open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გალუანთა

**გალუანთა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის  ქურთის მუნიციპალიტეტში (ხეთაგუროვის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 1050 მეტრი, ცხინვალიდან 13 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იულიუს ნეპოტი

მინი|250პქ|ფლავიუს იულიუს ნეპოტი
**ფლავიუს იულიუს ნეპოტი** (დ. დაახლ. 430— გ. 480) — დასავლეთ  რომის იმპერატორი  474–475 წლებში. ზოგიერთ ისტორიკოსს მიაჩნია, რომ იგი იყო რომის ბოლო იმპერატორი. თუმცა უმეტესობა რომულუს ავგუსტუსს თვლის ბოლო ადამიანად, რომელიც მართავდა რომის იმპერიას.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Ralph W. Mathisen, "Julius Nepos (19/24 June 474 – 28 August 475 – 25 April/9 May/22 June 480)"

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 430
კატეგორია:გარდაცვლილი 480
გლიცერიუსი

[მინი|250პქ|[სოლიდუსი გლიცერიუსის გამოსახულებით]]
**ფლავიუს გლიცერიუსი** (დ. დაახლ. 420 — გ. 480) — დასავლეთ რომის იმპერატორი 473–474 წლებში. იმპერატორად გამოაცხადა ბურგუნდების მეფე გუნდობადმა 473 წლის მარტში. იმპერატორის ტახტიდან გადადგომის  შემდეგ გახდა სალონის (დღევანდელი სპლიტი, ხორვატია) ეპისკოპოსი. გლიცერიუსი იყო დასავლეთ რომის იმპერიის ერთ-ერთი ბოლო იმპერატორი.

  

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 420
კატეგორია:გარდაცვლილი 480
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ოსმანი (თევზი)

**ოსმანი** () — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. გვარში 3 სახეობაა. გავრცელებულია შუა და ცენტრალური აზიის მთის წყალსატევებში. დსთ-ს ქვეყნებში 2 სახეობაა: ქერცლიანი ოსმანი (Diptychus maculatus), რომლის სიგრძე 50 სმ, მასა — 1 კგ აღწევს. იკვებება მცენარეებით და უხერხემლო ცხოველებით. მისი ჯუჯა ფორმაა სევერცოვის მეჩხერქერცლიანი ოსმანი, რომლის სიგრძე 25 სმ, მასა 200 გ აღწევს. შიშველი ოსმანის (Diptychus dybowskii) სიგრძეა დაახლოებით 60 სმ, მასა 3 კგ-მდე. მისი ქვირითი შხამიანია. ისიქ-ქოლის ტბაში რეწვის ობიექტია. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, შებოლილს და გამხმარს. სააკლიმატიზაციო ობიექტია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კობრისებრნი
აჰმადუ აჰიჯო

**აჰმადუ აჰიჯო** (დ.24 აგვისტო, 1924, გარუა, კამერუნი — გ. 30 ნოემბერი, 1989 დაკარი, სენეგალი) — კამერუნის სახელმწიფო მოღვაწე, კამერუნის პირველი პრეზიდენტი 1960–1982  წლებში.

## ბიოგრაფია 
* 1941 წელი – დაამთავრა იაუნდეს ადმინისტრაციული სკოლა.
* 1947 წლიდან არაერთხელ იყო არჩეული თვითმმართველობის ორგანოებში. 
* 1957 წლიდან კამერუნისათვის საშინაო ავტონომიის მინიჭების შემდეგ პრემიერ–მინისტრის მოადგილე.
* 1958 წლიდან პრემიერ–მინისტრი.
* 1960 წლიდან კამერუნის ფედერაციული რესპუბლიკის პრეზიდენტი
* 1966 წლიდან მმართველი პარტიის კამერუნის ეროვნული კავშირის თავმჯდომარე.
* 1982 წელს გადადგა თანამდებობიდან, მისი პოსტი კი დაიკავა პოლ ბიიამ, კამერუნის პრემიერ–მინისტრმა.
* 1983 წელს ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ ა. აჰიჯო და პ. ბიია.  აჰმადუ აჰიჯო გაიქცა საფრანგეთში. სიცოცხლის ბოლო წლებში ცხოვრობდა სენეგალში. გარდაიცვალა 1989 წელს სენეგალის დედაქალაქ დაკარში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Mamadou Diouf, *Les figures du politique en Afrique* (1999), page 84 .

 

კატეგორია:კამერუნის პრეზიდენტები
კატეგორია:კამერუნელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
ფოტონი

**ფოტონი** — ელემენტარული ნაწილაკი ფიზიკაში, ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედების კვანტი (ულუფა) და სინათლისა და ყველა სხვა სახის ელექტრომაგნიტური გამოსხივების საბაზისო ერთეული. ფოტონი არის აგრეთვე „ძალის გადამტანი“ ელექტრომაგნიტური ძალისთვის. ამ ძალის მოქმედება ადვილად დამზერადია, როგორც მიკროსკოპულ, ასევე მაკროსკოპულ დონეზე. რადგანაც ფოტონს არ აქვს უძრაობის მასა ეს საშუალებას აძლევს მას ურთიერთქმედებდეს შორ მანძილებზე. მსგავსად ყველა ელემენტარული ნაწილაკისა ფოტონი საუკეთესოდ აღიწერება კვანტური მექანიკით ამჟღავნებს რა ტალღურ-ნაწილაკურ დუალიზმს — ანუ ამჟღავნებს როგორც ტალღის, ასევე ნაწილაკის ბუნებას. მაგალითად ფოტონი შეიძლება გარდატყდეს ლინზის საშუალებით ან ამჟღავნებდეს ტალღურ ინტერფერენციას საკუთარ თავთან და აგრეთვე მოქმედებდეს, როგორც ნაწილაკი, რომელიც იძლევა განსაძღვრულ შედეგს რაოდენობრივი მომენტის გაზომვისას.

დღეისათვის არსებული შეხედულება ფოტონზე თანდათანობით განვითარდა ალბერტ აინშტაინის მიერ, როდესაც ის ცდილობდა აეხსნა ექსპერიმენტული დაკვირვება, რომელიც ვერ ჯდებოდა კლასიკური სინათლის ტალღური მოდელის ფარგლებში. კერძოდ, ფოტონური მოდელი ითვალისწინებდა რა სინათლის ენერგიის სიხშირეზე დამოკიდებულებას, შესაძლებელს ხდიდა ნივთიერებისა და გამოსხივების თერმულ წონასწორონაში არსებობას. ფოტონური მოდელი აგრეთვე ხსნიდა მანამდე ანომალურ დაკვირვებებს, მათ შორის შავი სხეულის გამოსხივების მახასიათებლებს. რომელსაც სხვა ფიზიკოსები და მათ შორის მაქს პლანკი აღწერდა ნახევრადკლასიკური მოდელის საშუალებით, სადაც სინათლე კვლავ მაქსველის განტოლებებით აღიწერებოდა, ხოლო მატერიალური სხეული, რომელიც შთანთქავდა ან გამოასხივებდა სინათლეს იყო დაკვანტული. თუმცა ამ ნახევრადკლასიკურმა მოდელებმა საკუთარი წვლილი შეიტანეს კვანტური მექანიკის განვითარებაში. შემდგომმა ექსპერიმენტებმა დაადასტურეს აინშტაინის ჰიპოთეზა, რომ თვით სინათლე იყო დაკვანტული და სინათლის კვანტია ფოტონი.

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკის თანამედროვე სტანდარტულ მოდელში ფოტონი აღიწერება, როგორც აუცილებელი შედეგი იმისა, რომ ფიზიკურ კანონებს აქვთ გარკვეული სიმეტრია დრო-სივრცის ყოველ წერტილში. ფოტონის შინაგანი მახასიათებლები, როგორებიცაა: მუხტი, მასა და სპინი ბუნებრივად განისაზღვრებიან ამ კალიბრული სიმეტრიის მახასიათებლებიდან. სინათლის ნეიტრინოს თეორია, რომელიც ცდილობს აღწეროს ფოტონი, როგორც შედგენილი სტრუქტურა ჯერჯერობით წარუმატებელია.

ფოტონის კონცეფციამ მნიშვნელოვანი წინსვლა მოახდინა თეორიულ და ექსპერიმენტულ ფიზიკაში, როგორებიცა ლაზერები, ბოზე-აინშტაინის კონდენსაცია, ველის კვანტური თეორია და კვანტური მექანიკის შესაძლებელი ინტერპრეტაციები. ფოტონის კონცეფცია გამოიყებული იქნა ფოტოქიმიაში, მაღალი გარჩევისუნარიანობის მიკროსკოპებში და მოლეკულური მანძილების გაზომვაში. ახლახან, ფოტონები შეისწავლეს, როგორც ელემენტები კვანტური კომპიუტერების და ოპტიკური კომუნიკაციის ისეთი დახვეწილი საშუალებისა, როგორიცაა კვანტური კრიპტოგრაფები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დოპლერის ეფექტი
* ელექტრომაგნიტური გამოსხივება
* ლაზერი
* სინათლე
* დირაკის განტოლება

## სქოლიო 
კატეგორია:თეორიული ფიზიკა
კატეგორია:ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკა
კატეგორია:ელემენტარული ნაწილაკები
დეციუსი

thumb|დეციუსი
**გაიუს მესიუს ქუინტუს დეციუსი** () (დ. დაახლ. 201 — გ. 251)  — რომის იმპერატორი 249-251 წლებში. მისი მართველობის ბოლო წელს მას ეხმარებოდა საკუთარი ვაჟი ჰერენიუს ეტრუსკუსი. ორივენი მოკლეს  აბრიტუსის ბრძოლაში.

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 201
კატეგორია:გარდაცვლილი 251
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები
ოსპი

**ოსპი** () — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მისი სწორმდგომი ან ნახევრად გართხმული ღეროს სიგრძეა 20-55 სმ. ფოთოლი წყვილფრთაართულია, 1-3 ყვავილი ერთადაა მოთავსებული ყვავილის ყუნწზე, ფოთლის იღლიაში, იგი თეთრი, ვარდისფერი ან მოიისფრო ლურჯია. ნაყოფი 1-3 თესლიანი პარკია, თესლი ბრტყელი ან ამობურცულია სხვადასხვა ფერის, ერთფერი ან მოხატული. 

გვარში 5 სახეობაა, კულტივირებულია ერთი — ჩვეულებრივი ოსპი (Lens  culinaris), რომელიც ორ ჯგუფად იყოფა: მსხვილმარცვლად და წვრილმარცვლად. ოსპი უძველესი კულტურაა, ფართოდაა გავრცელებული. საქართველოში მოჰყავთ გორის, ახალქალაქის, დუშეთისა და თიანეთის მუნიციპალიტეტების მთიან ზონაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფარვანასებრნი
ოსტრაკოდერმები

**ოსტრაკოდერმები** (), პრიმიტიული ხერხემლიანების — უყბოების გადაშენებული ჯგუფი. მათი სხეულის სიგრძე 2 მ აღწევდა. არსებობდა პალეოზოურ ჯგუფში ადრინდელი სილურულიდან გვიანდელ დევონურამდე. ჰქონდათ შინაგანი ხრტილოვანი ჩონჩხი და გარეგანი ჯავშანი, რომლებიც ცალკეული ფირფიტებისაგან ან წვრილი ქერცლისაგან შედგებოდა. მნიშვნელობა აქვთ დევონის სტრატიგრაფიისათვის.

## ლიტერატურა
* *მჭედლიძე გ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 599, თბ., 1984

კატეგორია:ხერხემლიანები
ახსარგინა (ერედვის მუნიციპალიტეტი)

**ახსარგინა** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ღრომის თემში.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ცალბუდის (ლეხურის შენაკადი) სათავეში. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ცხინვალიდან 28 კილომეტრი, გორიდან — 30 კილომეტრი.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ათენის მეტროპოლიტენი

მინი|ხაზების გეგმა
**ათენის მეტროპოლიტენი** — საბერძნეთის დედაქალაქის ათენის საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ერთ-ერთი წამყვანი სახეობა. ექსპლუატაციაში პირველად 1869 წელს შევიდა, ლონდონის მეტროპოლიტენზე ექვსი წლით ადრე, და მსოფლიოში რიგით მეორე მეტროპოლიტენი გახდა. თავდაპირველად წარმოადგენდა ცალლიანდაგიან მიწისზედა ტრასას, რომელზეც ორქთლმავალი დადიოდა. 1904 წელს ელექტროფიკაციისა და მეორე ლიანდაგის დამატების წყალობით, ათენის მეტრომ სრულფასოვანი მეტროპოლიტენის სახე შეიძინა.

2000 წლამდე მხოლოდ ერთი ხაზი იყო, მაგრამ, 2004 წლის ოლიმპიური თამაშებისთვის კიდევ ორი ხაზი - წითელი და ლურჯი დაამატეს, პირველ ხაზს კი კაპიტალური რემონტი ჩაუტარეს. აქედან გამომდინარე, ათენის მეტრო დღესდღეობით მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე მოდერნიზებულ და კეთილმოწყობილ მეტროპოლიტენად არის მიჩნეული. 
thumb|200px|left|სადგური „პირეი“, ხაზი 1

## ისტორია 
[thumb|20-იანი წლების ისტორიული ვაგონი [Siemens AG|Siemens]]
1869 წელს 1 მიწისზედა ხაზმა დაიწყო მუშაობა ტისოდან პირეიმდე; იმხანად მოძრაობა ცალლიანდაგიან ტრასაზე ხდებოდა ორთქლმავლის საშუალებით, შუალედებში გაჩერებების გარეშე.

1889 (სხვა მონაცემებით 1895) წელს ექსპლუატაციაში შევიდა ტისო - ომონიას მიწისქვეშა ხაზი.

1904 წელს ათენის მეტროპოლიტენის ელექტრიფიკაცია მოხდა და სტანდარტული სქემით მესამე საკონტაქტო ლიანდაგის გამოყენებით ორლიანდაგიან სისტემაზე გადავიდა.

1957 წელს ხაზი 1 აშენდა თანამედროვე სიგრძემდე - 26 კმ - 23 სადგურით.

## ხაზები 
ათენის მეტროს საერთო სიგრძე 52 კილომეტრია, სადგურების საერთო რაოდენობა — 48.

## გალერეა 

ფაილი:Athen-Metro-Track.JPG|ათენის მეტროს ლიანდაგები
ფაილი:KatehakiMetroStation.JPG|ლიფტი ერთ-ერთ სადგურზე

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი.
* ათენის მეტრო საიტზე urbanrail.net .
* ათენის მეტროს ისტორია და ინფორმაცია რუსულ ენაზე.

კატეგორია:ათენი
კატეგორია:საბერძნეთის მეტროპოლიტენები
დუბლინის მეტროპოლიტენი

**დუბლინის მეტრო** (ირლ Metro Baile Átha Cliath) — მეტროპოლიტენის ასაგებად ჩაფიქრებული სისტემა ირლანდიის დედაქალაქ დუბლინისთვის. პირველი ორი ძირითადი ხაზისთვის ირლანდიის მთავრობის ტრანსპორტი 21 გეგმის მიხედვით 2005 შექმნილი პროექტი, რომელმაც ქალაქის ჩრდილოეთი და სამხრეთი გარეუბნები უნდა დააკავშიროს ცენტრთან. დუბლინის მეტროს მიმართულება სენტ სტეფენ გრინიდან დაიწყება  და  აეროპორტამდე მიაღწევს, ანუ დაახლოებით სვორდიდან ბელინგსტონამდე გავა. 2008 წელს მიღებული დუბლინის მეტროს ჩრდილოეთი ნაწილის აშენების ბრძანებულების თანახმად, ქალაქის მიწისქვეშა ტრანსპორტს პირველ ეტაპზე 18 კილომეტრი სიგრძე ექნება. რაც შეეხება დასავლეთის ნაწილს, ის ჩრდილოეთის ხაზს გადაკვეთს და 25.5 კილომეტრამდე გადა სიგრძეში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
მეტროპოლიტენთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*RPA 
*Dublin – Metro North – Railway Order Application Website 
*Department of Transport 
*Transport 21 website 
*Railway Procurement Agency (RPA) 
*Transport 21 coverage on RTÉ Television

კატეგორია:დუბლინი
კატეგორია:ირლანდია
ვენის მეტროპოლიტენი

**ვენის მეტროპოლიტენი** () — მეტროპოლიტენის ხაზების სისტემა ვენაში. S-Bahn-თან, ტრამვაისა და საავტობუსო სისტემასთან ერთად ავსტრიის დედაქალაქის სატრანსპორტო სისტემის უმნიშვნელოვანესი შემადგენელი ნაწილია.

ვენის თანამედროვე მეტროპოლიტენის გახსნის თარიღად 1976 წელი მიიჩნევა. ამავდროულად, ვენის მეტროპოლიტენს მდიდარი წინარეისტორია აქვს, რომელიც ჯერ კიდევ XIX საუკუნის მიწურულიდან იწყება. ახლანდელი ქსელი მოიცავს 1898—1901 წლებში აშენებული შტადტბანების (საქალაქო რკინიგზა) რიგ მონაკვეთებს.

მეტროქსელი 74,2 კმ სიგრძის 5 ხაზისა და 98 სადგურისგან შედგება. ხაზებს დასახელებები არ გააჩნია და მხოლოდ ნომრებით მოიხსენიება ასო U-თი (U-Bahn-დან) U1-დან U6-მდე. გარდა ამისა, ყოველ ხაზს თავისი ფერი აქვს. ვენის მეტროპოლიტენს ქალაქის ასპროცენტიან მფლობელობაში არსებულ Wiener Stadtwerke AG-ის ფირმა Wiener Linien GmbH & Co KG ემსახურება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Wiener Linien — ვენის მეტროპოლიტენის მომსახურე ფირმა

## სქოლიო
კატეგორია:ვენის მეტრო
მეტროპოლიტენი
კატეგორია:მეტროპოლიტენი
კატეგორია:ტრანსპორტი ავსტრიაში
ბერშუეთი

**ბერშუეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ზეღდულეთის თემი). მდინარე ბერშუეთის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი.

## ისტორია
სოფელში სხვადასხვა დროს რამდენიმე საინტერესო ისტორიული რევოლუცია მოხდა. 1863 წელს მებატონე ამილახვრებმა გლეხებს ნატურალური გადასახადის გარდა 2423 მანეთი ფულადი გადასახადი შეაწერეს. ამან გლეხების მღელვარება გამოიწვია. გლეხები შეიკრიბნენ სოფლის ცენტრში, სადაც ამჟამად საჯარო სკოლის შენობაა. ბერშუეთელთა გამოსვლას ფართო ხასიათი რომ არ მიეღო, მეფის მოხელეები შეეცადნენ მშვიდობიანი გზით დაეშოშმინებინათ გლეხები, მაგრამ ვერაფერს გახდნენ. სოფელში ეგზეკუცია ჩააყენეს. გლეხები ტყეში გაიხიზნენ. ხელისუფლების ორგანოების მხარდაჭერით მებატონეებმა რამდენიმე გლეხის ოჯახი მკაცრად დასაჯეს, დაარბიეს და ააწიოკეს. გლეხების წინააღმდეგობა საბოლოოდ დაძლიეს.

1903 წელს 18 ნოემბერს ბოქაულმა ჩაფრებთან ერთად ჩამოუარა სოფელს და ექიმის ფული მოითხოვა. სოფლის ყრილობამ გადაწყვიტა უარი ეთქვა ამ გადასახადზე, რადგან ექიმი მხოლოდ შეძლებულებს ემსახურებოდა, გლეხებს იშვიათად მკურნალობდა და მათგან დიდ გასამრჯელოსაც იღებდა. ბოქაულმა ჩაფრებს უბრძანა გლეხებისათვის იძულებით გადაეხდევინებათ ფული. გლეხებმა ბოქაული და მისი ჩაფრები გააძევეს სოფლიდან. საღამოს ბოქაული 50 კაზაკის თანხებით გორიდან კვლავ ბერშუეთში ჩავიდა გლეხების დასარბევად. გლეხებმა ხელჩართული ბრძოლა გაუმართებს კაზაკებს და უკუაქციეს. მეორე დღეს სოფელში ჩავიდა გორის მაზრის უფროსი ჯარისკაცთა სამი ასეულით, დაარბია სოფელი, რამდენიმე გლეხი დააპატიმრა და გადასახადი იძულებით აკრიფა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 837 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბერშუეთის კოშკი
*ბერშუეთის სამების ეკლესია
*ბერშუეთის მთავარანგელოზის ეკლესია

## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მაჭავარიანები

## მაჭავარიანი 
მინი|თავად მაჭავარიანების საგვარეულო ღერბი
**მაჭავარიანი** — თავად-აზნაურთა ერთ-ერთი საგვარეულო ფეოდალურ საქართველოში. 

მაჭავარიანების საგვარეულო კოშკი აღმოჩენილია ზემო სვანეთში , მულახის თემში კერძოდ სოფელ ჟამუში , ასევე იქ მდებარეობს Ix-x საუკუნის  მაცხოვრის ეკლესია, მაჭავარიანების საგვარეულო სვანური კოშკით. ტაძარში დაბრძანებულია უნიკალური და უძველესი ხატები და მათ შორის მე-XVI საუკუნის მაცხოვრის ხატი (მაჭავარიანთა საგვარეულოსი) რომელიც გედეონ მაჭავარიანმა შეწირა ჟამუშის ეკლესიას მე-XVI საუკუმეში 

ადრეულ წყაროებიდან მოხსენიებულია, როგორც აზნაურნი, რომლებიც სხვა სვანური წარმომავლობის გვარებთან (ყიფიანი, იოსელიანი, დევდარიანი და სხვა) ერთად დაწინაურდნენ იმერეთის მეფის კარზე და ითვლებოდნენ იმერეთის მეფის ვასალებად (ტახტის აზნაურნი). წარჩინებულნი იყვნენ, ასევე, შიდა ქართლში (ქსნის საერისთავო) და კახეთში. 
მინი|მაჭავარიანების საგვარეულო კოშკი . სოფელი ჟამუში
მოგვიანებით ერთ-ერთმა შტომ მიიღო საკუთრებაში რამდენიმე სოფელი ზემო იმერეთში, მდინარე ჩხერიმელას ქვემო დინების სამხრეთით (წევა, ილემი, კიცხი, ლაშე და სხვა პატარა სოფლები. ჰყავდათ საკუთარი ვასალი აზნაურები, ყმა-გლეხები და ჰქონდათ საგვარეულო ეკლესია.

ამის შემდგომ აღარ გაძლიერებულან სხვა ძლიერ ფეოდალურ საგვარეულოსთან — აბაშიძეებთან დაპირისპირების გამო.
მინი|მულახი, სოფელი ჟამუში (1955წ.)
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
*
სოფიის მეტროპოლიტენი

{{მეტრო
 | სახელი = სოფიის მეტროპოლიტენი
 | ლოგო = 200px
 | ქვეყანა = border|{}|**ბულგარეთი** ბულგარეთი
 | ქალაქი = {}|სოფიის გერბისოფია
 | გახსნა = 28 იანვარი 1998
 | სიგრძე = 31,1 კმ.
 | სადგურები = 27
 | ხაზები = 2
 | მგზავრები_დ = 450 000 
 | მგზავრები_წ = 31 მლნ.
 | ხაზების სქემა = 200px|center
}}
**სოფიის მეტროპოლიტენი** (ბულგ Софийско метро) — ბულგარეთის დედაქალაქ სოფიის მეტროსისტემა; ერთადერთი მეტროა ქვეყანაში. შედგება ერთი ხაზის, რვა სადგურისა და 9,9 კმ საერთო სიგრძის ლიანდაგებისგან. პირველიდან ბოლო საგდურამდე გადაადგილებას 14 წუთი სჭირდება. სადგურთა შორის საშუალო მანძილი 1100 მეტრია, პლატფორმების სიგრძე 120 მეტრი (გათვალისწინებულია საშუალო სიგრძის ექვს ვაგონზე). გამოიყენება ევროპისთვის სტანდარტული 1435 მმ ლიანდაგი. კვება საკონტაქტო რელსიდან მიიღება 825 ვ. მატარებლების მაქსიმალური სისწრაფეა 90 კმ/ს, მინიმალური შესაძლო ინტერვალი მატარებლებს შორის — 90 წამი.

## ისტორია 
მიწისქვეშა ტრანსპორტის გეგმა ჯერ კიდევ 1960-იან წლებში შეიქმნა, თუმცა, ოფიციალურად 1990-იან წლებამდე არ გახმოვანებულა, რადგან, ქალაქი მეტროს დაუყოვნებელი აშენების აუცილებლობას არ განიცდიდა. მეორე ფაქტორად სამშენებლო სამუშაოების სირთულე შეიძლება ჩაითვალოს; სოფია ევროპის ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია და თრაკიული თუ რომაული კულტურის არაერთი ძეგლია მიწისქვეშ მოყოლილი. 

მეტროპოლიტენის აგება იმ ადგილებიდან დაიწყეს, სადაც პიკის საათში ხალხმრავლობა იყო. ქალაქის გარკვეულ ნაწილში მგზავრთა სიჭარბე საათში 40 000-ს აღემატებოდა. 

სოფიის მეტროპოლიტენი 1998 წლის 28 იანვარს გაიხსნა, მშენებლობის დაწყებიდან თითქმის 18 წლის შემდეგ. პირველი რადიუსის პირველი რიგი 1979 წელს დაიწყო სადგურების — *ვარდარისა* და *ლიულინის* მშენებლობით, ხოლო პირველი გვირაბები და პირველი ორი სადგური აღიჭურვა 1982 წელს ეროვნული კულტურის სასახლის მშენებლობისას. გახსნის დროს ხაზი მხოლოდ ხუთი სადგურისგან შედგებოდა და 6,5 კმ სიგრძე ჰქონდა. 1999 და 2000 წლებში ხაზი თითო სადგურით დაგრძელდა აღმოსავლეთით. 2003 წელს კი ჩრდილოეთის მიმართულებით დაემატა კიდევ ერთი სადგური *ობელია*, რომელიც თავის მხრივ, ერთადერთი მიწისზედა სადგურია სოფიის მეტროპოლიტენში.

## უახლოესი ისტორია 
2009 წელს პირველი ხაზი ექვსი სადგურით დაგრძელდა აღმოსავლეთის მიმართულებით საცხოვრებელ უბან მლადოსტამდე (ქართ: ახალგაზრდობა).  ახალი მონაკვეთის გახსნის ოფიციალური თარიღია — 2009 წლის 8 მაისი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* სოფიის მეტროპოლიტენი პორტალზე urbanrail.net 
* არაოფიციალური საიტი 
* მეტროფანატების არაოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სოფია
კატეგორია:ბულგარეთი
ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენი

**ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენი** () — უნგრეთის დედაქალაქ ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის სისტემა. იგი არის ყველაზე ძველი ელექტრიფიცირებული მიწისქვეშა სარკინიგზო სისტემა კონტინენტური ევროპის ტერიტორიაზე. შედგება ოთხი ხაზისგან — აქედან ერთი ძველი და სამი ახალია, სამი მათგანი ერთ გადასაჯდომ სადგურ „დეაკ ფერენც ტერზე“ (უნგრ. Deák Ferenc tér. ფერენც დეაკის მოედანი) იკვეთებიან. ხაზების საერთო სიგრძეა 39,4 კმ-ია და მასზე 52 სადგურია განლაგებული. სიძველით მსოფლიოს მასშტაბით მას მხოლოდ ლონდონის მეტროპოლიტენი (1863) უსწრებს. ბუდაპეშტის პირველი ხაზი - M1 ექსპლუატაციაში შევიდა 1896 წელს. სამუშაო დღეებში მეტროს დაახლოებით 1 200 000 ადამიანი გადაჰყავს (2014).

M1 ხაზი, იმ დროისთვის რადიკალურად ახალი ინოვაციების დამსახურებით გახდა ელექტრო და ელექტრონიკის ინჟინერთა ინსტიტუტის ნიშანსვეტი:  რკინიგზის ინოვაციურ ელემენტთა შორის იყო ტრამვაის ორმიმართულებიანი ვაგონები, რომელთა გამოყენებაც შეიძლებოდა ტრამვაის ხაზზე, ელექტრიფიცირებული განათება სადგურებსა და ვაგონებში, ასევე საკონტაქტო გამტარი კონსტრუქცია მესამე, საკონტაქტო რელსის ნაცვლად.

2002 წლიდან M1 ხაზი შედის უნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 
## ისტორია 
**M1 ხაზი - Földalatti** ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენის ხაზთა შორის უძველესია. იგი ექსპლუატაციაში შევიდა 1896 წლის 2 მაისს, სამშობლოს მოპოვების (უნგრელების დუნაიზე მოსვლა) 1000 წლის იუბილის აღსანიშნავად. მეტროპოლიტენის გახსნის ცერემონიალს უძღვებოდა ავსტრიის იმპერატორი და უნგრეთის მეფე ფრანც იოზეფ I, ვის სახელსაც უკავშირდება ოპერატორი კომპანიის სახელი - "Ferenc József Földalatti Villamos Vasút Rt."

მეტროპოლიტენის პირველი ხაზის მშენებლობის თავდაპირველი მიზანი იყო ბუდაპეშტის საქალაქო პარკში სატრანსპორტო სისტემის მიყვანა ელეგანტური ანდრაშის გამზირის გასწვრივ, მიწისზედა სატრანსპორტო ნაგებობების და კონსტრუქციების მშენებლობის გარეშე, რათა არ მომხდარიყო შენობების იერსახის ცვლილება ან/და დამახინჯება. 1870 წელს, ეროვნულმა ასამბლეამ მიიღო მეტროპოლიტენის გეგმა და 1894 წელს Siemens & Halske AG-ის შვილობილი, უნგრული კომპანია შეუდგა სამშენებლო სამუშაოებს. 2000-მა მუშაკმა, უახლესი ტექნოლოგიებით 2 წელიწადზე ნაკლებ დროში შეძლეს „ათასწლეულის პროექტი“ დასრულება.

M1 ხაზი გადიოდა ანდრაშის გამზირის ქვეშ, ვერეშმარტის მოედნიდან (უნგრ. Vörösmarty tér, ყოფ. გიზელას მოედანი, უნგრ. Gizella tér, ქალაქის ცენტრი) ალატკერტამდე (უნგრ. Állatkert - ზოოპარკი), და მასზე განლაგებული იყო 11 სადგური — 9 მიწისქვეშა და 2 მიწისზედა (დღეს თერთმეტივე სადგური მიწის ქვეშ მდებარეობს). 

1973 წელს მოხდა ამ ხაზის ჩრდილოეთ ნაწილის რეკონსტრუქცია - აშენდა ახალი სადგური მეხიკოი-უტი (უნგრ. Mexikói út), რომელმაც შეითავსა ბოლო გაჩერების ფუნქცია, მოხდა სადგურ ალატკერტის დემონტაჟი და სადგური სეჩენი-ფურდო (უნგრ. Széchenyi fürdő) გადაკეთდა მიწისქვეშა სადგურად.

## ხაზები და განვითარება
[მინი|მარჯვნივ|Architizer A+Award 2014-ის გამარჯვებული [სენტ-გელერტ-ტერი (ბუდაპეშტის მეტრო)|სენტ-გელერტ-ტერის სადგური მწვანე მე-4 ხაზზე]]

## იხილეთ აგრეთვე 
* ხაზი 1 (ბუდაპეშტის მეტრო)
* მეტროპოლიტენთა სია'''

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბუდაპეშტის მეტროპოლიტენი საიტზე UrbanRail.Net 

## შენიშვნები
## სქოლიო
კატეგორია:ბუდაპეშტის მეტრო
მეტროპოლიტენი
კატეგორია:მეტროპოლიტენი
ტუ-144

**ტუპოლევ ტუ 144** (; ნატოს  კლასიფიკაციით „Charger“) — მსოფლიოში პირველი საბჭოთა ზებგერითი სამგზავრო თვითმფრინავი, რომელიც იწარმოებოდა 1963–1983 წლებში. შეიქმნა საკონსტრუქტორო ბიუროში ტუპოლევ PSC-ს ავიაკონსტრუქტორ ალექსეი ტუპოლევის მიერ.

## ლიტერატურა
* Якубович Н. В. Первые сверхзвуковые — Ту-144 против «Конкорда». М.: ВЭРО Пресс, Яуза, Эксмо, 2012. — 96 с., ил., 4000 экз., ISBN 978-5-699-54638-1

## რესურსები ინტერნეტში
* ტუ-144  — Tupolev.Ru

კატეგორია:თვითმფრინავები
მინსკის მეტროპოლიტენი

{{მეტრო
 | სახელი = მინსკის მეტროპოლიტენი
 | ლოგო = ფაილი:Minsk_metro_logo.gif
 | ქვეყანა =   
 | ქალაქი = {}|მინსკის დროშა მინსკი
 | გახსნა = 30 ივნისი 1984 წ.
 | სიგრძე = 35,5 კმ.
 | სადგურები = 28
 | ხაზები = 2
 | მგზავრები_დ = 800 000
 | მგზავრები_წ = 290 მლნ.
 | ხაზების სქემა = 275px
}}

**მინსკის მეტროპოლიტენი** () — საქალაქო ტრანსპორტის ერთ-ერთი სახე ბელარუსის დედაქალაქ მინსკში. დსთ სივრცეში სიდიდით მეხუთე და ქვეყანაში ერთადერთი მეტროპოლიტენი.

## ისტორია 
მინსკის მეტროპოლიტენის ისტორია 60-იანი წლების ბოლოდან დაიწყო. იმხანად სსრკ-ში ფარული კანონი არსებობდა, რომ მეტროს აშენების ნება მხოლოდ მილიონიან ქალაქს უნდა მიეცა თავისი თავისთვის. არსებობს მოსაზრება, რომ ქალაქში მეტროს აშენების უფლების მოპოვების მიზნით მინსკის ხელისუფლებამ მოსახლეობის რაოდენობის გასაზრდელად არაერთ ღონისძიებას მიმართა. ძირითადში, სოფლის მოსახლეობისთვის დედაქალაქში გადმოსასვლელად შეღავათიანი პირობები შექმნა; შედეგად, 1972 წელს მინსკში მემილიონე მოქალაქე დაიბადა. 

ქალაქში მეტროპოლიტენის აშენების გეგმის შემუშავება 1976 წელს დაიწყო. რვასადგურიანი ხაზის, რომელსაც ქალაქის მთავარი გამზირის - ლენინსკის ქვეშ უნდა გაევლო - მშენებლობის გეგმა, იმავე წლის მიწურულს დაამტკიცა სსრკ მინისტრთა საბჭომ.

დღეისათვის მინსკის მეტროპოლიტენი ორი ხაზისგან (საერთო სიგრძით 35,5 კმ), 28 სადგურისა და ორი დეპოსგან შედგება. მინსკის მეტროს ყოველდღიურად თითქმის 800 000 ადამიანი გადაჰყავს; ამ მონაცემებით, დედაქალაქის საერთო ტრანსპორტის სხვადასხვა სახეობებს შორის მეტროპოლიტენი მგზავრთა 36 % ემსახურება. 

მინსკის მეტროს ყველა სადგური მიწისქვეშაა, თუმცა, არცთუ დიდ სიღრმეზე. სადგურების უმეტესობას მიწისქვეშა ვესტიბიულები და ქუჩის მიწისქვეშა გადასასვლელებიდან შეასასვლელები აქვს. 

სამ სადგურს - "ოქტიაბრსკაიას", "კუპალოვსკაიას" და "პლოშად ლენინას" შენობებში ჩაშენებული ამოსასვლელები აქვს. 

იმის გამო, რომ ბაქნები ღრმად არ არის, ჩასასვლელი ესკალატორების მაგივრად, ჩვეულებრივი კიბეებია გაკეთებული. 

ესკალატორები მხოლოდ 10 სადგურზეა დაყენებული. 2001 წლიდან ყველა სადგურზე ლიფტებია დამონტაჟებული იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც დამოუკიდებლად გადაადგილება უჭირთ, თუმცა, ლიფტები მთლად დანიშნულების მიხედვით არ გამოიყენება.

 

## იხილეთ აგრეთვე 
**მეტროპოლიტენების სია**

მეტროპოლიტენი
კატეგორია:ბელარუსი
კატეგორია:მეტროპოლიტენი
იგნატიუს აჩეამპონგი

**იგნატიუს კუტუ აკვაზი აჩეამპონგი** () (დ. 23 სექტემბერი, 1931,  კუმასი, ოქროს ნაპირი —  გ. 16 ივნისი, 1979, აკრა, განა) — განელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 1972 წლის იანვრიდან განის ეროვნული ხსნის საბჭოსა და მთავრობის მეთაური, თავდაცვის, ფინანსთა და ეკონომიკის მინისტრი. სამხედრო განათლება მიიღო დიდ ბრიტანეთსა და აშშ–ში. 1959 წლიდან მსახურობდა განის არმიაში. 1972 წლის აპრილიდან განის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი. მისი ხელისუფლება დაამხეს სასახლის გადატრიალების შედეგად 1978 წლის 5 ივლისს. გადატრიალების ხელმძღვანელი იყო გენერალ-ლეიტენანტი ფრედერიკ აკუფო, რომელმაც შინაპატიმრობა მიუსაჯა აჩეამპონგს. იგნატუს აჩეამპონგი და კიდევ ორი ყოფილი სახელმწიფოს მეთაური ედუარდ აკუფო-ადო და აკვასი აფრიფა დაიღუპნენ 1979 წლის ივლისის სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად, რომელმაც ხელისუფლების სათავეში მოიყვანა ჯერი როლინგსი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:განის პრეზიდენტები
კატეგორია:განელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივნისი 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
გვერდისუბანი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**გვერდისუბანი** — ნასოფლარი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თორის ქვაბულში, მთა ბარძიმ-ჯვარის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ბორჯომიდან 32 კილომეტრი. წარმოადგენდა თემის ცენტრს, რომელშიც შედიოდა სოფლები: ვარდევანი, მაჭარწყალი, ღვთისმშობელი, წინუბანი. როგორც სოფელი გვერდისუბანი, ასევე მის თემში შემავალი სოფლების უმრავლესობა ამაჟამად დაცლილია მოსახლეობისგან. დასახლებული სოფლები კი შედიან ბაკურიანის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
დაბა (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**დაბა** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (წაღვერის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს მდინარე გუჯარეთისწყლის მარჯვენა მხარეს, გვირგვინას ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე, ბორჯომი–ბაკურიანის საავტომობილო და სარკინიგზო გზაზე, ზღვის დონიდან 1025 მეტრზე. ბორჯომიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით, წაღვერიდან — 3 კილომეტრით. სოფელში არის რკინიგზის სადგური.

## ისტორია 
1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით ოსმალთაგან დაპყრობილ სამხრეთ საქართველოში სოფელი დაბა შედიოდა პეტრეს ნაჰიეში, რომელიც პეტრეს ლივაში აღირიცხებოდა. იქ მაშინ მხოლოდ ორი კომლი ქართველი ცხოვრობდა: ბადრია და ალექსა, ძმა მისი, რომლებიც 4 500 ახჩას იხდიდნენ წლიურად. დაბაში ამჟამად XIX საუკუნეში იმერეთიდან და ქართლიდან გადმოსახლებული ქართველები ცხოვრობენ. მათი გვარებია: ჯაფიაშვილი, თედიაშვილი, დათუნაშვილი, შატბერაშვილი, წიქარიშვილი, მესხიძე, ლომიძე, ხაჩიძე და სხვ. 

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია შუა საუკუნეების ხუროთმოძღვრების ორი ძეგლი: მარიამწმინდა და წმინდა გიორგის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 194 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დვირი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**დვირი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ქვაბისხევი, ჩითახევი, ჭობისხევი).

მდებარეობს ბორჯომის ხეობაში, მდინარეების მტკვრისა და დვირულის შესართავთან, ზღვის დონიდან 920 მეტრზე, ბორჯომიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. სოფელში არის რკინიგზის სადგური ხაშური-ვალეს ხაზზე.

## ისტორია
სოფელი იხსენიება გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში (1595), ვახუშტი ბატონიშვილის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსაში“, ბერი ეგნატაშვილის „ახალი ქართლის ცხოვრებაში“, ქართლ-კახეთის XVII-XVIII საუკუნეების ქრონიკებში და სხვა წყაროებში. 

XII-XIII საუკუნეებში დვირი თორის შემადგენლობაში შედიოდა და მნიშვნელოვანი პუნქტი იყო ქართლიდან სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში მიმავალ გზაზე. დვირსა და ხეფინისხევზე გადიოდა ქართლის სამეფოს დასავლეთი საზღვარი. ვახუშტის მიხედვითაც, ყვერბილისა და ლიკანის ხევებს „ზეით არს ჭობის-ხევი და არს დვირამდე“ ქართლი. 

XX საუკუნის დასაწყისში სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანი იყო.

## ისტორიული ძეგლები
სოფლის შემოგარენში აღმოჩენილია ბრინჯაოს და რკინის ხანის კვირაცხოვლისა და ბორნიღელის სამაროვნები, XI საუკუნის ბიზანტიური მონეტების განძი. 

დვირსა და მიმდებარე ტერიტორიაზე რამდენიმე ეკლესიაა. სოფლის ცენტრში დგას XIX საუკუნეში გადაკეთებული მთავარანგელოზის ეკლესია. სოფლის თავში, სასაფლაოზე დგას X საუკუნის კვირაცხოვლის ეკლესია. სოფლის მახლობლად, ტყეში შემორჩენილია საკვირიკეს დაზიანებული სამნავიანი ეკლესია, რომელიც უნდა იყოს IX საუკუნეში აგებული კვირიკეწმინდა.  დვირის ხევის ქვემო წელზე, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ნანგრევების სახით მოღწეული დვირის ციხე, რომელიც იცავდა ისტორიული თორიდან სოფელზე გამავალ გზას.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 712 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დგვარი

**დგვარი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ტაძრისის ადმინისტრაციული ერთეული). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე, ბორჯომის ხეობაში, მდინარე დვირულის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1320 მეტრზე. ბორჯომიდან დაშორებულია 28 კილომეტრით, ტაძრისიდან — 1 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 224 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბუქარესტის მეტროპოლიტენი

thumb

**ბუქარესტის მეტროპოლიტენი** — მეტროსისტემა, რომელიც რუმინეთის დედაქალაქ ბუქარესტის მიწისქვეშა ტრანსპორტის ერთადერთი სახეობაა. მეტრპოლიტენს ემსახურება კომპანია Metrorex.
მეტროპოლიტენის ქსელი ხუთი ხაზისგან შედგება :M1, M2, M3, M4 და М5. გზების საერთო სიგრძე — 67,2 კმ-ია. მეტროში 48 სადგურია, რომელთა შორის საშუალო მანძილი 1,5 კმ-ია. გადაადგილების მაქსიმალური სისწრაფე — 80 კმ-ია საათში. 

## ისტორია 
16 ნოემბერი 1979: M1/M3 *ტიმპურ-ნოი — სემენეტორია*; 8,63 კმ, 6 სადგური

28 დეკემბერი 1981: M1/M3 *ტიმპურ-ნოი — რესპუბლიკური*; 10,1 კმ, 6 სადგური

19 აგვისტო 1983: M1/M3 *გმირთა — რესპუბლიკური*; 8,63 კმ, 5 სადგური. სადგური *გორჟულუი* ექსპლუატაციაში 1991 შევიდა

22 დეკემბერი 1984: M1/M3 *სემენტორია— კრინგეში*; 0,97 კმ, 1 სადგური

24 იანვარი 1986: M2 *გაერთიანების მოედანი-2 -დეპო I.M.G.B.*; 9,96 კმ, 8 სადგური

25 ოქტომბერი 1987: M2 *გაერთიანების მოედანი-2 — პიპერა*; 8,72 კმ, 6 სადგური

25 დეკემბერი 1987: M1/M3 *კრინგეში — ჩრდილოეთის ვაგზალი-1*; 2,83 კმ, 2 სადგური. სადგური *ბესარაბიის ვაგზალი* მოგვიანებით დაასრულეს

17 აგვისტო 1989: M1/M3 *ჩრდილოეთის ვაგზალი-1 — დრისტორი-2*; 7,8 კმ, 6 სადგური

15 იანვარი 1990: M1/M3 *რესპუბლიკური — პანტელეიმონი*; 1,43 კმ, 1 სადგური

1 მარტი 2000: M4 *ჩრდილოეთის ვაგზალი-2 — 1 მაისი*; 3,6 კმ, 4 სადგური

20 ნოემბერი 2008: M5 ; 5 კმ, 3 სადგური

## პერსპექტივები 
მოსალოდნელია, რომ М5 ხაზის დაგრძელება-დასრულება 2009—2010 წლებში დაიწყება და 2014 წლისთვის დასრულდება. 

## იხილეთ აგრეთვე 
*მეტროპოლიტენთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* UrbanRail 
* Pagina oficială Metrorex 
* Lista staţiilor METROREX 
* Inaugurarea metroului bucureştean
*  UrbanRail Bucharest 
*   pics od Bucharest Metro

კატეგორია:ბუქარესტი
კატეგორია:ტრანსპორტი რუმინეთში
დიდი მიტარბი

**დიდი მიტარბი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ბაკურიანის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე მიტარბულის (გუჯარეთისწყლის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1480 მეტრზე, ბორჯომიდან დაშორებულია 36 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 ადამიანი.

## კულტურული მემკვიდრეობა
სოფლის განაპირას, მდინარის პირზე, დგას X საუკუნის წმინდა გიორგის ერთნავიანი ეკლესია. სოფლის ქვემო უბანში, მოქმედ სასაფლაოზე ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევებია. შემორჩენილ საფლავის ქვათაგან გამოირჩევა ყოჩის ქანდაკება, რომელსაც ზურგზე ეკლესია ადგას. სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ტაბაწყურისკენ მიმავალი გზის პირას, კიდევ ერთი ნაეკლესიარის — „მაცხოვრის" — ბუდეა. 
## ლიტერატურა 
* ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., გუჯარეთი, თბ., 1987.
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუჯარეთი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**გუჯარეთი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული წაღვერი).

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1600 მ-ზე, ბორჯომიდან 40 კმ დაშორებით. 2014 წლის აღწერით სოფელში მუდმივი მოსახლეობა არ არის.
## ისტორია
სოფელი ისტორიულ თორში მდებარეობდა, შემდეგ გუჯარეთისხევის ცენტრი გამხდარა. VII საუკუნის სომხურ გეოგრაფიაში „აშხარაცუიც“ იხსიენიება თორი და გუჯარეთისხევი. სოფლის ირგვლივ მდებარე ნოყიერი საძოვრების არსებობამ და ძამის, ტანის, თრიალეთის, ტაბაწყურ-ნარიანისა და გუჯარეთისწყლის ხეობებით მომავალი ურთიერთგადამკვეთი გზების ხელსაყრელმა თავმოყრამ განაპირობა გუჯარეთის დაწინაურება. 

ვახუშტი ბატონიშვილს მოხსენიებული აქვს ერთი გუჯარეთი, 1917 წლამდე რუკებზე კი აღნიშნულია 2 გუჯარეთი — დიდი და პატარა. ამ რუკების მიხედვით, წმ. ნიკოლოზის ეკლესიის ირგვლივ დიდი გუჯარეთის ნასოფლარია, თანამედროვე გუჯარეთი კი პატარა გუჯარეთის ადგილასაა. დღევანდელ გუჯარეთში ღვთისმშობლის ძველი ეკლესიის ბუდეღაა დარჩენილი. 

წმ. ნიკოლოზის ეკლესია სოფლის დასავლეთით, ხევგაღმა შემაღლებულ ადგილზე დგას. ძეგლი ნაგებია უხეშად გათლილი რუხი მოჟანგისფრო ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შიგნით პილასტრების ერთი წყვილია, მასზე ამოყვანილია კამარის საბჯენი თაღი. კედლები შელესილ-შეთეთრებულია. შემორჩენილია ეკლესიის დანგრეული გალავანი, რომლის ახლოს ნასოფლარია. ტაძარი XIX საუკუნეშია აღდგენილ-გადაკეთებული, შენობის ქვედა ნაწილში ჩაყოლებული დიდი ზომის ქვები და გალავანი კი ყველაზე ადრინდელი ფენა უნდა იყოს. ეკლესიის პროპორციების, სარკმელთა გაფორმების და სამშენებლო ხელოვნების მიხედვით ეკლესია XVI–XVIII საუკუნეებს განეკუთვნება.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*გუჯარეთი (მხარე)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გორანა (საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი)

**გორანა** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (კოჭბაანის თემი). მდებარეობს იალნოს ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, საგარეჯოდან 50 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 74 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
* გაბმულის წმინდა გიორგის ეკლესია
* გორანის ამაღლების ეკლესია
* გორანის კვირიას ეკლესია
* გორანის პირველი ეკლესია
* გორანის მეორე ეკლესია
* გორანის ღვთისმშობლის ეკლესია
* გორანის წმინდა მარიამის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
დუზაგრამა

**დუზაგრამა** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დუზაგრამა, პალდო, წიწმატიანი). 

მდებარეობს ივრის ზეგანზე, მდინარე ივრის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 470 მ-ზე, საგარეჯოდან 38 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 621 ადამიანი, ეთნიკურად აზერბაიჯანელები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ჩაილური

**დიდი ჩაილური** — სოფელი საქართველოში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული დიდი ჩაილური).

მდებარეობს ივრის ზეგანზე მდინარე ჩაილურის ნაპირას, ზღვის დონიდან 680 მ-ზე, საგარეჯოდან 15 კმ-ის დაშორებით.

## ისტორია 
სოფელი პირველად 1724 წლის წყალობის წიგნშია მოხსენიებული. სოფელს ადრე მაღლა ჩაილური ერქვა. შუა საუკუნეებში ჩაილურზე გადიოდა გზა, რომლითაც ქალაქი ჭერემი გარეკახეთს უკავშირდებოდა. გვიან შუა საუკუნეებში დიდი და პატარა ჩაილური ჩერქეზიშვილების მფლობელობაში იყო.

სოფელს დიდ ზიანს აყენებდა ლეკიანობა. სავარაუდოდ ლეკიანობის პერიოდში უნდა იყოს გაჩენილი გამოთქმა „ჩაილურის წყალი დალიაო“. ითვლებოდა, რომ თუ გამტაცებლები მდინარე ჩაილურის მეორე ნაპირზე გადასვლას მოასწრებდნენ, მათ დევნას აზრი აღარ ჰქონდა და მდევრებიც სწორედ ამ სიტყვებს ამბობდნენ დანანებით.

სოფელში დგას XVIII საუკუნის ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია (აღდგენილია 2007 წელს).
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 850 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
გედსამანია

**გედსამანია** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ხუნევის თემი). მდებარეობს მდინარეების ძირულისა და ჩხერიმელას წყალგამყოფის ჩრდილოეთ კალთაზე მდინარე უხადის (ძირულის შენაკადი) ორივე ნაპირას. ზღვის დონიდან 720 მეტრი. ხარაგაულიდან 45 კილომეტრი. სოფელში დგას ორი ეკლესია, მათგან ერთ-ერთი 1737 წლისაა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 313 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფელ გედსამანიის ძველ სასაფლაოზე, შემაღლებულ ადგილას, დგას ქართული ხუროთმოძღვრების XI საუკუნის ძეგლი.

File:Gedsamania church.jpg|ეკლესიის ხედი

სოფელ გედსამანიიდან 2 კმ-ის მანძილზე, მაღალი მთის წვერზე, გაშლილ მინდორზე დგას წმინდა გიორგის ეკლესია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიწა-ჰაერი კლასის რაკეტები

კატეგორია:რაკეტები

**საბჭოთა/რუსეთის რაკეტები**

*ს-25(С-25, SA-1 Guild)
*ს-75 დვინა(С-75 Двина, SA-2 Guidline)
*ს-125 ნევა(С-125 Нева, SA-3 Goa)
*ს-200(С-200, SA-5 Gammon)
*ს-300(С-300) 
*ს-400 ტრიუმფი (С-400 Триумф, SA-21 Growler)
* 2კ11 კრუგი (2К11 Круг, SA-4 Ganef)
* 2კ12 კუბი (2К12 Куб, SA-6 Gainful)
* 9რ31 (9Р31, SA-9 Gaskin)
* 9კ310 იგლა-1 (9К310 Игла-1, SA-21 Gimlet)
* 9მ311 ტუნგუსკა (9М311 Тунгуска, SA-19 Grison)
* 9კ32 სტრელა-2 (9К32 Стрела-2, SA-7 Grail)
* 9კ33 ოსა (9К33 Оса, SA-8 Gecko)
* 9კ330 ტორი (9К330 Тор, SA-15 Gauntlet)
* 9კ35 სტრელა-10 (9К35 Стрела-10, SA-13 Gopher)
* 9მ36 სტრელა-3 (9М36 Стрела-3, SA-14 Gremlin)
* 9კ37 ბუკი (9К37 Бук, SA-11 Gadfly)
* 9კ38 იგლა (9К38 Игла, SA-18 Grouse)
* 9კ338 იგლა-ს (9К338 Игла-С, SA-24 Grinch)
* 9კ40 ბუკი მ2 (9К40 Бук М2, SA-17 Grizzly)
დიდვაკე

**დიდვაკე** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ლეღვანი). 

მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელას ორივე ნაპირას, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე. ხარაგაულიდან დაშორებულია 7 კმ-ით, მარელისიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 3 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 175 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი გოლისი

**დიდი გოლისი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ნადაბური). 

მდებარეობს ლიხის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ძირულის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, ხარაგაულიდან 56 კმ-ში. წერილობით წყაროებში სოფელი გოლისი პირველად XV საუკუნეში იხსენიება.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 28 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დეისი

**დეისი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული მოლითი). 

მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთზე, მდინარე ჩხერიმელას მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 720 მ-ზე,ხარაგაულიდან 20 კილომეტრის დაშორებით. 

წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში *გდეისის* სახელწოდებით, თუმცა იოჰან გიულდენშტედტი სოფელს „დეისს“ უწოდებს. 1711 დეისი ქართლის სააბაშიოს შემადგენლობაში შევიდა, რუსეთის იმპერიის მიერ ქართლ-კახეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ — გორის მაზრაში, ხოლო ქუთაისის გუბერნიის შექმნის შემდეგ — შორაპნის მაზრაში. სოფელში დგას XIX საუკუნის წმინდა კვირიკეს ეკლესია. ნაგებია ჭალის თლილი ქვის სწორი რიგებით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 154 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დამპალეთი

**დამპალეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1020 მეტრის სიმაღლეზე, ცხინვალიდან 10 კილომეტრის და ქურთიდან 9 კმ. დაშორებით.

## ისტორია
ცხინვალის რეგიონში 1991-1992 წლების კონფლიქტის შემდეგ სოფელი საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების კონტროლის მიღმაა დარჩენილი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ცხინვალის რეჟიმის მიერ სოფელი იწოდება დონბინად ().

1989 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 106 ადამიანი (ძირითადად ოსები), 2015 წელს სამხრეთ ოსეთის სეპარატისტული ხელისუფლების მიერ ჩატარებული აღწერით — 216.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ღრომი

**დიდი ღრომი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული არცევი). 

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მეჯუდის ნაპირას,  ზღვის დონიდან 860 მ-ზე. გორიდან დაშორებულია 30 კმ-ით, ერედვიდან — 23 კმ-ით. უშუალოდ ემიჯნება გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეჯვრისხევს.

სოფელი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) მეჯუდის ხეობის სოფელთა სიაში. 1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში. 1989 წლის აღწერით იყო 185 მცხოვრები, ძირითადად ოსები. 1991 წლიდან სოფელი საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმაა (ოფიციალურად შედიოდა ჯერ გორის, შემდეგ ერედვის მუნიციპალიტეტში). 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს დიდ ღრომი ხანმოკლე პერიოდით (8-10 აგვისტო) გათავისუფლებული იყო საქართველოს შეირაღებული ძალების მიერ. 2008 წლის აგვისტოდან ოკუპირებული ტერიტორიაა.
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გრიგალათი

**გრიგალათი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ხევის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარეების ძირულისა და ჩხერიმელის წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე რიკოთულის ორივე ნაპირას, ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზე, ხარაგაულიდან დაშორებულია 48 კმ-ით. 

წყაროებში გრიგალათი პირველად იხსენიება 1628 წელს. შუა საუკუნეებში სოფელი ხეფინის ხევში შედიოდა. სოფელში არის წმ. ნიკოლოზისა ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 370 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რომის მეტროპოლიტენი

**რომის მეტროპოლიტენი** — იტალიის დედაქალაქ რომის მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა. 
გაიხსნა 1955 წელს. დღეისათვის რომის მეტროპოლიტენს სამი მოქმედი ხაზი აქვს — ხაზი **A** (ნარინჯისფერი), ხაზი **B** (ლურჯი) და ხაზი **C** (მწვანე), რომლებიც ჯამში 60 კილომეტრი სიგრძისაა და ემსახურება 73 სადგური.  

რომის მეტროსისტემა ევროპის დანარჩენი ქალაქების მიწისქვეშა სატრანსპორტო სისტემებისგან განსხვავებით, ნაკლებ განვითარებულია და მხოლოდ და მხოლოდ 60 კმ სიგრძისაა, როდესაც ბერლინის მეტროპოლიტენი 150 კმ-ია სიგრძით, ლონდონისა კი 400 კმ. 
thumb|ხაზი **ა**, მეტროსადგური *ვიტორიო ემანუელე*

## ხაზები
## ისტორია 
პირველი ხაზის მშენებლობა 1930-იან წლებში დაიწყო. ხაზი თავიდან დაგეგმილი იყო როგორც ცენტრალური ვაგზლის დამაკავშირებელი რომის სამხრეთ უბნებთან, სადაც **ა42**-ის არეში 1942 წელს მსოფლიო ბაზრობა უნდა მოწყობილიყო. ომის გამო მსოფლიო პროექტი ვერ განხორციელდა. მშენებარე უბანი მოგვიანებით გადააკეთეს და რომის ბიზნეს-კვარტლის სახელი უწოდეს უკვე 1950-იან წლებში. მეტროს ეს ხაზი საბოლოოდ, 1955 წელს გაიხსნა და დღესდღეობით **ბ** ხაზი ეწოდება. **ა** ხაზი 1980 წელს შევიდა ექსპლუატაციაში და ოტავიანოს სადგურიდან ანაგნინას სადგურამდე იყო გადაჭიმული. 1990-2000 წლებში ხაზი დააგრძელეს და უკვე ბატისტინის სადგურამდე აღწევს. 
1990 წელს **ბ** ხაზი ტერმინის სადგურიდან რებიბბიას სადგურამდე დაგრძელდა. 2005 წლისთვის მისი საერთო სიგრძე 38 კილომეტრს აღწევდა. ორი არსებული **ა** და **ბ** ხაზები სადგურ რომა ტერმინისთან გადაიკვეთება. **ბ** ხაზის ახალი განტოტება** ბ1** ამჟამად შენდება, მისი საერთო ბიუჯეტი 482,900,000 ევროა. ხაზის გახსნა 2010 წლისთვის იგეგმება. ხაზი **ბ1** სადგურ პიაცა ბოლონიასთან შეუერთდება ხაზ **ბ**-ს და ოთხი სადგურით იქნება წარმოდგენილი, რომელთა ერთიანი სიგრძე 3,9 კილომეტრს არ გადააჭარბებს. 

მესამე ხაზი, ხაზი **ც** მშენებლობის პროცესშია და 3,000,000 ევრო იხარჯება მის გასამართავად. **ც** ხაზს 30 სადგური უნდა ჰქონდეს საერთო სიგრძით 25,5 კილომეტრი. მესამე ხაზი ტერმინი-პანტანოს მიწისზედა სარკინიგზო კავშირს მთლიანად ჩაენაცვლება და სამომავლოდ ავტომატიზებული, უმემანქანო ვაგონებით იმოძრავებს. ხაზის პირველი განყოფილების გახსნა 2011 წლისთვის არის ნავარაუდევი, დასრულება კი 2015 წლისთვის. თუმცა, არქეოლოგიური აღმოჩენები გათხრებისას მეტისმეტად აფერხებს ხსენებული ხაზის გაყვანას. 

მეოთხე ხაზი **დ** ამჟამად დაპროექტების პროცესშია. მას 22 სადგური და 20 კილომეტრიანი სამოძრაო ზოლი ექნება. ხაზის პირველი განყოფილება 2015 წელს უნდა შევიდეს ექსპლუატაციაში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Roma Metropolitane — საზოგადოებრივი ტრანსპორტის ვეგვერდი
* რომის საქალაქო ტრანსპორტის კომპანია 
* მეტრო და რკინიგზის სადგურები რომში
* Rome’s entry on the urban transport site Urban Rail 

კატეგორია:იტალიის მეტროპოლიტენები
მეტროპოლიტენი
დიცი

**დიცი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: არბო, დიცი, ქორდი). 

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის  მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 880 მეტრის დონეზე, გორიდან 27 კილომეტრის დაშორებით. სოფელში დგას გვიანდელი ფეოდალური ხანის ღვთისმშობლის ეკლესია.

## ისტორია
დიცი იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) იმ სოფლების სიაში, რომელთა სავარგულები მდ. პატარა ლიახვით ირწყვება. 

1905 წლის 14 მარტს, სოფელში მოხდა გლეხთა მღელვარება. გლეხებმა დაარბიეს სოფლის კანცელარია, გაანადგურეს იქ დაცული საბუთები. 1921-1922 წლებში დიცის თემში შედიოდა სოფლები ვანათი, აწრისხევი, საცხენეთი, ხოშური, ხადურიანთკარი. დიცის თემი შედიოდა გორის მაზრის ცხინვალის რაიონში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 072 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*დიცის ღვთისმშობლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გვიმრიანი

**გვიმრიანი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (აფენის თემი), მდებარეობს  ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 200 მეტრი, ლაგოდეხიდან 30 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 246 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო გურგენიანი

**ზემო გურგენიანი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ნინიგორის ადმინისტრაციული ერთეულში (კახეთის მხარე).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე ნინოსხევის (ალაზნის სისტემა) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 450 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 10 კმ-ში. 

სოფელი გურგენიანი შეიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში ძირითადად დასავლეთ საქართველოდან გადმოსული მოსახლეობით (ტოპონიმი ახალწარმოქმნილია). 2000-იან წლებში ოფიციალურად გაიყო ორ სოფლად: ზემო გურგენიანი და ქვემო გურგენიანი. 
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 444 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დონა

**დონა** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (ფონის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, მდინარე კაბალის (ალაზნის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას, ზღვის დონიდან 310 მ-ზე, ლაგოდეხიდან 16 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 61 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუჯარეთი (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი)

**გუჯარეთი** — სოფელი საქართველოში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში (გიორგეთის თემი), მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე, ყვარელი–ლაგოდეხის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 320 მეტრი, ლაგოდეხიდან 20 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 27 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოლათუბანი

**გოლათუბანი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (წიფის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე ჩხერიმელის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 720 მეტრის სიმაღლეზე, ხარაგაულიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით. სოფელში მოიპოვება თიხა. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 70 ადამიანი.

## ისტორია
გოლათუბანი წერილობით წყაროებში პირველად დამოწმებულია 1711 წელს. აღნიშნულია ვახუშტი ბატონიშვილის მიერ შედგენილ დასავლეთ საქართველოს რუკაზეც (1743). მას მოიხსენიებს აგრეთვე გერმანელი მოგზაური იოჰან გიულდენშტედტი.

1711 წელს გოლათუბანი სააბაშიოს შემადგენლობაში შევიდა და ქართლის სამეფოს საზღვრებში მოექცა. 1751 წელს ვახუშტი აბაშიძემ გოლათუბანი გაათავისუფლა ყოველგვარი გამოსაღებლისაგან და ამავე სოფელში მდებარე წმ. გიორგის ეკლესიის სამსახური დააკისრა. ქართლ-კახეთის რუსეთის მიერ ანექსიის შემდეგ შემდეგ სოფელი გორის მაზრას ეკუთვნოდა, ხოლო 1846 წლიდან — შორაპნის მაზრას.

გოლათუბანში შემორჩენილია კირქვით ნაგები XIX საუკუნის დარბაზული ეკლესია და ნამოსახლარი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლეგენდარული საფოსტო მარკები

**ლეგენდარული საფოსტო მარკები** — საფოსტო მარკების სია, რომლებიც ითვლებიან გამორჩეულად სხვა და სხვა მიზეზების გამო. უმეტესათ მათი იშვიათობის ან ბეჭდვის დროს დაშვებული შეცდომის გამო. მათ შორის ყველაზე ცნობილებია:

* ტრე სკილინგ ყვითელი (შვედეთი)
* შავი პენი (ბრიტანეთი)
* ხარის თვალი (ბრაზილია)
* ბრიტანეთის გვიანა
* მავრიკის "ფოსტის ოფისი"
* აყირავებული ჯენი (აშშ)
* სხივოსანი ვარსკვლავი (შვეიცარია)
* Z Grill (აშშ)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Stamp Magazine online 

კატეგორია:საფოსტო მარკები
კატეგორია:ლეგენდარული მარკები
კატეგორია:ფილატელია
ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი

thumb|200px|ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტის შტანდარტი 
**ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტი** — ჩრდილოეთ მაკედონიის სახელმწიფოს მეთაური. ირჩევს მოსახლეობა 5 წლით.

## ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჩრდილოეთი მაკედონია
კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
იტალიის პრეზიდენტი

thumb|პრეზიდენტის სასახლე
**იტალიის პრეზიდენტი** – იტალიის სახელმწიფოს მეთაური, ეროვნული ერთიანობისა და იტალიის კონსტიტუციის გარანტი. ირჩევს პარლამენტი 7 წლით. პრეზიდენტის რეზიდენცია მდებარეობს რომში, კვირინალის სასახლეში. პრეზიდენტი გადადგომის შემდეგ იღებს მუდმივი სენატორის თანამდებობას.

## იტალიის პრეზიდენტების სია 
## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პრემიერ-მინისტრი

## რესურსები ინტერნეტში 
* იტალიის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:იტალიის პოლიტიკა
კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
*