open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შუაოკეანური ქედები

მინი|300პქ|საერთო შუაოკეანური ქედების სისტემა
მინი|300პქ|შუაოკეანური ქედები, სქემა 
**შუაოკეანური ქედები** — მსოფლიო ოკეანის ფსკერის რელიეფის უდიდესი ფორმები, რომლებიც მთათა ერთიან სისტემას ქმნიან. სიგრძე 60 ათ. კმ აღემატება, შეფარდებითი სიმაღლეებია 2-3 კმ, სიგანე 250-450 კმ (ზოგან 1000 კმ-მდე). შუაოკეანური ქედები მორფოლოგიურად დედამიწის ქერქის ხაზობრივად ორიენტირებული შემაღლებებია, რომელთაც ძალზე დანაწევრებული თხემები და კალთები აქვთ. 

წყნარსა და ჩრდილოეთ ყინულოვან ოკეანეებში ისინი ოკეანის კიდეებთანაა განლაგებული, ატლანტის ოკეანეში კი — ცენტრალურ ნაწილში. 

შუაოკეანური ქედების ღერძულ ზონასთან დაკავშირებულია მისი გასწვრივი რიფტული ღრმულები, რომლებიც წარმოიქმნება დედამიწის ქერქის გაჭიმვის შედეგად (რიფტების მსოფლიო სისტემა). შუაოკეანური ქედებისათვის დამახასიათებელია აგრეთვე განივი ტრანსფორმული რღვევები, სადაც გაშიშვლებულია დედამიწის ოკეანური ქერქის ამგები ბაზალტები და ულტრაფუძე ქანები (ჰარცბურგიტები, დუნიტები, სერპენტინიტები). 

შუაოკეანური ქედების ღერძულ ზონაში არის ვუნლკანური კუნძულები — წყალქვეშა დიდი ვულკანური მწვერვალები. მათი უმრავლესობა ჩამქრალია. არის მოქმედი ვულკანებიც (აზორის, ტრისტან-და-კუნიას და სხვა კუნძულები). მნიშვნელოვანი წყალქვეშა ვულკანები და მიწისძვრის ეპიცენტრები მდებარეობს ღერძული ზონის განივი ღრვევებით გადაკვეთის რაიონებში.

განივი რღვევები შუაოკეანურ ქედებს ყოფენ ცალკეულ სეგმენტებად, რომლებიც, ჩვეულებრივ, გადაადგილებულია ერთმანეთის მიმართ ჰორიზონტალური მიმართულებით 500-600 კმ-ზე. ვარაუდობენ, რომ შუაოკეანური ქედები წარმოადგენენ მანტიიდან გამოყოფილი მასალით აგებული ოკეანური ქერქის ჩასახვის ზონებს. შუაოკეანური ქედების წარმოქმნა დაკავშირებულია დედამიწის ქერქის გაჭიმვასა და ამობურცვასთან, რაც გამოწვეულია მანტიიდან სიღრმის ნივთიერების ამოსვლით. 

სხვათა აზრით, შუაოკეანური ქედები ნაოჭა სტრუქტურაა, რომლის განვითარების ნეოგენ-ანთროპოგენური ეტაპი კონტინენტების ნაოჭა სისტემების განვითარების ოროგენიული ეტაპის ჰომოლოგიურია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტექტონიკური ძალები  
* შუაოკეანური ქედების ტექტონიკური რუკა 
* შუაოკეანური ქედები  

## ლიტერატურა 
* Леонтьев О. К., Дно океана, М., 1968;
* The sea, v. 3-4, N. Y. — L., 1963-70;
* Heezen B. C., Hollisten Ch. D. The face of the deep, L., 1971.

კატეგორია:გეოლოგიური პროცესები
კატეგორია:ფილების ტექტონიკა
კატეგორია:ოკეანური ქედები
უტრეხტის ზავი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|უტრეხტის ზავის თავფურცელი
**უტრეხტის ზავი** — საერთო სახელწოდება ორმხრივი სამშვიდობო ხელშეკრულებისა, რომლებითაც დასრულდა  დამთავრდა ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის (1701-1714 წწ.), ზავი დაიდო 1713 წლის 11 აპრილს უტრეხტში და მას ხელი მოაწერეს ერთი მხრივ საფრანგეთსაა და ყველა მის მოწინააღმდეგეს (ინგლისს, ესპანეთსა და სხვა, საღვთო რომის იმპერიის გამოკლებით) შორის; 1713 წლის 13 ივლისს - ესპანეთსა და ინგლისს, ესპანეთსა და სავოიას შორის მოგვიანებით, 1714 წ. 26 ივლისს ესპანეთსა და ჰოლანდიის რესპუბლიკასა და 1715 წ. 6 თებერვალს ესპანეთსა და პორტუგალიას შორის).

უტრეხტის ზავმა დაადასტურა ესპანეთის იმპერიის ნაწილობრივი დაყოფა და დიდი ხნით უზრუნველყო ინგლისის საზღვაო და კოლონიური უპირატესობა. ინგლისმა ესპანეთისაგან მიიღო გიბრალტარი, მაონი (მენორკის კუნძულზე), ასიენტოს უფლება და საფრანგეთის მთელი რიგი სამფლობელოები ჩრდილოეთ ამერიკაში. ესპანეთის სამეფო ტახტზე აღიარეს ბურბონთა უფლება.  1714 წლის მარტში უტრეხტის ზავის დამატების სახით დაიდო რაშტატის ზავი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* "The Treaties of Utrecht (1713)"
* Article X of the treaty between Great Britain and Spain

კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
რაშტატის ზავი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ევროპა რაშტატის ზავის შემდეგ
**რაშტატის ზავი** – საერთაშორისო ხელშეკრულება. დაიდო საფრანგეთსა და საღვთო რომის იმპერიას შორის 1714 წლის 7 მარტს, წარმოადგენდა 1713 წლის უტრეხტის ზავის დამატებას, აღნიშნული ზავების შედეგად დამთავრდა ომი ესპანური მემკვიდრეობისათვის (1701-1714). 1713-1714 წლების განმავლობაში ეს ზავი მომზადდა საფრანგეთის მარშალის  კლოდ ლუი ჰექტორ ვილარისა და ავსტრიელი პრინცის ევგენი სავოიელის მიერ.

კარლ VI ჰაბსბურგმა სცნო საფრანგეთის მეფე ფილიპე V ბურბონის უფლება ესპანეთის სამეფო ტახტზე, სამაგიეროდ ავსტრიის ხელში გადავიდა ესპანეთის მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი: ესპანეთის ნიდერლანდი, ჩრდილოეთ იტალია მილანითურთ, ნეაპოლის სამეფო, ტოსკანის ნაწილი, სარდინია. საფრანგეთს უნდა დაებრუნებინა რაინის მარჯვენა ნაპირზე მის მიერ ხელში ჩაგდებული ბრაიზახი და სხვა ქალაქები და დაენგრია თავისი ციხესიმაგრეები რაინისპირეთში. რაშტატის ზავის პირობები დაამტკიცეს გერმანელ თავადთა ბადენის კონგრესზე (1714 წლის ბადენის ზავი).

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ინგავის ბრძოლა

მინი|300პქ|ინგავის ბროლა
**ინგავის ბრძოლა** — შეტაკება 1841 წლის 18 ნოემბერს ბოლივიის ქალაქ ინგავიში, სადაც ბოლივიის არმიამ, ხოსე ბალივიანის მეთაურობით დაამარცხა პერუს არმია, რომელსაც აგუსტინ გამარა ხელმძღვანელობდა. იგი ამ ბრძოლაში დაიღუპა.

ბრძოლა პერუ-ბოლივიის  1841 - 1842 წლებში მიმდინარე ომის ნაწილად მიიჩნევა.

## ისტორია
პერუ-ბოლივიის კონფედერაციის დაშილის შემდეგ, პერუს პრეზიდენტმა აგუსტინ გამარამ მიიღო ბოლივიის დაპყრობის გადაწყვეტილება, უნდოდა რა გამოეყენებინა ბოლივიის მთავრობაში არსებული ქაოსი. აქ ქვეყნის სათავეების მართვის ხელში ჩასაგდებად სამი ადამიანი იბრძოდა: ხოსე მარიანო სერანო, ხოსე-მიგელ დე ველასკო და ხოსე ბალივიანი. პერუდან მომდინარე საფრთხის გაცნობიერებისას, ისინი ბალივიანის გარშემო გაერთიანდნენ.

## შედგი
1841 წლის 18 ნოემბერს, აგუსტინ გამარას სიკვდილის შემდეგ, პერუს არმიამ ბოლივია დატოვა. ამ ამბავმა ლიმაში დიდი ქაოსი გამოიწვია, სადაც ძალაუფლების ხელში ჩასაგდებად ქვეყნის ვიცე-პრეზიდენტი, მანუელ მენენდესი იბრძოდა. ის მალე დაამარცხა ხუან კრისოსტომო ტორიკო გონსალესმა. ეს იყო პერუს მხრიდან ბოლივიაზე კონტროლის დამყარების უკანასკნელი მცდელობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Estados Unidos y el mar boliviano 
* La Batalla de Ingavi
* Elecciones Perú 2001 - La Confederación Peruano-Boliviana 
* Iniciación de la República Peruana

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლივიის ისტორია
კატეგორია:პერუს ისტორია
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1841 წლის ბრძოლები
ზემო პერუ

მინი|250პქ
**ზემო პერუ** () — წარმოადგენდა რეგიონს პერუს, ხოლო 1776 წლიდან რიო-დე-ლა-პლატის ვიცე-სამეფოებში. მოიცავდა პოტოსის, ლა-პასის, კოჩაბამბის, ჩიკიტანის, მოხოსისა და ჩარკასის (სუკრეს) საგუბერნატოროებს. იმართებოდა ჩარკასის აუდიენციის მიერ. 

ბოლივიის დამოუკიდებლობის ბრძოლისას, რეგიონმა მოიპოვა დამოუკიდებლობა და სიმონ ბოლივარის პატივსაცემად, ახალ ქვეყანას ბოლივია ეწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ზემო პერუ

კატეგორია:ბოლივიის ისტორია
კატეგორია:პერუს ისტორია
ბოლივიის სამხედრო-საჰაერო ძალები

მინი|250პქ|ბოლივიის სამხედრო-საჰაერო ძალების ემბლემა
**ბოლივიის სამხედრო-საჰაერო ძალები** () — ბოლივიის რესპუბლიკის სამხედრო ძალების ერთ-ერთი სახეობაა. ბოლივიის სსძ-ის მთავარ მიზანს წარმოადგენს ნარკოვაჭრობასა და რადიკალ-მემარცხენეებთან ბრძოლა, რომლებიც რამდენიმე ათწლეულია აჯანყებებს აწყობენ ქვეყანაში. აქედან გამომდინარე, ბოლივიის ავიაპარკი შედგება ისეთი ტიპის თვითმფრინავებისა და ვერტმფრენებისაგან, რომლებიც მოსახერხებელია ჯარისკეცების გადასაყვანად, პარტიზანებთან საბრძოლველად და საჰაერო დაკვირვებებისათვის. 

ბოლივიის სსძ-ის ძირითადი საბრძოლო თვითმფრინავია სასწავლო მოიერიშე Canadair AT-33A, რომელიც ნაცისტი სამხედრო დამნაშავის გაცემისათვის საფრანგეთისაგან შეიძინა სპეციალურ ფასად, კერძოდ 6,2 მლნ. დოლარად.

## ტექნიკა და შეიარაღება
ბოლივიის სამხედრო-საჰაერო ძალების ტექნიკისა და შეიარაღების მონაცემები ჟურნალ *Aviation Week & Space Technology*-ის მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sitio web  oficial.
* Transporte Aéreo Militar 
* http://www.aztecmodels.com/famae/Articulos/FABOL/fab.htm 
* http://www.elmundo.com.bo/Secundarianew.asp?edicion=31/05/2008&Tipo=Comunidad&Cod=8969
* Artículo sobre la suspensión de la DEA en Bolivia .
* Entrega de las avionetas Diamond a la FAB.

## სქოლიო
კატეგორია:ბოლივია
კატეგორია:სამხედრო-საჰაერო ძალები ქვეყნების მიხედვით
ვულკანოლოგია

thumb|right|270px|ვულკანოლოგიის შესწავლის მთავარი საგანი - ვულკანი
**ვულკანოლოგია** (ბერძნ. Βούλκαν – ვულკანი და λόγος – მოძღვრება) — მეცნიერება ვულკანების შესახებ, დინამიკური გეოლოგიის ერთ-ერთი დარგი. შეისწავლის ვულკანების წარმოშობის, განვითარების და განლაგების კანონზომიერებებსა და ვულკანური ამოფრქვევის პროდუქტებს. 

## ვულკანოლოგიის საგანი 
პრაქტიკული თვალსაზრისით ვულკანოლოგიის მიზანია ვულკანური ამოფრქვევების პროგნოზირების მეთოდების და ვულკანურ სითბოსა და ამოფრქვევის პროდუქტების გამოყენების რეკომენდაციების შემუშავება. 
ამ თეორიული და პრაქტიკული ამოცანების გადასაწყვეტად ვულკანოლოგია იყენებს გეოლოგიის, გეოტექტონიკის, გეოფიზიკის, გეოქიმიის, ფიზიკური ქიმიისა და პეტროლოგიის მონაცემებს. ჩამოთვლილ 
დარგებთან ერთიანობაში ვულკანოლოგიას დიდი როლი ენიჭება გეოლოგიური მეცნიერების ისეთ ზოგად თეორიულ საკითხთა გადაწყვეტაში, როგორიცაა : ვულკანური ენერგიის წყარო, მაგმის ევოლუცია, მაგმური კერების განლაგება დედამიწის წიაღში, ვულკანიზმის როლი დედამიწის ქერქის ფორმირებაში. 

## ვულკანოლოგიის მოკლე ისტორია და დაწესებულებები 
thumb|upright=1.5|ვულკანის სტრუქტურა
პირველი ვულკანოლოგიური ცნობები შემონახულია ანტიკური ავტორების შრომებში (ჰერაკლიტე, არისტოტელე). მათი საქმე გააგრძელა სტრაბონმა, რომელმაც აღწერა ვულკანი სანტორინი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია აგრეთვე პლინიუს უმცროსის მიერ ვეზუვის კატასტროფული ამოფრქვევის აღწერა (79). 

ვულკანოლოგიის საკითხებს აშუქებენ ცნობილი მკვლევრები : ფრანც ლევინსონ-ლესინგი, ალექსანდრე ზავარიცკი, ნიკოლოზ სხირტლაძე, ანტუან ლაკრუა, ალფრედ რიტმანი, გარუნ ტაზიევი სხვ. 
ვულკანების ყოველმხრივი გამოკვლევის მიზნით, მრავალ ვულკანურ მხარეში ჩამოყალიბებულია ვულკანოლოგიური სადგურები და ობსერვატორიები. პირველი მათგანი ჩამოყალიბდა 1842 წელს ვულკან ვეზუვის კალთაზე, შემდეგ ამგვარი ობსერვატორიები დაარსდა ჰავაის კუნძულებზე, ვულკან კილაუეის მიდამოებში (1912 წ.). ვულკანოლოგიური სადგურების ქსელი შექმნილია იაპონიასა 
და ინდონეზიაში. 

1935 წელს სადგური დაარსდა კამჩატკაზე. 1944 წლიდან მოსკოვში არსებობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვულკანოლოგიური ლაბორატორია, რომელიც 1962 წელს გადაიქცა
ვულკანოლოგიის ინსტიტუტად. 
ვულკანოლოგიური გამოკვლევები ტარდება აგრეთვე სახალინზე, საქართველოსა და სომხეთის გეოლოგიურ ინსტიტუტებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* European Volcanological Society
* United States Geologic Survey- Volcanic Hazards Program
* Volcano Live- What is a volcanologist? 
* VolcanoWorld- How to become a volcanologist 
* World Organization of Volcano Observatories 

## ლიტერატურა 
* Заварицкий А. Н., Начало русской вулканологии, ч. 2, М. — Л., 1947;
* Меняйлов А. А., Вулканология, в сб.: Развитие наук о Земле в СССР, М., 1967;
* Macdonald G. A., Volcanology, "Science", 1961, v. 133, № 3454, p. 673—79;
* Vlodavets V. I., Achievements of modern geological volcanology and ist trends, "Earth — Science Reviews", 1966, v. 2, № 3, p. 181—97.

კატეგორია:ვულკანოლოგია
თქმულებები ჯედაებზე: ძველი რესპუბლიკის რაინდები

„**თქმულებები ჯედაებზე: ძველი რესპუბლიკის რაინდები**“ () — ხუთნაწილიანი  სიუჟეტური თაღი კომიქსების სერიაში თქმულებები ჯედაებზე. მისი სცენარის ავტორია ტომ ვეიტჩი. პირველი ნომერი გამომცემლობამ Dark Horse Comics გაყიდვაში 1993 წლის 1 ოქტომბერს გამოუშვა. კომიქსის ამ სერიაში მოთხრობილი ამბები მიმდინარეობს ვარსკვლავური ომების სამყაროში, *ვარსკვლავური ომები IV: ახალი იმედი*-ს მოვლენებამდე 3,998 წლით ადრე.

## სიუჟეტი 
ამ ნომრებში წარმოდგენილ სიუჟეტებს შორის ორი ძირითადი იკვეთება:

;ულიკ ქელ-დრომა

დამწყები ჯედაის რთული გზა და არჩევანი. ჯედაების მონაწილეობა პრინცესა გალიას გათავისუფლებაში. პირველად არის ნახსენები ფრიდონ ნადი, რომელსაც პლანეტა ონდერონის მოსახლეობის ერთი ნაწილი, მიუხედავად იმისა, რომ იგი ბნელ მხარეს ემხრობოდა, პატივს სცემს.

;ნომი სანრაიდერი

ამბავი ნომისა და მის გოგონა ვიმაზე. ნომის ქმარი, ანდური, ოჯახთან ერთად მიემგზავრება გალაქტიკის ერთ კუთხეში, სადაც თავის მასწავლებელ ტონს უნდა შეხვდეს. გზად ანდურს კლავენ და ნომი რთული არჩევანის წინაშე დგება. ტონი მას ჯედაის ხელოვნებას ასწავლის. ნომი, მიუხედავად იმისა, რომ სინათლის მახვილი ქმრის დაღუპვის ამბებს ახსენებს, დიდი ხნის ყოყმანის შემდეგ ჯედაების ცნობილ იარაღს ხელში იღებს.

## გამოცემები 
**ძველი რესპუბლიკის რაინდები: ულიკ ქელ-დრომა და ონდერონის მხეცური ომები, ნაწილი 1*
**ძველი რესპუბლიკის რაინდები: ულიკ ქელ-დრომა და ონდერონის მხეცური ომები, ნაწილი 2*
**ძველი რესპუბლიკის რაინდები: ნომი სანრაიდერის საგა, ნაწილი 1*
**ძველი რესპუბლიკის რაინდები: ნომი სანრაიდერის საგა, ნაწილი 2*
**ძველი რესპუბლიკის რაინდები: ნომი სანრაიდერის საგა, ნაწილი 3*

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე გაერთიანებული გამოცემის შესახებ 

კატეგორია:1993 წლის კომიქსები
კატეგორია:Dark Horse Comics-ის გამოცემები
კატეგორია:ვარსკვლავურ ომებზე დაფუძნებული კომიქსები
თქმულებები ჯედაებზე: ფრიდონ ნადის ამბოხება

„**თქმულებები ჯედაებზე: ფრიდონ ნადის ამბოხება**“ () — ორნაწილიანი  სიუჟეტური თაღი კომიქსების სერიაში თქმულებები ჯედაებზე. მისი სცენარის ავტორია ტომ ვეიტჩი. პირველი ნომერი გამომცემლობამ Dark Horse Comics გაყიდვაში 1997 წლის 17 დეკემბერს გამოუშვა. კომიქსის ამ სერიაში მოთხრობილი ამბები მიმდინარეობს ვარსკვლავური ომების სამყაროში, *ვარსკვლავური ომები IV: ახალი იმედი*-ს მოვლენებამდე 3,998 წლით ადრე.

## სიუჟეტი 
ფრიდონ ნადისა და დედოფალ ამანოას სარკოფაგის გადასვენებისას ჯედაებს თავს ესხმიან ნადისტები ვარბ ნულის მეთაურობით. ისინი იტაცებენ სარკოფაგებს. ჯედაები და დედოფალი გალია დახმარებისათვის გალიას მამას, მეფე ომინს მიმართავენ. მაგრამ აღმოჩნდება, რომ მთელი ეს დრო მას ფრიდონ ნადის სული მართავდა. ჯედაი არკა უგონოდ ეცემა. ვარბ ნული თავს ესხმის ულიკ ქელ-დრომას, მაგრამ ახალგაზრდა ჯედაი მას კლავს. ომინი იტაცებს არკას.

პლანეტა ოსუსზე ჯედაის სახით ახლადჩამოყალიბებული ნომი სანრაიდერი სხვებთან ერთად მონაწილეობს ონდერონის მეორე ბრძოლაში. კორუსანტზე ამასობაში სტუმრად არიან სატალ და ალიმა კეტოები, და-ძმა, იმპერატორ ტეტას მემკვიდრეები, რომლებიც დაინტერესებულნი არიან ბნელი ხელოვნებით. გალაქტიკური მუზეუმიდან ისინი იპარავენ სითთა შესახებ საინტერესო წიგნს. ისინი ბრუნდებიან ონდერონზე. მეფე ომინი სატალს წიგნის მოძიების სანაცვლოდ აძლევს ამულეტს, რომლითაც შესაძლოა წიგნში წარმოდგენილი ძველი ნაწერების ამოკითხვა. არკას გასათავისუფლებლად მოსული ჯედაები ონდერონზე შეტევას იწყებენ. ფრიდონ ნადის სულს ომინი თავად მიჰყავს. ნადის, ამანოასა და ომინის სარკოფაგები სამუდამოდ არის დასვენებული პლანეტა დკსანზე.

## გამოცემები 
**ფრიდონ ნადის ამბოხება*
**ფრიდონ ნადის ამბოხება: დამწყები სითები*

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე გაერთიანებული გამოცემის შესახებ 

კატეგორია:1994 წლის კომიქსები
კატეგორია:Dark Horse Comics-ის გამოცემები
კატეგორია:ვარსკვლავურ ომებზე დაფუძნებული კომიქსები
თქმულებები ჯედაებზე: სითების იმპერიის დაცემა

„**თქმულებები ჯედაებზე: სითების იმპერიის დაცემა**“ () — ხუთნაწილიანი  სიუჟეტური თაღი კომიქსების სერიაში თქმულებები ჯედაებზე. მისი სცენარის ავტორია კევინ ჯ. ანდერსონი. პირველი ნომერი გამომცემლობამ Dark Horse Comics გაყიდვაში 1997 წლის 18 ივნისს გამოუშვა. კომიქსის ამ სერიაში მოთხრობილი ამბები მიმდინარეობს ვარსკვლავური ომების სამყაროში, *ვარსკვლავური ომები IV: ახალი იმედი*-ს მოვლენებამდე 5.000 წლით ადრე.

## სიუჟეტი 
ამ გამოცემებში მოთხრობილია სითთა იმპერიის დამხობის შესახებ. ვარსკვლავური ომების ეს სეგმენტი მთავრდება ნაგა სადოუს პლანეტა იავინ 4-ზე გადახვეწით. გადარჩენი იორი დარაგონისათვის იმპერატორ ტეტას საჩუქარია ხომალდების შემკეთებელი სახელოსნოს გახსნა.

### ბრძოლები
;კორუსანტი

**ბრძოლას კორუსანტზე** უწოდებენ გალაქტიკურ რესპუბლიკასა და ნაგა სადოუს სითთა იმპერიას შორის მომხდარ პირველ ბრძოლას. სითთა აჯანყება იმპერიის წინააღმდეგ ამ ბრძოლაში დამხობილი იქნა.

;კოროსის ბრძოლა

კოროსის ბრძოლა მოხდა კოროსის არმიისა და სითთა იმპერიის ძალებს შორის. ვინაიდან ნაგა სადოუ ამ პერიოდში კორუსანტის ბრძოლაში მონაწილეობდა, მან კოროსზე გააგზავნა გავ დარაგონი. გავისგან დამოუკიდებლად სითთა ძალებმა მოკლეს ჰატი აარბა, ხოლო გავის და იორიმ ჩათვალა, რომ ეს სითთა მხარეს გადასული გავის ნამოქმედარი იყო. გავი გაიქცა და დატოვა პლანეტა, მაგრამ იორი მას გაჰყვა.

;კირეკელთა ბრძოლა

გაიმართა კოროსზე, კირეკელთა და სითთა იმპერიის ძალებს შორის. წინაპირობას წარმოადგენდა ერთ-ერთ ძველ ბრძოლაში კირეკის სითთა მხარეს ბრძოლა. ამიტომ სითებთან ბრძოლამდე მოღალატეებმა მოინანიეს, რის გამოც მოგვიანებით იმპერატორ ტეტასგან პატიება მიიღეს.

;პრიმუს გოლუუდი

სადოუსგან მოტყუებული გავი ამ ბრძოლაში დაიღუპა, გამოკეტილი სამედიტაციო სფეროში. თავად ბრძოლა მოხდა წითელ სუპერგიგანტ პლანეტა პრიმუს გოლუუდთან, იმპერატორ ტეტასა და სითთა იმპერიის ძალებს შორის.

;კორიბანი

მას შემდეგ, რაც პრიმუს გოლუუდის ბრძოლა სადოუს სითების მიერ წაგებული იქნა, მათ ლუდო კრესში დაუპირისპირდა, რომელმაც თავი სითთა ახალ მბრძანებლად გამოაცხადა. სასტიკ ბრძოლაში სადოუმ იგი გაანადგურა.

ამის შემდეგ მოხდა კორიბანის მეორე ბრძოლა. ტეტანელთა ძალები, გავ დარაგონის მიერ მოცემული კოორდინატებით მოულოდნელად გამოჩნდნენ ჰიპერსივრციდან. საბოლოოდ ეს ბრძოლა იმით დასრულდა, რომ სადოუ დაიმალა ჯერჯერობით აუთვისებელ პლანეტა იავინ 4-ზე.

## გამოცემები 
**სითების იმპერიის დაცემა: უიმედო ძიება*
**სითების იმპერიის დაცემა: ძალების წინააღმდეგობა*
**სითების იმპერიის დაცემა: პირველი შეხვედრა*
**სითების იმპერიის დაცემა: ომის ქოფაკები*
**სითების იმპერიის დაცემა: იმპერიის დასასრული*

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე #1 ნომრის შესახებ 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე #2 ნომრის შესახებ 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე #3 ნომრის შესახებ 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე #4 ნომრის შესახებ 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე #5 ნომრის შესახებ 

კატეგორია:1997 წლის კომიქსები
კატეგორია:Dark Horse Comics-ის გამოცემები
კატეგორია:ვარსკვლავურ ომებზე დაფუძნებული კომიქსები
ატაკამის სასაზღვრო დავა

მინი|250პქ|საზღვრები ბოლივიას, ჩილესა და პერუს შორის 1879 წლის შემდეგ
**ატაკამის სასაზღვრო დავა** — დავა ბოლივიასა და ჩილეს შორის XIX საუკუნეში. დასრულდა იმით, რომ ჩილეს გადაეცა ბოლივიის მთელი სანაპირო ზოლი და ამ უკანასკნელის მოკავშირის, პერუს სამხრეთი ნაწილი (ტარაპაკის რეგიონი). ბოლივიასთან ეს მოხდა მშვიდობისა და მეგობრობის ხელშეკრულებით და პერუსთან ანკონის ხელშეკრულებით. ზოგჯერ მიიჩნევენ, რომ ეს კონფლიქტი დღემდე გრძელდება, რადგან ბოლივია დღემდე მოითხოვს წყნარი ოკეანის სანაპიროზე გასასვლელს. კონფლიქტს სახელი ეწოდა ატაკამის უდაბნოდან, რომელიც ამ სადავო ტერიტორიაზე მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Tratado de límites de 1866 entre Bolivia y Chile
*Retrospectiva del enclaustramiento maritimo. Una vision critica sobre como se inicio el conflicto. Jorge Gumucio. La Paz, Bolivia 

კატეგორია:ბოლივიის ისტორია
კატეგორია:ჩილეს ისტორია
ვარსკვლავური ომების კომიქსების სია

აქ წარმოდგენილია ვარსკვლავური ომების სამყაროს კომიქსების სია. 1991 წლიდან მათ გამოცემაზე ლიცენზიას ფლობს კომპანია Dark Horse Comics.

შენიშვნა**:** *იბ* და *იბშ* ვარსკვლავური ომების გალაქტიკის წელთაღრიცხვის სტანდარტებია.**იბ** (სხვაენოვან ვერსიებში - BBY) ნიშნავს, რომ მოვლენას ადგილი ჰქონდა *იავინის ბრძოლამდე*, ხოლო **იბშ** (ABY) ნიშნავს *იავინის ბრძოლის შემდეგ*.

ფრჩხილებში მითითებულია სიუჟეტის ავტორი.

## ძველი გალაქტიკური ეპოქა იგივე სითების ეპოქა (5,000–1,000 იბ)
### თქმულებები ჯედაებზე
*5,000 იბ*
**თქმულებები ჯედაებზე: სითების ოქროს ხანა* (კევინ ჯ. ანდერსონი)
**თქმულებები ჯედაებზე: სითების იმპერიის დაცემა* (კევინ ჯ. ანდერსონი)

*3,998 იბ*
**თქმულებები ჯედაებზე: ძველი რესპუბლიკის რაინდები* (ტომ ვაიჩი)
**თქმულებები ჯედაებზე: ფრიდონ ნადის ამბოხება* (ტომ ვაიჩი)

*3,997 იბ*

**თქმულებები ჯედაებზე: სითთა ბნელი მბრძანებლები* (ტომ ვაიჩი და კევინ ჯ. ანდერსონი)

*3,996 იბ*

**თქმულებები ჯედაებზე: სითების ომი* (კევინ ჯ. ანდერსონი)

*3,993 იბ*

**წყვდიადი და ნათება (ჯოშუა ორტეგა), გამოქვეყნდა გამოცემაში ვარსკვლავური ომების მოთხრობები, ტომი 6.

*3,986 იბ*

**თქმულებები ჯედაებზე: მონანიება* (კევინ ჯ. ანდერსონი)

### ძველი რესპუბლიკის რაინდები
*3,964 იბ*
**გზაჯვარედინები* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (ძველი რესპუბლიკის რაინდები #0, გამოიცა ჟურნალებში *ძველი რესპუბლიკის რაინდები / აჯანყება*)
**დასაბამი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #1–6)
**აალების წერტილი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #7–10)
**ხელახალი გაერთიანება* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #11–12)
**შიშის დღეები* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #13–15)
**რისხვის ღამეები* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #16–18)
**განცვიფრების ზიზღი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #19–21)
**ტანჯვის რაინდები* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #22–24)
**ვექტორი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #25–28)
**ამაღლებული* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #29-30)
**შემობრუნების ჟამი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #31)
**გამართლება* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #32-35) 
**წინასწარმეტყველის მოტივები* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #36-37) 
**პატიოსანი შესრულება* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #38)
**ამბიციების დუელი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #39-41)
**ნიღბები* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #42)
**მომკობა* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #43-44)
**გამანადგურებელი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #45-46)
**დემონი* (ჯონ ჯექსონ მილერი) (*ძველი რესპუბლიკის რაინდები* #47-50)

*3,952 იბ*
**დაუნახავი, გაუგონარი* (კრის ეველონი) (გამოიცა ჟურნალში ვარსკვლავური ომების მოთხრობები, ტომი 6)

### ცივი ომი
*3,678 იბ*
**ძველი რესპუბლიკა: იმპერიის სისხლი* (ალექსანდრ ფრიდი)

*3,653 იბ*
**ძველი რესპუბლიკა: მშვიდობის საშიშროება* (რობ ჩესტნი)

### მოხეტიალე რაინდი
*1,032 იბ*

**ცეცხლში* (ჯონ ჯექსონ მილერი, ვარსკვლავური ომები: მოხეტიალე რაინდი #1 -5)

### რუუსანის ბრძოლა
*1,000 იბ*
**ჯედაები სითების წინააღმდეგ'' (დარკო მაკანი)

## რესურსები ინტერნეტში
* 


კატეგორია:კომიქსები
დიფტორდიქლორმეთანი

thumb|right|150px|დიფტორდიქლორმეთანი
**დიფტორდიქლორმეთანი** (დიქლორდიფტორმეთანი, ფრეონი R 12, ფრეონ-12, მაცივარ აგენტი-12, CFC-12, R-12) — ფრეონი CCl2F2. უფერო თითქმის უსუნო სითხე. იხსნება ორგანული გამხსნელების უმრავლესობაში.

## გამოყენება 
გამოიყენება როგორც მაცივარ აგენტი და პროპელენტი აეროზოლის ბალონებში.

დიფტორდიქლორმეთანი ხასიათდება ოზონის ფენის დაშლის მაღალი აქტივობით. ამიტომაც მისი წარმოება და გამოყენება შეზღუდულია მონრეალის ოქმის მიხედვით.

## ფიზიკური თვისებები 
კატეგორია:ჰალოგენშემცვლელი მეთანები
კატეგორია:ფტორორგანული ნაერთები
კატეგორია:მაცივარ აგენტები
კატეგორია:ფრეონები
ჰატი ჯაბა

**ჰატი ჯაბა** () — ვარსკვლავური ომების გამოგონილი სამყაროს პერსონაჟი,  ჰატების რასიდან. წარმოადგენს გიგანტური ჭიის მსგავს არსებას. კინოკრიტიკოსი როჯერ ებერტი მას აღწერს როგორც ბაყაყსა და ჩეშირელ კატას შორის მყოფ არსებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ვარსკვლავური ომების პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ტრიქლორფტორმეთანი

მინი|right|200პქ

**ტრიქლორფტორმეთანი** (ფტორტრიქლორმეთანი, ფრეონი R 11, ფრეონი-11, მაცივარ აგენტი-11, CFC-11, R-11) — ფრეონი. მისი ქიმიური ფორმულაა CCl3F. უფერო თითქმის უსუნო სითხე, რომელიც დუღილს იწყებს ოთახის ტემპერატურაზე (tდუღ = 23.77&nbsp;°C). აიროვან მდგომარეობაში ჰაერზე 4,7-ჯერ უფრო მძიმეა.

## გამოყენება 
მინი|300პქ|ტრიქლორფტორმეთანის კონცენტრაციის ცვალებადობა ატმოსფეროში წლების მიხედვით
მინი|300პქ|ტრიქლოსფტორმეთანის კონცენტრაციის ვერტიკალური პროფილი

პირველი ფართოდ გამოყენებული მაცივარ აგენტი. თავისი შედარებითი დუღილის მაღალი ტემპერატურის გამო შეიძლება გამოყენებულ იქნას ნაკლებ წნევიათ მაცივარ აგრეგატებში, რაც ამარტივებს მის კონსტრუქციას.

რადგანაც ტრიქლორფტორმეთანის მოლეკულა შეიცავს ქლორის სამ ატომს, ეს ნივთიერება წარმოადგენს ოზონის დამშლელ ყველაზე აქტიურ ნივთიერებას. ამიტომაც მისი წარმოება და გამოყენება შეზღუდულია მონრეალის ოქმის მიხედვით. მას ანაცვლებენ შემდეგი მაცივარ აგენტებით: R-141b, R-123 და R-200 (R-227ea).

## ფიზიკური თვისებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* CFC-11 NOAA/ESRL გლობალური გაზომვები
* ოქსფორდის უნივერსიტეტის ბიულეტენები 
* საზოგადოებრივი ჯანდაცვა, მიზანი ტრიქლორფტორმეთანი სასმელ წყალში
* Names at webbook.nist.gov
* ტექნიკური მონაცემები speclab.com-ზე 
* Phase change data at webbook.nist.gov
* თერმოქიმიური მონაცემები chemnet.ru-ზე
* ChemSub Online: Trichlorofluoromethane - CFC-11

კატეგორია:ჰალოგენშემცვლელი მეთანები
კატეგორია:ფრეონები
კატეგორია:მაცივარ აგენტები
კატეგორია:ფტორორგანული შენაერთები
გვანდრა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

**გვანდრა** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ეშერის თემი), შავი ზღვის ტერასაზე, მდინარე ძითას მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 60 მ, სოხუმიდან 15 კმ, ეშერის რკინიგზის სადგურიდან 2 კმ., ზემო ეშერადან 1,5 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეციტრუსეობა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გორანა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

**გორანა** (ყოფილი *ცუგუროვკა*, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს ) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (თავისუფლების თემი), მდინარე ბესლეთის ზემო დინების აუზში. ზღვის დონიდან 320 მ, სოხუმიდან 5 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გვარდა

**გვარდა** ― სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (კელასურის თემი), ჩალბაშის ხეობაში. ზღვის დონიდან 320 მ, სოხუმიდან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მეცხოველეობა. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
ეშერა

**ეშერა**, ყოფ. *ქვემო ეშერა* — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი; სოფლები: გვანდრა, ეშერა, კუტიშხა, შიცკვარა).

ეშერა მდებარეობს მდინარე გუმისთის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 120 მ-ზე, სოხუმიდან 13 კმ-ის დაშორებით. ზღვისპირა კლიმატური კურორტია. იცის ძლიერ რბილი, უთოვლო ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა 5,7°C) და ძლიერ თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა 22,9ºC); ნალექები — 1488 მმ წელიწადში.
## ისტორია 
ეშერის ტერიტორიაზე და მის მიდამოებში აღმოჩენილია სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები (ძვ. წ. III ათასწლეული – ძვ. წ. I ათასწლეულის II ნახევარი). XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე სოფლის ტერიტორიაზე გაჩნდა აგარაკები. ეშერის ერთ-ერთ ბორცვზე აგარაკი ჰქონდა რუს მხატვარ-ბატალისტ ვასილი ვერეშჩაგინსაც, რის გამოც ამ ადგილს დღესაც „ვერეშჩაგინის ბორცვს“ უწოდებენ. 1965 წლის თებერვალში ეშერაში აშენდა დიდი სასწავლო-სასპორტო კომპლექსი, რომელშიც საბჭოთა კავშირის ცენტრალური ოლიმპიური სასპორტო ბაზა განთავსდა. აქვე იყო სსრკ თავდაცვის სამინისტროს სანატორიუმი. 1989 წლისთვის ეშერა აფხაზეთის ერთ-ერთი დიდი სოფელი იყო, 2 130 მცხოვრებით (უმეტესობა სომხები). 

საბჭოთა პერიოდიდან ეშერის მიდამოებში განთავსებული იყო სსრკ თავდაცვის სამინისტროს მე-12 მთავარი სამმართველოს სამხედრო ნაწილი № 14098 (ოფიციალურად დაიხურა 1993 წელს), რომლის ბაზაზეც ფუნქციონირებდა სამხედრო-სეისმური ლაბორატორია. 1992 წლის აგვისტოში, აფხაზეთში შეიარაღებული კონფლიქტის (1992-1993) დაწყებიდან პირველივე დღეებში, ეშერის სამხედრო ბაზა დაიკავა გუდაუთაში მდგომი რუსეთის 345-ე გვარდიული საპარაშუტო-სადესანტო პოლკის ნაწილებმა. რუსული მხარე მიზანმიმართულად აზვიადებდა ეშერის ლაბორატორიის როლს და დანიშნულებას, რათა მისი დაცვის აუცილებლობით გაემართლებინა აქ რუსი სამხედროების ყოფნა. ეშერაში განლაგებული რუსული ბატალიონი აქტიურად ეხმარებოდა აფხაზ სეპარატისტთა ძალებს გუმისთაზე გამავალი ფრონტის ხაზის შენარჩუნებაში და მონაწილეობდა თავდასხმებში სოხუმზე. საომარი მოქმედებების დროს ქართული მოსახლეობის უდიდესმა ნაწილმა ეშერა დატოვა, ეთნიკურ წმენდას ემსხვერპლა სოფლის 50-მდე ქართველი მოსახლე.

2008 წლის საქართველოს „კანონით ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ“ ეშერა რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაა და მასზე ვრცელდება შესაბამისი სამართლებრივი რეჟიმი.

## სქოლიო
კატეგორია:შავიზღვისპირა კურორტები
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის კურორტები
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვოლოდარსკოე

**ვოლოდარსკოე**, ყოფ. *ვოლოდაროვკა* — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ახალსოფლის თემი).

მდებარეობს შავიზღვისპირა ბორცვიან დაბლობზე, ზღვის დონიდან 120 მ-ზე, სოხუმიდან 3 კმ-ის დაშორებით. 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 453 მცხოვრები (ქართველები 73 %).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იუნგასი

მინი|250პქ|იუნგასის გზა, ბოლივია
**იუნგასი** – ტყიანი ხეობა სამხრეთ ამერიკაში. გადაჭიმულია ანდების აღმოსავლეთ კალთების გასწვრივ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერუდან ცენტრალურ ბოლივიამდე. წარმოადგენს გარდამავალ ზონას ანდების მაღლობებსა და აღმოსავლეთის ტყეებს შორის. მიმდებარე რეგიონების მსგავსად, იუნგასი ხასიათდება ნეოტროპიკული ეკოზონით. კლიმატი თბილია, მაგრამ წვიმიანი და ტენიანი. 

იუნგასის ტყეები ექსტრემალურად მრავალფეროვანია. მათი უმრავლესობა მარადმწვანეა. რელიეფი უკიდურესად უსწორმასწორო და ცვალებადია. წარმოდგენილია ხეობები, მთის მდინარეები, ნაკადულები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ფრინველთა გავრცელება ზემო იუნგასში 
*ფრინველთა გავრცელება ქვემო იუნგასში 
*ბოლივიის იუნგასი, World Wildlife Fund
*Fundación Pro Yungas

კატეგორია:ბოლივიის გეოგრაფია
ზემო ბირცხა

**ზემო ბირცხა** (ყოფილი *ბურსი*), სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (ბესლეთის თემი), მდინარე ბესლეთის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 130 მ, სოხუმიდან 5 კმ. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო იაშთხვა

**ზემო იაშთხვა** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (თავისუფლების თემი). 

მდებარეობის აფხაზეთის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 150 მ, სოხუმიდან 5 კმ. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეო ესაკია

**ლეონარდ (ლეო) დიმიტრის ძე ესაკია** (დ. 27 თებერვალი 1899, ქუთაისი, — გ. 27 ივნისი, 1969, თბილისი) — ქართველი მსახიობი და კინორეჟისორი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1966).

## ბიოგრაფია
1916 წელს გაიწვიეს ჯარში. ომის დამთავრების შემდეგ თანამშრომლობდა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში, აქვეყნებდა ლექსებს, კრიტიკულ წერილებს, რეცენზიებს. 1927 წლიდან მუშაობა დაიწყო ქართულ კინოში სცენარისტად, ამავე წლიდან მოღვაწეობდა კინოსტუდია „სახკინმრეწვში“. 1929 წლიდან რეჟისორია. ნოვატორული ფილმებით — „ჰოლტზე“ (1928) და „ამერიკანკა“ (1930) ერთგვარი პროტესტი გამოხატა ეთნოგრაფიულ-ორიენტალისტური კინემატოგრაფიის მიმართ, იღვწოდა რეალისტური მხატვრული მეთოდის გასამტკიცებლად. 1932 წელს დადგა პირველი ქართული მხატვრული ხმოვანი ფილმი „შაქირი“. პარალელურად ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობასაც, წერდა წიგნებს, მასვე ეკუთვნის ალექსანდრე ბუკიას ოპერის „დაუპატიჟებელი სტუმრების" ლიბრეტო.

1941–1955 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის კინემატოგრაფიის მინისტრის მოადგილე და თბილისის კინოსტუდიის გენერალური დირექტორი. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით და მედლებით. დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ფილმოგრაფია
### დამდგმელი რეჟისორია ფილმებისა
* 1928: „ჰოლტზე“
* 1930: „ამერიკანკა“
* 1932: „შაქირი (როტე ფანე)“
* 1937: „ფრთოსანი მღებავი“
* 1941: „ქალიშვილი გაღმიდან“
* 1956: „ბაში-აჩუკი“
* 1959: „ნინო“
* 1961: „გლახის ნაამბობი“
* 1967: „აბესალომ და ეთერი“

### სცენარის ავტორია ფილმების
* 1928: „ჰოლტზე“
* 1937: „ფრთოსანი მღებავი“
* 1941: „ქალიშვილი გაღმიდან“
* 1956: „ბაში-აჩუკი“
* 1961: „გლახის ნაამბობი“
* 1967: „აბესალომ და ეთერი“

## ჯილდოები და აღიარება
* 1946 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1966 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 138, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ლეო ესაკია — ეროვნული ფილმოგრაფია   
* 
*  ლეო ესაკიას პროფილი საიტზე kino-teatr.ru

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ზემო ეშერა

**ზემო ეშერა**, *ვერხნიაია-ეშერა* — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში, აფხაზეთის მთისწინეთში. თემის ცენტრი (სოფლები:ამბარიხუწა, აღდარა, აძიგეჟი, უაზაბაა). ზღვის დონიდან 220 მ, სოხუმიდან 14 კმ. 

სოფლის ტერიტორიაზეა ზედაცარცულ კირქვებში გამომუშავებული აძაბის მღვიმე, გვირაბი და ფარდული.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოლივიის მიწისძვრა (1994)

მინი|300პქ|მიწისძვრის ეპიცენტრი
1994 წლის 9 ივნისს, **ბოლივიაში მოხდა მძლავრი მიწისძვრა.** ეპიცენტრი მდებარეობდა ამაზონის ჯუნგლებში მდებარე მეჩხერად დასახლებულ რეგიონში, ლა-პასიდან 200 მილში.

ფილების გადაადგილება 647 კმ–ის სიღრმეში დაფიქსირდა და მიწისძვრის სიმძლავრემ 8.2 ბალი შეადგინა, შესაბამისად, ის მსოფლიოში მომხდარ ერთ–ერთ უძლიერეს მიწისძვრას წარმოადგენს. ეს მიწისძვრა ასევე უდიდესია იმით, რომ ერთადერთია, რომელიც დედამიწის სიღრმეში, 300 კმ–ზე ღრმად მოხდა. 

მცირე ბიძგები დაფიქსირდა ბრაზილიაში, სან-პაულუსა და კანადაში, ტორონტოში.

## რესურსები ინტერნეტში
*მიწისძვრა ბოლივიაში 
*მიწისძვრა ბოლივიაში

კატეგორია:ბოლივიის გეოგრაფია
კატეგორია:მიწისძვრები ბოლივიაში
ზეგანი (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

**ზეგანი** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში (შრომის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 520 მ-ზე, სოხუმიდან 12 კმ-ის დაშორებით. 

სოფლის ძველი სახელწოდებაა ხაბიუკი. 1948 წლის 3 სექტემბერს ეწოდა ზეგანი. 1994 წელს დე-ფაქტო აფხაზურმა ადმინისტრაციამ უწოდა ხაბიუ (აფხ. Ҳабҩы). 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 11 მცხოვრები. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ომი ბოლივიის დამოუკიდებლობისათვის

**ბოლივიის ომი დამოუკიდებლობისათვის** — ბოლივიის ადგილობრივი მოსახლეობის - (ინდიელების) და ბოლივიის ხალხის შეიარაღებული ბრძოლა ესპანეთის კოლონიური ბატონობის წინააღმდეგ, რომელიც დაიწყო 1809 წელს და 1825 წელს დამთავრდა ბოლივიის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის აღიარებით. ეს ომი დამოუკიდებლობისათვის იყო ერთ-ერთი იმ მრავალთაგან, რომელსაც ადგილი ჰქონდა მე-XIX საუკუნის ლათინურ ამერიკაში.

## მიზეზები
ომის დაწყების მიზეზი იყო ლათინური ამერიკის ადგილობრივი ხალხის სურვილი გამხდარიყვნენ დამოუკიდებლები ესპანეთისაგან და მონობის გაუქმება. ამავე დროს მნიშვნელოვანი იყო კრეოლების მიწათმფლობელი დიდებულების პატრიოტული განწყობა, რომლებიც მოვაჭრე ბურჟუაზიასთან ერთად ცდილობდნენ ესპანეთის ტახტის მიერ დაწესებული გადასახადების თავიდან არიდებასა და თავისუფალი ვაჭრობის მიღწევას, რაც გამოიწვევდა მათ გამდიდრებას. აჯანყებულებს შთააგონებდა ლათინური ამერიკის სხვა დაბყრობილ ქვეყნებში სიმონ ბოლივარის წარმატებული ბრძოლები.

## რესურსები ინტერნეტში
*Acta de Independencia, 6 de agosto de 1825
*მოხსენება ბოლივიის კონსტიტუციის პროექტზე. ლიმა, 1826 წ. 

კატეგორია:ბოლივიის ისტორია
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
როტორუა

**როტორუა** (, ) — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე. მდებარეობს ტბა როტორუის ნაპირზე. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 65 280 კაცს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ქალაქები
ინვერკარგილი

**ინვერკარგილი** (, ) — ქალაქი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. ის არის ქვეყნის ყველაზე სამხრეთი და ყველაზე დასავლეთით მდებარე ქალაქი. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 51 696 კაცს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ქალაქები
Cut the Crap

***Cut the Crap*** — პანკ-როკ ჯგუფ The Clash-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1985 წლის 4 ნოემბერს, Epic Records-ზე.

მიკ ჯოუნსის წასვლის შემდეგ, ჯგუფმა მის ნაცვლად აიყვანა გიტარისტები ნიკ შეპარდი და ვინს უაიტი. ალბომი უარყო The Clash-ის ბევრმა გულშემატკივარმა და ჯგუფის წევრებმაც. ის არ შეუტანიათ დოკუმენტურ ფილმში *Westway to the World* და ბოქს-სეტში *Clash on Broadway*. ალბომმა დაბალი შეფასება მიიღო კრიტიკოსებისგან და კომერციულადაც წარუმატებელი აღმოჩნდა. გამონაკლისი იყო სინგლი This Is England. მოუხედავად იმისა, რომ ალბომზე პოლ სიმონონი უკრავს, ბევრს Cut the Crap სტრამერის სოლო ალბომად მიაჩნია, რადგან მასზე არ მონაწილეობენ მიკ ჯოუნსი და ტოპერ ჰიდონი.

## სიმღერების სია
## პერსონალი
*ჯო სტრამერი – ვოკალი
*ნიკ შეპარდი – გიტარა, ვოკალი North and South-სა და Play to Win-ზე
*იანგ ვაგნერი – კლავიშები და სინთეზატორები
*ნორმან უატ-როი – ბასი
*ბერნი როუდსი – დრამ მანქანის პროგრამირება
*ვინს უაიტი – დამატებითი გიტარა Do It Now-ზე
*პოლ სიმონონი – დამატებითი ბასი Do It Now-ზე
*პიტ ჰოვარდი – დამატებითი დრამი Do It Now-ზე
*Fayney – დრამ მანქანა

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში
* Cut the Crap-ის ჩაწერა

## სქოლიო 
კატეგორია:1985 წლის ალბომები
კატეგორია:The Clash-ის ალბომები
კატეგორია:Epic Records-ის ალბომები
ვეგეტარიანელობა

thumb|right|622 x 396px|სხვადასხვა ვეგეტარიანული პროდუქტები
thumb|right|800 x 600px|ვეგიბურგერი.
**ვეგეტარიანელობა** — ცხოვრების წესი, ხასიათდება უპირველეს ყოვლისა კვებით, რომელიც გამორიცხავს ნებისმიერი ცხოველის ხორცს (ასევე ფრინველის, თევზის და ა.შ.). ვეგეტარიანელობაში არსებობს იგივე მოძრაობა — ვეგანობა, რომლის მიმდევრებიც უარს იძახიან ცხოველური წარმოშობის პროდუქტზე როგორც კვებაში (ძუძუმწოვრების რძეზე, კვერცხზე), ასევე საოჯახო ნივთებზეც (ბეწვი, ტყავი, და ა.შ.).

## ეტიმოლოგია 
ოქსფორდის ლექსიკონის თანახმად, ტერმინი  ვეგეტარიანელი (vegetarian) მოდის ინგლისური სიტყვიდან – vegetable (მცენარე, ბოსტნეული კულტურები). ლექსიკონში აღნიშნულია, რომ სიტყვა მხოლოდ 1847 წელს, ვეგეტარიანული საზოგადოების შექმნის შემდეგ გახდა პოპულარული. თუმცა არსებობს ტერმინის მოხმარების უფრო ადრინდელი შემთხვევებიც.

ვეგეტარიანული საზოგადოება, რომელსაც მიეწერება შექმნა ტერმინის „ვეგეტარიანელი“ თავისთვის, ამტკიცებს, რომ იგი ჩამოყალიბდა ლათინური სიტყვისგან vegetus (მხნე, ნედლი, ცოცხალი).

## საერთო ცნობები 
ვეგეტარიანელები არ ხმარობენ საკვებში ხორცს, ფრინველს, თევზს და ცხოველური წარმოშობის ზღვის პროდუქტებს. რძის პროდუქტებს და კვერცხს ვეგეტარიანელების მხოლოდ ნაწილი იგნორირებს. სადავო პროდუქტებს ასევე ეკუთვნის თაფლიც. სოკო ტრადიციულად ეკუთვნის მცენარეულობის საკვებს, თუმცა თანამედროვე მეცნიერება გამოყოფს მათ ცალკე სამეფოში.

ზოგი ვეგეტარიანელი, კვების პროდუქტების გარდა, ასევე იგნორირებს:

* ტანსაცმელს და სხვა პროდუქციას, რომლის ნაწილებიც ბეწვის ან ტყავისგან არის დამზადებული.

1 ოქტომბერი – ვეგეტარიანელობის მსოფლიო დღე

1 ნოემბერი – ვეგანის საერთაშორისო დღე

## ვეგეტარიანელობის სახეობები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ვეგეტარიანული და ვეგანური ინფორმაცია
* რესურსები ვეგეტარიანელთათვის
* ცნობილი ვეგეტარიანელები 
* მარტივი და ჯანმრთლი ვეგეტარიანული საკვები

კატეგორია:ვეგეტარიანელობა
კლიფი

მინი|დუვრის თეთრი კლდეები დიდ ბრიტანეთში 
მინი|კლიფი
**კლიფი**, **სანაპირო ბექობი** () — ვერტიკალური, თითქმის ვერტიკალური ან საფეხურებიანი ქანების გაშიშვლება, რომელიც წარმოიქმნება გამოფიტვისა და ეროზიის შედეგად. კლიფი გავრცელებულია სანაპიროებზე, მთის რაიონებში, ესკარპებსა და მდინარეთა გაყოლებაზე. 

ჩვეულებრივ, ფორმირებულია ისეთი ქანების მიერ, რომლებიც მედეგია გამოფიტვისა და ეროზიის მიმართ. კლიფების ამგებელი დანალექი ქანებია ქვიშქვა, კირქვა, ცარცი და დოლომიტი. ხშირად კლიფების ჩამოყალიბებაში მონაწილეობენ აგრეთვე მაგმური ქანებიც, მაშასადაბე, გრანიტი და ბაზალტი. განარჩევენ აქტიურ და მომკვდარ კლიფებს. აქტიურია ისეთი კლიფი, რომელიც თანადროულ დროში წყლის ტალღების გავლენით დანგრევას განიცდის, ხოლო მომკვდარი კლიფი თანამედროვე დროში აღარ ექვემდებარება ტალღების ზემოქმედებას. კლიფის საფუძველში ხშირად ზვირთცემის ნიში წარმოიქმნება.

კლიფი თანდათან იხევს უკან ხმელეთისაკენ, რაც ხელს უწყობს მის ძირში არსებული აბრაზიული ტერასის ზრდას სიგანეში. კლიფის ნაირსახეობას წარმოადგენს ესკარპი, რომლის წარმოშობა დაკავშირებულია რღვევებთან, მეწყერთან ან სხვადასხვა სიმტკიცის ქანების ფენების შერჩევით ეროზიასთან. კლიფების უმრავლესობას საფუძველში ფერდობული ჩამონაშალის ფორმა აქვს. სანაპირო ეროზიის შედეგია ზღვიური კლიფების წარმოშობა დამრეცი სანაპირო ზოლის გასწვრივ.  

კლიფი გვხვდება მრავალ ქვეყანაში, მათ შორის ირლანდიაში, ნორვეგიაში, ესპანეთში, ისლანდიაში, უკრაინაში, აშშ და სხვა. კლიფი ზღვის სანაპიროდან კლდეებივით არის ამართული და სიმაღლეში ხშირად ასეულ მეტრს აღემატება. მაგ., ევროპაში არსებული კლიფები სიმაღლეში საშუალოდ 200-300 მ-ის ტოლია. აღსანიშნავია ირლანდიაში მდებარე ზღვის კლიფი — სლივ-ლიგი, რომლის მკვეთრი კლდეების სიმაღლე 596 მ აღწევს. ზოგჯერ კლიფებზე განლაგებულია არქეოლოგიური ძეგლებიც.    

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბენჩი
* კლდე

## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
კატეგორია:ეროზია
კატეგორია:კლდეები
პლაჟი

[მინი|თვალწარმტაცი ზღვის ქვიშიანი პლაჟი ([ინგლისი)]]
**პლაჟი** () — ზღვის სანაპირო ზოლი, რომელიც აგებულია ზვირთცემის ნაკადის მოქმედების ზონაში დაგროვილი ნატანი მასალით. განასხვავებენ კენჭიან, ხრეშიან, ქვიშიან, ნიჟარიან პლაჟებს. 

პლაჟი წარმოადგენს ზვირთცემისაგან ნაპირის დაცვის ბუნებრივ საშუალებას. მორფოლოგიურად განარჩევენ სრული და არასრული პროფილის პლაჟებს. პირველს დამრეცი ზვინულის ფორმა აქვს, მეორე წარმოადგენს ზღვისკენ დახრილ ნატანის გროვას, რომლის ზურგი ნაპირის ბექს ებჯინება. ზვირთცემის პირდაპირი და უკუდინების სიჩქარეთა განსხვავების გამო პლაჟზე ხდება ნატანი მასალის დახარისხება სიდიდისა და სიმკვრივის მიხედვით. 

გარკვეულ ხელსაყრელ პირობებში პლაჟზე წარმოიქმნება სასარგებლო წიაღისეულის ქვიშრობული საბადოები. სოლარიუმებისა და 
აერარიუმებით მოწყობილ პლაჟებს იყენებენ მკურნალობისათვის.

ფართო გაგებით პლაჟი იქმნება არა მხოლოდ ზღვაზე, არამედ ტბაზე, წყალსატევებზე და სხვა. სანაპირო ზოლები პლაჟის სახით მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაშია წარმოდგენილი. მ.შ. შესანიშნავი საერთაშორისო საზღვაო კურორტები სანაპირო ფართო და ვიწრო პლაჟის სახით გააჩნია საქართველოს საზღვაო ქალაქებსაც, რომლებიც ათვისებულია რეკრეაციული მიზნებისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
* Ricci Lucchi F., Sedimentologia. Parte 3, cap. 6, pp. 183-214, Bologna, CLUEB, 1980.

კატეგორია:პლაჟები
კატეგორია:ნაპირთმცოდნეობა
თქმულებები ჯედაებზე: სითთა ბნელი მბრძანებლები

„**თქმულებები ჯედაებზე: სითთა ბნელი მბრძანებლები**“ () — ექვსნაწილიანი  სიუჟეტური თაღი კომიქსების სერიაში თქმულებები ჯედაებზე. მისი სცენარის ავტორები არიან ტომ ვეიტჩი და კევინ ჯ. ანდერსონი. პირველი ნომერი გამომცემლობამ Dark Horse Comics გაყიდვაში 1996 წლის 1 თებერვალს გამოუშვა.

## სიუჟეტი 
ამ კომიქსებში მოქმედება ხდება ვარსკვლავური ომების გალაქტიკაში იავინის ბრძოლამდე 3.997 წლით ადრე. მასში მოთხრობილია ულიკ ქელ-დრომას შემდგომი თავგადასავლებისა და ექსარ კუნის, სითთა ბნელი მბრძანებლის შესახებ. ასევე სიუჟეტის ძირითად ხაზს წარმოადგენს ჯედაების, ულიკ ქელ-დრომას და ნომი სანრაიდერის მცდელობები, დაიმორჩილონ ძალის ბნელი მხარე. სატალი და ალემა, წარმოდგენილი წინა სერიაში, თქმულებები ჯედაებზე: ფრიდონ ნადის ამბოხება, ამ თავებში უკვე აკონტროლებენ ძალის ბნელ მხარეს, რათა მისი დახმარებით გავლენა იქონიონ სხვებზეც. ასევე მოთხრობილია ექსარ კუნის ბნელ მხარეს მოქცევის, ფრიდონ ნადის სულის ხელმეორედ განადგურებისა და ულიკისა და ექსარის მოკავშირეებად ჩამოყალიბების შესახებ.

## გამოცემები 
**სითთა ბნელი მბრძანებლები: ძალის ოსტატები და მოწაფეები*
**სითთა ბნელი მბრძანებლები: სითების ძიება*
**სითთა ბნელი მბრძანებლები: დაშვება ბნელ მხარეს*
**სითთა ბნელი მბრძანებლები: ბნელი ჯედაის სიკვდილი*
**სითთა ბნელი მბრძანებლები: სითთა საიდუმლოება*
**სითთა ბნელი მბრძანებლები: ჯედაების იერიში*

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია Dark Horse-ის საიტზე გაერთიანებული გამოცემის შესახებ 

კატეგორია:1994 წლის კომიქსები
კატეგორია:Dark Horse Comics-ის გამოცემები
კატეგორია:ვარსკვლავურ ომებზე დაფუძნებული კომიქსები
ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის

**ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის** (1740–1748) — ხანგრძლივი სამხედრო კონფლიქტი ევროპის სახელმწიფოებს შორის, დაწყებული იმპერატორ კარლ VI ჰაბსბურგის გარდაცვალების შემდეგ (1740 წლის 20 ოქტომბერი).

1713 წელს ავსტრიის იმპერატორმა კარლ VI ჰაბსბურგმა პრაგმატული სანქციით, ავსტრიის დაყოფილი სახელმწიფო განუყოფლად გამოაცხადა, ხოლო ძის არყოლის გამო ტახტი თავის ქალიშვილს მარია ტერეზიას უნდა გადასცემოდა. მარია ტერეზიას – ტოსკანის დიდი ჰერცოგის ფრანც ლოთარინგიელის მეუღლეს ერთობ სავალალო მდგომარეობაში მოუწია სახელმწიფოს მართვა: ცალკეულ, დაყოფილ სამფლობელოებს ერთმანეთთან ძალზე სუსტი ძაფი აკავშირებდა, შეიძლება ითქვას, მხოლოდ და მხოლოდ მონარქის პიროვნულობა. თითოეულ სამფლობელოს თავისი წოდებრივი ორგანიზაცია ჰყავდა. ცენტრალური ხელისუფლება განაგებდა მხოლოდ სამხედრო, საფინანსო და საგარეო საქმეებს.

## მხარეთა პრეტენზიები 
მარია ტერეზიას ტახტზე ასვლისთანავე პრუსიამ და საფრანგეთმა ბავარიასთან, საქსონიასთან, ესპანეთთან და პიემონტთან ერთად ომი გამოუცხადა ავსტრიას. ომის უმთავრესი მიზეზი იყო ავსტრია-საფრანგეთისა და ინგლის-საფრანგეთის წინააღმდეგობები, პრუსიის აგრესიული მისწრაფებები და ქიშპი ცენტრალური ევროპის ჰეგემონობაზე.

საფრანგეთს თავისი პოლიტიკური პრეტენზიები გააჩნდა – ავსტრიის ნიდერლანდების ხელში ჩაგდება და თავისი მოკავშირის ბავარიის კურფიურსტის კარლ VII ალბრეხტის (1742–1745) „გერმანელი ერის რომის წმინდა იმპერიის“ იმპერატორად დასმა, რაც შეეხება ავსტრიის იტალიურ სამფლობელოებს, მათზე პრეტენზიას ესპანეთი აცხადებდა.

## ომის მსვლელობა 
1740 წლის 16 დეკემბერს ფრიდრიხ II პრუსიელი აცხადებდა პრეტენზიას სილეზიაზე და თავისი არმიით სილეზიაში შეიჭრა. 1741 წლის იანვარში მთელი სილეზია პრუსიის ხელში გადავიდა. 10 აპრილს ავსტრიელები მოლვიცთან დამარცხდნენ.

მტრულ გარემოცვაში მოქცეულ ავსტრიას მხარი ინგლისმა, ნიდერლანდებმა და 1746 წლიდან რუსეთმაც დაუჭირა. ამგვარად ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის გამართულ ომში ევროპის სახელმწიფოთა დიდი ნაწილი აღმოჩნდა ჩართული. ომის მიწურულს სამხედრო ოპერაციების მთავარმა ასპარეზმა ავსტრიის ნიდერლანდებში გადაინაცვლა, სადაც მორიც საქსონელის სარდლობით შეჭრილმა საფრანგეთის არმიამ მნიშვნელოვანი გამარჯვებები მოიპოვა ავსტრია-ინგლისის ჯარებზე ფონტენუასთან – 1745 წლის 11 მაისს, როკუსთან – 1746 წლის 11 ოქტომბერს და ლაუფელდთან – 1747 წლის 2 ივლისს. საფრანგეთის ჯარებმა დაიკავეს ციხესიმაგრეები – ანტვერპენი და მონსი.

## ომის დასასრული 
ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის წარმართული ომი 1748 წლის 18 ოქტომბრის აახენის მეორე ზავით დასრულდა. ამ ზავით ავსტრია კვლავ ინარჩუნებდა სამფლობელოთა დიდ ნაწილს, ტახტზე მარია ტერეზიას უფლებებიც აღიარეს, ავსტრიის იტალიურ სამფლობელოთა ნაწილი ესპანეთს გადაეცა, სილეზიის დიდი ნაწილი კი პრუსიამ შეიერთა.

აახენის ზავმა, ფაქტობრივად, ვერ მოაგვარა ევროპის სახელმწიფოთა პოლიტიკური კონფლიქტები, რამაც, სულ რაღაც 9 წლის შემდეგ, ევროპაში მორიგი, შვიდწლიანი ომი (1756–1763) გააჩაღა, რომელიც მარია ტერეზიამ რუსეთთან კავშირში სილეზიის დასაბრუნებლად წამოიწყო  ფრიდრიხ II პრუსიელთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის 

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. 2, თბ. 2008 წ., გვ. 530-532

კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
კატეგორია:ომები
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:საფრანგეთის ომები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:ესპანეთის ომები
კატეგორია:ავსტრიის ომები
ტრიფტორქლორმეთანი

200პქ|მინი|
200პქ|მინი
**ტრიფტორქლორმეთანი** (იგივე ქლორტრიფტორმეთანი) ფრეონი, R-13, CFC-13, ან ფრეონი-13 , წარმოადგენს უფერო, არაფეთქებად, არააგრესიულ ქლორფტორნახშირბადიან ნაერთს (CFC), ასევე წარმოადგენს შერეულ ჰაგოგენმეთანს. ის გამოიყენება როგორც მაცივარ აგენტი, მაგრამ მისი ოზონის ფენის დაშლის მაღალი პოტენციალის გამო მისი წარმოება და გამოყენება აკრძალულია მონრეალის ოქმის მიხედვით.

## ფიზიკური თვისებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* MSDS at mathesontrigas.com 
* საფაერო სითხეებ აირების ენციკლოპედიის შესავალი (Entry at Air Liquide gas encyclopaedia) 
* ტრიფტორქლორმეთანი კრისტალური სტრუქტურა, CF 3 Cl; ტრიფტორქლორმეთანის ფხვნილის ნეიტრონული დიფრაქცია და რაფინირება (The crystal structure of chlorotrifluoromethane, CF3Cl; neutron powder diffraction and constrained refinement)
* თერმოქიმიურ მონაცემთა ცხრილი (Termochemical data table)

კატეგორია:ფრეონები
კატეგორია:ჰალოგენშემცვლელი მეთანები
კატეგორია:ფტორორგანული ნაერთები
კატეგორია:მაცივარ აგენტები
ნიადაგის ჰორიზონტი

thumb|right|180px|ნიადაგის პროფილი
**ნიადაგის ჰორიზონტი** — შრე, რომელიც ყალიბდება ნიადაგის წარმოქმნის პროცესში. ნიადაგის გენეტიკური ჰორიზონტების ერთობლიობა ქმნის ნიადაგის პროფილს. ნიადაგის ჰორიზონტები ერთმანეთისაგან 
განსხვავდებიან შეფერილობით, სტრუქტურით, სიმკვრივით, მექანიკური, ქიმიური, ფიზიკური და სხვა თვისებებით. 

ყოველი ნიადაგის ჰორიზონტი მეტნაკლებად ერთგვაროვანია. ნიადაგის ჰორიზონტი 
შეიძლება დაიყოს ქვეჰორიზონტებად. 

ნიადაგის ჰორიზონტის აღმნიშვნელი სიმბოლოებია (ინდექსებია): 
* A - ნეშომპალა-აკუმულაციური, ხშირად ელუვიური; 
* B - ილუვიური ან მეტამორფული; 
* C - ნიადაგთწარმომქმნელი ქანი. 

ქვეჰორიზონტებია: 
* Ao - მკვდარი საფარი, 
* A1 - ჰუმუსიანი, 
* A2 - გაეწრებული; 
* BH - ჰუმუსის მეორე მაქს. და ა.შ. 

დამუშავებულ ნიადაგში გამოყოფენ სახნავ ჰორიზონტს – A სახნავი.

## რესურსები ინტერნეტში 
Arbeitskreis für Bodensystematik der Deutschen Bodenkundlichen Gesellschaft. Aktueller Stand der wissenschaftlichen Bearbeitung der deutschen Bodensystematik
**Bodenhorizonte und Bodenprofil.* Lern- und Arbeitsumgebung zum Themenfeld "Boden" im Unterricht. Westfälische Wilhelms-Universität Münster
**Bodenhorizonte.*  TRIANET, Program of the European Union Socrates-Comenius
**Bodenwelten.* Internetseite des Bundesministeriums für Umwelt, Naturschutz und Reaktorsicherheit (BMU)
*Peter Fitze: *Bodengeographie.*  Skript des Geographischen Instituts der Universität Zürich

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნიადაგთმცოდნეობა
ნიადაგის სტრუქტურა

მინი|300პქ|ნიადაგის სტრუქტურა
**ნიადაგის სტრუქტურა** — ნიადაგის მკვრივი ფაზის მექანიკური ელემენტების შეწებების შედეგად წარმოქმნილი სხვადასხვა ფორმისა და ზომის ერთეულები. განარჩევენ ნიადაგის მიკრო- ( 0,25 მმ). 

ნიადაგის სტრუქტურა ნიადაგის წარმოქმნისა და მასზე ადამიანის საწარმოო ზემოქმედების შესაბამისად, სხვადასხვაა. მაგალითად :
* შავმიწებს აქვთ მტკიცე მარცვლოვანი სტრუქტურა; 
* კორდიან-ეწერ ნიადაგებს — თხელი ფიქალისებრი სტრუქტურა; 
* ყომრალ, ყავისფერ და მდელოს ყავისფერ ნიადაგებს — მტკიცე კაკლოვანი სტრუქტურა და ა.შ. 

სახნავი ფენისათვის კარგია  მარცვლოვან-კოშტოვანი სტრუქტურა. აგრონომიულად მაღალი ღირსებებისაა ისეთი სტრუქტურული ნიადაგი, რომლის კოშტების სიდიდეა 0,5-10 მმ და მტკიცე აგრეგატების რაოდენობა 75% აღემატება. ნიადაგის სტრუქტურის სიმტკიცე განისაზღვრება წყლის დამშლელი მოქმედებისადმი წინააღმდეგობის უნარით. ნიადაგის სტრუქტურის შექმნა და დაშლა მტკიცედაა დაკავშირებული მექანიკურ, ფიზიკურ-ქიმიურ და ბიოლოგიურ მოვლენებთან. 

ნიადაგური სტრუქტურის წარმოქმნის ერთ-ერთი პირობაა ნიადაგში წვრილდისპერსიული ფრაქციების (კოლოიდური ფრაქციების), ახალდალექილი ჰუმუსის (ჰუმინისა და ულმინის მჟავას) Ca-თან ერთად არსებობა და მცენარის ფესვთა სისტემა. ნათესბალახიანი სისტემა
ნიადაგის სტრუქტურის წარმოქმნის ყველაზე ეფექტიანი საშუალებაა. 

ნარევი ბალახები (მარცვლოვანები და პარკოსნები) ქმნის ხელოვნურ კორდს, რომელიც მტკიცე სტრუქტურის შექმნა-შენარჩუნებას განაპირობებს.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*მარიამ გერგედავა — ნიადაგის დეგრადაცია საქართველოში
კატეგორია:ნიადაგთმცოდნეობა