open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
DevilDriver

**DevilDriver** — ამერიკული გრუვ და დეზ-მეტალ ჯგუფი სანტა-ბარბარადან (კალიფორნია). იგი ჩამოაყალიბეს ვოკალისტმა დეზ ფაფარამ, გიტარისტებმა ევან პიტსმა და ჯეფ კენდრიკმა და ბასისტმა ჯო მილერმა. კოლექტივს შემდგომში გიტარისტი ბეკლინი დაემატა. თავდაპირველად ალბომებმა კრიტიკოსების უკმაყოფილება გამოიწვიეს, თუმცა საბოლოოდ მას პოპულარობა ''The Fury of Our Maker's Hand*-მა მოუპოვა.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები
* *DevilDriver* (2003)
* *The Fury of Our Maker's Hand* (2005)
* *The Last Kind Words* (2007)
* *Pray for Villains* (2009)
* *Beast* (2011)
* *Winter Kills* (2013)
* *Trust No One* (2016)
* *Outlaws 'til the End: Vol. 1* (2018)
* *Dealing with Demons Volume I* (2020)
* *Dealing with Demons Volume II'' (2023)

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

კატეგორია:მელოდიური დეზ-მეტალ ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:Roadrunner Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:2002 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
მსუქანასებრნი

**მსუქანასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები და ბუჩქბალახებია. წვნიანი ღერო და ხორცოვანი ფოთლები აქვთ. მსუქანასებრთა მეტი წილი სუკულენტია. ბევრი მათგანი ადვილად მრავლდება ვეგეტატიურად (ან უბის კვირტებით, ფოთლის დაფესვიანებით, ან ღეროს პატარა ნაწილებით); ზოგიც ცოცხლადმშობი მცენარეა. 

ოჯახი 1400-მდე სახეობაა. უმრავლესობა გავრცელებულია სამხრეთ აფრიკაში, მექსიკასა და ხმელთაშუაზღვისპირეთში, მშრალ და ქვიან ადგილებში. საქართველოში გვხვდება 29 სახეობა. სახეობათა მეტი წილი თავმოყრილია კლდისდუმას და კლდისვაშლას გვარებში. მსუქანასებრთა ბევრ სახეობას ამრავლებენ დეკორატიულ მცენარედ.

## ლიტერატურა 
*
მსხალგორი

**მსხალგორი** — ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო მსხალგორისა და ქვემო მსხალგორის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
დარჩეთი

**დარჩეთი** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში (არაშენდის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 880 მ-ზე. გურჯაანიდან დაშორებულია 37 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 409 ადამიანი (ეთნიკურად ქართველები, 99%).

ისტორიულ წყაროებში სოფელი „დარჩიეთის“ სახელწოდება მოხსენიებული აქვს მე-18 საუკუნის ქართველ მეცნიერს და გეოგრაფს ვახუშტი ბატონიშვილს. 

სოფელ დარჩეთში გავრცელებული გვარებია: რამაზაშვილი, გოგინაშვილი, ნადაშვილი, ჯიქურაშვილი და გოგილაშვილი.

სოფლის მთავარი დღესასწაული - „ევსტათობა“ 3 ოქტომბერს აღინიშნება.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 415 ადამიანი.

## არქეოლოგია და არქიტექტურა
* დარჩეთის არქეოლოგიური ძეგლები
* დარჩეთის ნაეკლესიარი
* დარჩეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია

## გალერეა 

სოფელი დარჩეთი (3).jpg|სოფლის ხედი
სოფელი დარჩეთი.tif|სოფლის ხედი
სოფელი დარჩეთი (2).jpg|სოფლის ხედი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ABBA (ალბომი)

***ABBA*** — შვედურ პოპ-ჯგუფ ABBA-ს მესამე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1975 წელს. მასში შესულია რამდენიმე ცნობილი სიმღერა, რომელის ჩარტებში წარმატებული იყო.

## სიმღერების სია
### ხელახალი გამოცემები და დამატებები
სხვადასხვა წლებში გამოდიოდა ალბომის ხელახალი გამოცემები შემდეგი დამატებებით:

#### 1987 წლის გამოცემა

Waterloo (ანდერსონი, სტიგ ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 2:44
Hasta Mañana (ანდერსონი, ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 3:09
Honey, Honey (ანდერსონი, ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 2:55
Ring Ring (ანდერსონი, სტიგ ანდერსონი, ულვეუსი, ნილ სედაკა, ფილ კოდი)&nbsp; – 3:06
Nina, Pretty Ballerina (ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 2:53

#### 1997 წლის გამოცემა

Crazy World (ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 3:48
Medley: Pick a Bale of Cotton/On Top of Old Smokey/Midnight Special (ხალხური, არანჟირება - ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 4:21

#### 2001 წლის გამოცემა

Crazy World (ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 3:48
Medley: Pick a Bale of Cotton/On Top of Old Smoky/Midnight Special (ხალხური, არანჟირება - ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 4:21

#### 2005 წლის გამოცემა

Crazy World (ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 3:46
Medley: Pick a Bale of Cotton/On Top of Old Smokey/Midnight Special (1978 წლის მიქსი) (ხალხური, არანჟირება - ანდერსონი, ულვეუსი)&nbsp; – 4:21
Mamma Mia (ესპანურად) (ანდერსონი, ანდერსონი, ულვეუსი, ბადი მაკ-კლასკი, მერი მაკ-კლასკი)&nbsp; – 3:34

#### 2008 წლის გამოცემა
შეტანილია *The Albums*-ში, ახლავს დამატებითი სიმღერები.

#### 2012 წლის გამოცემა
შეტანილია იგივე დამატებითი სიმღერები, რაც 2005 წლის ვერსიაში და DVD:

#*ABBA in Australia* (სპეციალური გადაცემა)
##Mamma Mia
##Hasta Mañana
##Ring Ring
##Tropical Loveland
##Waterloo
##I Do, I Do, I Do, I Do, I Do
##Rock Me
##Dancing Queen
##Honey, Honey
##Fernando
##So Long
##SOS
#*Made in Sweden – For Export* (SVT)
##Mamma Mia
##I Do, I Do, I Do, I Do, I Do
##So Long
#SOS (*Seaside Special*, BBC)
#Mamma Mia (*Top of the Pops*, BBC)
#*The Best of ABBA*, რეკლამა
#*Greatest Hits*, რეკლამა
#საერთაშორისო გამოცემების გალერეა

## ჩარტები
### ალბომი
### სინგლები
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:1975 წლის ალბომები
კატეგორია:ABBA-ს ალბომები
კატეგორია:Polar Music-ის ალბომები
მსხვილთავასებრნი

**მსხვილთავასებრნი** () — პეპლების ოჯახი. აქვთ მსხვილი სხეული მოკლე ფრთები და ნაირგვარი შეფერილობა — ცვილისფერიდან შავამდე, ფრთებზე — ღია ან მუქი ლაქებისაგან შემდგარი ნახატი. ოჯახში 3500-მდე სახეობაა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მსხვილთავასებრნი
Google Chrome

**Google Chrome** — ინტერნეტ-ბრაუზერი, შექმნილი Google Inc.-ის მიერ. მასში შეტანილია სხვა ცნობილი ბრაუზერების ელემენტები, მათ შორის WebKit-ის და Mozilla-ს. პროგრამის ბეტა ვერსია Microsoft Windows-ისთვის სთვის გამოვიდა 2008 წლის 2 სექტემბერს, 43 ენაზე. Mac OS X-ის და ლინუქსის ვერსიების ალფა ვარიანტებიი მოგვიანებით გამოვიდა. 2009 წლის მარტში Chrome გახდა პოპულარობით მეოთხე ბრაუზერი მსოფლიოში, 1,23%-ით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Google Chrome
* Chrome ფორუმი
* Chromium პროექტების სია
* Google Chrome-ის შესაძლებლობები
* Google-ის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაუზერები
კატეგორია:Google-ის სერვისები
მსხვილი ნაცარა ბატი

**მსხვილი ნაცარა ბატი** — ტულუზური და რომენული ბატების შეჯვარებით გამოყვანილი (1942—1950) ბატის ჯიში. ტანად დიდი ფრინველია, აქვს ფართო, ღრმა მკერდი, შებუმბვლილია ნაცრისფრად, მუცელთან თეთრია. მამლის მასაა 8 კგ, დედლისა — 6,4, თვის მოზარდეული დაახლოებით 5,5 კგ-ია, მეკვერცხულობა წელიწადში 40-60 კვერცხია. ამ ჯიშს ამრავლებენ რუსეთისა და უკრაინის ბევრ რაიონში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბატის ჯიშები
მსხვილი თეთრი ღორი

მინი|მსხვილი თეთრი ღორი
**მსხვილი თეთრი ღორი** — მსხვილი მალმწიფადი ღორის ჯიში უნივერსალური პროდუქტიულობისა. გამოყვანილია XIX საუკუნის ინგლისში ადგილობრივი გვიანმწიფადი ღორების მალმწიფად ჩინურ, ნეაპოლურ და პორტუგალიურ ღორებთან რთული შეჯვარების შედეგად. ყოფილ სსრკ-ში მსხვილი თეთრი ღორის ჯიში შეიქმნა ხანგრძლივი სანაშენე მუშაობის შედეგად და არსებითად ახალი სამამულო ჯიშად ითვლება, რომელიც სამნაირი ტიპისაა: სახორცე, სახორცე-საქონე (უმეტესობა) და საქონე. ზრდასრული კერატი იწონის 300-350 კგ, ნეზვი 200-250კგ, ნაყოფიერება — 10-12 გოჭი ყოველ დაყრაზე; ინტენსიური სექების 6 თვის მოზარდეული 100 კგ იწონის. 

მსხვილი თეთრი ღორი საქართველოში პირველად XIX საუკუნის II ნახევარში შემოიყვანეს (ზესტაფონი, ბორჯომი, სურამი). მოგვიანებით დაიწყო მისი გეგმიანი გავრცელება და  ჯიშიანი ღორის სულადობის 86%-ს შეადგენდა. საქართველოში ამ ჯიშს აშენებდნენ 2 საშენე საბჭოთა მეურნეობაში და 28 საკოლმეურნეო სანაშენე ფერმაში, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 2 სახელმწიფო ჯიშთსაშენი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორის ჯიშები
მსხალიჭასებრნი

**მსხალიჭასებრნი** (Pyrolaceae) — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე მრავალწლოვანი ფესურიანი ბალახებია. აქვთ ყვავილედებში თავმოყრილი, იშვიათად ეული ორსქესიანი ყვავილები, მრავალთესლიანი კოლოფა ნაყოფი. 

ოჯახში 4-5 გვარის 45-მდე სახეობაა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ზომიერ და ცივ სარტყლებში; სამხრეთით მექსიკამდე და ვესტინდოეთამდე აღწევენ. საქართველოში იზრდება ამ ოჯახის 7 სახეობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი
გურჯაანი (სოფელი)

**გურჯაანი** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფელი გურჯაანი).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 440 მ-ზე, ქალაქ გურჯაანიდან დაშორებულია 2 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 738 ადამიანი.

## ისტორია 
„გურჯაანის“ სახელის წარმოშობასთან დაკავშირებით ხალხურ გადმოცემებში მრავალი ვერსია არსებობს. ერთ-ერთი ისტორიულად დასაბუთებული ვერსიის თანახმად ამ სახელს თურქული წარმოშობა აქვს: სიტყვა „გურჯ“ თურქულია და ქართველს ნიშნავს, ხოლო  „გურჯაანი“ — ქართველთა სადგომს. 

სოფელი გურჯაანი წერილობით წყაროებში პირველად იხსენიება კახეთის მეფის ალექსანდრე I-ის (1476-1511) გუჯარში, რომლის მიხედვით კახთუბანი-გურჯაანი მეფეს გადასახადისაგან გაუთავისუფლებია (კახთუბანი ამჟამად ქალაქ გურჯაანის ერთ-ერთი უბანია). გურჯაანი მოხსენიებულია ასევე ვახუშტი ბატონიშვილის და იოანე ბატონიშვილის შრომებში. ამ პერიოდში ის ვაჩნაძეებისა და ანდრონიკაშვილების სოფელია. იოჰან გიულდენშტედტის მიხედვით XVIII ს-ის 70-იან წლებში გურჯაანი გაპარტახებული ყოფილა.   

სოფელი დაყოფილი იყო: კოტეხის, ნათლისმცემლის, კალოუბნის, ხევის, სახასოს და ზემო უბნებად. 1927 წელს გაერთიანდა თელავის და სიღნაღის მაზრები და შეიქმნა კახეთის ოლქი, რომლის მთავარი ცენტრი გახდა სოფელი გურჯაანი. 1934 წელს, კახეთის ოლქის დაშლის შემდეგ, სოფელ გურჯაანს გამოეყო ქალაქი გურჯაანი, რომელიც რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა. სოფელ გურჯაანის ცენტრი იყო ხევისუბანი, სადაც  ბაზრობები იმართებოდა ხოლმე და თავს იყრიდნენ ვაჭრები კახეთის ყველა კუთხიდან. 

## კულტურული მემკვიდრეობა 
სოფელში არის გვიანი შუასაუკუნეების იოანე მახარებლის, კვირაცხოვლის და ღვთისმშობლის ეკლესიები, ასევე XVIII საუკუნის მიწურულის ქაშვეთისა და მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესიები. სოფლის მახლობლად მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი გურჯაანის ყველაწმინდა. სოფელში მოქმედებს ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი, რომელიც განთავსებულია ანდრონიკაშვილების საგვარეულო სასახლეში. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 738 ადამიანი.

## გალერეა 

სოფელ გურჯაანის ნათლისმცემლის ეკლესია.jpg|სოფელ გურჯაანის ნათლისმცემლის ეკლესია
სოფელ გურჯაანის ქაშვეთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია (3).jpg|სოფელ გურჯაანის ქაშვეთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია

## იხილეთ აგრეთვე
*გურჯაანის კვირაცხოვლის ეკლესია
*გურჯაანის მეორე ეკლესია
*გურჯაანის მეორე სამარხი
*გურჯაანის მესამე ეკლესია
*გურჯაანის მიქელ მთავარანგელოზის ეკლესია
*გურჯაანის ნათლისცემის ეკლესია
*გურჯაანის პირველი ეკლესია
*გურჯაანის სადგომი
*გურჯაანის სამების ეკლესია
*გურჯაანის საწნახელი
*გურჯაანის ქვაშვეთის ეკლესია
*გურჯაანის ყოვლადწმინდის ეკლესიის სადგომი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლჰასა

**ლჰასა** (**ლასა**) (ტიბეტ. ལྷ་ས་; ჩინ. 拉萨) — ტიბეტის ისტორიული დედაქალაქი, ამჟამად არის ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის შემადგენლობაში მყოფი ტიბეტის ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

ქალაქი გაშენებულია ჯიჩუს (მდინარე ბრაჰმაპუტრის შენაკადი) ხეობაში, ტიბეტის მთიანეთში, ზღვის დონიდან 3650 მეტრ სიმაღლეზე. 2009 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 373 000 ადამიანს. ლჰასის  მიდამოები ტიბეტის მთიანეთის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო რაიონია.

ლჰასის დაარსებას მიაწერენ ტიბეტის პირველი სახელმწიფოს დამაარსებელს სრონძანგამბოს, რომელმაც დედაქალაქი იარლუნგის ხეობიდან აქ გადმოიტანა. XV-XVII საუკუნეებში ლჰასა ტიბეტის საერო და სასულიერო ცენტრი გახდა, რაც დაკავშირებული იყო დალაი-ლამის ხელისუფლების დამკვიდრებასთან.  ქალაქის კონცენტრულ გეგმას საფუძვლად უდევს წრიული გზები. პირველი შიგა გზა მიემართება ჯოკანგის მონასტრისკენ (641-450) მეორე (პაკორი) გარს უვლის მონასტრის ირგვლივ განლაგებულ სავაჭრო ცენტრს, მესამე (ლინკორი) — ძველ ქალაქს. რადიალურად განლაგებული ქუჩები განაშენიანებულია ალიზის 1-2 სართულიანი ბანიანი სახლებით. ლჰასის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილშია სასახლე-სიმაგრე პოტალა, რომელიც ცნობილია VII საუკუნიდან, ხოლო თანამედროვე სახე მას XVI-XVIII საუკუნეებში მიეცა. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* People's Government of Lhasa Official Website 
* Lhasa @ China Tibet Information Center 
* Lhasa Nights art exhibition
* Grand temple of Buddha at Lhasa in 1902

კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
კატეგორია:ტიბეტი
IPhone

**iPhone** — ინტერნეტთან დაკავშირებული მულტიმედიური სმარტფონების ხაზი, რომლის მარკეტინგს კომპანია Apple ახდენს. პირველი iPhone წარმოადგინა Apple-ის იმდროინდელმა აღმასრულებელმა დირექტორმა, სტივ ჯობსმა 2007 წლის 9 იანვარს და გამოვიდა იმავე წლის 29 ივნისს. მეხუთე თაობის iPhone, iPhone 4S, გამოვიდა 2011 წლის 14 ოქტომბერს, პორტატული მოწყობილებებისთვის Apple-ის ოპერაციული სისტემის, iOS 5.0–ის, გამოშვებიდან 2 დღის შემდეგ. 2015 წლის 9 სექტემბერს გამოვიდა მეცხრე თაობის iPhone, iPhone 6s და 6S Plus.

ტელეფონის ფუნქციები მოიცავს კამერას, პორტატულ მედიადამვრელს (iPod-ის ეკვივალენტურს), ტექსტურ შეტყობინებას, ინტერნეტთან კავშირს ინტერნეტ ბრაუზერის მეშვეობით და აქვს Wi-Fi და 4G LTE დაკავშირებადობა. 2008 წელს გაეშვა App Store, ანუ პროგრამების მაღაზია, საიდანაც მომხმარებელს შეუძლია მიიღოს თავად კომპანია Apple-ის და ასევე მესამე მხარის მიერ შექმნილი პროგრამები. 2017 წლის იანვრისთვის Apple-ის App Store შეიცავდა iPhone-ისთვის განკუთვნილ 2.2 მილიარდზე მეტ პროგრამას.

## მოდელები
## იხილეთ აგრეთვე 
* iPhone-ის ისტორია
* Apple Newton, ადრეული პირადი ციფრული თანაშემწე და Apple-ის პირველი პლანშეტური პლატფორმა 
* ჯიბის ზომის კომპიუტერი

## შენიშვნები
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ყველა მოდელის ტექნიკური მახასიათებლები

## სქოლიო 
კატეგორია:2007 წელს წარდგენილი პროდუქცია
კატეგორია:Apple Inc.-ის მობილური ტელეფონები
კატეგორია:ციფრული აუდიო პლეერები
კატეგორია:Apple iOS

კატეგორია:ITunes
კატეგორია:მრავალსენსორული მობილური ტელეფონები
კატეგორია:სმარტფონები
კატეგორია:სენსორული მობილური ტელეფონები
გრემი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

**გრემი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გრძელი ჭალა, შაქრიანი). 

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 480 მ-ზე, ყვარლიდან დაშორებულია 16 კმ-ით. მის მახლობლადაა ისტორიული ქალაქი გრემი. სოფელში მოქმედებს სახლი შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისთვის.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 791 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*გრემი
*გრემის წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მსხლები

საკუთარი სახელი **მსხლები** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მსხლები — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში;
* მსხლები — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.
მსხლისებური გუდაფშუკა

**მსხლისებური გუდაფშუკა** () — საჭმელი სოკო გუდაფშუკოვანთა ჯგუფისა. ნაყოფსხეული ჟანგისფერი ან ღია ყავისფერია, მისი სიმაღლე 2-5 სმ, დიამეტრი 1,5-3 სმ აღწევს, ფორმით მსხლისებრი ან კვერცხისებრია, ძირისკენ გაწვრილებული. იზრდება დამპალ ხეებზე და მათ ახლოს ჯგუფურად ზაფხულში და შემოდგომით. საჭმელად ვარგა მხოლოდ ნორჩი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
გეორგ მიხელისი

**გეორგ მიხელისი** (; დ. 8 სექტემბერი, 1857 — გ. 24 ივლისი, 1936) — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკოსი. გერმანიის იმპერიის რაიხსკანცლერი 1917 წლის ივლისიდან ოქტომბრამდე. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
დასავლეთი აფრიკა

right|მინი|350პქ|დასავლეთი აფრიკის ქვეყნები

**დასავლეთი აფრიკა** — მდებარეობს აფრიკის კონტინენტის დასავლეთ ნაწილში. მის შემადგენლობაში შედის 16 ქვეყანა და მოიცავს დაახლოებით 5 მილიონ კვადრატულ კილომეტრს.

## ქვეყნების სია 
## ქალაქები 
დასავლეთი აფრიკის უდიდესი ქალაქებია:
* აბიჯანი, კოტ-დ’ივუარი
* აკრა, განა
* ბამაკო, მალი
* ბენინ-სითი, ნიგერია
* კონაკრი, გვინეა
* დაკარი, სენეგალი
* ფრიტაუნი, სიერა-ლეონე
* იბადანი, ნიგერია
* კადუნა, ნიგერია
* კანო, ნიგერია
* კუმასი, განა
* ლაგოსი, ნიგერია
* ლომე, ტოგო
* უაგადუგუ, ბურკინა-ფასო
* პორტ-ჰარკორტი, ნიგერია

## იხილეთ აგრეთვე 
* დასავლეთი საჰარა

## ლიტერატურა 
* Akyeampong, Emmanuel Kwaku. ''Themes in West Africa's History* (2006)
* Collins, Robert O. *African History: Western African History* (1990).
* Davidson, Basil. *A History of West Africa, 1000–1800* (1978), numerous editions
* Edgerton, Robert B. *The Fall of the Asante Empire: The Hundred-Year War For Africa'S Gold Coast* (2002).
* Festus, Jacob et al. eds. *History of West Africa* (Vol. 1, 1989)
* Ham, Anthony. *West Africa* (2009).
* Hopkins, Antony Gerald. *An economic history of West Africa* (2014).
* Kane, Ousmane Oumar, *Beyond Timbuktu: An Intellectual History of Muslim West Africa* (2016).
* Mendonsa, Eugene L. *West Africa: An Introduction to Its History* (2002).

## რესურსები ინტერნეტში 
* *West Africa by Region and Country'' – აფრიკის კვლევა კოლუმბიის უნივერსიტეტში.
* ouestaf.com – დასავლეთი აფრიკის გაზეთი 
* West Africa Review – დასავლეთი აფრიკის კვლევა 
* The Voyage of the Sieur Le Maire, to the Canary Islands, Cape-Verde, Senegal, and Gambia - პირველი პუბლიკაცია დასავლეთი აფრიკის შესახებ 1695 წ. 

კატეგორია:აფრიკა
კატეგორია:დასავლეთი აფრიკა
მსხვილი რქოსანი საქონელი

**მსხვილი რქოსანი საქონელი**, *მსხვილფეხა რქოსანი პირუტყვი* () — შინაური წყვილჩლიქოსანი მცოხნავი ცხოველი ღრურქიანების ოჯახისა. იგი მხოლოდ შინაური ფორმით გვხვდება. მისი წინაპარია ტური (Bos primigenius), რომლის მიშინაურება დაახლოებით 8 ათ.ასი წლის წინათ დაიწყო, თვითონ კი XVII საუკუნის დასაწყისში ამოწყდა.

მსხვილი რქოსანი საქონელს იყენებენ რძის, ხორცის, ტყავის, სასაკლაოს სხვა პროდუქციის, გამწევი ძალისა და ნაკელის მისაღებად. სპეციალიზებული მეხორცული ჯიშები მერძეულთან შედარებით სწრაფად სუქდება, იძლევა დიდ საკლავ წონას და უკეთესი ხარისხის ხორცს. 1,5 — 2 წლის მოზარდეულის წონა საშუალოდ 400–500 კგ აღწევს. სანაშენე წიგნში ჩაწერილი მერძეული ფურების საშუალო წლიური მონაწველია 3500-6000 კგ რძე, რომლის ცხიმიანობაა 3,6-4%. რეკორდული მონაწველია: დღიური — 82,2 კგ, წლიური — 20 000 კგ, მთელი სიცოცხლის მანძილზე — 120 247 კგ. ლაქტაცია გრძელდება საშუალოდ 280–320 დღე, მერძეულ ფურს იყენებენ 12-13 წლის განმავლობაში.

სხვადასხვა ჯიშის ზრდასრული ფურების ცოცხალი მასაა 200–600 კგ. უდიდესია 1000 კგ-ზე მეტი; კურების — 300–900 კგ, უდიდესია — 1600 კგ. დეკეულს დაგრილებაზე უშვებენ 16-22, ხოლო კუროს 14-18 თვისას, მაკეობა გრძელდება საშუალოდ 285 დღე. ფური ერთნაყოფიანია, ტყუპი იშვიათია (2%). სხვადასხვა ქვეყნის კლიმატური ზონისათვის გამოყვანილია მსხვილი რქოსანი საქონლის ბევრი ჯიში. საქართველოში უმთავრესად გავრცელებულია კავკასიური წაბლა, სტეპის წითელი, შვიცური და შავჭრელი, აგრეთვე ენდემური ჯიში: წითელი მეგრული, ადგილობრივი ჯიში — ქართული მთის საქონელი და სხვა.

ფართო გაგებით, მსხვილ რქოსან საქონელს განეკუთვნება კამეჩი, იაკი და ჩვეულებრივ ძროხის გვარში (Bos) შემავალი საქონლის ყველა შინაური ჯიში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ძროხა, იგივე ფური
* კურო
* ხარი

## ლიტერატურა 
*
აეროდრომი

მინი|აშშ-ის სამხედრო აეროდრომი
**აეროდრომი** (აერო... და ) — თვითმფრინავების ასაფრენ-დასაფრენი, დასაყენებელი და მათი მომსახურებისათვის განკუთვნილ ნაგებობათა და მოწყობილობათა კომპლექსი, მიწის ნაკვეთი და მისი მიმდებარე საჰაერო სივრცე. აეროდრომის ძირითადი ნაწილებია საფრენი ზონა (საფრენი ველი, უსაფრთხოების გვერდითი და კიდური ზოლები, საჰაერო მისასვლელები) და აეროტორია (50 კმ რადიუსზე აეროდრომის მიმდებარე საჰაერო სივრცე). აეროდრომები იყოფა ორ მთავარ ჯგუფად: სამოქალაქო და სამხედრო აეროდრომებად. აღჭურვილობისა და გამოყენების მიხედვით სამხედრო აეროდრომი შეიძლება იყოს ძირითადი, სათადარიგო და ცრუ; დანიშნულების მიხედვით – საჯარისო, სასწავლო, სატრასო და სპეციალური. სამოქალაქო აეროდრომებია აეროპორტები და სპეციალური დანიშნულების აეროდრომები (საქარხნო, სასწავლო, სპორტული, სასოფლო-სამეურნეო, სატყეო, სანიტარული ავიაციის, კომბინირებული და სხვა). გამოყენების ხასიათის მიხედვით არის მუდმივი (რეგულარული ექსპლუატაციისათვის) და დროებითი აეროდრომები. მუდმივი აეროდრომის საფრენ ველს აქვს ერთი ან რამდენიმე ასაფრენ-დასაფრენი ზოლი (სიგრძე 5 ათ. მ-მდე, სიგანე 200–360 მ), მაღალი ინტენსივობის სინათლეთა კომპლექსი, საჰაერო მიმოსვლის მართვის რადიოდა რადიოლოკაციური საშუალებები (თვითმფრინავთა შეუფერხებელი ფრენისათვის) და რადიოშუქურების სისტემა (ხელსაწყოთა საშუალებით თვითმფრინავს დაფრენის უზრუნველსაყოფად). ტერიტორიის ასაფრენ-დასაფრენი ზოლის საფართა მზიდი თვისებებისა და სხვა მახასიათებლების, თვითმფრინავების ტიპის მიხედვით აეროდრომები იყოფა კლასებად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ავიაცია
მსხვილი შავი ღორი

მინი|მსხვილი შავი ღორი
**მსხვილი შავი ღორი** — უნივერსალური პროდუქტიულობის ჯიში. გამოყვანილია ინგლისში XIX საუკუნის დასაწყისში ადგილობრივი გრძელყურა ღორის ნეაპოლურ და ჩინურ შავ ღორებთან შეჯვარებით. მსხვილი შავი ღორი საქონე-სახორცე მიმართულებისაა, აქვს მაგარი კონსტიტუცია. კერატის ცოცხალი მასაა 250-300 კგ. ნეზვის — 200-220 კგ აღწევს; ნაყოფიერება 10-12 გოჭი, მერძეულობა 60-70 კგ. სახორცე სუქებისას 6-7 თვის მოზარდეული 90-100კგ აღწევს. მსხვილი შავი ღორი ხალასად გავრცელებულია რუსეთში, უკრაინასა და ბელარუსის რესპუბლიკებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორის ჯიშები
ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2009

**ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2009** — ევროვიზიის 54-ე კონკურსი, რომელიც მოსკოვში (რუსეთი) გაიმართა. ფინალი 16 მაისს, ხოლო ნახევარფინალები 12 და 14 მაისს ჩატარდა. რუსეთმა ჩატარების უფლება 2008 წლის მაისში, სერბეთში 2008 წლის ევროვიზიის კონკურსში  რუსეთის წარმომადგენელის, დიმა ბილანის გამარჯვებით მიიღო.

= შედეგები =

## პირველი ნახევარფინალი 
* პირველი ნახევარფინალი გაიმარა მოსკოვში, 12 მაისს.
* შოუს მიჰყავდათ ნატალია ვოდიანოვასა და ანდრეი მალახოვს.
* 9 ქვეყანა, რომელმაც მიიღო ხმების ყველაზე მეტ რაოდენობას, გადავიდა ფინალში.
* ჟიურიმ გადაწყვეტს ვინ იქნებოდა მეათე ფინალისტი.
* გაერთიანებული სამეფომ და გერმანიამ ხმის მიცემის პროცედურაში პირველ ნახევარფინალში მიიღეს მონაწილეობა.

## მეორე ნახევარფინალი 
* მეორე ნახევარფინალი გაიმართება მოსკოვში 14 მაისს
* შოუს წამყვანები იქნებიან ნატალია ვადიანოვა და ანდრეი მალახოვი
* 9 ქვეყანა, რომელიც მიიღებს ხმების ყველაზე მეტ რაოდენობას, გადავა ფინალში
* ჟიური გადაწყვეტს ვინ იქნება მეათე ფინალისტი
* საფრანგეთი, რუსეთი და ესპანეთი ხმას მისცემენ მეორე ნახევარფინალში

## ფინალი 
* ფინალი გაიმართება მოსკოვში 16 მაისს
* შოუს წამყვანები იქნებიან ალსუ და ივან ურგანტი
* მონაწილეობას მიიღებს "დიდი ოთხეული": ესპანეთი, საფრანგეთი, გერმანია და გაერთიანებული სამეფო
* მასპინძელი ქვეყანა – რუსეთი
* 10 ქვეყანა პირველი ნახევარფინალიდან
* 10 ქვეყანა მეორე ნახევარფინალიდან

= ხმის მიცემა =

## ევროვიზიის რუკა 
center|thumb|700px|

## ხმის მიცემა ფინალში 
ფინალში მიცემულ ხმებს ქვეყნები შემდეგი თანმიმდევრობით გაგვაცნობენ:

1. 
2.  
3.  
4.  
5.  
6.  
7.  
8.  
9. 
10.  
11.  
12.  
13. 
14. 
15. 
16. 
17. 
18. 
19. 
20. 
21.  

22. 
23. 
24. 
25. 
26.  
27.  
28.  
29.  
30. 
31.  
32.  
33. 
34.  
35. 
36. 
37.  
38.  
39. 
40.  
41.  
42.  

## საქართველოს კონკურსიდან გასვლის მიზეზი 
2009 წლის 11 მარტს საზოგადოებრივი მაუწყებლის გენერალური დირექტორის მოადგილემ გია ჭანტურიამ განაცხადა, რომ საქართველო სიმღერის კონკურსში მონაწილეობას არ მიიღებდა. მისი თქმით, ქართული მხარე ”უარს აცხადებს” სიმღერის ”We Don’t Wanna Put in”-ის ტექსტის შეცვლაზე, რომელიც ქართულ ჯგუფს ”სტეფანე და 3G”-ს უნდა შეესრულებინათ მოსკოვში.

ეს გადაწყვეტილება ქართულმა მხარემ მას შემდეგ მიიღო, რაც 10 მარტს ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის ორგანიზატორმა, ევროპის სამაუწყებლო კავშირმა განაცხადა, რომ საქართველოს მიერ მოსკოვში დაგეგმილი კონკურსისთვის წარდგენილი სიმღერის ტექსტი ”არ შეესაბამება კონკურსის წესებს”. ევროპის სამაუწყებლო კავშირმა საქართველოს საზოგადოებრივ მაუწყებელს შესთავაზა ახალი ტექსტის დაწერა ან სხვა სიმღერის შერჩევა კონკურსისთვის 16 მარტამდე.

თბილისში ჩატარებულ შესარჩევ ტურში გამარჯვებულ სიმღერას ”We Don’t Wanna Put in” მკაცრად კრიტიკული შეფასებები მოჰყვა მოსკოვში. რუსეთის პრემიერ-მინისტრის ვლადიმერ პუტინის პრესსპიკერმა  დიმიტრი პესკოვმა იგი ”ფსევდოპოლიტიკურ ამბიციებად” და ”ხულიგნობად” შეაფასა.

= სქოლიო =

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* ევროვიზიის ფან-კლუბი 

კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსები წლების მიხედვით
M95 დეგმანი

**M-95 დეგმანი** — ხორვატიის ძირითადი საბრძოლო ტანკის პროტოტიპი, რომელიც შეიქმნა სლავონსკიში განთავსებულ ქარხანაში Đuro Đaković specijalna vozila d.d. 

## მსგავსი ტანკები 
*M-84
*PT-91 ტვარდი
*Т-72
*Т-84

## რესურსები ინტერნეტში 
*http://www.ddsv.hr/vojni_program.html 
*http://www.fotona.com/en/defense/ 
*http://www.racalacoustics.com/
*http://www.elbitsystems.com/

კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები
მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმი

**მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმი** (; დ. დაახლ. 780, ხვარაზმი — გ. დაახლ. 850) — სპარსი მათემატიკოსი, ასტრონომი და გეოგრაფი. წარმოშობით ხვარაზმიდან იყო. VIII საუკუნის ბოლო წლებში გადასახლდა ბაღდადში, სადაც 815 წლიდან სათავეში ჩაუდგა „სიბრძნის სახლს“, — ბაღდადის ხელნაწერთა საცავს. არითმეტიკისა და ალგებრის მისმა ფუძემდებლურმა ტრაქტატებმა დიდი გავლენა მოახდინა მათემატიკის განვითარებაზე. მან პირველმა გამიჯნა ალგებრა არითმეტიკისგან და განიხილა იგი როგორც დამოუკიდებელი საგანი. ტერმინი „ალგებრა“ მისი წიგნის სათაურიდან მომდინარეობს (კერძოდ სიტყვიდან *al-jabr*, რაც ნიშნავს „დასრულებას“ და „ხელახლა გაერთიანებას“). ასევე, მისი სახელის ლათინურ ვერსიიდან (*Algorithmi*) მომდინარეობს სიტყვები ალგორითმი და ალგორიზმი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:სპარსელები
კატეგორია:სპარსელი ასტროლოგები
კატეგორია:სპარსელი ასტრონომები
კატეგორია:სპარსელი მათემატიკოსები
კატეგორია:სპარსელი გეოგრაფები
კატეგორია:ირანელი მეცნიერები
K1

**K1** — სამხრეთ კორეის ძირითადი საბრძოლო ტანკი. ეს მანქანა შექმნა General Dynamics კომპანიამ, ხოლო პროდუქციას აწარმოებს კომპანია Hyundai.

კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ტიპი-90

**Type 90** (იაპ. 90式戦車)  — იაპონიის ძირითადი საბრძოლო ტანკი. ის შექმნილია კომპანია Mitsubishi-ს მიერ. უნდა შეიცვალოს Type 10-ით.

## ოპერატორები 
* : 341 (2014)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Type 90 tank at the Federation of American Scientists
* Type 90 Tank at Globalsecurity.org

კატეგორია:ძირითადი საბრძოლო ტანკები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
გუსტავ ბაუერი

**გუსტავ ადოლფ ბაუერი** (; დ. 6 იანვარი 1870, დარკემენი, აღმოსავლეთი პრუსია — გ. 16 სექტემბერი 1944, ბერლინი) — გერმანელი სოციალ-დემოკრატი პოლიტიკოსი, გერმანიის რაიხსკანცლერი 1919-1920 წლებში. 

## ლიტერატურა
* Braun, Bernd: Die Reichskanzler der Weimarer Republik. Zwölf Lebensläufe in Bildern. Droste, Düsseldorf 2011, p. 100 – 133. ISBN 978-3-7700-5308-7.

კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  6 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
სერგეი ლებედევი

**სერგეი ალექსის ძე ლებედევი** (; დ. 2 ნოემბერი, 1902, ნიჟნი ნოვგოროდი, რუსეთი — გ. 3 ივლისი, 1974. მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა მეცნიერი ელექტროტექნიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის დარგში, აკადემიკოსი. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა პირველი საბჭოთა ეგმ.

## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი რუსული ენციკლოპედია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი  3 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ძირითადი ინსტინქტი

**ძირითადი ინსტინქტი** () — პოლ ვერჰოვენის მიერ 1992 წელს გადაღებული ნეო-ნუარის ჟანრის ეროტიკული ელემენტების შემცველი თრილერი. მთავარ როლებში მონაწილეობენ შერონ სტოუნი და მაიკლ დუგლასი. 2006 წელს გამოვიდა ფილმის სიკველი, ძირითადი ინსტინქტი 2, რომელშიც მთავარი როლი ისევ შერონ სტოუნმა შეასრულა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ძირითადი ინსტინქტი 2

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:1992 წლის ფილმები
კატეგორია:დეტექტიური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ეროტიკული ფილმები
პიერ ფერმა

**პიერ ფერმა** (; დ. 17 აგვისტო, 1601 — გ. 12 იანვარი, 1665) — ფრანგი მათემატიკოსი, ანალიზური გეომეტრიისა და რიცხვთა თეორიის ერთ-ერთი შემქმნელი. სწავლობდა განუსაზღვრელ რიცხვთა თეორიას.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მათემატიკოსები
ევროვიზიის სიმღერის ბავშვთა კონკურსი 2007

**საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2007** — საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის რიგით მე-5 კონკურსი, ჩატარდა 8 დეკემბერს 2007 წელს ნიდერლანდებში, ქალაქ როტერდამში. საქართველო ამ კონკურსზე წარადგინა დებიუტი. პირველი წარმომადგენელი მარიამ რომელაშვილი იყო სიმღერით «ოდელია რანუნი».

## კონკურსის მონაწილეები
{|class="wikitable sortable"
     
    ქვეყანა
    ენა
    შემსრულებელი
    სიმღერა
    ადგილი
    ქულა

    01
     
    ქართული
    მარიამ რომელაშვილი
    **ოდელია  რანუნი**
    4
    116

    02
     
    ნიდერლანდური
    Trust 
    **Anders**
    15
    19

    03
     
    სომხური
        Arevik
    **A Dream**
    2
    136

    04
     
    ბერძნული
    Yiorgos Ioannides 
    **I musiki dini ftera**
    14
    29

    05
     
    პორტუგალიური
    Jorge Leiria 
    **Só quero é cantar**
    16
    15

    06
     
    რუსული
    Alexandra Golovchenko 
    **Otlichnitsa**
    6
    105

    07
     
    რუმინული
    4Kids 
    **Sha-la-la**
    10
    54

    08
     
    ბულგარული
    Bon-Bon
    **Бонболандия**
     7
    86

    09
     
    სერბული
    Nevena Božović 
    **Piši mi**
    3
    120

    10
     
    ნიდერლანდური
    Lisa, Amy & Shelley
    **Adem in, Adem uit**
    11
    39

    11
     
    მაკედონური
    Rosica Kulakova & Dimitar Stojmenovski
    **Ding ding dong**
    5
    111

    12
     
    უკრაინული
    Ilona Halytska 
    **Urok hlamuru**
    9
    56

  13
     
    შვედური
    Frida Sandén 
    **Nu eller aldrig**
    8
    83

    14
     
    ინგლისური
    Cute 
    **Music**
      12
    37

    15
     
    ბერძნული    
    Made In Greece 
    **Kapou Mperdeftika**
    17
    14

    16
     
    ლიტვური
    Lina Jurevičiūtė 
    **Kai miestas snaudžia**
      13
    33

    17
    '''**
    **რუსული**
    **Alexey Zhigalkovich** 
    **S druz'yami**
    **1**
    **137'''

კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერის კონკურსები წლების მიხედვით
ალმატი

**ალმატი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (საბუეს თემი), კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ინწობის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 580 მეტრი, ყვარლიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 565 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გრძელი ჭალა

**გრძელი ჭალა** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (გრემის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთისწინეთში, მდინარე ბოლიის (ინწობის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, ყვარლიდან დაშორებულია 28 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გავაზი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

**გავაზი** (ყოფილი **ახალი გავაზი**) — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 255 მეტრი, ყვარლიდან 16 კილომეტრი.

გავაზში მდებარეობს XIV საუკუნის ეკლესია — ყარაჯაანთ ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2945 ადამიანი.

## გალერეა 

ფაილი:Gavazi school.jpg|გავაზის საჯარო სკოლა
ფაილი:Village Gavazi (Kvareli dist.) 1.jpg
ფაილი:Village Gavazi (Kvareli dist.) 3.jpg|საზამთროს ნათესები სოფელ გავაზთან
ფაილი:Village Gavazi (Kvareli dist.) 2.jpg|სოფლის დღესასწაული

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შაქრიანი

**შაქრიანი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (გრემის თემი). კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთი კალთის ძირში. ზღვის დონიდან 350 მეტრი, ყვარლიდან 35 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 377 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კუჭატანი

**კუჭატანი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. მდინარე ალაზნის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები: სანავარდო, წიწკანაანთსერი). ზღვის დონიდან 320 მეტრი, ყვარლიდან 10 კილომეტრი.

სოფელში მდებარეობს XVII საუკუნის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელსაც 2014 წელს ჩაუტარდა რესტავრაცია. სოფელში მდებარეობს ასევე VI-VII საუკუნეების ივერიის ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 467 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წიწკანაანთსერი

**წიწკანაანთსერი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (კუჭატნის თემი), ალაზნის ვაკის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან 340 მეტრი, ყვარლიდან 6 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 419 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ენისელი

**ენისელი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ენისელი).

მდებარეობს მდ. ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, თელავი–ყვარლის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 440 მ-ზე, ყვარლიდან ჩრდილო-დასავლეთით, 19 კმ-ის დაშორებით.
## ისტორია
ისტორიულად ელისენიც სახელწოდებითაც იყო ცნობილი. 1328 წელს ალექსანდრემ მცხეთის სვეტიცხოველს განუახლა ენისელში მოსახლე „ურია“ და სომეხი ვაჭრების შეწირულება. 1577 წელს ენისელთ მოურავი იყო დავით ჯორჯაძე. 1580 წელს სოფელში მოსახლე სააბრეშუმე გლეხები იესემ სიაოშ სააკაძეს უბოძა. შემდგომ საუკუნეებშიც ენისელი სამეფო-სახასო სოფელი იყო. იგი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილთან. 

1767 წლის საბუთით ერეკლე II-მ ენისელის მოურავ დავითს უწყალობა სვიმონიშვილის მამული გვერდისძირში. 1796 წლის წყალობის წიგნით იულონ ბატონიშვილმა შიო სიდამონიძეს უბოძა მიწა, რომელსაც საზღვრავს ენისელის მოურავის ზვარი. 1801 და 1804 წლების აღწერით ენისელი გრემის გვერდით იხსენიება, XIX საუკუნეში შედიოდა თელავის მაზრის ყვარლის უბანში.

ენისელსა და მის მიდამოებში არაერთი არქეოლოგიური და ხუროთმოძღვრული ძეგლია. მათ შორისაა ნასოფლარ შიხიანის აღდგომის ეკლესიის კომპლექსი, ენისელის პირველი და მესამე, ყველაწმინდის, იოანე ნათლისმცემლის, კვირაცხოვლის და კოპალეს ეკლესიები, გრძელი გუბეების და ენისელის სამაროვნები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 424 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მთისძირი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

**მთისძირი** (1944 წლამდე **ხაშალხუტი**) — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. მდინარე არეშის (კაბალის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 340 მეტრი, ყვარლიდან 26 კილომეტრი. სოფელში დაიბადა საქართველოს იუსტიციის მინისტრი ზურაბ ადეიშვილი.

## ისტორია
სოფელი ყვარელის მუნიციპალიტეტში. ისტორიული არიში, 1944 წლამდე ხაშალხუტი. ისტორიული ძეგლი მდებარეობს მდინარე არეშის ზედა წელში, ქალაქ ყვარლიდან 26 კილომეტრზე.

1973-1982 წლებში არიშში არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ლ. ჭილაშვილი). არეში შუა საუკუნეებშიც მნიშვნელოვანი დასახლება ყოფილა, იგი ქრისტიანობის გავრცელების ადრეული საფეხურებიდანვე მოქცეულა ქრისტიანულ ორბიტალში, რასაც მოწმობს აქ გათხრილი და შესწავლილი ცხრა ნაეკლესიარი.

არიშის დაწინაურებას, ხელსაყრელ გეოგრაფიულ გარემოსთან ერთად, ხელი შეუწყო სავაჭრო გზამ, რომლითაც ადრინდელი შუა საუკუნეებში ქართლი და კახეთი ალბანეთს უკავშირდებოდა და ე.წ. ცხვრის გზამ, რომლითაც ცხვარი დაღესტნის მთებში აჰყავდათ.

არსებობს მოსაზრება (ლ. ჭილაშვილი), რომ ტოპონიმი არეში (არიში) მიმდინარეობს არაბული სიტყვიდან და ნიშნავს კარავს, ბანაკს (დამკვიდრდა IX საუკუნეში). ამ ტოპონიმის გაჩენა შესაძლოა არაბთა ლაშქრობებს უკავშირდებოდეს. მანამდე აქ არსებული დასახლების სახელი უცნობია, რაც შეეხება სოფლის დღევანდელ სახელწოდებას - მთისძირი. იგი, როგორც ჩანს, მის ადგილმდებარეობას უკავშირდება.

„მატიანრე ქართლისაის“ ცნობით, X საუკუნის დასაწყისში კონსტანტი აფხაზთა მეფისა ფა კვირიკე კახთა ქორეპისკოპისის შეერთებულმა ჯარმა ჰერეთის ლაშქარი დაამარცხა და ადარნასე ჰერთა პატრიკმა, ვეჯინის ზავის თანახმად, არიში გავაზთან ერთად, კოსტანტი მეფეს დაუთმო.

არეში შერეული დასახელების ტიპს განეკუთვნებოდა, სადაც ერთნაირად ძლიერად იყო წარმოდგენილი, როგორც მთის, ისე ბარის მეურნეობა.

არიში არიშიანების საგვარეულო ფუძედ იქცა. აქედან აღზევებულმა ჰერმა დიდებულებმა - არტუშიანებმა XII-XIII საუკუნეებში მაღალ პოლიტიკურ მდგომარეობას მიაღწიეს.

XIV-XV საუკუნეების მიჯნაზე, თემურლენგის არაერთგზის შემოსევების შედეგად, არიში დაქვეითდა და ადრინდელი მნიშვნელობა დაკარგა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 723 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთისძირის განძი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბალღოჯიანი

**ბალღოჯიანი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი), ალაზნის ვაკეზე. მდინარე ავანისხევის (ალაზნის შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 260 მეტრი, ყვარლიდან 23 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 719 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭიკაანი

**ჭიკაანი** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, ალაზნის ვაკეზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ზინობიანი, ჩანტლისყურე). ზღვის დონიდან 300 მეტრი, ყვარლიდან 16 კილომეტრი.

## ისტორია
მდებარეობს სოფელ ახალსოფლიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ალაზნის ვაკეზე. წერილობით წყაროებში იხსენიება XVIII საუკუნის 70-იან წლებიდან. ჭიკაანი, გავაზთან ერთად, კახეთის უკიდურეს აღმოსავლეთ სასაზღვრო ხაზს წარმოადგენდა. ქართლისა და კახეთის შიდა სოფლებისაგან განსხვავებით, იგი დაუცველი სოფელი იყო, რაიმე სათავდაცვო ნაგებობა მას არ ჰქონია. ჭიკაანს ხშირად ესხმოდნენ თავს ლეკები. თავის მხრივ, ჭიკაანლებიც აწყობდნენ თავდასხმებს ჭარელ ლეკებზე. სოფელში მისდევენ მევენახეობას.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1928 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სანავარდო

**სანავარდო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტის კუჭატნის ადმინისტრაციულ ერთეულში (კახეთის მხარე). 

სოფელი მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ბურსის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 310 მ-ზე, ყვარლიდან 7,5 კმ-ში.   

## ისტორია
სოფელი სავანარდო წერილობით წყაროებში XVIII საუკუნის ბოლოდან იხსენიება. ვახუშტი ბატონიშვილი მას არ იცნობს. იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) დასახელებულია „ნეკრესის ადგილის“ სოფლებს შორის. დარეჯან დედოფლის მიერ რუსეთის მმართველობისთვის 1801 წლის აპრილში წარდგენილი მოხსენების მიხედვით დედოფალს გავერანებული სოფელი სანავარდო დაახლ. 1785 წელს აღუდგენია და დაუსახლებია. 1900-იან წლებში სოფელში დასახლდნენ მიგრანტები საქართველოს სხვა რეგიონებიდან, ძირითადად სამცხე-ჯავახეთიდან (ხიზაბავრა, უდე და სხვ.). 

სოფლის სამხრეთით, 0,5 კმ-ზე, ადგილ ხაჩმიანში დგას ადრეული შუა საუკუნეების ბაზილიკური ეკლესია, რომელიც განახლდა და 2002 წელს ეკურთხა ღვთისმშობლის სახელზე. სოფლის განაპირას ასევე არის გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები „წითელი საყდარი“. სანავარდოში არის რომის კათოლიკური ეკლესიის სამრევლოც.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 840 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყველაფრის გახსენება (1990 წლის ფილმი)

„**ყველაფრის გახსენება**“ () — რეჟისორ პოლ ვერჰოვენის მიერ 1990 წელს გადაღებული ფანტასტიკური მოქმედებითი ფილმი არნოლდ შვარცენეგერის და შერონ სტოუნის მონაწილეობით. იგი არის ფილიპ დიკის რომანის „მეხსიერების სიღრმიდან“ ეკრანიზაცია. ფილმმა ოსკარი ვიზუალური სპეცეფექტებისთვის მიიღო. აშშ-ში ფილმის შემოსავლებმა 119 400 000 აშშ დოლარს გადააჭარბა, სხვა ქვეყნებში კი – 142 მილიონს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1990 წლის ფილმები
კატეგორია:კიბერპანკური ფილმები
კატეგორია:ანტიუტოპიური ფილმები
კატეგორია:Carolco Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:StudioCanal-ის ფილმები
კატეგორია:TriStar Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:პოლ ვერჰოვენის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ფილიპ დიკის ნაწარმოებების მიხედვით
Daft Punk

**Daft Punk** — ორი მუსიკოსის, ტომა ბანგალტერისა (დ. 3 იანვარი, 1975) და გი-მანუელ დე ომემ-კრისტოს (დ. 8 თებერვალი, 1974) დუეტი. მიჩნეულია ელექტრონული მუსიკის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ ჯგუფად.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები

* *Homework* (1997)
* *Discovery* (2001)
* *Human After All* (2005)	
* *Random Access Memories* (2013)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* *Alive 2007* ოფიციალური საიტი 
* იაპონური ოფიციალური საიტი 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანგული ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:ფრანგული ტექნო ჯგუფები
კატეგორია:ჰაუზ ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:Daft Punk
კატეგორია:1993 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
სფერო (ფილმი)

**სფერო** () — ბარი ლევინსონის მხატვრულ-სამეცნიერო შინაარსის ფილმი. გადაღებულია მაიკლ ქრაითონის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით. მუსიკის ავტორია ელიოტ გოლდენთალი.

## როლებში 
* დასტინ ჰოფმანი — *ნორმან გუდმანი*—ფსიქოლოგი (რომანში— ჯონსონი)
* შერონ სტოუნი — *ელიზაბეთი (ბეთი) ჰალპერინი (რომანშია ჰოლპერი) 
* სამუელ ლ. ჯექსონი — *ჰარი ადამსი*
* ფითერ ქოიოთი — *ჰაროლდ ბარნსი*
* ლივ შრაიბერი — *თეოდორ ფილდინგი''

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1998 წლის ფილმები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები
ბალტიისპირეთი

thumb|ბალტიის ქვეყნების მდებარეობა ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში - ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ: , ,

**ბალტიისპირეთი** (, , ) — მხარე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში, რომელიც ესტონეთს, ლატვიას, ლიეტუვასა და აღმოსავლეთ პრუსიას მოიცავს. ამ ტერიტორიის დასახელებიდან წარმოსდგება ერთ-ერთი ინდოევროპული ენობრივი ჯგუფის — ბალტების დასახელება. 

ბალტიისპირეთის მკვიდრი მოსახლეობა ტერმინს — „ბალტიისპირეთი“ ბალტიის ქვეყნების საბჭოურ ოკუპაციასთან კავშირის გამო არ იყენებენ. არსებობს მხოლოდ სიტყვა Baltimaad („ბალტიმადი“), რაც ბალტიის ქვეყნებს ნიშნავს. ლიეტუვურად და ლატვიურად რეგიონის შესატყვისად სიტყვა Baltija („ბალტიია“) გამოიყენება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* GDP in the Baltic States  and international comparison chart.
* Statistical data based on 2000/2001 censuses
* vifanord – a digital library that provides scientific information on the Nordic and Baltic countries as well as the Baltic region as a whole.

კატეგორია:ბალტიის ქვეყნები
საბუე (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

**საბუე** — სოფელი საქართველოში, ყვარლის მუნიციპალიტეტში, კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. თემის ცენტრი (სოფელი: ალმატი). ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ყვარლიდან 27 კილომეტრი.

## ისტორია
სოფელი ყვარელის მუნიციპალიტეტში. ისტორიული ძეგლი მდებარეობს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ინწობის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. სოფელი დასახლებული იყო შუა საუკუნეებიდან. წერილობით წყაროებში იხსენიება XVIII საუკუნიდან. ერეკლე II-ის მეფობის პერიოდში აქ აშენდა და განახლდა ციხეები, ციხე-გალავნები. ამ დროისთვის საბუე ნადირაშვილების კუთვნილება იყო.

1812 წელს კახეთის აჯანყების დროს, რომელშიც ჩართული იყვნენ საბუელებიც, შილდასთან გამართული ბრძოლის შემდეგ, გენერალ დიმიტრი ორბელიანის რაზმმა საბუე ბაღ-ვენახიანდ გადაბუგა და გაანადგურა.

საბუეში დაიბადა სასულიერო მოღვაწე, ალავერდის ეპისკოპოსი პეტრე კონჭოშვილი (1836-1909, დაკრძალულია ალავერდის ტაძარში), საღვთო წიგნების, მათ შორის ბიბლიის ქართული ტექსტის რედაქციისა და ბეჭვდის ერთ-ერთი მონაწილე, ავტორი წიგნისა "მოგზაურობა წმინდა ქალაქს იერუსალიმსა და წმინდა ათონის მთაზედ". საბუეში ერთხანს ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა მწერალი ბარბარე ჯორჯაძე (1811-1895) - რაფიელ ერისთავის და.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1163 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინწობა (სამონასტრო ანსამბლი)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლივონია

მინი|ლივონიის რუკა დაახლოებით 15-ე საუკუნე
**ლივონია** (, , , ) — ისტორიული მხარე აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთში. სახელდებულია გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ იმხანად ბალტიისპირეთში მცხოვრები ერთ-ერთი ფინურ-უგრული ტომის — ლივების სახელის მიხედვით.

## ტერმინის განმარტება 
XII—XIII საუკუნეების მიჯნაზე ლივონიაში მხოლოდ ლივთა განსახლების არეალი იგულისხმებოდა: დასავლეთ დაუგავის ჩრდილოეთით მდებარე მიწები, რიგის ყურის სანაპირო ტერიტორიები, სამხრეთით კი კურლანდიის მიწები. XIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან 1461 წლამდე უკვე გერმანელი რაინდი-ჯვაროსნების მიერ დაპყრობილი თანამედროვე ესტონეთისა და ლატვიის მთელი ტერიტორიები იგულისხმება.

## სახელმწიფოს ისტორია 
მინი|ლივონია XVII საუკუნის დამლევს
კურლანდიის საჰერცოგოს შექმნის შემდეგ (1561), ლივონია ეწოდება ჩრდილოეთ ლატვიას და სამხრეთ ესტონეთს. განეკუთვნებოდა ჯერ რეჩ პოსპოლიტას, შემდეგ შვედეთს. XVII საუკუნეში ტერმინი ლივონია შეცვალა ლიფლანდიამ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*კურლანდია
*ესტონეთის ისტორია
*ლიტვის ისტორია
*პოლონეთის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Deutsch-Baltische Ritterschaften in Livland, Kurland, Estland, Oesel
*Die Livländische Ritterschaft 
*Joann Portantiuse Liivimaa kaart 1573. aastast 
*Karten 

კატეგორია:ლატვიის ისტორია
კატეგორია:ესტონეთის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული მხარეები
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კურლანდია

thumb|390px|ლატვიის რეგიონების რუკა. კურზემე აღნიშნულია ნარინჯისფრად.
**კურლანდია, კურზემე** (, ) — ლატვიის ისტორიული რეგიონი. უძველესი დროიდან დასახლებული იყო კურშებითა და ბალტიისპირელ-ფინელი ტომებით.

XIII საუკუნის დამდეგს დაიპყრეს გერმანელმა რაინდებმა და შემდეგ დაექვემდებარა ლივონიის ორდენს. 1561-1795 წლებში შედიოდა კურლანდიის საჰერცოგოში, შემდეგ კი რუსეთმა მიიერთა და კურლანდიის გუბერნიად აქცია.

## გეოგრაფია 
ფართო გაგებით კურლანდია (კურზემე) ეწოდება მდინარე დაუგავის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ტერიტორიას, რომელიც თითქმის ემთხვევა ისტორიულად არსებული კურლანდიის გუბერნიის საზღვრებს. 

ამჟამად კურზემეს ისტორიული რეგიონი მოიცავს კულდიგის, ალსუნგის, ვენტსპილსის, ტალსის, დუნდაგის, პავილოსტის, გრობინიის, რუცავის, პრიეკულეს, ნიცის, ვაინოდეს, აიზპუტეს, მერსრაგსის, როიის, კანდავის, დურბეს, სალდუსის, სკრუნდის და ბროცენის მხარეებს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Liv culture and language portal 
*ბალტიის საჰერცოგო(1918)
*ბალტიის საჰერცოგო (1918) 

კატეგორია:ლატვიის ისტორიული რეგიონები
რუნდალის სასახლე

thumb|რუნდალის სასახლის ფასადი წინა ეზოდან
**რუნდალის სასახლე** (, ) — ბაროკოს ტიპის სასახლის კომპლექსი ლატვიაში. მდებარეობს ქალაქ ბაუსკიდან 12 კილომეტრში ჩრდილო-დასავლეთით,  სოფელ პილსრუნდალში. აგებულია 1730-იან წლებში რასტრელის პროექტის მიხედვით კურლანდიის ჰერცოგ ბირონის საზაფხულო რეზიდენციად. ცარიელი იყო 1760-იან წლებამდე, ანუ სანამ რასტრელი შიდა მოსაპირკეთებელ სამუშაოებს დაასრულებდა. 

thumb|left|რუნდალის სასახლის წინკარი

1795 წელს კურლანდიის რუსეთის იმპერიასთან მიერთების შემდეგ სასახლე იმპერატრიცას ფავორიტს პლატონ ზუბოვს უწყალობეს. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების შემდეგ, მისი უმცროსი ქვრივი ფიოლკა ვალენტინოვიჩი გრაფ შუვალოვს გაჰყვა, ამიტომ, სასახლე 1917 წლამდე შუვალოვების საკუთრებად მიიჩნეოდა. 

ამჟამად რუნდალის სასახლე ლატვიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ღირსშესანიშნაობად  სახელდება. სასახლე და მის ახლოს არსებული ბაღი მუზეუმად არის გამოცხადებული. სასახლეს პერიოდულად უცხოელი მაღალჩინოსანი სტუმრებისთვისაც იყენებენ ხოლმე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  რუნდალის სასახლის მუზეუმი 
* ფოტოსურათები
* ფოტოსურათები 
* ბაუსკის ტურისტული საინფორმაციო ცენტრი 

კატეგორია:ლატვიის შენობა-ნაგებობები
კურლანდიის საჰერცოგო

thumb|
thumb|
**კურლანდიის საჰერცოგო**, *კურლანდიისა და ზემგალიის საჰერცოგო* — ფეოდალური სახელმწიფო ლატვიის ტერიტორიაზე. პოლონეთ-ლიტვის სახელმწიფოს ვასალი. შეიქმნა 1561 წელს ლივონიის ორდენის დაშლისა და სიზიგმუნდ II-ს მიერ ლივონიელი ფეოდალების დამორჩილების შემდეგ. 1737 წლამდე კურლანდიის საჰერცოგოს სათავეში ლივონიის ორდენის მაგისტრი გ. კეტლერი და მისი მემკვიდრეები ედგნენ. კურლანდიის საჰერცოგოს ცენტრი იყო მიტავა (ელგავა). 1617 წლიდან გადაიქცა „თავად-აზნაურულ რესპუბლიკად“.  1710 წლიდან მოექცა რუსეთის გავლენის სფეროში. ლატვიელი გლეხები გერმანელ მემამულეთა ყმები იყვნენ. 1795 წელს კურლანდიის საჰერცოგო რუსეთს შეუერთდა.

## ისტორიული ექსკურსი 
პირველი მსოფლიო ომის დროს, 1915 წლის შემოდგომისთვის გერმანიის ჯარმა რუსეთის იმპერიის ფარგლებში შემავალი კურლანდიის საჰერცოგო დაიკავა. ფრონტის ხაზად ის ადგილი იქვა, რომელიც რიგის დოგავპილსსა და ბარანოვიჩს შორის გადიოდა. 
ლატვიის ეროვნული საბჭო საჯაროდ 1917 წლის 16 ნოემბერს გამოცხადდა. ამავე წლის 30 ნოემბერს ლატვიის ეროვნულმა საბჭომ ქვეყანა ავტონომიურ მხარედ გამოაცხადა, ხოლო 1918 წლის 15 იანვარს ლატვიის ფორმალურმა დამოუკიდებლობამაც არ დაახანა. რუსეთში რევოლუციის შემდეგ გერმანიის სამხედრო ნაწილებმა კურლანდიის საჰერცოგოდან წინსვლა იწყეს და ლივონიისა და ესტონეთის ავტონომიური სამთავრო-საჰერცოგოებიც დაიკავეს (ასევე რუსეთის იმპერიის კუთვნილებაში მყოფი), რომელთაც აგრეთვე დამოუკიდებლობა გამოეცხადებინათ. 1918 წლის 3 მარტს ბრესტ-ლიტოვსკის ხელშეკრულებით, წითელი რუსეთი კურლანდიის საჰერცოგოს დაკარგვას შეურიგდა, ხოლო იმავე წელს, 27 აგვისტოს ბერლინში დადებული ხელშეკრულებით, ესტონეთისა და ლივონიის ავტონომიური საჰერცოგოებიც გამოეყო რუსეთს. 

პარალელურად, 1917 წლის სექტემბერსა და 1918 წლის მარტის შუალედში ბალტიისპირელმა გერმანელებმა პროვინციული საბჭოს ჩამოყალიბების პროცესი დაიწყეს; კურლანდია და სემიგალია გამოცხადდა საჰერცოგოდ.  სამეფო გვირგვინი კაიზერ ვილიამ II-ს  შესთავაზეს. 1918 წლის ოქტომბერში გერმანიის კანცლერმა ბადენის პრინცმა მაქსიმილიანმა წინადადება წამოაყენა ბალტიისპირეთში სამხედრო ხელისუფლება სამოქალაქოთი ჩანაცვლებულიყო.  გერმანიის შს სამინისტრომ ბალტიისპირეთის თავდაცვის უწყებას ეს ცნობა ტელეგბრამით აუწყა. რეიხის მთავრობა პოლიტიკის ფუნდამენტურ ცვლილებებს ერთსულოვნად უჭერდა მხარს, რაც, უპირველესად, ბალტიისპირელ ხალხთან ერთად იქნა შემუშავებული. 1918 წლის 18 ნოემბერს ლატვიამ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. ამავე წლის 7 დეკემბერს გერმანიის სამხედრო ძალებმა მმართველობა გადასცეს ლატვიის ეროვნულ მთავრობას, რომელსაც კარლის ულმანისი მეთაურობდა.

კატეგორია:ლატვიის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული მხარეები
კატეგორია:ევროპის ყოფილი მონარქიები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის დაშლის შედეგად შექმნილი სახელმწიფოები

## რესურსები ინტერნეტში
* Baltic Duchy (1918)
* Baltic Duchy (1918)