open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მიხეილ ადამია

**მიხეილ ადამია** (დ. 1923, ეკი — გ. 1993) — ქართველი ინჟინერი, თანამდებობის პირი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის დაუსწრებელი საფინანსო-ეკონომიკური ინსტიტუტი, მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების ეკონომიკისა და დაგეგმარების სპეციალობით.

1951-1958 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ სისტემაში მშენებელ ოსტატად, ნორმადარად, სამუშაო მწარმოებლად. 1958-1959 წლებში №10076 სამხედრო ნაწილში უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1960-1964 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურგმშენის“ სამშენებლო სამმართველო „ბიჭვინთმშენის“ მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების განყოფილების უფროსად. 1965-1968 წლებში საქართველოს სასოფლო მშენებლობის სამინისტროს №2 სამშენებლო ტრესტის სისტემაში მომარაგების განყოფილების უფროსად, სამრეწველო საწარმოთა კომბინატის საამქროს უფროსად. 1969-1971 წლებში საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტ „ბიჭვინთმშენის“ მატერიალურ-ტექნიკური მომარაგების სამმართველოს უფროსად. 1971-1977 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №16 სამშენებლო ტრესტ „კურორტმშენის“ (ყოფილი „ბიჭვინთმშენი“) საწარმოო-ტექნოლოგიური კომპლექტაციის სამმართველოს უფროსად. 1977-1983 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს „ბზიფის“ ექსპერიმენტული სახლმშენებელი კომბინატის (ყოფილი №16 სამშენებლო ტრესტი „კურორტმშენი“) საწარმოო-ტექნოლოგიური კომპლექტაციის სამმართველოს უფროსად. 1983-1989 წლებში გადაყვანილ იქნა საბჭოთა კავშირის მშენებლობის სამინისტროს ულიანოვსკის სპეციალიზებულ სამშენებლო სამმართველო „ოტდელსპეცსტროი“-ს უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად. 1989 წლიდან გადავიდა დამსახურებულ პენსიაზე. სამშენებლო სფეროში მრავალწლიანი მოღვაწეობის პერიოდში, დიდი წვლილი აქვს შეტანილი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, კერძოდ გაგრის რეგიონში, კულტურულ-საგანმანათლებლო, ინფრასტრუქტურული და საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ობიექტებისა და მსხვილი საკურორტო კომპლექსების მშენებლობის მატერიალურ-ტექნიკური რესურსებით სტაბილური უზრუნველყოფის საქმეში, ასევე „იის-04“ სერიის უნიფიცირებული, მაღლივი, კარკასული, ანაკრები რკინაბეტონის ნაკეთობების წარმოების ქარხნული ტექნოლოგიის ათვისების საქმეში. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული ქონდა სახელმწიფო ჯილდოები და საუწყებო საპატიო სიგელები.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია = Encyclopedia of georgian architects and builders = Энциклопедия архитекторов и строителей Грузии, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 37-38

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კორტიზოლი

**კორტიზოლი** — გლუკოკორტიკოიდების კლასის სტეროიდული ჰორმონი. როგორც მედიკამენტი, ცნობილია როგორც ჰიდროკორტიზონი. წარმოიქმნება მრავალ ცხოველში, ძირითადად თირკმელზედა ჯირკვლის ქერქის zona fasciculata-ით. სხვა ქსოვილებში უფრო მცირე რაოდენობით წარმოიქმნება. გამოიყოფა დღის ციკლით, გამოყოფა იზრდება სტრესისა და სისხლში გლუკოზის დაბალი კონცენტრაციის საპასუხოდ. გლუკონეოგენეზის მეშვეობით სისხლში შაქრის დონეს აძლიერებს, თრგუნავს იმუნურ სისტემას და ხელს უწყობს ცხიმების, ცილებისა და ნახშირწყლების მეტაბოლიზმს. ასევე აფერხებს ძვლის წარმოქმნას.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰორმონები
ალკალა (კაგაიანი)

**ალკალა** (ოფიციალურად **ალკალის მუნიციპალიტეტი**) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 295 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 25 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:კაგაიანის მუნიციპალიტეტები
ვასილ სტეფანიკი

**ვასილ სტეფანიკი** (; დ. 14 მაისი, 1871 ― გ. 7 დეკემბერი, 1936) ― უკრაინელი მოდერნისტი მწერალი და პოლიტიკური აქტივისტი. ავსტრიის პარლამენტის წევრი 1908-1918 წლებში.

## ბიოგრაფია
ვასილ სტეფანიკი 1871 წლის 14 მაისს შეძლებული გლეხების ოჯახში დაიბადა. სტეფანიკი ისტორიულ რეგიონში, პოკუტიაში დაიბადა, რომელიც იმ დროს ავსტრო-უნგრეთის შემადგენლობაში შედიოდა. დღეისთვის, რეგიონი ივანო-ფრანკივსკის ოლქის ნაწილია. სტეფანიკი 1936 წლის 7 დეკემბერს ამავე სოფელში გარდაიცვალა, რომელიც იმ დროისთვის პოლონეთის ნაწილი იყო. 

დაწყებითი განათლება სნიატინის საქალაქო სკოლაში მიიღო. შემდგომში კოლომიისა და დროგობიჩის პოლონურ გიმნაზიაში სწავლობდა. რევოლუციურ საქმიანობაში ჩართულობის გამო კოლომიის გიმნაზიიდან გარიცხეს. საბოლოოდ დროგობიჩის გიმნაზია დაამთავრა და 1892 წელს ხარკივის უნივერსიტეტში ჩაირიცხა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Internet Encyclopedia of Ukraine: Vasyl Stefanyk
*"Eye on Culture" with Tania Stech, Kontakt TV, Vasyl Stefanyk
*
*Vasyl Stefanyk ″The Stone Cross″ Translated from the Ukrainian by Joseph Wiznuk in collaboration with С. H. Andrusyshen 

## სქოლიო
კატეგორია:იაგელონიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები
კატეგორია:ავსტრო-უნგრელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
აპარი

**აპარი** (ოფიციალურად **აპარის მუნიციპალიტეტი**; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 68 839 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 42 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Philippine Census Information
*Aparri | Philippines | Britannica
*Aparri Profile - Cities and Municipalities Competitive Index (dti.gov.ph)

## სქოლიო
კატეგორია:კაგაიანის მუნიციპალიტეტები
იური ვინიჩუკი

**იური ვინიჩუკი** (; დ. 18 მარტი, 1952, სტანისლავი, დღევანდელი ივანო-ფრანკივსკი) ― უკრაინელი ჟურნალისტი, მწერალი და რედაქტორი.

## ბიოგრაფია
იური ვინიჩუკი 1952 წლის 18 მარტს ივნაო-ფრანკივსკში დაიბადა. 1969-1973 წლებში ივანო-ფრანკივსკის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა. ასწავლიდა უკრაინულ ენასა და ლიტერატურას.

სკოლის დასრულების შემდეგ გაზეთ „Прикарпатська Правда-ში“ მუშაობდა. მწერლით სსრ კავშირის უშიშროების საბჭო დაინტერესდა და ანტისაბჭოური ნაშრომების აღმოჩენის იმედით, 1974 წლის 14 აპრილს ვინიჩუკის ბინა გაჩხრიკეს. 1974 წელს ლვივში გადავიდა საცხოვრებლად.

## რესურსები ინტერნეტში
**Юрій Винничук* на сайті Goodreads 
**Юрій Винничук* на сайті PEN-Ukraine
**Колонка Юрія Винничука * на сайті ТСН
**Колонка Юрія Винничука* на сайті «Обозреватель»
**Колонка Юрія Винничука* на сайті «Збруч»
*Юрій Винничук про алкогольні уподобання у стародавній Русі // Читомо

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი ჟურნალისტები
კატეგორია:უკრაინელი მთარგმნელები
კატეგორია:უკრაინელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სოფია ანდრუხოვიჩი

**სოფია ანდრუხოვიჩი** (; დ. 17 ნოემბერი, 1982) ― უკრაინელი მწერალი და მთარგმნელი. იური ანდრუხოვიჩის ქალიშვილი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1982 წლის 17 ნოემბერს, ივანო-ფრანკივსკში, უკრაინაში. 2000 წელს მშობლიურ ქალაქში ბუნების ლიცეუმი, შემდეგ კი უკრაინის ბეჭდვის აკადემია დაამთავრა.

არის ჟურნალ „Четвер-ის“ (*ხუთშაბათი*) თანარედაქტორი. აქვეყნებს სტატიებს პერიოდულ გამოცემებში. ამჟამად კიევში ცხოვრობს. დაქორწინებულია უკრაინელ მწერალ ანდრი ბონდარზე. წყვილს ქალიშვილი 2008 წლის 10 მარტს შეეძინა. 

## შემოქმედება
### პროზა
*„მილენას ზაფხული“. (კიევი: «Смолоскип», 2002).
*„ძველი ხალხი“ (ივანო-ფრანკივსკი: «Лілея-НВ», 2003).
*„მათი ქმრების ცოლები“ (ივანო-ფრანკივსკი: Лілея-НВ, 2005).
*„ორაგული“ (კიევი: Нора-друк, 2007).
*„Фелікс Австрія“ (ლვივი: Видавництво Старого Лева, 2014).
*„ქათმების თანავარსკვლავედი“ (ლვივი: Видавництво Старого Лева, 2016) у співавторстві з Мар'яною Прохасько.
*„ამადოკა“ (ლვივი: Видавництво Старого Лева, 2020).

### თარგმანები
*კლაივ ლუისი. „უფლისწული კასპიანი“. თარგმნა ინგლისური ენიდან. «Проспект», 2008.
*კლაივ ლუისი. „განთიადის დამმორჩილებლის მოგზაურობა. თარგმნა ინგლისური ენიდან. «Проспект», 2008.
*ჯ. კ. როულინგი. „ჰარი პოტერი და ცეცხლოვანი თასი. თარგმნა ინგლისური ენიდან ვიქტორ მოროზოვთან ერთად.
*კაზუო იშიგურო. „არასოდეს გამიშვა“. თარგმნა ინგლისური ენიდან. «Видавництво Старого Лева», 2016.
*აინ რენდი. „ატლანტმა მხრები გაშალა“. თარგმნა ინგლისური ენიდან. კიევი: Наш Формат, 2015.

## ლიტერატურა
**Дарина Горова*. Софія Андрухович: Тільки з цим прізвищем я почуваюся справді природно! // Україна молода.&nbsp;— 2005.&nbsp;— 22 лютого.

## რესურსები ინტერნეტში
*Андрухович Софія 
*Моя нова книга має смак червоної риби, збризнутої лимонним соком і приправленої прянощами (інтерв'ю) 
*Сьомга&nbsp;— уявний сеанс психотерапії. І стриптиз. І харакірі…"(інтерв'ю)
*Слід просто розплющити очі…
*Добра література&nbsp;— це магія, яку не можна пояснити"
*Моє письменництво&nbsp;— сліпа випадковість 
*Зустріч-читання Галі Карпи та Софії Андрухович
*Назву книжки «Фелікс Австрія» мені «підказав» батько
*Під час літрезиденції в Бучачі.
*Софія Андрухович: «До останнього речення писання&nbsp;— завжди невизначеність»
*«Амадока» Софії Андрухович: занурення у бездонне озеро амнезії // Читомо

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი ქალი მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი მთარგმნელები
კატეგორია:უკრაინელი პუბლიცისტები
კატეგორია:ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნინელი შავგულიძე

**ნინელი შავგულიძე** (დ. 7 სექტემბერი, 1943, ქუთაისი) — ქართველი ექიმი, თერაპევტი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1966-1977 წლებში იყო თერაპიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური გენეტიკის ჯგუფის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1977-1984 წლებში ამავე ინსტიტუტის მიოკარდიუმის ინფარქტის განყოფილების გენეტიკის ჯგუფის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1984-1985 წლებში ამავე ინსტიტუტის რეაბილიტაციის განყოფილების უმცროსი მეცნიერ-მუშაკი, 1985 წლიდან ამავე განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. ავტორია 24 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ათეროსკლეროზის გენეტიკურ საფუძველზე დაავადების ადრეულ ეტაპზე ათეროსკლეროზის რისკ-ფაქტორების მატარებელ პირთა გამოვლენის შესაძლებლობებს პროფილაქტიკურ და სამკურნალო ღონისძიებათა ჩასატარებლად. მისი მონოგრაფიული ნაშრომი „საქართველოს დღეგრძელები“, პროფესორ ყიფშიძის ნაშრომთან ერთად, წარმოდგენილია 1987 წელს ნიუ-იორკში დასტამბულ წიგნში „დღეგრძელთა პრობლემები“.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „დღეგრძელთა ოჯახებში სისხლის ზოგიერთი მაჩვენებლების შესწავლისათვის“, დაიცვა 1981 წელს.

## ლიტერატურა
*ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 305

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატები
ტრისტან ფერაძე

**ტრისტან ფერაძე** (დ. 10 ოქტომბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, ანგიოლოგიისა და რეკონსტრუქციული ქირურგიის კლინიკის ხელმძღვანელი.

## ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1969 წელს იყო რუსთავის უბნის ექიმი. 1970-1972 წლებში მეტალურგიული ქარხნის მედსანნაწილის ქირურგი. 1972-1974 წლებში კლინიკური ორდინატურის კურსი გაიარა მოსკოვში. 1975-1980 წლებში იყო რუსთავის მეტალურგიული ქარხნის სანიტარული ნაწილის ქირურგ-ორდინატორი. 1983-1988 წლებში მოსკოვის ქირურგიის საკავშირო ცენტრის უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1988-1991 წლებში მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი, ქირურგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. ავტორია 102 ნაშრომის და 5 გამოგონებისა, რომლებიც ეხება ექსპერიმენტულ ქირურგიას, მიკროქირურგიას, ბავშვთა ქირურგიასა და სისხლძარღვთა ქირურგიას. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 3 საკანდიდატო და ერთი სადოქტორო დისერტაცია. 1975 წელს მან პირველმა დაიცვა საბჭოთა კავშირში დისერტაცია მიკროქირურგიაში და 1987 წელს სადოქტორო დისერტაცია ბავშვთა მიკროქირურგიაში, 1981 წელს მან პირველმა მოახდინა მიკრორეპლანტაცია ევროპაში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „რეკონსტრუქციული ოპერაციები მცირე კალიბრის სისხლძარღვებზე მიკროქირურგიული ტექნიკის გამოყენებით“, დაიცვა 1975 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ბავშვთა და მოზრდილთა კიდურების რეკონსტრუქციული მიკროქირურგია“, დაიცვა 1987 წელს.

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 274

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
ჰაპლოჯგუფი G-M201

**ჰაპლოჯგუფი G2 (M201)** — ადამიანის Y-ქრომოსომის ჰაპლოჯგუფი. მისი ასაკი დაახლოებით 20 000 წელს შეადგენს. ვარაუდობენ, რომ ის წარმოშობილი უნდა იყოს აღმოსავლეთ ანატოლიაში, თანამედროვე სომხეთში, დასავლეთ ირანში, ან კავკასიაში. ეროვნული პოპულაციების დონეზე G-M201 ყველაზე ხშირად გვხვდება საქართველოში და ქართველების 35%-ზე მეტს ეს ჰაპლოჯგუფი აქვს. ჰაპლოჯგუფი G2 გვხვდება მთელ საქართველოში, მაგრამ ყველაზე გავრცელებულია სვანეთში და სვანების 90% სწორედ ამ ჰაპლოჯგუფს მიეკუთვნება.  ჰაპლოჯგუფი G2 ასევე გავრცელებულია სხვა კავკასიელ ხალხებში, მათ შორის ოსებში (67%), ყარაჩაი-ბალყარელებში (23%) და აფხაზებში (56,9%).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰაპლოჯგუფი G2a ქართულ დნმ პროექტზე 
* ჰაპლოჯგუფი G2 „Eupedia“-ზე
* Haplogroup G tutorial from Genebase     

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰაპლოჯგუფები
გულთვათის ეკლესია

**გულთვათის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თურქეთში.

ნაგებობის დიდი ნაწილი თითქმის საძირკვლის დონემდეა დანგრეული, თუმცა ჩვენამდე მოღწეული ნაშთების მიხედვით შეიძლება მის გეგმაზე გარკვეული წარმოდგენის შექმნა. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, შვერილი აბსიდით. გეგმარებით და სამშენებლო წყობით ესადაგება ბიზანტიის იმპერიის აღმოსავლეთ პროვინციის  სახელოვნებო  ფორმას. ციხის კედლები და ეკლესია, როგორც ჩანს, ერთი და იგივე პერიოდისაა. მოხილვისა და ფოტოფიქსაციის დონეზე, კომპლექსი შეიძლება VI საუკუნის II ნახევრითა და VII საუკუნით დათარიღდეს. რაც შეეხება კარიბჭის თავდაცვით ნაწილს, კოშკებს შორის მოქცეულ კარი სავსებით შეესაბამება ადრე ბიზანტიური ფორტიფიკაციის ლოგიკას.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა შვერილი აბსიდით, თუმცა გარე ბმაში დარბაზის აბსიდასთან შეუღლების არე გამოყოფილი არაა და ამით ძალიან წააგავს ადრეულ სირიულ დარბაზულ ეკლესიებსა და ბაზილიკებს, ეგრეთწოდებულ რეგიონულ ტიპებს. მისი ძირითადი მახასიათებელია რიყის ქვით მოპირკეთებული ნახევარწრიული აბსიდა. ეს წყობა ძალიან გვაგონებს რომაულ, რიყის ქვით ამოყვანილ სტილს. ისევე როგორც ეკლესიის აბსიდის კეხი, ცენტრალური სარკმელიდა აბსიდის შიდა სივრცეში 40 სანტიმეტრის სიგანის პრესბიტერიუმის მოდელი. ეკლესიის სიგრძე 10 მეტრია ,ხოლო სიგანე 4,10 მეტრი. მისი კედლები საშუალოდ 80 სანტიმეტრის სისქისაა.

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 59 ISBN 978-9941-0-6458-6.

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები თურქეთში
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
ჰაპლოჯგუფი J-M172

მინი|გავრცელების რუკა
**ჰაპლოჯგუფი J2 (M172)** — ადამიანის Y-ქრომოსომის ჰაპლოჯგუფი. მისი ასაკი დაახლოებით 19 000-დან 24 000 წლამდე შეადგენს.  არსებობს ვარაუდი, რომ ის შეიძლება წარმოშობილიყო მესოპოტამიის, ლევანტის ან ირანის მახლობლად. J2-ის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში დასავლეთ საქართველოში, კოტიას კლდის გამოქვაბულში, 9 500 წლის წინ მცხოვრები კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლის კბილში აღმოაჩინეს.  ჰაპლოჯგუფი J2 ქართველების დაახლოებით 31%-ს აქვს. ის ასევე გავრცელებულია ახლო აღმოსავლეთის, კავკასიისა და ბალკანეთის ტერიტორიაზე მცხოვრებ მრავალ ერში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* კავკასიელი მონადირე-შემგროვებლები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰაპლოჯგუფი J2 „Eupedia“-ზე 
* Haplogroup J/J2

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰაპლოჯგუფები
ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები

**ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობები** (, ; 1922 — 1936) — უმაღლესი საკანონმდებლო ორგანო ამიერკავკასიის სფსრ-ში.

ამიერკავკასიის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები:

*ამიერკავკასიის საბჭოების I ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 10 — 13 დეკემბერს (ბაქო);
*ამიერკავკასიის საბჭოების II ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 4 — 7 იანვარს (ტფილისი);
*ამიერკავკასიის საბჭოების III ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 10 — 14 აპრილს (ტფილისი);
*ამიერკავკასიის საბჭოების IV ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 5 — 9 აპრილს (ტფილისი);
*ამიერკავკასიის საბჭოების V ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 6 — 11 მაისს (ტფილისი);
*ამიერკავკასიის საბჭოების VI ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 20 — 26 თებერვალს (ტფილისი);
*ამიერკავკასიის საბჭოების VII ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 15 — 18 იანვარს (ტფილისი).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Высшие органы государственной власти СССРЗ - ЗСФСР
კამალანიუგანი

**კამალანიუგანი** (ოფიციალურად **კამალანიუგანის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი კაგაიანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 236 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 28 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Camalaniugan Blog
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:კაგაიანის მუნიციპალიტეტები
სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა

**სსრ კავშირის საბჭოების ყრილობა**, *სრულიად საკავშირო საბჭოების ყრილობა* () — სსრ კავშირის უმაღლესი სახელმწიფო ხელისუფლების ორგანო 1922 წლის 30 დეკემბრიდან — 1937 წლის 7 ივლისამდე.

## საბჭოების ყრილობები და ცაკის სესიები
1922-1937 წლებში ჩატარდა სსრ კავშირის საბჭოების 8 ყრილობა:

*სსრ კავშირის საბჭოების I ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 30 დეკემბერს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1922 წლის 30 დეკემბერს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1923 წლის 6 ივლისს (მოსკოვი).
**III სესია გაიმართა 1923 წლის 6 — 12 ნოემბერს (მოსკოვი).
*სსრ კავშირის საბჭოების II ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 26 იანვარი — 2 თებერვალს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1924 წლის 2 თებერვალს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1924 წლის 17 — 29 ოქტომბერს (მოსკოვი).
**III სესია გაიმართა 1925 წლის 3 — 7 მარტს (ტფილისი).
*სსრ კავშირის საბჭოების III ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 13 — 20 მაისს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1925 წლის 21 მაისს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1926 წლის 12 — 25 აპრილს (მოსკოვი).
**III სესია გაიმართა 1927 წლის 14 — 25 თებერვალს (მოსკოვი).
*სსრ კავშირის საბჭოების IV ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 18 — 26 აპრილს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1927 წლის 27 აპრილს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1927 წლის 15 — 20 ოქტომბერს (ლენინგრადი).
**III სესია გაიმართა 1928 წლის 11 — 21 აპრილს (მოსკოვი).
**IV სესია გაიმართა 1928 წლის 3 — 15 დეკემბერს (მოსკოვი).
*სსრ კავშირის საბჭოების V ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 20 — 28 მაისს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1929 წლის 29 მაისს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1929 წლის 29 ნოემბერი — 8 დეკემბერს (მოსკოვი).
**III სესია გაიმართა 1931 წლის 4 — 12 იანვარს (მოსკოვი).
*სსრ კავშირის საბჭოების VI ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 8 — 17 მარტს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1931 წლის 18 მარტს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1931 წლის 22 — 28 დეკემბერს (მოსკოვი).
**III სესია გაიმართა 1933 წლის 23 — 30 იანვარს (მოსკოვი).
**IV სესია გაიმართა 1933 წლის 28 დეკემბერი — 1934 წლის 4 იანვარს (მოსკოვი).
*სსრ კავშირის საბჭოების VII ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 28 იანვარი — 6 თებერვალს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**I სესია გაიმართა 1935 წლის 7 — 8 თებერვალს (მოსკოვი).
**II სესია გაიმართა 1936 წლის 10 — 17 იანვარს (მოსკოვი).
*სსრ კავშირის საბჭოების VIII (საგანგებო) ყრილობა გაიმართა 1936 წლის 25 ნოემბერი — 5 დეკემბერს (მოსკოვი).
სსრკ ცაკის სესიები:
**III სესია გაიმართა 1937 წლის 11 — 14 იანვარს (მოსკოვი).
**IV სესია გაიმართა 1937 წლის 7 — 9 ივლისს (მოსკოვი).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Высшие органы государственной власти СССР
ვირა ჩორნი-მეშკოვა

**ვირა ჩორნი-მეშკოვა** (; დ. 25 აპრილი, 1963, ვოევოდინა) ― უკრაინული წარმოშობის მაკედონელი მწერალი და მთარგმნელი, ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინული დიასპორის აქტივისტი.

## ბიოგრაფია
ვირა ჩორნი-მეშკოვა 1963 წლის 25 აპრილს დაიბადა ვოევოდინაში. დაამთავრა სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი და კიევის მიხაილ დრაგომანოვის სახელობის ეროვნული პედაგოგიური უნივერსიტეტის უკრაინული ფილოლოგიის ინსტიტუტი. მუშაობს საკანდიდატო დისერტაციაზე. 2002 წლიდან ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოში თარჯიმნად და კულტურული და ჰუმანიტარული ურთიერთთანამშრომლობის ოფიცრად მუშაობს. 

## წევრობა
2003 წლიდან ვირა ჩორნი-მეშკოვა არის ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინელთა ლესია უკრაინკას თემის მდივანი. 2006 წლიდან 25 დეკემბერს არის უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის წევრი, ხოლო 2007 წლის 19 ოქტომბრიდან ― მაკედონიის მწერალთა კავშირის წევრი.

## ჯილდოები
*ერებისა და მიგრაციის უკრაინის სახელმწიფო კომიტეტის დიპლომი (2005)
*ჩრდილოეთ მაკედონიაში უკრაინის საელჩოს დიპლომი (2007)
*უკრაინის მწერალთა ეროვნული კავშირის საპატიო ჯილდო

## რესურსები ინტერნეტში
*Македонська письменниця Віра Чорний-Мешкова&nbsp;— українка з діда-прадіда / Сергій Дзюба
*ЧОРНИЙ-МЕШКОВА ВІРА | Електронна бібліотека «УКРАЇНІКА»

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:უკრაინელი პოეტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლეპტინი

**ლეპტინი** — ჰორმონი, რომელიც ძირითადად წვრილ ნაწლავში წარმოიქმნება ცხიმოვანი უჯრედებისა და ენტეროციტების მიერ. შიმშილის დათრგუნვით ეხმარება ენერგეტიკული ბალანსის რეგულირებას, რაც, თავის მხრივ, ამცირებს ცხიმის დონეს ადიპოციტებში. ლეპტინი მოქმედებს უჯრედულ რეცეპტორებზე რკალისებურ და ვენტრომედიალურ ბირთვებში, ისევე როგორც ჰიპოთალამუსის სხვა ნაწილებზე და ვენტრალური ტეგმენტალური არეალის დოფამინერგულ ნეირონებზე, რაც შესაბამისად შუამავლობს კვებას.

მიუხედავად იმისა, რომ ცხიმის მარაგის რეგულირება ითვლება ლეპტინის ძირითად ფუნქციად, ის სხვა ფიზიოლოგიურ პროცესებშიც მონაწილეობს, რაც დასტურდება ცხიმოვანი უჯრედების გარდა მისი სინთეზის მრავალი ადგილით და ჰიპოთალამუსის უჯრედების მიღმა არსებული მრავალი უჯრედის ტიპით, რომელსაც აქვთ ლეპტინის რეცეპტორები. ამ დამატებითი ფუნქციებიდან ბევრი ჯერ ბოლომდე არ არის განსაზღვრული.

სიმსუქნის დროს ხდება ლეპტინისადმი მგრძნობელობის დაქვეითება (ინსულინრეზისტენტობის მსგავსი ტიპი 2 დიაბეტის დროს), რაც იწვევს გაჯერების გამოვლენის უუნარობას ენერგიის მაღალი მარაგებისა და ლეპტინის მაღალი დონის მიუხედავად.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰორმონები
სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა

**სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობა** ()

სრულიად რუსეთის საბჭოების ყრილობების ჩატარების თარიღები:

*სრულიად რუსეთის საბჭოების I ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 3 (16) ივნისი — 24 ივნისს (7 ივლისი);
*სრულიად რუსეთის საბჭოების II ყრილობა გაიმართა 1917 წლის 25 ოქტომბერი (7 ნოემბერი) — 27 ოქტომბერს (9 ნოემბერი);
*სრულიად რუსეთის საბჭოების III ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 10 (23) იანვარი — 18 (31) იანვარს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების IV ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 14 — 16 მარტს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების V ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 4 — 10 ივლისს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების VI ყრილობა გაიმართა 1918 წლის 6 — 9 ნოემბერს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების VII ყრილობა გაიმართა 1919 წლის 5 — 9 დეკემბერს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების VIII ყრილობა გაიმართა 1920 წლის 22 — 29 დეკემბერს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების IX ყრილობა გაიმართა 1921 წლის 23 — 28 დეკემბერს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების X ყრილობა გაიმართა 1922 წლის 23 — 27 დეკემბერს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XI ყრილობა გაიმართა 1924 წლის 19 — 29 იანვარს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XII ყრილობა გაიმართა 1925 წლის 7 — 16 მაისს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XIII ყრილობა გაიმართა 1927 წლის 10 — 16 აპრილს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XIV ყრილობა გაიმართა 1929 წლის 10 — 18 მაისს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XV ყრილობა გაიმართა 1931 წლის 26 თებერვალი — 5 მარტს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XVI ყრილობა გაიმართა 1935 წლის 15 — 23 იანვარს;
*სრულიად რუსეთის საბჭოების XVII ყრილობა გაიმართა 1937 წლის 15 — 21 იანვარს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Высшие органы государственной власти РСФСР
ნიკოლოზ ფირადაშვილი

**ნიკოლოზ ფირადაშვილი** (დ. 7 დეკემბერი, 1926, ველისციხე) — ქართველი ექიმი.

## ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1948-1950 წლებში იყო კურორტ ჯავას ექიმი-ორდინატორი. 1951-1952 წლებში სანატორიუმ „ჯავას“ მთავარი ექიმი. კურორტ კვაისის სამედიცინო ნაწილის პოლიკლინიკის გამგე. 1952-1955 წლებში სისხლის გადასხმის ინსტიტუტის კლინიკური ორდინაროტი. 1956-1958 წლებში რუსთავის მედიცინის სან. ნაწილის თერაპიული განყოფილების გამგე. 1958-1960 წლებში რენტგენ-რადიოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის კლინიკური განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომელი. 1966-1969 წლებში კლინიკური განყოფილების ხელმძღვანელი, 1969-1977 წლებში სხივური თერაპიის განყოფილების ხელმძღვანელი. 1977-1996 წლებში ონკოლოგიური ცენტრის ჰემობლასტოზების განყოფილების ხელმძღვანელი, 1996 წლიდან ხელმძღვანელობდა მედიკამენტოზური მკურნალობის განყოფილებას. ავტორია 143 სამეცნიერო ნასრომისა, რომლებიც ძირითადად ეხება სისტემური დაავადებების დიაგნოსტიკას, მკურნალობისა და  პროფილაქტიკის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს მონოგრაფია: „სისხლის წარმოქმნის ფუნქციური თავისებურებანი ცენტრალური ნერვული სისტემის მკვეთრი მოშლის შემთხვევაში“, „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი, 1960. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 5 საკანდიდატო დისერტაცია, დანერგილი აქვს მკურნალობის ახალი მეთოდები. საკავშირო მნიშვნელობის გამომგონებელი. ონკოლოგ-რადიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „სისხლის წარმოქმნის ფუნქციონალური თავისებურებანი სისხლის მრავალჯერადი გამოკვებისა და გადასხმისას კვებითი და დამცველობითი რეფლექსების ურთიერთქმედების შემდეგ“, დაიცვა 1956 წელს.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — „ლიმფოგრანულომატოზი“, დაიცვა 1965 წელს.

## ჯილდოები
* 1970 — მედალი „ვ. ი. ლენინის დაბადებიდან 100 წლისთავის გამო“
* პროფესორ ღვამიჩავას სახელობის II ხარისხის პრემია
* მედალი „ჯანმრთელობის დაცვის ფრიადოსანი“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში: თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია, თბ., 2000, გვ. 275

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:ქართველი ექიმები
მწარე აბლაბუდიანი სოკო

**მწარე აბლაბუდიანი სოკო** () — სოკოს სახეობა აბლაბუდიანი სოკოების გვარისა.

არასაჭმელი სოკოა. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, მშრალ ქვიშიან ნიადაგზე, ზაფხულიდან შემოდგომამდე. 

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1838 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
* *Cortinarius causticus* var. *cariosipes* Melot 1995
**Cortinarius causticus* Fr. 1838 var. *causticus*
**Cortinarius causticus* var. *tenuisporus* Moënne-Locc. & Fillion 2000
**Hygramaricium causticum* (Fr.) Locq. 1979

## აღწერა
ქუდის დიამეტრი — 3-6 სმ, თავიდან ნახევარსფეროსებრი, შემდგომში — ბრტყლად ამობურცული, ლორწოვანი ზედაპირით. წითურ-ჟანგისფერი მოწითალო-ყავისფრამდე. კიდეები უფრო ღია ფერისაა და დახეთქილი.

ფეხის სიგრძე — 3-7 სმ, სისქე — 0,6-2 სმ, ძირში დაწვრილებული, ჟანგმიწისფერი, ოდნავ წებოვანი ზედაპირით.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები შეზრდილია კბილით, თავიდან ღია ჟანგისფერია, შემდგომში — წითურ-ჟანგისფერი.

რბილობი — მოთეთრო, კანქვეშ ჟანგისფერი, სუსტი სუნითა და მომჟავო გემოთი. ქუდის კანი მწარეა.

სპორები — ელიფსისებრი, წვრილხორციანი ზედაპირით, მუქ-ჟანგისფერი, 6–7,5×3,5–4,2 (5) მკმ.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:კორტინარიუსისებრნი
კატეგორია:არასაჭმელი სოკოები
გრიგოლ ღუღუნიშვილი

**გრიგოლ ღუღუნიშვილი** (დ. 14 ნოემბერი, 1901, დარკვეთი — გ. 26 იანვარი, 1995) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი, პროფესორი, თანამდებობის პირი.

## ბიოგრაფია
1925 წელს დაამთავრა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-მექანიკოსის კვალიფიკაციით.

მუშაობა დაიწყო თბილისის ტრამვაის მეურნეობაში სახელოსნოების უფროსად, შემდგომ — ტრამვაის მეურნეობის მთავარი ინჟინრის მოადგილედ. 1932-1934 წლებში იყო ავტოსარემონტო ქარხნის მთავარი ინჟინერი და ტექნიკური დირექტორი. ამ თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდში განახორციელა მშენებარე ქარხნის ხელახალი დაპროექტება, რითაც მიღწეულ იქნა საწარმოს სიმძლავრეთა გაზრდა და მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ეფექტი. 1934-1937 წლებში საქართველოს კომუნალური მეურნეობის კომისარიატის საქალაქო ტრანსპორტის ხელმძღვანელი. 1937-1938 წლებში თბილისის ტრამვაი-ტროლეიბუსის ტრესტის მთავარი ინჟინერი. 1938-1940 წლებში იყო საქკომუნპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. 1940-1942 წლებში თბილქალაქპროექტის საპროექტო ჯგუფის ხელმძღვანელი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, 1942-1943 წლებში თბილისის საავიაციო ტექნიკუმის სასწავლო საწარმოო სახელოსნოებს ედგა სათავეში. 1943-1945 წლებში სამშენებლო მასალების სამმართველოს მთავარი მექანიკოსი. 1945-1947 წლებში იყო თბილისის „ლუდლიმონათის“ ტრესტის საწარმოო განყოფილების უფროსი. იგი ქვეყნისათვის მნიშვნელოვანი სამრეწველო საწარმოების პროექტირებას ხელმძღვანელობდა. შედგენილი იქნა თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის ტექნიკური პროექტი, თბილისის საავტობუსო მეურნეობისა და ქუთაისის ტრამვაის მეურნეობის, თელასის საწარმოო კორპუსის პროექტები და სხვა. საინჟინრო-საწარმოო საქმიანობასთან ერთად, 1929-1947 წლებში სასწავლო-პედაგოგიურ და სამეცნიერო-კვლევით მოღვაწეობას ეწეოდა საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1947 წელს დაიცვა დისერტაცია ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. იმავე წელს აირჩიეს გზათა მიმოსვლის ინჟინერთა თბილისის ინსტიტუტის ლითონთა ტექნოლოგიის კათედრის გამგედ. 1959-1962 წლებში იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის შედუღების კათედრის გამგე. ამ პერიოდში მან შექმნა სახელმძღვანელო „ლითონთა ტექნოლოგია“, რაც ერთ-ერთი პირველი წიგნი იყო მშობლიურ ენაზე. შემდგომ მან მოამზადა სახელმძღვანელო „ლითონთა წნევით დამუშავება“. 1962 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის ჯერ სამსხმელი წარმოების, შემდგომ ლითონთა წნევით დამუშავების კათედრაზე. მეტალურგიის ფაკულტეტის საბჭოსა და სახელმწიფო-საგამოცდო კომისიის წევრი. 

## ჯილდოები
* 1962 — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

## ბიბლიოგრაფია
* ფერადი ლითონების ცივი შედუღება, თბ., საბჭ. საქართველო, 1961, გვ. 55
* ლითონების შედუღება, ჭრა და რჩილვა, თბ., ცოდნა, 1958, გვ. 290

## ლიტერატურა
* გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები: კრებული, მიტროპოლიტი ანანია ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 146-147

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ეპიგრამა

**ეპიგრამა** (, სიტყვასიტყვით — „წარწერა“, „ეპი“ – ზევიდან და „გრამა“ – ნაწერი) — მოკლე, საინტერესო, დასამახსოვრებელი, ზოგჯერ სატირული გამონათქვამი. 

ძველ საბერძნეთში ასე უწოდებდნენ მოკლე წარწერებს ტაძარზე, ქანდაკებათა კვარცხლბეკზე, საკურთხეველზე შეწირულ საგნებზე. თავდაპირველად წარწერები არ ატარებდა პოეტურ ხასიათს, მაგრამ მოგვიანებით დაიწყეს წარწერის მოკლე ლექსის სახით ამოკვეთა ან მოჭედვა და ეპიგრამა მხატვრული ლიტერატურის ნიმუშად გადაიქცა. ძველ ბერძნულ ეპიგრამას ფართო მნიშვნელობა ჰქონდა. ამ სიტყვით აღინიშნებოდა სხვადასხვა შინაარსის მოკლე ლირიკული ლექსი: სატრფიალო, სალხინო, ელეგიური, სატირული, სახოტბო და სხვ.

ეპიგრამა განსაკუთრებით განვითარდა ძველბერძნულ ლიტერატურაში — ელინისტი პოეტების შემოქმედებაში (ძვ. წ. III ს. – ახ. წ. I ს.) და რომაულ ლიტერატურაში, კერძოდ, მარციალისის სატირულ შემოქმედებაში (ახ. წ. I ს.). ეპიგრამის ტრადიციები გრძელდებოდა შუა საუკუნეებსა და რენესანსის ეპოქაში როგორც ბიზანტიურ, ისე ლათინურ ლიტერატურაში. ახალ ევროპულ ლიტერატურაში ეპიგრამა სატირული პოეზიის მცირე ჟანრად იქცა. ეპიგრამის ძირითადი კომპოზიციური ხერხია ექსპოზიციისა (საწყისი მოქმედების გარემოსა და გარემოების ამსახველი ნაწილი) და ენამახვილური დასასრულის დაპირისპირება. 

ქართულ ლიტერატურაში ეპიგრამის თვალსაჩინო ნიმუშებია ბესიკის „მზეჭაბუკ ორბელიანს“; აკაკი წერეთლის გამკილავი ეპიგრამა, მიმართული რუსეთის იმპერიის შინაგან საქმეთა მინისტრ გრაფ მიხეილ ლორის-მელიქოვისადმი; ილია ჭავჭავაძის ეპიგრამა თავადაზნაურობის მარშალ რევაზ ანდრონიკაშვილისადმი, რომელმაც იმპერატორს საქართველოში უმაღლესი სასწავლებლის გახსნის ნაცვლად სთხოვა კადეტთა კორპუსის გახსნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* აფორიზმი
* ეპიტაფია
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეპიგრამა — სიტყვიერებისა და ლიტერატურის თეორიის ლექსიკონი.

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ARPANET

**ARPANET** () — თავდაცვის მოწინავე კვლევითი პროექტების სააგენტოს (DARPA) პირველი გლობალური კომპიუტერული ქსელი პაკეტების გადართვის განაწილებული კონტროლით. ის შეიქმნა 1969 წელს აშშ-ში DARPA-ს მიერ და ერთ-ერთი პირველი ქსელია, რომელმაც დანერგა TCP/IP პროტოკოლების პაკეტი, რომელიც შემდგომში ინტერნეტის ტექნიკური საფუძველი გახდა. 
მინი|300პქ|მარჯვნივ|ARPANET-ის ლოგიკური სქემა

## ისტორია
1968 წელს აშშ-ს თავდაცვის სამინისტრომ ჩათვალა, რომ ომის შემთხვევაში საჭირო გახდებოდა ინფორმაციის გადაცემის საიმედო სისტემა და ამისათვის კომპიუტერული ქსელის შემუშავების წინადადება წამოაყენა. ასეთი ქსელის შექმნა დაევალა კალიფორნიის უნივერსიტეტს ლოს-ანჯელესში, სტენფორდის კვლევით ცენტრს, იუტას უნივერსიტეტს და კალიფორნიის უნივერსიტეტს სანტა-ბარბარაში. ქსელს შეურჩიეს სახელი ARPANET და თავდაპირველად აერთიანებდა ზემოთ ჩამოთვლილ 4 სამეცნიერო დაწესებულებას. შემდეგში ქსელი გაიზარდა და 1971 წელს კიდევ 15 ტერმინალი დაემატა. 1973 წელს ქსელს შეუერთდა პირველი უცხოური ორგანიზაციები დიდი ბრიტანეთიდან და ნორვეგიიდან. ამან ქსელი საერთაშორისო გახადა. 1977 წელს ARPANET უკვე 111, ხოლო 1983 წელს — 4000 ჰოსტ-კომპიუტერს აერთიანებდა.

1969 წელს ელიზაბეტ ფეინლერმა შექმნა პირველი რესურსების სახელმძღვანელო ARPANET-ისთვის, რამაც განაპირობა ARPANET-ის კატალოგის შემუშავება. ფეინლერის და მისი გუნდის მიერ შექმნილმა კატალოგმა შესაძლებელი გახადა ARPANET-ში ნავიგაცია. 

ARPANET პროექტი ოფიციალურად გაუქმდა 1990 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინტერნეტის პიონერები

## რესურსები ინტერნეტში
* Doug Engelbart Institute
* ARPANET Maps
* the 40th Anniversary of First ARPANET Transmission
* Internet History 1962 to 1992
* Internet Hall of Fame
## სქოლიო
კატეგორია:ინტერნეტი
კატეგორია:ინტერნეტის ისტორია
მელანოციტი

**მელანოციტები** — წარმომქმნელი ნერვული ღერძის უჯრედები, რომლებიც განლაგებულია კანის ეპიდერმისის ქვედა შრეში (ძირის ბაზალური ფენა), თვალის შუა შრეში (უვეა), შიდა ყურში, საშოს ეპითელიუმში, მენინგებში, ძვლებში და გულში. მელანინი არის მუქი პიგმენტი, რომელიც პასუხისმგებელია კანის ფერზე. სინთეზის შემდეგ, მელანინი შეიცავს სპეციალურ ორგანელებში, რომელსაც ეწოდება მელანოსომა, რომელიც შეიძლება ტრანსპორტირდეს მიმდებარე კერატინოციტებში პიგმენტაციის გამოწვევის მიზნით. ამრიგად, მუქ კანს უფრო მეტი მელანოსომა აქვს, ვიდრე ღია კანის ფერებში. ფუნქციურად, მელანინი იცავს ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან. მელანოციტებს როლი აქვთ ასევე იმუნურ სისტემაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰორმონები
ეხო მასკვი

მინი| სტუდიის ინტერიერი გადაცემის დროს, 2007 წელი
[მინი| [მიხეილ გორბაჩოვი|მიხეილ გორბაჩოვი (მარცხნივ) ინტერვიუს აძლევს ალექსეი ვენედიქტოვს (მარჯვნივ) რადიოს სატელევიზიო სტუდიაში, 2008 წელი.]]
**ეხო მასკვი** () — რადიოსადგური რუსეთში. მაუწყებლობდა რუსეთის ბევრ ქალაქში, ზოგიერთ ყოფილ საბჭოთა რესპუბლიკაში (ადგილობრივ რადიოსადგურებთან პარტნიორობის გზით) და ინტერნეტის საშუალებით. მისი არსებობის მანძილზე ერთადერთი მთავარი რედაქტორი იყო ალექსეი ვენედიქტოვი. საკუთარი არსებობის განმავლობაში ორჯერ გაითიშა: პირველად, 1991 წელს, რუსეთში გადატრიალების მცდელობის დროს და მეორედ, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის დროს 2022 წელს.

2022 წლის 1 მარტს როსკომნადზორმა რადიო ეთერიდან გათიშა უკრაინაში რუსეთის შეჭრის გაშუქების გამო. 3 მარტს დირექტორთა საბჭომ მხარი დაუჭირა სადგურის დახურვის (ლიკვიდაციის) გადაწყვეტილებას. გაუქმების შემდეგ რადიოს სიხშირე რუსეთის სახელმწიფო პროპაგანდისტულ სადგურ Sputnik-ს გადაეცა. 

ეხო მასკვი საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში პირველად რუსეთში 1991 წლის გადატრიალების მცდელობის დროს მოექცა. ეს იყო ერთ-ერთი იმ რამდენიმე საინფორმაციო წყაროებიდან, რომელიც საგანგებო მდგომარეობის სახელმწიფო კომიტეტის (გკჩპ) წინააღმდეგ საუბრობდა. კომიტეტის დადგენილება ნომერი 3 იყო რადიოს მაუწყებლობის შეჩერების შესახებ. ამ დადგენილებას რადიოს ჟურნალისტები ყველაზე მნიშვნელოვან „სახელმწიფო ჯილდოდ“ მიიჩნევდნენ. მთავარი რედაქტორის, ალექსეი ვენედიქტოვის თქმით, სსრკ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის ჯგუფმა ალფა რამდენჯერმე სცადა რადიოს ტრანსმიტერზე წვდომა შეეწყვიტა, მაგრამ რადიოს თანამშრომლებმა მოახერხეს სატელეფონო ხაზზე გადასვლა და გააგრძელეს მაუწყებლობა.  „ეხო მასკვის“ არსებობის პირველივე დღიდან ერთ წესს იცავდა: „მოვლენებთან დაკავშირებით ყველა მნიშვნელოვანი თვალსაზრისი უნდა იყოს წარმოდგენილი“. ჟურნალისტები რადიოს ხუმრობით „მოსკოვის ყურს“ ეძახდნენ.

2022 წლის 1 მარტს რუსეთის გენერალურმა პროკურატურამ მიმართა როსკომნადზორს ეხო მასკვისა და დოჟდის გათიშვის მოთხოვნით რუსეთის უკრაინაში შეჭრის გაშუქების გამო. იმავე დღეს „ეხო მასკვი“ 1991 წლის შემდეგ მეორედ გაითიშა. 

3 მარტს დირექტორთა საბჭომ მხარი დაუჭირა სადგურის დახურვას (ლიკვიდაციას). 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის საინფორმაციო სააგენტოები
თეიმურაზ შაბურიშვილი

**თეიმურაზ შაბურიშვილი** (დ. 14 ოქტომბერი, 1935, თბილისი — გ. 27 ნოემბერი, 2020, კუკიის სასაფლაო) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი.

1959-1961 წლებში შრომითი საქმიანობა დაიწყო სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „კავგიპროტრანსში“ ტექნიკოსად და ინჟინრად. 1961-1980 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასტრანსმშენში“ სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1980-1989 წლებში ამავე ტრესტის მმართველის მოადგილე. 1989 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს ძეგლთა დაცვის მთავარ სამმართველოსთან არსებულ აღმოსავლეთ საქართველოს სამმართველოს. 1991 წლიდან მუშაობდა სს „ხიდმშენში“. აქტიურად მონაწილეობდა და ხელმძღვანელობდა თბილისის აეროვაგზლის, ავტოვაგზლისა და რკინიგზის სადგურების მშენებლობას, თბილისის ელმავალთმშენებელი და ელექტროვაგონშემკეთებელი და ელექტროვაგონშემკეთებელი ქარხნების რეკონსტრუქციას, „მარაბდა-ახალქალაქისა“ და „ზუგდიდი-ჯვრის“ ახალი სარკინიგზო ხაზების მშენებლობას, ამიერკავკასიის რკინიგზის „თბილისი-სამტრედიისა“ და „გარდაბან-კიროვაბადის“ (აზერბაიჯანში) მე-2 სარკინიგზო ხაზების ელექტრიფიცირებას, საცხოვრებელი სახლების, სანატორიუმების, დასასვენებელი სახლების, სამდინარო ხიდების მშენებლობას. ჩართული იყო სომხეთში მიწისძვრით დაზარალებული ობიექტების აღდგენა-მშენებლობაში (1967), იაკობ გოგებაშვილის (ვარიანში) და ივანე მაჩაბლის სახლ-მუზეუმების, ალავერდის ტაძრის, შუამთის მონასტრის, სურამის ციხის, ბოდბის წმ. ნინოს ეკლესიის და აღმოსავლეთ საქართველოს სხვა ძეგლების აღდგენაში. მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები, საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკების კავშირი სატრანსპორტო მშენებლობის სამინისტროს სახელობითი საჩუქარი.

## ჯილდოები
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი

## ლიტერატურ
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 600

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ნოსფერატუ: საშინელებათა სიმფონია

**„ნოსფერატუ: საშინელებათა სიმფონია“** () — ფრიდრიხ ვილჰელმ მურნაუს 1922 წლის გერმანული მუნჯი ხუთ მოქმედებიანი მხატვრული ფილმი.     ბრემ სტოკერის რომანის დრაკულას უნებართვო ადაპტაცია და მოგვითხრობს გრაფ  ორლოკზე (ნოსფერატუ), ვამპირი კარპატების მთებიდან, რომელსაც შეუყვარდება მშვენიერი ელენ  და შიში მოაქვს მის მშობლიურ ქალაქ ვისბორგში. ნოსფერატუ ითვლება საშინელებათა ფილმის ერთ-ერთ პირველ წარმომადგენელად და თავისი ვიზუალური დიზაინით დიდი გავლენა მოახდინა ჟანრზე. ამავდროულად, ნაწარმოები თავისი დემონური მთავარი გმირითა და ოცნების მსგავსი, ტანჯული გონებით, ვაიმარის რესპუბლიკის კინოს ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს ნაწარმოებად ითვლება. 1925 წელს   საავტორო უფლებების დავის   შემდეგ ფილმი უნდა განადგურებულიყო, მაგრამ გადარჩა უთვალავი დამუშავებული ვერსიით და ახლა ხელმისაწვდომია რამდენიმე აღდგენილი ვერსიით.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Nosferatu: History and Home Video Guide* Serie, detailliert die Filmgeschichte, verschiedene Versionen und jede weltweite Veröffentlichung der Restaurierungen (englisch)
* *Nosferatu* auf der Internetseite der Friedrich-Wilhelm-Murnau-Stiftung
* *Nosferatu* bei filmhistoriker.de. Sammlung von zeitgenössischen Kritiken und Bildmaterial.
* *100 Jahre Nosferatu: Ein brandaktueller Stummfilm* – hintergründiges Radiogespräch mit Filmhistoriker Rolf Giesen, Deutschlandfunk Kultur, 2. März 2022
* *Nosferatumovie.com* Englischsprachige Seite zum Film.
* Drehbuch  bzw. Transkript der „Bremen-Version“ (ინგლისური)

## სქოლიო
კატეგორია:1922 წლის გერმანული ფილმები
კატეგორია:გერმანული მუნჯი ფილმები
აბას აბდულა

**აბას აბდულა** (ნამდვილი სახელი და გვარი — აბას აბდულას ძე აჯალოვი ) (12 მაისი, 1940 წ. ბოლნისის რ/ნი, სოფ. ქიაფანაქჩი, საქართველოს სსრ — 4 სექტემებრი, 2019) — აზერბაიჯანელი პოეტი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, კრიტიკოსი. აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის წევრი. აზერბაიჯანის სსრ კულტურის დამსახურებული მოღვაწე (1984).

## ბიოგრაფია 
აბას აბდულლამ 1963 წელს დაამთავრა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1964–1965 წწ. სტაჟირება გაირა უკრაინის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ტ. გ. შევჩენკოს სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტში.

1987 წლიდან ლიტერატურულ ჟურნალ „ულდუზ“-ის (ვარსკვლავი) მთავარი რედაქტორი იყო. ავტორია კრებულებისა — „მშობლიური ზღურბლი“ (1970), „შავ-თეთრი სამყარო“ (1980), „პირისახით გათენებამდე“ (1984), „მარადისობაში მიმავალი ქარავანი“ (1987). ამ კრებულებიდან მეორე და მესამე შესულია ლექსების ციკლში „უკრაინული მოხატულობა“.
მონოგრაფიაში „აზერბაიჯანულ-უკრაინული ლიტერატურული კავშირები“ (1982) იკვლევდა ორი ქვეყნის ლიტერატურულ ურთიერთობებს 1840 წლიდან 1940 წლამდე. გამოაქვეყნა კვლევა აზერბაიჯანულ შევჩენკიანაზე და რევოლუციამდე ბაქოში არსებულ გაერთიანებაზე „პროსვიტა“ („განმანათლებლობა“).

პოეტურ შემოქმედებასთან ერთად სახელი გაითქვა, როგორც ლიტერატურის კრიტიკოსმა და მთარგმნელმა. მან უკრაინულიდან თარგმნა მწერლების: ტ.შევჩენკოს, ლ.უკრაინკას, ი.დრაჩას, ლ.შაპოვალოვას და სხვათა ნაწარმოებები.

აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა ტარას შევჩენკოს პოემა „კავკასია“ (1973).

რამდენიმე სტატია მიუძღვნა ტარას შევჩენკოს მემკვიდრეობის შესწავლასა და მისი თხზულებების პოპულარიზაციას აზერბაიჯანში.

როგორც მთარგმნელი და შემდგენელი მონაწილეობდა თანამედროვე უკრაინული პოეზიის ორი ანთოლოგიის — „დროშა და მზე“ (1978), „ხიდები“, ტ. შევჩენკოს ლექსების კრებულის — „ჩემი ფიქრები, ჩემი ფიქრები“ და უკრაინული პროზის კრებულის „ოქროს თავთავის“ (ყველა 1979 წ.) შექმნაში. მისი თარგმანით გამოვიდა ი. კოტლიარევსკის „ნატალკა პოლტავკა“, ლესია უკრაინკას კრებული „რუსალკა“ (ქალთევზა), მ. რილსკის „ჟაჟდა“ (წყურვილი), ი. დრაჩას „გულის პროტუბერანცები“ და „ლექსები და პოემები“.

აბას აბდულას ზოგიერთი ნაწარმოები მ. მიროჩნიჩენკომ, პ. მოვჩანმა, დ. პავლიჩკომ, პ. პერებეინოსმა და სხვებმა უკრაინულ ენაზე თარგმნეს.

1984 წელს დაჯილდოვდა მაქსიმ რილსკის სახელობის უკრაინის რესპუბლიკის ლიტერატურული პრემიით.

გარდაიცვალა 2019 წლის 4 სექტემებერს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნანა შათაშვილი

**ნანა შათაშვილი** (დ. 1959, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, პედაგოგი, ფიზიკოსი, ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2005), პროფესორი, თბილისის ებრაული სახლის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

## ბიოგრაფია
1980 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტი, 1984 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის ასპირანტურა, სპეციალობით „თეორიული ფიზიკა“.

1980 წლიდან მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. სხვადასხვა დროს ხანგრძლივი დროით მუშაობდა, როგორც მიწვეული პროფესორი ან მკვლევარი, უცხოეთის წამყვან სამეცნიერო ცენტრებსა და სასწავლო დაწესებულებებში. 2009 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზუსტ და საბუნებისმეტყვლო მეცნიერებათა ფაკულტეტის ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი. 2013 წლიდან ამავე დეპარტამენტის ასტროფიზიკის კათედრის გამგე. 2014 წლიდან — საქართველოს განათლების განვითარების ეროვნული ცენტრის „ავტორიზაციისა და აკრედიტაციის სტანდარტების შემუშავების“ ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა სამუშაო ჯგუფის კოორდინატორი. მიღებული აქვს სხვადასხვა ჯილდო და სამეცნიერო პრემია. მისი ძირითადი სამეცნიერო ინტერესებია: თეორიული პლაზმური ასტროფიზიკა, არაწრფივი მაგნიტური ჰიდროდინამიკა, მაგნიტო-სითხური ბმების თეორია, მზის ფიზიკა, დისკი-ჯედის სისტემების ფიზიკა, რელატივისტური პლაზმის დინამიკა, კომპაქტური ობიექტების ფიზიკა. მის მიერ შემოთავაზებული თეორიები და აღიარებული ძირითადი სამეცნიერო შედეგებია: ვარსკვლავთა ატმოსფეროებში ჩაკეტილი სტრუქტურების ერთდროული ფორმირებისა და პირველადი გაცხელების და ასევე დინების აჩქარების/გენერაციის მაგნიტო-სითხური ბმების განზოგადებული თეორია. დიდ-მასშტაბიანი მაგნიტური ველის გენერაციის თეორია მძლავრი გამოსხივებით. განზოგადებული ბელტრამის დინების მოდელი დისკი-ჯედის სისტემის ფორმირების უნივერსალური ბუნების ასახსნელად. გამოქვეყნებული აქვს 63 სამეცნიერო პუბლიკაცია, მათ შორის 40-მდე მაღალი იმპაქტ-ფაქტორის მქონე საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალებში. არის არაერთი საერთაშორისო კონფერენციისა და თანამშრომლობის პროექტის თანაორგანიზატორი, ასევე მიწვეული რეფერი არაერთი მაღალი იმპაქტ-ფაქტორის მქონე სამეცნიერო ჟურნალისა. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „კინეტიკური ეფექტების ზეგავლენა ლენგმიურის ტალღების არაწრფივ დინამიკაზე“, დაიცვა 1986 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „მაგნიტო-ჰიდროდინამიკური დინებები ორ-სითხოვან პლაზმაში“, დაიცვა 2005 წელს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 52

## რესურსები ინტერნეტში
* შათაშვილი

კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორები
ოვუნდუს ციხე

**ოვუნდუს ციხე** — ციხე თურქეთში, ქალაქ გუმუშხანედან 15 კილომეტრითაა დაცილებული. იგი ჩრდილო–დასავლეთით სოფელ ოვუნდუს აღმოსავლეთით 30-40 მ სიმაღლის კლდის პლატოზეა დაშენებული. მისგან ჩრდილოეთით მდინარე ხარშიტი, ხოლო დასავლეთით მეორე მდინარე იქისუ მიედინება.
ციხიდან ხარშიტისა და იქისუს ხერთვისამდე 200 მეტრია. აქედან იქსაქსება შავიზღვისპირეთიდან მომავალი გზები სხვადასხვა მიმართულებით. ერთ-ერთი გზა გუმუშხანესაკენ, ხოლო შემდეგ ბაიბურთისაკენ მიდიოდა. მეორე კი შირან ერზიჯანისაკენ. ამ გზების გასაყარს აკონტროლებდა სწორედ ოვუნდუს და მისგან მდინარის მარცხენა სანაპიროს მაღალ კლდოვან კონცხზე დაშენებული იქისუს, იგივე გიპოტამოსის ციხე. ორივე საფორტიფიკაციო ნაგებობა ერთმანეთს გაჰყურებს. მათ შორის დაახლოებით ხუთას მეტრამდე იქნება დაცილება. ოვუნდუს ციხის ძირში გაივლიდა სწორედ ცენტრალური ტრასა და 5 კილომეტრის შემდეგ ნაწილდებოდა გუმუშჰანე ბაიბურთისა თუ ერზიჯან შირანისაკენ. აქედან ერზიჯანამდე 160 კმ-ია. საკუთრივ ციხის კედლების დიდი ნაწილი დანგრეულია. ციხის სამხრეთით დღეისათვის შემორჩენილია  7 მ. სიგრძისა და 6 მ სიმაღლის კედელი. სისქე 90 სმ-ია. ციხეზე ასვლა საკმაოდ ძნელია. შიდა სივრცის სამხრეთ მონაკვეთში დაცულია 1,60 მ. დიამეტრის და 0,70 მ სიღრმის კლდეში ნაკვეთი წყლის ცისტერნა. ციხის მშენებლობაში გამოყენებულია საშუალო ზომის ნათალი ქვები. რიგებს შორის ჰორიზონტალურობა დაცულია. მისი მშენებლობაც ადგილობრივ ხალდეურ მოსახლეობასთან უნდა იყოს დაკავშირებული. მას, როგორც ჩანს თავისი სტრატეგიული ადგილმდებარეობის გამო იყენებდნენ ბიზანტიურ თუ ოსმალურ ხანაშიც. 

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 43-44  ISBN 978-9941-8-1990-2.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
აფაგ მასუდი

**აფაგ მასუდი** (; დ. 3 ივნისი, 1957, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მწერალი და დრამატურგი. აზერბაიჯანის თარგმანის ცენტრის სამეურვეო საბჭოს თავმჯდომარე, „დიდების“ ორდენის კავალერი (2017), აზერბაიჯანის სახალხო მწერალი (2019), აზერბაიჯანის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (2005), პეტროვსკის მეცნიერების და ხელოვნების აკადემიის წევრი, ჟურნალ „ხაზარი“-ს მთავარი რედაქტორი.

## შემოქმედება 
აფაგ მასუდი ცნობილია როგორც რომანებისა და მოთხრობების ავტორი. ავტორია პიესების: „ზღურბლზე“, „გზაზე“, „როლი გამომშვიდობებისას“, „ქერბელა“, „მანსურ ხალაჯი“. პიესების „ზღურბლზე“ და „მე მას ვუყვარვარ“ მიხედვით, აზერბაიჯანის სახელმწიფო თეატრ „იუხ“-ის სცენაზე დადგმულია სპეტქტაკლები, ხოლო პიესა „როლი გამომშვიდობებისას“ მიხედვით, დაიდგა სპექტაკლი აზერბაიჯანის სახელმწიფო ეროვნულ დრამატულ თეატრში.

აფაგ მასუდის წიგნები თარგმნილი და გამოცემულია მსოფლიოს სხვადასხვა ენაზე.

არის „პატრიარქის შემოდგომა“ (გაბრიელ გარსია მარკესი), „დედამიწის აბლაბუდა“ (თომას ვულფი), მ. ნასაფის უძველესი სუფისტური ხელნაწერის „ჭეშმარიტება ყოფიერების შესახებ“, იბნ-ალ არაბის „მექური გამოცხადების“, ჯალალედინ რუმის და სხვა სუფი მოაზროვნეების ნაწარმოებების თარგმანების ავტორი.

2000 წელს ვენის უნივერსიტეტში აფაგ მასუდის შემოქმედების შესახებ დაცულ იქნა სადოქტორო დისერტაცია (ს. დოგანი „ქალთა სახეები ევროპულ აღმოსავლეთმცოდნეობაში“).

## ჯილდოები 
თეატრალურ ხელოვნებაში შეტანილი წვლილისათვის არერთხელ იქნა დაჯილდოებული შესაბამისი მედლით.

2015 წელს გახდა თურქეთის კულტურის სამინისტროსა და ევრაზიის მწერალთა კავშირის მიერ დაწესებული „სასცენო ნაწარმოებების საერთაშორისო კონკურსის“ გამარჯვებული.

2017 წელს აზერბაიჯანში მთარგმნელობითი საქმიანობის განვითარებისათვის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მიერ დაჯილდოებულ იქნა „დიდების“ ორდენით.

2019 წელს პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის განკარგულებით აზერბაიჯანული კულტურის განვითარებაში შეტანილი დამსახურებისათვის „სახალხო მწერლის“ საპატიო წოდება მიენიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
* აფაგ მასუდის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები