open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იბნ ჰაიანი

**იბნ ჰაიანი**, *აბუ მარვან ჰაიან იბნ ხალაფ იბნ ჰასან ალ-კურტუბი* (დ. 987/988, კორდოვა — გ. 30 ოქტომბერი, 1076, იქვე)  — ესპანეთის არაბი ისტორიკოსი და პოეტი. ეკავა კორდობის დაცვის უფროსის თანამდებობა. ავტორია პოემებისა, საღვთისმეტყველო ტრაქტატებისა, ისტორიული ქრონიკებისა. მისი შრომა „ანდალუსიის ხალხთა ისტორიის შესახებ ამოკრეფილი ცნობები“ მნიშვნელოვანი წყაროა ომაიანების დროის მუსლიმანური ესპანეთის ისტორიისათვის. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:არაბი ისტორიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი   30 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1076
ინგლის-ავღანეთის პირველი ომი

მინი|ინგლის-ინდოეთს ჯარები უტევენ ღაზნს
**ინგლის-ავღანეთის პირველი ომი** – ინგლისის კოლონიური ომი ავღანეთის წინააღმდეგ. დაიწყო 1838 წლის დეკემბერში. ინგლისის ჯარები შეიჭრნენ სამხრეთ-დასავლეთ ავღანეთში, 1839 წელს დაიკავეს ყანდაარი, ღაზნი, ქაბული. მათ წინააღმდეგ დაიწყო პარტიზანული ომი. ქაბულში აჯანყებულებმა 1841 წლის ნოემბერში გაანადგურეს ინგლისის საოკუპაციო არმია, ინგლისის მომხრე შაჰ-შუჯა მოკლეს. 1842 წლის დამლევისათის ინგლისის ჯარების გადარჩენილმა ნაწილმა დატოვა ავღანეთი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინგლის-ავღანეთის მეორე ომი
* ინგლის-ავღანეთის მესამე ომი

## ლიტერატურა
*Fowler, Corinne, (2007) *Chasing Tales: travel writing, journalism and the history of British ideas about Afghanistan*, Rodopi: Amsterdam.
*Greenwood, Joseph, (1844) ''Narrative of the late Victorious Campaign in Affghanistan, under General Pollock: With recollections of seven years' service in India*. London: H. Colburn
*Hopkirk, Peter, (1992) *The Great Game*, New York, NY: Kodansha America, ISBN 1-56836-022-3
*Kaye, Sir John, (1860) *History of the First Afghan War*, London.
*Macrory, Patrick, (2002) *Retreat from Kabul: The Catastrophic British Defeat in Afghanistan, 1842''. Guilford, CT: The Lyons Press. ISBN 978-1-59921-177-0

## რესურსები ინტერნეტში 
*First Afghan War (Battle of Ghuznee)
*First Afghan War (Battle of Kabul 1842)
*The Siege of Jellalabad
*First Afghan War (Battle of Kabul and retreat to Gandamak)

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:ავღანეთის ომები
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
ქვედა სამება

საკუთარი სახელი **ქვედა სამება** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქვედა სამება — სოფელი ქობულეთის მუნიციპალიტეტში
* ქვედა სამება — სოფელი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
ფოცხო

**ფოცხო** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლეგოგიე-ნასაჯუ, მეორე მოხაში, მოხაში, ფოცხო). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 120 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 776 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხელვაჩაური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ხელვაჩაური** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ხელვაჩაური — დასახლება ქალაქ ბათუმში
*ხელვაჩაური — სოფელი ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
ფიორდლანდის ეროვნული პარკი

**ფიორდლანდის ეროვნული პარკი** — ეროვნული პარკი ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. 12 500 კმ² ფართობით წარმოადგენს ქვეყნის ყველაზე დიდ ეროვნულ პარკსა და იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის — ტე-ვაჰიპაუნამუს ნაწილს. მართავს ახალი ზელანდიის კონსერვაციის დეპარტამენტი.

## გეოგრაფია 
გამყინვარების პერიოდში, მყინვარებმა ბევრი ღრმა ფიორდი წარმოქმნა, რომელთა შორის ყველაზე ცნობილია მილფორდ-საუნდი. სხვა დანარჩენს შორის აღსანიშნავია დაუტფულ-საუნდი და დასკი-საუნდი. პარკის ტერიტორიაზე აღმართულია მწვერვალი ასპაირინგი.

სანაპირო ზოლი ციცაბოა და გამოირჩევა ფიორდებით, რომლებიც სამხრეთ ალპების სამხრეთი კალთების ხეობებიდან იწყება. ჩრდილოეთ საზღვართან მდებარე ზოგიერთი მწვერვალის სიმაღლე 2 000 მეტრს აღწევს.

## ველური ბუნება 
პარკში გავრცელებული ველური ბუნების წარმომადგენლებს შორის არიან დელფინები, სელაპები და ფრინველები. ასევე თაგვების, ღამურების, კურდღლებისა და ირმების სახეობები. ფრინველებს შორის გამოირჩევა კაკაპო — ერთადერთი უფრთო თუთიყუში მსოფლიოში. ასევე ახალი ზელანდიის მკვიდრი კივი. წარმოდგენილია ნოტოფაგუსის ხეების უღრანი ტყეები.

## საქმიანობები 
პარკი პოპულარულია ალპინიზმის სახეობებისა და განსაკუთრებით მოხეტიალეებს შორის. იგი მათ საკმაოდ ბევრ გამოწვევას სთავაზობს. გაყვანილია რამდენიმე ტრასა, თუმცა უდიდესი ნაწილი გზების გარეშე ხეტიალობს.

ტურისტების დიდ ნაწილს ასევე იზიდავს მილფორდ-საუნდი.

## გალერეა 

ფაილი:Milford sound 2004.jpg|მილფორდ-საუნდი
ფაილი:Fjordland National Park sign.jpg|შესასვლელი
ფაილი:M Mudflats.jpg|
ფაილი:On Lake Te Anau.jpg|ტე-ანაუს ტბა
ფაილი:Milford Sheerdown Peak.jpg|მწვერვალი შირდაუნი
ფაილი:Mount of moss-te anau.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში 
* Department of Conservation information on Fiordland National Park
* Fiordland Coastal Newsletter 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ეროვნული პარკები
მაია ფანჯიკიძე

**მაია ფანჯიკიძე** (დ. 16 ოქტომბერი, 1960, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი დიპლომატი, თანამდებობის პირი, მეცნიერი, პედაგოგი, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი 2012 წლის 25 ოქტომბრიდან 2014 წლის 5 ნოემბრამდე.

დაამთავრა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და ფრიდრიხ  შილერის სახელობის იენის უნივერსიტეტი (გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკა). 1983-1994 მუშაობდა თბილისის მე-6 ქართული გიმნაზიის გერმანული ენის მასწავლებლად, აგრეთვე იყო გერმანული ენის სწავლების მიმართულების ხელმძღვანელი.  1988-1994 იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზღვარგარეთის ლიტერატურის კათედრის დოცენტი. 1993-1994 — გერმანული ენის მასწავლებელთა კავშირის დამაარსებელი და თავმჯდომარე. 1994-1997 იყო გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს პირველი მდივანი. 1997-2001 — გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში საქართველოს საელჩოს მრჩეველი. 2001-2002 წლებში — საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს პირველი ევროპული დეპარტამენტის მრჩეველი. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი დესპანი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. 2004 წლის თებერვლიდან მარტამდე იყო საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრის მოადგილე. 2004-2007 საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში; 2007-2010 საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ნიდერლანდების სამეფოში; 2010–2011 იყო გურამ თავართქილაძის სახელობის უნივერსიტეტის სრული პროფესორი, უცხო ენების ცენტრის ხელმძღვანელი. „ევროპული სკოლის“ და სკოლა „ლოგოსის“ გერმანული ენის მასწავლებელი.

2011 წლის დეკემბრიდან იყო ბიძინა ივანიშვილის პრეს-სპიკერი. 2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“. 2012 წლის 25 ოქტომბერს პარლამენტმა დაამტკიცა ბიძინა ივანიშვილის მინისტრთა კაბინეტი. მაია ფანჯიკიძემ საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა დაიკავა. ამ თანამდებობაზე დარჩა ირაკლი ღარიბაშვილის კაბინეტის დამტკიცების შედეგადაც (20 ნოემბერი, 2013). 2014 წლის 5 ნოემბერს საგარეო საქმეთა მინისტრმა მაია ფანჯიკიძემ განაცხადა, რომ ის ტოვებდა მინისტრის პოსტს და ასევე კოალიცია „ქართულ ოცნებას“. თავდაცვის მინისტრის ირაკლი ალასანიას მსგავსად, რომელიც ფანჯიკიძის დის მეუღლეა, საგარეო საქმეთა ყოფილმა მინისტრმაც მისი გადაწყვეტილების მიზეზად ის საფრთხე დაასახელა, რომელიც მისი თქმით, ქვეყნის ევროატლანტიკურ კურსს ემუქრებოდა.

ფლობს რუსულ, ინგლისურ, გერმანულ და ნიდერლანდურ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:ქალი დიპლომატები
კატეგორია:საქართველოს ქალი საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
მაია
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტყირი

**ტყირი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, თეკლათის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: გოლასკური, თეკლათი, რეკა, საგვარამიო, ტყირი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ცივის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 15 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით, სოფელ თეკლათიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2,5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 371 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვედა სორტა

**ქვედა სორტა** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ძველი სენაკის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ზედა სორტა, კოტიანეთი, პირველი ნოსირი, საჩიქობავო, ქვედა სორტა, ძველი სენაკი). მდებარეობს მდინარე ტეხურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 30 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 253 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯიხა

**ჯიხა** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ნოქალაქევის თემი (სოფლები: გახომელა, ზედა ნაქალაქევი, ლებაღათურე, ძიგიდერი, ჯიხა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის ნაპირას, ზღვის დონიდან 100 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით. სოფლის ახლოს მდებარეობს ისტორიული ქალაქი ნოქალაქევი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 249 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციზეთი

**ციზეთი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ხორშის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: დიდი ხორში, პატარა ზანა, საადანაიო, საგუგუნავო, შუა ხორში, ციზეთი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ხობისწყლის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 160 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 259 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შრომისკარი

**შრომისკარი** (ყოფ. უფალკარი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ეკის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ეკი, საადამიო, საცხვიტაო, შრომისკარი). მდებარეობს ეკის მთის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ცივის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 70 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 316 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუა ნოსირი

**შუა ნოსირი** (ყოფ. კარიეთი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ნოსირის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ნოსირი, საბესელიო, საკილასონიო, საოდიშარიო, შუა ნოსირი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 31 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით, ნოსირიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 0,5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 235 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სატყებუჩავო

**სატყებუჩავო** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ზანის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ეწერი, ზანა, საესებუო, სატყებუჩავო, საშურღაიო). მდებარეობს მდინარე ცივის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 170 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 264 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რაკიურის ეროვნული პარკი

**რაკიურის ეროვნული პარკი** — ბუნების ნაკრძალი ახალ ზელანდიაში, კუნძულ სტიუარტზე (რაკიურა). შეიქმნა ყველაზე ბოლოს, 2002 წლის 9 მარტს. მოიცავს 1570 კმ²-ს, კუნძულის დაახლოებით 85 %-ს; ფართობის მხრივ მესამე უდიდესია ქვეყანაში. ეროვნულ პარკს არ მიეკუთვნება საქალაქო არეალი ჰალფმუნის უბესთან, ისევე როგორც გზები და მაორების კუთვნილი კერძო მიწები.

პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს პოლულარული რაკიურის ბილიკი. გავრცელებულია მრავალი სახის ფრინველი. მთელი ახალი ზელანდიის მასშტაბით, მნახველებს საუკეთესო შესაძლებლობა აქვთ იხილონ ველურად მობინადრე კივი. ეს ნაწილობრივ გამოწვეულია ყარყუმისა და ქრცვინის არარსებობით. სანაპირო ზოლებში გავრცელებულია საფრთხის ქვეშ მყოფი ყვითელთვალება პინგვინი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Department of Conservation information on Rakiura National Park.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ეროვნული პარკები
შეზრდილყბიანები

**შეზრდილყბიანები** () — ძვლიანი თევზების რიგი. მოიცავს 10 ოჯახის 350-მდე სახეობას. შეზრდილყბიანებისათვის დამახასიათებელია ზედა ყბის ძვლების მტკიცე შეერთება ან შეზრდა, მათი სხვადასხვა ფორმისა და ზომის (4 სმ-დან 3 მ-ზე მეტი) სხეული დაფარულია ეკლებად, ქიცვებად ან ფირფიტებად ქცეული ქერცლებით. ბინადრობენ უმეტესად ტროპიკულ ან სუბტროპიკულ ზღვებში. შავ ზღვაში გვხვდება 1 სახეობა — *Balistes capriscus*. ტოქსიკური თვისებებისა და უგემური ხორცის გამო შეზრდილყბიანების სარეწაო მნიშვნელობა მცირეა.

## ოჯახები 
ოჯახები წარმოდგენილია ფ. სანტინისა და სხვების 2013 წლის ნაშრომზე დაყრდნობით.

### ამომწყდარი ოჯახები 
* †*Bolcabalistidae*
* †*Cretatriacanthidae*
* †*Eoplectidae*
* †*Moclaybalistidae*
* †*Plectocretacicidae*
* †*Protriacanthidae*
* †*Spinacanthidae*

## სქოლიო 
*
აჩერონი (მარლბორო)

**აჩერონი** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, მარლბოროს რეგიონში; მდინარე კლარენსის შენაკადი. სიგრძე 60 კმ. კლარენსს ერწყმის კაიკურის ქედის სამხრეთ დაბოლოებასთან. უდიდესი შენაკადებია ალმა და სევერნი.

## ლიტერატურა
* *New Zealand Travel Atlas,* Wise Maps  Auckland. ISBN 0-908794-47-9

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
სირიაჩქონი

**სირიაჩქონი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ჭალადიდის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: მუხური, საგვიჩიო, სირიაჩქონი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე რიონის ნაპირას, ზღვის დონიდან 16 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. XIX საუკუნის დასაწყისში შედიოდა საჭილაოს სამოურავოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ადა (ახალი ზელანდია)

**ადა** — პატარა მდინარე ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე.

სათავეს იღებს სპენსერის მთებში. შემდეგ იგი მიემართება 10 კმ-ის მანძილზე და ერწყმის მდინარე უაიაუს.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.linz.govt.nz/placenames/find-names/topographic-names-db/database/index.aspx?p=21403

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
აჩერონი (კენტერბერი)

**აჩერონი** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, კენტერბერის რეგიონში. სათავეს იღებს ლინდონის ტბიდან, ერწყმის მდინარე რაკაიას.

მდინარის სიახლოვეს აღმოჩენილია ქვანახშირის მცირე დეპოზიტები.

## ლიტერატურა
* ''David Leitch and Bob Scott, Exploring New Zealand's Ghost Railways, rev. ed. (Wellington: Grantham House, 1998)''

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ტოლსტოის სახლი

მინი|270პქ|ტოლსტოის სახლი 
**ტოლსტოის სახლი** () — არაოფიციალური, თუმცა სახლის ფართოდ გავრცელებული სახელწოდება სანქტ-პეტერბურგში (რუსეთი). არქიტექტორი თედორე ლიდვალი. აშენდა 1910-1912 წლებში გრაფის — გენერალ-მაიორის მიხეილ ტოლსტოის განკარგულებით. 1913 წელს, გრაფის გარდაცვალების შემდეგ, სახლის მეპატრონე გახდა მისი ქვრივი გრაფინია ოლგა ტოლსტოი. 

შენობა აღჭურვილია ლიდვალის შემოქმედებისათვის დამახასიათებელი მაღალი რენესანსული თაღებით, ზედა სართულებზე არსებული ლოჯიებით, მკაცრი და დახვეწილი გაფორმებით, კომფორტითა და საცხოვრებელი სახლების განათებით. შენობის აშენებისთანვე გათვალისწინებული იყო სამრეცხაოს, წყლის მილისა და ლიფტის დამონტაჟება. საცხოვრებელი სახლი სხვადასხვა ფენის ხალხისთვის იყო კანკუთვნილი. არქიტექტურული სტილი მოდერნი. 

შენობის რთული გეგმა შეიცავს თაღებით შეერთებულ 3 ქუჩას, რომლებიც ფასადების მსგავსად გულმოდგინეთ არის გაფორმებული. შენობის სიახლოვეს ნაკლებად დეკორირებული ქუჩებია. ფასადი ნაგებია კირქვით, აგურითა და ბათქაშით. თავდაპირველი გასასვლელები მდებარეობდა ქუჩების ცენტრში, ხოლო პატარა გაზონებით დაკავებული იყო მხოლოდ თავისებური ქუჩის გასწვრივი ადგილი. საბჭოთა დროს ქუჩების იერ-სახე მნიშვნელოვნად შეიცვალა; ქუჩების შუაგულში გაჭრეს გაზონები, სადაც ვერხვი ხარობდა, ხოლო კლუმბის ნაცვლად დაიდგა შადრევანი.

2008 წელს შეიქმნა კონდომინიუმი — ტოლსტოის სახლი, რომლის თავმჯდომარე 2009 წლიდან არის ხელოვნებათმცოდნე მარინა კოლოტილო. კონდომინიუმი ახორციელებს რესტავრაციასა და შენობის იერ-სახის შენარჩუნებას. ამჟამად ტოლსტოის სახლი არქიტექტურული თვალსაზრისით, დამახინჯებულია. დაგეგმილია მუზეუმის შექმნა და მზადდება შენობის 100 წლისთავთან დაკავშირებული პროგრამის მომზადება.

ტოლსტოის სახლი კულტურული მემკვიდრეობის ობიექტია. იგი როგორც პარამეტრი გაშუქებულია მრავალ რუსულ ფილმში. ეძღვნება აგრეთვე დოკუმენტური ფილმი. გარდა ამისა, ზოგიერთი რუსული ლიტერატურული ნაწარმოებებისა და პოეზიის ნაწილია. მასვე მიეძღვნა რამდენიმე წიგნი. ტოლსტოის სახლში ცხოვრობს მრავალი ცნობილი ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტოლსტოის სახლი და მისი პირველი მფლობელი მიხეილ ტოლსტოი  
* ტოლსტოის სახლის პირველი მფლობელი სანქტ-პეტერბურგში 
* ტოლსტოის სახლის პირველი მფლობელი ქალი სანქტ-პეტერბურგში 
* ტოლსტოის სახლი და ცნობილი მკვიდრნი  
* თედორე ლიდვალი „პეტერბურგული“ ნაგებობები  
* ტოლსტოის სახლის შესახებ  
* ტოლსტოის სახლის ლეგენდა 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის შენობა-ნაგებობები
ინგლის-ამერიკის ომი

**ინგლის-ამერიკის ომი** – მიმდინარეობდა 1812-1814 წლებში, გამოიწვია, ერთი მხრით, ინგლისის მისწრაფებამ მოეშალა აშშ-ის ვაჭრობა და ეკონომიკა, მეორე მხრით, აშშ-ის გარკვეული წრეების პოლიტიკამ – გაეფართოებინათ თავისი სამფლობელოები (დაეპყროთ კანადა). ომის უშუალო საბაბი გახდა ინგლისის ფლოტის მიერ ამერიკის გემების ჩხრეკა და მიტაცება. 1812 წლის 18 ივნისს აშშ-მა ომი გამოუცხადა ინგლისს. ამერიკულმა კაპერებმა მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენეს ინგლისი გემებს, მაგრამ კანადაში შეჭრის ცდა მარცხით დამთავრდა. ინგლისელებმა ისარგებლეს თავისი საზღვაო უპირატესობით და ბლოკადაში მოაქციეს აშშ-ის სანაპირო. 1814 წლის 24 აგვისტოს ისინი გადავიდნენ ნაპირზე და გადაწვეს ქალაქი ვაშინგტონის დიდ ნაწილი. ამერიკელებმა გაიმარჯვეს შამპლეინის ტბაზე (1814 წლის სექტემბერი) და ახალ ორლეანთან (1815 წლის 8 იანვარი) ბრძოლებში (საზავო ხელშეკრულების დადების ამბავი სამხედრო სარდლობამ ჯერ არ იცოდა). 1814 წლის 24 დეკემბერს დაიდო გენტის ხელშეკრულება, რომელმაც აღადგინა ომამდელი მდგომარეობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
კევრი

250px|მინიატიურა|კევრი – გრემის მუზეუმიდანჯაბა ლაბაძის ფოტო
**კევრი** – პურეულის სალეწი იარაღი. ტრაპეციის ან სამკუთხედის ფორმისაა. შეკრულია გათლილი ფიცრებისაგან. გვხვდება „ერთიანი“ – ცალფიცრიანი ან ერთ ხეში გამოყვანილი, „ორიანი“ – ორფიცრიანი და სამფიცრიანი. აგებულებითა და დამზადების ტექნიკით ცნობილია თავიანი ან სწორი. კევრის ძირი ქვით ან ქვითა და რკინით არის მოკოხილი. კევრში აბამდნენ ხარს ან ცხენს. კევრის გავრცელების არეები საქართველოში დაკავშირებულია ხორბლის გარკვეულ სახეებთან.  „ქართული კევრი“ გავრცელებული იყო ქართლ-კახეთში, მესხეთ-ჯავახეთში და დასავლეთ აქართველოს ზოგიერთ რაიონში. „თრიალეთური“ კევრი გავრცელებული იყო უმთავრესად კახეთში. სამხრეთ კავკასიასა და, კერძოდ, საქართველოში კევრი ცნობილია ძვ. წ. I ათასწლეულიდან. განათხარი კევრის ნაშთები აღმოჩენილია ხოვლეგორაზე (ძვ. წ. XI-IX სს.), მცხეთაში (ძვ. წ. VII-VI სს.), უფლისციხეში (ანტიკური ხანა), კავთისხევში (გვიანდელი ფეოდალური ხანა) და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეთნოგრაფია
საგუგუნავო

**საგუგუნავო** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ხორშის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: დიდი ხორში, პატარა ზანა, საადანაიო, საგუგუნავო, შუა ხორში, ციზეთი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარეების ცივისა და ხობისწყლის შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 100 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 121 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კლასიკური მექანიკა

**კლასიკური მექანიკა** — მექანიკა, რომელსაც საფუძვლად უდევს ნიუტონის კანონები. მისი შესწავლის საგანია მიკროსკოპულ მატერიალურ სხეულთა მოძრაობა, რომელიც სრულდება სინათლის სიჩქარესთან შედარებით მცირე სიჩქარით. განიხილავს ფიზიკური სხეულის მოძრაობას, რომელიც გამოწვეულია სხვადასხვა ძალების ზემოქმედებით. სინათლის სიჩქარის რიგის სიჩქარეებით ნაწილაკთა მოძრაობა განიხილება ფარდობითობის თეორიაში, ხოლო მიკრონაწილაკთა მოძრაობა — კვანტურ მექანიკაში. სწავლება სხეულების მოძრაობის შესახებ მეცნიერების საკმაოდ ძველი ანტიკური დარგია, მაგრამ ძირითადი საფუძველი კლასიკურ მექანიკას ჩაეყარა XVII საუკუნიდან ისააკ ნიუტონის ნაშრომების შედეგად.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* კლასიკური მექანიკა – ენციკლოპედია ბრიტანიკა
სკურია

**სკურია** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, მენჯის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ბათარია, პერტული, საგაბესკირიო, საწულეისკირიო, სახარბედიო, სკურია). მდებარეობს მდინარე ცივის ხეობაში, ზღვის დონიდან 70 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 92 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხელვაჩაური (შარაბიძეების თემი)

**ხელვაჩაური** — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, შარაბიძეების თემში. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1085 კაცი.

## დემოგრაფია
## სქოლიო 
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჰაურა

**აჰაურა** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე. სათავეს იღებს სამხრეთ ალპების დასავლეთ კალთებზე. ერწყმის მდინარე გრეის.

## ლიტერატურა
* *New Zealand Travel Atlas*, Wise Maps  Auckland, Karte 54, ISBN 0-908794-47-9

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
აჰურირი

**აჰურირი** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, ოტაგოს რეგიონში.

სათავეს იღებს სამხრეთ ალპების აღმოსავლეთ კალთებზე. მიედინება 70 კმ სიგრძეზე, გადაკვეთს მაკენზის აუზს და ჩაედინება ბენმორეს ტბაში, საიდანაც კვლავ გაედინება და ერწწმის წყნარ ოკეანეს.

მდინარის ზემოწელის დიდი ნაწილი აჰურირის კონსერვაციულ პარკს მიეკუთვნება, სადაც შესანიშნავი პირობებია ანკესით სათევზაოდ.

უახლოესი ქალაქია ომარამა.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
აჰუროა

**აჰუროა** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე, ნორთლანდის რეგიონში. პატარა ქალაქ უაიპუს სიახლოვეს ერწყმის მდინარე უაიპუს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მდინარე აჰუროა 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ნოსირი

**ნოსირი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ნოსირის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ნოსირი, საბესელიო, საკილასონიო, საოდიშარიო, შუა ნოსირი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 30 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 796 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნოსირის განძი
*ნოსირის ნამოსახლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოხაში

**მოხაში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ფოცხოს თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ლეგოგიე-ნასაჯუ, მეორე მოხაში, მოხაში, ფოცხო). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე გურძემის (ტეხურის აუზი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 150 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 275 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კოტიანეთი

**კოტიანეთი** (ყოფ. კოტოიანი) — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ძველი სენაკის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ზედა სორტა, კოტიანეთი, პირველი ნოსირი, საჩიქობავო, ქვედა სორტა, ძველი სენაკი). მდებარეობს უნაგირას მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდინარე ნახურის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 120 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 479 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რეკა (სენაკის მუნიციპალიტეტი)

**რეკა** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, თეკლათის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: გოლასკური, თეკლათი, რეკა, საგვარამიო, ტყირი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ცივის ნაპირას, ზღვის დონიდან 30 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 243 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვარჩხიღალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კვარჩხიღალი** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* კვარჩხიღალი — სოფელი სენაკის მუნიციპალიტეტში
* კვარჩხიღალი — მდინარე სენაკის მუნიციპალიტეტში
გოლასკური

**გოლასკური** () — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, თეკლათის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: გოლასკური, თეკლათი, რეკა, საგვარამიო, ტყირი).

მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ცივის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 10 მ, სენაკიდან 8 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 419 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ისულა

**ისულა** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ახალსოფელი, ისულა). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ტეხურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 12 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით. 1930-იან წლებში შედიოდა თეკლათის სასოფლო საბჭოში. სოფლის სამხრეთით მდებარეობდა ისტორიული პუნქტი ნესოსი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 528 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კვარჩხიღალი

**კვარჩხიღალი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ძველი სენაკის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე კვარჩხიღალის (ტეხურის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით. კვარჩხიღალში არის კარსტული მღვიმე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ზანა (სენაკის მუნიციპალიტეტი)

**ზანა** — სოფელი საქართველოში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე), სენაკის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ეწერი, ზანა, საესებუო, სატყებუჩავო, საშურღაიო). 

მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარეებს ზანასა და ცივს შორის, სენაკი–ჩხოროწყუს საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 160 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით. 

სოფელი აღნიშნულია იტალიელი მისიონერის არქანჯელო ლამბერტის მიერ შედგენილ რუკაზე (XVII საუკუნე). შედიოდა სააფაქიოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 292 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალი ზელანდიის რეგიონები

ახალი ზელანდიის უმსხვილესი ადგილობრივი მმართველობის ორგანოა **რეგიონი**. ქვეყანაში სულ 16 რეგიონია. თერთმეტ მათგანს ადგილობრივი არჩეული საბჭო მართავს, ხუთს კი ტერიტორიული სამმართველო, რომელიც ასევე ითავსებს რეგიონული საბჭოს ფუნქციებს.

## რეგიონების ცხრილი 
## რესურსები ინტერნეტში
* ახალი ზელანდიის რეგიონული საბჭოები შინაგან საქმეთა დეპატრამენტი

## სქოლიო
პირველი ნოსირი

**პირველი ნოსირი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ძველი სენაკის თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ზედა სორტა, კოტიანეთი, პირველი ნოსირი, საჩიქობავო, ქვედა სორტა, ძველი სენაკი). მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარეების ტეხურისა და აბაშის შუამდინარეთში, ზღვის დონიდან 30 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 719 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცალმაგი

**ცალმაგი** ან **ცალგმილი** — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცალგმილის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ენგურის მარჯვენა შენაკადის — დოლრაჭალის აუზში. სიგრძე 2,5 კმ, ფართობი 2,8 კმ². ცალმაგი საზრდოობს მწვერვალ ცალგმილის კალთებიდან ჩამონადენი მყინვარული ნაკადებით. ცალმაგის მყინვარიდან გამოედინება მდინარე ქვიში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
კვაუთი

**კვაუთი** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სენაკის მუნიციპალიტეტში, ლეძაძამეს თემის შემადგენლობაში (სოფლები: ბეთლემი, კვაუთი, ლეგოგიე, ლესაჯაიე, ლეძაძამე, ჯოლევი). მდებარეობს მდინარე ტეხურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 160 მ სიმაღლეზე. ქალაქ სენაკიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 76 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აკიტიო

**აკიტიო** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე. 

მიედინება სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით, 35 კმ-ზე. აღმოსავლეთ სანაპიროზე, დასახლება აკიკიტოსთან ერთვის წყნარ ოკეანეს.

## გალერეა

Akitio River (14191042940).jpg
Akitio River macrocarpa and mist (14355513886).jpg
Rafting on Akitio River 2005.JPG
Morning mist at the river mouth (14377179992).jpg

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.linz.govt.nz/placenames/find-names/topographic-names-db/database/index.aspx?p=55204

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის გერბი

**ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის გერბი** — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2018 წლის 6 ივლისის, № 64 დადგენილებით.

## აღწერილობა
გერბის ფარი ტალღისებურად გადაკვეთილია ორ ნაწილად ლაჟვარდ და ვერცხლის ველებად. ვერცხლის ველი შეადგენს ფარის 1/5 ნაწილს. ფარის ლაჟვარდოვან ველზე გამოსახულია ოქროს საწმისი, რომელზეც მოთავსებულია მეწამული მცირე ფარი ცენტრში ღვთისმშობლის ოქროს კვართით.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ლაჟვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — **„ზუგდიდი“**.

### წინა გერბის აღწერილობა
[მინი|მარცხნივ|ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის გერბი [2012-2018 წლებში]]
გერბის ფარს 4 ნაწილად (ველად) ყოფს ოქროს ჯვარი, რომლის მკლავები ეხება ფარის კიდეებს.

* I ნაწილი — ძოწის ველზე მოთავსებულია წმინდა მარიამ ღვთისმშობლის ვერცხლის კვართი;
* II ნაწილი — ლაჟვარდის ველზე ოქროს საწმისი;
* III ნაწილი — ლაჟვარდის ველზე ვერცხლის ხუთი შემცირებული ტალღოვანი სარტყელი;
* IV ნაწილი — ძოწის ველზე ყალყზე შემდგარი ვერცხლის ცხენი.

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია ჭიშკრით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ლაჟვარდოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავად ჩაწერილია დევიზი — **„ზუგდიდი“**.

## რესურსები ინტერნეტში
* ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი
ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა

**ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა** — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სახელმწიფო სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ, 2018 წლის 6 ივლისის, № 64 დადგენილებით.

## აღწერილობა
დროშა წარმოადგენს მართკუთხედის ფორმის ქსოვილს, რომლის ცენტრში მოთავსებულია ოქროს ჯვარი. ჯვრის მკლავები ეხება დროშის კიდეებს და დროშის ველს, 4 არათანაბარ ნაწილად ყოფს: I და III მეოთხედი სიგანით ისე შეეფარდება II და IV მეოთხედების როგორც 3/7. დროშის I და III მეოთხედები ლაჟვარდის ფერია, ხოლო II და IV მეოთხედები — ძოწის. ოქროს ჯვარზე მოთავსებულია ჰერალდიკური ფარი ოქროს მცირე არშიით და ცენტრში ღვთისმშობლის ოქროს კვართით. ჯვრის მკლავების სისქე წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. დროშის პროპორციაა 2:3.

### წინა დროშის აღწერილობა
დროშის ძოწის ველზე გამოსახულია ოქროს ჯვარი, რომლის მკლავების გადაკვეთა ხდება დროშის მარჯვენა მხარეს, დროშის 1/3-ზე. ჯვრის მკლავების სისქე წარმოადგენს დროშის სიმაღლის 1/5. დროშის პროპორციაა 2:3. 

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი
ოხანა

**ოხანა** — ჰავაის კულტურაში აღნიშნავს ოჯახს, მისი ფართო მნიშვნელობით. ოხანა მის წევრებს ავალდებულებს, რომ ახსოვდეთ და იზრუნონ ერთმანეთზე. ტერმინი არის ახალ ზელანდიაში მაორული ტერმინის ვახანაუს კოგნატური.

ჰავაის კულტურაში ოხანა ყოველთვის აღნიშნავს სისხლით ნათესაობას, სხვა ტიპის კავშირები აღინიშნება ტერმინით „ხუი“. 

თანამედროვე ჰავაურ ეკონომიკაში ტერმინი - „ერთეული ოხანა“ გამოიყენება ქონების ისეთი ნაწილის აღსანიშნავად რომელიც უცხო პირებზე ვერ გაქირავდება.

ახანა არის უოლტ დისნეის კომპანიის მიერ 2002 წელს გამოშვებული ნახატი ფილმის ლილუ და სტიჩი ძირითადი თემა. 

## ლიტერატურა 
*Wight, K. 1997. *Illustrated Hawaiian Dictionary,* The Bess Press.
*City & County of Honolulu 2003.  *Land Use Ordinance*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Honolulu Magazine, September, 2001, pp. 42–45

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰავაის კულტურა
გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი

**გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმი** — მუზეუმი ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭყვიშში. მუზეუმი მოიცავს ორ საგამოფენო შენობასა და გალაკტიონისა და ტიციანის ისტორიულ სახლებს.

გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების სახლ-მუზეუმს 2019 წლის 29 მაისს საქართველოს მთავრობის დადგენილებით მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

## ზოგადი ინფორმაცია
*მუზეუმის მთლიანი ფართობი: 3 ჰა
*მუდმივი ექსპოზიცია: 450 კვ/მ
*პერიოდული გამოფენები: 30 კვ/მ
*საკონფერენციო დარბაზი: 60 კვ/მ
*საცავი: 30 კვ/მ
*მუზეუმის მუშაობის ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 10 სთ-დან 17 სთ-მდე

## ექსპონატები
მუზეუმში დაცულია გალაკტიონ და ტიციან ტაბიძეების მემორიალური ნივთები, ძველბეჭდური წიგნები გალაკტიონის მამის ბიბლიოთეკიდან, მე -19 ს-ის თიხის ჭურჭელი, ნაქარგობის ნიმუშები, ქართველ მხატვართა გრაფიკოსთა და სკულპტორთა ნამუშევრები.

მუზეუმის გამოფენებია: „გალაკტიონი და ტიციანი“, „მეფე - პოეტი“, „მე დავიბადე აპრილის თვეში“, „გალაკტიონის ჩანახატები“, „ტიციანი და ბორის პასტერნაკი“. მოქმედებს საგანმანათლებლო პროგრამები,

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია

## სქოლიო
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:1966 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ფაკაპაპა

[მინი|[ახალი ზელანდიის მორაგბეთა მაორების ნაკრები თამაშობს ინგლისის საქსონების წინააღმდეგ, ჩერჩილის თასზე]]
**ვაკაპაპა** (*გენეალოგია*) — მაორის კულტურის ფუნდამენტური პრინციპი. ის უფრო მეტს ნიშნავს ვიდრე უბრალოდ გენეალოგიურ კავშირს. ის განსაზღვავს ინდივიდებს შორის ურთიეთობის ფორმებს როგორებიცაა: ფანაუ (ოჯახი), ხაპუ (ტომის მცირე ერთეული) და ივი (ტომი).

## ლიტერატურა 
*Cleve Barlow. *Tikanga whakaaro: key concepts in Māori culture*. Oxford University Press. Auckland, 1994.
*Marewa Glover. *Kaupapa Māori health research methodology: a literature review and commentary on the use of a kaupapa Māori approach within a doctoral study of Māori smoking cessation*. Scienze del comportamento applicate, Università di Auckland. Auckland, 2002.
*K. Russell. *Hui: A hui to discuss how to create and maintain a relationship with Māori organisations*. Dipartimento di studi familiari e comunitari, Università di Otago. Dunedin, 2004.

კატეგორია:გენეალოგია
კატეგორია:მაორი
აგნესის ტბა

**აგნესის ტბა** () — პატარა მთის ტბა კანადაში, ალბერტის პროვინციაში. მდებარეობს ბანფის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 2134 მ სიმაღლეზე. სარკის ფართობი 0,52 კმ². სიახლოვეს მდებარეობს ლუიზის ტბა. შემოსაზღვრულია კლდოვანი მთებით. პოპულარული ტურისტული ობიექტია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ლუიზისა და აგნესის ტბები  

კატეგორია:კანადის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სან-კრისტობალი

**სან-კრისტობალი** შეიძლება ნიშნავდეს:

*სან-კრისტობალი (არგენტინა) — ქალაქი არგენტინაში
*სან-კრისტობალი (ვენესუელა) — ქალაქი ვენესუელაში
*სან-კრისტობალი (ვულკანი) — ვულკანი ნიკარაგუაში
*სან-კრისტობალი (კუბა) — ქალაქი კუბაში
*სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ესპანეთში
ელ-ლიმონი

**ელ-ლიმონი** შეიძლება ნიშნავდეს:

;დომინიკელთა რესპუბლიკაში
*ელ-ლიმონი (ინდეპენდენსია) — მუნიციპალიტეტი ინდეპენდენსიის პროვინციაში
*ელ-ლიმონი (სამანა) — მუნიციპალიტეტი სამანის პროვინციაში

;მექსიკაში
*ელ-ლიმონი (ხალისკო) — მუნიციპალიტეტი ხალისკოს შტატში

;ვენესუელაში
*ელ-ლიმონი (ვენესუელა) — ქალაქი ფალკონის შტატში
*ელ-ლიმონი (მდინარე)
სან-კარლოსი

***სან-კარლოსი** შეიძლება ნიშნავდეს:

*სან-კარლოსი (ბრაზილია) — ქალაქი ბრაზილიაში
*სან-კარლოსი (ვენესუელა) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში
*სან-კარლოსის მუნიციპალიტეტი — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში
*სან-კარლოსი (ანტიოკია) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში.
*სან-კარლოსი (ნიკარაგუა) — ქალაქი სამხრეთ ნიკარაგუაში
*სან-კარლოსი (ურუგვაი) — ქალაქი სამხრეთ ურუგვაიში
*სან-კარლოსი (ჩილე) — ქალაქი ჩილეში
*სან-კარლოსი (კორდობა) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კორდობის დეპარტამენტში
სან-ხოაკინი

**სან-ხოაკინი** შეიძლება ნიშნავდეს:

*სან-ხოაკინი (ბოლივია) — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში
*სან-ხოაკინი (კარაბობო) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილოეთ ვენესუელაში
*სან-ხოაკინი (მექსიკა) — მუნიციპალიტეტი მექსიკაში
*სან-ხოაკინი (ფილიპინები) — მუნიციპალიტეტი ფილიპინებში
*სან-ხოაკინი (ჩილე)
ნორთლენდის რეგიონი

[250px|მინიატიურა|[აგათისის ხე]]
**ნორთლანდი** (; მაორ. Te Tai-tokerau) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი. როგორც სახელიდან ჩანს, იგი ქვეყნის ადმინისტრაციული რეგიონებიდან ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარეობს. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ფანგარეი.

## გეოგრაფია
იმის გამო, რომ ის ჩრდილოეთით მდებარეობს, კლიმატი რბილია. უჭირავს 285 კმ სიგრძის ოკლენდის ნახევარკუნძულის 80 %. ფართობი 13 940 კმ²-ს შეადგენს, ქვეყნის დაახლოებით 5%-ს. დასავლეთით ესაზღვრება ტასმანის ზღვა, აღმოსავლეთით წყნარი ოკეანე. რელიეფი გორაკ-ბორცვიანია. მიწის დაახლოებით ნახევარი ტყეებსა და სასოფლო-სამეურნეო არეალებს უკავია.

მიუხედავად იმისა, რომ XIX საუკუნეში აგათისის ტყეები თითქმის განადგურდა, მცირე რაოდენობით იგი დღესაც გვხვდება.

აღმოსავლეთი სანაპირო უფრო უსწორმასწოროა და გამოირჩევა უბეებითა და ნახევარკუნძულებით.

## ისტორია
მაორის მითოლოგიის თანახმად, ჩრდილოეთ კუნძული უზარმაზარი თევზი ყოფილა, რომელიც გმირ მაუის დაუჭერია. ამის გამო, ნორთლანდს ხშირად ზედმეტსახელად „თევზის კუდს“ უწოდებენ.

კუნძულზე ევროპული დასახლებების გაჩენის საწყის წერტილად სწორედ ეს რეგიონი მიიჩნევა. მეტად მნიშვნელოვანია დასახლება ვაიტანგი, სადაც 1840 წლის 6 თებერვალს, მაორის ტომებსა და ბრიტანეთის სამეფო ტახტს შორის ხელი მოეწერა ახალი ზელანდიის დაარსების დოკუმენტს.

## დემოგრაფია
ნორთლანდი ახალი ზელანდიის ყველაზე ნაკლებურბანიზებული რეგიონია. ურბანულ არეალებში მოსახლეობის მხოლოდ 50 % სახლობს. მათ შორის უდიდესია ქალაქი ფანგარეი 52 200 მცხოვრებით (2011).

## ეკონომიკა
2003 წელს, ნორთლანდის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$3,243 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 2 %-ს.

რეგიონის ეკონომიკა ეფუძნება სოფლის მეურნეობას, მეთევზეობას, ხე-ტყის გადამუშავებასა და მებაღეობას.

## გალერეა

ფაილი:Northland hills.jpg|
ფაილი:Hokianga Harbour.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* The regional council's site
* Northland regional information web site.
* Northland  in Te Ara the Encyclopedia of New Zealand
* This is the Place  - Northland living history website
* The NZ Automobile Association 's 101 Must-Do's for Northland Region

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ტეხურიშდუდი

**ტეხურიშდუდი** — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მარტვილის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ეგრისის ქედზე, მდინარეების ჩეგოლისა (სამარჭიხოლოს მარცხენა შენაკადი) და ტეხურის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) სათავეებთან. სიმაღლე 3002 მ. ტეხურიშდუდი კონუსური მოყვნილობისაა. მთის მიდამოები აგებულია იურული თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, პორფირიტებით. კალთები შემოსილია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
აკატარავა

**აკატარავა** () — მდინარე ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთ კუნძულზე. 

მდინარე საკმაოდ მოკლეა, მხოლოდ 20 კმ. სათავეს იღებს კლდოვან ხეობებში და აკატარავის ხეობის გავლით ერწყმის მდინარე ჰათს.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.linz.govt.nz/placenames/find-names/topographic-names-db/database/index.aspx?p=27622

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ქვიშაქექია (თევზი)

**ქვიშაქექია** () — თევზების სახეობა მექვიშიასებრთა ოჯახისა. ამ ოჯახის ერთადერთი წარმომადგენელია ხმელთაშუა ზღვაში. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 17 სმ აღწევს. დღისით ქვიშაში ეფლობა. ზურგი მუქი მომწვანო შეფერილობისაა. გვერდებზე გასდევს ვერცხლისფერი ზოლი. მუცელი მთლიანად ვერცხლისფერი აქვს. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანის აუზში, კერძოდ: ადრიატიკის, ეგეოსისა და შავ ზღვებში. დიდი სარეწაო მნიშვნელობის თევზია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქვიშაქექია – დახასიათება 

კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
შიმშერი

**შიმშერი**, **ხმალა** () — თევზი შიმშერისებრთა ოჯახისა, მისი ერთადერთი წარმომადგენელი. ზედა ყბა ხმლის მსგავსად აქვს წაგრძელებული, მუცლის ფარფლები არ აქვს. მისი უქერცლო სხეულის სიგრძე 4 მ, მასა — 0,5 ტ აღწევს. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 4,55 მ, ხოლო წონა — 650 კგ-ს აღწევს. გავრცელებულია ყველა ოკეანეში, უმთავრესად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. იკვებება კალმარებით, თინუსით და ზვიგენით. რეწვის ძვირფასი ობიექტია. კოსმოპოლიტია. ერთეულებად გვხვდება შავ, აზოვის, იაპონიის და სხვა ზღვებში. ხმელთაშუა ზღვაში ქვირითს ყრის ივნის-ივლისში. ხიზილალა პელაგიურია. ადამიანზე თავდასხმის შემთხვევა არ არის რეგისტირებული. ძლიერი თევზია, ძალიან სწრაფად გადაადგილდება. ზედა ყბის ხარჯზე იქმნება „ხმალისებრი“ წარმონაქმნი, რომელიც შეადგენს მისი სხეულის სიგრძის 1/3-ს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:იალქნოსნისნაირნი
უაიკატოს რეგიონი

**უაიკატო** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულის ზემო ნაწილში. მოიცავს უაიკატოს, ჰაურაკის ვაკეებს, კორომანდელის ნახევარკუნძულს, ტაუპოს რაიონის დიდ ნაწილსა და როტორუის რაიონს. იმართება უაიკატოს რეგიონული საბჭოს მიერ.

გადაჭიმულია კორომანდელის ნახევარკუნძულიდან (ჩრდილოეთით) სამხრეთით, რუაპეჰუს მთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებისაკენ. ვრცელდება ჩრდილოეთ კუნძულის დასავლეთ სანაპირომდე. შეიძლება ითქვას, რომ რეგიონი განფენილია მდინარე უაიკატოს აუზში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ოკლენდის რეგიონი, აღმოსავლეთით — პლენტის ყურე, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ჰოკს-ბეის რეგიონი, სამხრეთით კი მანავატუ-უანგანუისა და ტარანაკის რეგიონები. როგორც ფართობით, ისე მოსახლეობით უაიკატო ქვეყნის სიდიდით მეოთხე რეგიონია.  ფართობი 25 598 კმ²-ს შეადგენს, მოსახლეობა 403 638 ადამიანს (2013).

სახელწოდება მომდინარეობს მდინარე უაიკატოსგან, რაც მაორის ენაზე „მიმდინარე წყალს“ ნიშნავს.

უმსხვილესი ქალაქია ჰამილტონი, 206 400 მოსახლით. აქ ფუნქციონირებს უაიკატოს უნივერსიტეტი.

## ეკონომიკა
უაიკატოს რეგიონის ეკონომიკა მეოთხე უდიდესია ახალი ზელანდიის რეგიონებს შორის. 2007 წლის მარტში მთლიანი რეგიონული პროდუქტი $15 606 მლნ-ს შეადგენდა.

ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობისა და კლიმატის წყალობით, უაიკატოს ეკონომიკა დიდადაა დამოკიდებული სოფლის მეურნეობაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Waikato Regional Council
* Hamilton & Waikato Tourism 

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ალფრედი (მდინარე)

**ალფრედი** — მდინარე ახალ ზელანდიაში, ტასმანის რეგიონში. სათავეს იღებს სპენსერის მთებში და მიემართება სამხრეთ-დასავლეთით, სადაც ერწყმის მდინარე მარუიას. მოიპოვება ფიქლები, რომელიც რქატყუარას შეიცავს.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ალენი (მდინარე)

**ალენი** — მდინარე ახალ ზელანდიაში, სამხრეთ კუნძულზე, უესტ-კოსტის რეგიონში. სათავეს იღებს ალენის ქედის სამხრეთ კალთებზე, სადაც მასზე გაივლის საზღვარი უესტ-კოსტისა და ტასმანის რეგიონებს შორის. მდინარეს ორივე მხრიდან გააჩნია შენაკადები. მიემართება სამხრეთის მიმართულებით და ერწყმის მდინარე მოკიჰინუის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Land Information New Zealand  - Search for Place Names
* Topographical map NZMS 260 sheet: M28

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ახალი ზელანდიის ტბების სია

**ახალი ზელანდიის ტბები** — ახალი ზელანდია ტბებით მდიდარია. ტბებს უკავიათ ახალი ზელანდიის ხმელეთის ფართობის 1,3 %. ფართობით უდიდესი ტბაა ტაუპო (616 კმ²). სამხრეთის კუნძულზე მდებარეობს არაერთი მოზრდილი ტბა, რომელთა გენეზისი მყინვარულია. უღრმესი ტბაა ჰაუროკო (მაქსიმალური სიღრმე 463 მ). 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
გიზბორნის რეგიონი

**გიზბორნის რეგიონი** () — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. მართავს გიზბორნის რაიონული საბჭო. უდიდესი ქალაქია გიზბორნი, რომელიც აღმოსავლეთ სანაპიროზე, პოვერტის ყურის ჩრდილოეთ კიდეზე მდებარეობს.

რეგიონს სახელი ეწოდა კოლონიური მდივნის, უილიამ გიზბორნის პატივსაცემად.

## გეოგრაფია
გიზბორნი მეჩხერად დასახლებული, იზოლირებული რეგიონია. პატარა დასახლებები ძირითადად თავს იყრის აღმოსავლეთ სანაპიროს უბეების გასწვრივ. 2013 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 43 656 ადამიანს შეადგენს, რომლის სამი მეოთხედიც თავს ქალაქ გიზბორნში იყრის. არცერთ სხვა დასახლებას 1000 მცხოვრებზე მეტი არ ჰყავს.

შიდა ნაწილში რელიეფი უსწორმასწოროა, გორაკ-ბორცვიანი, ტყეებით დაფარული. დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ტე-ურევერის ეროვნული პარკი.

## ეკონომიკა
2003 წელს, რეგიონის მთლიანი შიდა პროდუქტი US$1,031 მლრდ-ს შეადგენდა, ახალი ზელანდიის მშპ-ის 1 %-ს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Gisborne District Council
* Tourism Eastland 

კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
ალმა (ახალი ზელანდია)

**ალმა** — მდინარე ახალ ზელანდიაში, მარლბოროს რეგიონში. მიედინება უსწორმასწორო რელიეფზე, სანამ შეუერთდება მდინარე სევერნს, ამ უკანასკნელის მდინარე აჩერონთან შერწყმამდე რამდენიმე კმ-ის დაშორებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.linz.govt.nz/placenames/find-names/topographic-names-db/database/index.aspx?p=23411

კატეგორია:ახალი ზელანდიის მდინარეები
ბეი-ოვ-პლენტის რეგიონი

[300px|მინიატიურა|ქალაქ [ტაურანგა|ტაურანგის ნავსადგური უდიდესია ქვეყანაში გადაზიდვების მოუცლობის თვალსაზრისით]]
**ბეი-ოვ-პლენტი** (; მაორ. Te Moana-a-Toi) — ახალი ზელანდიის ერთ-ერთი რეგიონი ჩრდილოეთ კუნძულზე. მდებარეობს თავისივე სახელობის ყურის გარშემო. ამ ყურეს სახელი ჯეიმზ კუკმა უწოდა, მას შემდეგ, რაც მიმდებარე მაორის სოფლებში საკვები პროდუქტების სიუხვე შენიშნა. საპირისპიროდ სხვა მოვლენისა, რა დროსაც მან ყურეს პოვერტი-ბეი უწოდა.

2006 წლის აღწერის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობა 257 379 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივა ის ქვეყანაში სიდიდით მეხუთეა, ფართობის მხრივ კი მე–11. რაც შეეხება მოსახლეობის სიმჭიდროვეს, ამ მხრივ ბეი-ოვ-პლენტი ქვეყანაში მესამეა. უდიდესი ქალაქებია ტაურანგა, როტორუა და ფაკატანე. ამავე დროს, რეგიონი ერთ–ერთი ყველაზე სწრაფადმზარდია ახალ ზელანდიაში: 2001–2006 წლებში მოსახლეობა 7,5 %–ით გაიზარდა. მათ შორის, უფრო დიდი ზრდა შეინიშნებოდა დასავლეთ ნაწილსა და სანაპირო ზოლზე. ყველაზე უკანასკნელი, 2013 წლის აღწერის მონაცემებით, რეგიონის მოსახლეობამ 267 741 ადამიანი შეადგინა.

რეგიონში განვითარებულია მებაღეობა, მეტყევეობა და ტურიზმი. რეგიონის ეკომონიკა მესამე ყველაზე განვითარებულია ქვეყანაში. ეკონომიკურად ნაკლებგანვითარებულია რეგიონის აღმოსავლეთი რაიონები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ახალი ზელანდიის რეგიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Environment Bay of Plenty 
* Bay of Plenty Times – regional newspaper
* Bay of Plenty  in Te Ara the Encyclopedia of New Zealand
* Bay of Plenty Area Information

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის რეგიონები
გვალდერი

**გვალდერი** — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, ეცერის თემი (სოფლები: ბარში, გვალდერი, ისკარი, კალაში, ლადრერი, ლანტელი, ლაშხრერი, უსგვირი, უღვალი, ფხუტრერი, ქურაში, ცალანარი, ჭელირი, ჰებუდი). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, მესტიიდან 30 კმ., ისკარიდან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დოლასვიფი

**დოლასვიფი** () — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ბეჩოს ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დოლასვიფი, ბაგვდანარი, გალაში, დოლი, ლანხვრი, მაზერი, ნაშთქოლი, ტვებიში, უშხვანარი, ქართვანი, ცხეკვანი, ჭკიდანარი, ჭოხულდი). 

მდებარეობს უშბის მასივის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დოლრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1320 მ-ზე, მესტიიდან 18 კმ-ში. სოფელში არის მინერალური წყარო.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 55 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზაგარი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

**ზაგარი** () — სოფელი საქართველოში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე), მესტიის მუნიციპალიტეტში (ფარის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ცალგმილის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. ენგურის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე, მესტიიდან 28 კმ-ის დაშორებით. 
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზარდლაში

**ზარდლაში** () — სოფელი საქართველოში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე), მესტიის მუნიციპალიტეტში (მულახის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს გვალდის ქედის (სვანეთის კავკასიონის განშტოება) სამხრეთ კალთაზე, მდ. მულხრის (ენგურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1700 მ-ზე, მესტიიდან 12 კმ-ის დაშორებით. 
## ისტორია
ზარდლაში ზემო სვანეთის ისტორიული თემის — მულახის ნაწილია. ზარდლაში და მიმდებარე ღობრი ერთ სოფლად ითვლებოდა. სოფელში შემორჩენილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლებიდან აღსანიშნავია: მთავარანგელოზის ეკლესია „თარინგზელ“, ჩანგაზ-დადვანის კოშკი, ვალო დადვანის დარბაზ-მაჩუბი და კოშკი, ოთარ გაბლიანის სახლის კომპლექსი. სოფლის განაპირა მხარეს, სასაფლაოს ტერიტორიაზე დგას წმ. ბარბარეს („ბარბალ“) მცირე დარბაზული ეკლესია, რომელიც ძველი ეკლესიის ნანგრევზე XX საუკუნის დასაწყისშია აშენებული.  
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* ყენია რ., ალადაშვილი ნ. ზემო სვანეთი (შუა საუკუნეების ხელოვნება): გზამკვლევი, თბ., 2000. — გვ.67.
* თაყაიშვილი ე., არქეოლოგიური ექსპედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს, კრებ. „დაბრუნება“, ტ. 2, თბ., 1991.
## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზეგანი (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

**ზეგანი** — სოფელი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტის იფარის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე).

მდებარეობს სვანეთის ქედის ჩრდილოეთი კალთის ძირას, მდ. ენგურის მარცხენა ნაპირზე, ლასილის შესართავთან, ზღვის დონიდან 1650 მ-ზე, დაბა მესტიიდან 19 კმ-ის დაშორებით. 

სოფელში დგას ღვთისმშობლის ეკლესია („ლამარია”). აშენების თარიღი უცნობია. ერთნავიანი შენობა ნაგებია ქვითა და შირიმის თლილი კვადრებით. აქვს 2 სარკმელი და ერთი შესასვლელი. ინტერიერში არის კანკელი. იატაკი ფიცრისაა, გადახურულია ყავრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 79 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* თაყაიშვილი ექვ. არქეოლოგიური ექსედიცია ლეჩხუმ-სვანეთში 1910 წელს.-პარიზი.-1937.-გვ.214-216. 

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები