open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზურაბ ანჯაფარიძე

**ზურაბ ივანეს ძე ანჯაფარიძე** (დ. 12 აპრილი, 1928, ქუთაისი — გ. 12 აპრილი, 1997, თბილისი) — ქართველი მომღერალი (დრამატული ტენორი), სსრკ სახალხო არტისტი (1966), ზ. ფალიაშვილის პრემიის ლაურეატი (1971).

## ბიოგრაფია
1952 წელს დაამთავრა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (პროფ. დ. ანდღულაძის კლასი). 1952–1959 წლებში ზ. ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, 1959–1970 წლებში — სსრკ დიდი თეატრის სოლისტია. 1970-იდან კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრს უბრუნდება. სასიამოვნო ტემბრის ხმა, უშუალობა, არტისტიზმი, ეროვნული ინტონაციის უტყუარი გრძნობა ანჯაფარიძეს ქართული ვოკალური სკოლის ტრადიციების საუკეთესო გამგრძელებელთა რიგებში აყენებს. პარტიები: აბესალომი, მალხაზი, რატი (ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“, „ლატავრა“), მინდია (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“), ბაში-აჩუკი (კერესელიძის „ბაში-აჩუკი“), პუშკინი და ერისთავი (თორაძის „ჩრდილოეთის პატარძალი“), არსენა (ბუკიას „არსენა“), გერმანი, ვოდემონი (ჩაიკოვსკის „პიკი ქალი“, „იოლანტა“), ოტრეპიევი (მუსორგსკის „ბორის გოდუნოვი“), ხოზე (ბიზეს „კარმენი“), რადამესი, დონ-კარლოსი, ჰერცოგი (ვერდის „აიდა“, „დონ-კარლოსი“, „რიგოლეტო“), კავარადოსი (პუჩინის „ტოსკა“), ფაუსტი (გუნოს „ფაუსტი“) და სხვა. ანჯაფარიძეს უმღერია სსრ კავშირის მრავალი საოპერო თეატრის სცენაზე და საზღვარგარეთის ქვეყნებშიც (რუმინეთი, ჩეხოსლოვაკია, ბულგარეთი, კანადა, საბერძნეთი, საფრანგეთი, იტალია და სხვა). 

ზურაბ ანჯაფარიძემ გაახმოვანა მთავარი გმირების პარტიები ფილმ-ოპერებში: გერმანი („პიკის ქალი“), ვოდემონი („იოლანტა“), აბესალომი („აბესალომ და ეთერი), მალხაზი („დაისი“).

მომღერალი 1997 წელს გარდაიცვალა თბილისში. დაკრძალეს თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის ბაღში ზაქარია ფალიაშვილის და ვანო სარაჯიშვილის გვერდით.

## ხსოვნა
*თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.
*ზურაბ ანჯაფარიძის სახელს ატარებს ქუთაისის N3 სამუსიკო სკოლა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1958 : საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1961 : საქართველოს სახალხო არტისტი
* 1966 : სსრკ-ის სახალხო არტისტი
* 1971 : 
**შრომის წითელი დროშის ორდენი
**ზაქარია ფალიაშვილის პრემია
* 1981 : ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
* 1987 : თბილისის საპატიო მოქალაქე
* 1993 : ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ზურაბ ანჯაფარიძე — Burusi

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:ტენორები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1987)
ზურაბ
აოდვა

**აოდვა** *პურეულისა*, *აშრეტა*, *აფშრუკვა* — მარცვლის ნაადრევად მომწიფება არახელსაყრელი გარემო პირობების გავლენით (ხორშაკი, გვალვა და სხვა). აოდვის დროს მარცვალში საკვები ნივთიერების დაგროვება შეფერხებულია და იგი გამომშრალია, ბჟირი, რაც საგრძნობლად ამცირებს მოსავლიანობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აგრონომია
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
აოშვა

**აოშვა** — ხნულის ზედაპირული დამუშავება გამკვრივებული ფენის გასაფხვიერებლად, ქერქის დასაშლელად და სარეველების მოსასპობად.

აოშვისას მატულობს ნიადაგის ფორიანობა, უმჯობესდება აერაცია, ინტენსიურდება მიკრობიოლოგიური პროცესები. აოშვის სიღრმეა 8-16 სმ. ზოგჯერ აოშვას რამდენიმეჯერ იმეორებენ სხვადასხვა სიღრმეზე. ძველ საქართველოში სახვნელ იარაღებს ასაოშადაც იყენებდნენ. ამჟამად ასაოშადაც იხმარება ტრაქტორზე მოსაბმელი ან კედელი დისკოებიანი საოში, აგრეთვე მრავალკორპუსიანი მსუბუქი კუდული საოში გუთანი.
## ლიტერატურა
**ქეშელაშვილი გ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 507, თბ., 1975

კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
აპენდიკულარიები

**აპენდიკულარიები** (Appendicularia) — ზღვის პლანქტონური ცხოველების კლასი გარსიანების ქვეტიპისა. მათი მცირე ზომის (1 სმ-მდე სიგრძის) სხეული შედგება ტანისა და კუდისაგან, რომელშიც მოთავსებულია ქორდა, ზურგის ნერვული სიმი და  კუნთოვანი უჯრედები. სხეულს გარს აკრავს გამჭვირვალე ლაბოვანი „ქოხი“, რომლის წინა, ცხრილისებრი ფილტრით დაფარულ ხვრელში შედის წყალი და მასთან ერთად მცირე ზომის ორგანიზმები, რომლებითაც აპენდიკულარიები იკვებებიან. უკანა ხვრელით აპენდიკულარიები დროდადრო ტოვებენ ძველ „ქოხს“ და რამდენიმე საათის განმავლობაში წარმოქმნიან ახალს. მრავლდებიან სქესობრივად. გავრცელებული არიან ყველა ზღვასა და ოკეანეში. ვითარდებიან მეტამორფოზის გარეშე. აპენდიკულარიების აგებულების მთელი რიგი პრიმიტიული ნიშანი აახლოებს მათ ყველა გარსიანის წინაპრებთან.

## ლიტერატურა 
*Bone, Q. 1998. The Biology of Pelagic Tunicates. Oxford University Press.

## რესურსები ინტერნეტში 
* General article on pelagic tunicates, including larvaceans 
* Appendicularia Fact Sheet 

კატეგორია:გარსიანები
ოთარ ანჯაფარიძე

**ოთარ გიორგის ძე ანჯაფარიძე** (დ. 12 თებერვალი, 1920, ბათუმი — გ. 27 მაისი 1996, მოსკოვი) — ქართველი ვირუსოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1967), რუსეთის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1998).

მამამისი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე გიორგი (გიზო) ანჯაფარიძე 1924 წლის აჯანყების მონაწილე იყო და იმავე წელს დახვრიტეს. ოთარ ანჯაფარიძემ 1943 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1943–1946 წლებში იყო ბათუმის სანეპიდსადგურის მთავარი ექიმი. 1946-იდან მუშაობს მოსკოვის სხვადასხვა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1963–1965 წლებში სსრკ ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს ბაქტერიული და ვირუსული პრეპარატების წარმოების მთავარი სამმართველოს უფროსია. 1958–1963 და 1965 წლიდან განაგებდა მოსკოვის ვირუსული პრეპარატების სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს. ამ ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამაარსებელია. შეისწავლიდა ვირუსის საწინააღმდეგო იმუნიტეტს და პოლიომიელიტის, ცოფის, ენცეფალიტის, წითელას, ყვავილისა და სხვა ინფექციურ დაავადებათა საწინააღმდეგო ვაქცინების წარმოების მეცნიერულ საფუძვლებს. იკვლევდა ვირუსული ინფექციის ქრონიკული ფორმების ჩამოყალიბების უჯრედოვან მექანიზმს, ადამიანის ლევკოზის ვირუსულ  ეტიოლოგიას და კანცეროგენეზის მექანიზმს. 

ოთარ ანჯაფარიძე იყო სსრკ ჯანდაცვის სამინისტროს ვაქცინებისა და შრატების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე, უჯრედთა კულტურების საერთაშორისო კომიტეტის წევრი და საერთაშორისო ჟურნალ „Acta virologica“-ს თანარედაქტორი, 1990 წლიდან — „Вопросы вирусологии“-ს მთავარი რედაქტორი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და შრომის წითელი დროშის ორდენით.

## ლიტერატურა
* Отар Георгиевич Анджапаридзе, «Вопросы вирусологии», 1970,  № 3

 

კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:  შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული   12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ოთარ
კატეგორია:ქართველი ვირუსოლოგები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
სფერო

240px|150px|right
**სფერო** — მათემატიკაში არის სამგანზომილებიანი ევკლიდური სივრცის (**R**3–ის) წერტილთა სიმრავლე, რომლებიც თანაბარი **r** მანძილით არიან დაშორებული სივრცისის მოცემული წერტილიდან. **r**–ს ეწოდება სფეროს **რადიუსი**, მოცემულ წერტილილს სფეროს **ცენტრი**. 

ანალიზურ გეომეტრიაში სფერო *r* რადიუსით და (*x*0, *y*0, *z*0) ცენტრით მოიცემა შემდეგი განტოლებით:

:(x - x_0 )^2 + (y - y_0 )^2 + ( z -  z_0 )^2 =  r^2 \,.

ე.ი. სფერო არის **R**3–ის ყველა ისეთი (*x*, *y*, *z*) წერტილების სიმრავლე, რომლებიც აკმაყოფილებენ აღნიშნულ განტოლებას. 

**შენიშვნა**: სალაპარაკო ენაში სფერო შეიძლება აღნიშნავდეს ბირთვს. მათემატიკაში კი სფერო არის ბირთვის საზღვარი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება  

კატეგორია:გეომეტრიული ფიგურები
ალგებრული ტოპოლოგია

**ალგებრული ტოპოლოგია** - მათემატიკის დარგი, ტოპოლოგიის ნაწილი, რომელიც ტოპოლოგიური სივრცეებს სწავლობს ალგებრის გამოყენებით. დარგის ამოცანაა ტოპოლოგიური სივრცეების კლასიფიცირება და აღწერა. მისი ზოგადი მეთოდია ტოპოლოგიური სივრცეებისთვის ინვარიანტული ალგებრული სტრუქტურების (ჯგუფი, რგოლი) შეთანადება. 

ალგებრულ ტოპოლოგიაში განხილულ სივრცეებს, ხშირად ედება გარკვეული დამატებით პირობები (წრფივად ბმულობა ტრიანგულირებადობა).

## იხილეთ აგრეთვე
* CW კომპლექსი
* დამფარავი ასახვა
* ეილერის მახასიათებელი
* სპექტრალური მიმდევრობა
* ფიბრაცია
* ფუნდამენტური ჯგუფი
* ჰომოლოგია
* ჰომოტოპია

## ლიტერატურა 
* Allen Hatcher, *Algebraic Topology* , Cambridge University Press, Cambridge, 2002.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ტოპოლოგია
მათემატიკური ანალიზი

**მათემატიკური ანალიზი** — ერთობლიობა მათემატიკის დარგებისა, რომელთა მიზანია ფუნქციების კვლევა უსასრულოდ მცირეთა მეთოდებით. მათემატიკურ ანალიზს საფუძველი ჩაეყარა ი. ნიუტონის, გ. ლაიბნიცის, ლ. ეილერის და XVII-XVIII საუკუნეებში მოღვაწე სხვა მათემატიკოსთა ნაშრომებში. მათემატიკური ანალიზი ზღვრის ცნების მეშვეობით დამკვიდრდა XIX საუკუნიდან.

XX საუკუნეში მათემატიკური ანალიზის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ქართველმა მათემატიკოსებმა: ა. რაზმაძემ, ნ. მუსხელიშვილმა, ი. ვეკუამ, ა. ბიწაძემ და სხვ.

## მათემატიკური ანალიზის დარგები 
მათემატიკური ანალიზის  დარგებია:

* ნამდვილი ცვლადის ანალიზი
* კომპლეკსური ანალიზი
* ზომის თეორია
* ფუნქციონალური ანალიზი
* ჰარმონიული ანალიზი
* სტაქოსტური ანალიზი
* სიმრავლეთა ანალიზი
* ანალიტიკური რიცხვთა თეორია
* ანალიტიკური კომბინატორიკა
* უწყვეტი ალბათობა
* დიფერენციალური გეომეტრია
* დიფერენციალური ტოპოლოგია

## რესურსები ინტერნეტში 
*ენციკლოპედია „საქართველო“
*მათემატიკური ანალიზი, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება 

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ანალიზი
ჰენრი ნოქსი

**ჰენრი ნოქსი** ( დ. 25 ივლისი, 1750 ― გ. 25 ოქტომბერი, 1806) — ბოსტონელი წიგნის გამყიდველი, რომელიც გახდა კონტინენტალური არმიის საარტილერიო დანაყოფის მეთაური. შემდგომში აშშ ომის პირველი მდივანი. 

## ბიოგრაფია 
ჰენრი ნოქსი დაიბადა 1750 წლის 25 ივლისს, ბრიტანელი ემიგრანტების ოჯახში. მისი მამა იყო გემის კაპიტანი. 12 წლისამ სწავლა მიატოვა და წიგნის მაღაზიაში დაიწყო მუშაობა რათა დაქვრივებულ დედას დახმარებოდა. მოგვიანებით მან საკუთარი მაღაზია გახსნა. 1774 წლის 16 ივლისს ჰენრი ნოქსი დაქორწინდა ლუსი ფლუკერზე. მათ 13 შვილი ეყოლათ. 

ნოქსი მხარს უჭერდა აჯანყებულებს, თავისუფლების შვილებს. 1772 წელს იგი მოხალისედ ჩაეწერა ბოსტონის რაზმში და 1775 წელს, გენერალ უარდის მეთაურობით მონაწილეობა მიიღო ბანქერ ჰილის ბრძოლაში. ომის დროს ის შეხვდა გენერალ ჯორჯ ვაშინგტონს და ისინი დამეგობრდნენ. 

ბოსტონის აღებისას, ვაშინგტონმა არტილერია მთლიანად ნოქსს დაუქვემდებარა, ნოქსის გეგმის განხორციელების შედეგად, 1776 წლის 17 მარტს ბრიტანელებმა ბოსტონიდან ჰალიფაქსისკენ დაიხიეს. 

პოლკოვნიკ ნოქსს დაევალა მდინარე დელავერზე გადასვლის ოპერაციის უსაფრთხოების უზრუნველყოფა. მან ეს დავალება კარგად შეასრულა. მან ასევე თავი გამოიჩინა ტრენტონის ბრძოლაშიც. 

ნოქსი მონაწილეობდა შემდგომ ბრძოლებშიც, პრინსტონთან, ბრანდიუაინთან, გერმანთაუნთან, მონმაუსთან და იორკთაუნთან. 1777 წელს იგი დაბრუნდა მასაჩუსეტსში რათა განეახლებინა არმიის საარტილერიო მარაგი. მან შეკრიბა დამატებითი ბატალიონი და დააარსა სპრინგფილდის სამხედრო ფაბრიკა. ის იარაღი და ტყვია-წამალი, რომელიც მან მოიმარაგა ომის დასრულებამდე ეყო არმიას. 

იორკთაუნის ბრძოლის შემდეგ, ჰენრი ნოქსს მიანიჭეს გენერალ-მაიორის წოდება. 1782 წელს მას ჩააბარეს ვესტ-პოინტი. 1783 წელს მისი უასუალო მონაწილეობით შეიქმნა ცინცინატის საზოგადოება, იგი შეუძღვა ამერიკელთა არმიას ნიუ-იორკში. 1783-1784 წელს ჰენრი ნოქსი იყო კონტინენტალური არმიის მეთაური, მას შემდეგ რაც ჯორჯ ვაშინგტონი წავიდა ამ თანამდებობიდან.

## პოლიტიკური კარიერა 
1785 წელს ის დაინიშნა ომის მინისტრად. ჰენრი ნოქსი ამ თანამდებობაზე 1789 წლის 12 სექტემბრამდე დარჩა. 

ნოქსმა შექმნა ნაციონალური მილიცია, ააგო რამდენიმე ფორტი სანაპიროებზე, შექმნა რეგულარული საზღვაო ფლოტი. 

1794 წლის 31 დეკემბერს ჰენრი ნოქსი წავიდა მთავრობიდან, მის ადგილას კი ტიმოთი პიკერინგი დაინიშნა.

## ლიტერატურა
* North Callahan: Henry Knox. General Washington's General, Barnes, New York, 1958

კატეგორია:აშშ-ის ომის მდივნები
კატეგორია:ამერიკელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1750
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1806
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის დამფუძნებელი მამები
კრებადობა

**კრებადობა** მათემატიკაში გამოხატავს მიმდევრობების, მწკრივების, ან მსგავსი მათემატიკური ცნებების გარკვეული სახის ზღვრულ ქცევას. "მათემატიკური ობიექტების" (მაგ. რიცხვების, ფუნქციების) მიმდევრობის კრებადობა არაზუსტად ნიშნავს ამ მიმდევრობის წევრების გარკვეული "საბოლოო" მნიშვნელობისკენ სწრაფვას. ამ "საბოლოო" მნიშვნელობას ეწოდება მიმდევრობის ზღვარი. 

კრებადობის კონკრეტული მაგალითებია: რიცხვთა მიმდევრობის კრებადობა, (რიცხვთა) მწკრივის კრებადობა, (ნამდვილი ცვლადის) ფუნქციების მიმდევრობის თანაბარი კრებადობა.

კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ანალიზი
წვერა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**წვერა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* წვერა — კობრისებრთა ოჯახის თევზების გვარი
* ჩვეულებრივი წვერა — თევზის სახეობა
მურწა

**მურწა** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 40 სმ, წონა 0,5 კგ. აქვს წაგრძელებული, თითისტარისებრი სხეული. დაფარულია წვრილი ქერცლით. შუბლი ამოზნექილია, გააჩნია ორი წყვილი ულვაში, ტუჩები ძლიერაა განვითარებული. სქესობრივად მწიფდება 2–3 წლისა. ტოფობს მაის-ივნისში, მდინარის ქვაქვიშიან ფსკერზე. ნაყოფიერება 3000–23000 ქვირითი. მტკნარი წყლის ბინადარია. 

გავრცელებულია საქართველოში, სომხეთში, აზერბაიჯანში, თურქეთსა და ირანში. გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე მტკვრის აუზის ყველა მდინარეში: ხრამში, არაგვში, ქსანში, ლიახვში, ფოცხოვისწყალში, იორში, ალაზანსა და მის შენაკადებში (ილტო, ხევისჭალა, სტორი, ლოპოტა, ჩელთი, დურუჯი, ბურსა, კაბალი), აგრეთვე ჯანდარის ტბაში, შედარებით ნაკლებადაა სიონის, თბილისისა და პალდოს წყალსაცავებში.

## სქოლიო
კატეგორია:კობრისებრნი
ჯოზეფ ჰაბერსამი

thumb|ჯოზეფ ჰაბერსამი
**ჯოზეფ ჰაბერსამი** ( დ. 28 ივლისი, 1751 — გ. 17 ნოემბერი, 1815) — ამერიკელი ბიზნესმენი, კონტინენტალური კონგრესის წევრი, კონტინენტალური არმიის ჯარისკაცი და ამერიკის შეერთებული შტატების ფოსტის ხელმძღვანელი.

დაიბადა სავანაში (ჯორჯია), სწავლობდა პრინსტონის კოლეჯში. 

1785 წელს ის იყო კონტინენტალური კონგრესის წევრი. 

1792–1793 წლებში ის იყო სავანის მერი. 1795 წელს დაინიშნა ფოსტის ხელმძღვანელად და ამ თანამდებობაზე იყო 1801 წლამდე.

იგი 1815 წელს გარდაიცვალა

1818 წელს ჩრდილო აღმოსავლეთ ჯორჯიაში შეიქმნა ჰაბერსამის ოლქი, რომელსაც ჯოზეფ ჰაბერსამის პატივსაცემად ჰქვია აღნიშნული სახელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*New Georgia Encyclopedia: The Habersham Family 

კატეგორია:ამერიკელი კონგრესმენები
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1751
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1815
მტკვრის წვერა

**მტკვრის წვერა** () — მდინარე მტკვრის ენდემური სახეობა, რომელიც წვერას გვარის სხვა სახეობების კვალობაზე თითქმის ბრტყელი ზურგით გამოირჩევა. სხეული დაწინწკლული აქვს. ფარფლის შეფერილობა განსხვავებულია — ზურგის და უკანა ფარფლი რუხია, ქვედებს კი წითელი ფერი დაკრავთ. სხეულის მაქსიმალური ზომა 38 სანტიმეტრია, წონა — 300 გრამი. მტკვრის წვერა ძირითადად საქართველოში, აზერაბაიჯანში, სომხეთსა და ირანში გვეხდება. გავრცელების ძირითადი კერები კასპიის ზღვის აუზის დასავლეთის მდინარეები და მათი შენაკადებია — მტკვარი, არაქსი და ლენქორანი. სახეობის გარკვეული ნაწილი ტბებში ბინადრობს. საქართველოში მტკვრის წვერა ძირითადად მდინარე მტკვარსა და მისი მარჯვენა შენაკადების ქვედა წელში არის გავრცელებული. 

აღმოსავლეთ საქართველოში მტკვრის წვერას „მურწა“ ეწოდება (შდრ. მურწა).

## რესურსები ინტერნეტში
*Barbus lacerta cyri 

## სქოლიო
კატეგორია: კობრისებრნი
წვერა

**წვერა** () — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. აქვთ ორი წყვილი ულვაში. წაგრძელებული და გვერდებიდან ოდნავ გაბრტყელებული ან ცილინდრული ფორმის სხეული. წვერას გავრცელების არეალი ფართოა. ბინადრობენ აფრიკის, ევროპისა და აზიის კონტინენტურ წყლებში. საქართველოში ბინადრობს სახეობა მტკვრის წვერა () და 1 ქვესახეობა კოლხური წვერა (). საქართველოში მარაგის სიმცირის გამო წვერას მოპოვება სხვა თევზებთან ერთად ხდება. სპორტულ-სამოხალისო ჭერის ძვირფასი ობიექტია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:კობრისებრნი
ჭანარი

**ჭანარი** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. წვერას გვარის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ზომის წარმომადგენელი. აქვს ორი წყვილი ულვაში, თავის ქვემო მხარეზე — ნახევარმთვარისებრი პირი. სხეულის გვერდებზე გასდევს ყვითელი ზოლი. არსებობს ჭანარის ორი ფორმა: გამსვლელი და ადგილობრივი. გარეგნულად ძალიან წააგავს არალის წვერას, თუმცა ამ უკანასკნელისგან განსხვავებით უფრო მსხვილმარცხლიანი ქერცლით გამოირჩევა, რომელსაც ოქროსფერი დაკრავს. ჭანართა უმეტესობა დიადრომია. არსებობენ მუდმივ საარსებო ადგილას მიჯაჭვული გამონაკლისებიც. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 120 სმ აღწევს, მაქსიმალური წონა — 9 კგ-ს.

ჭანარის პრობლემატური სახეობაა კვლავწარმოების მხრივ. დაანგარიშებულია, რომ მისი პოპულაციის გასაორმაგებლად 14 წელია საჭირო. არასწორი რეწვის შემთხვევაში ეს სახეობა გადაშენების ზღვარზე დადგება. ამ საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, საქართველოს გარემოს დაცვის სამინისტროს მიერ ჭანარზე თევზჭერის ლიცენზიები უკანასკნელ პერიოდში აღარ გაიცემოდა.

## გავრცელება
ჭანარი კასპიის ზღვასა და მასში ჩამდინარე სამხრეთ და დასავლეთ მდინარეების აუზებშია გავრცელებული. ძირითადად ირანის, აზერბაიჯანის და საქართველოს ტერიტორიებზე. ცალკეული წყაროების მონაცემებით ჭანარი ჩრდილო ესპანეთშიც გვხვდება, თუმცა ტაქსონონიური სისტემის სინქრონიზაციაში ხარვეზების გამო, ეს მონაცემები ბოლომდე სარწმუნოდ ვერ ჩითვლება. 

საქართველოში ჭანარი მდინარე მტკვარსა და ალაზანში, ასევე მათ ცალკეულ შენაკადებში ბინადრობს.

## ლიტერატურა
კატეგორია: კობრისებრნი
კოლხური წვერა

**კოლხური წვერა** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. ყირიმული წვერას ერთ-ერთი ქვესახეობაა. მისი ორი წყვილი ულვაშიდან ერთი თითქმის ატროფირებულია, მეორე კი მხოლოდ ნესტოებამდე წვდება. კოლხური წვერას სხვა სახეობებთან შედარებით მეტად მცირე აქვს ზურგის ფარფლის ხრტილის ზომა. კოლხური წვერას სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 30 სანტიმეტრია, წონა — 250 გრამი. კოლხური წვერა და მისი მონათესავე სახეობები გავრცელებულნი არიან შავი ზღვის აუზის მდინარეებში. განსაკუთრებით ბევრია ბულგარეთში, თურქეთში, უკრაინაში (ყირიმის ნახევარკუნძული) და რუსეთში (ყუბანი, ყაბარდო-ბალყარეთი). ბინადრობს დასავლეთ საქართველოს წყლებში, მდინარეებში (ჭოროხი, ჩოლოქი, კინტრიში, სუფსა, რიონი, ხობი, ენგური, კოდორი, ბზიფი, ფსოუ და მათი შენაკადები); წყალსაცავებში (ტყიბულის და ლაჯანურის წყალსაცავები) და ამტყელის ტბაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*კოლხური წვერა – Barbus tauricus escherichii 

კატეგორია:კობრისებრნი
ირემი

**ირემი** () — წყვილჩლიქოსან ცხოველთა გვარი ირმისებრთა ოჯახისა. თითო რქაზე შეიძლება 10-ზე მეტი ტოტიც ჰქონდეს. კისერზე მოკლე ფაფარი აქვს. ნუკრი ხალებიანია, მოზრდილი — ერთფერი. კუდის არეში აქვს სხვადასხვა სიდიდის „სარკე“. გავრცელებულია ევროპის, აზიის (უმთავრესად სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთის ნაწილის), ჩრდილოეთ ამერიკის ტყეეებში. აერთიანებს 6 ქვეგვარის 13-14 სახეობას. საქართველოში გვხვდება კეთილშობილი ირემი. ნახევრად მოშინაურებული ირმების ნორჩ რქებს — პანტებს იყენებენ პანტოკრინის დასამზადებლად. სანადირო და სარეწაო ცხოველებია, თუმცა, მცირე რაოდენობის გამო, ნადირობა უმთავრესად აკრძალულია (მაგ., საქართველოში — კეთილშობილ ირემზე), აკლიმატიზებულია ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ ამერიკაში და სხვა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ირმისებრნი
სწავლული საზოგადოება

**სწავლული საზოგადოება** — საზოგადოება, რომლის მიზანია რაიმე აკადემიური დისციპლინის, ან დისციპლინათა ჯგუფის განვითარების წახალისება. საზოგადოების წევრობა შეიძლება იყოს ყველასათვის ღია, მოითხოვდეს განსაზღვრულ კვალიფიკაციას, ან როგორც ისტორიულად პირველი სწავლული საზოგადოებების შემთხვევაში იყოს არჩევითი, საპატიო კრედენცია.

სწავლული საზოგადოებების უმრავლესობა არა-მომგებიანი ორგანიზაციებია. ტიპური საქმიანობები შეიძლება შეიცავდეს კონფერენციების ჩატარებას, კვლევათა შედეგების განხილვას და ა. შ.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
უილიამ ბრედფორდი

მინი|უილიამ ბედფორდი
**უილიამ ბრედფორდი** (; 14 სექტემბერი, 1755 – 23 აგვისტო, 1795) — პენსილვანიელი იურისტი და მოსამართლე, აშშ-ის მეორე გენერალური პროკურორი.

დაიბადა ფილადელფიაში. 1772 წლამდე სწავლობდა პრინსტონის უნივერსიტეტში, სადაც დაუმეგობრდა ჯეიმზ მედისონს. 1776 წელს მოხალისედ ჩაეწერა პენსილვანიის მილიციის რაზმში. მილიცაიაში მსახურობის ვადის გასვლის შემდეგ კონტინენტალურ არმიას შეუერთდა, მისი სამხედრო წოდება მაშინ კაპიტანი იყო. მონაწილეობა მიიღო ტრენტონის ბრძოლაში. 1779 წელს ჯანმრთელობის გაუარესების შემდეგ სახლში დაბრუნდა. 

წარმატებული კარიერის შემდეგ, 1791 წელს დანიშნეს პენსილვანიის უზენაესი სასამართლოს დავმჯდომარედ. 1793 წელს ბრედფორდისა და გუბერნატორ თომას მალფინის ინიციატივით პენსილვანიაში გაუქმდა სიკვდილით დასჯა. ამ მაგალითს მიმართეს სხვა შტატების ხელმძღვანელებმაც. 1794 წლის 8 იანვარს ჯორჯ ვაშინგტონმა ბრედფორდი დანიშნა იუსტიციის მინისტრად, ედმუნდ რენდოლფის ადგილზე. 

ბრედფორდი  გარდაიცვალა 1795 წელს, დაკრძალულია ქალაქ ბარლინგტონში (ნიუ ჯერსი). პენსილვანიის ერთ ერთ ოლქს, ბრედფორდის ოლქს, მის პატივსაცემად დაერქვა სახელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Biography at the University of Pennsylvania
*

კატეგორია:აშშ-ის გენერალური პროკურორები
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1755
კატეგორია:გარდაცვლილი 1795
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
კატეგორია:ამერიკელი ადვოკატები
კატეგორია:ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
უნივერსალური ალგებრა

**უნივერსალური ალგებრა** — მათემატიკის დარგი, ალგებრის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის **ალგებრულ სტრუქტურებს**

## ალგებრული სტრუქტურა
ზოგადად, ალგებრული სტრუქტურა არის სიმრავლე ან რამდენიმე სიმრავლე, აღჭურვილი ოპერაციებით, რომლებიც აკმაყოფილებენ გარკვეულ აქსიომებს.

ალგებრული სტრუქტურის მაგალითია მრავალნაირობა (განსხვავდება ალგებრული მრავალნაირობისგან). მრავალნაირობა არის სიმრავლე *A*, მასზედ განსაზღვრული ოპერაციებით (თითოეული არაუარყოფითი მთელი *n*–ისთვის მოცემულია *A*-ზე განმარტებული *n*–ადგილიანი ოპერაციები), რომლებიც აკმაყოფილებან აქსიომებს და ეს აქსიომები ტოლობების სახითაა მოცემული. მრავლანაირობების მაგალითებია: ჯგუფი, რგოლი, მოდული. 

ალგებრული სტრუქტურის მაგალითი რომელიც არ არის მრავალნაირობა არის ველი.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Algebra Universalis*

კატეგორია:ალგებრა
დრაგ-კუინი

**დრაგ-კუინი** () — შემსრულებლები, ხშირად ჰომოსექსუალი ან ტრანსსექსუალი მამაკაცები, გადაცმული საპირისპირო სქესის ე.წ „დრაგ“ ტანსაცმელში (იხ. ტრანსვესტიზმი), ხშირად ამ სქესის გარკვეული მახასიათებლების (თვისებების) გაზვიადებით, კომიკური, დრამატული ან სატირული ეფექტისთვის. დრაგ-კუინები ტრადიციულად კოსტიუმირებულ პარადებზე (მაგ. გეი-პრაიდი), დრაგ-კონკურსებზე, კაბარეებსა და დისკოთეკებზე ჩნდებიან. აშშ-სა და ბრიტანეთში შოუებისა და წარმოდგენების გარდა დრაგ-კუინები ღამის კლუბების და კერძო წვეულებების დაქირავებული მასპინძლების როლშიც გამოდიან. მისი საპირისპირო ტერმინია „დრაგ-კინგი“ (ქალებისთვის).

დრაგი დასავლური გეი-კულტურის ნაწილია — დრაგ-კუინებს მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვით 1969 წლის 27 ივნისს ნიუ-იორკში სტოუნუოლის არეულობებისას ჰომოსექსუალისტთა უფლებების დაცვაში; დრაგ შოუები გეი-პრაიდის პარადების ტრადიციული ნაწილია. ქალაქის გეი საზოგადოების ცნობილი დრაგ-კუინები ხშირად ამ საზოგადოების ოფიციალური ან არაოფიციალური სპოუკსმენები, ფონდების მომზიდავი და/ან თემთა ლიდერები არიან და აქტიურად მონაწილეობენ საზოგადოებრივ საქმიანობაში.

## ლიტერატურა
* შესავალი ლგბტ ფსიქოლოგიაში, რედ.: შორენა გაბუნია, ირაკლი ვაჭარაძე; არასამთავრობო ორგანიზაცია „იდენტობა“.

კატეგორია:სუბკულტურები
კატეგორია:სექსუალობა
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
ინფლაცია

[მინი|380px|ინფლაციის დონე [საერთაშორისო სავალუტო ფონდის წევრ ქვეყნებში, 2022 წელი]]
**ინფლაცია** — ეკონომიკაში ფასთა საერთო დონის ზრდა საბაზო მსყიდველობითუნარიანობის დონესთან შედარებით. ინფლაცია ასევე მოიაზრება, როგორც ფულის მსყიდველობითუნარიანობის კლება. ეკონომიკის ზოგიერთ მოდელში, ის ექვივალენტურია მოთხოვნის ვარდნის, ან ფულის მიწოდების ზრდის. ინფლაცია დეფლაციის ანტონიმია.

ზოგიერთ კონტექსტში სიტყვა „ინფლაცია“ გამოიყენება ფულის მიწოდების ზრდის მნიშვნელობით, რასაც ზოგჯერ განიხილავენ, როგორც ფასთა ზრდის მიზეზს. ზოგიერთი ეკონომისტი კვლავაც ამ განსაზღვრებას ამჯობინებს. ასე მაგალითად, 1920-იანი წლების აშშ-ის ეკონომიკის ზოგიერთი ანალიტიკოსი მიუთითებს ინფლაციაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ფასები იმ პერიოდში არ იზრდებოდა. ამ სტატიაში „ინფლაცია“ განხილულია მისი ტრადიციული მნიშვნელობით.

დაკავშირებული ტერმინებია: დისინფლაცია — ინფლაციის დონის შემცირება, ან ეფექტი, რომელიც ამცირებს ინფლაციურ ზეწოლას, დეფლაცია — ფასთა საერთო დონის ვარდნა, რეფლაცია — დეფლაციის რევერსისთვის სტიმულის გამოყენება, ჰიპერინფლაცია — სწრაფი ინფლაცია წონასწორობისკენ ტენდენციის გარეშე. ინფლაციის დაბალი დონე (0-2%) ხშირად გაიგივებულია „ფასთა სტაბილურობასთან“, და მრავალი ცენტრალური ბანკი ოფიციალურად ან არაოფიციალურად მისდევს ინფლაციურ პოლიტიკას, რათა დაცულ იქნას გარკვეული სასურველი ზედა და ქვედა ზღვარი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მაკროეკონომიკა
*მონეტარული პოლიტიკა 
*ფულის მიწოდება

## ლიტერატურა
კატეგორია:მაკროეკონომიკა
კატეგორია:მონეტარული პოლიტიკა
კატეგორია:ფული
ლამა

**ლამა**  () — წყვილჩლიქოსანი ცხოველების გვარი აქლემისებრთა ოჯახისა. კუზი არ გააჩნიათ, აქვთ გრძელი კისერი, გრძელი და წვრილი ფეხები, დიდი თვალები და ყურები, გრძელი და სქელი ბეწვით დაფარული სხეული. ფეხის კორძები სუსტად აქვთ განვითარებული. სხეულის სიგრძე 120-175 სმ, მასა 48-96 კგ აღწევს.

გავრცელებული არიან სამხრეთ ამერიკის უტყეო ზეგანზე (პერუ, ბოლივია, ჩილე, ეკვადორი, არგენტინა). 

ლამას გვარს განეკუთვნება ველური სახეობა ჰუანაკო (Lama guanicoe) და შინაური ფორმა ჩვეულებრივი ლამა (Lama glama). ტყვეობაში ლამას ველური და შინაური სახეობები ერთმანეთს ეჯვარებიან და წარმოქმნიან ნაყოფიერ შთამომავლობას. ჩვეულებრივი ლამა დიდი (მასა 80-110 კგ), ძლიერი ცხოველია. მისი ბეწვისაგან ამზადებენ უხეშ ქსოვილებს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 2,5-3 წლისა. შობს 1, იშვიათად 2 ნაშიერს. პერუსა და ბოლივიაში იყენებენ საზიდარ ცხოველად. მთებში ზიდავს 60 კგ-მდე საპალნეს. ევროპისა და ავსტრალიის მთებში ლამას მოშენების არაერთი ცდა უშედეგოდ დამთავრდა.

## ლიტერატურა
*
ვარშავის პაქტი

მინი|ვარშავის პაქტის ემბლემა
მინი|300პქ|საზღვრები ნატოსა (ლურჯი) და ვარშავის პაქტის (წითელი) ქვეყნებთან.
**ვარშავის პაქტი** ან **ვარშავის ხელშეკრულება**, ოფიციალური სახელი **მეგობრობის, თანამშრომლობისა და ურთიერთდახმარების ხელშეკრულება** — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპული კომუნისტური ქვეყნების ორგანიზაცია. დაარსდა 1955 წელს ვარშავაში, პოლონეთში, ნატოს ალიანსის მიერ შექმნილი სავარაუდო საფრთხის დასაბალანსებლად (ეს უკანასკნელი 1949 წელს დაარსდა). ვარშავის პაქტის შექმნას წინ უძღოდა რე-მილიტარიზებული დასავლეთ გერმანიის ნატოში ინტეგრაცია პარიზის შეთანხმების რატიფიკაციით. ვარშავის პაქტის წვრი სახელმწიფოები იყვნენ ალბანეთი, ბულგარეთი, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა, უნგრეთი, პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკა, რუმინეთი, სსრკ, ჩეხოსლოვაკია. 1962 წლიდან ვარშავის პაქტში აღარ მონაწილეობდა ალბანეთი და 1968 წელს მან ოფიციალურად დატოვა ხელშეკრულება.  პაქტმა იარსება მთელი ცივი ომის განმავლობაში, სანამ ზოგიერთი ქვეყანა გამოვიდოდა 1991 წელს, რომელსაც აღმოსავლეთ ბლოკის დაცემა და საბჭოთა კავშირში პოლიტიკური ცვლილებები მოჰყვა. ვარშავის პაქტი ოფიციალურად დაიშალა 1991 წლის ივლისში.

ხელშეკრულება შედგებოდა პრეამბულისა და 11 მუხლისგან. მისი მიხედვით ერთ-ერთ წევრ სახელმწიფოზე თავდასხმა განიხილებოდა ყველა ხელმომწერ სახელმწიფოზე თავდასხმად. შექმნილი იყო ხელშეკრულების მონაწილე ქვეყნების შეიარაღებულ ძალთა გაერთიანებული სარდლობა, რომლის გენერალური შტაბის ადგილსამყოფელი იყო მოსკოვი.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Woodrow Wilson Center Cold War International History Project's Warsaw Pact Document Collection 

კატეგორია:ევროპის ისტორია
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:სამხედრო ალიანსები
კატეგორია:ცივი ომის ხელშეკრულებები
კატეგორია:პოლონეთ-საბჭოთა კავშირის ურთიერთობები
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ნამდვილი ნიანგები

**ნამდვილი ნიანგები** () — ქვეწარმავლების ოჯახი ნიანგების რიგისა. ნიანგების სამი ოჯახიდან ერთ-ერთი. აერთიანებს 3 თანამედროვე გვარსა და 15 სახეობას. ნამდვილი ნიანგები გავრცელებულია აფრიკის, აზიის, ოკეანეთისა და ამერიკის ტროპიკულ რეგიონებში. 

## ლიტერატურა
* Charles A. Ross (Hrsg.): Krokodile und Alligatoren – Entwicklung, Biologie und Verbreitung. Orbis Verlag, Niedernhausen 2002.  

კატეგორია:ნიანგები
კურდღლისებრნი

**კურდღლისებრნი** () — ძუძუმწოვრების ოჯახი კუდღლისნაირთა რიგისა. სხეულის სიგრძეა 30-60 სმ, აქვთ ბოლოწაწვეტებული, გრძელი ყურები, მოკლე კუდი. სახეობათა უმრავლესობას უკანა კიდურები წინაზე გრძელი აქვს. ფეხისგულები ხშირი ჯაგრითაა დაფარული. გავრცელებული არიან მთელ დედამიწაზე, გარდა მადაგასკარისა, სამხრეთ ამერიკის სამხრეთ ოლქებისა და ანტარქტიდისა. ბინადრობენ მრავალფეროვან გარემოში. აქტიური არიან მთელი წელი. იკვებებიან ბალახით, ხის ქერქით, კვირტებით, ტოტებით. წელიწადში 4-ჯერ შობენ 2-8 (15-მდე) ნაშიერს, რომელთა უმეტესობას სხეული ბალნით აქვს დაფარული და სიარულიც შეუძლია. ოჯახში 8 გვარია. ყოფილ სსრკ-ში ბინადრობდა 5 სახეობის კურდღლისებრი: ბოცვერი (Oryctolagus cuniculus), მანჯურიული კურდღელი (Caprolagus brachyurus), თეთრი კურდღელი (Lepus timidus), რუხი კურდღელი (Lepus europaeus), კურდღელი-ტოლაი (Lepus tolai). საქართველოში გვხვდება მხოლოდ 1 სახეობა (რუხი კურდღელი). აკლიმატიზებული არიან ავსტრალიასა და მრავალ კუნძულზე. კურდღლისებრთა მრავალი წარმომადგენელი სარეწაო ან სპორტული ნადირობის ობიექტია. ზოგი ზიანს აყენებს საძოვარს, ხეხილის ბაღს, ტყის ნარგავს, ავრცელებს ინფექციურ დაავადებათა გადამტანებს.

კურდღლის ნაშიერს ბაჭია ჰქვია.

## ლიტერატურა 
*
ჩეხოსლოვაკია

**ჩეხოსლოვაკია** (ჩეხური: *Československo*, სლოვაკური: *Česko-Slovensko*/ 1990-მდე *Československo*) — ქვეყანა ცენტრალურ ევროპაში, რომელიც არსებობდა 1918-1993 წლებში. 1968 წელს ჩეხოსლოვაკია დაიპყრო საბჭოთა ჯარებმა. მათ ქვეყანა 1990 წელს, კომუნისტური მმართველობის დაცემის შემდეგ დატოვეს. ეს მოვლენა ისტორიაში ხავერდოვანი რევოლუციის სახელით შევიდა. 1989 წლის 29 დეკემბერს პრეზიდენტად დრამატურგი ვაცლავ ჰაველი აირჩიეს. 1993 წლის 1 იანვარს ჩეხოსლოვაკია მშვიდობიანად გაიყო ჩეხეთის რესპუბლიკად და სლოვაკეთად.

## გალერეა

File:Czechoslovakia01.png
File:Czechoslovakia ka.svg

## რესურსები ინტერნეტში 
* U.S. Library of Congress Country Studies, "Czechoslovakia" in public domain

* Orders and Medals of Czechoslovakia including Order of the White Lion (*in English and Czech*)
* Czechoslovakia-The First Czechoslovak Republic

## სქოლიო

კატეგორია:ჩეხეთი
კატეგორია:სლოვაკეთი
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
ხალიდ იბნ ალ-ვალიდი

**ხალიდ იბნ ალ-ვალიდი**,  ასევე ცნობილი სუნიტ მუსლიმთა შორის როგორც **საიფ-ალაჰი** (*ღვთის ხმალი*)  (; დ. 584 — გ. 642)  — მუსლიმი არაბი მეომარი და გენერალი VII საუკუნეში, ისლამურ დამპყრობლური ომების დროს.

დაიბადა დაახლოებით 584 წელს, მექაში, ქურაიშის ტომის ბანუ მახზუმის კლანის მეთაურის ვალიდ იბნ მუღირას ოჯახში (სამი წამყვანი კლანი იმ პერიოდში იყო ბანუ ჰაშიმი, ბანუ აბდ-ალ-დარი და ბანუ მახზუმი). ბანუ მახზუმი ომის საქმეებისთვის იყო პასუხისმგებელი.

ხალიდი ბავშვობაშივე სწავლობს ცხენოსნობას, ვინაიდან ეს კლანში სიამაყედ ითვლებოდა. ბანუ მახზუმები არაბეთში საუკეთესო მოჯირითეებად ითვლებოდნენ და ხალიდი მალევე ხდება კლანის ერთ-ერთი საუკეთესო ცხენოსანი. ცხენოსნობასთან ერთად ის ომის ხელოვნებასაც ეუფლება.

## ლიტერატურა
* Athamina, Khalil (July 1994). "The Appointment and Dismissal of Khālid b. al-Walīd from the Supreme Command: A Study of the Political Strategy of the Early Muslim Caliphs in Syria". Arabica. Brill. 41 (2): 253–272. doi:10.1163/157005894X00191. JSTOR 4057449.
* Blackburn, Richard (2005). Journey to the Sublime Porte: The Arabic Memoir of a Sharifian Agent's Diplomatic Mission to the Ottoman Imperial Court in the Era of Suleyman the Magnificent; the Relevant Text from Quṭb al-Dīn al-Nahrawālī's al-Fawā'id al-sanīyah fī al-riḥlah al-Madanīyah wa al-Rūmīyah. Beirut: Orient-Institut. ISBN 3-89913-441-9.
* Blankinship, Khalid Yahya, ed. (1993). The History of al-Ṭabarī, Volume XI: The Challenge to the Empires. SUNY Series in Near Eastern Studies. Albany, New York: State University of New York Press. ISBN 978-0-7914-0851-3.
* Bosworth, C. E. (1960). "Buzākha". In Gibb, H. A. R.; Kramers, J. H.; Lévi-Provençal, E.; Schacht, J.; Lewis, B. & Pellat, Ch. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B. Leiden: E. J. Brill. p. 1358. OCLC 495469456.
Crone, P. (1978). "Khālid b. al-Walīd". In van Donzel, E.; Lewis, B.; Pellat, Ch. & Bosworth, C. E. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume IV: Iran–Kha. Leiden: E. J. Brill. pp. 928–929. OCLC 758278456.
* De Slane, Mac Guckin (1842). Ibn Khallikan's Biographical Dictionary, Volume 1. Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland. OCLC 833614603.
* Della Vida, G. Levi (1978). "Khathʿam". In van Donzel, E.; Lewis, B.; Pellat, Ch. & Bosworth, C. E. (eds.). The Encyclopaedia of Islam, New Edition, Volume IV: Iran–Kha. Leiden: E. J. Brill. pp. 1105–1106. OCLC 758278456.
* Большаков О. Г. История Халифата. — М.: Восточная литература, РАН, 2000. — Т. 1: Ислам в Аравии (570-633). — 312 გვ. — 1500 экз. — ISBN 5-02-018165-X.
* Акрам А. И. Рыцарь пустыни. Халид ибн ал-Валид. Крушение империй = The Sword of Allah: Khalid bin Al-Waleed: His Life and Campaigns / И. С. Раимов. — переведённое. — М. — СПб.: Диля, 2009. — 512 с. — 2500 экз. — ISBN 5885038333. — ISBN 9785885038331.
* Gabriel Richard A.; Metz Karen S.;. A Short History of War: The Evolution of Warfare and Weapons . — Carlisle Barracks: Strategic Studies Institute, U.S. Army War College, 1992. — Vol. 5. — 120 p. — (Professional readings in military strategy).

კატეგორია:არაბები
კატეგორია:დაბადებული 584
კატეგორია:გარდაცვლილი 642
ჯოდპური

**ჯოდპური** (जोधपुर) — რაჯასტანის სიდიდით მეორე ქალაქია, ინდოეთში. პოპულარული ტურისტული  ქალაქი მრავალი შესანიშნავი სასახლით, ციხითა და ტაძრით, გაშენებული უდაბნოში. ქალაქი ცნობილია, როგორც "მზიური", მთელი წლის განმავლობაში მზიანი ამინდის გამო.

## გალერეა

Jodhpur-10-von Mehrangarh Fort-blaue Stadt-2018-gje.jpg|
Jodhpur-30-blauer Tempel-2018-gje.jpg|
Jodhpur-Mehrangarh Fort-10-2018-gje.jpg|
Jodhpur-Mehrangarh Fort-36-2018-gje.jpg|
Jodhpur-Jaswant Thada-16-2018-gje.jpg|
Jodhpur-Jaswant Thada-26-2018-gje.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯოდპურის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:რაჯასტანის ქალაქები
მტაცებლები

**მტაცებლები** (: carō „ხორცი“, + vorāre „მჭამელი“) — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 14 სმ-დან 3 მ-მდე, მასა 100 გ-იდან 1000 კგ აღწევს. ნაირგვარი შეფერილობა აქვთ. კბილები (28-48) მკვეთრადაა დიფერენცირებული საჭრელებად, ეშვებად და ძირითად კბილებად. უმრავლესობის ზედა მე-4 წინა ძირითადი და 1-ლი ქვედა ძირითადი კბილები გარდაქმნილია მკვეთავ კბილებად. კიდურებზე აქვთ ბრჭყალებიანი 4-4 თითი (დათვებსა და ძაღლებს 5-5), ბრჭყალები ჩამალული ან ნახევრად ჩამალულია; ლავიწი არ გააჩნიათ ან რუდიმენტულია; კუჭი მარტივია და ჯირკვლებით მდიდარი; საშვილოსნო ორმაგი ან ორრქიანი, პლაცენტა — დისკოიდური; სათესლეები სპეციალურ პარკშია მოთავსებული. მტაცებლების ანალური ჯირკვლები გამოყოფენ მძაფრსუნიან ნივთიერებას, რომელიც ემსახურება ტერიტორიულ მონიშვნას, ზოგჯერ მტრისაგან თავდაცვას (მაგ., მყრალა). გავრცელებული არიან ყველგან, ანტარქტიდისა და ზოგიერთი პატარა ოკეანური კუნძულის გარდა. უმეტესობა ხმელეთის ცხოველია. მრავალი მათგანი კარგად დაცოცავს ხეზე, ზოგი კარგად ცურავს და ყვინთავს. იკვებებიან ხორცით, მათ შორის არიან ყოვლისმჭამელები, ლეშითმკვებავნი და სხვები. მსხვერპლს თავს ესხმიან ჩასაფრებით, მიპარვით, დადევნებით. უმრავლესობა მონოგამია.

მტაცებლები აერთიანებს 7 ოჯახს (ძაღლისებრნი, დათვისებრნი, ენოტისებრნი, კვერნისებრნი, ვივერისებრნი, აფთრისებრნი, კატისებრნი), დაახლოებით 100 გვარს, 240 სახეობას, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება 19 სახეობა. მტაცებლებს შორის ბევრი სასარგებლოა. ზოგი ანადგურებს სასოფლო და სატყეო მეურნეობის მავნე მღრღნელებს;  ზოგიერთი ზიანს აყენებს მცეხოველეობას, სანადირო, მეურნეობას. არიან ცოფის ვირუსის მატარებლებიც (მგელი, ტურა, ენოტისებრი ძაღლი).

[მინი|[მურა დათვი და თეთრი დათვი ხმელეთის უდიდესი მტაცებლებია]]
[მინი|[კატა და ძაღლი, შინაური მტაცებლებია]]

## კლასიფიკაცია 
### ქვერიგი კატისნაირები 
* ოჯახი ვივერისებრნი (Viverridae): ცივეტები და მონათესავე ცხოველები; 17 გვარის 32 სახეობა
* ოჯახი კატისებრნი (Felidae): კატები: ლომები, ვეფხვები, ლეოპარდები,ოცელოტები და ა. შ.; 18 გვარის 37 სახეობა
* ოჯახი მანგუსტისებრნი (Herpestida): მანგუსტები და მონათესავე ცხოველები; 13 გვარის 30 სახეობა
* ოჯახი აფთრისებრნი (Hyaenidae): ხალებიანი აფთარი, მიწის მგელი და ა. შ.; 2 გვარის 4 სახეობა
* ოჯახი Eupleridae: მადაგასკარის მტაცებლები;   7 გვარის 8 სახეობა
* ოჯახი Nandiniidae: აფრიკული პალმის ცივეტები; 1 გვარის 1 სახეობა

### ქვერიგი ძაღლისნაირები 
* ოჯახი დათვისებრნი (Ursidae): დათვები; 4 გვარის 8 სახეობა
* ოჯახი ენოტისებრნი (Procyonidae): ენოტები და მონათესავე ცხოველები; 6 გვარის 19 სახეობა
* ოჯახი კვერნისებრნი (Mustelidae): დედოფალები, ქრცვინები, კვერნები, მაჩვები და სხვა სახეობები:  24 გვარის 55 სახეობა
* ოჯახი ლომვეშაპისებრნი (Odobenidae): ლომვეშაპები; 1 გვარის 1 სახეობა 
* ოჯახი სელაპისებრნი (Phocidae): ნამდვილი სელაპები; 9 გვარის 19 სახეობა
* ოჯახი სკუნსისებრნი (Mephitidae): სკუნსები და მყრალები; 3 გვარის 10 სახეობა  
* ოჯახი ძაღლისებრნი (Canidae): ძაღლები, მგლები, მელები; 10 გვარის 35 სახეობა
* ოჯახი ყურებიანი სელაპები (Otariidae): ზღვის ლომები და სხვები; 7 გვარის 14 სახეობა 
* ოჯახი Ailuridae: მცირე პანდები; 1 გვარის 1 სახეობა.

### ფილოგენეტიკური ხე
## რესურსები ინტერნეტში
* მტაცებლების ტვინის მათალი ხარისხის სურათები

*
სკოტლანდ იარდი

მინი|250პქ|ახალი სკოტლანდ იარდი, ლონდონი
**ახალი სკოტლანდ იარდი** ( — ახალი შოტლანდიური ეზო), შემოკლებით **სკოტლანდ იარდი** — დიდი ლონდონის საქალაქო პოლიციის სამსახურის () შტაბ-ბინაა. მოთავსებულია 20-სართულიან საოფისე ბლოკში ბროდვეისა და ვიქტორიის ქუჩების გასწვრივ ვესტმინსტერში, პარლამენტიდან დაახლოებით 450 მეტრში. განთქმული მოტრიალე აბრა (სურათზე), რომელიც ხშირად ჩანს ტელევიზიით და კინოფილმებში, შტაბ-ბინის მთავარი შესასვლელის წინ დგას ბროდვეიზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Metropolitan Police Branches 

კატეგორია:ლონდონი
ლომი

**ლომი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი კატისებრთა ოჯახის, პანტერათა გვარის წარმომადგენელი. მისი სხეულის სიგრძე (ხვადისა) 180-240 სმ, მასა 180-227 კგ აღწევს. ძუ ტანად ხვადზე უფრო პატარაა. ლომს აქვს ძლიერი მოქნილი სხეული, მასიური თავი, გრძელი დინგი, შავი ფუნჯით დაბოლოებული გრძელი კუდი. მოზრდილ ხვადს ფაფარიც აქვს, დანარჩენი ბალანი მოკლეა და მოყვითალო. ბოკვერი ხალებიანია. ცნობილია ლომის 2 ქვესახეობა - აფრიკული და აზიური.

ლომი გავრცელებულია ეკვატორულ აფრიკაში (დაცულია ნაკრძალებში) და ინდოეთში (გუჯარეთის შტატი). VIII-X საუკუნეებში ლომი კავკასიაშიც ბინადრობდა. ცხროვრობს სავანებში, ნახევრად უდაბნოებში, იშვიათად უდაბნოებში. იკვებება ხერხემლიანი ცხოველებით, ჭამს აგრეთვე ლეშს, ნადირობს შებინდებისას და ღამით. ადამიანს იშვიათად ესხმის თავს. ბუნაგს იკეთებს გამოქვაბულში, ნაპრალში, ორმოში. აქვს ძლიერი ხმა, რომელიც საკმაოდ შორს ისმის. მაკეობა 105-112 დღემდე გრძელდება. შობს 3-4 თვალახელილ (ზოგჯერ თვალაუხილავ) ბოკვერს, მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ, ხოლო მასა 400 გ აღწევს. სქესობრივად მწიფდება მე-4 წელს. ცოცხლობს 30-35 წელს (იშვიათად მეტს). ადვილად იწვრთნება, ტყვეობაშიც (ზოოპარკი, ზოობაღი) მრავლდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პანთერა
*
ფასტფუდი

[thumb|right|[ჰამბურგერი]]
[thumb|right|[ქარივიურსთი]]
[thumb|right|[დონერ–ქაბაბი]]
[thumb|right|[ჰოთ–დოგი]]
[thumb|right|[სენდვიჩი]]
**ფასტფუდი** (ინგლ. fast food, სწრაფი კვება) — კერძი, მომზადებული სწრაფი კვებისთვის.

კერძის მომზადებასა და გაყიდვას შორის დროის ხანგრძლივობა არ უნდა აჭარბებდეს 10 წუთს. 

*მართალია, ყველამ კარგად იცის, რომ სწრაფი კვების ნაწარმი მავნებელია, მაგრამ ბევრს წარმოდგენაც არ აქვს, რომ „ფასტ ფუდის“ სისტემატიური მირთმევა მნიშვნელოვნად ცვლის სისხლის და ცხიმების შემადგენლობას ორგანიზმში.

ჭარბი წონა – „ფასტ ფუდი“ დიდი ხანია სიმსუქნის სინონიმად ითვლება. საკმარისია შეხედოთ ბურგერის, ჩიფსების ან ჰოთ-დოგის შემადგენლობას და მიხვდებით, რომ შეუძლებელია ამგვარი საკვებით ჯანსაღი წონის შენარჩუნება, თავის დაღწევა მისი „ტყვეობიდან“ კი საკმაოდ რთულია, რადგან სწრაფი ნახშირწყლები, რომელთაც „ფასტ ფუდის“ ცალკეული ინგრედიენტები შეიცავს, არასდროს ანაყრებს და რაც მეტს მიირთმევთ, მით უფრო მეტის ჭამა გინდათ.
პეჩენგას მონასტერი

**პეჩენგას მონასტერი** (რუს.: Печенгский монастырь) დაარსდა 1533 წელს მდ. პეჩენგას ბარენცის ზღვის შესართავთან, თანამედროვე მურმანსკიდან დაახ. 135 კმ-ში დასავლეთით, ნოვგოროდელი ბერი წმ. ტრიფონის მიერ. მრავალი საუკუნის განმავლობაში მსოფლიოში ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სამონატრო კომპლექსი იყო.

სოლოვკის მაგალითზე ტრიფონს სურდა ადგილობრივი სამის ტომის ხალხი ქრისტიანობაზე მოექცია და დაემტკიცებინა ხალხისთვის, რომ რწმენას შეეძლო ამ ყველაზე არასტუმართმოსურნე მკაცრ პირობებშიც აყვავებულიყო. მის მაგალითს მრავალი სხვა რუსი ბერიც მიჰყვა. 1572 წლისთვის პეჩენგას მონასტერში 50 ძმა და 200 მორწმუნე ჰყავდა. წმ. ტრიფონის გარდაცვალებიდან 6 წელიწადში მონასტერს შვედები დაესხნენ თავს, გაძარცვეს და დაწვეს იგი. გადმოცემით ამ თავდასხმას 51 ბერი და 65 მორწმუნე-მსახური შეეწირა, რამაც ტრიფონის დაარსებულ საქმეს ბოლო მოუღო.

1591 წელს მეფე ფიოდორ I-ის ბრძანებით მონასტერი აღადგინეს კოლას მიდამოებში, მაგრამ ახალი ნაგებობაც ხანძარმა გაანადგურა 1619 წელს. ახალი პეჩენგას მონასტერი ქალაქში გადმოიტანეს, მაგრამ ის იმდენად უკაცრიელი გახდა, რომ წმინდა სინოდის გადაწყვეტილებით 1764 წელს ის მიტოვებულ იქნა.

XIX საუკუნეში რუსების მიერ კოლას ნახევარკუნძულის კოლონიზაციის დაჩქარების პერიოდში პეჩენგას მონასტერი მის თავდაპირველ ადგილას აღადგინეს 1886 წელს. რუსეთის რევოლუციამდე მონასტერი ორი ნაწილისგან შედგებოდა: ზემო მონასტერში ტრიფონისა და 1589 წლის შემოსევით დაღუპულთა საფლავები იყო, ახალ ქვემო მონასტერში კი, პეჩენგას უბესთან, აქტიური მღვდელთმსახურება წარმოებდა.

სტავროპეგული მონასტერი აყვავდა 1920 წლიდან, პეჩენგას ფინეთის განკარგვაში გადასვლიდან. 1944 წელს ფინეთ-რუსეთის ომის დასრულებისას სულიერი ძმები ახალ ვალამოს მონასტერში გაიხიზნენ, სადაც 1984 წლამდე ავტონომია შეინარჩუნეს, როცა ბოლო მათგანი 110 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

მონასტრის შენობები დაინგრა ომის პერიოდში, თუმცა რუსეთის მართლმადიდებლურმა ეკლესიამ 1997 წელს მისი აღდგენის სამუშაოები დაიწყო.

კატეგორია:რუსეთის მონასტრები
სიმრავლეთა თეორია

**სიმრავლეთა თეორია** — მათემატიკის დარგი სიმრავლეების შესახებ. სიმრევლეთა თეორიას ეფუძნება რიგი მათემატიკირი დისციპლინებისა, მათ შორის: ალგებრა, ანალიზი, ტოპოლოგია, ალბათობის თეორია. 

XIX საუკუნის ბოლოს გერმანელმა მათემატიკოსმა გეორგ კანტორმა შექმნა მათემატიკის სტანდარტიზაციის მისეული პროგრამა, რომლის მიხედვით ყველა მათემატიკური ობიექტი „სიმრავლე“ უნდა ყოფილიყო, სიმრავლეს კი კანტორი მხოლოდ ზედაპირულად განმარტავდა, როგორც „ბევრი გააზრებული ერთიანად“ და ა. შ. კანტორის ამგვარი დამოკიდებულება თვით სიმრავლის ცნების მიმართ იმაშიც აისახება, რომ იგი თავის თეორიას ეძახდა არა „სიმრავლეთა თეორიას“ არამედ *სწავლებას* სიმრავლეების შესახებ (Mengenlehre). დღეს ეს თეორია ხშირად ცნობილია „გულუბრყვილო სიმრავლეთა თეორიის“ სახელით.

XX საუკუნის დასაწყისში ბერტრან რასელი გულუბრყვილო სიმრავლეთა თეორიის შესწავლისას მივიდა პარადოქსთან (მას შემდეგ ცნობილი როგორც რასელის პარადოქსი), რითაც ნათელი გახდა, რომ სიმრავლეთა თეორია უფრო მკაცრ ლოგიკურ დაფუძნებას მოითხოვდა. ამგვარად დავიდ ჰილბერტის და სხვების მიერ შემუშავებული იქნა სხვადასხვა აქსიომატური სიმრავლეთა თეორიები. 

დღესდღეობით სიმრავლეთა თეორიის ყველაზე უფრო გავრცელებული აქსიომატიური თეორიაა ცერმელო–ფრანკელის თეორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ამორჩევის აქსიომა
* თვლადი სიმრავლე
* ორდინალური რიცხვი
* კარდინალური რიცხვი
* მოქმედებები სიმრავლეებზე
* პეანოს აქსიომები
* ცორნის ლემა

*
დისკრეტული მათემატიკა

**დისკრეტული მათემატიკა**, *სასრული მათემატიკა* — მათემატიკის დარგი. შეისწავლის დისკრეტული სტრუქტურების თვისებებს, როგორც თვით მათემატიკაში ისე სხვა მეცნიერულ დისციპლინებში მათემატიკის გამოყენების დროს. ასეთი სტრუქტურებია სასრული ჯგუფები, ტიურინგის მანქანა, ალგებრული სტრუქტურები, გრაფები, გამოთვლილი სქემების გარკვეული სახეობანი და ა. შ.

დისკრეტული მათემატიკა მათემატიკის მნიშვნელოვანი მიმართულებაა, რომელშიც შეიძლება გამოიყოს დისკრეტული მათემატიკისთვის დამახასიათებელი კვლევის საგანი, მეთოდები, ამოცანები და ამოცანების სპეციფიკა. ეს გაპირობებულია პირველ რიგში იმით, რომ კლასიკური მათემატიკის ძირითადი ცნებები ზღვრისა და უწყვეტობის შესახებ აქ არ გამოდგება და ამიტომ დისკრეტული მათემატიკის მრავალი ამოცანისათვის კლასიკური მათემატიკის ძლიერი მეთოდები, როგორც წესი, მიუღებელია. 

დისკრეტული მათემატიკა თვითონაც მოიცავს მათემატიკის რამდენიმე უძველეს დარგს, როგორიცაა რიცხვებისა და გრაფთა თეორია. დისკრეტული მათემატიკის პოპულარულობას დიდი კავშირი აქვს კომპიუტერთან (ალგორითმების თეორია, თეორიული ინფორმატიკა და ა.შ.).

დისკრეტული მათემატიკის ქვედარგებია: 
* კომბინატორული ანალიზი
* კოდირების თეორია
* ფუნქციური სისტემების თეორია
* მათემატიკური ლოგიკა
* ალგორითმების თეორია 
* გრაფთა თეორია
* კომბინატორიკა
* თამაშების თეორია
* ლამბდა აღრიცხვა
* ლოგიკური პროგრამირება
* ფუნქციონალური პროგრამირება

დისკრეტულ მათემატიკას დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ძელი ეგვიპტელები ძვ. წ. II ათასლეულში განიხილავდნენ ნატურალური რიცხვების შეკრებისა და გამრავლების ალგორითმების ძიების საკითხებს, პითაგორელთა სკოლაში კი — ნატურალურ რიცხვთა გაყოფადობის საკითხებს და ა. შ., მოგვიანებით (XVII-XVIII საუკუნეებში) წარმოიქმნა კომბინატორული ანალიზისა და დისკრეტული ალბათობის თეორიის ელემენტები (ბ. პასკალი, პ. ფერმა და სხვა), ხოლო რიცხვთა თეორიის, ალგებრისა და გეომეტრიის ზოგად პრობლემებთან დაკავშირებით — ალგებრის უმნიშვნელოვანესი ცნებები: ჯგუფი, რგოლი, ველი და ა. შ. (ჟ. ლაგრანჟი, ე. გალუა და სხვა). დისკრეტულმა მათემატიკამ განსაკუთრებულ აღმავლობას მიაღწია კიბერნეტიკის შექმნასთან დაკავშირებით. მათემატიკური კიბერნეტიკა — კიბერნეტიკის თეორიის ნაწილი, რომელიც უშუალოდ მათემატიკის პოზიციებიდან შეისწავლის პრაქტიკული მოთხოვნებით განპირობებულ მრავალფეროვან პრობლემებს, — იდეებითა და ამოცანებით ამდიდრებს დისკრეტულ მათემატიკას, რომლის ერთ-ერთი თავისებურება ის არის, რომ მათემატიკური ხასიათის ამოცანებს გარდა იგი განიხილავს ალგორითმულ ამოხსნადობასა და კონკრეტულ ამომხსნელი ალგორითმების ამოხსნასთან დაკავშირებულ ამოცანებს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* მათემატიკა, მარტივად ამოხსნის ხელოვნება  

კატეგორია:მათემატიკის დარგები
მონდი

thumb|225px|პირველი გამოცემა
**მონდი** (ფრანგ. Le Monde - მსოფლიო) — ფრანგული ყოველდღიური საღამოს გაზეთი; ტირაჟი 2004 წელს შეადგენდა 371.803 ასლს. საფრანგეთის მთავარ, საუკეთესო რეპუტაციის გაზეთად ითვლება.

არსებობს მსგავსი სახელწოდების ჟურნალიც - Le Monde diplomatique, რომელშიც მონდს 51% წილი აქვს, თუმცა რედაქციით ჟურნალი დამოუკიდებელია.

გაზეთი დაარსდა ჰიუბერ ბოვ-მერის მიერ გენერალი დე გოლის თხოვნით გერმანული არმიის პარიზიდან განდევნის შემდეგ მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. გაზეთმა ფორმატი Le Temps-გან ისესხა, რომელსაც რეპუტაცია ოკუპაციის პერიოდში საკმაოდ შეერყა. ბოვ-მერის მოთხოვნით გაზეთს სრული სარედაქციო თავისუფლება უნდა ჰქონოდა. მისი პირველი გამოცემა 1944 წლის 19 დეკემბერს გამოჩნდა. ინტერნეტ-ვერსია 1995 წლის 19 დეკემბრიდან არის ხელმისაწვდომი.

გაზეთის მიმდინარე სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე და გამოცემის დირექტორია ჟან-მარი კოლომბანი, ხოლო მთავარი რედაქტორი - ჟერაჯ კურტუა. გაზეთის ერთ-ერთი მთავარი პოლიტიკური კარიკატურისტია პლანტუ, რომლის ნამუშევარი ხშირად გაზეთის მთავარ გვერდზე გამოდის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* „მონდის“ საიტი.

კატეგორია:საფრანგეთის გაზეთები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი გაზეთები
ყველი

thumb|300px|ყველის რამდენიმე სახეობა
thumb|300px|იმერული ყველი
**ყველი** — საკვები პროდუქტი, რომელიც აჭრილი რძისგან მზადდება. გამოყენებული რძე შეიძლება იყოს ძროხის, ცხვრის, თხის, კამეჩის, ან რომელიმე სხვა ძუძუმწოვრის. ყველი არის თეთრი ან ღია–მოყვითალო ფერის. შეიძლება ჰქონდეს ნასვრეტები.

არსებობს ყველის ასეულობით სახეობა, რომლებიც სხვადასხვა ტექნოლოგიით მზადდება. საქართველოში ოფიციალურად ყველის 14 სახეობაა დარეგისტრირებული: დამბალხაჭო, ჩოგი, ტენილი ყველი, კალტი, კობი, აჭარული ჩეჩილი, მესხური ჩეჩილი, სულგუნი, მეგრული სულგუნი, სვანური სულგუნი, გუდის ყველი, თუშური გუდა, იმერული და ქართული.

გაერთიანებული სამეფოს საცალო ვაჭრობის კვლევის ცენტრის მიერ ჩატარებული გამოკვლევის თანახმად, ყველის 4% ქურდბაცაცობის გამო იკარგება, რის გამოც იგი მსოფლიოში ყველაზე მოპარვადი საკვები პროდუქტია.

## დამატებითი ინფორმაცია 
* რატომ უნდა მივირთვათ ყველი? mkurnali.ge
* ქართული ყველი forum.vinoge.com–ზე
* თუშური გუდის ყველი
* ქართული ყველისა და ღვინის შეხამების შესავალი

## სქოლიო
მადონა

საკუთარ სახელს **მადონა** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

* მადონა — ქალაქი ლატვიაში.
* მადონა — მაცხოვრის დედა ზოგიერთ (კათოლიკურ) კულტურაში.
* მადონა — ამერიკელი პოპ-მუსიკოსი, მომღერალი.
** „Madonna“ — მისი 1983 წლის სადებიუტო ალბომი