open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალან პინკერტონი

thumb|200px|ალან პინკერტონი
**ალან პინკერტონი** (; დ. 25 აგვისტო, 1819 — გ. 1 ივლისი, 1884) — შოტლანდიური წარმოშობის ამერიკელი დეტექტივი და ჯაშუში, ცნობილი როგორც „ალან პინკერტონის დეტექტიური სააგენტოს“ დამფუძნებელი.

## პინკერტონის სააგენტოს დაფუძნების ისტორია 
პინკერტონი დაიბადა გლაზგოში, პოლიციის სერჟანტის ოჯახში, სადაც შეისწავლა კუპერის პროფესია და 1842 წელს აშშ-ში გადასახლდა. ქალაქ დანდიში (ჩიკაგოს მახლობლად) დასახლებისას მან გახსნა კუპერული მაღაზია. ერთხელ ის გადაეყარა ყალბი ფულის მჭრელებს, რომლებიც თვითონვე დაიჭირა. ასეთივე საქმეების გამო 1846 წელს იგი აირჩიეს დანდის შერიფად. მისმა სააგენტომ მალევე გაითქვა სახელი ბალტიმორში პრეზიდენტ ლინკოლნზე ტერატის გაუნებელყოფის შემდეგ და Adams Express-იდან მოპარული 700 000 დოლარის დაბრუნებით. 

## პინკერტონის კრიმინალისტური გამოგონებები 
სააგენტომ პირველმა შეომიღო კრიმინალური ელემენტების ფოტოსურათების და დეტალური აღწერილობის გამოყენება. ფურცლები, რომლებზეც აღწერილობა იყო ჩაწერილი ვრცელდებოდა აშშ-ის ქალაქებში, ხოლო ფოტოსურათებთან ერთად ვრცელდებოდა ჯილდოს დაპირებაც.

## პინკერტონის სააგენტო თანამედროვე ხანაში 
დღეს პინკერტონის სააგენტო ეკუთვნის შვედურ ფირმას Securitas AB.

## ალან პინკერტონი ლიტერატურაში 
ალან პინკერტონი გახდა ცნობილი პერსონაჟის „დეტექტივთა მეფის“ ნატ პინკერტონის პროტოტიპი, წიგნები, რომელზეც ისტორიაში შევიდნენ როგორც „პინკერტოვნობა“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩიკაგოს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის მონაცემთა ბაზა
* ტორონტოს უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის მონაცემთა ბაზა
* პინკერტონის დეტალური პროფილი

კატეგორია:ამერიკელი დეტექტივები
კატეგორია:ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:დაბადებული  25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1819
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1884
ნარ ჰოვანისიანი

**ნარ მიქაელის ძე ჰოვანისიანი** (დ. 12 აპრილი  [ ძვ. სტ. 30 მარტი], 1913, თბილისი — გ.  25 დეკემბერი, 1995, ერევანი) — სომეხი საოპერო მომღერალი (ბანი). სსრკ-ის სახალხო არტისტი (1964).

## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა თბილისის  კონსერვატორია. 1931–1937 წლებში მღეროდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის გუნდში; 1945–1951 წლებში კი ამავე თატრის სოლისტი-მომღერალი იყო. 1951 წლიდან ერევნის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი მომღერალია. პარტიები: დავით-ბეგი (ტიგრანიანის „დავით-ბეგი“), ნადირ-შაჰი (სპენდიაროვის „ალმასტი“), კოჩუბეი (ჩაიკოვსკის „მაზეპა“), კონჩაკი (ბოროდინის „თავადი იგორი“), მეწისქვილე (დარგომიჟსკის „ალი“), მეფისტოფელი (გუნოს „ფაუსტი“), დონ ბაზილიო (როსინის „სევილიელი დალაქი“), ცანგალა (ფალიაშვილის „დაისი“), მაკარი (დოლიძის „ქეთო და კოტე“) და სხვა სპექტაკლებში. გამოდის საკონცერტო პროგრამითაც. 1954–1963 წლებში ერევნის კონსერვატორიის პედაგოგი იყო. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:სომეხი მომღერლები
კატეგორია:საბჭოთა საოპერო მომღერლები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
რაზდანი (ქალაქი)

**რაზდანი** () — ქალაქი სომხეთში. კოტაიქის პროვინციის დედაქალაქი. 1959 წლამდე ეწოდებოდა *ნერკინ ახტა* (სომხ. Ներքին Ախտա). მდებარეობს მდინარე რაზდანის მარცხენა ნაპირზე. ერევნიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქს 41 875 მცხოვრები ჰყავს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ქალაქ რაზდანის საიტი 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ფრიდა

**ფრიდა** () — 2002 წლის ბიოგრაფიული ფილმი მექსიკელ მხატვარ ფრიდა კალოზე. ფილმი დაფუძნებულია ფრიდა კალოს შესახებ ბიოგრაფიულ წიგნზე. გადაღებულია რეჟისორ ჯული ტეიმორის მიერ. ფრიდა კალოს განსახიერებს სალმა ჰაიეკი.

## როლებში
*სელმა ჰაიეკი - ფრიდა კალო
*ალფრედ მოლინა - დიეგო რივერა
*მია მაესტრო - კრისტინა კალო
*ეშლი ჯადი - ტინა მოდოტი
*ანტონიო ბანდერასი - დავიდ ალვარო სიკერიოსი
*ჯეფრი რაში - ლევ ტროცკი
*ედვარდ ნორტონი - ნელსონ როკფელერი
*დიეგო ლუნა - ალეხანდრო გონსალეს არია

## ჯილდოები
#ოსკარი საუკეთესო გრიმისთვის: ჯონ ჯეკსონი, ბეატრის დე ალბა 
#ოსკარი საუკეთესო ორიგინალური მუსიკისთვის: ელიოტ გოლდენთალი
#ოქროს გლობუსი საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკისთვის: ელიოტ გოლდენთალი
#BAFTA საუკეთესო გრიმისა და ვარცხნილობისთვის: ჯონ ჯეკსონი, ბეატრის დე ალბა, ჯუდი ჩინი, რეჯინა რეიესი

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი (დაარქივებული)
* 
* 
* 

კატეგორია:2002 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები
ნოემბერიანი

**ნოემბერიანი** (სომხ. Նոյեմբերյան) — ქალაქი სომხეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ტავუშის პროვინციაში. მდებარეობს ერევნიდან 198 კილომეტრში. ქალაქიდან რამდენიმე კილომეტრში გადის სომხეთ–აზერბაიჯანის საზღვარი.

ნოემბერიანის სამხრეთით მდებარეობს ვოსკეპარის ქედი, ხოლო ჩრდილოეთით და დასავლეთით - გუგარაცის ქედი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
დროტნინგჰოლმი

**დროტნინგჰოლმი** (Drottningholm, რაც „დედოფლის კუნძულს“ ნიშნავს) — შვედეთის სამეფო ოჯახის ადრებაროკოსეული რეზიდენცია, განლაგებული მელარენის ტბაში, კუნძულ ლოვიონზე, სტოკჰოლმის დასავლეთით.

1981 წლიდან სამეფო ოჯახი დედაქალაქიდან დროტნინგჰოლის მამულშია გადასული.

## ისტორია 
XVI საუკუნეში შვედეთის მეფე იუჰან III-მ კუნძულ ლოვიონზე თავი ცოლის კატერინა იაგელონკასთვის ააგო ციხესიმაგრე.
თუმცა, 1662 წელს დროტნინგჰოლმი დაიწვა. ერთი წლის თავზე დედოფალმა ჰედვიგა ელეონორამ რეკონსტრუქცია გადაწყვიტა და ახალი სასახლის აგება ბრძანა, რომელიც მყუდრო, ზედმეტი მორთულობების გარეშე, მაგრამ, ელეგანტური და თანაზომიერი იქნებოდა.

სასახლის ხუროთმოძღვარი ნიკომედუს ტესინი იყო, ხოლო მისი გარდაცვლებიდან (1682 წელი) ვაჟი მისი ტესინი. ჩრდილოეთ ევროპაში ეს პირველი ქალაქგარე რეზიდენცია იყო, რომელიც ვერსალის სტილში აიგო, თუმც, მყარი კედლების, გოდოლებისა და მსგავსი ატრიბუტების გარეშე, რაც ერთობ დამახასიათებელი იყო შუასაუკუნეების ციხესასახლეებისთვის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Drottningholm Palace from the official website of the Royal Court of Sweden 
* The Royal Domain of Drottningholm – National Heritage Board 
* Drottningholm Palace park's 360x180 degree panorama virtual tour at stockholm360.net

კატეგორია:ბაროკოს არქიტექტურა
კატეგორია:მმართველთა რეზიდენციები
კატეგორია:შვედეთის სასახლეები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
მეწამორი

**მეწამორი** () — ქალაქი სომხეთში, არმავირის ოლქში. ქალაქის ტერიტორია ყოველთვის დასახლებული იყო ძვ. წ. V ათასწლეულიდან ჩვ.წ. XVIII საუკუნემდე. 1965 წელს დაიწყო გათხრები მეწამორის ძველ ციხესიმაგრეში. 

მეწამორის თანამედროვე დასახლება 1969 წელს ბირთვული სადგურის მუშახელისთვის აშენდა. მეწამორში იწარმოება სომხეთის ენერგო მოხმარების 40%.

## სქოლიო 
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
Disney's Adventures of the Gummi Bears

'''''Disney's Adventures of the Gummi Bears*** — Walt Disney Television Animation-ის მიერ 1985 წელს გამოშვებული ანიმაციური სატელევიზიო სერიალი. კომპანიის გენერალურ დირექტორს მაიკლ აისნერს, მას შემდეგ რაც მისმა შვილმა სთხოვა ამავე სახელწოდების კანფეტების ყიდვა, დაებადა იდეა, შეექმნა ახალი ანიმაციური სერიალი.  სერიალი დღესაც ძალიან ცნობილია, განსაკუთრებით თავისი სიმღერით, რომლის ავტორებიც არიან მაიკლ და პეტი სილვერშერი. მთლიანობაში, სერიები რამდენიმეჯერ გავიდა სხვადასხვა საბავშვო ტელეარხის ეთერში. მისი სამი სეზონის ეპიზოდები DVD-ზე ოფიციალურად გამოვიდა 2006 წლის 14 ნოემბერს.

## პერსონაჟები 
### გამი დათუნიები 
სერიალის შვიდი მთავარი მოქმედი გმირი დათუნია არის:

* **გრაფი გამი** - მუდამ უკმაყოფილო ამა თუ იმ საკითხით.  
* **ზუმი გამი** - ყველაზე ბრძენი დათუნია, რომელიც ფლობს ჯადოსნურ ძალას.
* **ბებია გამი** - იგი ამზადებს გამის წვენს, რომელიც დათუნიებს ჯადოსნურ ძალას უმატებს.
* **ტამი გამი** - დიდი მსუქანი დათუნია, რომელიც ნიჭიერი მებაღეა და უყვარს გემების მოდელების აწყობა.
* **სანი გამი** - გოგონა-გამი, რომელიც ხშირად ეკამათება დათუნიების კლანს. იგი შეყვარებულია გუსტო გამიზე, რომელიც ჩნდება სერიალის მეორე სეზონში. 
* **კაბი გამი** - პატარა ბიჭუნა-გამი. ყველაზე უმცროსი დათუნიების კლანში. მოხერხებული და სწრაფი დათუნია.
* **გუსტო გამი*' - არტისტული, ინდივიდუალისტური ბუნების მქონე დათვი, რომელიც აღმოჩნდა უკაცრიელ კუნძულზე. გრაფი და ტამი მას გადაარჩენენ მეორე სეზონის მესამე ეპიზოდში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* The Great Site of Gummi  
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:უოლტ დისნეის სტუდიების ანიმაციური სერიალები
კატეგორია:1980-იანების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
კატეგორია:1985 წელს დაწყებული ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
კატეგორია:1991 წელს დასრულებული ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
კატეგორია:1990-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
აჭიმი

right|thumb|230px|ადრეული აჭიმები.
**აჭიმი** — ელასტიური ბაფთა, რომელიც იჭერს შარვალს, იშვიათად ქვედა ბოლოს. როგორც წესი გადაკიდულია მხრებზე, ხოლო უკნიდან გადაჯვარედინებულია ან შებმული. ფართოდ იყო გავრცელებული XIX ს. ბოლოსა და XX ს. დასაწყისში, ტარებისას აუცილებლად იმალებოდა პიჯაკით, ან
სხვა მოსასხამით.

ძველად აჭიმი ერქვა ცხენის აღკაზმულობის ნაწილს, კერძოდ ლაგამის რგოლებზე მობმულ თოკს, რომლითაც ლაგამი იყო აჭიმული ყურებისკენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აჭიმი , *ნიკო ჩუბინაშვილი* — „ქართული ლექსიკონი რუსულის თარგამანითურთ“, 1812-1825 წწ.;

კატეგორია:ტანსაცმელი
კაკაში ჰატაკე

**ჰატაკე კაკაში** — ანიმე-სერიალ ნარუტოს ერთ-ერთი პერსონაჟი. 30 წლის, დაიბადა 15/09, სიმაღლე 181 სმ, წონა 67.5 კგ. შესრულებული აქვს D რანგის 197, C რანგის 190, B რანგის 414, A რანგის 298 და S რანგის 42 მისია. ჯოუნინი გახდა 13 წლის ასაკში. არის მე-4 ჰოკაგეს მოსწავლე. როდესაც კაკაში იყო გენინი იგი იყო მე-4 ჰოკაგის გუნდში უჩიჰა ობიტოსა და რინთან ერთად. როდესაც უჩიჰა ობიტო დაიღუპა, რინის ჯუცუს გამოყენებით კაკაშის გადაუნერგეს ობიტოს თვალი, რის შემდეგაც კაკაშის აქვს შარინგანი. მას დაავალეს №7 გუნდზე ზრუნვა, რომელშიც შედის უზუმაკი ნარუტო, სასკე უჩიჰა და ჰარუნო საკურა. მის გუნდში ნარუტო ყველაზე ძლიერი იყო მას მეოთხე ჰოკაგემ ანუ მამამისმა მინატომ პატარა ნარუტოს საშინელი დემონის ცხრაკუდიანი მელას ძალა რომელიც მთელ სოფელს აზანზარებადა მის მუცელში ჩაკეტა. სასკე კი უჩიას კლანიდან ერთადერთი იყო ვინც გადარჩა, მართალია მისი ძმაც იტაჩიც გადარჩა. მას ყოველთვის აწუხებდა მისი მშობლების სიკვდილი,მას გაუჩნდა იმედი რომ ის ძლიერი ნინძა გაიზრდება და შურს იძიებს მისი მშობლების გამო და თავის ძმას მოკლავს.

კაკაში არის ძალიან ძლიერი ნინძა მან დააკოპირა 1000-ზე მეტი ტექნიკა მან შექმნა საკუთარი ტექნიკა სახელად ელვის სტიქია ჩიდორი რომლის გაკეთებისთვისაც მას შარინგანი სჭირდება და ეს ტექნიკა მან სასკე უჩიჰას მის მოსწავლეს ასწავლა მან ძალიან ბევრი გუნდი აიყვანა მაგრამ ვერც ერთმა ვერ შეძლო მისი გამოცდის ჩაბარება №7 გუნდის გარდა. კაკაში არის ძალიან ცნობილი ნინძა ის სახელგანთქმულია როგორც მაკოპირებელი ნინძა კაკაში ის იყო მეექვსე ჰოკაგე. კაკაშიმ პირობა დადო რომ მის მეგობრებს დაიცავს და ყველანაირი საფრთხისგან გადაარჩენს მან ეს პირობა დადო მისი საუკეთესო მეგობრის გარდაცვალების შემდეგ. მას რცხვენოდა რადგან მამამისმა მისია არ შეასრულა და მეგობრის გამო თავი გაწირა მაგრამ მან ყველაფერი გაათვითცნობიერა როდესაც ობიტო გარდაიცვალა მაგრამ ვეღარაფერს შეცვლიდა და გული დასწყდა. მან იბრძოლა მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ნინძასთან კაგუია ოცუცუკისთან მის გუნდთან ერთად, მან ასევე იბრძოლა რანენგანის მქონე პეინთან მაგრამ ამ ბრძოლაში უფრო სუსტი იყო და გარდაიცვალა. ის გააცოცხლა ნაგატო უზუმაკიმ.

კატეგორია:ნარუტოს პერსონაჟები
არმავირი (სომხეთი)

**არმავირი** (, 1932-მდე **სარდარაბადი**, 1992-მდე **ოქტომბერიანი**) — ქალაქი სომხეთში, მოსახლეობა — 45 100. მდებარეობს არარატის დაბლობზე, არაგაწის მთის სამხრეთ კალთაზე, ერევნიდან 43 კმ-ში. 

## დაძმობილებული ქალაქები
*  არმავირი, რუსეთი
*  ფეოდოსია, უკრაინა
*  დეირ-ეზ-ზორი, სირია
*  გალვესტონი, აშშ

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* World Gazeteer: სომხეთი

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
სმბატ II

[მინი|გარეგინ I და სმბატ II, [სანაინი]]
**სმბატ II** — ანისის სომხური სამეფოს მეფე 977-989 წწ. მჭიდრო პოლიტიკური ურთიერთობა ჰქონდა ტაოს ქართველ მეფესთან - დავით III კურაპალატთან, რომლის პოლიტიკური გავლენა იმ დროს სხვა სომხურ სამეფო-სამთავროებსაც სწვდებოდა. მემატიანის ცნობით სმბატ II დავით კურაპალატთან ერთად მონაწილეობდა 978 წლის ბაგრატ III-ის აფხაზთა და ქართველთა მეფედ კურთხევის საქმეში.

## ლიტერატურა
*F. Macler, Armenia, The Kingdom of the Bagratides, The Cambridge Ancient History, vol. IV, p.&nbsp;162

კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:ბაგრატუნების დინასტია
სმბატ I

**სმბატ I** ბაგრატუნი (გ. 914) — სომხეთის მეფე 891-914 წლებში. იბრძოდა სომხეთის გათავისუფლებისათვის სახალიფოს ბატონობისაგან. სმბატ I  მოქმედებდა საქართველოსთან კავშირში და კარგად იყენებდა არაბეთისა და ბიზანტიის უთანხმოებას. განსაკუთრებით მძიმე იყო მისი ბრძოლა ატროპატენას მმართველ იუსუფ იბნ აბუ-ლ-საჯთან, რომელიც თვითონ იბრძოდა დამოუკიდებლობისათვის. როდესაც სომხეთის მთავრები (მათ შორის ვასპურაკანის მფლობები გაგიკი) იუსუფის მხარეზე გადავიდნენ, სმბატ I დამარცხდა და იუსუფმა სიკვდილით დასაჯა ქალაქ დვინში

## ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 914
უძუმაკი ნარუტო

— მანგა და ანიმე სერიალ „ნარუტოს“ პერსონაჟი, რომლის შემქმნელიცაა მასაში კიშიმოტო. იგი სერიალის მთავარი გმირია, მოზარდი ნინძა გამოგონილ სოფელ კონოჰაგაკურედან (დამალული ფოთლების სოფელი). თანასოფლელები მას დასცინიან ცხრაკუდიანი დემონი მელას გამო, რომელიც სოფელს თავს დაესხა. თავდასხმის დროს, მეოთხე ჰოკაგემ სიკვდილის წინ დემონი ნარუტოს სხეულში ჩაბეჭდა, სწორედ მამამისის ამ გადაწყვეტილებამ წაართვა ბავშვობა ნარუტოს, სწორედ ამიტომ აღიქვამდნენ მას მონსტრად თანასოფლელები, რადგან მასში დემონი ცოცხლობდა, დემონი რომელმაც სცადა სოფლის განადგურება. ამის მიუხედავად, ის აღიარებისთვის იბრძვის, რათა ჰოკაგე გახდეს - სოფლის ბელადი. მისი უდარდელი, ოპტიმისტური და მშვიდი ხასიათი აძლევს მას იმის უფლებას, რომ საერთო ენა გამონახოს კიდევ ერთ ნინძასთან როგორც თავისი სოფლიდან, ასევე სხვა სოფლებიდან. ნარუტო ჩნდება სერიალის მიხედვით გადაღებულ ფილმებში და სხვა მედიაში - ვიდეო თამაშებში და ორიგინალურ ანიმაციურ ვიდეოებში (OVA), ასევე ნარუტოს ვხედავთ მის გაგრძელებაში,  უკიო კოდაჩის ბორუტო: ნარუტოს შემდეგ თაობაში, სადაც ნარუტო უკვე ზრდასრულია ხოლო მთავარი გმირი კი არის მისი შვილი, ბორუტო.

## რესურსები ინტერნეტში
* პერსონაჟის აღწერა „ნარუტოპედიაში“ 

კატეგორია:ნარუტოს პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ჰოვანეს ჰოვანისიანი

**ჰოვანეს მკრტიჩის ძე ჰოვანისიანი** (დ.   26 აპრილი [ ძვ. სტ. 14 აპრილი], 1864, ვაღარშაპატი — გ. 29 სექტემბერი, 1929, ერევანი), სომეხი პოეტი, პედაგოგი. პირველი ლექსი გამოაქვეყნა ჟურნალ „ტარაზში“ („მოდა“), ლექსების პირველი კრებული მოსკოვში (1887). ჰოვანეს ჰოვანისიანის პოეზიის საფუძველი სომხური ფოლკლორია. ჰოვანეს თუმანიანთან და ავეტიქ ისააკიანთან ერთად ჰოვანისიანმა საფუძველი ჩაუყარა ახალ სომხურ რეალისტურ პოეზიას. მისი ლექსები ფილოსოფიური ხასიათისაა. ძირითადი თემებია სიყვარული, სომეხი ხალხის ისტორიული ბედი — XIX საუკუნის დასასრულს სულთან ჰამიდის მიერ მოწყობილი სომხების ბარბაროსული ხოცვა-ჟლეტა, ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ბრძოლა, გლეხობის ცხოვრება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:სომეხი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 1864
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
The Million Dollar Hotel: Music from the Motion Picture

***The Million Dollar Hotel: Music from the Motion Picture*** — ფილმ „სასტუმრო მილიონი დოლარის“ საუნდტრეკი, გამოცემული 2000 წლის 13 მარტს. ალბომის ჩაწერაში მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ცნობილმა მუსიკოსმა, მათ შორის - ჯგუფ U2-ს წევრებმა, ბონომ და The Edge-მა.

## სიმღერების სია
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:U2-ს ალბომები
კატეგორია:2000 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:Interscope Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:Island Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:ალბომები ბრაიან ინოს პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები დენიელ ლანუას პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები Flood-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ბონოს პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები The Edge-ის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჰელ უილნერის პროდიუსერობით
ომალო (ხალაწანის თემი)

**ომალო** — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში ხალაწანის თემში, პანკისის ხეობაში, მდინარე ალაზნის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრი, ახმეტიდან 24 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 822 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ომალოს წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნადუქნარი

**ნადუქნარი** — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში (შახვეტილას  თემი). მდებარეობს მდინარე ილტოს მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ახმეტიდან 10 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 12 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სომხური დიასპორა

მარჯვნივ|მინი|400 პქ
**სომხური დიასპორა** — სომეხთა სათვისტომოები, რომლებიც ცხოვრობენ სომხეთის გარეთ, მათ შორის, მთიან ყარაბაღში, აზერბაიჯანის რესპუბლიკა. მსოფლიოში მცხოვრებ სომეხთა საერთო რაოდენობა დაახლოებით 11 მილიონია, აქედან სომხეთში ცხოვრობს 3,3 მილიონი, ხოლო მთიან ყარაბაღში - 140 ათასი (2005).

## ისტორია 
[მინი|მარცხნივ|სომეხი [კერამიკა|კერამიკოსი იერუსალიმის სომხურ კვარტალში.]]
სომხური დიასპორა არსებობდა იმ მომენტიდან, როდესაც 1375 წელს კილიკიის სამეფო დაეცა მამლუქებთნ) ომში. დიასპორა ძალზე გაიზარდა ე. წ. სომხების გენოციდის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ სომხების დიდი ნაწილი დაიღუპა, ზოგმა გაქცევა შეძლო. ისინი, ძირითადად, დასახლდნენ აღმოსავლეთ ევროპის, ბალკანეთისა და ახლო აღმოსავლეთის სხვადასხვა ქალაქებში, მათ შორის, ალეპოში (სირია), ათენში (საბერძნეთი), თბილისსა და ბათუმში (საქართველო), ბეირუთში (ლიბანი), პლოვდივში (ბულგარეთი), ოდესასა და სევასტოპოლში (უკრაინა), მოსკოვსა და სოჭში (რუსეთი) და სხვა.

## სომხური დიასპორა ქვეყნების მიხედვით 
## სქოლიო 
კატეგორია:სომხური დიასპორები ქვეყნების მიხედვით
ოსიაური (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)

**ოსიაური** — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში ქისტაურის საკრებულო, მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ მთისწინეთში, მდინარე ოსიაურისხევის (ალაზნის აუზი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ახმეტიდან 6 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოსიაურის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სმბატის სამართლის წიგნი

**სმბატის სამართლის წიგნი**  —  სომხური ფეოდალური სამართლის ძეგლი. შეადგინა სმბატ სპარაპეტმა, იგივე გუნდსტაბლმა (1208-1276) კილიკიაში. სმბატის სამართლის წიგნი მოქმედებდა კილიკიის სომხეთში ასზე მეტ წელს, როგორც სახელმწიფოს ოფიციალური კოდექსი. მისი წყაროებია სომხეთის საეკლესიო კანონები, ჩვეულებითი სჯული და, ნაწილობრივ, მითხარ გოშის სამართლის წიგნი. სმბატის სამართლის წიგნი 7 განყოფილებისგან შედგება, მოიცავს 202 მუხლს და ეხება როგორც მეფესა და მის ვასალებს, ისე ფეოდალებსა და ყმა-გლეხთა შორის ურთიერთდამოკიდებულებებს, აგრეთვე სისხლის, სამოქალაქო, საოჯახო და მემკვიდრეობით სამართალს. სმბატი მეფის შეუზღუდველი სამართლის მომხრეა, მეფე დგას უმაღლესი მართლმსაჯულების სათავეში. კოდექსში გამოხატულია საერო და საეკლესიო ფეოდალების პრივილეგიები. სმბატი ცდილობდა კლასობრივი ბრძოლის შენელებას, მეფეს ავალებდა ღარიბთა დაცვას მდიდრებისაგან. სომხური სამართლის წიგნებიდან მხოლოდ სმბატის სამართლის წიგნშია ნორმა, რომლის მიხედვითაც ზედსიძე სიმამრის ქონების სრულუფლებიან მესაკუთრე-მემკვიდრედ ითვლება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სომხური სამართლის ძეგლები
კატეგორია:სამართლის ისტორია
ოჟიო

**ოჟიო** — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ალავერდი, კოღოთო). მდებარეობს ალაზნის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 520 მეტრი, ახმეტიდან 17 კილომეტრი.

## ისტორია
ოჟიო ისტორიულ წყაროებში XV საუკუნიდან იხსენიება. ალექსანდრე I-ს (1412-1442 წწ.) სოფელი სვეტიცხოვლისთვის შეუწირავს. XVI საუკუნის შუა წლებიდან ანდრონიკაშვილებს ეკუთვნოდა. XVII საუკუნიდან სოფლის ყმა-მამულზე წილი დაუდევს ალავერდის წმინდა გიორგის მონასტერსაც. სოფელი ოჟიო, როგორც მნიშვნელოვანი პუნქტი, XVIII საუკუნის გერმანელ მეცნიერსა და მოგზაურს ი. ა. გიულდენშტედტსაც აქვს მოხსენიებული. XVI-XVIII საუკუნეებში, იმდროინდელი ტერიტორიული დაყოფით, ოჟიო შედიოდა თიანეთის სამოურავოში, რომელსაც ჩოლოყაშვილები განაგებდნენ. ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმებისა და რუსული მმართველობის დამყარების შემდეგ სოფელი თიანეთის მაზრაში შევიდა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 680 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები 
* ლუარსაბ ანდრონიკაშვილი — ქართველი მეცნიერი, იურისტი და საზოგადო მოღვაწე.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბაიხოს სამების ეკლესია
*ოჟიოს კვირაცხოვლის ეკლესია
*ოჟიოს კოშკები
*ოჟიოს წმინდა თომას ეკლესია
*ოჟიოს წმინდა ნინოს ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
თამარ ნემსიწვერიძე

**თამარ ნემსიწვერიძე** (დ. ქუთაისი, საქართველო, 1987) — ვიცე-მის საქართველო 2007, წარადგინა საქართველო მის მსოფლიო 2007-ზე (ჩინეთი) და მის სამყარო 2007-ზე (ვიეტნამი).   სწავლობდა *ამერიკულ ჰუმანიტარულ უნივერსიტეტში* (*American University for Humanities*). ჰობი და სპორტული აქტივობა: თხილამურებზე სრიალი, ცურვა, კითხვა, გიტარაზე და ფორტეპიანოზე დაკვრა, ცეკვა და როკ-მუსიკა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მის საქართველოს გამარჯვებულები
კატეგორია:დაბადებული 1987
მასისი (ქალაქი)

**მასისი** — ქალაქი სომხეთში, არარატის ოლქში, 1950 წლამდე  ეწოდებოდა **ულუხანლუ**. მდებარეობს მდინარე რაზდანის მარცხენა სანაპიროზე. ერევნიდან სამხრეთით 14 კილომეტრზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
დოესი

**დოესი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, დოესის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: დოესი, გრაკალი) ცენტრი. 

მდებარეობს მტკვრის შუა ხეობის ვაკეზე, მეტეხი–გორის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 580 მეტრზე. კასპიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

დოესელთა მთავარი სამეურნეო ბაზაა დოესის მინდორი. სოფელში მდებარეობს საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქის ეფრემ II-ის (სიდამონიძე) (1960-1972) სახლ-მუზეუმი. ასევე სამებისა და ღვთისმშობლის ბაზილიკური ეკლესიები.

## ისტორია
1957 წელს ხოვლის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ დოესის მინდორში გათხარა ბრინჯაოს ხანის ყორღანული სამარხი. სოფელი დოესი ისტორიულ წყაროებში ცნობილია XVII საუკუნიდან. ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, „თეზმიდან დასავლით არს ხევი ხოვლესი... თეზმიდან ატენის წყლამდე მინდორი დოესისა, რომელი ირწყვის თეზის რუთი“. წყაროებში იხსენიება „დოეზი“, „დოვეზი“, „დუესი“-ს ფორმებითაც. 

თავდაპირველად თავად ჯავახიშვილებს ეკუთვნოდა, 1615 წელს კი მეფე ლუარსაბ II-მ იგი მერაბ და ქაიხოსრო ციციშვილებს უბოძა. 1638 წელს დოესის მინდორზე ერთმანეთს შეებრძოლნენ თეიმურაზ I-ისა (1605-1648) და როსტომ მეფის (1633-1658) მომხრეები. 

1904 წლის 16 აგვისტოს, სოფლის მოედანზე შეიკრიბა გლეხობა. მათ უარი განაცხადეს თავად ციციშვილისთვის მაღალი გადასახადის გადახდაზე. აჯანყებულთა დასაწყნარებლად მოიწვიეს გორის მაზრის უფროსი ცხენოსანთა რაზმით. დააპატიმრა 5 მოთავე გლეხი.

დოესში შემორჩენილია ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები (შუა საუკუნეები). სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, 2,5 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს წეროაანთ წმ. გიორგის ეკლესიის (გვიანდელი შუა საუკუნეები) ნანგრევები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2323 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*დოესის მინდორი
*დოესის ყორღანი
*წეროაანთ წმინდა გიორგის ეკლესია
*ილია ხმალაძის სახლი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
The Bravery

**The Bravery** (ინგლ. გულადობა) — ამერიკული როკ ჯგუფი ნიუ-იორკიდან. ჯგუფის მუსიკა არის ინდი-როკისა და ელექტრუნიკის ნაზავი, რამაც ამერიკულ ჩარტებში მეათე ხოლო ინგლისურში მეხუთე ადგილს მიაღწია.

## ისტორია 
### შექმნა 
ფრონტმენი და სიმღერების ავტორი სემ ენდიკოტი და კეიბორდისტი ჯონ კონვეი კლასელები იყვნენ. მათი მუსიკალური ურთიერთობა არცთუისე ხელსაყრელად დაიწყო სკა პანკ ჯგუფში "Skabba the Hut" დაკვრით. სემი ბასზე უკრავდა ხოლო ჯონი კეიბორდზე. აღსანიშნავია რომ "Skabba the Hut" ში უკრავდა ფილმის CSI: Miami ვარსკვლავი ჯონათან ტოგო. კლასელებმა ჯგუფი დატოვეს და მრავალ სხვადასხვა new wave ჯგუფებში ერთად დაკვრის შემდეგ ჯგუფის შექმნა გადაწყვიტეს. ენდიკოტმა ბას გიტარიდან ვოკალში გადაინაცვლა და სიმღერების წერა დაიწყო. ჯგუფს შეუერთდნენ გიტარისტი მაიკლ ზაკარინი და ბასისტი მაიკ ჰინდერტი (ზაკარინი და ჰინდერტი კურსელები იყვნენ  ). დრამერი ენტონი ბურულსიჩი ნიუ იორკში ბოსტონიდან ახალი ჩასული იყო როცა მას სემი დაუკავშირდა (ბურულსიჩი მანქანას ატარებდა როცა სემმა დაუძახა) ენტონის და სემს საერთო მეგობრები ჰყავდათ ჯგუფიდან Bishop Allen.

### დასაწყისი 
ჯგუფმა The Bravery კონცერტების გამართვა ბრუკლინში Stinger Club ში დაიწყო. შოუებზე ხალხის მისაზიდად წევრებმა დაბეჭდეს ათასი პოსტერი და შექმნეს სამი "სემპლერი". პოსტერები და დისკები ბიჭებმა თვითონვე გაავრცელეს ხალხში. ჯგუფი თავის თავის პოპულარიზებას ინტერნეტითაც ცდილობდა. Bravery იყო ერთ-ერთი პირველი ჯგუფი რომელსაც MySpace ში პროფილი ჰქონდა. პატარა კლუბებში რამდენიმე თვიანი გამოსვლის შემდეგ ჯგუფმა კლუბ Arlene’s Grocery ში დაიმკვიდრა ადგილი სადაც სამშაბათობით გამოდიოდა. კონცერტები ანშლანგით მიდიოდა და Bravery მ ბევრი ლეიბლის ყურადღება მიიპყრო. ამავე პერიოდში ჯგუფის სიმღერა პირველად გაჟღერდა რადიოში. მალე ბრეივერის სიმღერა "An Honest Mistake" 3 პრესტიჟულ რადიოში ისმოდა, ნიუ იორკში კონცერტები წარმატებით ტარდებოდა და ჯგუფის ფანების რაოდენობაც ნელ-ნელა იზრდებოდა და 2004 წლის აგვისტოში ჯგუფი 2 ლეიბლს Island Def Jam (ამერიკა)ს და Loog Records (ინგლისი) ს შეუერთდა.

### Unconditional EP 
ნოემბერში ბრეივერი ლონდონის ერთ-ერთ ნაწილში Stoke Newington ში გადავიდა. სადაც მეტრო კლუბ "SOHO" დაიწყო გამოსვლა. სოჰოში გამოსვლებს შორის ჯგუფი ტურებს აწყობდა დიდ ბრიტანეთში საფრანგეთსა და ნიდერლანდებში. გარდა ამისა The Bravery მონაწილეობდა ჯგუფების Yeah Yeah Yeahs და Razorlight შოუებში. ამ პერიოდში Loog Records მა გამოუშვა Unconditional EP, (შეზღუდული ვერსია) რომელშიც სამი სიმღერა შედიოდა. “Unconditional,” “No Brakes,” და “Out Of Line.” ბრეივერის სატელევიზიო დებიუტი შოუში Later With Jools Holland შედგა. ჯგუფმა მონაწილეობა მიიღო საახალწლო შოუში "Motherfucker Party" სადაც ბასისტი მაიკ ჰინდერტი კინაღამ დაიჭირეს სტრიპტიზის გულისთვის.

### პირველი ალბომი (The Bravery) 
სადებიუტო ალბომის პირველი სინგლი An Honest Mistake 2005 წლის 28 თებერვალს გამოუშვეს. სიმღერამ №7 ადგილი დაიკავა დიდი ბრიტანეთის სინგლების ჩარტებში და №12 ამერიკის შეერთებული შტატების თანამედროვე როკის ჩარტში (Modern Rock Chart). ალბომი The Bravery გამოშვებული იქნა  2005 წლის თოთხმეტ მარტს დიდ ბრიტანეთში ოცდაცხრა მარტს აშშში 4 აპრილს ევროპაში და 4 მაისს ავსტრალიაში. მის გარეკანად გამოსახული იყო C. Finley ს ნახატი “Phoenix”.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:2003 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:პოსტ-პანკ ჯგუფები
გიუმრი

**გიუმრი** (; ყოფილი *ალექსანდროპოლი*, *ლენინაკანი*) — სიდიდით მეორე ქალაქი სომხეთში; მდებარეობს ერევნიდან 126 კილომეტრში. გიუმრის ყოფილი სახელწოდები: კუმარი 1840 წლამდე, 1840-1924 წლებში ალექსანდროპოლი, 1924-1991 წლებში ლენინაკანი. განთავსებულია შირაქის პლატოზე, შირაკის ოლქის ცენტრი.

## ისტორია
1841 წელს გახდა საქართველო-იმერეთის გუბერნიის, სამაზრო ქალაქი. მანამდე ის წარმოადგენდა მცირერიცხოვან დასახლება სახელად — გიუმრის, რომელიც შედიოდა ბამბაკი-შუაღელის დისტანციაში. 1830 წელს მოსახლეობა გაიზარდა თურქეთიდან გადმოსახლებული ქრისტიანების ხარჯზე. აღნიშნულმა დასახლებამ ქალაქის სტატუსი მოგვიანებით მიიღო. 1837 წელს რუსეთის იმპერატორის ნიკოლოზ პავლეს ძე რომანოვის მიერ აღნიშნულ ადგილებში მიმოსვლისას საფუძველი დაედო ციხის მშენებლობას, რომელსაც შემდგომში ისევე როგორც ქალაქსაც „ალექსანდროპოლის“ სახელი ეწოდა.

## ცნობილი ადამიანები
* სერგეი მერკუროვი — მოქანდაკე

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ალექსანდრია, ეგვიპტე
*  ალექსანდრია, აშშ
*  ქუთაისი, საქართველო
*  კალინინგრადი, რუსეთი
*  ნარდო, იტალია
*  ოზასკუ, ბრაზილია
*  პლოვდივი, ბულგარეთი

## რესურსები ინტერნეტში 
* მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი . .
* ქალაქის საიტი. , , , .

## სქოლიო 
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
მარტუნი (სომხეთი)

**მარტუნი** — ქალაქი სომხეთში, გეღარქუნიქის ოლქში. მდებარეობს სევანის ტბის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე. ერევნიდან 130 კილომეტრზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
საბუე (ახმეტის მუნიციპალიტეტი)

**საბუე** — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში (შახვეტილას თემი), მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ილტოს (ალაზნის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 650 მეტრი, ახმეტიდან 8 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პატარა ხატი
*საბუის კოშკი
*საბუის ღვთისმშობლის ეკლესია
*საბუის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ართიკი

**ართიკი** () — ქალაქი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ერევნიდან ჩრდილო-დასავლეთით 105 კილომეტრზე. არაგაწის მთის ჩრდილო-დასავლეთ მთისწინეთზე. ქალაქი მდიდარია სამშენებლო მასალების საბადოებით (ვარდისფერი ტუფი, პემზა, ბაზალტი). ართიკის ტუფის საბადო იყო ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი საბადო ყოფილი სსრკ მასშტაბით.

## რესურსები ინტერნეტში 
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
აშტარაკი

**აშტარაკი** (, ითარგმნება როგორც *კოშკი*) — სამრეწველო ქალაქი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ქასაღის ხეობაში, ერევნიდან ჩრდილო-დასავლეთით 20 კილომეტრზე, ერევნის გიუმრისა და ვანაძორის დამაკავშირებელი საავტომობილო გზების გადაკვეთაზე. ქალაქიდან 2 კილომეტრში მდებარეობს სამეცნიერო ქალაქი გიტავანი. აშტარაკში დაცულია რამდენიმე ძველი ნაგებობა:

* ტირანავორის ეკლესიები (V საუკუნე), კარმარავორი (VII საუკუნე), სპიტაკავორი (XII-XIV საუკუნე)
* წმინდა სარქისის ტაძარი (XII საუკუნე)
* წმინდა მარინეს ტაძარი (1281 წელი)
* ხიდი მდინარე კასახზე (1664 წელი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* World Gazeteer: Armenia – World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ოდეთი

**ოდეთი** — ნასოფლარი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მთა ბარძიმ-ჯვარის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე გუჯარეთისწყლის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1640 მეტრი, ბორჯომიდან 37 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
საკობიანო

**საკობიანო** — სოფელი საქართველოში, ახმეტის მუნიციპალიტეტში თემის ცენტრი (სოფლები: ბაყილოვანი, დედისფერული, კუწახტა, ქორეთი, ყვარელწყალი, ხევისჭალა). მდებარეობს პანკისის ხეობაში, მდინარე ალაზნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრი, ახმეტიდან 12 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 435 ადამიანი.

## ისტორია 
სოფლის მიდამოებში აღმოჩენილია სხვადასხვა არქეოლოგიური ძეგლი. 1965 წელს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, მაჩუტახევისა და პირველახევის ტერასებზე, შესწავლილია შუა ბრინჯაოს ხანის მცირეინვენტარიანი რამდენიმე სამარხი და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ადრეული ეტაპის 21 ორმოსამარხი. სამარხები ოთხკუთხა ქვაყრიანია, რითაც ჩრდილო კავკასია ამავე ხანის სამარხებს ემსგავსება. ადამიანის ძვლები და ნივთები ცუდად იყო დაცული. აღმოჩნდა ნაძერწი მოყვითალო-მონაცრისფროდ და მოყავისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭელი. ფორმით, დამზადების ტექნიკითა და შემკულობით მასალა ჩრდილო-აღმოსავლურ კავკასიურ (დაღესტანი) კერამიკას უახლოვდება და უცხოა ალაზნის ველის ძეგლებისათვის. აღმოჩნდა აგრეთვე ადგილობრივი გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ადრინდელი საფეხურის კერამიკა - წრეებად დაღარულზედაპირიანი და ფრჩხილისებრჭდეებიანი შავზედაპირიანი, ნაცრისფერსარჩულიანი ჩარხზე ნაკეთები ჭურჭელი. სამარხებში ნაპოვნია აგრეთვე ბრინჯაოს ფოთლისებრი სატევარი, სამხვია რგოლები, სასაფეთქლე საკიდი, სარდიონის მძივები და სხვა. არქეოლოგთა აზრით, გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ადრეულ ეტაპზე ადგილობრივი ეთნიკური ელემენტი ჩრდილო კავკასიურმა შეცვალა, მომდევნო პერიოდში (ძვ. წ. II-I ათასწლეულის მიჯნა) კი მათი ადგილი ისევ ადგილობრივმა ტომებმა დაიკავეს.

სოფლის მიდამოებში გამოვლენილია აგრეთვე გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის სამარხები, შუა ფეოდალური ხანის კულტურული ფენები, გვიანდელი ფეოდალური ხანის მრავალი უინვენტარო სამარხი და სხვა. ადგილ „ახმეტის ჯვარზე“ აღმოჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნასოფლარი, მარანი და ქვაყუთის ტიპის სამარხები, ადგილ „საყდარზე“ — ამავე ხანის პატარა საყდარი და ქვის საწნახლები.

## იხილეთ აგრეთვე
*საკობიანოს ლომისის ეკლესია
*საკობიანოს ღვთისმშობლის ეკლესია

## ლიტერატურა
*Труды Кахетинской археологическои экспедиции, т. 1, Тб., 1969

## სქოლიო
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოლითი (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**მოლითი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ტაბაწყურის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 2050 მეტრი, ბორჯომიდან 64 კილომეტრი. ბაკურიანიდან 34 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 215 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარალიკი

**მარალიკი** () — ქალაქი სომხეთში, შირაკის ოლქში. მდებარეობს არაგაწის მასივის დასავლეთ ფერდობზე, ზღვის დონიდან 1920 მ სიმაღლეზე. ქალაქზე გადის გიუმრი-თალინი–ერევნის გზა. მარალიკში არის 1903 წელს აშენებული ეკლესია. ქალაქში ბევრია XI—XII საუკუნეების ხაჩკარები.

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
საკირე (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი)

**საკირე** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ტაძრისის თემში. მდებარეობს მდინარე საკირულის (დვირულის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1280 მეტრი, ბორჯომიდან 25 კილომეტრი, დვირიდან (უახლოესი რკინიგიზის სადგური) 7 კმ, ტაძრისიდან 1 კმ.

## დემოგრაფია
XX საუკუნის დასაწყისში სოფლის მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანი იყო. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 954 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სადგერი

**სადგერი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ტბის თემში), მდინარე ბორჯომულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1020 მეტრი, ბორჯომიდან 7 კილომეტრი. სოფლის მახლობლად შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — XV საუკუნის წმინდა გიორგის ეკლესია. სოფელში არის მიწისქვეშა სუბთერმული მინერალური წყალი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 325 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არაგაწოტნის პროვინცია

**არაგაწოტნი** () — სომხეთის პროვინცია (მარზი). მდებარეობს ქვეყნის  დასავლეთ ნაწილში, დედაქალაქია აშტარაკი. სხვა დიდი ქალაქებია აპარანი და თალინი. პროვინციის სახელი „არაგაწის ფეხს“ ნიშნავს.  

რეგიონი ძირითადად სომხებითაა დასახლებული, მაგრამ მასში ასევე წარმოდგენილია ეზიდი ქურთების ეთნიკური უმცირესობა.

არაგაწოტნს ესაზღვრება შემდეგი მარზები:

* შირაკი - ჩრდილოეთით
* ლორე - ჩრდილო-დასავლეთით
* კოტაიქი - აღმოსავლეთით
* არმავირი - სამხრეთით

პროვინციას ასევე მცირე საზღვარი აქვს ერევანთან ჩრდილო-დასავლეთიდან, კოტაიქისა და არმავირის საზღვრებს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე
* სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* Aragatsotn guide with detailed descriptions, by Rick Ney
* Aragatsotn Tourist Guide
* Armenia news

კატეგორია:სომხეთის პროვინციები
ბერდი

**ბერდი** (სომხ. Բերդ) — ქალაქი სომხეთში, ტავუშის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ტავუშის მარცხენა ნაპირზე, ერევნიდან 211 კილომეტრში. ქალაქი გარშემორტყმულია დაბალი მთებით.

ქალაქთან ახლოს მდებარეობს ტავუშის ციხესიმაგრის (X ს) ნანგრევები, ნორ-ვარაგავანკისა და ხორანაშატის ეკლესიები (XII საუკუნე).

ბერდი არის სოფლის მეურნეობის ცენტრი. ქალაქის შემოგარენში მოჰყავთ ხილი, თამბაქო და სხვა კულტურები. განვითარებულია რძისა და ხორცის მეურნეობა, მეღვინეობა და მეფუტკრეობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*World Gazeteer: Armenia

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
რველი

**რველი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ყვიბისის თემი). ბორჯომის ხეობაში, მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი, ბორჯომიდან 7 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 622 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
როდინაული

**როდინაული** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: აჯამეთი, სვეტმაღალი, ცხენთარო). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 120 მეტრი, ზესტაფონიდან 22 კილომეტრი.

1926 წლისთვის როდინაულის თემი შედგებოდა ოთხი სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 2184 ადამიანს, ხოლო ფართობი 69,7 კმ²-ს.

სოფელ როდინაულში მდებარეობს ისტორიული ძეგლი „ციხიათას გორა“. სოფელი შედის სვირის მეღვინეობის ზონაში.

როდინოულს დასავლეთით ესაზღვრება აჯამეთის სახელმწიფო ნაკრძალი, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე ლუხუტა, რომელიც სათავეს იღებს ქვედა ზეგნისა და მეორე ობჩის წყალგამყოფი ქედის ჩრდილოეთ ფერდზე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 728 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა სამება

**პატარა სამება** (2010 წლის 16 ნოემბრამდე — *„პატარა განთიადი“*, *სამება*) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (ძირულის თემი). მდებარეობს მდინარე ძირულის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, ზესტაფონიდან 19 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 42 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პირველი სვირი

**პირველი სვირი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი), მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 230 მეტრი, ზესტაფონიდან 7 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1981 ადამიანი.

## ეკონომიკა
სოფელი შედის სვირის მეღვინეობის ზონაში. სოფელში არის საექიმო ამბულატორია.

## ღირსშესანიშნაობები
უბან ხოხოულას ტერიტორიაზე დგას წმინდა გიორგის სახელობის VIII საუკუნის ეკლესია, ე.წ. ვირსაყდარა. სოფლის ტერიტორიაზე ასევე დგას სამეთვალყურეო კოშკი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*სვირის რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰოვნათანიანები

**ჰოვნათანიანები** () — სომეხ მხატვართა ოჯახი. ცხოვრობდნენ XVII-XIX საუკუნეებში. ოჯახის უფროსი ჰოვნათან ნაღაში საქართველოს მეფის ვახტანგ VI-ის სასახლის კარის მხატვარი იყო.

*აკოფ ჰოვნათანიანი* (დ. 1692 — გ. ?) და *არუთინ ჰოვნათანიანი* (დ. 1706 ან 1707 — გ. ?) ნაღაშის შვილები და მოწაფეები უმთავრესად წიგნის ილუსტრაციაზე მუშობდნენ. მათ ნაღაშთან ერთად მოხატეს ეჩმიაძინის ტაძარი. 

*ჰოვნათან ჰოვნათანიანი* (დ. დაახლოებით 1730 — გ. 1801, თბილისი), ფერმწერი, აკოფ ჰოვნათანიანის შვილი, მეფე ერეკლე II-ის სასახლის კარის მხატვარი. თავის მოწაფეებთან ერთად შეასრულა ეჩმიაძინის ტაძრის ახალი მხატვრობა. მისთვისვე შექმნა წმინდანთა გამოსახულებანი და კომპოზიციები სახარების თემებზე (ზეთი, ტილო; 1782-1786, ნაწილი სომხეთის სურათების გალერეა, ერევანი).

*მიკირტუმ ჰოვნათანიანი* (დ. 1779, თბილისი — გ. 1845, იქვე), ჰოვნათან ჰოვნათანიანის შვილი. ხატავდა სურათებს ეკლესიებისათვის. შექმნა სომეხი მეფეებისა და მხედართმთავრების გამოსახულებათა სერია („მეფე თრდატი“, 1836, სომხეთის სურათების გალერეა, ერევანი).

*აკობ ჰოვნათანიანი* (დ. 1806, თბილისი - გ. 1886, თავრიზი ან თირანი, ირანი), ფერმწერი, თბილისური პორტეტული სკოლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი, მოღვაწეობდა თბილისში. სწავლობდა თავის მამასთან მიკირტუმ ჰოვნათანიანთან. 1841 წელს საქართველოს მთავარმართებლის ე. გოლოვინის პორტრეტისათვის პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიამ უკლასო (თავისუფალი) მხატვრის წოდება მიანიჭა. მისი პორტრეტებისათვის დამახასიათებელია თავშეკავებული კოლორიტი, ფიგურათა სტატიკურობა, პოზათა სიმშვიდე, დეტალიზაცია. ნამუშევრები: ნ. თუმანიანის, ე. გურგენბეკიანის (სომხეთის სურათების გაკერეა, ერევანი), გ. კარაჯიანის (აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი, მოსკოვი), მელიქიშვილების, მიზანდარის (საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი, თბილისი) — ყველა 1840 (?) პორტრეტები.

## გალერეა 

ფაილი:Овнатанян. Портрет Середина 19 в. Тбилиси, Музей искусств.jpg|მელიქიშვილის პორტრეტი (ავტ. აკოფ ჰოვანათანიანი). ინახება ქართული სახვით ხელოვნების მუზეუმში.
ფაილი:Портрет Караджана. 1830-1840-е гг. Акоп Овнатанян.jpg|კარაჯიანის პორტრეტი (ავტ. აკოფ ჰოვნათანიანი).
ფაილი:King Tiridates with his wife Ashkhen and sister Khosrovidukht by Naghash Hovnatan.jpg|მეფე ტირდატე, მისი ცოლი აშხენი და მისი და ხოსროვიდუხტი (ავტ. ნაღაშ ჰოვნათანი).
ფაილი:Григор Татеваци. Мастер Овнатан Овнатанян.jpg|გრიგორ ტათევაცი (ავტ. ჰოვნათან ჰოვნათანიანი).
ფაილი:Etchmiadzin.JPG|ეჩმიაძინის მონასტრის გუმბათი (კამარა) (შეასრულა ჰოვნათან ჰოვნათანიანმა და მისმა შვილმა მიკირტუმ ჰოვნათანიანმა).
ფაილი:Овнатан Овнатанян Тайная Вечеря.jpg|საიდუმლო სერობა (ავტ. ჰოვნათან ჰოვნათანიანი)
ფაილი:St.Movses Khorenatsi.jpg|მოვსეს ხორენაცი (ავტ. ჰოვნათან ჰოვნათანიანი).
ფაილი:Mkrtum Hovnatanian. Hayk Nahapet.jpeg|ჰაოსი (ავტ. მიკირტუმ ჰოვნათანიანი).
ფაილი:Портрет Нерсеса Аштаракеци.А.Овнатанян.jpg|ნერსეს V (ავტ. აკოფ ჰოვნათანიანი).
ფაილი:Naghash Hovnatan.jpg|ეჩმიაძინი (ავტ. ჰოვნათან ნაღაში).
ფაილი:Hakob Hovnatanian - Ali ibn Abi Talib.jpg|ალი (ავტ. აკოფ ჰოვნათანიანი)

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სომეხი მხატვრები
საკორინთლო

**საკორინთლო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ჭალის თემში. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 114 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნანაანთ წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია
*ქარის საყდარი
*საკორინთლოს სამაროვანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დები ია-იას ღვთაებრივი საიდუმლოები (ფილმი)

**დები ია-იას ღვთაებრივი საიდუმლოები** () — 2002 წლის ფილმი. გადაღებულია რეჟისორ სელი კოურის მიერ. მთავარ როლებში არიან სანდრა ბულოკი და ეშლი ჯადი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2002 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
საღვინე

'*საღვინე*, '*საღვინეთი* (1938-1990-იან წლებში ***პირველი მაისი***) — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (სანახშირის თემი). მდებარეობს მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ზესტაფონიდან 5 კილომეტრი. სოფელში გადის რკინიგზის მონაკვეთი ხაშური-სამტრედიის ხაზზე. სოფელში დგას წმინდა გიორგის სახელობის VIII საუკუნის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 240 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოკამი

საკუთარი სახელი **ოკამი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოკამი — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში;
* ოკამი — სოფელი კასპის მუნიციპალიტეტში;
* ოკამი, უილიამ — ინგლისელი ფილოსოფოსი;
* ოკამი — ადგილწარმოშობის დასახელების უმაღლესი ხარისხის ქართული ღვინო.
კონგრესის ბიბლიოთეკა

thumb|250px|კონგრესის ბიბლიოთეკა
**კონგრესის ბიბლიოთეკა** () — აშშ-ის დე-ფაქტო ეროვნული ბიბლიოთეკა და აშშ-ის კონგრესის კვლევითი განყოფილება. განლაგებულია სამ შენობაში, ვაშინგტონში, და უდიდესი ბიბლიოთეკაა მსოფლიოში, როგორც თაროების სივრცის, ისე წიგნების რაოდენობის მიხედვით. ბიბლიოთეკის მეთაური ამჟამად ჯეიმზ ბილინგტონია.

კონგრესის ბიბლიოთეკა 1800 წელს დაარსდა და თითქმის მთელი XIX საუკუნის განმავლობაში აშშ-ის კაპიტოლიუმში იყო განთავსებული. 1812 წელს თითქმის მთელი საწყისი კოლექციის ხანძრის მიერ განადგურების შემდეგ, თომას ჯეფერსონმა ბიბლიოთეკას 1815 წელს წიგნების მთელი საკუთარი კოლექცია მიჰყიდა (6487 წიგნი). ამერიკის სამოქალაქო ომის შემდეგ კონგრესის ბიბლიოთეკამ მეტი მნიშვნელობა შეიძინა და ზრდა იწყო, რის გამოც მისთვის ცალკე შენობა აშენდა, სადაც ასევე გადავიდა ბიბლიოთეკის საავტორო უფლებების სადეპოზიტო ინფორმაცია. XX საუკუნეში სწრაფი ექსპანსიის პერიოდში ბიბლიოთეკა წამყვან საზოგადოებრივ როლს იძენს.

ბიბლიოთეკის მთავარი მისია კონგრესის წევრების მიერ მოთხოვნილი ინფორმაციის მოძიებაა კონგრესის კვლევითი ცენტრის მეშვეობით. მიუხედავად იმისა, რომ ის საზოგადოებისთვის ღიაა, წიგნების გატანა მხოლოდ უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეებსა და მაღალი რანგის სახელმწიფო მოხელეებს შეუძლიათ. აშშ-ის საავტორო უფლებების ოფისის მეშვეობით ბიბლიოთეკა აშშ-ში გამოცემული ყველა წიგნის, პამფლეტის, რუკის, ნაბეჭდის ან მუსიკის ასლს იღებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* კონგრესის ბიბლიოთეკის ისტორია
* American Memory

კატეგორია:ეროვნული ბიბლიოთეკები
კატეგორია:აშშ-ის ბიბლიოთეკები
კატეგორია:ვაშინგტონის მუზეუმები
კატეგორია:აშშ-ის კონგრესი
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
პატარა ცემი

**პატარა ცემი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, ტბის თემში. მდებარეობს მდინარე ბორჯომულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1370 მეტრი, ბორჯომიდან 21 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.

პატარა ცემი მთის კლიმატური კურორტია. სამკურნალო ფაქტორია მთის ჰავა. სამედიცინო ჩვენება: ფილტვის, ლიმფური კვანძებისა და პლევრის ტუბერკულოზის დახურული ფორმა.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის კურორტები
მირიანი

**მირიანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კავთისხევის თემში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარცხენა მხარეს. რკინიგზის ბაქანი. ზღვის დონიდან 500 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 81 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოკამი (კასპის მუნიციპალიტეტი)

**ოკამი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: თეზი, იგოეთი, მრგვალი ჭალა, ფერმა, ჩანგილარი). მდებარეობს მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 650 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

სოფელი შედის ქართული ღვინო „ოკამის“ მიკროზონაში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1401 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოკამის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ოკამის წმინდა გიორგის ეკლესია
*ოკამის ნამოსახლარი გორა

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნიგოზა

**ნიგოზა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კოდისწყაროს თემში.

## მოსახლეობა 
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 123 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნიგოზის მეორე სამაროვანი
*ნიგოზის ნამოსახლარი
*ნიგოზის ნასოფლარი
*ნიგოზის პირველი სამაროვანი
*ნიგოზის სამაროვანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოძვი

**მოძვი** — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჯალაურთის თემი), მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ფრონის (ყვირილის აუზი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, საჩხერიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 738 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პანტიანი (კასპის მუნიციპალიტეტი)

**პანტიანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ჭალის  თემში. მდებარეობს მდინარე ლეხურის ხეობაში. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 66 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პანტიანის წმინდა გიორგის ეკლესია
*პანტიანის ჯვარპატიოსნის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოხვა

**მოხვა** — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ცხომარეთის თემი). მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი, საჩხერიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 271 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნიგვზარა

**ნიგვზარა** — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (კორბოულის თემი), მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე. ზღვის დონიდან 940 მეტრი, საჩხერიდან 21 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 592 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მწყერისციხე

**მწყერისციხე** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში (კლდეეთის თემი). მდებარეობს მდინარეების ბორიმელისა და თურუნის (ყვირილის აუზი) შესართავთან. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, ზესტაფონიდან 7 კილომეტრი.

სოფლის სახელწოდება მოდის ციხესიმაგრიდან, რომელიც წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნეში. შემორჩენილია მისი ნანგრევები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 43 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*მწყერისციხის რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნოსტე

**ნოსტე** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ახალციხის  თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 920 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით. მეტეხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგურიდან) 13 კმ.

სოფლის მახლობლად ძველი ნასახლარია — გიორგი სააკაძის ყოფილი ციხე-დარბაზი, ხოლო სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით ორი ეკლესიაა სამება და ღვთისმშობელი.

## ისტორია
ნოსტე სააკაძეთა საგვარეულოს ეკუთვნოდა. სააკაძეების გვარის ძირითადი შტო (სამეფო აზნაურები) ატენის ხეობის ზემო ნაწილში ტანასწყლის ხეობასა და რაზმითის მთის მიდამოებში სახლობდა. აქ იყო მათი ძველი სამკვიდრო სოფლები ფელი და კიკნათბერი. XV საუკუნიდან სააკაძეებმა დაიწყეს თავისი მამულების გაფართოება თეძმის ხეობაში, რაშიც დიდი წვლილი შეიტანა გიორგის მამამ სიაუშმა და ბიძებმა. ეს საქმე წარმატებით დაასრულა მოურავმა (1609 წლიდან) გიორგი სააკაძემ (დაახლოებით 1580-1629 წწ.). მან თავისი საგვარეულოს პოლიტიკური რეზიდენცია ფელიდან ნოსტეში გადმოიტანა. ნოსტე სამიმოსვლო გზებით იყო დაკავშირებული ქართლის სხვა რაიონებთან და ახლოს იყო მეფეთა ერთ-ერთ საზაფხულო რეზიდენციასთან — ცხირეთთან. 1611 წელს ნოსტეში გამართულ ნადიმზე ნახა პირველად მეფე ლუარსაბ II-მ გიორგი სააკაძის და. თავადების წინააღმდეგობის მიუხედავად ლუარსაბ მეფემ იქორწინა გიორგის დაზე. 1612 წელს გიორგი სააკაძის აღზევების გამო განაწყენებულმა დიდგვაროვანმა თავადებმა ნოსტე დაარბიეს. მოურავი სპარსეთში გაიქცა. მხოლოდ სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ შესძლო მან რეზიდენციის აღდგენა (1620-1625 წწ.). 1626 წელს ნოსტე კვლავ დაარბიეს თავადებმა და სააკაძისეული მამულები მიიტაცეს. XVII საუკუნის 30-იან წლებში როსტომ მეფემ სააკაძის ცოლ-შვილს მამულები დაუბრუნა.

ბატონყმობის გაუქმებამდე მებატონეთაგან შევიწროებულ ნოსტეს გლეხებს არაერთხელ მოუწყვიათ შეიარაღებული გამოსვლები. 1858 წელს მებატონე თარხნიშვილების გლეხებმა უარი განაცხადეს გადასახადებზე. მოხდა შეიარაღებული შეტაკება. გლეხებთან მოსალაპარაკებლად მთავრობამ იასაული გაგზავნა. აღელვებული გლეხები მას სიკვდილით დაემუქრნენ. ხელისუფლებამ მოთავენი დააპატიმრა. ზოგი მათგანი გადაასახლეს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 254 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნოსტეს ნათლისმცემლის ეკლესია
*მუხაურის წმინდა გიორგის ეკლესია
*ოძისის წმინდა გიორგის ეკლესია
*ნოსტეს წმინდა სტეფანეს ეკლესია
*გველდესი
*კორუმტყე
*მუხაურის ნასოფლარი
*მღებრისუბანი
*ოძისი (ნასოფლარი)
*სააკაძეთა ნასახლარი
*წითლობი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები