open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლაზარე დადუანი

**ლაზარე ისმაილის ძე დადუანი** (დ. 1851, სოფელი მუჟალი, მულახის თემი, ზემო სვანეთი — გ. 1894, იქვე) — ქართველი ხალხოსანი და პუბლიცისტი.

## ბიოგრაფია
ლაზარე დადუანი დაიბადა 1851 წელს ზემო სვანეთში, მულახის თემის სოფელ მუჟალში. მამამისი ისმაილ დადუანი ადგილობრივი გლეხი იყო, დედა მართა ლომთაძე კი რაჭიდან, სოფელ მეორე ტოლოდან ყოფილა. 

ლაზარესთვის წერა-კითხვა დედას უსწავლებია. შემდეგომ იგი ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში მიუბარებიათ. აქ ლაზარე დაუმეგობრდა ამბროლაურის რაიონის სოფელ ჩორჯოს მკვიდრს ვარლამ გაბიჩვაძეს, შემდგომში ხალხოსნური მოძრაობის ერთ-ერთ მესვეურს დასავლეთ საქართველოში. მოგვიანებით კაზარე ცოლად ირტავს ვარლამის დას ებე გაბიჩვაძეს. ცნობილია რომ ვარლამის დავალებით ლაზარე ხალხოსნურ იდეებს ავრცელებდა რაჭა-ლეჩხუმსა და სვანეთში.

სვანეთში ლაზარე ცხოვრობდა სოფელ ბეჩოში და სიცოცხლის დასასრულამდე თავად თენგიზ დადეშქელიანის სახლში მდივნად მსახურობდა.

1894 წელს ლაზარე დადუანი გარდაიცვალა. მისი ნეშტი ბეჩოდან მშობლიურ სოფელ მუჟალში გადაუსვენებიათ და დუკრძალავთ მუჟალის მაცხოვრის ეკლესიის ეზოში, სადაც მის საფლავის ქვაზე ამოკვეთილია ინიციალები: „ლ. დ.“. ასეთი წარწერით გამოქვეყნებულია მისი ზოგიერთი წერილიც. 

ლაზარე დადუანის წერილები ძირითადად იბეჭდებოდა გაზეთ „დროების“ ფურცლებზე. იგი სვანეთის პირველი მკვიდრია რომელმაც მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში გაზეთებისათვის წერილების მიწოდება დაიწყო და ამით შესაძლებლობა მისცა ქართელ მკითხველს ცოტად თუ ბევრად გასცნობოდა საუკუნეებით მივიწყებულ სვანეთის ყოფა-ცხოვრებას. 

ათი წლის მანძილზე აწვდიდა პრესას ლაზარე დადუანი თავის წერილებს. ამ ხნის მანძილზე ის თითქმის მარტოდმარტო წერდა სვანეთზე. ცნობილი მოღვაწის ბესარიონ ნიჟარაძის თანამშრომლობა ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში ძირითადად 1880 წლიდან იწყება. საინტერესოა ის გარემოება, რომ 1881 წლიდან როდესაც ბესარიონ ნიჟარაძე იწყებს ინტენსიურ სამწერლო მოღვაწეობას ლაზარე დადუანი ძირითადად წყვეტს თანამშრომლობას ქართულ პერიოდიკაში და ამის შემდეგ მისი მხოლოდ ორი წერილი გვხვდება.

ლაზარე დადუანის წერილები მრავალმხრივ საინტერესო ცნობებს შეიცავენ ძველი სვანეთის ეკონომიკური და კულტურული მდგომარეობის შესახებ.

## ლიტერატურა
*ავალიანი გ., ზურაბიანი გ., „ეთნოგრაფიული წერილები სვანეთზე“, თბ., 1973, გვ. 7-11

კატეგორია:დაბადებული 1851
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
ჩახავა

საკუთარი სახელი **ჩახავა** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ჩახავა — ქართველი არქიტექტორი 
* მედეა ჩახავა — ქართველი მსახიობი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ფრედეგარი

**ფრედეგარი** (, დ. უცნობია — გ. დაახლ. 660) — VII საუკუნის შუა წლების ნახევრადლეგენდარული ფრანკი მწერალი. ერთადერთი მისი ცნობილი ნამუშევარია ე. წ. „ფრედეგარის ქრონიკა“, რომელიც არის ისტორიული ქრონიკა და აღწერს მოვლენებს სამყაროს შექმნიდან ავტორის ცხოვრების პერიოდამდე. ქრონიკის პირველი სამი წიგნი ძველი ავტორების ნაწარმოებების შეჯერებული ვარიანტია (ძირითადად ეყრდნობა გრიგოლ ტურელი), თუმცა შეიცავს მთელ რიგ უნიკალურ ფაქტებს V-VI საუკუნეების ფრანკების ისტორიიდან. ფრედერიკის ქრონიკის ყველაზე მეტად ღირებული ნაწილია მეოთხე წიგნი, რომელშიც მოთხრობილია ფრანკები სახელმწიფოს ისტორია 584-642 წლებში. მოგვიანებით ეს ნაშრომი სხვა ავტორებმა გააგრძელეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფრედეგარის ქროონიკის მეოთხე წიგნის ორიგინალური ტექსტი 
* Шмидт Г. А. "Хроники Фредегара" (историографический очерк) // "Хроники Фредегара" / Пер. Г. А. Шмидта. — Санкт-Петербург:Евразия, 2015. С. 7–47. – ISBN 978-5-91852-097-0

კატეგორია:გარდაცვლილი VII საუკუნე
კატეგორია:VII საუკუნის ისტორიკოსები
ევროპულ-ქართული ინსტიტუტი

**ევროპულ-ქართული ინსტიტუტი** —  სამოქალაქო ორგანიზაცია საქართველოში. ორგანიზაცია 2015 წელს დააარსეს თავისუფალი უნივერსიტეტის მაშინდელმა სტუდენტებმა გიორგი მელაშვილმა, შალვა ჩხეიძემ და რევაზ თოფურიამ. 

EGI-ს დეკლარირებული მისია არის დემოკრატიის, კანონის უზენაესობისა და თავისუფალი ბაზრის პრინციპების მხარდაჭერა და ლიდერთა ახალი თაობის გაძლიერება, რაც აუცილებელია საქართველოს წინაშე არსებული პრობლემების გადასაჭრელად და კავკასიის საერთო მომავლის უზრუნველსაყოფად. ინსტიტუტის პრიორიტეტი არის ადამიანის უფლებები, მშვიდობის მშენებლობა, კარგი მმართველობის ხელშეწყობა და დემოკრატიულ პროცესებში ახალგაზრდების ჩართულობა.   

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* , on.ge

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს საზოგადოებრივი ორგანიზაციები
აფხაზეთის რესპუბლიკის საპრეზიდენტო არჩევნები (2011)

**აფხაზეთის რესპუბლიკის საპრეზიდენტო არჩევნები 2011** — რიგით მეხუთე საპრეზიდენტო არჩევნები აფხაზეთის დე ფაქტო რესპუბლიკაში. არჩევნების პირველი ტური გაიმართა 2011 წლის 26 აგვისტოს და მასში გამარჯვება მოიპოვა ალექსანდრე ანქვაბმა. არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო სამმა კანდიდატმა. 

## არჩევნების შედეგები
პირველი ტურის მონაცემებით არჩევნებში ხმათა 54,90%-ით გაიმარჯვა ალექსანდრე ანქვაბმა, მეორე ადგილი დაიკავა სერგეი შამბამ ხმათა 21,02%-ით, მესამე ადგილზე გავიდა რაულ ხაჯიმბა 19,82%-ით.

2011
კრისტინა შადობა

**კრისტინა შადობა** (დ. 1 იანვარი, 1987) — ქართველი ქალი ფეხბურთელი. თამაშობდა მეკარის პოზიციაზე. იგი თამაშობდა თბილისის „დინამოში“, ხოლო მოგვიანებით თურქულ „ტრაბზონსპორში“. ნათამაშები აქვს საქართველოს 19-წლამდელთა ნაკრებსა და საქართველოს ნაკრებში.

## კარიერა
კარიერა დაიწყო თბილისის „დინამოში“ სადაც თამაშობდა 2005–2008 წლებში, მოგვიანებით შეუერთდა თურქულ „ტრაბზონსპორს“ სადაც თამაშობდა 2008-2011 წლებში.

## საერთაშორისო
2011 წლის მსოფლიო თასის შესარჩევისათვის გამოძახებული იყო საქართველოს ნაკრებში, ნაკრებში ითამაშა 2013 წლის ევროპის ჩემპიონატის შესარჩევზე.

## ტიტულები
**დინამო თბილისი:**
* საქართველოს ქალთა საფეხბურთო ჩემპიონატი (1): 2006–07
**ტრაბზონსპორი:**
* თურქეთის ქალთა პირველი ლიგა (1): 2008–09

## რესურსები ინტერნეტში
* კრისტინა შადობა UEFA-ს ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გედევან ფოფხაძე

**გედევან ფოფხაძე** (დ. 11 მარტი, 1975, თბილისი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკოსი. საქართველოს ორი მოწვევის (2012, 2016) პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1975 წლის 11 მარტს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 2001-2002 წლებში იყო საქართველოს იუსტიციის საბჭოს კონსულტანტი. 2002-2003 წლებში — ბორჯომის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2003 წელს იყო ბორჯომის რაიონის გამგებელი. 2006-2008 წლებში იყო ბორჯომის რაიონის საკრებულოს წევრი. 2008-2011 წლებში — კ/ს „ატორნეის“ იურისტი.

2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბორჯომის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“ (პარტიიდან „თავისუფალი დემოკრატები“). მას შემდეგ, რაც 2014 წელს კოალიცია „ქართული ოცნება“ და საპარლამენტო უმრავლესობა „თავისუფალმა დემოკრატებმა“ დატოვეს, გედევან ფოფხაძე უმრავლესობაში დარჩა. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ბორჯომისა და ასპინძის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 51,13% მიიღო (11 677 ხმა). 2019 წლის 22 თებერვალს დატოვა როგორც ფრაქცია „ქართული ოცნება“, ისე პარტია. „ოცნებიდან“ წამოსულმა დეპუტატებმა ახალი ფრაქცია „ჩვენი საქართველო — დამოუკიდებელი დეპუტატები“ შექმნეს.

2019 წლის 20 ივნისიდან იყო პოლიტიკური პარტია „სამართლიანობისთვის“ გენერალური მდივანი. 19 აგვისტოს გავრცელდა ინფორმაცია, რომ მან პარტია დატოვა. 2020 წლის 7 ივნისს „ქართული ოცნებიდან“ წასულ სხვა დეპუტატებთან ერთად დააარსა პოლიტიკური პარტია „ჩვენი საქართველო — სოლიდარობის ალიანსი“. მომდევნო დღეს ეკა ბესელიას მიერ გაკეთებული განცხადების თანახმად, იგი ჯერ მისი პარტიიდან ოფიციალურად არ გასულა. საპარლამენტო არჩევნებში პარტიამ იგი დიდუბე-ჩუღურეთის მაჟორიტარი დეპუტატობის კანდიდატად წარადგინა. მან ხმების 1,26% (866 ხმა) მიიღო. 23 ნოემბერს პარტია დატოვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გედევან
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
ალექსანდრე მანთაშევი

**ალექსანდრე მანთაშევი** (; დ. 1842, თბილისი —  გ. 19 აპრილი 1911, სანქტ-პეტერბურგი) — უმსხვილესი ნავთობის მაგნატი და ფილანტროპი, თავისი დროის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანი.

## ბიოგრაფია
მანთაშევი დაიბადა თბილისში სომხურ ოჯახში. ბავშვობის დიდი ნაწილი გაატარა თავრიზში, სადაც მისი ოჯახი დაკავებული იყო ბამბისა და ტექსილის გაყიდვებით. იგი იყო ერთადერთი შვილი ოჯახში და აქტიურად ერთვებოდა მამის კომერციულ საქმეებში. 

დაამთავრა ჰალუსტ პაპაზიანის კერძო სკოლა და გაემგზავრა სპარსეთში.1869 წელს გადავიდა მანჩესტერში. სამი წელი მანჩესტერში გაატარა, სადაც კომერციის ევროპულ პრაქტიკასთან ერთად ინგლისური, ფრანგული და გერმანული ენებიც შეისწავლა. 1872 წელს დაბრუნდა მამასთან თბილისში, მალევე სასტუმრო „*კავკასიის*“ პირველ სართულზე მათ გახსნეს ბამბის მაღაზია. 1887 წელს, მამის გარდაცვალების შემდეგ, მან მიიღო თბილისის ცენტრალური კომერციული ბანკის აქციების უმრავლესობა — 200 ათასი მანეთი. ამ ფულით მან თბილისში კომერციული ბანკის საკონტროლო პაკეტი შეიძინა, ჯერ მთავარი აქციონერი, მალე კი ბანკის ადმინისტრაციული საბჭოს თავმჯდომარე გახდა. საცალოს ნაცვლად, საბითუმო ვაჭრობაზე გადავიდა. ცოტა მოგვიანებით მანთაშევმა დღევანდელი კოტე აფხაზის ქუჩაზე ქარვასლა ააგო და შარდენის ქუჩაზე სავაჭრო რიგი დააფუძნა. 1890 წელს არჩეული იყო თბილისის სათათბიროს ხმოსნად. 1899 წელს ალექსანდრე მანთაშევმა მიქაელ არამიანცთან ერთად დააფუძნა ნავთობმომპოვებელი და სავაჭრო საზოგადოება „ა. ი. მანთაშევი და კომპანია“, რომლის საწყისი კაპიტალი 22 მილიონ მანეთს შეადგენდა.

### გარდაცვალება
ალექსანდრე მანთაშევი 1911 წელს სანქტ-პეტერბურგში გარდაიცვალა. თბილისური სომხური გაზეთი „მშაკი“ ასე გამოეხმაურა მის გარდაცვალებას: „სომხური ქველმოქმედების სფეროდან წავიდა უდიდესი პიროვნება, რომლის მსგავს ადამიანს დიდხანს ვეღარ იხილავს სომხური სავაჭრო კლასი“. ანდერძის თანახმად, მანთაშევის ცხედარი თბილისში ჩამოასვენეს და ვანქის ტაძარში დაკრძალეს. როცა საბჭოთა ხელისუფლების წლებში ტაძარი დაანგრიეს, მისი საფლავიც დაიკარგა.

## ლიტერატურა
* ჯანელიძე ო., „ზუბალაშვილები, დავით სარაჯიშვილი, აკაკი ხოშტარი, მიტროფონე ლაღიძე და სხვანი...“ თბ., 2020

## რესურსები ინტერნეტში
* პირველი გილდიის ვაჭარი ემილ ავდალიანი 30 მაისი, 2018

კატეგორია:დაბადებული 1842
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალერები
კატეგორია:სომეხი მეცენატები
კატეგორია:თბილისელები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
სახელმწიფო უშიშროება (ჩეხოსლოვაკია)

thumb|StB-ს ყოფილი მთავარი შენობა პრაღაში
**ჩეხოსლოვაკიის სახელმწიფო უშიშროება** (, შემოკლებით: **StB**, , ŠtB)  — ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკის პოლიტიკური პოლიცია, საინფორმაციო სამსახური, რომელიც შექმნის დღიდანვე (1945) იყო ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის კონტროლქვეშ და ემსახურებოდა ძლევამოსილი პოზიციების დაკავებას და კომუნისტური რეჟიმის მოწინააღმდეგეთა განადგურებას. შეიქმნა 1945 წლის 30 ივნისს, როგორც ეროვნული უშიშროების სამსახურის ერთ-ერთი არაუნიფორმირებული დანაყოფი. 1948 წლიდან იყო კომუნისტური ტერორის ერთ-ერთი მთავარი ბერკეტი. გაუქმდა მინისტრ რიხარდ სახერის განკარგულებით 1990 წლის 15 თებერვალს და მისი ზოგიერთი ფუნქცია გადაიბარა ახლად შექმნილმა დემოკრატიის პრინციპების დაცვის სამსახურმა (, მოგვიანებით BIS).

## ლიტერატურა
* Antonín Kratochvil: *Žaluji* 1. Stalinská justice v Československu, Mnichov 1973, Praha 1990; 2. Vrátit slovo umlčeným, Haarlem 1975, Praha 1990; 3. Cestou k Sionu, Haarlem 1977, Praha 1990
* Tomek, Prokop: *Estébáckou Prahou*, Praha, Academia 2013, ISBN 978-80-200-2290-5
* Koudelka, František: Státní bezpečnost 1954-1968. (Základní údaje), Praha 1993, Sešity Ústavu pro soudobé dějiny AV ČR 13
* *Osočení : pravdivé příběhy lidí z "Cibulkova seznamu"*. Brno : Host, 2000. 417 s. Ukázka z doslovu Josefa Škvoreckého je dostupná také online.
* Gula, Marián: Vývoj typů spolupracovníků kontrarozvědky StB ve směrnicích pro agenturní práci. Securitas imperii 1, 1994, s. 6-17
* Placák, Petr: StB a "protizákonné písemnosti" v osmdesátých letech. Securitas imperii 1, 1994, s. 32-59
* Žáček, Pavel: Iluze a realita. Pokus o reformu StB v letech 1987-1989. Securitas imperii 3, 1996, s. 7-210
* Cuhra, Jaroslav: Katolická církev přelomu 80. let v diplomových pracích příslušníků StB. Securitas imperii 5, 1999, s. 3-145

კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:სოციალისტური ბანაკი
ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა

**ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა** — ტბელი აბუსერისძის კალენდარულ-ასტრონომიული ტრაქტატი, დაწერილი 1233 წელს. ინახება ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრში (A № 85, ფ. 306 V).

ხელნაწერ კრებულში ეს თხზულება იწყება 306-ე ფურცლის მეორე გვერდზე და მთავრდება 337-ე ფურცლის მეორე გვერდზე. ნაშრომს სულ უკავია 62 გვერდი (თითოეულ გვერდზე 62 სტრიქონია).

## სათაური
ნაშრომს ხელნაწერში საერთო შინაარსის გამომხატველი სათაური არ უძღვის. იგი იხსნება პირველი პარაგრაფის სათაურით: „უკეთუ გინდეს ცნობის, ესე არს თავი დივანთ/ა/ჲ“.

ტრაქტატის პირველი გამომცემელი (მ. ბროსე) მას „საეკლესიო გამოთვლის ტრაქტატს“ უწოდებს. თ. ჟორდანიას ამაზე არაფერი აქვს ნათქვამი, ხოლო კ. კეკელიძემ მას შეარქვა „ქორონიკონი სრული მისითა საუწყებლითა და განგებითა“.

ასეთი დასათაურება თხზულების საერთო შინაარსიდან ამოდის, რომელიც კარგად გამოხატავს ამ თხზულების რაობას და ენობრივადაც ახლოს დგას ტექსტთან.

## გამოცემები
ეს ნაშრომი 1868 წელს გამოსცა მარი ბროსემ. მის ნაშრომში ქართულ ტექსტს მოსდევს ფრანგული თარგმანი შენიშვნებით და უძღვის მცირე შესავალი წერილი.

ტრაქტატის ბროსესეული ტექსტი ხარვეზიანია, მასში გამოტოვილია სააღდგომო გამოთვლების ვრცელი ცხრილი, რომელსაც ხელნაწერში 23 გვერდი უკავია. რაც შეეხება ტექსტუალურ ხარვეზებს, ის თითქმის ყველა სტრიქონში გვხვდება.

აღნიშნული გარეომოება ჯერ კიდევ თ. ჟორდანიამ შენიშნა და განზრახული ჰქონდა მისი მეორე და სრულყოფილი გამოცემა.

## ავტორი
აღნიშნული ასტრონომიული ტრაქტატის ავტორად მ. ბროსე და თ. ჟორდანია იოანე შავთელს მიიჩნევდნენ. 

ბროსე-ჟორდანიას მოსაზრება ეჭვის ქვეშ პირველად კ. კეკელიძემ დააყენა. მისი აზრით, იოანე შავთელს ეკუთვნის არა მთელი ტრაქტატი, არამედ „მხოლოდ „საძიებელი და მასწავებელი“ ამ კჳნკლოსისა, რომელიც „იამბიკოდაა თქმული“ მის მიერ“.

## ლიტერატურა
*სიხარულიძე ი. „ტბელ აბუსერიძე“ თბ., 1963, გვ. 67-80

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ქართული მწერლობა
რეა (მრავალმნიშვნელოვანი)

* რეა (რეი) () — რანჰოუტის ჰორიზონტალური ნაწილი, შუა ადგილით ანძაზე ან სტენგზე ჩამოკიდებული და განკუთვნილი მასზე პირდაპირი იალქნების მისაბმელად.
* რეა — ბერძნულ მითოლოგიაში ღმერთების დედა.
* რეა — სატურნის მეხუთე თანამგზავრი.
* (577) რეა — ასტეროიდი, აღმოჩენილი 1905 წელს.
* რეა — სოფელი ბერდიჩევის რაიონში, ჟიტომირის ოლქში, უკრაინა.
* რეა, ედოარდო (დ. 1945) — იტალიელი ფეხბურთელი, მწვრთნელი.

## იხილეთ აგრეთვე
* რეა სილვია

## სქოლიო
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა

**ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა** (შემოკლებით „***ბმა***“) — მრავალბინიან სახლში მდებარე საცხოვრებელი და არასაცხოვრებელი, მათ შორის, კომერციული მიზნებისათვის გამოყენებული ფართობის მესაკუთრეთა გაერთიანება, შექმნილი საერთო ქონების მართვის, ექსპლუატაციისა და განვითარების მიზნით. ზოგიერთ ქვეყანაში *ბმა* წარმოადგენს იურიდიულ პირს, თუმცა საქართველოში მას ამგვარი სტატუსი არ გააჩნია. საქართველოში *ბმა* დაფუძნებულად ითვლება „ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის შესახებ“ საქართველოს კანონის ამოქმედებიდან (2007 წ) ისეთ მრავალბინიან სახლში, რომელიც განთავსებულია ერთ მიწის ნაკვეთზე და რომელშიც მდებარეობს ორზე მეტი ინდივიდუალურ საკუთრებაში არსებული ბინა.

საქართველოში *ბმა* შეიძლება ჰქონდეს საანგარიშგებო და სხვა ანგარიშები ბანკში, აგრეთვე სხვა საჭირო რეკვიზიტები, განცალკევებული ქონება. სამართლებრივ ურთიერთობებში *ბმა* წარმოადგენს თავმჯდომარე ან საამისოდ უფლებამოსილი სხვა პირი. *ბმა* პასუხს არ აგებს თავისი წევრების ვალდებულებებზე. მიზნის მისაღწევად *ბმა* უფლება აქვს ეწეოდეს არასამეწარმეო ეკონომიკური საქმიანობას.  

## საქართველო 
### სტატუსი და უფლებები 
ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობა არ არის იურიდიული პირი. მას შეიძლება ჰქონდეს საანგარიშგებო და სხვა ანგარიშები ბანკში, აგრეთვე სხვა საჭირო რეკვიზიტები.
* იწვევს და უძღვება ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის წევრთა კრებას;
* უზრუნველყოფს წევრთა კრების გადაწყვეტილებების შესრულებას;
* წევრთა კრებასთან შეთანხმებით იღებს აუცილებელ ზომებს წევრთა საერთო ქონების სათანადო მოვლა-პატრონობის, ექსპლუატაციისა და განვითარების უზრუნველსაყოფად;
* წევრთა კრებასთან შეთანხმებით განსაზღვრავს *ბმა* ხარჯებს მიმდინარე სამეურნეო წლისათვის;
* წევრთა კრებასთან შეთანხმებით განსაზღვრავს წევრთა რეგულარული ხარჯებისა და წევრთა საერთო ქონების განვითარებასთან დაკავშირებული დამატებითი სადანახარჯო შენატანების ოდენობას ამ კანონის მე-5 მუხლის მე-6 პუნქტის შესაბამისად;
* წევრთა კრებასთან შეთანხმებით უზრუნველყოფს წევრთა საერთო ქონების გასხვისებას, გაქირავებას, იჯარით გაცემას, დაგირავებას, აგრეთვე სერვიტუტისა თუ სხვაგვარი უფლებით სხვა პირებისათვის გადაცემას;
* წევრთა კრებასთან შეთანხმებით უზრუნველყოფს სესხის აღებასა და გაცემას;
* იღებს ზომებს, რომლებიც აუცილებელია რაიმე ვადის დასაცავად ან რომელიმე უარყოფითი სამართლებრივი შედეგის თავიდან ასაცილებლად;
* იღებს და იხდის გაწეული ხარჯებისა თუ ვალების დასაფარავ თანხას, თუ ეს მესაკუთრეთა საერთო საქმეებს შეეხება;
* დებს ხელშეკრულებებს და წარადგენს საჭირო დოკუმენტაციას, თუ ეს დაკავშირებულია წევრთა საერთო ქონების მოვლა-პატრონობასთან, ექსპლუატაციასთან და განვითარებასთან და წევრთა საერთო ინტერესებთან;
* უზრუნველყოფს *ბმა* მიერ ნაკისრი სახელშეკრულებო პირობებისა და მოვალეობების შესრულებას;
* გამოდის სასამართლოში ან სხვა ორგანოებში *ბმა* სახელით.

#### წევრთა კრება 
*ბმა* მართვის უმაღლესი ორგანოა წევრთა საერთო კრება, სადაც მიიღება საერთო ქონების მართვასთან დაკავშირებული და აგრეთვე, საერთო და ინდივიდუალური ქონების განვითარებასტან დაკავშირებული ნებისმიერი გადაწყვეტილება.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:მიწის საკუთრების სამართალი
კატეგორია:საცხოვრებელი უძრავი ქონება
ყასემ სოლეიმანი

**ყასემ სოლეიმანი** (; დ. 11 მარტი, 1957, ყანათ-ე მალექი, ქერმანი, ირანის იმპერიული სახელმწიფო — გ. 3 იანვარი, 2020, ბაღდადის საერთაშორისო აეროპორტი, ბაღდადი, ერაყი) — სპარსი სამხედრო მოღვაწე, ირანის შეიარაღებული ძალების გენერალ-მაიორი, ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის ყუდსის ძალების მეთაური 1998 წლიდან სიკვდილამდე, რომელიც უპირველეს ყოვლისა პასუხისმგებელია საგარეო სამხედრო და სადაზვერვო ოპერაციებზე.

სოლეიმანიმ სამხედრო კარიერა 1980-იან წლებში ირან-ერაყის ომის დასაწყისში დაიწყო, რა დროსაც ის მეთაურობდა 41-ე დივიზიას. მოგვიანებით მონაწილეობდა საგარეო სამხედრო ოპერაციებში და დახმარებას უწევდა ლიბანში მოქმედ ჰეზბოლას. 2012 წელს სოლეიმანი დაეხმარა სირიის მთავრობას, რომელიც ირანის მთავარი მოკავშირეა რეგიონში, სირიის სამოქალაქო ომის დროს ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ოპერაციებში. სოლეიმანი ასევე ეხმარებოდა ერაყის მთავრობისა და შიიტური მილიციის გაერთიანებული ძალების სარდლობას, რომლებიც 2014–2015 წლებში ისლამური სახელმწიფოს წინააღმდეგ ერთად იბრძოდნენ.

სოლეიმანი აშშ-ის მიზნობრივი ავიაიერიშის შედეგად, 2020 წლის 3 იანვარს მოკლეს. მასთან ერთად ასევე დაიღუპნენ ერაყის სახალხო მობილიზაციის ძალების წევრები და მისი ხელმძღვანელის მოადგილე აბუ მაჰდი ალ-მუჰანდისი. სოლეიმანის სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება, ხოლო ყუდსის ძალების ხელმძღვანელად, მის ნაცვლად, ესმაილ ღანი დაინიშნა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ირანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ირანის რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის გენერალ-მაიორები
სერგეი ხაჩიროვი

**სერგეი ივანეს ძე ხაჩიროვი** (; დ. 1 მარტი, 1918, ქვემო წუბენი (ახლანდ. ახალგორის მუნიციპალიტეტი) — გ. 15 ოქტომბერი, 2007, ვლადიკავკაზი) — ოსი პოეტი, პროზაიკოსი და დრამატურგი.

დაიბადა ახალგორის რაიონის სოფელ ქვემო წუბენში. ადრეულ ბავშვობაში დაობლდა და ბებიამ გაზარდა. საშუალო განათლება ქვემო ზახორის სკოლაში მიიღო. 1933 წელს ჩრდილოეთ ოსეთში გადავიდა და სწავლა ალაგირის შვიდწლედში განაგრძო. 1934 წელს ჩააბარა ჩრდილოეთ ოსეთის პიდაგოგიურ ტექნიკუმში, რომლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ კულტურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგედ. 1937 წელს გამოაქვეყნა პირველი ლექსები. 1942 წელს უმაღლესი განათლება მიიღო ჩრდილოეთ ოსეთის პედაგოგიურ ინსტიტუტში და მუშაობა დაიწყო სოფელ ცრაუს საშუალო სკოლის დირექტორად. 1943–1945 წლებში იყო ქალაქ ორჯონიკიძის გაზეთ „რასთძინადის“ კომკავშირული ცხოვრების განყოფილების გამგე; 1945–1948 წლებში მუშაობდა ჩრდილოეთ ოსეთის გლავლიტში; 1948–1951 წლებში სწავლობდა ჩრდილოეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტის ასპირანტურაში.

1955 წელს დაბრუნდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, საქართველოში. მუშაობა დაიწყო გამომცემლობა „ირისთონში“, ქალაქ ცხინვალში. მოგვიანებით მუშაობდა სამხრეთ ოსეთის რადიოს ლიტერატურულ-მუსიკალური მაუწყებლობის რედაქტორად, ლიტერატურულ ჟურნალ „ფიდივაგის“ პროზის გამგედ.

ავტორია მრავალი მოთხრობის, ლექსის, პიესის, რომანისა და კრიტიკული სტატიისა. 1988 წელს გამოაქვეყნა ლექსთა კრებული. გარდაიცვალა ვლადიკავკაზში.

## ლიტერატურა 
* *Бибоева И. Г.*, *Казиты М. Р.*, Писатели Осетии, библиографический справочник, Владикавказ, Ир, 2015, стр. 260—261, ISBN 978-5-7534-1499-01

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:ვლადიკავკაზში გარდაცვლილები
კატეგორია:ოსი პოეტები
კატეგორია:სამხრეთ ოსეთის პოეტები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი

**ქართველთა და ებრაელთა ძმობის ხეივანი** — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი); ქერჩისა და ომარ ხიზანიშვილის ქუჩებს შორის. სახელი დაერქვა 1999 წელს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გლდანის რაიონის ქუჩები
ალბერტ ქართველიშვილის ქუჩა

**ალბერტ ქართველიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი). ცოტნე დადიანის ქუჩიდან, თამაზ ტოროშელიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში და მარინა რასკოვას სახელი დაერქვა. 1995 წელს ალბერტ ქართველიშვილის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
ქართველიშვილი
ქედის შესახვევი

**ქედის შესახვევი** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ელენე ახვლედიანის ქუჩიდან ნიკო ლომოურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ქედაბეკის შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში — როგორც ქედის შესახვევი. აქვს 2 ჩიხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ხიდისთავის III ჩიხი

**ხიდისთავის III ჩიხი** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); მისასვლელი დუშეთის ქუჩიდან. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც II ჩიხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ბესარიონ ქებურიას ქუჩა

**ბესარიონ ქებურიას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); ნოე ჩხიკვაძის ქუჩიდან, ნიკოლოზ კახიანიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. 40-იან წლებამდე კისისხევის I ქუჩა ერქვა, შემდეგ ბესარიონ ქებურიას სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
ქებურია
ნაპოლეონ ლუი ბონაპარტი

**ნაპოლეონ ლუი ბონაპარტი** (), აგრეთვე ცნობილია როგორც **ლუი II** (; დ. 11 ოქტომბერი, 1804, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 17 მარტი, 1831, ფორლი, იტალია) — ბონაპარტების დინასტიის წარმომადგენელი. ნიდერლანდების მეფე ლუი I-ისა და დედოფალ ჰორტენზია დე ბოარნეს ვაჟი. საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ I-ის ძმისწული და იმპერატორ ნაპოლეონ III-ის უფროსი ძმა. ნიდერლანდების მეფე 1810 წლის 1 ივლისიდან 13 ივლისამდე. ბერგისა და კლევის დიდი ჰერცოგი 1809-1813 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
ნაპოლეონ ლუი დაიბადა 1804 წლის 11 ოქტომბერს პარიზში. იგი იყო საფრანგეთის იმპერატორ ნაპოლეონ I-ის ძმის, ლუი ბონაპარტისა და მისი ცოლის, ნაპოლეონის პირველი მეუღლის, დედოფალ ჟოზეფინ ბოარნის ასულ ჰორტენზია დე ბოარნეს მეორე ვაჟი. 1806 წელს ნაპოლეონმა მამამისი ნიდერლანდების მეფედ დანიშნა, 1807 წელს კი მისი უფროსი ძმა გარდაიცვალა, რითაც ნაპოლეონ ლუი ნიდერლანდების ტახტის პირველი მემკვიდრე გახდა. 

1809 წელს ნაპოლეონმა იგი ბერგისა და კლევის დიდ ჰერცოგად დანიშნა. 1810 წელს ნაპოლეონმა მამამისი ჩამოაგდო და დროებით ნაპოლეონ ლუი დასვა ნიდერლანდების მეფედ ლუი II-ის სახელით, თუმცა ორ კვირაში ისიც ჩამოაგდო. მას შემდეგ, რაც ნაპოლეონის მეორე ცოლმა, დედოფალმა მარია ლუიზა ავსტრიელმა იმპერატორს მემკვიდრე გაუჩინა, ნაპოლეონ ლუიმ დაკარგა საფრანგეთის ტახტის მემვკიდრის წოდება. 1813 წელს ჩამოერთვა ბერგისა და კლევის ჰერცოგობაც. 

მას შემდეგ, რაც 1815 წელს ნაპოლეონი ვატერლოოს ბრძოლაში დამარცხდა ბონაპარტებმა დაკარგეს ძალაუფლება, რის შემდეგაც საფრანგეთში ბურბონთა რესტავრაცია განხორციელდა ლუი XVIII-ის მეთაურობით. ამის გამო ბონაპარტები მთელ ევროპაში მიმოიფანტნენ და დევნილებად იქცნენ, თავად ნაპოლეონი კი წმინდა ელენეს კუნძულზე გადაასახლეს. 

ძალაუფლებადაკარგული ნაპოლეონ ლუი მარტო დასახლდა ჩრდილოეთ იტალიაში მდებარე ქალაქ ფორლში, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება. აქ მან ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი შარლოტ ბონაპარტი, რომელიც იყო წარსულში ესპანეთისა და ნეაპოლის მეფე ჟოზეფ ბონაპარტისა და მისი ცოლის, დედოფალ მარი ჯულია კლარის ქალიშვილი. მათი ქორწინება ხანმოკლე და უნაყოფო, მაგრამ ჰარმონიული აღმოჩნდა. 

1831 წლის 17 მარტს ნაპოლეონ ლუი ბონაპარტი გარდაიცვალა, 26 წლის ასაკში, უშვილოდ. იგი ვეღარ მოესწრო 1852 წელს ბონაპარტების რესტავრაციას საფრანგეთში, რა დროსაც მისი უმცროსი ძმა, ნაპოლეონ III იმპერატორი გახდა. 

## გალერეა 

ფაილი:Napoléon-Louis Bonaparte, by François-Joseph Kinson.jpg|ნაპოლეონ ლუი 1810 წელს
ფაილი:Hector Viger - L'impératrice Joséphine reçoit à la Malmaison la visite du Tsar Alexandre Ier.jpg|ნაპოლეონ ლუი და მისი ოჯახი ხვდება რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე I-ს
ფაილი:Portrait of Louis Bonapart.jpg|ნაპოლეონ ლუი მამასთან ერთად
ფაილი:Napoléon Louis Bonaparte (1804-1831).jpg|ნაპოლეონ ლუი 1830 წელს

## ლიტერატურა 
* Généalogie de la Famille Bonaparte (Memento vom 13. März 2007 im Internet Archive)
* Bonaparte. In: Meyers Konversations-Lexikon. 4. Auflage. Band 3, Verlag des Bibliographischen Instituts, Leipzig/Wien 1885–1892, S. 186.

კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1804
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1831
კატეგორია:ბონაპარტები
კატეგორია:ნიდერლანდების მონარქები
კატეგორია:კლევის ჰერცოგები
კატეგორია:ბერგის ჰერცოგები
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:XIX საუკუნის ევროპელები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ეგიალი

**ეგიალი**, *ეგიალ (ა)* (, მიღებული αἰγιαλός-დან, aigialos – „პლაჟი“, „სანაპირო“, ასევე Aegealeus, Aigialeus, Egialeus) — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, ეეტის და ჰეკატეს უფროსი ძე. აფსირტეს, მედეას, ცირცეს და ქალკიოპეს ძმა.

## ვერსიები
ეგიალი, დიოდორე სიცილიელის მიხედვით, განიხილება როგორც აფსირტეს ალტერნატიული სახელი, მოკლული მედეას მიერ. 

კირილ თუმანოვის მიხედვით, ეგიალი აფსირტეს ძეა. 

მოსე ჯანაშვილის მიხედვით, ეგიალი აიეტის და ჰეკატეს უფროსი ძეა.

## გენეალოგია 
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* დიოდორე სიცილიელი „ისტორიული ბიბლიოთეკა“

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ფაზისი (მითოლოგია)

**ფაზისი**, *ფასისი* () — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, მდინარის ღმერთი კოლხეთში. ფაზიანიდების საშთამომავლო შტოს ფუძემდებელი.

## მითოლოგია
ჰესიოდეს „თეოგონიის“ მიხედვით, ოკეანოსის და ტეთისის ძე.

ერთი-ერთი ვერსიით, ჰელიოსის და ოკეანიდ ოკიროიას ვაჟია.

ის გაოცებული დარჩა საკუთარი დედის აღვირახსნილი მოქმედებით და სიცოცხლეს გამოასალმა. ერინიებისგან დევნილი გადახტა მდინარე არტუროში. ამ ამბის შემდეგ ფაზისის პატივსაცემად მდინარეს ფაზისი ეწოდა. დღესდღეობით მდინარე რიონის სახელწოდებას ატარებს.

გაიუს ვალერიუს ფლაკუსის სიტყვით, ნიმფა აიაია ღმერთებს დახმარებას სთხოვდა, მაგრამ ღმერთებმა მისი თხოვნა უგულებელჰყვეს და კუნძულად გადააქციეს.

## გენეალოგია
## ლიტერატურა
* Esiodo, Teogonia I.340
* Pseudo-Plutarco, De Fluviis 5.1
* Publio Virgilio Marone, Georgiche IV.367
* Claudio Claudiano, Invectiva in Eutropium II.575
* Gaio Valerio Flacco, Argonautica V.425

## რესურსები ინტერნეტში
* PHASIS

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ოჰრიდის წმინდა იოანე კანეოს ეკლესია

**ოჰრიდის წმინდა იოანე კანეოს ეკლესია** (), ასევე ცნობილია, როგორც **წმინდა იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია** — მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. მდებარეობს ოჰრიდის ტბის ნაპირზე. ტაძარი აგებულია იოანე ღვთისმეტყველის სახელზე, რომელიც საეკლესიო ლიტერატურაში იოანე პატმოსელის სახელითაა ცნობილი. ტაძრის აგების ზუსტი თარიღი უცნობია, მაგრამ საეკლესიო დოკუმენტების მიხედვით იგი აგებული უნდა იყოს 1447 წლამდე. არქეოლოგიურმა გათხრებმა დაადასტურა, რომ ეკლესია აგებულია XIII საუკუნეში, ჯერ კიდევ ოსმალთა იმპერიის დაარსებამდე. 

ეკლესია ჯვარ-გუმბათოვანია. აღმოსავლეთ ნაწილში სამგვერდა აფსიდია. ტაძარი აგებულია ბიზანტიურ სტილში. XIV საუკუნეში ოსმალების მაკედონიაში შეჭრამდე ცოტა ხნით ადრე ეკლესიას ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია. ოსმალების მიერ ქვეყნის დაპყრობის შემდეგ საეკლესიო ცხოვრება შეწყდა. 

ეკლესიას რამდენიმე რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა XIX-XX საუკუნეებში. 1964 წელს მორიგი რესტავრაციის დროს აღმოაჩინეს რამდენიმე ფრესკა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ХРАМ СВ. ИОАННА БОГОСЛОВА В КАНЕО 
* Church "St. John at Kaneo"
* Church of Saint John at Kaneo

კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის მართლმადიდებლური ტაძრები
საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია

**საცხენისის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურის ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ საცხენისის ცენტრში. ეკლესია საქართველოში ნაკლებად გავრცელებული ტიპის სამნავიანი ბაზილიკაა. 

საცხენისის ეკლესია დიდი ზომის მრავალფენოვანი ნაგებობაა. ამჟამად, გარდა შუა საუკუნეების გადაკეთებისა, ცენტრალური ნავის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცულია XIX საუკუნის ბოლოს ჩაშენებული დარბაზული ეკლესიაც. საცხენისის ეკლესიის შემორჩენილი კედლები ამოყვანილია აგურისა და თლილი ქვის კვადრების შერეული წყობით. ქვედა რიგებში შემორჩენილ აგურისა და ქვის ფიგურალურ წყობას, ცვლის ბაზილიკის დანგრევის შემდგომ, მისი პირველი აღდგენისას, იმავე მასალით ამოყვანილი აგურის წყობაში უსისტემოდ ჩაყოლებული ქვის რიგები და ბოლოს, ზედა ნაწილში გვიანი, XIX საუკუნის მშენებლობის დროინდელი სადა, აგურის წყობა.

ეკლესიის თავდაპირველი გეგმის კომპოზიცია წარმოადგენს სამნავიან ბაზილიკას. ნავები ერთმანეთისგან გამოყოფილი იყო აგურით ამოყვანილი ორი წყვილი მრგვალი სვეტით, რომლებიდანაც ნავთა გამყოფი თაღები იყო გადაყვანილი (ამჟამად აღარ არსებობს).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წმინდა ნაუმის მონასტერი

right|thumb|250px|ეკლესია, სადაც დაკრძალულია წმინდა ნაუმი
**წმინდა ნაუმის მონასტერი** () — მართლმადიდებლური მონასტერი  ჩრდილოეთ მაკედონიაში. მდებარეობს ოჰრიდის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაპირზე. ალბანეთის საზღვართან ახლოს (ოჰრიდიდან სამხრეთით 30 კმ-ზე). წარსულში მონასტერში განთავსებული იყო ოჰრიდის სამთავარეპისკოპოსოს რეზიდენცია, ამჟამად მონასტერი შედის არაკანონიკური მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესიის იურისდიქციაში. 

## ისტორია 
[right|thumb|250px|[ბორის I-ის საქტიტორო პორტრეტი]]
მონასტერი 893-900 წლებში ბორის I-ისა და სიმეონ I-ის თანადგომით დააარსა ნაუმ ოჰრიდელმა, რომელიც იყო კირილესა და მეთოდეს მოსწავლე. 910 წლის 23 დეკემბერს წმინდა ნაუმი გარდაიცვალა და მისი ცხედარი დაკრძალეს მონასტრის ერთ-ერთ ეკლესიაში. 

შუა საუკუნეებში მონასტერი იყო მნიშვნელოვანი კულტურული ცენტრი და ფლობდა მიწის დიდ ფართობს. 

წმინდა ნაუმი ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში დიდი პატივისცემით სარგებლობდა მუსულმანებს შორისაც, მისი ცხედრის მოსალოცად მოდიოდნენ ალბანელებიც და ტორბეშებიც. ითვლებოდა, რომ წმინდა ნაუმი კურნავდა ადამიანებს ფსიქიკური აშლილობისაგან და დაავადებებისაგან. 

1875 წლის 2-3 თებერვალს მონასტერი ძლიერ დაზიანდა ხანძრის შედეგად. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში მონასტრის საძმო გადავიდა ალბანეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის შემადგენლობაში. 1942 წლის 1 თებერვალს სწორედ ამ მონასტერში აპოლონიის ეპისკოპოსად გამოაცხადეს  ილია ბანუში (ირინეი). ომის შემდგომ პერიოდში ეკლესია გადავიდა მაკედონიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ხელში.

## მონასტრის დღესასწაულები 
* წმინდა ნაუმის ხსენების დღე — 20 ივნისი
* წმინდა ნაუმის გარდაცვალების დღე — 23 დეკემბერი
* შვიდმოწამეთა დღე — 27 ივლისი
* მთავარანგელოზების დღე

## ლიტერატურა 
* Иречек К., *История на българите*, Издателство Наука и изкуство, 1978.
* Кънчов В., по долините на Струма, Места и Брегалница. Битолско, Преспа и Охридско*, 1891.

## რესურსები ინტერნეტში
*360macedonia.com Virtual Panoramas of St. Naum in Ohrid
*Saint Naum Photo Essay 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის მონასტრები
ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი

**ოჰრიდის წმინდა სოფიას ტაძარი** — მართლმადიდებლური ტაძარი ქალაქ ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. ჩრდილოეთ მაკედონიის ყველაზე მთავარი ისტორიული ძეგლი.
 
## ისტორია 
ეკლესია ააშენეს ბულგარეთის პირველი იმპერიის დროს, მას შემდეგ რაც მოხდა ბულგარეთის გაქრისტიანება. ზოგიერთი წყაროს მიხედვით ეკლესია აგებულია თავად ბორის I-ის (852-889 წწ.) მმართველობის პერიოდში.

ტაძარი იყო ბულგარეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის კუთვნილება და მოგვიანებით გახდა ოჰრიდის სამთავარეპისკოპოსოს საკათედრო ტაძარი. ოსმალების ოკუპაციის პერიოდში გადააკეთეს მეჩეთად. ეკლესიის ინტერიერში კარგადაა შემონახული XI—XIII საუკუნეების ფრესკები, რომელიც ამ პერიოდის ბიზანტიური ხატწერის საუკეთესო ნიმუშებია. ეკლესიის ძირითადი ნაწილი აგებულია XI საუკუნეში. დამატებით, მიშენებები ააგო მთავარეპისკოპოსმა გრიგორი II-მ XIV საუკუნეში.

## ლიტერატურა
* Boris Cholpanov, Land of a global crossroads, Sofia, 1993
* Трифунович Л. Югославия. Памятники Искусства. Белград, 1989

## რესურსები ინტერნეტში
* Pictures of the Church

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის მართლმადიდებლური ტაძრები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ჰიდრაზინი

**ჰიდრაზინი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით N2H4. არის უფერო, აალებადი სითხე და მარტივი პნიქტოგენის ჰიდრიდი. აქვს ამიაკის მსგავსი სუნი.

ჰიდრაზინი ძალზედ ტოქსიკური და არასტაბილური ნივთიერებაა, თუ არ არის ხსნარის სახით, მაგალითად, ჰიდრაზინის ჰიდრატი, რომლის ქიმიური ფორმულაა  (NH2NH2 · xH2O). 2015 წლის მონაცემებით, ჰიდრაზინის ჰიდრატების მსოფლიო ბაზარი 350 მილიონ დოლარს შეადგენდა.

## სინთეზი
ჰიდრაზინი იწარმოება ნატრიუმის ჰიპოქლორიტისა და ამიაკისგან. ეს მეთოდი მოიცავს მონოქლორამინის რეაქციას ამიაკთან, რათა შეიქმნას ორ აზოტის ატომს შორის ერთმაგი ქიმიური ბმა, ასევე გამოიყოფა წყალბადის ქლორიდი:
: NH2Cl + NH3 -> H2NNH2 + HCl
ჰიდრაზინი მიიღება შარდოვანას, ნატრიუმის ჰიპოქლორიტისა და ნატრიუმის ჰიდროქსიდისგან:
:(H2N)2CO + NaOCl + 2 NaOH -> N2H4 + H2O + NaCl + Na2CO3
სხვა მეთოდით ჰიდრაზინს იღებენ ამიაკის წყალბადის პეროქსიდთან რეაქციით:
:2NH3 + H2O2 -> H2NNH2 + 2H2O

## თვისებები
თერმოდინამიურად, ჰიდრაზინი გაცილებით სტაბილურია, ვიდრე ამიაკი, მისი დაშლის რეაქცია ეგზოთერმულია, რომელიც მიმდინარეობს კატალიზატორების პირობებში 200–300 ° C- ზე. გამოიყოფა ამიაკი და აზოტი:
:3N2H4 -> 4NH3 + N2
გარდამავალი ლითონები როგორებიცაა: კობალტი, ნიკელი, სპილენძი და ვერცხლი ახდენს ჰიდრაზინის კატალიზაციას. ირიდიუმის, პლატინის, როდიუმისა და პალადიუმის კატალიზატორის დროს, ძირითადი დაშლის შემდგომი პროდუქტებია აზოტი და წყალბადი:
:N2H4 -> N2 + 2H2

## რესურსები ინტერნეტში
* The Late Show with Rob! Tonight's Special Guest: Hydrazine (PDF)—Robert Matunas
* Hydrazine—chemical product info: properties, production, applications.
* Hydrazine toxicity 
* CDC—NIOSH Pocket Guide to Chemical Hazards

## სქოლიო
კატეგორია:ფუძეები
კატეგორია:რაკეტული საწვავი
კატეგორია:ჰიდრიდები
ირაკლი ხახუბია

**ირაკლი ხახუბია** (დ. 15 მაისი, 1971, ფოთი — გ. 27 ოქტომბერი, 2022, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი, ინჟინერი და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1971 წლის 15 მაისს, ფოთში. 1994 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ავტო-საინჟინრო ფაკულტეტი. 1997 წელს დაამთავრა თბილისის ბიზნესისა და მარკეტინგის  ინსტიტუტის საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტი. 1988-1989 წლებში იყო ადგილობრივი მრეწველობის სამინისტროს სარემონტო-სამშენებლო სამმართველოს საწარმოო უბნის ზეინკლის მოწაფე და მე-3 კლასის ზეინკალი. 1994-1995 წლებში იყო შპს „ბესსის“ მარკეტინგული განყოფილების გამგე. 1996-1997 წლებში — ს/ს „ფოთინავთობპროდუქტის“ ლაბორანტი. 1997-1999 წლებში იყო ს/ს ფოთინავთობპროდუქტის“ დირექტორი კომერციულ დარგში. 2000-2002 წლებში მუშაობდა საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს სამართალდარღვევების წინააღმდეგ მებრძოლი სამმართველოს მე-8 განყოფილებაში. 2002-2003 წლებში იყო საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროსსამართალდარღვევების წინააღმდეგ მებრძოლი სამმართველოს მე-3 განყოფილების უფროსი. 2003 წელს იყო საგადასახადო შემოსავლების სამინისტროს მე-3 სამმართველოს მე-3 განყოფილების უფროსის მოადგილე. 2003-2004 წლებში — საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დასავლეთის სამმართველოს ოპერატიული სამსახურის ოპერატიული თანამშრომელი. 2004 წელს იყო საქართველოს ფინანსთა სამინისტროს საგადასახადო დეპარტამენტის დასავლეთის სამმართველოს უფროსი ოპერატიული თანამშრომელი. 2004-2005 წლებში იყო ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის ოპერატიული დეპარტამენტის მე-8 განყოფილების (ფოთი, გურია) უფროსი ოპერატიული თანამშრომელი. 2005 წელს იყო ფინანსთა სმინისტროს ფინანსური პოლიციის ოპერატიული დეპარტამენტის მე-6 სამმართველოს (სამეგრელო, გურია) ოპერატიული თანამშრომელი. ამავე წელს იყო ფინანსთა სამინისტროს ფინანსური პოლიციის საგამოძიებო დეპარტამენტის სამეგრელო-ზემო სვანეთი, გუჩოს სამმართველოს უფროსი ოპერატიული თანამშრომელი. არის შპს „აისბერგი-2“-სა (2010 წელი) და შპს „ჯეონათსის“ დამფუძნებელი (2012). 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (ფოთისა და გრიგოლეთის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020-2022 წლებში საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ფოთის, ხობისა და სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ხახუბიები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
პნიქტოგენის ჰიდრიდი

**პნიქტოგენის ჰიდრიდი** ან **წყალბადის პნიქტიდი** — ბინარული ნაერთი, შედგება წყალბადისა და პნიქტოგენის ატომებისგან (აზოტი, ფოსფორი, დარიშხანი, სტიბიუმი და ბისმუტი), რომლებიც ერთმანეთს უკავშირდებიან კოვალენტური ბმით.

## პნიქტოგენის ტრიჰიდრიდები
პნიქტოგენის ტრიჰიდრიდების ზოგადი ქიმიური ფორმულაა XH3 (ნაკლებად გავრცელებული ფორმაა H3X), სადაც X რომელიმე პნიქტოგენია. აქვთ სამკუთხა პირამიდის მსგავსი სტრუქტურა. არიან არასტაბულირი და მომწამლავი ნივთიერებები.

## ლიტერატურა
*Greenwood, Norman N.; Earnshaw, Alan (1997). Chemistry of the Elements (2nd ed.). Butterworth-Heinemann. ISBN 978-0-08-037941-8.

კატეგორია:ჰიდრიდები
ლევან ქართლელიშვილის ქუჩა

**ლევან ქართლელიშვილის ქუჩა** —  ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ვლადიმერ ალექსი მესხიშვილის ქუჩიდან, ალექსანდრე სუმბათაშვილ-იუჟენის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა დიდი მთავრის დიმიტრის სახელი. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს — თომა კამალოვის, 1999 წელს კი ლევან ქართლელიშვილის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
ქართლელიშვილი
ჯონ ტელფერი

**ჯონ ბუჩან ტელფერი** (; დ. 23 აგვისტო, 1830, მალტა, — გ. 1 ივნისი, 1907, ბექენჰემი, ინგლისი) — ბრიტანელი სამხედრო პირი, მოგზაური და მწერალი; სამეფო ფლოტის კაპიტანი, ლონდონის სიძველეთა საზოგადოების წევრი (1875).

მონაწილეობდა ყირიმის ომში (1853–1856) და დაჯილდოებული იყო ბალტიური მედლით. 1870-იან წლებში სამი წელი დაჰყო რუსეთის იმპერიაში, იქორწინა ეკატერინა მურავიოვაზე. ამ პერიოდში ორჯერ იმოგზაურა ყირიმსა და კავკასიაში, მათ შორის საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში. საკუთარი შთაბეჭდილებები, დაკვირვებები და სხვადასხვა ისტორიული ცნობა ტელფერმა ლონდონში 1876 წელს ორ ტომად გამოქვეყნებულ ნაშრომში შეიტანა.

## ბიბლიოგრაფია 
* *The Crimea and Transcaucasia; being the narrative of a journey in the Kouban, in Gouria, Georgia, Armenia, Ossety, Imeritia, Swannety, and Mingrelia, and in the Tauric range* (1876), Volume 1 & Volume 2.
* *The Bondage and Travels of Johann Schiltberger, a native of Bavaria, in Europe, Asia, and Africa, 1396-1427* (1879) 
*  ''The Strange Career of the Chevalier d'Eon de Beaumont, Minister Plenipotentiary from France to Great Britain in 1763'' (1885)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1830
კატეგორია:გარდაცვლილი 1907
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი
კატეგორია:ბრიტანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ბრიტანელი მოგზაურები
კატეგორია:ბრიტანელი მწერლები
კატეგორია:ევროპელი მოგზაურები საქართველოში
ოჰრიდის წმინდა კლიმენტისა და პანტელეიმონის ეკლესია

**ოჰრიდის წმინდა კლიმენტისა და პანტელეიმონის ეკლესია** — მართლმადიდებლური მონასტერი ქალაქ ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. მდებარეობს პლაოშნიკის რაიონში და აგებულია დიდმოწამე პანტელეიმონის სახელზე. გადმოცემის მიხედვით ააგო წმინდა კლიმენტ ოჰრიდელმა. ამჟამინდელი მონასტრის ეკლესია აგებულია 2000-2002 წლებში ბიზანტიური არქიტექტურის სტილში. 

## ისტორია 
[thumb|left|მონასტრის სამრეკლო. შესასვლელში გამოსახულია წმინდა კლიმენტისა და პანტელეიმონის ხატები და მათ შორის [იესო ქრისტე]]
866 წელს კირილესა და მეთოდეს მოსწავლე კლიმენტი ჩავიდა ოჰრიდში, რათა ეთხოვა ბულგარეთის მეფე ბორის I-ისათვის, რომ დაეწყო მისიონერული მოღვაწეობა. 893 წელს ოჰრიდში ასევე ჩადის მისი მოსწავლე ნაუმ ოჰრიდელი. 

იმავე 893 წელს სავარაუდოდ კლიმენტ ოჰრიდელმა დააარსა მონასტერი და ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა. მისი მოსწავლეების რიცხვი 3 500-ს აღწევდა. წმინდა კლიმენტ ოჰრიდელი გარდაიცვალა 916 წელს და დაკრძალულია მონასტრის საძვალეში.

## მეჩეთად გადაკეთება 
XIV საუკუნის დასაწყისში ოჰრიდი ოსმალეთის იმპერიის კონტროლს დაექვემდებარა და XV საუკუნეში მონასტერი მეჩეთად გადააკეთეს. XVI საუკუნეში მიიღეს გადაწყვეტილება აღედგინათ ადრე დანგრეული ეკლესია-მონასტრები, აღადგინეს წმინდა კლიმენტის მონასტერიც. XVI-XVII საუკუნეების მიჯნაზე მონასტერი კვლავ დაანგრიეს (რის გამოც წმინდა კლიმენტის ნეშტი სხვა ეკლესიაში გადაასვენეს), ხოლო მის ადგილზე ოსმალებმა კვლავ მეჩეთი ააგეს.

## არქეოლოგიური გათხრები 
thumb|right|არქეოლოგიური გათხრები მონასტრის ტერიტორიაზე (2007 წლის დეკემბერი)
პირველი მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური გათხრები მონასტრის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა 1965 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის მართლმადიდებლური ტაძრები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის მონასტრები
ლობოტომია

**ლობოტომია** — ფსიქოქირურგიის ყველაზე ცნობილი ფორმა, რომლის დროსაც იჭრება თავის ტვინის შუბლის წილებისა და დიენცეფალონის შემაერთებელი ნერვული ბოჭკოები, კერძოდ, თალამუსთან და ჰიპოთალამუსთან განლაგებული ბოჭკოები. იგი გულისხმობს თავის ტვინის პრეფრონტალურ ქერქში შეწყვეტილ კავშირებს. პროცედურა შეიმუშავა პორტუგალიელმა ნეიროქირურგმა ანტონიო ეგაშ მონიშმა, რომელმაც 1949 წელს ნობელის პრემია მიიღო მკურნალობის ამ მეთოდისათვის, თუმცა პრიზის მინიჭება სადავო გახდა.

პროცედურის გამოყენება მკვეთრად გაიზარდა 1940-იანი წლების დასაწყისიდან, 1951 წლისთვის თითქმის 20 000 ლობოტომია განხორციელდა შეერთებულ შტატებში და უფრო მეტი  გაერთიანებულ სამეფოში.
ლობოტომიის უმრავლესობა ტარდებოდა ქალებზე. 1951 წლისთვის ამერიკულ საავადმყოფოებში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ლობოტომიის პაციენტების თითქმის 60% ქალი იყო. მონაცემებიდან ჩანს, რომ ონტარიოში ლობოტომიის 74% 1948–1952 წლებში ჩატარდა ქალებზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ლობოტომია — სამედიცინო ტერმინოლოგიის განმარტებითი ლექსიკონი
*პრეფრონტალური ლობოტომია

## სქოლიო
კატეგორია:ფსიქიატრიის ისტორია
კატეგორია:მკურნალობა
კატეგორია:ფსიქიატრია
დავით ფრანგიშვილი

**დავით ფრანგიშვილი** (დ. 24 ნოემბერი 1948, თბილისი) — ქართველი ვირუსოლოგი, პროფესორი პარიზის პასტერის ინსტიტუტში და წამყვანი ექსპერტი არქეების ვირუსების კვლევაში.

## ბიოგრაფია 
დავით ფრანგიშვილი დაიბადა ქართველი ფსიქოლოგის ალექსანდრე ფრანგიშვილის ოჯახში. დედა — ელისაბედ ლასხიშვილი იყო სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელის, დამოუკიდებელი საქართველოს პირველი განათლების მინისტრის გიორგი ლასხიშვილის ქალიშვილი.

დავით ფრანგიშვილმა დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1971 წელს, მეცნიერებათა კანდიდატის და დოქტორის ხარისხები მიიღო მოსკოვში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტში. 1986-1991 წლებში იყო განყოფილების გამგე საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მოლეკულური ბიოლოგიის ინსტიტუტში. 1992-2004 წლებში მუშაობდა გერმანიაში, მაქს-პლანკის ბიოქიმიის ინსტიტუტში (მიუნხენი) და რეგენსბურგის უნივერსიტეტში. 2004 წლიდან მუშაობს საფრანგეთში, არის პარიზის პასტერის ინსტიტუტის პროფესორი. 2019 წლიდან არის ევროპის მეცნიერებათა აკადემიის თბილისის ცენტრის აკადემიური დირექტორი, ხოლო 2020 წლიდან ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტიტის მოწვეული პროფესორი.

დავით ფრანგიშვილს  მიღებული აქვს სსრკ მინისტრთა საბჭოს პრემია მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (1979), ალექსანდრე ფონ ჰუმბოლდტის და მაქს პლანკის სტიპენდიები (1983, 1992-1999). დავით ფრანგიშვილი არის ევროპის მეცნიერებათა აკადემიის Academia Europaea წევრი (2018), მიკრობიოლოგიის ევროპული აკადემიის European Academy of Microbiology წევრი (2015), საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2011), ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის მოწვეული პროფესორი (2015), საქართველოს თავისუფალი უნივერსიტეტის გამორჩეული პროფესორი (2015).

## კვლევები 
დავით ფრანგიშვილი არის არქეების - ცოცხალი სამყაროს ახლად აღმოჩენილ სამეფოს, კვლევის ერთ-ერთი პიონერი. განსაკუთრებულად დიდია მისი წვლილი არქეების  ვირუსების კვლევაში. მის მიერ აღმოჩენილი და აღწერილია ამ ვირუსების მრავალი ახალი სახეობა და ოჯახი, კერძოდ ოჯახები: *Ampullaviridae* , *Bicaudaviridae* , *Clavaviridae* , *Globuloviridae* , *Guttaviridae* , *Spiraviridae* *,* *Tristromaviridae*  და *Portogloboviridae* , და რიგი *Ligamenvirales*  (ოჯახები *Rudiviridae*  და *Lipothrixviridae* ). იგი არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის ავტორი. 

ფრანგიშვილის კვლევამ გამოავლინა, რომ არქეების ვირუსები წარმოადგენს ვირუსული სამყაროს განსხვავებულ ნაწილს, უჩვეულო მორფოლოგიური  და გენომური თვისებებით .

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ქართველი ვირუსოლოგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იოლანდა დე ენო

**იოლანდა დე ენო** (; დ. 1175 — გ. 1219, კონსტანტინოპოლი) — ლათინთა იმპერიის იმპერატორი (1217—1219 წწ.). იმპერატორ პიერ II დე კურტენეს მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
იოლანდა იყო ენოს გრაფ ბოდუენ V-ისა და გრაფინია მარგარიტა ფლანდრიელის შვილი. მისი ორი ძმა ბოდუენ I და ანრი I იყვნენ ლათინთა იმპერიის იმპერატორები. 1193 წელს გაათხოვეს პიერ II დე კურტენეზე, რომელიც იყო ნევერის, ოსერისა და ტონერის გრაფი. 1212 წელს იოლანდას მემკვიდრეობით ერგო ნამიურის სამარკგრაფო, მაგრამ იგი თავის უფროს შვილს ფილიპს გადასცა. 

1216 წელს ანრი I-ის გარდაცვალების შემდეგ კონსტანტინოპოლის ტახტი სწორედ იოლანდას ქმარს შესთავაზეს. 1217 წლის 9 აპრილს რომში კორონაციის შემდეგ იოლანდა კონსტანტინოპოლში ზღვით დაბრუნდა, ხოლო პიერმა გზა ხმელეთით განაგრძო. კონსტანტინოპოლში ჩასულმა იოლანდამ 1217 წელს შეიტყო, რომ მისი მეუღლე ტყვედ ჩაიგდო ეპირის დესპოტმა. იოლანდა იმპერიას სათავეში ჩაუდგა, ხოლო მალევე დაიბადა მომავალი იმპერატორი ბოდუენ II. 

იმპერიის მდგომარეობის გამტკიცების მიზნით 1217 წელს საკუთარი შვილი აგნესი დანიშნა აქაიის მთავარ ჟოფრუა II-ზე, ხოლო მეორე შვილი ცოლად გააყოლა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე I ლასკარისს. 

1219 წლის დასაწყისიდან, როდესაც კონსტანტინოპოლში ცნობილი გახდა იმპერატორ პიერ II დე კურტენეს გარდაცვალების შესახებ, იოლანდა თავისი შვილის სახელით მართავდა ქვეყანას გარდაცვალებამდე .

## შვილები 
* მარგარიტა დე კურტენე (1194—1270), მეუღლეები: 1) რაულ I დე ლუზინიანი, (გ. 1219), 2) ანრი I ვიანდენი, ვიანდენის გრაფი.
* ფილიპ II დე კურტენე (1195—1226), ნამიურის მარკგრაფი.
* სიბილა (1197—1210), მონაზონი.
* ელიზაბეთი (1199 — 1269 წლის შემდეგ), მეუღლეები 1) გოშე, მიიონ III-ს შვილი,  2) (1220) ედ ბურგუნდიელი, დე მონტაჟიუს სენიორი.
* იოლანდა დე კურტენე (1200—1233), მეუღლე ანდრაშ II, უნგრეთის მეფე.
* რობერ დე კურტენე (1201—1228), ლათინთა იმპერატორი.
* აგნეს დე კურტენე (1202 — 1247 წლის შემდეგ), მეუღლე ჟოფრუა II დე ვილარდუენი.
* მარია დე კურტენე (1204—1228), მეუღლე თეოდორე I ლასკარისი, ნიკეის იმპერატორი.
* ანრი II დე კურტენე (1206—1229), ნამიურის მარკიზი.
* ელეონორა (1208—1230), მეუღლე ფილიპ I დე მონფორი.
* კონსტანცია (1210—?), მონაზონი.
* ბოდუენ II დე კურტენე (1217—1273), ლათინთა იმპერატორი.

## ლიტერატურა 
* Zdzisław Pentek. *Cesarstwo Łacińskie. Kolonialne państwo krzyżowców czy Neobizancjum?*, Poznań 2004, s. 146—152.

## რესურსები ინტერნეტში
* Yolande de Hainaut 

კატეგორია:დაბადებული 1175
კატეგორია:გარდაცვლილი 1219
კატეგორია:ლათინთა იმპერატორები
რობერ დე კურტენე

**რობერ დე კურტენე** (; დ. 1201 — გ. 1228, მორეა) — ლათინთა იმპერიის იმპერატორი (1219—1228 წწ.). იმპერატორ პიერ II დე კურტენესა და მისი  მეუღლის, ასევე იმპერატორ იოლანდა დე ენოს შვილი. 1228 წელს დააქორწინეს ბალდუინ დე ნევილის შვილზე.

## ბიოგრაფია 
1219 წელს დედა-იმპერატორის გარდაცვალების შემდეგ, მისმა უფროსმა ძმამ, ნამიურის მარკგრაფმა ფილიპმა უარი თქვა სამეფო ტახტზე და რობერს უანდერძა კონსტანტინოპოლის ტახტი. ორი წლის განმავლობაში იმპერიის მმართველი და რეგენტი იყო რაინდი კონონ დე ბეზანი, რომელიც ასევე ცნობილი იყო, როგორც ტრუბადური. რობერის კორონაცია მოხდა მხოლოდ 1221 წლის 25 მარტს. ლათინთა იმპერია ამ პერიოდისათვის საკმაოდ მძიმე ვითარებაში იყო, დაჩრდილეს ეპირის დესპოტატმა და ნიკეის იმპერიამ და ახალგაზრდა იმპერატორმა დახმარებისათვის მიმართა რომის პაპ ჰონორიუს III-სა და საფრანგეთის მეფე ფილიპ II-ს, თუმცა მნიშვნელოვანი მხარდაჭერა არ მიუღია. 1224 წელს ეპირის მმართველმა თეოდორე კომნინ-დუკამ დაიპყრო თესალონიკი და თავი თესალონიკის იმპერატორად გამოაცხადა. 1225 წელს თესალონიკის იმპერატორი შეიჭრა თრაკიაში და საკუთარ კონტროლს დაუქვემდებარა ადრიანოპოლი (ედირნე), მიუახლოვდა კონსტანტინოპოლს და დაიწყო მზადება ალყისათვის. 

ამ ვითარებაში ლათინთა იმპერატორი იძულებული გახდა შეთანხმებაზე წასულიყო ნიკეის იმპერატორ იოანე III დუკა ვატაცესთან. რობერმა მისი ყველა დაპყრობა აღიარა და დაპირდა რომ ცოლად მოიყვანდა ნიკეის იმპერატორის თეოდორე I ლასკარისის ქალიშვილს, ევდოკიას. თუმცა მოგვიანებით ლათინთა იმპერატორმა პირობა შეცვალა და ცოლად მოიყვანა რაინდ ბალდუინ ნევილელის ქალიშვილი. იმპერატორის ვასალები ამ პოლიტიკურ ქორწინებას ვერ შეეგუენ, მოუკლეს მას დედა, თავად გოგონა დაამახინჯეს, მოჭრეს ცხვირი და შეეცადნენ იმპერატორის მკვლელობას. რობერმა მიატოვა კონსტანტინოპოლი და გარდაიცვალა 1228 წელს მორეაში.

## ლიტერატურა 
**Сказкин, Сергей Данилович*. История Византии. — Москва: Наука, 1967. — Т. 3. — 508 с.
**Успенский, Фёдор Иванович*. История Византийской империи. Расцвет. Крушение. — Москва: АСТ, 2011. — 1008 с. — ISBN 978-5-17-072040-8.

## რესურსები ინტერნეტში
*  Foundation for Mediéval Genealogy : Empereur latins de la maison de Courtenay

კატეგორია:დაბადებული 1201
კატეგორია:გარდაცვლილი 1228
კატეგორია:ლათინთა იმპერატორები