ყვითელი საჩეჩელა

**ყვითელი საჩეჩელა** () — სოკოს სახეობა ძარღვასოკოსებრთა ოჯახისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს მსოფლიოს ყველა კონტინენტს, გარდა ანტარქტიდისა. 

საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი და ნორჩი ეგზემპლარები. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე, ერთეულებად ან ჯგუფებად.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა იაკობ კრისტიან შეფერმა 1763 წელს როგორც *Clararia flava*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა იტალიელმა მიკოლოგმა ლუსიენ კელემ 1888 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*
*
*
**Ramaria flavobrunnescens* var. *aurea* (Coker) Corner 1950

## აღწერა
ნაყოფსხეული 10-20 სმ სიმაღლის და 10-15 სმ დიამეტრის, ბუჩქივით დატოტვლილი; ტოტები მოკლე, თანაბარი და მჭიდროდ განლაგებული, ირმის რქისებრი, ბოლოები ორადაა გაყოფილი, ბლაგვი წვერით. ტოტები  ღია-მოყვითალო ნაცერისფერ-ყვითლამდე, ასაკში კრემისფერ-ჟანგმიწისფერი. თითის დაჭერისას მოწითალო ფერს იღებს.

ფეხი – მოკლე და სქელი, სიგრძე — 4-6,5 სმ, სისქე — 3,5-5 სმ, ხორცოვანი, მასიური, ქვედა მხარე მოთეთრო ფერის, ზედა მხარე — მოყვითალო, ძირისკენ შევიწროებული.

რბილობი — მოთეთრო, მყიფე, მოგვიანებით უხეშდება, ნორჩობაში ახასიათებს მოტკბო სუნი და სასიამოვნო გემო, მოგვიანებით მწარდება. გადატეხისას ფერს არ იცვლის.

სპორების ფხვნილი — ჟანგმიწისფერ-ყვითელი. სპორები — ცილინდრული, ხორკლიანი, 8-15 x 3-6 მკმ.

ფაილი:AD2009Sep06 Ramaria flava 02.jpg
ფაილი:AD2009Sep13 Ramaria sp. 02.jpg
ფაილი:AD2009Sep06 Ramaria flava 01.jpg
ფაილი:Ramaria flava a1 (4).JPG

## გავრცელება და ეკოლოგია
იზრდება ნიადაგზე, ერთეულებად ან ჯგუფებად, ტენიან, დაჩრდილულ ფოთლოვან და წიწვოვან ტყეებში. მიკორიზას უპირატესად წარმოქმნის ნაძვთან და წიფელთან.

გავრცელების არეალი მოიცავს მსოფლიოს ყველა კონტინენტს, გარდა ანტარქტიდისა. ჩრდილოეთ ამერიკაში გავრცელებულია კანადა, აშშ-სა და მექსიკაში,, მათ შორის საქართველოში.

სოკო შეტანილია პოლონეთისა და გერმანიის გადაშენების პირას მყოფი სახეობების ნუსხაში.

**სეზონი** — ივლისიდან ოქტომბრამდე.

## კვებითი ღირებულება
იჭმევა ახალი, მხოლოდ ნორჩი ეგზემპლარები, სანამ რბილობი გაუხეშდება. გადაბერებული ნაყოფსხეული მომწაროა, გამწარებას კი იწყებს წვეროებიდან. აგრეთვე გამოიყენება გამხმარი, დამარილებული და ცხიმში დამარინადებული. დამარილებამდე ან დამარინადებამდე აუცილებელია სოკოს 15 წუთით წამოდუღება. (ნახარში წყალი უნდა გადაიღვაროს). მისგან ამზადებენ წვნიან კერძებს. შესაძლებელია გაყინვაც.

გამოუცდელ მესოკოვეს ყვითელი საჩეჩელა შესაძლოა აერიოს რამდენიმე შხამიან სახეობაში, მაგალითად როგორიცაა მოვარდისფრო საჩეჩელა, რომელიც იწვევს საჭმლის მომნელებელი სისტემის მოშლას (დიარეა, ღებინება, გულისრეავა, ძლიერი მუცლის ტკივილი და ა.შ.).

## სინონიმები
ქართული სინონიმები:ქართული სინონიმები:

*რაჭა — **საჩეჩელა**,
*ზემო იმერეთი — **ბაწარა**
*ბორჯომი — **ჩიჩილა, ბაწარა**
*იმერეთი — **ირმის რქა**
*კახეთი — **ირმის ჩხა**

## მსგავსი სახეობები

ფაილი:MOs810, WG 2014 48, powiat obornicki (rezerwat Promenada) (10).JPG|*Ramaria aurantiosiccescens* 
ფაილი:2012-09-03 Ramaria aurea crop.jpg|*Ramaria aurea*
ფაილი:Coral mushroom (4).jpg|*Ramaria botrytis*
ფაილი:Ramaria.eumorpha.-.lindsey.jpg|*Ramaria eumorpha*
Ramaria flaccida, Hartelholz, Múnich, Alemania, 2020-11-21, DD 207-255 FS.jpg|*Ramaria flaccida* 
ფაილი:Ramaria fennica.JPG|*Ramaria fennica*
ფაილი:Ramaria flavescens 01.JPG|*Ramaria flavescens*
ფაილი:Ramaria formosa BS6.jpg|*Ramaria formosa*
ფაილი:Zierliche Koralle Ramaria gracilis.JPG|*Ramaria gracilis*
ფაილი:2010-09-01 Ramaria largentii.jpg|*Ramaria largentii*
ფაილი:Ramaria magnipes (7759552776).jpg|*Ramaria obtusissima* 
ფაილი:Ramaria pallida, Lipik crop.jpg|*Ramaria pallida*
ფაილი:Ramaria stricta 171867.jpg|*Ramaria stricta*
ფაილი:Ramaria testaceoflava - Kuřátka.jpg|*Ramaria testaceoflava*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*ყვითელი საჩეჩელა — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ძარღვასოკოსებრნი