open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აკაკი ვასაძე (მწერალი)

**აკაკი (კაკული) გიორგის ძე ვასაძე** (დ. 27 ივლისი, 1939, თბილისი, — გ. 1 ნოემბერი, 1998, იქვე) — ქართველი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1981). გიორგი ვასაძის შვილი, აკაკი ვასაძის შვილიშვილი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (1962). 1965 წელს მეთევზე-მეზღვაურად ახლდა ქართული საოკეანო თევზმჭერი ფლოტს. 1967 წლიდან მუშაობდა შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის ინსტიტუტში მეცნიერ თანამშრომლად. პირველი მოთხრობა „გარსია“ 1962 წელს გამოაქვეყნა ჟურნალ „მნათობში“, პირველი წიგნი — მხატვრული ნარკვევების კრებული „ქართველები ოკეანეში“ — 1968 წელს. 

გამოქვეყნებული აქვს მოთხრობების კრებულები: „უჩვეულო დღეები“ (1971), „მოთხრობები“ (1974); ლექსების კრებული „თეთრი ნავი“ (1978); ლექსებისა და პოემების კრებული „გამხელა“ (1985), პროზაული კრებული „სამი ამბავი“ (1988); ესეები და ნარკვევები: „ლექსი და შემოქმედება“ (1975), „პოეზიის პრინციპები“ (1987) და სხვა. მისი სამეცნიერო ნაშრომებში განხილულია დასმულია ლიტერატურის ისტორიისა და თეორიის, ფსიქოლოგიის, ესთეტიკის, ხელოვნებათმცოდნეობის პრობლემები [„მხატვრული გრძნობის პრობლემა“ (1975, რუსულად — 1978), „მხატვრული შემოქმედების ფსიქოლოგიის საკითხები“ (1979) და სხვ.). თარგმნა ჟან-პოლ სარტრის, ჰერბერტ უელსის, ალექსანდრე პუშკინისა და სხვათა ნაწარმოებები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1998
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ანტუან მეიე

**პოლ ჟიულ ანტუან მეიე** (; დ. 11 ნოემბერი, 1866, მულენი — გ. 21 სექტემბერი, 1936, შატომეიანი) — ფრანგი ენათმეცნიერი, ინდოევროპეისტი. პარიზის ენათმეცნიერების საზოგადოების წევრი (1889) და მისი მდივანი (1906-დან). პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი (1906), საფრანგეთის წარწერებისა და სიტყვაკაზმული მწერლობის აკადემიის წევრი (1924).

სწავლობდა სორბონში (1880-იანი წლების მეორე ნახევარში), საფრანგეთის კოლეჯში ისმენდა მიშელ ბრეალის ლექციებს, უმაღლესი კვლევების პრაქტიკულ სკოლაში კი ფერდინანდ დე სოსიურისას. სომხური ენის შესწავლის მიზნით იმოგზაურა კავკასიაში (1890). 1891–1928 წლებში უმაღლესი კვლევების პრაქტიკულ სკოლაში ხელმძღვანელობდა სამეცნიერო კვლევებს ინდოევროპული ენების შედარებით გრამატიკაში. 1897 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ძველ სლავურ ენაში ნათესაობითი და ბრალდებითი ბრუნვების გამოყენების თავისებურებებზე. 1902–1906 წლებში სომხურ ენას ასწავლიდა აღმოსავლური ენების სკოლაში (ახლანდ. აღმოსავლური ენებისა და კულტურის ეროვნული ინსტიტუტი). 1906 წლიდან იყო ინდოევროპული ენების შედარებითი გრამატიკის პროფესორი საფრანგეთის კოლეჯში. 1919 წელს პარიზში დააარსა სლავისტიკის ინსტიტუტი, იყო მისი ბეჭდვითი ორგანოს „სლავური მიმოხილვის“ რედაქტორი.

მეიე არის ფრანგული სოციოლოგიური სკოლის ფუძემდებელი და მეთაური ენათმეცნიერებაში. დაწერილი აქვს ნაშრომები ინდოევროპული ოჯახის ცალკეულ ენებსა და ჯგუფებზე. ავითარებდა შედარებით-ისტორიულ კვლევებს ფერდინანდ დე სოსიურის ენის სისტემურობისა და მისი სოციალური ხასიათის შესახებ დებულების საფუძველზე. ნეოგრამატიკოსთა სკოლის წარმომადგენლებისგან განსხვავებით, გვთავაზობდა არა ენის ცალკეული ფაქტების გამოკვლევას, არამედ ენობრივი სისტემების შეპირისპირებას (შედარებას), არ იზიარებდა მოძღვრებას „ფონეტიკური კანონები“ („ბგერითი კანონების“) შესახებ. შედარებით-ისტორიული მეთოდის მიზნად მიიჩნევდა არა ფუძეენის რეკონსტრუქციას, არამედ ისტორიულად დამოწმებულ ენებს შორის შესაბამისობების დადგენას. ფუძეენაში ცდილობდა დაედგინა დიალექტური და ქრონოლოგიური დიფერენციაცია, ენობრივი ცვლილებების მიზეზებს უკავშირებდა საზოგადოებაში მომხდარ ცვლილებებს. ალფრედ ერნუსთან თანაავტორობით შეადგინა ლათინური ენის ყველაზე ავტორიტეტული ეტიმოლოგიური ლექსიკონი.

მეიე არის თანამედროვე სოციოლინგვისტიკის ერთ-ერთი წინამორბედი. გამოაქვეყნა ომისშემდგომი ევროპის ენობრივი სიტუაციის მიმოხილვა (1918). მარსელ კოენთან ერთად იყო ენციკლოპედიური გამოცემის „მსოფლიოს ენები“ ინიციატორი (1924, დაუსრულებელი). სოციოლოგიზმი გახდა მეიეს მიერ ზოგადი ლინგვისტიკის შემუშავების საფუძველი. მის ამოცანად ავტორი თვლიდა ენობრივი ცვლილებების ზოგადი კანონების დადგენას, რითაც წინასწარ განჭვრიტა დიაქრონიული უნივერსალიების შემუშავება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანგი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ფრანგი ფილოლოგები
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ფრანგი არმენოლოგები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის ოფიცერები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:გეტინგენის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
ასუნსიონ-ოკოტლანი

**ასუნსიონ-ოკოტლანის** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ოკოტლანის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 395 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.3%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 532.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
მიხეილ ჯალაღანია

**მიხეილ ჯალაღანია** (დ. 22 ნოემბერი, 1904, გოგოლისუბანი — გ. 1967) — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი.

1925 წელს დაამთავრა ჩოხატაურის შრომის სკოლა.

1921 წელს განახორციელა სადებიუტო გამოსვლა სცენაზე, როდესაც მოსწავლეობისას ჩოხატაურის კლუბის დრამატულ წრეში მიიღო მონაწილეობა. 1926-1934 წლებში ის ამავე კლუბში გამგედ და რეჟისორად მოღვაწეობდა. 1934-1938 წლებში, ჩოხატაურის თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელის პოზიცია ეკავა, ხოლო 1943-1948 წლებში თეატრის დირექტორისა და სამხატვრო ხელმძღვანელის თანამდებობებს ითავსებდა. 1949 წლიდან კი ბათუმის დრამატულ თეატრში მსახიობად გადავიდა.

მის მიერ განსახიერებულ როლებს შორის გამოირჩევა: სიმონ ლიონიძე (გ. ერისთავის „სამშობლო"), ყვარყვარე (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი"), გოჩა (ა. ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა"), კოწია (შ. დადიანის „გუშინდელნი"), უკლება (მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი") და სხვა.

რეჟისორის ამპლუაში მან 40-მდე სხვადასხვა ჟანრის სპექტაკლი დადგა, მათ შორისაა: კლდიაშვილის „ირინეს ბედნიერება", ა ცაგარელის „ხანუმა" და „ციმბირელი", რამიშვილის „სტუმარ-მასპინძლობა", „მეზობლები", „საბედისწერო დამბაჩა", დადიანის „როს ნადიმობდნენ", გედევანიშვილის „მსხვერპლი" და „სინათლე", კლდიაშვილის „გმირთა თაობა" და სხვა.

## ჯილდოები
* 1967 - საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1950 - აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი

## ლიტერატურა
* ხელოვნების კალენდარი: თეატრი, მუსიკა, კინო. თბ., 1994 გვ. 80

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
იუზა ვასაძე

**იუზა შალვას ძე ვასაძე** (დ. 27 დეკემბერი, 1935, ქუთაისი, — გ. 7 ოქტომბერი, 2022) — ქართველი აგრონომი, ინჟინერ-ტექნოლოგი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (2001), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი (1995). 

1959 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი, 1961 წელს — საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი. 1976–1992 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო სოფელ გალავნის, მცხეთის, საგურამოს ექსპერიმენტული მეურნეობების დირექტორი, 1992–1994 წლებში — კვებისა და გადამამუშავებელი მრეწველობის მინისტრის მოადგილე, 1994–1997 წლებში — სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე, 1997–1999 წლებში — მევენახეობისა და მეღვინეობის სახელმწიფო რეგულირების დეპარტამენტის „სამტრესტის” თავმჯდომარე, 1999–2002 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობისა და სურსათის სამინისტროს მრჩეველი ცხინვალის რეგიონში, 2002–2012 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მეხილეობის ტექნოლოგიური კვლევის განყოფილების გამგე, 2011 წლიდან — საქართველოს „მევენახეთა, მეღვინეთა და მებაღეთა სამეცნიერო-კვლევითი საწარმოო კავშირის” პრეზიდენტი. 

ვასაძემ შეისწავლა ხეხილოვანი კულტურების თანამედროვე მდგომარეობა და განვითარების პერსპექტივები, აღწერა 16-ზე მეტი ვაშლის ადგილობრივი ჯიში, რაც საფუძვლად დაედო ამ ჯიშების გამრავლებას საქართველოში. ავტორია 9 გამოგონების. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1997).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2022
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
აჰმედ ვასიფი

**აჰმედ ვასიფი** (; გ. 1806, სტამბოლი) — თურქი ისტორიკოსი, სახელმწიფო მოხელე, დიპლომატი.

მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომში, რუსებს ტყვედ ჩაუვარდათ; შემდეგ მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის საზავო მოლაპარაკებებში, მიმოწერას აწარმოებდა რუსეთის იმპერატორ ეკატერინე II-სა და დიდ ვეზირს შორის. შეადგინა 1772 წლის ქუჩუქ-კაინარჯის საზავო ხელშეკრულების ოქმი. 1783 წელს გახდა სულთნის კარის ისტორიკოსი, ოფიციალური ჟამთააღმწერელი. ერთხანს შერისხული იყო. 1786-1787 წლებში ელჩად იყო ესპანეთში. ვასიფი რეფორმისტული მიმართულების მოღვაწე იყო, რაც აისახა მის თხზულებებში.     

ვასიფი თვითმხილველი და უშუალო მონაწილე იყო მრავალი მნიშვნელოვანი ისტორიული მოვლენისა, რომელთა შესახებაც დაწვრილებით გადმოგვცემს თავის ორტომიან თხზულებაში „მშვენიერი ძეგლები და სარწმუნო ცნობები“ (მოიცავს 1753–1774 პერიოდს). ვასიფისათვის ერთ-ერთი პირველხარისხოვანი წყაროა მუსტაფა ჩეშმი-ზადეს „ისტორია“. იგი ამოკლებს ჩეშმი-ზადეს ცნობებს საქართველოს შესახებ. ხშირ შემთხვევაში არ ასახელებს იმერეთ-გურია-სამეგრელოს მთავართა და წარჩინებულთა სახელებს. I ტომში არის ცნობები 1766–1769 წლების საქართველოს შესახებ, კერძოდ, ჩილდირის ეიალეთზე, მის ურთიერთობაზე იმერეთთან; ოსმალების თავდასხმების შესახებ იმერეთზე, იმერეთის მეფის სოლომონ I-ის ბრძოლაზე ოსმალებთან და სხვ.

## ლიტერატურა
* ბურჯანაძე შ., სოლომონ I-ის მეფობის პირველი პერიოდი (1752–1768 წწ.), «თსუ შრომები», 1950, ტ. 41.
* შენგელია ნ., ოსმალო ისტორიკოსის აჰმედ ვასიფის ცნობები საქართველოს შესახებ, «ქართული წყაროთმცოდნეობა», 1971, [ტ.] 3. 

* Menchinger Ethan L., The First of the Modern Ottomans: The Intellectual History of Ahmed Vasıf, Cambridge, 2017.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1806
კატეგორია:თურქი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
დომინიკ სობოსლაი

**დომინიკ სობოსლაი** (; დ. 25 ოქტომბერი, 2000) — უნგრელი ფეხბურთელი. „ლივერპულისა“ და უნგრეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ნახევარმცველი.

## კარიერა
2017 წელს სობოსლაიმ კარიერა ავსტრიულ „ლიეფერინგში“ დაიწყო, რომელიც ზალცბურგის „რედ ბულის“ სათადარიგო გუნდია. 2018 წლის იანვარში სობოსლაის დებიუტი შედგა „რედ ბულში“ სადაც 2018–19 წლების სეზონში ძირითადი შემადგენლობის მოთამაშედ ჩამოყალიბდა. სამი სეზონის განმავლობაში გუნდთან ერთად სამჯერ მოიგო ავსტრიის ბუნდესლიგა, ხოლო ორჯერ ავსტრიის საფეხბურთო თასი. 2021 წლის იანვარში სობოსლაი „ლაიფციგს“ €20 მილიონის სანაცვლოდ შეუერთდა, რითაც ყველაზე ძვირადღირებული უნგრელი მოთამაშე გახდა. გუნდში გატარებული სამი სეზონის მანძილზე ორჯერ მოიგო გერმანიის საფეხბურთო თასი. 2023 წლის ივლისში ინგლისურ „ლივერპულს“ €70 მილიონის სანაცვლოს შეუერთდა რითაც კლუბის მეოთხე ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენი გახდა.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:უნგრელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ავსტრიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:რედ ბულ ზალცბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:უნგრეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვაქირის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ვაქირის კვირაცხოვლის ეკლესია**, *„ძველი კვირაცხოველი“* — ადრეული შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სოფელ ვაქირში (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი).

ზომით მცირე დარბაზული ტიპის ეკლესიაა. ნაგებია შირიმისა და რიყის ქვით. გადაკეთებულია. დასავლეთის სარკმლის თავზე ბოლნური ჯვარია. სამხრეთის ფასადზე, კარის მარჯვნივ შვიდსტრიქონიანი დაზიანებული ასომთავრული წარწერაა, რომელიც პალეოგრაფიული ნიშნებით IX-X საუკუნეებით თარიღდება. ამავე ხანებში უნდა იყოს აგებული ეკლესიაც.

## ლიტერატურა
* თოდრია თ. ქიზიყის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, სიგკ, 1982, ტ. VI, გვ. 89.
* ქართლის ცხოვრების ტოპოარქეოლოგიური ლექსიკონი, თბ., 2013. — გვ. 215.
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვაქირის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

**ვაქირის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია** — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სოფელ ვაქირში (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი). თარიღდება VII-VIII საუკუნეებით. ის მეორედ აღუდგენია 1555 წელს კახეთის მეფე ლევანს. 

ვაქირის „ნათლისმცემელი“ სამეკლესიანი ბაზილიკაა, რომელსაც გვიანდელი გადაკეთებების კვალი ეტყობა. ნაგებია რიყის ქვისა და აგურის შერეული წყობით მთავარი (შუა) ეკლესიის გვერდებზე. ნაგებობა ხასიათდება მკვეთრად გამოხატული სიგრძივი ღერძით. გვერდითა ეკლესიები მცირედით მოკლეა, მთავარ ნავთან შედარებით. მოწყობილია შუა ეკლესიასთან დაკავშირებული მცირე სათავსები (სადიაკვნე და სამკვეთლო). მთავარი ეკლესიის კედელი წინწამოწეულია. მთავარი – შუა ეკლესიის იატაკი თითქმის 1 მეტრამდეა შემაღლებული, მოწყობილია დამატებითი საბჯენები თაღებისათვის, შეცვლილია გვერდითი ეკლესიების თავდაპირველი სახე. შესასვლელი ორია — დასავლეთითა და სამხრეთით. კედლებზე გამოსახულია წრეში ჩასმული ბოლნური ჯვარი. ეკლესიას დასავლეთიდან XIX საუკუნეში აგებული სამსართულიანი სამრეკლო აქვს მიდგმული.
## ლიტერატურა
* შუბითიძე ვ., ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012. — გვ.112.
* თოდრია თ. ქიზიყის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, სიგკ, 1982, ტ. VI, გვ. 89.
* Чубинашвили Г. Н., Архитектура Кахетии, Тб., 1959. — გვ. 186.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ვაქირის ეკლესია (სიღნაღის რ-ნი) — საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი.

კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
ლეგნიცის მენეჯმენტის უნივერსიტეტი

**ლეგნიცის მენეჯმენტის უნივერსიტეტი** () — უნივერსიტეტი ლეგნიცაში, პოლონეთში. უნივერსიტეტი წამყვანი საგნები მენეჯმენტთანაა დაკავშირებული.

## ისტორია
უნივერსიტეტი 1997 წელს დაარსდა. უნივერსიტეტში მოქმედი კურსების დიაპაზონი დროთა განმავლობაში გაფართოვდა. უახლესი კურსებია: ტრანსპორტი და კომპიუტერული მეცნიერება (2001) და სოციოლოგია, არქიტექტურა და ქალაქდაგეგმარება (2004). ლეგნიცის მენეჯმენტის უნივერსიტეტის ქალაქის ერთ-ერთი უდიდესი უნივერსიტეტია. 2016 წლის იანვრის მონაცემებით, უნივერსიტეტში 1 927 სტუდენტი სწავლობდა. 2018 წელს უნივერსიტეტი დაიხურა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Legnica University of Management website 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის უმაღლესი სასწავლებლები
ვაშლოვნის ბრძოლა

**ვაშლოვნის ბრძოლა** — ქართველთა ბრძოლა მცირეაზიელ თურქთა ტომებთან. გაიმართა სამხრეთ საქართველოში XIII საუკუნის 80-იან წლებში თურქთა ტომების ხელმეორედ შემოსევის დროს აზატ მოსეს მეთაურობით. 

ბექა I-მა ჯაყელმა ვაშლოვნის სანახებში თურქთა 10000 კაციან რაზმს 500 კაცი დაახვედრა. ქართველებმა მუსრი გაავლეს მტერს. განრისხებულმა აზატ მოსემ 3000 ჯარისკაცი გამოყო და „წარემართა ვაშლოვანს ძებნად სისხლთა სპათა მისთასა“. ბექამ წინასწარ გაიგო მისი განზრახვა და თურქებს რჩეული ლაშქარი დაადევნა სარგის ბექას ძე ჯაყელის მეთაურობით. ვაშლოვანში გაიმართა უთანასწორო ბრძოლა, რომელმაც სასტიკი ხასიათი მიიღო. ქართველებმა ბრძოლაში გამარჯვება მოიპოვეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* აზატ მოსეს ლაშქრობა საქართველოში

## ლიტერატურა
* გვრიტიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან, ტ. 1, თბ., 1962

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბრძოლები
ვაშლოვანი (ტაო)

**ვაშლოვანი** — ისტორიული მხარე და ციხესიმაგრე სამხრეთ საქართველოში, ტაოში (ახლანდ. თურქეთი). 

ვაშლოვანი პირველად იხსენიება თამარის პირველ ისტორიკოსთან, ძეგლში „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი“, როდესაც საუბარია გუზან ტაოს ერისთავზე: „გამტანელი ტაოსკარისა და ვაშლოვანისა და სხვათა ციხეთა მრავალთა“. ხშირად გვხვდება ჟამთააღმწერელთან XIII საუკუნის მიწურულისა და XIV საუკუნის დასაწყისის ამბებთან დაკავშირებით. ჟამთააღმწერელი წერს: „მაშინ ბექამან (ჯაყელ-ციხიჯვარელი) დაიპყრა... უმრავლესი ტაო, ვაშლოვანი“... ამ კონტექსტში ვაშლოვანი უკვე მხარის მნიშვნელობით იხსენიება. 

გვიანდელ წყაროებში (XV–XVIII სს.) ვაშლოვანი, როგორც ცოცხალი ტოპონიმი, აღარ ჩანს. ყველა მონაცემის მიხედვით ლოკალიზდება ოლთისისწყლის (ახლანდ. ოლთუჩაი) სათავის მიდამოებში, სადაც მდებარეობს სოფლები ქვემო და ზემო ხნძორქები. „ხნძორქ“ ქართული ვაშლოვანის სომხური თარგმანია. ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.) წერს: „თორთომის ციხის ზეით არს ხენძორეთი დაბა დიდი და გზა არზრუმისა“. წყაროებით დასტურდება, რომ XIV საუკუნიიდან ტაოში იწყება ლტოლვილების შემოსვლა მეზობელი სომხეთის პროვინციებიდან. ამაზე ცხადად მეტყველებს ტაოს ერთ-ერთ სოფელში გადაწერილი სომხური ხელნაწერის მინაწერი. მოსული მოსახლეობის მიერ სიტყვასიტყვით თარგმნის შედეგად გაჩნდა ახალი, თუმცა ძველთან სემანტიკურად დაკავშირებული „ხნძორქ” (ვაშლოვანი), რაც შეეხება ვახუშტისთან დაცულ ფორმას „ხენძორეთის“ გავრცობას „ეთ“ სუფიქსით, როგორც ჩანს, ტოპონიმმა ასეთი სახე მიიღო ამ მხარის ხელახალი ქართიზაციის შემდეგ.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვაშლოვნის ბრძოლა

## ლიტერატურა
*ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959
*ვახუშტი ბატონიშვილი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, ტ. 4, თბ., 1973
* ჯიქია  ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. 3, თბ., 1958

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
პარიზის ენათმეცნიერების საზოგადოება

**პარიზის ენათმეცნიერების საზოგადოება**, *პარიზის ლინგვისტური საზოგადოება* () — ენათმეცნიერთა ფრანგული და საერთაშორისო გაერთიანება, ლინგვისტური პრობლემების განხილვის ცენტრი. დაარსდა 1864 წელს პარიზში, 1866 წელს მიიღეს წესდება. საზოგადოების მუშაობას ორგანიზებას უწევს გამგეობა (ბიურო), რომელშიც შედიან, მათ შორის, საზოგადოების ყოველწლიურად არჩეული თავმჯდომარე და მდივანი [მდივნის თანამდებობას იკავებდნენ: მიშელ ბრეალი (1868-1915), ანტუან მეიე (1916-1936), ჟოზეფ ვანდრიესი (1937-58), ემილ ბენვენისტი (1959-70)]. საზოგადოების საქმიანობაში დიდი როლი შეასრულეს უცხოელმა ენათმეცნიერებმა შარლ ბალიმ (შვეიცარია), ვიგო ბრენდალმა, ჰოლგერ პედერსენმა (დანია), იან მიხალ როზვადოვსკიმ (პოლონეთი), ფერდინანდ დე სოსიურმა (შვეიცარია), იან ბოდუენ დე კურტენემ (პოლონეთი), აგრეთვე ფრანგმა ლინგვისტებმა ანდრე მარტინემ, ბერნარ პოტიემ, ანტუან კიულიოლიმ, კლერ ბლანშ-ბენვენისტმა, რომლებიც სხვადასხვა წლებში იკავებდნენ მისი თავმჯდომარის პოსტს.

პარიზის ენათმეცნიერების საზოგადოება ატარებს ყოველთვიურ სხდომებს ერთი სამეცნიერო მოხსენების წარდგენასა და განხილვასთან ერთად. წელიწადში ერთხელ, იანვარში, ტარდება სამეცნიერო სესია — *Journée scientifique* (სიტყვასიტყვით „სამეცნიერო დღე“), რომელიც ეძღვნება ენათმეცნიერების გარკვეული აქტუალური პრობლემის განხილვას, თან ახლავს არჩეულ თემაზე რამდენიმე მოხსენების წარდგენა. რომელშიც შევიდა სტატიები საზოგადოების ყოველწლიური სამეცნიერო სესიების მოხსენებების საფუძველზე;
* ბიულეტენი („Bulletin de la Société de linguistique de Paris“) — 1869–2023 წლებში გამოვიდა 118 ტომი (თითოეული ტომის ერთი გამოშვება შეიცავს სხდომების ოქმებსა და სამეცნიერო სტატიებს, მეორე — რეცენზიებს სხვადასხვა ქვეყანაში გამოცემულ ლინგვისტურ ნაშრომებზე);
* სერია „ლინგვისტიკა“ („Linguistique“) — ქვეყნდება 1908 წლიდან. შედის მონოგრაფიები, იშვიათად სტატიათა კრებულები (2023 წლისთვის გამოვიდა 108 ტომი);
* სერია „მსოფლიოს ენები“ („Les langues du monde“) — ქვეყნდება 2009 წლიდან. 2017 წელს გამოვიდე მე-9 წიგნი.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:საენათმეცნიერო საზოგადოებები
კატეგორია:საფრანგეთის ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
სამდინარო ტრანსპორტი

**სამდინარო ტრანსპორტი** — წყლის ტრანსპორტის სახეობა, რომლის დანიშნულებაა მგზავრების გადაყვანა და ტვირთის გადაზიდვა ძირითადად შიგა წყლებში (მდინარეები, ტბები, არხები). 

საქართველოში სამდინარო ტრანსპორტი მოქმედებდა მხოლოდ მდინარე რიონზე, ქ. ფოთიდან სოფელ ორპირამდე (ახლანდელი სოფელი საჯავახო, სამტრედიის მუნიციპალიტეტი). XX საუკუნის პირველი მეოთხედის ბოლოს, გადაზიდვები მდინარე რიონზე შეწყდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყლის ტრანსპორტი
წარწერებისა და სიტყვაკაზმული მწერლობის აკადემია

**წარწერებისა და სიტყვაკაზმული მწერლობის აკადემია** () — საფრანგეთის ინსტიტუტის ხუთი შემადგენელი ნაწილიდან ერთ-ერთი. დაარსდა 1663 წელს, თანამედროვე სახელწოდებას ატარებს 1716 წლიდან. აკადემიის შესწავლის სფეროებია: ისტორიული ძეგლები და დოკუმენტები, ანტიკური ხანის, შუა საუკუნეებისა და ახალი ევროპული კლასიციზმის ენები და კულტურები, ასევე არაევროპული ცივილიზაციები.

დაარსდა 1663 წელს ლუი XIV-ის დროს ჟან-ბატისტ კოლბერის ინიციატივით. 1805 წლიდან განთავსებულია ინსტიტუტის სასახლეში (ყოფილ ოთხი ერის კოლეჯში). თავდაპირველად ეწოდებოდა „წარწერებისა და მედლების აკადემია“ და მისი საქმიანობა იყო ლათინური და ფრანგული წარწერების შედგენა სამეფო შენობებზე, მედლებსა და მონეტებზე განსათავსებლად. 1716 წელს აკადემიამ მიიღო თავისი დღევანდელი სახელწოდება. მისი შესწავლის სფეროში მოექცა ის საკითხები, რომლებიც დღემდე აქტუალურია აკადემიისათვის. ნაშრომები ეხება ისტორიას, არქეოლოგიას, ხელოვნებათმცოდნეობას, ფილოლოგიას, ენათმეცნიერებას, ლიტერატურას, იდეის ისტორიას, ასევე მომიჯნავე დისციპლინებს (ეპიგრაფიკა, ნუმიზმატიკა, დიპლომატიკა და სხვ.).

თავისი წესდების შესაბამისად, წარწერებისა და სიტყვაკაზმული მწერლობის აკადემია რეგულარულად ანიჭებს პრემიებს საუკეთესო სამეცნიერო ნაშრომებს სამეცნიერო საქმიანობის წახალისებისა და მსოფლიოში მისი ავტორიტეტის ამაღლების მიზნით. აქტიური საგამომცემლო საქმიანობით საფრანგეთში სამეცნიერო პუბლიკაციების ერთ-ერთ უმსხვილესი ცენტრია. როგორც სახელმწიფო ორგანიზაცია, იგი კონსულტანტისა და ექსპერტის როლში გამოდის მთავრობასთან მისი კომპეტენციის სფეროში შემავალ საკითხებზე. გარდა ამისა, ახორციელებს კონტროლს საზღვარგარეთ არსებულ ფრანგულ სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებზე და იძლევა გამოხმაურებებს იმ კანდიდატებზე, რომლებიც პასუხსაგებ თანამდებობებზე არიან წამოყენებულნი ფრანგულ უმაღლეს სასწავლებლებსა და მსხვილ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეროვნული აკადემიები
კატეგორია:საფრანგეთის ინსტიტუტი
კატეგორია:საფრანგეთის ორგანიზაციები
კუკაკის მთა

**კუკაკის მთა** () — ყინულით დაფარული სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულზე, ჰალოს ყურის დასავლეთით, კატმაის მთასთან მდებარე მყინვარების ქედის უკიდურეს ნაწილში. კუკაკის ბოლო ამოფრქვევის თარიღი უცნობია. 1959 წელს ჰანტკემ ვულკანის ორი ამოფრქვევა აღწერა, მაგრამ ორივე მცდარად. კუკაკის მთა ინტენსიურ ფუმაროლურ აქტივობას ავლენს.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კოსტას ციმიკასი

**კონსტანტინოს ციმიკასი** (დ. 12 მაისი, 1996) — ბერძენი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერ ლიგის კლუბ „ლივერპულისა“ და საბერძნეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარცხენა მცველი.

უთამაშია „ოლიმპიაკოსის“, „ესბიერგისა“ და „ვილემ II“-ის რიგებში. ნათამაშები აქვს საბერძნეთის 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნულ ნაკრებებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ბერძენი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესბიერგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიაკოსის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამირან ვაშაკიძე

**ამირან სერგოს ძე ვაშაკიძე** (დ. 17 თებერვალი, 1927, თბილისი, — გ. 5 აპრილი, 2007, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მანქანათმშენებელი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1974), პროფესორი (1979), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრი (2002).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის ფაკულტეტი მანქანათმშენებლობის ტექნოლოგიის სპეციალობით (1950). 1951–1959 წლებში მუშაობდა თბილისის ინდუსტრიულ ტექნიკუმში პედაგოგად, თბილისის ზუსტი ხელსაწყოების ქარხანაში — განყოფილების გამგედ; 1959–1990 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ლითონთა წნევით დამუშავების განყოფილების გამგე. იმავდროულად პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. ვაშაკიძის კვლევის ძირითადი მიმართულებაა მარტივ და ფასონურ ყალიბებში გლინვის პროცესის თეორიული და ექსპერიმენტული კვლევა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1950)
ფლორიან ვირცი

**ფლორიან ვირცი** ( დ. 3 მაისი, 2003) — გერმანელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერლიგის კლუბ „ლივერპულისა“ და გერმანიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების შემტევი ნახევარმცველი.

ითამაშა 2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატზე. „ლევერკუზენთან“ ერთად 2023–24 წლების სეზონში ბუნდესლიგის გამარჯვებული გახდა.

## ტიტულები 
### საკლუბო 
 **ლევერკუზენი**

* ბუნდესლიგა (1): 2023-24
* გერმანიის თასი (1): 2023-24
* გერმანიის სუპერთასი (1): 2024
* უეფა-ს ევროპა ლიგა მეორე ადგილი: 2023-24

### ინდივიდუალური 
* უეფა-ს ევროპა ლიგის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი:  2022–23, 2023–24
* გერმანიის ნაკრები წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2025
* ბუნდესლიგის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2023-24
* ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: სექტემბერი 2021, ოქტომბერი 2023, დეკემბერი 2023, თებერვალი 2024, დეკემბერი 2024, იანვარი 2025
* ბუნდესლიგის თვის საუკეთესო გოლი: იანვარი 2025

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 2003
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაიერ 04 ლევერკუზენის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიორგი ვაშაკიძე

**გიორგი გიულის ძე ვაშაკიძე** (დ. 27 თებერვალი, 1967, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993). 

1985–1987 მსახურობდა საბჭოთა არმიაში. 1989–1990 წლებში იყო გასამხედროებული ორგანიზაცია „მხედრიონის“ ერთ-ერთი შემქმნელი და სამტრედიის რეგიონალური ორგანიზაციის ხელმძღვანელი. აფხაზეთის ომის (1992-1993) დროს თავდაპირველად მეთაურობდა გაგრის „მხედრიონის“ ფორმირებას, შემდეგ — ოჩამჩირის სამხედრო ფორმირებას. 

1993–1994 წლებში ვაშაკიძე იყო საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე, 2001–2002 წლებში მუშაობდა საქართველოს წარმომადგენლად დსთ-ის შეიარაღებული ძალების საკოორდინაციო შტაბში. 2004-2013 წლებში პატიმრობაში იყო ბიზნესმენ თამაზ მაღლაკელიძის გატაცების ორგანიზების ბრალდებით. 2013 წელს თბილისის სააპელაციო სასამართლომ უდანაშაულოდ ცნო. დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1993).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1967
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
დარეჯან ვაშაკიძე

**დარეჯან რაჟდენის ასული ვაშაკიძე** (დ. 27 დეკემბერი, 1908, ბაქო, — გ. 8 ივნისი, 1993, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი. პროფესორი (1968), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1974). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1929). იყო თბილისის ა. პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის მათემატიკის სწავლების მეთოდიკის კათედრის გამგე (1968–1979). იკვლევდა ალბათობის თეორიის, მიახლოებითი ანალიზისა და მათემატიკის სწავლების მეთოდიკის საკითხებს. 
## ბიბლიოგრაფია
* მათემატიკური ანალიზის კურსი, ნაწ. 1–3, თბ., 1961–63.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1993
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
სანტა-ანა-სეგაჩე

**სანტა-ანა-სეგაჩე** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ოკოტლანის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 981 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.8-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 26.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 148.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
თამაზ ვაშაკიძე

**თამაზ რემას ძე ვაშაკიძე** (დ. 14 აპრილი, 1961, თბილისი) — ქართველი ბალეტის მოცეკვავე, ქორეოგრაფი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1989).

დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი (1979), სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორია (1993). 1979-1989 წლებში იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის საბალეტო დასის სოლისტი, 1989-1992 წლებში — მოსკოვის ვ. გორდეევის თეატრის „რუსკი ბალეტის“ სოლისტი, 1992 წელს — თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი, 1993 წლიდან — თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებლის სამხატვრო ხელმძღვანელი (2001 წლიდან —  დირექტორი). 2001 წელს დააარსა საერთაშორისო კონკურსი-ფესტივალი „ჭაბუკიანი-ბალანჩინი“, 2002 წელს — ფონდი „ჭაბუკიანი-ბალანჩინი“. 2005 წელს საქართველოს ხელისუფლებასთან დაპირისპირების გამო რუსეთში გადასახლდა (2008 წლიდან ჰქონდა პოლიტიკური დევნილის სტატუსი). 2006-2017 წლებში იყო ეკატერინბურგის სახელმწიფო ოპერისა და ბალეტის თეატრის დამდგმელი რეჟისორი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001). 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1961
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ბალეტმაისტერები
კატეგორია:ქართველი ქორეოგრაფები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვერა ვაშაკიძე

**ვერა ივანეს ასული ვაშაკიძე** (დ. 10 მარტი, 1927, თბილისი, — გ. 22 სექტემბერი, 1996, იქვე) — ქართველი ექიმი-ტოქსიკოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1971), პროფესორი (1979), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985); საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1994). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1949); მუშაობდა სანატორიუმ „ლიკანსა” და „სტროიტელში” (გუდაუთა); იყო ნ. მახვილაძის სახელობის შრომის ჰიგიენისა და პროფდაავადების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ტოქსიკოლოგიური განყოფილების გამგე (1963–1978); ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, ხოლო შემდეგ — დირექტორი (1978–1996).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1996
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ტოქსიკოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ივანე ვაშაკიძე

**ივანე შალვას ძე ვაშაკიძე** (დ. 17 თებერვალი, 1924, სამტრედია, — გ. 2 აგვისტო, 1996, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1969). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985). 

საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1951). 1963–1972 წლებში იყო ბირთვული ფიზიკის სამეცნიერო ლაბორატორიის და ბირთვული ფიზიკის კათედრის გამგე, 1972–1996 წლებში — თეორიული ფიზიკის კათედრის გამგე. 1969–1974 და 1983–1991 წლებში იყო ფიზიკის ფაკულტეტის დეკანი. ვაშაკიძის შრომები ძირითადად ეხება მსუბუქი ატომბირთვების თეორიას. მიღებული აქვს სახელმწიფო, მათ შორის საბრძოლო ჯილდოები.
## ბიბლიოგრაფია
* კვანტური მექანიკა, გამოც. მე-2, თბ., 1978 (თანაავტ.: ვ. მამასახლისოვი, გ. ჭილაშვილი).
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1924
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  1996
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
ლამარა ვაშაკიძე (ექიმი)

**ლამარა მიხეილის ასული ვაშაკიძე** (დ. 2 ივლისი, 1950, სამტრედია, — გ. 2016) — ქართველი პულმონოლოგ-ფთიზიატრი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1996). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (1974). 1980–1994 წლებში მუშაობდა ტუბერკულოზის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის კათედრაზე, 1994 წლიდან იყო ამავე კათედრის გამგე. ვაშაკიძის ნაშრომები ეხება ფთიზიატრიისა და პულმონოლოგიის აქტუალურ საკითხებს.
## ბიბლიოგრაფია
* რეზისტენტური ტუბერკულოზი, თბ., 2006 (თანაავტ.).
* ტუბერკულოზი. სახელმძღვანელო სტუდენტებისათვის, თბ., 2007.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1950
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი პულმონოლოგები
კატეგორია:ქართველი ფთიზიატრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
ლარისა ვაშაკიძე

**ლარისა კონსტანტინეს ასული ვაშაკიძე** (დ. 6 იანვარი, 1935, თბილისი, — გ. 28 აგვისტო, 2014) — ქართველი სწავლული აგრონომი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (2006) და ბიოლოგიურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1965). 

1957 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტი. 1958 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1993-2003 წლებში იყო ციტოგენეტიკის ლაბორატორიის გამგე, ხოლო 2006 წლიდან — ვაზისა და ხეხილის გენოფონდის კვლევისა და გენეტიკა-სელექციის განყოფილების მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი. 

ვაშაკიძის შრომებში შესწავლილია ვაზის ადგილობრივი ჯიშები, მორფოლოგიურად, ციტოგენეტიკურად და ციტოემბრიოლოგიურად გამოკვლეულია ქართული გენოტიპები, ველური და გაველურებული ფორმები. დაჯილდოებულია აკადემიკოს ნ. ი. ვავილოვის მედლით (1987) და ღირსების ორდენით (2013).
## ბიბლიოგრაფია
* ვაზის ქართული გენოტიპების იდენტიფიკაციისა და ზოგიერთი ფიტოტექნიკური ღონისძიების ოპტიმიზაციის მეცნიერული საფუძვლები, თბ., 2006.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  6 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1935
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  2014
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
თამარ ვაშაკიძე

**თამარ ვლადიმერის ასული ვაშაკიძე** (დ. 8 აპრილი, 1957, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი. ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (2001). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ქართველური ენების სპეციალობით (1980). 1980 წლიდან მუშაობს არნოლდ ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტში. 2006 წლიდან არის ამავე ინსტიტუტის ქართული მეტყველების კულტურის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1996–2006 წლებში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიურ უნივერსიტეტში, შემდეგ იყო ქართულ-ამერიკული უნივერსიტეტის ჰუმანიტარული მეცნიერებებისა და ლიბერალური განათლების სკოლის ქართული ფილოლოგიის პროგრამის ხელმძღვანელი.

ვაშაკიძის კვლევის მიმართულებებია ქართული ენის მორფოლოგიის, სინტაქსის, სემანტიკის საკითხები; მეტყველების კულტურასა და ორთოგრაფიასთან დაკავშირებული პრობლემები; კომპიუტერული ლინგვისტიკა. 
## ბიბლიოგრაფია
* ქართული სიტყვის კულტურის საკითხები : სტატიების კრებული (ავტორი) // წ. 13. - თბილისი, თსუ გამ-ბის სტ., 2013.
* მოსწავლის ორთოგრაფიულ-სტილისტიკური ლექსიკონი (რედაქტორი). - თბილისი, მერიდიანი, 2012.
* ჟურნალისტის ორთოგრაფიულ-სტილისტიკური ლექსიკონი (რედაქტორი) // წ. 1. - თბილისი, უნივერსალი, 2009.
* ზმნის აღწერითი წარმოება ძველ ქართულში (ავტორი). - თბილისი, 1993.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1957
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კლივლენდი (ვულკანი)

**კლივლენდი** () — აქტიური სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ჩუგინადაკის კუნძულის დასავლეთ სანაპიროზე. კლივლენდის სიმაღლე 1 730 მეტრია. ალეუტის ქედის 75 ვულკანს შორის იგი ერთ-ერთი ყველაზე აქტიურია. ბოლო 230 წლის განმავლობაში სულ მცირე 22-ჯერ ამოიფრქვა. უახლესი ამოფრქვევა 2017 წელს მოხდა, მანამდე კი თითოჯერ ამოიფრქვა 2016 და 2011 წლებში, ორჯერ ამოიფრქვა 2010-ში და სამჯერ 2009 წელს. 

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:სტრატოვულკანები
ამბაკო შალიკაშვილი

**ამბაკო შალიკაშვილი** (დ. 1794, ვანი, გურიის სამთავრო) — ქართველი თავადი, 1841 წლის გურიის აჯანყების ხელმძღვანელი. 

## ბიოგრაფია
ამბაკო შალიკაშვილი დაიბადა სოფელ ვანში; იგი მოგვიანებით საცხოვრებლად გადავიდა სოფელ გონებისკარში. შალიკაშვილი იყო რუსეთის არმიის პრაპორშიკი. მონაწილეობდა მთიელი მიურიდების წინააღმდეგ ბრძოლაში და იყო გურიის მილიციის წევრი. 1841 წლის აჯანყების დროს მან დატოვა მილიცია, შეუერთდა აჯანყებულებს და გახდა მათი ლიდერი. შალიკაშვილი ერთადერთი ადამიანი იყო, რომელსაც აჯანყების გამო სასჯელი დაუნიშნეს. ის ციმბირში, კატორღაში გადაასახლეს. კატორღიდან ის გაათავისუფლეს გუბერნატორ მურავიოვის შუამდგომლობით. 

შალიკაშვილის როლი აჯანყებაში გარდა ოფიციალური დოკუმენტებისა, ასევე დაფიქსირებულია ხალხურ ლექსებსა და ეგნატე ნინოშვილის რომანში „ჯანყი გურიაში“. ხმალი, რომლითაც ის აჯანყების დროს იბრძოდა, დაცულია ოზურგეთის მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1794
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:ქართველი მეამბოხეები
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სამხედრო პირები
მაია ბერიძე

**მაია ბერიძე** (დ.19 სექტემბერი, 1963) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პედაგოგი. ექიმი-ნევროლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
1984 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი.  კლინიკური ორდინატურა ნევროლოგიაში, ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში ჩააბარა 1986 წელს. თბილისის სახელმწიფო უცხო ენების ინსტიტუტი, ინგლისური დეპარტამენტი, სინქრონული თარგმანის უმაღლესი კურსები, კვალიფიკაცია - თარჯიმან- რეფერენტი, 1997 წელს. 1987-1988 წლებში იყო ექიმი-ნევროლოგი, N2 საავადმყოფო, პოლიკლინიკური გაერთიანების ნევროლოგიური სტაციონარის ექიმი. 1998-2004 წლებში დიპლომისშემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის რექტორის თანაშემწე. 

1999-2006 წლებში მუშაობდა ნევროლოგიის კათედრის ასისტენტად, ნევროლოგიური განყოფილებაში, დიპლომის შემდგომი განათლების სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიაში. 2004-2006 წლებში საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო აკადემიის მედიკო-ბიოლოგიური ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე. 2006-2009 წლებში დაიკავა ნევროლოგიის დეპარტამენტის ასისტენტ-პროფესორის პოზიცია, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტში. 2004-2009 წლებში იყო ს.ხეჩინაშვილის სახელობის საუნივერსიტეტო კლინიკის ნევროლოგი. 2009-2015 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნეირომედიცინის დეპარტამენტის ნევროლოგიის პროპედევტიკის და ტოპიკური დიაგნოსტიკის ასოცირებული პროფესორი. 2009-2010 წელს თბილისის ცენტრალური რკინიგზის საავადმყოფოს ნევროლოგიური დეპარტამენტის კლინიკური ხელმძღვანელი. 2010-2015 წლებში შპს „დეკა“-ს ნევროლოგირი დეპარტამენტის ნევროლოგი (კონსულტანტ პროფესორი). 2014 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ნევროლოგიის რეზიდენტურის პროგრამ-დირექტორი. 

2015 წლიდან ნევროლოგიის პროფესორი, თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის N1 საუნივერსიტეტო კლინიკის ნერვული დეპარტამენტის ხელმძღვანელი. სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი. მიღებული აქვს სამეცნიერო ჯილდოები, 2014 წელს დასახელებულ იქნა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის საუნივერსიტეტო კლინიკა შპს „დეკა“-ს "წლის საუკეთესო ნევროლოგად". 

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, თბ., 2012, გვ. 308

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ნევროლოგები
ნიკოლოზ ვაშაკიძე

**ნიკოლოზ ამირანის ძე ვაშაკიძე** (დ. 1 დეკემბერი, 1965, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მეტალურგი, თანამდებობის პირი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1997), პროფესორი (2001). 

დაიბადა ქართველი ინჟინერ-მანქანათმშენებლის ამირან ვაშაკიძის ოჯახში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი (1987). გავლილი აქვს სასწავლო კურსები დიდი ბრიტანეთის სასწავლებლებში (1997–2002) თავდაცვისა და უსაფრთხოების სწავლების პროგრამით. 1988 წლიდან მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. 2000–2012 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო საქართველოს ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე, ნავთობის საერთაშორისო კორპორაციის პრეზიდენტი, საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე, საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე. ვაშაკიძის კვლევის სფეროა: სორტული პროფილების გლინვის ოპტიმიზაცია; გლინვის პროცესების მათემატიკური მოდელირება; ელექტროგლინვის პროცესების განვითარება და კალიბრთა სისტემების კვლევა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1965
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი მეტალურგები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ცარო ვაშაკიძე

**ცარო მიხეილის ასული ვაშაკიძე** (დ. 1 იანვარი, 1940, სოფ. აბასთუმანი, ახლანდ. ადიგენის მუნიციპალიტეტი — გ. 1 დეკემბერი, 2024) — ქართველი გეოგრაფი, კარტოგრაფი.

დაიბადა ასტროფიზიკოს მიხეილ ვაშაკიძის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი (1964). 1965-1966 წლებში მუშაობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფის ინსტიტუტის კარტოგრაფიულ განყოფილებაში კარტოგრაფად, 1966 წლიდან — ქართული ენციკლოპედიის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში კარტოგრაფიის რედაქციის უფროს სამეცნიერო რედაქტორად, 1974 წლიდან — ჯგუფის უფროსად. მისი უშუალო ხელმძღვანელობით და მონაწილეობით „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის“ ყველა ტომში დაიბეჭდა 700-მდე რუკა, ენციკლოპედია „საქართველოში“ (1997) მისი მონაწილეობით 37 რუკა დაიბეჭდა, ხოლო ენციკლოპედია „თბილისში“ — 20 რუკა. პარალელურად, 1994 წლიდან მუშაობდა საქართველოს გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის სახელმწიფო დეპარტამენტის კარტოგრაფიის სამმართველოში მთავარ სპეციალისტად, შემდეგ უფროსის მოადგილედ, 2001 წლიდან — სამმართველოს უფროსად.

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი.-თბ., 2003. — გვ.121-122.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1940
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კარტოგრაფები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ც
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
დარვინ ნუნიესი

**დარვინ გაბრიელ ნუნიეს რიბეირო** (დ. 24 ივნისი, 1999) — ურუგვაელი ფეხბურთელი. ინგლისის პრემიერ ლიგის კლუბ „ლივერპულისა“ და ურუგვაის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

ნუნიეზი „პენიაროლის“ აღზრდილია და პირველ გუნდში დებიუტი 2017 წელს ჰქონდა. 2019 წლის აგვისტოში სეგუნდა დივიზონის კლუბ „ალმერიას“ შეუერთდა. 2020 წელს €24 მილიონის სანაცვლოდ შეუერთდა „ბენფიკას“, რაც პორტუგალიური ფეხბურთის ისტორიაში ყველაზე ძვირადღირებული შენაძენი გახდა. კლუბში ყოფნის მეორე სეზონში მოიგა ბოლა დე პრატა, გახდა რა პრიმეირა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირი, გაიტანა 26 გოლი 28 შეხვედრაში. 2022 წელს „ლივერპულმა“ €75 მილიონის სანაცვლოდ შეიძინა (£64 მილიონი).

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 24 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პენიაროლის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლისაბონის ბენფიკას ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სერგო ვაშაყმაძე

**სერგო ესტატეს ძე ვაშაყმაძე** (დ. 3 მარტი, 1901, სოფ. სალხინო, ახლანდ. ვანის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 მარტი, 1995, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, მათემატიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1961). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1931). 1924–1927 წლებში მუშაობდა სოხუმის 9-წლიან ქართულ სკოლაში მათემატიკის მასწავლებლად, ხოლო 1931–1980 — თბილისის სხვადასხვა სკოლაში. მათემატიკაში მოსწავლეთა შორის პირველი ოლიმპიადის ერთ-ერთი ორგანიზატორი (1933, თბილისის №26 საცდელ-საჩვენებელი სკოლა) საბჭოთა კავშირში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.
## ბიბლიოგრაფია
* ჩემი გამოცდილებიდან, თბ., 1985.
* У истоков олимпиадного движения, «Квант», 1979, №11.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ომარ ვაშაკიძე

**ომარ შალვას ძე ვაშაკიძე** (დ. 27 აპრილი, 1933, სოფ. დიდი ჯიხაიში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 ივლისი, 2007, თბილისი) — ქართველი აგრარიკოს-ეკონომისტი. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1995). 

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის ეკონომიკური ფაკულტეტი (1955). 1959–1964 წლებში მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის ეკონომიკისა და ორგანიზაციის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1964–2006 წლებში — საქართველოს სახელმწიფო საგეგმო კომიტეტთან არსებულ სახალხო მეურნეობის ეკონომიკისა და დაგეგმვის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში სოფლის მეურნეობის განყოფილების გამგედ. 1959 წლიდან ლექციებს კითხულობდა საქართველოს აგრარულ უნივერსიტეტსა და თბილისის სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში. 1992–1998 წლებში იყო სახელმწიფო მრჩეველი საქართველოს სახელმწიფო მეთაურის (1995 წლიდან — საქართველოს პრეზიდენტის) აპარატში. მონაწილეობდა ქვეყნის აგრარულ-სამრეწველო კომპლექსის ეკონომიკისა და მართვის საკანონმდებლო აქტების შემუშავებაში. ვაშაკიძის შრომები ეძღვნება აგროსამრეწველო კომპლექსის ეკონომიკის, სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის, მართვისა და დაგეგმვის საკითხებს. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
დიანა ვაშაყმაძე-ვერონეზე

**დიანა თამაზის ასული ვაშაყმაძე-ვერონეზე** (დ. 4 ნოემბერი, 1966, თბილისი, — გ. 14 მაისი, 2011, იქვე) — ქართველი მომღერალი (დრამატული სოპრანო), თეორეტიკოს-ფიზიკოსი. იტალიელი მუსიკოსის ა. ვერონეზეს მეუღლე. 

1987 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, ხოლო 1991 წელს — თბილისის კონსერვატორია (პროფ. ნ. ანდღულაძისა და გ. კარიაულის კლასი). 1987 წელს სწავლა განაგრძო ნიუ-იორკის კონსერვატორიაში (პროფ. მალასის კლასი) და ოზიმოს ვოკალურ აკადემიაში. 1994–1996 წელს ვაშაყმაძე-ვერონეზემ გაიარა პროფესიული სწავლების პროგრამა ნიუ-იორკის მანჰეტენის უმაღლეს სამუსიკო სკოლაში. ვაშაყმაძე-ვერონეზეს დებიუტი საოპერო სცენაზე შედგა ნიუ-იორკში, რ. ვ. უილიამზის ოპერაში „ზღვის მხედრები”; ვაშაყმაძე-ვერონეზეს მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ლედი მაკბეთი, აიდა, აზუჩენა (ჯ. ვერდის „მაკბეთი”, „აიდა”, “ტრუბადური”), ტურანდოტი (ჯ. პუჩინის „ტურანდოტი”), იზოლდა (რ. ვაგნერის „ტრისტანი და იზოლდა”) და სხვ. 2005 წელს ვაშაყმაძე-ვერონეზე წარმატებით წარსდგა ქართული მაყურებლის წინაშე აიდას პარტიით ვერდის ოპერა „აიდაში”. ჰქონდა ძლიერი, ყველა რეგისტრში თანაბრად მჟღერი, სავსე ბგერის მქონე ხმა. აღსანიშნავია ვაშაყმაძე-ვერონეზეს სამეცნიერო მოღვაწეობა. ის ავტორია სამეცნიერო ნაშრომებისა მათემატიკასა და თეორიულ ფიზიკაში. ერთ-ერთმა პირველმა დაიწყო კვანძთა თეორიის გამოყენება ელემენტარული ნაწილაკების აღსაწერად. მიღებული აქვს 3 პატენტი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2009).

## ბიბლიოგრაფია
* Same Problems of Particle Physics According to the Topological Models of Three-dimensional Manifolds, Tb., 2000.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1966
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2011
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ქოჯათეფე (რიზეს რაიონი)

**ქოჯათეფე** () — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 18 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 176 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:რიზეს რაიონის სოფლები
HeLa

მინი|HeLa-ს უჯრედები ელექტრონული მიკროსკოპის ქვეშ
**HeLa** — ცნობილი უჯრედული ხაზი, რომელიც  მრავალ სამეცნიერო კვლევაში ბიოლოგიისა და ფარმაკოლოგიის სფეროში გამოიყენება. უჯრედი, რომელსაც ასევე „უკვდავს“ უწოდებენ, ჰენრიეტა ლაქსისგან, აფროამერიკელი ქალისგან, 1951 წელს, მისი ნებართვის გარეშე მიიღეს მკვლევარ ჯორჯ გაიეს მიერ. ეს უჯრედები უნიკალურია, რადგან  ლაბორატორიულ პირობებში განუწყვეტლივ გამრავლების უნარი გააჩნიათ, რაც მათ უკვდავად აქცევს.

HeLa-ს უჯრედები ერთ-ერთ პირველ უკვდავ უჯრედულ ხაზს წარმოადგენენ და ფართოდ გამოიყენებიან სამეცნიერო კვლევებში, მათ შორის, კიბოს, ვირუსების, გენეტიკის და ვაქცინების შესწავლაში.

გაიემ უჯრედებს ჰენრიეტა ლაქსის სახელის საწყისი ასოების მიხედვით HeLa უწოდა. ეს იყო პირველი ადამიანის უჯრედები, რომლებიც გაიზარდა ლაბორატორიაში.

HeLa უჯრედები თავიდანვე პაპილომა ვირუსით დაინფიცირდა, რაც ხშირად ხდება კიბოს უჯრედებთან, რომლებმაც მოკლა ჰენრიეტა. HeLa-ს უჯრედებს აქვთ პათოლოგიური კარიოტიპი. მის ქვეხაზს აქვს 49-78 ქრომოსომა, განსხვავებით ადამიანის ნორმალური კარიოტიპისგან, რომელიც შეიცავს 46 ქრომოსომას.

HeLa უჯრედები წლების განმავლობაში განვითარდა, რათა მოერგოს ზრდას in vitro და მათი დაყოფის გამო, წარმოიშვა რამდენიმე ხაზი. ამჟამად არსებობს HeLa-ს რამდენიმე უჯრედის ხაზი. ეს უჯრედული ხაზები გამოიყენება, სხვა საკითხებთან ერთად, როგორც კიბოს უჯრედების მოდელი, უჯრედებს შორის სიგნალის გადაცემის მექანიზმების შესასწავლად და სხვა მიზნებისთვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ონკოლოგია
სიენეგა-დე-სიმატლანი

**სიენეგა-დე-სიმატლანი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიმატლანის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 043 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 10.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 295.4 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1844 წლის 18 ნოემბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები