განმანათლებლობა (გერმანია)

**განმანათლებლობა** (გერმანულად **Aufklärung**) არის გერმანული ლიტერატურის ერთი-ერთი ისტორიულად გარდასული ეპოქა, რომელსაც **განმანათლებლობის ხანა**საც (გერმანულად **Zeitalter der Aufklärung**) უწოდებენ. განმანათლებლობის იდეები XVII საუკუნის ინგლისში ჩაისახა, ხოლო ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში XVIII საუკუნეში დამკვიდრდა, სადაც რამდენიმე ათეული წლით განსაზღვრა ამ კონტინენტებზე მკვიდრ საზოგადოებათა სულიერი და კულტურული ცხოვრება.

„განმანათლებლობა არის ევროპული კულტურისა და ისტორიის დასაწყისი და მისი საფუძველი.“ – ეს სიტყვები წარუმძღვარა ერნსტ ტრელჩმა (Ernst Troeltsch) თავის 1897 წელს გამოსულ ფუნდამენტურ ნაშრომს, რომელშიც იგი შეეცადა განესაზღვრა განმანათლებლობის არსი და მიზნები. ერნსტ ტრელჩის აზრით, განმანათლებლობა არ იყო მხოლოდ რაღაც მოძრაობა ერთ იდეად შეკრული მეცნიერთა დაჯგუფებისა, არამედ წარმოადგენდა საზოგადოების განვითარების პროცესს, რომელიც ცხოვრების ყველა სფეროს მოიცავდა და გზადაგზა გარდაქმნიდა მას.

## ლიტერატურა განმანათლებლობის შესახებ 
*  Ehrhard Bahr (გამომც.): Was ist Aufklärung? Thesen und Definitionen. Reclam, Stuttgart 2004, ISBN 3-15-009714-2 
*  Ernst Cassirer: Die Philosophie der Aufklärung. Meiner, Hamburg 1998, ISBN 3-7873-1362-1 
*  Frank Kelleter: Amerikanische Aufklärung. Sprachen der Rationalität im Zeitalter der Revolution. Schöningh, Paderborn 2002, ISBN 3-506-74416-X 
*  Panajotis Kondylis: Die Aufklärung im Rahmen des neuzeitlichen Rationalismus. Meiner, Hamburg 2002, ISBN 3-7873-1613-2 
*  Werner Krauss: Studien zur deutschen und französischen Aufklärung. Rütten & Loening, Berlin 1963 
*  Peter Pütz: Die deutsche Aufklärung. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1991, ISBN 3-534-06092-X 
*  Helmut Reinalter (გამომც.): Die Aufklärung in Österreich. Ignaz von Born und seine Zeit. Lang, Frankfurt/M. 1991, ISBN 3-631-43379-4 (Demokratische Bewegungen in Mitteleuropa 1770-1850; Bd. 4) 
*  Jochen Schmidt (გამომც.): Aufklärung und Gegenaufklärung in der europäischen Literatur, Philosophie und Politik von der Antike bis zur Gegenwart. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1989, ISBN 3-534-10251-7 
*  Winfried Schröder (გამომც.): Französische Aufklärung. Bürgerliche Emanzipation, Literatur und Bewußtseinsbildung. Reclam, Leipzig 1979 
*  Jürgen Stenzel (გამომც.): Das Zeitalter der Aufklärung (Deutsche Schriftsteller im Porträt, Bd. 2), Beck, München 1980, ISBN 3-406-06020-X 
*  Barbara Stolberg-Rillinger: Europa im Jahrhundert der Aufklärung. Stuttgart 2000, ISBN 3-15-017025-7 (რეცენზია). 

*  Bronner, Stephen Eric. *Interpreting the Enlightenment: Metaphysics, Critique, and Politics*, 2004
*  Bronner, Stephen Eric. * The Great Divide: The Enlightenment and its Critics*
*  Brown, Stuart, (ed.). *British Philosophy in the Page of Enlightenment* 2002
*  Buchan, James. ''Crowded with Genius: The Scottish Enlightenment: Edinburgh's Moment of the Mind* 2003
*  Campbell, R.s. and Skinner, A.S., (eds.) The Origins and Nature of the Scottish Enlightenment, Edinburgh, 1982
*  Cassirer, Ernst. *The Philosophy of the Enlightenment,* Princeton University Press 1979
*  Dieterle, Bernard and Engel, Manfred (eds.). *The Dream and the Enlightenment / Le Rêve et les Lumières.* Paris: Honoré Champion 2003, ISBN 2-7453-0672-3.
*  Dupre, Louis. *The Enlightenment & the Intellctural Foundations of Modern Culture* 2004
*  Foucault, Michel.*What is Enlightenment*?
*  Gay, Peter. *The Enlightenment: An Interpretation*. New York: W. W. Norton & Company, 1996
*  Greensides F, Hyland P, Gomez O (ed.). "The Enlightenment" 2002
*  Herman, Arthur. *How the Scots Invented the Modern World: The True Story of how Western Europe's Poorest Nation Created Our World and Everything in It* 2001
*  Hill, Jonathan. *Faith in the Age of Reason,* Lion/Intervarsity Press 2004
*  Himmelfarb, Gertrude. *The Roads to Modernity: The British, French, and American Enlightenments*, 2004
*  Hulluing, Mark. *Autocritique of Enlightenment: Rousseau and the Philosophes* 1994
*  Jacob, Margaret *Enlightenment: A Brief History with Documents* 2000
*  Kors, Alan Charles (ed.). *Encyclopedia of the Enlightenment*. 4 volumes. Oxford: Oxford University Press, 2003
*  Melamed, Yitzhak Y. *Salomon Maimon and the Rise of Spinozism in German Idealism*, Journal of the History of Philosophy, Volume 42, Issue 1
*  Munck, Thomas. *Enlightenment: A Comparative Social History, 1721–1794*
*  Porter, Roy. *The Enlightenment* 1999
*  Redkop, Benjamin. *The Enlightenment and Community*, 1999
*  B. Williams et C.H. Stuart, *The Whig Supremacy*, 
*  Daniel Gordon, *Citizens Without Sovereignty: Equality and Sociability in French Thought, 1670-1789*
*  Ole Peter Grell et Roy Porter, *Toleration in Enlightenment Europe*, Cambridge University Press, 2000.

*  Pierre-Yves Beaurepaire, *L’Europe des Lumières*, Paris, PUF, 2004
*  R. Mandrou, *L’Europe absolutiste*, 
*  Christine Le Bozec, *La Normandie au  : croissance, Lumières et Révolution*, Rennes, Éditions Ouest-France, 2002
*  Pierre Chaunu, *La Civilisation de l’Europe des Lumières*, Paris, Flammarion, 1997
*  Pierre M. Conlon, *Le Siècle des Lumières : bibliographie chronologique*, Genève, Droz, 1983
*  Joël Cornette, *Histoire de la France : absolutisme et Lumières (1652-1783)*, Paris, Hachette supérieur, 2005
*  Monique Cottret, *Culture et politique dans la France des Lumières : 1715-1792*, Paris, Colin, 2002
*  Marcel Brion, Henry Daussy, *Le Siècle des Lumières*, London, Thames & Hudson, 1974
*  Béatrice Didier, *Le Siècle des Lumières*, Paris, MA Éditions, 1987.
*  Albert Soboul, Guy Lemarchand, Michèle Fogel, *Le Siècle des Lumières*, Paris, PUF, 1977-1997
*  Norman Hampson, *Le Siècle des Lumières*, Paris, Seuil, 1972
*  Jacques d’Hondt, *Hegel et le siècle des Lumières*, Paris, PUF, 1974
*  Robert Mandrou, *L’Europe absolutiste. Raison et raison d’État (1649–1775)*, Fayard, 1977.
*  Xavier Martin, *Nature humaine et Révolution française : du siècle des Lumières au Code Napoléon*, Bouère, D.M. Morin, 1994
*  Philippe Minard, *La Fortune du colbertisme : état et industrie dans la France des Lumières*, Paris, Fayard, 1998
*  Henri Plard, *Morale et vertu au siècle des Lumières*, Bruxelles, Éditions de l’Université de Bruxelles, 1986
*  Bernard Plongeron, *Théologie et politique au siècle des Lumières (1770-1820) Genève, Droz, 1973
*  Gilbert Py, *L’Idée d’Europe au Siècle des Lumières*, Paris, Vuibert, 2004
*  Louis Réau, *L’Europe française au siècle des Lumières, Paris, A. Michel, 1951, 1938
*  Daniel Roche, *La France des Lumières*, Paris, Fayard, 1993
*  Liliane Hilaire-Pérez, Daniel Roche, *L’Invention technique au siècle des Lumières*, Paris, Albin Michel, 2000
*  Catherine Salles, *Le Siècle des Lumières : 1715-1789*, Paris, Larousse, 1987
*  Michel Vovelle, *Le Siècle des Lumières'', Paris, 1977-1988.

## იხილეთ აგრეთვე 
* განმანათლებლობა 

კატეგორია:განმანათლებლობა