5 იანვარი

**5 იანვარი** — გრიგორიანული კალენდრის მე-5 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 360 დღე (ნაკიან წელში - 361).

## დღის მოვლენები 
* 1463 : პოეტი ფრანსუა ვიიონი პარიზიდან განდევნეს.
* 1477 : ბურგუნდიის ომები: შარლ მამაცი, ბურგუნდიის გრაფი, მოკლეს ნანსის ბრძოლაში, რაც ბურგუნდიის საფრანგეთსა და ჰაბსბურგის სამეფოს შორის დაშლის საბაბი გახდა.
* 1500 : ლუდოვიკო სფორცამ მილანი აიღო.
* 1527 : ანაბაპტისტების სექტის ლიდერი ციურიხში ფელიქს მანცი სიკვდილით დასაჯეს დახრჩობით.
* 1527 : ეინდჰოვენი, ნიდერლანდები, ხანძარმა მოიცვა.
* 1675 : ტურკჰაიმის ბრძოლა: ფრანგულმა არმიამ დაარტყა ბრანდენბურგს.
* 1781 : ამერიკის რევოლუციური ომი: ბრიტანეთის საზღვაო ძალებმა, ბენედიქტ არლონდის მეთაურობით გადაწვა რიჩმონდი, ვირჯინია.
* 1875 : პარიზში გაიხსნა საოპერო თეატრი - „გრანდ ოპერა“.
* 1895 : დრეიფუსის საქმე - ფრანგ ოფიცერს ალფრედ დრეიფუსს სამხედრო წოდება  ჩამოართვეს და ეშმაკის კუნძულზე გადაასახლეს.
* 1896 : ავსტრიული გაზეთის ცნობით ვილჰელმ რენტგენმა რადიაციის სახეობა აღმოაჩინა, რომელსაც მოგვიანებით რენტგენის სხივები დაარქვეს.
* 1913 : ბალკანეთის პირველი ომი: ლემნოსის ბრძოლისას, ბერძენმა ადმირალმა პავლოს კონტორიოტისმა აიძულა თურქული ფლოტი უკან დაეხია დარდანელის სრუტემდე.
* 1933 : გოლდენ გეიტ ბრიჯის მშენებლობა დაიწყო სან-ფრანცისკოს უბეში.
* 1968 : პრაღის გაზაფხული - ალექსანდრე დუბჩეკი მოდის ხელისუფლებაში ჩეხოსლოვაკიაში, იწყებს რა პოლიტიკურ რეფორმას სახელით „სოციალიზმი ჰუმანური სახით“, რასაც შედეგად პოლიტიკური ლიბერალიზაცია მოჰყვა.
* 1976 : კამბოჯას ხმერ რუჟი დემოკრატიულ კამპუჩიას არქმევს.
* 1993 : ვაშინგტონის შტატში პირველი ლეგალური ჩამოხრჩობით სიკვდილის დასჯა ჩატარდა 1965 წლის შემდეგ.
* 1997 : რუსეთის ჯარები ჩეჩნეთიდან უკან იხევენ.
* 2005 : მზის სისტემის უდიდესი ჯუჯა პლანეტა „ერისი“ აღმოაჩინეს.
* 2007 : ტაივანის სწრაფი რკინიგზა გახსნეს ტაიპეისა და კაოსიუნს შორის.
* 2019 : კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა ბართლომე I-მა უკრაინის მართლმადიდებელ ეკლესიას ავტოკეფალია მიანიჭა.
* 2020 : ხორვატიის პრეზიდენტად ზორან მილანოვიჩი აირჩიეს.
* 2022 : საპროტესტო აქციების შედეგად ყაზახეთის მთავრობა გადადგა, პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად ალიჰან სმაილოვი დაინიშნა.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1209 : რიჩარდ I — საღვთო რომის იმპერატორი
* 1592 : შაჰ-ჯაჰანი — დიდ მოგოლთა მე-5 იმპერატორი
*1762  :  კონსტანცია მოცარტი — გერმანელი სოპრანო, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის ცოლი
*1808 :  მუჰამედ-შაჰ ყაჯარი  — ირანის შაჰი 1834–1848 წლებში
*1839 :  ნიკოლას დე პიეროლა  — პერუელი პოლიტიკოსი
* 1842 : კარლ ენგლერი — გერმანელი ქიმიკოსი  
* 1846 : რუდოლფ კრისტოფ ოიკენი  — გერმანელი მწერალი და ფილოსოფოსი.
* 1863 : მელიტონ ბალანჩივაძე — ქართველი კომპოზიტორი 
*1867 :  ნიკოლოზ   ჭავჭავაძე   — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი 
* 1876 : კონრად ადენაუერი — გერმანიის სახელმწიფო მოღვაწე
* 1891  : ვაღინაკ ბექარიანი  — სომეხი განმანათლებელი, პოეტი და მწერალი.
*1900 :  ივ ტანგი   — სიურეალისტი მხატვარი.
* 1921 : ჟანი (ლუქსემბურგი) — ლუქსემბურგის სახელმწიფოს მეთაური 1964–2000 წლებში
* 1921 : ფრიდრიხ დიურენმატი — შვეიცარიელი მწერალი.
* 1923: სემ ფილიპსი  — ამერიკელი პროდიუსერი
*1928 : უოლტერ მონდეილი  — აშშ-ის პოლიტიკოსი
* 1928  : ზულფიკარ ალი ბჰუტო   — პაკისტანის პოლიტიკური მოღვაწე
*1928:  ოტია პაჭკორია   — ქართველი კრიტიკოსი და ესეისტი
* 1932 : უმბერტო ეკო — იტალიელი მწერალი.
* 1932: კონსტანტინე კერესელიძე   — ქართველი რეჟისორ-დოკუმენტალისტი
* 1938 : ხუან კარლოს I — ესპანეთის მეფე
* 1941  : ჰაიაო მიაძაკი  — იაპონელი რეჟისორი
*1941 : ვახტანგ აბაშიძე  — ქართველი  ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.
* 1942  : გიორგი   არსენიშვილი  — ქართველი პოლიტიკოსი
* 1943  :მურთაზ ხურცილავა  — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი
* 1946  : დაიან კიტონი  — ამერიკელი მსახიობი
* 1947  : სასკია სასენი  — ამერიკელი სოციოლოგი და ეკონომისტი
* 1948  :  იოანე (ანანიაშვილი)  — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
* 1951  :  ირაკლი ფავლენიშვილი   — ქართველი მედიკოსი
*1956: ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი  — გერმანელი პოლიტიკოსი
* 1968 : გიორგი ბარამიძე — ქართველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე
*1968 : დიჯეი ბობო — შვეიცარიელი პოპ-მუსიკოსი
* 1971   :ზვიად რატიანი  — ქართველი პოეტი
* 1972  : საკის რუვასი — ბერძენი მომღერალი.
* 1975 : ბრედლი კუპერი   — ამერიკელი კინოს, თეატრისა და ტელე მსახიობი
* 1979 : კლიმენტი  წიტაიშვილი  — ქართველი ფეხბურთელი
* 1980 : სებასტიან დაისლერი  — გერმანელი პროფესიონალი ყოფილი ფეხბურთელი.
* 1981 : ბაკურ კვეზერელი   — ქართველი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე
*1982  : იაროსლავ პლაშილი   — ჩეხი ფეხბურთელი
* 1983 :დავით ქევხიშვილი   — ქართველი სპორტსმენი, ძიუდოისტი
*1986 : დიპიკა პადუკონე   — ინდოელი მსახიობი და მოდელი
* 1987  : ვაჟა ქორიძე — ქართველი ფეხბურთელი
*1993 : მერაბ გიგაური — ქართველი ფეხბურთელი
* 1994  :  ბაჩანა არაბული   — ქართველი ფეხბურთელი
*1994 : შალვა ექვთიმიშვილი   — ქართველი ფეხბურთელი
*1995   : ნიკოლა კოვტალიუკი  — უკრაინელი ფეხბურთელი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 842 : ალ-მუთასიმი — აბასიდი ხალიფა
* 1589 : მედიჩი, ეკატერინე — საფრანგეთის დედოფალი
* 1655 : ინოკენტი X — რომის პაპი
* 1762 : ელისაბედი — რუსეთის იმპერატორი
* 1933 : კულიჯი, კალვინ — აშშ-ის პრეზიდენტი
* 1970 : მაქს ბორნი — გერმანელი ფიზიკოსი.
* 1986 : რადოვან ზაგოვიჩი — სერბი პოეტი (დ. 1907).
* 2013 : ჯემალ აჯიაშვილი — ქართველი ებრაელი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი
* 2014 : ეუსებიო — პორტუგალიელი ფეხბურთელი
* 2022 : ნიკა ქაცარიძე — ქართველი მსახიობი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** ათი კრეტელი მოწამე: თეოდულე, სატორნინე, ევპორო, გელასი, ევნიკიანე, ზოტიკე, პომპიოსი, აღათოპუსე, ბასილიდე და ევარესტი
** ნიფონტი კვიპრელი  
** პავლე ნეოკესარიელი

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**
* 

0105