open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გრეგორია მაქსიმილიანა ავსტრიელი

**გრეგორია მაქსიმილიანა ავსტრიელი** (, დ. 22 მაისი, 1581, გრაცი, ავსტრია — გ. 20 სექტემბერი, 1597, გრაცი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. 

## ბიოგრაფია 
გრეგორია მაქსიმილიანა დაიბადა 1581 წლის 22 მაისს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი მეუღლის, ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ V-ის ასულ მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. მას სახელი დაარქვეს რომის პაპ გრეგორი XIII-ისა და მისი დეიდის, მაქსიმილიანა მარია ბავარიელის პატივსაცემად. გრეგორია მაქსიმილიანა ღრმა ბავშვობიდანვე ძალიან კეთილშობილური და კომუნიკაბელური ხასიათისა იყო. მას შესანიშნავი ურთიერთობა ჰქონდა დედასთან და ყველა და-ძმასთან. 

ჰაბსბურგთათვის დამახასიათებელი წინ წამოწეული ქვედა ყბის გარდა, გრეგორია მაქსიმილიანას მემკვიდრეობით დეფორმირებული მხრები და ნაწიბურებიანი სახეც ერგო. 

1596 წელს ესპანეთის მეფე ფილიპე II-ის ელჩი ადმირალი დე არაგონი გრაცში ჩავიდა და ესპანეთ-ავსტრიის სამეფო კარებს შორის საქორწინო მოლაპარაკებები დაიწყო. მას დავალებული ჰქონდა ავსტრიის პრინცესებს შორის პრინცი ფილიპესათვის მეუღლის არჩევა. საბოლოოდ ელჩმა აღჩევანი გრეგორია მაქსიმილიანაზე და მის ორ დაზე — მარგარეტსა და ელეონორაზე შეაჩერა. მან სამივე მათგანის პორტრეტი წაიღო ესპანეთში რათა უკვე სასიძოს აერთია მათგან ერთ-ერთი. პრინცმა ფილიპემ თავის საცოლედ მარგარეტი აირჩია, მეფე ფილიპე II-ს კი უფრო მეტად გრეგორია მაქსიმილიანა მოეწონა, რადგან იგი მარგარეტზე უფროსი იყო და მემკვიდრის გაჩენას მისი აზრით ის უფრო მარტივად შესძლებდა. 

1597 წლის 17 სექტემბერს ასტურიის პრინცი ფილიპე ეწვია გრაცის სამეფო კარს რათა გრეგორიაზე დანიშნულიყო. ამ დროს გრეგორია მაქსიმილიანა ძლიერ იყო ავად. ცნობილია, რომ პრინცს იმდენად არ მოეწონა იგი, რომ თურქ პატიმარს შეადარა. მტანჯველი დღეების შემდეგ, 1597 წლის 20 სექტემბერს გრეგორია გარდაიცვალა, 16 წლის ასაკში. საბოლოოდ ფილიპემ ის მიიღო რაც სურდა და მისთვის სასურველ მარგარეტზე დაქორწინდა. 
## წინაპრები 

**გრეგორია მაქსიმილიანა ავსტრიელის წინაპრები**

## ლიტერატურა 
* Georg Haubenreich, Genealogia, 1598, p. 80. On-line
*  German Society for Racial Hygiene, Archiv für Rassen- und Gesellschafts-Biologie, einschliesslich Rassen- und Gesellschafts-Hygiene, vol. VIII, p. 779. On-line
*  Brigitte Hamann, Die Habsburger: ein biographisches Lexikon, Piper, 1988, p. 278.
*  Societatea Academică Română, Acta historica, vol. III, Societatea Academică Română, 1959, p. 162.
*  Karl Acham, Kunst und Geisteswissenschaften aus Graz, vol. II, Böhlau Verlag Wien, 2009, p. 88.

კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1581
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1597
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
ელეონორა ავსტრიელი (1582-1620)

**ელეონორა ავსტრიელი** (; დ. 25 სექტემბერი, 1582, გრაცი, ავსტრია — გ. 28 იანვარი, 1620, ჰალ-ინ-ტიროლი, ავსტრია) — ჰაბსბურგთა დინასტიის წარმომადგენელი. ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი ცოლის, ერცჰერცოგინია მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. 

## ბიოგრაფია 
ელეონორა დაიბადა 1582 წლის 25 სექტემბერს გრაცში, ავსტრიაში. იგი იყო ავსტრიის ერცჰერცოგ კარლ II-ისა და მისი ცოლის, ბავარიის ჰერცოგ ალბერტ V-ის ასულ  მარია ანა ბავარიელის ქალიშვილი. ყველა მისი და-ძმის მსგავსად, ელეონორასაც მემკვიდრეობით გადაეცა ჰაბსბურგთათვის დამახასიათებელი წინ წამოწეული ქვედა ყბა. იგი ბავშვობიდანვე ძალიან ჯიუტი, მეტად გონიერი და ძლიერი გოგონა იყო. მან ჯერ კიდევ ჩვილობაში გადაიტანა იმ დროისათვის მომაკვდინებელი დაავადება — წითურა. 

მის დებთან, გრეგორია მაქსიმილიანასთან და მარგარეტთან ერთად, ელეონორაც განიხილებოდა ესპანეთის მეფე ფილიპე III-ის საცოლედ. ავსტრიელებმა ესპანეთის სამეფო კარზე ამ სამი გოგონას პორტრეტი გააგზავნეს, საიდანაც თავად ფილიპემ მარგარეტი აირჩია, მამამისმა კი გრეგორია. ამის შემდეგ კიდევ რამდენჯერმე შეეცადეს მის გათხოვებას, თუმცა ამ ჯერად იტალიაში, მაგრამ ქორწინება ვერცერთხელ ვერ შედგა. 

საბოლოოდ 1607 წლიდან მოყოლებული, იგი თავის დასთან, წარსულში ტრანსილვანიის მთავარ მარია კრისტინასთან ერთად დასახლდა ჰალ-ინ-ტიროლში. აქ იგი მონაზვნად აღიკვეცა და წმინდა წესით ცხოვრობდა, სადაც გარდაიცვალა კიდეც 1620 წლის 28 იანვარს, 37 წლის ასაკში. მომავალ წელს დაიღუპა მისი დაც, მარია კრისტინა. 
## წინაპრები 

**ელეონორა ავსტრიელის წინაპრები**

## ლიტერატურა 
* Deutsche Gesellschaft für Rassenhygiene: Archiv für Rassen- und Gesellschafts-Biologie einschließlich Rassen- und Gesellschafts-Hygiene, Band 8, S. 779 Digitalisat.
*  Karl Acham: Kunst und Geisteswissenschaften aus Graz, Band 2, Böhlau Verlag Wien, 2009, S. 88.
*  Jahrbuch für Europäische Geschichte 2007, Band 8, Oldenbourg Wissenschaftsverlag, 2007, S. 35 Digitalisat.
*  Eleonore. In: Brigitte Hamann (Hrsg.): Die Habsburger, 1988, S. 78.

კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1582
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1620
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
თურაბადი

**თურაბადი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
 
## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ჩალაუბნის ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი

**ჩალაუბნის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი** — ახალი ბაზილიკური ტიპის ეკლესია. კახეთი, გურჯაანი, სოფელი ჩალაუბანი.

## ისტორია
ჩალაუბნის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის მშენებლობა 2015 წელს არქიტექტორ რევაზ ჯანაშიას პროექტით დაიწყო.

ვინაიდან სოფელს არ გააჩნდა მოქმედი მართლმადიდებლური ეკლესია, სოფლის მოსახლეობის ინიციატივით გურჯაანის მუნიციპალიტეტის გამგეობამ მიიღო გადაწყვეტილება სოფლის შესასვლელში,სადაც სამამულო ომში დაკარგულ პირთა მემორიალი მდებარეობს, აშენებულიყო ეკლესია.

2015 წელს საძირკველის გათხრის შედეგად საფუძველი ჩაეყარა ტაძრის მშენებლობას, თუმცა გარკვეული პერიოდის განმავლობაში მშენებლობა უსახსრობის გამო შეჩერდა.

## თანამედროვეობა
ეკლესიის მშენებლობა 2018 წელს სოფლის მკვიდრის, არასამთავრობო ორგანიზაცია „ჯანმრთელი სამართლიანი საზოგადოების“ აღმასრულებელი დირექტორის, გიგა ჩხაიძის დაფინანსებით განახლდა.

ტაძარი ბაზილიკური ტიპისაა, მისი სიგრძე 17 მეტრს, ხოლო სიმაღლე 9 მეტრს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩალაუბნის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრის მშენებლობა განახლდა
* ჩალაუბნის მშენებარე ტაძარი 

კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლიმუზენი (ოლქი)

**ლიმუზენი** () — ისტორიული ოლქი საფრანგეთში, საფრანგეთის ცენტრალური მასივის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. ლიმუზენის ტერიტორიაზეა კორეზის, ნაწილობრივ ზემო ვიენის დეპარტამენტები. ფართობი 8,9 ათ. კმ². ეკონომიკის საფუძველია სახორცე მიმართულების მეცხოველეობა. განვითარებულია კვების, ფეხსაცმლის, შალეულის მრეწველობა, კერამიკის წარმოება. მთავარი სამრეწველო ცენტრებია ლიმოჟი, ტული, ბრივ-ლა-გაიარდი. იღებენ ურანის მადანს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორიული პროვინციები
შარლ დე ვალუა

**შარლ დე ვალუა** შეიძლება იყოს:

* შარლ დე ვალუა — საფრანგეთის მეფე ფილიპ III-ისა და ისაბელა არაგონელის ვაჟი, ვალუას გრაფი და ვალუას დინასტიის დამაარსებელი;
* შარლ დე ვალუა — ორლეანის ჰერცოგ ლუი I-ისა და ვალენტინა ვისკონტის ვაჟი, ორლეანის ჰერცოგი და საფრანგეთის მეფე ლუი XII-ის მამა;
* შარლ დე ვალუა — ანგულემის გრაფ ჟან ორლეანელისა და მარგარიტა დე როანის ვაჟი, ანგულემის გრაფი და საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ის მამა;
* შარლ დე ვალუა — საფრანგეთის მეფე შარლ VII-ისა და მარია ანჟუელის ვაჟი, ბერის, ნორმანდიისა და აკვიტანიის ჰერცოგი;
* შარლ დე ვალუა — საფრანგეთის მეფე ფრანსუა I-ისა და კლაუდია ვალუას ვაჟი, ორლეანის ჰერცოგი;
* შარლ დე ვალუა — საფრანგეთის მეფე შარლ IX-ისა და მარი ტუშეს უკანონო ვაჟი, ანჟულემის ჰერცოგი;
Dunkin' Donuts

'''Dunkin' Donuts'* ( — სიტყვასიტყვით *დანკინის ფუნთუშები''), შემოკლებით **Dunkin**' — ამერიკული მრავალეროვანი (მულტინაციონალური) სწრაფი კვების რესტორნების ქსელი, დაფუძნებული კანტონში (მასაჩუსეტსი, აშშ). დაარსდა 1950 წელს უილიამ როზენბერგის მიერ. წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ უდიდეს ყავისა და გამომცხვარი პროდუქტების ქსელს. Dunkin' Donuts 36 ქვეყანაში (მათ შორის საქართველოშიც) 12 000-მდე რესტორანს ფლობს. ქსელის პროდუქტებს შორისაა ფუნთუშა, ბეიგელი და სხვა გამომცხვარი პროდუქტი, აგრეთვე მრავალი სახის ცივი და ცხელი სასმელი. Dunkin'-ის ქსელს ფლობს კომპანია Dunkin' Brands. 2018 წლის სექტემბერში დაანონსდა, რომ 2019 წლის იანვარში სახელი შეიცვლება მხოლოდ Dunkin'-ით.

## საქართველო
2014 წლის ოქტომბერში ხელი მოეწერა Dunkin' Donuts-ის რესტორნების ქსელის განვითარების ხელშეკრულებას საქართველოში. ქვეყნის მასშტაბით 19 ობიექტია გახსნილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Dunkin' Donuts-ის ქართული გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:სწრაფი კვების ქსელები
კატეგორია:Dunkin' Brands
სიცილიის მწუხრი

]]
**„სიცილიის მწუხრი“** — სახალხო აჯანყება კუნძულ სიცილიაზე;  დაიწყო 1282 წლის 31 მარტს პალერმოში და აპრილში მთელ კუნძულს მოედო. აჯანყება მიმართული იყო ფრანგი ფეოდალების წინააღმდეგ, რომელთაც შარლ I ანჟუელისგან დიდი პრივილეგიები და მიწები მიიღეს. გვიანდელი ლეგენდის თანახმად, აჯანყების დაწყების ნიშანი იყო მწუხრის ზარები, აქედან წარმოდგა მისი სახელწოდებაც. აჯანყების მეთაურობა სიცილიის წარჩინებულებმა იგდეს ხელთ, მათ მოიწვიეს არაგონის მეფე პედრო III, რომელმაც მალე მთელი კუნძული დაიპყრო. „სიცილიის მწუხრის“ შედეგად სიცილია ჩამოშორდა ანჟუს დინასტიის სამფლობელოებს, თუმცა ანჟუს დინასტიის წარმომადგენლები 1302 წლამდე იბრძოდნენ მის დასაბრუნებლად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სიცილიის მწუხრის ომი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Historia Sicula text 
*"Sicilian Vespers". *ენციკლოპედია ბრიტანიკა*.
*The Catholic Encyclopedia.

კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1282 წლის ბრძოლები
თარგმანნი საამო საკითხავთა თხზულებათა

**„თარგმანნი საამო საკითხავთა თხზულებათა”** — 1872 წელს თბილისში დაბეჭდილი ლიტერატურული კრებული. გამოსცა „ქართველ ქალთა ამხანაგობამ” (ელენე ყიფიანი, ეკატერინე გაბაშვილი, ეკატერინე მელიქიშვილი), რომელიც მიზნად ისახავდა უცხოელ ავტორთა თარგმნასა და გამოცემას. კრებულში შესულია „პარიჟელი ბიჭი” (ნაწყვეტი ვიქტორ ჰიუგოს რომანიდან „საბრალონი”), „ამერიკელი ქალები XVIII საუკუნისა”, „ჟულ ტარრო” და „უკანასკნელი დღენი ნათანიელ როსსელისა”. კრებულის გამოცემას დადებითი საზოგადოებრივი გამოხმაურება მოჰყვა, რამაც ბიძგი მისცა ქართველ ქალთა გააქტიურებას საზოგადოებრივ და სალიტერატურო ასპარეზზე. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართული ლიტერატურული კრებულები
კატეგორია:1872
თბილისის ბოლშევიკების ლიტერატურული ბიურო

**თბილისის ბოლშევიკების ლიტერატურული ბიურო** () — ბოლშევიკური პარტიული ორგანიზაციული ცენტრი, რომელიც თბილისში მოქმედებდა 1907 წლის დამდეგიდან 1909 წლამდე. ზოგჯერ „რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის თბილისის მეუმრავლესეების სალიტერატურო ბიუროსაც” უწოდებდნენ. 1908 წელს გამოსცემდა არალეგალურ გაზეთ „ბრძოლას”. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კომუნიზმი
კატეგორია:თბილისის ისტორია
თბილისის მოდელური ფეხსაცმლის ფაბრიკა

**თბილისის მოდელური ფეხსაცმლის ფაბრიკა** — მსუბუქი მრეწველობის საწარმო თბილისში (კახეთის გზატკეცილი №65). ამუშავდა 1972 წელს. სპეციალიზებული იყო მამაკაცისა და ბავშვის ფეხსაცმლის წარმოებაზე. საწარმოო სიმძლავრე შეადგენდა 500 ათას წყვილ ფეხსაცმელს წელიწადში. მუშაობდა როგორც ადგილობრივ, ისე შემოტანილ ნედლეულზე. მზა პროდუქციის რეალიზაცია ხდებოდა ქვეყნის შიგნით, აგრეთვე საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებში. 1996 წელს ჩამოყალიბდა ამავე სახელწოდები სააქციო საზოგადოებად. 2003 წლიდან საწარმო პროფილით აღარ ფუნქციონირებს. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სს თბილისის მოდელური ფეხსაცმლის ფაბრიკა. www.companyinfo.ge „საერთაშორისო გამჭვირვალობა — საქართველოს” ვებსაიტი. ნანახია 16 ოქტომბერი, 2018.

კატეგორია:თბილისის ეკონომიკა
თბილისის საპნის ქარხანა

**თბილისის საპნის ქარხანა** — კვების მრეწველობის ერთ-ერთი უძველესი საწარმო თბილისში. დაარსდა 1886 წელს ფრანგი მეწარმის ტოლეს მიერ. თავდაპირველად საწარმო კუსტარული იყო, ხელით შრომაზე დაფუძნებული. 1930-35 წლებში ჩატარდა ქარხნის რეკონსტრუქცია, ხოლო 1965-66 წლებში მოხდა მისი სრული გადაიარაღება, რის შედეგადაც საწარმოს წლიურმა სიმძლავრემ 14000 ტ მიაღწია. იგი საპნის პროდუქციის ერთადერთი მწარმოებელი იყო საქართველოში და აღნიშნულ პროდუქციაზე მოსახლეობის მოთხოვნას 60–65%-ით აკმაყოფილებდა. 1996 წელს მოხდა ქარხნის პრივატიზება და გარდაიქმნა შეზღუდული პასუხისმგებლობის საზოგადოებად. 1998 წლიდან საწარმო აღარ ფუნქციონირებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ეკონომიკა
კატეგორია:თბილისის ისტორია
ლევან ანჯაფარიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლევან ანჯაფარიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლევან ანჯაფარიძე — თერაპევტი
*ლევან ანჯაფარიძე  — რეჟისორი
თბილისის ნავთობის საბადოები

**თბილისის ნავთობის საბადოები** ცნობილი იყო ძველთაგანვე. ეს ასახულია თბილისის ერთ-ერთი გარეუბნის ნავთლუღის სახელწოდებაში. ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსას”: „ტფილისის სამხრაღმოსავლით არს ნავთლუხი. მუნ დის ნავთი კიდესა მტკურისასა, არამედ წყლის სიახლოვით მრავალი არ აიღების”.  

ნავთობის გეოლოგიური კვლევა თბილისში დაიწყო XIX საუკუნის 60-იანი წლებიდან, კავკასიის სამთო სამმართველოს დაარსების შემდეგ. 1881 წელს სამთო ინჟინერმა გრიგოლ წულუკიძემ ძებნა-ძიებითი სამუშაოები ჩაატარა ნავთლუღის მიდამოებში. XX საუკუნის 30-იანი წლებიდან გეგმაზომიერ და სისტემატურ გეოლოლოგიურ-საძიებო სამუშაოებს ატარებდა ტრესტი „საქნავთობი”. თბილისის მიდამოებსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე ჩატარებული კვლევის შედეგად აღმოჩენილი და შესწავლილია რამდენიმე საბადო. თბილისის საბადოების წილად მოდის საქართველოში 1930 წლის შემდეგ მთლიანად მოპოვებული ნავთობის უდიდესი ნაწილი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ეკონომიკა
კატეგორია:საქართველოს გეოლოგია
გუთიები

**გუთიები** — ნახევრად მომთაბარე ტომები, რომლებიც ძვ. წ. III–II ათასწლეულში ცხოვრობდნენ ზაგროსის მთიანეთში, თანამედროვე აზერბაიჯანისა და ქურთისტანის ტერიტორიაზე. გუთიების ენაზე მცირე რამაა ცნობილი. გაურკვეველია მათი ეთნიკური ვინაობის საკითხიც. არსებობს მოსაზრება, რომ გუთიები ენათესავებოდნენ ხური-ურარტულ ტომებს და კავკასიურ სამყაროს. საბჭოთა ისტორიკოსები ი. დიაკონოვი და ი. ალიევი ფიქრობდნენ, რომ მათი სახელი უკავშირდება ალბანელების უძველეს სახელწოდებას — უტიებს. დაახლოებით ძვ. წ. 2200 წელსგუთიებმა დაარბიეს აქადი და თითქმის ასი წლით გაბატონდნენ მესოპოტამიაში. ძვ. წ. I ათასწლეულში მესოპოტამიის მკვიდრნი „გუთეებს“ უწოდებდნენ მათგან ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით მცხოვრებ სხვადასხვა ხალხებს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
დიდი ხუტია

**დიდი ხუტია** — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარეების ყლიჩისა (კოდორის აუზი) და ხეცკვარის (კოდორის მარჯვენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3513 მ. აგებულია ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით, გნაისებით, გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია სუბნივალური ლანდშაფტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მცირე ხუტია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში

200px|მინი|მარჯვნივ|გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის გერბი
**გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში** ( —  გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის დიპლომატიური წარმომადგენლობა საქართველოში. დიპლომატიური ურთიერთობები საქართველოსა და გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკას შორის დამყარდა 1992 წლის 13 აპრილს. გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა იყო პირველი სახელმწიფო, რომელმაც 1991 წელს აღიარა საქართველოს დამოუკიდებლობა და 1992 წელს საელჩო გახსნა თბილისში. 1993 წელს გაიხსნა საქართველოს საელჩო გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში.

## გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
* ჰუბერტ კნირში — 2018 წლის 18 სექტემბრიდან
* ჰაიკე პაიჩი — 2016-2018
* ბეტინა ქადენბახი — 2015-2016
* ორთვინ ჰენიგი — 2010-2015
* პატრიცია ჰილდეგარდ ფლორი — 2006-2010
* უვე შრამი  — 2001-2006
* ვოლფდიტრიხ ფიოგელი  — 1998-2001
* ნორბეტ ბაასი — 1995-1998
* გიუნთერ დალჰოფი — 1992-1995

## რესურსები ინტერნეტში
* Deutsche Botschaft
* გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის  საელჩო საქართველოში 

## სქოლიო
ნინო გურიელი

**ნინო გურიელი** (დ. 7 თებერვალი, 1961, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მოჭადრაკე. საერთაშორისო დიდოსტატი (1979). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1976; 1992). სსრკ ჩემპიონატების მეორე (1980) და მესამე პრიზიორი (1985). მსოფლიო ჩემპიონატების ციკლის მონაწილე (1978-1981; 1988-1990). მსოფლიოს საჭადრაკო ოლიმპიადების სამგზის ჩემპიონი (1992-1996) და მეორე პრიზიორი (2000). საქართველოს ჭადრაკის ფედერაცის პრეზიდენტი (2002-2004). ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალერი (2001).

## ტიტულები 
* მეორე ადგილი — ქალთა XIX საჭადრაკო ოლიმპიადა 2000, სტამბოლი, თურქეთი
* პირველი ადგილი — ქალთა XVII საჭადრაკო ოლიმპიადა 1996, ერევანი, სომხეთი
* პირველი ადგილი — ქალთა XVI საჭადრაკო ოლიმპიადა 1994, მოსკოვი, რუსეთი
* პირველი ადგილი — ქალთა XV საჭადრაკო ოლიმპიადა 1992, მანილა, ფილიპინები

## პერიოდიკა
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნინო გურიელი — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რებუსი

**რებუსი** ( (მოქმედებითი ბრუნვა სიტყვისა res — ნივთი, რაიმე) — ნივთების საშუალებით) — გამოცანა, რომელშიც გამოსაცნობი სიტყვა ან ფრაზა მოცემულია ნახატების, ნიშნების, ასოების კომბინაციით. ამის მიხედვით, რებუსს ასევე უწოდებენ ძნელად გამოსაცნობ, თავსამტვრევ რამეს.

## მაგალითი 
ფაილი:Kwartnoot01.jpg 20პქ 70პქ 20პქ ფაილი:Kwartnoot06.jpg — **რე + ბუ + სი**

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თავსატეხები
კატეგორია:სიტყვების თამაში
იუჩიუნჯი-აღალი

**იუჩიუნჯი-აღალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
მოვლენათა ჰორიზონტი

**მოვლენათა ჰორიზონტი** — შავი ხვრელის საზღვარი. ის სივრცე-დროის იმ არის საზღვარია, რომლიდანაც შეუძლებელია გამოსვლა. მოვლენათა ჰორიზონტი არის სინათლის სხივის ტრაექტორია, რომლის გასწვრივ ის ცდილობს თავის დაღწევას შავი ხვრელიდან. სინათლის სხივებს, რომლებიც ქმნიან შავი ხვრელის საზღვარს, მოვლენათა ჰორიზონტს, არასდროს შეუძლიათ ერთმანეთთან მიახლოება, ამიტომ მოვლენათა ჰორიზონტის არე შეიძლება დარჩეს უცვლელი ან გაიზარდოს დროის მიხედვით, მაგრამ არასდროს შემცირდება. 

## ლიტერატურა 
* სტივენ ჰოკინგი — „დროის მოკლე ისტორია — დიდი აფეთქებიდან შავ ხვრელებამდე“.

კატეგორია:ასტროფიზიკა
კატეგორია:შავი ხვრელები
ექსტერიერი (სასოფლო-სამეურნეო ცხოველისა)

**სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის ექსტერიერი** (,  — გარეგანი, გარეგნული) — ცხოველის გარეგნობა და სხეულის აგებულება. სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის შეფასება ექსტერიერის მიხედვით ცნობილია უძველესი დროიდან. პროდუქტიულობის მხრივ სხვადასხვამიმართლების ცხოველთა ექსტერიერის სახეობა დაკავშირებულია ცხოველის ანატომიურ, ფიზიოლოგიურ, ნერვულ-ჰუმორულ და სხვა კონსტიტუციურ თავისებურებებთან. ექსტერიერი კონსტიტუციის გარეგანი გამოხატულებაა, ამიტომ მას დიდი მნიშვნელობა აქვს საშენედ ცხოველის შერჩევისას. ცხოველის ექსტერიერს აფასებენ თვალზომით (თვალზომით შეფასება) და განაზომებით. ამისათვის იყენებენ საზომ ჯოხს, ფარგალს და ბაფთას (იხ. ცხოველის გაზომვა). ექსტერიერის მიხედვით მსჯელობენ ცხოველის პროდუქტიულობის მიმართულებაზე, ჯიშზე, განვითარების დონეზე, სქესზე (სქესობრივი დიმორფიზმი), ექსტერიერული მანკის არსებობაზე ან არარსებობაზე და კონსტიტუციური დასუსტების ნიშნებზე. ცხოველის საშენე შერჩევისას საჭიროა მისი კომპლექსური შეფასება ექსტერიულ-კონსტიტუციური თავისებურებების, პროდუქტიულობის, წარმოშობისა და შთამომავლობის ხარისხის მიხედვით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მეცხოველეობა
გოტლანდი

**გოტლანდი** () — უდიდესი კუნძული ბალტიის ზღვაში. ეკუთვნის შვედეთს. ფართობი 1960 კმ². მოსახლეობა 56 717 კაცი (2012). მთავარი ქალაქი და ნავსადგური — ვისბიუ. კუნძულის ზედაპირი პლატოა (სიმაღლე 83 მ-მდე), აგებულია სილურული კირქვებითა და ქვიშაქვებით. განვითარებულია კარსტი. ზომიერი, ზღვის ჰავა. ნალექები 500 მმ-ზე მეტი წელიწადში. იზრდება წიწვოვანი და ფართოფოთლოვანი ტყეები (უკავია ტერიტორიის 44%), არის ტორფნარები. მისდევენ მიწათმოქმედებას, მეცხვარეობას. განვითარებულია კირქვის დამუშავება, ცემენტის, კვების მრეწველობა, აგრეთვე ტურიზმი.

ახ. წ. პირველ საუკუნეებში გოტლანდი დასახლებული იყო გერმანული ტომებით (შესაძლოა სახელწოდება „გოტლანდი“ წარმოდგება გოთებისაგან). შუა საკუნეებში ქალაქ ვისბიუსთან ერთად ბალტიისპირეთის სატრანზიტო ვაჭრობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. ნომინალურად ეკუთვნოდა შვედეთს, ფაქტობრივად კიდამოუკიდებელი რესპუბლიკა იყო. 1361 წელს დაიპყრეს და გაძარცვეს დანიელებმა. 1645 წელს გადაეცა შვედეთს. პირველი მსოფლიო ომის დროს 1915 წლის 19 ივნისს (ძვ. სტ.  2 ივლისი), გოტლანდის მახლობლად გაიმართა ბრძოლა რუსეთისა და გერმანიის სამხედრო ხომალდებს შორის.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:შვედეთის კუნძულები
კატეგორია:ბალტიის ზღვის კუნძულები
კატეგორია:შვედეთის ლენები
კატეგორია:შვედეთის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ექსტერიერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ექსტერიერი** (,  — გარეგანი, გარეგნული) შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ექსტერიერი — სასოფლო-სამეურნეო ცხოველის გარეგნობა და სხეულის აგებულება.
* ექსტერიერი — შენობის გარე მხარე, ინტერიერის ანტონიმი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინტერიერი
ბოლცმანის პრინციპი

**ბოლცმანის პრინციპი** ამყარებს კავშირს ფიზიკური სისტემის S ენტროპიასა და მისი მდგომარეობის W თერმოდინამიკურ ალბათობას შორის: S=klnW, სადაც k ბოლცმანის მუდმივაა. შემოიღო ლუდვიგ ბოლცმანმა (1872).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კონცეფციები ფიზიკაში
კატეგორია:თერმოდინამიკური ენტროპია
საბურულე მასალა

**საბურულე მასალა** — შენობა-ნაგებობის ბურულის მოსაწყობი საშენი მასალა. საბურულე მასალა არის რულონური (რუბეროიდი, პერგამინი, მინარუბეროიდი, ტოლი), მასტიკის ტიპის (პოლიმერებით მოდიფიცირებული ბიტუმისა და კუპრის საბურულე მასტიკები) და ცალობითი — საბურულე ფოლადი, ხელოვნური ქვის, ხისა და პოლიმერული მასალები. გამოყენებული ნედლეულის სახეობის მიხედვით საბურულე მასალა შეიძლება იყოს ორგანული (ბიტუმის, კუპრის, ხისა და პოლიმერული), სილიკატური (აბზესტცემენტი, კრამიტი) და ლითონისა (საბურულე ფოლადი). საბურულე მასალა უნდა იყოს მსუბუქი, მტკიცე, წყალშეუღწევი, ატმოსფერო- და ყინვაგამძლე, მცირედ ანთებადი, იაფი და ნაკლებად შრომატევადი.

## ლიტერატურა 
*
რუბეროიდი

[250px|მინი|მარჯვნივ|სახურავის [ჰიდროიზოლაცია რუბეროიდით]]
**რუბეროიდი** ( — წითელი და  — სახე, სახეობა) — რულონის სახის საბურულე და ჰიდროსაიზოლაციო მასალა; ამზადებენ საბურულე მუყაოსაგან, რომელსაც ჟღენთენ რბილი ნავთობის ბიტუმით და მის ორივე ზედაპირს ფარავენ ძნელდნობადი ბიტუმის შრით. რუბეროიდის რულონს პირის მხარეზე აქვს მსხვილმარცვლოვანი ან ქერცლოვანი მონაყარი, ქვედა მხარეზე კი — მტვრისებრი მინერალური მონაყარი. რუბეროიდის სხახესხვაობაა მინარუბეროიდი, რომლის დასამზადებლად იყენებენ მინაქსოვილს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურულე მასალები
კატეგორია:ჰიდროსაიზოლაციო მასალები
საბურულე სამუშაოები

**საბურულე სამუშაოები** — შენობა-ნაგებობათა ბურულის მოსაწყობი სამუშაოები. რულონური და მასტიკის ტიპის მასალის გამოყენებით წარმოებული საბურულე სამუშაოებია: სახურავის ძირითადი კონსტრუქციების ორთქლიზოლაცია [გადახურვის ზედაპირი დაფარულია საბურულე მასტიკით ან ზედაპირზე, ცივი და ცხელი,მ ასტიკების ფუძეზე, დაკრულია რულონური მასალის (პერგამინი, რუბეროიდი, მინარუბეროიდი, ტოლი) 1, 2 ან 3 შრე; ნახ. 1]; თბოიზოლაცია (იყენებენ ფილის, მონოლითურ ან ფხვიერ მათბუნებლებს); მასწორებელი ქერქის მოწყობა; დამცავშრიანი საბურულე ხალიჩის დამზადება. ცალობითი მასალის გამოყენებით წარმოებული საბურულე სამუშაოები მოიცავს აზბესტცემენტის ფურცლებისა და ფილების, კრამიტის ან საბურულე ფოლადის დაფენის (დაგება) ხის ლარტყებზე, რკინა-ბეტონის, ფოლადის ან ხის გრძივებზე (კოჭებზე; ნახ. 2 და ნახ. 3).

## იხილეთ აგრეთვე 
* საბურულე მასალა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სახურავი
რადიკალი (მათემატიკა)

**რადიკალი** () — მათემატიკური ნიშანი  \sqrt{\quad} (შეცვლილი ლათ. r), რომლითაც აღინიშნება ფესვის ამოღების მოქმედება და ფესვის ამოღების შედეგი, ე. ი. \sqrt[n]a სახის რიცხვი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფესვი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მათემატიკური ნიშნები
რადიკალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **რადიკალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* რადიკალი — პიროვნება, რომელიც უკიდურესი ან მისი ინტერესებისთვის შესაფერის ღონისძიებების გატარების მომხრეა.
* რადიკალი — მათემატიკური ნიშანი.
* თავისუფალი რადიკალი — გარე შრის ნაწილაკები ქიმიაში.
რადიკალი

**რადიკალი** (<  — ძირი, ფესვი) — 1. პოლიტიკური პარტიის წევრი, რომელიც მოითხოვს დემოკრატიული რეფორმების გატარებას ბურჟუაზიულ სახელმწიფოს ჩარჩოებში და მისი ინტერესებისთვის. 2. უკიდურესი, გადამწყვეტ ღონისძიებათა მოხრე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პოლიტიკა
თბილისის ჩაის საწონი ფაბრიკა

**თბილისის ჩაის საწონი ფაბრიკა** — კვების მრეწველობის საწარმო თბილისში, ავჭალის ტერიტორიაზე. აშენდა 1940 წელს როგორც თბილისის ჩაის გადამწონი ფაბრიკა. აფასოებდა შავ და მწვანე ბაიხაოს ჩაის. 1954–55 წლებში ჩატარდა მისი ტექნიკური გადაიარაღება, ხოლო 1983–89 წლებში მოხდა რეკონსტრუქცია, რის შემდეგაც ფაბრიკის სიმძლავრე წელიწადში 21 ათას ტონამდე გაიზარდა. ძირითადი პროდუქცია იყო სხვადასხვა ხარისხის ბაიხაოს ჩაი: „საქართველოს თაიგული“, უმაღლესი ხარისხის, I, II და III ხარისხისა და სხვ. სანედლეულო რესურსებს იღებდა საქართველოს სხვადასხვა ჩაის პირველადი გადამმუშავებელი ფაბრიკიდან, აგრეთვე ინდოეთიდან და ჩინეთიდან (როგორც საკუპაჟე მასალას). გამოშვებული პროდუქცია იგზავნებოდა ძირითადად საბჭოთა კავშირის სხვა რესპუბლიკებში. 1993 წლიდან ფაბრიკა გასაღების ბაზრის დაკარგვის გამო მუშაობდა 10%-იანი დატვირთვით და წელიწადში უშვებდა 2000 ტ. დაფასოებულ ჩაის, რომელიც გადიოდა ძირითადად დსთ-ის ქვეყნებში. 1996 წელს თბილისის ჩაის საწონი ფკის ბაზაზე შეიქმნა ამავე სახელწოდების სააქციო საზოგადოება. ამ პერიოდიდან საწარმო თავისი პროფილით აღარ ფუნქციონირებს.   

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ეკონომიკა
გიუნთერ შტაინი

**გიუნთერ შტაინი** ( დ. 8 აპრილი, 1922, დესაუ, — გ. 19 დეკემბერი, 1982, ორანიენბურგი) — გერმანელი მწერალი და თარჯიმანი.

დაიბადა ქალაქ დესაუში (გდრ) 1922 წლის 8 აპრილს. აღნიშვნას იმსახურებს მისი ქართული მოღვაწეობა: ჰენიქსდორფში დააარსა შოთა რუსთაველის სახელობის მუშა-მწერალთა წრე. თარგმნა ნოდარ დუმბაძის „მე ვხედავ მზეს“, კითხულობს ლექციებს საქართველოს შესახებ, 1981 წელს გამოაქვეყნა ვრცელი წიგნი „მე ვიცი საქართველო... რა გადამხდა თავს რუსთაველის ქვეყანაში“, რაშიც გერმანელ მკითხველს აცნობს საქართველოს ისტორიას, კულტურას, ლიტერატურას, მოგვითხრობს ქართველ მწერლებთან სეხვედრის შესახებ. წიგნში გამოყენებულია გალაკტიონ ტაბიძის, ანა კალანდაძის ლექსები, წიგნშია საქართველოს ისტორიული თარიღები და რუკები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მთარგმნელები
თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები

**„თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის შრომები“** — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პერიოდული ორგანო. გამოდიოდა 1936–2005 წლებში. ჰქონდა როგორც საბუნებისმეტყველო, ისე ჰუმანიტარულ სამეცნიერო სერიები. სხვადასხვა დროს ჟურნალის რედაქტორები იყვნენ ბოტანიკოსი ნიკოლოზ კეცხოველი, მათემატიკოსი ვიქტორ კუპრაძე, ისტორიკოსი დავით გვრიტიშვილი, ისტორიკოსი შოთა მესხია, ენათმეცნიერი ვარლამ თოფურია, ლიტერატურათმცოდნე ალექსანდრე ბარამიძე, ენათმეცნიერი შოთა ძიძიგური და სხვ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ჟურნალები
ჟაკ დე მოლი

მინი|250პქ|ჟაკ დე მოლი
**ჟაკ დე მოლი** (; დ. 16 მარტი (), 1243 (1244 ან 1249), მოლი, საფრანგეთის სამეფო — გ. 18 მარტი (19 მარტი), 1314 (1310) — ტამპლიერთა უკანასკნელი (23-ე) დიდი მაგისტრი 1292 წლის 27 აპრილიდან 1314 წლის 18 (ან 19) მარტამდე. მისი მაგისტრად გახდომის დროს, ჯვაროსნებს (და მათ შორის ტამპლიერებს) წმინდა მიწაზე უკვე ყველა დასაყრდენი დაკარგული ჰქონდათ და თავს კვიპროსს აფარებდნენ. ჟაკი და სხვა ჯვაროსნები ცდილობდნენ პოზიციების აღდგენას და ლაშქრობებსაც აწყობდნენ სირია-პალესტინის სანაპიროს მიმართულებით. 1306 ან 1307 წელს ჟაკ დე მოლი ევროპაში გაემგზავრა. XIV საუკუნის დასაწყისში ფილიპე IV-მ დაიწყო ტამპლიერთა ორდენის წინააღმდეგ ბრძოლა. მათ ბრალი დასდეს მწვალებლობაში, მრავალ სხვა მანკიერებაში და 1307 წლის 13 ოქტომბერს ორდენის თითქმის ყველა წევრი დააპატიმრეს. 1314 (ან 1310) წელს ჟაკ დე მოლი და სხვა ტამპლიერები კოცონზე დაწვეს.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1243
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1314
კატეგორია:ტამპლიერთა ორდენის დიდი მაგისტრები
თბილისი (გაზეთი)

**„თბილისი“** — ქართულენოვანი გაზეთი, გამოდიოდა თბილისში. 1958–1990 წლებში საქართველოს კომპარტიის თბილისის კომიტეტისა და საქალაქო საბჭოს, 1990–1992 წლებში კი — საქართველოს უზენაესი საბჭოს პერიოდული ბეჭდვითი ორგანო. 1992–2006 წლებში „თბილისი” დამოუკიდებელი, თავისუფალი სტატუსის მქონე გაზეთი იყო.

გაზეთ „თბილისის“ პირველი ნომერი გამოვიდა 1958 წლის 15 იანვარს. იმავე წლის ივლისამდე გაზეთს ჰქონდა რუსულენოვანი დუბლიკატი. სხვადასხვა დროს გაზეთის რედაქტორები იყვნენ: ნიკოლოზ ჯაში (1958–81), ოთარ იოსელიანი (1981–85), არჩილ გოგელია (1985–89), ნარგიზა მგელაძე (1989–90), ნ. ბოცვაძე (1990–92), გ. ზურაბიშვილი (1992–95), ა. ციცქიშვილი (1995–97), იოსებ ჭუმბურიძე (1997–2006). გაზეთი, თავისი არსებობის განმავლობაში აქტიურად ეხმიანებოდა თბილისის ცხოვრების სხვადასხვა საკითხებს; რეგულარულად ქვეყნდებოდა კრიტიკული წერილები სხვადასხვა პრობლემის თუ დედაქალაქსა და ქვეყანაში მიმდინარე კულტურული ცხოვრების შესახებ, ლიტერატურული ნაწარმოებები, სტატიები სამეცნიერო სიახლეების თაობაზე, სპორტის ახალი ამბები. XX საუკუნის 70-იან წლებში დაარსდა გაზეთის ყოველკვირეული სარეკლამო დამატება „ცნობის ფურცელი“ და მისი რუსულენოვანი დუბლიკატი „Рио“ (Реклама – информация – объявления). XX საუკუნის 90-იანი წლების შემდგომ განვითარებული საბაზრო ურთიერთობების პირობებში 2006 წელს გაზეთი დაიხურა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
თბილისური

**თბილისური**  — ქართული თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ვაზის ჯიში. 

1962 წელს გამოყვანილია საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მევენახეობის კათედრაზე რქაწითელისა და ალექსანდრიული მუსკატის შეჯვარებით. ავტორები: ვ. ქანთარია, ნ. ჩახნაშვილი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მომრგვალო ფორმისაა, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს, მთავარი ძარღვების გასწვრივ, გასდევს ძალიან სუსტი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი ირსქესიანია. მტევანი საშუალო და დიდი ზომისაა, ოვალური, ზოგჯერ ასიმეტრიული, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით, ყავისფერი ლაქებით, საშუალოზე მცირე ფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციან-წვნიანია, გემო — სასიამოვნო, ჰარმონიული შაქარმჟავიანობით.

სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 168 დღეა. ვაზი საშუალო ზრდისაა. მტევნის წონა 320 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 15.0-16.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5-6 გ/ლ-ს.

თბილისური იძლევა მაღალხარისხიან სასუფრე ყურძენს.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 547

## რესურსები ინტერნეტში 
* თბილისური. საქართველოს აგრარული ბიომრავალფეროვნება. ნანახია 18-10-2018.

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სელექციური სასუფრე ქართული ჯიშები
შუქტექნიკა

**შუქტექნიკა** — მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგი, რომლის დანიშნულებაცაა სინათლის გენერირების, სივრცეში გადანაწილების, მახასიათებლების გაზომვა და სხვათა გამოკვლება და დამუშავება: შეისწავლის აგრეთვე წყაროს სანათის შემომსხივარი და შუქსასიგნალო ხელსაწყოებისა და მოწყობილებების ტექნოლობიური დამუშავების საკითხებს. შუქტექნიკა დანადგარების ნორმირების, დაპროექტების, მოწყობისა და ექსპლუატაციის საკითხებს. გარდა ამისა შუქტექნიკა შეისწავლის ცოცხალ ორგანიზმზე ბუნებრივი და ხელოვნური სინათლის ზეგავლენას. სინათლის გამოყენების სფეროების შესაბამისად შუქტექნიკაში განასხვავებენ სანათ, შემომსხივარსა და შუქსასიგნალო დანადგარებს.

]]
## სანათი დანადგარები
სანათი დანადგარების მეშვეობით იქმნება განათების აუცილებელი პირობები, რაც უზრუნველყოფს გარემოს მხედველობიტ ართქმას(ხილვადობას), დაახლოებით 90%_ით. საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკათა კავშირში იხარჯებოდა გამომუშავებული ელექტრო ენერგიის 10-12%, ხოლო ამერიკის შეერთებულ შტატებში 18%.

## შემომსხივარი დანადგარები
შემომსხივარ დანადგარებს იყენებენ ადამიანებზე, ცხოველებზე და მცენარეებზე სხვადასხვა არამხედველობითი ზემოქმედებებისთვის, აგრეთვე გამოიყენება სხვადასხვა საწარმოო პროცესებში. შემომსხივარ დანადგარებს წარმატებით იყენებენ მედიცინაში, მაგალითად ფიზიოთერარაპიაში, სოფლის მეურნეობასი და სხვა.

## შუქსასიგნალო დანადგარები
შუქსასიგნალო დანადგარების მეშვეობით გადაიცემა კოდირებული (პირობითი) ინფორმაცია, იზომება სინათლის მახასიათებლები, და ნორმირდება შუქტექნიკური დანადგარები.

## შუქტექნიკის როლი კინომატოგრაფიაში
შუქტექნიკა მნიშვნელოვან როლს ასრულებს კინოში, მას იყენებენ ფილმების გადაღებისას, პირგადაღებისას (ბეჭდვისას) და კინო დაპროექტებისას. კინომატოგრაფიული შუქტექნიკა შეიმუშავებს და იყენებს კინო გადაღებებისთვის საჭირო სინათლის წყაროებს და სანათ ხელსაწყოებს, სპეციალურ სანათ სისტემებს, კინოეკრანებსა და სანათ ფილტრებს. ფილმების პირგადაღებებისას შუქტექნიკის დანიშნულებაა კინოპირგადასაღები აპარატებისთვის სანათი სისტემებისა და შუქსაზომი დასაწყოების დამუშავება. კინოდაპროექტების შუქტექნიკა ჭყვეტს შუქტექნიკურ ამოცანებს, რომელთა მიზანიცაა ფილმების დემონსტრაციის ტექნიკის ხარისხის ამაღლება, მათ წარმოებასთან დაკავშირებული ხარჯების შემცირება, კინოსაპროექტო დანადგარების მომსახურების გამარტივედა და სხვა მრავალი.

## სამშენებლო შუქტექნიკა
სამშენებლო შუქტექნიკა შეისწავლის მზის და სახვა სინათლის წყაროების გამოსხივებული სინათლის ოთახში ან რაიმე სივრცეში გავრცელების კანონზომიერებებს, საშენი მასალის და კონსტრუქციების თვისებების, ინტერიერის მხედველობით აღთქმაზე სინათლის გავლენას. იგი ასევე სამშენებლო ფიზიკის დარგიცაა, სამშენებლო შუქტექნიკა მოიცავს: ბუნებრივ, ხელოვნურსა და დასახლებული ადგილების ინსოლაციას. სამშენებლო შუქტექნიკა ცალკეულ მეცნიერულ და რგად ჩამოყალიბდა XX საუკუნის 50-იანებში. მას აქტიურად იყენებენ ყველა სახის შენობების დაპროექტებასა და აგებაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შუქტექნიკა
ივო (ნიგერია)

**ივო** () — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ნიგერიაში, ოსუნის შტატში (1991 წლამდე — ოიოს შტატში). 130,7 ათ. მცხოვრები (2012). მნიშვნელოვანი სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრი. აგროვებენ კაკაო-მარცვალს, ზეთის პალმის ნაყოფს. განვითარებულია პალმის ზეთისა და ინდიგოს წარმოება, ფეიქრობა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ნიგერიის ქალაქები
იზმითის ყურე

**იზმითის ყურე** () — ყურე მარმარილოს ზღვაში, მცირე აზიის (თურქეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაპირთან. სიგრძე 52 კმ, სიგანე შესასვლელთან 6 კმ, სიღრმე 183 მ-მდე. ყურის ჩრდილოეთი ნაპირი საკურორტო რაიონია (ანატოლიის რივიერა). იზმითის ყურეშია ნავსადგური იზმითი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მარმარილოს ზღვის ყურეები
კატეგორია:თურქეთის ყურეები
იუდგიუნი

**იუდგიუნი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ზურაბ იარაჯული

**ზურაბ იარაჯული** (დ. 12 მარტი, 1972, თბილისი, – გ. 16 ივლისი, 1993, სოფ. შრომის მიდამოები) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, საქართველოს სამხედრო-საჰაერო ძალების უფროსი ლეიტენანტი, საქართველოს ეროვნული გმირი (2013). დაიღუპა აფხაზეთის ომში.

1988–1992 წლებში სწავლობდა რუსეთში, კაჩას უმაღლეს სამხედრო-საფრენოსნო სასწავლებელში. აფხაზეთის ომის დაწყების შემდეგ, 1992 წელს, ზურაბ იარაჯული საქართველოში დაბრუნდა და გადამზადება სუ-25 მოიერიშეზე გაიარა. იმავე წელს, ავიაციის ლეიტენანტის წოდება მიენიჭა. აფხაზეთში შეიარაღებული კონფლიქტის დროს განახორციელა ოცზე მეტი საბრძოლო გაფრენა. 1993 წლის 13 ივლისს მონაწილეობდა სოხუმის მისადგომებთან სოფ. შრომის დაცვაში. ამ დღეს კოპიტნარის აეროდრომიდან განახორციელა 2 საბრძოლო გაფრენა. მოწინააღმდეგის კოლონაზე შეტევის დროს მისი სუ-25 მოიერიშე ჩამოაგდეს. იარაჯულმა მოახერხა კატაპულტირება, თუმცა ფრონტის ხაზს მიღმა აღმოჩნდა. დაიღუპა გუმისთის ტყეში მდევართან შეტაკების დროს მას შემდეგ, რაც უარი განაცხადა დანებებაზე. 

2013 წელის 19 სექტემბერს მიენიჭა საქართველოს ეროვნული გმირის წოდება და შესაბამისი ორდენი. ასევე დაჯილდოებულია, სიკვდილის შემდეგ, ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით. დაკრძალულია სოფ. იარაჯულებში (ახლანდ. თიანეთის მუნიციპალიტეტი). თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზარიძეებში არის ზურაბ იარაჯულის სახელობის პარკი და მემორიალი (გაიხსნა 2017 წელს).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მფრინავები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები
ნადეჟდა ალილუევა

**ნადეჟდა ალილუევა** (, ; დ. 22 სექტემბერი, 1901, ბაქო, რუსეთის იმპერია — გ. 9 ნოემბერი, 1932, მოსკოვი, საბჭოთა კავშირი) — იოსებ სტალინის მეორე მეუღლე და მისი ორი შვილის — ვასილისა და სვეტლანას დედა. სიცოცხლე დაასრულა თვითმკვლელობით.

## ადრეული ცხოვრება 
ნადეჟდა დაიბადა 1901 წლის 22 სექტემბერს ბაქოში, რუსეთის იმპერიაში. მამამისი იყო რუსი რევოლუციონერი სერგეი ალილუევი, რომელიც რკინიგზაში მუშაობდა. რაც შეეხება დედამისს, ის იყო ნახევრად გერმანელი და ნახევრად ქართველი ქალი ოლღა ალილუევა, თუმცაღა მიუხედავად წარმოშობისა, იგი რუსულის გარდა სხვა ენებზე ვერ მეტყველებდა. ნადეჟდა მათი ნაბოლარა შვილი იყო. 

მართალია სერგეი ალილუევი წარმოშობით რუსი იყო, მაგრამ სამუშაოს გამო კავკასიაში მოუხდა გადასახლება, სადაც მან მეორე სამშობლო იპოვნა. რუსეთის დიდი რევოლუციისა და იმპერიის დაშლის პერიოდში, ალილუევების ოჯახი სამეფო ოჯახის მიერ მკაცრად იდევნებოდა. მათ 1917 წლამდე თავი სწორედ ნადეჟდას მომავალ ქმართან, იოსებ სტალინთან შეაფარეს, მისი აღზევების პერიოდში კი საკმაოდ მოძლიერდნენ. 

## სტალინი 
ნადეჟდა იოსებ სტალინს ჯერ კიდევ მაშინ შეხვდა, როდესაც 1911 წელს მამამისი ციმბირში გადაასახლეს, ოლღა ალილუევამ კი შვილებთან ერთად მასთან შეაფარა თავი. 

რევოლუციის შემდეგ ნადეჟდა ლენინის ოფისში კომფიდენციალურ კოდებზე მუშაობდა. იგი ყველანაირად ეწეოდა ბოლშევიკურ პროპაგანდას, რის სანაცვლოდაც დიდ ანაზღაურებასაც იღებდა. ნადეჟდა და იოსები სწორედ ამ პერიოდში დაუახლოვდნენ ერთმანეთს. იოსები მან საოცარი ჩაცმულობით, მაკიაჟითა და სხვა ხრიკებით მოხიბლა.

1919 წელს წყვილი დაქორწინდა. ამ დროს სტალინი უკვე ორმოცი წლის ქვრივი და ერთი ვაჟის მამა იყო. მისი პირველი მეუღლე, კატო სვანიძე, ტიფისაგან გარდაიცვალა 1907 წელს. ნადეჟდასა და იოსებს ქორწინებიდან სულ ორი შვილი შეეძინათ: 1921 წელს დაბადებული ვასილი და სვეტლანა, რომელიც 1926 წელს დაიბადა. 

ნადეჟდას ახლო მეგობრის, პოლინა ცემჩუცინას განცხადებით, მათი ქორწინება ძალიან უიღბლო და დაძაბული იყო, რასაც თან სდევდა გაუთავებელი კონფლიქტები. 

## გარდაცვალება 
1932 წლის 9 ნოემბერს, სტალინის პარტიის ოფიციალური სადილის შემდეგ, სასოწარკვეთილმა ნადეჟდამ საკუთარ ოთახში თავში ტყვია დაიხალა და ადგილზევე გარდაიცვალა 31 წლის ასაკში. მიუხედავად ყველაფრისა, სტალინმა მისი გარდაცვალების ოფიციალურ ოქმში გარდაცვალების მიზეზად აპენდიციტი ჩააწერინა. 

წლების მანძილზე საზოგადოებაში სწორედ ასე იყო ცნობილი, რომ ნადეჟდა აპენდიციტით გარდაიცვალა, მაგრამ 1967 წელს მისი ქალიშვილი სვეტლანა აშშ-ში გაემგზავრა, სადაც გამოაქვეყნა ავტობიოგრაფიული წიგნი. სწორედ იქ აღწერს მისი მშობლების უიღბლო ქორწინებას და ასევე ამ წიგნით ეხდება ფარდა ნადეჟდას ტრაგიკულ გარდაცვალებას. თავად სვეტლანა 1992 წლიდან ბრიტანეთის მოქალაქე გახდა, სადაც გარდაიცვალა 2011 წელს, 85 წლის ასაკში. 

## ლიტერატურა 
* "Stalin's women". Sunday Times (UK). 29 June 2003. Archived from the original on 21 Nov 2003. Retrieved 26 March 2007.
*  V. Topolyansky. Blow from the past. (Russian: В. Торолянский. Сквозняк из прошлого.) Novaya Gazeta/InaPress. Moscow. 2006. ISBN 5-87135-183-2. 

კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:იოსებ სტალინი
კატეგორია:თვითმკვლელობა
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
თაზქირათ ალ-მულუქი

**„თაზქირათ ალ-მულუქი“** — „ხელმწიფეთა სამახსოვრო“, სპარსულ კანონთა კრებული, შედგენილია დაახლოებით 1725 წელს, ირანში ავღანელთა ბატონობის დროს, სეფიანთა ერთ-ერთი, ანონიმი მოხელის მიერ ავღანელ ხელისუფალთა დავალებით. 

სეფიანთა დინასტიის დამხობის შემდეგ ირანში გაბატონებულ ავღანელებს  არ ჰქონდათ სახელმწიფოს მართვა-გამგებლობის გამოცდილება, ამიტომ ისინი იძულებულნი იყვნენ, დაყრდნობოდნენ სეფიანთა სახელმწიფოში მოქმედ კანონებს. კრებულში მოცემულია ირანის სამეფო კარის მოხელეთა, პროვინციის გამგებელთა და დედაქალაქ ისპაანის მოხელე-ხელისუფალთა უფლება-მოვალეობანი. მასში არის ცნობები საქართველოსა და ქართველების შესახებ, კერძოდ, „გურჯისტანის“ ვალის, ქართლის, კახეთის და თბილისის მმართველების, ისპაანის ტარუღას (1618–1722 წლებში ქართველები იყვნენ), სასახლის ქართველი ღოლამების ნაწილის დასაჭურისებისა და მათგან ყველაზე ღირსეული ხოჯების ასისთავად დანიშვნის შესახებ. კახეთი, როგორც ხარკის გადამხდელი, მიწერილია ყარაბაღის საბეგლარბეგოზე.     

## ლიტერატურა 
* გაბაშვილი ვ., სპარსული დასტურლამალი, {თსუ შრომები}, 1949, 30B; 
* გაბაშვილი ვ., ქართული ფეოდალური წყობილება XVI–XVII საუკუნეებში, თბ., 1958; 
* კუცია კ., „თაზქირათ ალ-მულუქის“ ცნობები საქართველოს შესახებ, {ქართული წყაროთმცოდნეობა}, [ტ.] 3, თბ., 1973; 
* სურგულაძე ნ., სეფიანთა ირანის ცენტრალური მმართველობა, თბ., 1990; 
;
* V. Minorsky, ed. and tr., *Tadhkirat al-mulūk: A Manual of Safavid Administration (circa 1137/1725)*, GMS, London, 1943;
* M. Ismail Marcinkowski, Taḏkerat al-moluk. 2008. *The Encyclopædia Iranica*.

კატეგორია:სამართლის ისტორია
კატეგორია:ირანის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ტარიელ ონიანი

**ტარიელ ონიანი** (, ასევე ცნობილი ზედმეტსახელით **ტარო**; დ. 2 ივნისი, 1952, ტყიბული) — ქართველი კრიმინალი, კანონიერი ქურდი, ქუთაისის კრიმინალური დაჯგუფების ერთ-ერთი ლიდერი.

## ბიოგრაფია
ონიანი დაიბადა 1952 წლის 2 ივნისს ტყიბულში. მამამისი მაღაროს ჩამონგრევის შედეგად დაიღუპა. გავრცელებული ინფორმაციით, სწორედ ამ მიზეზით არ მიჰყვა ონიანი მამის პროფესიას. 17 წლის ასაკში იგი ქურდობისა და ყაჩაღობისთვის გაასამართლეს. კოლონიაში იმყოფებოდა რვაჯერ. გაზეთ „კომერსანტზე“ დაყრდნობით, 1980-იან წლებში ონიანი მოსკოვის ყველაზე ავტორიტეტულ კანონიერ ქურდად მიიჩნეოდა. 1990-იანებში გადავიდა პარიზში, შემდეგ ესპანეთში, სადაც მშნებლობის ბიზნესით იყო დაკავებული.

2005 წელს ესპანელმა სამართალდამცავმა ორგანოებმა განახორციელეს ერთ-ერთი უმსხვილესი ოპერაცია ევროპაში. 400-ზე მეტმა პოლიციელმა ჯავშანტექნიკისა და ვერტმფრენების გამოყენებით ჩაატარა დაახლოებით 50-მდე ჩხრეკვა ბარსელონაში, ალიკანტეში, მარბელიაში, ფუენხიროლაში, ბენალმადენასა და ტორემოლინოსში, სადაც განთავსებული იყო ონიანის ობიექტები. ონიანმა მიმალავა მოახერხა, თუმცა პოლიციამ მისი 12 წლის ქალიშვილის დაკავება შეძლო.

2006 წლის აპრილში ონიანმა მიიღო რუსეთის მოქალაქეობა და დასახლდა მოსკოვში. 2008 წლის ივლისში პოლიციამ დააკავა 50 კრიმინალური ავტორიტეტი, რომელთა შორის 39 იყო „კანონიერი ქურდი“. მედიაში გავრცელებული ცნობით, დაკავებულთა შორის იყვნენ ქართველი კანონიერი ქურდებიც.

2009 წლის 11 ივნისს ონიანი დაკავებული იქნა ბიზნესმენის გატაცებისთვის. ონიანი გათავისუფლების სანაცვლოდ მზად იყო გადაეხადა 15 მილიონი რუბლი, მაგრამ სასამართლომ იგი პატიმრობაში დატოვა. არსებობს მოსაზრება, რომ ონიანის პატიმრობაში დატოვების ინტერესი მიხეილ სააკაშვილს ჰქონდა.

2010 წლის 19 ივლისს ონიანს სასამართლომ 10 წლიანი პატიმრობა შეუფარდა. ადვოკატის განცხადებით, ონიანის სასამართლო პროცესი კანონის დარღვევით ჩატარდა.

2010 წლის 16 სექტემბერს მოსკოვში ტვერსკის ქუჩაზე განხორციელდა თავდასხმა კრიმინალურ ავტორიტეტ ასლან უსოიანზე. გავრცელებული ინცფორმაციით უსოიანზე თავდასხმა ონიანმა დაგეგმა. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ონიანი მონაწილეობდა „იაპონჩიკის“ მეტსახელით ცნობილი კრიმინალური ავტორიტეტის ვიაჩესლავ ივანკოვის მკვლელობაში.

2011 წლის მარტში ესპანეთის მთავრობის თხოვნით, ონიანი ექსტრადირებული იქნა რუსეთიდან ესპანეთში.

2013 წლის 16 იანვარს მოსკოვის ცენტრში მოკლული იქნა კანონიერი ქურდი ასლან უსოიანი. მაშინ როდესაც უსოიანი რესტორან „ძველი ფაეტონიდან“ გამოდიოდა, დაქირავებულმა მკვლელმა მისი მისამართით As Val-ის ტიპის ავტომატიდან გაისროლა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტარიელ ონიანი — ПРАЙМ КРАЙМ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი მაფიოზები
კატეგორია:რუსი მაფიოზები
კატეგორია:კანონიერი ქურდები
ტ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გენადი გიორგაძე

**გენადი ვალერიანის ძე გიორგაძე** (დ. 7 ნოემბერი, 1948, წილკანი, ახლანდ. მცხეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო და თავისუფალი ჭიდაობა), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1973).

დაამთავრა საქართველოს ფიზკულტურის ინსტიტუტი 1970 წელს. სოფლის სპორტსმენთა შორის საკავშირო ჩემპიონატების (1968–72) ჩემპიონი და IX საერთაშორისო ტურნირის (1969, თბილისი) ბრინჯაოს პრიზიორი თავისუფალ ჭიდაობაში. იყო სსრკ-ის ნაკრების წევრი 1972–1975 წლებში. 1973 წელს თეირანში მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული სამბოში. 1995 წლიდან იყო საქართველოს სამბოს ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი, 1997 წლიდან — საქართველოს სამბოს ნაკრების მწვრთნელი, 2003 წლიდან — ლ. თედიაშვილის სახელობის სპორტული სკოლის მწვრთნელი თავისუფალ ჭიდაობაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.  

## ძირითადი შედეგები 
## ლიტერატურა 
## ბიბლიოგრაფია
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* გენადი გიორგაძე — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გენადი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
სტეფან ედბერგი

**სტეფან ბენგტ ედბერგი** (; დ. 19 იანვარი, 1966, ვესტერვიკი, შვედეთი) — შვედი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი.

ედბერგს 6 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 2 ავსტრალიის ღია პირველობა, 2 უიმბლდონი და 2 აშშ-ის ღია პირველობა. მან ასევე მოიგო 1 წლის შემაჯამებელი ტურნირი. ჯამში მას ATP-ის 41 ტიტული აქვს ერთეულებში მოგებული. ედბერგი 72 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს.

წყვილებში ედბერგმა ორჯერ მოიგო ავსტრალიის ღია პირველობა და ერთხელ აშშ-ის ღია პირველობა. იგი წყვილთა რეიტინგშიც იკავებდა პირველ ადგილს 15 კვირით.

ოლიმპიურ თამაშებზე, ედბერგმა 1-1 ოლიმპიური ბრინჯაოს მედლები მოიპოვა ერთეულებში და წყვილებში. სანაკრებო დონეზე, მან 4 დეივისის თასი მოიგო შვედეთის ნაკრებთან ერთად.

შვედმა კარიერა 1996 წელს დაასრულა. 2004 წელს, ედბერგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

2013 წლის დეკემბერში, ედბერგი როჯერ ფედერერის მწვრთნელი გახდა. მისი დახმარებით, ფედერერი 3-ჯერ გავიდა დიდი სლემის ტურნირების ფინალში, მოიგო 3 მასტერსის ტიტული და 1 დეივისის თასი. 2015 წლის ბოლოს ედბერგმა და ფედერერმა დაასრულეს თანამშრომლობა.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები
#### ერთეულები: 11 (6–5)
#### წყვილები: 5 (3–2)
### წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები
#### ერთეულები: 2 (1–1)
(დ) – დახურული კორტი

#### წყვილები: 2 (2–0)
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბეკერი–ედბერგის მეტოქეობა
* ედბერგი–ლენდლის მეტოქეობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ედბერგი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* ედბერგი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* ედბერგი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე
* ედბერგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:შვედი ჩოგბურთელები
კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:უიმბლდონის ჩემპიონები
კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასენის დინასტია

**ასენის დინასტია** (;  — *ასანები*) — შუა საუკუნეების ბულგარეთის სამეფო დინასტია 1187–1280 წლებში. საფუძველი ჩაუყარეს ძმებმა ბოლიარებმა — ასენ I-მა და პეტრემ, რომელთაც გააერთიანეს ბულგარელები და ვლახები, სათავეში ჩაუდგნენ ანტიბიზანტიურ ამბოხებას (1186–1187), მიაღწიეს ბიზანტიისგან დამოუკიდებლობას და შექმნეს ბულგართა მეორე სამეფო. ასენ I-ისა (1187–1196) და მისი თანამმართველი ძმის პეტრეს (1187–1197) შემდეგ გამეფდა მათი უმცროსი ძმა კალოიანი (1197–1207). შემდეგ მეფობდნენ ასენის დინასტიის წარმომადგენლები: ბორილი (1207–1218), ივან ასენ II (1218–1241). ასენის დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლების კალიმან I-ის (1241–1246), მიხაილ I ასენის (1246–1257), კალიმან II-ის (1257–1258), კონსტანტინე ასენ ტიხის (1258–1277), მიხაილ II ასენის (1277–1279) მეფობაში გაძლიერდა ფეოდალური დაქუცმაცება, რაც დააჩქარა მონღოლთა შემოსევამ და ივაილოს აჯანყებამ 1277–1280 წლებში. ასენის დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლის ივან ასენ III-ის (1279–1280) ბიზანტიაში გაქცევის შემდეგ შეწყდა ასენის დინასტიის არსებობა.

## ლიტერატურა 
*
პატრიკ რაფტერი

**პატრიკ მაიკლ რაფტერი** (; დ. 28 დეკემბერი, 1972, მაუნტ-აიზა, ავსტრალია) — ავსტრალიელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი.

რაფტერს ერთეულებში მოგებული აქვს 2 დიდი სლემის ტურნირი – 1997 და 1998 წლებში, მან აშშ-ის ღია პირველობა მოიგო. ავსტრალიელმა ასევე ორჯერ გაიმარჯვა მასტერსის ტურნირებზე. ჯამში მას ATP-ის 11 ტიტული აქვს ერთეულთა თანრიგში მოგებული. რაფტერი 1 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს.

წყვილებში რაფტერს ერთხელ აქვს მშობლიური ავსტრალიის ღია პირველობა მოგებული. მან ერთეულებშიც და წყვილებშიც, თითოეული დიდი სლემის ტურნირის მინიმუმ ნახევარფინალამდე მიაღწია. სანაკრებო დონეზე, მან ავსტრალიის ნაკრებთან ერთად ერთხელ მოიგო დეივისის თასი. აღსანიშნავია, რომ რაფტერი ერთადერთი ჩოგბურთელია, ვინც როჯერ ფედერერს მინიმუმ სამჯერ შეხვდა და ყველა მატჩში დაამარცხა. თითოეული მატჩი მან სამ განსხვავებულ საფარზე – ჰარდზე, თიხაზე და ბალახზე მოიგო.

ავსტრალიელმა კარიერა 2002 წელს დაასრულა. 2006 წელს, იგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები
#### ერთეულები: 4 (2–2)
#### წყვილები: 1 (1–0)
## რესურსები ინტერნეტში 
* რაფტერი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* რაფტერი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* რაფტერი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე
* რაფტერი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიელი ჩოგბურთელები
კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები