თეჟარუიქი

**თეჟარუიქი** () — XII საუკუნის ფორტიფიცირებული ქართული მონასტერი სოფელ მეღრაძორის სამხრეთ-დასავლეთით, კოტაიქის პროვინციაში, თანამედროვე სომხეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ტყით შემოსილ მაღლობზე. აიგო ივანე მხარგრძელის განკარგულებით, 1196-1199 წლებში. ტაძარში არის ივანეს ყმა ბუბასა და მისი მემკვიდრეების საგვარეულო საძვალე.

## არქიტექტურა 
თეჟარუიქის მონასტრის სექცია შემოზღუდულია დაბალი ქვის კედლით. თავად ბაზილიკა ერთადერთი ასე თუ ისე დაუზიანებელი შენობაა კომპლექსის ტერიტორიაზე. შენობის შემადგენელი ნაწილებია გავიტი, სამლოცველო დარბაზი და პორტიკი ეკლესიის შესასვლელში. ტაძრის ბჭე და მისი ჩარჩო შემკულია ვაზისა და ყურძნის მტევნების ჰორელიეფებით. ტიმპანი ჭიშკრის თავზე, რომელზეც ოდესღაც ეპიგრაფი და ფრესკა იყო განთავსებული, დღეს იმდენად არის დაზიანებული, რომ გარჩევა შეუძლებელია. თუმცა, თავდაპირველი ბათქაში კვლავაც არის შემორჩენილი კარის ზღუდარზე. გავიტის მიღმა მდებარეობს მთავარი სამლოცველო დარბაზი - დიდი კაპელა, რომლის ჭერსაც კამარა წარმოადგენს. იგი თითქმის მთლიანად არის მოკლებული აშენების შემდგომ შელამაზებას. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს ექვსივე საყრდენი სვეტის თავზე მოთავსებული კაპიტელები, რამდენადაც თითოუელი მათგანის დიზაინი უნიკალურია. ერთ-ერთი მათგანი, წარმოადგენს თლილი ქვის ბლოკს და მასზე გამოსახულია გუმბათოვანი ტაძრის გვერდხედი (მარცხენა მხარეზე), ჯვარი (შუაში) და ადამიანი, რომელსაც მოსავს გრძელი კაბა და მოხრილი აქვს ორივე მკლავი (ტაძრისა და ჯვრისაგან განცალკევებით, მარჯვენა მხარეზე). დიდ აფსიდაში გამოჭრილია ოთხი მცირე ზომის ნიშა დაბალ სიმაღლეზე, ერთი მოზრდილი ნიშა მარჯვენა მხარეს და ერთიც საკურთხევლისაგან მარჯვნივ. მთავარ დარბაზს მარცხენა მხრიდან მიშენებული აქვს დამატებითი პატარა სამლოცველო ოთახი. ბაზილიკის მეორე შესასვლელი გადის პორტიკში და კედელი მისი ჩარჩოს გარშემო გაფორმებულია რამდენიმე უნიკალური ბარელიეფით. პორტიკის ზემოთ ამოჩუქურთმებულია ფრინველის ჰორელიეფი. ასეთივე გამოსახულება არის აფსიდის სარკმლის თავზეც, სადაც ორი ფრინველის გამოსახულება გვერდი-გვერდ არის ჩასმული მართკუთხა ჩარჩოში.

დიდი ზომის ქართული ასომთავრული წარწერები არის გამოკვეთილი ტაძრის მთელ სიგრძეზე, სახურავის შვერილების შემკობილობის ქვეშ.

ეკლესიის გარშემო, კვლავაც ეტყობა სხვა სამონასტრო შენობების არსებობის კვალი. ბაზილიკიდან რამდენიმე მეტრში შემორჩენილია პატარა სამლოცველოს დაბალი კედლები. შენობა მოიცავდა ერთ ოთახსა და აფსიდას. მიმდინარეობს არქეოლოგიური გათხრები (2014 წლის ოქტომბრის მონაცემით). ადგილზე ხდება ნიადაგის მოშორება, რათა გამოჩნდეს საძირკველი. ამ ბოლო წლებში, მთავარი ეკლესიის ფასადი და ინტერიერი ძლიერ არის ვანდალიზებული გრაფიტის საღებავით.

## გალერეა 

Image:Tejharuyk Chapel 1.jpg|მთავარი ტაძრის გვერდხედი.
Image:Tejharuyk Monastery Decorative Windows.jpg|ორნამენტებით შემკული სარკმლები.
Image:Tejharuyk Monastery Apse Window Decoration.jpg|ორი ფრინველის ჰორელიეფური დეკორაცია (აფსიდის სარკმლის თავზე).
Image:Tejharuyk Interior.jpg|ეკლესიის ინტერიერი (ხედით აფსიდაზე).
Image:Tejharuyk Interior Capital 1.jpg|დეკორაციული კაპიტელი (აფსიდისგან მარჯვნივ).
Image:Tejharuyk Interior Capital 2.jpg|დეკორაციული კაპიტელი .
Image:Tejharuyk Portico Decoration.jpg|ფრინველის ჰორელიეფური გამოსახულება პორტიკის თავზე.
Image:Tejharuyk Portico Window.jpg|პორტიკის ფანჯარა (მარცხენა მხარე, ფასადი).
Image:Tejharuyk Monastery Portico Portal.jpg|ჰორელიეფური ჩუქურთმები პორტიკში მოთავსებული კარიბჭის გარშემო.
Image:Tejharuyk Gavit Exterior.jpg|გავიტის ხედი გარედან.
Image:Tejharuyk Window Above Gavit.jpg|ბაზილიკის ფანჯარა გავიტის თავზე.
Image:Tejharuyk Gavit Interior.jpg|შიდა კარი გავიტიდან ბაზილიკაში.
Image:Tejharuyk Chapel.jpg|მცირე სამცლოცველოს ნანგრევების კედლები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Armeniapedia: Tejharuyk Monastery

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ