open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ურარტელები

მინიატიურა|პროტო-ქართველთა განსახლების არეალის რუკა, რომლის მიხედვით ურარტელები ქართველურ ხალხებს განეკუთვნებოდნენ|438x438px

მარჯვნივ|მინი|435x435px|ურარტუს სახელმწიფო

**ურარტელები** — ძვ. წ. IX-VI საუკუნეში არსებული ურარტუს სახელმწიფოს ძირითადი მოსახლეობა. ენის მიხედვით ახლოს დგანან ხურიტებთან (მითანელებთან). ბევრი საერთო აქვთ მათ ღვთაებათა პანთეონშიც (ტავროსის ღვთაება თეიშება - ხურიტული თეშუბი, მისი „მეუღლე“ ქალღმერთი ხუბა - ხურიტული ხეფა, მზის ღმერთი შივინი - ხურიტული შიმიგი და სხვა). ბევრი მკვლევარი ენით ურარტელებს კავკასიელ ხალხებს უკავშირებს (ქართველები, ვეინახები). ურარტელების უძველესი კერა, მათი პოლიტიკური და კულტურულ-რელიგიური ცხოვრების ცენტრი ადრინდელ ხანაში ვანის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით უნდა ყოფილიყო. ურარტუს სახელმწიფოს დაცემის შემდეგ ურარტელები მალე გაითქვიფნენ სომხურ მოსახლეობაში, აგრეთვე ქართველურ ტომებში, რამდენადაც შეიძლება ვიმსჯელოთ ძველი ქართული სიმღერების მისამღერებში შემონახული ცალკეული ურარტული სიტყვებისა და გამოთქმების მიხედვით.

## ლიტერატურა 
* ძველი აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორია, გვ.,  407-438, თბ.,  1971

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ხალხები
კატეგორია:ურარტელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
გიორგი ლიფონავა

**გიორგი ლიფონავა** (დ. 25 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი კინოსა და ტელევიზიის რეჟისორი, მემონტაჟე და პროდიუსერი. არის სტუდია ფორმულა კრეატივის წევრი. 1995-2003 წლებში იღებდა მუსიკალურ კლიპებს. 2003 წლიდან მუშაობს ტელევიზიაში.

## ფილმოგრაფია
*2008 — „რაც ყველაზე ძალიან გიყვარს“
*2010 — „საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები“ (დოკუმენტური ფილმი)
*2011 — „ჭამა და სექსი“
*2011 – დღემდე — „ჩემი ცოლის დაქალები“ (სერიალი)
*2012 — „ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი“
*2013 — „ჩემი ცოლის დაქალი კინოში“
*2016 – დღემდე — „ხელოვნური სუნთქვა“ (სერიალი)

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი პროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 25 მარტი
ალეკო ცაბაძე

**ალეკო ცაბაძე** (დ. 10 ნოემბერი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი კინორეჟისორი და სცენარისტი. 

## ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 

1986 წლიდან იყო კინოსტუდია ქართული ფილმის რეჟისორი. კინოსტუდიასთან არსებული სასწავლო სტუდიის სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1995 წელს ნიუ-იორკში გაიარა კინოდრამატურგიის კურსები. ცხოვრობდა და მუშაობდა გერმანიაში (1992–93), ამერიკაში (1991, 1993–97). 

რეჟისორია ფილმებისა: „ლაქა“ (1986), „ღამის ცეკვა“ (1991), „მარტოობის ორდენის კავალერი“ (1999), „რუსული სამკუთხედი“ (2007), „რენე მიდის ჰოლივუდში“ (2010) და სხვ.

## ფილმოგრაფია
* 1985 — ლაქა 
* 1991 — ღამის ცეკვა 
* 1999 — მარტოობის ორდენის კავალერი 
* 2007 — რუსული სამკუთხედი 
* 2010 — რენე მიდის ჰოლივუდში

## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
* 2008 — მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალი „რუსული სამკუთხედი“, პრემია „ნიკა“ 
* 2007 — მოსკოვის საერთაშორისო ფესტივალი „რუსული სამკუთხედი“, ჟიურის სპეციალური პრიზი
* 1997 — საქართველოს კინოაკადემია, სამი მთავარი პრიზი, ფილმი „ღამის ცეკვა“
* 1992 — სალონიკის საერთაშორისო კინოფესტივალი, I პრიზი, ფილმი „ღამის ცეკვა“
* 1987 — ლოკარნოს საერთაშორისო კინოფესტივალი, II პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის, ფილმი „ლაქა“
* 1987 — მინსკის საკავშირო ტელეფესტივალი, პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის, ფილმი „ლაქა“
* 1987 — კოშალინის საერთაშორისო ფესტივალი, პრიზი საუკეთესო რეჟისურისთვის, ფილმი „ლაქა“
* 1987 — თბილისის სტუდენტური ფილმების ფესტივალი, I პრიზი, ფილმი „ლაქა“

## ბიბლიოგრაფია
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული  10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ა
კარაუარი

**კარაუარი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაზონასის შტატში. მიეკუთვნება სენტრუ-ამაზონენსის მეზორეგიონს.

2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 26 130 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 25 767.348 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,01 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ამაზონასის შტატის მუნიციპალიტეტები
ეირუნეპე

**ეირუნეპე** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ამაზონასის შტატში. მიეკუთვნება სენტრუ-ამაზონენსის მეზორეგიონს.

2011 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31 364 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 15 831.571 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1,98 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
* მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ამაზონასის შტატის მუნიციპალიტეტები
მაიკლ დუდიკოფი

**მაიკლ ჯოზეფ სტივენ დუდიკოფი** ( დ. 8 ოქტომბერი 1954) — ამერიკელი მსახიობი. სხვადასხვა დროს მონაწილეობა მიიღო ფილმებში: „ტრონი“ (1982), „კაცების წვეულება“ (1984), „ჯარის მეთაური“ (1988), „მაყუჩი“ (1999) და სხვა. ცნობილია აგრეთვე ჯო არმსტრონგის როლით ფილმში „ამერიკელი ნინძა“. დაიბადა მამამისის, ეროვნებით რუსის — ჯოზეფ სტივენ მაიკლისა და დედამისის წარმოშობით ფრანკოკანადელის ოჯახში. 1970-იან წლებში ოჯახი საცხოვრებლად კალიფორნიაში გადავიდა. ტორანსში დაამთავრა დასავლეთის უმაღლესი სკოლა. ჰარბორის კოლეჯში სწავლობდა ბავშვთა ფსიქოლოგიას. თავდაპირველად იღებდნენ სარეკლამო რგოლებში. მისი კინოკარიერა ათვლას 1978 წლიდან იღებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* 
*მაიკლ დუდიკოფი 

კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი

***ჩემი ცოლის დაქალის ქორწილი*** — 2013 წლის ქართული ფილმი. ფილმი წარმოადგენს სატელევიზიო სერიალ „ჩემი ცოლის დაქალების“ ერთგვარ გაგრძელებას. ის 2013 წლის 10 იანვარს გამოვიდა. 2013 წლის 2013 წლის 27 დეკემბერს აგრეთვე გამოვიდა კიდევ ერთი სრულმეტრაჟიანი ფილმი, „ჩემი ცოლის დაქალი კინოში“. 

## როლებში
* ნინო გაჩეჩილაძე
* კოტე თოლორდავა
* ანა ტყებუჩავა
* მაკა ძაგანია
* ლევან ყოჩიაშვილი
* ვანიკო თარხნიშვილი
* ეკა ამირეჯიბი
* გიორგი ბარბაქაძე
* ქეთა ორბელაძე
* ზუზუ ბეჟაშვილი
* გიორგი ყიფშიძე
* კახა აბუაშვილი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ფილმი YouTube-ზე

კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:2012 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:გიორგი ლიფონავას ფილმები
ანგოშეს აეროპორტი

**ანგოშეს აეროპორტი**  — აეროპორტი ქალაქ ანგოშეში, მოზამბიკში (ნამპულის პროვინცია).

## მახასიათებლები 
აეროპორტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 36 მეტრ სიმაღლეზე. აეროპორტს აქვს სამი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი, რომლებიდანაც უგრძესი 1080 მ-ია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოზამბიკის აეროპორტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Accident history for ANO / FQAG 

## სქოლიო
კატეგორია:მოზამბიკის აეროპორტები
კატეგორია:ნამპულის პროვინცია
კურთხევანი (A-1110)

**კურთხევანი** (A-1110) — XIV-XV საუკუნეების ქართული ხელნაწერი წიგნი, კურთხევანი. წარმოადგენს კრებულს, რომელშიც სხვადასხვა საის ლოცვებია წარმოდგენილი, მათ შორის ბევრი სამკურნალო ხასიათისაა. ძველ ქართულ კრებულთა შორის ეს წიგნი ე. წ. გარდამავალი ტიპის კრებულთა ჯგუფს მიეკუთვნება, რომელიც ფართო საზოგადოებისათვისაა განკუთვნილი. უცნობია გადამწერი და გადაწერის ადგილი. ხელნაწერი, სავარაუდოდ, ძალიან ძველი დედნის ასლია. ტექსტები ახლოს დგას კლარჯულ თარგმანებთან.

ხელნაწერი 118 ფურცელს შეიცავს, აქედან მხოლოდ ორია ეტრატი, დანარჩენი 116 კი აღმოსავლურ ქაღალდს წარმოადგენს. ფურცლის ზომებია 24,5X20,5 სანტიმეტრი. ტექსტი ნაწერია ნუსხური დამწერლობით, სათაურებბი და საზედაო ასოები სინგურითაა შესრულებული. ტექსტი უხვადაა გაფორმებული ფერადებით შესრულებული თავბოლოკაზმულობებით, ადამიანის, ცოველების, ფრინველებისა და მცენარეული გამოსახულებებით. მხატვრულადაა გაფორმებული საზედაო ასოები და ვარდულები.

კურთხევანის ეს ხელნაწერი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-1110).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 81

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:XIV საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:XV საუკუნის ხელნაწერები
ფსალმუნი (H-75)

**ფსალმუნი** (H-75) — XVI საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, ფსალმუნი. წიგნი გადაწერილია დასავლეთ საქართველოში, სოფელ გვარაში, თეთროსნის სახელწოდებით ცნობილ ეკლესიაში ქაიხოსრო გურიელისა და მისი დედის, თამარ დედოფლის, დაკვეთითა და ფინანსური უზრუნველყოფით. გადამწერი ვინმე გერმანოზია. 

საწერ მასალად გამოყენებულია აღმოსავლური ქაღალდი. ხელნაწერი შეიცავს 144 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23X17,5 სანტიმეტრი. ტექსტი გაფორმებულია ადრეული ხანის 55 მინიატიურით.

ფსალმუნის ეს ხელნაწერი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-75).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 86-87
* *ქ. ჩხატარაიშვილი*, „თეთროსანი და თეთროსნის დავითნი“ საქაართველოს ფეოდალური ხანის ისტორიის საკითხები წ. V გვ. 106 — თბილისი, 1986 წ.

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
სამოთხის კარი (A-303)

სულხან-საბა ორბელიანის „**სამოთხის კარის**“ ხელნაწერი A-303 ავტორის ავტოგრაფულ ნუსხას წარმოადგენს, გადაწერილია თავად სულხან-საბას მიერ. „სამოთხის კარი“ კითხვა-მიგებით დაწერილი მოძღვრებაა. ეს ხელნაწერი ავტორის უბის წიგნაკი უნდა ყოფილიყო; მასში მისივე ხელით შეტანილია სხვა მასალა, რომელიც შეიცავს ლოცვებს, ღვთისმსახურებასტან დაკავსირებულ საკითხებს. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 90 ფურცელს, რომელთა ზომებია 20,8X11 სანტიმეტრი. ტექსტი შესრულებულია მხედრული დამწერლობით. ადგილ-ადგილ შესწორებულია ავტორის მიერ, რასაც მოწმობს ქარალდის ვიწრო ნაჭრები, რომლებიც წიგნაკშია ჩაკრული. 

„სამოთხის კარის“ ეს ხელნაწერი დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-303).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 89

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
ფსალმუნი (H-1665)

**ფსალმუნი** (H-1665) — XVII საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, ფსალმუნი. ხელნაწერი მდიდრულადაა გაფორმებული, სავარაუდოდ შექმნლია მაღალი არისტოკრატიული ოჯახისათვის. დამკვეთი — ზილიხან ბატონიშვილი. ტექსტი გიორგი მთაწმიდელის რედაქციისაა. უძღვის დავით წინასწარმეტყველის გამოსახულება, დართული აქვს ტექსტზე ადრეული მაღალმხატვრული მინიატიურები.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 236 ფურცელს, რომელთა ზომებია 25X17,5 სანტიმეტრი. 

ფსალმუნის ეს ხელნაწერი დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-1665).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 85

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
აეროპორტის კოდი იკაო

**აეროპორტის კოდი იკაო (აეროპორტის ინდექსი იკაო)** — ოთხასოიანი უნიკალური ინდივიდუალური იდენტიფიკატორი, რომელიც მიენიჭება სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (იკაო), (, (ICAO)) მსოფლიოში არსებულ აეროპორტებს. მოცემულ კოდებს იყენებენ ავიაკომპანიები, საჰაერო მოძრაობის მმართველობის ორგანოები, აეროპორტებისთვის აეროსანავიგაციო და მეტეოროლოგიური ინფორმაციის გადაცემის მეტეოროლოგიური სამსახურები, გაფრენის გეგმები (ფლაიტ-გეგმები), სამოქალაქო აეროდრომების აღსანიშნავად რადიოსანავიგაციო რუკებზე, ასევე საავიაციო ფიქსირებული ელექტროკავშირგაბმულობის ქსელის ( (AFTN) სატელეგრაფო საავიაციო კავშირგაბმულობაში აეროპორტების მისამართების სფეროში.

## იკაო-ს კოდის სტრუქტურა 
thumb|600px|მსოფლიოს რუკა, რეგიონები კლასიფიცირებულია აეროპორტის კოდი იკაოს პირველი ასოთი
thumb|600px|ქვეყნებისა და ტერიტორიების რუკა მათზე გამოყენებული აეროპორტის კოდ იკაოს პრეფიქსის ჩვენებით
იკაოს კოდებს აქვთ რეგიონული სტრუქტურა. პირველი ორი ასო ქმნის რეგიონულ პრეფიქსს. კოდის პირველი ასო აიდენტიფიცირებს რეგიონს მსოფლიოში — კონტინენტს, კონტინენტის ნაწილს (მაგალითად, „E“ — ჩრდილოეთი ევროპა, „L“ — ცენტრალური და სამხრეთი ევროპა) ან დიდი ტერიტორიის მქონე ქვეყანას („K“ — აშშ-ის კონტინენტალური ნაწილი, „С“ — კანადა, „Y“ — ავსტრალია). მეორე ასო აიდენტიფიცირებს ქვეყანას რეგიონში, რომელიც შეესაბამება პირველ ასოს. კოდის დანარჩენი ორი (სამი დიდი ქვეყნებისათვის) ასო განსაზღვრავენ აეროპორტს ამ ქვეყანაში.

დღეისათვის ყველა შესაძლო პრეფიქსი ასო „L“-ზე უკვე გამოყენებაშია.

ასოები I, J,Q და X არ გამოიყენება აეროპორტის კოდი იკაოს პირველი ასოს სახით.

სპეციალური კოდი ZZZZ დარეზერვირებულია იმ შემთხვევებისთვის, როდესაც დგება გაფრენის გეგმა აეროპორტში, რომელსაც არ გააჩნია იკაოს კოდი.

## პრეფიქსები 
## რესურსები ინტერნეტში
* ICAO On-line Publications Purchasing (official site)
* International Civil Aviation Organization (official site)
* Airport IATA/ICAO Designator / Code Database Search (from Aviation Codes Central Web Site&nbsp;– Regular Updates)
* 
* Location Indicators by State  

## სქოლიო
კატეგორია:საავიაციო ტერმინოლოგია
კატეგორია:გეოკოდები
კატეგორია:ქვეყნების სია
კატეგორია:კოდების სიები
ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსანი

მინიატიურა|200პქ|ერთ-ერთი გვერდი ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსნიდან
**ვეფხისტყაოსნის ავალიშვილისეული ნუსხა** — XVI-XVII საუკუნეების ხელნაწერი ვეფხისტყაოსანი. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 260 ფურცელს, რომელთა ზომებია 37X24 სანტიმეტრი. გადაწერილია კალიგრაფიული მხედრულით, შავი მელნით. ყოველი ფურცლის არშია მდიდრულადაა შემკული. ტაეპების დასაწყისი სიტყვები ნაწერია ოქროთი. არშიები ზოომორფული ორნამენტებით, პეიზაჟებითა და სხვადასხვა კომპოზიციებითაა და გაფორმებული. ტექსტს ახლავს სამი სიუჟეტური მინიატიურა, რომლებიც სპარსული სამინიატიურო ხელოვნებითაა შესრულებული.

ავალიშვილისეული ვეფხისტყაოსანი დღეს ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-2074).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 94-95

კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:ვეფხისტყაოსნის ხელნაწერები
გულანი (A-30)

**გულანი** (A-30) — XVII საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, გულანი — ორიგინალური ქართული კრებული, რომელიც ყველა საღვთისმსახურო ხელნაწერს შეიცავს. ეკლესიაში იკითხებოდა მთელი წლის განმავლობაში. ეს ხელნაწერი გადაწერილია 1681 წელს, კათალიკოს ნიკოლოზ ამილახვრიშვილის დაკვეთით. გადამწერები არიან მიქაელი, საბა და აბელი. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 345 ფურცელს, რომელთა ზომებია 35X24 სანტიმეტრი. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით, ყავისფერი მელნით. საზედაო ასოები და სათაურები შესრულებულია მთავრულითა და სინგურით. 

ხელნაწერი მოხატულია, ტექსტისა და ხელნაწერის კიდეებზე უხვადაა წმინდათა გამოსახულებები, ასევე სცენები ცნობილი საუფლო დრესასწაულებიდან.

გულანის ეს ხელნაწერი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდშია დაცული (A-30).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 90

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი

მინიატიურა|250პქ|ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი
**ვეფხისტყაოსნის ბეგთაბეგისეული ნუსხა** — XVII საუკუნის ხელნაწერი ვეფხისტყაოსანი. ხელნაწერის გადამწერია მდივანი ბეგთაბეგ ავთანდილის ძე მარტიროზაშვილი, აქედან მომდინარეობს ნუსხის სახელწოდებაც. მომგებელი — მეფე გიორგი XI. გადაწერილია 1680 წელს.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი. შეიცავს 263 ფურცელს, რომელთა ზომებია 44,5X30 სანტიმეტრი. ნაწერია მხედრული დამწერლობით. ხელნაწერი გამორჩეულია როგორც დახვეწილი კალიგრაფიით, ისე შემკულობით; ტექსტის თითოეული გვერდი ჩასმულია ჩარჩოში, ხოლო კიდეები ორნამენტითაა მოხატული.

ბეგთაბეგისეული ვეფხისტყაოსანი დღეს საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში ინახება (H-54).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 92
* ლ. ტატიშვილი, ვეფხისტყაოსნის გადამწერნი, თბილისი, 2000, ბეგთაბეგ თანიაშვილი (მარტიროზაშვილი)

კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:ვეფხისტყაოსნის ხელნაწერები
ინდ-განგის ვაკე

220px|მინიატიურა|ინდ-განგის ვაკე
220px|მინიატიურა|ინდ-განგის დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი. ბენგალიის ყურის სანაპირო.
**ინდ-განგის ვაკე** (ბენგ. সিন্ধু-গাঙ্গেয় সমভূমি) — ვრცელი ვაკე, რომელიც განლაგებულია ინდოეთის, პაკისტანისა და ბანგლადეშის ტერიტორიებზე, ჩრდილოეთით ჰიმალაის მთებსა და სამხრეთით დეკანის ზეგანს შორის. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 3 000 კმ., ხოლო სიგანე — 250-300 კმ. წარმოადგენს მსოფლიო ცივილიზაციის ერთ-ერთ უძველეს ცენტრს.

## რელიეფი და ჰიდროგრაფია 
მისი ზედაპირი ბრტყელია. წყალგამყოფიდან დამრეცად ეშვება აღმოსავლეთით და დასავლეთით, განლაგებულია 270 მ. სიმაღლეზე ინდისა და განგის დელტებთან.
დაბლობზე გამავალი მდინარეები საკმაოდ მრავალრიცხოვანი და წყალუხვია. განსაკუთრებით, მის აღმოსავლეთ ნაწილში. მათთვის დამახასიათებელია სეზონურ პერიოდში წყლის დონის დიდი ცვალებადობა. მუსონები და მთის თოვლის ჩამონადენი ზაფხულობით იწვევს მდინარეების ზრდას, რაც ხშირად დამანგრეველ წყალდიდობას იწვევს. ათმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით კლიმატი მკვეთრად იცვლება და ჰაერი მშრალი ხდება. 

შედარებით მსხვილი მდინარეებია — ინდი შენაკად პანჯნადით, რომლებშიც ჩაედინება ჯელამი, ჩინაბი, ბიასი და რავი.  დიდი მდინარეებია, აგრეთვე, ბრაჰმაპუტრა და განგი ჯამუნით და დიდი შენაკადებით ჰომათი, გჰარგჰრა და ჰანდაკი.

განგისა და ბრაჰმაპუტრას აუზში (დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილი) ბატონობს სუბეკვატორული მუსონური კლიმატი, ინდის აუზში (დასავლეთ ნაწილი)  კი — ტროპიკული კლიმატი. დაბლობის დიდ ნაწილზე ივლისის საშუალო ტემპერატურაა 30 °C-დან 36 °C-მდე, ხოლო იანვრის დაახლოებით 20 °C, ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ტემპერატურა შეიძლება დაეცეს 12 °C-მდე. იშვიათად 0 °C-მდეც კი.

დაბლობის ფარგლებში გამოიყოფა ორი ბუნებრივი ზონა — ინდის გამომშრალი დაბლობი და მეტად ტენიანი განგის დაბლობი. ბუნებრივი მცენარეულობა დაბლობის განსაკუთრებით ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ნაწილში თითქმის არ შემორჩენილა. ბრაჰმაპუტრისა და განგის დელტაში გაზრდილია მკვრივი მანგროვის და მარადმწვანე ტყეები. იმავე დროს დასავლეთ ნაწილი დაფარულია ქვიშიანი უდაბნოთი. ლანდშაფტები თვალს იტაცებს კულტურული სავანით (ბრინჯის, ხორბლის, ფეტვის, სიმინდის, ბამბის, და სხვა კულტურების მინდვრებით), პალმის ცალკეული ჭალებით და ხეხილის ხეებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 
* თანამედროვე გეოგრაფიული სახელწოდებების ლექსიკონი 

კატეგორია:ინდოეთის ვაკეები
კატეგორია:პაკისტანის ვაკეები
კატეგორია:ბანგლადეშის ვაკეები
საწყალი ადამიანები

**საწყალი ადამიანები** () — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის პირველი რომანი. დაწერილია 1844-1845 წლებში.

საწყალი ადამიანები ეპისტოლური რომანის ჟანრში აღწერს ურთიერთობას ასაკით უფროს, დაბალ ჩინოვნიკ მაკარ დევუშკინსა და ახალგაზრდა მკერავ ქალ ვარვარა დობროსელოვას შორის, რომლებიც შორეული ნათესავები არიან. ისინი ერთმანეთს ნაზ წერილებს სწერენ, ქალის მხრიდან ესაა მგრძნობიარე თაყვანისცემა ნათესაობის გამო, კაცის მხრიდან კი ქალის ერთგულების, თბილი მეგობრობის გამო; მათ უნდათ ცხოვრება მაღალ საზოგადოებაში, რისკენაც დამამცირებელი სიღარიბე უბიძგებთ. მათ იდილიას დარღვევს ფული და შესაძლებლობა.

არაკეთილსინდისიერი ვაჭარი პოულობს გამოუცდელ გოგონას და მას, როგორც თავის დიასახლისს და თავდებს ქირაობს. ერთხელაც აგზავნის მას მამულში, სადღაც მინდორზე, ამ დროს კი დევუშკინი სიღარიბესა და ტკივილს ალკოჰოლით უმკლავდება. ამბავის ძირითადი სიუჟეტია ღარიბი ხალხის ბრძოლა საკუთარი ღირსების შეგრძნების ნაკლებობასთან. საფრთხეები და განადგურება იწვევს მათი შინაგანი თავისუფლების დაკარგვას, სრულ დამოკიდებულებას სოციალურ მოთხოვნილებებზე და ინდივიდუალურობის გაქრობას. დოსტოევსკი აჩვენებს თუ როგორ კავშირშია სიღარიბე და დამოკიდებულება შინაგანი საფრთხის საძირკველთან, ღირსების შეგრძნების გაუკუღმართებასთან, რას თავის მხრივ იწვევს შინაგან და გარეგან დანაკარგებს.

## მთავარი პერსონაჟები 

ფაილი:Dobroselova - Boklevskiy.jpeg|ვარვარა დობროსელოვა
ფაილი:Devushkin - Boklevskiy.jpeg|მაკარ დევუშკინი

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Poor Folk* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები
კატეგორია:1846 წლის რომანები
ვლად ფილატი

**ვლადიმერ ვასილის ძე ფილატი** (დ. 6 მაისი, 1969) — მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი 2009 წლის 25 სექტემბრიდან 2013 წლის 25 აპრილამდე. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოფელ ლაპუშნაში, 1969 წლის 6 მაისს. 1986 წელს დაამთავრა საშუალო სკოლა, 1987 წელს გაწვეული იქნა საბჭოთა ჯარში სამსახუროდ. 1989 წლის ივლისიდან აგვისტოს ჩათვლით ვლადიმერ ფილატმა გაიარა მომზადება მოსკოვის რაიონის ქალაქ გოლიცინოს სუკის სკოლაში. წელს დაამთავრა კიშინიოვის კოოპერატიული კოლეჯი, ხოლო 1994 წელს კი Alexandru Ioan Cuza უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1994 წელს დააარსა ფირმა „რომოლტრეიდინგი“, რომლის საქმიანობასაც წარმოადგენდა ქაღალდით და სიგარეტებით ვაჭრობა.

1997-1998 წლებში იყო კომერციული საზოგადოება „დოსოფტეის“ ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე.

## პოლიტიკური მოღვაწეობა
1997 წელს გახდა მოლდოვის დემოკრატიული პარტიის წევრი.

2000 წელს იგი აირჩიეს  მოლდოვის დემოკრატიული პარტიის თავმჯდომარედ.

2007 წელს იგი მონაწილეობდა კიშინიოვის მერის არჩევნებში, სადაც პირველ ტურში ხმების დააგროვა მხოლოდ 8,30% აგროვებს და ვერ გავიდა მეორე ტურში. ამის შემდეგ მან დატოვა პარტიის რიგები და ჩამოაყალიბა ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია, ხოლო  2007 წლის 8 დეკემბრის ყრილობაზე გახდა მისი თავმჯდომარე.

2009 წლის საპარლამენტო არჩევნებზე იგი ლიბერალ-დემოკრატიული პარტიის პირველი ნომერი იყო. პარტიამ არჩევნებზე მიიღო ხმების 12,43 % და ფილატი ხდება პარლამენტის დეპუტატი. 2009 წლის ვადამდელ საპარლამენტო არჩევნებში კვლავ აირჩიეს პარლამენტის წევრად, ამჯერად მისი პარტია ხმების 16,57 %-ით გავიდა.

2009 წლის 8 აგვისტოს არჩევნების შემდეგ პარლამენტში გასულმა 4 პარტიის ლიდერმა ხელი მოაწერა ევროპული ინტეგრაციის დეკლარაციას და ვლადიმერ ფილატი გახდა პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი.

## მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი
2009 წლის 24 სექტემბერს იგი გახდა მოლდოვის პრემიერ მინისტრი. 2010 წლის 28-დან 30 დეკემბრამდე იგი მოლდოვის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. 2011 წლის 14 იანვრის ბრძანებით კვლავ პრემიერ მინისტრის თანამდებობა დაიკავა.

2013 წლის 5 მარტს მოლდოვის პარლამენტმა ვლადიმერ ფილატის მთავრობას უნდობლობა გამოუცხადა, მის გადაყენებას 54-მა დეპუტატმა დაუჭირა მხარი. 2013 წლის 8 მარტს მოლდოვის პრეზიდენტმა დააკმაყოფილა ვლად ფილატის გადადგომის მოთხოვნა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.filat.md ბლოგი
* www.filat2007.md ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:მოლდოვის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
მოზამბიკის წყალდიდობა (2000)

**2000 წლის მოზამბიკის წყალდიდობა** — 2000 წლის თებერვალსა და მარტში, მოზამბიკში დაფიქსირებული წყალდიდობა. სტიქიური მოვლენა გამოიწვია უხვმა ნალექებმა, რომელიც ხუთ კვირას გარძელდა და ბევრი ოჯახი დატოვა უსახლკაროდ. დაახლოებით 800 კაცი დაიღუპა. 1400 კმ² ფართობი სახნავი-სათესი მიწა დაიტბორა და 20 000-ზე მეტი პირუტყვი დაიხრჩო. ეს იყო ყველაზე საშინელი წყალდიდობა, მოზამბიკი ისტორიის უკანასკნელი 50 წლის განმავლობაში.

|}

## წყალდიდობა
წყალდიდობა დაიწყო 8 თებერვალს მთელს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, ბოტსვანასა და სვაზილენდში კოკისპირული წვიმების შემდეგ. მოზამბიკშიც უხვი ნალექი მოვიდა და დედაქალაქი მაპუტუ დაიტბორა. წვიმები გაგრძელდა 11 თებერვლამდე. მდინარე ლიმპოპო საზღვრებიდან გადმოვიდა და მოსახლეობაში დიზენტერია გავრცელდა. 22 თებერვალს მოზამბიკის საზღვაო ქალაქ ბეირას ტროპიკული ციკლონი ლეონ-ელინე დაატყდა თავს. 

კატასტროფის დროს, ხელისუფლების მხრიდან ქმედებები და საერთაშორისო ორგანიზაციების დახმარება იყო შენელებული. მნიშვნელოვანი სამაშველო აღჭურვილობა  ევროპისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნებიდან წყალდიდობის დაწყებიდან სამი კვირის შემდეგღა ჩამოვიდა.

წყალდიდობამ მოზამბიკის სოფლის მეურნეობაზე უზარმაზარ გავლენა იქონია. კუნძულებზე ოჯახების იზოლირების შემდეგ, ბავშვები შიმშილით დაიხოცა. ქვეყნის სარწყავი ინფრასტრუქტურის 90 % განადგურდა, რამაც ისედაც მოშლილი სოფლის მეურნეობის სისტემა უარეს მდგომარეობაში ჩააყენა. 1400 კვადრატულ კილომეტრზე მეტი კულტივირებული მიწა დაზიანდა, რამაც 113 000-მდე მცირე ფერმერული მეურნეობა დააზარალა. 20 000-ზე მეტი პირუტყვი დაიკარგა. ყველაზე მეტად ბეირა და მისი მიმდებარე ტერიტორიები დაზარალდა.

დაიხურა 630-ზე მეტი სკოლა. 214 000-მდე მოსწავლე და მასწავლებელი საკლასო ოთახებს გარეშე დარჩა. 42 სამედიცინო მომსახურების პუნქტი განადგურდა, მათ შორის ქვეყანაში სიდიდით მეორე, ბეირას ცენტრალური საავადმყოფო.

2000 წლის მაისში, რომში დონორთა საერთაშორისო კონფერენციაზე მოზამბიკის მთავრობამ $450 მილიონი დოლარის საერთაშორისო დახმარება ითხოვა.

## სქოლიო
კატეგორია:წყალდიდობა
სოანი

220px|მინიატიურა|მდ. ინდის ხეობა შენაკადებით
220px|მინიატიურა|სოანი

**სოანი** —  მდინარე პაკისტანში, პენჯაბის რეგიონში.

მდინარე სათავეს იღებს პოტჰოჰარის პლატოს მთისწინეთში. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 250 კმ. ის არის მდ. ინდის მსხვილი შენაკადი. მდინარე იკვებება თოვლისა და ყინულების დნობის შედეგად, მნიშვნელოვანი წვლილი შეაქვთ, აგრეთვე, მუსონურ წვიმებს. პრაქტიკულად არ გამოიყენება სარწყავად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბჰაგტივედანტა

კატეგორია:პაკისტანის მდინარეები
კამბეის ყურე

მინიატიურა
**კამბეის ყურე** ან ჰამბჰატის ყურე (ჰინდი: खंभात की खाड़ी) — არაბეთის ზღვის ყურე ინდოეთის შტატ გუჯარათში. მისი გარშემოწერილობა შეადგენს 130 კმ. ის ერთმანეთისგან გამოჰყოფს დასავლეთით კატჰიავარის ნ/კ-ს აღმოსავლეთით დანარჩენი გუჯარათისგან. კამბეის ყურეში ჩაედინება მდინარე ნარმადი, საბარმატი და ტაპტი. თავად ყურე არ არის ღრმა. ეს იწვევს სანაპირო ხაზის დიდ ცვლილებებს ზღვის მიქცევებსა და მოქცევებს სორის პერიოდში. 

ის უძველესი დროიდან ცნობილია, როგორც მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი. მისი პორტები ინდოეთის შედა ნაწილებს აერთებს ინდოეთის ოკეანის სავაჭრო-საზღვაო გზებთან. ისტორიულად ცნობილი პორტებია ბჰარუჩი, სურატი, ჰამბჰატი, ბჰავნაგარი, დამანი. ბჰარუჩი იყო ცნობილი უმეტესად ანტიკურ ეპოქაში, ჰამბჰატი — შუა საუკუნეებში. დიდ მოგოლთა იმპერიაში მნიშვნელოვანი საპორტო ადგილი დაიკავა სურატმა. 

კამბეის ყურის შემოგარენში იდნურ ცივილიზაციასთან დაკავშირებულ უძველესი ნამოსახლარების აღმოჩენა მოხდა 2002 წელს. ეს იყო ლოთალის დასახლება. 

კარბონიზებული ხის ნაჭრის ასაკი განისაზღვრა 9 500 წლით.
## რესურსები ინტერნეტში
*კამბეის ყურე
*[ინდოეთის ოკეანე](http://geofauna.ge/okeaneebi%20da%20zgvebi/indoetis%20okeane/mtavari%20gverdi%20(indoetis%20okeane).html) 
კატეგორია: არაბეთის ზღვა
კატეგორია: ინდოეთის ყურეები
კატეგორია: ინდოეთის ოკეანის ყურეები
კატეგორია:გუჯარათის გეოგრაფია
უსმან იბნ აფანი

მინი|უსმანის საფლავი.
**უსმან იბნ აფანი** (გ. 656, მედინა) — მესამე მართლმორწმუნე ხალიფა (644-656 წწ.) არაბთა სახალიფოში, ომაიანების გვარისა. მაჰმადის ერთ-ერთი თანამდგომი.

მისი გამგებლობის დროს სახალიფოს ტერიტორია მნიშვნელოვნად გაფართოვდა. უსმანის დავალებით შეადგინეს ყურანის ოფიციალური რედაქცია. უსმანი მფარველობდა მექის, უმეტესად ომაიან დიდგვაროვნებს, თავის ნათესავებსა და დაახლოებულ პირებს ურიგებდა დიდ სახელმწიფო თანამდებობებსა და მიწის სამფლობელოებს. მოკლეს მისი პოლიტიკით უკმაყოფილო აჯანყებულებმა, რომელთა შორის ალის მომხრე შიიტები ჭარბობდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* არაბთა დაპყრობითი ომები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გარდაცვლილი 656
კატეგორია:მართლმორწმუნე ხალიფები
სივაში

მარჯვნივ|მინი|სივაში, უკრაინა

**სივაში** — პატარა ყურეების სისტემა აზოვის ზღვის დასავლეთ ნაპირთან. სიგრძე 112 კმ, ფართობი დაახლოებით 2560 კმ². აზოვის ზღვიდან გამოყოფილია არაბატის ისარას ვიწრო ქვიშიანი ცელათი. ზღვას უკავშირდება გენიჩესკის სრუტით. ნაპირები დაბალია, დამრეცი. ზაფხულობით იფარება მარილის ფენით. სივაში ეწოდება აგრეთვე ზოგიერთ სხვა პატარა ყურეს ყირიმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ევროპის ყურეები
ფადლონი

საკუთარი სახელი **ფადლონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ფადლონ იბნ მუჰამადი — შედადიანთა სახელმწიფოს (განძის) ამირა 985-1031 წწ.
* ფადლონ იბნ შავური — შედადიანთა სახელმწიფოს (განძის) ამირა 1067-1073 წწ.
უჩანის აჯანყება

მინი|ჩინეთის რესპუბლიკის გამოცხადება.
**უჩანის აჯანყება** — აჯანყება 1911 წლის 10 ოქტომბერს ჩინეთში, ხუბეის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრ ქალაქ უხანში, რომელმაც სათავე დაუდო სინხაის რევოლუციას. აჯანყება დაიწყო უჩანის გარნიზონის ე. წ. ახალი ჯარის ჯარისკაცებმა და სერჟანტებმა სამოქალაქო მოსახლეობის მხარდაჭერით. უჩანის აჯანყების უშუალო ორგანიზატორები და ხელმძღვანელები იყვნენ რევოლუციური ორგანიზაციები ვენსიუშე და გუნძინხოი, რომლებმაც აღიარეს ტუნმენხოის პროგრამა. აჯანყებულებმა დაამხეს ცინის დინასტია ჯერ უჩანში, შემდეგ (1911 წლის 11-12 ოქტომბერი) ხანიანსა და ხანკოუში, გამოაცხადეს ხუბეის პროვინციის დამოუკიდებლობა პეკინის მთავრობისაგან და შემოიღეს მმართველობის რესპუბლიკური ფორმა. გამარჯვების პირველი კვირის განმავლობაში უჩანის სამხედრო-რევოლუციურმა მთავრობამ შექმნა მოხალისეთა რევოლუციური არმია. უჩანი რევოლუციის მთავარ ბაზად იქცა, აჯანყება სწრაფად გავრცელდა მთელ ჩინეთში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სინხაის რევოლუცია
ფადლონ იბნ მუჰამადი

**ფადლონ იბნ მუჰამადი**, *ფადლ იბნ მუჰამადი* — შედადიანთა სახელმწიფოს მმართველი 985—1031 წლებში. დიდი წვლილი მიუძღვის შედადიანთა საგვარეულოს არანში (ოლქი აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში, მდინარეებს მტკვარსა და არაქსს შორის) დამკვიდრების საქმეში. 971 წელს მისი უშუალო მონაწილეობით შედადიანებმა განძა ჩაიგდეს ხელში. ფადლ იბნ მუჰამადის მმართველბის დროს შედადიანთა სახელმწიფო გაფართოვდა და განმტკიცდა. ის ხშირად ებრძოდა მუსლიმ თუ ქრისტიან მეზობელ პოლიტიკურ ერთეულებს. რამდენიმეჯერ ილაშქრა აღმოსავლეთ საქართველოში, მაგრამ წარმატებას ვერ მიაღწია. მის დროს ჩაისახა საქართველოსა და შედადიანთა სახელმწიფოს შორის მტრული ურთიერთობა.

## ლიტერატურა 
*თოფურია პ., აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის პოლიტიკური ერთეულები XI—XII საუკუნეებში, თბ., 1975;
*Минорский В., История Ширвана и Дербенда Х—ХИ веков, М., 1963

კატეგორია:შედადიანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1031
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ფადლონ იბნ შავური

**ფადლონ იბნ შავური**, *ფადლ იბნ შავური* — შედადიანთა  სახელმწიფოს მმართველი 1067—1073 წწ. შედადიანთა სახელმწიფო მის დროს კრიზისს განიცდიდა. ალფ-არსლანის მიერ არანის დაპყრობის შემდეგ თურქ-სელჩუკთა მორჩილების აღიარებით და მათი მხარდაჭერით ფადლონმა გარკვეულ წარმატებას მიაღწია ამიერკავკასიაში. კერძოდ, საქართველოს დალაშქვრის შემდეგ ალფ-არსლანმა მას გადასცა „სასაზღვრო მხარის“ ციხეები. ეს იყო ხანმოკლე, მაგრამ ყველაზე დიდი წარმატება, რომელსაც მიაღწიეს შედადიანებმა საქართველოსთან ბრძოლაში. ფადლონმა 1068 წლის ივლისში 33 ათასი მეომრით საქართველოში ილაშქრა; ბაგრატ IV-სთან ბრძოლაში სასტიკად დამარცხდა, ტყვედ ჩავარდა და იძულებული იყო ციხეებიც უკან დაებრუნებინა. ალფ-არსლანის ჩარევით ფადლონმა ციხე გაგის სანაცვლოდ ტყვეობიდან თავი დაიხსნა, მაგრამ სახელმწიფოში შიგა არეულობა ვერ აღკვეთა და შვილმა ტახტიდან ჩამოაგდო.

## ლიტერატურა 
**თოფურია პ.*, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის პოლიტიკური ერთეულები XI—XII საუკუნეებში, თბ., 1975;
**Минорский В*., История Ширвана и Дербенда Х—ХИ веков, М., 1963

კატეგორია:შედადიანები
ანაკონდა (ფილმი)

**ანაკონდა** () — 1997 წლის სათავგადასავლო ფილმი. მიუხედავად კრიტიკოსების მიერ გაკეთებული უაყოფითი შეფასებებისა, ფილმი კომერციულად მომგებიანი იყო და მას სამი გაგრძელება მოჰყვა.

## სიუჟეტი
National Geographic-ის თანამშრომლები ჩადიან ამაზონის ჯუნგლებში ფილმის გადასაღებად. ისინი გაიცნობენ პოლ სერონეს (ჯონ ვოითი), რომელიც მათ გააკვირვებს მის მიერ რეგიონისა და თევზაობის ცოდნით. ისინი თანამგზარები გახდებიან. აღმოჩნდება, რომ სერონე ნადირობს გიგანტურ ანაკონდაზე. ჯგუფის წევრი, გერი დიქსონი (ოუენ უილსონი) მხარს დაუჭერს სერონეს, რადგან მოხიბლავს იდეა, გადაიღოს ფილმი ანაკონდას დაჭერის შესახებ. ჯგუფი წინააღმდეგია, თუმცა ისინი სერონეს ტყვები აღმოჩნდებიან. სწორედ გერი, ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად, გახდება ანაკონდას მსხვერპლი. ანაკონდა შეჭამს სერონესაც. საბოლოოდ მხოლოდ ტერი, დენი და დოქტორი კეილი გადარჩებიან.

## როლებში
*ჯენიფერ ლოპესი — ტერი ფლორესი
*Ice Cube — დენი რიჩი
*ჯონ ვოითი — პოლ სერონე
*ერიკ შტოლცი — დოქტორი სტივენ კეილი
*ოუენ უილსონი — გერი დიქსონი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1997 წლის ფილმები
კატეგორია:სათავგადასავლო ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრაზილიური ფილმები
კატეგორია:ფილმები გიგანტურ მონსტრებზე
კატეგორია:Columbia Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები მონსტრებზე
კატეგორია:ამერიკული საშინელებათა თრილერი ფილმები
ანდრომედე

**ანდრომედე**/**ანდრომედა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* **ანდრომედე** — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ეთიოპიის მეფის, კეფევსის ფა კასიოპეას ქალიშვილი;
* ანდრომედეს თანავარსკვლავედი — ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი;
* ანდრომედეს გალაქტიკა — სპირალური გალაქტიკა, რომელიც დაახლოებით 2,5 მილიონი სინათლის წლის მანძილზე იმყოფება დედამიწიდან, ანდრომედეს თანავარსკვლავედში;
* ანდრომედა — კანადურ-ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალი.
ტილ შვაიგერი

**ტილმან ვალენტინ შვაიგერი** (; 19 დეკემბერი, 1963, ფრაიბურგი)  — გერმანელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. არის ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული გერმანელი რეჟისორი. ბერლინში ფლობს საკუთარ საპროდიუსერო კომპანიას Barefoot Films.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*
*ფოტოები და ბიბლიოგრაფია

კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:გერმანელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოუენ უილსონი

**ოუენ უილსონი** (; 18 ნოემბერი, 1968, დალასი)  — ამერიკელი მსახიობი და სცენარისტი. წარმოშობით არის ირლანდიელი ამერიკელების ოჯახიდან. ცნობილია კომედიურ ფილმებში შესრულებული როლებითა და რეჟისორ უეს ანდერსონთან თანამშრომლობით, არის რა მისი ფილმების სცენარების ავტორი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან

**ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან** ან **იატაკქვეშეთის ჩანაწერები** () — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის 1864 წელს გამოცემული რომანი. ბევრი მას პირველ ეგზისტენციალისტურ რომანად მიიჩნევს.

რომანი შედგება ერთმანეთისგან სტილისტურად საკმაოდ განსხვავებული ორი ნაწილისგან: პირველი მათგანი ესსეს მსგავსია, მეორე კი თხრობითია და ნოველას წააგავს. მთავარი გმირი და პირველ პირში მთხრობელია უსახელო, 40 წლის ჩინოვნიკი. მისი ცხოვრებისეული სიტუაციიდან მხოლოდ ისაა ცნობილი, რომ მან დატოვა სამსახური, ცხოვრობს სანქტ-პეტერბურგის გარეუბნის ერთ-ერთ სარდაფში, აქვს მწირი საარსებო შემოსავალი და მოკრძალებული მემკვიდრეობა. პირველი თავი ეხება მის მოსაზრებებს საზოგადოებაზე და მის ხასიათს. საკუთარ თავს ახასიათებს როგორც უზნეოს, ღატაკსა და უგვანოს; მისი პოლემიკისა და მჭერმეტყველების მთავარი მიზანია „თანამედროვე ადამიანი“ და თვითშექმნილი საზოგადოება, რომელსაც ის მკაცრად და ცინიკურად აფასებს, მის მიმართ გამოხატავს აგრესიასა და შურისმაძიებლურ განცდებს. საკუთარი დაღმასვლა მას ბუნებრივად და აუცილებლობად მიაჩნია. ამავე დროს, ის ხაზს უსვამს, რომ არ გეგმავს ამ ჩამაწერების გასაჯაროებას. მთხრობელი არაერთხელ მიმართავს აუგად მოხსენიებულ საზოგადოებას, რომელთა კითხვებითაც ის საკუთარი პოზიციების ჩამოყალიბებას ცდილობს.

მეორე ნაწილში ის განსხვავებულად ყვება, თავისი ცხოვრების ძველ ამბებს, რომლებსაც ბრალი მიუძღვით მის კარიერულ წარუმატებლობაში, ისევე როგორც პირად და სასიყვარულო ცხოვრებაში. მაგალითად, იგი ყვება თუ როგორ შეხვდა ძველ, სკოლისდროინდელ მეგობრებს, რომლებსაც მისგან განსხვავებით ცხოვრებამ მეტად გაუმართლად, მოწინავე პოზიციებზეც არიან და მას დიდი შემწყნარებლობით იღებენ. მისი აგრესია ამჯერად საკუთარი თავისკენ მიემართება და ცდილობს უფრო მეტად დაამციროს საკუთარი თავი. ამავე დროს, ის საკუთარ თავს დაბალი კლასის საზოგადოებას არ მიაკუთვნებს: წარმოიდგენს, რომ მას შეუძლია გადაარჩინოს ღარიბი მეძავი ლიზა და უარი თქვას საკუთარი თავის დაცინვაზე, იმ დროს როცა ლიზა სწორედ მასზე ამყარებს იმედებს. ნაწარმოებს დოსტოევსკი მოკლე კომენტარს ურთავს, სადაც აღნიშნავს, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ყველა პერსონაჟი და ისტორია გამოგონილია, მსგავსი მოქმედება შესაძლოა მოხდეს არა მხოლოდ თანამედროვე საზოგადოებაში, არამედ ხშირად იგი გარდაუვალია.

„ჩანაწერები მიწისქვეშეთიდან“ ძალიან გავლენიანი აღმოჩნდა ფილოსოფოსთათვის. მანვე დიდი გავლენა მოახდინა მოდერნისტულ ლიტერატურაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*Free audiobook available at LibriVox
*Academic journal article on Notes from the Underground, Conference, Autumn 1998.
*Full text of *Notes from Underground* in the original Russian

## სქოლიო
კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები
კატეგორია:1864 წელს დაარსებული ბეჭდვითი გამოცემები
რიჩარდ ნევილ უორვიკი

250px|მინიატიურა|რიჩარდ ნევილ უორვიკი
**რიჩარდ ნევილ უორვიკი** (დ. 22 ნოემბერი, 1428 — გ. 14 აპრილი, 1471, ბარნიტი) — ინგლისის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, გრაფი. მსხვილი ფეოდალი, ვარდების ომისა და მთელი რიგი დინასტიური გადატრიალების აქტიური მონაწილე. ისტორიაში „მეფეების მკეთებლის“ სახელითაა ცნობილი. თავდაპირველად იორკების დინასტიას უჭერდა მხარს, შემდეგ გადავიდა მათ მოწინააღმდეგეთა მხარეზე და სამეფო ტახტი შეშლილ ჰენრი VI ლანკასტერს შეუნარჩუნა. 1461 წელს უორვიკი ედუარდ IV იორკის სასარგებლოდ გადატრიალების ერთ-ერთი ორგანიზატორი იყო, მაგრამ შემდგომში იმით უკმაყოფილო, რომ ედუარდ IV-მ მოინდომა აელაგმა ბარონები, კვლავ ლანკასტერთა მხარეზე გადავიდა, აიძულა ედუარდ IV ინგლისიდან გაქცეულიყო; 1470 წლის ოქტომბერში სამეფო ტახტზე ჰენრი VI აღადგინა და ფაქტობრივად სახელმწიფოს მმართველი გახდა „მეფის მოადგილის“ ტიტულით.

1471 წლის აპრილში ედუარდ IV-მ დაამარცხა უორვიკის ჯარები ბარნიტთან ბრძოლაში, სადაც იგი დაიღუპა. მისი შვილები იყვნენ ანა ნევილი და იზაბელ ნევილი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული  22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1428
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1471
კატეგორია:XV საუკუნის ინგლისელები
კატეგორია:ბრძოლაში დაღუპულები
რომის სამშვიდობო შეთანხმება

**რომის სამშვიდობო შეთანხმება** — სამშვიდობო შეთანხმება 1992 წლის 4 ოქტომბერს, მოზამბიკის სამოქალაქო ომში მონაწილე მხარეებს, ფრელიმოსა (მთავრობა) და რენამოს (ამბოხებულები) შორის, ამით დასრულდა სამოქალაქო ომი. მოლაპარაკებები 1990 წლის ივლისის დასაწყისში დაიწყო. შუამავალთა ჯგუფში ოთხი წევრი შედიოდა: წმინდა ეგიდიოს საზოგადოების ორი წევრი, ანდრეა რიკარდი და მატეო ზუპი, ასევე ჯეიმი ჯონქოლვესი და იტალიის მთავრობის წარმომადგენელი მარიო რაფაელი. ფრელიმოს დელეგაციას არმანდო გებუზა (მოზამბიკის დღევანდელი პრეზიდენტი), ხოლო რენამოს დელეგაციას რაულ დომინგოსი ხელმძღვანელობდა. სამშვიდობო ხელშეკრულებას ხელი მოზამბიკის იმდროინდელმა პრეზიდენტმა და ფრელიმოს ლიდერმა ჟოაკიმ ჩისანომ და რენამოს ლიდერმა ალფონსო დლაკამამ 
მოაწერა.

## ლიტერატურა
* Eric Morier-Genoud, "Sant’Egidio et la paix. Interviews de Don Matteo Zuppi & Ricardo Cannelli", _LFM. Social sciences & missions_, ნომ.13, ოქტომბერი  2003, გვ.&nbsp;119–145

* Pierre Anouilh, "Des pauvres a la paix. Aspects de l'action pacificatrice de Sant'Egidio au Mozambique", _LFM. Social sciences & missions_, ნომ.17, დეკემბერი  2005, ბვ.&nbsp;11–40

* Moises Venancio, “Mediation by the Roman Catholic Church in Mozambique 1988-1991”, In Stephen Chan & Vivienne Jabri (eds), _Mediation in Southern Africa_, Basingstoke : Macmillan, 1993, გვ.&nbsp;142–58

* Alex Vines & Ken Wilson, “Churches and the Peace Process in Mozambique 1988-1991”, In Paul Gifford (ed.), _The Christian Churches and the Democratisation of Africa_, Leiden : Brill, 1995, გვ.&nbsp;130–47
*წმინდა ეგიდიოს საზოგადოების საიტი მოზამბიკის სამშვიდობო პროცესზე 

კატეგორია:მოზამბიკის სამოქალაქო ომი
კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
მერგარჰი

220px|მინიატიურა|მარგარჰის მდებარეობა პაკისტანის რუკაზე
220px|მინიატიურა|ქალის სტატუა მერგარჰიდან
**მერგარჰი** ან **მერგარი** (, ) — ნეოლითის ხანის (ძვ.წ. 7000 — 3200) პაკისტანის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქეოლოგიური ძეგლი. მდებარეობს კაჩის ვაკეზე პაკისტანის ბელუჯისტანში. ეს არის სამხრეთ აზიაში ერთ-ერთი პირველი ადგილი, სადაც განვითარდა სოფლის მეურნეობა: ხორბლისა და ქერის მოყვანა და მსხვილფეხა და წვრილფეხა (ცხვარი, თხა.) საქონლის მოშენება.

მერგარჰი 1974 წელს აღმოაჩინა ფრანგი არქეოლოგების ჯგუფმა ჟან-ფრანსუა ჟარიჟის ხელმძღვანელობით. გათხრები მიმდინარეობდა 1974-1986 წლებში უწყვეტად. მერგარჰის ყველაზე ადრეული დასახლება ყოფილა პატარა სოფელი, რომელიც თარიღდება 7000 — 5500 წლით ჩვენს ერამდე.

მერგარჰის კულტურა დღეისათვის განიხილება როგორც ჰარაპას ცივილიზაციის წინაპარი. „მერგარჰის აღმოჩენამ შეცვალა მთელი წარმოდგენა ინდის ხეობის ცივილიზაციაზე“, წერს აჰმად ჰასან დანი, ისლამაბადში კუაიდ-ი-აზამის უნივერსიტეტის არქეოლოგიის პროფესორი. „ახლა ჩვენ აღვადგინეთ პირველი დასახლებების წარმოქმნიდან დაწყებული თანმიმდევრობა“.

მერგარჰის ადრეული მცხოვრებნი ცხოვრობდნენ აგურით ნაშენებ სახლებში, სპეციალურ მარცვლეულის შესანახში ინახავდნენ მარცვლეულს, ამზადებდნენ სპილენძის იარაღებს, მოჰყავდათ ქერი, ხორბალი, ფინიკი. მწყემსავდნენ ცხვრებს, თხებს, მსხვილფეხა რქოსან პირუტყვს და ა. შ. გვიანდელ ხანაში (5500 — 2600 წლებში ჩვ. ერამდე) ვითარდება ხელოსნობა, მათ შორის რეწვა, კაჟის დამუშავება, მძივების დამზადება, ლითონის გადამუშავება. მერგარჰი ჩვ. ერამდე 2600 წლიდან უწყვეტად იქნა დასახლებული ადამიანებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინდური ცივილიზაცია
* ჰარაპა
* მოჰენჯო დარო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰარაპა
* ქვის ხანის სტომატოლოგიური იარაღები
* მერგარჰის არქეოლოგია 
* მერგარჰის აღმოჩენების შესახებ 
* პაკისტანის ცივილიზაციები

კატეგორია:არქეოლოგია პაკისტანში
კატეგორია:არქეოლოგია ინდოეთში
კატეგორია:სამხრეთ აზიის ისტორია
კატეგორია:პაკისტანის არქეოლოგიური ძეგლები
მოზამბიკის პოსტოები

thumb|left|300px|მოზამბიკის პოსტოები
მოზამბიკის რაიონები დაყოფილია 405 *პოსტოდ*.

*Postos administrativos* (ადმინისტრაციული პოსტები) არის მოზამბიკის რაიონების ძირითადი ქვეგანყოფილებები. ეს სახელი გამოიყენებოდა კოლონიალური პერიოდის დროს. იგი გაუქმდა მოზამბიკის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ და ჩაენაცვლა *localidades-ებით* (დასახლებული პუნქტები). თუმცა, ეს ცვლილება ხელახლა გაუქმდა 1986 წელს.

ადმინისტრაციულ პოსტოებს სათავეში უდგას *Secretário* (მდივანი), რომელსაც დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე უწოდებდნენ *Chefes de Posto-ს* (პოსტის მეთაური).

ადმინისტრაციული პოსტოების დაყოფა შეიძლება დასახლებული პუნქტებით, რომლებსაც ასევე მდივნები ხელმძღვანელობენ.

## სქოლიო 
კატეგორია:მოზამბიკის ადმინისტრაციული დაყოფა
მოზამბიკის ეროვნული პარკები

მოზამბიკში არის ექვსი ეროვნული პარკი.
ჯეკი ბრაუნი (ფილმი)

**ჯეკი ბრაუნი** () — კვენტინ ტარანტინოს 1997 წლის კრიმინალური ფილმი. ეს იყო ტარანტინოს მესამე ფილმი „ცოფიანი ძაღლებისა“ და „მაკულატურის“ შემდეგ. მთავარი როლის შემსრულებლები, პემ გრიერი და რობერტ ფორსტერი ხანგრძლივი კარიერის მქონე მსახიობები იყვნენ, თუმცა ამ ფილმამდე არცერთი მთავარი როლი არ ჰქონდათ შესრულებული.

## სიუჟეტი
სტიუარდესა ჯეკი ბრაუნი (პემ გრიერი) კონტრაბანდისტია და იარაღით მოვაჭრეებს ეხმარება. მისი საქმე ცუდად წავა, როცა ფედერალური აგენტები მას ჩანთაში დიდი ოდენობით ფულს აღმოუჩენენ. მას მხოლოდ იმ შემთხვევაში შეუძლია თავისუფლების შენარჩუნება, თუ გამოძიებასთან ითანამშრომლებს და პოლიციას იარაღით მოვაჭრის, ორდელ რობის (სამუელ ლ. ჯექსონი) დაჭერაში დაეხმარება. ბრაუნი გადაწყვეტს, ითანამშრომლოს პოლიციასთან და ამასთანავე, მოიპაროს ნახევარი მილიონი დოლარი, რაშიც მას მეგობარი მაქსი (რობერტ ფორსტერი) დაეხმარება.

## როლებში
*პემ გრიერი — ჯეკი ბრაუნი
*სამუელ ლ. ჯექსონი — ორდელ რობი
*რობერტ ფორსტერი — მაქს ჩერი
*ბრიჯიტ ფონდა — მელანი რალსტონი
*მაიკლ კიტონი — რეი ნიკოლეტი
*რობერტ დე ნირო — ლუის გარა
*კრის ტაკერი — ბომონ ლივინგსტონი
*მაიკლ ბოუენი — მარკ დარგუსი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1997 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კრიმინალური ფილმები
კატეგორია:კვენტინ ტარანტინოს ფილმები
კატეგორია:მოთხრობებზე დაფუძნებული ფილმები
მოზამბიკის ველური ბუნება

[thumb|[ნიალა]]

მოზამბიკს აქვს ეკოლოგიურად მდიდარი და მრავალფეროვანი ველური ბუნება. 

ქვეყანაში არის:
* ძუძუმწოვრების 232 სახეობა, აქედან 2 არის უკიდურეს გადაშენების პირას მყოფი, 2 — გადაშენების პირას მყოფი, 11 — დაუცველი, ხოლო 10 — თითქმის გადაშენებული.

* ფრინველების 740 სახეობა, აქედან 2 მოყვანილია ადამიანების მიერ, 13 არის იშვიათი სახეობაა, ხოლო 20 სახეობა — გლობალურად გადაშენების პირას მყოფი.

მოზამბიკის ფაუნა მდიდარია ზღვის მოლუსკებით, ისევე, როგორც მიწის ლოკოკინებითა და ლოქორებით.

## ველური ბუნების უტილიზაციის უბნები 
* Coutada 4 — მანიკა (4,300 კმ²)  
* Coutada 5 — სოფალა (6,868 კმ²) 
* Coutada 6 — სოფალა (4,563 კმ²) 
* Coutada 7 — მანიკა (5,408 კმ²)  
* Coutada 8 — სოფალა (310 კმ²) 
* Coutada 9 — მანიკა (4,333 კმ²)  
* Coutada 10 — სოფალა (2,008 კმ²)  
* Coutada 11 — სოფალა (1,928 კმ²)  
* Coutada 12 — სოფალა (2,963 კმ²)  
* Coutada 13 — მანიკა (5,683 კმ²) 
* Coutada 14 — სოფალა (1,353 კმ²)  
* Coutada 15 — სოფალა (2,300 კმ²)
* Coutada 16 — ამჟამად ლიმპოპოს ეროვნული პარკის ნაწილია

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
ერიკ შტოლცი

**ერიკ შტოლცი** (; 30 სექტემბერი, 1961)  — ამერიკელი მსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. როგორც მსახიობი მოღვაწეობს როგორც კინოში, აგრეთვე ტელევიზიაში. არის სატელევიზიო ფილმების და ორი მოკლემეტრაჟიანი ფილმის რეჟისორი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მოზამბიკის პოლიტიკური პარტიები

**მოზამბიკის პოლიტიკური პარტიები** — ეს არის მოზამბიკის პოლიტიკური პარტიების სია. ქვეყანაში მოქმედებს ორპარტიული სისტემა. რაც იმას ნიშნავს, რომ მოზამბიკში არსებობს ორი დომინანტური პოლიტიკური პარტია (ფრელიმო და რენამო).

## პარტიები 
* მოზამბიკის განმათავისუფლებელი ფრონტი ან მოზამბიკური გათავისუფლების ფრონტი (*Frente de Libertação de Moçambique*)
* მოზამბიკური ეროვნული წინააღმდეგობის საარჩევნო კავშირი
** მოზამბიკის ეროვნული წინააღმდეგობა (*Resistência Nacional Moçambicana*)
** მოზამბიკის დამოუკიდებლობის ალიანსი (*Aliança Independente de Moçambique*)
** მოზამბიკის ნაციონალისტური მოძრაობა (*Movimento Nacionalista Moçambicano*)
** ეროვნული კრება (*Partido de Convenção Nacional*)
** ეროვნული ერთიანი პარტია (*Partido de Unidade Nacional*)
** ლიბერალური ფრონტი (*Frente Liberal (FL)*)
** პატრიოტული მოძრაობის ფრონტი (*Frente de Ação Patriotica*)
** მოზამბიკის სახალხო პარტია (*Partido Popular de Moçambique*)
** მოზამბიკის ერთიანი ფრონტი (*Frente Unida de Moçambique*)
* პარტია მშვიდობის, დემოკრატიისა და განვითარებისთვის (*Partido para a Paz, Democracia e Desenvolvimento*)
* მოზამბიკის დამოუკიდებლობის პარტია (*Partido Independente de Moçambique*)
* მოზამბიკის ლიბერალ-დემოკრატიული პარტია (*Partido Liberal e Democrático de Moçambique*)
* მოზამბიკის გაფართოებული სოციალისტური პარტია
* ეროვნული შერიგების პარტია
* პარტია თავისუფლებისა და სოლიდარობისთვის

*
სხიდამი

მარჯვნივ|მინი|სხიდამის წისქვილი

**სხიდამი** — ქალაქი და ნავსადგური ნიდერლანდებში, სამხრეთი ჰოლანდიის პროვინციაში, მდინარე ნიივე-მაასის ნაპირზე, ქალაქ როტერდამის მახლობლად. 2007 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 75 257 კაცს. ქალაქში განვითარებულია გემთმშენებლობა, ელექტროტექნიკა, კვების მრეწველობა.
მინიატიურა|სხიდამი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
მოზამბიკის ეკორეგიონები

ქვემოთ მოცემულია ბუნების მსოფლიო ფონდის (WWF) მიერ დადგენილი მოზამბიკის ეკორეგიონების სია.

## სახმელეთო ეკორეგიონები
დაყოფილია ბუნებრივი ზონების მიხედვით

### ტროპიკული და სუბტროპიკული ნოტიო ფართოფოთლოვანი ტყეები 
* მაპუტუს სანაპირო ტყეების მოზაიკა
* ზანზიბარ-ინიამბანეს სამხრეთი სანაპირო ტყეების მოზაიკა

### ტროპიკული და სუბტროპიკული მინდვრები, სავანები და ბუჩქნარები 
* მიომბოს აღმოსავლეთი ტყიანი ადგილები
* მიომბოს სამხრეთი ტყიანი ადგილები
* ზამბეზიისა და მოპანეს ტყიანი ადგილები

### დატბორილი მინდვრები და სავანები 
* ზამბეზიის სანაპირო დატბორილი სავანა
* ზამბეზიის დატბორილი მინდვრები

### მთაგორიანი საძოვრები და ბუჩქნარები 
* ზიმბაბვეს აღმოსავლეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა
* მაპუტუ-პონდოს ბუჩქნარები და ტევრები
* მალავის სამხრეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა
* რიფტის სამხრეთი მთაგორიანი ტყე-მინდვრების მოზაიკა

### მანგროს ტყეები 
* აფრიკის აღმოსავლეთი მანგროს ტყეები
* აფრიკის სამხრეთი მანგროს ტყეები

## მტკნარი წყლის ეკორეგიონები 
ბიორეგიონების მიხედვით

### დიდი ტბები 
* მალავის ტბა (მალავი, მოზამბიკი, ტანზანია)

### სანაპირო და აღმოსავლეთით მდებარე ეკორეგიონები 
* აღმოსავლეთ სანაპიროს ყურეები (მოზამბიკი, ტანზანია)
* ტბები ჩილვა და ჩიუტა (მალავი, მოზამბიკი)

### ზამბეზი 
* ზამბეზის დაბალი სტეპები (მოზამბიკი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა, ესვატინი, ზიმბაბვე)
* ზამბეზი
** მულანჯე (მალავი, მოზამბიკი)
** ზიმბაბვეს აღმოსავლეთი მაღობები (მოზამბიკი, ზიმბაბვე)
** ზამბეზის მაღალი სტეპები (ზიმბაბვე)
** შუა ზამბეზი-ლუანგვა (მოზამბიკი, ზამბია, ზიმბაბვე)
** ქვედა ზამბეზი (მალავი, მოზამბიკი)

## საზღვაო ეკორეგიონები 
* სოფალის ყურე
* დელაგოა
* აფრიკის აღმოსავლეთი მარჯნის სანაპირო

## ლიტერატურა 
* Burgess, Neil, Jennifer D’Amico Hales, Emma Underwood (2004). *Terrestrial Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment*. Island Press, Washington DC.
* Spalding, Mark D., Helen E. Fox, Gerald R. Allen, Nick Davidson *et al.* "Marine Ecoregions of the World: A Bioregionalization of Coastal and Shelf Areas". *Bioscience* Vol. 57 No. 7, July/August 2007, pp. 573-583. http://www.worldwildlife.org/MEOW/pdfs/meow_biosci.pdf
* Thieme, Michelle L. (2005). *Freshwater Ecoregions of Africa and Madagascar: A Conservation Assessment*. Island Press, Washington DC.


მოზამბიკი
კატეგორია:მოზამბიკის გეოგრაფია
ჩიუაუა (ძაღლი)

**ჩიუაუა** — პროპორციული ტანის, მინიატურული ძაღლი, დაცქვეტილი ყურებითა და საშუალო ზომის კუდით. ბეწვი ხშირი. შეფერილობა ნებისმიერი. რთულად იტანს სიცივეს. ძალიან მხიარული, მამაცი და პატრონისადმი ერთგული ძაღლი.

ჩიუაუა გამოიყვანეს მექსიკაში, ხოლო მოგვიანებით ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამოიყვანეს მისი ნაირსახეობა გრძელბეწვიანი ჩიუაუა. ჩიუაუა დეკორატიული ძაღლია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ჩიუაუა
კატეგორია:მექსიკური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები