open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ანტუან ვალუა-ფორტიე

**ანტუან ვალუა-ფორტიე** (; დ. 13 მარტი, 1990) — კანადელი ძიუდოისტი, რომელმაც 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 81 კგ წონით კატეგორიაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მცირე ბიოგრაფია
* ანტუან ვალუა-ფორტიე
* ანტუანი JudoInside.com-ზე
კატეგორია:დაბადებული 13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:კანადელი ძიუდოისტები‎
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დნმ-ის რეპლიკაცია

[მინი|მარჯვნივ|350პქ|რეპლიკაციის პროცესის სქემატური გამოსახულებები, ციფრებით აღნიშნულია: (1) შენელებული ძაფი, (2) მოწინავე ძაფი, (3) [დნმ-პოლიმერაზა (Polα), (4) დნმ-ლიგაზა, (5) რნმ-პრაიმერი, (6) პრაიმაზა, (7) ოკაზაკის ფრაგმენტი, (8) დნმ-პოლიმერაზა (Polδ), (9) ჰელიკაზა, (10) ცალკეული ძაფი დაკავშირებულ ცილებთან ერთად, (11) ტოპოიზომერაზა]]
**რეპლიკაცია** (-დან — განახლება) — დეზოქსირიბონუკლეინის მჟავის შვილეული მოლეკულის სინთეზის პროცესი დნმ-ის მშობლიური მოლეკულის მატრიცაზე. მშობლიური უჯრედის შემდგომი გაყოფის შედეგად თითოეული შვილეული უჯრედი იღებს დნმ-ის მოლეკულის ერთ ასლს, რომელიც საწყისი მშობლიური უჯრედის დნმ-ის იდენტურია. ეს პროცესი უზრუნველყოფს თაობიდან თაობაზე ზუსტი გენეტიკური ინფორმაციის გადაცემას. დნმ-ის რეპლიკაციას ახორციელებს რთული ფერმენტული კომპლექსი, რომელიც შედგება 15-20 სხვადასხვა ცილისგან, რომლებსაც რეპლისომები ეწოდება ().

## ლიტერატურა 
* 
* დნმ-ის რეპლიკაცია (ანიმაცია) 

## სქოლიო
კატეგორია:მოლეკულურ-გენეტიკური პროცესები
*
გავრიილ ილიზაროვი

**გავრიილ ილიზაროვი** ( დ. 15 ივნისი 1921, ბელოვეჟა, პოლონეთი — გ. 24 ივლისი 1992, კურგანი, რუსეთი) — საბჭოთა ქირურგი. სპეციალისტი ტრავმატოლოგიის, კლინიკური ფიზიოლოგიისა და ორთოპედიის დარგში. აღდგენითი ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის ცენტრის დამფუძნებელი. გამოიგონა კომპრესიულ-დისტრაქციული სამედიცინო აპარატი, ეგრეთ წოდებული ილიზაროვის აპარატი.

სოციალისტური შრომის გმირი (1981). სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1987), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1991), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი. რსფსრ დამსახურებული ექიმი (1965), სსრკ დამსახურებული გამომგონებელი (1985), რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1991).

1944 წელს დაამთავრა ყირიმის სამედიცინო ინსტიტუტი. იყო კურგანის ექსპერიმენტული, კლინიკური ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. ლენინის პრემიის ლაურეატი 1978 წელს. ილიზაროვი 600-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა და 3 მონოგრაფიის, აგრეთვე 194 გამოგონების ავტორია. კურგანის ოლქის საპატიო მოქალაქე (2003, გარდაცვალების შემდეგ). ილიზაროვი გარდაიცვალა გულის უკმარისობით 71 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გავრიილ ილიზაროვის ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა გამომგონებლები
კატეგორია:საბჭოთა ქირურგები
კატეგორია:რუსი გამომგონებლები
კატეგორია:რუსი ქირურგები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:რუსი ტრავმატოლოგები
ფრუელა I სასტიკი

**ფრუელა I**  (; დ. დაახლ. 740 — გ. 768) — ასტურიის სამეფოს მეოთხე მეფე. მეფე ალფონსო I-ის შვილი. ქვეყანას მართავდა 757-768 წლებში.

ფრუელა ტახტზე ავიდა მამის, ალფონსო I-ის გარდაცვალების შემდეგ. ჯერ კიდევ მამის მმართველობის პერიოდში მონაწილეობდა მის ლაშქრობებში. მთელი თავისი მმართველობის განმავლობაში იგი აშენებდა და ამაგრებდა ქალაქებს რათა ისინი არაბებისაგან დაეცვა. 760 წელს მას აუჯანყდა გალისია და ბასკებით დასახლებული ოლქები. ფრუელამ დაიმორჩილა ბასკები და მათი ურჩი წინამძღოლები. ერთ-ერთი წინამძღოლის ქალიშვილი მუნია, ტყვედ წაიყვანა და შემდეგ მასზე იქორწინა.

ალფონსო III-ის ქრონიკის მიხედვით ფრუელამ გალისიაში 54 ათასი მუსლიმი დახოცა.

761 წელს დააარსა ქალაქი ოვიედო, ასტურიის მომავალი დედაქალაქი.

ფრუელა გარდაიცვალა 768 წელს, მისი შვილი ალფონსო II ჯერ კიდევ პატარა იყო და მეფედ აირჩიეს მისი ფრუელას ბიძაშვილი  აურელიუსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ასტურიის სამეფო
* ასტურიის მეფეთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტურიის მეფეები 718-914 წწ.
* 
* 

კატეგორია:გარდაცვლილი 739
ფავილა

**ფავილა**  (; დ. დაახლ. 715/720 — გ. 739) — ასტურიის სამეფოს მეორე მეფე. მეფე პელაიოს შვილი. ქვეყანას მართავდა 737-739 წლებში.

ფავილა ტახტზე ავიდა მამის, პელაიოს გარდაცვალების შემდეგ. სამეფოს ამ დროისთვის ეკავა ტერიტორია მდინარე ეოსა და ანსინს შორის. მამისგან განსხვავებით მან ვერ შეძლო ტერიტორიების განვრცობა. იგი სულ 2 წელი იდგა ქვეყნის სათავეში და მისი მმარტველობის შესახებ მცირე ცნობებია შემონახული. ალფონსო III-ის ქრონიკის მიხედვით 737 წელს მან მაშინდელ დედაქალაქ კანგა-დე-ონისში დააარსა სანტა-კრუსის მონასტერი. ამავე წყაროს მიხედვით ფავილა 739 წელს დათვებზე ნადირობის დროს დაიღუპა. დაკრძალულია სანტა-კრუსის მონასტერში.

ფავილას გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის მისი დის ქმარი ალფონსო I.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ასტურიის სამეფო
* ასტურიის მეფეთა სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტურიის მეფეები 718-914 წწ.
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული  715
კატეგორია:დაბადებული 720
კატეგორია:გარდაცვლილი 739
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ოთარ ღუდუშაური

**ოთარ ნასყიდას ძე ღუდუშაური** (დ. 17 მაისი 1925, ყაზბეგი, — გ. 22 დეკემბერი 1991, მცხეთა) — ქართველი ტრავმატოლოგ-ორთოპედი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1974), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1982), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი 1953 წლიდან. 

## ბიოგრაფია 
1949 წელს დაამთავრა ქალაქ ორჯონიკიძის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1949–52 წლებში მუშაობდა ჯერ ჩრდილოეთ კავკასიაში, შემდეგ, 1952–70 წლებში — მოსკოვში. საქართველოში დაბრუნების შემდეგ იყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი, ერთდროულად, 1970 წლიდან თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ტრავმატოლოგიის, ორთოპედიისა და სამხედრო-საველე ქირურგიის კათედრის გამგე. 1972–75 წლებში იყო ამავე ინსტიტუტის რექტორი.

ღუდუშაურმა საბჭოთა კავშირში პირველმა გამოიყენა პლასტიკური ოპერაციებისათვის კორუნდული კერამიკა; დანერგა კლინიკაში ოპერაციული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდები — შეუხორცებელი ინფიცირებული მოტეხილობის, აგრეთვე ყალბი სახსრებისა და გრძელი ლულოვანი ძვლების დეფექტების მკურნალობა, მენჯ-ბარძაყისა და იდაყვის სახსრების ჩანაცვლება კონსერვირებული ჰომოტრანსპლანტატებით და სხვა.

1975 წლიდან იყო ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა მსოფლიო ასოციაციის წევრი. 1971 წლიდან საქართველოს ტრავმატოლოგთა და ორთოპედთა სამეცნიერო საზოგადოების თავმჯდომარე. მიღებული აქვს სახელმწიფო პრემიები, მათ შორის ხალხთა მეგობრობის ორდენი, საპატიო ნიშნის ორდენი და მედლები. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში. 

ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრი არის მულტიპროფილური სამედიცინო დაწესებულება ამბულატორიული და დიაგნოსტიკური სერვისებით; გადაუდებელი მიმღებითა და ჰოსპიტალური სექტორით.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ყაზბეგში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
ო
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
თომას შელინგი

**თომას კრომბი შელინგი** (; დ. 14 აპრილი, 1921, ოკლენდი, აშშ — გ. 13 დეკემბერი, 2016, ბეთესდა, მონტგომერი, მერილენდი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2005). მერილენდის უნივერსიტეტის პროფესორი. ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციიის პრეზიდენტი (1991). ფრენკ სეიდმანის პრემიის ლაურეატი (1977).

## რესურსები ინტერნეტში
* თომას კრომბი შელინგი — *ენციკლოპედია ბრიტანიკა*

კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული  14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
ვინჩელსის ბრძოლა

**ვინჩელსის ბრძოლა** — ასწლიანი ომის საზღვაო ბრძოლა. გაიმართა 1350 წლის 29 აგვისტოს სამხრეთ ინგლისის ქალაქ ვინჩელსთან. 

ინგლიელების ფლოტმა. რომელსაც მეთაურობდა მეფე ედუარდ III და მისი შვილი ედუარდ შავი პრინცი, დაამარცხეს კასტილიის სამეფოს ფლოტი კარლ დე ლა სერდას მეთაურობით.  

ბრძოლის მიმდინარეობისას ინგლისელებმა დაკარგეს 2 ხომალდი, კასტილიელების დანაკარგი 14-დან 26 ხომალდამდე იყო. კასტილიელების დაკარგული ხომალდების რაოდენობა დღემდე არაა ცნობილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ასწლიანი ომის ბრძოლების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* [Batallas y Tacticas: Batalla Naval de Winchelsea (1350)](http://forum.paradoxplaza.com/forum/showthread.php?56095-Batallas-y-Tacticas-Batalla-Naval-de-Winchelsea-(1350))

კატეგორია:ასწლიანი ომის ბრძოლები
კატეგორია:XIV საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ინგლისის ბრძოლები
კატეგორია:1350 წლის ბრძოლები
ოპიუმის პირველი ომი

**ოპიუმის პირველი ომი** — დიდი ბრიტანეთის ომი ცინის დინასტიის წინააღმდეგ. ბრიტანული ჯარების მიზანი იყო ინგლისის სავაჭრო ინტერესების დაცვა ჩინეთში  და ვაჭრობის გაფართოება, კერძოდ სურდა ოპიუმის დიდი რაოდენობით გაყიდვა, რომლის გაყიდვაც ჩინის იმპერიაში აკრძალული იყო.  აქედან მომდინარეობს ომის სახელწოდებაც.
1839 წლის დასასრულიდან დაიწყო სამხედრო შეტაკებები ინგლისისა და ჩინეთის გემებს შორის. იმავე წელს ჩინეთის მთავრობის კომისარმა ლინ ძეს-იუმ გაანადგურა ოპიუმის მარაგები, რომლითაც კონტრაბანდულად ვაჭრობდნენ ინგლისელი კოლონიზატორები. ამის გამო 1840 წლის ივნისში დიდმა ბრიტანეთმა მოაწყო თავდასხმა გუანჯოუს რაიონში. 1842 წლის შუა ხანებში ინგლისებელმა დაიკავეს ჰონგ-კონგი, დინხაი, ნინბო, სიამინი, შანხაი, ჯენძიანი და აგვისტოში მიუახლოვდნენ ნანკინს. ჩინეთის მთავრობამ კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1842 წლის 29 აგვისტოს ხელი მოაწერეს ნანკინის ხელშეკრულებას. ხელშეკრულების შედეგად დიდ ბრიტანეთს გადაეცა ჰონგ-კონგი, ჩინეთს დაეკისრა უდიდესი კონტრიბუცია, დაახლოებით 21 მლნ დოლარი. ჩინეთის რამდენიმე პორტი (გუანჯოუ, სიამინი, ფუჯოუ, ნინბო, შანხაი) გაიხსნა სავაჭროდ ევროპელებისათვის.

ოპიუმის პირველი ომი ცინის დინასტიის დაცემის დასაწყისი გახდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნანკინის ხელშეკრულება

## რესურსები ინტერნეტში 
* Музей опиумной войны в городе Хумэнь провинции Хэбэй
* Бутаков Александр Михайлович; барон Тизенгаузен Александр Евгеньевич, Опиумные войны. Обзор войн европейцев против Китая в 1840—1842, 1856—1858, 1859 и 1860 годах
* Tristan GASTON-BRETON «Lin Zexu : „Guerre à l’opium !“», Les Echos, 04/08/2008 

კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
კატეგორია:ჰონგ-კონგი
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:1839 წელი ჩინეთში
კატეგორია:1840 წელი ჩინეთში
კატეგორია:1841 წელი ჩინეთში
კატეგორია:1842 წელი ჩინეთში
სილო

**სილო** (; დ. უცნობია  — გ. 783) — ასტურიის მეფე 774 - 783 წლებში.

სილოს ზუსტი წარმომავლობა უცნობია. 774 წელს აურელიუსის გარდაცვალების შემდეგ სილომ ცოლად შეირთო ალფონსო I-ის ქალიშვილი  ადოსინდა, რის წყალობითაც მეფედ აირჩიეს. ზოგიერთი ინფორმაციით სილოს დედა მუსლიმი იყო,  მაგრამ სხვა წყაროებით ეს ინფორმაცია არ დასტურდება. ყოველ შემთხვევაში სილო არაბებთან მშვიდობიან დამოკიდებულებაში იყო და მათთან კავშირიც კი დაამყარა თავისი მოწინააღმდეგეების საპირისპიროდ.

სილოს მმართველობის დროს აჯანყდა გალისია, რომელიც დამოუკიდებლობისაკენ მიისწრაფვოდა. გალისიის აჯანყების ჩახშობის შემდეგ კანგას-დე-ონისიდან დედაქალაქი გადაიტანა პრავიაში.

სილო გარდაიცვალა 783 წელს და მისმა ქვრივმა მოინდომა ტახტზე ასულიყო თავისი ძმისშვილი ალფონსო, მაგრამ მისმა ძმამ, ალფონსო I-ის უკანონო შვილმა,  მაურეგატომ ტახტის უზურპაცია მოახდინა. ადოსინდა 785 წელს მონასტერში წავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტურიის მეფეები 718-914 წწ.
* 
* 

კატეგორია:გარდაცვლილი 783
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მაურეგატო

**მაურეგატო** (; დ. უცნობია  — გ. 789) — ასტურიის მეფე 783–789 წლებში.

მაურეგატოს დედის სახელი თანამედროვე ისტორიულ წყაროებში დაცული არ არის. უფრო გვიანდელი წყაროები კი მას სისალდას უწოდებენ. იგი იყო მუსლიმი მონა, რომელმაც ქრისტიანობა მიიღო. ალფონსო I-მა იგი თავის ხარჭად დასვა და მისგან შეეძინა მაურეგატო.

783 წელს მეფე სილო გარდაიცვალა და მისმა ქვრივმა, ადოსინდამ, მოინდომა ტახტზე ასულიყო თავისი ძმისშვილი ალფონსო, მაგრამ იგი ჯერ კიდევ პატარა იყო.  მაურეგატომ ტახტის უზურპაცია მოახდინა, რაშიც არა მარტო ასტურიელი ფეოდალები, არამედ აბდ ალ-რაჰმან I-იც დაიხმარა, რის სანაცვლოდაც მაურეგატო ყოველწლიურ გადასახადს უხდიდა მავრებს. ალფონსო კი თავის თანამოაზრეებთან ერთად ალავაში გაიქცა, სადაც დედამისის ნათესავები ცხოვრობდნენ.

მაურეგატოს დროს ეკლესიაში დაიწყო განხეთქილება, რაც გამოიწვია ადოფციონიზმის გაძლიერებამ, რომელსაც მხარს უჭერდა ტოლედოს არქიეპისკოპოსი ელიპანდი.

მაურეგატო ქვეყანას მართავდა 789 წლამდე. მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ადის აურელიუსის ძმა ბერმუდო I.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტურიის მეფეები 718-914 წწ.
* 

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:გარდაცვლილი 789
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:ისტორიული ფიგურები სადავო წარმომავლობით
რამირო I

**რამირო I** (; დ. 790 — გ. 850) — ასტურიის მეფე 842-850 წლებში ბერმუდო I-ის ვაჟი.

მთელი თავისი ხანმოკლე მმართველობის პერიოდში იგი მდიდარი მაგნატების დაშოშმინებას მოუნდა. ებრძოდა ყაჩაღებს, კოცონზე წვავდა ჯადოქრობაში ბრალდებულ პირებს.

843 წელს წარმატებით მოიგერია ნორმანების თავდასხმა კორუნიაში. 

მეფე რამირო I ორჯერ იყო დაოჯახებული. პირველი ქორწინებიდან მისი შვილი იყო ორდონიო I და გატონი, ხოლო მეორე ქორწინებიდან როდრიგო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტურიის მეფეები 718-914 წწ.
* 

კატეგორია:დაბადებული 790
კატეგორია:გარდაცვლილი 850
ფრენსის ფუკუიამა

**იოსიჰირო ფრენსის ფუკუიამა** (;  დ. 27 ოქტომბერი, 1952, ჩიკაგო) — იაპონური წარმოშობის ამერიკელი ფილოსოფოსი, პოლიტოლოგი, პოლიტეკონომისტი და მწერალი. მოღვაწეობს ჯორჯ მეისონის, ჯონს ჰოპკინზისა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში. უფრო მეტად ცნობილია თავისი წიგნით „ისტორიის დასასრული და უკანასკნელი ადამიანი“ (1992), რომელშიც ამბობს, რომ მთელ მსოფლიოში ლიბერალური დემოკრატიის გავრცელება შეიძლება მოწმობდეს კაცობრიობის სოციოკულტურული ევოლუციის ბოლო წერტილს და გახდეს ადამიანური მმართველობის უკანასკნელი ფორმა. ფუკუიამას ეს წიგნი ნათარგმნია 20-ზე მეტ ენაზე. წიგნმა გამოსვლისთანავე გამოიწვია ფართო რეზონანსი სამეცნიერო წრეებსა და მასობრივ საინფორმაციო საშუალებებში. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნის გამოსვლის მომენტიდან იქ მოხსენიებული მრავალი მოვლენა ეჭვქვეშ დადგა, ფუკუიამა უწინდებურად უჭერდა მხარს „ისტორიის დასასრულის“ კონცეფციას.

## ბიბლიოგრაფია
* The End of History and the Last Man. Free Press, 1992. ISBN 0-02-910975-2
* Trust: The Social Virtues and the Creation of Prosperity. Free Press, 1995. ISBN 0-02-910976-0
* The End of Order (1997)
* The Great Disruption: Human Nature and the Reconstitution of Social Order. Free Press, 1999. ISBN 0-684-84530-X
* Our Posthuman Future: Consequences of the Biotechnology Revolution. Farrar, Straus and Giroux, 2002. ISBN 0-374-23643-7
* State-Building: Governance and World Order in the 21st Century. Cornell University Press, 2004. ISBN 0-8014-4292-3
* America at the Crossroads: Democracy, Power, and the Neoconservative Legacy (Yale University Press, 2006). ISBN 0-300-11399-4

## რესურსები ინტერნეტში
* ფრენსის ფუკუიამას ბლოგი
* ფრენსის ფუკუიამა გვერდი ჯონ ჰოპკინზის უნივერსიტეტის საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ორდონიო I

**ორდონიო I** (; დ. დაახლ. 830 — გ. 27 მაისი, 866) — ასტურიის მეფე 850–866 წლებში რამირო I-ის ვაჟი.

ალფონსო II-ის მეფობის დროს დაინიშნა გალისიის დროებით გუბერნატორად. ხოლო მამამისის რამირო I-ის მეფობისას კი გახდა გალისიის მუდმივი გუბერნატორი. 

847 წელს დაქორწინდა სავარაუდოდ პამპლონის მეფის ინიიგო არისტას დაზე, როემლთანაც შეეძინა 6 შვილი, მათ შორის ალფონსო III დიდი. მამის გარდაცვალების შემდეგ 850 წლის 1 იანვარს გახდა პირველი მეფე, რომელმაც ტახტი დაიკავა არა არჩევნების, არამედ მემკვიდრეობითობის პრინციპით. 

გარდაიცვალა 866 წელს. დაკრძალულია ოვიედოს საკათედრო ტაძარში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* los origenes de Iberia  
* Ордоньо I на www.allmonarchs.net
* Генеалогия Ордоньо I

კატეგორია:დაბადებული   830
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 866
ფანჯშირის პროვინცია

**ფანჯშირის პროვინცია** (დარი پنجشیر - Panjšēr) — ავღანეთის 34-დან ერთ-ერთი პროვინცია. პროვინციის მოსახლეობა 144 400 ადამიანი (2007), ფართობი — 3 610 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ბაზარაკი. სახელწოდება ფანჯშირი დარი ენაზე თარგმანში აღნიშნავს „ხუთ ლომს“. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება თახარის პროვინცია, ჩრდილო-დასავლეთით ბადახშანის პროვინცია, დასავლეთით  ნურისტანის პროვინცია, სამხრეთით  კაპისას პროვინცია, სამხრეთ-დასავლეთით  ლაღმანის პროვინცია, აღმოსავლეთით  ფარვანის პროვინცია და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ბაღლანის პროვინცია.

ოლქში მდებარეობს ნატოს ძირითადი ძალები აშშ-ის ხელმძღვანელობით.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ფანჯშირის პროვინცია იყოფა შვიდ ვილაიეთად. ესენია:

* ანაბა
* ბაზარაკი
* დარაჰი
* პარიანი
* როქჰა
* შოტული
* ჰენჯი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფანჯშირის ოფიციალური გვერდი Facebook-ში
* ფანჯშირის პროვინცია
* ავღანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა Statoids.com-ზე

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
რამირო I (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **რამირო I** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* რამირო I — ასტურიის მეფე 842-850 წწ.
* რამირო I — არაგონის მეფე 1035-1063 წწ.
დელეცია

მინი|მარჯვნივ|150პქ|დელეციის პრინციპის ამსახველი სქემა.
**დელეცია** (-დან — განადგურება) — ქრომოსომების სტრუქტურული აბერაციის ერთ-ერთი სახესხვაობა, ქრომოსომული გადალაგება, რომლის დროსაც იკარგება ქრომოსომის უბანი. დელეცია შეიძლება იყოს ქრომოსომის გახლეჩვის ან არათანაბარი კროსინგოვერის შედეგი. ქრომოსომის დაკარგული უბნის მდებარეობის მიხედვით განასხვავებენ შუა სეგმენტებისა (ინტერსტიციული) და ბოლოების (ტერმინალური) დელეციებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოლოგიური და სამედიცინო ტერმინები და ცნობები

კატეგორია:გენეტიკა
ტრანსლოკაცია

მინი|მარჯვნივ|რეციპროკული ტრანსლოკაცია 4 და 20 ქრომოსომებს შორის.
**ტრანსლოკაცია** — ქრომოსომული მუტაციების ტიპი, რომლის დროსაც ხდება ქრომოსომის უბნის გადატანა არაჰომოლოგიურ ქრომოსომაზე. ცალკე გამოყოფენ *რეციპროკულ* (ანუ ბალანსირებულ) ტრანსლოკაციებს, რომელთა დროსაც ხდება ქრომოსომებს შორის უბნების გაცვლა, და *რობერტსონულ* ტრანსლოკაციებს, ან ცენტრულ შერწყმებს, რომელთა დროსაც ხდება აკროცენტრული ქრომოსომების შერწყმა მოკლე მხარების მასალის სრული ან ნაწილობრივი დაკარგვით.

## ლიტერატურა 
* Баранов В. С. Кузнецова Т. С. Цитогенетика эмбрионального развития человека: Научно-практические аспекты. — СПб, Из-во Н-Л, 2007
* Коряков Д. Е., Жимулев И. Ф. Хромосомы. Структура и функции. — Новосибирск: Из-во СО РАН, 2009.

კატეგორია:გენეტიკა
დნმ-პოლიმერაზა

მინი|მარჯვნივ|ადამიანის ბეტა-დნმ-პოლიმერაზაში დნმ-დამაკავშირებელი სპირალურ-სარჭისებური უბნების სამგანზომილებიანი სტრუქტურა
**დნმ-პოლიმერაზა** — ფერმენტი, რომელიც მონაწილეობს დნმ-ის რეპლიკაციაში. ამ კლასის ფერმენტები აკატალიზირებენ დეზოქსირიბონუკლეოტიდების პოლიმერიზაციას დნმ-ის ნუკლეოტიდების ჯაჭვის გასწვრივ, რომელსაც ფერმენტი „კითხულობს“ და იყენებს თარგის სახით. ახალი ნუკლეოტიდის ტიპი განისაზღვრება კომპლემენტარობის პრინციპის მიხედვით თარგთან ერთად, რომლიდანაც ხდება წაკითხვა. აგებული მოლეკულა მონოსპირალის თარგის კომპლემენტარული და ორმაგი სპირალის მეორე კომპონენტის იდენტურია.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* DNA Polymerases: Custom Search Engine at custom-search-engine.com
* Annual Review of Biochemistry: EUKARYOTIC DNA POLYMERASES  at annualreviews.org
* Unusual repair mechanism in DNA polymerase lambda , Ohio State University, July 25, 2006.

კატეგორია:დნმ
კატეგორია:მოლეკულურ-გენეტიკური პროცესები
ეთიდიუმის ბრომიდი

მინი|მარჯვნივ|ეთიდიუმის ბრომიდი
**ეთიდიუმის ბრომიდი (3,8-დიამინო-5-ეთილ-6-ფენილფენანტრიდიუმ ბრომიდი, EtBr, Ethidium bromide)** — მაინტერკალირებელი აგენტი, რომელიც მოლეკულურ ბიოლოგიაში ფართოდ გამოიყენება ნუკლეინის მჟავების აღმოსაჩენად. ულტრაიისფერი გამოსხივებით დასხივებისას ეთიდიუმის ბრომიდი ფლურესცირდება ნარინჯისფრად. დნმ-თან დაკავშირებისას ფლურესცენციის ინტენსიურობა იზრდება დაახლოებით 20-ჯერ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Laborjournal online: Ethidiumbromid – Ein Mythos auf dem Prüfstand und Eine etwas wunderliche Nachlese

კატეგორია:ბიოლოგიური გამოკვლევების მეთოდები
კატეგორია:აზოტოვანი ჰეტეროციკლები
კატეგორია:ბრომიდები
ნურისტანის პროვინცია

**ნურისტანის პროვინცია** (პუშტუ نورستان‎, დარიنورستان — Nurestān) — ისტორიული რეგიონი ავღანეთისა და პაკისტანის საზღვარზე. დღეისათვის ავღანეთის პროვინცია (ვილაიეთი). ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი პარუნი.

## გეოგრაფია 
ნურისტანი მდებარეობს ჰინდუქუშის ქედების სამხრეთით. ხეობებში უამრავი სასარგებლო მცენარეული იზრდება. კერძოდ, კოწახური, ქაცვი, მოცხარი, ვერხვი, თუთა. არის ჰიმალაური კედარის და ფიჭვის წიწვოვანი ტყეები. გვხვდება ფოთლოვანი ჯიშები: ბერძნული თხილი, კუნელი,  მუხა.

## ისტორია 
XX საუკუნის დასაწყისამდე უწოდებდნენ კაფირისტანს („ურწმუნოთა ქვეყანას“), რამდენადაც მისი მოსახლეობის მნიშვნელოვანი ნაწილი შეადგენდა პოლითეიზმის მიმდევრებს. დღეისათვის ისინი მოქცეული არიან ისლამზე.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ნურისტანის პროვინცია იყოფა 8 ვიაიეთად:

* ბაგრი მატა (Bargi Mata)
* ვაიგალი (Waygal)
* ვამა (Wama)
* დუ-აბი (Du Ab)
* კადმეში (Kamdesh)
* მანდოლი (Mandol)
* ნუგრამი (Nurgram)
* პარუნი (Parun)

## მოსახლეობა და ენა 
პროვინციის მოსახლეობა 2007 წლის აღწერის მონაცემებით 132 000 ადამიანია. რეგიონის სახელწოდების მიხედვით, აქ გავრცელებულია ინდოევროპული ოჯახის ინდოარიული შტოს ნურისტანული ენები.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* ავღანელები
* ინდო-ბერძნული სამეფო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ავღანეთის პროვინციები
* ავღანეთის პროვინციები 
* ნურისტანის პროვინცია 
* ავღანეთის მთებში
## ლიტერატურა 
* ნ. ი. ვავილოვი. ”ხუთი კონტინენტი”. მოგზაურობა ნურისტანში. — 1987 წ.

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ზაბულის პროვინცია

**ზაბულის პროვინცია** (პუშტუ زابل‎, დარი زابل Zābol) — ავღანეთის ისტორიული ოლქი, ამჟამად არსებული 34 პროვინციიდან ერთ-ერთი. ზაბული გამოეყო მეზობელ ყანდაარს 1963 წელს. მისი ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ქალათი.

ტერიტორია მოიცავს 17 343 კმ² ფართობს 320 100 მოსახლეობით (2007 წლის აღწრის მონაცემების მიხედვით)

იგი ესაზღვრება პაკისტანს, აგრეთვე, ავღანეთის ღაზნის პროვინციას, ფაქთიკას პროვინციას აღმოსავლეთით, ყანდაარის პროვინციას სამხრეთ-დასავლეთით და უროზგანის პროვინციას ჩრდილოეთით. 

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ზაბულის პროვინციაში შედის 11 ოლქი:  

## გეოგრაფია 
220px|მარცხნივ|მინიატიურა|აყვავებული ნუშის ხეები ზაბულის პროვინციაში
პროვინციის ტერიტორიის ორი მეხუთედი მაღალმთიანი ან ნახევრად მთიანი რელიეფის (41%) მქონე რეგიონია, დარჩენილი მიწების (28%) საბინაო მიწის ფართობს შეადგენს. 

პროვინციის ძირითად ეკორეგიონს წარმოადგენს ცენტრალური ავღანეთის მთები კერძოდ, ქსერიკის ტყის მასივი. აქ გავრცელებულია მშრალი ნიადაგისათვის დამახასიათებელი ბუჩქნარი. პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს მაღალი მთები, სადაც გამოიყოფა ხაზარაჯათის მთების ალპური ზონა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ალპური მდელოები,  ტირიფებისა და ქაცვის ბუჩქნარის არსებობა.

## გალერეა 

ფაილი: Afghan_police_and_coalition_special_operations_forces_load_a_police_member_needing_medical_care_onto_an_MH-60_Black_Hawk_helicopter_during_a_medical_evacuation_in_the_Shah_Joy_district_in_Afghanistan%27s_Zabul_120127-N-CI175-134.jpg|ავღანეთის პოლიციისა და კოალიციის სპეცოპერაცია. დაჭრილი პოლიციელისათვის დახმარების აღმოჩენა სამედიცინო ცენტრში გადმოსაყვანად (იანვარი 2012)
ფაილი:Sgt. Johnny Hoyos of Provincial Reconstruction Team Zabul patrols the area around a bridge.jpg|ქაბულ-ყანდაარის გზა პატრულირების დროს  (2010 წ.)
ფაილი:Near_Forward_Operating_Base_Baylough,_Zabul,_Afghanistan.jpg|ამერიკელი ჯარისკაცი საპატრულო მისიის შესრულებისას ზაბულის პროვინციაში
ფაილი: 82nd_Aviation_Regiment_Zabul_Afghanistan_2010.jpg|აშშ-ს სპეცდანიშნულების რაზმი მთის მწვერვალზე დავალების შესრულებისას
ფაილი: Flickr_-_The_U.S._Army_-_Early-morning_dismounted_patrol_mission.jpg|დილის საპატრულო მისია  
ფაილი: Flickr_-_The_U.S._Army_-_Tea_for_two.jpg|ამერიკელი ჯარისკაცები სვამენ ჩაის ავღანეთის ეროვნული არმიის ფორპოსტზე

## რესურსები ინტერნეტში 
* ავღანეთის პროვინციები
* ავღანეთის პროვინციები 
* [ინფორმაცია მოსახლეობის რაოდენობის შესახებ](http://cso.gov.af/Content/files/Zabul(1).pdf) 
* ავღანეთის მთებში
* ინფორმაცია ზაბულის პროვინციაზე 

კატეგორია:ავღანეთის პროვინციები
ინტერკალაცია (ქიმია)

**ინტერკალაცია** — მოლეკულის ან ჯგუფის შექცევათი ჩართვა სხვა მოლეკულებსა და ჯგუფებს შორის.

## დნმ-ის ინტერკალაცია 
[მინი|მარჯვნივ|300პქ|[ეთიდიუმის ბრომიდის მოლეკულა ინტერკალირებს დნმ დუპლექსის ადენილურ ფუძეებს შორის]]

დნმ-ში მუტაგენების მრავალი მოლეკულა ისმება (ინტერკალირდება) ფუძეების ორ მეზობელ წყვილებს შორის. ამ კავშირების უმეტესობას, მაგალითად ეთიდიუმს, დაუნორუბიცინს, დოქსორუბიცინსა და თალიდომიდს აქვთ არომატული სტრუქტურა. საიმისოდ, რომ ინტერკალირებადმა კავშირმა მოახერხოს ფუძეებს შორის მოთავსება, ისინი უნდა დაშორდნენ ერთმანეთს და ამგვარად დაშალონ და დაარღვიონ ორმაგი სპირალის სტრუქტურა. დნმ-ის სტრუქტურაში ეს ცვლილებები ხელს უშლიან ტრანსკრიფციასა და რეპლიკაციას, იწვევენ მუტაციებს. ამიტომ ინტერკალირებადი კავშირები ხშირად წარმოადგენენ კანცეროგენებს, რომელთაგან უფრო მეტად ცნობილია — ბენზოპირენი, აკრიდინები, აფლატოქსინი და ეთიდიუმის ბრომიდი. ამ ნეგატიური თვისებების (ტრანსკრიპციისა და დნმ-ის რეპლიკაციისთვის ხელის შეშლის) მიუხედავად, ინტერკალირებადი კავშირები ქიმიოთერაპიაში გამოიყენება კიბოს სწრაფად ზრდადი უჯრედების დასათრგუნად.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგიური გამოკვლევების მეთოდები
კატეგორია:დნმ
არომატულობა

მინი|მარჯვნივ|300პქ
**არომატულობა** — ზოგიერთი ქიმიური კავშირის განსაკუთრებული თვისება, რომლის წყალობითაც უჯერი ბმების შეკავშირებული რგოლები ანომალურად მაღალ სტაბილურობას ავლენენ; იმაზე მაღალს, ვიდრე მოსალოდნელი იყო მხოლოდ ერთი შეკავშირების შემთხვევაში.

არომატულობას არ აქვს პირდაპირი კავშირი ორგანული ნაერთის სუნთან და წარმოადგენს ცნებას, რომელიც ახასიათებს ორმაგი გმების შემცველი ზოგიერთი ციკლური მოლეკულის სტრუქტურულ და ენერგეტიკულ ერთობლიობას. ტერმინი „არომატულობა“ დამკვიდრდა იმიტომ, რომ თავდაპირველად ამ კლასის ნივთიერებების წარმომადგენლები სასიამოვნო სუნს ფლობდნენ.

არომატულ კავშირებს განაკუთვნებენ სხვადასხვა აგებულების მქონე მოლეკულებისა და იონების ვრცელ ჯგუფს, რომელიც აკმაყოფილებს არომატულობის კრიტერიუმებს.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ფიზიკური ორგანული ქიმია
ბენზპირენი

**ბენზპირენი**, ან **ბენზოპირენი** — ქიმიური კავშირი, პოლიციკლური ნახშირწყალბადების ოჯახის წარმომადგენელი, საშიშროების პირველი კლასის ნივთიერება.

წარმოიქმნება თხევადი, მყარი და აირადი ნახშირწყალბადური საწვავის დაწვის დროს.

გარემოში უმეტესწილად გროვდება ნიადაგში, იშვიათად წყალში. ნიადაგიდან გადადის მცენარეებში და ნელ-ნელა აგრძელებს მოძრაობას ტროფიკული ჯაჭვის შემდგომ დონეებზე, ამასთანავე თითოეულ საფეხურზე ბუნებრივ ობიექტებში ბენზპირენის შემცველობა იზრდება.

ბუნებრივ პროდუქტებში ბენზპირენის შემცველობის კონტროლი ხორციელდება სითხის ქრომატოგრაფიის მეთოდის მეშვეობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Benzo(a)pyrene (BaP). TEACH Chemical Summary // EPA.gov
* PubChem
* Air Quality Guidelines — Second Edition. Chapter 5.9 Polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs)  // Всемирная организация здравоохранения, 2000

კატეგორია:კანცეროგენები
კატეგორია:ეკოტოქსიკოლოგია
ტოპოიზომერაზები

thumb|II ტოპოიზომერაზების მოქმედების პრინციპირ
**ტოპოიზომერაზები** () — ფერმენტი-იზომერაზების კლასი, რომელიც მოქმედებს დნმ-ის ტოპოლოგიაზე. ტოპოიზომერაზებს შეუძლიათ დნმ-ის სუპერსპირალიზებული მოლეკულების რელაქსირება. ამ ფერმენტებიდან ზოგიერთი ჭრის დნმ-ის სპირალს და ჯაჭვებიდან ერთ-ერთს აძლევს ტრიალის საშუალებას. ამგვარად მცირდება სუპერსპირალიზაციის დონე, რის შემდეგაც ფერმენტი ავსებს ნაპრალს.

პირველად ტოპოიზომერაზები აღწერა ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორმა ჯეიმზ ვანგმა.

ტოპოიზომერაზები მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ რეპლიკაციასა და ტრანსკრიპციაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დნმ-ის რეპლიკაცია

## ლიტერატურა
* James C. Wang (2009) *Untangling the Double Helix. DNA Entanglement and the Action of the DNA Topoisomerases*, Cold Spring Harbor Laboratory Press, Cold Spring Harbor, NY, 2009. 245 pp. ISBN 9780879698799
* 

კატეგორია:ფერმენტები
კატეგორია:დნმ-ის რეპლიკაცია
იაგორ კაზალიკაშვილი

**იაგორ კაზალიკაშვილი** (დ. 2 მაისი, 1882, სოფელი სტეფანწმინდა, ალხანდელი დაბა სტეფანწმინდა — გ. 15 სექტემბერი, 1935, იქვე) — ქართველი ალპინისტი. ქართული ალპინიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ღარიბი გლეხის შვილი. ერთხანს მუშაობდა დევდარაკის (ყაზბეგის რაიონში) სპილენძის მაღაროში მუშად, შემდეგ იყო მთამსვლელ-გამყოლი. ხევში საკოლმეურნეო მოძრაობის ერთ-ერთი წამომწყები და ყაზბეგის კოლმეურნეობის პირველი თავმჯდომარე. 1907 წელს პირველად, უცხოელებთან ერთად ავიდა მყინვარწვერზე.   1923 წელს იყო მყინვარწვერზე პირველი საბჭოთა ასვლის მონაწილე. ავიდა იალბუზზე, ადაი-ხოხზე, თეთნულდზე, მარუხზე და სხვა. იყო გიორგი ნიკოლაძის ხელმძღვანელობით მოწყობილი პირველი ქართული ექსპედიციის მთავარი გამყოლი მყინვარწვერზე (1923), თეთნულდსა (1930) და უშბაზე (1934). ყაზბეგის მაღალმთიანი მეტეოსადგურის პირველი მოზამთრე (1934). გამოცემულია მისი ლექსების კრებული (1933). 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
კატეგორია:დაბადებული  2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1935
რნმ-პოლიმერაზა

**რნმ-პოლიმერაზა** — ფერმენტი, რომელიც ახორციელებს რნმ-ის მოლეკულების სინთეზს. ჩვეულებრივ, რნმ-პოლიმერაზას უწოდებენ დნმ-დამოკიდებულ რნმ-პოლიმერაზებს, რომლებიც დნმ-ის მატრიცაზე ასინთეზირებენ რნმ-ის მოლეკულებს, ანუ ახორციელებენ ტრანსკრიპციას. რნმ-პოლიმერაზების კლასის ფერმენტები ძალიან მნიშვნელოვანია უჯრედების ფუნქციონირებისთვის, ამიტომ ისინი ყველა ორგანიზმსა და ბევრ ვირუსში არსებობს.

ქიმიური თვალსაზრისით, რნმ-პოლიმერაზები წარმოადგენენ ნუკლეოტიდილ-ტრანსფერაზებს, რომლებიც რიბონუკლეოტიდებს რნმ ჯაჭვის 3'-ბოლოზე აპოლიმერიზირებენ.

## ლიტერატურა 
* Lehninger Principles of Biochemistry, 4th edition, David L. Nelson & Michael M. Cox

## რესურსები ინტერნეტში 
* DNAi — DNA Interactive: информация и Flash-ролики об РНК-полимеразе.

კატეგორია:გენთა ექსპრესია
კატეგორია:რნმ
კატეგორია:ფერმენტები
წყალბადის პეროქსიდი

**წყალბადის პეროქსიდი**, H2O2 — პეროქსიდების უმარტივესი წარმომადგენელი, „ლითონის“ გემოს მქონე უფერო სითხე, შეუზღუდავად იხსნება წყალსა და ეთერში. წყლის კონცენტრირებული გამხსნელები ფეთქებადია. წყალბადის პეროქსიდი კარგ გამხსნელს წარმოადგენს. წყლიდან გამოიყოფა არამდგრადი H2O2•2H2O კრისტალოჰიდრატის სახით.

წყალბადის პეროქსიდის მოლეკულას ამგვარი აგებულება აქვს:
500px|Structure of hydrogen peroxide

არასიმეტრიულობის გამო მოლეკულა H2O2 ძლიერ პოლარულია (μ = 0,7 კ·მ). წყალბადის თხევადი პეროქსიდის შედარებითად მაღალი სიბლანტე გამოწვეულია წყალბადური ბმების განვითარებული სისტემით. იქიდან გამომდინარე, რომ ჟანგბადის ატომებს აქვთ გაუნაწილებელი ელექტრონული წყვილები, H2O2 მოლეკულას აგრეთვე შეუძლია დონორულ-აქცეპტორული ბმების წარმოქმნა.

ხსნარი დაბალპროცენტიანი წყალბადის პეროქსიდის შემცველობით არ არის სახიფათო, მაგრამ როდესაც შემცველობა 70%-ს აჭარბებს შესაძლებელი ხდება მისგან ფეთქებადი ნივთიერების მიღება. 2005 წელს ლონდონის ერთ-ერთ მეტროში გამოიყენეს კონცენტრირებული წყალბადის პეროქსიდი. აფეთქებას 52 ადამიანი ემსხვერპლა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* NIST Chemistry WebBook 

## სქოლიო 
კატეგორია:პეროქსიდები
ტელომერები

მინი|მარჯვნივ|250px|ქრომოსომაზე ტელომერების განლაგების სქემა
**ტელომერები** (-დან — „დასასრული“, „ბოლო“ და -დან — „ნაწილი“) — ქრომოსომების დამაბოლოვებელი უბნები. ქრომოსომების ტელომერული უბნებისთვის დამახასიათებელია სხვა ქრომოსომებთან ან მათ ფრაგმენტებთან დაკავშირების შესაძლებლობის არქონა. ტელომერები დამცველობით ფუნქციას ასრულებენ.

ტერმინი „ტელომერა“ შემოიღო გერმან მელერმა 1932 წელს.

ევკარიოტების უმრავლესობის ტელომერები შედგება სპეციალიზებული ხაზოვანი ქრომოსომული დნმ-სგან, რომელიც შედგება მოკლე ტანდემური განმეორებებისგან. ქრომოსომების ტელომერულ უბნებში ტელომერულ დნმ-გამეორებებთან სპეციფიკურად დაკავშირებად ცილებთან ერთად დნმ ქმნის ნუკლეოპროტეიდურ კომპლექსს — კონსტიტუციურ (სტრუქტურულ) ტელომერულ ჰეტეროქრომატინს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ცენტრომერა

## რესურსები ინტერნეტში 
* დაბერების სიჩქარის გამოთვლა შესაძლებელია ხალების რაოდენობით (ტელომერების წყალობით) 
* ტელომერა დიდ საბჭოთა ენციკლოპედიაში

## სქოლიო
კატეგორია:ციტოლოგია
კატეგორია:ქრომოსომები
ტელომერაზა

**ტელომერაზა** — ფერმენტი, რომელიც დნმ-ის განსაკუთრებულ განმეორებად თანმიმდევრობებს (*TTAGGG* ხერხემლიანებში) ამატებს დნმ-ის ჯაჭვის 3'-ბოლოზე ტელომერების უბნებზე, რომლებიც განლაგებულნი არიან ქრომოსომების ბოლოებზე,  ეუკარიოტულ უჯრედებში. ტელომერები შეიცავენ შემჭიდროვებულ დნმ-ს და ასტაბილიზებენ ქრომოსომებს. უჯრედის თითოეული გაყოფის დროს ტელომერული უბნები მოკლდება. არსებობა მექანიზმისა, რომელსაც ტელომერების (ტელომერაზების) დამოკლების კომპენსაცია უნდა მოეხდინა, 1973 წელს იწინასწარმეტყველა ალექსეი ოლოვნიკოვმა.

ტელომერაზა წარმოადგენს უკუტრანსკრიპტაზას. ამასთანავე მასთან დაკავშირებულია რნმ-ის განსაკუთრებული მოლეკულა, რომელიც ტელომერების დაგრძელებისას უკუტრანსკრიპციისთვის გამოიყენება მატრიცის როლში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Telomerase Database — A Web-based tool for telomerase research. 
* Telomerase.org — A blog-style discussion of telomerase and anti-aging therapies. 
* Three-dimensional model of telomerase at Memorial University of Newfoundland

## სქოლიო
კატეგორია:დნმ
კატეგორია:ფერმენტები
კატეგორია:დაბერების საწინააღმდეგო ნივთიერებები
გენეტიკური კოდი

მინი|მარჯვნივ|200პქ|გენეტიკური კოდი
**გენეტიკური კოდი** — ნუკლეოტიდების თანმიმდევრობის მეშვეობით ცილების ამინომჟავური თანმიმდევრობის კოდირების ხერხი, რომელიც დამახასიათებელია ყველა ცოცხალი ორგანიზმისთვის.

დნმ-ში გამოიყენება ოთხი აზოტოვანი ფუძე — ადენინი (A), გუანინი (G), ციტოზინი (C), თიმინი (T). ეს ასოები ადგენენ გენეტიკური კოდის ანბანს. რნმ-ში გამოიყენება იგივე ნუკლეოტიდები, გარდა იმ ნუკლეოტიდისა, რომელიც შეიცავს თიმინს. იგი ჩანაცვლებულია ურაცილის (U) შემცველი მსგავსი ნუკლეოტიდით. დნმ-ისა და რნმ-ის მოლეკულებში ნუკლეოტიდები ლაგდება ჯაჭვში და ამგვარად იქმნება გენეტიკური ასოების თანმიმდევრობა.

## ლიტერატურა 
* Азимов А. Генетический код. От теории эволюции до расшифровки ДНК. — М.: Центрполиграф, 2006. — 208 с — ISBN 5-9524-2230-6.
* Ратнер В. А.Генетический код как система — Соросовский образовательный журнал, 2000, 6, № 3, с.17-22.
* Crick FH, Barnett L, Brenner S, Watts-Tobin RJ. General nature of the genetic code for proteins — Nature, 1961 (192), pp.&nbsp;1227–32

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:გენეტიკური კოდი
რობერტ როდრიგესი

**რობერტ როდრიგესი** (; დ. 20 ივნისი, 1968, სან-ანტონიო, ტეხასი) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი,  პროდიუსერი,მსახიობი და კინოკომპოზიტორი. ფილმების უმრავლესობას იღებს მექსიკასა და მშობლიურ ტეხასში. მეგობრობს კვენტინ ტარანტინოსთან.

## ბიოგრაფია
როდრიგესი და ტარანტინომ ერთად დაიწყეს კინოკარიერა. ხშირად ტანამშრომლობდნენ ერთმანეთის პროექტებში. მისი პირველი ფილმი იყო „El Mariachi“ (1993). 1996 წელს გადაღებული „From Dusk til Dawn“, იყო 1990-იანი წლების ერთ-ერთი საუკეთესო ჰორორ-ფილმი. მისი სცენარი ტარანტინომ დაწერა და თავადვე მონაწილეობდა, როგორც მსახიობი. 1994 წელს გადაიღო სატელევიზიო ფილმი „Roadracers“.  1995 წლის ფილმი „Desperado“ წარმოადგენდა თანამედროვე ვესტერნს. ამ ფილმის რიმეიკი გამოვიდა 2004 წელს სახელით „ერთხელ მექსიკაში“. ფილმები, „The Faculty“ (1998) და „Spy Kids“ (2001) გათვლილი იყო ბავშვებზე. როდრიგესის საუკეთესო ფილმი იყო 2005 წელს გადაღებული ნეო-ნუარის ჟანრის „ცოდვის ქალაქი“, რომელიც კომიქსის ადაპტაციას წარმოადგენდა. 2007 წელს ტარანტინოსთან ერთად განახორციელა პროექტი „გრაინდჰაუსი“, რომლის ფარგლებში გადაიღო ფილმი „Planet Terror“. როდრიგესმა გააგრძელა ბავშვთა აუდიტორიაზე მუშაობა ფილმებით „Spy Kids 3: Game Over“ (2003), „The Adventures of Sharkboy and Lavagirl“ (2005), „Shorts“ (2009), „Spy Kids 4: All the Time in the World“ (2011).

როდრიგესის ბოლო ნამუშევრებია „მაჩეტე“ (2010), „მაჩეტე კლავს“ (2013) და „ცოდვების ქალაქის“ გაგრძელება (2014).

## ფილმოგრაფია 
*1995 - ოთხი ოთახი *(Four Rooms)*
*2001 - ჯაშუში ბავშვები *(Spy Kids)*
*2002 - ჯაშუში ბავშვები 2 *(Spy Kids 2: The Island of Lost Dreams)*
*2003 - ჯაშუში ბავშვები 3 *(Spy Kids 3-D: Game Over)*
*2003 - ერთხელ მექსიკაში *(Once Upon a Time in Mexico)*
*2005 - ცოდვის ქალაქი *(Sin City)*
*2010 - მაჩეტე *(Machete)*
*2011 - ჯაშუში ბავშვები 4 *(Spy Kids: All the Time in the World)*
*2013 - მაჩეტე კლავს *(Machete Kills)*
*2014 - ცოდვის ქალაქი 2 *(Sin City: A Dame to Kill For)*
*2023 - ჯაშუში ბავშვები: არმაგედონი *(Spy Kids: Armageddon)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფერნანდო III

**ფერნანდო III** (; დ. 5 აგვისტო, 1199, სამორა — გ. 30 მაისი, 1252, სევილია, ესპანეთი) — კასტილიის ტოლედოსა და ესტრემადურის მეფე 1217 წლიდან, ლეონის და გალისიის მეფე 1230 წლიდან, ალფონსო IX-ისა და ბერენგარიას უფროსი შვილი. ფერნანდომ საბოლოოდ თავის ხელში გააერთიანა კასტილია, ლეონი და გალისია და დააარსა ერთიანი კასტილიისა და ლეონის სამეფო. თვისი მმართველობის პერიოდში ფერნანდო აქტიურად ადგა რეკონკისტის გზას. პირენეს ნახევარკუნძულის თითქმის ყველა მუსულმანური სახელმწიფო დაიპყრო და შემოუერთა თავის ქვეყანას. ფერნანდო III კათოლიკური ეკლესიის წმინდანადაა შერაცხილი მისი კანონიზაცია 1671 წელს მოხდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Исторические документы на Vostlit.info Договор Фердинанда III с владетелем Альмохадов
* 
* 

კატეგორია:ლეონის მეფეები
კატეგორია:კასტილიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1199
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1252
ადილ-შაჰი

**ადილ** ან **ადელ-შაჰ აფშარი** (დ.ს. **ალი კოლი ხანი**; თანამედროვე სპარსული: عادل شاه افشار; დ. 1719 — გ. 1749) — აფშარიდების იმპერიის შაჰი 1747 წლიდან 1748 წლამდე. ადილ-შაჰი მისი წინამორბედისა და აფშარიდების დინასტიის დამაარსებლის ნადირ-შაჰის ძმისწული იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* აფშარიდების დინასტია 
* აფშარიდების სამეფო დინასტია

კატეგორია:აფშარიდების დინასტია
კატეგორია:სპარსეთის მოკლული მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1719
კატეგორია:გარდაცვლილი 1749
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
მარკოს როხო

**მარკოს როხო** (; დ. 20 მარტი, 1990, ლა-პლატა) — არგენტინელი ფეხბურთელი, „ბოკა ხუნიორსის“ მცველი.

## ტიტულები 
;  ესტუდიანტესი 
* ლიბერტადორესის თასი: 2009
* არგენტინის პრიმერა დივიზიონი: 2010

;  მანჩესტერ იუნაიტედი 
* ინგლისის ასოციაციის თასი: 2015–2016
* ინგლისის სუპერთასი: 2016
* ინგლისის ლიგის თასი: 2016–17
* უეფა-ს ევროპა ლიგა: 2016–17

## რესურსები ინტერნეტში
*Argentine Primera statistics at Fútbol XXI 
*Zerozero 
*

კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესტუდიანტესის ფეხბურთელები
კატეგორია:მოსკოვის სპარტაკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლისაბონის სპორტინგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დნმ-ის ზესპირალიზაცია

**დნმ-ის ზესპირალიზაცია**, *დნმ-ის სუპერსპირალიზაცია* — დნმ-ის ტოპოლოგიურად დახურული ჯაჭვების ზედმეტად ან არასაკმარისად სპირალიზაციის მოვლენა, რომლის შედეგადაც დნმ-ის ორმაგი სპირალის ღერძი თვითონ იხვევა უფრო მაღალი დონის სპირალად. „ტოპოლოგიურად დახურულის“ ქვეშ გულისხმობენ მოლეკულებს, რომელთა ბოლოების თავისუფალი ბრუნვა გართულებულია (დნმ-ის რგოლოვანი მოლეკულები ან ხაზოვანი მოლეკულები, რომელთა ბოლოებიც დაფიქსირებულია ცილოვანი სტრუქტურებით). ზესპირალიზაციის შედეგად წარმოქმნილ დნმ-ს ეწოდება ზესპირალიზებული.

ზესპირალიზაცია მნიშვნელოვანია მრავალ ბიოლოგიურ პროცესში, როგორიცაა, მაგალითად, დნმ-ის კომპაქტიზაცია. 

განსაზღვრულ ფერმენტებს, კერძოდ კი, ტოპოიზომერაზებს, შეუძლიათ დნმ-ის ტოპოლოგიის შეცვლად, მაგალითად, დნმ-ის რეპლიკაციისთვის ან ტრანსკრიპციისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ზესპირალიზაცია: შესავალი // medbiol.ru
* დნმ-ის ზესპირალიზაციის შესახებ საიტზე humbio.ru

## სქოლიო
კატეგორია:დნმ
კატეგორია:მოლეკულურ-გენეტიკური პროცესები
რობერტ აუმანი

**რობერტ აუმანი** (, ; დ. 8 ივნისი, 1930, ფრანკფურტი, გერმანია) — ისრაელელი  მათემატიკოსი, იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტისა და სტოუნი-ბრუკის უნივერსიტეტის პროფესორი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში. მიღებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ჯილდო. დაიბადა გერმანიაში, თუმცა მისი ოჯახი იძულებულ იქნა გადასახლებულიყო აშშ-ში. დაამთავრა ნიუ-იორკის საქალაქო კოლეჯი და მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი, სადაც დაიცვა დისერტაცია მათემატიკაში. მნიშვნელოვანი წვლილი მიუძღვის მათემატიკურ ეკონომიკასა და თამაშების თეორიაში. მეთაურობდა თამაშების თეორიის საზოგადოებას, 1990-იან წლებში იყო ისრაელის მათემატიკოსთა კავშირის პრეზიდენტი. ასევე იყო ებრაული მათემატიკური საზოგადოების ჟურნალის რედაქტორი.

## პუბლიკაციები
* Values of Non-Atomic Games, Princeton University Press,Princeton, 1974 (with L.S. Shapley).
* Game Theory (in Hebrew), Everyman's University, Tel Aviv, 1981 (with Y. Tauman and S. Zamir), Vols. 1 & 2.
* Lectures on Game Theory, Underground Classics in Economics, Westview Press, Boulder, 1989.
* Handbook of Game Theory with economic applications, Vol 1–3, Elsevier, Amsterdam (coedited with S. Hart).
* Repeated Games with Incomplete Information, MIT Press, Cambridge, 1995 (with M. Maschler).
* Collected Papers, Vol 1–2, MIT Press, Cambridge, 2000.
* *Asphericity of alternating knots.*  Ann. of Math. (2) 64 1956 374—392.

## რესურსები ინტერნეტში
* რობერტ აუმანი — *ენციკლოპედია ბრიტანიკა*

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ისრაელელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ისრაელელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი მათემატიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეგზონუკლეაზები

**ეგზონუკლეაზები** — ნუკლეაზების ჯგუფის ცილები, რომლებიც ნუკლეოტიდებს შორის ფოსფოდიეთერული ბმების ჰიდროლიზის მეშვეობით პოლინუკლეოტიდურ ჯაჭვს აშორებენ დამაბოლოვებელ მონონუკლეოტიდებს. 

პოლინუკლეოტიდური ჯაჭვის 3' და 5' ბოლოებზე ბმების ჰიდროლიზირების შესაძლებლობის მიხედვით განარჩევენ 3' და 5' ეგზონუკლეაზებს. ეგზონუკლეაზები უჯრედებში გვხვდება, როგორც ცალკე, ასევე ფერმენტაციული კომპლექსების შემადგენლობაში. მაგალითად, დნმ-პოლიმერაზა I შეიცავს 5' ეგზონუკლეაზას, რომელიც ხლეჩს რნმ-პრაიმერს, რომელიც მიმაგრებულია უშუალოდ იმ ადგილას, სადაც მიმდინარეობს დნმ-ის სინთეზი. ამის შემდეგ დნმ-პოლიმერაზა I გამოერთებული პრამიერის ადგილას იწყებს ნუკლეოტიდების შეკავშირებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნუკლეაზები

კატეგორია:ფერმენტები
ენრიკე II

**ენრიკე II** (; დ. 13 იანვარი, 1334, სევილია — გ. 29 მაისი, 1379, სანტო-დომინგო-დე-ლა-კალსადა) — კასტილიისა და ლეონის სამეფოს მეფე 1366-1367 და 1369-1379 წლებში. ალფონსო XI-ისა და მისი საყვარლის ელეონორა გუსმანის შვილი.  

ენრიკე II-ის კორონაცია შედგა 1366 წლის 5 მაისს ბურგოსში, მაგრამ ამავე წლის ნოემბერში მან ვერ შეძლო გალისიის ციხესიმაგრის ლუგოს აღება, ხოლო 1367 წლის 3 აპრილს  პედრო I-მა დაამარცხა ნახერის ბრძოლაში, სადაც პედრო მრისხანეს დახმარებას უწევდა ინგლისის სამეფოს არმია ედუარდ შავი პრინცის მეთაურობით. ბრძოლის შემდეგ ენრიკე II პირენეს მთებში გადაიმალა. 1369 წლის 22 მარტს მონტიელის ბრძოლაში დაამარცხა მოწინააღმდეგე, რის შემდეგაც მალევე გარდაიცვალა პედრო I მრისხანეც. ენრიკე კვლავ კასტილიისა და ლეონის მეფე გახდა. 

1369-1373 წლებში ენრიკეს წინააღმდეგ იბრძოდა პორტუგალიის მეფე ფერნანდუ I. 1373 წელს ენრიკემ ალყა შემოარტყა ლისაბონს, ფერნანდუ I იძულებული გახდა ზავი დაედო კასტილიის მეფესთან. 

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ლეონის მეფეები
კატეგორია:კასტილიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1334
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1379
დეილ მორტენსენი

**დეილ მორტენსენი** (; 2 თებერვალი 1939 — 9 იანვარი 2014) — ამერიკელი ეკონომისტი. უილამეტის უნივერსიტეტის ბაკალავრი (1961), კარნეგი-მელონის უნივერსიტეტის ეკონომიკის დოქტორი (1967). მოღვაწეობდა ჩრდილოდასავლეთის უნივერსიტეტში (1965-დან, პროფესორი 1975-დან). ეკონომიკის დინამიკის საზოგადოების პრეზიდენტი (1996—2000). შრომის ეკონომიკის ინსტიტუტის პრემიის ლაურეატი (2005).

## პუბლიკაციები
* D. Mortensen and E. Nagypál (2007), 'More on unemployment and vacancy fluctuations.' *Review of Economic Dynamics* 10 (3), pp.&nbsp;327–47.
*  D. Mortensen (2005), *Wage Dispersion: Why Are Similar Workers Paid Differently?*, MIT Press.   ISBN 0-262-63319-1
* K. Burdett and D. Mortensen (1998), 'Wage differentials, employer size, and unemployment.' *International Economic Review* 39, pp.&nbsp;257–73.
* D. Mortensen and C. Pissarides (1994), 'Job creation and job destruction in the theory of unemployment.' *Review of Economic Studies* 61, pp.&nbsp;397–415.
* D. Mortensen (1986), 'Job search and labor market analysis.' Ch. 15 of *Handbook of Labor Economics*, vol. 2, O. Ashenfelter and R. Layard, eds., North-Holland.
* D. Mortensen (1982), 'Property rights and efficiency of mating, racing, and related games.' *American Economic Review* 72 (5), pp.&nbsp;968–79.
* D. Mortensen (1982), 'The matching process as a non-cooperative/bargaining game.' In *The Economics of Information and Uncertainty*, J. McCall, ed., NBER, ISBN 0-226-55559-3.
* D. Mortensen (1972), 'A theory of wage and employment dynamics.' In *Microeconomic Foundations of Employment and Inflation Theory*, E. Phelps et al., eds., Norton, ISBN 978-0-393-09326-1

## რესურსები ინტერნეტში
* დეილ მორტენსენი *ენციკლოპედია ბრიტანიკა*

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
G-კვადრუპლექსები

მინი|მარჯვნივ|400პქ|G-­კვადრუპლექსის სტრუქტურა. მარცხნიბ: G­-კვარტეტი. მარჯვნივ: G-­კვადრუპლექსი სამი კვარტეტისგან
**G-­კვადრუპლექსები** (G-quadruplex, აგრეთვე **G-tetrads** ან **G4**) — ნუკლეინის მჟავების მიმდინარეობები, რომლებიც გაჯერებულია გუანინით და შეუძლია ოთხჯაჭვიანი სტრუქტურის წარმოქმნა. ნუკლეინის მჟავების გუანიზირებული ოლიგო- ან პოლინუკლეოტიდების შემცველ ჯაჭვებს მცირე ზომის მონოვალენტური კათიონის არსებობისას (ხშირ შემთხვევაში, კალიუმის) შეუძლიათ ერთმანეთთან დაკავშირება. G­-კვადრუპლექსები წარმოიქმნება მოკლე ოლიგონუკლეოტიდების შესაბამისი წყობით, რომლის სქემატურად ჩაწერაც შემდეგნაირად შეიძლება: GmXnGmXoGmXpGm, სადაც m არის G-ბლოკში გუანინის რაოდენობა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:ნუკლეინის მჟავები
კატეგორია:დნმ
Condicio sine qua non

**Condicio sine qua non** () — ლათინური გამოთქმა, ფორმულა, რომელიც გამოიყენება სამართლის თეორიასა და პრაქტიკაში, აგრეთვე ფილოსოფიაში. ფორმულა დაკავშირებულია ქმედებას ან პირობასა და შედეგს შორის მიზეზობრივ კავშირთან და გულისხმობს, რომ შედეგს მიზეზობრივად უკავშირდება ის ქმედება/პირობა, რომლის გარეშეც შედეგი არ დადგებოდა. Condicio-sine-qua-non-ფორმულაზეა დაფუძნებული სისხლის სამართალში ფართოდ აღიარებული მიზეზობრიობის ეკვივალენტურობის თეორია, რომელიც აგრეთვე *პირობათა თეორიის* ან *თანაბარმნიშვნელოვნების თეორიის* სახელითაცაა ცნობილი.

თანამედროვეობაში ხშირად გამოიყენება გამოთქმის გვიანლათინური მართლწერა — *conditio sine qua non*, თუმცა კლასიკური ლათინურისათვის ასეთი დაწერილობა უმართებულოა. კლასიკური ვერსია — condicio sine qua non — აგრეთვე ხშირად გვხდება იურიდიულ სპეციალურ ლიტერატურაში.

## ლიტერატურა 
* მერაბ ტურავა, სისხლის სამართალი, ზოგადი ნაწილის მიმოხილვა, მეცხრე გამოცემა, თბილისი, 2013, გვ. 89 და შემდგომნი

## სქოლიო 
კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
კატეგორია:სამართალი
კატეგორია:სისხლის სამართლის ზოგადი ნაწილი
შეი გივენი

**შეიმუს ჯონ ჯეიმზ „შეი“ გივენი** (; დ. 20 აპრილი, 1976, ლიფორდი, ირლანდია) — ყოფილი ირლანდიელი ფეხბურთელი. თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის, ასევე 2012 და 2016 წლის ევროპის ჩემპიონატების მონაწილე ირლანდიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა  1976 წელს ლიფორდში. „სელტიკის“ მიერ აღზრდილმა მეკარემ კარიერა 1994 წელს „ბლექბერნში“ დაიწყო, რომელსაც კენი დალგლიში წვრთნიდა. 

1997 წელს გადავიდა „ნიუკასლში“ სადაც 2009 წლამდე ითამაშა. 12 წლის მანძილზე მან „ნიუკასლის“ მაისურით ჩაატარა 400 მდე შეხვედრა. 

2009 წლიდან „მანჩესტერ სიტის“ ღირსებას იცავდა. 

ირლანდიის ეროვნულ ნაკრებში ჩატარებული აქვს სარეკორდო 134 შეხვედრა.

## სტატისტიკა
### კლუბი
### ნაკრები
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* ასტონ ვილას პროფილი
* შეი გივენის პროფილი  ESPN Soccernet-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ირლანდიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბლექბერნ როვერსის ფეხბურთელები
კატეგორია:სანდერლენდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიუკასლ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ასტონ ვილას ფეხბურთელები
კატეგორია:მიდლზბროს ფეხბურთელები
კატეგორია:სტოკ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2012 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2016 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰელატები

[მინი|მარჯვნივ|ლითონის იონისა და [ეთილენდიამინტეტრაუქსუსის მჟავა|ეთილენდიამინტეტრაუქსუსის მჟავის ჰელატი]]
**ჰელატები**, **ჰელატური კავშირები** (-დან — „მარწუხი“), აგრეთვე **შიდაკომპლექსური** ან **ციკლური კომპლექსური** კავშირები — მარწუხისებრი კომპლექსური კავშირები, წარმოიქმნება პოლიდენტატურ (ანუ რამდენიმე დონორული ცენტრის მქონე) ლიგანდებთან ლითონის იონების ურთიერთქმედებით. ჰელატები შეიცავენ ცენტრალურ იონს (ნაწილაკს) — კომპლექსწარმომქმნელს და მის გარშემო კოორდინირებულ ლიგანდებს. ჰელატის შიდა სფერო შედგება ციკლური დაჯგუფებებისგან, რომლებიც მოიცავენ კომპლექსწარმომქმნელს.

ზოგჯერ განასხვავებენ ჰელატური და შიდაკომპლექსური კავშირების ცნებებს. მეორე განსაზღვრებას იყენებენ იმ შემთხვევაში, როცა ატომი-კომპლექსწარმომქმნელი კავშირში ანაცვლებს ლიგანდის პროტონს.

## ლიტერატურა 
* Хелаты/Химическая энциклопедия. Т. 5 в 5 т. — М.: Большая Российская Энциклопедия, 1998 — с.224-225.
* Стид Дж. В., Этвуд Дж. Л.Супрамолекулярная химия. Т. 1. — М.: Академкнига, 2007 — с. 38-41.

კატეგორია:კომპლექსური კავშირები
*