open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნინო ბრაილაშვილი

**ნინო პეტრეს ასული ბრაილაშვილი**, *ნამდვილი გვარი*: ბრაილოვსკაია (დ. 19 იანვარი, 1899, ბაქო, — გ. 2 ივნისი, 1991, თბილისი) — უკრაინული წარმოშობის ქართველი მხატვარ–გრაფიკოსი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

დაიბადა სამთო ინჟინრის პეტრე ბრაილოვსკის და პიანისტის თამარ ერისთავის ოჯახში. დაამთავრა ლევანდოვსკის კერძო გიმნაზია თბილისში (ახლანდ. თბილისის № 49 საჯარო სკოლა) 1917 წელს. 1919 წლიდან ხატვას სწავლობდა ნატიფ ხელოვნებათა ხელშემწყობ კავკასიის საზოგადოების სკოლაში, 1924–1929 წლებში კი — თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 

1930 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტისა და ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის ეთნოგრაფიის განყოფილებაში მხატვრად. მონაწილეობდა სამეცნიერო ექსპედიციებში საქართველოსა და დაღესტანში; ასრულებდა ჩანახატებს, სადაც წარმოდგენილი იყო ქართველი ხალხის შემოქმედების ყველა სახე. 1937 წელს თინათინ თუმანიშვილთან ერთად დააარსა თბილისის სათამაშოების მუზეუმი. 1964 წელს გამოსცა ქართული ეთნოგრაფიული ალბომების სერია. დაჯილდოებულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის პრემიით (გარდაცვალების შემდეგ, 2003).

## ბიბლიოგრაფია 
* ასეთი მახსოვს საქართველო : ეთნოგრ. ჩანახატები : ალბომი (ავტორი). - თბილისი, ხელოვნება, 1990. - 268გვ.. - ISBN: 5-89515-018-7.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები
მარგარიტა ვრანგელი

**მარგარიტა  ვრანგელი** ( 1876/1877 — 1932) — რუსი-გერმანელი ქიმიკოსი. გერმანიის უნივერსიტეტის  პირველი პროფესორი ქალი.

## ბიოგრაფია 
მარგარიტა ვრანგელი დაიბადა მოსკოვში რუსეთის საიმპერატორო არმიის პოლკოვნიკის კარლ ფაბიან ბარონ ფონ ვრანგელის (1839-1899) ოჯახში, რომელიც დაქორწინებული იყო მის შორეულ ნათესავ ბარონესა ფონ ვრანგელზე (1843-1927).   ოჯახს ხშირად უწევდა საცხოვრებლის შეცვლა.  მარგარიტა მოსკოვსა და უფაში სწავლობდა, ხოლო როდესაც 1888 წელს მამა სამსახურიდან რეველში გადაიყვანეს, მარგარიტა ვრანგელი იქ შეიყვანეს  გოგონათა გერმანულ სკოლაში. მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო საგნებისადმი მისი მიდრეკილება ადრევე გამოვლინდა. 1894 წელს დაამთავრა სკოლა მასწავლებლის დიპლომით. რამდენიმე წლის განმავლობაში ატარებდა კერძო გაკვეთილებს; ის ასევე ხატავდა და წერდა მოთხრობებს.

მარგარიტა ვრანგელის ცხოვრებაში გარდამტეხი აღმოჩნდა ვიზიტი გრეიფსვალდის უნივერსიტეტში. 1904 წლის გაზაფხულზე ჩაირიცხა ტუბინგენის უნივერსიტეტში. 1909 წელს  ბრწყინვალედ დაიცვა დისერტაცია (  "Isomerieerscheinungen beim Formylglutaconsäureester und seinen Bromderivaten").  მუშაობდა ნობელის პრემიის ლაურეატებთან უილიამ რამზაისთან ლონდონში და მარი სკლოდოვსკა-კიურისთან პარიზში.  1912 წლის ბოლოს სახლში დაბრუნდა და სათავეში ჩაუდგა ესტონეთის გლეხთა კავშირის ექსპერიმენტულ სადგურს. 1918 წლის თებერვალში იგი დააპატიმრეს ბოლშევიკებმა. ვრანგელის მოგონებების მიხედვით, ჩხრეკისას მათ აღმოაჩინეს „იარაღის სათავსო“ (ეს იყო მამის კოლექცია) და „კომპრომატები“ წერილები გერმანიიდან, რომლებიც მან დაწერა 1904-1909 წლებში, სტუდენტობის დროს ტუბინგენისა და ლაიფციგის უნივერსიტეტებში.   ვრენგელი წერდა, რომ იგი, სხვა დაპატიმრებულ ქალებთან ერთად, რეველის ქუჩებში მიჰყავდათ, ხშირად ჩერდებოდნენ, რათა მეზღვაურებს და ჯარისკაცებს მიტინგების გამართვა შეძლებოდათ.  მას შემდეგ, რაც ტუსაღები გერმანელმა ჯარისკაცებმა გაათავისუფლეს,  მარგარიტა ვრანგელი გერმანიაში, კერძოდ, ჰოგენჰეიმის უნივერსიტეტში მოხვდა, რადგან მისი მაშინდელი დირექტორი და ქვეყნის მომავალი ეკონომიკის მინისტრი, პროფესორი ჰერმან უორმბოლდი მას რეველიდან იცნობდა და ძალიან აფასებდა.

მარგარიტა ვრანგელმა დაიცვა მეორე დისერტაცია და მიიღო კერძო ასისტენტ-პროფესორის თანამდებობა. 1923 წელს ვიუტემბერგის სამინისტრომ  დანიშნა იგი ჰოგენჰეიმის უნივერსიტეტის მცენარეთა კვების განყოფილების პროფესორად და მცენარეთა წარმოების პრობლემების მქონე ერთ-ერთი ინსტიტუტის დირექტორად, რამაც მამრობითი სქესის მეცნიერების დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია. მისი ურთიერთობა კოლეგებთან ორაზროვანი იყო: ზოგი ვრანგელს ამპარტავნებაში ადანაშაულებდა, ზოგი კი აღფრთოვანებული იყო მისი იუმორით, თვითირონიის უნარით და კეთილშობილებით.

ევროპის რიგ ქვეყნებში მე-20 საუკუნის დასაწყისში ქალი პროფესორებს არ შეეძლოთ დაქორწინებულები ყოფილიყვნენ. მაგრამ როდესაც 1928 წელს მარგარიტა ვრანგელი დაქორწინდა ბავშვობის მეგობარ ვლადიმერ ანდრონიკოვზე, რომელსაც იგი გარდაცვლილად თვლიდა, მისთვის გაკეთდა ერთ-ერთი პირველი გამონაკლისი: მეცნიერმა მიიღო ნებართვა, გაეგრძელებინა პედაგოგიური მოღვაწეობა და  ინსტიტუტის მართვა.

მრავალი წლის განმავლობაში მარგარიტა ვრანგელი ეხმარებოდა თავის ბალტიისპირელ ნათესავებს. უგზავნიდა მათ ფულს და ამანათებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
კლარა იმერვაჰრი

**კლარა იმერვაჰრი** (  ; დ. 21 ივნისი, 1870 — გ.  2 მაისი, 1915) — გერმანელი ქიმიკოსი და ქალთა უფლებების დამცველი. 

## ბიოგრაფია 
კლარა დაიბადა ფერმაში ბრესლაუს მახლობლად, ებრაულ ოჯახში. მშობლები: ქიმიკოსი ფილიპ იმერვაჰრი და ანა კრონი. კლარა უმცროსი შვილი იყო, მის გარდა ოჯახში კიდევ სამი ბავშვი იზრდებოდა. 1890 წელს კლარას დედა კიბოთი გარდაიცვალა. ამის შემდეგ კლარა და მისი მამა ბრესლაუში გადავიდნენ.  მომავალმა მეცნიერმა იქ  დაამთავრა უნივერსიტეტი. 1897 წელს უარი თქვა იუდაიზმზე და  ლუთერანიზმზე გადავიდა.

1900 წელს კლარა იმერვაჰრმა მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ქიმიაში რიჩარდ აბეგის ხელმძღვანელობით. იგი იყო პირველი ქალი, რომელსაც ვროცლავის უნივერსიტეტმა დოქტორანტის წოდება მიანიჭა.   

1901 წელს ცოლად გაჰყვა ქიმიკოს, შემდგომში ნობელის პრემიის ლაურეატ  ფრიც ჰაბერს . ვინაიდან, იმ დროს გავრცელებული ცრურწმენების გამო, კლარას არ შეეძლო სრულად დამოუკიდებლად დაკავებულიყო სამეცნიერო საქმიანობით, იგი ეხმარებოდა მეუღლეს  ნაშრომების ინგლისურად თარგმნაში. 1902 წლის 1 ივნისს კლარას შეეძინა ვაჟი, ჰერმან ჰაბერი (1902–1946). მისი შვილიშვილი იყო ცნობილი  ამერიკელი ისტორიკოსი ფრიც შტერნი.

პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ფრიც ჰაბერმა მონაწილეობა მიიღო გერმანული არმიისთვის ქიმიური იარაღის შემუშავებაში. მისი წყალობით, გერმანულმა არმიამ შეძლო იპრიტის(მდოგვის გაზის) გამოყენება იპრესის ბრძოლის დროს, ჰაბერი პირადად ესწრებოდა ახალი იარაღის პირველ საბრძოლო გამოყენებას.

### გარდაცვალება 
[მარცხნივ|მინი| ფრიცისა და კლარა ჰაბერის საფლავი [ბაზელი|ბაზელში]]
ჰაბერის ბელგიიდან დაბრუნების შემდეგ მალევე, კლარამ თავი მოიკლა პისტოლეტის მკერდში გასროლით. იგი გარდაიცვალა 1915 წლის 2 მაისს. კლარა იმერვაჰრის თვითმკვლელობის ამბავი გაზეთებში პრაქტიკულად არ გავრცელებულა. ერთადერთი შეტყობინება გამოქვეყნდა  გარდაცვალებიდან ექვსი დღის შემდეგ პროვინციულ გაზეთ Grunewald-Zeitung-ში, სადაც  ეწერა, რომ  თავი მოიკლა ფრონტზე დალემიდან წასული დოქტორ ჰ.-ს მეუღლემ და ქალის საქციელის მიზეზი არ იყო ცნობილი..   

ვინაიდან კლარა იმერვაჰრის თვითმკვლელობის გარემოებები ზუსტად არ იყო ცნობილი და არც ეასპერტიზა ჩატარებულა, მომხდარ ფაქტს შემდგომში მოჰყვა სხვადასხვა ვერსიები  თვითმკვლელობის  გარემოებებთან და მოტივთან დაკავშირებით. სავარაუდოდ, როგორც პაციფისტმა, კლარამ ვერ აიტანა მასობრივი განადგურების იარაღის შექმნაში მეუღლის და ირიბად საკუთარი მონაწილეობა. ცოლის დაღუპვის შემდგომ დილით ფრიც ჰაბერმა ორგანიზება გაუწია აღმოსავლეთის ფრონტზე პირველ შეტევას გაზით.    

კლარა იმერვაჰრი დაკრძალულია  ბაზელში მეუღლესთან ერთად.

საერთაშორისო ორგანიზაცია  Doctors for the Prevention of Nuclear War 1991 წლიდან ყოველწლიურად გასცემს კლარა იმერვაჰრის სახელობის პრესტიჟულ პრემიას  —Clara Immerwahr Prize.  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
პეტრე ბრაილოვსკი

**პეტრე ვლადიმერის ძე ბრაილოვსკი** (დ. 31 დეკემბერი, 1862, თბილისი, — გ. 5 იანვარი, 1911, იქვე) — სამთო ინჟინერი, წარმოშობით უკრაინელი, დედით — ქართველი.

დაამთავრა თბილისის ვაჟთა I გიმნაზია. სხვადასხვა დროს მუშაობდა ყაღიზმანში მარილის საბადოებზე, შუა აზიის რკინიგზის მშენებლობაზე, ბაქოში „მოსკოვ-კავკასიის“ ნავთის მწარმოებელი ამხანაგობის მმართველად. თავისი სახსრებით თბილისის ბოტანიკურ ბაღში, სოლოლაკის ქედში დაიწყო გვირაბის მშენებლობა (ინჟინერ კონსტანტინე ხატისოვთან ერთად). განზრახული ჰქონდა თბილისსა და კოჯორში ბალნეოლოგიური და კლიმატური კურორტების მოწყობა, რისთვისაც შეისყიდა ბოტანიკურ ბაღთან არსებული მუსლიმური სასაფლაოს მიმდებარე ტერიტორია. აქედან კოჯრისაკენ უნდა გაეყვანა ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა. პროექტი განუხორციელებელი დარჩა ბრაილოვსკის გარდაცვალების გამო. პეტრე ბრაილოვსკის შვილი იყო მხატვარი ნინო ბრაილოვსკაია (ბრაილაშვილი).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
სოლოლაკის გვირაბი

**სოლოლაკის გვირაბი** — გვირაბი თბილისში, გაჭრილია სოლოლაკის ქედში და აკავშირებს ქალაქის ისტორიულ ცენტრს (ლადო ასათიანის ქუჩა) თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან. 2009 წლიდან საზოგადოებრივი დანიშნულებით აღარ გამოიყენება.
## ისტორია 
სოლოლაკის ქედში გვირაბის გაჭრის იდეა პირველად ინჟინერ-პოლკოვნიკმა სტანისლავ ვეისენგოფმა წამოაყენა 1860-იან წლებში. მას ვასილ ბებუთოვის (ახლანდ. ლადო ასათიანის) ქუჩა უმოკლესი გზით უნდა დაეკავშირებინა აბანოების უბანთან. 

1901 წელს თბილისის ქალაქის გამგეობაში განცხადება შეიტანეს ხმოსანმა ი. ა. ალიბეგოვმა და სამთო ინჟინრებმა პეტრე ბრაილოვსკიმ და კონსტანტინე ხატისოვმა მათთვის სოლოლაკსა და ბოტანიკური ბაღს შორის კონცესიის წესით გვირაბის გაჭრის უფლების მინიჭების თაობაზე. პროექტი ხანგრძლივი განხილვის შემდეგ დამტკიცდა. გვირაბის მშენებლობა 1909-1914 წლებში მიმდინარეობდა. ბრაილოვსკის გარდაცვალების შემდეგ (1911) მისმა ქვრივმა თამარ ერისთავმა მის წილ საკონცესიო უფლებაზე უარი თქვა და ხატისოვი ერთადერთი კონცესიონერი გახდა. გვირაბი ოფიციალურად 1916 წლის 28 ივნისს გაიხსნა; ლენტი საზეიმოდ მეფისნაცვლის თანაშემწემ სამხედრო საკითხებში, ინფანტერიის გენერალმა ნიკოლაი იანუშკევიჩმა გაჭრა. გვირაბის სიგრძე 109 საჟენი (232,56 მ) იყო, ხოლო სიგანე — დაახლ. 1-2 საჟენი (3-4,5 მ); აღჭურვილი იყო ელექტროგანათებით.

საბჭოთა პერიოდში გვირაბი დაგრძელდა 360 მ-მდე და რამდენადმე გაფართოვდა. ის ათწლეულების განმავლობაში გამოიყენებოდა საქვეითო გადაადგილებისთვის. 2005 წელს გვირაბის ნაწილი დაეთმო ღამის კლუბ „გვირაბს“, რომელიც 2009 წელს გაუქმდა, ხოლო თავად გვირაბი საზოგადოებისთვის დაიხურა. 2019 წელს მოქალაქეების ნაწილმა შეადგინა პეტიცია გვირაბის აღდგენის მოთხოვნით. საპასუხოდ საქართველოს თავდაცვის სამინისტრომ განაცხადა, რომ ნაგებობა წარმოადგენდა უწყების ბალანსზე არსებულ „განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საიდუმლო ობიექტს“.

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის საინჟინრო ნაგებობები
კატეგორია:საქართველოს გვირაბები
ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი

ალტ=ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი|მინი 
**ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი** (დ. 19 აპრილი, 1914 - გ. 26 აგვისტო, 1984) — არისტოკრატი მუხრანბატონების სახლიდან.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა პავლოვსკში, თავად კონსტანტინე ბაგრატიონ-მუხრანელისა და საიმპერატორო სისხლის თავად ტატიანა კონსტანტინოვნა რომანოვას ოჯახში. ნატალია "ნატაშა" აერთიანებდა ორ გამოჩენილ დინასტიას - ბაგრატიონებს და რომანოვებს. მისი ნათლიები იყვნენ იმპერატორი ნიკოლოზ II და მისი უფროსი ქალიშვილი ოლგა ნიკოლაევნა. ნატალია დედის მხრიდან სისხლით ენათესავებოდა ბრიტანეთის სამეფო ოჯახს - იყო პრინცი ფილიპისა და პრინცესა მარინას მეორე რიგის ბიძაშვილი, და  დედოფალ ელისაბედ II-ის მეოთხე რიგის ბიძაშვილი.

რუსეთის რევოლუციის შემდეგ ის და მისი ოჯახი საცხოვრებლად იუგოსლავიაში წავიდნენ. იუგოსლავიის პრინცის ტომისლავის მოგონებების თანახმად, ნატაშა იყო მისი ბავშვობის პირველი სიყვარული.

### ქორწინება 
ნატაშა მუშაობდა ლონდონში, ემიგრაციაში მყოფი იოგუსლავიის მთავრობისთვის. ის პირველად დანიშნული იყო ლეიტენანტ კრისტოფერ ფერნესზე, მაგრამ 1940 წელს საქმრო დაიღუპა და ქორწილი არ შედგა. შემდეგ ნატალიამ გაიცნო და 1945 წელს ცოლად გაჰყვა ბრიტანელ დიპლომატს სერ ჩარლზ ჯონსტონს. ისინი ერთად თარგმნიდნენ რუსულ კლასიკურ ლიტერატურას. შვილები არ ეყოლათ.

### გარდაცვალება 
გარდაიცვალა 1984 წლის 26 აგვისტოს ლონდონში, დაკრძალულია განერსბერის სასაფლაოზე. მას ჰყავდა ძმა პრინცი თეიმურაზ ბაგრატიონ-მუხრანელი, რომელიც ცხოვრობდა შეერთებულ შტატებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ნატალია ბაგრატიონ-მუხრანელი —საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:მუხრანელები
წითელი კოშკი (ალანია)

**წითელი კოშკი** () — ისტორიული კოშკი თურქეთის ქალაქ ალანიაში. შენობა ითვლება ქალაქის სიმბოლოდ და გამოსახულია ქალაქის დროშაზე. წითელი კოშკი ალანიის ციხესიმაგრის შემადგენელი ნაწილია.

## ისტორია
კოშკის მშენებლობა დაიწყო ანატოლიის სელჩუკი სულთნის ალაედინ ქეიყუბად I-ის მეფობის დასაწყისში და დასრულდა 1226 წელს. სულთანმა მიიწვია არაბი არქიტექტორი ებუ ალი რეჰჩ ელ ქეთანი ალეპოდან (სირია) ალანიაში შენობის ასაგებად. კოშკმა სახელი მიიღო აგურის წითელი ფერის გამო, რომელიც მან გამოიყენა მშენებლობაში. საუკუნეების განმავლობაში კოშკი იცავდა ნავსადგურს თავდასხმებისგან. შენობა აშენდა ისეთი მაღალი ხარისხით, რომ დღემდე რჩება შუა საუკუნეების სამხედრო არქიტექტურის ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად. მიუხედავად 1950-იან წლებში შენობის რესტავრაციისა, ეს არის ყველაზე კარგად შემონახული სელჩუკთა ნაგებობა ქალაქში. კოშკი ვიზიტორებისთვის 1979 წელს გაიხსნა. შენობის სიმაღლეა 33 მ. ხოლო სიგანეა — 12,5 მ.

კოშკი 1992 წლიდან 2005 წლამდე მოქმედი თურქული 250 000 ლირის ბანკნოტების უკანა მხარეს იყო გამოსახული.

1979 წელს კოშკის პირველ სართულზე გაიხსნა ალანიის ეთნოგრაფიული მუზეუმი. კოშკისა და ქალაქის ისტორიის თხრობის გარდა, მუზეუმი ყურადღებას აქცევს ჰერალდიკას, კერძოდ სელჩუკთა ორთავიან არწივს, რომელიც დროშაზეა გამოსახული. შენობა ღიაა 08:00 საათიდან 12:00 საათამდე და 13:30 საათიდან 17:30 საათამდე; ორშაბათობით დაკეტილია.

## გალერეა 

Image:Alanya Red Tower 2.jpg
Image:Roter Turm193-wm archiv.jpg
Image:Kizil-kule-40-3-5v-cilind.jpg
Image:Close-up of Kizil kule as seen from Castle Hill, Alanya, Turkey.JPG

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის კოშკები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
ალანიის ციხესიმაგრე

**ალანიის ციხესიმაგრე** () — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე თურქეთის სამხრეთით მდებარე ქალაქ ალანიაში.

## ისტორია
ციხის უდიდესი ნაწილი ააგეს XIII საუკუნეში მას შემდეგ რაც 1220 წელს რუმის სელჩუკთა სულთანმა ალაედინ ქეიყუბად I-მა ქალაქი დაიპყრო. სამშენებლო კამპანია მოიცავდა წითელ კოშკსაც.

ციხესიმაგრე ააგეს ადრინდელი ბიზანტიური ხანისა და რომაული ხანის საფორტიფიკაციო ნაგებობის ნაშთებზე. მას შემდეგ, რაც ტერიტორია გადავიდა ოსმალეთის იმპერიის მფარველობაში, ციხესიმაგრემ დაკარგა წმინდა თავდაცვითი ფუნქცია და XIX საუკუნის განმავლობაში მისი კედლების შიგნით აშენდა მრავალი ვილა. დღეს შენობა ღია ცის ქვეშ მუზეუმია. ზღვისპირა ციხეზე შესვლა ფასიანია, მაგრამ კედლის შიგნით არსებული ტერიტორიის დიდი ნაწილი ღიაა ფართო საზოგადოებისთვის.

ციხესიმაგრე მდებარეობს 250 მეტრიან კლდოვან ნახევარკუნძულზე, რომელიც ხმელთაშუა ზღვაშია შეჭრილი და ზღვა იცავს მას სამი მხრიდან. ციხესიმაგრის კედლის სიგრძეა 6,5 კილომეტრი და მოიცავს 140 კოშკს.

2000 წლიდან ქალაქი ალანია ციხესიმაგრით და არსენალით შეტანილია იუნესკოს საცდელ სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Go Turkey guide to Alanya Castle
*Nomad's Guide to Turkey 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
ბერნარდ ფონ ბრაიდენბახი

**ბერნარდ ფონ ბრაიდენბახი** () (დ. დაახლ. 1440 — გ. 5 მაისი, 1497, მაინცი) — გერმანელი სასულიერო მოღვაწე.

მოღვაწეობდა მაინცის საკურფიურსტოში. 1483–1484 წლებში იმოგზაურა პალესტინასა და სინის მთაზე. მოგზაურობის დღიურების წერა და ჩანახატების გაკეთება მიანდო უტრეხტელ მხატვარს ერჰარდ რევიხს. დღიურების საფუძველზე შეიქმნა წიგნი, რომელშიც მოცემულია იმდროინდელ პალესტინაში მცხოვრები სხვადასხვა ხალხის, მ. შ. ქართველების, ჩაცმულობა, ზნე-ჩვეულებანი, ენა, დამწერლობა და ისტორიული წარსული. წიგნს ერთვის მრავალრიცხოვანი დიაგრამები, რუკები და სურათები.

## ბიბლიოგრაფია 
* Peregrinatio in Terram Sanctam, Mainz, 1486.

## ლიტერატურა
* მამისთვალიშვილი ე., ბერნარდ ფონ ბრაიდენბახი პალესტინაში მყოფი ქართველების შესახებ, «მაცნე». ისტ., არქეოლ., ეთნოგრ. და ხელოვნ. ისტორიის სერია, 1975, № 3, გვ. 74–79.
* 

კატეგორია:დაბადებული 1440-იანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1497
კატეგორია:გერმანელი მოგზაურები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ჰაინრიხ შარერი

**ჰაინრიხ შარერი** () (დ. 21 ივლისი, 1828, მაგდებურგი, გერმანია, — გ. 24 სექტემბერი, 1906, ოდერის კროსენი, ახლანდ. კროსნო-ოჟანსკე, პოლონეთი) — გერმანელი ბოტანიკოსი, ლანდშაფტის დიზაინერი.

სწავლობდა გეტინგენის უნივერსიტეტში, შემდეგ მუშაობდა პოტსდამის პარკსა და პრინც შტოლბერგ-ვერნიგეროდეს ბაღში. 1859 წელს გერმანელი ბოტანიკოსის პროფესორ კარლ ჰაინრიხ კოხის რეკომენდაციით მოიწვიეს ბაღების ინსპექტორად თბილისში, სადაც არქიტექტორ ოტო სიმონსონთან ერთად შეიმუშავა გოლოვინის გამზირზე ალექსანდრეს ბაღის მოწყობის გეგმა (გაიხსნა 1863 წელს). ეს იყო ევროპული სტილის პირველი დასასვენებელი პარკი თბილისში. 1860-იან წლებში შარერის ხელმძღვანელობით განახლდა მეფისნაცვლის სასახლის ბაღი თბილისში და მოეწყო საზოგადოებრივი პარკები ბორჯომსა და თეთრიწყაროში.  

1861 წლიდან შერარი ხელმძღვანელობდა თბილისის ბოტანიკურ ბაღს, რომლის ტერიტორიაზეც მან 1871 წელს ააგო მებაღეობის შენობა. შარერმა მოგვიანებით სათბურები ააშენა და დაიწყო საქართველოში მანამდე უცნობი დეკორატიული მცენარეების მოშენება. 1886 წელს გაიხსნა ბოტანიკის მუზეუმი, ხოლო ბოტანიკური ბაღი საბოლოოდ გადაკეთდა სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებად. 1889 წელს შარერი პენსიაზე გავიდა, გერმანიაში დაბრუნდა და ქალაქ ოდერის კროსენში მეღვინეობისა და მეხილეობის სკოლას კურატორობდა. დაჯილდოებული იყო რუსეთის წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენით (მახვილებით და ბაბთით, 1889), ასევე კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოების ოქროს მედლით (1875).

## ლიტერატურა
* 100 ღირსსახსოვარი სახელი = 100 памятных имен = 100 memorable names : საქართველოში და საქართველოს გარეთ მოღვაწე უცხოელები / სარედ. კოლ.: მარიამ ლორთქიფანიძე, როინ მეტრეველი, ზურაბ აბაშიძე [და სხვ.] .- თბ., 2014.-გვ.303.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1828
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:გერმანელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:თბილისელები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
გაზაფხულის ტბა

**გაზაფხულის ტბა** (, ) — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ობიექტის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , სიგრძე  — 382.88 კმ, ფართობი 12 ათ. კმ². 

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Lacus Veris.

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ტბები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-18
ძილის ჭაობი

**ძილის ჭაობი** () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ცენტრალურ ნაწილში. ობიექტის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია — , სიგრძე 163.45 კმ. ობიექტის სახელწოდება დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Palus Somni.

კატეგორია:მთვარის ჭაობები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
როჟა პეტერი

**როჟა პეტერი** ( ; ნამდვილი გვარი პოლიტცერი (); დ. 17 თებერვალი, 1905 — გ. 16 თებერვალი, 1977) — უნგრელი მათემატიკოსი, ლოგიკოსი, რეკურსიული ფუნქციის თეორიის ავტორი.  

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ბუდაპეშტში, ებრაულ ოჯახში. მან განათლება მიიღო პეტერ პაზმანის უნივერსიტეტში (ახლანდელი ბუდაპეშტის უნივერსიტეტი).  თავდაპირველად ქიმიას სწავლობდა, მოგვიანებით კი მათემატიკით დაინტერესდა. იყო ლიპოტ ფეიერის მოსწავლე.  1927 წელს დაამთავრა უნივერსიტეტი მათემატიკის მასწავლებლის კვალიფიკაციით. თუმცა ვერ იშოვა მუდმივი სამუშაო დიდი დეპრესიის მოვლენების გამო და ამიტომ რეპეტიტორობა დაიწყო, ამავე დროს სწავლობდა ასპირანტურაში.

## Კვლევები 
ასპირანტურაში პეტერი იკვლევდა რიცხვების თეორიას. თავიდან დაიწყო სამაგისტრო კვლევა რიცხვების თეორიაზე. აღმოაჩინა, რომ მისი შედეგები უკვე დადასტურებული იყო  რობერტ კარმაიკლისა და ლ. დიქსონის შრომებთ. ამიტომ მიატოვა მათემატიკა და კონცენტრირება პოეზიაზე მოახდინა. თუმცა, მეგობარმა ლასლო კალმარმა დაარწმუნა დაბრუნებოდა მათემატიკას და შესთავაზა გამოეკვლია კურტ გოდელის ნაშრომი არასრულყოფილების თეორიაზე.

პეტერმა წარმოადგინა რეკურსიულ თეორიაზე მუშაობის შედეგები, "რეკურსიული ფუნქციონალი", მათემატიკოსთა საერთაშორისო კონგრესზე ციურიხში, შვეიცარია, 1932 წელს, ხოლო 1936 წელს  წარმოადგინა ნაშრომი სახელწოდებით () "Über rekursive Funktionen der zweiten Stufe" მათემატიკოსთა საერთაშორისო კონგრესზე ოსლოში. ამ ნაშრომებმა ხელი შეუწყო რეკურსიული ფუნქციების თეორიის თანამედროვე სფეროს, როგორც მათემატიკური კვლევის ცალკეული სფეროს ჩამოყალიბებას.

როჟა პეტერი 1937 წელს დაინიშნა ჟურნალ Symbolic Logic-ის აღმასრულებელ რედაქტორად. 

1939 წელს უნგრეთში ებრაელებთან დაკავშირებით კანონების მიღების შემდეგ, ებრაული წარმომავლობის გამო პეტერს აეკრძალა სწავლება. იგი მცირე ხნით მოათავსეს ბუდაპეშტის გეტოში. მეორე მსოფლიო ომის დროს მან დაწერა წიგნი "თამაში უსასრულობასთან: მათემატიკური გამოკვლევები და ექსკურსიები"—  ნაშრომი  არაპროფესიონალი მკითხველებისთვის რიცხვების თეორიასა და ლოგიკის თემებზე. თავდაპირველად გამოქვეყნდა უნგრულად. შემდეგ  ითარგმნა ინგლისურად და სულ მცირე ათეულ სხვა ენაზე

1945 წელს ომის დასრულებასთან ერთად პეტერი პირველად დაინიშნა  სრულ განაკვეთზე ბუდაპეშტის მასწავლებელთა კოლეჯში პედაგოგად. 1952 წელს იგი გახდა პირველი უნგრელი ქალი, რომელმაც მიიღო დოქტორის ხარისხი მათემატიკაში. 1955 წელს კოლეჯის დახურვის შემდეგ, იგი ასწავლიდა Eötvös Loránd-ის უნივერსიტეტში 1975 წელს პენსიაზე გასვლამდე.

1950-იანი წლების შუა პერიოდიდან პეტერმა გამოიყენა რეკურსიული ფუნქციების თეორია კომპიუტერებზე. მან დაწერა თავისი ბოლო წიგნი, რომელიც გამოიცა 1976 წელს, სახელწოდებით ()" *Rekursive Funktionen in der Computer-Theorie* " ("რეკურსიული ფუნქციები კომპიუტერის თეორიაში").  წიგნი ინგლისურ ენაზე 1981 წელს ითარგმნა. 

## Ჯილდოები 
* 1951  — კოშუტის პრემია
* 1953  — იანოშ ბოლიაის მათემატიკის საზოგადოების მანობეკეს პრემია
* 1970  — ვერცხლის სახელმწიფო პრემია
* 1973  —  ოქროს სახელმწიფო პრემია, პირველი ქალი არჩეული უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:ბუდაპეშტში დაბადებულები
ჩიფრანი

**ჩიფრანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* სამხრეთის ჩიფრანი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში;
* ჩრდილო ჩიფრანი — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.
გეორგ ავგუსტ ფონ ბრაიტენბაუხი

მინი|გეორგ ავგუსტ ფონ ბრაიტენბაუხი
**გეორგ ავგუსტ ფონ ბრაიტენბაუხი** () (დ. 28 აგვისტო, 1731, ვილსდრუფი, საქსონია, გერმანია, — გ. 15 სექტემბერი, 1817, სოფ. ბუხა, საქსონია-ანჰალტი, გერმანია) — გერმანელი სწავლული, პოეტი, საქსენ-ვაიმარის საჰერცოგოს პალატის მრჩეველი.

განათლება მიიღო იენის უნივერსიტეტში (1749-1753). მისდევდა სოფლის მეურნეობას. წერდა ლექსებს. დაინტერესებული იყო ძველი საბერძნეთის, აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ისტორიით. მის თხზულებათა შორისაა „ქართული სახელმწიფოების ისტორია“ (მემინგენი, 1788). წიგნში ცალკე თავებადაა განხილული საქართველოს ისტორია ერთიანი სახელმწიფოს დაშლამდე. შემდეგ მოცემულია ცალკეული სამთავროების აღწერა. ნაშრომს დართული აქვს ბაგრატიონთა დინასტიის გენეალოგია. ავტორს უსარგებლია ძველი ისტორიკოსების ნაშრომებით. მიუხედევად მთელი რიგი შეცდომებისა, ნაშრომი საინტერესოა საქართველოს ისტორიის რიგი საკითხების დასაზუსტებლად.

## ბიბლიოგრაფია 
* Geschichte der Staaten von Georgien. Entworfen von Georg August von Breitenbauch, Memmingen, 1788.
* Geschichte von Arkadien, vom Ursprunge seiner Monarchie bis auf die Zeiten Antonins des Frommen. Frankfurt a. M., Eichenberg, 1791.
* Versuch einer Erdbeschreibung der sechs Welttheile nach den Stämmen ihrer Regenten und Bewohnernebst Karten entworfen [...], 8 Faltkarten, 1793.
* Beschreibung des alten Athens und dessen Schicksale in der bürgerlichen Verfassung und Wissenschaften [...], Faltkarte der Stadt Athen. 1794.
* Nachrichten zur Kunde der vornehmsten derzeitigen aussereuropäischen Fürsten, ihrer Familien und Besitzungen. Eine Kupferstichkarte, 15 Geschlechtstafeln. 1793.
* Beiträge zur Geschichte der unbekannten Reiche von Asien und Afrika in zwei Bänden, Teil 1, Johann Gottlob Heinrich Richter, Leipzig, 1799 OCLC 25951307 Teil 2, Hoffmann, Weimar, 1800.

## ლიტერატურა
* Burkhardt, Karl August Hugo, "Breitenbauch, Georg August von" in: Allgemeine Deutsche Biographie 3 (1876), S. 290.

კატეგორია:დაბადებული  28 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1731
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1817
კატეგორია:გერმანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:გერმანელი პოეტები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ნანი სედერკროიცი

**ნანი სედერკროიცი** დაბ. **ება ლუიზა ნანი ლაგერბორგი**  (ფინ. *Nanny Cedercreutz* ; შვედ. *Ebba Louise Nanny Lagerborg;*  დ. 19 მარტი, 1866, კანი  — 8 დეკემბერი, 1950, ჰელსინკი ) — ფინელი მწერალი და მათემატიკოსი.

## ბიოგრაფია 
ება ლუიზა ნანი ლაგერბორგი  დაიბადა კანში 1866 წლის 19 მარტს კაპიტან ალექსანდრე ვილჰელმ და მისი მეუღლის ნანი ფრანცენ ლაგერბორგების  ოჯახში. ლაგერბორგები — უძველეს ფინურ-შვედური გვარი, რომლის წარმომადგენლები საუკუნეების მანძილზე აქტიურად მონაწილეობდნენ სამთავრობო და სამხედრო საქმეებში.   ნანის მშობლები ზამთარს კანში ატარებდნენ, რადგან მამა ფილტვის ტუბერკულოზით იყო დაავადებული და უფრო რბილი კლიმატი სჭირდებოდა. გოგონას დედა ბავშვის დაბადებიდან მალევე გარდაიცვალა.  

ნანიმ ბავშვობა გაატარა ჰელსინკში. იქ დადიოდა სკოლაში. 1885 წელს  გაემგზავრა ჟენევაში ფრანგული ენის შესასწავლად. ჟენევაში მან მათემატიკის მიმართ ინტერესი გამოავლინა.  ესწრებოდა  მათემატიკისა და ფიზიკის ლექციებს ჟენევის უნივერსიტეტში. 1886 წელს  სწავლა განაგრძო სტოკჰოლმის უნივერსიტეტში, სადაც მისი მასწავლებლები იყვნენ მაგნუს მიტაგ-ლეფლერი და კნუტ იოჰან ანგსტრომი. 1888 წელს ნანი ლაგერბორგმა დაიცვა დისერტაცია ფიზიკაში.  

მას შემდეგ, რაც სწავლა დაასრულა სტოკჰოლმში, ნანი ლაგერბორგი გაემგზავრა პარიზში და სორბონაში განაგრძო  სწავლა მათემატიკის და ფიზიკის მიმართულებით. 1890 წლის იანვარში მან წაიკითხა ლექცია საფრანგეთის მათემატიკური საზოგადოების წინაშე, ხოლო თებერვალში იგი მიიღეს საზოგადოების წევრად და გახდა მეორე ქალი სოფია კოვალევსკაიას შემდეგ, რომელსაც ეს პატივი ხვდა წილად. იმავე წელს მან მიიღო მათემატიკის მეცნიერებათა ლიცენტიანტის ხარისხი.  

1892 წელს ნანი ლაგერბორგი ცოლად გაჰყვა ექიმ ბარონ ემილ ვალდემარ სედერკროიცს (1852–1924). 1893 და 1906 წლებში წყვილს ხუთი შვილი შეეძინა: კარლ ვილჰელმ სედერკროიცი, კიერსტინ სედერკროიცი (გარდაიცვალა  დაბადებიდან ერთი თვის შემდეგ), პერ უოლდემარ სკრაგე-სედერკროიცი და ევა მარგარეტა ბანგი, რომლის მეუღლის ძმისშვილი ცნობილი ფერმწერი იყო.  1912 წელს შედგა ნანი სედერკროცის, როგორც მწერლის დებიუტი. იგი ზოგჯერ ფსევდონიმით (ალა ან ბენგტ ივარსონი) წერდა. მის კალამს ეკუთვნის რომანები ახალგაზრდებისთვის, პოეზიის კრებულები, რითმირებული ქრონიკები და მოგზაურობისა და ბუნების ისტორიები. ნანი სედერკროიცმა ასევე დაწერა თავისი ახალგაზრდობის ავტობიოგრაფია,  რომელიც ილუსტრირებულია ნახატებითა და ფოტოებით.  

1914 წლიდან 1948 წლამდე მან დაწერა ცამეტი წიგნი შვედურ ენაზე; ცხრა საკუთარი სახელით, ერთი ფსევდონიმით ალა და სამი მამაკაცის სახელით — ბენგტ ივარსონი.

ბარონესა ნანი სედერკროიცი გარდაიცვალა 1950 წლის 8 დეკემბერს ჰელსინკში 84 წლის ასაკში.  

## სქოლი 
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ფინელი მწერლები
დოლორეს ვეინტიმილა

**დოლორეს ვეინტიმილა დე გალინდო** ( დ. 1829, კიტო - გ. 23 მაისი, 1857, კუენკა ) — ეკვადორელი პოეტი.

მისი ყველაზე ცნობილი ლექსია "Quejas" (ჩივილი).

ვეინტიმილამ დატოვა რამდენიმე ნამუშევარი, რომლებიც სიკვდილის შემდეგ გამოიცა სელიანო მონგეს კრებულში „Quito“ (კიტო).

## ბიოგრაფია 
მისი მშობლები იყვნენ ხოსე ვეინტიმილა და ჯერონიმა კარიონ ი ანტეპარა, რომლებიც ეკვადორიდან, ლოიადან იყვნენ.

1847 წლის 16 თებერვალს, 18 წლის ასაკში, იგი დაქორწინდა დოქტორ სიქსტო ანტონიო გალინდო ი ორონაზე კოლუმბიიდან. მათ შეეძინათ ვაჟი, სახელად სანტიაგო, რომლის ნათლია იყო როზა ასკასუბი, ეკვადორის პირველი ლედი (დაქორწინებული იყო პრეზიდენტ გაბრიელ გარსია მორენოზე ). ვეინტიმილა, მისი ქმარი და ვაჟი საცხოვრებლად გუაიაკილში გადავიდნენ, სადაც ისინი მაღალმა საზოგადოებამ ხელებგაშლილმა მიიღო.

რამდენიმე წლის შემდეგ, მისმა ქმარმა მიატოვა და საცხოვრებლად გადავიდა ცენტრალურ ამერიკაში სწავლის გასაგრძელებლად, რის გამოც ვეინტიმილა მარტო დარჩა. მან თავისი დრო გაატარა ლიტერატურულ ძიებებსა და სხვადასხვა ავტორებთან ურთიერთობით. 

გუაიაკილში ძველი მეგობრის იარაღით სროლის ყურების შემდეგ, ვეინტიმილამ დაწერა Necrologia, ნაშრომი, რომელიც აკრიტიკებდა იმ დროს მკვიდრი მოსახლეობის მხრიდან სიკვდილით დასჯის ტრადიციას და ამგვარად  მოპყრობას.  საკამათო მოსაზრებებმა, რომლებსაც იგი მხარს უჭერდა, აიძულა ისეთი ლიტერატურული საზოგადოების წევრი, როგორიც იყო ფრეი ვისენტე სოლანო, შეურაცხყოფა მიაყენებინათ მისთვის. დოლორესს უწოდეს  ამორალური და ანტიქრისტიანი, რადგან უარი თქვა ქრისტიანული ღმერთის აღიარებაზე და ამის ნაცვლად მოჰყავდა სული, რომელსაც უწოდებს El Gran Todo (დიდი ყველაფერი). 

შედეგად, მისი რეპუტაცია შეილახა იმ დონემდე, რომ მან სახლიდან გასვლა ვერ შეძლო და  თავი მოიკლა 1857 წლის 23 მაისს კუენკაში. 

## ლიტერატურული ნაწარმოებები 
მის თვალსაჩინო პროზაში შედის „Fantasía“ (ფანტაზია) და „“Recuerdos“ (გახსენებები), სადაც მას აქვს წარსულთან დიალოგი და დროს ადანაშაულებს თავისი ოცნებებს ადრეულ სიკვდილში. მან საუკეთესოდ გამოხატა საკუთარი ტკივილი თავის პოეზიაში, რომელშიც შედის "Aspiración" (სწრაფვა), "Desencanto" (გამწარება), "Anhelo" (ზარალი), "Sufrimiento" (ტანჯვა), "La noche y mi dolor" (ღამე და ჩემი ტკივილი), "Quejas" (ჩივილი), "A mis enemigos" (ჩემი მტრებისადმი), "A un Reloj" (საათისკენ) და "A mi madre" (დედაჩემს). მის ლიტერატურულ სტილს ახასიათებს რიტმულობა და მუსიკალურობა. ლექსში თითქმის არ იყენებდა მეტაფორებს ან გამოსახულებებს, რაც, მეტწილად,  დამახასიათებელია  პოეზიისათვის. 

## ფემინიზმი ეკვადორში
ფემინიზმის წარმოშობა ეკვადორში თარიღდება დოლორესის ნაწერებიდან, რომელიც მე-19 საუკუნის ბოლოს უკვე წერდა ქალთა უფლებების სასარგებლოდ; ის თვლიდა, რომ ქალს შეეძლო თავისუფლად მიეღო გადაწყვეტილებები, საკუთარი ნებით. თავის ლექსებში მან პროტესტის ნიშნად ხმა აიმაღლა ეკლესიის წინააღმდეგ, რადგან ის ზიანს აყენებდა ქალებს იმ წესებით, რომელთა შესრულებასაც ავალდებულებდა. მისთვის ცხადი ხდება, რომ საზოგადოებაში არ არის ადგილი ქალისთვის, რომელიც არ ეთანხმებოდა ავტორს. დოლორესი ეწინააღმდეგება დამკვიდრებულ წესებს  და  ბედავს ამის შესახებ წერას.

## სქოლიო 
კატეგორია:XIX საუკუნის ქალი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის პოეტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1857
კატეგორია:დაბადებული 1829
ნაიმა სალბომი

**ნაიმა სალბომი** (  ; 15 მაისი, 1871, სტოკჰოლმი - 29 მარტი, 1957, სტოკჰოლმი ) — შვედი ქიმიკოსი, მინერალოგი და მშვიდობის აქტივისტი.

## ბიოგრაფი 
ნაიმა სალბომი დაიბადა 1871 წლის 15 მაისს სტოკჰოლმში, ინჟინერ-მშენებლის გუსტავ ვალფრიდ სალბომისა და მისი მეუღლის შარლოტა ბერნარდინას, ძე ჰალინის ხუთშვილიან ოჯახში . 

ნაიმამ ადრეული ინტერესი გამოავლინა მეცნიერების მიმართ. სტოკჰოლმის უოლინის სკოლის დამთავრების შემდეგ (  ), იგი შევიდა სტოკჰოლმის კოლეჯში, სადაც  მისი შესაძლებლობები ქიმიური ანალიზის სფეროში შეუმჩნეველი არ დარჩენილა. მას განსაკუთრებით აინტერესებდა თიხები და მინერალები. 1894 წელს სალბომი გახდა სტოკჰოლმის გეოლოგიური საზოგადოების წევრი და იმავე წელს დაიწყო სწავლა უფსალას უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1896 წელს 

გარკვეული პერიოდის განმავლობაში სალბომი მუშაობდა სტოკჰოლმში, ქიმიურ-ტექნიკურ ბიუროში ( *Kemisk-tekniska byrån* ); შემდეგ გადავიდა ჰელსინკში. 1897 წელს გამოქვეყნდა მისი პირველი სტატია კუნძულ ალნოს ქანების ქიმიურ ანალიზზე; მეორე სტატია 1900 წელს  უფსალის უნივერსიტეტის გეოლოგ იოჰან ანდერსონთან  ერთად გამოაქვეყნა, რომელიც შეეხებოდა შვედეთში  ფტორიდის შემცველობას ფოსფორიტში. თუმცა, შვედეთში მუდმივი სამუშაოს პოვნა რთული იყო. ნაიმა სალბო გარკვეული პერიოდის განმავლობაში  მუშაობდა სტოკჰოლმის შვედეთის ბუნების ისტორიის მუზეუმში, რამაც საშუალება მისცა სასწავლებლად წასულიყო გერმანიაში, აახენში, სადაც ქიმიური ანალიზის გარდა, მან შეისწავლა რადიოაქტიური გამოსხივების ჩაწერის ფოტოგრაფიული მეთოდები. სალბო შემდეგ სწავლობდა ქიმიას და მინერალოლოგიას ბაზელში. 1910 წელს  ნევშატელის უნივერსიტეტში დაიცვა დისერტაცია თემაზე   "კოლოიდური ხსნარების კაპილარული ანალიზი" (  )  და მიენიჭა დოქტორის ხარისხი.

სტოკჰოლმში დაბრუნებულმა ნაიმამ განაგრძო რადიოაქტიური ანალიზის მეთოდების შემუშავება, რაც მისი ერთ-ერთი მთავარი სპეციალობა გახდა. 1914 წელს მან გახსნა საკუთარი ლაბორატორია სტოკჰოლმში, სადაც სწავლობდა  მინერალური წყლებს, ქანებს და მადნებს, ასევე ატარებდა ანალიზებს ქიმიკოსების, მინერალოგების, პეტროგრაფების და სამთავრობო ორგანიზაციების მოთხოვნით.   1907 და 1916 წლებში მან გამოაქვეყნა თავისი კვლევის შედეგები ბუნებრივი წყაროების რადიოაქტიურობასა და მათ მდებარეობის ქანების ბუნებას შორის ურთიერთობის შესახებ.  

ქიმიის სფეროში მიღწეული წარმატებების გარდა, სალბომი ცნობილი გახდა როგორც მშვიდობის აქტივისტი. ოცდახუთი წლის განმავლობაში იგი იყო ორგანიზაციია "ქალთა საერთაშორისო ალიანსი მშვიდობისა და თავისუფლებისთვის"(WILPF) (ან "ქალთა საერთაშორისო ლიგა მშვიდობისა და თავისუფლებისთვის")  შვედური განყოფილების აქტიური წევრი, ხოლო 1935 წელს გახდა მისი საპატიო პრეზიდენტი. 1946 წელს  სოციალური საქმიანობისთვის დაჯილდოვდა მედლით Illis quorum.  

ნაიმა სალბომი გარდაიცვალა სტოკჰოლმში 1957 წელს 85 წლის ასაკში.  

## სქოლიო 
კატეგორია:XX საუკუნის ქიმიკოსები
კატეგორია:უფსალის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:შვედი ქიმიკოსები
ზინაიდა გაგლოევა

**ზინაიდა გაგლოევა (გაგლოითი)** (დ. 15 დეკემბერი, 1915, ვანელი, ჯავის რაიონი, — გ. 5 ივლისი, 1987) — ოსი მსახიობი, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1957).

## ბიოგრაფია
1933–1935 წლებში სწავლობდა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებულ სტუდიაში. 1941 წელს დაამთავრა ლენინგრადის ა. ოსტროვსკის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

1941 წლიდან იყო ცხინვალის კოსტა ხეთაგუროვის სახელობის თეატრის ოსური დასის მსახიობი. შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: დეზდემონა (უ. შექსპირის „ოტელო“), მაია (ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთლი“), ბეატრიჩე, მირანდოლინა (კ. გოლდონის „ორი ბატონის მსახური“, „სასტუმროს დიასახლისი“), კატერინა (ა. ოსტროვსკის „ჭექა–ქუხილი“), ასიათი (ე. ბრითაევის „ორი და“), ლუიზა(ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“), ფატიმა(დ. თუაევის „ფატიმა“), დუნია (კ. ხეთაგუროვის „დუნია“), აზაუ (გ. ფლიევის „ჩერმენი“) და სხვა.

1944 წლიდან იყო სკკპ წევრი.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1954 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1957 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Гаглоева, Зинаида Александровна

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
მადავი არ-რაშიდი

**მადავი ალ-რაშიდი** (    დ. 1962 წლის ოქტომბერი) —  სოციალური ანთროპოლოგიის პროფესორი საუდის არაბეთიდან. ალ-რაშიდი მუშაობდა ლონდონის კინგსის კოლეჯის თეოლოგიისა და რელიგიური კვლევების კათედრაზე, იყო მოწვეული პროფესორი   ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკური მეცნიერების სკოლის ახლო აღმოსავლეთის ცენტრში .  პერიოდულად კითხულობს ლექციებს შეერთებულ შტატებში, ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში . მადავი არ-რაშიდი არის ჯებელ შამარის საამიროს უკანასკნელი  პრინცის მუჰამედ იბნ ტალალ არ-რაშიდის შვილიშვილი. იგი რამდენიმე წიგნისა და პუბლიკაციის ავტორია. წერს სტატიებს აკადემიური ჟურნალებისთვის  არაბეთის ნახევარკუნძულზე, არაბთა მიგრაციაზე, გლობალიზაციაზე, გენდერზე და რელიგიურ ტრანსნაციონალიზმზე. 2016 წლიდან ის არის მოწვეული მკვლევარი პროფესორი  სინგაპურის ეროვნული უნივერსიტეტის ახლო აღმოსავლეთის ინსტიტუტში.  საკმაოდ აქტიურია Twitter- ზე.

## ბიოგრაფია 
მადავი არ-რაშიდი დაიბადა პარიზში. მისი მამა საუდის არაბეთის ემირების არ რაშიდის დინასტიას ეკუთვნის, ხოლო დედა ლიბანელია. მისი დაბადებიდან მალევე ოჯახი გადავიდა საუდის არაბეთში, სადაც მადავი გაიზარდა. 

1975 წელს საუდის არაბეთის მეფე ფეისალი მოკლა მისმა ძმისშვილმა ფეისალ იბნ მუსაიდმა.  იბნ მუსაიდის დედა მადავი ალ-რაშიდის მამის და იყო და საუდის არაბეთის მთავრობამ არ-რაშიდის ოჯახი მკვლელობის თანამონაწილეობაში დაადანაშაულა. შემდგომმა გამოძიებამ დაადგინა, რომ ეს სიმართლეს არ შეესაბამებოდა, მაგრამ 1975 წელს მისი ოჯახი გადავიდა საცხოვრებლად ლიბანში, სადაც  მადავი არ-რაშიდმა მიიღო ბაკალავრის ხარისხი 1981 წელს. შემდეგ მან დაიწყო ანთროპოლოგიისა და სოციოლოგიის შესწავლა ბეირუთის ამერიკულ უნივერსიტეტში.  

1982 წელს ისრაელი შეიჭრა ლიბანის ტერიტორიაზე . არ-რაშიდი იძულებული გახდა კვლავ შეეცვალა საცხოვრებელი თავისი ნების საწინააღმდეგოდ და წავიდა ბრიტანეთში, ჯერ სალფორდის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი კემბრიჯის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო  ერნესტ გელნერის ხელმძღვანელობით დოქტორის ხარისხის მფლობელი გახდა.  

2005 წელს, მას შემდეგ, რაც გამოვიდა ალ-ჯაზირას ტელეარხზე და გააკრიტიკა საუდის არაბეთის მთავრობა,  რიადის პროვინციის მაშინდელმა გუბერნატორმა მუჰამედ იბნ სალმანმა  დაურეკა მადავის მამას და განუცხადა, რომ  ტელევიზიით გამოსვლისთვის სასჯელის სახით მადავის ჩამოერთმეოდა საუდის არაბეთის მოქალაქეობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:კემბრიჯის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შარლოტა ფროეზ ფიშერი

**შარლოტა ფროეზ ფიშერი** ( ; დ. 1929 წლის 21 სექტემბერი, პრავდოვკა კონსტანტინოვსკის ოლქი, დონეცკის ოლქი, უკრაინის სსრ, სსრკ ) — ამერიკელი და კანადელი გამოყენებითი მათემატიკოსი. მსოფლიო აღიარება მოიპოვა ატომური სტრუქტურის გამოთვლებში მულტიკონფიგურაციული თვითშეთანხმებული ველის შემუშავებისა და დანერგვისთის. და კალციუმის უარყოფითი იონის არსებობის თეორიული პროგნოზირებისთვის, რისთვისაც მიიღეს ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების წევრად.  

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1929 წლის 21 სექტემბერს უკრაინის სსრ სოფელ პრავდოვკაში  (ყოფილი ნიკოლაევკა).   შარლოტას მშობლები ემიგრაციაში წავიდნენ გერმანიაში 1929 წელს. ლტოლვილთა ბანაკში რამდენიმე თვის შემდეგ ოჯახი ემიგრაციაში წავიდა კანადაში, სადაც დასახლდნენ ქალაქ ჩილივაკში.

1952 და 1954 წლებში შარლოტა ფიშერმა მიიღო ბაკალავრის ხარისხი, მათემატიკასა და ქიმიაში, ხოლო მაგისტრის ხარისხი გამოყენებით მათემატიკაში ბრიტანეთის კოლუმბიის უნივერსიტეტიდან.  შემდეგ დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია  გამოყენებით მათემატიკასა და კომპიუტერულ მეცნიერებაში კემბრიჯის უნივერსიტეტში 1957 წელს,  პოლ დირაკთან ერთობლივად  მუშაობდა კვანტურ თეორიაზე. იგი ასევე მუშაობდა დუგლას ჰარტრის ხელმძღვანელობით. მას ეხმარებოდა ელექტრონული გამომთვლელი მანქანის EDSAC -ის პროგრამირებაში ატომური სტრუქტურის გაანგარიშებისთვის.

1957 წლიდან 1968 წლამდე მუშაობდა ბრიტანეთის კოლუმბიის უნივერსიტეტის მათემატიკის განყოფილებაში, სადაც სასწავლო პროგრამაში შეიტანა რიცხვითი ანალიზი  და კომპიუტერული კურსები, ასევე მონაწილეობა მიიღო კომპიუტერული მეცნიერების განყოფილების ჩამოყალიბებაში.

1963-1964 წლებში მუშაობდა ჰარვარდის კოლეჯის ობსერვატორიაში  სადაც აგრძელებდა კვლევებს ატომური სტრუქტურის გამოთვლებზე. ჰარვარდში ის იყო პირველი ქალი მეცნიერი, რომელსაც მიენიჭა ალფრედ სლოანის სტიპენდია.

1991 წელს იგი გახდა ამერიკის ფიზიკური საზოგადოების წევრი კალციუმის უარყოფითი იონის აღმოჩენაში შეტანილი წვლილისთვის. 1995 წელს აირჩიეს ლუნდის სამეფო ფიზიოგრაფიული საზოგადოების (Royal Physiographical Society in Lund)  წევრად 2004 წელს ლიტვის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელ წევრად,  ხოლო 2015 წელს მიიღო  საპატიო დოქტორის წოდება ინჟინერიაში  შვედეთის მალმოს უნივერსიტეტიდან .

## მემკვიდრეობა 
შარლოტა ფროეზ ფიშერი  არის 300-ზე მეტი სამეცნიერო სტატიის ავტორი ატომების გამოთვლითი თეორიის შესახებ.   ამჟამად ვანდერბილტის უნივერსიტეტის კომპიუტერული მეცნიერების დეპარტამენტის პროფესორი და სტანდარტების და ტექნოლოგიების ეროვნული ინსტიტუტის (NIST) ატომური სპექტროსკოპიის ლაბორატორიის მეცნიერია.  

## სქოლიო 
კატეგორია:კანადელი ფიზიკოსები
კატეგორია:კანადელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქიმიკოსი ქალები
კატეგორია:კემბრიჯის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი
ზოდის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ზოდის წმინდა გიორგის ეკლესია** —— არქიტექტურის ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზოდში, სოფლის მთავარი გზის პირას არსებულ სასაფლაოზე, ცენტრში, შემაღლებულზე. 

## აღწერა
ზოდის წმინდა გიორგის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ორფერდა გადახურვით. გადახურულია თუნუქის ფილებით. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. დასავლეთ კარის თავზე არსებულ არქიტრავში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. სამხრეთ კარის ჩარჩო მთლიანად ჯვრის გამოსახულებას ქმნის. ეკლესიას ორ-ორი სარკმელი სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედელზე ხოლო თითო-თითო სარკმელი დასავლეთ და აღმოსავლეთ ფასადზეა დატანილი. დასავლეთის და სამხრეთის საფასადე წყობა მოპირკეთებულია კარგად გათლილი საფასადე წყობაში ზოგ ადგილას ძველი რელიეფური დეკორის მქონე სამშენებლო კვადრებია გამოყენებული. ინტერიერის კედლები შეთეთრებულია. მხოლოდ საკურთხევლის აფსიდა და კონქი არის მოხატული. კანკელი ხისაა. იატაკი ბაზალტის ქვის ფილებისგანაა მოპირკეთებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზედა ბერეთისას წმინდა გიორგის ეკლესია

**ზედა ბერეთისას წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა ბერეთისაში.

## აღწერა
ზედა ბერეთისას წმინდა გიორგის ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა. ტაძარს ორფერდა გადახურვა აქვს, გადახურულია თუნუქის ფილებით. ეკლესიაში შესასვლელი კარი ჩრდილოეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. დასავლეთ ფასადი სადაა, ხოლო ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადზე შესასვლელი კარის თავზე რელიეფური გამოსახულებებია. აგრეთვე ჯვრის რელიეფები და სამშენებლო წარწერებიცაა. ეკლესია XIX საუკუნეში ბერძენი ქტიტორების მიერ უნდა ყოფილიყო აგებული. ეკლესიის შიდა სივრცე ნათდება ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფასადზე დატანილი ორ-ორი მართკუთხა ფორმის, ხოლო აღმოსავლეთ ფასადზე დატანილი ერთი წრიული ფორმის სარკმლისგან. ეკლესიის კედლები მთლიანად შეთეთრებულია. იატაკზე მოგებულია ქვის ფილები. სარკმლები შიდა მხრიდან უფრო განიერია და სიღრმისკენ ვიწროვდება. შიდა სივრცე ორი წყვილი სვეტით სამნავად იყოფა. ეკლესიის კანკელი ხისგანაა ამოყვანილი. ეკლესია 2003 წელს აღადგინეს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზედუბანის ეკლესია

**ზედუბანის ეკლესია** —— არქიტექტურული ძეგლი ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედუბანში. ტაძარი დგას სოფლის სასფლაოზე. იგი სამხრეთ ფასადით ციხისწყალის ხეობას გადაჰყურებს ხოლო ჩრდილოეთით სატოპელას ხეობას.
## აღწერა
ზედუბანის ეკლესია დარბაზული ტიპის ნაგებობაა, ორფერდა გადახურვით, რომელშიც გამოყენებულია კრამიტი. ეკლესიაში შესასვლელი კარი დასავლეთ და სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. შიდა სივრცე ნათდება დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედელში დატანილი მცირე ზომის თითო-თითო სარკმლით. ეკლესია ნაგებია უმეტესად კლდის ფლეთილი ქვით. იატაკზე ქვის ფილებია მოგებული და ცემენტის ხსნარია მოსხმული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პლატონ იოსელიანის ქუჩა

**პლატონ იოსელიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ტექნიკური უნივერსიტეტის I კორპუსიდან სულხან ნასიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა  XX საუკუნის 20-იან წლებში. 1938 წლამდე ახალშენის II ქუჩა ერქვა, შემდეგ პლატონ იოსელიანის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
კეცალკოატლი (პტეროზავრი)

**კეცალკოატლი** () — ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ზომის პტეროზავრი, რომლის ნამარხი ნაშთები აღმოჩენილია ჩრდილოეთ ამერიკის ზედაცარცულ ნალექებში (ბინადრობდა დაახლოებით 70,6—66,0 მილიონი წლის წინ).

მისი სახელი მომდინარეობს ძველი ამერიკის ღვთაება კეცალკოატლისგან. გვარში გაერთიანებულია ორი სახეობა: ***Quetzalcoatlus northropi*** და ***Quetzalcoatlus lawsoni***.

კეცალკოატლის ფრთების შლილის ზუსტი ზომა უცნობია, რადგანაც ნამარხი ნაშთები სრულად არ არის შემორჩენილი, თუმცა პტეროზავრების სხვა სახეობების პროპორციებიდან გამომდინარე ვარაუდობენ, რომ მისი ფრთების შლილი დაახლოებით 12 მეტრს აღწევდა (ზოგიერთი პალეონტოლოგის აზრით — 15 მეტრსაც კი).

## გალერეა

ფაილი:Quetzalcoatlus by johnson mortimer-d9n2b06.jpg|რეკონსტრუქცია
ფაილი:Life restoration of a group of giant azhdarchids, Quetzalcoatlus northropi, foraging on a Cretaceous fern prairie.png|რეკონსტრუქცია
ფაილი:Quetzscale1.png|*Quetzalcoatlus northropi*-ისა (მწვანე) და *Quetzalcoatlus lawsoni*-ის (ლურჯი) ზომების შედარება ადამიანთან
ფაილი:Quetzalcoatlus.JPG|კეცალკოატლის რეკონსტრუირებული ჩონჩხი, ზენკენბერგის მუზეუმი, ფრანკფურტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* კეცალკოატლი — EarthArchives.org
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:პტეროზავრები
ელისაბედ ბაგრატიონ-მუხრანელი

მინი|ელისაბედ ბაგრატიონ-მუხრანელი ძმასთან ერთად
**ელისაბედ ალექსანდრეს ასული ბაგრატიონ-მუხრანელი** (დ. 14 აპრილი 1880 — გ. 8 აპრილი 1915) — ქართველი დიდგვაროვანი მუხრანბატონების სახლიდან. 

## ბიოგრაფია 
ელისაბედი (ლიზა) 1880 წლის 14 აპრილს დაიბადა სახელმწიფო მრჩევლის, კამერჰერისა და კავკასიის მეფისნაცვლის განსაკუთრებულ საქმეთა მოხელის — ალექსანდრე მიხეილის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელის (1856-1935) და ნინო იოსების ასულ თარხან-მოურავის (1860-1934)  ოჯახში. მისი სრულწლოვანებას მიღწეული და-ძმები იყვნენ მიხეილი, ანასტასია, გიორგი და კონსტანტინე. 

1899 წლის 23 ოქტომბერს 19 წლის ელისაბედი დაქორწინდა სერგეი შერემეტევის შვილზე გრაფ ბორის შერემეტევზე (1871-1952) და შეეძინა 2 შვილი: 

* სერგეი შერემეტევი (1900-1996) (დაიბადა თბილისში)
* ტატიანა შერემეტევა-ფაბერჟე (დაიბადა 1901 წელს თბილისში)

ელისაბედი შერემეტიევს დაშორდა და სამკურნალოდ საზღვარგარეთ წავიდა. 1914 წლის 14 აპრილს ის დაქორწინდა მარკო მორიცო დე ლა როკაზე (1881-1945). მასთან შვილები არ ჰყავდა. ელისაბედი გარდაიცვალა ერთი წლის შემდეგ 1915 წლის 8 აპრილს. ის იყო ტატიანა ფაბერჟეს ბებია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
კატეგორია:მუხრანელები
კატეგორია:ქართველი ქალები
მერი უორდი

**მერი უორდი** ( ; დაბ. კინგი; დ. 27 აპრილი, 1827, ოფალის საგრაფო, ლენსტერი —  გ. 31 აგვისტო, 1869, ბირ, ლენსტერი) — ირლანდიელი ნატურალისტი, ასტრონომი, მიკროსკოპისტი, მწერალი და მხატვარი. 1869 წელს ბიძაშვილების მიერ აგებული ექსპერიმენტული ორთქლის მანქანის ბორბლებს ქვეშ ჩავარდა. პირველი ადამიანია, ვინც ავტოსაგზაო შემთხვევის შედეგად დაიღუპა.

## ადრეული წლები 
მერი უორდი დაიბადა 1827 წლის 27 აპრილს ფერბანეში  ( ოფალის საგრაფო ).  მერი ჰენრი და ჰარიეტ კინგების უმცროსი შვილი იყო.  იმდროინდელი გოგონების მსგავსად, მერიმ და მისმა დებმა განათლება სახლში მიიღეს. იზრდებოდა რა ცნობილი მეცნიერების  ოჯახში,  ბავშვობიდანვე გამოავლინა ინტერესი ბუნების მიმართ. სამი წლის ასაკიდან მწერებს აგროვებდა.   

## ინტერესები 
უორდი გატაცებული იყო ასტრონომიით. ამ ინტერესს იზიარებდა თავის ბიძაშვილთან, უილიამ პარსონსთან, როსის მესამე გრაფთან.. პარსონსმა ააშენა ამრეკლავი ტელესკოპი Leviathan of Parsonstown ექვსფუტიანი სარკით, რომელიც 1917 წლამდე  მსოფლიოში ყველაზე დიდ ტელესკოპად რჩებოდა. უორდი იყო ბირის ციხესიმაგრის ხშირი სტუმარი. ქმნიდა პროცესის თითოეული ეტაპის ესკიზებს. პარსონის მეუღლის მერი როსის  მიერ გადაღებულ ფოტოებთან ერთად, უორდის ესკიზები გამოიყენეს ტელესკოპის აღსადგენად. 

ასტრონომმა ჯეიმს საუთმა  ერთ დღესაც შამჩნია, როგორ ხატავდა უორდი მწერებს. იგი იყენებდა გამადიდებელ შუშას პაწაწინა დეტალების დასანახად. ნახატმა ისეთი შთაბეჭდილება მოახდინა საუთზე, რომ მაშინვე დაარწმუნა უორდის მამა მისთვის მიკროსკოპი ეყიდა.  მერი ყველა ინფორმაციას ეცნობოდა მიკროსკოპიის შესახებ,  ვიდრე ექსპერტის დონის ცოდნა არ მიიღო. მან საკუთარი სლაიდები სპილოს ძვლის ნამსხვრევებისგან გააკეთა, რადგან მინის მოპოვება რთული იყო და საკუთარი ნიმუშები მოამზადა. ფიზიკოსმა დევიდ ბრუსტერმა სთხოვა მერის მისთვის გაეკეთებინა მიკროსკოპული ნიმუშები და გამოიყენა მერი უორდის ნახატები თავის ბევრ წიგნსა და სტატიაში. 

## ავტოსაგზაო შემთხვევა და გარდაცვალება 
უორდი იყო პირველი ადამიანი, ვინც დაიღუპა ავტოავარიაში. მისი ძმისშვილების, რიჩარდ და ჩარლზ პარსონების, ასტრონომისა და საზოგადო მოღვაწის უილიამ პარსონსის შვილების მიერ აგებული კერძო საკუთრებაში არსებული ორთქლის მანქანით. 1869 წლის 31 აგვისტოს ის და მისი მეუღლე ჰენრი ძმებთან პარსონებთან და მათ მენტორ რიჩარდ ბიგსთან ერთად მოგზაურობდნენ. მერი მანქანიდან გადმოვარდა გზის მკვეთრ მოსახვევში პარსონსტაუნში (ახლანდელი ბირი  ოფალის საგრაფო ), ჩავარდა ბორბლის ქვეშ და თითქმის მაშინვე გარდაიცვალა. ექიმმა, რომელიც შემთხვევის ადგილის მახლობლად ცხოვრობდა და იქ რამდენიმე წუთში მივიდა, სიკვდილის მიზეზად მისი ჭრილობები, სისხლჩაქცევები, ყურებიდან სისხლდენა და კისრის მოტეხილობა დაასახელა.

## მემკვიდრეობა 
უორდის მიკროსკოპი, აქსესუარები, სლაიდები და წიგნები გამოფენილია მისი მეუღლის სახლში უარდის ციხე-სიმაგეშე დაუნის საგრაფოში. უილიამ პარსონსის სახლი ბირის ციხესიმაგრეში, ოფალის საგრაფოში ასევე ღიაა საზოგადოებისთვის.  

## სქოლიო 
კატეგორია:ირლანდიელი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1827
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
ბაჰრამ ალიევი

**ბაჰრამ ჰუსეინ ოღლი ალიევი** (დ. 2 სექტემბერი, 1955, მასის რაიონი) - რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი, მელიორაციის დამსახურებული მეცნიერი, ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი,  აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე (2005-2013 წწ.); აზერბაიჯანის რესპუბლიკის თავდაცვის მრეწველობის სამინისტროს ეკოლოგიის ინსტიტუტის, აზერბაიჯანის ეროვნული საჰაერო კოსმოსური სააგენტოს დირექტორი.

## ცხოვრება და საქმიანობა 
ბაჰრამ ალიევი დაიბადა 1955 წლის 2 სექტემბერს სომხეთის სსრ-ში. 1973 წელს დაიწყო სამუშაო და სამეცნიერო საქმიანობა ბაქოს VODGEO-ს ფილიალში, ლაბორანტის თანამდებობაზე. 1979 წელს მან წარმატებით დაასრულა სრული კურსი სპეციალობით „ჰიდრავლიკური ინჟინერი“ აზერბაიჯანის არქიტექტურისა და სამშენებლო ინსტიტუტის წყლის სამელიორაციო ფაკულტეტზე.
2003 წელს მიენიჭა "წლის ინჟინრის" წოდება.

2004 წელს გაეროს (გაერო) სასურსათო უსაფრთხოების პროგრამის ფარგლებში განხორციელდა სასურსათო უსაფრთხოების პროექტი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროსა და გაეროს შორის მემორანდუმის საფუძველზე, რისთვისაც დაჯილდოვდა გაეროს უმაღლესი მედლით.

2005 წელს, ირიგაციის გასაუმჯობესებლად ტექნოლოგიებისა და აღჭურვილობის პირდაპირი დანერგვისთვის, მას მიენიჭა საპატიო ორდენი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროსგან.

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები