open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სააფთიაქო ხიდი

**სააფთიაქო ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 22,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 96 მეტრი. სიგანით მეორე ხიდია სანქტ-პეტერბურგში ლურჯი ხიდის შემდეგ.

## მდებარეობა 
მდებარეობს მდინარის სათავესთან, გრენადერების ხიდთან ერთად ქმნის ხიდის წინა მოედანს. აკავშირებს სააფთიქოსა და პეტროგრადის სანაპიროებს, ჩაპაევის ქუჩასა და კარპოვკის სანაპიროს. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ბოტანიკური ბაღი.

დინების ქვემოთში მდებარეობს პეტროპავლოვსკის ხიდი. 

უახლოესი მეტროს სადგურია „ვიბორგსკაია“.

## სახელწოდება 
ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1798 წლიდან და მომდინარეობს სააფთიაქოს ბოსტნის მიხედვით, რომელიც ბოტანიკური ბაღის ადგილზე მდებარეობდა XVIII საუკუნეში.

## ისტორია 
ხის ხიდი, რომელიც სააფთიაქოს ბოსტანს აკავშირებდა ქალაქთან, ამ ადგილზე არსებობდა 1737 წლიდან. იგი იყო სამმალიანი, ძელებზე აგებული და არაერთხელ მოხდა მისი გარემონტება. 1889 წელს გაამაგრეს ბურჯები და ხიდთან ახლოს მდებარე დამბა, გამოცვალეს ზეწრები. 1914 წელს მიმდინარეობდა კიდევ ერთი სარემონტო სამუშაოები. 1946 წელს შუა მალა გადახურეს მეტალის მალთაშორისი ნაგებობით. ხიდის ბურჯები კვლავ ხის დარჩა. ხიდის სიგრძემ შეადგინა 26,6 მეტრი, ხოლო სიგანე — 12,7 მეტრი. 1974-1975 წლებში გრენადერების ხიდის გადაკეთებასთან დაკავშირებით, ააგეს ერთმალიანი რკინა-ბეტონის ხიდი კომბინირებული სისტემით (ამის გამო ძველი სააფთიაქო ხიდის მოედანი გაფართოვდა თითქმის ორჯერ). პროექტის ავტორი იყო ინჟინერი ბ. ბ. ლევინი და არქიტექტორები ლ. ა. ნოსკოვი და  პ. ა. არეშევი.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, აგებულია კომბინირებული სისტემით. მისი ბურჯები მასიური რკინა-ბეტონის ბლოკებისაა, მოპირკეთებულია გრანიტით. 

ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისთვის, ტრამვაისთვისა და ფეცხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონისაა. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია გრანიტის ფილებით.

## ლიტერატურა 
*Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с.
*Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.
*Азбелев П. П. На углу Аптекарского острова, или Что бродит в голове, когда стоишь на Аптекарском мосту: (историко-краеведческие заметки). — СПб.: Лема, 2011. — 48 с. — ISBN 978-5-98709-437-2.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Аптекарский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
შიოვგიარ აბდულაევი

**შიოვგიარ ჯამილის ძე აბდულაევი** (; დ. 5 აპრილი, 1969, ნარიმანლი, ბასარგეჩარი, სომხეთის სსრ — გ. 27 აგვისტო, 1992, ჰეივალი, ქალბაჯარი, აზერბაიჯანი) —  აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურე, აზერბაიჯანის ეროვნული გმირი, დაიღუპა ყარაბაღის ომში.

### ოჯახი 
მამა — ჯამილ აბდულაევის. არის ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის, მალიქ აბდულაევის ძმისშვილი.

## ჯილდოები 
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 1993 წლის 5 თებერვლის №457 ბრძანებით, შიოვგიარ აბდულაევს დაღუპვის შემდეგ, მიენიჭა „აზერბაიჯანის ეროვნული გმირის“ წოდება.

დაასაფლავეს ქალაქ ბაქოში, გმირთა ხეივანში, 1992 წლის 29 აგვისტოს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:აზერბაიჯანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეროვნული გმირები
სილინის ხიდი

**სილინის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 36,88 მეტრი, ხოლო სიგანე — 25,58 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს კამენოოსტროვსკის პროსპექტის დასაწყისში.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს პეტროპავლოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — გესლეროვსკის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „პეტროგრადსკაია“.

## სახელწოდება 
1798 წლიდან ხიდს ეწოდება სილინის ხიდი მიწის ნაკვეთის მფლობელის გვარის მიხედვით. 1934 წლის 9 ივლისს უწოდეს პიონერის ხიდი. სახელწოდება მოქმედებდა 1991 წლის 4 ოქტომბრამდე, რის შემდეგაც ხიდს დაუბრუნდა ისტორიული სახელწოდება.

## ისტორია 
მცურავი ხიდი აქ ააგეს ჯერ კიდევ XVIII საუკუნის 60-იან წლებში ადრე აქ არსებული გადასაზიდის ადგილზე. 1776 წელს ააგეს მუდმივი ხის ხიდი. იგი არაერთხელ გაარემონტეს, მაგრამ კვლავ რჩებოდა, როგორც ხის ნაგებობა. 1876 წელს ხიდი გაამაგრეს კონკის გზის გაყვანასთან დაკავშირებით. 1902 წელს ქალაქის საბჭო განიხილავდა საკითხს ხის ხიდის რკინაბეტონით შეცვლის შესახებ, მაგრამ გადაწყვეტილება ვერ მიიღეს. 

ამჟამად მოქმედი რკინა-ბეტონის ხიდი ააგეს 1936 წელს ინჟნერ ა. დ. საპერშტეინისა და არქიტექტორ კ. მ. დმიტრიევის პროექტის მიხედვით. 1974 წელს მიმდინარეობდა ხიდის კაპიტალური რემონტი.

## ლიტერატურა 
*Тумилович Е. В., Алтунин С. Е. Мосты и набережные Ленинграда. Альбом. — М.: Издательство Министерства Коммунального Хозяйства РСФСР, 1963. — 298 с.
*Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с.
*Бунин М. С. Мосты Ленинграда. Очерки истории и архитектуры мостов Петербурга — Петрограда — Ленинграда. — Л.: Стройиздат, 1986. — 280 с.
*Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Силин мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ასტანი

**ასტანი** () — სოფელი ირანში, რუდბარ-რურალის რაიონში, დამღანის ცენტრალურ ოლქში, სემნანის ოსტანში. 2006 წლის მონაცემებით სოფელი ცხოვრობს 305 ადამიანი (89 ოჯახი).

## დემოგრაფია
2006 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 305 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* მოსახლეობის აღწერა ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში 2006

კატეგორია:ირანის სოფლები
ფიოდორ გადაევი

**ფიოდორ გადაევი** (; დ. 9 ივლისი, 1858 — გ. 5 იანვარი, 1896, კისლოვოდსკი, რუსეთის იმპერია) — რუსი პროფესიონალი ფოტოგრაფი, მოღვაწეობდა კისლავოდსკსა და პიატიგორსკში.

## ბიოგრაფია
1894 წლის ლიონის საერთაშორისო გამოფენაზე დაჯილდოვდა ვერცხლის მედლით. 1890 წლების ბოლოს უშვებდა სტერეოსკოპულ ფოტოებს „კავკასიის ხედები ფ. გადაევისა კისლავოდსკიდან“, (). 1904 წლის კავკასიის გზამკვლევი იუწყება, რომ კისლავოდსკში საუკეთესო ფოტოგრაფებად ითვლებიან ფიოდორ გადაევი და გრიგორი რაევი. 

გადაევის ფოტოშემოქმედება დაცულია ძირითადად პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში და კერძო კოლექციებში.

## ლიტერატურა
*Чернопятов В.И. Некрополь неск-х мест Кавказа. М.,1913

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

კატეგორია:რუსი ფოტოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 9 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1896
შირლი ჩისჰოლმი

**შირლი ანიტა ჩისჰოლმი** (; დ. 30 ნოემბერი, 1924 — გ. 1 იანვარი, 2005) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, განმანათლებელი და მწერალი. 1968 წელს გახდა პირველი აფრო-ამერიკელი ქალი, რომელიც აირჩიეს აშშ-ის კონგრესში. ის 1969-1983 წლებში 7 ვადის განმავლობაში ნიუ-იორკის მე-12 საარჩევნო რაიონს წარმოადგენდა. 1972 წელს ჩისჰოლმი გახდა პირველი შავკანიანი საპრეზიდენტო კანდიდატი, რომელიც მთავარმა პარტიამ წამოაყენა და პირველი ქალი, რომელიც დემოკრატიული პარტიის საპრეზიდენტო ნომინაციისთვის იბრძოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Shirley Chisholm's *Unbought and Unbossed* book web site by editor Scot Simpson
*Shirley Chisholm's oral history video excerpts at The National Visionary Leadership Project
* Biography  by Jone Johnson Lewis
* Shirley Chisholm at the National Women's History Museum
* Chisholm speech on the Equal Rights Amendment
* Shirley Chisholm Biography at Encyclopaedia Britannica
* Shirley Chisholm's 1972 Presidential Campaign
* Before Hillary Clinton, there was Shirley Chisholm, Rajini Vaidyanathan BBC News, Washington, 26 January 2016
* ''Chisholm '72 – Unbought & Unbossed* PBS American Documentary | POV  documentary by Shola Lynch
* *Chisholm '72 – Unbought & Unbossed* Women Make Movies documentary by Shola Lynch
* Feature on Shirley Chisholm, with writing from Gloria Steinem and video clips from *Chisholm '72 Unbought & Unbossed'', by the International Museum of Women.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქრისტიანები
კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 იანვარი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
გოჩა ბარნოვი

**გოჩა ბარნოვი** (დ. 18 მარტი, 1962, ხაშური) — ქართველი თეოლოგი, თეოლოგიის დოქტორი, პროფესორი, სულხან-საბა ორბელიანის სასწავლო უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი.

## ბიოგრაფია 
გოჩა ბარნოვი დაიბადა 1962 წლის 18 მარტს, ხაშურში. 1969-1979 წლებში სწავლობდა ხაშურის პირველ საჯარო სკოლაში. 1988 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი, ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი. 1996-1998 წლეში სწავლობდა თბილისის სასულიერო აკადემიაში. 1998–2003 წლებში სწავლობდა ათენის კაპოდისტრიას სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის თეოლოგიურ ფაკულტეტზე, ხოლო 2003-2007 წლებში ათენის კაპოდისტრიას სახელობის ეროვნული უნივერსიტეტის თეოლოგიური ფაკულტეტის სამაგისტრო განყოფილებაზე, სამაგისტრო თემა: „კირილე ალექსანდრიელის ანთროპოლოგია იოანეს სახარების კომენტარების მიხედვით“.

2007–2015 წლებში სწავლობდა ათენის კაპოდისტრიას სახელობის ეროვნული უნივერსიტეტის თეოლოგიური ფაკულტეტის სადოქტორო განყოფილებაში, სადოქტორო თემა: „იპოლიტე რომაელის ესქატოლოგია“.

## კარიერა
1988–1994 წლებში მუშაობდა თბილისის სამეცნიერო–კვლევითი ინსტიტუტ „ეგრისში“. 2012 წლიდან არის თბილისის სასულიერო სემინარიის და აკადემიის პედაგოგი დოგმატურ ღვთისმეტყველებასა და კანონიკურ სამართალში. 2018 წლიდან არის სულხან-საბა ორბელიანის სასწავლო უნივერსიტეტის თეოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი.

## გამოქვეყნებული სტატიები
* გოჩა ბარნოვი, „ღვთის ძის განკაცება წმინდა კირილე ალექსანდრიელის მიხედვით“, სტატია გამოქვეყნდა კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტრიმითუნტის სამიტროპოლიტოს ჟურნალში „წმინდა სპირიდონი“–Γκότσα Μπαρνόβι, «Ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱού τοῦ Θεοῦ κατά τὸν Ἅγιο Κύριλλο Ἀλεξανδρείας», ἐν Ἅγιος Σπυρίδων, τευ. Γ΄, έτος Α΄, 2013, σσ. 81-86.
* გოჩა ბარნოვი, „ღმერთის შემეცნება გრიგოლ ღვთისმეტყველის მეორე თეოლოგიურ სიტყვაში“, სტატია გამოქვეყნდა კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტრიმითუნტის სამიტროპოლიტოს ჟურნალში „წმინდა სპირიდონი“–Γκότσα Μπαρνόβι, «Ἡ γνώση τοῦ Θεοῦ στόν Θεολογικόν Β΄ τοῦ Γρηγορίου τοῦ Θεολόγου», ἐν Ἅγιος Σπυρίδων, τευ. Δ΄, έτος Β΄, 2014, σσ. 15-19.
* გოჩა ბარნოვი, „ნებელობა და განზრახულება“, სტატია გამოქვეყნდა ჟურნალში „გული გონიერი“, № 12, გვ. 69-94.
* გოჩა ბარნოვი, „თაბორის ნათელი“ (პირველი ნაწილი), სტატია გამოქვეყნდა ჟურნალში „გული გონიერი“, № 13, გვ. 79-97.
* გოჩა ბარნოვი, „სამი მღვდელმთავრის დღესასწაული“, სტატია გამოქვეყნდა კვიპროსის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტრიმითუნტის სამიტროპოლიტოს ჟურნალში „წმინდა სპირიდონი“–Γκότσα Μπαρνόβι, «Ἡ ἑορτή τῶν τριῶν Ἱεραρχῶν», ἐν Ἅγιος Σπυρίδων, τευ. Δ΄, έτος Γ΄, 2015, σσ. 24-31.
 
## გამოქვეყნებული თარგმანები
* „შემეცნება და რწმენა“, იოანე ზიზიულასის, პერგამოს მიტროპოლიტის სტატიის თარგმანი, „გული გონიერი“, №6, გვ. 23–62.
* „ნიღბიდან პიროვნებამდე“,  იოანე ზიზიულასის, პერგამოს მიტროპოლიტის სტატიის თარგმანი, „გული გონიერი“, №7, გვ. 25–67.
* „თეოლოგია და ენა“, სტილიანოს პაპადოპულოსის, ათენის უნივერსიტეტის პროფესორის წიგნის სრული თარგმანი,  „გული გონიერი“, №8, გვ. 67–114; №9, გვ. 132–173; №10. გვ. 133–153; №11. გვ. 122–143.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გოჩა ბარნოვი – წმინდა პავლე მოციქულის სახელობის მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების ცენტრი 
* გოჩა ბარნოვი - ახალი საქართველოს უნივერსიტეტი
* ფაკულტეტის დეკანი: გოჩა ბარნოვი

კატეგორია:ქართველი თეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
პეტროპავლოვსკის ხიდი

**პეტროპავლოვსკის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 19,9 მეტრი, ხოლო სიგანე — 24,3 მეტრი.

## მდებარეობა 
ხიდი მდებარეობს დიდი პროსპექტის დასაწყისში.

დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს სააფთიაქო ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — სილინის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „პეტროგრადსკაია“.

## სახელწოდება 
ხიდს სახელი უწოდეს პეტროპავლოვსკის ქუჩის მიხედვით, რომელმაც თავის მხრივ სახელი მიიღო XIX საუკუნის 80-იან წლებში ახლოს მდებარე პეტროპავლოვსკის საავადმყოფოს მიხედვით (ამჟამად ფ. ფ. ერისმანის საავადმყოფო).

## ისტორია 
პირველი ხის ხიდი ამ რაიონში ააგეს 1904 წელს. იგი იყო სამმალიანი, მისი სიგრძე შეადგენდა 27,7 მეტრს, ხოლო სიგანე — 11,9 მეტრს. 

ამჟამად მოქმედი ხიდი ააგეს სააფთიაქოს კუნძულზე სწრაფი ავტომაგისტრალის მშენებლობასთან დაკავშირებით. 1966-1967 წლებში „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრების პ. პ. რაიაზანცევისა და არქიტექტორ ლ. ა. ნოსკოვის პროექტის მიხედვით ხის ხიდის ადგილზე ააგეს ერთმალიანი რკინა-ბეტონის ხიდი. ხიდი მოძრაობისათვის გაიხსნა 1966 წლის სექტემბერში. 

1982 წელს, დიდ ნევკაზე კანტემიროვის ხიდის აშენების შემდეგ, პეტროპავლოვსკის ხიდი გახდა ჩქაროსნული ავტომაგისტრალის უმთავრესი ელემენტი, რომელიც აკავშირებდა პეტროგრადის, ვიბორგისა და კალინინის რაიონებს.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები მასიური რკინაბეტონისგანაა აგებული და მოპირკეთებულია გრანიტით. ხიდის მოაჯირები თუჯისგანაა დამზადებული

ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისთვის და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფალტბეტონითაა დაფარული, ხოლო ტროტუარები ბეტონით. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია გრანიტის ფილებით.

## ლიტერატურა 
* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Петропавловский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
გესლეროვსკის ხიდი

**გესლეროვსკის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი სანქტ-პეტერბურგში, მდინარე კარპოვკაზე, პეტროგრადის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს პეტროგრადისა და სააფთიაქოს კუნძულებს. ხიდის სიგრძეა 22,2 მეტრი, ხოლო სიგანე — 27 მეტრი.

## მდებარეობა 
ხიდი მდებარეობს ჩკალოვის პროსპექტის დასაწყისში. დინების ზემო მიმართულებით მდებარეობს სილინის ხიდი, ხოლო ქვემო მიმართულებით — კარპოვსკის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „პეტროგრადსკაია“ (525 მეტრი).

## სახელწოდება 
1904 წლის 17 ივნისს მიენიჭა გესლეროვსკის ხიდის სახელი. სახელწოდება მომდინარეობს გესლეროვსკის შესახვევიდან (ამჟამად ჩკალოვის პროსპექტი), რომელმაც სახელი თავის მხრივ მიიღო პავლე I-ის გარდერობმეისტერის, გესლერის მიხედვით, რომელიც მიწებს ფლობდა პეტროგრადის კუნძულზე.

## ისტორია 
პირველი გადასასვლელი მდინარე კარპოვკაზე ცნობილია 1887 წლიდან. ეს იყო ხის სამმალიანი ძელებიანი ხიდი. იგი არაერთხელ გაარემონტეს და გადააკეთეს. 1940 წლისათვის მას ჰქონდა სიგრძე 30,1 მეტრი, ხოლო სიგანე — 13,5 მეტრი.

1965 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინერ პ. პ. რიაზანცევისა და არქიტექტორ ლ. ა. ნოსკოვის პროექტის მიხედვით ხის ხიდი გადააკეთეს ერთმალიან რკინა-ბეტონის კონსტრუქციად. ხიდის მშენებლობას აწარმოებდა  ტრესტი „ლენხიდმშენი“, მთავარ ინჟინერ კ. ვ. უჩაევისა და სამუშაოს მწარმოებელ ი. ე. ლივშიცის ხელმძღვანელობით.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, მისი ბურჯები რკინა-ბეტონისგანაა აგებული და მოპირკეთებულია გრანიტით, ხოლო მოაჯირები თუჯისგანაა დამზადებული.

ხიდი განკუთვნილია ავტოტრანსპორტისთვის და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფალტბეტონითაა დაფარული, ხოლო ტროტუარები ბეტონით. ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი გრანიტის ფილებით.

## ლიტერატურა 
* Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 94. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — СПб.: Норинт, 2002. — 353 с. — ISBN 5-7711-0019-6.
* Антонов Б. И. Мосты Санкт-Петербурга. — СПб: Глагол, 2002. — 192 с. — ISBN 5-89662-019-5.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Геслеровский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Фотографии Геслеровского моста на сайте Петербург и окрестности
* Информация о мосте на сайте Санкт-Петербург. Всё о Петербурге

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
მიტროფანოვის ხიდი

**მიტროფანოვის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 33 მეტრი, ხოლო სიგანე — 16 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს მიტროფანოვის გზატკეცილის დასაწყისში. ხიდთან ახლოს მდებარეობს ბალტიის სადგური და  იზმაილოვოს პოლკის სასაწყობე შენობების ანსამბლი (კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში 1819-1822 წლებში აგებული შენობა, არქიტექტორი ვ. პ. სტასოვი).

დინების ზემოთ მდებარეობს ვარშავის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ბალტიის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურია „ბალტიისკაია“.

## სახელწოდება 
ხიდმა ოფიციალური სახელი მიიღო 2008 წლის ზაფხულში, მიტროფანოვის გზატკეცილიდან, რომელმაც თავის მხრივ სახელი მიიღო მიტროფანე სასწაულმოქმედის სახელობის სასაფლაოდან.

## ისტორია 
ხიდის მშენებლობა დაიწყო 2007 წლის იანვარში. გახსნა კი გაიმართა 2007 წლის 10 ოქტომბერს მიტროფანოვის გზატკეცილისა და კუბის ქუჩის დამაკავშირებელ მაგისტრალთან ერთად. თავდაპირველად იგეგმებოდა ბალტიის ხიდის გაფართოება, მაგრამ მოგვიანებით წამოაყენეს წინადადება ახალი ხიდის მშენებლობის შესახებ. პროექტი კი შეიმუშავა „Гипростроймост“-ის ინსტიტუტმა.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია, აგებულია მეტალისაგან. იგი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ოთხი ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილი მოასფალტებულია. ხიდს აქვს ერთი ტროტუარი დინების ზემო მიმართულების მხარეს.   

## რესურსები ინტერნეტში
* Митрофаньевский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ნიკოლაი იუდენიჩი

**ნიკოლაი იუდენიჩი** (; დ. 1862 — გ. 1933) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, გენერალი, თეთრი მოძრაობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა გენერალური შტაბის აკადემია. 1887 წლიდან იყო შტაბს-კაპიტანი. 1892 წლიდან იყო თურქესტანის სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსი ადიუტანტი და პოდპოლკოვნიკი. 1896 წლიდან გახდა პოლკოვნიკი. 1900 წლიდან იყო თურქესტანის პირველი მსროლელი ბრიგადის შტაბს-ოფიცერი. 1902 წლიდან მე-18 მსროლელი პოლკის მეთაური. 1907 წლიდან კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბის გენერალ-კვარტერმეისტერი. 1912 წლიდან გენერალ-ლეიტენანტი და კავკასიის სამხედრო ოლქის შტაბის უფროსი. 1915 წლიდან ინფანტერიის გენერალი. 1916 წელს არზრუმისა და ტრაპიზონის წარმატებული ოპერაციების გამო დაჯილდოვდა გიორგის II ხარისხის ჯვრით. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ უნდობლობა გამოუცხადა დროებით მთავრობას, გადადგა და დატოვა კავკასიის ფრონტი. 1918 წლის ბოლოდან იყო თეთრგვარდიელების ერთ-ერთი ლიდერი ჩრდილოეთ რუსეთსა და ბალტიისპირეთში. პეტროგრადზე განხორციელებული რამდენიმე უშედეგო ოპერაციის შემდეგ, 1920 წლის დასაწყისში, დატოვა ქვეყანა და წავიდა ემიგრაციაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Биографии Юденича на сайте hrono.ru
* Цветков В. Ж. Николай Николаевич Юденич // Вопросы истории. 2002. № 9 на сайте Юрия Бахурина «Август 1914-го…»
* А. А. Петров. Юденич под Эрзерумом.
* Договор Эстонии с большевиками против Северо-Западной Армии генерала Юденича
* *Родин И. В.* Неизвестный Юденич
* Разгром Юденича (Эпизод из героической обороны Петрограда). Ленфильм, 1940 г.
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:რუსი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
მიხაილ ბღაჟბა

**მიხაილ ბღაჟბა** (დ. 1915 — გ. 1993) — აფხაზი საბჭოთა სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე, პუბლიცისტი. 1945 წლიდან იყო სხვადასხვა სახელმწიფო და პარტიულ თანამდებობებზე. 1957 წლამდე იყო საქართველოს კომუნისტური პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის მდივანი, 1957-1958 წლებში აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, 1958-1965 წლებში საქართველოს კომუნისტური პარტიის აფხაზეთის საოლქო კომიტეტის პირველი მდივანი.

## ლიტერატურა
* Who’s Who in the USSR 1965-66. Edited by A. I. Lebed, Dr. H. E. Schulz and Dr. S. S. Taylor, The Scarecrow Press Inc., New York & London, 1966

კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები
მიხაილ
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კაჩაისკოე

**კაჩაისკოე** () — ტბა ბელარუსში, ბრესტის ოლქის განცევიჩის რაიონში. მდებარეობს 5 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ განცევიჩიდან და 10 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით სოფელ ხოტინიჩიდან, კაჩაის ჭაობსა და იაზვინოს მიჯნას შორის. მიეკუთვნება მდინარე ცნის აუზს.

ტბის ზედაპირის ფართობია 0,17 კმ², სიგრძე — 0,5 კმ, სიგანე — 0,45 კმ. მაქსიმალური სიღრმე — 2,3 მ, საშუალო — 1,44 მ. სანაპირო ხაზის სიგრძე — 1,51 კმ. წყლის მოცულობა — 0,24 მლნ მ³.

ტბა მრგვალი ფორმისაა. სანაპირო ქვიშიანია, დაბალი, გავრცელებულია ბუჩქნარი და მეჩხერი ტყე. ტბის გავლით მიედინება მდინარე ვიდრანკა, რომელიც კაჩაისკოეს აერთებს გორნოეს ტბასთან. მცენარეულობით ზომიერადაა დაფარული.

ტბაში გავრცელებულია ქორჭილა, ნაფოტა, კაპარჭინა, წერი, ლოქორია და სხვა თევზის სახეობები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ліст карты N-35-113 
* Агульная характарыстыка азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь»
* Морфаметрычныя параметры азёр Брэсцкай вобласці / Даведнік «Водныя аб’екты Рэспублікі Беларусь» 

კატეგორია:ბელარუსის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სლობოდან ანტიჩი

**სლობოდან ანტიჩი** (; დ. 13 ნოემბერი, 1950) — სერბი ფეხბურთელი რომელიც თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## ტიტულები 
; რადნიჩკი ნიში 
* ბალკანეთის თასი : 1975

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:იუგოსლავიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერბი ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 2-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნანსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კართსოფლის ეკლესია

**კართსოფლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, საკულტო ნაგებობა, დგას კართსოფლის ცენტრში, თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (4,1x5,5 მ). წაგრძელებულია ჩრდილოეთ-სამხრეთის მიმართულებით, ნაგებია ფიქლით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, არქიტრავიანი კარი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია.  

ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით ორივე კუთხე მომრგვალებული აქვს. განსაკუთრებით ზედა ნაწილში. ასეთივეა ჩრდილოეთ-დასავლეთის კუთხეც. აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილია ეკლესიის ერთადერთი სწორკუთხა სარკმელი. რომელიც ინტერიერისკენ ოდნავ ფართოვდება.

სარკმლის რაფა საფეხუროვანია, დასავლეთ კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. კედლის გასწვრივ, ჩრდილოეთ-დასავლეთის კუთხესთან, ქვის დაბალი სკამია. ეკლესიას მიწის იატაკი აქვს. სამხრეთის ფასადზე.

კარის თავზე, მომცრო ოთხკუთხა ნიშია. ასეთივე ნიში ამავე ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილშიდაცაა. ამის გარდა, აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის ორივე მხარეს, მიწიდან სხვადასხვა სიმაღლეზე თითო სწორკუთხა ნიშია მოწყობილი. სახურავი ორფერადაა. გადახურულია ფიქლის მოზრდილი ფილებით. სახურავის კეხი ეკლესიის სამხრეთ-ჩრდილოეთ ღერძზე მდებარეობს, რაც იშვიათია.

ეკლესიას შემოვლებული აქვს ხუთკუთხა მოხაზულობის დაბალი (სიმაღლე — 0,7 მ) გალავანი, რომელსაც შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფანშეტის ყოვლადწმინდის ხატი

**ფანშეტის ყოვლადწმინდის ხატი** — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სოფელ ფანშეტის ჩრდილოეთით, მთის წვერზე. 

სალოცავი ოთხწახნაგა პრიზმის ფორმის მასიური ნაგებობაა. ნაშენია ფქლით, წყობა მშრალია. შეთეთრებულია კირით. მთავარი ფასადი დასავლეთიდანაა. კედლის წყობაში დატანებულია მცირე ზომის ოთხკუთხა თახჩა. იქვე დევს დიდი ფიქლის ქვა — თახჩის სარქველი. ხატის სახურავზე დევს ქვა, რაშიც დროშის ჩასამაგრებელი ღრმულია ამოკვეთილი. ნაგებობის ქვემოთ, ფიქლის ქვით შემოღობილ დავაკებაზე საუფროსოა, ქვის მაგიდით და ქვისავე სკამებით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კართსოფლის კოშკური სახლი

**კართსოფლის კოშკური სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ კართსოფლის ცენტრში. თარიღდება XVII საუკუნით. ნაგებია ნატეხი ქვით. ფასადებზე ქვები ნაწილობრივაა დამუშავებული. კარის წირთხლებისა და თაღისათვის გამოყენებულია თლილი ქვა. შენობა ამჟამად მხოლოდ ორი სართულის სიმაღლეზეღაა შემორჩენილი. ჩანგრეულია სართულშუა გადახურვა. პირველი სართული ქვებითაა ამოვსებული. შენობა გეგმით თითქმის კვადრატულია (6,6x6,9 მ) და ზემოთკენ ოდნავ ვიწროვდება. შესასვლელი მეორე სართულზეა, დასავლეთით. კარს წირთხლებში სარდულე ხვრელები აქვს. ეს სართული საცხოვრებლად იყო განკუთვნილი. ჩრდილოეთ კედელში ერთი სათოფურია, სამხრეთისა და დასავლეთისაში — ორ-ორი. დასავლეთით მდებარე კედლის სათოფურები ერთმანეთისგან დაშორენბულია, სამხრეთ კედელში კი — პირიქით, ერთმანეთთან ახლოსაა გაჭრილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ტეფის პირველი ციხე-სახლი

**ტეფის პირველი ციხე-სახლი** — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი. მდებარეობს სოფელ ტეფის განაპირას, ქვემო უბანში. შედგება კოშკისა და საცხოვრებელი ნაგებობებისაგან. თარიღდება XVII-XVIII საუკუნეებით. ნაგებია ფიქლით. 

კოშკი (6x5,6 მეტრი) სათავდაცვოა. იგი მთელი კომპლექსის არქიტექტურული დომინანტია. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე, ჩანგრეულია სართულშუა გადახურვები. შესასვლელი მეორე სართულზეა, დასავლეთიდან. პირველი სართულის კედლები ყრუა. მეორე სართულზე, სამხრეთითა და აღმოსავლეთით თითო სარკმელია. ამ ორი სართულის ინტერიერში კუთხეები მომრგვალებულია. მესამე სართულის ჩრდილოეთ კედელში მოზრდილი მართკუთხა ნიშია, სამხრეთ კედელში — სწორკუთხა კარი და კვადრატული მოხაზულობის სარკმელი. კარი, სამხრეთის მხრიდან მიშენებული სათავსის ბანზე გადიოდა. 

საცხოვრებელი ნაგებობა (12x8 მეტრი) ორსართულიანია. ორივე სართულზე ორ-ორი სათავსია. პირველ სართულზე სამეურნეო სათავსები იყო. დასავლეთით — საჭირნახულო, აღმოსავლეთით — საქონლის სადგომი. პირველი სართული მეორეს ქვის კიბით უკავშირდება. კიბე ღია აივანზე ადის. ამჟამად საცხოვრებელი ფართი სამ ნაწილადაა გატიხრული. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარიდან „წინამოში“ ვხვდებით. მის გვერდით პატარა ოთახია, სიღრმეში — დიდი. „წინამოს“ ერთი და დიდი ოთახის ერთი სარკმელი დასავლეთიდანაა. პატარა ოთახის ერთი სარკმელი — სამხრეთით. დიდი ოთახის ცენტრში ხის სვეტია, რომელიც გადახურვის ხის ძელს იჭერს. ასევეა პირველ სართულზეც. შენობას ბრტყელი გადახურვა აქვს. მოგვიანებით (XIX საუკუნეში) კოშკისა და საცხოვრებელი ნაგებობის აღმოსავლეთ სათავსისთვის სამხრეთიდან საცხოვრებელი შენობა (10x5 მეტრი) მიუშენებიათ. აქაც პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულებისაა, მეორე — საცხოვრებელი. პირველ სართულზე შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აქ ორი სათავსია. პირველი სათავსის თავზე მეორე სართულის ბანია, რომელზეც თავდაპირველი ნაწილის აივნიდან ვხვდებით. მეორე სათავსის თავზე საცხოვრებელი ოთახია. მასში შესასვლელი დასავლეთიდანაა, პირველი სართულის ბანიდან. ოთახის სამხრეთ კედელში ორი სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთით იყო ხის დაკიდებული აივანიც. რომლის მხოლოდ საყრდენი ძელებიღაა შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
გიმარის დასავლეთი კოშკი

**გიმარის დასავლეთი კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გიმარის განაპირას, დასავლეთით. თარიღდება XVII საუკუნით. 

კოშკი გეგმით კვადრატულია (5x5 მ), ზემოთ ოდნავ ვიწროვდება, ნაგებია კლდის ნაფლეთი ქვებით. კოშკი დაზიანებულია, სადაც შემორჩენილია პირველი და მეორე სართულების აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლები. გარედან თაღოვანი, შიგნიდან სწორკუთხა შემოსასვლელი აღმოსავლეთითაა, მეორე სართულზე. კარის თაღი შედგენილია ორი საგანგებოდ გამოთლილი ქვით. წირთხლებად კარგად დამუშავებული ქვაა გამოყენებული. პირველი სართული ყრუკედლებიანი დამხმარე სათავსეა. მეორე სართულის შემორჩენილ კედლებში თითო-თითო სათოფურია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
გველეთის ციხესიმაგრე

**გველეთის ციხესიმაგრე** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გველეთის ჩრდილოეთით, 1,5 კილომეტრზე, დარიალის ციხის აღმოსავლეთით, მდინარე თერგის მარჯვენა სანაპიროზე.

თარიღდება XIX საუკუნის პირველი მეოთხედით. ნაგებია ნატეხი ქვით (ზოგან გამოყენებულია აგურიც). დაზიანებულია და დანგრეულია ციხის სამხრეთი ნაწილი, გადარჩენილი სხვა ნაწილები საკმაოდ დაზიანებულია. ციხის აგება უკავშირდება საქართველოს სამხედრო გზის გაყვანას და რუსული ჯარის ჩაყენებას 1808 წელს. შენობა ევროპული სიმაგრის ტიპისაა. გეგმის მიხედვით, აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ წაგრძელებული ქვაკუთხედია (56x24 მ), რომლის კუთხეებში აგებულია გალავნის აბრისს გარეთ გასული წრიული კოშკები. შესასვლელი გალავნის აღმოსავლეთ კედელშია, კარიბჭეს ოდნავ შეისრული თაღი აქვს, იგი გალავანზე მაღალია და შესასვლელს საზეიმო იერს ანიჭებს. კარიბჭე გარედან მოპირკეთებულია თლილი ქვის კვადრატებით, დასრულებული იყო ორფერდა სახურავით.

ციხის ოთხი კოშკიდან შემონახულია მხოლოდ ორი, მათი დიამეტრი ფუძის დონეზე 4,8 მეტრია, ხოლო სიმაღლე 8,4 მეტრია. შესასვლელები კოშკებს ეზოს მხრიდან აქვს. პირველი სართულის დონეზე, ორივე კოშკის კედლებში ცენტრის მიმართ, თანაბრად გადანაწილებული შვიდ-შვიდი ვიწრო და მაღალი სათოფურია გაჭრილი. მათგან სამის ზემოთ კიდევ კვადრატული ფორმის სათოფურებია. სართული გადახურულია აგურით ნაწყობი დადაბლებული ფორმის გუმბათოვანი კამარით. კოშკების მეორე სართული ღიაა. სართულს გარსშემოუყვება თაღოვანი სალოდეები, რომლებიც გარედან კედლის მიმართ გადმომჯდარ გვირგვინს ქმნის. ერთ-ერთ სალოდეში (ეზოს მხრიდან), სართულზე ამოსული კიბეა მოწყობილი. კოშკები, როგორც კარიბჭე მოპირკეტებულია თლილი ქვის კვადრატებში. ციხის ეზოში განლაგებული იყო სხვადასხვა დანიშნულების რამდენიმე ერთსართულიანი ნაგებობა, რომლებიც ამჟამად დანგრეულია.

## გალავანი
გალავანი ნაგებია ასევე ნატეხი ქვით, მისი შემორჩენილი კედლები, როგორც კოშკები, თლილი ქვით ნაგებ მაღალ (1,4 მეტრის სიმაღლის) ცოლოკზე დგას. გალავნის კედლებში დატანებულია ვიწრო სარკმლები, რომლებიც ციხის ეზოსკენ ფართოვდება. გალავნის კედლები დასრულებული იყო პროფილის ტაროსებრი ლავგრადნით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
სიონის აკლდამები

**სიონის აკლდამები** — არქეტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ სიონის  ეკლესიის ეზოში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 1972 წელს ჟინვალის არქეოლოგიური ექსპედიციის ყაზბეგის რაზმმა გათხარა ორი აკლდამა. ორივე დამხრობილია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ. ორივე გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხედია. ნაგებია ნატეხი ქვით. გამოყენებულია დუღაბიც და მშრალი წყობაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კართსოფლის მთავარანგელოზთა ეკლესია

**კართსოფლის მთავარანგელოზთა ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფლი კართსოფლის აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ზე, თრუსოს ხეობის შუა წელზე. მდინერე თერგისა და სუათისის შესაყართან, მთის თხემზე. ეკლესიის ხეობის მთავარი სალოცავია, თარიღდება X საუკუნით. ადგილობრივ მკვიდრთთა ცნობით, ეკლესიის კარის თავზე ქართული წარწერა იყო, რომლის თანახმადაც, შენობის აგებისას 330 ფუთი მარილი დახარჯულა. 

ეკლესია დარბაზულია (9,5x5,7 მ), ნაგებია ფიქლის მოზრდილი ქვით. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გარედან გადახურულია ტიმპანით. კარის თაღთან ახლოს, შელესილობაზე, შემორჩენილია ხელის მტევნის ანაბეჭდი. ნახევარწრიულის მსგავსი, უსწორმასწორო ფორმის აფსიდი დასრულებულია უსწორმასწორო ფორმის კონქით, აფსიდში მცირე ზომის, ბრტყლად გადახურული სარკმელია, მის ქვემოთ კედელზე ტრაპეზის ქვაა მიბჯენილი. სარკმლის მარცნივ მცირე სწორკუთხა ნიშია. აფსიდის კედელში, კონქის ქუსლის დონეზე. ჩადგმულია ორი ქვევრი. ასეთივე ორი ქვევრი დასავლეთ კედელშიცაა. საკურთხევლის ბაქანი დარბაზის იატაკიდან ორი საფეხურითაა შემაღლებული. საკურთხევლის წინ დგას მართკუთხა ქვა, რომლის ცენტრში ამოკვეთილია ცილინდრული ფორმის ფოსო. ცილინდრული ფორმის კამაროვანი გადახურვა ეყრდნობა კონქის თაღს, დასავლეთ კედლისა და შუა საბჯენ თაღს. ეს უკანასკნელი გრძივი კედლების თითო ორსაფეხურიან პილასტრზე გადადის. პილასტრების პირველ საფეხურზე კედლის თაღებია გადაყვანილი. სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთით მდებარე თაღში, მცირე სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი სარკმელია დასავლეთ კედელშიც. დარბაზს ქვის საფეხური შემოუყვება. ეკლესიის ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია (ზედა ნაწილში შელესილობა ამჟამად ჩამორეცხილია). ფასადზე სამივე სარკმელს ნახევარწრიული, რელიეფური თავსართი აქვს, სახურავი ორფერდაა. გადახურულია ფიქლის დიდი ფილებით. სახურავის კეხზე, აღმოსავლეთით, დგას ქვის ჯვარი. 

ეკლესიას სამხრეთიდან ორი გვიანდელი მინაშენი ეკვრის. მათგან დასავლეთით მდებარე, რომელიც ეკლესიის კარიბჭის ფუნქციას ასრულებდა, ბევრად უფო ადრინდელია აღმოსავლეთისაზე. ეს მინაშენი გეგმით ოთხკუთხაა (5x3 მ). შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარი გადახურულია თარაზულად. აღმოსავლეთით ვიწრო, სწორკუთხა სარკმელია, დასავლეთით — მცირე სწორკუთხა ნიში. სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილში (გვიანდელია) კვადრატული ფორმის სარკმელია. გარედან, სარკმელთან ახლოს, წყობიდან, ფიქლის სამი ქვაა მიჯრით გამოშვერილი, რომლებითაც მათ ქვემოთ დაკიდებული ზარია გადახურული, აღმოსავლეთით მდებარე მინაშენიც (ამჟამად თითქმის დანგრეულია) გეგმით ოთხკუთხაა (4,8x2,8 მ). შესასვლელი (შემორჩენილია წირთხლების ნაწილი) სამხრეთიდან ჰქონია. გარედან, სამხრეთის კედლის დასავლეთ კიდესთან, მცირე ზომის სწოკუთხა ნიშია, რომლის გვერდით შელესილობაზე ხელის მტევნის ანაბეჭდია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები მცხეთა-მთიანეთის მხარეში
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
გიმარის ჩრდილოეთი კოშკი

**გიმარის ჩრდილოეთი კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გიმარის განაპირას, ჩრდილოეთით, ციცაბო კლდის ბაქანზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით თითქმის კვადრატია (6x6,4 მ), ზემოთ შევიწროვებული. ნაგებია ფითქლის მოზრდილი ქვებით. ძლიერ დაზიანებულია, სადაც შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული. შესასვლელი აქვს სამხრეთიდან, მეორე სართულის დონეზე, მიწიდან 4,5 მეტრზე. კარის გადახურვა ჩამოშლილია, გვერდები გამოყვანილია არაწესიერი ზომის მოზრდილი ქვებით. დასავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია. სამხრეთ ფასადზე, ცოლოკის თავზე, კრდლის წყობაში ჩატანებულია გრძელი (1,3 მ სიგრძის) ქვა, რომელზეც სამი ტოლმკლავა ჯვარია ამოყვანილი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კეტრისის კოშკი

**კეტრისის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას თერგის მარცხენა ნაპიზე. ძველ კეტრისში. აგებულია XVII-XVIII საუკუნეებში, კოშკი გეგმით კადრატულია (5,6x5,7 მ) ექვსსართულიანი (სიმაღლე 13 მეტრი), ზემოთკენ ვიწროვდება. ნაგებია ფიქლის დიდი ქვებით. აქა-იქ გამოყენებულია ტუფის კვადრატებიც. კოშკის სართულშუა ხის გადახურვები ჩაქცეულია,

პირველი სართული ყრუკედლებიანია. კოშკში შესასვლელი, სამხრეთიდანაა მეორე სართულზე. კარი გადახურულია ორი მოზრდილი ქვით. წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. კარის ქვემოთ გამოშვერილია სამი ფიქლის ქვა, რომლებსაც ხის კიბე ეყრდნობოდა. კარის თავზე მცირე ოთხკუთხა ნიშია. აღმოსავლეთით მდებარე კედელში ორი სათოფურია, სამხრეთით და დასავლეთით კედლებში — თითო-თითო. 

მესამე სართულის სამხრეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში სამ-სამი სათოფურია, აღმოსავლეთისაში — ერთი. მეოთხე სართულზე, სამხრეთ კედელში, სამი სათოფურია, აღმოსავლეთისაში — ორი, ჩრდილოეთ კედელში — ერთი. მეხუთე სართულის ოთხივე კედლის ღერძზე სალოდეებია მოწყობილი. აღმოსავლეთ, დასავლეთ და ჩრდილოეთ სალოდეების გვერდებზე ორ-ორი სათოფურია. ერთი სათოფური სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ კიდეშია. მეექვსე სართული ბანია, რომლის კედელზე დაწყობილი ფიქლის ფილები გარედან თროსებრ შვერილს ქმნის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ტეფის მეორე ციხე-სახლი

**ტეფის მეორე ციხე-სახლი** — სახლი, არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ტეფის სამხრეთ მონაკვეთში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

შენობა გეგმით ოთხკუთხაა (7,1x6,5 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია ორი სართული. სართულშუა გადახურვები ჩაქცეულია. შესასვლელები პირველი და მეორე სართულის სამხრეთ კედლებშია გაჭრილი. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. პირველი სართულის საქონლის სადგამი იყო, მეორე — საცხოვრებელი. მეორე სართულის დასავლეთ კედელში ერთი სათოფური ხვრელია. შემორჩენილი ბუდეების მიხედვით, სართულშუა გადახურვები ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. შენობას მიწურბანიანი სახურავი ჰქონია. სახლს აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება მეორე ციხე — სახლი. მისგან მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის ნაწილიღაა (სიმაღლე 2 მეტრი) შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
სიონის კვირეს სალოცავი

**სიონის კვირეს სალოცავი** — საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სიონის სამხრეთით, კვირეს ქედზე. ეკლესიის მახლობლად. აქ წირავდნენ თიკანსა და ცხვარს, ღმერთს თხოვდნენ შვილის ყოლას. კვირეს ქედის პირველ ორ ბორცვზე გამოვლენია სხვა შენობების ნანგრევები. ნაგებობა გეგმით სწორკუთხაა. მას ქვის ზღუდე ჰქონდა შემოვლებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გიმარის წმინდა გიორგის ეკლესია

**გიმარის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ გიმარის ჩრდილოეთით, ბორცვზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. ეკლესია დარბაზულია (4,5x4,8 მ). ნაგებია ფითქლით. შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ ბოლოშია, კარი დაბალია (1,3 მ სიმაღლის). უსწორო ფორმის აფსიდი უშუალოდ ერთვის ჩრდილოეთ კედელს. სამხრეთ კლდიდან მოკლე მხრითაა გამოყოფილი. საკურთხეველში ეკლესიის ერთადერთი სარკმელია. იგი ინტერიერისკენ ფართოვდება და შიგნიდან ტრაპეციის ფორმა აქვს. სარკმლის ქვემოთ დაბალი ტრაპეზი დგას. აფსიდს და დარბაზის ჩრდილოეთ კედელს ქვის ფილით გამოყვანილი საფეხური გასდევს. დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში ფიტლის თხელი თაროცაა, მასზე წმინდა გიორგის ხატია დასვენებული. იატაკი მიწისაა. დასავლეთ ფასადის ჩრდილოეთ კედელში პლასტრისებრი შვერილია, რომელიც კედლის ზედა ნაწილში ფასადის სიბრტყეს ერწყმის. კარის სამხრეთით ხის თაროა, რომლის ქვეშ ჩამოკიდებულია პატარა ზარი. ეკლესიას ბანური გადახურვა აქვს. მას შემოვლებული აქვს დაბალი სწორკუთხა გალავანი. გალავანში შესასვლელი სამხრეთიდანაა და ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელი მთლიანადაა ჩართული გალავანში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კობის კოშკი

**კობის კოშკი**  — არქიტექტურული ძეგლი, დგას სოფელ კობის მოპირდაპირე მხარეს. თერგის გაღმა. თარიღდება XVII საუკუნის II ნახევრით. 

კოშკი გეგმით სწორკუთხაა (8,8x8,2 მ). ზემოთკენ შევიწროებული. ნაგებია ნატეხი ქვით. ქვედა სართულებისა და კუთხეების ქვები უკეთაა დამუშავებული. შემორჩენილია კოშკის სამხრეთი ნაწილი, რომლის მიხედვითაც ჩანს, რომ შენობა ხუთსართულიანი ყოფილა. ოთხი სართული საცხოვრებელიც იყო და სათავდაცვოც. მეხუთე — საბრძოლო ბანი. შემორჩენილ კედლებში, პირველ და მეორე სართულზე, სამხრეთით თაღოვანი შესასვლელებია. პირველი სართულის დანარჩენი კედლები ყრუა. მეორე სართულის სამხრეთ კედელში ორი სათოფურია, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში კი — თითო-თითო. აღმოსავლეთ კედელში ერთი მცირე სარკმელიცაა. მას საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს. სათოფურების რაოდენობა ზედა სართულებში მატულობს. მესამე სართულზე ხუთი სათოფურია. მ. შ. სამი სამხრეთ კედელშია, თითო-თითო — აღმოსავლეთით და დასავლეთით მდებარე კედლებში. სამხრეთ კედლის ზედა ნაწილში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მეოთხე სართულის სამხრეთ კედელში ექვსი სათოფურია, ერთი აღმოსავლეთ კედელში. სამხრეთ კედლის შუაში მოზრდილი ოთხკუთხა ნიშია, ნიშს გარედან სწორკუთხა შვერილი აქვს, რომლის იატაკშ მოწყობილია თოფის გასაყოფი წვრილი ხვრელები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ები-ნური

**ები-ნური** ( ) — რიფტული, გაუდინარი მლაშე-მწარე ტბა ჩინეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, სინძიანში, ყაზახეთის საზღვრის სიახლოვეს. გაწოლილია ჯუნგარის ვაკის დასავლეთ ნაწილში, ჯუნგარის ჭიშკრის სამხრეთი შესასვლელის სიახლოვეს, ზღვის დონიდან 189 მ სიმაღლეზე. ზედაპირის ფართობი 1070 კმ², საშუალო სიღრმე 1,4 მ, მაქსიმალური სიღრმე 2,8 მ. წყლის მოცულობა უტოლდება 760 მილიონ კუბურ მეტრს.

ები-ნური წარმოადგენს ჯუნგარის ვაკის უდიდეს ტბასა და მისი აუზის ცენტრს. სარკის ფართობი და წყლის დონე ძლიერ მერყეობს, რაც დამოკიდებულია ტბის მასაზრდოებელ მდინარეთა წყლიანობაზე. წყალმცირე წლებში 0,5 მ სიმაღლის ქვიშიანი ისარა ტბას ორ წყალსატევად ყოფს. ნაპირები უმეტესად დაბალია, გარშემორტყმულია მლაშობებითა და ქვიშებით.

მდინარეებს ჯერგალანს, ძინხეს, ყარასუსა და ბორო-ტალას ტბაში წლიურად 1,7 კმ³-მდე წყალი შეაქვთ. ზამთარში იყინება, თუმცა ჯუნგარის ჭიშკრიდან წამოსული ძლიერი ქარების გამო ძგიფი არამდგრადია. სამხრეთ ნაპირებთან ჩამოყალიბებულია ქვიშის დიუნები. სანაპირო კლდოვან სერებზე 50 მ-მდე სიმაღლის ძველი ტერასებია. 2007 წლის აგვისტოში ტბის ჭარბტენიან ტერიტორიებს მიენიჭა ეროვნული ბუნებრივი რეზერვის სტატუსი. მდინარეთა შესართავებში ხარობს ლელი. ვინაიდან ტბის წყალი მლაშე-მწარეა მასში თევზი არ ბინადრობს.

ტბიდან ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს ლანჯოუ-სინძიანის რკინიგზის სადგური — ალაშანკოუ. ტბის სამხრეთ კიდეზე გადის ავტოტრასა ხორგოსის სასაზღვრო საგუშაგოდან ურუმჩიმდე.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
კობის გიორგიწმინდის კომპლექსი

**კობის გიორგიწმინდის კომპლექსი**  — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს სოფელ კობის მახლობლად მდებარე კლდოვან ბორცვზე. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით.

შედგება ორი კოშკის, ეკლესიისა და გალავნისაგან. კომპლექსი წარმოადგენდა მნიშვნელოვან რგოლს ხეობის სასიგნალო კოშკების უწყვეტ ჯაჭვში. მისი მეშვეობით თრუსოს ხეობის სასიგნალო კოშკები ვიზუალურად უკავშირდებოდნენ თერგის ქვედა დინებაზე განლაგებული სოფლების — ხურთისისა და გორისციხის კოშკებს. 

სამხრეთით მდგარი კოშკი ზურგიანია (6,5x4 მ), მის საფუძვლად გამოყენებულია ორი გიგანტური ლოდი. ძლიერ დაზიანებულია — შემორჩენილია სამიოდე მეტრ სიმაღლეზე.

მეორე კოშკი ოთხკუთხაა (5,6x5 მ). დგას ჩრდილოეთით, კონცხის კიდეზე, ქვის წყობით გამაგრებულ კლდეზე. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი ნაწილის ჩრდილოეთ კედელზე სამრეკლოა მოწყობილი.

კომპლექსის ცენტრში დგას ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესია (8x5,5 მ). ეკლესიას შესასვლელი ჩრდილოეთიდან აქვს. კარი სწორკუთხაა. სწორკუთხა საკურთხეველიც, რომელიც დარბაზის გრძივი კედლებიდან მცირე მხრებითაა გამოყოფილი და იატაკის დონიდან ორი საფეხურითაა ამაღლებული. საკურთხევლის ბაქანს წინიდან ორსაფეხურიანი ამბიონი აქვს მოწყობილი. აღმოსავლეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელია, რომლის რაფა, საფეხურებადაა დამუშავებული. სარკმლის ქვემოთ დაბალი, მართხუთხა ფორმის ტრაპეზის ქვა დგას. საკურთხევლის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სწორკუთხა, მომცრო ნიშია. მოგვიანებით ერთი სარკმელი დასავლეთ კედელშიც გაუჭრიათ. დარბაზის სამივე კედელს დაბალი საფეხური გასდევს. ფასადები შელესილი და შეთეთრებულია. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე, მასიური მართკუთხა ქვაა, რომელზეც ქვის ჯვარია აღმართული. ეკლესიაზე მოგვიანებით გადაუხურავთ ხის ცილინდრული კამარით, რომელიც ხისსავე ოთხ ნახევარწრიულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. კამარა დაბეტონებულია. მასზე ამოტვიფრულია თარიღი — 1945 წ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტე

**მარია ბეატრიქს დე ჰაბსბურგ-ესტე** (, , ; დ. 13 თებერვალი, 1824 — გ. 18 მარტი, 1906) — ჰაბსბურგ-ესტეს დინასტიის წარმომადგენელი. მოდენას ჰერცოგ ფრანჩესკო IV-ისა და მარია ბეატრიჩე სავოიელის ასული. კარლისტთა ლიდერ ხუან დე ბურბონის მეუღლე დე მისი ორი ვაჟის დედა. 

## ბიოგრაფია 
მარია ბეატრიქსი დაიბადა 1824 წლის 13 თებერვალს მოდენაში, იტალიაში. იგი იყო მოდენისა და რეჯოს ჰერცოგ ფრანჩესკო IV-ისა და მისი მეუღლის, მარია ბეატრიჩე სავოიელის ქალიშვილი. 1847 წლის 6 თებერვალს კასერტას სასახლეში შედგა მისი და ესპანეთის მეფე კარლ IV-ის შვილიშვილ ხუან დე ბურბონის ქორწინება. როგორც ხუანის ცოლი, იგი ითვლებოდა ესპანეთის დე ფაქტო დედოფლად და ასევე საფრანგეთის ტახტის ლეგიტიმურ მემკვიდრედ. 

მრავალწლიანი ქორწინებიდან, ხუანსა და ბეატრიქსს სულ ორი ვაჟი შეეძინათ:
# კარლოს მარია (1848-1909), ესპანეთისა და საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე, ცოლად შეირთო მარგერიტა დე ბურბონ-პარმა, რომელთანაც შეეძინა შვილები, მისი გარდაცვალების შემდეგ კი იქორწინა ბერტა დე როანზე;
# ალფონსო კარლოსი (1849-1936), საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრე, ცოლად შეირთო მარია დას ნევეს პორტუგალიელი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია.

ბეატრიქსი გარდაიცვალა 1906 წლის 18 მარტს 82 წლის ასაკში, ავსტრიის ქალაქ გრაცში. 

## ლიტერატურა 
* Historisches Jahrbuch der Stadt Graz, Bände 26-28, Stadtmuseum Graz, 1996, S. 240
* Lars Friedrich: Mayerling: Chronik eines Dorfes, Books on Demand, 2008, S. 33

კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:ჰაბსბურგები
კატეგორია:დ’ესტე
კატეგორია:ავსტრიის პრინცესები
გორისციხის კოშკი

**გორისციხის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს სოფელ გორისციხის აღმოსავლეთით, მდინარე თერგის მარცხენა სანაპიროზე, განმარტოებით მდგარ მაღალ კლდეზე. თარიღდება XVII საუკუნით. კოშკის გეგმა თითქმის კვადრატულია (6,1x7,7 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. გარე კედლების წყობაში გამოყენებულია ტლანქლად დამუშავებული ქვა, რომელიც გარკვეულწილად სწორ ჰორიზონტალურ რიგს ქმნის. შემორჩენილია პირველი სართული, შესასვლელი დასავლეთ კედლის სამხრეთ ნაწილშია. აღმოსავლეთ კედელში სარკმელია. კედლებში 8 ცალმაგი სათოფურია მოწყობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კობის შინმოუსვლელთა ძეგლი

**კობის შინმოუსვლელთა ძეგლი**  — მონუმენტური ხელოვნური ძეგლი, დგას სოფელ კობის შესასვლელთან. ძეგლი, შავი,  ნათალი ქვისგან ამოყვანილი კედელია (სიმაღლე 1,5 მ), რომლის მარჯვენა კიდეში დგას მწუხარე დედის ბეტონის ფუგურა (სიმაღლე 2,5 მ), რომელიც დასცქერის სიმბოლურ საფლავს. საფლავის ქვაზე ჯარისკაცის მუზარადი და დაფნის გვირგვინი დევს. კედელთან — რკინის ყვევილების გვირგვინი, მასზე რუსული წარწერაა დართული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
გუსალთის კოშკი

**გუსალთის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს ნასოფლარ გუსალთის ცენტრალურ ნაწილში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. კოშკი გეგმით ოთხკუთხაა (5.25x5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ ორი სართული (სიმაღლე 9.4 მ). სართულშუა გადახურვები, რომლებიც ხის კოჭებზე ყოფილა მოწყობილი, ჩამონგრეულა. თაღოვანი შესასვლელი სამხრეთიდანაა, 2,75 მეტრ სიმაღლეზე. თაღი ნახევარწრიულია. კარის წირთხლებში მოწყობილია საურდულე ხვრელები. პირველი სართულის აღმოსავლეთ კედელში ორი სათოფურია, ჩრდილოეთსა და დასავლეთში თითო. მეორე სართულის ჩრდილოეთ კედელში ორი სათოფურია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის კოშკები
რესის წმინდა გიორგის ეკლესია

**რესის წმინდა გიორგი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფელ რესის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ტეფისწყლის ნაპირას. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია (4,65x3,95 მ), გეგმით ოდნავ წაგრძელებული ოთხკუთხედის ფორმისაა. ნაგებია მოზრდილი ზომის ნატეხი ქვით. შიგნით ჩრდილოეთ კედლის წყობაში გამოყენებულია წისქვილის დოლაბის ნატეხები. სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ კიდეშია. აღმოსავლეთით სწორკუთხა საკურთხეველია, რომლის აღმოსავლეთ კედელში ეკლესიის ერთადერთი სარკმელია გაჭრილი. სარკმელს თარაზული გადახურვა და საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვს, სარკმლის წინ სწორკუთხოვანი ტრაპეზის ქვა დგას. ეკლესიის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ნიშია, ჩრდილოეთისაში - ორი, შენობა გადახურულია ფიქლის ფილებით. სახურავი ორფერდაა. ეკლესიას გარს ევლება ნატეხი ქვის მშრალი წყობით ნაგები, ტრაპეციის ფორმის გალავანი (20,5x20 მ). გალავნის შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1,8 არ აღემატება. შესასვლელი გალავანს ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუთხესთან ჰქონია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიონის სამების ნიში

**სიონის სამების ნიში** — საკულტო ძეგლი, დგას სიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სამების გორაზე. ნიში გეგმით კვადრატია. ნაგებია ანდეზიტის ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ საძირკველი. შესასვლელი აღმოსავლეთიდან ჰქონდა. ნიშის გვედით დგას ქვისგან გამოთლილი ჯვარი. იგი აგებულია 1903 წელს მიხა კობაიძის მიერ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგი მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დესის საცხოვრებელი კომპლექსი

**დესის საცხოვრებელი კომპლექსი** — არქიტექტურული ძეგლი დგას სოფელ დესის განაპირას ჩრდილო-აღმოსავლეთით. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. შედგება საცხოვრებელი სახლისა, საბრძოლო კოშკისგან და ამ ორი შენობის დამაკავშირებელი შენობისგან. ნაგებია ნატეხი ქვითა და თიხით. დანგრეულია შენობების სახურავები და სართულშორისი გადახურვები. 

## საცხოვრებელი სახლი
ორსართულიანია, ორივე სართული გეგმით წაგრძელებული ოთხკუთხედია, ორივე შედგება სამი არათანაბარი ფართობის მქონე სათვსოსოაგან. შესასვლელი აღმოსავლეთიდანაა, პირველ სართულზე. კარი სწორკუთხაა. პირველ სართულზევეა (19x15,8 მ) დერეფანი და საქონლის ორი სადგომი, სადგომებში შესასვლელები დერეფნიდანაა. ჩრდილოეთ სადგომისა და დერეფანს შორის კედელში გაჭრილია სარკმელი, ჭერში დატანებულია მეორე სადგომზე ასაძრომი ხვრელი.

მეორე სართული (19x17,8 მ) საცხოვრებელია. ოთახები დაკავშირებულია კარებებით. დასავლეთ სათავსო კედელშია შეჭრილი და პირველი სართულის დასავლეთ სათავსოზე დიდია. კედელში ორი მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მსგავსი სარკმელი ასევე ჩრდილოეთ სარკმელის აღმოსავლეთ კედელშიცაა. სამხრეთ კედელში შესასვლელი და მაღალი, ფართო სწორკუთხა სარკმელია. 

## კოშკი
გეგმით კვადრატულია (6,15x6,25 მ), ოთხსართულიანი (სიმაღლე 10,6 მ). პირველი სართული სამალავი იყო ხოლო მეორე და მესამე ოჯახის თავშესაფარი საშიშროების დროს, მეოთხე - სათავდაცვო და სათვალთვალო. კოშკის შესასვლელი სამხრეთიდანაა, მეორე სართულზე, მიწიდან 2,8 მეტრზე. კარი გარედან თაღოვანია, შიგნიდან თარაზურადაა გადახურული. აღმოსავლეთ, ჩრდილოეთ და დასავლეთ კედლებში თითო სათოფური ხვრელებია. მესამე სართულის კედლებში კი კიდევ რამდენიმე სათოფური და სარკმელია. მეოთხე სართულის ოთხივე კედელში თითო სალოდე. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები