open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლარგვისის ოთხთავი

მინიატიურა|250პქ|ლარგვისის ოთხთავი, მინიატიურა
**ლარგვისის ოთხთავი** — XIII საუკუნის ქართული ხელნაწერი ოთხთავი, სავარაუდოდ საგანგებოდ უნდა იყოს გადაწერილი დიდგვაროვანი ფეოდალური წრის წარმომადგენლისათვის. გადაწერილია ნიკოლოზ კატარაწისძის მიერ. ამ პერიოდის ერთ-ერთი საუკეთესო კალიგრაფიული ნიმუშია.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 268 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23,5X17,5 სანტიმეტრი. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით, სათაურები შესრულებულია წითელ ფონზე ოქრომელნით. ოთხთავი მოხატულია ცალკეული ორნამენტული ელემენტებით, კამარებით, საზედაო ასოებით; ახლავს ოქრომელნით შესრულებული მარკოზ და ლუკა მახარებლების მინიატიურები, აგრეთვე ხარების, შობის, იერუსალიმში შესვლის კომპოზიციები.

ლარგვისის ოთხთავი დღეს ინახება ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-26).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 77

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XIII საუკუნის ხელნაწერები
ქართული თეთრი

**ქართული თეთრი** — ვერცხლის ფულის ზოგადი სახელი საქართველოში. წერილობით წყაროებში პირველად XIII საუკუნეში გაჩნდა. XIII-XIV საუკუნეებში „თეთრი“ აღნიშნავდა კონკრეტულ ფულად ერთეულს და შეესაბამებოდა მონღოლურ დირჰემს, რომლის მასა სხვადასხვა დროს სხვადასხვა იყო (2,13 გ; 1,75 გ; 1,4გ; 1,02 გ; 0,9 გ და 0,52 გ). ქართულ წყაროებში გვხვდება აგრეთვე ყაზანური თეთრი, გიორგაული თეთრი, კირმანეული თეთრი. XIII საუკუნის დასასრულს და XIV საუკუნეში ქართული თეთრის საანგარიშო და სამონეტო ერთეულის მნიშვნელობაც ჰქონდა. 6 თეთრი 1 დრაჰკანს შეადგენდა. მომდევნო საუკუნეებში „თეთრი“ ვერცხლის საფასის ზოგადი ტერმინი იყო, ზოგჯერ კი საერთოდ ფულს აღნიშნავდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* თეთრი (ფული)

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს მონეტები
ლესტერ ჩარლზ კინგი

**ლესტერ ჩარლზ კინგი** ( დ. 1907, ლონდონი, დიდი ბრიტანეთი — გ. 1989, დურბანი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა) — ინგლისელი გეომორფოლოგი და გეოლოგი. ნატალის უნივერსიტეტის პროფესორი (დურბანი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა). ემიგრირებული იყო ახალ ზელანდიაში, სადაც 1925 წლიდან გახდა მასწავლებელი. 1930-1934 წლებში ახალი ზელანდიის უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციებს გეოლოგიის დარგში. 1935 წლიდან დასახლდა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, სადაც ნატალის უნივერსიტეტში გახდა გეოლოგიის ლექტორი. 1950 წლიდან იყო სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის სამეფო საზოგადოების წევრი. წამოწია რელიეფის პედიპლენიზაციის თეორია, რომელიც გამოიყენა ცალკეული ტერიტორიების (მათ შორის სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის, ავსტრალიის, ბრაზილიისა და სხვა) გეომორფოლოგიური და აგრეთვე მთლიანობაში დედამიწის ზედაპირის ანალიზისათვის. პედიპლენი დენუდაციური ვაკეა, რომელიც წარმოიქმნება მთიანი ან ბორცვიანი რელიეფის ადგილას, არიდული ან ნახევრად არიდული ჰავის პირობებში ხეობის ღერძიდან ფერდობების პარალელური უკანდახევისა და ცალკეული მოსწორებული უბნების (პედიმენტების) შეერთების შედეგად. 1953 წელს კინგმა განავითარა ზოგადგეომორფოლოგიური კონცეფცია მდინარეთაშორისი რელიეფის განვითარების შესახებ. ლესტერ ჩარლზ კინგი არაერთი ნაშრომის ავტორია. გარდაიცვალა 1989 წლის 1 აპრილს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შედეგად.

## თხზულებები 
* South African scenery. A textbook of geomorphology“ (1942, 3 ed., 1963);
* The morphology of the Earth, 1962.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი გეოლოგები
ხელოვნური სისხლის მიმოქცევა

thumb|1958 წლის ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის აპარატი
**ხელოვნური სისხლის მიმოქცევის აპარატი**  ან **აპარატი „ხელოვნური გული — ფილტვები“** — სპეციალური სამედიცინო აღჭურვილობაა, რომელიც უზრუნველყოფს ადამიანის სასიციცხლო ფუნქციებს გულისა და/ან ფილტვების ფუნქციების შესრულების ნაწილობრივი ან სრული უუნარობის შემთხვევაში.

კონსტრუქციულად აპარატი წარმოადგენს სისტემას, რომელიც შედგება კონსოლისგან ტუმბოებით და მართვის ბლოკისაგან აუცილებელი კომპლექტით სენსორებისა და დამხმარე აღჭურვილობით (საინფუზიო სადგომები, უჟანგავი ფოლადის თაროები, ვენური მომჭერი). მოძრავ კონსოლზე დამონტაჟებულია გორგოლაჭებიანი ტუმბოები. გორგოლაჭების ბრუნვის სიჩქარეა 250 ბრუნამდე / წთ, რაც საშუალებას იძლევა, მივიღოთ სისხლის ნაკადები 0-დან 11.2 ლიტრამდე წუთში  ½ მილებზე. ერთ-ერთი ტუმბო — არტერიული — ახორციელებს გულის ფუნქციას, სისხლის ვენური სისტემიდან არტერიულში გადატუმბვით. მეორე ტუმბო გამოიყენება გულის მარცხენა პარკუჭის, დრენირებისთვის და მესამე სისხლის ამოსაქაჩად ჭრილობიდან  და მის დასაბრუნებლად ექსტრაკორპორალურ კონტურში, მეოთხე და მეხუთე ტუმბო გამოიყენება კარდიოპლეგიის სხვადასხვა რეჟიმებისთვის. აპარატის ზომის შესამცირებლად ერთეული და სისხლის კარდიოპლეგიის ჰარმონიზებული რეჟიმის უზრუნველსაყოფად, ტუმბოები შეიძლება კომბინირებული იყოს ერთ ტუმბოს მოდულად 2 დამოუკიდებელი მოტორით, მაგრამ ერთიან კორპუსში  და საერთო  საკონტროლო ელექტრონული მოდულით. გარდა ტუმბოებისა, აპარატი უზრუნველყოფილია წნევის კონტროლის ბლოკით, ელექტრო თერმომეტრით, გაზის მიქსერით, დონისა და ბუშტების დეტექტორებით, გაერთიანებულით მართვის ბლოკში.

## ლიტერატურა 
* ხელოვნური სისხლის მიმოქცევა 

კატეგორია:სამედიცინო აღჭურვილობა
კატეგორია:ხელოვნური გული
კატეგორია:კარდიოლოგია
Gangnam Style

„**Gangnam Style**“ () — კეი-პოპ ჟანრის სიმღერა და სინგლი, რომლის ავტორი და შემსრულებელია სამხრეთ კორეელი მუსიკოსი PSY. იგი შეტანილია მის მეექვსე სტუდიურ ალბომში *PSY 6 (Six Rules), Part 1*. სიმღერის დებიუტი აღინიშნა სამხრეთ კორეის ჩარტში #1 პოზიციით. 2012 წლის 21 დეკემბერს „Gangnam Style“ გახდა პირველი YouTube ვიდეორგოლი, რომელიც მილიარდჯერ იქნა ნანახი. 2013 წლის 11 მარტისთვის სიმღერის ვიდეოს ჰქონდა 1.406 მილიარდი ნახვა, რითაც მან გაუსწრო ჯასტინ ბიბერის „Baby“-ს.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2012 წლის სიმღერები
კატეგორია:2012 წლის სინგლები
კატეგორია:კეი-პოპ სიმღერები
კატეგორია:Psy-ს სიმღერები
კატეგორია:ინტერნეტ-მიმები
კატეგორია:ვირუსული ვიდეოები
კატეგორია:YouTube-ის მუსიკალური ვიდეოები
სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია

**სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია** () — ყოველწლიური სახელმწიფო პრემია, რომელიც დაწესებული იყო სკკპ ცკ-ისა და სსრკ მინისტრთა საბჭოს მიერ 1966 წელს. პრემია გაიცემოდა 1967-1991 წლებში ოქტომბრის რევოლუციის წლისთავზე. სსრკ სახელმწიფო პრემია წარმოადგენს სტალინური პრემიის მემკვიდრეს, რომელიც თავის მხრივ, გაიცემოდა 1941-1954 წლებში. სსრკ სახელმწიფო პრემია მნიშვნელობითა და ფულადი ჯილდოს ოდენობით მეორე ადგილზე იმყოფებოდა ლენინური პრემიის შემდეგ (უკანასკნელი გაიცემოდა 1925-1935 და 1957-1991 წლებში). სსრკ სახელმწიფო პრემია ენიჭებოდათ მეცნიერებისა და ტექნიკის, ლიტერატურისა და ხელოვნების დარგში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის.
## იხილეთ აგრეთვე
*:კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
## რესურსები ინტერნეტში 
* სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

კატეგორია:სსრკ-ის პრემიები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
მეფე და მეფე

„**მეფე და მეფე**“ () — საბავშვო წიგნი, დაწერილი ლინდა დე ჰაანისა და სტერნ ნეილანდის მიერ. 

წიგნის პირველი ნაწილი აშშ-ში გამოიცა 2002 წლის იანვარში, 2004 წელს კი წიგნის მეორე ნაწილი, სადაც მეფემ და ახალგაზრდა პრინცმა გასაზრდელად ბავშვი იშვილეს. კონსერვატული ფრთის წარმომადგენლებმა გამოთქვეს პროტესტი საბავშვო ბაღებში ამ წიგნის სწავლებისათვის და მათი აკრძალვა მოითხოვეს, ვინაიდან წიგნის შინაარსი დამყარებულია ჰომოსექსუალურ პრინციპებზე.

პირველი წიგნის სიუჟეტით ახალგაზრდა პრინცი, სახელად ბერტი დედის დაჟინებული მოთხოვნით გადაწყვეტს დაქორწინებას. დათქმულ დროს დედამიწის ყველა კუთხიდან ეტლებით ჩამოდიან პრინცესები, რათა პრინცმა რომელიმე აარჩიოს, მაგრამ იგი ირჩევს პრინცს, რომელიც ერთ-ერთ მათგანს ახლდა. წიგნი სრულდება ორის ქორწინებით. 

პროგრამის „არა აუტსაიდერებს“ ფარგლებში ბრიტანეთის განათლების დეპარტამენტმა „მეფე და მეფეს“ მიანიჭა საგანმანათლებლო სტატუსი, რითაც მოსწავლეებს აცნობენ გეების პრობლემებს, რათა თავიდან იქნას აცილებული ლგბტ უმცირესობის წარმომადგენელთა მიმართ ძალადობები. 

## სქოლიო 
კატეგორია:2002 წლის წიგნები
კატეგორია:საბავშვო წიგნები ლგბტ თემებით
კოსტა-რიკა 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**კოსტა-რიკამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1936 წელს, გერმანიის დედაქალაქ ბერლინში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
*საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:კოსტა-რიკა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
Golden Heart

***Golden Heart*** — მარკ ნოპფლერის 1996 წლის სადებიუტო სოლო-ალბომი. გამოიცა ლეიბლებზე Vertigo Records  და Warner Bros. Records (აშშ). ჯგუფ Dire Straits-ისა და რამდენიმე წარმატებული საუნდტრეკის შემდეგ მარკმა ჩაწერა სხვადასხვა ჟანრით გაჯერებული ალბომი. ალბომი პირველ პოზიციაზე მოხვდა ავსტრიაში, ბელგიაში, ფინეთში, იტალიაში, ნიდერლანდში, ნორვეგიაში, შვედეთში, შვეიცარიასა და გაერთიანებულ სამეფოში. ალბომი აგრეთვე აშშ-ში, ბილბორდ 200-ში, 105-ე ადგილამდე ავიდა.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - მარკ ნოპფლერი.

## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები 
### წლის საბოლოო ჩარტები 
## სერტიფიცირებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:მარკ ნოპფლერის ალბომები
კატეგორია:1996 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
კატეგორია:Warner Records-ის ალბომები
ჩოღანო

**ჩოღანო** () — ჰალოფილური მცენარეების გვარი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახები ან ბუჩქებია. გვარის 35-მდე სახეობა გავრცელებულია ძირითადად ზომიერ, სუბტროპიკულ და ტროპიკულ სარტყელში.   

საქართველოში გვხვდება ერთი სახეობა — ევროპული ჩოღანო (Salicornia europaea); ეს უკანასკნელი წარმოადგენს ერთწლოვან შიშველ მცენარეს, იზრდება ტენიან მლაშობ ნიადაგებზე დაბლობებსა და მთის ქვედა სარტყელში ქართლში, კახეთში (ქიზიყი). ხშირად ჰქმნის რაყას.   

იყენებენ სოდის მისაღებ ნედლეულად, ცხვრის საკვებად. ისტორიულად, როგორც სოდის წყაროს, იყენებდნენ მინის წარმოებაშიც.  

## ლიტერატურა
კატეგორია: ჯიჯლაყასებრნი
კატეგორია: წარმოების ისტორია
კატეგორია: ჰალოფილური მცენარეები
ანდერს რაპი

**ანდერს რაპი** ( დ. 1 მარტი 1927 — გ. 27 დეკემბერი 1998) — შვედი გეომორფოლოგი და გეოგრაფი. გეომორფოლოგის საერთაშორისო ასოციაციის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. აკადემიური განათლება მიიღო უფსალის უნივერსიტეტში. დაწვრილებით შეისწავლა ზვავური ენები და მათი ნალექები. მნიშვნელოვანი კვლევები ჩაატარა სკანდინავიის მთებსა და კუნძულ შპიცბერგენზე. 1962 წელს ამერიკის გეოლოგიური საზოგადოებისაგან მიენიჭა კირკ ბრაიანის სახელობის პრემია. 1976 წელს ლუნდის უნივერსიტეტში გახდა ფიზიკური გეოგრაფიის პროფესორი. 1980 წელს აირჩიეს შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ანდერს რაპი  
* ანდერს რაპი 

კატეგორია:შვედი გეოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
Extracts from the Film A Hard Day's Night

'''''Extracts from the Film A Hard Day's Night'''* — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP, გამოცემული 1964 წლის 4 ნოემბერს, ლეიბლზე Parlophone (ნომერი კატალოგში - GEP 8920). იგი აგრეთვე გამოიცა ავსტრალიაში, ესპანეთში, ახალ ზელანდიასა და საფრანგეთში. ყველა სიმღერა აგრეთვე შეტანილია ალბომში *A Hard Day's Night''.

## სიმღერების სია 
ყველა სიმღერის ავტორი: ლენონი/მაკ-კარტნი.

## სქოლიო 
კატეგორია:1964 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
4 by the Beatles

*** by the Beatles*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP. გამოიცა 1965 წლის 1 თებერვალს, აშშ-ში ლეიბლზე Capitol (ნომერი კატალოგში - R-5365).

მიუხედავად იმისა, რომ ჯგუფის პირველი EP, რომელიც Capitol-მა გამოსცა, წარმატებული არ აღმოჩნდა, იგი მოხვდა სინგლების ჩარტში და ლეიბლმა დაიწყო ახალი სერიის, *4-By*, გამოცემა. ასეთ გამოცემებში შედიოდა ოთხი სიმღერა, რომელიც მხოლოდ მუსიკოსის სხვა სინგლების მხარდაჭერას ითვალისწინებდა და მიზნად არ ისახავდა უკანასკნელი სინგლის კონკურენციას. "

## სიმღერების სია 
*ამ EP-ში შეტანილია 4 სიმღერა ''Beatles '65''-დან (დეკემბერი, 1964).
;მხარე 1
#Honey Don't (კარლ პერკინსი) - 2:56
#I'm a Loser (ლენონი/მაკ-კარტნი) - 2:30

;მხარე 2
#Mr. Moonlight" (ჯონსონი) - 2:39
#Everybody's Trying to Be My Baby (პერკინსი) - 2:25

## სქოლიო 
კატეგორია:1965 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
Extracts from the Album A Hard Day's Night

'''''Extracts from the Album A Hard Day's Night'''* — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP, გამოცემული 1964 წლის 6 ნოემბერს, ლეიბლზე Parlophone (ნომერი კატალოგში - GEP 8924). მასში შეტანილია 4 სიმღერა ალბომიდან *A Hard Day's Night'', რომელიც არ მოხვდა ფილმში „მძიმე დღის ღამე“.

## სიმღერების სია 
ყველა სიმღერის ავტორი: ლენონი/მაკ-კარტნი
;მხარე 1
#Any Time at All&nbsp;– 2:14
#I'll Cry Instead&nbsp;– 2:06

;მხარე 2
#Things We Said Today&nbsp;– 2:38
#When I Get Home&nbsp;– 2:19

## სქოლიო 
კატეგორია:1964 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
The Beatles' Million Sellers

'''''The Beatles' Million Sellers''''' — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP. გამოიცა 1965 წლის 6 დეკემბერს. გამოვიდა მხოლოდ მონო-ფორმატში. მისი კატალოგის ნომერია  GEP 8946. დისკში შეტანილია ჯგუფის სიმღერები, რომლებიც მილიონზე მეტი ასლის ოდენობით გაიყიდა.

## სიმღერების სია 
;მხარე 1
#She Loves You - 2:19
#I Want to Hold Your Hand - 2:24
;მხარე 2
#Can't Buy Me Love - 2:15
#I Feel Fine - 2:20

## სქოლიო 
კატეგორია:1965 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
კატეგორია:Parlophone-ის EP-ები
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
Yesterday (EP)

***Yesterday*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP. გამოიცა 1966 წლის 4 მარტს. მისი კატალოგის ნომერია  GEP 8948. დისკში შეტანილი ყველა სიმღერა აგრეთვე მოხვდა ალბომში *Help!*
 
## სიმღერების სია 
;მხარე 1
#Yesterday (ლენონი/მაკ-კარტნი) - 2:03
#Act Naturally (ჯონი რასელი, ვონი მორისონი) - 2:33

;მხარე 2
#You Like Me Too Much (ჯორჯ ჰარისონი) - 2:40
#It's Only Love (ლენონი/მაკ-კარტნი) - 1:53

## სქოლიო
კატეგორია:1966 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის EP-ები
Beatles for Sale No. 2

***Beatles for Sale No. 2*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP. გამოიცა 1965 წლის 4 ივნისს. გამოვიდა მხოლოდ მონო-ფორმატში. მისი კატალოგის ნომერია GEP 8938.

## სიმღერების სია 
;მხარე 1
#I'll Follow the Sun - 1:46
#Baby's in Black - 2:05

;მხარე 2
#Words of Love - 2:04
#I Don't Want to Spoil the Party - 2:34

## სქოლიო 
კატეგორია:1965 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
ჩანაკია

**ჩანაკია**, **კაუტილია**, **ვიშნუგუპტა** ( Cāṇakya; დაახლოებით ძვ. წ. 370-283 წწ.) — ძველი ინდოეთის ფილოსოფოსი, სახელმწიფო მოღვაწე და მოაზროვნე. მისი ცხოვრების შესახებ მრავალი ლეგენდა არსებობს. გამოირჩეოდა მოხერხებულობითა და დახვეწილი პოლიტიკური ხედვით. ჩანდრაგუპტა მაურიას მრჩეველი. ითვლება პოლიტიკური ტრაქტატის — „არტჰაშასტრას“ ავტორად, სადაც მოცემულია სახელმწიფო მართვის საკითხებში არსებული რჩევა-დარიგებები. დაიბადა ბრაჰმანის ოჯახში. განათლება მიიღო ქალაქ ტაქსილაში (ამჟამინდელი პაკისტანი). ცოდნა ჰქონდა მიღებული აგრეთვე მედიცინასა და ასტროლოგიაში. ზოგს მიაჩნია, რომ იგი იყო ზოროასტრიზმის მიმდევარი (ყოველშემთხვევაში იმყოფებოდა ამ რელიგიის ძლიერი გავლენის ქვეშ). ჩანაკიას წიგნი ჩანდრაგუპტა მაურიასთვის იყო მეგზური. ჩანაკია მიჩნეულია პოლიტიკური მეცნიერებისა და ეკონომიკის პიონერად. ინდოელი ისტორიკოსები ჩანაკიას ადარებენ ნიკოლო მაკიაველის.
  
## სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
ვორფი

**ვორფი** (, კლინგ. wo’rIv) — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა და მომდევნო ფილმებში (თაობები, პირველი კონტაქტი, აჯანყება, შურისგება), ასევე სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9

## ბიოგრაფია 
მარცხნივ|მინი|სერგეი და ელენა რაჟენკოები
ვორფი დაიბადა 2340 წელს. მისი ოჯახი, ძმის — კურნის გარდა, დაიღუპა რომულანების თავდასხმისას. ვორფი გაზარდეს სერგეი და ელენა რაჟენკოებმა თავიანთ შვილთან, ნიკოლაითან ერთად. 2357 წელს იგი შევიდა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში, რომელიც დაამთავრა 2361 წელა და გახდა პირველი კლინგონი ვარსკვლავურ ფლოტში.

2364 წელს ვორფი დაინიშნა ხომალდზე USS Enterprise-D და მიიღო უმცროსი ლეიტენანტის წოდება. ტაშა იარის დაღუპვის შემნდეგ იგი სათავეში ჩაუდგა უსაფრთხოების სამსახურს. 2366 წელს იგი დააწინაურეს ლეიტენანტობამდე.

მარცხნივ|მინი|ნიკოლაი რაჟენკო
ვორფმა შემთხვევით გაიგო რომ მისი ძმა ცოცხალია. მან შეატყობინა რომ დიურასი ადანაშაულებს მათ მამას მოღალატეობაში და ამტკიცებს რომ იგი იყო რომულანების მიკავშირე. როცა მათ გაარკვიეს რომ სინამდვილეში დიურასის მამა იყო მოღალატე, ვორფმა არ გაამჟღავნა ეს, რადგან ამ ფაქტს შეიძლებოდა გამოეწვია სამოქალაქო ომი. კლინგონთა უმაღლესმა საბჭომ გააძევა იგი.

ვორფს ჰყავდა შვილი სახელად ალექსანდრი. მისი დედა იყო კელეირი, ნახევრად კლინგონი. მას შემდეგ რაც კელეირმა იპოვა მტკიცებულებები რომ დიურასი ცდილობდა ვორფის დისკრედიტაციას, დიურასმა მოკლა იგი. ვოლფმა მოკლა დიურასი ორთაბრძოლაში.

მინი|ვორფი და ალექსანდრე
სამოქალაქო ომში დიურასი შვილსა და გაურონს შორის ვორფი თვლიდა გაურონს კანონიერ მემკვიდრედ. მან დაარწმუნა თავისი ძმა დახმარებოდა გაურონს. თვითონ კი დატოვა ვარსკვლავური ფლოტი და გადავიდა ძმის ხომალდზე. რომულანები ცდილობდნენ დახმარებოდნენ დიურასის ოჯახს, მაგრამ ვარსკვლავურნა ფლოტმა ხელი შეუშალა მათ. გაურონმა გაიმარჯვა და მადლობის ნიშნად აღუდგინა ვორფს მისი უფლებები, ხოლო მისმა ძმამ მიიღო ადგილი უმაღლეს საბჭოში.

2371 წელს ვორფმა მიიღო ლეიტენანტ-კომანდერის წოდება. მას შემდეგ რაც Enterprise-D განადგურებულ იქნა, მან აიღო ხანგრძლივი შებულება და იმყოფებოდა მონასტერში. მოგვიანებით გაიგზავნა კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9, სადაც შეხვდა ყოფილ თანაგუმდელ მაილზ ო'ბრაიენს. აქ იგი დაინიშნა ტაქტიკური ოპერაციების ხელმძღვანელად.

[მარცხნივ|მინი|ვორფის და [ჯაძია დაქსის ქორწილი]]
2373 წელს ვორფმა ცოლად შეირთო ჯაძია დაქსი. რამდენიმე თვის შემდეგ ჯაძია მოკლულ იქნა გალ დუკატის მიერ.

დომინიონთან ომის დროს ვორფი მსახურობდა კლინგონურ ხომალდზე *როტარანი*. ომის დამთავრების შემდეგ იგი დაინიშნა ფედერაციის ელჩად კრონოსზე (კლინგონების მშობლიური პლანეტა).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვარსკვლავური გზა
* მაიკლ დორნი
* ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა
* ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9
* ვარსკვლავური გზა: თაობები
* ვარსკვლავური გზა: პირველი კონტაქტი
* ვარსკვლავური გზა: აჯანყება
* ვარსკვლავური გზა: შურისგება

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ვორფი საიტზე startrek.com
* memory-alpha.org
* [Worf (mirror)](http://memory-alpha.org/wiki/Worf_(mirror)) at Memory Alpha

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
შროშანისებრნი

**შროშანისებრნი** () — ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მრავალწლოვანი ფესურიანი, ტუბერბოლქვიანი ან ბოლქვიანი ბალახოვანი მცენარეებია. საყვავილე ყლორტი შეფოთლილი აქვთ ან მხოლოდ ფესვთანური ფოთლები უვითარდებათ. ფოთლები ჩვეულებრივ მთლიანია, ხშირად — ვიწრო ხაზური. ყვავილები აქტინომორფულია, იშვიათად — ზიგომორფული. ნაყოფი კოლოფია, ზოგჯერ — კენკრა. 

ოჯახში 170-მდე გვარია, რომლებშიც თავმოყრილია 2500-მდე სახეობა. გავრცელებულნი არიან მთელ დედამიწაზე. შროშანისებრთა შორის ბევრია სამკურნალო (შროშანა და სხვა) და დეკორატიული (შროშანი, ტიტა, სუმბული და სხვა) მცენარე.

## გვარები 
ქვემოთ მოცემული გვარები ისტორიულად კლასიფიცირებულნი იყვნენ შროშანისებრთა ოჯახში. ერთლებნიანთა კლასიფიკაცია საგრძნობლად იქნა გადასინჯული ბოლო წლებში და ზოგიერთმა ახალმა სისტემამ ეს გვარები სხვა ოჯახებს მიაკუთვნა. ფრჩხილებში მოყვანილია ფარულთესლოვანთა ფილოგენეტიკური ჯგუფის (ფფჯ) მე-3 სისტემის მიხედვით სხვა ოჯახებში (ანდა რიგებში ან ქვეოჯახებში) გადაყვანილი გვარები.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Bulbsociety
* Chilean Liliaceae at Chileflora
გოტიე (მუსიკოსი)

**ვაუტერ დე ბაკერი** (დ. 1980 წლის 21 მაისს), უფრო ცნობილი სასცენო სახელით **გოტიე** (Gotye) — ბელგიელი და ავსტრალიელი  მულტი-ინსტრუმენტალისტი მუსიკოსი და სიმღერის ავტორი/მომღერალი. სასცენო სახელი Gotye აღებულია Gauthier-სგან, რაც „ვალტერის“ ან „ვაუტერის“ ფრანგული ეკვივალენტი. მომღერლის ვოკალს ხშირად ადარებენ პიტერ გებრიელისა და სტინგის ხმებს.

გოტიეს დამოუკიდებლად გამოცემული აქვს სამი სტუდიური ალბომი და ერთი ალბომი პირველი ორი ალბომის სიმღერების რემიქსებით. იგი შედის მელბურნულ ტრიო The Basics-ში, რომელსაც 2002 წლიდან დამოუკიდებლად აქვს გამოცემული 3 სტუდიური ალბომი. გოტიეს 2001 წლის სინგლი „Somebody That I Used to Know“ ბილბორდის ცხელი ასეულის პირველ ადგილზე მოხვდა და იგი იქცა რიგით მეხუთე ავსტრალიელ მუსიკოსად, რომელმაც ეს მოახერხა და რიგით მეორე ბელგიელად, 1963 წელს The Singing Nun-ის შემდეგ. ავსტრალიული მუსიკის დაჯილდოებაზე მან ხუთი პრიზი მიიღო. ნომინირებული იყო 2011 წლის MTV-ს ევროპულ მუსიკალურ ჯილდოზე, საუკეთესო მომღერლის წოდებაზე აზიასა და წყნარი ოკეანეს ტერიტორიაზე. 2013 წელს მიიღო სამი „გრემი“ - წლის ჩანაწერისათვის, წლის საუკეთესო პოპ-დუეტის/ჯგუფის შესრულების („Somebody That I Used to Know“) და საუკეთესო ალტერნატიული ალბომისთვის (*Making Mirrors*).

## დისკოგრაფია
* *Boardface* (2003)
* *Like Drawing Blood* (2006)
* *Making Mirrors* (2011)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* მუსიკალური ვიდეოები 
* დისკოგრაფია   
* გოტიე Last.fm-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ავსტრალიელი როკ-მომღერლები
კატეგორია:ბელგიელი მუსიკოსები
კატეგორია:ბელგიელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატალონიელების ქვეყანა

**კატალონიელების ქვეყანა** () — ეროვნული ისტორიული ოლქი სამხრეთ-დასავლეთ ევროპაში, ბალეარის ზღვის სანაპიროზე და კუნძულებზე. ძირითადად მოიცავს ანდორას, ესპანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში კატალონიის, ვალენსიის და ბალეარის კუნძულების ავტონომიურ რეგიონებს, ასევე არაგონის და მურსიის რეგიონების კატალონიელებით დასახლებულ ნაწილებს — ფრანხას და კარშეს, საფრანგეთის სამხრეთ ნაწილში აღმოსავლეთ პირენეის დეპარტამენტის ნაწილს და იტალიაში, სარდინიის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარე ქალაქ ალგეროს. მთავარი ქალაქი და ნავსადგური — ბარსელონა. პირენეს ნახევარკუნძულზე კატალონიელების ქვეყანას უკავია თითქმის მთელი ლევანტე და პირენეის მთიანეთის აღმოსავლეთი ნაწილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბასკების ქვეყანა

## რესურსები ინტერნეტში 
* კატალონიური ჰიპერენციკლოპედია ''

კატეგორია:კატალონია
Nowhere Man (EP)

***Nowhere Man*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ The Beatles-ის EP. გამოიცა 1966 წლის 8 ივლისს. მისი კატალოგის ნომერია  GEP 8952. დისკში შეტანილია 4 სიმღერა ჯგუფის ალბომის *Rubber Soul* ბრიტანული გამოცემიდან. 
 
## სიმღერების სია 
ყველა სიმღერის ავტორები - ლენონი/მაკ-კარტნი

;მხარე 1
#Nowhere Man&nbsp;– 2:44
#Drive My Car&nbsp;– 2:25

;მხარე 2
#Michelle&nbsp;– 2:40
#You Won't See Me&nbsp;– 3:22

## სქოლიო 
კატეგორია:1966 წლის EP-ები
კატეგორია:The Beatles-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ჯორჯ მარტინის პროდიუსერობით
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის EP-ები
მოზამბიკის ეკონომიკა

**მოზამბიკის ეკონომიკის** განვითარება დაიწყო მოზამბიკის სამოქალაქო ომის (1977–1992) დასრულების შემდეგ, თუმცა დღეს ქვეყანა შედის მსოფლიოს უღარიბეს და განუვითარებელ ქვეყანათა რიგებში. 1987 წლიდან მოზამბიკის მთავრობამ, ეკონომიკის სტაბილიზაციის მიზნით, მაკროეკონომიკური რეფორმების სერია გაატარა. ეკონომიკის გაუმჯობესებისკენ მიმართული ეს ნაბიჯები, შერწყმული იყო დონორთა დახმარებასა და პოლიტიკურ სტაბილურობაზე. 1994 წელს მოზამბიკში, პირველი მრავალპარტიული არჩევნები ჩატარდა, თუმცა ყველა ცდა უშედეგო იყო: ეკონომიკა არ გაუმჯობესდა. 1990-იან წლებში ინფლაციის მაჩვენებელი საგრძნობლად შემცირდა, თუმცა 2000-2002 წლებში ინფლაციამ საგრძნობლად იმატა. მალევე გატარდა ფისკალური რეფორმები, მათ შორის საბაჟო სამსახურის რეფორმა; დაინერგა დამატებითი ღირებულების გადასახადი, გაუმჯობესდა მთავრობის შემოსავლები და შესაძლებლობები. მიუხედავად ამ მიღწევებისა, მოზამბიკის წლიური ბიუჯეტი რჩება უცხოურ გრანტებზე დამოკიდებული და მოსახლეობის უმრავლესობა სიღარიბის ზღვარს ქვემოთ იმყოფება. ქვეყნის სამუშაო ძალის უმრავლესობა სოფლის მეურნეობაშია კონცენტრირებული.

## სოფლის მეურნეობა 
სოფლის მეურნეობა მოზამბიკის ეკონომიკის წამყვანი ნაწილია. მისი წილი ქვეყნის მშპ-ის 22 %-ია. ქვეყნის მასშტაბით დასამუშავებლად გამოსადეგია 36 მილიონი ჰექტარი მიწა, მაგრამ დამუშავებული მხოლოდ 5,4 მილიონი ჰექტარია, რომლიდანაც ირწყვება 120 ათასი ჰექტარი. საექსპორტო პროდუქციაში სოფლის მეურნეობის პროდუქტების წილი 25 %-ია. მოზამბიკში მეცხოველეობას სამხრეთ რეგიონებში მისდევენ. გაშენებულია ბრინჯის, არაქისის, შაქრის ლერწმის, ფორთოხლის, კოლას, ნესვის ხის და ა. შ. პლანტაციები.

## მრეწველობა 
სამოქალაქო ომმა მძიმე დარტყმა მიაყენა ინდუსტრიას. საგზაო ინფრასტრუქტურა იქნა განადგურებული, მაღაროები დაიტბორა. 1993 წლიდან, ეკონომიკური პროგრამა ეფუძნება ლიბერალიზაციას და პრივატიზაციას.

### სამთო მრეწველობა 
ქვეყანაში არსებობს რკინის მადანის, ქვანახშირის, ბუნებრივი აირისა და ბოქსიტის საბადოები. დიდ როლს თამაშობს მეზობელი ქვეყნის, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის კაპიტალი.

### საწარმოო მრეწველობა 
საწარმოო მრეწველობა ძირითადად წარმოდგენილია სოფლის მეურნეობის ნედლეულის გადამამუშავებელი საწარმოებითა და საპნის ქარხნებით. სამოქალაქო ომის შემდეგ აღდგა შაქრის წარმოება. გაიხსნა ალუმინის, ლუდის, ქაღალდის, ცემენტის, მინის საწარმოო ქარხნები. 2000 წელს დაიწყო ავტომობილ „ფიატის” წარმოება. ვითარდება ტექსტილის წარმოება.

## ენერგეტიკა 
ქვეყნის ელექტროენერგიის ძირითადი ნაწილი გამომუშავდება ჰიდროელექტროსადგურებზე. სოფლებში საწვავად ნახშირი გამოიყენება. 2004 წელს გამომუშავებულ იქნა 11,58 მილიარდ კილოვატი ენერგია, ექსპორტზე გავიდა 8,75 მლრდ კვტ-ი (ძირითადად ზიმბაბვესა და სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში), იმპორტირებული იყო 7,576 მილიარდი კვტ/სთ.

## ტრანსპორტი 
**აეროპორტები**
* სულ — 158, აქედან:
** მყარ გრუნტზე — 22
** მყარი გრუნტის გარეშე — 136

**ავტოსაგზაო ინფრასტრუქტურა**
* სულ — 30 400 კმ, აქედან:
** მყარ გრუნტზე — 5685 კმ
** მყარი გრუნტის გარეშე — 24 715 კმ

**რკინიგზა**
* სულ — 3123 კმ, აქედან:
** *ვიწრო ლიანდაგი:* — 2983 კმ (ლიანდაგის სიგანე — 1067 მმ);
** *ვიწრო ლიანდაგი:* — 140 კმ (ლიანდაგის სიგანე — 762 მმ. 2005);
* ყველა სარკინიგზო ხაზი არ არის ერთმანეთთან დაკავშირებული.

**საწყალოსნო ტრანსპორტი**
* გემების საერთო რაოდენობა — 2;  2,964 ჰრტ/5,324 დედვეიტი წყალწყვით

## სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის ეკონომიკა
მაჰაჯანაპადები

220პქ|მინიატიურა|ანტიკური ინდოეთი. მაჰაჯანაპადები
**მაჰაჯანაპადები** (სანსკრიტულ თარგმანში: „დიდი ქვეყნები“) — ბუდისტურ წყაროებში ასე ეწოდება ინდოეთის ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთის ქვეყნებს.

მაჰაჯანაპადების ცნება მომდინარეობს „ჯანაპადიდან“ – ასე ეწოდებოდა ტომთა ტერიტორიას ძვ. წ. 600-ანი წლებიდან, რომლებიც შემდგომ გაერთიანდნენ ტომთა კავშირებად.

ბუდისტური წყაროები ასახელებენ 16 მაჰაჯანაპადს – ბუდას დაბადებამდე არსებულ ქვეყნებს.

ანგუტარა-ნიკაიას მოჰყავს შემდეგი სია:

#ქაში
#ქოსალა
#ანგა
#მაგადჰა
#ვაჯი (ვრიჯი)
#მალა
#ვამშა
#ჩედი
#კურუ
#პანჩალა
#მატსია
#შურასენა
#ასაკა
#ავანტი
#განდჰარა
#კამბოჯა

ჩულა-ნირდეშა ამ სიას უმატებს სახელმწიფო კალინგას.

მსგავს სიას მცირეოდენი განსხვავებებით გვაწვდიან ჯაინისტური წყაროებიც.

კატეგორია:მაჰაჯანაპადები
Panasonic

**Panasonic** () — ელექტრონიკის მწარმოებელი საერთაშორისო კორპორაცია, რომლის სათავო ოფისი მდებარეობს იაპონიის ქალაქ ოსაკაში. იგი არის იაპონიის უდიდესი მედია კონგლომერატი, რომლის წლიური შემოსავალი აღემატება ¥7.319 ტრილიონს, რაც $76.25 მილიარდს შეადგენს (2013 წლის მონაცემებით).

2008 წლის 1 ოქტომბრამდე კომპანიას ოფიციალურად ეწოდებოდა **Matsushita Electric Industrial Co., Ltd.** (), Panasonic კი ერთ-ერთი სავაჭრო ნიშნის დასახელება იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:Panasonic
კატეგორია:იაპონიის კომპანიები
კატეგორია:ელექტრონიკის მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:1918 წელს დაარსებული კომპანიები
ორმაგი სახე

**ორმაგი სახე** — რეჟისორ ლევან ანჯაფარიძის ფილმი. გამოვიდა 1997 წელს.

## სიუჟეტი 
ნარკოტიკები, ფული, მკვლელობა, ციხე... ცოდვებით დამძიმებული, ნაადრევად დაბერებული გიოს წინაშე მოულოდნელად სულის გადარჩენისკენ მიმავალი გზა იხსნება – თურმე როგორ სჭირდება მამობრივი სიყვარული და განკურნების რწმენა მის პატარა, ხეიბარ ბიჭს, რომლის არსებობით არასდროს დაინტერესებულა. გიო შვილის ჯანმრთელობისთვის იწყებს ბრძოლას.

## როლებში 
* გიორგი გურგულია
* გიორგი ანჯაფარიძე
* თემურ გვალია
* ლია ქობულაძე
* ზურაბ ბეგალიშვილი
* ამირან შარმანაშვილი
* თემურ კალანდაძე
* გიორგი (გოგა) პიპინაშვილი
* გიორგი კაჭარავა
* გია მუჯირი
* ვაჟა ფირცხალაიშვილი﻿

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:1997 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
ბანინის ეროვნული პარკი

**ბანინის ეროვნული პარკი** — დაცული ტერიტორია მოზამბიკში, გაზის პროვინციის ჩიგუბუს რაიონში. შეიქმნა 1973 წლის 26 ივნისს. 

პარკის ფართობი 7 000 კმ²-ია და მოიცავს ვრცელ ჭარბტენიან არეალებს, რაც წყლის მნიშვნელოვანი წყაროა ირგვლივ მდებარე მშრალი მიწებისთვის. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 430 მმ-ია. ამ არეალში წყალი ძირითადად მოემართება ჩრდილო-დასავლეთიდან, ზიმბაბვეს საზღვრის სიახლოვიდან, მრავალი არხის მეშვეობით, შემდეგ კი მდინარე შანგანეში ჩაედინება. 

## ფაუნა
პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია 18 სახეობის თევზი. ბინადრობენ ბუფალოები, სიასამურები, ზებრები, გნუები და ა. შ. აღნიშნულ ცხოველთა დიდი ნაწილი განაფგურდა 1980-იანი წლების სამოქალაქო ომის დროსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში. პარკში დღემდე ბინადრობს საფრთხის ქვეშ მყოფი საყურეებიანი წერო. 

## მოსახლეობა
ნაკრძალში სახლობს ადამიანთა მცირე საზოგადოება, რომელიც მიწის დამუშავებით გარემოს ზიანს აყენებს. მოჰყავთ სიმინდი, სორგო, მანიოკი და შაქრის ლერწამი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Annotated checklist of the birds of Banhine National Park, Southern Mozambique

კატეგორია:მოზამბიკის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1973 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კრუდსები

***კრუდსები*** () — 2013 წლის ამერიკული 3D კომპიუტერული ანიმაციის ტექნოლოგიით შექმნილი სათავგადასავლო კომედიური ფილმი, გამოშვებული DreamWorks Animation-ის და გავრცელებული 20th Century Fox-ის მიერ. მისი პერსონაჟების როლებს ახმოვანებენ ნიკოლას კეიჯი, რაიან რეინოლდსი, ემა სტოუნი, კეთრინ კინერი, კლარკ დიუკი და კლორის ლიჩმენი.  ფილმი გამოდის 2013 წლის 22 მარტს. იგი იქნება DreamWorks Animation-ის პირველი ფილმი, რომელსაც  20th Century Fox გაავრცელებს.

## სქოლიო
კატეგორია:2013 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:DreamWorks Animation-ის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
ვერა მაილზი

**ვერა მაილზი**, ( დ. 23 აგვისტო, 1929) — ამერიკელი მსახიობი ქალი. აქტიურად თანამშრომლობდა ალფრედ ჰიჩკოკთან. ცნობილია „ფსიქოში“ შესრულებული როლით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Vera J. Ralston 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მოზამბიკური მეტიკალი

**მოზამბიკური მეტიკალი** — გადახდის ერთადერთი კანონიერი საშუალება მოზამბიკის ტერიტორიაზე.

მიმოქცევაში არის 20, 50, 100, 200, 500 და 1000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურები, აგრეთვე 1, 5, 10, 20 და 50 სენტავოს ნომინალისა და 1, 2, 5 და 10 მეტიკალის ნომინალის მონეტები.

## კუპიურები 
1994—2006 მოზამბიკში წლიურმა ინფლაციამ 1000 %-ს მიაღწია. 1994 წელს მოზამბიკის ბანკმა გამოუშვა 500 000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურა.

### 2006 წელს გამოშვებული კუპიურები 
2006 წლიდან მიმოქცევაშია **20**, **50**, **100**, **200**, **500** და **1000** მეტიკალის ნომინალის კუპიურები.

2011 წლის 1 ოქტომბერს გამოვიდა 20, 50 და 100 მეტიკალის კუპიურები. 2012 წელს იყო მიმოქცევაში 200, 500 და 1000 მეტიკალის ნომინალის კუპიურები, ხოლო 2006 წელს გამოშვებული მეტიკალები მიმოქცევიდან ამოიღეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://newafrica.ru/anonses/tourism/news/070206_moz.htm 

კატეგორია:მოზამბიკის ეკონომიკა
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
მოზამბიკის ეროვნული წინააღმდეგობა

thumb|რენამოს დროშა
**მოზამბიკის ეროვნული წინააღმდეგობა** (, *რენამო*) — მოზამბიკის პოლიტიკური პარტია, სიდიდით მეორე ქვეყანაში. ემხრობა კონსერვატიულ პოზიციებს. პარტიის წარმომადგენელი — აფონსუ დლაკამა ().

რენამო დაარსდა 1976 წელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკისა და სამხრეთ როდეზიის სპეცსამსახურების აქტიური დახმარებით და 16 წლის განმავლობაში აწარმოებდა ომს ქვეყნის მმართველი მარქსისტული პარტიის, ფრელიმოს, წინააღმდეგ. 

ომის დასრულების შემდეგ წარმოადგენს უმსხვილეს ოპოზიციურ პარტიას. 2003 წლის მუნიციპალურ არჩევნებზე პარტიმ კონტროლი მოიპოვა ქვეყნის 33 მუნიციპალიტეტიდან 5-ზე.

*
კატეგორია:მოზამბიკის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1976 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ანტი-კომუნისტური ორგანიზაციები
ფერდობი

მინი|300პქ|ფერდობი
**ფერდობი**, **მთის კალთა** — დედამიწის ზედაპირის დახრილი მონაკვეთი, რომელიც წარმოიქმნება ენდოგენური და ეგზოგენური პროცესების შედეგად ხმელეთსა და ზღვებისა და ოკეანეების ფსკერზე. ფერდობთა ხასიათი განისაზღვრება შემადგენელი ქანების შედგენილობითა და აგებულებით, ადგილის აბსოლუტური და შეფარდებითი სიმაღლით, ფერდობთა პროცესების ინტენსივობით, კლიმატური თავისებურებებითა და სხვა. ამ პირობების სხვადასხვაგვარი შეხამება ხელს უწყობს ფერდობთა სხვადასხვაგვარობის შექმნას. ფორმების მიხედვით განასხვავებენ: სწორ, ამობურცულ, ჩაზნექილ, საფეხურებისებრ და რთულ ფერდობებს. არსებობს აგრეთვე ჩაქცევითი, მეწყრული, სოლიფლუქციური, დელუვიური, ეროზიული და სხვა სახის ფერდობები. ფერდობთა უმეტესობას აქვს რთული გენეზისი. ფერდობთა მნიშვნელოვანი მაჩვენებელია მათი დახრილობა, რომელიც ძლიერ იცვლება ერთი ადგილიდან მეორე ადგილისაკენ. მთებში გვხვდება ფრიალო კალთები, რომელთა დახრილობა უახლოვდება 90°-ს. მთებში არსებული ფერდობების საშუალო დახრილობა ჩვეულებრივ 20°-ს აჭარბებს. ვაკე ადგილებზე დახრილობა მცირეა (2-3°). ფერდობთა ფორმა და დახრილობა დრო და დრო იცვლება.

## ლიტერატურა 
* Геологический словарь: в 2-х томах. — М.: Недра. Под редакцией К. Н. Паффенгольца и др.. 1978;
* Геоморфологический словарь-справочник., Составитель Л. М. Ахромеев. Брянск, 2002.

კატეგორია:გეომორფოლოგია
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მოზამბიკში

იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძირითად ჩამონათვალში აღნიშნულია მოზამბიკის 1 ობიექტი (2013 წლისთვის), რომელიც შეადგენს საერთო რაოდენობის 0,1 %-ს (962 ობიექტი 2012 წლისთვის). ასევე, 2013 წლის მდგომარეობით, კანდიდატობის წინასწარ სიაში შეტანილია 4 ობიექტი. 

## სტატისტიკა 
2012 წელს იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 962 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1 მოზამბიკის ძეგლია.

## წევრობის კანდიდატები 
1997 წელს და 2008 წლის 20 აგვისტოს მოზამბიკის მთავრობამ იუნესკოს წევრობის კანდიდატად (საცდელი სია) წარუდგინა შემდეგი 4 ისტორიული და ბუნებრივი ძეგლი:

## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი მოზამბიკში
* მოზამბიკში კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების კანდიდატების კატალოგი

## სქოლიო
მოზამბიკი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მოზამბიკში
ტოლოჩანოვისა და იევლევის ელჩობა

**ტოლოჩანოვისა და იევლევის ელჩობა** — მოსკოვის სახელმწიფოს ელჩობა იმერეთის სამეფოში 1650-1652 წლებში. ელჩობაში შედიოდნენ მოსკოვის სახელმწიფოს სტოლნიკი  ნიკიფორე ტოლოჩანოვი, დიაკი ალექსი იევლევი და თარჯიმანი ი. ბოიარჩიკოვი. ელჩები მოსკოვიდან 9 ივნისს გამოემგზავრნენ, 1650 წლის სექტემბერში ასტრახანში ჩავიდნენ, იქიდან 1651 წლის აპრილში გაემგზავრნენ და იმავე წლის ივნისში ქუთაისში იყვნენ - 25 ივნისს ისინი იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-მ მიიღო. 14 სექტემბერს მეფემ თავადებთან და კათოლიკოსთან ერთად ხელი მოაწერა რუსეთის ერთგულების ფიცის წიგნს. ელჩობას მოლაპარაკება ჰქონდა აგრეთვე კახეთის მეფე თეიმურაზ I-თან, რომელიც იმჟამად იმერეთის სამეფოს აფარებდა თავს. გაჭიანურებული მოლაპარაკება უშედეგოდ დამთავრდა.  1651 წლის ოქტომბერში ელჩობა იმერეთიდან გაემგზავრა. ნ. ტოლოჩანოვმა და ა. იევლევმა ცალ-ცალკე შეადგინეს ე. წ. „მუხლებრივი აღწერილობანი“, რომლებიც მნიშვნელოვან ცნობებს შეიცავენ იმერეთის სამეფოს პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ისტორიისათვის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იმერეთის სამეფო
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
ტონ დიკ თანგი

**ტონ დიკ თანგი** (დ. 20 აგვისტო, 1888, ლონგსიუიენის პროვინცია — გ. 30 მარტი, 1980, ჰანოი, ვიეტნამი)  —  ჩრდილოეთ ვიეტნამის მეორე და უკანასკნელი, ხოლო ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი. 

1930 წლიდან ვიეტნამის მშრომელთა პარტიის წევრია. 1929-1945 წწ. გადასახლებული იყო კ. პულოკონდორზე. 1951-1955 წწ. ლიენ-ვიეტის ეროვნული ფრონტის მუდმივი კომიტეტის თავმჯდომარე. 1960-1969 წწ. ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის (ჩრდილოეთ ვიეტნამის) ვიცე-პრეზიდენტი, 1969 წლიდან ვიეტნამის დემოკრატიული რესპუბლიკის პრეზიდენტი. 1976 წლიდან 1980 წლამდე ვიეტნამის სოციალისტური რესპუბლიკის პრეზიდენტი. 

გარდაიცვალა 1980 წლის 30 მარტს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვიეტნამის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვიეტნამის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ტონთიო

**ტონთიო** — ისტორიული სოფელი ჯავახეთში. გადმოცემით, ბიზანტიის კეისარმა ჰერაკლემ (VII საუკუნე) საქართველოში ლაშქრობის დროს ერთ-ერთ მთაზე განძი დაფლა; ბერძნული სახელწოდებაც („ტონთიო“ — ოქროს მთა) აქედან მოდის.

ისტორიულ მეცნიერებაში მიღებული იყო აზრი, რომ ტონთიო ქალაქ გორის ადრინდელი სახელწოდებაა. ეს ვერსია, რომელიც მემატიანე ჯუანშერის (XI საუკუნე) თხზულებიდან მოდიოდა მეცნიერებაში ვახუშტი ბაგრატიონმა დაამკვიდრა (XVIII საუკუნე). გამოკვლევებმა ეს მოსაზრება არ დაადასტურა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები
ნაცისტური მისალმება

[thumb|მარჯვნივ|[თიურინგია|თიურინგიის გაულაიტერი-ს ფრიც ზაუკელის მოწოდება „გერმანული მისალმების“ *Heil Hitler!* გამოყენება მადლიერების ნიშნად.]]
**ნაცისტური მისალმება** ( მესამე რაიხში შედგებოდა მარჯვენა ხელის აწევისაგან  დაახლოებით 45 გრადუსის კუთხით გამართული ხელისგულით (მაღალ ჩინთა შორის — ნახევრადმოხრილი, რიგითთა ან წოდებით უფროსთა წინაშე — სრულად გამართულით) და წამოძახილებით  — „გაუმარჯოს ჰიტლერს“, „დიდება ჰიტლერს!“ (ჩვეულებრივ ქართულად გადაეცემა როგორც *ჰაილ ჰიტლერ*) ან უბრალოდ  მისალმებისას, მიმართული თვით ფიურერისაკენ, ის ჩვეულებრივ მესამე პირში არ იწოდებოდა, და ითქმებოდა *Heil!* ან *Heil, mein Führer!* იყო ჰიტლერის პიროვნული კულტის ნაწილი. მიღებული იყო სახელმწიფო დაწესებულებებში, ნსდაპ, სს, მაგრამ არაოფიციალურადაც ფართოდ გამოიყენებოდა.

## ისტორია 
## ზიგ ჰაილ! 
კატეგორია:ნეონაციზმი
კატეგორია:მისალმება
კატეგორია:ჟესტები
ტოლოშელები

**ტოლოშელები** — მესხ აზნაურთა საგვარეულო XI საუკუნეში. გვარის სახელწოდება წარმოსდგა სოფელ ტოლოშიდან (ახლანდელი ასპინძის მუნიციპალიტეტი), რომელსაც ალბათ სამამულოდ (სამემკვიდრეოდ) ფლობდა ეს საგვარეულო. 

ტოლოშელების ერთ-ერთი წარმომადგენელი — ისაკი XI საუკუნის შუა წლებში დასახლებულა ჟალეთში (კახეთში). „ქართლის ცხოვრებაში“ იგი უკვე არა  ტოლოშელად, არამედ  - ტოლობელის ძედ იხსენიება („ქართლის ცხოვრების“ გვიანდელ გადამწერს გრაფიკული ხასიათის შეცდომა მოსვლია: „შ“ მიუჩნევია „ბ-დ“, რის გამოც ტოლოშელისძის ნაცვლად გადაუწერია ტოლობელისძე). 1069 წელს ისაკ ტოლოშელისძეს ხელში ჩაუვარდა საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-სთან დამარცხებული და ლტოლვილი განძის ამირა ფადლონი 15 მხლებლითურთ. ისაკმა გაძარცვა ფადლონი და იმის მაგივრად, რომ ერთგულება გაეწია ბაგრატ IV-თვის (დაივიწყა, რომ ადრე საქართველოს მეფის ქვეშევრდომი იყო), განძის ამირა თავის ახალ პატრონს — კახეთ-ჰერეთის მეფეს აღსართან I-ს მიჰგვარა თელავში.

ტოლოშელების საგვარეულომ, როგორც ჩანს, XI საუკუნეშივე დაკარგა ტოლოში და ამის გამო საგვარეულო სახელიც შეიცვალა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ტრაქეის ციხე

**ტრაქეის ციხე** —  ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, აფხაზეთში, აბაზგიისა და აფსილეთის საზღვარზე; ვარაუდით მერმინდელი ანაკოფია (ახლანდელი ახალი ათონის ადგილზე). ნანგრევებიღაა შემორჩენილი. წყაროებში პირველად VI საუკუნეში იხსენება. აუღებელ ციხესიმაგრედ ითვლებოდა. აქ ზღვის სანაპიროს გასწვრივ გადიოდა ერთადერთი სახმელეთო გზა, რომელიც აფსილეთსა და დანარჩენ ეგრისს აბაზგიასთან აკავშირებდა. 550 წელს ტრაქეის ციხესთან გაიმართა ბრძოლა ბიზანტიელთა ლაშქარსა და აჯანყებულ აბაზგებს შორის. არსებობს მოსაზრება, რომ ტრაქეა იგივე ძველი გაგრის ციხესიმაგრეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ტოტილა

**ტოტილა**, *ბადუილა* (დ. უცნობია — გ. 552, გუალდო-ტადინო, იტალია) — ოსტგუთების მეფე 541-552 წლებში. სათავეში ჩაუდგა სახალხო-განმათავისუფლებელ მოძრაობას ბიზანტიელ დამპყრობელთა წინააღმდეგ იტალიაში. გამოიყენა ბიზანტიის პოლიტიკით უკმაყოფილო მონების, კოლონებისა და რომაულ-იტალიური გლეხების გამოსვლები. ძველ რომაელ არისტოკრატიას და კათოლიკურ ეკლესიას ჩამოართვა მიწები და დაურიგა თავისი რაზმის წევრებსა და თავისუფალ მეომრებს. თავის ჯარში იღებდა გაქცეულ მონებსა და კოლონებს. ტოტილას დროს ოსტგუთებმა ბრწყინვალე გამარჯვებები მოიპოვეს ბიზანტიელებზე — 542-551 წლებში, გაათავისუფლეს თითქმის მთელი იტალია. იმპერატორ იუსტინიანეს გამოგზავნილ ახალ არმიასთან ბრძოლაში ტოტილა ტაგინესთან დამარცხდა და სასიკვდილოდ დაიჭრა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ოსტგუთები
კატეგორია:გარდაცვლილი 552
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ტრიანონის საზავო ხელშეკრულება

მინი|ხელმოწერის პროცესი.
**ტრიანონის საზავო ხელშეკრულება** —  საზავო ხელშეკრულება, ერთი მხრივ, პირველ მსოფლიო ომში დამარცხებულ ცენტრალურ სახელმწიფოთა ბლოკის მონაწილე უნგრეთსა და მეორე მხრივ ომში გამარჯვებულ „მოკავშირე და გაერთიანებულ სახელმწიფოებს“ (აშშ, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, იტალია, იაპონია, საბერძნეთი და სხვა) შორის. ხელი მოაწერეს 1920 წლის 4 ივნისს ვერსალის დიდი ტრიანონის სასახლეში. წარმოადგენდა ვერსალ-ვაშინგტონის სისტემის შემადგენელ ნაწილს. ტრიანონის საზავო ხელშეკრულების მიხედვით, რუმინეთს შეუერთდა ტრანსილვანია და ბანატის აღმოსავლეთი ნაწილი; სერბების, ხორვატებისა და სლოვენების სამეფოს - ხორვატია, ბაჩკა და ბანატის დასავლეთი ნაწილი; ჩეხოსლოვაკიას - სლოვაკია და იმიერკარპატების უკრაინა; ავსტრიას გადაეცა ბურგენლანდის პროვინცია. უნგრეთი უარს ამბობდა ნავსადგურ რიეკაზე (ფიუმე), აგრეთვე უარყოფდა ყველა უფლებას და პრეტენზიას ავსტრია-უნგრეთის მონარქიის ან მის მოკავშირეთა ყოფილ ტერიტორიებზე. ვენის არბიტრაჟების (1938 და 1940 წწ.) შედეგად ტრიანონის საზავო ხელშეკრულებამ მნიშვნელობა დაკარგა.

## ლიტერატურა 
* József Kovacsics: Magyarország történeti demográfiája : Magyarország népessége a honfoglalástól 1949-ig, Budapest : Közgazd. és Jogi Kiadó ; 1963 Budapest Kossuth Ny.
* Lajos Thirring: Az 1869-1980. évi népszámlálások története és jellemzői [kész. a Központi Statisztikai Hivatal Népesedésstatisztikai Főosztályán], Bp. : SKV, 1983

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hungarian Government Office for Hungarians Abroad 
* Map of Hungarian borders in November-December 1918 
* Map of Europe and Treaty of Trianon 

კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ავსტრია-უნგრეთის ისტორია
კატეგორია:ავსტრია-უნგრეთის დაშლა
გოტლიბ კურტ ჰაინრიხ ტოტლებენი

250px|მინიატიურა|გოტლიბ კურტ ჰაინრიხ ტოტლებენი
**გოტლიბ კურტ ჰაინრიხ ტოტლებენი** (დ. 21 დეკემბერი, 1715 — გ. 20 მარტი, 1773) — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი. სხვადასხვა დროს მსახურობდა საქსონიის, ნიდერლანდების, პრუსიისა და რუსეთის არმიებში. შვიდწლიანი ომის დროს რუსეთის სამსახურში შევიდა. თავი გამოიჩინა კუნერსდორფის ბრძოლაში (1759 წ.). 1761 წელს ღალატის ბრალდებით დააპატიმრეს. 1762 წელს სამხედრო ტრიბუნალმა სიკვდილი მიუსაჯა, მაგრამ პეტრე III-ის სიკვდილის გამო განაჩენის ასრულება დაყოვნდა. 1763 წელს ეკატერინე II-მ ტოტლებენს სასჯელი ქონების კონფისკაციით და გაძევებით შეუცვალა. 

რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს ეკატერინე II-მ იმერეთის მეფის დასახმარებლად გასაგზავნი რაზმის მეთაურად დანიშნა. 1769 წელს ტოტლებენი ერეკლე II-ს დაუკავშირდა და დახმარება აღუთქვა. სექტემბერში იმერეთში გადავიდა და თურქებთან ბრძოლაში ჩაება, მაგრამ ოქტომბერში ქართლში დაბრუნდა. 1770 წლის აპრილში ტოტლებენმა ქართლ-კახეთის ჯართან ერთად ახალციხისაკენ გაილაშქრა. 19 აპრილს აწყურთან მიატოვა ერეკლე II, თბილისისაკენ გაემართა და ქართლ-კახეთის ხელში ჩაგდება და რუსეთისათვის გადაცემა მოინდომა. ასპინძის ბრძოლაში ქართველთა გამარჯვებამ ეს გეგმა ჩაშალა. შემდეგ ტოტლებენი იმერეთში გადავიდა და თურქთაგან შორაპნის, ცუცხვათის, ბაღდათისა და ქუთაისის ციხეების განთავისუფლებაში მიიღო მონაწილეობა, ამის შემდეგ მოუმზადებლად შეუტია ფოთს და დამარცხდა.

საქართველოში ყოფნისას ტოტლებენი თავისი თვითნებური ქმედებებით უპირისპირდებოდა ქართველ მმართველებს, რის გამოც რუსეთის მთავრობა იძულებული გახდა 1771 წლის იანვარში იგი გენერალ სუხოტინით შეეცვალა. პეტერბურგში დაბრუნებულ ტოტლებენს ჩამორთმეული ორდენი დაუბრუნეს, დივიზია ჩააბარეს და ვარშავაში გაგზავნეს, სადაც მალე გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1715
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1773
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:წმინდა ანას ორდენის კავალრები
ჯორდი ლა ფორჟი

**ჯორდი ლა ფორჟი** () — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა და მომდევნო ფილმებში (თაობები, პირველი კონტაქტი, აჯანყება, შურისგება).

## ბიოგრაფია 
ლა ფორჟი დაიბადა 2335 წლის 16 თებერვალს, მან დაამთავრა ზეფრამ კოკრეინის სახელობის სკოლა და სწავლობდა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში 2353 - 2357 წლებში. 2357 მსახურობდა ხომალდზე *USS Victory* რომელსაც მეთაურობდა კაპიტანი ზიმბატა. მოგვიანებით გადავიდა ხომალდზე *USS Hood*, სადაც ასევე მსახურობდა უილიამ რაიკერი. ამ პრიოდში ლა ფორჟმა მიიღო უმცროსი ლეიტენანტის წოდება.

კაპიტანმა პიკარმა აიყვანა ლა ფორჟი თავის ეკიპაჟში მესაჭედ, თუმცა მეორე სეზონიდან მან დაიკავა მთავარი ინჟინრის თანამდებიობა და ასეევე მიიღოლეიტენანტის წოდება. 2372 წელს იგი გადავიდა ახალ ხომალდზე Enterprise-E. როცა ხომალდი მოხვდა 21_ე საუკუნეში იგი ეხმარებოდა ზეფრამ კოკრეინს პირველი ვარპ-ხომალდის აწყობასა და ვულკანელებთან კონტაქტის დამყარებაში.

### ვიზორი 
ჯორდი ლა ფორჟი დაბადებიდან ბრმაა, ამიტომ იგი იყენებს მოწყობილობას სახელად ვიზორი (). ეს მოწყობილობა კეთდება თვალებზე სათვალის მსგავსად. იგი ახდენს ელექტრომაგნიტური სპექტრის სკანირებას, ქმნის ვიზუალურ სიგნალს და გადასცენს ტვინს მხედველობის ნერვის საშუალებით. დასახელება ვიზორი იშიფრება როგორც: **V**isual **I**nstrument and **S**ensory **O**rgan **R**eplacement.

მინი|
დაახლოებით 2371 - 2373 წლებს შორის ვიზორი შეიცვალა კიბერნეტიკული თვალით, რომელიც ასრულებდა იგივე ფუნქციებს.
დაახლოებით 2371 - 2373 წლებს შორის ვიზორი შეიცვალა კიბერნეტიკული თვალით, რომელიც ასრულებდა იგივე ფუნქციებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვარსკვლავური გზა
* ლევარ ბარტონი
* ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა
* ვარსკვლავური გზა: თაობები
* ვარსკვლავური გზა: პირველი კონტაქტი
* ვარსკვლავური გზა: აჯანყება
* ვარსკვლავური გზა: შურისგება

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ჯორდი ლა ფორჟი  საიტზე startrek.com
* memory-alpha.org
* http://memory-beta.wikia.com/wiki/Geordi_La_Forge

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
მოზამბიკის ისტორია

[მინიატიურა|მარჯვნივ|250პქ|[ვასკო და გამას გემი]]
[მინიატიურა|მარცხნივ|250პქ|[მოზამბიკი (კუნძული)|კუნძულ მოზამბიკის გრავიურა (1598)]]
1498 წელს, როდესაც პორტუგალიელი მეზღვაურის, ვასკო და გამას ექსპედიციამ მოზამბიკს მიაღწია, იქ უკვე არსებობდა არაბული სავაჭრო დასახლებები. XVI საუკუნეში მოზამბიკი პორტუგალიურ დასახლებას წარმოადგენდა, რომელიც სამხრეთ აზიური სავაჭრო გზების ბაზა იყო. მალე მოზამბიკში თეთრკანიანები გამოჩნდნენ, რომლებიც იქ ოქროსა და მონებისთვის იყვენ ჩასული. რეგიონში პორტუგალიის გავლენა ფართოვდებოდა და ისიც მეტ ყურადღებას აქცევდა მომგებიან ვაჭრობას ინდოეთსა და სამხრეთ აზიაში, აგრეთვე დიდი ყურადღება ექცეოდა ბრაზილიის კოლონიზაციას. XX საუკუნის დასაწყისში, პორტუგალიამ სამ ბრიტანულ კომპანიაზე: მოზამბიკის, ზამბეზისა და ნიასას კომპანიებზე კონტროლი დაკარგა.

## დეკოლონიზაცია და ბრძოლა თავისუფლებისთვის 
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, პორტუგალიამ არ მიბაძა სხვა ევროპულ ქვეყნებს და თავის კოლონიებს დამოუკიდებლობა არ მიანიჭა. კოლონიები პორტუგალიის „ზღვისიქითა ტერიტორიებად” გამოცხადდა. მასშტაბურ დეკოლონიზაციასა და ეროვნულ-განმანთავისუფლებელ მოძრაობებს საერთაშორისო არენაზე, პორტუგალიის მმართველობის ოპონენტების პოლიტიკური კონსოლიდაცია მოჰყვა. 1962 წელს რამდენიმე ანტიკოლონიური პოლიტიკის გამტარებელმა ჯგუფმა დააარსა მოზამბიკის განმათავისუფლებელი ფრონტი (ფრელიმო) და ქვეყნის დამოუკიდებლობისთვის დაიწყო ბრძოლა. 1964 წლის სექტემბერში ფრონტმა პორტუგალიის კოლონიური ხელისუფლების წინააღმდეგ შეიარაღებული ბრძოლა წამოიწყო. ფრონტი თავიდანვე მჭიდრო კავშირში იყო ანგოლისა (MPLA) და გვინეა-ბისაუს (PAIGC) მეამბოხე ძალებთან.

ფრელიმო ტანზანიაში ბაზირებდა, სსრკ-სა და ჩინეთის მხარდაჭერას იღებდა და აქტიურად იბრძოდა ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონებში.

## თავისუფლება და სამოქალაქო ომი 
1975 წლის 25 ივნისს, პორტუგალიის პუტჩის შემდეგ, რომელიც ცნობილია მიხაკების რევოლუციის სახელით, მოზამბიკმა თავისუფლება მოიპოვა. ფრელიმომ ქვეყანაში ერთპარტიული პოლიტიკური სისტემა ჩამოაყალიბა. დაიხურა რელიგიური სკოლები, დაიშალა ტრადიციული მმართველობის სისტემა, აგრარული რეფორმა ჩავარდა, პორტუგალიელი ახალმოსახლეები ქვეყნიდან გააძევეს, რის შედეგადაც ქვეყანაში კვალიფიციური, პროფესიონალური კადრები აღარ დარჩა. სამხრეთ როდეზიისა და სამხრეთ აფრიკის მხარდაჭერით ქვეყანაში შეირაღებული ოპოზიციური ძალა ჩამოყალიბდა და სამოქალაქო ომი დაიწყო. ომმა უამრავი სამოქალაქო პირი შეიწირა. ქვეყნის ინფრასტრუქტურა საბოლოოდ მოიშალა. ქვეყანაში საომარი მოქმედებები საბოლოოდ დასრულდა 1992 წელს, მას შემდეგ რაც რეგიონში პოლიტიკური სურათი შეიცვალა.

სამშვიდობო ხელშეკრულების გაფორმების შემდეგ და ოპოზიციური ძალების მოზამბიკის პოლიტიკურ სივრცეში გადასვლის შემდეგ, დაიწყო ქვეყნის ორი გიგანტი პოლიტიკური ძალის ბრძოლა ქვეყნის ხელისუფლებისთვის. *ფრელიმო* ქვეყნის ჩრდილოეთ მხარისგან იღებს მხარდაჭერას, ხოლო *რენამოს* მხარს სამხრეთი რეგიონები უჭერს. *ფრელიმო* მოზამბიკის საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნებში გამუდმებით იმარჯვებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აღნიშვნა ცნობარში: მოზამბიკი
* მოზამბიკის ისტორია 
* მოზამბიკი

კატეგორია:მოზამბიკის ისტორია