьянов И. А. Нижегородский Кремль. Очерк истории кремля в городе Горьком. — Горький: Горьковское книжное издательство, 1956. — 116 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* История перестройки и реконструкции Кремля 
* Нижегородский кремль 

კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები
გაგარინის ძეგლი ლენინის გამზირზე

**გაგარინის ძეგლი** () — ძეგლი რუსეთის დედაქალაქ მოსკოვში. ნამუშევარი მოქანდაკე პაველ ბონდარენკოს ეკუთვნის და 1980 წლის 4 ივლისს გაიხსნა. ძეგლი დამზადებულია ტიტანის მასალისაგან. აღსანიშნავია, რომ სწორედ ეს ლითონი გამოიყენება კოსმოსური ხომალდების დასამზადებლად. გაგარინის ძეგლს მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის გამოვლენილი ძეგლის სტატუსი.

## აღწერა
გაგარინის ძეგლი ლენინის გამზირზე 1980 წელს ზაფხულის ოლიმპიადისთვის დაიდგა. ძეგლის ავტორები არიან: მოქანდაკე პაველ ბონდარენკო, არქიტექტორები იაკობ ბელოპოლსკი, ფ. გაჟევსკი, კონსტრუქტორი ა. სუდაკოვი. მაღალ კვარცხლბეკზე დამონტაჟებულია ტიტანისაგან დამზადებული იური გაგარინის ძეგლი. მისი სიმაღლე - 42,5 მეტრი, ხოლო წონა 12 ტონას შეადგენს. გაგარინის მოედანი მოსკოვში ერთ-ერთი უდიდესია. არქიტექტორების ჩანაფიქრით ძეგლის დანახვა მოსკოვის წრიული საავტომობილო გზიდანაც უნდა ყოფილიყო შესაძლებელი.

გაგარინის ძეგლი მიმართულია ცისკენ. მაღალი კვარცხლბეკი კომპოზიციის მნიშვნელოვანი ნაწილია და კოსმოსური რაკეტის სტარტს გამოხატავს. ძეგლზე გაკეთებული წარწერა გვამცნობს:

## ინტერნეტ-რესურსები
* გაგარინის ძეგლი 
* მოსკოვისძეგლები. გაგარინის ძეგლი ლენინის გამზირზე 
* Внутри Гагарина

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ზაჩატევის კოშკი

**ზაჩატევის კოშკი** () — ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის სწორკუთხა კოშკი. მდებარეობს თეთრი და ბორისოგლების კოშკებს შორის. სახელი მიიღო კედელთან არსებული ზაჩატევის მონასტრის მიხედვით. კოშკი დაანგრია მეწყერმა. ნიჟნი-ნოვგოროდის გუბერნატორ ივან რებინდერის ბრძანებით დაშალეს და მისი მასალები გამოიყენეს 1785-1787 წლებში მიმდინარე კრემლის სარესტავრაციო სამუშაოებისთვის. ზაჩატევის კოშკის რეკონსტრუქცია მოხდა 2012 წელს. 

## ისტორია 
ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის ქვედა ნაწილი მდებარეობს ჰიდროგეოლოგიურად არასაიმედო ადგილზე. რის გამოც კოშკს რამდენჯერმე ჩაუტარდა სარესტავრაციო სამუშაოები. პირველი ცნობილი დიდი რემონტი კრემლს ჩაუტარეს 1620 წელს, სარესტავრაციო სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა მოსკოვიდან გაგზავნილი პერვუშა დანილოვი. მან კრემლის მთიან ნაწილს მიაშენა მრავალ კონტრფორსი. მაგრამ უკვე 1621-1622 წლის ჩანაწერთა წიგნები იტყობინება კედლების ცუდ მდგომარეობაზე. ამავე პერიოდის ჩანაწერებით ზაჩატევის კოშკი ორიარუსიანია. თუმცა კოშკის თავდაპირველი სახე უცნობია. 1646 წელს ვოევოდა დ. ლოდგინი იუწყება, რომ კოშკი და კედლები დანგრეულია.

XVIII საუკუნეში კოშკის დანგრევა და განადგურება კვლავ გრძელდება.  1785-1787 წლებში ზაჩატევისა და ბორისოგლების კოშკების სრული დანგრევის შემდეგ გუბერნატორმა ივან რებინდერმა დაიწყო მათი და ზოგადად კრემლის მთიანი ნაწილის სარესტავრაციო სამუშაოები, რომელიც მიმდინარეობდა 1787-1790 წლებში. 

1965 წელს ცნობილი არქიტექტორისა და რესტავრატორის სვიატოსლავ აგაფონოვის მიერ დაიწყო კოშკის გამოკვლევა. გაწმინდეს მისი ნაშთები. კულტურულ ფენაში გაწმინდეს მნიშვნელოვანი ორმო. 2012 წელს კოშკი ხელახლა ააშენეს. მასში განათავსეს სამუზეუმო ექსპონატები. კოშკის მეორე სართულზე განთავსებულია ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის გათხრების დროს აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნივთები. 

## ლიტერატურა
*Агафонова И. С. К вопросу о реконструкции Зачатской башни Нижегородского кремля // Памятники истории и культуры Верхнего Поволжья. Тезисы докладов на I региональной научной конференции. — Горький, 1990. — С. 123.
*Агафонов С. Л., Агафонова И. С. Тринадцатая башня Нижегородского кремля // Нижегородский кремль. — Нижний Новгород: Кварц, 2008. — С. 197—209. — ISBN 978-5-903581-19-1.
*Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. Архитектура, история, реставрация. — Горький: Волго-Вятское изд-во, 1976. — 136 с.
*Агафонов С. Л. Нижегородский кремль. — Нижний Новгород: Кварц, 2008. — 224 с. — ISBN 978-5-903581-19-1.

## რესურსები ინტერნეტში
* Остатки Зачатьевской башни могут исчезнуть
* Зачатская башня (фотографии)
* Живоносный источник и Зачатская башня (фотографии)
* Нижегородский кремль преподнес сюрприз археологам (видео)
* Видео 
* Новая старая башня 
* 2011 год. Зачатьевская башня (видео)

კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის კრემლის კოშკები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
ღუჭაანის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ღუჭაანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ღუჭაანში. აგებული შუა საუკუნეებში.

ნასოფლარ ღუჭაანში მდებარე ეკლესია ფლეთილი და რიყის ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ასევე სწორკუთხა სარკმელი. სარკმლის ძირში დგას მასიური ტრაპეზის ქვა. აბსიდის ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო არქიტრავული ნიშაა. შებრტყელებული ფორმის კონქზე გადასვლა განხორციელებულია ოდნავ შეისრული ტრომპებით. სატრიუმფო თაღი საკურთხევლის მხრებს ეყრდნობა.

საკურთხევლის წინ შემორჩენილია ქვის კანკელის ფრაგმენტები. ეკლესიის კამარა ეყრდნობა შეისრული ფორმის თაღს, რომელსაც მარტივი ფორმის კაპიტელი იკავებს. ჩრდილოეთ კედელთან შემორჩენილია ხარისხის მცირე ნაწილი. არქიტრავული შესასვლელები ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებშია გაჭრილი. სამხრეთით ერთი სწორკუთხა სარკმელია. ეკლესიას სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს მინაშენები. სამხრეთი მინაშენი გეგმით მართკუთხაა. კედლები შემორჩენილია 50-60 სმ-ზე. მინაშენი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით. ჩრდილოეთი მინაშენი გეგმით მართკუთხედია, აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდი. დასავლეთი კედელი მთლიანად ჩამონგრეულია.

## ლიტერატურა
*შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 26

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჩიგოიანის მესამე ზურგიანი კოშკი

**ჩიგოიანის მესამე ზურგიანი კოშკი** - არქიტექტურული ძეგლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. 

მდ. ქსნის მარცხენა ნაპირზე დგას კოშკი, რომელიც შემორჩენილია სამი სართულის დონეზე. ზურგი აღმოსავლეთითაა მიმართული. არქიტრავული შესასვლელი მეორე სართულის დასავლეთ კედელშია გაჭრილი. კოშკისათვის სამშენებლო მასალად გამოყენებულია უხეშად დამუშავებული ქვა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები

კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლომისის მესამე აკლდამა

**ლომისის მესამე აკლდამა** — არქეოლოგიური ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელოიანის მიდამოებში, ლომისის ნასოფლარში. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

აკლდამა მოთეთრო-მოყვითალო ფერის ადგილობრივი წარმოშობის ქვითაა ნაგები. აღმოსავლეთ კედელში მოთავსებულია ღიობი. დასავლეთი მხარე მიწაშია ჩაფლული. ნაგებობას ბანური გადახურვა აქვს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები

კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ჩიგოიანის მეოთხე ზურგიანი კოშკი

**ჩიგოიანის მეოთხე ზურგიანი კოშკი** - არქიტექტურული ძეგლი, საფორტიფიკაციო ნაგებობა, ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩიგოიანში. აგებულია IX-X საუკუნეებში. 

მთის ბორცვზე დგას კოშკი, რომელსაც ჩრდილოეთით მომრგვალებული ზურგი აქვს. მისი ინტერიერი ამოვსებულია მიწით და ქვით. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ფლეთილი ქვა. კედლები შემორჩენილია 3-3,5 მეტრის სიმაღლეზე. სპეციალური გათხრა-გაწმენდის გარეშე აზომვა ვერ ხერხდება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის კოშკები
საძეგურის ეკლესია

**საძეგურის  ეკლესია** —  არქიტექტურული ძეგლი ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ საძეგურში. აგებულია გვიანი შუა  საუკუნეებში. 

დარბაზული ეკლესია სხვადასხვა ზომის ფლეთილი ქვითაა ნაგები. გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხევლით, რომლის ცენტრში გაჭრილია ასევე სწორკუთხა სარკმელი. ჩრდილოეთით და სამხრეთით თითო ნიშაა.

ჩრდილოეთ კედელში მოწყობილია არქიტრავული შესასვლელი. კამარა და კონქი ჩამოქცეულია. კედლები გარღვეულია. იატაკი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვითა და მიწით.

## ლიტერატურა
*შიდა ქართლი, ახალგორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. IV, თბ., 2008, გვ., 158

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გორიჯვარის ეკლესია

**გორიჯვარის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, ხუროთმოძღვრული ნაგებობა ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ახალგორში, ოქტომბრის ქუჩაზე. აგებულია გვიან შუა საუკუნეებში.

სასაფლაოს ტერიტორიაზე მდებარე ეკლესია ქართული აგურითა და რიყის ქვითაა ნაგები. დარბაზული ეკლესია გეგმით სწორკუთხა მოხაზულობისაა, რომელიც აღმოსავლეთით დასრულებულია ნახევარწრიული აბსიდით.

არქიტრავული შესასვლელი დასავლეთ კედელშია გაჭრილი, რომელიც აქცენტირებულია აგურის ტიმპანით. თაღის თავზე მოთავსებულია ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელი. დასავლეთ ფასადის ზედა ნაწილში, წყობაში ჩაძირული ჯვრის ქვედა მკლავია შემორჩენილი. შესასვლელის მარჯვნივ თაღოვანი ნიშაა. მის თავზე ჩასმულია ქვის ფართო კვადრი, რომელზეც მხედრული წარწერა იკითხება.

კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, კედლების დიდი ნაწილი განადგურებულია. ინტერიერი ამოვსებულია ჩამონაშალი ქვით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალგორის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ახალგორის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა : 1985-1986 წლების ექსპედიციის მასალები
 
კატეგორია: ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნიჟნი-ნოვგოროდის სახელმწიფო ბანკი

**ნიჟნი-ნოვგოროდის სახელმწიფო ბანკი** () — ნეორუსულ სტილში შესრულებული არქიტექტურული ძეგლი ნიჟნი-ნოვგოროდში. მდებარეობს ბოლშაია-პოკროვსკაიის ქუჩაზე ნომერ 26-ში, ქართველების ქუჩის კუთხეში. მშენებლობა მიმდინარეობდა 1911-1913 წლებში და მიეძღვნა რომანოვების დინასტიის სამეფო ტახტზე 300 წლის მეფობის წლისთავს. 

ანსამბლის შემადგენლობაში შედის მთავარი შენობა, საცხოვრებელი სახლი თანამშრომლებისათვის, ყალბი ღობე კარიბჭეებით, საათი-სამრეკლო და საცავი. 

## ისტორია 
1911 წელს ბანკის საბჭომ გამოაცხადა კონკურსი ბანკის შენობის ასაგებად. პირველი პრემია და მშენებლობის ხელმძღვანელობა მოიგო არქიტექტორმა ვლადიმირ პოკროვსკიმ. მისი დამხმარეები კი იყვნენ ალექსი შჩუსევი, ალექსანდრ გოგენი და ნ. ვეშნიაკოვი.

შენობის ისტორიული პროტოტიპები არიან როსტოვის მიტროპოლიტის სასახლე. მოსკოვის კრემლის ტერემნის სასახლის აივანი, ნოვგოროდ-ფსკოვის არქიტექტურა - საცხოვრებელი სახლი. 

მშენებლობა დაიწყო 1911 წლის 5 მაისს. საზეიმოდ საფუძველი ჩაუყარეს 1911 წლის 1 ივნისს, ხოლო გახსნა მოხდა 1913 წლის 14 მაისს. მთავარი კორპუსის აგება დაჯდა 398 832 რუბლი. საათი-სამრეკლო 1 744 რუბლი. 

ძეგლის ამჟამინდელი მდგომარეობა კარგია, დანაკარგი უმნიშვნელოა რუსეთის გერბი ფრონტონზე, შეცვალა საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირის სახელმწიფო გერბმა. 

შენობა გამოიყენება თავდაპირველი დანიშნულებით, მასში განთავსებულია რუსეთის ცენტრალური ბანკის ნიჟნი-ნოვგოროდის მთავარი სამმართველო. 

## საინტერესო ფაქტები 
1913 წლის 17 მაისს შენობაში სტუმრად იყო რუსეთის უკანასკნელი იმპერატორი ნიკოლოზ II, რომელიც მოგზაურობდა ვოლგის გასწვრივ. ამის შესახებ მან დღიურში ჩაწერა: 

## ლიტერატურა 
*Дневники императора Николая II. - Москва: «Орбита», ЦГАОР, 1991. - С. 400.
*Памятники истории и культуры города Горького / Составитель Орлов С. А. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1977. - С. 139, илл. Раздел «Памятники архитектуры», авт. Агафонов С. Л.
*Памятники истории и культуры Горьковской области / Агафонов С. Л. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1987. - С. 129.
*Знакомьтесь, город Горький. Путеводитель / Составитель Сидорова И. В. - Горький: Волго-Вятское книжное издательство, 1989. - С. 95.
*Нестеров М. В. Воспоминания. - М., 1985. - С. 305.

კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
სისტრუმი

მინი|250პქ|რომაული სისტრუმი
**სისტრუმი** (, ) — დასარტყამი, ჟღარუნა საკრავი, ხის, ლითონის ან თიხის ჩარჩოთი, ხმას გამოსცემს დარტყმის და ქნევისას. სახელური მიმაგრებულია ჩარჩოზე.

ძველ ეგვიპტეში აღმოჩენილია სისტრუმის წინამორბედი. გავრცელებული იყო რომის იმპერიაში. თბილისში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ძვ. წ. XXVI საუკუნით დათარიღებული შუმერული სისტრუმი. კოპტური და ეთიოპიის ეკლესიების ლიტურგიაში დღესაც იხმარება. მათ ასევე იყენებენ დასავლეთ აფრიკასა და ორ ამერიკულ ტომში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* სისტრუმი — სმითსის ლექსიკონი
* სისტრუმი — ბრიტანიკა

## სქოლიო
კატეგორია: დასარტყმელი საკრავები
ნიჟნი-ნოვგოროდის ხარების მონასტერი

**ნიჟნი-ნოვგოროდის ხარების მონასტერი** () — უძველესი მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდში. დაარსებულია XIII საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობს მდინარე ოკის ნაპირზე, ვოლგასთან მისი შეერთების ადგილთან ახლოს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

## ისტორია 
მონასტერი 1221 წელს დააარსეს ვლადიმირ-სუზდალის დიდმა მთავარმა იური ვსევოლოდის ძემ და ვლადიმირის ეპისკოპოსმა სიმონმა ქალაქის დაარსებასთან დაკავშირებით. 1229 წელს ერზიანელების თავადმა პურგაზმა გაანადგურა და მთლიანად გადაწვა მონასტერი, დახოცა ბერები. ასი წლის შემდეგ მონასტერი აღორძინდა, მაგრამ 1369 წლის მკაცრ ზამთარში შენობების დიდი ნაწილი დაინგრა და მოსახლეობა დაიღუპა. 

მონასტრის აღორძინება დაკავშირებულია XIII საუკუნეში მოღვაწე მიტროპოლიტ ალექსისთან. წყაროების მიხედვით იგი ოქროს ურდოსაკენ მიმავალი ეწვია ნიჟნი-ნოვგოროდს. ლეგენდის თანახმად ალექსი მიტროპოლიტი დასასვენებლად შეჩერდა მდინარე ოკის ნაპირზე მდებარე წყაროსთან, დანგრეული ხარების მონასტრის ახლოს. განადგურებული მონასტრის ხილვამ ალექსისზე ცუდად იმოქმედა და ღმერთს დაპირდა: თუ ოქროს ურდოდან წარმატებით დაბრუნდებოდა ამ მონასტერს აღადგენდა ღვთისმშობლის ხარების სახელზე. ოქროს ურდოდან მიტროპოლიტი დიდი პატივით გამოისტუმრეს, რადგან მან განკურნა თათართა ხანის ჯანიბეკის მეუღლე, რუსეთი კი ერთი გამანადგურებელი თავდასხმისაგან გადაარჩინა. მიტროპოლიტმა პირობა აღასრულა და მონასტერი აღადგინა.

აღდგენილ მონატერზე ზრუნავდა გენერალ ალექსი ერმოლოვის პირდაპირი წინაპარი ოსიპ ერმოლოვი, რომელიც მონასტერში ყოველი სტუმრობისას ბერებს გარკვეულ თანხას ჩუქნიდა.  1631 წელს ოსიპ ერმოლოვი გარდაიცვალა.

1649 წელს ეკლესიაში დაამონტაჟეს ოთხიარუსიანი კანკელი.  

XVIII საუკუნეში მონასტერში აღმოაჩინეს XII-XIII საუკუნეების კონდაკების ჩანაწერი, რომელსაც ხარების კონდაკი ეწოდა. იგი რუსული ჰიმოგრაფიის უძველესი ძეგლია. 1880-იან წლებში მონასტერს არქიტექტორ რობერტ კილევეინის ხელმძღვანელობით ჩაუტარდა რესტავრაცია.

ოქტომბრის რევოლუციისა და ხელისუფლებაში ბოლშევიკების მოსვლის შემდეგ მონასტერი დახურეს. 1948-2005 წლებში მონასტერში განთავსებული იყო ნიჟნი-ნოვგოროდის პლანეტარიუმი. მონასტრის აღორძინება დაიწყო 1993 წლიდან. თავვაპირველად მონასტერში გაიხსნა სასულიერო სასწავლებელი, რომელიც ორი წლის შემდეგ, წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით სასულიერო სემინარიად გადაკეთდა. მისი პირველი რექტორი გახდა კირილე პოკროვსკი. 

აღდგენილ მონასტერში 2007 წელს დააყენეს მარმარილოს კანკელი. 

2009 წლის 7 აპრილს, ხარების დღესასწაულზე მონასტერში აკურთხეს ხატი, რომელზეც გამოსახული იყო ბიბლიური პერსონაჟები: აბელი, ისააკი, ნოე, სეთი, ენოქი და აბრაამი. 

2013 წლის 23 აგვისტოს მონასტრის ტერიტორიაზე საზეიმოდ გაიხსნა იმპერატორ ალექსანდრე II-ის ქანდაკება (მოქანდაკე ა. აპოლონოვი).

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებგვრდი'''
* Letoposi.ru

კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
კიროვის ხიდი (სამარა)

**კიროვის ხიდი** () — ბონდის ხიდი რუსეთში. მდებარეობს ქალაქ სამარაში მდინარე სამარაზე. გაიხსნა 2014 წელს. ხიდი ქალაქს კიროვის გამზირით უკავშირდება.

მშენებლობის მთავარი მენარდე დახურული სააქციო საზოგადოება „ვოლგასპეცსტროი“ იყო. „ვოლგასპეცსტროის“ გაკოტრების პროცესის დაწყების შემდეგ მშენებლობა შპს. „სამარატრანსსტროიმ“ გადაიბარა. ხიდის გახსნა რამდენჯერმე გადაიდო.
200პქ|მინი|მარცხნივ|ხიდის მშენებლობა 2011 წელს
2014 წლის 10 ოქტომბერს სამარის ოლქის გუბერნატორმა ნიკოლაი მერკუშკინმა და რუსეთის ფედერაციის ტრანსპორტის მინისტრმა მაქსიმ სოკოლოვმა ხიდის გახსნიც ცერემონიაში მიიღო მონაწილეობა. ხიდის დასრულების შემდეგ მოძრაობა კიროვის გამზირიდან ბელოზერკი-ჩერნოვსკი-ნიკოლაევკა მიმართულებით გაიხსნა.

ორი წლის შემდეგ დასრულდა ვოლგის რაიონში სამარის შემოვლითი გზისა და ხიდის დამაკავშირებელი საგზაო კვანძის მშენებლობა.

2017 წლის ზაფხულისთვის კიროვის ხიდის საპროექტო დოკუმენტაციიდან გადახვევის გამო, მისი ექსპლუატაციაში გაშვება გადაიდო. „როსტეხნადზორმა“ რამდენჯერმე მიმართა სასამართლოს, რომელმაც სამარის ოლქის ტრანსპორტის სამინისტრო დაუსრულებელი პროექტის გამო დააჯარიმა.

## ეკოლოგიური შედეგები
სამარის ოლქის ტრანსპორტისა და საავტომობილო გზების სამინისტრომ ხიდის მშენებლობის შედეგად გარემოსთვის მიყენებული ზიანი შეაფასა. ზარალმა 208 236 კობრის ლიფსიტა და 63 048 ცქვრინის ლიფსიტა შეადგინა.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ხიდები
ხალიკოთერიუმები

**ხალიკოთერიუმები** () — ამომწყდარი კენტჩლიქოსნების ოჯახი ანცილოპოდების () ქვერიგისა. რამდენადმე ცხენებს წააგვანან, მაგრამ წინა კიდურები უკანაზე გრძელი აქვთ; ქალა — დაგრძელებული, ძირითადი კბილები — დაბალგვირგვინიანი. წინა კიდურები ოთხთითა ან სამთითაა, უკანა — სამთითა. თითებზე ჩლიქების ნაცვლად ბრჭყალებია განვითარებული. გავრცელებული იყვნენ აფრიკის, ევრაზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ტერიტორიაზე შუა ოლიგოცენიდან პლეისტოცენამდე (ჩრდილოეთ ამერიკაში უკვე შუა მიოცენში ამოწყდნენ). ყოფილ სსრკ-ში გვხვდებოდა ყაზახეთის, სამხრეთ უკრაინის, მოლდოვის, საქართველოს მესამეულ ნალექებში.

## ლიტერატურა 
*
კატეგორია:კენტჩლიქოსნები
სამარის ზოოპარკი

**სამარის ზოოპარკი** () — ზოოლოგიური პარკი რუსეთის ქალაქ სამარაში.

## ცხოველები
ზოოპარკის სახეობებს შორის წარმოდგენილია: ამურის ვეფხვი, ამურის ჯიქი, აფრიკული ლომი, შავი იაგუარი, მურა დათვი, მაიმუნი, ფარშავანგი, არწივი და ფსოვი, ზარნაშო, ნილოსის ნიანგი, ეგზოტიკური გველების სახეობები, პირანიები და სხვა საინტერესო ცხოველები.

## ისტორია
სამარის ზოოპარკის დაარსების თარიღად 1992 წლის 16 იანვარი ითვლება. ზოოპარკის თავდაპირველი კოლექცია, კოოპერატივ „Теремок“-ის საკუთრებაში მყოფი ცხოველებისგან შედგებოდა, რომელიც 46 სახეობის 80 ცხოველს მოიცავდა. სამარის ზოოპარკის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი ალექსეი დეგტიარევი იყო. 1997 წლის დეკემბრამდე სამარის ზოოპარკი ცხოველების მოძრავ კოლექციას წარმოადგენდა, რომლებიც ზაფხულში იური გაგარინის პარკში, ხოლო ზამთარში - ჟიგულევსკის ბაღების სათბურებში იყვნენ. ცხოველები პირობები და კვება გაუმჯობესებას საჭიროებდა. მიუხედავად იმისა, რომ 1997 წელს სამარის ზოოპარკმა 0,23 ჰექტარი ფართობის მუდმივი ადგილსამყოფელი მიიღო, ცხოველების პირობები არ გაუმჯობესებულა.

2006 წელს სამარის ზოოპარკი სამარის ოლქის კულტურის სამინისტროს მფლობელობაში გადავიდა, ხოლო ზოოპარკის ხელმძღვანელად ოლეგ შეპტალოვი დაინიშნა. ამის შემდეგ ყველაფერი ძირფესვიანად შეიცვალა. დღეს სამარის ზოოპარკი ადგილობრივი მაცხოვრებლების ერთ-ერთი უსაყვარლესი ადგილია (ზოოპარკის მნახველთა რიცხვი 3.5-ჯერ გაიზარდა). ასენდა ცხოველტა ახალი სადგომები - ეკოგალერეა, აკვატერარიუმი, ავიარიუმი, მტაცებლებისა და ჩლიქოსანი ცხოველების ვოლიერები. ფრინველებისთვის მოეწყო ორი საგუბარი. ცხოველების კვება რუსეთის წამყვანი ზოოპარკის - მოსკოვის ზოოპარკის კვების რაციონის მიხედვით ხორციელდება.

## ინტერნეტ-რესურსები
* სამარის ზოოპარკი 

კატეგორია:რუსეთის ზოოპარკები
სამარის საოლქო სამხატვრო მუზეუმი

**სამარის საოლქო სამხატვრო მუზეუმი** () — მუზეუმი რუსეთში. მდებარეობს ვოლგისპირეთში, სამარაში. სამხატვრო განყოფილება ადგილობრივმა მხატვარმა კონსტანტინე გოლოვკინმა სამარელ ფერმწერთა ჯგუფთან ერთად შექმნა. კოლექციაში ძირითადი ადგილი XIX—XX საუკუნეების სამარელი მხატვრების ნამუშევრებს მოიცავს, აგრეთვე საუკუნის დასაწყისის რუსი ოსტატების ხელოვნების ნიმუშებს. მუზეუმი მდიდარია XVIII—XIX საუკუნეების რუსული ხელოვნების კოლექციით, ასევე XIX საუკუნის დასაწყისისა და XX საუკუნის რუსული ფერწერისა და გრაფიკის კოლექციით. განსაკუთრებით ფასეულია XX საუკუნის დასაწყისის რუსული ავანგარდის კოლექცია. სამუზეუმო კოლექციაში ასევე თავმოყრილია 1920—1970-იანი წლების საბჭოთა პერიოდის ხელოვნების ნიმუშები.

## ლიტერატურა
* *Петрова Т.А.* По залам Самарского художественного музея. Русский авангард. Путеводитель. — Самара, 2010
* *Петрова Т.А.* По залам Самарского художественного музея. Русская живопись XVIII — начала XX века. Путеводитель. — Самара, 2007
* От Модерна до Авангарда = From art Nouveau to Avantgarde art: Альбом / Самар. худож. музей; Сост. Басс Л.Я. — М.: ГАЛАРТ, 1995. — 183 с. — ISBN 5-269-00834-3

## გალერეა 

ფაილი:Subashi desant.jpg|ივანე აივაზოვსკი „ნიკოლოზ რაევსკის დესანტი в სუბაშში“ (1839)
ფაილი:Unknown by Borovikovsky (Samara).jpg|ვლადიმერ ბოროვიკოვსკი „ქალის პორტრეტი“ (1805)
ფაილი:Воззвание Минина к нижегородцам в 1611 году.jpg|მიხეილ პესკოვი „მოქალაქე მინინის დაბრუნება ნიჟნი-ნოვგოროდელებთან“ (1861)
ფაილი:Саврасов Зима 1873.jpg|ალექსეი სავრასოვი „ზამთარი“ (1873)
ფაილი:Stepanov 007.jpg|ალექსეი სტეპანოვი „ვოლგაზე“ (1897)

## ინტერნეტ-რესურსები
* სამარის საოლქო სამხატვრო მუზეუმის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:რუსეთის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
გომფოთერიუმი

**გომფოთერიუმი** () — ამომწყდარი ძუძუმწოვრების გვარი ხორთუმიანების რიგისა. წარმოიშვა ქვედა მიოცენში ჩრდილოეთ ამერიკაში, არსებობდა პერიოდში 13,650—3,6 მილიონი წლის წინათ. მოგვიანებით გვარმა მიგრირება განიცადა აზიაში, ევროპასა და აფრიკაში. მათი სიმაღლე 3 მეტრამდეა. გარეგნულად ძლიერ ჰგვანან სპილოს, მაგრამ ერთის მაგივრად ორი წყვილი ეშვი აქვთ, ერთი წყვილი ზედა ყბაზე, ხოლო მეორე, უფრო გრძელი — ქვედაზე. ქვედა ეშვები ნიჩაბის ფორმისაა, რაც მიწის თხრაში ეხმარებოდათ. თანამედროვე სპილოებისგან განსხვავებით ზედა ეშვები დაფარული ჰქონდათ მინანქრით. სპილოებთან შედარებით თავის ქალა უფრო წაგრძელებული და დაბალია, რაც მოკლე ხორთუმის არსებობაზე მიუთითებს, როგორიც აქვთ მაგალითად ტაპირებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The genus Gomphoterium, ancestor of mammoths and elephants
* ინფორმაცია aolnews.com-ზე

*
კატეგორია:გომფოთერიუმები
ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი

**ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი** () — მამათა მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კოვერნინის რაიონის სოფელ ვისოკოვოში. მდებარეობს მდინარე დიდი უტრუსის მაღალ ნაპირზე, ნიჟნი-ნოვგოროდიდან 160 კმ-ში. დაარსებულია 1784 წელს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს გოროდეცკის ეპარქიას.

ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების მონასტერი ერთ-ერთი იმ მონასტერთაგანია რომელიც ხასიათდება კლასიციზმის პერიოდის საინტერესო არქიტექტურით.

## ისტორია 
დონელი კაზაკი გრიგორი ივანოვი 38 წლის ასაკში წავიდა  სტაროობრიადულ კომაროვსკის სკიტეში, სადაც მან მიიღო სახელწოდება გერასიმე და ცხოვრობდა 10 წელი. 1784 წელს ბერ პაისთან ერთად იგი განდეგილის ცხორებას შეუდგა მდინარე უტრუსის ტყიან ნაპირზე. ახალ დასახლებას ეწოდა ვისოკოვოს სკიტე, ახლომდებარე სოფლის სახელის მიხედვით. ვისოკოვოს სკიტეში ნელ-ნელა თავი მოიყარეს ღვთისმსახურებმა. მალევე მიირეს გადაწყვეტილება აეშენებინათ ხის სამლოცველო სახლი. 1800 წლისათვის აქ უკვე 50 მაცხოვრებელი მოითვლებოდა. 

1804 წლის 10 აგვისტოს წმინდა სინოდმა გამოიტანა დადგენილება ვისოკოვოს სკიტეში სამლოცველოს ეკლესიად გადაკეთებისა და კურთხევის შესახებ. ამ პერიოდისათვის სკიტეში ცხოვრობდა 18 მღვდელი და 168 მორჩილი. 

1807 წლის 7 ივნისს კოსტრომის სასულიერო კონსისტორიის დადგენილებით მიიღეს ეკლესიის კურთხევის ნებართვა. ამავე წლის 13 აგვისტოს შედგა პირველი ხის ეკლესიის კურთხევის ცერემონია. 

1820 წლიდან იმპერატორმა ალექსანდრე I-მა მონასტერს ვისოკოვოს ღვთისმშობლის მიძინების სახელი უწოდა. 

1825 წლის 6 იანვარს ეპისკოპოსმა სამუელმა გერასიმე აიყვანა იღუმენის ხარისხში, ხოლო ამავე წლის 29 ივნისს არქიმანდრიტის ხარისხი მიენიჭა. 

მონასტრის ტერიტორიაზე დააარსეს სამი ეკლესია: მიძინების ეკლესია, ნიკოლოზის ეკლესია და წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.

1910 წელს ეკლესიაში ითვლებოდა სამი მღვდელმონოზონი, ერთი დიაკვანი, ოთხი ბერი და 14 მორჩილი. 

1929 წელს მონასტერი დახურეს. მის ტერიტორიაზე გაიყვანეს ასფალტის გზა, ხოლო მოედანზე ააგეს მაღაზიები. მონასტრის შენობა გადასცეს კოლექტივს. მიძინების მონასტერში ინახავდნენ თივას, სამების ეკლესიაში ხისგადამამუშავებელი საწარმო გახსნეს, წინამძღვრის სახლში კოლმეურნეობის კანტორა და საცხოვრებელი ოთახები. კოლექტივის გადატანის შემდეგ სამონასტრო შენობა მიტოვებული აღმოჩნდა.

1979 წელს გორკის საოლქო აღმასკომის გადაწყვეტილებით შემონახული არქიტექტურული ანსამბლი სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს, როგორც არქიტექტურის ძეგლი, ხოლო 1995 წელს მიანიჭეს რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

1996 წლიდან იწყება მონასტრის აღორძინება. 2000 წლის 19-20 აპრილის წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით ეკლესიაში სამონასტრო ცხოვრება აღსდგა.

2002წელს ეკლესიის წინამძღვრად ალექსანდრე ლუკინის დანიშვნის შემდეგ იწყება მონასტრის აქტიური აღდგენა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Подростки помогают восстанавливать монастырь  (фото), Нижегородская епархия, 20 июля 2004 года
* Моя родина над Узолой, где людям приснились сказочные цветы

კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ტაირა

**ტაირა** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი კვერნისებრთა ოჯახისა. მონოტიპური გვარის წარმომადგენელია. ახლოს ენათესავება ევროპულ კვერნებს (). აღნაგობის თვალსაზრისით ქრცვინებს წააგვანან, მაგრამ შესამჩნევად დიდია მათზე. მისი სხეული სუსტია და წაგრძელებული, კიდურები შედარებით მოკლე. სქელი და მოკლე ბეწვი მუქი ყავისფერია, თავი შედარებით ღია. არსებობს შედარებით ღია ფენოტიპებიც, რომელთა ბეწვი ვერცხლისფერია, ხოლო თავი — მუქი. ტაირის კუდი გრძელია და ფაფუკი. მისი სხეულის სიგრძეა 60-70 სმ, კუდისა 38-47 სმ, წონა 4-5 კგ. ბინადრობს ტროპიკულ ტყეებში. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, მექსიკიდან არგენტინამდე. აქტიურია ღამით. შევხვდებით როგორც მიწაზე, ასევე ხეებზეც. ტაირები ნაირმჭამელები არიან. მისი რაციონის მთავარ ნაწილს მცირე ძუძუმწოვრები შეადგენენ, აგრეთვე იკვებება ფრინველებით, უხერხემლოებით, ხილით. ზიანს აყენებენ ბანანის პლანტაციებს. მაკეობა გრძელდება 70 დღე, მდედრი შობს ორამდე ნაშიერს, რომლებსაც სიცოცხლის მეორე თვეში ეხილებათ თვალები, სამ თვემდე იკვებებიან რძით. ტყვეობაში ცოცხლობს 18 წლამდე. ტაირა სანადირო ობიექტს წარმოადგენს.

## ლიტერატურა 
* Nowak, Ronald M.  Walker’s Mammals of the World. — Johns Hopkins University Press, 1999. — ISBN 0-8018-5789-9.

კატეგორია:ტაირები
კატეგორია:ამაზონის ფაუნა
კატეგორია:ბოლივიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:კოლომბიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ეკვადორის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ვენესუელის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:პერუს ძუძუმწოვრები
კატეგორია:არგენტინის ძუძუმწოვრები
კალიმანტანური ციბეტა

**კალიმანტანური ციბეტა** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი ვივერისებრთა ოჯახისა. კუნძულ კალიმანტანის ენდემია. მასზე დაკვირვება ველურ ბუნებაში, სხვადასხვა ტყეებსა და სიმაღლეებზე არ იძლევა საშუალებას ზუსტად აისახოს მისი ეკოლოგია. ცხოვრების წესი უცნობია, რადგან საკმაოდ მცირერიცხვოვანია. მიუხედავად ამისა ადრე ივარაუდეს, რომ სახეობა ცხოვრობდა მთებში, შემჩნეული იქნა დაბლობის ნოტიო ტყეებში, საშუალო სიმაღლის შერეულ ტყეებში და მაღალმთიან ფართოფოთლოვან ტყეებში. მისი სხეულის სიგრძეა 47-54 სმ, კუდისა 28-33 სმ. ფერად მუქი ყავისფერია ან ზემოდან შავი და რუხი, მოყვითალო-მოთეთრო ან ქვემოთ ოდნავ წითური. ყურები დაფარულია თხელი ბეწვით; შუაში თეთრი. ყავისფერ-ყვითელ-რუხი ლაქა გააჩნია თვალებს ქვევით, ლოყებზე. ტუჩები და ყელი თეთრია. კიდურების შიდა მხარე ნაცრისფერია, გარე — შავი. კუდი მუქია, არ გააჩნია ზოლები. აქტიურია ღამით. ამ სახეობის ძირითადი საფრთხეებია ჰაბიტატის დაკარგვა და დეგრადაცია. კანონითაა დაცული სარავაკისა და საბაჰის შტატებში. ცხოვრობს რამდენიმე გარემოსდაცვით ოლქში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mammal Species of the World: Diplogale hosei 

კატეგორია:კალიმანტანური ციბეტები
ვალერი ჩკალოვის მემორიალური მუზეუმი

**ვალერი ჩკალოვის მემორიალური მუზეუმი** () — მემორიალური კომპლექსი, რომელიც ეძღვნება გამოჩენილ რუს მფრინავს, საბჭოთა კავშირის გმირს ვალერი ჩკალოვს. 

მუზეუმი მოიცავს სახლ-მუზეუმს, რომელშიც დაიბადა და გაიზარდა მომავალი მფრინავი ვა პავილიონ-ანგარს, რომელშიც გამოფენილია XX საუკუნის 30-იანი წლების ის თვითმფრინავები, რომელიც დაკავშირებულია მის მოღვაწეობასთან. 

მემორიალური მუზეუმი მდებარეობს ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ქალაქ ჩკალოვსკში, ჩკალოვის ქუჩა № 5-ში. 

## შექმნის ისტორია 
1938 წლის 15 დეკემბერს თვითმფრინავის გამოცდის დროს დაიღუპა ვალერი პავლეს ძე ჩკალოვი. საბჭოთა კავშირის მთავრობის გადაწყვეტილებით მფრინავის უკვდავსაყოფად შეიქმნა მუზუმი სახლში, რომელშიც დაიბადა მფრინავი. მუზეუმის გახსნა შედგა 1940 წლის 7 ივლისს. 

1956 წელს გორკის წყალსაცავის მშენებლობასთან დაკავშირებით, უსაფრთხოების მიზნით, სახლი სანაპირო ზოლიდან გადაიტანეს უსაფრთხო ზონაში. 

## ექსპოზიცია 
მუზეუმი მდებარეობს სახლში, სადაც 1904 წლის 2 თებერვალს დაიბადა ვალერი ჩკალოვი. სახლი აგებულია 1896 წელს ლეგენდარული მფრინავის მამის მიერ. სახლი ტიპური საცხოვრებელია ნიჟნი-ნოვგოროდის ვოლგისპირეთისათვის. 

მუზეუმის პირველი ოთახი ჩკალოვების ოჯახის ყოფილი სამზარეულოა. ამ ოთახის ექსპოზიცია ეძღვნება ჩკალოვის ბავშვობას და ახალგაზრდობას. ოთახის კედლებზე ვალერის მშობლების და პირველი მასწავლებლის ფოტოებია, სურათებზე კი გამოსახულია სკოლა, რომელშიც იგი სწავლობდა. 

ექსპოზიციის შემვეგი განყოფილება მოგვითხრობს ვალერის ჩერეპოვეცის ტექნიკუმში სწავლების პერიოდზე. ამავე ოთახის მინის ვიტრინაში დაცულია მფრინავის ის კოსტუმი, რომელიც მას ეცვა პირველი ფრენის დროს.

მესამე ოთახი მოგვითხრობს სწავლისა და სამსახურის შესახებ. მუზეუმის სტენდზე გამოსახულია ფოტოები, დოკუმენტები და ნახატები. 

შემდეგ ოთახში გამოფენილია ექსპონატები, რომელიც მოგვითხრობს ჩკალოვის მიერ შესრულებული ორ უწყვეტი ფრენის შესახებ. 

შემდეგი ოთახი ჩკალოვის ყოფილი საძინებელია. ამ ოთახის ექპონატები მოგვითხრობს მფრინავის ცხოვრების უკანასკნელ დღეებზე. ვიტრინაში დაცულია მფრინავის ის კოსტუმი, რომელიც მას უკანასკნელი ფრენის დროს ეცვა, ასევე გაუხსნელი პარაშუტი. 

სახლის ახლოს მდებარეობს პავილიონი-ანგარი, რომელიც ააგეს 1957 წელს. აქ გამოფენილია 1930-იანი წლების საავიაციო ტექნიკა და ასევე მფრინავის პირადი ავტომობილი. 

## ლიტერატურა
*Маринов В. М. Мемориальный музей В. П. Чкалова. — Горький: Волго-Вятское кн. изд-во, 1977.
*На родине Чкалова. — Москва, 1989.
*Михаил Лисов Мемориальный музей Чкалова (рус.) // Авиация и космонавтика. — М., 2016. — № 10. — С. 8-11.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის მუზეუმები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სამარის დრამის თეატრი

**მაქსიმ გორკის სახელობის სამარის დრამის აკადემიური თეატრი** () — უძველესი დრამატული თეატრი რუსეთის ქალაქ სამარაში. 1995 წლიდან - დღემდე თეატრის დირექტორია რუსეთის ფედერაციის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე ვიაჩესლავ გვოზდკოვი. 2009 წლიდან მაქსიმ გორკის სახელობის სამარის დრამის აკადემიური თეატრის მთავარი რეჟისორია ვალერი გრიშკო.

## სამარის დრამის თეატრი 
სამარის დრამის თეატრის ისტორია 1851 წლიდან იწყება, როდესაც სამარას გუბერნიის ქალაქის სტატუსი მიენიჭა. მაშინ სამარაში პირველი პროფესიული დასი გაჩნდა — ე. სტრელკოვას ანტრეპრიზა. ის ვაჭარ ლებედევის სპეციალურად მოწყობილ სახლში გამოდიოდა. 1854 წელს ლებედევის სახლი ხანძრის შედეგად დაიწვა.

1855 წელს თეატრი ხის შენობაში იყო. 1888 წელს არქიტექტორ მიხეილ ჩიჩაგოვის პროექტის მიხედვით, თეატრის ახალი ქვის შენობა აშენდა.  ფსევდორუსული სტილის თეატრის შენობას ქალაქის მაცხოვრებლებმა „ტერემოკი“ ან „თაფლაკვერის სახლი“ შეარქვეს.

XIX საუკუნეში სამარის თეატრის გაფურჩქვნის პერიოდი უკავშირდება პეტრე მედვედევის (1860-80-იანი წლები), ა. რასკაზოვის 1870-იანი წლები, ი. ნემოვის, ი. ნოვიკოვის (1870-იანი, 1880-იანი წლები) ანტრეპრიზებს. სამარაში გამოდიოდნენ ე.წ. „შერეული“ დასები (დრამა, ოპერა, ოპერეტა). 1907 წლიდან წარმოდგენები თეატრ-ცირკის „Олимп“ (ამჟამად ეს შენობა სრულად გადაკეთებულია, თუმცა მისი ისტორიული ფასადი პირვანდელი სახითაა შენარჩუნებული, მასში სამარის სახელმწიფო ფილარმონიაა განთავსებული).

1930 წელს სამარაში დრამატული თეატრის მუდმივი დასი შეიქმნა, რომელიც 1888 წელს აშენებულ შენობაში განთავსდა.
1930-იანი წლების დასაწყისში მასში შედიოდნენ მსახიობები: იური ტოლუბეევი, ვასილი მერკურიევი, ა. კისტოვი, ვ. შარლახოვი, ვალერი ნელსკი, დასს ნიკოლაი სიმონოვი ხელმძღვანელობდა.

1936 წელს „მაქსიმ გორკის ხსოვნის უკვდავყოფის“ დადგენილებით კუიბიშევის სამხარეო დრამატულ თეატრს მწერლის სახელი მიენიჭა.

1955 წელს რეჟისორად პეტრე მონასტირსკი მოიწვიეს, 1959 წელს ის თეატრის მთავარ რეჟისორად დაინიშნა და ამ თანამდებობაზე 1995 წლამდე იმუშავა (1965-დან 1967 წლამდე შუალედში — მუშაობდა ვორონეჟში).

1977 წელს კუიბიშევის დრამის თეატრმა **აკადემიურის** სახელწოდება მიიღო (პეტრე მონასტირსკის ხელმძღვანელობით).

1995 წელს 80 წლის პეტრე მონასტირსკიმ თანამდებობა დატოვა. სამარის ოლქის გუბერნატორმა კონსტანტინე ტიტოვმა 13 ოქტომბრიდან სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობაზე ვიაჩესლავ გვოზდკოვი დანიშნა.

1996 წელს მსახიობი ვერა ერშოვა ნომინაციაში „ღირსებისა და პატივისათვის“ ეროვნული თეატრალური პრემია „ოქროს ნიღაბი-ს“ ლაურეატი გახდა.

1998 წელს — თეატრმა ავინიონის ფესტივალზე მიიღო მონაწილეობა.

2007 წელს — რუსეთის I ფესტივალზე „ვოლგის თეატრალური სეზონები“ ანტონ ჩეხოვის სპექტაკლმა „Душечка“ (რეჟისორი ვ. გვოზდკოვი) საუკეთესო მუსიკალური გაფორმებისათვის პრიზი აიღო.

2011 წელს — თეატრის 160 წლის იუბილე სამარის დრამის თეატრისადმი მიძღვნილი ჟურნალ „Театральная жизнь“-ის სპეციალური ნომრით აღინიშნა. 17-დან 25 ივნისამდე მაქსიმ გორკის სახელობის სამარის დრამის აკადემიურმა თეატრმა გასტროლები გამართა ისრაელში, სადაც სპექტაკლები „Шесть блюд из одной курицы“ და „До третьих петухов“ წარადგინა.

## ინტერნეტ-რესურსები
* სამარის დრამის თეატრის ოფიციალური საიტი
* სამარის დრამის თეატრის მდებარეობა რუკაზე 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ბალახნის ქრისტეშობის ტაძარი

**ბალახნის ქრისტეშობის ტაძარი** () — მართლმადიდებლური მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ქალაქ ბალახნაში. დაარსებულია 1620 წელს. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

## ისტორია 
XVI-XVII საუკუნეებში აღნიშნულ ადგილზე მდებარეობდა შობის დედათა მონასტერი, რომელიც გაუქმდა 1764 წელს. ამ ადგილზე ძეგლი პირველად მოიხსენიება 1620 წელს. მისი ამშენებლი იყო მღვდელი ალექსი. ჩანაწერთა წიგნში 1674-1676 წლებში მოიხსენიება კიდევ ერთი ქვის სამონასტრო კომპლექსი, რომელიც ჯერ არ ყოფილა ნაკურთხი. სამონასტრო მიწაზე აგებული პირველი ტაძრის მფარველი და მზრუნველი იყო მოსკოვის მიძინების ტაძრის წინამძღვარი კონდრატ ილინი.

## არქიტექტურა 
ტაძარი ხუთგუმბათიანია, აქვს კუბის ფორმა. საკურთხეველი ორი აქვს. 

სამრეკლოც ააშენეს ეკლესიასთან ერთად XVII საუკუნის შუა წლებში, დაანგრიეს 1931 წელს. 2011 წელს ააგეს სამრეკლო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
ბალახნის მონასტერი

**ბალახნის მონასტერი** () — გაუქმებული მართლმადიდებლური მამათა მონასტერი ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის ქალაქ ბალახნაში. დაარსებულია XVI საუკუნის პირველ ნახევარში. 1552 წელს ივანე მრისხანემ მონასტერს უბოძა წყალობის სიგელი, ამავე წელს ქვისაგან ააგეს ნიკოლსკის ეკლესია. XVII საუკუნის შუა წლებში ხის ეკლესის ადგილზე ააგეს ქვის კვართის ეკლესია. 

XVIII საუკუნეში მარილის მრეწველობის დაცემის შედეგად მონასტერი დაქვეითდა, ხოლო 1783 წელს საერთოდ გაუქმდა. მონასტრის ეკლესიისათვის გადაცემა და მისი აღდგენითი სამუშაოები იგეგმებოდა 2012 წლისთვის. 

მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას.

ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ კვართისა და ნიკოლსკის ეკლესიები.

## ნიკოლსკის ეკლესია 
წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის ეკლესია ყველაზე ძველი ქვის ტაძარია ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიაში. 

2015 წლის მარიამობის მარხვის პირველ დღეს - 14 აგვისტოს ეკლესია აკურთხეს სერგი რადონეჟელის სახელზე.

## კვართის ეკლესია 
ეკლესია აგებულია XVII საუკუნის შუა წლებში. 

2010 წლის აგვისტოში გადაეცა ნიჟნი-ნოვგოროდის ეპარქიას. 

2011 წელს არქიტექტორების ჯგუფმა ვლადიმირიდან, შეისწავლა ეკლესიის ინტერიერი, ხოლო მაისში შეარემონტეს ეკლესია და შეისწავლეს მისი სტრუქტურა. დათვალიერებისას აღმოჩნდა რომ ეკლესიის შესასვლელი არ დაზიანებულა  1690 წლის ხანძრის შედეგად, როგორც ადრე ითვლებოდა. იგი მთელი გადარჩენილა, მაგრამ ჰქონდა რამდენიმე გამჭოლი ბზარი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Балахна. Покровский монастырь, sobory.ru

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები