open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ენიკენდი

**ენიკენდი** ***ენიქენდი*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში (შულავრის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 335 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 7 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 448 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბურების მეორე ომი

**ბურების მეორე ომი** (,  ან *Tweede Boereoorlog*) — მიმდინარეობდა 1899 წლის 11 ოქტომბრიდან 1902 წლის 31 მაისამდე, ბრიტანეთის იმპერიასა და აფრიკაანსზე მოლაპარაკე ნიდერლანდელი მოსახლეების ორ დამოუკიდებელ ტრანსვაალისა და ორანჟის თავისუფალ რესპუბლიკას შორის. ბრიტანეთის გამარჯვებითა და ორივე რესპუბლიკის ანექსიით დასრულდა. შედეგად ორივე რესპუბლიკა 1910 წელს ბრიტანეთის დომინიონის ქვეშ სამხრეთ აფრიკის კავშირში გაერთიანდა. ბურების მეორე ომს და უფრო ადრინდელ ბურების პირველ ომს (1880 წლის დეკემბრიდან 1881 წლის მარტამდე) ერთად მოიხსენიებენ როგორც ბურების ომებს, რომელსაც ასევე მოიხსენიებენ როგორც *სამხრეთ აფრიკის ომს* ან *ანგლო-ბურების ომს*.

## სქოლიო 
კატეგორია:პარტიზანული ომები
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
წერეთელი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

**წერეთელი** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, წერეთლის თემის ცენტრი (სოფლები: წერეთელი, დიდი ბეგლარი, პატარა ბეგლარი, ნორგიუღი, საიმერლო). მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 390 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2191 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კაპანახჩი

**კაპანახჩი** ***ქაფანახჩი*** — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 290 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. სოფელში მოქმედებს საბავშვო ბაღი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1081 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქეშალო (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

**ქეშალო** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ქაფანახჩის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 320 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 35 კილომეტრით. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3237 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყუდრო (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

**ყუდრო** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შაუმიანის სადაბო. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე საღზაღანისწყლის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 950 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით.

სოფლის მიდამოებში შემონახულია შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: ნაქალაქარი, დარბაზული ეკლესია, 2 ეკლესიის ნანგრევები და ციხე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 26 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კირაჩ მუღანლო

**კირაჩ მუღანლო** ***ქირაჩ-მუღანლო*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყაჩაღანის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის ნაპირას. ზღვის დონიდან 280 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 22 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1102 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კაჩაგანი

**კაჩაგანი**, ***ყაჩაღანი*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყაჩაღანის თემის ცენტრი. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის ნაპირას, ზღვის დონიდან 340 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2487 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქუთლიარი

**ქუთლიარი** ***ქურთლარი*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ქუთლიარის თემის ცენტრი. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 330 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1413 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ყულარი

**ქვემო ყულარი** — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ყულარის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, ქალაქ მარნეულიდან 21 კმ-ის დაშორებით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 565 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო სარალი

**ქვემო სარალი** (ყოფ. *აშაღა-სერალი*) — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის შულავრის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარეების ხრამისა და დებედის შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 410 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 22 კმ-ით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 6 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1370 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წითელსოფელი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

**წითელსოფელი** (ყოფ. *ყირმიზქენდი*) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყულარის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის (მტკვრის შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 370 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 695 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვერხვიანი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

**ვერხვიანი** (2019 წლამდე — ულიანოვკა) — სოფელი საქართველოში (ქვემო ქართლის მხარე), მარნეულის მუნიციპალიტეტში (ახკერპის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის (მაშავერის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 63 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 25 კილომეტრით. სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების არქიტექტურის ძეგლები — ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები და ერთმალიანი ქვის ხიდი.  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საბირკენდი

**საბირკენდი** ***საბირქენდი*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ალგეთის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის ნაპირას. ზღვის დონიდან 335 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3403 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სეიდგოჯალო

**სეიდგოჯალო** ***სეიდხოჯალო*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 355 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 501 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მწარე ბრინჯი

**მწარე ბრინჯი** () — რეჟისორ ჯუზეპე დე სანტისის 1949 წლის, ნეორეალისტური ფილმი. ფილმი 1950 წელს ნომინირებული იყო ოსკარის კატეგორიაში ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური სცენარისთვის, აგრეთვე მონაწილეობდა 1949 წლის კანის კინოფესტივალზე.

## როლებში
*ვიტორიო გასმანი — ვალტერი
*დორის დოულინგი — ფრანჩესკა
*სილვანა მანგანო — სილვანა

## სქოლიო
კატეგორია:1949 წლის ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:ნეორეალისტური ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
გიულბახი

**გიულბახი** ***გულბაღი*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ხოჯორნის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ბანოშისწყლის (დებედის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 680 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 8 კმ-ით.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 245 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბრდაზორი

**ბრდაზორი** (2014 წლამდე — *ბურდაძორი*) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ხოჯორნის თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ბურდაძორზე (დებედის აუზი). ზღვის დონიდან 760 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 45 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კილომეტრით.

ბურდაძორში ნაპოვნია V-VI სს. ქვის სტელა, რომელზედაც წმინდანთა ცხოვრების ამსახველი რელიეფური სიუჟეტები, რელიეფური ორნამენტი და ჯვარია გამოსახული.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეწამულა

**მეწამულა**  (ყოფილი **ბუდიონოვკა**) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყულარის თემში. მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე, მდინარე შულავრის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 310 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 134 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცოფი (მარნეულის მუნიციპალიტეტი)

**ცოფი** ***წოფი*** — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ხოჯორნის თემში.

სოფელში არის შუა საუკუნეების წოფის ციხე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 596 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*წოფი I

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყიზილ-აჯლო

**ყიზილ-აჯლო** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყიზილ-აჯლოს თემის ცენტრი. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 440 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. მოსახლეობის რიცხოვნობით მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლებს შორის ერთ-ერთი უდიდესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 7291 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პირველი ქესალო

**პირველი ქესალო** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ქაფანახჩის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარეების მტკვრისა დ ალგეთის შესართავთან. ზღვის დონიდან 300 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1267 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეთნონიმიკა

**ეთნონიმიკა** (), ლექსიკოლოგიის, კერძოდ, ონომასტიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის ეთნონიმებს ანუ ხალხების, ტომების საკუთარ სახელებს. ეთნონიმიკა განარჩევს სახელებს, რომელსაც ირქმევენ ხალხები და იმ სახელებს, რომელსაც არქმევენ მათ სხვა ხალხები თუ ტომები; მაგ., ეთნონიმი „ქართველი“ თვითწოდებაა, ამავე ხალხის გარეწოდებებია „გეორგიერ“ (გერმანული ენა|გერმ.), „ვრაც“ (სომხური ენა|სომხ.) და სხვ. ნიშანდობლივია, რომ ხშირად თვითწოდებათა ამოსავალი მნიშვნელობაა „ხალხი“, „ადამიანი“, „კაცი“; მაგ., lak (< lag - „ადამიანი“ - ლეკი), Deutscher (ძვ. გერმ. diot „ხალხი“ - გერმანელი) და ა.შ.

ეთნონიმიკა არკვევს ეთნონიმის მიმართებას ტოპონიმებთან: 1. ეთნონიმისაგანაა მიღებული ქვეყნის, მხარის სახელი (ოს-ი - ოს-ეთ-ი), 2 ქვეყნის, მხარის სახელისაგან - ეთნონიმი (აჭარა - აჭარ-ელ-ი), 3. ორივე მიღებულია ერთი ძირისაგან სხვადასხვა მაწარმოებლით (იმერ-ეთ-ი - იმერ-ელ-ი). ეთნონიმიკა არკვევს, თუ რომელი ხალხი ცხოვრობდა ამა თუ იმ ტერიტორიაზე, ვის აღნიშნავდა ესა თუ ის ეთნონიმი სხვადასხვა პერიოდში (მაგ., - ბულგარელები: ადრე - თურქული მოდგმის ხალხი, ახლა - სლავური მოდგმის ხალხი), რა სახელები ერქვა სხვადასხვა დროს ერთსა და იმავე ხალხს (მაგ., ძვ. სახელი - იურაკები, ახლა - ნენები).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლექსიკოლოგია
კატეგორია:ონომასტიკა
არაფლო

**არაფლო** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 340 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 854 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცინხაი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **ცინხაი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ცინხაი —  ტბა კუკუნორის მეორე სახელწოდება
* ცინხაი — ჩინეთის პროვინცია.
რუსთავის სიონი

**რუსთავის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი**, უფრო ცნობილი როგორც **რუსთავის სიონი** — ქართული მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ რუსთავში. აგებულია 2000-2011 წლებში. პროექტის ავტორები არიან დეკანოზი ბესარიონ მენაბდე, ნიკოლოზ აბაშიძე და ნიკოლოზ დადიანი, ხელოვნებათმცოდნე ქეთევან აბაშიძე; მშენებლობას ხელმძღვანელობდა თემურ ბურკიაშვილი. მოქანდაკეები ქალაქ რუსთავის მოქალაქეები იყვნენ. ტაძრის ქტიტორია თამაზ გველუკაშვილი.

რუსთავის სიონის ტაძარი 2011 წლის 27 აგვისტოს რუსთავისა და მარნეულის მთავარეპისკოპოსმა იოანემ აკურთხა. 28 აგვისტოს კი, ღვთისმშობლის მიძინების დღესასწაულზე (ტაძარი მიძინების სახელობისაა) რუსთავის სიონში პირველი სადღესასწაულო წირვა ჩატარდა; იმავე დღეს საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ ტაძარში ღვთისმშობლის პარაკლისი გადაიხადა.

## მშენებლობა 
რუსთავში ახალი ტაძრის აგების იდეა თამაზ გველუკაშვილს გაუჩნდა, რომელიც ასევე რუსთავის სიონის ქტიტორია. 2001 წლის აგვისტოში (მარიამობისთვეში) მომავალ ტაძარზე საუბრისას გადაწყდა, რომ ახალი ტაძარი ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის იქნებოდა. საინიციატივო ჯგუფმა ტაძრის აგებაზე ლოცვა-კურთხევა საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქისაგან, ილია II-ისაგან მიიღო, რის შემდეგაც მათ საპატრიარქოსთან არსებულ ხუროთმოძღვრების საბჭოს მიმართეს.

პროექტზე მუშაობა დეკანოზ ბესარიონ მენაბდის ხელშეწყობით დაიწყო. საწყის ეტაპზე რუსთავში ჩამოვიდნენ სპეციალისტები, რომლებმაც შეისწავლეს მომავალი ტაძრის მშენებლობის ადგილი და შეადგინეს გეგმა. ტრადიციული წესებით საქართველოში ტაძარი რუსთავის სიონამდე რამდენიმე საუკუნეა არ აგებულა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*რუსთავის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსთავის ტაძრები
სამთავისის საეპისკოპოსო

**სამთავისის საეპისკოპოსო** – საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო. VI საუკუნის 50-იან წლებში ერთ-ერთმა ასურელმა მამამ ისიდორემ (ეზდერიო) - აქ ააშენა ეკლესია. 1030 წელს ეპისკოპოსმა ილარიონ ყანჩაელმა სამთავისში ააშენა ახალი დიდებული ტაძარი. თამარის დროს სამთავისის საეპისკოპოსო სამართავად გადაეცათ ჯერ მიქელ, ხოლო შემდეგ ანტონ კათალიკოსებს. სამთავნელ ეპისკოპოსთა სამწყსოს საზღვრები საუკუნეთა მანძილზე იცვლებოდა, მაგრამ ძირითადად მაინც მოიცავდა მდინარეების ქსნისა და ლეხურის სოფლებს. სამთავისის საეპისკოპოსო გაუქმდა 1811 წელს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამთავისისა და გორის ეპარქია
* სამთავისის ტაძარი

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამთავისის საეპისკოპოსო
პაუ გასოლი

**პაუ გასოლი** (; დ. 6 ივლისი, 1980, ბარსელონა, ესპანეთი) — ესპანელი პროფესიონალი კალათბურთელი. 2014 წლიდან თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კლუბ ჩიკაგო ბულზში და ესპანეთის ნაკრებში. მისი უმცროსი ძმაა მარკ გასოლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* NBA.com პროფილი

კატეგორია:ესპანელი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:დაბადებული 6 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფიჩორი

**ფიჩორი** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში. მიედინება კოლხეთის აკუმულაციურ დაბლობზე. სიგრძე 57 კმ, მდინარის აუზის ფართობი 406 კმ². სათავე აქვს გურიის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 245 მ სიმაღლეზე. ერთვის პალიასტომის ტბას აღმოსავლეთ მხრიდან. საზრდოობს ძირითადად წვიმის წყლით, უმნიშვნელოდ — თოვლის და მიწისქვეშა წყლით. ახასიათებს წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნები. საშუალო წლიური ხარჯი 8,2 მ³/წმ.

1934 წლამდე, რკინიგზის ხაზის ქვემოთ, მდინარე ფიჩორი გაედინებოდა სუსტად გამოხატულ კალაპოტში, რომელსაც ნაპირებიც კი არ გააჩნდა. ამიტომ, ყოველი წყალმოვარდნის პერიოდში იგი ტბორავდა მიმდებარე ტერიტორიის დიდ ფართობებს. 1934 წელს, კოლხეთის დაბლობის დაშრობისა და ათვისების პროგრამის ფარგლებში, „კოლხიდმშენის“ მიერ განხორციელდა მდინარის კალაპოტის გასწორხაზოვნება და შემოზვინვა 22 კმ-ის მანძილზე. პალიასტომის ტბიდან 17 კმ-ის სიგრძეზე მდინარის კალაპოტი დატოვებულია ბუნებრივ პირობებში.

მდინარეს ერთვის რამდენიმე უმნიშვნელო შენაკადი, რომელთა შორის ყველაზე დიდია სკურდა. წელიწადის მცირე ნალექიან პერიოდში მდინარეში წყლის ნაკადი გაჩერებულია, წყალი იღებს მომწვანო ფერს ჭაობის დამახასიათებელი სუნით. მდინარის ნაკადის ქანობი 0,0001-0,0003 არ აღემატება. მდინარეში წყლის დონეების რყევა დამოკიდებულია მოსული ატმოსფერული ნალექების რაოდენობაზე. მისი წყალშემკრები აუზის ფართობი საპროექტო გაზსადენით გადასასვლელის კვეთში ტოლია 95 კმ²-ის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურიის მხარის მდინარეები
ჰანგა-როა

მინი|მარცხნივ|აღდგომის კუნძულის რუკა

**ჰანგა-როა** () — ჩილეს პროვინციის, აღდგომის კუნძულის მთავარი ქალაქი, ნავსადგური და პროვინციული დედაქალაქი. მდებარეობს კუნძულის დასავლეთ სანაპიროს სამხრეთ ნაწილში, ჩამქრალი ვულკანების — ტერევაკასა და რანო-კაუს შორის დაბლობში. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით, მისი მოსახლეობა 3 304 ადამიანს შეადგენს, რაც მთელი კუნძულის მოსახლეობის 87%-ია. XX საუკუნის უმეტეს ნაწილში, დარჩენილი კუნძული იჯარით იყო გაცემული უილიამსონ-ბალფურის კომპანიაზე და რჩებოდა დახურულად ადგილობრივი რაპანუის მოსახლეობისთვის. 1914 წელს, ჰანგა-როას მოსახლეობა მხოლოდ 250 ადამიანი იყო, კუნძულის დანარჩენ ნაწილში კი დიდი რაოდენობით ცხვარი იყო მოშენებული. 

ქალაქის გულია მისი მთავარი გამზირი — ავენიდა ატამუ ტეკენა (ყოფილი ავენიდა პოლიკარპო ტორო). ამ გზის გასწვრივ განლაგებულია მრავალი მაღაზია, სასტუმრო, რესტორანი, კუნძულის ერთადერთი სუპერმარკეტი და აფთიაქი. გამზირს დღევანდელი სახელი 1998 წელს ეწოდა მეცხრამეტე საუკუნის ადგილობრივი გმირის — ატამუ ტე კენას პატივსაცემად. მანამდე ის ჩილელი საზღვაო ოფიცრის, პოლიკარპო ტოროს სახელს ატარებდა, რომელმაც 1888 წელს კუნძულის ანექსია მოახდინა და ის ჩილეს შეუერთა. ქალაქის ცენტრში მდებარეობს კუნძულის მუზეუმი და კათოლიკური ეკლესია. ბოლო წლებში, მას შემდეგ რაც ჩილეს მთავრობამ შეიყვანა ინტერნეტი და გააფართოვა საკომუნიკაციო სერვისი, გამოჩნდა ბევრი ინტერნეტ-კაფე და რამდენიმე ბანკომატი (ATM).

ქალაქს გააჩნია მრავალფუნქციურ სტადიონი, ესტადიო დე ჰანგა-როა, რომელიც აღდგომის კუნძულის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მშობლიურ არენას წარმოადგენს. 

ჰანგა-როაში მრავალი სასტუმრო და საოჯახო ტიპის სასტუმროა, რომლებიც ემსახურებიან კუნძულის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების, განსაკუთრებით მოაის (ქანდაკებების) სანახავად ჩამოსულ ტურისტებს. ქალაქსა და მის მიმდებარე ტერიტორიებში მრავალი შთამბეჭდავი მოაია, მათ შორისაა ყველაზე დიდები მთელ კუნძულზე. 

სასტუმროების ხასრისი მერყეობს დაწყებული 600 საწოლიანი ტევადობის მდიდრული სასტუმროებიდან, დამთავრებული პატარა ჰოსტელებით. ფასები კი $60 - $800 კაცზე. 

გარდა ტურიზმისა, ქალაქის სხვა საქმიანობის სფეროებს წარმოადგენს მეთევზეობა, ფერმერული მეურნეობა და ადმინისტრაციული მმართველობა. 

ქალაქს და მთელ კუნძულს ემსახურება ერთადერთი, მატავერის საერთაშორისო აეროპორტი, სადაც ფრენებს ახორციელებს ჩილეს ეროვნული ავიაკომპანი LAN Airlines-ი. ავიაკომპანია მგზავრებს სთავაზობს პირდაპირ რეისებს სანტიაგოს, პაპეეტეს (ტაიტი) და ლიმას მიმართულებით. 

იქიდან გამომდინარე, რომ ჰანგა-როას გააჩნია თევზის რეწვის მცირე ინდუსტრია, მის ნავსადგურს აქვს სავაჭრო გადაზიდვების სერვისი ჩილეს ქალაქ ვალპარაისოსთან.

## გალერეა 

ფაილი:Hangaroa Moais.jpg||ქალაქის სიახლოვეს მდებარე მოაის ქანდაკებები
ფაილი:Hanga Roa Harbour.jpg|ჰანგა-როას ნავსადგური
ფაილი:Hanga Roa Post Office.jpg|ქალაქის ფოსტა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის ფოტოები  
* ტურისტული გზამკვლევი  

## სქოლიო 
კატეგორია:აღდგომის კუნძული
კატეგორია:ჩილეს ქალაქები
კატეგორია:ჩილეს კომუნები
რაპანუი (ხალხი)

**რაპანუი** ან **რაპა ნუი** — ხალხი, აღდგომის კუნძულის ადგილობრივი, პოლინეზიური მოსახლეობა. უკიდურესი აღმოსავლეთპოლინეზიური კულტურა — რაპანუის ხალხი, აღდგომის კუნძულის მოსახლეობის 60%-ს შეადგენს, გარკვეული ნაწილი ასევე ცხოვრობს კონტინენტურ ჩილეში. ლაპარაკობენ რაპანუის ენაზე. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, კუნძულის მოსახლეობა 3 304 ადამიანს შეადგენს, რომელთაგან თითქმის ყველა დასავლეთ სანაპიროზე, ქალაქ ჰანგა-როაში ცხოვრობს. 

2011 წლის მონაცემებით, რაპანუის შემოსავლების ძირითად წყაროს ტურიზმი წარმოადგენს, რომელიც ძირითადად გიგანტური ქანდაკებების — მოაის ირგვლივ ფოკუსირდება. ასევე მოყავთ ზოგიერთი ხილი, ისიც ადგილობრივი გამოყენებისთვის. 

რაპანუის ხალხი ყოველთვის იბრძოდა საკუთარ უფლებებზე კუნძულის მფლობელობის საკითხში და ნახევრად-დამოუკიდებლობისათვის. ადგილობრივების ბოლოდროინდელი საპროტესტო გამოსვლები ჩილეური მმართველობის წინააღმდეგ, ჩილეს არმიის მხირდან ძალადობაში გადაიზარდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*რაპანუი (ენა)
*აღდგომის კუნძული

## რესურსები ინტერნეტში
*აღდგომის კუნძული, ენციკლოპედია ბრიტანიკა
*Rapanui: The Edmunds and Bryan Photograph Collection

## სქოლიო
კატეგორია:ოკეანეთის ხალხები
კატეგორია:აღდგომის კუნძული
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
რაპანუი (ენა)

**რაპანუი** — აღმოსავლეთპოლინეზიური ენა, რომელზეც ლაპარაკობენ აღდგომის კუნძულზე. 

აღდგომის კუნძული ჩილეს სპეციალურ ტერიტორიას წარმოადგენს. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, კუნძულსა და კონტინენტურ ჩილეში, დაახლოებით 3 700 ეთნიკურად რაპანუი ცხოვრობს. რაპანუი უმცირესობის ენაა და მასზე მოლაპარაკეები ასევე საუბრობენ ესპანურად. ბავშვების უმეტესობა ამჟამად ესპანურ ენაზე იზრდება, რაპანუიზე ლაპარაკს ისინი შემდეგში, ცხოვრებაში სწავლობენ. 

რაპანუის დამწერლობა ლათინურ ანბანს იყენებს. 

რაპანუის ენა აღმოსავლეთპოლინეზური ენაა, რომელიც ასევე მოიცავს მარკიზულ და ტაიტურ ენებს. ენათა ოჯახში, მორფოლოგიურად ის ყველაზე ახლოსაა მარკიზულთან, მიუხედავად იმისა რომ ფონეტიკურად უფრო ბევრი საერთო აქვს ახალზელანდიურ მაორულ ენასთან. ორივე ენა, თანხმოვნების შენარჩუნების მხრივ შედარებით კონსერვატიულია სხვა აღმოსავლეთპოლინეზიურ ენებთან შედარებით, რომლებმაც ისინი დაკარგეს. 

სხვა პოლინეზიური ენების მსგავსად, რაპანუის ძალიან ცოტა თანხმოვანი აქვს. აღმოსავლეთპოლინეზიურ ენებში რაპანუი უნიკალურია იმით, რომ მან შეინარჩუნა თავდაპირველი პროტო-პოლინეზიურის გლოტალური კავშირი. 

რაპანუის ენის შესახებ ბოლო დროს გამოცემული ყველაზე მნიშვნელოვანი წიგნია ვერონიკა დიუ ფეის *რაპანუი (გრამატიკის აღწერა)* (ISBN 0-415-00011-4).

ძალიან ცოტაა ცნობილი ამ ენის ევროპელებთან კონტაქტამდელი წარსულის შესახებ. მისი ლექსიკის უდიდესი ნაწილი გადმოსულია პროტო-აღმოსავლეთპოლინეზიურიდან. ტაიტურიდან მასიურად დასესხების გამო, ახლა ბევრი სიტყვის ორი ფორმა არესებობს, რაც ადრეულ ენაში ერთი სიტყვით გამოისახებოდა. მაგალითად, ტაიტური *ite*-ს გვერდით არსებობს ორიგინალი *tike‘a*  (ხედვა); ორივე მათგანი მომდინარეობს პროტო-აღმოსავლეთპოლინეზიური *kite‘a*-დან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*რაპანუი (ხალხი)
*აღდგომის კუნძული

## რესურსები ინტერნეტში 
*Old Rapa Nui dictionary (Internet Archive version from 2007-10-16)
*Rapa Nui Swadesh vocabulary list  (Wiktionary)
*Rapa Nui words from the Austronesian Basic Vocabulary Database 
*Rapa Nui legends and traditions, both in Rapa Nui and in English, also from Rongorongo.org
*Easter Island Foundation's *Rapa Nui Glossary* 
*Miki Makihara (Queens College), has several papers on contemporary Rapa Nui language and language revival efforts 
*Rapanui glossary 
*Audio for ''You Can Be God's Friend!'' (Brochure on mp3)  (ZIP file)

## სქოლიო 
კატეგორია:აღდგომის კუნძული
კატეგორია:პოლინეზიური ენები
გეო მენესესი

**გეო მენესესი** (; დ. 1974 წლის 22 მარტი, ოახაკა-დე-ხუარესი, ოახაკა , მექსიკა) — მექსიკელი მომღერალი და კომპოზიტორი, მრავალი ჯილდოს მფლობელი მუსიკოსი, რომელიც მღერის რამდენიმე ენაზე, ძირითადად, ესპანურად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გეო მენესესის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:როკ-მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბურების პირველი ომი

**ბურების პირველი ომი** (, , თარგმანში: თავისუფლებისთვის პირველი ომი) ასევე ცნობილია როგორც **ანგლო-ბურების პირველი ომი** ან **ტრანსვაალის რესპუბლიკის ომი**. ის დაიწყო 1880 წლის 16 დეკემბერს და დასრულდა ბურების გამარჯვებით 1881 წლის 23 მარტს. ის იყო ბურების ომების პირველი ნაწილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბურების მეორე ომი
* ანგლო-ზულუსების ომი
* ტრანსვალის სამოქალაქო ომი

## წყაროები 
* Duxbury, Geo. R. *David and Goliath: The First War of Independence, 1880-1881* (Johannesburg: SA National Museum of Military History, 1981).
* Gross, David (ed.) *We Won’t Pay!: A Tax Resistance Reader* ISBN 1434898253 pp.&nbsp;169-174

## სქოლიო
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
კატეგორია:ბურების ომები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ისტორია
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ისტორია
კასუმლო

**კასუმლო** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, კასუმლოს თემის ცენტრი. მდებარეობს მარნეულის ვაკის სამხრეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2299 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმირი

**იმირი** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

სოფელ იმირის სამხრეთ-დასავლეთით აღმოჩენილია ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის გორანამოსახლარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1235 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*იმირის გორა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარკ გასოლი

**მარკ გასოლი** (; დ. 29 იანვარი, 1985, ბარსელონა, ესპანეთი) — ესპანელი პროფესიონალი კალათბურთელი. თამაშობს ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კლუბ მემფის-გრიზლისში და ესპანეთის ნაკრებში. მისი უფროსი ძმა პაუ გასოლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* NBA-ის პროფილი 

კატეგორია:ესპანელი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ახლომახმუდლო

**ახლომახმუდლო** ***ახალი მამუდლო*** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 340 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 554 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო სარალი

**ზემო სარალი** (ყოფ. *იუხარი-სარალი*) — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის შულავრის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).    

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე დებედის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 21 კმ-ით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 5 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 883 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თაზაკენდი (ალგეთის თემი)

**თაზაკენდი**, *თაზაქენდი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ალგეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ალგეთის ნაპირას, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, მარნეულიდან დაშორებულია 10 კმ-ით. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2076 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ყულარი

**ზემო ყულარი** — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის ყულარის ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, ქალაქ მარნეულიდან 20 კმ-ის დაშორებით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1141 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალავარი

**ალავარი** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, თამარისის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 310 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 200 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თაზაკენდი (სადახლოს თემი)

**თაზაკენდი**, *თაზაქენდი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტის სადახლოს ადმინისტრაციულ ერთეულში (ქვემო ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდინარე დებედის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 480 მ-ზე, მარნეულიდან დაშორებულია 40 კმ-ით. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 478 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ბეგლიარი

**დიდი ბეგლიარი** (ყოფ. *დიდი ბეგლარი*) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წერეთელი). 

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე, მდინარე ხრამის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 356 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაშტაფა

**დაშტაფა**, *დაშთაფა* — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, ყულარის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 350 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით, შულავრიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 1 კილომეტრით. მოსახლეობა — 1 092 მცხოვრები (2014).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1092 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნორგიული

**ნორგიული** ***ნორგიუღი*** (ყოფილი *მირზოევკა*) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, წერეთლის თემში. მდებარეობს მარნეულის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 370 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 436 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლაბირინთის ობობა

**ლაბირინთის ობობა** () — ფეხსახსრიან ცხოველთა სახეობა ძაბრიანი ობობების ოჯახიდან. პატარა ზომისაა, სხეულის სიგრძეა 18 მმ. ლაბირინთის ობობა ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. მუცელი მოშავო აქვთ, თეთრ ნიშნებს შორის ცენტრში გასდევს მკრთალი ხაზი. ლაბირინთის ობობა აბლაბუდას გამოიმუშავებს ფოთლებსა და ბოძებს შორის ზურგიდან უკან დახევით. ამას მოჰყვება გვირაბების ლაბირინთი (აქედან წარმოსდგება სახელწოდებაც). ლაბირინთის ობობა რეგისტრირებულია საქართველოშიც, კერძოდ, კი მანგლისში, სადაც იგი იპოვა ქართველმა არაქნოლოგმა თამარ მხეიძემ 1961 წელს.

## გალერეა

ფაილი:Agelena labyrinthica 01.JPG 
ფაილი:Croat fg012.jpg
Agelena labyrinthica-f.jpg
Agelena labyrinthica-y.jpg| 

## რესურსები ინტერნეტში
**ლაბირინთის ობობა* დახასიათება

## სქოლიო
კატეგორია:ობობები
კატეგორია:ძაბრიანი ობობები
მოლაოღლი

**მოლაოღლი** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სადახლოს თემში. მდებარეობს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 560 მ სიმაღლეზე. ქალაქ მარნეულიდან დაშორებულია 30 კილომეტრით, სადახლოდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1091 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძაბრასოკო

**ძაბრასოკო** () — ქუდიანი სოკო. აქვს ძაფრისებრი ნაყოფ-სხეული, რომელიც ძირისკენ თანდათან წვრილდება და მთლიანად ფუყეა, გარედან კი გლუვი ან ოდნავ ნაოჭიანია, მონაცისფრო-მოლურჯო, შიგნით მურა-ნაცრისფერი, თითქმის შავი. სხეულის სიგრძე 5-10 სმ, დიამეტრი 3-5 სმ. ფეხები ძალზე მოკლე აქვს (სისქე 0,8 სმ).
იზრდება შერეულ ან ფოთლოვან ტყეში ზაფხულ-შემოდგომით. გვხვდება ვარდნილი მუხისა და წიფლის ფოთლებზე, თიხოვან და კირქვის ნიადაგზე. ჩვეულებრივ ერთმანეთზე მჭიდროდ გადაბმული ჯგუფებით გვხვდება. უპირატესობას ანიჭებს ღია, ნათელ ადგილებს. ძაბრასოკო გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში ზომიერი სარტყლიდან ტროპიკებამდე. გავრცელების არეალია: ევროპა, აზია და ჩრდილოეთი ამერიკა. საჭმელად იხმარება ახალი, მოხრაკული (არცთუ ისე მაღალი ღირსების საჭმელი სოკოა).

## რესურსები ინტერნეტში
* Mushroom-collecting.com: Craterellus cornucopioides
* MykoWeb California Fungi: Craterellus cornucopioides  
* *Craterellus cornucopioides* *Healing-Mushrooms.net*, March 2008.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
მოაი (წყალქვეშა მთა)

**მოაი** () — წყალქვეშა ვულკანი, რომელიც ვრცელდება აღდგომის კუნძულის წყალქვეშა მთათა ჯაჭვსა თუ სალა-ი-გომესის ქედიდან დასავლური მიმართულებით. მოაი მდებარეობს პუკაოდან აღმოსავლეთით და აღდგომის კუნძულიდან დასავლეთით. ოკეანის ფსკერიდან ამოწეულია დაახლოებით 2500 მ სიმაღლეზე. კუნძულს ვერ ქმნის. მოაი ზღვის ზედაპირამდე რამდენიმე ასეული მეტრით არის დაშორებული. მოაის წყალქვეშა ვულკანი გეოლოგიური თვალსაზრისით ახალგაზრდა წარმონაქმნია, რომელიც განვითარდა უკანასკნელი ასი ათასი წლის განმავლობაში, ნასკას ფილის გავლით აღდგომის ცხელ წერტილზე.

მოაის წყალქვეშა მთას სახელი ეწოდა მიმდებარე აღდგომის კუნძულზე მდებარე მოაის ქანდაკებების პატივსაცემად.

## იხილეთ აგრეთვე
* აღდგომის კუნძული
* სალა-ი-გომესი

## სქოლიო
კატეგორია:წყალქვეშა ვულკანები
კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ანაკენა

მინი|250პქ|აღდგომის კუნძულის ტანამგზავრული ფოტო. ანაკენას პლაჟი დაბლა მარცხნივ
**ანაკენა** — თეთრი მარჯნის ქვიშიანი პლაჟი წყნარ ოკეანეში მდებარე ჩილეს კუთვნილ აღდგომის კუნძულზე, რაპა-ნუის ეროვნულ პარკში. ანაკენაზე მდებარეობს ორი აჰუ (პლატფორმა) რომელთაგან ერთზე მხოლოდ ერთი ქანდაკებაა (მოაი) აღმართული, მეორეზე კი ექვსი. 

ანაკენა უჩვეულოა აღდგომის კუნძულისათვის, რადგან ის ერთ-ერთია კუნძულზე სულ არსებული ორი პლაჟიდან, განსხვავებით არსებული კლდოვანი სანაპირო ზოლისგან. 

კუნძულის ზეპირი გადმოცემის თანახმად, სწორედ ანაკენას მოადგა ჰოტუ მატუა — პოლინეზიელი მმართველი, რომელიც ორი კანოეთი მოვიდა და კუნძულზე პირველი დასახლება დააარსა. 

მოგვიანებით ის საცერემონიო ადგილი გახდა, სადაც ადგილობრივები რონგორონგოზე დაწერილ დაფებს კითხულობდნენ. 

ანაკენა ცნობილია ადამიანი-ფრინველის კულტით, რადგან როდესაც ახალი ადამიანი-ფრინველი დასავლეთის კლანებიდან იყო, მისი დღესასწაულები აქ იმართებოდა. 

თანამედროვე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ნივთები, რომლებიც ამტკიცებს, რომ ანაკენა ახ. წ. 1200 წელზე ადრე ყოფილა დასახლებული. ლინგვისტური და სხვა კვლევები მიუთითებს, რომ პირველი დასახლებები კუნძულზე ახ. წ. 300 - 1200 წლებში ჩაისახა. 

ანაკენაზე რამდენიმე არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა, მათ შორის იყო კეტრინ რუტლეჯის 1914 წელს, უილიამ მულოისა და თურ ჰეიერდალის 1950-იან წლებში. ორივე მათგანისას აღდგენილ იქნა აჰუები. 

ანაკენა გადაღებულია კევინ რეინოლდსის ფილმ რაპანუის ერთ-ერთ ეპიზოდში, სადაც თამაშობენ ჯეისონ სკოტ ლი, ესაი მორალესი, სანდრინ ჰოლტი და სხვ. ფილმის პროდიუსერია კევინ კოსტნერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rapa Nui at IMDb
* PBS Nova: Anakena

კატეგორია:აღდგომის კუნძული
FN F2000

**FN F2000** — ბელგიური კომპანიის FN Herstal-ის მიერ შექმნილი, 5.56x45*მმ* ნატოს ვაზნებზე გათვლილი, მოიერიშე შაშხანა. მისი სადებიუტო ჩვენება შედგა 2001 წლის მარტში, არაბთა გაერთიანებული საამიროების დედაქალაქ აბუ-დაბიში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  (აშშ)
*FN FS2000 Owner's Manual 
*FN FS2000 Standard (American Rifleman article) 
*FN Herstal Fire Control System

## სქოლიო
კატეგორია:მოიერიშე შაშხანები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ქვემო ბოლნისი

**ქვემო ბოლნისი**, ყოფ. *ბოლნის-კაპანახჩი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყლის (მაშავერის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ქვემო ბოლნისის მოსახლეობა შეადგენს 4162 ადამიანს.

სოფლის მახლობლად, გზის პირას, დგას V-VI სს. ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის მონასტერი. სტილისტიკური ნიშნებით იგი სამეკლესიანი ბაზილიკის მარტივ ვარიანტს წარმოადგენს. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია. ჩაქცეულია კამარა, დანგრეულია სამხრეთი და ჩრდილოეთი სათავსები. შუა ეკლესიას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული შვერილი აფსიდი აქვს. კარგად გათლილი, ლამაზი ფერის მწვანე ქვით შემოსილი ეკლესია გადახურული იყო ქვის კამარით.

შუა ეკლესიის ორივე შესასვლელის თავზე (სამხრეთიდან) საგანგებოდ დიდ ლოდებზე ამოკვეთილი იყო რელიეფური კომპოზიციები; მარჯვენა კარის თავზე — ქრისტეს ამაღლება ანგელოზთა მიერ (აღარ არსებობს), მარცხენა თავზე — ფეოდალური ხანის ქართული პლასტიკისათვის დამახასიათებელი დაბალი რელიეფით შესრულებული გამოსახულებანი, როგორც ჩანს, ღვთისმშობლის ამაღლება. ფასადები მარტივია.

## დემოგრაფია
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბოლნისის წარწერები
* ქვემო ბოლნისის წმინდა გიორგის მონასტერი
* ბოლნისის სიონი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რანო-რარაკუ

მინი|250პქ|კრატერის გარე კალთა ქანდაკებებითურთ, რომელთაგან ზოგიერთი კისრით მიწაშია ჩარჭმული
**რანო-რარაკუ** — ვულკანური კრატერი აღდგომის კუნძულზე, ჩამქრალ ვულკან ტერევაკას დაბლობ მთისწინეთში. ჩამოყალიბებულია ვულკანური ფერფლისა და ტუფის შერწყმით. 500 წლის მანძილზე, XVIII საუკუნის ადრეულ წლებამდე, წარმოადგენდა სამტეხლოს, რომლის ქვებისგანაცაა გამოკვეთილი კუნძულის მთავარი ღირსშესანიშნაობა, მონოლითური ქანდაკებები (მოაი). კრატერის მიდამოებში დარჩენილია 397 ქანდაკება. რანო-რარაკუ რაპა-ნუის ეროვნული პარკის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლია. მისი სახელი ასევე ეწოდება პარკის შვიდი სექციიდან ერთ-ერთს. 

კრატერის ნაპირები მაღალი და სტეპურია, გარდა ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთ მხარისა, სადაც ბევრად უფრო დაბალია და ოდნავ ამოზნექილი. ინტერიერი მოიცავს კუნძულის სამი კრატერული მტკნარი ტბიდან ერთ-ერთს, რომლის სანაპიროებზეც ტოტორას ლერწმები იზრდება. ეს მცენარე, რომელიც ერთ დროს იმის მტკიცებულებად მიიჩნეოდა, რომ კუნძულს კონტაქტები ჰქონდა სამხრეთ ამერიკის კონტინენტთან (რადგან ის ასევე უხვად იზრდება ანდებში), დამტკიცდა რომ კუნძულზე უკვე ბოლო 30 000 წელია რაც იზრდება. რაპანუის ხალხი მას სახლებისა და თავშესაფრების გადასახურად იყენებდა. 

რანო-რარაკუს სამტეხლოს დაუსრულებელი ქანდაკებები გამორჩეულია როგორც რაოდენობით, ისე ზოგიერთი მათგანის მიუდგომელი მდებარეობით კრატერის კედლებს მიღმა სიმაღლეზე და მათი ზომებით — მათ შორის უდიდესის სიმაღლე 21,6 მეტრია, თითქმის ორჯერ მეტი ვიდრე ნებისმიერი დასრულებული მოაი, მისი წონა კი 270 ტონას შეადგენს.

როგორც ჩანს, ზოგიერთი ქანდაკება დაუსრულებელი დაუტოვებიათ იმის გამო, რომ კლდე, რომლისგანაც კვეთდნენ საკმაოდ მტკიცეა.  

სამტეხლოს გარეთ, მიმდებარე არეალში განლაგებულია გარკვეული რაოდენობის ქანდაკებები, რომელთაგან ზოგიერთი მხრებით მიწაშია ჩაფლული, რადგან ისინი სამტეხლოშივე დაზიანდნენ. ისინი იმითაცაა განსხვავებული, რომ ამოკვეთილი არ აქვთ თვალები, არ ახურავთ პუკაო (ქუდი) და ისინი წაქცეულები არ არიან კუნძულის სამოქალაქო ომის დროს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტერევაკა
*რაპა-ნუის ეროვნული პარკი
*აღდგომის კუნძული

## ლიტერატურა
*P.E. Baker (1968) "Preliminary Account of Recent Geological Investigations on Easter Island."  Geological Magazine 104 (2): 116-122

*J.R. Flenley, S.M. King, J.T. Teller, M.E. Prentice, J. Jackson and C. Chew (1991).  "The Late Quaternary Vegetational and Climatic History of Easter Island."  Journal of Quaternary Science 6:85-115.

*Jo Anne Van Tilburg (1994).  "Easter Island Archaeology, Ecology and Culture."  London and Washington, D.C. British Museum Press and Smithsonian Institution Press ISBN 0-7141-2504-0  http://www.sscnet.ucla.edu/ioa/eisp/

* Alfred Metraux http://www.davidmetraux.com/daniel/docs/alfred/alfred_metraux_mysteries_of_easter_island.pdf 

* Katherine Routledge. 1919. The Mystery of Easter Island. The story of an expedition. London.

კატეგორია:აღდგომის კუნძულის ვულკანები
ქვეში (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

**ქვეში** — სოფელი საქართველოში, ბოლნისის მუნიციპალიტეტში.    მდებარეობს მდინარე მაშავერის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ქვეშის მოსახლეობა შეადგენს 342 ადამიანს. სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით დგას ქვეშის ციხე.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეპიდოპტეროლოგია

[მინი|მარჯვნივ|240პქ|[ადმირალი (პეპელა)|ადმირალი]]
**ლეპიდოპტეროლოგია** ( ნათ. ბრ. ,  და ) — ენტომოლოგიის განხრა, რომელიც შეისწავლის ქერცლფრთიანებს, ე.ი. პეპლებს. სპეციალისტს, რომელიც დაკავებულია პეპლების შესწავლით ლეპიდოპტერისტი ეწოდება. აღსანიშნავია, რომ ყოველწლიურად, ლეპიდოპტერისტები აღწერენ ქერცლფრთიანების 1000-მდე ახალ სახეობას.

## ჟურნალები
* *Alexanor* (საფრანგეთი, 1959-)
* *Atalanta* (გერმანია, 1964-)
* *Buletin de Informare Societatea Lepidopterologica* (რუმინეთი, 1990-)
* *American Butterflies* (North American Butterfly Association, Inc. NABA, 4 Delaware Road, Morristown, NJ 07960.)
* *Annotationes lepidopterologicae* (ლონდონი)
* *Bulletin de la Société des lépidoptéristes français* (პარიზი, საფრანგეთი) — ISSN 0181-0308
* *Bulletin des Lépidoptéristes Parisiens* (საფრანგეთი) Site du Bulletin des Lépidoptéristes Parisiens .
* ''The Journal of the Lepidopterists' Society* (აშშ)
* *Kentucky Lepidopterist* (Louisville, Kentucky, აშშ)
* *Ontario Lepidoptera* — ISSN 1713-9481
* *Pallarge'' (1992-) (Gifu, იაპონია) და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Lepidopterology.com 
* Lepidoptera  Lepidoptera

## სქოლიო
კატეგორია:ენტომოლოგია
კატეგორია:ქერცლფრთიანები
სალა-ი-გომესი

მინი|250პქ|სალა-ი-გომესის მდებარეობა
მინი|250პქ|კუნძულის აერო-ხედი აღმოსავლეთიდან
**სალა-ი-გომესი** () — ჩილეს კუთვნილი პატარა, დაუსახლებელი კუნძული წყნარ ოკეანეში. წარმოადგენს პოლინეზიური სამკუთხედის ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე წერტილს. ადმინისტრაციულად, ის აღდგომის კუნძულის პროვინციის შემადგენლობაში შედის, რომელიც თავის მხრივ ვალპარაისოს რეგიონს მიეკუთვნება. 

კუნძულის შემომსაზღვრელი წყლები წარმოადგენს საზღვაო დაცულ ტერიტორიას, რომელსაც სალა-ი-გომესის წყლის პარკს უწოდებენ (). პარკის ფართობი 150 000 კმ²-ია. 

სალა-ი-გომესი კონტინენტური ჩილედან 3 210 კმ-ით დასავლეთით მდებარეობს, ჩილეს დესვენტურადასის კუნძულებიდან 2 490 კმ-ით დასავლეთით, აღდგომის კუნძულიდან კი 390 კმ-ით ჩრდილო აღმოსავლეთით. შედგება ორი კლდისგან, რომელთაგან უფრო პატარის ფართობი მხოლოდ 4 ჰა-ია, დიდის კი 11 ჰა. ისინი ერთმანეთთან შეერთებულია ვიწრო ყელით, რომლის სიგანეც საშულალოდ 30 მეტრია. კუნძულის საერთო ფართობი 15 ჰა-ია (0.15 კმ²), სიგრძე კი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით 770 კმ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლე ზღვის დონიდან 30 მეტრია, რომელიც ზღვის სანაპიროდან 30 მეტრის დაშორებით 10 მ სიმაღლის კლიფზე მდებარეობს. 

კუნძული გადარეცხილია მარილიანი წყლით, სანაპირო ხაზი კი გამოირჩევა მიქცევა-მოქცევის შედეგად დარჩემილი აურაცხელი ტბორით. სანაპირო ხაზი ძირითადად კლიფებისგან შედგება, რის გამოც კუნძულზე გადასვლა ყველაზე მშვიდ ამინდშიც კი საკმაოდ რთულია. 

კუნძულზე არაა მტკნარი წყლის მუდმივი წყარო, მაგრამ არსებობს აღმოსავლეთ კლდის დეპრესიაში ჩამდგარი არამუდმივი წვიმის წყლის ტბორი, რომელიც ხშირად 75 მ დიამეტრისაა. ეს ფაქტორი უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობს ზღვის ფრინველთა ფართო პოპულაციების არსებობაში. 

1994 წელს, ჩილეს საზღვაო ფლოტმა კუნძულზე დაამონტაჟა ავტომატური სასიგნალო შუქურა და ცუნამის განგაშის სისტემა. ამავე წელს კუნძული ბუნების ნაკრძალად გამოცხადდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*National Monuments , Chilean government.
*document with sketch map 
*http://www.rapanui.co.cl/numero8/syg.htm(http://www.rapanui.co.cl/numero8/syg.htm) 
*http://www.gunthar.com/archive/easter_island_95/ei_web_site/islands.html(http://www.gunthar.com/archive/easter_island_95/ei_web_site/islands.html) 
*http://www.ecole-navale.fr/fr/irenav/cv/poupin/publis/Checklist_Easter_Poupin.pdf(http://www.ecole-navale.fr/fr/irenav/cv/poupin/publis/Checklist_Easter_Poupin.pdf) 
*Adalbert von Chamisso's *Salas y Gomez* at Gutenberg (in German)
*Parque Marino Sala y Gómez 

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:პოლინეზია
კატეგორია:აღდგომის კუნძული
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ძველი ქვეში

**ძველი ქვეში** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, აკაურთის თემის შემადგენლობაში.     მდებარეობს მდინარე გეტისწყლის (მაშავერის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქ ბოლნისიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელ ძველი ქვეშის მოსახლეობა შეადგენს 1199 ადამიანს.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიხეილ არკადიევი

**მიხეილ ალექსანდრეს ძე არკადიევი** (რუს. Аркадьев Михаил Александрович) (დ. 15 მარტი, 1958, ლენინგრადი) — რუსი და ქართველი დირიჟორი, პიანისტი, მუსიკის თეორეტიკოსი, ფილოსოფოსი, ადამიანის უფლებების დამცველი. რუსეთის დამსახურებული არტისტი (1995), ხელომნებათმცოდნეობის დოქტორი.

მ. არკადიევი რუსეთის ხელისუფლების მიერ მისი პოლიტიკური შეხედულებების გამო იდევნება, ის ღიად აკრიტიკებს კრემლის პოლიტიკას. დირიჟორი რუსეთის კომპოზიტორთა კავშირიდანაც გარიცხეს მას შემდეგ, რაც მან გააპროტესტა კავშირის გაწევრიანება პუტინის მხარდამჭერ პარტიაში - „სახალხო ფრონტში“. ამის გამო მან მოქალაქეობისა და მუსიკალური კარიერის გაგრძელების თხოვნით, საქართველოს პრეზიდენტს, მ. სააკაშვილს მიმართა. 2011 წლის სექტემბერში მიიღო საქართველოს მოქალაქეობა, თუმცა რუსეთის მოქალაქეობაზე უარი არ უთქვამს.

## რესურსები ინტერნეტში 
#### მიხეილ არკადიევის სტატიები და სამეცნიერო ნაშრომები 
* Лингвистическая катастрофа  
* Трагедия Ницше и музыкальный идол. Комментарий к музыке и проблеме
* Антон Веберн и трансцендентальная феноменология
* Хроноартикуляционные структуры новоевропейской музыки и фундаментальные проблемы ритма. Диссертация. 2002
* Временные структуры новоевропейской музыки. Диссертация. 1993 
* Михаил Аркадьев на сайте сетевого сообщества «Российская культурология» 
* Движение сопротивления. Почему я не принимаю путинской России. Каспаров.ру, 15.05.2007

#### ინტერვიუები 
* Ноты протеста. Михаил Аркадьев: Народный фронт Путина — опасный политический симулякр. Каспаров.ру, 13.07.2011
* «Мы – крепостные, которыми пренебрегает барин». Московский комсомолец, 8.07.2011
* Увольнение за критику Путина  // ვიდეო (Первый Информационный Кавказский)

#### ვიდეო 
* Видеозаписи работ Михаила Аркадьева

#### პრესა მიხეილ არკადიევის შესახებ 
* Александр Брюханов. Тема судьбы Михаила Аркадьева. Золотой Рог № 28, 2010
* Михаил Коган. Музыка из тишины. Михаилу Аркадьеву – 50 лет. ЛЕХАИМ, март 2008 г.
* Tom Parfitt. Vladimir Putin 'supporters' angry at claims they are backing the Russian PM. Guardian, 30 June 2011
* Дирижер Михаил Аркадьев придал культурной жизни Владивостока новый облик. Общественное телевидение Приморья. 01.07.2011 
* Григорий Ревзин. О неблагодарности. «Эхо Москвы», 11.07.2011
* Не один. Коллеги уволенного дирижера-оппозиционера собирают подписи в его защиту. Каспаров.ру, 12.07.11

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი დირიჟორები
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1958
ჰოტუ მატუა

**ჰოტუ მატუა** — აღდგომის კუნძულის ლეგენდარული პირველმოსახლე და მმართველი (არიკი მანუ). ჰოტუ მატუა და ორი კანოეთი მასთან ერთად მოსული კოლონიზატორები პოლინეზიელები იყვნენ, ამჟამად უცნობი ჰივას მიწიდან (სავარაუდოდ მარკიზის კუძნულები). ისინი ანაკენას პლაჟზე გადმოსხდნენ და მთელს კუნძულს მოედვნენ. შემდეგში, კუნძული მისი ვაჟების შთამომავალმა კლანებმა დაიყვეს და ათას წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ცხოვრობდნენ პოლინეზიური სამკუთხედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ წერტილში, მსოფლიოს ყველაზე იზოლირებულ აღდგომის კუნძულზე.

პოლინეზიელები რაპანუიზე (შემდეგში დაერქვა აღდგომის კუნძული) პირველად 300-800 წლებს შორის მოვიდნენ. ასე მეტყველებს კუნძულის ზეპირი გადმოცემები, რომლებიც ასახულია ლეგენდებში. ამავე პერიოდზე მიუთითებს კუნძულის დასახლებას ლინგვისტური, ყვავილის მტვრის და სხვა ანალიზები. ამ პერიოდში პოლინეზიელები მასიურად აწარმოებდნენ წყნარი ოკეანის კუნძულების კოლონიზაციას. ჰოტუ მატუა თავის ხალხს ჰივადან გაუძღვა; როდესაც ლინგვისტური ანალიზით რაპანუის ენას სხვა პოლინეზიურ ენებთან ადარებენ, მიდიან მოსაზრებამდე, რომ ეს მიწა სავარაუდოდ მარკიზის კუნძულები უნდა ყოფილიყო.

## ლეგენდა 
[მინი|350პქ|[ანაკენა|ანაკენას პლაჟი, რომელსაც ჰოტუ მატუა თავის ხალხთან ერთად მოადგა]]
როგორც ამბობენ, ჰაუ-მაკამ ნახა სიზმარი, სადაც მისმა სულმა შორეულ ქვეყნებში იმოგზაურა, რათა მეფე ჰოტუ მატუასთვის ახალი მიწა მოეძებნა. სულმა მოინახულა მატა კი ტე რანგი (ცისკენ მომზირალი თვალები). კუნძულს ასევე ეძახდნენ „ტე პიტო ო ტე ჰენუას“, რაც „დედამიწის ცენტრს“ ნიშნავს. დღეს ორივე მათგანზე მიიჩნევენ, რომ ისინი აღდგომის კუნძული იყო.

როდესაც ჰაუ-მაკამ გაიღვიძა, მან ნანახის შესახებ მეფეს უამბო. მაშინ მეფემ შვიდ კაცს უბრძანა მასთან ერთად დაეტოვებინათ ჰივა და ახალი მიწის საძებნელად წასულიყვნენ. როდესაც მათ მიწა იპოვეს, უკან დაბრუნდნენ, მაგრამ მეფე კიდევ უფრო მეტი ხალხი მასთან ერთად კვლავ გაემგზავრა ახალ კუნძულზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Vanderbes, Jennifer (2004). Easter Island (Delta trade pbk. ed. ed.). New York, NY: Delta. pp. 35. ISBN 978-0-385-33674-1.
* Hunt, Terry L. (2006), "Rethinking the Fall of Easter Island 

კატეგორია:აღდგომის კუნძული
კატეგორია:გარდაცვალების თარიღი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
რაპანუი

**რაპანუი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ მოცემულთაგან:

* რაპანუი — აღდგომის კუნძულის ადგილობრივი სახელწოდება;
* რაპანუი — ამ კუნძულზე მცხოვრები ხალხი;
* რაპანუი — ამ ხალხის ენა.
ევრობასკეტი 2011 ფინალი

**ევრობასკეტი 2011**-ის საბოლოო თამაში, რომელიც გაიმართა 2011 წლის 18 სექტემბერს, ჟალგირის არენაზე, კაუნასში (ლიეტუვა). ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ესპანეთისა და საფრანგეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები.

## გზა ფინალამდე 
## ფინალი 
კატეგორია:ევრობასკეტი 2011
საფრანგეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

**საფრანგეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები** — წარმოადგენს საფრანგეთს საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში. მოგებული აქვს ევრობასკეტი 2013. ევრობასკეტ 1949-სა და ევრობასკეტ 2011-ზე საფრანგეთის ნაკრებმა II ადგილი, ხოლო ევრობასკეტ 1937, 1951, 1953, 1959, 2005 და 2015 წლებში მესამე ადგილი მოიპოვა.

## მიმდინარე შემადგენლობა 
|}
| valign="top" |
; მთავარი მწვრთნელი
*
; მწვრთნელის თანაშემწე(ები)
*
*
----

;ლეგენდა:
***(კ)** გუნდის კაპიტანი
***კლუბი** - ველი აღწერს ბოლო პრო კლუბს ტურნირამდე
***ასაკი - დ. თ.** ბოლოს შესწორდა 2011 წლის 28 აგვისტოს 
|}

## რესურსები ინტერნეტში
* საფრანგეთის საკალათბურთო ფედარაციის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:საფრანგეთის ეროვნული სპორტული ნაკრებები
კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები