open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვალიე-გრან-რეი

**ვალიე-გრან-რეი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ გომერაზე. ფართობი — 109,32 კმ². მოსახლეობა — 2873 კაცი (2022 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვალიე-გრან-რეის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
ზავრაშვილი

საკუთარი სახელი **ზავრაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსი ზავრაშვილი — ქართველი სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* გელა ზავრაშვილი — ქართველი ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
კუოპიოს ქვერეგიონი

**კუოპიოს ქვერეგიონი** () ― ფინეთის ჩრდილოეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 142 836 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე — 65.3%
*პეკა ჰაავისტო — 11.1%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.4%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 6.2%
*მატი ვანჰანენი — 5%
*ტუულა ჰაატაინენი — 3%
*მერია კიულიონენი — 2.7%
*ნილს ტორვალდსი — 0.5%

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:ჩრდილოეთ სავონიის გეოგრაფია
ელენე ანტონიადის-ბიბიკოუ

**ელენე ანტონიადის-ბიბიკოუ** (, ბერძ. Ελένη Αντωνιάδη - Μπιμπίκου, დ.  21 ივლისი, 1923, ათენი — გ. 13 ივნისი, 2017, ათენი) — ფრანგი მკვლევარი, ისტორიკოსი-ბიზანტიოლოგი,  ბიზანტიის შემსწავლელი საფრანგეთის კომიტეტის (ფრანგ. Comité français des études byzantines (CFEB)) წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1923 წლის 21 ივლისს ათენში.  

მეტაქსასას დიქტატურის დროს  შეუერთდა  საბერძნეთის კომუნისტური პარტიის ახალგაზრდულ ორგანიზაციას (OKNE). ღერძი სახელმწიფოების მიერ საბერძნეთის ოკუპაციის დროს იგი შეუერთდა საბერძნეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ფრონტს ( ΕΑΜ ). იყო საყოველთაო ბერძნული ახალგაზრდული ორგანიზაცია პირეოსის ერთ-ერთი დამფუძნებელი (ΕΠΟΝ ). აქვეყნებდა სტატიებს იატაკქვეშა გაზეთში Νέα Γενιά 

1945 წელს დაამთავრა ათენის უნივერსიტეტი, სადაც სწავლობდა ისტორიისა და არქეოლოგიის ფაკულტეტზე. სწავლის პერიოდში  გაიცნო ბიზანტიელი მხატვარი დიონისიოს ზაკიტინოსი. 

ელენე ანტონიადის-ბიბიკოუ დაკავებული იყო სამხედრო კონფლიქტების შესწავლით, რომელშიც მონაწილეობდა  ბიზანტიის ფლოტი. განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ფლოტის განვითარებას და მის მიმართ იმპერიულ პოლიტიკას.  

1963 წელს  გამოაქვეყნა მონოგრაფია  ბიზანტიის საბაჟოს და საბაჟო მოსაკრებლების შესახებ *Recherches sur les douanes à Byzance* სერიიდან Cahiers des Annales . მიიზიდა ბეჭდური მედია ბიზანტიური ჩვეულებებისა და სავაჭრო ისტორიის აღსადგენად .

"შავი პოლკოვნიკების" დიქტატურის პერიოდში ელენე აირჩიეს მოძრაობა "ბერძნულ-ფრანგული მოძრაობა თავისუფალი საბერძნეთისთვის" ( *Mouvement gréco-français pour une Grèce libre* ) გენერალურ მდივნად. მოძრაობას ხელმძღვანელობდა როლანდ დიუმა.

მეუღლე — ანტუან ანტონიადისი (ბერძ. *Antoine Antoniadis*, Αντώνης Αντωνιάδης )  საბერძნეთის კომუნისტური პარტიის ათენის ყოველდღიური გაზეთ Rhizospastis - ის პარიზის განყოფილების კორესპონდენტი. 1983 წელს მისი გარდაცვალების შემდეგ, ელენე ანტონიადის-ბიბიკოუ გახდა Rhizospastis-ის პარიზის კორესპონდენტი 1991 წლამდე. 

## შენიშვნები 
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი
ხანგაი

**ხანგაი** () — ქედი მონღოლეთის ცენტრალურ ნაწილში. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანისა და ცენტრალური აზიის მთავარი წყალგამყოფის ნაწილს.

ხანგაის ქედი ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 700 კმ-ზე, სიგანე 200 კმ-მდე. გაბატონებული სიმაღლეები 2000–3000 მ, მაქსიმალური სიმაღლე 4000 მ (მთა ოტონ-ტენგერი). გვხვდება ძველი გამყინვარების კვლები. ჩრდილოეთი კალთის მდინარეთა ქსელი სელენგას მიეკუთვნება, ხოლო სამხრეთი შედარებით ციცაბო კალთის მდინარეები ან მარილიან ტბებში ჩაედინებიან ან გობის უდაბნოში იკარგებიან.

უმეტესწილად აგებულია პალეოზოური ასაკის გრანიტებით, ფიქლებით, ქვიშაქვებითა და ახალგაზრდა ბაზალტებით. მწვერვალები დიდწილად ბრტყელია, კალთები ჩაჭრილია მდინარეთა ღრმა და ფართო ხეობებით. ხანგაიში არის რკინის მადნის, ოქროს, სანახელავო ქვების საბადოები, მინერალური წყაროები. გვხვდება მცირე ზომის მტკნარი და მარილიანი ტბები.

ბევრია არქეოლოგიური ძეგლი. შემოსილია მშრალი ნაირბალახოვანი მარცვლოვანი სტეპის მცენარეულობით. ჩრდილოეთ კალთებზე ტყის ცალკეული მასივებია. რეზერვატები.

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის ქედები
პიექსიამიაკის ქვერეგიონი

**პიექსიამიაკის ქვერეგიონი** ()― ფინეთის სამხრეთ სავონიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 23 140 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე — 67.2%
*მატი ვანჰანენი — 7.5%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 6.9%
*პეკა ჰაავისტო — 6.8%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 6.2%
*ტუულა ჰაატაინენი — 3.2%
*მერია კიულიონენი — 1.8%
*ნილს ტორვალდსი — 0.4%

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:სამხრეთ სავონიის გეოგრაფია
კემიიარვი

**კემიიარვი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 107 ადამიანს შეადგენს. კემიიარვის ჩრდილოეთით პელკოსენიემი მდებარეობს, აღმოსავლეთით — სალა, სამხრეთით ― პოსიო, ხოლო დასავლეთით ― როვანიემი. ქალაქი ერთენოვანია. მოსახლეობა ფინურ ენაზე საუბრობს. 

## დაძმობილებული ქალაქები
კემიიარვის დაძმობილებული ქალაქებია:
* კანდალაკშა, რუსეთი, 1988 
* სობეცუ, იაპონია, 1993
* ვადსიო, ნორვეგია, 1961

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Kemijärvi – Tourist Official website
*PDF map of Kemijärvi

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კოხრეიძე

საკუთარი სახელი **კოხრეიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კოხრეიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, მედიამენეჯერი
* გივი კოხრეიძე — ქართველი ინჟინერი
* თეიმურაზ კოხრეიძე — ქართველი ექიმი, პოლიტიკოსი
* ნოდარ კოხრეიძე — ქართველი პოლიტიკოსი
* პავლე კოხრეიძე — ლიტერატორი, პუბლიცისტი
* შალვა კოხრეიძე — რკინიგზელი
* ჯამბულ კოხრეიძე — ქართველი პოლიტიკოსი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
შვანგირაძე

საკუთარი სახელი **შვანგირაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ელენე შვანგირაძე — ქართველი ექიმი
* ნინო შვანგირაძე — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
მახარობლიძე

საკუთარი სახელი **მახარობლიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბიძინა მახარობლიძე — ფეხბურთელი
* ექსაკუსტოდიან მახარობლიძე — საეკლესიო პირი, პუბლიცისტი
* თამარ მახარობლიძე — ქართველი ენათმეცნიერი
* რევაზ მახარობლიძე — ქართველი პედაგოგი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი
* რევაზ მახარობლიძე — II მსოფლიო ომის მონაწილე, დიდების ორდენის სრული კავალერი

კატეგორია:ქართული გვარები
ვარშანიძე

საკუთარი სახელი **ვარშანიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბექა ვარშანიძე — ქართველი ფეხბურთელი
* ბიჭიკო ვარშანიძე — მეზღვაური
* მამია ვარშანიძე — ქართველი პოეტი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნადირაშვილი

საკუთარი სახელი **ნადირაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დიმიტრი ნადირაშვილი — ქართველი ფსიქოლოგი
* ირმა ნადირაშვილი — ქართველი ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი  
* ნიკო ნადირაშვილი — ქართველი მწერალი, სამხედრო პირი
* შოთა ნადირაშვილი — ქართველი ფსიქოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კოპლატაძე

საკუთარი სახელი **კოპლატაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ადერკინ კოპლატაძე — ქართველი ინჟინერი
* ირაკლი კოპლატაძე — ქართველი დიპლომატი
* მანანა კოპლატაძე — ქართველი ექიმი
* რომან კოპლატაძე — ქართველი მათემატიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნადარეიშვილი

საკუთარი სახელი **ნადარეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანდრო ნადარეიშვილი — ქართველი კარდიოქირურგი
* აკაკი ნადარეიშვილი — ქართველი უროლოგი
* გივი ნადარეიშვილი — ქართველი სპორტსმენი
* ზვიად ნადარეიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
* ზურაბ ნადარეიშვილი — ქართველი ექიმი
* თამაზ ნადარეიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
* ნანა ნადარეიშვილი — ქართველი გეოგრაფი
* ომარ ნადარეიშვილი — ქართველი გეოგრაფი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ლაშქარაშვილი

საკუთარი სახელი **ლაშქარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზაქარია ლაშქარაშვილი — ქართველი პოლიტიკური დისიდენტი
* თამარ ლაშქარაშვილი — ქართველი თანამდებობის პირი, პედაგოგი
* მიხეილ ლაშქარაშვილი — ქართველი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე

კატეგორია:ქართული გვარები
ალთუნაშვილი

საკუთარი სახელი **ალთუნაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მედეა ალთუნაშვილი — ქართველი მუსიკოსი
* სანდრო ალთუნაშვილი — ქართველი ფეხბურთელი
* შოთა ალთუნაშვილი — ქართველი მომღერალი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კონქის ციხე

**კონქის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი არტაანის პროვინციაში, თურქეთის რესპუბლიკა. მდებარეობს სოფელ ქუზუფინარში, ისტორიული კოლას ცენტრში, ძველი ქალაქის დადაშენის მახლობლად, მის ჩრდილო-დასავლეთით.  კონქი მისი ძველი სახელწოდებაა. ქუზუფინარი მაღალმთიან ზონას განეკუთვნება, კიდევ უფრო მაღალზეა (ზღ. დ. 2160 მ) თავად კონქის ციხე-სიმაგრე. კონქის ციხე მეგალითური ნაგებობაა. გადმოცემის თანახმად ის არის მხარე სადაც საფუძველი უნდა ჩაყროდა უძველეს კოლხას სამეფოს. ამ უკანასკნელმა თავისი სახელი სწორედ ისტორიულ-გეოგრაფიული პროვინცია კოლას სახელწოდებიდან მიიღო.

## შესწავლის ისტორია
კონქის ციხის პირველი აღწერილობა ეკუთვნის ექვთიმე თაყაიშვილს. იგი წერს: 

## ეტიმოლოგია
კონქის ციხის ტოპონიმი, მისივე აგებულების მიხედვით, ქართული ეტიმოლოგიით აიხსნება. ეს სახელი ციხე-სიმაგრეს, როგორც ჩანს სწორედ გეომეტრიული მოყვანილობის გამო, კონქის ფორმის აგმო ეწოდა. იმის გადამოწმება თუ რამდენად ძველია „კონქი“ არ ხერხდება. მის შესახებ ინფორმაცია მხოლოდ ოსმალურ წყაროებში ჩანს XVI საუკუნიდან.  ტერმინი „კონქი“ უფრო შუა საუკუნეების ქართულ სახელწოდებად მოჩანს, რომელიც მას მოსახლეობამ ციხე-სიმაგრის ფორმის გამო შეარქვა. ვარაუდობენ, რომ მისი სახელი შედარებით ძველ, ურარტულ საისტორიო წყაროებშია საძიებელი. სოფლის თანამედროვე სახელწოდება ქუზუფინარი, ადგილობრივი თურქული ტოპონიმია, რომელიც სოფელს XX საუკუნეში ეწოდა.

## ისტორია
კონქის ციხის აგების ისტორია დაკავშირებულია საქართველოს ისტორიის ძველ პერიოდთან, როდესაც სამყაროში პირველი სახელმწიფოებრივი გაერთიანებები ჩნდება. ეს კი ემთხვევა მსოფლიო ისტორიის ორ პერიოდს, ბრინჯაოს ხანას და რკინის ხანას. არსებობს მოსაზრება, რომ კონქის ციხე შუა საუკუნეებში აღარ გამოიყენებოდა, რასაც უნდა ეწინააღმდეგებოდეს კირის გამოყენების კვალი და შუა საუკუნეების კერამიკული მასალა. 

კოლა, რომელსაც თურქებმა მცირე არტაანი უწოდეს ოსმალეთის არმიამ 1551 წელს დაიპყრო. XVII საუკუნიდან მოყოლებული კონქი სრულიად მოექცა ოსმალების შემადგენლობაში. 1877-1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ აღნიშნულ ტერიტორიას რუსეთი ეუფლება. 1918 წლიდან კონქი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დაქვემდებარებაშია. 1921 წლის ყარსის შეთანხმებით მასზე კონტროლი თურქეთის დიდმა ეროვნულმა ასამბლეამ დააწესა.

## ლიტერატურა
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორიის შესავალი, წიგნი I, საქართველოს, კავკასიისა და მახლობელი აღმოსავლეთის ისტორიულ - ეთნოგრაფიული პრობლემები. თხზ. 12 ტომად, ტ. IX, თბ., 1998, გვ. 21
* *თაყაიშვილი ე.,* არქეოლოგიური ექსპედიცია კოლა-ოლთისში და ჩანგლში 1907 წელს, პარიზი 1938, გვ. 16
* *ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორიის შესავალი, წიგნი I, გვ. 19-25.
*იბრაჰიმ ფეჩევის ცნობები საქართველოსა და კავკასიის შესახებ, ქართული თარგმანი, შესავალი და კომენტარები დაურთო ს.ჯიქიამ. თბ., 1964, 26-27.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
პელკოსენიემი

**პელკოსენიემი** () — მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 924 ადამიანს შეადგენს და ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტია ლაპლანდიის რეგიონში მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. მუნიციპალიტეტი ერთენოვანია.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Pelkosenniemi  – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:პელკოსენიემი
კატეგორია:ლაპლანდიის მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
ქრისტიანობა ალბანეთში

[მარჯვნივ|მინი| ბიზანტიური მართლმადიდებლური ეკლესია [ბერატი|ბერატში]]
**ქრისტიანობა ალბანეთში,** მთელი ქვეყნის მასშტაბით, დამკვიდრდა ახ. წ. 325 წელს, ხოლო ახ. წ. 1100 წლიდან ბიზანტიის იმპერია ამ მხარეში ახორციელებდა საეკლესიო მისიებს. ვენეციის მზარდი გავლენის გამო კი, მე-13 საუკუნეში აქ ფრანცისკანელებმა დაიწყეს დასახლება. აღსანიშნავია, რომ მე-15 საუკუნიდან მე-19 საუკუნემდე პერიოდში, ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის დროს, ქრისტიანობა, როგორც უმრავლესობის რელიგია, ჩაანაცვლა ისლამმა. ალბანეთის ხელისუფლება, მოსახლეობის 2011 წლის სადავო აღწერაზე დაყრდნობით, აცხადებდა, რომ 1991 წელს კომუნიზმის კრახიდან მოყოლებული, ქვეყნის მოსახლეობის მხოლოდ 58% იყო მუსლიმი, 10% - კათოლიკე, 7% - მართლმადიდებელი და 15% - ათეისტი ან არარელიგიური. თუმცა, 2011 წლის აღწერამ მოსახლეობის უმრავლესობა ვერ მოიცვა, ცუდი დათვლისა და მოქალაქეების უმეტესობასთან კომუნიკაციის ნაკლებობის გამო. 2011 წლის აღწერის თანახმად, დეკლარირებული რელიგიური კუთვნილებით, მოსახლეობის 56,7% იყო მუსლიმი, 13,79% - გაურკვეველი, 10,03% - კათოლიკე, 6,75% - მართლმადიდებელი მორწმუნე, 2,5% - ათეისტი, 2,09% - ბექთაში, 0,07% - ქრისტიანობის სხვა დენომინაცია და 0,02 - სხვ. 2011 წლის აღწერა, რელიგიისა და ეთნიკურობის კონტექსტში, არასანდოდ მიიჩნია "ევროპის საბჭომ", ისევე, როგორც სხვა შიდა და საგარეო ორგანიზაციებმა/ჯგუფებმა.

2015 წელს ჩატარებულმა კვლევამ გამოთვალა, რომ დაახლოებით 13000 მუსულმანური წარსულის მქონე პიროვნება მოექცა ქრისტიანობაში.

## აღმოსავლური მართლმადიდებლობა 
2010 წელს ხელისუფლების მიერ მოწოდებული რიცხვების თანახმად, გაცხადდა, რომ ალბანეთში, ალბანელების დაახლოებით 20% აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობის მიმდევარი იყო.  

## პროტესტანტიზმი 
ალბანეთში დაახლოებით 8000 **პროტესტანტია,** რომლებიც ჯგუფდებიან 189 პროტესტანტული ასოციაციის სახით. მათ შორისაა "ალბანეთის ევანგელური ალიანსი" (Albanian Evangelical Alliance -VUSH).

## იხილეთ ასევე 
* რელიგია ალბანეთში
* აღმოსავლეთის მართლმადიდებლობა ალბანეთში
* კათოლიკური ეკლესია ალბანეთში
* პროტესტანტიზმი ალბანეთში

## ლიტერატურა 
* Tonnes, Bernhard. "Albania". In *The Encyclopedia of Christianity*, edited by Erwin Fahlbusch and Geoffrey William Bromiley, pp. 35-36, Vol. 1, Grand Rapids: WM. B. Eerdmans, 1999. ISBN 0802824137
* Malaj, Edmond (2014). https://www.academia.edu/12948843/Të_dhëna_mbi_Krishterimin_në_trojet_iliro-shqiptare_para_dhe_pas_Ediktit_të_Milanos_313_._Me_përqendrim_tek_martirologjia_Data_on_the_Christianity_in_the_Illyrian-Albanian_Territories_before_and_after_the_Edict_of_Milan_313._With_a_Concentration_on_the_Martyrology._ *Studime Historike*. Instituti i Historise (Qendra e studimeve Albanologjike). Pp. **3-4**.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქრისტიანობა ალბანეთში
პოსიო

**პოსიო** () — მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 066 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი ერთენოვანია. პოსიოს ტერიტორიაზე მდებარეობს კოროუომის კანიონი და ნაკრძალი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Municipality of Posio – Official website
*Posio Tourism  –  Official Website

## სქოლიო
კატეგორია:პოსიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
სავუკოსკი

**სავუკოვსკი** () — მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 008 ადამიანს შეადგენს. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: პელკოსენიემი, სალა და სოდანკილია. მუნიციპალიტეტი ერთენოვანია. ურჰო-კეკონენის ეროვნული პარკის ნაწილი სავუკოვსკის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Savukoski  – Official website
*Korvatunturi  – Ear Mountain
*Savukoski  – The Home of Father Christmas

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:სავუკოვსკი
კატეგორია:1916 წელს დაარსებულები ფინეთში
სალა

**სალა** () — მუნიციპალიტეტი აღმოსავლეთ ლაპლანდიის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 415 ადამიანს შეადგენს. სალის მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემიიარვი, კუუსამო, პელკოსენიემი, პოსიო და სავუკოსკი.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
* Municipality of Salla – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:სალა
კემინმაა

**კემინმაა** (1979 წლამდე ― კემინ-მაალაისკუნტა; ) — მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 7 903 ადამიანს შეადგენს. ფართობი  — 647.24 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 12.64 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემი, სიმო, ტერვოლა და ტორნიო.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Keminmaa – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:კემინმაა
კემი

**კემი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 991 ადამიანს შეადგენს. ფართობი ― 747.28 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 209.68 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მდებარეობს ბოტნიის ყურის სანაპიროზე, მდინარე კემიიოკის შესართავთან. ქალაქში კემი-ტორნიოს გამოყენებით მეცნიერებათა უნივერსიტეტი მდებარეობს. კემის პორტი ფინეთის მნიშვნელოვანი სატვირთო პორტია. კემიში დაარსდა ფინური პაუერ-მეტალ ბენდი Sonata Arctica. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Kemi – Official website
*

## სქოლიო
კატეგორია:კემი
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
სიმო (ფინეთი)

**სიმო** () — მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში, შვედეთის საზღვრიდან 50 კმ-ის დაშორებით. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 904 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 639.89 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.01 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი ქალაქებია ოულუ, კემი და ტორნიო. მუნიციპალიტეტი ბოტნიის უბის სანაპიროზე, მდინარე სიმოიოკის შესართავთან. უახლოესი უნივერსიტეტი ოულუში მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Simo – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:სიმო (ფინეთი)
ტერვოლა

**ტერვოლა** () — მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 882 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 1 592.03 km². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1.85 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია: კემინმაა, რანუა, როვანიემი, სიმო, ტორნიო და ილიტორნიო. მუნიციპალიტეტი ერთენოვანია. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Tervola – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:ტერვოლა
ტორნიო

**ტორნიო** () —ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კემი-ტორნიოს ქვერეგიონში, ფინეთში. შვედეთის ქალაქ ჰაპარანდასთან ერთად ერთ კონურბაციას ქმნის. 2021 წლის აღწერით მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 326 ადამიანს შეადგენს. ფართობი — 1 348.83 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვე 17.97 ადამიანია 1 კმ²-ზე. ტორნიოს მოსახლეობის უმრავლესობა ფინურად საუბრობს, ძალიან მცირე ნაწილი ― შვედურად. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Tornio – Official website
*Rajalla – På Gränsen

## სქოლიო
კატეგორია:ლაპლანდიის  მუნიციპალიტეტები (ფინეთი)
კატეგორია:ტორნიო
კატეგორია:ფინეთის ქალაქები
თავზარაშვილი

საკუთარი სახელი **თავზარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანტონ თავზარაშვილი — ინჟინერ-კონსტრუქტორი სარაკეტო–კოსმოსური ტექნიკის დარგში
* გიორგი თავზიშვილი (თავზარაშვილი) — ლიტერატურათმცოდნე, პედაგოგი 
* კონსტანტინე თავზარაშვილი — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
თანიაშვილი

საკუთარი სახელი **თანიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბეგთაბეგ თანიაშვილი — პოეტი, კალიგრაფი
* სულხან თანიაშვილი — პოეტი

კატეგორია:ქართული გვარები
თიკანაძე

საკუთარი სახელი **თიკანაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გურამ თიკანაძე — ქართველი ფოტოგრაფი და ალპინისტი
* ივანე თიკანაძე — ექიმი
* მიხეილ თიკანაძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
ვალიეერმოსო

**ვალიეერმოსო** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კანარის კუნძულების ავტონომიური გაერთიანების სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს პროვინციის შემადგენლობაში. მდებარეობს კუნძულ გომერაზე. ფართობი — 109,32 კმ². მოსახლეობა — 2901 კაცი (2022 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვალიეერმოსოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
გობის ალთაი

**გობის ალთაი** () — მთათა სისტემა სამხრეთ მონღოლეთში. წარმოადგენს მონღოლეთის ალთაის სამხრეთ-აღმოსავლეთ გაგრძელებას. შეიცავს მშრალი ხეობებითა და ქვაბულებით გამოყოფილ იზოლირებული ქედებისა და მასივების ჯაჭვს. 1957 წლის 4 დეკემბერს მოხდა 7.8–8.1 მაგნიტუდის კატასტროფული მიწისძვრა, რომელმაც 30 ადამიანის სიცოცხლე შეიწირა. 1958 წლის 7 აპრილს ბაიან-ცაგანის რაიონში აგრეთვე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. 

ქედის ქვედა სარტყელში უდაბნოს მცენარეულობა იზრდება, ზედა სარტყელში — სტეპური.

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის ქედები
მონღოლეთის ალთაი

**მონღოლეთის ალთაი** — მთათა სისტემა მონღოლეთსა და ჩინეთში. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1000 კმ-ზე, სიგანე 300 კმ-დან (ჩრდილო-დასავლეთით) 150 კმ-მდე (სამხრეთ-აღმოსავლეთით). მაქსიმალური სიმაღლე 4362 მ (მთა მუნხ-ხაირხანი). ჩრდილო-აღმოსავლეთი კალთა დამრეცია და მოკლე, სამხრეთ-აღმოსავლეთი — შედარებით ციცაბო და წაგრძელებული. ძლიერაა დანაწევრებული, აქ წარმოდგენილია თვალწარმტაცი კლდოვანი ქედები, დაკბილული თხემები, ღრმა ვიწრო ხეობები. გავრცელებულია აგრეთვე პლატოსებრი წყალგამყოფი ქედები — ძველი პენეპლენის შთენილები. 

ქედები ყოფენ ტბებითა და ჭაობებით დაკავებულ გასწვრივ ტექტონიკურ ხეობებს. არის პლეისტოცენური გამყინვარების კვლები, თხემურ ნაწილში 4000 მ-ზე ზემოთ თანამედროვე მყინვარები და თოვლნარები. დიდწილად გაბატონებულია კარული და დაკიდული მყინვარები; ტავან-ბოგდო-ულასა და მონღოლეთის ალთაის მიჯნაზე მდებარეობს პოტანინის მყინვარი. აგებულია კრისტალური ფიქლებით, პორფირებით, პორფირიტებითა და გრანიტებით. 

დატენიანების დეფიციტი (წელიწადში 100–500 მმ ნალექი, უმეტესად ზაფხულში) განაპირობებს მაღალი სარტყლების ნახევარუდაბნოს მწკრივს. ლარიქსის ტყე გვხვდება მხოლოდ ადგილ-ადგილ ჩრდილოეთ კალთებზე (2000–2600 მ სიმაღლეზე) და სამხრეთისაზე — მდინარე შავი ირტიშის ხეობაში, სადაც ნოტიო დასავლეთის ქარები ქრიან. სამხრეთი კალთების ქვედა ნაწილები (2300 მ-მდე) უკავია მთის ვაციწვერიან ნახევარუდაბნოებს, ბუჩქბალახიან აიანიებსა და ტერესკენებს.

3200 მ-მდე გაბატონებულია კაპუეტით, ვაციწვერითა და პეტროფიტული ნაირბალახეულით წარმოდგენილი მშრალი სტეპის სარტყელი, რომელიც გადადის წვრილკორდიან-მარცვლოვან სტეპში. 3800 მ-ზე ზემოთ კრიოფიტული მდელოების სარტყელია.  

თოვლის ხაზი გადის 3000–3500 მ-ზე, მყინვარების ბოლოები ეშვება 2400–2700 მ-მდე. მონღოლეთის ალთაი ძნელმისადგომია, რის გამოც უმნიშვნელოდაა ათვისებული. ზაფხულში საძოვრების სახით ინტენსიურად გამოიყენება მაღალმთიანი სტეპი და ბალიშიანები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მონღოლეთის ქედები
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
თურქია

საკუთარი სახელი **თურქია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბორის თურქია — ინჟინერ-მშენებელი
* ელიზბარ თურქია — სპორტსმენი (სამბო)
* რენო თურქია — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
თურქისტანიშვილი

საკუთარი სახელი **თურქისტანიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბაადურ თურქისტანიშვილი — დიპლომატი
* დავით თურქისტანიშვილი — მწიგნობარი, პოლიტიკური მოღვაწე
* ერასტი თურქისტანიშვილი — მწიგნობარი, პოლიტიკური მოღვაწე
* ფრანგისტან თურქისტანიშვილი — დიპლომატი

## იხილეთ აგრეთვე
* თურქესტანოვი

კატეგორია:ქართული გვარები
თურქესტანოვი

საკუთარი სახელი **თურქესტანოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ეგორ თურქესტანოვი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* ვარია თურქესტანოვა — რუსეთის საიმპერატორო კარის ფრეილინა
* მიხეილ თურქესტანოვი — რუსეთის იმპერიის არმიის ბრიგადირი, წმ. გიორგის ორდენის კავალერი
* ტრიფონი (თურქესტანოვი) — რუსი საეკლესიო მოღვაწე

## იხილეთ აგრეთვე
* თურქისტანიშვილი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბაბილუა

საკუთარი სახელი **ბაბილუა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ვლადიმერ ბაბილუა — ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი
* თამარ ბაბილუა — მუსიკოსი, პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
Vremya i Steklo

**Vremya i Steklo** () — უკრაინული პოპ ჯგუფი. ჩამოყალიბდა 2010 წლის 2 დეკემბერს. ჯგუფში შედიოდნენ ალექსეი ზავგოროდნი (პოზიტივი) და ნადია დოროფეევა (დოდო). პროდიუსერი და სიმღერების ერთ-ერთი ავტორი იყო ალექსეი პოტაპენკო (პოტაპი). 2020 წლის 11 მარტს ჯგუფი ოფიციალურად დაიშალა.

დუეტი გამოდიოდა უამრავ მუსიკალურ ღონისძიებაზე რუსეთსა და უკრაინაში, როგორიცაა *Golden Gramophone*, *Crimea Music Fest* და *Slavic Bazaar*. მათ ერთად გაახმოვანეს მთავარი როლები ანიმაციურ ფილმში *The Stolen Princess*.

2010 წელს ალექსეი პოტაპენკომ, ირინა გოროვასთან, MOZGI Entertainment-ის საწარმოო ცენტრის პარტნიორთან ერთად, გადაწყვიტა გაეხსნა ახალი პროექტი ალექსეი ზავგოროდნის მონაწილეობით (ცნობილი ფსევდონიმით პოზიტივი), რომელთანაც დიდი ხნის განმავლობაში თანამშრომლობდა. კიევში ონლაინ კასტინგისა და ლაივ კასტინგის ჩატარების შემდეგ, შავი ზღვის თამაშების ფესტივლის ლაურეატი, ნადია დოროფეევა, ჯგუფის ახალი მონაწილე გახდა. ჯგუფის პირველი სინგლის, „*Так выпала Карта*“ სიმღერისა და ვიდეორგოლის პრემიერა 2010 წლის 17 ნოემბერს შედგა. სულ რაღაც 10 დღის შემდეგ ვიდეო YouTube-ზე ნახვების რაოდენობით მე-5 ადგილზე მოხვდა კატეგორიაში "მსოფლიო მუსიკოსები".

## დისკოგრაფია
### ალბომები
* 2014: *Время и Стекло*
* 2015: *Глубокий Дом*
* 2017: *Обратный отсчёт*
* 2019: *VISLOVO*

### სინგლები
* 2010: *Так выпала Карта*
* 2011: *Любви Точка Нет*          
* 2011: *Серебряное море*
* 2011: *Кафель* 
* 2012: *Гармошка*
* 2012: *Слеза*
* 2013: *#кАроче*
* 2013: *Потанцуй со мной*
* 2014: *Забери* 
* 2015: *Имя 505*
* 2015: *Песня 404*
* 2015: *Опасно 220*
* 2015: *Ритм 122*
* 2016: *Навернопотомучтоx*
* 2017: *На Стиле*
* 2017: тролль
* 2018: *ТОП*
* 2018: *Песня про лицо*
* 2019: *Дим*
* 2020: *Набсегда/Никогда*
* 2020: *Last Dance*
## რესურსები ინტერნეტში
* ჯგუფის ოფიციალური საიტი 
* Vremya i Steklo mp3 
* POTAP: "If the genius had something to argue with him is impossible!"
* GROUP "TIME AND GLASS" RELEASED their DEBUT ALBUM 

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინული ჯგუფები
იიარვისეუტუ

**იიარვისეუტუ** () ― ფინეთის სამხრეთ ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 19 334 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე —  56.8%
*მატი ვანჰანენი — 15.1%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 13.0%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 9.1%
*პეკა ჰაავისტო — 2.7%
*მერია კიულიონენი — 1.6%
*ტუულა ჰაატაინენი — 1.5%
*ნილს ტორვალდსი — 0.2%

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:სამხრეთ ოსტრობოტნიის გეოგრაფია
იორამაშვილი

საკუთარი სახელი **იორამაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* თადეოზი (იორამაშვილი) — სასულიერო პირი
* გივი იორამაშვილი — პოლიტიკოსი
* სოსო იორამაშვილი — მწერალი და მთარგმნელი

კატეგორია:ქართული გვარები
ხევისკარის ციხე

**ხევისკარის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთის რესპუბლიკაში, არდაჰანის პროვინციის გიოლეს/კოლა რაიონის სოფელ დურანმაჩში. ძეგლი თავისი მდებარეობით ისტორიული მესხეთის ტერიტორიას წარმოადგენს. მესხეთის ის ნაწილი, რომელიც თურქეთის რესპუბლიკის საზღვრებშია მოქცეული სპეციალურ ლიტერატურაში ტაო-კლარჯეთის სახელით მოიხსენიება. 

## ტოპონიმები
ციხე-სიმაგრის სახელწოდება — ხევისკარი ქართულია, მას მეორენაირად ხიმისკარსაც უწოდებენ. სახელწოდება „ხევისკარი“ ვარაუდობენ, რომ ძველი უნდა იყოს. ტოპონიმი „ხევისკარი“ მოხსენიებულია თურქულ დავთრებში XVI–XVIII სს. ივანე ჯავახიშვილისა და ევგენი ბარამიძის მიერ შედგენილ რუკაზე ხევისკარი კოლას ტერიტორიაზე დადაშენის დასავლეთითაა ლოკალიზებული. იგივეს იმეორებს თ. ხუციშვილის შედგენილი ტაო-კლარჯეთის ძეგლების 2014 წლის საკვლევი ექსპედიციების ანგარიშების რუკა. სავარაუდოდ ტერმინი „ხევისკარი“ არქაულია და იმ პერიოდისაა როდესაც ისტორიულ-გეოგრაფიული ქვეყნები განსაზღვრული ტერმინით აღინიშნებოდა ანუ საქართველო ხევებად დაყოფილ პოლიტიკურ სივრცეს ქმნიდა, მათ შორის იყო კოლას ხევი, ანუ კოლას ქვეყანა.

## ლიტერატურა
# ს.ჯიქია. გურჯისტანის ვილაიეთის დავთარი. III. თბ. 1958; გვ. 596. თურქული ტექტსი ქართული თარგმანით გამოსაცემად მოამზადა ცისანა აბულაძემ, გამოკვლევა დაურთო მიხეილ სვანაძემ. თბ. 1979, გვ.136,145.
# საქართველოს ისტორიული რუკა. შედგენილი ევ. ბარამიძის მიერ ივ. ჯავახიშვილის რედაქტორობით თბ. 1923.
# ნ. ბერძენიშვილი. საქართველოს ისტორიის საკითხები. წგნ VIII მასალები არქივიდან. თბ. 1975, გვ. 61-76.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
სუუპოჰია

**კუუსიოკუნატი** () ― ფინეთის სამხრეთ ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 20 209 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## პოლიტიკა
2018 წლის ფინეთის საპრეზიდენტო არჩევნების შედეგები:
*საული ნიინისტე —  61.6%
*მატი ვანჰანენი — 11.2%
*პაავო ვიაიურიუნენი — 10.6%
*ლაურა ჰუჰტასაარი — 8.9%
*პეკა ჰაავისტო — 3.1%
*ტუულა ჰაატაინენი — 2.1%
*მერია კიულიონენი — 2.1%
*ნილს ტორვალდსი — 0.3%

## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:სამხრეთ ოსტრობოტნიის გეოგრაფია
ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები

ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის (; ) რეგიონი 7 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 30 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## კოილისმაა
## ნივალა-ჰააპაიარვის ქვერეგიონი
## ოულუს ქვერეგიონი
## ოულუნკაარი
## რააჰეს ქვერეგიონი
## სიიკალატვის ქვერეგიონი
## იულივიესკის ქვერეგიონი
## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის მუნიციპალიტეტები
*ჩრდილოეთი ოსტრობოტნია

კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
კაინუუს მუნიციპალიტეტები

კაინუუს (; ) რეგიონი 2 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 8 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## კაიაანი
## კეჰის-კაინუუ
## ყოფილი მუნიციპალიტეტები
*კაიაანის მუნიციპალიტეტი (1977 წელს კაიაანს შეერწყა)
*სიარიაისნიემი (1954 წელს უტაიიარვის ნაწილთან ერთად ვაალა წარმოქმნა)
*ვუოლიიოკი (2007 წელს კაიაანს შეერწყა)
*ვაალა (2016 წელს ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის რეგიონს მიეკუთვნა)

კატეგორია:კაინუუს მუნიციპალიტეტები
ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები

ჩრდილოეთ კარელიის (; ) რეგიონი 3 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 13 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## ცენტრალური კარელია
## იოენსუუს ქვერეგიონი
## პიელინენის კარელია
## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის მუნიციპალიტეტები
*კაინუუ

კატეგორია:ჩრდილოეთ კარელიის მუნიციპალიტეტები
მეჰდი-ბეგ ჰაჯინსკი

**მეჰდი-ბეგ ჰაჯინსკი** (; 24 მაისი, 1879, ყუბა, ბაქოს გუბერნია — 1941, ივნისი, ბაქო, აზერბაიანის სსრ) — აზერბაიჯანელი თეატრისა და სახელმწიფო მოღვაწე, მსახიობი, პუბლიცისტი. ამიერკავკასიის სეიმის და აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს მუსლიმთა ფრაქციის წევრი. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
მეჰდი-ბეგ ჰაჯინსკი დაიბადა 1879 წლის 24 მაისს ქალაქ ყუბაში.

1906 წლიდან ხელმძღვანელობდა ბაქოს მუსულმანური საგანმანათლებლო საზოგადოების თეატრალურ განყოფილებას „ნიჯათი“. 1914 წელს ჰაჯინსკი აირჩიეს „საფას“ საზოგადოების თეატრალური განყოფილების თავმჯდომარის მოადგილედ.

მეჰდი ბეი  აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დროს აზერბაიჯანის ახლად დაარსებული სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე სწავლობდა. საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის სასამართლო მოხელეთა I ყრილობაზე აირჩიეს სახალხო მოსამართლეთა საბჭოს მრჩეველთა საბჭოს წევრად.

1906-1907 წლებში იყო გაზეთ „თაქამულის“ რედაქტორი, რომელიც იყო პარტია „ჰუმეთის“ პრეს ორგანო.

საბჭოთა ხელისუფლების წლებში თანამშრომლობდა ტფილისის აზერბაიჯანულენოვან გაზეთებთან „იენი ფიქირ“, „იენი ქენდ“ და ჟურნალთან „დან ულდუზუ“.

1906 წლიდან ჰაჯინსკი სცენაზე გამოდიოდა და ბაქოს სცენაზე რამდენიმე პერსონაჟის როლიც მოირგო. 

მეჰდი ბეგ ჰაჯინსკი გარდაიცვალა 1941 წლის ივნისში ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bu gün Mehdi bəy Süleyman oğlu Hacınskinin doğum günüdür
* **Cümhuriyyət tələbələri**

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
სალიანი

**სალიანი** () — ქალაქი აზერბაიჯანში, სალიანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ბაქოდან სამხრეთ-დასავლეთით 130 კილომეტრში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე.

## ისტორია
სალიანელები დამოკიდებულნი იყვნენ ყუბის სახანოზე, ნადირ შაჰმა კი ისინი ჩამოაშორა მას. XVIII საუკუნის შუა ხანებში სალიანი იბრაჰიმ რუდბარიმ დაიპყრო. მისი მმართველობით უკმაყოფილო სალიანელებმა დახმარებისთვის ყუბის ხანს მიმართეს. 1757 წელს ფათალი-ხანის მეთაურობით ჯარებმა სალიანი აიღეს, იბრაჰიმ რუდბარი განდევნეს და ქალაქი ყუბის სახანოს შეუერთეს.

1729-1782 წლებში სალიანი იყო სალიანის სასულთნოს დედაქალაქი.

1799 წელს შირვანის ხანმა მუსტაფა-ხანმა სალიანელები დაიპყრო და იქ თავისი ნაიბი დანიშნა.

1868 წლიდან სალიანი იყო ბაქოს პროვინციის ჯავადის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1916 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი.

1930 წლიდან სალიანის რაიონი ადმინისტრაციული ცენტრია.

## მოსახლეობა
„კავკასიის ადგილთა და ტომების აღწერის მასალათა კრებულის“ მეთერთმეტე რედაქციის მიხედვით, (1891 წ.) ქალაქში 12 117 ადამიანი ცხოვრობდა.

1897 წლის მოსახლეობის პირველი საყოველთაო აღწერის მიხედვით, სალიანში ცხოვრობდა 11 787 ადამიანი, მათ შორის:

* აზერბაიჯანელები — 11 520 ადამიანი (97,73%),
* სლავები (ძირითადად რუსები, ასევე უკრაინელები და ბელარუსები) — 119 ადამიანი (1,01%),
* სომხები — 108 კაცი (0,92%),
* ქართველები — 24 კაცი (0,2%),
* პოლონელები — 9 ადამიანი (0,08%),
* ბერძნები — 2 ადამიანი (0,02%),
* ავარები — 1 ადამიანი (0,01%),
* ებრაელები — 1 ადამიანი (0,01%).

ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის მონაცემებით, მოსახლეობა 1900 წელს შეადგენდა 12 120 ადამიანს.

1959 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქში ცხოვრობდა 17 197 მოსახლე, ხოლო 1975 წელს - 25 700. ქალაქის 1979 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობა 26 196 კაცს შეადგენდა, 1989 წელს კი - 30 396 კაცს.

[thumb|250px|მდინარე [მტკვარი]]

## ეკონომიკა
საბჭოთა პერიოდიდან ქალაქში მოქმედებდა ბამბის საწმენდი, ელექტროშედუღების მოწყობილობების, პლასტმასის ნაწარმის და გამაგრილებელი სასმელების ქარხნები.

## ქალაქის მერების სია
#### სალიანის სახანო
*1729–1748 —  ჰასანბაი ხანი
*1748–1757 — იბრაჰიმ ხან რუდბარი
*1757–1768 — კალბ ალი ხანი
*1768–1782 — ყუბად ხანი

#### აზერბაიჯარის სსრ
*1920 — იუსიფ გასიმოვი
*1961–1966 — ჰუსეინ ჰუსეინოვი

#### აზერბაიჯანის რესპუბლიკა
*1993 — ა. იუსუბოვი
*1993–2004 — ვალიჰათ აზიზოვი
*2004 — იუსიფ ალაკბაროვი
*2004–2009 — რასიმ ბაშიროვი
*2009–2011 — ალიაღა ჰუსეინოვი
*2011–2016 — თაჰირ კარიმოვი
*2016–დღემდე — სევიდნიკ ჰეტემოვი

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
ქანანოვი

საკუთარი სახელი **ქანანოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* მიხეილ ქანანოვი — ექიმი, პუბლიცისტი
* ნიკოლოზ ქანანოვი — საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
ბარკალაია

საკუთარი სახელი **ბარკალაია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბენედიქტე (ბარკალაია) — სასულიერო პირი
* ოთარ ბარკალაია — მორაგბე
* პეტრე ბარკალაია — საზოგადო მოღვაწე

კატეგორია:ქართული გვარები
ჯანიაშვილი

საკუთარი სახელი **ჯანიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბადრი ჯანიაშვილი — ქართველი სპორტსმენი (სამბო)
* ლავრენტი ჯანიაშვილი — ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიკოსი, პედაგოგი
* შორენა ჯანიაშვილი — ქართველი მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
კეზელი

საკუთარი სახელი **კეზელი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დავით კეზელი — საზოგადო მოღვაწე, მწერალი
* თამარ კეზელი — ბიო­ლოგი, მცენარეთა ფიზიოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
სებასტიან ფეტელი

**სებასტიან ფეტელი** (, ; და. 3 ივლისი, 1987) – გერმანელი მრბოლელი, რომელიც 2007 წლიდან 2022 წლამდე ასპარეზობდა ფორმულა 1 -ში BMW Sauber-ისთვის, Toro Rosso-სთვის, Red Bull-ისთვის, Ferrari-სა და Aston Martin-ისთვის. ფეტელი ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული პილოტია ფორმულა 1-ის ისტორიაში. მას ოთხჯერ აქვს მოგებული მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული, რომელიც მან მოიგო ზედიზედ  წლიდან  წლამდე. ფეტელი ფორმულა 1-ში მსოფლიოს ყველაზე ახალგაზრდა ჩემპიონობის რეკორდს ფლობს. მის სახელზეა 53 გამარჯვება და 122 პოდიუმი (მესამე ყველაზე მეტი ისტორიაში) და 57 პოულ პოზიცია (მეოთხე ყველაზე მეტი ისტორიაში)   

ფეტელმა ფორმულა 1-ის კარიერა BMW Sauber-ის საცდელ მძღოლად დაიწყო  წელს,  წელს კი ერთჯერადად რბოლაშიც გამოჩნდა. როგორც Red Bull Junior Team- ის ნაწილი, ფეტელი გამოჩნდა Toro Rosso- ში იმავე წლის ბოლოს და დარჩა სრულ განაკვეთზე მძღოლად  წელს. Toro Rosso-ს სახელით მან გაიმარჯვა იტალიის გრან პრიზე და გახდა ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა რბოლის გამარჯვებული . ფეტელი რედ ბულში  წელს დაწინაურდა. რედ ბულთან ერთად, ფეტელმა მოიგო ზედიზედ ოთხი მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული  წლიდან  წლამდე და გახდა ფორმულა ერთის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა მსოფლიო ჩემპიონი. 2013 წელს მან დაამყარა რეკორდი ზედიზედ ცხრა რბოლაში გამარჯვებით. 2015 წელს ფეტელმა ფერარიში ფერნანდო ალონსო შეცვალა და შემდეგი ორი წლის განმავლობაში უახლოესი კონურენცია გაუწია ლუის ჰამილტონსა და მერსედესს, თუმცა ამ წლები მეორე ადგილზე დაასრულა. 2020 წლის სეზონის ბოლოს მან ფერარი დატოვა და შემდეგი ორი წლის მანძილზე ასპარეზობდა ასტონ მარტინისთვის. 2022 წლის სეზონის ბოლოს ფეტელმა კარიერა დაასრულა. 

## სქოლიო
კატეგორია:ფერარის მრბოლელები (ფორმულა 1)
კატეგორია:გერმანელი ავტომრბოლელები
კატეგორია:ფორმულა 1-ის გერმანელი მრბოლელები
კატეგორია:ფორმულა 1-ის მსოფლიო ჩემპიონები
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მამედ საიდ ორდუბადი

**მამედ საიდ ორდუბადი** (; დ. 24 მარტი, 1872, ორდუბადი, ერევნის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 1 მაისი, 1950, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი მწერალი, აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. 1930-იან წლებში გახდა ისტორიული რომანის ჟანრის ფუძემდებელი აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში.

## ბიოგრაფია 
### განათლება 
მამედ სეიდ ორდუბადი დაიბადა 1872 წლის 24 მარტს ნახიჩევანის რაიონის ქალაქ ორდუბადში, ცნობილი პოეტის ოჯახში, რომელიც პოეზიას წერდა ფსევდონიმით „ფაგირი“. იგი ოჯახს დიდგვაროვანი ადამიანებისთვის ლექსების წერით არჩენდა. მამის გარდაცვალების შემდეგ მამედ სეიდი 14 წლის ასაკში დედასთან ერთად აბრეშუმის ქარხანაში დაიწყო მუშაობა. ორდუბადიმ ლიტერატურული შემოქმედება 14-15 წლის ასაკში დაიწყო.

პირველადი განათლება მიიღო მოლასთან, შემდეგ კი მასწავლებლის, მირზა ბახშის სკოლაში. პოეზიითა და ლიტერატურით დაინტერესებულმა მირზა ბახშიმ ორდუბადის ნიჭი და კითხვის გატაცება დაინახა, ორდუბადის მეტი ყურადღება დაუთმო და სწავლის საფასურიც კი არ გამოართვა.

1936 წელს პოეტ ჰაბიბ ისმაილოვთან ერთად შეადგინა ლიბრეტო უზეირ ჰაჯიბეკოვის ოპერისთვის „ქოროღლი“.

1939 წელს შეადგინა ლიბრეტო აფრასიიაბ ბადალბეილის ოპერისთვის „ნიზამი“.

მამედ საიდ ორდუბადის პირველი ისტორიული რომანია „ღრუბლიანი თავრიზი“. ბოლო ისტორიული რომანი კი „ხმალი და კალამი“.

### გადასახლება 
მამედ საიდ ორდუბადის ლიტერატურული და რევოლუციური მოღვაწეობის გაფართოვებასთან ერთად გაიზარდა ხელისუფლების წრეების ეჭვებიც მის წინააღმდეგ. დევნისგან თავის დასაღწევად მამედ საიდს 1907 წელს ჯულფაში მოუწია გადასვლა. აქ ის უერთდება სოციალ-დემოკრატიულ პარტიას „ჰუმეთს“.

ორდუბადის აპატიმრებენ და ნახიჩევანის ციხეში სვამენ, მოგვიანებით გადაიყვანენ ტფილისში, შემდეგ ბაქოს ბაილის ციხეში. საბოლოოდ, 1914 წლის იანვარში გადაასახლეს ქალაქ ცარიცინში. გადასახლების წლები ძალიან მძიმე იყო მწერლისთვის. ზამთრის უმძიმეს სიცივეში შორ მანძილზე გამგზავრებამ, ციხიდან ციხეში გადაყვანამ, შიმშილმა, აუტანელმა ცხოვრებამ გაანადგურა მისი ჯანმრთელობა. მიუხედავად ამისა, ორდუბადიმ მოახერხა თავისი ნაწარმოებების გამოქვეყნება.

### გარდაცვალება 
ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ ორდუბადი გარდაიცვალა 1950 წლის 1 მაისს ბაქოში. დაკრძალულია საპატიო დაკრძალვის ხეივანზე.

### ხსოვნა 
აზერბაიჯანში არაერთ ქუჩას, კულტურულ და საგანმანათლებლო დაწესებულებას ორდუბადის სახელი დაარქვეს, ორდუბადსა და ბაქოში შეიქმნა სახლ-მუზეუმები, ნახიჩევანში კი მწერლის ბიუსტი დაიდგა.

## ნაწარმოებები 
* „ხმალი და კალამი“ (1946-1948)
* „ღრუბლიანი თავრიზი“ (1933-1948),
* „საიდუმლო ბაქო“ (1940)
* „მებრძოლი ქალაქი“ (1938)
* „უბედური მილიონერი“ (1914)
* „სისხლიანი წლები“
* „ანდალუსიის ბოლო დღეები, ან გრენადას დანებება“ (1914)
* „მამის ბრძანები“,
* „თუთი,
* „ძმის დახმარება“ და სხვა

## იხილეთ აგრეთე 
* მამედ საიდ ორდუბადის სახლ-მუზეუმი
* მოლა ნასრედინი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Məmməd Səid Ordubadinin Ev-Muzeyi  - მამედ საიდ ორდუბადის სახლ-მუზეუმი
* Məmməd Səid Ordubadi yaradıcılığına kiçik baxış - აზერბაიჯანის ეროვნული არქივი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კვანტური განკურნება

**კვანტური განკურნების მეთოდი** () — იდეების ფსევდომეცნიერული ნაზავი, რომელიც, სავარაუდოდ, გამომდინარეობს კვანტური მექანიკიდან, ფსიქოლოგიიდან, ფილოსოფიიდან და ნეიროფიზიოლოგიიდან. კვანტური განკურნების დამცველები ამტკიცებენ, რომ კვანტური ფენომენები არეგულირებს ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობას. არსებობს სხვადასხვა ვერსიები, რომლებიც მიუთითებენ სხვადასხვა კვანტურ იდეებზე, მათ შორის ტალღის ნაწილაკების ორმაგობაზე და ვირტუალურ ნაწილაკებზე, და ზოგადად „ენერგიაზე“ და ვიბრაციაზე. კვანტური განკურნება ალტერნატიული მედიცინის ფორმაა.

ტერმინი „კვანტური განკურნება“ გამოიგონა , როდესაც 1989 წელს გამოაქვეყნა თავისი წიგნის პირველი გამოცემა ამ სახელწოდებით.  

კვანტურ განკურნებას არაერთი მიმდევარი ჰყავს, მაგრამ სამეცნიერო საზოგადოება ფართოდ მიიჩნევს მას სისულელედ. მთავარი კრიტიკა ეყრდნობა თანამედროვე ფიზიკის სისტემატურ არასწორ ინტერპრეტაციას, განსაკუთრებით იმ ფაქტს, რომ მაკროსკოპული ობიექტები (როგორიცაა ადამიანის სხეული ან ცალკეული უჯრედები) ძალიან დიდია იმისთვის, რომ გამოავლინონ თანდაყოლილი კვანტური თვისებები. 

ფიზიკოსი ბრაიან კოქსი ამტკიცებს, რომ სიტყვა „კვანტურის“ არასწორად გამოყენება, როგორც ეს არის ფრაზაში „*კვანტური განკურნება“*, უარყოფითად მოქმედებს საზოგადოებაზე, რადგან ის ძირს უთხრის ნამდვილ მეცნიერებას და ხელს უშლის ადამიანებს ჩაერთონ ჩვეულებრივ მედიცინაში. ის აცხადებს, რომ „ზოგიერთი მეცნიერისთვის სამეცნიერო იდეების სამწუხარო დამახინჯება და მითვისება, რაც ხშირად თან ახლავს მათ პოპულარულ კულტურაში ინტეგრაციას, მიუღებელია“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ალტერნატიული მედიცინა
კატეგორია:ფსევდო-მეცნიერებები
ხოჯავენდი

**ხოჯავენდი** (), **მარტუნი** () — ქალაქი მთიან ყარაბაღში, აზერბაიჯანი. მდებარეობს ყარაბაღის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ხოჯავენდის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობის მიხედვით, ქალაქი მარტუნის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო. ქალაქში განთავსებულია რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებული ძალების სამშვიდობო კონტინგენტის №13 სადამკვირვებლო პუნქტი.

## ეტიმოლოგია
სახელწოდება „მარტუნი“ მომდინარეობს სომეხი ბოლშევიკი რევოლუციონერის და ჩინოვნიკის, ალექსანდრე მიასნიკიანის სახელიდან. სახელი „ხოჯავენდი“ კი სპარსული წარმოშობისაა.

## ისტორია
1960 წლის 29 იანვარს მარტუნმა მიიღო ქალაქური ტიპის დასახლების, ხოლო 1985 წელს ქალაქის სტატუსი.

### ყარაბაღის ომი
მარტუნი და თავად მარტუნის რაიონი ყარაბაღის პირველი ომის ბოლო ეტაპებზე ფრონტის ქალაქად იქცა. 1992 წლის თებერვლის დასაწყისში ვაზგენ სარქისიანმა, სომხეთის მაშინდელმა თავდაცვის მინისტრმა, მონტე მელქონიანი შტაბის უფროსად დანიშნა და მარტუნისა და მიმდებარე რეგიონების დაცვის ხელმძღვანელობა დაავალა. 1992 წლის 2 ოქტომბერს სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა მარტუნის მიმდებარე ტერიტორია აიღეს. აზერბაიჯანული წყაროს ცნობით, ომის დროს რეგიონში აზერბაიჯანელებით დასახლებული 10 სოფელი დაზიანდა. 1993 წლის ივნისში მელქონიანი ბრძოლაში დაიღუპა. ამ დრომდე ის რეგიონის მეთაურად რჩებოდა. 

## მოსახლეობა
1933 წლის 1 იანვრის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობდა 1 028 კაცი (210 კომლი), ყველა სომეხი.

1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით, მარტუნში 6 998 ადამიანი ცხოვრობდა.

2005 წლის აღწერის მიხედვით, ქალაქში ცხოვრობდა 4 878 მოსახლე.

## ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობა
ქალაქს აქვს კულტურის სახლი, რომელსაც ადგილობრივები „ოპერას“ ეძახიან. აქვე მდებარეობს წმინდა ნერსეს დიდის ეკლესია, რომელიც 2004 წელს გაიხსნა. მარტუნთან ახლოს XIX საუკუნის რუსული გევორგავანის ეკლესიაა.

## ეკონომიკა
მოსახლეობა ძირითადად მუშაობს სხვადასხვა სახელმწიფო დაწესებულებებში, მისდევენ სოფლის მეურნეობასა და მეცხოველეობას. 2015 წლის მონაცემებით, მარტუნს აქვს მუნიციპალური შენობა, კულტურის სახლი, ორი სკოლა, მუსიკალური სკოლა, ორი საბავშვო ბაღი, ახალგაზრდობის ცენტრი, 36 კომერციული საწარმო, ორი ქარხანა და რეგიონალური საავადმყოფო. მარტუნის თემი მოიცავს სოფლებს, ქაჯავანდს და კაქავაძორს.

## კლიმატი
## გალერეა

Martuni, Church, 2014.05.10 - panoramio.jpg|წმინდა ნერსეს დიდის ეკლესია
Martuni010a.JPG|ქალაქის ერთ-ერთი ქუჩა
Martuni,_Artsakh.JPG|მემორიალი ქალაქში
Martuni050.jpg|ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმის შენობა
Martuni, Theater building - panoramio.jpg|ქალაქის კულტურის სახლი („ოპერა“)
Martuni, Municipality building, 2014.05.10 - panoramio.jpg|მუნიციპალიტეტის შენობა

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
არტაანის ციხე

300px|მინი
**არტაანის ციხე** () — არქიტექტურული ძეგლი, ციხესიმაგრე  თურქეთის რესპუბლიკაში, მდინარე მტკვრის აუზში, არტაანის პლატოზე. არტაანი საუკუნეების განმავლობაში აკონტროლებდა არტაანის ველს და მის ცენტრს წარმოადგენდა. 

## ტოპონიმი
ძველ ქართულ წყაროებში არტაანი გვხვდება ყველგან „არტან“ ფორმით. სახელი ორი „ა“-თი გვიანდელია. ვახუშტიც „არტანს“ იყენებს. XIX საუკუნიდან ქართულში მტკიცედ იკიდებს ფეხს „არტაან“ ფორმა. ქალაქის თურქული სახელწოდებაა Ardahan. სახელის წარმოშობასთან დაკავშირებით საინტერესო მოსაზრება აქვს გამოთქმული მ. ბერიძეს: 

## შესწავლის ისტორია
არტაანის ციხის შესწავლა XIX საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაიწყო. ციხის მეცნიერული შესწავლა დიმიტრი ბაქრაძის სახელს უკავშირდება, რომელმაც 1881 წელს იმოგზაურა ამ მხარეში. 1902 წელს არტაანის ციხე შეისწავლა ექვთიმე თაყაიშვილმა. 

არტაანის ციხეზე გაკეთებულია წარწერა: 
ციხის გალავანი, მიუხედავად ფერდობებისა, მაინც შედარებით სწორ რელიეფზეა ნაგები. სამხრეთ მონაკვეთი საერთოდ მდინარე მტკვრის ხეობის ნაპირს მიუყვება. არტაანის ციხე ადვილი მისადგომი იყო, ამიტომ მას შუა საუკუნეებში დაცვის დამატებითი ელემენტები ჰქონდა თხრილის სახით. ზოგიერთ მონაკვეთში გალავანი 12 მეტრსაც აღემატებოდა. არტაანის ციხის გალავანში დღეისათვის 15 კოშკია ჩართული, თუმცა XVII საუკუნის მემატიანის ევლია ჩელების მიხედვით, ციხეს: 

## ლიტერატურა
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* ს. ჯიქია, გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წიგნი III, თბ., 1958, გვ. 497-498
* ევლია ჩელების მოგზაურთა წიგნი, ნარკვევი I, თბ., 1971, გვ. 303

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
ჯეკფრუტი

**ჯეკფრუტი**, **ინდური პურის ხე** () — მარადმწვანე მერქნიანი მცენარე თუთისებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 10–20 მ, ღეროს დიამეტრი 30–80 სმ. ზოგჯერ ქმნის ფიცრისებრ ფესვს. მთლიანი ფოთლები აქვს. ნაყოფის წონა 55 კგ, სიგრძე 90 სმ, დიამეტრი 50 სმ. ზრდადასრულებული ხე წელიწადში დაახლოებით 200-დან 500-მდე ნაყოფს იძლევა. 

ნაყოფედს პირდაპირ ღეროზე ისხამს. დამწიფებული ნაყოფი ტკბილია და ჩვეულებრივ, დესერტად ხმარობენ. დაკონსერვებულ მწვანე ჯეკფრუტს აქვს რბილი გემო და ხორცისებრი ტექსტურა, რის გამოც მას „მცენარეულ ხორცს“ უწოდებენ. ჯეკფრუტი ჩვეულებრივ, გამოიყენება სამხრეთი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიის სამზარეულოში. საყოველთაოდ არის ხელმისაწვდომი დაკონსერვებული და გაყინული სახით. მისი სამშობლოა სამხრეთი ინდოეთი.

ფართოდ არის კულტივირებული მსოფლიოს ტროპიკულ რეგიონებში, მათ შორის ინდოეთში, ბანგლადეშში, შრი-ლანკასა და ფილიპინების, ინდონეზიისა და მალაიზიის წვიმის ტყეებში. ჯეკფრუტი ბანგლადეშის და ინდოეთის კერალის შტატის ეროვნული მცენარეა.

## სქოლიო
კატეგორია:თუთისებრნი
მონოპოლია (თამაში)

**მონოპოლია** — მრავალმოთამაშიანი სამაგიდო თამაში ეკონომიკის თემაზე, რომლის საბოლოო მიზანი ოპონენტის გაკოტრებაა. თამაშობს 2-8 მოთამაშე. ისინი აგორებენ ორ კამათელს სათამაშო დაფაზე გადასაადგილებლად, ყიდულობენ და ყიდიან ქონებას და ავითარებენ მას. არსებობს მონოპოლიის ასობით გამოცემა განსხვავებული წესებით. თამაში ოფიციალურად ნათარგმნი და დაბეჭდილია 37-ზე მეტ ენაზე. 2015 წლის მონაცემებით, მონოპოლიის 275 მილიონი ასლი გაიყიდა მსოფლიოში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hasbro-ს ოფიციალური მაღაზია

## სქოლიო 
კატეგორია:ვირტუალური ეკონომიკა
კატეგორია:სამაგიდო თამაშები
კატეგორია:მრავალმოთამაშიანი თამაშები
კატეგორია:Game.com-ის თამაშები
კატეგორია:Hasbro-ს პროდუქტები
კატეგორია:ამერიკული გამოგონებები
უნო (კარტის თამაში)

**უნო** — ამერიკული ბანქოს (კარტის) თამაში, რომელიც 1971 წელს შეიქმნა. მას თამაშობენ სპეციალური დასტით, რომელიც 112 კარტისაგან შედგება. თამაშობს 2-10 მოთამაშე. მოიგებს ის, ვინც პირველი მოაგროვებს 500 ქულას. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნოს ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ინტელექტუალური თამაშები
კატეგორია:ამერიკული გამოგონებები
კატეგორია:Mattel
Styropyro

**დრეიკ ენტონი** (; დ. 20 აგვისტო, 1992, ილინოისი, აშშ), ინტერნეტში ცნობილი, როგორც **Styropyro** — ამერიკელი ქიმიკოსი და იუტუბერი.

## ისტორია 
ენტონი დაიბადა 1992 წლის 20 აგვისტოს სამხრეთ ილინოისის უნივერსიტეტში ისწავლა ქიმია და მოიპოვა ბაკალავრის ხარისხი. ფლობს ყავისფერ ქამარს ჯიუ-ჯიცუსა და ძიუდოში.

## არხი 
ენტონის არხზე დემონსტრირებულია მძლავრი ლაზერები, ლაზერების მეშვეობით ნაწილაკების ლევიტაცია, ტესლას კოჭასა და ლაზერების აწყობის პროცესი და მრავალი ქიმიური ექსპერიმენტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი იუთუბერები
კატეგორია:2006 წელს შექმნილი YouTube არხები
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამხრეთ-აღმოსავლეთი ბოტნია

**სამხრეთ-აღმოსავლეთი ბოტნია** (; ) ― ფინეთის ოსტრობოტნიის რეგიონის ერთ-ერთი ქვერეგიონი 2009 წლიდან. 2021 წლის აღწერით ქვერეგიონის მოსახლეობა 17 231 ადამიანს შეადგენს.

## მუნიციპალიტეტები
## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის გეოგრაფია
კიურიონმაა

**კიურიონმაა** () ― ფინეთის ოსტრობოტნიის რეგიონის  ყოფილი ქვერეგიონი. შეიქმნა 2009 წელს. გაუქმდა 2021 წელს.

## მუნიციპალიტეტები
## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის ქვერეგიონები

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის ქვერეგიონები
კატეგორია:ოსტრობოტნიის რეგიონის გეოგრაფია
კატეგორია:ფინეთის ყოფილი ქვერეგიონები
ჩრდილოეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები

ჩრდილოეთ სავონიის (; ) რეგიონი 5 ქვერეგიონს მოიცავს, რომლებიც 19 მუნიციპალიტეტად იყოფა.

## შიდა სავონია
## კუოპიოს ქვერეგიონი
## ჩრდილო-აღმოსავლეთი სავონია
## ზემო სავონია
## ვარკაუსის ქვერეგიონი
## იხილეთ აგრეთვე
*ფინეთის მუნიციპალიტეტები
*ჩრდილოეთი სავონია

კატეგორია:ჩრდილოეთ სავონიის მუნიციპალიტეტები