open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კაშკადარია

**კაშკადარია** (; სათავეში **შინგასოი**, ქვემოთში **მაიმანაქდარია**) — მდინარე უზბეკეთში. სიგრძე 378 კმ, აუზის ფართობი 8780 კმ². სათავე აქვს ზარაფშანისა და ჰისარის ქედების დასავლეთ შტოქედებზე. სოფელ დუაბის შემდეგ მიედინება ფართო ხეობაში და მარცხნიდან იერთებს რიგ შენაკადებს, რომელთაგან ბევრი წყლოვანებით კაშკადარიაზე დიდია. მთავარი შენაკადებია: აქსუ, თანხაზდარია, იაქაბაგდარია (ყიზილდარია) და ღუზარდარია. საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა ზაფხულში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 266 კმ-ზე 24,9 მ³/წმ. ფართოდ იყენებენ სარწყავად, ყარშის ოაზისის შემდეგ მდინარის კალაპოტი თანდათან იკარგება. მდინარე ზარაფშანიდან დამატებით წყალს იღებს ესქიანხორის არხის მეშვეობით. კაშკადარიაზე აგებულია ჩიმყორღანის წყალსაცავი.

## სქოლიო 
კატეგორია:უზბეკეთის მდინარეები
შეწყვეტილი სიმღერა

**შეწყვეტილი სიმღერა** — რეჟისორ ნიკოლოზ სანიშვილის მიერ 1960 წ. გადაღებული ფილმი, რომელიც სსრკ-ჩეხოსლოვაკიის კინოსტუდიების „ქართული ფილმის“ და „კოლიბას“ ერთობლივი ნამუშევარია.

## სიუჟეტი
კინოფილმი მოგვითხრობს უბრალო ადამიანების მეგობრობისა და სიყვარულის ნამდვილ ამბავს.

ფილმის მთავარი გმირია სლოვაკი მეომარი — მიშო ზვარა, რომელიც სკოლის მუსიკის მასწავლებელია და მეორე მსოფლიო ომის დროს ჰიტლერული სლოვაკური დივიზიის შემადგენლობაში აღმოსავლეთის ფრონტზე გააგზავნიან. სლოვაკებს არ სურთ ნაცისტური გერმანიის არმიის რიგებში ყოფნა და ყოველდღე გადარბიან ფრონტის ხაზზე საბჭოთა ჯარებთან. ასე აღმოჩნდება მიშოც საბჭოთა ტყვეთა ბანაკში. იქ ქართველ სამხედრო ექიმს, ელიკო გელოვანს გაიცნობს. გერმანელების საჰაერო თავდასხმის დროს მიშო საზენიტო ქვემეხით იგერიებს მტერს, რითაც საბჭოთა არმიელების ნდობა დაიმსახურა და გენერლისგან საპატიო დავალებაც მიიღო. 

სოხუმში დაჭრილი ამხანაგის სანახავად ჩასული მიშო ისევ შეხვდება ელიკოს. მაგრამ ომი გრძელდება და ჯარისკაცი ფრონტზე ბრუნდება. ელიკო მისი თანამებრძოლის — გურამის და აღმოჩნდა. გურამი მძიმე ბრძოლაში იღუპება. დაჭრილ მიშოს სოხუმის ჰოსპიტალში მოათავსებენ. მაგრამ ამპუტირებული ფეხის გამო საყვარელ ქალთან შეხვედრას გაურბის. ელიკო თვითონ მოძებნის და ერთად აგრძელებენ ცხოვრებას.

## დამდგმელი ჯგუფი
*რეჟისორი — ნიკოლოზ სანიშვილი
*სცენარის ავტორები — კონსტანტინე ლორთქიფანიძე, ალბერტ მარენჩინი, ნიკოლოზ სანიშვილი
*დამდგმელი ოპერატორი — დუდარ მარგიევი
*დამდგმელი მხატვარი — ევგენი მაჭავარიანი, რუდოლფ კოვაჩი
*კომპოზიტორები — რევაზ ლაღიძე, ტიბორ ანდრაშოვანი 

## მთავარ როლებში
*იულიუს პანტიკი — მიშო ზვარა
*ლია ელიავა — ელიკო
*ვერიკო ანჯაფარიძე — მარიამი
*დოდო ჭიჭინაძე — დოდო
*ოთარ კობერიძე — გურამი
*ალექსანდრე ომიაძე — მამუკა
*კაროლ მახათა — იანო
*ზურაბ (კუკური) ლაფერაძე — მამედოვი

## ფაქტები
ფილმის რეჟისორი, ნიკოლოზ სანიშვილი დაჯილდოვებულია ჩეხოსლოვაკიის შრომის ორდენით.

2015 წელს, ფილმის გამოსვლიდან 55 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, სლოვაკეთის რესპუბლიკაში, საქართველოს საელჩოს ორგანიზებით გაიმართა ჩვენება, რომელსაც ესწრებოდა რეჟ. ნიკოლოზ სანიშვილის ვაჟი მეუღლითურთ, აგრეთვე მთავარი გმირის ქალიშვილი და შვილიშვილები და სხვა საპატიო სტუმრები.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ფილმები 
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით 
კატეგორია:ნიკოლოზ სანიშვილის ფილმები
კატეგორია:1960 წლის ფილმები
რეზიაპოვო

**რეზიაპოვო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 532 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 85 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (67%) და ბაშკირები (33%) შეადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
ნაწილაკი

**ნაწილაკი** — დამხმარე სიტყვა ან მორფემა, რომელსაც სიტყვის (ან წინადადების) მნიშვნელობაში დამატებითი ელფერი შეაქვს და აღნიშნავს მოლაპარაკის დამოკიდებულებას სათქმელთან. 

ქართულ ენაში ნაწილაკები გადმოსცემენ კითხვას (განა, ნუთუ, ხომ), მიმართებას (-ც: რომელი-ც), განუსაზღვრელობას (-მე, რომელი-მე), უკუთქმას (არ, ვერ, ნუ), სხვათა სიტყვას (-ო, -თქო, -მეთქი), დადასტურებას (ჰო, კი, დიახ) და სხვა.

## ლიტერატურა
;
**შანიძე ა.*, ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები, ტ. 1  — მორფოლოგია, გამოცემა მე-2, თბ., 1973.

კატეგორია:მეტყველების ნაწილები
ბესო სოლომანაშვილი

**ბესო სოლომანაშვილი** (დ. 14 აგვისტო, 1964, თბილისი) — ქართველი მწერალი, კინორეჟისორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია
ბესო სოლომანაშვილი დაიბადა 1964 წლის 14 აგვისტოს, თბილისში.

1987 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი, ხოლო 1996 წელს კი შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს ინსტიტუტის კინოფაკულტეტი (გიორგი შენგელაიას სახელოსნო).

1988-1990 წლებში მუშაობდა ომალოს სკოლაში ფიზიკისა და მათემატიკის მასწავლებლად; 1996-2000 წ.წ. - ტელეფილმების სტუდიაში გადაცემა „სატელევიზიო კინოდარბაზის“ რეჟისორად; 2003-2016 წწ. - ტელეკომპანია „იმედის“ მთავარ რეჟისორად; 2017 წ. იყო საზოგადოებრივი არხისთვის მხატვრული სერიალის „ვაკანსია მკვლელის თანამდებობაზე“ დამდგმელი რეჟისორი; 2018-2020 წწ. - სერიალის „ჩემი ცოლის დაქალების“ რეჟისორი.

ბესო სოლომანაშვილი კარგად იცნობს საქართველოს ძველ და უახლეს ისტორიას, რაც მის ნაწარმოებებშიც ვლინდება.

## წიგნები
*„ლუმპენ მილენიუმი“, რომანი, 2023, სულაკაუის გამომცემლობა
* *სხვისი კინო* (მოთხრობები), თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2021, 242 გვ., ISBN 9789941307522
* *ამბავი ძველი დახვრეტილებისა და ამბავი ახალი დასახვრეტებისა: ანუ ამბავი ჯალათი პაპაჩემისა, დედაჩემის მამა რომ იყო* (ალუზიური მისტიფიკაცია: რომანი), თბილისი, ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2019, 172 გვ., ISBN 9789941304859
* *რეისი ლონდონი-ზუზუმბო* (მოთხრობები), თბილისი, დიოგენე, 2010, 232 გვ., ISBN 9789941112188
* *ზამორა (სნაიპერა)* (მოთხრობები), თბილისი, დიოგენე, 2007, 121 გვ., ISBN 9789994092215

## რეჟისორული ნამუშევრები
### მხატვრული ფილმები
* *ვერნისაჟი* (1996) 
* *სისხლიანი სცენარი* (2000)
* *დეტონატორი* (2012)
* *ბოსტანი კონფლიქტის ზონაში* (2021), თამრი ფხაკაძის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით, ხანგრძლივობა: 86'

### მხატვრულ-დოკუმენტური ფილმები
* *მოდით, ყველამ ერთად ვცადოთ* (1998)
* *მამა, მე ალბათ ჯარში დავრჩები* (2002)
* *გრიგოლ რობაქიძე*
* *პრინცი მაჩაბელი* (2006);

### გადაღებულია ფილმებში
* *დაბადების დღე* (ვ. ვარაზი, 1995)
* *სამოთხე ჩვენი ქალაქის ქუჩებში* (გ. გაჩეჩილაძე, 2000)
* *ნუცას სკოლა* (მერაბ კოკოჩაშვილი, 2000)
* *ფანჯარა* (რუსუდან პირველი, 2006)
* *რენე მიდის ჰოლივუდში* (ალეკო ცაბაძე, 2010)
* *ცუდი ხალხი* (გიორგი თავართქილაძე, 2017)

## პრემიები და ჯილდოები
* საბა (ლიტერატურული პრემია), ნომინაცია: „წლის საუკეთესო რომანი“ ნაწარმოებისათვის: *ამბავი ძველი დახვრეტილებისა და ამბავი ახალი დასახვრეტებისა*, 2020 
* სოჭის კინოფორუმის პრიზი მხატვრული ფილმისთვის *ვერნისაჟი* (1995) 
* ანჟეს სკფ-ის ფესტივალის პრიზი ფილმისთვის *სისხლიანი სცენარი* (1997) 
* ნოვორასიისკის სადებიუტო ფილმების ფესტივალის პრიზი დოკ. ფილმისთვის *მოდით ყველამ ერთად ვცადოთ* (1998)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ბესარიონ (ბესო) სოლომანაშვილი 
* სოლომანაშვილი ბესო (ნაწარმოებები) 
* ბესო სოლომანაშვილი
* მოთხრობა: „ჩვენება (24.11.2003) ანუ შევიდა“
* ფილმოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:ქართველი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
ალგაიდა

**ალგაიდა** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ბალეარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების პლა-დე-მალიორკის კომარკაში, მდებარეობს კუნძულ მალიორკაზე.  ფართობი — 89,78 კმ². მოსახლეობა — 5642 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ალგაიდის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბალეარის კუნძულების მუნიციპალიტეტები
ნოქალაქევის მისარონის ეკლესია

**ნოქალაქევის მისარონის ეკლესია** — არქეოლოგიური ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოქალაქევში.

ეკლესიის დარბაზი აბსიდიანად მოქცეულია გარე სწორკუთხედში. საკურთხევლის აფსიდა ნახევარწრიულია. იგი იატაკის დონიდან ორი საფეხურითაა აწეული. ქვედა საფეხური სრულად, ხოლო ზედას მხოლოდ შუა ნაწილია შემორჩენილი. განსაკუთრებით ყურადღებას იქცევს ბრწყინვალედ ნაგები კონქი. მისი თლილი ქვები ერთმანეთთან კარგადაა მორგებული. კონქის ქვები ეკლესიის ინტერიერისა და ფასადების ქვებისაგან განსხვავდება. კონქის თაღის თითოეული ქვა წყობის რიგების შესაფერისია. კონქის სფერო მიღებულია თლილი ქვის რიგებით. რიგების ზომები თანდათანობით მცირდება და ბოლოს, ცენტრში თაღის კლიტით მთავრდება. საკურთხეველი თავისი კონქით დაბალი და განიერია. საკურთხევლის ორივე მხარეს, გეგმაში ტრაპეციული ორი პატარა ნიშაა, ეკლესიას ჰქონდა კანკელი. ეკლესიის დარბაზი მართკუთხა ფორმისაა, მისი სივრცის გადაწყვეტაში არავითარი დეკორატიული ელემენტი არ არის გამოყენებული. დარბაზს შიგნიდან ქვის სწორკუთხა ჩამოსაჯდომი შემოუყვება. ეკლესია განათებულია სამი პატარა სარკმლით. ეკლესიას შემოსასვლელი ჰქონდა დასავლეთ და ჩრდილოეთ მხრიდან. ეკლესია სადაა, მხოლოდ დასავლეთის კარის არქიტრავზე ამოკვეთილია ოთკუთხედი, შიგნით ჩახაზული ორი დიაგონალური ხაზით, რომლებიც ერთმანეთ კვეთს. დარბაზი ცილინდრული კამარითაა გადახურული, ხოლო აფსიდი ნახევარწრიული კონქით მთავრდება. დარბაზი და საკურთხეველი გადახურული იყო ცალ-ცალკე, სხვადასხვა დონეზე, ორფერდა სახურავით. ეკლესიის ორივე დონის სახურავებს ერთნაირი ქანობები ჰქონიათ. ეკლესიის შიდა კედლებზე ნალესობა არ არის, მაგრამ კონქის მიმდებარე ჩრდილო კედელზე შეიმჩნევა მოხატულობის კვალი. ძეგლი თავისი სიმარტივით და დახვეწილი ფორმით ადრეული პერიოდის ნაგებობების შთაბეჭდილებას ტოვებს. კონქის წყობაც ადრეული პერიოდისთვისაა დამახასიათებელი. ასევე იგივეზე მეტყველებს ის, რომ დარბაზის გადახურვისას არაა გამოყენებული საბჯენი თაღები. ეკლესიის არქიტექტურულ-შედარებითმა ანალიზმა გვიჩვენა, რომ ეკლესია V საუკუნის ბოლო VI საუკუნის დასაწყისით თარიღდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ეკალღიჭი (გვარი)

**ეკალღიჭი** () — მცენარეთა გვარი ეკალღიჭისებრთა ოჯახისა. ლიანასებრი ფესურიანი ბუჩქებია ეკლიანი ყლორტებით (სიგრძე 30–40 სმ-მდე); ხშირად წარმოქმნიან ძნელად გასავლელ ბარდებს; იშვიათად შედარებით დაბალი ბალახებია. ფოთლებს ყუნწის ძირში, ჩვეულებრივ, მოსაჭიდი ულვაშების წყვილი აქვს. ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია იღლიურ ყვავილედებში. ნაყოფი კენკრაა. ცნობილია 300-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან სუბტროპიკებსა და ტროპიკებში, იშვიათად ორივე ნახევარსფეროს თბილზომიერ და ჭარბტენიან რაიონებში. სამკურნალო (*S. officinalis*), ჩინური (*S. china*) და სხვა სახეობის ეკალღიჭის ფესვები შეიცავს სტეროიდული ხასიათის საპონინებს, სახამებელს, ფისს და ძველი დროიდან გამოიყენება ხალხურ მედიცინაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეკალღიჭისებრნი
მენჯის ციხე

**მენჯის ციხე** — არქეოლოგიური ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ მენჯში.

ციხის კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ სენაკის ცენტრიდან დასავლეთით 4 კმ-ში, გზის პირა უნაგირა მთაზე. სწორედ უნაგირა მთის ამ სამხრეთ დაბოლოებაზეა აღმართული მენჯის ციხე. კომპლექსს სამხრეთ და დასავლეთ მხრიდან ციცაბო ფერდობი შემოფარგლავს, ხოლო ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან უნაგირა მთის კალთები ეკვრის. კომპლექსი შედგება კლდის ქვით ნაგები 1 მეტრი სისქის გალავნისაგან მასში ჩადგმული მართკუთხა კოშკისგან, ციხის ეზოში, აღმოსავლეთ ნაწილში მდგარი მცირე დარბაზული ეკლესიისგან და გალავნებს დასავლეთ და აღმოსავლეთ მხრიდან შემოვლებული 4 მეტრი სიგანის ხელოვნური თხრილისგან. ციხის ჭიშკარი გაჭრილი უნდა ყოფილიყო დასავლეთ გალავანში, კოშკის სამხრეთით, თუმცა მისი ზომები და ფორმები ზედაპირული დაზვერვით არ დგინდება. ციხის ჩრდილოეთ პერიმეტრზე გალავნის კვალი არ ჩანს. სავარაუდოდ გალავნის ადგილას იკვეთება 0,5 მ სიმაღლის ბორცვი, რომელიც დასავლეთით კოშკს უერთდება. ციხის სამხრეთ პერიმეტრზე გალავნების ხაზი სრულად ფიქსირდება, საშუალოდ 2 მეტრის სიმაღლეზე, მას შიგნიდან მთელ პერიმეტრზე შემოუყვება გამოწეული ბაზისი, სავარაუდოდ კოშკს შესასვლელი უნდა ჰქონოდა აღმოსავლეთ მხრიდან. ნაგებია კარგად გათლილი სწორკუთხა კლდის ქვით, რიგების დაცვით. ციხის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიის დარბაზი, აფსიდიანად მოქცეულია გარე სწორკუთხედში. 2005 წლიდან ტაძარში მიმდინარეობს აღდგენითი სამუშაოები, რის გამოც ძველი სამშენებლო ფენები სრულად არ იკვეთება. შემორჩენილი ნაწილების მიხედვით, შეიძლება ითქვას, რომ ტაძარი ნაშენი იყო კლდის კარგად გათლილი ქვებით, ასევე ჩანს მოგვიანო X-XII საუკუნეების გადაკეთებების კვალი, რის თქმის საფუძველსაც გვაძლევს ტაძრის გარშემო გამოვლენილი ფრესკის ანაბეჭდიანი ბათქაშები და განვითარებული შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი ორნამენტიანი საპირე ქვის ფრაგმენტები.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
AUKUS

**AUKUS** (წარმოიქმნება წევრი ქვეყნების სახელწოდებების მიხედვით:  **A**ustralia, **U**nited **K**ingdom, **U**nited **S**tates) — სამმხრივი თავდაცვითი ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ავსტრალიას, გაერთიანებულ სამეფოსა და აშშ-ს შორის.

უსაფრთხოების საგანგებო პაქტის ფარგლებში, რომელიც აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა, გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრმა ბორის ჯონსონმა და ავსტრალიის პრემიერ-მინისტრმა სკოტ მორისონმა დააანონსეს, ნათქვამია რომ შეერთებული შტატები და ბრიტანეთი ავსტრალიას ბირთვული წყალქვეშა ნავების განლაგების ტექნოლოგიითა და შესაძლებლობით უზრუნველყოფენ, რომელიც ინდო-წყნარი ოკეანის რეგიონში ჩინეთის მზარდი ზეგავლენის აღსაკვეთად გამოიყენება. 

შეთანხმება ავსტრალიას საშუალებას მისცემს, ამერიკული ტექნოლოგიების გამოყენებით პირველად ისტორიაში ააგოს ბირთვული წყალქვეშა ნავები. შედეგად, ავსტრალია გახდება მეშვიდე ქვეყანა — აშშ-ის, გაერთიანებული სამეფოს, საფრანგეთის, ჩინეთის, ინდოეთისა და რუსეთის შემდეგ — რომელიც ბირთვული წყალქვეშა ნავების ოპერირებას დაიწყებს. შეთანხმება, ასევე, ითვალისწინებს ხელოვნური ინტელექტის, კიბერ და კვანტური ტექნოლოგიების გაზიარებას. ახალი პაქტით, ავსტრალიამ გაწყვიტა 31-მილიარდევროიანი შეთანხმება 12 წყალქვეშა ნავის მშენებლობის შესახებ, რომელსაც საფრანგეთთან 2016 წელს მოეწერა ხელი. 

ჩინეთმა გააკრიტიკა სამი ქვეყნის მიერ დაანონსებულ პარტნიორობა, რომელიც ინდო-წყნარი ოკეანის რეგიონში ჩინეთის მზარდი ზეგავლენის აღსაკვეთად მოწინავე ტექნოლოგიების გაზიარებას ითვალისწინებს და აღნიშნულ ქვეყნებს „ცივი ომის“ მენტალიტეტის მოშორებისკენ მოუწოდა.

ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტი ლაი ჩინგ-ტე მიესალმა პაქტის ხელმოწერას და მას უწოდა „დემოკრატიის, მშვიდობისა და კეთილდღეობის პოზიტიური განვითარება რეგიონში“.

ანალიტიკოსები მიიჩნევენ, რომ AUKUS არის სამ ერს შორის გაფორმებული ყველაზე მნიშვნელოვანი უსაფრთხოების მექანიზმი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მათივე აზრით ავსტრალიაში ამ წყალქვეშა ნავების განთავსება კრიტიკულად მნიშვნელოვანია რეგიონში აშშ-ის გავლენის განმტკიცებისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:სამხედრო ალიანსები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ჰერმესი (მოდის სახლი)

**ჰერმესი** () — ფრანგული მოდის სახლი, რომელიც 1837 წელს დაარსდა.

თავდაპირველად ფირმა საცხენოსნო და ეკიპაჟების აღკაზმულობის დასამზადებელი სახელოსნო იყო. იგი დააარსა ტერი ჰერმესმა (1801-1878) და ემსახურებოდა მხოლოდ არისტოკრატიული წრის წარმომადგენლებს. 1880 წელს ტერის შვილმა, შარლ-ემილმა გადაიბარა მამის ბიზნესი და ასორტიმენტი გააფართოვა. ფირმა უკვე ყველა მსურველს ემსახურებოდა. 

1951 წელს კომპანიას სათავეში ჩაუდგა რობერ დიუმა. მისი მმართველობის პერიოდში შეიმუშავეს ბრენდის ლოგო, ასევე ამ პერიოდში იქნა არჩეული საფირმო ფერი — ნარინჯისფერი.

ტყავის ნაწარმთან მუშაობასთან ერთად „ჰერმესმა“ თანდათან შეცვალა ასორტიმენტი. დაიწყო პარფიუმერიის, ტანსაცმლის და სხვადასხვა აქსესუარების გამოშვება.

1937 წელს ფირმამ გამოუშვა შარფები. ჰერმესის თანამედროვე შარფები აბრეშუმისაა ზომით 90*90 სმ და იწონის 65 გრამს. მოტივები ძალიან განსხვავებულია. წელიწადში აბრეშუმის შარფების 2 კოლექციას, ზოგჯერ კი ძველი დიზაინის ხელახალ, შეზღუდული ტირაჟსაც უშვებენ. 1937 წლიდან კომპანიამ შარფების 2000 უნიკალური დიზაინი შექმნა. 

ჰერმესის შარფებს ატარებდნენ ცნობილი ქალბატონები: დედოფალი ელისაბედ II და მისი და პრონცესა მარგარეტი, პრინცესა გრეის კელი, ჟაკლინ კენედი, ოდრი ჰეპბერნი, შერონ სტოუნი, კამერონ დიასი, ენ ჰეთეუეი.

1946 წელს ბრენდმა წარმოადგინა მამაკაცის აბრეშუმის ჰალსტუხების ფართე ასორტიმენტი. კომპანიის გაყიდვების 10% სწორედ ჰალსტუხებზე მოდის.

მინი|150პქ|მარცხნივ|ჰერმესის ჰალსტუხები
ჰერმესი ცნობილია თავისი ჩანთებით. თითოეულ ჩანთაზე მუშაობა 18-დან 24 საათამდე გრძელდება. მსურველებს რიგში ჩადგომაც კი უწევთ მათ შესაძენად. ეს კი 6 თვიდან 1 წლამდე გრძელდება. 

1951 წლიდან კომპანია უშვებს ქალისა და მამაკაცის არომატებს, აქვს ასევე უნისექსის ხაზიც.
მინი|150პქ|მარჯვნივ|ჰერმესის ჩანთა „ბირკინი“

ფირმა ცნობილია თავისი ფუფუნების საგნებით. 2008 წელს ჰქონდა 14 ქვეგანყოფილება, რომელიც მოიცავდა ტყავებს, შარფებს, ჰალსტუხებს, ქალისა და მამაკაცის ტანსაცმელს, პარფიუმერიას, საათებს, საკანცელარიო საქონელს, ფეხსაცმელს, ხელთათმანებს, დეკორატიულ ხელოვნებას, ჭურჭელს და საიუველირო ნაწარმს.

კომპანიის გაყიდვების 30% ტყავის ნაწარმზე მოდის, 15% ტანსაცმელზე, 12% შარფებზე, 43% დანარჩენ პროდუქციაზე. ფირმა თავის პროდუქციას ლიცენზირებას არ უკეთებს და მის დიზაინსა და დამზადებაზე მკაცრი კონტროლი აქვს დაწესებული. ფირმის პროდუქცია თითქმის მთლიანად საფრანგეთში მზადდება ხელით, რაც ხარისხისა და უნიკალურობის გარანტიას იძლევა.

2012 წელს ჰერმესის სავაჭრო ცენტრებმა შეცვალეს თავიანთი პოლიტიკა საქონლის დაბრუნებასთან დაკავშირებით. მყიდველებს შეუძლიათ პროდუქციის გაცვლა მისი შეძენიდან 10 დღის განმავლობაში, მხოლოდ სხვა ფერის იგივე პროდუქტზე. სხვაგვარი გაცვლა და თანხის უკან დაბრუნება კატეგორიულად იკრძალება.

თავისი არსებობის მანძილზე კომპანიის დიზაინერები იყვნენ ლოლა პრუსაკი, ჟაკ დილეი, კატრინ დე კაროლი, ნიკოლ დე ვესიანი, ერიკ ბერჟე, ჟან-პოლ გოტიე, კრისტოფ ლემერი და სხვები.

## სქოლიო
კატეგორია:ტანსაცმლის ბრენდები
კატეგორია:ფრანგული ბრენდები
სტარობალაკოვო

**სტარობალაკოვო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 218 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 26 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 85 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (63%) და ბაშკირები (27%) შეადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
ილიანა იოტოვა

**ილიანა იოტოვა** (; დ. 24 ოქტომბერი, 1964, სოფია, ბულგარეთი) — ბულგარელი პოლიტიკოსი, 2026 წლის 23 იანვრიდან ბულგარეთის პრეზიდენტი. ბულგარეთის ვიცე-პრეზიდენტი 2017-2026 წლებში. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1964 წლის 24 ოქტომბერს სოფიაში. 1989 წელს დაასრულა სოფიის უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1991-1997 წლებში მუშაობდა ბულგარეთის ეროვნულ ტელევიზიაში. 2000 წლის 7 მაისიდან ბულგარული სოციალისტური პარტიის უმაღლესი საბჭოს წევრია. 2005 წელს აირჩიეს ბულგარეთის სახალხო კრების დეპუტატად, ხოლო 2007 წელს ევროპის პარლამენტის წევრად. 2017 წლის 22 იანვრიდან ბულგარეთის ვიცე-პრეზიდენტია. 

2026 წლის 19 იანვარს, ერისთვის მიმართვისას პრეზიდენტმა რუმენ რადევმა განაცხადა გადადგომის განზრახვის შესახებ და მწუხარება გამოთქვა სისტემური კორუფციის წინააღმდეგ კოლექტიური ბრძოლის აუცილებლობის გამო. მომდევნო დღეს რადევმა გადადგომის შესახებ განცხადება საკონსტიტუციო სასამართლოს წარუდგინა. სამი დღის შემდეგ, 23 იანვარს, საკონსტიტუციო სასამართლომ ოფიციალურად მიიღო რადევის გადადგომა, რითაც დასრულდა მისი უფლებამოსილება ბულგარეთის პრეზიდენტის თანამდებობაზე. განჩინების გამოქვეყნებიდან მალევე, რადევმა იოტოვასთან — ახალ პრეზიდენტთან — ერთად დატოვა „დონდუკოვ 2“-ის სასახლე და მხარდამჭერებს მიმართა, სადაც მომავალ საკანონმდებლო არჩევნებზე ერთიანი ბრძოლის პირობა დადო. ილიანა იოტოვა ოფიციალურად გახდა ბულგარეთის პირველი ქალი პრეზიდენტი 2026 წლის 23 იანვარს.

დაოჯახებულია ანდრეი იოტოვაზე და ჰყავთ ერთი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* პირადი საიტი
* ბიოგრაფია ბულგარეთის პრეზიდენტის საიტზე  
* ბიოგრაფია ევროპის პარლამენტის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ბულგარელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბულგარეთის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბულგარეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
გლოსოფობია

**გლოსოფობია** ( — ენა და  — შიში) — საზოგადოებასთან სიტყვით გამოსვლისას ირაციონალური, უკონტროლო და მუდმივი შიში.

გლოსოფობიის მქონე ადამიანები სხვადასხვა ჯგუფის წინ საუბრისას დისკომფორტს და შფოთვას განიცდიან. ეს გამოიხატება უკონტროლო კანკალში, ოფლიანობაში და გულის აჩქარებაში. გლოსოფობია სოციალური ფობიაა, ან სოციალური შფოთვითი აშლილობა. ის წარმოქმნის შიშებს, რომლებიც ხშირად არალოგიკურია. გლოსოფობია, შფოთვითი აშლილობა, წარმოადგენს ამ ჯგუფის თავისებურ სიმპტომებს. ეს ნიშნავს, რომ გლოსოფობიის მქონე ადამიანი განიცდის შფოთვასთან დაკავშირებულ განსხვავებულ სიმპტომებს საზოგადოებაში სიტყვით გამოსვლისას. ზოგჯერ შიში იმდენად დიდია, რომ სიტუაციის წარმოდგენაც კი საკმარისია იმისთვის, რომ ადამიანმა შფოთვითი რეაქციები გამოავლინოს.

## გლოსოფობიის მიზეზები 
ამ ფობიიას უმეტეს შემთხვევაში ზუსტი მიზეზი არ აქვს, მაგრამ არის რამდენიმე მიზეზი თუ რატომ აქვთ ადამიანებს ეს ფობია: ერთი ან მრავალი ტრავმული გამოცდილება, რომელიც დაკავშირებულია საჯარო გამოსვლასთან ან გენეტიკური მიდრეკილება შფოთისა და სტრესის მიმართ.

## გლოსოფობიის მკურნალობა 
საჯაროდ სიტყვით გამოსვლის შიშების დაძლევაში ადამიანებს ნევროლოგები, ფსიქოკონსულტანტები და ფსიქოთერაპევტები ეხმარებიან. ისინი ინდივიდუალურ მკურნალობის გეგმას ადგენენ. გლოსოფობიის სამკურნალოდ აუცილებელია ფსიქოთერაპიული სესიების ჩატარება. თერაპიის საფუძველი, რომ ადამიანი აწყდება სიტუაციას, რომელიც იწვევს შფოთვას, ასე რომ მას შეუძლია გადალახოს აუდიტორიის წინაშე გამოსვლის შიში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფობია
* ფობიების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* რა არის გლოსოფობია

კატეგორია:ფობიები
A4Tech

**A4Tech** — პერსონალური კომპიუტერების პერიფერიული მოწყობილობების მწარმოებელი კომპანია, რომელიც 1987 წელს შეიქმნა, ტაივანში. შტაბ-ბინა მდებარეობს ტაიბეიში.

## კომპანიის პროფილი 
სპეციალიზებულია კომპიუტერის პერიფერიული მოწყობილობებისა და აქსესუარების წარმოებაზე.

## ისტორია 
მომავალმა აღმასრულებელმა დირექტორმა რობერტ ჩენგმა A4Tech 1987 წელს შექმნა.

2015 წელს A4Tech-მა ჩრდილოეთ ამერიკის ბაზარზე ყურადღება მიიპყრო თავისი ახალი სათამაშო ბრენდით — Bloody.

## Bloody Gaming 
2011 წელს A4Tech-მა დააარსა კომპიუტერული თამაშების ბრენდი Bloody Gaming.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* bloody-ის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:ტაივანის კომპანიები
კატეგორია:ტაივანის ელექტრონული კომპანიები
ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

**ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სიაში** წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული არქიტექტურული ძეგლები, რომლებსაც საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს მიერ მიენიჭათ ძეგლის სტატუსი. სიაში აგრეთვე იხილავთ ძეგლებს, რომლებსაც ჯერჯერობით არ აქვთ ძეგლის სტატუსი. ლენტეხის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები იყოფა სამ ჯგუფად: ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის ძეგლები, ძეგლები და ჯერჯერობით ძეგლის სტატუსის არმქონე ძეგლები.

## ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* heritagesites.ge — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია
* ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული და არქიტექტურულ-კულტურული ძეგლები

*
სიმონ პორტე ჟაკმუსი

**სიმონ პორტე ჟაკმუსი** (დ. 16 იანვარი, 1990) — ფრანგი მოდის დიზაინერი, ბრენდის „Jacquemus“ დამფუძნებელი.

## ადრეული წლები 
ჟაკმუსი დაიბადა სალონ-დე-პროვანსში, საფრანგეთში, ღარიბი ფერმერის ოჯახში; მამა მეტალურ ბენდებში მღეროდა, ხოლო დედა დიასახლისი იყო. გაიზარდა პატარა ქალაქ მალიმორტში.

2008 წელს, 18 წლის ასაკში, იგი ჩავიდა პარიზში, სადაც სწავლობდა მოდის ხელოვნებისა და ტექნიკის სკოლაში (ESMOD). რამდენიმე თვის შემდეგ მან მიატოვა სწავლა და გახდა არტისტების მენეჯერის ასისტენტი მოდის ჟურნალში „Citizen K“. დედის მოულოდნელმა სიკვდილმა მას უბიძგა, დაეწყო თავისი კარიერა მოდის სფეროში.

## კარიერა
ის 20 წლის იყო, როცა შექმნა თავისი ბრენდი "Jacquemus", რაც დედის ქალიშვილობის სახელი იყო. თავისი დიზაინების წარმოჩენა მოახერხა მეგობრების დახმარებით, რომლებსაც ეცვათ მისი ნამუშევრები 2010 წელს პარიზში ვოგის Fashion Night Out-ის განმავლობაში. 2012ში, ის მიიწვიეს პარიზის მოდის კვირეულზე თავისი კოლექციის წარსადგენად.

მისი ტანსაცმელი ზოგჯერ "Jacques Tati"-სა და "Louis Malle"-ს ფილმების სამყაროს აცოცხლებს. თავისი ნამუშევრები მან დაახასიათა, როგორც "გულუბრყვილო" მოდა. ვინაიდან სახელი საყოველთაოდ გაითქვა, მისი ნამუშევრები იყიდება ისეთ მაღაზიებში, როგორებიცაა "Opening Ceremony" ნიუ იორკში, "Broken Arm" პარიზში, "Gago" ექს-ან პროვანსში და "Dover Street Market" ლონდონში. 2014 წელს მან გამოუშვა კოლექცია "La Redoute". 2015 წელს კი მიიღო მოწვეული ჟიურის პრიზი LVMH საერთაშორისო კონკურსში, რომელიც შექმნილია დელფინ არნაულტის მიერ ახალგაზრდა მოდის დიზაინერებისათვის.

2017 წელს, ჟაკმუსმა თავის კოლექციებში დაამატა ფეხსაცმლის ხაზი. 2018 წელს მან ასევე გამოაცხადა, რომ ის შექმნიდა მამაკაცის ტანსაცმლის ხაზსაც, რომელსაც 2019 წელს გამოუშვედა.  ფეხსაცმლის გარდა, ჟაკმუსი ასევე ქმნის ხელჩანთებსა და ქუდებს. 

მან წვლილი შეიტანა მშობლიურ რეგიონში რესტორანი "ციტრონის" გახსნაში, რომელიც მდებარეობს "Galeries Lafayette des Champs-Elysees"-ში, რომელმაც 2019 წლის 28 მარტს ოფიციალურად დაიწყო ფუნქციონირება.

2019 წლის 24 ივნისს მან მოაწყო აღლუმი ბრენდის ათი წლის აღსანიშნავად. მან მოდის სამყარო მოიწვია ლავანდის ველზე და წარადგინა თავისი ახალი კოლექცია "Le coup de soleil".

მისი კოლექცია გაზაფხული/ზაფხული 2021, "L'Amour", იყო სიმარტივისა და რომანის თემებზე. მან გადაცემაში ინტერვიუს დასაწყისში განაცხადა, რომ ეს არის ”როგორც უბრალო ქვეყნის ქორწილი ან მოსავლის ფესტივალი”. შოუ გაიმართა ხორბლის მინდორში, პარიზთან ახლოს რომელიც მხოლოდ 1 საათს გაგრძელდა არსებული პანდემიის გამო, და შოუს მხოლოდ 100 სტუმარი დაესწრო.

## ჯილდოები 
* 2014 წლის ფინალისტი, LVMH Prize
* 2015 წლის მოწვეული ჟიური, LVMH Prize
* 2017 წლის მოდის რჩეული დირექტორი Elle Style Awards

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ფრანგი დიზაინერები
კატეგორია:ფრანგი მოდის დიზაინერები
კატეგორია:საფრანგეთში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალეუტის კუნძულების კამპანია

**ალეუტის კუნძულების კამპანია** — მეორე მსოფლიო ომში ალეუტის კუნძულებზე მომხდარი ბრძოლები იაპონიის იმპერიასა და აშშ-ს შორის, წყნარი ოკეანის საბრძოლო თეატრის ნაწილი. ეს იყო მეორე მსოფლიო ომის ერთადერთი კამპანია, რომლის დროსაც იაპონურმა არმიამ ამერიკის კუთვნილი ტერიტორია — ალასკის ტერიტორიის კუთვნილი კუნძულები კისკა და ატუ — დაიკავა. ამ ფაქტმა ამერიკული საზოგადოების შოკირება გამოიწვია, რადგანაც აშშ-ს ტერიტორიაზე მტრის ჯარის შეჭრა ბოლოს 130 წლის წინ იყო მომხდარი, ბრიტანეთ-ამერიკის ომის დროს, 1812 წელს.მარცხნივ|მინი|იაპონელი არტილერისტები კუნძულ ატუზე.კამპანია 1942 წლის 3 ივნიის დაიწყო კუნძულებზე იაპონელთა გადასხმით. კუნძულების სიშორისა და ამინდით გამოწვეული სირთულეების გამო ამერიკულ-კანადურმა ჯარმა იაპონელების ალეუტიდან განდევნა თითქმის ერთი წლის განმავლობაში ვერ მოახერხა. ალეუტის კუნძულების სტრატეგიული მნიშვნელობა მდგომარეობდა წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში სატრანსპორტო ხაზების გაკონტროლებაში.

იაპონელები ფიქრობდნენ, რომ ალეუტის კუნძულების კონტროლით ისინი თავს აიცილებდნენ ამერიკელთა შემოტევას წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთიდან. ამერიკელები კი, თავის მხრივ, შიშობდნენ, რომ იაპონია ამ კუნძულებს გამოიყენებდა ბაზებად, რომლებიდანაც შემდგომ ფართომასშტაბიან საჰაერო იერიშებს განახორციელებდა აშშ-ს დასავლეთ სანაპიროს ისეთ ქალაქებზე, როგორებიცაა: ანკორიჯი, სიეტლი, სან-ფრანცისკო და ლოს ანჯელესი.
მარცხნივ|მინი|ამერიკელი სამხედროები კუნძულ ატუზე, რომელთაც მკაცრი ზამთრის პირობებში, თოვლსა და ყინულში უწევდათ ბრძოლა, 1943 წლის მაისი.
კუნძულ ატუს დასაბრუნებლად ბრძოლა 1943 წლის 11 მაისს დაიწყო და დასრულდა 29 მაისს, როდესაც იაპონელთა გადარჩენილმა ნაწილებმა წარუმატებელი ბანზაი შეტევა განახორციელეს და სრულად განადგურდნენ. 1943 წლის 15 აგვისტოს ამერიკელთა შემტევი ძალები კუნძულ კისკაზე გადასხდნენ კუნძულის სამკვირიანი დაბომბვის შემდეგ, თუმცა აღმოაჩინეს, რომ იაპონელებს ის 29 ივლისს მიეტოვებინათ.

ალეუტის კუნძულების კამპანიას ხშირად უწოდებენ „დავიწყებულ ბრძოლას“, ვინაიდან ის ომის სხვა მოვლენების ჩრდილში მოექცა და ნაკლებად ცნობილია.

სამხედრო ისტორიკოსებს მიაჩნიათ, რომ იაპონიის შეჭრა ალეუტის კუნძულებზე ამერიკელთა ყურადღების გადასატანი დივერსიული ქმედება იყო მიდუეის ბრძოლისას, რომელსაც ამერიკის წყნარი ოკეანის ფლოტი უნდა გაეტყუებინა მიდუეიდან. ვარაუდს ამყარებს ის ფაქტი, რომ კუნძულებზე შეტევა მიდუეის ბრძოლასთან ერთად დაიწყო და ორივე ბრძოლას ადმირალი ისოროკუ იამამოტო მეთაურობდა. თუმცა სხვა მოსაზრების მიხედვით, იაპონელთა შეტევა ალეუტებზე არანაირი დივერსიული ქმედება არ ყოფილა და მიზნად ისახავდა მხოლოდ და მხოლოდ იაპონელთა ჩრდილოეთ ფლანგის დაცვას აშშ-ს შესაძლო შეტევისგან.

## სქოლიო 
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის შეჭრები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის ოპერაციები და ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის წყნარი ოკეანის თეატრი
კატეგორია:აშშ-ის ბრძოლები
კატეგორია:1942 წლის ბრძოლები
კატეგორია:1943 წლის ბრძოლები
ნორმან ლინდსის გალერეა და მუზეუმი

**ნორმან ლინდსის გალერეა და მუზეუმი** - ყოფილი რეზიდენცია და ფერმა, ამჟამად კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი და ხელოვნების გალერეა, ტურისტული ღირსშესანიშნაობა და მუზეუმი ახალი სამხრეთ უელსის შტატში, ავსტრალიაში მდებარეობს ცისფერი მთების რეგიონის ქალაქ ფალკონრიჯში. მუზეუმი 1898-1913 წლებში აშენდა ფრენსის ფოის, პატრიკ რაიანის, ნორმან ლინდსისა და როუზ სოუდის ხელმძღვანელობისას. გალერეა და მუზეუმი ასევე ცნობილია როგროც **მერივილი** და **სპრინგვუდი**. საკუთრება *National Trust of Australia*-ის დაქვემდებარებაშია. 2002 წლის 1-ელ მარტს მუზეუმი ახალი სამხრეთ უელსის შტატის კულტურული მემკვიდრეობის რეესტრში შეიტანეს. ქვისგან აგებული კოტეჯი 17 ჰექტარის მიწაზე მდებარეობს და ავსტრალიური მხატვრისა და მწერლის, ნორმან ლინდსისა და მისი ცოლის, როუსის საკუთრებაშია. საკუთრება ასევე მოიცავს უფრო მცირე ნაგებობებსაც, რომელთაგანაც ორი ზეთში შესრულებული ნახატებისა და ლითოგრაფიის სტუდიებად გამოიყენება.

## ისტორია 
17 ჰექტარის ფართობის საკუთრება თავდაპირველად პატრიკ რაიანს, ადგილობრივ ქვისმთლელს ეკუთვნოდა. 1898 წელს მიწა ფრენსის ფოიმ შეიძინა. მალე ფოიმ რაიანს ქვიშაქვის კოტეჯის აგება დაავალა. სახლს *მერივილი* ეწოდებოდა. პატარა ოთხი საძინებელი ჰქონდა და ფრანგული ფილებით იყო გადახურული, ვერანდა წითელ და თეთრ ზოლებში იყო მოხატული. პოტენციური ხანძრისგან თავის დასაზღვევად, სამზარეულო ცალკე შენობაში განთავსდა. სამზარეულო მთავარი ნაგებობისგან განსხვავებული ქვებით აშენდა და საკუთრების უმაღლეს ნაწილში მდებარეობდა.

## იხილეთ ასევე 
*ახალი სამხრეთ უელსის მუზეუმების სია

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*National Trust Property - Norman Lindsay Gallery
*Lindsay's Cafe 
## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრალიის მუზეუმები
ალიაგა

**ალიაგა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების ტერუელის პროვინციის კუენკას-მინერასის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 193,078573 კმ². მოსახლეობა — 326 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ტერუელის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ალიაგის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
* Gran Enciclopedia Aragonesa - ალიაგა 

## სქოლიო
კატეგორია:ტერუელის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ტერუელის ქალაქები
რუსული რეალისტური ხელოვნების ინსტიტუტი

**რუსული რეალისტური ხელოვნების ინსტიტუტი** () — კერძო მუზეუმი და საგამოფენო ცენტრი მოსკოვში. გაიხსნა 2011 წლის 1 დეკემბერს ალექსეი ანანიევის ინიციატივით, მოსკოვის ერთ-ერთ რაიონში მდებარე 1823 წელს აგებული საჩითავი ქარხნის ძველ შენობაში. მისი კოლექცია მიიჩნევა XX საუკუნის რუსული რეალისტური ფერწერის სკოლის ერთ-ერთ საუკეთესო კოლექციად. 2018 წლის მონაცემებით მუზეუმში დაცულია 500-ზე მეტი ნამუშევარი. 2019 წელს დირექციამ გამოაცხადა მუზეუმის დახურვის შესახებ, რაც განაპირობა ანანიევის შემოსავლების დაყადაღებამ. 2021 წლის მონაცემებით მუზეუმი კვლავ დაკეტილია, ხოლო ექსპონატები დაყადაღებული.

## შენობა
ქარხნის შენობა 1823 წელს ააშენა შვეიცარიელმა ხელოსანმა ბუხერმა. მომდევნო ათწლეულებში, ქარხანა გახდა ყველაზე დიდი საჩითავი საწარმო რუსეთის იმპერიაში.

1905-1907 წლების რევოლუციის დროს, ფაბრიკა გახდა მუშათა მასობრივი გაფიცვების ერთ-ერთი მთავარი დასაყრდენი. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებასთან ერთად, წარმოებას ეწოდა „პირველი საჩითავი ქარხანა“

## ექსპოზიცია 
მუზეუმის ფონდი შეიცავს რუსული რეალისტური ხელოვნების 6000-ზე მეტ ნამუშევარს, მაგრამ მუდმივ გამოფენაზე მხოლოდ 500 ნამუშევარია წარმოდგენილი. ექსპოზიცია მოწყობილია ქრონოლოგიური თანმიმდევრობით და განთავსებულია შენობის სამ სართულზე, რომლის საერთო ფართობია 4500 მ².

2016 წლისთვის მუზეუმმა გაიარა საგამოფენო სივრცის ფართომასშტაბიანი რემონტი. რემონტის შემდეგ, შენობა აღჭურვეს კლიმატის კონტროლის სისტემით, რაც საშუალებას იძლევა შეინარჩუნოს ნახატებისთვის ოპტიმალური ტემპერატურა..

#### პირველი სართული 
პირველ სართულზე გამოფენილია XIX საუკუნის ბოლო და XX საუკუნის დასაწყისის მხატვრების ნამუშევრები. წარმოდგენილი ნამუშევრები მოიცავს არკადი პლასტოვის, სერგეი გერასიმოვის, ალექსანდრე დეინეკას, იური პიმენოვის, გეორგი ნისა და ისააკ ბროდსკის ტილოებს.

#### მეორე სართული 
მეორე სართულზე ომის შემდგომი საბჭოთა ხელოვნებაა გამოფენილი. დარბაზების პირველ ნახევარში არის ნამუშევრები, რომლებიც ეძღვნება დიდ სამამულო ომს და იმდროინდელი რუსული სოფლის ხედებს. დარბაზების მეორე ნახევარი მოიცავს მხატვრების ნამუშევრებს ხრუშჩოვის დათბობის პერიოდიდან: გელი კორჟევი, ძმები სერგეი და ალექსეი ტკაჩევები, ვიქტორ ივანოვი, პიოტრ ოსოვსკი, დიმიტრი ჟილინსკი, ტაირ სალახოვი .

#### მესამე სართული 
ზედა სართულის ექსპოზიცია ეძღვნება თანამედროვე ხელოვნებას, რომელიც შეიქმნა 1970 -იანი წლებიდან. ოთახები გაფორმებულია მინიმალისტური სტილით და შავ-თეთრი ფერით. კედლებზე გამოსახულია ვიქტორ კალინინის, ალექსეი სუხოვეცკის, ვლადიმერ ტელინის, ვიაჩესლავ სტეკოლშჩიკოვის, ვიაჩესლავ ზაგონეკისა და მიხაილ იზოტოვის ნახატები.

## ლიტერატურა 
* *Дьяконов В.* Спортивная живопись. — КоммерсантЪ, 2014. — Вып. 4. — С. 39.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მოსკოვის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სხივების ტყორცნა (გრაფიკა)

მინი|ფერადი სფეროების ამრეკლი ზედაპირი წარმოგვიდგენს ახლო ხედვის არეალის, ფართო არეალის სინათლის წყაროსა და გაბნეული ანარეკლის ეფექტებს.

**სხივების ტყორცნა** — უამრავ ციფრული გამოსახულების დამუშავების ალგორითმებსა, თუ სამ განზომილებიან კომპიუტერულ გრაფიკებში გამოყენებადი ტექნიკა, რომელიც რეალისტურად გადმოსცემს სინათლის გადაადგილებას.

სხივის აღქმის დამუშავების ტექნიკები: სხივის წარმოქმნა, მსუბუქი ჩრდილების ტექნიკა, ფოტონთა მდებარეობისა და მათი მიმართულების გამოთვლა, შედარებით ნელი და მეტად რეალისტურია ვიდრე ხაზობრივი დამუშავების მეთოდი. ამიტომაც, ისინი თავდაპირველად უძრავი, ციფრულად დამუშავებული გამოსახულებისთვისა და ფილმის ვიზუალური ეფექტებისთვის უფრო გამოიყენებოდა, ვიდრე ვიდეოთამაშებსა თუ სხვა რეალურ დროში კადრობრივად დასამუშავებელ საკითხებში.

2018 წლიდან, კომპიუტერული მოწყობილობების გაძლიერებასთან ერთად, რეალურ დროში სხივთა ტყორცნის დამუშავება ახალი ვიდეოდაფებისათვის ჩვეული გახდა. რამაც, თითოეული კადრის სწრაფი დამუშავების მიზეზით, დეველოპერებს შესაძლებლობა მისცა გამოეყენებინათ ჰიბრიდული სხივთა ტყორცნისა და ვექტორებზე დაფუძნებული დამუშავების ტექნიკები. 

სხივების ტყორცნის ტექნიკას შეუძლია სხვადასხვა ოპტიკური ეფექტების მოდელირება, როგორიცაა: არეკვლა, გარდატეხა, მსუბუქი ჩრდილები, გაბნევა, მოძრაობით გამოწვეული დაბინდვა, სინათლის დისპერსია და სხვა. მის შესაძლებლობებში აგრეთვე ხმის ტალღების დამუშავებაც შედის, რაც ვიდეოთამაშების მწარმოებლებს უადვილებს ექოსა და სხვა ხმოვანი ეფექტების რეალისტურად დამუშავებას. სინამდვილეში, ამ ტექნიკით შეგვიძლია განვასახიეროთ ნებისმიერი ფიზიკური ტალღა, ან ნაწილაკის მიახლოებით წრფივი მოძრაობა.

## სქოლიო
კატეგორია:გრაფიკული პროგრამები
კატეგორია:3D გამოსახულება
ათონის ივერთა მონასტერში ლათინებისაგან მოწყვეტილი ღირსმოწამეები

**წმინდა ღირსმოწამენი, ათონის ივერთა მონასტერში ლათინთაგან მოწყვეტილნი** — ქართველი წმინდანები, რომლებიც ლათინებმა ამოწყვიტეს XIII საუკუნეში ათონის ივერთა მონასტერში. ხსენების დღე 13 (ახ. სტ. 26) მაისი.

ქართველი ბერები ათონის მთაზე X საუკუნის ორმოცდაათიანი წლებიდან იწყებენ დასახლებას, XIII საუკუნეში კი იგი ჯვაროსანთა სათარეშო ასპარეზად იქცა.

პაპისტმა მხედრებმა 1259-1306 წლებში რამდენჯერმე მოაოხრეს იქაურობა. მართლმადიდებლური მრწამსის ერთგულებისთვის ამოწყვიტეს ზოგრაფის, ვათოპედის, პროტატის და სხვა სავანეთა ბერები. მათ რისხვას ვერც ივერთა მონასტერი გადაურჩა.

მხედრებმა ივერონელ ბერებს კათოლიკური სარწმუნოების მიღება და პაპის უზენაესობის აღიარება მოსთხოვეს, ბერებმა კი ეს მოთხოვნა უარყვეს. როგორც ათონური პატერიკი გვაუწყებს, პაპისტებმა ივერონელი ბერები ძალით გამოყარეს სავანიდან, მონასტრის გემზე დასხეს და ზღვაში ჩაძირეს, უფრო ახალგაზრდა და ჯან-ღონით სავსე ბერები კი, რომელთა უმეტესობაც ქართველი იყო, სამონასტრო ქონებასთან ერთად იტალიაში გაგზავნეს და იუდეველებს მიჰყიდეს მონებად.

ეს ამბავი ივერთა ლავრაში, ერთი ცნობით, 1259 წელს მომხდარა, სხვა წყაროების მოწმობით კი —  სავარაუდოდ, 1276-1280 წლებში.

## ლიტერატურა
*წმინდანთა ცხოვრება, ტომი II, თბ., 2003, გვ. 149

## რესურსები ინტერნეტში
* წმიდა ღირსმოწამენი, ათონის ივერთა მონასტერში ლათინთაგან მოწყვეტილნი (XIII)

კატეგორია:ქართველი წმინდანები
ტყეპარკი

**ტყეპარკი** ― საბჭოთა კავშირში სარეკრეაციო დანიშნულების ზონა, ბუნებრივი ტყის მასივი, რომელიც განლაგებული იყო ქალაქების, დაბების, სამრეწველო ცენტრების მიმდებარედ. ტყეპარკის მოსაწყობად იყენებდნენ ქალაქის საზღვრების გარეთ მდებარე ტყეებს. ტყეპარკში, განსხვავებით ჩვეულებრივი პარკებისგან დასაშვები იყო ხილ-კენკრის, სოკოს და სხვათა შეგროვება, დაუშვებელი იყო ნადირობა, თივის შეგროვება და საქონლის ძოვება. ცნობილი ტყეპარკებია რჟევის ტყეპარკი სანქტ-პეტერბურგში, სინიუშინის ტყეპარკი ირკუტსკში და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქალაქგეგმარება
კატეგორია:გარემოს დიზაინი
ოროვანდი

**ოროვანდი** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ღერო სწორმდგომია, სიმაღლე 1–3 მეტრამდე, უხვად დატოტვილი, სქელი ხორცოვანი ფესვით. ფოთლები დიდია, მორიგეობით განლაგებული. ყვავილები იისფერ-მეწამული, შეკრებილია ბურთისებრ კალათებში, საბურველის ფოთოლაკები კაუჭისებურადაა წამახვილებული და ადვილად ეკვრება სხვადასხვა ზედაპირს; ბურთისებრი კალათები შეკრებილია საერთო ფარისებრ ყვავილედში. ცნობილია 10-მდე სახეობა. ჩვეულებრივ, რუდერული და სარეველა მცენარეებია. გავრცელებული არიან ევრაზიისა და აფრიკის (განსაკუთრებით ხმელთაშუაზღვისპირეთის ქვეყნების) ზომიერად თბილ და სუბტროპიკულ ოლქებში; რიგი სახეობები შეტანილია სხვა არატროპიკულ ქვეყნებში, სადაც ველურ ბუნებაში გავრცელდნენ. ოროვანდი გვხვდება მთების ტყიან ფერდობებზე, მდინარეთა ხეობებში, ნაკადულების ნაპირებზე, ნათესებში, ანეულებში, ნაგვიან ადგილებში, საცხოვრებელთან ახლოს, გზების გასწვრივ, ბაღებში. ყველაზე მეტად ცნობილია აბლაბუდისებრი (*A. tomentosum*) და დიდი ოროვანდი (*A. lappa*). ყველა სახეობა ადვილად წარმოქმნის ჰიბრიდებს, კარგი თაფლოვანი მცენარეებია და საკმაოდ ძველი დროიდან სამკურნალო მცენარეებად იყენებენ ხალხურ მედიცინაში. ფესვები შეიცავს ინულინს და სხვა ბიოლოგიურად აქტიურ ნივთიერებებს, მისი ნაყენი თმების გამაგრებისათვის გარეგანი მოხმარების საშუალებაა; წყლიანი ნაყენი და ნახარში გამოირჩევა თმის ცვენის საწინააღმდეგო, შარდ- და ოფლსადენი მოქმედებით. ოროვანდის ახალგაზრდა ფესვები და ყლორტები საკვებად ვარგისია.

## სქოლიო 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ნიკოლოზ ტყეშელაშვილი

**ნიკოლოზ ტყეშელაშვილი** (დ. 20 მაისი, 1910, ქუთაისი — გ. 25 ივლისი, 1982) — ქართველი ეკონომისტი, ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1952), პროფესორი (1954), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1977).

## ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო საფინანსო-ეკონომიკის ინსტიტუტი. 1937 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს მრეწველობის სტატისტიკაში, ხოლო 1939 წლიდან პოლიტეკონომიაში. 1961 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული ფაკულტეტების პოლიტეკონომიური კათედრის გამგე. მისი შრომები ეხება სტატისტიკის ზოგადი თეორიის სახალხო მეურნეობის ისტორიის, მრეწველობის, ეკონომიკის და პოლიტეკონომიის პრობლემებს. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
ნიკოლოზ
ტობის I მღვიმე

**ტობის I მღვიმე**, **თურჩუ-ტობის მღვიმე**, **ონიორეს მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში, სოფელ პირველი ბალდის აღმოსავლეთით 5 კმ-ზე. მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტობის აუზში, ზღვის დონიდან 670 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცარცულ შრეებრივ კირქვებში. შესასვლელი ქარაფის გასწვრივ იხსნება. მიემართება ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ სწორხაზოვნად. შესასვლელიდან 50–55 მ-ზე უხვევს აღმოსავლეთისაკენ და აწყდება 21 მ სიმაღლის ჩანჩქერს. აქ დარბაზის სიმაღლე 30 მ აღწევს. მღვიმის ჯამური სიგრძე 750 მ-ია. ქიმიური ნალქებიდან გვხვდება ზრდაშეჩერებული სტალაქტიტები; მექანიკურიდან — ნგრევის ადგილობრივი მასალა. ჰავა დინამიკურია. ჰაერის ტემპერატურა შესასვლელთან 14,5 °C, ხოლო ჩანჩქერთან 12,5 °C. შეფართებითი სინოტივე სიღრმეში 100 %-ს აღწევს. მღვიმეში გაედინება ნაკადი, რომლის დებიტი 1,43 მ³/წმ, ხოლო წყლის ტემპერატურა 10,2 °C შეადგენს. იგი მდინარე თურჩუს მიწისქვეშა გაგრძელებას წარმოადგენს. მღვიმიდან გამომავალი ნაკადი შესასვლელთან ეფექტური ფორმის — ონიორეს ჩანჩქერს წარმოშობს. წყლიან დერეფნებში ოთხი სიფონური ტბაა, ერთ-ერთი მათგანის სიგრძე 60 მ-ზე მეტია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მღვიმეები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
ონიორეს ჩანჩქერი

**ონიორეს ჩანჩქერი** — ჩანჩქერი საქართველოში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ მეორე ბალდის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ზე, ასხის მასივის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტობის აუზში. სიმაღლე 67 მ. ონიორეს ჩანჩქერს წარმოქმნის ტობის I მღვიმიდან გამომავალი მიწისქვეშა ნაკადი. ონიორეს ჩანჩქერი ბუნების ძეგლია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:საქართველოს ჩანჩქერები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
წყალწითელას ხეობა

**წყალწითელას ხეობა** — მდინარე წყალწითელას ხეობის მონაკვეთი საქართველოში, ტყიბულისა და თერჯოლის მუნიციპალიტეტებში. იქმნება სოფელ გოდოგნის ხიდსა და გელათს შორის მონაკვეთის 7,5 კმ-იან ზოლში, ზღვის დონიდან 130–200 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს კოლხური ტყით დაფარულ, განსაკუთრებული სილამაზით გამორჩეულ მდინარე წყალწითელას კანიონისებურ ხეობას, სადაც ხმელეთსა და წყალქვეშ მრავალი მინერალური წყარო მდინარეს სამკურნალო თვისებებს სძენს. წყალწითელაში მრავლადაა კალმახი, წვერა, ჭანარი, მურწა, ქაშაპი, ტობი, შამაია და სხვა; მდინარის ნაპირებზე კი წავი და ნუტრია ბინადრობს. ზამთარში შესაძლებელია წყალმცურავი ფრინველების ნახვა, ძუძუმწოვრებიდან კი ტურა, მელა და მაჩვი გვხვდება. ხეობას განსაკუთრებულ ხიბლს სძენს ისტორიული კულტურის ძეგლები: გელათის სამონასტრო კომპლექსი და წმინდა მოწამეების დავითისა და კონსტანტინეს სახელობის მონასტერი. წყალწითელას ხეობა ბუნების ძეგლია.

## იხილეთ აგრეთვე
* წყალწითელა 
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:საქართველოს ხეობები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
სტაროიხსანოვო

**სტაროიხსანოვო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 216 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 29 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია უფა, რომელიც დაშორებულია 81 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას თათრები (54%) და ბაშკირები (39%) შეადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
ტობის ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის ბუნების ძეგლი

**ტობის ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის ბუნების ძეგლი** —  საქართველოში უმაღლესი კასკადური ჩანჩქერი 234 მ სიმაღლის და კარსტული მღვიმეების კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს  სოფელ პირველი ბალდიდან 5,6 კმ-ით დასავლეთით მარტვილის მუნიციპალიტეტი, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე. იგი მდებარეობს ზღვის დონიდან 707 მეტრზე, მდინარე ტობის მარცხენა ნაპირზე, რომელიც აბაშის მარცხენა შენაკადია და მისადგომია მარკირებული საფეხმავლო ბილიკით. 

## მორფოლოგია
ბუნების ძეგლთა კომპლექსი წარმოადგენს ტობას კასკადური ჩანჩქერისა და არსენ ოქროჯანაშვილის მღვიმის (ასევე ცნობილი როგორც ტობა II მღვიმე) კომბინაციას. კირქვებში ფორმირებულ მღვიმეში შესვლა შესაძლებელია პატარა გასაბერი ნავით და რთულია ფეხით მისასვლელი. მღვიმის საერთო სიგრძეა 1300 მ. შესასვლელი, რომლის სიმაღლეა 15 მეტრი და სიგანე 20 მეტრი, იხსნება კანიონის გასწვრივ. მღვიმეს აქვს რამდენიმე დონე და მრავალი გასასვლელი. მღვიმეში რამდენიმე გამორჩეული დარბაზია: „ნონას დარბაზი“, „ნანას დარბაზი“, „სალონი“, „უნივერსიტეტი 50“, „ტბიანი“ და ა. შ. მღვიმის სპელეოთემები სხვადასხვა ფორმითაა წარმოქმნილი. ერთ-ერთი გამორჩეული სტალაგმიტი 7 მეტრამდე სიმაღლეს აღწევს. მღვიმეში წყლის ნაკადი ქმნის ოთხ ტბას მიწისქვეშ და საბოლოოდ, მღვიმიდან გამოსვლისას, წარმოქმნის 234 მ სიმაღლის კასკადურ ტობის ჩანჩქერს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ონიორეს ჩანჩქერისა და ტობის პირველი მღვიმის ბუნები ძეგლები

## სქოლიო
საქართველოს ბუნების ძეგლები

**საქართველოს ბუნების ძეგლები** — საქართველოს დაცული ტერიტორიები — ეროვნული მნიშვნელობის მქონე შედარებით მცირე ტერიტორიები, სადაც წარმოდგენილია იშვიათი, უნიკალური და მაღალი ესთეტიკური მახასიათებლების მქონე კომპაქტური ეკოსისტემები, ცალკეული გეომორფოლოგიური და ჰიდროლოგიური წარმონაქმნები, მცენარეთა ცალკეული ეგზემპლარები ან ცოცხალ ორგანიზმთა ნამარხი ობიექტები. ბუნების ძეგლი შეიძლება იყოს მღვიმე, ხეობა, მდინარის დელტა სხვა. 

პირველი სამი ბუნების ძეგლი საქართველოში დაარსდა 2003 წელს ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე. დღეს მათი საერთო ფართობი 309 ჰა-ს შეადგენს. ესენია: ალაზნის ჭალის (201 ჰა), არწივის ხეობისა (98 ჰა) და ტახტითეფას (10 ჰა) ბუნების ძეგლები. დღეისათვის საქართველოში უკვე 41 ბუნების ძეგლს აქვს მინიჭებული ეს სტატუსი, მათ შორის: 3 ვაშლოვანის დაცულ ტერიტორიებზე მდებარეობს, 5 ყაზბეგის ეროვნულ პარკში, 10 მათგანს მარტვილისა და ოკაცეს ბუნების ძეგლების ადმინისტრაცია მართავს, 16 ბუნების ძეგლი კი იმერეთის მღვიმეების დაცული ტერიტორიების შემადგენილობაშია. 3 ბუნების ძეგლი ალგეთის ეროვნული პარკის, თითო-თითო კი თბილისის, ფშავ-ხევსურეთისა და ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკების დაქვემდებარებაშია.

2020 წლის მდგომარეობით, სულ ბუნების ძეგლების საერთო ფართობი 2748.99 ჰა-ს შეადგენს.

## ბუნების ძეგლები
## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს დაცული ტერიტორიები

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
სხვილისის წმინდა გიორგის ეკლესია

**სხვილისის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ სხვილისში.

ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, მართკუთხა გეგმაში ჩაწერილი ნახევარწრიული აფსიდით. კედლები აგებულია ნატეხი რიყის ქვით, უხეშად დამუშავებული კირქვის და ბაზალტის კვადრებით. ფასადები ნაწილობრივ შელესილია კირის და ქვიშა-ცემენტის ხსნარით. ეკლესიის ფასადებზე ვხვდებით ლითონის ანტისეისმურ კონსტრუქციას. ტაძარს აღმოსავლეთის, ჩრდილოეთის და სამხრეთის კედლებში მართკუთხა მოყვანილობის მცირე ზომის სარკმელი აქვს დატანებული. დასავლეთის კედელში მოქცეულია 1 მეტრის სიგანის სწორკუთხა კარი, რომლის თავზე დადებულია არქიტრავის ქვა. ზედ ამოკვეთილია სამსტრიქონიანი მხედრული წარწერა: 

  

კარის სიახლოვეს, ფასადზე მიდგმულია საფლავის ქვის ფრაგმენტი, რომლის წინა პირზე გრაფიკულად გამოსახულია ჯვარი, ხოლო გვერდებზე წარმოდგენილია ჩაკვეთილი სამკუთხედი სახეებით შედგენილი ფრიზული ორნამენტი და თაღების რიგი. ტაძრის საძირკვლის დონეზე, სამი მხრიდან კედლებს მიუყვება ბეტონის საფეხური. ინტერიერში კედლები შელესილია. ტაძარი გადახურულია ორქანობა თუნუქის სახურავით. აღმოსავლეთის ფრონტონი შეფიცრულია, დასავლეთის ფრონტონზე კი აკრულია თუნუქის ფურცლები. ტაძრის დასავლეთის კედლის წინ მოწყობილია ლითონის ძელებზე დაფუძნებული ცალქანობიანი თუნუქის გადახურვა. ეკლესიის ეზო შემოზღუდულია დაბალ, ქვითკირის გალავანში ჩაბეტონებული ლითონის ძელებით და ბადით, რომლის დასავლეთის მონაკვეთში მოქცეულია ლითონის კარები.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თისელი (ნასოფლარი)

**თისელის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფელ თისელში.
ნასოფლარის ცენტრი მდებარეობდა თითქმის საძირკვლამდე დანგრული ეკლესია. ნასოფლარი სამხრეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია მთებით, ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან აკრავს გაშლილი ველი. ძეგლს დასავლეთიდან დაახლ. 1,5 კილომეტრის დაშორებით ჩამოუდის პატარა მდინარე თისელი, რომელიც მდინარე მტკვრის მარცხენა შენაკადია. განათხარი ნასოფლარის ნაშთი შემორჩენილია ერთმანეთთან მჭიდროდ მიჯრილი საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობებით, რომლებიც განლაგებულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით დაქანებულ ფერდობზე. არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ გათხრილი და შესწავლილი იქნა ოთხი ძირითადი ნაგებობა, რომელთაგან ორი საცხოვრებელია შიგ გამართული კერითა და თონით, ორი კი სამურნეო დანიშნულების შენობა იყო. აქვე გამოვლინდა ქვიშაქვის საშუალო ზომის დაუმუშავებელი ქვებით ნაგები სამეურნეო ორმო - ხარო. თისელის ნასოფლარის გათხრებისას მიკვლეული არქეოლოგიური მასალის უდიდესი ნაწილი კერამიკაა. გვხვდება ლითონის, ქვისა და მინის ნივთებიც.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კლიტოციბე

**კლიტოციბე** () — ქუდიანი სოკოების გვარი ტრიქოლომასებრთა ოჯახისა. ხასიათდება ფეხის მიმართ დაღმავალი თეთრი ან ღიად შეფერილი ფირფიტებით. ცნობილია 250-მდე სახეობა. ფართოდ არიან გავრცელებული ყველა კონტინენტზე. კლიტოციბეებს შორისაა საჭმელი და შხამიანი სოკოები. საჭმელებიდან ყველაზე გავრცელებულთა შორისაა: მინდვრის სოკო (*C. nebularis*), რომელიც ხშირად წარმოქმნის ე.წ. „ქაჯის წრეს“; სურნელოვანი კლიტოციბე (*C. odo­ra*) მოცისფრო-მომწვანი ქუდითა და ანისულის სურნელის მქონე თეთრი რბილობით და სხვ. შხამიანებიდან ხშირად გვხვდება: ცვილისებრი კლიტოციბე (*C. phyllophila*), ჭუჭყისფერ-თეთრი ქუდით, ცენტრში კუზისებრი ამონაზარდით; მოთეთრო კლიტოციბე (*C. dealbata*) ძაბრისებრი ქუდით და სხვ. ტყის ცხოვრებაში ყველა ეს სოკო მნიშვნელოვან როლს თამაშობს — შლიან ტყის ნაფენს და ნიადაგს ამდიდრებენ საკვები ნივთიერებებით. უხვად გაზრდის დროს ალამაზებენ ტყეს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრიქოლომასებრნი