ირან-ისრაელის ომი

**ირან-ისრაელის ომი** — ასევე ცნობილი **12 დღიანი ომის** სახელით, 2025 წლის 13 ივნისის გამთენიისას ისრაელის მიერ დაწყებული ფართომასშტაბიანი თავდასხმითი ოპერაცია ირანის რამდენიმე რაიონში მდებარე სამიზნეების წინააღმდეგ, კოდური სახელწოდებით **„მძვინვარე ლომი“**. ისრაელის თავდაცვის ძალებისა და „მოსადის“ მიერ განხორციელებული თავდასხმები მიმართული იყო ბირთვული და სამხედრო ობიექტებისა და მაღალი თანამდებობის პირების კერძო რეზიდენციებისკენ, რამაც გამოიწვია ძირითადი ბირთვული ობიექტების დაზიანება და ირანის უმაღლესი სამხედრო ხელმძღვანელობის ლიკვიდაცია. ეს ირანზე ირან-ერაყის ომის შემდეგ ყველაზე მასშტაბური თავდასხმა იყო.

თავდასხმამდე რამდენიმე თვით ადრე, ირანი და ამერიკის შეერთებული შტატები ახალ ბირთვულ შეთანხმებაზე მოლაპარაკებებს აწარმოებდნენ მას შემდეგ, რაც აშშ-ის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა თავისი პრეზიდენტობის პირველი ვადის დროს შეაჩერა გამოიყვანა აშშ ერთობლივი ყოვლისმომცველი მოქმედების გეგმიდან. ამჟამად ირანი ურანს 60%-იან სისუფთავემდე ამდიდრებს, რაც იარაღის დასამზადებლად ვარგის დონეს უახლოვდება და უფრო თანამედროვე ცენტრიფუგების დამონტაჟებით აჩქარებს ბირთვულ განვითარებას. ანალიტიკოსების აზრით, ეს აქტივობები გაცილებით აღემატება ნებისმიერ სავარაუდო სამოქალაქო მიზანს. თავდასხმამდე ერთი დღით ადრე, ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტომ (IAEA) 20 წლის განმავლობაში პირველად ირანი ბირთვული ვალდებულებების შეუსრულებლობაში დაადანაშაულა. ირანმა საპასუხოდ გამდიდრების ახალი ობიექტის გახსნის შესახებ განაცხადა და თანამედროვე ცენტრიფუგების დამონტაჟება დაიწყო.

ისრაელის ოპერაციის დაწყების შემდეგ, აფეთქებები დაფიქსირდა თეირანში, მათ შორის სამხედრო ბაზებთან და მაღალი რანგის მეთაურების საცხოვრებელ უბნებში. თვითმხილველები აღწერდნენ უზარმაზარ ცეცხლსა და განმეორებით აფეთქებებს. აფეთქებები მოხდა ნათანზში, ისპაჰანის პროვინციაში, სადაც ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე კრიტიკული, შაჰიდ აჰმადი როშანის ბირთვული ობიექტი მდებარეობს. ისრაელის სამიზნე ასევე გახდა ხონდაბისა და ხორამაბადის ბირთვული ობიექტები. თავდასხმების შედეგად ირანის რევოლუციური გვარდიის მეთაური ჰოსეინ სალამი დაიღუპა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ასევე განაცხადეს, რომ თავდასხმების დროს ირანის შეიარაღებული ძალების შტაბის უფროსი, გენერალ-მაიორი მოჰამედ ბაგერი დაიღუპა. ირანის სახელმწიფო მედიის ცნობით, ასევე დაიღუპნენ ბირთვული მეცნიერები ფერეიდუნ აბასი და მოჰამედ მეჰდი თეჰრანჩი. თავდასხმების შედეგად დაიღუპნენ როგორც ირანელი სამხედრო მოსამსახურეები, ასევე ირანელი მშვიდობიანი მოქალაქეები. დაზიანებულ შენობებს შორის იყო ბირთვული ობიექტები, სამხედრო ობიექტები და საცხოვრებელი ტერიტორიები. თავდასხმები შუადღისას განახლდა, დამატებითი დარტყმების შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა თავრიზის აეროპორტთან და ნათანზის ბირთვულ ობიექტთან დაკავშირებით.

## ისტორიული ფონი
1979 წლის ირანის რევოლუციამდე ისრაელი და ირანი მოკავშირე ერები იყვნენ რეგიონში არაბული ქვეყნების წინააღმდეგ, თუმცა მოჰამედ რეზა ფეჰლევიმ მოგვიანებით, 1975 წელს, იომ-ქიფურის ომის დროს ეგვიპტეს გამოუცხადა მხარდაჭერა. ირანის რევოლუციის შედეგად ირანის მმართველობა რუჰოლა ხომეინისა და მისი რელიგიური მიმდევრების ხელში გადავიდა, რომლებმაც არაბული ქვეყნების მხარდაჭერის მოპოვება ისრაელთან თანამშრომლობის შეწყვეტით და პალესტინის ტერიტორიების ოკუპაციისთვის ისრაელის დაგმობით სცადეს. ირანი ისრაელს ახლო აღმოსავლეთში იმპერიალიზმის განმახორციელებლად მიიჩნევს. წლების განმავლობაში ირანი საჯაროდ ემუქრებოდა ისრაელს ისეთი ფორმით, რასაც „ანტისემიტიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის მოძრაობა“ გენოციდად მიიჩნევს. მოძრაობის თანახმად, ირანის რიტორიკა ისრაელის მიმართ ღრმად ანტისემიტურია და გენოციდის განზრახვას შეიცავს. შემდგომში განვითარდა ირან-ისრაელის პროქსი კონფლიქტი, სადაც ირანი ეხმარებოდა ისეთ დაჯგუფებებს, როგორიცაა ჰამასი, ჰეზბოლა და ჰუსიტები, რომლებიც არაერთხელ იყვნენ ჩართულნი ისრაელთან შეიარაღებულ კონფლიქტში. 2018 წელს, ამერიკის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, თავისი პირველი პრეზიდენტობის დროს, შეაჩერა აშშ-ის მონაწილეობა შეთანხმებაში და განაახლა ეკონომიკური სანქციები ირანის წინააღმდეგ, მიუხედავად იმისა, რომ საერთაშორისო ატომური ენერგიის სააგენტოს (IAEA) ანგარიშის თანახმად, ირანი იცავდა შეთანხმებას.  დამასკოში ირანის საკონსულოზე საჰაერო დარტყმის შემდეგ, რომელიც ფართოდ ითვლება ისრაელის მიერ განხორციელებულ საჰაერო დარტყმად (მიუხედავად იმისა, რომ ისრაელი არ აღიარებს ამას), ირანმა 2024 წლის აპრილში ისრაელის წინააღმდეგ ირანული დარტყმები დაიწყო, ხოლო ისრაელმა, თავის მხრივ, 2024 წლის აპრილში ირანზე დარტყმებით უპასუხა, რაც ორ ტერიტორიას შორის პირველი პირდაპირი დარტყმები იყო. 2025 წლის აპრილში, ამერიკის პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა გამოაცხადა შეერთებულ შტატებსა და ირანს შორის მოლაპარაკებების დაწყების შესახებ ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებით, ხოლო თეთრმა სახლმა განაცხადა, რომ ირანს შეთანხმების მისაღწევად ორი თვე აქვს; ორთვიანი ვადა ისრაელის დარტყმებამდე ერთი დღით ადრე ამოიწურა.

2025 წლის მაისში, ატომური ენერგიის სააგენტომ განაცხადა, რომ ირანმა 409 კგ 60%-იანი სისუფთავის ურანი დააგროვა.

2025 წლის 12 ივნისს, ABC News-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ისრაელი განიხილავდა ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების განხორციელებას; რამდენიმე საათის შემდეგ, CBS News-ის ცნობით, აშშ-ის ოფიციალურ პირებს აცნობეს, რომ ისრაელი „სრულიად მზად“ იყო ირანის წინააღმდეგ ოპერაციის დასაწყებად. სავარაუდოდ, ტრამპის ადმინისტრაცია განიხილავდა ისრაელის მხარდაჭერის ვარიანტებს ოპერაციის ხელმძღვანელობის გარეშე. იერუსალიმში აშშ-ის საელჩომ მომდევნო დღეს შეზღუდა თავისი თანამშრომლების გადაადგილება, თუმცა ისრაელში აშშ-ის ელჩმა, მაიკ ჰაკაბიმ, განაცხადა, რომ „ნაკლებად სავარაუდო“ იყო ისრაელის მიერ ირანისთვის შეტევა ტრამპის ადმინისტრაციის თანხმობის გარეშე. ამიტომ, ნეთანიაჰუმ გამოაცხადა ოპერაცია „მძვინვარე ლომის“ დაწყების შესახებ, სამხედრო კამპანიის, რომელიც მიზნად ისახავს ირანის ნათანზში მდებარე ურანის გამდიდრების მთავარ ობიექტს, მის ბირთვულ მეცნიერებს და მისი ბალისტიკური რაკეტების პროგრამის ნაწილებს და განაცხადა, რომ ოპერაცია გაგრძელდება „იმდენი დღე, რამდენიც საჭირო იქნება“. ნეთანიაჰუმ ირანის ბირთვული ძალისხმევა შეაფასა, როგორც „ისრაელის გადარჩენისთვის აშკარა და არსებული საფრთხე“ და ხაზგასმით აღნიშნა, რომ მოქმედებით „ჩვენ ასევე ვიცავთ ჩვენს არაბ მეზობლებს“ ირანის აგრესიისგან. 04:35 საათის მდგომარეობით (UTC+3:00) ირანს პასუხი არ ჰქონდა გაცემული.

ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა თავდასხმის შემდეგ წარმოთქმულ სიტყვაში განაცხადა, რომ ისრაელის ომი ისლამურ რეჟიმთან იყო და არა ირანელ ხალხთან.  სიტუაციის განვითარებისთანავე ნეთანიაჰუმ უსაფრთხოების კაბინეტი მოიწვია.

## ოპერაციის სახელწოდება
JNS-ის თანახმად, ოპერაციის სახელწოდება „მძვინვარე ლომი“ ბიბლიური რიცხვთა წიგნიდან (23:24) მომდინარეობს: „ხალხი აღდგება როგორც დიდი ლომი და თავს წამოიწევს როგორც ახალგაზრდა ლომი“. JNS-მა ასევე ივარაუდა, რომ სახელწოდება ლომისა და მზის აღორძინებას გულისხმობდა, რომელიც ირანის სიმბოლო იყო 1979 წლის ისლამურ რევოლუციამდე. შესაბამისად, ადრეული გამაფრთხილებელი ნიშნები ფსიქოლოგიურ ოპერაციებად იქნა მიჩნეული, რომლებიც დიპლომატიური ბერკეტების მოპოვებას ისახავდა მიზნად. „ნიუ-იორკ თაიმსის“ თანახმად, ამ არასწორმა შეფასებამ გამოიწვია თავდაცვითი პროტოკოლების განხორციელების ჩავარდნა. მაღალი რანგის სამხედრო მოსამსახურეებმა, მათ შორის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის (IRGC) უფროსმა მეთაურებმა, უგულებელყვეს დაშლის ან თავის შეფარების დირექტივები, რამაც გამოიწვია სამხედრო ობიექტებზე, განსაკუთრებით თეირანში, მიზანმიმართული დარტყმების დროს ძირითადი ფიგურების სიკვდილი. ჟურნალის რედაქტორების განცხადებით, ირანის რეჟიმი ფიქრობდა, რომ შეეძლო ამერიკელებთან თამაშის გაგრძელება შედეგების გარეშე. რომელიც ამერიკული F-35 Lightning II- ის გაუმჯობესებული მოდიფიკაციაა. თვითმფრინავებმა ირანის მასშტაბით 100-ზე მეტი ობიექტი დაბომბეს. და თეირანის, არ დაუბომბავთ. სამაგიეროდ, თვითმფრინავებმა ნათანზის გამდიდრების ობიექტი როგორც ამბობენ, თავდასხმაში მონაწილეობდნენ როგორც თვითმფრინავები, ასევე უპილოტო საფრენი აპარატები, რომლებმაც შეაღწიეს ირანის ტერიტორიაზე და ხელი შეუწყვეს შიდა დარტყმებს კონტრაბანდული დრონებისა და საბრძოლო მასალის გამოყენებით. New York Times-ის ცნობით, ისრაელის კამპანიის ოპერატიულმა მასშტაბმა და წარმატებამ გამოავლინა ირანის ეროვნული უსაფრთხოების ინფრასტრუქტურის მნიშვნელოვანი დაუცველობა. თავდასხმისთანავე, ირანელ ჩინოვნიკებს შორის შიდა კომუნიკაციებმა გამოაჩინა შიდა დაბნეულობა, განსაკუთრებით შეშფოთება თავდასხმის დროს საჰაერო თავდაცვის არარსებობის გამო. ირანის სარაკეტო პასუხი სამხედრო მზადყოფნის ნაკლებობის ნიშნად იქნა აღქმული. ოპერაცია ათობით ობიექტზე იყო ფოკუსირებული, მათ შორის ირანის ბირთვულ პროგრამასთან დაკავშირებულ ადგილებზე, სამხედრო მეთაურებსა და ბაზებზე. ისრაელმა განაცხადა, მისმა ძალებმა ირანისთვის მოულოდნელ ობიექტებს შეუტიეს. ისრაელის ოფიციალური პირის თქმით, მოსადმა თეირანის მახლობლად საიდუმლო დრონების ბაზა შექმნა, რომელიც ოპერაციის ფარგლებში ისრაელისკენ მიმართული რაკეტების გამშვები პუნქტების დასაბომბად გამოიყენებოდა. ისრაელის თავდაცვის ძალებთან კოორდინირებული მისია ასევე მოიცავდა ირანში ზუსტი მნიშვნელობის იარაღის გადატანასა და მოსადის კომანდო მებრძოლების მუშაობას საჰაერო თავდაცვის სისტემების გასანეიტრალებლად, რაც ისრაელის თვითმფრინავებისთვის საჰაერო უპირატესობას უზრუნველყოფდა. ირანის შესაძლო კონტრშეტევის მოლოდინში, მთელ ისრაელში გამაფრთხილებელი სირენები გააქტიურდა, თუმცა ინფორმაციის გავრცელების დროისთვის ირანს ბალისტიკური რაკეტები არ ჰქონდა გაშვებული. ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, ეს ქმედება გამოწვეული იყო დაზვერვის ინფორმაციით, რომელიც მიუთითებდა, რომ ირანმა საკმარისი რაოდენობის გამდიდრებული ურანი დააგროვა იმისთვის, რომ რამდენიმე დღეში 15 ბირთვული იარაღი წარმოექმნა. ფარსის საინფორმაციო სააგენტო, რომელიც ირანის რევოლუციურ გუშაგთა კორპუსთან არის დაკავშირებული, იტყობინებოდა, რომ შაჰრაკ-ე მაჰალათიში, თეირანის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე უბანში, სადაც ირანელი მაღალი თანამდებობის პირები და მათი ოჯახები ცხოვრობენ, რამდენიმე სახლი დაზიანდა. თავდასხმის დროს რამდენიმე საცხოვრებელი კომპლექსი დაზიანდა, მათ შორის ისეთებიც, სადაც ირანელი ოფიცრები და ოფიციალური პირები ცხოვრობდნენ. გავრცელებული ინფორმაციით, აფეთქებების სიძლიერემ ზოგიერთი შენობის ნგრევა გამოიწვია.

აფეთქებები მოხდა ნათანზში, ისპაჰანის პროვინციაში, სადაც ირანის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ბირთვული ობიექტი მდებარეობს. ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ დაადასტურა „ხმაურიანი აფეთქებები“ ობიექტის მახლობლად, სადაც ორი გამამდიდრებელი ქარხანაა განთავსებული: დიდი მიწისქვეშა საწვავის გამდიდრების ქარხანა (FEP) და მიწისზედა საპილოტე საწვავის გამდიდრების ქარხანა (PFEP). ასევე სამიზნე გახდა ხონდაბისა და ხორამაბადის ბირთვული ობიექტები.

#### შუადღე
ისრაელმა თავრიზში შუადღისას დარტყმები განახორციელა, რომელთა სამიზნეც, როგორც ამბობენ, თავრიზის აეროპორტის მიმდებარე ტერიტორია იყო. ისრაელმა ასევე დაბომბა შირაზი და ნათანზის ბირთვული ობიექტი. და პარჩინის სამხედრო ბაზაზე. ორი აფეთქება ასევე მოხდა ფორდოუს მიწისქვეშა საწვავის გამდიდრების ქარხნის მახლობლად, სადაც, როგორც ამბობენ, ირანის საჰაერო თავდაცვის სისტემამ ისრაელის დრონი ჩამოაგდო. მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა დაადასტურეს ჰამადანისა და თავრიზის საჰაერო ბაზებზე თავდასხმის ფაქტი და განაცხადეს, რომ მათ „დაშალეს“ ეს უკანასკნელი საჰაერო ბაზა, გაანადგურეს ათობით ირანული დრონი და მიწა-მიწის ტიპის რაკეტების გამშვები.

18:46 საათზე, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა დაადასტურეს ისპაჰანის ბირთვული ტექნოლოგიების/კვლევითი ცენტრის დაბომბვა და განაცხადეს, რომ ის „გამდიდრებული ურანის ხელახალი გადამუშავების“ პროცესში იყო ჩართული.

ირანული მედიის ცნობით, ირანის საჰაერო სივრცეში სულ მცირე ორი ისრაელის გამანადგურებელი ჩამოაგდეს და ქალი პილოტი დაატყვევეს. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ეს ინფორმაცია უარყვეს.

### 14 ივნისი
14 ივნისის გამთენიისას, ირანულმა მედიამ თეირანის მეჰრაბადის საერთაშორისო აეროპორტში აფეთქებისა და შემდეგ დიდი ხანძრის შესახებ ინფორმაცია გაავრცელა. Fars News Agency-ის ცნობით, ორი ჭურვი მიმდებარე ტერიტორიას მოხვდა. ირანის საჰაერო თავდაცვის ძალები ისპაჰანის თავზე ისრაელის ჭურვებზე მუშაობდნენ. „ალ-არაბიას“ ინფორმაციით, ირანის სამხედროებმა ჩრდილო-დასავლეთ ირანში სადაზვერვო მისიების დროს ისრაელის რამდენიმე დრონი ჩამოაგდეს, რის შედეგადაც ორივე მხარემ ცეცხლი გაუხსნა ერთმანეთს. ისრაელის თავდაცვის ძალების შტაბის უფროსმა, ეიალ ზამირმა და ისრაელის საჰაერო ძალების მეთაურმა, ტომერ ბარმა, დილით განაცხადეს, რომ „თეირანისკენ მიმავალი გზა გაკვალულია“. თავდაცვის ძალებმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ მან დასავლეთ ირანში მიწისქვეშა ობიექტი დაბომბა, რომელიც ათობით ბალისტიკური და ფრთოსანი რაკეტის შესანახად გამოიყენებოდა.

ირანმა დაადასტურა კიდევ ორი უფროსი მეთაურის დაღუპვა: გენერალი ღოლამრეზა მეჰრაბი, შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის დაზვერვის უფროსის მოადგილე და გენერალი მეჰდი რაბანი, ოპერაციების ხელმძღვანელის მოადგილე. ამ თარიღისთვის, ირანმა ასევე განაცხადა, რომ ჩამოაგდო ისრაელის სამი F-35 თვითმფრინავი და ორი პილოტი დააკავა. ირანის ნავთობის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ბუშერის პროვინციაში ორ ნავთობის საბადოს თავს დაესხნენ: სამხრეთ პარსის გაზის საბადოს ფაზა 14-ის პლატფორმას და ფაჯრ ჯამის გაზის გადამამუშავებელ ქარხანას. თავდასხმებმა გამოიწვია მასშტაბური ხანძარი, რამაც შეაჩერა მინიმუმ 12 მილიონი კუბური მეტრი გაზის წარმოება. წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ცნობით, იმ დროისთვის ისრაელის თავდასხმებმა გავლენა მოახდინა ირანის 31 პროვინციიდან 18-ზე, სადაც მისი 1414 თანამშრომელი მონაწილეობდა სამაშველო ოპერაციებში.

ადგილობრივი დროით 23:11 საათზე, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ დაიწყო დარტყმების ახალი ტალღა თეირანში „სამხედრო სამიზნეებზე“. ქალაქში ნავთობისა და ბენზინის საწყობები დაბომბეს, რის შედეგადაც შაჰრანის უბანში ელექტროენერგია გაითიშა. მოგვიანებით, ტასნიმის საინფორმაციო სააგენტომ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ დედაქალაქში ისრაელის თავდასხმების შედეგად ირანის თავდაცვის სამინისტროს შტაბ-ბინა და თავდაცვითი ინოვაციებისა და კვლევის ორგანიზაციის შენობა დაბომბეს.

### 15 ივნისი
ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ირანელი მშვიდობიანი მოქალაქეები გააფრთხილეს და მოუწოდეს ევაკუაციისკენ შირაზში იარაღის ქარხნებისა და სამხედრო ბაზების მიმდებარე ტერიტორიებიდან. ასევე გავრცელდა ინფორმაცია თეირანში იუსტიციის სამინისტროს შენობაზე განხორციელებული დარტყმის შესახებ. მოგვიანებით, ისრაელის საჰაერო ძალებმა განაცხადეს, რომ დაბომბეს საწვავის შესავსები თვითმფრინავი მაშჰად შაჰიდ ჰაშემინეჯადის საერთაშორისო აეროპორტში - ისრაელის ტერიტორიიდან დაახლოებით 2,300 კილომეტრში - რაც, შესაძლოა, მის ისტორიაში ყველაზე შორეული ოპერაცია იყო.

გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ირანმა ომანსა და კატარს შუამავლობა სთხოვა შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობისთვის, დარტყმების შეჩერებისა და ბირთვული მოლაპარაკებების განახლების მიზნით. ირანმა განაცხადა, რომ დააკავა ორი პირი, რომლებიც, მათი თქმით, მოსადის წევრები იყვნენ. 
ისრაელმა ირანში, ასევე სამხედრო ბაზებზე იერიში მიიტანა მიწა-მიწის ტიპის რაკეტებით. ისრაელი ასევე თავს დაესხა ირანის საგარეო საქმეთა სამინისტროს. ჭურვებმა ასევე იმსხვერპლა ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის დაზვერვის უფროსი და დაზვერვის მოადგილე.

ნეთანიაჰუმ Fox News-თან ინტერვიუში განმარტა, რომ ისრაელს სხვა გზა არ ჰქონდა, გარდა იმისა, რომ ირანზე თავდასხმა მოეხდინა ბირთვული ჰოლოკოსტის თავიდან ასაცილებლად. ინტერვიუში ნეთანიაჰუმ განაცხადა, რომ თავდასხმა განხორციელდა როგორც ისრაელის, ასევე მსოფლიოს დასაცავად. ნეთანიაჰუმ ირანის მთავრობა ირანელი ხალხის მჩაგვრელად შეაფასა და თქვა, რომ ირანელი ხალხის არჩევანი იყო, „აჯანყდებოდნენ თუ არა“. „ირან ინტერნეშენალის“ ცნობით, აფეთქებების ხმა ფორდოუს ატომური ობიექტის მიმდებარე ტერიტორიაზე ისმოდა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა პარჩინის სამხედრო ობიექტების მიმდებარე ტერიტორიაზე დარტყმები განახორციელეს. ანსარ ალ-მაჰდის გუშაგთა კორპუსმა განაცხადა, რომ მისი ერთ-ერთი მეთაური და ერთი ჯარისკაცი დაიღუპნენ ზენჯანის ოსტანის იჯრუდის ოლქში თავდასხმის დროს.

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ირანში 120 მიწა-მიწის ტიპის რაკეტის გამშვები გაანადგურეს. ბრიგადის გენერალმა ეფი დეფრინმა განაცხადა, რომ ირანის რაკეტის გამშვები მოწყობილობების 30% განადგურებულია და დაამატა, რომ ისრაელის ძალებმა გაანადგურეს იარაღის კოლონა თეირანსა და ყუმს შორის. IRNA-ს ცნობით, ისრაელის ძალებმა ქირმანშაჰში ფარაბის საავადმყოფოს შეუტიეს და მნიშვნელოვნად დააზიანეს. ისრაელმა ქირმანშაჰის სარაკეტო ქარხანაში სულ მცირე 15 შენობა დაბომბა. ისრაელმა პირდაპირი ტრანსლაციის დროს დაბომბა ირანის ისლამური რესპუბლიკის სახელმწიფო მაუწყებელი (IRIB). თავდასხმის შედეგად IRIB-ის სულ მცირე ერთი თანამშრომელი დაიღუპა. მაუწყებელმა განაცხადა, რომ მის ოფისებს ოთხი ბომბი მოხვდა. ისრაელმა თეირანის ზოგიერთი რაიონის მაცხოვრებლებისთვის ევაკუაციის ბრძანება გასცა და დასავლეთ ირანში ირანის რაკეტების გამშვებ ობიექტებს დაარტყა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ მათმა ერთ-ერთმა დრონმა ორი ირანული F-14 ტიპის თვითმფრინავი გაანადგურა. „ნურ ნიუსმა“ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ირანის ძალების თქმით, თავრიზზე F-35 ჩამოაგდეს. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა შენობას დაარტყა, რის შედეგადაც ირანის დაზვერვის უფროსი და სხვა მაღალი თანამდებობის პირები დაიღუპნენ. დადასტურდა, რომ მოჰამედ კაზემი, ჰასან მოჰაკეკი და მოჰამედ ხათამი საჰაერო დარტყმის შედეგად დაიღუპნენ. ირან ინტერნეშენალის თანახმად, ხამენეი ოჯახთან ერთად ქალაქ ლავიზანში მდებარე ბუნკერში გადაიყვანეს.

ირანმა ისრაელის წინააღმდეგ რაკეტების კიდევ ერთი დარტყმა განახორციელა, რის შედეგადაც, როგორც იტყობინებიან, ფრაგმენტებმა ზიანი მიაყენა აშშ-ის საელჩოს ფილიალს თელ-ავივში. დაბომბეს თელ-ავივში სკოლა, ასევე სახლები ბნეი ბრაკში, ჰაიფასა და პეტაჰ ტიკვაში. რვა მშვიდობიანი მოქალაქე დაიღუპა და 90-ზე მეტი დაშავდა. ისრაელის ცნობით, ღამით 287 ადამიანი საავადმყოფოში მოათავსეს. რამაც იმსხვერპლა სამი ადამიანი და გამოიწვია დიდი ზიანი. კვინსის პასუხისმგებლიანი სახელმწიფოებრივი მმართველობის ინსტიტუტის აღმასრულებელი ვიცე-პრეზიდენტის ტრიტა პარსის თქმით, ირანის ზედიზედ განხორციელებულმა სარაკეტო თავდასხმებმა შესაძლოა ისრაელის თავდაცვითი სისტემა გაანადგურა, რამაც ირანული რაკეტების გადაჭერა გაართულა. თავდასხმების შემდეგ, ისრაელმა დაადასტურა 24 გარდაცვალების ფაქტი, რომელთა უმეტესობა თავშესაფრების გარეთ მოხდა. გარდა ამისა, ერბილში, ერაყში მდებარე აშშ-ის საკონსულოს მიმართულებით გასროლილი დრონი იქნა გადაჭერილი. ირანმა პეტაჰ ტიკვას კვლავ ბალისტიკური რაკეტები ესროლა, რის შედეგადაც ოთხი ადამიანი დაიღუპა და 15 დაშავდა. მსხვერპლთა შორის იყო ჰოლოკოსტის ტრაგედიაში გადარჩენილი ივეტ შმილოვიცი. ორი რაკეტა ასევე მოხვდა თელ-ავივს, რამაც რამდენიმე შენობა გაანადგურა.

### 17 ივნისი 
მარცხნივ|მინი|ირანის მიერ ისრაელის სამხედრო დაზვერვის სკოლის დაბომბვა
დილით ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 20 რაკეტა ისროლა, რის შედეგადაც ხუთი ადამიანი მსუბუქად დაშავდა. შეტევის სამიზნე იყო თელ-ავივი, ასევე ბატ-იამისა და ტამრას საცხოვრებელი უბნები. *Ynet*-მა გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ირანული რაკეტა ქალაქ ჰერცლიას დაეცა, რის შედეგადაც რვასართულიანი შენობა დაზიანდა და ცარიელ ავტობუსს ცეცხლი გაუჩნდა. აფეთქებების ხმა ისმოდა თელ-ავივისა და დასავლეთ იერუსალიმის მიმდებარე გუშ-დანის რაიონში. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ღამით 30 ირანული დრონი ჩამოაგდეს. ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა განაცხადა, რომ იერიში მიიტანა სამხედრო დაზვერვის ცენტრსა და მოსადის ოპერაციების დაგეგმვის ცენტრზე. ოთხი აფეთქება მოხდა თელ-ავივში, რომელთაგან ერთი პირდაპირ მოხვდა მოშე დაიანის ბანაკს. საღამოს ისრაელმა წარმატებით გადაიჭირა ირანის ბალისტიკური რაკეტა ჩრდილოეთ ისრაელში.

ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, ირანის ბალისტიკური რაკეტების გამშვები სისტემების 40% განადგურდა. აშშ-ში ომის შესწავლის ინსტიტუტმა აღნიშნა, რომ დილის ხუთ შეტევაში გამოიყენეს უფრო ნაკლები რაკეტა, ვიდრე წინა შემთხვევებში, რაც, მათი აზრით, ირანის სარაკეტო ძალების დეგრადაციაზე მიუთითებდა.

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გენერალ-მაიორი ალი შადმანი მოკლეს ხატამ ალ-ანბიას შტაბ-ბინის მეთაურად დანიშვნიდან რამდენიმე დღეში. „The Jerusalem Post“-ის ცნობით, შადმანი ათობით IRGC ოფიცერთან ერთად მოკლეს. ისრაელმა განაცხადა, რომ მან „რამდენიმე ფართომასშტაბიანი დარტყმა“ განახორციელა დასავლეთ ირანში მდებარე სამხედრო ობიექტებზე, რომელთა სამიზნეც რაკეტების გამშვები პუნქტები და უპილოტო საფრენი აპარატების საცავები იყო. *Mehr News Agency*-ის ცნობით, ისრაელის რაკეტამ ქაშანში საკონტროლო პუნქტს დაარტყა, რის შედეგადაც სამი ადამიანი დაიღუპა და ოთხი დაშავდა. IRNA-ს ცნობით, ისრაელის ძალებმა თეირანში საცხოვრებელი შენობა დაბომბეს, ხოლო ირანის წითელმა ნახევარმთვარემ ნანგრევებიდან სამი ადამიანი გამოიყვანა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ 60 გამანადგურებლის გამოყენებით ისპაჰანში ირანის ბალისტიკური რაკეტების გამშვებ პუნქტებზე ძლიერი დარტყმები განახორციელა და რომ თავდასხმების დროს 12 რაკეტის საწყობი და გამშვები პუნქტი დაბომბეს. სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ბანკი *სეფა* კიბერშეტევის სამიზნე გახდა, რაზეც პასუხისმგებლობა ჰაკერთა ჯგუფმა *Predatory Sparrow*-მ აიღო. ისრაელის თვითმფრინავებმა ირანის რაკეტების გამშვებ ობიექტებს დასავლეთ ირანში დაარტყეს. ირანის არმიამ განაცხადა, რომ ჩამოაგდო 28 „მტრული თვითმფრინავი“, მათ შორის ჯაშუშური დრონი. ისრაელმა უარყო ეს უკანასკნელი განცხადება.

### 18 ივნისი 
ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, 50-მა გამანადგურებელმა თეირანში დაახლოებით 20 შენობას დაარტყა, მათ შორის ბალისტიკური რაკეტების ნედლეულის, კომპონენტებისა და წარმოების სისტემების ქარხნებს. ირანული მედიის ცნობით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ხოჯირში ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსთან დაკავშირებულ უნივერსიტეტსა და სარაკეტო ქარხანას შეუტიეს. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ასევე განაცხადა, რომ მათ 70 სარაკეტო ბატარეა გაანადგურეს. ისრაელმა ასევე შეუტია ბირთვული ცენტრიფუგების წარმოების ობიექტებს. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მიხედვით, დადასტურდა დარტყმები კარაჯისა და თეირანის კვლევით კომპლექსებზე.

დილით ისრაელმა თეირანში მდებარე ობიექტები დაბომბა და მე-18 რაიონიდან მოსახლეობის ევაკუაციის ბრძანება გასცა. ისრაელის ცნობით, თავდასხმების დროს განადგურდა ირანის ირანის საზოგადოებრივი უსაფრთხოების პოლიციის შტაბ-ბინა. ასევე, გავრცელებული ინფორმაციით, დაზიანდა ირანის წითელი ნახევარმთვარის შენობა. ირანული მედიის ცნობით, ირანის ძალებმა „მტრული“ F-35 თვითმფრინავი ჩამოაგდეს ჯავადაბადში, ვარამინის რაიონში.

შუადღისას, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ 25 გამანადგურებლით დასავლეთ ირანში 40 სამხედრო სამიზნეზე მიიტანეს იერიში, მათ შორის გამაგრებულ ემადის რაკეტის გამშვებ ობიექტზე, რაკეტების საწყობებსა და ჯარისკაცებზე. ისრაელის თავდაცვის ძალების პრესსპიკერმა, ეფი დეფრინმა განაცხადა, რომ 18 ივნისის ჩათვლით ისრაელმა ირანში 1100 სამიზნეზე მიიტანა იერიში. მან დასძინა, რომ დილით ქერმანშაჰში ხუთი AH-1 ტიპის ვერტმფრენი ააფეთქეს. მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ კიდევ სამი AH-1 ვერტმფრენი გაანადგურეს. მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ 60 გამანადგურებელი მონაწილეობდა თეირანში 20 სამიზნეზე თავდასხმებაში, მათ შორის იარაღის წარმოების ობიექტებზე, ცენტრიფუგების საწარმოებსა და ბირთვული კვლევისა და განვითარების ობიექტებზე.

ისრაელმა ღამით სამი ირანული დრონი ჩამოაგდო. საღამოს ირანმა ისრაელის მიმართულებით ერთი ბალისტიკური რაკეტა ისროლა, რის შედეგადაც თელ-ავივსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე სირენები ამოქმედდა. IRGC-ის ცნობით, თავდასხმის დროს გამოყენებული იქნა შორი მოქმედების სეჯილის ტიპის რაკეტა და ერთი მამაკაცი მსუბუქად დაიჭრა. 18 ივნისისთვის, ისრაელის თავდაცვის ძალების შეფასებით, კონფლიქტის დაწყებიდან ირანმა ისრაელის მიმართულებით 400 რაკეტა და 1000 დრონი გაუშვა. მათივე ცნობით, მხოლოდ 20 რაკეტა მოხვდა ურბანულ ზონებს და 200-ზე ნაკლებმა დრონმა შეაღწია ისრაელის საჰაერო სივრცეში.

### 19 ივნისი 
18 ივნისის ღამეს, ისრაელის საჰაერო ძალებმა თეირანში მდებარე სამიზნეებზე საჰაერო იერიშები განახორციელეს. დილით ისრაელმა ირანში ათობით სამხედრო ობიექტზე, მათ შორის საჰაერო თავდაცვისა და რაკეტების წარმოების ობიექტებზე მიიტანა იერიში. ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, მან ნათანზში ბირთვული იარაღის განვითარების ქარხანას დაარტყა.

არაქის ატომურ კომპლექსში IR-40 რეაქტორის შემაკავებელი შენობა განადგურდა ახლომდებარე დისტილაციის კოშკებთან ერთად. ისრაელმა განაცხადა, რომ რადიაციის გაჟონვის საფრთხე არ არსებობდა. ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს მიხედვით, რეაქტორი „არ ფუნქციონირებდა და არ შეიცავდა ბირთვულ მასალას“. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ მათი აზრით, მათ ირანის რაკეტების გამშვები სისტემების ორი მესამედი გაანადგურეს. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ დრონებით გაანადგურეს ირანელი ჯარისკაცები, რომლებიც ბალისტიკური რაკეტების გამშვები სისტემების რემონტს ცდილობდნენ.

ღამით ირანმა ისრაელის მიმართულებით ბალისტიკური რაკეტების ზალპი გაუშვა, რომელიც ისრაელის თავდაცვის ძალებმა სრულად გადაიჭირეს. ისრაელმა ასევე ჩამოაგდო ორი ირანული დრონი, რომლებიც ისრაელის ჩრდილოეთის მიმართულებით მიემართებოდა. დილით ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 20 ბალისტიკური რაკეტა ისროლა, რომლებმაც ცენტრალური და სამხრეთ ისრაელის სულ მცირე ოთხი ობიექტი დაბომბეს, მათ შორის ბეერ-შევაში, თელ-ავივში, რამათ-განსა და ხოლონში მდებარე სოროკას სამედიცინო ცენტრი. ისრაელის ჯანდაცვის სამინისტროს მონაცემებით, 271 ადამიანი დაშავდა, სოროკას საავადმყოფოს წარმომადგენელმა კი საავადმყოფოს მნიშვნელოვანი ზიანის შესახებ განაცხადა. თავდასხმის დროს ასევე გამოყენებული იქნა კასეტური ჭურვები, რომელთაგან ერთ-ერთი აზორში სახლს მოხვდა.

სოროკას სამედიცინო ცენტრს დიდი ზიანი მიადგა და სავარაუდოდ, ქიმიური ნივთიერების გაჟონვა გამოიწვია. 71 ადამიანი მსუბუქად დაშავდა. რამათ-განში, რამდენიმე მაღალსართულიან შენობასთან რაკეტის ჩამოვარდნის შედეგად 22 ადამიანი დაშავდა, დაზიანდა რამდენიმე საცხოვრებელი კორპუსი, დაშავდა 16 ადამიანი. მოგვიანებით, ირანმა ჩრდილოეთ ისრაელის მიმართულებით სულ მცირე 10 რაკეტა ისროლა, თუმცა დაშავებულებისა და მსხვერპლის შესახებ ინფორმაცია არ გავრცელებულა.

### 20 ივნისი 
ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ღამით მათ ირანში მრავალი სამხედრო ობიექტი დაბომბეს, მათ შორის რაკეტების წარმოების ობიექტები და თეირანში ბირთვული კვლევების ცენტრი. დარტყმულ მთავარ სამიზნეებს შორის იყო თავდაცვითი ინოვაციებისა და კვლევის ორგანიზაციის პროგრამის შტაბ-ბინა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ დილით 35 ირანული სარაკეტო გამშვები გაანადგურეს.

ირანულმა საინფორმაციო საშუალებამ გაავრცელა ინფორმაცია, რომ ისრაელის დრონმა თეირანის გიშას რაიონში საცხოვრებელ შენობას დაარტყა. გავრცელებული ინფორმაციით, თავდასხმის სამიზნე ბასიჯის სამხედრო ბაზა იყო. ადგილობრივი ირანული მედიის ცნობით, ისრაელმა თეირანში ბირთვული მეცნიერი მოკლა, რომლის ვინაობაც არ არის ცნობილი. მოკლე განცხადებაში ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ისინი ირანის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში სამხედრო ინფრასტრუქტურას ესხმოდნენ თავს.

ისრაელის მიმართულებით ირანის მიერ განხორციელებული კიდევ ერთი სარაკეტო დარტყმის შემდეგ, რაკეტები ბეერ-შევას დაეცა, საცხოვრებელი კორპუსები კი დაზიანდა, რამაც მაღალტექნოლოგიური ობიექტების მახლობლად ხანძრის გაჩენა გამოიწვია. თავდასხმის შედეგად დაზიანდა ბეერ-შევას ცენტრის რკინიგზის სადგური.

მოგვიანებით, ირანმა ისრაელის მიმართულებით 25 რაკეტა ისროლა, რომლებიც ცენტრალურ და სამხრეთ ისრაელში, ჰაიფას რაიონებში ჩამოვარდა, რის შედეგადაც 23 ადამიანი დაშავდა. ბერ-შევაში აფეთქებები დაფიქსირდა, რაც მიუთითებს, რომ გამოყენებული იქნა კასეტური ბომბი. თელ-ავივში აფეთქებები მოხდა, ხოლო იერუსალიმში სულ მცირე ერთი სარაკეტო დარტყმა. დაზიანებულ შენობებს შორის იყო დენ ნავეჰის, ისრაელის „ომის ეკონომიკის“ ლიდერის სახლი. ხაიფაში ალ-ჯარინას მეჩეთი დაბომბეს. ისრაელის კაბინეტის მდივნის, იოსი ფოქსის თქმით, ისრაელის თავდაცვის ძალების შეფასებით, ირანმა ისრაელის მიმართულებით 520 ბალისტიკური რაკეტა ისროლა, საიდანაც მხოლოდ 25 მოხვდა მიწას, რაც დაახლოებით 5%-იან ეფექტურობას უდრის.

### 21 ივნისი 
ისრაელმა ისპაჰანში სამ შენობას დაარტყა, ირანული მედიის ცნობით კი, სამიზნე ბირთვული ობიექტი იყო. თავდაცვის მინისტრმა ისრაელ კაცმა განაცხადა, რომ ისრაელის თავდაცვის ძალებმა მოკლა „ყუდსის ძალების“ მეთაური საიდ იზადი და დაარტყა IRGC-ის მეთაურის ბეჰნამ შაჰრიარის მანქანას. ირანმა დაადასტურა მეათე ბირთვული მეცნიერის, ისარ ტაბატაბაი-ქამშეს მკვლელობა.

ატომური ენერგიის სააგენტომ განაცხადა, რომ ისრაელის დარტყმების შედეგად განადგურდა ისპაჰანის ბირთვული კვლევის კომპლექსში არსებული ცენტრიფუგის სახელოსნო. ისრაელის საჰაერო ძალებმა ყუმში საცხოვრებელ შენობას დაარტყა, ხოლო აფეთქებები მოხდა ნაჯაფაბადში, მალარდში, ისპაჰანსა და თეირანში. ისპაჰანის გუბერნატორის მოადგილემ განახცადა, რომ პროვინციაში განხორციელდა ისრაელის საჰაერო დარტყმები ბირთვულ ობიექტზე. „ფარსი“ იტყობინებოდა, რომ ისპაჰანში საჰაერო თავდაცვის სისტემა ამოქმედდა. ხოლო ისრაელის საჰაერო დარტყმის შემდეგ, თეირანში მდებარე ირანის კიბერპოლიციის (FATA) შტაბ-ბინა მნიშვნელოვნად დაზიანდა.

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა გამოაცხადა, რომ აჰვაზის რაიონში ათობით სამხედრო სამიზნეს შეუტია 30 გამანადგურებლის გამოყენებით, რომლებმაც დაახლოებით 50 საბრძოლო მასალა ჩამოაგდეს. სამიზნეებს შორის იყო ბალისტიკური რაკეტების საწყობი და რადარის სადგური. თეირანში განხორციელებული დარტყმის შედეგად დაიღუპა მოკლული ჰეზბოლას ლიდერის ჰასან ნასრალაჰის ყოფილი მცველი და კატაიბ საიდ ალ-შუჰადას წევრი. მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ საღამოს დაახლოებით 60-მა გამანადგურებელმა იერიში მიიტანა ცენტრალურ ირანში, რის შედეგადაც სამი F-14 გამანადგურებელი განადგურდა.

თელ-ავივსა და მეზობელ ქალაქ ხოლონში ხანძარი გაჩნდა მას შემდეგ, რაც ირანმა რაკეტების ახალი ტალღა გაუშვა და საცხოვრებელი შენობა ბეთ-შეანში დაბომბა, დაშავებულების შესახებ ინფორმაცია არ ვრცელდება. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადა, რომ ღამით 40 ირანული დრონი გადაიჭირეს და დასძინეს, რომ ომის დაწყებიდან 470 დრონი ჩამოაგდეს, ჯამში 99%-იანი ეფექტურობის მაჩვენებლით. ირანულმა Shahed-136 ტიპის დრონმა მოახერხა ბეთ-შეანში სახლის დაბომბვა, რამაც ზიანი გამოიწვია, ხოლო კიდევ ერთი 90-ე გზატკეცილის მახლობლად, არაბას ტერიტორიაზე, ღია სივრცეში ჩამოვარდა.

### 22 ივნისი: აშშ-ის შეტევა ირანულ ბირთვულ ობიექტებზე 
 დონალდ ტრამპი და ვიცე-პრეზიდენტი ჯ.დ. ვენსი თეთრი სახლის სიტუაციურ ოთახში თავდასხმების დროს (2025 წლის 21 ივნისი)]]
ისრაელის თავდაცვის ძალების ცნობით, 20-მა გამანადგურებელმა ღამით იერიში მიიტანა ცენტრალურ ირანში მდებარე ათობით სამხედრო სამიზნეზე, მათ შორის იარაღის წარმოებისა და შენახვის ობიექტებზე, საჰაერო თავდაცვის ობიექტებსა და ინფრასტრუქტურაზე ისპაჰანის შაჰიდ ბეჰეშტის საერთაშორისო აეროპორტში. დილით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ მათ დეზფულის აეროპორტში გაანადგურეს ორი ირანული F-5 გამანადგურებელი და რვა ბალისტიკური რაკეტის გამშვები, რის შედეგადაც ახლომდებარე ჯარისკაცები დაიღუპნენ. ძლიერი აფეთქებები ისმოდა თეირანში, ისპაჰანსა და ბანდარ ლენგეში, ამოქმედდა ირანის საჰაერო თავდაცვის სისტემები.

აფეთქებების ხმა ასევე ისმოდა ბუშირში. ირანული მედიის ცნობით, ისრაელმა იერიში მიიტანა ელექტროსადგურსა და სამხედრო გარნიზონზე იეზდში. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა დაადასტურა, რომ ისპაჰანის, ბუშირის, აჰვაზისა და იეზდის ოსტანებში ერთდროული დარტყმები განახორციელა 30 გამანადგურებლის გამოყენებით, რომლებმაც დაახლოებით 60 საბრძოლო მასალა ჩამოაგდეს. სამიზნეებს შორის იყო იეზდში მდებარე „იმამ ჰუსეინის“ სტრატეგიული რაკეტების შტაბ-ბინა, ირანის დრონების პოლკის შტაბ-ბინა, საჰაერო თავდაცვის ელემენტების ქარხნები, რაკეტების გამშვები მოწყობილობები და დრონების შესანახი საწყობები. დარტყმების შედეგად რამდენიმე ირანელი სამხედრო მოსამსახურე დაიღუპა, რომლებიც გაშვების პლატფორმებზე მოქმედებდნენ.

მოგვიანებით, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ 20-მა სამხედრო თვითმფრინავმა 30 საბრძოლო მასალა ჩამოაგდო ისეთ სამიზნეებზე, როგორიცაა ბალისტიკური რაკეტების განთავსება, თანამგზავრები და რადარები ქირმანშაჰსა და ჰამადანში, ასევე საჰაერო თავდაცვის სისტემა თეირანის ცენტრში.

ირანული მედიის ცნობით, ირანის საჰაერო თავდაცვის ძალებმა ისრაელის დრონი Hermes 900 ჩამოაგდეს. ირანულმა მედიამ ასევე გაავრცელა ინფორმაცია, რომ მაჯიდ მასიბი, რომელსაც ისლამური რესპუბლიკა „ისრაელის სასარგებლოდ ჯაშუშობაში“ ადანაშაულებდა, სიკვდილით დასაჯეს.

თეირანში აშშ-ის მიერ ბირთვულ ობიექტებზე თავდასხმების გამო საპროტესტო აქციები გაიმართა, რომელსაც პრეზიდენტი მასუდ ფეზეშქიანი შეუერთდა.

ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ირანმა ისრაელის მიმართულებით 27 რაკეტა ისროლა ორი დაბომბვის შედეგად, რომელთაგან 11 ობიექტი დაიბომბა ოკუპირებული გოლანის მაღლობებიდან ზემო გალილეამდე, ისრაელის ჩრდილოეთ და ცენტრალურ სანაპირო ზონებამდე, ხოლო თელ-ავივსა და ხაიფაში „ფართომასშტაბიანი ზარალი“ დაფიქსირდა. დარტყმების შედეგად ოთხმოცდაექვსი ადამიანი დაშავდა. თელ-ავივში შენობაზე დარტყმის შედეგად ცამეტი ადამიანი მსუბუქად დაშავდა, ხოლო ექვსი სხვა დაშავდა ნეს ციონაში. მამაკაცი საშუალო სიმძიმის დაზიანებებით დაშავდა ბეერ იააკოვის მახლობლად.

22 ივნისს, შეერთებული შტატები ისრაელის მხარეს შეუერთდა ომს და B2 ბომბდამშენებისა და Tomahawk-ის რაკეტების გამოყენებით ფორდოუს, ნატანზისა და ისპაჰანის ირანის ბირთვულ ობიექტებზე იერიში მიიტანა. პრეზიდენტმა ტრამპმა განაცხადა, რომ სამიზნე ობიექტები „სრულიად განადგურდა“. საპასუხოდ, ირანის მთავრობამ განაცხადა, რომ ფორდოუს ობიექტი სერიოზულად არ დაზიანებულა. IRIB-მა განაცხადა, რომ მხოლოდ ფორდოუს გასასვლელი და შესასვლელი გვირაბები განადგურდა, მაგრამ არა თავად ობიექტი. თუმცა, მოგვიანებით, ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა აბას არაღჩიმ აღიარა, რომ ბირთვულ ობიექტებს სერიოზული ზიანი მიადგა. მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ის სადაზვერვო სამსახურების თავდაპირველი შეფასებები მიუთითებდა, რომ აშშ-ის საჰაერო დარტყმებმა არ გაანადგურა ირანის ბირთვული პოტენციალი და მხოლოდ რამდენიმე თვით გადადო, პენტაგონმა მას შემდეგ დაასკვნა, რომ მან ირანი ერთი-ორი წლით უკან დახია. ფორდოუს ობიექტის თანამგზავრული ფოტოები დარტყმების შემდეგ მალევე გამოაქვეყნა Associated Press-მა. სურათებზე ჩანს ობიექტის შესასვლელების დაზიანება, რომლებიც მიწითაა დაბლოკილი, ასევე მთაში რამდენიმე დიდი ხვრელი/კრატერი, რომლის ქვეშაც ობიექტი მდებარეობს.

დარტყმებამდე, ობიექტის თანამგზავრული ფოტოები ლოჯისტიკის ზრდას აჩვენებდა, რადგან ობიექტის მახლობლად რამდენიმე სატვირთო მანქანა/მძიმე ტექნიკა იკრიბებოდა, რაც ირანის ბირთვული მასალის შესაძლო გადატანაზე მიანიშნებს. მოგვიანებით, ირანულმა წყარომ როიტერსს აცნობა, რომ დარტყმებამდე ობიექტიდან გამდიდრებული ურანის უმეტესი ნაწილი უცნობ ადგილას გადაიტანეს.

ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს ცნობით, აშშ-ის თავდასხმის შემდეგ ირანის ბირთვულ ობიექტებში ახალი რადიაცია არ დაფიქსირებულა. ისრაელმა განაცხადა, რომ დარტყმების დაგეგმვისას აშშ-სთან „სრულ კოორდინაციაში“ იმყოფებოდა. წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საერთაშორისო მოძრაობის ხელმძღვანელმა პირჰოსეინ კოლივანდმა განაცხადა, რომ დარტყმებს მსხვერპლი არ მოჰყოლია.
 25 ივნისს ტრამპმა განაცხადა, რომ ისრაელის მიერ გაგზავნილმა პირებმა დაადასტურეს ობიექტის განადგურება.

თავდასხმის შემდეგ, 2025 წლის ჰააგის ნატოს სამიტზე გამოსვლისას, ტრამპმა განაცხადა, რომ ბირთვული ობიექტები „განადგურდა“, თუმცა დაზვერვის მონაცემებს „ძალიან დაუზუსტებელი“ უწოდა.

### 23 ივნისი: ირანის იერიში ამერიკულ ბაზებზე 
ირანმა ისრაელის მიმართულებით 15 რაკეტა გაისროლა, რომელთა გადამჭრელი რაკეტების ნამსხვრევები რამდენიმე ქალაქში დაეცა. იერუსალიმში აფეთქებების ხმა ისმოდა, რის გამოც 30 წუთის განმავლობაში სირენების ხმა ჩაირთო. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ თავდასხმა ხუთი ცალკეული ტალღისგან შედგებოდა, რომელთაგან თითოეული რამდენიმე ჭურვს მოიცავდა. მათივე ცნობით, რაკეტების უმეტესობა საჰაერო თავდაცვის სისტემამ ჩამოაგდო. ისრაელის ელექტროენერგიის კორპორაციამ განაცხადა, რომ სამხრეთ ისრაელში რაკეტის „სტრატეგიული ინფრასტრუქტურის ობიექტთან“ ახლოს დავარდნის შემდეგ ელექტროენერგიის მიწოდება შეწყდა. ირანული მედიის ცნობით, რაკეტების თავდასხმა IRGC-მ მოაწყო და აფეთქებები ხუთ ადგილას დაფიქსირდა, მათ შორის საფედში, თელ-ავივში, აშკელონში, აშდოდში და ბეისანში. ისრაელის მედია ოთხი აფეთქების შესახებ იუწყებოდა, მათ შორის ერთზე აშდოდსა და თელ-ლაქიშში, დასავლეთ იერუსალიმის სამხრეთით, თუმცა აფეთქებების საერთო რაოდენობა ისრაელის სამხედრო ცენზურის გამო გაურკვეველია. ისრაელის მედია იტყობინებოდა საჰაერო სირენების შესახებ ისრაელის თემებში, მათ შორის ნაჰარიაში, გეშერ ჰაზივში, ჰილაში, მეონასა და მიილიაში.

ახალი ამბები იუწყებოდა, რომ ირანმა აშშ-ის სამხედრო ბაზებზე კატარში დაიწყო ის, რასაც ისინი „გამანადგურებელ და ძლიერ სარაკეტო თავდასხმებად“ მოიხსენიებენ. TRT Global-ის თანახმად, ირანის სახელმწიფო ტელევიზიამ დაადასტურა ოპერაცია 23 ივნისიდან, სამხედრო წყაროებზე დაყრდნობით, რომლებიც აცხადებენ, რომ თავდასხმები იყო პირდაპირი პასუხი ირანის ტერიტორიაზე მომხდარ ინციდენტებზე. ირანმა მინიმუმ ექვსი რაკეტა გაუშვა ამერიკულ ალ უდეიდის საჰაერო ბაზაზე კატარში, აფეთქებები კი დოჰაში დაფიქსირდა. ირანმა თავდასხმას „გამარჯვების გამოცხადების ოპერაცია“ უწოდა. კატარის ოფიციალური პირების თქმით, ალ უდეიდის სამიზნე რაკეტები გადაიჭირეს და მსხვერპლი არ ყოფილა.
 როგორც ამბობენ, ამერიკული ბაზები ერაყშიც სამიზნედ იქცა, რაც ოფიციალურმა პირმა უარყო.

ისრაელის თავდასხმების შედეგად დასავლეთ, აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ირანში მდებარე ექვსი აეროდრომი დაიბომბა, რომელთა სამიზნეც ასაფრენი ბილიკები, მიწისქვეშა ობიექტები და საწვავის შემავსებელი თვითმფრინავი იყო. თავდასხმების შედეგად განადგურდა 15 ირანული გამანადგურებელი და ვერტმფრენი, როგორიცაა F-14, F-5 და AH-1. ისრაელმა ასევე დაბომბა რაკეტების გამშვები და საწყობები ქერმანშაჰში. ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა (IRGC) ხორამაბადში ისრაელის დრონი Hermes 900 ჩამოაგდო.

ირანის სახელმწიფოს მიერ კონტროლირებადი მედია იუწყება, რომ სავარაუდო ჯაშუში, მოჰამედ ამინ მაჰდავი შაიესთეჰი, გასამართლდა და ჩამოახრჩვეს მოსადთან კავშირის გამო.

დაახლოებით 50-მა ისრაელის სამხედრო-საჰაერო ხომალდმა თეირანში ფართომასშტაბიანი დარტყმები განახორციელა და ორ საათში 100-ზე მეტი საბრძოლო მასალა ჩამოაგდო. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა სამხედრო სამეთაურო ცენტრები და ინფრასტრუქტურა, ასევე შიდა უსაფრთხოების ძალები ამოიღეს სამიზნედ, ისრაელის ოფიციალური პირის შეფასებით კი ასობით IRGC მებრძოლი დაიღუპა. გარდა ამისა, ისრაელი აცხადებს, რომ ფორდოუს შესასვლელ გზებზე თავდასხმა განხორციელდა. დარტყმა ევინის ციხის შესასვლელს მოხვდა. ირანული წყაროების ცნობით, ისრაელმა ევინის ელექტროსადგურზე დარტყმა განახორციელა, რამაც ელექტროენერგიის გათიშვა გამოიწვია, და შაჰიდ ბეჰეშტის უნივერსიტეტზე, თუმცა თავად უნივერსიტეტმა ეს უარყო.
 ირანის სასამართლო ხელისუფლების წარმომადგენელმა მოგვიანებით განაცხადა, რომ ევინის ციხეზე თავდასხმის შედეგად სულ მცირე 71 ადამიანი დაიღუპა.

#### ცეცხლის შეწყვეტის გამოცხადება 
ისრაელის თავდაცვის ძალების მიერ მოგვიანებით უარყოფილი ინფორმაციით, რომ თავდაცვითი რაკეტების მარაგი იწურებოდა და მომარაგების შევსების მცდელობები აშშ-ს „გაურკვევლობაში“ აყენებდა, 23 ივნისს, აღმოსავლეთის დროით საღამოს 6:02 საათზე, ტრამპმა განაცხადა, რომ ისრაელსა და ირანს შორის ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება სრულად 25 ივნისამდე შესრულდებოდა და კონფლიქტს **„12-დღიანი ომი“** უწოდა. ირანის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, აბას არაღჩიმ, გააპროტესტა ეს დეკლარაცია და განაცხადა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ წინადადებაზე შეთანხმება არ მიღწეულა, თუმცა განაცხადა, რომ ირანი შეწყვეტდა სამხედრო ქმედებებს, თუ ისრაელიც ასე მოიქცეოდა „თეირანის დროით არაუგვიანეს დილის 4 საათისა“. თეირანის დროით დილის 6:45 საათზე ირანის საჰაერო თავდაცვა ამოქმედდა თეირანში, ხოლო ირანმა დილის 7:07 საათზე ბეერ შევაზე რაკეტების კიდევ ერთი ზალპი ისროლა. აღმოსავლეთ სტანდარტული დროით დილის 01:08 საათზე (თელ-ავივში დილის 8:08 საათზე, თეირანში დილის 8:38 საათზე) ტრამპმა სოციალურ ქსელში განაცხადა, რომ ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება მიღწეულია და ყველა მხარეს მოუწოდა, არ დაერღვიათ იგი.

არასტაბილური დასაწყისისა და ირანისა და ისრაელის მიერ თავდაპირველი დარღვევების მიუხედავად, 24 ივნისის შემდეგ არცერთ მხარეს არ განუხორციელებია დარტყმები.

### 24 ივნისი: ბოლო შეტევების გაცვლა და ცეცხლის შეწყვეტის რეჟიმის დასაწყისი 
ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ გამოცხადებულ ცეცხლის შეწყვეტამდე ღამით ასობით „ბასიჯის“ ოპერატიული თანამშრომელი და ერთი ბირთვული მეცნიერი მოკლეს. ალი ბაგერიმ ასევე განაცხადა, რომ გილანის ოსტანში ღამით საცხოვრებელ შენობებზე ისრაელის საჰაერო დარტყმების შედეგად ცხრა ადამიანი დაიღუპა. ისრაელმა, ირანთან ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების დადების შემდეგ, განაახლა საჰაერო დარტყმები, და ირანი ისრაელის ქალაქებზე ორი რაკეტის გაშვებით სამშვიდობო შეთანხმების დარღვევაში დაადანაშაულა. ირანის საჰაერო თავდაცვამ დედაქალაქზე ისრაელის განგრძობად დარტყმებს უპასუხა, რის შედეგადაც ირანმა ბეერ შევას მიმართულებით რაკეტების კიდევ ერთი ზალპი ისროლა. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა ასევე განაცხადეს, რომ მათ ორი უპილოტო საფრენი აპარატი გადაიჭირეს, რომლებიც, სავარაუდოდ, ირანის სარაკეტებო ზალპის დროს გაუშვეს. ერაყის სახელმწიფო მედიამ განაცხადა დრონებით თავდასხმების შესახებ ერაყში არსებულ ობიექტებზე: ერაყის ტაჯის სამხედრო ბაზაზე, ნასირიას იმამ ალის საჰაერო ბაზაზე, ბალადის საჰაერო ბაზაზე და აშშ-ის გამარჯვების ბაზის კომპლექსზე. ერაყის პრემიერ-მინისტრის სამხედრო წარმომადგენელმა, საბაჰ ალ-ნუმანმა, განაცხადა, რომ რამდენიმე კამიკაძე დრონმა ერაყის სამხედრო ობიექტები დაბომბა, რამაც მძიმედ დააზიანა რადარის სისტემები ტაჯის სამხედრო ბაზაზე და იმამ ალის საჰაერო ბაზაზე, ზოგი კი ერაყის საჰაერო თავდაცვის ძალებმა გაანადგურეს.

მოგვიანებით, იმავე დილით, ისრაელის ოფიციალურმა პირებმა განაცხადეს, რომ ცეცხლის შეწყვეტის ძალაში შესვლის შემდეგ ირანიდან რაკეტების კიდევ ერთი ზალპი გაუშვეს. ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ ირანის მიერ ადგილობრივი დროით დილის 10:30 საათზე ჩრდილოეთ ისრაელისკენ გაშვებული ორი რაკეტა გადაიჭირეს. ირანმა თავდაპირველად უარყო თავდასხმის ფაქტი, მაგრამ მოგვიანებით განაცხადა, რომ ისრაელმა დარტყმები მანამდე, ადგილობრივი დროით დილის 9 საათამდე განახორციელა.

ირანულმა მედიამ გაავრცელა ინფორმაცია თეირანში აფეთქებების ხმების შესახებ და განაცხადა, რომ ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქ ბაბოლსარს თავს დაესხნენ და ისრაელმა დაადასტურა თეირანთან ახლოს მდებარე რადარის ობიექტზე თავდასხმა  და მათი განადგურება.

## ცეცხლის შეწყვეტის შემდეგ
25 ივნისს, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ გადაიჭირეს უპილოტო საფრენი აპარატი, რომელიც, სავარაუდოდ, ჰუსიტების მიერ იყო გაშვებული. 28 ივნისს, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა კიდევ ერთი ჰუსიტების რაკეტა გადაიჭირეს.

ირანის სახელმწიფო მაუწყებლებმა განაცხადეს, რომ ურმიაში სიკვდილით დასაჯეს მოსადის სამი სავარაუდო აგენტი. სამ ქურთ მამაკაცს, იდრის ალის, აზად შოჯაის და რასულ აჰმად რასულს, ბრალად დასდეს აღჭურვილობის კონტრაბანდა, რომელიც ისრაელმა გამოიყენა ერთი ანონიმური თანამდებობის პირის მკვლელობისთვის.

26 ივნისს, საფრანგეთის თავდაცვის მინისტრმა სებასტიან ლეკორნუმ მედიას დაუდასტურა, რომ რეგიონში მყოფმა ფრანგულმა ძალებმა ცეცხლის შეწყვეტამდე ისრაელის სამიზნე ირანული დრონები გადაიჭირეს და განაცხადა, რომ ფრანგულმა რაფალეს ტიპის თვითმფრინავებმა და მიწა-ჰაერის სისტემებმა კონფლიქტის „ბოლო რამდენიმე დღეში 10-ზე ნაკლები დრონი გადაიჭირეს“. ლეკორნუს თქმით, 12-დღიანი კონფლიქტის დროს ირანმა ისრაელის მიმართულებით დაახლოებით 400 ბალისტიკური რაკეტა და 1000 დრონი გაუშვა.

28 ივნისს, თეირანში სახელმწიფო დაკრძალვა გაიმართა ისრაელის თავდასხმების დროს დაღუპული 60 ადამიანისთვის, მათ შორის სამხედრო მეთაურებისა და ბირთვული მეცნიერებისთვის. ამასობაში, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ სავარაუდოდ, ჰუსიტების მიერ გაშვებული ბალისტიკური რაკეტა ჩამოაგდეს.

5 ივლისს, ალი ხამენეი ომის დაწყების შემდეგ პირველად გამოჩნდა საჯაროდ, დაესწრო გლოვის ცერემონიას თეირანში აშურას წინა დღეს, კონფლიქტის დროს მისი ადგილსამყოფელის შესახებ გაუგებრობის ფონზე.

6 ივლისს, ჰუსიტები თავს დაესხნენ ლიბერიის დროშის ქვეშ მცურავ სატვირთო გემს წითელ ზღვაში, რის შედეგადაც სამი მეზღვაური მოკლეს და ორი დაჭრეს.

## დანაკარგები
20 ივნისისთვის, HRANA-ს შეფასებით, ირანზე თავდასხმების შედეგად სულ მცირე 657 ადამიანი დაიღუპა და 2037 დაიჭრა. NBC News-ის ცნობით, ირანის ჯანდაცვის სამინისტროს განცხადებით, 2500-ზე მეტი ადამიანი დაიჭრა. სულ, ისრაელის თავდაცვის ძალებმა განაცხადეს, რომ სულ მცირე ექვსი მაღალი რანგის სამხედრო მეთაური დაიღუპა. ევინის ციხეზე ისრაელის თავდასხმის დროს სულ მცირე 79 ადამიანი დაიღუპა.

ორმა რეგიონულმა წყარომ 15 ივნისს განაცხადა, რომ დაღუპული ირანელი ბირთვული მეცნიერების რიცხვი 14-მდე გაიზარდა, მათ შორის რამდენიმე დაიღუპა ავტომობილში აფეთქებების შედეგად. ირანის აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის პროვინციის გუბერნატორმა განაცხადა, რომ პროვინციაში პირველი დღის დარტყმების დროს 31 ადამიანი დაიღუპა, მათ შორის 30 ჯარისკაცი და ირანის წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოების ერთი წევრი.

ომის დროს ირანიდან ისრაელის მიმართულებით 525 ბალისტიკური რაკეტა გაუშვეს. მათგან 50-დან 60-მდე ისრაელის ტერიტორიაზე დაეცა და 8 რაკეტამ მშვიდობიანი მოსახლეობის სიკვდილი გამოიწვია. მაგენ დევიდ ადომის ინფორმაციით, რომ ირანის თავდასხმების შედეგად 28 ადამიანი დაიღუპა, ხოლო ჯანდაცვის სამინისტრომ დასძინა, რომ კიდევ 3,238 ადამიანი საავადმყოფოში გადაიყვანეს, მათ შორის 28 მძიმე მდგომარეობაში, 111 საშუალო სიმძიმის, ხოლო 30 გაურკვეველი მდგომარეობის. დარჩენილი პირები მსუბუქად დაშავდნენ ან პანიკური შეტევების გამო მიიღეს მკურნალობა. 9,000-ზე მეტი ადამიანი იძულებით გადაადგილებული პირი გახდა.

## სქოლიო
### კომენტარები
### სქოლიო
კატეგორია:ირანის ომები
კატეგორია:ისრაელის ომები
კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:XXI საუკუნის ომები
კატეგორია:ირანის ბირთვული პროგრამა
კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ომები
კატეგორია:2025 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში