რუალა ბედუინები

**რუალა ბედუინები** არიან არაბულად მოსაუბრე მომთაბარე-მესაქონლეები, რომლებიც ცხოვრობენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ იორდანიასა და საუდის არაბეთის ჩრდილოეთში. მათი საძოვრები ძირითადად ქვიანი პლატოებისგან შედგება, რომელიც მხოლოდ ნაწილობრივ არის დაფარული ბალახითა და ბუჩქნარით წვიმიანი სეზონის განმავლობაში. მათ ძირითად სამეტყველო ენას არაბული წარმოადგენს და საკუთარ თავს “ბადუვებს” (Baduw) უწოდებენ, რაც ნიშნავს “ბადიას” ხალხს ან “უდაბნოს”. ბედუინებისთვის სიტყვა ბადუვი უფრო მეტ მნიშვნელობას ატარებს ვიდრე სიტყვა “ბედუინი” ან “ნომადი”. ის ფაქტობრივად გენეალოგიის აღმნიშვნელი სიტყვაა და ბედუინის წარმომავლობას უსვამს ხაზს. ბადუვებს მიაჩნიათ, რომ მათ ყველას ერთი საერთო უცნობი არაბი წინაპარი აერთიანებთ და რომ ისინი სისხლით მონათესავეები არიან, მიუხედავად იმისა იზიარებენ თუ არა საქონლისთვის საერთო საძოვრებს უდაბნოში. იმ ბადუვს, რომელიც აღარ აგრძელებს მესაქონლეობას და გამოეყოფა ტომს, ეწოდება “რუეილი”(Rweili). რუეილი, განდგომის მიუხედავად, კვლავ ბადუვად ითვლება, თუ ის ინარჩუნებს წინაპრების ტრადიციებს და აგრძელებს სხვა ბადუვებთან ოჯახების შექმნას.

## ტომი და საარსებო გარემო 
მინი|ბედუინი მეცხვარე
რუალა ყველაზე დიდი ტომია ანეზეს კონფედერაციაში. ასევე, ყველაზე მრავალრიცხოვანი ჩრდილო-არაბულ უდაბნოში. რუალა წარმოადგენს ერთადერთ ტომს, რომელიც ერთ ამირას ემორჩილება მთლიან არაბეთის ნახევარკუნძულზე. 1960-იან წლებში არ-რიშას ტერიტორიაზე აღმოსავლეთ-გერმანულმა ტელევიზიამ დააფიქსირა ტომის კარვები და საჰაერო გადაღებების დროს ფოტოზე აღბეჭდა. ფოტოზე 12 000-მდე კარავი ჩანდა. თითოეულ კარავში 5 ადამიანის განთავსების შემთხვევაში, საერთო ჯამში 60 000-მდე ბედუინის დათვლა იყო შესაძლებელი. თავად რუალას ტომელების გამოთვლებით, ნახევარ მილიონამდეა მათი რიცხვი.

რუალა ხუთ ძირითად ტომურ გაერთიანებად იყოფა. ესენი არიან: მურათი, დოგმანი, გააძა, ფრეი და კუატზბე. 1958 წლამდე ყველა მათგანი ფლობდა აქლემთა ჯოგს, გარდა ფრეისა, რომელიც 1920-იანი წლებიდან ცხვრის ფარებსაც ინახავს. ფრეის ტომი ძირითადად ჩრდილოეთ ნაწილში სახლობს. მურათი პირიქით, სამხრეთით. გვიან ზამთარში რუალას ტომი ძირითადად სამხრეთით, ნაფუდის უდაბნოსკენ სახლობს, ადრე გაზაფხულზე კი ჩრდილოეთისკენ გადაინაცვლებენ, ვადი სირჰანისკენ. შუა ზაფხულში კი გოლანს აღწევდნენ. შემოდგომაზე და ადრე ზამთარში ისინი აღმოსავლეთისკენ მიემართებოდნენ, თანდათან ისევ ნაფუდის მიმართულებით. წამყვან მიმართულებებს წარმოადგენს ჩრდილო-დასავლეთი ზაფხულში და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ზამთარში. როგორც თავად რუალას ტომელები ამბობენ “დასავლეთით ზაფხულში და აღმოსავლეთით ზამთარში”. ტომის სხვადასხვა გაერთიანება შესაძლოა სხვადასხვა ტერიტორიაზე განლაგებულიყო. მაგალითად, ფრეიები, რომლებთაც ძირითადად ცხვრის ფარები ჰყავდათ, რჩებოდნენ ჩრდილოეთით. მურათები კი ძირითადად სამხრეთში იყვნენ განსახლებულნი. მათი მიგრაციის იდიოსინკრეტული ბუნება გამოწვეულია არა მხოლოდ არაზომიერი და მოულოდნელი წვიმებით, არამედ პირადი ისტორიული გამოცდილებებითა და პირადი პრიორიტეტებით. მათი საემიგრაციო ტერიტორია ოთხი ძირითადი საზღვრისგან შედგება. ტომის ძირითადი ნაწილი ამ საზღვრებში რჩება მიგრაციის დროს. თუმცა, ტომის ინდივიდუალური წევრების პოვნა თურქეთიდან არაბეთის გაერთიანებულ საამიროებამდეა შესაძლებელი.

### მიგრაცია 
ბოლო 250 წლის განმავლობაში რუალა ბედუინები მუდმივად მიგრაციაში იმყოფებიან. ისინი გადაადგილდებიან საძოვრების დიდ ტერიტორიებზე რომლებიც, დასავლეთიდან შემოსაზღვრულია “ვადი სირჰანით”, არიდული, 300 კილომეტრის სიგრძის დადაბლებით. ის მიუყვება საუდის არაბეთისა და იორდანიის საზღვარს. ბედუინების ტერიტორია სამხრეთიდან ნაფუდის უდაბნოთია შემოსაზღვრული, რაც პასტორალური ანუ მესაქონლეური მიგრაციისთვის ბარიერს წარმოადგენს, წყლის ნაკლებობის გამო. ჩრდილოეთ საზღვრის არსებობა უფრო სოციალურ-პოლიტიკური მიზეზებით იყო განპირობებული, ვიდრე ეკოლოგიური. ჩრდილოეთისკენ, დამასკოს მიმართულებით, ქალაქ ჰომსამდე, ბედუინები ზაფხულში გადადიოდნენ. იმ პერიოდში რუალა ბედუინებს კარგი ურთიერთობა ჰქონდათ ადგილობრივ ჩრდილო-სირიელ მოსახლეობასთან და მათ მმართველებთან. აღმოსავლეთ საზღვარი თითქმის ერაყის საზღვარს მიუყვება პარალელურად, საუდის არაბეთის ქალაქ საკაკამდე (Sakaka). გარკვეულ წლებში რუალას ტომების ზოგიერთი ნაწილი უფრო შორი აღმოსავლეთისკენაც გადაადგილდებოდა, ერაყის ქალაქ კარბალამდე (Karbala). მათი “საძოვრების ტერიტორიას”, რომელსაც “დირას” უწოდებენ, არასდროს ჰქონია მკვეთრი საზღვრები, შესაბამისად რუალა ბედუინებსაც არასდროს დაუმტკიცებიათ და მოუთხოვიათ ამ ვრცელ ტერიტორიაზე საქონლის საძოვრისთვის განსაკუთრებული უფლებები. ისინი ყოველთვის რთავდნენ სხვა ტომებს საძოვრებით სარგებლობის უფლებას, იმ პირობით, თუ მათ მიერ საძოვრად გამოყენებული რაოდენობა მნიშვნელოვან დანაკლისს არ წარმოადგენდა თავად რუალას ტომის საძოვრებისთვის. საერთო ჯამში რუალა ბედუინების მიგრაციის ტერიტორია 500 000 კვადრატულ კილომეტრზე ვრცელდება.

XX საუკუნეში რუალა ბედუინების დამოკიდებულება მათივე ტერიტორიისადმი შეიცვალა. მათ დაიწყეს გარკვეული საზღვრების შექმნა და ერი-სახელმწიფოს მსგავს ერთეულად ჩამოყალიბება. ამ საზღვრების არსებობამ მათ, გადაადგილების შეზღუდვის ნაცვლად, შეუცვალა ეკონომიკური მოტივაცია. ისინი ჩვეულ რეჟიმში აგრძელებდნენ მიგრაციას, თუმცა ამჯერად არა მხოლოდ საქონლის საძოვრებისთვის. 1970 წლიდან მათ ბევრად მეტი შემოსავალი ჰქონდათ კომერციითა და ანაზღაურებადი სამუშაოებით, ვიდრე მესაქონლეობით.

ახლო-აღმოსავლეთში პირველი ჯგუფის სიხლის ძალიან იშვიათია.

რუალას ტომის მამაკაცები ფიზიკურად კარგად განვითარებულები და მასკულინურები არიან, ქალები კი საკმაოდ მაღლები და ძლიერები. მათ სიმძიმის აწევის კარგი უნარი აქვთ, რაც იმითაა გამოწვეული, რომ მათ ტომში ძალიან მძიმე წყლით სავსე დოქების თავით ტარების ტრადიციაა.
მინი|ბედუინი მამაკაცები, სირია
რუალას ბედუინებს მუქი და ოდნავ ღია ყავისფერი კანი და მუქი შავი თმა აქვთ. ძალიან ცოტაა მელოტი და ჭაღარა. მამაკაცები ძირითადად გრძელ ნაწნავებს ატარებენ. მათ უმეტესობას სწორი თმა აქვს, თუმცა არიან ხვეულთმიანებიც. ამის მიზეზი შესაძლოა შავკანიანებთან შეწყვილება იყოს. რუალას მამაკაცებს სახეზე თმა ძალიან მეჩხრად აქვთ. როგორც ბავშვებს, ასევე უფროსებს მუქი ყავისფერი თვალის ფერი აქვთ. რუალას ტომში სემიტური რასის დამახასიათებელი სწორი და მაღალი ცხვირი ფორმა აქვთ. აქვთ ვიწრო ცხვირის ნესტოები.

რუალას ტომი სხვა იქვე მობინადრე არაბედუინი ჯგუფებისაგან განსხვავებით არ არის დაკავებული ცხვრებისა და თხების მოშენებით. ასეთ მეზობლებს, თუ ისინი დიდი ხანი რჩებიან ფიქსირებულ საცხოვრებელში, „სოფლელებს“ უწოდებენ. ხოლო „მწყემსებს“ უწოდებენ მათ, ვინც შინაური ცხოველების მოშენებითაც არიან დაკავებული და ასევე რამდენიმე თვით თავიანთ ცხოველებთან ერთად მოკლე მანძილებზე მიგრირებენ და ღამეს კარავში ათევენ. რუალას წევრები არ ქორწინდებიან „არაბედუინებზე“. მესამე სოციალური ფენის წევრებზე, მწყემსებზე, ქორწინება ნებადართულია. თუმცა, რადგან მათ უფრო წვრილფეხა საქონლის მოვლა ევალებათ ვიდრე აქლემის, მათ არ შეუძლიათ დიდ მანძილებზე მიგრირება. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ სანამ მათ ავტომობილთან შეხება ექნებოდათ, მანამდე საჯდომ აქლემებს საომრად და სათარეშოდ ვერ იყენებდნენ. ამ ფაქტმა ისინი პოლიტიკურად დამოკიდებულები გახადა დიდ ტომებზე, რომლებიც აქლემის მოშენებით იყვნენ დაკავებულნი როგორებიც არის: რუალა, ფადანი და ჰუვეიტეტი. 1920 წლამდე ასეთი პატარა ჯგუფები დაცვის მისაღებად რუალას ფულსაც უხდიდნენ. რუალას ტომის წევრები, რომლებიც მათზე დამოკიდებული ჯგუფებისგან ფულს აგროვებდნენ, ვალდებულნი იყვნენ დაეცვათ ისინი სხვა ბედუინების თარეშისაგან. ხოლო თუ ისინი თავიანთ მოვალეობას თავს ვერ გაართმევდნენ, მათ პირობის ვერ შესრულებისათვის ჯგუფებისთვის დანაკარგი უნდა აენაზღაურებინათ.

რუალა ბედუინების ტერიტორია ძირითადად მშრალ სტეპებსა და ნახევარუდაბნოებს მოიცავს. დასახლებებისა და ჭების შექმნამდე მოსახლეობა წვიმის წყალზე იყო დამოკიდებული. მათი მოთხოვნილებების დამაკმაყოფილებელი წვიმა კი წელიწადში მხოლოდ 2-3 ადგილას მოდიოდა. მიგრაციებს განაპირობებდა ტემპერატურაც, რომელიც ძირითადად საქონელზე მოქმედებდა. მათ, ვისაც ცხვრები ჰყავდა, ჩრდილოეთ ნაწილში ყოფნას ამჯობინებდა, ხოლო აქლემებისათვის ზამთარში სამხრეთის კლიმატი იყო უკეთესი, რადგან სირიის ცივ ტემპერატურას ძნელად იტანენ კოზაკები, რომლებიც იანვარში იბადებიან.

## ომი და მშვიდობა 
რუალა მუდმივად ომშია ჩაფული რომელიმე ტომთან. ომის გარეშე რვეჯილის სიცოცხლე არ შეუძლია. ომი მას აძლევს საშუალებას, წარმოაჩინოს თავისი ცბიერება, გამძლეობა და სიმამაცე. მას არ უყვარს არც სისხლის ღვრა და არც ნადავლის მოპოვების გაცხარებული სურვილი აქვს. რვეჯილი შეპყრობილია საფრთხის არსებობით და აღფროთვანებულია მტაცებლის ხელოვნებით. ნადავლი საერთოდ არ აღელვებს, რადგან შეუძლია წინა წუთს გაძარცული კაცის ცოლს, მოპოვებული ნადავლი დაუფიქრებლად გადასცეს. ზოგიერთ ტომს ერთმანეთი მთელი გულით ეზიზღებათ. მათ შორის არ არსებობს ხანგრძლივვადიანი მშვიდობა. მიუხედავად ბელადთა დიდი ძალისხმევისა, ტომის ხალხი ერთმანეთს მაინც მუდმივად ესხმის თავს და ანადგურებენ ერთმანეთს. ისეთი ტომები, რომლებიც მთავრობის მიერ არის სრულიად კონტროლირებული და ამავდროულად უდაბნოს საზღვრებთან მდებარეობენ, განსაკთრებულად არიან ომში ჩაფლულნი. თუ მთავრობა, რომელიც ვალდებულია თავისი ხალხი დაიცვას, დასუსტებულია, რუალა მათ როცა მოესურვებათ მაშინ შეუტევს გაძარცვის სურვილით. რაც უფრო დიდი ფართობისაა ორი ტომის საძოვრები, მით უფრო დიდხანს გრძელდება მათ შორის ომი.

### ომის გამოცხადება 
წესის მიხედვით, ომის მიზეზი ხდება, უმნიშვნელო ქურდობა ან ნახირს ჩამორჩენილი ცხოველის მოტაცება. საგვარეულო წრეები, ერთმანეთს ადანაშაულებენ მდედრი აქლების დამალვაში, შემდგომ კი თავიანთ ბელადებს მიმართავენ დახმარებისათვის. კურიერები დარბიან, ტომიდან ტომში, რათა გადასცენ ბელადებს ვერბალური თუ ნაწერი შეტყობინებები. სინამდვილეში, ორივე ტომს უნდა ერთმანეთში ომის გაჩაღება. საბოლოოდ ერთ-ერთი ბელადი მეორეს უგზავნის შემდეგი შინაარსის წერილს:

“წარჩინებულ და დიდად პატივსაცემ ძმას, ბელადს და ა. შ! დაედა ალაჰმა დაიცვას მისი გვარიანი სახელი! ამინ. ჩვენი მისალმების გახანგრძლივებით და ალაჰისადმი ვედრებით, რომ გამოიჩინოს თქვენდამი შეწყალება და დაგლოცოთ, გიცხადებთ, რომ თქვენი ხალხი შეუჩერებლივ აწუხებს ჩვენსას და გვძარცვავს, თქვენ კი არ აველნთ ძალისხმევას მათ შესაჩერებლად. ჩვენ მოვითხოვთ, დაუყოვნებლივ გადმოგვცეთ ჩვენი კუთვნილი აქლემები. თუ თქვენ მოთხოვნას არ შეასრულებთ, თქვენ იქნებით მოწმენი თუ როგორ დაკარგავს თქვენი დიდებული სახელი (maˇgrûd an-nea') მნიშვნელობას და მხოლოდ სიცარიელეღა დარჩება თქვენზე. თქვენ ჩვენ არაფერი უნდა დაგვაბრალოთ და არ უნდა გააშავოთ ჩვენი სახეები. ეს საკმარისია რომ იცოდეთ, ასე რომ, მოგესალმებათ თქვენი ძმა …”

იმ შემთხვევაში თუ მეორე ბელადს არ მოეწონება ომის გამოცხადება, მაშინ უკან უგზავნის წერილს:

“შენსა და ჩემს ხალხს ქურდობა აქვთ საერთო. თუ შენ გსურს ომი, მაშინ დაგვიბრუნე ჩვენი პატიოსანი სახელი (alejna an-nea'.). ჩვენ არ გვსურს შენთან ომი, ამიტომ არ ჩაგთვლით თქვენ პატიოსნებად. შეგვატყობინეთ, მოყვარენი ხართ თუ მტრები”.

ნეა (Nea') - ნიშნავს პატიოსან, სამართლიან სახელს. მშვიდობის დამყარების შემდგომ ნეა რჩება ორივე ტომთან. ამის შემდეგ, თუ რომელიმე ტომი კვლავ განაახლებს ომს, ნეა მათ სახეს დაფარავს სირცხვილითა და ლაქით, ან გააშავებს მათ სახეს- მათში იგულისხმება, ტომის პატიოსნება და ღირსება. პირველ რიგში ერთიანობისა და პატიოსანი სახელის სტატუსი შორდება ტომს, ეს კი ხდება იმის ხარჯზე, რომ ტომი უარყოფს თავის პატიოსნებას. ამის შემდგომ, შეუძლია აღნიშნულ ტომს დაიწყოს ომი სხვა ტომთან, ისე რომ თავისი ღირსება მაინც არ დააზიანოს. მათი სახეები იქნება თეთრი. თუმცა თუ წინაპირობას არ შეასრულებენ, მაშინ მოღალატეებად ჩაითვლებიან და “გაშავდებიან”. ასე, რომ ჩანს თუ რამდენად მნიშვნელოვანია რუალასთვის ღირსების შენარჩუნება.

ნებისმიერ ბელადს, შეუძლია ომიანობა გამოაცხადოს. თუ რამდენიმე ტომი გაერთიანდა პრინცის მმართველობის ქვეშ, მაშინ ალიანსის შემადგენელ ტომებს არ აქვთ უფლება დამოუკიდებლად წამოიწყონ ომი. ალიანსში, როდესაც თითოეული ტომის ბელადი მისცემს პრინცს თანხმობას ომის წამოწყებისა, მხოლოდ მაშინ იწყება ბრძოლა. მტერი კი ყველასი საერთო უნდა იყოს.

### რეიდები 
#### მცირე რეიდები 
ომის გამოცხადების შემდეგ ხშირია მცირე და დიდი რეიდების ჩატარების შემთხვევები, ასევე უბრალოდ ბრძოლები და შეტაკებები. თუ მტრის ბანაკი ახლოსაა, მაშინ რამდენიმე კაცი ფეხით მიდის რათა გაძარცვონ მოწინააღდეგეები. იმ შემთხვევაში თუ მტრის ბანაკი შორსაა, მაშინ, აქლემებზე ან ცხენებზე ამხედრებული მეომრები მიემართებიან გასაძარცვად და დასარბევად. თუ ოცზე მეტი მხედარი შეგროვდა, უკვე რეიდი ხორციელდება. თითოეულ ექსპედიციას უნდა ჰყავდეს ლიდერი, ანუ სარდალი. სავალდებულო არაა ლიდერი იყოს ბელადი. ეს კი იმ შემთხვევებში ხდება, თუ ბელადს აღარ/არ აქვს ბრძოლის უნარი, ავადმყოფობს ან ძალიან მოხუცია. ხშირ შემთხვევებში სარდალი, თავად ბელადის შვილი ან ახლო ნათესავია. არის ისეთი შემთხვევებიც, როდესაც გამოჩენილი მამაკაცი, რომელმაც ბრძოლაში განსაკუთრებულად გამოიჩინა თავი, დაწინაურდეს და გახდეს მხედართმთავარი. ამ შემთხვევაში ბელადი მას, თავის მოდგმაში აერთიანებს და მის ქალიშვილს ირთავს ცოლად. ამის შემდგოომ დაწინაურებულ მამაკაცს შეუძლია თავად გახდეს ბელადი. ეს არის მიზეზი იმისა, რომ ბელადობა, ყოველთვის მამიდან შვილზე არ გადადის.

რუალას ბედუინები, პატარა ექსპედიციებისათვის ბნელ ღამეებს არჩევენ. თუმცა საუკეთესო ვარიანტია თუ იერიშის დრო, თვის ბოლო ღამეს დაემთხვევა, მაშინ, როცა მთვარე საერთოდ არ ჩანს. ნათელი ღამეებისას გამორიცხულია თავდასხმა მოხდეს. ბედუინები, ომიანობას ყველაზე მეტად ცივი სეზონებისას მიმართავენ. მოკლე და გრძელი რეიდების პერიოდი ასევე ხშირად ემთხვევა მოსავლიანობის ჟამს. ამ დროს ძალიან მარტივია წყლის და საკვების შოვნა.

#### მზადება ხანგრძლივი რეიდისათვის 
როდესაც მეთაური გადაწყვეტს ხანგრძლივი ლაშქრობა ჩაატაროს, იგი მიდის ბელადთან და სთხოვს ნებართვას, ამასთანავე ეუბნება ლაშქრობის დაწყების დროსაც. თავის მხრივ ბელადი მას დალოცავს, შეავედრებს მის თავს ალაჰს და წარმატებებს უსურვებს.

ამის შემდეგ იწყება მზადება ლაშქრობისათვის. პირველ რიგში ეძებენ კარგ ჩანთებს, ფქვილსა და წყლის ჩანთებს, ზოგჯერ ცხენებსაც. არ შეიძლება ცხენების მთლიანი რაოდენობის ომში წაყვანა, ნახევარი მაინც უნდა დატოვონ რათა ადგილობრივი მოსახლეობა მზად იყოს მტრის სავარაუდო თავდასხმის მოსაგერიებლად. იგი ვისაც ცხენით უწევს ომში წასვლა, ეძებს ვინმეს რათა თავისი ნივთები გადაატანინოს. ხშირ შემთხვევებში ცხენის პატრონებს ჰყავთ აქლემები, თუმცა წინააღმდეგ შემთხვევაში სხვა აქლემის პატრონი უნდა იპოვნონ. თუ იპოვიან, თავიანთ ცხენს შეჰკიდებენ აღჭურვილობასა და სხვა ნივთებს, თავად მეომარი აქლემის პატრონს უკან მოუჯდება და ასე, ერთად მიდიან სალაშქროდ. გრძელვადიანი ლაშქრობებისას, როდესაც იციან, რომ რთულ პირობებში მოუწევთ სიარული, იყენებენ მდედრ აქლემებს, რომლებსაც ძუით უკრავენ ვაგინას, რათა შემდგომი გაუგებრობები თავიდან აირიდონ.

მოხუცებსა და ბავშვებს არ აქვთ ომში წასვლის უფლება. ისინი უნდა დარჩნენ სახლში და დაიცვან ოჯახები. თორმეტი წლის ბიჭს უკვე შეუძლია ომში წასვლა, განსაკუთრებით მაშინ რთავენ ნებას თუ ომიანობა ისეთ პერიოდში უწევს, როცა წყლისა და საჭმლის შოვნა მარტივია.

თუ სარეიდო წვეულების გამართვა იგეგმება, ტომთა გაერთიანებებს შორის და, თუ თითოეულ ტომს თავისი ბელადი ჰყავს, მხოლოდ სარდალს ანუ რეიდის ლიდერს (al-munî□ al-mutîr) შეუძლია გასცეს ბრძანებები იმის შესახებ, თუ როდის უნდა დაისვენონ და როდის იყვნენ სრულ მზადყოფნაში. ტომთა ბელადებმა, ლიდერს უნდა მისცენ თითო-თითო მდედრი აქლემი. მას ასევე აქვს უფლება, აირჩიოს ნებისმიერი აქლემი, რომელიც მოეწონება სატარებლად თუ შესაწირად. ასევე სარდლის გადასაწყვეტია, ნადავლს დაინაწილებენ თუ თითოეულმა თავისი თავის ხარჯზე უნდა იშოვნოს საკვები.

ლაშქრობისას, სარდალს თან უნდა ახლდეს წინასწარმეტყველი ან ჯადოქარი, რომელსაც ღამით, ძილისას ალაჰი გაუგზავნის მნიშვნელოვან სიზმრებს, შემდგომ კი სარდალი ეკითხება აქვს თუ არა მას რაიმე მნიშნვნელოვანი სიზმარი, რომელიც მათ დაეხმარება. წინასწარმეტყველი კი მას უყვებას თავის სიზმარს. თუ მან ნახა სიზმარი, სადაც აკოცა ქალს ან ჩაიცვა ახალი კაბა, ეს ნიშნავს რომ ისინი მოიპოვებენ კარგ აქლემებს. თუ მან შეჭამა ხორცი, ეს ნიშანვს, რომ მათ კარავს მოწინააღმდეგე აიღებს. იმ შემთხვევაში თუ სიზმარში, მწვანე ტანისამოსი ჩაიცვა, მაშინ, სარდალი დუელში ჩაებმება და დაიღუპება. მაღალ გორაზე დგომა, მოასწავებს რომ სარდალი წარმატებულად ილაშქრებს და მტერს ბოლოს მოუღებს. თუ სიზმარში, ბედუინებს თავს დაესხმევა რომელიმე სხვა, ჩვეულებრივი მებრძოლი, მაშინ მათ უნდა ეძებონ ისეთი ადგილი, რომ ძლიერ წვიმას თავი შეაფარონ და დაისვენონ. წინასწარმეტყველს ასევე ესიზმრება არახელსაყრელი სიზმრებიც, სადაც მძინარე წინასწარმეტყველი ხედავს კაცს, რომელსაც გველმა უკბინა, შიშველია, წინა კბილი ჩამტვრეული აქვს, ხელში ოქრო უჭირავს, ან რომლის წინაშეც მუხლებზე ეცემა. ამ შემთხვევებში ეს ნიშნები არაფრის მომასწავებელია, მაგრამ თუ ასეთმა კაცმა წითელი ზედა ჩაიცვა, ეს ნიშნავს, რომ სარდლის სისხლი დაიღვრება.

ლაშქრობებისათვის მზადებას განსაზღვრული დრო სჭირდება. საყურადსაღებოა ის ფაქტი, რომ არცერთმა მებრძოლმა არ იცის თუ რომელ ტომს დასხმებიან თავს. მხოლოდ ძალიან ახლო მეგობრებსა და ნათესავებს აქვთ ინფორმაცია თავდასხმაზე. ყველაფერი ეს ხდება იმიტომ, რომ თავი დაიზღვიონ მოღალატეებისაგან, რომლებიც აუცილებლად შეეცდებიან თავიანთი ხალხის გაფრთხილებას.

მას შემდეგ რაც ყველა მეომარი შეიკრიბება სალაშქროდ, სარდალი გაუმხელს დანარჩენებს თუ რომელ მხარეს მიდიან რეიდის განსახორციელებლად. ეს კი ნიშნავს იმას, რომ სამი ან ოთხი კაცი, ცხენებზე ამხედრებულები უნდა წავიდნენ მითითებული მიმართულებით ტერიტორიის შესასწავლად იქამდე, სადამდეც ლაშქრიანად წასვლის შემთხვევაში მიაღწევდნენ დაუღამებლად. საჭირო და სასურველია ასეთ მხედრებს, თეთრი ცხენები ჰყავდეთ, რადგან, თეთრი ფერი, რუალასთვის წარმატების მომტანი ფერია. ოთხკაციანი დაჯგუფების მთავარი მიზანია, აიღონ ბედუინების კვალი, გადაიხედონ გორაკებიდან და შეისწავლონ ღამის გასათევი ადგილები. არის თუ არა წყალი ან საბალახო მდელოები. იმ შემთხვევაში, თუ გზაში ნახეს სხვა ბედუინი მეომრები, ან ვერც წყალი იპოვეს და ვერც საძოვრები, მაშინ ერთ-ერთი მათგანი უკან, სარდალთან ბრუნდება, რათა გადასცეს ინფორმაცია. ამავდროულად დარჩენილი მხედრები აგრძელებენ უცხო ჯარისკაცთა თვალთვალს ან უკეთესი ადგილების ძებნას.

#### მტერთან მიახლოება 
თუ დასაზვერად გაგზავნილი მხედრებისგან ინფორმაცია არ მოვიდა, მაშინ სარდალი შეუჩერებლივ მიიწევს იმ მიმართულებით სადაც წესით მზვერავები უნდა ელოდებოდნენ. გზად მტრის ლაშქართან შეხვედრის შემთხვევაში იმართება ბრძოლა, რომელიც გადაწყვეტს უნდა დაბრუნდნენ თუ გააგრძელონ თავისი გზა. შემდეგ, კვლავ მზვერავები ერთვებიან საქმეში და თუ იპოვეს უკეთსი ადგილი მოსასვენებლად, ლაშქარი იქით მიემართება, ასვენებენ ცხენებს და მართავენ ნადიმს. მზვერავთა გაგზავნა ტერიტორიის დასაზვერად ხდება მანამ, სანამ არ მიაღეწვენ მოწინააღმდეგეთა ბანაკს ან იმ ადგილს, რისი გაძარცვაც უნდათ. მას შემდეგ, რაც მზვერავები შეატყობინებენ, რომ მოწინააღმდეგეთა ბანაკი ახლოსაა, სარდალი ექვს-რვა კაციან ჯგუფს შეკრებს (რომელთაც sabr-ს უწოდებენ). ისინი მიუახლოვდებიან მტრის ბანაკს, დაბლობში გადამალავენ თავიანთ აქლემებს და დღისით შეეცდებიან დათვალონ თუ რამდენი ბანაკი აქვთ მოწინააღდეგეებს და სად არიან მათი აქლემები. ღამით კი უკვე კარავთა და კარავში ცხენთა რაოდენობას ითვლიან, ასევე ცდილობენ დაიჭირონ რომელიმე ჯარისკაცი, რის შემთხვევაშიც წაიყვანენ და მიჰგვრიან სარდალს, რომელიც თავის მხრივ ან დიდსულოვნების ან წამების ხარჯზე ათქმევინებს სასურველ ინფორმაციას.

მიღებულ ინფორმაციას სარდალი საგულდაგულოდ ამუშავებს. შემდეგ კი გამოყოფს ნელ და სწრაფ ცხოვლებს. ნელი და გამოფიტული ცხოველები პატრონებთან უკან ბრუნდებიან, სადაც წინა ღამე გაათიეს. დანარჩენები კი უახლოვდებიან მტრის ბანაკს და იმალებიან. ცხენოსნები ემზადებიან იერიშისთვის, ხოლო აქლემოსნები კი პოზიციებს ამაგრებენ, ამასთანავე თითო აქლემზე ორი კაცი მოდის თავიანთი აღჭურვილობით. სარდალი ცხენზე ამხედრებული წინ უნდა გაუძღვეს ლაშქარს.

#### შეტევა და კონტრშეტევა 
შეტევა შეიძლება განხორციელდეს, როგორც მზის ამოსვლისას, ასევე შუადღისას და საღამოთი. სამივე ტიპის შეტევა სამართლიანად და ღირსეულად მიიჩნევა, რადგან მოწინააღმდეგეს აქვს დრო მოემზადოს თავდასაცავად. მაშინ, როცა მოწინააღმდეგეთა ლაშქარს სძინავს, შეტევა არ შეიძლება, რადგან უღირს საქციელად მიიჩნევა. ასეთ შეტევას bejât-ს ეძახიან. თუმცა თითქმის გამორიცხულია “უღირსი” თავდასხმის შემთხვევები, რადგან, ჩასაფრებულებსა და მტრის ბანაკს შორის არსებულ ველზე, მწყემსებთან ერთად არის კავალერიის ლაშქარი, რომლებიც ყურადღებით ამოწმებენ ტერიტორიებს და თუ შენიშნეს რაიმე საეჭვო (მაგ. მოწინააღმდეგის მზვერავი), მაშინვე თავიანთ თავსაფარს იარაღზე წამოაცვამენ და იქნევენ საეჭვო ადგილის მიმართულებით, თან ყვირიან რომ რაღაც საეჭვო დაინახეს. ყვირილი გრძელდება მანამ, სანამ ბანაკიდან არ მოვა, დამატებითი, დამცველი რაზმი. ამ დროს, თუ ველზე, ქალები და ბავშვები არიან, სასწრაფოდ უშვებენ დაბმულ ცხოველებს, ხოლო მამაკაცები ემზადებიან შეტევისათვის. ცხენოსნები გარბიან, საეჭვო ადგილისაკენ, ხოლო ქვეითები ელოდებიან მათთგან სიგნალს. იმ შემთხვევაში თუ ცრუ განგაში აღმოჩნდა, ცხენოსნები უკან, ბანაკში ბრუდნებიან სიმღერით, ხოლო თუ მართლა ნახეს მტერი, მაშინ ეძახიან ქვეითებსაც, რომლებიც ბანაკიდან მორბიან მათ დასახმარებლად. ცხენოსნებმა თუ ჩათვალეს, რომ მტრები უკეთ არიან შეიარაღებულნი, ბრუნდებიან უკან, ტოვენებენ ცხენებს და აქლემზე ამხედრებულები კვალვ წინ მიიწევენ. მტრის მრავალრიცხოვნობის შემთხვევაში, ბანაკიდან, მეზობელ ბანაკებს ატყობინებენ, რათა მათგანაც მიიღონ დახმარება. სარდალს თუ შეატყობინეს, რომ მტერი ძალიან ძლიერია, მაშინ იგი მთლიანი ლაშქრის სრულ მზადყოფნას აცხადებს და ემზადება შეტევისათვის.

#### შეტევის შემდგომ 
შეტევის შემდეგ, რუალას ხალხი, მარხავს თავიანთ გარდაცვლილ მეგობრებს. ცდილობენ რაც შეიძლება კარგად შეუხვიონ გაჭრილი ადგილები მათ დაშავებულებს. მტრის მკვდრებს არანაირ ყურადღებას არ აქცევენ, თუმცა უნაგირის გვამებიდან მოცილების შემდეგ, თუ ვინმემ დაინახა, რომ მტრის ჯარისკაცი, ცოცხალმკვდარია, ვალდებულია, როგორც ღირსეული ადამიანი, რომ დაეხმაროს მას. მკვლელობის შემთხვევაში, იგი მომაკვდავ მტერს, შერუცახყოფას აყენებს, რადგან არ აფასებს, როგორც ადამიანს. ასევე, იმ კაცის, რომელსაც უკვე აპატიეს დანაშაული, ქალის ან ბავშვის მკვლელობა არის სასირცხვილო ქმედება, რომელიც მთლიანად ტომს უფუჭებს სახელს.

ყველაფერი ამის შემდეგ უკვე ინაწილებენ ნადავლს. ყველაზე მეტი ნადავლი სარდალს ხვდება, რადგან მან აუცილებლად უნდა აირჩოს თავისთვის მდედრი აქლემი, რომელზეც ამხედრდება და მდედრი აქლემი, რომელსაც შესწირავს. გაერთიანებულ ტომებში, ნადავლს სარდლის მერე, ტომთა ბელადები იყოფენ ხოლო დანარჩენს მეომრები.

## სოციალური ორგანიზაცია 
რუალას ხალხი ცდილობს დაამკვიდროს სოციალური და პოლიტიკური თანასწორობა. არც ერთი რუელი არ მორჩილდება საკუთარი ნებით სხვა რუელის ავტორიტეტს, რაც ნიშნავს, რომ ლიდერმა უნდა გამოიყენოს საკუთარი დაჯერების უნარი და გულუხვობა, რათა გავლენა მოახდინოს მისი „ფოლოუერების“ ქცევაზე. თუმცა, ეს ეგალიტარიანული იდეოლოგია გამომდინარეობს რეგიონული იერარქიიდან, რომლის მიხედვითაც „მონური“ წარმოშობის ადამიანს აკლია პატივი „noble“ ბედუინ ოჯახთან შედარებით. ყველაზე დაბალი რანგის ჯგუფებს ერქვათ სულუბა XIX საუკუნეში. ისინი სპეციალიზებულნი იყვნენ ნადირობაზე, დაკარგული ცხოველების მოძებნაზე და სხვა. თითოეული სულუბის ოჯახი ბედუინების ბანაკს მიემაგრებოდა და ამ სერვისებს სთავაზობდა უსაფრთხოების უზრუნველყოფის მოპოვების იმედით. სულუბას არ ჰყავდა საკუთარი აქლემები და ვირებით გადაადგილდებოდნენ და ცოტა ცხოველებსაც მწყემსავდნენ. „მონები“ ძირითადად იყვნენ აფრიკელების შთამომავლები, რომლებიც სუდანის და ეთიოპიის აღმოსავლეთ ნაპირიდან შემოიყვანეს. ისინი მიმაგრებული იყვნენ მდიდარ რუელ ლიდერთა ოჯახებს და ნადიმებისა და საჯარო ღონისძიებების დროს მსახურებად მუშაობდნენ. ყველა რუელ ბანაკს დაჰყვებოდა მჭედელთა ჯგუფი- Sunna, რომელიც ლითონთან დაკავშირებულ საქმეებს აკეთებდა. ამ სამუშაოსთვის ისინი იღებდნენ გასამრჯელოს და ამით შეეძლოთ მოეგროვებინათ აქლემების ფარა. თუმცა ისინი დაცულები არ იყვნენ იმისგან, რომ ვინმე ამ საქონელს არ ჩამოართმევდა. და ბოლოს, იყვნენ ჩაგრულთა ტომებიც, რომლებიც არც იმდენად მრავალრიცხოვანნი იყვნენ, რომ სხვებისთვის აქლემები წაერთმიათ და khuwa-ს უხდიდნენ რუალას ხალხს, რომ მათ მიერ დაცული ყოფილიყვნენ.[7]

როცა დასრულდა ქონების წართმევისა და მონობის პრაქტიკები, სერვისის გაცვლა დაცვის სანაცვლოდ აღარ გამოიყენებოდა. თუმცა სტრატიფიცირებული სოციალური კატეგორიები და ჯგუფები შენარჩუნდა. რუალა არ დაქორწინდებოდა დაბალი კატეგორიის წარმომადგენელზე. რუელთა ბანაკებში დღემდე არიან ასეთი დაბალი კატეგორიის წარმომადგენლები.

## პოლიტიკური ორგანიზაცია 
ნომადური, მომთაბარე ტომის ლიდერს ეძახიან kabir il-gawm-ს, რაც ჯგუფის უმაღლეს პირს ნიშნავს. ხალხი ცდილობს მასთან ახლოს დაბანაკდეს, რადგან მას აქვს კონფლიქტების მოგვარების უნარი. ის ბანაკში არსებულ ოჯახებს სასმელ წყალთან წვდომის მოპოვებაში ეხმარება და ჭის რიგს იცავს. ამასთანვე, ხანდახან შუამავლობს ბანაკის ხალხსა და მთავრობის წარმომადგენლებს შორის. XIX საუკუნეში ის უძღვებოდა რეიდებს სხვა ბანაკების წინააღმდეგ და შურს იძიებდა, თუ ვინმე მის თანაბანაკელს თავს დაესხმებოდა. თუმცა ძალადობის გამოყენების ძალაუფლება არ ჰქონდა.

რუალას ყოველთვის შეეძლო გაქცეოდა ძალადობრივ მოპყრობას მარტივად - უდაბნოში გაქცევით. ყოველთვის შეეძლოთ თავი აერიდებინათ მემამულეებთან ურთიერთობისთვის და თავად ეზრუნათ საკუთარ კვებაზე. შესაბამისად, ყოველთვის ძალადობრივი ძალაუფლებისგან შორს რჩებოდნენ და თავადაც არ ამყარებდნენ ასეთს. ამასთან, XIX საუკუნეში არ არსებობდა სტაბილური ეკონომიკური იერარქია, რადგანაც სიმდიდრე დამოკიდებული იყო სრულად ფარაზე და სხვადასხვა მიზეზის გამო (გვალვა), შეუძებელი იყო მოგების თუ წაგების წინასწარ განჭვრეტა. შესაბამისად, არც ერთი ლიდერი არ ცდილობდა თავის ჭკუაზე ეტარებინა ბანაკელები და არც ერთი კრიმინალი არ ისჯებოდა მანამ, სანამ ყველა წევრს არ დააზიანებდა. ლიდერობა გამოიხატებოდა უნარით, 1) მოგეზიდა თანამოაზრეები საჭმლისა და საჩუქრების გულუხვად დარიგებით; 2) შუამავლის როლი შეგესრულებინა კონფლიქტის გადაჭრისას. XIX საუკუნეში ზოგი იმდენად ცნობილი პიროვნება გახდა, რომ შეიხად დაინიშნენ. ისინი ახლა უკვე მედიატორის როლს ასრულებდნენ ნომადებს, სახელმწიფო ბიუროკრატებსა და ხარჯის ამკრებებს შორის. თუმცა, არც ამ შეიხებს ჰქონდათ საშუალება ტომის წევრებზე ძალადობა განეხორვიელებინათ.

XIX საუკუნეში, უფრო მაღალი პოლიტიკური ოფისი - ამირი - განვითარდა, რომლის ძირითადი ფუნქცია იყო სამხედრო ორგანიზება. ამირსაც არ ჰქონდა  ძალადობის უფლება, თუმცა შეეძლო სირიის, იორდანიის, საუდის და ერაყის მთავრობების წარმომადგენელი ყოფილიყო.

1980 წელს ამირამ გადაინაცვლა დამასკოში, მიუხედავად იმისა, რომ მისი ტომი საუდის არაბეთში იყო.

## სოციალური კონტროლი 
ოჯახის და ბანაკის დონეზე, დევიანტი ქცევის სანქციები არის დამამცირებელი, სამარცხვინო, სულელური. ერთი ტიპის ქცევის გამო შეიძლება სიკვდილიც იყოს სასჯელი: adultery. ქმარს, რომელსაც ცოლი ღალატობს, შეუძლია მოკლას ცოლი. ქალის ოჯახი არ მიიღებს არც კომპენსაციას და არც შურს იძიებს მოკვლის გამო. ბანაკების და დაქვემდებარებული ჯგუფების ურთიერთობაში არ არის სამართლის წესები. თუმცა ყველა ჯგუფი ვალდებულად მიიჩნევს თავს შური იძიოს მკვლელობაზე, ქონების წართმევაზე და ა. შ ეს კი შესაძლოა გადაიზარდოს ხანგრძლივ დაპირისპირებაში ჯგუფებს შორის, მით უმეტეს თუ შურისძიებას სისხლისღვრაც მოჰყვება. ამ სიტუაციებში, ნეიტრალური ჯგუფები შუამავლობას იკისრებენ ხოლმე.

### ქალების როლი და მნიშვნელობა 
საინტერესოა, რომ სტრუქტურულ ფარგლებში, თუ თეორიულში, ქალები თანასწორი პარტნიორები არიან: კაცებს ქალების გარეშე არსად წასვლა არ შეუძლიათ და ასევე ქალები ვერაფერი ვერ იქნებიან, რომ არა კაცები. ცხადია უთანასწორობა ჩნდება, როცა საზოგადოების ორ, განსხვავებული ბუნების მქონე სახეს - კერძოს და საჯაროს დავუკვირდებით. ქალები კერძო სექტორში არიან და ამდენად შეზღუდულნი არიან, საჯაროში არ ჩანან არც პირდაპირი და არც გადატანითი გაგებით. მიუხედავად იმისა, რომ ეს შეიძლება უსამართლო დისკრიმინაციად და მათ მეორე, დაბალ კლასად მიკუთვნებად მოგვეჩვენოს, რეალურად ისინი მათი განსაკუთრებული მნიშვნელობის გამო არიან ასეთ მდგომარეობაში: ისინი იმდენად ძვირფასები არიან, რომ არ ღირს მათი ჩართვა პოლიტიკასა და სხვა ამგვარ საჯარო დაძაბულობებში.

ფორმალურ გენეალოგიურ სტრუქტურაში, რომელიც უფრო მეტად პოლიტიკური განაცხადია ჯგუფების ურთიერთობის შესახებ, ქალები საერთოდ არ არსებობენ. რადგანაც იურიდიული იდენტობა და პასუხისმგებლობა განსაზღვურლია სწორედ ამ სტრუქტურის ფარგლებში, გამოდის რომ ქალებს არ აქვთ იურიდიული იდენტობა და პასუხისმგებლობა. თუმცა ისინი მაინც არ არიან იგნორირებულნი - ისინი სოციალურად მიკუთვნებულნი არიან თავიანთ ჯგუფს და პერსონალურ იდენიფიკაციას სწორედ ამ ჯგუფით ახდენენ მთელი ცხოვრების განმავლობაში. ქალს იცნობენ ასე - ამა და ამ კაცის ესა და ეს ქალიშვილი - და ესაა მისი რეალური იდენტობა. ის არ იღებს იდენტობას ქმრისგან (ამ კაცის ცოლი) და არც დედისგან, რადგანაც მისი დედაც და ქმარიც შესაძლოა სხვადასხვა იურიდიულ ჯგუფს ან ტომს მიეკუთვნებოდნენ. ამდენად, მიუხედავად იმისა, რომ ქალებს არ აქვთ იურიდიული იდენტობა, მათ იურიდიული პასუხისმგებლობა ეკისრებათ მამების, ძმების ან ნებისმიერი მამრი ნათესავის მიმართ მხოლოდ მამის ხაზიდან (ვაჟები არ არიან დედის მიმართ პასუხისმგებელნი იურიდიულად). რადგან ქალებს სხვა პასუხისმგებლობა არ აქვთ გარდა კაცების მიმართ ქონისა, ისინი სრულად კონტროლდებიან კაცების მხრიდან, კაცები მათი შრომის სარგებელს იმკიან. ამის სანაცვლოდ კი ქალებს აქვთ სრული უსაფრთხოების დაცვა და პასუხისმგებლობისგან გათავისფულების შესაძლებლობა. ის ჯგუფი, რომელსაც ქალი თავს მიაკუთვნებს შეიძლება კონტექსტის მიხედვით უფრო ფართოდ წარმოვიდგინოთ. გარდა იმისა, რომ ქალი ვიღაცის შვილია, ის, ვთქვათ, ”რუალადანაა”, რაც ნიშნავს, რომ არაა აუცილებელი რომელიმე კაცთან ჰქონდეს ახლო კავშირი იმისთვის, რომ დაცული იყოს. თუ ქალს არ ჰყავს უშუალოდ საკუთარი ახლობელი კაცი, ნებისმიერი ბედუ თავისი ჯგუფიდან ვალდებულია დაიცვას და მოუაროს ქალს. ისეთ საზოგადოებებში, სადაც დაპირისპირებები, რეიდები და ომები ჩვეულებრივი რამაა და ყველა უცხო მამრი ეჭვს იწვევს, ასეთი მიდგომა ძალიან მომგებიანია. ყველაზე დაძაბულ მდგომარეობებშიც კი, ქალები დაცულები იყვნენ და შეეძლოთ, უფლება ჰქონდათ, საკუთარი ნათესავებისთვის რძე მიეტანათ. იხვანის რევოლუციის დროსაც კი არ იყო ეს უფლება იგნორირებული. ამ დაცულობის ნამდვილობის არგუმენტად არსებობს ვიზუალური მტკიცებულებაც: ქალებს არ აქვთ არც ნაოჭები, არც ჭაღარები, არ აწუხებთ არავითარი სტრესი.

## სქოლიო
კატეგორია:არაბები