open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე ბუსლაევი

**ალექსანდრე (საშა) ბუსლაევი** (დ. 16 ოქტომბერი, 1929, თბილისი — გ. 15 იანვარი, 1980, იქვე) — ქართველი მოჭადრაკე, მწვრთნელი და ჟურნალისტი. სსრკ-ის სპორტის ოსტატი (1957), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1975). საქართველოს ჩემპიონი (1954).

## ბიოგრაფია 
ალექსანდრე ბუსლაევი დაიბადა თბილისში, მთაწმინდაზე. მამამისი ჩინებული მოსაუბრე იყო, დედა კი ეროვნებით გერმანელი. ჭადრაკს ეუფლებოდა თბილისის პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, არჩილ ებრალიძის ხელმძღვანელობით. მწვრთნელი მასზე დიდ იმედებს ამყარებდა და მისგან უფრო მეტსაც ელოდა, ვიდრე თავისი მეორე მოწაფისგან, მსოფლიო ჩემპიონ ტიგრან პეტროსიანისგან.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ჟურნალისტიკის სპეციალობით. მუშაობდა სხვადასხვა რუსულენოვან გაზეთში, წერდა სპორტზე. ფლობდა ქართულ ენას და ტელევიზიითაც გამოდიოდა.

## საჭადრაკო კარიერა 
ბუსლაევი იყო საქართველოს 1954 წლის ჩემპიონი. 1953 წელს მან I-II ადგილები გაიყო, თუმცა დამატებითი მატჩი ალექსანდრე ბლაგიძესთან წააგო. თბილისის ჩემპიონი გახდა ოთხჯერ (1952, 1955, 1956, 1959). 1962 წელს ვალერი ჟურავლიოვთან ერთად გაიმარჯვა ბალტიისპირეთის რესპუბლიკებისა და საქართველოს გაერთიანებულ ჩემპიონატში.

საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში 8-ჯერ მიიღო მონაწილეობა სსრკ გუნდურ ჩემპიონატებში (1948–1969). მისი საუკეთესო შედეგია ვერცხლის მედალი პირად ჩათვლაში (1948, მე-9 დაფა). აღსანიშნავია, რომ მან ორჯერ (1956 და 1970 წლებში) დაამარცხა მსოფლიო ჩემპიონი მიხეილ ტალი.

## ჟურნალისტიკა და მწვრთნელობა 
როგორც ჟურნალისტი, გამოირჩეოდა ობიექტურობითა და პრინციპულობით. ცნობილია შემთხვევა, როდესაც თბილისის „დინამოს“ მატჩის არაობიექტური მსაჯობის გამო მწვავე რეპორტაჟი გამოაქვეყნა სათაურით: „საარს გააქვს გოლი!“, რის გამოც სამსახურიდან დაითხოვეს.

1975 წელს მიენიჭა საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელის წოდება. იგი მუდამ ეხმარებოდა ახალგაზრდა მოჭადრაკეებს და თანამშრომლობდა სპეციალიზებულ გამოცემებთან.

გარდაიცვალა 1980 წლის 15 იანვარს. სიკვდილამდე ცოტა ხნით ადრე, მან მეგობარს, თენგიზ გიორგაძეს სთხოვა, რომ მის ნეკროლოგში გ. ბორისენკოსთან მოგებული პარტია გამოექვეყნებინათ, რომელიც ყველაზე მეტად მოსწონდა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალექსანდრე ბუსლაევი — თამაშების არქივი Chessgames.com-ზე
* ალექსანდრე ბუსლაევი — 365chess.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი
ალექსანდრე ბოკუჩავა

**ალექსანდრე ბოკუჩავა** (დ. 12 ივნისი, 1947, —  გ. 22 ივლისი, 2005, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1964), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1984),საქართველოს ჩემპიონი (1971). მისი მოწაფეები იყვნენ ლაშა და ნათია ჯანჯღავები, გიორგი ბახტაძე და სხვ. 

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
მეტრი წამ კვადრატში

**მეტრი წამ კვადრატში** (შემოკლებითი აღნიშვნები: ქართული — **მ/წმ²**, საერთაშორისო — **m/s²**) — აჩქარების საზომი სკალარული სიდიდე ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. ინერციულ საცნობარო სისტემებში სხეული მოძრაობს აჩქარების გარეშე მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ მასზე არ მოქმედებს ძალა ან კომპენსირებულია სხვა ძალების მოქმედება. ობიექტი, რომელიც მოძრაობს 1 მ/წმ² აჩქარებით, ზრდის სიჩქარეს წამში ერთი მეტრი წამით. GHS-ში აჩქარების ძირითადი ერთეულია სანტიმეტრი წამში კვადრატში (რომელსაც თავისი სახელი აქვს გალ), 100-ჯერ უფრო მცირე ერთეული ვიდრე SI ერთეული.

მისი სიმბოლო ჩაიწერება სხვადასხვა ფორმით **m/s2**, **m·s−2** ან **ms−2**, {\tfrac\operatorname{m}{\operatorname{s}^2}}, ან მარტივად, როგორც **(m/s)/s**.

## სქოლიო
კატეგორია:აჩქარების საზომი ერთეულები
ალექსანდრე ედიბერიძე (ექიმი)

**ალექსანდრე იოსების ძე ედიბერიძე** (დ. 8 აგვისტო, 1898, თბილისი, — გ. 18 მაისი, 1985, იქვე) — ქართველი ქირურგ-სტომატოლოგი, ქირურგიული სტომატოლოგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედივინის მეცნიერებათა დოქტორი (1943), პროფესორი (1943), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი (1924). 1929–1933 წლებში ხელმძღვანელობდა ამავე ფაკულტეტის თერაპიული და ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრებს, 1935–1974 წლებში — თბილისის სახელმწიფო სტომატოლოგიურ და ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტების ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრებს. 1974 წლიდან იყო ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ქირურგიული სტომატოლოგიის კათედრის პროფესორ-კონსულტანტი. შეისწავლა ალვეოლური პიორეის ეტიოლოგია და მკურნალობა, ოდონტოგენური და არაოდონტოგენური სიმსივნეებისა და პირისახის თანდაყოლილი ანომალიების კლინიკური ასპექტები და მკურნალობა, საქართველოში დანერგა პირისახის აღდგენითი ოპერაციები, შეადგინა ქირურგიული სტომატოლოგიის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე („ქირურგიული სტომატოლოგია“, 1966). 1932–1974 წლებში იყო საქართველოს სტომატოლოგთა საზოგადოების თავმჯდომარე, 1974 წლიდან — საპატიო თავმჯდომარე, 1968 წლიდან — სსრკ სტომატოლოგთა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ბიბლიოგრაფია
* პირისახის აღდგენითი ქირურგია, თბ., 1968.
* ქირურგიული სტომატოლოგია და პირისახის აღდგენითი ოპერაციები, თბ., 1973.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული   1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სტომატოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ლუკა ზუნტუროვი

**ლუკა ზუნტუროვი** (დ. 30 ივლისი, 2006) — ქართველი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „სპაერის“ ნახევარმცველი. მისი დებიუტი „სპაერის“ რიგებში შედგა 2023 წლის 27 ნოემბერს, მარტვილის „„მერანის“ წინააღმდეგ, სადაც მოედანზე 28 წუთი გაატარა. მატჩი „სპაერის“ გამარჯვებით, 5–1 დასრულდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 2006
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:სპაერის ფეხბურთელები
გივი ედიბერიძე

**გივი კონსტანტინეს ძე ედიბერიძე** (დ. 12 მაისი, 1924, თბილისი, — გ. 16 ნოემბერი, 1997, იქვე) — ქართველი ინჟინერ-მექანიკოსი. 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის ფაკულტეტი (1949). 1949 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობაზე მუშაობდა სამთო მიწათმოქმედებისა და სუბტროპიკული კულტურების სამეცნიერო-კვლევით და საკონსტრუქტორო-ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. ჩაის საკრეფი მანქანის „საქართველოს“ შექმნაში მონაწილეობისათვის 1967 წელს მიენიჭა საბჭოთა კავშირის ლენინური პრემია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1924
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი მექანიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1949)
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
ვაჟა ეგრისელი

**ვაჟა ეგრისელი** (ნამდვილი გვარი — დოლბაია; დ. 15 მაისი, 1941, სოფ. ხორგა, ახლანდ. ხობის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი, გამომცემელი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი (1967), მოსკოვის მაქსიმ გორკის სახელობის მსოფლიო ლიტერატურის ინსტიტუტი (1983). 1984–1992 წლებში იყო ჟურნალ „პირიმზის“ მთავარი რედაქტორის მოადგილე, 1993–2000 წლებში — გამომცემლობა „მოლოდინის“ გენერალური დირექტორი და გაზეთ „ამაღლების“ მთავარი რედაქტორი. 2001 წლიდან არის აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიის გამომცემლობის დირექტორი და ამავე აკადემიასთან არსებული გაზ. „დიოსკურიის“ რედაქტორ-გამომცემელი. ლექსებს აქვეყნებდა 1967 წლიდან. მისი პოეტური კრებულებიდან აღსანიშნავია „ამაღლება“ (1973), „საგალობლები“ (1976), „მოლოდინი“ (1988), „შეიბნ მახვილი“ (1989), „იქმენ ნათელი“ (1993), „კოლხური ფსალმუნები“ 5 ტომად (2001–2008). დაჯილდოებულია ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიით (2008), მიღებული აქვს ღირსების ორდენი (2001). 

## ლიტერატურა
* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა.- თბ.,2021.- გვ.126-127.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1941
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კილომეტრი საათში

[thumb|right|[ავტომობილის სპიდომეტრი სიჩქარის საზომით კმ/სთ]]
**კილომეტრი საათში** (აღნიშვნა: კმ/სთ) — სიჩქარის სისტემის გარეშე ერთეული. 1 კმ/სთ სიჩქარით მოძრავი ობიექტი ერთ კილომეტრს გადის ერთ საათში. სიჩქარის გაზომვა კმ/სთ-ში უფრო ხშირად გამოიყენება მ/წმ-თან შედარებით, რადგან უფრო ადვილად აღიქვამს ადამიანი, განსაკუთრებით ავტომობილის მძღოლები (დრო ჩვეულებრივ ითვლიან საათებში და არა წამებში, ხოლო მანძილი ჩვეულებრივ ითვლიება კილომეტრებში და არა მეტრებში).

## ზოგიერთი სიჩქარე კმ/სთ-ში 
* 5 კმ/სთ — ფეხით მოსიარულეთა საშუალო სიჩქარე
* 15 კმ/სთ — ველოსიპედისტის საშუალო სიჩქარე ქალაქში
* 24 კმ/სთ — მანქანის საშუალო სიჩქარე ქალაქში
* 60 კმ/სთ (1 კმ/წთ) — მანქანების მაქსიმალური დასაშვები სიჩქარე დასახლებულ რაიონებში
* 431 კმ/სთ — Bugatti Veyron (სუპერ სპორტის მოდიფიკაცია), ყველაზე სწრაფი სერიული მანქანა მსოფლიოში
* 574.8 კმ/სთ — TGV POS ჩქაროსნული მატარებლის მაქსიმალური სიჩქარე
* 900 კმ/სთ — ავიალაინერი;
* 1193 კმ/სთ — ბგერის სიჩქარე ჰაერში 0 °C-ზე;
* 1 079 252 848.8 კმ/სთ (299 792.5 კმ/წმ) — სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში.

## კონვერტაცია კმ/სთ-სა და სხვა ერთეულებს შორის 
* 1 კმ/სთ ≈ 0.27778 მ/წმ ≈ 0.62137 მილი/სთ ≈ 0.54 კვანძი
* 1 მ/წმ = 3.6 კმ/სთ
* 1 მილი/სთ ≈ 1,6093 კმ/სთ
* 1 კვანძი = 1.852 კმ/სთ
* 1 ფუტი წამში = 1.09728 კმ/სთ

## სქოლიო
კატეგორია:სიჩქარის საზომი ერთეულები
ლევან თავზარაშვილი

**ლევან თავზარაშვილი** (დ. 6 ოქტომბერი, 2002) — ქართველი ფეხბურთელი. საფეხბურთო კლუბ „ვარკეთილის“ ნახევარმცველი. 

2022 წლის 3 დეკემბერს თავზარაშვილმა მატჩის 23-ე წუთზე ბოლნისის „სიონის“ წინააღმდეგ ეროვნულ ლიგაში თავისი სადებიუტი გოლი გაიტანა. 

„ვარკეთილის“ რიგებში თავზარაშვილის დებიუტი 2024 წლის 7 მარტს ქედის „ბეთლემის“ წინააღმდეგ შედგა. მატჩი ფრედ, 2–2 დასრულდა.  2024 წლის 4 აპრილს თავზარაშვილმა „მაჭახელას“ წინააღმდეგ დუბლი მიითვალა.  5 ივნისს თავზარაშვილმა „ზესტაფონის“ კარში გაიტანა, მატჩი „ვარკეთილის“ გამარჯვებით 2–1 დაამარცხა. 

## ტიტულები
* საქართველოს საფეხბურთო თასის ფინალისტი: 2022

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 2002
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ლევან
ბგერის სიჩქარე

**ბგერის სიჩქარე** — ბგერითი ტალღების გავრცელების სიჩქარე რომელიმე დრეკად გარემოში. 

## აირები
მინი|მარცხნივ|ბგერის მშრალ ჰაერში გავრცელების სიჩქარის (v) ტემპერატურაზე (t) დამოკიდებულების გრაფიკი.
ბგერის სიჩქარე განისაზღვრება გარემოს \chi მოცულობითი კუმშვადობით და \rho სიმკვრივით:

:v = \sqrt{\frac{1}{\chi \rho}}.

როცა შესაკუმში აირის ნაწილაკებს შორის სითბოს გაცვლას ადგილი არა აქვს, ამ აირის კუმშვადობა (ე. წ. ადიაბატური კუმშვადობა) გამოისახება ფორმულით:

:\chi=\frac1{\gamma p_0},

სადაც p_0 არის ატმოსფერული წნევა, \gamma=c_p/c_v აირის თბოტევადობების ფარდობა მუდმივი წნევისა და მოცულობის დროს).
ბგერის სიჩქარის პირველი გამოთვლა მოგვცა პ. ლაპლასმა XIX საუკუნის დასაწყისში. ბგერის სიჩქარე აირისთვის დამოკიდებულია ტემპერატურაზე: 

:v_t=v_0\sqrt{\frac{T}{273 K}},

სადაც v_0 არის ბგერის სიჩქარე 0°C-ზე, T — აბსოლუტური ტემპერატურა.

## სითხეები
ზღვაში ბგერის სიჩქარე იცვლება ტემპერატურის, სიღრმისა და მარილიანობის შესაბამისად. მტკნარ წყალში ბგერის სიჩქარე მაქსიმალურ მნიშვნელობას აღწევს 74°C-ზე (1557 მ/წმ), ხოლო შემდეგ გახურებისას ხელახლა მცირდება. სითხეთა უმრავლესობაში (გარდა წყლისა) ბგერის სიჩქარე ტემპერატურის გადიდებით მცირდება. 

## მყარი სხეულები
დრეკად მყარ სხეულში წნევის სიგრძივი ტალღების გარდა შეიძლება გავრცელდეს განივი და ზედაპირული ბგერითი ტალღებიც, რომელთა გავრცელების სიჩქარე საგრძნობლად განსხვავდება სიგრძივი ტალღების გავრცელების სიჩქარისაგან. ანიზოტროპულ სხეულებში ტალღების გავრცელების სიჩქარე სხვადასხვა მიმართულებით სხვადასხვაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიჩქარე
კატეგორია:აკუსტიკა
კატეგორია:ხმა
ელია დიაკონი

**ელია დიაკონი** — VI საუკუნის ქრისტიანი ბერი, ერთ-ერთი ასურელი მამა. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად. მისი ხსენების დღეა 4 (17) იანვარი (ღირს ევაგრესთან და სხვებთან ერთად). 

ელია იყო იოანე ზედაზნელის უახლოესი მოწაფე, ქართლში ანტიოქიიდან მოვიდა და იოანესთან ერთად ზედაზნის მთაზე ცხოვრობდა. გარდაიცვალა იქვე. ასურელ მამათა ცხოვრების მიხედვით ელიას იოანესთვის ყოველდღიურად მდინარიდან წყალი ამოჰქონდა, მისი თანამსახური კი იყო დათვი, რომელიც იოანეს ლოცვით მოშინაურდა.

## ლიტერატურა
* ასურელ მოღვაწეთა ცხოვრების წიგნთა ძველი რედაქციები, ილ. აბულაძის გამოც., თბ., 1955.
* ღირსნი მამანი : ევაგრე, ილია დიაკონი და სხვანი (VI ს.) // ქართველ წმინდანთა ცხოვრებანი / შემდგ.: დეკანოზი ზაქარია მაჩიტაძე, მანანა ბუკია და მაკა ბულია; რედ.: ავთანდილ მიქაბერიძე. - თბ.; ათენი, 2003. - გვ.15.

კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ასურელი მამები
ალ-ბათანი

**აბუ აბდ ალაჰ მუჰამად იბნ ჯაბირ იბნ სინან ალ-რაქი ალ-ჰარანი ას-საბი ალ-ბათანი**, შემოკლებით **ალ-ბათანი** (დ. 858, ჰარანი — გ. 929, სამარა) — შუა საუკუნეების არაბი ასტრონომი და მათემატიკოსი. შუა საუკუნეების ევროპაში იგი ცნობილი იყო ლათინირებული სახელით **ალბატეგნიუსი** (). 

განავითარა მეცნიერება ტრიგონომეტრიული ფუნქციების შესახებ – სინუსი, კოსინუსი, კოტანგესი. დაადგინა რომ მართკუთხა სამკუთხედში მახვილი კუთხე შეიძლება განისაზღვროს ერთი კათეტის მეორესთან შეფარდებით. დაადგინა ტრიგონომეტრიული დამოკიდებულება, რომელიც არსებითად კოსინუსების თეორემას წარმოადგენს.

ალ-ბატანიმ ჩაატარა მრავალი ასტრონომიული დაკვირვება რაქასა და დამასკოში 877-919 წლებში, შეადგინა „საბეან ზიჯი“ () მათი შედეგების საფუძველზე. უფრო ზუსტად, ვიდრე პტოლემე, მან დაადგინა ეკლიპტიკის დახრილობა ეკვატორთან მიმართებაში - 23°35′41″, ხოლო ბუნიობის წინსვლა — 54,5″ წელიწადში, ანუ 1° 66 წელიწადში. მათემატიკურ ნაწილში ალ-ბათანიმ აღწერა სფერული სამკუთხედების გამოთვლის მეთოდები, რომლებიც მოგვიანებით შემუშავდა სხვა მათემატიკოსებმა ისლამური ქვეყნებიდან.

ალ-ბათანიმ ასევე დაწერა „ტრაქტატი ქიბლას აზიმუტის შესახებ“, „ტრაქტატი ზეციურ სხეულებამდე მანძილების შესახებ“ და მრავალი ასტროლოგიური ნაშრომი.

ალ-ბათანიმ ასევე მოახერხა მზის წლის გამოთვლა და მისი მონაცემები თითქმის მთლიანად ემთხვევა თანამედროვეებს (მხოლოდ 24 წამის ცდომილებით).

ალ-ბატანის „ზიჯი“ ლათინურად თარგმნა პლატონმა ტივოლიელმა 1116 წელს. მან დიდი გავლენა მოახდინა ევროპულ ასტრონომიაზე, მათ შორის გეორგ პურბაზე, რეგიომონტანუსა და ნიკოლაუს კოპერნიკზე.

ალ-ბატანის პატივსაცემად მთვარის ხილულ მხარეზე ერთ-ერთ კრატერს ეწოდა მისი სახელი — ალბატეგნიუსი.

## ლიტერატურა
*Колчинский И. Г., Корсунь А. А., Родригес М. Г. Астрономы: Биографический справочник. — 2-е изд., перераб. и доп. — Киев: Наукова думка, 1986. — 512 с.
*Матвиевская Г. П., Розенфельд Б. А. Математики и астрономы мусульманского средневековья и их труды (VIII—XVII вв.). В 3 т. — М.: Наука, 1983.
*Матвиевская Г. П. Очерки истории тригонометрии. — Ташкент: Фан, 1990.

## რესურსები ინტერნეტში
*მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:არაბი ასტრონომები
კატეგორია:არაბი მათემატიკოსები
ევაგრე

საკუთარი სახელი **ევაგრე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ევაგრე — XV საუკუნის II ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი
* ევაგრე პონტოელი — IV საუკუნის ბერძენი საეკლესიო მოღვაწე, თეოლოგი
* ევაგრიოს სქოლასტიკოსი — VI საუკუნის II ნახევრის ბიზანტიელი ისტორიკოსი, ღვთისმეტყველი, იურისტი
* ევაგრე ციხედიდელი — VI საუკუნის II ნახევრის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე
ალბატეგნიუსი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ალბატეგნიუსი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა შუა საუკუნეების არაბი ასტრონომისა და მათემატიკოსის, ალ-ბათანის (ლათინიზებულად „ალბატეგნიუსი“) პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1935 წელს).. კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 130.84 კმ, სიღრმე — 2.93 კმ.

კრატერის თასი შედარებით ბრტყელია, სავსეა ლავით, სავარაუდოდ იმბრიული ზემოქმედების შედეგად და აქვს ორმოცზე მეტი პატარა კრატერი. კრატერის ცენტრალური მწვერვალი (ალბატეგნიუსი α), დასავლეთით გადაადგილებულია კრატერის ცენტრიდან, აქვს სიგრძე დაახლოებით 20 კმ და სიგანე დაახლოებით 10 კმ, მწვერვალის სიმაღლე ფსკერზე მაღლა. კრატერის თასი არის დაახლოებით 1500 მ. მწვერვალზე არის პატარა, შედარებით სუფთა კრატერი. კრატერის რგოლი მასიურია, არარეგულარული მრავალკუთხა ფორმის, გატეხილი მრავალი რღვევითა და ხეობით, მრავალი მაღალი მწვერვალებით. ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში კრატერის ზვინულის სიმაღლე 4000 მ-ს აღწევს, კრატერის ზვინულის საშუალო სიმაღლე მიმდებარე ტერიტორიის ზემოთ 1.65 კმ, კრატერის მოცულობა 18460.67 კმ³-ია.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-20
ალექსანდრე ედიბერიძე (ინჟინერი)

**ალექსანდრე გიორგის ძე ედიბერიძე**  (დ. 13 მარტი, 1937, თბილისი, — გ. 2019) — ქართველი ინჟინერი გამოთვლითი ტექნიკის დარგში. ტექიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1986), პროფესორი (1987), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (2003).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი (1962). 1965 წლიდან მუშაობდა ელექტრონიკის, ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, 1986 წლიდან — საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში გამოთვლითი ტექნიკის კათედრაზე; იმავდროულად, ხელმძღვანელობდა ბიზნესის ხელშემწყობ საკონსულტაციო-ანალიტიკურ სასწავლო ცენტრს. მისი სამეცნიერო კვლევები ეხება მათემატიკური მოდელირების, ალგორითმული ენებისა და პროგრამირების დამუშავებას საქართველოში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  13 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1962)
სევერიან მაისაშვილი

**სევერიან დავითის ძე მაისაშვილი** (დ. 21 სექტემბერი, 1900, თბილისი — გ. 21 თებერვალი, 1980, იქვე) — ქართველი საბჭოთა ფერმწერი, მინიატიურისტი, გრაფიკოსი. საქართველოს სახელმწიფო მხატვარი (1967). 

## ბიოგრაფია
1923-1925 წლებში სწავლობდა მ. თოიძის სამხატვრო სტუდიასა და თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში, რომელიც დაამთავრა 1931 წელს. სამხატვრო გამოფენებში მონაწილეობდა 1930 წლიდან, მათ შორის იყო რესპუბლიკათშორისი სამხატვრო გამოფენა თბილისსა (1942) და მოსკოვში (1943), საკავშირო სამხატვრო გამოფენა (ტრეტიაკოვის სახელმწ. გალერეა). 1967 წელსა და 1970 წელში თბილისში ჩატარდა მისი პერსონალური გამოფენები. თავდაპირველად გრაფიკის დარგში მუშაობდა, მომდევნო წლებში შექმნა ბატალური სურათების სერია: „გიორგი სააკაძის ბრძოლა სპარსელებთან მარაბდის ველზე“ (1941), „ნასაკირალის ბრძოლა“, „კრწანისის ომი“ (ორივე 1958), „ასპინძის ომი“ (1966) და სხვ. იგი პირველი ქართველი ხელოვანია, რომელმაც ტრადიციების გათვალისწინებით განავითარა თანამედროვე ქართული მინიატიურული ხელოვნება. მისი ნამუშევრები: „იშვიათი ნანადირევი“ (1946), „ყურძნის კრეფა გურიაში“ (1946), „კალოობა სვანეთში“ (1948), „ურმული“ (1948) დაცულია შ. ამირანაშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში. 1951-1976 წლბში მაისაშვილმა შექმნა მინიატიურების ციკლი „ძველი თბილისი“ (მხატვრის სახელოსნო). იგი წარმატებით მუშაობდა წიგნის გრაფიკაში [ა. ყაზბეგის რჩეული (1935-1937), სულხან-საბა ორბელიანის იგავ-არაკები (1938; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი) და სხვ.]. მაისაშვილის ესკიზების მიხედვით შეიქმნა საიუბილეო საფოსტო მარკა შოთა რუსთაველის პორტრეტით (1937) და საქართველოს სსრ დროშა (1951).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ქართველი ფერმწერები
კატეგორია:ქართველი მინიატიურისტები
კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები
იუზა ევგენიძე

**იუზა თედორეს ძე ევგენიძე**  (დ. 24 თებერვალი, 1943, სოფ. ახალსოფელი, ახლანდ. ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2 იანვარი, 2013, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1995), პროფესორი (1997).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1965). 1969 წლიდან მოღვაწეობდა თსუ-ში (2009 წლიდან — თსუ-ის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი). მონოგრაფიულად აქვს შესწავლილი ვაჟა-ფშაველას და გრიგოლ ორბელიანის ცხოვრება და შემოქმედება, ქართული რომანტიზმი. მისი თანაავტორობითა და მონაწილეობით გამოცემულია არაერთი წიგნი და კრებული. დაჯილდოებულია ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით (2003).

## ბიბლიოგრაფია
* ნარკვევები ქართული ლიტერატურის ისტორიიდან, ტ. 1. თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2000.
* გრიგოლ ორბელიანი: ცხოვრება და მოღვაწეობა. თბილისი, მერიდიანი, 1995.
* ვაჟა-ფშაველა: ცხოვრებისა და შემოქმედებითი ისტორიის საკითხები. თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1989.

## ლიტერატურა
* მინაშვილი, ლ., „ძვირფასი მხოლოდ სული გვაქვს“ (პროფესორ იუზა ევგენიძის ხსოვნას), «სჯანი», [ტ.] 14, 2013. — გვ. 266-270.

კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით დაჯილდოებულები
ზურაბ მიქაძე

**ზურაბ მიქაძე** (დ. 8 თებერვალი, 1947, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და ინჟინერი, ოსტატი (1974), თბილისის ჩემპიონი (1974),საქართველოს ჩემპიონი (1971).

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
მირანდა ხორავა

**მირანდა ხორავა** (დ. 19 ნოემბერი, 1977, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე, საერთაშორისო ოსტატი (1964), საქართველოს ჩემპიონი (1995). მსოფლიო პირველობის მონაწილე.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამაზ ტაბატაძე

**თამაზ ტაბატაძე** (დ. 30 მარტი, 1968, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე, ოსტატი (1988), საერთაშორისო ოსტატი (1993), საქართველოს ჩემპიონი (1991).  

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
გიორგი ბართია

**გიორგი ბართია** (დ. 3 მარტი, 2004) — ქართველი ფეხბურთელი. საქართველოს ასაკობრივი ნაკრებებისა და „იბერია 1999“-ის ფეხბურთელი.

2023 წლის 26 ნოემბერს ბართიამ „ბახმაროს“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში გაიტანა. მატჩი „იბერიელების“ გამარჯვებით, 2-1 დასრულდა. 

ბართაიას დებიუტი 19 წლამდელთა ნაკრებში 2022 წლის 21 სექტემბერს, დანიის წინააღმდეგ ჩატარებულ მატჩში შედგა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 2004
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები
ხვიჩა სუპატაშვილი

**ხვიჩა სუპატაშვილი** (დ. 31 მარტი, 1969, ქუთაისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, საერთაშორისო ოსტატი (1993), საქართველოს ჩემპიონი (1992). 1990-იან წლებში საჭადრაკო ოლიმპიადებზე თამაშობდა საქართველოს ნაკრების შემადგენლობაში. 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიორგი მაისურაძე (სსრკ-ის გმირი)

**გიორგი ვასილის ძე მაისურაძე** (დ. 1908, სოფელი ქვედი, ახლანდ. ონის მუნიციპალიტეტი — გ. 23 თებერვალი, 1966, იქვე) — საბჭოთა კავშირის გმირი (15 იანვარი, 1944). 

## ბიოგრაფია
1941 წლიდან იყო წითელი არმიის რიგებში, 1942 წლიდან მაისიდან – მოქმედ არმიაში. სოფელ გლუშეცის (ლოევის რაიონი, გომელის ოლქი) გათავისუფლებისათვის ბრძოლის დროს (10 ოქტომბერი, 1943) მაისურაძე მკერდით გადაეფარა მტრის საცეცხლე წერტილს, საშუალება მისცა თავისი ასეულის მებრძოლებს გადასულიყვნენ იერიშზე და შეესრულებინათ საბრძოლო დავალება, რისთვისაც გმირის წოდება მიენიჭა. მაისურაძე დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
*Герои Советского Союза, т. 2, М., 1988.

კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:მაისურაძეები
გურამ მაისურაძე

**გურამ იაკობის ძე მაისურაძე** (დ. 12 იანვარი, 1933, თბილისი — გ. 3 ივლისი, 2021, იქვე) — ქართველი ისტორიკოსი, მედიევისტი, არმენოლოგი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1983), პროფესორი (1991). 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი (1956). 1969-2006 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიის განყოფილების უმცროსი (1969-1973), უფროსი (1973-1986), შემდეგ წამყვანი (1986-2006) მეცნიერ თანამშრომელი, 1998-2006 წლებში მუშაობდა ქართული ენციკლოპედიის ი. აბაშიძის სახელობის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში.

მაისურაძეს სამეცნიერო კვლევის სფერო იყო ქართულ-სომხური ურთიერთობები, ფეოდალური ურთიერთობების თავისებურებები კავკასიაში, „ქართლის ცხოვრების“ პოლიტიკური იდეოლოგიის საკითხები. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო და პუბლიცისტური ნაშრომები.

## შრომები
*ქართველი და სომეხი ხალხების ურთიერთობა XIII–XVIII საუკუნეებში, თბ., 1982; 
*საქართველოს სომხური მოსახლეობის ისტორიის საკითხები, თბ., 1999; 
*ნარკვევები საქართველოსა და სომხეთის ურთიერთობების ისტორიიდან IV–XII საუკუნეებში, თბ., 2002; 
*ქართულ-სომხური ურთიერთობების ისტორიოგრაფიიდან, თბ., 2008; 
*ლეონტი მროველის თვალსაზრისი კავკასიის ხალხთა საერთო წარმომავლობაზე, თბ., 2010; 
*Из историографии грузино-армянских взаимоотношений, Тб., 2010.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
დავით მაისურაძე

**დავით (ავთო) ესტატეს ძე მაისურაძე** (დ. 10 იანვარი, 1936, სოფელი წედისი, ონის რაიონი, საქართველოს სსრ — გ. 10 ივნისი, 1993, თბილისი, საქართველოს რესპუბლიკა) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1993), ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის დაზვერვის უფროსის მოადგილე (1984-1987), საქართველოს რესპუბლიკის თავდაცვის სამინისტროს დაზვერვის უფროსის მოადგილე, უფროსი (1991-1992), საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარი შტაბის დაზვერვის უფროსი (1992-1993), შეიარაღებული ძალების სარდლის პირველი მოადგილე, შტაბის უფროსი (1993).

გარდაცვალების შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1993).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
ელიზბარ მაისურაძე

**ელიზბარ ლუკას ძე მაისურაძე** (დ. 15 სექტემბერი, 1920, სოფელი სასირეთი, რუსეთის იმპერია — გ. 19 თებერვალი, 1998, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მწერალი. II მსოფლიო ომის (1939–45) მონაწილე. 

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თსუ-ის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. პირველი მოთხრობა „ორი მეგობარი“ 1948-1949 წლებში გამოაქვეყნა, პირველი წიგნი „მოთხრობები“ – 1951 წელს. ავტორია მოთხრობებისა და ნარკვევების კრებულებისა: „გარდატნელი მაყრები“ (1955), „ქართლის საღამოები“ (1957), „სევასტოპოლის დღეები“ (1963), „ჭადრებად ქცეული ვაჟკაცები“ (1971), „ქარბორბალა“ (1975), „ქერჩი, 1943“ (1976), „მოთხრობები“ (2010) და სხვ. რომანებისა: „დაკარგული ოცნებები“ (1972), „ოთხი წელი ჭექა-ქუხილში“ (1977). მაისურაძის ნაწარმოებები თარგმნილია რუსულ, სომხურ, ოსურ, ჩეხურ ენებზე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:მაისურაძეები
ეკვადორი 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ეკვადორმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთხუთმეტედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ ორი ოქროსა და ერთი ვერცხლის მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ეკვადორი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ეკვადორი 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ეკვადორმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ეკვადორი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ზაქარია მაისურაძე (კერამიკოსი)

**ზაქარია პეტრეს ძე მაისურაძე** [დ. , თბილისი — გ. 26 იანვარი, 1971, იქვე] — ქართველი მხატვარ-კერამიკოსი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1967). 

## ბიოგრაფია
1938 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია, 1939-1959 წლებში იქვე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1944-1971 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში (1956 წლიდან — მცირე და გამოყენებით ხელოვნებათა განყოფილების გამგე). ნამუშევრები: სერია „ირმები“ (1952-1960; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი, დ. შევარდნაძის სახელობის ეროვნული გალერეა, კერძო საკუთრება); კომპოზიციები ქართული ხალხური ზღაპრების თემებზე (მცირე, მრგვალი პლასტიკა, 1952-1955; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი, კერძო საკუთრება), დეკორატიული პანო „მოსავლის აღება“ (1953; შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმი), კერამიკულ ფილებზე შესრულებული დეკორატიული კომპოზიცია „ბერიკაობა“ (1957-1959, დ. შევარდნაძის სახელობის ეროვნული გალერეა) და სხვ. ავტორია ნაშრომებისა ძველი ქართული კერამიკის შესახებ („ქართული მხატვრული კერამიკა. XI–XIII საუკუნეები.“ 1953).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:ქართველი მხატვარ-კერამიკოსები
კატეგორია:მაისურაძეები
გიორგი ბაღათუროვი

**გიორგი ბაღათუროვი** (დ. 28 ნოემბერი, 1964, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1985), საერთაშორისო ოსტატი (1993), დიდოსტატი (1999), თბილისის ჩემპიონი (1981), საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1989, 1995, 1999). 2016 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და ევროპის ვიცე-ჩემპიონი, 2018 წლის მსოფლიოს ვიცე-ჩემპიონი უფროსებს შორის (50+ კატეგორია). XXXIII საჭადრაკო ოლიმპიადის მონაწილე საქართველოს ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში (1998). 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს სახელმწიფო ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტი. 2009 და 2011 წლებში გიორგი ბაღათუროვმა სალონიკის საერთაშორისო ღია პირველობაზე „ალექსანდრე მაკედონელი“ (The Thessaloniki International Open „Alexander the Great“) პირველი ადგილი დაიკავა.

მისივე გამარჯვებით დასრულდა 2015 წლის თებერვალში თბილისის ნონა გაფრინდაშვილის სახელობის ჭადრაკის სასახლეში გამართული საქართველოს ჩემპიონატი სენიორთა შორის. გამარჯვებულმა 7-დან 6 ქულა დააგროვა და ერთპიროვნულად მოიპოვა საქართველოს ჩემპიონის წოდება და იტალიის ქალაქ აკვი-ტერმეში 9–22 ნოემბერს გასამართი მსოფლიო ჩემპიონატის საგზურიც.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ბაღათუროვი — ფიდეს ოფიციალურ საიტზე
* გიორგი ბაღათუროვი — Chessgames.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არდი სავეა

**არდი სუემალო სავეა** (დ. 14 ოქტომბერი 1993) — ახალი ზელანდიელი რაგბის კავშირის მოთამაშე. ის თამაშობს ფლანკერის ან 8 ნომრის პოზიციაზე Bunnings NPC-ში, სუპერ რაგბიში თამაშობს „ჰურიკანებში“, ხოლო საერთაშორისო დონეზე ახალი ზელანდიის ნაკრებში ასპარეზობს. სავეა 2019 და 2023 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ახალი ზელანდიის ნაკრების წევრი იყო. 2023 წელს მსოფლიოს საუკეთესო მორაგბედ დასახელდა.

## ადრეული ცხოვრება 
სავეა იყო რონგოტაის კოლეჯის 1-ლი XV წევრი, მეორე კაპიტანი საშუალო სკოლის ბოლო წელს და იყო მთავარი პრეფექტი ბოლო კურსზე. სავეა უმაღლეს სკოლაში გარე ცენტრის პოზიციაზე თამაშობდა, პროფესიულ კარიერაში ფორვარდის პოზიციაზე გადავიდა. 

## კარიერა 
### ადრეული კარიერა 
სავეა გამოვიდა ახალი ზელანდიის სახელით შვიდკაცა რაგბში. 2013 წლის სუპერ რაგბის სეზონში ის შეუერთდა ჰურიკანებს ორწლიანი კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ.

2013 წლის ნოემბერში სავეა ოლ ბლექსთან ერთად ევროპაში გაემგზავრა. ეს იმიტომ მოხდა, რომ "გვსურს მას გავაცნოთ ყველა ოლ ბლექის ცხოვრების გზა", - თქვა მწვრთნელმა სტივ ჰანსენმა. სავეა, ჯორდი ბარეტი და ატუნაისა მოლი, იყვნენ პირველი ისეთი მოთამაშეები, რომლებიც ნაკრებში, როგორც შეგირდები ისე გამოიძახეს.

## დამსახურებები 
**ახალი ზელანდია**
*რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი
**მესამე ადგილი: 2019
**მეორე ადგილი:2023
**ინდივიდუალური**
*1x მსოფლიო რაგბის საუკეთესო მოთამაშე:2023
**სუპერ რაგბი**
*2016 წლის ჩემპიონი

## რესურსები ინტერნეტში
*All Blacks profile
*Ardie Savea at the World Rugby Men's Sevens Series
*Ardie Savea at ItsRugby.co.ukEdit
*Ardie Savea at ESPNscrumEdit 
## სქოლიო
კატეგორია:მორაგბეები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მორაგბეები
კატეგორია:ახალზელანდიელი მორაგბეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აბესალომ მაისურაძე

**აბესალომ შალვას ძე მაისურაძე** (დ. 27 ივლისი, 1927, თბილისი — გ. 4 ივლისი, 1996, იქვე) — ქართველი კინოოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979). 

## ბიოგრაფია
1952-1954 წლებში სწავლობდა სპი-ში. 1962 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“ დამდგმელ ოპერატორად. გადაიღო ფილმები: 
*„პიერი, მილიციის თანამშრომელი“ (რეჟისორი დ. რონდელი, 1965), 
*„გიორგობისთვე“, „პასტორალი“, „იყო შაშვი მგალობელი“ (სამივეს რეჟისორი ო. იოსელიანი, 1966, 1970, 1976), 
*„მალე გაზაფხული მოვა“ (რეჟისორი ო. აბესაძე, 1967), 
*„მუსიკოსები“ (ა. ანტიპენკოსთან ერთად, რეჟ. მ. კობახიძე, 1969), 
*„ნერგები“ (რეჟ. რ. ჩხეიძე, 1972), 
*„აკაციის ყვავილობა“, „სამი მანეთი“, „თერმომეტრი“ (სამივეს რეჟისორი რ. შარაბიძე, 1974, 1975, 1975), 
*„წინაპართა მიწა“ (რეჟისორები: გ. ლორთქიფანიძე, გ. ჭოხონელიძე, 1979), 
*„გამოაღეთ ფანჯრები“ (რეჟისორი დ. აბაიძე, 1981), 
*„გაზაფხული გადის“ (რეჟისორი ნ. მანაგაძე, 1983), 
*„სკაპენის ოინები“ (რეჟისორები: გ. და მ. კალატოზიშვილები, 1984), 
*„ერთ პატარა ქალაქში“ (რეჟისორი გ. ლორთქიფანიძე, 1985), 
*„ფესვები“ (რეჟისორი ყ. მგელაძე, 1987), 
*„ჭა“ (რეჟისორი პ. ჩარკვიანი, 1988), 
*„ომი ყველასთვის ომია“ (1990), „წითელი პატეფონი“ (1995, ორივეს რეჟისორი დ. აბაშიძე), 
*„ანთიმოზ ივერიელი“ (რეჟისორები: გ. ჭოხონელიძე და ნ. ნოზაძე, 2001).

## რესურსები ინტერნეტში
*მ. კერესელიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ქართველი კონოოპერატორები
კატეგორია:მაისურაძეები
ნინო მაისურაძე (პათოფიზიოლოგი)

**ნინო ზაქარიას ასული მაისურაძე** (დ. 7 მარტი, 1927, თბილისი — გ. 17 ივნისი, 2018, იქვე) — ქართველი პათოფიზიოლოგი, რეპროდუქტოლოგი, რეპროდუქტოლოგიის დარგის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1978), პროფესორი (1989), სამედიცინო ბიოლოგიისა (1997) და სამედიცინო-სოციალური მეცნიერებათა აკადემიების ნამდვილი წევრი (1998).

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თსსი. 1958-1963 წლებში იყო ქალის ფიზიოლოგიისა და პათოლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიის ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, შემდგომ — ამავე ლაბორატორიის ხელმძღვანელი; 2005-2014 წლებში — ი. ჟორდანიას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საორგანიზაციო–მეთოდური განყ-ბის გამგე; 1989-1995 წლებში — თსსი-ის პათოფიზიოლოგიის კათედრის, 1993-1998 წლებში კი – სამედიცინო აკადემიის რეპროდუქტოლოგიის კათედრის პროფესორი, 2001-2007 წლებში რეპროდუქტოლოგთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი.

მაისურაძეს ეკუთვნის სამეცნ. ნაშრომები, რ-ებიც ეხება ფიზიოლოგიის, პათოფიზიოლოგიის, ენდოკრინოლოგიის, რეპროდუქტოლოგიის აქტ. საკითხებს, სამედ. ტერმინთა მართლწერას.

მაისურაძე იყო მრავალი სამეცნიერო საზოგადოების წევრი. მიღებული ჰქონდა სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1998).

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:ქართველი პათოფიზიოლოგები
კატეგორია:მაისურაძეები
ნოდარ მაისურაძე (მეტალურგი)

**ნოდარ სერგოს ძე მაისურაძე** (დ. 31 ივლისი, 1934, თბილისი) — ქართველი მეტალურგი. საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1998), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1999). 

## ბიოგრაფია
1958 წელს დაამთავრა სპი-ის მეტალურგიული ფაკულტეტი შავი ლითონების მეტალურგიის სპეციალობით. რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის აგლოსაბრძმედე საამქროში მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე, 1971-1992 წლებში იყო ამიერკავკასიის „ცენტრბრძმედრემონტის“ სპეციალიზებული სამმართველოს უფროსი, 1993 წლიდან — რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის ტრესტ „მეტალურგის“ მმართველი, რუსთავის მეტალურგიული კომბინატის გენერალური დირექტორის მოადგილე. სხვადასხვა წლებში მივლინებული იყო ინდოეთში, იუგოსლავიაში, ალჟირში ადგილობრივი მეტალურგიული საწამოებისათვის ტექნიკური დახმარების გასაწევად. 1996-1997 წლებში შესრულებული სამუშაოსთვის „426 მმ–იანი დიამეტრის უნაკერო მილების გლინვის ტექნოლოგიის შემუშავება და წარმოებაში დანერგვა“ გადაეცა საქართველოს სახელმწიფო პრემია. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ქართველი მეტალურგები
კატეგორია:მაისურაძეები
ნოდარ მაისურაძე (გენერალ-მაიორი)

**ნოდარ შალვას ძე მაისურაძე** (დ. 9 აგვისტო, 1924, ხაშური — გ. 31 დეკემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი გენერალ-მაიორი (1972), სახელმწიფო უშიშროების საპატიო თანამშრომელი (1977), II მსოფლიო ომის (1939-1945) მონაწილე. 

## ბიოგრაფია
1945 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სსრ სახელმწიფო უშიშროების ორგანოებში. 1969-1971 წლებში იყო აფხაზეთის ასსრ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე, 1970-1990 წლებში — საქართველოს სსრ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (1994).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:მაისურაძეები
სერგო კანკავა

**სერგო კანკავა** (დ. აგვისტო, 1913, თბილისი, რუსეთის იმპერია —  გ. ოქტომბერი, 1942, ნალჩიკი, სსსრ) — ქართველი მათემატიკოსი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, 1930-იან წლებში თბილისის პირველობის მონაწილე. დაიღუპა მეორე მსოფლიო ომში

## საჭადრაკო ამოცანა 
**ამოხსნა:**

**1. მd8**
თუ **1. ... ლ:d8**
**2. ლf4#**
თუ **1. ... კ:d6**
**2. ლb2#**
თუ **1. ... ე:h2**
**2. ეd5#**
თუ **1. ... მe7**
**2. ლ:f6#**
თუ **1. ... ლf3**
**2. ეe6#**

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ედმუნდ სპენსერი

**ედმუნდ სპენსერი** (; დ. დაახლ. 1552, ლონდონი — გ. , იქვე) — ინგლისელი პოეტი.

დაიბადა მემაუდის ოჯახში. სწავლობდა კემბრიჯის უნივერსიტეტის პემბრუკის კოლეჯში, სადაც მიიღო ბაკალავრის (1573) და მაგისტრის (1576) ხარისხები.

ადრეული წლებიდან გაიტაცა ლიტერატურამ. განიცადა ანტიკური მითოლოგიისა და კულტურის, იტალიური და ფრანგული აღორძინების პოეზიის დიდი გავლენა. უნივერსიტეტში სწავლის დროს დაუმეგობრდა ფილიპ სიდნის, რომელმაც გავლენა მოახდინა სპენსერის პოეზიის მანერაზე. სიდნის მიუძღვნა პოება „მწყემსის კალენდარი“ („The shepherd’s calendar“, გამოქვეყნდა 1579), რომელიც ტრადიციული პასტორალისგან გამოირჩევა ცოცხალი ბუნების სურათების ასახვისაკენ სწრაფვით. სპენსერის პოეზიის თავისებურება გახდა წინამორბედი ჟანრობრივი ტრადიციების გადააზრება, ალეგორიისა და სიმბოლიკის ნოვატორული შერწყმა სატირასთან. ეს აისახა პოემებში „კოლინ კლაუტის დაბრუნება“ („Colin Clout’s come home again“, 1591, გამოქვეყნდა 1595 წელს) და „დედიკო ჰაბერდის ზღაპარი“ („Mother Hubberd’s tale“, 1591), რომლებიც ირონიულად გამოხატავენ სამეფო კარის ყოფასა და ზნე-ხასიათს. სპენსერის ლირიკა წარმოდგენილია სონეტებით, ჰიმნებით და სხვ. პოეტის ყველაზე დიდ ნაწარმოებად ითვლება დაუსრულებელი ალეგორიული პოემა ართურის ლეგენდის სიუჟეტზე — „ფერიების დედოფალი“ („The faerie queene“, 1590–1596), რომელშიც სპენსერი პიროვნების ჰუმანისტურ გაგებასთან ახამებს ანტიკური ეპოსისა და იტალიური საგმირო პოემის ტრადიციებს, წარმოაჩენს ირლანდიისა და ინგლისის ბუნების სურათებს. პოემა დაწერილია ავტორის მიერ შემუშავებული ცხრასტრიქონიანი „სპენსერისეული სტროფებით“, რომლებიც ორიენტირებულია ფრანგული ბალადის სტროფიკაზე. სპენსერის სხვა ნაწარმოებებს შორისაა: წიგნი „მოსაზრება ირლანდიის თანამედროვე მდგომარეობის შესახებ“ („A view of the present state of Ireland“; 1596, გამოქვეყნდა 1633 წელს) — მნიშვნელოვანი წყარო ქვეყნის ისტორიის შესახებ; ვერგილიუსის, პეტრარკას, დიუ ბელეს ნაწარმოებთა თარგმანები.

1570-იანი წლების ბოლოდან იყო სხვადასხვა გავლენიანი წარჩინებულის მდივანი, წარუმატებლად ცდილობდა ელისაბედ I-ის კარზე ამაღლებას. ირლანდიის 1597–1598 წლების აჯანყების დროს მთელი ქონება დაკარგა, გარდაიცვალა სიღარიბეში.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:პემბროკის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:ინგლისელი ანგლიკანები
კატეგორია:სონეტისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ვლადიმერ მაისურაძე (სპორტსმენი)

**ვლადიმერ მაისურაძე** (დ. 14 აპრილი, 1923, თბილისი — გ. 9 მაისი, 1994, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), მწვრთნელი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1971). სსრკ წლის საუკეთესო მწვრთნელი (1987). მისი აღზრდილები არიან რ. აბრამიშვილი, ი. ბერიაშვილი, ა. მაისურაძე, შ. მორჩილაძე, მ. სალაძე.

## ლიტერატურა
*ბერიშვილი ე., ქართული სპორტის ოქროს წიგნი, თბ., 2013.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 14 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:მაისურაძეები
ლაშა ჯანჯღავა

**ლაშა ჯანჯღავა** (დ. 5 მაისი, 1970, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე და მწვრთნელი, ოსტატი (1986), საერთაშორისო ოსტატი (1989) და დიდოსტატი (1990). საქართველოს ორგზის ჩემპიონი (1994 და 1996), საქართველოს შემადგენლობაში მსოფლიო ოლიმპიადების მონაწილე (1992, 1994, 1996, 1998). სტუდენტ მოჭადრაკეთა შორის მსოფლიო ჩემპიონი (1992). 

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაია ლომინეიშვილი

**მაია ლომინეიშვილი** (დ. 11 ნოემბერი, 1977, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მოჭადრაკე. ფიდეს ოსტატი (1990), 1996 წელს გახდა საერთაშორისო დიდოსტატი ქალთა შორის, ხოლო 2003 წელს კი საერთაშორისო ოსტატი ვაჟთა შორის. საქართველოს ხუთგზის ჩემპიონი (1996, 1998, 2002, 2009, 2011). 2008 წლის საჭადრაკო ოლიმპიადის ჩემპიონი.  

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები ქალთა შორის
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლევან მაისურაძე

**ლევან შალვას ძე მაისურაძე** (დ. 10 იანვარი, 1966, თბილისი) — ქართველი პოლიციის გენერალ-მაიორი (2003). საქართველოს შსს დამსახურებული მუშაკი (2003). 

## ბიოგრაფია
1990 წელს დაამთავრა ყაზანის სახელმწ. უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, გაიარა ევროკავშირის საერთაშორისო სამართლის პროგრამა (1994, გერმანია), ტრანსნაციონალური საგამოძიებო სემინარი (2001; ვაშინგტონი, აშშ). 1991-1995 წლებში მუშაობდა საქართველოს გენერალურ პროკურატურაში, 1995-2000 წლებში იყო საქართველოს შსს შიდა ქართლის სამხარეო შს მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე კრიმინალური პოლიციის ხაზით, 2001-2002 წლებში — ინტერპოლის ეროვნული ბიუროს უფროსი, 2002-2004 წლებში — თბილისის შს მთავარი სამმართველოს უფროსი.

დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III (2001) და II (2004) ხარისხის ორდენებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლ. დოლიძე, ენციკლოპედია „საქართველო“

კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ქართველი პოლიციის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:მაისურაძეები
ღდულეთი

**ღდულეთი**, *გდულეთი* — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის წინაგრის თემში. მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე, ტირიფონის არხის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მ, ახალგორიდან 78 კმ, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 40 კმ. 

## ღირსშესანიშნაობები 
*გდულეთის ღვთისმშობლის ეკლესია

## სქოლიო 
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
მიაზმები

**მიაზმები** (<  — ბინძური, მავნე ანაორთქლები) — მოძველებული ცნება, რომელიც აღნიშნავდა გარემოდან (ჰაერი, ნიადაგი, წყალი) ორგანიზმში მოხვედრილ და სხვადასხვა დაავადების გამომწვევ „სენიან საწყისებს“. ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ძველ მსოფლიოში; მხატვრულადაა აღწერილი ლუკრეციუსის პოემაში „საგანთა ბუნება“. მიაზმების შესახებ წარმოდგენა საფუძვლად დაედო დაავადებათა წარმოშობის ე.წ. მიაზმისტურ კონცეფციას, რომელიც ფართოდ გავრცელდა შუა საუკუნეების ევროპაში. XIX საუკუნეში მიკროორგანიზმთა აღმოჩენამ მიაზების თეორია საბოლოოდ უარყო.

## სქოლიო 
კატეგორია:მოძველებული მეცნიერული თეორიები
კატეგორია:მედიცინის ისტორია
ზემო ცხილონი

**ზემო ცხილონი** — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ზაყორის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 920 მ-ზე, ახალგორიდან 57 კმ-ში. 

1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში. ოლქის გაუქმების შემდეგ სოფელი ოფიციალურად შედიოდა ახალგორის რაიონში (შემდეგ მუნიციპალიტეტში), თუმცა საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს არ ექვემდებარებოდა. 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 54 მცხოვრები (ოსები). ცხინვალის დე-ფაქტო ხელისუფლებამ სოფლები ზემო ცხილონი და ქვემო ცხილონი ადმინისტრაციულად გააერთიანა (ცხილონი) და უწოდა „ანტონიყაუ“. რეჟიმის მიერ 2015 წელს ჩატარებული აღწერით სოფელში 32 მცხოვრებია. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
ცხილონი

**ცხილონი** — საქართველოს ახალგორის მუნიციპალიტეტში მდებარე სოფლების ზემო ცხილონისა და ქვემო ცხილონის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო წოლდა

**ზემო წოლდა** — ნასოფლარი საქართველოში, სოფელ წოლდის აღმოსავლეთით (ახალგორის მუნიციპალიტეტის ზაყორის ადმინისტრაციული ერთეული, მცხეთა-მთიანეთის მხარე). ამჟამად რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა (ყოფ. სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი).

მდებარეობს მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1280 მ-ზე, ახალგორიდან 70 კმ-ში, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 36 კმ-ში. 1989 წლის აღწერით იყო 11 მცხოვრები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ქვემო ცხილონი

**ზემო ცხილონი** — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ზახორის თემში. მდებარეობს მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 920 მ, ახალგორიდან 57 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
წოლდა

**წოლდა** — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ზაყორის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1280 მ-ზე, ახალგორიდან 70 კმ-ში, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 36 კმ-ში.

## ისტორია 
წერილობით წყაროებში ცნობილია XIV საუკუნიდან „წოლდის“ სახელით. საკათალიკოსო მამულების 1392 წლის 1 დეკემბერის სითარხნის გუჯარის მიხედვით „წოლდს სამი კომლი კაცი“ საკათოლიკოსო ყმა ყოფილა. ვახუშტი იხსენიებს „წოლდის ხევს“. იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) წოლდი იმ სოფლებს შორისაა, რომლებიც ამოწყვეტილი ღაზნელების მამულები იყო და ქსნის საერისთავოს გაუქმების შემდეგ ამილახვრებს მიეკუთვნა. გერმანელი სწავლული იოჰან გიულდენშტედტი, რომელმაც საქართველოში 1770-იან წლებში იმოგზაურა, სოფელს წოლდევად იხსენიებს. თუმცა 1990-იანი წლებიდან საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს არ ექვემდებარება. „სამხრეთ ოსეთის“ დე-ფაქტო რეჟიმის მიერ 2015 წელს ჩატარებული აღწერით სოფელ წოლდაში 30 მცხოვრებია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
ზემო წუბენი

**ზემო წუბენი** — ყოფილი სოფელი საქართველოში, ამჟამად ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წუბენის ნაწილი (ზაყორის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) შუა დინების ხეობაში. ზღვის დონიდან 1040 მ, ახალგორიდან 70 კმ, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 31 კმ. 97 მცხ. (1989).

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
წუბენი

**წუბენი** — სოფელი საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ზაყორის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) შუა დინების ხეობაში, ზღვის დონიდან 980 მ-ზე, ახალგორიდან 65 კმ-ში, კასპიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 31 კმ-ში.

## ისტორია 
წერილობით წყაროებში ცნობილია XIV საუკუნიდან. ქსნის ერისთავთა საგვარეულო მატიანე „ძეგლი ერისთავთა“ იხსენიებს წუბენს და წუბენისხეველებს იოვანე და ვირშელ ერისთავების დვალების წინააღმდეგ ლაშქრობებთან დაკავშირებით. იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) წუბენი იმ სოფლებს შორისაა, რომლებიც ამოწყვეტილი ღაზნელების მამულები იყო და ქსნის საერისთავოს გაუქმების შემდეგ ამილახვრებს მიეკუთვნა.

რუსეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში სოფელი წუბენი ტფილისის გუბერნიის დუშეთის მაზრის ქსნის უბანში შედიოდა. საბჭოთა რეჟიმის დროს, 1922–1990 წლებში მიაკუთვნეს სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონს. 1930-იანი წლებიდან ზახორის სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფლები: ზემო წუბენი, ქვემო წუბენი და შუა წუბენი. 1989 წლის აღწერით ზემო წუბენში იყო 97 მცხოვრები, ქვემო წუბენში — 23, შუა წუბენში — 33, ძირითადად ოსები.  

ოლქის გაუქმების შემდეგ (1990) ეს დასახლებები ოფიციალურად შედის ახალგორის რაიონში (შემდეგ მუნიციპალიტეტში), თუმცა 1990-იანი წლებიდან საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს არ ექვემდებარება. ახალგორის მუნიციპალიტეტის მოქმედი ტერიტორიული დაყოფით სოფლები გაერთიანებულია წუბენის სახელწოდებით. „სამხრეთ ოსეთის“ დე-ფაქტო რეჟიმის მიერ 2015 წელს ჩატარებული აღწერით სოფელ წუბენში 44 მცხოვრებია.

### კულტურული მემკვიდრეობა
წუბენსა და მის შემოგარენში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ქართული საეკლესიო ხუროთმოძღვრების რამდენიმე ძეგლი, მათ შორის წუბენის „თვაბაცილა“, ქვემო წუბენის წმინდა გიორგის სახელობის, ზემო წუბენის მთისხატის და ბალოვანის ვაკისხატის ეკლესიები.

## სქოლიო
ევრო 2024 ჯგუფი F

**უეფა-ს 2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის** F ჯგუფის შეხვედრები 18-დან 26 ივნისის ჩათვლით გაიმართა. ჯგუფში შედიოდნენ თურქეთი, ტურნირის დებიუტანტი საქართველო, პორტუგალია და ჩეხეთი.

## ცხრილი
## სქოლიო
კატეგორია:ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2024