open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გიორგი ახმეტელი

**გიორგი (ცეზარი) ახმეტელი** (დ. 1 იანვარი, 1937, სოფ. ზემო ხოდაშენი, ახლანდ. ახმეტის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

1964 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1963-1992 წლებში ეწეოდა პარტიულ და სამეურნეო საქმიანობას. 1994-1996 წლებში იყო ახმეტის რაიონის გამგებელი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახმეტის მაჟორიტარი), საქართველოს დემოკრატიული პარტია.

## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი (ცეზარი) ახმეტელი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკები
ალოტის მეორე ეკლესია

**ალოტის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალოტში კოხის მთის წვერზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვისა და შირიმის ქვის შერეული წყობით. ძლიერ დაზიანებულია: კედლები შემორჩენილია 2-3 მეტრის სიმაღლეზე, ჩამოშლილია შესასვლელისა და სარკმლის გადახურვები და წირთხლები, ფასადებზე კედელს თითქმის მთლიანად შემოცლილი აქვს პერანგი. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილი სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშაა. აფსიდს შემორჩენილი აქვს კონქის მცირე ნაწილი. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია ორსაფეხურიანი პილასტრებით. ასეთივე ორსაფეხურიანი თითო პილასტარია დაბაზის გრძივი კედლების შუა ნაწილსა და დასავლეთ კუთხეებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბლანკა ლიპინსკა

**ბლანკა ლიპისკა** (; დ. 22 ივლისი, 1985, პულავი) — პოლონელი კოსმეტოლოგი და მწერალი. ცნობილია თავისი ეროტიკული ტრილოგიით, დაწყებული „365 დღით“ (*365 Dni*). მისი პირველი რომანი წარმატებულ ფილმად იქცა.

## ბიოგრაფია 
იგი დაიბადა ქალაქ პულავიში, სამხრეთ პოლონეთში, მალგორზატა და გშეგორჟ ლიპინსკების ოჯახში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, მან მიიღო ბაკალავრის ხარისხი კოსმეტოლოგიაში.

სანამ მწერალი გახდებოდა, ლიპინსკა მუშაობდა თერაპევტ-ჰიპნოტისტად. ბლანკა დაკავებულია სპორტული ცხოვრებით და ფიტნესით, ასევე უყვარს ცურვა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:პოლონელი ქალი რომანისტები
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვლადიმერ ბალაშვილი

**ვლადიმერ ბალაშვილი** (დ. 22 თებერვალი, 1955, სოფ. ბალაანი, ახლანდ. ახალგორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის ზოოტექნიკურ-სავეტერინარო სასწავლო-კვლევითი ინსტიტუტი. მუშაობდა ახალგორის რაიონის გამგეობაში. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალგორის მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
*ვლადიმერ ბალაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 

კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ალოტის მესამე ეკლესია

**ალოტის მესამე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალოტში 3,5 კილომეტრზე მდინარე თეთრხევის სათავესთან, თხილიანის გორის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ტყიან თხემზე. განხეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. წყობაში ზოგან შირიმის გათლილი ქვაა ჩართული. შენობის კამარა და ჩრდილოეთ კედელი მთლიანად დანგრეულია. დაზიანებულია სხვა ნაწილებიც. სამხრეთ კედლის დასავლეთ  ნაწილში გარედან თაღოვანი, ხოლო შიგნით არქიტრავით დასრულებული შესასვლელია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე  გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით პატარა სწორკუთხა ნიშა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სარკმელია. აფსიდი გადახურულია კონქით, რომლის თაღი ნახევარწრიულია. ეკლესიას სამხრეთით მინაშენი ჰქონია, მისგან ამჟამად კვალიღაა შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გორანის კვირიას ეკლესია (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**გორანის კვირიას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (7,3 x 4,2 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით (ტლანქად). წყობაში ალაგ-ალაგ ჩართულია შირიმის დაუმუშავებელი ქვაც. დაზიანებულია: აფსიდის გადახურვა და კამარის აღმოსავლეთ ნახევარი ჩამონგრეულია, განგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილში ყოფილა მოწყობილი. აღმოსავლეთით ღრმა აფსიდია, რომელსაც გეგმით არაწესიერი ნახევარწრის ფორმა აქვს. აფსიდის ჩრდილოეთის გვერდი გრძივი კედლიდან მოკლე მხარითაა გამოყოფილი, ხოლო სამხრეთისა - შესაბამის კედელს უშუალოდ ერთვის, მხარის გარეშე. აფსიდში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია გაჭრილი, მის მარჯვნივ კვადრატული ფორმის ნიშია. გრძივ კედლებზე თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღი ეყრდნობა. ეს კონსტრუქცია დარბაზის სივრცეს ორ არათანაბარ ნაწილად ყოფს, რომელთაგანაც დასავლეთისა ორჯერ აღემატება აღმოსავლეთისას. დარბაზი და საკურთხეველი ერთიანი შეისრული კამარით ყოფილა გადახურული. ეკლესიის ფასადები მოკლებულია მორთულობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გორანის მარიამწმინდის ეკლესია

**გორანის მარიამწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ძლიერ დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, მონგრეულია ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხე და განივი კედლების ზედა ნაწილები, დაზიანებულია საპირე წყობა. ეკლესია დარბაზულია (5,2 × 3,6 მეტრი). ნაგებია ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია პატარა სწორკუთხა სარკმელი, ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედელშიცაა. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს მცირე ზომის თითო სწორკუთხა ნიშია. აფსიდის კედელს მთელ სიგრძეზე დაახლოებით 0,2 მეტრი სიმაღლის საფეხური გასდევს, რომელიც უშუალოდ ერწყმის გრძივი კედლების საფეხურს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დარყის წმინდა გიორგის ეკლესია

**დარყის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 0,5 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,1 x 3,5 მეტრი), ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამონგრეულია გადახურვა, დანგრეულია სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილი. ჩრდილო კედელი დაახლოებით 1–1,5 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. ერთადერთი შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთით ჰქონია. აღმოსავლეთით აფსიდია, რომელსაც გეგმით კოლოფა თაღის ფორმა აქვს. აფსიდის კედელი დარბაზის გრძივ კედლებს უშუალოდ ერწყმის, მხრების გარეშე. ზედა ნახევარში საკურთხეველი სწორკუთხაა. მას, როგორც ჩანს, დარბაზთან ერთად საერთო კამარა ეხურა. ეკლესია ორი მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმლით ყოფილა განათებული. მათგან ერთი აფსიდშია, მეორე — დასავლეთ კედლის ღერძზე. გარედან ეკლესიის შემორჩენილი კედლები მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გოჯიაანების მთავარანგელოზთა ეკლესია

**გოჯიაანების მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოჯიაანების ზემოთ, ნასოფლარ იხინჭის ტერიტორიაზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,2 x 3,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით, გარე კედლების წყობაში ალაგ-ალაგ გამოყენებულია შირიმის ქვაც. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია, კარი გარედან შეისრული თაღითაა დასრულებული, ხოლო შიგნით ხის ორი ძელი ახურავს. აღმოსავლეთით ნალისებრი ფორმის აფსიდია, რომლის ღერძზეც გაჭრილია თაღოვანი სარკმელი. სარკმლის მარცხენა მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშია, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, მიდგმულია ნატეხი ქვით ნაწყობი ტრაპეზი. ერთი თაღოვანი სარკმელი დასავლეთ კედელშია. დარბაზი შეისრული ფორმის სხმული კამარითაა გადახურული. შეისრულია კონქის თაღიც. ფასადები ძირითადად სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა მოპირკეთებული. აღმოსავლეთის სარკმლის გადამხურავ ქვაზე, დაბალი რელიეფით, პატარა სწორკუთხა სიბრტყეა გამოყვანილი, რომელშიც სარკმლის ნახევარწრიული თაღია მოქცეული. კედლები დასრულებულია ნატეხი ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ჩამოშლილია. შენობა გადახურული ყოფილა ღარიანი კრამიტით. ეკლესიას შემოვლებული ჰქონია რიყის ქვის გალავანი, რომლისგანაც ფრაგმენტებიღაა დარჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაღალი ხატი

**მაღალი ხატი**, *კოშკი* — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 0,5 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კოშკი გეგმით კვადრატულია (4 x 4 მეტრი), ორსართულიანი (სიმაღლე 6,5 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულებისაა, მეორე — საცხოვრებელი. პირველი სართულის ოთხივე კედელი ყრუა. კოშკში შესასვლელი მეორე სართულის ჩრდილო კედლის აღმოსავლეთ კიდეშია. ღიობი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. შესასვლელის მოპირდაპირედ, სამხრეთ კედელში, ღრმა სწორკუთხა ნიშია. თითო, მაგრამ ბევრად უფრო მცირე ზომის ნიშია სამხრეთ და ჩრდილო კედლების დასავლეთ კიდეებთან. აღმოსავლეთ კედლის შუაში, იატაკიდან 1,5 მეტრ სიმაღლეზე, ტოლფერდა სამკუთხედის ფორმის, გარეთკენ შევიწროებული პატარა სარკმელია. სართული გადახურულია სხმული კამარით, რომელსაც განივკვეთში კვერცხისებრი ფორმა აქვს. კოშკს ხის სართულშუა გადახურვა ჰქონია (აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებზე შემორჩენილია ხის ძელების საყრდენი ბუდეები). გარედან კოშკი ზემოთკენ თანდათან ვიწროვდება. იგი კრამიტის ორფერდა სახურავითაა გადახურული. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომელსაც აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადებზე, ფრონტონის ფუძეებთან, ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. კოშკს ირგვლივ დაბალი გალავანი ჰქონია შემორტყმული, შემორჩენილია მხოლოდ მისი ნაწილები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
გორანის ღვთისმშობლის ეკლესია (თიანეთის მუნიციპალიტეტი)

**გორანის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გორანის დასავლეთით, 0,6 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. დაზიანებულია: ჩამოშლილია საბურავი და ლავგარდანი, მონგრეულია გარე კუთხეების მნიშვნელოვანი ნაწილი, ალაგ-ალაგ ჩამოცვენილია ფასადების წყობა. ეკლესია დარბაზულია (6,2 x 4,2 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. ზოგი ნაწილი შეკეთებულია თანამედროვე თეთრი აგურით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. გარედან იგი შეისრული თაღითაა გადახურული, შიგნით კი სწორკუთხაა. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული ფორმის ღრმა აფსიდის ღერძზე მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად, თითო კვადრატული ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული (შემორჩენილია მცირე ნაწილი). აფსიდი გადახურულია ნახევარწრიული ფორმის კამარით. ნახევარწრიული ფორმისაა აფსიდის თაღიც, რომელიც თაროსებრ იმპოსტებზეა დაყრდნობილი. ეკლესიის დარბაზი შესამჩნევად მოკლეა (დარბაზის სიგანე დაახლოებით 1 მეტრით მეტია სიგრძეზე), გადახურულია ცილინდრული ფორმის კამარით, დასავლეთ კედელში ერთი მცირე ზომის პარალელურწირთხლებიანი სარკმელია, რომელსაც თარაზული გადახურვა და ძირი აქვს. ფასადები მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას. კედლები დასრულებული ყოფილა თაროსებრი ლავგარდნით, რომლის რამდენიმე ქვა მხოლოდ გრძივ ფასადებს შემორჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გოჯიაანების ყველაწმინდის ეკლესია

**გოჯიაანების ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გოჯიაანების ჩრდილოეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,5 x 3,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოქცეულია კამარა, კონქი, მონგრეულია კედლების ზედა ნაწილები. სწორკუთხა შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას გარს ევლებოდა რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები დაბალი გალავანი, რომელიც ნაწილობრივღა შემორჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გრძელველების ნასოფლარი

**გრძელველების ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ გრძელველების განაპირას, სამხრეთით. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია მხოლოდ ნასახლარი ბუდეები, რომლებიც ნაწილობრივ მიწითაა ამოვსებული. შენობები გეგმით სწორკუთხაა (10 x 7 მეტრი; 8 x 4 მეტრი და ასე შემდეგ). ნაგები ყოფილა რიყისა და ნატეხი ქვით (დუღაბზე). კედლების სისქეა 0,4-0,5 მეტრი. შენობების წინა ნაწილი ღიაა, შესაძლებელია ხის კონსტრუქციებით იყო ამოყვანილი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ადგილის დედის ხატი (გრძელველები)

**გრძელველების ადგილის დედის ხატი**, *ეკლესია* — არქიტექტურული ძეგლი სოფელ გრძელველების განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, ტყიან ფერდობზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (5,85 x 4,3 მეტრი), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია კამარა, დანგრეულია სამხრეთ და ჩრდილო კედლების დიდი ნაწილი. შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო პატარა ნიშია. ჩრდილოეთის ნიში სწორკუთხაა, სამხრეთისას სამკუთხა თაღი ხურავს. ერთი სწორკუთხა სარკმელი დასავლეთ კედელშია. აფსიდის თაღი შეისრული ფორმისაა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მამუკა ხარაიშვილი

**მამუკა ხარაიშვილი** (დაბადების თარიღი უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 2007 წელს, ველიკო–ტარნოვოში, ბულგარეთში.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მამუკა ხარაიშვილი  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კუტუმი (თევზი)

**კუტუმი** () — გამსვლელი თევზი კობრისებრთა ოჯახისა; FishBase-ის მიხედვით, განიხილება როგორც დამოუკიდებელი სახეობა, ხოლო ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, მორევის ნაფოტას ქვესახეობა. იჭერენ/იჭერდნენ კასპიის ზღვის სამხრეთ ნაწილში, თერგის შესართავიდან სამხრეთით. ადრე გაზაფხულზე (ტოფობამდე) და გვიან შემოდგომაზე შეიცავს 3–6% ცხიმს. კულინარიაში იყენებენ მოხარშულს და შემწვარს. ყიდდნენ მზეზე გამოყვანილს, ცივად შებოლილს, კონსერვის სახით ტომატის სოუსში, გაყინულს, დამარილებულს.

## სქოლიო
კატეგორია:კობრისებრნი
კუტუმი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კუტუმი** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* კუტუმი — ქალაქი სუდანში;
* კუტუმი — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა;
* კუტუმი — მდინარე ვოლგის ტოტი;
* კუტუმი — რკინიგზის სადგური რუსეთში.
ჯუმბერ კოლხიტაშვილი

**ჯუმბერ კოლხიტაშვილი** (დ. 14 ივლისი, 2001, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო). ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 2019 წელს, ტაშკენტში, უზბეკეთში.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯუმბერ კოლხიტაშვილი  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
თემურ ხოზრევანიძე

**თემურ ხოზრევანიძე**  (დაბადების თარიღი უცნობია,  ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ–რომაული ჭიდაობა). ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (ბედინაძის თასი) ვერცხლის მედლის მფლობელი (2015, ბათუმი, საქართველო). ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი (2017, ათენი, საბერძნეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* თემურ ხოზრევანიძე  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
დათო აბდალაძე

**დათო აბდალაძე** (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი, თავისუფალი სტილის მოჭიდავე. ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2018, 55 კგ). ჭაბუკებს შორის საქართველოს ჩემპიონი (2019, 60 კგ). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დათო აბდალაძე  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ემზარ აბუაშვილი

**ემზარ აბუაშვილი**  (დ. 8 ივლისი, 1967) — ქართველი სპორტსმენი (აკრობატიკა). ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 1994 წელს, ზელენა-გურაში, პოლონეთში.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ემზარ აბუაშვილი  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ქართველი აკრობატები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
გიოდექის მინარეთი

**გიოდექის მინარეთი** () — მეჩეთი მინარეთით. მდებარეობს იუხარი-ბაშის ისტორიულ-არქიტექტურულ ნაკრძალში, ქალაქ შაქიში (აზერბაიჯანი). აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის ისტორიული და კულტურული ძეგლების შესახებ განკარგულების თანახმად, წარმოადგენს „ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიულ და კულტურულ ძეგლს“. მეჩეთი და მინარეთი აშენდა XIX საუკუნეში. ბოლო პერიოდამდე მეჩეთის შენობაში ფუნქციონირებდა საბავშვო ბაღი. შემდგომ საბავშვო ბაღი სხვა შენობაში იქნა გადატანილი, ხოლო გიოდექის  მინარეთი გარემონტდა.

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობა ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
ოტო მაიერჰოფი

**ოტო ფრიც მაიერჰოფი** (; დ. 12 აპრილი, 1884, ჰანოვერი, გერმანია, — გ. 6 ოქტომბერი, 1951, ფილადელფია, აშშ) — გერმანელი ბიოქიმიკოსი. მის ძირითად შრომებში კუნთოვან ქსოვილში მიმდინარე ნივთიერებათა ცვლის ქიმიური პროცესებია განხილული. 1922 წელს ფიზიოლოგ არჩიბალდ ვ. ჰილთან ერთად მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში.

## ბიოგრაფია
ოტო ფრიც მაიერჰოფი დაიბადა შეძლებული გერმანელი ებრაელი ვაჭრის ოჯახში 1884 წელს. მედიცინას სწავლობდა ფრაიბურგის, ბერლინის, სტრასბურგის უნივერსიტეტებში, შემდეგ კი ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1909 წელს. შემდეგ მუშაობდა ასისტენტად ჰაიდელბერგის კლინიკის შინაგანი მედიცინის განყოფილებაში. თავდაპირველად დაინტერესებული იყო ფსიქიატრიითა და ფსიქოლოგიით, შემდეგ გერნანელი ბიოქიმიკოსის და ნობელის პრემიის მომავალი ლაურეატის, ოტო ვარბურგის ზეგავლენით სამეცნიერო მუშაობის სფეროდ უჯრედული ფიზიოლოგია და ბიოქიმია აირჩია. მცირე ხნით ჰაიდელბერგის კლინიკის ლაბორატორიასა და ნეაპოლის ზოოლოგიურ სადგურში მუშაობდა, 1912 წელს კი გადავიდა კიელის უნივერსიტეტში, სადაც 1918 წელს პროფესორობა მიიღო. პირველი მსოფლიო ომის მიწურულს, 1918 წელს ხანმოკლე დროით მაიერჰოფი საფრანგეთის ფრონტზე გერმანიის სამხედრო-სამედიცინო სამსახურის ოფიცერი იყო. 1923 წელს ამერიკის შეერთებულ შტატებში მიიწვიეს, მაგრამ მაიერჰოფმა გერმანიაში დარჩენა არჩია. 1929-1938 წლებში ის იყო ჰაიდელბერგში კაიზერ-ვილჰელმის (ახლანდ. მაქს პლანკის) სამედიცინო კვლევების ინსტიტუტის ფიზიოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1938 წელს ნაცისტურ რეჟიმს საფრანგეთში გაექცა და პარიზის ბიოფიზიკისა და ბიოქიმიის ინსტიტუტის დირექტორად დაინიშნა. 1940 წელს გერმანიის მიერ საფრანგეთის ოკუპაციის შემდეგ ჰილმა ესპანეთს შეაფარა თავი და მალევე ამერიკის შეერთებულ შტატებში გადასახლდა. იმავე წელს გახდა პენსილვანიის უნივერსიტეტის მოწვეული პროფესორი. ხშირად კითხულობდა ლექციებს ინგლისისა და აშშ-ის უნივერსიტეტებში. გარდაიცვალა გულის შეტევით 1951 წელს, 67 წლის ასაკში.

მაიერჰოფის გამოკვლევა გლიკოგენ-რძემჟავას ციკლის შესახებ საფუძვლად დაედო თანამედროვე ცოდნას კუნთში მიმდინარე ბიოქიმიური პროცესების შესახებ, რისთვისაც მას 1922 წელს ნობელის პრემია მიენიჭა (არჩიბალდ ჰილთან ერთად). მაიერჰოფმა და მისმა თანამედროვე გუსტავ ემბდენმა გაარკვიეს გლიკოლიზის პროცესში ბიოქიმიური გარდაქმნების თანმიმდევრობა და მასში მონაწილე ფერმენტები. რეაქციების ამ ერთობლიობას ემბდენ-მაიერჰოფის გზა ეწოდა. გარდა ამისა, მაიერჰოფმა აღმოაჩინა ფოსფოკრეატინისა და ადენოზინ ტრიფოსფატის მაღალენერგეტიკული ღირებულება და მეცნიერებაში შემოიტანა ბიოქიმიური დაჟანგვისა და ფოსფორილების პროცესებს შორის „ენერგეტიკული შეწყვილების“ კონცეფცია. მაიერჰოფი იყო არაერთი საპატიო ჯილდოსა და წოდების მფლობელი, არჩეული იყო ჰარვის საზოგადოებისა და ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელ წევრად, აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრად.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Otto Meyerhof – Biographical. NobelPrize.org. Nobel Media AB 2020. ციტირების თარიღი: 26 ივნისი, 2020.

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
ამირან ადამაძე

**ამირან ადამაძე** ( დ. თარიღი უცნობია, ქუთაისი)  — ქართველი სპორტსმენი (უშუ). ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი (2019, მოსკოვი, რუსეთი). ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის ვერცხლის მედალოსანი (2018, მოსკოვი, რუსეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ამირან ადამაძე  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი უშუისტები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
ექვსგუმბათიანი სინაგოგა

**ექვსგუმბათიანი სინაგოგა** () — სინაგოგა აზერბაიჯანში, ყუბის რაიონის სოფელ ყირმიზი-ქასაბაში. აგებულია XIХ საუკუნის ბოლოს. ანალოგიური სინაგოგა სტამბოლშიც მოქმედებს. სინაგოგა იყო რელიგიური მიმდევრობის ცენტრი. ამჟამად სინაგოგა გახსნილია მიღებისათვის.

## ისტორია 
ექვსგუმბათიანი სინაგოგა აშენდა 1888 წელს გილელ ბენ ხაიმას პროექტის მიხედვით. ნაგებობა აღიმართა მთიელი ებრაელი ქვისმთლელი ჯილიადისა და მისი ამხანაგების მიერ. ნაგებობის არქიტექტურას აქვს აღმოსავლური სტილი. სინაგოგა წარმოადგენს გილგატის კვარტლის ექვსდღიანი მიგრირების სიმბოლოს სოფელ გილიადუზიდან ყუბის ხანის ჰუსეინალი ხანის ნებართვით. ნაგებობას აქვს 14 ძირითადი სარკმელი. მთავარი სამლოცველო დარბაზის კედლების სიმაღლე 7 მეტრია.

დიდი ხნის განმავლობაში ნაგებობა გამოიყენებოდა როგორც საწყობი, შემდგომ — როგორც სამკერვალო საამქრო. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ სამლოცველო სახლი დაუბრუნდა მოსახლეობას. 1995 წელს, ყირმიზი-ქასაბს გამორჩეული წარმომადგენლების, მარდახაი აბრამოვისა და სემიონ ნისანოვის ინიციატივით, დაიწყო ნაგებობის რესტავრაცია, რომელიც გაგრძელდა 2000 წლის ოქტომბრამდე. 2001 წლის 11 ოქტომბერს ყირმიზი-ქასაბის ებრაელმა მოსახლეობამ იზეიმა ექვსგუმბათიანი სინაგოგის აღდგენა. მაგრამ სრული რესტავრაცია დასრულდა 2005 წელს.

File:Exterior of the Six-dome synagogue 03.jpg
File:Interior of the Six-dome synagogue 05.jpg
File:Interior of the Six-dome synagogue 04.jpg
File:Interior of the Six-dome synagogue 06.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტაძრები
კატეგორია:ყუბის რაიონი
კატეგორია:სინაგოგები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
იმამ ალის მეჩეთი (შაქი)

**იმამ ალის მეჩეთი** () — მეჩეთი აზერბაიჯანის ქალაქ შაქიში.

## მეჩეთის შესახებ 
აგებულია შაქიში, განჯალის კვარტალში. მშენებლობის შესახებ ზუსტი ცნობები არ არის შემორჩენილი. მეჩეთის ტერიტორიის საერთო ფართობი 660 მ²-ია. გეგმის მიხედვით, მეჩეთს აქვს ოთხკუთხოვანი ფორმა და 2 სართულისაგან შედგება. პირველ სართულზე მდებარეობს დამხმარე ოთახები. მეორე სართულზე მდებარეობს დარბაზი ლოცვისათვის, რომლის ფართობი შეადგენს 26х13 მეტრს. მეჩეთი აგებულია გამომწვარი აგურისაგან. კედლების სისქე შეადგენს 75 სმ-ს. იმამ ალის მეჩეთმა შეინარჩუნა თავისი პირვანდელი სახე. თუმცა, აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, რეპრესიის წლებში მინარეთი დაანგრიეს, მეჩეთმა შეწყვიტა ფუნქციონირება. 1994 წელს მეჩეთის საქმიანობა განახლდა ბაქოში არსებული ირანის ისლამური რესპუბლიკის კულტურული ცენტრის მიერ და მხოლოდ 1997 წელს მეჩეთის მინარეთი და სამსხვერპლო თავიდან იქნა აშენებული. დღესდღეობით მინარეთის სიმაღლე 22 მეტრია. იგი, ისევე როგორც თვითონ მეჩეთი, აგებულია გამომწვარი აგურისაგან.

File:Imam Ali masjidi, Sheki, darvaza.JPG
File:Imam Ali masjidi, Sheki, 4.JPG
File:Imam Ali masjidi, Sheki, 1.JPG

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
გოიგოლის ლუთერანული ეკლესია

**ლუთერიანული ეკლესია**  () — ელენდორფის (დღ. გოიგოლის) გერმანულ კოლონიაში 1857 წელს აშენებული ეკლესია. ამჟამად გამოიყენება როგორც ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმი. გოიგოლის ბუნებრივ ნაკრძალთან ერთად რეგიონის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ტურისტული ობიექტია.

## ისტორია 
1817 წელს რუსეთის იმპერიის ტერიტორიაზე იმპერატორ ალექსანდრე I-ის გადაწყვეტილებით, რამდენიმე ათასი შვაბიიდან გადმოსახლებული, სარწმუნოებით ლუთერან-პიეტისტი ოჯახი ჩამოვიდა. ამიერკავკასიაში დაარსდა რამდენიმე კოლონია, მათ შორის ელენენდროფიც. ამ პერიოდშივე დაარსდა ლუთერანული თემი. თავდაპირველად შეკრებებს უძღვებოდა მასწავლებელი, 1832 წელს კი ჰანოვერიდან აქ ჩამოვიდა პასტორი.

1854 წელს გადაწყდა ქვის შენობის აშენება. სამუშაოებმა გასტანა სამი წელი და 1857 წლის 10 მარტს შედგა ახალი კირხის (ეკლესიის) კურთხევა, რომელმაც მიიღო წმინდა იოანეს სახელი.

ეკლესია დაიკეტა 1941 წელს რეგიონიდან გერმანელების დეპორტაციის შემდეგ. სხვადასხვა დროს აქ მდებარეობდა სამხედრო ჰოსპიტალი და სპორტული სკოლა. 2005 წლიდან მოქმედებს რეგიონის ისტორიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი. 2008 წელს გერმანული საზოგადოების ტექნიკური თანამშრომლობის დახმარებით, შენობა რესტავრირდა.

File:Kirche in Helenendorf.png|Церковь в 1908 году
File:Interior (Kirche Helenendorf).jpg|Интерьер здания
File:Exit Kirche Helenendorf.jpg|Портал. Вид изнутри

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტაძრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
რამალა

**რამალა** () — ქალაქი პალესტინაში, მდინარე იორდანეს დასავლეთი ნაპირის ცენტრალურ ნაწილში, ქალაქ იერუსალიმიდან ჩრდილოეთით 10 კმ-ში. მდებარეობს ზღვის დონიდან საშუალოდ 880 მ სიმაღლზე, ქალაქ ელ-ბირას სიახლოვეს. დღეისათვის წარმოადგენს პალესტინის ეროვნული ადმინისტრაციის დე ფაქტო ადმინისტრაციულ მთავარ ქალაქს. 2016 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა უდრიდა 35,140 ადამიანს.

## სქოლიო
კატეგორია:პალესტინის ქალაქები
მიხეილ ლოლიშვილი

**მიხეილ ლოლიშვილი** (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი. ეს ჩემპიონატი ჩატარდა 2017 წელს  კატოვიცეში (პოლონეთი). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მიხეილ ლოლიშვილი  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
ლადო ლომაია

**ლადო ლომაია**  (დ. ფოთი) — ქართველი სპორტსმენი (კრივი). ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის ვერცხლის მედლის მფლობელი   (2017, ბაქო, აზერბაიჯანი). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი ( 2018, ანაპა, რუსეთი). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლადო ლომაია  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:ფოთში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოკრივეები
ამურის სიგი

**ამურის სიგი**, *უსურიული სიგი* () — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 51,5 სმ-მდეა, აღწევს 60-მდეც; მასაში — 2 კგ-ს. თავსა და ტანზე მუქი ლაქები ჩვეულებრივ არ აქვს; თუმცა, ზოგჯერ, წინასარქველზე და კუდის ფარფლზე შეინიშნება. მოთეთროა, ზურგის ფარფლში 3–4 დაუტოტავი და 9–11 დატოტვილი სხივია, ანალურში — შესაბამისად 3 და 13–15. გვერდით ხაზზე 86–92 ცალი ქერცლის ფირფიტაა, მის ზევით ზურგის ფარფლამდე გასდევს ფირფიტების 10–11 წყება, ქვევით — 9–10. აქვს 26–30 ლაყუჩის ჩხირი. ყბები თითქმის ერთნაირი სიგრძისაა, ზედა ყბა ოდნავ წინაა გამოწეული და ფუძეშიც შესამჩნევად სცდება თვალი წინა მხარეს. გავრცელებულია ამურის ქვემო და შუა წელზე, ზეაში, უსურიში, ტბა ხანკაში, ამურის ლიმანში, ოხოტის ზღვის სამხრეთ ნაწილში; ახლო ფორმები ნაპოვნია ჩრდილოეთ სახალინის ტბებში; არის სამხრეთ სახალინის დასავლეთ სანაპიროზეც ჩ. გ. 48°30′ ქვემოთ. იკვებება სხვადასხვა მცენარეული ნარჩენებით, ჭიებით, მოლუსკებით, მწერების მატლებით, მცირე ზომის თევზით. მიგრაცია ამურთან დაკავშირებულ ტბებში წყლის დონის მატებაზეა დამოკიდებული. ტბების გახსნასთან ერთად სიგი მათში შედის; აგვისტოში, როდესაც ტბის წყლის ნაკადი ამურისაკენ გაძლიერდება, თევზი უკან, ამურში, ბრუნდება და გაზაფხულამდე იქ რჩება. შემოდგომაზე ქვირითის დასაყრელად შედის მთის მდინარეებში. ტოფობა იწყება სექტემბრის ბოლოს – ოქტომბრის დასაწყისში, გრძელდება დეკემბერ-იანვრამდე და მთავრდება ყინულძვრის შემდეგ. ქვირითს ყრის ორმოებში ან გრუნტის ზედაპირზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:სიგი
გიორგი ლომთაძე

**გიორგი ლომთაძე**  (დ. თარიღი უცნობია, ქუთაისი)  — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა). 23 წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ეს ჩემპიონატი  2015 წელს ჩატარდა კლაიპედაში (ლიეტუვა).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი ლომთაძე   — ქართული სპორტი. 

კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
გ
ირაკლი გამთენაძე

**ირაკლი გამთენაძე** (დ. 8 სექტემბერი, 1988, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2016, ბუქარესტი, რუმინეთი, 90 კგ), ევროპის ჩემპიონატის გამარჯვებული (2015, სოფია, ბულგარეთი, 90 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ირაკლი გამთენაძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
სასაფლაო სკივრი

]]

**სასაფლაო სკივრი** (;  – „მომცრო სკივრი“), ასევე ცნობილია, როგორც **სამკერდე ქვა** (აზერბ. sinə daşı) — მცირე ფორმის არქიტექტურული ნაკეთობა. იდგმევა გარდაცვლილი ადამიანის საფლავზე. სასაფლაო სკივრი კეთდება ქვისგან, მარმარილოსგან ან სხვა მასალისგან. ასეთი სკივრები ირთვება ქითაბით, რომელიც შედგენილია სხვადასხვა ორნამენტებით, აიათებით ყურანიდან, ამონარიდებით ლექსებიდან, ფაქტებით მიცვალებულის ცხოვრებიდან. სასაფლაო სკივრები ფართოდ იყო გავრცელებული აღმოსავლეთში შუა საუკუნეებში.

საინტერესოა აფშერონისა და აზერბაიჯანის სხვა რაიონების დასახლებების (ბუზოვნის, ნარადარის, ჰაზრის და ა. შ.) საერთო სასაფლაოების სკივრები. ეს საფლავს ქვები უმეტესწილად პარალელეპიპედის ფორმისაა და გამოკვეთილია დიდი ქვის ლოდებიდან (მოგვიანებით შემოტანილი დასახელებით „სანდურა“). ქვების ზედაპირი ღიაა თვალსაჩინოებისთვის და ხშირად მორთულია მეტ-ნაკლებად კარგად ორგანიზებული და ოსტატურად შესრულებული დეკორატიული მხატვრული კვეთით. კომპოზიციის ცენტრს ხშირად წარმოადგენს მედალიონ-ლირსები სხვადასხვა მონახაზისა და მოორნამენტებული შიდა სიბრტყეებით. საფლავის ქვების მედალიონები გაფორმებულია ორნამენტებიანი ურთირთჩამნაცვლებელი თასმებით. ეს ორნამენტები ხშირ შემთხვევაში წარმოადგენს მცენარეული ნაირსახეობების ჩუქურთმებს და დეკორატიულ წარწერებს, მეტწილად ციტირებებს ყურანიდან. ზოგიერთი სასაფლაო სკივრის ერთიანი სურათის კომპოზიციაში გვხვდება სხვადასხვა ცხოველის სქემატური ბარელიეფური გამოსახულებები და მარტივი სიუჟეტური სცენები ნიზამი განჯევის პოემიდან „შვიდი ლამაზმანი“. აზერბაიჯანის ისტორიის მუზემში ინახება რამდენიმე სკივრი. რიგი შუასაუკუნეების დროინდელი სასაფლაო სკივრები გამოფენილია გობუსტანის ნაკრძალის მუზეუმისა და ბაქოს იჩერი-შეხერეს ბაზრის მოედნის ეზოებში.

X century gravestone in Ichery sheher.JPG|
Grave stone in Gobustan 4.jpg|
Graves on Bazar square near Maiden Towers of Baku.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
კატეგორია:აღმოსავლური კულტურა
ნარშარაბი

thumb|140px|ნარშარაბი
**ნარშარაბი** () — ბროწეულის წვენის შესქელების მეთოდით მიღებული აზერბაიჯანული საკმაზი. სოუსის დასახელება „ნარშარაბი“ მომდინარეობს ორი აზერბაიჯანული სიტყვისაგან: „ნარ“ – ბროწეული და „შარაბ“ – ღვინო. შეიცავს 10 %-მდე ლიმონმჟავას და 45 %-მდე შაქარს. ნარშარაბის დასამზადებლად ჩვეულებრივ იფრცქვნება ბროწეული და ეცლება შიდა ტიხრები, რის შემდეგაც ხდება მარცვლებისაგან წვენის გამოწურვა. წვენს ხარშავენ ვიდრე 20 %-მდე არ შემცირდება თავდაპირველი მოცულობა, შემდომ კი ამატებენ შაქარს, ქინძს, რეჰანს, დარიჩინს, დაფნის ფოთოლს, ხანდახან — შავ ან წითელ წიწაკას. ნარშარაბი ჩვეულებრივ გამოიყენება საკმაზის სახით ხორცის ან თევზის კერძებთან, ასევე ბოსტნეულთან და სხვადასხვა გარნირთან.

## სქოლიო
კატეგორია:სოუსები
კატეგორია:სუნელები
კატეგორია:აზერბაიჯანული სამზარეულო
მეჯლისი-უნსი

**მეჯლისი-უნსი** () – ლიტერატურული წრე. მომქმედებდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქ შუშაში აზერბაიჯანელი პოეტი ქალის ხურშიდბანუ ნათავანის ხელმძღვანელობით.

ლიტერატურული წრე ჩამოყალიბდა 1864 წელს შუშაში, პოეტ ჰაჯი აბას აგაჰის სახლში, პოეტ რაჰიმ-ბეი ფენის ინიციატივით. მეჯლისი-უნსი მოქმედებდა 1897 წლამდე. წრის გავლენიანი წევრები იყვნენ თვითონ რაჰიმ-ბეი ფენა, ნათავანი, მებომბექი მამაი, მირზა ალესქერ ნოვრესი, ა. იუზბაშევი, მ. ს. პირაი და სხვ.

1872 წელს წრეს სათავეში ჩაუდგა ხურშიდბანუ ნათავანი. ამის შემდეგ მიიღო ფართო აღიარება და მცირეოდენი დროის შემდეგ მისი წევრების რაოდენობამ ოცდაათს მიაღწია. წრე ისეთი კლასიკოსების პროპაგანდას ახდენდა, როგორიცაა ნიზამი განჯევი, ხაკანი შირვანი, ფუზული, ნასიმი, მოლა პანაჰ ვაგიფი, ვიდადი, სეიდ აზიმ შირვანი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
დესკაბესადო-გრანდე

**დესკაბესადო-გრანდე** () — სტრატოვულკანი ცენტრალურ ჩილეში, მაულეს რეგიონში. სიმაღლე 3953 მ. დაფარულია ყინულით ამოვსებული 1,4 კმ სიგანის კალდერით და სახელი ეწოდა ბრტყელი ზედაპირის მქონე ფორმის გამო, სადაც „descabezado“ ესპანურიდან „თავმოკვეთილს“ აღნიშნავს. უფრო პატარა 500 მ სიგანის კრატერი განლაგებულია კალდერის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც მოქმედი ფუმაროლები შეინიშნება. ვულკანი აგებულია ანდეზიტებითა და რიოდაციტებით, არის პიროკლასტური ნაკადების ნალექებიც. საერთო მოცულობა დაახლოებით 30 კუბური კილომეტრია. სამხრეთით, 7 კმ-ში მდებარე ვულკან სერო-ასულთან ერთად შეადგენს ფართო ვულკანური მინდვრის ნაწილს. დესკაბესადო-გრანდეს უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1932 წლის ივნისს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
თორნიკე ალბუთაშვილი

**თორნიკე ალბუთაშვილი** (დ. უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი).  შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი. ჩემპიონატი ჩატარდა 2018 წელს, სოფიაში, ბულგარეთში.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* თორნიკე ალბუთაშვილი  — ქართული სპორტი.

 
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
გურამ გიორბელიძე

**გურამ გიორბელიძე** (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2017, 62 კგ), ჭაბუკებს შორის მსოფლიო ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2019, ლას-ვეგასი, აშშ, 67 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გურამ გიორბელიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
რომან ლომინაძე

**რომან ლომინაძე** — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა).  ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (ფედერაციის ნაძე თასი) ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (2014, ბაქო, აზერბაიჯანი). 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი (2015, ვალბჟიხი, პოლონეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რომან ლომინაძე   — ქართული სპორტი. 

კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
ოთარ მაილაშვილი

**ოთარ მაილაშვილი** (დ.  უცნობია) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. ეს ჩემპიონატი ჩატარდა 2017 წელს კატოვიცეში (პოლონეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოთარ მაილაშვილი  — ქართული სპორტი. 

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
რუბენ ორბელი

**რუბენ ორბელი** (, ); დ. 26 იანვარი (7 თებერვალი) 1880, ნახიჩევანი — გ. 9 მაისი 1943, მოსკოვი) — პროფესორი, ჰუმანიტარულ დისციპლინათა მასწავლებელი, არქეოლოგი, მიიჩნევა წყალქვეშა არქეოლოგიის ფუძემდებლად საბჭოთა კავშირში.

## მეცნიერ-მკვლევართა დინასტია 
* ლეონ ორბელი ( ) — რუბენ ორბელის უმცროსი ძმა. სომეხი ფიზიოლოგი, სამედიცინო სამსახურის გენერალ-პოლკოვნიკი, მეცნიერი. ის იყო სსრკ-სა და სომხეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის პროფესორი. ლეონ ორბელი ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი გახდა 1950 წელს. 
* იოსებ ორბელი (, ) — რუბენ ორბელის უმცროსი ძმა. ეთნიკურად სომეხი საბჭოთა აღმოსავლეთმცოდნე და აკადემიკოსი. იოსებ ორბელი ხელმძღვანელობდა ერმიტაჟის მუზეუმს ლენინგრადში 1934– 1951 წლებში. იოსები ორბელი არის სომხეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის დამაარსებელი და პირველი პრეზიდენტი 1943–1947 წლებში.
* რუსუდან ორბელი (, ) — რუბენ ორბელის ქალიშვილი. საბჭოთა აღმოსავლეთმცოდნე, ქართველოლოგი და არმენოლოგი, რუსულენოვანი საბჭოთა საბავშვო მწერალი ქალი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ორბელები

## ლიტერატურა 
* Григорьян Н.: Научная династия Орбели. М., Наука, 2002, 522-ე გვერდი.

კატეგორია:დაბადებული  26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:რუსი არქეოლოგები
კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი არმენოლოგები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ლუკა მაჭუტაძე

**ლუკა მაჭუტაძე**  (დ. ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (კრივი). ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის მფლობელი. ეს ჩემპიონატი ჩატარდა  2019 წელს სოფიაში (ბულგარეთი). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუკა მაჭუტაძე   — ქართული სპორტი.

კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოკრივეები
სოლომონ მანაშვილი

|}
**სოლომონ მანაშვილი** (დ. თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის პრიზიორი. ეს ჩემპიონატი ჩატარდა 2018 წელს სკოპიეში (ჩრდ. მაკედონია).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სოლომონ მანაშვილი  — ქართული სპორტი.

კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რაჩო გახარია

**რაჩო გახარია** (დ. 8 ოქტომბერი, 1988, სოხუმი) — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი), მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2014, ვილნიუსი, ლიეტუვა, 100 კგ), ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, ბუქარესტი, რუმინეთი, 110 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რაჩო გახარია  — ქართული სპორტი

კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მკლავჭიდელები
რაჩო
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
ივანე ბალიაშვილი

**ივანე ბალიაშვილი** (დ. 23 სექტემბერი, 1947, ახალციხე) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი. 1979-1989 წლებში იყო ნინოწმინდის რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარე. 1989-1991 წლებში იყო ნინოწმინდის რაიკომის პირველი მდივანი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალციხის მაჟორიტარი). მონაწილეობდა აფხაზეთის კონფლიქტში (1992-1993). 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2002-2006 წლებში იყო ახალციხის საკრებულოს თავმჯდომარე. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენით (1986) და ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1998).

## რესურსები ინტერნეტში
*ივანე ბალიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მესამე მოწვევა)
*ივანე ბალიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მეოთხე მოწვევა)

 
 

კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1972)
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ტოსკანის კონსორტების სია

**ტოსკანის კონსორტების სიაში** წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ ტოსკანის მარკგრაფებზე, ფლორენციის სენიორებსა და ჰერცოგებზე და ტოსკანის დიდ ჰერცოგებზე. 

## ტოსკანის მარკგსაგრაფო 
### ბონიფაციუსების დინასტია (812-931) 
### არლელთა დინასტია (931-1001) 
### კანოსის დინასტია (1027-1115) 
### ველფების დინასტია (1137-1173) 
### ჰოენშტაუფენების დინასტია (1195-1197) 
## ფლორენციის რესპუბლიკა 
### მედიჩების დინასტია (1434-1531) 
## ფლორენციის საჰერცოგო 
### მედიჩების დინასტია (1531-1569) 
## ტოსკანის დიდი საჰერცოგო 
### მედიჩების დინასტია (1569-1737) 
### ლოთარინგიელთა დინასტია (1737-1765) 
### ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელთა დინასტია (1765-1801) 
## ეტრურიის სამეფო 
### ბურბონ-პარმელთა დინასტია (1801-1807) 
## ტოსკანის დიდი საჰერცოგო 
### ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელთა დინასტია (1814-1859) 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ტოსკანის მმართველთა სია
* ტოსკანის დიდი საჰერცოგო
* ფლორენციის რესპუბლიკა
* ფლორენციის საჰერცოგო
* მედიჩები

კატეგორია:იტალიის ისტორია
კატეგორია:ტოსკანის ჰერცოგინიები
კატეგორია:ფლორენციის ისტორია
კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით
მარიამ ორახელაშვილი

**მარიამ ორახელაშვილი** ნამდვილი სახელი *მარიამ მიქელაძე* (დ. 3 ნოემბერი, 1887, კულაში — გ. 1937) — ქართველი ბოლშევიკი და საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. საბჭოთა პარტიული მოღვაწის მამია ორახელაშვილის მეუღლე. 1937 წელს „დიდი წმენდის“ დროს დახვრიტეს. 

## ბიოგრაფია
რსდმპ-ის წევრი 1906 წლიდან. დაამთავრა პეტერბურგის უცხო ენათა ორწლიანი ქალთა პედაგოგიური ინსტიტუტი; შემდეგ სწავლობდა პეტერბურგის პედაგოგიურ ინსტიტუტში და პეტერბურგის ბესტუჟევის ქალთა უმაღლეს კუსებზე, პარიზის უნივერსიტეტში. 1913 წელს სამშობლოში დაბრუნდა. პირველი მსოფლიო ომის დროს ვლადიკავკაზში პედაგოგიურ მოღვაწეობასთან ერთად პარტიულ მუშაობას ეწეოდა. 1918 წლიდან პედაგოგიური და რევოლუციური მოღვაწეობა განაგრძო ქუთაისში; 1920 წელს მუშობდა საქართველოს კომპარტიის ცკ-ის მდივნად; მონაწილეობდა აღმოსავლეთის ხალხთა ყრილობის მუშობაში ბაქოში; 1920 წლის მიწურულს დაბრუნდა ქუთაისში; 1921 წლის იანვარში საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელისუფლებამ დააპატიმრა. სასჯელს იხდიდა ბათუმის ციხეში. გათავისუფლდა საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შედეგად. განთავისუფლების შემდეგ თბილისში მუშაობდა სხვადასხვა საპასუხიმგებლო თანამდებობაზე, უმთავრესად სახალხო განათლების დარგში; იყო საქართველოს კპ(ბ) ცკ-ის ქალთა განყოფილების გამგე; საქართველოს განათლების სახალხო კომისარი 1931-1933 წლებში. 1932 წლიდან რსფსრ განათლების სახლხო კომისარიატის უმაღლესი სკოლების სამმართველოს უფროსი და კოლეგიის წევრი; სხვადასხვა დროს მისი რედაქტორობით გამოდიოდა ჟურნალები: „მშრომელი ქალი“, „წითელი სხივი“ და სხვ. აქვს შრომები სახალხო განათლებისა და ბავშვთა კომუნისტური აღზრდის საკითხებზე; 1924 წელს მონაწილეობდა კომუნისტ ქალთა III საერთაშორისო კონფერენციის მუშაობაში. დააპატიმრეს 1937 წელს; ბრალად ედებოდა მემარჯვენეთა კონტრრევოლუციური ორგანიზაციის წევრობა; იმავე წელს დახვრიტეს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*[სტალინური სიები საქართველოდან](https://ge.openlist.wiki/%E1%83%9D%E1%83%A0%E1%83%90%E1%83%AE%E1%83%94%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98_%E1%83%9B%E1%83%90%E1%83%A0%E1%83%98%E1%83%90%E1%83%9B_%E1%83%9E%E1%83%9A%E1%83%90%E1%83%A2%E1%83%9D%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A1_%E1%83%90%E1%83%A1%E1%83%A3%E1%83%9A%E1%83%98_(1887))
*საქართველოს პროსოპოგრაფიული ბაზა

კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისრები
ალაჭნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი

**ალაჭნის წმინდა გიორგის ეკლესიის კომპლექსი** —  არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ალაჭანში, სოფლიდან 1 კილომეტრზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის ეკლესია, სამრეკლო და გალავანი.

ეკლესია დარბაზულია (6,3 x 3,5 მეტრი) დგას გალავნით შემოვლებული ეზოს შუა ნაწილში. ეკლესიას ორი გვიანდელი მინაშიენი აქვს: ერთი სამხრეთიდან, მეორე ჩრდილოეთიდან, რომელიც ეკლესიაზე რამდენამდე მოკლეა. მისი აღმოსავლეთ კედელი ეკლესიის აღმოსავლეთ კედლის ხაზზე მდებარეობს, ჩრდილოეთისა კი გალავანზეა მიშენებული. ეკლესია და მინაშენები სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვის ირეგულარული წყობითაა ნაგები. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილია ეკლესიისა და სამხრეთ მინაშენის  კამაროვანი გადახურვა, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული ეკლესიის სამხრეთ კედელი, ეკლესიის განივ კედლებს საფასადო წყობის დიდი ნაწილი ჩამოშლილი აქვს. მისგან ამჟამად წირთხლების  ქვედა ნაწილებიღაა დარჩენილი. მეორე კარი, რომლითაც ეკლესია ჩრდილოეთ მინაშენს უკავშირდება, ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილშია. იგი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. ეკლესიის აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა. აფსიდის ნახევარწრიული თაღი მთლიანად შირიმითაა ნაწყობი და შირიმის პროფილირებულ იმპოსტებს ეყრდნობა. შირიმით იყო ნაგები კამარაც, რომლისგანაც მცირე ნაწილიღაა დარჩენილი. კამარის საყრდენად დასავლეთ კედელში შირიმით ნაწყობი საბჯენი თაღია გამოყვანილი, იგი შირიმისავე კონსოლებზეა დაყრდნობილი. 

გალავანი გეგმით კვადრატულია, რომელსაც ერთი კუთხე მომრგვალებული აქვს. ნაგებია სხვადასხვა ზომის ნატეხი ქვით. ამჟამად გალავნის კედლები 1,8-2,5 მეტრი სიმაღლეზეა შემორჩენილი. გალავნის სამხრეთ დასავლეთით  კუთხეში გეგმით კვადრატული ორსართულიანი სამრეკვლოა. მისი ქვედა ნაწილი კარიბჭეა.  სართულის ჩრდილო აღმოსავლეთით კუთხეში, კედლის სისქეში, პატარა, გეგმით კვადრატული სამალავია. გალავანი ისე დანგრეული ამჟამად რომ მისი დანიშნულების გარკვევა ვერ ხერხდება. კომპლესის აღმოსავლეთით დგას დაახლოებით 25 მეტრის მანძილზე, ნატეხი ქვით ნაგები, გეგმისთ სწორკუთხა კოშკი. იგი ორი სართულის სიმაღლეზეა შემორჩენილი და ზემოთკენ შესამჩნევად ვიწროვდება. შენორჩენილი კედლები შიგნით და გარედან ყრუა. შემორჩენილია მხოლოდ სართულშუა გადახურვის კოჭების საყრდენი ბუდეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ტოსკანის მმართველთა სია

**ტოსკანის მმართველთა სიაში** წარმოდგენილია იმ პიროვნებების სია, რომლებიც სხვადასხვა პერიოდში სხვადასხვა ტიტულით მართავდნენ ტოსკანას. თავდაპირველად იყვნენ ტოსკანის მარკგრაფები, შემდეგ ფლორენციის სენიორები, შემდეგ ფლორენციის ჰერცოგები და საბოლოოდ ტოსკანის დიდი ჰერცოგები. უკანასკნელი დიდი ჰერცოგი იყო ფერდინანდო IV, რომელმაც დაკარგა ტახტი იტალიის გაერთიანების გამო. აღსანიშნავია ისიც, რომ ისტორიაში ტოსკანის თითქმის ყველა მმართველი მამაკაცი იყო, გარდა გამონაკლისისა მატილდა კანოსელისა და ელიზა ბონაპარტის სახით.

## ტოსკანის მარკსაგრაფო 
### ბონიფაციუსების დინასტია 
* ბონიფაციუს I, 812-813
* ბონიფაციუს II, 828-834
* აგანუსი, 835-845
* ადალბერტო I, 847-886
* ადალბერტო II, 886-915
* გვიდო, 915-929
* ლამბერტო, 929-931

### ბოსოს დინასტია 
* ბოსო, 931-936
* უმბერტო, 936-961
* უგო, 961-1001

### ჰუკპოლდების დინასტია 
* ბონიფაციუს III, 1004-1011

### უდინასტიოდ 
* რაინერო, 1014-1027

### კანოსის დინასტია 
* ბონიფაციუს IV, 1027-1052
* ფედერიკო, 1052-1055
* მატილდა, 1052-1115

### უდინასტიოდ 
* რაბოდო, 1116-1119
* კონრადი, 1119-1131
* რამპრეტო, 1131
* ენგელბერტო, 1131-1137
* ენრიკე, 1137-1139
* ულრიკი, 1139-1152
* ველფ VI, 1152-1160
* ველფ VII, 1160-1167
* ველფ VI, 1167-1173
* ფილიპე, 1195-1197
* ფედერიკო, 1246-1250

## ფლორენციის რესპუბლიკა 
### მედიჩები 
### რესპუბლიკის აღდგენა 
### მედიჩების რესტავრაცია 
## ფლორენციის საჰერცოგო 
### მედიჩები 
## ტოსკანის დიდი საჰერცოგო 
### მედიჩები 
### ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები 
## ეტრურიის სამეფო 
### ბურბონ-პარმელები 
## ტოსკანის დიდი საჰერცოგო 
### ბონაპარტები 
### ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ტოსკანის კონსორტების სია
* მედიჩები
* ფლორენციის საჰერცოგო
* ფლორენციის რესპუბლიკა
* ტოსკანის დიდი საჰერცოგო
* იტალიის გაერთიანება

კატეგორია:იტალიის ისტორია
კატეგორია:ტოსკანის ისტორია
კატეგორია:ტოსკანის ჰერცოგები
კატეგორია:მმართველები ქვეყნების მიხედვით
ბაქარ გელენიძე

**ბაქარ გელენიძე** (დ. ?) — ქართველი სპორტსმენი (კიკბოქსინგი), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, ბათუმი, საქართველო), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, შვედეთი, 63 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაქარ გელენიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კიკბოქსიორები
საბერძნეთის მეფეთა სია

**საბერძნეთის მეფეთა სიაში** წარმოდგენელია იმ მამაკაცების სიაში, რომლებიც ფლობდნენ საბერძნეთის სამეფო ტახტს 1832 წლიდან 1973 წლამდე. ძირითად შემთხვევაში ბერძენი მონარქები გლუქსბურგთა დინასტიიდან იყვნენ, რომელიც თავის მხრივ სათავეს დანიის სამეფო ოჯახიდან იღებს, თუმცა საბერძნეთის პირველი მეფე ვიტელსბახთა დინსატიიდან იყო. ასევე აღსანიშნავია საბერძნეთის მეორე რესპუბლიკა (1924-1935), რომლის დროსაც ცოტა ხნით დაემხო, მაგრამ შემდეგ ისევ აღდგა მონარქია, რომელიც საბოლოოდ 1973 წელს დაემხო და დამყარდა საბერძნეთის მესამე რესპუბლიკა.

## ვიტელსბახები 
## გლუქსბურგები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* საბერძნეთის დედოფლების სია
* გლუქსბურგები

კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია
კატეგორია:საბერძნეთის მეფეები
კატეგორია:მეფეები ქვეყნების მიხედვით
საბერძნეთის დედოფლების სია

**საბერძნეთის დედოფლების სიაში** წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ საბერძნეთის მეფეებზე. ტიტული შეიქმნა 1836 წელს და იგი პირველად დაიკავა ამალია ოლდენბურგელმა, ხოლო მონარქია გაუქმდა 1973 წელს, რა დროსაც ტახტი დედოფალ ანა მარია დანიელს ეკავა.

## ვიტელსბახების დინასტია 
## გლუქსბურგების დინასტია 
## იხილეთ აგრეთვე 
* საბერძნეთის მეფეთა სია
* გლუქსბურგები

კატეგორია:საბერძნეთის ისტორია
კატეგორია:საბერძნეთის დედოფლები
კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით
აფხაზთმცოდნეობა

**აფხაზთმცოდნეობა** იგივე **აფხაზოლოგია** () — ერთ-ერთი მიმართულება კავკასიოლოგიაში, აფხაზეთის, აფხაზური ენის, აფხაზური ეთნოსის, და აფხაზთა კულტურის კვლევის კომპლექსური მეცნიერება.

აფხაზური ენის არსებობის დამადასტურებელ უძველეს ფაქტობრივ დოკუმენტს წარმოადგენს 40 აფხაზური სიტყვა და წინადადება, რომელიც ცნობილ ოსმალ მოგზაურს ევლია ჩელების გაუკეთებია 1641 წელს. არსებული ჩანაწერი ასევე მიიჩნევა პირველ წვლილად აფხაზოლოგიაში.

დღესდღეობით აფხაზოლოგიის ცენტრად მიიჩნევა დიმიტრი გულიას სახელობის ჰუმანიტარული კვლევების აფხაზური ინსტიტუტი. 

აფხაზოლოგიის ბეჭდვით ორგანოს წარმოადგენს — ჟურნალი „აფხაზოვედენიე“ ().  

აფხაზური ენის კვლევაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს საქართველოს სსრ ფილოლოგებმა. აფხაზური ენის პირველი ლექტორი თსუ-ში იყო ცნობილი ქართველი მეცნიერი სიმონ ჯანაშია.

## ცნობილი აფხაზოლოგები 
* დიმიტრი გულია ()
* პეტრე უსლარი ()
* ნიკო მარი ()
* ნიკოლაი იაკოვლევი ()
* ვლადისლავ არძინბა ()
* ბაგრატ შინკუბა ()
* გიორგი ტურჩანინოვი ()
* ალექსანდრ ორლოვ-კრეჩმერი ()
* გიორგი როგავა ()
* ქეთევან ლომთათიძე 
* თეიმურაზ გვანცელაძე
* ჯორჯ ჰიუიტი ()

ასევე ვ. ლუკასენი (ნიდერლანდები), ა. სპრაიტი (ნიდერლანდები), გ. დეეტერსი (გერმანია), კ. ბოუდა (გერმანია), ჯ. დიუმეზილი (საფრანგეთი), ჟ. შარაშიძე (საფრანგეთი), ლ. ტრიგო (აშშ), დ. კეტმანი (აშშ), ბ ბოქსი (აშშ).

## რესურსები ინტერნეტში 
* [აფხაზოლოგია. ენა(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%90). ფოლკლორი, ლიტერატურა.]
* ჟურნალი „აფხაზოვედენიე“
* აფხაზოლოგიის (კავკასიოლოგიის) საბაკალავრო პროგრამა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში 

## ლიტერატურა 
* Ардзинба; В. Г.: «Некоторые сходные структурные признаки хаттского и абхазо-адыгских языков» ();
* Сокаева; Д. В.: «К вопросу о соотношении обряда и фольклорного текста» ();
* Чирикба; В. А.: «К этимологии гидронимов Бзып и Мдзымта» ();
* Чирикба; В. А.: «Абхазские заимствования в мегрельском языке» (); 
* Хеция; А. Дж.: «Этнологическое описание лексики охоты на куницу у абхазов» (). 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნინა სუბათოვა: კავკასიური ენები 
* პიოტრ არკადიევი: ადიღეური ენა

კატეგორია:აკადემიური დისციპლინები
*
კატეგორია:კავკასიოლოგია
კატეგორია:ფილოლოგია

კატეგორია:აფხაზეთი
კატეგორია:კულტუროლოგია
ბელგიის დედოფლების სია

**ბელგიის დედოფლების სიაში** წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ ბელგიის მეფეებზე. ტიტული შეიქმნა 1832 წელს და იგი პირველად ლუიზა მარია ორლეანელმა მიიღო. წოდება დღემდე არ გაუქმებულა და 2013 წლიდან ბელგიის მოქმედი დედოფალია მატილდა დ’უდეკემ დ’აკო.

## სია 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბელგიის მონარქი
* საქსენ-კობურგის და გოთას დინასტია

კატეგორია:ბელგიის ისტორია
კატეგორია:ბელგიის დედოფლები
კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით