ტათუნგი

**ტათუნგი** (, ფინინი: Dàtóng) — საოლქო დონის ქალაქი შანსის პროვინციაში, ჩინეთი. ის მდებარეობს მდინარე ტათუნგის აუზში, 1 040 მეტრის სიმაღლეზე (ზღვის დონიდან). ქალაქს ჩრდილოეთიდან და დასავლეთიდან ესაზღვრება შიდა მონღოლეთის ავტონომიური რეგიონი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ხებეის პროვინცია. 2020 წლის მონაცემებით, ქალაქში სულ 3 105 591 ადამიანი ცხოვრობს, რომელთაგან 1 790 452 საოლქო დონის ქალაქის ურბანულ ნაწილშია დასახლებული.

## ისტორია
თანამედროვე ტათუნგის ტერიტორია დაკავშირებული იყო დაის ძველ სამეფოსთან, რომელიც მოგვიანებით ჯაომ და ძინის სამეფომ დაიპყრო ძველი წელთაღრიცხვით 457 წელს. ტათუნგის ტერიტორია გამყოფ ზოლს წარმოადგენდა მიწაზე მომუშავე ჩინელებსა და ევრაზიის სტეპის მომთაბარე ტომებს შორის. ეს ტერიტორია ასევე ცნობილი იყო ცხენებით ვაჭრობით.

**ფინგჩენგის ოლქი** (平城县), იანჩენგის შემადგენლობაში შედიოდა, რაც თავის მხრივ, ცინის დინასტიის სარდლობას წარმოადგენდა. მოგვიანებით ტერიტორია ხანის დინასტიის შემადგენლობაში გადავიდა, რა დროსაც თანამედროვე ტათუნგი დაარსდა (დაახლოებით ძველი წელთაღრიცხვით 200 წ.). ქალაქის ჩამოყალიბება ბაიტენგის ბრძოლაში ხუნუების მომთაბარე ტომის დამარცხებით იყო განპირობებული. ფინგჩენი ჩინეთის დიდი კედლის გასწვრივ შიდა მონღოლეთში გადასასვლელი უახლოესი ადგილი გახდა. სწორედ ამან განაპირობა მომავალში ფინგჩენგის აყვავება, რაც, ძირითადად, აქლემების ქარავნებისათვის სატრანსპორტო ცენტრად ჩამოყალიბებაში აისახა. აღმოსავლეთ ხანის დინასტიის დაშლის შემდეგ ქალაქი გაძარცვეს. ეს ქალაქი ხანის/სიანბეის დედაქალაქი გახდა ჩრდილოეთ ვეის დინასტიის პერიოდში ახალი წელთაღრიცხვით 398–494 წლებში. ამავე პერიოდის მიწურულს აშენდა იუნგანი (460–494). 520-იან წლებში ფინგჩენგი ჩრდილოეთ ვეის სამეფოს დაის სარდლობის ადგილს წარმოადგენდა.

ქალაქს ტათუნგი ოფიციალურად 1048 წელს ეწოდა. ის იყო ჯურჯენების **სიძინგი** („დასავლეთის დედაქალაქი“), ძინის დინასტიის დედაქალაქი მონღოლთა იმპერიის დაპყრობამდე. ის 1649 წელს მინის დინასტიის დაქვემდებარებაში მოექცა და ხელმეორედ 1652 წელს აშენდა.

1982 წლისთვის ქალაქში კვლავ იყო შენარჩუნებული კედლის ნაწილი, რის გამოც ქალაქს ამავე წელს ეროვნული ცნობილი ისტორიული და კულტურული დასახლებული პუნქტის სტატუსი მიენიჭა.

## გეოგრაფია
]]

ტათუნგი შანსის პროვინციის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქია. ის მდინარე ტათუნგის აუზში მდებარეობს. საოლქო დონის ქალაქის ურბანული ნაწილი სამი მხრიდან მთებითაა შემოსაზღვრული. უღელტეხილები ქალაქიდან აღმოსავლეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებშია. ტათუნგს ესაზღვრება:  ჩრდილო-დასავლეთიდან ულანჩაბი (შიდა მონღოლეთი), ჭანგძიაქოუ (ხებეი) აღმოსავლეთიდან, შუოჭოუ (შანსი) სამხრეთ-დასავლეთიდან და სინჭოუ (შანსი) სამხრეთიდან.

ცნობილი ტათუნგის ვულკანური თაღები მდინარე ტათუნგის აუზის მიმდებარედ არსებობს.
ქალაქი ბეიჯინგიდან 250 კილომეტრით დასავლეთით მდებარეობს.

File:Xuankongsi.jpg|ხანგინგის ტაძარი
File:Loess landscape china.jpg|ლიოსის ლანდშაფტი ხუნიუანის მიმდებარედ
File:Datong 06.JPG|ქალაქის კედლის კოშკი
File:Pagoda Huayanmonastery Datong Shanxi.jpg|პაგოდა ხუაიანის ტაძარში
File:Datong Huayan Si 2013.08.29 09-37-05.jpg|ხუაიანის ტაძარი
File:Datong Yungang Shiku 2013.08.29 14-24-22.jpg|ლინგიანის ტაძარი იუნგანში
File:Steps leading up to guard tower of Datong City Wall.jpg|ტათუნგის კედლის დამცველთა სახლი

## ლიტერატურა
*Cotterell, Arthur (2008). *The Imperial Capitals of China: An Inside View of the Celestial Empire*. Pimlico, London. .
* .

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩინელი მაიორი (დოკუმენტური ფილმი)
*
* ტათუნგის ოფიციალური ვებ-გვერდი
## სქოლიო
კატეგორია:ტათუნგი
კატეგორია:შანსის ქალაქები