open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარტვილის სულგუნი

**მარტვილის სულგუნი** — სულგუნის ერთ-ერთი სახეობა, რომელსაც მარტვილის მუნიციპალიტეტის დასახლებებში საუკუნების განმავლობაში აწარმოებდნენ ძროხისა და კამეჩის რძის ნარევისგან. 1880-იანი წლებიდან ფოთის ნავსადგურიდან სულგუნი საზღვარგარეთაც გაჰქონდათ, სადაც ის მეტად ფასობდა მაღალი კვებითი ღირბულების გამო.

მარტვილის სულგუნი მდიდარია საგემოვნო თვისებებით, აქვს ნედლი რძისა და ნაღების სურნელი, ხასიათდება მაღალი ცხიმიანიბით და დიდხანს რჩება წვნიანი. ის ელასტიკური და ფენოვანია. ფენები ადვილად ცალკევდება. კამეჩის რძისგან დამზადებულ სულგუნს თეთრი ფერი აქვს, ხოლო ძროხის ან შერეული რძისგან დამზადებულ სულგუნს - მოყვითალო. მარტვილის სულგუნის საგემოვნო თვისებებზე ძირითადად საძოვრის ფლორა და ადგილობრივი ჯიშის ძროხის - მეგრული წითელის - რძის ხარისხი განსაზღვრავს. ეს ჯიში კარგად არის შეგუებული უბინაოდ შენახვისა და მთა-ბარობის  მკაცრ პირობებს. პირუტყვი კარგად იტანს შორ მანძილზე გადარეკვას, მთის ალპურ საძოვრებამდე.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ადგილწარმოშობასთან დაკავშირებული სასურსათო პროდუქტების ატლასი, რომი, 2019 გვ., 46 

კატეგორია:ქართული ყველი
კაენი

**კაენი** — ძველი აღთქმის პერსონაჟი. დედამიწაზე დაბადებული პირველი ადამიანების ადამისა და ევას უფროსი ვაჟი, აბელის ძმა.
მინი|კაენი მიდის ძმის, აბელის მოსაკლავად, ჰენრი ვიდალის მიერ.

## ბიბლია 
ბიბლიის მიხედვით აბელი მწყემსი იყო, კაენი - მიწის  მუშა. ორივემ მიართვა უფალს შესაწირავად საკუთარი შრომის ნაყოფი. მოხედა უფალმა აბელის ძღვენს, კაენისა კი უარყო... „ძალზე გამწარდა კაენი და თავი ჩაღუნა. უთხრა უფალმა კაენს: რად გამწარდი, რად ჩაღუნე თავი? თუ სიკეთის მქნელი ხარ, განა თავაწეული არ უნდა იყო? თუ სიკეთის მქნელი არა ხარ, ცოდვა ჩასაფრებულია კართან, შენსკენ აქვს მას ლტოლვა, შენ კი იბატონე მასზე“ (4:5-7). გაფრთხილების მიუხედავად, კაენმა ძმა ველად გაიხმო და მოკლა.

„უთხრა უფალმა კაენს: სად არის შენი ძმა აბელი? მიუგო: არ ვიცი. ჩემი ძმის დარაჯი ხომ არა ვარ? უთხრა ღმერთმა: ეს რა ჩაიდინე? შენი ძმის სისხლი მიწიდან შემომღაღადებს. ამიერიდან დაწყევლილი ხარ მიწისაგან, რომელმაც გახსნა პირი, რათა მიეღო შენი ძმის სისხლი შენი ხელიდან. დაამუშავებ მიწას, მაგრამ აღარ მოგცემს იგი თავის ძალას; დევნილი და მიუსაფარი შეიქნები ამ ქვეყანაზე. უთხრა კაენმა უფალს: მძიმე ასატანია ჩემი სასჯელი. აჰა, მაგდებ დღეს მიწის პირისაგან და უნდა მივეფარო შენს სახეს; დევნილი და მიუსაფარი ვიქნები ამქვეყნად და ყოველ შემხვედრს შეეძლება ჩემი მოკვლა. უთხრა უფალმა: ამიტომაც შვიდწილად მიეზღვება კაენის მკვლელს. დაადო უფალმა ნიშანი კაენს, რომ ვერ მოეკლა იგი ყოველ შემხვედრს“ (4:10-15). აღსანიშნავია, რომ სიცოცხლის წიგნს და-ძმის ქორწინების საკითხთან დაკავშირებით პრობლემა არ აქვს, რადგან ადამიანთა რაოდენობის სიმცირის გამო გამრავლება სხვანაირად ვერ მოხერხდებოდა. 

კაენმა ცოლად შეირთო თავისი და, გაუჩნდა ვაჟი, გააშენა ქალაქი და საფუძველი ჩაუყარა ცივილიზაციას.

## ყურანი 
მუსლიმები მიიჩნევენ, რომ კაენი და აბელი (არაბ. هابيل, قابيل, ყაბილი და ჰაბილი) ადამისა და ევას ვაჟები იყვნენ. ყურანში მოთხრობილი ამბავი იგივეა, რაც ებრაული ბიბლიური მოთხრობები. ძმები კამათობენ. ბოლოს აბელი ამბობს: "ალაჰი მხოლოდ ღმერთმოსავის მსხვერპლს იღებს". ეს უფრო მეტად აბრაზებს ყაბილს. იგი მძინარე ჰაბილთან მიდის და თავში დიდ ქვას არტყამს. იმის გამო, რომ ჰაბილი ბევრ სისხლს კარგავს, ის კვდება.  მკვლელობის შემდეგ, ალაჰმა გაგზავნა ყორანი, რომელმაც მიწა გაკაწრა, რათა ყაბილისთვის ეჩვენებინა, თუ როგორ დაემალა ძმის გვამი. ყაბილმა, სირცხვილისგან, საკუთარი თავის დაწყევლა დაიწყო და იგი დანაშაულის გრძნობით აღივსო. მან გააცნობიერა, თუ რამდენად საშინელი იყო ვინმეს მოკვლა, მით უმეტეს, რომ მსხვერპლი იყო უდანაშაულო ადამიანი. ყურანში ნათქვამია: „შემდეგ ის გახდა ერთ-ერთი მომნანიებელი“. 5:31

ყურანის განმმარტებლებზე დაყრდნობით, მხოლოდ ერთ ზებუნებრივ არსებას შეეძლო, ესწავლებინა ადამიანისთვის ძმის მკვლელობა – იმას, ვინც სამოთხეში მოახერხა გველის განსახიერება. როგორც ყურანის კომენტატორები განმარტავენ, ჰაბილი უარს ამბობს ძმისთვის წინააღმდეგობის გაწევაზე, მიუხედავად იმისა, რომ ყაბილი მას ახრჩობს. როცა ეს უკანასკნელი აღმოაჩენს, რომ მრავალი მცდელობის მიუხედავად ძმის მოკვლა არ შეუძლია, ეშმაკი ჩნდება და მასთან საუბარს იწყებს, ასწავლის, როგორ მიიყვანოს დაწყებული საქმე ბოლომდე. ეშმაკი შთააგონებს მას, აიღოს ქვა და ჰაბილს შუბლში ჩაარტყას.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიბლიური პერსონაჟები
ტომ ელისი

**ტომას ჯონ ელისი** (დ. 17 ნოემბერი, 1978, კარდიფი, უელსი) — ვალიელი მსახიობი. ცნობილია როგორც ლუციფერის როლის შემსრულებელი ტელესერიალში „ლუციფერი“.

## ბიოგრაფია
ტომ ელისი დაიბადა და გაიზარდა კარდიფში. მას ჰყავს სამი და, რომელთაგან ერთ-ერთი მისი ტყუპისცალია. მამამისი — კრის ელისი, ბიძა — რობერტ ელისი და და ეკლესიის მსახურები არიან. ტომი დადიოდა შეფილდის სკოლაში, შეფილდის ახალგაზრდულ ორკესტრში უკრავდა ვალტორნაზე. განათლება მიიღო შოტლანდიის სამეფო კონსერვატორიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ტომ ელისის გენეალოგია
* 2015 წლის ინტერვიუ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ბრიტანელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ბრიტანელი ტელემსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თუშური გუდა

**თუშური გუდა** — ცხვრის, ძროხის ან ძროხისა და ცხვრის შერეული ნედლი მოუხდელი რძისგან დამზადებული ყველის ნაირსახეობა, რომელიც მწიფდება ცხვრის, თხის ან ხბოს ტყავისაგან დამზადებულ გუდაში. 

მის ამოსაყვანად ბატკნის მაჭიკს იყენებენ, ამოყვანილ ყველს აძლევენ ფორმას, ამარილებენ, ათავსებენ ცხვრის ტყავისგან მომზადებულ გუდაში. გაწურულ და ცოტა შემაგრებულ ყველს სარქალი მარილს მოაყრის და ცხვრის გუდაში ჩადებს. ამ გუდას გაბერავენ და ცხვირს მაგრად მოუკრავენ. ახალი ყველი გუდაში შრატს („წაკა“) უშვებს. მარილი რომ ყველას თანაბრად გაუჯდეს, გუდას დღეში სამჯერ აბრუნებენ ოთხ დღემდე. შემდეგ ყველიან გუდებს ბინაში გამართულ ლასტზე აწყობენ, მაგრამ ყოველ მესამე დღეს სარქალმა ეს გუდები უნდა აბრუნოს.

## დამზადების პროცესი
თუშური გუდის ყველის დამზადებისას რძეს ჩაკვეთავენ 35-37° ტემპერატურაზე, მიღებულ დელამოს დაჭრიან. საჭიროების შემთხვევაში მეორედ აცხელებენ 36-38°C ტემპერატურაზე და შემდეგ ხდება მარცვლის დაყენება, ზედმეტი შრატის მოცილება და ყველის მასის მოწურვა ნაჭრის ტომარაში, შემდეგ დებენ გუდაში, ამარილებენ და აჩერებენ მოსამწიფებლად. მომწიფების პერიოდი მინიმუმ 70 დღე გრძელდება.

თუშური გუდის მწარმოებლები ახლა თუშეთის ტრადიციული საკვებისა და ადგილობრივი გასტრონომიის გარშემო მდგრადი ტურიზმის განვითარების შესაძლებლობებს განიხილავენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს ყველის რუკა - ათი დავარგებული სახეობა indigo.com.ge
* თუშური გუდა მაღალი მთებიდან nationalgeographic.ge
* ნოსტალგიური თუშური გუდა  culinartmagazine.com
* თუშური გუდა agronews.ge
* ევროკავშირის მხარდაჭერით აღდგენილი გუდის ყველის წარმოების ტრადიცია თუშეთში – კოოპერატივი „ალაზნისთავის“ ისტორია  enpard.ge

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ყველი
ნიკოლოზ მაზმანიდი

**ნიკოლოზ მაზმანიდი** (დ. 8 ოქტომბერი, 1933) — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა სარატოვის სახელმწიფო ზოოვეტერინარული ინსტიტუტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკოლოზ მაზმანიდი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
გენწვიში (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

**გენწვიში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ლახამულის თემი (სოფლები: გენწვიში, დიზი, თოთელეში, ლახამულა, ნოდაში, ნოღარი-კეცლანი, ქვედა იფარი, შდიხირი, ხელრა, ჰამაში). მდებარეობს მდინარე ენგურის მარჯვენა სანაპიროზე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 12 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Gizmondo

**Gizmondo** — მეშვიდე თაობის პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული შვედური კომპანია Tiger Telematics-ის მიერ 2005 წელს გაერთაინებულ სამეფოში, შვედეთსა და აშშ-ში. კონსოლის შექმნის მიზანს წარმოადგენდა Nintendo-სა და Sony-ის პორტატიული კონსოლებისთვის კონკურენციის გაწევა; 

ბრიტანეთში, კონსოლის გამოსვლისთანავე ხელმისაწვდომი იყო მხოლოდ ერთი თამაში — „Trailblazer“, აშშ-ში — რვა, ხოლო ევროპაში — თოთხმეტი თამაში. მალე Tiger Telematics-მა დაანონსა კონსოლის განახლებული მოდელი. დეველოპერთა განცხადებით, ახალ მოდელს გააჩნდა ფართოკუთხოვანი ეკრანი, Wi-Fi-სა და ტელევიზიის მხარდაჭერა, 2-მეგაპიქსელიანი კამერა და 500 მჰც-მდე გაზრდილი პროცესორი, აგრეთვე ემატებოდა მობილური ტელეფონის ფუნქციაც. საბოლოოდ კონსოლზე მუშაობა შეწყდა.

2005 წელს შვედურმა პრესამ, კომპანიის რამდენიმე ხელმძღვანელის კრიმინალურ წარსულს ფარდა ახადა, რამაც გამოიწვია გენერალური დირექტორისა და რამდენიმე თანამშრომლის თანამდებობიდან განთავისუფლება. კომპანია Gizmondo Europe-ის დირექტორს სტეფან ერიკსონს ბრალი დასდეს შვედურ კრიმინალურ დაჯგუფება „უფსალამაფიანის“ წევრობაში.

2006 წელს კომპანია Tiger Telematics მეტად რთული ფინანსური პრობლემების წინაშე დადგა, რომლის ვალი 300 მილიონ დოლარს შეადგენდა. იმავე წლის თებერვალში კომპანია გაკოტრდა, ხოლო კონსოლის წარმოება შეწყდა. რეკლამირებაში დახარჯული მილიონობით დოლარის მიუხედავად, სისტემა მომხმარებელთა ყურადღების მიღმა დარჩა. საერთო ჯამში გაიყიდა 25,000-ზე ნაკლები ასლი და ისტორიაში შევიდა როგორც ერთ-ერთი ყველაზე ცუდად გაყიდვადი სათამაშო კონსოლი.
2007 წელს GameTrailers-მა Gizmondo დაასახელა ყველაზე ცუდ კონსოლად ისტორიაში.

2008 წელს, Tiger Telematics-ის თანადამაარსებელმა, კარლ ფრირმა განაცხადა, Gizmondo ხელახლად გამოცემის შესახებ. მისი გამოშვება დაგეგმილი იყო იმავე წლის მაისში, თუმცა გამოშვება ნოებრისთვის გადაიდო, საბოლოოდ კონსოლზე მუშაობა შეწყდა.

## თამაშები
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Gizmondo — Giant Bomb
*Gizmondo — Video Game Kraken
*Gizmondo — Computing History

## სქოლიო

კატეგორია:2005 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:2005 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:მეშვიდე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
ოტო შტერნი

**ოტო შტერნი** (დ. 17 თებერვალი, 1888, სილეზია – გ. 17 აგვისტო, 1969, ბერკლი (კალიფორნია) — ფიზიკოსი. 1912 წელს დაამთავრა ბრესლაუს უნივერსიტეტი. 1920 წელს გახდა მაინის ფრანკფურტის უნივერსიტეტის დოცენტი, შემდეგ კი პროფესორი. 1922 წლიდან როსტოკის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1923-1933 წლებში ჰამბურგის უნივერსიტეტის ფიზიკა-ქიმიის ლაბორატორიის პროფესორი და დირექტორი. 1933 წლიდან ემიგრაციაში იყო ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 1933-1945 წლებში კარნეგის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის პროფესორი. შტერნის ძირითადი შრომები ეხება ბირთვულ ფიზიკას, კვანტურ ფიზიკას, თერმოდინამიკას. პირველმა უშუალოდ გაზომა (1920) მოლეკულათა სიჩქარე, დაამტკიცა (1922) ატომის მაგნიტური მომენტის სივრცული დაკვანტვა, გაზომა (1933) პროტონის მაგნიტური მომენტი. 1943 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
აფშერონსკი

**აფშერონსკი** () — ქალაქი რუსეთში, კრასნოდარის მხარის სამხრეთ ნაწილში, აფშერონსკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 39 488 მცხოვრები (2020). მდებარეობს კავკასიონის მთისწინეთში, მდინარეების ფშეხისა და ტუხის (ყუბანის აუზი) ნაპირზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:კრასნოდარის მხარის ქალაქები
ანთოლოგიური სერიალი

გამოსახულებით.]]
**ანთოლოგიური სერიალი** — რადიო- ან სატელევიზიო სერიალი, ფილმების სერია, რომელიც წარმოადგენს სხვადასხვა ისტორიებს, პერსონაჟებს და განსხვავებულ გარემოებებს თითოეულ სერიაში, სეზონში, სეგმენტში ან მონაკვეთში. ჩვეულებრივ, თითოეულ სერიაში სხვადასხვა სამსახიობო დასია წარმოდგენილი, მაგრამ რამდენიმე სატელევიზიო სერიალში, მაგალითად *Four Star Playhouse*-ში, მუშაობდა მსახიობების მუდმივი დასი, რომლებიც ყოველ კვირას განსხვავებულ დრამას აჩვენებდნენ. ზოგიერთი ანთოლოგიური სერიალი, მაგალითად *Studio One*, რომელიც დაიწყო რადიოში, შემდეგ გაფართოვდა და ტელევიზიით იქნა ნაჩვენები. ქართველი მაყურებლებისთვის, საკმაოდ ცნობილი უცხოური ანთოლოგიური სერიალია „ამერიკული საშინელებათა ისტორია“. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეროვნული აუდიო თეატრი: "ჰაერის ინერვაცია: თანამედროვე ამერიკული რადიო დრამის მოკლე ისტორია" სარა მონტეგა, 1999 წლის 8 ივნისი) 
* კლასიკური სატელევიზიო არქივი

## სქოლიო 
კატეგორია:ფილმები ტიპის მიხედვით
კატეგორია:სატელევიზიო ტერმინოლოგიები
კატეგორია:სატელევიზიო ჟანრები
კატეგორია:რადიო ფორმატები
გიორგი აბზიანიძე (ფეხბურთელი)

**გიორგი აბზიანიძე** (დ. 27 ივლისი, 2001) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს ქუთაისი „ტორპედოს“ რიგებში. თამაშობს მცველის პოზიციაზე. მისი დებიუტი შედგა 2019 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
გიორგი
დარსაველიძე

საკუთარი სახელი **დარსაველიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე დარსაველიძე — საბჭოთა სამეურნეო მოხელე 
* ამირან დარსაველიძე — ქართველი კინორეჟისორი
* გიორგი დარსაველიძე — ქართველი ფიზიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
მათე აბულაძე

**მათე აბულაძე** (დ. 29 ივლისი, 2000) — ქართველი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „ქიაფაზის“ მცველი.

## კარიერა
მათე აბულაძე ქუთაისის საფეხბურთო სკოლის აღზრდილია. 2019 წლიდან ქუთაისის „ტორპედოში“ ასპარეზობდა. 

2022 წელს ქუთაისური გუნდის რიგებში დავით ყიფიანის სახელობის საქართველოს თასის მფლობელი გახდა.

2023 წლის სეზონში „სამტრედიის“ ღირსებას იცავდა და გუნდის ერთ-ერთი გამორჩეული ფეხბურთელი იყო. სამტრედიელთა რიგებში გამართულ 32 შეხვედრაში ოთხი გოლი გაიტანა.

2024–2025 წლებში „სამგურალში“ თამაშობდა, სადაც 46 შეხვედრა ჩაატარა და ერთი გოლი შეაგდო.

2026 წლის იანვრიდან აზერბაიჯანული „ქიაფაზის“ ღირსებას იცავს. აბულაძემ, რომელსაც საქართველოს ახალგაზრდულ ნაკრებში 2 მატჩი აქვს ჩატარებული, აზერბაიჯანულ კლუბთან კონტრაქტი 30 ივნისამდე გააფორმა.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ტორპედო ქუთაისი
* საქართველოს თასი: 2022

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე
* პროფილი Soccerway-ზე 
* Mate Abuladze ► Defensive Skills | FC Samtredia

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები
კატეგორია:წყალტუბოს სამგურალის ფეხბურთელები
დარსალია

საკუთარი სახელი **დარსალია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვლადიმერ დარსალია — აფხაზი მწერალი
* ლაშა დარსალია — ქართველი დიპლომატი, თანამდებობის პირი
გიორგი კანდელაკი (ფეხბურთელი)

**გიორგი კანდელაკი** (დ. 28 სექტემბერი, 2001) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს „თელავის“ რიგებში. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე. მისი დებიუტი შედგა 2018 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
გ
გიორგი დარსაველიძე

**ამირან შოთას ძე დარსაველიძე** (დ. 6 მაისი, 1939, ხონი) — ქართველი ფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1998), პროფესორი (2001). 

დაამთავრა თბილისის ა. პუშკინის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი (1963). 1968 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ფ. თავაძის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტის ნახევარგამტარული მასალებისა და ფერადი ლითონების ლაბორატორიის ხელმძღვანელად. კვლევის თემაა: სტრუქტურული დეფექტები და შინაგანი ხახუნი ბორსა და მის ფუძეზე არსებულ მასალებში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 6 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
ამირან დარსაველიძე

**ამირან შალვას ძე დარსაველიძე** (დ. 29 დეკემბერი, 1932, ქუთაისი — გ. 29 დეკემბერი, 2005) — ქართველი კინორეჟისორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1983).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი (1957). მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ რეჟისორის ასისტენტად. მეორე რეჟისორად იმუშავა ფილმებზე: „წუთისოფელი“ (1971), „თეთრი ქვები“ (1972), „მზე შემოდგომისა“ (1973) და სხვ. რევაზ გაბრიაძესთან ერთად დამდგმელ რეჟისორად მუშაობდა ფილმებზე: „კავკასიური რომანსი“ (1975), „ლიმონის ტორტი“, „მწვერვალთა დამპყრობნი“ (ორივე 1977). დამოუკიდებლად გადაიღო სატელევიზიო მხატვრული ფილმები: „სათადარიგო ბორბალი“ (1978), „ყვითელი ჩიტი“ (1983) და სხვ. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დარჩია

საკუთარი სახელი **დარჩია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრა გარნელი-დარჩია — მსახიობი 
* გივი დარჩია — ინჟინერ-მშენებელი
* დავით დარჩია — მსახიობი 
* მამია დარჩია — პედაგოგი
* მარიკა დარჩია — საზოგადოებასთან ურთიერთობის სპეციალისტი, პოლიტიკოსი
* სისონა დარჩია — ფირალი

კატეგორია:ქართული გვარები
დარჩიაშვილი

საკუთარი სახელი **დარჩიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დავით დარჩიაშვილი — ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი 
* ვლადიმერ დარჩიაშვილი — საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე
* ილია დარჩიაშვილი — სახელმწიფო მოხელე, დიპლომატი

კატეგორია:ქართული გვარები
დარჩეთის არქეოლოგიური ძეგლები

**დარჩეთის არქეოლოგიური ძეგლები** — არქეოლოგიური ძეგლები სოფელ დარჩეთის (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი) დასავლეთ ნაწილში, „გიოაანთ ხოდაბუნზე“ (ამ ადგილს „საბურესაც“ უწოდებენ).

1974 წელს გამოვლინდა სამაროვანი. გაითხარა ძვ. წ. I – ახ. წ. I საუკუნეების ინჰუმაციური ორმოსამარხი. მასში აღმოჩნდა მოვარდისფროდ გამომწვარი 2 სასმისი, ნახევარსფერული ფიალა, ბრინჯაოს გვერგვი, რკალშეზნექილი სამაჯური და რკინის ორთითი. სამაროვნის ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 10 მ-ზე, გამოვლინდა ძვ. წ. I ს. – ახ. წ. II საუკუნეების ნამოსახლარი. გადმოცემით აქ ეკლესია მდგარა, რომელიც დაუნგრევიათ. ეკლესიის საძირკვლის გამოსავლენად გაჭრილ სადაზვერვო თხრილში (ხელმძღვანელი კ. ფიცხელაური) აღმოჩნდა VI–VIII საუკუნეების აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ დამხრობილი ქვის კოლექტიური სამარხი (2,2 მ × 0,9 მ × 0,7 მ), რომელშიც 6 ადამიანის ჩონჩხი იყო. ერთ ჩონჩხს ჰქონდა პირვანდელი მდგომარეობა — დაკრძალული იყო გულაღმა, გულხელდაკრეფილი, თავით დასავლეთისკენ. სამარხში აღმოჩნდა რკინის მშვილდსაკინძის ფრაგმენტები, სარდიონის მძივი, რკინის სამაჯურის ფრაგმენტები, ბრინჯაოს მშვილდსაკინძი, ბრინჯაოს ბეჭდის ნატეხები, ოქროს ცალი საყურე და სხვ. ბრინჯაოს ბეჭდის ფარაკზე გამოსახულია პირდაპირ მდგომი ხელებგაშლილი მამაკაცის ფიგურა, თავზე ადგას ბიზანტიის იმპერატორთა მსგავსი გვირგვინი, რომელიც ჯვრით ბოლოვდება. მასალა დაცულია კახეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის ბაზაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* დარჩეთის ნაეკლესიარი

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დეკანოიძე

საკუთარი სახელი **დეკანოიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბესიკ დეკანოიძე — ფეხბურთელი
* გივი დეკანოიძე — ენტომოლოგი
* ხატია დეკანოიძე — პოლიტიკოსი, სახელმწიფო მოხელე

კატეგორია:ქართული გვარები
დასავლური მახრჩობელა

**დასავლური მახრჩობელა** () — უშხამო გველი მახრჩობელასებრთა ოჯახისა. სიგრძეში 70 სმ-ს აღწევს. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში, ახლო აღმოსავლეთში, წინა და მცირე აზიაში, აღმოსავლეთით ვრცელდება ირანამდე, ჩრდილოეთით ბალკანეთის ნახევარკუნძულს, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ამიერკავკასიას და დაღესტანს აღწევს. გვხვდება საქართველოს აღმოსავლეთ ნაწილში — ქვემო ქართლში, გარეკახეთში, შირაქში. თბილისის მიდამოებში გვხვდება ქსეროფიტულ ბიოტოპებში — ველებსა და ნახევრად უდაბნოში, სადაც ქვები და მღრღნელთა სოროებია. იკვებება ძირითადად წვრილი ხერხემლიანებით (მცირე ზომის მღრღნელებით, ფრინველებით, ხვლიკებით), რომლებსაც სხეულზე შემოეხვევა და ახრჩობს. ცოცხალმშობია, ივლის-აგვისტოში შობს 10–20 ნაშიერს. მათი სიგრძე 14 სმ-ს აღწევს. საქართველოში ამჟამად უმნიშვნელო რაოდენობითაა. შეტანილია „საქართველოს წითელ ნუსხაში“.

## სქოლიო 
კატეგორია:მახრჩობელასებრნი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
დავით ზურაბიანი

**დავით ზურაბიანი** (დ. 22 თებერვალი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს თბილისის „დინამოს“ რიგებში. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე. გუნდის განაცხადში პირველად 2020 წელს მოხვდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
დავით
ლამჯურიში

**ლამჯურიში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, უშგულის თემში (სოფლები: ლამჯურიში, მურყმელი, ჟიბიანი, ჩაჟაში, ჩვიბიანი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 48 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვლადიმერ დარსალია

**ვლადიმერ (ძაძ) ხარიტონის ძე დარსალია** (; დ. 29 აგვისტო, 1898, სოფ. გუფი, ახლანდ. ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი, — გ. 17 დეკემბერი, 1977, სოხუმი) — აფხაზი მწერალი. წერდა აფხაზურ ენაზე.

დაამთავრა სოხუმის პედაგოგიკური ტექნიკუმი (1923) და ყუბანის სახელმწიფო პედაგოგიკური ინსტიტუტი (1928). 1928–1959 წლებში მუშაობდა გაზეთ „აფსნი ყაფშის“ რედაქციაში. პირველი ლექსი 1919 წელს გამოაქვეყნა, პირველი პიესა „ხატი და ვნებანი“ — 1928 წელს. მნიშვნელოვანი კრებულებია „მოთხრობები და პიესები“ (1954, 1959), „წყაროსთან“ (1967), „რჩეული“ (1970), „მოთხრობები“ (1977); აგრეთვე მოგონებების წიგნი „ცხოვრებიდან“, ვრცელი ისტორიული მოთხრობა „მორევი“ და სხვ.

## ბიბლიოგრაფია
* მძევალი, თბ., 1968.

## ლიტერატურა
* აფხაზური ლიტერატურა, თბ., 1975; 
* აფხაზური ლიტერატურა. ქრესტომათია, თბ., 1978;

კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:აფხაზი მწერლები
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
საველ მარსაგიშვილი

**საველ მარსაგიშვილი** (დ. 29 ივნისი, 1951, სოფელი კარკუჩა, ყაზბეგის რაიონი)  — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მექანიზაციის ფაკულტეტი, 1988 წელს უმაღლესი პარიტული სკოლა. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ყაზბეგის  მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ილია მაღალაშვილი

**ილია მაღალაშვილი** (დ. 12 სექტემბერი, 1970, თბილისი)  — ქართველი პოლიტიკოსი.

დაამთავრა  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ილია მაღალაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ი
ბერბიჭაშვილი

საკუთარი სახელი **ბერბიჭაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიგლა ბერბიჭაშვილი — ილია ჭავჭავაძის მკვლელი
* გრიგოლი (ბერბიჭაშვილი) — მღვდელმთავარი

კატეგორია:ქართული გვარები
ოთო გურგენიშვილი

**ოთო გურგენიშვილი** (დ. 8 ივნისი, 1993 — გ. 30 ივლისი, 2014) — ქართველი მწერალი. გარდაიცვალა 2014 წლის 30 ივლისს მას შემდეგ რაც ხელი ჰკრა ბავშვს რომელსაც სწრაფად მიმავალი მანქანა ეჯახებოდა, ბავშვის გადარჩენის შემდეგ მანქანა მას დაეჯახა. იგი მუშაობდა „საქართველოს ბანკსა“ და კომპანია „ალდაგში“  2019 წელს რუსთავის ერთ-ერთ ქუჩას მისი სახელი მიენიჭა .

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ქართველი პოეტები
მარსელ მაჭავარიანი

**მარსელ მაჭავარიანი** (დ. 6 აპრილი, 1945, გურჯაანი)  — ქართველი ინჟინერი.

1972 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სატყეო-საინჟინრო ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი (გურჯაანის მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
*მარსელ მაჭავარიანი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
ლაშხრაში

**ლაშხრაში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში, ნაკრის თემში (სოფლები: ანილი, თავრალი, კვიცანი, კიჩხულდაში, ლაშხრაში, ლაწომბა, ლენკვაში, ნაკრა, ცალერი, ხერხვაში).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გერმანიის მარშალის ფონდი

**გერმანიის მარშალის ფონდი** () (სრული სახელი - **ამერიკის შეერთებული შტატების გერმანიის მარშალის ფონდი** (), შემოკლებით - **GMF**) — დამოუკიდებელი არაპარტიული საჯარო ანალიტიკური და გრანტის გამცემი ინსტიტუტიცია, რომლის მიზანი არის ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევროპას შორის თანამშრომლობისა და ურთიერთგაგების ხელშეწყობაა. 

ფონდი გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ მარშალის გეგმის 25-ე წლისთავზე, 1972 წელს, დაფუძნდა. ფონდის დაარსებისას ჰარვარდში წარმოთქმულ სიტყვაში გერმანიის კანცლერმა ვილი ბრანდტმა აღნიშნა, რომ „*ჩემს მთავრობას სურდა მარშალის გეგმის დაწყების 25-ე წლისთავის აღნივნა უფრო მეტით, ვიდრე სიტყვებით. გერმანიის მთავრობამ, პარლამენტის ნებართვით, გამოყო გარკვეული თანხები მარშალის მემორიალური ფონდის შესაქმნელად. ეს თანხა გამოყოფილია ამერიკა-ევროპის კვლევებისა და კვლევითი პროექტებისთვის.*“ 

GMF-ის საქმიანობის სფერო მოიცავს ტრანსატლანტიკური და გლობალური საკითხების კვლევასა და ანალიზს; საერთაშორისო კონფერენციების ჩატარებასა და ბიზნესისა და პოლიტიკის სფეროს ლიდერების შეხვედრების მოწყობას; გაცვლითი პროგრამები ევროპელი და ამერიკელი ლიდერებისთვის; დემოკრატიის გაძლიერების ინიციატივების მხარდაჭერა. ფონდის ძირითადი საქმიანობა არის პოლიტიკის დოკუმენტების შემუშავება, ლიდერებოა და სამოქალაქო საზოგადოება.

გერმანიის მარშალის ფონდის შტაბ-ბინა ქალაქ ვაშინგტონში მდებარეობს, ხოლო მისი რეგიონული ოფისები რამდენიმე ევროპულ დედაქალაქში. 

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ირაკლი აზაროვი

**ირაკლი აზაროვი** (დ. 21 თებერვალი, 2002, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი. დონეცკის „შახტარის“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების მარცხენა მცველი.

## საკლუბო კარიერა
### „დინამო“ თბილისი
ირაკლი აზაროვი თბილისის „დინამოს“ აკადემიის აღზრდილია. პროფესიონალური კარიერა 2019 წელს თბილისის „დინამოშივე“ დაიწყო, რომლის შემადგენლობაშიც პირველად იმავე წლის 7 აპრილს ეროვნული ლიგის მე-7 ტურის შეხვედრაში გამოვიდა მინდორზე. მატჩი, რომელშიც თბილისის „დინამომ“ „რუსთავს“ უმასპინძლა ბორის პაიჭაძის ეროვნულ სტადიონზე გაიმართა და თბილისელთა გამარჯვებით 3–1 დამთავრდა. ირაკლი მოედანზე 23 ნომრით შემოვიდა, როდესაც შეხვედრის 72-ე წუთზე იმ სეზონის საუკეთესო ბომბარდირი ლევან კუტალია შეცვალა.

ეროვნული ლიგის 2019 წლის სეზონში დინამოელთა ძირითად შემადგენლობაში ირაკლიმ სულ შვიდჯერ ითამაშა, აქედან ერთხელ სასტარტოში დაიწყო თამაში, ხოლო ექვსჯერ შეცვლაზე შემოვიდა და თავის სადებიუტო სეზონში მოედანზე საერთო ჯამში 225 წუთი გაატარა. მისი მონაწილეობით გამართული შვიდი შეხვედრიდან თბილისელებმა სამი მოიგეს, სამი დათმეს და ერთიც ფრედ დაამთავრეს. სულ კი ჩემპიონატის ფარგლებში გამართული 36 მატჩიდან 23 მოიგეს, 7 დათმეს, 6 ფრედ დაამთავრეს და 75 ქულით ქვეყნის ჩემპიონები გახდნენ. შესაბამისად, კლუბთან ერთად ირაკლიმაც თავის პირველივე სეზონში საქართველოს ჩემპიონის წოდება მოიპოვა.

## სანაკრებო კარიერა
2017 წლიდან იცავდა საქართველოს სხვადასხვა ასაკობრივ ნაკრებთა ღირსებას. რაც შეეხება საქართველოს ეროვნულ ნაკრებს, მისი დებიუტი ეროვნულ გუნდში 2021 წლის 2 ივნისს რუმინეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ პლოიეშტიში, ილიე ოანას სახელობის სტადიონზე () გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა. ირაკლიმ შეხვედრა, ძირითად შემადგენლობაში დაიწყო და შეუცვლელად ითამაშა. მატჩი საქართველოს ნაკრების გამარჯვებით 2–1 დასრულდა.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## სანაკრებო მატჩები და გოლები
## მიღწევები
### საკლუბო
;  დინამო თბილისი
* ეროვნული ლიგა: 2019, 2020

;  დინამო ბათუმი
* ეროვნული ლიგა: 2021

;  ცრვენა ზვეზდა
* სერბეთის სუპერლიგა: 2022–23
* სერბეთის თასი: 2022–23

;  შახტარი დონეცკი
* უკრაინის პრემიერლიგა: 2023–24
* უკრაინის თასი: 2023–24

### ინდივიდუალური
* ეროვნული ლიგის სეზონის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2021
* ეროვნული ლიგის წლის საუკეთესო მცველი: 2021

## რესურსები ინტერნეტში
* ირაკლი აზაროვი — ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე
* ირაკლი აზაროვი — უკრაინის პრემიერლიგის ოფიციალურ საიტზე
* ირაკლი აზაროვი — საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სერბეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცრვენა ზვეზდას ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:დონეცკის შახტარის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არალის მამა იოსების ეკლესია

**არალის მამა იოსების ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალის ცენტრში. აგებულია 1860 წელს. 

ეკლესია დარბაზული ნაგებობაა, ნაგებია ნათალი ქვის კვადრებით. გადახურულია ქვის ფილებით. შესასვლელი დასავლეთ და სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში ოთხ-ოთხი, ხოლო აღმოსავლეთის და დასაველთის კედლებში თითო სწორკუთხა და ოთხ-ოთხი ლუნეტისებური სარკმელია. ტაძარს სამხრეთიდან მიდგმული აქვს სამსართულიანი სამრეკლო, რომლის პირველი სართული ყრუ სივრცეა, მეორე სართული ოთხ სწორკუთხა სვეტებზე გადასული თაღოვანი ფანჩატური, მესამე სართული კი მრგვალ სვეტებზე გადასული თაღოვანი სამრეკლოა. ამ სართულის სვეტები XIX საუკუნის ბოლოს, სამცხე-ჯავახეთის მონოფიზიტურ-კათოლიკური ძეგლებისთვის მახასიათებელი პროფილირებული კაპიტელებით სრულდება. ნაგებობა დახურულია ქვის რვაკუთხა სახურავით. მესამე სართულის სამხრეთ და აღმოსავლეთ სარტყელზე ქართული მხედრული წარწერაა:  ტაძარს აღმოსავლეთიდან ტაძრის საპერანგე ქვების შესაბამისი ქვებით მიშენებული აქვს თაღოვანი ფანჩატური მადონას ქანდაკების დასაბრძანებლად, ხოლო სამხრეთიდან დახურული კარიბჭე-სათავსო. ორივე მინაშენი ასევე ქვის ფილებითაა გადახურული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის კათოლიკური ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მალხაზ მახარაძე (პოლიტიკოსი)

**მალხაზ (მერაბ) მახარაძე** (დ. 15 ნოემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი თანამდებობის პირი, ინჟინერი.

1963 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “. 1999 -2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი “.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1963)
ვანო შარვაძე

**ვანო შარვაძე** (დ. 27 მაისი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. საჩხერის „ჩიხურას“ ნახევარმცველი. პირველი მატჩი კარიერაში 2020 წელს ჩაატარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
არალის ეკლესია

**არალის ეკლესია**, *ეკლესია ირმისა* — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალის ერთ-ერთი უბნის განაპირას. თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზული ტიპისა ყოფილა, ამჟამად დანგრეულია. ჩრდილოეთით მიშენებული ქონია ეკვდერები. ნაგები იყო ნატეხი და რიყის ქვით დუღაბზე. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდა ჰქონდა. ჩრდილოეთის მინაშენი ორ ნაწილად იყო გაყოფილი — დასავლეთ და აღმოსავლეთის ნაწილად. აღმოსავლეთის ნაწილს აღმოსავლეთით აფსიდა ქონია. 1933 წლისთვის, როცა ეს ეკლესია გიორგი ბოჭორიძემ მოინახულა, ჯერ კიდევ იკითხებოდა აღმოსავლეთ კედლის თლილი ქვები, შემკული ჩუქურთმებით. ამჟამად ეკლესიის ადგილას უკვე კათოლიკური ეკლესიაა აშენებული, ხოლო ჩრდილოეთის ეკვდერები ნანგრევების სახითაა შემორჩენილი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის კათოლიკური ტაძრები
არალის სტელა

მინი|არალის სტელა
**არალის სტელა** — მონუმენტური სახვითი ხელოვნების ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ არალის ერთ-ერთი უბნის განაპირას. თარიღდება ადრე შუა საუკუნეებით. 

სტელა ქვის მასიური სვეტია, ყველა წახნაგი ლილვითაა დასრულებული, თავზე კი ვოლუტია მოცებული. აღმართულია დიდ სამ ლოდზე. თავზე რკინის ჯვრის გამოსახულება აქვს დადგმული, რომელიც გვიანაა გაკეთებული. დასავლეთის წახნაგზე, ზედა ნაწილში ამოკვეთილია 11 სტრიქონიანი ხუცური წარწერა: „ქ. სახელითა ღმრთისაითა აღემართა ძელი ცხორებისაი ხელითა მახასითა სალოცველად მშობელთა მისთათუის ამენ“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სტელები
პოლიტიკა (მმართველობის პრინციპი)

და მარგარეტ ტეტჩერი კემპ დევიდში სამიტის დროს. რონალდ რეიგანის საგარეო პოლიტიკის მთავარი ამოცანა ცივ ომში გამარჯვება და კომუნიზმის შეკავება იყო. „რეიგანის დოქტრინის“ ფარგლებში აშშ ფინანსურად და ლოჯისტიკურად ეხმარებოდა ანტიკომუნისტურ ოპოზიციას ცენტრალურ ევროპაში და უაღრესად მტკიცე პოზიცია დაიკავა ავღანეთის, ანგოლასა და ნიკარაგუას მემარცხენე მთავრობის წინააღმდეგ. ]]
**პოლიტიკა** — გადაწყვეტილების მიღებისა და ოპტიმალური საბოლოო შედეგის მიღების პრინციპების სისტემა. პოლიტიკა მიმართავს ქმედებებს ზოგადი მიზნების მისაღწევად კონკრეტული ამოცანების შესრულების გზით. მიმართულებათა დაყოფის მეშვეობით პოლიტიკა ხსნის ძირითად მექანიზმებს, რომელთა გამოყენებითაც უნდა იყოს მიღწეული მიზნები და ტოვებს მანევრის თავისუფლებას კონკრეტული ქმედებების შერჩევისას საბოლოო მიზნის მისაღწევად. 

როგორც წესი, პოლიტიკა მიღებულია ორგანიზაციის ხელმძღვანელი რგოლის მიერ. პოლიტიკა, რომელიც ეხმარება გადაწყვეტილების მიმღებ პირს სუბიექტური გადაწყვეტილების მიღებაში, როგორც წესი დაფუძნებულია მრავალ ცვლადზე და მისი შედეგის ობიექტურად შეფასება რთულია. ამის საპირისპიროა ობიექტური პოლიტიკა — როგორც წესი, ობიექტური პოლიტიკა ეფუძნება კონკრეტულ მონაცემებს და მისი ობიექტურად შეფასება მარტივია (მაგალითად, პაროლების სირთულის პოლიტიკა).

## სქოლიო
კატეგორია:სოციოლოგია
კატეგორია:პოლიტიკა
მიქაელ მახმუდოვი

**მიქაელ მახმუდოვი** (დ. 13 მაისი, 1926, დმანისი) — ქართველი პოლიტიკოსი.

1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“.

## რესურსები ინტერნეტში
*მიქაელ მახმუდოვი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი

 

კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კურტ ალდერი

**კურტ ალდერი** (; დ. 10 ივლისი, 1902 — გ. 20 ივნისი, 1958) — გერმანელი ქიმიკოსი და ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიაში. 

## ბიოგრაფია
კურტ ალდერი 1902 წლის 10 ივლისს დაიბადა დღევანდელ ქორზაუში, სადაც მან მიიღო დაწყებითი სკოლის განათლება. ალდერმა მაშინ დატოვა თავისი მშობლიური მხარე, როდესაც 1922 წელს ქორზაუ პოლონეთის ნაწილი გახდა. ბერლინის უნივერსიტეტში შეისწავლა ქიმია. მოგვიანებით კიელის უნივერსიტეტში სწავლისას დაწერა სადისერტაციო ნაშრომი, რომლისთვისაც 1926 წელს დაჯილდოვდა. 1930 წელს დაიწყო „კიელის უნივერსიტეტში“ ლექციების კითხვა, ხოლო 1934 წელს გახდა ქიმიის ლექტორი. 1936 წელს დატოვა კიელის უნივერსიტეტი და მუშაობა დაიწყო IG Farben-ში. 1940 წელს გახდა კელნის უნივერსიტეტის პროფესორი, შემდეგ ქიმიის უნივერსიტეტის დირექტორი. 

ალდერმა სიცოცხლის განმავლობაში რამდენიმე ჯილდო დაიმსახურა, მათგან ყველაზე გამორჩეული ნობელის პრემიაა, რომელიც ალდერმა და მისმა მასწავლებელმა ოტო დილსმა, „დილს-ალდერის რეაქციის“ აღმოჩენისთვის გადაეცათ. 

კურტ ალდერი გარდაიცვალა 1958 წლის 20 ივნისს, გარდაცვალების მიზეზი უცნობია, იგი გარდაცვალებიდან ორი კვირის შემდეგ თავის საცხოვრებელ ბინაში, კელნიში, გერმანიაში იპოვეს.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დააქრევეს ალდერი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფაქტები კურტ ალდერზე

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
Nintendo DS Lite

**Nintendo DS Lite** () — მეშვიდე თაობის ორ ეკრანიანი პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, შექმნილი და გამოცემული იაპონური კომპანია Nintendo-ს მიერ. დაანონსდა 2006 წლის 26 იანვარს, ხოლო გამოვიდა 2006 წლის 2 მარტს იაპონიაში, 1 ივნისს — ავსტრალიაში, 11 ივნისს — ჩრდილოეთ ამერიკაში, 23 ივნისს — ევროპაში, 26 ივნისს — ჩინეთში და 2007 წლის 18 იანვარს — სამხრეთ კორეაში.

DS Lite არის Nintendo DS-ის შემცირებული ვერსია, განახლებული ეკრანით. მისი თავდაპირველი ფასი იაპონიაში შეადგენდა 16,800 იაპონურ იენას, აშშ-ში — 128 დოლარს, ევროპაში — 150 ევროს, კანადაში — 149 კანადურ დოლარს.

მასზე თავსებადი იყო Game Boy Advance-ის და ორიგინალი DS-ის თამაშები. ყველაზე გაყიდვადი თამაშია „New Super Mario Bros“ (დაახლოებით 30.80 მილიონი ასლი). DS Lite ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კონსოლია — Nintendo-ზე დაყრდნობით, 2014 წლის 31 მარტის მონაცემებით, მსოფლიოს მასშტაბით გაიყიდა DS Lite-ის 93.86 მილიონი ასლი. 3.12-ინჩიან სენსორულ LCD ეკრანს 256x192-ზე გაფართოებით; 4 მბ ოპერატიულ მეხსიერებას; 1000 მილიამპერიან ლითიუმ-იონურ აკუმულატორს 15-19 საათიანი ხანგრძლივობით (თამაშის პროცესში).

კონსოლს წილად ხვდა უმაღლესი შეფასებები ვიდეო თამაშების კრტირიკოსებისაგან. 2020 წელს საიტმა Kotaku-მ თავის სიაში „25 საუკეთესო პორტატიული კონსოლი“ DS Lite-ს პირველი ადგილი მიუჩინა. კონსოლის წარმოება შეწყდა 2014 წლის 31 მარტს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Nintendo DS Lite — Cnet
*Nintendo DS Lite — Nintendo.co.za
*Nintendo DS Lite — Game.co.uk
*DS vs DS Lite vs DSi  — Retro Game Buyer

## სქოლიო
კატეგორია:Nintendo DS
კატეგორია:2006 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:2006 წელი ვიდეო თამაშებში
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2010-იანი წლების სათამაშოები
კატეგორია:IQue-ის კონსოლები
მიხეილ ზანდუკელი (ფიზიოთერაპევტი)

**მიხეილ ოთარის ძე ზანდუკელი** (დ. 1 მაისი, 1881, სოფ. არანისი, დუშეთის მაზრა, — გ. 22 ნოემბერი, 1950, თბილისი) — ქართველი ფიზიოთერაპევტი და კურორტოლოგი. საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი და საკურორტო საქმის ერთ-ერთი პირველი ორგანიზატორი იყო საქართველოში.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი 1909 წელს. 1907 წელს პირველმა წამოაყენა წინადადება მოსკოვში ქართველთა საზოგადოების დაარსების შესახებ და იყო ამ საზოგადოების გამგეობის წევრი და თავმჯდომარის (ა. სუმბათაშვილი) მოადგილე, მოსკოვში ქართული საღამოების მოწყობის ერთ-ერთი ინიციატორი, განაგებდა და უსასყიდლოდ ემსახურებოდა ქართული საზოგადოების მიერ მოსკოვში მოწყობილ ლაზარეთს. 1912 მისი ინიციატივით მოსკოვში დაარსდა საექიმო შრომის სამედიცინო ბიურო, რომლის თავმჯდომარე თვითონ იყო.

1918 წლიდან მოღვაწეობდა საქართველოში. დიდი საექიმო დახმარება გაუწია ქ. გორის მოსახლეობას 1920 წლის მიწისძვრის დროს. ზანდუკელის ხელმძღვანელობით გაიხსნა სანატორიუმები ბორჯომსა და აბასთუმანში, თბილისში (გოგირდის წყლითა და ტალახით სამკურნალო), თბილისის ბალნეოლოგიური კურორტი (1937, იყო მისი პირველი დირექტორი). ზანდუკელმა დააარსა და ხელმძღვანელობდა თბილისის ფიზიოთერაპიული მეთოდებით მკურნალობის ინსტიტუტს (1926–1941). მეორე მსოფლიო ომის დროს განაგებდა ამ ინსტიტუტის ბაზაზე გახსნილ საევაკუაციო ჰოსპიტალს, 1946–1950 წლებში კი — თბილისის ფიზიოთერაპიულ საავადმყოფოს. ზანდუკელი საქართველოს ფიზიოთერაპევტთა საზოგადოების ერთ-ერთი დამაარსებელი და თავმჯდომარე იყო (1938–1950). მისი სამეცნიერო შრომები ეხება ძირითადად ფიზიოთერაპიული მეთოდებით მკურნალობის საკითხებს. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. მიხეილ ზანდუკელის ძმა ნიკოლოზი, საქართველოს არმიის კაპიტანი, დაიღუპა წითელ არმიასთან ბრძოლაში 1921 წელს.

## ლიტერატურა 
* *ტატიშვილი ირ., დეკანოსიძე თ.,* მოსკოვის უნივერსიტეტი და ქართული ახალგაზრდობა, თბ., 1960;

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:ქართველი კურორტოლოგები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფიზიოთერაპევტები
Killages

**Killages** — ქართული მუსიკალური ჯგუფი, რომელიც 2016 წელს რუსთავში შეიქმნა. ამჟამინდელი წევრები არიან: გუგა მაჭარაშვილი, ანრი ყაველაშვილი და რატი რატიანი.

## ისტორია
Killages მუსიკალური პროექტ Tbilisi Newcomers 2017-ის გამარჯვებული გახდა, რამაც მათი პოპულარობის ზრდას შეუწყო ხელი.

## ჯილდოები 
* 2017 — პროექტ Tbilisi Newcomers 2017-ის გამარჯვებული.

## დისკოგრაფია 
* *Original Brothers* (2020)

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ალტერნატიული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:2016 წელს დაარსებულები საქართველოში
კატეგორია:ქართული ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპ ჯგუფები
გიგლა ბერბიჭაშვილი

მინი|გიგლა ბერბიჭაშვილი
**გიორგი (გიგლა) პეტრეს ძე ბერბიჭაშვილი** (დ. 6 აგვისტო, 1878, სოფ. ახატანი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 16 ივლისი, 1942, თბილისი) — ქართველი გლეხი, ილია ჭავჭავაძის უშუალო მკვლელი.

რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი 1905 წლიდან. მონაწილეობდა 1905-1907 წლების რევოლუციურ გამოსვლებში (საგურამოს „წითელი რაზმის“ წევრი). 1907 წლის 12 სექტემბერს დაჯგუფების სხვა წევრებთან (ივანე ინაშვილი, გიორგი [ლომა] ხიზანიშვილი, გიგოლა
მოძღვრიშვილი, თედო ლაბაური და პავლე ფშავლიშვილი [აფციაური]) ერთად წიწამურთან გზა გადაუღობა ილია ჭავჭავაძის ეტლს. მისი ნასროლი ტყვია გახდა ილიას გარდაცვალების უშუალო მიზეზი. მკვლელობის შემდეგ ბერბიჭაშვილი ირანში გაიქცა, დანაშაულის სხვა მონაწილეები პოლიციამ დააპატიმრა და სიკვდილით დასაჯა (ფშავლიშვილი პოლიციასთან შეტაკებისას დაიღუპა). 

საქართველოს გასაბჭოების შემდეგ ბერბიჭაშვილი სამშობლოში დაბრუნდა. 1921-1936 წლებში სხვადასხვა ადმინისტრაციულ და სამეურნეო სამუშაოებზე იყო საბჭოთა საქართველოში, მ. შ., 1921-1922 წლებში საგურამოს აღმასკომის თავმჯდომარედ მუშაობდა, 1922-1926 წლებში — მუხრანის რაიაღმასკომის თავმჯდომარედ, 1926-1928 წლებში — დუშეთის სამაზრო დამზღვევი სალაროს თავმჯდომარედ, 1928-1930 წლებში — შრომის ბირჟის მე-3 სექციის გამგედ, 1930 წლის თებერვლიდან 1932 წლის 9 აპრილამდე — „საქართველოს ღვინოს“ მომარაგების განყოფილების ცენტრალური საწყობის გამგედ, 1932-1934 წლებში — სამტრედიის №2 ღვინის ქარხნის დირექტორის მოადგილედ, 1934-1936 წლებში — სამნეო ნაწილის გამგედ.

1936 წელს ილიას მკვლელობის გამოძიება დაევალა კომისიას კონსტანტინე გორდელაძის თავმჯდომარეობით. 1941 წლის მაისში ბერბიჭაშვილი დააპატიმრეს. იმავე წლის დეკემბერში დაიწყო სასამართლო პროცესი, რომელზეც ბერბიჭაშვილმა მკვლელობა არ აღიარა. საბჭოთა სასამართლომ ბერბიჭაშვილი დამნაშავედ ცნო, მისი რევოლუციური წარსული კი ტყუილად მიიჩნია, მკვლელობის შემკვეთად მეფის საიდუმლო პოლიცია („ოხრანკა“) დაასახელა, უშუალო ორგანიზატორად კი ილიას მოურავი — დიმიტრი ჯაში. 1942 წლის 5 იანვარს ბერბიჭაშვილს დახვრეტა მიუსაჯეს, მაგრამ ხანდაზმულობის გამო სასჯელი მალევე 10-წლიანი პატიმრობით შეუცვალეს. გარდაიცვალა ციხის საავადმყოფოში.

## ლიტერატურა
* „საარქივო მოამბე“, – №14. – 2013.

კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ქართველი კრიმინალები
კატეგორია:ქართველი ბოლშევიკები
ნიკოლოზ ზანდუკელი (ოფიცერი)

**ნიკოლოზ ოთარის ძე ზანდუკელი** (დ. უცნობია — გ. 19 თებერვალი, 1921) — ქართველი ოფიცერი. 1921 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის გმირი.

დუშეთის მაზრის აზნაურთა ოჯახიდან. ექიმ მიხეილ ზანდუკელის ძმა. დაამთავრა თბილისის პრაპორშჩიკთა 1-ლი სკოლა (1915). I მსოფლიო ომის წლებში მსახურობდა მე-3 საზღვაო პოლკში. 1918 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, ჰქონდა კაპიტნის წოდება. 1921 წელს კოჯორ-ტაბახმელის ფრონტზე საბჭოთა რუსეთის წითელ არმიასთან დაპირისპირების დროს მეთაურობდა საარტილერიო ასეულს. დაიღუპა ბრძოლაში. დაკრძალეს საძმო სასაფლაოზე თბილისის სამხედრო ტაძრის ეზოში (საბჭოთა პერიოდში ტაძრის დანგრევის შემდეგ საფლავი დაკარგულია).

## ლიტერატურა
* გაზ. „ერთობა“, - № 41. - 1921.

## რესურსები ინტერნეტში
* Зандукели Николай Лотаревич. «Офицеры русской императорской армии». ნანახია 31 აგვისტო, 2020.

კატეგორია:გარდაცვლილი 19 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
სანდუნოვი

საკუთარი სახელი **სანდუნოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* სილა სანდუნოვი — ქართული წარმოშობის რუსი მსახიობი და ბიზნესმენი
* ნიკოლოზ სანდუნოვი — ქართული წარმოშობის რუსი იურისტი და ლიტერატორი

## იხილეთ აგრეთვე
* ზანდუკელი
მწერის ცხოვრება

**მწერის ცხოვრება** () — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. Pixar-სა და კინოგაერთიანება Walt Disney Pictures-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 1998 წლის 25 ნოემბერი გაიმართა. რეჟისორი — ჯონ ლასეტერი.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1998 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
ფიქრია ზანდუკელი

**ფიქრია ზურაბის ასული ზანდუკელი** (დ. 9 აპრილი, 1933, თბილისი, — გ. 3 ნოემბერი, 2005, იქვე) — ქართველი ფილოლოგი, ფოლკლორისტი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1956). მუშაობდა იქვე, იყო ფოლკლორისტიკის განყოფილების წამყვანი მეცნიერი-თანამშრომელი. იკვლევდა საბავშვო ფოლკლორის, საწესჩვეულებო პოეზიის, ხალხური პროზის, მხატვრული ოსტატობის, ფოლკლორული ჟანრების თავისებურებებს რეგიონების მიხედვით და ფოლკლორისტიკის სხვა საკითხებს. ძირითადი ნაშრომები: „ფოლკლორი და ქართველი საბავშვო მწერლები“ (1974), „ქართული საბავშვო ფოლკლორის საკითხები“ (1977), „წერილები საბავშვო ფოლკლორზე“ (1980), „მხატვრული ოსტატობის საკითხები ქართულ ფოლკლორში“ (1985), „ქართული ფოლკლორის მოკლედ ანოტირებული ბიბლიოგრაფია (1829–1901)“ (წგ. 1, 1973, ე. ვირსალაძესა და მ. გოგიჩაიშვილთან ერთად) და სხვ. 1988 წელს „ქართული ხალხური პოეზიის“ თორმეტტომეულის მომზადებისათვის მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (სხვებთან ერთად).
   
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
რეზო ლომიძე

**რეზო ლომიძე** (დ. 22 ივლისი, 2001) — ქართველი ფეხბურთელი. თბილისის „ლოკომოტივის“ მეკარე. გუნდის განაცხადში პირველად 2019 წელს მოხვდა. ის არის გუნდის სათადარიგო მეკარე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
ლუკა შეროზია

**ლუკა შეროზია** (დ. 11 აგვისტო, 1997) — ქართველი ფეხბურთელი. თბილისის „ლოკომოტივის“ მეკარე. მისი დებიუტი შედგა 2018 წელს მოხვდა. ის არის გუნდის მეორე მეკარე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
დავით ნაჭყებია

**დავით ნაჭყებია** (დ. 21 ივნისი, 2000) — ქართველი ფეხბურთელი. თბილისის „მერანის“ თავდამსხმელი. მისი დებიუტი შედგა 2020 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:თბილისის მერანის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
ირაკლი მერებაშვილი

**ირაკლი მერებაშვილი** (დ. 2 თებერვალი, 1963, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1991 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის ფაკულტეტი. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ეროვნულ–დემოკრატიული პარტია“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ირაკლი მერებაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

 
 

კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ირაკლი
ეპიტაშვილი

საკუთარი სახელი **ეპიტაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ეპიტაშვილი — ლოტბარი, მგალობელი
* ელენე ეპიტაშვილი (ბელინსკაია) — საოპერო მომღერალი
* თენგიზ ეპიტაშვილი — გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნიკოლოზ ზანდუკელი (სამხედრო ცენტრი)

**ნიკოლოზ (ნიკო) მიხეილის ძე ზანდუკელი** (დ. 1886, სოფ. არანისი, ახლანდ. დუშეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 მაისი, 1923, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. 

1903 წლიდან იყო საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა პარტიის წევრი. რევოლუციური საქმიანობისათვის 1905 წელს ადმინისტრაციული წესით გადაასახლეს ოლონეცკის გუბერნიაში, საიდანაც გამოიქცა. ერთხანს არალეგალურად ცხოვრობდა. 1910 წელს გადასახლების ადგილზე დააბრუნეს. 1913 წელს დაბრუნდა გადასახლებიდან. I მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ გაიწვიეს რუსეთის იმპერიის არმიაში. მსახურობდა რიგითად სახელმწიფო ლაშქრის სტავროპოლის 597-ე დრუჟინაში კავკასიის ფრონტზე.

1918 წელს როგორც ეროვნული საბჭოს წევრობის კანდიდატმა, ხელი მოაწერა დამოუკიდებლობის აქტს. 1919 წელს გაწევრიანდა სახალხო გვარდიაში და შეუერთდა საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიას. იყო დუშეთის მაზრის სამხედრო კომისარიატის სამნეო ნაწილის გამგე, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის დუშეთის სამაზრო კომიტეტის წევრი. 1921 წელს საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ მსახურობდა დუშეთის მაზრის სამხედრო კომისარიატში. აქტიურად მონაწილეობდა იატაკქვეშა ანტისაბჭოთა მოძრაობაში დუშეთის მაზრის ტერიტორიაზე, იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის კომიტეტის მიერ შექმნილი „სამხედრო ცენტრის“ წევრი. 1923 წელს ჩეკამ დააპატიმრა და თბილისში, დღევანდელი ვაკის პარკის ტერიტორიაზე სამხედრო ცენტრის სხვა 14 წევრთან ერთად დახვრიტა.

2023 წლის 4 ივლისს საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა ნიკოლოზ ზანდუკელს და სამხედრო ცენტრის სხვა დახვრეტილ წევრებს ეროვნული გმირის ორდენი და ეროვნული გმირის წოდება (სიკვდილის შემდეგ) მიანიჭა.

## ლიტერატურა
* მშვიდობით ძმებო, გვხვრეტენ ამაღამ!  / [საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს არქივი ; პროექტის ხელმძღვანელი ომარ თუშურაშვილი. თბ., 2016 . ISBN 9789941094361. - გვ. 146-158 ;
;
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:საქართველოს სახალხო გვარდიის წევრები
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები