აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობა

**აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობა** — აფხაზეთის ასსრ-ის ტერიტორიაზე მოქმედი მთავრობა აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო კომისართა საბჭოსა (1931-1947) და აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს (1947-1992) სახით.

## ისტორია
## მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
:**აფხაზეთის ასსრ-ის სახახლო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარეები**:
#ავქსენტი ნარიკის ძე რაფავა (14 ივლისი[უ.ს.] — 23 ნოემბერი, 1938);
#კონსტანტინე გიორგის ძე ჭიჭინაძე (23 ნოემბერი, 1938 — 7 აპრილი, 1943);
#ალექსანდრე იორდანეს ძე მირცხულავა (მაისი 1943 — )

:**აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები**:
#ალექსანდრე იორდანეს ძე მირცხულავა (30 მარტი, 1947[უ.ს.] — 7 აპრილი 1948);
#მიხეილ კონსტანტინეს ძე დელბა (28 აპრილი, 1951[უ.ს.]  7 აპრილი1948 — ოქტომბერი 1953);
#არქიფო მირონის ძე ლაბახუა (19 აპრილი, 1955[უ.ს.] ოქტომბერი 1953 — 1957);
#მიხაილ თემურის ძე ბღაჟბა (1957 — 1958)
#მიხეილ გერასიმეს ძე ჩიქოვანი (1958 — 17 მაისი, 1967)
#პავლე გიორგის ძე გილაშვილი (17 მაისი, 1967 — 1972)
#ვალერიან ოსმანის ძე კობახია ().

## სოციალური უზრუნველყოფის სამინისტრო
:**აფხაზეთის ასსრ-ის სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისრები**:
# პავლე კარბა (14 ივლისი, 1938[უ.ს.] —)

:**აფხაზეთის ასსრ-ის სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრები**:
#ალექსანდრე ლავრენტის ძე ხაშბა ( — 30 აპრილი, 1946);
#ალექსი სულთანის ძე გულია (20 ივნისი, 1946 — );
#დიმიტრი ანდრიას ძე ხვარცკია (28 აპრილი, 1951[უ.ს.] —)
#ილარიონ ყადირის ძე კაკალია (19 აპრილი, 1955[უ.ს.] —)
#ნური რეჯაბის ძე აკაბა (— 17 ნოემბერი, 1967)
#თემურ მაჰმედის ძე ქეცბა (17 ნოემბერი, 1967 —)

## ფინანსთა სამინისტრო
:**აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა სახალხო კომისრები**:
#თემურ ჭიჭინის ძე ბგანბა (— 14 აპრილი, 1939);
#სევერიან ყაისარის ძე მათითაშვილი (14 აპრილი, 1939 — 1947);

:**აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრები**:
#სევერიან ყაისარის ძე მათითაშვილი (1947 — 19 აპრილი, 1955[უ.ს.]);
#დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია (19 აპრილი, 1955[უ.ს.] — 1967[უ.ს.])

## ვაჭრობის სამინისტრო
#ტარასი ასტამურის ძე შარია (— 16 იანვარი, 1947);
#ვლადიმერ კონსტანტინეს ძე დგებუაძე (16 იანვარი, 1947 —)
#მამანტი ისიდორეს ძე ბებია (22 თებერვალი, 1951 —)

## კომუნალური მეურნეობის სამინისტრო
:**აფხაზეთის ასსრ-ის კომუნალური მეურნეობის სახალხო კომისრები**:
#შამილ ავიძბა (— 2 აგვისტო, 1938);
#რომანოზ ბასას ძე გოგოხია (6 აგვისტო, 1938 — );

:**აფხაზეთის ასსრ-ის კომუნალური მეურნეობის მინისტრები**:
#ნიაზბეი მუსტაფას ძე ხონელია (1947);

## მიწათმოქმედების სამინისტრო
:**აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სახალხო კომისრები**:
#ილარიონ ნარიქის ძე ბჟანია (1938 — 14 აპრილი, 1939);
#თემურ ჭიჭინის ძე ბგანბა (14 აპრილი, 1939 — );

:**აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების მინისტრები**:

1947 წლის 27 მარტს გაუქმდა აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სამინისტრო, აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სამინისტროს, აფხაზეთის ტექნიკური კულტურების სამინისტროსა და აფხაზეთის ასსრ-ის მეცხოველეობის სამინისტროს აფხაზეთსი ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის სამინისტროდ გაერთიანების შედეგად.

## ტექნიკური კულტურების სამინისტრო
1946 წელს შეიქმნა ტექნიკური კულტურების სამინისტრო.
#გიორგი ივანეს ძე ბერულავა (1946)

1947 წლის 27 მარტს გაუქმდა აფხაზეთის ასსრ-ის ტექნიკური კულტურების სამინისტრო, აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სამინისტროს, აფხაზეთის ტექნიკური კულტურების სამინისტროსა და აფხაზეთის ასსრ-ის მეცხოველეობის სამინისტროს აფხაზეთსი ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის სამინისტროდ გაერთიანების შედეგად.

## მეცხოველეობის სამინისტრო
1946 წლის 20 ივნისს შეიქმნა აფხაზეთის ასსრ-ის მეცხოველეობის სამინისტრო, აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სამინისტროს ორ სამინისტროდ აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სამინისტროდ და აფხაზეთის ასსრ-ის მეცხოველეობის სამინისტროდ გაყოფის შედეგად.
#ბიძინა ნესტორის ძე აბესაძე (20 ივნისი, 1946 —);

1947 წლის 27 მარტს გაუქმდა აფხაზეთის ასსრ-ის მეცხოველეობის სამინისტრო, აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების სამინისტროს, აფხაზეთის ტექნიკური კულტურების სამინისტროსა და აფხაზეთის ასსრ-ის მეცხოველეობის სამინისტროს აფხაზეთსი ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის სამინისტროდ გაერთიანების შედეგად.

## სოფლის მეურნეობის მინისტრები
აფხაზეთის ასსრ-ის სოფლის მეურნეობის სამინისტრო შეიქმნა 1947 წლის 27 მარტს, აფხაზეთის ასსრ-ის მიწათმოქმედების, ტექნიკური კულტურებისა და მეცხოველეობის სამინისტროს გაერთიანების შედეგად.
#გიორგი ივანეს ძე ბერულავა (27 მარტი, 1947 —);

## აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სამინისტრო
1934 წლის 13 ივლისს სსრ კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის №001 ბრძანებით შეიქმნა *სსრ კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის აფხაზეთის ასსრ-ის სამმართველო*. სამმართველოს უფროსები იყვნენ:
*მიხეილ არქიფოს ძე სტეფანოვი — 15.07.1934 - 11.11.1934;
*ვლადიმერ ეზუგის ძე ამპარი — 11.11.1934 - 21.12.1936.

1937 წლის 5 აგვისტოს სსრ კავშირის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის №00457 ბრძანებით შეიქმნა *აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატი* (1946 წლიდან სამინისტრო), რომლის სახახლო კომისრები (მინისტრები) იყვნენ:
*ვასილ გიორგის ძე ჟუჟუნავა — 21.12.1936 - 16.07.1937;
*გრიგოლ ალექსის ძე ფაჩულია — 16.07.1937 — 15 ნოემბერი, 1938 (გათავისუფლდა მუშაობის ვერ უზრუნველყოფის გამო);
*ამაიაკ ზაქარიას ძე ქობულოვი — 15 ნოემბერი, 1938 — 21 დეკემბერი, 1938 (გათავისუფლდა სხვა სამუშაოზე გადასვლის გამო);
*მიხეილ ნიკოლოზის ძე კუკუტარია — 21 დეკემბერი, 1938 — 10 მაისი, 1939 (გათავისუფლდა სხვა სამუშაოზე გადასვლის გამო);
*ვარლამ ალექსის ძე კაკუჩაია — 10 მაისი, 1939 — 07.03.1941;
*კაპიტონ გრიგოლის ძე ნაჭყებია — 07.03.1941 - 03.08.1941;
*ილარიონ ავქსენტის ძე გაგუა — 03.08.1941 - 21.05.1943;
*შალვა ილარიონის ძე ბოკუჩავა — 21.05.1943 - 24.05.1952;
*მიხეილ იგორის ძე მილორავა — 03.07.1952 - 18.04.1953;
*კაპიტონ გრიგორის ძე ნაჭყებია — 18.04.1953 - 31.07.1953;
*პლატონ გამჟალის ძე არშბა — 26.08.1953 - 27.09.1968;
*ვალერი მიხეილის ძე ხინთბა — 27.09.1968 - 09.02.1973;
*პეტრე ვასილის ძე კოვალჩუკი — 09.02.1973 - 09.03.1976;
*ორჯონ შალვას ძე ქოჩლაძე — 09.03.1976 - 18.05.1978;
*ივანე ალექსის ძე კლიმოვი — 18.05.1978 - 13.07.1982;
*მიხეილ ალექსანდრეს ძე ჩულკოვი — 13.07.1982 - 1989;
*გივი ნიკოლოზის ძე ლომინაძე — 07.08.1989 - 05.12.1992.

## აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების ორგანოები
1921 წლის 6 მარტს შეიქმნა აფხაზეთის სსრ საოლქო საგანგებო კომისია, რომლის თავმჯდომარეები იყვნენ:
*ისააკ ექვთიმეს ძე ჟვანია — 04.03.1921 - 17.03.1921;
*ერმილე კონსტანტინეს ძე დამენია — 08.03.1921 - 12.1921;
*ერმილე კონსტანტინეს ძე დამენია — 21.04.1922 - 1922;
*სევერიან ილარიონის ძე კუხალეიშვილი — 1922 - 1922;
*ალექსი სერგის ძე აგრბა — 1922 - 23.10.1923;
*ნიკოლოზ ივანეს ძე ბახტაძე — 23.10.1923 - 03.09.1925;
*ნიკოლოზ კონსტანტინეს ძე ნაჭყებია — 03.09.1925 - 07.09.1926.

1926 წლის 7 სექტემბერს შეიქმნა აფხაზეთის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოსთან არსებული სახელმწიფო პოლიტიკური სამმართველო, რომლის თავჯომარეები იყვნენ:
*ნიკოლოზ კონსტანტინეს ძე ნაჭყებია — 07.09.1926 - 17.01.1929;
*გრიგოლ ბესარიონის ძე მალანია — 17.01.1929 - 05.11.1930;
*ალექსანდრე ნესტორის მიქელაძე — ძე 05.11.1930 - 09.1933;
*ვლადიმერ ეზუგის ძე ამპარი — 09.1933 - 20.03.1934;
*მიხეილ არქიპოს ძე სტეფანოვი — 20.03.1934 - 10.07.1934.

აფხაზეთის ასსრ სახელმწიფო უშიშროების სახალხო კომისარიატი (1946 წლიდან სამინისტრო), რომლის სახალხო კომისრები (მინისტრები) იყვნენ:
*იასონ ამბროსის ძე ჟღენტი — 07.03.1941 - 23.05.1941;
*ილარიონ ავქსენტის ძე გაგუა — 23.05.1941 - 03.08.1941;
*ილარიონ ავქსენტის ძე გაგუა — 21.05.1943 - 26.05.1950;
*შალვა იონას ძე კუჭავა — 15.07.1950 - 13.06.1952;
*ვლადიმერ ვიქტორის ძე თოფურია — 14.06.1952 - 14.04.1953.

აფხაზეთის ასსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის (სუკ-ის) თავმჯდომარეები:
*ოთარ ალექსანდრეს ძე ქავთარაძე — 01.06.1954 - 24.07.1956;
*თევდორე სერგოს ძე პილიუგინი — 24.07.1956 - 19.08.1969;
*ნოდარ შალვას ძე მაისურაძე — 19.08.1969 - 09.03.1971;
*ლევან ვართანის ძე გალუსტოვი — 09.03.1971 - 10.05.19;
*გრიგოლ იორდანის ძე კომოშვილი — 10.05.1978 - 16.12.1990;
*ავთანდილ შოთას ძე იოსელიანი — 16.12.1990 - 01.07.1992.

## აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო კომისართა საბჭო
### 1938-1947 წლებში
1938 წლის 14 ივლისს აფხაზეთის ასსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველმა სესიამ ერთხმად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობის შემდეგი შემადგენლობა:
#აფხაზეთის ასს რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოს თავმჯდომარე — ავქსენტი რაფავა;
#სახალხო კიმისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — ივანე კონსტანტინეს ძე ტანია;
#სახალხო კიმისართა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე და მიწათმოქმედების სახალხო კომისარი — ილარიონ ნარიქის ძე ბჟანია;
#სახელმწიფო საგეგმო კომისიის თავმჯდომარე — ვასილ კალანდია;
#ფინანსთა სახალხო კომისარი — თემურ ბგანბა;
#ვაჭრობის სახალხო კომისარი — პეტრე ზაქარიას ძე პრილიპკო;
#შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარი — გრიგოლ ფაჩულია;
#იუსტიციის სახალხო კომისარი — ვიქტორ ტიმოთეს ძე ბჟანია;
#ჯანმრთელობის დაცვის სახალხო კომისარი — პლატონ გრიგოლის ძე აფშილავა;
#განათლების სახალხო კომისარი — იასონ დარსანია;
#ადგილობრივი მრეწველობის სახალხო კომისარი — პლატონ ჭკადუა;
#კომუნალური მეურნეობის სახალხო კომისარი — შამილ ავიძბა;
#სოციალური უზრუნველყოფის სახალხო კომისარი — პავლე კარბა;
#საგზაო სამმართველოს უფროსი — ნიკანდრი ანთაგენის ძე ლაბაშია;
#სსრკ დამზადებათა სახალხო კომისარიატის რწმუნებული — პეტრე ივანეს ძე სიდოროვი;
#ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს უფროსი — გიორგი გულია.

## აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭო
### 1947-1951 წლებში
1947 წლის 30 მარტს აფხაზეთის ასსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველმა სესიამ ერთხმად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობის შემდეგი შემადგენლობა:
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე — ალექსანდრე იორდანეს ძე მირცხულავა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე — ივანე კონსტანტინეს ძე ტანია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე და განათლების მინისტრი — სერგო ნოეს ძე სიგუა; 
#აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო საგეგმო კომისიის თავმჯდომარე — ვასილ პახვალას ძე კალანდია;
#სოფლის მეურნეობის მინისტრი — გიორგი ივანეს ძე ბერულავა;
#ფინანსთა მინისტრი — სევერიან ყაისარის ძე მათითაშვილი;
#ვაჭრობის მინისტრი — ვლადიმერ კონსტანტინეს ძე დგებუაძე;
#შინაგან საქმეთა მინისტრი — შალვა ილარიონის ძე ბოკუჩავა;
#სახელმწიფო უშიშროების მინისტრი — ილარიონ ავქსენტის ძე გაგუა;
#იუსტიციის მინისტრი — თემურ მაჰმედის ძე ქეცბა;
#ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი — გრიგოლ პეტრეს ძე პაპასკუა;
#ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრი — იონა კონსტანტიეს ძე გაბისონია;
#კომუნალური მეურნეობის მინისტრი — ნიაზბეი მუსტაფას ძე ხონელია;
#სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი — ალექსი სულთანის ძე გულია;
#კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებების საქმეთა სამმართველოს უფროსი — ვენერა კონსტანტინეს ასული ხუბულავა;
#ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს უფროსი — ივანე ერასტის ძე შარია.

### 1985-1991 წლებში
1985 წლის 25 მარტს აფხაზეთის ასსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველმა სესიამ ერთხმად დაამტკიცა აფხაზეთის ასსრ-ის მთავრობის შემდეგი შემადგენლობა:
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე — იუზა უბილავა (25 მარტი, 1985 — 27 მარტი, 1987), ოთარ ზუხბაია (27 მარტი, 1987 — 22 ივლისი, 1989), გივი ანჩაბაძე (22 ივლისი, 1989 — 24 აგვისტო, 1990);
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე — ვიაჩესლავ მიხეილის ძე ცუგბა (25 მარტი, 1985 — 22 ივლისი, 1989), ვლადიმერ ტაჩის ძე მიქანბა (22 ივლისი, 1989 — 1991);
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მოადგილე — სმბათ აგასერის ძე სააკიანი;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — გიორგი სერაპიონის ძე ცობეხია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — შოთა მამოს ძე შაკაია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე — იური სამსონის ძე ჭანბა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მოსახლეობის საყოფაცხოვრებო მომსახურების მინისტრი — ვლადიმერ კვარჭელია (25 მარტი — 22 აპრილი, 1985), რაჟდენ ქსისოს ძე ხიკუბა (, 1985 — 1991);
#აფხაზეთის ასსრ-ის შინაგან საქმეთა მინისტრი — მიხეილ ალექსანდრეს ძე ჩულკოვი (25 მარტი, 1985 — 15 აგვისტო, 1989), გივი ლომინაძე — (7 აგვისტო???, 1989 — 1991);
#აფხაზეთის ასსრ-ის საბინაო-კომუნალური მეურნეობის მინისტრი — ალექსი შამილის ძე ხოკერბა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრი — ანატოლი ერასტის ძე აკშბა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის კულტურის მინისტრი — ალექსი ხუტას ძე არგუნი (25 მარტი, 1985 — 6 თებერვალი, 1986), ნუგზარ ნურის ძე აშუბა (19 მარტი, 1986 — 1991);
#აფხაზეთის ასსრ-ის სატყეო მეურნეობის მინისტრი — პაჩ ხარიტონის ძე ბარციცი;
#აფხაზეთის ასსრ-ის ადგილობრივი მრეწველობის მინისტრი — ვლადიმერ ტაჩის ძე მიქანბა (25 მარტი, 1985 — 22 ივლისი, 1989);
#აფხაზეთის ასსრ-ის განათლების მინისტრი — თამარ ივანეს ასული კოღონია (25 მარტი, 1985 — );
#აფხაზეთის ასსრ-ის სოციალური უზრუნველყოფის მინისტრი — აკაკი ამბროსის ძე ძაძუა (25 მარტი, 1985 — 18 ოქტომბერი, 1988), გალაქტიონ კონსტანტინეს ძე ნაჭყებია (18 ოქტომბერი, 1988 — 1991);
#აფხაზეთის ასსრ-ის ვაჭრობის მინისტრი — ლალი დუგუჟოს ასული ბგანბა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის ფინანსთა მინისტრი — დავით მიხეილის ძე ჯიჭონაია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის იუსტიციის მინისტრი — შამილ ნიკოლოზის ძე ლაკობა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მშენებლობისა და არქიტექტურის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე — როლანდ სამსონის ძე მიქაუტაძე;
#აფხაზეთის ასსრ-ის შრომის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე — სერაპიონ თეოფანეს ძე მალანია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე — შამილ ხუსეინის ძე ფილია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის კინემატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის თავჯდოამრე — ვლადიმერ დიმიტრის ძე თანია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტის თავმჯდომარე — გრიგოლ იორდანეს ძე ქომოშვილი (25 მარტი, 1985 — 16 დეკემბერი, 1990), ავთანდილ იოსელიანი (16 დეკემბერი, 1990 — 1991);
#აფხაზეთის ასსრ-ის სასოფლო-სამეურნეო წარმოების სახელმწიფო კომიტეტის თავმჯდომარე — ვალერიან იასონის ძე ანდრიბავა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს საქმეთა მმართველი — ხუტა ნიკოლოზის ძე ჯიქია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის კავშირგაბმულობის საწარმოო-ტექნიკური სამმართველოს უფროსი — ვაჟა მიხეილის ძე კეკელია;
#აფხაზეთის ასსრ-ის სტატისტიკური სამმართველოს უფროსი — თამარა გრიგოლის ასული ფედოროვა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოსთან არსებული ადგილობრივი დანიშნულების გზების მშენებლობისა და რემონტის სამმართველოს უფროსი — მამია ანტიფოს ძე ჯახუა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის მინისტრთა საბჭოს კაპიტალური მშენებლობის სამმართველოს უფროსი — ერიკ ტოტოს ძე არშბა;
#აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო კონტროლის კომიტეტის თავმჯდომარე — კონსტანტინე ნიკოლოზის ძე სიჭინავა.

*აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო განათლების მინისტრი — თამარ ივანეს ასული კოღონია (23 იანვარი, 1989 — 1991);

## სქოლიო