კუზმა დერევიანკო

**კუზმა დერევიანკო** (. ''Кузьма Дерев'янко*; დ. 1 ნოემბერი 1904, კოსენოვკა, კიევის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 30 დეკემბერი 1954, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა სამხედრო მოღვაწე, გენერალ-ლეიტენანტი. უკრაინის გმირი (2007, სიკვდილის შემდეგ).
დიდი სამამულო ომის დროს — რამდენიმე არმიის (53-ე, 57-ე, მე-4 გვარდიული) შტაბის უფროსი. მონაწილეობდა კურსკის ბრძოლაში, დნეპრისთვის ბრძოლაში. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა კორსუნ-შევჩენკოვის ოპერაციის წარმატებით დასრულებასა და იასი-კიშინიოვის ოპერაციაში მტრის დამარცხებაში. მონაწილეობდა ბუდაპეშტისა და ვენის აღებაში. 1945 წელს საბჭოთა კავშირის სახელით ხელი მოაწერა იაპონიის კაპიტულაციის აქტს.

## ომამდელი სამსახური
კუზმა დერევიანკო დაიბადა 1904 წლის 1 (14) ნოემბერს რუსეთის იმპერიის კიევის გუბერნიის უმანის მაზრის სოფელ კოსენოვკაში. ამჟამად ეს არის უკრაინის ჩერკასის ოლქის უმანის რაიონი. სამიდან ცხრა წლამდე ცხოვრობდა ვოლოგდის მხარეში, სადაც (ველიკი უსტიუგში) 1907 წელს გადაასახლეს მამამისი რევოლუციურ მოვლენებში მონაწილეობისთვის. დაამთავრა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა, გიმნაზიის რამდენიმე კლასი. 1922 წლისთვის ჰქონდა დიდი შრომითი სტაჟი (ქვისმთლელი, მუშა, მხვნელი).
1922 წლიდან — წითელ არმიაში. 1924 წელს დაამთავრა მეორე კიევის წითელი მეთაურების სკოლა. ხარკოვის სამხედრო მეთაურების სკოლაში კუზმა დერევიანკო დაინტერესდა იაპონური ენით და სკოლის დამთავრებისას უკვე საუბრობდა და წერდა იაპონურად. 1924 წლის სექტემბრიდან მსახურობდა 297-ე მსროლელთა პოლკში: ოცეულის მეთაური, 1926 წლის ოქტომბრიდან — ასეულის მეთაური. 1929 წლის ნოემბრიდან მსახურობდა უმანის გარნიზონის წითელი არმიის სახლში სამხედრო კაბინეტის გამგედ. 1931 წლის დეკემბრიდან — უკრაინის სამხედრო ოლქის შტაბის მე-2 განყოფილების უფროსის თანაშემწე.
1933 წელს, როდესაც შედიოდა წითელი არმიის ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემიის აღმოსავლეთის ფაკულტეტზე, შესასწავლად აირჩია ინგლისური და იაპონური ენები. 1936 წელს დაამთავრა აკადემია. 1936 წლის ოქტომბრიდან მსახურობდა წითელი არმიის სადაზვერვო სამმართველოში. 1936 წელს მხოლოდ კაპიტნის წოდებით, გერმანიასთან ომის დაწყებისთვის კ. ნ. დერევიანკომ წინ წაიწია სამსახურში, ასრულებდა რა რიგ პასუხისმგებლობით სავსე სპეციალურ დავალებებს. 1937 წელს იმყოფებოდა „სამთავრობო მივლინებაში“ ესპანეთში, მონაწილეობდა ესპანეთის სამოქალაქო ომში.
1936-1938 წლებში კაპიტანი დერევიანკო ასრულებდა საიდუმლო ოპერაციას ჩინეთის ჯარების იარაღით მომარაგებისთვის, რომლებიც იაპონელებთან იბრძოდნენ, რისთვისაც მიიღო ლენინის ორდენი, რომელიც მას კრემლში პირადად გადასცა „საკავშირო მამამთავარმა“ მ. ი. კალინინმა. 1938 წლის მაისიდან — წითელი არმიის სადაზვერვო სამმართველოს მე-15 განყოფილების უფროსი (1939 წლის მაისიდან — სსრკ თავდაცვის სახალხო კომისარიატის მე-5 სამმართველო).
საბჭოთა-ფინეთის ომის დროს (1939-1940) მოხალისე მაიორი დერევიანკო — მე-9 არმიის შტაბთან არსებული ცალკე განსაკუთრებული სათხილამურო ბრიგადის შტაბის უფროსი. ეს იყო სადაზვერვო-დივერსიული დანაყოფი, ძირითადად დაკომპლექტებული ლესგაფტის სახელობის ლენინგრადის ფიზკულტურის ინსტიტუტის სტუდენტებით. დერევიანკო თვითონ არა მხოლოდ დაგეგმვით საქმიანობდა. როდესაც სპორტის ოსტატის ვ. მიაგკოვის (სიკვდილის შემდეგ — საბჭოთა კავშირის გმირი) სათხილამურო რაზმი ფინელების ჩასაფრებაში მოხვდა და დამარცხდა, დერევიანკომ სხვა რაზმის სათავეში დაჭრილები და დაღუპულები გამოიტანა. ფინეთის ომისთვის დერევიანკო დაჯილდოვდა წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მიენიჭა რიგითი წოდება პოლკოვნიკი.
.
1940 წლის მარტიდან — სსრკ თავდაცვის სახალხო კომისარიატის მე-5 სამმართველოს ადმინისტრაციულ-სამეურნეო განყოფილების უფროსი. 1940 წლის ივლისიდან კ. დერევიანკო — ბალტიისპირეთის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქის სადაზვერვო განყოფილების უფროსის მოადგილე. 1941 წლის იანვარ-მარტში მან შეასრულა განსაკუთრებული დავალება აღმოსავლეთ პრუსიაში.

## დიდი სამამულო ომი
დიდი სამამულო ომის მონაწილე მისი პირველი დღიდან, იყო რა ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის შტაბის სადაზვერვო განყოფილების უფროსის მოადგილე. 1941 წლის 29 ივნისიდან — ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის შტაბის სადაზვერვო განყოფილების მოვალეობის შემსრულებელი უფროსი. ამ რანგში მან 1941 წლის აგვისტოში უხელმძღვანელა რეიდს გერმანელი ჯარების ზურგში, რომლის დროსაც სტარაია რუსას ახლოს საკონცენტრაციო ბანაკიდან გათავისუფლდა ორი ათასამდე ტყვე წითელარმიელი, რომელთაგან ბევრმა შეავსო ფრონტის ჯარები.
1942 წლის მაისიდან — ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის 53-ე არმიის შტაბის უფროსი, 1943 წლის ივლისიდან იბრძოდა სტეპის ფრონტზე. ბედნიერი დამთხვევით, 1942 წლის 3 მაისს დერევიანკო დაინიშნა 53-ე არმიის შტაბის უფროსად და იმავე დღეს დაჯილდოვდა წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მიენიჭა გენერალ-მაიორის სამხედრო წოდება (ფრონტის შტაბის უფროსის ნ. ფ. ვატუტინის და გენშტაბის უფროსის მოადგილე ა. მ. ვასილევსკის წარდგინებით). 1943 წლის დეკემბრიდან — 57-ე არმიის შტაბის უფროსი მე-2 უკრაინულ და მე-3 უკრაინულ ფრონტებზე. 1944 წლის ივნისიდან — მე-4 გვარდიული არმიის შტაბის უფროსი იმავე ფრონტებზე. მონაწილეობდა ოპერაციებში მტრის დემიანსკის დაჯგუფების წინააღმდეგ (მათ შორის 1943 წლის დემიანსკის შეტევით ოპერაციაში), კურსკის ბრძოლაში, დნეპრისთვის ბრძოლაში, კორსუნ-შევჩენკოვის ოპერაციაში, ბერეზნეგოვატო-სნიგირიოვის ოპერაციაში, ოდესის ოპერაციაში, იასი-კიშინიოვის ოპერაციაში, ბუდაპეშტის ოპერაციაში, ვენის ოპერაციაში, გრაც-ამშტეტენის ოპერაციაში.

## სამხედრო წოდებები
*კაპიტანი (30.11.1935)
*მაიორი (17.02.1938)
*პოლკოვნიკი (20.02.1940)
*გენერალ-მაიორი (3.05.1942)
*გენერალ-ლეიტენანტი (20.04.1945)

## ილდოები
*უკრაინის გმირი (7 მაისი 2007, სიკვდილის შემდეგ) — 1939-1945 წლების მეორე მსოფლიო ომის წლებში გამოჩენილი სიმამაცისა და თავდადებისთვის, სახელმწიფოთაშორისი ურთიერთობების ომის შემდგომ მოწესრიგებაში გამორჩეული დიპლომატიური დამსახურებისთვის
*ლენინის ორი ორდენი (14.03.1938, 5.11.1947)
*წითელი დროშის ორი ორდენი (3.05.1942, 3.11.1944)
*სუვოროვის მე-2 ხარისხის ორდენი (13.09.1944)
*კუტუზოვის 1-ლი ხარისხის ორდენი (28.04.1945)
*კუტუზოვის მე-2 ხარისხის ორდენი (27.08.1943)
*ბოგდან ხმელნიცკის ორდენი (29.06.1945)
*სამამულო ომის 1-ლი ხარისხის ორდენი (11.03.1985)
*წითელი ვარსკვლავის ორდენი (21.05.1940)
*„საპატიო ნიშნის“ ორდენი

## მედლები
უცხოური ორდენები:

*„ღირსების ლეგიონის“ ოფიცრის ხარისხის ორდენი (აშშ)
*უნგრეთის თავისუფლების ორდენი

## ლიტერატურა
* Пишу исключительно по памяти... Командиры Красной Армии о катастрофе первых дней Великой Отечественной войны: В 2 т. Том 1. / Сост., авт. предисл., коммент. и биогр. очерков С. Л. Чекунов. — М.: Русский фонд содействия образованию и науке, 2017. — 560 с.: ил. — ISBN 978-5-91244-208-7, 978-5-91244-209-4 (т. 1). — С.110-116. (Издание содержит впервые опубликованный рассекреченный отчёт К.Н. Деревянко о первых днях Великой Отечественной войны в полосе Северо-Западного фронта, а также подробную выдержку из его послужного списка.)
* *Лурье В. М., Кочик В. Я.* ГРУ: дела и люди. — СПб.—М., 2003.
* *Трохименко Л. Н.'' Легендарный генерал. Документальное исследование. — Киев: КНЭУ, 2004. — С. 625.

## რესურსები ინტერნეტში
* Интернет-проект «Герои Украины»
* Дерев’янко Кузьма Миколайович
* С. Пономарёв «Капитуляцию Японии принял!» / Советская Россия, № 115—116 (12728), вторник, 30 августа 2005 г.
* Так начиналась война 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:უკრაინელები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:გენერალ-მაიორები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის მონაწილეები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები პერიოდის მიხედვით
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები საუკუნეების მიხედვით
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები