open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ძვ. წ. 1360-იანები

## მოვლენები
*1365 : აშურბალიტ I ასურეთის მეფე გახდა.
*1364 : ლაგაში უმის მეფე ლუგალზაგესმა დაიმორჩილა.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
ძვ. წ. 1380-იანები

## მოვლენები
* ეგვიპტეში გამეფდა ამენჰოტეპ III.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
განვითარებადი ქვეყნები

[thumb|right|300px|მსოფლიოს ფერადი რუკა [ჰუმანური განვითარების ინდექსის მიხედვით (2003). ქვეყნები ყვითლად/ნარინჯისფრად მიუთითებს საშუალო ჰუმანურ განვითარებაზე, ხოლო წითლად შეღებილი დაბალ ჰუმანურ განვითარებაზე.]]
**განვითარებადი ქვეყნები** — ქვეყნები, სადაც შედარებით დაბალი ცხოვრების დონეა, განუვითარებელი ინდუსტრიული ბაზა და საშუალო ან დაბალი ჰუმანური განვითარების ინდექსია (HDI). ტერმინმა ხმარებიდან განდევნა შედარებით ადრეული ცივი ომის დროინდელი „მესამე მსოფლიო“, რომელმაც დროთა განმავლობაში ნეგატიური ასოციაცია შეიძინა.

განვითარება მოიცავს თანამედროვე ინფრასტრუქტურას (ფიზიკურს და ინსტიტუციონალურს), და ასევე დაბალი დამატებული ღირებულების სექტერებიდან, როგორიცაა სასოფლო მეურნეობა და ბუნებრივი რესურსების წარმოება, გადანაცვლება უფრო მაღალტექნოლოგიურ და ინტელექტუალურ სფეროებზე. განვითარებული ქვეყნების ეკონომიკა ემყარება მუდმივ თვითუზრუნველყოფად ეკონომიკურ ზრდას და ცხოვრების მაღალ დონეს. ტერმინის „განვითარებადი ქვეყანა“ მიკუთვნება მსოფლიოს ყველა ნაკლებად განვითარებულ ქვეყანაზე მიზანშეუწონელია: ზოგიერთი ღარიბი ქვეყანა საკუთარ ეკონომიკურ სიტუაციას ვერ აუმჯობესებს, არამედ პირიქით, განგრძლივ ეკონომიკურ კრიზისს განიცდის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Privatization of Third World from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives

კატეგორია:ქვეყნები
კატეგორია:ეკონომიკა
ორთოდოქსული იუდაიზმი

[მინი|[რაბინი მოშე ფეინშტაინი, ორთოდოქსი იუდევლების წინამძღვარი]]
**ორთოდოქსული იუდაიზმი** — იუდაიზმის ის ფორმაა, რომელიც ებრაული კანონებისა და ეთიკური ნორმების მკაცრად ინტერპრეტაციისა და ყოფაცხოვრებაში გატარების მომხრეა.

ორთოდოქსული იუდაიზმი საკუთარ თავს მიიჩნევს იუდაიზმის არსის ერთადერთ მატარებლად. ის ყალიბდებოდა შუა საუკუნეების და ახალი დროის მიჯნაზე და საბოლოო სახე მიიღო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. ის დაუპირისპირდა რეფორმატორულ მოძრაობას. ორთოდოქსული იუდაიზმი არის შეურიგებელი მოწინააღმდეგე ებრაელთა ცხოვრებაში სეკულარიზაციისა და ემასიპაციისა. ორთოდოქსული იუდაიზმი ეწინააღმდეგება ებრაელებისთვის სოციალურ, ეკონომიკური და პოლიტიკური უფლებების გაფართოებას და არა მხოლოდ ევროპულ, არამედ ებრაულ განმანათლებლობასაც. მისი აზრით, განმანათლებლობა შეუთავსებელია ებრაელობის, როგორც ღვთის რჩეული ხალხის არსებობასთან. მათი აზრით, გეტოების გაუქმება გამოიწვევდა ებრაელთა სწრაფ ასიმილაციას და დაემუქრებოდა იუდაიზმს, როგორც მოძღვრებასა და ცხოვრების წესს. ორთოდოქსული იუდაიზმის მესვეურები უარს ამბობდნენ ადგილობრივი სახელმწიფო ენების შესწავლასა და გამოყენებაზე.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*ორთოდოქსული იუდაიზმის წარმოშობა 
 

კატეგორია:იუდაიზმი
ბრიყვთა გემი

thumbnail|150px|right|*ბრიყვთა გემი*

სურათი **ბრიყვთა გემი** ჰიერონიმუს ბოსხმა 1490-1500 წლებში დახატა. მასზე ასახულია ადამიანები ,რომლებიც თავიანთ ცხოვრებას ბანქოს თამაშში, ფლირტსა და ჭამა-სმაში ატარებენ, იმის ნაცვლად რომ რამე ღირებული გააკეთონ.

სურათი, რა სახითაც დღევანდლამდე მოაღწია, არის ტრიპტიქის ფრაგმენტი, რომელიც რამდენიმე ნაწილად დაჭრეს. ბრიყვთა გემი არის ერთ-ერთი ფრთის 2/3. დანარჩენი 1/3 იელის უნივერსიტეტის ხელოვნების გალერეას ეკუთვნის და მოიხსენიება სახელით — გაუმაძღრობის ალეგორია. ტრიპტიქის მეორე ფრთა შედარებით სრული სახითა შემორჩენილი. მისი სახელია — ძუნწის სიკვდილი. ის ვაშინგტონის ხელოვნების ეროვნულ გალერეაშია გამოფენილი. ტრიპტიქის ორივე ფრთა ორ უკიდურესობას: სიძუნწესა და მეტისმეტ თავაშვებულ ცხოვრებას ასახავს. ორივე მათგანი გაკიცხული და გამასხარავებულია.

ბრიყვთა გემი შესრულებულია ზეთის საღებავებით ხის ზედაპირზე. მისი ზომებია 33x58 სმ.

კატეგორია:ჰიერონიმუს ბოსხის ნახატები
ძვ. წ. 1410-იანები

## მოვლენები
## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
*ამენხოტეპ II-ს მეფობის დასასრული.

კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ძვ. წ. 1400-იანები

## მოვლენები
* ძვ. წ. 1409 16 აპრილს დაიწყო მთვარის 38 საროსი.
* ძვ. წ. 1400 — მინოსის ტაძარი ხანძრისგან განადგურდა.
* ძვ. წ. 1400 — Estimation: Thebes, capital of Egypt becomes the largest city of the world, taking the lead from Memphis in Egypt.[2]
* ძვ. წ. 1400 — დაიწყო მაკენიანთა ერა.
* ძვ. წ. 1400 — ჰატუშაშში შეიქმნა ლომების კარიბჭე (დღევანდელ თურქეთის ტერიტორიაზე).

### საბერძნეთი
* ძვ. წ. 1410 — პოლიდორმა დაამყარა კონტროლი ქალაქ თებეზე.

### მესოპოტამია
* ძვ. წ. 1410 — ასურეთის მეფე აშურ-ბელ-ნიშეშუ და კასიტების მეფე კარაინდაშ I შეთანხმდნენ მშვიდობაზე.
* ძვ. წ. 1400 — მეფე აშურ-რიმ-ნიშეშუ მართავდა ასურეთს.
* ძვ. წ. 1403 — აშურ-ნადინ-ნაჰე უკანასკნელი მეფე პირველი ასურეთის იმპერიიდან.
* ძვ. წ. 1400 — მეფე შუტტარნა II მიტანიის სამეფოს მმართველი.

### მცირე აზია 
* ძვ. წ. 1400 — არნუვანდა I გახდა ხეთების სამეფოს მეფე.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ძვ. წ. 1460-იანები

## მოვლენები
* დაახლ. ძვ. წ. 1469 — მეგიდოს ბრძოლაში ეგვიპტემ დაამარცხა ქანაანი.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
* ჰატშეფსუტი — მე-18 დინასტიის ქალი ფარაონი. 

კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ძვ. წ. 1440-იანები

## მოვლენები
* ძვ. წ. 1450 – მილეტში სახლდებიან ბერძნები.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ძვ. წ. 1510-იანები

## მოვლენები
*1518 — ძველბაბილონური ხანა კასიტური პერიოდით იცვლება

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVI საუკუნე
ძვ. წ. 1520-იანები

## მოვლენები
## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVI საუკუნე
ძვ. წ. 1420-იანები

## მოვლენები
* ჩვ. წ. 1420 — მიკენმა დაიპყრო კრეტა, რითაც საფუძველი დაედო მიკენის ცივილიზაციას.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
* ჩვ. წ. 1423 — დაიბადა ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის ფარაონი თუტმოს III.

კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ძვ. წ. 1570-იანები

## მოვლენები
* ძვ. წ. 1570 – დამთავრდა ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდი და დაიწყო ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს ხანა.
## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVI საუკუნე
ძვ. წ. 1590-იანები

## მოვლენები
*ჩინეთში ქსია დინასტია შანგ დინასტიამ შეცვალა.
*პირველი ბაბილონური დინასტიის დაცემა. ხეთების მეფე,მურსილი I, ამარცხებს ბაბილონის უკანასკნელ მეფეს, სამსუდითანის, ანგრევს ბაბილონს და ტყვეები ხათუსაში მიჰყავს. 

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVI საუკუნე
ძვ. წ. 1450-იანები

## მოვლენები
მეგიდდოს ბრძოლა გაიმართა თუტმოს III და კადეშის კოალიციის ჯარებს შორის. ეს არის პირველ ბრძოლათაგანი რომელიც ჩვენამდე დეტალურადაა მოღწეული. ბრძოლა მოხდა წელს 23 მე შემსუს 20 (ან შესაძლოა 21) დღეს. ზუსტი წელი დამოკიდებულია თუტმოს ტახტზე ასვლის წელზე. მეცნიერების შეფასებით, ის მერყეობს 1479-1504 წლებში. გამოყენება 1479 BC შეაფასებს ბრძოლა შეეძლოთ მაისში 1457 წ. 
* ჩვ. წ. 1451 წელს — ჯეიმზ აშერის ქრონოლოგიით ებრაელიები მივიდნენ აღთქმულ მიწაზე.
* ჩვ. წ. 1450 წელს — მიკენიანები თავს დაესხნენ კრეტას და გაანადგურეს კნოსი.
* ჩვ. წ. 1450 წელს — მინოსის მეორე პერიოდი მთავრდება და გვიანი მინოსის კულტურის იწყება.
* ჩვ. წ. 1454 წელს — აჯანყება ნუბიაში თუტმოს III-ის წინააღმდეგ მისი მმართველობის 50 წლის თავზე. მან დააარსა ეგვიპტის წესი, რათა კონტროლი დაეწესა ქვეყნის სამხრეთით მდებარე ოქროს მაღაროებზე.
* ჩვ. წ. 1450 წლამდე და 1450-1425 წლებში სირიაში მეფოდნენ ალალახის მეფეები ნიქმერა და მისი ვაჟი ილიმლიმმა.
* ჩვ. წ. 1450-1425 წლებში — მეფობდა ამენჰოტეპ II, რომლის ცოლი იყო ტიაა.
:ამავე წლებში 18 წლის ამენჰოტეპ II, მამის თუტმოს III-ის გარდაცვალების შემდეგ, ეგვიპტის სამეფო ტახტზე ავიდა. მან მკაცრად ჩაახშო აჯანყება სირიაში.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ძვ. წ. 1640-იანები

## მოვლენები
## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
* ბაზაია, ასურეთის მეფე, ძვ. წ. 1650–1622;
* ამი-დიტანა, ბაბილონის მეფე, ძვ. წ. 1684-1647.

კატეგორია:ძვ. წ. XVII საუკუნე
ძვ. წ. 1580-იანები

## მოვლებები
ეგვიპტელებმა გამოიგონეს ახალი და უკეთესი კალენდარი, რომელიც ეფუძნებოდა როგორც მთვარის ციკლს, ასევე ვარსკვლავებს. მომავალში ეს კალენდარი გახდა უფრო განვითარებული ბაბილონური კალენდრის ბაზისი.

## პიროვნებები
*ერისჰუმ III, ასირიის მეფე.
*აქტეოსი, ათენის მეფე, ათენის პირველი მეფე პარიანის ქრონიკის თანახმად.

კატეგორია:ძვ. წ. XVI საუკუნე
ძვ. წ. 1650-იანები

## მოვლენები
* ძვ.წ. 1655 — გარდაიცვალა ელამის იმპერიის მმართველი — ტან-ული

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVII საუკუნე
ძვ. წ. 1670-იანები

## მოვლენები
* დაიწყო ეგვიპტის მეთხუთმეტე დინასტიის მმართველობის ეპოქა

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVII საუკუნე
ძვ. წ. 1660-იანები

## მოვლენები
## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVII საუკუნე
ძვ. წ. 1750-იანები

## მოვლენები
* ძვ. წ. 1758 : ხამურაბიმ დაიპყრო მარი და მისი მოკავშირე ოლქები

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVIII საუკუნე
ძვ. წ. 1790-იანები

## მოვლენები
*1793 : ბაბილონში გამეფდა ხამურაბი.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVIII საუკუნე
ძვ. წ. 1890-იანები

## მოვლენები
*ისინის დინასტიის დაცემა, შუმერი საბოლოოდ წყვეტს არსებობას.
*1895 - ძველბაბილონური ხანის დასაწყისი. პირველი ბაბილონური დინასტია.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
ზეპირი თორა

**ზეპირი თორა** (תורה שבעל-פה, ''თორა შე'ბე'ალ-პე*), მიშნაში და თალმუდში აღნუსხული ებრაული კანონებია. ებრაელთა აზრით, თანახთან (ებრაულ ბიბლიასთან) ერთად, ღმერთმა მოსეს ზეპირი თორაც უძღვნა სინაის მთაზე, ნაკარნახებ-ჩაწერილი ბიბლიის კანონების განმარტების მიზნით. მას შემდეგ ზეპირი თორა მართლაც ზეპირად გადაეცემოდა ებრაელთა სასულიერო წოდების თაობებს, პირველ საუკუნემდე.

იერუსალიმის მეორედ აოხრების შემდეგ (70წ.) რაბინებმა, ზეპირი ტრადიციის გაწყვეტის შიშით, ზეპირი თორის სახით მოცემული წესების ჩაწერა დაიწყეს. ჩაწერილი მასალა მე-3 საუკუნის დასაწყისში რედაქტირებულ იქნა რაბინ იეჰუდა ჰანასის მიერ. ზეპირი თორის ამ პირველ კოდექსს მიშნა(משנה) ეწოდება.

მომდევნო საუკუნეებში, იმ პერიოდის ბრძენმა რაბინებმა - ამორაებმა - მიშნაში მოცემული ზეპირი თორის წესებს საკუთარი ინტერპრეტაცია და კომენტარები დაუმატეს. ამ კომენტარებში ისინი ზოგჯერ ზეპირი თორის იმ წესებსაც აღნიშნავდნენ, რომლებიც მიშნაში არ შესულა (ასეთ წესს *ბრაითა'' ჰქვია). მიშნაზე დამატებულ რაბინულ დისკუსიას გმარა (גמרא) ეწოდება. მიშნასა და გემარას ერთად რედაქტირებით თალმუდი (תלמוד) შედგება.

რადგან ანტიკური ხანის მიწურულში ებრაელები ორ დიდ თემად იყვნენ გაყოფილნი (უმრავლესობა ბაბილონის დიასპორაში ცხოვრობდა, უმცირესობას კი რომაელთა მიერ დაპყრობილი ისრაელის მკვიდრნი წარმოადგენდნენ), ორი ქვეყნის ამორაებმა ცალ-ცალკე შეადგინეს თალმუდები. იერუსალიმის თალმუდი მე-4 საუკუნის ბოლო მესამედში რედაქტირებულ იქნა რაბინ იოხანან ბარ ნაფხას მიერ. მე-5 საუკუნის მიწურულში ბაბილონის თალმუდი რედაქტირებულ იქნა ორი ამორას მიერ, რომლებიც ცნობილნი არიან მხოლოდ მათი პირადი სახელებით - აში და რაბინა. ბაბილონის თალმუდი უფრო ვრცელი და ავტორიტეტულია.

საერთოდ, ზეპირი თორა უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობს. ზეპირი თორის თალმუდებში რედაქტირების შემდეგ, - დაწერილი თორის კანონთა სრულიად უშუალო ინტერპრეტაცია (ე.ი. ზეპირი თორის საფუძველზე მისი თალმუდში განხილვის გაუთვალისწინებლობა ), ან დაწერილი თორის ტექსტების მხოლოდ მათი ლიტერატურული შინაარსით ახსნა - მკრეხელობად ითვლება.

მართლმადიდებელ ებრაელთა აზრით, ზეპირი თორის საჭიროება ორი მიზეზიდან გამომდინარეობს:

* დაწერილი თორის სწორად გასაგებად აუცილებელია ზეპირ თორაში მოცემული ახსნები და მითითებები - დაწერილი თორის ტექსტი ხანდახან გაურკვეველი შინაარსისაა, ხშირად კი მისი კანონები მათ შესასრულებლად საჭირო განმარტებისა და დარიგების გარეშეა მოცემული; ზოგჯერ თვით თორის ტექსტში ნავარაუდებია მის გასაგებად აუცილებელი ინფორმაციის არსებობა ცოდნის რომელიღაც გარეშე წყაროში.

* რადგან ღმერთი უსაზღვროდ ბრძენია, მოსეს მიერ ჩაწერილი თორა კი ღმერთის მიერ ნაკარნახები სიტყვებისაგან შესდგება, არ შეიძლება, რომ ამ თორაში იყოს თუნდაც ერთი სიტყვა, - რომლის აზრი, ან ზუსტი მდებარეობა ტექსტში - მხოლოდ მისი პირდაპირი მნიშვნელობით და წინადადებათა აგებულებით აიხსნებოდეს.

კატეგორია:იუდაიზმი
ესტონური კრონი

**ესტონური კრონი** (ესტონური ენა : ***Eesti Kroon*** *ეესტი კროონ*) ესტონური ფულის ყოფილი ერთეული.

## ქაღალდის ფული 
საფოსტო ქაღალდი ბრუნვა 1, 2, 5, 10, 25, 50, 100, 500 კრონი.
ხურდა ფული 5, 10, 20 და 50 სენტი, 1 და 5 კრონი.

## დინება EEK გაცვლა განაკვეთი 
28. სექტემბერი 2006:

1 GEL = 7.09576 EEK
1 EUR = 15.6466 EEK
1 USD = 12.3260 EEK
1 GBP = 23.1082 EEK
1 SEK = 1.69021 EEK

კატეგორია:ფულის ერთეულები
კატეგორია:ესტონეთის ეკონომიკა
BBC

**BBC** (; ბრიტანეთის სამაუწყებლო კორპორაცია) — მსოფლიოში უმსხვილესი სამაუწყებლო კორპორაცია 20,950-მდე თანამშრომლით მსოფლიოში და 4 მილიარდი გირვანქა სტერლინგი წლიური ბიუჯეტით. შტაბ-ბინა მდებარეობს ლონდონში, დიდი ბრიტანეთი.

დაარსდა 1922 წელს, როგორც შპს **ბრიტანული სამაუწყებლო კომპანია**. 1927 წელს ის სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული, მაგრამ დამოუკიდებელი კორპორაცია გახდა. კორპორაცია ქმნის პროგრამებს, ამზადებს საინფორმაციო გამოშვებებს და გადასცემს მათ ტელევიზიის, რადიოსა და ინტერნეტის საშუალებით. BBC-ის თავისი მისია შემდეგნაირად აქვს ჩამოყალიბებული: „ინფორმაციის მიწოდება, განათლება და გართობა“.

2025 წლის დეკემბერში BBC-ის გამოძიებამ დაადგინა, რომ 2024-2025 წლების თბილისის საპროტესტო აქციების დროს ქართველმა სამართალდამცავებმა  მომიტინგეების წინააღმდეგ პირველი მსოფლიო ომის დროს შექმნილი ცრემლმდენი გაზი, ბრომბენზილ ციანიდი (ასევე ცნობილია სამხედრო სახელით „**კამიტი**“ (CA) გამოიყენეს.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
* BBC-ის ოფიციალური საიტი

*
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კომპანიები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ტელევიზია
კატეგორია:1922 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
თივის გადატანა

ტრიპტიქი **თივის გადატანა** ჰიერონიმუს ბოსხმა სავარაუდოდ 1500 წლისთვის დახატა.

ტრიპტიქის მარცხენა პანალზე ასახულია ამბოხებული ანგელოზების განდევნა, ადამიანის შექმნა და მისი დაცემა. მარჯვენა პანელი გვიჩვენებს ჯოჯოხეთის სურათს. სურათის ცენტრალურ ნაწილზე ასახულია კაცობრიობა, რომელსაც დავიწყდა ღვთის კანონები და ჩაძირულია ცოდვებში.

ფაილი:Hieronymus Bosch 070.jpg|დარაბები — ცხოვრების გზა
ფაილი:Hieronymus Bosch 072.jpg|მარცხენა პანელი: სამოთხე 
ფაილი:Hieronymus Bosch 074.jpg|ცენტრალური პანელი: თივის გადატანა
Image:Hieronymus Bosch, Hell (Haywain tryptich, right panel).JPG|მარჯვენა პანელი: ჯოჯოხეთი

სურათი შესრულებულია ზეთის საღებავებით ხის პანელზე. ცენტრალური ნაწილის ზომებია 100x140 სმ, ხოლო გვერდითა ნაწილების — 66x140 სმ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰიერონიმუს ბოსხი – თივის გადატანა

კატეგორია:ჰიერონიმუს ბოსხის ნახატები
არდენი

მინიატიურა|არდენული ცხენი
**არდენი**, *არდენული ცხენი* — ტვირთმზიდი ცხენის ჯიში, რომლის მოშენებას საუკუნეების განმავლობაში მისდევდნენ ბელგიაში. გამოყვანილია არდენებში. თანამედროვე ტიპის არდენი მიღებულია ბელგიაში მოშენებული არდენის ბრაბანტულ ცხენთან შეჯვარებით. მას აშენებენ საფრანგეთსა და შვედეთში. არდენი მასიური ცხენია, აქვს კარგად განვითარებული მუსკულატურა, მოკლე და მსხვილი ფეხები. ფერად თაფლა, ქურანა, ლურჯა ან სისვია. განაზომი (სმ); აჯილღისა — სიმაღლე მინდაოში 148-160, ტანის ირიბი სიგრძე 160-170, გულმკერდის ირგვლივი 190-220, ნების ირგვლივი 23-25; ცოცხალი მასა 700-800 კგ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
ძვ. წ. 1730-იანები

## მოვლენები
## მნიშვნელოვანი პიროვნებები
კატეგორია:ძვ. წ. XVIII საუკუნე
მუსასირი

**მუსასირი**   (ასურულად - მუცაცირი, ურარტულად -  არდინი) — ქალაქ-სახელმწიფო ძვ. წ. IX-VIII საუკუნეებში ურარტუსა და ასურეთს შორის. მოსახლეობა, სავარაუდებელია, შერეული - ასურულ-ურარტული იყო. IX საუკუნის მიწურულში ურარტუს მეფეებმა იშფუინიმ და მენუამ შეიერთეს მუსასირი. აქ იყო ურარტუს მთავარი ღმერთის ხალდის საკულტო ცენტრი. ძვ. წ. 714 წელს მუსასირის მეფე ურზანა დაამარცხა ასურეთის მეფემ სარგონ II-მ გაძარცვული მუსასირის ქონების აღწერილობა ურარტუს მატერიალური კულტურის ისტორიის მნიშვნელოვანი წყაროა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ურარტუს ქალაქები
არდოტისთავი

**არდოტისთავი** — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს პირიქით ხევსურეთში, მდინარეების ანდაქისა და არღუნის წყალგამყოფ მერიდიანულ ქხომაგის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3357 მ. არდოტისთავი აგებულია ქვედაიურული ფიქლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
არენდ-როლანის კომეტა

**არენდ-როლანის კომეტა** (კომეტა 1957 III) აღმოაჩინეს სილვენ არენდმა და ჟორჟ როლანმა 1956 წლის 8 ნოემბერს უკლის ობსერვატორიაში (ბელგია). 

1957 წლის 8 აპრილს კომეტამ პერიჰელიუმი გაიარა. ბრწყინვალების მაქსიმუმში პირველი ვარსკვლავიური სიდიდისა იყო, კარგად ჩანდა შეუიარაღებელი თვალით, ჰქონდა 2 კუდი, რომელთაგან უგრძესი 60 მლნ. კმ-ზე იყო გაჭიმული. სპექტრში ნახშირბადის, ციანისა და ნატრიუმის ზოლები ჩანდა. არენდ-როლანის კომეტა პირველი კომეტაა, რომელშიც შეინიშნა რადიოგასხივები. კომეტა არაპერიოდულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კომეტები
არეში

**არეში** — მდინარე ყვარლისა და ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტებში, მდინარე კაბალის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 36 კმ, აუზის ფართობი 155 კმ². სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
არენგა

**არენგა** (Arenga) — ხისებრი პალმების გვარი. ტანადი მცენარეებია (15 მ), აქვთ ფართო ვარჯი და მუქი მწვანე (ქვემოდან მოვერცხლისფრო) ფრთისებრი ფოთლები. 

ცნობილია 11 სახეობა. გვხვდება ინდოეთში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, მალაის არქიპელაგზე, ფილიპინების, კაროლინისა და სხვა კუნძულებზე. პრაქტიკულად მნიშვნელობა აქვს შაქრის პალმას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პალმები
არესი

[thumb|right|279პქ|არესის ძეგლი, [ადრიანეს ვილა]]
**არესი** () — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ომის მრისხანე ღმერთი, ზევსისა და ჰერას ძე. უპირისპირდება ქალღმერთ ათენას, სამართლიანი ომის მფარველს. თავდაპირველად (ჰომეროსის ხანამდე) არესი ქთონური ბუნების (ქვესკნელის) ღვთაება იყო, როგორც კეთილდღეობის, ისე სიკვდილის მომტანი, შემდგომში კი — მხოლოდ სიკვდილისა და უბედურებისა. არესი აფროდიტეს მეგობარი და მიჯნურია, რომელთანაც რამდენიმე შვილი ჰყავდა: ჰარმონია, ეროსი და სხვები. არესის კულტი ძველ საბერძნეთში არ იყო გავრცელებული, მისი ერთადერთი ტაძარი აგებული იყო თებეში. რომაულ პანთეონში კი ერთ-ერთი მთავარი ღვთაება — მარსი შეესაბამება. ჰომეროსთან და ანტიკურ სახვით ხელოვნებაში არესი წარმოდგენილია ფარ-შუბით აღჭურვილ ახალგაზრდა, ძლიერ და პირქუშ მამაკაცად.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ომის ღმერთები
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:ზევსის შვილები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ღალიძგა

**ღალიძგა** () — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს კოდორის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მწვერვალ ხოჯალის მახლობლად. სიგრძე — 53 კმ, აუზის ფართობი — 483 კმ². ზემო დინებაში მთის მდინარეა კარგად გამოხატული სწრაფი დინებით, ქვემო წელში კი დაბლობზე გამოდის და შავ ზღვას ერთვის ქალაქ ოჩამჩირეს სამხრეთით. საზრდოობს წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში. ახასიათებს ხშირი წყალმოვარდნა. საშუალო წლიური ხარჯი ქალაქ ოჩამჩირესთან — 25,1 მ³/წმ. მთავარი შენაკადებია მდინარე ღეჯირი.

ჩამოუდის ქალაქებს ტყვარჩელსა და ოჩამჩირეს. XVIII საუკუნის წყაროებში მოხსენიებულია როგორც სამურზაყანოს დასავლეთი საზღვარი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
მარკუს ფაბიუსი (უმცროსი)

**მარკუს ფაბიუსი** - კვინტუს ფაბიუსის ძმა. რომაელი მხედართმთავარი. სახელი გაითქვა ციმინიუმის ტყით რომაული ლეგიონების უსაფრთხო გაყვანით.

## რესურსები ინტერნეტში
ტიტუს ლივიუსი 9 წიგნი 36

კატეგორია:რომაელი მხედართმთავრები
იბერთა კარიბჭე

**იბერთა კარიბჭე**, ან **ივერთა კარიბჭე**, ასევე **აღდგომის კარიბჭე** (რუს. Иверские ворота, Воскресенские ворота) — კიტაი-გოროდის ერთადერთი დღემდე შემორჩენილი კარიბჭე მოსკოვში. ის აერთებს წითელი მოედნის ჩრდილოეთ ბოლოს მანეჟის მოედანთან. კარიბჭე ჩადგმულია მოსკოვის მერიის შენობასა და მოსკოვის ისტორიულ მუზეუმს შორის. კაპელის წინ ბრინჯაოს ნიშნულია, რომლიდანაც რუსეთის გზატკეცილის კილომეტრების ათვლა იწყება.

პირველი ქვის ჭიშკარი ამ ადგილას წითელ მოედანზე 1535 წელს აღიმართა, ამავე დროს შენდებოდა კიტაი-გოროდის აგურის გალავანი. 1680 წელს ნაგებობის რეკონსტრუქციისას ორმაგ გასასვლელს ორსართულიანი შენობა დაამატეს ორი ოქტაგონური წვეტიანი სახურავით კრემლის კოშკების მსგავსად.

1731 წლამდე ჭიშკრის თავზე დამატებულ შენობას იყოფდა მეზობლად მდებარე ზარაფხანა და მოსკოვის ცენტრალური აფთიაქი. მიხეილ ლომონოსოვის მიერ მოსკოვის უნივერსიტეტის დაარსების შემდეგ მასში უნივერსიტეტის სტამბა გადმოვიდა. ნიკოლაი ნოვიკოვმა, რომელიც სტამბას ხელმძღვანელობდა მე-18 საუკუნის მეორე ნახევარში, ნაგებობის მეორე სართული საკუთარ ბინად გადააკეთა. 1781 წელს ნაგებობას სამრეკლო დაემატა იბერთა ღვთისმშობლის ხატის დასასვენებლად, საიდანაც მომდინარეობს კარიბჭის სახელი.

1930-იან წლებში კარიბჭე სტალინმა დააშლევინა წითელ მოედანზე აღლუმებისთვის მძიმე ტექნიკის შემოსვლის გასაადვილებლად. 1994-96 წლებში მოსკოვის მთავრობის გადაწყვეტილებით კარიბჭე ადრინდელი სახით აღდგა.

## სქოლიო 
კატეგორია:მოსკოვი
ირმის ნახტომი (განათლება)

**ირმის ნახტომი** — საქართველოს სკოლების კომპიუტერიზაციის პროგრამა საქართველოს საგანმანათლებლო რეფორმის ფარგლებში. პროგრამა 2005 წელს დაიწყო და მიზნად ისახავს 4 წლის მანძილზე საქართველოს ყველა სკოლას უზრუნველყოფას კომპიუტერული ტექნიკითა და ინტერნეტ-კავშირით, ინფორმაციული ტექნოლოგიების ინტეგრირებას მთელ სასწავლო პროცესში, სხვადასხვა საგნების სწავლებაში. პროექტის ბოლოსთვის საქართველოს საშუალო სკოლების მოსწავლეების 100% და პედაგოგების 70%-ზე მეტი დაეუფლება ძირითად კომპიუტერულ ჩვევებს, შეიქმნება ახალი სასწავლო კომპიუტერული პროგრამები, განხორციელდება ახალი სასკოლო პროექტები.

სასკოლო რეფორმასთან ერთად ამ პროგრამის შედეგად საქართველოს თითოეული ქალაქი თუ სოფელი ჩაერთვება საკომუნიკაციო ქსელში, სადაც სკოლა იტვირთებს სათემო ცენტრის მნიშვნელოვან ფუნქციებს. შეიქმნება მასწავლებელთა პორტალი და ქვეყნის ყველა კუთხიდან მასწავლებლებს ექნებათ პროფესიული გამოცდილების გაზიარების საშუალება. ინფორმაციულ-საკომუნიკაციო ტექნოლოგიები შესაძლებელს გახდის ახალი კავშირების გაბმას ათასობით სკოლას შორის, საქართველოს სხვადასხვა ეროვნების მოქალაქეებს შორის და, ამგვარად, მნიშვნელოვან როლს შეასრულებს ქვეყნის სამოქალაქო ინტეგრაციის პროცესში.

## რესურსები ინტერნეტში
*პროექტის საიტი.
მარვან II იბნ მუჰამადი

[thumb|320px|right|[სახალიფო 750 წელს. უილიამ შეფერდის ისტორიული ატლასიდან, 1923. ოსტინში ტეხასის უნივერსიტეტის ნებართვით.]]

**მურვან იბნ მუჰამედ იბნ მურვანი**, ***მურვან ყრუ** ან **მურვან II***  (; დ. 688 — გ. აგვისტო, 750)  —  ომაიანთა დინასტიის უკანასკნელი ხალიფა, სახალიფოს მართავდა 744-750 წლებში, გარდაცვალებამდე. 734–744 წწ იყო ომაინთა ნაცვალი ამიერკავკასიაში. ომაიანთა მმართველი, რომელიც დამასკოდან მართავდა ქვეყანას. სიჯიუტის გამო არაბები მეტსახელად მარვან-ჯორს ეძახდნენ. სისასტიკისათვის ქართველებმა მურვან-ყრუ, ხოლო სომხებმა მურვან-ბრმა შეარქვეს.

მურვანი სახალიფოს მმართველი ხდება მისი ბიძაშვილის ტახტიდან ჩამოგდებისა და ქვეყნიდან გაძევების შემდეგ. ხალიფობამდე იგი აზერბაიჯანის მმართველი იყო. ამ პოსტზე მისი მთავარი წარმატება ხაზარებთან ბრძოლაში გამარჯვება იყო, თუმცა გამარჯვება საკმაოდ ძვირი დაჯდა დანაკარგების გამო და მონაპოვრის შენარჩუნება დიდხანს ვერ მოხერხდა.

მისი ხალიფად გახდომის პერიოდში იმპერია დაშლის პირას იყოს მისული. ანტი-უმაიადთა კოალიცია ძლიერდებოდა, განსაკუთრებით ირანსა და ერაყში. შესაბამისად, მურვანის მთელი ძალისხმევა ომაიანთა იმპერიის შენარჩუნება იყო. თუმცა ამის მოხერხება შეუძლებელი აღმოჩნდა. ადრეული გამარჯვებების მიუხედავად ის საბოლოოდ მტკივნეულ დამარცხებას განიცდის აბუ ალ-აბას ალ-საფაჰთან მდ. ზაბთან ბრძოლაში. მხოლოდ ამ ბრძოლაში ომაიანთა ოჯახის 300-ზე მეტი წევრი მოკლეს. ამის შემდეგ მურვანი გამუდმებით თავშესაფრის ძიებაში იყო. თავის გადასარჩენად ეგვიპტეს გაემართა, თუმცა ნილოსთან დაიჭირეს და მოკლეს. მისი გარდაცვალების შემდეგ აბასიანებმა ომაიანთა დინასტიაც ერთიანად ამოწყვიტეს. დინასტიიდან მხოლოდ ერთი მემკვიდრე მეფისწული აბდ არ-რაჰმანი გადარჩა, რომელმაც თავი ესპანეთს შეაფარა.

## იხილეთ აგრეთვე
*მურვან ყრუს შემოსევა საქართველოში

## ლიტერატურა
კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 688
კატეგორია:გარდაცვლილი 750
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
ტეხური

**ტეხური** (მეგრ. ტეხირი) — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილისა და სენაკის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე. სათავე აქვს ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მწვერვალ ტეხურიშდუდთან, ზღვის დონიდან 2400 მ სიმაღლეზე. მდინარე რიონს ერთვის მარჯვნიდან. სიგრძე 108 კმ, აუზის ფართობი 1040 კმ². მთავარი შენაკადია მდინარე აბაშა. საზრდოობს წვიმის, თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნები — მთელი წლის მანძილზე. საშუალო წლიური ხარჯი ნოქალაქევთან 31,8 მ³/წმ. იყენებენ ხე-ტყის დასაცურებლად და სოფლის წისქვილებისათვის. ხეობის ზემო ნაწილში მდებარეობს კურორტი ლებარდე.

მდინარის აუზში 503 შენაკადია, საერთო სიგრძით 1047 კმ. ძირითადი შენაკადები, რომელთა სიგრძე 10 კმ-ზე მეტია არის ხუთი: მარცხენა მდინარე ჩხოროწყუ (11 კმ), მარცხენა მდინარე წაჩხურა (12 კმ), მარჯვენა მდინარე გურძენი (20 კმ), მარჯვენა მდინარე ნახური (11 კმ), მარცხენა მდინარე აბაშა (66 კმ). აბაშის აუზის შეერთების შემდეგ ტეხურის აუზი ღებულობს ასიმეტრიულ ფორმას. მდინარის სიმჭიდროვის კოეფიციენტი ტოლია 1.01 კმ/კმ².

მისი კალაპოტი ულამაზესი კლდოვანი კანიონებითა და ქვაბულების სიუხვით გამოირჩევა, რაც იდეალურ პირობებს უქმნის რაფტინგის მოყვარულთ. ტეხურის შუა და ზედა წელის ფაუნა საინტერესოა თავისი მრავალფეროვნებით. აქ მრავლადაა სხვადასხვა სახეობის სარეწაო მნიშვნელობის თევზი: თეთრულა, ტობი, წვერა, ქაშაპი, მურწა. მდინარეში ბინადრობს კალმახიც, მაგრამ მასზე თევზაობა საქართველოს კანონმდებლობით აკრძალულია.

ტეხური თავისი ეკო-პირობებისა და მასში გავრცელებული ფლორისა და ფაუნის მიხედვით, მთელ სიგრძეზე იყოფა პირობითად 3 უბნად ან მონაკვეთად: საკალმახე უბანი, შუა უბანი და შერეული უბანი. მდინარე ტეხურის შუა და ზემო წელის ორივე სანაპირო მდიდარია ტყის რესურსებით.

## გალერეა 

ფაილი:Nokalakevi-river.Tekhura.jpg
ფაილი:Nokalakevi-river.Tekhura5.jpg
ფაილი:River Tekhura at Nokalakevi Nokalakevi (Photo A. Muhranoff, 2011).jpg

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:რიონის შენაკადები
კატეგორია:ტეხური
ამერიკული ვერცხლის არწივი

thumb|ამერიკული ვერცხლის არწივის წინა მხარე
**ამერიკული ვერცხლის არწივი** — აშშ-ის ოფიციალური ვერცხლის მონეტა. პირველად აშშ-ის ზარაფხანამ გამოუშვა 1986 წელს. ჩამოსხმულია 1 ტროას უნციის დენომინაციით, რაც ერთი დოლარის ღირებულებას უტოლდება და მასში გარანტირებული ერთი ტროას უნცია .999 წმინდა ვერცხლია. დამტკიცებულია აშშ-ის კონგრესის მიერ და მხარს უჭერს აშშ-ის ზარაფხანა წონასა და შემცველობაში. ზარაფხანა კოლექციონერთათვის ასევე უშვებს დადაღულ ვერსისაც ვერცხლის ზუსტი წონის და სიწმინდის მითითებით.

კატეგორია:საიუბილეო მონეტები
კატეგორია:აშშ-ის მონეტები
ტრიპტიქი

[მინი|300პქ|ბიზანტიური სპილოსძვლის ტრიპტიქი, X საუკ., [ლუვრი.]]
**ტრიპტიქი** () — ერთი იდეით გაერთიანებული სამი ნაწილისაგან შემდგარი ხელოვნების ნაწარმოები, ნახატი და ა.შ. გვხვდება შუა საუკუნეების ქართველ ოსტატთა შემოქმედებაში, ჭედურ ხელოვნებაში. მათ შორის აღსანიშნავია: ხახულის ღვთისმშობლის ხატი, ანჩისხატი. ორივე მათგანი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმშია დაცული.

ტრიპტიხში გადახდილი ყველაზე დიდი თანხა იყო 142.4 მილიონი დოლარი, რომელიც 1969 წელს აუქციონზე ფრანსის ბეკონის ნამუშევარში *ლიუსენ ფრეიდის სამი ეტიუდი* აუქციონზე გადაიხადეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*metmuseum.org image of tablet
*More on as writing instrument 
*Artwork and photographs as Triptychs 
*Example of a triptych reredos, features and restoration. 

## სქოლიო 
კატეგორია:საშემსრულებლო ტექნიკა
კატეგორია:საეკლესიო არქიტექტურა
ფსოუ

**ფსოუ** () — მდინარე საქართველო (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა)-რუსეთის (კრასნოდარის მხარე) საზღვარზე, ჩაედინება შავ ზღვაში. მდინარის სიგრძე 57 კმ-ია, აუზის ფართობია 420 კმ². დასაბამს იღებს აგეფსთის მთიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:კრასნოდარის მხარის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
მითრიდატული ომები

**მითრიდატული ომები** — რომსა და პონტოს შორის გამართული სამი ომი ძვ. წ. I საუკუნეში. ამ ომებს მითრიდატე VI-ს სახელი ეწოდა, რომელიც პონტოს მეფე იყო აღნიშნულ პერიოდში. ომები რომის რესპუბლიკის აღმოსავლეთით, საბერძნეთსა და მცირე აზიაში მიმდინარეობდა.

* პირველი მითრიდატული ომი (ძვ. წ. 89–84 წწ.)
* მეორე მითრიდატული ომი (ძვ. წ. 83–81 წწ.)
* მესამე მითრიდატული ომი (ძვ. წ. 74–63 წწ.)

## ლიტერატურა
*Burcu Erciyas, Deniz. 2005. *Wealth, aristocracy and royal propaganda under the Hellenistic kingdom of the Mithridatids in the central Black Sea region of Turkey.* Leiden: Brill.
*Gabrielsen, Vincent, and John Lund, eds. 2007. *The Black Sea in Antiquity: Regional and interregional economic exchanges.* Aarhus, Denmark: Aarhus University Press.
*McGing, Brian C. 1986. *The foreign policy of Mithridates VI Eupator king of Pontos.* Leiden: Brill.
*Sherwin-White, Adrian N. 1984. *Roman foreign policy in the East 168 B.C. to A.D. 1.* London: Duckworth.
*Sullivan, Richard D. 1990. *Near Eastern royalty and Rome: 100–30 B.C.* Toronto: University of Toronto Press.

კატეგორია:ძველი რომის ომები
კატეგორია:პონტო
ნიკ სიმპერი

**ნიკოლას სიმპერი** (დ. 1945 წლის 5 ნოემბერს) — ბრიტანელი ბას-გიტარისტი. იგი დაიბადა ლონდონის გარეუბან საუსოლში. ის ცნობილია, როგორც მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი წევრი.

Deep Purple-ის დაარსებამდე სიმპერი რამდენიმე ჯგუფში უკრავდა. მათ შორის Lord Sutch's Savages-ში, სადაც  რიჩი ბლეკმორი გაიცნო. შემდეგ უკრავდა ჯგუფ The Flower Pot Men-ში ჯონ ლორდთან ერთად.

1969 წელს ნიკ სიმპერი Deep Purple-იდან დაითხოვეს. ჯგუფიდან წასვლის შემდეგ ის სხვადასხვა დროს შემდეგ ჯგუფებში უკრავდა: Warhorse, Nick Simper's Dynamite, Flying Fox, Nick Simper's Fandango, Quatermass II, და The Good Old Boys.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*MySpace

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი როკ ბას-გიტარისტები
კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:მამაკაცი ბას-გიტარისტები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გემის ქიმი

მარჯვნივ|მინი|გემის „HMS Caroline“ ქიმი
**გემის ქიმი** — გემის წინა ნაწილი, ცხვირი. გამოიყენება საზღვაო ტერმინოლოგიაში. მისი გეომეტრია გათვლილია ისე, რომ გემმა წყალი ადვილად გაკვეთოს. მასზე დაშენებული ნაგებობები დამოკიდებულია გემის დანიშნულებაზე. მაგალითად სათევზაო ტრალს ქიმზე ბადეების ამწე აქვს დამონტაჟებული, ავიამზიდს - ასაფრენი ზოლი, წყალქვეშა გემს კი ქიმი საერთოდ დახურული აქვს.

ქიმი
ვახტანგ არეშიძე

**ვახტანგ მოსეს ძე არეშიძე** (დ. 10 მარტი, 1909, თბილისი ― გ. 27 ივნისი, 1985, იქვე) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1946), 
საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტი (1976).     

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის პროლეტკულტის დრამატული სტუდია. 1929–1936 მუშაობდა საქართველოს სხვადასხვა თეატრში. 1936 წლიდან თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული თეატრის მსახიობია. განასახიერა კომბლეს, ნიკოს (გიორგი ნახუცრიშვილის „კომბლე“, „პატარა მეომრები“), ბაში-აჩუკის (ალექსანდრე კაჭკაჭიშვილის „ბაში-აჩუკი“, აკაკი წერეთლის მიხედვით), კიკვიძის (ვანიონ დარასელის „კიკვიძე“), რომეოს (უილიამ შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“), ადვოკატ პატლენის (ფრანგული ხალხური პიესა „ადვოკატი პატლენი“) და სხვა როლები.  დაჯილდოებულია მედლით „კავკასიის დაცვისთვის“ (1945).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
ტორპედო (ჭურვი)

thumb|300px|ტორპედოს გაშვება ”ვირჯიანია”-ს კლასის წყალქვეშა გემიდან
thumb|300px|სატორპედე განყოფილება L4 ან L5 ფრანგულ ატომურ წყალქვეშა გემზე ”Le Redoutable”
**ტორპედო** — წყალქვეშა იარაღი, გამოიყენება გემების წინააღმდეგ. დამახასიათებელია ცილინდრული ფორმა, გააჩნია საკუთარი ძრავა და წყალქვეშა ფრთები მანევრირებისათვის.

ტიპური ტორპედოს მიახლ. (არსებობს მრავალი სახეობა) პარამეტრებია:
* დიამეტრი 0,5 მეტრი
* სიგრძე 7 მეტრი
* 500 კილოგრამამდე ასაფეთქებელი ნივთიერება.
* სიჩქარე 37-40 კვანძი
* მოქმედების მანძილი 50-70 კილომეტრი

მოძრაობისათვის გამოიყენება შიდაწვის, ტურბორეაქტიული, რაკეტული, ელექტრო ძრავები.

დამიზნების ტიპებიც სხვადასხვაა:
* უმართავი; მართვისა და სტაბილიზაციის გარეშე. მის კურსზე მოქმედებს წყალქვეშა დინებები და სხვა ფაქტორები (პირველი ტორპედოები).
* პირდაპირმავალი; კომპასით აღჭურვილი. თვითონ ახდენს კურსის კორექტირებას.
* მანევრირებადი; რამდენიმეჯერ თვითონ იცვლის კურსს წინასწარი გეგმის მიხედვით.
* თვითდამიზნებადი პასიური; აღჭურვილია ჰიდროაკუსტიკური სისტემით. ისმენს ხმას და შესაბამისად იცვლის კურსს.
* თვითდამიზნებადი აქტიური; აღჭურვილია ჰიდროლოკატორით. ლოკაციის შესაბამისად იცვლის კურსს.

ტორპედოებით შეიარაღებული არიან წყალქვეშა და წყალზედა გემები, ნავსაწინააღმდეგო თვითმფრინავები და ვერტმფრენები.

## XXX 
ტერპედოების განვითარებაზე ყოველთვის აქტიური მუშაობა მიმდინარეობდა.

ბოლო პერიოდში იქმნება ტორპედოები, რომლებიც აღჭურვილი არიან თანამედროვე ნავიგაციის, კამუფლირების სისტემებით. გარემოების შესაბამისად იცვლიან კურსს, მანევრირებენ, ირჩევენ მიზანს და ა.შ.

ზოგიერთი თანამედროვე ტორპედოს სიჩქარე, მწარმოებელთა განცხადებით 100კმ/სთ-ს აჭარბებს.
ერთ-ერთი ასეთის გამოცდისას, მისი აფეთქების შედეგად დაიღუპა რუსეთის წყალქვეშა გემი ”კომსომოლეცი”.

## ლიტერატურა 
* Blair, Clay. *Silent Victory*. Philadelphia: Lippincott, 1975.
* Boyne, Walter J. *Clash of Titans*. Simon and Schuster; 1995. ISBN 0-684-80196-5.
* Brown, David. *Warship Losses of World War Two*. Arms and Armour, London, 1990.  ISBN 0-85368-802-8.
* *The Columbia Encyclopedia*, Sixth Edition, online

## რესურსები ინტერნეტში 
* Navy Fact File Torpedoes: Mark 46, Mark 48, Mark 50
* The US Navy &ndash; Fact File: Torpedo - Mark 46 

კატეგორია:საბრძოლო ტექნიკა
კიჩო (გემი)

მარჯვნივ|მინი|XVIII საუკუნის ბრიტანული გემის, „HMS Victory“ კიჩო
**გემის კიჩო** — გემის ზურგის ნაწილი. დღემდე გამოიყენება საზღვაო ტერმინოლოგიაში. თანამედროვე გემებისაგან განსხვავებით, აფრებიანი გემის კიჩო წარმოადგენდა მაღალ, გემბანზე შემართულ ნაგებობას. როგორც წესი, კიჩოზე განლაგებული იყო ყველაზე დიდი და კომფორტული კაიუტები მაღალი რანგის ოფიცრებისათვის და საპატიო სტუმრებისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გემის ნაწილები
არზანგი

**არზანგი** (სპარს. არზანი - ფასი, პატივი, ღირსება), ფეოდალურ საქართველოში პატივი, რომელსაც ღირსებისამებრ მიაგებდნენ ამა თუ იმ პირს. ამ ტერმინისაგან არის წარმომდგარი უარზანგობა.
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 562, თბ., 1975

კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
არზა

**არზა** (არაბ.-სპარს. — არიზე) — ხელისუფლისადმი მიმართული წერილობითი თხოვნა თუ საჩივარი ფეოდალურ საქართველოში. ტერმინი „არზა“ საქართველოში სპარსულიდანაა შემოსული დაახლოებით XVII საუკუნეში. მანამდე ამგვარ საბუთს აჯა ეწოდებოდა. „არზით საჩივარი“ ჯეროვნად უნდა ყოფილიყო დასაბუთებული. ზოგჯერ კი დამატებითი მტკიცებულებით შემაგრებულიც. საქმის გადაწყვეტის ან წარმართვის ბრძანება არზას თავზე წაეწერებოდა ხოლმე (არზაზე შეიძლებოდა მოპასუხის ან მოწმეთა ახსნა-განმარტების მიწერაც). ბრძანებაზე, ისევე როგორც თვით არზაზე, ჩვეულებრივ, თარიღიც აღინიშნებოდა. მეფის ბრძანებაზე ბეჭდის დასმა და არზის დაბრუნება პატრონისათვის მორდალის კომპეტენციაში შედიოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ძვ. წ. V ათასწლეული

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
ათასწლეული მოიცავს პერიოდს ძვ. წ. 5000 წლიდან ძვ. წ. 4001 წლამდე.

## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* თანამედროვე უკრაინის, მოლდოვისა და რუმინეთის ტერიტორიაზე გავრცელდა ტრიპოლის კულტურა.

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-95
ძვ. წ. VI ათასწლეული

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
*მოხდა სამხრეთ მესოპოტამიის ადამიანებით დასახლება.
* დაახლ. ძვ. წ. 5 500 წელი - საბერძნეთის მიწაზე ხდება პირველი მიწათმოქმედების დასახლება. 
* დაახლ. ძვ. წ. 5 500 წელი - თანამედროვე შავიზღვისპირეთში გავრცელებულია ტრიპოლის კულტურა.
* დაახლ. ძვ. წ. 5 500 წელი - სინლეს კულტურა ჩინეთში.
* დაახლ. ძვ. წ. 5 200 წელი - პირველი დასახლებები მალტაში.

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-94
ძვ. წ. VII ათასწლეული

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* ნეოლითის ეპოქა კორეაში.
* სინლუნვის კულტურა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში.  
* სესკლოს დასახლება საბერძნეთში.

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-93
ძვ. წ. VIII ათასწლეული

**ძვ. წ. VIII ათასწლეული** — დროის პერიოდი ძვ. წ. 8000-დან ძვ. წ. 7001 წლამდე. 
## ათასწლეულის მიმოხილვა 
## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* დაიწყო სოფლის მეიურნეობა.
* ძველ ეგვიპტეში მოიშინაურეს კატა და კამეჩი.
* სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში მოიშინაურეს ცხვარი.

## უმნიშვნელოვანესი მოღვაწეები 
## აღმოჩენები, გამოგონებები 

-92
ძვ. წ. IX ათასწლეული

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
ათასწლეული მოიცავს პერიოდს ძვ. წ. 9000 წლიდან ძვ. წ. 8001 წლამდე. იწყება ნეოლითი პერიოდის ჰოლოცენის ეპოქა. 

## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* შეიქმნა შიგირის იდოლი (მეზოლითი)
* ძვ. წ. 8500 წელი — მონადირეების ნეოლითური სადგომი კრამონდე (შოტლანდია)
* ძვ. წ. 8350 წელი — ნეოლითური სადგომი ქალაქ იერიქონში.

## აღმოჩენები, გამოგონებები 
* ღორი მოიშინაურეს ჩინეთში.
* ცხვარი, თხა და ღორი მოიშინაურეს ახლო აღმოსავლეთში.


-91
ძვ. წ. X ათასწლეული

## ათასწლეულის მიმოხილვა 
X ათასწლეულში სრულდება პალეოლითის ხანა. კაცობრიობის რაოდენობა სავარაუდოდ 5 მილიონ ადამიანამდეა.

## უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* საჰარაში ბუბალური პერიოდი
* იაპონიაში იომონის ხანის დასაწყისი
* მოხდა ძაღლის მოშინაურება
* ამოწყდა Homo floresiensis - ადამიანის უკანასკნელი ნათესავი
* თურქეთის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი უძველესი ქანდაკებები იყო გაკეთებული
* დაახ. ძვ. წ. 9600 - გამყინვარების დასასრული. ტრადიციულად პალეოლითსა და მეზოლითის შორის საზღვარი
* დაახ. ძვ. წ. 9500 - თანამედროვე ბალტიის ზღვა ანცილუსის ტბის სტადიაში შევიდა
* 9000 წლის შემდეგ - იერექონში პირველი ქვის ნაგებობები
* სპარსეთში მოხდა თხის მოშინაურება.


-90
როდ ევანზი

**როდ ევანზი** () —  ბრიტანელი მომღერალი და ჯგუფ Deep Purple-ის ერთ-ერთი დამაარსებელი. დაიბადა 1947 წლის 19 იანვარს ქალაქ სლაუში  (ბერკშირის საგრაფო). 1969 წელს, სამი წარმატებული ალბომის გამოშვების შემდეგ, ევანზი Deep Purple-დან გაუშვეს, მის ნაცვლად კი ჯგუფში ვოკალისტად იენ გილანი მიიღეს. როდ ევანზის წასვლის შემდეგ ჯგუფის მუსიკა უფრო მძიმე როკის სტილში განვითარდა. ევანზის მოღვაწეობისას კი მას უფრო პროგრესული და პოპ მიმართულება ჰქონდა.

Deep Purple-ამდე როდ ევანზი იენ პეისისთან ერთად ჯგუფ The Maze-ში მღეროდა. 1966 წლისთვის  ჯგუფის პერსონალი შემდეგი იყო:

*როდ ევანზი - ვოკალი
*როჯერ ლუისი - გიტარა
*კრის ბენჰამი - კლავიშები
*ერიკ კინი - ბას-გიტარა
*იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები

ევანზის ხმა ჟღერს Deep Purple-ის პირველ სამ ალბომზე და სინგლებზე „Hush“ და „Kentucky Woman“. 1969 წელს ჯგუფში იგი იენ გილანმა შეცვალა.

Deep Purple-იდან წასვლის შემდეგ როდ ევანზმა, ჯონი ვინტერის ყოფილ დრამერ ბობი ქოლდველთან, გიტარისტ რაინოსა (ლარი რეინჰარდტი) და ბასისტ ლი დორმანთან ერთად ჯგუფი Captain Beyond ჩამოაყალიბა. ეს ჯგუფი საკმაოდ პოპულარული იყო, თუმცა მუსიკალური წარმატებები მათი ალბომების გაყიდვაზე არასოდეს ასახულა. კომერციული წარუმატებლობა ჯგუფის არსებობის შეწყვეტის მიზეზი გახდა.

Captain Beyond-ის დაშლის შემდეგ როდ ევანზმა მუსიკის სფერო დატოვა და 1980 წლამდე დასავლეთ ამერიკის ერთ-ერთ საავადმყოფოში მუშაობდა. 1980 წელს ევანზმა საზოგადოებისთვის უცნობ რამდენიმე მუსიკოსთან ერთად, **Deep Purple-ის** სახელით ტურნე წამოიწყო. წარმოდგენებმა მსმენელთა  უკმაყოფილება გამოიწვია. ევანზს Deep Purple-ის ნამდვილმა მენეჯმენტმა უჩივლა, მიყენებული ზარალი $672 000-ად შეფასდა. სასამართლოს შედეგად როდ ევანზი აღარ იღებს Deep Purple-ის პორველი სამი ალბომის გაყიდვებიდან შემოსავალს.

მომხდარი ინციდენტის შემდეგ როდ ევანზმა საბოლოოდ მიატოვა მუსიკალური კარიერა და მას შემდეგ საზოგადოების ყურადღების ცენტრში აღარ მოხვედრილა.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Highway Star
*სხვა ინფორმაცია

## სქოლიო
კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:როკ-მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქრისტეფორე არეშიძე

**ქრისტეფორე იოსების ძე არეშიძე** (დ. 12 თებერვალი, 1906, ქ. ცხინვალი ― გ. 28 დეკემბერი, 1982, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1969; წევრ-კორესპონდენტი 1961). ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი (1957), საქართველოს  მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1962), პ. მელიქიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1974).

## ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თსუ. იყო საქართველოს მეცნიერებათა ფიზიკური და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტის ლაბორატორიის გამგე და თსუ პროფესორი. 

ქრისტეფორე არეშიძემ საფუძველი ჩაუყარა საქართველოში ნავთობის ქიმიური და ორგანული კატალიზის განვითარებას. აღმოაჩინა ალკოლციკლოპენტენური ნახშირწყალბადების იზომერიზაციის ახალი რეაქცია. შეიმუშავა გოგირდიანი ნავთობპროდუქტების განგოგირდების ორიგინალური მეთოდი და ახლებურად ახსნა ნავთობის თანმხლებ წყლებსა და აირებში გოგირდწყალბადის არსებობა. გუმბრინის ბაზაზე მოამზადა ნიკლის, ქრომისა და სხვა ლითონების კატალიზატორები, რომელთაგან ზოგიერთი ქიმიურ და კვების მრეწველობაში დაინერგა. ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო ყოფილ სსრკ-ში სინთეზური ცეოლითების კატალიზური თვისებების შესწავლა. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
გლენ ჰიუზი

**გლენ ჰიუზი** (; დ. 21 აგვისტო, 1952, კენოკი, სტაფორდშირის საგრაფო) — ინგლისელი ბას გიტარისტი და მომღერალი, აგრეთვე ცნობილი როგორც „როკის ხმა“. 1960-იანი წლების ბრიტანული ფანკ როკ-ჯგუფ Finders Keepers-ის  ლიდერი, შემდეგ უკრავდა ჯგუფ Trapeze-ში. 1980-იან წდებში იყო Black Sabbath-ის წამყვანი მომღერალი. დევიდ კოვერდეილთან ერთად  უკრავდა მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ში. 1976 წელს Deep Purple-ის დაშლის შემდეგ ჰიუზმა დაიწყო სოლო კარიერა.

1980-იან წლებში გლენ ჰიუზმა ალბომები ჩაწერა ისეთ ჯგუფებსა და მუსიკოსებთან როგორიცაა: Phenomena, გერი მური, Black Sabbath. მაგრამ 1980-იან წლების ბოლოს ნარკოტიკებისადმი დამოკიდებულებამ ჰიუზი ჩამოაშორა მუსიკალურ კარიერას. გლენი მხოლოდ 1990-იან წლებში დაუბრუნდა სცენას. 1999 წელს ჰიუზმა ტეხასში მოაწყო  ტომი ბოლინისადმი მიძღვნილი ტურნე, სადაც ტომის ძმა ჯონისთან ერთად (დასარტყმელი საკრავები) შეასრულა ტომი  ბოლინის სიმღერები.

2005 წელს თავის ძველ მეგობართან ჯგუფ Black Sabbath-ის გიტარისტ ტონი აიომისთან ერთად ჩაწერა ალბომი Fused.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* გლენ ჰიუზის ბიოგრაფია, დისკოგრაფია და სიმღერის ტექსტები

კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები
კატეგორია:ინგლისელი ბას-გიტარისტები
კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კახა კუკავა

**კახა კუკავა** (დ. 12 ივლისი, 1976, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, პარტია „თავისუფალი საქართველოს“ თავმჯდომარე, საქართველოს პარლამენტის წევრი (2004–2008) და თბილისის საკრებულოს წევრი (2010–2014).

## ადრეული წლები
დაიბადა 1976 წლის 12 ივლისს თბილისში. 1993 წელს დაამთავრა 171-ე საშუალო სკოლა, 1998 წელს — თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1997-1999 მუშაობდა საქართველოს იუსტიციის საბჭოში კონსულტანტად, შემდგომში – სექტორის უფროსად. 1999-2001 წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალურ სამსახურში. 2001 წლიდან სახელმწიფო სამსახურიდან გადადგომის შემდეგ დაკავებული იყო კერძო საადვოკატო პრაქტიკით.

## პოლიტიკური საქმიანობა
2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები“, კონსერვატიული პარტიის ქვოტით. პრაქტიკულად არჩევისთანავე მიხეილ სააკაშვილის პოლიტიკის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად დატოვა საპარლამენტო უმრავლესობა. 2007 წლის შემოდგომაზე არჩეულ იქნა ფრაქცია „დემოკრატიული ფრონტის“ თავმჯდომარედ.

პარლამენტში კუკავა იყო რამდენიმე გახმაურებული საკანონმდებლო ინიციატივის ავტორი, მ. შ. „საქართველოს დსთ-დან გასვლის შესახებ“, „ლუსტრაციის შესახებ“ და „1992-1993 წლებში რეპრესირებული პირველი პრეზიდენტის მომხრეების რეაბილიტაციის შესახებ“. ეს უკანასკნელი ინიციატივა პარლამენტმა დაამტკიცა.

გამოდიოდა პრეზიდენტ სააკაშვილის, შინაგან საქმეთა მინისტრ მერაბიშვილის და გენერალური პროკურორის ზურაბ ადეიშვილის მწვავე კრიტიკით. 2007-2009 წლებში იყო „გაერთიანებული ოპოზიციის“ ერთ-ერთი ლიდერი და სააკაშვილის მთავრობის წინააღმდეგ საპროტესტო აქციების ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

2010 წლის ადგილობრივ არჩევნებში საარჩევნო ბლოკ ეროვნული საბჭოს სიით არჩეულ იქნა თბილისის საკრებულოს წევრად.

2010 წელს თანამოაზრეებთან ერთად დააფუძნა კონსერვატიული მიმართულების პოლიტიკური პარტია „თავისუფალი საქართველო“. 2011 წელს პარტიის პირველ ყრილობაზე არჩეულ იქნა პარტიის თავმჯდომარედ.

კუკავა მონაწილეობდა 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში როგორც ვაკის ოლქის მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატი. მან მიიღო ხმათა 1,31%. ამის შემდეგ მონაწილეობდა 2013 წლის 27 აპრილს გამართულ შუალედურ საპარლამენტო არჩევნებში ნაძალადევის ოლქში, სადაც დაიკავა მეორე ადრილი (17,26%).

## ოჯახი
ჰყავს მეუღლე თეა ოქროპირიძე და 4 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*კახა კუკავა ჟურნალ „ტაბულაზე“

კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კახა
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმი

thumb|300px|მუზეუმის მთავარი ფასადი
**ვიქტორიასა და ალბერტის მუზეუმი** () — დეკორატიულ-გამოყენებითი ხელოვნებისა და დიზაინის უმსხვილესი მუზეუმი მსოფლიოში; მდებარეობს სამხრეთ კენსინგტონში, დასავლეთ ლონდონი; დაფუძნდა 1852 წელს. შესვლა 2001 წლიდან უფასოა.

მუზეუმი თავდაპირველად დაარსდა, როგორც *სამხრეთ კენსინგტონის მუზეუმი* 1851 წლის დიდი გამოფენის წარმატებით ჩატარების შემდეგ, ბუნების ისტორიის მუზეუმის, როიალ ალბერტ ჰოლის, ალბერტის მემორიალისა და მეცნიერების მუზეუმთან ერთად. ერთობლიობაში ისინი ქმნიან კულტურულ დაწესებულებათა კომპლექსს, ცნობილს სახელით ალბერტოპოლისი. პირველი ხელმძღვანელი იყო სერ ჰენრი კოული, რომელიც ასევე ორგანიზატორი იყო დიდი გამოფენის და, რომელმაც მუზეუმის კოლექციისთვის რამდენიმე ობიექტი ამ გამოფენაზე შეიძინა. წლების განმავლობაში მუზეუმმა მრავალი მნიშვნელოვანი ნივთი შემატა საკუთარ კოლექციას. თავდაპირველად მუზეუმში გამოფენილი იყო ხელოვნებისა და მეცნიერების ექსპონატები, რათა მნახველი ამ დარგებში მიღწევების ნიმუშებით დაეინტერესებინა. ამ პერიოდში ითვლებოდა, რომ ეს მომხმარებელთა, მწარმოებელთა და დიზაინერთა გემოვნებას გააუმჯობესებდა, რაც ზოგადად კულტურასა და ეკონომიკასაც აამაღლებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მუზეუმის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მუზეუმები
კატეგორია:ლონდონი
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ვერა ხოლოდნაია

**ვერა ვასილის ასული ხოლოდნაია** ( დ. 5 აგვისტო, 1893 — გ. 16 თებერვალი, 1919) — რუსული მუნჯი კინოს ცნობილი მსახიობი. დღემდე მისი მონაწილეობით მხოლოდ ხუთი ფილმია შემორჩენილი და უცნობია სულ რამდენ ფილმშია გადაღებული, რაც მიახლოებით 50-დან 70-მდე სრული თუ მოკლემეტრაჟიანი ნამუშევარი უნდა იყოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ხოლოდნაია — ეკრანის დედოფალი
* ვერა ხოლოდნაია. ბიოგრაფია, ფოტოსურათები და ცხოვრება

კატეგორია:უკრაინელი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი ქალი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
ჯო ლინ ტერნერი

**ჯო ლინ ტერნერი** (დ. 1951 წლის 2 აგვისტოს ნიუ ჯერსიში) — ამერიკელი როკ-მომღერალი. მისი ნამდვილი სახელი და გვარია ჯოზეფ ლინკუიტო. ტერნერი მღეროდა ჯგუფ Fandango-ში, შემდეგ ბრიტანულ როკ-ჯგუფებში რეინბოუ (1980-1984) და Deep Purple (1989-1992). ის სიმღერებსაც წერდა და მუშაობდა ისეთ ცნობილ ცნობილ გიტარისტებთან, როგორიცაა ინგვი მალმსტინი და რიჩი ბლეკმორი. Deep Purple-დან წასვლის შემდეგ ტერნერმა დაიწყო სოლო კარიერა. ის მუშაობდა გლენ ჰიუზთან და ბულგარელ  გიტარისტ ნიკო კოტცევსა მის ჯგუფ Brazen Abbot-თან ერთად.

## დისკოგრაფია 
### რიჩი ბლეკმორთან ერთად 
* Difficult to Cure (1981)
* Straight Between the Eyes (1982)
* Bent Out of Shape (1983)

### ინგვი მალმსტინთან ერთად 
* Odyssey (1986)

### Deep Purple-თან ერთად 
* Slaves And Masters (1990)

### გლენ ჰიუზთან ერთად 
* Hughes Turner Project (2002)
* Hughes Turner Project: Live In Tokyo (2002)
* Hughes Turner Project 2 (2003)

### სოლო კარიერა 
* Rescue You (1985)
* Nothing's Changed (1995)
* Under Cover (1997)
* Hurry Up & Wait (1998)
* Under Cover, Vol. 2 (1999)
* Holy Man (2000)
* Slam (2001)
* JLT (2003)
* The Usual Suspects (2005)

### სტუდიური პროექტები 
* Akira Kajiyama / Joe Lynn Turner - Fire Without Flame (2006)
* Sunstorm (2006)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯო ლინ ტერნერის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი როკ-მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები