open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტორლაკსშიობნი

**ტორლაკსშიობნი** () — ქალაქი ისლანდიაში.

ქალაქი ტორლაკსშიობნი განთავსებულია ისლანდიის სამხრეთში ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე, ადმინისტრაციულად შედის სუდურლენდის რეგიონში.

ტორლაკსშიობნი საპორტო ქალაქია, დედაქალაქიდან 52 კილომეტრითაა დაშორებული. მოსახლეობის რიცხვი შეადგენს 1.541 ადამიანს. ქალაქში ძირითადი საქმიანობაა გემთმშენებლობა და მეთევზეობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ისლანდიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოგზაურობა ტორლაკსშიობნიში

კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
ჰოლოკიო

**ჰოლოკიო** (უნგრ. Hollókő - შავი ქვა) — პალოკის სუბეთნოსის ეთნოგრაფიული სოფელი უნგრეთში, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი.

სოფელი მდებარეობს ნოგრადის მხარეში, ბუდაპეშტიდან დაახლოებით 91.1 კმ-ით ჩრდილოეთით. შემოსაზღვრულია მთებით, ძირითადად დაბალი მწვერვალებით. ბუნებრივი გარემო დაცულია.

## ღირსშესანიშნაობები 
*სოფლის დაცული ნაწილი — ლაიოშ კოშუტისა და შანდორ პეტეფის ქუჩები, 55 სახლი. 
*სოფლის მუზეუმი
*ფოსტის მუზეუმი
*სასოფლო სახლები
*თოჯინების მუზეუმი
*ფეიქრების სახლი
*ფერენკ კელემენის ხის ჩუქურთმების გამოფენა
*კათოლიკური ეკლესია
*ჰოლოკიოს ციხესიმაგრე

## გალერეა 

File:Hollókő - Castle.jpg|ჰოლოკიოს ციხესიმაგრე
File:Holloko1.jpg|სოფელი
File:Castle of Holloko with Panorama.JPG|ჰოლოკიოს ციხესიმაგრე
File:CivertanHolloko (2).jpg|ჰოლოკიოს ციხესიმაგრის აერო-ფოტო
File:Costume traditionnel, Lowicz, Poland.jpg|ადგილობრივების ტრადიციული სამოსი

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*იუნესკოს საიტზე
*Aerial photography: Hollókő

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
ბოლუნგავიკი

**ბოლუნგავიკი** () — მეთევზეთა სოფელი და სათემო ისლანდიის უკიდურეს ჩრდილო დასავლეთ ნაწილში ვესთფირდირის ნახევარკუნძულზე.

ქალაქი ბოლუნგავიკი ნახევარკუნძულზე მდებარე ყველაზე მსხვილი ქალაქიდან 14 კილომეტრითაა დაშორებული, ხოლო რეიკიავიკიდან 473 კილომეტრით.

მოსახლეობის რიცხვი 968 ადამიანს შეადგენს. ძირითადი საქმიანობა მეთევზეობაა , ძლიერია შიდა ემიგრაცია ძირითადად დედაქალაქის რეგიონში. მოსახლეობის რიცხვი ქალაქში 1997 წლიდან 2008 წლამდე 17,3%-ით შემცირდა. ქალაქში არსებობს ბუნებრივ-ისტორიული მუზეუმი.

## გალერეა

Image:Bolungarvik_01.jpg|
Image:Bolungarvik_02.jpg|
Image:TraditionalFisherman1Ice.JPG|

## იხილეთ აგრეთვე
* ისლანდიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებ გვერდი
*მოგზაურობა ბოლუნგავიკიში 

კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
კატეგორია:ისლანდიის მუნიციპალიტეტები
ავთანდილი (საკუთარი სახელი)

**ავთანდილი** — მნიშვნელობის მხრივ უკავშირდება სპარსულ ენას, ნიშნავს „სამშობლოს გულს“, „სამშობლოს რწმენას“ ან „სარწმუნოების კერას“. საკუთარი სახელის მნიშვნელობა მიღებული აქვს ქართულში. პირველად გვხვდება „ვეფხისტყაოსნის“ ერთ-ერთი მთავარი გმირის სახელად, რის გამოც დიდად პოპულარულია. მისი კნინობითი ფორმებია ავთო და თანდილა. არის გვარი ავთანდილაშვილი.

სამოქალაქო რეესტრის მონაცემებით, საქართველოს ტერიტორიასა და მის ფარგლებს გარეთ ცხოვრობს ამ სახელის 24854 მატარებელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ავთანდილ“, „რა გქვია შენ?“ 
* ვაჟის სახელები (ა), ქართული გენეალოგია 
* სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო 

## სქოლიო
ბუდას ციხესიმაგრე

**ბუდას ციხესიმაგრე** (უნგრ. Budavári Palota) — ისტორიული ციხესიმაგრე და უნგრელი მეფეების სასახლის კომპლექსი ბუდაპეშტში. დაარსდა XIV საუკუნეში, უნგრეთის სამეფოს ანჟუს დინასტიის მიერ. მოგვიანებით, ის დაინგრა და კვლავ მრავალჯერ აშენდა ხელახლა. წარსულში, მას ასევე უწოდებდნენ სამეფო სასახლეს (უნგრ. Királyi-palota) და სამეფო ციხესიმაგრეს (უნგრ. Királyi Vár). 

ბუდას ციხესიმაგრე აშენებულია ე.წ. ციხესიმაგრის ბორცვის სამხრეთ კიდეზე, ჩრდილოეთიდან შემოსაზღვრულია ციხესიმაგრის რაიონით (Várnegyed), რომელიც ცნობილია თავის შუა საუკუნეების, ბაროკოს სტილისა და XIX საუკუნის სახლებით, ეკლესიებითა თუ სხვა სამოქალაქო შენობებით. ის დაკავშირებულია კლარკ-ადამის მოედანთან, სეჩენის ჯაჭვის ხიდთან და ციხესიმაგრის ბორცვის ფუნიკულიორთან. 

პირველი სამეფო რეზიდენიცია ციხესიმაგრის ბორცვზე 1247 - 1265 წლებში მეფე ბელა IV-მ ააგო. დღევანდელი სიმაგრის უძველესი ნაწილი XIV საუკუნეს მიეკუთვნება და აგებულია სლავონიის ჰერცოგ სტეფანის მიერ, როლელიც უნგრეთის მეფე ლუი I-ის უმცროსი ძმა იყო. ლუის გოტიკური სასახლე სტეფანის ნაგებობის გვერდით, ვიწრო შიდა ეზოს გარშემო მდებარეობდა. 

1987 წლიდან, ბუდას ციხესიმაგრე ბუდაპეშტის სხვა მონუმენტებთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
**Budapest, including the Banks of the Danube, the Buda Castle Quarter and Andrássy Avenue - UNESCO World Heritage Centre*
*Buda Castle live webcam 
*Aerial photographs of the Castle

კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
თერმოკარსტი

მინი|მრავალწლოვანი მზრალობის ლღობა ჰუდსონის ყურეში, კანადა 
მინი|ბატაგაიკის კრატერი
მინი|თერმოკარსტული ტბა ტეშეკპუკი
**თერმოკარსტი**, **თერმული კარსტი**, **კრიოკარსტი** ( — სითბო და კარსტი) — ნიადაგისა და მათი ქვენაფენი ქანების არათანაბარი ჩაწოლა მიწისქვეშა ყინულის ან მზრალი გრუნტის გამოლღობის შედეგად. ეს პროცესი ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურის მატების შედეგია. თერმოკარსტის დროს უმეტესწილად წარმოიქმნება რელიეფის უარყოფითი ფორმები — ველის დუბეები, ტბიური ქვაბულები, ალასები და აგრეთვე ჩანაქცევები და მიწისქვეშა სიღრუეები, მათ შორის: გროტები, ნიშები, ორმოები; იშვიათად ფორმირდება დადებითი ფორმები — ბაიჯარახები და ბორცვნალი პოლიგონები. 

ბუნებრივ მიზეზებთან (კლიმატის დათბობა, მდინარეთა მოქმედება და სხვა) ერთად თერმოკარსტი შეიძლება გაძლიერდეს ანთროპოგენური მოქმედების შედეგად, რომელიც არღვევს ნიადაგისა და ქვეფენილი ქანების წყლისა და სითბურ ბუნებრივ რეჟიმს (მათ შორის სამრეწველო და საქალაქო მშენებლობის შედეგად, ტყეების გაჩეხვისას და გზების დაგებისას). 

თანამედროვე გეოლოგიურ ეპოქაში თერმოკარსტი აქტიურად არ ვითარდება, ხოლო მისი მრავალრიცხოვანი ფორმები წარმოადგენს ადრე და განსაკუთრებით შუა ჰოლოცენში მიმდინარე დათბობის შედეგს. კლიმატის დათბობა იწვევს კრიოლითოგენის ჩრდილო მხარეებში სეზონური ლღობის სიღრმეების მატებას, ხოლო სამხრეთისაში — ქანებისა და ყინულების მრავალწლოვან ლღობას. თერმოკარსტი ჩვეულებრივ ვთარდება პროგრესიულად. თერმოკარსტული ტბების ქვეშ ხშირად წარმოიქმნება გამჭოლი და არაგამჭოლი მღვალობები. ტბათა მიგრაცია და დაშვება თერმკარსტული ქვაბულების წარმოქმნის შედეგია, რომელთაც იაკუტიაში ალასებს, ხოლო დასავლეთ ციმბირში ხასირეის უწოდებენ. 

დიდი თერმოკარსტული დადაბლების კარგი მაგალითია ბატაგაიკის კრატერი ჩერსკის მთაგრეხილზე. პირველად ტერმინი „თერმოკარსტი“ გამოიყენა მიხეილ ერმოლაევმა 1932 წელს.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფსევდოკარსტი
* კარსტი
* მრავალწლოვანი მზრალობა

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
* Геологический словарь, т2, М-Я. М., 1955;
* Качурин С. П., Термокарст на территории СССР, М., 1961;
* Шур Ю.Л. Термокарст, М.: Недра, 1977. - 80 с.;

## სქოლიო
კატეგორია:პერიგლაციალური რელიეფის ფორმები
კატეგორია:სტრუქტურული გრუნტები
კატეგორია:მრავალწლოვანი მზრალობა
ოთარ ბაღათურია

**ოთარ ბაღათურია** (დ. 21 დეკემბერი, 1941, ლიხაური, ოზურგეთის რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 12 თებერვალი, 2026) — ქართველი რეჟისორი, დრამატურგი, მსახიობი.

## ბიოგრაფია
ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და დრამატურგი ოთარ ბაღათურია დაიბადა 1941 წლის 21 დეკემბერს, სოფელ ლიხაურში (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი). 1959–1963 წლებში სწავლობდა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო ინსტიტუტის  სამსახიობო ფაკულტეტზე. 1963 წლიდან მოზარდ მაყურებელთა თეატრის მსახიობია. 1982 წლიდან — შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის პედაგოგი.

ოთარ ბაღათურიას სევდიანი კომედია „მეფე ლირი თავშესაფარში“ 2001 წლის საუკეთესო პიესად არის აღიარებული. ამ ნაწარმოებში დასმული პრობლემები აქტუალურია და დრამატურგი ხატავს არა მხოლოდ ჩვენს სოციალურ რეალობას, არამედ ადამიანის შინაგან ბუნებასა და სამყაროს. პიესა თითქმის ერთდროულად დაიდგა ახმეტელისა და მესხეთის სახელმწიფო დრამატულ თეატრებში. მაყურებელმა ასევე იხილა ამავე პიესის ბათუმის თეატრისეული ინტერპრეტაციაც. იგივე პიესა 2009 წელს თავად ოთარ ბაღათურიამ დადგა ლატვიის ქალაქ ვალმეირას დრამატულ თეატრში.

ოთარ ბაღათურია თავად იყო რეჟისორი და სცენარის ავტორი ფილმისა „ბოთე“  (1995).

2011 წელს სანდრო ახმეტელის სახელობის თეატრში დადგა სპექტაკლი „ჭურში?!…“, საკუთარი პიესის მიხედვით.  

ოთარ ბაღათურია იყო მოზარდმაყურებელთა თეატრის მთავარი რეჟისორი. 2013 წელს, ამავე თეტრის წინ მისი სახელობითი ვარსკვლავი საზეიმოდ გაიხსნა.

## ავტორია პიესებისა
* „ვინ დაიცავს დღეს, ავი ლომისაგან ტყეს“, 
* „ამიკო“  
* „საშობაო ზღაპარი“ 
* „მეფე ლირი თავშესაფარში“

## ფილმოგრაფია
*1982: „ვერსათრიელა“ რეჟ. დავით ჯანელიძე
*1989: „მდგმურები“ რეჟ. დავით ჯანელიძე
*1993: „ციხე–სიმაგრე“ რეჟ. დავით ჯანელიძე

## ჯილდოები
* 1979 : საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1985 : სახელმწიფო პრემია
* 2016 : საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს უმაღლესი ჯილდო „ხელოვნების ქურუმი“  
* სანდრო ახმეტელის სახელობის პრემია

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ამიკო"
* ოთარ ბაღათურია ეროვნულ ფილმოგრაფიაზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2026
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ხორტობადის ეროვნული პარკი

**ხორტობადი** () — საერთო სახელწოდება აღმოსავლეთ უნგრეთის ჰაიდუ-ბიჰარის მხარის სოფლისა და 800 კმ² ფართობის ეროვნული პარკისა. პარკი ალფიოლდის დიდი ვაკის შემადგენელი ნაწილია და ეროვნულ პარკად 1973 წელს გამოცხადდა (პირველი უნგრეთში), 1999 წელს კი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა. ხორტობადი უნგრეთის უდიდესი დაცული ტერიტორია და ევროპის უდიდესი ბუნებრივი საძოვარია.

ხორტობადი სტეპური, ბალახიანი ვაკეა სადაც უამრავი მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი, ცხვარი, ხარი და ცხენია, რომელებსაც მწყემსები მეთვალყურეობენ. ტერიტორიაზე ბინადრობს მრავალი პოპულაცია, მათ შორის 342 სახეობის ფრინველი. ერთ-ერთი ყველაზე სანახაობრივი ძეგლია ცხრათაღიანი ხიდი. ლანდშაფტში გამოირჩევა T-ს ფორმის ჭები; ხშირია მირაჟები.

ბოლო დრომდე მიჩნეული იყო, რომ ეს ტუტოვანი სტეპი შუა საუკუნეებში უზარმაზარი ტყეების მასივების გაჩეხვის შედეგად წარმოიშვა. მიუხედავად ამისა, ხორტობადი ბევრად ძველია. ტუტოვანი პროცესები აქ ათი ათასი წლის წინ დაიწყო, როდესაც მდინარე ტისამ თავის კალაპოტი უნგრეთის დიდ ვაკეზე იპოვა. ფორმაცია დასრულდა მსხვილი ცხოველების გამოჩენით, მათ შორის იყვნენ მასტოდონტები და გარეული ცხენები გამყინვარების პერიოდში, რომლებსაც სხვა შინაური ცხოველები მოჰყვნენ.

ხორტობადთან ასევე დაკავშირებულია ნეგატიური ნიუანსები. ეს იყო ადგილი, სადაც უნგრელი სტალინისტები თავიანთ პოლიტიკურ ოპონენტებს იძულებით სამუშაოზე გზავნიდნენ, განსაკუთრებით კომინფორმის რეზოლუციის შემდეგ. უმრავლეს შემთხვევებში, ის იმავე მიზნებს ემსახურებოდა რასაც გოლი-ოტოკის ციხე ტიტოს რეჟიმის იუგოსლავიაში და ბარაგანის ვაკე რუმინეთში.

## გალერეა

Image:Hortobágy.jpg|ცხვრის ფარა
Image:Hortobagy híd.jpg|ცხრათაღიანი ხიდი
Image:Racka (Fabian).jpg|რაკას ჯიშის ცხვარი
Image:Hungarian Grey Cattle.jpg|უნგრული რუხი ხარი
Image:Gentiana pneumonanthe 0001.jpg|Gentiana pneumonanthe
Image:Tisza-tó.jpg|ტბა ტისა
Image:Dabao.jpg|დიდი სავათი
Image:Baby Sage (Salvia microphylla).jpg|სალბი

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Hungary for Visitors description 
*Magyarország.hu description 
*National Park Hortobágy - The Puszta description 
*Awarded "EDEN - European Destinations of Excellence" non traditional tourist destination 2008

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
კატეგორია:1973 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კომაროვი

საკუთარი სახელი „**კომაროვი**“ შეიძლება მიუთითებდეს:

; პიროვნებები
* ვლადიმერ კომაროვი — სსრკ-ის კოსმონავტი მფრინავი
* ვლადიმერ კომაროვი — ბოტანიკოსი და გეოგრაფი

; სხვა
* კომაროვი — ვულკანი კამჩატკაზე

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ვლადიმერ კომაროვი

**ვლადიმერ კომაროვი** შეიძლება მიუთითებდეს:

* ვლადიმერ კომაროვი — სსრკ კოსმონავტი მფრინავი
* ვლადიმერ კომაროვი — საბჭოთა ბოტანიკოსი და გეოგრაფი
ვლადიმერ კომაროვი (კოსმონავტი)

მინი|ვლადიმერ კომაროვი
**ვლადიმერ მიხეილის ძე კომაროვი** (; დ. 16 მარტი, 1927, მოსკოვი — გ. 24 აპრილი 1967, იქვე) — საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი, ინჟინერ–პოლკოვნიკი, საბჭოთა კავშირის ორგზის გმირი (1964,1967), სკკპ წევრი 1952 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის სამხედრო საჰაერო ძალების სპეციალური სკოლა (1945). ბატაისკის სამხედრო–საავიაციო სასწავლებელი (1949) და ნ. ჟუკოვსკის სახელმწიფო სამხედრო–საჰაერო საინჟინრო აკადემია (1959). 1960 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. მსოფლიოში პირველად (კ. ფეოქტისტოვთან და ბ. ეგოროვთან ერთად) იფრინა კოსმოსში მრავალადგილიან კოსმოსურ ხომალდ „ვოსხოდით“(პილოტი იყო). ხომალდი ორბიტაზე გავიდა 1964 წლის 12 ოქტომბერს, 16 ჯერ შემოუფრინა დედამიწას და გაიარა 700 ათას კილომეტრზე მეტი. ხომალდთან იყო დამყარებული ორმხრივი კავშირი. კომაროვი დაიღუპა ახალ კოსმოსურ ხომალდ „სოიუზ-1“-ზე საცდელი ფრენის დროს. დაკრძალულია წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან. 

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად მთვარის უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს უწოდეს კომაროვი.

თბილისში ფუნქციონირებს ვლადიმერ კომაროვის სახელობის ფიზიკა-მათემატიკის №199 საჯარო სკოლა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Analysis of Voskhod Mission and in flight voice recordings of Komarov compiled by Sven Grahn
* Analysis of Soyuz 1 Mission and in flight voice recordings of Komarov compiled by Sven Grahn
* ARK Vladimir M. Komarov

კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კოსმონავტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ტოკაი-ჰედიალია

**ტოკაი-ჰედიალია** (უნგრ. Tokaj-hegyaljai borvidék) — მეღვინეობის ისტორიული რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ სლოვაკეთსა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნგრეთში. ჰედიალია უნგრულად *მთისწინეთს* ნიშნავს, სწორედ ეს იყო რეგიონის თავდაპირველი სახელი. 

რეგიონი შედგება 28 სოფლისა და 7 000 ჰა სისტემატიზირებული ვენახისგან. 2002 წელს, რეგიონი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა. მისი ცნობადობა საკმაოდ დიდი ხნის ისტორიას ითვლის, რადგან ის სამშობლოა ტოკაის ღვინისა, რომელიც მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი ღვინოა. 

*ზოგიერთი მახასიათებლები, რის გამოც ტოკაი-ჰედიალიის მეღვინეობის რეგიონი უნიკალურია:*
***ნიადაგი და მიკროკლიმატი:** ტოკაის მიწა შედგება თიხისა და ლიოსისგან, რომელიც ვულკანურ ქვენიადაგზეა განლაგებული. მიკროკლიმატი განპირობებულია მზით, სამხრეთით აზიდული მთებით და მდინარე ტისასა და ბორდორგის სიახლოვით. 

***ადგილობრივი ყურძნის მრავალფეროვნება:** ჯიშები ფურმინტი და ჰარსლეველიუ რეგიონში საუკუნეების წინ იქნა კულტივირებული, ამავე დროს მათი მოყვანა, ყვითელ მუსკატთან, კაბართან და კიდევ რამდენიმე ჯიშთან ერთად, ოფიციალურად მხოლოდ ამ რეგიონშია ნებადართული.

***მარნები**: სარდაფების ვრცელი სისტემა აქ ახ. წ. 1400 - 1600 წლებში კლდოვან ნიადაგში ამოთხარეს. იგი უზრუნველყოფს მუდმივ ტემპერატურას 10-12°C ფარგლებში. სარდაფები გადახურულია სპეციალური მიწით, რომელიც დაძველების პროცესში იცავს მას ალკოჰოლის აორთქლებისგან და ინარჩუნებს ტენიანობას 85-90% ფარგლებში, რაც ტოკაის ღვინის დაძველებისთვის იდეალურ პირობებს წარმოადგენს. 

***აპელაციის სისტემა:** 1757 წლის სამეფო დეკრეტმა ტოკაის რეგიონი ღვინის დახურული წარმოების რაიონად გამოაცხადა, ეს პირველი ფაქტია მსოფლიო ღვინის აპელაციის სისტემაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*UNESCO description: Tokaj Wine Region Historic Cultural Landscape
**Tradition and Innovation in the Tokaj Region* (Tim Atkin)
* Tokaj portal
* Tokaj and the historic Wine Region - tourism information 
* Tokaj Wine Region on the European Wineroads portal (HUN) 
* Tokaj-Hegyalja Attractions 

კატეგორია:უნგრეთის გეოგრაფია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
ხაზი 1 (ბუდაპეშტის მეტრო)

**მეტროს ხაზი 1** (უნგრ. *ოფიც*. Millenniumi Földalatti Vasút) — ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სისტემის უძველესი ხაზი. ის მსოფლიოში მეორე ყველაზე ძველი მიწისქვეშა რკინიგზაა ლონდონის მეტროპოლიტენის შემდეგ და პირველი კონტინენტურ ევროპაში. აგებულია  1894 - 1896 წლებში. 2002 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. სამუშაოები შეასრულა კომპანია *Siemens & Halske*-მ. ხაზი მიემართება ანდრაშის გამზირის გასწვრივ.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## სქოლიო
კატეგორია:ბუდაპეშტი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
პანონჰალმის სააბატო

**პანონჰალმის ბენედიქტური მონასტერი** (უნგრ. Pannonhalmi Bencés Főapátság) — უნგრეთის ქალაქ პანონჰალმის მთავარი ღირსშესანიშნაობა და უნგრეთის ერთ-ერთი უძველესი ისტორიული მონუმენტი. მდებარეობს ქალაქის სიხალოვეს, ბორცვზე. მიჩნეულია, რომ აქ დაიბადა წმინდა მარტინე ტურელი, სწორედ მისი სახელი ერქვა ძველად ბორცვს.

კომპლექსის გამორჩეული ძეგლია XIII საუკუნის ბაზილიკა თავის წარწერებით, მუნუმენტური ბიბლიოთეკა 360 000 ტომით, ბაროკოს სტილის სატრაპეზო და სააბატოს კოლექცია (მეორე უდიდესი ქვეყანაში).

დღეისათვის, მონასტერში 50 ბერი ცხოვრობს. სააბატოსთან არსებობს ბენედიქტური საშუალო სკოლა - ვაჟთა სკოლა-პანსიონი.

მონასტერი 996 წელს პრინცმა გეზამ დააარსა და წარმოადგენს უნგრეთში პირველ ბენედიქტურ მონასტერს. დამფუძნებელმა თავიდან ის მხოლოდ ბერების საცხოვრებლად განსაზღვრა, მაგრამ მოგვიანებით იგი ბენედიქტელთა ორდენის ცენტრი გახდა. აგებულია წმინდა მარტინე ტურელის სახელზე. გეზას ვაჟმა, მეფე იშტვან I-მა მონასტერს მამულები და პრივილეგიები უბოძა. მისი პირველი აბატი იყო ასტიკი.

უძველესი ჩვენამდე მოღწეული ჩანაწერი უნგრულ ენაზე, რომელიც ტიჰანის ბენედიქტურ სააბატოს ეკუთვნის, 1055 წლით თარიღდება და დღეს პანონჰალმის სააბატოს ბიბლიოთეკაშია დაცული. გაერთიანების პირველი შენობები გარკვეული ხნის შემდეგ დაინგრა, მაგრამ 1137 წელს ხელახლა ააშენეს. ბაზილიკის სვეტები და ადრეული გოტიკური კამარები XIII საუკუნის ადრეულ წლებში აშენდა. 1486 წელს ის მეფე მათეუშ I-მა მთლიანად გოტიკურ სტილში გადააკეთა.

1541 წელს მონასტერი არქისააბატო გახდა, მაგრამ XVI-XVII საუკუნეებში ევროპაში ოსმალთა შემოსევების დროს ის ციხესიმაგრედ გადაკეთდა. თითქმის საუკუნე ნახევრიანი ოსმალური ოკუპაციის დროს, მონასტერი ბერებისგან მიტოვებული იყო. თურქების წასვლის შემდედეგ, შესაძლებელი გახდა დაზიანებული ნაგებობების აღდგენა.

1945  წლიდან, უნგრეთის კომუნისტურმა მთავრობამ სააბატოსთვის ნაგებობებისა და ქონების ჩამორთმევა დაიწყო, რაც ქვეყანაში კომუნიზმის ეპოქის დასასრულამდე გაგრძელდა. 1995 წელს, როდესაც სააბატოს ათასი წლის იუბილემდე 1 წელი რჩებოდა, მოხდა კომპლექსის მასშტაბური რეკონსტრუქცია.

1996 წელს, სააბატო და მისი მიმდებარე ბუნებრივი გარემო იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Archabbey of Pannonhalma 
* Entry of the film "The Mediator" in a Hungarian database
* Catholic Encyclopedia entry
* UNESCO description
* Pannonhalma, letter of privileges of Pannonhalma 
* Abbey Winery Pannonhalma 

კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
პეჩი

**პეჩი** (უნგრ. Pécs) — მეხუთე უდიდესი ქალაქი უნგრეთში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთში, მეჩეკის მთების კალთებზე, ხორვატიის საზღვართან. წარმოადგენს ბარანიის მხარის ადმინისტრაციულ ცენტრს. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 157 680 ადამიანს შეადგენს. 
მინი|მარცხნივ|პეჩის ადრექრისტიანული აკროპოლისი
ქალაქს ძველად სოპიანაე ერქვა და ის ახ. წ. II საუკუნეში რომაელებმა დააარსეს ტერიტორიაზე, სადაც კელტური და პანონის ტომები ცხოვრობდნენ. IV საუკუნეში, ის რომის ვალერიის პროვინციის დედაქალაქი და მნიშვნელოვანი ადრექრისტიანული ცენტრი გახდა. ამ პერიოდს მიეკუთვნება აკროპოლისი, რომელიც 2000 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ქალაქის საეპისკოპოსო 1009 წელს მეფე იშტვან I-მა დააარსა, 1367 წელს კი მეფე ლუი I-ამა უნგრეთის პირველი უნივერსიტეტი დააარსა, რომელიც ახლაც ქვეყნის ერთ-ერთი უდიდესი უნივერსიტეტია 34 000 სტუდენტით. დიდმა უნგრელმა ჰუმანისტმა პოეტმა და ეპისკოპოსმა იანუს პანონიუსმა პეჩი ქვეყნის კულტურისა და ხელოვნების ერთ-ერთ ცენტრად აქცია. ქალაქს ასევე გააჩნია ოსმალთა 150 წლიანი ოკუპაციის დროინდელი მდიდეარი მემკვიდრეობა, მათ შორისაა ფაშა ქაზიმის მეჩეთი.

ორი ათასი წლის მანძილზე, პეჩი ყოველთვის იყო მულტიკულტურული ქალაქი, რომელიც ერთად ადნობდა სხვადასხვა, განსხვავებულ კულტურულ ფასეულობებს. აქ დღემდე ერთმანეთის გვერდიგვერდ, მშვიდობიანად ცხოვრობენ უნგრელები, ხორვატიელები და შვაბიელები. 1998 წელს, პეჩმა იუნესკოსგან მიიღო პრიზი „*მშვიდობს ქალაქი*“, უპირველეს ყოვლისა, კულტურული უმცირესობების მხარდაჭერისათვის, ასევე იმ ტოლერანტობის გამო, როდესაც მან ბალკანურ ომებში არაერთ ადამიანს მისცა თავშესაფარი.

2010 წელს, ესენთან და სტამბოლთან ერთად, პეჩი ევროპის კულტურულ დედაქალაქად აირჩიეს. პეჩის სლოგანია „*უსზღვრო ქალაქი*“.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Official website of Pecs2010 Cultural Capital of Europe 
* Baranya County Museums' Directorate
* Pécs in 360 panoramic images 
* Aerial photography: Pécs
* Glas Koncila 

კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
კატეგორია:ევროპის კულტურული დედაქალაქები
ბრაჰმა (ლექსი)

**ბრაჰმა** (ინგლ. Brahma) არის რალფ უოლდო ემერსონის ლექსი, რომელიც 1856 წელსაა დაწერილი. მისი სახელწოდება ინდუსი შემოქმედი ღმერთის სახელიდან - ბრაჰმადან მომდინარეობს.

## ლექსი
: If the red slayer think he slays,Or if the slain think he is slain,They know not well the subtle waysI keep, and pass, and turn again.Far or forgot to me is near,Shadow and sunlight are the same,The vanished gods to me appear,And one to me are shame and fame.They reckon ill who leave me out;When me they fly, I am the wings;I am the doubter and the doubt,And I the hymn the Brahmin sings.The strong gods pine for my abode,And pine in vain the sacred Seven;But thou, meek lover of the good!Find me, and turn thy back on heaven.

კატეგორია:ამერიკული ლექსები
კატეგორია:1856 წლის ნამუშევრები
ისაფიორდური

**ისაფიორდური** ( — სიტყვასიტყვით „ყინულოვანი ფიორდი“) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ისლანდიაში. წარმოადგენს ვესტფირდირის ნახევარკუნძულის უმსხვილეს ქალაქს.

## გეოგრაფია
ქალაქი ისაფიორდური არის ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო დასავლეთ ნაწილში ვესტფირდირის რეგიონში. ისაფიორდური ვესტფირდირის რეგიონის სავაჭრო და ეკონომიკური ცენტრია. ქალაქის ფართობი თანდათანობით იზრდება ფიორდების აკვატორიის დაშრობის ხარჯზე, მისი მოსახლეობა შეადგენს 3 968  ადამიანს( 2008 წლის მონაცემებით) .

## ისტორია
პირველი მაცხოვრებლები ახლანდელი ქალაქის ადგილას 920 წელს გამოჩნდნენ. მოგვიანებით აქ დასახლდნენ ნორვეგიელი და ისლანდიელი ვაჭრები, XVI საუკუნეში რამდენიმე ინგლისურმა და გერმანულმა კაომპანიამ გახსნეს ისაფიორდურში თავისი ფაქტორია. XVIII საუკუნის დასაწყისიდან ქალაქის მცხოვრებთა სოციალური კეთილდღეობა იზრდებოდა დამარილებული და შებოლილი თევზის გადამუშავების მრეწველობის წყალობით. ისაფიორდურმა ქალაქის სტატუსი მიიღო 1866 წელს.

## ცნობილი მკვიდრები და მაცხოვრებლები
* ოლაფურ რაგნარ გრიმსონი — ისლანდიის პრეზიდენტი

## იხილეთ აგრეთვე
*ისლანდიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

*Fisherman Hotel Suðureyri  (ისლანდიური)  
*Aldrei fór ég suður Rock Festival (in Icelandic and English)
* Við Djúpið Music Festival 
*Fossavatn Ski Marathon (in Icelandic, English, French, German, and Norwegian)
*Ísafjörður - Picture Gallery  www.islandsmyndir.is
*Isafjordur Photo Collection 
*Háskólasetur Vestfjarða

კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
ჯონ კერინი

**ჯონ კერინი** (დ. 21 ოქტომბერი, 1964, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი პროდიუსერი, მუსიკოსი და მხატვარი. იგი ცნობილია, როგორც 1987–1994 წლებში პინკ ფლოიდის სესიური მუსიკოსი (კლავიშებიანი საკრავები). დამატებითი მუსიკოსის სახით იგი თანამშრომლობდა დეივიდ გილმორთან (2006) და როჯერ უოტერსთან (1999-დღემდე). 1980-იან წლებში მან სახელი გაითქვა ჯგუფში Industry.

## დისკოგრაფია 
;Industry
* *State of the Nation* (EP)
* *Stranger to Stranger*

;პინკ ფლოიდი
* *A Momentary Lapse of Reason*
* *Delicate Sound of Thunder*
* ''Knebworth '90*
* *La Carrera Panamericana* (ფილმის მუსიკა)
* *Shine On*
* *The Division Bell*
* *P*U*L*S*E*
* *Echoes: The Best of Pink Floyd*
* *Oh, By The Way*
* *The Best of Pink Floyd: A Foot in the Door*
* *The Division Bell, 20 წლიანი საიუბილეო ბოქს-სეტი*
* *The Endless River*
* *The Later Years 1987–2019*
* *Live At Knebworth 1990*

;როჯერ უოტერსი
* *In the Flesh – Live*
* *Flickering Flame: The Solo Years Vol. 1*
* *Live Earth*
* *12-12-12: The Concert for Sandy Relief*
* *Roger Waters: The Wall*
* *Roger Waters: Us + Them*
* *The Lockdown Sessions* (2022)
* *The Dark Side of the Moon Redux* 2023

;დეივიდ გილმორი
* *On an Island* (დამატებითი DVD)
* *Remember That Night: Live at Royal Albert Hall* (DVD)
* *Live in Gdańsk*
* *Rattle That Lock*
* *Live at Pompeii*

;The Who
**The Concert for New York City* [დისკი 2, სიმღერები 2–4] (2001)
**Amazing Journey: The Story of The Who* [სიმღერა 14] (2008)
**Tommy and Quadrophenia Live*

;პიტ ტაუნსენდი
* *A Benefit for Maryville Academy*
* *Lifehouse*

;რიჩარდ ბატლერი
* *Richard Butler*

;Trashmonk
* *Mona Lisa Overdrive*

;Dream Academy
* *A Different Kind Of Weather*
* *Somewhere in the Sun... Best of the Dream Academy*

;მართა უეინრაიტი
* *Martha Wainwright*

;ბრაიან ფერი
* *Boys And Girls*
* *Live Aid*
* *More Than This: The Best of Bryan Ferry & Roxy Music*

;Soul Asylum
* *Candy from a Stranger*
* *Black Gold: The Best of Soul Asylum*

;The Psychedelic Furs
* *Midnight To Midnight*
* *Pretty In Pink*
* *All Of This And Nothing*
* *Made of Rain*

;Gipsy Kings
* *Compas*

;საკონცერტო
* *Secret Samadhi*

;დეივიდ ბროზა
* *Night Dawn, The Unpublished Poetry of Townes Van Zandt*

;ტეილორ ბარტონი
* *Spiritual Gangster*

;Fields of the Nephilim
* *Elizium*

;Kashmir
* *The Good Life*

;პიტერ პერეტი
**How The West Was Won*

;კორი ფელდმანი
* *Angelic 2 the Core''

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური MySpace
* ინტერვიუ რესურსთან Brain Damage

კატეგორია:დაბადებული  21 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტანუმშედე

**ტანუმშედე** — დასახლებული პუნქტი და ტანუმის მუნიციპალიტეტის ცენტრი შვედეთის ვესტრა–გიოტლანდის მხარეში. 2005 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1 597 ადამიანს შეადგენს. 

## ტანუმის კლდის მხატვრობა
ტანუმის კლდის მხატვრობა წარმოადგენს არელას ტანუმშედეში, რომელიც პეტროგლიფების მაღალი კონცენტრაციის გამო, 1994 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 

აქ მდებარეობს ბრინჯაოს ხანის სკანდინავიის ერთ–ერთი უდიდესი კლდეები. საერთო ჯამში, ტერიტორია მოიცავს სამი ათას ნახატს, რომლებიც 600 პანელზეა გამოსახული. ისინი კონცენტრირებულია 25 კმ სიგრძის ყელის გასწვრივ, რომელიც გამყინვარების პერიოდში ფიორდის სანაპირო ზოლს წარმოადგენდა, მოიცავს 51 ჰა ტერიტორიას. 

ბრინჯაოსა და რკინის ხანის სკანდინავიელები საკმაოდ გამოცდილი ხელოსნები და საზღვაო მომხმარებლები იყვნენ. ბევრი ნახატი ნავებს ასახავს, რომელთაგან ზოგიერთი ჰორტსპრინგის ტიპისაა და სავხეა მგზავრებით. 

სხვა ნახატები ასახავს ადამიანებს მშვილდით, შუბს ან ნაჯახს, ზოგიერთი კი ნადირობის სცენებს. აღნიშნულ ყველა შემთხვევაში, ადამიანები გამოსახულნი არიან გარკვეული რიტუალის შესრულების პროცესში. 

კლდის მხატვრობას ეროზიის სახით დიდი საფრთე ემუქრება. ზოგიერთი არქეოლოგი შეშფოთებას გამოთქვამს იმის გამო, რომ ზოგიერთი ნახატი წითლად შეღებეს, რათა ტურისტებისთვის დასანახად უფრო მკაფიო ყოფილიყო.

## გალერეა

Image:Tanum_carvings_grieving_woman.jpg|
Image:Tanun_carvings_birds.jpg|ფრინველები
Image:Tanun_carvings_funeral boat.jpg|ნავი
Image:Tanun_carvings_charriot.jpg|ეტლი
Image:Tanun_carvings_snake.jpg|გველი

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO World Heritage Site listing
* Scandinavian Society for Prehistoric Art 
* Numerous photos (comments in russian)

კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
პეტრე კაპიცა

**პეტრე ლეონიდეს ძე კაპიცა** (; დ. , კრონშტადტი — გ. 8 აპრილი 1984, მოსკოვი) — რუსი ფიზიკოსი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1939). ნობელის პრემიის ლაურეატი. 1957 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმის წევრი. 1924-1932 წლებში კევენდიშის ლაბორატორიის დირექტორის მოადგილე 1930-1934 წლებში მონდის სახელობის ლაბორატორიის დირექტორი კემბრიჯში 1935-1946 წლებში და 1955 წლიდან — დირექტორი სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკურ პრობლემათა ინსტიტუტისა, რომელიც თვითონ ჩამოაყალიბა. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა სამხედრო ინჟინრის ოჯახში. მამამისი — ლეონიდე კაპიცა გენერალი იყო, ხოლო დედამისი — ოლგა სტებნიცკაია პედაგოგი. ოლგა სტებნიცკაია (კაპიცა) იყო რუსი გეოდეზისტის იერონიმ სტებნიცკის შვილი, რომელიც XIX საუკუნის კავკასიის მთავარ კარტოგრაფად და გეოდეზისტად გვევლინებოდა. 

პეტრე კაპიცა პეტროგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების (1918) შემდეგ მუშაობდა იქვე. 1921 წელს სამეცნიერო მივლინებით წარგზავნილი იყო დიდ ბრიტანეთში, სადაც გამოკვლევებს ატარებდა ერნესტ რეზერფორდის ხელმძღვანელობით. 

1928 წელს პეტრე კაპიცამ აღმოაჩინა ძლიერ მაგნიტურ ველში მრავალი ლითონის ელექტრული წინაღობის წრფივი დამოკიდებულება ველის დაძაბულობაზე (კაპიცას კანონი). 1939 წელს დაამუშავა ჰაერის გათხევადების ახალი მეთოდი (სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1941), რომელსაც იყენებენ დიდი რაოდენობით თხევადი ჟანგბადის მისაღებად. 1938 წელს აღმოაჩინა თხევადი ჰელიუმის ზედენადობის მოვლენა (სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1943, ნობელის პრემია, 1978). 

სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ლომონოსოვის სახელობის დიდი ოქროს მედალი (1959). 1955 წლიდან „*ჟურნალ ეკსპერიმენტალნოი ი ტეორეტიჩესკოი ფიზიკის*“ მთავარი რედაქტორი. პაგუოშის მოძრაობის საბჭოთა ეროვნული კომიტეტის, ლონდონის სამეფო საზოგადოების (1929), აშშ-ის ეროვნული მეცნიერებათა აკადემიის (1946), დანიის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის (1946), შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის (1966), პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის (1963) და მრავალი სხვა აკადემიის და სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. 

ორგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1945, 1974). დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

## თხზულებები 
* Электроника больших мощностей, М.,1962: Жизнь для науки, М., 1965; 
* Теория, эксперимент, практика, М., 1966; 
* Физические задачи, М., 1972; 
* Collected papers, v. 1—3, Oxf., 1964—67.

## ლიტერატურა 
*გორდეზიანი კ., ხეცურიანი თ., „საბჭოთა ფიზიკოსები — ნობელის პრემიის ლაურეატები“, თბ., 1990, გვ. 12-13

* Академик Петр Леонидович Капица (к 60-летию со дня рождения), «Журнал экспериментальной и теоретической физики », 1954, т. 27, в. 3
* Алексеевский Н. Е., Петр Леонидович Капица (к 70-летию со дня рождения), «Успехи физических наук», 1964, т. 83, в. 4 (приведена библ. работ К.)

## რესურსები ინტერნეტში 
* პეტრე კაპიცა — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია   
* პეტრე კაპიცა — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ენგელსბერგის რკინისგადამამუშავებელი ქარხანა

**ენგელსბერგის რკინისგადამამუშავებელი ქარხანა** (შვედ. Engelsbergs bruk) — ქარხანა შვედეთის ვასტმანლანდის პროვინციის სოფელ ენგელსბერგში. იგი 1681 წელს ლარსენ გილენბიოკმა ააშენა და სულ მალე XVII-XVIII საუკუნეების მსოფლიოს სუპერთანამედროვე რკინისგადამამუშავებელ ქარხნად აქცია. ის მაღალი ხარისხის რკინას აწარმოებდა, რაც შვედეთს ამ მხრივ რეგიონში ლიდერად აქცევდა. ქარხანა 1919 წელს დაიხურა. 1993 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*UNESCO description
**Riksantikvarieämbetet* description 
**Ekomuseum Bergslagen* description 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
მაღლობი

მინი|ლავრენტის მაღლობი
**მაღლობი** — დედამიწის ზედაპირის მონაკვეთი, რომელიც მეზობლად მდებარე ზედაპირთან შედარებით ამაღლებულია. მაღლობის აბსოლუტურ სიმაღლეს პირობითად 200 მ-ზე ზევით მიიჩნევენ და უპირისპირებენ დაბლობს. 

ჩვეულებრივ, მკვეთრად გამოხატული კალთები არ გააჩნია. დაბლობებისგან გამოირჩევა არა მარტო სიმაღლით, არამედ უფრო მშრალი სივრცითაც. მაღლობი ხმელეთის მაკრორელიეფის დადებითი ფორმაა, რომელიც ირგვლივ არსებულ ვაკე ტერიტორიაზე მაღალია. დამახასიათებელია ბორცვიანი ან ვაკებექობიანი რელიეფი. 

ფართო გაგებით მაღლობი ეწოდება რელიეფის ნებისმიერ დადებით ფორმას, რომელშიაც განასხვავებენ მაღალ ნაწილს, კალთებსა და ძირს. გამოყოფენ ბრტყელთხემიან, ტალღოვან და ბორცვიან მაღლობებს. მაღლობი როგორც წესი, წარმოიქმნება აკუმულაციის მსვლელობისას ან მდინარეების მიერ აზევებული ვაკეების დანაწევრებისას. აღსანიშნავია ლავრენტის მაღლობი, სტავროპოლის მაღლობი, პოდოლსკის მაღლობი, ვალდაის მაღლობი და სხვა. საქართველოში გამოსარჩევია იმერეთის მაღლობი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
გამელსტადის ეკლესიის სოფელი

**გამელსტადის ეკლესიის სოფელი** (შვედ. kyrkstad) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი შვედეთში, ქალაქ ლულეოს სიახლოვეს, ბოტნიის ყურის ჩრდილოეთ კიდესთან. წარმოადგენს საუკეთესოდ შემონახულ ნიმუშს დასახლების იმ ტიპისა, რომელიც ერთ დროს ფართოდ იყო გავრცელებული მთელ ჩრდილოეთ სკანდინავიაში.

სოფლის ცენტრში მდებარეობს ადრეული XV საუკუნის ეკლესია, რომელიც გარშემორტყმულია 424 ხის სახლით. სახლები მხოლოდ კვირა დღეს და დღესასწაულებზე გამოიყენებოდა — ისინი საცხოვრებლით უზრუნველყოფდნენ მიმდებარე დასახლებებიდან ჩამოსულ მომლოცველებს, რომლებსაც დიდი მანძილისა და რთული სამგზვრო პირობების გამო იმავე დღეს არ შეეძლოთ სახლებში დაბრუნება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* UNESCO description

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
ანდრაშის გამზირი

**ანდრაშის გამზირი** (უნგრ. Andrássy út) — სიმბოლური ბულვარი უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტში, თარიღდება 1872 წლით. ის ელიზაბეტის მოედანს აკავშირებს ქალაქის ცენტრალურ პარკ ვაროშლიგეტთან. მის გასწვრივ ჩამწკრიებულია მიმზიდველი ნეო-რენესანსული დიდი სახლები და საქალაქო სახლები თავლსაჩინო ფასადებითა და ინტერიერებით. 2002 წლიდან, გამზირი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. ამავე დროს, ის ბუდაპეშტის ერთ-ერთი მთავარი შოპინგ-ქუჩაა ლამაზი კაფეებით, რესტორნებით, თეატრებითა და მდიდრული ბუტიკებით.

გამზირის მშენებლობა 1870 წლის დეკრეტით გადაწყდა, რისი მთავარი მიზანიც პარალელური ქუჩის გადატვირთული მოძრაობისგან განტვირთვა და შიდა ქალაქის ვაროშლიგეტთან დაკავშირება იყო. მშენებლობა 1872 წელს დაიწყო და საზეიმოდ 1876 წლის 20 აგვისტოს გაიხსნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Budapest Tourism Office on Andrássy Avenue 
* Andrássy út – another description

## სქოლიო
კატეგორია:ბუდაპეშტი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
ჩინკი

**ჩინკი**, **ჩინგი** () — საფეხურიანი, ძნელმისადგომი ფლატე, რომელსაც შემოზღუდავს პლატო ან მაგიდა შემაღლება. გავრცელებულია ძირითადად ყაზახეთსა და შუა აზიის დასავლეთ ნაწილში. აქვს სხვადასხვა წარმოშობა. არსებობს ეროზიული, დენუდაციური და ტექტონიკური გენეზისის ჩინკი. მისი სიმაღლე ზოგჯერ 300-350 მ-ია. ამ მხრივ, აღსანიშნავია უსტიურტის პლატოს ჩინკი. უსტიურტის ჩინკებზე ყველაზე ინტენსიურია გრავიტაციული მოძრაობები იქ, სადაც იგი წარეცხილია ზღვის მიერ, რომელსაც მიაქვს ჩამომცურები მასალა, რაც ხელს უწყობს ექსპოზიციის განახლებას. 

იმ მონაკვეთბზე, სადაც ზღვამ დაიხია, გრავიტაციული შლეიფები ამაგრებენ კალთას, რითაც კონტრფორსის როლს ასრულებენ და ჩინკიც შეკრულია. დამახასიათებელია ფენების სუსტი ვარდნა პლატოს სიღრმეში, რაც ანელებს მის ნგრევას. გავრცელებულია ყაზახეთის, თურქმენეთისა და უზბეკეთის ტერიტორიებზე. შუა აზიის მთიან რაიონებში ჩინკებს უწოდებენ მაღალ თოვლიან მთებს. ჩინკი შუა აზიის რეგიონული ტერმინია. მის ნაპრალებში ბინადრობს მანული.  

## სქოლიო 
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
საქართველოს კანონი

**საქართველოს კანონი** მიიღება საქართველოს გამგებლობაში არსებულ ნებისმიერ საკითხზე, თუ საქართველოს კონსტიტუციით სხვა რამ არ არის დადგენილი.

## საქართველოს კანონის ადგილი სხვა ნორმატიულ აქტებს შორის 
საქართველოს კანონს საქართველოს ნორმატიულ აქტთა იერარქიაში ადგილი უკავია საქართველოს ორგანული კანონის შემდეგ:

## საქართველოს კანონის მიღება 
საქართველოს კანონი მიღებულად ითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს დამსწრეთა უმრავლესობა, მაგრამ არანაკლებ პარლამენტის სრული შემადგენლობის ერთი მესამედისა. მიღებული კანონპროეტი შვიდი დღის ვადაში გადაეგზავნება საქართველოს პრეზიდენტს პრომულგირებისთვის, რომელსაც იგი ხელს აწერს და აქვეყნებს ათი დღის ვადაში ან მოტივირებული შენიშვნებით უბრუნებს პარლამენტს. თუ პრეზიდენტი კანონპროექტს დააბრუნებს, პარლამენტი კენჭს უყრის პრეზიდენტის შენიშვნებს. შენიშვნათა მისაღებად საკმარისია ხმათა ის რაოდენობა, რაც გათვალისწინებულია ამ კანონის მისაღებად. თუ შენიშვნები მიღებულია, კანონპროექტის საბოლოო რედაქცია გადაეცემა პრეზიდენტს, რომელიც შვიდი დღის ვადაში ხელს აწერს და აქვეყნებს მას. თუ პარლამენტმა არ მიიღო პრეზიდენტის შენიშვნები, მაშინ კენჭი ეყრება კანონპროექტის პირვანდელ რედაქციას. კანონი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სიითი შემადგენლობის არანაკლებ სამი მეხუთედი. თუ პრეზიდენტი დადგენილ ვადაში არ გამოაქვეყნებს კანონს, მას ხელს აწერს და აქვეყნებს საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე.

## კანონის ძალაში შესვლა 
კანონი ძალაში შედის მისი ოფიციალურ ორგანოში გამოქვეყნებიდან მეთხუთმედე დღეს, თუ ამავე კანონით სხვა ვადა არ არის დადგენილი.
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა
* საქართველოს კანონმდებლობა

## ლიტერატურა 
* საქართველოს კონსტიტუცია
* გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს კანონები
ნეკი

thumb|240px|ნეკი
**ნეკი** (ინგლ. neck, სიტყვასიტყვით – კისერი) — მაგმური ქანის სვეტისებრი სხეული, რომლითაც ამოვსებულია ვულკანის ყელი (ლავა, ტუფები, შერეული გენეზისის ბრექჩიები და სხვ.). გვხვდება აგრეთვე დედამიწის ზედაპირზე ექსტრუზივის სახით.

განივ კვეთში ნეკი მომრგვალოა, ოვალური ან დარღვეული გარშემოხაზულობა ზომებით რამდენიმე მეტრიდან 1,5 კმ-მდეა. ფხვიერი ვულკანური მასალის დამტვრევის შემდეგ ნეკი, ჩვეულებრივ ძლიერ არის სახეშეცვლილი პოსტმაგმატური აირჰიდროთერმებით.

რბილ ქანებთან შეღწევის შემდეგ ნეკი ეროზიის გავლენით იღებს სვეტისებურ ამონაწევს.

## გალერეა 

ფაილი:Asskrem Hoggar 2.jpg
ფაილი:Pitonpair.JPG
ფაილი:Strombolicchio2.jpg
ფაილი:Strombolicchio (ITA).jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
* დაიკი
* ლაკოლითი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Genesi dei magmi, eruzioni e formazione di rocce vulcaniche 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინტრუზიები
საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი

**საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი** — კანონის ძალის მქონე საკანონმდებლო აქტი, რომელიც განსაზღვრავს პარლამენტის უფლებამოსილების განხორციელების წესს, პროცედურასა და პარლამენტის შინაგან სტრუქტურას. იგი სავალდებულოა პარლამენტის ყველა წევრისათვის, კომიტეტისათვის, საგამოძიებო და სხვა დროებითი კომისიისათვის, საპარლამენტო ფრაქციისათვის, უმრავლესობისა და უმცირესობისათვის, ინტერფრაქციული ჯგუფისათვის, აგრეთვე საქართველოს კონსტიტუციითა და სხვა საკანონმდებლო აქტებით განსაზღვრულ ფარგლებში — საქართველოს პრეზიდენტისათვის, მთავრობისათვის, პარლამენტის კონტროლისადმი დაქვემდებარებული ყველა ორგანოსათვის, დაწესებულების, ორგანიზაციისა და თანამდებობის პირისათვის, აფხაზეთისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკების ხელისუფლების ორგანოებისა და თანამდებობის პირებისათვის, ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა და თანამდებობის პირებისათვის.

საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი არის კანონის ძალის მქონე — მას საქართველოს ნორმატიულ აქტთა იერარქიაში ადგილი უკავია საქართველოს კანონისა და საქართველოს პრეზიდენტის დეკრეტის გვერდით, შესაბამისად, იგი მზადდება და მიიღება საქართველოს კანონის მომზადებისა და მიღებისათვის დადგენილი წესის მიხედვით და მიღებულად ითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სხდომაზე დამსწრეთა უმრავლესობა, მაგრამ არანაკლებ პარლამენტის წევრთა სრული შემადგენლობის ერთი მესამედისა, თუმცა კანონისგან განსხვავებით, საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტს ხელს აწერს და აქვეყნებს პარლამენტის თავმჯდომარე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს პარლამენტი
* საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარე

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს პარლამენტის რეგლამენტი

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს პარლამენტი
მორფოსტრუქტურა

**მორფოსრუქტურა** ( morphē — ფორმა და ლათ. atructura — აღნაგობა) — საბჭოთა გეოგრაფიული ტერმინი დედამიწის ზედაპირის რელიეფის აღსანიშნავად, რომლის ჩამოყალიბებაში ენდოგენური და ეგზოგენური ძალების ხანგრძლივი ზემოქმედების დროს წამყვან როლს თამაშობდა ენდოგენური პროცესები. მორფოსტრუქტურების მორფოლოგიური განსხვავებები განპირობებულია ცალკეულ მონაკვეთებზე დედამიწის ქერქის აგებულებისა და გეოლოგიური ისტორიის თავისებურებებით. ყველაზე დიდი (პლანეტური) მორფოსტრუქტურები შეესატყვისება დედამიწის ქერქის უდიდეს ერთეულებს — კონტინეენტებს, ოკეანური ღრმულებს და სხვა. პლანეტური (ე.ი. გეოტექტურული) მასშტაბის მორფოსტრუქტურები განიყოფება უფრო დაბალი რანგის ტექტონიკური სტრუქტურების შესატყვის მორფოსტრუქტურებად, როგორებიცაა ცალკეული მაღლობები, ქედები, მთის მასივები, ღრმულები და სხვა. ტერმინი მორფოსტრუქტურა შემოგვთავაზა საბჭოთა გეოგრაფმა ინოკენტი გერასიმოვმა 1946 წელს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მორფოსკულპტურა
* გეოტექტურა
* გეომორფოლოგია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეომორფოლოგია
მორფოსკულპტურა

**მორფოსკულპტურა** ( morphē — ფორმა და ) — საბჭოთა გეოგრაფიული ტერმინი რელიეფის მცირე ფორმების აღსანიშნავად, რომელთა ჩამოყალიბება ძირითადად დაკავშირებულია ეგზოგენურ პროცესებთან. მორფოსკულპტურებს მიეკუთვნება მდინარეული ხეობები, მყინვარული, კარსტული, ეოლური და რელიეფის სხვა ფორმები. მჭიდროდ არის დაკავშირებული გეოლოგიურ სტრუქტურებთან და დედამიწის ზედაპირის პროცესებთან. ეგზოგენური პროცესები გამოიმუშავებენ მსხვილი რელიეფის ფორმების სკულპტურულ დეტალებს. რელიეფის სპეციფიკური ფორმები — მორფოსკულპტურები ქმნინ გეომორფოლოგიური ლანდშაფტის განსაკუთრებულ იერსახეს. ტერმინი გეოტექტურა შემოგვთავაზა საბჭოთა გეოგრაფმა ინოკენტი გერასიმოვმა 1946 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გეოტექტურა
* მორფოსტრუქტურა
* გეომორფოლოგია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეომორფოლოგია
დუალისტური მონარქია

**დუალისტური მონარქია** — მმართველობის ფორმა, მონარქია, სადაც ძალაუფლება ფორმალურად გადანაწილებულია მონარქსა და პარლამენტს შორის მონარქის სასარგებლოდ. მონარქის ძალაუფლება მხოლოდ საკანონმდებლო სფეროშია შეზღუდული, თუმცა მას აქვს პარლამენტის ინიციატივების ბლოკირების შესაძლებლობები. აღმასრულებელი ხელისუფლება მონარქისა და მის მიერ დანიშნული მთავრობის ხელშია თავმოყრილი.

მონარქიის დუალისტური ხასიათი ისაა, რომ აქ ერთდროულად ორი ძლიერი ხელისუფლებაა: მონარქის მემკვიდრეობითი ხელისუფლება და ხალხის მიერ არჩეული პარლამენტი. მონარქი და პარლამენტი აკონტროლებენ ერთმანეთს. სასამართლო ხელისუფლება ეკუთვნის მონარქს, მაგრამ იგი შეიძლება მეტ-ნაკლებად დამოუკიდებელიც იყოს. დუალისტური მონარქიის დროს მონარქს აქვს კანონებზე ხელის მოწერის უფლება, იგი სარგებლობს აბსოლუტური ვეტოს უფლებით. მონარქს უფლება აქვს მიიღოს ბრძანების სახის აქტები, ზოგიერთ შემთხვევაში, კანონებშიც შეიტანოს ცვლილებები მის მიერ მიღებული ბრძანებებით. მონარქს აგრეთვე უფლება აქვს დაითხოვოს პარლამენტი. მონარქი ნიშნავს მინისტრებს, აყალიბებს მთავრობას და ამაში იგი არ უწევს ანგარიშს პარლამენტს, მთავრობა კი, თავის მხრივ, პასუხისმგებელია მხოლოდ მონარქის წინაშე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკა

## ლიტერატურა 
* ა. დემეტრაშვილი, ი. კობახიძე, კონსტიტუციური სამართალი, თბ., 2010, გვ. 105-106

## სქოლიო 
კატეგორია:მონარქია
ბულგარული ლევი

**ლევი** — ფულის ერთეული ბულგარეთში. შედგება 100 სტოტინკისგან. ძველ ბულგარულ ენაზე სიტყვა „ლევი“, ისევე, როგორც სლავურ ენებზე ნიშნავს ”ლომს”. 2013 - 2014 წლებში ბულგარეთი, როგორც ევროკავშირის წევრი ქვეყანა გეგმავს ლევის მიმოქცევიდან ამოღებას, რასაც ევროთი ჩაანაცვლებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Gallery of Bulgarian paper money 
* Bulgarian Banknotes
* Bulgarian Banknotes Pictures Gallery

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ლაპონია

**ლაპონია** — ვრცელი, მთიანი, ველური ბუნების არეალი ჩრდილოეთ შვედეთის პროვინცია ლაპლანდიაში. 1996 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. არეალს დაცული ტერიტორიის სტატუსი ჯერ კიდევ XX საუკუნის ადრეული წლებიდან აქვს. 

ტერიტორიის მთლიანი ფართობი 9400 კმ²-ია და წარმოადგენს მდოფლიოს უდიდეს სახეუცვლელ ბუნებრივ რეგიონს, რომელიც დღესაც ადგილობრივებით, ჩრდილოეთის ირმების მეჯოგეობის მიმყოლი სამის ხალხით, იგივე ლაპებითაა დასახლებული. მათ მიერ საძოვრებად არეალის მხოლოდ რამდენიმე ნაწილი გამოიყენება. ტერიტორიის სიდიდის გამო, არეალის გეოგრაფია ძალზედ ცვალებადია, ჭარბობს მთები, მდინარეები და ტბები. ბუნების ყოველ ნაკრძალსა თუ ეროვნულ პარკს აქ თავის განმასხვავებელი მახასიათებლები გააჩნია. 

ტერიტორიის 95% დაცულია როგორც ეროვნული პარკი ან ბუნების ნაკრძალი. მოიცავს მუდუსის, სარეკის, პადელანტის და სტორა-სიოფალეტის ეროვნულ პარკებს, ასევე სიაუნიას და სტუბას ბუნების ნაკრძალებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Unesco site 
* Swedish National Heritage Board site 

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის გეოგრაფია
კატეგორია:შვედეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
ზედსართავი სახელი

**ზედსართავი სახელი** — მეტყველების ნაწილი, რომელიც დაერთვის არსებით სახელს და გამოხატავს არსებითი სახელით გამოხატული საგნის თვისებას. დაესმის კითხვა „როგორი?“.

ქართულ ენაში **ზედსართავი სახელი** მსაზღვრელად გამოიყენება და ამით განსხვავდება წინადადებაში ის არსებითი სახელისაგან. ზედსართავი სახელი მაგალითებია: *მაღალი*, *დაბალი*, *გრძელი*, *მოკლე*, „თბილი“, „ცივი“ და ასე შემდეგ.

## ზედსართავი სახელი როგორც მეტყველების ნაწილი 
**ზედსართავი სახელი** ენათმეცნიერებაში როგორც მეტყველების ნაწილი სამი კრიტერიუმის მიხედვით ხასიათდება:
: **1**. ზოგადი ლექსიკურ-გრამატიკული მნიშვნელობა არის საგნის ნიშანი.
: **2**. ზედსართავი სახელის მორფოლოგიური ნიშან-თვისებები განისაზღვრება რიცხვისა და ბრუნვის (ბევრ ენაში აგრეთვე გრამატიკული სქესის, სულიერისა და უსულოს) მორფოლოგიური კატეგორიების მიხედვით, თუმცა, მიუხედავად ამისა, მათ დამოუკიდებელი მნიშვნელობები არსებითი სახელთან დგომის  გარეშე არ გააჩნიათ და მხოლოდ შეთანხმების ფუნქციას კისრულობენ. 
: **3**. ზედსართავის სახელის საბაზისო სინტაქსური ფუნქცია სუბსტანტივური წინადადების წევრთან განსაზღვრების გამოხატვაა. გარდა ამისა, ის შეიძლება შედგენილი შემასმენლის სახელად ნაწილად იდგეს წინადადებაში. 

## ზედსართავის ორი ტიპი
ზედსართავ სახელებში ორი ჯგუფი გამოიყოფა: **ვითარებითი** და **მიმართებითი**.

ვითარებითი არსებითი სახელი აერთიანებს პირველად ზედსართავებს (მაღალი, შავი, მჭლე...), ხოლო მიმართებით ჯგუფში კი მეორადი (დერივაციული აფიქსებით ნაწარმოები) სახელები ერთიანდება. მიმართებითი, ანუ დერივაციული აფიქსებით ნაწარმოები ზედსართავი სახელების წარმომქმნელი, ანუ (დერივაციული) ელემენტებია *-იან* (მაგ., ხავსიანი), *უ-ო* (უთმო) და *უ-ესი*.

ვითარებით ზედსართავებს ხარისხი ეწარმოებათ (მაღალი – უმაღლესი, უმჭლევესი...), მიმართებითებს, გარდა იშვიათი გამონაკლისისა, ხარისხი არ ეწარმოებათ, მაგ.; არ შეიძლება უთმოესი ან უუთმოესი, უხავსიანესი და სხვა; თუმცა არსებობს გამონაკლისებიც: გონი – გონ-იერ-ი – უ-გონიერ-ეს-ი, ჭკუა – ჭკვ-იან-ი – უ-ჭკვიან-ეს-ი და სხვა.

## არსებითსა და ზედსართავს შორის ტრანსლაცია 
ქართულ ენაში არსებით და ზედსართავ სახელებს შორის ხშირია ტრანზიცია (არსებითი სახელიდან ზედსართავ სახელში გარდასვლა ფორმის შეუცვლელად და პირიქით).

### ადიექტივაცია 
ზოგადად, რომელიმე მეტყველების ნაწილის ქცევას ზედსართავ სახელად ენათმეცნიერებაში ეწოდება ადიექტივაცია (ანუ (*ქართ*.) გაზედსართავება), უფრო ზუსტად, უკვე გაზედსართავებულ არსებით სახელს კი დესუბსტანტივირებულ (გა**ნ**არსებითებულ, ნაარსებითალ) ზედსართავს უწოდებენ.

### სუბსტანტივაცია 
ზოგადად, რომელიმე მეტყველების ნაწილის ქცევას არსებით სახელად ენათმეცნიერებაში ეწოდება სუბსტანტივაცია (ანუ (*ქართ*.) გაარსებითსახელება), უფრო ზუსტად, უკვე გაარსებითებულ ზედსართავ სახელს კი დეადიექტივირებული (გა**ნ**ზედსართავებული) არსებითი სახელი ჰქვია.

## ლიტერატურა 
* შანიძე, აკაკი: ქართული ენის გრამატიკის საფუძვლები. თბილისი, თბილისის უნივერსიტეტი გამომცემლობა,1980.
* შანიძე, აკაკი: ქართული ენის გრამატიკა. თბილისი, თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1955.
* Helmut Glück (გამომცემელი), Metzler-Lexikon Sprache, 2000.

კატეგორია:მეტყველების ნაწილები
კატეგორია:გრამატიკა
სტორა-ალვარეტი

**სტორა-ალვარეტი** — კირქვიანი ვაკე შვედეთის კუნძულ ელანდზე. ნიადაგში წვრილი ნაწილაკებისა და PH-ის მარღალი შემცველობის გამო, აქ გავრცელებულია ვეგეტაციათა დიდი ასორტიმენტი, მათ შორის მრავალი იშვიათი სახეობა. 2000  წელს, სტორა-ალვარეტი მისი ექსტრაორდინალური ბიომრავალფეროვნებისა და პრეისტორიის გამო, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. აღნიშნული ფორმაციის ფართობი 260 კმ²-ია და წარმოადგენს ამგვარ არეალებს შორის უდიდესს ევროპაში, ამავე დროს, მოიცავს კუნძულის 1/4-ს. ზოგადად გავრცელებული შეხედულების საწინააღმდეგოდ, სტორა-ალვარეტი ხეებს ნამდვილად არაა მოკლებული; პირიქით გავრცელებულია იშვიათი ჯიშის დაბალი ტანის ხეები, რომლებიც პიგმეის (ქონდრისკაცი) ტყის მონათესავეა. 

კირქვული ვაკე ადრეული გამყინვარების პერიოდში მყინვარების შედეგად წარმოიქმნა, ხოლო თავად კირქვები 500 მლნ წლის წინ წარმოიქმნა ზღვაში, იმაზე უფრო სამხრეთით, ვიდრე ახლა მდებარეობს კუნძული. ოლანდის ნაწილი ბალტიის ზღვიდან მხოლოდ 11 000 წლის წინ ამოიზიდა, როდესაც უკანასკნელმა მყინვარებმა დნობა დაიწყო. მომდევნო რამდენიმე ათასწლეულის მანძილზე, ყინულის უმეტესი ნაწილი დადნა და კუნძულზე პირველი ძუძუმწოვრები და ადამიანები გამოჩნდნენ, რომლებიც მატერიკიდან ელანდთან დაკავშირებულ ყინულის ხიდს გამოუყვნენ. სულ ბოლოს, შიშველ კირქვაზე მცენარეთა გავრცელებისა და ქარის მიერ მოტანილი დეპოზიტების წყალობით, ნიადაგი წვრილი ნაწილაკებით დაფარა (ორი სმ სიღრმის), რამაც დღეს არსებული ალვარის ფორმაცია წარმოქმნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.olanningen.com/oland/stora_alvaret2.htm 

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის გეოგრაფია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
რეიკიანესი

**რეიკიანესი** ( — *ნახევარკუნძული რეიკიანესი*) — ნახევარკუნძული ისლანდიაში.

რეიკიანესის ნახევარკუნძული განთავსებულია ისლანდიის სამხრეთ დასავლეთ ნაწილში, დაფარულია გაქვავებული ლავით და აქ-იქ მოკრძალებული მცენარეებით.

რეიკიანესისათვის დამახასიათებელია ვულკანური აქტივობა.

## გალერეა

Image:Bridge across continents iceland.jpg|
Image:Reykjanesvirkjun.JPG| გეოთერმული ელექტროსადგური
File:Iceland (1), Grindavík.JPG|გრინდავიკი

Image:Krisuvik.jpg|კრისუვიკი
Image:Salt lake at Reykjanesskagi.jpg|სალთის ტბა
File:2006-05-27-082806 Iceland Keflavík.jpg|კებლავიკის აეროპორტი

## იხილეთ აგრეთვე
*ისლანდიის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები