open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
როსტოვის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი

300px|მინი
**როსტოვის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი** () — თოჯინების თეატრი დონის როსტოვში. დაარსებულია 1935 წელს. 

## თეატრის ისტორია 
როსტოვის თოჯინების სახელმწიფო თეატრი ერთ-ერთი უძველესია ქვეყანაში. მათი ისტორია იწყება თოჯინების თეატრის მსახიობებით, რომლებიც ბავშვებისთვის კონცერტებს მართავდნენ ჯერ კიდვ XX საუკუნის 20-იანი წლებისთვის. მათ რიგებში შედიოდნენ: მ. კუშარენკო, ნ. სმირნოვა, ა. დორა და სხვ. ისინი თამაშობდნენ ისე წარმატებულად, შთამაგონებლად და ტალანტურად, რომ აზოვ-შავი ზღვის მხარის კომკავშირმა გადაწყვიტა მათ ბაზაზე დაეარსებინათ თოჯინების თეატრი. პირველი მაყურებლები თეატრმა 1935 წელს მიიღო. მათ სპექტაკლებზე დადიოდა დონის როსტოვის სხვადასხვა თაობის წარმომადგენლები. უკვე დიდებს შვილები და შვილიშვილები დაჰყავდათ თავიანთი ბავშვობის თეატრში. 

სხვადასხვა დროს თეატრს ხელმძღვანელობდნენ ცნობილი რეჟისორები: ბორის სახნოვსკი - კონსტანტინ სტანისლავსკის მოსწავლე და ლეონიდ სტელმახოვიჩი - ვსევოლოდ მეიერჰოლდის მოსწავლე. 

35 წლის განმავლობაში თეატრის მხტვრული ხელმძღვანელი იყო ს. ობრაზცოვას მოსწავლე ვლადიმირ ბილკოვი. 

თეატრის არსებობის პერიოდში დაიდგა ხუთი ათასზე მეტი სპექტაკლი. 

## თეატრის გამოსახლების ისტორია 
თეატრის ამჟამინდელი შენობა ააშენეს1960-იანი წლების შუა ხანებში ყოფილი ბერძნული ეკლესიის ადგილზე. ახალი თეატრის შენობი აგება დაიწყეს ეკლესიის ფუნდამენტზე და ნაწილობრივ გამოიყენეს დანგრეული ეკლესიის შემორჩენილი კედელიც. თოჯინების თეატრის შენობიდან  გამოსახლების იდეამ პირველად გაიჟღერა 2000-იანი წლების დასაწყისში. ამ იდესი დაბადება განაპირობა იმან, რომ თეატრი მდებარეობდა ყოფილი ეკლესიის ადგილზე.

2016 წლის დასაწყისში გუბერნატორის მოადგილემ ს. ბონდარევმა განაცხადა, რომ შენობა გადაეცემოდა რუსეთის მართლმადიდებელ ეკლესიას, ხოლო თეატრი არაუგვიანეს 2019 წლის 30 ოქტომბრისა უნდა გადავიდეს წითელარმიელთა ქუჩაზე მდებარე შენობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* თეატრის ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის თეატრები
კატეგორია:თოჯინების თეატრები
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
მადლის ქვა

**მადლის ქვა** — მიხო მოსულიშვილის 2011 წლის მოთხრობების კრებული.

## შინაარსი
მიხო მოსულიშვილის წიგნი „მადლის ქვა“ განსხვავებული სტილითა და განსხვავებულ თემატიკაზე შექმნილ რვა მოთხრობასა და ესეს აერთიანებს. 
* *ზამთარმა მოიქნია კუდი*
* *თოვლიანი დღის ნათელში*
* *ფლიუგერი არსაით*
* *თოვლის ფიფქების ჩუმი შრიალი*
* *მიხვედრის პარაბოლა*
* *აზატა, რომელიც მორევებს უყვარდათ*
* *სულის პეპელა*
* *ჯვარ-ხატისა და ბარული სამართლისა*

## წიგნაკი
კრებულს „მადლის ქვა“ თან ერთვის მომცრო წიგნაკი, სახელად „სალამანდრა“, რომელიც შეიცავს ამავე სახელწოდების ერთ ნოველას ოფორტებად, მსგავსად ფრანსისკო გოიას გრაფიკული სერიისა: Los Desastres de la Guerra („ომის უბედურებანი“).

## რესურსები ინტერნეტში 
* მადლის ქვა]
* სიტყ­ვე­ბით და­წე­რი­ლი გო­ი­ას ოფორ­ტე­ბი
* მადლის ქვა - საბაზე

## სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:2011 წლის წიგნები
კატეგორია:ქართული მოთხრობები
როსტოვის ზოოპარკი

**როსტოვის ზოოპარკი** () — ერთ-ერთი უდიდესი ზოოპარკი რუსეთში. მდებარეობს დონის როსტოვში. 

როსტოვის ზოოპარკი არის იშვიათი და გადაშენების პირას მყოფი სახეობების კონსერვაციის პროგრამის წევრი, ასევე ISIS-ის — განსაკუთრებული ცხოველების საერთაშორისო საინფორმაციო სისტემის წევრი. ზოოპარკის განსაკუთრებული ზონაა პარკის ტერიტორია, რომელიც პოპულარულია ქალაქის მოსახლეობას შორის და აქტიურად გამოიყენებენ დასვენებისათვის.

## ისტორია 
[thumb|right|240px|Ammotragus lervia როსტოვის ზოოპარკში [2010 წელს]]
ზოოპარკი დაარსდა 1927 წლის ივნისში სემიონ ბუდიონის სახელობის სკოლის ცოცხალი კუთხის ბაზაზე. მის დაარსებაში დიდი წვლილი შეიტანეს სკოლის მოსწავლეებმა და მასწავლებლებმა (ამჟამად დონის როსტოვის სკოლა № 43, ბუდიონოვსკის პროსპექტი, 64). 

1927 წლის 26 ივნისს სკოლის ტერიტორიაზე გაიხსნა ზოოლოგიური ბაღი მასობრივი დათვალიერებისათვის. 1929 წელს სკოლის კოლექცია გადაიტანეს ქალაქის გარეუბანში სადაც გამოუყვეს გარკვეული ტერიტორია. ზოოპარკის პირველი დირექტორი გახდა ვლადიმირ კეგელი - სკოლის მასწავლებელი და ბუნების წრის დამაარსებელი. 

1930 წელს ზოოპარკში შეიყვანეს ეგზოტიკური ცხოველები: სპილო, ლომი, ვეფხვი, პუმა, ლეოპარდი, ნიანგი, ზღვის ლომი, პითონი, მაიმუნები, თუთიყუშები, ლამები, სირაქლემა. ისინი ჩამოართვეს კერძო ზოოპარკის მფლობელს ანატოლი ფილატოვს საგადასახადო დავალიანების გამო. 

1935 წელს ზოოპარკმა მიიღო სირაქლემა ემუს ბარტყი. 2009 წლის 5 სექტემბერს როსტოვის ზოოპარკმა მიიღო 4 სპილო ბერლინის ზოოპარკიდან. 20 წლის მანძილზე ზოოპარკში არ ჰყოლიათ სპილო. სწორედ ამიტომ იგი გადაცვალეს თეთრ დათვში, მაგრამ ეს ისტორია აქ არ დასრულებულა. 2010 წელს ზოოპარკში მოულოდნელად დაიბადა დედალი სპლიყვი, როგორც ჩანს გადმოცემის მომენტში დედა სპილო უკვე მაკედ იყო.

## კოლექცია 
ზოოპარკი ერთ-ერთი უდიდესია რუსეთის ტერიტორიაზე, იგი მოიცავს 5 000 ცხოველს, 400 სახეობას, რომელთაგანაც 105 შეტანილია საერთაშორისო წითელ წიგნში, 33 - რუსეთის წითელ წიგნში, ხოლო 132 გადაშენების პირას მყოფ სახეობათა სიაში. 

ზოოპარკში ასევე არის აკვარიუმის სექცია სადაც ცხოვრობს თევზების მრავალი სახეობა დაწყებული დონის თევზებიდან დასრულებული სამხრეთ ამერიკის იშვიათი თევზებით. ტერარიუმში არის ნიანგი სამხრეთ-აღმოსავლეთი აზიიდან, კუები, გველები შუა აზიიდან, აფრიკიდან, ამერიკიდან და ასევე სხვადასხვა ეგზოტიკურ ქვეწარმავლები.

## ლიტერატურა 
* Мирошникова К. К. У истоков Ростовского зоопарка. Ростов н/Д : РГПУ, 1993. 76 с.; 
* Мирошникова К. К. Страницы истории Ростовского-на-Дону зоопарка // Роль зоопарков в сохранении редких животных и экологическом просвещении : материалы науч.-практ. конф., посвящ. 75‑летию Рост. зоопарка. Ростов н/Д, 2003. С. 3–10;
* Браиловская Л. Как школьный кружок разросся до 90 га // Мой Ростов. 2014. 29 апр. С. 5;
* Медведева Ю. В годы военного лихолетья // Мне интересно. 2010. № 3–4. С. 14–15; 
* Кегель В. В. Ростовский краевой зоологический сад // Краеведение на Северном Кавказе. 1928. № 3–4. С. 83–84.

## რესურსები ინტერნეტში
* Сайт Ростовского зоопарка
* Новость об убийстве животных 
* Статья «Прогулка по Ростовскому Зоопарку» 2009 г. 
* История зоопарка

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ზოოპარკები
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
პალმეირაისი

**პალმეირაისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 85 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-პარნაიბა-პიაუიენსის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 264 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 9.17 კმ²-ზე. ფართობი 1 499 182 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
თეღენიქის წმინდა მოწამეთა საკათედრო ტაძარი

**თეღენიქის წმინდა მოწამეთა საკათედრო ტაძარი** () — სომხური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს სომხეთის კოტაიქის პროვინციაში, სოფელ თეღენიქში. 

აშენდა XXI საუკუნეში. ეკლესია გაიხსნა 2003 წელს. მშენებლობა დაიწყო 2000 წელს და დასრულდა 2003 წელს. ტაძარი სომხეთის მოქმედმა კათოლიკოსმა - გარეგინ II-მ აკურთხა.

## გალერეა

image:Թեղենիքի_սրբոց_նահատակաց_եկեղեցի,_ArmAg_(5).JPG
image:Խաչքարեր_Թեղենիքի_սրբոց_նահատակաց_եկեղեցու_բակում,_ArmAg_(3).JPG
image:Խաչքարեր_Թեղենիքի_սրբոց_նահատակաց_եկեղեցու_բակում,_ArmAg_(3).JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Ձեռամբ Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի օծվեց Կոտայքի մարզի Թեղենիք գյուղի նորակառույց Սրբոց Նահատակաց եկեղեցին 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XXI საუკუნის ეკლესიები
ბენდელა

**ბენდელა, ანუ რაინდი მინდორზე, რაინდი ბრძოლის ველზე** — მიხო მოსულიშვილის ბიოგრაფიული რომანი ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენის კავალერის, ფეხბურთელ ზაზა ბენდელიანის ცხოვრებაზე.

## ეპიგრაფი
რომანს ეპიგრაფად უძღვის ნობელის პრემიის ლაურეატის, სალვატორე კვაზიმოდოს ლექსი, თარგმნილი ტარიელ ჭანტურიას მიერ:

.

## შინაარსი
„ბენდელა, ანუ რაინდი მინდორზე, რაინდი ბრძოლის ველზე“ არის დოკუმენტური რომანი ვახტაგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენის კავალერზე, დიდებულ ფეხბურთელზე, ზაზა ჯუმბერის ძე  ბენდელიანზე, რომლის შესახებ ოჯახის წევრების, ნათესავ-მეგობრების, მასწავლებლების, მწვრთნელების, ფეხბურთელების მონათხრობი ჩაიწერა, ამასთან უკვე გაყვითლებული გაზეთებიდან თუ ძველი წიგნებიდან სათანადო ცნობები შეკრიბა და ეს ყველაფერი ერთ დარდიან, მაგრამ მაინც მხნეობით აღსავსე წიგნად წარმოგვიდგინა მიხო მოსულიშვილმა. 

წიგნში შესული წერილების, ნარკვევების, მოგონებების, ეტიუდების ავტორები არიან: სპორტის დამსახურებული ოსტატი გაიოზ ჯეჯელავა, მსოფლიოს მრავალგზის ჩემპიონი ჭადრაკში ნონა გაფრინდაშვილი, საქართველოს ოლიმპიური კომიტეტის თავმჯდომარე ჯანო ბაგრატიონი, აწ განსვენებული დიდი ფეხბურთელები: მიხეილ მესხი, დავით ყიფიანი, კახი ასათიანი; გამოჩენილი ფეხბურთელები: ალექსანდრე ჩივაძე, გივი ნოდია, ოთარ გაბელია, რევაზ ძოძუაშვილი, გიორგი სიჭინავა, ბორის სიჭინავა; დიდი მომღერალი, თბილისის "დინამოს" ყოფილი ფეხბურთელი ზურაბ სოტკილავა; ოლიმპიური ჩემპიონი ფეხბურთში გელა კეტაშვილი; საქართველოს სახალხო არტისტი კოტე მახარაძე; მწერლები: კონსტანტინე გამსახურდია, ჭაბუა ამირეჯიბი, ჯემალ ქირია, ჯუმბერ თითმერია, თემურ აბულაშვილი, ზაურ კალანდია, გურამ ოდიშარია; სახელგანთქმული მთამსვლელი გია თორთლაძე, რომელიც ბენდელასთან ერთად იბრძოდა აფხაზეთში; გამოჩენილი კომპოზიტორი ვაჟა აზარაშვილი, რომელმაც შეჰქმნა დიდებული ორატორია, "ბენდელა"; თავდაცვის მინისტრი, გენერალი დავით თევზაძე; გენერლები: გიორგი ყარყარაშვილი, კობა კობალაძე, თამაზ მენაბდე და სხვა მრავალი.

მთელ წიგნს თავიდან ბოლომდე გასდევს „ბენდელას“ მამის, ჯუმბერ ბენდელიანის ჟრუანტელის მომგვრელი მოგონებები, ფიქრები, მონოლოგები საკუთარ თავთან, თავის მეუღლესთან, შვილებთან, და, რასაკვირველია, ჩვენთან - მკითხველთან.

## ჰიმნი 
წიგნის ავტორმა მინიფეხბურთის ყოველწლიური, ტრადიციული ტურნირისათვის „ბენდელას თასი“ დაწერა ჰიმნი, რომელიც ეძღვნება აფხაზეთის ომის გმირს, ვახტანგ გორგასლის პირველი ხარისხის ორდენოსანს, ოთხგზის საბჭოთა კავშირის ჩემპიონს ფეხბურთში, ზაზა ბენდელიანს.

.

ამ ლექსის მიხედვით კომპოზიტორმა ვაჟა აზარაშვილმა დაწერა სიმღერა „ბენდელა“, რომელიც პირველად შეასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ანსამბლმა „უნივერსიტეტმა“ რობერტ გოგოლაშვილის ხელმძღვანელობით. ამ ჰიმნის პრემიერა პრემიერა შედგა 2001 წლის 18 დეკემბერს, 22.00 საათზე, საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე, გადაცემაში „ჩვენი ფეხბურთი“ (წამყვანი არმაზ მეტრეველი). ეს ჰიმნი შედის ვაჟა აზარაშვილის სი-დი ალბომში.

## შეფასება
მწერალმა და კრიტიკოსმა ჯუმბერ თითმერიამ ასე შეაფასა წიგნი:

.

## რომანის გამოცემები
* 2003 წ. — გამომცემლობა „საარი“

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* „ბენდელა“ კონგრესის ბიბლიოთეკაში
* Bendela

კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:ბიოგრაფიული რომანები
მოჰამედ სიად ბარე

**მოჰამედ სიად ბარე** (; დ. 6 ოქტომბერი,1919 , ოგადენი, სომალი — გ. 2  იანვარი, 1995, ლაგოსი, ნიგერია, სომალი) — სომალის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. თანამდებობა დაიკავა 1969 წლის 21 ოქტომბერს და იგი ეკავა 1991 წლის 27 იანვარამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Mohamed Siad Barre official biographical website 

კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
როსტოვის იპოდრომი

**როსტოვის იპოდრომი** () — იპოდრომი დონის როსტოვში, ერთ-ერთი უძველესი იპოდრომი სამხრეთ რუსეთში.

## ისტორია 
როსტოვის იპოდრომი თავის ისტორიას იწყებს XIX საუკუნიდან. 

რევოლუციამდე დონის სამხედრო ოლქში სწრაფი ტემპით ვითარდებოდა ცხენოსნობა, რომლითაც დაკავებულები იყვნენ, როგორც ადგილობრივი კაზაკები, ისევე ადგილობრივი მეწარმეები. ამ უკანასკნელებს სახელმწიფო ასევე სუფსიდირებას აძლევდა. 1880 წლისათვის დონის რეგიონში 89-მდე ცხენთსაშენი მდებარეობდა. ამავე პერიოდში ცხენოსანთა საზოგადოებები დაარსდა ნოვოჩერკასკში და დონის ნახიჩევანში. დოღი საკმაოდ პოპულარული გახდა ადგილობრივ მოსახლეობაში.

1890-იანი წლების პირველ ნახევარში საგუბერნიო ხელისუფლებამ ბალაბანოვოს ხეივანში გამოყო მიწის ნაკვეთი იპოდრომისათვის. როსტოვ-ნახიცევანის ცხენოსანთა საზოგადოების ძლიერების გამო მოედანი მალევე აღიჭურვა: აშენდა ორსართულიანი შენობა საზოგადოების საჭიროებებისათვის, ტრიბუნა, რამდენიმე თავლა, მოედანს შემოარტყეს მესერი. პირველი დოღი გაიმართა უკვე 1894 წელს. იპოდრომი პროფესიონალი ცხენოსნებისა და მოყვარულებისათვის გახდა ცხენების გამოცდის ადგილი. მათი უდიდესი ნაწილი დონის როსტოვში ჩამოდიოდა სხვადასხვა ადგილებიდან.

1925 წელს სარბენი ბილიკი გაზარდეს 1968 მეტრამდე. 1980-იან წლებში მოხდა იპოდრომის რეკონსტრუქცია. გაფართოვდა მაყურებელთა ადგილები. ააგეს რამდენიმე საჯინიბო.

## თანამედროვე მდგომარეობა 
პრივატიზაციის შემდეგ იპოდრომი ხელახლა მოაწყეს. ამჟამად მის შემადგენლობაშია 14 საჯინიბო, მათ შორის ორი ორსართულიანი. ტერიტორიას უჭირავს 28 ჰა. აქვს ორი სარბენი ბილიკი - საწვრთნელი და საპრიზო. დოღი იმართება ყოველ კვირას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ИСТОРИИ СТРОКИ... К СТОЛЕТИЮ РОСТОВСКОГО ИППОДРОМА
* Ростовский ипподром

## სქოლიო 
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რუსეთის იპოდრომები
სტამბოლის ქართული კათოლიკური ეკლესია

**სტამბოლის ღვთისმშობლის ქართული კათოლიკური ეკლესია** () — ლურდის ღვთისმშობლის სახელობის ქართულ-კათოლიკური ტაძარი სტამბოლში, შიშლის რაიონის, ფერიქოის უბანში; ბომონთის კვარტალში. 

მოქმედია დღეისთვისაც. ერთ-ერთია მცირეოდენ ქართულ კათოლიკურ ეკლესიათაგან. აგებულია 1861 წელს, ქართველი კათოლიკე აბატისა და ეპისკოპოსის, პეტრე ხარისჭირაშვილის თაოსნობით. ფერიქოიშივე დააარსა მანვე დედათა და მამათა მონასტრები. შემდგომში, სტამბოლში მცხოვრებ ქართველ კათოლიკეთა რიცხვის შემცირების გამო, მრევლში მოიმატა თურქ და სომეხ კათოლიკეთა წილმა. ჯერ კიდევ 1950-იან წლებში ქალაქში 10 000-მდე მარტო კათოლიკე ქართველი ცხოვრობდა. ადნან მენდერესის პრემიერობისას, 1955 წლის სტამბოლის დარბევის შემდეგ ბევრმა აქაურმა ქართველმა დატოვა ქალაქი. დღესდღეობით სტამბოლის ქართულ-კათოლიკური თემი 200-დან 250-მდე კაცისაგან-ღა შედგება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტამბოლის ქართული მონასტერი // tao-klarjeti.com 
*  
*  
*  

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები თურქეთში
კატეგორია:კათოლიკური ტაძრები ევროპაში
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ალექსეი შეინის ძეგლი

**ალექსეი შეინის ძეგლი** () — რუსი სახელმწიფო მოღვაწის, გენერლის, ბოიარინის (1695 წლიდან) და პირველი რუსი გენერალისიმუსის (1696) — ალექსეი შეინისადმი მიძღვნილი მონუმენტი. მდებარეობს როსტოვის ოლქის ქალაქ აზოვში, რუსეთი.

ალექსეი შეინი მონაწილეობდა 1687-1689 წლების ყირიმის ლაშქრობებში და პეტრე I დიდის ბრძანებით, ჩაახშო სტრელეცის აჯანყება. აზოვის მეთაურის თანამდებობაზე ყოფნის განმავლობაში მოგებული ბრძოლებისთვის, მას უმაღლესი სამხედრო წოდება მიენიჭა. 

მონუმენტი გაიხსნა 2009 წლის 12 ივნისს. პროექტის ავტორები იყვნენ რუსეთის დამსახურებული მხატვარი მ. ლუშნიკოვი და რუსეთის მხატვართა კავშირი წევრ-კორესპონდენტი ვ. პ. მოკროუსოვი.

მისამართი: აზოვის ისტორიული ცენტრი, მოსკოვის ქუჩა, № 23

## აღწერა 
ალექსეი შეინის, პირველი რუსი გენერალისიმუსის, ბრინჯაოს ძეგლი, აზოვის ისტორიულ ცენტრში, კვარცხლბეკზე აღიმართა. გენერალს, ერთ ხელში ხმალი აქვს მოთავსებული, ხოლო ფეხით — ციხესიმაგრის ქვას ეყრდნობა. მონუმენტის სიმაღლე კვარცხლბეკთან ერთად, დაახლოებით, 5 მეტრია. სკულპტურაზე გამოსახულია წარწერა: 

პეტრე I დიდის ძეგლთან, აზოვის ციხესიმაგრესთან და ადგილობრივ ისტორიულ მუზეუმთან ერთად, შეინის მონუმენტი რუსეთისა და აზოვის ისტორიისადმი მიძღვნილ არქიტექტურულ კომპლექსს ქმნის.

## ისტორია 
1695-1696 წლებში პეტრე I დიდმა წამოიწყო აზოვის ლაშქრობები ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ. 1696 წლის ლაშქრობაში რუსეთის არმიას სარდლობდა ა. შეინი. ბრძოლების შედეგად რუსეთის არმიას ჩაბარდა აზოვის ციხესიმაგრე. მეორე ლაშქრობაში მიღწეული წარმატების გამო ალექსეი შეინს მიანიჭეს გენერალისიმუსის უმაღლესი სამხედრო წოდება. აზოვის არება იყო რუსეთის იმპერიის ერთ-ერთი პირველი წარმატებით დასრულებული სამხედრო მოქმედება XVII საუკუნეში ოსმალეთთან ბრძოლის პერიოდში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ПАМЯТНИКИ ИСТОРИИ И АРХИТЕКТУРЫ.
* Памятник А.С. Шеину
* Памятник первому русскому генералиссимусу, соратнику Петра Великого, боярину Алексею Семеновичу Шеину 
* Памятник Шеину

## სქოლიო
კატეგორია:აზოვის ძეგლები
როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებელი

**როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებელი** () — დონის როსტოვის ერთ-ერთი სასწავლებელი ოქტომბრის რევოლუციამდე. 

## ისტორია 
1890-იანი წლების დასაწყისიდან დონის როსტოვში იმართებოდა დისკუსია ეკონომიკური პროფილის სასწავლებლის დაარსების შესახებ. 1891 წელს შეიქმნა ქალაქის კომერციული სასწავლებლის გახსნის პროექტი, რომელიც არ განხორციელებულა. მხოლოდ ათი წლის შემდეგ ვაჭართა საზოგადოების სახსრებით გაიხსნა როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებელი, რომლის დირექტორიც გახდა ხარკოვის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებული პეტრე ვერხოვსკი. 1902-1904 წლებში ვაჭართა ქველმოქმედებითა და სახსრებით ააგეს კომერციული ვაჟთა სასწავლებლის სამსართულიანი შენობა ნიკოლსკის (ამჟამად სოციალისტური) ქუჩისა და ბოგატიანოვის აღმართის გადაკვეთაზე. 1907 წელს გაიხსნა ქალთა ცალკე კომერციული სასწავლებელი და კომერციული განათლების საღამოს კურსები. როსტოვის კომერციული სკოლა აღჭურვილი იყო თანადროული ტექნიკით, ბიბლიოთეკით და სააქტო დარბაზით. იქვე იყოწმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქმედის კარის ეკლესია. 

[მინი|მარცხნივ|[როსტოვის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი]]
ამ შენობებთანაა დაკავშირებული დონის როსტოვის უმაღლესი ეკონომიკური განათლების შემდეგი ისტორია. 1918-1920 წლებში აქ განთავსებული იყო დონის კომერციული ინსტიტუტი. 1920-1922 წლებში დონის სახალხო მეურნეობის ინსტიტუტი. 1931 წლიდან აქ მოქმედებს როსტოვის ფინანსურ-ეკონომიკური ინსტიტუტი (ამჟამად - როსტოვის სახელმწიფო ეკონომიკური უნივერსიტეტი). 

ამჟამად როსტოვის კომერციული ვაჟთა სასწავლებლის შენობაში მოქმედებს როსტოვის სახელმწიფო სამშენებლო უნივერსიტეტი, რომელიც 2016 წლის 15 აპრილს შეუერთდა დონის სახელმწიფო ტექნიკურ უნივერსიტეტს. აღნიშნული შენობა არის რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ნომრით 6100040000.

## რესურსები ინტერნეტში
* ДОНСКОЙ КОММЕРЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ - ИЗ ИСТОРИИ 
* На пути к РФЭИ. ВУЗ в предвоенные годы

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
პელენდრი

**პელენდრი** () — სოფელი კვიპროსში. მდებარეობს ლიმასოლის რაიონში. 2001 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1,185 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ლიმასოლის რაიონის სოფლები
იაბლოკოვის სავაჭრო სახლი

**იაბლოკოვის სავაჭრო სახლი** () — შენობა დონის როსტოვში. მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე (სახლი № 64). სახლი აგებულია 1898 წელს ე. გულინის პროექტის მიხედვით. შენობას გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. ამავდროულად დაიწყო შენობის სარესტავრაციო სამუშაოები არქიტექტორ ე. რეკალოს პროექტის მიხედვით.

## არქიტექტურა 
ორსართულიანი სახლი მდებარეობს დიდი სადოვაიის ქუჩის წითელ ხაზზე, კოსტანაევის სახლსა და სასტუმრო  მოსკოვსკაიას შორის. შენობის არქიტექტურა და ფასადების გაფორმება შეიცავს ეკლექტიკისა და მოდერნის ელემენტებს.

მეორე სართულის ფანჯრებს აქვთ მდიდრული გაფორმება. ფანჯრის ყველა ნახევარწრიული ღიობი სრულდება ჰერმესის თავის გამოსახულებით. ჰერმესი ითვლებოდა ვაჭრობის ღმერთად და სავაჭრო სახლზე მისი გამოსახვა არაა შემთხვევითი.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან

**თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან...** (შვიდი პიესა) — მიხო მოსულიშვილის 2010 წლის პიესების კრებული.

## სათაური 
წიგნის სათაური აღებულია კომიკური თრილერის „საშობაო ბატი კომშით“ მეორე სცენიდან, კერძოდ, ელენა ქვინსის რეპლიკიდან:

## ანოტაცია 
შვიდი სასაცილო პიესა, რომლებშიც საიმედოდ არის გადამალული ცრემლები.

წიგნი „თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან... (შვიდი პიესა)“ წარმოადგენს ავტორის მიერ 1995-2010 წლებში დაწერილ პიესებს, რომელთაგან რამდენიმე დადგმულია საქართველოს სხვადასხვა თეატრების სცენებზე და საზოგადოებრივი რადიო 1-ის ეროსი მანჯგალაძის სახელობის რადიოთეატრში.

რედაქტორი დავით ოძელაშვილი. წიგნის დიზაინი ეკუთვნის თემურ ნინუას, კარიკატურა წიგნის უკანა ყდაზე - ზაალ სულაკაურს.

## შინაარსი
წიგნი „თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან... (შვიდი პიესა)“ შედგება შემდეგი პიესებისგან: 
* *საშობაო ბატი კომშით* (კომიკური თრილერი ერთ მოქმედებად და თერთმეტ სცენად), 2009 
* *ცეკვა მკვდრებით* (კომიკური თრილერი ორ მოქმედებად და თექვსმეტ სცენად), 2008 
* *ფლიუგერი არსაით (ერთმოქმედებიანი პიესა ფლიუგერის ოცდათერთმეტ შემობრუნებად, ესე იგი, ეპიზოდად), , 2010 
* *თეთრი ლაშქარი (პიესა ორ მოქმედებად), 1997 
* *ბედის საზღვარი (ტრაგიკომედია ორ მოქმედებად და თორმეტ სურათად), 1995 
* *მთვარიანი დღე (ფსიქოდრამა ერთ მოქმედებად და შვიდ ნახატ-მონოლოგად), 2010 
* *ხაპრა-თაგვობანა („სიმულაციური მოდელირება თამაშისათვის: „ხაპრა-თაგვობანა“ (ტრაგიკომიკური კოშმარი ერთ მოქმედებად და შვიდ სცენად, „გორან ბრეგოვიჩი და დამკრძალავი ორკესტრის“ მუსიკის თანხლებით), 2010 
* *ჟიკჟიკობა ღამე (მენიპეა ერთ სცენად), 2009-2010 — ბოლოთქმის მაგიერ 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Tʻitʻkʻmis Pikaso da cʻota Bosxi marjvnidan : (s̆vidi piesa)
* თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან
* შვიდი პიესის წიგნი 
* თითქმის პიკასო და ცოტა ბოსხი, მარჯვნიდან...]
* Almost Picasso and on a few Bosch, on the right side

## სქოლიო
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:2010 წლის წიგნები
კატეგორია: ქართული პიესები
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის პიესები
სპუნერიზმი

“.]]
მინი|მარჯვნივ|უილიამ სპუნერი
**სპუნერიზმი** () — სიტყვათა თამაშის ერთ-ერთი სახე, სადაც ხდება თანხმოვნების, ხმოვნების, მორფემების ტრანსპოზიცია, უნებლიე გადართვა. ძირითადად წინადადების დასაწყისში, რასაც თან ახლავს კომიკური ეფექტი. ტერმინი ოქსფორდის კოლეჯის ერთ-ერთი ცნობილი მასწავლებლის, უილიამ სპუნერის სახელს უკავშირდება. გადმოცემის თანახმად, უილიამ სპუნერი მეტად ემოციური ადამიანი იყო და მის აღელვებას ბუნებრივად თან სდევდა მსგავსი ვერბალური ცდომილებები, რომელიც წინასწარი განზრახვის გარეშე ხდებოდა. 

ქართულ ენაში, წინასწარი განზრახვის გარეშე გამოყენებული სპუნერიზმის მაგალითებია: ჩანა-დანგალი, ჟერტოს მეტონი, შამპანერკა, ბამბანიური, ხაჭარული აჭარული, ცივა პივია და სხვ. ნაცვლად სიტყვებისა დანა-ჩანგალი, მეტროს ჟეტონი, შამპანიური, „ბამბანერკა“, აჭარული ხაჭაპური, „პივა“ ცივია და სხვა.

## ლიტერატურა
* მერი გიორგაძე, სიტყვათა თამაშის ფუნქცია, სემანტიკა, პრაგმატიკა და თარგმანი, თბ., 2014.

კატეგორია:სიტყვების თამაში
კატეგორია:იუმორი
ჯარისკაცის სინაგოგა

**ჯარისკაცის სინაგოგა** () — ერთადერთი მოქმედი სინაგოგა დონის როსტოვში.  აგებულია 1872 წელს. სინაგოგა დაიწვა 1905 წელს ანტიებრაული გამოსვლების დროს, მაგრამ 1913-1914 წლებში აღადგინეს. 1935 წელს სინაგოგაში აკრძალეს მსახურება და დახურეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს სინაგოგა კვლავ დაუბრუნდა ებრაულ თემს. ჯარისკაცის სინაგოგას აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
1862 წელს გადამდგარმა ებრაელმა ჯარისკაცებმა დონის როსტოვში ჩამოაყალიბეს ებრაელ მორწმუნეთა თემი. ამავე წლის 31 მაისს ეკატერინოსლავის გუბერნიის ხელისუფლებამ მათ ნება დართო ცალკე შენობაში გაეხსნათ სამლოცველო სახლი. საგუნდო სინაგოგის პროექტი გუბერნიის ხელმძღვანელობამ წარმოადგინა 1872 წლის 4 ივნისს და ამავე წელს დაიწყეს მშენებლობა. ზგიერთი ინფორმაციის მიხედვით თანხები ახალი სინაგოგის ასაშენებლად გაიღო მდიდარმა როსტოველმა პირველი გილდიის ვაჭარმა იოსებ ელიცერმა. სავარაუდოდ სინაგოგის არქიტექტორი იყო ერნსტ ფონ შულმანი, ხოო მშენებლობას ხელმძღვანელობდა მოსე გერონიმუსი.

სინაგოგა ხანძრისაგან სერიოზულად დაზარალდა 1905 წლის ებრაელთა დარბევის პერიოდში.  შენობა აღადგინეს მხოლოდ 1913-1914 წლებში, როდესაც შეაგრვეს რემონტისათვის საჭირო თანხები. რეკონსტრუქციის პროექტის ავტორი იყო პეტერბურგელი არქიტექტორი, საიმპერატორო არქეოლოგიური ინსტიტუტის პროფესორი და არქიტექტორთა საზოგადოების მდივანი იაკობ გევირცი. აღსანიშნავია, რომ იაკობ გევირცი არ იყო მხოლოდ არქიტექტორი, იგი იყო მხატვარ-არქიტექტორი, მისმა პროექტმა 1907 წელს დაიკავა პირველი ადგილი და სანქტ-პეტერბურგის პრეობრაჟენის ებრაულ სასაფლაოზე ააგო სინაგოგა, ხოლო 1909 წელს დააჯილდოვეს პირველი პრემიით ხარკოვის სინაგოგის პროექტისათვის. 

აღდგენითი სამუშაოების დასრულების შემდეგ ჯარისკაცის სინაგოგაში მსახურება აღსდგა 1914 წლის 29 მარტს ფესახის დღესასწაულზე. სარემონტო სამუშაოები დასრულდა წლი ბოლოს და სინაგოგა საზეიმოდ გაიხსნა.

## არქიტექტურა 
ჯარისკაცის სინაგოგის არქიტექტურა შეიცავს მოდერნისა და აღმოსავლური სტილის ნაზავს. შენობას გააჩნია დაგეგმარების რთული სისტემა. 

სინაგოგის ფანჯრები სრულდება ნახევარწრიული ღიობებით. სინაგოგის ცოკოლი რუსტირებულია. შენობის სახურავის კუთხეში გუმბათია დავითის ვარსკვლავით. ფასადი გაფორმებულია ვარდულებით.

## იხილეთ აგრეთვე
* დონის როსტოვის მთავარი საგუნდო სინაგოგა
* ხელოსნების სინაგოგა

## რესურსები ინტერნეტში
* Малаховский Е., Мовшович Е. Иудейские молитвенные дома и синагоги Ростова-на-Дону // Донской временник / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993-2014

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რუსეთის სინაგოგები
ბექაას მუჰაფაზა

**ბექაას მუჰაფაზა** () — ლიბანის ერთ-ერთი მუჰაფაზა.

## გეოგრაფია 
ბექაას მუჰაფაზა მდებარეობს ბექაას ხეობაში, ლიბანის ქედსა და ანტილიბანს შორის. ბექაას ხეობა ლიბანის სოფლის მეურნეობის ცენტრია. ხეობაში მიედინება მდინარეები ორონტესი და ლიტანი.

## რაიონები
ბექაას მუჰაფაზა დაყოფილია 3 რაიონად

## კლიმატი 
მთელი წლის განმავლობაში ტემპერატურა მერყეობს -10 °C-დან 35 °C-მდე. ზამთარში ხშირია ძლიერი წვიმა და თოვლი. ეს ტერიტორიას უძველესი დროიდან იყო სამარშუტო მაგისტრალი ლიბანს, სირიასა და სხვა არაბულ სამყაროს ქვეყნებს შორის. კლიმატიდან გამომდინარე ბექაას მუჰაფაზა ცნობილია ღვინის მრეწველობით, საზაფხულო ფესტივალებით და სამზარეულოთი.

## რელიგიური შემადგენლობა 
* სუნიტები - 60%.
* ქრისტიანები - 30%.
* შიიტები - 7%.
* დრუზები - 3%.

კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
ბეირუთის მუჰაფაზა

**ბეირუთის მუჰაფაზა** () — ლიბანის ყველაზე პატარა მუჰაფაზა. მოიცავს ერთ რაიონს და ერთ ქალაქს. დედაქალაქი ბეირუთი.

პატარა ფართობის მიუხედავად იგი ლიბანის მთავარი კულტურული, სოციალური, ეკონომიკური და პოლიტიკური ცენტრია. ბეირუთი ითვლება რელიგიურად ყველაზე მრავალფეროვან ქალაქად ახლო აღმოსავლეთში.

## ოლქები 
## რელიგიური შემადგენლობა 
* ქრისტიანები - 50%.
* სუნიტები - 25%.
* შიიტები - 25%.

კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
მონდეგრინი

**მონდეგრინი** () — არასწორად გაგებული სიტყვა ან ფრაზა, რომლის არასწორი აღქმა ეფუძნება სიტყვის, ფრაზისა და წინადადების ომოფონიას. ცნობილია, რომ არაფორმალური მეტყველების დროს, ისევე როგორც, ზოგადად, სიმღერის შესრულებისას, რთულდება მორფემებისა და სიტყვების სწორი „დაჭერა“, რაც იწვევს მსმენელის „ყურის“ დაძაბვას, დაბნევას და შესაბამისად, მსმენელი არასწორად აღიქვამს ამა თუ იმ სიტყვას, ფრაზას ან წინადადებას, რაც მონდეგრინის შექმნის საფუძველია. მონდეგრინი შეიძლება ეყრდნობოდეს მსმენელისათვის კარგად ცნობილი ლექსის ან სიმღერის ტექსტს. საინტერესოა, რომ ტერმინის „მონდეგრინი“ შექმნა უკავშირდება ამერიკელ მწერალ ქალს, სილვია რაიტს, რომელმაც ესეში „The Death of Lady Mondegreen“, აღწერა, თუ როგორ არასწორად მოესმა XVII საუკუნის შოტლანდიური ბალადის „The Bonny Earl O’Moray“ პირველი სტროფის ბოლო ხაზი ბავშვობისას და როგორ გაოცდა, როდესაც წლების შემდეგ აღმოაჩინა მისი სწორი ვარიანტი.

## ლიტერატურა
* მერი გიორგაძე, სიტყვათა თამაშის ფუნქცია, სემანტიკა, პრაგმატიკა და თარგმანი, თბ., 2014. 

კატეგორია:სიტყვების თამაში
ხელოსნების სინაგოგა

**ხელოსნების სინაგოგა** () — სინაგოგა დონის როსტოვში. აგებულია 1901 წელს. დაიწვა 1942 წელს. 

## ისტორია 
ებრაელები დონის ქვედა დინებაში გამოჩნდნენ XIX საუკუნის დასაწყისში. 1836 წელს, როდესაც დონის როსტოვში ცხოვრობდა დაახლოებით 8 100 ადამიანი, ებრაელთა თემი შეადგენდა 73 ადამიანს. 10 წლის მერე ებრაელთა რიცხვი 289 ადამიანამდე გაიზარდა. ებრაელთა თემი რუსეთთან შეერთებული დასავლეთ უკრაინიდან, ბელორუსიიდან და ლიტვიდან ებრაელთა მიგრაციის საფუძველზე ჩამოყალიბდა. რუსეთის იმპერიის კანონების მიხედვით ებრაელთა თემს უფლება ჰქონდა თავისი სამლოცველო ჰქონოდათ 30 კომლზე და ერთი სინაგოგა 80 კომლზე. 

1891 წელს დონის როსტოვში დაარსდა მორწმუნე ხელოსან ებრაელთა საზოგადოება. 1894-1901 წლებში ებრაელებს სამლოცველოსთვის ნაქირავები ჰქონდათ ბაშმაკოვის ერთსართულიანი სახლი, რომელიც მდებარეობდა ყაზანის ქუჩა № 24-ში (ამჟამად გაზეთის ჩიხი № 28). 1894 წელს აბრამ გერონიმუსმა შეიძინა მიწის ნაკვეთი და 1901 წელს იქ ააშენეს ხელოსან ებრაელთა საზოგადოების სამლოცველო აგურის სახლი. ნაგებობის პარამეტრები იყო 16,75 х 16,25 х 3,35 მ. აგებული იყო გოთიკის სტილში. 1904 წელს აბრამ გერონიმუსმა ებრაელთა საზოგადოებას საჩუქრად გადასცა შენობა. 1905 წელს შენობა დაიწვა ანტიებრაული დარბევების დროს. რემონტის შემდეგ შენობაში აღდგა მსახურება.

შენობა დაზარალდა სამოქალაქო ომის პერიოდში. მიუხედავად იმისა, რომ მას მოხვდა ჭურვი, შენობა მაინც გადარჩა. 1936 წელს ეს იყო ერთადერთი საკულტო ნაგებობა, რომელიც მოქმედებდა დონის როსტოვში და უკვე სინაგოგას უწოდებდნენ. 1942 წლის ივლისში შენობა დაიწვა, გადარჩა მხოლოდ შენობის აღმოსავლეთი კედლის ნაწილი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შენობა აღარ აღუდგენიათ. ამჟამად მის ადგილზე მდებარეობს სასურსათო მაღაზია. 

შემორჩენილია შენობის რევოლუციამდელი ფოტოები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დონის როსტოვის მთავარი საგუნდო სინაგოგა

## რესურსები ინტერნეტში
* Малаховский Е., Мовшович Е. Иудейские молитвенные дома и синагоги Ростова-на-Дону // Донской временник / Донская государственная публичная библиотека. Ростов-на-Дону, 1993-2014

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ღირსშესანიშნაობები
ალი მაჰდი მუჰამადი

**ალი მაჰდი მუჰამადი** (; დ. 1 იანვარი,1939 , სომალი — გ. 10 მარტი, 2021) — სომალის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ქვეყნის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი. თანამდებობა დაიკავა 1991 წლის 21 27 იანვარს და იგი ეკავა 1997 წლის 3 იანვარამდე.
 

გარდაიცვალა COVID-19-ის შედეგად 2021 წლის 10 მარტს ნაირობიში, კენია. 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:სომალის პრეზიდენტები
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები კენიაში
აკარის მუჰაფაზა

**აკარის მუჰაფაზა** () — ლიბანის უკიდურეს ჩრდილოეთში მდებარე მუჰაფაზა. იგი მოიცავს მხოლოდ ერთ — აკარის რაიონს, რომელიც თავის მხრივ იყოფა 121 მუნიციპალიტეტად. დედაქალაქი ჰალბა.

2015 წლის გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მონაცემებით მუჰაფაზის მოსახლეობა 389 899 კაცს შეადგენს, რომელთაგან 106 935 სირიელი ლტოლვილია, ხოლო  19 404 პალესტინელი. 

აკარის მუჰაფაზა შეიქმნა 2003 წლის 16 ივლისს, როდესაც აკარის ოლქი გამოეყო ჩრდილოეთის მუჰაფაზას, მაგრამ მხოლოდ 2014 წელს ამოქმედდა იმპლემენტაცია. და კვლავ შეუსრულებელი რჩება. აკარის მუჰაფაზა ლიბანის უღარიბესი და განათლების დონით ყველაზე დაბალ ადგილზე მყოფი მუჰაფაზაა. იგი განიცდის ინფრასტრუქტურის და მომსახურების სფეროს დარგების ნაკლებობას.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
ოქტომბრის რევოლუცის ძეგლი (დონის როსტოვი)

**ოქტომბრის რევოლუცის ძეგლი** () — ძეგლი დონის როსტოვის ცენტრში. მდებარეობს მაქსიმ გორკის სახელობის კულტურისა და დასვენების პარკში. ძეგლი ეძღვნება ოქტომბრის რევოლუციასა და ქალაქში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებას. არქიტექტორ ე. პოლიანსკისა და მოქანდაკე  ვ. დუბოვიკის ნამუშევარი გაიხსნა 1979 წელს. წითელი გრანიტით გაფორმებული კვარცხლბეკის სიმაღლეა 4,5 მ. მასზე დგას სამი მამაკაცი — ჯარისკაცი, მუშა და მეზღვაური. გლეხს უჭირავს მოფრიალე დროშა, ხოლო ჯარისკაცს იარაღის კონდახი. ავტორის ჩანაფიქრის მიხედვით ძეგლი არის რევოლუციის ძალისა და სიმტკიცის გამარჯვების სიმბოლო. სკულპტურული კომპოზიცია მდებარეობს ადგილზე სადაც 1917 წლის 26 ოქტომბერს გაიმართა მიტინგი დონის როსტოვში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების მხარდასაჭერად, რასაც ადასტურებს კვარცხლბეკზე არსებული წარწერა: 

## ისტორიული ფონი 
თებერვლის რევოლუციის გამარჯვების შემდეგ დონის როსტოვში ბოლშევიკებმა ღია მოქმედება დაიწყეს. ბოლშევიკების მიზანი იყო გაეძლიერებინათ და გაეფართოებინათ პარტიული ორგანიზაციები, მოემზადებინათ დონის მუშათა კლასი სოციალისტური რვოლუციისათვის. გამოსცემდნენ გაზეთს „ჩვენი დროშა“. როსტოვ-ნახიჭევანის ბოლშევიკებმა გაზეთის საშალებით დაამაყარეს კავშირი ბოლშევიკურ ჯგუფებს შორის, ეხმარებოდნენ მათ შეექმნათ ახალი და გაეძლიერებინათ არსებული პარტიული ორგანიზაციები, გაეძლიერებინათ პოლიტიკური მუშაობა მასებთან. 

ყოველდღე იზრდებოდა იმ ადამიანების რიცხვი, რომლებიც ფიქრობდნენ დროებითი მთავრობის დამხობას. მას შემდეგ, რაც იახტა „კოლხიდამ“ პეტროგრადიდან მიიღო რადიოგრამა მასზედ, რომ გაიმარჯვა სოციალისტურმა რევოლუციამ და ვ. ლენინმა დაამყარა მუშათა და გლეხთა ხელისუფლება, ბოლშევიკების წინადადებით 26 ოქტომბერს სასწრაფოდ მოიწვიეს როსტოვ-ნახიჩევანის მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოს დეპუტატების სხდომა, რომლებიც სასტიკად ეწინააღმდეგებოდნენ მენშევიკებსა და ესერებს. სხდომაზე მიიღეს გადაწყვეტილება ხელში ჩაეგდოთ ხელისუფლება და შეექმნათ სამხედრო-რევოლუციური კომიტეტი სერგეი სირცოვის ხელმძღვანელობით. ქალაქის ბაღში სასწრაფოდ გაიმართა მუშათა და ჯარისკაცთა მიტინგი. მიტინგზე მიიღეს გადაწყვეტილება შეერთებოდნენ რეზოლუციას მუშათა და ჯარისკაცთა საბჭოების შექმნის შესახებ. სწორედ ამ მიტნგის აღსანიშნავად დაიდგა ოქტომბრის რევოლუციის ძეგლი დონის როსტოვში.

## სქოლიო 
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
დაღუპული ჯარისკაცების მემორიალური კომპლექსი

**დაღუპული ჯარისკაცების მემორიალური კომპლექსი** () — ძეგლი დონის როსტოვში. მდებარეობს ფრუნზეს სახელობის სკვერში კარლ მარქსის მოედანზე. ძეგლთან მუდმივად ანთია ცეცხლი. ძეგლი ეძღვნება დიდ სამამულო ომში დაღუპულ ჯარისკაცებსა და მშვიდობიან მოსახლეობას. მემორიალური კომპლექსი გაიხსნა 1969 წელს. მემორიალის ავტორები არიან მოქანდაკეები ედუარდ მირზოევი და ა. სიმონენკო. 1975 წლიდან მემორიალთან მოქმედებს პოსტი № 1. დაღუპული ჯარისკაცების მემორიალურ კომპლექსს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
1943 წელს ქალაქის გათავისუფლების შემდეგ ფრუნზეს სახელობის სკვერში საძმო სასაფლაო გაიხსნა სადაც დაკრძალეს 300 ჯარისკაცი და მშვიდობიანი მოქლაქე, რომლებიც დაიღუპნენ ოკუპაციის პერიოდში და როსტოვისათვის ბრძოლაში. 1957 წლის აპრილში ძმათა სასაფლაოზე აღმართეს ძეგლი. 1959 წლის 9 მაისს ძეგლთან აანთეს მუდმივი ცეცხლი. მუდმივი ცეცხლის ანთების საპატიო მისია წილად ხვდათ საბჭოთა კავშირის გმირებს პავლე სამოხინსა და ნიკოლაი პავლენკოს. თანამედროვე სახით მემორიალი არსებობს 1969 წლიდან. მან რამდენიმეჯერ განიცადა რეკონსტრუქცია. 1979 წლის 9 მაისიდან მუდმივ ცეცხლთან მოქმედებს საპატიო ყარაულის პოსტი № 1. როსტოვის სკოლების უფროსკლასელები ნებისმიერ ამინდში დგანან საპატიო ყარაულში მემორიალთან.

## აღწერა 
მემორიალი არის ნახევარწრიული ბეტონის რკალი. რკალის შიდა მხარეს გამოსახულია მეტალის ბარელიეფი მასზედ მწუხარე დედა-სამშობლოს ფიგურით. მას მარჯვენა ხელში პალმის რტო უჭირავს. რკალის ცენტრში ანთია მარადიული ცეცხლი. მემორიალური კომპლექსის ავტორის ჩანაფიქრის მიხედვით ნახევრწრიული რკალი იძულებით შეწყვეტილი ცხოვრების სიმბოლოა.

## ლიტერატურა 
* Зубков, А. И. Колокола памяти — Ростов-на-Дону: Ростовское книжное издательство, 1985. — 41с.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
ბაალბექ-ჰერმელის მუჰაფაზა

**ბაალბექ-ჰერმელის მუჰაფაზა** () — ლიბანის ერთ-ერთი მუჰაფაზა. მოიცავს ბაალბექის და ჰერმელის რაიონებს, რომლებიც 74 მუნიციპალიტეტადაა დაყოფილი. დედაქალაქი ბაალბექი.

2015 წლისთვის გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მონაცემებით მუჰაფაზის მოსახლეობა  416 427 კაცს შეადგენდა, მათ შორის 137 788 სირიელი და 8 117 პალესტინელი ლტოლვილი. ახალი რეგიონის იმპლემენტაცია დაიწყო 2014 წელს და პირველი გამგებელი გახდა ბაშირ ხოდრი. სირიელი მიგრანტების შედინება ამძიმებს ისედაც მყიფე ინფრასტრუქტურას და მომსახურებას.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
TRAPPIST-1

**TRAPPIST-1** (ასევე ცნობილია როგორც **2MASS J23062928-0502285**) — 40 სინათლის წლის დაშორებით მდებარე ვარსკვლავური სისტემა, რომლის გარშემოც 7 კლდოვანი პლანეტა ბრუნავს. ვარსკვლავური სისტემა მდებარეობს მერწყულის თანავარსკვლავედში.

მეცნიერთა შეფასებით, სამი პლანეტა სასიცოცხლო ზონაში იმყოფება და შესაბამისად, თხევადი წყალიც არსებობს, რაც სიცოცხლის არსებობის წინაპირობაა.

სისტემაში მდებარე ერთ-ერთი პლანეტა გრავიტაციულადაა ჩაჭერილი თავის დედა-ვარსკვლავთან, რაც იმას ნიშნავს, რომ ის სულ ერთი სახით უყურებს ვარსკვლავს.

სამი პატარა პლანეტა წითელ ჯუჯასთან ძალიან ახლოს მოძრაობს (მზესა და დედამიწის მანძილის 1%-ით, 1,5%-ით და 5%-ით). წელიწადი უახლოეს პლანეტაზე მხოლოდ დედამიწის 1,5 დღე გრძელდება, მეორეზე 2,4 დედამიწის დღე. რაც შეეხება მესამე პლანეტას, მისი ორბიტა ცოტა გაურკვეველია. მეცნიერთა შეფასებით, მისი ორბიტალური პერიოდი 4,5-7,3 დედამიწის დღეა. რაც შეეხება დედა-ვარსკვლავს, იგი წითელი ჯუჯაა.

მისი მასა მზის მასის 8%-ია, ხოლო რადიუსი 11%. მისი ზედაპირის ტემპერატურა 2277 გრადუსი ცელსიუსია და დაახლოებით 500 მილიონი წლისაა. შედარებისთვის, ჩვენი მზე 4,6 მილიარდი წლისაა და ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 5727 გრადუსი ცელსიუსია. ასეთი მასის გამო, წითელ ჯუჯებს 4-5 ტრილიონ წელიწადს შეუძლიათ არსებობა. თავდაპირველად, აღნიშნულ სისტემაში ორი პლანეტა იყო აღმოჩენილი.

## სქოლიო
კატეგორია:პლანეტური სისტემები
პირველი ცხენოსანი არმიის ძეგლი

**პირველი ცხენოსანი არმიის ძეგლი** () — ძეგლი დონის როსტოვში. მდებარეობს საბჭოს მოედანზე. ძეგლი გაიხსნა 1972 წელს, მისი ავტორია მოქანდაკე ევგენი ვუჩეტიჩი. ძეგლი ეძღვნება სამოქალაქო ომის გმირებს, რომლებმაც 1920 წელს გაათავისუფლეს დონის როსტოვი თეთრგვარდიელებისაგან. ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## აღწერა 
ძეგლის სკულპტურული ჯგუფი შექმნა ევგენი ვუჩეტიჩმა. ზოგიერთი არქიტექტურული ნაწილი დააპროექტეს ასევე იოსებ ლოვეიკომ, იან რებაინმა და ლევ ებერგმა. პირველი ცხენოსანი არმიის ძეგლი აღმართეს საოლქო აღმასკომის შენობის წინ. საზეიმოდ გახსნეს 1972 წლის 30 აპრილს.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
ლიბანის მუჰაფაზები

thumb|right|300px|ლიბანის ადმინისტრაციული რუკა
ლიბანი 2017 წლიდან დაყოფილია 9 მუჰაფაზად:

კატეგორია:ლიბანის მუჰაფაზები
ოლშტინის ტრამვაი

№3005 მე-3 მარშრუტის ცალლიანდაგიან მონაკვეთზე Juliana Tuwima-ის ქუჩაზე (2016)]]
**ოლშტინის ტრამვაი** – ტრამვაის სისტემა პოლონეთის ქალაქ ოლშტინში. მოქმედებდა 1907-1965 წწ, 2015 წლის დეკემბერში ოლშტინში ტრამვაის სისტემა ხელახლა გაიხსნა.
## ისტორია
### 1907–1939
ოლშტინში ტრამვაის ქსელის აშენება 1905 წელს გადაწყდა. 1907 წლის 15 დეკემბერს ამოქმედდა პირველი ხაზი, რომლის სიგრძე 2,3კმ-ს შეადგენდა.
### 1945–1965
1943 წელს ოლშტინში გაიხსნა ტროლეიბუსის პირველი ხაზი, რასაც მოყვა ტრამვაის ხაზების ტროლეიბუსებით ჩანაცვლება და 1965 წლის 20 ნოემბერს ტრამვაი მთლიანად გაუქმდა.
### ახალი სისტემის მშენებლობა
ოლშტინში ტრამვაის აღდგენაზე მუშაობა 2006 წელს დაიწყო. ოლშტინელი ტრამვაის ფანების აქტიურობით და ქალაქის მერიასთან მათი თანამშრომლობით 2006 წლის 1 მაისს ქალაქის ცენტრში დაიდგა შეკეთებული ისტორიული ტრამვაის ვაგონი. ამავე წელს ქალაქის მერიის გადაწყვეტილებით დაიგეგმა 10,5კმ სიგრძის ტრამვაის ხაზის მშენებლობა, რომელიც 2010 წელს უნდა დასრულებულიყო. 2015 წლის ოქტომბერ-ნოემბრის მიჯნაზე ქსელის მშენებლობა უკვე დასრულებული იყო. 6 დეკემბერს ჩატარდა ღია კარის დღე და ტრამვაის ვაგონმა პირველად გადაიყვანა მგზავრები, სპეციალური სვლით. 19 დეკემბერს გაიხსნა №1 მარშრუტი, 27 დეკემბერს_№2, ხოლო 31 დეკემბერს_№3.
## მოძრავი შემადგენლობა
2017 წლის მდგომარეობით ოლშტინში ექსპლუატაციაშია Solaris Tramino S111o მარკის 15 ტრამვაის ვაგონი.

## ლიტერატურა
* Andrzej Bobrowicz: Olsztyn. In: Tramwaje w Polsce. 1. Auflage. Księży Młyn Dom Wydawniczy, Łódź 2013, ISBN 978-83-7729-215-0, S. 166–170.
## რესურსები ინტერნეტში
* პროექტის ოფიციალური ვებგვერდი „ოლშტინის ინტეგრირებული სატრანსპორტო სისტემის მოდერნიზაცია და განვითარება“
* ფოტოგალერეა „ოლშტინი ადრე და ახლა“, რომელიც შეიცავს ტრამვაის ფოტოებს
* ოლშტინის ტრამვაის მოძრავი შემადგენლობის მონაცემთა ბაზა და ფოტოები
* ოლშტინის ტრამვაის სქემა

კატეგორია: ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით
ჩანგლი

**ჩანგლის ეკლესია** —  ქართული მართლმადიდებლური ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი ყარსიდან სამხრეთ-დასავლეთით 80 კმ-ში, ისტორიული საქართველოდან სრულიად მოწყვეტილად, ამჟამად ქურთებით დასახლებულ მთიანი სოფლის, ჩანგლის ( *ჩენგილი*) ცენტრში. დღეითვის ადგილობრივები საერთო თავლად იყენებენ.

## ძეგლის აღწერა
მისი დასავლეთი ფასადი, ცენტრალური კარიდან სამხრეთით მდებარე მონაკვეთი მთლიანად მრავალსტრიქონიან ასომთავრულ წარწერას უჭირავს, რომელიც გვამცნობს, რომ ძეგლი XIV საუკუნეში აუგიათ, დროის იმ მონაკვეთში, როცა ეს მხარე ქართული ეკლესიის მფლობელობაში იმყოფებოდა. რამდენიმე ქართული წარწერა გვხვდება ასევე კარნიზზე, ხოლო სოფელში სახლების კედლებში ჩაშენებულ საფლავის ქვებზეც ქართული ეპიტაფიებია შემორჩენილი.

ძეგლი გეგმაში სამხრეთით და ჩრდილოეთით მცირედ შვერილ მკლავიან ჯვარს წარმოადგენს, რომლის საკურთხევლის გარდიგარდმო ვიწრო პასტოფორიუმებია მოწყობილი. ინტერიერში აღსანიშნავია გუმბათის ყელის უჩვეულო არქიტექტურულ-კონსტრუქციული გადაწყვეტა. ტრომპ-აფრებზე დაყრდნობილ გუმბათი გრეხილი ორი ლილვით იწყება, რომელზეც რვა ორ ნაწილიანი სვეტია მოთავსებული და შეკრულ თაღნარს ქმნის. თაღებს შორის თაღოვანი სარკმლებია. ასევე სამ-სამი სარკმელია გაჭრილი სამხრეთ და ჩრდილოეთ მკლავშიც. საკურთხეველი ცენტრალური სარკმლით ნათდება, რომლის ორივე მხარეს თაღოვანი ნიშებია მოწყობილი.

გარედან ისევ გუმბათის მხატვრულ-არქიტექტურული სახე იქცევს მნახველის ყურადღებას. 16 ნაწილიან თაღნარში, რომელიც შეწყვილებულ ლილვებს ეყრდნობა, მონაცვლეობით ხან სარკმელია გაჭრილი, ხანაც სამკუთხა ნიშებია შეჭრილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩანგლი | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები
* ჩანგლის ეკლესია // Saunje.ge

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:XIV საუკუნის ეკლესიები
ლენინის ძეგლები დონის როსტოვში

**ლენინის ძეგლები** () — საბჭოთა პერიოდში დონის როსტოვში ლენინის რამდენიმე ძეგლი იდგა. პირველი ძეგლი გახსნეს 1929 წელს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე. 1960 წელს ლენინის ძეგლი დადგეს რკინიგზის რაიონის სავაგონო დეპოს ტერიტორიაზე. 1963 წელს მონუმენტი გახსნეს ლენინის მოედანზე.

## ლენინის ძეგლი კიროვის პარკთან 
ქალაქში პირველი ლენინის ძეგლი გაიხსნა 1929 წლს დიდი სადოვაიის ქუჩაზე მაქსიმ გორკის სახელობის კულტურისა და დასვენების პაკის შესასვლელთან. კვარცხლბეკის ძირში დამონტაჟებულია ქვის ტრიბუნა. ძეგლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ლენინის ძეგლი ლენინის მოედანზე 
1963 წელს ლენინის ძეგლი დადგეს ოქტომბრის რაიონის ერთ-ერთ მოედანზე. მოედანს და მიმდებარე ქუჩას ეწოდა ლენინის სახელი. ძეგლის ავტორები იყვნენ მოქნდაკე ისააკ ბროდსკი და არქიტექტორები ნ. მილოვიდოვი და ს. ოჟეგოვი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
უდანაშაულო მსხვერპლთა ძეგლი

**უდანაშაულო მსხვერპლთა ძეგლი** () — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვის ცენტრში. კომპლექსი აღმართულია როსტოვის ოლქის ტერიტორიაზე 1921-1961 წლებში რეპრესირებულთა პატივისცემის ნიშნად. ძეგლი საზეიმოდ გახსნეს საბჭოთა კავშირის პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა ხსოვნის დღეს 1994 წლის 30 ოქტომბერს. ძეგლის აღმართვის ინიციატორი იყო როსტოვის ოლქის უკანონო პოლიტიკური რეპრესიების მსხვერპლთა ასოციაცია „მემორიალი“ და მისი ხელმძღვანელი, პროექტის ერთ-ერთი ავტორი ე. ემილიანოვი. ყოველწლიურად 30 ოქტომბერს ძეგლთან იმართება რეპრესიების მსხვერპლთა პატივსაცემი მიტინგი, მიაქვთ ყვავილები. 1921-1961 წლებში როსტოვის ოლქში პოლიტიკური მოტივებით მოახდინეს 90 000 ადამიანის რეპრესია, რომელთაგან 16 130 დახვრიტეს. მათი დაკრძალვის ადგილი უცნობია.

## აღწერა 
უდანაშაულო მსხვერპლთა მემორიალური კომპლექსი შედგება მარმარილოს სამი სტელისაგან და მწუხარების სტელისაგან. ცენტრალური სტელის ქვედა ნაწილი შავადაა შეღებილი, ზედა ნაწილი კი თეთრად და წითლად. ცენტრში ჯვარია გამოსახული, რომლის ორივე მხარეს სტელის კედლებზე წარწერაა “უდანაშაულო მსხვერპლნი“. სტელების თავზე დამაგრებულია მეტალის ჯვარი. ცოკოლის შავ ფერზე 192 ბანაკის სიაა ჩამოწერილი. მემორიალის უკანა მხარეს გამოსახულია რელოგიური კონფესიების სიმბოლოები და კომუნისტური სიმბოლო ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომლის შიგნითაც ჩახატულია ნამგალი და ურო. მწუხარების სტელაზე გამოსახულია სსრკ-ის რუკა და მასზე მონიშნულია რეპრესირებულთა ბანაკების ადგილმდებარეობა. 

მემორიალზე ვანდალების ტავდასხმა მინიმუმ 20-ჯერ განხორციელდა. 2006 წელს მემორიალი გარემონტდა ქალაქის ადმინისტრაციის სახსრებით. მარმარილოს ფილები შეიცვალა მეტალის ფირფიტებით. დამზადდა ახალი საინფორმაციო დაფა.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრის დამაარსებელთა ძეგლი

**დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრის დამაარსებელთა ძეგლი** () — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვის ცენტრში. აღმართულია ქალაქის დამაარსებელთა პატივსაცემად. მასზე გამოსახულნი არიან: ციხესიმაგრის მშენებლობის ხელმძღვანელი ალექსანდრ რიგელმანი, პირველი კომენდანტი ივან სომოვი, საბაჟოს მმართველი ვასილ ხასტატოვი, დონის სამხედრო ძალების ხელმძღვანელი დანილ ეფრემოვი და მისი ადიუტანტი დოლომანელი კაზაკი. მოქანდაკე ს. ოლეშნესა და არქიტექტორ ვ. ფომენკოს ნამუშევრის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2009 წლის 15 დეკემბერს დონის როსტოვის 260 წლისთავთა დაკავშირებით. სკულპტურული კომპოზიცია დადგეს სწორედ იმ ადგილას სადაც მდებარეობდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე.

## აღწერა 
ძეგლი არის მასიური, ბრინჯაოსაგან დამზადებული სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც შედგება ხუთი ფიგურისაგან. მასზე გამოსახულია ახალი ციხესიმაგრის დაარსების შესახებ განხილვის მომენტი, რითაც იწყება დონის როსტოვის ისტორია.

ძეგლის სიუჟეტი მოსახლეობაში კრიტიკის საგანი გახდა, რადგან რეალურად ციხესიმაგრის პროექტი არასოდეს განხილულა და იგი შეიქმნა სანქტ-პეტერბურგში ინჟინერ ვედენეევის მიერ და რამდენიმეჯერ შეიცვალა, სავარაუდოდ ალექსანდრ რიგელმანის პროექტის მიხედვით. რიგელმანი  დონზე გააგზავნეს, როგორც მშენებელი ინჟინერი, რომელიც ვალდებული იყო განეხორციელებინა მისი უდიდებულესობის დადგენილება ციხესიმაგრის პროექტის შესახებ და ამ დადგენილების განხილვის უფლება არავის ჰქონდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
კარლ მარქსის ძეგლი (დონის როსტოვი)

**კარლ მარქსის ძეგლი** () — ძეგლი დონის როსტოვში. მდებარეობს კარლ მარქსის მოედანზე. აღმართეს 1959 წელს იმ ადგილზე სადაც ადრე იდგა ასევე კარლ მარქსის ძეგლი, რომელიც დაინგრა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში. ძეგლის ავტორები არიან მოქანდაკე მოსე ალტშულერი და არქიტექტორი მიხაილ მინკუსი. კარლ მარქსის ძეგლს აქვს რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
კარლ მარქსის ძეგლი საზეიმოდ გაიხსნა 1925 წლის 28 ივნისს ქალაქ დონის ნახიჩევანის ცენტრალურ მოედანზე (ამჟამად დონის როსტოვის პროლეტარის რაიონი). ძეგლის ავტორი იყო მოსკოველი მოქანდაკე ვ. ბიბაევი. კარლ მარქსის ფიგურა გამოსახული იყო მთელი ტანით. მარჯვენა ხელი ქურთუკში ჰქონდა შეყოფილი, ხოლო მარცხენა ედო წიგნებზე. კვარცხლბეკზე იყო მემორიალური დაფა. 

მეორე მსოფლიო ომის დროს ძეგლი გაანადგურეს ვერმახტის ძალებმა ქალაქის დაპყრობის შემდეგ. ომის დასრულების შემდეგ კვარცხლბეკზე დადგეს ძეგლის შემცირებული ვარიანტი.

1990-იანი წლების ბოლოს ადგილობრივი სომხური დიასპორის წარმომადგენლებმა წამოჭრეს საკითხი, დაებრუნებინათ ეკატერინე II-ის ძეგლი ძველ ადგილას, მაგრამ ამ ინიციატივას მხარი არ დაუჭირეს. კარლ მარქსის ძეგლის გადატანა და აქ ეკატერინე II-ის ძეგლის დაბრუნების საკითხი კვლავ წამოიჭრა 2005 წელს, მას შემდეგ, რაც როსტოვში გადააადგილეს კიროვის ძეგლი. გამოკითხვის შედეგების თანახმად  კარლ მარქსის ძეგლის გადატანის წინააღმდეგი გამოვიდა პროლეტარის რაიონის მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
დუკა

**დუკა** () — სოფელი ვაშის მედიეში, უნგრეთი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 224 ადამიანს შეადგენდა. დუკას ფართობი 15.24 კვ.კმ-ია, ხოლო მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 17.38 კაცი/კმ². ეროვნული შემადგენლობის უმრავლესობას, უნგრელები (98.6 %) წარმოადგენენ. მოსახლეობის 55.6 %, სარწმუნოებით კათოლიკეა.

## ცნობილი ადამიანები
პოეტი იუდით დუკაი ტაკაში, 1795 წელს, დუკაში დაიბადა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Street map (Hungarian)

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის გეოგრაფია
1902 წლის გაფიცვის ძეგლი

**1902 წლის გაფიცვის ძეგლი** () — მემორიალური კომპლექსი დონის როსტოვში.მდებარეობს ქალაქის რკინიგზის რაიონში. კომპლექსი აგებულია 1902 წლის როსტოვის გაფიცვის დროს მრავალათასიანი მიტინგის გამართვის ადგილზე. კომპლექსის შემადგენლობაში შედის 1967 წელს გახსნილი ჰორელიეფი და „უწყვეტი თაობის“ სკულპტურული კომპოზიცია, რომელიც გახსნეს 1975 წელს. მემორიალურ კომპლექსს აქვს რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
1902 წლის ნოემბრის დასაწყისში ვლადიკავკაზის რკინიგზის მთავარი საამქროს მუშები გაიფიცნენ. კამიშევახის ხევის ტერიტორიაზე მათ მოაწყვეს მრავალათასიანი მიტინგი, სადაც წამოაყენეს როგორც ეკონომიკური, ისე პოლიტიკური მოთხოვნები. ხელისუფლების ძალებთან შეტაკების დროს რამდენიმე მუშა დაიღუპა. გაფიცვა დასრულდა 25 ნოემბერს. 

1967 წელს კამიშევახის ხევის ფერდობზე 1902 წლის მოვლენების პატივისცემის ნიშნად დადგეს პანორამული ჰორელიეფი. ჰორელიეფთან ახლოს იდგა წარწერა  - „1902“. ძეგლის აღმართვა მიეძღვნა ოქტომბრის რევოლუციის 50 წლისთავს. ძეგლის ავტორები იყვნენ მოქანდაკე ე. მირზოევი, არქიტექტორები ი. ზანისი და ლ. იაკონინი.

## სქოლიო
კატეგორია:დონის როსტოვის ძეგლები
ლაგოა-ალეგრი

**ლაგოა-ალეგრი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 108 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის ჩრდილო-ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ტერეზინის შემადგენლობაში.

2022 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 256 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 20.29 კმ²-ზე. ფართობი 394 661 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

## სქოლიო
კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები