open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ასუნსიონ-ნოჩისტლანი

**ასუნსიონ-ნოჩისტლანი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ნოჩისტლანის რაიონში, მისტეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 464 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 343.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 59.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 28 ივლისს შევიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ამფორა

მინი|ამფორა
**ამფორა** () — ანტიკური ხანის თიხის, იშვიათად ლითონის, ვიწროყელიანი ორყურა ჭურჯელი. იხმარებოდა ღვინის, ზეთის, მარცვლეულის და სხვათა შესანახად და გადასატანად. არსებობდა სანადიმო ამფორებიც, რომლებიც არქაულ და კლასიკურ ხანაში, ჩვეულებრივ, მოხატული იყო. ცნობილია ანდოკიდეს, ექსეკიას, ამასისისა და სხვათა მოხატული ამფორები. პანათენურ თამაშებში გამარჯვებულებს აჯილდოებდნენ ზეთით სავსე ე. წ. პანათენური ამფორებით. 

სოხუმში, ვანში, ქობულეთში, დაბლა-გომში, ბიჭვინთასა და სხვ. აღმოჩენილია ანტიკური სამყაროს სხვადასხვა ცენტრებში (სინოპი, როდოსი, ქიოსი, თასოსი და სხვა) ძვ. წ. VI და შემდგომ საუკუნეებში დამზადებული ამფორები. საქართველოში მზადდებოდა ე. წ. კოლხური ამფორები, რომლებიც აღმოჩენილია საქართველოს ფარგლებს გარეთაც (ყირიმი). ცნობილია ქ. დიოსკურიის დამღიანი ამფორა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძნული ჭურჭელი
ასმალირმაქი

**ასმალირმაქი** () — სოფელი გუნეისუს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 19 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ გუნეისუდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 236 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:გუნეისუს რაიონის სოფლები
Halictus rubicundus

**Halictus rubicundus** — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა, რომელიც გვხვდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. სახეობას აქტიურად შეისწავლიან მათი სოციალური ქცევების ცვალებადობის გამო. სახეობის წარმომადგენლების სოციალურ ქცევებზე გავლენას ახდენს კლიმატი: მაღალ სიმაღლეებზე მობინადრე წარმომადგენლები მარტოსულები არიან, ხოლო სხვა პირობებში ისინი ეუსოციალურები არიან. ამ ცვალებადობის შესწავლამ მეცნიერებს წარმოდგენა შეუქმნა სოციალური ქცევების განვითარების პროცესზე. 

## ლიტერატურა
*იანეგა დ., *Environmental influences on male production and social structure in Halictus rubicundus (Hymenoptera: Halictidae)*, 1993
კატეგორია:ჰალიქტიდები
დედამიწის ბირთვი

thumb|დედამიწის მოდელი
**დედამიწის ბირთვი** — დედამიწის ცენტრალური ნაწილი, რომელიც შემოსაზღვრულია 3470 კმ საშუალო რადიუსის მქონე სფერული ზედაპირით. მდებარეობს 2900 კმ სიღრმეზე. დედამიწის ბირთვს ყოფენ გარეგან ბირთვად (E ფენა), გარდამავალ ზონად (F ფენა) და შიგაბირთვად (G ფენა). დედამიწის ბირთვის ნივთიერება ქვედა მანტიის ნივთიერებისაგან განსხვავდება მაღალი სიმკვრივით, ელექტროგამტარობით, გრძივი სეისმური ტალღების გავრცელების ნაკლები სიჩქარით. დედამიწის ბირთვის შემადგენელი ნივთიერების შესახებ არსებობს სხვადასხვა მოსაზრება. მკვლევართა უმრავლესობას მიაჩნია, რომ დედამიწის ბირთვის ნივთიერება მანტიის ნივთიერების მსგავსია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დედამიწა
დედამიწის ბრუნვა

მინი|დედამიწის ბრუნვის მიმართულება თავისი ღერძის გარშემო
[მინი|ვარსკვლავური ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს მრავალსაათიანი ექსპოზიცია — დედამიწის ბრუნვის ილუსტრაცია. ცენტრში მოჩანს [პოლარული ვარსკვლავი.]]
**დედამიწის ბრუნვა** — დედამიწის ერთ-ერთი მოძრაობა. დედამიწის ბრუნვით აიხსნება დღისა და ღამის ურთიერთცვლა, ციურ სხეულთა ხილული დღეღამური მოძრაობა და ზოგი სხვა მოვლენა: დაკიდებული სხეულის რხევის სიბრტყის მობრუნება (ფუკოს ქანქარა), ვარდნილი სხეულის გადახრა აღმოსავლეთისაკენ და სხვა. დედამიწის ბრუნვის შედეგად დედამიწის ზედაპირზე მოძრავ სხეულებზე მოქმედებს კორიოლისის ძალა; მისი მოქმედება ვლინდება მდინარეთა მიერ. ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში მარჯვენა, ხოლო სამხრეთში — მარცხენა ნაპირების უპირატეს ჩამორეცხვასა (ბერის კანონი) და ატმოსფეროს ცირკულაციის  ზოგიერთ თავისებურებაში (ციკლონები, ანტიციკლონები, მუსონები, პასატები და სხვა). 

ასტრონომიული დაკვირვებით დადგენილია, რომ დედამიწა გაზაფხულის ბუნიობის წერტილის მიმართ ერთ სრულ შემობრუნებას ანდომებს საშუალო მზისმიერი დროის 23 სთ, 56 წთ, 4.091 წმ. დედამიწა ბრუნავს დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ საათის ისრის მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით (თუ დედამიწას ვუყურებთ ჩრდილოეთ პოლუსიდან). დედამიწის ბრუნვის ღერძი ვარსკვლავების მიმართ ისე გადაადგილდება, რომ ინარჩუნებს ეკლიპტიკისადმი საშუალო დახრას, რომელიც 1900 წელს 66°23′51.74″ იყო და XX საუკუნის განმავლობაში მხოლოდ 0.01″-ით გაიზარდა (პრეცესია). გარდა ამისა, იგი განიცდის მცირე რხევებს საშუალო მდებარეობის მიმართ (ნუტაცია). დედამიწის ბრუნვის ღერძი მდებარეობას იცვლის თვით დედამიწის სხეულშიც (დედამიწის პოლუსების მოძრაობა). 

ბოლო დრომდე დედამიწის ბრუნვის სიჩქარე მუდმივი ეგონათ, მაგრამ მზის, მთვარისა და პლანეტების პოზიციურ დაკვირვებათა ზუსტმა ანალიზმა ცხადყო, რომ დედამიწა არათანაბრად ბრუნავს. მოქცევითი ხახუნის (მიქცევა და მოქცევა) გავლენით დედამიწის ბრუნვა ნელდება, რაც იწვევს ვარსკვლავთმიერი დღე-ღამის ხანგრძლივობის ზრდას. უკანასკნელი 2.5 ათასი წლის განმავლობაში ის გაიზარდა 0.0024 წმ-ით. შემჩნეულია აგრეთვე დედამიწის ბრუნვის სიჩქარის მცირე რხევები. როგორც არაპერიოდული, ისე ერთწლიანი, ნახევარწლიანი, ერთთვიანი და ნახევართვიანი პერიოდებით. 

დედამიწის ბრუნვის თეორია დაამუშავეს ჯერ კიდევ ი. ნიუტონმა, ჟ. დ'ალამბერმა და ლ. ეილერმა, მაგრამ ისინი ღედამიწას აბსოლუტურად მყარ სხეულად მიიჩნევდნენ. დედამიწის ბრუნვის თეორია დედამიწის შინაგანი აგებულების თანამედროვე მონაცემების გათვალისწინებით, დაამუშავა საბჭ. გეოფიზიკოსმა მ. მოლოდენსკიმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დედამიწა
ენვერ ისმაილოვი

**ენვერ ალეკბერ ოღლუ ისმაილოვი** (; დ. 10 აპრილი , 1916 , ტფილისი — გ. 25 აპრილი , 1988 , ბაქო ) — აზერბაიჯანელი და საბჭოთა არქიტექტორი, სახელმწიფო მოღვაწე. აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული ინჟინერი (1962). სსრკ არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის წევრი. შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალერი (1966), სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემიის ლაურეატი (1972).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1916 წლის 10 აპრილს ქალაქ ტფილისში. 1928-1933 წლებში სწავლობდა ნარიმანოვის სახელობის ტექნიკურ სასწავლებელში (ბაქო). მოგვიანებით სწავლა განაგრძო აზერბაიჯანის სახელობის ინდუსტრიული ინსტიტუტის არქიტექტურისა და სამშენებლო ფაკულტეტზე.
მან კარიერა აზგოსპროექტის დიზაინის ინსტიტუტში დაიწყო, როგორც არქიტექტორმა. კარიერის კიბეზე სწრაფად ასვლისას, რამდენიმე წელიწადში დაიკავა ინსტიტუტის განყოფილების ხელმძღვანელის თანამდებობა.

1942 - 1944 წლებში - საბინაო და კომუნალური მომსახურების სახალხო კომისარიატის განყოფილების გამგე.

აზგოსპროექტში დაბრუნების შემდეგ, 1951 წელს დაინიშნა დიზაინის ინსტიტუტის ხელმძღვანელად.

1951 წლიდან 1953 წლამდე - ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული არქიტექტურული საქმეთა დეპარტამენტის უფროსი.

მცირე ხნით მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ საბინაო და კომუნალური მომსახურების მინისტრის მოადგილედ. 1953 წლის 1 დეკემბრიდან 1955 წლის 14 ოქტომბრამდე მუშაობდა ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებულ არქიტექტურულ საქმეთა დეპარტამენტში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე.

1955 წლის ოქტომბრიდან 1957 წლის ივნისამდე მუშაობდა ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სამშენებლო და არქიტექტურის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1957 წლის ივნისიდან 1958 წლის იანვრამდე მუშაობდა ასსრ-ს მშენებლობის მინისტრის მოადგილედ.

1958 წლის 16 იანვრიდან სიცოცხლის ბოლო დღეებამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრკ სამშენებლო საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ.
მრავალი ნაშრომის ავტორი ბაქოსა და აზერბაიჯანის სხვა ქალაქებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20220901102723/https://www.uaa.az/index.php/az/activity-az/history-architecture/619-nv-r-l-kb-r-oglu-ismay-lov-1916-1988

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
დემნა ცაგარეიშვილი

**დემნა ცაგარეიშვილი** (დ. 1933, გუბი — გ. 1997) — ქართველი ინჟინერი

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიული ფაკულტეტი შავი ლითონების მეტალურგიის სპეციალობით 1957 წელს.

1957-1958 წლებში იყო ავჭალის ქარხანა "ცენტროლიტის" ინჟინერ-მკვლევარი, 1958-1969 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 1969-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, 1985-1997 წლებში  მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი.

## ჯილდოები 
*1992 - პეტრე მელიქიშვილის სახელობის პრემია
*1984 - გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია
*საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

## ლიტერატურა 
*საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში, თბ., 2012, გვ. 12

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
ენვერ გასიმზადე

**ენვერ ალი ოღლუ გასიმზადე** (; დ. 12 თებერვალი, 1912, სალიანი — გ. 12 მარტი, 1969, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა არქიტექტორი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრი-კორესპონდენტი (1967), აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული აღმაშენებელი (1960).

ენვერ გასიმზადე დაიბადა 1912 წლის 12 თებერვალს რუსეთის იმპერიის ბაქოს პროვინციის ქალაქ სალიანში, აზერბაიჯანში რუსული ენისა და ლიტერატურის ერთ-ერთი პირველი მასწავლებლის, ალი-ბეკ კასიმოვის ოჯახში. 1936 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ბაქოში. ჯერ კიდევ სტუდენტობისას გასიმზადე ორგანიზაცია „აზგოსპროექტში“  მუშაობდა. 1941 წლიდან იყო CPSU-ს წევრი. 1962-1968 წლებში ეკავა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორის თანამდებობა. დაჯილდოებულია 4 ორდენით (წითელი დროშის ორდენი, წითელი ვარსკვლავის ორდენი, სამამულო ომის I და II ხარისხის ორდენები), ასევე მედლები.

## გამოყენებული ლიტერატურა 
•	Алескеров Г. А. Архитектура Советского Азербайджана // Архитектура республик Закавказья. — М., 1951. — С. 97—154.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
კატეგორია:საბჭოთა არქიტექტორები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ლეონიდე ვაგინი

**ლეონიდე ივანეს ძე ვაგინი** (; დ. 18 თებერვალი, 1905, თბილისი, — გ. 4 აპრილი, 1976, მოსკოვი) — საბჭოთა სამხედრო მეთაური, გენერალ-მაიორი (1944). საბჭოთა კავშირის გმირი (6 აპრილი, 1945).

დაამთავრა თბილისის ქვეითთა სასწავლებელი (1925), კ. ვოროშილოვის სახელობის უმაღლესი სამხედრო აკადმიის კურსები (1954). წითელ არმიაში იყო 1921 წლიდან. მონაწილეობდა საქართველოში ანტისაბჭოთა გამოსვლების ჩახშობაში. მსახურობდა ამიერკავკასიაში განლაგებულ გაერთიანებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველოს და შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ჯარებში. მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის (1939-1940) და II მსოფლიო ომებში. იყო 79-ე მსროლელი დივიზიის მეთაურის მოადგილე, შემდეგ — მეთაური. ვისლა-ოდერის ოპერაციაში (1945) თავის გამოჩენისთვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. ომის შემდეგ სამეთაურო თანამდებობებზე იყო საოკუპაციო ჯარებში გერმანიაში, შემდეგ — ლენინგრადისა და მოსკოვის სამხედრო ოლქებში. 1961 წელს თადარიგში გავიდა. ცხოვრობდა და გარდაიცვალა მოსკოვში. დაჯილდოებულია ლენინის 2, წითელი დროშის 5, სუვოროვის II ხარისხის ორდენებით, პოლონური „ვირტუტი მილიტარის“ ორდენით, მედლებით.

## ლიტერატურა
* Великая Отечественная. Комдивы: военный биографический словарь (Д. А. Цапаев и др.; под общ. ред. В. П. Горемыкина), М., 2014. — С. 384-386.

კატეგორია:დაბადებული  18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1976
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სუვოროვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
გიორგი შალუტაშვილი

**გიორგი შალუტაშვილი** (დ. 1 სექტემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი და პედაგოგი.

შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი, პროფესორი, ხელოვნების დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი 1987 წელს.

1989-1992 წწ. იყო მესხეთის სახელმწიფო დრამატული თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1992 წლიდან მუშაობს პედაგოგად შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტში, როგორც ჯგუფის ხელმძღვანელს გამოშვებული ჰყავს 8 სამსახიობო ჯგუფი; დადგმული აქვს 80-ზე მეტი სპექტაკლი; წაკითხული აქვს ლექციები და ჩატარებული აქვს მასტერკლასები ინგლისში, პოლონეთში, უნგრეთში, ისრაელში, შვედეთში და ჩინეთში წამყვან თეატრალურ სასწავლებლებში. 

მიღებული აქვს მონაწილეობა არაერთ საერთაშორისო თეატრალურ და კინოფესტივალში. 2012 წელს ლონდონის კულტურული ოლიმპიადის ფარგლებში მისი სპექტაკლი დასახელდა მსოფლიოს ათ საუკეთესო სტუდენტურ სპექტაკლს შორის. (ISDF-2012) 

2000 წლიდან მუშაობს კინოდოკუმენტალისტიკაში, გადაღებული აქვს 20-ზე მეტი დოკუმენტური ფილმი; ეროვნული დრამატურგიის ფესტივალის ერთ-ერთი დამაარსებელი (2006) (ახალციხე); 2008-2009 წწ. იყო სანდრო ახმეტელის სახელობის დრამატული თეატრის მთავარი რეჟისორი; 2009-2014 წწ. სამსახიობო ოსტატობის მიმართულების ლიდერი; 2014-2020 წწ. დრამის ფაკულტეტის დეკანი; 2020 წლიდან დღემდე შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის რექტორი.

## ჯილდოები 
* გრან-პრი, ევრაზიული ტელეფორუმი (მოსკოვი) ფილმისათვის "მისაღები გამოცდები" (2001)
* საქართველოს საპატრიარქოს სპეციალური სიგელი ფილმისთვის "გზა სამეუფო" (2006)
* პრიზი "წმინდა ანდრიას ჯვარი" (ბათუმის საერთაშორისო კინოფესტივალი) საუკეთესო სატელევიზიო ფილმისათვის "დიდი ანდრიას ნაკვალევზე" (2007)
* ჟიურის სპეციალური პრიზი "წმინდა ანდრიას ჯვარი" (ბათუმის საერთაშორისო კინოფესტივალი) ფილმისათვის "სტუმრად პატრიარქთან" (2008)
* გ. ერისთავის სახელობის კომედიის ფესტივალის გრან-პრი სპექტაკლისთვის "მე მინდა კნეინა გავხდე" (2014)
* თუმანიშვილის სახელობის პრემია-"თუმანიშვილის ვაშლი" სპეექტაკლისთვის "მეთევზე-ერთი,ორი" (2016)
* საქართველოს თეატრალური საზოგადოების პრემია წლის საუკეთესო რეჟისურისათვის (2017)

## რესურსები ინტერნეტში 
*გიორგი შალუტაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*გიორგი შალუტაშვილი — შოთა რუსთაველის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტი
*სტატია CGTN-ზე

კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ბათისფერო

მინი|ბათისფერო
**ბათისფერო** ( და ) — წყალქვეშა დაკვირვებებისათვის განკუთვნილი ფოლადის სფერული კამერა. აღჭურვილია საზომი და წყალქვეშა სათვალთვალო აპარატურით, ჰაერის სარეგენერაციო სისტემით, ტელეფონით, სათვალიერებელი ილუმინატორებით. წყალში გემიდან უშვებენ გვარლის საშუალებით. ბათისფერო პირველად იტალიელმა მეცნიერმა ბალზამელომ გამოიყენა (1892 წელს ხმელთაშუა ზღვაში 165 მ სიღრმეზე ჩაეშვა). 1911 წელს ამერიკელმა ინჟინერმა გ. ჰარტმანმა ამავე ზღვაში 458 მ სიღრმეს მიაღწია. 1934 წელს ამერიკელმა უ. ბიბი და ო. ბარტონი ბათისფეროთი „პროგრესის საუკუნე“ ბერმუდის კუნძულებთან 923 მ სიღრმეზე ჩაეშვნენ. 1948 წელს ო. ბარტონმა გაუმჯობესებული ბათისფეროთი კალიფორნიის რაიონში 1360 მ სიღრმეს მიაღწია. 

XX საუკუნის 50-იანი წლებიდან ოკეანოგრაფიული გამოკვლევებისა და ჩაძირული გემების ამოღებასთან დაკავშირებული ზოგიერთი სამუშაოს შესრულების დროს ბათისფეროს ნაცვლად ჰიდროსტატს იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყალქვეშა ტექნიკა
ბათისკაფი

[thumb|300px|ბათისკაფი „[ტრიესტი (ბათისკაფი)|ტრიესტი“]]
**ბათისკაფი** ( და ) — ოკეანოგრაფიული და სხვა გამოკვლევებისათვის განკუთვნილი ღრმა წყლის ავტონომიური (თვითმავალი) აპარატი. შედგება ტივტივასა და გონდოლისაგან (ფოლადის სფერო). ტივტივას ძირითადი ნაკვეთური გავსებულია წყალზე მსუბუქი სითხით (მაგალითად, ბენზინით); სხვა ნაკვეთურებში ცისტერნები და აკუმულატორებია, გონდოლაში კი — ეკიპაჟი, მართვის აპარატურა, ჰაერის სარეგენერაციო სისტემა, რადიოსადგური, ულტრაბგერითი ტელეფონი, სატელევიზიო კამერა და სამეცნიერო-კვლევითი მუშაობისათვის საჭირო ხელსაწყოები. გონდოლაზე გარედან დამაგრებულია წევის ხრახნებიანი ელექტრული ამძრავები და რამდენიმე სანათი. სრულყოფილ ბათისკაფს აქვს გრუნტის სინჯის ასაღები მოწყობილობა, ფოტოაპარატი და მანიპულატორის დისტანციური მართვის სისტემა წყალქვეშა სამუშაოს ჩასატარებლად. ბათისკაფის ცურვადობა მყარი ბალასტის (ჩვეულებრივ, საფანტის) ჩამოყრითა და სამანევრო ცისტერნიდან ბენზინის გამოშვებით რეგულირდება. პირველი ბათისკაფი (FNRS-2) ააგო და გამოცადა (1948) შვეიცარიელმა ო. პიკარმა. 1953 წელს პიკარი თავის შვილ უაკთან ერთად ბათისკაფ „ტრიესტით“ 3160 მ სიღრმეზე ჩაეშვა. 1954 წელს ფრანგებმა ჟ. უომ და პ. ვილმმა ბათისკაფ FNRS-3-ით 4050 მ სიღრმეს მიაღწიეს. 1960 წელს ჟ. პიკარმა და დ. უოლშმა მოდერნიზებული ბათისკაფი „ტრიესტით“ წყნარ ოკეანეში მარიანას ღარის ფსკერს მიაღწიეს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყალქვეშა ტექნიკა
Halictus ligatus

**Halictus ligatus** — მწერი ჰალიქტიდების ოჯახისა, ერთ-ერთი იმ სახეობათა შორის, რომლებიც ბუდეს ნიადაგში აშენებენ. Lasioglossum zephyrum-ის მსგავსად, H. ligatus სახეობის წარმომადგენლები მიეკუთვნებიან ეუსოციალური ფუტკრების ჯგუფს, შესაბამისად, აგრესია კოლონიაში იერარქიის დამყარების ერთ-ერთი უმთავრესი ხერხია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ჰალიქტიდები
საჰაერო სივრცე

**საჰაერო სივრცე** — საჰაერო სამართალში, სახელმწიფოს ტერიტორიის ნაწილი (სახელმწიფოს სახმელეთო და წყლის ტერიტორიის ზემოთ), რომელიც საჰაერო ხომალდების მიერ გამოიყენება ატმოსფეროში ფრენისთვის. საჰაერო სივრცე სახელმწიფო სუვერენიტეტს ექვემდებარება და სახელმწიფო ტერიტორიის შემადგენელი ნაწილია, რაც განმტკიცებულია მრავალმხრივი და ორმხრივი საერთაშორისო შეთანხმებებით, აგრეთვე ეროვნული კანონმდებლობით. ამა თუ იმ სახელმწიფოს სრული და განსაკუთრებული უფლება მისი საჰაერო სივრცის ფარგლებში ნიშნავს იმას, რომ მის საჰაერო სივრცეში უცხო საჰაერო ხომალდის ფრენა შეიძლება მხოლოდ ამ სახელმწიფოს ნებართვით და საერთაშორისო შეთანხმებებით დადგენილი წესების შესაბამისად. უცხო საჰაერო ხომალდი, რომელიც იმყოფება სახელმწიფოს საჰაერო სივრცეში რამდენადმე ექცევა ამ სახელმწიფოს იურისდიქციაში (ვალდებულია დაიცვას საპასპორტო, საბაჟო, სანიტარული და სხვა წესები). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
ვალერიან ზურაბიშვილი

**ვალერიან ზურაბიშვილი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1917, შემოქმედი —გ. 29 დეკემბერი, 2006) — ქართველი ეკონიმისტი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია 
1939 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი.

1947–1986 წლებში მუშაობდა სსრკ-ის სახელმწიფო კონტროლის სამინისტრო სისტემაში და საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს ცენტრალურ აპარატში სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობაზე. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (1961–1986), საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტთან არსებულ სახალხო მეურნეობის მართვის ინსტიტუტში (1986–1991), ფინანსებისა და სტატისტიკის ინსტიტუტში (1991–1994). 1994–2003 წლებში იყო ეკონომიკისა და სოციალური პრობლემების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ფინანსების, ფულის მიმოქცევისა და კრედიტის განყიფილების გამგე, 2004–2006 წლებში ამავე ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ თანამშრომელი. არის მრავალი სამეცნიერო შრომის ავტორი. მისი კვლევის საგანი იყო ფინანსების და სამეურნეო საქმიანობის ეკონომიკური ანალიზის საკითხები. აღსანიშნავია ვალერიან ზურაბიშვილის ღვაწლი ეკონომიკური და საფინანსო-საკრედიტო ტერმინოლოგიის შემუშავებაში. გამოცემული აქვს მონოგრაფიები და სახელმძღვანელოები. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. მიღებული აქვს საბრძოლო და სახელმწიფო ჯილდოები. 

## ჯილდოები 
*1998 — ღირსების ორდენი
*1967 — საქართველოს რესპუბლიკის დამსახურებული ეკონომისტი
*მედალი „გერმანიაზე გამარჯვებისთვის“
*შრომის ვეტერანი
*მედალი „შრომითი მამაცობისთვის“
*წითელი ვარსკვლავის ორდენი
*სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი
*მედალი „საბრძოლო დამსახურებისთვის“

## ლიტერატურა 
*წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბ., 2001, გვ. 56  
*ომგადახდილი მეცნიერები: საგამომცემლო ცნობები, შემდგ.: გრიგოლ ბრეგაძე. თბ., 2000, გვ. 45

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კანოა (ეკვადორი)

**კანოა** — ქალაქი ეკვადორში, მანაბის პროვინციაში, სან-ვისენტეს კანტონში. ფართობია 0.67 კმ2, ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 2 601 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები
ტოსაგუა (ეკვადორი)

**ტოსაგუა** — ქალაქი ეკვადორში, მანაბის პროვინციის ჩრდილო-დასავლეთში, ტოსაგუის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდინარე კარიზალზეა გაშენებული. იგი 1984 წლის 20 იანვარს დაარსდა, კონგრესისა და რესპუბლიკის პრეზიდენტ ოსვალდო ურტადოს თანხმობის შემდეგ. ქალაქის ფართობია 4.53 კმ2, ხოლო მოსახლეობა, 2022 წლის მონაცემებით, 11 317 ადამიანია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები
ბალთალი (ბოლუს რაიონი)

**ბალთალი**(თურქ.Baltalı) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელი 1928 წლიდან იმავე სახელს ატარებს.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 21 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## რესურსები ინტერნეტში
თურქული ვიკიპედია

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
საჰაერო ხრახნი

**საჰაერო ხრახნი**, *პროპელერი* — მაძრავი, რომელშიც წევის ძალა იქმნება ძრავას რამდენიმე მბრუნავი ფრთის მეშვეობით. ამ ფრთების მუშა ზედაპირი საფრენი აპარატის ფრთის ფორმის მსგავსია და მათ ძრავა აბრუნებს. საჰაერო ხრახნს იყენებენ თვითმფრინავებში, დირიჟაბლებში, აერომარხილებში და სხვა. შვეულმფრენებში საჰაერო ხრახნი ძირითადად ამწევ ძალას ქმნის და მას მზიდი ხრახნი ეწოდება. დანიშნულების მიხედვით საჰაერო ხრახნი, არის მზიდი, წევისა და კომბინირებული; ამძრავის მიმართ განლაგების მიხედვით — მწეველი და წამბიძგებელი; კონსტრუქციის მიხედვით — ცვლადი და უცვლელი ბიჯისა და ა. შ.; უკუგდებული ჭავლის დაგრეხაზე დახარჯული სიმძლავრის დანაკარგების შესამცირებლად იყენებენ ერთმანეთის საწინა- აღმდეგო მიმართულებით მბრუნავ თანაღერძულ საჰაერო ხრახნებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრენი აპარატების კონსტრუქცია
საჰაერო ტრანსპორტი

**საჰაერო ტრანსპორტი** — ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც მოიცავს, როგორც საჰაერო ხომელადებს, ასევე მათი ექსპლუატაციისათვის აუცილებელ ინფრასტრუქტურას: აეროპორტებს, სადისპეჩერო და ტექნიკურ სამსახურებს. საჰაერო ტრანსპორტს გადაჰყავს მგზავრები, გადააქვს ტვირთი და საფოსტო გზავნილები, ასრულებს სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოებს. 

საჰაერო ტრანსპორტი ევროპის ქვეყნებსა და ამერიკაში I მსოფლიო ომის (1914-1918) წლებში გაჩნდა. სსრკ პირველი საჰაერო ხაზი მოსკოვი–ნოვგოროდი გაიხსნა 1923 წელს. ხაზის საერთო სიგრძე 1940 წ. 146 ათ. კმ-მდე გაიზარდა. 

საჰაერო ტრანსპორტის განვითარება განსაკუთრებით დაჩქარდა II მსოფლიო ომის (1939-1945) შემდეგ, რაც დაკავშირებული იყო მრავალადგილიანი რეაქტიული თვითმფრინავების (ტუ-109, ტუ-14, ილ-18, ან-10, 60-იანი წლებიდან კი – ტუ-124, ან-24, ტუ-134, ტუ-144, ტუ-154, იაკ-40, ბე-80, ილ-2) გამოყენებასთან. თანამედროვე რეაქტიული თვითმფრინავები გამოირჩევა დიდი სიმძლავრით, ზებგერითი სიჩქარით (კრეისერული სიჩქარე 28500 კმ/სთ), დიდი ტევადობით (120 და მეტი დასაჯდომი ადგილი) და მაღალი საიმედოობით. ტვირთის გადასაზიდად შეიქმნა ე. წ. „საჰაერო ეტლი“ (ტვირთამწეობა 30 ტ-ზე მეტი). ფართოდ იყენებენ სამგზავრო შვეულმფრენებს. გაჩნდა რეაქტიული წევის შვეულმფრენებიც. 

## ლიტერატურა
პირომორფიტი

**პირომორფიტი** ( და ) — ფოსფატების კლასის მინერალი; ქიმიური შედგენილობა Pb5(PO4)3Cl. კრისტალდება ჰექსაგონურ სინგონიაში. კრისტალები პრიზმული აქვს. მწვანეა, იშვიათად ყვითელი. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3.5-4; სიმკვრივე 6700-7100 კგ/მ³. გვხვდება ტყვიისა და ტყვია-თუთიის საბადოთა დაჟანგვის ზონაში. ტყვიის ერთ-ერთი მადანია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფოსფატის მინერალები
ფლუორიტი

**ფლუორიტი** (), **მდნობი შპატი** — ფთორიდების კლასის მიწერალი; ქიმიური შედგენილობა CaF2. ზოგჯერ Ca ჩანაცვლებულია I-ით, შვიათ მიწათა ელემენტებით, Sr-ით და სხვა. კრისტალდება კუბურ სინგონიაში. კრისტალები კუბის ან ოქტაედრის ფორმისაა, აგრეგატები — მკვრივი, მარცვლოანი ან მიწისებრი. უფერული, მწვანე, ფითელი ან იისფერია. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 4; სიმკვრივე 3180-4200 კგ/მ³. უმთავრესად წარმოიქმნება ჰიდროთერმული ან მეტასომატური პროსესებს შედეგად. გვხვდება დანალექ ქანებში. გამოიყენება ფლუსად, ფთორ-მჟავას მისაღებად და სხვა. გამჭვირვალე უფერულ ან ბაცად შეფერილ კრისტალებს იყენებენ ოპტიკაში. საბადოები ცნობილია რუსეთში, აშშ-ში და სხვაგან.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Illinois state mineral

კატეგორია:ფთორიდები
საერთაშორისო მინერალოგიური ასოციაცია

**საერთაშორისო მინერალოგიური ასოციაცია** () — საერთაშორისო ჯგუფი, რომელიც შედგება 36 ეროვნული ორგანიზაციისაგან (2024 წლის დასაწყისში), რომლის მიზანია მინერალოგიის განვითარება, კერძოდ, 5000-ზე მეტი ცნობილი მინერალური სახეობის ნომენკლატურის სტანდარტიზაცია. MMA არის გეოლოგიურ მეცნიერებათა საერთაშორისო კავშირის ნაწილი. ასოციაცია ჩამოყალიბდა 1958 წლის ივლისში.

2015 წლის დეკემბერში საქართველოს მინერალოგიური საზოგადოება, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელია საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, საერთაშორისო მინერალოგიური ასოციაციის წევრად აირჩიეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*International Mineralogical Association

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო სამეცნიერო ორგანიზაციები
კატეგორია:მინერალოგია
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
აპატიტი

**აპატიტი**  — ფოსფატების კლასის მინერალთა ჯგუფი. ქიმიური შედეგნილობა Ca5[PO4]3(F, Cl, OH). თუ ჭარბობს F, ეწოდება ფტორაპატიტი, თუ Cl — ქლორაპატიტი, თუ OH — ჰიდროქსილაპატიტი; ხშირად Ca ჩანაცვლებულია Sr-ით (11%-მდე) ან იშვიათმიწა და სხვა ელემენტებით. კრისტალდება ჰექსაგონურ სინგონიაში. აქვს ნემსისებრი, სვეტისებრი და ფირფიტისებრი კრისტალები. ზოგიერთი კრისტალი 1 მ აღწევს და 160 კგ-ზე მეტს იწონის. გავრცელებულია მარცვლოვანი, მკვრივი და მიწისებრი აგრეგატები. დანალექ ქანებში გვხვდება აპატიტის დანაგროვები, რომელთაც ფოსფორიტები ეწოდებათ. ფერად ხშირად მომწვანო ცისფერი, მწვანე, იისფერი, მურა, ზოგჯერ უფეროა. ელვარება მინისებრი აქვს, ჩამონატეხს — ცხიმოვანი, სიმაგრე მინერალოგიური სკალით – 5. სიმკვრივე — 3200 კგ/მ³. იხსნება მჟავებში. წარმოშობა — მაგმური (დაკავშირებულია ტუტე ქანებთან) და პნევმპატოლითურ-ჰიდროთერმული. აპატიტის მსოფლიოში უდიდესი საბადოა ხიბინის მთებში, კოლის ნახევარკუნძულზე. აპატიტს იყენებენ ფოსფორიანი სასუქების (სუპერფოსფატის) დასამზადებლად, ფოსფორისა და ფოსფორმჟავას მისაღებად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფოსფატის მინერალები
ზურაბ ვადაჭკორია (ექიმი)

**ზურაბ ოთარის ძე ვადაჭკორია** (დ. 16 იანვარი, 1958, თბილისი) — ქართველი ყბა-სახის ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (1997).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1979). მუშაობდა თბილისის ბავშვთა V კლინიკუ საავადმყოფოში (1983–1987), 1987 წლიდან კი — გ. ჟვანიას სახელობის პედიატრიის აკადემიურ კლინიკაში. იყო თსსუ-ს ბავშვთა სტომატოლოგიისა და სტომატოლოგიურ დაავადებათა პროფილაქტიკის კათედრის გამგე (1993), ბავშვთა და მოზარდთა ქირურგიული სტომატოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი (2006). 1991–1997 წლებში იყო თსსუ-ის სტომატოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი, 1997–2004 წლებში — თსსუ-ის პრორექტორი საერთაშორისო ურთიერთობის დარგში, 2009-2023 წლებში — რექტორი. 1997-2004 წლებში არჩეული იყო საქართველოს სტომატოლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტად.
## ბიბლიოგრაფია
* ორთოპედიული სტომატოლოგია: დამხმარე სახელმძღვანელო, თბ., 2009.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი სტომატოლოგები
ზურაბ
ნოდარ ვადაჭკორია

**ნოდარ კონდრატეს ძე ვადაჭკორია** (დ. 27 თებერვალი, 1930, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია (1955). მუშაობდა თბილისის სხვადასხვა საპროექტო ორგანიზაციებში. 1988 წლიდან იყო „საკკურორტპროექტის“ საქართველოს ფილიალის დირექტორად (1996 წლიდან — შპს „კურორტპროექტი“). მონაწილეობდა სანატორიუმ „იმერეთის“ (წყალტუბო) დაპროექტებაში (1958). ვადაჭკორიას ძირითადი ნამუშევრებია: სასტუმრო დაბა ფასანაურში (1958, ზ. თავართქილაძესთან ერთად); მინისტრთა საბჭოს დასასვენებელი სახლი ბიჭვინთაში (1963); პანსიონატები წყნეთში (1964, ყველა ვ. ალექსი-მესხიშვილთან ერთად); პანსიონატი „სინოპი“ სოხუმში (1965); დასასვენებელი სახლი „ჰორიზონტი“ ქობულეთში (1978, მ. ლიპარტელიანსა და მ. ჩხენკელთან ერთად); სასტუმრო „ამირანი” თბილისში (1986, ლ. კარკუსოვასა და მ. მარგველაშვილთან ერთად); საკასაციო სასამართლო თბილისში (2006, რ. ბაკურაძესთან ერთად) და სხვ. საერთაშორისო გამოფენებზე იყო აგრეთვე საქართველოს პავილიონების ავტორი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში (1972), თურქეთში (1973), ბულგარეთში (1974), საფრანგეთში (1975, ყველა რ. კიკნაძესა და შ. ყავლაშვილთან ერთად), მოსკოვში (1977, ო. ლითანიშვილთან ერთად). მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (2002).
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1930
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ნოდარ
ივარ კალნინში

{{ინფოდაფა პიროვნება
| ფერი = 
| სახელი = ივარ კალნინში
| ფოტო = Ivars_Kalniņš_(Ивар_Калныньш).JPG
| ფოტოს სიგანე = 200პქ
| წარწერა = {
| დაბსახელი = 
| დაბთარიღი  =  
| დაბადგილი = რიგა
| გარდთარიღი = 
| გარდადგილი = 
| საქმიანობა = მსახიობი
| სხვა სახელები= 
| აქტიურობის წლები = 
| მეუღლეები= 
| მამა =
| საცხოვრებელი ადგილი=
| საიტი = 
| გამორჩეული როლები = 
| აკადემიის ჯილდოები = 
| ემმის ჯილდოები = 
| BAFTA ჯილდოები =
| ოქროს გლობუსის ჯილდოები = 
| ტონის ჯილდოები = 
}}
**ივარ კალნინში** (; დ. 11 აგვისტო, 1948, რიგა) — კინოსა და თეატრის საბჭოთა და ლატვიელი მსახიობი.

## ბიოგრაფია
ივარ კალნინში დაიბადა 1948 წლის 11 აგვისტოს რიგაში. მამა ავტომექანიკოსი იყო, დედა - დიასახლისი. 14 წლიდან სწავლას მუშაობასაც უთავსებდა. აითვისა ზეინკლის პროფესია, შემდეგ კი გამოთვლით ტექნიკას არემონტებდა. 

ახალგაზრდობაში კალნინში უკრავდა რამდენიმე როკ-ჯგუფში და გრძელ თმებს ატარებდა. 1968 წელს დაამთავრა რიგის მე-8 საღამოს სკოლა. გადაწყვიტა თავისი ბედი ხელოვნებისთვის დაეკავშირებინა და ლატვიის სახელმწიფო კონსერვატორიის თეატრალურ ფაკულტეტზე ჩააბარა, რომელიც 1974 წელს წარმატებით დაამთავრა.

1972-2000 წლებში იან რაინისის სახელობის აკადემიური თეატრის მსახიობია. 

კინოში გადასაღებად პირველი კურსიდანვე იწვევდნენ. გადაღებულია ფილმებში: „ერთგული მეგობარი სანჩო“ (სენიორ როდრიგესი, სანჩოს მამა; 1974), „ფერფაქსის მილიონები“ (პოლ ფერფაქსი; 1980), „ვილა „გრეტას“ საიდუმლოება“ (იან პლინტო; 1983), „კაპიტანი ფრაკასი“ (ჰერცოგი დე ვალომბრეზი; 1984), „ზამთრის ალუბალი“ (ჰერბერტი; 1985), „ლაბირინთში შესასვლელი“ (პროფესორი პანაფიდინი; 1989), და სხვა.

ივარ კალნინშს ჩაწერილი აქვს რამდენიმე მუსიკალური ალბომი. იყო მეექვსე სეიმის დეპუტატი. 2022 წელს რუსეთის უკრაინაში შეჭრის გამო კრიტიკით გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Ivars Kalniņš 

კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ლატვიელი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
ალისტრო ვადაჭკორია

**ალისტრო ავთანდილის ძე ვადაჭკორია** (დ. 8 თებერვალი, 1886, სოფ. ჭანჭათი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1963) — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში, პუბლიცისტი.

1900 წლიდან მუშაობდა მესტამბე-ასოთამწყობად, მ. შ. თბილისში მ. შარაძის სტამბაში. მონაწილეობდა სოციალ-დემოკრატთა რევოლუციურ მოძრაობაში, 1904 წლიდან აქვეყნებდა წერილებს მუშათა ცხოვრებაზე. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ იყო მბეჭდავთა კავშირის აქტიური წევრი, თანამშრომლობდა ქართველი მენშევიკების გაზეთ „ერთობაში“. 1922 წლიდან საბჭოთა ხელისუფლების მიმართ ლოიალური იყო. 1925-1928 წლებში იყო ყოფილ მენშევიკთა ჟურნალ „ახალი გზის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი, გამოცემის ხელმძღვანელი და აქტიური თანამშრომელი. 1931 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა სამეურნეო და ადმინისტრაციულ თანამდებობაზე.

## ლიტერატურა
* იმედაშვილი ი., ქართველ მოღვაწეთა ლექსიკონი, 1801-1952: ტ. II ე-ლ, თბ., 2021. — გვ.112.

## რესურსები ინტერნეტში
* ალისტრო ვადაჭკორია — ფსევდონიმების ლექსიკონი.

კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ქართველი სოციალ-დემოკრატები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალისტრო
ვაგზალი

მინი|ვოქსჰოლის ბაღები, მხატვარი: თომას როულენდსონი, 1785.
მინი|ზეიმი პავლოვსკის ვაგზლის საკონცერტო დარბაზში, მხატვარი: ადოლფ შარლემანი, 1862.
[მინი|თბილისის ვაგზალი, ფოტოგრაფი: [ალექსანდრე როინაშვილი, 1870-იანი წლები.]]
**ვაგზალი**, *ვოგზალი* — რკინიგზის ან მიმოსვლის ზოგიერთი სხვა საშუალების ცენტრალური სადგურის შენობა და მასთან დაკავშირებული ნაგებობები, ჩვეულებრივ დიდ ქალაქებში. სიტყვა „ვაგზალი“ ქართულ ენაში შემოსულია ინგლისური Vauxhall-იდან რუსული ენის (вокзал) მეშვეობით.

Vauxhall (ვოქსჰოლი) სახელწოდებაა ლონდონის ერთ-ერთი უბნისა (ლამბეთის რაიონი)  მდინარე ტემზის სამხრეთ ნაპირზე, სადაც XVII-XIX საუკუნეებში დასვენებისა და გართობის პოპულარული პარკი იყო გაშენებული. XIX საუკუნეში ეს სიტყვა შევიდა რუსულ ენაში და განზოგადდა პეტერბურგის მახლობლად ქ. პავლოვსკში ერთ-ერთი პირველი ვაგზლის აშენების შემდეგ. იგი სამგზავრო შენობაც იყო და საკონცერტო დარბაზიც. 

მოგვიანებით, რუსეთსა და ყოფილი საბჭოთა კავშირის სხვა ქვეყნებში ვაგზალი ეწოდა შენობას ან შენობების, ნაგებობებისა და მოწყობილობების კომპლექსს, რომლის დანიშნულებაა მგზავრებთა მომსახურება, ტრანსპორტის მიმოსვლის მოწესრიგება და მომსახურე პერსონალის განთავსება, ასევე სატვირთო და საფოსტო ოპერაციების უზრუნველყოფა. ვაგზლებს ერთმანეთისაგან განასხვავებენ გამოყენებული ტრანსპორტის სახეობის (აეროვაგზალი, ავტოვაგზალი, რკინიგზის ვაგზალი, საზღვაო ვაგზალი, სამდინარო ვაგზალი), მაგისტრალზე მდებარეობის (ბოლო, საკვანძო, შუალედური, სატრანზიტო), დანიშნულების ადგილის (შორი, ადგილობრივი, საგარეუბნო, საერთაშორისო), მგზავრთა სიჭარბის და სხვათა მიხედვით. XIX საუკუნის დასასრულსა და XX საუკუნის დასაწყისში ვაგზალი თავისი მოცულობითა და ფორმით ქალაქის თვალსაჩინო შენობად იქცა. 

საქართველოში ვაგზლის პირველი ნაგებობები აშენდა ფოთი–თბილისის რკინიგზის (1865–1872) გახსნის შემდეგ. ყველაზე მნიშვნელოვანი იყო ვაგზლის შენობა თბილისში, ახლანდელი თბილისის ცენტრალური სადგური. XXI საუკუნის პირველ მეოთხედში საქართველოს სატრანსპორტო სისტემის ობიექტების დასახელებებსა და დასახლებების ტოპონიმიკაში სიტყვა „ვაგზალი“ თანდათან ჩაანაცვლა „სადგურმა“ (მაგ., თბილისის ვაგზლის მოედანს 2024 წელს ეწოდა სადგურის მოედანი).
## ლიტერატურა
* Вокзал, Большая российская энциклопедия,  М., 2006. — С. 612—613.

კატეგორია:სატრანსპორტო შენობები და ნაგებობები
ოლღა ქურდევანიძე

**ოლღა ქურდევანიძე** (დ. 1913, თბილისი — გ. 1995) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ტექნოლოგი, ქიმიკოსი.

1935 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტი.

1935-1995 წლებში მოღვაწეობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სილიკატების ტექნოლოგიის კათედრაზე. მისი კვლევის მთავარი სფერო იყო საქართველოში არსებული სილიკატური ნედლეულის აღმოჩენა და მათი თვისებების კვლევა. მან შეისწავლა დაახლოებით 50 წითელი აგურის საბადო, ცეცხლგამძლე სააგურე თიხები, სატარე მინის წარმოებისთვის საჭირო ადგილობრივი მასალები, ცემენტის წარმოებისთვის გამოსადეგი კირქვები, სხვადასხვა თიხები და დანამატები. ამ კვლევების შედეგები გამოიყენეს სხვადასხვა საწარმოში ტექნოლოგიური პროცესების გაუმჯობესებისა და განახლებისთვის.

მან თავისი პედაგოგიური და სამეცნიერო გამოცდილება ასახა სილიკატური ტექნოლოგიის ქართულენოვან სახელმძღვანელოებში, რითაც შექმნა აკადემიური საფუძველი საქართველოში მჭიდა მასალების სპეციალისტების მოსამზადებლად.

სამეცნიერო და პედაგოგიური საქმიანობის გარდა, აქტიურად იყო ჩართული საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1967-1969 წლებში არჩეული იყო საქალაქო საბჭოს წევრად. მას მიღებული ჰქონდა მთავრობის ექვსი მედალი და მრავალი წოდება. 1990 წელს ის აირჩიეს სიეტლის (აშშ) საპატიო მოქალაქედ.

სადისერტაციო თემა — „ქვარცისა და ქალცედონის ინვერსიის კინეტიკა მაღალ ტემპერატურაზე.“

## ბიბლიოგრაფია
* სამუშაო პროგრამა სილიკატების ზოგად ტექნოლოგიაში (0806, 0830, 0831) თბილისი, სპუ, 1980 გვ. 11
* მჭიდა მასალების ტექნოლოგიის ლაბორატორიული პრაქტიკუმი თბილისი, სპი, 1979 გვ. 142

## ლიტერატურა
* საქართველოს ინჟინერი ქალები. თბილისი 2008 გვ. 170-171

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
მიხეილ ვადბოლსკი

**მიხეილ ნიკოლოზის ძე ვადბოლსკი** (; დ. 20 თებერვალი, 1899, ვარშავა, — გ. 19 მაისი, 1990, თბილისი) — ფერმწერი, გრაფიკოსი, პუბლიცისტი, ქართული ჰერალდიკის და ჭადრაკის ისტორიის მკვლევარი, საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1981).

დაიბადა არისტოკრატული წარმოშობის რუსი სამხედრო მოსამსახურის ოჯახში. ბავშვობა გაატარა პეტერბურგში. დაამთავრა ბარონ შტიგლიცის სამხატვრო სასწავლებელი (1917). მონაწილეობდა I მსოფლიო და რუსეთის სამოქალაქო ომებში. სამოქალაქო ომმა მთელი მისი ოჯახი შეიწირა, რის შემდეგაც, 1924 წელს, ვადბოლსკი თბილისში დასახლდა. მუშაობა დაიწყო მხატვარ-გამფორმებლად, ასევე მოღვაწეობდა პოლიტიკური სატირისა და აგიტაციის დარგში. ამავე პერიოდში შექმნა ისტორიულ პირთა პორტრეტები, ქართულ ისტორიულ საგვარეულოთა გერბები, დროშები, მოიძია ფულისა და ქართული ტანსაცმლის ნიმუშები, სწავლობდა საჭადრაკო თეორიებს და საქართველოში ჭადრაკის ისტორიის საკითხებს და სტატიების სახით აქვეყნებდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში. II მსოფლიო ომის დროს დაუბრუნდა პროპაგანდის თემას და ხელმძღვანელობდა თბილისის წითელი არმიის სახლის „სატირის ფანჯარას“. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ვადბოლსკის წვლილი ქართული ჰერალდიკური მეცნიერების განვითარებაში.
## ბიბლიოგრაფია
* საქართველოს ჰერალდიკური სიმბოლიკა, თბ., 1980.
* ჭადრაკი 1400 წლის მანძილზე, თბ., 1973.
* მსოფლიოს გამოჩენილი ადამიანები ჭადრაკის ისტორიაში, თბ., 1966.
## ლიტერატურა
* ბიჭიკაშვილი ი., მიხეილ ვადბოლსკი და ქართული ჰერალდიკა, თბ., 2020.

კატეგორია:დაბადებული  20 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი  19 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1990
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
დოდო ვადაჭკორია

**დოდო ალექსანდრეს ასული ვადაჭკორია** (ქალიშვილობის გვარი — ხიმშიაშვილი)  (დ. 5 ივნისი, 1923, ქუთაისი, — გ. 22 დეკემბერი, 2017) — ქართველი მწერალი და მთარგმნელი. 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტი (1946). იყო სსრკ მწერალთა კავშირის საბავშვო და ახალგაზრდული ლიტერატურის სექციის ბიუროს წევრი (1972), საკავშირო საბავშვო და მხატვრული ლიტერატურის საბჭოს წევრი (1985). პირველი მოთხრობა „ჭრელი ხელთათმანები“ 1950 წელს გამოაქვეყნა, პირველი კრებული „უცნაური დედობილი“ — 1959 წელს. გამოქვეყნებული აქვს რამდენიმე კრებული. თარგმნა ვ. მედვედევის, ბ. კამოვისა და სხვათა ნაწარმოებები, უკრაინული და შვედური ზღაპრები. მისი ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ ენაზე. არის შიო მღვიმელის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1986). მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (1999). მისი ძმა, მწერალი კოტე ხიმშიაშვილი დახვრიტეს 1942 წელს ანტისაბჭოთა შეთქმულებაში მონაწილეობისთვის. 2020 წელს დოდო და კოტე ხიმშიაშვილების სახელი მიენიჭა ქუჩას თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში.  
## ბიბლიოგრაფია 
* ყოჩივარდები, თბ., 2014.
* დედის ლოცვა, თბ., 2005.
* ვინ მივა პირველი საქართველოში, თბ., 2000.
* ვარსკვლავები საჩუქრად, თბ., 1984.
* ერთი კალთა სიყვარული, თბ., 1978. : საბავშო (ავტორი). - ნაკადული, 1978. - 168გვ.
* ბროლის ციგა, თბ., 1972.
* გოლიათი კაკალი, თბ., 1969.
* თეთრი კენჭი, თბ., 1962.
* გაზაფხული, მზე და სიყვარული, თბ., 1962.
* უცნაური დედობილი, თბ., 1959.

## ლიტერატურა
## რესურდები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  5 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ქერბალაი სეფიხან ყარაბაღი

**ქერბალაი სეფიხან ყარაბაღი** () — აზერბაიჯანელი არქიტექტორი, ყარაბაღში შექმნილი უნიკალური არქიტექტურული სკოლის წარმომადგენელი.
კერბალაი სეფიხან ყარაბაღის შემოქმედების დამახასიათებელი თვისება იყო ადგილობრივი არქიტექტურის ტრადიციების რაციონალური და ოსტატურად გამოყენება.
სეფიხანის დიზაინით აშენებულ შენობებს შორის შეიძლება დავასახელოთ აბანო „შირინ სუ“ შუშაში, მეჩეთი ბარდაში (1868 წ.), აღდამის მეჩეთი (1870 წ.), „თათრული მეჩეთი“ (1870 წ.) ოდესაში, „ყარაბაღლარის“ მეჩეთი (1880 წ.) აშხაბადში, რამდენიმე კვარტალური მეჩეთი ქალაქ შუშაში და სხვა სამოქალაქო შენობები ყარაბაღში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture / Edited by Jonathan M. Bloom, Sheila Blair.. — Oxford University Press, 2009. — Т. 2. — С. 238. — 513 с. — ISBN 9780195309911.
* https://www.anl.az/el/q/qarabag_4/q-22.htm

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1817
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
საქით მამედოვი

**საქით გულამ ოღლუ მამედოვი** (; 5 აგვისტო, 1958, ნეფტეჩალას რეგიონი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, მხატვრობაში ოპალიზმის ჟანრის შემქმნელი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი, პროფესორი, იუნესკოს მხატვართა კავშირის წევრი, ევროპის საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო პროფესორი, ვატიკანის ჰერალდიკის აკადემიის გრაფი, მსოფლიო ხელოვნების აკადემიის ნამდვილი წევრი, საპატიო წევრი რუსეთის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიისა, რომის თანამედროვე ხელოვნების აკადემიის საპატიო წევრი, მსოფლიო ხელოვნების აკადემიის ნამდვილი წევრი, თურქეთის მსოფლიო აკადემიის ნამდვილი წევრი.

## ბიოგრაფია 
საქით მამედოვი დაიბადა 1958 წლის 5 აგვისტოს ქალაქ ნეფთჩალაში. 1978 წელს წარჩინებით დაამთავრა აზერბაიჯანის აზიმ აზიმზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლა. 1978-1980 წლებში ჯარში მსახურობდა. 1981 წელს ჩაირიცხა ი.რეპინის სახელობის ლენინგრადის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტზე, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1987 წელს.
იცის რუსული და თურქული ენები.

დაქორწინებულია, ჰყავს 3 შვილი და 3 შვილიშვილი. მისი შვილები ნიზარ მამედოვი, ცეზარ მამედოვი და აინურ მამედოვა ასევე ეწევიან მხატვრულ საქმიანობას.

საკიტ მამედოვი 30 წელზე მეტია მხატვრული შემოქმედებით არის დაკავებული. მხატვარი არის ოპალიზმის სკოლის დამფუძნებელი და მუშაობს ამ შემოქმედებით ტექნიკაში. სტილის სახელი მომდინარეობს ოპალის ქვისგან, ნახატები გადმოსცემს ამ ქვის მდიდარ ფერებსა და ბზინვარებას.
აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი 1988 წლიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://azertag.az/ru/xeber/zasluzhennyi_hudozhnik_azerbaidzhana_udostoen_zvaniya_akademika_eaen-123816
* https://www.gununsesi.info/m%C9%99kt%C9%99b-yaratmis-sakit-m%C9%99mm%C9%99dovun-s%C9%99rgisi-keciril%C9%99c%C9%99k/

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
შაფაიათ მეჰდიევი

**შაფაიათ ფარჰად-ოღლუ მეჰდიევი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1910, სპარსეთი - 15 დეკემბერი, 1993, ბაქო) — საბჭოთა და აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ნავთობის გეოლოგი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მასწავლებელი, აკადემიის დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1910 წლის 15 დეკემბერს.  1914 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ის ოჯახთან ერთად ბაქოში გადავიდა საცხოვრებლად.
1930-1934 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ნავთობის ინსტიტუტის გეოლოგიური საძიებო ფაკულტეტზე, მიიღო სამთო ინჟინრის სპეციალობა ნავთობისა და გაზის საბადოების ძიებაში.
ჯერ კიდევ ინსტიტუტში მუშაობდა გეოლოგად. რედაქტორობდა დიდი ტირაჟის ინსტიტუტის გაზეთს „ნავთობის პერსონალისთვის“, შემდეგ გაზეთს „ახალგაზრდა მუშა“, კრებულს „ახალგაზრდა ბოლშევიკი“, გაზეთებს „აზერბაიჯანელი სპორტსმენი“, „გალა ნეფთჩისი“ (1932-1936).
1936 წლიდან - გეოლოგი პირსაგატის ნავთობის საბადოზე, 1937-1938 წლებში - ნეფჭალას ნავთობის საბადოზე, მთავარი გეოლოგი, აზერბაიჯანის ნავთობის წარმოების სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.
დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 
1945 წლის დასაწყისში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.
1954-1958 წლებში - გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი. 
1965 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მეცნიერი იყო აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის გეოლოგიისა და ნავთობის განყოფილების გამგე და ნავთობისა და გაზის საბადოების გეოლოგიისა და საძიებო განყოფილების გამგე აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობის აკადემიაში.

გარდაიცვალა 1993 წლის 15 დეკემბერს ბაქოში და დაკრძალეს ბაქოს ღირსების ხეივანში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://geolib.ru/OilGasGeo/1994/03/Stat/stat10.html

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ლორენზო ზურზოლო

**ლორენზო ზურზოლო** (დ. 21 მარტი, 2000) — იტალიელი მსახიობი. ცნობილია თავისი როლებით Netflix-ის თინეიჯერული დრამის სატელევიზიო სერიალში „Baby“, 
Netflix-ის კომედიურ-დრამატულ ფილმში „Under the Riccione Sun“ და ოსკარზე ნომინირებულ დრამატული ფილმში „EO“. 

## ბიოგრაფია 
ლორენზო ზურზოლო დაიბადა რომში, ფედერიკო ზურზოლოს-ჟურნალისტისა და გაბრია ციპულოს-კინოპროდიუსერისა და კასტინგის დირექტორის ოჯახში. მას ჰყავს ერთი უფროსი და ლუდოვიკა.

შვიდი წლის ასაკში ზურზოლო გამოჩნდა რეკლამაში ფეხბურთელ ფრანჩესკო ტოტისთან ერთად, რაც აღნიშნავდა მის შესვლას სამსახიობო სამყაროში . იგი დაესწრო Scuola di Recitazione Omnes Artes-ს, რომელიც დააარსეს ვერუსკა როსიმ და გვიდო გოვერნალემ. ის მოჰყავს ელიო გერმანოს, ვალერიო მასტანდრეას, პაოლო სორენტინოს და ძმებ დ'ინოჩენცოებს, როგორც თავიანთ უდიდეს მისაბაძ ფიგურად კინოში.

## რესურები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყურბან აბასოვი

**ყურბან აბასოვი** (; დ. 26 ოქტომბერი, 1926, ნახიჩევანის ასსრ — გ. 14 სექტემბერი, 1994, ბაქო) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი ნავთობმრეწველი, სოციალისტური შრომის გმირი (1959). სსრკ-ს საპატიო მენავთობე. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1926 წლის 26 ოქტომბერს აზერბაიჯანის სსრ ნახიჩევანის ასსრ სოფელ ფაიზში. დაამთავრა აზერბაიჯანის აზიზბეოვის სახელობის ნავთობისა და ქიმიის სახელმწიფო ინსტიტუტი (1962). კარიერა 1943 წელს დაიწყო, როგორც კოლმეურნემ. 1950 წლიდან — აზნეფტის ასოციაციის საბურღი ოფისის საბურღი ოსტატი გახდა. 1952 წლიდან — ნავთობის საბადოების ადმინისტრაციის საბურღი ოფისის უფროსი, 1959 წლიდან - „ორჯონიკიძენფტის“ ნავთობსაბადოს ადმინისტრაციის საბურღი ოფისის დირექტორი, 1962 წლიდან — ნავთობის საბადოს ადმინისტრაციის საბურღი ოფისის დირექტორი.  1992 წლიდან — აზერბაიჯანის სახელმწიფო ნავთობკომპანიის მთავარი მრჩეველი.

სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1959 წლის 19 მარტს დადგენილებით, ნავთობისა და გაზის მრეწველობის განვითარებაში მიღწეული წარმატებების გამო, ყურბან აბასოვს მიენიჭა სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. 

გარდაიცვალა 1994 წლის 14 სექტემბერს ქალაქ ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://archive.org/details/ace-i/page/13/mode/2up

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომითი წარჩინებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
უშანგი იმერლიშვილი

დაბადების ადგილი: ქ. თბილისი.
დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია 1970 (თეატრალური დეკორაციის ხელოვნება).

1970–72 მუ­შა­ობ­და მესხეთის თეატრის მთ. მხატვრად. 1974 რუსთაველის თეატრში გააფორმა პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი" (მ. შველიძესთან ერთად).

1979–93 ი. მუს. თეატრის მთ. მხატვარი იყო, სადაც გააფორმა სპექტაკლები: კ. გოგია­შვილისა და მ. ჩირინა­შვი­ლის „ძველი თბილისის სურათები", გ. ნახუცრი­­ შვი­ლის „ნაცარქექია" და სხვ.; კ. მარჯანი­შვი­ლის სახ. თეატრში – ფ. დიურენმატის „მილიონერის ვიზიტი", ლ. გოთუას „გმირთა ვარამი", კ. ბუაჩიძის „ეზოში ავი ძაღლია".

1979 პოლონეთის ქ. ლოძის მუს. თეატრში გააფორმა ვ. დოლიძის „ქეთო და კოტე" (რეჟ. გ. მელივა), რ-იც წლის საუკეთესო სპექტაკლად იქნა მიჩნეული.

1984-იდან თბილ. ზ. ფალია­შვილის სახ. ოპერისა და ბალეტის თეატრის მხატვარია.

თბილისის მუსიკალური კომედიისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მთავარი მხატვარი; ქართული სპექტაკლები და მუსიკალური კომედიები: გ. ცაბაძე "თოვლიანი მთების მელოდიები" (1973), შ. მილორავა "დედისერთა ჯარში მიდის" (1974), "პაემანი ცაში" (1975), "სათაგური" (1976), "ჩემი კეთილი მეზობელი" (1977), "შემინახეთ სიმღერა" (1981), ვ. აზარაშვილი "ბიჭუნა" (1975), მ. ჩირინაშვილი "ძველი თბილისის სურათები" (1975), ს. ცინცაძე "შვეიკი, შვეიკი, შვეიკი"(1976), ო. თაქთაქიშვილი "მუსუსი" (1978), ა. მაჭავარიანი "ბაღლინჯო" (1980); ბალეტები: დ. თორაძე "მწირი"(სიმფონია-ბალეტი), ვ. აზარაშვილი "ხევისბერი" (1982), გ. ყანჩელი-ალექსიძე "გალობანი უკვდავებისანი"(1989); ოპერები: ვ. დოლიძე "ქეთო და კოტე" (1979), დ. თორაძე "ჩრდილოეთის პატარძალი" (1983), ზ. ფალიაშვილი "აბესალომ და ეთერი" (1994, ბათუმი), რ. ლაღიძე "ლელა" (1994, ბათუმი); სხვა სპექტაკლები: ვერდი "დონ კარლოსი" (1987), "ოტელო" (1994, ბათუმი), ს. პროკოფიევი "სამი ფორთოხლის სიყვარული" (1985); თეატრის მხატვარი.
სპექტაკლები: ს. პროკოფიევის „სამი ფორთოხლის სიყვარული", ჯ. ვერდის „დონ კარლოსი", აგრეთვე „საბალეტო ნოველები" (რეჟ. გ. მელივა, ბალეტმაისტერი გ. ალექსიძე), რ-იც ევრ. რამ­დე­ნიმე ქვეყანაში იყო წარმოდგენილ

წყარო: ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2015. – გვ. 220

ჯილდოები, პრემიები და პრიზები:

* 1996 - მემედ აბაშიძის სახელობის პრემია
* 1993 - შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო პრემია
* 1985 - საქართველოს დამსახურებული მხატვარი