open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჟაკ დე ვიტრი

მინი|ჟაკ დე ვიტრის საბეჭდავი აკრის ეპისკოპოსობის პერიოდში
**ჟაკ დე ვიტრი** (, ; დ. დაახლ. 1170 — გ. 1 მაისი, 1240) — ფრანგი სასულიერო პირი, ისტორიკოსი.

განათლება პარიზში მიიღო. 1214 წლიდან იყო აკრის ეპისკოპოსი. 1225 წელს ევროპაში დაბრუნდა. 1229 წლიდან იყო კარდინალი. მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ჯვაროსნული ლაშქრობების ორგანიზებაში. მისი თხზულება „აღმოსავლეთის ისტორია“ (Historia Orientalis) ჯვაროსნული ომების ისტორიის მნიშვნელოვანი წყაროა. შემორჩენილია ასევე მისი ქადაგებები და წერილები პაპ ჰონორიუს III-ის მიმართ.

დე ვიტრის საინტერესო ცნობები აქვს ქართველების შესახებ: 

## ლიტერატურა
* თვარაძე ა., საქართველო და კავკასია ევროპულ წყაროებში (XII–XVI საუკუნეთა ისტორიოგრაფიული და კარტოგრაფიული მასალის საფუძველზე), თბ., 2004.

* Bréhier, Louis René, "[Jacques de Vitry](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Jacques_de_Vitry)". Catholic Encyclopedia, v. 8. New York, 1913.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1240
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:კარდინალები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ვიტრუვიუსი

**ვიტრუვიუსი** () — ძვ. წ. I საუკუნის რომაელი არქიტექტორი და ინჟინერი. 

ვიტრუვიუსის ცხოვრების შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი. მისი ათწიგნიანი ნაშრომი „არქიტექტურის შესახებ“ (De architectura) ერთადერთი ანტიკური არქიტექტურული ტრაქტატია, რომელმაც ჩვენამდე სრული სახით მოაღწია. ტრაქტატში განხილულია იმდროინდელი არქიტექტურული ცოდნის თითქმის ყველა ასპექტი — სამშენებლო, საინჟინრო-ტექიკური და სამხატვრო საკითხები. თხზულება ეფუძნება ავტორის პირად გამოცდილებას, ასევე ელინისტური ხანის ბერძენი ავტორების, კერძოდ ჰერმოგენეს, ნაშრომებს. 

აღსანიშნავია ვიტრუვიუსის მოსაზრება არქიტექტურული ნაწარმოების ტექნიკური, ფუნქციური და ესთეტიკური ასპექტის ერთიანობის შესახებ (ნაგებობა უნდა იყოს გამძლე, სარგებლიანი და ლამაზი). ვიტრუვიუსის ტრაქტატი შუა საუკუნეებში თითქმის სრულიად მიივიწყეს, მაგრამ ევროპული რენესანსის დროიდან დაიწყეს მისი შესწავლა და თარგმნა მრავალ ენაზე. მან დიდი როლი ითამაშა XVII–XVIII საუკუნეების არქიტექტურული ორდერის კანონიკური ფორმების გამომუშავებაში. ვიტრუვიუსის მოძღვრება პროპორციების შესახებ საფუძვლად დაედო ლეონარდო და ვინჩის ნახატს „ვიტრუვიუსის ადამიანი“ (1490). ვიტრუვიუსის ნაშრომში აღწერილია ძველი კოლხური სახლი — პროტოტიპი შემდეგდროინდელი ქართული ტრადიციული დარბაზისა.

## ბიბლიოგრაფია
* Vitruvius: On Architecture, ed. Frank Granger, Loeb Classical Library, 1931. 
* Десять книг об архитектуре, пер. Ф. А. Петровского, т. 1, М., 1936.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის რომაელები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
თამარ ვიხოდცევა

**თამარ მიხეილის ასული ვიხოდცევა** (დ. 23 დეკემბერი, 1907, თბილისი, — გ. 2 სექტემბერი, 1993, იქვე) — ქართული ბალეტის მსახიობი, კლასიკური ცეკვის პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი (1961). 

1917–1920 წლებში სწავლობდა თბილისში ა. ინოჩენცის, 1920–1921 წლებში — მ. მორდკინის კერძო საბალეტო სტუდიებში, ხოლო 1921–1926 წლებში — მ. პერინის საბალეტო სკოლა-სტუდიაში. 1924–1937 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი მოცეკვავე, 1936–1991 წლებში — თბილისის ვ. ჭაბუკიანის სახელობის ქორეოგრაფიული სასწავლებლის კლასიკური ცეკვის პედაგოგი. მის აღზრდილთა შორის არიან: ნინო ანანიაშვილი, ლილიანა მითაიშვილი, ლ. ბაბკოვა, თ. სანაძე, ი. ზელენსკი და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ბალერინები
მნემე (მუზა)

**მნემე** () — მეხსიერების მუზა ბერძნულ მითოლოგიაში. სამი "უფროსი მუზიდან" ერთ-ერთი..

ჰესიოდე ცეკვა-თამაშსაც მუზების წყალობად თვლიდა. შემდეგ მუზათა ფუნქციები უფრო განივრცო, მაგრამ ჰესიოდისეული ვერსია, რიცხვი და სახელები მტკიცედ დარჩა, თუმცა იყო სხვა ვერსიებიც. ზოგი სამს ასახელებს: მელეტე (ფიქრი, ჩაფიქრება, აზროვნება), მნემე (მეხსიერება), აიდე (სიმღერა) — ამ სამეულის მსახურება დააწესეს ჰელიკონზე გმირებმა ოტოსმა და ეფიალტესმა.

მის სახელს ატარებს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი მნემე.

## ლიტერატურა 
* გელოვანი ა., „მითოლოგიური ლექსიკონი“, თბილისი, 1983, გვ. 334

## სქოლიო
კატეგორია:მუზები
ფიქლობის ციხე

**ფიქლობის ციხე** — ციხესიმაგრე არტაანის პროვინციაში, თურქეთის რესპუბლიკა. ქალაქ ხანახის გავლით გზა სოფელ ინჯედერეში მიდის, სადაც აგებულია ინჯედერეს ანუ ფიქლობის ციხე. ფიქლობი სოფლის ძველი სახელწოდებაა, თუმცა, მოგვიანებით, თურქებმა მას სახელი გამოუცვალეს და ინჯედერე დაარქვეს.

## ტოპონიმი
ციხის ძველი სახელწოდება ფიქლობი ყოფილა. სერგი ჯიქიას მიხედვით დიდ რუკებზე ყველგან ეს ციხე სოფელ ვარდისუბნის გვერდით არის აღნიშნული. სახელი "ფიქლობი", როგორც ჩანს, ფიქალის ქვის მიხედვით მიიღო, თუმცა არსებობს განსხვავებული მოსაზრებაც. ტერმინი "ფიქალი" სულხან-საბას "ლექსიკონი ქართულის" მიხედვით, "არს ქვის ფიცარი". იმავე ლექსიკონის სხვა ხელნაწერებში მისი მნიშვნელობა განმარტებულია როგორც, "ქვა დიდი, ბრტყელი და თხელი". "ფიქლობი" ამ შემთხვევაში ფიქალის ქვით მდიდარ ადგილს აღნიშნავს. ეჭვი არ არის, რომ ციხისა და სოფლის სახელწოდებაც სწორედ ფიქალის ქვის სახელიდან არის წარმომდგარი. ციხე-კოშკიც უპირატესად ამგვარი ქვის მასალისგან არის აგებული. მთელი ეს მასალა მრავლად მოიპოვება სოფელსა და მის მიდამოებში.

## ისტორიული გეოგრაფია
ფიქლობის ციხე მდებარეობს ქართული ისტორიული პროვინციის, ერუშეთის ტერიტორიაზე. ძველ დროში ერუშეთის მხარე დაკავშირებული იყო არტაანთან. თავდაპირველად პოლიტიკური ცენტში არტაანში მდაბარე ქალაქი ჰური ყოფილა. მემატიანეს აზრით ჰური ძველი ნაქალაქარია, რომელსაც ადრე ქაჯთა ქალაქი ერქვა. ჰურის ციხე ძველი მეგალითური ციხე-სიმაგრეა, როგორც ჩანს, ამ ტერიტორიაზე ადრე ციხე-ქალაქი ყოფილა. ძველი ნაქალაქარის კვალი შუა საუკუნეებში კარგად იკითხებოდა. მოგვიანებით მან თავისი მნიშვნელობა დაკარგა და პირველობა სხვა ადმინისტრაციულ ცენტრებს დაუთმო.

## ლიტერატურა
*ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ., 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
აბიგაილ კაუენი

**აბიგაილ კაუენი** (; დ. 18 მარტი, 1998) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. იგი ცნობილია დორკების როლით „საბრინას გამაცივებელ თავგადასავალში“ და ბლუმს Netflix-ის ცოცხალი მოქმედებით Winx Club-ის ადაპტაციაში, სახელწოდებით „Fate: The Winx Saga“.

## ადრეული ცხოვრება 
კაუენი დაიბადა გეინსვილში, ფლორიდაში. იგი გაიზარდა ფერმაში ძმასთან დოუსონთან ერთად. ბავშვობაში სამსახიობო გაკვეთილებს ატარებდა. სწავლობდა ოვიედოს საშუალო სკოლაში, სადაც იყო სპორტსმენი მძლეოსნობაში.

კაუენი სწავლობდა საზოგადოებასთან ურთიერთობას ფლორიდის უნივერსიტეტში, შემდეგ კი ოჯახთან ერთად გადავიდა ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში 2016 წელს სამსახიობო კარიერის გასაგრძელებლად.

## კარიერა 
კაუენმა სამსახიობო კარიერა დაიწყო 17 წლის ასაკში, ბრუკლინის როლით Fox-ის Red Band Society-ში. 2017 წელს მან ითამაშა ვიკი ჩარმაიკლი Netflix-ის უცნაური ამბების მეორე სეზონში. 2017 წლიდან 2018 წლამდე მან მია ტანერის როლი შეასრულა CBS-ის „სიბრძნე ბრბოში“. 2018 წელს მან განასახიერა ელიზა ჰანტერი Freeform-ის The Fosters-ში, რასაც მოჰყვა რიკოშეტი YouTube-ის The Power Couple-ში. 2020 წელს მისი დებიუტი შედგა ადრიენის როლში „მე ჯერ„ კიდევ მჯერა“.

2018 წლიდან 2020 წლამდე კაუენმა განასახიერა დორკას Netflix-ის სერიალში, „საბრინას შემზარავი თავგადასავალი“. 2021 წელს მან დაიწყო Bloom-ის თამაში, Netflix-ის Winx Club-ის ლაივ-მოქმედების ადაპტაციაში, სახელწოდებით „Fate: The Winx Saga“. მან ბლუმი აღწერა, როგორც ჯიუტი, მიზანდასახული ინტროვერტი, რომელიც აღმოაჩენს, რომ მას აქვს ცეცხლის ძალა და გაგზავნილია "სხვა სამყაროში", რათა დაეუფლოს მათ.

2021 წელს კაუენმა ითამაშა ფიონას როლი ფილმში „Witch Hunt“. კითხვაზე, გამოადგა თუ არა გაკვეთილები, რომელიც მან ისწავლა „საბრინას შემაძრწუნებელი თავგადასავალი“, მან თქვა: „ვგრძნობ, რომ ეს ფილმი ძალიან განსხვავებულია. დიახ, ეს ჯადოქრობაა, მაგრამ ისინი ძალიან განსხვავებული პერსონაჟები არიან. მაგრამ მხოლოდ ჯადოსნურ ელემენტს, ვფიქრობ, რომ ვიყენებდი ჩემს ფანტაზიას გარკვეულ სცენარებში, შეიძლება ითქვას, რომ მიჩვეული ვიყავი. მაგრამ, რა თქმა უნდა, ეს იყო სრულიად განსხვავებული პერსონაჟი, სრულიად განსხვავებული ტიპის პროექტი ჩემთვის, რაც სახალისოა და ეს იყო გამოწვევა”. შემდეგ, მან ითამაშა ანგელოზის როლი ფილმში „Redeeming Love“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გევორგ არუთუნიანი

**გევორგ არუთუნიანი** (,  დ. 7 სექტემბერი, 1928 — გ. 10 იანვარი, 2002) — საბჭოთა და სომეხი დრამატურგი, მწერალი, თეატრის მოღვაწე და სცენარისტი. სომხეთის სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1979), სომხეთის მწერალთა კავშირის გაბრიელ სუნდუკიანის პრემიის და „არტავაზდის“ პრემიის მფლობელი, სომხეთის სსრ დამსახურებული არტისტი (1975).

## ბიოგრაფია
### საწყისი პერიოდი 
გევორგ არუთუნიანი დაიბადა 1928 წლის 7 სექტემბერს სომხეთის სსრ-ში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ ჩაირიცხა ერევნის სამედიცინო კოლეჯში. 1946 წელს მან წარმატებით დაასრულა სწავლა კოლეჯში. 1950-1965 წლებში მუშაობდა სხვადასხვა სამედიცინო დაწესებულებაში, პარალელურად სწავლობდა ერევნის სამედიცინო ინსტიტუტში, რომელიც დაამთავრა 1962 წელს. 1964 წელს გახდა სსრკ ლიტერატურული ფონდის სომხური ფილიალის კლინიკის მთავარი ექიმი. ერთი წლის შემდეგ მან სამუდამოდ მიატოვა მედიცინა.

### შემოქმედებითი საქმიანობა 
1965 წელს გევორგ არუთუნიანი დაინიშნა სსრკ ლიტერატურული ფონდის სომხური ფილიალის დირექტორის პოსტზე, რომელსაც იკავებდა 1995 წლამდე. არუთუნიანი მრავალი კომედიისა და პიესის ავტორია, რომელთაგან ზოგიერთი დაიდგა როგორც სომხეთში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. მწერლის ნაწარმოებები თარგმნილია მრავალ ენაზე. ლიტერატურის დარგში დამსახურებისთვის ის მიიღეს სომხეთის მწერალთა კავშირის კომიტეტის შემადგენლობა. გარდა ამისა, გევორგ არუთუნიანი იყო მრავალი ცნობილი პიესის ავტორი, ასევე არაერთი საბჭოთა ფილმის სცენარისტი. მადლობის ნიშნად დაჯილდოვდა სომხეთის რესპუბლიკის „გაბრიელ სუნდუკიანის“ სახელობის სახელმწიფო პრემიით და თეატრალური პრემიით „არტავაზდი“. არაერთი პუბლიკაცია და კვლევა მიეძღვნა გევორგ არუთიუნიანს. ერთ-ერთი მათგანია დრამატურგის ჟირირ ანანიანის ნაწარმოები „გევორგ არუთუნიანი“ (ერევანი, 1981 წ.). ასევე კიდევ ერთი ცხოვრებისეული კვლევა ნაშრომი „იუმორის რაინდი“ (ერევანი, 1999), რომელიც სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსის სევაკ არზუმანიანის მიერ  არის დაწერილი.

გევორგ არუთუნიანი გარდაიცვალა 2002 წლის 10 იანვარს.

## ხსოვნა
დრამატურგის გარდაცვალებიდან ერთი წლის შემდეგ, 2003 წელს, მისი დაბადებიდან 75 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, გამოიცა არუთუნიანის მანამდე გამოუქვეყნებელი ნაწარმოებების კრებული. 2005 წელს, მისი ქალიშვილის, გაიანე არუთუნიანის ძალისხმევით, გამოიცა ანთოლოგია „მოვიდა, გაკვირვებული, წავიდა“, რომელშიც შეგროვდა მისი ცნობილი თანამედროვეების მოგონებები მის შესახებ. 2006 წელს გამოქვეყნდა ლიტერატურული კრიტიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ვაჩაგან გრიგორიანის ნაშრომი „გევორგ არუთუნიანის დრამა“. 2008 წლის ბოლოს, გევორგ არუთუნიანის დაბადებიდან 80 წლის იუბილესთან დაკავშირებით, მუსიკალური კომედიის ა. პარონიანის სახელობის თეტრში, სახალხო არტისტმა ერვანდ კაზანჩიანმა დადგა თავისი ბოლო სპექტაკლი „ბატონი შმო და მეგობრები“. ასევე სომხეთის სსრ სახელმწიფო პრემიით, გაბრიელ სუნდუკიანის სახელობის სომხეთის მწერალთა კავშირის პრემიით და თეატრალური პრემია "არტავაზდით".

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:თეატრის რეჟისორები
კატეგორია:სომეხი მწერლები
იუსუფ ზუეინი

**იუსუფ ზუეინი** ( , დ. 1931, აბუ ქამალი,  სირიის სამანდატო ტერიტორია — გ. 10 იანვარი, 2016, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — სირიელი სახელმწიფო მოღვაწე, ბაასის პარტიის წევრი 1957 წლიდან. ორჯერ იყო სირიის პრემიერ-მინისტრი (1965 და 1966-1968 წლებში).

## ბიოგრაფია 
განათლება მიიღო დამასკოს უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. შემდეგ მოხალისედ წავიდა ალჟირის განმათავისუფლებელ ომში, იბრძოდა ჰუარი ბუმედიენის რაზმში. 1957 წელს სირიაში დაბრუნების შემდეგ მისი ყურადღება მიიპყრო ბაასის პარტიის მიერ გამოცხადებულმა სოციალისტურმა და პანარაბულმა იდეებმა და გახდა მისი წევრი.

1963 წლის 8 მარტის ბაასის პარტიის მიერ ორგანიზებული გადატრიალების შემდეგ, დაიკავა სოფლის მეურნეობის მინისტრის თანამდებობა: მისი მთავარი  ამოცანა გახდა აგრარული რეფორმის განხორციელება, რომელიც ითვალისწინებდა მსხვილი მემამულეების მიწის ფართომასშტაბიან კონფისკაციას  და ამ მიწების გადაცემას ღარიბი და გაჭირვებული სოფლის ფენებისთვის.

შიდაპარტიულ ბრძოლაში, რომელიც მალე დაიწყო გამოცდილ, სამოქალაქო ზომიერ ფრთას შორის, რომლის ლიდერები იყვნენ მიშელ აფლიაკი და სალაჰ ალ-დინ ბიტარი, და ახალგაზრდულ ფრთას, რომელიც ძირითადად სამხედროებისგან შედგებოდა (მისი მთავარი ლიდერები იყვნენ სალაჰ ჯადიდი და ჰაფეზ ალ-ასადი). პოლიტიკოსმა ამ უკანასკნელის მხარე დაიკავა.

1965 წლის სექტემბერში იგი დაინიშნა სირიის პრემიერ მინისტრად. გამოაცხადა რადიკალური სოციალური რეფორმების ამბიციური პროგრამა სირიის სოციალისტური ტრანსფორმაციის მიმართულებით და საგარეო პოლიტიკა, რომელიც ეფუძნებოდა სსრკ-სა და CMEA-ს ქვეყნებთან თანამშრომლობას. 1966 წლის 23 თებერვლის შიდაპარტიული გადატრიალების შემდეგ, რის შედეგადაც ჯადიდი და ასადი მოვიდნენ ხელისუფლებაში, იუსუფ ზუეინი კვლავ პრემიერ მინისტრად დაინიშნა.

ხსენებული პოსტი ეკავა 1967 წლის არაბეთ-ისრაელის ომის დროს, თუმცა დიდი კრიტიკა დაიმსახურა სახელმწიფო საქმეების არასაკმარისად ოსტატურად მართვასთან დაკავშირებით.  პრემიერ-მინისტრის მიმართ კრიტიკა ომის შემდეგ გაიზარდა, ამჟამად უკვე იმ მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობის გამო, რომელშიც ქვეყანა აღმოჩნდა. 1968 წლის ოქტომბერში იგი იძულებული გახდა გადამდგარიყო.

იუსუფ ზუეინი დაახლოებული იყო სალაჰ ჯადიდთან, ამიტომ მისი დამხობის და ჰაფეზ ასადის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ  1970 წლის 13 ნოემბერს. პოლიტიკოსი დააპატიმრეს. მან ციხეში  11 წელი გაატარა.  გაათავისუფლეს 1981 წელს და მიეცა საშუალება გამგზავრებულიყო გაერთიანებულ სამეფოში სამკურნალოდ. გამოჯანმრთელების შემდეგ ის გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა უნგრეთში, შემდეგ კი შვედეთში.

იუსუფ ზუეინი გარდაიცვალა 2016 წლის 10 იანვარს ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ სტოკჰოლმში, შვედეთში 84 წლის ასაკში. 

## ლიტერატურა 
* Sami Moubayed, Steel and Silk: Men and Women Who Shaped Syria, 1900–2000, Seattle, 2002, pp. 354-355 წწ.

## სქოლიო 

კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:სირიის პრემიერ-მინისტრები
პასანგ ლამუ შერპა აკიტა

**პასანგ ლამუ შერპა აკიტა** (დ. 1984) — ნეპალელი შერპა ალპინისტი. პირველი ნეპალელი ქალი, რომელიც ნეპალში გახდა ალპინიზმის ინსტრუქტორი და ერთ-ერთი პირველი ნეპალელი ქალი, რომელმაც მწვერვალი K2 დალაშქრა. 2016 წელს, National Geographic-ის მიერ  წლის ავანტიურისტად დასახელდა და გადაეცა 45-ე საერთაშორისო ალპური სოლიდარობის ჯილდო იტალიის ქალაქ, პინზოლოში.

## ექსპედიცია 
2006 წელს, აკიტა გახდა პირველი ქალი, რომელიც ავიდა გოსუმ II-ზე. 2007 წელს, ავიდა ევერესტზე, 14 წლით ადრე მისივე სეხინია, პასანგ ლამუ შერპა, გახდა პირველი ნეპალელი ქალი რომელიც ევერესტზე ავიდა, თუმცა გზაში გარდაიცვალა. 

2014 წელს, ნეპალელი ალპინისტებისგან შემდგარმა სამქალიანმა გუნდმა, ისტორიაში პირველად დალაშქრა K2, რომლის შემადგენლობაშიც აკიტა შედიოდა. აკიტასთან ერთად ასვლა მაია შერპა და დავა იანგზუმ შერპა; ისინი შეიოდნენ შედარებით დიდი ექსპედიციის გუნდში სადაც მათთან ერთად მამაკაცებიც იყვნენ.

## აქტივიზმი 
2013 წელს, აკიტა შეუერთდა Nomads Clinic-ის, სამედიცინო სერვისს ჰიმალაის შორეული რეგიონებისთვის. 2015 წლის აპრილში ნეპალში მომხდარი მიწისძვრის ცენტრში, ის მოხალისეობრივად შეუერთდა სამედიცინო დახმარების ცენტრს, აკიტა ეხმარებოდა უსახლკაროებს თავშესაფრის აშენებაში და მათ ამარაგებდა საჭირო საყოფაცხოვრებო ნივთებით, კოორდინაციას უწევდა დაზარალებურებს და მათთვის მოაწყო სამედიცინო დახმარების ცენტრი. აკიტა ხელს უწყობს განათლების ფონდის განვითარებას, რომლის მთავარი მიზანიც ნეპალელი ქალების განათლების დონის ამაღლებაა.

## პირადი ცხოვრება 
აკიტა დაიბადა ხუმჯუნგში და გაიზარდა ლუკლაში. მამამისი გარდაიცვალა როდესაც ის ჯერ კიდევ არასრულწლოვანი იყო, ის და მისი და დაობლდნენ მას შემდეგ რაც დედამისი გარდაიცვალა, როდესაც აკიტა 15 წლის იყო. საცხოვრებლად კატმანდუში გადავიდნენ სადაც მიიღო საშუალო განათლება და მუშაობა დაიწყო მთამსვლელად. ოთხი წლის შემდეგ, აკიტამ ჩააბარა კონრად ანკერის ხუმბოს ალპინისტთა ცენტრში. აკიტამ მთამსვლელის დიპლომი აიღო სათხილამურო და მთამსვლელობის სკოლაში (ENSA), ჩამონში.

მისი ოჯახი ფლობს რესტორანს ლუისვილში, სადაც ის შეთავსებით მუშაობდა მთამსვლელობის ექსპედიციებს შორის.

მისი პირველი სახელი, პასანგი, ნეპალური სიტყვაა და პარასკევს ნიშნავ, ის სწორედ ამ დღეს დაიბადა. მას სრული სახელი დაარქვეს ადრინდელი პასანგ ლჰამუ შერპას, პირველი ნეპალელი ევერესტზე ასული ქალის, საპატივსაცემოდ, რომელსაც იგი სამაგლითო ადამიანად უყურებს. გვარი, აკიტა, მომდინარეობს მისი მეუღლისგან, იაპონური წარმოშობის ნეპალში მომუშავე ფიზიოთერაპევტისგან, რომელსაც იგი შეხვდა ბარძაყზე მკურნალობის კურსის გავლის დროს და დაქორწინდა 2010 წელს.

## ჯილდო 
2016 წელი - ჯორჯ მელორის ჯილდო - Wasatch სამთო კინოფესტივალი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:შერპები
კატეგორია:მთამსვლელები
კატეგორია:მთამსვლელები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ნეპალელი მთამსვლელები
კატეგორია:ნეპალელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საქენერგოს ადმინისტრაციული შენობა

მინი|საქენერგოს ადმინისტრაციული შენობა
**„საქენერგოს“ ადმინისტრაციული შენობა** — არქიტექტურული ნაგებობა თბილისში, ბარათაშვილის ქ. №2-ში. აშენდა 1955 წელს.

შენობაში ამჟამად განთავსებულია საქართველოს სახელმწიფო ელექტროსისტემის სათავო ოფისი.

## ლიტერატურა
*Чантурия А., Капитальное строительство Грузии и перспективы его развития, Тб., 1975, табл. 137
*გაზ. „კომუნისტი“, №47 (10133), 25 თებერვალი, 1955
*გაზ. „კომუნისტი“, №60 (10146), 12 მარტი, 1955

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის შენობა-ნაგებობები
გულზარილალ ნანდა

**გულზარილალ ნანდა** (, დ. 4 ივლისი, 1898, სიალკოტი, პენჯაბი, ბრიტანეთის ინდოეთი — გ. 15 იანვარი, 1998) — ინდოელი ეკონომისტი და საზოგადო მოღვაწე, ინდოეთის პრემიერ- მინისტრი (1964-1966).

## ბიოგრაფია
დაიბადა პენჯაბის ინდუიზთა ოჯახში. განათლება მიიღო ლაჰორში, ამრიცარში, აგრაში. დაამთავრა ალაჰაბადის უნივერსიტეტი.

1920-1921 წლებში მუშაობდა ალაჰაბადის უნივერსიტეტში შრომის პრობლემების მკვლევრად, ხოლო 1921 წელს გახდა ბომბეის (მუმბაი) ეროვნული კოლეჯის ეკონომიკის პროფესორი. ამ წლებში იგი აქტიურად მონაწილეობდა ანტიკოლონიალურ მოძრაობაში. 1922 წელს დაინიშნა აჰმადაბადი ტექსტილის მუშაკთა ასოციაციის მდივნად და ამ პოსტს იკავებდა 1946 წლამდე. 1932 წელს დააპატიმრეს და 1942 წლიდან 1944 წლამდე ის პატიმრობაში იმყოფებოდა.

ბრიტანეთის კოლონიური ადმინისტრაციის დროს 1937 წელს აირჩიეს ბომბეის საკანონმდებლო ასამბლეაში, ხოლო 1937 წლიდან 1939 წლამდე იყო საპარლამენტო მდივანი (შრომისა და აქციების) ბომბეის მთავრობაში. შრომის მინისტრად ბომბეის მთავრობაში 1946 წლიდან 1950 წლამდე ყოფნისას მან წარმატებით აამუშავა კანონპროექტი შრომით დავების შესახებ. ის ასევე იყო კასტურბა განდის მემორიალური ფონდის მეურვე (რომელიც მაჰათმა განდის ცოლს ეკუთვნოდა), ინდოეთის შრომისა და სოციალური კეთილდღეობის ორგანიზაციის მდივანი და ბომბეის საბინაო საბჭოს თავმჯდომარე. იყო ეროვნული დაგეგმარების კომიტეტის წევრი. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ინდოეთის ეროვნული პროფკავშირების კონგრესის ორგანიზებაში და მოგვიანებით გახდა მისი პრეზიდენტი.

1947 წელს ინდოეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ იგი გაგზავნეს ჟენევაში (შვეიცარია), როგორც  შრომის საერთაშორისო ორგანიზაციის მთავრობის დელეგატი. ის მუშაობდა თავისუფლების ასოციაციის კომიტეტში და ეწვია შვედეთს, საფრანგეთს, შვეიცარიას, ბელგიასა და გაერთიანებულ სამეფოს ამ ქვეყნებში სამუშაო და საცხოვრებლის პირობების შესასწავლად.

1950 წლის მარტში დაინიშნა ინდოეთის დაგეგმარების კომისიის თავმჯდომარის მოადგილედ. 1951 წლის სექტემბერში დაინიშნა ინდოეთის მთავრობაში დაგეგმვის მინისტრად. ამ თანამდებობაზე ის იმყოფებოდა  1952 წლიდან 1957 წლამდე. პარალელურად ის ასევე იყო ირიგაციისა და ენერგეტიკის მინისტრი. იგი ხელმძღვანელობდა ინდოეთის დელეგაციას დაგეგმვის საკონსულტაციო კომიტეტში, რომელიც გაიმართა 1955 წელს სინგაპურში და ასევე ხელმძღვანელობდა 1959 წელს ჟენევაში გამართულ შრომის საერთაშორისო კონფერენციას.

1964 წლის 27 მაისიდან 9 ივნისამდე და 1966 წლის 11 იანვრიდან 24 იანვრამდე იგი იკავებდა ინდოეთის პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელის პოზიციას, პრემიერ-მინისტრების ჯავაჰარლალ ნერუს და ლალ ბაჰადურ შასტრის გარდაცვალების შემდეგ. გულზარილალ ნანდი იყო მაჰათმა განდის იდეების მგზნებარე მხარდამჭერი.

1997 წელს ინდოეთის მთავრობამ იგი დაჯილდოვდა Bharat Ratna-ს ორდენით, ასევე — პადმა ბჰუშანის ორდენით.

ნანდა გარდაიცვალა 1998 წლის 15 იანვარს 99 წლის ასაკში.

## ოჯახი
მან ცოლად შეირთი ლაკშმი და ქორწინებიდან ორი ვაჟი და ქალიშვილი შეეძინა.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები XX საუკუნეში
ინდერ კუმარ გუჯრალი

**ინდერ კუმარ გუჯრალი** ( დ. 4 დეკემბერი, 1919 — გ. 30 ნოემბერი, 2012) — ინდოელი სახელმწიფო მოღვაწე და პოლიტიკოსი (1999-1999).

## ბიოგრაფია
ინდერ კუმარ გუჯრალი დაიბადა 1919 წლის 4 დეკემბერს ჯელამში ბრიტანეთის ინდოეთში, დღევანდელ პენჯაბში, პაკისტანში, წარმოშობით ჰატრას ტომიდან. მისი მშობლები იყვნენ მებრძოლები ბრიტანული კოლონიალიზმის წინააღმდეგ. მან თავისი ცხოვრება პოლიტიკაში საკმაოდ ადრე დაიწყო — უკვე თერთმეტი წლის ასაკში პირველად დააკავა და სასტიკად სცემა პოლიციამ, მის მშობლიურ ქალაქ ჯელამში ბავშვთა ანტისამთავრობო მოძრაობის ორგანიზებისთვის.

ინდერ კუმარ გუჯრალის ჰობი იყო პოეზია.  მისი მეუღლე შეილა გუჯრალი, ცნობილი პოეტი, გარდაიცვალა 2011 წლის 11 ივლისს ავადმყოფობის შემდეგ. წყვილს ჰყავდა ორი ვაჟი: ნარეში  და ვიშალი. წყვილს ასევე ჰყავს ორი შვილიშვილი.

### პოლიტიკური მოღვაწეობა 
1956-1964 წლებში ის იყო ნიუ-დელის მუნიციპალური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი, ხოლო 1964 წლიდან 1976 წლამდე — რაჯა-საბჰის, ინდოეთის პარლამენტის ზედა პალატის წევრი. 1975 წლის ივნისში იგი დაინიშნა ინფორმაციისა და კომუნიკაციების მინისტრად ინდირა განდის მთავრობაში. 1976-1980 წლებში ინდერ კუმარ გუჯრალი იყო ინდოეთის რესპუბლიკის ელჩი საბჭოთა კავშირში.

1980-იანი წლების შუა ხანებში მან დატოვა ინდოეთის ეროვნული კონგრესი და შეუერთდა ჯანატა დალის პარტიას. ის იყო ინდოეთის საგარეო საქმეთა მინისტრი ვიშვანათ პრატაპ სინგჰის (1989-1990) და ჰარადანაჰალი დოდე დევე გივდას (1996-1997) კაბინეტებში. 1997 წლის აპრილში ინდოეთის პრემიერ-მინისტრად არჩევამდე, იგი სხვადასხვა სამთავრობო თანამდებობას იკავებდა.

### ინდოეთის პრემიერ-მინისტრი 
გუჯრალის მთავრობა კონგრესსა და გაერთიანებულ ფრონტს შორის საპარლამენტო კომპრომისის შედეგი იყო, რომელსაც არ სურდა ვადამდელი საპარლამენტო არჩევნები, დევე გივდას მთავრობის გადადგომის შემდეგ. თუმცა, კომპრომისი დიდხანს არ გაგრძელებულა: მას შემდეგ რაც საჯარო გახდა სამხრეთ ინდოეთის ერთ-ერთი მხარის (DMK, Dravida Munnetra Kazhagam) კავშირის დამადასტურებელი დოკუმენტები თამილ ილამის განმათავისუფლებელ ვეფხვებთან, რომლებიც პასუხისმგებელნი იყვნენ რაჯივ განდის მკვლელობაზე, კონგრესმა მოითხოვა მინისტრების გადადგომა. მაგრამ მინისტრები არ გადადგენენ და 1997 წლის 28 ნოემბერს კონგრესმა გააუქმა გუჯრალის მთავრობის მხარდაჭერა, რის შემდეგაც იგი გადადგა. ახალი საყოველთაო არჩევნები დაინიშნა 1998 წლის თებერვალ-მარტში. 1998-1999 წლებში ინდერ კუმარ გუჯრალი იყო ინდოეთის პარლამენტის ქვედა პალატა წევრი, ჯალანდარის ამომრჩეველთა ოლქიდან.

## ჯილდოები
იგი დაჯილდოვებულია მეგობრობის ორდენით (2000 წლის 25 სექტემბერი, რუსეთი) — რუსეთ-ინდოეთის ურთიერთობების განვითარებაში შეტანილი დიდი წვლილისთვის და რუსეთის ფედერაციისა და ინდოეთის რესპუბლიკის ხალხებს შორის მეგობრობის განმტკიცებისთვის. ასევე მიღებული აქვს საერთაშორისო პრემია „ცივილიზაციათა დიალოგი“ (2002).

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ინდოეთის პრემიერ-მინისტრები XX საუკუნეში
ბოლუს მუზეუმი

**ბოლუს მუზეუმი** () — მუზეუმი ბოლუში, თურქეთი. ბოლუ ანტიკურ პერიოდში ბითინიის სამეფოს წამყვანი ქალაქი იყო.

## მდებარეობა
მუზეუმი მდებარეობს ბოლუს სტადიუმის ქუჩაზე, ეს არის ორსართულიანი შენობა და ბოლუს კულტურული კომპლექსის ნაწილი.

## ისტორია
მუზეუმი გაიხსნა 1981 წლის 14 ნოემბერს. იგი დაზიანდა 1999 წლის დუზჯეს მიწისძვრის შედეგად. აღდგენის შემდეგ, იგი ხელახლა გაიხსნა 2006 წლის 18 მაისს.

## ექსპონატები
პირველ სართულზე არქეოლოგიურ განყოფილებაში გამოფენილია ნეოლითის, ბრინჯაოს, ფრიგიული, ურარტუს, ლიდიის, ელინისტური, რომაული, ბიზანტიური ხანის ნივთები. ზოგიერთი მათგანი მარმარილოს, მინის, მეტალის და ტერაკოტის ნაწარმია. ასკლეპიოსის, ჰიგეას, ტელესფორის (სებენ ჩელთიქდერის გათხრებიდან) და ჰერაკლეს (ბოლუს) ქანდაკებები, ჰერმესის ბიუსტი, გლადიატორის სტელა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნივთები. არქეოლოგიის განყოფილებაში სულ 1678 ნივთია

ეთნოგრაფიის განყოფილებაში, რომელიც მდებარეობს ზედა სართულზე, გამოფენილია ოსმალეთის იმპერიის დროინდელი ნივთები, როგორიცაა რელიგიური ნამუშევრები, იარაღი, ორნამენტები, ტანსაცმელი და მეტალის იარაღები. ამ განყოფილებაში ასევე გამოფენილია ნაქარგები მუდურნუს რეგიონიდან. ეთნოგრაფიულ ნაწილში გადმოცემულია ბოლუს სახლის ცხოვრება.

## გალერეა

File:Bolu museum Bronze age Rhyton june 2019 2900.jpg|ბოლუს მუზეუმი ბრინჯაოს ხანის რიტონი
File:Bolu museum Roman june 2019 2939.jpg|ბოლუს მუზეუმი დაპირების რომაული სტელა
File:Bolu museum Roman ornaments Diadem june 2019 2953.jpg|ბოლუს მუზეუმი რომაული ორნამენტების დიადემა
File:Bolu museum Roman june 2019 2942.jpg|ბოლუს მუზეუმი რომაული ასკლეპიოსის ქანდაკება
File:Bolu museum Cult statue head june 2019 2979.jpg|ბოლუს მუზეუმის საკულტო ქანდაკების თავი
File:Bolu museum Antoninus Pius bust june 2019 2977.jpg|ბოლუს მუზეუმი ანტონინუს პიუსის ბიუსტი
File:Bolu museum Byzantine altar june 2019 3001.jpg|ბოლუს მუზეუმის ბიზანტიური საკურთხეველი
File:Bolu museum Byzantine Standard june 2019 2963.jpg|ბოლუს მუზეუმი ბიზანტიური სტანდარტი
File:Bolu museum Ethnography part june 2019 2998.jpg|ბოლუს მუზეუმი ეთნოგრაფიის ნაწილი სამზარეულო
File:Bolu museum Ethnography part june 2019 2996.jpg|ბოლუს მუზეუმის ეთნოგრაფიული ნაწილი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1981 წელს დაარსებული მუზეუმები
ზემო ხანახის ციხე

**ზემო ხანახის ციხე** — ციხესიმაგრე ქალაქ ხანახის (ხანაკი) სამხრეთ-დასავლეთით მეგალითური ციხე-სიმაგრეების ნაშთებშია შემორჩენილი. მდებარეობს არტაანის პროვინციაში, თურქეთის რესპუბლიკა. სოფლის თანამედროვე სახელწოდება ავლაჯირი, თუმცა ძველად მას ზემო ხანახი ერქვა, რის გამოც სოფლის სანახებში მდებარე ციხე-სიმაგრეს ზემო ხანახის ციხის სახელით მოვიხსენიებთ. 

## ტოპონიმი
ზემო ხანახის ციხის ავთენტური სახელის დადგენის კუთხით საინტერესოა თავად აღნიშნული სოფლის ძველი სახელწოდების მოძიება. ასევე მნიშვნელოვნად მიგვაჩნია საკუთრივ ტოპონიმის, "ავჯილარი", განმარტება. მკვლევრების განმარტებით, თანამედროვე სოფელ ავლაჯილარს ძველად ზემო ხანახი ერქვა, ხოლო თანამედროვე ქალაქი ხანახი კი წარსულში შუა ხანახის სახელით ყოფილა ცნობილი. სახელი ავჯილარი რომ სოფლის ძველი სახელწოდების თანამედროვე თურქული დასახლებაა ნათელია. იგი არ ფიქსირდება თვით ოსმალურ აღწერებშიც. ხანახი კი ცნობილი სოფელია. 

## შესწავლის ისტორია
ზემო ხანახის ციხე მეტ-ნაკლდებად შემონახულ ძველ ციხე-სიმაგრეებს წარმოადგენს, თუმცა მისი დეტალური შესწავლა, ჩვენს ხელთ არსებული ინფორმაციით, არავის უცდია. აღნიშნული ციხე-სიმაგრე თავისი დებარეობიდან გამომდინარე არაერთხელ მოექცა ადგილობრივების ყურადღების ცენტრში, თუმცა თურქულ ენაზე დაწერილი სპეციალური სამეცნიერო ნაშრომი ზემო ხანახის ციხე-სიმაგრის შესახებ ჩვენ ვერ მოვიძიეთ. თურქ ავტორებს ციხის მოკლე აღწერილობა აქვთ გამოქვეყნებული. ყარსის მუზეუმის დაზვერვითმა ექსპედიციამ 1997 წელს სოფლის ტერიტორიაზე გარკვეული სახის არქეოლოგიური მასალა დააფიქსირა, რომელიც ხალკოლითისა და რკინის ხანას მიეკუთვნეს. ციხის ერთ-ერთი უკანასკნელი  მოკლე აღწერილობა ტოპოგრაფიულ გეგმასთან ერთად სამი პიტაჯის ეკუთვნის.

## ლიტერატურა
*ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 1, თბ., 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
ვობი

**ვობი** — ჭექა-ქუხილის, მეხთატეხის ღვთაება სვანურ მითოლოგიაში. იგი ქართველური ტომების წარმართული პანთეონის ერთ-ერთი უძველესი სახეა.

ტერმინი „ვობი“  სვანურსა და მეგრულში აღნიშნავს პარასკევ დღეს (სვანური „ვებ-იშ“, მეგრული „ვობი-შხა“). ძველ სვანეთში, მოსახლეობის გარკვეულ ნაწილში, იგი უქმედ ითვლებოდა და ყოველგვარი საქმიანობა აკრძალული იყო. ამავე დროს, სიტყვა „ვობი“ გამოიყენება რაიმე განსაკუთრებულის აღსანიშნავად, მაგ.: „ხოლა ვობ ესგენე“ — „ცუდი ამბავი, დღე დააწია“ (არაპირდაპირი თარგმანი). მისი ეტიმოლოგია უცნობია.  

## ლიტერატურა
* გელოვანი ა., მითოლოგიური ლექსიკონი, თბ., 1983.
* თოფურია ვ., ქალდანი მ., სვანური ლექსიკონი, თბ., 2002.
* 

კატეგორია:სვანური მითების პერსონაჟები
არტემ ვოლინსკი

**არტემ პეტრეს ძე ვოლინსკი** (; დ. 1689 — გ. 27 ივნისი, 1740, პეტერბურგი) — რუსი სახელმწიფო მოღვაწე და დიპლომატი, გენერალ-ადიუტანტი (1718). 

1704 წლიდან სამხედრო სამსახურში იყო. 1717–1718 წლებში ხელმძღვანელობდა რუსეთის საგანგებო ელჩობას ირანში, რომლის დროსაც ურთიერთობა დაამყარა ქართველ და სომეხ მოღვაწეებთან. 1719–1724 წლებში იყო ასტრახანის გუბერნატორი. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა 1722–1723 წლებში პეტრე I-ის კასპიისპირეთის ლაშქრობის მომზადებასა და განხორციელებაში. მხარს უჭერდა რუსეთის არმიის და ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ის ჯარის შეერთებისა და ირანში ლაშქრობის გეგმას.

1725-1730 წლებში ვოლინსკი ყაზანის გუბერნატორი იყო (ხანგამოშვებით), 1738 წლიდან — კაბინეტ-მინისტრი და იმპერატორ ანა ივანეს ასულის უახლოესი თანამშრომელი. ცდილობდა შეესუსტებინა ბარონ ბირონის გავლენა სასახლის კარზე, რისთვისაც გარს შემოიკრიბა რუს თავადაზნაურთა წრე, შეადგინა რუსეთის სახელმწიფო მოწყობის რეფორმის პროექტი. 1740 წელს სახელმწიფო ღალატის ბრალდებით დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს. 

ვოლინსკის ირანში ელჩობის მასალებში, კერძოდ, მის თხზულებაში „სპარსეთის აღწერა“, არის საინტერესო ცნობები საქართველოს შესახებ. ქართველების სამხედრო პოტენციალის დახასიათებისას იგი აღნიშნავს, რომ ქართველ ცხენოსანთა ლაშქარი, როგორც წესი, გამარჯვებული გამოდის ირანელთა მრავალრიცხოვან ჯართან შეტაკების დროს.
## ლიტერატურა
* Рудаков В. Е., Волынский, Артемий Петрович, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, т. VII, СПб., 1892. — с. 125—127.
* Пайчадзе Г. Г., Русско-грузинские отношения в 1725–1735 годах, Тб., 1965.
* Бушев П. П. Посольство Артемия Волынского в Иран в 1715—1718 гг. (по русским архивам), М., 1978.
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსი დიპლომატები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ალექსანდრე ვოლობუევი

**ალექსანდრე ვიქტორის ძე ვოლობუევი** (; დ. 8 ნოემბერი, 1907, ქ. ყარსი, — გ. 18 ოქტომბერი, 1963, სოხუმი) — საქართველოში მოღვაწე არქიტექტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

დაამთავრა თბილისის ამიერკავკასიის მიმოსვლის გზათა ინჟინრების ინსტიტუტი (1933). 1938–1941 წლებში მუშაობდა მოსკოვში (მონაწილეობდა საბჭოების სასახლის დაპროექტებაში), შემდეგ — თბილისის საპროექტო ინსტიტუტებში („თბილქალაქპროექტი”, „საქკომუნპროექტი” და სხვ.), ხოლო 1954 წლიდან გარდაცვალებამდე — სოხუმში („საქქალაქმშენსახპროექტის” სოხუმის ფილიალი). 

მისი პროექტებით აშენებულია საცხოვრებელი და საზოგადოებრივი ნაგებობები თბილისში, ბათუმში, ჭიათურაში, ცხინვალში, სოხუმში, მიუსერასა და გუდაუთაში, მ. შ. თბილისის ფუნიკულიორის ზედა სადგური (1938; თანაავტორი, ავტორები: ზ. და ნ. ქურდიანები), საჰაერო დაცვის საუწყებო სანატორიუმის საძილე კორპუსი, სოხუმის მთის ტყე-პარკის ობიექტები (1950-იანი წლები; თ. თელიასთან, ლ. ლითანიშვილთან, თ. მაჭარაშვილთან, ლ. მუშკუდიანსა და ს. ცინცაბაძესთან ერთად) და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კანეკო კენტარო

**გრაფი კანეკო კენტარო** (დ. 4 თებერვალი, 1853 — გ. 16 მაისი, 1942) — იაპონელი სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი და იურიდიული მეცნიერი მეიძის პერიოდის იაპონიაში. 

ჰარვარდის სამართლის სკოლის კურსდამთავრებული, მან გამოიყენა თავისი კავშირები ამერიკულ იურიდიულ საზოგადოებაში თავისი ხანგრძლივი იაპონური პოლიტიკური კარიერის განმავლობაში. მას დიდი როლი აქვს შეტანილი იაპონიის განვითარებაში მეიძის რესტავრაციის დროს. რუსეთ-იაპონიის ომის დროს იგი მოღვაწეობდა შეერთებულ შტატებში და წვლილი შეიტანა იაპონიის გამარჯვებაში. 

კანეკო იყო იმპერიულ იაპონიაში იაპონურ-ამერიკული ალიანსის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მომხრე. სიცოცხლის ბოლო წლებში ის ეწინააღმდეგებოდა და მუშაობდა წყნარი ოკეანის ომის თავიდან ასაცილებლად, მაგრამ მისი მცდელობები წარუმატებელი აღმოჩნდა.

ის იყო პირველი ადამიანი, ვინც თარგმნა ედმუნდ ბურკი იაპონურად და ითვლება პირველ ბურკეან კონსერვატორად იაპონიაში.

## ადრეული ცხოვრება 
კანეკო დაიბადა ფუკუოკას დომენის სამურაების ოჯახში. 9 წლის ასაკში მან სწავლა დაიწყო შუიუკან ჰანის სკოლაში. 19 წლის ასაკში იგი აირჩიეს ივაკურას მისიის სტუდენტად და გაემგზავრა შეერთებულ შტატებში. ის დარჩა ამერიკაში, მიუხედავად იმისა რომ სხვები ევროპაში გაემგზავრნენ განათლების მისაღებად. თავდაპირველად, საზღვაო კარიერას უნდა მიყელოდა და აპირებდა ამერიკის საზღვაო აკედემიაში სწავლას, მაგრამ ექიმმა შეაფასა მისი ფიზიკური მდგომარეობა და ურჩია სამხედრო კარიერაზე უარი ეთქვა. 1876 წელს, გადაწყვიტა ჩაებარებინა ჰარვარდის უნივერსიტეტში იურიდიულზე. იგი ემზადებოდა რთული სასწავლო გეგმისთვის მომავალი უზენაესი სასამართლოს მოსამართლის ოლივერ ვენდელ ჰოლმს უმცროსის პირადი მეურვეობის მოძიებით. ჰარვარდში კანეკომ იაპონელ თანამემამულე სტუდენტთან და მომავალ კოლეგა-დიპლომატთან კომურა ჯუტაროსთან ერთად იცხოვრა. მან ასევე შექმნა კონტაქტების ფართო წრე ამერიკაში, სადაც იყვნენ იურისტები, მეცნიერები, ჟურნალისტები და მრეწველები. 

1878 წელს ჰარვარდის დამთავრების შემდეგ კანეკო დაბრუნდა იაპონიაში ტოკიოს უნივერსიტეტის ლექტორად.

## პოლიტიკური კარიერა 
1880 წელს კანეკო დაინიშნა გენროინში მდივნად, ხოლო 1884 წელს შეუერთდა ინსტიტუტების გამოძიების ოფისს, გენროინის მიერ ორგანიზებულ ორგანოს, რათა შეესწავლა სხვადასხვა დასავლური ერის კონსტიტუცია, ახალი იაპონიის კონსტიტუციის შესაქმნელად. 5 წლიანი მუშაობის შემდეგ, 1889 წელს, მეიძის კონსტიტუცია გამოქვეყნდა. მას მჭიდრო კონტაქტი ჰქონდა იტო ჰირობუსმითან, მოგვიანებით კი მისი მდივანი გახდა როდესაც იტო პირველ მინისტრად დაინიშნა.

1898 წელს დაინიშნა ვიცე მინისტრად, იტოს მესამე ადმინისტრაციაში. მას მიენიჭა საპატიო დოქტორის წოდება (LL.D.) ჰარვარდის მიერ 1899 წელს მეიძის კონსტიტუციაზე მუშაობისთვის. 

1900 წელს კანეკო დაინიშნა იუსტიციის მინისტრად მეოთხე იტოს ადმინისტრაციის დროს და 1907 წელს გახდა ბარონი (დანშაკუ) კაზოკუს თანატოლთა სისტემაში.

## ლიტერატურა
*მაცუმურა, მასაიოში. ნიჩი-რო გრძნობა კანეკო კენტაროს: კოჰო გაიკო ნო კენკიუ. შინიუდო. ISBN 4-88033-010-8
*Jansen, Marius B. (2000). თანამედროვე იაპონიის შექმნა. კემბრიჯი: ჰარვარდის უნივერსიტეტის გამოცემა. ISBN 9780674003347;
## რესურსები ინტერნეტში
*National Diet Library Photo & Bio
*History of Japanese at Harvard
*1878 Portrait Photo, from the papers of Oliver Wendell Holmes, Jr
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1853
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:იაპონელები
კატეგორია:მეიძის ეპოქა
კატეგორია:მეიძის რესტავრაცია
ლუაი ალ-ათასი

**ლუაი ბნუ აჰმად სამი ბნუ იბრაჰიმ-ეფენდი ბნუ მუჰამედ ალ-ათასი** (  , დ. 1926  — გ. 24 ნოემბერი,  2003) — სირიელი სამხედრო, პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოღვაწე, სირიის რევოლუციური სარდლობის ეროვნული საბჭოს თავმჯდომარე (სახელმწიფოს დე ფაქტო მეთაური) 1963 წლის მარტ-ივლისში.

## ბიოგრაფია 
### პირადი ცხოვრება და სამხედრო კარიერა 
ლუაი ალ-ათასი დაიბადა ჰომსში, მდიდარი პოლიტიკური ტრადიციების მქონე ოჯახში. განათლება ჰომსის სამხედრო აკადემიაში მიიღო. სამხედრო კარიერა დაიწყო არაბეთ-ისრაელის პირველ ომში ოცეულის მეთაურად და მსუბუქად დაიჭრა.  თანადათანობით დაწინაურდა: ჯერ იყო ალეპოს სამხედრო პოლიციის უფროსი, ხოლო 1954 წლისთვის, პრეზიდენტ ჰაშიმ ალ-ათასის დროს გახდა სამხედრო პროტოკოლის სამსახურის უფროსი. 1956 წელს დაინიშნა სამხედრო ატაშეს თანაშემწედ ეგვიპტეში სირიის საელჩოში.  

### პოლიტიკური მოღვაწეობა 
ეგვიპტეში მსახურობის პერიოდში ალ-ათასი გახდა არაბული ნაციონალისტური მოძრაობის მგზნებარე მხარდამჭერი, რომლის ლიდერი იყო ეგვიპტის პრეზიდენტი გამალ აბდელ ნასერი და, შედეგად, გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკის (UAR) — ეგვიპტისა და სირიის ერთიანი სახელმწიფოს შექმნის მხარდამჭერი, რომელიც არსებობდა 1958 წლიდან 1961 წლამდე. 1962 წელს გაერთიანებული არაბული რესპუბლიკის აღდგენის სირიელმა მომხრეებმა სცადეს გადატრიალება. მცდელობა წარუმატებელი აღმოჩნდა. ალ-ათასი, რომელიც არ მონაწილეობდა შეთქმულებაში, მაგრამ თანაუგრძნობდა მის ორგანიზატორებს, ცდილობდა გამხდარიყო შუამავალი მის მონაწილეებსა და ქვეყნის მაშინდელ ხელმძღვანელობას შორის. შემდეგ ის ვაშინგტონში სამხედრო ატაშედ დაინიშნა. ცოტა მოგვიანებით დაიბარეს დამასკოში, რათა მონაწილეობა მიეღო შეთქმულთა სასამართლო პროცესზე, მაგრამ უარი თქვა მათ წინააღმდეგ ჩვენების მიცემაზე, რისთვისაც დააპატიმრეს. თუმცა, უკვე 1963 წლის მარტში, ბაასის პარტიის მიერ განხორციელებული წარმატებული სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ (რომელიც იდგა არაბული ნაციონალიზმის პლატფორმაზე და იყო ერთიანი სახელმწიფოს ერთ-ერთი მთავარი არქიტექტორი), ალ-ათასი ციხიდან გაათავისუფლეს. გათავისუფლების შემდეგ გახდა სახელმწიფო საქმეების მართვისათვის შექმნილი დროებითი კომისიის 9 წევრიდან ერთ-ერთი, მიენიჭა გენერლის წოდება და დაინიშნა სირიის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლად. 1963 წლის 23 მარტს ალ-ათასი დაინიშნა რევოლუციური სარდლობის პრეზიდენტად. მას მიენიჭა რამდენიმე საპრეზიდენტო ფუნქცია:  შეეძლო მინისტრების დანიშვნა, ომის გამოცხადება და ეკონომიკური კანონების გამოცემა. თუმცა, პრაქტიკულად, ის უკიდურესად დამოკიდებული იყო ბაას პარტიის სამხედრო საბჭოზე, რომელსაც ქვეყანაში რეალური ძალაუფლება ჰქონდა. 1963 წლის აპრილში ალ-ათასიმ მონაწილეობა მიიღო სამმხრივ მოლაპარაკებებში (მონაწილეობდნენ ეგვიპტის, ერაყისა და სირიის წარმომადგენლები) საკავშირო სახელმწიფოს შექმნის შესახებ. იმავე წლის 27 ივლისს ალ-ათასიმ თანამდებობა დატოვა,  ამის შემდეგ  პოლიტიკურ საქმიანობას ჩამოსცილდა და გაემგზავრა მშობლიურ ქალაქ ჰომსში, სადაც ცხოვრობდა 2003 წლამდე – გარდაცვალებამდე. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბაასი

## სქოლიო 

კატეგორია:სირიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:სირიელი პოლიტიკოსები
ანელი ვოლსკაია

**ანელი ივანეს ასული ვოლსკაია** (დ. 26 დეკემბერი, 1923, თბილისი, — გ. 14 ნოემბერი, 2009, იქვე) — ქართული ხელოვნების ისტორიკოსი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1975). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1944). 1949 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ჩუბინიშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში (შემდგომში გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიისა და ძეგლთა დაცვის კვლევის ეროვნული ცენტრი), 1987 წლიდან იყო წამყვანი მეცნიერი თანამშრომელი. ვოლსკაიას მეცნიერული კვლევის სფერო ძირითადად შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტური მხატვრობა და ქანდაკებაა. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ნაშრომები სვანეთისა და დავითგარეჯის ფერწერულ სკოლების, ასევე ქართული ეკლესიების კანკელების პლასტიკური დეკორის შესახებ.

## ბიბლიოგრაფია
* Рельефы Шиомгвиме и их место в развитии грузинской средневековой скульптуры, Тб., 1957.
* Росписи средневековых трапезных Грузии, Тб., 1974.
* Гареджииская живописная школа, კრ.: Средневековое искуство: Русь. Грузия, М., 1978.
* Живописная школа Сванети, Тб., 1983 (თანაავტ. Н. Аладашвили, Г. Алибегашвили).
* Le icone della Georgia, წგ.: Le icone, Milano, 1981 (თანაავტ. G. Alibegashvili).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  26 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
ოქროს ბურთი 2024

**ოქროს ბურთი 2024** — 68-ე ოქროს ბურთის დაჯილდოება, სადაც გამოვლინდა წლის საუკეთესო მოთამაშე მსოფლიოს მასშტაბით.

როდრიმ ჯილდო პირველად მოიგო და გადაეცა 2024 წლის 28 ოქტომბერს.

## სქოლიო
კატეგორია:ოქროს ბურთი
სარაგრარი

**სარაგრარი** () — ჰინდუქუშის სიმაღლით მეოთხე მწვერვალი პაკისტანში. მდებარეობს ხაიბერ-პახტუნხვის პროვინციაში. სარაგრარის მასივი უზარმაზარი, 7000 მ სიმაღლის უჩვეულოდ გადაჭიმული პლატოა, რომელიც გრანიტითა და ყინულითაა დაფარული.

## ასვლის ისტორია
მინი|მარცხნივ|ფრანკო ალეტო (მარცხნივ) და პაოლო კონსილიო (მარჯვნივ)
1958 წელს, მთასვლელთა ბრიტანულმა გუნდმა, ტედ ნორიშის ხელმძღვანელობით, პირველად სცადა ჩრდილო-აღმოსავლეთ მწვერვალზე (7 340 მ) ასვლა. ექსპედიცია ერთ-ერთი მთასვლელის, პ. ს. ნელსონის სიკვდილის შემდეგ შეჩერდა.

ერთი წლის შემდეგ, 1959 წლის 24 აგვისტოს, ფოსკო მარაინის ხელმძღვანელობით, ჩრდილო-აღმოსავლეთ მწვერვალზე პირველად ავიდნენ იტალიელი მთასვლელები: ფრანკო ალეტო, ჯანკარლო კასტელი, პაოლო კონსილიო, კარლო ალბერტო  პინელი (მხოლოდ ამ ოთხმა მიაღწია მწვერვალს), სილვიო იოვანე, ფრანკო ლამბერტი (ექსპედიციის ექიმი) და ენრიკო ლეონე, გუნდის ყველა წევრი იტალიური ალპური კლუბის წევრებიც იყვნენ. გუნდი მწვერვალზე ნიროღის მყინვარის გავლით ავიდა.

1967 წლის 24 აგვისტოს, სატო იუკიტოში და ჰარა ჰიროსადა, იაპონური ექსპედიციის წევრები, კენიჩირო იამამოტოს (ჰიტოცუბაშის უნივერსიტეტის სამთო კლუბი) ხელმძღვანელობით, პირველად ავიდნენ სამხრეთ მწვერვალზე, როშ-გოლის მყინვარის გავლით.

1971 წელს, კიდევ ერთი იაპონური ექსპედიციის წევრები, აკიამა რეისკეს ხელმძღვანელობით, პირველად ავიდნენ სამხრეთ-დასავლეთ მწვერვალზე 29 ივლისს.

სამმა კატალონიურმა ექსპედიციამ, 1975, 1977 და 1982 წლებში, სცადა ჩრდილო-დასავლეთ მწვერვალზე როშ-გოლის ხეობიდან ასვლა. 1982 წლის 9 აგვისტოს, ხუან ლოპეს დიასმა, ექსპედიციის ლიდერმა, ენრიკე ლუკას ლოპმა და ნილ ბოჰიგას მარტორელმა ჩრდილო-დასავლეთ მწვერვალზე ასვლა მოახერხეს. 

2005 წელს, შვეიცარიის ექსპედიციის ხუთმა წევრმა, ჟან-მიშელ ცვაიკერის ხელმძღვანელობით, პირველად მიაღწია სამხრეთ-აღმოსავლეთ მწვერვალს (7208 მ): მაზალ შევალიემ, სებასტიენ გროსჟანმა და ივ-ალენ პიტერმა 24 ივლისს, ხოლო მარკ ჟან ბელანჟემ და მიშელ ცვაიკერმა კი მოგვიანებით, 29 ივლისს.

2021 წელს, ქართველი მთამსვლელები: არჩილ ბადრიაშვილი, გიორგი ტეფნაძე და ბაქარ გელაშვილი 10 სექტემბერს პირველად ავიდნენ სარაგრარის ჩრდილო-დასავლეთ მწვერვალზე. მწვერვალის დაპყრობას რვა დღე დასჭირდა. ალპინისტებმა როშ-გოლის აქამდე აუსვლელი ჩრდილო-დასავლური ფერდის გავლით მიაღწიეს მწვერვალს, რის გამოც, 2022 წელს, ისინი „პოილეტ დ'ორით“ დაჯილდოვდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Saraghrar Peakbagger.com

## სქოლიო
კატეგორია:პაკისტანის მთები
კატეგორია:ჰინდუქუშის მთები
იური ვორონოვი (ბიოლოგი)

**იური ნიკოლოზის ძე ვორონოვი** (; დ. 1 ივნისი, 1874, თბილისი, — გ. 10 დეკემბერი, 1931, ლენინგრადი) — რუსი ბიოლოგი, ფლორისტი, სისტემატიკოსი. კავკასიის ფლორისა და მცენარეულობის მკვლევარი. 

დაიბადა ეთნოგრაფ ნიკოლოზ ვორონოვის ოჯახში. ქუთაისის გიმნაზიის (1894) დამთავრების შემდეგ სწავლობდა ნოვოროსიის (ოდესა) უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე, 1896 წლიდან — მოსკოვის უნივერსიტეტსა და სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, 1897-1898 წლებში — მონპელიეს (საფრანგეთი) სასოფლო-სამეურნეო კოლეჯში, შემდეგ პეტერბურგის სატყეო ინსტიტუტისა და უნივერსიტეტის მსმენელი იყო. 1902 წლიდან დაიწყო კავკასიის ბოტანიკის შესწავლა, რასაც მიუძღვნა თითქმის მთელი თავისი მეცნიერული მოღვაწეობა. 1906 წლიდან მუშაობდა თბილისის ბოტანიკურ ბაღსა და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. 1918–1921 წლებში იყო ამ მუზეუმის დირექტორი, 1923–1924 წლებში — თბილისის სახელმწიფო პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. 1925 წლიდან ლენინგრადის მემცენარეობის ინსტიტუტში მოღვაწეობდა. 1925–1926 წლებში ხელმძღვანელობდა პირველ საბჭოთა ბოტანიკურ ექსპედიციას ამერიკაში. აღმოაჩინა და აღწერა მცენარეთა მრავალი ახალი სახეობა. მისი შვილიშვილი იყო არქეოლოგი და აფხაზეთის სეპარატისტული მთავრობის წევრი იური ვორონოვი.   

## ლიტერატურა
* Воронов, Юрий Николаевич // Русские ботаники. Биографо-библиографический словарь / Сост. С. Ю. Липшиц; отв. ред. акад. В. Н. Сукачёв; Моск. об-во испытателей природы и Ботан. ин-т им. акад. В. Л. Комарова АН СССР. — М.: Изд-во Моск. об-ва испытателей природы, 1947. — Т. II. Быков — Горленко. — С. 178—183.
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ტროის მუზეუმი

**ტროის მუზეუმი** () — არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს უძველესი ქალაქ ტროას არქეოლოგიურ ადგილთან ახლოს, დღევანდელ ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში.

მუზეუმი გაიხსნა 2018 წელს, მუზეუმის შენობაში შვიდ სექციაში არის გამოფენილი ტროის და სხვა ახლომდებარე კუნძულებზე მოპოვებული უძველესი ქალაქების ისტორიულ არტეფაქტები. მუზეუმის დირექტორი არის რიდვან გოლჯუქი. მუზეუმმა 2020 წელს ევროპის წლის მუზეუმის სპეციალური ჯილდო და ევროპის მუზეუმების აკადემიის სპეციალური ჯილდო მიიღო.

## მუზეუმის შენობა
ტროის მუზეუმი მდებარეობს ქალაქ ტროას არქეოლოგიური ძეგლიდან აღმოსავლეთით 800 მეტრში სოფელ თევფიქიეში, ჩანაქკალეში, ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში.

2011 წელს მუზეუმის შენობის დიზაინის კონკურსში გაიმარჯვა იალინ მიმარლიკმა.

შენობის მთლიანი ღირებულება შეადგენს 45 მილიონს. მუზეუმი გაიხსნა 2018 წლის 10 ოქტომბერს, რომელიც თურქეთში გამოცხადებული იყო „ტროის წლად“.

]]
მუზეუმი შეიცავს შვიდ განყოფილებას. პირველი სართული დათმობილია არტეფაქტებისთვის ტროადის რეგიონიდან (დღევანდელი ბიგის ნახევარკუნძული). აქ არის წარმოდგენილი არქეოლოგიური ნაშთები უძველესი ქალაქებიდან: ასოსიდან (ბეჰრამქალე), ტენედოსიდან (ბოზჯაადა), პარიუმიდან, ტროადის ალექსანდრიიდან, სმინთეონიდან, ლამპსაკუსიდან (ლაფსეკის მახლობლად), ტუმბრიდან, ტავოლიადიდან. გამოფენაზე წარმოდგენილია დაახლოებით 2000 ექსპონატი მუზეუმის დაახლოებით 40 000 მრავალფეროვანი არტეფაქტიდან, მუზეუმის ეზოში გამოფენილია ქვის არტეფაქტები, სვეტები, სტელები და სვეტების კაპიტელები.

## რესურსები ინტერნეტში
*Detailed description of the Troy Museum with many photographs

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:2018 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ნიკოლოზ ვორონიხინი

**ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე ვორონიხინი** (; დ. 6 ივლისი, 1882, გატჩინა, — გ. 18 მარტი, 1956, ლენინგრადი) — რუსი ბოტანიკოს-ალგოლოგი, ფიტოპათოლოგი, ჰიდრობიოლოგი. ბიოლოგიის მეცნიერი დოქტორი (1934), პროფესორი (1939).  

დაამთავრა პეტერბურგის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო განყოფილება (1907). მსახურობდა კავკასიაში — სოჭში (1912–15), თბილისის ბოტანიკურ ბაღში (1915) და საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში (1921). დააარსა სპოროვან მცენარეთა განყოფილებები. 1918 წლიდან შეთავსებით განაგებდა თბილისის ბოტანიკური ბაღის მიკოლოგიის კაბინეტს. სოფლის მეურნეობის უმაღლეს კურსებზე (1919–21) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1921–22) ჩამოაყალიბა და ხელმძღვანელობდა ფიტოპათოლოგიის კათედრებს. თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში კითხულობდა მიკოლოგიის კურსს (1920). 1922 წლიდან მუშაობდა  სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის ლენინგრადის მთავარ ბოტანიკურ ბაღში. ვორონიხინმა შეისწავლა სოკოები და მათ მიერ გამოწვეული ამიერკავკასიის სასოფლო-სამეურნეო კულტურების დაავადებები, კავკასიისა და აღმოსავლეთ ევროპის მტკნარი წყლების და შავი ზღვის წყალმცენარეები.
## ბიბლიოგრაფია
* Новые виды водорослей с Кაвказа, [в. 1–4], П. 1923; [ჟურნალში] «Материалы для флоры пресноводных водорослей Кавказа», ч. 1–9, 1923–26; Материалы к флоре грибов Кавказа, «Труды Ботанического музея АН СССР», 1927, т. 21.
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ბურდურის არქეოლოგიური მუზეუმი

250px|მინი
**ბურდურის არქეოლოგიური მუზეუმი** () — არქეოლოგიური მუზეუმი ბურდურში, თურქეთი. მუზეუმს, რომელიც ოფიციალურად დაარსდა 1969 წელს, 1997 წლის მონაცემებით 52 941 ექსპონატისაგან შემდგარი კოლექცია ჰქონდა. იგი დაყოფილია სამ ძირითად ზონად: ბაღი, ქანდაკების დარბაზი და მცირე ძეგლების დარბაზი.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1969 წელს დაარსებული მუზეუმები
შურისძიების წყურვილი (2024 წლის ამერიკული ტელენოველა)

შურისძიების წყურვილი (ლათ. ***Sed de venganza***) არის ამერიკული სატელევიზიო სერიალი, რომლის პრემიერა 2024 წლის 15 ოქტომბერს ტელეკომპანია ტელემუნდოზე შედგა. იგი ეფუძნება მაურისიო ნავასის, კონჩიტა რუისისა და ტანია კარდენასის მიერ 2007 წელს გადაღებულ კოლუმბიურ ტელენოველას *"სუფთა სისხლი" (ლათ."Pura sangre")*. სერიალში მონაწილეობენ: დანილო კარერა, ისაბელა კასტილიო და ალექსა მარტინი.

## სიუჟეტი 
ეუხენიო ბელტრანი არის დელ პინოს ოჯახის მთავარი მტერი, რომელის მთავარი მიზანია ხელში ჩაიგდოს კომპანია და ოჯახის სიმდიდრე, ის გადაწყვეტს შურისძიებას და ამისთვის თავის საყვარელს, ახალგაზრდა ქალს ფერნანდა რიოსს გამოიყენებს, მისი ხელმძღვანელობით ფერნანდა შეაღწევს დელ პინოს ოჯახში და დაიწყებს შურისძიების განსახორციელებას, თუმცა გზად მას დაბრკოლების სახით ფრანსისკო რამირესი გადაეყრება, რომელსაც ფერნანდა მალევე მოიშორებს, ფრანცისკოს კი ფერნანდას გამო ქვეყნის დატოვება მოუწევს. ათი წლის შემდეგ, ფრანცისკო ბრუნდება უკვე ახალი ვინაობით ემილიო მონტენეგროს სახელით და სურს შური იძიოს თუმცა, ფერნანდამ არ იცის მისი ნამდვილი ვინაობა ფრანცისკო კი მასში აღვიძებს მოულოდნელ ვნებას, რაც ართულებს შურისძიების გეგმის განხორციელებას.

## როლებში 
## წარმოება 
სატელევიზიო პროდუქციის მწარმოებელმა ამერიკულმა ტელეკომპანია ტელემუნდომ 2024 წლის 2 მაისს გამოაცხადა ახალი სერიალის "შურისძიების წყურვილი"-ს შესახებ ინფორმაცია, სადაც მთავარ როლებს დანილო კარერა და ისაბელა კასტილიო შეასრულებდნენ. ერთი კვირის შემდეგ ტელემუნდომ გამოუშვა სერიალის ანონსი, გადაღებები კი 2024 წლის 3 ივნისს დაიწყო . 

## ეპიზოდები 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:2020-იანი წლების ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:ტელემუნდოს ტელენოველები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
დიპლომატის დღე

**დიპლომატის დღე**, ასევე **ქართული დიპლომატიის დღე** — პროფესიული დღესასწაული საქართველოში, რომელიც სულხან-საბა ორბელიანის დაბადების დღეს უკავშირდება და ყოველი წლის 3 ნოემბერს აღინიშნება. დღესასწაული 2004 წლის 1 ნოემბერიდან, სალომე ზურაბიშვილის ინიციატივით აღინიშნება. 2019 წელს დიპლომატის დღეს თსუ-ში გაიმართა. 2024 წელს საქართველოს პრეზიდენტმა, სალომე ზურაბიშვილმა განაცხადა, რომ დიპლომატებს დიპლომატიის დღეს ვერ მიულოცავდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დღესასწაულები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:პროფესიული დღესასწაულები