open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სესილია ბოუზ-ლაიონი

**სესილია ბოუზ-ლაიონი** (დ. 11 სექტემბერი, 1862 – გ. 23 ივნისი, 1938) დედოფალ ელისაბედის  დედა და დედოფალ ელისაბედ II-ის ბებია დედის მხრიდან და ნათლია.

## ბიოგრაფია
სესილია ნინა კავენდიშ-ბენტინკი დაიბადა ლონდონში, ბელგრავიაში, ვესტმინსტერში, იტონ პლეისის 50 ნომერში,  როგორც რევერენდ ჩარლზ კავენდიშ-ბენტინკისა (ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის უილიამ კავენდიშ-ბენტინკის, პორტლენდის მე-3 ჰერცოგის შვილიშვილი) და მისი მეუღლის, ლუიზას უფროსი ქალიშვილი (გვარად ბერნაბი).

1881 წლის 16 ივლისს მან იქორწინა კლოდ ბოუზ-ლაიონზე, ლორდ გლამისზე, წმინდა პეტრეს ეკლესიაში, პიტერშემში, სურეიში.  მათ ჰყავდათ ათი შვილი. კლოდმა 1904 წელს მემკვიდრეობით მიიღო მამის ტიტული - სტრეთმორისა და კინგჰორნის გრაფი, რის შემდეგაც სესილია გახდა სტრეთმორისა და კინგჰორნის გრაფინია.
სტრეთმორის მამულები მოიცავდა ორ დიდებულ სახლსა და მათ შემოგარენს: გლამისის ციხე-დარბაზსა და სენტ პოლს უოლდენ ბერის. სესილია იყო კომუნიკაბელური და დახვეწილი მასპინძელი, რომელიც შესანიშნავად უკრავდა პიანინოზე.   იგი იყო პასუხისმგებელი გლამისში იტალიური ბაღის დიზაინზე.  იგი იყო ღრმად მორწმუნე, გატაცებული მებაღე და მქარგავი, და უპირატესობას ანიჭებდა წყნარ ოჯახურ ცხოვრებას. 1921 წლის ოქტომბერში მას ჩაუტარდა ჰისტერექტომია,   და 1922 წლის მაისისთვის დაიწყო გამოჯანმრთელება. 1923 წლის იანვარში მან იზეიმა თავისი უმცროსი ქალიშვილის, ელისაბედის, ნიშნობა მეფის ვაჟთან, პრინც ალბერტთან, იორკის ჰერცოგთან, შემდგომში ჯორჯ VI-სთან.  როდესაც ჟურნალისტებმა ედუარდ VIII-ის ტახტიდან გადადგომის კრიზისის დროს ფოტო სთხოვეს, მან დაახლოებით თქვა შემდეგი სიტყვები: "არ უნდა ფლანგოთ ფოტო ჩემზე."  იგი გარდაიცვალა 8 კვირის შემდეგ ლონდონში, კამბერლენდ მენშენსის 38 ნომერში, ბრაიანსტონ სკვერთან ახლოს, 75 წლის ასაკში. ლედი სტრეთმორმა მისი ათი შვილიდან ოთხ შვილზე დიდხანს იცოცხლა. ლედი სტრეთმორი დაკრძალეს 1938 წლის 27 ივნისს გლამისის ციხე-დარბაზში.

## ლიტერატურა
*Davies, Edward J., "Some Connections of the Birds of Warwickshire", The Genealogist, 26(2012):58–76
*Forbes, Grania, My Darling Buffy: The Early Life of The Queen Mother (Headline Book Publishing, 1999); ISBN 978-0-7472-7387-5
*Vickers, Hugo, Elizabeth: The Queen Mother (Arrow Books/Random House, 2006); ISBN 978-0-09-947662-7

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივნისი
ჩალის ქუდების აჯანყება

300px|მინი|Straw and Panama Hat newspaper advertisement 1919
**ჩალის ქუდების აჯანყება** () — არეულობების სერია ნიუ-იორკში, რომელიც 1922 წლის სექტემბერში დაიწყო. არეულობა ახალგაზრდების მიერ ჩალის ქუდების ტარების სეზონური, დაუწერელი წესების უგულებელყოფამ გამოიწვია, რაც სერიოზული საზოგადოებრივი მღელვარების მიზეზი გახდა. არეულობა 8 დღის მანძილზე გაგრძელდა, რასაც შედეგად არაერთი ადამიანის დაშავება და დაპატიმრება მოჰყვა.

## ისტორიული კონტექსტი 
ჩალის ქუდები XIX საუკუნეში გამოჩნდა როგორც საზაფხულო სამოსის ნაწილი. მათი ტარება ძირითადად უკავშირდებოდა სპორტულ ღონისძიებებს, მაგალითად, ნაოსნობას. თავდაპირველად, ამგვარი ქუდების ტარება მამაკაცების მხრიდან ცხელ ზაფხულშიც კი არ ითვლებოდა კარგ ტონად, განსაკუთრებით დიდ ქალაქებში. უფრო მეტიც, მამაკაცი შეიძლებოდა გამხდარიყო დაცინვისა და თავდასხმის ობიექტი, თუ ის ქუჩაში ჩალის ქუდით გამოჩნდებოდა. XX საუკუნის დასაწყისში ჩალის ჩასაცმლის ტარება მისაღები გახდა ჩრდილოეთ ამერიკის არა ერთ ქალაქში (მათ შორის ბიზნესმენებისთვისაც), თუმცა, მაინც არსებოდა ერთი დაუწერელი წესი: ჩალის ქუდის ტარება იკრძალებოდა 15 სექტემბრის შემდეგ (ცნობილი, როგორც „თექის ქუდების დღე“).
ეს თარიღი თვითნებურად დაწესდა. თავდაპირველად, ჩალის ქუდების ტარების ნებადართულ ბოლო დღედ პირველი სექტემბერი მიიჩნეოდა,მოგვიანებით კი სექტემბრის შუა რიცხვებამდე გადაიწია. სოციალურად მისაღებ საქციელად იქცა ბირჟის მაკლერების მიერ ერთმანეთის ქუდების განადგურება, იმ ფაქტის გამო, რომ ისინი "თანამშრომლები" იყვნენ,   მაგრამ ეს არ იყო მისაღები სრულიად უცხო ადამიანებისთვის. თუ რომელიმე მამაკაცი ჩალის ქუდს ატარებდა, ის, მინიმუმ, დაცინვის ობიექტი ხდებოდა. გაჩნდა ახალგაზრდათა დაჯგუფებები,რომლებიც ჩალის ქუდის მატარებელ მამაკაცებს თავიდან ქუდებს ხდიდნენ და ფეხს აბიჯებდნენ.  ხალხში ქუდების წართმევისა და მათზე ფეხის დაბიჯების ტრადიცია იმდენად დამკვიდრდა, რომ ადგილობრივი გაზეთებშიც კი ხშირად იბეჭდებოდა გაფრთხილებები 15 სექტემბრის მოახლოების შესახებ, რომლებიც მამაკაცებს თექის ან აბრეშუმის ქუდებზე გადასვლისკენ მოუწოდებდნენ.

## აჯანყება
აჯანყება 1922 წლის 13 სექტემბერს დაიწყო, როდესაც ახალგაზრდათა გარკვეულმა ჯგუფმა „ქუდების მოხდისა და განადგურების ტრადიციის“ სისრულეში მოყვანა გადაწყვიტა, რაც მალბერი ბენდ რაიონში, ფაბრიკაში დასაქმებული მუშებისთვის ქუდების მოხდასა და ფეხქვეშ გათელვაში გამოიხატა. ეს ვითომ უწყინარი ტრადიცია მალე ხელჩართულ ჩხუბში გადაიზარდა.ჩხუბის გამო შეჩერდა მოძრაობა მანჰეტენის ხიდზე. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველი კონფლიქტის დეესკალაცია პოლიციამ მცირე დროში შეძლო, ეს დაპირისპირება მომდევნო დღეებშიც გაგრძელდა და უფრო მწვავე სახე მიიღო. თინეიჯერთა ბანდები დაძრწოდნენ ქუჩებში დიდი ჯოხებით შეიარაღებულნი, ეძებდნენ ქვეითებს, რომლებიც ჩალის ქუდებს ატარებდნენ და სცემდნენ მათ, ვინც წინააღმდეგობას უწევდა.

კატეგორია:აჯანყებები
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში
* New York Times article

## სქოლიო
ებროს ზავი

300px|მინი|მდინარე ებროს ხეობის რუკა
**ებროს ზავი** — ძვ. წ. 226 წელს გაფორმებული სამშვიდობო ხელშეკრულება კართაგენსა და რომის რესპუბლიკას შორის, რომელმაც პირინეს ნახევარკუნძულზე ხელმომწერ სახელმწიფოებს შორის საზღვრად მდინარე ებრო დაადგინა. 

## ხელშეკრულების დარღვევა
უცნობია ზუტი თარიღი, თუმცა ძვ. წ. 226 წლის შემდეგ, რომი დაუახლოვდა ქალაქ საგუნტუმს, რომელიც მდებარეობდა მდინარე ებროს სამხრეთით. პოლიბიოსი ირწმუნება, რომ კართაგენელი სარდალი ჰანიბალი ეძებდა საბაბს ომისათვის, ხოლო რომის ალიანსი საგუნტუმთან არღვევდა ხელშეკრულების პირობებს და შესაძლებელს ხდიდა ომის გაჩაღებას. კართაგენის სენატთან ხანმოკლე კონსულტაციის შემდეგ ჰანიბალი თავს დაესხა საგუნტუმს, რასაც რვათვიანი ალყა მოჰყვა. რომის სენატმა დაუყოვნებლივ გაგზავნა ელჩობა ჰანიბალთან და კართაგენის სენატში. თავდაპირველად რომაელებმა კართაგენისგან ჰანიბალის გადაცემა მოითხოვეს რომის მოკავშირეზე თავდასხმისთვის. კართაგენელებმა უარი განაცხადეს და ომის დაწყებაში საგუნტუმი დაადანაშაულეს.

რომაელებმა ვერ შეძლეს საგუნტუმის დახმარება, სანამ ქალაქი დაეცემოდა ძვ. წ. 219 წელს. საგუნტუმის დაცემის შემდეგ რომაელები ომისთვის მოემზადნენ და მეორე ელჩობა გაგზავნეს კართაგენში. რომაელმა ელჩებმა კართაგენისგან ჰანიბალისა და საგუნტუმზე თავდასხმაში მონაწილე ყველა სხვა პასუხისმგებელი პირის გადაცემა მოითხოვეს. ტიტუს ლივიუსი აღნიშნავს, რომ კართაგენში მეორე რომაული ელჩობა გაიგზავნა ომის ოფიციალურად გამოცხადების ფორმალური მხარის შესასრულებლად. ეს ნიშნავს, რომ რომაელებმა სრულად იწინასწარმეტყველეს კართაგენთან ომის განახლება. ელჩობის შესახებ ცნობები დაცულია, როგორც  ლივიუსის ისე პოლიბიოსის შრომებში.

ამის შემდეგ კართაგენის სენატმა შეაჩერა ებროს ხელშეკრულების მოქმედება და კვლავ უარი განაცხადა ჰანიბალის რომაელებისთვის გადაცემაზე. ამბობენ, რომ კართაგენელებმა ეს ხელშეკრულება შეადარეს კატულუსსა და ჰამილკარ ბარკას შორის ძვ. წ 241 წელს დადებულ ხელშეკრულებას. ამ შემთხვევაში კართაგენელები აცხადებდნენ, რომ რომაელმა ხალხმა თავად თქვა უარი ორი გენერლის მიერ დადებული ხელშეკრულების მიღებაზე, რადგან ის არ იყო რატიფიცირებული ხალხის მიერ. რომაელმა ელჩებმა არ მიიღეს ეს არგუმენტი და ძვ. წ. 218 წელს კართაგენს ომი გამოუცხადეს, რომელიც ისტორიაში მეორე პუნიკური ომის სახელით შევიდა და გრძელდებოდა ძვ. წ. 201 წლამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
*სამშვიდობო ხელშეკრულებების სია
*მეორე პუნიკური ომი
*კართაგენი
*რომის რესპუბლიკა
*ჰანიბალი

## ლიტერატურა
*Adrian Goldsworthy, The Punic Wars (London: Cassel, 2000) 144.
*Polybius, The Histories, trans. Mortimer Chambers (New York: Twayne Publishers, 1966), Book III, chapters 15–16, page 103–105.
*Titus Livius, Livy, trans. Frank Gardner Moore (Cambridge: Harvard University Press, 1962) Book XXI
*Titus Livius Book XXI, VII, 49.
*Polybius, The Histories, trans. Mortimer Chambers (New York: Twayne Publishers, 1966), Book III, c 28–29.
*Bagnall, Nigel. The Punic Wars: Rome, Carthage, and the Struggle for the Mediterranean. New York: Thomas Dunne Books, 1990. ISBN 0-312-34214-4.

## სქოლიო
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:ძვ. წ. 226
კატეგორია:პუნიკური ომები
კატეგორია:რომის რესპუბლიკა
კატეგორია:კართაგენი
სან-მარტი-დე-ტოუსი

**სან-მარტი-დე-ტოუსი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ბარსელონის პროვინციის ანოიის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი —  39,20 კმ². მოსახლეობა —  1228 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბარსელონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სან-მარტი-დე-ტოუსის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბარსელონის მუნიციპალიტეტები
მურყნისძირა

**მურყნისძირა** () — მისი ქუდის დიამეტრი 3-დან 12 სანტიმეტრამდე მერყეობს და მოყვითალო-მოყავისფრო, ჩალისფერი შეფერილობა აქვს. თავდაპირველად ამობურცული ფორმისაა, თუმცა შემდეგ ფართოვდება და შუაში ოდნავ ჩაღრმავებულ იერს იძენს. მისი ზედაპირი ხორცოვანი და ხავერდოვანია, ხოლო ნესტიან ამინდში ლორწოვან-წებოვანი ხდება. ქუდის კიდეები თხელია – თავდაპირველად შეკეცილი, შემდეგ კი იშლება და უსწორმასწორო, ტალღოვანი ფორმა უყალიბდება.

ფეხი 3-დან 5 სანტიმეტრამდე სიგრძისა და 2.5 სანტიმეტრი სიგანისაა. იგი ქუდისფერი აქვს, თუმცა ძირისკენ მუქდება და მურა ლაქები უჩნდება. ცილინდრული ფორმისაა, ქუდისგან მკვეთრად გამოყოფილი არ არის და ქვემოთ ოდნავ ვიწროვდება. მისი ზედაპირი ბოჭკოვანია და მშრალი.

ჰიმენოფორი მილნაირია, ხოლო ფორები ლაბირინთისებურ სტრუქტურას ქმნის. ისინი შეზრდილია ფეხთან და ქვევით ეშვება. თავდაპირველად ყვითელი ფერისაა, თუმცა შეხებისას მომწვანო-მოლურჯო შეფერილობას იღებს, რომელიც თანდათან ხუნდება. ჰიმენიალური შრე თხელია და მისი სისქე დაახლოებით 5 მმ-ია.

სპორები მომრგვალო-ელიფსური ფორმისაა, გლუვი ზედაპირით. მათი ზომები 4-დან 6.5 მიკრომეტრამდე სიგრძით და 3-დან 5 მიკრომეტრამდე სიგანით მერყეობს. სპორების ანაბეჭდი მოყავისფრო ფერისაა.

რბილობი საკმაოდ მკვრივია და ხორცოვანი. ქუდში ღია მოყვითალო ფერს იღებს და არანაირი სუნი არ აქვს. გადატეხვისას ოდნავ ლურჯდება, თუმცა ფეხის რბილობი შედარებით მოყავისფროა და დაზიანების შემთხვევაში ფერს არ იცვლის.

ეს სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, უპირატესად მურყანარებში. იგი მიკორიზას ქმნის მურყანთან და საკმაოდ იშვიათი სახეობაა. მისი გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკას. მიუხედავად იმისა, რომ საკვებად ვარგისია, მისი იშვიათობის გამო შეგროვება რეკომენდებული არ არის.

## ლიტერატურა
* ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 208-209, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
პიჩინჩის ვულკანი

**პიჩინჩა** — სტრატოვულკანი ეკვადორში. დედაქალაქი კიტო მის აღმოსავლეთ ფერდობებზე მდებარეობს.
მთის ორი უმაღლესი მწვერვალია ვავა პიჩინჩა (კიჩუა ვავა — ბავშვი, ჩვილი  ესპანურად გუაგუა პიჩინჩა) (4 784 მეტრი) და რუკუ პიჩინჩა (კიჩუა — რუკუ მოხუცი, 

## აღწერა
ორივე მწვერვალი ჩანს ქალაქ კიტოდან და პოპულარული აკლიმატიზაციის მარშრუტია ალპინისტებისთვის. ვავა პიჩინჩაზე ჩვეულებრივ შესვლა ხდება კიტოს გარეუბნის სოფელ ლოადან, რუკუზე კი ჩვეულებრივ ადიან კიტოს დასავლეთ მხარეს მდებარე ტელეფერიკოდან.

1999 წლის ოქტომბერში ვულკანი ამოიფრქვა და ქალაქი რამდენიმე სანტიმეტრი ფერფლით დაიფარა. ბოლო მნიშვნელოვანი ამოფრქვევები მოხდა 1553 და 1660 წლებში, როდესაც ქალაქი დაახლოებით 30 სმ-ის ფერფლმა დაფარა.

პროვინციას, რომელიც აქ მდებარეობს ამ მთის მიხედვით დაერქვა სახელი. ასევეა ეკვადორის სხვა პროვინციების შემთხვევაშიც (მათ შორის კოტოპაქსი, ჩიმბორასო და იმბაბურა).

## გეოგრაფია
*Dracula vampira*, ორქიდეის ტიპია, რომელიც გვხვდება ვულკანზე. ზღვის დონიდან 1 900-2 200 მ სიმაღლეზე.

## ამოფრქვევები
1660 წელს პიჩინჩამ განიცადა პლინიანური ამოფრქვევა,  რის შედეგადაც ფერფლი 1 000 კილომეტრის მანძილზე გავრცელდა, ხოლო კიტოზე 30 სანტიმეტრზე მეტი ფერფლი გავრცელდა.

ბოლო მნიშვნელოვანი ამოფრქვევა დაიწყო 1998 წლის აგვისტოში.

1742 წლის 17 ივნისს, იმავე მისიის დროს, ლა კონდამინმა და ბუგერი ავიდნენ პიჩინდაზე და ჩაიხედეს ვულკანის კრატერში, რომელიც ბოლოს 1660 წელს იყო ამოფრქვეული. ლა კონდამინმა ის, რაც იხილა, ქვესკნელს შეადარა.

1802 წლის ზაფხულში ალექსანდერ ფონ ჰუმბოლდტი ავიდა და გაზომა ამ მთის და რეგიონის სხვა რამდენიმე ვულკანის სიმაღლე.  ჰუმბოლდტის ნაწერებმა შთააგონა მხატვარი ფრედერიკ ედვინ ჩერჩი მოენახულებინა და დაეხატა პიჩინჩა და სხვა ანდების მწვერვალები.

1822 წლის 24 მაისს, გენერალ სუკრეს სამხრეთის კამპანია ესპანეთ-ამერიკის დამოუკიდებლობისთვის ომში კულმინაციას მიაღწია, როდესაც მისმა ძალებმა დაამარცხეს ესპანეთის კოლონიური არმია ამ ვულკანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდობებზე. ეს შეტაკება, ცნობილი როგორც პიჩინჩის ბრძოლა, უზრუნველყოფდა ესპანეთისგან დამოუკიდებლობას იმ ტერიტორიებისთვის, რომლებიც დღეს ეკვადორის შემადგენლობაშია.

## რესურსები ინტერნეტში
* CVO Website - Ecuador Volcanoes and Volcanics 
* Photographs of the Andes
* "Eruptions of Guagua Pichincha (1999)" NOAA Operational Significant Event Imagery
## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ვულკანები
ჰელენ სტივენსი

**ჰელენ ჰერინგ სტივენსი** (დ. 3 თებერვალი, 1918 – გ. 17 იანვარი, 1994) — ამერიკელი სპორტსმენი და ორგზის ოლიმპიური ჩემპიონი 1936 წელს.

## ბიოგრაფია
სტივენსი, მეტსახელად „ფულტონის ფლეში“ დაიბადა ფულტონში, მისურის შტატში, იყო ძლიერი სპორტსმენი სპრინტში - მას მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში არ წაუგია შეჯიბრი. ასევე ასპარეზობდა ბირთვის კვრასა და ბადროს ტყორცნაში. მან ორივე კატეგორიაში ეროვნული ტიტული მოიპოვა.

18 წლის ასაკში, სტივენსმა მონაწილეობა მიიღო 1936 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში. მან დაამარცხა მოქმედი ჩემპიონი და მსოფლიო რეკორდსმენი, პოლონელი სტანისლავა ვალასევიჩი (ანუ სტელა უოლში) და გაიმარჯვა 100 მეტრზე სპრინტის ფინალში. სტივენსის დრო 11,5 წამი იყო იმჟამინდელ მსოფლიო რეკორდზე უკეთესი, მაგრამ არ აღიარეს, რადგან შეჯიბრის დროს ძლიერი ზურგის ქარი უბერავდა. შემდეგ, სტივენსი გახდა ამერიკული 4 × 100 მ ესტაფეტის გუნდის ლიდერი. ამ გუნდმა მოიგო ოლიმპიური ტიტული მას შემდეგ, რაც გერმანიის გუნდის წევრს ბატონი დაუვარდა.

ოლიმპიური ისტორიკოსი დევიდ ვალეჩინსკი საუბრობს სტივენსის შესახებ, რომელიც შეჯიბრის შემდეგ ადოლფ ჰიტლერს შეხვდა.

1993 წელს იგი შეიყვანეს ქალთა ეროვნულ დიდების დარბაზში.

ჰელენ სტივენსი გარდაიცვალა სენტ-ლუისში, 75 წლის ასაკში.

## 1936 წლის ოლიმპიური გენდერული დაპირისპირება 
1936 წლის ოლიმპიადაზე ვარაუდობდნენ, რომ სტივენსი და სტანისლავა ვალასევიჩი, ფაქტობრივად, მამრობითი სქესის წარმომადგენლები იყვნენ. სტივენსი 100 მეტრზე სპრინტში გამარჯვების შემდეგ მისი სქესის გამო კრიტიკის საგანი გახდა. ვარშავაში გამოცემული გაზეთი *Kurier Poranny* წერდა: „სკანდალურია, რომ ამერიკელებმა მამაკაცის მონაწილეობა დაუშვეს ქალთა შეჯიბრში“. სხვა გაზეთებმაც მალევე გაავრცელეს ინფორმაცია სტივენსის სავარაუდო სქესის შესახებ. მოგვიანებით სტივენსი თავის ბიოგრაფს ამ საკითხზე უყვებოდა. მან უთხრა ჟურნალისტებს, რომლების ეკითხებოდნენ მას თავისი სქესის შესახებ, „რომ ფაქტები გადაემოწმებინათ ოლიმპიური კომიტეტის ექიმთან, რომელმაც შეჯიბრებამდე ყველა სპორტსმენს სქესის ტესტი გაუკეთა“.

გაზეთებმა მალევე გაავრცელეს ინფორმაცია, რომ გერმანელმა ჩინოვნიკებმა სტივენს „სქესის ტესტი“ ჩაუტარეს და კონკურსში მონაწილეობის უფლება მხოლოდ მას შემდეგ დაუდასტურეს, როცა დარწმუნდნენ, რომ ქალი იყო. *Harrisbug Telegraph* იტყობინებოდა, რომ საერთაშორისო ოლიმპიურმა კომიტეტმა ჩაუტარა ფიზიკური შემოწმება სტივენსს და დაასკვნა, რომ ის ქალი იყო. ეს ცნობები უარყო საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის წევრმა ევერი ბრუნდეჯმა, ხოლო სხვა მტკიცებულებები არ გამოჩენილა. 1938 წელს პოლ გალიკომ თავის წიგნში *სპორტის გამომშვიდება* თქვა, რომ ამერიკელებმა ოლიმპიური თამაშების წინ სტივენსი გამოიკვლიეს. 28 აგვისტოს, ოლიმპიადის შემდეგ, ნიუ-იორკში დაბრუნებამდე, სტივენსმა თავის დღიურში დაწერა, რომ იგი ამერიკელმა ოფიციალურმა პირებმა დაათვალიერეს.

## ლიტერატურა 
* *ჰელენ სტეფენსის ცხოვრება - ფულტონის ფლეში*, შერონ კინი ჰანსონი, 2004 წ.

## გარე ბმულები 
* Helen Stephens at the USATF Hall of Fame (archived)
* 
* Helen Stephens at Olympics.com
* Helen Stephens at Olympedia 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
მსოფლიო სასწავლო ცენტრი

**World Learning** - საერთაშორისო არაკომერციული ორგანიზაცია, რომელიც ფოკუსირებულია საერთაშორისო განვითარებაზე, განათლებასა და გაცვლით პროგრამებზე. დაფუძნებული ბრატლბოროში, ვერმონტში. World Learning  უხსნის ადამიანებს პოტენციალს კრიტიკული გლობალური საკითხების გადასაჭრელად თავისი ძირითადი პროგრამული მიმართულებების საშუალებით. პროგრამა მოიცავს საერთაშორისო საცხოვრებელს, საერთაშორისო ტრენინგის სკოლა და საერთაშორისო განვითარებისა და გაცვლით პროგრამებს.

## ისტორია
საერთაშორისო ცხოვრების ექსპერიმენტი (EIL) დაიწყო 1932 წელს.[6] ექსპერიმენტი შეირჩა მშვიდობის კორპუსის თავდაპირველი არქიტექტორების მიერ, რადგან EIL-ის პროფესიონალები ცნობილი იყვნენ კულტურულ გარემოში ჩართვისთვის მომზადების ძლიერი სისტემით. ექსპერიმენტმა დახმარება გაუწია მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, როდესაც მათ წამოიწყეს სასწავლო მოგზაურობები ექსპლუატაციიდან გამოსული სამხედრო გემებით სტუდენტთა სამოგზაურო საბჭოს წევრებთან ერთად.

საერთაშორისო ტრენინგის სკოლა (SIT) დაარსდა 1964 წელს.[6] SIT-მა დააკმაყოფილა მშვიდობის კორპუსის დაბრუნებული მოხალისეების საჭიროება, შესთავაზა რა მათ აკადემიური ხარისხი საერთაშორისო განვითარების სფეროში. ვერმონტის კამპუსი თავდაპირველად შედგებოდა პატარა საერთო საცხოვრებლების ჯგუფისგან ეტლების სახლის გარშემო, რომელიც მდებარეობდა ლამაზ ფერმაში ბრატლბოროს ჩრდილოეთ ნაწილში. მშვიდობის კორპუსის ეს ადრეული მოხალისეები სწავლობდნენ უცხო ენებს მათი სამსახურის ენის სწავლების მასალებითა და მასწავლებლებით, და საერთაშორისო ტრენინგის სკოლამ დაიწყო თავისი შეთავაზებების გაფართოება. 1968 წლისთვის, მშვიდობის კორპუსის დაბრუნებული მოხალისეების მცირე, მაგრამ მზარდი რაოდენობა ითხოვდა ხარისხს ინგლისურის, როგორც მეორე ენის სწავლებაში, რაც ახალი სპეციალობა იყო. 1969 წელს შემუშავდა ორი სამაგისტრო პროგრამა: საერთაშორისო კარიერული მომზადება (ICT) და ენების სწავლების მაგისტრატურა (MAT) (ფრანგული, ესპანური და ESL).

1970-იანი წლების ბოლოს, 1980-იან და 1990-იან წლებში არსებობდა საბაკალავრო პროგრამა, სახელწოდებით "მსოფლიო საკითხების პროგრამა" (WIP). ეს იყო ორწლიანი პროგრამა გადმოყვანილი იუნიორებისა და უფროსკურსელებისთვის. ადრეულ წლებში, სტუდენტების ჯგუფმა გამოაქვეყნა წიგნი სახელწოდებით "პროცესი: სწავლისა და ზრუნვის შესახებ"[9], რომელიც საუბრობს ტრანსფორმაციული განათლების სირთულეებსა და ჯილდოებზე.

გაეროს ლიდერის უ თანტის სიტყვით შთაგონებული, პროგრამა უზრუნველყოფდა გაკვეთილებს მშვიდობისა და კონფლიქტების კვლევებში, ალტერნატიული ენერგიის წყაროებში, მოსახლეობის კვლევებში, საერთაშორისო ეკონომიკასა და გარემოს კვლევებში. პირველი წლის კამპუსზე გატარების შემდეგ, სტუდენტებს ჰქონდათ ერთწლიანი სტაჟირებები სხვადასხვა ადგილებში მთელ მსოფლიოში. საბოლოო სემესტრი შედგებოდა ამ სფეროებიდან ერთ-ერთში კვლევისგან სტუდენტის მიერ არჩეულ თემაზე და კვლევის შედეგების პრეზენტაციებისგან. პროგრამა ჩვეულებრივ სრულდებოდა საბაკალავრო ნაშრომის ან პროექტების კომბინაციის წარდგენით. 22 კურსდამთავრებულის შემდეგ, ახლომდებარე მარლბოროს კოლეჯმა მიიღო ეს პროგრამა და შესთავაზა იგი თავის კამპუსზე.

საერთაშორისო ვიზიტორთა ლიდერობის პროექტმა კამპუსზე მოიყვანა თემის აქტივისტები, კანონმდებლები და რეგიონული ლიდერები, რათა შეესწავლათ მშვიდობის მიღწევის საშუალებები ისეთ ომით დაზარალებულ ადგილებში, როგორიცაა რუანდა, ირლანდია, ბოსნია ან ისრაელი/პალესტინა.
## დღეს
## კამპუსი
## სქოლიო
ფიბი შეკტერი

**ფიბი შეკტერი** (დ. 24 აგვისტო, 1990)  ბრიტანელ-ამერიკელი NFL ანალიტიკოსი, გრიდირონის ფეხბურთის მოთამაშე და მწვრთნელი, რომელიც ცნობილია Sky Sports NFL-ის გაშუქებაში კომენტატორობით, NFL-ში პირველი ქალი ბრიტანელი მწვრთნელის სტატუსით და დიდი ბრიტანეთის ქალთა ნაკრების ყოფილი კაპიტნობით ამერიკულ ფეხბურთში. 

## ბიოგრაფია
### ადრეული ცხოვრება და განათლება
შეკტერს დაბადებიდანვე ჰქონდა ორმაგი მოქალაქეობა.  და ბავშვობიდანვე მონაწილეობდა ცხენოსნობაში - 13 წლის ასაკში აიყვანა პონი, შემდეგ გადავიდა ჩრდილოეთ კაროლინაში, რათა რამდენიმე წლით განევითარებინა კარიერა ცხენების მართვაში,  როგორც მოთამაშე, შეხტერის სიმაღლეა 5 ფუტი და 4 დიუმი და წონა 63 კგ. 

ის შეირჩა დიდი ბრიტანეთის წარმოსადგენად 2024 წლის IFAF ქალთა ფლაგ ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც გუნდის ერთ-ერთი ყველაზე ხანგრძლივი სტაჟის მქონე წევრი იყო.  და სტაფორდშირის სერჯში.  მან ასევე გაიარა სტაჟირება ბილსში 2018-დან 2019 წლამდე.   იმ დროს, მთელ ლიგაში სულ სამი ქალი მწვრთნელი იყო.  სეზონის შემდეგ მან აიღო შვებულება, რათა ფოკუსირება მოეხდინა გაერთიანებულ სამეფოში სპორტის განვითარებაზე და ჩართულიყო სათავო აქტივობებსა და საკონსულტაციო საქმიანობაში. 

შეკტერი მაუწყებლობაში 2018 წლისთვის ჩაერთო,  დაიწყო რადიო გადაცემებით. შეკტერმა დაიწყო წვლილის შეტანა Sky Sports NFL-ის გაშუქებაში 2020 წელს. 2022 წელს, შეკტერმა წარადგინა თავისი პირველი პირდაპირი ეთერი, როდესაც მიმდინარე წამყვანი ავად იყო, ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც ქალები გამოჩნდნენ Sky Sports NFL-ის პირდაპირ ეთერში.   შეკტერი იყო მოედნის გვერდით Super Bowl LVII-ზე. შეკტერი განაგრძობს გაშუქების წარდგენას Sky Sports-ზე. 2024 წელს, შეკტერმა დაიწყო სვეტის წერა BBC Sport-ის NFL გაშუქებისთვის. 

## კომიტეტის როლები
შეკტერი მუშაობდა როგორც ბრიტანეთის ამერიკული ფეხბურთის ასოციაციის, ასევე ამერიკული ფეხბურთის საერთაშორისო ფედერაციის კომიტეტში და დასაქმებულია NFL-ში როგორც ფლაგ ფეხბურთის ელჩი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფეხბურთის მწვრთნელი
კატეგორია:ქალი მწვრთნელი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიორგი ჭირაქაძე (ქიმიკოსი)

**გიორგი (გოგი) ჭირაქაძე**  (დ. 24 დეკემბერი, 1934, თბილისი — გ. 2003) — ქართველი პროფესორი, პედაგოგი, ქიმიკოსი. პროფესორი (1984 წ.), ღირსების ორდენის კავალერი. 

1953 წელს დაამთავრა თბილისის 21-ე ვაჟთა სკოლა ოქროს მედლით. იგი რეგულარულად მონაწილეობდა რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო (ჩეხეთი, გერმანია, პოლონეთი, უნგრეთი და სხვა) კონფერენციებსა და სიმპოზიუმებში. იყო 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის მათ შორის 12 სახელმძღვანელოს, 15 მეთოდური და დამხმარე სახელმძღვანელოს, 2 მონოგრაფიის, 6 საავტორო მოწმობისა და 2 პატენტის ავტორი.

1953-1958 წლებში სწავლობდა დიმიტრი მენდელეევის სახელობის მოსკოვის ქიმიურ-ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ ბრუნდება საქართველოში და მუშაობას იწყებს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არაორგანული ქიმიისა და ელექტროქიმიის ინსტიტუტის რადიაციული ქიმიის ლაბორატორიაში ჯერ უმცროს, შემგედ კი უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად (1958-1981 წწ.).

1965 წელს დაიცვა დისერტაცია ქიმიის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად. 1965-1981 წლებში ასევე მუშაობდა თბილისის პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში ქიმიის კათედრის დოცენტის თანამდებობაზე. 1981 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე: „სულფიდრილური ნაერთების თხევადფაზიანი რადიაციულ-ქიმიური ჟანგვა“ და მიენიჭა ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.

1966-2003 წლებში პარალელურად მუშაობდა თბილისის პირველი საშუალო სკოლის  (ამჟამად კლასიკური გიმნაზიის) ქიმიის მასწავლებლად, ხოლო 80-იან წლებში აბიტურიენტებისათვის ლექციებს კითხულობდა ქიმიაში საქართველოს ტელევიზიით.

1981 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ორგანული ქიმიის კათედრის გამგე.

1965-1990 წლებში კითხულობდა ლექციებს მასწავლებელთა დახელოვნების ცენტრალურ ინსტიტუტში, 1975 წლიდან კი – მასწავლებელთა დახელოვნების საქალაქო ინსტიტუტში. 1978-1990 წლებში იყო სკოლის მასწავლებელთა ოლიმპიადის საორგანიზაციო კომიტეტისა და ჟიურის წევრი (თბილისი, მოსკოვი, მინსკი, რიგა). 1996 წელს გ. ჭირაქაძეს სოროსის პროფესორის წოდება მიენიჭა. ამავე წელს აირჩიეს ეკოლოგიის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილ წევრად. 1999 წ. მიენიჭა „საპატიო მასწავლებლის“ წოდება და საქალაქო კონკურსში გამარჯვეულის ლაურეატობა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ჭირაქაძე chemistry.ge-ს ვებ-გვერდზე

კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2250

**გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 2250** იორდანიის ინიციატვით ერთხმად მიიღეს წევრმა სახელმწიფოებმა 2015 წლის 9 დეკემბერს.

რეზოლუცია 2250 არის თემატური რეზოლუცია, რომელიც ახალგაზრდობას განიხილავს საერთაშორისო მშვიდობისა და უსაფრთხოების თვალსაზრისით და ხაზს უსვამს ახალგაზრდების მცდელობებს მშვიდობის მშენებლობაში. რეზოლუცია მოიცავს მითითებებს, რომემლთა მიხედვითაც ორგანიზაციამ, წევრმა ქვეყნებმა და სამოქალაქო საზოგადოებამ უნდა შეიმუშავონ პროგრამები და მოქმედების პრინციპები. რეზოლუცია იკვლევს, თუ რა გავლენას ახდენს კონფლიქტი ახალგაზრდების ცხოვრებაზე და რა უნდა გაკეთდეს მისი ეფექტების შესამცირებლად, ასევე როგორ შეიძლება ახალგაზრდებმა აქტიური მონაწილეობა მიიღონ მშვიდობიანი საზოგადოებების შექმნაში. რეზოლუციაში საუბარია ხუთ ძირითად სამოქმედო სფეროზე: მონაწილეობა, დაცვა, პრევენცია, თანამშრომლობა, გამოთიშვა და რეინტეგრაცია. ეს ხუთი პრინციპი და თავად რეზოლუცია ხელს უწყობს მშვიდობის საკითხთან მიმართებით ახალგაზრდების შესახებ ახალი ნარატივის შექმნას და უზრუნველყოფს მათ ლეგიტიმურობასა და ანგარიშვალდებულებას.

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 2015 წლის რეზოლუციები
ბელა სუონი

**ბელა (იზაბელა) სუონი** (ინგლ. Isabella "Bella" Swan) — სტეფანი მაიერის წიგნების სერია „ბინდის“ მთავარი პროტაგონისტი პერსონაჟი. თავდაპირველად იგი ჩვეულებრივი თინეიჯერი გოგონაა, მაგრამ ბელას შეუყვარდება ვამპირი ედვარდ კალენი, ბოლოს დაქორწინდება კიდეც მასზე, და შეეძინება ადამიან-ვამპირის ჰიბრიდი ქალიშვილი, რენესმე კალენი. 

„ბინდის“ საგა 4 ნაწილისგან შედგება: „ბინდი“, „ახალი მთვარე“, „დაბნელება“ და „განთიადი“. ამბავი, ძირითადად, პროტაგონისტის, ბელას თვალთახედვიდან არის მოთხრობილი. ამავე სახელწოდების ფილმების სერიაში ბელას როლს ასრულებს მსახიობი კრისტენ სტიუარტი.

წიგნის მიხედვით, 17 წლის ბელა გადადის მამის სახლში ფორკსში, ვაშინგტონში, ხვდება იდუმალ კალენების ოჯახს და შეუყვარდება ერთი შეხედვით თინეიჯერი ედვარდ კალენი. თუმცა, მალე აღმოაჩენს, რომ ეს ოჯახი ვამპირების კლანის წარმომადგენელია. შეყვარებული ბელა გამოხატავს სურვილს, თავადაც გახდეს ვამპირი, რათა სირთულეები არ შეექმნათ ურთიერთობაში, მაგრამ ედვარდი უარს ამბობს მის გარდაქმნაზე. 

მეორე რომანში, „ახალი მთვარე“, ედვარდი და დანარჩენი კალენები ტოვებენ ფორკსს, რათა დაიცვან უკვე 18 წლის ადამიანი ბელა ვამპირების სამყაროსგან. ჯეიკობ ბლეკი, კვილეუტების ტომის წევრი, მაქცია, რომელიც მგლის ფორმას იღებს, ანუგეშებს შეწუხებულ და ღრმა დეპრესიაში მყოფ ბელას. ბელას ძალიან უყვარს ჯეიკობი, თუმცა მეგობრულად. კალენების დაბრუნების შემდეგ მათი ურთიერთობა გაურკვეველი რჩება.

„დაბნელებაში“ ბელა დაინიშნება ედვარდ კალენზე. 

მეოთხე ნაწილში, „განთიადში“, ერთი თვით ადრე ბელას 19 წლის იუბილემდე, ისინი ქორწინდებიან და გაემგზავრებიან დასასვენებლად. თაფლობის თვეში ბელა ორსულდება და, თავისი ბავშვის უჩვეულო ბუნების გამო, თითქმის კვდება ქალიშვილის, რენესმეს, გაჩენისას. იმის შიშით, რომ კვლავ არ დაკარგოს იგი, ედვარდი ვამპირად აქცევს ბელას.

## კონცეფცია
როგორც ბელას პერსონაჟის, ასევე მთლიანად „ბინდის“ საგის იდეა ეფუძნება სტეფანი მაიერის სიზმარს: უბრალო მოკვდავი გოგონა  „გამაოგნებლად ლამაზ, მბრწყინავ... ვამპირს... გაცხარებით ესაუბრება მდელოზე ტყეში“. სიზმარში წყვილი "მათი სიყვარულის სირთულეებს განიხილავდა, რაკი ვამპირს განსაკუთრებით იზიდავდა გოგონას სისხლის სურნელი და უჭირდა თავის შეკავება, რომ არ მოეკლა იგი."

სახელების დარქმევამდე მაიერი პერსონაჟებს ნაცვალსახელებით იხსენიებდა, მოგვიანებით უწოდა მათ ედვარდი და ბელა. ავტორის განმარტებით, გოგონას იმიტომ დაარქვა იზაბელა, რომ  მასთან ამდენხნიანი ურთიერთობის შემდეგ საკუთარი ქალიშვილივით შეიყვარა და ამ სიყვარულით შთაგონებულმა უწოდა საკუთარი მომავალი გოგონასთვის შერჩეული სახელი". 

მაიერმა განაცხადა, რომ არსებობს მსგავსება ბელასა და შარლოტა ბრონტეს „ჯეინ ეარის“ მთავარ პერსონაჟს შორის, სწორედ ამ წიგნის ზეგავლენით შექმნა მაიერმა ბელას მხატვრული სახის ძირითადი შტრიხები.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალი პერსონაჟები ლიტერატურაში
გურამ ქუთათელაძე (სპორტსმენი)

**გურამ ქუთათელაძე**  (; დ. 8 იანვარი, 1992) — ქართველი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი, მსუბუქი წონითი კატეგორიის წარმომადგენელი. UFC-ის ყოფილი მებრძოლი. პროფესიონალურ დონეზე გამოდის 2010 წლიდან, ცნობილია IRFA და Brave CF საბრძოლო ორგანიზაციების ტურნირებში მონაწილეობით.

## ბიოგრაფია
### ადრეული ცხოვრება
გურამ ქუთათელაძე დაიბადა 1992 წლის 8 იანვარს საქართველოში. ბავშვობა და ახალგაზრდობა გაატარა მშობლიურ საქართველოში. მან ადრეული ასაკიდანვე დაიწყო ვარჯიში. განსაკუთრებული მოტივაცია კი მიიღო მას შემდეგ, რაც პირველ პროფესიონალურ MMA ბრძოლას დაესწრო მოსკოვში 11 წლის ასაკში. გარკვეული დროის განმავლობაში ცხოვრობდა მალმოში, შვედეთში. შემდგომში დაიწყო ვარჯიში „Allstars Gym Sweden“ დარბაზში. გაიცნო შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი ალექსანდერ გუსტაფსონი, ასევე UFC-ის სხვა მებრძოლი წარმოშობით ჩეჩენი ხამზატ ჩიმაევი, რომელიც იმ დროს შვედეთის სახელით გამოდიოდა.

### პროფესიონალური კარიერის დასაწყისი
გურამ ქუთათელაძეს 2010 წელს ჰქონდა დებიუტი. კარიერაში პირველი გამარჯვება  მოიპოვა ქართულ პრომოუშენში *M-1 Georgia*, სადაც საბმიშენით გაიმარჯვა, შემდეგ ჩაატარა ბრძოლა პრომოუშენში „FFC“, სადაც ერიკ ფლიბერგი  დაამარცხა ტექნიკური ნოკაუტით. 2013 წლის 23 მარტს გამოვიდა პრომოუშენში „HFC“ ჯონათან სვენსონის წინააღმდეგ, რომელიც ნოკაუტით დაამარცხა. 

### Brave CF
2018 წლის 21 სექტემბერს გურამი გამოდიოდა ორგანიზაცია *Brave CF* ბრძოლაში ერიკ კარლოს სილვას წინააღმდეგ, სადაც გაიმარჯვა მსაჯების ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით. თავისი ბოლო ბრძოლა ასევე *Brave CF-ში* ჩაატარა 2019 წლის 15 ნოემბერს, როდესაც პირველ რაუნდში ნოკაუტით დაამარცხა ფელიპე სილვა ტურნირზე.  

### Ultimate Fighting Championship
2020 წლის 17 ოქტომბერს გურამმა გაიმარჯვა მსოფლიოს უმსხვილეს ორგანიზაციაში „Ultimate Fighting Championship“ ბრძოლაში მატეუშ გამროტის წინააღმდეგ ტურნირზე UFC Fight Night: ორტეგა vs. კორეელი ზომბი .
### მიღწევები
* 13 - 4 - 0 MMA
*2 -2 - 0 UFC
*70-80 K-1 - მუაი ტაი ბრძოლა 
### პროფესიონალური კარიერის მონაცემები
*პროფესიონალია 2010 წლიდან
*მოუგია ბოლო 12-დან 10 ბრძოლა
*შვიდი გამარჯვება ნოკაუტით, ერთი საბმიშენით (არმბარი)
*ოთხი პირველი რაუნდის დასრულება
*წააგო გადაწყვეტილებით UFC-ის ვეტერან ოლივერ ენკამპთან 2014 წელს
### UFC-ის ბრძოლების ისტორია
*UFC on ABC (8/3/24) ქუთათელაძემ სამრაუნდიანი ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოუგო ჯორდან ვუჩენიკს
*UFC on ESPN (7/1/23) ქუთათელაძე დაამარცხა ელვეს ბრენერმა დარტყმებით მესამე რაუნდის 3:17 წუთზე
*UFC on ESPN (6/18/22) ქუთათელაძემ წააგო სამრაუნდიანი გაყოფილი გადაწყვეტილებით დამირ ისმაგულოვთან
*UFC Fight Night (10/17/20) ქუთათელაძემ მოიგო სამრაუნდიანი გაყოფილი გადაწყვეტილებით მატეუშ გამროტთან

## რესურსები ინტერნეტში
* გურამ ქუთათელაძის გვერდი UFCზე
## სქოლიო
კატეგორია:სპორტი
კატეგორია:ქართველი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლები
კატეგორია:დაბადებული 1992
სერბეთის საპროტესტო აქციები 2024-2025

2024 წლის ნოემბერში, მას შემდეგ, რაც ქალაქ ნოვი-სადში რკინიგზის სადგურის სახურავის ჩამონგრევის შედეგად 15 ადამიანი დაიღუპა და ორი მძიმედ დაშავდა, ქალაქში მასობრივი საპროტესტო აქციები დაიწყო. დემონსტრანტებისა და ოპოზიციის წარმომადგენლების თქმით, ტრაგედიის მიზეზი კორუფცია და სადგურზე დაუდევრად შესრულებული სამუშაოებია. 2025 წლის 9 მარტის მდგომარეობით, საპროტესტო გამოსვლები მიმდინარეობს სერბეთის 400 დიდსა თუ მცირე ქალაქში. პროტესტის მონაწილეები, რომლის უმეტეს ნაწილს სტუდენტები შეადგენენ, მთავრობის პასუხისმგებლობის დაყენებას ითხოვენ. 

საგანმანათლებლობა დაწესებულებების ბლოკირება პირველად 22 ნოემბერს დაიწყო დრამატული ხელოვნების ინსტიტუტში, როდესაც სტუდენტებს დუმილით მიაგეს პატივი პირველი ნოემბრის ტრაგედიის მსხვერპლებს. ამას მალევე მოჰყვა სხვა უნივერსიტეტების ბლოკირება. პროტესტის სხვა ფორმების გარდა, დემონსტრანტები ყოველდღიურად მართავენ მდუმარე 15 წუთიან საავტომობილო გზების ბლოკადებს სახელწოდებით "სერბეთო, გაჩერდი" (სერბ. Застани, Србијо), რომლებიც იწყება 11 საათსა და 52 წუთზე, ნოვი სადში სახურავის ჩამონგრევის დროს, რითაც სიმბოლურად მოიგონებენ ტრაგედიაში დაღუპულ 15 ადამიანეს.  ფილოსოფოსმა სლავოი ჟიჟეკმა სერბების  პროტესტს „1968 წლის შემდეგ ევროპაში ყველაზე დიდი სტუდენტური მოძრაობა“ უწოდა.

## სქოლიო
კატეგორია:მიმდინარე მოვლენები
კატეგორია:2025 წლის პროტესტები
მარჯორი ლი ბრაუნი

**მარჯორი ლი ბრაუნი** ( დ. 9 სექტემბერი, 1914 — გ. 19 ოქტომბერი, 1979) — მათემატიკის განათლების სპეციალისტი, ერთ-ერთი პირველი აფროამერიკელი ქალი, რომელმაც მათემატიკაში დოქტორის ხარისხი მიიღო.

## ადრეული ასაკი და განათლება
მარჯორიმ ისწავლა ჰაუარდის უნივერსიტეტში, 1935 წელს მათემატიკის ბაკალავრიატი დაასრულა. ხარისხის მიღების შემდეგ, ასწავლიდა საშუალო სკოლასა და კოლეჯში, მათ შორის გილბერტის აკადემიაში, ახალ ორლეანში. 
რამდენიმე წლის შემდეგ განაცხადი შეიტანა მიჩიგანის უნივერსიტეტის მათემატიკის სამაგისტრო პროგრამაზე. მიჩიგანის უნივერსიტეტი იღებდა აფროამერიკელ სტუდენტებს, მაშინ როდესაც აშშ-ს მრავალი სხვა საგანმანათლებლო დაწესებულება არ იღებდა. მას შემდეგ, რაც სრულ განაკვეთზე მუშაობდა ისტორიულად შავკანიანთა უაილი კოლეჯში მარშალში, ტეხასში, და მიჩიგანში მხოლოდ ზაფხულობით დადიოდა, ბრაუნის შრომა გამართლდა და მიიღო სასწავლო სტიპენდია მიჩიგანში, სრულ განაკვეთზე სწავლობდა და 1949 წელს დაასრულა დისერტაცია. მისი დისერტაცია, „ერთპარამეტრიანი ქვეჯგუფების კვლევა გარკვეულ ტოპოლოგიურ და მატრიცულ ჯგუფებში", ხელმძღვანელობდა ჯორჯ იური რაინიჩი. 

იგი იყო ერთ-ერთი პირველი აფროამერიკელი ქალი აშშ-ში, რომელმაც მათემატიკაში დოქტორის ხარისხი მიიღო, ევლინ ბოიდ გრანვილთან ერთად, რომელმაც ასევე მიიღო დოქტორის ხარისხი 1949 წელს.

## კარიერა
დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, ბრაუნი ვერ ინარჩუნებდა სასწავლო პოზიციას კვლევით დაწესებულებაში. ამიტომ საშუალო სკოლის მათემატიკის მასწავლებლებისთვის „თანამედროვე მათემატიკის" სწავლება დაიწყო. განსაკუთრებით ფოკუსირებდა  უმცირესობებისა და ქალების მათემატიკური განათლების წახალისებაზე.

## ლიტერატურა
*Patricia Clark Kenschaft, "Black Men and Women in Mathematical Research," Journal of Black Studies, vol. 18, no. 2 (December 1987), pp. 170–190.
*Scott W. Williams, "Black Women in the Mathematical Sciences," (SUNY Buffalo Math Dept.)
*E. Fogg, C. Davis, and J. Sutton, "Profile of Marjorie Lee Browne." Retrieved from the World Wide Web, Agnes Scott College's "Biographies of Women Mathematicians" Web Site on 28 July 2004.
*"MiSciNet's Ancestors of Science, Marjorie Lee Browne," Science, September 10, 2004.
*Charlene Morrow and Teri Perl (eds), Notable Women in Mathematics, a Biographical Dictionary, Greenwood Press, 1998. pp. 17–21.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქალი მეცნიერები
კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები
ნანტაის მთა

**ნანტაი** (, ნანტაი-სან, — „მამაკაცის სხეულის მთა“, ასევე ცნობილი როგორც მთა **ფუტარა** (, ფუტარა-სან) 

მთა ნიკო-შირანესთან ერთად, მთა ნანტაი არის ერთ-ერთი უახლესი ვულკანური ნაგებობა ეროვნულ პარკში. ვულკანის გეოლოგიური სტრუქტურის სამეცნიერო კვლევები დაიწყო 1957 წელს და დადგინდა, რომ ის დაახლოებით 23 000 წლის წინ წარმოიქმნა და ის ბოლოს 7000 წლის წინ ამოიფქვა. ვულკანი 2017 წლის ივნისში იაპონიის მეტეოროლოგიური სააგენტოს მიერ კლასიფიცირებულ იქნა როგორც აქტიური.

ბუდისტი ბერის შოდო შონინის მიერ ძვ. წ. VIII საუკუნეში მასზე პირველი ასვლის შემდეგ, მთა ნანტაი წმინდა მთა და პილიგრიმობის ადგილი გახდა ბუდიზმსა და შინტოიზმში. ამრიგად, ამჟამად მას ინახავს ფუტარასან ჯინჯა, შინტოს სამლოცველო, რომლის გო-შინტაი () წარმოადგენს მთა ნანტაიის არსს. ტოშო-გუსთან და რინო-ჯისთან ერთად, ეს ადგილი ქმნის ნიკოს სამლოცველოებსა და ტაძრებს, იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს. XIX-XX საუკუნეებში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, აღმოაჩინეს მრავალი არტეფაქტი, რომლებიც თარიღდება ნარას პერიოდის დასასრულიდან ძვ. წ. VIII საუკუნეში ედოს პერიოდამდე XVII-XIX საუკუნეებამდე. ამ არტეფაქტებიდან რამდენიმე გამოცხადებულია მნიშვნელოვან კულტურულ საკუთრებად იაპონიის კულტურის საქმეთა სააგენტოს მიერ.მთა ნანტაი შეტანილია 100 ცნობილ იაპონურ მთათა შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Nantai-Nyoho Volcano Group – Geological Survey of Japan
*

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის მთები
ვალაშსკე-მეზირჟიჩი

**ვალაშსკე-მეზირჟიჩი** ()  — ქალაქი ჩეხეთში, ზლინის მხარეში. ქალაქის ისტორიული ცენტრი კარგად არის შემონახული და დაცულია ჩეხეთის კანონმდებლობით, როგორც ურბანული კულტურული ძეგლი.
## სახელწოდება
სიტყვა „მეზირჟიჩი“ ითაგმნება როგორც მდინარეთა შორის, მდინარეთა შუა და ქალაქის გეოგრაფიული მდებარეობიდან გამომდინარეა შერჩეული. ქალაქი ორ მდინარეს ვსეტინსკა-ბეჩვას და როჟნოვსკა-ბეჩვას შორის არის მოქცეული. სიტყვა „ვალაშსკე“ კი ვლახეთისას აღნიშნავს. სწორედ მორავიის ვლახეთში მდებარეობს ვალაშსკე-მეზირჟიჩი.

## ისტორია
ქალაქი ისტორიულ წყაროებში პირველად 1297 წელს არის მოხსენიებული. თავდაპირველად აქ მდებარე სოფლის მდინარე როჟნოვსკა-ბეჩვას მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ნაწილს მიანიჭეს ქალაქის სტატუსი 1377 წელს. 1491 წელს მდინრის მარჯვენა სანაპიროზე სავაჭრო ქალაქი კრასნო-ნად-ბეჩვოუ დაარსდა და ეს ორი ქალაქი 1924 წლამდე დამოუკიდებლად არსებობდა. გაერთიანების შემდეგ ქალაქს ვალაშსკე-მეზირჟიჩი დაერქვა.

## ღირსშესანიშნაობები
ვალაშსკე-მეზირჟიჩის პატარა ისტორიული ცენტრი აქვს, რომელსაც ცენტრალური მოედანი და მისი შემოგარენი ქმნის. გამორჩეული ღირსშესანიშნაობაა ქალაქის მთავარი ციხესიმაგრე, რომელსაც ჟეროტინის ციხე ეწოდება. ქალაქის ტაძარია 1419 წელს აგებული ღვთისმშობლის მიძინების გოტური ტაძარი. 
კინსკის ციხე ბაროკოს სტილის ნაგებობაა, რომელშიც თავდაპირველად კრასნო-ნად-ბეჩვოუს მემამულეთა სამმართველო იყო განთავსებული, XIX საუკუნეში აქ მცხოვრბმა დიდგვაროვანთა კინსკების ოჯახმა შენობა შეიძინა და ციხე-სიმაგრედ გადააკეთა. 1949 წლის შემდეგ კინსკის ციხეში განთავსებულია ეთნოგრაფიული მუზეუმი. ციხის შემოგარენში ლამაზი ინგლისური ბაღია გაშენებული, სადაც XVIII - XIX საუკუნეში გამორჩეული სახეობის ხეებს რგავდნენ, რომელთა ნახვა დღესაც საინტერესოა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზლინის მხარის ქალაქები
ადელაიდ ეიმსი

**ადელაიდ ეიმსი** (დ. 3 ივნისი, 1900 — გ. 26 ივნისი, 1932) — ამერიკელი ასტრონომი და კვლევითი ასისტენტი ჰარვარდის უნივერსიტეტში. ძირითადად ცნობილია უმკვეთრესი ექსტრაგალაქტიკური სპირალური ნისლეულების დეტალური კვლევებით. გალაქტიკების შესწავლაში წვლილი შეიტანა თანაავტორობით ნაშრომში „მეცამეტე ხარისხზე კაშკაშა გარე გალაქტიკების მიმოხილვა“, რომელიც მოგვიანებით შეიპლი-ეიმსის კატალოგის სახელით გახდა ცნობილი. ეიმსი იყო ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების წევრი. ობსერვატორიაში სესილია პეინ-გაპოშკინის თანამედროვე და უახლოესი მეგობარი იყო.

1932 წელს, შეიპლი-ეიმსის კატალოგის გამოქვეყნების წელს, ნავით მოგზაურობისას, ეიმსი უბედური შემთხვევის შედეგად გარდაიცვალა. დაკრძალეს არლინგტონის ეროვნულ სასაფლაოზე.

## ბიოგრაფია
1918-დან 1922 წლამდე ვასარის კოლეჯში სწავლობდა, შემდეგ კი რედკლიფის კოლეჯში გააგრძელა სწავლა, სადაც ასტრონომიაში ახლად შექმნილი სამაგისტრო პროგრამა არსებობდა. კოლეჯში სწავლისას ჟურნალისტობაზე ოცნებობდა და ვასარის Miscellany News-ისთვის წერდა, ასტრონომიის კურსების გავლასთან ერთად. 1923 წლის იანვარში ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიის პირველი მაგისტრანტი გახდა ასტრონომიაში. 1924 წელს დაამთავრა სწავლა როგორც პირველმა ქალმა ასტრონომიის მაგისტრის ხარისხით რადკლიფში. ეიმსი იყო ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების წევრი და 1928 წელს ნისლეულებისა და გროვების საერთაშორისო კომიტეტის წევრად აირჩიეს. თავდაპირველად ჟურნალისტობას გეგმავდა, მაგრამ ამ სფეროში სამუშაოს ვერ პოულობდა და ამის ნაცვლად მიიღო კვლევითი ასისტენტის პოზიცია ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში (HCO), რომელიც გარდაცვალებამდე ეკავა. მისი სამუშაოს ძირითადი მიმართულება იყო ბერენიკეს თმებისა და ქალწულის თანავარსკვლავედებში გალაქტიკების კატალოგიზაცია. ჰარვარდში ადრეული სამუშაო NGC/IC ობიექტების იდენტიფიკაციაზე იყო ფოკუსირებული. 1926 წელს მან და შეიპლიმ გამოაქვეყნეს რამდენიმე სტატია გაალქტიკა 103 NGC-ის ფორმების, ფერებისა და დიამეტრების შესახებ. 1930 წელს გამოაქვეყნა „2778 ნისლეულის კატალოგი, კომა-ქალწულის ჯგუფის ჩათვლით“, რომელშიც იდენტიფიცირებულია 214 NGC და 342 IC ობიექტი ქალწულის გროვის არეალში.

### შეიპლი-ეიმსის კატალოგი
ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში მუშაობისას, ჰარლოუ შეიპლისთან ერთად შეიპლი-ეიმსის კატალოგზე მუშაობდა, რომელშიც შესულია მე-13 ვარსკვლავიერ სიდიდეზე კაშკაშა გალაქტიკები. დაახლოებით 1250 გალაქტიკაზე დაკვირვების შედეგად, ირმის ნახტომის ჩრდილოეთ პოლუსთან კლასტერიზაციის მტკიცებულება აღმოაჩინეს, რაც განსხვავდება სამხრეთ პოლუსისგან. ეს შედეგები მნიშვნელოვანი იყო, რადგან მათი აღმოჩენა „განაწილების ზოგადი არათანაბრობის“ შესახებ გადახვევას წარმოადგენდა იზოტროპიის დაშვებიდან.

## ოჯახი
ადელაიდ ეიმსის მამა იყო ტ.ლ. ეიმსი, რომელიც აშშ-ის არმიაში პოლკოვნიკად მსახურობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Adelaide Ames Publications in Astrophysics Data System
* Astronomy Compendium
* AIP History Newsletter

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
კატეგორია:ქალი ასტრონომები
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივნისი
ევა გრებელი

**ევა გრებელი** ( , დ. 1966 წლის 30 იანვარი, დიერდორფი, ნიუვიდი, გერმანია) — გერმანელი ასტრონომი. 2007 წლიდან არის ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის  ასტრონომიული გამოთვლის ინსტიტუტის თანადირექტორი.

## კვლევა 
ევა გრებელის კვლევა ფოკუსირებულია ვარსკვლავებზე ირმის ნახტომის გალაქტიკაში და სხვა ობიექტებზე გალაქტიკათა ლოკალური ჯგუფის, მათ შორის დიდი და მაგელანის ღრუბლების, აგრეთვე ახლომდებარე ჯუჯა გალაქტიკების  ჩათვლით. გრებელის კვლევა ეხება გალაქტიკების ქიმიურ ევოლუციასა და სტრუქტურას, ვარსკვლავების ფორმირებას და სხვადასხვა ვარსკვლავური პოპულაციის თავისებურებებს ირმის ნახტომისა და სხვა გალაქტიკების წარმოშობისა და ევოლუციის რეკონსტრუქციის მიზნით.     

## ბიოგრაფია 
ევა გრებელი სწავლობდა ფიზიკასა და ასტრონომიას ბონის უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1991 წელს. ასევე გაიარა ზაფხული სკოლის პროგრამა ბალტიმორის კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტში.

ევა ორი წლის განმავლობაში (1992–1994) სწავლობდა ბონის უნივერსიტეტში. შემდეგ სწავლობდა ჩილეში ლა სილიის ობსერვატორიაში. 1995 წელს წარჩინებით დაიცვა სადოქტორი დისერტაცია. მისი  დისერტაციის თემა იყო „ვარსკვლავური პოპულაციის კვლევები მეზობელ გალაქტიკებში.“  

გრებელი შემდგომში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას ილინოისის უნივერსიტეტში ურბანა-შამპენიში (1995–1996), ვიურცბურგის უნივერსიტეტში (1996–1997) და კალიფორნიის უნივერსიტეტში, სანტა კრუზი. (1997–1998). 1998 წელს მიიღო ჰაბლის სტიპენდია. 1998–2000 წლებში ჰაბლის თანამშრომლის რანგში შეუერთდა ვაშინგტონის უნივერსიტეტს სიეტლში.   

2007 წელს გრებელმა  ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში მიიღო ასტრონომიის პროფესორის აკადემიური წოდება, სადაც ასევე გახდა ასტრონომიული გამოთვლების ინსტიტუტის ორი დირექტორიდან ერთ-ერთი.   

ევა გრებელი არის ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტის გერმანიის სამეცნიერო-კვლევითი საზოგადოების  (DFG)  ერთობლივი კვლევითი ცენტრის 881 „ირმის ნახტომის სისტემის“ ხელმძღვანელი  და საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის H1 „ლოკალური სამყარო“ კომისიის პრეზიდენტი. მეცნიერმა 2015 წელს მიიღო Hector Science Award და ასევე გახდა Hector Fellow Academy-ის წევრი. 2006 წელს პოტსდამის ასტრონომიის ინსტიტუტმა გადასცა იოჰან უემპეს ჯილდო.ევა გრებლი 1999 წელს გახდა ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოების ჰენრი კრეტიენის საერთაშორისო კვლევითი სტიპენდიის მფლობელი, ხოლო 1996 წელს გერმანიის ასტრონომიულმა საზოგადოებამ გადასცა ლუდვიგ ბირმანის პრემია.

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:ბონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სან-პედრო-სალავინერა

**სან-პედრო-სალავინერა** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ბარსელონის პროვინციის ანოიის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი —  22 კმ². მოსახლეობა —  151 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ბარსელონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სან-პედრო-სალავინერის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბარსელონის მუნიციპალიტეტები
ბეატრის ბარბუი

**ბეატრი ლეონორ სილვეირა ბარბუი** (; დ. 16 თებერვალი, 1950) — ბრაზილიელი ასტროფიზიკოსი. 2009 წელს ჟურნალმა Época 100 ყველაზე გავლენიან ბრაზილიელთა შორის დაასახელა. სან-პაულუს უნივერსიტეტის ასტრონომიის, გეოფიზიკისა და ატმოსფერული მეცნიერებების ინსტიტუტის (IAG) პროფესორი, საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის (IAU) ვიცე-პრეზიდენტი და 2009 წელს L'Oréal-UNESCO-ს ქალთა მეცნიერების ჯილდოს ხუთი გამარჯვებულიდან ერთ-ერთი.

## კარიერა
ბარბუიმ 1970-იანი წლების დასაწყისში სან-პაულუს უნივერსიტეტში საბაკალავრო და სამაგისტრო ხარისხები მიიღო. როდესაც 1970-იან წლებში, ბრაზილიის სამხედრო მთავრობის დროს, ასტროფიზიკაში დისერტაციის დაწერას განიხილავდა, ბრაზილიაში ამის გაკეთება შეუძლებელი იყო: სან-პაულუს უნივერსიტეტის თანაკურსელები და პროფესორები პატიმრობაში იმყოფებოდნენ ან ქრებოდნენ.

2005 წელს ბრაზილიის მეცნიერებათა აკადემიამ სამეცნიერო დამსახურების ეროვნული ორდენის კომანდორის წოდება მიანიჭა.

2009 წელს L'Oréal-UNESCO-ს ქალთა მეცნიერების ჯილდოს ხუთი გამარჯვებულიდან ერთ-ერთი იყო, რომელიც 5 მარტს პარიზში UNESCO-ს შტაბ-ბინაში გამართულ ცერემონიაზე ფიზიკაში მისი ნამუშევრისთვის მიენიჭა. შემდგომში ბრაზილიაში დაბრუნდა სან-პაულუს უნივერსიტეტში პროფესორის თანამდებობის დასაკავებლად.

## ასტროფიზიკით გატაცება
ასტროფიზიკით მისი გატაცება მოზარდობის ასაკში დაიწყო, როდესაც ვარსკვლავების შესახებ კითხვისას მოიხიბლა.

„დაახლოებით 15 წლის უნდა ვყოფილიყავი, ჯერ კიდევ არ ვიცოდი, რისი გაკეთება მინდოდა მომავალში. მიყვარდა კითხვა. იქამდე, ვიდრე ჩემმა ძმამ მოიტანა რუსი ფიზიკოსის, ჯორჯ გამოვის წიგნი „ერთი, ორი, სამი... უსასრულობა“ [1904-1968]. წაკითხვის შემდეგ გადავწყვიტე, რომ ასტრონომი გავმხდარიყავი“.

სან-პაულუში დაბადებული და ფილოსოფიის პროფესორების ქალიშვილი, ბარბუი მოხსენებაში ყვება მიზეზს, რამაც აიძულა იგი 1970-იან წლებში ევროპაში ეცხოვრა. „იქ ხუთი წელი დავრჩი. რთული იყო. მაგრამ საფრანგეთში დოქტორანტურამ დამაყენა სწორ გზაზე“.

საზღვარგარეთ იგი უფრო ღრმად ჩაერთო ვარსკვლავებისა და გალაქტიკების შესწავლაში, აგრეთვე ირმის ნახტომისა და მაგელანის ღრუბლების სხვადასხვა ვარსკვლავურ პოპულაციაში არსებული ქიმიური ელემენტების კვლევაში. მან ასევე იკვლია ე. წ. გამა-სხივების აფეთქებები (GRB) შორეულ გალაქტიკებში დაფიქსირებული ინტენსიური აფეთქებების. ისინი ყველაზე კაშკაშა ფენომენებია მთელ სამყაროში.

ასტრონომიაში ქალის ყოფნასთან დაკავშირებით, ბეატრისი აღნიშნავდა: „მჯერა, რომ ქალებმა უფრო მეტი უნდა გააკეთონ, ვიდრე მამაკაცებმა, რათა  კარგად აღიარონ, როგორც პროფესიონალები“.

## გამორჩეული პუბლიკაციები
*
*Beatriz Barbuy; B.V. Castillo; J. Gregorio-Hetem. (1992). "A Criterion to Select Li-Rich Giants". *Physical Processes in Astrophysics*. Proceedings of a Meeting in Honour of Évry Schatzman Held in Paris, France. ISBN 3-540-60259-3.

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიელი ასტრონომები
კატეგორია:ქალი ასტრონომები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯესი ფოტერგილი

**ჯესი ფოტერგილი** (დ. ივნისი, 1851 — გ. 28 ივლისი, 1891) — ინგლისელი მწერალი. განსაკუთრებით წარმატებულად ითვლებოდა მისი რომანი *„პირველი ვიოლინო“*. გამომცემლები თავდაპირველად ამ ნამუშევარს არ ბეჭდავდნენ, რადგან მასში ქალების მრუშობა იყო ნახსენები, და თვლიდნენ, რომ ეს ამბავი გაყიდვებს შეამცირებდა. საბოლოოდ, ამ წინასწარმეტყველების საპირისპირო მოხდა. 
## ცხოვრება და ნაწარმოებები 
ფოტერგილი 1851 წლის ივნისში, ჩიტჰამ-ჰილში, მანჩესტერში, ბამბით მოვაჭრე ბიზნესმენის, თომას ფოტერგილის და მისი მეუღლის, ენის უფროს შვილად დაიბადა. მამამისი ოდესღაც კვაკერი ყოფილიყო. დედამისი, ენი, უილიამ და ჯუდიტ კულტატ ბარნლების ქალიშვილი გახლდათ. (ფოტერგილის დამ, კეტრინმა, ასევე დაწერა რომანები, რომლებიც 1883-1898 წლებში გამოქვეყნდა.) როდესაც გოგონა პატარა იყო, ფოტერგილები, ბოუდონში, ჩეშირში გადავიდნენ, სადაც ჯესი ჯერ კერძო სკოლაში შეიყვანეს, შემდეგ კი ჰეროგეიტის პანსიონში მიიღო განათლება. მამამისი 1866 წელს გარდაიცვალა, და ცოტა ხნის შემდეგ, მომავალი მწერალი დედასთან, დებთან და ძმებთან ერთად ლიტლბოროში, როჩდეილთან ახლოს გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ჯესი უზრუნველად ატარებდა დროს და ბამბის ქარხნის მუშათა ცხოვრებას შეისწავლიდა: „უცნაური, უგუნური ხალხი, როგორი უჩვეულოა ეს ყველაფერი“ - წერდა ის მათ შესახებ. მოთხრობა სერიული სახით ჟურნალ *„Temple Bar“*-ში დაიბეჭდა და სამტომიანი რომანის სახითაც გამოიცა. ამავე ავტორის *„Temple Bar“*-ში დაბეჭდილ ნაწარმოებებში ასევე მოიაზრება 1886 წლის თებერვლის „*მოგონებები ამერიკის შესახებ“*, შტატებში მოგზაურობის შემდეგ, რომელიც ნაწილობრივ ბრიტანეთის ცივი ამინდების თავიდან ასარიდებლად განხორციელდა, რადგან ჯესის ფილტვები ჰაერის შეცვლას საჭიროებდა.
## თემები 
ფოტერგილის რომანებში ძირითადად მთიან ლანდშაფტში, ლანკაშირისა და იორკშირის ქარხნებში მომუშავეთა ცხოვრება გვხვდება; მაგრამ ის იმ ადგილებზე დაკვირვებას, სადაც ძირითადად ცხოვრობდა, მუზიკის გავლენის ენთუზიაზმით აღსავსე აღწერილობებს უერთებს.  „ბამბის ქარხნები და მუსიკა, მშრომელი ინგლისი და გერმანია“ მისი მუშაობის მთავარი თემები იყო. ბერტა პორტერი, ეროვნული ბიოგრაფიის ლექსიკონში, წერდა: „მისი ისტორიები ნაკლებად დამაკმაყოფილებლად იყო შემუშავებული მისი პერსონაჟების ხასიათებისაგან განსხვავებით, რომლებიც უჩვეულოდ დახვეწილად და ძლიერად გვესახებოდა.“ 

ფოტერგილმა თანამედროვე პერიოდში მეტი პოპულარობა მოიპოვა, რადგან მისი რომანები რელიგიურად აგნოსტიკურია.

ცხოვრების ბოლო წლები ძირითადად საზღვარგარეთ გაატარა. გარკვეული დროით იცხოვრა ფლორენციაში, შემდეგ კი, 1890–1891 წლების ზამთარში, რომში გადასახლდა, სადაც მისი ბოლო რომანის, *„ორიოლეს ქალიშვილის“* სიუჟეტი ვითარდება. მასში აღწერილია არალეგიტიმური ქალიშვილის ურთიერთობა რესპუბლიკელ მამასთან. 

ჯესი ფოტერგილი ბერნში, შვეიცარიაში, 1891 წლის 28 ივლისს გარდაიცვალა.
## ლიტერატურა
*მისი ბიოგრაფია, სპიეთის *Romantic Richmondshire*, გვერდი 478-დან, 1897 წ.
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი
კატეგორია:ინგლისელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი ქალები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით