open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სამოელ VII (კათოლიკოსი)

**სამოელ VII** — ქართლის კათოლიკოსი VIII საუკუნის 80-იან წლებში. მისი შეკვეთით მღვდელმა იოანე საბანის ძემ, წმინდა აბოს მეგობარმა, დაწერა „მარტჳლობაჲ ჰაბო ტფილელისაჲ“.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
არაგვისპირი

**არაგვისპირი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჭონქაძის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 700 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით. სოფელი არაგვისპირი შეიქმნა სოფლების ინიანთკარისა და ჯიქურაულთკარის გაერთიანების შედეგად.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 907 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*არაგვისპირის ეკლესია
*არაგვისპირის ნამოსახლარი და სამაროვანი
*არაგვისპირის ციხე-წისქვილი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამომშლელო

**სამომშლელო**, *სამოსამშლელო, სამშლელო,* პირგასამტეხლო, საზღაური ხელშეკრულების პირობის დარღვევისათვის ძველ ქართულ სამართალში, გათვალისწინებულია ბექას და აღბუღას სამართლის წიგნში (მუხლი 89), კერძოდ, საჯდომი პირუტყვის („საჴედარი რამე“) ყიდვა-გაყიდვის, უკეთუ დათქმულ ვადაში ცხოველს „ზნე („ზიანი“) რამე გამოაჩნდებოდა“, ხელშეკრულების მოშლა *„უსამშლელოდ“* შეიძლებოდა; „პაემანს გარეთ“ ნასყიდობის მოშლისათვის კი მყიდველი გამყიდველს კანონის ძალით სამომშლელოდ ფასის ერთ მეათედს აძლევდა. 
## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.*,  ქართული სამართლის ისტორია, წგნ. 2, ნაკვ. 2 ტფ. 1929;

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
სამოურავო

**სამოურავო** — მეფის სახასო ან მსხვილი საერო და საეკლესიო ფეოდალების სამფლობელო ტერიტორიის ნაწილი შუა საუკუნეების საქართველოში, რომელსაც მოურავი განაგებდა. სამოურავოს არსებობას XIII  საუკუნიდან ვარაუდობენ, მათი მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა XV საუკუნიდან, როდესაც საქართველოს პოლიტიკური დაშლის შედეგად მოიშალა ძველი ცენტრალიზებული მმართველობა, გადავარდა საერისთავოების სისტემა და მისი ადგილი სათავადოებმა დაიკავეს. სამოურავო სხვადასხვა სიდიდისა და მნიშვნელობისა იყო — ერთი ან ორი სოფლიდან მთელ პროვინციამდე (მსხვილი სამეფო სამოურავოები იყო ქიზიყისა, თუშეთისა, ენისელისა, ბამბაკისა, ყაზახისა, თრიალეთისა და სხვა). დროდადრო კახეთის მეფეები (თეიმურაზ I, ერეკლე I, ერეკლე II) ქართლისა და კახეთის სამეფოების გაერთიანებისა და ცენტრალიზაციის პოლიტიკის გატარებისას ცდილობდნენ შეეზღუდათ ან გაეუქმებინათ სათავადოები და სხვა ნახევრად დამოუკიდებელი პოლიტიკური ერთეულები  და მათ მაგივრად დაენერგათ სამოურავოების სისტემა (მაგ., XVIII საუკუნეში გაუქმდა არაგვისა და ქსნის საერისთავოები (სათავადოები), ყაზახისა და ბორჩალოს სახანოები, სადაც შემდეგ სამოურავოები დაწესდა). სამოურავოს სისტემა საქართველოს რუსეთთან შეერთების შემდეგ გაუქმდა.

## ლიტერატურა 
* *ასათიანი ნ.,* სახელმწიფოებრივი რეფორმების საკითხისათვის XV საუკუნის კახეთის სამეფოშ, კრ.:ძიებანი საქართველოსა და კავკასის ისტორიიდან, თბ., 1976;
* *კოპალიანი ჯ.*, მოურავის ინსტიტუტი ფეოდალურ საქართველოში, „საისტორიო კრებული“, 1973, ტ. 4;
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973;

კატეგორია:ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები საქართველოში
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
სამოქალაქო ბრუნვა

**სამოქალაქო ბრუნვა** — იურიდიული ფაქტების (მაგ., გარიგების, საგეგმო და სხვა ადმინისტრაციული აქტების) ერთობლიონა და მათ საფუძველზე წარმოშობილი მართლურთიერთობანი, რომელთა ძალით ქონება გადადის სამართლის ერთი სუბიექტიდან (ერთი პირიდან) მეორეზე. 

სამოქალაქო ბრუნვა მოიცავს ქონების გადასვლას როგორც სასყიდლით (მაგ., ყიდვა-გაყიდვა), ისე უსასყიდლოდ (მაგ., ჩუქება); როგორც საკუთრებაში ან ოპერატიულ მმართველობაში  ისე დროებით მფლობელობასა ან სარგებლობაში (მაგ., შესანახად). სამოქალაქო ბრუნვას დამახასიათებელი თვისებაა მონაწილეთა იურიდიული თანასწორუფლებიანობა, იმის მიუხედავად, თუ რა საფუძველზე ხდება ქონების გადაცემა. გარიგებათა წრე, რომელთა საფუძველზეც ხორციელდება სამოქალაქო ბრუნვა, დამოკიდებულია ქონების სოციალურ-სამეურნეო მნიშვნელობაზე, მაგ., მიწა, წიაღისეული. ტყე შეიძლება გადაიცეს მხოლოდ სარგებლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოპერატიული მმართველობის უფლება

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართული სამართალი
სამოქალაქო

**სამოქალაქო** — ძველი ქართული ტერმინი, აღნიშნავდა ფეოდალური ხანის ქალაქის სანახებს, მის ე. წ. „მიმდგომ ქვეყანას“ — ქალაქისაგან ადმინისტრაციულად და ეკონომიკურად დამოკიდებულ ტერიტორიას. წყაროებში გვხვდება XI საუკუნიდან ქუთაისის სანახების აღსანიშნავად („ქუთაისისა სამოქალაქო“), რომელიც ტერიტიულად მოიცავდა დაახლოებით ველი მოხირისის ფარგლებს (თითქმის იგივეა, რაც გვიანდელი ხანის „ვაკე იმერეთი“).

სამოქალაქო წარმოადგენდა ჯერ გაერთიანებული საქართველოს, შემდეგ კი იმერეთის მეფეთა დომენს.

## ლიტერატურა 
**მუსხელიშვილი დ.,* საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის ძირითადი საკითხები, ნაწ. 2, თბ., 1980;
**ჩაკვეტაძე ვ.,* ქუთაისის ისტორიიდან, თბ., 1960;
**ჩხატარაიშვილი ქ.,* ქართული ფეოდალური სამხედრო ორგანიზაციის ისტორიიდან, „მაცნე, ისტორიის, არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია“, 1971, № 4;

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
ლუნენბურგი

**ლუნენბურგი** () — ქალაქი კანადაში, ახალი შოტლანდიის პროვინციის ლუნენბურგის საგრაფოში. მდებარეობს პროვინციის სამხრეთის სანაპიროს რეგიონში, მაჰონის ყურის დასავლეთით, ნახევარკუნძულზე. ქალაქი დაახლოებით 90 კილომეტრით სამხრეთ-დასავლეთითაა დაცილებული ჰალიფაქსის რეგიონული მუნიციპალიტეტის საზღვარს. 2006 წლის მონაცემებით, ლუნენბურგის მოსახლეობა 2 317 ადამიანს შეადგენს. 

1995 წლიდან ქალაქის ისტორიული ნაწილი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. 

ქალაქი გამოირჩევა უნიკალური არქიტექტურითა და სამოქალაქო მონახაზით, რაც ბრიტანეთის კოლონიური დასახლების გეგმარების საუკეთესო მაგალითია მთელს ჩრდილოეთ ამერიკაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Town of Lunenburg
*World Heritage site
*Fisheries Museum of the Atlantic 
*Photographs of the Montbeliard monument, Lunenburg
*A Short History of St. John's Anglican Church
*Basil Brownless: ''The Story of Lunenburg's Most Historic Church: The 250-year history of St. John's Anglican Church''. Lunenburg, 2002.
*Municipality of the District of Lunenburg - Things to do in the surrounding area

კატეგორია:კანადის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
სამოქალაქო თავდაცვა

**სამოქალაქო თავდაცვა**, მშვიდობიანობისა და ომის დროს მტრის შესაძლო თავდასხმისაგან მოსახლეობის დაცვისა და სახალხო მეურნეობის შეუფერხებელი მუშაობის უზრუნველსაყოფად დასახულ თავდაცვის ღონისძიებათა სისტემა. მოსახლეობისა და სახალხო მეურნეობის დაცვის ღონისძიებები ხორციელდება ჯერ კიდევ პირველი მსოფლიო ომის დროს 1914—1918 წლებში. ბირთვული იარაღისა და რაკეტების გაჩენა — განვითარების შედეგად 1950-60-იან წლებში სამოქალაქო თავდაცვა შეიქმნა თითქმის ყველა უდიდეს სახელმწიფოში.

სამოქალაქო თავდაცვას საერთო ხელმძღვანელობას უწევდნენ მთავრობები, ხოლო ადგილებზე — ხელისუფლების ადგილობრივი ორგანოები. სამოქალაქო თავდაცვას უშუალოდ ხელმძღვანელობისათვის შექმნილია მართვის სპეციალური ორგანოები და ხდება საჭირო ძალების და საშუაელებათა მომზდება. თანამედროვე პირობებში სამოქალაქო თავდაცვა გულისხმობს მოსახლეობის ევაკუაციას იმ ქალაქებიდან, რომლებზედაც მოსალოდნელია მასობრივი მოსპობის იარაღით თავდასხმა. ევაკუციისათვის წინასწარაა შერჩეული რაიონები და აგებულია თავშესაფრები. დიდი მნიშვნელობა ენიჭება მოსახლეობის უზრუნველყოფას დაცვის ინდივიდუალური საშუალებებით (აირწინაღები, რესპირატორები, სამედიცინო პრეპარატები), რაც შესაძლებელს ხდის შეამციროს რადიოაქტიური თუ სხვა სახის მოწამვლის საშიშროება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამოქალაქო თავდაცვა
ძველი კვებეკი

**ძველი კვებეკი** () — კანადის ქალაქ კვებეკის ერთ-ერთი კვარტალი. როგორც წესი, „ძველ კვებეკში“ გულისხმობენ ქალაქის იმ ნაწილს, რომელიც კედლების შიგნით მდებარეობს, მიუხედავად იმისა, რომ ძველი სტრუქტურები ქალაქის სხვა ნაწილშიცაა.

1750 წლისთვის, კვებეკი ახალი საფრანგეთის უდიდესი ქალაქი იყო დაახლოებით 8 000 მცხოვრებით. იგი იყო ფრანგული ძალაუფლების ცენტრი ჩრდილოეთ ამერიკაში. ამავე დროს, კვებეკი ორ ქალაქად იყოფოდა. ზემო ქალაქი კედლებით ოყო გამაგრებული და მდებარეობდა მდინარის თავზე, გაბრტყელებულ კლიფზე. აქვე იყო გუბერნატორის სამყოველი და ჯანდაცვის დაწესებულებები. ქვედა ქალაქი ნავსადგურს წარმოადგენდა, მდებარეობდა კლიფსა და მდინარეს შორის.

ძველი ქალაქი ადრეულ XVII საუკუნეს მიეკუთვნება, როდესაც 1620 წელს სამუელ დე შამპლენმა კამპ-დიამანის სტრატეგიული ადგილი აირჩია სენ-ლუის შატოს ასაშენებლად. შედეგად, ძველმა კვებეკმა შეინარჩუნა ძლიერი სამხედრო და ადმინისტრაციული ძალაუფლება. მაშინ, როდესაც ქვედა ქალაქი დასახლებული იყო ვაჭრებითა და ხელოსნებით, ზემო ქალაქში სამხედრო პირები და მღვდლები ცხოვრობდნენ.

სამხედრო იერსახემ ხანგრძილვად შეაფერხა ქალაქის გაფართოება. XIX საუკუნის ბოლოს ბევრს სურდა საფორტიფიკაციო ნაგებობების დანგრევა, რადგან მიიჩნევდნენ, რომ ისინი უსარგებლო იყო და ხელს უშლიდა ქალაქის ურბანულ განვითარებას. მიუხედავად ამისა, გუბერნატორმა დუფერენმა მოახერხა ძველი ქალაქის შენარჩუნება.

მიუხედავად იმისა, რომ 1950-იან წლებში განიცადა გარკვეული დეგრადაცია, 1970-იან წლებში ძველი ქალაქის რენესანსის პერიოდი დაიწყო.

ძველი კვებეკის მდიდარი ისტორია ასახულია ქალაქის ბურჯებში, ფორტიფიკაციებში, და წარსული საუკუნეების სხვა მარავალ შენობა-ნაგებობაში. წინა თაობების მემკვიდრეობა და რაიონის სილამაზე მას განსაკუთრებულად უნიკალურად აქცევს.

1985 წელს ძველი კვებეკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Arrondissement historique du Vieux-Québec 
* Répertoire du patrimoine culturel du Québec  

კატეგორია:კვებეკი
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
სამოქალაქოს ჰსჯულვილება

**„სამოქალაქოს ჰსჯულვილება“ **, *„სხვადასხვა საგანთა შეკრებილება“* — უცნობი პირის მიერ 1799-1800 წლებში მომზადებული და კრებულად შემონახული 21 კანონპროექტი („მანიფესტი“, „უქაზი“, „ინსტრუქცია“) სხვადასხვა საკითხზე. ეს კრებული ხელთ ჰქონია დავით ბატონიშვილს, ხოლო მისი გარდაცვალების შემდეგ — იოანე ბატონიშვილს. 

„სამოქალაქოს ჰსჯულვილება“ შემდგენელს უნდა სცოდნოდა დავით და იოანე ბატონიშვილების საკანონმდებლო განზრახულებანი; იგი ნაწილობრივ ემყარება და ავითარებს კიდეც, კერძოდ, დავითის კოლიფიკაციის დებულებებს, ამასთანავე, მას რამდენიმე სხვაგვარი სოციალურ-პოლიტიკური სულისკვეთება ამოქმედებს, იგი ცხადად ოპოზიციაში უდგას დროგადასულ ფეოდალურ წესრიგს. მისგან შემოთავაზებული სამართლეებრივი მოწესრიგება ასახავს უპირატესად ქალაქის მოსახლეობის, მეტადრე მისი მქონებელი ნაწილის, ზრახვებს და, თუმცა ძირითადად ეთანხმება გაბატონებულ ფეოდალთა კლასის მოწინავე წარმომადგენელთაგან დაგეგმილ რეფორმებს, ,აინც ზოგ რამეში აშკარად უფრო პროგრესულია. „სამოქალაქოს ჰსჯულვილების“ ავტორი ბატონყმობას არსებითად ხელუხლებლად ტოვებს, სამაგიეროდ გულმოდგინე მოწესრიგების საგნად აქვს მიჩნეული აღებმიცემობა-ხელოსნობის წარმატებისა და სავაჭრო-სავახშო კაპიტალის ზრდისა და დაცულობის უზრუნველყოფა. 

„სამოქალაქოს ჰსჯულვილებაში“  დასახული რეფორმები მოწმობს საქართველოში საზოგადოებრივ-პოლიტიკური აზრისა და მართლშეგნების თვალსაჩინო დაწინაურებას. მისი შემოქმედი უნდა იყოს წარმომადგენელი ე. წ. მესამე წოდებისა, რომელიც ის-ის იყო  ყალიბდებოდა. „სამოქალაქოს ჰსჯულვილების“ ავტორი, რომელიც იღვწოდა მტკიცე და კარგად აწყობილი სახელმწიფო ხელისუფლებისათვის, საგულვებელია, ქართ-კახეთის ხამეფო კართან დაახლოებული ვინმე წარჩინებული თბილისელი მოქალაქე იქნებოდა. მართვა-გამგეობისა და მართლმსაჯულებითი ორგანოების მოწყობაში „სამოქალაქოს ჰსჯულვილება“ წოდებრივი წარმომადგენლობის საწყისს მიჰყვება. მასში, ისევე როგორც „სამართალში ბატონისშვილი დავითისა“, და უფრო გაბედულადაც კი, ქართული სამართლის ნიადაგზე შემოქმედებითად ინერგება განათლებული აბსოლუტიზმის ხანის რუსული, უფრო ეკატერინე II-ისეული კანონმდებლობა, ამასთანავე, მას მოეპოვება ნიშანდობლივი  შესატყვისობანი „საქართველოს ძველთაგან და ჩვეულებითად ქართველ მეფეთა დროთა შემოღებულნ სჯულნში“.  „სამოქალაქოს ჰსჯულვილების“  კანონპროექტები გამსჭვალულია ერთი სახელმძღვანელო აზრით, შინაარსობრივადაც დაკავშირებულია ერთმანეთთან, დანომრილი და სათითოოდ დასათაურებულიცაა. ყოველი მათგანი იწყება პრეამბულით, რომელშიც დახასიათებულია მოსაწისრეგებელ ურთიერთობათა ვითარება და კანონმდებლის მიზანდასახულობა. მუხლობრივი რეგლამენტაცია  საჭიროებისდა მიხედვით დაყოფილია თავებად. რამდენიმე კანონპროექტი თავდება განსაკუთრებული დასკვნა-მოწოდებით. არის ნიშნები, რომ „სამოქალაქოს ჰსჯულვილება“ ასე თუ ისე მოწონებულიც ყოფილა.

„სამოქალაქოს ჰსჯულვილებით“  დასახულია სახელმწიფოს ცხოვრების მრავალი მხარის გადახალისება. ყურადღებას იპყრობს ახლებური რეგლამენტაცია სახელმწიფო და ასმინისტრაციული, საეკლესიო, სამოქალაქო, სამემკვიდრეო, საოჯახო, სავაჭრო-სახელოსნო სამართლის დარგში, სასამართლო წყობილებასა და პროცესში, ბრძოლა უსაქმობა-ბედოვლათობასთან.   „სამოქალაქოს ჰსჯულვილების“  სხვადასხვა ნაწილი სისხლის სამართლის და პროცესის ცალკეულ ნორმებსაც შეიცავს.
## ლიტერატურა
**ფურცელაძე დ.,* სამოქალაქოს ჰსჯულვილება, წგნ. 1, თბ., 1960;

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
სენაკი (ბერის სადგომი)

[thumb|300px|right|სენაკები [დავითგარეჯას მონასტრის ეზოში]]
**სენაკი** (;  — „ოთახი, სადგომი“) — ბერის ან მონაზვნის საცხოვრებელი, ცალკე გამოყოფილი ოთახი მონასტერში.

## სიტყვის განმარტება
სულხან–საბა ორბელიანი თავის „სიტყვის კონაში“ ასე განმარტავს სიტყვა „სენაკს“: 

„ქართული ენის განმარტებით ლექსიკონში“ ვკითხულობთ:

## მნიშვნელობა 
სენაკი არის ცაკლკე გამოყოფილი ოთახი მონასტრებში, მინიმალური შიდა მოწყობილობით: მაგიდა, სკამი, ტახტი. ხშირად გვხვდება წიგნების თარო და ხატის დასადგამი. 

მონასტრის ტრადიცია ითვალისწინებს, რომ მთელი იმ დროს, როცა ბერ–მონაზონი დაკავებული არ არის სამონასტრო სამსახურით ან წირვა–ლოცვებში არ მონაწილეობს, ის ატარებს თავის სენაკში და ლოცულობს ან სასულიერო წიგნებს კითხულობს.

მონასტრების წესდებით მამათა სავანეში და, კერძოდ, სენაკებში უცხო პირთა შესვლა არ შეიძლება, ხოლო საპირისპირო სქესის პირებს ეს ეკრძალებათ, გარდა ნათესავებისა და ისიც იშვიათი გამონაკლისის სახით (სენაკში დაყუდებული ბერის ავადმყოფობა და სხვა).

## ლიტერატურა 
* სულხან–საბა ორბელიანი, *ქართული ლექსიკონი*, თბ., გამომცემლობა მერანი, 1993, გვერდი 82
* *ქართული ენის განმარტებით ლექსიკონი* (ერთტომეული), თბ., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, 1986, გვერდი 405

## რესურსები ინტერნეტში 
* წმიდა დავით გარესჯელის უდაბნო
* სულხან-საბას ლექსიკონი  

სენაკი
სამოციანელები

**სამოციანელები**, XIX საუკუნის 60-იანი წლების ქართული ლიტერატურულ-საზოგადოებრივი დაჯგუფება. სამოციანელების უმრავლესობას უმაღლესი განათლება რუსეთსა და ევროპის სასწავლებლებში ჰქონდა მიღებული. ისინი საფუძვლიანად იცნობდნენ რუსეთის რევოლიციურ-დემოკრატიულ აზროვნებას, ევროპის ქვეყნების ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობას, რამაც  ხელი შეუწყო  სამოციანელების საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ შეხედულებათა და ლიტერატურულ-ესთეტიკური პლატფორმის ჩამოყალიბებას. პირველ ხანებში ისინი თანამშრომლობდნენ ჟურნალ „ცისკარში“, 1863 წლიდან ილია ჭავჭავაძის მეთაურობით — „საქართველოს მოამბეში“ (პ. ნაკაშიძე, ა. და გ. წერეთლები, ნ. ნიკოლაძე, დ. და მ. ყიფიანები, ს. აბაშიძე, კ. ლორთქიფანიძე, ვ. თულაშვილი, ა. ფურცელაძე, პ. უმიკაშვილი და სხვები).  სამოციანელები ემსახურებოდნენ რეალისტური ლიტერატურის დამკვიდრებას, იბრძოდნენ ხელოვნების და მწერლობის დემოკრატიზაციისათვის. მათ მოღვაწეობასთან არის დაკავშირებული  ქართული სალიტერატურო ენის ჩამოყალიბებაზე ზრუნვა, რაც ემყარებოდა დებულებას — „ხალხია ენის კანონების დამდები“ (ი. ჭავჭავაძე). სამოციანელებმა ქართულ ლიტერატურაში დაამკვიდრეს კრიტიკული რეალიზმი, ხელი შეუწყვეს ბევრი ეროვნულ კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებისა და ორგანიზაციის შექმნას.
## იხილეთ აგრეთვე
*თერგდალეულები
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ლიტერატურა
ბრონისლავა ვაისი

**ბრონისლავა ვაისი** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც **პაპუშა** (, ), (დ.  17 აგვისტო,  1910, ლუბლინი — გ. 8 თებერვალი, 1987, ინოვროცლავი) — ბოშა პოეტი პოლონეთიდან. წარუძღვა ბოშათა ბანაკს, რომელიც პოლონეთში 1949 წელს დაბანკდა. გამოუშვა ლექსების კრებული «პაპუშას სიმღერები» (1956). კრებული ოცდახუთჯერ გამოიცა პოლონეთში. ქალაქ გოვუჟ-ველკოპოლსკში მას დაუდგეს ქანდაკება.

## ლიტერატურა  
## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია 
* ნაშრომების განხილვა

კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:პოლონელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სამოციქულო

**სამოციქულო**, ქრისტიანული ღვთისმსახურისათვის განკუთვნილი კრებული. საწინასწარმეტყველოსაგან განსხვავებით, რომელიც უმთავრესად ძველი აღთქმის ქინასწარმეტყველთა წიგნების საკითხავებს შეიცავს. სამოციქულო ახალი აღთქმიდან გამოკრებილი საკითხავებისაგან შედგება.

X საუკუნამდე სამოციქულო განცალკევებით არ გვხვდება. ლექციონარი შეიცავდა როგორც ძველი, ისე ახალი აღთქმის საკითხავებს. სამოციქულოს ტიპის კრებულებს ძველად  „სახარება საწელიწდო გამოკრებული“ ან „სამოციქულო გამოკრებული“ (ბერძნულად აპრაკოსი) ერქვა. სამოციქულოს უძველესი თარგმანი გიორგი მთაწმიდელს  ეკუთვნის (ხელნაწერთა ინსტიტუტი, ხელნაწერი H-1299).
## ლიტერატურა
**კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;

კატეგორია:ახალი აღთქმა
პინკ ფლოიდის 1971 წლის ტურნე

1971 წლის საკონცერტო ტურნე, გამართული პინკ ფლოიდის მიერ, ძირითადად ცნობილია, როგორც ტურნე **Meddle**, გამართული ალბომის Meddle მხარდასაჭერად. თუმცა, მისი მსვლელობისას სრულდებოდა მხოლოდ ორი კომპოზიცია ამ ალბომიდან. სხვა შესრულებული სიმღერების სია დრო და დრო იცვლებოდა.

## სეტლისტი 
აქ მითითებულია ტიპური სეტლისტი:

*Embryo
*Fat Old Sun
*Set the Controls for the Heart of the Sun
*Atom Heart Mother
*One of These Days
*Careful with that Axe, Eugene
*Cymbaline
*Echoes
*A Saucerful of Secrets (დროდადრო)
*Blues (დროდადრო)

## რესურსები ინტერნეტში
*Brain Damage.co.uk
*Pink Floyd Archives

კატეგორია:პინკ ფლოიდის საკონცერტო ტურნეები
სპარსული ვიკიპედია

**სპარსული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება ფარსიზე. 

სპარსული ვიკიპედია 2003 წლის დეკემბერში გაიხსნა, 2004 წლის 16 დეკემბერს კი უკვე ათას სტატიას მოიცავდა. ათი ათას სტატიას სპარსულმა განყოფილებამ 2006 წლის 18 თებერვალს მიაღწია. 2008 წლის 31 დეკემბერს კი 50 000 სტატიას მოითვლიდა, ხოლო 2010 წლის 25 აგვისტოს უკვე 100 000 სტატია იყო დაწერილი.  2011 წლის 22 მაისს სტატიათა რაოდენობამ 150 000 მიაღწია. 2012 წლის 10 ივლისს სპარსული ვიკიპედიის სტატიათა რაოდენობამ 200 000-ს გადააჭარბა.

thumb|140px|left|ლოგოტიპი, რომელიც 150 000-ე სტატიის დაწერის შემდეგ შეიქმნა.

## ტაჯიკური ვიკიპედია
სპარსულ ვიკიპედიასთან ახლომდგომი ტაჯიკური ვიკიპედია სპარსული ენის ტაჯიკურ დიალექტზეა შექმნილი. სპარსულისგან განსხვავებით, რომელიც არაბული ანბანის სახელცვლილ სპარსულ ასო-ნიშნებს იყენებს, ტაჯიკური სახეცვლილ კირილიცას და ლათინურ ანბანს ეყრდნობა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Persian Wikipedia’s Entries Pass the 100,000 Mark (Payvand News) 
* شرمنده، عبارت پرس و جوی شما یافت نشد! (دویچه وله)
* درآمدهای ویکیپدیای پارسی از صد هزار گذشت (رادیو زمانه)

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
კატეგორია:სპარსული ენციკლოპედიები
სამოჭალოს წმინდა გიორგის ეკლესია

**სამოჭალოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, რკონის კომპლექსის აღმოსავლეთით, 2 კმ-ზე, ნასოფლარ სამოჭალოზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,5X5,4 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია კამაროვანი გადახურვა და კონქი. შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია, კარის ღიობი გადახურულია ტიმპანით, რომელიც შიგნიდან და გარედან თაღითაა მოჩარჩოებული. აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, მის ორივე მხარეს — მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშები. სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში ერთი თაღოვანი სარკმელია, რომლის ქვეშ სატრაპეზო ქვა დგას. გრძივი კედლები და კამარა პილასტრებითა და მათზე გადაყვანილი საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებს ერთ ქვაში კვეთილი თაროსებრი კაპიტელები აქვთ.

## მოხატულობა
ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. მოხატულობის შემორჩენილი ფრაგმენტები თარიღდება XII საუკუნის დასასრულით. საკურთხევლის მოხატულობა ორ რეგისტრად იყო დაყოფილი. კონქში შემორჩენილია ვედრების კომპოზიციის ქვედა ნაწილი: მაცხოვრის შიშველი ფეხი, შვიდქიმიანი ვარსკვლავებით მორთული მოწითალო-ყავისფერი ფეხსადგამი, ორი ექვსფრთედი, იოანე ნათლისმცემლის გამოსახულების ნაწილი და მწვანე ფერის მიწა. კონქის კომპოზიცია შემოსაზღვრულია კიბისებრი ორნამენტით. ქვედა რეგისტრში ეკლესიის მამებია წარმოდგენილი. ამავე რეგისტრის სამხრეთ კიდეში შემონახულია დიაკვნის გამოსახულება. მას ოდნავ მოხრილი გრძელი წარბები, თხელი ცხვირი, პატარა ბაგეები და ფართოდ გახელილი დიდი თვალები აქვს. ამ რეგისტრის სამხრეთ ნაწილში ოთხი ფიგურაა. ჩრდილოეთით მხოლოდ ერთი წმინდანის მცირე ნაწილი გაირჩევა. ფრონტალურად წარმოდგენილი წმინდანები მსუბუქი თაღნარითაა მოჩარჩოებული. საკურთხევლის სარკმლის წირთხლები შემკულია მცენარეული ორნამენტით (ყულფით გადაბმული წრეები შიგ ჩახატული ყვავილებით). სარკმლის ქვემოთ ჯვარია გამოსახული. მხატვრობა დასრულუბულია კიბისებრი ორნამენტით. სამხრეთი კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთზე სწორკუთხა ჩარჩოში მოქცეული წმ. დედათა წელზედა ფიგურებია. წმინდანებს სხვადასხვა ფერის (მოწითალო-ყავისფერი, ყვითელი) შარავანდები აქვთ, რაც ქართული მონუმენტური მხატვრობის ძეგლებში ჯერ კიდევ XI საუკუნიდან გვხვდება. ამავე კედლის დასავლეთ მონაკვეთზე, შესასვლელის თავზე გაირჩევა მცირე ზომის ფიგურა და მისი წითელი ფეხსაცმელი. შესასვლელის დასავლეთით, წმ. მეომრების მონუმენტურ ფიგურებს ორი რეგისტრის მთელი სიმაღლე უჭირავთ. ორნამენტი, რომელიც მათი ჩაცმულობის ცალკეულ ნაწილებს ამკობს, შესრულების მაღალი პროფესიონალიზმით ხასიათდება. სარკმლის წირთხლებზე მოცემული მცენარეული ორნამენტი იმეორებს საკურთხევლის სარკმლის სახეებს. ჩრდილოეთ კედელზე ასახულია წმ. გიორგის მიერ მეფის ასულის გველეშაპისაგან დახსნის სცენა. ჩანს პირდაღებული გველეშაპის თავი კისერზე გამობმული თოკით, ცხენის ფლოქვი, წმინდანის სამოსის ნაწილი და მარჯვნივ ორი ხელაპყრობილი ფიგურა. მოხატულობის კოლორიტში გაბატონებულია მოწითალო-აგურისფერი, ღია ზურმუხტისფერი-მწვანე, ოქროსფერი ოქრა, მოწითალო-ყავისფერი. ორნამენტებისათვის გამოყენებულია აგრეთვე ნაცრისფერი და მუქი ლურჯი საღებავები.

ეკლესიის სამხრეთ ფასადის აღმოსავლეთ კუთხეში შემორჩენილია პროფილირებული ლავგარდნის ქვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წინადაცვეთა

400px||მინი|წინადაცვეთის ტრადიციები ქვეყნის მიხედვით.
[მინი|წინადაცვეთის შესრულება, [ცენტრალური აზია, (1865–1872).]]
**წინადაცვეთა** — წეს-ჩვეულება, რომლის თანახმადაც კვეთდნენ მამრის ასოს კანის ბოლოს. წინადაცვეთის ჩვეულება აღმოცენდა პირველყოფილ საზოგადოებაში და გავრცელდებული იყო ჭაბუკთა ტომის სრულუფლებიან წევრებად ჩარიცხვის რიტუალებში. ეს რიტუალები მიზნად ისახავდა ჭაბუკთა ფიზიკურ გამოცდას, ასევე ტომის ადათ-ჩვეულებების და რელიგიის წარმოდგენების ათვისებას. წინადაცვეთა დღესაც შემორჩენილია ავსტრალიის, ოკეანეთის, აფრიკის ჩამორჩენილ ხალხებში. წინადაცვეთა გვხვდება იუდაიზმისა და ისლამის რელიგიის პრაქტიკაშიც. იუდაიზმის მიმდევრები წინადაცვეთას უკეთებდნენ ჩვილებს, ხოლო მუსლიმანები — 7-10 წლის ბიჭებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინიციაცია

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Videos of infant circumcision: using a Plastibell 
* A Xhosa circumcision

კატეგორია:იუდაიზმი
კატეგორია:ისლამი
კატეგორია:უროლოგია
კატეგორია:წინადაცვეთა
სამრეწველო შეჯვარება

**სამრეწველო შეჯვარება** — სასოფლო-სამეურნეო ცხოველთა შეჯვარების ერთ-ერთი სახე. სამოსარგებლო მიზნით 2 ჯიშის ცხოველის შეწყვილება მაღალპროდუქტიული ნაჯვარის მისაღებად. სამრეწველო შეჯვარებით მიღებული ნაჯვარი, როგორც წესი, სამეურნეო-სასარგებლო ნიშნების მხრივ ჰეტეროზისს იჩენს, მაღალი ცხოველმყოფელობა აქვს და უმეტესად პროდუქტიულობითაც აღემატება საწყისი ჯიშის ცხოველებს. სამრეწველო შეჯვარება ხორცის, მატყლისა და კვერცხის დამატებითი რაოდენობით მიღების ერთ-ერთი წყაროა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხოველეობა
პრუსები

მინი|ბალტიის ტომები დაახლოებით 1200 წელს.
**პრუსები**  ( ან *Prußen*; ; ; ; ; ) — ტომთა ჯგუფი, რომელიც ძველთაგან ბალტიის ზღვის სამხრეთ სანაპიროზე, მდ. ვისლისა და ნემანის ქვემო დინებათა შორის სახლობდა. მატერიალური კულტურის მხრივ მათ ბევრი საერთო ჰქონდათ ენით მონათესავე ლატვიელებსა და ლიტველებთან, აგრეთვე სლავებთან. წყაროებში პრუსები იხსენიებიან IX საუკუნიდან. XIII საუკუნისთვის ისინი შეადგენდნენ 11 მხარის კონფედერაციას, რომელსაც დიდებულები მართავდნენ. პრუსების ადრეფეოდალური საზოგადოებისა და სახელმწიფოს ჩამოყალიბების პროცესი შეაჩერა გერმანიის ფეოდალურ-კათოლიკურმა აგრესიამ. XIII საუკუნის 30-იან წლებში ტევტონთა ორდენმა რომის პაპისა და გერმანელი ფეოდალების აქტიური მხარდაჭერით დაიწყო პრუსების მიწა-წყლის დაპყრობა, რაც 1283 წელს დასრულდა. პრუსების მეტი წილი დამპყრობლებმა მოსპეს, დანარჩენი იძულებით გააგერმანელეს. პრუსების სახელი შემოინახა პრუსიამ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი ხალხები
კატეგორია:ევროპის ეთნოგრაფია
დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედია

**დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედიური ლექსიკონი** (ნორვ. Store norske leksikon, აბრ. SNL) — სიდიდით მეორე ნორვეგიული ენციკლოპედია, რომელიც 1978 წელს გამომცემლობების Aschehoug-სა და Gyldendal-ის შერწყმის შედეგად შეიქმნა. ამ დრომდე ორივე გამომცემლობა ენციკლოპედიური ლექსიკონების გამოცემაზე იყო ორიენტირებული.

XX-XXI სს მიჯნაზე ბეჭდური სახით გამოცემული ენციკლოპედიების გაყიდვების მაჩვენებელი მკვეთრად დაეცა, ამიტომაც გამომცემლობას მეოთხე გამოცემის მომზადებისას ფონდ Fritt-სგან 10 მლნ კრონის სუბსიდია დასჭირდა. ხსენებული მეოთხე გამოცემა 16 ტომისგან შედგება, საერთო ჯამში 12 000 გვერდი და 280 000 სტატიაა.

2010 წლის 1 ივლისს გამოცხადდა, რომ ამიერიდან ბეჭდური სახით ენციკლოპედია აღარ გამოიცემოდა. რედაქცია ონლაინ ვერსიების შექმნაზე გადავიდა. ინტერნეტვერსია ხელმისაწვდომია ყველა მსურველისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ონლაინ ვერსია **„დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედიური ლექსიკონისა“** (ნორვეგიულ ენაზე)
* საგამომცემლო სახლ Kunnskapsforlaget-ის საიტი (ნორვეგიულ ენაზე)

* ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

კატეგორია:ენციკლოპედიები
კატეგორია:ნორვეგიული ენციკლოპედიები
პტენა

**პტენა** — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1690 მეტრზე. ახალქალაქიდან დაშორებულია 8,5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 242 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პრუსია-დანიის ომი (1848-1850)

[მინი|დანიელი ჯარისკაცების კოპენჰაგენში დაბრუნება. [ოტო ბახი, (1894).]]
**პრუსია-დანიის ომი** — პრუსიის ომი დანიის წინააღმდეგ შლეზვიგისა და ჰოლშტაინის საჰერცოგოების დასაპყრობად 1848-1850 წლებში. საჰერცოგოების ჯარებმა (სარდალი გენერალი ა. კრონი) დასაწყისში წარმატებას მიაღწიეს, მაგრამ ბაუსთან ბრძოლაში 9 აპრილს დანიელებმა ისინი დაამარცხეს.  პრუსიის მთავრობა შეეცადა, საჰერცოგოების ეროვნულ-გამათავისუფლებელი ბრძოლა თავისი ინტერესებისთვის გამოეყენებინა და დანიასთან ომის მეოხებით გერმანიაში რევოლუციური მოძრაობის განვითარება თავიდან აეცილებინა. აპრილის დასაწყისში ომის გამოუცხადებლად საჰერცოგოების ტერიტორიებზე შეიჭრნენ პრუსიისა და საქსონია-ჰანოვერის ჯარები (სარდალი პრუსიელი გენერალი ფ. ვრანგელი), რომლებმავ 23 აპრილს დაამარცხეს დანიელები ქალაქ შლეზვიგთან. რუსეთისა და შვედეთის ზეგავლენით პრუსიამ დროებითი ზავი დადო 7 თვით (26 აგვისტოს).  ამ ზავით საჰერცოგოები დანიას უბრუნდებოდა. მაგრამ 1849 წლის გაზაფხულზე საომარი მოქმედება განახლდა, ბრძოლა  ხმელეთსა და ზღვაზე მიმდინარეობდა. 10 ივლისს დაიდო ხელმეორე დროებითი ზავი, რომელიც პრუსიამ 1850 წელს დაარღვია. რუსეთის ზეგავლენით 1850 წლის 2 ივლისს ბერლინში ხელი მოაწერეს საზავო ხელშეკრულებას, რომელიც გარანტირებული იყო ევროპის სახელმწიფოების მიერ 1850 წლის 29 ნოემბერს ოლმიუცში დადებული კონვენციით; ამ ხელშეკრულებით დანიამ ომამდელი საზღვრები შეინარჩუნა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პრუსიის ომები
კატეგორია:დანიის ომები
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
კატეგორია:შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ისტორია
საჭურისი

**საჭურისი**, იშვიათად *ევნუხი* ( — სარეცლის მცველი) — დაკოდილი, კასტრაციაქმნილი მამაკაცი. 

ისტორიული კონტექსტის მიხედვით ტერმინი ეხება დასაჭურისებულ ჰარამხანების მოსამსახურეებს. კასტრაციაქმნილი მამაკაცები ხშირად მუშაობდნენ საროსკიპოებში, სადაც ისინი ახალგაზრდა მონა-ქალებს ასწავლიდნენ.  

დაკოდვა ხშირი პრაქტიკა იყო რამდენიმე შუასაუკუნოვან ქრისტიანულ სექტაში.  

იტალიაში ასაჭურისებდნენ მომღერალ მამაკაცებს, რათა მიეღოთ ე.წ. მამაკაცის სოპრანო. კასტრაცია აკრძალულ იქნა რომის პაპის ლეო XIII-ის მიერ 1878 წელს.

## ლიტერატურა
* უსოვი ვ.ნ.; Жизнь и деяния евнухов.//  Азия и Африка сегодня. 1998.№ 9. С.56-60; № 10. С.54-59
* უსოვი ვ.ნ.; Евнухи в Китае. М., 2000.
* უსოვი ვ.ნ.; Евнух. // Духовная культура Китая. Энциклопедия в 6 томах. Институт Дальнего Востока РАН. Том 4. Историческая мысль, политичекая и правовая культура. М., 2009,с. 498-501.

*
კატეგორია:ჰარამხანა
ოლიმპიადა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ოლიმპიადა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ოლიმპიადა  — ძვ. საბერძნეთში 4-წლიანი პერიოდი ერთიმეორეს მომდევნო ოლიმპიურ თამაშებს შორის
*ოლიმპიადა   — თანამედროვე ოლიმპიურ მოძრაობაში 4-წლიანი პერიოდი, რომლის პირველ წელს ტარდება ოლიმპიური თამაშები
*საჭადრაკო ოლიმპიადა  — პირველობა ჭადრაკში, რომელსაც ატარებს ჭადრაკის საერთაშორისო ფედერაცია
*ოლიმპიადა   — ალექსანდრე მაკედონელის დედა
ჩრდილო-დასავლეთი (სარ)

**ჩრდილო-დასავლეთი** (, , , ტსვანა Bokone Bophirima) — სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის 9 პროვინციიდან ერთ-ერთი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 3 509 953 ადამიანს, რითაც იგი მეშვიდეა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციებში, ხოლო მისი ფართობია – 104 882 კმ². პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ლიმპოპო, დასავლეთით – გაუტენგი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით ფრი-სტეიტი, სამხრეთ-დასავლეთით ჩრდილოეთი კაპლანდი, ხოლო ჩრდილოეთით – ბოტსვანა. შეიქმნა 1994 წელს ადმინისტრაციული რეფორმის შემდეგ. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი მაფიკენგი. ყველაზე დიდი ქალაქია — რუსტენბურგი.

## გეოგრაფია და კლიმატი 
ტერიტორიის დიდი ნაწილი წარმოადგენს სწორ ველებს ბალახოვანი მცენარეულობით და ცალკეული ხეებით. მაგალისბერგის მთის ქედი გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთით 130 კმ-ზე პრეტორიიდან რუსტენბურგამდე. მდინარე ვაალი ასევე წარმოადგენს პროვინციის სამხრეთ საზღვარს.

ტემპერატურა მერყეობს 17 °С-დან 31 °С-მდე ზაფხულის თვეებში და 3 °С-დან 21 °С-მდე ზამთრის თვეებში. ნალექების წლის საშუალო დონე შეადგენს 360 მმ-ს, რომელთა დიდი ნაწილი მოდის ოქტომბრიდან აპრილის ჩათვლით.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობის დიდი ნაწილი ლაპარაკობს ტსვანა (65,4 %) ენაზე, სხვა ენებიდან გავრცელებულია აფრიკაანსი, სესოთო, კოსა, ინგლისური. მოსახლეობის დიდი ნაწილი ქრისტიანობის მიმდევარია. განათლების დონე სულ შეადგენს 57 %-ს, პროვინციას უმაღლესი განათლების მქონე მოსახლეობის მხრივ ქვეყანაში ყველაზე დაბალი წილი გააჩნია.
thumb|300px|მოსახლეობის სიმჭიდროვე:
thumb|300px|პროვინციის ენები:

## მუნიციპალიტეტები
ჩრდილო-დასავლეთის პროვინცია იყოფა 4 ოლქად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 20 ადგილობრივ მუნიციპალიტეტებად.

## ეკონომიკა 
პროვინციის ეკონომიკის საფუძველია სამთომომპოვებელი მრეწველობა, რომელიც შეადგენს მისი მთლიანი შიდა პროდუქტის ნახევარზე მეტს და სამუშაო ადგილებით უზრუნველყოფს მოსახლეობის დაახლოებით მეოთხედს. ძირითადი სასარგებლო წიაღისეულს მოიცავენ ოქრო, ურანი, პლატინა და ალმასი.

პროვინციის ჩრდილოეთში და დასავლეთში განვითარებულია მეცხვარეობა და მსხვილი რქოსანი საქონლის გამრავლება. პროვინციის აღმოსავლეთი და სამხრეთი – სასოფლო-სამეურნეო რეგიონებია, სადაც მოჰყავთ სიმინდი, მზესუმზირა, თამბაქო, ბამბა, ციტრუსები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ გვერდი 
* North West Parks and Tourism Board
* Rustenburg SkyDiving Club 

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პროვინციები
რიდოს არხი

**რიდოს არხი** () — საწყლოსნო არხი კანადაში, რომელიც ერთმანეთთან აერთებს ქალაქ ოტავასა და კინგსტონს. გაიხსნა 1832 წელს, როგორც წინასწარი სამზადისის შემადგენელი ნაწილი აშშ-თან ომის შემთხვევაში და ის დღემდე გამოიყენება. მისი სტრუქტურის უდიდესი ნაწილი ხელუხლებელია და თავდაპირველ სახეს ინარჩუნებს. არხის სისტემა იყენებს მდინარეთა სექციებს, მათ შორისაა რიდო და კატარაკი, ასევე ზოგიერთ ტბას. იგი უწყვეტად ფუნქციონირებადი უძველესი არხის სისტემაა მთელს ჩრდილოეთ ამერიკაში. 2007 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. 

დღეისათვის არხი ფუნქციონირებს როგორც რეკრეაციული ატრაქცია. სისტემის ჩამკეტები იხსნება მაისის შუა რიცხვებში და იხურება ოქტომბრის შუა რიცხვებში.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Official Parks Canada Site: Rideau Canal National Historic Site of Canada 
*History of the canal  
*Rideau Canal Waterway
*Rideau Heritage Route - Tourism
*Rideau Canal Festival 
*Rideau Canal Skateway 

კატეგორია:კანადის არქიტექტურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
ალჟირული დინარი

**ალჟირული დინარი** — ფულის ერთეული ალჟირში, 1 ალჟირის დინარი = 100 სანტიმის. მიმოქცევაშია ბანკნოტები ნომინალით 100, 200, 500, 1000 და 2000 დინარი და მონეტები ნომინალით 1/4, 1/2, 1, 2, 5, 10, 20, 50 და 100 დინარი.

## ისტორია 
ალჟირის დამოუკიდებლობამდე ქვეყნის ფულის ერთეული იყო ალჟირული ფრანკი. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ 1964 წელს, ალჟირის ეროვნული ვალუტა გახდა  — ალჟირის დინარი.

1994 წლის სექტემბერში და აპრილში დინარის დევალვაციის დროს დანერგილი მცოცავი სავალუტო კურსის შედეგად, ალჟირის დინარმა დაკარგა ღირებულების 60%. 1998 წელს ბიუჯეტის გამოთვლის დროს მისი კურსი ფასდებოდა 58 დინარი=1 დოლარი.

## სქოლიო 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიოს ვალუტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალჟირის ცენტრალური ბანკი

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კატეგორია:ალჟირი
ბრანდენბურგის საკურფიურსტო

მინი|ბრანდენბურგის საკურფიურსტო 1320 წელს
**ბრანდენბურგის საკურფიურსტო** (გერმ. Markgrafschaft Brandenburg) — საღვთო რომის იმპერიის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საჰერცოგო, რომელიც 1157 წლიდან ლიკვიდაციამდე, 1806 წლამდე, არსებობდა. ასევე ცნობილია ბრანდენბურგის მარკის (გერმ. Mark Brandenburg) სახელით. ამ საჰერცოგომ გერმანიისა და ცენტრალური ევროპის ისტორიაში საკვანძო როლი შეასრულა.
ბრანდენბურგი განვითარდა ჩრდილოეთის მარკისგან ვენდთა განსახლების არეალში. ამ ტერიტორიის მმართველმა მარკგრაფებმა 1356 წლის  ოქროს ბულით პრესტიჟული, კურფიურსტის ტიტული მიიღეს, რაც მათ საღვთო რომის იმპერატორის არჩევნებში ხმის მიცემის უფლებას ანიჭებდა. ამ სახელმწიფოს  ბრანდენბურგის საკურფიურსტოს სახელითაც იცნობდნენ (გერმ. Kurfürstentum Brandenburg).
## ისტორია 
ჰოენცოლერნები ტახტზე 1415 წელს ავიდნენ. მათი მმართველობით ბრანდენბურგი სწრაფად ვითარდებოდა და XVII საუკუნეში პრუსიის საჰერცოგო მიიღო. ბრანდენბურგ-პრუსიის ახალშექმნილი სახელმწიფო XVIII საუკუნეში პრუსიად გადაიქცა, რომელიც ავსტრიის ტოლად მთელი ერთი საუკუნის მანძილზე წამყვანი გერმანული სახელმწიფო გახდა.  მიუხედავად იმისა, რომ ამ სახელმწიფოს მმართველთა ტიტული „პრუსიის მეფე“ იყო, გაერთიანებული სახელმწიფოს ცენტრად ბრანდენბურგის დედაქალაქი ბერლინი რჩებოდა. 
ბრანდენბურგის საკურფიურსტო არქაულ საღვთო რომის იმპერიასთან ერთად 1806 წელს იქნა ლიკვიდირებული, თუმც 1815 წელს ის პრუსიის ბრანდენბურგის პროვინციამ ჩაანაცვლა. ჰოენცოლერნთა დინასტიის მიერ მართულმა პრუსიამ 1871 წელს გერმანიის გაერთიანება მოახერხა, 
დღეისათვის სახელდება „ბრანდენბურგის მარკა“ გერმანიაში ბრანდენბურგის მიწის აღსანიშნავად გამოიყენება არაოფიციალურად.
## ლიტერატურა 
* 
*ჰ.ვ. კოხი. „პრუსიის ისტორია“, გამომც. Barnes & Noble Books, ნიუ-იორკი, 1978 წ. გვ. 326

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hochmittelalter in der Mark Brandenburg at Brandenburg1260.de.
* Der Brandenburger Landstreicher 
*Historical map of Brandenburg, 1789
* *Wanderungen durch die Mark Brandenburg* by Theodor Fontane, 1899  at Lexikus.de.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:პრუსიის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კვანზა

**კვანზა** — ფულის ერთეული ანგოლაში. ISO 4217 — AOA. აბრევიატურა (სიმბოლო) — *Kz* ან *kz*.

1 კვანზა = 100 სანტიმი. კვანზამდე ფულის ერთეული ანგოლაში იყო ლვეია.

## 1999 წლის სერია 
მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით **1**, **5**, **10**, **50**, **100**, **200**, **500**, **1000** და **2000** სხვადასხვა დროს გამოშვებული კვანზა. წვრილი ბანკნოტები 1 და 5 კვანზა თანდათან იცვლება მონეტებით ნომინალით: 1, 2, 5 კვანზა (ფოლადი, ნიკელით დაფარული).

1999 წელს შემოღებული იქნა ახალი კვანზა, ადრინდელი სერიის ბანკნოტები ანულირებული იქნა.

**1999 წლის სერია**
200პქ 200პქ 1 კვანზა

200პქ 200პქ 5 კვანზა

200პქ 200პქ 10 კვანზა

200პქ 200პქ 50 კვანზა

200პქ 200პქ 100 კვანზა

200პქ 200პქ 200 კვანზა

200პქ 200პქ 500 კვანზა

200პქ 200პქ 1000 კვანზა

## იხილეთ აგრეთვე 
მსოფლიოს ვალუტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* კვანზა 

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კატეგორია:ანგოლა
ატაბე

**ატაბე** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 98 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაშლობი

**ვაშლობი** — სოფელი საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ჭართლის ადმინისტრაციული ერთეული).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვარსიმაანი

**ვარსიმაანი**, ყოფ. *ვარსიმაანთკარი* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ბაზალეთის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე დუშეთისხევის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 960 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. 

სოფლის სამხრეთით, ადგილ ვარსიმაანთქედებზე, აღმოჩენილია ძვ. წ. V-IV საუკუნეების ნამოსახლარი და სამაროვანი. ვარსიმაანის დასავლეთით, სასაფლაოზე, დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების წმ. გიორგის დარბაზული ეკლესია. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 80 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამპარავთმეძებლო სამართალი

**სამპარავთმეძებლო სამართალი**, გაერთიანებული ფეოდალური საქართველოს სასამართლო-სამძებრო დაწესებულება, რომელიც სპეციალურად იყო შექმნილი მპარაობის წინააღმდეგ საბრძოლველად, ასეთ დაწესებულებას XVI საუკუნიდან მეკობრეთმძიებელთა სასამართლო, შემდგომ დასტურლამალის მიხედვით, ხევისთავის სასამართლო ეწოდებოდა. სამპარავთმეძებლო სამართალი კლასთა ბრძოლის გამწვავების შედეგად შეიქმნა. მას ევალებოდა როგორც დამნაშავის დევნა, საქმის წინასწარი ძიება, ისე საქმის გარჩევა და დამნაშავის გასამართლება. სამპარავთმეძებლო სამართლის ძირითადი მოხელე იყო მპარავთმძებნელი (გვიანდელი მეკობრეთძებნელი, ქურდისმძებნელი).  სამპარავთმეძებლო სამართალს სწხვა, მეფისაგან „ჩენილი“, მოხელენიც ემსახურებოდნენ. გიორგი III-ის 1170 სიგელის მიხედვით, „ჩენილთა“ მოვალეობას შეადგენდა დამნაშავის დევნა, მისი დაპატიმრება და განაჩენის შესრულება, მპარავისათვის გათვალისწინებული იყო ჩამოხრჩობა (როდესაც დამნაშავეს „მრავალჯერ ეპაროს“) ან დამასახიჩრებელი სასჯელი. პარვის ცნება ფართო შინაარსისა იყო — გულისხმობდა სხვისი ქონების ფარულად ან აშკარად (იარაღის მოხმარებითაც) მიტაცებას. ნაპარაცს სამპარავთმეძებლო სამართალი  პატრონს უბრუნებდა. დანაშაულისათვის გათვალისწინებული იყო აგრეთვე ჯარიმა მეფის ან ფეოდალის სასარგებლოდ. XIII საუკუნის ძეგლით და ვახტანგ VI-ის სამართლით დაწესებულია ნაპარავის შვიდმაგად გადახდევინება.
## ლიტერატურა
**სურგულაძე ი.,* ქართული სამართლის ისტორიის მნიშვნელოვანი ძეგლი, «მოამბე», 1960, № 1;
**ჯავახიშვილი ივ.*, ქართული სამართლის ისტორია, წგნ., 2, ნაკვ. 2, ტფ. , 1929;

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ზეისტეჩო

**ზეისტეჩო** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ბარისახოს ტერიტორიულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს მდინარე ესაჩოს (ხევსურეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 2000 მ-ზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 75 კმ-ით. 

ზეისტეჩო მიეკუთვნება პირაქეთა ხევსურეთის გორშეღმის ხეობას. ზეისტეჩოს სახელწოდებით გაერთიანებულია 5 ისტორიული სოფელი: უსტამალაე, ორბეულთა, ჭიღონი (ჭალისოფელი), ესაჩუ და კორიელი. მათი საერთო სალოცავი იყო „ზეისტეჩოს ჯვარი“.  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 ადამიანი. ბოლო მცხოვრები, მიქაელ (მიხა) არაბული 2023 წლის 14 იანვარს გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:ხევსურეთი
კოტე ვახტანგიშვილი

**კოტე ვახტანგიშვილი** (დ. 24 დეკემბერი, 1991, ბაკურიანი) — ქართველი მოთხილამურე. 
არ აქვს მიღებული მონაწილეობა მსოფლიო ჩემპიონატებში. 2010 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე იყო საქართველოს გუნდის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* კოტე ვახტანგიშვილის პროფილი 

კატეგორია:ქართველი მოთხილამურეები
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
ზენუბანი

**ზენუბანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჭართლის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).  

მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1440 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 40 კილომეტრით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

## ისტორია
ისტორიული ძეგლი საისტორიო წყაროებში XVI საუკუნის მიწურულიდან იხსენიება, როგორც საკათალიკოსო სოფელი. შედიოდა ერწო-თიანეთის საეპისკოპოსოში. ზენუბანზე გადიოდა შიდასამიმოსვლო გზები, ერთი დიდგორისაკენ მიემართებოდა, მეორე — ნიჩბის-კავთურის გამყოფ ქედზე გადიოდა. სოფელს არაერთხელ შემოსევიან მთის უცხო ტომები. XVIII საუკუნის I ნახევარში სოფლის შემოგარენში მოხდა დიდი შეტაკება ოსებსა და მთიულებს შორის. მოსახლეობა ამ ადგილს „სისხლის ტბას“ უწოდებს.

სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მთის მწვერვალზე დგას VIII–IX საუკუნეების და გვიანდელი შუა საუკუნეების სამების კომპლექსი. მასში შედის სამების დარბაზული ეკლესია (VIII–IX სს.), მცირე დარბაზული ეკლესია (ამჟამად მისი ნაწილია შემორჩენილი), კოშკი, სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობები და გალავანი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამსხვერპლოს თანავარსკვლავედი

მინი
**სამსხვერპლოს თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავების ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეებია  2,8 და 3,0დაკვირვებისათვის ყველაზე ხელსაყრელი პირობებია ივნის-ივლისში. საქართველოდან უხილავია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Star Tales -Ara

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
ზემო მლეთა

**ზემო მლეთა** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ქვეშეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე). 

მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მთიულეთის არაგვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 15500 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 70 კილომეტრით.

სოფელში შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლები: შუა საუკუნეების კვირაცხოვლის დარბაზული ეკლესია და ზურგიანი კოშკი. კოშკი სოფლის თავში მთის ფერდობზე დგას. მის გარშემო ნასოფლარია. სოფლის ჩრდილოეთით 300 მ-ზე, ძველ სასაფლაოზე დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია. სოფელ ზემო მლეთის სამხრეთით, 6-7 კილომეტრზე, მდინარეების ქსნისა და არგვის წყალგამყოფი ქედის უღელტეხილზე მდებარეობს წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია „ლომისა“.  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 99 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბასტი-ბუბუ

**ბასტი-ბუბუ** — ქართული მრავალპროფილური საბავშვო-გასართობი სტუდია. სტუდიის შემადგენლობაში შედის ტელევიზია და სატელევიზიო გადაცემების ჯგუფი, ხელოვნების სკოლები, გასართობი ცენტრები.

## ისტორია
ბასტი-ბუბუ ქართული სიტყვაა და ჟრიამულს, ბავშვების აურზაურს ნიშნავს. პირველად გადაცემა ამ სახელწოდებით ეთერში გავიდა 1992 წლის 10 მაისს საქართველოს ტელევიზიის პირველ არხზე. თავდაპირველად გადაცემა ყოველთვიური იყო და ნახევარ საათს გრძელდებოდა. მოგვიანებით, 1996 წელს გადაცემამ ფორმატი შეიცვალა და პროგრამა ძილისპირულის ტიპის საღამოს გადაცემა გახდა. გადაცემის მთავარი გმირები  თოჯინები — ბასტი და ბუბუ იყვნენ.

1996 წელს ბასტი-ბუბუმ შეცვალა სატელევიზიო ფორმატი და გაკეთდა ძილისპირულის ტიპის ყოველდღიური საღამოს პროგრამა მულტი-პულტი. პარალელურად, საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხის დილის პროგრამა „ალიონში“ გადიოდა საბავშვო აერობიკის 5-წუთიანი ჩართვები. მალე ჩართვებს დაერქვა „მაღვიძარა“ და დამოუკიდებელი სახე მიიღო.

1997 წელს ბასტი-ბუბუს კიდევ ერთი პროგრამა დაემატა  — მუსიკალურ-შემეცნებითი თამაში „ციმციმებენ ვარსკვლავები“. გადაცემა ეთერში 1999 წლამდე გადიოდა.

1998 წელს ბასტი-ბუბუს პროგრამის მთავარ გმირებს კიდევ რამდენიმე ახალი გმირი დაემატა: ექიმი არდი, ბიზნესმენი შანსო, მზარეული კოკო, ხელოვნებათმცოდნე მელპომენე და დიჯეი გოგა, რომელიც ბავშვებში განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა. ამავე წელს შეიქმნა ასევე ახალი სატელევიზიო შემეცნებითი მუსიკალური პროგრამა "ქინდერლანდია".

2001 წლიდან ბასტი ბუბუს ფარგლებში საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე ყოველ საღამოს გადიოდა საბავშვო ძილისპირული „ბაბილინა“. 2002 წელს მოეწყო ბაბილინას საზაფხულო და საახალწლო კონცერტები, ხოლო 2003 წელს ტელეკომპანია „მზე“-ზე დაიწყო მუსიკალური გადაცემა ბასტი-ბუბუ შოუ.

2007 წელს განახლდა ბასტი-ბუბუს მთავარი გმირების: ბასტის, ბუბუს და დიჯეი გოგას დიზაინი. ასევე გამოჩნდნენ ახალი გმირები — მწვანე კაქტუსი, ფუსფუსა — ხელსაქმის ოსტატი. 2008 წელს საზოგადოებრივი მაუწყებლის პირველ არხზე გავიდა ახალ პროექტი სიზმარვიზია, ასევე ბასტი-ბუბუ სტუდია და ბაბილინას საკვირაო სკოლა.

2010 წელს ბასტი-ბუბუმ თანამშრომლობა დაიწყო ტელე იმედთან, რომლის ეთერშიც პირველად გავიდა გადაცემა „თავდაყირა“, ხოლო 2011 წლიდან გადაცემა „ბასტი-ბუბუ“.

2014 წელს მაუწყებლობა დაიწყო „ბასტი-ბუბუს“ ტელევიზიამ — BBB (Basti Bubu Broadcasting), რომელიც HD ფორმატში მაუწყებლობს და მომხმარებელებელს სამი ფორმატის გადაცემებს სთავაზობს, უმცროსი და უფროსი ასაკის ბავშვებისთვის და მოზარდებისთვის. 
 
## რესურსები ინტერნეტში
*BastiBubu.Ge ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
კატეგორია:ქართული სატელევიზიო არხები
ზემო ამირნი

**ზემო ამირნი** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ფასანაურის ადმინისტრაციული ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე). 

მდებარეობს მთიულეთის (თეთრი) არაგვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1 450 მ სიმაღლეზე, ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 52 კმ-ით. სოფლის ძველი სახელწოდებაა ამირთკარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 66 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ზემო ამირნის კვირიას ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო კოდისწყარო

**ზემო კოდისწყარო** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის მჭადიჯვრის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე). 

მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე, ზღვის დონიდან 870 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით, მცხეთიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 21 კმ-ით. სოფელი წარმოიქმნა ისტორიული კოდისწყაროს გაყოფის შედეგად XX საუკუნის I ნახევარში. 

სოფელში დგას გვიანდელი შუა საუკუნეების წმ. ბარბარეს დარბაზული ეკლესია და კიდევ ერთი უსახელო შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. ზემო კოდისწყაროდან დასავლეთით მდებარეობს სასახლის კომპლექსი, რომელშიც შედის სასახლე, კოშკი, ეკლესია და რამდენიმე გაურკვეველი შენობის ნაშთი, თარიღდება XVI საუკუნით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 31 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო შუახევი

**ზემო შუახევი** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის მჭადიჯვრის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს ალევის ქედის სამხრეთ დაბოლოებაზე, ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით. სოფლის სასაფლაოზე შემორჩენილია გვიანდელი შუა საუკუნეების დარბაზული ეკლესიის კედლების ნაწილი. სოფლის თავში აღმოჩენილია გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანით დათარიღებული ნამოსახლარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 132 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზოტიკიანთკარი

**ზოტიკიანთკარი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ანანურის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს ალევის ქედის აღმოსავლეთ კალთის ძირას, მდ. არყალის (მთიულეთის არაგვის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 23 კმ-ით. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ზოტიკიანთკარი, ისევე როგორც ისტორიული ქაისხევის სხვა სოფლები, ჩამოყალიბდა გვიან შუა საუკუნეებში აღმოსავლეთ საქართველოდან, ძირითადად ხევსურეთიდან მიგრაციის შედეგად. სოფელში შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების ცილინდრული კოშკის ნანგრევები და ძველი ნაეკლესიარი.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არაბთა გაერთიანებული საამიროების დირჰამი

**არაბთა გაერთიანებული საამიროების დირჰამი** — ფულის ერთეული არაბთა გაერთიანებული საამიროებში. 1 დირჰამი შედგება 100 ფილსისგან. არაოფიციალური აბრევიატურა DH ან Dhs, ოფიციალური AED. სიმბოლო **د.إ**.

მიმოქცევაშია:
* ბანკნოტები ნომინალით — 5, 10, 20, 50, 100, 200, 500, 1000 დირჰამი.
* მონეტები ნომინალით: 1, 5, 10, 25, 50 ფილსი, 1 დირჰამი
* ინფლაცია: 4,5 % 2005 წლის მონ..

1971 წლიდან დირჰამის კურსი დოლართან მიმართებაში საგრძნობლად არ შეცვლილა, რადგან ეს ვალუტა დოლართან მტკიცედაა დაკავშირებული. 

შეზღუდვა ვალუტის გატანასა და შემოტანაზე არაბთა გაერთიანებულ საემიროებში არ არსებობს.

## ისტორია 
არაბთა გაერთიანებულ საემიროები დირჰამი მიმოქცევაში შევიდა 1973 წელს. მან შეცვალა რიალი.

## ბანკნოტები 
## იხილეთ აგრეთვე 
მსოფლიოს ვალუტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების სამახსოვრო მონეტები
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების ცენტრალური ბანკი 

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
ნაჰანის ეროვნული პარკი

**ნაჰანის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი კანადაში, ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიების დეჰჩოს რეგიონში, მდებარეობს ქალაქ იელოუნაიფიდან დაახლოებით 500 კმ-ით დასავლეთით, მაკენზის მთების ბუნებრივ რეგიონში. პარკში გაედინება მდინარე საუთ-ნაჰანი, რომლის გასწვრივაც მდებარეობს დაახლოებით 1 კმ სიღრმის ოთხი კანიონი, რომელთა სახელებია პირველი, მეორე, მესამე და მეოთხე. მდინარეზე ასევე წარმოიქმნება ჩანჩქერი ვირჯინია, რომელიც ორჯერ მაღალია ნიაგარას ჩანჩქერზე (90 მ). პარკი შეიქმნა 1976 წელს. სახელწოდება მომდინარეობს ადგილობრივთა დენეს ენიდან, სადაც Nahʔa Dehé ნიშნავს *„ნაჰას ხალხის მიწის მდინარეს“*. 

პარკში გვხვდება გოგირდოვანი წყაროები, ტუნდრა და შერეული წიწვოვანი-ალვის ხეების ტყეები. მრავლადაა ტუფი. 2009 წლის 9 ივნისს, კანადის მთავრობამ გამოაცხადა პარკის ტერიტორიის ექვსჯერ გაზრდის შესახებ, რომლის სამომავლო ფართობიც 30 000 კმ²-ს მიაღწევს. ახალ ტერიტორიებში ბინადრობს დაახლოებით 500 ერთეული გრიზლი, ტყის კარიბუს ორი სახეობა, ასევე ალპური ცხვრისა და თხის რამდენიმე სახეობა. 

1978 წლიდან პარკი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

მინი|250პქ|მარცხნივ|მეორე კანიონი

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Parks Canada 
* South Nahanni River 
* Canadian Parks and Wilderness Society - Nahanni campaign 
* UNEP-WCMC World Heritage site datasheet, Nahanni National Park Reserve 
* Northwest Territories Tourism- Nahanni National Park Reserve information 

## სქოლიო
კატეგორია:კანადის ეროვნული პარკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში