open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე ლიკოპოლელი

**ალექსანდრე ლიკოპოლელი** () (დ. III ს., ეგვიპტე  — გ. IV ს.) — ქრისტიანი ღვთისმეტყველი, ნეოპლატონიკოსი, მანიქეველობის საწინააღმდეგო ტრაქტატის ავტორი. ცნობები ალექსანდრეს ცხოვრების შესახებ არ შემონახულა. მხოლოდ ის ვიცით, რომ პატრიარქი ფოტისი ასახელებს მას ლიკოპოლისის ეპისკოპოსად. არსებობს ცნობები, რომ თავდაპირველად მანიქეიზმს აღიარებდა და მხოლოდ შემდგომ პერიოდში მოექცა ქრისტიანობაზე. არსებობს ორი მოსაზრება ალექსანდრეს ლიკოპოლელად წოდების შესახებ: 1. ლიკოპოლისი აღნიშნავს დაბადების ადგილს; 2. საეპისკოპოსო ქალაქი.

მისი ტრაქტატი მანიქეველობის წინააღმდეგ შეიცავს ოცდაექვს თავს, შესულია ქრისტიანულ ანტიმანიქეველურ სხვადასხვა კრებულში და ცნობილია თავისი გამოსვლით მანიქეველური კოსმოლოგიის წინააღმდეგ. ალექსანდრეს ეს შრომა შესულია პატროლოგია გრეკას მე-18 ტომში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პატროლოგია გრეკა
* ნეოპლატონიზმი
* მანიქეიზმი
* მეთოდე ოლიმპოელი
* ათენაგორა ათენელი
* ჰერმა

## ლიტერატურა 
* Ante-Nicene Fathers Vol. VI, Philip Schaff et al., Alexander of Lycopolis
* Alexandri Lycopolitani contra Manichaei opiniones disputatio, ed.A. Brinkmann, Leipzig, 1895 
* F. C. Baur, Das manichäische Religionssystem nach den Quellen neu untersucht, Tübingen, 1831; repr. Göttingen, 1928
* H. J. Polotsky, “Manichäismus,” Pauly-Wissowa, Suppl. VI, cols. 240-71; repr. with addition and corrections in G. Widengren, Das Manichäismus, Darmstadt, 1977, pp. 101-44
* H. H. Schaeder, “Urform und Fortbildungen des manichäischen Systems,” Vorträge der Bibliothek Warburg 4, 1927, pp. 65-157 (cf. R. Reitenstein, Die Vorgeschichte der christliche Taufe, Berlin and Leipzig, 1929, pp. 92-102)
* G. Widengren, Mani and Manichaeism, London, 1965, pp. 136ff

## სქოლიო 
კატეგორია:III საუკუნის ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ნეოპლატონიზმი
კატეგორია:ეპისკოპოსები
ჰასან აბდულაევი

**ჰასან მამედბაღირ-ოღლუ აბდულაევი** (; დ. 20 აგვისტო, 1918, იაჯი, ნახიჩევანი — გ. 1 სექტემბერი, 1993, ბაქო) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა ფიზიკოსი, აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი (1970) და სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1970). სკკპ წევრი 1942 წლიდან. სსრკ უმაღლესი საბჭოს VIII-IX მოწვევის დეპუტატი. 

## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1941-1944 წლებში მუშაობდა ორდუბადის პედაგოგიურ სასწავლებელში, 1949-1950 წლებსა და 1954 წლიდან კი — აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტში, 1957 წლიდან ამ ინსტიტუტის დირექტორია. ძირითადად იკვლევდა ნახევარგამტართა ფიზიკის საკითხებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ფადლ ანტიოქიელი

**აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ფადლ ანტიოქიელი** () — XI საუკუნის ქრისტიანი არაბი მწერალი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა ანტიოქიაში, იყო დიაკონი, იღწვოდა არაბულ ენაზე ქრისტიანული საეკლესიო მოძღვრების გავრცელებისათვის. ბერძნულიდან თარგმნა იოანე ოქროპირის, იოანე დამასკელის, ბასილი დიდის, გრიგოლ ნოსელის, გრიგოლ ნაზიანზელის, ისაკ ასურის და სხვათა ეგზეგეტიკური, დოგმატიკური და ასკეტიკური თხზულებები. აბდ ალ-ლაჰ იბნ ალ-ფადლ ანტიოქიელის ორიგინალური მემკვიდრეობა ძირითადად კითხვა-პასუხის ფორმით დაწერილი დოგმატიკური და მორალურ-დიდაქტიკური ხასიათის ნაწარმოებია („ჭეშმარიტი სარწმუნოების განმარტებანი“, 1052; „სულის მაამებელი დიდი და მცირე წიგნები“ და სხვა). მისი თხზულებების მნიშვნელოვანი კოლექცია დაცულია სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის ლენინგრადის განყოფილების ხელნაწერთა ფონდში.

## ლიტერატურა
*Крачковский И. Ю., „Арабские рукописи из собрания Григория IV“, Избр. соч., т. 6, М.-Л., 1960
*Graf G. Geschichte der christichen arabischen Literatur, Bd. 2, Vatican, 1944

კატეგორია:არაბი მწერლები
ეკონომიკური განვითარება

**ეკონომიკური განვითარება** — ეკონომიკის სრულყოფა, მისი ახალ თვისებრიობაში გადასვლა. ეკონომიკის, სამრეწველო ძალების, განათლების, მეცნიერების, კულტურის, ცხოვრების დონისა და ცხოვრების ხარისხობრივი და კაპიტალის ხარისხობრივი და სტრუქტურული დადებითი ცვლილებების გაფართოება.

ცნება ეკონომიკური განვითარება პრაქტიკაში ხშირად გაიგივებულია ცნებასთან „ეკონომიკური ზრდა“, რაც ნიშნავს ეკონომიკური მასშტაბების რაოდენობრივ გადიდებას. ეკონომიკურ ზრდასა და ეკონომიკურ განვითარებას შორის სიღრმისეული კავშირი არსებობს. ეკონომიური ზრდა განვითარების ერთ-ერთი არსებითი ფაქტორია, ხოლო, თავის მხრივ, ეკონომიკური განვითარება ქმნის ეკონომიკის რაოდენობრივი ზრდის განუსაზღვრელ პირობებს. თუმცა ეკონომიკური ზრდა შესაძლებელია ეკონომიკური განვითარების გარეშეც, მაგ., მაშინ, როდესაც წარმოების ფაქტორები ექსტენსიურად იზრდება. ეკონომიკური განვითარების არსებობაც შესაძლებელია ეკონომიკური ზრდის გარეშე, მ. შ. ეკონომიკური დაქვეითების პირობებშიც. ეკონომიკური განვითარება ნებისმიერი ეკონომიკური წყობისა და ნებისმიერი განვითარების დონის მქონე ქვეყნების თანმხლები მოვლენაა. მნიშვნელოვნად განსხვავებულია მხოლოდ მისი მიზნები და ამოცანები. ეკონომიკურ განვითარებას, საბოლოო ანგარიშით, უნდა მოჰყვეს საზოგადოების კეთილდღეობის ამაღლება, რაც გამოიხატება არა მხოლოდ ერთ სულ მოსახლეზე შემოსავლის ზრდით, არამედ მოსახლეობის ფენებს შორის შემოსავლების თანდათან გათანაბრებით. 

ეკონომიკური განვითარების რაოდენობრივი გაზომვის მიზნით ერთმანეთისაგან განასხვავებენ ეკნომიკური განვითარების ეკონომიკურ (მთლიანი შიდა პროდუქტი, სიღარიბის დონე, ჯინის კოეფიციენტი და სხვ.), სოციალურ (ადამიანის განვითარების ინდექსი, საშუალო და უმაღლესი განათლების დონის ხარისხი, დასაქმების დონე, გაზეთების რაოდენობა, ელექტროენერგიისა და სხვათა მოხმარება ერთ სულ მოსახლეზე, სიცოცხლის ხანგრძლივობა, შობადობის საერთო კოეფიციენტი, დემოკრატიული ინსტიტუტების სიმყარე და სხვ.) და თვისებრივი ცვლილებების (საკუთრების ფორმების ცვლილება, ახალი ტექნოლოგიების დანერგვა, საწარმოთა რესტრუქტურიზაცია, საწარმოთა პრივატიზება, საწარმოთა რეკონსტრუქცია-გადაიარაღება, ინსტიტუციური ცვლილებები, ინოვაციებზე გაწეული ინვესტიციების ხვედრითი წილი ინვესტიციების საერთო რაოდენობაში, მეცნიერულ განვითარებაზე გაწეული დანახარჯების ხვედრითი წილი მთლიან ეროვნულ პროდუქტში, განათლების დონე და სხვ.) გამომხატველ მაჩვენებლებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ეკონომიკა
აბდულა-ხან II

**აბდულა-ხან II**, *აბდულა-ხან იბნ ისქანდარი* (; დ. 1534 — გ. 1598) — უზბეკთა ხანი (1583 წლიდან) შაიბანიდების დინასტიისა. 

აბდულა-ხანის დროს შაიბანიდების სახელმწიფომ ძლიერების მწვერვალს მიაღწია. შემოიერთა ტაშკენტი, სირდარიის ჩრდილოეთით — ბალხი, ფერღანა, ხვარაზმი, ბადახშანი. აბდულა-ხანი წარმატებით ებრძოდა ირანს ხორასნისათვის, მკაცრად უსწორდებოდა ურჩ ფეოდალებს, გაატარა მრავალი საკანონმდებლო ღონისძიება და აადმინისტრაციული რეფორმა. ხელს უწყობდა ხელოსნობის, ვაჭრობის, აქიტექტურისა და ლიტერატურის განვითარებას. გააფართოვა ურთიერთობა რუსეთის სახელმწიფოსთან, ინდოეთთან და ოსმალეთთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1534
კატეგორია:გარდაცვლილი 1598
კატეგორია:უზბეკეთის ხანები
საიდუმლო მასალები (სეზონი 2)

სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ მეორე სეზონი აშშ-ში, Fox-ის ეთერში 1994 წლის 16 სექტემბერს გავიდა და დასრულდა 1995 წლის 19 მაისს, 25 ეპიზოდის შემდეგ.

სერიალის მეორე სეზონში მოქმედება მიმდინარეობს წინა სეზონის ფინალის („ერლენმეიერის კოლბა“) შემდეგ. გარდა დამატებული „კვირის მონსტრის“ ეპიზოდის (რომელიც ტრადიციად იქცა), რამდენიმე ეპიზოდში გაგრძელდა სერიალის მითოლოგიის ჩამოყალიბება. მეორე სეზონის ახალი პერსონაჟები არიან X (სტივენ უილიამსი, მალდერის ინფორმატორი; ალექს კრაიჩეკი (ნიკოლას ლი, მალდერის მტერი და ყოფილი პარტნიორი და მონადირე უცხოპლანეტელებზე (ბრაიან თომპსონი), მაქცია მკვლელი.

სერიალის სიუჟეტზე გავლენა იქონია მსახიობ ჯილიან ანდერსონის ფეხმძიმობამ. გადაწყდა, რომ სცენარში ცვლილებას შეიტანდნენ და მის პერსონაჟს გაიტაცებდნენ უცხოპლანეტელები. იგი კვლავ დაბრუნდა ორი კვირის შემდეგ, გადაღებული ისე, თითქოს კომაში იმყოფებოდა. ამ სეზონი ნომინირებული იყო ემმის შვიდ პრაიმტაიმ ჯილდოზე. საპრემიერო პირველი ეპიზოდის „პატარა მწვანე კაცუნები“ Nielsen-ზე რეიტინგმა შეადგინა 9.8 მილიონი მაყურებელელი. გარდა ამისა, სატელევიზიო კრიტიკოსებმა მეორე სეზონი ძირითადად დადებითად მიმოიხილეს.

## ეპიზოდები
ეპიზოდები, აღნიშნული ორმაგი ჯვრით (), წარმოადგენენ სერიალის მითოლოგიის ნაწილს.

## შენიშვნები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო

კატეგორია:1994 წლის ამერიკული ტელესეზონები
კატეგორია:1995 წლის ამერიკული ტელესეზონები
რეფეტ ბელე

**რეფეტ ბელე** ( დ. 1877 — გ. 1963) — თურქი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის, პირველი მსოფლიო და დამოუკიდებლობის ომების აქტიური მონაწილე, 

## ბიოგრაფია
პირველი მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა პალესტინისა და სირიის ფრონტებზე, სადაც მიაღწია ვიცე-პოლკოვნიკის ჩინს. ომის დასრულების შემდეგ იყო თურქ ნაციონალისტთა წინააღმდეგობის მოძრაობის აქტიური მონაწილე. იყო „ამასიის პროტოკოლის“ ხელმომწერი, არზრუმისა და სივასის კონგრესების მონაწილე და ორგანიზატორი, იყო დიდი ეროვნული კრების წევრი. ანკარის მთავრობამ მას გენერლის წოდება მიანიჭა. ეკავა ჯერ სამხედრო მოინისტრის, ხოლო შემდეგ დასავლეთის ფრონტის სარდლის თანამდებობები. აქტიურად მონაწილეობდა ანტიქემალისტური გამოსვლების ჩახშობაში. მიუხედავად ამისა, მოგვიანებით, 1916 წელს, გაასამართლეს ანტიქემალისტური იდეების გამო მოძრაობის სხვა ლიდერებთან ერთად. 1938 წელს, ათათურქის გარდაცვალების შემდეგ გაათავისუფლეს და ისევ ჩაერთო პოლიტიკურ ცხოვრებაში. აირჩიეს პარლამენტის წევრად. გარდაიცვალა 1963 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ალი ფუატ ჯებესოი

**ალი ფუატ ჯებესოი** ( დ. 1882 — გ. 1968) — წარმოშობით ჩერქეზი თურქი სამხედრო მოღვაწე, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე,

## ბიოგრაფია
1905 დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო აკადემია, მიიღო შტაბის კაპიტნის ჩინი და დაინიშნა ბეირუთში დისლოცირებული მე-5 არმიის 28-ე საკავალერიო პოლკის მეთაურის მოადგილედ. 1908 წლიდან „ახალგაზრდა თურქთა“ „ერთიანობის და პროგრესის“ პარტიის წევრია. 1909 წლიდან ოსმალეთის იმპერიის სამხედრო ატაშეა იტალიაში. 1911 წლის არის 1-ლი საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. ბალკანეთის ომში იყო 23-ე დივიზიის მეთაურის მოადგილე. 1914 წლის 15 იანვრიდან მე-8 საარმიო კორპუსის შტაბის უფროსი. იმავე წლის აპრილიდან 25-ე დივიზიის მეთაური და ვიცე-პოლკოვნიკი. 1916 წლის 20 იანვრიდან მე-14 დივიზიის მეთაური. იმავე წლის 30 სექტემბრიდან მე-2 არმიის შტაბის უფროსი და პოლკოვნიკი. 1917 წლის იამვრიდან სინა-პალესტინის ფრონტის სარდლის მოადგილე, შემდეგ მე-20 კორპუსის სარდალი. აქვე იღებს გენერლის — ფაშას ჩინს. მუდროსის დროებითი ზავის დადების შემდეგ მიემხრო გენერალ მუსტაფა ქემალის მიერ ანატოლიაში დაწყებული წინააღმდეგობის მოძრაობას. იყო დამოუკიდებლობის ომის ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე. 1920 წელს იყო ბერძნული საოკუპაციო ჯარების წინააღმდეგ მებრძოლი ქემალისტური ჯარების დასავლეთის ფრონტის სარდალი. 1921 წლიდან იყო მოსკოვში წარგზავნილი თურქეთის დიდი ეროვნული კრების სამთავრობო დელეგაციის ხელმძღვანელი. იყო 1921 წლის 16 მარტს თურქეთსა და საბჭოთა რუსეთს შორის დადებული მოსკოვის ხელშეკრულების ერთ-ერთი ავტორი და ხელმომწერი, შემდეგ ანკარის მთავრობის პირველი ელჩი საბჭოთა რუსეთში. 1923 წლიდან იყო დიდი ეროვნული კრების რიგით მეორე სპიკერი. 1924 წლიდან გახდა „პროგრესული რესპუბლიკური პარტიის“ გენერალური მდივანი. მალე თანამოაზრეებთან ერთად ოპოზიციაში ჩაუდგა მუსტაფა ქემალს. ოპოზიციური საქმიანობისთვის დააპატიმრეს და სასჯელს იხდიდა 1931 წლამდე. პატიმრობიდან გათავისუფლებისა და რეაბილიტაციის შემდეგ დაუბრუნდა პოლიტიკას. 1939 წლამდე იყო თურქეთის პარლამენტის დეპუტატი კონიადან და ესკეშეჰირიდან. 1939-43 წლებში იყო რესპუბლიკის შრომის მინიტრი, ხოლო 1943-46 წლებში ტრანსპორტისა და კავშირგაბმულობის მინიტრი. შემდეგ ისევ პარლამენტის დეპუტატია. 1960 წელს სამხედრო გადატრიალებაში მონაწილეობის გამო ისევ დააპატიმრეს და პატიმრობის ვადის მოხდის შემდეგ პოლიტიკას თავი დაანება.

## ლიტერატურა
* Ayfer Özçelik. *Ali Fuad Cepesoy*, Akçağ Yayınları, 1993, ISBN 975-338-006-2
* Ali Fuat Cebesoy, *Sınıf Arkadaşım Atatürk: Okul ve Genç Subaylık Hâtıraları*, Temel Yayınları, 2000, ISBN 975-410-065-9
* Osman Selim Kocahanoğlu, «Bir Osmanlı Ailesi ve Ali Fuad Cebesoy», *Ali Fuat Cebesoy’un Arşivinden Askeri ve Siyasi Belgeler*, Temel Yayınları, İstanbul, 2005, ISBN 975-410-092-6

კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
ჯევათ ჩობანლი

**ჯევათ ჩობანლი** ( დ. 1870 — გ. 1938) — თურქი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, თურქეთ-იტალიის, ბალკანეთის და პირველი მსოფლიო ომების აქტიური მონაწილე, 

## ბიოგრაფია
1891 წელს გალათასარაის სკოლის დასრულების შემდეგ შედის სამხედრო სასწავლებელში, რომელსაც ასრულებს ქვეითი ჯარის უმცროსი ლეიტენანტის ჩინით. 1894 წელს ასრულებს სამხედრო აკადემიას და იღებს შტაბის კაპიტნის ჩინს. სამსახურს აგრძელებს გენერალურ შტაბში და ინიშნება სულთნის ამალაში უმცროს ადიუტანტად. 1912-13 წლებში მონაწილეობს ბალკანეთის ომებში ასეულის მეთაურად და ბატალიონის შტაბის უფროსად. 1914 წლის დეკემბრიდან ინიშნება დარდანელის ფრონტზე. 1915 წლიდან არის გალიპოლის ბრძოლის მონაწილე და ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, პოლკის მეთაური. ამ ოპერაცის ასრულებდა მე-19 დივიზიის მეთაურთან, მუსტაფა ქემალთან ერთად. 1916-17 წლებში მეთაურობდა ბატალიონს, პოლკს, ბრიგადას. 1917 წლის დასაწყისიდან ინიშნება დივიზიის მეთაურად და ენიჭება ბრიგადის გენერლის წოდება. 1918 წლიდან ინიშნება სირიაში მოქმედ არმიათა დამრტყმელ ჯგუფში გენერალ ოტო ლიმან ფონ სანდერსის მოადგილედ. მუდროსის დროებითი ზავის დადების შემდეგ ბრუნდება სტამბოლში. 1918 წლის ბოლოს ინიშნება ოსმალთა შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსად. 1920 წელს ბრიტანელების მიერ სტამბოლის აღების შემდეგ სხვა ლიდერებთან ერთად იჭერენ და ასახლებენ მალტაზე, საიდანაც ბრუნდება 1922 წლის ბოლოს. გარდაიცვალა 1938 წელს. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
საბირი აბდულა

**საბირი აბდულა** (, ნამდვილი სახელი *საბირჯან აბდულაევი*; დ. , კოკანდი — გ. 24 ოქტომბერი, 1972, ტაშკენტი) — უზბეკი საბჭოთა პოეტი და დრამატურგი. უზბეკეთის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1944), უზბეკეთის სსრ სახალხო პოეტი (1965). სკკპ წევრი 1945 წლიდან.

ლექსების პირველი კრება გამოსცა 1929 წელს. ავტორია ლექსებისა და მოთხრობების კრებულისა „გაზაფხული“ (1931), „აღფრთოვანება“ (1933), „მეგობრობა“ (1937), „გულშანი“ (1939), „სიცოცხლის სიმღერები“ (1962), რომანისა „მოვლონო მუყიმი“ (1965), პიესებისა „მებაღის ქალიშვილი“ (1930), „აიხონი“ (1935), „ყურბან უმაროვი“ (1941), „უზბეკეთის მახვილი“ (1943) და სხვა. მასვე ეკუთვნის მუსიკალური დრამები „თაჰირი და ზუჰრა“ (1943), „მუყიმი“ (1954), „ელფამიში“ (1959). 

დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და ორი საპატიო ნიშნის ორდენით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აბდულინო

**აბდულინო** () — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, ორენბურგის ოლქის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, აბდულინოს რაიონისა (მასში არ შედის) და აბდულინოს საქალაქო ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი. 18&nbsp;420  მცხოვრები (2021). მდებარეობს ურალისწინეთში, მდინარე სურმეტზე (კამის აუზი). რკინიგზის სადგური (1895 წელს აშენებული ვაგზლის შენობა). აეროპორტი. დაარსებულია 1795 წელს, ქალაქია 1923 წლიდან. აბდულინოშია მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ფლორენტი კაზანცევის (ავტომატური სარკინიგზო მუხრუჭის გამომგონებელი) ბინა-მუზეუმი. ქარხნები: სალიანდაგო მანქანების რემონტის, სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის წარმოების.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ორენბურგის ოლქის ქალაქები
The Heart of Saturday Night

***The Heart of Saturday Night*** — ამერიკელი მომღერალ და სიმღერების ავტორ ტომ უეიტსის მეორე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1974 წლის ოქტომბერში  Asylum Records-ზე. მასში შეტანილი სასათაურო სიმღერა ეძღვნება ჯეკ კერუაკს.

## ალბომის გარეკანი
ალბომის გარეკანი ეფუძნება ფრენკ სინატრას *In the Wee Small Hours*-ის გარეკანს. მასზე გამოსახულია დაღლილი უეიტსი, რომელიც გადის ნეონის ნათებით განათებული ბარიდან. მოშორებით დგას ქერა მეძავი, რომელიც მას უყურებს. გარეკანის შემუშავებისას მხატვრული ხელმძღვანელი იყო კელ შენკელი, ხოლო თავად ნახატის ავტორია ლინ ლასკარო..

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი – ტომ უეიტსი.

## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ბოუნზ ჰაუს პროდიუსერობით
კატეგორია:Asylum Records-ის ალბომები
კატეგორია:ამერიკელი შემსრულებლების ფოლკ-როკ ალბომები
კატეგორია:ტომ უეიტსის ალბომები
Animalize

***Animalize*** — ამერიკული მძიმე როკ-ჯგუფ Kiss-ის მეთორმეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1984 წლის 13 სექტემბერს, Mercury Records-ზე. ეს არის ჯგუფის ერთადერთი ალბომი, რომლის ჩაწერაში მონაწილეობა მიიღო მარკ სენტ ჯონმა, რომელმაც ჩაანაცვლა ვინი ვინსენტი.

## სიმღერების სია
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:1984 წლის ალბომები
კატეგორია:Kiss-ის ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები
კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები პოლ სტენლის პროდიუსერობით
აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი

**აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი** (; დ. 2 იანვარი, 1852, სტამბოლი — გ. 13 აპრილი, 1937, იქვე) — თურქი მწერალი, განმანათლებელი და სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა არისტოკრატთა ოჯახში. სწავლობდა პარიზში. წლების მანძილზე ეწეოდა დიპლომატიურ მოღვაწეობას, 1928 წელს აირჩიეს დიდი ეროვნული მეჯლისის დეპუტატად. სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა XIX საუკუნის 70-იან წლებიდან. მის ჟანნრობრივად მრავალფეროვან შემოქმედებაში შეიმჩნევა რომანტიკული და რეალისტური ნაკადი, ერთმანეთში ერწყმის პესიმისტური და ოპტიმისტური განწყობილება. აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი იყო პოეტური მეტრიკის ნოვატორი. თურქულ ლიტერატურაში საფუძველი ჩაუყარა ახალ ჟანრს — დრამატულ პოეზიას. წერდა დრამებს ლექსად („თავისუფლება“, „სარდანაპალი“ და სხვა), პოემებს („საფლავი“, 1885) და პიესებს („ინდოელის ქალიშვილი“, 1875 და სხვა), რომლებშიც ჭარბობს ფსიქოლოგიური ანალიზი. აბდულჰაქ ჰამიდ თარჰანი ეხმაურებოდა ეპოქის მოწინავე მისწრაფებებს. ილაშქრებდა სულთნის ტირანიისა და ინგლისელ კოლონიზატორთა წინააღმდეგ, იცავდა ქალის საზოგადოებრივ ინტერესებს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:თურქი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
Asylum (Kiss-ის ალბომი)

***Asylum*** — ამერიკული მძიმე როკ-ჯგუფ Kiss-ის მეცამეტე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1985 წლის 16 სექტემბერს, Mercury Records-ზე. ეს არის ჯგუფის პირველი ალბომი გიტარისტ ბრიუს კულიკის, როგორც ოფიციალური წევრის მონაწილეობით. მან ჩაანაცვლა მარკ სენტ ჯონი წინა ალბომის, *Animalize*, რამდენიმე სიმღერაში (უკანასკნელის რეიტერის სინდრომის გამო სტუდიაში არყოფნისას). საბოლოოდ, *Animalize*-ის მხარდამჭერ ტურნეში კულიკმა ჯონი თითქმის სრულად ჩაანაცვლა. 1991 წლამდე, ერიკ კარის გარდაცვალებამდე, ამ შემადგენლობამ, პოლ სტენლის, ჯინ სიმონსის, კარის და კულის სახით, იარსება ცვლილებების გარეშე, თუმცა კულიკი 1996 წელს ჯგუფის გაერთიანებამდე, კვლავ წევრი იყო.

## სიმღერების სია
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:1985 წლის ალბომები
კატეგორია:Kiss-ის ალბომები
კატეგორია:Mercury Records-ის ალბომები
კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები პოლ სტენლის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჯინ სიმონსის პროდიუსერობით
კატეგორია:Electric Lady Studios-ში ჩაწერილი ალბომები
ამალი

**ამალი** () — ლიბანის შიიტური პოლიტიკური პარტია. პარტია ჩამოყალიბდა 1975 წლის დასაწყისში, როგორც შეიარაღებული ფრაქცია „ჩაგრულთა მოძრაობა“. მოძრაობის დამაარსებელი და მისი ლიდერი 1978 წლამდე იყო მუსა სადრი.

მოძრაობა უფრო მეტად აქტიურია ლიბანის სამხრეთ ნაწილში და ბეირუთის სამხრეთის კვარტალებში, სადაც შიიტური მოსახლეობა უმრავლესობას შეადგენენ.

## მოღვაწეობის ისტორია 
მოძრაობა აქტიურად მონაწილეობდა ლიბანის სამოქალაქო ომის პერიპეტიებში. ისრაელის ლიბანში შეჭრის პერიოდში ამალის მილიცია პალესტინის წინააღმდეგობის მოძრაობასთან ერთად აქტიურად მონაწილეობდა ისრაელის თავდაცვის ძალებისა და სამხრეთ ლიბანის არმიის წინააღმდეგ.

1983 წლის 16 სექტემბერს ლიბანის მთავრობის მიერ მიღებული № 153 კანონის თანახმად, რომელიც პოლიტიკურ მოძრაობებს უკრძალავდა გასამხედროებული ფორმირებების ჩამოყალიბებას, ლიბანის არმიაში რამდენიმე შეიარაღებული აჯანყება მოხდა მოძრაობა ამალის მიერ. 1983 წლის 25 სექტემბერს საუდის არაბეთის წარმომადგენლის შუამავლობით ლიბანის მთავრობას, ამალს, ეროვნული ხსნის ფრონტსა და ლიბანის ფრონტს შორის ხელი მოაწერეს შეთანხმებას ცეცხლის შეწყვეტისა და ეროვნული შერიგების საბჭოს ფორმირების შესახებ.

მაგრამ 1984 წლის იანვარ-თებერვალში მოხდა ახალი შეტაკება ამალის მოძრაობასა და სამთავრობო ძალებს შორის, რამაც საბრძოლო შეტაკებების სახე მიიღო. 1985 წლის ბოლოს სირიის შუამავლობით დამასკოში მოამზადეს შეთანხმება ქვეყნის სამ წამყვან სამხედრო ძალას (ამალი, ლიბანის პროგრესიულ-სოციალისტური პარტია, ლიბანის ძალები) შორის, მაგრამ გადატრიალებამ ხელი შეუშალა ხელშეკრულების ხელმოწერას.

1987 წლის დასაწყისში ამალი პალესტინის დანაყოფებთან კონფლიქტშია, მოგვიანებით შიიტებზე გავლენის დასამყარებლად ბრძოლა მიმდინარეობს ჰეზბოლასა და ამალის მოძრაობას შორის.

## სამხედრო ფორმირება 
1975 წლის დასაწყისში ამალის მილიციის შემადგენლობაში იყო 1500-3000 მძიმედ შეარაღებული აქტივისტი. 1980-იანი წლების შუა პერიოდში მათი რიცხვი 14 000-მდე გაიზარდა, რომელთაც შეიარაღებაში ჰქონდათ არტილერია და ჯავშანტექნიკა.

1990 წელს, ლიბანის სამოქალაქო ომის დასრულების შემდეგ გასამხედროებული ფორმირება ამალი დაიშალა, მისი VI ბრიგადა დაუბრუნდა ლიბანის არმიის შემადგენლობას. 1991 წლის სექტემბერში კიდევ 2800 წევრი შევიდა შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში.

## პოლიტიკური გავლენა 
მოძრაობა ამალს 1990 წლიდან მუდმივად ჰყავს წარმომადგენელი ქვეყნის პარლამენტში. 2000 წელს ლიბანის პარლამენტში აირჩიეს ამალის ცხრა წევრი, მათ ჩამოაყალიბეს საკუთარი ფრაქცია, ხოლო მოძრაობის ლიდერი ნაბიჰ ბერი გახდა პარლამენტის თავმჯდომარე. 2004 წელს ამალს უკვე 14 ადგილი, ხოლო 2006 წელს - 15 ადგილი ერგო 128 კაციან პარლამენტში. 2009 წლიდან კი მისი 13 წევრია პარლამენტის რიგებში.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1975 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
რიშათ აბდულინი

**რიშათ მუყიმის ძე აბდულინი** (; დ. 14 მარტი, 1916, უსტ-კამენოგორსკი — გ. 12 ნოემბერი, 1988, ალმათი, ყაზახეთის სსრ) — ყაზახი საბჭოთა მომღერალი (ბარიტონი). სსრკ სახალხო არტისტი (1967). სკკპ წევრი 1955 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
1937 წელს დაამთავრა მოსკოვის კონსერვატორიასთან არსებული ყაზახური სტუდია, 1939 წლიდან ალმა-ათის აბაის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. აბდულინის რეპერტუარშია სუგურის, არტემისა და ტასტანის (ბრუსილოვსკის ოპერები „ჟალბირი“, „დუდარაი“, „წინ გვარდიავ!“), კოჟაგულის (თულებაევის „ბირჟანი და სარა“), ონეგინის (ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), დემონის (რუბენშტეინის „დემონი“), ესკამილიოს (ბიზეს „კარმენი“) და სხვა პარტიები. 

დაჯილდოებულია 2 ორდენითა და მედლით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ყაზახეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ალმათში გარდაცვლილები
თოქთობოლოთ აბდუმომუნოვი

**თოქთობოლოთ აბდუმომუნოვი** (; დ. 15 აგვისტო, 1922, სოფ. ჯანი-ალიში, ქემინის რაიონი, ყირგიზეთის სსრ — გ. 26 დეკემბერი, 1989, ბიშკეკი) —  ყირგიზი  საბჭოთა მწერალი, დრამატურგი. სკკპ წევრი 1959 წლიდან,  სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს VI მოწვევის დეპუტატი. ყირგიზეთის მწერალთა კავშირის მდივანი (1959).

მისი პიესებია „ქვიშჲანი ფერდობი“ (1947), „თანამედროვენი“ (1948), „ვიწრო ხეობა“ (1953-1954), „აშირბაი“ (1957), და სხვები. პიესებისათვის „სინდისი არ აპატიებს“ და „სიყვარული და იმედი“ (ორივე 1966) მიენიჭა თოქთოგულ სათილღანოვის სახელობის რესპუბლიკური სახელმწიფო პრემია. აღწერდა ყირგიზელი ხალხის ბრძოლას საბჭოთა ხელისუფლებისათვის, თანამედროვე ყირგიზეთის ცხოვრებას. ავტორია რომანისა „ლურჯი ცის ქვეშ“. წერდა საბავშვო მოთხრობებს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყირგიზი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 დეკემბერი
კატეგორია:სსრკ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აბზაცი

**აბზაცი** () — ხელნაწერი ან ნაბეჭდი ტექსტის მონაკვეთი, რომელიც შეკრულია აზრობრივი ერთიანობით და იწყება ახალი სტრიქონით (ტრადიციულად — შეწევით, რომელიც ასევე „აბზაცის“ სახელს ატარებს).

ვიკიპედიაში რა თქმა უნდა არსებობს ტექსტურის მონაკვეთების აბზაცებად დაყოფის პრინციპი, მაგრამ არ გამოიყენება პირველი სრტიქონის აბზაცი-შეწევა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტიფოგრაფიკა
აბდულქერიმ ნადირ-ფაშა

**აბდულქერიმ ნადირ-ფაშა** (; დ. 1807 — გ. 1885) — თურქი მარშალი (1876).

## ბიოგრაფია
სამხედრო განათლება ვენაში მიიღო. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის ომსა (1828-1829) და ყირიმის ომში (1853-1856), სარდლობდა ანატოლიის არმიას. 1853 წელს ბაშ კადიკლარის ბრძოლაში დამარცხებისათვის პასუხისგებაში მისცეს, მაგრამ გაამართლეს. 1862 წელს მონაწილეობდა ჩერნოგორია-ოსმალეთის ომში. 1876 წელს ეკავა სამხედრო მინისტრის პოსტი. იმავე წელს სარდლობდა ოსმალეთის არმიას სერბია-ოსმალეთის ომში და დაამარცხა სერბები. რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878) დასაწყისში სარდლობდა ოსმალთა მთავარ არმიას ბალკანეთში, მაგრამ დამარცხდა და გადააყენეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თურქი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადებული 1807
კატეგორია:გარდაცვლილი 1885
ფუად აბდურაჰმანოვი

**ფუად ჰასან-ოღლუ აბდურაჰმანოვი** (; დ. , ნუხა — გ. 15 ივნისი, 1971, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) —  აზერბაიჯანელი საბჭოთა მოქანდაკე-მონუმენტალისტი. აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო მხატვარი (1955), სსრკ სამხატვრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1949), სკკპ წევრი 1962 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა ლენიგრადის სამხატვრო აკადემია. მთავარი ნამუშევრებია:
* ნიზამის ძეგლი კიროვანადში (1946; სახელმწიფო პრემია 1947);
* ნიზამის ძეგლი ბაქოში (1949);
* „მეცვარე“ (1950; თაბაშირი, სახელმწიფო პრემია, 1951; ბრინჯაო, 1951, ტრეტიაკოვის გალერეა);
* ჩოიბალსანისა და სუხე-ბატორის ბიუსტები (1954; მარმარილო, აკლდამა ულან-ბატორში);
* მწერალი ვ. სურღუნის ძეგლი (1961, ბაქო)
* პოეტი რუდაქის ძეგლი (1964, დუშანბე)
* ლენინის პორტრეტული ბიუსტი (1955; მარმარილო, ბაქო)
* და სხვები.

დაჯილდოებულია 2 ორდენით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
აბკაიკი

**აბკაიკი** () — ქალაქი საუდის არაბეთში. ნავთობმოპოვების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ცენტრი ახლო აღმოსავლეთში (იხ. აბკაიკის საბადო). მაგისტრალური ნავთობსადენების აბკაიკ – საიდის და აბკაიკ – რას-ტანურის საწყისი პუნქტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
აბდურაჰმანი

**აბდურაჰმანი** (; დ. 1844, ქაბული — გ. 1 ოქტომბერი, 1901, იქვე) — ავღანეთის ამირა 1880–1901 წლებში. 

## ბიოგრაფია
მონაწილეობდა თავისი პაპის დოსთ მუჰამადის გარდაცვალების შემდეგ ტახტისათვის გამართულ შინაფეოდალურ ბრძოლებში. 1869 წელს დამარცხდა და შუა აზიას შეაფარა თავი. 1879 წელს დაბრუნდა სამშობლოში და 1880 წელს გაბატონდა ჩრდილოეთ ავღანეთში. 1880 წლის 31 ივლისს ინგლისმა აბდურაჰმანი მთალი ავღანეთის ამირად ცნო. სამაგიეროდ ავღანეთის საგარეო პოლიტიკა თავის კონტროლს დაუქვემდებარა, ხოლო 1893 წელს ომის მუქარით აიძულა აბდურაჰმანი ავღანეთის აღმოსავლეთ საზღვრად ეგრეთ წოდებული „დიურანდის ხაზი“ ეცნო. ამან ავღანეთს ავღანთა მრავალრიცხოვანი ტომებით დასახლებული ტერიტორია ჩამოაცილა. აბდურაჰმანი ზრუნავდა ქვეყნის ეკონომიკური ძლიერებისათვის, ებრძოდა ფეოდალურ სეპარატიზმს, შემოიღო ერთიანი სამონეტო სისტემა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1844
კატეგორია:გარდაცვლილი   1 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1901
კატეგორია:ავღანეთის ამირები
აბინსკი

**აბინსკი** () — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, კრასნოდარის მხარეში. აბინსკის რაიონისა და აბინსკის საქალაქო საბჭოს ადმინისტრაციული ცენტრი. 39&nbsp;374 მცხოვრები (2022).

მდებარეობს ყუბან-აზოვისპირა დაბლობზე, მდინარე აბინზე. რგინიგზის სადგური („აბინსკაია“). წარმოიქმნა 1834 წელს როგორც სიმაგრე აბინსკოე, ქალაქია 1963 წლიდან. განვითარებულია სამშენებლო მასალათა წარმოება, მოქმედებს ხე-ტყის გადამამუშავებელი კომბინატი; არის კვების მრეწველობის საწარმოები (საკონსერვო ქარხანა, საჭმლის კომბინატი). სასოფლო-სამეურნეო რაიონის ცენტრია (მებრინჯეობა, მეხილეობა, მეცხენეობა).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აბინსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:კრასნოდარის მხარის ქალაქები
გომერის ქედი

**გომერის ქედი** — ქედი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. 

წარმოადგენს მდინარეების ალგეთისა (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) და ჭივჭავას (ხრამის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფს, გამოეყოფა ბედენის ქედს სამხრეთი მიმართულებით. აგებულია ცარცული ვულკანოგენური ფაციესის კირქვებით, მერგელებით, იშვიათად — სხვადასხვა შედგენილობის ვულკანოგენური ქანებით. ჩრდილოეთ ნაწილში ქედის კალთები საკმაოდ დახრილი და დასერილია. 

ქედის სიმაღლე ზღვის დონიდან 1800 მ-ს აღწევს, სამხრეთ-აღმოსავლეთით თანდათან დაბლდება (მთები გომერის მთა – 1458 მ და სამება – 1205 მ). დაფარულია ფართოფოთლოვანი ტყით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ქედები
ვალერიან გომელაური

**ვალერიან ბაგრატის ძე გომელაური** (დ. 1 იანვარი, 1933, თელავი) — ქართველი საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი (1982). 

## ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა ნოვოჩერკასკის ა. სუვოროვის სამხედრო სასწავლებელი, ხოლო 1954 წელს მოსკოვის რსფსრ უმაღლესი საბჭოს სახელმწიფო უმაღლესი საჯარისოსამეთაურო სასწავლებელი, 1967 წელს კი — ლენინგრადის ზურგისა და ტრანსპორტის სამხედრო აკადემია. 1979–1985 წლებში იყო შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქის სარდლის მოადგილე; 1985-1988 წლებში სამხედრო მრჩეველი ეთიოპიაში; 1988–1991 წლებში ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სარდლის მოადგილე, 1992–2005 წლებში საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენშტაბის მრჩეველი-კონსულტანტი. ამჟამად თადარიგშია. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (2001). 

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:ქართველი გენერლები
ვ
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
ლია გომელაური

**ლია იოსების ასული გომელაური** (დ. 8 იანვარი, 1947, თბილისი) — ქართველი პათოფიზიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2004). 

## ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1991–1999 წლებში იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ მუშაკი. 1999–2005 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის პათოფიზიოლოგიის კათედრის გამგე. 2005–2006 — ამავე აკადემიის ფუნდამენტური მედიცინის კათედრის გამგე. 2009 წლიდან არის პ. შოთაძის სახელობის თბილისის სამედიცინო აკადემიის პათოლოგიის დეპარტამენტის სრული პროფესორი. გომელაურის სამეცნიერო შრომები ეხება — ვეგეტატიური ფუნქციების ცენტრალურ სარეგულაციო მექანიზმებს. გომელაური 1996 წლიდან არის ივ. ბერიტაშვილის სახელობის ფიზიოლოგთა საზოგადოებისბის წევრი.

## ბიბლიოგრაფია
*Значение хемосенситивности церебральных структур в регуляции некоторых обменно-вегетативных сдвигов, Тб., 1994.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პათოფიზიოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1947
ლ
ინა გომელაური

**ინა გიორგის ასული გომელაური** (დ. 2 აპრილი, 1918, თბილისი — გ. 13 დეკემბერი, 2006, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე. 

## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1957 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გ. ჩუბინაშვილის სახელობის ქართულ ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში. იკვლევდა შუა საუკუნეების და თანამედროვე ქართულ ხუროთმოძღვრებას. აზომა და მეცნიერულად შეისწავლა მღვიმევის, ყორანთის, ჩიხის, აბელიისა და სხვა ეკლესიები.

## ბიოგრაფია
* „ერთაწმინდის ტაძრის არქიტექტურა“, თბ., 1976; 
* „მღვიმევი – XIII საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი“, თბ., 1982.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
ი
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ვახტანგ გომელაური (მეცნიერი)

**ვახტანგ ივანეს ძე გომელაური** (დ. 8 სექტემბერი, 1914, ჭიათურა — გ. 24 დეკემბერი, 1995, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი ენერგეტიკისა და ტექნიკური თბური ფიზიკის დარგში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979). ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1965), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გამოყენებითი მექანიკის და მართვის პროცესების განყოფილებისბის აკადემიკოს-მდივანი (1983–87).

## ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი ინჟინერ-თბოტექნიკოსის კვალიფიკაციით. 1938-1945 წლებში მუშაობდა თბილისის თბოელექტროცენტრალში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1947-1959 იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის თბოტექნიკის განყოფილების გამგე, 1959-1965 წლებში — ამავე ინსტიტუტის თბოგადაცემისა და წვის განყოფილების გამგე, 1965-1970 წლებში — სტაბილური იზოტოპების ინსტიტუტის თბური ფიზიკის განყოფილების გამგე, 1965-1983 წლებში — საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თეორიული და ზოგადი თბოტექნიკის კათედრის პროფესორი. პარალელურად იყო სოხუმის ფიზიკა-ტექნიკური ინტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. გომელაურის ძირითადი შრომები ეხება თბოგაცემის პროცესების ინტენსიფიკაციის ექსპერიმენტულ შესწავლას, თბური ტუმბოს სისტემის გამოყენებას სამრეწველო და კომუნალურ ენერგეტიკაში, ატომური და ჰიდრავლიკური ელექტროსადგურების კომპლექსურ გამოყენებას ენერგოსისტემაში. მონაწილეობდა საქართველოს მეცნიერთა აკადემიის ფიზიკის ინსტიტუტის ატომური ცენტრის შექმნაში, თბილისის თბოელექტროცენტრალის აგებაში. მისი ხელმძღვანელობით ჩამოყალიბდა საქართველოში თბოტექნიკური მიმართულების რამდენიმე კვლევითი ლაბორატორია. 1987-1995 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მართვის სისტემების ინსტიტუტის დირექციის მრჩეველი.

## ბიბლიოგრაფია
*სითბოს და მასის გადაცემის თეორიის საფუძვლები (სახელმძღვანელო), თბ., 1974; 
*О применении тепловых насосов на чайных фабриках Грузинской ССР, «ა. დიდებულიძის სახ. ენერგეტიკის ინ-ტის შრომები», 1956, ტ. 10 (თანაავტ. А. И. Мусхелишвили); *Влияние искусственной шероховатости на конвективный теплообмен, «ფიზიკის ინტის შრომები», 1963, ტ. 9.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
ვ
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
ნიკოლოზ გომელაური (მეტალურგი)

**ნიკოლოზ გიორგის ძე გომელაური** (დ. 15 აპრილი, 1907, სოფ. მირზაანი, სიღნაღის მაზრა — გ. 24 მაისი, 1977, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. პროფესორი (1972). საქართველოს სსრ დამსახურებული ინჟინერი. 

## ბიოგრაფია
1930 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის სამთო-მეტალურგიული ინსტიტუტი. მუშაობა დაიწყო იქვე. 1931-1933 წლებში იყო სამთო-მექანიკური ფაკულტეტის დეკანი, 1932–1937 წლებში მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტის ამიერკავკასიის ფილიალის გამდიდრების ლაბორატორიი გამგე, 1937–1941 წლებში ტრესტ „ჭიათურმანგანუმის“ სისტემაში მშენებლობების უფროსი, 1944-1957 წლებში რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის დირექტორი, 1963–1965 წლებში საქართველოს სახელმწიფო მეურნეობის საბჭოს თავმჯდომარე, 1965–1970 წლებში საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე, 1970–1977 წლებში მინერალური ნედლეულის კავკასიის ინსტიტუტის დირექტორი. მისი ძირითადი შრომები ეხება სპილენძ-მოლიბდენის მადნების სელექციური ფლოტაციისა და კომპლექსური გამოყენების, აგრეთვე მანგანუმის ღარიბი მადნებისა და შლამის გამდიდრებაგამოყენების საკითხებს. რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის მილსაგლინავი აგრეგატის ავტომატიზაციისათვის სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად მიენიჭა ლენინური პრემია (1962). მიღებული აქვს 2 ლენინის ორდენი  და სხვა სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
## რესერსები ინტერნეტში
* ნიკოლოზ   გომელაურის ბიოგრაფია (II მოწვევა)
* ნიკოლოზ   გომელაურის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
* ნიკოლოზ   გომელაურის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
* ნიკოლოზ   გომელაურის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
* ნიკოლოზ   გომელაურის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)

კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ქართველი მეტალურგები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს   დეპუტატები‎ 
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს   დეპუტატები‎  
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს   დეპუტატები 
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს   დეპუტატები‎  
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს  დეპუტატები‎ 
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები 
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
ნ
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
აბლაუტი

**აბლაუტი** (; ასევე იწოდება, როგორც **აპოფონია**) — სიტყვაში ხმოვნის ფონოლოგიური მონაცვლეობის გამოყენება გრამატიკული ფორმის გასარჩევად. გავრცელებულია სხვადასხვა სტრუქტურის ენებში. მაგალითად:
* ~ აორისტი eptomen (pet/pt), 
* ~ მრავლობითი რიცხვი feet, 
*ქართ. ვდრეკ—წყვეტილი—ვ-დრიკ-ე (ე/ი). 

ქართულში აბლაუტი, ისევე როგორც ინდოევროპულ ენებში, მორფოლოგიური სიჭარბის მოვლენაა (ე. ი. გვხვდება სხვა გრამატიკულ საშუალებებთან ერთად და არა დამოუკიდებლად).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მორფემები
კატეგორია:ფონეტიკის კანონები
კატეგორია:ფონეტიკური ცვლილებები
აბლაციის ზონა

**აბლაციის ზონა** (; ზოგჯერ იხმარება „ზედაპირული გადარეცხვა“) — გლაციოლოგიაში, მყინვარის მასის შემცირება დნობის, აორთქლების ან მექანიკური ნგრევის შედეგად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გლაციოლოგია
გომბორის მთა

**გომბორის მთა** — მთა საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.

მდებარეობს გომბორის ქედზე, გომბორის უღელტეხილის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1839 მ. აგებულია სარმატული თიხებით, ქვიშაქვებითა და კონგლომერატებით. აქვს მობრტყელებული წვერი და სამი მხრივ (ჩრდილოეთით, დასავლეთით, აღმოსავლეთით) ძალზე დამრეცი კალთები, სამხრეთით — ფლატოვანია. შემოსილია მეორეული სუბალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები
აბლაცია (ართმევა)

**აბლაცია** () — ნივთიერების მასის ართმევა მყარი სხეულის ზედაპირიდან გარსშემომდინარე ცხელი აირის ნაკადით სხეულის ეროზიის, ლღობის ან სუბლიმაციის შედეგად. აბლაცია შეიჩნევა, მაგ., მეტეორების ან ხელოვნური კოსმოსური სხეულების დიდი სიჩქარით მოძრაობისას ატმოსფეროში. იყენებენ რაკეტულ ძრავას, კოსმოსური საფრენი აპარატისა და ჰიპერბგერითი თვითმფრინავის აირის ნაკადით გახურებულ ნაწილთა თბოცვლისათვის (გასაცივებლად), რაც ხორციელდება კონსტრუქციული მასალის ან გასახურებელ ზედაპირზე დატანილი სპეციალური ნივთიერების შრის ლღობის ან სუბლიმაციის მეშვეობით. ნაკადის მიმართულებით მოძრავი სუბლიმაციის პროდუქტები წარმოქმნის აირის ფარდას, რომელიც იცავს კონსტრუქციის კედლებს ატმოსფეროსთან ან წვის პროდუქტებთან უშიუალო კონტაქტისაგან. აბლაციურ მასალად იყენებენ პლასტმასებს, კერამიკულ მასალებსა და მათ კომბინაციას (არმირებული პლასტმასები და კერამიკა, გაჟღენთილი მასალები და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მასალათა დეგრადაცია
აბოლოცია

**აბოლაცია** (— გაუქმება) — სამართლებრივი აქტის (კანონის, გადაწყვეტილების და ა. შ.) ან თანამდებობის გაუქმება, თანამდებობიდან გადადგომა ან გადაყენება. ტერმინი აბოლაცია ცნობილი იყო ჯერ კიდევ რომის სამართალში. ამჟამად აბოლაცია ჩვეულებრივ ნიშნავს სისხლისსამართლებრივი დევნის შეწყვეტას სასამართლო განჩენის გამოტანამდე (სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოები ადგენენ, არ აღიძრას, ხოლო აღძრული საქმე შეწყდეს განსაზღვრული კატეგორიის დანაშაულთა ან ცალკეულ პირთა მიმართ). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრიმინოლოგია
აბონემენტი

**აბონემენტი** ( < ) — განსაზღვრული დროის განმავლობაში რაიმეთი სარგებლობის უფლება, ამ უფლების დამადასტურებელი დოკუმენტი. აბონემენტი უზრუნველყოფს სხვადასხვა  დაწესებულება-ორგანიზაციისა და საწარმოს ნივთებით ან მომსახურებით სარგებლობის უფლებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამოქალაქო-უფლებრივი ხელშეკრულებები
აბონენტი

**აბონენტი** ( < ) — აბონემენტით მოსარგებლე პირი, დაწესებულება ან ორგანიზაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამოქალაქო-უფლებრივი ხელშეკრულებები
აბოლიციონისტური ლიტერატურა

**აბოლიციონისტური ლიტერატურა** — ლიტერატურა რომელიც XIX საუკუნის 30-60-იანი წლების აშშ-ში ზანგთა მონობის მოსპობას ქადაგებდა. პლანტატორულ სამხრეთ შტატებში ზანგების განთავისუფლებისათვის ბრძოლა ერთ-ერთი მთავარი თემაა ამერიკელი პოეტების ჯ. გ. უიტიერის, ჯ. რ. ლოუელის, აგრეთვე პ. უ. ლონგფელოს (ლექსების ციკლი „მონობის სიმღერები“, 1842), უ. უიტმენის (1855 წლის ბევრი ლექსი) და ტრანსცენდენტალიზმის წარმომადგენელთა შემოქმედებაში. პირველი აბოლიციონისტური რომანია რ. ჰილდრეთის „მონა ანუ ურჩი მურის მოგონებები“ (1836). აბოლიციონისტური ლიტერატურის საუკეთესო ნაწარმოებად არის მიჩნეული XIX საუკუნის ამერიკის რეალისტური პროზის თვალსაჩინო ნიმუში ჰარიეტ ბიჩერ სტოუს რომანი „ბიძია ტომის ქოხი“ (1852). აბოლიციონისტური მოძრაობის ბელადები უ. ლ. გარისონი, უ. ფილიდსი, ზანგი ფ. დუგლასი, ამავე დროს შესანიშნავი პუბლიცისტები იყვნენ. აბოლიციონისტური ლიტერატურას მიაკუთვნებენ ა. ლინკოლნის პუბლიცისტურ ნაწერებსა და სიტყვებსაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რასიზმი
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
აბორიგენი

**აბორიგენი** ( < ) — ამა თუ იმ ქვეყნის ან ადგილის მკვიდრი ერი, თავდაპირველი ბინადარი. შეესაბამება, ძველ ბერძნულ ავტოქთონს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მკვიდრი ერი
თესლის აბორტიულობა

**თესლის აბორტიულობა** — არაინფექციური დაავადება ძირითადად სამარცვლე-პარკოსანი და ჯვაროსანი მცენარეებისა. განპირობებულია მათი გენეტიკური თავისებურებით — ყვავილობისას და თესლის განვითარების საწყის ფაზაში არახელსაყრელი წყლის რეჟიმითა და მინერალების ქვების უკმარისობით. პარკსა და ჭოტში ნორმალური თესლის ნაცვლად წარმოიშობა მჭკნარი, განუვითარებელი ნასახი. მოსავალი 10-20%-ით მაინც მცირდება. საგრძნობლად უარესდება დანარჩენი, გარეგნულად ნორმალური მარცვლის ხარისხიც. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
აბორტი (ცხოველები)

**ცხოველების აბორტი** — მაკეობის შეწყვეტა, საშვილოსნოდან მკვდარი ან უდღეური, არასიცოცხლისუნარიანი ნაყოფის გამოძევება, ჩანასახის სრული ან ნაწილობრივი შეწოვა. თუ ყველა ნაყოფი (მრავალნაყოფიან ცხოველში) იღუპება, აბორტს სრულს უწოდებენ, ხოლო თუ ყველა არ იღუება და ცოცხლად დარჩენილი ნორმალურად იბადება — არასრულს. აბორტი დედის ორგანიზმს სერიოზულ საშიშროებას უქმნის, ცხოველი ზოგჯერ იღუპება კიდეც, ხშირად კი ხანგრძლივი დროით ბერწდება, კლებულობს პროდუქტიულობაც. განასხვავებენ არაგადამდებ და გადამდებ აბორტს. არაგადამდები აბორტის მიზეზია ჩანასახის თანდაყოლილი სიმახინჯე, საშვილოსნოს, ღვიძლის, გულის, თირკმლის, ფილტვისა და დედის სხვა ორგანოს დაავადება, მაკე ცხოველის არასრულფასოვანი კვება, ტრავმა, დაძაბული მუშაობა და სხვა გადამდები აბორტის მიზეზია ინფექციური ან ინვაზიური დაავადება (ვიბროზი, ბრუცელოზი, პარატიფი, ტრიქომონოზი, ჯილეხი, ქოტაო, ტუბერკულოზი, თურქული და სხვა). ინფექციური და ზოგიერთი ინვაზიური აბორტის დროს მეურნეობაში კარანტინს აწესებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აბორტი
კატეგორია:ვეტერინარია
კუთხესახეხი მანქანა

მინი|კუთხესახეხი მანქანა
მინი|კუთხესახეხი მანქანა
**კუთხესახეხი მანქანა** ან **კუთხესახეხი** (ქართულ ენაში გავრცელებული ბარბარიზმებია: **ბალგარკა**, **ბოლგარკა**, **ბარგალკა**, რომელიც მომდინარეობს რუსული სიტყვისგან „болгарка“) — რკინის, ქვის და სხვა ნაკეთობათა სახეხ-საჭრელი ხელის ელექტრომოწყობილობა; წარმოადგენს სახეხი მანქანების სახესხვაობას, რომელიც გამოიყენება აბრაზიული დამუშავებისათვის: ჭრისთვის, ხეხვისთვის, ქვის, ლითონის და სხვა ნაკეთობათა გაწმენდისათვის. გამოიყენება მშენებლობაში, ლითონდამუშავებასა და მერქნის დამუშავებაში. კუთხესახეხი მანქანა იკვებება ელექტროძრავათი, ბენზინის ძრავათი ან შეკუმშული ჰაერით. 

კუთხესახეხი მანქანა გამოიგონეს 1954 წელს გერმანულ კომპანია Ackermann + Schmitt (FLEX-Elektrowerkzeuge GmbH)-ში, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შტაინჰაიმ-ან-დერ-მურში. ამ ინსტრუმენტის სასაუბრო სახელწოდება — „болгарка“ წარმოიშვა სსრკ-ში 1970-იან წლებში, როდესაც აქ გამოჩნდა მისი პირველი ნიმუშები, რომელიც გამოშვებული იყო სწორედ რომ ბულგარეთში, „სპარკი ელტოსის“ საწარმოზე, სავაჭრო ნიშნით „Eltos“ ქალაქ ლოვეჩში. 

ამ ინსტრუმენტის ეს სახელწოდება — „болгарка“ მხოლოდ პოსტსაბჭოთა სივრცეში გვხვდება.

## სქოლიო
კატეგორია:ელექტროხელსაწყოები
კატეგორია:სამშენებლო ხელსაწყოები
კატეგორია:სახეხი ხელსაწყოები
აბოს ხელშეკრულება

**აბოს საზავო ხელშეკრულება** — დაიდო 1743 წელს რუსეთ-შვედეთს შორის. ხელი მოეწერა 7(18) აგვისტოს აბოში (ფინეთი), რუსეთ-შვედეთის ომში (1741-1743) შვედეთის დამარცხების შემდეგ. აბოს ხელშეკრულება ითვალისწინებდა „საუკუნო მშვიდობასა და მეგობრობას“ მხარეებს შორის. მხარეები ვალდებულებას კისრულობდნენ არ შესულიყვნენ ერთმანეთისათვის სამტრო კავშირში. ტერიტორიის დათმობის ხარჯზე რუსეთმა აიძულა შვედეთი ტახტის მემკვიდრედ აერჩია რუსეთის ორიენტაციის მომხრე ჰოლშტაინის პრინცი ადოლფ ფრიდრიხი. რუსეთ-შვედეთის საზღვარი დაწესდა მდ. კიუმენზე. რუსეთს გადაეცა ომში დაკავებული კიუმენეგორის პროვინცია ვილმანსტრანდითა და ფრიდრიხსჰამითურთ და სავოლაკის პროვინციის ნაწილი ნეიშლოტითურთ. ხელშეკრულებამ განამტკიცა რუსეთის პოზიცია ბალტიის ზღვაზე და უზრუნველყო მისი ჩრდილო-დასავლეთის საზღვრების უშიშროება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
აბრაზიული დამუშავება

**აბრაზიული დამუშავება** — ლითონის, მინის, ხისა და სხვა მასალის მექანიკური დამუშავება აბრაზიული იარაღით სუფთა ზედაპირისა და ზუსტი ზომის დეტალის მისაღებად. აბრაზიული დამუშავებაში შედის ხეხვა, ჰონინგება, მილესვა, გაპრიალება, სუპერფინიში, დაყვანა, ალესვა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აბრაზიული დამუშავება
აბრაამი (პალიცინი)

**აბრაამი**, ერისკაცობაში ***ავერკი პალიცინი*** (; გ. 13 სექტემბერი, 1626) — რუსი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე, მწერალი.

## ცხოვრება
1588 წელს შერისხეს და ბერად აღკვეცეს სოლოვეცკის მონასტერში. ბორის გოდუნოვის მეფობის დროს, 1600 წელს, გადასახლებიდან დააბრუნეს. ვასილ შუისკის გამეფების შემდეგ დანიშნეს სერგის სამების ლავრის კელარად. 1610 წელს მონაწილეობდა ელჩობაში, რომელიც პოლონეთის მეფე სიგიზმუდ III-თან გაემგზავრა რუსეთის ტახტზე უფლისწულ ვლადისლავის მოსაწვევად. 1612 წელს აქტიურად ეხმარებოდა მინინსა და პოჟარსკის პოლონელ ინტერვენტთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1618 წელს წარმატებით ხელმძღვანელობდა სერგის სამების ლავრის დაცვას პოლონელთა ჯარისაგან. 1619 წელს აიძულეს ისევ სოლოვეცკის მონასტერში დაბრუნებულიყო. იქვე გარდაიცვალა.

ავტორია თხზულებისა „ამბავი სერგის სამების მონასტრის გარემოცვისა...“

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
აბრაზიული იარაღი

**აბრაზიული იარაღი** — საჭრელი იარაღი, მზადდება სხვადასხვა შემკვრელით (კერამიკული, მაგნეზიური, ლითონური მასალა, ბაკელიტი, ვულკანიტი) შეკავშირებული აბრაზული მასალისაგან, იხმარება ლითონის, მინის, ქვის, ხის, პლასტმასის, რეზინის, მარმარილოს და სხვათა დასამუშავებლად. მრეწველობაში ფართოდ იყენებენ განსაკუთრებულად სუფთა ზედაპირის და ზუსტი დეტალების მისაღებად. აგრეთვე საჩორტნი სამუშაოებისათვის (უმეტესად სხმულების დასამუშავებლად), სხვადასხვა მკვრივი მასალის გადასაჭრელად და სხვა. აბრაზიული იარაღის ორი ძირითადი ჯგუფია: ხისტი (სახეხი ქარგოლი, თავი, სეგმენტი, ძელაკი) და მოქნილი (სახეხი ზუმფარა). აბრაზიულ იარაღებს განასხვავებენ ფორმის, მარცვლების სიდიდის, სისალის, ფორიანობისა და შემაკავშირებელი ნივთიერების მიხედვით. აბრაზიული იარაღის თავისებურებაა მუშაობის პროცესში მისი საჭრელი ზედაპირის თვითლესვა. საჭრელი ზედაპირის აღსადგენად აბრაზიული იარაღის პერიოდულად ასწორებენ ალმასით ან ალმასის შემცველელებით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ხეხვა
* მილესვა
* დაყვანა

## ლიტერატურა
კატეგორია:აბრაზიული იარაღი
ეკონომიკური კიბერნეტიკა

**ეკონომიკური კიბერნეტიკა** — მეცნიერების დარგი, რომელიც სწავლობს კიბერნეტიკის ზოგადი კანონებისა და მეთოდების გამოყენებას ეკონომიკური პროცესების მართვასა და რეგულირებაში. ფართო გაგებით ეკონომიკური კიბერნეტიკა ეკონომიკაში მართვის პროცესების კვლევის მეთოდების ერთობლიობაა.

ეკონომიკური კიბერნეტიკის ცნება XX საუკუნის 60-იან წლებში გაჩნდა ვ. ნემჩინოვის (სსრკ), ო. ლანგეს და ჰ. გრენევსკის (პოლონეთი), ს. ბირის (დიდი ბრიტანეთი) შრომებში. იგი მოიცავს ეკონომკური სისტემებისა და მოდელების თეორიას, ეკონომიკის სისტემური ანალიზისა და მისი მოდელირების მეთოდოლოგიას, ეკონომიკური ინფორმაციის თეორიას, რომელიც ეკონომიკას განიხილავს როგორც ინფორმაციულ სისტემას და სწავლობს ეკონომიკურ-ინფორმაციულ ნაკადებს.

საქართველოში ეკონომიკური კიბერნეტიკა ვითარდებოდა სამეცნერო-კვლევით ინსტიტუტებსა და თსუ-ში. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პ. გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტში დაამუშავეს წარმოების ნატურალურ-ნივთობრივი ეფექტიანობის ამაღლების პრობლემები (ვ. პაპავა), რეგიონული ბუნებათსარგებლობის ეკონომიკური პრობლემების მრავალმიზნობრივი ოპტიმიზაციური მოდელები (გ. წერეთელი), დეფიციტური ეკონომიკის მოდელირების მექანიზმი (რ. სარჩიმელია) და სხვ.; საქართველოს სსრ სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებული სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში – საქართველოს დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების (მ. კეკელიძე, ს. სანაძე და სხვ.) და მაკროეკონომიკური პროგნოზირების ერთპროდუქტიული და მრავალპროდუქტიული მოდელები (ი.მესხია), მიღწეულია რიგი მნიშვნელოვანი მეცნიერული შედეგები. 

თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკის ანალიზის მათემატიკური მეთოდების (ახლანდ. ეკონომეტრიკის) კათედრაზე დამუშავდა აგრეგირებული დარგთაშორისი კავშირების მოდელირების საკითხები (ი. ანანიაშვილი) და რეგიონთაშორისი დარგთაშორისი კავშირების მოდელები, რომელთა საფუძველზეც შედგა სამხრეთ კავკასიის ქვეყნების (აზერბაიჯანი, საქართველო, სომხეთი) რეგიონთაშორისი ბალანსი (კ. აჩელაშვილი). ქართველ მეცნიერთა კვლევის შედეგები ეკონომიკური კიბერნეტიკის დარგში აღიარებულია საქართველოს ფარგლებს გარეთაც და ასახულია აღნიშნულ მეცნიერთა მონოგრაფიებსა და მრავალ სამეცნიერო სტატიაში. თბილისის სსახელმწიფო უნივერსიტეტში 1970–2006 ამზადებდნენ უმაღლესი კვალიფიკაციის შესაბამის სპეციალისტებს.

## ლიტერატურა 
* კობრინსკი ნ., მაიმინასი ე., სმირნოვი ა., შესავალი ეკონომიკურ კიბერნეტიკაში, თარგმ. რუსულიდან, თბ., 1980; 
* Lange O., Wstęp do cybernetyki ekonomicznej, Warsz., 1965

*
აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმა

**აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმა** — ხის მხატვრული კვეთა, რითაც სახელი გაითქვეს აბრამცევოს, კუდრინოს, ახტირკისა და მოსკოვის ოლქის ზაგორსკის რაიონის სხვა სოფლების ოსტატებმა. 1882 წელს პირველი სახელოსნო აბრამცევოს მამულში გახსნა მხატვარმა ე. პოლონოვამ. აბრამცევო-კუდრინოს ჩუქურთმიან საყოფაცხოვრებო საგნებსა და სუვენირებს, რომლებსაც უპირატესად ბრტყელი რელიეფი (გეომეტრიული და მცენარეული ორნამენტი, ფრინველთა და ცხოველთა გამოსახულებანი) და გაპრიალებული ზედაპირი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მხატვრული კვეთა ხეზე
კატეგორია:რუსული ეროვნული ხელსაქმეები