გურამ დოჩანაშვილი

**გურამ დოჩანაშვილი** (დ. 26 მარტი, 1939, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 3 აპრილი, 2021, თბილისი, საქართველო) — ქართველი კლასიკოსი მწერალი, თანამედროვე ქართული ლიტერატურის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი. 

გურამ დოჩანაშვილის შემოქმედების მთავარი თემებია სიყვარული, სიკეთე, შეუპოვარი ბრძოლა ბოროტების წინააღმდეგ და თავისუფლებისკენ სწრაფვა. მისი შემოქმედება თარგმნილია მრავალ ენაზე და საფუძვლად დაედო ცნობილ კინოფილმებსა და ტელესპექტაკლებს.

გურამ დოჩანაშვილის მამა, პეტრე დოჩანაშვილი, ექიმი იყო. დედა, გულნარა ემხვარი, აკაკი წერეთლის დის შვილთაშვილი. ბავშვობაში გურამ დოჩანაშვილი თბილისის სხვადასხვა უბანში იზრდებოდა, რაც მომავალში მისი ცოცხალი და უშრეტი ფანტაზიის წყარო გახდა. სკოლაში სწავლასთან ერთად, სამუსიკო სასწავლებელში ვიოლინოზე დაკვრას ეუფლებოდა.

ახალგაზრდა დოჩანაშვილი შეუერთდა არალეგალურ პატრიოტულ ორგანიზაცია — „გორგასლიანს“. 17 წლის ასაკში, სკოლის მეგობრებთან ერთად, დააკავეს ანტისაბჭოური პროპაგანდის ბრალდებით და სამწლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს. მოგვიანებით განაჩენი პირობითი სასჯელით შეეცვალა., დაჯილდოებულია ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიით რომანისათვის „ბრმადყოფილზე. და…“ (ასევე, მთელი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის) და ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის ლიტერატურული პრემიით „საბა“.

## ბიოგრაფია 
გურამ დოჩანაშვილი დაიბადა 1939 წლის 26 მარტს ქალაქ თბილისში. მომავალი მწერლის მამა — პეტრე დოჩანაშვილი იყო ექიმი, ხოლო დედა — გულნარა ემხვარი — დიასახლისი. გურამ დოჩანაშვილი იზრდებოდა თბილისში, რუსთაველის გამზირზე, ზემელზე, სოლოლაკსა და ვერაზე. მწერლის ბებია იყო მერი(ფაცა) კორძაია, პაპა — სილოვან ემხვარი (აკაკი წერეთლის დის შვილიშვილი) და ბებია — ოლღა გუსევა (მამის მხრიდან).

1957 წელს ანტისაბჭოთა საქმიანობისათვის 3-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯეს, რაც მალე პირობითი სასჯელით შეუცვალეს. 1959 წელს შეუერთდა არალეგალური პატრიოტული ორგანიზაცია — „გორგასლიანს“.

1962 წელს დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი. უნივერსიტეტში სწავლისას გურამ დოჩანაშვილმა გაიცნო თავისი მომავალი მეუღლე, ნათელა სეფიაშვილი, რომელთანაც იქორწინა 1964 წელს.

მწერლის ცხოვრებაში განსაკუთრებული და მნიშვნელოვანი იყო 1966 წელი: 7 აპრილს დაიბადა მისი პირველი შვილი, ქეთო და გამოიცა პირველი წიგნი, „მთის გადაღმა“. 1968 წელს გურამ დოჩანაშვილი მწერალთა კავშირის წევრი გახდა, ამავე წლის 29 მაისს დაიბადა მისი უმცროსი ვაჟი, ირაკლი, რომელიც 1990 წელს ტრაგიკულად დაიღუპა. 

## განათლება 
1946 წელს მომავალი მწერალი სასწავლებლად მიაბარეს ვაჟთა პირველ სკოლაში. მისი თანაკლასელები და უახლოესი მეგობრები იყვნენ: მერაბ კოსტავა, ზვიად გამსახურდია, ჯონდო მეტრეველი, ანატოლი მიქაძე, ვოვა სიხარულიძე, თამაზ გუნჯუა, თემურ ცერცვაძე, გურამ სხირტლაძე და სხვ. 1956 წელს სუკ-მა გურამ დოჩანაშვილს ბრალად წაუყენა ანტისაბჭოთა პროპაგანდა, ხოლო სასამართლომ სამწლიანი პატიმრობა მიუსაჯა, თუმცა შემდგომ პირობითი სასჯელით შეუცვალეს. გარდაიცვალა 2021 წლის 3 აპრილს. დაკრძალულია საბურთალოს სასაფლაოზე, შვილის გვერდით, საკუთარი ანდერძის თანახმად.

## გამოცემული წიგნები 
* *მთის გადაღმა*, მოთხრობები. თბ., „ლიტერატურა და ხელოვნება“, 1966
* *ნაბიჯი*, მოთხრობები. თბ., „საბჭოთა საქართველო“, 1969
* *ათასი წვრილმანი*, თბ., „ნაკადული“, 1972
* *მხიარული ბორცვი*, მოთხრობები. თბ., „ნაკადული“, 1971
* *სამოსელი პირველი*, რომანი, წიგნები 1-4, თბ. გამომცემლობა ნაკადული, 1975-1990
* *საქმე*, მოთხრობები. თბ., „მერანი“, 1974
* *მოთხრობები*, თბ., საბჭოთა საქართველო, 1976
* *ყველაზე კარგი პაპა*, ზღაპარი უმცროსი სასკოლო ასაკის ბავშვთათვის. თბ., საქ. კპცკ-ს გამ-ბა, 1976
* *ერთი რამის სიყვარული, დაფარვა რომ სჭირდება ანუ მესამე ძმა კეჟერაძე*, 1978
* *განმსდგომი შუაკაცი*, მოთხრობები. თბ., „ნაკადული“, 1983
* *ორი მოთხრობა*, თბ., „მერანი“, 1984
* *ბაქანი*, მოთხრობები. თბ., „მერანი“, 1988
* *იქამდე*, მოთხრობები. თბ., „ნაკადული“, 1991
* *ოთხი მოთხრობა*, თბ., „მერანი“. 1991
* *კაცი, რომელსაც ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა*, მოთხრობები. თბ., „საარი“, 2001
* *ხუთი მოთხრობა*, თბ., „საარი“, 2002
* *ძმისავ*, მოთხრობა. თბ., „მარსი“, 2002
* *ვატერ(პო)ლო ანუ აღდგენითი სამუშაოები*, ფანტასტიკური მოთხრობა. თბ., „საარი“, 2002
* *მხოლოდ ერთი კაცი*, მოთხრობები, თბ., „მარსი“, 2002
* *დაეძებდა: ერთგვარი მოთხრობა, ალაგ დეტექტივიც*, თბ., „მარსი“, 2002
* *ძნელი*, მოთხრობები. თბ., „მარსი“, 2002
* *ლოდი ნასაყდრალი*, რომანი. თბ., „მარსი“.2002
* *ხორუმი ქართული ცეკვაა*, პიესა. თბ., „მარსი“, 2003
* *თხზულებები*, ოთხტომეული. თბ., 2003
* *კეჟერაძეები*, ოთხი მოთხრობა. თბ., „ლაშარელა“, 2005
* *ისედაც დასავლეთელები ომარა და გივია და პლანეტა ჰოლივუდი*, ახალი რომანი, „აისი“, 2005
* *არის და იყოც უცნაური, ადამიანიც, წუთისოფელიც*, თბ., „საარი“, 2009
* *რაც უფრო მახსოვს, და მეტად მაგონდება*, თბილისი, 2010
* *ბრმადყოფილზე. და...*, 2015
* *კაცი, სახელად ნოე*, 2022

## თეატრი 
* *ვატერ(პო)ლოო ანუ აღდგენითი სამუშაოები*, თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრი, რეჟისორი ნუგზარ ბაგრატიონ-გრუზინსკი, 1989
* *ვატერ(პო)ლოო*, ქუთაისის მესხიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრი, რეჟისორი თორნიკე მარჯანიშვილი, 2004
* *ჰარალეთი, ჰარალეთი*, თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრი, რეჟისორი ნუგზარ ბაგრატიონი-გრუზინსკი, 2007
* *მხოლოდ ერთი კაცი*, თუმანიშვილის კინომსახიობთა თეატრი, რეჟისორი ნუგზარ ბაგრატიონი-გრუზინსკი, 2019

## რადიოთეატრი  
* *უჩვეულო სტუმრობა*, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1975
* *ფიქრები ფიროსმანზე*, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1977
* *იგი სიყვარულისთვის იყო გაჩენილი, ანუ გრიშა და მთავარი*, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1978
* *ვატერ(პო)ლოო, ანუ აღდგენითი სამუშაოები*, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1979
* *მიხეილი და ალექსანდრე*, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1980
* *სამოსელი პირველი* (12 სერია), რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 2002
* *კაცი რომელსაც ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა*, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 2003

## კინო 
* ბესამე (სცენარის თანაავტორი) – რეჟისორი ნინო ახვლედიანი, 1989

## ტელევიზია 
* *კაცი, რომელსაც ლიტერატურა ძლიერ უყვარდა*, ტელესპექტაკლი, საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხი, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1975
* *ერთი რამის სიყვარული, დაფარვა რომ სჭირდება*, ტელესპექტაკლი, საქართველოს ტელევიზიის პირველი არხი, რეჟისორი ზურაბ კანდელაკი, 1979

## პრემიები და ჯილდოები 
* საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალერი, 2010
* ლიტერატურული პრემია საბა ნომინაციაში „ლიტერატურის განვითარებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის“, 2010
* ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემია რომანისათვის „ბრმადყოფილზე. და…“ (ასევე, მთელი შემოქმედებითი მოღვაწეობისთვის), 2018
* თბილისის საპატიო მოქალაქე — დაჯილდოვდა 2020 წლის 3 ოქტომბერს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გურამ დოჩანაშვილის შემოქმედებანი  — ner.ge - „ქართული ლიტერატურის დიდი ბიბლიოთეკა“
*გურამ დოჩანაშვილი — საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
* ინფორმაცია გურამ დოჩანაშვილის შესახებ 400.ge-ზე
*გურამ  დოჩანაშვილი, *ქ. თბილისის 181- ე საჯარო სკოლა*. მწერლისადმი მიძღვნილი საიტი. 
* გურამ  დოჩანაშვილი , *lib.ge* . შემოქმედება.
* გურამ დოჩანაშვილი
* ექსკლუზიური ინტერვიუ მწერალ გურამ დოჩანაშვილთან // Presa.ge_27.12.2010 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ვაჟა-ფშაველას სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2020)
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მაგიური რეალიზმის მწერლები