open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სუპერ-ბოული

**სუპერ-ბოული** () — პროფესიონალურ ამერიკულ ფეხბურთში ეროვნული საფეხბურთო ლიგის (NFL) ჩემპიონატი აშშ-ში. თამაში და მასთან დაკავშირებული ზეიმი-ღონისძიებანი შეადგენს ე. წ. „სუპერ-ბოულ სანდეის“ (აგრეთვე ცნობილი როგორც „სუპერ სანდეი“ - ინგლ. სუპერ კვირადღე), რომელიც წლების განმავლობაში თითქმის დე-ფაქტო ამერიკულ ეროვნულ დღესასწაულად იქცა.

თამაში დაიწყო 1967 წლის იანვარში როგორც აფლ-ეფლ მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელშიც ეფლ ჩემპიონი გუნდი ეთამაშა უფრო ახალგაზრდა მოპაექრე ამერიკის საფეხბურთო ლიგის (აფლ) გამარჯვებულს „მსოფლიო ჩემპიონი პროფესიონალურ ფეხბურთში“ წოდებისთვის. 1970 წელს ორივე ლიგის გაერთიანების შემდეგ *სუპერ-ბოული* გახდა ეფლ-ს ჩემპიონთა თამაში. მას შემდეგ ღონისძიება ყოველწლიურად ტარდება კვირა დღეს პლეიოფების შემდეგ, თავდაპირველად ადრე-იანვარში, შემდეგ გვიან იანვარში, ხოლო 2002 წლიდან კი თებერვლის პირველ კვირადღეს.

კატეგორია:ამერიკული ფეხბურთი
ზაინის ციხესიმაგრე

thumb|250px|ზაინის ციხესიმაგრე
**ზაინის ციხესიმაგრე** () — ციხესიმაგრე გერმანიაში. მდებარეობს კერბერგის მთის კალთაზე, მდინარეების ბრექსბახსა და ზაინბახს შორის. ტერიტორიულად იგი ეკუთვნის ქალაქ ბენდორმ-ამ-რაინის უბანს — ზაინს. 

ზაინის ციხესიმაგრის კომპლექსში შედის რაიფენბერგების ციხეკოშკი და შტაინების მამული. ყველაზე ძველი შენობა — ძველი ციხესიმაგრე X–XI საუკუნეებში უნდა იყოს აშენებული. იგი დანგრეულ იქნა 1152 წელს. ზაინის ციხე აუშენებიათ XII საუკუნეში.

კომპლექსის მთავარი და დომინირებული ნაწილია ზაინის ციტადელი. 1987 წელს მის სარდაფში სანქტ-ჰუბერტუსის სახელობის მარანი გაიხსნა. ციხესიმაგრის ტერიტორიაზე ყოველწლიურად ეწყობა ზაინის ციხესიმაგრის შევარდენთა საწვრთნელ-სანადირო შოუ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sayn Castle
* Other information on the castle's history 
* Photographs of Sayn Castle
* Artist's impression of the castle in medieval times 

კატეგორია:გერმანიის ციხესიმაგრეები
დემეტრე ამილახვარი

**დემეტრე ამილახვარი** — XVIII საუკუნის 50-60-იანი წლების პოლიტიკური მოღვაწე, ქართლის სამეფო კარის სახლთუხუცესი, ერეკლე II-ის მოწინააღმდეგე თავადების ერთ-ერთი მეთაური.

მონაწილეობდა 1765 წლის  პაატა ბატონიშვილის შეთქმულებაში. მეთაურობდა „მარკოზაშვილის დარბაზის“ უკიდურესად რეაქციულ ფრთას. შეთქმულების დამარცხების შემდეგ ჩამოართვეს მამულები, ქონება და დასაჯეს „სახალხო შერცხვენით“. ფიზიკური სასჯელისგან დაინდეს ავადმყოფობის გამო. გარდაიცვალა 80-იან წლებში.

## ლიტერატურა
* * [კარბელაშვილი პ.] ცხვილოელი პ.*, მეფე ერეკლე და დემეტრე ამილახვარი, „მოამბე“, 1896, № 1, განყ. 2;

კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
დ
იასე ამილახვარი

**იასე ამილახვარი** (გ.  30 სექტემბერი, 1787) — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე.

ცოლად ჰყავდა ქართლის მეფის იესეს ასული ხორეშანი. მიუხედავად ამისა, მხარს უჭერდა ერეკლე II-ს თავისი ცოლისძმის აბდულა-ბეგის წინააღმდეგ ბრძოლაში. ერთგულებისათვის ერეკლე მეფემ კახეთში მამულები უბოძა. 1754 წელს თამაზ ანდრონიკაშვილის გადაყენების შემდეგ, დროებით დანიშნეს ქიზიყის მოურავად. 1756 ქიზიყის მოურავობა კვლავ თამაზს დაუბრუნეს, ამილახვარი კი ქიზიყიდან გაიწვიეს და ქართლის სამეფო კარის სახლთუხუცესად დანიშნეა. ეკავა სარდლის სახელოც. 70-იან წლებში თავი გამოიჩინა ლეკთა წინააღმდეგ ბრძოლაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1787
ი
კატეგორია:მოურავები
კატეგორია:სახლთუხუცესები
გივი ამილახვარი

[250px|thumb|[არჩილ II და გივი ამილახვარი]]
**გივი იოთამის ძე ამილახვარი** (გ. 1700) — საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშის სარდალი და გორის მოურავი 1656-1696 წლებში.

## ბიოგრაფია
იყო ვახტანგ V-ისა და არჩილ II-ის პოლიტიკის მიმდევარი. ირანში ახლდა ჯერ არჩილ II-ს, 1662 წელს კი თეიმურაზ I-ს. 1667 წელს ცოლად მოიყვანა ვახტანგ V-ის ასული თამარი. 1688 წელს აქტიური მონაწილეობა მიიღო გიორგი XI-ის აჯანყებაში სპარსეთის წინააღმდეგ. 1690-1691 წლებში ის ცდილობდა ქართლის აჯანყებას ერეკლე I-ის წინააღმდეგ და მხარს უჭერდა გიორგი XI-ს. აჯანყების დამარცხების შემდეგ თავი შეაფარა რაჭას. გარდაიცვალა იქვე.

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ.*, ფეოდალური ურთიერთობებიდან XV საუკუნეში, მის წგნ.: საქართველოს ოსტორიის საკითხები, წგნ. 2, თბ., 1965;
* *გვრიტიშვილი დ.,* ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955;
* *ქიქოძე მ.,* ქართლის სათავადოების ისტორიიდან XV-XVIII სს. (საამილახორო), „მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის“, 1963, ნაკვ. 35
*

კატეგორია:გარდაცვლილი 1700
გ
კატეგორია:მოურავები
იოთამ ამილახვარი

**იოთამ პაპუნას ძე ამილახვარი** (გ.  დაახლოებით 1649) — XVII საუკუნის  30-50 წლების ქართლის დიდი ფეოდალი, პოლიტიკური მოღვაწე.

ზურაბ არაგვის ერისთავთან ერთად ეურჩებოდა გიორგი სააკაძეს. ხან თეიმურაზ I-ს ებრძოდა, ხან როსტომ მეფეს. ბერი ეგნატაშვილის ცნობით, „სიტკენაც დრო დაახელოს, იქითკენ იყვის“.

მოხსენიებულია ანჩიხატის წარწერებში.

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ.*, ფეოდალური ურთიერთობებიდან XV საუკუნეში, მის წგნ.: საქართველოს ოსტორიის საკითხები, წგნ. 2, თბ., 1965;
* *გვრიტიშვილი დ.,* ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955;
* *ქიქოძე მ.,* ქართლის სათავადოების ისტორიიდან XV-XVIII სს. (საამილახორო), „მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის“, 1963, ნაკვ. 35

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
იოთამ
რევაზ ამილახვარი

**რევაზ ოთარის ძე ამილახვარი** (დ. დაახლ. 1737 – გ. 1775) — XVIII საუკუნის შუა წლების აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე. მონაწილეობდა გივი ამილახვრის ანტიირანულ აჯანყებაში. 1744 წელს აჯანყებას ჩამოშორდა და თეიმურაზ II-ს მიემხმრო. 1750 დანიშნეს თბილისის ციხისთავად (მინბაშად), 1754 — ქართლის ნაიბად. 1772 ამილახორობა მიიღო. მისი ქალიშვილი სალომე ცოლად ჰყავდა იულონ ბატონიშვილს, ერეკლე II-ის ვაჟს.

## ლიტერატურა
** კარბელაშვილი პ.,* ამილახვართა საგვარეულოს ისტორიული გუჯრები, კრ.: ძველი საქართველო, ტ. 2, ტფ., 1913;

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
რ
სოჰო

საკუთარი სახელით **სოჰო** აღნიშნულია შემდეგი გეოგრაფიული მდებარეობანი:

*სოჰო (ნიუ-იორკი) - უბანი მანჰეტენზე ჰაუსტონის ქუჩის სამხრეთით.
*სოჰო (ლონდონი) - ლონდონის გარეუბანი, ინგლისი.
*სოჰო (ბირმინგემი)
*სოჰო (ჰონგ-კონგი)
*სოჰო (ტამპა)

სახელი/ტერმინი **სოჰო** ასევე შეიძლება მიუთითებდეს:
*სოჰო (ეთნოსი) - ეთნიკური ჯგუფი ერითრეაში.
*სოჰო (ობსერვატორია) - აკრონიმი "სოლარული და ჰელიოსფერული ობსერვატორია".
*სოჰო (სასმელი) - გამაგრილებელი უალკოჰოლო გაზიანი სასმელი.
ფლატირონ ბილდინგი

thumb|250px|ფლატირონი (2004)
thumb|შენობა 1902 წელს
**ფულერის შენობა**, ანუ უფრო ცნობილი როგორც **ფლატირონ ბილდინგი** (სიტყვასიტყვით - *შენობა-უთო*) იყო ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი შენობა ნიუ-იორკში მისი მშენებლობის დასრულების დროს 1902 წელს. შენობის პროექტი ეკუთვნის ჩიკაგოელ დენიელ ბარნჰემს და შესრულებულია ბოზ-არტ სტილში სამკუთხა ბლოკ-კუნძულზე 23-ე ქუჩის, მე-5 ავენიუსა და ბროდვეის შორის, მედისონ სქვერის კუთხეში. კლასიკური ბერძნული კოლონადის სტილის თანახმად მისი კირქვისა და მოჭიქული ტერა-კოტის ფასადი ჰორიზონტალურად დაყოფილია სამ ნაწილად.

ადგილობრივებმა შენობისადმი ინტერესი სწრაფად გამოამჟღავნეს და ნიძლავს დებდნენ იმაზე თუ რა პერიმეტრზე გაიფანტებოდა შენობის ნანგრევები იმ შემთხვევაში თუ ნიუ-იორკის განუყრელი ქარი მის წაქცევას მოახერხებდა, დაარქვეს რა მას „ფლატირონი“ (ინგლ. ბრტყელი უთო) იმ დროინდელ უთოსთან მსგავსების გამო. მომრგვალებული წვეტის ბოლოში შენობის სიგანე მხოლოდ 2 მეტრია. 22 სართულიანი შენობა 87 მეტრის სიმაღლისაა და მას მანჰეტენზე ყველაზე ძველ დღემდე შემორჩენილ ცათამბჯენად მიიჩნევენ, თუმცა ფაქტობრივად შედარებით ძველი პარკ-როუ ბილდინგი (1899) რამდენიმე სართულით მაღალია.

შენობის აეროდინამიულმა სტრუქტურამ ორპირი ქარის ეფექტი წარმოშვა მის გარშემო მდებარე ქუჩებზე. ამბობენ, რომ შენობის ადრეულ დღეებში, როცა ქალბატონის შიშველი წვივის დანახვა დიდ აჟჲოტაჟს იწვევდა, უსაქმურები დაეწყობოდნენ ხოლმე შენობის ტროტუართან თვალწარმტაცი სანახაობის მოლოდინში. პოლიციის თანამშრომლები დროდადრო გამოივლიდნენ სეირის მომლოდინეთა გასაფანტავად მათი 23-ე ქუჩის სათვალთვალო პოზიციებიდან; სწორედ ამის გამო ამ ადგილს ტროტუარზე „23 სკიდუ“ (23 skidoo) დაექვა.

ამჟამად ფლატირონი პოპულარული ადგილია ტურისტთა ფოტოგრაფირებისთვის, ეროვნული ისტორიული ღირსშესანიშნაობა და ასევე ფუნქციონალური საოფისე შენობაა, რომელშიც რამდენიმე გამომცემლობა მდებარეობს გაერთიანუბული "ჰოლცბრინკ პაბლიშერზ" სახელით. აღდგენითი სამოუშაოების გამო ფლატირონის წვეტიანი კუთხე 2005 წლის დეკემბრიდან ხარაჩოებზე აკრული შავი ტილოთია დაფარული.

წარმტაცი შენობის ზეგავლენით მანჰეტენის მიმდებარე უბანს „ფლატირონ დისტრიქტი“ ჰქვია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფოტოების გალერეა
* ნიუ-იორკის არქიტექტურა - ფლატირონ ბილდინგი

კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
კატეგორია:ნიუ-იორკის ღირსშესანიშნაობანი
ფრანც ფონ ეპი

რაინდი **ფრანც ქსავერ ფონ ეპი** (გერმ.: Franz Xaver Ritter von Epp) (დ. 16 ოქტომბერი, 1868, მიუნხენი — გ. 31 დეკემბერი, 1946, იქვე) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ინფანტერიის გენერალი და ბავარიის რაიხსშტატჰალტერი 1933-1945 წლებში.

## ბიოგრაფია 
* 1887
: სამხედრო სამსახური დაიწყო მე-9 ბავარიულ ინფანტრიის პოლკში.
* 1896
: ოქტომბერი: მიენიჭა ობერლეიტენანტის სამხედრო წოდება.
* 1901-1902
: იბრძოდა ჩინეთში გერმანულ საექსპედიციო კორპუსის შემადგენლობაში
* 1904-1906
: გერმანიის კოლონია „სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკაში“ (დღ. ნამიბია) ასმეთაურის თანამდებობაზე იბრძოდა ჰერეროების წინააღმდეგ
* 1914-1918
: პირველ მსოფლიო ომში მეთაურობდა ბავარიის ინფანტერიის ლაიბგვარდიულ პოლკს და იბრძოდა საფრანგეთში, სამხრ. ტიროლში, სერბეთში და რუმინეთში.
: ბრძოლებში გამოჩენილი მხედრული ნიჭისა და მამაცობისათვის დაჯილდოებულ იქნა ორდენით «პურ ლე მერიტ», ბავარიული «მაქს-იოზეფის ორდენით», 1-ლი და მე-2 ხარისხის «რკინის ჯვრით».
* 1919 
: 11 თებერვალი: ორდრუფის სამხედრო-საწვრთნელ პოლიგონზე მის მიერ დაარსებულ იქნა «ეპის ფრაიკორპსი», რომელმაც მონაწილეობა მიიღო მიუნხენის საბჭოთა რესპუბლიკის განადგურებაში. რაინდ ფონ ეპის ფრაიკორპსი განსაკუთრებული სისასტიკით გაუსწორდა პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებს. მათ მიერ მოკლულ იქნა ანარქისტი რევოლუციონერი გუსტავ ლანდაუერი და მიუნხენის უბან გიზინგში ამოჟლეტილ იქნენ „კოლპინგის მეგობრობის“ წევრები.
: მიუნხენის სისხლიანი აქციების შემდეგ ეპის ფრაიკორპსმა მონაწილეობა მიიღო შესაბამის სადამსხელო აქციებში რურის ოლქში და ჰამბურგში.
: 14 აპრილი: ეპის ფრაიკორპსი 326 ოფიცერს და 197 უნტეროფიცერს მოითვლიდა. მათ შორის ყველაზე ცნობილი იყო შემდგომში «სა»-ს ლიდერი ერნსტ რიომი.
* 1920
: რიომის თანადგომით ფრაიკორპსის პრეს-ორგანო, გაზეთი «ფიოლკიშერ ბეობახტერი» ჰიტლერის ნაცისტურ პარტიას გადაეცა. ამასთან ერთად ეპმა ჰიტლერს წინასაარჩევნო დაეხმარა 60 000 მარკის ოდენობით.
* 1923
:9 ნოემბერი: მან მონაწილეობა ჰიტლერის პუტჩში.
* 1928
:ფრანც ფონ ეპი «ნსდაპ»-ის და რაიხსტაგის წევრი გახდა.
* 1933
:9 მარტი: იგი დანიშნულ იქნა ბავარიის რაიხსკომისრად.
:10 აპრილი: რაიხის შინაგან საქმეთა მინისტრის ვილჰელმ ფრიკის ბრძანებით იგი ბავარიის რაიხსშტატჰალტერის თანამდებობაზე დაინიშნა, რომელზეც 1945 წლამდე დარჩა. მის მიერ არჩეულმა ბავარიულმა პარტიკულარიზმის პოლიტიკამ ფიურერის უკმაყოფილება გამოიწვია.
* 1934
:5 მაისი: ეპი დაინიშნა «ნსდაპ»-ის კოლიანიალური პოლიტიკის განყოფილების შეფად.
:აგვისტო: ჰიტლერის ბრძანებით იგი ბავარიის ლანდესიეგერმაისტერი გახდა.
* 1935
:ივლისი: რაინდ ფონ ეპს მიენიჭა ინფანტერიის გენერლის სამხედრო წოდება. ამ დროიდან იგი ჰიტლერის შიდაპარტიულ კრიტიკაზე გადავიდა და თავის უკმაყოფილებას საჯაროდ გამოთქვამდა. ამ კრიტიკის ნიადაგზე იგი დაუპირისპირდა ჰიმლერს და ჰაიდრიხს და მისმა პოლიტიკურმა გავლენამ საგრძნობლად იკლო.
* 1945
:აპრილი: ეპმა მონაწილეობა მიიღო ნაცისტური რეჟიმის წინააღმდეგ მიმართული „ბავარიის განმანთავისუფლებელ აქციაში“.
* 1946
:31 დეკემბერი: ფრანც ფონ ეპი მიუნხენის საპყრობილის საავადმყოფოში გარდაიცვალა.

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
პაპუნა ამილახვარი

**პაპუნა იოთამის ძე ამილახვარი** (გ.  1625) — XVII საუკუნის I მეოთხედის ქართლის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.

## ბიოგრაფია
ცოლად ჰყავდა სიმონ I-ის ასული თამარი. 1605 წელის ოქტომბერში ქართლის მეფის გიორგი X-ის ბრძანებით დაეხმარა დედოფალ ქეთევანს ტახტის მიმტაცებელ კონსტანტინეს წინააღმდეგ ბრძოლაში. პაპუნა ამილახვარი დაამდაბლა ბაგრატ VII-მ.  1614 წელს ამილახვრობა აბას I-მა უბოძა ანდუყაფარ ბარძიმის ძეს. პაპუნა ამილახვარმა მარტყოფის ბრძოლის დროს მხარი დაუჭირა აჯანყებულ ქართველებს და ანდუყაფარი დააპატიმრებინა. პაპუნა ამილახვარი ანდუყაფარმა მოაკვლევინა ქსნის ერისთავმა იესეს.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:მოურავები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1625
პ
კატეგორია:მოკლული ქართველები
ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკა

[thumb|300px|ბიბლიოთეკის მთავარი შესასვლელი [მეხუთე ავენიუ (ნიუ-იორკი)|მე-5 ავენიუდან. აშენდა 1897-1911 წლებში]]
**ნიუ-იორკის სახალხო ბიბლიოთეკა** ( - NYPL) — ნიუ-იორკის სამი სახალხო ბიბლიოთეკის სისტემიდან ერთ-ერთია და ერთ-ერთი წამყვანი ბილბლიოთეკაა აშშ-ში. დანარჩენი ორი ბიბლიოთეკა მდებარეობს ბრუკლინსა და ქვინსში.

სახალხო ბიბლიოთეკის მთავარი შენობა მეხუთე ავენიუზე (#455 მე-5 ავენიუ) ბოზ-არტის სტილის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო ნიმუშია, აშენებული არქიტექტურული ფირმა „კარერა ენდ ჰასტინგს“ მიერ. ბიბლიოთეკის მფლობელობაშია ისეთი უმნიშვნელოვანესი წიგნები, როგორიცაა მაგ. გუტენბერგის ბიბლია და „Philosophiae Naturalis Principia Mathematica“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიბლიოთეკის საიტი
* NYPL კვლევითი ბიბლიოთეკები

კატეგორია:აშშ-ის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
ოთარ ამილახვარი

**ოთარ რევაზის ძე ამილახვარი** (დ. 1756 — გ. 1828) — აღმოსავლეთ საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე XVIII საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში. საამილახვროს უფროსი, ზემო ქართლის სადროშოს სარდალი, გორის მოურავი.

1789 ამილახვარის წინააღმდეგ გამოვიდნენ მისი სიმკაცრით უკმაყოფილო გორელები. ერეკლე II-მ დასაჯა უკმაყოფილონი, მაგრამ ამილახვარს უბრძანა დაეცვა ბატონყმობის კანონით დადგენილი ნორმები. ამილახვარმა გააშენა სოფ.ორჭობი, გაიყვანა ახალი სარწყავი არხები და აღორძინებულ ადგილებში დაასახლა ტყვეობიდან გამოსყიდული გლეხები. 1785 იბრძოდა საქართველოში შემოჭრილი ომარ-ხანის წინააღმდეგ. 1795 მონაწილეობდა კრწანისის ბრძოლაში. ერეკლე II-ის გარდაცვალების შემდეგ ამილახვარის ძალაუფლება შეიზღუდა. ბატონიშვილებს შორის ტახტისათვის ატეხილ ბრძოლაში ემხრობოდა დარეჯან დედოფლის ჯგუფს, მხარს უჭერდა თავის სიძეს იულონ ბატონიშვილს. ამის გამო 1801 წლის თებერვალს დაკარგა ამილახორობა. ჰქონდა რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორის წოდება.

## ლიტერატურა 
**გვრიტიშვილი დ.*, ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955

კატეგორია:მოურავები
კატეგორია:დაბადებული 1756
კატეგორია:გარდაცვლილი  1828
ო
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
ენგ ლი

**ენგ ლი** (*ჩინ.*: 李安; Lǐ Ān; დ. 23 ოქტომბერი, 1954, პინგტუნგი, ტაივანი) — ტაივანური წარმოშობის ამერიკული კინორეჟისორი და პროდიუსერი. არის ფილმების „ჰალკი“, „კუზიანი მთა“, „მოახლოებული ვეფხვი, ჩასაფრებული დრაკონი“ და „პის ცხოვრება“ რეჟისორი.

ენგ ლიმ 2-ჯერ მოიგო ოსკარი საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიაში ფილმებისათვის „კუზიანი მთა“ (2005) და „პის ცხოვრება“ (2012). იგი პირველი აზიური წარმოშობის რეჟისორია, რომელმაც მიიღო ოსკარი საუკეთესო რეჟისურისათვის.

## ფილმოგრაფია
*1993 - საქორწინო ლხინი *(The Wedding Banquet)*
*1996 - გრძნობა და გონება *(Sense and Sensibility)*
*1997 - ყინულის ქარიშხალი *(The Ice Storm)*
*2000 - მოახლოებული ვეფხვი, ჩასაფრებული დრაკონი *(Crouching Tiger, Hidden Dragon)* 
*2005 - კუზიანი მთა *(Brokeback Mountain)* 
*2007 - ვნება, სიფრთხილე *(Se, jie)* 
*2012 - პის ცხოვრება *(Life of Pi)*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ტაივანელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 23 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟა

thumb|250px|ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟა 
**ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟა** ( — NYSE), მეტსახელით „დიდი დაფა“ (Big Board) უდიდესი საფონდო ბირჟაა მსოფლიოში (დოლარის მიმოქცევის მოცულობით) და მეორეა განაცხადებების რაოდენობით. მასში მიმოქცეული აქციების მოცულობა ნასდაქს (NASDAQ) ჩამორჩა 1990-იან წლებში, თუმცა ნისბ-ზე მოვაჭრე კომპანიათა საბაზრო კაპიტალიზაცია ხუთჯერ აღემატება ნასდაქისას.

ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟის სავაჭრო დარბაზი მდებარეობს უოლ სტრიტის №11-ში და შედგება ხუთი ოთახისგან, რომელიც ვაჭრობის განხორციელებისთვის გამოიყენება. მთავარი შენობა მდებარეობს ბროდ სტრიტის №18-ში, უოლ სტრიტისა და ექსჩეინჯ პლეისის კუთხეში, ქვემო მენჰეტენზე, ნიუ-იორკი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მთავარი სავაჭრო დარბაზის პანორამა
* NYSE ბირჟაზე ინტერნეტით ვაჭრობის სასწავლო ცენტრი 

კატეგორია:ნიუ-იორკი
კატეგორია:აშშ-ის საფონდო ბირჟები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ბრუკლინის ხიდი

thumb|300px|ბრუკლინის ხიდი. 
thumb|300px|ბრუკლინის ხიდი 1890 წელს, გახსნიდან შვიდ წელიწადში.
**ბრუკლინის ხიდი** (; თავდაპირველად *ნიუ-იორკ - ბრუკლინის ხიდი*) ერთ-ერთი უძველესი დაკიდებული ხიდია აშშ-ში და გადაჭიმულია 1.834 მ-ით მდინარე ისტზე მანჰეტენსა და ბრუკლინს შორის. მშენებლობის დასრულების ჟამს ის იყო უდიდესი დაკიდებული ხიდი მსოფლიოში და ასევე პირველი ლითონის ბაგირებით დაკიდებული ხიდი.

მშენებლობა დაიწყო 1869 წელს. ბრუკლინის ხიდი დასრულებულ იქნა 14 წლის შემდეგ და გაიხსნა 1883 წლის 24 მაისს. პირველ დღეს მასზე 1800 მანქანამ და 150.300 ადამიანმა გადაიარა. ხიდის მთავარი ნაწილის სიგრძე მდინარე ისტზე 486 მეტრია. ხიდის მშენებლობა $18 მილიონი დაჯდა და მასზე მუშაობისას დაახ. 27 ადამიანი დაიღუბა. გახსნიდან ერთ კვირაში, 30 მაისს, გავრცელებულმა ჭორმა ხიდის ჩავარდნის შესახებ მასზე მყოფ ადამიანთა შორის პანიკა გამოიწვია და შეხლა-შემოხლის შედეგად 12 ადამიანი დაიღუპა.

გახსნის მომენტში ეს ხიდი ყველაზე გრძელი იყო მსოფლიოში და მას შემდეგ იგი ქალაქის ერთ-ერთ უმთავრეს ღირსშესანიშნაობად იქცა. 1980-იანი წლებიდან ხიდის ქვეშ ღამის განათება დამონტაჟდა მისი არქიტექტურული თვისებების გამოსაჩენად. არქიტექტურული სტილი გოთურია, დამახასიათებელი წაწვეტებული არკებით ქვის კოშკებში გასასვლელების თავზე.

ხიდის პროექტი ეკუთვნის არქიტექტურულ ფირმას, რომლის მფლობელი ჯონ აუგუსტუს როულინგი იყო ტრენტონიდან, ნიუ-ჯერსი. როულინგმა საკუთარ ფირმასთან ერთად მანამდე რამდენიმე მცირე ზომის დაკუდული ხიდი ააგო (ცინცინატიში, ოჰაიო და ვაკოში, ტექსასი) რომელიც ბრუკლინის ხიდის საინჟინრო პროტოტიპები იყო.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*Images of the construction of the Brooklyn Bridge from the collections of the Museum of the City of New York
*The Brooklyn Bridge: A Study in Greatness 
*NYCroads.com&nbsp;– Brooklyn Bridge
*Transportation Alternatives Fiboro Bridges&nbsp;– Brooklyn Bridge 

კატეგორია:აშშ-ის ხიდები
კატეგორია:ნიუ-იორკის არქიტექტურა
Linux-ის დისტრიბუტივი

მინი|Linux-ის დისტრიბუტივების ქრონოლოგია

**Linux-ის დისტრიბუტივი** () — ლინუქსის ბაზაზე შექმნილი პროგრამული პაკეტები.

## ზოგადი მიმოხილვა 
ოპერაციული სისტემა Linux შედგება ბირთვისგან და სხვადასხვა უტილიტისგან. Linux-ის ბირთვი შექმნა ფინელმა სტუდენტმა ლინუს ტორვალდსმა, 1991 წელს. ამის შემდეგ მთელი მსოფლიოს ენთუზიასტმა პროგრამისტებმა დაიწყეს ბირთვის განვითარებაში მონაწილეობის მიღება და დისტრიბუტივების შექმნა. 

Linux-ის ბირთვი ვრცელდება უფასოდ GNU ლიცენზიის  შესაბამისად. დღეს არსებობს როგორც სრულიად უფასო დისტრიბუტივები, ასევე ფასიანებიც.

## დისტრიბუტივების სია
აქ მოცემულია პოპულარული დისტრიბუტივების სია.

* Debian 
** Knoppix 
** Linux Mint Debian Edition (LMDE) 
** Ubuntu 
*** Kubuntu 
*** Linux Mint
*** Trisquel 
*** Elementary OS 
* Fedora
** Red Hat Enterprise Linux (RHEL) 
*** CentOS 
*** Oracle Linux 
*** Scientific Linux 
* Mandriva Linux
** Mageia
** PCLinuxOS
** ROSA Linux
* openSUSE
** SUSE Linux Enterprise
* Arch Linux
** Manjaro Linux
* Gentoo
** Chrome OS
*** Chromium OS
* Slackware

## რესურსები ინტერნეტში 
* Distrowatch.com - დისტრიბუტივების შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:Linux-ის დისტრიბუტივები
994

## მოვლენები 
*ღაზნევიდების სახელმწიფომ ხორასანი აიღო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*7 ნოემბერი : იბნ ჰაზმი — არაბი ფილოსოფოსი (გ. 1064)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბაგრატ II — ქართველთა მეფე

*
ინტერნეტ ოქმი

**IP** (*Internet Protocol* — ქსელთაშორისი ოქმი) — მარშრუტიზაცია ქსელური ოქმი, საფუძველი TCP/IP ოქმების სტეკი.

IP ოქმი (RFC 791) გამოიყენება ქსელის ერთი ჰოსტიდან მეორეზე მონაცემთა არასანდო (პაკეტებად დაყოფილად) გადაცემისთვის. ეს ნიშნავს, რომ ამ ოქმის დონეზე მონაცემთა დანიშნულებამდე უცვლელად მისვლის გარანტია არ არსებობს. პაკეტები შეიძლება თავდაპირველი თანმიმდევრობით არ მივიდნენ, დაზიანდნენ ან საერთოდ დაიკარგონ. საიმედოობის გარანტიას იძლევა ისეთი სატრანსპორტო ოქმი, როგორიცაა TCP, რომელიც IP-ს ტრანსპორტად იყენებს.

ინტერნეტში გამოიყენება მეოთხე ვერსიის IP, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც IPv4. ამ ვერსიის IP ოქმში, ქსელში არსებულ ყოველ წერტილს მიენიჭება IP მისამართი, რომელიც ოთხი ოქტეტისგან შედგება. ამგვარად ქვექსელებში კომპიუტერები ერთიანდებიან მისამართის საერთო პირველი ბიტებით. ამ პირველ ბიტებს ასევე ეწოდება ქვექსელის ნიღაბი. 

## IP პაკეტის სტრუქტურა 
## ლოკალური ქსელების დიაპაზონები 
მომხმარებლის კომპიუტერის ინტერნეტში ჩართვის შემდეგ, IP მისამართი კომპიუტერს პროვაიდერის მიერ ენიჭება. ხოლო ლოკალური ქსელებისთვის გამოყოფილია IP მისამართთა შემდეგი დიაპაზონები:

* 192.168.0.1 — 192.168.255.254
* 172.16.0.1 — 172.31.255.254
* 10.0.0.1 — 10.255.255.254

კომპიუტერებს ასეთი მისამართებით ინტერნეტთან წვდომა შეუძლიათ პროქსი სერვერების ან NAT-ის მეშვეობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* RFC 791 — IP
* RFC 3330 — IPv4-ში მისამართთა სპეც დიაპაზონები.

კატეგორია:ინტერნეტი
კატეგორია:ქსელური ოქმები
1610

## მოვლენები 
* 7 იანვარი : გალილეო გალილეიმ იუპიტერის ოთხი თანამგზავრი აღმოაჩინა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 14 მაისს: მოკლეს ანრი IV საფრანგეთის მეფე
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1554

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 9 იანვარი  : გრიგოლ XV   — რომის პაპი  (გ. 1623)
* 20 იანვარი : სებასტიან I — პორტუგალიის მეფე  (გ. 1578)

### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 1 იანვარი : პედრო დე ვალდივია – ესპანელი კონკისტადორი, ჩილეს პირველი გუბერნატორი 
### თებერვალი 
*12 თებერვალი : ჯეინ გრეი — ინგლისისა და ირლანდიის მეფე (გ. 1537)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
იუნიქსის დრო

**იუნიქს-დრო** ან **POSIX დრო** () — დროის აღწერის სისტემა, რომელიც გვაძლევს ფარდობით დროს იუნიქსის დაარსების დროსთან (1970 წლის 1 იანვრის შუა ღამე) მიმართებაში. იუნიქსის დრო მიმდინარე მომენტში რიცხობრივად ტოლია 1970 წლის 1 იანვრიდან გასული წამების რაოდენობის. მაგალითად, 2012 წლის 2 ივლისს 21:11:38 საათზე იუნიქსის დრო არის **1341249098**. 

2038 წლის 19 იანვარს 03:14:08-ზე 32 ბიტიანი time_t ცვლადის გადავსება მოხდება. ამ პრობლემის აღმოფხვრა შესაძლებელია დროის შენახვის 64 ბიტიან ცვლადზე გადასვლით, ეს ცვლადი კი უახლოესი 300 მილიარდი წლის მანძილზე სრულიად საკმარისი იქნება.

იუნიქსის კლონ სისტემებში იუნიქსის დროის გაგება ამ ბრძანებით შეიძლება: date +%s

დრო
კატეგორია:კალენდარი
კაპეტინგები

**კაპეტინგების** () — დინასტია საფრანგეთში. მეფობდა 987-1328 წლებში.

## საფრანგეთის მეფეები 
### უფროსი შტო 
* ჰუგო კაპეტი (987-996)
* რობერ II (996-1031)
* ანრი I (1031-1061)
* ფილიპ I (1061-1108)
* ლუი VI სქელი (1108-1137)
* ლუი VII (1137-1180)
* ფილიპ II (1180-1223)
* ლუი VIII (1223-1226)
* ლუი IX წმინდა (1226-1270)
* ფილიპ III გულადი (1270-1285)
* ფილიპ IV ლამაზი (1285-1314)
* ლუი X ბუზღუნა (1314-1316)
* ჟან I (1316)
* ფილიპ V მაღალი (1316-1322)
* შარლ IV ლამაზი (1322-1328)

### ვალუას შტო 
იხ. ვალუა

* კარლოს ვალუა (გარდაიცვალა 1327 წელს)
* ფილიპ VI (1328-1350)
* ჟან II (1350-1364)
* შარლ V (1364-1380)
* შარლ VI (1380-1422)
* შარლ VII (1422-1461)
* ლუი XI (1461-1483)
* შარლ VIII (1483-1498)
* ლუი XII "ორლეანელი" (1498-1515)
* ფრანსუა I (1515-1547)
* ანრი II (1547-1559)
* ფრანსუა II (1559-1560)
* შარლ IX (1560-1574)
* ანრი III (1574-1589)

## ანჟუს შტო 
## ბურბონების შტო 
## იხილეთ აგრეთვე
*ბურბონები

## ლიტერატურა 
*Ingmar Krause: *Konflikt und Ritual im Herrschaftsbereich der frühen Capetinger – Untersuchungen zur Darstellung und Funktion symbolischen Verhaltens*. Rhema-Verlag, Münster 2006, ISBN 978-3-930454-62-4
*Fawtier, Robert. *The Capetian Kings of France: Monarchy & Nation (987–1328)*. Macmillan, 1960. (translated from French edition of 1941)
*Hallam, Elizabeth M. *Capetian France 987–1328*. Longman, 1980.
*Le Hête, Thierry. *Les Capetiens: Le Livre du Millenaire*. Editions Christian, 1987.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:საფრანგეთის დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
ჟან I (საფრანგეთი)

thumb|ჟან I 
**ჟან I** (დ. 15 ნოემბერი, 1316 ― გ. 19 ნოემბერი, 1316) — ლუი X-ს და კლიმენცია უნგრელის შვილი. დაიბადა მამის სიკვდილის შემდეგ და იმეფა მხოლოდ 5 დღე, თავის გარდაცვალებამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Man Who Believed He Was King of France

კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1316
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1316
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ჰუგო კაპეტი

**ჰუგო კაპეტი** (; დ. 941 — გ. 24 ოქტომბერი, 996) — კაპეტინგების დინასტიის დამფუძნებელი. საფრანგეთის მეფედ 967 წელს აირჩიეს. შეცვალა კაროლინგების დინასტიის უკანასკნელი მეფე — ლუი V. მაშინდელ წყაროებში ასევე მოხსენიებული როგორც **ჰუგო დიდი** ().

## ოჯახი 
ჰუგო კაპეტი დაქორწინებული იყო ადელაიდაზე, აკვიტანიის ჰერცოგ უილიამ III-ის ქალიშვილზე. მათ ჰყავდათ სამი შვილი:
* გიზელა, რომელიც დაქორწინდა პონთიუს გრაფ ჰიუ I-ზე.
* ჰედვიგი, რომელიც დაქორწინდა ენოს გრაფ რენე IV-ზე.
* რობერ II, რომელიც ჰუგოს გარდაცვალების შემდეგ საფრანგეთის მეფე გახდა.

ქალიშვილების რაოდენობა არ არის ცალსახად ცნობილი.

## ლიტერატურა
* Gauvard, Claude. *La France au Moyen Âge du Ve au XVe siècle.* Paris: PUF, 1996. 2-13-054205-0
* James, Edward. *The Origins of France: From Clovis to the Capetians 500–1000.* London: Macmillan, 1982. ISBN 0-312-58862-3
* Riché, Pierre. ''Les Carolingiens: Une famille qui fit l'Europe.'' Paris: Hachette, 1983.  2-012-78551-0

## სქოლიო 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 938
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 996
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
რობერ II (საფრანგეთი)

thumb|right|რობერ II (საფრანგეთი)
**რობერ II** *(ფრანგ.: Robert II le Pieux)* (დ. 27 მარტი, 972 — გ. 20 ივლისი, 1031) —  მეფე 996-დან. კაპეტინგების დინასტიის მეორე მეფე. ჰუგო კაპეტის (938–996) და ადელაიდა აკვიტანელის (952–1004) შვილი.

## ბიოგრაფია
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 27 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 972
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1031
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ფილიპ I (საფრანგეთი)

thumb|right|ფილიპ I
**ფილიპ I** (, დ. 23 მაისი, 1052 — გ. 29 ივლისი, 1108) — საფრანგეთის მეფე 1060–1108 წლებში.  კაპეტინგების დინასტიის მეოთხე მეფე. ანრი I-ს (1008–1060) და პრინცესა ანა კიეველის (1024–1075) შვილი. შეეცადა ჩარეულიყო ფლანდრიის საქმეებში, მაგრამ სასტიკად დამარცხდა 1071 წლის კასელის ბრძოლაში. სარგებლობდა ინვესტიტურისა და სიმონიის უფლებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1052
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1108
ლუი VI

thumb|right|ლუი VI
**ლუი VI სქელი** (; დ. 1 დეკემბერი, 1081 — გ. 1 აგვისტო, 1137) — საფრანგეთის მეფე 1108-1137 წლებში. კაპეტინგების დინასტიიდან. ფილიპ I-ის (1052-1108) და ბერტა ჰოლანდიელის (1055-1094) შვილი. 1100 წლიდან მამის თანამმართველლია. საფრანგეთის პოლიტიკური გაერთიანების ფუძემდებელი. ანგრევდა ურჩი ფედალების ციხეებს, ან მათში თავის გარნიზონებს აყენებდა. პრივილეგიებს ანიჭებდა ქალაქებს და ეხმარებოდა მათ სენიორთა წინააღმდეგ ბრძოლაში.  მისი მთავარი მრჩეველი იყო სენ-დენის აბატი სიუჟერი, რომელსაც ეკუთვნის ლათინურად დაწერილი „ლუი VI-ის ცხოვრება“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1081
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1137
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ლუი VII

250px|thumb|right|ლუი VII
**ლუი VII უმცროსი** (; დ. 1120 — გ. 18 სექტემბერი, 1180, პარიზი) — საფრანგეთის მეფე 1137–1180 წლებში, კაპეტინგების დინასტიისა. ლუი VI-ის (1081–1137) და ადელაიდა მაურენელის (1100–1154) შვილი. განაგრძო მამის პოლიტიკა, მთავარ მრჩევლად აბატი სიუჟერი დაიტოვა. ემყარებოდა სამღვდელოებასა და  ქალაქ-კომუნებს, რომელთაც ეხმარებოდა სენიორთა წინააღმდეგ ბრძოლაში. მონაწილეობდა მეორე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში (1147–1149) 1152 წელს გაეყარა მეუღლეს, ალიენორ აკვიტანიელს, რომელზეც მაშინვე იქორწინა ანჟუს გრაფმა ჰენრი II პლანტაგენეტმა, რომლის მფლობელობაში მოექცა საფრანგეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი. დაიწყო ბრძოლა საფრანგეთის ტერიტორიებისათვის პლანტაგენეტებსა და კაპეტინგებს შორის. ლუი VII ეხმარებოდა ინგლისის მეფის ყველა მოწინააღმდეგეს, უმხედრებდა მას შვილებს. 1179 წელს თანამმართველად გაიხადა თავისი ძე ფილიპე II ოგიუსტი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1120
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1180
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ფილიპ II ოგიუსტი

thumb|ფილიპ II
**ფილიპ II ოგიუსტი** (; დ. 21 აგვისტო, 1165, პარიზი — გ. 14 ივლისი, 1223, მანტი) — საფრანგეთის მეფე 1180-1223 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლუი VII-სა და ადელ შამპანელის შვილი.

გააფართოვა სამეფო დომენი. 1189-1191 წლებში მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობის ერთ-ერთი წინამძოღლი იყო. 1202-1204 წლებში ჯონ უმიწაწყლოს წაართვა ნორმანდია, მენი, ანჟუ, პუატუს ნაწილი, შემდეგ ტურენი, 1206 წლის ხელშეკრულებით ჯონ უმიწაწყლომ უარი თქვა საფრანგეთში პლანტაგენეტთა სამფლობელოების უმეტეს ნაწილზე. ფილიპ II-ის წარმატებები დაგვირგვინდა 1214 წელს ინგლისთან ლაროშ-ო-მუანისა (ანჟუ) და ინგლისის მეფის მოკავშირეებთან ბუვინის (ფლანდრია) ბრძოლებში გამარჯვებით.

თავის დომენში გაატარა ადმინისტრაციული და ფინანსური რეფორმები. დააარსა ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ოლქები – საპრევოები და საბაიიები, აგრეთვე სამეფო საბჭო. მის დროს დაიწყო სამხრეთ საფრანგეთის მიწების შემოერთება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1165
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1223
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
მოქალაქეთა პალატა

|thumb|პატრიკ ჰენრის გამოსვლა მოქალაქეთა პალატის წინაშე, 1851, პიტერ როთმელი

**მოქალაქეთა პალატა** () — ვირჯინიის კოლონიის საკანონმდებლო ორგანოს ქვედა პალატა. ის იყო პირველი არჩეული საკანონმდებლო ორგანო ახალ მიწაზე.

## ისტორია 
მოქალაქეთა პალატა ჩამოყალიბდა ჯეიმზტაუნის  სამთავრობო რეფორმების დროს. ჯეიმსთაუნთან მდებარე კოლონიაში, რომელსაც ფლობდა „ლონდონის ვირჯინიული კომპანია“ () პირველივე 12 თვის განმავლობაში დაახლოებით 1 000-ზე მეტი კოლონისტი დასახლდა, ამიტომ მფლობელმა კომპანიამ შემოსავლების გაზრდის მიზნით გადაწყვიტა ცვლილებების შეტანა. მოსახლეებს მიწის პირვატიზაციის უფლება მიეცათ. შეიქმნა საკანონმდებლო ორგანო რომელიც ბრიტანეთის პარლამენტის ანალოგი იყო და მისი შეკრება მხოლოდ წელიწადში ერთხელ ხდებოდა.

არჩევნების ჩატარდა კოლონიის მმართველის, ჯორჯ იარდლის  მეთვალყურეობთ.

მოქალაქეთა პალატის პირველი შეხვედრა გაიმართა 1619 წლის 30 ივლისს, ჯეიმსტაუნში.

კატეგორია:ვირჯინია
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
ლუი VIII

მინი|ლუი VIII 
**ლუი VIII** (; დ.5 სექტემბერი, 1187, პარიზი — გ. 8 ნოემბერი, 1226, მონტპენსიერი) — საფრანგეთის მეფე 1223–1226 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ II ოგიუსტისა (1165–1223) და იზაბელა ენოელის შვილი და მამის პოლიტიკის გამტარებელი. ცოლად ჰყავდა ჰენრი II პლანტაგენეტის შვილიშვილი, ამიტომ პრეტენზიას აცხადებდა ინგლისის ტახტზეც. 1216 წელს ჯონ უმიწაწყლოს წინააღმდეგ აჯანყებული ბარონების თხოვნით წაუძღვა სამხედრო ექსპედიციას ინგლისში, მაგრამ ჯონ უმიწაწყლოს უეცარი სიკვდილის შემდეგ 1217 წლის 20 მაისს დამარცხდა ლინკოლნის ბრძოლაში და იძულებული შეიქმნა უკან დაბრუნებულიყო. ტახტზე ასვლის შემდეგ წაართვა ინგლისელებს პუატუ და ზოგიერთი სხვა სამფლობელო. 1226 წელს სათავეში ჩაუდგა ახალ ჯვაროსნულ ლაშქრობას ტულუზის გრაფის რაიმუნდ VII-ისა და ალბიგოელების წინააღმდეგ.

მინი|right|200პქ|ლუი VIII-ს და ბლანკა კასტილიელის მეფედ კურთხევა რეიმსის ტაძარში

## ქორწინება და შვილები 
1200 წლის 23 მაისს ლუიმ ცოლად ბლანკა კასტილიელი მოიყვანა (1188–1252)

### შვილები 
* ფილიპი (1209-1218)
* ლუი IX (1214-1270)
* რობერ I დ'არტუა (1216-1250)
* ჟანა (1219-1232)
* ალფონს დე პუატიე (1220-1271)
* ფილიპ-დაგობერი (1222-1232)
* იზაბელა (1225-1269)
* ეტიენი (1226 - დაბადებისთანავე გარდაიცვალა)
* შარლ I სიცილიელი (1227-1285)

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1187
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1226
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ლუი X

thumb|ლუი X
**ლუი X** *(ფრანგ.: Louis X le Hutin)* (დ. 4 ოქტომბერი, 1289, პარიზში — გ. 5 ივნისი, 1316, ვენსენი) — ნავარის მეფე 1305-დან, საფრანგეთის მეფე 1314-დან. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ IV-ს და ჟანა ნავარელის შვილი.

## ბიოგრაფია 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1289
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1316
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ფილიპ V (საფრანგეთი)

thumb|ფილიპ V
**ფილიპ V** (; დ. 1293, ლიონი — გ. 1 თებერვალი, 1322) — საფრანგეთის მეფე 1316–1322 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ IV ლამაზისა და ჟანა ნავარელის შვილი. შეწყვიტა ომი ფლანდრიასთან. ცდილობდა საშინაო საქმეების მოწესრიგებას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1291
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1322
კატეგორია:საფრანგეთის რეგენტები
კატეგორია:ლიონში დაბადებულები
1553

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*13 დეკემბერი: ანრი IV — საფრანგეთის მეფე
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*6 ივლისი : ედუარდ VI — ინგლისისა და ირლანდიის მეფე (დ. 1537)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
შარლ IV (საფრანგეთი)

thumb|შარლ IV 
**შარლ IV ლამაზი** ( ) (დ. 1294 — გ. 3 იანვარი, 1328, ვენსენი) — საფრანგეთის მეფე 1316-დან. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ IV-ს და ჟანა ნავარელის შვილი.

## ლიტერატურა
* Geanakoplos, Deno. (1975) *Byzantium and the Crusades: 1261–1354.* in Hazard (ed) 1975.
* Given-Wilson, Chris and Nigel Saul (eds). (2002) *Fourteenth Century England, Volume 2.* Woodridge: Boydell Press.
* Hassall, Arthur. (2009) *France Mediaeval and Modern: a History.* BiblioBazaar.
* Hazard, Harry H. (ed), (1975) *A History of the Crusades: The Fourteenth and Fifteenth Centuries, Volume 3.* Wisconsin: Wisconsin Press.
* Holmes, George. (2000) *Europe, Hierarchy and Revolt, 1320–1450, 2nd edition.* Oxford: Blackwell.
* Housley, Norman. (1986) *The Avignon papacy and the Crusades, 1305–1378.* Oxford: Clarendon Press.
* Kibler, William W. (1995) *Medieval France: an Encyclopedia.* London: Routledge.
* Kooper, Erik (ed). (2006) *The Medieval Chronicle IV.* Amsterdam: Rodopi.

კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1294
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1328
კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
კონტინენტური კონგრესი

ტერმინი **კონტინენტური კონგრესი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*პირველი კონტინენტური კონგრესი — მიმდინარეობდა 1774 5 სექტემბრიდან, 1774 წლის 26 ოქტომბრამდე.
*მეორე კონტინენტური კონგრესი — მიმდინარეობდა 1775 წლის 10 მაისიდან, 1781 წლის 1 მარტამდე, კონფედერაციის კანონების მიღებამდე.
*კონფედერაციის კონგრესი — მიმდინარეობდა 1781 წლის 1 მაისიდან, 1789 წლის 4 მარტამდე. მეორე კონტინენტალური კონგრესის წევრები ავტომატურად გამოცხადნენ კონფედერაციის კონგრესისი წევრებად. კონფედერაციის კონგრესი გადაიქცა ამერიკის რევოლუციის მმართველ ორგანოდ, ხოლო ომის დამთავრების შემდეგ აშშ–ს საკანონმდებლო ორგანოდ.
ფილიპ IV (საფრანგეთი)

thumb|200px|ფილიპ IV ლამაზი
**ფილიპ IV ლამაზი** (; დ. 1268, ფონტენბლო — გ. 29 ნოემბერი, 1314, ფონტენბლო) — საფრანგეთის მეფე 1285-1314 წლებში. ნავარის დედოფალზე ქორწინების შედეგად ნავარის მეფე 1284-1314 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ფილიპ III-სა (1245-1285) და იზაბელა არაგონელის შვილი. ფილიპე ლამაზი შეარქვეს, მომხიბლავი გარეგნობის გამო.

1305 წელს ფილიპ მეოთხის მორჩილმა კარდინალთა კოლეგიამ პაპად ფრანგი კლემენტ V აირჩია, რომლის რეზიდენციას რომის ნაცვლად ფრანგული ქალაქი ავინიონი გახდა. ასე  გაგრძელდა 1377 წლამდე.

## ოჯახი
ფილიპ IV-ს და ჟანა ნავარის დედოფლის შვილები:

* მარგარიტა (1288-1300)
* ლუი X (1289-1316)
* ფილიპ V (1291-1322)
* იზაბელა (1292-1358)
* კარლოს IV (1294-1328)
* რობერი (1297-1308)

## იხილეთ აგრეთვე
*საფრანგეთის მეფეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ფილიპ IV - კათოლიკური ენციკლოპედია
*Philippe IV le Bel in Medieval History of Navarre
*Philip IV – 1268 – 1314  – templarhistory.com 
*The Great Depression of the 14th Century – Murray N. Rothbard 

კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1268
კატეგორია:გარდაცვლილი 1314
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ლუი IX

thumb|ლუი IX წმინდა
**ლუი IX წმინდა** (; დ. 25 აპრილი,1214 — გ. 25 აგვისტო, 1270) — საფრანგეთის მეფე 1226–1270 წლებში. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლუი VIII-სა (1187–1226) და ბლანკა კასტილიელის შვილი.

დედამისის ბლანკა კასტილიელის რეგენტობის (1226–1236) დროს ჩააქრეს დიდკაცობის ჯანყი, წარმატებით დასრულდა ალბიგოელების წინააღმდეგ ლაშქრობა. 1248 წლის აგვისტოში ლუი IX-მ წამოიწყო მეშვიდე ჯვაროსნული ლაშქრობა. 1250 წელს მეფე დამარცხდა ელ-მანსურის ბრძოლაში და ტყვედ ჩაუვარდა ეგვიპტის სულთანს. 1250 წლის აპრილში დიდი გამოსასყიდით დაიხსნა თავი ტყვეობიდან. გაამაგრა ჯვაროსანთა ხელში მყოფი ქალაქები სირიაში და გამოისყიდა დიდძალი ქრისტიანი ტყვე. 1259 წლის პარიზის ზავით ინგლისს გიენი დაუტოვა. ინგლისის მეფემ საფრანგეთის ვასალად სცნო თავი და უარი განაცხადა პლანტაგენეტთა დანარჩენ ფრანგულ სამფლობელოებზე.

გაატარა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო რეფორმები. შეკვეცა სენიორთა სასამართლო უფლებები,  პარიზში შექმნა უზენაესი სასამართლო პალატა (მოგვიანებით ეწოდა პარლამენტი) და უმაღლესი ფინანსური ორგანო - საანგარიშო პალატა. 1258 წელს აკრძალა სასამართლო დუელი, სამეფო დომენში - ფეოდალური „კერძო ომები“; დანარჩენ მიწა-წყალზე შემოიღო „მეფის ორმოცი დღე“, რომლის განმავლობაში მოდავეებს შეეძლოთ სამეფო სასამართლოში საქმის გასაჩივრება. სისხლის სამართლის საქმეები, ე. წ. „მეფის შემთხვევები“, დაექვემდებარა მხოლოდ სამეფო სასამართლოს. 1263 და 1265 წლების ორდონანსებით სავალდებულო გახდა სამეფო მონეტის მიღება მთელ სამეფოში. 1270 წლის 1 აგვისტოს ლუი IX-მ წამოიწყო მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობა (ტუნისზე), რომლის დროსაც დაიღუპა შავი ჭირით. 1297 წელს პაპმა ბონიფაციუს VIII-მ ლუი IX წმინდანად გამოაცხადა.

## შვილები 
* ბლანკა (1240–1243)
* იზაბელა (1241–1271) გაყვა თეობალდ V შამპანელს
* ლუი (1244–1260)
* ფილიპ III (1245–1285)
* ჟან დაიბადა და მოკვდა (1248)
* ჟან-ტრისტანი (1250–1270)
* პიერი (1251–1284)
* ბლანკა (1252–1323) გაყვა ფერდინანდ დე ლა სერდას
* მარგარიტა (1254–1271) გაყვა იოანე I ბრაბანტის ჰერცოგს
* რობერ კლერმონელი (1256–1317) ანრი IV-ს წინაპარი, ბურბონების გვარის ფუძემდებელი.
* აგნესა ფრანგი (1260–1327) გაყვა რობერ II ბურგუნდიის ჰერცოგს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1214
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1270
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
რუსა ამირეჯიბი

**რუსა ამირეჯიბი** –  ქართველი საზოგადო მოღვაწე ქალი XIV-XV საუკუნეების მიჯნაზე, ჭერათხევის ხეობის გამგებლის ქუცნა ამირეჯიბის მეუღლე. ალექსანდრე I დიდის აღმზრდელი ბებია. აახლებდა მტრის ლაშქრობათა შედეგად დაქცეულ სავანეებს. დაიწყო დანგრეული სვეტიცხოველის აღდგენა (მოამთავრა ალექსანდრე I-მა).

## ლიტერატურა
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 4, თბ., 1967
* 
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ქალები
რ
ივანე ამილახვარი

**ივანე გივის ძე ამილახვარი** (დ. 26 იანვარი, 1829, სოფ. ქვემო ჭალა, ― გ. 29 აგვისტო, 1905, ქ. გორი) — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი (1896).

## ბიოგრაფია
1850-იდან მსახურობდა ჩრდილოეთ კავკასიაში ნიჟეგოროდის დრაგუნთა პოლკში. 1853-იდან იბრძოდა შამილის წინააღმდეგ. ყირიმის ომის (1853–1856) დროს — კავკასიის ფრონტზე ოსმალეთის წინააღმდეგ მონაწილეობდა სოფ. ბაინდურის, ბაშკადიკლარის და ყარსის ბრძოლებში. 1873 მიიღო გენერალ-მაიორის ჩინი. ამილახვარმა განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1877–1878). მისმა ცხენოსანმა დივიზიამ აიღო ბაიაზეთი, დიადინი, ალაშკერტი, ჰასან-კალე, არზრუმი და სხვა. 1883 წელს ამილახვარმა მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის ჩინი, ხოლო 1901 გენერალ-ადიუტანტის საპატიო წოდება. 1893-იდან იყო კავკასიის საარმიო კორპუსის მეთაური. გამოქვეყნებული აქვს დღიურები და მოგონებები (ჟურნალ „Кавказский сборник“, 1908-1909, т.26-29. ავტორიზებული თარგმანი ქართულიდან). ეს მონათხრობი შეიცავს საინტერესო ცნობებს ეპოქისა და იმ ბრძოლების ირგვლივ, რომლებშიც ამილახვარს მიუღია მონაწილეობა. მასში უხვადაა საგულისხმო მასალა ამილახვარის თანამებრძოლების — გრიგოლ, ზაქარია, ილია ორბელიანების, კ.მამაცაშვილის, მალაქია გურიელის და სხვათა, აგრეთვე შამილის შესახებ. ამილახვარი დაჯილდოებული იყო ოქროს ხმლით „მამაცობისათვის“ და მრგვალი საბრძოლო ორდენითა და მედლით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*  Свиты Его Величества генерал-майор, князь И. Е. Амилохваров - Иллюстрированная хроника войны. Приложение к «Всемироной иллюстрациии», 1878, № 104, с. 430.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1829
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1905
ი
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის მახვილებით კავალრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
ქუცნა ამირეჯიბი

მინი|ქუცნა ამირეჯიბი. ნაბახტევის ტაძრის ფრესკა.
**ქუცნა ამირეჯიბი** (*გაბელისძე*) — ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე, დიპლომატი, ქართლის მსხვილი ფეოდალი XIV-XV საუკუნეების მიჯნაზე. რამდენიმეჯერ იყო წარგზავნილი საქართველოს მეფის ელჩად კონსტანტინოპოლს. თემურლენგის ლაშქრობათა შემდეგ აღდგენითი სამუშაოები წამოიწყო. კერძოდ, განაახლა ულუმბისა და ნაბახტევის ეკლესიები (სოფ. ალის მახლობლად, ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი). ამირეჯიბი გამოხატულია ნაბახტევის ეკლესიის კედელზე თავის მეუღლე რუსა ამირეჯიბთან ერთად. ამირეჯიბის ასული ნათია ცოლად ჰყავდა საქართველოს მეფე კონსტანტინე I-ს.

## ლიტერატურა
** ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3-4, თბ., 1966-1967

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ქ
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
უესტმორლენდის ოლქი (ვირჯინია)

**უესტმორლენდის ოლქი** () — ოლქი ვირჯინიის შტატის ჩრდილოეთში. 2000 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 16 718 ადამიანს. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი არის მონტროზი.
thumb|250px|ვირჯინიის შტატის რუკა, წითლად აღნიშნულია უესტმორლენდის ოლქი 

## ისტორია
უესტმორლენდის ოლქში დაიბადნენ ჯორჯ ვაშინგტონი, ამერიკის შეერთებული შტატების პირველი პრეზიდენტი; ჯეიმზ მონრო, ამერიკის შეერთებული შტატების მეხუთე პრეზიდენტი და გენერალი რობერტ ლი, კონფედერაციის ჯარის სარდალი.

## გეოგრაფია
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ოლქის მთლიანი ფართობი შეადგენს 654 კმ². აქედან 594 კმ² შეადგენს ხმელეთს ხოლო 61 კმ² წყალს, ანუ მთლიანი ტერიტორიის 9.29% არის წყალი.

## დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში არის 16 718 მოსახლე, 6 846 კომლი და 4 689 ოჯახი.
მოსახლეობის 65.41% წარმოადგენს თეთრკანიანებს, 30.89% – შავკანიანებს, 0.36% - ადგილობრივ ამერიკელებს (ე.წ. ინდიელები), 0.36% - აზიელებს, 3.05% სხვა რასის წარმომადგენლები არიან და 3.46% - ლათინო ამერიკელები. 

## ქალაქები
*მონტროზი
*კოლონიალ ბიჩი

კატეგორია:ვირჯინია
აბელ ანდრონიკაშვილი

**აბელ ანდრონიკაშვილი** — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე XVII საუკუნის ბოლოსა და XVIII საუკუნის I ნახევარში. ქიზიყის მოურავი, სარდალი.

## ბიოგრაფია 
დაწინაურდა ბეჟან-ხანის მმართველობის (1677-1683) დროს. XVII საუკუნის 80-იანი წლების ბოლოს კახეთის ხანის ძალაუფლების დასუსტების შედეგად ქვეყნის პოლიტიკური ცხოვრების სადავები ხელთ იგდეს რევაზ ჩოლოყაშვილმა, მერაბ ჯორჯაძემ და ანდრონიკაშვილმა, რომელთაც ქართლის მეფე გიორგი XI მფარველობდა (1688-1703 ქიზიყი ქართლის მეფეს ემორჩილებოდა). ანდრონიკაშვილს ცოლად ჰყავდა ერეკლე I-ის ქალიშვილი ქეთევანი (გ. 1718). ერეკლე I-ის ირანში გაწვევის (1703) შემდეგ ანდრონიკაშვილის პოლიტიკური პოზიციები შეირყა. ქიზიყის მოურავობა მისმა უახლოესმა ნათესავებმა - პაატა და რევაზ ანდრონიკაშვილებმა მიიღეს. ოსმალების მიერ კახეთის მეფე კონსტანტინე II-ის და კახი დიდებულების დახოცვის (1729) შემდეგ კვლავ დაწინაურდა და დაიწყო ბრძოლა ოსმალთა წინააღმდეგ. ერთ-ერთ ბრძოლაში ანდრონიკაშვილმა დაამარცხა ისაყ-ფაშა (ახალციხის ფაშა, რომელიც თბილისის მმართველად იყო დანიშნული). 1735-1736 იბრძოდა ალექსანდრე ბატონიშვილის (ალი-მირზას) კახეთში გასამეფებლად. მის ამ განზრახვას წინ აღუდგა თეიმურაზ II-ის მეუღლე თამარი. ანდრონიკაშვილმა ქიზიყის მოსახლეობას მიმართა, მაგრამ მათ მეფე თეიმურაზს უერთგულეს და ანდრონიკაშვილს მხარი არ დაუჭირეს. ალექსანდრე ბატონიშვილის ირანში გაწვევის (1737) შემდეგ ანდრონიკაშვილი ჩამოშორდა პოლიტიკურ ასპარეზს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მოურავები
ა
ზაალ ანდრონიკაშვილი

**ზაალ ანდრონიკაშვილი** (გ. 1803) — მარტყოფის მოურავი (დაახლოებით 1772-დან). 

რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1768-1774) დროს,1772 წელს , ერეკლე II-ის ბრძანებით, 1000 მეომრით მოაწყო ღრმა რეიდი ჯავახეთსა და მესხეთში, გაანადგურა თურქთა გარნიზონები და დიდი ნადავლით დაბრუნდა. იმავე წელს მარტყოფელთა რაზმებით მონაწილეობდა ქართლში შემოჭრილი დაღესტნელებისა და თურქთა წინააღმდეგ ბრძოლაში უფლისციხესთან. აქ ბრძოლაში ანდრონიკაშვილი ზურგში დაჭრეს (ჭრილობამ კუზი დაუტოვა. აქედან მოდის ანდრონიკაშვილის მეტსახელები: „კუზა ზაალი“, „კუზიანი ზაალი“, „კუზიანი გმირი“). 70-80-იან წლებში განსაკუთრებით გამოიჩინა თავი მოთარეშე ლეკების წინააღმდეგ ბრძოლებში, მონაწილეობდა კრწანისის ბრძოლაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი  1803
ზ
ზაქარია ანდრონიკაშვილი

**ზაქარია თამაზის ძე ანდრონიკაშვილი** (დ. 1740 ―   გ.  1802) — ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
თამაზ ანდრონიკაშვილის ვაჟი. სიმამაცის გამო ცნობილი იყო „მიწის მგლის“ მეტსახელით. 1756 თავი გამოიჩინა ლეკებთან ბრძოლაში სოფ. კარალეთსა და სკრასთან. მეფის ასულ ელენესთან გამიჯნურების გამო ერეკლე II-მ რუსეთში გააძევა. თავისი ქალი კი იმერეთის მეფე სოლომონ I-ის ძმას არჩილს მიათხოვა. ელენეს დაქვრივების შემდეგ (1771)  ანდრონიკაშვილი დაბრუნდა რუსეთიდან და დაქორწინდა მასზე. 1780 დანიშნეს ქიზიყის მოურავად. 90-იანი წლების დასაწყისში ერეკლე II-ის დავალებით იბრძოდა იმერეთში თავისი გერის დავით არჩილის ძის (შემდეგში სოლომონ II) გასამეფებლად. 1795 თავი ისახელა კრწანისის ბრძოლაში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
კატეგორია:დაბადებული  1740
კატეგორია:გარდაცვლილი  1802
ზ
კონტინენტური არმია

thumb|200px|კონტინენტალური არმია, 1799–1783
**კონტინენტალური არმია** იყო გაერთიანებული სამხედრო სტრუქტურა, რომელსაც მართავდა 13 კოლონია, ბრიტანეთთან ბრძოლისას, ამერიკის რევოლუციის დროს. არმია შეიქმნა კონტინენტალური კონგრესის რეზოლუციის თანახმად 1775 წლის 14 ივნისს. არმიის უმეტესი ნაწილი დათხოვნილი იქნა პარიზის ზავის შემდეგ 1783 წლის 3 ნოემბერს. არმიის მცირე ნარჩენი იდგა ვესტ პოინტთან და სხვა სასაზღვრო პოსტებზე, ვიდრე კონგრესმა 1784 წლის 3 ივნისის რეზოლუციის თანახმად არ შექმნა აშშ-ის არმია. 

## შექმნა, ორგანიზაცია და რეორგანიზაცია 
7 ივნისს კონტინენტალურმა კონგრესმა გადაწყვიტა შეექმნა კონტინენტალური არმია, რათა უზრუნველეყო საკუთარი თავდაცვა. 15 ივნისს, ფარული კენჭისყრით არმიის მთავარსარდლად არჩეულ იქნა ჯორჯ ვაშინგტონი. ვაშინგტონმა მიიღო თანამდებობა ყველანაირი ანაზღაურების გარეშე, მან მხოლოდ თავისი შემდგომი დანახარჯების ანაზღაურება ითხოვა.
 
შემდგომ დღეებში დაინიშნა ოთხი გენერალ–მაიორი (არტემას უარდი, ჩარლზ ლი, ფილიპ შილერი და ისრაელ პუტნამი) და რვა გენერალ–ბრიგადირი (სეთ პომერი, რიჩარდ მონტგომერი, დევიდ ვუსტერი, უილიამ ჰითი, ჯოზეფ სპენსერი, ჯონ სალივანი და ნათანიელ გრინი).

პირველი ფაზა გადალახული იყო, შეიქმნა არმია რომელიც იდგა ამერიკელების გვერდით. მაგრამ იყო მეორე ფაქტორიც, ბრიტანეთთან ომისთვის არმიას ესაჭიროებოდა მკაცრი დისციპლინა და კარგი ორგანიზაცია, ამისთვის გატარდა მრავალი რეფორმა და რეორგანიზაცია. 

## ძირითადი ბრძოლები 
* ბოსტონის აღება
* ლონგ აილენდის ბრძოლა
* ტრენტონის ბრძოლა
* პრინსტონის ბრძოლა
* სარაგოტას ბრძოლა
* იორკთაუნის ბრძოლა

## დაშლა 
thumb|left|200px|ჯორჯ ვაშინგტონი
ვაშინგტონი გადადგა, პარიზის ზავის ხელმოწერის შემდეგ, 1783 წელს. მაშინ როდესაც, ხალხი მზად იყო ვაშინგტონი მეფედ ეღიარებინა, მან დათმო ძალაუფლება და ამერიკის მთავრობას დაეხმარა შეექმნა დემოკრატიული ქვეყანა.

ომის შემდეგ, 1783 წლის მაისში, ოფიცრებმა შექმნეს ცინცინატის საზოგადოება. მათ საზოგადოების პრეზიდენტად აირჩიეს ჯორჯ ვაშინგტონი, რომელიც ამ საზოგადოების პრეზიდენტი სიცოცხლის ბოლომდე იყო.

კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
პაატა ანდრონიკაშვილი

**პაატა ანდრონიკაშვილი** — ქართლ-კახეთის სამეფოს სამხედრო მოღვაწე, ერეკლე II-ის ერთგული თანამებრძოლი. 

XVIII საუკუნის 60-იან წლებში ერეკლე II-მ ანდრონიკაშვილი საარტილერიო საქმის შესასწავლად რუსეთს მიავლინა. აქ მან რუსეთის არმიის არტილერიის ოფიცრის წოდება მიიღო. 70-იან წლების I ნახევარში დაბრუნდა სამშობლოში და დაევალა საარტილერიო საქმის ხელმძღვანელობა. 1778 ებოძა სამეფო არტილერიის მეთაურობა (თოფჩიბაშობა). ანდრონიკაშვილი ხელმძღვანელობდა საქართველოში სამხედრო წარმოების ევროპულ წესზე გარდაქმნას, რაც ერეკლე II-ის თაოსნობით დაიწყო.

## ლიტერატურა
* *როგავა ა.,* ტ. 1, გვ. 451, თბ., 1975

 
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი არტილერისტები
პ