open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რაკეშ შარმა

**რაკეშ შარმა**(ჰინდი राकेश शर्मा) — პირველი ინდოელი კოსმონავტი. 138-ე ადამიანი მსოფლიოში, ვინც კოსმოსში გაფრინდა. საბჭოთა კავშირის გმირი, დაიბადა 1949 წლის 13 იანვარს, ინდოეთის პენჯაბის შტატის ქალაქ პატიალაში. 

## ბიოგრაფია
1966 წელს იგი შვიდა თავდაცვის ეროვნულ აკადემიაში (ინგლ. Khadakvasla National Defense Academy), რომელიც წარმატებით დაასრულა 1970 მსახურობდა ინდოეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებში, სადაც წარმატებული კარიერა გაიკეთა. 1982 წელს ინდოეთი მოწვეულ იქნა სსრკ-ს პრგრამა „ინტერკოსმოსში“ მონაწილეობის მისაღებად. მაიორმა შარმამ გააკეთა განაცხადი კოსმონავტთა რიგებში ჩასარიცხად. (კონკურსი ძალიან დიდი იყო. ერთ ადგილზე 240 პრეტენდენტი პაექრობდა). ის ჩარიცხვისთანავე შეუდგა ვარჯიშებს და პარალელურად ისწავლა რუსული ენა. რაკეშ შარმასთან ერთად ვარჯიშობდა მისი დუბლიორი რავიშ მალჰოტრა. 

რაკეშ-შარმა „Союз Т-11“ ხომალდის ეკიპაჟში ჩაერთო როგორც კოსმონავტი-მკვლევარი (ეკიპაჟჳს შემადგენლობა — იური ვასილის ძე მალიშევი, ბორტინჟინერი — გენადი მიხეილის ძე სტრეკალოვი, მეთაური — ანატოლი ნიკოლოზის ძე ბერეზოვოი, ბორტინჟინერი  — გიორგი მიხეილის ძე გრეჩკო, კოსმონავტი-მკვლევარი — რავიშ მალჰოტრა).

კოსმოსური ხომალდი „Союз Т-11“ 1984 წლის 3 აპრილს აფრინდა ბაიკანურის კოსმოდრომიდან ორბიტალურ კოსმოსურ სადგურ „Салют-7-ზე“. კოსმოსში მან დაჰყო 7 დღე-ღამე, 21 საათი და 41 წუთი, 1984 წლის 11 აპრილს დაეშვა მიწაზე. ამასთან, დაშვებისათვის მან გამოიყენა კოსმოსური ხომალდი „Союз Т-10“.

კოსმონავტი-მკვლევარის რანგში რაკეშ შარმამ ჩაატარა მრავალზონალური გადაღებები ჩრდილოეთ ინდოეთის რეგიონში ჰიმალაის მთებში ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის შესაძლებლობის გამოსარკვევად. ფრენის დროს დამყარდა პირდაპირი კავშირი ინდოეთის მაშინდელ პრემიერ-მინისტრ ინდირა განდისთან.  ინდირა განდის შეკითხვაზე: ”როგორ გამოიყურება ინდოეთი კოსმოსიდან?”,  რაკეშმა უპასუხა სტრიქონით პატრიოტული ლექსიდან: ” ყველაზე კარგად მსოფლიოში”  (ჰინდი — „सारे जहां से अच्छा“).

## ჯილდოები
* 1984 წლის 11 აპრილს სსრკს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულებით კოსმოსური ფრენის წარმატებით განხორციელებისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება და გადაეცა „ლენინის ორდენი“ და მედალი „ოქროს ვარსკვლავი“ 
* ინდოეთის მთავრობამ ეკიპაჟი დააჯილდოვა ინდოეთის „აშოკ ჩაკრას“ უმაღლესი სამხედრო ჯილდოთი.
* 2011 წლის 12 აპრილს მიენიჭა „მედალი კოსმოსის ათვისებაში დამსახურებისათვის“.

## კოსმოსის შემდეგ
პოდპოლკოვნიკის ჩინით ინდოეთის სამხედრო-საჰაერო ძალებიდან დემობილიზაციის შემდეგ, რაკეშ შარმა მოეწყო მფრინავ-გამომცდელად ინდოეთის თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მყოფ კომპანია „ჰინდუსტან აერონოტიკში“ (). მსახურობდა ბანგალორში განლაგებულ კომპანიის ეროვნულ საფრენ-გამომცდელ ცენტრში და მონაწილეობდა ინდური მსუბუქი საფრენი აპარატების შემუშავების პროცესში.  

დღეისათვის რაკეშ შარმა ჩამოცილებულია აქტიურ საქმიანობას, მას უკავია დოკუმენტბრუნვის ავტომატიზაციის საბჭოს თავმჯდომარის თანამდებობა. 2006 წლის ნოემბერში შარმა მონაწილეობდა ინდოეთის კოსმოსური კვლევის ორგანიზაციის მიერ ორგანიზებულ კონფერენციაში, რომელზეც მიიღეს გადაწყვეტილება ინდოეთის კოსმოსში საპილოტე ფრენების საკუთარი პროგრამის მომზადებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* რაკეშ შარმა 
* ბიოგრაფია
* ქვეყნის გმირები

კატეგორია: კოსმონავტები
კატეგორია: ინდოელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
NGC 3621

**NGC 3621** — სპირალური გალაქტიკა დედამიწიდან 22 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე, ჰიდრას თანავარსკვლავედის მიმართულებით. შედარებით კაშკაშაა და ადვილად დასანახია საშუალო ზომის ტელესკოპებით. გალაქტიკის დიამეტრი 93 000 სინათლის წელია და კიდედან შეხედვისას დახრილია 25°-ით. მისი ნათება მზეზე 13 მილიარდჯერ კაშკაშაა. მორფოლოგიური კლასიფიკაციით, ჩვეულებრივი სპირალური გალაქტიკაა თავისუფალი, უსწორმასწორო მკლავებით. არ შეენიშნება ამოზნექილობა. გალაქტიკა ეულია, სხვა გალაქტიკებისგან იზოლირებული. 
File:NGC 3621 ESO VLT.jpg|ლა-სილიის ობსერვატორიაში,  Very Large Telescope-ით გადაღებული ფოტო

## რესურსები ინტერნეტში
* ESO-ს ფოტოები

## სქოლიო
კატეგორია:გალაქტიკები
ლეილა მამედბეკოვა

**ლეილა ალასკარ კზი მამედბეკოვა**, დაიბადა **ზეინალოვა** (; დ. 1909, ბაქო, აზერბაიჯანი - გ. 1989, ბაქო, აზერბაიჯანი) — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი პილოტი. იგი ასევე პირველი ქალი პილოტია კავკასიაში, სამხრეთ ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში.

## კარიერა 
მამედბეკოვას მამა ალასკარ ზეინალოვი, ბიძაშვილია ერთ-ერთი პირველი აზერბაიჯანელი კინომსახიობის ჰუსეინ არაბლინსკის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პილოტები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
იუკიო ჰიმიიამა

**იუკიო ჰიმიიამა** ( დ. 20 ივნისი, 1949, კაშივაძაკი, ნიიგატის პრეფექტურა, იაპონია) — იაპონელი გეოგრაფი. ჰოკაიდოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი (2001-2005). ჰოკაიდოს პედაგოგიური უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი. 1980 წელს ლონდონის კინგზ-კოლეჯში მიიღო მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი გეოგრაფიის დარგში. მოღვაწეობა დაიწყო ჰოკაიდოს პედაგოგიურ უნივერსიტეტში 1980 წელს და 1989 წლიდან იმავე უნივერსიტეტში არის გეოგრაფიის პროფესორი. არის 170-ზე მეტი სტატიის და წიგნის ავტორი ან რედაქტორი. მუშაობს მიწათსარგებლობის, სოფლის მეურნეობის გეოგრაფიის, გეოგრაფიული განათლების, გეოგრაფიული საინფორმაციო სისტემის საკითხებზე. 2016 წლიდან იუკიო ჰიმიიამა არის საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის ოფიციალური საიტი 
* პროფესორ იუკიო ჰიმიიამას მოკლე ნარკვევი  

კატეგორია:იაპონელი გეოგრაფები
დაღესტანის თავისუფალი საზოგადოებები

**დაღესტანის თავისუფალი საზოგადოებები** — დაღესტნის ტერიტორიაზე რამდენიმე ათეული თავისუფალი საზოგადოება იყო. ეს არის სასოფლო თემთა რამდენიმე მცირე კავშირი – ტერიტორიული, სამეურნეო და პოლიტიკური ინტერესების საფუძველზე. მსგავსი საზოგადოებები გვხვდება დასავლეთ, ცენტრალურ და სამხრეთ დაღესტნის, მთიან და მაღალმთიან რაიონებში, ხუნძებით, ლეზგებითა და დარგოელებით დასახლებულ მიწებზე.  ასეთ საზოგადოებებს სათავეში ედგა ზოგჯერ თემის არისტოკრატია, ზოგჯერ არჩეული მმართველი, ზოგჯერ სასულიერო პირი. მათი თავისუფლება პირობითად შეიძლება ჩაითვალოს, რადგან ხშირად რომელიმე ხანს ემორჩილებოდნენ, მის იურისდიქციაში შედიოდნენ. ამ შემთხვევაში ეს ურთიერთობა ორივე მხარისის ინტერესებში შედიოდა. აყუშა-დარგის მოსახლეობა საზამთრო საძოვრებით სარგებლობისთვის საქონელის გარკვეულ რაოდენობას აძლევდა შამხალს და უცმის. ასევე მიდიოდნენ შამხლის საბრძოლო ლაშქრობებში. აყუშა-დარგის მცხოვრებლები სარგებლობდნენ საპატიო უფლებით, ახლადარჩეული შამხლისთვის დაეხურათ ფაფახი.

## ლიტერატურა
* ნიკო ხუციშვილი, „დაღესტანი“, 2002 წ.
ნიორა სოკო

**ნიორა სოკო** () — სოკო -ის ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 0,5-2,5 სმ აღწევს. ნორჩი სოკო გამობურცულ-კონუსური ან ნახევარსფეროსებრია, გადაბრუნებული კიდით. ქუდის ზედაპირი შიშველი და გლუვია, იშვიათად დაღარული. ნოტიო ამინდში მოვარდისფრო-მოყავისფროა ან ჟანგმიწოვან-წითელი, შეშრობისას კრემისფერი ან ჟანგმიწოვანი. რბილობი ძალიან თხელია ნივრის ძლიერი სუნითა და გემოთი. ჰიმენოფორის ფირფიტები მეჩხერია. 

ფეხის სიგრძე 0,5-5 სმ, ხოლო სისქე 1-2 მმ აღწევს; ცენტრალური, ცილინდრული, მაგარი, ზოგჯერ დაღარულია, ზედა ნაწილში ნარინჯისფერი, ქვემოთ მოწითალო-მოყავისფრო ან შავი, შიშველი და კრიალაა. სპორული ფხვნილი თეთრია. სპორების ზომებია 8,5-10×3,5-4,5 მკმ, ელიფსური. ბაზიდიუმი ოთხსპორიანია, რომლის ზომებია 25-35×6-8 მკმ. 

ნიორა სოკო ფართოდ არის გავრცელებული ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპაში. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში წიწვებზე, ტოტებსა და ლპობად ქერქზე, ჩვეულებრივი მანანას ღეროებსა და იშვიათად ბალახებს შორის. პატარა სოკოა ნივრის ძლიერი სუნით, რომელიც გამოიყენება როგორც საკაზმ-სანელებელი. ნივრის სუნი სოკოს გამოშრობის დროსაც დაჰკრავს. საჭმელად ვარგისი სოკოა. ნიორა სოკო გვხვდება საქართველოშიც.

## გალერეა 

ფაილი:Marasmius scorodonius - Lindsey.jpg  
ფაილი:Mycetinis scorodonius G2.2.JPG
ფაილი:Mycetinis scorodonius G2.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
* Mycetinis scorodonius 
* Mycetinis scorodonius 

კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კოულუნი

**კოულუნი** (, ) — რეგიონი ჰონგ-კონგში, რომელიც მოიცავს კოულუნის ნახევარკუნძულსა და ახალ კოულუნს. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ლეი-იუე-მუნის სრუტე, დასავლეთიდან - მეი-ფუ-სუნ-ჩუენი და კუნძული სტოუნკატერზი, ჩრდილოეთიდან - ქედი, მათ შორის ტაი-ლო-შანი და ლომის კლდე, ხოლო სამხრეთიდან ვიქტორიას ნავსადგური. 2006 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 2 019 533 კაცს შეადგენს, ხოლო სიმჭიდროვე 43 033 კაცი/კმ²-ზე. ნახევარკუნძულის ფართობი დაახლოებით 47 კმ²-ია. კუნძულ ჰონგ-კონგთან ერთად მისი მოსახლეობა მთელი ჰონგ-კონგის მოსახლეობის 48%-ს შეადგენს.

## ისტორია
სახელწოდება კოულუნი წარმოშობილია ტერმინიდან *ცხრა დრაკონი*, რომელიც შეესაბამება რვა მთასა და ჩინეთის იმპერატორს: კოულუნის პიკი, ტუნგ-შანი, ტაი-ლო-შანი, ტაძრის მთა, მარტორქის ქედი, ლომის კლდე, პატ-კა-შანი, ყვავის ბუდე და იმპერატორი ჟაო ბინგი. 

## დემოგრაფია
2011 წლის მდგომარეობით, კოულუნში 2 108 419 კაცი ცხოვრობს. კოულუნის მცხოვრებთა 94.2% ეთიკურად ჩინელია. ეთნიკური უმცირესობები წარმოდგენილია შემდეგი ჯგუფებით: ინდონეზიელები (1.8%), ფილიპინელები (1.5%), ინდოელები (0.5%), ნეპალელები (0.4%) და თეთრკანიანები (0.3%). კოულუნის მცხოვრებთა 86% კანტონურ ენაზე საუბრობს, 2.3% ინგლისურად, ხოლო 1.2% კი მანდარინზე.

## დასახლებები
კოულუნი მოიცავს ჰონგკონგის შემდეგ დასახლებებს:

*ციმ-შა-ცუი
*კვუნ-ჩუნგი
*იაუ-მა-ტეი
*მონგ-კოკი
*პრინცი ედუარდი
*დასავლეთი კოულუნი
*ტაი-კოკ-ცუი
*შამ-შუი-პო
*ჩეუნგ-შა-ვანი
*ლაი-ჩი-კოკი
*შეკ-კიპ-მეი
*კოულუნ-ტონგი
*კოულუნ-სიტი
*კაი-ტაკი
*ტო-კვა-ვანი
*მა-ტაუ-ვაი
*ჰუნგ-ჰომი
*ჰო-მან-ტინი
*ვონგ-ტაი-სინი
*სან-პო-კონგი
*ჰამერ-ჰილი
*ნგაუ-ჩი-ვანი
*ცზ-ვან-შანი
*დაიმონდ-ჰილი
*კოულუნ-ბეი
*ნგაუ-ტაუ-კოკი
*კვუნ-ტონგი
*საუ-მაუ-პინგი
*ლამ-ტინი
*იაუ-ტონგი
*ტიუ-კენგ-ლენგი
*ჩა-კვო-ლინგი
*ლეი-იუე-მუნი

### ადმინისტრაცია
კოულუნი მოიცავს შემდეგ რაიონებს: 
*კოულუნ-სიტი
*კვუნ-ტონგი
*შამ-შუი-პო
*ვონგ-ტაი-სინი
*იაუ-ციმ-მონგი

### პოლიტიკა
კოულუნი მოიცავს ჰონგ-კონგის საკანონმდებლო საბჭოს ორ საარჩევნო გეოგრაფიულ ოლქს:
***კოულუნ-ისტი** მოიცავს ვონგ-ტაი-სინსა და კვუნ-ტონგს.
***კოულუნ-ვესტი** მოიცავს იაუ-ციმ-მონგის, შამ-შუი-პოსა და კოულუნ-სიტის.

## სქოლიო
მანტენა

**მანტენა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 212 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 27 111 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 39.57 კმ²-ზე. ფართობი 685 208 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
აგოსტინა სეგატორი ტამბურინის კაფეში

**აგოსტინა სეგატორი ტამბურინის კაფეში** — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული 1887 წელს, ზეთის საღებავებით, ტილოზე. აგოსტინა სეგატორი პარიზში მდებარე ტამბურინის კაფის მფლობელი იყო. კაფე პარიზელი ხელოვანი ხალხის თავშეყრის ადგილს წარმოადგენდა, ადგილი სადაც ისინი ეცნობოდნენ ერთმანეთის შემოქმდებას. ვან გოგს ძირითად შემთხვევბში არ შეეძლო კაფეში საჭმლის ყიდვა უფულობის გამო, ამიტომ ის ნახატებით იხდიდა. შემდეგ სწორედ ამ ნახატებით მოირთო რესტორანი. ვინსენტმა კაფეში გამოფინა მისი იაპონური გრავიურების კოლექციაც. ეს ვინსენტისა და აგოსტინას ახლო ურთიერთობის ხარჯზე ხდებოდა, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ვინსენტი გაკოტრდა და კრედიტორების მიერ მისი ნახატების კონფისკაცია მოხდა, კაფემ მოწყენილი იერსახე მიიღო.

## ვან გოგი პარიზში
1886 წელს ვან გოგმა ნიდერლანდები დატოვა და ძმასთან, თეო ვან გოგთან ერთან პარიზში სამუდამოდ საცხოვრებლად გაეგზავნა. ის პარიზში შევიდა როგორც მორცხვი, მოღუშული, ამოუცნობი პიროვნება, რომლის ხასიათიც პერსონალური და რთულად შესაცვლელი იყო, ერთმა კრიტიკოსმა მას „მარტოხელა ჩიტიც“ კი უწოდა. მალევე ის უახლოვდება პარიზელ ხელოვანთა საზოგადოებას და გარკვეულწილად პოპულარობასაც იხვეჭს. ამ პერიოდში ვინსენტი ახალი სტილის შემოშავებას იწყებს, ხმარობს ახალ, განსხვავებულ ფერებს და სწავლობ მხატვრების სამხატვრო ტექნიკებს. სწორედ ამ ახალი სტილის ნიმუშია *აგოსტინა სეგატორი ტამბურინის კაფეში*

## ლიტერატურა
* D. M. Field: Van Gogh. Chartwell Books, Inc., 2006. ISBN 0-7858-2011-6.
* Derek Fell: Van Gogh’s Women. Vincent’s Love Affairs and Journey Into Madness. Wyd. I. New York: Carroll & Graf Publishers, 2004. ISBN 0-7867-1655-X.
* Ingo F. Walther, Peter Glücksam (tłum.): Van Gogh Basic Art Album. Taschen Gmbh, 2001. ISBN 3-8228-1128-9.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები
კატეგორია:1887 წლის ნახატები
კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
ტანზანიის დემოგრაფია

მინი|ტანზანიის დემოგრაფიული ცვლილება 2005 წლამდე.
[მინი|[ბანტუს ხალხი|ბანტუ და სუკუმა წარმოადგენს ტანზანიის უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფებს.]]
არტიკლი ეხება ტანზანიის მოსახლეობის დემოგაფიულ ისეთ მონაცემებს როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნოსი, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური სტატუსი, რელიგიური კუთვნილება და სხვა ასპექტები.

ტანზანიაში მოსახლეობის განაწილება ძალიან არათანაბარია, უმრავლესობა ცხოვრობს ჩრდილოეთ საზღვრის მიმდებარე ტერიტორიაზე ან აღმოსავლეთ სანაპიროზე. სიმჭიდროვე მერყეობს კატავის ოლქში 1 კმ²-ზე 12 ადამიანიდან, დარ-ეს-სალამის ოლქში 3,133 ადამიანამდე. დაახლოებით 70 პროცენტი ცხოვრობს სოფელში. დარ-ეს-სალამი არის ქვეყნის უდიდესი ქალაქი და „დე ფაქტო“ დედაქალაქი, ხოლო ქვეყნის „დე იურე“ დედაქალაქია დოდომა.

ტანზანიაში ცხოვრობს დაახლოებით 125 ეთნიკური ჯგუფი. ბანტუ, სუკუმას, ნიამვეზი, ჯაგა და ჰაიას არიან ის ეთნიკური ჯგუფები რომელთა რაოდენობაც აღემატება მილიონს.

ტანზანიაში დაახლოებით 100 განსხვავებულ ენაზე საუბრობენ, რითიც ის აღმოსავლეთი აფრიკის ყველაზე ლიგვისტურად ყველაზე მრავალფეროვანი ქვეყანაა. ტანზანიაში გავრცელებულია ოთხი აფრიკული ენათა ოჯახი: ბანტუ, ქუშიტური, ნილოტური და კოისანური ენები. სუაჰილი და ინგლისური არის ტანზანის ოფიციალური ენები. სუაჰილი მიეკუთვნება ბანტუს ენების ნიგერო-კონგოს ენების ოჯახს. ქვეყანაში ასევე გავრცელებულია ინდური ენები და პორტუგალიური რომელზეც ძირითადად მოზამბიკელები საუბრობენ.

## სქატისტიკური მონაცემები 
ონაცემები ეყრდნობა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მსოფლიო ფაქტების წიგნს.

### საშუალო ასაკი 
2013 წლის მონაცემებით:
*ჯამში:*  17.3 წელი.
*კაცი:*   17.0 წელი
*ქალი:* 17.6 წელი

### სქესობრივი კოეფიციენტი 
2013 წლის მონაცემებით:
*დაბადებისას:*              1.03 კაცი/ქალი
*0-14 წლის:*        1.02 კაცი/ქალი
*15–54 წლის:*       1.00 კაცი/ქალი
*55-64 წლის:*       0.75 კაცი/ქალი
*65 წლის და ზევით:* 0.76 კაცი/ქალი
*ჯამში:*  0.99 კაცი/ქალი

### სიცოცხლის ხანგრძლივობა 
2013 წლის მონაცემებით:
*ჯამში:* 60.76 წელი
*კაცი:*   59.48 წელი
*ქალი:* 62.09 წელი

### წიგნიერება 
15 და ზევით ასაკის მოსახლეობის სუაჰილზე, ინგლისურად ან არაბულად წერის და კითხვის უნარი (2003 წლის მონაცემები):
*ჯამში:* 69.4 %
*კაცი:*   77.5 %
*ქალი:*  62.2 %

## სქოლიო 
კატეგორია:ტანზანია
მაქსიმ ლიტვინოვი

[მინი|ლიტვინოვი [1920 წელს.]]
**მაქსიმ ლიტვინოვი** ( დაბადებისას — მეირ ჰენოხ ვალახ-ფინკელშტეინი; დ. 17 ივლისი, 1876 — გ. 31 დეკემბერი, 1951) — ეთნიკურად ებრაელი რუსი რევოლუციონერი და საბჭოთა დიპლომატი. იყო ტიფლისის 1907 წლის ექსპროპრიაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. იყო საბჭოთა კავშირის ელჩი შეერთებული შტატებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიტვინოვის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული  17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:სსრკ-ის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის III ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
შაჰბუზქენდი

**შაჰბუზქენდი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შაჰბუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 197 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
 
## სქოლიო
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:შაჰბუზის რაიონის სოფლები
ალიშარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალიშარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*ალიშარი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.

## თურქეთი
*ალიშარი —  სოფელი თურქეთში, ადიამანის პროვინციაში, ბესნის რაიონში.
*ალიშარ ჰუიუიკი —  უძველესი ქალაქი და არქეოლოგიური ძეგლი იოზგათის პროვინციაში.
*ალიშარი — სოფელი თურქეთში, ამასიის პროვინციაში, მერზიფონის რაიონში.
*ალიშარი — სოფელი თურქეთში, იოზგათის პროვინციაში, სორგუნის რაიონში.

## ირანი
*ალიშარი — სოფელი ირანში, პაინ-ტალექანის რაიონში.
ალიშარი (შარურის რაიონი)

**ალიშარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2 132 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:შარურის რაიონის სოფლები
არფაჩაი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**არფაჩაი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*არფაჩაი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.
*არფაჩაი — ქალაქი და რაიონი თურქეთში, ყარსის პროვინციაში.
*არფაჩაი — მდინარე სამხრეთ კავკასიაში.
*არფაჩაი — წყალსაცავი თურქეთსა და სომხეთში.
გიორგი კოდაშვილი

**გიორგი კოდაშვილი** (ტალაური) (დ. 1903 — გ. 1975) — ქართველი პოეტი. დაიბადა საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფელ ბოტკოში 1903 წელს. 1936 წელს მისი მშობლები თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურში ჩამოსახლდნენ. 2-3 წლის ასაკში გადაიტანა მინინგიტი, რის გამოც ორივე ქვედაკიდურის დამბლა ჰქონდა. მოძრაობდა მუხლის თავებით, ჯოხზე დაყრდნობილი. მიუხედავად ამისა იყო დურგალი და მთელი სიცოცხლე შრომობდა. გარდაიცვალა ლაფანყურში 1975 წელს.

## ლიტერატურა
* „ლაფანყურელი მოლექსეები“, 1991, რედაქტორები:იოსებ მთიბელაშვილი და ზინა მჭედლური.  გამომცემლობა „მერანი“ გვ. 32

კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ქართველი პოეტები
სან-ჟუან-დუ-მანტენინია

**სან-ჟუან-დუ-მანტენინია** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მანტენის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 188 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 37.61 კმ²-ზე. ფართობი 137 928 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ჩამანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ჩამანლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ჩამანლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, აღდამის რაიონში. 
*ჩამანლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ბარდის რაიონში.
*ჩამანლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში.
*ჩამანლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.
*აშაღი-ჩამანლი    — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში.
*იუხარი-ჩამანლი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ბეილაგანის რაიონში.
ბომბორა სწავლას იწყებს

**ბომბორა სწავლას იწყებს** — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია კინოსტუდია „ქართულ ფილმის“ მიერ 1973 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 8 წუთი.

## ფილმზე მუშაობდნენ
***დამდგმელი რეჟისორი**: კარლო სულაკაური
***სცენარის ავტორები**: არჩილ სულაკაური, ვადიმ კურჩევსკი, კარლო სულაკაური
***დამდგმელი ოპერატორი**: ვიოლეტა ქაროსანიძე
***დამდგმელი მხატვრები**: თეიმურაზ მურვანიძე, ლუის ფერნანდესი
***ანიმატორები**: ოთარ დუმბაძე, ბონდო შოშიტაიშვილი
***კომპოზიტორი**: თენგიზ შავლოხაშვილი﻿
***ხმის რეჟისორი/ოპერატორი**: დავით ლომიძე
***მემონტაჟე**: გივი სვანიძე﻿﻿
***თოჯინებისა და დეკორაციების ავტორები**: გენადი ლუტინსკი, ლილიანა ლუტინსკა

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1973 წლის ანიმაციური ფილმები
ბულბულის იუბილე

**ბულბულის იუბილე** — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია კინოსტუდია „ქართულ ფილმის“ მიერ 1978 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 8 წუთი. გადაღებულია ვაჟა-ფშაველას მოთხრობის „ბუნების მგოსნების“ მიხედვით.

## ფილმზე მუშაობდნენ
***დამდგმელი რეჟისორი**: გაბრიელ ლავრელაშვილი
***სცენარის ავტორი**: სიკო დოლიძე
***დამდგმელი ოპერატორი**: ლუბა კვალიაშვილი
***დამდგმელი მხატვარი**: ბესარიონ ხიდაშელი
***ანიმატორები**: ავენირ ხუსკივაძე, კუკური ჯებაშვილი, ვალენტინ კუშნერიოვი, ალბერტ ნერსესოვი, როზა არუთინოვა
***კომპოზიტორი**: ნუნუ გაბუნია
***მღერიან**: ნანული აბესაძე, ნუნუ გაბუნია, ზურაბ კირვალიძე
***ხმის რეჟისორი/ოპერატორი**: მადონა თევზაძე
***მემონტაჟე**: მარიამ კობახიძე﻿﻿

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1978 წლის ანიმაციური ფილმები
ბუცეფალი (ანიმაციური ფილმი)

**ბუცეფალი** — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია სტუდია „კვალი XXI“-სა და ეროვნული კინოცენტრის მიერ 2010 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 3 წუთი. გადაღებულია ვიქტორ შენდეროვიჩის მინიატურის მიხედვით.

## სიუჟეტი 
ანტიკური თეატრის სცენაზე შემოდის ბუცეფალი. „იმპერიას ვაფართოვებდი!“ ეცემა და კვდება.

## ფილმზე მუშაობდნენ
***დამდგმელი რეჟისორი**: მარიამ კანდელაკი
***სცენარის ავტორი**: მარიამ კანდელაკი
***დამდგმელი მხატვარი**: ელენე მურჯიკნელი
***კომპოზიტორი**: თეიმურაზ ბაკურაძე
***მემონტაჟე**: ელენე მურჯიკნელი
***პროდიუსერი**: პაატა შენგელია

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2010 წლის ანიმაციური ფილმები
დამირჩი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დამირჩი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*დამირჩი — სოფელი აზერბაიჯანში, მასალის რაიონში.
*დამირჩი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკა, შარურის რაიონში.
*დამირჩი — სოფელი აზერბაიჯანში, შემახის რაიონში.

## ირანი
*დამირჩიე ხარაბაჰსი — სოფელი ირანში, არდებილის ოსტანში.
*დამირჩიე ოლია — სოფელი ირანში, არდებილის ოსტანში.
*დამირჩიე ლოფლა — სოფელი ირანში, არდებილის ოსტანში.
ნადეჟდა კრუპსკაია

მინი|ნადეჟდა კრუპსკაია.
**ნადეჟდა კრუპსკაია** (; დ. 26 თებერვალი [ძვ. სტ. 14 თებერვალი, 1869 — გ. 27 თებერვალი, 1939) — რუსი პოლიტიკოსი და რევოლუციონერი. 1898–1924 წლებში იყო ვლადიმერ ლენინის მეუღლე. 1929–1939 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის განათლების მინისტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლეონ ტროცკი — კრუპსკაიას გარდაცვალება // Marxsists.org 
* ნადეჟდა კრუპსკაია 

კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის III ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის IV ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:დაკრძალულები ნეკროპოლში კრემლის კედელთან
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
გალაკტიონი (ანიმაციური ფილმი)

**გალაკტიონი** — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია ტელეკომპანია „იმედის“ მიერ 2005 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 2 წუთი. მოკლე ამბავი გალაკტიონ ტაბიძის ცხოვრებაზე.

## ფილმზე მუშაობდნენ
***დამდგმელი რეჟისორი**: გიორგი თავაძე
***სცენარის ავტორი**: გიორგი თავაძე
***დამდგმელი ოპერატორი**: გიორგი თავაძე
***დამდგმელი მხატვარი**: გიორგი თავაძე
***მემონტაჟე**: გელა კინწურაშვილი﻿﻿
***პროდიუსერი**: დავით გაბადაძე

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2005 წლის ანიმაციური ფილმები
არბათანი (შარურის რაიონი)

**არბათანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის  რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 731 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:შარურის რაიონის სოფლები
საფიე ალი

**საფიე ალი** (; დ. 2 თებერვალი 1894, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია — გ. 5 ივლისი 1952, დორტმუნდი, გერმანია) — თურქი ექიმი. თურქეთის რესპუბლიკის პირველი ქალი ექიმი და პირველი სამედიცინო ქალი-განმანათლებელი. მუშაობდა ბავშვთა და ქალთა ჯანმრთელობის სფეროში.

გარდა იმისა, რომ პროფესიულ საქმიანობაში იყო აქტიური, მან ასევე მონაწილეობა მიიღო სტამბოლში არსებულ ფემინისტურ მოძრაობაში, რომელიც იბრძოდა თურქეთის ქალთა უფლებების დასაცავად არჩევნებში.

## ბიოგრაფია 
საფია ალი დაიბადა 1894 წლის 2 თებერვალს სტამბოლში. მამამისი, აბდულაზიზის და აბდულჰამიდ II-ის მრჩეველი ალი ქირათ ფაშაა, ხოლო დედა შეიულჰარემ ჰაჯი ემინ ფაშას ქალიშვილი ემინე ჰასენე ჰანიმია. საფიე, ოთხი ქალიშვილისგან ყველაზე უმცროსია.

მისი ოჯახი, ოსმალეთის იმპერიის დროს, სხვადასხვა სახის მომსახურებისთვის ცნობილია. ბაბუამისი ჰაჯი ემინ ფაშა 17 წელი მექაში ცხოვრობდა, სადაც დღემდე აქტიური ხუთი ფონდი დააარსა. კოლეჯში სწავლის დროს გადაწყვიტა, რომ გახდეს ექიმი. 

1923 წლის ივნისში, მეუღლესთან ერთად გახსნა თავისი ამბულატორია, სადაც ქალთა და ბავშთა ჰანმრთელობაზე ზრუნავდა. ასევე, სტამბოლის ამერიკულ კოლეჯში გოგოებისთვის გინეკოლოგიას ასწავლიდა.

ამავე პერიოდში შეუერთდა ფემინისტურ მოძრაობას და გახდა თურქეთის ქალთა კავშირის სანიტარული კომისიის თავმჯდომარე, რომელიც იბრძოდა პროსტიტუციას.

კიბოს დიაგნოზის დასმის შემდეგ, დატოვა თურქეთი და გადავიდა გერმანიაში. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში შეძლებისდაგვარად აგრძელებდა თავის სამუშაოს. 1952 წლის 5 ივლისს, 58 წლის ასაკში, დორტმუნდში გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:თურქი ექიმები
კატეგორია:თურქი ფემინისტები
La Mousmé

**La Mousmé** — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული 1888 წელს არლში, ზეთის საღებავებით ტილოზე. ქალაქიდან წამოსულ ვინსენტს თავის ნახატებში უბრალოების პოვნა სურდა, ამასთან ერთად ამ ნახატში იაპონური გრავიურების სტილიც შეიმჩნევა.

## სქოლიო
კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები
კატეგორია:1888 წლის ნახატები
კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
ღამის კაფე

**ღამის კაფე** () — ნიდერლანდელი პოსტიმპრესიონისტი მხატვრის, ვინსენტ ვან გოგის ნახატი, შესრულებული 1888 წლის სექტემბერში, არლში, ზეთის საღებავებით ტილოზე. ინახება ნიუ-ჰეივენში, იელის უნივერსიტეტის ხელოვნების გალერეაში.

## შემოქმედებითი სტილი
ვან გოგის შემოქმედების ერთხმად აღიარებამ მას საყოველთაო მნიშვნელობა შესძინა: ასაკის, წარმოშობის, დროის და ადგილის მიუხედავად ადამიანები მოხიბლილნი არიან ამ ხელოვანის ფერწერული ტილოებითა და ნახატებით, თუმცა სიცოცხლეში მას ცოტა ვინმე თუ აფასებდა. რამ გახადა შესაძლებელი ასეთი საყოველთაო ყურადღება, სიმპატიების ამგვარი დამთხვევა. შესაძლოა ამის მიზეზი სოლიდარობის გრძნობაა, რომელსაც მხატვრის დრამატიზმით ახსავსე ცხოვრება იწვევს.

თანაგანცდა და თანაზიარობა განუყოდელია მისი შემოოქმედებისგან: ეს თავისუფლების განხორციელებაა. თამამად გამოყენებული ფერები, ექსპრესიული მონასმი, ფართო ჟესტი, პულსირების ინტენსივობა და კავშირი გონებასთან, რომელიც ამ ყველაფერს მართავს; სიუჟეტები ახლობელია, თითქმის ყოველდღიური ცხოვრებიდან აღებული, რეალური და ნაცნობი; მხატვარი ირჩევს და ხაზს უსვამს ამ ხედვას, განუწყვეტლივ ავითარებს მას. მისი განზრახვაც ასეთია: ვან გოგის ვრცელი შემოქმედებითი მემკვიდრეობა, მისი უშუალო გარე სამყაროს ყველა ქსელს იკვლევს, რომლის ეპიცენტრიც თავად არის. ვინ ვერ ამოიცნობს მის ნახატებში კარგად ნაცნობ სკამებს, ფეხსაცმლებს, ყვავილებს, პურის ყანებს და კვიპაროსებს. ამ ეპოქის ყველა მხატვარს შორის მან უთუოდ ყველაზე გააზრებულად გაათავისუფლა საკუთარი მონასმი, მათში იგრძნობა მხატვრის შინაგანი თრთოლა. ჩვენ ვიცით, რომ იგი სწრაფი მონასმებით, ჟინით შეპყრობილი, აჩქარებული რიტმით ხატავდა. შესაძლოა, ასე ცდილობდა გამოეხატა გამუდმებული ცვლილებები იმ რეალობაში, რომელიც ნიმუშად აირჩია.

მიუხედავად ამისა ვან გოგის შემოქმედება სიახლით და მარადიულობით ხასიათდება იცვლება სტუაციები, მაგრამ ისინი იდენტური რჩება: ეს სინამდვილის სიცხადეა. გასაოცარია, როცა ვამჩნევთ რა ახლოს დგას ერთმანეთთან და რა ძლიერია მის მიერ დახატული სიტუაციები, ყოველგვარი მოჩვენებითობისა და ხელოვნურობის გარეშე, რაც ნაცნობი, განცდილი და გაგონილია, რაც მხატვარსა და მხილველს ერთსა და იმავე სიბრტყეზე ათავსებს.

ყველაფრის მიუხედავად, ვან გოგის ნამუშევრებიდან ერთგვარი ტრაგიკული გრძნობა გამოსჭვივის, იგი თვალმათლივ იკითხება ავტოპორტრეტებში, მოქუფრულ ცაში, დაკლაკნილ კვიპაროსებში, ავბედით ყორნებსა და პორტრეტების შემაშფოთებელ ფონში. მისი ცხოვრების ნაღვლიანი ეპიზოდების გახსენების გარეშეც ეს გრძნობა რეალობის ნაწილს შეადგენს. იგი აიძულებს მხატვარს შეეგუოს არასრულყოფილებას, სინამდვილის ტვირთსა და ცხოვრების მუდმივ დინებას. ამისთვის უთუოდ მოქმედებაა საჭირო და მხოლოდ ჭვრეტა არ არის საკმარისი. ალბათ სწორედ ამ რეალობაში, ანუ ადამიანის უძლურებაში უნდა მდგომარეობდეს ვან გოგის შემოქმედების არსი. სწორედ ეს ყველაფერია მისი ტილოების ესოდენ მძაფრი და აშკარა შინაგანი დაძაბულობის მიზეზი, ყველაფერი ეს აშკარად ჩანს ნახატში „*ღამის კაფე*“. „წითლით და მწვანით მე შევეცადე სასტიკი ადამიანური ვნებები გამომეხატა“ - ამბობდა ვან გოგი ნახატზე, რომელიც აღიარებულია, როგორც ვან გოგის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნამუშევარი.

## ლიტერატურა
*დიდი მხატვრები, ვან გოგი, გამომცემლობა პალიტრა L, თბ., 2010

## რესურსები ინტერნეტში
* Music video of *The Night Café*
* *The Night Café* in 3D

კატეგორია:ვინსენტ ვან გოგის ნახატები
კატეგორია:1888 წლის ნახატები
კატეგორია:ნახატები ანბანის მიხედვით
ფი-ფენომენი

მინი|ფი-ფენომენი
**ფი-ფენომენი** — მოძრაობის შეგრძნება, რომელიც წარმოიქმნება სინათლის სტაციონარული წყაროების თანმიმდევრული ჩართვით, აგრეთვე თვით ამ მოძრაობის ფორმა. ფი-ფენომენი აღმოაჩინა მაქს ვერთჰაიმერმა 1910 წელს და აღწერა სტატიაში „მოძრაობის აღქმის ექსპერიმენტული გამოკვლევები, რომელიც გამოქვეყნდა 1912 წელს. თავის ასისტენტებთან — ვოლფგანგ კელერთან და კურტ კოფკასთან ერთად — მან აღმოაჩინა, რომ სინათლის ორი წყარო, რომლებიც სხვადასხვა ინტერვალით ინთება, ადამიანის მიერ სხვადასხვანაირად აღიქმება:
მინი|მარცხნივ|ფენაკისტოსკოპი

* თუ ჩართვებს შორის ინტერვალი საკმარისად მცირეა (60 მილიწამზე ნაკლები), მაშინ წყაროების ნათება აღიქმება როგორც ერთდროული;
* თუ ინტერვალი დიდია (200 მილიწამზე მეტი) მაშინ ნათება აღიქმება როგორც თანმიმდევრული;
* თუ ინტერვალი შეადგენს 60-დან 200-მდე მილიწამს, მაშინ წყაროების ნათება აღიქმება როგორც სინათლის უწყვეტი გადაადგილება.

ფი-ფენომენის დამახასიათებელი თავისებურება არის ის, რომ მოძრაობის აღქმა არ არის დამოკიდებული სინათლის წყაროების ფერზე, ზომაზე და სივრცობრივ ლოკალიზაციაზე.

ეს მოვლენა ეწინააღმდეგებოდა იმ დროს ფსიქოლოგიაში გაბატონებულ ვუნდტის თეორიას, რომლის მიხედვითაც ნებისმიერი ცნობიერი განცდა წარმოადგენდა ელემენტარული შემადგენლების ერთობლიობას, ხოლო მოჩვენებითი მოძრაობის დაყოფა კი ასეთ შემადგენლებად შეუძლებელია.
ითვლება, რომ ფი-ფენომენზე სტატიის გამოქვეყნებით დასაბამი მიეცა გეშტალტ-ფსიქოლოგიას.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Phi Phenomenon: Definition & Example
* ახალი მსოფლიო ენციკლოპედია

კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:მხედველობითი ილუზიები
აგუა-ბოა (მინას-ჟერაისი)

**აგუა-ბოა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 407 მეტრზე. მიეკუთვნება ვალი-დუ-რიუ-დოსი მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პესანიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 15 195 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11,51 კმ²-ზე. ფართობი 1 320 268 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
Bandai Super Vision 8000

**Bandai Super Vision 8000** – 8 ბიტიანი კარტრიჯული მეორე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი, გამოშვებული კომპანია Bandai-ის მიერ 1979 წელს. კონსოლი პირდაპირ უერთდებოდა სტანდარტულ ტელევიზორს.

კონსოლისთვის გამოშვებული შვიდივე თამაში („Missile Vader“, „Space Fire“, „Othello“, „Gun Professional“, „PacPacBird“, „Submarine“, „Beam Galaxian“) Bandai Electronics-ის მიერ შეიქმნა და 1979 წელს გამოვიდა. იგი იყო ბანდაის TV JACK კონსოლების სერიიდან უკანასკნელი და სრულად განსხვავდებოდა ამ სერიის სისტემებისგან. Super Vision შთამბეჭდავი კონსოლი იყო თავისი დროისთვის: გააჩნდა კომპანია NEC-ის D780C-ის (Z80-ის კლონი) პროცესორი, რომელსაც შეუძლია 3.58 მჰც სიჩქარის მიღწევა და General Instrument AY-3-8910-ის აუდიო ჩიპი, რომელსაც შეუძლია 3 აუდიო არხის გამოყვანა. ამ ინოვაციების წყალობით Super Vision 8000-ს გამორჩეულ იყო სწრაფად განვითარებადი ვიდეო თამაშების ბაზარზე. მიუხედავად იმისა, რომ იგი სხვა მეორე თაობის კონსოლებმა დაჩრდილეს, ამ სისტემას სათამაშო ინდუსტრიის ისტორიაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს, როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული სისტემა, რომელიც პირდაპირ უკავშირდებოდა ტელევიზორს, რაც ასახავს 1970-იანი წლების მიწურულის ტექნოლოგიურ მიღწევებს..მისი თავდაპირველი ფასი ¥89 800 იენი იყო.

კონსოლმა ვერ მოიპოვა პოპულარობა ფართო საზოგადოებაში, მაღალი ფასისა და თამაშების მწირი ბიბლიოთეკის გამო. კონსოლის წარმოება შეწყდა 1982 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*  — Internet Archive
*Super Vision 8000-ის მიმოხილვა — RF Generation
*  — ვიდეო თამაშების კონსოლების ბიბლიოთეკა

## სქოლიო
კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მეორე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:Bandai-ის კონსოლები
კატეგორია:1979 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:1970-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1980-იანების სათამაშოები
პენეშეშტი

**პენეშეშტი** () — სოფელი მოლდოვაში, სტრეშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 149 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 510 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
* სტრეშენის რაიონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სტრეშენის რაიონის სოფლები
დიიადინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

** დიიადინი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*დიიადინი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.
*მეთინ დიიადინი — თურქი საფეხბურთო მენეჯერი.
დარაქენდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დარაქენდი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*დარაქენდი — სოფელი აზერბაიჯანში, გობუსტანის რაიონში.
*დარაქენდი — სოფელი აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში.
*დარაქენდი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.
*დარაქენდი — სოფელი აზერბაიჯანში, ხოჯავენდის რაიონში.
გაზაფხულის დაბადების დღე

**გაზაფხულის დაბადების დღე** — ქართული ანიმაციური ფილმი. გადაღებულია კინოსტუდია „ქართულ ფილმის“ მიერ 1985 წელს. ანიმაციური ფილმის ხანგრძლივობაა 10 წუთი.

## სიუჟეტი 
მხიარული ზღაპარი იმის შესახებ, თუ როგორ აღნიშნავენ ტყის ბინადარნი გაზაფხულის მოსვლას.

## ფილმზე მუშაობდნენ
***დამდგმელი რეჟისორი**: კონსტანტინე მაცაბერიძე
***სცენარის ავტორები**: ირაკლი გოცირიძე, იოსებ სამსონაძე
***დამდგმელი ოპერატორი**: ცირა კენჭიაშვილი﻿
***დამდგმელი მხატვრები**: ოლეგ ქოჩაკიძეოლეგ ქოჩაკიძე, ალექსანდრე სლოვინსკი, იური ჩიკვაიძე
***ანიმატორები**: კონსტანტინე მაცაბერიძე, მერაბ დეკანოსიძე, ვალერი უგაროვი﻿
***კომპოზიტორი**: ალექსანდრე რაქვიაშვილი
***ხმის რეჟისორი/ოპერატორი**: გარი კუნცევი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1985 წლის ანიმაციური ფილმები
გუმუშლუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გუმუშლუ ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*გუმუშლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.

## თურქეთი
*გიუმიუშლიუ — სოფელი თურქეთში, ადიამანის პროვინციაში, ბესნის რაიონში.
*გიუმიუშლიუ — სოფელი თურქეთში, ანთალიის პროვინციაში, ქორქუთელის რაიონში.
*გიუმიუშლიუქი — სოფელი და პორტი თურქეთში, მუღლის პროვინციაში, ბოდრუმში.
როკე-დე-ლოს-მუჩაჩოსის ობსერვატორია

**როკე-დე-ლოს-მუჩაჩოსის ობსერვატორია** (, **ORM**) — ასტრონომიული ობსერვატორია კანარის კუნძულების კუნძულ  ლა-პალმაზე. ობსერვატორიას მართავს ქალაქ ტენერიფეში მდებარე კანარის ასტროფიზიკის ინსტიტუტი (). მიეკუთვნება ევროპის ჩრდილოურ ობსერვატორიას. 

ასტრონომიული ხილვადობის სტატისტიკით, როკე-დე-ლოს-მუჩაჩოსი მეორე საუკეთესო ადგილია ოპტიკური და ინფრაწითელი ასტრონომიული კვლევებისათვის მთელ ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში, ჰავაიზე მდებარე მაუნა-კეას ობსერვატორიის შემდეგ. გარდა ამისა, ამ ობსერვატორიას ერთ-ერთი ყველაზე დიდი შესაძლებლობები აქვს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. მისი ტელესკოპების ფლოტი მოიცავს 10,4-მეტრიან კანარის დიდ ტელესკოპს — 2009 წლის მონაცემებით, მსოფლიოში უდიდეს ერთ აპერტურიან ოპტიკურ ტელესკოპს; უილიამ ჰერშელის ტელესკოპს (ევროპაში მეორე უდიდესი); შვედურ 1-მეტრიან მზის ტელესკოპს, რომელიც უზრუნველყოფს მზის ყველაზე მაღალრეზოლუციან ფოტოგადაღებას ყველა სხვა ტელესკოპს შორის. 

## ისტორია
ობსერვატორიამ ფუნქციონირება 1984 წელს, ისააკ ნიუტონის ტელესკოპით დაიწყო, რომელიც ლა-პალმაში ინგლისის გრინვიჩის სამეფო ობსერვატორიიდან ჩაიტანეს. გადატანა საკმაოდ ძვირი აღმოჩნდა და როგორც შემდეგ დაიანგარიშეს, ბევრა დიაფი დაჯდებოდა ადგილზე სხვა ტელესკოპის აშენება.  

თავდაპირველად, ობსერვატორიაში მუშაობდნენ მკვლევრები ესპანეთიდან, შვედეთიდან, დანიიდან და გაერთიანებული სამეფოდან. შემდეგში პროექტში ჩაერთვნენ გერმანია, იტალია, ნორვეგია, ნიდერლანდები, ფინეთი, ისლანდია და აშშ.

ობსერვატორიის ინაუგურაცია ოფიციალურად 1985 წლის 29 ივნისს შედგა. პროცესს ესპანეთის სამეფო ოჯახი და ევროპის ექვსი სხვა სახელმწიფოს ლიდერი წარუძღვა. სპეციალურად ღონისძიებისთვის, აშენდა ვერტმფრენის ოთხი დასაჯდომი. დროთა განმავლობაში, ობსერვატორია მნიშვნელოვნად განივრცო. 1987 წელს გაიხსნა 4,2-მეტრიანი უილიამ ჰერშელის ტელესკოპი, 1988 წელს სკანდინავიის ოპტიკური ტელესკოპი და სხვადასხვა პატარ-პატარა, მზის ან სპეციალიზებული ტელესკოპები. 1998 წელს გაიხსნა გალილეოს ეროვნული ტელესკოპი (), 2006 წელს კი კანარის დიდი ტელესკოპი. 

1997 წელს, მთის კალთაზე გაჩენილმა ხანძარმა დააზიანა გამა-გამოსხივების ერთ-ერთი ტელესკოპი; ხანძარი იყო 2005 და 2009 წლებშიც, თუმცა შენობებსა და ტელესკოპებს სერიოზული ზიანი არ მიუღია.

## გალერეა 

Image:Hegra.jpg|ინაუგურაციის ცერემონიალისთვის აშენებული ვერტმფრენთა დასაჯდომები
Image:Roque_de_los_muchachos_observatory_sunset.jpg| 
Image:Gran-telescopio-20030331.jpg|კანარის დიდი ტელესკოპის მშენებლობა, 2003 წლის მარტი
Image:Nordic Optical Telescope (NOT).JPG|სკანდინავიის ოპტიკური ტელესკოპი 

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Current weather and astronomical conditions 
*Panoramic 360 Observatory 
*Travel information

## სქოლიო
კატეგორია:ასტრონომიული ობსერვატორიები
დარვიშლარი

**დარვიშლარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 568 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:შარურის რაიონის სოფლები
ლეონიდ კრასინი

[მინი|კრასინი [1926 წლამდე.]]
**ლეონიდ კრასინი** (; დ. 15 ივლისი, [ძვ. სტ. 3 ივლისი, 1870, კურგანი, ტობოლსკის გუბერნია — გ. 24 ნოემბერი, 1926, ლონდონი) — ინჟინერი, სოციალური მეწარმე. საბჭოთა კავშირში იყო ცნობილი დიპლომატი. ტიფლისის 1907 წლის ექსპროპრიაციის ერთ-ერთი ორგანიზატორი.

## ბიოგრაფია
1887 წელს დაამთავრა ალექსანდრეს სახელობის რეალური სასწავლებელი. 1887-91 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. აქვე ჩაერთო აქტიურად სტუდენტთა მარქსისტულ მოძრაობაში. 1891 წელს დააპატიმრეს და გადაასახლეს ქალაქიდან. 1892 წელს ისევ აპატიმრებენ. 1893 წელს ათავისუფლებენ და ცხოვრობს ყირიმში პოლიციის ზედამხედველობის ქვეშ. 1895 წელს ისევ აპატიმრებენ და ამჯერად ასახლებენ ირკუტსკში. გადასახლებიდან ბრუნდება 1897 წელს და სასწავლებლად შედის ხარკოვის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში, რომელსაც ასრულებს 1900 წელს. იმავე წელს საცხოვრებლად გადადის ბაქოში, სადაც აქტიურად ერთვება რევოლუციურ-საგამომცემლო საქმიანობაში. აარსებს არალეგალურ სტამბას, სადაც ბეჭდავდა გაზეთ „ისკრას“. 1903 წელს ირჩევენ ბოლშევიკთა პარტიის ცეკა-ს წევრად. 1905 წლის მაისში მონაწილეობდა ლონდონში გამართულ ბოლშევიკთა ყრილობის მუშაობაში. იმავე წელს ბრუნდება რუსეთში და აქტიურად მონაწილეობს ბოლშევიკური ექსპროპრიაციების ორგანიზებაში. 1907 წელს თბილისშია. 1907 წლის 13 ივნისს მისი ხელმძღვანელობითა და კამოს შესრულებით განხორციელდა თბილისის სახელმწიფო ბანკის ძარცვა. 1908 წლიდან ემიგრაციაშია. ცხოვრობს ჯერ ფინეთში, შემდეგ იტალიაში. მალე გადადის გერმანიაში, სადაც ინჟინრად იწყებს მუშაობას კომპანია „სიმენსში“. 1911 წელს ინიშნება კომპანიის ბერლინის ფილიალის დირექტორის მოადგილედ. 1912 წელს ინიშნება მოსკოვის ფილიალის დირექტორად, ხოლო 1913 წელს კომპანიის გენერალური წარმომადგენელია რუსეთში. პირველი მსოფლიო ომის დროს სანქტ-პეტერბურგის ღვინის ქარხნის დირექტორია. 1917 წლის დეკემბრიდან ისევ აქტიურად ერთვება ბოლშევიკურ საქმიანობაში. 1918 წლის მარტში მონაწილეობდა ბრესტ-ლიტოვსკის კონფერენციის მუშაობაში. 1918 წლის ნოემბრიდან 1920 წლის ივნისამდე არის სსრკ ვაჭრობისა და მრეწველობის სახალხო კომისარი. ამავე დროს, 1919 წლის მარტიდან 1920 წლის დეკემბრამდე არის გზათა შეტყობინების სახალხო კომისარი. 1920 წლის დასაწყისიდან ინიშნება ევროპასთან სავჭრო ურთიერთობების დასამყარებლად გაგზავნილი დელეგაციის ხელმძღვანელად. 1920 წლის მაისიდან ლონდონში ბრიტანეთის მთავრობასთან აწარმოებდა ხანგრძლივ სავაჭრო მოლაპარაკებებს. 1920-23 წლებში საბჭოელთა სავაჭრო წარმომადგენელია დიდ ბრიტანეთში. 1923 წელს ინიშნება სსრკ საგარეო ვაჭრობის სახალხო კომისრად. 1924 წელს საბჭოთა კავშირის დიპლომატიური წარმომადგენელია საფრანგეთში. 1925 წლიდან ისევ დიდ ბრიტანეთშია, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. 

## ლიტერატურა
**Густерин, Павел Вячеславович* Советско-британские отношения между мировыми войнами. — Саарбрюккен. — 2014. — ISBN 978-3-659-55735-4.
* Максим Горький|*Горький М.* Леонид Красин 

## რესურსები ინტერნეტში
* ლეონიდ კრასინი როდოვიდზე
* რევოლუციის ინჟინერი. ლეონიდ ბორისოვიჩ კრასინი 

კატეგორია:დაბადებული  15 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:რსდმპ-ის III ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის IV ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ-ის V ყრილობის დელეგატები
ჰამზალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ჰამზელი ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ჰამზალი — სოფელი აზერბაიჯანში, გაბალის რაიონში.
*ჰამზალი — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში.
*ჰამზალი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქურდამირის რაიონში.
*ჰამზალი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.
საკა (სტრეშენის რაიონი)

**საკა** () — სოფელი მოლდოვაში, სტრეშენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 156 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 470 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
* სტრეშენის რაიონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სტრეშენის რაიონის სოფლები
მზის დაბნელება (25 წლის 10 სექტემბერი)

**მზის დაბნელება 25 წლის 10 სექტემბერს** — მზის ნაწილობრივი დაბნელება (25 წლის ძ. სტ. 10 სექტემბერს), რომელმაც დასავლეთ საქართველოს (აფხაზეთი) ტერიტორია დაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Partial Solar Eclipse of 25 September 10

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
მზის დაბნელება (49 წლის 20 მაისი)

**მზის დაბნელება 49 წლის 20 მაისს** — მზის წრიული დაბნელება (49 წლის ძ. სტ. 20 მაისს), რომელმაც აღმოსავლეთ საქართველოს ტერიტორია დაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Annular Solar Eclipse of 49 May 20

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
მზის დაბნელება (19 წლის 21 ივნისი)

**მზის დაბნელება 19 წლის 21 ივნისს** — მზის სრული დაბნელება (19 წლის ძ. სტ. 21 ივნისს), რომელმაც ამიერკავკასიის ტერიტორია აღმოსავლეთიდან დასავლეთამდე სრულად გადაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Total Solar Eclipse of 19 June 21

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
ტანზანიის ეთნიკური ჯგუფების სია

[მინი|ლუო ხალხის წარმომადგენელი [ლუპიტა ნიონგ’ო.]]
ტანზანიაში 120-ზე მეტი ტომი ცხოვრობს. არ არის ზუსტი განსაზღვრება რომელ ჯგუფებს შეიძლება ეწოთოს ცალკე ეთნოსი. ზოგიერთი მათგანი შეიცავს მხოლოდ რამდენიმე ათას ადამიანს, ხოლო სხვები რამდენიმე მილიონს. ჯგუფების ეთნოსებად დაყოფა ხდება ძირითადად ეთნოლოგიური განსხვავებების ხარჯზე. ამ სიაში არ შეიდის ის ეთნიკური ჯგუფები, რომლებიც ტანზანიაში სხვა ტერიტორიებიდან მოხვდნენ და არ წარმოადგენდნენ მის მკვიდრ მოსახლეობას.სუკუმა წარმოადგენს ტანზანიის უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს, მისი წევრების რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 5,5 მილიონს და ის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 16%-ია.

## სია 
კატეგორია:ტანზანიის ეთნიკური ჯგუფები
მზის დაბნელება (114 წლის 15 ნოემბერი)

**მზის დაბნელება 114 წლის 15 ნოემბერს** — მზის წრიული დაბნელება (114 წლის ძ. სტ. 15 ნოემბერს), რომელმაც სამხრეთ საქართველოს ტერიტორია დაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Annular Solar Eclipse of 114 November 15

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
პალას დინასტია

მინი|300x300პქ|პალას იმპერია
**პალას დინასტია** (ბანგლა: পাল pal) — შუა საუკუნეების ბუდისტი მონარქები ბენგალიასა და ბიჰარიში. დინასტიის მეორე შტო მთავრობდა სახელმწიფო კამარუპაში 900 -1100 წწ. დინასტიის დამაარსებელი გოპალა, დარანატის ცნობით, არჩეულ იქნა 750 წელს არჩეულ იქნა ქალაქ გაურში საერთო კრებაზე. მისმა მემკვიდრეებმა განავრცეს ქვეყანა ჩრდილოეთით პენჯაბამდე, დასავლეთით კამბეის ყურემდე. მოგვიანებით, ჩრდილოეთით პალას იმპერიის გაფართოება შეაჩერეს რაშტრაკუტებმა და პრატიხარებმა. ბენგალიის მმართველმა პალას დინასტიის უკანასკნელმა წარმომადგენელმა 1147 წელს დაკარგა სამეფო.

ისტორიაში პალას საგვარეულო შევიდა როგორც ბუდიზმის მფარველი. სწორედ ამ საგვარეულომ გაავრცელა ბუდიზმი ტიბეტში.  პალას მფარველობის ქვეშ ბუდიზმის სკოლამ განიცადა აყვავება ნეპალში. მათ მიერ აგებულმა ბუდისტურმა ძეგლებმა ნგრევა განიცადეს ჩრდილოეთ ინდოეთში ისლამის შემოსვლის შემდეგ. შემორჩენილი ძეგლებიდან აღსანიშნავია სტუპა და პაჰარპურეს ბიჰარა. ეს უკანასკნელი წარმოადგენს მსოფლიოს ლულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს. 

## პალას დინასტიის მმართველები
*გოპალა (750—770)
*დჰარმაპალა (770—810)
*დევანაპალა (810—850)
*შურაპალა/მაჰენდრაპალა (850—854)
*ვიგრაჰაპალა (854—855)
*ჰარაიანაპალა (855—908)
*რაიაპალა (908—940)
*გოპალა II (940—960)
*ვიგრაჰაპალა II (960—988)
*მაჰიპალა   (988—1038)
*ნაიაპალა (1038—1055)
*ვიგრაჰაპალა III (1055—1070)
*მაჰიპალა II (1070—1075)
*შურაპალა II (1075—1077)
*რამაპალა (1077—1130)
*კუმარაპალა (1130—1140)
*გოპალა III (1140—1144)
*მადანაპალა (1144—1162)
*გოვინდაპალა (1162—1174)

## ძველი ინდოეთის სახელმწიფოები (შუა ისტორიული პერიოდი)
## იხილეთ აგრეთვე
*პაჰარპურეს ბიჰარა
*ბუდიზმი
*სტუპა
*მსოფლიო მემკვიდრეობა

კატეგორია:ინდური დინასტიები
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
კატეგორია:ყოფილი იმპერიები
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
მზის დაბნელება (79 წლის 13 ოქტომბერი)

**მზის დაბნელება 79 წლის 13 ოქტომბერს** — მზის ნაწილობრივი დაბნელება (79 წლის ძ. სტ. 13 ოქტომბერს), რომელმაც დასავლეთ საქართველოს (აფხაზეთი) ტერიტორია დაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Partial Solar Eclipse of 79 October 13

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
მზის დაბნელება (118 წლის 3 სექტემბერი)

**მზის დაბნელება 118 წლის 3 სექტემბერს** — მზის სრული დაბნელება (118 წლის ძ. სტ. 3 სექტემბერს), რომელმაც ამიერკავკასიის ტერიტორია აღმოსავლეთიდან დასავლეთამდე სრულად გადაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Total Solar Eclipse of 118 September 03

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
მზის დაბნელება (162 წლის 2 მაისი)

**მზის დაბნელება 162 წლის 2 მაისს** — მზის ნაწილობრივი დაბნელება (162 წლის ძ. სტ. 2 მაისს), რომელმაც ამიერკავკასიის ტერიტორია სრულად გადაფარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Partial Solar Eclipse of 162 May 02

კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
სუკუმა (ხალხი)

**სუკუმა** — ბანტუს ხალხის ეთნიკური ჯგუფი. ცხოვრობენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკაში, აფრიკის დიდი ტბების რეგიონში. ისინი ტანზანიის უდიდეს ეთნიკურ ჯგუფს წარმოადგენენ. მათი რაოდენობა არის დაახლოებით 5,5 მილიონი და წარმოადგენენ ტანზანიის მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 16%-ს. სუკუმა ითარგმნება როგორც „ჩრდილოეთი“ და აღნიშნავს „ჩრდილოეთის ხალხს“. ისინი თავისთავს უწოდებენ ნსუკუმა (მხოლობითში) და ბასუკუმა (მრავლობითში). ისინი საუბრობენ სუკუმაზე, რომელიც მიეკუთვნება ბანტუს ენების ნიგერ-კონგოს ოჯახს.

სუკუმები სხვა ოთხ ტომთან ერთად ერთიანდებიან უფრო დიდ ეთნიკურ გაერთიანებაში ვანიამვეზი-ში. მიუხედავად იმისა, რომ ამ ტომებს აქვთ საკუთარი ენა ისინი ერთმანეთთან სასაუბროდ იყენებენ ნიამვეზის. ამ ოთხი ტომის გარდა ყველაზე ხშირი ურთიერთობა აქვთ ტატოგას და მასაის ტომებთან. ტატოგასთან სუკუმას ხალხს აქვს კარგი ურთიერთობები, მასაებთან კი მტრული. მათი მტრობის მთავარი მიზეზი საქონელია.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* East Africa Living Encyclopedia
* Daraja la Utamaduni
* Sukumadance Utamaduni arhcive videos

კატეგორია:ტანზანიის ეთნიკური ჯგუფები
ქიურქენდი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ქიურქენდი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ქიურქენდი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ნეფთჩალის რაიონში
*ქიურქენდი — სოფელი აზერბაიჯანში, შარურის რაიონში
*ქიურქენდი             — სოფელი ირანში
ტაბეთა ბოიაჯიანი

**ტაბეთა სიუზენ ბოიაჯიანი** (; დ. 1980) — ამერიკელი ასტრონომი ლუიზიანის სახელმწიფო უნივერსიტეტიდან. დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ, 2012–16 წლებში ასტრონომ დებრა ფიშერთან ერთად წყვილში მუშაობდა იელის უნივერსიტეტში. ყოველდღიურ გამოყენებაში, აღნიშნულ ვარსკვლავს ბოაიჯანის პატივსაცემად ტაბის ვარსკვლავი უწოდეს.

## წარსული
2009 წელს ბოიაჯიანმა დოქტორის ხარისხი მიიღო ჯორჯიის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. სადოქტორო ნაშრომში მან შეისწავლა ახლომდებარე, მზის მსგავსი ვარსკვლავების ზომები, რისთვისაც იყენებდა უნივერსიტეტის ტელესკოპ CHARA array-ს, რომელიც მაუნტ-ვულსონის ობსერვატორიაში ფუნქციონირებს. ამის შემდეგ, მიიღეს NASA-ს ჰაბლის დასში. ბოიაჯიანი ჯორჯიაში დარჩა და განაგრძო მზეზე უფრო პატარა ახლომდებარე ვარსკვლავებისა და პლანეტური სისტემების მქონე ვარსკვლავების კვლევა. მეწყვილე ასტრონომმა სარა ბალარდმა ბოიაჯიანის „ნამდვილად შესანიშნავი“ ნაშრომები გამოიყენა ახლომდებარე პატარა ვარსკვლავებზე მუშაობისას და შედარებით შორეული ეგზოპლანეტა Kepler-61b-ის შესასწავლად. 

2015 წლის მონაცემებით, ბოიაჯიანი არის საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის G ტიპის ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავური ფიზიკის განყოფილების მდივანი და ხელმძღვანელი კომიტეტის წევრი. 

ამავე დროს, ბოიაჯიანი პროექტ Planet Hunters-ის წევრია, რომლის ფარგლებშიც მოყვარული ასტრონომები აანალიზებენ კეპლერის კოსმოსური ობსერვატორიიდან მიღებულ მონაცემებს.
}}

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* "The most mysterious star in the universe". Tabetha Boyajian at TED 2016. Video and transcript.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყარაჰასანლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყარაჰასანლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ყარაჰასანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*ყარაჰასანლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შარურის რაიონში.