open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
როდერ ჩაჩანიძე

**როდერ ივანეს ძე ჩაჩანიძე** (დ. 12 ივნისი, 1939, შუქრუთი) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი. საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი (1970). ღირსების ორდენის კავალერი (1999).

## ბიოგრაფია
როდერ ჩაჩანიძე დაიბადა 1939 წლის 12 ივნისს ჭიათურაში, სოფელ შუქრუთში, პედაგოგის ოჯახში. დაწყებითი განათლება შუქრუთის სკოლაში მიიღო. შემდგომ  სწავლა გააგრძელა მუშა-ახალგაზრდობის მე-3 საშუალო სკოლაში. 1963 წელს დაამთავრა ქუთაისის სამთო ტექნიკუმი.

1963 წლიდან როდერ ჩაჩანიძე ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის მსახიობია. უკვე 60 წელზე მეტია, რაც სცენაზე მოღვაწეობს. მას 200-ზე მეტი როლი აქვს განსახიერებული.  ძირითადად სახასიათო როლებს ასრულებდა. ნათამაშები აქვს შემდეგ სპექტაკლებში: „ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“, „სანამ ურემი გადაბრუნდება“, „პატარა უფლისწული“, „სოლომონ მორბელაძე“, „მსხვერპლი“, „ვინ არის დამნაშავე“, „მეტამორფოზები“, „ნაცარქექია“, „სტუმარ-მასპინძელი“, „ირინეს ბედნიერება“, „ვარსკვლავბიჭუნა“, „მუსუსი“, „მაკნატუნა“ და სხვა. გადაღებულია აგრეთვე ქართულ მხატვრულ ფილმებში - სახასიათო ეპიზოდურ როლებში.

2015 წლიდან არის ჭიათურის საპატიო მოქალაქე, 2016 წელს თეატრალური საზოგადოების მიერ მიენიჭა ქართული თეატრის ამაგდარის წოდება, ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის 120 წლის იუბილეზე გაიხსნა მისი სახელობის ვარსკვლავი.

## ფილმოგრაფია
* 1968 : განგაში
* 1971 : ეპისკოპისი ნადირობაზე (დიაკონი)
* 1973 : შერეკილები
* 1977 : სამანიშვილის დედინაცვალი
* 1978 : ყვარყვარე
* 1979 : უბედურება
* 1982 : მარადისობის კანონი
* 1982 : ვერსათრიელა
* 1984 : აქედანა და შენამდე

## ჯილდოები და აღიარება
* 1970 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1997 — ღირსების მედალი
* 1999 — ღირსების ორდენი
* 2015 — ჭიათურის საპატიო მოქალაქე

## რესურსები ინტერნეტში
*როდერ ჩაჩანიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია
*
*ჭიათურის აკაკი წერეთლის სახელობის სახელმწიფო პროფესიული დრამატული თეატრი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ჭიათურის საპატიო მოქალაქეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
არი

მინი|1 არი ჰექტარში
**არი** (საერთაშორისო აღნიშვნა: **а**;  < ) — მიწის ფართობის საზომი ერთეული, მეტრულ სისტემაში. 

1 არი = 100 მ² = ¹/100 ჰა.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*„არი“ — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ფართობის საზომი ერთეულები
როშის საზღვარი

**როშის საზღვარი** — კრიზისული მანძილი, რომელზე ახლოს გრავიტაციული ძალების დამანგრეველი მოქმედების გამო პლანეტას არ შეიძლება ჰყავდეს თანამგზავრი. გამოიკვლია ფრანგმა ასტრონომმა ე. როშმა, რომლის თანახმად, თხევადი თანამგზავრებისათვის როშის საზღვარი პლანეტის ორნახევარ რადიუსს ეტოლება. აქედან გამომდინარე, 1848 წელს როშმა დაასკვნა, რომ სატურნის რგოლი, რომელიც ამ პლანეტიდან მის 2.3 რადიუსზე უფრო ახლოსაა, მცირე ზომის მყარი ნაწილაკებისაგან შედგება. 1947 წელს ჰ. ჯეფრიზმა დაადგინა, რომ პლანეტების მოქცევითი ძალებით მყარი თანამგზავრი მხოლოდ მაშინ იმსხვრევა, თუ ის საკმაოდ დიდია (იუპიტერის შემთხვევაში — 500 კმ). 

Roche limit (far away sphere).svg|„თხევადი“ თანამგზავრის მიახლოება: ცენტრალური სხეულიდან დიდ მანძილზე, თანამგზავრის ფორმა თითქმის სფერულია.
Roche limit (tidal sphere).svg|როდესაც როშის ზღვარს უახლოვდება, თანამგზავრი დეფორმირდება მოქცევის ძალებით.
Roche limit (ripped sphere).svg|როშის საზღვრის ტოლ მანძილზე, მოქცევის ძალები და თვით გრავიტაციული ძალები გათანაბრდება, ნებისმიერი არასტაბილურობა იწვევს თანამგზავრის განადგურებას.
Roche limit (top view).svg|ორბიტალური სიჩქარე დამოკიდებულია ორბიტალურ რადიუსზე (წითელი ისრებით), ასე რომ, როდესაც თანამგზავრი განადგურებულია, მისი შემადგენელი ნაწილაკები ნაწილდება მის ორბიტაზე.
Roche limit (ring).svg|გარკვეული პერიოდის შემდეგ, იქმნება რგოლი თანამგზავრის ნარჩენებისგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ასტროფიზიკა
კატეგორია:გრავიტაცია
კატეგორია:კოსმოსური მეცნიერება
თერმები

[250პქ|მინი|რომაული თერმები ქალაქ [ბათი|ბათში, ინგლისში.]]
**თერმები** ( < ) — საზოგადოებრივი აბანოები რომში. თავისი ძირითადი ფუნქციის გარდა, იყენებდნენ სხვა დანიშნულებითაც (სპორტული, საგანმანათლებლო, სოციალური), იყო დასვენების ადგილიც. სხვა პატარა კერძო აბანოებისგან (balneae) განსხვავებით, თერმები ორგანიზებული იყო სახელმწიფოს ან საქალაქო თემის მიერ და ღია იყო ყველასთვის.

როგორც შენობის ტიპი, ჩამოყალიბდა ძვ. წ. II საუკუნეში. ძირითად შენობას ჰქონდა სიმეტრიული გეგმა, რომლის ღერძზე განლაგებული იყო რამდენიმე ოთახი — ფრიგიდარიუმი, ტეპიდარიუმი, კალდარიუმი (ცივი, თბილი, ცხელი აბანოები). ზოგიერთ თერმაში იყო ორთქლის აბანო – სუდატორიუმი (ტენიანი ორთქლის აბანო) და ლაკონიკუმი (მშრალი ორთქლის აბანო). თერმებში შესაძლოა ყოფილიყო აპოდიტერიუმი (გასახდელი), ოთახები მასაჟისათვის, ბურთის სათამაშოდ, აუზები, ბიბლიოთეკა, ექსედრები (ნახევარწრიული ღრმა ნიშები დასაჯდომებით) საუბრებისთვის. გარე პერიმეტრზე განლაგებული იყო ღია კოლონადები, პალესტრები. იმპერიის ეპოქაში დაიწყეს დიდი ზომის და დიდებული მორთულობის თერმების მშენებლობა („საიმპერიო ტიპის“). მათთვის დამახასიათებელი იყო ძირითადი სათავსების ორმაგი სიმეტრია მთავარი ღერძის გასწვრივ. რომში ყველაზე მეტად ცნობილი იყო აგრიპას, ტიტუსის, ტრაიანეს, კარაკალას, დიოკლეტიანეს თერმები.

## სქოლიო 
კატეგორია:რომაული აბანოები
გიორგი მამუჩიშვილი

**გიორგი ნიკოლოზის ძე მამუჩიშვილი** (დ. 23 მაისი, 1916, ხაშმი, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი — გ. 1997, თელავი) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1990).

## ბიოგრაფია
1933–1936 წლებში სწავლობდა რუსთაველის თეატრთან არსებულ სტუდიაში. 1936–1940 წლებში იყო რუსთაველის, ხოლო 1940-იდან – თელავის თეატრის მსახიობი. შესრულებული აქვს გურიელის (შ. დადიანის „ნაპერწკლიდან“), სიმონის (ი. მოსაშვილის „მისი ვარსკვლავი“), მეწისქვილის (პ. კაკაბაძის „ყვარყვარე თუთაბერი“), მეფის (გ. ქელბაქიანის „თქმულება სიყვარულზე“), იანვარას (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), დათოს (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), ბერიკას (გ. ერისთავის „ყვარყვარე ათაბაგი“), ურაზმაგის (ს. კლდიაშვილის „ირმის ხევი“), ჯანდიერის (ა. წერეთლის „ბაში-აჩუკი“) და სხვა როლები. გადაღებულია ქართულ მხატვრულ ფილმებში: „გოლა, შემთხვევა ზურგში“ (რეჟ. გ. მატარაძე, 1980), „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“ (იორამი, რეჟ. გ. ლევაშოვ-თუმანიშვილი, 1984)

## ჯილდოები და აღიარება
* 1965 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1990 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* გიორგი მამუჩიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* გიორგი მამუჩიშვილი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
დევიდ ჯუიტი

**დევიდ ჯუიტი** (; დ. 1958) — ამერიკელი ასტრონომი, ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომიის ინსტიტუტის პროფესორი. აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2005).

## ბიოგრაფია 
დევიდ ჯუიტი დაიბადა 1958 წელს ინგლისში. 1979 წელს დაამთავრა ლონდონის უნივერსიტეტი. 1980 წელს მან მიიღო კალიფორნიის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის მაგისტრის ხარისხი, ხოლო 1983 წელს მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი ასტრონომიაში იქვე. მისი ინტერესები მოიცავს მზის სისტემის ტრანსნეპტუნის რეგიონის შესწავლას, მზის სისტემის ფორმირების ისტორიას და კომეტების ფიზიკურ თვისებებს. 1992 წლის აგვისტოში ჯეინ ლუსთან ერთად აღმოაჩინა კოიპერის სარტყელის პირველი ობიექტი (15760) ალბიონი. ამ აღმოჩენისთვის მას 2012 წელს მიენიჭა პრესტიჟული შაოსა და კავლის პრემიები..

## რესურსები ინტერნეტში
* Curriculum vitae
* Video interview
* David Jewitt website

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰისარლი (პაზარის რაიონი)

**ჰისრალი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 33 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 258 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ ჰისარლის ძველი სახელია კოკსოვათი. ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს სოფლის სახელი დაწერა როგორც კოკსოვათი. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც კოსკოვატი. რიხარდ კიპერტის 1908 წლის რუკაზე მოხსენიებულია როგორც „კოკსოვანი“.

სოფელი კოკსოვატი ან კოსკოვატი მდებარეობდა ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ პერიოდში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, მას შემდეგ რაც 1461 წელს გაანადგურეს ტრაპიზონის იმპერია, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს. თუმცა, ეს დასახლებული პუნქტი ოსმალურ ჩანაწერებში სოფლად არ მოიხსენიება.

სოფელი კოკსოვათი ან კოსკოვათი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს, ლაზისტანის რეგიონში კვლევითი ექსპედიციის დროს, ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც კოკსოვატი (Коксоват). ამ პერიოდში თორდოვატისა და კოკსოვათის სოფლების მოსახლეობის რაოდენობა ერთად იყო მოცემული. ამ ორ დასახლებულ პუნქტში 86 კომლში 401 ადამიანი ცხოვრობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ორთაიოლი (პაზარის რაიონი)

**ორთაიოლი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 50 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 13 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 156 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის აღწერაში, ლაზურად აღნიშნულია როგორც „მელესკური“, რაც ნიშნავს „მოპირდაპირე ხეობას“. სოფელში მდებარეობს ორთაიოლის ხიდი და 1899 წელს აშენებული მეჩეთი.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
ორნექი (პაზარის რაიონი)

**ორნექი** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 34 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 17 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 262 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1854 წლის გერმანულ წყაროში და 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში მოხსენიებულია როგორც „ვენეკი“ (Venek), რაც ჰემშინურ ენაზე ნიშნავს „მონასტერს“. 1913 წელს გამოქვეყნებულ გერმანულ წყაროში კი იგი მოხსენიებულია როგორც „ბენეკი" (Benek). სოფელში არის მეჩეთი, რომელიც 1870 წელს ააშენეს.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
ედვარდ დანიელსონი

**ედვარდ დანიელსონი** (; დ. 1939 — გ. 2005) — ამერიკელი ინჟინერი და ასტრონომი.

1979 წლის 8 ივლისს მან და ამერიკელმა ასტრონომმა დევიდ ჯუიტმა საპლანეტათაშორისო სადგურის ვოიაჯერ 2-ის მიერ გადაღებულ სურათებზე აღმოაჩინეს პლანეტა იუპიტერის თანამგზავრი ადრასტეა.

1982 წლის 16 ოქტომბერს, 43 წლის ედვარდ დანიელსონმა და 24 წლის დევიდ ჯუიტმა 200 დიუმიანი ჰეილის ტელესკოპით, 1911 წლის შემდეგ პირველებმა გადაუღეს სურათი შემობრუნებულ ჰალეის კომეტას. კალიფორნიის ასტრონომებმა კომეტა აღმოაჩინეს, როდესაც ის ჯერ კიდევ სატურნის ორბიტის მიღმა იყო, მზიდან 1.6 მილიარდ კილომეტრზე დაშორებით.

2009 წელს მის პატივსაცემად პლანეტა მარსის ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა დანიელსონი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ამერიკელი ინჟინრები
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
პაპათია (პაზარის რაიონი)

**პაპათია** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 42 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 5 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 263 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელ პაპათიას ძველი სახელწოდებაა პაპათი. ნიკო მარმაც 1910 წელს სოფლის სახელი ამგვარად ჩაწერა, თუმცა პაპათისა და ლამღოს სახელებს ერთი და იმავე დასახლებისთვის იყენებდა. ლაზური ტოპონიმი პაპათი, პაპილათის მსგავსად ნიშნავს „მღვდლის ადგილს“. კერძოდ, ქართველმა ისტორიკოსმა იური სიხარულიძემ აღნიშნა, რომ ამ ტოპონიმში „-ათ“ არის ადგილის მაწარმოებელი სუფიქსი, ხოლო სიტყვა „პაპა“  ლაზურად ნიშნავს „მღვდელს“.

სოფელი პაპათი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა 1461 წელს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.. თუმცა, პაპათი არ მოიხსენიება როგორც სოფელი არც 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაიეთის წელიწდეულში და არც 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში. ის რომ ეს დასახლება დღევანდელი იუჯეჰისარის სოფლის ნაწილი იყო, ჩანს იქიდან, რომ ნიკო მარი ერთი და იმავე დასახლებისთვის იყენებდა როგორც ლამღოს, ისე პაპათის სახელწოდებას. სოფელი პაპათი პირველად პაპათიას სახელით 1970 წლის საყოველთაო აღწერაში გამოჩნდა როგორც სოფელი. ამ დროს რიზეს პროვინციის პაზარის რაიონის ცენტრალურ უბანში შემავალი სოფლის მოსახლეობა 490 ადამიანისგან შედგებოდა. იუჯეჰისარის სოფლის მოსახლეობის შემცირება 1965 წლის 964 ადამიანიდან 1970 წელს 643 ადამიანამდე მიუთითებს, რომ პაპათია, რომელიც იუჯეჰისარის უბანი იყო, ცალკე სოფლად გარდაიქმნა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჰეროლდ ჯეფრიზი

**ჰეროლდ ჯეფრიზი** (; დ. 22 აპრილი, 1891, ფეტფილდი, დარემის საგრაფო — გ. 18 მარტი, 1989, კემბრიჯი) — ინგლისელი ასტრონომი და გეოფიზიკოსი. 

1914 წელს დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი. 1946-1958 წლებში იყო ამავე უნივერსიტეტის ასტრონომიის პროფესორი. ჯეფრიზის ძირითადი შრომები შეეხება დედამიწის აგებულების, მოძრაობისა და განვითარების საკითხებს. ააგო სეისმური ტალღების გარბენის დროითი მრუდი, რომელსაც ფართოდ იყენებენ დაშორებული მიწისძვრების კერათა ეპიცენტრების განსაზღვრისათვის მონაწილეობდა სხვა ვარსკვლავთან მზის შეჯახების შედეგად პლანეტათა სისტემის წარმოქმნის ჰიპოთეზის დამუშავებაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი ასტრონომები
სესიზდერე (პაზარის რაიონი)

**სესიზრდერე** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 44 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 255 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი სესიზდერეს ძველი სახელია **პაპილათი**. პაპილათი არის ლაზური ტოპონიმი, რომელიც ნიშნავს „მღვდლის ადგილს“. ქართველი ისტორიკოსი იური სიხარულიძე აღნიშნავს, რომ ამ ტოპონიმში „-ათ“ არის ადგილის მაწარმოებელი სუფიქსი, ხოლო სიტყვა „პაპა“ ლაზურში ნიშნავს „მღვდელს“ ან „პაპს“, და გვარი „პაპილოღლუც“ ამ სიტყვიდან არის წარმოქმნილი..  ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც „ბაპილათი“. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულსა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში ის მოხსენიებულია როგორც ბაპილათი. პაპილათი ასევე არის არჰავის რაიონის სოფელ არილის ძველი სახელიც.

სოფელი პაპილათი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ოსმალებმა ეს რეგიონი დაიპყრეს 1461 წელს, ტრაპიზონის იმპერიის დამხობის შემდეგ. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულის მიხედვით, ეს დასახლება ეკუთვნოდა ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას რაიონს. ის აღრიცხული იყო სოფელ საპოსთან  ერთად და ამ ორ სოფელში ცხოვრობდა 250 ადამიანი 62 ოჯახში. შესაძლოა ეს რიცხვი მხოლოდ მამაკაცების რაოდენობას აღნიშნავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა იყო: 71 ცხვარი, 48 თხა, 120 ძროხა, 15 ხარი, 5 კამეჩი და 5 ცხენი.

ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში ჩატარებული კვლევითი ექსპედიციის ჩანაწერებში აღნიშნა, რომ პაპილათის სოფელში 46 ოჯახში 269 ადამიანი ცხოვრობდა.

პაპილათი ან ბაპილათი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ათინას რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. ვინაიდან პაპილათი ან პაპილათი არ იყო თურქული სახელი, სოფლის სახელი 1959 წელს შეიცვალა სესიზდერედ.. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სესიზდერეს სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 679 ადამიანს, რომელთაგან 216 ადამიანმა იცოდა წერა-კითხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
სივრიქალე (პაზარის რაიონი)

**სივრიქალე** () — სოფელი პაზარის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 30 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პაზარიდან 7 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 166 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სივრიქალეს სოფლის ძველი სახელია თორდოვათი. ლაზური ტოპონიმი თორდოვათი (თორდოვათი) წარმოშობილია პიროვნულ სახელ თორდოსგან და ნიშნავს „თორდოს ადგილს“. ვარაუდობენ, რომ სოფლის სახელი მომდინარეობს თორდოვათის ციხესიმაგრიდან, რომელმაც თავის მხრივ სახელი მიიღო ლაზიკის ომში მებრძოლი ლაზი მეთაურის თეოდორესგან. ეს ტოპონიმი თურქულში შევიდა როგორც თორდივათი. 1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის სალნამესა და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში იგი მოხსენიებულია როგორც თორდივათი (توردیوات).

თორდოვათის სოფელი მდებარეობს ლაზეთის რეგიონში, რომელიც ანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში შედიოდა. ოსმალებმა, ტრაპიზონის იმპერიის 1461 წელს განადგურების შემდეგ, 1547 წელს ეს რეგიონიც სრულად დაიპყრეს.
1876 წლის ტრაპიზონის ვილაეთის სალნამეს მიხედვით, სოფელი ეკუთვნოდა ტრაპიზონის ვილაეთის ლაზისტანის სანჯაყის ათინას კაზას. მოსახლეობა შედგებოდა 41 კომლისგან, სადაც ცხოვრობდა 146 ადამიანი. თუმცა, სავარაუდოდ, ეს რიცხვი მხოლოდ მამრობითი სქესის მოსახლეობას მოიცავდა. სოფელში დასაბეგრი პირუტყვის რაოდენობა შეადგენდა 38 ცხვარს, 21 თხას, 135 ძროხას და 15 ხარს.

კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმაც 1910 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობისას დაწერა, რომ ათინას კაზაში იყო 69 სოფელი და ამ სოფლებიდან 64-ში ლაპარაკობდნენ ლაზურად. თორდოვათის სოფელიც დაასახელა ლაზურენოვან დასახლებებს შორის. მარის ინფორმაციით, თორდოვათის სოფელში ყველა მენავეობითა და მეზღვაურობით იყო დაკავებული. დასახლება სახელად კალეჯიკი იყო თორდოვათის ნავსადგური.

თორდოვათის ან თორდივათის სოფელი პირველი მსოფლიო ომის დროს რუსების ხელში გადავიდა. რუსული მმართველობის პერიოდში, 1917 წელს ლაზეთის რეგიონში კვლევითი მოგზაურობის დროს ქართველმა ენათმეცნიერმა იოსებ ყიფშიძემ სოფლის სახელი რუსულად დაწერა როგორც თორდევათი (Тордеват). ამ დროისთვის თორდოვათისა და კოქსოვათის სოფლების მოსახლეობა ერთად იყო მოცემული. ამ ორ დასახლებაში 86 კომლში 401 ადამიანი ცხოვრობდა.

თორდოვათის ან თორდივათის სოფელი, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიის მიხედვით, ეკუთვნოდა რიზეს ვილაეთის ათინას კაზას ცენტრალურ ნაჰიეს. 1935 წლის საყოველთაო აღწერაში ართვინისა და რიზეს ვილაეთების გაერთიანებით შექმნილ ჩორუჰის ვილაეთში იმავე ადმინისტრაციულ პოზიციას ინარჩუნებდა და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 641 ადამიანს. თუმცა ათინას კაზას სახელი შეიცვალა პაზარად. რადგან თორდოვათი ან თორდივათი არ იყო თურქული, სოფლის სახელი 1959 წელს  შეიცვალა და ეწოდა სივრიქალე. ჩანს, რომ სოფელს ახალი სახელი მიენიჭა თორდოვათის ციხესიმაგრის გამო. 1965 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სივრიკალეს სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 449 ადამიანისგან, რომელთაგან 166 იცოდა წერა-კითხვა.

სოფლის მეჩეთი გაიხსნა 1856 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:პაზარის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
კლდის დამანი

**კლდის ჰირაქსი** (*Procavia Capensis*) — მცირე ზომის ძუძუმწოვარი ცხოველი ჰირაქსების ოჯახიდან. ის გავრცელებულია აფრიკასა და ახლო აღმოსავლეთში და ცნობილია კლდოვან ტერიტორიებზე ცხოვრებით.

## აღწერა 
კლდის ჰირაქსი საშუალოდ 30–60 სმ სიგრძის ცხოველია, რომლის წონა 2–4 კგ-მდე აღწევს. მისი ბეწვი რბილი და მოკლეა, ფერი კი მონაცრისფრო-ყავისფერია, რაც კარგად ეხმარება მას კლდოვან გარემოში შენიღბვაში. კლდის ჰირაქსს აქვს მოკლე ფეხები და მძლავრი ბრჭყალები, რომლებიც კლდეზე მოჭიდებას უწყობს ხელს.

## ქცევა და კვება 
კლდის ჰირაქსები დღის ცხოველები არიან და ძირითადად ჯგუფებში ცხოვრობენ. მათი კვება მოიცავს ბალახებს, ფოთლებს, ხილისა და ქერქის ნაწილებს. ისინი მჭიდროდ არიან დაკავშირებული კლდოვან ტერიტორიებთან, სადაც თავს იგრძნობენ უსაფრთხოდ მტაცებლებისგან.

## გავრცელება და ჰაბიტატი 
კლდის ჰირაქსი გვხვდება სუბ-საჰარულ აფრიკაში და ახლო აღმოსავლეთის რეგიონებში. ის კლდოვან, მშრალ ჰაბიტატებში ცხოვრობს და ხშირად ჩანს მთა-კლდეებზე ან კლდოვან ბზარებში. მისი ჰაბიტატი მოიცავს მშრალ სავანებს და ნახევრადუდაბნოებს.

## გამრავლება 
კლდის ჰირაქსი მონოგამიური ცხოველია. მათი მაკეობა გრძელდება დაახლოებით 6-8 თვე, რის შემდეგაც დედალი შობს 1-4 ნაშიერს. ახალშობილები იბადებიან თვალებგახელილნი და სწრაფად ვითარდებიან.

## საფრთხეები 
კლდის ჰირაქსის პოპულაცია სტაბილურია, თუმცა მისი ჰაბიტატების შემცირება ადამიანის საქმიანობის გამო შესაძლოა საფრთხეს უქმნიდეს მას. ისინი ასევე არიან მტაცებლების, მაგალითად, არწივებისა და დიდი კატების საკვები.

## საინტერესო ფაქტები 
- კლდის ჰირაქსი გენეტიკურად ყველაზე ახლოს დგას სპილოსთან, მიუხედავად მათი ზომობრივი განსხვავებისა.
- მათ აქვთ უნარი სხეულის ტემპერატურის რეგულირებაში და ხშირად მზეზე წოლით თბებიან.

## წყაროები 
- IUCN Red List: *Procavia Capensis*.
- სხვადასხვა ბიოლოგიური კვლევები.

კატეგორია:აფრიკის ძუძუმწოვრები
როუზ უილიამსი

**როუზ უილიამსი** (დ. 18 თებერვალი, 1994) — ინგლისელი მსახიობი ლონდონიდან. ის მონაწილეობს ტელესერიალ სამეფოში, როგორც პრინცესა კლოდი და შარლოტა ჰეივუდი ტელესერიალ სანდიტონში.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება 
უილიამსი დაიბადა ილინგში, დასავლეთ ლონდონში 1994 წლის 18 თებერვალს. დედამისი მუშაობდა კოსტიუმების დიზაინერად, მამა კი მებაღედ. 

მისი პირველი სამუშაო იყო ტანსაცმლის მაღაზიაში Dover Street Market-ში, როდესაც ის 17 წლის იყო. მან შეისწავლა მოდა და 18 წლის ასაკში გადაწყვიტა მსახიობობა.

## კარიერა 
უილიამსმა მთავარი როლი შეასრულა 2019 წლის ტელესერიალ სანდიტონში, ჯეინ ოსტინის დაუმთავრებელი რომანში.[1] მისი როლი „სამეფოში“ მოითხოვდა მის ტორონტოში ცხოვრებას სამი წლის განმავლობაში.[2]

უილიამსს ჰქონდა მთავარი როლი ბრიტანულ საშინელებათა ფილმში The Power. უილიამსს ასევე აქვს მეორეხარისხოვანი როლი ფილმ „Mrs. Harris Goes to Paris,“ რომელშიც მთავარ როლს ასრულებს ლესლი მანვილი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ვეფხია თუთარაშვილი

**ვეფხია თუთარაშვილი** (დ. 1972, გორი — გ. 1989) — ქართველი სამხედრო პირი.

## ბიოგრაფია 
17 წლის ვეფხია თუთარაშვილი 1989 წლის 26 დეკემბერს თამარაშენის მისადგომებთან შეტაკების დროს დაიღუპა. სოფელ თამარაშენში იყო მისი სახელობის სკოლაც. 

## ლიტერატურა 
* უკვდავება : საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობისათვის შიდა ქართლსა და აფხაზეთში დაღუპულ მეომართა ბიოგრაფიები. ნაწილი 2 / საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაცია, საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო. თბ., 2004. გვ.196; radiotavisupleba.ge; შექმენი საკუთარი ისტორია: mematiane.ge

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გორში დაბადებულები
A Mess of Blues

**„A Mess of Blues“** — სიმღერა, რომლის თავდაპირველი ვერსია ჩაწერილია ელვის პრესლის მიერ RCA Records-ისთვის 1960 წელს. სიმღერა დაწერილია დოკ პომუსისა და მორტ შუმანის მიერ. მიუხედავად იმისა, რომ იგი გამოვიდა, როგორც B-გვერდი " It's Now or Never ", სიმღერამ მიაღწია 32-ე ადგილს აშშ-ში და მე-2 ადგილს დიდ ბრიტანეთში, როგორც A-მხარემ.

სიმღერა გამოქვეყნებულია Elvis Presley Music, Inc.-ის მიერ.

ჩანაწერი გამოჩნდა 1968 წლის RCA Victor-ის კრებულში ''Elvis's Gold Records Volume 4*.

## პერსონალი 
წყარო კიტ ფლინისგან. 

**The Blue Moon Boys**

* ელვის პრესლი - წამყვანი ვოკალი, აკუსტიკური რიტმული გიტარა
* სკოტი მური - წამყვანი გიტარა
* DJ Fontana - დასარტყამი

; დამატებითი მუსიკოსები

* ჰენკ გარლანდი - ექვსსიმიანი ბას გიტარა
* ბობ მური - კონტრაბასი
* ფლოიდ კრამერი - ფორტეპიანო
* ბადი ჰარმანი - დასარტყამი
* The Jordanaires (გორდონ სტოკერი, ნილ მეთიუსი, ჰოიტ ჰოკინსი, რეი უოკერი) - ფონური ვოკალი

## Status Quo-ს ვერსია 
„A Mess of Blues“-ის ალტერნატიული ვერსია შეასრულა ბრიტანულმა როკ ჯგუფმა Status Quo 1983 წელს. იგი შეტანილი იყო ალბომში *Back to Back'' Status Quo discography [2], რომლიდანაც იგი იყო მეორე ბრიტანული სინგლი, რომელმაც მიაღწია პიკს მე-15 პოზიციაზე.

ბეჭდვის შეცდომის გამო, ამ გამოშვებისთვის გარეკანის რამდენიმე ასეული ასლი დაიბეჭდა წინა და უკანა ფოტოების გადანაცვლებით.

### ტრეკების ჩამონათვალი 
#### 7" სინგლი 
# "A Mess of Blues" (პომუსი/შუმანი) (3:22)
# "Big Man" (ლანკასტერი/გრინი) (3:40)

#### 12" სინგლი 
# "A Mess of Blues" (გაფართოებული ვერსია) (პომუსი/შუმანი) (4:48)
# "Big Man" (ლანკასტერი/გრინი) (3:40)
# "Young Pretender" (როსი/ფროსტი) (3:32)

სიმღერა ჩაწერილია ტომ ჯონსის და ჯულს ჰოლანდის, პიტერ და გორდონის, ჯონ ჰიატის, ჯეფ ჰილის, ალექსის კორნერის, დელბერტ მაკკლინტონის, ლი კურტის და the All-Stars-ის, ჰენრი მაკკალოუს ბლუზ ბენდის, სკოტი მურის და პოლ ანსელის, რობერტ გორდონის, კრის სპედინგის და The Jordanaires-ის, PJ Proby-ს, კრის უილსონისა და ლედ ზეპელინის მიერ პოპურის სახით. 

## ჩარტის ისტორია 
; ელვის პრესლი

; Status Quo

## სქოლიო 
# Keith Flynn.
# Status Quo discography 
# Mess of Blues
# "Flavour of New Zealand, 27 October, 1960"
# Joel Whetburn's Top Pop Singles 1955-1990 - ISBN 089820-089-X

კატეგორია:1960 წლის სიმღერები
კატეგორია:1983 წლის სინგლები
კატეგორია:ელვის პრესლის სიმღერები
კეფალოსი

**კეფალოსი** () – ჰერას ვაჟი, პროკრიდეს მეუღლე. იგი იყო მთელ საბერძნეთში სილამაზით განთქმული ყმაწვილი და უბადლო მონადირე.

## ლეგენდა
ერთხელ, განთიადისას, კეფალოსი წასასვლელად ემზადებოდა. იგი შეამჩნია ეოსმა- განთიადის ქალღმერთმა; ამ უკანასკნელმა გაიტაცა კეფალოსი და თავისთან წაიყვანა. კეფალოსი ძლიერ დაღონებული იყო, რადგან მას მხოლოდ პროკრიდე უყვარდა, ამიტომ ის დიდხანს ევედრებოდა ეოსს უკან გაშვებას, მაგრამ ქალღმერთს ენანებოდა მშვენიერი ყმაწვილის გაშვება. ბოლოს ეოსმა თქვა: კარგი, გაგიშვებ, მაგრამ ადრე თუ გვიან, შენ დარწმუნდები პროკრიდეს ორგულობაში და ინანებ მისთვის ასეთ თავდადებასო. გაშვების წინ მან კეფალოსი დაითანხმა ცოლის ერთგულების გამოცდაზე. ეოსმა მას სახე შეუცვალა და გაუშვა ათენში.

იგი, ვითომ უცხო, მივიდა პროკრიდესთან და სიყვარული აუხსნა. თავიდან პროკრიდე დიდხანს არ იკარებდა უცხო მამაკაცს, თუმცა ბოლოს მისი ხასიათი მოტყდა და უცნობს გაუღიმა. მაშინ კეფალოსმა კვლავ საკუთარი სახე მიიღო და შესძახა: "შე უპირო, მე ხომ შენი ქმარი ვარ!" გაოგნებულმა ქალმა ხმა ვერ ამოიღო, თავი დახარა და ქმრის სახლიდან წავიდა. კეფალოსმა დიდხანს ვერ გაძლო პროკრიდეს გარეშე, წავიდა, მონახა და კვლავ დაიბრუნა საყვარელი ცოლი. მათ კიდევ დიდხანს იცხოვრეს ბედნიერად. კეფალოსი დილაადრიან მიდიოდა სანადიროდ და საღამოობით ბრუნდებოდა პროკრიდესთან. ერთხელ, ნადირობისას, ის ჩვეულებრივ მღეროდა :"ო, გრილო სიო, მოდი ჩემთან, მომეალერსე, შემოეხვიე ჩემს ღია გულ-მკერდს!" ერთ გამვლელს ეს სიმღერა შემოესმა და პროკრიდეს ამბავი მიუტანა- შენი ქმარი ნადირობისას ვიღაც ფერიას ეძახდა და მისვლას ევედრებოდაო. მეორე დღეს, დაეჭვებული პროკრიდე მალულად გაჰყვა ქმარს ტყეში და ბუჩქებს ამოეფარა. როცა კეფალოსმა  იგივე სიმღერა გაიმეორა, პროკრიდე თითქოს დარწმუნდა ქმრის ორგულობაში, გული აუძგერდა და შეირხა. კეფალოსს ეგონა, რომ ბუჩქებს უკან ნადირი იყო, ჰკრა ხმალი და მოკლა. როდესაც მან ქალის კვნესა გაიგონა, კეფალოსი მივარდა, თუმცა უკვე გვიანი იყო- პროკრიდე კვდებოდა. ეს უკანასკნელი ევედრებოდა, რომ ის სიო მაინც არ შეერთო ცოლად, რომელსაც ის ეძახდა. კეფალოსმა გაიგო ცოლის მოსვლის მიზეზი და დაუწყო ფიცით მტკიცება, რომ არაფერი მსგავსი არ ხდებოდა, თუმცა პროკრიდეს აღარაფერი ესმოდა.

გადმოცემის თანახმად, კეფალოსი, როგორც ცოლის უნებლიე მკვლელი, არეოპაგის ბრძანებით გადაასახლეს ათენიდან და ის დასახლდა თებეში. ეს უკანასკნელი დიდხანს იგლოვდა დაკარგულ ცოლს. თებეში იგი დაეხმარა ამფიტრიონს ჯადოსნური მელას დაჭერაში- მან მელას მიუსია არტემიდეს მიერ ნაჩუქარი ძაღლი. ლეგენდის მიხედვით, სირბილის დროს ძაღლიც და მელაც ქვად იქცნენ. ნადირობის შემდეგ კეფალოსმა მიიღო მონაწილეობა ომში და ერთ-ერთი კუნძულის მეპატრონე, რომელზეც იგი გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა. კუნძულს შემდგომში მისი სახელი ეწოდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ძველბერძნული მითების გმირები
კატეგორია:პედერასტი გმირები და ღვთაებები
ტაივანის გეოგრაფია

ტაივანი, ოფიციალურად ჩინეთის რესპუბლიკა, კუნძულოვანი ქვეყანაა აღმოსავლეთ აზიაში. **კუნძული ტაივანი**, წარსულში ცნობილი როგორც **ფორმოსა**, ჩინეთის რესპუბლიკის კონტროლქვეშ არსებული ტერიტორიების თითქმის 99%-ს შეადგენს. მთვარი კუნძულის ფართობი 35 808 კმ²-ია. მდებარეობს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროდან 180 კმ-ის დაშორებით, ტაივანის სრუტის გასწვრივ. კუნძულის ჩრდილოეთით აღმოსავლეთ ჩინეთის ზღვაა გაშლილი, აღმოსავლეთით ― ფილიპინის ზღვა, სამხრეთით ― ლუსონის სრუტე, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით ― სამხრეთ ჩინეთის ზღვა. ჩინეთის რესპუბლიკის დაქვემდებარებაშია რამდენიმე პატრა კუნძული, მათ შორის, პენგჰუს არქიპელაგი ტაივანის სრუტეში, კინმენისა და მატსუს კუნძულები ფუცზიანში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სანაპიროს მახლობლად და რამდენიმე კუნძული სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Taiwan datums, Open Source Geospatial Foundation Wiki
* National Parks of Taiwan, Construction and Planning Agency, Ministry of the Interior, Taiwan (ROC)
* Taiwan Pass, Tourism Bureau, Ministry of Transportation and communications, Taiwan (ROC)

კატეგორია:ტაივანის გეოგრაფია
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
ამერიკული პარტია

**ამერიკული პარტია** () — აშშ-ის პოლიტიკური პარტია, რომელიც 1843-1860 წლებში არსებობდა.
## პარტიის სახელწოდება
1843 წელს ქალაქ ნიუ-იორკში ჩამოყალიბდა პოლიტიკური გაერთიანება „ამერიკული რესპუბლიკური პარტია“. 1845 წელს გამოქვეყნდა კონვენცია, რომლითაც პოლიტიკურ გაერთიანებას „მკვიდრ ამერიკელთა პარტია“ დაერქვა. 1855 წელს პარტიას კვლავ შეეცვალა სახელი და „ამერიკული პარტია“ ეწოდა.

პარტიის მეტსახელი იყო **„Know Nothing“**(„არაფერი ვიცი“). ეს მეტსახელი პარტიის საიდუმლო ორგანიზაციაში გაჩნდა. პარტიის ერთ-ერთ წევრს ჰკითხეს მის საქმიანობაზე, რაზეც მან უპასუხა: „მე არაფერი ვიცი“. მოწინააღმდეგეები ამერიკული პარტიის წევრებს დაცინვით „არაფრის მცოდნეებს“ ეძახდნენ.
## ისტორია
1843 წელს ქალაქ ნიუ-იორკში ჩამოყალიბდა „ამერიკული რესპუბლიკური პარტია“, რომელიც მკაცრად დაუპირისპირდა ირლანდიელ და გერმანელ მიგრანტებს. 1844 წელს წარმომადგენელთა პალატაში ამერიკულმა პარტიამ მოიპოვა 6 მანდატი: ნიუ-იორკის შტატში 4 მანდატი, ხოლო პენსილვანიის შტატში – 2 მანდატი.    

1852 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ამერიკული პარტიის სახელით კენჭს იყრიდა პენსილვანიელი კონგრესმენი ჯეიკობ ბრუმი. საპრეზიდენტო არჩევნებში ბრუმმა მიიღო 0.1 %. 1854 წლის არჩევნებში ამერიკულმა პარტიამ არსებობის ისტორიაში საუკეთესო შედეგი დააფიქსირა და წარმომადგენელთა პალატაში 51 მანდატი მოიპოვა. 1856 წელს ამერიკული პარტიის წევრი ნათანიელ ბენქსი წარმომადგენელთა პალატის სპიკერი გახდა. 1856 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში ამერიკულმა პარტიამ საპრეზიდენტო კანდიდატად დაასახელა აშშ-ის მე-13 პრეზიდენტი მილარდ ფილმორი. საპრეზიდენტო არჩევნებში ფილმორმა მიიღო 21.5 % და მესამე ადგილზე გავიდა. 

აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს 1857 წელს მიღებული გადაწყვეტილების შემდეგ ამერიკული პარტიის მონობის მოწინააღმდეგეთა ფრაქციის წევრები შეუერთდნენ რესპუბლიკურ პარტიას, ხოლო ამერიკული პარტიის მონობის მომხრეთა ფრთამ ადგილობრივ და რეგიონულ დონეზე სამხრეთის რამდენიმე შტატში შეინარჩუნა გავლენები.

ამერიკული პარტიის წევრთა დარჩენილი ნაწილი 1860 წელს კონსტიტუციური კავშირის პარტიას შეუერთდა.

### ამერიკული პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატები 
## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1843 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ბეილი მედისონი

**ბეილი მედისონ რაილი** (; დ. 15 ოქტომბერი, 1999) — ამერიკელი და კანადელი მსახიობი, მომღერალი და სიმღერების ავტორი. ფლორიდაში, ფორტ-ლოდერდეილში დაბადებულმა მედისონმა მსახიობობა მხოლოდ ორი კვირის ასაკში დაიწყო და პირველი რამდენიმე წლის განმავლობაში ძირითადად სატელევიზიო რეკლამებში ჩანდა. მისმა დებიუტმა, როგორც *„*მეი ბელ აარონსმა*“* ფანტასტიკური დრამაში *„*ხიდი ტერაბიტიაში“ (2007), ადრეული ქება მოუტანა. ის ფართო აღიარება მოიპოვა ომის დრამატულ ფილმში *„*Brothers“ (2009) მონაწილეობით, რისთვისაც იგი იყო ნომინირებული კრიტიკოსების არჩევანის ფილმზე საუკეთესო ახალგაზრდა შემსრულებლისთვის. მედისონმა განაგრძო მონაწილეობა უამრავ საშინელებათა და თრილერ ფილმებში, დაწყებული „ნუ გეშინია სიბნელის“ (2010), მოიპოვა კივილის დედოფლის რეპუტაცია. ის კომერციული წარმატება მიაღწია მთავარ როლებს კომედიებში *„*Just Go with It*“* (2011) და *„*Parental Guidance*“* (2012), თუმცა ამ ფილმების კრიტიკული დამოკიდებულება ძირითადად უარყოფითი იყო.

მედისონმა გადაინაცვლა ტელევიზიაში მომდევნო წლებში, ჯერ განმეორებითი როლებით *„*The Haunting Hour: The Series“ (2010–2012), როგორც ახალგაზრდა ფიფქია „ფილმში ერთხელ“ (2012–2016) და როგორც მოზარდი ფსიქიკური ჯანმრთელობის მრავალი პრობლემის მქონე დრამატული სერიალი „The Fosters“ (2014–2015). მან შეასრულა ჰილარი ჰარისონის მთავარი როლები ფილმში „Trophy Wife“ (2013–2014) და გრეის რასელის ფილმში „Good Witch“ (2015–2021). მედისონმა შემდგომი ქება მოიპოვა და ყვირილი დედოფლის სტატუსი აღადგინა იმოგენ ადამსის მთავარი როლით მაქს სლეშერის საშინელებათა სერიალში „Pretty Little Liars“ (2022–2024), ამავე სახელწოდების ორიგინალური სერიების სპინოფი. შემდგომში მან შეასრულა თავისი სოლო მუსიკალური კარიერა პოპ სინგლის „Kinda Fun“ (2024) გამოშვებით.

## ადრეული ცხოვრება 
ბეილი მედისონ რაილი დაიბადა ფორტ ლოდერდეილში, ფლორიდა, პატრიციასა და მაიკლ რაილის ოჯახში. შვიდი შვილიდან უმცროსი ჰყავს ოთხი ძმა და ორი და. მისი უფროსი და, კეიტლინ ვილასუსო, ასევე მსახიობია. მისი მამა კანადელია და მისი მეშვეობით მედისონს აქვს მოქალაქეობა დაბადებით.

მედისონმა კარიერა დაიწყო, როდესაც ის ორი კვირის იყო, გამოჩნდა Office Depot-ის რეკლამაში. მას შემდეგ იგი გამოჩნდა რამდენიმე ეროვნულ რეკლამაში მსხვილი კომპანიებისთვის, მათ შორის „Disney“, „SeaWorld“ და „Cadillac“. ის ასევე ემსახურება ახალგაზრდობის ეროვნულ წარმომადგენელს ბავშვთა კიბოს საქველმოქმედო ორგანიზაცია Alex's Lemonade Stand Foundation-ში.

## პირადი ცხოვრება 
2019 წლიდან მედისონს აქვს ურთიერთობა ბლეიკ რიჩარდსონთან, ჯგუფიდან „New Hope Club“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ამერიკელი ქალი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი ტელემსახიობი ქალები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქრისტიანები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლამია ვალიევა

**ლამია ვალიევა** (; დაიბადა 2002 წლის 5 აპრილი) — აზერბაიჯანელი პარაოლიმპიელი სპორტსმენი, რომელიც სპეციალიზირებულია სპრინტებში. მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2020 და 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე.

## კარიერა 
ვალიევამ წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2020 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე და მოიპოვა ოქროს მედალი 400 მეტრზე T13 რბოლაში და ვერცხლის მედალი 100 მეტრზე T13 სპორტში.
მან იასპარეზა 2023 წლის პარამძლეოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე და მოიპოვა ოქროს მედლები 100 მეტრზე და 400 მეტრზე T13 შეჯიბრებებში. მან კვლავ იასპარეზა 2024 წლის მსოფლიო პარა მძლეოსნობის ჩემპიონატზე და მოიპოვა ოქროს მედლები 100 მეტრზე და 400 მეტრზე T13 შეჯიბრებებში.

მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე და მოიპოვა ოქროს მედალი 100 მეტრზე T13 რბოლაში. მან ასევე დაამყარა ახალი მსოფლიო რეკორდი 100 მეტრის სირბილით 11,76 წამში, აჯობა ლეილია აჯამეტოვას წინა საუკეთესო შედეგს (11,79 წამი), რომელიც მიღწეული იყო რიოს 2016 წლის პარაოლიმპიადაზე. მან ასევე მოიპოვა ვერცხლის მედალი 400 მეტრზე T13 55,09 წამით.

2024 წლის 10 სექტემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის მიერ დაჯილდოვდა შოჰრატის ორდენით, 2024 წლის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე გამორჩეული მიღწევებისთვის და აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის. პრეზიდენტის იმავე დღით დათარიღებული ბრძანებულებით, მას ასევე მიენიჭა ფულადი პრიზი 200 000 მანეთი ოქროს მოგებისთვის და 100 000 მანეთი პარაოლიმპიურ თამაშებზე ვერცხლის მოსაპოვებლად.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დიდების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გაოსიუნი

**გაოსიუნი** (ოფიციალურად **ქალაქი გაოსიუნი**) ― სპეციალური მუნიციპალიტეტი ტაივანის სამხრეთ ნაწილში. გაშლილია სანაპირო ურბანული ცენტრიდან სასოფლო იუშანის ქედამდე. მუნიციპალიტეტი ფართობია 2 952 კმ²-ია. 2023 წლის ოქტომბრისთვის ქალაქის მოსახლეობა 2 730 000 ადამიანს შეადგენს და ყველაზე მრავალბინადრიანი ქალაქია სამხრეთ ტიავანში, ხოლო ქვეყნის მასშტაბით − მესამე ადგილზეა.

გაოსიუნი XVII საუკუნეში დაარსდა როგორც პატარა სავაჭრო სოფელი და **ტაკაუდ** (ან **ტაკოუ**) იწოდებოდა. დროთა განმავლობაში ქალაქი სამხრეთ ტაივანის პოლიტიკურ და ეკონომიკურ ცენტრად გადაიქცა. მრეწველოის წამყვანი დარგებია: ქარხნული წარმოება, მეფოლადეობა, ნავთობის რეფინირება, ტვირთის გადაზიდვა და გემთმშენებლობა. გლობალიზაციისა და მსოფლიო ქალაქების კვლევის ქსელის მიხედვით, გაოსიუნი გამა დონის გლობალურ ქალაქადაა შეფასებული. გაოსიუნს ქვეყნისთვის სტრატეგიული მნიშვნელობაც აქვს, რადგანაც ტაივანის მთავარი პორტია. გაოსიუნის პორტი ტაივანის უდიდესი და ყველაზე დატვირთული პორტია, რომელზეც ქვეყნის მასშტაბით კონტეინერების ექსპორტისა და იმპორტის 67% მოდის. გაოსიუნის საერთაშორისო აეროპორტი ტაივანის მასშტაბით მეორე ადგილზეა მგზავრთბრუნვის მიხედვით. ქალაქი სხვა მთავარ ქალაქებთან მაღალსიჩქარიანი და ტრადიციული რკინიგზითაა დაკავშირებული. ქალაქი ჩინეთის რესპუბლიკის სამხედრო საზღვაო ძალებისა და საზღვაო აკადემიის ცენტრია.

## სქოლიო
კატეგორია:გაოსიუნი
კატეგორია:ტაივანის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ტაივანის საპორტო ქალაქები
ნარინჯისფერი რძიანა

**ნარინჯისფერი რძიანა** () — მისი ქუდი 2-6 სმ დიამეტრისაა და აქვს ჟანგისფერ-მოწითალო-ნარინჯისფერი შეფერილობა. ფორმით ის თავდაპირველად ამობურცულია, მოგვიანებით კი თანდათან გაშლილი, ოდნავ ჩაღრმავებული და შუაში პატარა ბორცვაკი აქვს. მისი ტექსტურა ხავერდოვანი და გლუვია კონცენტრული ხაზების გარეშე, ხოლო კიდეები ტალღოვანი და თხელი, რაც ზრდასთან ერთად შეკეცილიდან გაშლილ მდგომარეობამდე იცვლება.

ფეხი 3-6 სმ სიგრძისაა და 1-1.5 სმ სისქის. მისი ფერი ქუდის შეფერილობას ჰგავს ან ოდნავ უფრო ღიაა. ფორმით ცილინდრულია და ზოგჯერ ძირისკენ დავიწროებულია. ტექსტურა გლუვია, მაგარი და ფუყე.

ჰიმენოფორი წარმოდგენილია თხელ ფირფიტებად, რომლებიც ფეხთანაა შეზრდილი. მათი ფერი თავდაპირველად მოთეთრო-მონაცრისფროა, მაგრამ დროთა განმავლობაში მოყავისფრო ხდება.

სპორები სფეროსებრია და მათი დიამეტრი 8x9 მკმ-ია, ხოლო ანაბეჭდი მოთეთრო-მოვარდისფროა. რაც შეეხება რბილობს, ის თხელი და მყიფეა, მოყვითალო ფერის. გადატეხვისას გამოყოფს თეთრ, რძისმაგვარ სითხეს, რომელიც არც ცხარეა და არც ჰაერზე ფერს იცვლის.

ეს სოკო ზაფხულსა და შემოდგომაზე იზრდება ნიადაგზე, ძირითადად წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, უპირატესად ნაძვნარებში. გავრცელებულია ევროპასა და აზიაში და გამოიყენება როგორც საკვები.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 240-241, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:რძიანა სოკოები
გიგანტური ნაოჭა სოკო

**გიგანტური ნაოჭა სოკო** () — მოყვითალო-ყავისფერი სოკო, დანაოჭებული-ტალღოვანი, უსწორმასწორო, ქუდის დიამეტრი 8-20 სმ. მისი ტექსტურა მყიფე, ცვლილისებრი ფუყე, კიდე — შეზრდილი ფეხთან.

გიგანტური ნაოჭა სოკოს ფეხი მოთეთრო-მონაცრისფრო ფერისაა, კიდე — განიერი, უფორმო, — მთლიანად ჩაფლული სუბსტრატში, სოკოს ზომა 2-6 სმ. ფეხი — დანაოჭებული, ხრტილოვან-ცვილისებრი, ფუყე.

მისი სპორები ელიფსური, გლუვი, ორი ცხიმოვანი წვეთით 26-40 x 11-15 მკმ, ანაბეჭდი კი მოყვითალოა. რბილობი მონაცრისფროა, ხრტილოვან-ცვილისებრი, — მყიფე, ახასიათებს სასიამოვნო სუნი. იზრდება გაზაფხულზე, ხეების დამპალ, ხრწნად მერქანსა და მათ ახლოს ნიადაგზე, ჩამონაცვენზე. გავრცელებულია ევროპაში,ჩრდილოეთ ამერიკაში

გიგანტური ნაოჭა სოკო შეიცავს ტოქსიკურ ნივთიერებას, გირომიტრინს, შხამიანია. გიგანტური ნაოჭა სოკო ვიზუალურად ძალიან ჰგავს ნაოჭა სოკოს (gyromitra esculenta). მათ შორის განსხვავება ზომაშია, რომელსაც არ შეიძლება დავეყრდნოთ. ძირითადად კი, განსხვავდებიან სპორებით.

## ლიტერატურა
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 26-27, ISBN 978-9941-8-4547-5

კატეგორია:შხამიანი სოკოები
საიდ ნაჯაფზადე

**საიდ ნაჯაფზადე** (; დ. 14 იანვარი, 1999, სუმგაითი) — აზერბაიჯანელი პარასპორტსმენი, რომელიც მონაწილეობს T12 კატეგორიაში (მხედველობა დაქვეითებული), 2024 წლის პარიზში 2024 წლის ზაფხულის პარალიმპიური თამაშების გამარჯვებული. პარაოლიმპიური თამაშები ტოკიოში და მსოფლიო ჩემპიონატი პარაატლეტიკაში 2023 პარიზში, მსოფლიო ჩემპიონი 2024 და ევროპის ჩემპიონი 2021.

## ბიოგრაფია 
საიდ ალი ოღლუ ნაჯაფზადე დაიბადა 1999 წლის 14 იანვარს ქალაქ სუმგაითში. 10 წლის ასაკში მან მშობლიურ ქალაქში დაიწყო მძლეოსნობაში მონაწილეობა. ნაჯაფზადეს დედაც მძლეოსნობით იყო დაკავებული.
საიდ ნაჯაფზადემ დაამთავრა აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემია.
2016 წლის მაისში, უმიდის სპორტული სკოლის წარმომადგენლობით, მან მოიგო ბაქოს საქალაქო ჩემპიონატი სამმაგი ხტომაში.
2019 წლის ივლისში მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა სიგრძეზე ხტომაში ტუნისის გრან პრიზე, აჩვენა შედეგი 6,80 მ.
2021 წლის ივნისში 6,97 ქულით მოიგო ევროპის ჩემპიონატი პოლონეთის ქალაქ ბიდგოშჩში.
2021 წლის აგვისტოში, ტოკიოს ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე, საიდ ნაჯაფზადემ მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი სიგრძეზე ხტომაში, აჩვენა შედეგი 7,03 მ.
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2021 წლის 6 სექტემბრის ბრძანებით, საიდ ნაჯაფზადე დაჯილდოვდა ორდენით „სამშობლოსათვის სამსახურისთვის III ხარისხის“ ტოკიოს XVI ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე მაღალი მიღწევებისა და განვითარების სფეროში გაწეული მომსახურებისთვის. აზერბაიჯანული სპორტის.

2023 წლის მაისში საიდ ნაჯაფზადე გახდა ჩემპიონი სიგრძეზე ხტომაში შვეიცარიის ნოტვილში გამართულ გრან პრიზე, აჩვენა შედეგი 7,06 მ.
2023 წლის ივლისში პარიზში, 7,11 მეტრის შედეგით, იგი გახდა მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი სიგრძეზე ხტომაში T12 კატეგორიაში, ასევე მოიპოვა ლიცენზია 2024 წლის პარალიმპიური თამაშებისთვის.

2024 წლის მაისში, იაპონიის ქალაქ კობეში, მან მოიგო მსოფლიო ჩემპიონატი სიგრძეზე ხტომაში T12 კატეგორიაში 7,30 მეტრით.
2024 წლის სექტემბერში, პარიზის ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებზე, T12 კატეგორიის ფინალში, ნაჯაფზადემ გადახტა 7,27 მეტრი და მოიპოვა ოქროს მედალი და 0,11 მეტრით აჯობა თავის უახლოეს მდევარს, ამჟამინდელ მსოფლიო რეკორდს დონიოორ სალიევს უზბეკეთიდან.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის 2024 წლის 10 სექტემბრის ბრძანებით, საიდ ნაჯაფზადე დაჯილდოვდა 1-ლი ხარისხის ორდენით „სამშობლოს სამსახურისათვის“ პარიზში, საფრანგეთში, XVII ზაფხულის პარაოლიმპიურ თამაშებში მაღალი მიღწევებისთვის. მისი მომსახურება აზერბაიჯანული სპორტის განვითარებაში. პრეზიდენტის იმავე დღეს დათარიღებული ბრძანებულებით, მას ასევე დაჯილდოვდა ფულადი პრიზი 200 000 მანეთი პარაოლიმპიურ თამაშებზე პირველი ადგილისთვის, ხოლო მისმა მწვრთნელმა მიიღო პრემია 100 000 მანეთის ოდენობით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20210830022850/https://olympics.com/tokyo-2020/paralympic-games/en/results/athletics/athlete-profile-n1286271-najafzade-said.htm
* https://dysbaku.az/atletika-uzre-baki-seher-cempionati-kecirilmisdir-2-4/ 
* https://axar.az/news/idman/563140.html

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდორის კონსტიტუცია

**ანდორის კონსტიტუცია** (''Constitució d'Andorra*) — ანდორის სამთავროს უზენაესი კანონი. მიიღეს 1993 წლის 2 თებერვალს. 1993 წლის 4 მარტს ჩატარებულ რეფერენდუმზე ანდორელმა ხალხმა მხარი დაუჭირა კონსტიტუციის მიღებას. კონსტიტუციის მიხედვით, იგი ძალაში შევიდა „ანდორის სამთავროს ოფიციალურ ბიულეტენში“ *Butlletí Oficial del Principat d'Andorra'' გამოქვეყნების დღესვე, 1993 წლის 28 აპრილის.

კონსტიტუციას ხელი მოაწერა ანდორის ორმა მთავარმა: საფრანგეთის პრეზიდენტმა ფრანსუა მიტერანმა და ურჟელის ეპისკოპოსმა ჟოან მარტი-ი-ალანისმა. ახალი კონსტიტუციის დადგენილებით, ანდორის სახელმწიო მეთაური ეს ორი მოხელეა.

## შინაარსი
### პრეამბულა
ანდორის კონსტიტუციის შესავალს პრეამბულა წარმოადგენს. პრეამბულაშივე მოცემულია ქვეყნის დევიზი: „Virtus, Unita, Fortior.“

### ანდორის სუვერენიტეტი
პირველი მუხლი განსაზღვრავს სახელმწიფოს ფორმას, დიარქიას. სახელმწიფოს მეთაურები ერთდროულად არიან საფრანგეთის პრეზიდენტი და ურჟელის ეპისკოპოსი. პირველი მუხლის მიხედვით, სახელმწიფოს ოფიციალური სახელწოდებაა „ანდორის სამთავრო“. კონსტიტუციის თანახმად, სახელმწიფოს სუვერენიტეტი ეფუძნება ხალხს. მუხლის ბოლოში ანდორის სამრევლოებია ჩამოთვლილი. 

მეორე მუხლში ანდორის ოფიციალურ ენად კატალანური ენაა დასახელებული. მეორე მუხლიშივეა მოცემული სახელმწიფო დროშის, გერბისა და ჰიმნის შესახებ. მეორე მუხლის მიხედვით, სახელმწიფოს დედაქალაქია ანდორა-ლა-ველა.

მესამე მუხლის მიხედვით, კონსტიტუცია ანდორის სამართლის უზენაესი სტანდარტია. იგი კრძალავს სამართლიანი სასამართლოს გარეშე დასჯას და აღიარებს საერთაშორისო სამართლის პრინციპებს.

### უფლებები და თავისუფლებები
კონსტიტუციაში მეოთხე მუხლიდან 36-ე მუხლის ჩათვლით ანდორელთა უფლებები და თავისუფლებებია მოცემული.

მეოთხე მუხლი აღიარებს ადამიანის ღირსების ხელშეუხებლობას და განუყოფელ უფლებებს. მეხუთე მუხლში ხაზგასმულია, რომ ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაცია ქვეყნის სამართლის სისტემაშია ინტეგრირებული. მეექვსე მუხლის თანახმად, ყველა ადამიანი კანონის წინაშე თანასწორია და საჯარო სამსახურს ევალება ისეთი გარემოს შექმნა, რომელიც ინდივიდთა თანასწორობასა და თავისუფლებას რეალურს და ეფექტურს გახდის.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

## ლიტერატურა
* Text of Andorra's Constitution 

## რესურსები ინტერნეტში
*Text of Andorra's Constitution (in English)

კატეგორია:ანდორის მთავრობა
კატეგორია:კონსტიტუციები ქვეყნების მიხედვით
გუკეშ დომარაჯუ

მინი|გუკეში 2024 წელს
**გუკეშ დომარაჯუ** (დ. 29 მაისი, 2006, ჩენაი, ტამილნადუ, ინდოეთი) — ინდოელი მოჭადრაკე, დიდოსტატი (2019), ყველაზე ახალგაზრდა მსოფლიო ჩემპიონი (2024) და ყველაზე ახალგარდა მოთამაშე, ვინც ფიდეს რეიტინგში 2750 ქულას მიაღწია (17 წლის ასაკში). გუკეშმა ჭადრაკის თამაში დაიწყო 7 წლის ასაკში. 2018 წელს მოიგო 12-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატი. 2019 წლის 15 იანვარს გახდა მეორე ყველაზე ახალგაზრდა დიდოსტატი — 12 წლის, 7 თვის და 17 დღის ასაკში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*გუკეშ დომარაჯუ — ფიდე
*გუკეშ დომარაჯუ — *chess.com*

კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 2006
კატეგორია:ინდოელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამბერკი ფუტკარაძე

**ამბერკი ფუტკარაძე** (დ. 18 ნოემბერი, 1895, ცხრაწყარო,  — გ. 17 სექტემბერი, 1966) — ქართველი  გეოლოგი, ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა მ. აზიზბეკოვის სახელობის აზერბაიჯანის ინდუსტრიული ინსტიტუტი 1936 წელს. 

მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ ნავთობსაძიებო დაწესებულებაში. 1960 წლიდან აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის ნავთობის საბადოთა ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. მისი შრომები ეხება აზერბაიჯანული ნავთობისა და აირის საბადოთა გეოლოგიურ და აზერბაიჯანული გეოლოგების საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა 
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ. 10 -თბ., 1986. გვ. 432

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
ბელგიის კონსტიტუცია

**ბელგიის კონსტიტუცია** (; ;  — ბელგიის უზენაესი დოკუმენტი. კონსტიტუციის ისტორია 1831 წლიდან იწყება, რის შემდეგაც ბელგია საპარლამენტო მონარქიაა, რომელიც სამთავრობო პოლიტიკაზე მინისტრთა პასუხისმგებლობისა და ძალაუფლების დანაწილების პრინციპებს გულისხმობს.

კონსტიტუციაში უახლესი დიდი ცვლილება საარბიტრაჟო სასამართლოს შექმნა იყო, რომლის კომპეტენციაც 2003 წლის სპეციალური კანონმდებლობით გაფართოვდა და მოიცვა კონსტიტუციის მე-8-დან 32-ე მუხლამდე, ასევე, კონსტიტუციის 170-ე, 172-ე და 191-ე მუხლები. შემდეგში სასამართლო საკონსტიტუციო სასამართლოდ გარდაიქმნა. 2007 წლის მაისში იგი ფორმალურად გამოცხადდა ბელგიის საკონსტიტუციო სასამართლოდ. სასამართლოს შეუძლია გამოიკვლიოს, რამდენადაა ესა თუ ის კანონი და დადგენილება მე-8-32-ე, 170-ე, 172-ე და 191-ე მუხლებთან შესაბამისობაში.

## ისტორია
### წარმოშობა და მიღება
ბელგიის 1831 წლის კონსტიტუცია ბელგიური რევოლუციის შემდეგ ნიდერლანდების გაერთიანებული სამეფოდან ბელგიის გამოყოფის შემდეგ შეიქმნა. რევოლუციის პირველადი წარმატების შემდეგ, არჩეული ეროვნული კონგრესი 1830 წლის ნოემბერში მიიწვიეს, რათა ახალი სახელმწიფოს პოლიტიკური წესრიგი ჩამოეყალიბებინათ. ეროვნული კონგრესის წევრები სხვადასხვა პოლიტიკური იდეალის მატარებლები იყვნენ, მაგრამ უმრავლესობას „უნიონისტები“ შეადგენდნენ. „უნიონისტების“ მოძრაობა რევოლუციამდე ჩამოყალიბდა და ბელგიის დაყოფას ეწინააღმდეგებოდნენ. ამას რბილი ლიბერალებისა და ლიბერალიზმისკენ გადახრილი კათოლიკეების დაახლოება მოჰყვა.

შედეგი „ფრთხილად დაბალანსებული კომპრომისი“ იყო, რომელშიც რადიკალური ლიბერალური ასპექტები კონსერვატიულ შეხედულებებს ერწყმოდა. კონსტიტუციაზე გავლენა იქონია საფრანგეთის 1791, 1814 და 1830 წლების კონსტიტუციებმა, ნიდერლანდების 1814 წლის კონსტიტუციამ და ინგლისის კონსტიტუციურმა პრინციპებმა. ბელგიამ კონსტიტუციური მონარქიის სახე მიიღო ორპალატიანი საკანონმდებლო შტოთი. ძალაუფლება განაწილებულია საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო შტოებს შორის. კონსტიტუციით გარანტირებულია გამოხატვის, განათლების, რელიგიის, პრესის თავისუფლება. მიუხედავად იმისა, რომ მრავალი თვალსაზრისით, კონსტიტუცია ლიბერალურია, იგი კათოლიკურ ეკლესიას პრივილეგირებულ მდგომარეობაში აყენებდა. კონსტიტუციის მიხედვით, ეკლესია და სახელმწიფო გამიჯნულია, მაგრამ დამოუკიდებლობის შენარჩუნებით, კონსტიტუციას ხელსაყრელი პოზიცია მიენიჭა. კონსტიტუციის პროექტი 1831 წლის 7 დეკემბერს შემუშავდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი
*საკონსტიტუციო სამართალი

## ბიბლიოგრაფია
*
*
*
*

## დამატებითი საკითხავი
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*ბელგიის კონსტიტუციის სამი ოფიციალური ვერსია:
**
**
**
*ინგლისური თარგმანი, მაგრამ არ არის ოფიციალურად აღიარებული:
**

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიის კონსტიტუცია
კატეგორია:ბელგიური რევოლუცია
კატეგორია:დემოკრატიზაცია
კატეგორია:ფედერალიზმი ბელგიაში
კატეგორია:1831 წელი ბელგიაში
2003 YN107

**2003 YN107** — მცირე ზომის ასტეროიდი, კლასიფიცირებული, როგორც ატონის ჯგუფის დედამიწისახლო ობიექტი, რომელიც მოძრაობს დედამიწასთან 1:1 საშუალო მოძრაობის რეზონანსში. ამის გამო, ის დედამიწასთან შედარებით კოორბიტალურ კონფიგურაციაშია.

## აღმოჩენა, ორბიტა, ფიზიკური თვისებები
2003 YN107 აღმოჩენილ იქნა ლინკოლნის დედამიწის მახლობელი ასტეროიდების კვლევის სისტემის (LINEAR) მიერ, მზის გარშემო ორბიტაზე 2003 წლის 20 დეკემბერს. მისი დიამეტრი დაახლოებით 10-დან 30 მეტრამდეა. იგი, ნასას დედამიწის ახლო ორბიტაზე მოძრავ ობიექტთა სიაშია და, სავარაუდოდ დედამიწიდან დაშორებულია 0.01 ა. ე.-ით. ის მზის გარშემო ბრუნავს დედამიწის მსგავს, თითქმის წრიულ ორბიტაზე. მისი ორბიტალური პერიოდი 363.846 დღე — ძალიან ახლოს დგას დედამიწის ვარსკვლავიერ (სიდერიულ) წელიწადთან.

## დედამიწასთან თანაორბიტალური და ორბიტალური ევოლუცია
დაახლოებით 1997 წლიდან 2006 წლამდე ასტეროიდი რჩებოდა დედამიწისგან 0.1 ა. ე. (15,000,000 კმ) ფარგლებში და როგორც ჩანს, ის ნელა ბრუნავდა დედამიწის გარშემო. თუმცა, 2003 YN107 არ არის მეორე მთვარე, რადგან ის არ არის მიბმული დედამიწასთან. ეს არის კოორბიტალური ობიექტების, ან კვაზი-სატელიტების პოსტულირებული ჯგუფის პირველი აღმოჩენილი წევრი, რომელიც აჩვენებს ამ ტრაექტორიის მახასიათებლებს. ამ ჯგუფის სხვა წევრებს შორისაა (10563) Izhdubar, (54509) YORP, (66063) 1998 RO1, (85770) 1998 UP1 და (85990) 1999 JV6. 1996 წლამდე ასტეროიდი მზის გარშემო, დედამიწის ორბიტის გასწვრივ ეგრეთ წოდებულ ნალისებურ ორბიტაზე იმყოფებოდა. 2006 წლიდან იგი კვლავ დაუბრუნდა აღნიშნულ ორბიტას. 2003 YN107 ძალიან წააგავს 2002 AA29-ს, რომელიც დაახლოებით 600 წელიწადში გახდება დედამიწის კვაზი თანამგზავრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* MPEC 2003-Y76 : 2003 YN107 (Discovery MPEC)
* NASA's Near-Earth Object close approach tables
* Corkscrew Asteroid, Tony Phillips, Science@NASA, 9 June 2006.
* Horseshoe asteroids and quasi-satellites in Earth-like orbits

## სქოლიო 
*