open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზურგრქოსანისებრნი

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|[მსხვილხალებიანი ზურგრქოსანი (*Balistoides conspicillum*) თავისი შეფერვის წყალობით აკვარიუმის პოპულარული თევზია.]]
**ზურგრქოსანისებრნი** () — თევზების ოჯახი შეზრდილყბიანების რიგისა. სხეული მაღალი და გვერდებიდან შებრტყელებულია; სიგრძით 60 სმ-მდე. შეფერილობა მკვეთრია, ჩვეულებრივ დიდი ლაქების ან ზოლების მოხატულობით. ქერცლი ძვლოვანია, ზოგჯერ ხორკლებითა და ნემსებით, მცირედაა ერთმანეთზე გადასული. კბილები ძლიერი, კონუსისებრი და ფირფიტისებრია. ზურგის ფარფლი ორია; წინაში სამი ეკალია. პირველი ეკალი ძალიან დიდია, წააგავს რქას (აქედან სახელწოდება), აწეულ მდგომარეობაშია დაფიქსირებული მასზე მჭიდროდ მიჯრილი მეორე ეკლის საშუალებით.

## გვარები 
ცნობილია 11 გვარი:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## გალერეა 

Reef Triggerfish 1.JPG|რიფის ზურგრქოსანი
Balistapus undulatus.jpg|*Balistapus undulatus*
778 Balistes capriscus 15.09.2012.jpg|*Balistes capriscus*

## სქოლიო 
*
ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი

**ბიომრავალფეროვნების გლობალური საინფორმაციო ფონდი** (; აბრევ. **GBIF**) — საერთაშორისო ორგანიზაცია და ინტერნეტ-საიტი, რომელიც აგროვებს ინფორმაციას მსოფლიოს ბიომრავალფეროვნებაზე. ორგანიზაციის მიზანია დედამიწაზე არსებული სიცოცხლის ყველა ცნობილ ფორმასთან ღია წვდომის უზრუნველყოფა.

მუზეუმები, ჰერბარიუმები და ა.შ. — ეს ის სამეცნიერო დაწესებულებებია, რომლებისგანაც აგროვებს პირველად ცნობებს მსოფლიოს ბიომრავალფეროვნებაზე. GBIF-ის საინფორმაციო სერვისების მიერ ერთიან პორტალზე გამოქვეყნებული ეს მონაცემები მოიცავენ ცნობებს მცენარეების, ცხოველების, სოკოებისა და მიკრობების შესახებ, აგრეთვე ტაქსონომიურ მონაცემებს, დასახელებებისა და სამეცნიერო სინონიმების ჩათვლით.

GBIF თანამშრომლობს რიგ საერთაშორისო ორგანიზაციებთან: Catalogue of Life, Biodiversity Information Standards, Consortium for the Barcode of Life (CBOL), სიცოცხლის ენციკლოპედია (EOL) და Global Earth Observation System of Systems (GEOSS).

2002-2018 წლებში ორგანიზაცია გასცემდა პრესტიჟულ ყოველწლიურ საერთაშორისო პრემიას „Ebbe Nielsen Prize“. 2018 წლიდან გასცემს ორ ყოველწლიურ პრემიას — „GBIF Ebbe Nielsen Challenge“ და „Young Researchers Award“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* GBIF-ის მოკლე აღწერა
* GBIF network
* GBIF Data publishers

## სქოლიო
კატეგორია:ონლაინ მონაცემთა ბაზები
კატეგორია:ბიომრავალფეროვნება
კატეგორია:ბიოინფორმატიკა
ტილაპია

**ტილაპია** — ციქლასებრთა ოჯახის რამდენიმე გვარის ასამდე სახეობის თევზის საერთო სახელწოდება. წინათ მრავალი სახეობა გაერთიანებული იყო *Tilapia*-ს გვარში. შემდგომში კვლევების საფუძველზე გამოყვეს ცალკე გვარები: *Oreochromis*, *Sarotherodon*, *Coelotilapia*, *Coptodon*, *Heterotilapia* და *Pelmatolapia*.  *Tilapia*-ს გვარში კი მხოლოდ 4 სახეობა დატოვეს.

სხეული ოვალურია, მცირედაა შებრტყელებული გვერდებიდან. სიგრძე, ჩვეულებრივ, 20–40 სმ-ია, მასა 100-დან 700 გრამამდე. ზურგის ფარფლი გრძელია, კუდისა ამოკვეთილი არ არის. შეფერილობა მკვეთრი არ არის. გამოირჩევა კომერციული პოტენციალით; უპირატესობებია სწრაფი ზრდა, დაავადებების მიმართ მედეგობა და საკვებად წყალმცენარეებისა და ზოოპლანქტონის გამოყენება. აკვაკულტურაში იყენებენ ჯერ კიდევ ეგვიპტის ცივილიზაციის ადრეული პერიოდიდან. შემდეგში შეიყვანეს მსოფლიოს მრავალი თბილი ოლქის მტკნარ წყალსატევებში. ყველაზე მეტად კულტივირებული და ინტროდუცირებული სახეობაა ნილოსის ტილაპია (*Oreochromis niloticus*).

## გალერეა 

Tilapia sparrmanii.jpg|*Tilapia sparrmanii*
Cichlidae - Heterotilapia buttikoferi.JPG|*Heterotilapia buttikoferi*
Coptodon flava.jpg|*Coptodon flava*

## სქოლიო 
კატეგორია:ციქლასებრნი
თავისუფალი ვარდნის აჩქარება

**თავისუფალი ვარდნის აჩქარება**, *სიმძიმის ძალის აჩქარება* — აჩქარება, რომელსაც სიმძიმის ძალა ანიჭებს თავისუფალ მატერიალურ წერტილს. როგორც სიმძიმის ძალა, ისე თავისუფალი ვარდნის აჩქარებაც დამოკიდებულია ადგილის განედსა და ზღვის დონიდან მის სიმაღლეზე. 

თბილისის განედისათვის ზღვის დონეზე თავისუფალი ვარდნის აჩქარება g=9.80320 მ/წმ2, სტანდარტული (ნორმალური) თავისუფალი ვარდნის აჩქარება g_{\text{სტ}}=9.80665 მ/წმ2.

ყველა პლანეტას თუ თანამგზავრს გააჩნია საკუთარი თავისუფალი ვარდნის აჩქარება.

მსოფლიო მიზიდულობის კანონიდან გამომდინარე M მასის კოსმიური სხეულზე თავისუფალი ვარდნის აჩქარება გამოითვლება ფორმულით:

: g=G\frac{M}{r^2},

სადაც G — გრავიტაციული მუდმივაა (6.67430[15]·10−11 მ3·წმ−2·კგ−1), M — პლანეტის მასა, r — პლანეტის რადიუსი. 

გრავიტაციული აჩქარება კოსმიური სხეულის (ნულოვანი) ზედაპირიდან h სიმაღლეზე გამოითვლება ფორმულით:

: g(h)= \frac{G M}{(r+h)^2}

## ლიტერატურა
კატეგორია:აჩქარება
კატეგორია:გრავიტაცია
ციქლასებრნი

**ციქლასებრნი** () — თევზების ოჯახი ციქლასნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძე 5–70 სმ-ია. დედლის ზურგისა და ანალური ფარფლები უფრო მეტად მომრგვალებული და მოკლეა, ვიდრე მამლისა. ჩვეულებრივ, კაშკაშა შეფერილობა აქვთ. სისტემატიკა საბოლოოდ დადგენილი არ არის; ცნობილია რამდენიმე ათეული გვარი და დაახლოებით 1500 (სხვა წყაროებით — 2000-მდე) სახეობა. უმრავლესობა ბინადრობს აფრიკისა და სამხრეთ ამერიკის ტროპიკულ მტკნარ წყალსატევებში; ზოგიერთი წარმომადგენელი გვხვდება ცენტრალურ ამერიკაში, მადაგასკარზე და აზიაში. უპირატესად, მარტოული თევზებია, იკავებენ განსაზღვრულ ტერიტორიას; ზოგიერთი (მაგ., *Cyprichromis leptosoma*) დიდ ქარავნებს წარმოქმნის. იკვებებიან დეტრიტით, მცენარეებით, მწერების მატლებით, ჭიაყელებით, მოლუსკებით; სახეობების უმეტესობის ზრდასრული ინდივიდები მტაცებლები არიან. სქესობრივ სიმწიფეს 8–15 თვეში აღწევენ. ქვირითს ყრიან გრუნტზე ან პირში ახდენენ ინკუბაციას. სამეცნიერო კვლევისა (რთული ქცევა, სხვადასხვა ეკოლოგიურ პირობებთან ადაპტაციის თავისებურებები, სახეობათა წარმოქმნა) და აკვარიუმში ყოლის (მ.შ. სკალარია) ობიექტებია; დიდი სახეობები — ადგილობრივი რეწვისა და აკვაკულტურისა (მაგ., მოზამბიკური ტილაპია, *Oreochromis mossambicus*).

## გალერეა 

Etroplus Maculatus.JPG|*Pseudetroplus maculatus*
Geophagus brasiliensis c01.jpg|*Geophagus brasiliensis*
Egyptian Mouthbrooder (male).jpg|*Pseudocrenilabrus multicolor*

## სქოლიო 
*
აფაქიძე

საკუთარი სახელი **აფაქიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ანდრია აფაქიძე — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიკოსი
* ვალენტინ აფაქიძე — საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი
* თემურ აფაქიძე — რუსეთის შეიარაღებული ძალების გენერალ-მაიორი  
* ნიკოლოზ აფაქიძე — ქართველი ფეხბურთელი
* შალვა აფაქიძე — ქართველი კინოოპერატორი
* ჯონი აფაქიძე — ქართველი არქეოლოგი  

## იხილეთ აგრეთვე
* აფაქიძეები — თავადური საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
გიორგი გონჯილაშვილი

**გიორგი გონჯილაშვილი** (დ. 21 ივნისი, 1928, თიანეთი — გ. 26 თებერვალი, 2019) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1955–1956 წლებში იყო გუდაუთის რაიონული საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1956–1965 წლებში გორის ბამბეულ ქსოვილთა კომბინატის სამედიცინო სანიტარული ნაწილის წამყვანი ქირურგი. 1965–1969 წლებში გრიგოლ მუხაძის სახელობის ჰემატოლოგიისა და სისხლის გადასხმის ინსტიტუტის ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1969–1972 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტის ქირურგიული კლინიკის ასისტენტი. 1972–1981 წლებში ჰემატოლოგიისა და ტრანსფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ქირურგიული კლინიკის ხელმძღვანელი. 1981 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკუნალო ფაკულტეტის ზოგადი ქირურგიის კათედრის გამგე. ავტორია 63 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1963 წელს საკანდიდატო დისერტაციიუს თემა — „რენტგენოლოგიურ და კლინიკურ დიაგნოზთა შედარების საკითხისათვის წყლულოვანი დაავადების დროს დაიცვა.“

## ჯილდოები
* 1999 - ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 77
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ: თამაზ ყიფიანი თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი  თბ., 2002 გვ. 107

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ვლადიმერ გონჯილაშვილი

**ვლადიმერ გონჯილაშვილი** (დ. 17 ოქტომბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1986–1988 წლებში იყო შინაგან საქმეთა სამინისტროს ჰოსპიტლის ექიმი–ქირურგი. 1989 წლიდან მუშაობს  თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი №1 კლინიკაში. ავტორია 32 სამეცნიერო ნაშრომის, ერთი გამოგონების და 14 რაციონალიზატორული წინადადების, 4 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი. 

1988 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ტერმინო–დიატერალური გასტროდუოდენალური ანასტომოზი კუჭისა და 12 გოჯა ნაწლავის წყლულოვანი დაავადების მკურნალობაში.“

1992 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლაზერული „შემადუღებელი“ ნაკერი კუჭ–ნაწლავის ტრაქტის ქირურგიაში.“

## ლიტერატურ
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 77

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ალექსანდრე გორდელაძე

**ალექსანდრე გორდელაძე** (დ. 16 თებერვალი, 1955, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1979-1979 წლებში იყო თბილისის II საავადმყოფოს ექიმი–ინტერნი. 1979–1981 წლებში ცენტრალური სამეცნიერო–კვლევითი ლაბორატორიის ლაბორანტი. 1981–1983 წლებში კლინიკური ორდინატურის სრული კურსი გაიარა მოსკოვში, ვიშნევსკის სახელობის ქირურგიის ინსტიტუტში. 1983–1987 წლებში მუშაობდა ფასანაურში ქირურგად. 1987–1989 წლებში იყო ბოლნისის რაიონის მთავარი ქირურგი. 1989 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის №3 ქირურგიის კათედრის დოცენტი. 

1987 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „გართულებები კუჭუკანა ჯირკვალზე ოპერაციის შემდეგ.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 78

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ჭოჭუა

საკუთარი სახელი **ჭოჭუა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ანდრია ჭოჭუა — პედაგოგი, საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოხელე
* დავით ჭოჭუა — ქართველი დიპლომატი
* ემზარ ჭოჭუა — ქართველი გენერალი
* ირაკლი ჭოჭუა — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
სკალარია

**სკალარია** () — თევზების გვარი ციქლასებრთა ოჯახისა. სხეული დისკოსებრი ფორმის და გვერდებიდან შებრტყელებულია; სიგრძე 15 სმ-მდეა, სიმაღლე 25 სმ-მდე. ძირითადად შეფერილი არიან მომწვანო-რუხიდან ზეთისხილისფრამდე მოვერცხლისფრო ელფერით. ქერცლი წვრილია. მუცლის ფარფლები ძაფის მსგავსია, ზურგისა და ანალური — წაგრძელებული, კუდისა და მკერდის — წამახვილებული. ბინადრობენ სამხრეთ ამერიკაში, ამაზონის, ორინოკოსა და ესეკიბოს აუზებში, ტბებსა და მდინარეთა ნელ დინებებში, წყალმცენარეებსა და წყლის მცენარეულობას შორის. სამი სახეობაა:  (ყველაზე დიდი), , . ქმნიან მონოგამურ წყვილებს. დედალი ფოთლებზე ან მოფარებულ ადგილებში დებს 300–700 ცალ ქვირითს. ჰყავთ აკვარიუმებში.

## გალერეა 

Pterophyllum leopoldi.jpg|*Pterophyllum leopoldi*
Nordrhein-Westfalen, Wuppertal, Wikicon 2019 NIK 9368.jpg|*Pterophyllum scalare*

## სქოლიო 
კატეგორია:ციქლასებრნი
აფაქიძეები

**აფაქიძეები** — თავადური საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელოში.

გვარსახელი აფაქიძე (აფაქია, აფაქიანი) პირის სახელი „აფაქიდან“ უნდა იყოს ნაწარმოები. სახელი „აფაქ“ დადასტურებულია სვანეთის XII საუკუნის II ნახევრის საისტორიო ძეგლებში. ვახუშტის ნაშრომში „აწინდელთა მთავართა გვართათვის“ დაცულია ლეგენდარული გადმოცემა აფაქიძეების წარმომავლობის შესახებ: „...არაფხან იყო თათრის ჩანგის ყაენის დროსა და ამან მიიღო სარწმუნოება ქრისტიანეთ და დაშთა აფხაზეთსა და უწოდეს ძეთა მისთა აბაქიძეთ და მერე დაეშთნენ ოდიშში დროს მეფისასა და მიღებულ იყვნენ თავადად მუნითგან იწოდებიან გვარნი მათნი აფაქიძეებად“. 

აფაქიძეთა ყველაზე ადრინდელი ისტორიულად ცნობილი წარმომადგენელია ცოტნე ჩხაგუს ძე აფაქიძე, რომელიც მარუშიან და მიქალელ აფაქიძეებთან ერთად იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის აღაპებშია მოხსენიებული (XI–XIII საუკუნეები). ამავე აღაპებში XIV საუკუნეში მოიხსენიებიან ჯავახ, ტაიბუღა და ჩარგაზ აფაქიძეები. 1432 წელს ერთ-ერთი აფაქიძე იმერეთის მეფის კარზე არის „ამირეჯიბი... ციხისთავი და ერისთავი... ციხე-ქალაქთა მოაბჯრე, მოლარეთუხუცესი და პურისა ხარჯის მომკრეფელი“. XV საუკუნეში, ეჯიბ აფაქიძის დროს, საგვარეულო სათავადოდ ჩამოყალიბდა. მათ ეკუთვნოდათ სოფლები სამეგრელოში: სააფაქიო ზანა, უშაფათი, ფოცხო, ეკი, საჩინო, ჯვარი, კუხეში, ნაგარუ, სააფაქიო ეწერი, მუჟავა, ფახულანი, წალენჯიხა და სხვ. აფაქიძეები ციხესიმაგრეებს ფლობდნენ მუჟავაში, ფახულანში, საჩინო-ჯვრის საზღვარზე, კუხეშში. განსაკუთრებით დაწინაურდნენ ოდიშის სამთავროში XVII საუკუნეში ლევან II დადიანის მთავრობის დროს. მათ ეკავათ სახლთუხუცესის (ქაიხოსრო აფაქიძე, 1611–16), ჭყონდიდელ-ეპისკოპოსის (ევდემონ აფაქიძე, 1616–44) და სხვა სახელოები. ამ მღვდელმთავარმა 1644 წელს მოაჭედვინა და შეამკო მარტვილის ხატი. ასევე მოაჭედვინა და მარტვილის მონასტერს შესწირა სახარება. ევდემონი გამოსახულია მარტვილის ტაძრის კედელზე, სამხრეთ კარის მარჯვენა მხარეს წარწერით: „მამა ჭყონდიდელი ევდემონ აფაქიძე“.

შემდგომ წარჩინებულთა შორის ცნობილია: ბუჯუ აფაქიძე (1696–1706), ლეჩხუმის საირმის „უდაბნოს“ არქიმანდრიტი ლაზარე აფაქიძე (1780), როსტომ აფაქიძე (1805), ვახუ აფაქიძე (1827), მამუკა აფაქიძე (1833), ბეჟან აფაქიძე — ოდიშის მთავრის წარმომადგენელი „თბილისში და კასპიის მხარეში“ (1840–53), ვარადებელ აფაქიძე — ზუგდიდის მაზრის თავად-აზნაურთა წინამძღოლი („მარშალი“, 1909), იასონ აფაქიძე — ქ. ტობოლსკის ვიცე-გუბერნატორი (1902–06), კავკასიაში მეფისნაცვლის კანცელარიის საგანგებო ნაწილის სასამართლოს განყოფილების საქმეთა მმართველი (1916–17).

## ლიტერატურა
* სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), [ტ.] 3, თბ., 1990;
* ;
* *კოროტკოვა, ვ.*, „აფაქიძეები“ / 	საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია : ენციკლოპედია. ტ. 1, აბაათა-ბურნაშეთი / მთავარი რედაქტორი ზაზა აბაშიძე. თბილისი : საქ. საპატრიარქოს წმ. ანდრია პირველწოდებულის სახ. ქართ. უნ-ტი, 2015. 

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ემზარ ჭოჭუა

**ემზარ სიმონის ძე ჭოჭუა** (დ. 29 აპრილი, 1951, სოფ. ჭალადიდი, ახლანდ. ხობის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი, საქართველოს შეიარაღებული ძალების გენერალ-მაიორი (1996).

დაამთავრა თბილისის უმაღლესი საარტილერიო სასწავლებელი (1972). მსახურობდა საბჭოთა კავშირის, შემდეგ — დამოუკიდებელი საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში. იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს სახმელეთო ჯარების არტილერიის უფროსი (1993-1994), სარაკეტო ჯარების და არტილერიის სარდალი (1995-1999). აფხაზეთის ომის (1992-1993) დროს ჭოჭუას ხელმძღვანელობით ქართველმა არტილერისტებმა წამყვანი როლი შეასრულეს სოხუმზე 1993 წლის 15-16 მარტის შეტევის მოგერიებაში. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III (1993) და II (2004) ხარისხის ორდენებით, ასევე მედლებით.

## ლიტერატურა 
* დოლიძე ლ. გენერლები საქართველოდან. - თბ., 2003. - გვ. 457.

კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:დაბადებული 29 აპრილი
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები
მანანა გორგოშიძე

**მანანა გორგოშიძე** (დ. 6 დეკემბერი, 1946) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1971 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1971–1975 წლებში იყო ხაშურის რაიონის ექიმი–ორდინატორი. 1975–1978 წლებში თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს კარდიოლოგიური განყოფილების ექიმი–რეანიმატოლოგი. 1978–1981 წლებში ექიმთა დახელოვნების თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის თერაპიისა და კარდიოლოგიის კათედრის უფროსი ლაბორანტი. 1981–1984 წლებში კათედრის ასისტენტი. 1984 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტი. ავტორია 15 სამეცნიერო ნაშრომის.

1984 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სისხლის შრატის ანტიოქსიდანტური აქტივობა გულის იშემიური დაავადების სხვადასხვა კლინიკური ფორმების დროს.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 78

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
კეისრის სამოქალაქო ომი

**კეისრის სამოქალაქო ომი** — რომის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ბოლო კრიზისი იმპერიად გადაქცევამდე. სამოქალაქო ომი დაიწყო იულიუს კეისარსა და გნეუს პომპეუსს შორის მომხდარი პოლიტიკური განხეთქილებით, რომელიც მოგვიანებით სამხედრო დაპირისპირებაში გადაიზარდა.

კონფლიქტამდე, იულიუს კეისარი მიუძღოდა თავის ლეგიონებს გალიაში, სადაც თითქმის ათი წელი აწარმოებდა ომს. დაძაბულობა კეისარსა და პომპეუს შორის დაიწყო ძვ. წ. 49 წელს, როდესაც ორივე მხარემ უარი თქვა დათმობაზე წასულიყო. პომპეუსმა სენატის დახმარებით, კეისარს მოსთხოვა დაეტოვებინა ლეგიონები გალიაში, მაგრამ ამის ნაცვლად მან გადალახა მდინარე რუბიკონი (იმდროინდელი გალიისა და იტალიის საზღვარი) და გაემართა რომისკენ, რითაც ომი გამოუცხადა სენატს. 

ომი იყო ოთხწლიანი სამხედრო დაპირისპირება, ბრძოლები მიმდინარეობდა: იტალიაში, ილირიაში, საბერძნეთში, ეგვიპტეში, აფრიკასა და ესპანეთში. პომპეუსმა დაამარცხა კეისარი ძვ.წ. 48 წელს დირახიუმის ბრძოლაში, მაგრამ თავად გადამწყვეტ ბრძოლაში ფარსალოსში დამარცხდა. ბევრი ყოფილი პომპეელი, მათ შორის მარკუს იუნიუს ბრუტუსი და ციცერონი, დანებდნენ ბრძოლის შემდეგ, ხოლო სხვები, როგორიცაა კატონ უმცროსი და მეტელუს სციპიონი კვლავ იბრძოდნენ. პომპეუსი ეგვიპტეში გაიქცა, სადაც ჩასვლისთანავე მოკლეს. კეისარმა სამხედრო კამპანია მოაწყო აფრიკაში, სადაც ძვ. წ. 46 წელს სციპიონის ჯარი დაამარცხა, ტაპსის ბრძოლაში. სციპიონმა და კატონმა ცოტა ხნის შემდეგ თავი მოიკლეს. მომდევნო წელს კეისარმა დაამარცხა უკანასკნელი პომპეელი მისი ყოფილი ლეიტენანტი ლაბიენუსი მუნდას ბრძოლაში. ძვ. წ. 44 წელს იგი გახდა dictator perpetuo (დიქტატორი მარადიულად ან უვადო დიქტატორი) და მალევე მოკლეს.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:სამოქალაქო ომები
კატეგორია:რომი
ფუგუ

**ფუგუ** () — თევზების გვარი მუცელნემსასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 80 სმ-მდეა, დაფარულია ნემსებით. საფრთხის შემთხვევაში შეუძლიათ სხეულის ზომისა და ფორმის შეცვლა, რა დროსაც კუჭს წყლით ან ჰაერით ივსებს. ცნობილია 25 სახეობა. უპირატესად ბინადრობენ წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, გვხვდება ინდოეთ-წყნარი ოკეანეების რეგიონის მტკნარ წყლებშიც. ყოვლისმჭამელი თევზებია. საკვებად გამოიყენება უმთავრესად იაპონიაში. ყველაზე მეტად შესწავლილია მურა ფუგუ (*Takifugu rubripes*; სხეულის სიგრძე ჩვეულებრივ დაახლ. 40 სმ). მის ზურგის ფარფლში 16–19 რბილი სხივია, ანალურში — 13–16. ფუგუების ღვიძლი და საკვერცხეები, ასევე (მცირე რაოდენობით) კანი და სათესლეები შეიცავს შხამ ტეტროდოტოქსინს. ხორცი შხამიანი არ არის, თუმცა მისი ჭამა შეიძლება მხოლოდ მაშინ, როდესაც ახლად დაჭერილ თევზს საგულდაგულო წესით გაწმენდს და გაასუფთავებს ფუგუს სპეციალისტი მზარეული.

## სქოლიო 
კატეგორია:მუცელნემსასებრნი
ლვოვის ბრძოლა

**ლვოვის ბრძოლა** ან **ლესიენიცის ბრძოლა** 一 დაპირისპირება პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობისა და ოსმალეთის იმპერიის ჯარებს შორის, რომელიც გაიმართა ქალაქი ლვოვის მიმდებარე ტერიტორიაზე, 1675 წლის 24 აგვისტოს.  

## ფონი 
1675 წლის ზაფხულში ოსმალთა ჯარებმა, იბრაჰიმ შიშმანის მეთაურობით, გადალახეს პოლონეთის საზღვარი პოდოლიაში და დაიწყეს სწრაფი ლაშქრობა ლვოვისკენ, დნესტრის ნაპირების გასწვრივ. ოსმალთა არმია ითვლიდა დაახლოებით 20000 ჯარისკაცს ითვლიდა და შედგებოდა ქვეითთა და კავალერისტთა რჩეული რაზმებით, რომელთა დიდ ნაწილსაც ყირიმელი თათრები შეადგენდნენ. პოლონეთის მეფემ, იან III სობესკიმ გადაწყვიტა საკუთარი ჯარების ლვოვსა და მის გარშემო კონცენტრირება. ბრძოლისთვის მზადყოფნას პოლონელებმა მაშინ მიაღწიეს, როცა დამხმარე ძალთა რაზმები შეუერთდნენ. როდესაც ოსმალთა სარდალს ამის შესახებ აცნობეს, მან უმალვე დაძრა თავისი ჯარი ლვოვისკენ.  

სობესკიმ გადაწყვიტა საკუთარი არმიის სამ ნაწილად დაყოფა. 180 ქვეითი ჯარისკაცი, 200 მსუბუქი კავალერია და რამდენიმე ქვემეხი განთავსდა ლვოვისკენ მიმავალი ხევების აღმოსავლეთ ნაწილში. მძიმე კავალერისტთა უმეტესობა განლაგებული იყო გზაზე, ხეობების პირდაპირ და დაბლობების უკან. სობესკის ძალების მარცხენა ფლანგს იცავდა სოფელ ზბოისკაში განლაგებული 200 ჰუსარი, ხოლო ჯარის დარჩენილი ნაწილი ქალაქის სხვადასხვა ნაწილში იყვნენ გადანაწილებულნი იმ შემთხვევისთვის, რომ ოსმალთა სხვა მხრიდან შემოტევის შემთხვევაში შეტევა მოეგერიებინათ. დარჩენილ ე.წ. მოძრავ გალავნებს და სხვა ჯარისკაცებს უბრძანეს, დაჯგუფებულიყვნენ ვაკის მიმდებარე ბორცვზე. მათ გამოიყენეს ჰუსართა სათადარიგო შუბები იმ წარმოდგენის შესაქმნელად, რომ პოლონელთა ჯარის რაოდენობა გაცილებით მეტი იყო. 

## ბრძოლა და შედეგი 
ოსმალები მიიწევდნენ საბრძოლო მარშრუტისკენ ზუსტად ისე, როგორც ეს სობესკიმ განსაზღვრა. იბრაჰიმ შიშმანმა, რომელიც დარწმუნებული იყო იმაში, რომ ბორცვზე მდებარე ტყეში მტრის დიდი ჯარი დაბანაკებულიყო, უბრძანა საკუთარ ცხენოსანთა ჯგუფს, გზაზე ერთ-ერთი ხევის გავლით მიეღწიათ. ისინი შეაჩერეს პოლონელმა ქვეითებმა, ხოლო შემდეგში მსუბუქი კავალერიის კონტრშეტევა დაიწყო, რამაც თურქები უკან დახია. ამავდროულად, სობესკიმ უბრძანა ყველა ქალაქის ყოველ წერტილში განლაგებულ ბატალიონს, შეერთებოდა გზის გასწვრივ განლაგებულ მთავარ ძალებს. 

ჰუსართა 1700-კაციან რაზმს შეუერთდა ლიტველთა მსუბუქი კავალერიის სამი ქვედანაყოფი, მიხაილ კაზიმირ რაძილის მეთაურობით. სობესკიმ უბრძანა ცხენოსანთა არმიას, ხეობის დასავლეთ ნაწილისკენ დაძრილიყვნენ. ხევი შედარებით ვიწრო იყო, თუმცა ოსმალებმა მაინც ვერ შეძლეს შემაგრება აქ მომხდარი შეტაკებისას. პოლონელთა თავდასხმებმა, სობესკის მეთაურობით, თურქულ არმიაზე დაღამებამდე გასტანა. 

სობესკი ათავისუფლებს პოლონურ მიწებს ოსმალთაგან და, მალე, ის მიემგზავრება კრაკოვში კორონაციისთვის. აღსანიშნავია, რომ ბრძოლის შესახებ აღნიშნულია თავად პოლონეთის დედაქალაქ ვარშავაში არსებულ მონუმენტზე 一 უცნობი ჯარისკაცის საფლავი 一 წარწერით: "LWOW 24 VIII 1675".

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოსმალეთის იმპერია
* ოსმალეთის იმპერიის განვითარება
* პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა
* იან III სობესკი

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Winged Hussars*, Radoslaw Sikora, Bartosz Musialowicz, *BUM Magazine*, 2016.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრძოლები მდებარეობის მიხედვით
კატეგორია:1675
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:პოლონეთის ბრძოლები
კატეგორია:XVII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1675 წლის ბრძოლები
ესტერგომის ალყა (1543)

**ესტერგომის ალყა (1543)** 一 მიმდინარეობდა 1543 წლის 25 ივლისიდან 10 აგვისტომდე, როდესაც ოსმალეთის იმპერიის არმიამ, სულთან სულეიმან დიდის მეთაურობით, ალყაში მოაქცია დღესდღეობით უნგრეთში არსებული ქალაქი ესტერგომი. ქალაქი ორი კვირის შემდეგ ოსმალებმა აიღეს. 

## ფონი 
ალყა წარმოადგენს ჰაბსბურგებისა და ოსმალეთის დაპირისპირების ერთ-ერთ საკვანძო მომენტს, რომელსაც 1540 წლის 20 ივლისს იოანე ზაპოლიას სიცოცხლეც შეეწირა. სულეიმანმა 1541 წელს დაიპყრო ქალაქები ბუდა და პეშტი, რითაც მან უნგრეთზე კონტროლი კვლავ აღიდგინა, შედეგად კი შეიქმნა ე.წ. ბუდას ბეილერბეკი. ამასობაშ, სულთანმა საკუთარი ფლოტის ადმირალი, ხაირ ალ-დინ ბარბაროსა ფრანგებთან სათანამშრომლოდ გაგზავნა, რის შედეგადაც ბრძოლა ნიცის ალყაში გადაიზარდა.  

ოსმალთა წარმატებული კამპანიის შემდეგ, 1545 წელს კარლ V-სთან დაიდო ერთწლიანი ზავი, საფრანგეთის მეფის, ფრანსუა I-ის შუამავლობით. თავად სულეიმანი დაინტერესებული იყო საომარი მოქმედებების დასრულებით, რადგან იგი საომარ მოქმედებებს სპარსეთთანაც აწარმოებდა 一 მიმდინარეობდა ირან-ოსმალეთის ომის ერთ-ერთი გადამწყვეტი ეპიზოდი. ორი წლის შემდეგ, ფერდინანდმა და კარლ V-მ, ადრიანოპოლის ზავის მიხედვით, აღიარეს ოსმალთა სრული კონტროლი უნგრეთის ტერიტორიაზე, შედეგად, ფერდინანდიც დათანხმდა სულეიმანის შემოთავაზებას 一 ყოველწლიურად ეხადა ხარკი 30000 ოქროს ოდენობით, ჰაბსბურგთა მიწის საკუთრებისთვის.   

შეთანხმების თანახმად, ცენტრალური უნგრეთის ტერიტორია 1686 წლამდე ოსმალეთის განკარგულებაში უდნა დარჩენილიყო.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოსმალეთის იმპერია
* უნგრეთის სამეფო
* სულეიმან I
* ფერდინანდ I
* კარლ V

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრძოლები მდებარეობის მიხედვით
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ექსპანსია ევროპაში
კატეგორია:1543
კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1543 წლის ბრძოლები
წმინდა მიწის ქართული წარწერები

**წმინდა მიწის ქართული წარწერები** — წმინდა მიწაზე დღემდე აღმოჩენილი საქტიტორო წარწერები. წარწერათა აბსოლუტური უმრავლესობა იერუსალიმშია, რამდენიმე მათგანი კი ბეთლემში, ნაზარეთსა და საბაწმიდის ლავრაშია დაცული.

## კვლევის ისტორია
ქართულ საზოგადოებაში ამ წარწერებისადმი ინტერესი გვიანი შუა საუკუნეების მიწურულს გაღვივდა, მაშინ როცა საქართველოს პალესტინის თითქმის ყველა მონასტერი უკვე დაკარგული ჰქონდა. 

1757-1758 წლებში წმინდა მიწაზე იმოგზაურა მთავარეპისკოპოსმა ტიმოთემ (გაბაშვილმა), ქართველთაგან პირველმა, რომელმაც ყურადღება მიაქცია ქართულ ეკლესია-მონასტრებში დაცულ წარწერებს. XVIII საუკუნის დამლევს წარწერებს ეცნობოდა ოკრიბელი ბერი ლავრენტიც. XIX საუკუნის განმავლობაში არაერთმა ქართველმა ინახულა წმინდა მიწა. აქაურ ქართულ წარწერებს გაკვრით ეხება თავის დღიურში გიორგი ავალიშვილი; საგანგებოდ სწავლობენ მათ ნიკო ჩუბინაშვილი, ალექსანდრე ცაგარელი, პეტრე კონჭოშვილი. XX საუკუნეში, როცა საბჭოთა საქართველოდან პალესტინაში გამგზავრება თითქმის შეუძლებელი გახდა, წმინდა მიწის ქართულ ეპიგრაფიკას იკვლევენ ემიგრაციაში მყოფი ქართველი მეცნიერებიც (გ. ფერაძე, მ. თარხნიშვილი, ვ. ჯობაძე) და ევროპელებიც (ვირჯილიო კორბო), მაგრამ ამ საკითხს შეჰხებიან საქართველოში მოღვაწე პირებიც (გ. წერეთელი, ვ. ჩაჩანიძე, გ. მიქაძე, დ. ლომიძე, გ. გაგოშიძე, ზ. სხირტლაძე, ზ. ალექსიძე, ე. მამისთვალაშვილი). გარკვეული ადგილი უჭირავს ეპიგრაფიკულ ძეგლებს ე. მეტრეველის წმინდა მიწისადმი მიმღვნილ გამოკვლევებში. 

ტიმოთე გაბაშვილის მოგზაურობის დროიდან მოკიდებული დღემდე წმ. მიწაზე მრავალი ქართული წარწერა განადგურდა. ქართველ მკვლევართა ყოველ მომდევნო თაობას წინამორბედებთან შედარებით ნაკლები ქართული წარწერა ხვდებოდა ადგილზე. ეს სამწუხარო ტენდენცია დღესაც გრძელდება. აღარ არსებობს წმ. ბასილის, წმ. თევდორეს, წმ. დიმიტრის, წმ. იოანე ნათლისმცემლის (მდ. იორდანესთან) მონასტრების წარწერები; ასევე წმ. თეკლას მონასტრის XV საუკუნის წარწერა, სადაც ჯვარის მამა ქახსოსრო ზედგინიძის მიერ მონასტრის ზღუდისა და სენაკების მშენებლობაზეა საუბარი და რომელიც გასული საუკუნის 60-70-იან წლებში ჯერ კიდევ ამშვენებდა იერუსალიმის ბერმნული საპატრიარქოს ერთ-ერთი შენობის კუთხეს. ამ მხრივ ყველაზე დიდი „ზარალი“ ჯვრის მონასტერმა განიცადა, საიდანაც უამრავი წარწერა თუ ქტიტორთა გამოსახულებაა დაკარგული. 

მიუხედავად მრავალი დანაკლისისა ორმოცამდე წარწერა ახლადაა აღმოჩენილი. აღნუსხულ წარწერათა უმეტესობა პილიგრიმული მინაწერია, თუმცა ზოგიერთი მათგანი მნიშვნელოვან ინფორმაციას შეიცავს, წარწერების ნაწილი კი ოფიციალური, საქტიტორო სასიათისაა; გამოვლინდა აქამდე უცნობი საეკლესიო ნაქარგობის ნიმუშებიც, რომელთაც საქტიტორო წარწერები გააჩნიათ. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Academia გაგოშიძე გ., წმინდა მიწის ქართული წარწერები
ანატოლიის ფილა

მინი|265პქ|მთავარი ტექტონიკური სტრუქტურები ანატოლიის ფილის ირგვლივ 
**ანატოლიის ფილა** — კონტინენტური ტექტონიკური ფილა, რომელიც ევრაზიისა და არაბეთის ფილისაგან გამოყოფილია შესაბამისად, ჩრდილოეთ ანატოლიისა და აღმოსავლეთ ანატოლიის ნასხლეტით. თურქეთის ტერიტორიის დიდი ნაწილი მოქცეულია ანატოლიის ფილის ფარგლებში. 

მეტად საყურადღებო მიწისძვრები რეგიონში ისტორიულად ნასხლეტის ჩრდილო გაყოლებაზე მიმდინარეობდა, მსგავსად ერზინჯანის 1939 წლის მიწისძვრისა. გამანადგურებელი 2023 წლის თურქეთ-სირიის მიწისძვრა მოხდა აქტიური აღმოსავლეთ ანატოლიის ნასხლეტის გასწვრივ ნასხლეტ-ნაწევზე იქ, სადაც არაბეთის ფილა ჰორიზონტულად დაცურდა ანატოლიის ფილის სიახლოვეს. არაბეთის ფილის შეჯახება ევრაზიის ფილასთან შეიძლება „კუმშვის“ ან ანატოლიის ფილის დასავლეთისაკენ მოძრაობის შედეგი ყოფილიყო. ამერიკის ბუნების ისტორიის მუზეუმის თანახმად, ანატოლიის ტრანსფორმული რღვევის სისტემა „შესაძლოა ყველაზე აქტიური იყოს მსოფლიოში“. 

აღმოსავლეთ ანატოლიის ნასხლეტი მარცხენა ლატერალური ტრანსფორმული რღვევის სახით ქმნის საზღვარს არაბეთის ფილასთან. სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი კონვერგენტული საზღვარი გადის აფრიკის ფილასთან, რომელიც გამოვლინებულია ოკეანური ქერქის მკუშავი თავისებურებებით ხმელთაშუაზღვისპირეთის შიგნით, ისევე როგორც საკუთრივ ანატოლია კონინენტური ქერქის ფარგლებში და აგრეთვე სუბდუქციის ზონები ელინური და კვიპროსის რკალების გასწვრივ. 

ტრანსფორმული საზღვრის ჩრდილოეთი კიდე ევრაზიის ფილასთან ერთად ქმნის ჩრდილოეთ ანატოლიის ნასხლეტის ზონას. არსებული კვლევების მიხედვით, ანატოლიის ფილა მოძრაობს საათის ისრის საწინააღმდეგო მიმართულებით, ვინაიდან არაბეთის ფილა მას სამხრეთიდან აწვება, ხოლო ჩრდილოეთიდან ევრაზიის ფილა. ზოგიერთ წყაროში, ანატოლიის ფილა ჯერ კიდევ მოიხსენიება როგორც ევრაზიის ფილასთან დაკავშირებული კონტინენტური ქერქის „ბლოკი“, თუმცა ჩრდილოეთ ანატოლიის ნასხლეტის შესწავლამ უჩვენა, რომ ანატოლია ევრაზიის ფილისაგან განცალკევებულია. ამჟამად ანატოლიის ფილა იკუმშება არაბეთის ფილით აღმოსავლეთიდან და ფორსირებულად დასავლეთისკენაა წაგრძელებული. აფრიკის ფილა დაძირულია ანატოლიის ფილის ქვეშ კვიპროსისა და ელინური რკალების გასწვრივ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსთან.

## სქოლიო
კატეგორია:ტექტონიკური ფილები
თამაზ შავგულიძე

**თამაზ შავგულიძე** (დ. 28 თებერვალი, 1930 — გ. 9 მარტი, 1993) — ქართველი იურისტი, მეცნიერი და თანამდებობის პირი. იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტის დირექტორი.

## ბიოგრაფია
თამაზ შავგულიძე დაიბადა 1930 წლის 28 თებერვალს თბილისში. 1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1958 წელს მუშაობა დაიწყო მეცნიერებათა აკადემიის ინსტიტუტის სამართლის განყოფილებაში უფროს ლაბორანტად. ამავე წელს შევიდა ასპირანტურაში, რომელიც 1961 წელს დაამთვრა. 1970 წელს დაინიშნა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის პირველ მოადგილედ. 1978 წლიდან მუშაობდა მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილედ სამართლის დარგში. ჩამოაყალიბა სახელმწიფოსა და სამართლის ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც იყო სიცოცხლის ბოლომდე. 

1989 წლის 14 აპრილს საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით შექმნილი 9 აპრილს მომხდარი ტრაგედიის გარემოებათა გამოსაკვლევი კომისიის თავმჯდომარედ და ხელმძღვანელად დაინიშნა.

თამაზ შავგულიძეს ეკუთვნის მრავალი სამეცნიერო მონოგრაფია. მისი სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობა მოიცავდა სისხლის სამართლის, კრიმინოლოგიისა და კრიმინალური ფსიქოლოგიის სამართლებრივ პრობლემებს; მან პირველმა გამოიყენა დიმიტრი უზნაძის „განწყობის თეორია“ სამართლებრივ ასპექტში.

სხვადასხვა დროს იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის პროფესორი, საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის სამთავრობო კომისიის თვმჯდომარე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ჟურნალ „მაცნეს“ სამართლის სერიის რედაქტორი, ჟურნალ „სამართლის“ რედკოლეგიის წევრი.

1964 წელს მოსკოვში დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1974 წელს სადოქტორო დისერტაცია.

## ლიტერატურა
* *თოდრაძე ნ.,* თამაზ შავგულიძე, თბ., 2005
* მისი შემოქმედებითი წვლილი საქვეყნოდ არის აღიარებული, გაზ., საქართველოს რესპუბლიკა, თბილისი, 11 მარტი, 2003, N 64 (4443), გვ. 6

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი იურისტები
ირაკლი უჩანეიშვილი

**ირაკლი უჩანეიშვილი** (დ. 14 ივნისი, 1929, თბილისი — გ. 27 ივლისი, 1992, იქვე) —  ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1979). 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1929 წლის 14 ივნისს, თბილისში. 1948 წ. დაამთავრა თბილისის ვაჟთა მეორე სკოლა. 1948–50 წლებში სწავლობდა თბილისის საავიაციო ტექნიკუმში, ხოლო 1950-54 წლებში შ. რუსთაველის სახ. თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტზე. სხვადასხვა წლებში მუშაობდა რუსთაველის თეატრში (1954–58), კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ (1958-67), რუსთავის თეატრში (1967-1970), მარჯანიშვილის თეატრში (1970 წლიდან).

## ფილმოგრაფია
* 1959 — სად არის შენი ბედნიერება, მზია? — ავთანდილი
* 1959 — განაჩენი
* 1961 — ჭიაკოკონა — ერისტო
* 1963 — პალიასტომი — ოფიცერი
* 1964 — ზღვის შვილები — ვახტანგი
* 1967 — ვედრება — მუსა
* 1968 — ქერათმიანი ქალიშვილი
* 1977 — ესკულაპეს მოწაფე
* 1982 — ქართლოსიანთა საკურთხეველი — აზანი
* 1988 — დანაშაული მოხდა
* 1984 — გულუბრყვილო ბატი ტასიკოს თავგადასავალი
* 1987 — ბალადა მომღერალზე

## ჯილდოები და აღიარება
* 1967 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1979 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* ირაკლი უჩანეიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები 
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
ოთარ დავითაშვილი

**ოთარ დავითაშვილი** (დ. 4 ივნისი, 1950, ყაზბეგი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტი.

1974–1980 წლებში იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის უფროსი ლაბორანტი. 1980–1995 წლებში ამავე ლაბორატორიის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1997 წლიდან აუდიოლოგიისა და სმენის რეაბილიტაციის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე. ავტორია 27 სამეცნიერო ნაშრომის, მათგან 18 გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ, 9 – ინგლისურ და გერმანულ ენებზე. 

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „საშუალო ლატენტობის სმენის გამოწვეული პეტენციელები.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 87

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ექიმები
ერემო დანელია

**ერემო დანელია** (დ. 7 აპრილი, 1954, ლეხაინდრავო) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1982–1984 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ონკოლოგიის კათედრის კლინიკური ორდინატორი. 1984–1998 წლებში ონკოლოგიის სამეცნიერო ცენტრის უროლოგიური განყოფილების ექიმი–ორდინატორი. 1999 წლიდან ამავე განყოფილების უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი. ავტორია 36 სამეცნიერო ნაშრომის, 2 რაციონალიზატორული წინადადების, რომლებიც ეხება ონკოლოგიის თანამედროვე აქტუალურ საკითხებს.

1994 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სათესლე ჯირკვლის სიმსივნეების გავრცელება საქართველოში და მისი დიაგნოსტიკის გაუმჯობესების გზები.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 87

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი ექიმები
სიმონ დალაქიშვილი

**სიმონ დალაქიშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1935, თბილისი — გ. 23 აგვისტო, 2023) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1960–1963 წლებში იყო ექსპერიმენტული მორფოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი. 1963–1965 წლებში მეცნიერ-თანამშრომელი. 1969 წლიდან გერონტოლოგიის განყოფილების გამგე. 1982 წლიდან მორფოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. ავტორია 110 სამეცნიერო ნაშრომის, 8 საკანდიდატო დისერტაციის ხელმძღვანელი. სამედიცინო ენციკლოპედიის გერონტოლოგიის განყოფილების რედაქტორი. მიღებული აქვს სამი პატენტი რძე-მჟავე და ბავშვთა ხელოვნური კვების პროდუქტებზე. 

1965 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის თავის ტვინის დიდი ჰემისფეროების ქერქის ზოგიერთი ველის სტრუქტურული ცვლილებები დაბერების პროცესში.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 87

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
ივანე დავითაია

**ივანე დავითაია** (დ. 20 მაისი, 1935, მარტვილი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1960–1962 წლებში იყო ჭიათურის მარგანტრესტის მედიკო–სანიტარული სამსახურის ექიმი–ქირურგი. 1963–1965 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტოპ. ანატომიისა და ოპერაციული ქირურგიის კათედრის ასპირანტი. 1966–1970 წლებში რკინიგზის თბილისის საავადმყოფო–პოლიკლინიკური გაერთიანების ქირურგი, პარალელურად ქალაქის №4 საავადმყოფოს ქირურგი–ორდინატორი, 1970–1972 წლებში გეგეჭკორის რაიონის ქირურგ. 1973–1980 წლებში მეცნიერებათა აკადემიის ალ. ნათიშვილის სახელობის ექსპერიმენტული მორფოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის მეცნიერ–თანამშრომელი. 1980 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის საფაკულტეტო ქირურგიის კათედრის ასისტენტი და დოცენტი. ავტორია 42 სამეცნიერო ნაშრომის, ერთი მონოგრაფიის, ერთი გამოგონების და სამი მეთოდური წერილის. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ადამიანის გულის გვირგვინოვანი არტერიების კალაპოტის მორფომეტრიული თავისებურებანი დაბერების პროცესში.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 86

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ქართველი ექიმები
სიმონ დარახველიძე

**სიმონ დარახველიძე** (დ. 13 ოქტომბერი, 1947, თბილისი — გ. 11 მაისი, 2025) — ქართველი ტრავმატოლოგ-ორთოპედი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი. ორთოპედიული საზოგადოებისა (1975) და ტრავმატოლოგიური საზოგადოების წევრი (1975).

## ბიოგრაფია 
1971 წელს დაამთავრა კრასნოდარის ყუბანის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1971–73 წლებში მუშაობდა ქალაქ ტულაში, 1973–75 წლებში სოხუმში, 1975–83 წლებში მოსკოვში, 1983–93 წლებში კვლავ სოხუმში. 1992–93 წლებში იბრძოდა აფხაზეთის ომში. იყო აფხაზეთის ომის ვეტერანი. 1993–97 წლებში სამუშაოდ იმყოფებოდა იალტაში. 1997 წლიდან მუშაობდა თბილისში. ავტორია 51 სამეცნიერო ნაშრომისა; გამოქვეყნებული აქვს ერთი მეთოდური კითხვარი.

1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე — „Hallux-rigidus კლინიკა, დიაგნოსტიკა, მკურნალობა“.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია. თბ., 2000 წ., გვ. 88.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
კატეგორია:ქართველი ორთოპედები
საქართველოს ბადმინტონის ეროვნული ნაკრები

**საქართველოს ბადმინტონის ეროვნული ნაკრები** — ნაკრები, რომელიც წარმოადგენს საქართველოს ბადმინტონის საერთაშორისო გუნდურ შეჯიბრებზე. ეროვნულ გუნდს აკონტროლებს საქართველოს ბადმინტონის ფედერაცია, ქართული ბადმინტონის მმართველი ორგანო. 1991 წლამდე საქართველო საბჭოთა კავშირის ბადმინტონის გუნდის შემადგენლობაში ასპარეზობდა. გუნდი დამოუკიდებლად ჩამოყალიბდა საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ.

საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრები ასევე მონაწილეობდა ბადმინტონის მსოფლიო ჩემპიონატზე შერეულ გუნდურ დაპირისპირებაში, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც სუჰანდინატას თასი.

## მონაწილეობა ბადმინტონის მსოფლიო ფედერაციის ჩემპიონატებში 
;სუჰანდინატას თასი

## ბალკანეთის ბადმინტონის ჩემპიონატში მონაწილეობა 
ბალკანეთის ბადმინტონის ჩემპიონატი არის ტურნირების სერია, რომელიც ორგანიზებულია ბალკანეთის ბადმინტონის ასოციაციის მიერ. ახალგაზრდების გუნდური ჩემპიონატები დაყოფილია ოთხ სხვადასხვა ასაკობრივ ჯგუფად, ესენია 19-წლამდელთა, 17-წლამდელთა, 15-წლამდელთა და 13-წლამდელთა ჯგუფები.

**19-წლამდელები**

## ამჟამინდელი გუნდი 
;კაცები
*ნიკა ჩხეიძე
*დანიელ თატევოსიანი
*გარი ტერ-კარაპეტიანი 

;ქალები
*მარინა ოვასაპიანი
*ლიზი ზუმბულიძე

## იხილეთ ასევე 
* სპორტი საქართველოში

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული სპორტული ნაკრებები
იისალმი

**იისალმი** () — ქალაქი  ფინეთში, ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონში. ქალაქში ცხოვრობს 20 960 კაცი.

ქალაქ იისალმიში არის ფინეთის ბოლო დიდი დამოუკიდებელი ლუდსახარში ოლვის სათავო ოფისი. ასევე, აქვე მდებარეობს გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნი მიხედვით, მსოფლიოში ყველაზე პატარა რესტორანი *კუაპი*.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ქალაქის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კატეგორია:იისალმი
კარსტის პლატო

**კარსტის პლატო**, **კრასი** ( ) — კირქვული პლატო სლოვენიის სამხრეთ-დასავლეთ და იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია ისტრიის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთით, ტრიესტის ყურესა და ფრიულის დაბლობს შორის. წარმოადგენს დინარის მთიანეთის ნაწილს. სიმაღლე 250–600 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 643 მ (მთა ტრსტელი). ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 60 კმ-ზე, სიგანე 15–20 კმ. ფართობი დაახლოებით 800 კმ², საიდანაც სლოვენიაზე მოდის 440 კმ². 

კარსტის პლატო აგებულია კირქვებით. კარსტული რელიეფის ფორმების გავრცელების კლასიკური მხარეა, რომლებიც აქ პირველად იყო შესწავლილი და აღწერილი. ზედაპირულ ჩამონადენს თითქმის მოკლებულია. გვხვდება მრავალრიცხოვანი და სხვადასხვაგვარი ზედაპირული და მიწისქვეშა გეომორფოლოგიური კარსტული წარმონაქმნები, რომელთა შორის ყველაზე ხშირია კარსტული ძაბრები. 1 კმ²-ზე მოდის 100-მდე კარსტული ძაბრი, რომლებიც მოიცავენ პლატოს ტერიტორიის დაახლოებით 10 %-ს. რელიეფის სხვა ფორმებიდან მნიშვნელოვანია კარები, პოლიები, ჭები, ბრმა ხეობები, მშრალი ხეობები და ვეებერთელა დანგრეული დოლინები.

## სქოლიო
კატეგორია:სლოვენიის პლატოები
კატეგორია:იტალიის პლატოები
ჟიჟილაშვილი

საკუთარი სახელი **ჟიჟილაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ნინო ჟიჟილაშვილი — ჟურნალისტი
* შალვა ჟიჟილაშვილი — სამხედრო ინჟინერი, გენერალ-ლეიტენანტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი

**კონსტანტინე (კონი) სიდამონ-ერისთავი** (; დ. 28 ივნისი, 1930, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი — გ. 26 დეკემბერი, 2011, იქვე) — ქართული წარმოშობის ამერიკელი იურისტი, პოლიტიოკოსი და ნიუ-იორკის  საავტომობილო გზის კომისარი და ქალაქის ვიცე-მერი (1967-1973 წწ.) ჯონ ლინდსის ადმინისტრაციის დროს.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული ცხოვრება 
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაიბადა ნიუ-იორკში, არაგვის ერისთავების შთამომავლების არისტოკრატიულ ოჯახში. მამა — სიმონ სიდამონ-ერისთავი საქართველოდან ემიგრაციაში წავიდა 1921 წელს, ბოლშევიკების შეჭრის შემდეგ. დედა — ანა (ენი) ტრეისი XIX საუკუნის შუა წლებში მოღვაწე ამერიკელი დიპლომატისა და ისტორიკოსის ჯონ ბიგელოუს შთამომავალი იყო. დაამთავრა მილბრუკის სკოლა, პრინსტონის უნივერსიტეტი ინჟინერ-გეოდისტის სპეციალობით და 1957 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტის იურიდიული სკოლა. ამავე წელიწადს კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი დაქორწინდა ენ ფიპსზე, ენდრიუ კარნეგის პარტნიორის, ჰენრი ფიპსის შვილიშვილზე. იგი ფლობდა მამის რესოტრან „ალავერდს“ მდინარე ჰუდსონზე, რომელიც იყო ქართული სათვისტომოს შესახვედრი და დასასვენებელი ადგილი ამერიკაში.

კონსტანტინე ერისთავი 1989-დან 1993 წლამდე, ჯორჯ ბუშის პრეზიდენტობის დროს ნიუ-იორკის მე-2 რეგიონის (ნიუ-იორკი, ნიუ-ჯერსი, პუერტო-რიკოს და ვირჯინიის კუნძულები) გარემოს დაცვის სააგენტოს ხელმძღვანელობდა. 

კონი ერისთავის ინიციატივითა და დიდი ძალისხმევით, 1994 წელს დაარსდა ამერიკული ჰუმანიტარული ორგანიზაცია „საქართველოს ამერიკელი მეგობრები“, რომლის დირექტორთა საბჭოს იგი სიცოცხლის ბოლომდე თავმჯდომარეობდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ თავმჯდომარის თანამდებობა დაიკავა მისმა ვაჟმა სიმონ სიდამონ-ერისთავმა.

### გარდაცვალება 
კონსტანტინე სიდამონ-ერისთავი 2011 წლის 26 დეკემბერს ამერიკაში 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა. მისი ვაჟი ენდრიუ ჩართული იყო ნიუ-იორკისა და შტატის პოლიტიკაში, ასევე იყო ნიუ-ჯერსის შტატის ხაზინადარი 2010 წლის იანვრიდან 2015 წლის ივლისამდე.

## ლიტერატურა 
* *დაუშვილი რ.,* ქართული ემიგრაცია ამერიკაში, თბ., 2014, ISBN 978-9941-0-6277-3
* *მახარაძე ი.,* ქართველები ამერიკაში, თბ., 2011, გვ. 129-133

## რესურსები ინტერნეტში
*Obituary, nytimes.com, December 30, 2011; accessed March 28, 2015.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:სიდამონ-ერისთავები
კატეგორია:ქართველი ამერიკელები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
კარანაძე

საკუთარი სახელი **კარანაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* აკაკი კარანაძე — ქართველი სამართალმცოდნე
* გრიგოლ კარანაძე — საბჭოთა უშიშროების გენერალ-ლეიტენანტი

კატეგორია:ქართული გვარები
მარღანიძე

საკუთარი სახელი **მარღანიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ლეონიდ მარღანიძე — საბჭოთა არტილერიის გენერალ-ლეიტენანტი
* პეტრე მარღანიძე — ქართველი სპორტსმენი, ძალოსნობის ფუძემდებელი საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
მოდებაძე

საკუთარი სახელი **მოდებაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ალექსი მოდებაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* გურამ მოდებაძე — სპორტსმენი, მწვრთნელი (რაგბი)
* ვლადიმერ მოდებაძე — საბჭოთა გენერალ-მაიორი
* ირაკლი მოდებაძე — სპორტსმენი (ფეხბურთი)
* კარპე მოდებაძე — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში
* კონსტანტინე მოდებაძე — აგრონომი, მეცნიერი-მეღვინე
* ნოდარ მოდებაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), პოლიტიკოსი
* პლატონ მოდებაძე — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მურუსიძე

საკუთარი სახელი **მურუსიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ანდრია მურუსიძე — მსახიობი
* ვახტანგ მურუსიძე — საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი
* ლევან მურუსიძე — იურისტი, მოსამართლე

კატეგორია:ქართული გვარები
ნაჭყებია

საკუთარი სახელი **ნაჭყებია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დავით ნაჭყებია — ქართველი ფეხბურთელი
* ირინე ნაჭყებია — ქართველი ისტორიკოსი, მთარგმნელი
* კაპიტონ ნაჭყებია — საბჭოთა მილიციის გენერალ-მაიორი
* მანანა ნაჭყებია — ქართველი ფილოლოგი, პოლიტიკოსი
* ნიკოლოზ ნაჭყებია — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* ნოდარ ნაჭყებია — ქართველი გეოგრაფი
* ოთარ ნაჭყებია — საბჭოთა გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ზამთარაძე

საკუთარი სახელი **ზამთარაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* აკაკი ზამთარაძე — საბჭოთა გენერალ-მაიორი
* ზაზა ზამთარაძე — ქართველი ფეხბურთელი, მწვრთნელი
* თენგიზ ზამთარაძე — ქართველი მორაგბე
* შოთა ზამთარაძე — ქართველი ფერმწერი

კატეგორია:ქართული გვარები
სუხიაშვილი

საკუთარი სახელი **სუხიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანზორ სუხიაშვილი — ფეხბურთელი
* კონსტანტინე სუხიაშვილი — კონტრ-ადმირალი
* ლადო სუხიაშვილი — ბოლშევიკი პოლიტიკოსი
* ნიკოლოზ სუხიაშვილი — ინჟინერი 

კატეგორია:ქართული გვარები
კამკამიძე

საკუთარი სახელი **კამკამიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანატოლი კამკამიძე — გენერალ-პოლკოვნიკი
* გიორგი კამკამიძე — იმუნოლოგი
* კონსტანტინე კამკამიძე — ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
გოჭალა (ორაგულისებრთა გვარი)

**გოჭალა** () — თევზების გვარი ორაგულისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 14-დან 110 სმ-მდეა, მასა 30 გრამიდან 15 კგ-მდე. სხეულზე მკვეთრი ლაქებია: ნარინჯისფერი, წითელი ან თეთრი; ქერცლი წვრილია. პირი დიდი. გვარის სახეობრივი შემადგენლობა ზუსტად განსაზღვრული არ არის; გამსვლელი და მტკნარი წყლის ფორმებია, ბინადრობენ ატლანტის, ჩრდილოეთის ყინულოვანი და წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილის აუზების წყალსატევებში; განირჩევიან გარეგნობით, შეფერილობითა და ცხოვრების ნირით. გოჭალებს მიეკუთვნება არქტიკული გოჭალა (*S. alpinus*), ამერიკული ტბის პალია (*S. namaycush*), კუნჯა (*S. leucomaenis*), მალმა (*S. malma*), პალიები. გოჭალები ჩრდილოეთის ეკოსისტემის ტიპური წარმომადგენლებია, მგრძნობიარენი არიან წყლის დაბინძურების მიმართ და მისი სისუფთავის ინდიკატორებს წარმოადგენენ.

ქართულად **„გოჭალა“** ასევე ეწოდება კობრისნაირთა რიგის გოჭალასებრთა ოჯახის (*Nemacheilidae*) თევზებს.

## სახეობები 
:*შენიშვნა: ზოგიერთი სახეობა მეორდება*
### პოლარეთი 
* 

### ევროპა 
;ცენტრალური ევროპა
* 
* 
* 
* 
[მინი|მარჯვნივ|*[Salvelinus killinensis*, შოტლანდია]] 
;ბრიტანეთის კუნძულები
შოტლანდია და მიმდებარე კუნძულები:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
[მინი|მარჯვნივ|*[Salvelinus alpinus*, *Salvelinus colii* და *Salvelinus grayi*]]
ინგლისი და უელსი:
* 
* 
* 
ირლანდია:
* 
* 
* 
*  
;ჩრდილოეთი ევროპა
ისლანდია ატლანტის ოკეანის კუნძულები:
* 
* 
* 
* 
ფენოსკანდინავია და ჩრდილო-დასავლეთი რუსეთი:
* 

### აზია 
;არქტიკული აუზი
* 
* 
* 
* 
* 
[მინი|მარჯვნივ|*[Salvelinus leucomaenis*]]
* *Salvelinus alpinus erythrinus*
* 
* 
* 
* 
* 
;წყნარი ოკეანის აუზი
* 
* 
* 
მინი|მარჯვნივ|*Salvelinus fontinalis*
მინი|მარჯვნივ|*Salvelinus malma*
* 
* 
* 
* 
** *S. l. leucomaenis*
** *S. l. imbrius*
** *S. l. pluvius*
** *S. l. japonicus*
* 
* 
* 
* 

### ჩრდილოეთი ამერიკა 
მინი|მარჯვნივ|*Salvelinus namaycush*
;ატლანტის ოკეანის აუზი
* 
* 
* 
* 
;წყნარი ოკეანისა და არქტიკული აუზი
* 
* 

### ჰიბრიდები 
**S. alpinus × S. fontinalis*
**S. namaycush × S. fontinalis*
**S. fontinalis × Salmo trutta*
**S. leucomaensis x Oncorhynchus masou*

## სქოლიო 
*
დორინ რეჩანი

**დორინ რეჩანი** (; დ. 17 მარტი 1974, დონდუშენი, მოლდავეთის სსრ, სსრკ) — მოლდოველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მოლდოვის პრეზიდენტის მრჩეველი თავდაცვისა და ეროვნული უსაფრთხოების საკითხებში, მოლდოვის რესპუბლიკის უშიშროების უმაღლესი საბჭოს მდივანი 2022 წლის 7 თებერვლიდან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1974 წლის 17 მარტს დონდუშენში. 1996 წელს დაასრულა მოლდოვის ეკონომიკური განათლების აკადემია და გახდა საერთაშორისო ბიზნესის მენეჯმენტის ბაკალავრი. 2000 წელს მან მიიღო მაგისტრის ხარისხი ბიზნესის ადმინისტრირებაში ნიუპორტის საერთაშორისო უნივერსიტეტის ბელგიის ფილიალში.

2023 წლის თებერვალში მოლდოვის პრეზიდენტმა მაია სანდუმ რეჩანი მოლდოვის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე წარადგინა, ნატალია გავრილიცას გადადგომის შემდეგ.

დაოჯახებულია და ჰყავს ორი შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტრეს-აროიოსი (მუნიციპალიტეტი)

**ტრეს-აროოსის მუნიციპალიტეტი** () — მუნიციპალიტეტი არგენტინაში, ბუენოს-აირესის პროვინციაში.

ადმინისტრაციული ცენტრია ტრეს-აროიოსი.

მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარე კეკენ-სალადო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://www.tresarroyos.gob.ar/  - მუნიციპალიტეტის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* República Argentina por provincia. Densidad de población. Año 2010 
* The population of all partidos in the Province of Buenos Aires by census years

კატეგორია:ბუენოს-აირესი
კოილისმაა

**კოილისმაა** (**ჩრდილო-აღმოსავლეთი ფინეთი**) ― ფინეთის ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 19 078 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე — 56.3%
*მატი ვანჰანენი — 15.7%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 11.7%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 5.9%
*პეკა ჰაავისტო — 5.1%
*მერია კიულიონენი — 2.9%
*ტუულა ჰაატაინენი — 2.2%
*ნილს ტორვალდსი — 0.2%

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის გეოგრაფია
ქვარაია

საკუთარი სახელი **ქვარაია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ვალერი ქვარაია — ქართველი გენერალ-მაიორი
* მერაბ ქვარაია — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კაბაჩოკი

**კაბაჩოკი** () — ადგილობრივი მნიშვნელობის ბუნების ძეგლი უკრაინაში. ტყის ტერიტორია, რომელზედაც იზრდება ექვსი 160 წლის მუხა. ვინიციის რეგიონის ბუნებრივი სარეზერვო ფონდის ობიექტი.

სტატუსი მიენიჭა ძვირფასი 80-წლიანი მუხის ტყის შენარჩუნების გამო. ტყის პლანტაციებში იზრდება 170-წლიანი ფოთლოვანი მუხა - 6 ეგზემპლარი.

ფართობი 3,5 ჰექტარი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბუნებრივი ძეგლები
კატეგორია:უკრაინის ბუნება