open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქვეშის ძველი კულტურის სახლი

**ქვეშის ძველი კულტურის სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეშში. მოსახლეობის ცნობით, კულტურის სახლი 1951 წელს აიგო, ერთი წლის შემდეგ შენობას ახალი ნაწილი, „კანტორის“ მოცულობა მიუშენეს. ნაგებობა სტალინური პერიოდისათვის დამახასიათებელი არქიტექტურულ სტილშია გადაწყვეტილი. გეგმით ირეგულარული ფორმისაა. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია ბეტონი, ქვიშაქვა, რუსული აგური, და რიყის ქვა. კედლების გარკვეული ნაწილი ოპუსმიქსტუს ტექნიკით — აგურისა და რიყის ქვის მონაცვლეობითაა აგებული, ხოლო ნაწილი — ქვიშაქვის რეგულარული წყობით. „კანტორის“ შენობის მთავარი ფასადი შვერილი ფორმისაა. მისი ორივე სართულის წინა მხარე ღია გალერეების სახითაა შემორჩენილი. შენობის ფასადები თაღოვანი სარკმლებითაა დანაწევრებული, რომელთაც მარტივად პროფილირებული საპირეები შემოუყვებათ.

აღსანიშნავია, რომ როგორც ფასადების, ისე ინტერიერის კედლები პროფილირებული კარნიზებითაა დასრულებული. შენობას გარკვეულ მხატვრულ-არქიტექტურულ ღირებულებას სძენს: ოპუსმიქსტუს ტექნიკით აგებული კედლები, სადაც რიყის ქვა თევზიფხურა წყობითაა დალაგებული, პროფილირებული საპირეები და კარნიზები, ღია გალერეები და თაღოვანი სარკმლები. შენობა მოუვლელია, გაძარცვულია და ნაგვითაა სავსე. სახურავი ნაწილობრივ ჩანგრეულია, მაგრამ მზიდი კონსტრუქციული კედლები კარგ მდგომარეობაშია. როგორც ექსტერიერში, ასევე ინტერიერში ბზარები არ ფიქსირდება. ნაგებობის პირველი სართულის ძირას, საყოფაცხოვრებო ნაგვის გროვაში და ხშირ მცენარეულ საფარში შეინიშნება ორი ჩაღრმავებული ადგილი, დაახლ. 0,4 და 0,6 მ დიამეტრის მქონე ორმოები. ერთ (მცირე) მათგანში, თანამედროვე იატაკის (რეალურად, ნაგვის ფენა) დონიდან 30–35 სმ სიღრმეში მოჩანს მცირე ზომის ქვევრის მუცლის ფრაგმენტი. ქვევრს პირის გვირგვინი და ყელი მომტვრეული აქვს. კეცის მიხედვით კი მის წარმომავლობასა და თარიღზე საუბარი შეუძლებელია. აუცილებელია, არეალის იატაკის დონემდე გაწმენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
დამწვარი საყდარი

**დამწვარი საყდარი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვეში. მდებარეობს სოფლის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სამხრეთით ოდნავ დაფერდებულ, გაშლილ ადგილას. ადგილზე შეიმჩნევა გვიანი შუა საუკუნეებისთვის დამახასიათებელი, რიყის ქვითა და კირ-ხსნარით ნაგები მცირე ზომის ნაგებობის ჩრდილოეთი და სამხრეთი კედლების ნაშთები. 
ტერიტორია სანახევროდ დაფარულია თხილნარითა და საკმაოდ მაღალი ბალახით. აღსანიშნავია, რომ ზედაპირულად დაფიქსირდა ადამიანის თავის ქალის მცირე ფრაგმენტი და ლავიწის ძვალი. ზედაპირულად გამოვლინდა ასევე ზოგადად, შუა საუკუნეებით დათარიღებული საშუალო ზომის ჭურჭლის (ხელადა) ყურის ფრაგმენტი, სავარაუდოდ, დამღად განსაზღვრული ბურთულიანი რელიეფური ნაწიბურით. ტაძრიდან რამდენიმე ათეულ მეტრში, ადგილობრივმა მოსახლეობამ გვაჩვენა ფიქალის რამდენიმე მოზრდილი ქვა და, რაც ძალზედ საყურადღებოა, შირიმის ქვის ორი კვადრი - მართკუთხა (საპერანგე) და შესაძლოა, სარკმლის გვერდმორკალული ქვები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჯონიის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ჯონიის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი იმერეთის მხარეში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჯონიაში. თარიღდება XI-XII საუკუნეებით.

## ძეგლის აღწერა 
ეკლესია წარმოადგენს დარბაზულ ნაგებობას. დასავლეთით ტაძარს აქვს გვიანი პერიოდის მინაშენი, რომელიც ამჟამად ნახევრად დანგრეულია. ნაგებობას აქვს ორი შესასვლელი - სამხრეთითა და დასავლეთით, ორივე მათგანი გარედან სწორკუთხაა, შიგნიდან კი - თაღოვანი. დარბაზის კამარა ჩამონგრეულია, შემორჩენილია აფსიდის კონქი. კამარა ეყრდნობოდა პილასტრებზე გადაყვანილ თაღებს. საკურთხეველი გვიანი პერიოდის ხის კანკელითაა გამოყოფილი, რომელიც დაფარულია რუსული ტიპის მხატვრობით. ინტერიერი შელესილია. ეკლესიას ვიწრო, თაღოვანი სარკმლები აქვს, რომლებიც ინტერიერში ფართოვდება. ფასადები სადაა, ასრულებს მოურთველი და თაროსებრი ლავგარდანი. ტაძრის კედელზე გვხვდება ასომთავრული ლაპიდარული წარწერა. ეკლესია ნაგებია თლილი ქვით.

არ არის შემორჩენილი ფრესკა. რესტავრაციამდე ეკლესია დაზიანებული იყო.  დასავლეთით გამოსახულია ღვთისმშობელი მარიამი, ხოლო აღმოსავლეთით - უფლის გამოსახულებაა. კარებს ამკობს  მთავარანგელოზთა გამოსახულება, კანკელის თავზე საიდუმლო სერობის სიუჟეტია წარმოდგენილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯონიას წმინდა გიორგის ეკლესია
*დავით კაკაურიძე - ტყიბული და მისი შემოგარენი

კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ყარაბულაყი (შუშა)

**ყარაბულაყი** ()  — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, სოფელ ხალფალის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

## ისტორია 
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## სქოლიო 
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ნაბაკევის ჯვარცმის ეკლესია

**ნაბაკევის ჯვარცმის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ნაბაკევში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი.

"ჯვარცმის" სახელობის ეკლესია წარმოადგენს მცირე ზომის დარბაზულ ნაგებობას. ეკლესიის სამშენებლო მასალაში სხვადასხვა ქრონოლოგიური ფენა განირჩევა. თავდაპირველად ნაგები იყო ბაცი ყვითელი და მოთეთრო ნაცრისფერი თლილი კვადრებით დუღაბზე. ქვების ზომის სხვადასხვაობის მიუხედავად წყობის რიგებში თარაზულობა იგრძნობა. რიგებს შორის დარჩენილი ადგილები შევსებულია მცირე ზომის თლილი ქვით. ასეთი წყობა შემორჩენილია აღმოსავლეთ, სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელზე. ამავე კედლებზე მოპირკეთება ნაწილობრივ შეცვლილია აგურით და ფლეთილი ქვით. მცირე შიდა სივრცე აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა აბსიდით. მასში, ცენტრში გაჭრილია ორი სარკმელი ვერტიკალური მიმართულებით. ზედა, მაღალი არქიტრავულია, ქვედა მცირე, შეისრული თაღით გადახურული. ერთი სწორკუთხა სარკმელი მოთავსებულია დასავლეთ კედელში. მისი ფორმა შიგნიდან გარეთ ვიწროვდება. გრძივ კედლებსა და აბსიდაში ნიშებია გაკეთებული. შესასვლელი დატანებული აქვს დასავლეთიდან. ინტერიერის კედლები შელესილშებათქაშებულია და მოხატულია. იქ, სადაც ბათქაში ჩამოცვენილია განირჩევა მოხატულობის ორი ქრონოლოგიური ფენა. ზედა უფრო გვიანდელი ფენა მოხატულია ბიბლიური სიუჟეტებით და იმ პირთა გამოსახულებებით, რომლებიც იყვნენ ამ ეკლესიის ხელმეორედ აღმშენებელნი. ფერადოვან გამაში სჭარბობს შინდისფერი, მოყავისფრო, ლურჯი, ფონები - თეთრი მოხატული ტალღისებრი, წყვეტილი ხასიათის ორნამენტით. ადრინდელი პერიოდის მხატვრობა გამოირჩევა მინიატურული შესრულებით. შავი ფონი დაფარულია პეიზაჟებით, არქიტექტურული ნაგებობებით. მოხატულობა ფრიზულად მიუყვება კედლებს. სიუჟეტები გამოიყოფა რეგისტრების საშუალებით. ფასადები სადაა. დეკორატიული ელემენტებიდან აღსანიშნავია ვერძის თავის გორელიეფური გამოსახულება დასავლეთ ფასადზე. და სარკმლის მოჩარჩოება ლილვით. კარის პორტალის მორთულობა შერჩენილია მარჯვენა ქვედა კუთხეში, აქ გამოყენებულია შეწყვილებული სვეტნარის მოტივი დაღარული ლენტოვანი წნულით. სვეტნარი დასრულებულია მანჟეტებით. ამავე კედლის ჩრდილოეთ მხარეს წყობაში ჩატანებულია სარკმლის მორთულობის ორნამენტული დეტალი. ჩრდილოეთ ფასადის აღმოსავლეთ კუთხეში ჩასმულია ჩუქურთმიანი ქვის ფრაგმენტი. დასავლეთ ფასადს ნაწილობრივ ფარავს დაბალი სწორკუთხა მინაშენი, გარედან იგი უსახურია, ინტერიერის კედლებზე კი შემორჩენილია მინიატურული მხატვრობა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ნოდარ ბაკაშვილი

**ნოდარ ბაკაშვილი** (დ. 11 აგვისტო, 1954, თბილისი) — ქართველი კარდიოლოგი და რადიოლოგ-რენტგენოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი (1989).

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1982–88 წლებში იყო მოსკოვის ა. მიასნიკოვის სახელობის კარდიოლოგიის ცენტრის ანგიო-რენტგენოლოგიური განყოფილების უფროსი ლაბორანტი, 1988–90 წლებში ამავე განყოფილების უფროსი; 1991 წლიდან უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1989 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „კლინიკო-ანგიოგრაფიული დახასიათება გულის იშემიური დაავადების დროს მოხუცების (60 წელს გადაცილებულ ასაკში)“. ავტორია 35 სამეცნიერო ნაშრომისა. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია; მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 2 საკანდიდატო დისერტაცია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
კატეგორია:ქართველი რადიოლოგები
კატეგორია:ქართველი რენტგენოლოგები
დოლოშას სამაროვანი

**დოლოშას სამაროვანი** — არქიტექტურული ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოლოშაში.

სოფელი დოლოშა არაგვისა და ივრის ხეობების წყალგამყოფი ქედის დასავლეთ ფერდობზე მდებარეობს, საკანაფის ხევის სათავეში. ის აღმოსავლეთიდან გადმოჰყურებს ზემო და ქვემო არანისს, აგრეთვე ახალი ჟინვალის დასახლებას. ჩატარებული სამუშაოების აუცილებლობა განაპირობა 2009 წლის გაზაფხულზე სოფლის ტერიტორიაზე მომხდარმა შემთხვევითმა აღმოჩენებმა. ადგილობრივმა მცხოვრებმა მარტის თვეში თავის სახლისკენ მისასვლელი სამანქანო გზა გააჭრევინა ტრაქტორს. მიწის სამუშაოების დროს ფაქტობრივად განადგურდა გვიანი ბრინჯაოს და რკინის ხანის სამაროვნის სამარხები. ადგილის დათვალიერებისას გაირკვა, რომ მიწის სამუშაოებისას დაზიანდა სამაროვანი. ტრაქტორის მიერ გაჭრილი მანქანის სავალი გზის ნაწილზე ერთი სამარხის კვალი შეინშნებოდა, ხოლო ჭრილში მოჩანდა ორი თუ სამი სამარხის ნაშთი. მოთხრილ მიწაში აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ბრინჯაოს ნივთების ფრაგმენტები. ზოგიერთ დანგრეულ სამარხში შემორჩენილი იყო ადამიანის ძვლების ფრაგმენტები და სამარხეული ინვენტარის ნაშთები. დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოლოშაში გადარჩენითი არქეოლოგიური სამუშაოების მთავარ მიზანს წარმოადგენდა: 1. დაზიანებული სამარხების გაწმენდა,მათი გრაფიკული და ფოტო ფიქსაცია; 2. გზის სავალი ნაწილის ნაყარი მიწისგან განთავისუფლება, იმ ადგილებში სადაც სამარხები დაზიანდა; 3. სამანქანო გზის ჭრილების გასუფთავება; 4. ტრაქტორის მიერ მოთხრილი მიწის გაცრა დაზიანებული სამარხებიდან ამოყრილი ნივთების მოძებნის მიზნით; 5. სამაროვნისა და მის მიმდებარე ტერიტორიების დაზვერვა სამაროვანი აღმოჩნდა სოფლის აღმოსავლეთით მდებარე ფერდობზე, რომელიც თავის დროზე სახნავ-სათეს ფართობს წარმოადგენდა. აქვე, თხილნარში არის ნაგებობის ნანგრევი, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა, რატომღაც ნაციხვარს უწოდებს. არადა ის მცირე ზომის ქრიტიანულ სამლოცველოს უნდა წარმოადგენდეს. რაზედაც უნდა მიუთითებდეს მის გარშემო არსებული საფლავები. აღნიშნულიდან გამომდინარე სოფლის მოსახლეობა ამ ადგილს ,,ნაციხვარის” სახელით მოიხსენიებს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
შუშულუ

**შუშულუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## გეოგრაფია 
სოფელი შუშულუ მდებარეობს ყარაბაღის ქედზე. 1933 წლისთვის სოფლის სახელწოდებად აღნიშნული იყო „შუშულუ“, გარდა ამისა, მთიან ყარაბაღში არსებობდა დასახლება შუშუქენდიც. დიდი ალბათობით, ოიკონიმი შუშულუ შუშუქენდიდან გადმოსახლებული ოჯახების მიერ აშენებულ დასახლებას ეწოდა. შუშუქენდი ნიშნავს „ციცაბო სოფელს, სოფელს მწვერვალზე“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი

მინი|270პქ
მინი|270პქ
**ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი** — საერთაშორისო ფესტივალი, რომელიც ყოველწლიურად ბათუმში ტარდება. 

ფესტივალი 2013 წელს დააარსა ქართველმა პიანისტმა, იუნესკოს მშვიდობის არტისტმა ელისო ბოლქვაძემ. მას შემდეგ, ღონისძიების ორგანიზატორია ელისო ბოლქვაძის საქველმოქმედო ფონდი „ლირა“. პროექტის  ერთ-ერთი მთავარი აქცენტი ახალგაზრდა ქართველი ტალანტების ხელშეწყობაა. მასტეკლასების ფორმატში ხდება საგანმანათლებლო პროგრამების ინტეგრირება ინოვაციური მეთოდებით, რათა ამაღლდეს ახალგაზრდების მუსიკალურ-კრეატიული ცნობიერება.

ფესტივალში მონაწილეობას იღებენ მუსიკოსები საქართველოს რეგიონების ყველა კუთხიდან. მათ შორის გამორჩეულებს შემდეგ იწვევენ საზღვარგარეთ, საერთაშორისო პროგრამებში და კონცერტებში მონაწილეობის მისაღებად.

ქართველ მუსიკოსებთან ერთად, ფესტივალში რეგულარულად მონაწილეობენ ცნობილი უცხოელი მუსიკოსები. 

ბათუმის შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი ერთადერთი კულტურული ღონისძიებაა საქართველოში, რომელმაც ხუთჯერ მოიპოვა იუნესკოს მაღალი პატრონაჟი.

2022 წლის 23-31 ივლისს, ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი მეცხრედ ჩატარდა. 23 ივლისს ფესტივალი საქველმოქმედო გალა კონცერტით გაიხსნა და შემოსული თანხა უკრაინაში რუსეთის მიერ წარმოებული ომის შედეგად დაზარალებულ უკრაინელ ბავშვებს მოხმარდა.

პროექტის დამაარსებლის, ელისო ბოლქვაძის მიწვევით, 2022 წლის ფესტივალში, მონაწილეობა მიიღო „ვიკიმედიის მომხმარებელთა საქართველოს ჯგუფმაც“. ჯგუფის წევრებმა საზოგადოებას გააცნეს ვიკიპედიის არსი, დანიშნულება, მოქმედების პრინციპი და გეგმები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*ბათუმის შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი 30 სექტემბერს მე-10 საიუბილეო სეზონს ხსნის
*ბათუმის შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი 30 სექტემბერს საზეიმოდ გაიხსნება
*ბათუმის შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი მე-10 საიუბილეო სეზონს აღნიშნავს
*ელისო ბოლქვაძემ ბათუმის შავი ზღვის მუსიკისა და ხელოვნების ფესტივალი მისასალმებელი სიტყვით გახსნა 
*შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი
*ელისო ბოლქვაძე ბათუმის შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის ფარგლებში საქველმოქმედო გალა კონცერტში მიიღებს მონაწილეობას
*ოფიციალური გვერდი Facebook-ზე
*შავი ზღვის საერთაშორისო ფესტივალი  infobatumi.ge
*შავი ზღვის ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალი ელისო ბოლქვაძის კონცერტით გაიხსნება

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ფესტივალები
ზამანფააზი

**ზამანფააზი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, შუშის რაიონში, სოფელ საფიხანლარის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## ისტორია 
სოფელი ზამანფააზი მდებარეობს ყარაბაღის ქედზე. სოფელი ხალფალთა ტომის ოჯახებმა დააარსეს. ოიკონიმი შედგება კომპონენტებისგან: „Zaman“ (საკუთარი სახელი), „рəуə“ (საჯინიბო) და „(s)i“ (კუთვნილების სუფიქსი), და გვაწვდის ინფორმაციას, რომ იგი ადრე ეკუთვნოდა კაცს სახელად ზამანს ან სოფელ ზამანლის.

## სქოლიო 
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
გუბერნატორი-ხენეროსო

**გუბერნატორი-ხენეროსო** (ოფიციალურად **გუბერნატორი-ხენეროსოს მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ დავაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 59 891 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Governor Generoso Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*2000 Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System 

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთ დავაოს მუნიციპალიტეტები
აშაღი-ყუშჩულარი

**აშაღი-ყუშჩულარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ხოჯალის რაიონში, ყუშჩულარის ადმინისტრაციულ თემში.

1992—2023 წლებში იყო ოკუპირებული სომხეთის შეირაღებული ძალების მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:ხოჯალის რაიონის სოფლები
ბაბილაშენის ნასახლარი

**ბაბილაშენის ნასახლარი** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის დაბა კაზრეთში, რომელიც ხეობის მფლობელთა ზურაბიშვილთა რეზიდენციას წარმოადგენდა 

ნასახლარი გაშლილია ჩრდილო-სამხრეთის ხაზზე ორ ტერასად: დასავლეთით, ზედა ტერასაზე საცხოვრებელი ნაგებობებია, ხოლო აღმოსავლეთით, ქვედა ტერასაზე ეკლესია დგას. საერო დანიშნულების ნაგებობები ექვსია, ერთი აგურისა და ნატეხი ქვითაა ნაგები, დანარჩენები კი - ნატეხი ქვით. ნაგებობებიდან ორი სასახლეა. ერთი სასახლე ორსართულიანი ყოფილა და მინიმუმ სამი დარბაზისგან შედგებოდა. დასავლეთით პირველი სართული შემჯდარი იყო მიწაში სადაც მარანი ან სატრაპეზო უნდა ყოფილიყო. კედლებში ჩართულია ოთხკუთხა ნიშები და ბუხრები. სენაკი ფართო თაღოვანი ღიობით აღმოსავლეთის დარბაზს უკავშირდებოდა. ამ დარბაზისგან მხოლოდ დასავლეთის კედელი სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლების დასავლეთის კიდეები შემორჩა თაღოვანი თაღჩებით. ასევე არაფრის თქმა არ შეგვიძლია მეორე სართულის შესახებ, რომელზეც ასასვლელი კიბე სასახლეს ჩრდილოეთიდან ქონია მიდგმული. მეორე სასახლე ორსართულიანი სასახლის ჩრდილოეთით დგას. ის აგურითა და ქვითაა ნაგები და ანფილადურ ნაგებობას წარმოადგენს. სულ ოთხი ოთახია, რომელთა კედლებში აგურითვე გამოყვანილი სწორკუთხა ნიშები და ბუხრებია გაკეთებული. ოთახებს ქონიათ აგურის იატაკი. სასახლეთა გარდა ნასახლარში ოთხი ორსენაკიანი ნაგებობა დგას, რომლებიდანაც ერთი სასახლეებს შორისაა, დანარჩენი კი ორსართულიანი სასახლის სამხრეთით. ამ შემთხვევაშიც, ნაგებობები დასავლეთიდან მიწაშია შემჯდარი და კედლებში ნიშა-თახჩები და ბუხრებია დატანებული. ერთში შემორჩენილია ქვევრები, ხოლო მის დასავლეთით დიდი ზომის ჭაა ამოჭრილი. ეკლესია, რომელიც ღვთაების სახელობის ყოფილა, 1697 წელსაა აგებული რევაზ ზურაბიშვილისა და მისი მეუღლის მიერ. დარბაზულია, ნატეხი ქვით ნაგები დუღაბზე. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდან აქვს. სარკმლებიდან ამჟამად მხოლოდ აღმოსავლეთის სარკმლის არსებობა დგინდება. ნახევარწრიული აფსიდა მხრითაა გამოყოფილი. აფსიდის კედლებში ორი სწორკუთხა ნიშია გაკეთებული. ასეთივე ნიშაა ჩრდილოეთ კედელში, მხართან. XIX საუკუნის ბოლოს ეკლესიის შესასვლელის არქიტრავზე ჯერ კიდევ ყოფილა მხედრული წარწერა, რომელიც ექვთიმე თაყაიშვილის მიხედვით, გვამცნობდა, რომ ტაძარი 1697 წელი აუგიათ რევაზ ზურაბიშვილსა და მის მეუღლე თამარ ფალავანდიშვილს: 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ოფშკვითის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ოფშკვითის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ოფშკვითში.

დარბაზული ეკლესია გეგმაში სწორკუთხაა, აღმოსავლეთიდან გაშლილი, ნახევარწრიული აფსიდით. მასში თაღოვანი სარკმლის ორსავე მხარეს თითო ნიშია მოთავსებული. საკურთხეველი დარბაზიდან გამოიყოფა განიერი მხრებით. მათზე გადაყვანილი სატრიუმფო თაღი, რომელიც სადა პროფილის იმპოსტებს ეყრდნობოდა. ამათგან განსაკუთრებულია ჩრდილოეთ მხარეს სატრიუმფო თაღის ქვედა ქვა და იმპოსტი. შიდა ტერიტორიის გადამხურავი კამარა შემაგრებული იყო ერთი საბრჯენი თაღით. გრძივ კედლებზე შემორჩენილია საბრჯენი თაღის ქვედა ქვები და კრონშტეინები. დასავლეთ კედლის თაღიც კრონშტეინებს ეყრდნობა. ეკლესია განათებულია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში დატანებული თითო თაღოვანი ფორმის სარკმლით და გრძივ კედლებში მოთავსებული ორი წყვილი ფართო, თაღოვანი სარკმლებით. შესასვლელი სამივე კედელშია ჩაყოლებული. შიგნიდან მათ სარკმლების მაგივრად თაღოვანი, გარედან კი ფორმა აქვს. ნაგებობის ასაშენებლად გამოყენებულია შერეული მასალა. გვხვდება ფლეთილი ქვა და უხეშად დამუშავებული კვადრები. ძირითადად კედლებისთვის, ხოლო კვადრები კონსტრუქციული ნაწილებისა და კუთხეებისთვის. ეკლესიის კედლები გარედან და შიგნიდანაც დაფარული ყოფილა სქელი ნალესობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მამიშლარი (შუშა)

**მამიშლარი** () —  სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, შუშის რაიონში, სოფელ საფიხანლარის ადმინისტრაციულ თემში.

## ისტორია 
1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

სოფელი მდებარეობს სარიბაბას მთის ძირში. მთელი რიგი კვლევების მიხედვით, სოფელი XIX საუკუნის შუა პერიოდში დაარსდა. სხვა მოსაზრებით, მამიშლარის დასახლება XIX საუკუნის დასაწყისში, ყარაბაღის ხან მეჰდიგულის კუთვნილი ხალფალის ტომის შთამომავლების ჩამოსახლების შედეგად დაარსდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ანანურა

**ანანურა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე-სასუფრე ვაზის ჯიში ანანურიდან.

მის ადგილწარმოშობას მისივე სახელი განაპირობებს — სოფელი ანანური.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, დაუნაკვეთავი ან საშუალოდ დანაკვეთებული. ხუთნაკვეთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი ჯაგრისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესის აქვს, მტევანი დიდი ზომის, მხრიანი, კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, შავი ფერის, წვენი შეუფერავი.

ვაზი ძლიერი ზრდისაა. მიეკუთვნება სიმწიფის საშუალო პერიოდის სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიშს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 34

კატეგორია:ქართული ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
მალიბეილი

**მალიბეილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ხოჯალის რაიონში, სოფელ მალიბეილის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლის 11 თებერვლიდან 2023 წლამდე იყო ოკუპირებული სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## ისტორია 
სოფელი მალიბეილი ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში, მალიბეილითა ოჯახის ჩამოსახლების შედეგად, რომლებიც სოფელ მალიბეიდან გადმოვიდნენ და ამ მხარეში დასახლდნენ. სოფლის სახელი მომდინარეობს სიტყვებიდან „Malıbəy“ (საკუთარი სახელი) და „-li“ (სუფიქსი). 1912 წელს გამოქვეყნებულ ჟურნალში „კავკასიის კალენდარი“, ელიზავეტპოლის გუბერნატორის შუშის რაიონში შემავალი სოფლის მოსახლეობა შეადგენს 1060 ადამიანს, უმეტესობა აზერბაიჯანელები არიან, რომლებიც მოხსენიებული იყვნენ, როგორც თათრები. 1921 წლის აღწერის შედეგებით, სოფელში ცხოვრობდა 942 ადამიანი და ყველა აზერბაიჯანელი იყო. 1986 წლის აღწერის შედეგებით, სოფელში ცხოვრობდა 1224 ადამიანი და ყველა აზერბაიჯანელი იყო.

ყარაბაღის ომის დროს სოფელი ძლიერ დაზიანდა, სომხური სამხედრო ძალები სოფელს არაერთხელ შეუტიეს.

* 1992 წლის 25 იანვარს შუშის რაიონის სოფელ ხალფალსა და მალიბეილაზე შეიარაღებული თავდასხმის შედეგად 4 ადამიანი დაიღუპა.

1992 წლის 8 თებერვლიდან 12 თებერვლამდე მალიბეილიზე 366-ე პოლკი და ხანქენდში მცხოვრები სომხური ნაწილები თავს დაესხნენ. შეტევა 5 დღე გაგრძელდა. საბოლოოდ, 1992 წლის 10-11 თებერვლის ღამეს, სოფელი სომხებმა აიღეს და მთლიანად გადაწვეს. შედეგად 50 მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა. 1992 წლის 10 ოქტომბერს აზერბაიჯანის საჰაერო ძალების კუთვნილი სუ-25 თვითმფრინავი, სომხეთის არმიის საზენიტო დანაყოფებმა სოფელ მალიბეილის თავზე ჩამოაგდეს. პილოტი პარაშუტის ვერ გახსნის გამო დაიღუპა.

## კულტურა 
ხალიჩების ქსოვა ოდითგანვე ამ სოფლის ქალების მთავარ საქმიანობას წარმოადგენდა. სოფელი განთქმული იყო ხალიჩის ნაწარმის წარმოებით, რომელსაც ფართოდ იყენებდნენ ყოველდღიურ ცხოვრებაში და სოფლის მეურნეობაში.

## გეოგრაფია და კლიმატი 
სოფელი მალიბეილი გარგარჩაის სანაპიროზე, ქალაქ შუშიდან 15 კმ ჩრდილოეთით, მთისწინეთში მდებარეობს. სოფელი ხანქენდიდან 2,5 კმ დაშორებულია, ხოლო აღდამიდან 51 კილომეტრით. სოფლის ოთხი მხარე სომხური სოფლებით იყო გარშემორტყმული.

## მოსახლეობა 
სოფელი ძირითადად აზერბაიჯანელებისგან შედგებოდა. მოსახლეობის უმრავლესობა ამჟამად საბუნჩუს რაიონში, 2007 წელს აშენებულ „Ramana-450“ დასახლებაში ცხოვრობს.

### ცნობილი პირები 
* მალიბეილი ჯუმშუდი — მომღერალი
* მალიბეილი ჰამიდი — მომღერალი
* მირ მეჰდი აგამიროვი — პედაგოგი
* ნაიბ შირინოვი — გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი

## ეკონომიკა 
საბჭოთა ხელისუფლების დროს სოფელში ჟანგბადის ქარხანა ფუნქციონირებდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მალიბეილისა და გუშჩულარის ხოცვა-ჟლეტა
* მალიბეი
* მალიბეილის ხალიჩა

## სქოლიო
კატეგორია:ხოჯალის რაიონის სოფლები
ანდრეული თეთრი

**ანდრეული თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად საშუალოდაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრული ფორმის. კუმსია ან საშუალო სიკუმსის. აქვს თხელი მტევვნებიც. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ან მომრგვალო, თეთრი — ოქროსფერი ელფერით. მარცვლის კანი თხელია, შავწერტილებიანი, ცვილისებრი ნაფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, გემო — სასიამოვნო.

ანდრეული თეთრი საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის შუა რიცხვებიდან შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 169 დღეა, მტევნის საშუალო წონა 180 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.6 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო, რომელიც დაბალხარისხიანია და ნაკლებექსტრაქტული.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 34-35

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
The Sandman

***The Sandman*** (; სიტყვა-სიტყვით *„ქვიშის კაცი“*) — ამერიკული კომიქსების სერია, რომელიც დაწერა ნილ გეიმანმა და გამოსცა DC Comics-მა. მის არტისტებს შორის არიან სემ კითი, მაიკ დრინგენბერგი, ჯილ ტომფსონი, შონ მაკმანუსი, მარკ ჰემპელი, ბრაიან ტალბოტი და მაიკლ ზული. კომიქსის ორიგინალი სერია 75 ნომრისგან შედგება და ის 1989 წლის იანვრიდან 1996 წლის მარტამდე გამოიცემოდა. 47-ე ნომრიდან დაწყებული, კომიქსს DC-ს საკუთრებაში მყოფი Vertigo Comics გამოსცემდა.

*სენდმენის* მთავარი პერსონაჟია სიზმარი (), რომელსაც ასევე მორფეუსსა და სხვა სახელებს უწოდებენ. ის შვიდი უსასრულოდან ერთ-ერთია. სხვა უსასრულონი არიან სვე (), სიკვდილი (), სურვილი (), სასოწარკვეთა (), სიგიჟე () და სპობა (; რომელსაც ასევე „უძღებად“ მოიხსენიებენ). სერიას ახასიათებს გეიმანისთვის საფირმო მეტაფიზიკური არსებების ანთროპომორფული პერსონიფიკაციის გამოყენება, პარალელურად კი მითოლოგიისა და ისტორიის გაერთიანება საშინელებათა ჟანრის ელემენტებით DC Universe-ის ფარგლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული კომიქსები
მიხეილ ჭიაურელი (რეჟისორი, დაბადებული 1943)

**მიხეილ (მიშა) ჭიაურელი** (დ. 16 ივნისი, 1943, თბილისი) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა თბილისის სოფლის მეურნეობის ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი, 1971 წელს — საქართველოს სამხატვრო აკადემია, 1977 წელს — სსრკ სახელმწიფო კინემატოგრაფიის სააგენტოს სცენარისტებისა და რეჟისორების ორწლიანი უმაღლესი კურსები.

1973 წლიდან მუშაობდა საქართველოს ტელერადიო კომიტეტში რეჟისორის ასისტენტად, 1976 წლიდან — საქართველოს კინოსტუდიის რეჟისორად. არის  სცენარის ავტორი და დამდგმელი რეჟისორი ფილმებისა: „ჭიდაობას რა უნდა", „მე, პელეს ნათლია!", „სოფიკო" და სხვა. მისი დოკუმენტური ფილმი —„უბედურების ზონა, ანუ არაჩვეულებრივი ფაშიზმი", მანას ფესტივალის გამარჯვებული გახდა. ავტორია წიგნისა — „ჩემი ცხოვრების აბლაბუდაში".

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 1996 — ღირსების მედალი (საქართველოში დემოკრატიის მშენებლობისა, სტაბილიზაციის განმტკიცებისა და ახალი ეკონომიკური რეფორმების განხორციელების საქმეში შეტანილი წვლილისათვის)

## ფილმოგრაფია
### ფილმების დამდგმელი რეჟისორი
* 1975 — რულონი
* 1975 — ლილეო
* 1980 — სიყვარული ყველას უნდა (რეჟ. გიორგი შენგელაიასთან ერთად)
* 1986 — ჭიდაობას რა უნდა
* 1991 — მე, პელეს ნათლია!
* 1996 — ბზარი
* 2008 — სოფიკო
### სცენარის ავტორი
* 1975 — რულონი 
* 1975 — ლილეო
* 1982 — ვის უცდიან თოვლიანი მთები
* 1986 — ჭიდაობას რა უნდა
* 1991 — მე, პელეს ნათლია!
* 1996 — ბზარი
* 2008 — სოფიკო

### კომპოზიტორი
* 1975 — რულონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## ლიტერატურა
* წიგნი ღირსებისა. ტ. 1/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი. თბილისი. 2000. გვ.452
* მიხეილ ჭიაურელი. „ჩემი ცხოვრების აბლაბუდაში“ — თბილისი. საარი. 2018. 220გვ. ISBN 978-994-147-731-7.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ანდრეული ვარდისფერი

**ანდრეული ვარდისფერი**, *ანდრიანი*, *ანდრიული წითელი*  — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, ძლიერ დანაკვთული, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად ძლიერაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განივკონუსური ფორმის. ძლიერ კუმსია ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური ფორმის, ვარდისფრად ან წითლად შეფერილი. კანი თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი ოდნავ შეფერილი. 

ანდრეული ვარდისფერი საშუალო ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე საშუალოდ 174 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 10.0-12.0 ტონა ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15.0-16.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის ვარდისფერი მშრალი ღვინო, იგი ნაკლებსხეულიანი, დუნე და დაბალალკოჰოლიანია. ანდრეული ვარდისფრის გამოყენება შეიძლება საბრენდე სპირტის მისაღებად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 36

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აჟკვაკვა

**აჟკვაკვა**, *აჟშკვაკვა* () — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მრგვალი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა ქეჩისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან საშუალოზე დიდი ზომისაა. კონუსური, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, ზოგჯერ მხრიანი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზის მხარეს ყავისფერი ლაქებით დაფარული. სქელი კანი ადვილად შორდება რბილობს. ცვილისებრი ფიფქით ზომიერადაა დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, სასიამოვნო გემოთი.

აჟკვაკვა ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-220 დღე გრძელდება, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 130 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 15.0-20.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 11.4 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 41

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ნაბილარი (შუშა)

**ნაბილარი** —  აზერბაიჯანში შუშის რაიონში, ზარისლის ადმინისტრაციულ თემში.

## ისტორია 
1991 წლის 7 თებერვალს ფაქტობრივად არსებული სოფელი ნაბილარი დაშალთის სოფლის საკრებულოს შემადგენლობაში შედიოდა, შემდეგ კი სოფელი ზარისლის საკრებულოს შემადგენლობაში შევიდა. .

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
ანდრეული შავი

**ადრეული შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ამპელოგრაფიული ნიშნებით ძალიან ჰგავს ანდრეულ ვარდისფერს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, შავი ფერის. მკვრივკანიანია, რბილობი ხორციანი და წვნიანი აქვს. წვენი უფერულია, გემო — სასიამოვნო, ხილის არომატით.

ანდრეული შავი საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 176 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 300 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 17.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.9 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის მშრალი წითელი ღვინო. გამოიყენება საკუპაჟე მასალად და საბრენდე სპირტის მისაღებად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 36

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მირზალარი

**მირზალარი** —  აზერბაიჯანში, შუშას რაიონში, ხალფალის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## გეოგრაფია 
სოფელი მირზელარი ყარაბაღის ქედზე მდებარეობს. დასახლება დაარსდა XIX საუკუნის დასაწყისში. 

## სქოლიო
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
აჟხჰვატა

**აჟხჰვატა** (), *აჟიხვატა*, *აჟშხვატა* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სუსტად დანაკვთული, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, განიერ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მტევანში დაახლოებით 5% განუვითარებელი მარცვალია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ნაკლებად წვნიანია და მდნარი, ოდნავ შესამჩნევი სასიამოვნო გემოთი.

აჟხჰვატა საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტობრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 182 დღეა. მტევნის წონა 150-200 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.8%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

ძირითადად მიიღება სუფრის თეთრი ღვინო, რომელიც ხასიათდება სპირტის საკმაო შემცველობით და ენერგიულობით. აჟხჰვატას ღვინო უახლოვდება ნახევარტკბილ ღვინო „ტვიშს“.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 43

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხანლიგფაია

**ხანლიგფაია** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შუშის რაიონში, საფიხანლარის ადმინისტრაციულ თემში.

1992 წლიდან ოკუპირებულია სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ.

## გეოგრაფია 
სოფელი ხანლიგფაია მთისწინეთში მდებარეობს. სოფლის ტერიტორია ოდესღაც ყარაბაღის ხანების საცხოვრებელი იყო. სოფელს ასე ეწოდა, რადგან აქ ინახავდნენ ხანების კუთვნილ ცხენებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
მახვატელი

**მახვატელი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ გულისმაგვარი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი, ზოგჯერ მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხშირ აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, ფართოდ კონუსური, თითქმის ბურთისმაგვარი, იშვიათად ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ძლიერი ზეწოლლისაგან დეფორმირებული, შავი ფერის, სქელ და მკვრივკანიანია, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული, რაც მარცვალს მოლურჯო-მოიისფრო ელფერს აძლევს. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

მახვატელი საშუალო ზრდა-განვითარებისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 170-185 დღეს შორის მერყეობს. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 60-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 5.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10-11 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო მუქი ვარდისფერია, არასაკმარისად სრული და სპეციფიკური გემოსი.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 230

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ახუთის მაცხოვრის ეკლესია

**ახუთის მაცხოვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახუთში.

მოზრდილი დარბაზული ეკლესია ნაგებია იდეალურად თლილი შირიმის მონაცრისფრო კვადრებით. წყობა თარაზულია. ეკლესიის ზედა ნაწილს მთლიანად სურო აქვს მოდებული. გეგმით სწორკუთხედს წარმოადგენს, აღმოსავლეთით შვერილი ნალისებრი აფსიდით, რომლის ცენტრში გაჭრილია გარეთ შევიწროებული არქიტრავული სარკმელი. აბსიდის სამხრეთ მხარეს ორი, ხოლო ჩრდილოეთით ერთი სწორკუთხა ნიშია მოწყობილი. კონქი შეისრულია. მას ეტყობა გვიანდელი გადაკეთების კვალი. სატრიუმფო თაღი აბსიდის მხრებს ეყრდნობა. გრძივი კედლები დაყოფილია მძლავრი პილასტრებით, რომლებიც დაგვირგვინებულია პროფილირებული კაპიტელებით. კაპიტელებს ცილინდრული კამარის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. პილასტრებს ერთი მხრიდან წყვილი საფეხური ებჯინება, მეორე მხრიდან თაროები. თაროებიდან იშლება კედლის ნახევარწრიული თაღები, ხოლო საფეხურებიდან ოდნავ შეისრული. თაღების მიერ შექმნილი შეღრმავებებით ხაზგასმულია პროპორციათა მოხდენილობა. პილასტრები ორსაფეხურიან ბაზისებზე დგანან. დასავლეთით კამარის საბჯენი თაღი მცირე ზომის კრონშტეინებს ეყრდნობა. ეკლესიას შესასვლელი სამივე კედელში აქვს დატანებული, დასავლეთის თაღოვანია, სამხრეთის და ჩრდილოეთის კი შიგნით თაღოვანი, გარეთ არქიტრავულია. სამივე კარის თავზე მაღალი სწორკუთხა სარკმლებია გაჭრილი. ინტერიერში, კედლებზე შემორჩენილია ნალესობის ფრაგმენტები. სამხრეთ კედლის ერთ-ერთ პილასტრზე მოხატულობის უმნიშვნელო კვალია. ჩრდილოეთით მდებარე პილასტრზე ბოლნური ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ეკლესიის ფასადები სადაა. აღმოსავლეთიდან მას აქვს ორსაფეხურიანი, ხოლო დანარჩენ სამ მხარეს ერთსაფეხურიანი ცოკოლი. ეკლესიიდან ჩრდილოდასავლეთით 7-8 მეტრში მდებარეობს კრიპტა. ძეგლის გარშემო გალავნის ფრაგმენტებია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აცხოუჟი

**აცხოუჟი** () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, წაგრძელებული, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებური შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა (თუმცა ორსქესიანი ძირებიცაა ნაპოვნი). მტევანი დიდი ზომისაა, დატოტვილი და უფორმო, გვხვდება ცილინდრულ-კონუსური ფორმის მტევნებიც. მტევანი თხელია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი, მონაცისფრო ელფერით. სქელკანიანია, ცვილისებრი ნაფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, მდნარი, სასიამოვნო მომჟავო გემოთი, წვენი — შეუფერავი. 

აცხოუჟი ძლიერი ზრდისა და უხმოსავლიანი ვაზის ჯიშია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს, ნოემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის წონა 200-250 გრამია.

მიირება სყფრის წითელი ღვინო, რომელიც ხასიათდება სირბილით და ჰარმონიულობით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 55

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ომი ყველასთვის ომია

**ომი ყველასთვის ომია (სტალინის შვილი)** — 1990 წლის ქართული საბჭოთა ფილმი-დრამა. რეჟისორი დევი აბაშიძე.

## სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირია საბჭოთა სახელმწიფოს მეთაურის, იოსებ სტალინის ვაჟი — უფროსი ლეიტენანტი იაკობ ჯუღაშვილი, რომელიც მეორე მსოფლიო ომში ნაცისტების საკონცენტრაციო ბანაკში ტყვედ ჩავარდა. ფიზიკური და ფსიქოლოგიური ზეწოლის მიუხედავად იაკობი არ გატყდა, ტყვეობაში დაიღუპა, როგორც რიგითი მეომარი.

ფილმის პრემიერა შედგა 1990 წელს თბილისში.

## როლებს ასრულებენ
* ზაზა კოლელიშვილი — იაკობ ჯუღაშვილი
* ევგენი ჯუღაშვილი — იოსებ სტალინი
* გერბერტ შტორმი — ფელდმარშალი კლიუგე
* ალექსანდრე მეძმარიაშვილი — გერმანელი გამომძიებელი
* ლევ გავრილოვი — ჟიტომირი
* ვაჟა ფირცხალაიშვილი — გერმანელი ოფიცერი
* ია ნინიძე — იულია
* ლიანა ასათიანი — სეფორა
* იმედა კახიანი — სვიმონი
* მურმან ჯინორია — რეჟისორი
* ქართლოს მარადიშვილი — ქართველი ემიგრანტი
* მალხაზ ჯიბლაძე — პატარა იაკობი
* ია ფარულავა
* მიხეილ ვაშაძე
* ლეო ფილფანი
* გივი თოხაძე
  
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:1990 წლის ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:დევი აბაშიძის ფილმები
აშუღაში

**აშუღაში**, *ათვიჟი*, *ათპიჟი*, *ათპიუჟი* () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ჯიშჯის სახელწოდება ქართულად „საფერავს“ ან შემფერავს“, ხოლო მისი ერთ-ერთი სინონიმი ათვიჟი „სავსე (მსუქან) ყურძენს“ ნიშნავს.

აღმოჩენილია საქართველოს მებაღეობისა და მევენახეობის ინსტიტუტის მიერ აფხაზეთის ტერიტორიაზე, სოფლებში: აჩანდარა, აბგარხუკი და დურიფში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრი და შერეული ხშირი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, იშვიათად კონუსური, კუმსი ან ძლიერ კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის, დაჰკრავს მონაცრისფრო ელფერი. კანი თხელი აქვს ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი წვნიანია, მდნარი, წვენი ღია ვარდისფრადაა შეფერილი.

აშუღაჟი საშუალო ზრდისაა. კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 185-190 დღე სჭირდება. მტევნის წონა 100-120 გრამს შორის მერყეობს. მცირემოსავლიანი ჯიშია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.2 გ/ლ-ს.

მიიღება ინტენსიურად შეფერილი, ექსტრაქტული, რბილი და ჯიშური, არომატიანი სუფრის წითელი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 54

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ანა (ვაზის ჯიში)

**ანა** — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში. 

გამოყვანილია საქართველოს მებაღეობა-მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ლ. სიხარულიძის მონაწილეობით. მშობელი წყვილებია მუსკატ დესენავლიე და რქაწითელი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალოზომისაა, მომრგვალო ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ძალიან თხლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, თხელი ან მეტად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, მომწვანო-მოყვითალო ფერის. კანი თხელია და ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი საკმაოდ ხორციანი და წვნიანია, ნაზი მუსკატური გემოთი.

ანა მიეკუთვნება სიმწიფის საშუალო პერიოდის სასუფრე ვაზის ჯიშს. ვაზის ძლიერი ზრდისაა, მისი საჰექტარო მოსავლიანობა 18.4 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5 გ/ლ-ს.

ყურძნის მაღალი გეგმური მაჩვენებლები განაპირობებს მაღალხარისხიანი თეთრი სადესერტო ღვინის მიღებას.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 541

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური საღვინე ქართული ჯიშები
აღბიჟი (მდედრობითი)

**აღბიჟი** ( < аӷба — „გემი“ და ажь — „ყურძენი“) — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, იშვიათად გულისებური ან თირკმლისებური ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე უმნიშვნელოდაა დაფარული აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითია. მტევანია საშუალო ზომის აქვს, კონუსური, იშვიათად ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო-ოვალური, მუქი ლურჯი შეფერილობის. უხვადაა დაფარული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეფერილი. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 26%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.4 გ/ლ-ს.

იძლევა ალუბლისფერ ღვინოს, საშუალო სხეულითა და სასიამოვნო არომატით. შესაძლებელია ბუნებრივად ნახევრადტკბილი ღვინის დამზადებაც.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 54

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ნახიდურის ნასოფლარი

**ნახიდურის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში სოფელ ნახიდურში, რომელიც გაშლილია მდინარე ხრამის მარჯვენა მხარეს მდებარე კლდოვანი მასის აღმოსავლეთ ნაწილში.

ნასოფლარი კლდის მასივის სამხრეთ და აღმოსავლეთ ექსპოზიციაზე ტერასულად გაშლილი განვითარებული შუა საუკუნეების დასახლებაა. ნაგებობები ნაგებია ნატეხი ადგილობრივი ქვის მშრალი წყობით და დუღაბით. შეინიშნება ორ ნაწილად გაყოფილი დასახლება, რომელსაც შუაში დასავლეთიდან აღმოსავლეთით ქუჩა კვეთს. სახლები მიწურის ტიპის უნდა ყოფილიყო რამდენიმე სენაკიანები. ქვედა ტერასაზე, სამხრეთ ექსპოზიციაზე მდებარეობს ნასოფლარის ეკლესია თავისი გალავნით. გალავანი მხოლოდ ჩრდილოეთიდან აქვს შემორჩენილი. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ბაზალტის ნატეხი ქვით დუღაბზე. დგას დაბალ და ფართო ცოკოლზე. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. ტაძარს კირით მოგებული იატაკი ქონია. ტაძარს სამხრეთიდან შემდგომი პერიოდის ვიწრო ეკვდერი აქვს, რომლის კარი ტაძრის კარის გასწვრივ, სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. ეკვდერის იატაკი ერთი საფეხურით მაღლაა, ვიდრე ტაძრისა. ნასოფლარის აღმოსავლეთ ექსპოზიციაზე, მდინარე ხრამის ფლატეზე განლაგებულია რვასენაკიანი საცხოვრისი, რომლის ოთახების ნაწილი კლდეში ნაწილობრივ შემჯდარი კედლებითაა ნაგები, ნაწილი კი ცალკე ამოყვანილით. კედლების სისქე 80-1 მეტრს შორის მერყეობს. სახლის ერთი ოთახი როგორც ჩანს ერდოიანი დარბაზი უნდა ყოფილიყო, დანარჩენები სამეურნეო დანიშნულების. სახლი ტერასულადაა განლაგებული. აღნიშნული ნაგებობა გაითხარა 1974-1975 წლებში ქვემო ქართლის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ანნა ბესტი

**ანნა ბესტი** — ქართული წითელყურძნიანი სელექციური საღვინე ვაზის ჯიში. 

მიღებულია სელექციონერ ვასილ ბესტავაშვილის მიერ 1950 წელს საფერავისა და განჯურის შეჯვარებით.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მცირედ წაგრძელებული, ხშირად ასიმეტრიულიც. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდ თხლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი კონუსური ფორმისაა, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალოზე დიდი ზომისაა, ოვალური, მუქი-ლურჯი იისფერში გარდამავალი, დაფარულია თხელი ცვილისებრი ფიფქით. კანი თხელია და ადვილად სცილდება რბილობს. რბილობი საშუალო სიმკვრივის და წვნიანია. წვენი ტკბილია, სასიამოვნო გემოთი.

ანნა ბესტი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის დასაწყისში შედის. საჰექტარო მოსავლიანობა საშუალოდ 26 ტონაა.

ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.1 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ღვინო ალუბლისფერია, მაღალალკოჰოლიანი, საშუალო სხეულით, გამჭვირვალე, სასიამოვნო გემოთი და ჯიშური არომატით. რთველის ადრე ჩატარების პირობებში შესაძლებელია ცქრიალა ღვინის დამზადება.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 542

კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სელექციური საღვინე ქართული ჯიშები
ლაკვაჟი

**ლაკვაჟი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან. 

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ გულისებრი ფორმის, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა თხელი აბლაბუდისებრია. აბლაბუდის ქვეშ მოფენილია ჯაგრისებრი შებუსვა. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი პატარა ზომისა, კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი არის საშუალო ზომის მომრგვალო ფორმის და მუქი ლურჯი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ადვილად შორდება რბილობს, ცვილისებრი ფიფქით სქლადაა დაფარული. კანი ხასიათდება მაღალი საერთო მღებავი ნივთიერებების შემცველობით. რბილობი წვნიანი და ლორწოვანია. წვენი სუსტადაა შეფერილი, გემო — სასიამოვნო.

ლაკვაჟი ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-205 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 60 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20.4%-ს, მჟავიანობა — 10.7 გ/ლ-ს.

გამოიყენება საკუპაჟედ, სუფრის წითელი ღვინის დასამზადებლად და პერსპექტიულია საბრენდე სპირტის მისაღებად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 211

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ავილის მუნიციპალიტეტები

300px|მინი|ავილის მდებარეობა ესპანეთის რუკაზე
ავილის პროვინცია () შედის კასტილია და ლეონის ავტონომიურ გაერთიანებაში და შედგება 248 მუნიციპალიტეტისაგან. ესპანეთის ადგილობრივი თვითმმართველობის კანონის () თანახმად მუნიციპალიტეტი წარმოადგენს სახელმწიფოს ტერიტორიული მოწყობის ძირითად სუბიექტს, რომლის ძირითადი ელემენტებია ტერიტორია, მოსახლეობა და ადგილობრივი ადმინისტრაცია. თითოეულ მუნიციპალიტეტს აქვს საბჭო, კომისია (მინისტრთა კაბინეტის მსგავსი) და ყავს მერი (ალკალდი). მუნიციპალური საბჭოს წევრებს ირჩევენ პროპორციული არჩევნების გზით.

ავილის  მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან 5 კომარკაში: ლა-მორანია, დე-ავილა, ელ-ბარკო-დე-ავილა-პიედრახიტა, დე-ბურგოხონდო-ელ-ტიემბლო-სებრეროსი, არენას-დე-სან-პედრო. 

ავილის პროვინციის ფართობია 8 050 კმ² და 2020 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 157 664 მაცხოვრებელს. დედაქალაქია ავილა, რომელიც ასევე მოსახლეობის მიხედვით  და ფართობით ყველაზე დიდია (230,71 კმ²), ხოლო ყველაზე პატარაა — პოიალეს-დელ-ოიო (3,38 კმ²).

## მუნიციპალიტეტების სია
## რუკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
*
მუხთარ გასიმლი

**მუხთარ ალი-ოღლუ გასიმლი** () — აზერბაიჯანის ჩემპიონი ფიტნესში. აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების უფროსი ლეიტენანტი, მთიანი ყარაბაღის 2020 წლის ომის მონაწილე.

## სასიცოცხლო 
მუხთარ გასიმლი დაიბადა 1993 წლის 23 თებერვალს, ქალაქ ბაქოში. 1999 წელს ჩაირიცხა ბაქოს 318-ე საშუალო სკოლაში. სკოლა დაამთავრა 2009 წელს. იმავე წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის ინსტიტუტში. დაამთავრა 2013 წელს, კიკბოქსინგის ბაკალავრის ხარისხით. სპორტით ადრეული ასაკიდან იყო დაინტერესებული. მონაწილეობდა მრავალ კონკურსში და დაჯილდოვდა პრიზებით. 2019 წლის 27 ოქტომბერს ფიტნესში აზერბაიჯანის ჩემპიონის წოდება მიენიჭა.

## სამხედრო სამსახური 
2013 წელს მუხთარ გასიმლი გაიწვიეს აზერბაიჯანის შეიარაღებულ ძალებში გადაბეის რეგიონიდან. სამსახურის გაგრძელებისას ჩაირიცხა შეიარაღებული ძალების მომზადებისა და აღზრდის ცენტრის ოფიცერთა კურსებზე. 2014 წელს ჯარიდან დაითხოვეს როგორც თადარიგის ჯარისკაცი.

### მონაწილეობა ყარაბაღის მეორე ომში 
აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების უფროსმა ლეიტენანტმა მუხთარ გასიმლიმ მონაწილეობა მიიღო აზერბაიჯანსა და სომხეთს შორის 2020 წლის 27 სექტემბერს დაწყებულ ომში. 2 ოქტომბერს დაიღუპა ფუზულისათვის გამართულ ბრძოლებში, თანამებრძოლების ბრძოლის ველიდან გაყვანისას. დაკრძალეს ბაქოს გალას სასაფლაოზე.

## ჯილდოები და პრიზები 
* ბმული=Fayl:AZ_For_The_Fatherland_medal_ribbon_(2nd_version).png|50x50პქ (15.12.2020) — მედალი „სამშობლოსათვის“ (გარდაცვალების შემდგომ)
* ბმული=Fayl:AZ_For_liberation_medal_ribbon.png|50x50პქ (25.12.2020) — მედალი „ფუზულის გათავისუფლებისთვის“ (გარდაცვალების შემდგომ)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ოქტომბერი
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:ფუზულის რაიონი
კატარმანი (კამიგინი)

**კატარმანი** (ოფიციალურად **კატარმანის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი კამიგინის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 17 569 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 14 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information

## სქოლიო
 კატეგორია:კამიგინის მუნიციპალიტეტები
ბესტიაშვილის თეთრა

**აგუნა**  — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში. 

გამოყვანილია ვასილ ბესტავაშვილის მიერ 1950 წელს შასლასა და სუფრის გორულას შეჯვარებით.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მომრგვალო ან ოვალურია, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე სუსტადაა დაფარული ჯაგრისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალოზე დიდია, კონუსური, ხშირად ფრთიანი, საშუალო სიმკვრივის ან კუმსი. მარცვალი მომრგვალოა, მოთეთრო-მოყვითალო. დაფარულია სქელი ცვილისებრი ფიფქით. კანი სქელია და საშუალო სიმკვრივის. რბილობი ხორციანია და მკვრივია, გემო — სასიამოვნო.

ვაზი საშუალო ან საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. საადრეო სიმწიფისაა. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა 126-130 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 230-260 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-5.5 გ/ლ-ს. ბესტავაშვილის თეთრა მაღალხარისხიან სასუფრე ყურძენს იძლევა.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 542

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ქართული ჯიშები