open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქარვასლის თეატრი

**ქარვასლის თეატრი** — პირველი მნიშვნელოვანი თეატრალური ნაგებობა XIX საუკუნის თბილისში. აშენდა ადგილობრივი კაპიტალისტის გაბრიელ თამამშევის ხარჯით, რომელსაც მაშინდელმა მეფისნაცვალმა მიხეილ ვორონცოვმა გამოუყო პასკევიჩ-ერივანსკის მოედანზე (ახლანდელი თავისუფლების მოედანი) 855 კვადრატული საჟენი მიწა ქარვალსლისა და თეატრისათვის.

მშენებლობის დამთავრების შემდეგ ქარვასლა (თავისი 266 სხვადასხვა სიდიდის სავაჭროთი) ხელშეკრულებისამებრ თამამშევის მფლობელობაში გადავიდა, თეატრის შენობა კი თბილისს გადაეცა. მშენებლობის პროექტი შეადგინა არქიტექტორ ჯ. სკუდიერიმ, სამხატვრო სამუშაოები შეასრულა გ. გაგარინმა. თეატრი 700 მაყურებელს იტევდა. დეკორატიული მასალა (ფერადი ხავერდი, ოქრო-ვერცხლის სამკაული, ძვირფასი აბრეშუმი) პარიზიდან გამოიწერეს, პარიზიდანვე მოიწვიეს ცნობილი დეკორატორი დერბეზი. 

1851 წლის 12 აპრილს თეატრი გაიხსნა გრანდიოზული ბალ-მასკარადით. თანამედროვეთა აზრით, თბილისის ქარვასლის თეატრი ერთ-ერთი უმშვენიერესი იყო მსოფლიოს სახელგანთქმულ თეატრებს შორის. თეატრის ხელმძღვანელობისათვის შეიქმნა დირექცია, ხოლო დირექტორად დაინიშნა იმხანად მოსკოვიდან თბილისში მოვლინებული ცნობილი ლიტერატორი გრაფი ვ. ა. სოლოგუბი. 1851 წლის 8 ნოემბრიდან თეატრში დიდი ზეიმით წარმოადგინეს ქართული და რუსული სპექტაკლები (ქართულად დაიდგა გ. ერისთავის „თილისმის ხანი“). ქართული და რუსული დრამატული თეატრის დასების გარდა, თეატრის შენობაში განთავსდანიტალიური ოპერა, რომელმაც 1851 წლის 9 ნოემბერს გ. დონიცეტის ოპერით „ლუჩია და ლამერმური“ გახსნა თავისი პირველი სეზონი თბილისში, რითაც საფუძველი ჩაეყარა საოპერო ხელოვნებას საქართველოში. 1874 წლის 11 ოქტომბერს ოპერა „ნორმას“ წარმოდგენისას, ქარვასლაში ხანძარი გაჩნდა, რამაც იმსხვერპლა ეს ნაგებობა. შ. კაშმაძის ცნობით, გადარჩა მხოლოდ გ. გაგარინისეული ფარდა, რომელმაც თავისი ფუნქცია განაგრძო „საზაფხულო თეატრში“.

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 882

კატეგორია:თბილისის ისტორია
კატეგორია:თბილისის თეატრები
თბილისის პანსიონები

თბილისში XIX საუკუნის 20-იანი წლების დასაწყისში დაიწყო დახურული სასწავლო-აღმზრდელობითი დაწესებულებების — **პანსიონების** — დაარსება. აქ სწავლობდნენ და ცხოვრობდნენ წარჩინებული წოდების ახალგაზრდები. დაწესებული იყო სწავლისა და კვების მაღალი ქირა. 1820 წელს სოლოლაკში, კერძო ბინაზე, გაიხსნა პ. ახვერდოვას პანსიონი, რომელშიც პირველად 25-30 ქალიშვილი იყო, მათ შორის ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქალიშვილები ნინო და ეკატერინე. პანსიონში ასწავლიდნენ ქართულ, რუსულ და ფრანგულ ენებს, არითმეტიკას, მუსიკას, ხატვას, ხელსაქმესა და ცეკვებს. 1830 წელს გაიხსნა კეთილშბილ ქალთ პანსიონი - სახელმწიფო დაწესებულება, რომლის გამგედ დაინიშნა კომერსანტ კასტელას ქვრივი მატილდა. ორი წლის შემდეგ მატილდა კასტელა შეცვალა ჯერ ე. ფელიქსმა,  შემდეგ ნ. მორდვინოვამ, 1838 წელს კი -ა. პერეირამ. ეს სასწავლებელი 1840 წელს ამიერკავკასიის ქალთა ინსტიტუტად გადაკეთდა. 1843 წელს გაიხსნა რაევსკის ვაჟთა პანსიონი 40-60 მოწაფისათვის და მონასტირსკაიას ქალთა პანსიონი 25-30 ქალიშვილისათვის. 1844-45 წლებში დაარსდა ჰაკეს და იანიცკის ვაჟთა ორი პანსიონი. 1845 წელს თბილისის ოთხთავე პანსიონში სწავლობდა 163 მოწაფე.1848-52 წლებში ჰაკეს პანსიონში სწავლობდა ილია ჭავჭავაძე. 1846 წელს ეს პანსიონი გადავიდა გიმნაზიის სასწავლო გეგმაზე და საშინაო სასწავლებლად იქცა. სხვა პანსიონები მუშაობდნენ დაწყებითი სკოლების სასწავლო გეგმით. 50-იან წლებში სწრაფად იზრდებოდა კერძო სკოლებისა და პანსიონების ქსელი. აღსანიშნავია 1858 წელს დაარსებული ტერ-აკოფოვის ვაჟთა პანსიონი, რომელიც 1865 წელს კერძო გიმნაზიად გადაკეთდა. 1859 წელს გაიხსნა კანონიჩის ვაჟთა პანსიონი, რომელშიც 1863 წელს სწავლობდა ალექსანდრე ყაზბეგი. 1854 წელს დაარსდა ე. ფავრის ქალთა პანსიონი, რომელშიც 47 მოსწავლე იყო, 1875 წელს ის ქალთა კერძო გიმნაზიად გადაკეთდა. მოსწავლეთა სიმრავლით გამოირჩეოდა მონასტირცევის ვაჟთა გიმნაზია-პანსიონი, მელიქ- ბეგლაროვის რეალური სასწავლებელი-პანსიონი, სერპინიეს ქალთა გიმნაზია-პანსიონი, სინიაგინის, პ. მრევლიშვილის, ი. კოსტინიჩის, მ. ნასიძის, ი. როსტომაშვილის, ი. გამყრელიძის სკოლა-პანსიონები. თბილისში ყოველ წელს  ბევრი სკოლა-პანსიონი  იხსნებოდა, მაგრამ ბევრიც იხურებოდა. 1801-1917 წლებში სხვადასხვა პერიოდში ქალაქში 50-ზე მეტი სკოლა-პანსიონი იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის სკოლები
კატეგორია:თბილისის ისტორია
კარლო ხურციძე

**კარლო ხურციძე** (დ. 15 მაისი, 1923, ქუთაისი — გ. 27 იანვარი, 1996, იქვე) — ქართველი ფეხბურთელი, პოზიციით თავდამსხმელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1973).

## ბიოგრაფია
კარლო ხურციძე დაიბადა ქუთაისში. თამაშობდა ქუთაისის ახალგაზრდულ ნაკრებში. 1939–1941 და 1945–1949 წლებში იყო ქუთაისის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის საქალაქო კომიტეტის ინსტრუქტორი. 1950–1954 წლებში ასრულებდა ქუთაისის სოფლის მეურნეობის გუნდის მწვრთნელის მოვალეობას. 1969–1991 წლებში იყო ქუთაისის ცენტრალური სტადიონის დირექტორი და ქუთაისის „ტორპედოს“ საფეხბურთო სკოლის მთავარი მწვრთნელი.

მისი აღზრდილები არიან: ჯემალ ხერხაძე, რევაზ ძოძუაშვილი, სერგო კუტივაძე, გივი და ლევან ნოდიები, რამაზ შენგელია, თენგიზ სულაქველიძე და თამაზ კოსტავა. საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1973). 

კარლო ხურციძე გარდაიცვალა 1996 წლის 17 იანვარს, 72 წლის ასაკში, ქუთაისში.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* კარლო ხურციძე — ქართული სპორტი

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კარლო
ტაბარე ვასკესი

**ტაბარე რამონ ვასკეს როსასი** (; დ. 17 იანვარი 1940 — გ. 6 დეკემბერი, 2020) — ურუგვაის პოლიტიკური მოღვაწე. ურუგვაის პრეზიდენტი 2015-2020 წლებში. პირველი ვადით ქვეყნის  პრეზიდენტის პოსტს იკავებდა 2005-2010 წლებში. 2009 წლის 29 ნოემბერს არჩევნებში დამარცხდა ხოსე მუხიკასთან, რომელსაც 2010-2015 წლებში ეკავა სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი.

## რესურსები ინტერნეტში
*  Biography by CIDOB Foundation 
* Uruguay's President-Elect: Che Guevara’s Spiritual Heir  by *The Daily Maverick*
* 
* Mujica, el viaje de un tupamaro
* Mujica por Pagina 12: “En mi paisito vale la pena invertir” 
* http://www.infolatam.com/entrada/biografia_de_jose_mujica-16122.html 

კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ურუგვაის პრეზიდენტები
კატეგორია:ურუგვაელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გალისიელი ურუგვაელები
უილიამ ჰოლმან ჰანტი

**უილიამ ჰოლმან ჰანტი** (დ. 2 აპრილი, 1827 — გ. 7 სექტემბერი, 1910) — ინგლისელი მხატვარი და პრერეფაელიტების საძმოს ერთ-ერთი დამფუძნებელი. მისი ნახატები გამოირჩეოდა დეტალებისადმი ყურადღებით, ცოცხალი ფერებითა და რთული სიმბოლიზმით. ამ მახასიათებლების შთაგონების წყარო მხატვრისთვის იყო ჯონ რესკინისა და თომას კარლაილის ტექსტები, რომელთა მიხედვითაც სამყარო უნდა წავიკითხოთ, როგორც ვიზუალური ნიშნების სისტემა. ჰანტისთვის ხელოვანის მოვალეობას წარმოადგენდა ნიშანსა და ფაქტს შორის შესაბამისობის დამყარება. პრერაფაელიტების საძმოს წარმომადგენლებს შორის ჰანტი ყველაზე ერთგულად ინარჩუნებდა მის იდეალებს მთელი თავისი კარიერის განმავლობაში. იგი ყოველთვის ცდილობდა თავისი ნამუშევრების პოპულარობისა და საჯარო ხილვადობის მაქსიმიზაციას.

## გალერეა

File:William Holman Hunt - May Morning on Magdalen Tower.jpg|*May Morning on Magdalen Tower* (1890)
File:William Holman Hunt - Christ and the two Marys - Google Art Project.jpg|*Christ and the two Marys* (1847 & 1897)
File:William Holman Hunt - The Hireling Shepherd.jpg|*The Hireling Shepherd* (1851)
File:William Holman Hunt - The Lantern Maker's Courtship, A Street Scene in Cairo - Google Art Project.jpg| ''The Lantern Maker's Courtship, A Street Scene in Cairo* (1854–56)
File:William Holman Hunt - Portrait of Fanny Holman Hunt.jpg|*Portrait of Fanny Holman Hunt*, (1866–67)
File:William Holman Hunt - Isabella and the Pot of Basil, 1867.jpg| *Isabella and the Pot of Basil* (1868)
File:William Holman Hunt - The Birthday.jpg| *The Birthday* (1868)
File:William Holman Hunt - Amaryllis.jpg|*Amaryllis* (1884)
File:Holman-Hunt, William, and Hughes, Edward Robert - The Lady of Shalott - 1905.jpg| *The Lady of Shalott* (1905)

## რესურსები ინტერნეტში 
**William Holman Hunt's The Scapegoat: Rite of Forgiveness/Transference of Blame''
*Works by Holman Hunt at Birmingham Museums and Art Gallery's Pre-Raphaelite Online Resource 
*Holman Hunt Manuscripts, John Rylands Library, University of Manchester
*Archival Material at  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1827
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:პრერაფაელიტები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ცენტრალური უნივერმაღი

**სააქციო საზოგადოება ცენტრალური უნივერმაღი** — სავაჭრო ცენტრი თბილისში.

თბილისის ცენტრალური უნივერმაღი გაიხსნა 1935 წლის 1 სექტემბერს არქიტექტორ ალექსანდრე როგოისკის პროექტით აშენებულ ყოფილი „ოფიცერთა ეკონომიკური საზოგადოების სახლის“ შენობაში (1910 წელს). ცენტრალური უნივერმაღის შენობა გეგმით მომრგვალევული კუთხით „მოდერნის“ სტილშია გადაწყვეტილი და დღემდე მთლიანად შენარჩუნებული აქვს პირვანდელი იერსახე. იგი ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი საუკეთესო ნიმუშია და მკაფიოდ გამოირჩევა თბილისის განაშენიანებაში. საქართველოში მას ფილიალების საკმაოდ ფართო ქსელი ჰქონდა. უნივერმაღში სამრეწველო საქონლის რამდენიმე განყოფილება იყო; ქსოვილების, მზა ნაწარმის, გალანტერიის, ტრიკოტაჟის, პარფიუმერიის, ფეხსაცმლის, კულტსაქონლის და საოჯახო საქონლის, ავეჯის და ბავშვთა სამყარო. თავდაპირველად თბილისის უნივერმაღი მოსკოვის „მთავარუნივერმაღის“ სამმართველოს ექვემდებარებოდა. 1955 წელს საკავშირო ვაჭრობის სამინისტროს გაუქმებასთან დაკავშირებით თბილისის ცენტრალური უნივერმაღი დაექვემდებარა საქართველოს ვაჭრობის სამმართველოს. საბაზრო ეკონომიკაზე გადასვლასთან და სახელმწიფო ქონების პრივატიზაციასთან  დაკავშირებით 1994 წლის აგვისტოში ჩამოყალიბდა როგორც სააქციო საზოგადოება ცენტრალური უნივერმაღი, რომლის საწესდებო კაპიტალი 21,3075 აშშ დოლარს შეადგენს. აუქციონერები არიან უნივერმაღის კოლექტივი „თიბისი ჯგუფი“ და ირლანდიური კომპანია „ICT International group“.

ცენტრალური უნივერმაღი სავაჭრო-კომერციულ საქმიანობას ახორციელებს: ვაჭრობს ფართო ასორტიმრნტის არასასურსათო საქონლით და სასურსათო პროდუქტებით ეწევა კომერციულ, საბროკერო, საშუამავლო, სამაეკეტინგო, საინფორმაციო-სარეკლამო საქმიანობას და სხვა. უნივერმაღში არის სხვადასხვა სახის ფასიანი და სერვისული მომსახურება.

ცენტრალური უბივერმაღის სავაჭრო ფართობია 3300 კვ. მეტრი. სავაჭრო დარბაზები განლაგებულია შენობის მე-4 სართულზე. სასაწყობო მეურნეობა (3200 კვ. მეტრ ფართობზე) მოთავსებულია შენობის სარდაფში, მეორე სართულზე და ეზოში.

ქვეყნის ეკონომიკურმა კრიზისმა უნივერმაღის სამეურნეო საქმიანობა შეაფერხა. საკუთარი საბრუნავი საშუალებების უქონლობის გამო უნივერმაღში კომერციული საქმიანობა ძირითადად ფიზიკურ და იურიდიულ პირების მიერ საკომისიო საფუძველზე შემოტანილი საქონლით განისაზღვრება. 1998 წლიდან კი გაიზარდა საცალო საქონელბრუნვის მოცულობა და სავაჭრო საქმიანობისაგან მიღებული შემოსავალი.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია „თბილისი“ გვ. 946, თბ., 2002

კატეგორია:სავაჭრო ცენტრები
რუსუდან ჯავახაძე

**რუსუდან ჯავახაძე** (დ. 27 ივნისი, 1949) — ქართველი ნევროპათოლოგი, მედიცინის მეცნიერის კანდიდატი (1990). 45 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი. 1997 წელს დაიწყო მუშაობა ამავე ინსტიტუტის დირექტორად. ჯავახაძის მეცნიერული კვლევის ძირითად მიმართულებას წარმოადგენს შრომის ჰიგიენისა და პროფესიული პათოლოგიის აქტუალური პრობლემები. პირველად, პროფილაქტიკური მედიცინის დარგში, მის მიერ იქნა აღწერილი სამთამადნო წარმოების მუშათა შორის ვიბრაციული დაავადებების და მაგმანიზმის მიმდინარეობის კლინიკური თავისებურებანი.

ჯავახაძე არის იუნესკოს საერთაშორისო პროგრამის „ადამიანი და ბიოსფეროს“ საქართველოს ეროვნული კომიტეტის წევრი; საქართველოს ტოქსიკოლოგთა ასოციაციის ერთ-ერთი დამფუძნებელი და გამგეობის წევრი. არის მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის  ღირსების ორდენი 2004 წელს.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია „თბილისი“, გვ. 928, თბ., 2002 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი ნევროპათოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  27 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1949
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
შუა ბაზარი

**შუა ბაზარი** — შუა საუკუნეების თბილისის - კალის ერთ-ერთი სავაჭრო ცენტრი ახლანდელი კოტე აფხაზის ქუჩის ხაზზე, ქალაქის ისტორიული კარიბჭიდან - კოჯრის კარიდან ჩორსუმდე. ეს სახელი შეერქვა იმიტომ, რომ იგი ქალაქის (კალის) ორ უბანს - ზემო უბანსა და ქვემო უბანს შუა მდებარეობდა. 1801 წლიდან, საქართველოს რუსეთთან შეერთების, შემდეგ შუა ბაზარი უფრო ცნობილი იყო „სომხის ბაზრის“ სახელწოდებით, რადგან ვაჭართა დიდი ნაწილს სომხები შეადგენდნენ. აქ განლაგებული იყო ოქრომჭედელთა (ზარგანხანა), ხარაზთა (ხარაზხანა), და სხვა, სავაჭრო-სახელოსნო რიგები; ფაქტობრივად იგი ქალაქის სავაჭრო-სახელოსნო ცენტრს, თავისებურ ბირჟას წარმოადგენდა. შუა ბაზრის კოლორიტს აძლევდა ყველიერის დღესასწასწაულის ბოლოს სალაყბოდან და მეიდნიდან აქ გადმონაცვლებული კარნავალის - ყეენობის ერთი ფაზა - კრივი, რომელიც ხალხმრავალ სერიოზულ შეტაკებაში გადაიზრდებოდა ხოლმე, როგორც ეს მოხდა 1851 წელს. შუა ბაზარში იღებდა ხოლმე სათავეს ქალაქის მოსახლეობის სოციალური პროტესტი. 1865 წელს აქ დაიწყო თბილისელ ამქართა გამოსვლა.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია: თბილისის ისტორია
ბუგროვების ღამის გასათენებელი სახლი

**ბუგროვების ღამის გასათენებელი სახლი** () — საცხოვრებელი სახლი ნიჟნი-ნოვგოროდში, აგებულია XIX საუკუნის 80-იან წლებში ვაჭარ ბუგროვების მიერ, როგორც საზოგადოების დაბალი ფენების სასტუმრო. მდებარეობს სახალხო ერთობის მოედანზე.

## ისტორია 
ღამის გასათენებელი სახლი ააშენეს 1880-1885 წლებს შორის პერიოდში). ჩანაფიქრის მიხედვით სახლი უნდა ყოფილიყო სოციალური სტატუსის არმქონე მოსახლეობის თავშესაფარი. თავად სახლი მდებარეობდა ორ უკიდურესობას შორის: ერთი მხრივ მას ესაზღვრებდა ვაჭრების ქუჩა, სადაც სრულდებოდა მილიონიანი გარიგებები, ხოლო მეორე მხრივ იგი ესაზღვრებოდა ე. წ. „მილიოშკას“, სადაც იკრიბებოდნენ მაწანწალა და სტატუსდაკარგული ადამიანები. 

დაგეგმილი იყო, რომ სახლი ერთი დღით 700 ადამიანს დაიტევდა (უფრო სწორად ერთი ღამით, რადგან დღისით იმართებოდა სანიტარული დასუფთავება), მაგრამ პრაქტიკულად მასში ზოგჯერ 1 259 ადამიანიც კი განთავსებულა. სახლის კლიენტები იძინებდნენ იქ სადაც მოუხერხდებოდათ. 

1885-1888 წლებში იმისათვის, რომ ღამის გასათენებელ სახლს ემუშავა, ააშენეს საშემოსავლო სახლი. მასში განთავსებული მაღაზიები გასცეს იჯარით და მთელ შემოსავალს ახმარდნენ ღამის გასათევი სახლის საჭიროებებს. 

1920-იანი წლების შემდეგ საბჭოთა ხელისუფლებამ ღამის გასათევი სახლი გააუქმა. მის ადგილზე კი შეიქმნა კომუნალური ბინები.

1960-იან წლებში მეწყერის შედეგად, სახლის ნაწილი დაიფარა. სწორედ ამ პერიოდიდან დაიწყო სახლის ინტენსიური დანგრევა, რასაც ასევე ხელი შეუწყო 1920-იან წლებში ახლოს ტრამვაის სახლის აგებამ. 

1990-იან წლებში შენობაში განათავსეს ვიზებისა და რეგისტრაციის განყოფილება. 

2005 წელს სახალხო ერთობის დღის პირველი აღნიშვნის წელს გადახურეს ახალი სახურავით და დაიწყეს მისი კოსმეტიკური რემონტი. 

2013 წელს შენობა იყიდა ფელიქს ვერხოვოდმა.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ნიჟნი-ნოვგოროდის ოლქში
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ღირსშესანიშნაობები
ნატრიუმის ტეტრათიონატი

**ნატრიუმის ტეტრათიონატი** — ნატრიუმისა და ტეტრათიონატის იონის მარილი ფორმულით Na2S4O6. xH2O. ჩვეულებრივ მოცემულია როგორც დიჰიდრატი (x = 2). წარმოადგენს უფერო, წყალში ხნად მყარ ნივთიერებას. ის პოლითიონატების ერთ-ერთი წარმომადგენელია, რომლის საერთო ფორმულაა [Sn(SO3)2]2-.  ოჯახის სხვა წარმომადგენლებს შორისაა ტრითიონიტი (n = 1), პენტათიონატი (n = 3) და ჰექსათიონატი (n = 4).

ნატრიუმის ტეტრათიონატი მიიღება ნატრიუმის თიოსულფატის დაჟანგვით (Na2S2O3), მაგ. იოდის ზემოქმედებით:. 
:2 Na2S2O3  +  I2  →   Na2S4O6  +  2 NaI
რეაქციის მიმდინარეობაზე მეტყველებს იოდის შემცველი ხსნარის გაუფერულება, რაც იოდომეტრიის, ანუ იოდომეტრიული ტიტრირების საფუძველს წარმოადგენს.

მიღების სხვა მეთოდებს შორისაა ნატრიუმის ჰიდროსულფატსა და დიგოგირდის დიქლორიდს შორის რეაქცია:]]

## სქოლიო
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
გიორგი შხვაცაბაია (მეცნიერი)

**გიორგი იაკობის ძე შხვაცაბაია** (დ. 12 ნოემბერი, 1904 — გ. 1993) — ქართველი მეცნიერი სოფლის მეურნეობის მექანიზაციის დარგში, სპორტსმენი. საქართველოს მეცნიერთა აკადემიის წევრ-კორ. (1956). ტექნიკური მეცნიერების დოქტორი (1951), პროფესორი (1951), საქართველოს მეცნიერების და ტექნოლოგიების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიის ფაკულტეტი (1930). 1941 წლიდან მუშაობდა საქართველოს  სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში. 1952–1993 წლებში იყო  მოსავლის ასაღები მანქანების კათედრის გამგე. შხვაცაბიას შრომები ეხება სასოფლო-სამეურნეო მანქანათ გამოცდასა და მათი გამოსაცდელი ხელსაწყოების შექმნას.  1928 წელს გახდა პირველი საკავშირო სპარტაკიადის ჩემპიონი, 1929 წელს დაამყარა საკავშირო რეკორდი სიმაღლეზე ხტომაში (183 სმ) და გახდა პირველი ქართველი რეკორდსმენი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. საქართველოს აგრარული  უნივერსიტეტის ეზო-სავანეში დგას მისი ბიუსტი.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ, 2002, გვ. 929

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
გიორგი
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
რიჩარდ კელი

**ჯეიმზ რიჩარდ კელი**, უკეთ ცნობილი, როგორც **რიჩარდ კელი**, (; დ. 8 მარტი, 1975) — ამერიკელი კინორეჟისორი და სცენარისტი, ცნობილია საკულტო კლასიკური ფილმის „დონი დარკო“ რეჟისორობითა და მისი სცენარისტობით.

## ადრეული ცხოვრება 
ჯეიმზ რიჩარდ კელი დაიბადა ნიუპორტ-ნიუსში, ვირჯინიაში, ლეინ და ენი კელის ოჯახში. გაიზარდა იმავე შტატის ქალაქ მიდლოთიანში, სადაც დაამთავრა საშუალო სკოლა 1993 წელს. როდესაც ის ჯერ კიდევ ბავშვი იყო, მისი მამა ნასას პროგრამაზე მუშაობდა. რიჩარდმა მოიგო სტიპენდია სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტში „USC კინოსა და ტელევიზიის სკოლაში“ სასწავლებლად, სადაც იგი Phi Delta Theta-ში გაწევრიანდა. მან ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი გადაიღო USC-ში: „დასამშვიდობელი ადგილი“ და „შიგნეულობის მატერია“ 1997 წელს სკოლის დამთავრებამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შოპაჰოლიკი (ფილმი)

**„შოპაჰოლიკი“** () — 2009 წელს გადაღებული ამერიკული რომანტიკული კომედია. ფილმი ეფუძნება ორ რომანთა სერიას იგივე დასახელებით, რომელიც სოფია კინსელას მიერაა დაწერილი. რეჟისორი პოლ ჯონ ჰოგანი. ფილმში თამაშობენ ისლა ფიშერი, რომელიც ასრულებს შოპაჰოლიკი ჟურნალისტის როლს და ჰიუ დენსი, ასრულებს მისი უფროსის როლს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:რომანტიკული კომედიები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:Hollywood Records-ის საუნდტრეკები
ჩორსუ

**ჩორსუ** ( — ოთხკუთხა) — შუა საუკუნეების ქალაქში, სავაჭრო რიგების გზაჯვარედინზე, გადახურული ოთხკუთხა თაღოვან-გუმბათოვანი მოედანი. თბილისში ორი ჩორსუ იყო. ერთი — დიდი ჩორსუ — რასტაბაზარს აკრავდა ხარაზხანის, სირაჯახანის, ჭონხანისა და ბაზაზხანის გადაკვეთის ადგილზე (დაახლოებით ახლანდელი კოტე აფხაზის ქუჩიდან სიონის ქუჩაზე გამავალი ჭრილი), მეორე — მცირე ჩორსუ — მდებარეობდა პატრა სირაჯხანის, მექვაბეების რიგისა და ბამბის რიგის გადაკვეთის ადგილზე. რადგან  ჩორსუ სავაჭრო გზაჯბის რიგის გადაკვეთის ადგილზე. რადგან ჩორსუ სავაჭრო გზაჯვარედინი იყო, აქ სხვადასხვა საქონლით მოვაჭრენი ისხდნენ და მას მყიდველიც მეტად ეტანებოდა, ამის გამო დუქნის გამართვაც ძვირი ჯდებოდა.

## ლიტერატურა
* ენციკლოპედია „თბილისი“, თბ., 2002.

კატეგორია:თბილისი
ვახტანგ შამილაძე

**ვახტანგ შამილაძე** (დ. 15 სექტემბერი, 1935, სოფელი ახალშენი, ხელვაჩაურის რაიონი — გ. 5 დეკემბერი, 2010, დაკრძალულია ფერიის საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონი, ბათუმი) — ქართველი ეთნოლოგი და კულტურის ისტორიკოსი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1986), ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1979), პროფესორი (1986).

1958 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1959-1983 წლებში მუშაობდა ბათუმის სამეცნიერო კვლევის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე, ბოლოს — დირექტორის მოადგილედ სამეცნიერო დარგში და დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად. 1984 წლიდან თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეთნოლოგიის კათედრის გამგეა, შეთავსებით მუშაობდა ბათუმის სამეცნიერო კვლევის ინსტიტუტში, ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას თბილისისა და ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტებში. ავტორია 7 მონოგრაფიისა და მრავალი ნაშრომისა, რომლებშიც განიხილავს ქართველი ხალხის მეურნეობის, მატერიალური და სულიერი ზოგადთეორიულ ასპექტებს, ეთნოგრაფიულ მეთოდიკასა და მეთოდოლოგიურ საკითხებს. 1993 წლიდან აშშ-ში კავკასიურ კულტურათა შემსწავლელი საზოგადოების წევრია, 1977 წლიდან — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან არსებული კავკასიის ქვეყნებთან სამეცნიერო თანამშრომლობის კომისიის თავმჯდომარე.  1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი .

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მამია ახობაძე

**მამია ახობაძე** (დ. 23 მაისი, 1933, მიწაბოგირა, სამტრედია — გ. 15 მაისი, 2010, თბილისი) — ქართველი მხატვარი, პედაგოგი და საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1978), რომლის შემოქმედება აღიარებულია და დაფასებულია როგორც საბჭოთა კავშირში, ისე მის საზღვრებს გარეთ. 1955 წლიდან მონაწილეობდა ყველა შემოქმედებით, რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო გამოფენებში. 1961 წლიდან მხატვართა კავშირის წევრია. 1962 წლიდან 37 წლის განმავლობაში გორის სამხატვრო სკოლის პედაგოგია. 1968- 2005 წლებში თსუ პროფესორი, ხელოვნების კათედრა. 1972-1992 წელებში ახალგაზრდა მხატვართა და ხელოვნებათმცოდნეთა გაერთიანების ხელმძღვანელი. 1983–2003 წლებში მხატვართა კავშირის მდივანი. 1986 წლიდან მოყოლებული, ახობაძემ თაობები აღზარდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მამია ახობაძე ემსახურა საქართველოში სამოქალაქო საზოგადოების ჩამოყალიბებასა და განათლებას. ის ქართული ფერწერის 60-ელთა თაობას წარმომადგენელია და დიდი წვლილი მიუძღვის ქართული სახვითი ხელოვნების განვითარებაში.

მამია ახობაძე გარდაიცვალა 2010 წლის 15 მაისს, მძიმე ავადმყოფობის შედეგად. დაკრძალულია კუკიის ძველ სასაფლაოზე.

მისი ნამუშევრები გაბნეულია მსოფლის მრავალი ქვეყნის მუზეუმებში (კლაიპედა, ინგლისის სამეფო აკადემია, კემბრიჯის უნივერსიტეტი, რუსეთის სხვადასხვა მუზეუმები, თბილისის, ქუთაისის, თერჯოლის და სხვ), მრავალი ქვეყნის სახელმწიფო დაწესებულებებში, კერძო კოლექციებში (რუსეთი, ინგლისი, აშშ, ეგვიპტე, იაპონია, გერმანია, პოლონეთი, ლიეტუვა, ლატვია და სხვ).

## ლიტერატურა
* ელგუჯა სანადირაძე, მამია ახობაძის ხელოვნების პოეზია, ჟ. „საბჭოთა  ხელოვნება“, 1983 წ., №4.
* ელგუჯა ამაშუკელი, სიკეთით აღსავსე მხატვარი. ჟურნალი „დროშა“, 1986 წ., № 2.
* გია ბუღაძე, თავდადების მაგალითი, გაზ. „ლიტერატურული საქართველო“, 9.VII. 1993 წ., გვ. 16.
* ეკატერინე გაჩეჩილაძე, პეიზაჟი მ. ახობაძის შემოქმედებაში (1950-75 წლები), თსუ ხელოვნების 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* მამია ახობაძის ნამუშევრების გალერეა

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1933 
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
მ
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გრიგოლ ცაავა

**გრიგოლ ცაავა** (დ. 5 იანვარი, 1962) — ქართველი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თამაშობდა როგორც თავდამსხმელის, ასევე, ნახევარმცველის პოზიციაზე. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1982). 1982 წელს დასახელებული იყო საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. 2008 წლის 10 მაისს აირჩიეს თბილისის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტად.

## ბიოგრაფია 
ფეხბურთის თამაში დაიწყო 1974 წელს სოხუმის „ნორჩ დინამოელში“ მწვრთნელ გ. იოლჩიდისთან. 1978 წელს ლენინგრადის ჭაბუკ ფეხბურთელთა ტურნირზე საქართველოს ჭაბუკთა ნაკრებმა პირველი ადგილი დაიკავა. ტურნირის საუკეთესო თავდამსხმელის პრიზი გადაეცა გრიგოლ ცაავას.

თამაშობდა საქართველოსა და სსრ კავშირის ჭაბუკთა და ახალგაზრდულ ნაკრებ გუნდებში. 1979 წლიდან თბილისი „დინამოშია“. ძირითად შემადგენლობაში დებიუტი ჰქონდა იმავე წლის 25 ნოემბერს. დუბლიორთა 1981 წლის საკავშირო გათამაშების საუკეთესო სნაიპერი — 24 გოლი. დაამთავრა თბილისის სახ. უნივერსიტეტი.

## ევროთასებზე 
ევროპის ქვეყნების საკლუბო გუნდების ოფიციალური ტურნირების ფარგლებში გრიგოლ ცაავას მონაწილეობით გამართული მატჩების სტატისტიკური მონაცემები.

## მიღწევები 
;  იბერია თბილისი
; უმაღლესი ლიგა
* ჩემპიონი: 1990 
;  ცხუმი სოხუმი
; საქართველოს თასი
* ფინალისტი: 1991–92 

## ლიტერატურა 
* 
* 

## ბიბლიოგრაფია 
* 
* 
* 
* 

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* თბილისის „დინამოს“ ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლანჩხუთის გურიას ფეხბურთელები
კატეგორია:სოხუმის ცხუმის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის შევარდენის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადიდვა

მინი|ადიდვის პროცესის სქემატური გამოსახულება
**ადიდვა** — ლითონის ნამზადის გაწელვა საადიდვო დგანის ნახვრეტში მისი განივი კვეთის შესამცირებლად და გლუვი ზედაპირის მისაღებად (მავთულის დამზადება).

ადიდვისათვის, ლითონის ნამზადს გამოჭიმავენ (იძულებით გაატარებენ) სათანადო ფორმის ხვრეტში ადიდას თვალაკში. რადგანაც თვალაკის კვეთი ნამზადის კვეთზე ნაკლებია, ლითონი პლასტიკურ დეფორმაციას განიცდის და ნამზადი თვალაკის ფორმას იღებს, მისი კვეთი მცირდება, სიგრძე კი მატულობს. ადიდვა მიმდინარეობს ლითონის გაუხურებლად, რაც ზრდის მის სიმტკიცეს, ამცირებს პლასტიკურობას და აფერხებს შემდგომ დეფორმაციას. ლითონის პლასტიკური თვისებების აღსადგენად მიმართავენ შუალედურ მოწვას. დასამუშავებელი ნაკეთობის ერთ ბოლოს წინასწარ აწვრილებენ, რომ იგი ადვილად გავიდეს ადიდას თვალაკში. წარმოქმნილი ხახუნის ძალების შესამცირებლად დასამუშავებელი ლითონი იპოხება. ლითონის ერთ გატარებაზე გამოჭიმვის კოეფიციენტი ჩვეულებრივ 1,4-1,5 არ უნდა აღემატებოდეს. ამიტომ ნაკეთობას თანმიმდევრულად ატარებენ (მრავალჯერადი გამოჭიმვა) ადიდას რამდენიმე თვალაკში. ადიდვას ფართოდ იყენებენ მუდმივი კვეთისა და  დიდი სიგრძის  ნაკეთობათა (წნელები, მავთულები, მილები) დასამზადებლად.

ადიდვა ლითონის დამუშავების უძველესი წესია.  საქართველოს ტერიტორიაზე ნაპოვნი, ფერადი ლითონებისაგან ადიდვით დამზადებული მავთულის უძველესი ნიმუშები ძვ. წ.  II ათასწლეულის დამლევს განეკუთვნება.

## ლიტერატურა
* „მოკლე ენციკლოპედიური ლექსიკონი საშენი მასალების, არქიტექტურისა და მშენებლობის დარგში“, რედკოლეგია: მ. ნიკოლაიშვილი, გ. მეფარიშვილი, (საქართველოს რესპუბლიკის არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტი), თბ., 1995, გვ. 2

კატეგორია:ლითონის დამუშავება წნევით
თბილისის წმინდა გიორგის კარის ეკლესია

270px|მინი|მარჯვნივ
**წმინდა გიორგის კარის ეკლესია** — ქართული მართლმადიდებული ეკლესია თბილისში (კრწანისის რაიონი), დგას ერეკლე II-ს მოედნის ჩრდილო-დასავლეთით.

ეკლესია ააშენა ქართლის ჯანიშინის ვახტანგ VI-ის ძმამ სიმონმა 1710 წელს (ვახუშტის 1735 წლის გეგმაზე — № 3, „კარის საყდარი“). პლატონ იოსელიანის გადმოცემით, თემურლენგს, 1398 წლის შემოსევის დროს, დაუნგრევია მთავარანგელოზის ეკლესია, რომელიც კარის ეკლესიის ადგილას მდგარა. ქართლის მეფე როსტომმა 1640 წელს ნანგრევებიდან ააგო სამი ეკლესია: იოანე ნათლისმცემლისა, როსტომის სასახლის წინ, ხარებისა — სასახლის მოედნის შუაგულში; და წმინდა გიორგისა, რომლის მშენებლობის დასრულება როსტომმა ვერ მოასწრო და სიმონ ბატონიშვილმა განახორციელა. პლატონ იოსელიანისგან განსხვავებით, უფრო სარწმუნო ჩანს დ. კარიჭაშვილის კატალოგი, რომელიც ეკლესიის აგების თარიღად ასახელებს 1712 წელს. XIX საუკუნეში ეკლესიის კედლის მხატვრობა შეუსრულებითა თბილისელ მხატვრებს — გეგელიძეებს. 1992 წელს ტაძარი რესტავრირდა და მასში ღვთისმსახურება აღდგა.  

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
დონი დარკო: რეჟისორის ვერსია

**„დონი დარკო: რეჟისორის ვერსია“** () — რიჩარდ კელის 2004 წელს გადაღებული სადებიუტო ფილმ „დონი დარკოს“ გაფართოებული ვერსია. მიუხედავად იმისა, რომ 2001 წელს გამოშვებული ორიგინალი ფილმი „დონი დარკო“ კომერციულად წარუმატებელი აღმოჩნდა, (თუმცა კრიტიკოსებისგან წილად ჰხვდა უმაღლესი შეფასებები), ფილმის პოპულარობა გაიზარდა DVD გაყიდვებითა და რეგულარული საშუაღამისო სეანსების მეშვეობით აშშ-ში. შედეგად, დისტრიბუტორი კომპანია Newmarket Films-ის პრეზიდენტის ბობ ბერნის რჩევით, რიჩარდ კელიმ გამოსცა ფილმის ხელახალი გამოშვება. რეჟისორის ვერსიის გამოსაშვებად და თავდაპირველი ფილმის თავისი ინტერპრეტაციის შესაქმნელად მან მიიღო 290,000 დოლარი. 

კელიმ განახორციელა არაერთი ცვლილება რეჟისორის ვერსიის შესაქმნელად. თითქმის ყველა ამოღებული სცენა, DVD-ზე იყო დამატებული, რაც ფილმს 20 წუთით ადიდებდა. კელიმ ასევე ფილმს დაადო წიგნის „დროში მოგზაურობის ფილოსოფია“ ტექსტი, რამაც ფილმის სიუჟეტის გარკვეული ნაწილი უფრო გასაგები გახადა. ასევე ფილმის ხმის ხარისხი გაუმჯობესდა, დაემატა ციფრული ეფექტები. ახალი საუნდტრეკი შეიქმნა სიმღერებისგან, რომლებთან დაკავშირებითაც კელის წინათ ლიცენზიასთან დაკავშირებული პრობლემები ჰქონდა: Echo & the Bunnymen-ის „The Killing Moon“ ჩანაცვლდა INXS-ის სიმღერით „Never Tear Us Apart". ახალი ვერსიის პრემიერა გაიმართა 2004 წლის 29 მაისს სიეტლის საერთაშორისო კინოფესტივალზე. 

კრიტიკა ფილმის მიმართ საწყის ეტაპზე პოზიტიური იყო: მიმოხილვების აგრეგატორმა Rotten Tomatoes ფილმს 91% მიანიჭა 43 მიმოხილვაზე დაყრდნობით.
ამავდროულად, Metacritic-მა შეაფასა 88 ქულით 100-დან (15 მიმიხილვაზე დაყრდნობით), რაც ნიშნავს „უნივერსალურ აღიარებას“. „როჯერ ელბერტმა“ ფილმი ოთხი ვარსკვლავიდან სამით შეაფასა და დაახასიათა, როგორც „ცოცხალი, ორიგინალური და ამაღლვებელი“. რეტროსპექტული შეფასებები შედარებით უფრო ნეგატიური აღმოჩნდა, კრიტიკა წილად ჰხვდა ახალ საუნდტრეკს და სიუჟეტში ორაზროვნობის ნაკლებობას. ფილმი DVD-ზე გამოიშვა 2005 წლის 15 თებერვალს, ხოლო Blu-ray-ზე ოთხი წლის შემდეგ. „დონი დარკო: რეჟისორის ვერსიის“ შემოსავალმა აშშ-ში შეადგინა 753,147 დოლარი, ხოლო მსოფლიოს მასშტაბით 3.7 მილიონი დოლარი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* „დონი დარკო“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* „დონი დარკოს“ ალტერნატიული ვერსია — Internet Movie Database
* რეჟისორის ვერსიის შედარება — Movie-Censorship.com

## სქოლიო 
კატეგორია:2000-იანი წლების დრამატული ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:2004 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების ფსიქოლოგიური თრილერი ფილმები‎
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:რიჩარდ კელის ფილმები
კატეგორია:Flower Films-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები დროში მოგზაურობის შესახებ
ადიპინმჟავა

**ადიპინმჟავა**  — ორფუძიანი ორგანული მჟავა, НООС(СН2)4СООН. უფერო კრისტალები, tდნ 149-150°C, კარგად იხსნება წყალში, ეთილის სპირტში, ცუდად — ეთერში. მიიღება უმთავრესად ციკლოჰექსანონის დაჟანგვით. იყენებენ სინთეზური პოლიამიდური ბოჭკოს, პლასტიფიკატორების და სხვათა მისაღებად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორფუძიანი ორგანული მჟავები
ადიდა

მინი|ადიდვის დაფა
**ადიდა** — ადიდვის დგანის იარაღი. იყენებენ ადიდვის გზით ლითონის მოსაჭიმავად. ადიდვის ძირითადი ნაწილია თანდათანობით კლებადი კვეთის მუშა თვალაკი (ან მატრიცა), რომელშიც დასამუშავებელ ლითონს გამოჭიმავენ. თუ ადიდს ერთი ნახვრეტი აქვს, მას თვალაკს უწოდებენ, თუ რამდენიმე — ადიდვის დაფას. ადიდვის მუშა დაფა მზადდება ფოლადის, თუჯის, სალი შენადნობების, ტექნიკური ალმასისა და სხვა მასალისაგან.

## ლიტერატურა
* „მოკლე ენციკლოპედიური ლექსიკონი საშენი მასალების, არქიტექტურისა და მშენებლობის დარგში“, რედკოლეგია: მ. ნიკოლაიშვილი, გ. მეფარიშვილი, (საქართველოს რესპუბლიკის არქიტექტურისა და მშენებლობის საქმეთა კომიტეტი), თბ., 1995, გვ. 2

კატეგორია:ლითონის დამუშავება წნევით
ხოშტარია

საკუთარი სახელი **ხოშტარია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აკაკი ხოშტარია — ქართველი ფინანსისტი, მრეწველი, ქველმოქმედი 
* ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია — ქართველი ნოველისტი
* გიორგი ხოშტარია — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, პოლიტიკოსი
* დიმიტრი ხოშტარია — მწერალ დუტუ მეგრელის ნამდვილი სახელი და გვარი
* ედიშერ ხოშტარია-ბროსე — ქართველი ისტორიკოსი
* ელენე ხოშტარია — ქართველი პოლიტოლოგი, პოლიტიკოსი
* ნინო ხოშტარია — ქართველი არქეოლოგი
* სიმონ ხოშტარია — ქართველი საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიული ცენტრი

300px|მინი|ძველი ნიჟნი-ნოვგოროდი
**ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიული ცენტრი** (), *ძველი ნიჟნი-ნოვგოროდი* () ან *ძველი ქალაქი* () — ქალაქ ნიჟნი-ნოვგოროდის 1917 წლამდე გაშენებული ნაწილი. აღნიშნულ ნაწილში მდებარეობს არქიტექტურის ძეგლების დიდი ნაწილი, ბუნების ღირსშესანიშნაობების ძეგლები და ისტორიული რაიონები. 

ძველ ქალაქში ერთმანეთშია გადაჯაჭვული სხვადასხვა ეპოქის არქიტექტურული სტილი (ნეობიზანტიური, ბაროკო, ამპირი, მოდერნი). ქალაქის ძველ რაიონებში ერთმანეთის გვერდით განლაგებულია შუა საუკუნეების კრემლი, თავადების სახლები და სტალინური არქიტექტურის შენობები. 

## მდებარეობა 
ძველი ქალაქი განლაგებულია ქალაქის ორ ბორცვზე, ესენია კრემლისა და ელიას გორა. კრემლის გორაზე მდებარეობს თავად კრემლი და მის გარშემო მდებარე ისტორიული რაიონები: მინინისა და პოჟარსკისა და სახალხო ერთობის მოედნები, შობის ქუჩა, ისტორიული ქუჩების კომპლექსი (მაგალითად, დიდი კვართის ქუჩა და ბარბარეს ქუჩა), პეჩერის ამაღლების მონასტერი და მდინარე პოჩაინა. ელიას გორაზე განთავსებულია ტერიტორია, რომელიც იწყება ელიას ქუჩიდან და მთავრდება ლიადოვის მოედნით და გორდეევის უნივერმაღი, ასევე XIX საუკუნის მრავალი სახლი. 2018 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის წინ ძველი კანავინოს ტერიტორიის მასშტაბური რეკონსტრუქცია გაიმართა.

ძველი სორმოვო ისტორიული ცენტრიდან ყველაზე მეტადაა დაშორებული. აქ აგებულია სტალინური ეპოქის ძეგლები. ძველ სორმოვოში მდებარეობს ნიჟნი-ნოვგოროდის უფლის ფერისცვალების ტაძარი, ნიჟნი-ნოვგოროდის № 82 ლიცეუმი, ქარხანა „წითელი სორმოვო“ და - საუკუნეების მიჯნის რამდენიმე ნაგებობა. XX საუკუნის დასაწყისში სორმოვო იყო 1905 წლის რევოლუციის ცენტრი, ამასთან დაკავშირებით სორმოვოში მრავალი ძეგლია, რომელიც რევოლუციას ეძღვნება.

## მნიშვნელობა 
ობიექტი „ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორიული ცენტრი“ არის ქალაქის ძირითადი კულტურული ღირსშესანიშნაობა და მისი ტურისტული ცენტრი. შედის იუნესკოს 100 ქალაქს შორის, რომელსაც აქვს კულტურული და ისტორიული მნიშვნელობა. იუნესკოს არამატერიალური ძეგლების სიაში შედის მაქსიმ გორკის იუბილე. ისტორიული ტერიტორიის დაცვა და განვითარება მუდმივი დავის საგანი იყო ისტორიული მემკვიდრეობისა და თანამედროვე მშენებლობის მომხრეთა შორის. უკანასკნელ 30 წელიწადში ქალაქმა დაკარგა არქიტექტურის ძეგლების დიდი რაოდენობა და თითქმის მთლიანად დაკარგა ისტორიული სახე. ახალი მერი ვლადიმირ პანოვი დაინტერესებულია ქალაქის ისტორიული სახის შენარჩუნებით.

## შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში
*Туристический портал Нижнего Новгорода

## სქოლიო
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ნიჟნი-ნოვგოროდის ისტორია
სიეტლის საერთაშორისო კინოფესტივალი

**სიეტლის საერთაშორისო კინოფესტივალი** (, შემოკლებით **SIFF**) — კინოფესტივალი, რომელიც ყოველწლიურად ტარდება 1976 წლიდან სიეტლში, ვაშინგტონის შტატში, აშშ-ში. SIFF ითვლება ერთ-ერთ წამყვან კინოფესტივალად ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომლის აუდიტორია წლიდან წლამდე იზრდება; 2006 წელს ფესტივალს ესწრებოდა 160,000 მაყურებელი. ფესტივალი მიმდინარეობს 24 დღის განმავლობაში მაისსა და ივნისში და მოიცავს ფილმების მრავალფეროვან არჩევანს, მათ შორის დამოუკიდებელ, უცხოურ და დოკუმენტურ ფილმებს.

2006 წელს ფესტივალზე წარმოდგენილი იყო 300-ზე მეტი ფილმი. 2008 წელს ეს ციფრი შედარებით შემცირდა, ხოლო 2010 წელს ფესტივალზე წარმოადგინეს 400-ზე მეტი მხატვრული ფილმი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* ფესტივალის ოფიციალური გვერდი Flickr-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:1976 წელს დაარსებული პერიოდული ღონისძიებები‎
კატეგორია:1985 წელს დაარსებული დაჯილდოების ცერემონიები‎
კატეგორია:აშშ-ის კინოფესტივალები
პუშკინის ისტორიულ-ლიტერატურული მუზეუმი

**პუშკინის ისტორიულ-ლიტერატურული მუზეუმი** () — სახელმწიფო მუზეუმი ქალაქ პუშკინში.

## ისტორია 
პირველი მხარეთმცოდნეობითი ექსპოზიცია ქალაქ პუშკინში გამოჩნდა 1970-იან წლებში, სწორედ ამ ექსპოზიციაზე დააფუძნეს 1980-იან წლებში საზოგადოებრივი მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი.

1987 წლის 28 ივლისს ლენინგრადის საქალაქო აღმასკომმა მიიღო გადაწყვეტილება პუშკინის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის შექმნის შესახებ, როგორც სანქტ-პეტერბურგის ისტორიის სახელმწიფო მუზეუმის ფილიალი. 

მუზეუმს გადასცეს ქალაქის ცენტრში მდებარე ისტორიული შენობა, რომელიც აგებულია 1820-1821 წლებში არქიტექტორ ვასილი სტასოვის მიერ ცარსკოესელოს პოლიციისათვის. 

1996 წელს სანქტ-პეტერბურგის მერის ინიციატივით მუზეუმი თვითმმართველი გახდა და ეწოდა „ქალაქ პუშკინის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი“. 2002 წლიდან კი ეწოდა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო დაწესებულება „ქალაქ პუშკინის ისტორიულ-ლიტერატურული მუზეუმი“, ხოლო 2011 წლიდან — სანქტ-პეტერბურგის საბიუჯეტო დაწესებულება „ქალაქ პუშკინის ისტორიულ-ლიტერატურული მუზეუმი“.

2009 წელს მუზეუმის მფლობელობაში შევიდა ფედერალური მნიშვნელობის ძეგლი „ცარსკოესელოს მოსკოვის კარიბჭე“. 2015 წელს მრავალწლიანი რესტავრაციის შემდეგ მოსკოვის კარიბჭეში განთავსდა მუდმივმოქმედი ექსპოზიცია.

## ფონდები 
ამჟამად მუზეუმი მოითვლის 25 000 ექსპონატს, რომლებიც ეკუთვნის ძირითად და სამეცნიერო-დამხარე ფონდებს. კოლექციიდან აღსანიშნავია: დოკუმენტები, ფოტოები, იაშვიათი წიგნები, გრაფიკა, ყოფა, ნუმიზმატიკა, ფერწერა და ქანდაკება. თანამშრომლები მუშაობენ სამუზეუმო ექსპოზიციის აღწერასა და სამეცნიერო შესწავლაზე. 

მუზეუმის ექსპოზიცია შეიქმნა ძირითადად დოკუმენტებზე, ფოტოებზე, სახვითი ხელოვნების ნიმუშებზე და ყოფა-ცხოვრების ამსახველ ნივეთებზე დაყრდნობით, რომლებიც მოგვითხრობენ ცარსკოე-სელოს (1918 წლიდან - დეტსკოე-სელო, ხოლო 1937 წლიდან - ქალაქი პუშკინი) შესახებ. ასევე ექსპოზიცია მოგვითხრობს დიდი სამამულო ომის წლებზე.

## დირექტორები 
* 1996-2015 — ნატალია დავიდოვა
* 2015-2016 — ალექსანდრე სმირნოვი
* 2017 წლიდან — ნატალია პეტროვა

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებგვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ბიჭი ხილის კალათით

**ბიჭი ხილის კალათით** — 1593 წელს დასრულებული ნახატი, რომელიც იტალიელი ბაროკოს ოსტატის მიქელანჯელო მერისი და კარავაჯოს მიერაა დახატული. ამჟამად ის ინახება გალერეა ბორგეზეში, რომში.

სურათი დახატულია იმ დროს, როდესაც კარავაჯო მშობლიური მილანიდან ახალი ჩამოსული იყო რომში და კონკურენტუნარიანი რომაული ხელოვნების სამყაროს გზას გასდგომოდა. ნახატის მოდელი იყო მისი მეგობარი და კომპანიონი, სიცილიელი მხატვარი მარიო მინიტი, რომელიც დაახლოებით 16 წლის იყო. ნამუშევარი ჯუზეპე ცეზარის, იგივე კავალერი დ'აპრინოს კოლექციას მიეკუთვნებოდა, ხოლო 1607 წლიდან კი — კარდინალ სციპიონე ბორგესს. აქედან გამომდინარე, ნამუშევარი შექმნილია იმ პერიოდში, როდესაც კარავაჯო „ყვავილებისა და ხილის ხატვაზე“ მუშაობდა დ’არპინოსთვის, მაგრამ შესაძლოა შედარებით ადრინდელი პერიოდიდანაა, როდესაც კარავაჯომ და მინიტიმ დატოვეს კავალერი დ’არპინოს სახელოსნო რომ თავიანთი გზით გაეყიდათ ნამუშევრები დილერი კოსტანტინოს დახმარებით. ეჭვის გარეშე სურათი 1593 წლამდე ვერ თარიღდება, ამ წელს ჩამოვიდა მინიტი რომში. ვარაუდობენ, რომ სურათი თარიღდება კარავაჯოს შედარებით უფრო კომპლექსურ ნამუშევრებამდე, სადაც მინიტი ასევე იყო მოდელი, როგორიცაა „*მკითხავი*“ და „*კარტის მოთამაშეები*“ (ორივე 1594 წლიდან), ამ უკანასკნელმა კარავაჯოს თავისი პირველი მნიშვნელოვანი მფარველის, კარდინალი ფრანჩესკო მარია დელ მონტეს ყურადღება მიიქცია. ვიტორიო სგარბი აღნიშნავს, გარკვეულ მსგავსებებს ამ ნამუშევარსა და კარავაჯოს ძველ პორტრეტებს შორის ფერწერულ თვისებებს, რომელიც სხვა მხატვრებს გვაგონებს არპინოს სახელოსნოდან.

## სქოლიო
კატეგორია:კარავაჯოს ნახატები
კატეგორია:ბაროკოს მხატვრობა
კრონშტადტის ისტორიის მუზეუმი

**კრონშტადტის ისტორიის მუზეუმი** () — სახელმწიფო მუზეუმი ქალაქ კრონშტადტში. დაარსდა 1991 წელს. 2006 წლიდან მდებარეობს ქალაქის წყალგაყვანილობის ისტორიულ კოშკში, რომელიც აგებულია 1836-1839 წლებში და წარმოადგენს ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს. მისამართი: ლენინგრადის ქუჩა, 2. 2014 წლიდან მუზეუმს მიაკუთვნეს ისტორიული ნაგებობა, რომელიც მდებარეობს მისამართზე ღუზის მოედანი, 2-ა.

## კოშკის შენობა 
### ისტორია 
კრონშტადტის წყალგაყვანილობის კოშკის რეკონსტრუქციის პროექტი მიიღეს 1827 წელს. შენობა ააგეს წყლის ამტანი მანქანებისათვის 1837-1839 წლებში სამხედრო ინჟინერ ვ. პ. ლებედევის და ტატარინოვის პროექტის მიხედვით. მასში განათავსეს ორი ორთქლის მანქანა, თითოეულის სიმძლავრე 8 ცხენის ძალას შეადგენდა. მანქანებს აჰქონდათ წყალი რეზერვუარში, რომელიც მეორე სართულზე მდებარეობდა, საიდანაც წყალი მიედინებოდა ქალაქისაკენ. წყლის სათავეს წარმოადგენდა შენობის უკან მდებარე წყალსაცავი, რომელიც უკაშირდებოდა ფინეთის ყურეს. 1870-იან და 1887 წლებში კოშკის შენობას დააშენეს.

### არქიტექტურა 
კოშკის შენობა აგებულია კლასიციზმის სტილში. პორტიკში ექვსი სვეტია, რომელიც ჰარმონიაშია პირდაპირ მდებარე კრონშტადტის წმინდა ელისაბედის ეკლესიასთან. მშენებლობების პროცესში შენობამ დაკარგა თავდაპირველი გუმბათი, რომლის ადგილზეც დააშენეს ზედა სართული თაღოვანი ფანჯრებით.

## ექსპოზიცია 
ღუზის მოედანზე მდებარე ყოფილი კაფის შენობაში განთავსებულია ექსპოზიცია „კრონშტადტის ისტორიის სამი საუკუნე“, ხოლო კოშკის შენობაში ლენინგრადის ქუჩაზე - ექსპოზიცია „ჩაძირული გემის საიდუმლო“, რომელიც ეძღვნება წყალქვეშა არქეოლოგიას. ამ ექსპოზიციაში წარმოდგენილია საგნები, რომელიც ამოღებულია ჩაძირული გემიდან პროექტის „რუსეთის წყალქვეშა მემკვიდრეობის“ ფარგლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მუზეუმები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ვესტელი

**Vestel A.Ş.** — თურქული ტექნიკის მწარმოებელი კომპანია, რომელიც შედგება 18 კომპანიისგან და სპეციალიზებულია საყოფაცხოვრებო ტექნიკასა და საინფორმაციო ტექნოლოგიებზე.

ვესტელის შტაბი და საწარმოო ქარხანა მდებარეობს მანისაში, ხოლო კომპანიის მშობელია სტამბულში დაფუძნებული კონგლომერატი Zorlu Holding.

ვესტელი, თავის შვილობილ ბრენდებთან ერთად, ფლობს მნიშვნელოვან წილს სამომხმარებლო ელექტრონიკისა და საყოფაცხოვრებო ტექნიკის ევროპულ ბაზარზე, კერძოდ ტელევიზორებში. 2006 წლის მონაცემებით, „ვესტელი“ ევროპაში ყველაზე დიდი სატელევიზიო მწარმოებელი იყო, რომელმაც 8 მილიონზე მეტი ტელევიზორი გაყიდა, რაც ევროპის ბაზარზე გაყიდვების მეოთხედი იყო. ვესტელი აგრეთვე ფლობს შვილობილ სავჭრო მარკას Vestfrost, რომელიც აწარმოებს ბიტური ტექნიკის გაყიდვებს ჩრდილოეთ ევროპის ქვეყნები. 2014 წელს Vestel-მა დაიწყო სმარტფონების წარმოება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Vestel (Vestel R&D Corp) 
* Vestel Defence Industry 
* Ayesas-ის საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სამომხმარებლო საქონელი
კატეგორია:კომპანიები
კატეგორია:თურქული ბრენდები
ისტორიანი (ჟურნალი)

**ისტორიანი** — ყოველთვიური, ისტორიულ-შემეცნებითი ჟურნალი. გამოდის 2011 წლიდან. ისტორიანი არის ჰოლდინგ „კვირის პლიტრისა“ და ჯაბა სამუშიას (მთაავარი რედაქტორი) ერთობლივი პროექტი, რომლის ძირითადი მიზანია ისტორიის პოპულარიზაცია. ჟურნალის თემატიკაა: ცნობილი ისტორიული მოვლენების უცნობი ფაქტების გაშუქება, სტატიები ძველი და ახალი ისტორიის დეტალებზე, სიახლეები და აღმოჩენები საქართველოსა და მის ფარგლებს გარეთ.
ჟურნალში იბეჭდება როგორც ცნობილ მეცნიერთა, ისე ახალგაზრდა მკვლევართა ნაშრომები. ჟურნალი გათვლილია სხვადასხვა სამიზნე აუდიტორიაზე. ვრცელდება მთელი საქართველოს მასშტაბით და გამოდის თვეში ერთხელ. 

ჟურნალმა გამომცემლობა „პალიტრა L“-თან ერთად განახორციელა შემდეგი პროექტები: საისტორიო რომანების გამოცემა, „საქართველოს ილუსტრირებული ისტორია“, ქართველი მეფეები და სხვა. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ისტორიანის ციფრული კოლექცია — Iverieli
* ისტორიანი — პალიტრა.ge

## სქოლიო
კატეგორია:ჟურნალები
კატეგორია:2010 წელს დაარსებული ჟურნალები
ადმირალ მაკაროვის ძეგლი (კრონშტადტი)

**ადმირალ მაკაროვის ძეგლი** () — ძეგლი კრონშტადტში, რომელიც აღმართეს 1913 წელს, რუსი ფლოტის მეთაურის, ოკეანოგრაფის, პოლარეთის მკვლევრის, გემთმშენებლისა და ვიცე-ადმირალის სტეფან მაკაროვის პატივსაცემად. ძეგლის პროექტის ავტორია მოქანდაკე ლეონიდ შერვუდი. ძეგლი მდებარეობს ღუზის მოედანზე კრონშტადტის ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის საზღვაო ტაძრის წინ.

## ისტორია 
1910 წელს კრებაზე, რომელიც ეძღვნებოდა ვიცე-ადმირალ ს. მაკაროვის ხსოვნას, დაარსდა კომიტეტი, რომელსაც უნდა შეეგროვებინა ფინანსები ძეგლის ასაშენებლად. მოიწონეს მოქანდაკე ლეონიდ შერვუდის პროექტი, ხოლო ძეგლის დამონტაჟების ადგილად შეარჩიეს კრონშტადტის ღუზის მოედანი საზღვაო ტაძრის წინ მდებარე ტერიტორია. 

ს. მაკაროვის ქანდაკება ჩამოასხეს ბრინჯაოსაგან სანქტ-პეტერბურგში კარლ რობეკის ქარხანაში. აქვე დაამზადეს ძეგლის ბარელიეფები.

გრანიტის კლდე, რომელზეც აღმართეს ვიცე-ადმირალის სკულპტურული პორტრეტი, განკუთვნილი იყო პავლე I-ის ძეგლისათვის, მაგრამ ბარჯა, რომელსაც კლდე მიჰქონდა ვიბორგიდან სანქტ-პეტერბურგში, ჩაიძირა ვიბორგის ყურეში. ასსამოცწლიანი კლდე, რომელიც ასი წელი ზღვის ფსკერზე იყო, 1911 წელს წყლიდან ამოიღეს ნიკოლოზ II-ის ბრძანებით. 1913 წელს იგი დადგეს კრონშტადის პეტრეს პარკში.

კვარცხლბეკის დასამონტაჟებლად მოამზადეს ბაზა, მოპირკეთებული მარმარილოთი.

ღუზების ჯაჭვი და ღუზები, რომელიც ძეგლს ღობის ნაცვლად ჰქონდა შემოვლებული, მიიტანეს კრონშტადტის სამხედრო ნავსადგურიდან.

1913 წლის 24 ივლისს (ახ. სტილით 6 აგვისტო) ძეგლი გახსნეს ნიკოლოზ II-ის მონაწილეობით.

## ზომები და კომპოზიცია 
ქანდაკების სიმაღლეა - 3,55 მეტრი, კვარცხლბეკის სიმაღლე კი - 5 მ. 

კვარცხლბეკის სამი მხრიდან განლაგებულია ბარელიეფები, რომელიც ეძღვნება ს. მაკაროვის ცხოვრების ეტაპებს. ბარელიეფი მარცხენა მხრიდან გამოხატავს ოსმალების გემის აფეთქებას რუსეთ-ოსმალეთის ომების პერიოდში. 1878 წელს ს. მაკაროვმა პირველმა წარმატებით გამოსცადა ტორპედოს რაკეტები ბათუმის რეიდზე. შედეგად ჩაიძირა მტრის ხომალდი „ინტიბახი“. მეორე ბარელიეფი გამოხატავს ყინულმჭრელ „ერმაკის“ ცურვას. მესამე გამოსახულებაზე გამოსახულია ჯავშნოსან „პეტროპავლოვსკის“ აფეთქება, რომლის დროსაც დაიღუპა თავად მაკაროვი.

ს. მაკაროვი დგას ქარის საწინააღმდეგოდ, რაზეც მიუთითებს მისი შინელის მიმართულება. მარჯვენა ხელ შინელის ჯიბეში აქვს, ხოლო მარცხენა გაშვერილი აქვს ჰაერში, რითაც უჩვენებს გემის მიმართულებას ან თავისი ესკადრის მიზანს. 

ძეგლის ქვეშ ფიცს დებენ ახალგაზრდა მეზღვაურები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Памятник адмиралу С. О. Макарову 
* Памятник С. О. Макарову 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ძეგლები
კატეგორია:კრონშტადტის ღირსშესანიშნაობები
კრასნოდარის ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძარი

**კრასნოდარის ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძარი** () —  მართლმადიდებლური ეკლესია კრასნოდარში. დაანგრიეს 1932 წელს და აღადგინეს ჩვენს ეპოქაში, 2006 წელს. 

მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს ეკატერინოდარის ეპარქიას.

## ისტორია 
ალექსანდრე ნეველის სამხედრო ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს სამხედრო ფინანსებით 1853 წლის 1 აპრილს. ეკატერინოდარის ბაზრის მოედანზე. მშენებლობა, რომელზეც დაიხარჯა დაახლოებით 100 000 რუბლი, გაგრძელდა 19 წელი. ტაძარი აკურთხეს 1872 წელს. დიდი ხნით მშენებლობის გახანგრძლივება გამოიწვია სამშენებლო მასალის, ხოლო მოგვიანებით ფინანსების არქონამ. 

ალექსანდრე ნეველის სახელობის სამხედრო ტაძარი ააგეს რუსულ-ბიზანტიურ არქიტექტურულ სტილში, რომელიც გავრცელებული იყო  XIX საუკუნის პირველი მესამედის რუსეთში. ტაძრის გეგმა, თუ არ ჩავთვლით აფსიდისა და საკურთხევლის მხარეს, წარმოადგენს სიმეტრიულბოლოებიან ჯვარს. აღმოსავლეთის კუთხის ორი მცირე გუმბათი სვეტოვანია, ხოლო დასავლეთის წყვილი - დეკორატიული, ასრულებს სამრეკლოს როლს. თითოეული მცირე გუმბათი შედგება ოტხკუთხა გუმბათის ყელისაგან და მოოქროვილი გუმბათი თავისაგან.

ალექსანდრე ნეველის ტაძარში შემონახულია ყუბანის კაზაკობის რელიქვიები, მათ შორის ყუბანის ყაზანთა პოლკის რეგალიები, აქ იმართებოდა ეკატერინოდარის კაზაკობის ყველა საზეიმო ცერემონიალი. ტაძართან მოქმედებდა ცნობილი ქორო, რომლის საფუძველზეც შემდეგში დაარსდა ყუბანის კაზაკთა ქორო. 

რუსეთის სამოქალაქო ომის პერიოდში ტაძრის კედლებში დაასაფლავეს ყუბანის კაზათა ყოფილი ატამანი მიხაილ ბაბიჩი და ასევე თეთრგვარდიელთა მოძრაობის ცნობილი სახეები: გენერალ-მაიორი კონსტანტინ გეიდემანი, გენერალ-მაიორი მიხაილ დროზდოვსკი, პოლკოვნიკი ალექსი მოროზოვი. 

XX საუკუნის 20-იან წლებში საბჭოთა ხელისუფლებამ ტაძარს მოხსნა გუმბათი და მასში განათავსეს ათეიზმის მუზეუმი. 1932 წელს ქალაქის მუშათა, გლეხთა, კაზაკთა და წითელარმიელთა საბჭოს გადაწყვეტილებით ეკლესია ააფეთქეს. 

გადაწყვეტილება მისი აღდგენის შესახებ მიიღო კრასნოდარის მხარის გუბერნატორმა ალექსანდრე ტკაჩიოვმა 2003 წელს. ტაძრის საფუძვლის საზეიმო ჩაყრა გაიმართა ამავე წლის 17 დეკემბერს. სამხედრო ტაძარი ააშენეს  ახალ ადგილზე, ეს ტერიტორია მდებარეობდა ციხესიმაგრის მოედნის ახლოს, სადაც ადრე განთავსებული იყო ხის აღდგომის ტაძარი, რომელიც სიძველისაგან დაინგრა 1879 წელს. 

ტაძრის მშენებლობის დაწყებიდან ორი წლის შემდეგ ტაძრის სამრეკლო და გუმბათი აკურთხა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთის პატრიარქმა ალექსი II-მ. 2006 წლის 28 მაისს კალინინგრადისა და სმოლენსკის მიტროპოლიტმა  კირილემ აკურთხა სრულიად დასრულებული ალექსანდრე ნეველის ტაძარი. სამხარეო ადმინისტრაციის მონაცემებით ტაძრის აღდგენაზე დაიხარჯა 180 მლნ რუბლზე მეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Открытки с видами Собора Александра Невского в Екатеринодаре

კატეგორია:კრასნოდარის ტაძრები