open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კასია (ბიზანტია)

მინი|საცოლის არჩევა თეოფილეს მიერ 
(ლითოგრაფია, 1889 წელი)
**კასია** (ბერძნ. Κασσιανή IPA: [kasia'ni]/ Εικασία, დ. 805/810 —  გ. 865 წლამდე), იგივე **კასია კონსტანტინოპოლელი** — ბიზანტიელი მოღვაწე, კონსტანტინოპოლში დედათა მონასტრის დამაარსებელი, პოეტი, ჰიმნოგრაფი და კომპოზიტორი. ბიზანტიელ მწერალთაგან მხოლოდ ორი ქალის სახელი შემორჩა, რომელთაც საკუთარი სახელები დაურთეს თავიანთ შემოქმედებას: კასია და ანა კომნენე. ასევე კასია არის ერთადერთი ქალი ავტორი, რომლის შემოქმედებაც შედის მართლმადიდებელი ეკლესიის ლიტურგიკულ წიგნებში.

## ცხოვრება 
კასია დაიბადა 840-805 წლებში კონსტანტინოპოლში, მდიდარ და ცნობილ ოჯახში. კასიას მამა სამეფო კარის მსახური იყო, ხოლო დედა - ხატმწერი. აგრეთვე ჰყავდა და, რომლის სახელიც არ არის ცნობილი.

კასიამ მიიღო ჩნებული განათლება: მისი ჰიმნოგრაფიული თხზულებები მიუთითებენ იმას, რომ ავტორი კარგად არის გაწაფული როგორც წმინდა წერილის ცოდნაში, ისე - კლასიკურ ბერძნულ პოეზიასა და ლექსწყობაში.

830 წლის მახლობლად დედოფალმა ეფროსინემ მოაწვევინა სახელმწიფოს ყოველი მხრიდან ულამაზესი ქალიშვილები, რომ მის შვილს თეოფილეს მათში აერჩია საცოლე. როდესაც ქალიშვილები სასახლეში შეიყარნენ, დედოფალმა თავის შვილს გადასცა ოქროს ვაშლი და დაავალა, იმ ქალიშვილისთვის მიეცა, რომელიც ყველაზე მეტად მოეწონებოდა. უფლისწულმა ყურადღება კასიაზე შეაჩერა, მიუახლოვდა მას და გაეხუმრა: „ხომ ქალისაგან წარმოიშვა სიავე?“. კასიამ მიუგო: „მაგრამ ქალისაგან კეთილიც აღმოცენდება“. ამ თამამი სიტყვით უკმაყოფილოდ დარჩენილმა თეოფილემ ვაშლი სხვას, პაფლაგონიელ თეოდორას მისცა. ამის შემდეგ კასია აარსებს მონასტერს და მთელ თავის ცხოვრებას მას სწირავს. 

## შემოქმედება 
კასია არის როგორც ლიტურგიკული, ისე - არალიტურგიკული ჰიმნების ავტორი. მას ეკუთვნის რამდენიმე იდიომელი და სტიქარონი, გამართული რიტმული წესების მიხედვით. განსაკუთრებით ცნობილია მისი სამი ლექსი: „ქრისტეს შობისათვის“, „იოანე ნათლისმცემლისათვის“ და „დიდი ოთხშაბათისათვის.“

კასიას ეკუთვნის აგრეთვე „კანონი მიცვალებულებზე“, რომელიც პოეტიკური გამიზვნის სიღრმით ძალიან ჰგავს რომანოზ მელოდოსის ლექსებს, ხოლო მხატვრული ფორმით მისდევს „კანონების“ სტრუქტურას. შედგება ცხრა ოდისაგან, თითოეულ ოდაში არის სამ-სამი ტროპარი და რეფრენი; ლექსს აქვს აკროსტიქი. 

დიდი მნიშვნელობა ენიჭება კასიას ეპიგრამებს; გამართულია იამბური ტრიმეტრებით და მხედველობაშია მიღებული მხოლოდ მარცვალთრაოდენობა. ჩვენამდე მოღწეულია ჯამში 261 ტაეპი. მათში კასია ეხება ადამიანთა ზნეობრივ თვისებებს მათ ხასიათსა და ურთიერთობას. კასია ამხელს სულელ ადამიანებს და ააშკარავებს, თუ რაოდენი ბოროტება მოსდევს მათ საქციელს. 

როგორც ჩანს, კასია კარგად იცნობს ძველ ბერძნულ იამბიკურ, დამცინავ პოეზიას. მისი ეპიგრამები ქალზე მოგვაგონებენ სემონიდე ამორგოსელის „სატირას ქალებზე.“ კასია ერთმანეთს უპირისპირებს ჭკვიანსა და ბოროტ ქალს. ჩანს მისი ფემინისტური შეხედულებები ქალის შესახებ: „ქალთა მოდგმა ყველა დანარჩენ მოდგმაზე უფრო ძლიერია, ჯერ კიდევ ეზრა მოწმობს ამას ჭეშმარიტებით“კასიას აზრით, ლამაზი ქალი ბოროტებაა, ხოლო სილამაზე ნუგეშია; მაგრამ ორმაგად ბოროტი და უნუგეშოა როკაპი და ულამაზო ქალი:„ზომიერი ბოროტებაა გარეგნობით ლამაზი ქალი, [რადგან] სილამაზე ნუგეშს მაინც გვრის ადამიანს. ხოლო თუ ქალი უსახურიც იქნება, მაშინ ნახე უბედურება და საბედისწერო ხვედრი.“

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიელი მწერლები
კატეგორია:ჰიმნოგრაფია
გაერთიანებული ტაჯიკეთის ოპოზიცია

**გაერთიანებული ტაჯიკეთის ოპოზიცია** (გტო) — ალიანსი დემოკრატიული, ნაციონალური და ისლამისტური ძალებისა, რომლებიც გაერთიანდნენ 1993 წელს. გტო იბრძოდა პოსტკომუნისტური მთავრობის წინააღმდეგ რომელსაც მართავდა ემომალი რაჰმონი.

გტო-ში შედიოდნენ: ისლამისტური განვითარების პარტია (იგპ), რასტოხეცი, ტაჯიკეთის დემოკრატიული პარტია და ლალი ბუდაშხანი (პარტია ტაჯიკეთში). გტო წარმატებულად იბრძოდა და 1997 წელს დაიდო სამშვიდობო ხელშეკრულება მასა და რაჰმოვის მთავრობას შორის.

აღნიშნული სამშვიდობო ხელშეკრულების საფუძველზე ოპოზიციის ჯარის ნაწილი გაერთიანდა ტაჯიკეთის ეროვნულ არმიაში, და გახდა ერთ-ერთი ყველაზე გამოცდილი არმია.

## იხილეთ ასევე 
* ისლამისტური განვითარების პარტია

კატეგორია:ტაჯიკეთის ისტორია
კატეგორია:აჯანყების მეთაურები
კატეგორია:სტატიების ესკიზები ტაჯიკეთის შესახებ
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 742

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 742** კენჭისყრის გარეშე მიიღეს 1992 წლის 14 თებერვალს, მას შემდეგ, რაც აზერბაიჯანის რესპუბლიკამ მიმართა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას წევრობის მიმართვით, ხოლო საბჭომ საკითხის შესწავლის შემდეგ, რეკომენდაციით მიმართა გენერალურ ასამბლეას, რომ აზერბაიჯანი მიღებულიყო ორგანიზაციის წევრად.

## რესურსები ინტერნეტში
*[რეზოლუციის ტექსტი undocs.org-ზე](https://undocs.org/S/RES/742(1992))

## იხილეთ აგრეთვე
* გაეროს წევრი სახელმწიფოები
* გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები მთიანი ყარაბაღის შესახებ

742
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები აზერბაიჯანის შესახებ
742
კატეგორია:1992 წელი აზერბაიჯანში
ბექაას ხეობა

300პქ|მინი|მარჯვნივ|ქარაუნის ტბა
**ბექაას ხეობა**, ან **ბეკაას ხეობა** () — ნაყოფიერი ხეობა აღმოსავლეთ ლიბანში. იგი ქვეყნის მთავარ სასოფლო-სამეურნეო რეგიონს წარმოადგენს. აგრეთვე ვითარდება ინდუსტრია, რომელიც ძირითადად დაკავშირებულია მიწათმოქმედებასთან.

ბექაა მდებარეობს ბეირუთიდან აღმოსავლეთით, 30 კმ-ის (19 მილი) მოშორებით. ხეობას დასავლეთიდან ესაზღვრება ლიბანის ქედი, ხოლო აღმოსავლეთიდან ანტილიბანი. იგი წარმოადგენს დიდი რიფტული ხეობის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილს. რიფტული ხეობა ვრცელდება სირიიდან წითელ ზღვამდე. ბექაას ხეობა სიგრძეში 120 კმ (75 მილი), ხოლო სიგანეში 16 კმ-ია (9,9 მილი). ახასიათებს ხმელთაშუა ზღვის კლიმატი: ნალექიანი, ზოგჯერ თოვლიანი ზამთარი და მშრალი, თბილი ზაფხული.

ძვ. წ. I საუკუნეში, როდესაც რეგიონი რომის იმპერიის ნაწილს წარმოადგენდა, ბექას ხეობა ლევანტის რომაული პროვინციის მარცვლეულის მთავარი წყარო იყო. დღეს ხეობა ლიბანის სახნავ-სათესი მიწების 40%-ს შეადგენს. ხეობის ჩრდილოეთით, მისი მწირი ნალექის და ნაკლებად ნაყოფიერი ნიადაგის გამო, გამოიყენება ძირითადად საძოვარ მიწად. აქ განვითარებულია მომთაბარე მწყემსობა, რომელსაც ძირითადად სირიელი მიგრანტები მისდევენ. უფრო სამხრეთი, შედარებით ნაყოფიერი ნიადაგია, რის გამოც აქ განვითერებულია ხორბლის, სიმინდის, ბამბის და ბოსტნეული კულტურების მეურნეობა, აგრეთვე მევენახეობა და ხეხილის ბაღები. მისი ცენტრია ზაჰლა. ხეობაში ასევე აწარმოებენ ჰაშიშს და ოპიუმებს, რომლებიც ექსპორტზე გადიან უკანონო ვაჭრობით. 1957 წლიდან გამარტივდა სახნავ-სათესი მიწების ირიგაცია, რადგან ლიტანის ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ დაიწყო სარწყავი არხების გაყვანა (წყალსაცავია ტბა ქარაუნი).

## მუჰაფაზები და ქალაქები 
ზაჰლა არის ბექაას მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქი. ბეირუთ-დამასკოს ავტომაგისტრალი ხეობას შუაზე ჰყოფს. ზაჰლი მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანია, მათ შორის არიან მალკიტური ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესიის, ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესიის, მარონიტული კათოლიკური ეკლესიის წარმომადგენლები. ხეობის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი ანჯარი. მისი მოსახლეობის უმეტესობა სომეხია. ქალაქში შემორჩენილია არაბული ნანგრევები.

ბექაას მუჰაფაზის ჩრდილოეთ ნაწილისა და ბაალბექ-ჰერმელის მუჰაფაზის ტერიტორიაზე მცხოვრებთა უმრავლესობა ლიბანელი შიიტია, გამონაკლისია ქალაქი დიერ-ელ-აჰმარი, რომლის მოსახლეობა ქრისტიანია. ბაალბექ-ჰერმელის მუჰაფაზაში ქრისტიანები და სუნიტები უმცირესობას შეადგენენ. ისინი ძირითადად ჩრდილოეთ ნაწილში — სირიის საზღვართან ახლოს ცხოვრობენ.

ხეობის სამხრეთ და დასავლეთ რეგიონების მოსახლეობა რელიგიურად შერეულია; არიან მუსლიმები, ქრისტიანები და დრუზები. ქალაქი ჯუბ-ჯანინი, რომლის მოსახლეობა 12 000 კაცს შეადგენს, მდებარეობს ხეობის შუა ნაწილში. აქ უმრავლესობა სუნიტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბექაას ფოტო გალერეა

## სქოლიო 
*
კატეგორია:დიდი რიფტული ხეობა
კატეგორია:ლიბანის ხეობები
აბდი-ბირუნი

**აბდი-ბირუნი** () — XVII საუკუნის პირველი ნახევრის მემორიალური და საკულტო დანიშნულების კომპლექსი სამარყანდის სამხრეთ გარეუბანში, უზბეკეთი. აგებულია 1630-იან წლებში ბუხარის მმართველის იმამყული-ხანის ვეზირისა და ბიძის ნადირ დივან-ბეგის მიერ XII საუკუნის წმინდა ისლამურ ადგილზე. ითვლება ცენტრალური აზიის ერთ-ერთ უდიდეს შუა საუკუნეების მემორიალად.

## ისტორია 
აბდი-ბირუნის ანსამბლის ჩამოყალიბება დაკავშირებულია საიდ აბდ-ი იბნ იაკუბის სახელთან, რომელიც იყო ოჯახური კლანის, აბდის წარმომადგენელი. ამ კუთხით ისინი ენათესავებოდნენ წინასწარმეტყველ მუჰამედს და იყვნენ მისი შთამომავლები ქალშვილის, რუქაია ბინტ მუჰამედის ხაზით. საიდ აბდ-ი იბნ იაკუბი მავერანაჰრში უფრო მეტად ცნობილი იყო ხოჯა აბდის სახელით. იგი იყო სამარყანდის ყადი და ცნობილი იყო თავისი სამართლიანობით. გარდაცვალების შემდეგ იგი დაკრძალეს ყიშლაღ აკმეჩეთის სასაფლაოზე სამარყანდის ციხე-კედლის გარეთ. ამასთან დაკავშირებით მისი დაკრძალვის ადგილის სახელწოდებას დაუმატეს სიტყვა „ბირუნი“, რაც ტაჯიკურად ნიშნავს „გარეთა მდებარეს“ (რადგან მდებარეობდა ქალაქის კედლის გარეთ), არსებობს ასევე აბდი-დარუნის მავზოლეუმი (დარუნი - შიგნითა), რომელშიც დაკრძალულია ოჯახის სხვა წარმომადგენელი აბდ-ალ მაზედინი. არსებობს ასევე ვერსია, რომ ორივე ანსამბლი აბდი-ბირუნიც და აბდი-დარუნიც ეძღვნება ერთი და იგივე ადამიანს, აბდ-ალ მაზედინს, რომელიც სამარყანდში ცნობილი იყო ხოჯა აბდის სახელით. 

ხოჯა აბდის კულტი სამარყანდში გაჩნდა ჯერ კიდევ IX-X საუკუნეების მიჯნაზე. სავარაუდოდ, ჯერ კიდევ XII საუკუნეში აბდი-ბირუნის წმინდა ადგილი კეთილმოაწყო სულთანმა სანჯარმა, მაგრამ 1220 წელს მონღოლების მიერ ცენტრალური აზიის დაპყრობის პერიოდში სამარყანდი და მისი შემოგარენი მთლიანად ნანგრევებად იქცა. წმინდა ადგილის აღდგენა დაიწყო მხოლოდ XVII საუკუნეში. 1633 წელს ბუხარის ხანის გავლენიანმა ნათესავმა ნადირ დივან-ბეგმა აბდი-ბირუნის საფლავის გარშემო ააგო აგურის კედელი, მოგვიანებით კი მეჩეთი.

აბდი-ბირუნის ანსამბლი კარგად იყო შემონახული XX საუკუნის შუა წლებამვე. 1959-1960 წლებში იგი გამოიყენეს ფილმ „ხამზას“ დეკორაციად. საბჭოთა პერიოდში კომპლექსი არ შეიყვანეს სამარყანდის ღირსშესანიშნაობების სიაში და ფულადი სახსრები მის გადასარჩენად არც გამოუყიათ.  ანსამბლის რესტავრაცია დაიწყო მხოლოდ 2000-იან წლებში. 2013 წლის მდგომარეობით ძირითადი სამშენებლო სამუშაოები მის ტერიტორიაზე დასრულებულია.

## არქიტექტურა 
აბდი-ბირუნის ანსამბლი მდებარეობდა 4 000 კვადრატულ მეტრზე. სარესტავრაციო სამუშაოების დროს იქ აღმოაინეს კელიები. კომპლექსის ტერიტორიაზე შესვლა შეიძლება ჭიშკრის საშუალებით, რომელსაც აქვს პორტალის ფორმა. 

დარბაზი გადახურული იყო სფეროსებური გუმბათით. გუმბათის ბარაბანი ეპიგრაფიკული ელემენტებით იყო გაფორმებული. 2000 წლებში კომპლექსს მიაშენეს მცირე მინარეთი.

## ლიტერატურა
*Самаркад. Музей под открытым небом. — Ташкент: Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, 1986. — С. 234, 246. — 248 с.
*Памятники искусства Советского Союза. Средняя Азия. Справочник-путеводитль. / Автор текста и составитель альбома Г.А. Пугаченкова. — М.: Искусство, 1983. — С. 395. — 428 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:სამარყანდის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:უზბეკეთის არქიტექტურა
ტაჯიკეთის სამოქალაქო ომი

**ტაჯიკეთის სამოქალაქო ომი** (); აგრეთვე ცნობილი, როგორც **ტაჯიკური სამოქალაქო ომი** ან **ომი ტაჯიკეთში** — დაიწყო 1992 წლის მაისში, როდესაც ხოჯენდისა და კულიაბის რეგიონებში მოსახლეობამ დაიწყო იმჟამინდელი მთავრობისა და პრეზიდენტის  რაჰმონ ნაბიევის (დ. 5 ოქტომბერი, 1930 - გ. 11 აპრილი, 1993) საწინააღმდეგო მოძრაობა, რომელსაც სათავეში ედგნენ ლიბერალ-დემოკრატები და ისლამისტები ტაჯიკეთის გაერთიანებული ოპოზიციის სახელით, რომელსაც მხარს უჭერდნენ ქვეყნის ეთნიკური უმცირესობებიც. 

## ფონი 
დაძაბულობა 1992 წლის გაზაფხულზე დაიწყო, როდესაც ოპოზიციის წევრებმა გამართეს  დემონსტრაციები 1991 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგების გასაპროტესტებლად.

ბრძოლა დაიწყო 1992 წლის მაისში მთავრობის მომხრეებსა და გაერთიანებულ ტაჯიკურ ოპოზიციას შორის. 1992 წლის 7 სექტემბერს დემონსტრანტებმა, რუსეთის დახმარებით, ხელში ჩაიგდეს პრეზიდენტი და აიძულეს რომ გადამდგარიყო, ამასთან გადააყენეს ძველი მთავრობა ახლის მეთაურად ემომალი რაჰმონი აირჩიეს, რამაც ბრძოლის ფრონტი დედაქალაქ დუშანბეში გადაიტანა.

## ოპოზიციის რეორგანიზაცია 
ავღანეთში მთავრობა შეიცვალა და მმართველობაში ჯამიათი ისლამის პარტია მოვიდა, აჰმად  შაჰ მასუდის მეთაურობით, რომელიც მხარს უჭერდა ისლამისტებს. ვარაუდობენ რომ ირანი, მალულად, მხარს უჭერდა ისლამისტებს, თუმცა ეს ოფიციალურად არ დადასტურებულა.

## ომის მიმდინარეობა 
საომარმა მოქმედებებმა პიკს 1992-1993 წლებში მიაღწია, როდესაც ომში ისლამისტები ჩაებნენ. ამ პერიოდში, უკვე დაღუპული ან  ავღანეთს შეფარებული იყო ათობით ათასი მოქალაქე. 1996 წელს ავღანელმა ისლამისტებმა ომი დაიწყეს რუსეთის წინააღმდეგ, თვით გარე ძალების ჩართვამ კი მდგომარეობა კიდევ უფრო დაამძიმა. ამასთან, ტაჯიკეთის მთავრობას ეხმარებოდა უზბეკეთიც, რომლის ჯარში, უზბეკეთის მთავრობის მიერ სომხეთ-აზერბაიჯანის ომში მხარდაჭერისთვის, მრავალი ეთნიკური სომეხიც ეწერებოდა. ვითარების მოსაწესრიგებლად გაეროს მისია გაიგზავნა, რომელიც, ძირითადად, ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში მოქმედებდა. 1997 წლის 6 ივნისს პრეზიდენტმა ემომალი რაჰმონმა, გაერთიანებული ტაჯიკეთის ოპოზიციის ლიდერმა - საიდ აბდულოჰ ნურიმ და გაეროს გენერალმა გერდ მერემ ხელი მოაწერეს მშვიდობის ხელშეკრულებასა და მოსკოვის პროტოკოლს, რამაც დაასრულა სამოქალაქო ომი. საპრეზიდენტო არჩევნები 1999 წლის 6 ნოემბრისთვის გადაიდო.

***შედეგები***

ომში დაღუპულების რაოდენობა  20 000-დან 60 000-მდე მერყეობს. 1.2 მილიონი ადამიანი გახდა ლტოლვილი საკუთარ ქვეყანასა და მის გარეთ. ტაჯიკეთის ინფრასტრუქტურა, ეკონომიკა და სამთავრობო სერვისები კატასტროფულად დაზიანდა.

განსაკუთრებული ძალადობა გამოვლინდა ჟურნალისტების მიმართ. დაიღუპნენ როგორც ტაჯიკი, ასევე უცხოელი ჟურნალისტები.

## გალერეა 

ფაილი:Tajikistan fractions in civil war.gif|ტაჯიკეთის ფრაქციები სამოქალაქო ომში: წამყვანი კლანები: ჩრდილოეთ Sughd რეგიონში (წითელი), სამხრეთ Khatlon რეგიონში (ლურჯი), აღმოსავლეთის ისლამური (მწვანე)

## რესურსები ინტერნეტში
* (რუსული)/(ინგლისური) ძირითადი ტექსტები და ხელშეკრულებების ტაჯიკეთის სამშვიდობო პროცესის 
* ტაჯიკეთის: ოპოზიცია აკრიტიკებს დუშანბე-ის გეგმა კომისიის
* ტაჯიკეთის: ორი რუსი სამხედრო მოკლეს
* ტაჯიკეთის: საერო -- არ შარიათის -- სამართლის ჭარბობს აღმოსავლეთ მთები
* ტაჯიკეთის სამოქალაქო ომი 1992-1994 

## სქოლიო 
კატეგორია:ტაჯიკეთის ისტორია
კატეგორია:ავღანეთის ომები
კატეგორია:რუსეთის ომები
თეოფილაქტე სიმოკატა

**თეოფილაქტე სიმოკატა** (, ) (დ.  580 — გ. 630) — VII საუკუნის ბიზანტიელი მწერალი და ისტორიკოსი. წარმოშობით ეგვიპტელი, მოღვაწეობს კონსტანტინოპოლში ირაკლი კეისრის მეფობის პერიოდში (610-641). ფოტიოსის გადმოცემით, თეოფილაქტეს ჯერ ეპარქოსი იყო, ხოლო შემდეგ დაინიშნა მდივნის თანამდებობაზე. 

## შემოქმედება 
თეოფილაქტეს ეკუთვნის საბუნებისმეტყველო ნაშრომი *Quaestiones Phisicae*, რომელიც შეეხება ბუნების ისტორიას. მისივეა ეთიკურ-რიტორიკული წერილები და საისტორიო ნაშრომი „ისტორია“, რომელიც მოგვითხრობს მავრიკიოს კეისრის დროინდელ (582-602) ამბებს და წარმოადგენს მენანდრეს „ისტორიის“ გაგრძელებას.  

თეოფილაქტეს „ისტორია“ შედგება რვა წიგნისაგან, რომელთაც წინ უძღვის რიტორიკული ზვიადობით შედგენილი „საუბარი“  ფილოსოფიასა და ისტორიას შორის და „შესავალი“ (პროოიმიონი). მას გამოყენებული აქვს მენანდრესა და იოანე ეპიფანიელის „ისტორიები.“ 

რაც შეეხება საკუთრივ თეოფილაქტეს თხზულებას, მას იყენებენ თეოფანე ჟამთააღმწერელი, კონსტანტინე პორფიროგენეტი და სხვები.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:ბიზანტიელი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი  630
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
დედამიწის ამოსვლა

მინი|300x300პქ|*დედამიწის ამოსვლა*, გადაღებული 1968 წლის 24 დეკემბერს
მინი|300x300პქ|1966 წლის ფოტო, გადაღებული მთვარის  მიერ მიღებული მთვარის ორბიტერ 1-ს, დამუშავებული LOIRP-ის მიერ.

„**დედამიწის ამოსვლა**“ ()  — ასტრონავტ უილიამ ანდერსის მიერ 1968 წელს „აპოლო 8“-ის მისიის დროს  გადაღებული დედამიწა და მთვარის ნაწილი. ბუნების ფოტოგრაფ გალენ როველის მოსაზრებით, ეს ფოტო არის ოდესმე გადაღებული ბუნების ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფოტო. მისი წინამორბედი იყო 1966 წელს მთვარის ორბიტერის მისიის დროს გადაღებული შავ-თეთრი ფოტო.

## სქოლიო
კატეგორია:პროგრამა აპოლო
Fairchild Semiconductor

**Fairchild Semiconductor International, Inc.** — ნახევრად გამტარების მწარმოებელი ამერიკული კომპანია, რომელიც იქცა პიონერად ტრანზისტორების და ინტეგრირებული მიკროსქემების წარმოებაში. დაარსდა 1957 წლის 1 ოქტომბერს, როგორც Fairchild Camera and Instrument-ის დივიზია, ქალაქ სან-ხოსეში, კალიფორნიაში.

1959 წელს კომპანიის 8 დამფძუნებლიდან ერთ-ერთმა, კერძოდ, რობერტ ნოისმა შექმნა პირველი ინტეგრირებული მიკროსქემა. ამ შემთხვევამდე ნახევარი წლით ადრე, ჯეკ კილბიმ, Texas Instruments-დან შეიმუშავა გერმანიუმის ინტეგრირებული სქემა. თუმცა ნოისის მოდელი უფრო სასარგებლო აღმოჩნდა მასიური წარმოებისთვის. სწორედ ის გამოიყენება თანამდეროვე ჩიპებში.

1960-იან წლებში კომპანია გახდა ერთ-ერთი წამყვანი ოპერაციული გამაძლიერებლების და სხვა ანალოგური ინტეგრალური სქემების წარმოებაში. მაგრამ, ამავე დროს, Fairchild Camera and Instrument-ის ახალმა განყოფილებამ დაიწყო Fairchild Semiconductor-ის მოქმედებების თავისუფლების შეზღუდვა, რამაც გამოიწვია შიდა კონფლიქტი. შედეგად, „რვიანის“ წევრები და სხვა გამოცდილი თანამშრომლები წავიდნენ Fairchild-დან და დააარსეს საკუთარი კომაპანიები. 1968 წელს რობერტ ნოისმა და გორდონ მურმა თავი გაითავისუფლეს და დააარსეს Intel. ამ დროისთვის Fairchild-ში რჩებოდა მცირე რაოდენობით გამოცდილი მეცნიერი და ინჟინერი.

1975 წელს კომპანიამ გამოსცა 8 ბიტიანი პროცესორი Fairchild F8, თუმცა მას არ მოჰყოლია რაიმე სახის კომერციული წარმატება. აღნიშნული პროცესორი გამოიყენეს Fairchild-ის მიერ შექმნილ სათამაშო კონსოლ Video Entertainment System-ში (VES), რომელსაც მოგვიანებით გადაერქვა სახელი Channel F-ით. ეს იყო პირველი კონსოლი, რომელიც გამოიყენებდა მიკროპროცესორს და ცვლად სათამაშო კარტრიჯს. თავდაპირველად სისტემამ მიაღწია წარმატებას, მაგრამ Atari 2600-ის გამოცემის შემდეგ, კონკურენცია ვერ გაუწია და მისი წარმოება შეწყდა.

1979 წელს Fairchild შეიძინა Schlumberger-მა, ხოლო 1987 წელს მიყიდა National Semiconductor-ს,. მაგრამ 1997 წელს ის გამოეყო ამ უკანასკნელს და იქცა დამოუკიდებელ კომპანიად, შტაბ-ბინით მენში. 1999 წელს მისი აქციები მოექცა ნიუ-იორკის საფონდო ბირჟაზე. 2016 წლის სექტემბერში ის შეისყიდა  ON Semiconductor-მა 2.4 მილიარდი დოლარის სანაცვლოდ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Fairchild Semiconductor-ის ისტორია.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:ნახევრად გამტარების მწარმოებელი კომპანიები
კატეგორია:1957 წელს დაარსებული კომპიუტერული კომპანიები
კატეგორია:1957 წელს დაარსებული ელექტრონული კომპანიები
კატეგორია:1957 წელს დაარსებული ამერიკული კომპანიები
კატეგორია:1957 წელს დაარსებული კომპანიები
ჰობიტების ოჯახების სია

ქვემოთ წარმოდგენილია ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში არსებული **ჰობიტების** ოჯახების და გვარების სიები.

## ბ
;ბეგინსები

ბეგინსები ცხოვრობდნენ შაირში, ჰობიტონთან ახლოს. ისინი არისტოკრატული წარმოშობის იყვნენ. ოჯახის წევრები ქორწინდებოდნენ ადგილობრივებზე, კერძოდ ტუკებზე და ბრენდიბაკებზე. ტოლკინის ნაშრომებიდან ჩანს, რომ ბეგინსები იყვნენ ჰობიტონში მიწის ძირითადი მფლობელები და წამყვან გვარს წარმოადგენდნენ. მათ ყველა დიდ პატივს სცემდა, თუმცა ყოველივე შეიცვალა იმ დროიდან, როდესაც ბილბო ბეგინსი მოულოდნელად ჯუჯებთან ერთად გაუჩინარდა. მას შემდეგ, რაც შინ დაბრუნდა, ყველა უცნაურად თვლიდა და ეჭვის თვალით უყურებდა. არანაკლებ სახელოვანი იყო ფროდო ბეგინსი, რომელიც ბეჭდის ომის ერთ-ერთი წამყვანი ფიგურაა. 

ბეგინსების ქრონოლოგიაში ცნობილია ბალბო ბეგინსი, რომელიც ჰობიტონში ან ახლოს დაიბადა 1167 წელს (2767 შაირის შუახმელეთის საერთო წელთაღრიცხვით). თავად ბილბო მისი შვილთაშვილი იყო, ისევე, როგორც ფროდოს მამა, დროგო.  *ბეგინსი* არის ვესტრონულად თარგმნილი **ლაბინგის** ვერსია. ითვლება, რომ *ლაბინ* ვესტრონში *აბგას* ნიშნავდა. აქედან გამომდინარეობს ქართულ გამოცემებში გვარის თარგმანიც – *აბგელი* (ანუ *აბგიდან*).

## ს
;სეკვილ-ბეგინსები

ბეგინსების ოჯახის განშტოება. ერთ-ერთი ცნობილი წარმომადგენელი იყო ლობელია სეკვილ-ბეგინსი, რომელიც ბილბო ბეგინსს თავს აბეზრებდა. ქართულ თარგმანებში ამ გვარს *ტომრილ-აბგელები* ეწოდება.

;სენდიმენები

ქართულ გამოცემებში **ქვიშენები**. ჰობიტების ოჯახი ჰობიტონიდან. ისინი მართვავდნენ ძველ წისქვილს.

სენდიმენების სხვა ოჯახებთან კარგი ურთიერთობა არ ჰქონიათ. განსაკუთრებით არ უყვარდათ გემჯები. ბებრუხანა გემჯის არ უყვარდა სენდიმენი (მეწისქვილე), ისევე, როგორც მის ძე სემუაიზ გემჯის არ უყვარდა ტედ სენდიმენი, რომელიც ბეჭდის ომის დროს ლოთო სეკვილ-ბეგინსთან და შარკისთან იყო შეკრული.

## ტ
;ტუკები

ჰობიტების გვარი შაირში. იგი ძალიან მდიდარი იყო. მას ექვემდებარებოდა თაინთა უწყება.

ტუკების დიდი ნაწილი ცხოვრებდა ტუკბოროს დიდ სმიალებში და ტუკლენდის ტერიტორიაზე, რომელიც დასავლეთ კუთხეში მდებარეობდა. უფრო მცირე კლანი, ჩრდილოელი-ტუკების სახით, ცხოვრობდა ჩრდილოეთ კუთხეში - მისი წარმომადგენლები მომდინარეობდნენ ბანდობრას ტუკისგან.

ტუკები ძირითადად თეთრონები იყვნენ და უყვარდათ მოგზაურობა - უფრო მეტად, ვიდრე სხვა ჰობიტებს. ცნობილები იყვნენ უცნაური ქცევითაც, რაც ჰობიტებს შორის არც თუ მოსწონდათ. ამ მიზეზით ტუკებს ნაკლებად სცემდნენ პატივს. მათ სახელს უკავშირდებოდა განდალფის გამოჩენაც. ბილბოსა და მერის დედები ტუკები იყვნენ.

ჰობიტების ოჯახების ტრადიციით, ტუკების ოჯახის მთავარი წევრი კლანს ცოლთან ერთად მართავდა, ამიტომ, მის გარდაცვალებამდე, უკანასკნელი ოჯახს ხელმძღვანელობდა. საგულისხმოა, რომ ლალია კლეიჰენგერი იყო ფორტინბრას ტუკ II-ის ცოლი. მაგრამ თაინის წოდება გადაეცა მის შვილს, ფერუმბრას ტუკ III-ს.

ტუკებში ბიჭებს ხშირად ენიჭებოდათ სახელები, რომლებიც უკავშირდებოდა ბრძოლებს, იარაღს ან რამე ლეგენდას. გოგონებს სახელები ენიჭებოდათ ძვირფასი ქვების ან ყვავილების მიხედვით.

## სქოლიო
ბილ გვიმრა

**ბილ გვიმრა** () — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში სერის მკვიდრი, რომელიც ფროდოს უთვალთვალებდა. მერიადოკ ბრენდიბაკმა საკუთარი თვალით დაინახა, თუ როგორ უამბო მან ნაზგულებს ჰობიტების შესახებ.

ოთხი ჰობიტის განადგურების წარუმატებელი მცდელობისა და ნაზგულების წასვლის შემდეგ სადღაც გაქრა მგზავრების ყველა პონი. ბილ გვიმრასგან შეძენილი იქნა სუსტი პონი, რომელსაც სემმა ბილი უწოდა. ბილ გვიმრა გამოხატავდა ზიზღს მაწანწალას მიმართ. სემი არაგორნთან შედარებით ნაკლებად მომთმენი იყო და ბილს სახეში ვაშლი ესროლა.

როდესაც ჰობიტები დაბრუნდნენ შაირში, ბილ გვიმრა იცავდა ბრენდივაინის დახურულ ჭიშკარს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:შუახმელეთის ადამიანები
ალ-ბუხარის მემორიალური კომპლექსი

**ალ-ბუხარის მემორიალური კომპლექსი** () — მემორიალური, საკულტო და სასულიერო-საგანმანათლებლო დანიშნულების კომპლექსი  ყიშლაღ ხარტანგში, პაიარიკის რაიონი, სამარყანდის ოლქი, უზბეკეთი. აგებულია XX საუკუნის დასასრულს უზბეკეთის პრეზიდენტის ისლამ ქარიმოვის ინიციატივით 1997-1998 წლებში, ძველ წმინდა ადგილზე, სადაც დაკრძალული იყო იმამი მუჰამად ალ-ბუხარი. მემორიალური კომპლექსი აშენდა იმამის დაბადებიდან 1225 წლის იუბილის აღსანიშნავად (მთვარის კალენდრით). კომპლექსის ტერიტორიაზე მდებარე იმამ ალ-ბუხარის საფლავი, ისლამის ერთ-ერთი უდიდესი წმინდა ადგილია ცენტრალურ აზიაში. 

## ისტორია 
870 წელს ბუხარიდან გაქცეული იმამი აბუ აბდულაჰ მუჰამად იბნ ისმაილ იბნ იბრაჰიმ ალ-ჯუფი ალ-ბუხარისათვის ბოლო თავშესაფარი აღმოჩნდა სამარყანდის მახლობლად მდებარე მცირე სოფელ ხარტანგის მოკრძალებული სასაფლაო. იმამის გარდაცვალების შემდეგ მისი ძირითადი ნაშრომი საჰიჰ ალ-ბუხარი (სუნიტური ჰადისების კრებული) ფართოდ ცნობილი გახდა ისლამურ სამყაროში, ხოლო მისი გამოქვეყნებიდან ორი საუკუნის შემდეგ გახდა ექვსიდან ერთ-ერთი ძირითადი სუნიტური ჰადისების კრებული. ალ-ბუჰარის სწავლებამ ბევრი მიმდევარი გაიჩინა მავერანაჰრში. XVI საუკუნეში შეიბანიდების დინასტიის მმართველობის დროს ყიშლაღის სასაფლაოზე გამოჩნდა პირველი მემორიალური კომპლექსი, რომელიც მოიცავდა მავზოლეუმსა და ჯუმა მეჩეთს. მავზოლეუმის მახლობლად გააშენეს ჭადრები, რომელთა ნახვაც დღემდეა შესაძლებელი კომპლექსის მიმდებარედ. მცირე გადაკეთებისა და მიმატებების შედეგად მოაღწია XX საუკუნის დამეგამდე. ცენტრალურ აზიაში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მეჩეთში ღვთისმსახურება შეწყდა. უპატრონოდ მიტოვებული მეჩეთი მალევე მოძველდა და 1950-იან წლებში მხოლოდ ნანგრევებიღა იყო. მდგომარეობა შეიცვალა სსრკ-ში ისლამური სამყაროს ქვეყნების მთელი რიგი პოლიტიკური და რელიგიური მოღვაწეების ვიზიტის შემდეგ, რომლებიც გამოთქვამენ სურვილს, მუჰამედ ალ-ბუხარის ძეგლის მონახულების სურვილს. კომპლექსის რესტავრაცია დააჩაქარესა და მალევე სამართავად გადაეცა ცენტრალური აზიისა და ყაზახეთის მუსულმანთა სასულიერო ადმინისტრაციას. 

1997 წელს იმამის დაბადებიდან 1225 წლის იუბილის აღსანიშნავად უზბეკეთის ხელისუფლებამ გადაწყვიტა ახალი მემორიალური კომპლექსის აშენება. მისი მშენებლობა დასრულდა 1998 წლის ოქტომბერში, მშენებლობაში მონაწილეობდნენ სამარყანდის, ტაშკენტის, ბუხარის, ხივის, შაჰრისაბზის, ანდიჯანის, კოკანდისა და ნამანგანის საუკეთესო ხელოსნები. 

## არქიტექტურა 
იმამ ალ-ბუხარის მემორიალურ კომპლექსს უჭირავს 10 ჰა მიწის ფართობი და მოიცავს შესასვლელ ალაყაფს, ადმინისტრაციულ კომპლექსს, იმამ ალ-ბუხარის მავზოლეუმს და ცალკე მდგომ რამდენიმე ნაგებობას. ძირითადი არქიტექტურული ელემენტები თავმოყრილია მართკუთხა, თითქმის კვადრატული ეზოს გარშემო. 

კომპლექსის დეკორატიული გაფორმება მოიცავს შუა საუკუნეების არქიტექტურულ ელემენტებს: მოიზაიკა, მაიოლიკა და სხვა. ჭადრებს შორის არის წყარო, რომელიც მიიჩნევა სამკურნალოდ.

## გალერეა 

Мемориальный комплекс Аль-Бухари 01.JPG 
Мемориальный комплекс Аль-Бухари 02.JPG
Мемориальный комплекс Аль-Бухари 03.JPG
Мемориальный комплекс Аль-Бухари 04.JPG
Мемориальный комплекс Аль-Бухари 06.JPG
Мемориальный комплекс Аль-Бухари 10.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:სამარყანდის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:უზბეკეთის არქიტექტურა
დორილეა

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|სტელა [ზევსის გამოსახულებით დორილეადან]]
**დორილეა** () — ერთ-ერთი უძველესი ქალაქი ანატოლიაში. დღეს ამ ქალაქიდან შემორჩენილია ნანგრევები. ახლა მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქალაქი ესქიშეჰირი (თურქეთი).

დორილეა მდებარეობდა ესქიშეჰირიდან 10 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. ამ ადგილს დღეს კარაჩა ჰისარი ეწოდება. ძვ. წ. IV საუკუნის ბოლოს დორილეა გადაიტანეს დღევანდელი ქალაქის ადგილას.

## ისტორია 
ქალაქი კონტროლდებოდა ფრიგიელთა მიერ, მაგრამ შესაძლოა უფრო ძველიც კი იყოს.

დორილეა იყო რომის სავაჭრო პუნქტი. ეს ასევე იყო სავარაუდოდ მთავარი ქალაქი, საიდანაც პავლე მოციქული გაემგზავრა მეორე მისიონერულ მოგზაურობაში ახ. წ. 50 წელს. აქ არსებობდა ეპარქია მოგვიანებით, რომაულ ხანაში.

ახ. წ. III საუკუნეში ქალაქი გუთებმა დაარბიეს. რომაელთა არმია მცირე აზიაში არ იყო დიდი, ფლოტი გადავიდა ჩრდილოეთით მდებარე სინოპში, ამიტომაც დორილეა დაუცველი გახდა. გუთები შეიჭრნენ შავი ზღვის პირა რეგიონიდან — ტრანსდუნაიდან. საფრთხის გამო, მოსახლეობამ ქანდაკებები გამოიყენა კედლების აღსამართად, რათა დაეცვათ საკუთარი თავი მომხდურებისგან.

რომის იმპერიის გაყოფის შემდეგ, დორილეა შევიდა ბიზანტიის იმპერიის შემადგენლობაში.

1071 წლის მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ ქალაქი თურქ-სელჩუკებმა დაიპყრეს.

ჯვაროსნული ლაშქრობების დროს დორილეასთან გაიმართა ორი ბრძოლა. 1097 წელს ჯვაროსნებმა დაამარცხეს თურქები და ქალაქი დაიპყრეს. ამ გამარჯვებით მათ ხელში ჩაიგდეს დიდი ალაფი. დორილეა ბიზანტიას გადასცეს. 1147 წელს მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს დორილეასთან დამარცხდნენ გერმანელები კონრად III-ის მეთაურობით.

1175 წელს, დორილეა გაამაგრა ბიზანტიის იპერატორმა — მანუელ I კომნენოსმა, მაგრამ 1176 წელს მირიოკეფალის ბრძოლის შემდეგ ქალაქი თურქებმა დაიპყრეს.

1204-1261 წლებში ქალაქი შედიოდა ნიკეის იმპერიის შემადგენლობაში. მიხეილ VIII-ის მიერ კონსტანტინოპოლის დაბრუნების შემდეგ დორილეა ბიზანტიას დაექვემდებარა.

1289 წელს ქალაქი ოსმალეთის სულთანმა — ოსმან I-მა დაიპყრო. 

მუსლიმური წყაროების მიხედვით დორილეაში მდებარეობდა ცხელი წყლის წყაროები.

## საეკლესიო ისტორია 
ბიზანტიის შემადგენლობაში შესვლის შემდეგ აქ იყო საეპისკოპოსო. დორილეის ეპისკოპოსი ემორჩილებოდა სინადის მიტროპოლიტს.

IV-დან IX საუკუნემდე ცნობილია დორილეის შვიდი ეპისკოპოსი, რომელთაგან ყველაზე გამორჩეულია ევსები დორილეელი

## იხილეთ აგრეთვე 
* დორილეის ბრძოლა
* დორილეის ბრძოლა (1147)

## ლიტერატურა 
* Lindner, R.P., (2007) *Explorations in Ottoman Prehistory*, Published by University of Michigan Press. 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბიზანტიის ქალაქები
კატეგორია:ჯვაროსნული ადგილები
ჰელმის ხრამი

**ჰელმის ხრამი** — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში დიდი ველი შუახმელეთის ჩრდილო-დასავლეთში, თეთრი მთების მიდამოში, თრიჰირნთან.

ველი გამოყოფილი იყო თხრილით, რომელსაც ჰელმის თხრილი ეწოდებოდა. ამის მიღმა მდებარეობდა ციხესიმაგრე, რომელსაც ადამიანები ბუკისციხეს უწოდებდნენ. ეს იყო ელვარე გამოქვაბულების შესასვლელი.

ჰელმის ხრამი ცნობილია ჰელმის ხრამის ბრძოლით, რომელიც ბეჭდის ომის დროს მოხდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:შუახმელეთის სასახლეები და ციხესიმაგრეები
ჩინეთის გეოგრაფია

მინი|250პქ|ჩინეთის სატელიტური გამოსახულება
**ჩინეთი გეოგრაფიულად** მრავალფეროვანი ქვეყანაა.

სანაპირო ხაზის სიგრძეა 15 ათასი კმ. აღმოსავლეთ ჩინეთისა და სამხრეთ ჩინეთის ზღვების სანაპიროზე ბევრია პატარა ყურე და უბე, ყვითელი ზღვის სანაპიროზე უმთავრესად დაბლობია, გამონაკლისს წარმოადგენს შანდუნისა და ლიაოდუნის ნახევარკუნძულები.

ჩინეთის ტერიტორია უმთავრესად მაღლობია. მის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში აღმართულია ტიბეტის მთიანეთი, საშუალო სიმაღლე 4000-4500 მ, ცალკეული მწვერვალებისა — 6000-7000 მ. მთიანეთი შემოსაზღვრულია მაღალი მთის სისტემებით; სამხრეთით და დასავლეთით აღმართულია ჰიმალაი (მაქსიმალური სიმაღლე 8848 მ, მწვერვალი ევერესტი) და ყარაყორუმი, ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით კუნლუნი, ნანშანი და ჩინეთ-ტიბეტის მთები. ეს მთები და აგრეთვე უფრო ჩრდილოეთით მდებარე აღმოსავლეთ ტიან-შანი და მონღოლეთის ალთაი ღრმადაა დანაწევრებული, დამახასიათებელია სიმაღლური სარტყლურობა, თხემურ ზონაში თოვლნარი და მყინვარებია. ქვეყნის ჩრდილოეთი და ჩრდილო-დასავლეთი ნაწილი უჭირავს კაშგარის ვაკეს, ჯუნგარის ვაკეს და ალაშანს. ჩინეთის აღმოსავლეთ ნაწილში მთების სიმაღლე 3000 მ-ს აღწევს. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს დიდი ხინგანი, მცირე ხინგანი და მანჯურია-კორეის მთების ჩრდილოეთი ნაწილი, რომელთაც ჰყოფს სანძიანისა და სუნლიაოს ვაკეები, უფრო სამხრეთით ლიოსის პლატო, ორდოსის პლატო, ცინლინის ქედი, სიჩუანის ქვაბული, იუნან გუიჯოუს მთიანეთი და ნანლინის მთებია. ყვითელი ზღვის გაყოლებით გადაჭიმულია ჩინეთის დიდი ვაკე.

ჩინეთი მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. ქვეყანას აქვს ქვანახშირის და რკინის მადნის, ნავთობის, იშვიათი და ფერადი ლითონების დიდი მარაგი, მნიშვნელოვანი ჰიდრორესურსები.

ჩინეთის დასავლეთ ნაწილში ჰავა მეტად კონტინენტურია, ზომიერია, ტიბეტის მთიანეთში — ცივი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა −10-დან −25°C-მდეა. ნალექები ვაკეზე და ზეგნებზე 50-250 მმ წელიწადში. ჩინეთის აღმოსავლეთ ნაწილში ჰავა მუსონურია, ზომიერი — ცინლინის ქედის ჩრდილოეთით, სუბტროპიკული — ცინლინის და ნანლინის მთებს შორის. ტროპიკული ჰავაა ქვეყნის სამხრეთ პროვინციებში. იანვრის საშუალო ტემპერატურა −24°C-დან ჩრდილოეთით 18°C სამხრეთით. ნალექები 400-800 მმ-დან ჩრდილოეთით 2000-2500 მმ-მდე და უფრო მეტი სამხრეთით, მაქსიმალური — ზაფხულში. შემოდგომაზე ხშირია ტაიფუნი.

ჩინეთის აღმოსავლეთ ნაწილში მიედინება ქვეყნის უდიდესი მდინარეები: იანძი, ხუანხე, სინძიანი, მინძიანი და სხვ., რომელთაც აქვთ მუსონური რეჟიმი, იცის ზაფხულში წყალმოვარდნები. ჩამონადენის რეგულირებისთვის აგებულია ჰიდროტექნიკური ნაგებობანი და წყალსაცავები (განსაკუთრებით მდინარე ხუანხეს აუზში). ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მიედინება მდინარეები: იარქენდი, აქსუ და სხვ. ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში და ტიბეტის მთიანეთში ბევრი ტბაა, რომელთაგან უდიდესია კუკუნორი, ლობნორი, ბაგრაშკიოლი, ნამცო, სილინგ-ცო. მდინარე იანძის ქვემო დინებაში არის ტბები დუნტინხუა, პოიანხუა, ტაიხუ.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*
ჰითლუმი

**ჰითლუმი** (ˈhiθlum), ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში — ბელერიანდის რეგიონი, მდებარე ჩრდილოეთით, ჰელკარაქსთან. ბელერიანდისგან ჰითლუმს ყოფდა ერედ ვეთრინის რიგი. 

## მითრიმი
**მითრიმი** — ტბა, რომელიც ამავე სახელწოდების ტერიტორიას ჰითლუმისგან გამოჰყოფდა. როდესაც ნოლდორები შუახმელეთში დაბრუნდნენ, ფეანორმა ამ ტბის ჩრდილოეთ ნაპირზე ბანაკი გაშალა.

## დორ-ლომინი
**დორ-ლომინი** — ჰითლუმის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი. აღმოსავლეთში ესაზღვრებოდა მითრიმის მთები, ჩრდილოეთში - მდინარე, რომელსაც „ცისარტყელის ვიწრობი“, კირით ნინიახი ეწოდებოდა.

დორ-ლომინი პირველად კოლონიზებული იქნა ნოლდორთა მიერ, შუახმელეთში გამოჩენის შემდეგ. გარკვეული დროის მანძილზე იქ მეფობდა ფინგონი, ძე ფინგოლფინისა. მას შემდეგ, რაც მისი მამა მოკლეს, ფინგონი ნოლდორთა დიდ მეფედ იქნა არჩეული.

## იხილეთ აგრეთვე
* დაგორ ბრაგოლახი

## რესურსები ინტერნეტში
*
ესგაროთი

**ტბისპირა ქალაქი**, აგრეთვე ცნობილი, როგორც **ესგაროთი** — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ტბისპირა ადამიანთა ქალაქი ველურმიწეთში.

## აღწერა
ქალაქი მთლიანად ხისგან იყო აგებული და იდგა ხის სვეტებზე, რომლებიც გრძელი ტბის ფსკერზე იყო ჩამაგრებული. ქალაქი აგებული იქნა დრაკონ სმაუგისგან მიწების დასაცავად.

ესგაროთი მდებარეობდა ტბის დასავლეთ მხარეს, ტყის მდინარის პირის ჩრდილოეთით, მშვიდ ყურეში, რომელიც შეიქმნა ლოდებისგან ფორმირებულ საფართან. ქალაქი მიწას უერთდებოდა ხის გრძელი ხიდით, შენობიდან, რომელთანაც იდგა ყარაული.

ტბისპირა ქალაქის ცენტრში მდებარეობდა ბაზარი - მრგვალი აუზი, რომელიც ტბას გვირაბით უერთდებოდა.. უდიდესი სახლები ამ ქალაქში მდებარეობდნენ სწორედ ამ ბაზართან. ქალაქის პირი ეკავა ნავმისადგომებს.

## მოსახლეობა
### მმართველობა
;ქალაქისთავი

ესგაროთის ქალაქისთავი იყო ტბისპირა ქალაქის არჩეული მმართველი ჯუჯების ერებორში მესამე ეპოქის 2941 მოგზაურობისას.

ტბისპირა ქალაქ ესგაროთის მმართველს („ჰობიტის“ პერსონაჟის სახელი უცნობია) ქალაქის მოსახლეები ირჩევდნენ ყველაზე ბრძენ პიროვნებებს შორის.

მმართველის შესახებ თორინის კომპანიის მესამე ეპოქის 2941 წელს გამოჩენამდე არაფერია ცნობილი. უცნობია მისი სახელიც. თუმცა, როგორც ცნობილია, იგი ქალაქის ერთ-ერთი ასაკოვანი და ბრძენი მოსახლე იყო.

2941 წელს ტბისპირა ქალაქის მმართველს მოულოდნელად ეწვია ჯუჯათა რაზმი. მიუხედავად ამისა, ქალაქის მოსახლეობამ მათ ღირსეული მასპინძლობა გაუწია, ახსოვდა რა ძველი წინასწარმეტყველება იმისა შესახებ, რომ ერთ დღეს მარტოსული მთის განძი იქცევა ოქროს მდინარეებად.

როდესაც დრაკონმა სმაუგმა გაანადგურა ესგაროთი, მისმა მოსახლეობამ მოითხოვა მმართველის გადაყენება და მის ადგილზე მშვილდოსან ბარდის დანიშვნა (რომელმაც დრაკონი მოკლა). მაგრამ გაიძვერა მმართველმა განაცხადა, რომ ამ უბედურების მთავარ მიზეზს წარმოადგენდნენ ჯუჯები, რომლებმაც დრაკონი გააღვიძეს, ხოლო ბარდს ეკუთვნოდა დანგრეულ ქალაქ ველის მიდამოები, რომლებიც ისედაც აღსადგენი ჰქონდა, როგორც მის სამეფოს პირდაპირ მემკვიდრეს.

ხუთი ლაშქრის ბრძოლის შემდეგ ბარდმა განძის ნაწილი მმართველს გადასცა. მმართველმა დააჯილდოვა ერთგული ხალხი. თუმცა, იგი მძიმედ აღესრულა - დრაკონის-ავადმყოფობითდაავადებული, გაიქცა უდაბნოში, სადაც იგი მიატოვეს თანმხლებმა ერთგულმა მსახურებმა, რომლებიც შიმშილით კვდებოდნენ. ამბობენ, რომ ახალი მმართველი უფრო ბრძენი იყო და ხალხშიც პოპულარობით სარგებლობდა.

რომანში „ჰობიტი“ ამ პიროვნებას სხვა სახელით არ მოიხსენებენ, თუმცა ცნობილია, რომ ესგაროთის მაცხოვრებლები მას „ფულის ტომარას“ უწოდებდნენ.

ფილმში „ჰობიტი: სმაუგის ნაოხარი“ პერსონაჟს განასახიერებს ბრიტანელი მსახიობი სტივენ ფრაი. ქალაქისთავის როლი და მონაწილეობა ფილმში უფრო აქტიურია, იგი აღწერილია, როგორც კორუმპირებული და გაიძვერა პიროვნება. თანაშემწე ალფრიდთან (რომელიც ფილმისთვის შეიქმნა) ერთად იგი ესგაროთის დანგრევისას ცდილობს ქალაქიდან გაქცევას, მაგრამ იღუპება, როდესაც ნავზე ეცემა სმაუგი.

BBC-ის 1968 წლის რადიოდადგმაში პერსონაჟს განასახიერებს ჯონ ბრაინინგი. 2003 წლის ვიდეო თამაშში *The Hobbit* ქალაქისთავს ჰქვია კალამარი.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:შუახმელეთის დასახლებული ადგილები
ჩინეთ-ტიბეტის მთები

**ჩინეთ-ტიბეტის მთები**, **სიჩუანის ალპები**, **ხუანდუანშანი** — ქედი ჩინეთსა და მიანმარში. წარმოადგენს ტიბეტის მთიანეთის საფეხურს აღმოსავლეთ ჩინეთის ვაკეებსა და დაბალმთიანეთის საზღვარზე. სიგრძე დაახლოებით 750 კმ, სიგანე 400 კმ-მდე, სიმაღლე 5000-6500 მ (დასავლეთი) და 1000-1200 მ (აღმოსავლეთი, მაქსიმალური — 7590 მ (მწვერვალი გუნგაშანი). შედგება ციცაბოკალთებიანი ქედებისგან, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილია სალუინის, მეკონგისა და იანძის ვიწრო და ღრმა ხეობებით. ჩინეთ-ტიბეტის მთები არის ძველი ბაქნის ნაწილი, რომელიც მეზოზოურ ეპოქაში დაიყო ცალკეულ ბლოკებად. აზევებული ბლოკები აგებულია არქეული და პროტოროზოული გნაისებით, კრისტალური ფიქლებითა და ქვიშაქვებით; დაწეული ბლოკები კი — პალეოზოური კირქვებით, ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. პერიფერიული სერები, რომლებიც სიჩუანის ქვაბულს ეკვრის, აგებულია პერმული ასაკის ბაზალტებითა და მეზოზოური დანალექი წყებებით. ხშირია მიწისძვრა. არის რკინის მადნის, ოქროს და სპილენძის საბადოები. სიჩუანის ქვაბულის დასავლეთ კიდეზე ჰავა სუბტროპიკულია, რომელიც ტიბეტის მთიანეთისაკენ თანდათან იცვლება მეტად კონტინენტური გრილი ჰავით. მთათა სამხრეთი კალთების ძირზე ნალექები 1200 მმ წელიწადში, ქარპირა კალთებზე დაახლოებით 2000 მმ და მეტი, ტიბეტის მთიანეთისაკენ — 600 მმ. 4000 მ-ზე მაღლა ალპური მდელოები და სტეპებია, 2000-4000 მ სიმაღლეზე ჭარბობს წიწვოვანი ტყეები, 2000 მ-ის დაბლა შერეული ტყეებია, რომლებიც ქვევით იცვლება მარადმწვანე სუბტროპიკული ტყით (დაფნა, მაგნოლია); სამხრეთით ხეობებში გვხვდება ურთხელი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
კატეგორია:მიანმარის ქედები
ფინარფინი

**ფინარფინი** (ს., წარმოითქმის [fiˈnarfin]) — ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში ფინუესა და ინდისის ყველაზე უმცროსი ძე. ნოლდორების გაქცევის შემდეგ იგი დარჩა ტირიონში და იყო ნოლდორთა ერთ-ერთი დიდი მეფე.

ლეგენდარიუმის ადრეულ ვერსიებში მას *ფინროდი* ერქვა, ხოლო ძეს – ინგლორ ფელაგუნდი. უფრო გვიანდელ ხელნაწერებში ეს შეიცვალა, მაგრამ ინგლორის ხსენება არ ამოუღიათ, ვინაიდან უფრო გვიანდელ ვერსიაში იგი *ინგალაურეს* ვარიაციაა (იხ. გილდორ ინგლორიონი).

## გენეალოგია
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
ჰარიმის ბრძოლა

**ჰარიმის ბრძოლა** — სამხედრო კონფლიქტი ჯვაროსნებსა და მუსლიმებს შორის, რომელთაც ნურ ალ-დინ ზანჯი მეთაურობდა. ქრისტიანების არმიაში შედიოდა ტრიპოლის საგრაფოს, ანტიოქიის სამთავროს, ბიზანტიის და კილიკიის სამხედრო ნაწილები. ბრძოლისას უამრავი მათი ლიდერი ტყვედ ჩავარდა.

## წინარე ისტორია 
1163 წელს იერუსალიმის მეფე ამალარიკი ეგვიპტეში შეიჭრა, რის შემდეგაც ჯვაროსანთა ქვეყნები აღმოსავლეთის მხრიდან დაუცველნი დარჩნენ. ამით ისარგებლა ზანჯიმ, მაგრამ მოულოდნელად იგი დაამარცხა ქრისტიანთა გაერთიანებულმა არმიამ ალ-ბუქაიის ბრძოლაში. ამ ბრძოლის დროს თვითონ ზანჯიც ძლივს გადარჩა ცოცხალი. შემდეგ იგი დაიძრა ჩრდილოეთით, მოიხმო მუსლიმი მმართველები, შეიჭრა ანტიოქიის სამთავროში და ალყა შემოარტყა ჰარიმის ციხეს (1164). ვილჰელმ ტვიროსელის ცნობით: „მან მოათავსა საალყო მანქანები ჩვეული ხერხით და დაიწყო იერიში სიბრაზით, არ აძლევდა მოსახლეობას დასვენების საშუალებას“.

## ბრძოლა 
რეინალდ სენტ-ვალერელმა, ჰარიმის მმართველმა დასახმარებლად მოუხმო რაიმუნდ III-ს, ბოემონდ III-ს და ჟოსლენ III-ს, რათა დაემარცხებინათ მუსლიმები. მათ შეუერთდნენ კონსტანტინე კალამანი, კილიკიის ბიზანტიელი მმართველი, თოროს II და მლეჰი, ასევე ჰუგო VIII დე ლუზინიანი და ჯოფრი მარტელი (იგი იყო გიიომ IV ანგულემელის ძმა). ეს ორი უკანასკნელი ჩამოსული იყვნენ მოსალოცად.

ზანჯიმ ალყა მოხსნა და უკან დაიხია, მაგრამ ჯვაროსნები ალ-ბუქაიას გამარჯვების შემდეგ შთაგონებულნი იყვნენ და დისციპლინის გარეშე დაესხნენ თავს მოალყე მუსლიმებს. ზანჯის ჯარისკაცებმა კონტრშეტევა მოახდინეს და ჯვაროსნები ჭაობში აღმოჩნდნენ, სადაც ბევრი დაიღუპა. სავარაუდოდ რომ ზანჯიმ მხოლოდ იმიტომ იმოქმედა, რომ ჯვაროსნებს ხაფანგში მოექცია. ვილჰელმ ტვიროსელი თქმით ეს შეტევა იყო უგუნური ქმედება, „მხოლოდ თოროსმა არ მისცა ჯარისკაცებს დადევნების უფლება და გადაურჩა კატასტროფას“. ჟოსლენ III, რაიმუნდ III, ბოემონდ III, კონსტანტინე და ჰუგო VIII დააპატიმრეს და ალეპოში გადაიყვანეს. იბნ ალ-ასირის ცნობით 10 000 ჯვაროსანი დაიღუპა.

## შედეგები 
ნურ ალ-დინ ზანჯიმ განაახლა ალყა და რამდენიმე დღის შემდეგ ჰარიმი დაიპყრო. ამალრიკ I ეგვიპტეში იმყოფებოდა, სამივე ჯვაროსნული სახელმწიფო მმართველის გარეშე დარჩა, ზანჯიმ გადაწყვიტა ანტიოქიისთვის არ შეეტია, რადგან იგი ბიზანტიის ფორმალური ვასალი იყო და მისი შეეშინდა. კრიტიკოსების თქმით მან თქვა: „მე მირჩევნია მეზობლად ბოემონდი მყავდეს, ვიდრე ბერძნების მეფე!“. მალე ზანჯიმ დაიპყრო ბანიასი. ამალრიკმა მიატოვა ეგვიპტე და გაემგზავრა ჩრდილოეთით ტიერ ელზასელთან ერთად, რათა თურქთა შეტევებისგან დაეცვათ ანტიოქია. ბოემონდი ტყვეობიდან განთავისუფლდა 1165 წელს, ხოლო რაიმუნდი ტყვეობაში დარჩა 1173 წლამდე.

## ლიტერატურა 
* Maalouf, Amin.  The Crusades Through Arab Eyes / Trans. by Jon Rothschild. — Al-Saqi, 1984.
* Oldenbourg, Zoé.  The Crusades. — New York: Pantheon Books, 1966.
* Runciman, Steven.  A History of the Crusades. Vol. II: The Kingdom of Jerusalem. — Cambridge University Press, 1952.
* Smail R. C.  Crusading Warfare, 1097—1193. — Cambridge University Press, 1956. — ISBN 1-56619-769-4.
* William of Tyre.  A History of Deeds Done Beyond the Sea / Trans. by E. A. Babcock and A. C. Krey. — Columbia University Press, 1943.

## სქოლიო 
კატეგორია:XII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდგომი პერიოდი
კატეგორია:1164 წლის ბრძოლები
რუჰაბადის მავზოლეუმი

**რუჰაბადის მავზოლეუმი** () — XIV საუკუნის მემორიალური საკულტო ნაგებობა სამარყანდში, უზბეკეთი. მდებარეობს ადგილზე სადაც დაკრძალულია ისლამის სამართალმცოდნე და ღვთისმეტყველი მეცნიერ-მისტიკოსი შეიხი ბურჰანედდინ კლიჩ საგარჯი.

## ისტორია 
რუჰაბადის მავზოლეუმი აშენეს თემურლენგის დაკვეთით 1380 წელსისლამური რელიგიური მოღვაწის შეიხ ბურჰანედდინ კლიჩ საგარჯის საფლავზე, რომელიც ცნობილი გახდა აღმოსავლეთ თურქესტანის ტომებს შორის ისლამის გავრცელების გამო. თავად შეიხის დაკრძალვის დრო უცნობია. ისლამის ღვთისმეტყველი აბუ ჰაფსა ნაჯმეტდინ უმარი თავის წიგნში აღნიშნავს, რომ შეიხ ბურჰანედდინის დაკრძალვის პერიოდი უნდა იყოს X საუკუნე. სხვა მონაცემებით შეიხის სამარხი სამარყანდში 1287 წლიდან არსებობს. მიუხედავად ამისა, ისტორიკოსების დიდი ნაწილი შეიხის დაკრძალვის თარიღად მიიჩნევენ XIV საუკუნის მეორე ნახევარს და ეყრდნობიან არაბი ისტორიკოსისა და მოგზაურის იბნ ბატუტას ინფორმაციას, რომლის მიხედვითაც იბნ ბატუტას ინდოეთში და ჩინეთში მოგზაურობის დროს, რომელიც შედგა XIV საუკუნის 40-იან წლებში, პეკინის მუსულმანური მისიის ხელმძღვანელად ასახელებს საგარჯის. ბურჰანედდინ საგარჯის ჰქონდა  დიდი გავლენა ჩინეთის მონღოლური მმართველი დინასტიის იუანის სამეფო კარზე, უფრო მეტიც, დაქორწინებული იყო „ჩინელ პრინცესაზე“. იგი გარდაიცვალა ჩინეთში, საკუთარ შვილს, აბუ საიდს დაუტოვა ანდერძი, რომ დაესაფლავებინა სამარყანდში.

რუჰაბადის მავზოლეუმი აშენებისთანავე გახდა ერთ-ერთი ყველაზე პატივსაცემი საკულტო ნაგებობა სამარყანდში. თავად თემურლენგიც კი მავზოლეუმთან მიახლოებისას ცხენიდან ჩამოდიოდა. მოგვიანებით რუჰაბადის სამხრეთით მან საკუთარი შვილიშვილის მუჰამად-სულთნის სახელზე ააშენა სასულიერო ცენტრი (მოგვიანებით გურ-ემირის მავზოლეუმი). რუჰაბადის მავზოლეუმში გარდა ბურჰანედდინ საგარჯისა მოგვიანებით დაკრძალეს მისი ცოლი, შვილები და ნათესავები.

მომდევნო წლებში ტერიტორია რუჰაბადის მავზოლეუმის გარშემო არაერთხელ გადააკეთეს. 1880 - 1882 წლებშიმავზოლეუმის ახლოს ააშენეს ჩინურ სტილში გაფორმებული კვადრატული მეჩეთი. XIX საუკუნის შუა წლებში მოძველებული ნაგებობების ადგილზე ააგეს ერთსართულიანი მედრესე, მინარეთი და ასევე აუზი. მეჩეთმა და მინარეთმა მოაღწია ჩვენს პერიოდამდე. მედრესედან დღემდე მოაღწია მხოლოდ პორტალურმა შესასვლელმა.

მავზოლეუმის სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობდა 1950-იან წლებში და 2016 წლის იანვარში. 

## არქიტექტურა 
რუჰაბადის მავზოლეუმი არის არატიპიური ნაგებობა თემურლენგის მმართველობის პერიოდისათვის და მკვეთრად განსხვავვება სხვა ამ პერიოდის მავზოლეუმებისაგან. მავზოლეუმი წარმოადგენს ერთგუმბათიან ნაგებობას, რომლის ზომებიც არის 14 х 12 მეტრი, ხოლო სიმაღლე 24 მეტრი. 

მავზოლეუმს გააჩნია სამი შესასვლელი - ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან. მავზოლეუმის მოწყობილობა საკმაოდ ასკეტურია. მისი კევლების გაფორმებაში ძირითადად სჭარბობს აგური. თაღოვანი შესასვლელების გასაფორმებლად გამოიყენება ტერაკოტის ქანდაკებები.

## ლიტერატურა
*Самаркад. Музей под открытым небом.. — Ташкент: Издательство литературы и искусства имени Гафура Гуляма, 1986. — С. 88. — 248 с.
*Памятники искусства Советского Союза. Средняя Азия. Справочник-путеводитль. / Автор текста и составитель альбома Г.А. Пугаченкова. — М.: Искусство, 1983. — С. 390. — 428 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სამარყანდის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:სამარყანდის მავზოლეუმები
პრიანკა ჩოპრა

**პრიანკა ჩოპრა** ( დ. 18 ივლისი, 1982, ჯამშედპური, ბიჰარი, ინდოეთი) — ინდოელი მსახიობი, მომღერალი და ფოტომოდელი. მის მსოფლიო 2000-ის გამარჯვებული. 2015 წლიდან თამაშობს მთავარ როლს ამერიკულ სერიალში კუანტიკო. Filmfare Awards-ისა და სხვა კინომატოგრაფიაში არსებული ჯილდოების მფლობელი. 2016 წელს მიიღო ინდოეთის სახელმწიფო ჯილდო პადმა შრი.

## ბიოგრაფია
პრიანკა ჩოპრა დაიბადა 18 ივისს, 1982 წელს ჯამშედპურში. მისი მშობლები აშოკი და მადჰუ სამხედრო ექიმები არიან, ამიტომ ოჯახი ხშირად იცვლიდა საცხოვრებელს. ისინი ლადაქიდან კერალაში, შემდეგ კი მუმბაისა და ჯამშედპურში გადავიდნენ. მას ჰყავს ძმა, სიდჰარტი, რომელიც მასზე რვა წლით უმცროსია. მისი ბიძაშვილი პარინიტი ჩოპრაც მსახიობი გახდა.

პრიანკა ბავშვობაში ასთმით იყო დაავადებული.

განათლება მიიღო ლაქნაუსა ბარელის სკოლებში, შემდეგ სწავლობდა მარია გორეტის კოლეჯში, ხოლო გამოსაშვები კლასი ბოსტონში დაამთავრა.
 
მისი მიზანი იყო გამხდარიყო ინჟინერი ან ფსიქოლოგი. დაკავებული იყო ცეკვითა და სიმღერით. წერდა მოთხრობებს. მსახიობობის სურვილი კი ბოლოს გაუჩნდა. ვიღაცამ ურჩია, მონაწილეობა მიეღო სილამაზის კონკურსში და 2000 წელს გახდა ვიცე-მის ინდოეთი. ამავე წელს, 18 წლის ასაკში მან მიიღო მის მსოფლიოს სტატუსი.
2003 წელს დაიწყო მისი კარიერა ბოლივუდში.

პრიანკა იყო ერთადერთი ინდოელი, რომელსაც ჰქონდა პატივი ემღერა ამერიკის ეროვნულ გუნდში *National Opus Honor Choir*. აქტიური კინემატოგრაფიის გარდა მონაწილეობდა სასცენო წარმოდგენებში, იყო *Fear Factor: Khatron Ke Khiladi*-ის მესამე სეზონის წამყვანი და ასევე ჟურნალის *Elle* მიმომხილველი.
[მინი|მარცხნივ|პრიანკა ჩოპრა მესამე სინგლის პრეზენტაციაზე [2013 წელი]]

პრიანკამ საკუთარი პირველი სინგლი «In My City» 2012 წელს გამოუშვა. მეორე სინგლი «Exotic» გამოვიდა 2013 წელს, რაც ჩაწერილია ამერიკელ რეპერ Pitbull-თან ერთად. ამან დიდი გამოხმაურება მოიპოვა შოუ-ბიზნესის წარმომადგენლებისგან და პოპულარული გახდა ამერიკასა და კანადაში. 2015 წლის გაზაფხულზე YouTube-ის არხზე ვიდეორგოლის მნახველთა რაოდენობამ 59 მილიონს გადააჭარბა, ხოლო 2017 წლის აპრილის დასაწყისში  *«Exotic»*-ის მაყურებელმა 109 მილიონს მიაღწია. მომღერლის მესამე სინგლმა *«I Can’t Make You Love Me»* კი რეკორდი დაამყარა და 24 საათის განმავლობაში მესამე ადგილი დაიკავა *Itunes India*-ში. 

2015 წელს პრიანკამ მიიღო მთავარი როლი ამერიკულ სერიალში კვანტიკო, სადაც მონაწილეობდა ონჟანიუ ელისთან ერთად. აქედან გამომდინარე პრიანკა გახდა პირველი სამხრეთ აზიელი მსახიობი, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა სერიალში, რომელიც ეთერში იყო 220 ქვეყანაში და ითარგმნა 88 ენაზე. 

### მიმდინარე და დაგეგმილი პროექტები
პრიანკა ჩოპრა მონაწილეობას იღებს ბიოგრაფიულ ფილმში *Viacom 18 Motion Pictures*, სადაც მთავარ, ქალი-ასტრონავტის როლს ასრულებს. 2017 წლის 27 სექტემბრიდან პრიანკა და სერიალ კუანტიკოს სამუშაო ჯგუფი მესამე სეზონის გადაღებას ახორციელებენ, რომლის პრემიერაც 2018 წლის 16 იანვარს იგეგმება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ინდოელი მსახიობები
კატეგორია:ინდოელი მომღერლები
კატეგორია:ინდოელი მოდელები
კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხოჯა აჰმად აბასი

**ხოჯა აჰმად აბასი** (; დ. 7 ივნისი, 1914, პანიპატი — გ. 1 ივნისი, 1987, ბომბეი) — ინდოელი პროდიუსერი, კინორეჟისორი, სცენარისტი, მწერალი, ინდოეთის სახალხო თეატრების ასოციაციის (დააარსა 1943 წელს) ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მსოფლიოს მშვიდობის საბჭოს წევრი (1958 წ.).

## ფილმოგრაფია
დადგა ფილმები:
* „მიწის შვილები“
* „მგზავრი“
* „მუნა“
* „მოგზაურობა სამ ზღვას იქით“
* „ქალი და ოცნება“
* „11 ათასი ქალიშვილი“

მისი სცენარების მიხედვით გადაღებულია:
* „ამბავი დოქტორ კოტნისისა“
* „ავარა“
* „ბატონი 420“

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი მწერლები
კატეგორია:ინდოელი პროდიუსერები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი

**ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი** () — XV საუკუნის მემორიალური საკულტო ნაგებობა სამარყანდში, უზბეკეთი.

## ისტორია 
ლეგენდების მიხედვით XVIII საუკუნეში მავზოლეუმში დაკრძალეს ძველი აღთქმის ბიბლიური წინასწარმეტყველის დანიელის (ისლამური ტრადიციით ხოჯა დონიერი) სხეულის ნაწილები. ეს ის ნაწილებია, რომელიც შესაძლებელია სამარყანდში გააგზავნა შუა აზიელმა დამპყრობელმა და მხედართმთავარმა ამირა თემურმა. ამჟამინდელი მავზოლეუმის შენობა და მთლიანი კომპლექსი აგებულია 100 წლის წინ XX საუკუნის დასაწყისში. მომდევნო წლებში არაერთხელ მოხდა როგორც თავად მავზოლეუმის, ასევე მთელი კომპლექსის რეკონსტრუქცია. 

ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი და კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ სამარყანდის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ძველი ქალაქის აფრასაიბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, მცირე მაღლობზე, პატარა მდინარე სიაბის ნაპირზე.  

აბუ ტაჰირხოჯა სამარყანდის (სრული სახელი მირ აბუ ტაჰირ იბნ კაზი აბუ საიდ სადრ სამარყანდი) ისტორიული წიგნის „სამარიას“ თანახმად, წინასწარმეტყველი დონიერი (დანიელი) წარმოადგენდა არაბული ისლამის ერთ-ერთი მქადაგებლის კუსამა იბნ აბასის თანამოღვაწეს და თანამოაზრეს, რომელმაც ითამაშა გადამწყვეტი როლი სამარყანდში და მის გარშემო დასახლებებში ისლამის გავრცელებაში. ქრისტიანობაში წინასწარმეტყველი დანიელი ერთ-ერთი ე. წ. „დიდი წინასწარმეტყველია“ და ავტორია ძველი აღთქმის ერთ-ერთი ბიბლიური წიგნისა, რომელსაც ეწოდება წინასწარმეტყველება დანიელისა. ასევე ერთ-ერთი პატივსაცემი წინასწარმეტყველია დანიელი იუდაიზმში.

წინასწარმეტყველ დონიერის (დანიელის) სამარხის შექმნა მიეწერება შუააზიელ დამპყრობელსა და მხედართმთავარს ამირა თემურს, რომელმაც 1400-იანი წლების დასაწყისში მისი წმინდა ნაწილები ჩაიტანა სამარყანდში და მისი დაკრძალვის ადგილზე ააშენა მეჩეთი. წინასწარმეტყველის სხეულის ნაწილები თემურლენგმა ჩაიტანა ქალაქ სუზიდან (თანამედროვე ირანი), მცირე აზიაში 1399-1404 წლების ლაშქრობის პერიოდში. გადმოცემის თანახმად, როდესაც თემურლენგის ქარავანი მიუახლოვდა სამარყანდს, შეჩერდნენ მდინარე სიაბის ნაპირზე, ხოლო ის ცხენი, რომელსაც მიჰქონდა  წინასწარმეტყველის ნეშტი შეჩერდა სწორედ იმ ადგილას სადაც ახლა საფლავი მდებარეობს. თემურლენგმა მიიღო გადაწყვეტილება სწორედ იმ ადგილზე დაესაფლავებინათ წინასწარმეტყველი სადაც ცხენი შეჩერდა. ასევე გადმოცემის თანახმად ცხენის ჩლიქის დარტყმის ადგილზე გაჩნდა წყარო, რომელიც სამკურნალო გახდა.

მავზოლეუმის მშენებლობის შემდეგ, წლების განმავლობაში, ლეგენდის მიხედვით, საფლავი გაიზარდა და მიაღწია 17 მეტრს. მავზოლეუმის შიგნით არის გრძელი დაჰმა, სადაც დაკრძალულია წინასწარმეტყველი. კომპლექსის ტერიტორიაზე მდებარეობს წყარო , რომელიც წმინდა და მკურნალ წყაროდ მიიჩნევა. 

1996 წელს სრულიად რუსეთის პატრიარქი ალექსი II ესტუმრა უზბეკეთს, ამ ვიზიტის ფარგლებში მოინახულა სამარყანდი, კერძოდ ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი. მან აქ აკურთხა ფსტის ხე. 

2001 წელს ქალაქი სამარყანდი და მისი ღირსშესანიშნაობები, მათ შორის ხოჯა დონიერის მავზოლეუმი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში სახელწოდებით „სამარყანდი - კულტურათა გზაჯვარედინი“.

## ლიტერატურა
* უზბეკეთის ეროვნული ენციკლოპედია 

## რესურსები ინტერნეტში
* Mausoleum of St. Daniel in Samarkand (advantour.com)

## სქოლიო
კატეგორია:სამარყანდის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:სამარყანდის მავზოლეუმები