open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კულანსუ

**კულანსუ**  — ფეხით სავალი კუნძული ქსიამენის სანაპიროსთან, ფუძიანის პროვინციაში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთში. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი, კუნძული დაახლოებით 2 კმ² ფართობისაა და მასთან მისვლა შესაძლებელია 8-წუთიანი ბორნით ქსიამენის ცენტრიდან. მიუხედავად იმისა, რომ კუნძულზე მხოლოდ დაახლოებით 20 000 ადამიანი ცხოვრობს, კულანსუ არის მნიშვნელოვანი შიდა ტურისტული დანიშნულების ადგილი, რომელიც წელიწადში 10 მილიონზე მეტ ვიზიტორს იზიდავს, რაც მას ჩინეთის ერთ-ერთ ყველაზე მონახულებად ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად აქცევს.  კულანსუ კრძალავს არა მხოლოდ მანქანებს, არამედ ველოსიპედებსაც. ერთადერთი ნებადართული სატრანსპორტო საშუალებებია პატარა ელექტრო ბაგები და მთავრობის ელექტრო სამსახურებრივი მანქანებია.

კუნძული ცნობილია თავისი პლაჟებით, დაკლაკნილი ქუჩებითა და მდიდარი არქიტექტურით. კუნძული შეტანილია ჩინეთის ეროვნული ლანდშაფტური ადგილების სიაში და კლასიფიცირებულია როგორც 5A ტურისტული ღირსშესანიშნაობა ჩინეთის ეროვნული ტურიზმის ადმინისტრაციის (CNTA) მიერ. ის პროვინციის ათი ყველაზე ლამაზი ადგილის სიაში პირველ ადგილზეა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Kulangsu government visitor's site
*Webpage about the island, with map
**Shanghai Star* article: "Gulangyu Island - Garden on the sea"
**Shenzhen Daily* article: "Gulangyu - A Piano Island"
*Article on newcolonist.com: "China's Carfree Town: Gulangyu"
*Xiamen-Kulangsu ferry guide
*Dr Howard M Scott "Kulanghsu"
*Gulangyu Boat Tour
*Robin's World travel guide to Kulangsu
*CNN.com "Kulangsu: Scaling China's Piano Island"

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
თხევადსაწვავიანი რაკეტული ძრავა

**თხევადსაწვავიანი რაკეტული ძრავა** (თრძ) — თხევადი სარაკეტო საწვავით მომუშავე ქიმიური რაკეტული ძრავა. მისი სქემა დაამუშავა კ. ციოლკოვსკიმ (1903). პირველი სამამულო თრძ-ები (საცდელი სარაკეტო ძრავები) ააგეს და გამოცადეს აირდინამიკურ ლაბორატორიაში (1930-1931). შემდგომ ვ. გლუშკოს, ა. ისაევის, ს. კოსბერგისა და სხვათა ხელმძღვანელობით სსრკ-ში შექმნეს მძლავრი ძრავები (რდ-107, რდ-108, რდ-119, რდ-214 და სხვა), რომლებმაც უზრუნველყვეს დედამიწის, მზის, მთვარის, მარსის პირველი ხელოვნური თანამგზავრების, კოსმ. ხომალდების, ყველა გეოფიზ. და სხვა რა-კეტის გაფრენა (1949-1972). 

თრძ მოიცავს საქშენიან წვის კამერას, საწვავისს კომპონენტების მისაწოდებელ, რეგულირებისა და ანთების სისტემებსა და დამხმარე აგრეგატებს (თბოგადამცემი, შემრევი და სხვა). თრძ ავითარებს წევას მნ-იდან (მიკრორაკეტული ძრავები) რამდენიმე მეგნ-მდე (მაგალითად „სატურნ-5“ რაკეტის პირველი საფეხურის თრძ ქმნის დაახლოებით 7 მეგნ წევას); ორკომპონენტიანი საწვავისათვის კუთრი იმპულსი აღწევს 4500 ნ·წმ/კგ, სამკომპონენტიანისათვის კი — 5000 ნ·წმ/კგ. 

თრძ არის ერთჯერადი და მრავალჯერადი ამუშავებისა, ერთ- და მრავალკამერიანი. განასხვავებენ ერთ და მრავალძრავიან რაკეტულ ძალურ დანადგარებს. თრძ-ში საწვავის მიწოდების სისტემა არის გამოძევებითი ან ტურბოტუმბოსაგრეგატიანი (ტტა). ტტა თრძ 2 ძირითადი სქემისაა: ერთში ხდება გენერატორის აირის კმაწვა, მეორეში კი — არა. 

დანიშნულების მიხედვით თრძ არის ძირითადი (სამარშო), მაკორექტირებელი, სამუხრუჭო საჭისა. მიკრორაკეტული თრძ ორგვარია: მასტაბილიზებელი და საორიენტაციო. ჩვეულებრივ თრძ-ები მუშაობენ წვის კამერაში არსებული მუდმივი წნევის დროს. მიკრორაკეტული ძრავები უმეტესად იმპულსურია. მჟანგავის სახეობის მიხედვით თრძ არის აზოტმჟავიანი, აზოტტეტრაოქსიდიანი, ჟანგბადიანი, წყალბადზეჟანგიანი, ფთორიანი და სხვა. 

მეტად ძნელია ძრავას გაგრილება, რადგან ძალიან მაღალი ტემპერატურისა (5000 K-მდე) და წნევის (ათეულ მეგნ/მ²-მდე) დროს მასზე მოქმედებს წვის აგრესიული პროდუქტები: ეს ზემოქმედება ზოგჯერ გაძლიერებულია კონდენსირებული ფაზის არსებობით. კამერების უმრავლესობას აგრილებენ საწვავის ერთერთი კომპონენტით. ხშირად მიმართავენ შერეულ გაგრილებას, ე. ი. გარე და შიგა გაგრილებას ერთდროულად.

რაკეტა-მატარებელი „ვოსტოკის“ (გდლ-ოკბ, 1954-1957) პირველი საფეხურის ჟანგბად- ნავთიანი 4-კამერიანი თხევადსაწვავანი რაკეტული ძრავა რდ-107-ის ნაწილებია: 1 – საჭის წკის კამერები; 2 – მთავარი წვის კამერები; 3 – ძალური ჩარჩო; 4 – აირგენერატორი; 5 – ტურბინაზე დაყენებული თბოგადამცემი; 6 – მჟანგავის ტუმბო; 7 – საწვავის ტუმბო.

რაკეტა-მატარებლ „კოსმოსის“ (გდლ-ოკბ, 1952-1957) პირველი საფეხურის აზოტმჟავა-ნახშირწყალბადიანი 4-კამერიანი თხევადსაწვავიანი რაკეტული ძრავა რდ-214-ის ნაწილებია: 1 – წვის კამერა; 2 – აირგენერატორი; 3 – ტურბინა; 4 – მჟანგავის ტუმბო; 5 – საწვავის ტუმბო. 

ტურბოტუმბოსაგრეგატიან თხევადსაწვავიან რაკეტულ ძრავაში საწვავის მიწოდების სქემა: 1 – საწვავის ავზები; 2 – ორთქლგენერატორი; 3 – ტურბოტუმბოიანი აგრეგატი; 4 – ფრქვევანები; 5 – წვის კამერა; 6 – საქშენი.

შერეული გაგრილების მქონე თხევადსაწვავიანი რაკეტული ძრავას სქემა: 1 – შეკუმშულაი- 
რიანი ბალონი; 2 – წნევის რედუქტორი: 3 – საწვავის ავზები; 4 – სარქვლები; 5 – წვის კამერა; 6 – საწვავის მიწოდების სარტყლები შიგა გაგრილებისათვის; 7 – საქშენი.

## ლიტერატურა
ატლანტიდის ეკლესია

**ატლანტიდის ეკლესია** () — რომაულ-კათოლიკური სამრევლო ეკლესია და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ურუგვაიში, ესტასიონ-ატლანტიდაში.

## აღწერა
ტაძარი ეძღვნება ქრისტეს და ლურდის ღვთისმშობელს. ის წარმოადგენს ცნობილ არქიტექტურულ ნიშანსვეტს, რომელიც 1958 წელს დააპროექტა ინჟინერმა ელადიო დიესტემ. არქიტექტურულად თვალშისაცემია, აღწერილია როგორც „მარტივი მართკუთხედი, გვერდითი კედლებით, რომლებიც ტალღისებური მრუდებით ადიან მათი რკალების მაქსიმალურ ამპლიტუდამდე“, ეს კედლები კი იჭერენ ტალღისებურ სახურავს, რომელიც შედგება ელადიო დიესტეს მიერ შექმნილი არმირებული აგურის გაუსის თაღების თანმიმდევრობისგან.

ცილინდრული სამრეკლო, აშენებული ღია აგურის წყობით, მიწიდან ამოდის ეკლესიის მთავარი ფასადის მარჯვენა მხარეს, ხოლო მიწისქვეშა საბაპტისტერიო მდებარეობს შესასვლელის მარცხენა მხარეს, რომელიც ხელმისაწვდომია სამკუთხა პრიზმული შესასვლელიდან და განათებულია ცენტრალური ოკულუსის საშუალებით.

ეკლესია წარმოადგენს ლათინურ ამერიკაში XX საუკუნის მეორე ნახევარში თანამედროვე არქიტექტურის შესანიშნავი ფორმალური და სივრცული მიღწევების გამორჩეულ მაგალითს, რომელიც განასახიერებს სოციალური თანასწორობის ძიებას რესურსების მცირე გამოყენებით, სტრუქტურული იმპერატივების დაკმაყოფილებით დიდი ესთეტიკური ეფექტისათვის.

მასალა არის ძალიან მარტივი აგურის წყობა, რომელიც წარმოადგენს ღია აგურის ნოვატორულ გამოყენებას არმირებულ კერამიკულ სტრუქტურაში.

2021 წელს ეკლესია გამოცხადდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად სახელწოდებით „ინჟინერ ელადიო დიესტეს ნამუშევარი: ატლანტიდის ეკლესია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Pictures of "Cristo Obrero"

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ურუგვაიში
დომინიკ ლანჟევინი

**დომინიკ ლანჟევინი** (დაიბადა 24 ივლისი, 1947 ანგულემი, შარანტას დეპარტამენტი, საფრანგეთი)  — ფრანგი მკვლევარი  ფიზიკური ქიმიის მიმართულებით. სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის (National de la Recherche Scientifique Centre)  კვლევითი დირექტორი.  თხევადი ურთიერთქმედების ჯგუფის ხელმძღვანელი პარიზის უნივერსიტეტის მყარი მდგომარეობის ფიზიკის ლაბორატორიაში.   2013 წლიდან 2021 წლამდე იკავებდა ევროპის სამეცნიერო ფონდის ევროპის კოსმოსური მეცნიერების კომიტეტის საბუნებისმეტყველო და ფიზიკურ მეცნიერებათა კომიტეტის თავმჯდომარის თანამდებობას. 

## ადრეული წლები. განათლება 
მორის კრუშონის და ჟაკლინ მოჟანის ქალიშვილი დომინიკ ან-მარი კრუშინი დაიბადა საფრანგეთის ქალაქ ანგულემში. 1969 წელს ცოლად გაჰყვა მიშელ ლანჟევინს.

დომინიკმა მიიღო დოქტორის ხარისხი პარიზის  ქალთა École Normale Supérieure -ში (ENS Sèvres)  და დაკავდა პოსტდოქტორანტურული კვლევებით პიერ ჟილ დე ჟენის ლაბორატორიაში კოლეჯ დე ფრანსში. 

## კარიერა 
1970-იან წლებში დომინიკმა დააარსა ზედაპირული აქტიური ნივთიერებების ჯგუფი École Normale Supérieure-ში. 1990-იანი წლების დასაწყისში ჩამოაყალიბა კვლევითი ჯგუფი Films de tensioactifs flexibles. 1994 წლიდან 1998 წლამდე ლანჟევინი  ბორდოში ხელმძღვანელობდა პოლ პასკალის ცენტრს. 1992 წლიდან 1993 წლამდე იკავებდა ევროპის კოლოიდური და ინტერფეისის საზოგადოების პრეზიდენტის თანამდებობას.

## კვლევა 
მეცნიერის კვლევის საგანს წარმოადგენს რბილი მატერიის ფიზიკის ექსპერიმენტულ შესწავლა, მათ შორის თხევადი კრისტალური ზედაპირების, სურფაქტანტი-პოლიმერული ნარევების, ნანონაწილაკების ზემოქმედება ქაფებზე, ქაფის დრენაჟი და საპნის ფენის დრენაჟი და ულტრა დაბალი დაძაბულობის სურფაქტანტი-ზეთი-წყლის სისტემების ზედაპირული რეოლოგია.    

დომინიკ ლანჟევინმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ზედაპირების მექანიკურ თვისებებსა და ქაფისა და ემულსიების სტაბილურობას შორის კავშირის შესწავლაში. მის ნაშრომს ფართო გამოყენება აქვს მრეწველობასა და მედიცინაში, განსაკუთრებით საკვებისა და მედიკამენტების მომზადებაში, სარეცხი საშუალებების, სამშენებლო მასალების, ხანძარსაწინააღმდეგო, მინერალების მოპოვებაში, დამაბინძურებლების აღდგენასა და ბირთვული ნარჩენების დამუშავებაში.  იგი ასევე თანამშრომლობდა ევროპის კოსმოსურ სააგენტოსთან (ESA), რომელიც ხელმძღვანელობდა მიკროგრავიტაციაში ქაფის ქცევის შემსწავლელ საერთაშორისო გუნდს,  FOAM-C  (ქაფი და ოპტიკური მექანიკა - მსხვრევა) ექსპერიმენტში.  

## ჯილდოები 
ლანჟევინს მიღებული აქვს არაერთი ჯილდო, მათ შორის: სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის (CNRS) ვერცხლის მედალი, კაშა მიტალის პრიზი ხსნარებში ზედაპირული აქტიური აგენტების შესწავლისთვის, აგრეთვე  L'Oréal-UNESCO-ს ჯილდო ქალებისთვის მეცნიერებაში, "სარეცხი საშუალებების, ემულსიების და ქაფის ფუნდამენტური გამოკვლევებისთვის"(2005) და  ევროპის კოლოიდური და ინტერფეისის საზოგადოების  (European Colloid & Interface Society) ოქროს მედალი — Overbeek 2012.  

2009  წელს  ევროკომისიიდან დასახელდა ევროპის ელჩად კრეატიულობისა და ინოვაციების საკითხებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქალი მეცნიერები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მახონჯუა

**მახონჯუის მთები** () — მცირე მთებისა და გორაკების რიგი, რომელიც მოიცავს 120 × 60 კილომეტრის ფართობს, დაახლოებით 80 % მდებარეობს მპუმალანგაში, სამხრეთ აფრიკის პროვინციაში, ხოლო დანარჩენი — მეზობელი ესვატინის ტერიტორიაზე. ის შეადგენს ბარბერტონის მწვანე ქვის სარტყლის 40 %-ს.

## ისტორია
სვაზები და სხვა მწყემსი ხალხები სავარაუდოდ აძოვებდნენ იქ თავიანთ საქონელს, ვიდრე ევროპელები არ ჩამოვიდნენ 1860-იან წლებში.

2009 წელს განაცხადი წარადგენეს რეგიონის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად კლასიფიკაციისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში
G7-ის 51-ე სამიტი

**G7-ის 51-ე სამიტი**, *დიდი შვიდიანის ორმოცდამეთერთმეტე სამიტი* (; 15-17 ივნისი, 2025) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნის არაოფიციალური შეხვედრა კანადაში, ალბერტის დასახლებულ პუნქტ კანანასკისში. 2002 წელს კანანასკისმა G8-ის 28-ე სამიტს უმასპინძლა.

დიდი შვიდიანის (G7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს) და რუსეთი (1997 წლიდან 2014 წლის მარტამდე). როდესაც შვიდმა დამფუძნებელმა ქვეყანამ გადაწყვიტა მე-40 სამიტის ჩატარება რუსეთის გარეშე, მაშინ ის გახდა „დიდი შვიდეულის მე-40 სამიტი“. ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

## ლიდერები სამიტზე
2025 წლის სამიტი იქნება პირველი სამიტი ბრიტანეთის პრემიერ მინისტრისთვის კირ სტარმერისთვის, რომელიც აირჩევა კანადის პრემიერ მინისტრად, გერმანიის კანცლერმა ფრიდრიხ მერცმა და იაპონიის პრემიერ მინისტრმა შიგერუ იშიბამ. ეს ასევე იქნება პირველი სამიტი აშშ-ს პრეზიდენტის დონალდ ტრამპისთვის 2019 წლის G7-ის 45-ე სამიტის შემდეგ.

## გალერეა

File:Mark Carney.jpg|'***მარკ კარნი,პრემიერ-მინისტრი
File:Emmanuel Macron August 2024.jpg|****ემანუელ მაკრონი, პრეზიდენტი
File:2025-02-23 Bundestagswahl – Wahlabend CDU by Sandro Halank–025.jpg|****ფრიდრიხ მერცი, კანცლერი
File:Giorgia Meloni Official 2023 crop.jpg|****ჯორჯა მელონი, პრემიერ-მინისტრი
File:Ishiba Shigeru 20241001 (cropped).jpg|****შიგერუ იშიბა, პრემიერ-მინისტრი
File:Prime Minister Keir Starmer Portrait (cropped).jpg|****კირ სტარმერი, პრემიერ-მინისტრი  
File:January 2025 Official Presidential Portrait of Donald J. Trump.jpg|****დონალდ ტრამპი, პრეზიდენტი 

File:Ursula von der Leyen 2024.jpg|****ურსულა ფონ დერ ლაიენი, ევროკომისიის პრეზიდენტი
File:Antonio Costa Portrait 2024 (cropped).jpg|***'ანტონიუ კოშტა, საბჭოს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website

## სქოლიო
051
კატეგორია:2025 წელი საერთაშორისო ურთიერთობებში
ავღანეთის საერთაშორისო მისიაში დაღუპული ქართველი მებრძოლები

ავღანეთში მიმდინარე საერთაშორისო უშიშროების დახმარების ძალების (ISAF) ოპერაციაში (ნატოს ეგიდით) საქართველოს სამხედრო ქვედანაყოფი 2009 წლის ნოემბრიდან მონაწილეობდა (2015–2021 წლებში ჩაანაცვლა მტკიცე მხარდაჭერის მისიამ, RSM). წლების განმავლობაში განმავლობაში საქართველოს ხელისუფლებამ ასეულის ზომის ქვედანაყოფი 10-ჯერ გაზარდა. 2012 წლის სექტემბრიდან, საქართველოს ხელისუფლების გადაწყვეტილებით, საქართველოს წვლილი გაორმაგდა და ავღანეთში უკვე 1600-მდე ქართველი სამხედრო მოსამსახურე იმყოფებოდა ჰილმენდის პროვინციაში.

ნატოს ISAF-ის სარდლობის ერთსულოვანი შეფასებით, ქართველმა სამხედროებმა გაბედული და თავდადებული საქმიანობით მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს გლობალური ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის საქმეში. მისიაში ჩართვიდან საქართველოს ქვედანაყოფმა ავღანეთში 32 სამხედრო მოსამსახურე დაკარგა. ყველაზე დიდი მსხვერპლი მოჰყვა 2013 წლის 6 ივნისს ჰილმენდის პროვინციაში მეამბოხეთა მიერ განხორციელებულ თავდასხმას (დაიღუპა შვიდი ჯარისკაცი).

ავღანეთში დაღუპული ჯარისკაცების ოჯახებისათვის კანონით დადგინდა სოციალური დახმარება: ქართველი ჯარისკაცები დაიკრძალნენ მხედრული პატივით, ოჯახის წევრებს ეძლეოდათ ერთჯერადი მატერიალური დახმარება, მარჩენალდაკარგულ მშობლებს, მეუღლეებსა და შვილებს დაენიშნათ პენსია და გადაეცათ ბინები სახელმწიფო ხარჯებით აშენებულ ოფიცერთა სახლებში.

## დაღუპული სამხედროების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ავღანეთში მიმდინარე საერთაშორისო მისიაში დაღუპულ სამხედრო მოსამსახურეთა სია — საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო
* ხსოვნის გვერდი — რადიო თავისუფლება

## სქოლიო
ნელსონ მანდელას მემკვიდრეობის ძეგლები

**ნელსონ მანდელას მემკვიდრეობის ძეგლები** () — ძეგლების მთელი რიგი, რომელიც წარმოადგენს სამხრეთ აფრიკის ბრძოლის მემკვიდრეობას ადამიანის უფლებებისთვის, განთავისუფლებისა და შერიგებისათვის. ის შედგება თოთხმეტი კომპონენტისგან, რომლებიც მდებარეობს ქვეყნის სხვადასხვა ადგილას და ყველა მათგანი დაკავშირებულია სამხრეთ აფრიკის XX საუკუნის პოლიტიკურ ისტორიასთან. 

ძეგლები მოიცავს კავშირის შენობებს (პრეტორია), რომელიც ახლა მთავრობის ოფიციალური ადგილსამყოფელია; შარპევილის ადგილები, რომლებიც უსამართლო გადასვლის კანონების წინააღმდეგ გამართულ პროტესტზე 69 ადამიანის მკვლელობას უკავშირდება; დიდი ადგილი მქჰეკეზვენიში, ტრადიციული ლიდერობის სიმბოლური ადგილი, სადაც ნელსონ მანდელა ახალგაზრდობაში ცხოვრობდა. 

ეს ადგილები ასახავს აპარტეიდის წინააღმდეგ ხანგრძლივ ბრძოლასთან დაკავშირებულ მთავარ მოვლენებს; მანდელას გავლენას ურთიერთგაგებისა და პატიების ხელშეწყობაში და მრწამსს, რომელიც დაფუძნებულია არა-რასისტულ ფილოსოფიაზე და პანაფრიკანიზმზე.

## ძეგლების სია
* ფორტ-ჰეირის უნივერსიტეტი
* კავშირის შენობები
* სოფიატაუნი და მეექვსე რაიონი
* კლიფთაუნი
* ალბერტ ლუთულის სახლი და მუზეუმი; ჰოვიკი, ნელსონ მანდელას დაკავების ადგილი ნატალში; მანაიეს დარბაზი და შერიგების ადგილები პიტერმარიცბურგში; ნელსონ მანდელას მეხსიერების ცენტრი
* იუსტიციის სასახლე
* შარპევილისა და ლანგას 1960 წლის ხოცვა-ჟლეტის მემორიალები
* ლილისლიფ ფარმი განთავისუფლების მემორიალი
* ვილაკაზის ქუჩა და ჰექტორ-პიტერსონის მუზეუმი სოვეტოში
* კონსტიტუციური ბორცვი და სიმართლისა და შერიგების კომისია
* მემორიალი თავისუფლების პარკი და ვაიჰოეკის ადგილი
* ნელსონ-მანდელას ადგილები (ქუნუ, მვეზო, მქეკეზვენი) 
* სტივ ბანტუ ბიკოსთან დაკავშირებული ადგილები და ზანემპილოს კლინიკა;

## რესურსები ინტერნეტში
* Human Rights, Liberation and Reconciliation: Nelson Mandela Legacy Sites

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში
თრომბოზი

**თრომბოზი** ( < ) — თრომბის წარმოქმნის პროცესი გულ-სისხლძარღვთა სისტემაში. თრომბოზის მიზეზებია: სისხლძარღვის შიგნითა კედლის (ენდოთელიუმის) პათოლოგიური ცვლილებები — დაზიანება ინფექციის, ინტოქსიკაციის და სხვათა შედეგად, ათეროსკლეროზი, ანთებითი პროცესი (თრომბოფლებიტი, თრომბარტერიიტი), გულის სარქვლების ანთება (მაგალითად, ენდოკარდიტი), სისხლის თვისებების შეცვლა, კერძოდ, სისხლის შედედებისა და სიბლანტის, გაძლიერება, სისხლის ნაკადის შენელება, რაც სისხლძარღვთა პათოლოგიურ გაგანიერებითაა გამოწვეული. თრომბოზის შედეგად სიისხლის მიმოქცევა ირღვევა იმ მიდამოში, რომელსაც დაზიანებული სისხლძარღვი ამარაგებს. მაგალითად, გულის გვირგვინოვანი არტერიების თრომბოზი იწვევს გულის კუნთის ინფარქტს, ტვინის არტერიებისა – დარბილებასა და ინსულტს, ხოლო კიდურების მსხვილი არტერიების თრომბოზი შეიძლება განგრენის მიზეზი გახდეს. ვენის სანათურში თრომბოზის შედდეგად ვითარდება ვენური შეგუბება. სისხლის ნელი დინების გამო თრომბოზი უფრო ხშირია ვენებში, ვიდრე არტერიებში. 

მკურნალობა: ანტიკოაგულაციური, ფიბრინოლიზური და სპაზმოლიზური საშუალებანი თრომბის მოცილება ქირურგიული გზით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჰემატოლოგია
ვერსალი (მრავალმნიშვნელოვნება)

საკუთარი სახელი **ვერსალი** () შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

* **ვერსალი** (ვერსალის სასახლე) — სასახლისა და პარკის ანსამბლი, ფრანგი მეფეების ყოფილი რეზიდენცია. 
* ვერსალი (ქალაქი) — ქალაქი პარიზის გარეუბანში, რომელიც მდებარეობს ყოფილი სამეფო რეზიდენციის გარშემო; ამავე სახელწოდების რაიონის ქვეპრეფექტურა.
* ვერსალი (ოკრუგი) — ოკრუგი ივლინის დეპარტამენტში, ილ-დე-ფრანსის რეგიონში.
* ვერსალი (სასტუმრო) — სასტუმრო ვლადივოსტოკში, აშენებული 1907-1909 წლებში; ქალაქის ერთ-ერთი უძველესი შენობა.
* ვერსალი (ტელესერიალი) — ისტორიული სერიალი, რომელიც ეძღვნება ლუი XIV-ს და მის გადასვლას ვერსალში (საფრანგეთი-კანადა, 2015 წ.).
* ვერსალი (საფეხბურთო კლუბი) — ფრანგული საფეხბურთო კლუბი ამავე სახელწოდების ქალაქიდან.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვერსალის ხელშეკრულება — ვერსალში სხვადასხვა წლებში ხელმოწერილი რამდენიმე საერთაშორისო ხელშეკრულება.
* *Versailles* — იაპონური მეტალ ჯგუფი, ჩამოყალიბდა 2007 წელს.
G7-ის მე-4 სამიტი

**G7-ის მე-4 სამიტი**, *დიდი შვიდიანის მეოთხე სამიტი* (; 16-17 ივლისი, 1978) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის ქალაქ ბონში. სამიტის შეხვედრის ადგილი იყო გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის კანცლერის ბონის ყოფილი ოფიციალური რეზიდენცია — შაუმბურგის სასახლე.

დიდი შვიდიანის (G7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

## ლიდერები სამიტზე
[thumb|სამიტის ლიდერები შაუმბურგის სასახლე: (მარცხნიდან მარჯვნივ) [ჯულიო ანდრეოტი, ტაკეო ფუკუდა, ჯიმი კარტერი, ჰელმუტ შმიდტი და ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი.]]
G7 იყო არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი, კანადის, საფრანგეთის, დასავლეთ გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

## განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად. ეს იყო პირველი სამიტი, სადაც მონაწილეებმა ერთობლივი განცხადების პარალელურად, პოლიტიკური გადაწყვეტილებების ვალდებულებაც აიღეს.

## გალერეა

File:Pierre Trudeau (1975).jpg|''''''პიერ ტრიუდო, პრემიერ-მინისტრი
File:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|alt=ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი|'***ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი
File:Bundeskanzler Helmut Schmidt.jpg|alt=ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი|****ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი
File:Giulio Andreotti.jpg|alt=ჯულიო ანდროეტი, პრემიერ-მინისტრი|****ჯულიო ანდროეტი, პრემიერ-მინისტრი
File:Takeo Fukuda 19761224.jpg|alt=ტაკეო ფუკუდა, პრემიერ-მინისტრი|****ტაკეო ფუკუდა, პრემიერ-მინისტრი
File:James Callaghan (1975).jpg|alt=ჯეიმს კალაგანი, პრემიერ-მინისტრი|****ჯეიმზ კალაჰანი, პრემიერ-მინისტრი  
File:JimmyCarterPortrait2.jpg|alt=ჯიმი კარტერი, პრეზიდენტი|****ჯიმი კარტერი, პრეზიდენტი 

File:Roy Jenkins 1977 (cropped).jpg|alt=როი ჯენკინსი, ევროკომისიის პრეზიდენტი|***'როი ჯენკინსი, ევროკომისიის პრეზიდენტი 

## რესურსები ინტერნეტში
* Bayne, Nicholas and Robert D. Putnam. (2000). *Hanging in There: The G7 and G8 Summit in Maturity and Renewal.* Aldershot, Hampshire, England: Ashgate Publishing. ; OCLC 43186692
* Reinalda, Bob and Bertjan Verbeek. (1998). *Autonomous Policy Making by International Organizations.* London: Routledge.  ; ; OCLC 39013643
* No official website is created for any G7 summit prior to 1995 -- *see* the 21st G7 summit.
* University of Toronto: G8 Research Group, G8 Information Centre
** G7 1978, delegations & documents

## სქოლიო
004
ეკატერინე შტროის ასული

**ეკატერინე შტროის ასული** — ქართველი მოღვაწე ქალი, დელტავის მონასტრის წინამძღვარი. მის ანდერძში წერია:

 

## ლიტერატურა
* ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ. 5, თბ., 2022, გვ. 49

კატეგორია:ქალები შუა საუკუნეებში
ანა რჩეულიშვილი

**ანა რჩეულიშვილი** — ქართველი პოეტი ქალი XV საუკუნის მიწურულს და XVI საუკუნის დასაწყისს. ვეფხისტყაოსნის მკვლევარი და გადამწერი.  შ. ონიანი, იმოწმებს ანა რჩეულიშვილის ერთ წარწერას:

## ლიტერატურა
* ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ. 5, თბ., 2022, გვ. 62

კატეგორია:ქალები შუა საუკუნეებში
თუმიან გოჯიშვილი

**თუმიან გოჯიშვილი** — ქართველი რომანტიკოსი პოეტი ქალი, XVI საუკუნის საქართველოში. თუმიანის წარწერებიდან ყურადღებას იქცევს სტროფი.

## ლიტერატურა
* ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ. 5, თბ., 2022, გვ. 66

კატეგორია:ქართველი პოეტები
გულდამ შალიკაშვილი-ფანასკერტელი

**გულდამ შალიკაშვილი-ფანასკერტელი**  — ფარსადან ფანასკერტელის მეუღლე. 1543 წელს შეუმკია სახარება, რომლის მინაწერში ამის შესახებ თვითონ წერს:

## ლიტერატურა
* ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ. 5, თბ., 2022, გვ. 73

კატეგორია:ქართველი ქალები
სევდაოზ ჭარმაულის ასული

**სევდაოზ ჭარმაულის ასული** — ჭარმაული აზნაურის ქალიშვილი. მის შესახებ ცნობას გვაწვდის გადამწერი ფილიპე.

„ქრონიკების“ ერთ-ერთ გვერდზე ვკითხულობთ:

## ლიტერატურა
* ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში ტ. 5, თბ., 2022, გვ. 48.

კატეგორია:ქალები შუა საუკუნეებში
გრანატულა-დე-კალატრავა

**გრანატულა-დე-კალატრავა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების სიუდად-რეალის პროვინციის კამპო-დე-კალატრავის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 152,65 კმ². მოსახლეობა — 717 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სიუდად-რეალის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* გრანატულა-დე-კალატრავის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:სიუდად-რეალის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სიუდად-რეალის ქალაქები
G8-ის 23-ე სამიტი

**G8-ის 23-ე სამიტი**, *დიდი რვიანის ოცდამესამე სამიტი* (; 20-22 ივნისი, 1997) — რვა უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა აშშ-ში, კოლორადოს შტატის ქალაქ დენვერში. სამიტის შეხვედრის ადგილი იყო ახლად აშენებული დენვერის საჯარო ბიბლიოთეკა ქალაქის ცენტრში. 

დიდი შვიდიანის (G7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს).  1997 წელს ჯგუფს დაემატა ახალი წევრი რუსეთის სახით, რის გამოც მან მიიღო ახალი სახელი — დიდი რვიანი (G8). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

## ლიდერები სამიტზე
, ჟან კრეტიენი, ტონი ბლერი, ბორის ელცინი, ბილ კლინტონი, ჟაკ შირაკი, ჰელმუტ კოლი, რომანდო პროდი, ჟაკ სანტერი და ვიმ კოკი]]
G8 არის არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი კანადის, ევროკომისიის, საფრანგეთის, გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, რუსეთის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

## განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

## გალერეა

File:Jean Chrétien 1993.jpg|'***ჟან კრეტიენი, პრემიერ-მინისტრი
File:Jacques Chirac (1997) (cropped).jpg|****ჟაკ შირაკი, პრეზიდენტი
File:Helmut Kohl (1996) cropped.jpg|****ჰელმუტ კოლი, კანცლერი
File:Romano Prodi 1999 (cropped).jpg|****რომანო პროდი, პრემიერ-მინისტრი
File:Ryutaro Hashimoto 19960111.jpg|****ჰასიმოტო რიუტარო, პრემიერ-მინისტრი
File:Борис Николаевич Ельцин-1 (cropped) (cropped).jpg|****ბორის ელცინი, პრეზიდენტი 
File:Tony Blair 1997.jpg|****ტონი ბლერი, პრემიერ-მინისტრი
File:Bill Clinton.jpg|****ბილ კლინტონი, პრეზიდენტი 

File:Jacques Santer (cropped).jpg|****ჟაკ სანტერი, ევროკომისიის პრეზიდენტი 
File:Wim Kok 1994.jpg|***'ვიმ კოკი, საბჭოს პრეზიდენტი 

## რესურსები ინტერნეტში
* Bayne, Nicholas and Robert D. Putnam. (2000). *Hanging in There: The G7 and G8 Summit in Maturity and Renewal.* Aldershot, Hampshire, England: Ashgate Publishing. ; OCLC 43186692
* Reinalda, Bob and Bertjan Verbeek. (1998). *Autonomous Policy Making by International Organizations.* London: Routledge. ; ; OCLC 39013643
* Official G8 website: Denver summit, 1997; 
* University of Toronto: G8 Research Group, G8 Information Centre
** G8 1997, delegations & documents

## სქოლიო
023
მუმბაის ვიქტორიანული გოთიკისა და არტ-დეკოს ანსამბლი

**მუმბაის ვიქტორიანული გოთიკისა და არტ-დეკოს ანსამბლი** — წარმოადგენს XIX საუკუნის ვიქტორიანული აღორძინების საჯარო და XX საუკუნის მუმბაის არტ-დეკოს სტილის კერძო შენობების კოლექციას მუმბაის ფორტის უბანში. ეს ანსამბლი 2018 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოცხადდა.

ეს შენობები განლაგებულია ოვალ-მაიდანის გარშემო, დიდი რეკრეაციული მოედნის ირგვლივ, რომელსაც ოდესღაც ესპლანადა ერქვა.

XIX საუკუნის ვიქტორიანული გოთიკური შენობები, რომლებიც ოვალის აღმოსავლეთით მდებარეობს, ძირითადად არის მუმბაის უმაღლესი სასამართლო, მუმბაის უნივერსიტეტი (ფორტის კამპუსი) და საქალაქო სამოქალაქო და სასამართლო პალატა (განთავსებულია ძველი სამდივნოს შენობაში).

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში
ლევან იოსებიძე

**ლევან იოსებიძე** (დ. 1988, რუსთავი — გ. 2008) — ქართველი სამხედრო პირი. 

## ბიოგრაფია 
საკონტრაქტო სამსახურს ვაზიანში, მეოთხე ბრიგადაში გადიოდა. დაიღუპა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს. 

## ჯილდოები 
*2008 — ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი

## ლიტერატურა 
*გმირი, 2008 წლის აგვისტოს ომში დაღუპული ჯარისკაცების ხსოვნისადმი მიძღვნილი წიგნი: ნაწ. 1, თბ., 2010, გვ. 73-74

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:რუსთავში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს გმირები
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ომის მონაწილეები (2008)
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ომში დაღუპულები (2008)
ციური ბობოხიძე

**ციური ბობოხიძე** (დ. 22 დეკემბერი, 1940 — გ. 14 ოქტომბერი, 2023) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი 1965 წელს.

1965 წელს იყო ბორჯომის სანატორიუმ „ლიკანის“ ორდინატორი. 1982 წლიდან ქალაქის  პირველი კლინიკური საავადმყოფოს ენდოკრინოლოგიური განყოფილების ორდინატორი, განყოფილების გამგე 1996-2011 წლებში. კლინიკა „ენმედიცში“ იკავებდა, დირექტორის მოადგილის პოზიციას, ასევე იყო წამყვანი ექიმი-ენდოკრინოლოგი. ავტორია 10 სამეცნიერო ნაშრომის, რომლებიც ეხება შაქრიანი დიაბეტის და თანმხლები გართულებების დროს იმუნური სისტემის გამოკვლევას. ექიმი–ენდოკრინოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა „შაქრიანი დიაბეტის და მისი თანმხლები ღვიძლის დაავადებათა დროს იმუნიტეტის T და B  სისტემების გამოკვლევის კლინიკური მნიშვნელობა“.

## ლიტერატურა 
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ.,  2000,  გვ. 41

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:ქართველი ენდოკრინოლოგები
კარდიოსკლეროზი

**კარდიოსკლეროზი** ( და ) — გულის კუნთის პათოლოგიური მდგომარეობა, რომლის დროსაც კუნთოვანი ქსოვილის ადგილს იკავებს შემაერთებელი ქსოვილი. კარდიოსკლეროზი შეიძლება იყოს დიფუზიური და კეროვანი. კეროვანი კარდიოსკლეროზი ვითარდება გულის კუნთის ინფარქტის შედეგად. კარდიოსკლეროზის ერთ-ერთი მთავარი და ადრეული სიმპტომია ქოშინი (დაავადების დასაწყისში ფიზიკური დატვირთვისას, მოგვიანებით – მოსვენების დროსაც). დაავადების განვითარებასთან ერთად ვლინდება გულის უკმარისობის ნიშნები: აჩქარებული მაჯისცემა, ფეხების შეშუპება, ღვიძლის გადიდება, ფილტვის სისხლმარღვებში სისხლის შეგუბება, ხუთვის შეტევები. კარდიოსკლეროზის ხშირი სიმპტომებია გულის რიტმის დარღვევა (ექსტრასისტოლა, მოციმციმე არითმია და სხვა), შეიძლება განვითარდეს გულის მანკი. 

მკურნალობა: გული კუნთის სისხლით მომარაგების გაუმჯობესება (სისხლძარღვთა გამაფართოებელი საშუალებანი, ანტიკოაგულანტები); გულის უკმარისობისა (სტროფანტინი, სათითურას პრეპარატები, შარდმდენი საშუალებანი და სხვ.) და არითმიის (ქინიდინი, ნოვოკაინამიდი და სხვ.) ლიკვიდაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გულის დაავადებები
გულძმარვა

**გულძმარვა** — წვის უსიამოვნო შეგრძნება გულის კოვზთან და საყლაპავის გასწვრივ. იწვევს კუჭიდან საყლაპავში კუჭის მჟავე შიგთავსის დაბრუნება ზოგჯერ დაკავშირებულია საყლაპავი მილის, კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის მოტორიკის მოშლასთან. გულძმარვა აღინიშნება წყლულოვანი დაავადების, გასტრიტის, ქოლეცისტიტის, კუჭის წვენის მომეტებული მჟავიანობისა და სხვათა დროს. შეიძლება გამოიწვიოს მლაშე, ცხარე, ცხიმიანმა საკვებმა.

მკურნალობა: გულძმარვის გამომწვევი დაავადების მკურნალობა, სპეციალური დიეტა, ნახშირწყლებისა და ისეთი ნივთიერებების შეზღუდვა, რომლებიც აძლიერებს კუჭის წვენის გამოყოფას. მიმართავენ აგრეთვე ჭარბი მჟავიანობის გამანეიტრალებელ საშუალებებს (საჭმელი სოდა, მწვარი მაგნეზია და სხვა). მკურნალობა უნდა ჩატარდეს ექიმის მეთვალყურეობით, ვინაიდან ტუტეების ხშირმა და უსისტემო ხმარებამ შეიძლება დააზიანოს კუჭის ლორწოვანი გარსი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადებები
სკლეროზი

**სკლეროზი** () — ადამიანისა და ცხოველების რაიმე ორგანოსა ან ქსოვილში შემაერთებელი ქსოვილის ზრდა. ორგანოს სკლეროზის დროს მისი პარენქიმა (ფუნქციური ელემენტები) იღუპება და მის ნაცვლად ვითარდება მწიფე, ზოგჯერ უხეში ბოჭკოვანი შემაერთებელი ქსოვილი. ამ უკანასკნელის ახლად წარმოქმნა ჩვეულებრივ ხდება შემაერთებელქსოვილოვანი უჯრედების – ფიბრობლასტების გამრავლებისა და მათ მიერ კოლაგენის მოლეკულების ინტენსიურად წარმოქმნის შედეგად. პარენქიმის ფუნქციური ელემენტების დაღუპვის მიზეზი შეიძლება იყოს ანთება, ჩვეულებრივგ ქრონოლოგიური (ტუბერკულოზის, რევმატიზმის, სიფილისის დროს), სისხლის მიმოქცევის მოშლა (ვენური შეგუბების დროს), ინვოლუციური (მაგალითად, მშობიარობის შემდგომ პერიოდში საკვერცხის ყვითელი სხეულის სკლეროზი) და ასაკობრივი ცვლილებები, ნივთიერებათა ცვლის მოშლა და სხვა. სკლეროზი შეიძლება იყოს კეროვანი და დიფუზიური. გაზრდილი შემაერთებელი ქსოვილი შეიშლება შეიჭმუხნოს და გამოიწვიოს ორგანოს დეფორმაცია – ციროზი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ათეროსკლეროზი
*პნევმოსკლეროზი
*კარდიოსკლეროზი

## ლიტერატურა
ვერსალი (ქალაქი)

**ვერსალი**, *ვერსაი* () — ქალაქი საფრანგეთში, პარიზის სამხრეთ-დასავლეთით. გარეუბანი, იველინის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## ისტორია
1632 წელს ვერსალი (როცა იგი ლუი XIII-მ შეიძინა) პატარა სოფელი იყო. 1682 წლიდან 1789 წლამდე — საფრანგეთის მეფეთა რეზიდენციაა. XVII-XVIII საუკუნეებში ვერსალში შეიქმნა სასახლე-პარკის ანსამბლი, რომელსაც საფუძვლად დაედო ლუი XIII-ის პატარა სამონადირეო ციხე-დარბაზი (1624, არქიტექტორი ფ. ლერუა). დროთა განმავლობაში რამდენიმე სამშენებლო პერიოდის შემდეგ (1661-1668, არქიტექტორი ლ. ლევო; 1670-1674, არქიტექტორი ფ. დ' ორბე; 1678-1689, არქიტექტორი ჟ. არდუენმანსარი) ვერსალილ გადაიქცა დიდ სასახლედ (ფასადის სიგრძე 576.2 მ) მდიდრულად მორთული საზეიმო და საცხოვრებელი ინტერიერებითა (მხატვარი შ. ლებრენი, 1661 წლიდან, და სხვ.) და 6 ათას ჰა-ზე გაშლილი პარკით. სასახლიდან მარაოსავით გაშლილი სამი გზა საფუძვლად დაედო ქ. ვერსალის დაგეგმარებას. ამ გზათა თავშესაყარში, სასახლის წინ, კურდონერში (საზეიმო ეზო), აღმართულია ლუი XIV-ის ქანდაკება (XIX საუკუნის II მეოთხედი, მოქანდაკე ლ. მ. ლ. პტიტო და კარტელიე). სასახლის მეორე მხარეს ხეივანი და დიდი არხია (სიგრძე 1520 მ). რეგულარული პარკის სწორხაზოვანი ხეივნები დამშვენებულია პავილიონებით, შადრევნებით, ქანდაკებებით (მოქანდაკე ფ. ჟირარდონი და სხვა). დიდი არხის ჩრდილოეთით დიდი ტრიანონის (1687, არქიტექტორი ჟ. არდუენ-მანსარი) და მცირე ტრიანონის (1762-1764, არქიტექტორი ჟ. ა. გაბრიელი) სასახლეებია. აქვეა მარი ანტუანეტის „სოფელი“ (1782-1786, არქიტექტორი რ. მიკი, მხატვარი ი. რობერი). ვერსალის ანსამბლმა, რომელშიც ბაროკოსა და კლასიციზმის ნიშნები ჰარმონიულადაა შეხამებული, დიდი გავლენა იქონია ევროპის ქალაქთმშენებლობასა და საპარკო ხელოვნებაზე. 1830 წლიდან ვერსალის ანსამბლები ვერსალისა და ტრიანონების ეროვნული მუზეუმია. 

1870-1871 წლებში საფრანგეთ-პრუსიის ომის დროს (1870 წლის სექტემბრიდან 1871 წლის მარტამდე) ოკუპირებული იყო პრუსიის არმიის მიერ. 1871 წლის 18 იანვარს აქ აკურთხეს გერმანიის იმპერატორი ვილჰელმ I ჰოენცოლერნი. პარიზის კომუნის (1871) დროს კონტრრევოლუციის ცენტრი გახდა. ვერსალში დაიდო ვერსალის 1783 წლის და 1919 წლის საზავო ხელშეკრულებები. II მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს ოკუპირებული იყო (1940 წლიდან) გერმანიის ფაშისტთა ჯარების მიერ. გაათავისუფლეს 1944 წლის აგვისტოს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ჩენ-დე-პუი

**ჩენ-დე-პუი** () —  ჩრდილოეთ-სამხრეთის მიმართულების ფერფლის კონუსების, ლავის გუმბათებისა და მაარების ჯაჭვი საფრანგეთის ცენტრალურ მასივში. ჯაჭვი დაახლოებით 40 კმ სიგრძისაა და იდენტიფიცირებულია ვულკანური ფორმაციები, რომლებიც ქმნიან ვულკანურ ველს, მოიცავს 48 ფერფლის კონუსს, 8 ლავის გუმბათს და 15 მაარსა და აფეთქების კრატერს. მისი უმაღლესი წერტილია ლავის გუმბათი პუი-დე-დომი, რომელიც მდებარეობს ჯაჭვის შუა ნაწილში და სიმაღლით 1 465 მ-ს აღწევს. ქედის სახელწოდება მომდინარეობს ფრანგული ტერმინიდან „პუი“, რომელიც აღნიშნავს მომრგვალებული პროფილის მქონე ვულკანურ მთას. ჩენ-დე-პუის ვულკანის ბოლო ამოფრქვევის თარიღად ჩვეულებრივ სახელდება ძვ. წ. 4040 წელი.

ტექტონიკური ფილების მოძრაობისა და კონტინენტური რიფტინგის გამორჩეული მაგალითის გამო, ჩენ-დე-პუის რეგიონი 2018 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად გამოაცხადეს.

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
მარიამ ბაგრატიონ-დადიანი

**მარიამ ბაგრატიონ-დადიანი** — ქართლის მეფე სვიმონ II-ისა ქალიშვილი და ვამეყ III დადიანის მეუღლე. მისი სახელი მოხსენიებულია "რუსუდანიანის" თავდაპირველ ნუსხაში.

## ლიტერატურა
ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ.5, თბ. 2022, გვ. 89.

კატეგორია:ქართველი ქალები
აასივისუიტი - ნიპისატი

**აასივისუიტი - ნიპისატი** —  კულტურული ლანდშაფტი და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც მდებარეობს დასავლეთ გრენლანდიის ცენტრალურ ნაწილში. მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანეს 2018 წელს. ეს ტერიტორია ინახავს 4000 წელზე მეტი დასახლების არქეოლოგიურ ნაშთებს და შეიცავს სეზონური ნადირობისა და შეგროვების კარგად შენარჩუნებულ მტკიცებულებებს. ამ ტერიტორიაზე დაცულია საქაქის, დორსეტისა და თულეს კულტურების ნაშთები და უფრო გვიანდელი ინუიტური და კოლონიური ეპოქის ადგილები. ის გადაჭიმულია 235 კმ-ზე და მიემართება აღმოსავლეთ-დასავლეთის მიმართულებით კუნძულ ნიპისატიდან დევისის სრუტემდე გრენლანდიის ყინულოვან საფარამდე.

## არქეოლოგიური ძეგლები
მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის ტერიტორიაზე არის 7 არქეოლოგიური ნანგრევი და ერთი თანამედროვე დასახლება, რომლებიც წარმოადგენენ რეგიონის ქრონოლოგიური ისტორიის სხვადასხვა ასპექტს და აჩვენებენ გრენლანდიაში დროთა განმავლობაში ჩამოყალიბებული მიწათსარგებლობის ტრადიციების მრავალფეროვნებას.

## ისტორია
ეს ტერიტორია ათვისებული იყო პერიოდულად, დაწყებული დაახლოებით ძვ. წ. 2000 წლიდან, საქაქის კულტურის სანაპიროზე გამოჩენით. კუნძლ ნიპისატზე რადიოკარბონული დათარიღება მიუთითებს, რომ საქაქის ხალხი ამ რეგიონში დარჩა სულ მცირე ძვ. წ. 700 წლამდე, რაც უფრო ხანგრძლივია, ვიდრე გრენლანდიის ნებისმიერ სხვა ადგილას. მალევე, დორსეტის კულტურა აყვავდა ამ რეგიონში, უფრო შიდა ტერიტორიებზე. აასივისუიტის სიღრმეში ქალცედონისა და ძვლების მცირე ფრაგმენტები მიანიშნებს, რომ დორსეტის ხალხი შესაძლოა მოგზაურობდა ყინულოვან საფარამდე. დაახლოებით 1100 წელს თულეს ხალხი ჩრდილოეთ კანადიდან გრენლანდიაში გადასახლდა და ამ ტერიტორიაზე თულეს არტეფაქტების ყველაზე ადრეული ნიმუშები დაახლოებით 1250 წლით თარიღდება. თულეს ხალხს ჰქონდა ზღვის ცხოველებზე ნადირობის უფრო დახვეწილი სისტემა და სეზონურად მიგრირებდნენ. ზამთარში ისინი ცხოვრობდნენ მუდმივ ქვის სახლებში სანაპიროსთან ახლოს, ინაპ ნუუასა და არაიუტსისუტში, ნადირობდნენ ზღვის ძუძუმწოვრებსა და თევზებზე, ხოლო ზაფხულში გადადიოდნენ შიდა ტერიტორიებზე, რათა ენადირათ ირმებზე დროებით ზაფხულის ბანაკებში (როგორიცაა აასივისუიტი).

1700-იანი წლების დასაწყისში დანიელებმა სცადეს კოლონიის დაარსება კ. ნიპისატზე, მაგრამ უშედეგოდ. თუმცა, მომდევნო საუკუნის განმავლობაში, ამ ტერიტორიაზე დაარსდა კოლონიური ქალაქები (როგორიცაა საგარლიიტი და სარფანგუიტი) თევზჭერისა და ირმის ტყავით ვაჭრობის გასაძლიერებლად. ამ სოფლების უმეტესობა მიატოვეს შიმშილისა და სხვადასხვა ეპიდემიების გამო.

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები დანიაში
მარიამ ერისთავ-ბაგრატიონი

**მარიამ ერისთავ-ბაგრატიონი** — რევაზ ერისთავის ქალიშვილი და ვახტანგ V - ის ვაჟის, ლუარსაბის მეუღლე. მისი ბრძანებით გადაწერილია "დავითნი". გადამწერის ანდერძი გვამცნობს:

## ლიტერატურა
ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ.5, თბ. 2022, გვ. 90.

კატეგორია:ქართველი ქალები
დარეჯან მაჩაბელი

**დარეჯან მაჩაბელი** — ქართველი მოღვაწე ქალი. მის სახელს უკავშირდება XVII საუკუნეში არაერთი ქართული ტაძრის და ხელნაწერის აღდგენა და შენარჩუნება. 

## ლიტერატურა
ქალები შუა საუკუნეების საქართველოში, ტ. 5, თბ. 2022, გვ. 92.

კატეგორია:ქართველი ქალები
მორ ფრიდბორგი

**მორ ფრიდბორგი** — შვედი ქალი ბირკაში, IX საუკუნეში პირველი ქრისტიანული მისიის ხელმძღვანელი შვედეთში.   პირველი ისტორიულად დადასტურებული ქალი შვედეთში, რომლის სახელიც ცნობილია. არსებობს თეორიები, რომ ფრიდებორგი წარმოშობით ფრისლანდიდან იყო. 

## ლიტერატურა
* ნილსონი, ჯონი, კირკა და ხალხური სვერიგე. D. 1, Missionstid och medeltid, სტოკჰოლმი, 1954 წ
* კრისტენსონი, იაკობი (წით.), Signums svenska kulturhistoria. Medeltiden, Signum, Lund, 2004 წ.

კატეგორია:შვედი ქალები
ასტრიდ ნჯალსდოტერი

**ასტრიდ ნჯალსდოტერი** — ნორვეგიელი დიდგვაროვანი ქალი, რომელიც დაქორწინდა რაგნვალდ ძველზე და გახდა შვედური სტენკილების დინასტიის წინაპარი (დაახლოებით 1060 - დაახლოებით 1125). ზოგჯერ ვარაუდობენ, რომ იგი შვედეთის დედოფალი იყო, თუმცა მტკიცებულებები არ არის დამაჯერებელი.

## შესაძლო დედოფლობა
გერმანელი საეკლესიო ისტორიკოსი ადამ ბრემენელი წერს, რომ სტენკილი იყო წინა შვედეთის მმართველის, ემუნდ ძველის (დაახლ. 1050-დაახ. 1060 წ.) დედინაცვალი ( პრივინიუს ) ან ძმისშვილი ( ნეპოსი ). [ 4 ] ამის საფუძველზე ზოგჯერ ვარაუდობდნენ, რომ ასტრიდ ნჯალსდოტერი ჯერ რაგნვალდზე იყო დაქორწინებული, შემდეგ კი ემუნდზე, რომლის მეუღლე სხვაგვარად უცნობია. 

## ლიტერატურა
* 

* ჰერვორისა და ჰეითრეკის საგა ,შორეული წარსულის მოთხრობებსა და ბალადებში, თარგმნილი სკანდინავიურიდან (ისლანდიური და ფარერული) , ნ. კერშოუ. კემბრიჯი უნივერსიტეტის გამომცემლობაში, 1921 წ . დაარქივებულია ორიგინალიდან 2006 წლის 27 დეკემბერს . წაკითხვის თარიღი: 2011 წლის 16 მაისი
კეტოზი

**კეტოზი**, *აცეტონემია* — ძროხისა და ცხვრის დაავადება, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ნივთიერებათა (ნახშირწყლების, ცილების, ცხიმების) ცელის მოშლა. ლაქტაციის მე-2-მე-6 კვირას ავადდება მაღალპროდუქტიული ძროხა, ხოლო დოლის დაწყებამდე 1–2 კვირით ადრე – მაღალნაყოფიერი ცხვარი. დაავადებულ ცხოველს მადა ეკარგება, ხდება, ემჩნევა ნერვული აშლილობა, პერისტალტიკისა და საჭმლის მომნელებელი ჯირკვლების სეკრეციული მოქმედება შესუსტებული აქვს, სისხლში, შარდსა და რძეში მომატებულია კეტონური სხეულები, დაქვეითებულია სარძეო პროდუქტიულობა, ღვიძლის ფუნქცია დარღვეულია. თუ დროულად არ ვუმკურნალებთ, ცხოველი შეიძლება დაიღუპოს. 

მკურნალობა: დიეტა, გლუკოზის შეყვანა, ჰორმონული პრეპარატები. პროფილაქტიკა: კვებისა და მოვლა-შენახვის წესების დაცვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Кетоз — bigenc.ru

კატეგორია:მსხვილფეხა ცხოველების დაავადებები
მანანა თუმანიშვილი

**მანანა თუმანიშვილი** (დ. 1940) — ქართველი მხატვარი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის გრაფიკის ფაკულტეტი. იგი აკვარელის ტექნიკით ქმნის ნატურმორტებს, პეიზაჟებს, ცხოველთა პორტრეტებსა და პიროვნებათა გამოსახულებებს. მის ნამუშევრებში საოცარი სიმძაფრითაა გამოკვეთილი ადამიანური გრძნობები – სიხარული, სევდა, შიში. ხშირად იყენებს ტუშსაც – სიღრმიდან ამოზიდულ ფიგურათა ფორმების გამოკვეთას ახერხებს ქაღალდში შეღვენთილი, სიმუქიდან ღია ტონალობაში გადასული ლაქობრივი ეფექტებით. აგრეთვე გამოსახავს ემოციით სავსე ევროპული ქალაქების ხედებს, ძველი თბილისის ქუჩებს შემორჩენილ მოფუსფუსე, სიყვარულით სავსე მყუდრო გარემოს, ზღვის უსაზღვრო სივრცეს, მუქი ლურჯი ცის ფონსა და მიწის შესაყარზე განლაგებული მასიური ლოდები, სევდისა და მიუსაფრობის შეგრძნებას რომ ბადებს ადამიანში, ყვავილების თაიგულებიდან ამოფრქვეული ფერადოვნებას, ბინდშემოწოლილი სამყაროს ჩამავალი მზის სხივებით დაფენილი მინელებული სივრცეს. 

მხატვრის შემოქმედებაში განსაკუთრებული ნიშა ეთმობა ნიუს. მხატვარი აკვარელთან ერთად იყენებს შერეულ ტექნიკას. სხვადასხვა საღებავითა და ტექნიკით (პასტელი, გუაში, ტუში, მონოტიპია) სურვილისამებრ აძლიერებს ცოცხალი სხეულის რბილსა თუ მკვრივ ფორმებს. ზოგ შემთხვევებში აკვარელის გამჭვირვალება პასტოზურობითაა შეცვლილი. ფერადოვანი ლაქებით აჟღერებული ფიგურები თუ საგანთა ფორმები გამოკრთის ჩამუქებული სიღრმეებიდან.მხატვარი 1966 წლიდან უშურველად გადასცემდა თავის ნიჭს, გამოცდილებასა და ცოდნას მომავალ თაობებს. თბილისის სამხატვრო აკადემიაში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას, ასწავლიდა ხელოვნების ისტორიას, დამწყებ მხატვრებს კი უზიარებდა აკვარელის რთული ტექნიკით მუშაობის გამოცდილებას.

1968 წლიდან აქტიურად მონაწილეობდა და მონაწილეობს საქართველოსა და უცხოეთის ქვეყნებში გამართულ გამოფენებში. სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე ხშირად კითხულობდა ხელოვნების ისტორიის კურსს, პარალელურად ასწავლიდა აკვარელს გამოყენებითი ხელოვნების და არქიტექტურის ფაკულტეტზე. მისი ნამუშევრები დაცულია საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში, ქუთაისის ხელოვნების მუზეუმში, აგრეთვე სხვადასხვა კერძო კოლექციებში, როგორც საქართველოში, ისე საზღვარგარეთ. 1997 წელს, საქართველოში გაიმართა ავტორის პირველი პერსონალური გამოფენა, პირველი პერსონალური გამოფენა ქვეყნის ფარგლებს გარეთ კი 2001 წელს, შვეიცარიის ქალაქ ლოზანაში.1997 წელს მისი ნამუშევარი "ნისლიანი მთები" წლის საუკეთესო ნამუშევრად იქნა აღიარებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
*თუმანიშვილი მანანა
*ხელოვნების მუზეუმის ახალი კოლექცია 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 1940
ტორენუევა

**ტორენუევა** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კასტილია-ლა-მანჩის ავტონომიური გაერთიანების სიუდად-რეალის პროვინციის სიერა-მორენის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი —  142,15 კმ². მოსახლეობა — 2667 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სიუდად-რეალის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ტორენუევის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სიუდად-რეალის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:სიუდად-რეალის ქალაქები
ანა იოელსდოტირი

**ანა იოელსდოტირი** (; დ. 1947) — ისლანდიური წარმოშობის თანამედროვე მხატვარი.  ამჟამად მოღვაწეობს რეიკიავიკში. იგი ცნობილია შეღებილი ტილოს სკულპტურული ნამუშევრებით, რომლებიც ხშირად კონკრეტული ადგილისთვის განკუთვნილი ინსტალაციების სახით იქმნება.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა ისლანდიის უნივერსიტეტის მასწავლებელთა კოლეჯში, აღმოსავლეთ ინგლისის უნივერსიტეტში და ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტის სკოლაში, სადაც მან  2002 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი სახვითი ხელოვნების დარგში.

## სამუშაო და მხატვრული პრაქტიკა
ანას ნამუშევრები 2000-იანი წლების დასაწყისში იყო აბსტრაქციები, „შთაგონებული მისი ძიებით, რათა ეპოვა ცენტრი გლობალიზებულ სამყაროში“. 2011 წელს, Chicago Art Magazine-მა ანას ნამუშევრები აღწერა, როგორც  

ანას ხელოვნების ნიმუშები გამოფენილი იყო მსოფლიოს მრავალ გალერეაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Review: Anna Joelsdottir/ZG Gallery

## სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ერლა ჰარალდსდოტირი

250px|მინი
**ერლა ჰარალდსდოტირი** (; დ. 1967) — ისლანდიელი ვიზუალური მხატვარი ქალი, რომელიც ძირითადად მუშაობს ფერწერაზე, ნახატზე, ნახატზე და ფოტომონტაჟზე. იგი მოღვაწეობს ბერლინსა და იოჰანესბურგში. 

## გამოფენები
მისი ნამუშევრები გამოიფინა მუზეუმებსა და გალერეებში, მათ შორის: ლუნდის საკათედრო ტაძარი (შვედეთი), გერმანიაში, ისლანდიაში, საფრანგეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ისლანდიელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
G7-ის მე-5 სამიტი

**G7-ის მე-5 სამიტი**, *დიდი შვიდიანის მეხუთე სამიტი* (; 28-29 ივნისი, 1979) — შვიდი უდიდესი ინდუსტრიული სახელმწიფოს არაოფიციალური შეხვედრა იაპონიის ქალაქ ტოკიოში. სამიტის შეხვედრის ადგილი იყო აკასაკას სასახლე ტოკიოში.

დიდი შვიდიანის (G7) სამიტი იყო არაოფიციალური ფორუმი, რომელიც აერთიანებდა უდიდესი ინდუსტრიული ქვეყნების ხელმძღვანელებს: საფრანგეთი, დასავლეთ გერმანია, იტალია, იაპონია, დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები, კანადა, და ევროკომისიის პრეზიდენტი (ოფიციალურად შეუერთდა 1981 წელს). ეს და მომდევნო სამიტები, არ იყო თავდაპირველად ჩაფიქრებული, როგორც მისი უფრო ფართო საერთაშორისო ინსტიტუტებთან დაკავშირების მცდელობა. აღნიშნული სამიტები მოიტანა აუცილებლობამ, რომელთა ინიციატორები იყვნენ საფრანგეთის პრეზიდენტი — ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი და დასავლეთ გერმანიის კანცლერი — ჰელმუტ შმიდტი. სწორედ მათი ინიციატივით შედგა დიდი ექვსიანის (G6) პირველი არაოფიციალური შეხვედრა 1975 წელს.

## ლიდერები სამიტზე
[thumb|სამიტის ლიდერები აკასაკის სასახლეში: (მარცხნიდან მარჯვნივ) [ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, ოჰირა მასაიოსი, ჯიმი კარტერი, მარგარეტ ტეტჩერი, ჯულიო ანდრეოტი, ჯო კლარკი და ჰელმუტ შმიდტი.]]
G7 იყო არაოფიციალური ყოველწლიური ფორუმი, კანადის, საფრანგეთის, დასავლეთ გერმანიის, იტალიის, იაპონიის, გაერთიანებული სამეფოსა და შეერთებული შტატების ლიდერებისთვის.

## განხილული საკითხები
სამიტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც მის წევრებს შორის არსებული უთანხმოების მოგვარების საშუალება. წმინდა პრაქტიკული თვალსაზრისით, სამიტის წევრებს მიეცათ საშუალება გაეწიათ ერთმანეთისთვის დახმარება რთული ეკონომიკური პრობლემების მოსაგვარებლად.

## გალერეა

File:Valéry Giscard d'Estaing (1975).jpg|'***ვალერი ჟისკარ-დ’ესტენი, პრეზიდენტი
File:Bundeskanzler Helmut Schmidt.jpg|****ჰელმუტ შმიდტი, კანცლერი
File:Giulio Andreotti.jpg|****ჯულიო ანდროეტი, პრემიერ-მინისტრი
File:Masayoshi Ohira 19790120.jpg|****ოჰირა მასაიოსი, პრემიერ-მინისტრი
File:Margaret Thatcher (1983).jpg|****მარგარეტ ტეტჩერი, პრემიერ-მინისტრი  
File:JimmyCarterPortrait2.jpg|****ჯიმი კარტერი, პრეზიდენტი 

File:Roy Jenkins 1977 (cropped).jpg|***'როი ჯენკინსი, ევროკომისიის პრეზიდენტი 

## რესურსები ინტერნეტში
* Bayne, Nicholas and Robert D. Putnam. (2000). *Hanging in There: The G7 and G8 Summit in Maturity and Renewal.* Aldershot, Hampshire, England: Ashgate Publishing. ; OCLC 43186692
* Reinalda, Bob and Bertjan Verbeek. (1998). *Autonomous Policy Making by International Organizations.* London: Routledge.  ; ; OCLC 39013643
* No official website is created for any G7 summit prior to 1995 -- *see* the 21st G7 summit.
* University of Toronto: G8 Research Group, G8 Information Centre
** G7 1979, delegations & documents

## სქოლიო
005
მუჰსინ ჰენდრიქსი

**მუჰსინ ჰენდრიქსი** (დ. ივნისი, 1967 — გ.15 თებერვალი, 2025) — სამხრეთ აფრიკელი იმამი, ისლამის მეცნიერი და ლგბტ უფლებების აქტივისტი. ის მონაწილეობდა ლგბტ **მუსლიმური** ჯგუფების სხვადასხვა ადვოკატირების ჯგუფებში და მხარს უჭერდა ისლამში ლგბტ ადამიანების უფრო მეტ მიღებას. იგი ითვლება მსოფლიოში პირველ ღიად ჰომოსექსუალ იმამად, რომელმაც 1996 წელს საჯაროდ აღიარა თავისი ჰომოსექსუალობა. ჰენდრიქსი 2025 წლის თებერვალში ბეთელსდორპში, სამხრეთ აფრიკაში, სიძულვილის ნიადაგზე ჩადენილი დანაშაულის მსხვერპლი გახდა და სროლის შედეგად მიღებული ჭრილობებით გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კრისტიან შტოკერი

**კრისტიან შტოკერი** (; დ. 20 მარტი, 1960) — ავსტრიელი პოლიტიკოსი, სახალხო პარტიის ხელმძღვანელი. იგი 2019 წლიდან ეროვნული საბჭოს წევრია და 2022 წლის სექტემბრიდან 2025 წლის იანვრამდე სახალხო პარტიის გენერალური მდივნის თანამდებობაზე მსახურობდა. 

2025 წლის 5 იანვარს იგი აირჩიეს სახალხო პარტიის ახალ მოქმედ ლიდერად, კანცლერ კარლ ნეჰამერის გადადგომის შემდეგ. მანამდე უარყოფის შემდეგ, შტოკერმა განაცხადა სახალხო პარტიის მზადყოფნა დაიწყოს კოალიციური მოლაპარაკებები ჰერბერტ კიკლთან და უკიდურესად მემარჯვენე ავსტრიის თავისუფლების პარტიასთან. კოალიციური მოლაპარაკებები სახალხო პარტიას, ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიასა და NEOS-ს შორის ადრე ჩაიშალა 2024 წლის ავსტრიის საკანონმდებლო არჩევნების შემდეგ, თუმცა 2025 წლის 27 თებერვალს გავრცელდა ინფორმაცია ამ სამ პარტიას შორის მოლაპარაკების შესახებ, სავარაუდოდ კანცლერის თანამდებობას სწორედ კრისტიან შტოკერი დაიკავებს. 

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები