open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იტალიის პოლიტიკური სისტემა

**იტალიის პოლიტიკური სისტემა** ემყარება პარლამენტარიზმს, დემოკრატიულ რესპუბლიკას და მრავალპარტიულ სისტემას. აღმასრულებელ ხელისუფლებას კოლექტიურად ახორციელებს მინისტრთა საბჭო, რომელსაც ხელმძღვანელობს პრემიერ-მინისტრი. საკანონმდებლო ხელისუფლება განაწილებულია პარლამენტსა და მინისტრთა საბჭოს შორის. სასამართლო დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისაგან. იტალია დემოკრატიული რესპუბლიკაა 1946 წლის 2 ივნისიდან, როდესაც საყოველთაო რეფერენდუმის საფუძველზე გაუქმდა მონარქია. კონსტიტუცია მიღებულ იქნა 1948 წლის 1 იანვარს.

ქვეყნის ამჟამინდელი პრეზიდენტია სერჯო მატარელა, პრემიერ-მინისტრი — მატეო რენცი.

## მთავრობა 
1948 წლის კონსტიტუციის საფუძველზე შეიქმნა პარლამენტი, აღმასრულებელი შტო (მინისტრთა საბჭო) და დამოუკიდებელი სასამართლო შტო. სახელმწიფოს მეთაურია პრეზიდენტი, მიუხედავად იმისა, რომ მისი მდგომარეობა გამოყოფილია ყველა შტოსგან. 
[მინი|200პქ|ქვეყნის პრეზიდენტი [სერჯო მატარელა (2015 წლის 3 თებერვლიდან).]]
### სახელმწიფოს მეთაური 
სახელმწიფოს მეთაური, იტალიის რესპუბლიკის პრეზიდენტი წარმოადგენს ერის ერთიანობის სიმბოლოს და გააჩნია ბევრი ისეთი მოვალეობა, რომელიც წინათ იტალიის მეფეს ევალა. პრეზიდენტი განასახიერებს დამაკავშირებელ წერტილს ხელისუფლების სამ შტოს შორის: ის აირჩევა კანონმდებლების მიერ, ის ნიშნავს აღმასრულებელ ხელისუფლებას და ის მეთაურობს სასამართლო სისტემას. პრეზიდენტი ასევე შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალიცაა.

რესპუბლიკის პრეზიდენტს ირჩევს პარლამენტის გაერთიანებული სესია, თითოეული რეგიონის სამ წარმომადგენელთან ერთად (გარდა ვალე-დ-აოსტისა, რომელსაც მხოლოდ ერთი წარმომადგენელი ჰყავს). მის არჩევას ესაჭიროება ფართო უმრავლესობა, რაც შეადგენს ნახევრის 2/3-ს პლუს ერთ ხმას. ორად ორი პრეზიდენტი, რომლებიც პირველივე კენჭისყრაზე იქნენ არჩეულნი, იყვნენ ფრანჩესკო კოსიგა და კარლო აძელიო ჩამპი. ბატონი ჩამპი 2006 წლის 10 მაისიდან ჯორჯო ნაპოლიტანომ შეცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ კანონით აკრძალული არაა, არც ერთი პრეზიდენტი არასდროს ზედიზედ ორჯერ არ არჩეულა.

როგორც წესი, პრეზიდენტი ცდილობს პოლიტიკური დებატების მიღმა დარჩეს და იყოს ინსტიტუციური გარანტი პოლიტიკურ პროცესში ჩართული ყველა ფიგურისათვის. პრეზიდენტს ასევე შეუძლია დაუყოვნებლივ გააუქმოს ანტიკონსტიტუციური აქტები, როგორც იტალიის კონსტიტუციის მცველმა.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პრეზიდენტი
*იტალიის პრემიერ-მინისტრი

## რესურსები ინტერნეტში
*Il sito della Corte costituzionale 
*Il sito del presidente della Repubblica
*Il sito del Parlamento Italiano
*Il sito del Governo Italiano
*Il sito del Consiglio superiore della magistratura 
*Progetto aperto per la tracciatura delle attività dei politici italiani

კატეგორია:იტალიის პოლიტიკა
სასამსახურო ძაღლები

**სასამსახურო ძაღლები**  — სხვადასხვა ჯიშის ძაღლები, რომელთაც იყენებენ საყარაულოდ, სამძებროდ, სამწყემსოდ, მარხილში შესაბმელად და სხვა საჭიროებისათვის. სასამსახურო ძაღლები გამოირჩევიან მძლავრი აღნაგობით, პატრონისა და მინდობილი ობიექტის კარგად დაცვის ინსტინქტით, დაუნდობლობით.  საყარაულო და სამძებრო ძაღლებს სპეციალური წვრთნისშემდეგ იყენებენ სახელმწიფო საზღვრებისა და სამხედრო სამრეწველო და სამეურნეო ობიექტების დასაცავად, ბოროტმოქმედთა მოსაძებნად, გეოლოგიური ექსპედიციებში — მიწის წიაღში მადნის აღმოსაცენად, მიწისქვეშა აირის ქსლის დაზიანებული ადგილების მისაგნებად; სამხედრო სამსახურში —  მეკავშირეებად, სანიტრებად, ნაღმის მაძიებლად და სხვა.  სამწყემსო ძაღლებს — მეცხოველეობაში მტაცებლებისაგან საქონლის დასაცავად. შესაბმელ ძაღლებს ჩრდილოეთში სატრანსპორტო საშუალებად იყენებენ. სასამსახურო ძაღლებს განეკუთვნება ყველა ჯიშის ნაგაზი, დობერმან-პინჩერი, დოგი, ერდელტერიერი, ბოქსიორი, ბულდოგი, სენბერნარი, ნიუფაუნდლენდი, ჩრდილო-აღმოსავლეთის ყეფია, როტვეილერი, რიზენშნაუცერი, შავი ტერიერი, მოსკოვური საყარაულო და სხვა. მსოფლიოში აღრიცხულია 100-მდე სასამსახურო ძაღლების ჯიში. საქართველოში გავრცელებულია კავკასიური ნაგაზი უძველესი ადგილობრივი ჯიშია, რომელსაც იყენებენ მეცხოველეობის ფერმების დასაცავად. საქართველოში გავრცელდა აგრეთვე გერმანული ნაგაზი, ბოქსიორი, დოგი, დობერმან-პინჩერი, მცირე რაოდენობით — კოლი, ერდელტერიერი, სენბერნარი, ნიუფაუნდლენდი, როტვეილერი, რიზენშნაუცერი, შავი ტერიერი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძაღლები
კარაპირო

**კარაპირო** () — ხელოვნური ტბა ახალ ზელანდიაში, ჩრდილოეთის კუნძულზე, მდინარე უაიკატოზე. ქალაქ ჰამილტონიდან მდებარეობს 30 კილომეტრში. 
შეიქმნა 1947 წელს ჰიდროელექტროსადგურის აშენების შემდეგ. სიგრძე 11 კმ, სიგანე 900 მ. სარკის ფართობი 7,7 კმ². უდიდესი სიღრმე 30 მ. 

წყალსაცავზე ტარდება სპორტული ვარჯიშები. 1978 და 2010 წწ. აქ გაიმართა მსოფლიო ჩემპიონატი აკადემიურ ნიჩბოსნობაში. ადგილობრივ ენაზე ტბის სახელწოდება ნიშნავს *„ცუდი სუნის ქვებს“*.  

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ტბები
ესპანეთის სენატი

**ესპანეთის სენატი** () — ესპანეთის გენერალური კორტესების ზედა პალატა. შედგება 264 სენატორისაგან, რომელთაგან 208 ირჩევენ მაჟორიტარული სისტემით, ხოლო 56 ნიშნავს რეგიონული პარლამენტები. ყველა სენატორს ირჩევენ 4 წლის ვადით. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Senate web page

კატეგორია:ესპანეთის პოლიტიკა
კატეგორია:პარლამენტის ზედა პალატები ქვეყნების მიხედვით
უდინე

**უდინე** (; ფრიულ. Udin; სლოვენ. Videm; ; ) — ქალაქი და კომუნა ჩრდილო-აღმოსავლეთ იტალიაში, ფრიული-ვენეცია-ჯულიას რეგიონის შუაგულში, ადრიატიკის ზღვასა და ალპებს შორის, იტალია-სლოვენიის საზღვრიდან 40 კმ-ში. 2009 წელს მისი მოსახლეობა 99 439 ადამიანს შეადგენდა, ურბანული არეალის მოსახლეობა კი 175 000-ს. 

## ისტორია
უდინე ფრიულის ისტორიული დედაქალაქია. ეს არეალი ჯერ კიდევ ნეოლითის ხანიდან იყო დასახლებული, მოგვიანებით კი ილირიელებით დასახლდა. უნგრული ლეგენდის თანახმად, ჰუნების დიდმა ბელადმა ატილამ აქ ბორცვი ააშენა, რადგან როცა ის აკვილეიას ალყას არტყავდა, მას ზამთრისათვის ჯარის სადგომი სჭირდებოდა. მან თავის მებრძოლებს უბრძანა მუზარადებითა და ფარებით მიწა მოეზიდათ, რადგან რელიეფი თითქმის მთლიანად გაბრტყელებული იყო. მან აქ ქალაქი დააარსა და წრიული კოშკი ააშენა. 

დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, არეალის მნიშვნელობა გაიზარდა, რაც განპირობებული იყო აკვილეიისა და ჩივიდალე-დელ-ფრიულის დაკნინებით. უდინე პირველად 983 წელს იხსენიება, როდესაც იმპერატორმა ოტო II-მ აკვილეიის პატრიარქებს, რომლებიც იმ დროს რეგიონის მთავარი ფეოდალებიც იყვნენ, *უტინუმის* ციხესიმაგრე აჩუქა. 1223 წელს დაარსდა ბაზრობა და ქალაქი საბოლოოდ გახდა რეგიონის ეკონომიკისა და ვაჭრობის მთავარი არეალი, ამავე დროს საპატრიარქო ცენტრი. 

1420 წელს ქალაქი ვენეციის რესპუბლიკამ დაიპყრო. 1511 წელს მიმდინარეობდა ხანმოკლე სამოქალაქო ომი, რომელსაც შემდეგ მიწისძვრა და შავი ჭირი მოჰყვა. ვენეციელთა კონტროლის ქვეშ უდინე 1797 წლამდე დარჩა და წარმოადგენდა სახელმწიფოს მეორე უდიდეს ქალაქს. შემდეგ იყო ფრანგების მცირეხნიანი მმართველობა, რომლის შემდეგაც ის ავსტრიული მარიონეტული ლომბარდია-ვენეციის სამეფოს ნაწილი გახდა. 1866 წელს კი ახლადშექმნილ იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. 

მეორე მსოფლიო ომში, კაპორეტოსთან ბრძოლაში დაცემამდე, უდინე იტალიის მთავარსარდლობის ცენტრი გახდა და ზედმეტსახელად "Capitale della Guerra"-ს (ომის დედაქალაქი) უწოდებდნენ. ბრძოლის შემდეგ, 1918  წელს ის ავსტრიელებმა დაიკავეს რაც 1918 წლამდე, ვიტორიო-ვენეტოს ბრძოლამდე გაგრძელდა. ომის შემდეგ უდინე ხანმოკლე ისტორიის მქონე ფრიულის პროვინციის დედაქალაქი გახდა, რომელიც თანამედროვე გორიციის, პერდენონესა და უდინეს პროვინციებს მოიცავდა. 1943 წლის 8 სექტემბრის შემდეგ, როცა იტალიამ მეორე მსოფლიო ომში მოკავშირეთა წინაშე იარაღი დაყარა, ქალაქი გერმანული ადმინისტრაციის ხელში იყო, რაც 1945 წლის აპრილში შეწყდა.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  ესლინგენ-ამ-ნეკარი, გერმანია
*  ვიენი, საფრანგეთი
*  ნიტ-პორტ-ტოლბოტი, გაერთიენებული სამეფო
*  ნორჩეპინგი, შვედეთი
*  სხიდამი, შვედეთი
*  ფილახი, ავსტრია
*  ალბაკეტე, ესპანეთი
*  უინძორი, კანადა
*  რესისტენსია, არგენტინა
*  დილიჯანი, სომხეთი
*  მარიბორი, სლოვენია

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
* Udine homepage
* Udine portal 
* University of Udine
* Udine in 3D 
* The soccer song Fuarce Udin 
* Udine International School 
* http://www.udine20.it
* Friuli Innovazione Centre of research and technology transfer

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ჯონ სმიტი

**ჯონ უილიამ სმიტი** ( დ. 3 აპრილი, 1978, პიტერსბურგი, სამხრეთი აფრიკა) — სამხრეთ აფრიკელი მორაგბე, რომელიც ასპარეზობს უმეტესად ჰუკერის პოზიციაზე. ჯონ სმიტი არის სამხრეთ აფრიკის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების რიგით 50-ე მოქმედი კაპიტანი. სმიტის დებიუტი სპრინბოკში შედგა 2000 წელს, როდესაც სამხრეთ აფრიკა ხვდებოდა კანადის ეროვნული ნაკრებს. 2003 წლიდან 2007 წლამდე სპრინბოკში სმითმა სარეკორდო 46 მატჩი ჩაატარა ზედიზედ. 2009 წლის სექტემბრის მონაცემებით ჯონ სმიტი არის სამხრეთ აფრიკის მორაგებთა ეროვნული ნაკრების ერთ-ერთი ყველაზე წარმატებული კაპიტანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯონ სმიტი 
* ჯონ სმიტი  
* ჯონ სმიტი Twitter-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი მორაგბეები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ღმერთის სიმულატორი თამაშები

**ღმერთის სიმულატორი** — კომპიუტერული თამაშების ერთ ერთი ჟანრი. ამ თამაშში მოთამაშეს შესაძლებლობა ეძლევა, თავი ღმერთად იგრძნოს. უმეტესად ამ ჟანრის თამაშები ჰგავს სტრატეგიას.

## რამდენიმე თამაში ამ ჟანრში 
* „*Patapon*“
* „*Black & White*“
* „*Black & White 2*“
* „*Dungeon Keeper*“
* „*Dungeon Keeper 2*“
* „*Populous*“
* „*Spore*“
* „*Dwarf fortress*“
* „*From Dust*“
* „*Ghost Master*“

კატეგორია:კომპიუტერული თამაშების ჟანრები
კატეგორია:ვიდეო თამაშის ტერმინოლოგია
კატეგორია:ღმერთის სიმულატორი
ვერნ ტროიერი

**ვერნ ჯეი ტროიერი** ( დ. 1 იანვარი, 1969 — გ. 21 აპრილი, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია) — ამერიკელი მსახიობი. განსაკუთრებით ცნობილი გახდა ფილმ „ოსტინ პაუერსში“ შესრულებული მინი-მეს როლით. ტროიერი ცნობილია აგრეთვე როლით ფილმში: „ჰარი პოტერი და ფილოსოფიური ქვა“. ტროიერი ჯუჯა იყო (81 სმ). 

ვერნ ტროიერი დაიბადა მიჩიგანში, ქალაქ სტერჯისში, მამამისის — რუბენ ტროიერისა და დედამისის — სიუზენის ოჯახში. ჰყავს და-ძმა, შესაბამისად დებორა და დევონი. გაიზარდა მიჩიგანში. 1987 წელს დაამთავრა სკოლა. მისი კინოდებიუტი შედგა 1994 წელს ფილმში „ჩვილი ბავშვი გასეირნებაზე“, სადაც გვევლინება ბავშვის დუბლიორად. 1999 წლამდე ტროიერი ძირითადად მუშაობდა კასკადიორად. ასევე ეპიზოდურ როლებს ღებულობდა ფილმებში. პოპულარობა მოუტანა მინი-მეს როლმა ფილმში „ოსტინ პაუერსი: შპიონი რომელმაც შემაცდინა“.

2004 წლის 22 თებერვალს ვერნ ტროიერმა იქორწინა ჟენევიევ გალენზე, თუმცა მათი ქორწინებაში ყოფნა ანულირებული იყო მეორე დღესვე. 
ცხოვრობდა კალიფორნიაში, ჰოლივუდში. ვერნ ტროიერი 2018 წლის 21 აპრილს ალკოჰოლის ინტოქსიკაციით გარდაიცვალა. 

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* ვერნ ტროიერი
* ვერნ ტროიერი 
* ინტერვიუ ვერნ ტროიერთან  — Movieset.com 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1969 
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
From Dust

**From Dust** — კომპიუტერული თამაში ღმერთის სიმულატორის ჟანრში, რომელიც გამოუშვა Ubisoft-მა. ასევე მის შექმნაში მონაწილეობდა ერიკ შაი (Eric Chahi). თამაშს თავდაპირველად ერქვა Project Dust.

კატეგორია:პერსონალური კომპიუტერული თამაშები
კატეგორია:Sandbox თამაშები
კატანძარო

**კატანძარო** ()  — ქალაქი იტალიაში, კალაბრიის რეგიონის დედაქალაქი. მისი მოსახლეობა 2010 წლის მონაცემენით 93 124 ადამიანს შეადგენს. 

კატანძარო ურბანული ცენტრია, ინტენსიური საქმიანობით. მოიცავს რამდენიმე სანაპირო ქალაქს, მათ შორის მარია-სელია-სოვერატოს და რამდენიმე მუნიციპალიეტეს. ურბანული არეალის მოსახლეობა 156 196 ადამიანს შეადგენს. ბოლო წლებში კატანძარო თავის გარშემო აყალიბებს  კალაბრიის რეგიონის უდიდეს მეტროპოლიურ არეალს, რომელიც ქალაქ ლამეცია-ტერმესთან ერთად მოიცავს 10 მუნიციპალიეტეს. ეს იქნება ინტეგრირებული არეალი, რომელიც გაიშლება იონიის ზღის სანაპიროზე და თავს მოუყრის 200 000-ზე მეტ მოსახლეს. 

ზაფხულის თვეების განმავლობაში, იონიის ზღვის სანაპირო ზოლი კატანძაროდან სოვერატომდე მნიშვნელოვანი ტურისტული ატრაქციაა, განსაკუთრებით ახალგაზრდებითვის.

ხშირად კატანძაროს სამი V-ს ქალაქს უწოდებენ, რაც მის სამ განსხვავებულ მახასიათებელს უკავშირდება: სახელი ეწოდა მისი მფარველის, წმინდა ვიტალიანოსგან, ხავერდი (**v**elvet), როგორც მნიშვნელოვანი აბრეშუმის ცენტრი ჯერ კიდევ ბიზანტიური ხანიდან და ქარი (vento), რომელსაც მუდმივად წარმოქმნის იონიის ზღვიდან მქროლავი ძლიერი ბრიზები. 

კატანძაროს აბრეშუმის ინდუსტრია "VVV" სიმბოლოთი იყო ცნობილი როგორც ადგილობრივ, ისე გარე ბაზარზე და ასოცირდებოდა აბრეშუმის, ხავერდისა და ფარჩის დახვეწილ პროდუქციას. 

## გეოგრაფია
კატანძარო გადაჰყურებს იონიის ზღვის სკვილასეს ყურეს, სადაც, ზოგიერთი სწავლულის თანახმად, ფაეკოს სამეფოს ნავსადგური მდებარეობდა. მის სიახლოვეს გამოეყოფა იონიის ზღვა ტირენიის ზღვას. კატანძაროს ყელი ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზეა გადაჭიმული. ისტორიული ცენტრი ზღვის დონიდან 300 მეტრზეა განლაგებული.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*Official website 
*Accademia di Belle Arti - Catanzaro
*Calabria's History, Culture, Language and Genealogy

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ბარის პროვინცია

**ბარის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ბარი.

პროვინციის ფართობი 5 138 კმ²-ია, მოსახლეობა 1 594 109 ადამიანი (2005). მოიცავს 48 კომუნას. მაგრამ, 2009 წელს შეიქმნა ახალი, ბარლეტა-ანდრია-ტრანის პროვინცია, რომელშიც ბარის შვიდი კომუნა შევიდა საერთო მოსახლეობით 346 025. შედეგად, ბარის პროვინციაში მხოლოდ 41 კომუნა და 1 248 084 მოსახლე დარჩა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ბარლეტა-ანდრია-ტრანის პროვინცია

**ბარლეტა-ანდრია-ტრანი** — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. შეიქმნა 2009 წლის ივნისში, 2010 წლის 21 მაისს კი მისი სამთავრობო ცენტრი გახდა ქალაქი ანდრია. შედგება 10 კომუნისგან, რომლებიც მანამდე ბარისა და ფოჯის პროვინციების შემადგენლობაში შედიოდა. სახელი მიიღო იმ სამი ქალაქისგან, რომლებიც პროვინციის ადმინისტრაციულ ფუნქციების ითავსებენ. იმ ათივე კომუნის მოსახლეობა, რომლებიც დღეს პროვინციას ქმნიან, 2001 წელს 383 018 ადამიანს შეადგენდა.

## გალერეა

Image:Castel del Monte - Andria.jpg|კასტელ-დელ-მონტე
Image:Portale Sant'Agostino Andria.JPG|*სანტ-აგოსტინო*, ანდრია
Image:Porta santandrea andria.jpg|*პორტა-სანტ-ანდრია*, ანდრია
Image:Barletta Castello SE 2008 Ott21.jpeg|ბარლეტას ციხესიმაგრე
Image:Colosso di Barletta.jpg|ბარლეტას კოლოსი
Image:Barletta cattedrale apr06 03.jpg|ბარლეტას კათედრალი
Image:Trani Cathedral BW 2016-10-14 15-44-23.jpg|ტრანის კათედრალი
Image:Facciata castello svevo Trani.jpg|ტრანის ციხესიმაგრე
Image:Tempio italico canosa.png|სან-ლეუჩიოს ბაზილიკის ნარჩენები კანოსა-დი-პულიაში

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* www.trani.biz Trani city web site
* www.barlettaweb.com Barletta city web site 
* www.andriaweb.com Andria city web site 
* www.bisceglieweb.com Bisceglie city web site 
* Canosa city web site

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ბრინდიზის პროვინცია

**ბრინდიზის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ბრინდიზი, რომელიც გარშემორტყმულია ვენეხებისა და არტიშოკის მინდვრებით და წარმოადგენს სამხრეთ იტალიის ერთ-ერთ მთავარ ნავსადგურს. 

პროვინციის ფართობი 1 839 კმ²-ია, მოსახლეობა 402 093 ადამიანი (2001 წ.). შედგება 20 კომუნისგან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official website
* it Altosalento Riviera dei Trulli

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ფოჯის პროვინცია

**ფოჯა** () — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. 

ეს პროვინცია ასევე ცნობილია როგორც ***კაპიტანტა***, რეადგან შუა საუკუნეებში ის კატეპანების მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა, როგორც იტალიის კატეპანატის ნაწილი.

## გეოგრაფია 
ფოჯის პროვინცია ორ ნაწილად შეიძლება დაიყოს: ერთი, რომლის ცენტრშიც მდებარეობს დედაქალაქი ფოჯა, ეძახიან *ტავოლიერეს* და მეორე, რომელიც წარმოადგენს დეზს ჩექმის ფორმის იტალიის კონტურზე, უწოდებენ კარგანოს. 

## მოსახლეობა 
პროვინციის ფართობი 7 190 კმ²-ია, მოსახლეობა 645 236 (2005). ამჟამად ის შედგება 61 კომუნისგან, მაგრამ 2009 წლამდე მათი რიცხვი 64 იყო, სანამ 3 კომუნა ახლადშექმნილი ბარლეტა-ანდრია-ტრანის შემადგენლობაში გადავიდოდა. მოსახლეობა კი 686 856 ადამიანს შეადგენდა.

## ეკონომიკა 
მიუხედავად იმისა, რომ დღეს მისი მნიშვნელობა უწინდელთან შედარებით შემცირებულია, აგრარული სექტორი კვლავ რჩება ფოჯის ეკონომიკის მთავარ ბურჯად, იმდენად, რამდენადაც ამ არეალს ზედმეტსახელად „იტალიის ბეღელს“ უწოდებენ. რამდენიმე მცირე წარმოება ძირითადად კვების მრეწველობაზეა ორიენტირებული. 

კანგაცლილი პომიდვრის უდიოდესი ნაწილი ევროპაში ფოჯიდან შედის. ყოველწლიურად იწარმოება 2 მლნ ტონა პომიდორი, მაგრამ გლეხები მხოლოდ რვა ცენტს იღებენ კილოგრამში. იმისათვის რომ გადარჩნენ თავისუფალი საბაზრო ეკონომიკის პირობებში, ბევრი მეპომიდვრე ფერმერი სამუშაო ძალად არალეგალ იმიგრანტებს იყენებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Foggia News and Television
* Official website
* Foggia portal 
* Foggia news 
* Centro Studi Naturalistici

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ლეჩეს პროვინცია

**ლეჩეს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ლეჩე. მთლიანად მოქცეულია სალენტინის ნახევარკუნძულზე და წარმოადგენს მეორე ყველაზე ხალხმრავალ პროვინციას აპულიაში და ოცდამეერთეს იტალიაში.

პროვინციის ფართობი 2 759 კმ²-ია, მოსახლეობა 813 556 (12-31-2009). შედგება 97 კომუნისაგან. წარმოადგენს „ქუსლის წვერს“ ჩექმის ფორმის იტალიის კონტურში.

## გალერეა 

Image:Torre Sant'Andrea (Lecce).jpg|ტორე-სანტ-ანდრეა
Image:Santa croce.jpg|სანტა ცროჩეს ბაზილიკა, ლეჩე
Image:Square in Lecce.jpg|პიაცა-დუომო, ლეჩე
Image:Acaya castle.jpg|აკაიას ციხესიმაგრე
File:Puglia Otranto1 tango7174.jpg|ოტრანტოს სანაპირო
Image:Otranto dal bastione dei Pelasgi.jpg|ოტრანტოს სანაპირო
Image:Otranto BW 2016-10-18 16-31-00.jpg|ოტრანტოს კათედრალი
Image:Torre Sant'Emiliano (Otranto, LE).JPG|ტორე-სანტ-ემილიანო
Image:Torre dell'Orso.jpg|ტორე-დელ-ორზოს პლაჟი
Image:Torre dell'Orso (LE).JPG|XVI საუკუნის კოშკი ტორე-დელ-ორზოში
Image:Roca Vecchia.jpg|XVI საუკუნის კოშკი როკა-ვეკიაში
Image:Nardò Colonna.JPG|სალანდრას მოედანი ნარდოში 
File:Puglia Gallipoli1 tango7174.jpg|კალიპოლის ნავსადგური
Image:Gallipoli0001.jpg|კალიპოლის პლაჟი
Image:Ugento cattedrale.JPG|უჯენტოს კათედრალი

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ტარანტოს პროვინცია

**ტარანტოს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, აპულიის რეგიონში. დედაქალაქია ტარანტო.

პროვინციის ფართობი 2 437 კმ²-ია, მოსახლეობა 580 588 ადამიანი (2005). შედგება 29 კომუნისგან. 1951 წლამდე ტარანტოს იონიის პროვინცია ეწოდებოდა.

პროვინციაში მრავლადაა ძველი ბერძნული კულტურის ნაშთი, შექმნილია ტარანტოს ეროვნული არქეოლოგიური მუზეუმი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*ტურიზმი ტარანტოს პროვინციაში 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
მატერის პროვინცია

**მატერა** () — პროვინცია იტალიაში, ბაზილიკატის რეგიონში. დედაქალაქია მატერა. 

პროვინციის ფართობი 3 447 კმ²-ია, მოსახლეობა 203 837 ადამიანი (2008). შედგება 31 კომუნისგან. მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ მთავარი კომუნებია:

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*Provincia di Matera homepage (in Italian)
*Documentary Film about the Sassi di Matera, Roba Forestiera, 44 min., 2004
*Sassi di Matera PHOTO TOUR 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
პოტენცის პროვინცია

მინი|290პქ|პროვინციის რუკა
**პოტენცა** () — პროვინცია იტალიაში, ბაზილიკატის რეგიონში. დედაქალაქია პოტენცა.

## გეოგრაფია 
პროვინციის ფართობი 6 545 კმ²-ია, მოსახლეობა 387 107 ადამიანი (2008). შედგება 100 კომუნისგან.

## ისტორია 
ძვ. წ. 272 წელს პროვინციის ტერიტორია ბერძენთა არმიამ დაიპყრო. ახალმა მმართველებმა ბაზილიკატას სახელი შეუცვალეს და ლუკანია უწოდეს. მოგვიანებით, XI საუკუნეში ეს არეალი აპულიის საჰერცოგოს შემადგენლობაში შევიდა, რომელსაც იმ დროისათვის ნორმანი ფრანგები მართავდნენ, XIII საუკუნიდან კი ის ნეაპოლის სამეფოს ნაწილი გახდა, რელაურად კი პოტენცას ადგილობრივი მხედართმთავრები მართავდნენ. 1861 წელს პროვინცია შეუერთდა დანარჩენ იტალიას და ახლადშემქნილი იტალიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა.

რეგიონის თავზე გადაიარა ურიცხვმა მიწისძვრამ და იგი დღემდე რჩება სეისმურად აქტიურ ზონად. ქალაქი პოტენცა, რომელიც იტალიის პროვინციულ დედაქალაქებს შორის ზღვის დონიდან ყველაზე მაღლა მდებარეობს, გაშენებულია ორ ხეობას შორის. იგი თითქმის ხელახლა აშემდა ბაზილიკატის 1857 წლის მიწისძვრის შემდეგ. მიძისძვრამ და მეორე მსოფლიო ომის სისასტიკემ საშინლად დააზიანა ქალაქი და მისი ისტორიული ნაგებობები. გამომდინარე აქედან, ქალაქის ძირითად შთამბეჭდაობას წარმოადგენს ბეტონის თანამედროვე შენობები. ერთ-ერთი თვალწარმტაცი ეკლესია, რომელიც გადარჩა არის სან-ფრანსისკოს ეკლესია პიაცა-პაგანოს გვერდით. ეკლესიის საგანძურს შორისაა ბიზანტიური ხატი მადონა-დელ-ტერემოტო. ქალაქის სხვა საინტერესო ადგილია პროვინციული არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელშიც გამოფენილია რომაული ეპოქის ბაზილიკატის მრავალი არტეფაქტი.

## კომუნები 
პოტენცის პროვინცია 100 კომუნისგან შედგება. მათ შორის უმსხვილესებია:

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ბენგალური კატა

**ბენგალური კატა**, **ჯუჯა კატა**, ან **შორეული აღმოსავლეთის კატა** () — კატისებრთა ოჯახის წარმომადგენელი მცირე კატების ქვეოჯახიდან. ბენგალური კატები ბინადრობენ სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიაში. მათი სხეულის ზომა უტოლდება შინაური კატის ზომებს. გააჩნია სხეულის სხვადასხვანაირი ფერის შეფერილობა.

## გარეგნობა 
ბენგალური კატების გარეგნობა სახეობის შიგნით ძლიერ განსხვავებულია. პრიმორიეში ისინი სულ სხვანაირად გამოიყურებიან, ხოლო ინდონეზიის კუნძულებზე სხვანაირად. სამხრეთში, მათი ბეწვის ძირითადი ფერი უფრო ყვითელია, როგორც ჯიქს აქვს, ხოლო ჩრდილოეთში დომინირებს მონაცრისფრო-ყავისფერი. ბეწვი დაფარულია შავი ლაქებით, რომელიც თავზე შავი ზოლებითაა წარმოდგენილი. ჩრდილოეთის წარმომადგენლების ლაქებს სამხრეთულისაგან განსხვავებით წრიული ფორმა აქვს. ბენგალური კატების ზომები მერყეობს 65 სანტიმეტრიდან (კუნძული იავა) - 1 მეტრამდე (პრიმორიე), კუდის ჩათვლით, რომლის სიგრძე 20-40 სანტიმეტრია.

## გავრცელება 
ბენგალური კატები ყოველთვის ცხოვრობენ წყალთან ახლოს. ისინი ისევე კარგად ეგუებიან როგორც ტროპიკულ ტყეებს, ისე წიწვოვან ტყეებს, სავანებსა და მთებს. ბენგალური კატები გაურბიან ადამიანებთან ურთიერთობას და მხოლოდ იშვიათად იკვეთება მათი გზები.
მათი გავრცელების არეალია ამურისპირეთი, კორეა, ჩინეთი, ინდოეთი, პაკისტანი, ინდონეზია და ფილიპინები.

კატეგორია:აღმოსავლური კატები
კატეგორია:იაპონიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ბანგლადეშის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ბჰუტანის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:პაკისტანის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები
არინ-ბერდი

მინი|არინ-ბერდზე შემორჩენილი ციხე-სიმაგრის ნანგრევები
**არინ-ბერდი** () — ბორცვი ქალაქ ერევნის მახლობლდ, რომელზედაც ურარტუს მეფე არგიშთი I-მა დაახლოებით ძვ. წ. 782 წელს ააგო ციხესიმაგრე. 
არინ-ბერდზე აღმოჩენილ ლურსმულ წარწერებში ციხე ერებუნის სახელწოდებით მოიხსენიება. ბორცვზე გამოვლინებულია უძველესი დასახლება ერებუნი. 

პირველად ბორცვმა ყურადღება მიიქცია 1894 წელს. 1950 წლიდან კ. ოჰანესიანის ხელმძღვანელობით ტარდებოდა არქეოლოგიური გათხრები, სადაც აღმოჩნდა სასახლისა და სატაძრო კომპლექსები, რომელთა კედლები მოხატულია. აღმოჩენილია აგრეთვე სამეურნეო ნაგებობანი, წარწერები. ციხესიმაგრე ურარტელების საყრდენი პუნქტი იყო სამხრეთ ამიერკავკასიაში. ძვ. წ. VIII საუკუნის მიწურულს არინ-ბერდმა დაკარგა ადრინდელი მნიშვნელობა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ერებუნი 

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
* Оганесян К. Л., Раскопки урартского города Эребуни, "Советская археология", № 3, 1960.

კატეგორია:ურარტუ
კატეგორია:სომხეთის არქეოლოგიური ძეგლები
არისტაკეს ლასტივერტცი

**არისტაკეს ლასტივერტცი** (***არისტაკეს ლასტივერტელი***; ; 1002 &ndash; 1080) — სომეხი ისტორიკოსი. ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა XI საუკუნეში. არაერთი შრომის ავტორი. 1072-1087 წწ. არისტაკეს ლასტივერტცმა დაწერა „სომხეთის ისტორია“, სადაც მოთხრობილია 1000-1071 წლების ამბები, კერძოდ, აღწერილია ბიზანტიისა და თურქ-სელჩუკთა ექსპანსია სომხეთში, თონდრაკელთა სოციალური მოძრაობა. ნაშრომში დიდი ადგილი უკავია ბიზანტიას, რომლის შესახებ ლასტივერტცს ფართო ცნობები მოეპოვებოდა. ნაშრომი შედგება 25 თავისაგან და უნიკალური კოლოფონისაგან. ლასტივერტცის ცხოვრების შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. როგორც ვარდაპეტი კარგად ერკვეოდა ქრისტიანულ თეოლოგიაში და ფლობდა ბერძნულ ენას.  

საყურადღებო ცნობები დაგვიტოვა საქართველოს შესახებ, სადაც მოიხსენიება ტაო-კლარჯეთი და დავით I კურაპალატი, ბაგრატ III, გიორგი I და ბაგრატ IV.

## თხზულებები
* ისტორია, ე. ცაგარეიშვილის გამოცემა, თბ., 1974;
* Повествование..., пер. с древнеарм., М., 1968 (библ.).

## რესურსები ინტერნეტში
* არისტაკეს ლასტივერტცი 

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები 
კატეგორია:დაბადებული 1002 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1087
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
კატანძაროს პროვინცია

**კატანძაროს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. როგორც პროვინციის, ისე რეგიონის დედაქალაქია კატანძარო.

## დემოგრაფია 
პროვინცია შედგება 80 კომუნისგან, მაგრამ ცხრილში მოცემულია ის კომუნები, რომელთა მოსახლეობაც 5 000 ადამიანს აღემატება:

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
კოზენცის პროვინცია

**კოზენცის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. დედაქალაქია კოზენცა.

პროვინციის ფართობი 6 650 კმ²-ია, მოსახლეობა 733 797 (2001) და ამ მხრივ უდიდესია კალაბრიის რეგიონში. შედგება 155 კომუნისგან.

## უმცირესობები 
პრპვინციაში სახლობს ოქსიტანურ ენაზე მოლაპარაკე საზოგადოება, რომელიც თავს იყრის გუარდია-პიემონტეზეს კომუნაში. იგი დააარსეს ვალდენსებმა, რომლებიც აქ XIII-XIV საუკუნეებში რელიგიურ დევნას გამოექცნენ. ასევე არსებობს არბერეშების მნიშვნელოვანი საზოგადოება, რომლებიც იტალიაში XV-XVI საუკუნეებში დასახლდნენ.

## უდიდესი კომუნები 
მინი|მარცხნივ|250პქ|პროვინციის რუკა
მოცემულია პროვინციის უდიდესი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
კროტონეს პროვინცია

**კროტონეს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. შეიქმნა 1996 წელს კატანძაროს პროვინციისგან გამოყოფის შედეგად. დედაქალაქია კროტონე.

პროვინციის ფართობი 1 717 კმ²-ია, მოსახლეობა 172 970 (2005). შედგება 27 კომუნისგან.

## უდიდესი კომუნები 
ცხრილში მოცემულია კროტონეს პროვინციის უდიდესი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (2005).

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ოფიციალური საიტი
* Calabria's History, Culture, Language and Genealogy

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
რეჯო-კალაბრიის პროვინცია

**რეჯო-კალაბრიის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. დედაქალაქია რეჯო-დი-კალაბრია.

2005 წლის მონაცემებით, მისი ფართობია 3 183 კმ², მოსახლეობა 565 866. შედგება 97 კომუნისგან.

## ეკონომიკა 
რეგიონი ცნობილია ბერგამოტის წარმოებით, რომელიც ძირითადად გავრცელებულია იონიის ზღვის სანაპირო ზოლზე ისეთი განფენილობით, რომ ეს მცენარე მთელი რეგიონის სიმბოლოა. ბერგამოტის უდიდესი ნაწილი მოდის მიწის ვიწრო ყელზე, სადაც მისთვის ხელსაყრელი ტემპერატურაა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ოფიციალური საიტი
* Province of Reggio Calabria  (multilanguage)
* Tourist Web Official Site of Reggio Calabria

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
პეზარო

**პეზარო** () — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, მარკეს რეგიონში, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, პეზარო და ურბინოს პროვინციის დედაქალაქი. 2007 წლის აღწერის მიხედვით, მისი მოსახლეობა 92 206 ადამიანს შეადგენს. 

ადგილობრივი ეკონომიკის მთავარი დასაყრდენია მეთევზეობა, ავეჯის წარმოება და ტურიზმი. 

## ისტორია
ქალაქი ძვ. წ. 184 წელს რომაელებმა დააარსეს როგორც კოლონია პიტენების ტერიტორიაზე და მას *პისარუმი* უწოდეს. პიტენები ეს იყო ხალხი, რომელიც ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე ცხოვრობდა რკინის ხანაში. ნოვილარასთან აღმოჩენილია უფრო გვიანდელი ტომების დასახლებებიც. ძვ. წ. IV საუკუნეში პიტენებს თავს დაესხნენ გალიელი სენონები, უფრო ადრე, ვიდრე ეტრუსკები და როდესაც ამ ტერიტორიას რომაელები მისწვდნენ, აქ მრავალეთნიკური მოსახლეობა ცხოვრობდა. ვინაიდან გალთა უმცირესობა აქ ჯერ კიდევ კიდევ განსხვავებული იყო, რომაელებმა ისინი განდევნეს. 

რომალეთა მმართველობის ქვეშ, პეზარო, რომელიც ფლამანიის გზის (Via Flaminia) კვანძს წარმოადგენდა, ვაჭრობისა და ხელოსნობის მნიშვნელოვანი ცენტრი გახდა. დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შემდეგ, პეზარო ოსტგუთებმა დაიკავეს, 539 წელს კი ვიტიგესებმა დაანგრიეს გოთური ომების მიმდიარეობისას. ბიზანტიური დაპყრობიდან ხუთი წლის შემდეგ ქალაქი ნაჩქარევად აღადგინეს და აქციეს ე. წ. პენტაპოლისად, რავენის ეგზარქატის ნაწილად. ლომბარდიული და ფრანკული დაპყრობების შემდეგ, პეზარო პაპის ოლქის შემადგენელი ნაწილი გახდა. 

რენესანსის პერიოდში, ქალაქს მართავდა მალატესტების (1285–1445), სფორცების (1445–1512) და დელა-როვერების (1513–1631) ოჯახები. მომდევნო ოჯახის მმართველობისას, რომელმაც პეზარო თავის საგრაფოს დედაქალაქად გამოაცხადა, დადგა მისი აყვავების ხანა — აშენდა მრავალი საზოგადოებრივი და კერძო სასახლე, აღიმართა კედლების ახალი შრეები. 

1860 წლის 11 სექტემბერს, ქალაქი პიემონტელთა ძალებმა აიღეს, შემდეგში კი მისი ანექსია იტალიის სამეფომ მოახდინა.
მინი|მარცხნივ|250პქ|პიაცა-დელ-პოპოლო

## დაძმობილებული ქალაქები
## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*Official Site 
*Encyclopedia Britannica 1911

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ვიბო-ვალენტიის პროვინცია

**ვიბო-ვალენტიის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. შეიქმნა 1992 წლის კანონის საფუძველზე, რომელიც ძალაში 1996 წლის 1 იანვარს შევიდა და გამოეყო კატანძაროს პროვინციას. დედაქალაქია ვიბო-ვალენტია.

პროვინციის ფართობი 1 139 კმ²-ია (კალაბრიის რეგიონის ფართობის 7,6%), მოსახლეობა 168 894 (2005) და ამ მხრივ უდიდესია კალაბრიის რეგიონში. შედგება 50 კომუნისგან.

## უდიდესი კომუნები 
მოცემულია პროვინციის ის კომუნები, რომელთა მოსახლეობაც 5 000 ადამიანს აჭარბებბს:

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ჯელა

**ჯელა** () — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, კუნძულ სიცილიის სამხრეთით, მდინარე ჯელას შესართავთან. ქალაქ კალტანისეტიდან მდებარეობს 84 კილომეტრში. წარმოადგენს ხმელთაშუა ზღვის საპორტო ქალაქს.  
2009 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 77,611 ათ. ადამიანი. 

დაარსდა კრეტელი და როდოსელი კოლონისტების მიერ დაახლოებით ძვ. წ. 688 წელს. ქალაქს სახელი ეწოდა მდინარე ჯელას მიხედვით. ბერძნები სამხრეთით მრავალ კოლონიას ფლობდნენ, რომლებმაც დიდი გავლენა მოახდინეს აქაურ მხარეებზე. მოგვიანებით ქალაქი განვითარდა, დაარსდა აგრიჯენტოს კოლონია. ქალაქის ზრდას მოყვა ეკონომიკური და სოციალური გართულებები და პლებეების გადასახლება უახლოეს მაკტორიონში. 
ჯელამ განსაკუთრებულ აპოგეას მიაღწია ტირანის ჰიპოკრატის (ძვ. წ. 498-491) მმართველობის დროს, რომლის ძალაუფლება ვრცელდებოდა კუნძულის დიდ ნაწილში, ხოლო მისმა მემკვიდრემ ჯელონმა მოახდინა სირაკუზას დაპყრობა. ძვ. წ. 405 წელს ქალაქი დაარბიეს კართაგენელებმა, ხოლო დიონისე I-ის განკარგულებით მოსახლეობა სირაკუზაში ჩაასახლეს. დაახლოებით 337 წელს მოსახლეობა დაბრუნდა მშობლიურ ჯელაში და დაიწყო ქალაქის ხელახალი აღორძინება. ძვ. წ. დაახლოებით 305 წელს ქალაქი მოექცა აგათოკლეს ძალაუფლების ქვეშ.

შემორჩენილია არქიტექტურული ნაგებობანი. ეკონომიკას საფუძვლად უდევს სოფლის მეურნეობა. განვითარებულია თევზის მრეწველობა. 1950-იან წწ. მიმდებარე ტერიტორიებზე აღმოაჩინეს ნავთობის საბადო.

## იხილეთ აგრეთვე
* იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## დაძმობილებული ქალაქები
* ელევსინი –  
* ვიტინგენი – 

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქი ჯელა ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* ქალაქი ჯელა   
*  Piccolo, Salvatore. *Gela.* Ancient History Encyclopedia. December 20, 2017.

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:კალტანისეტას პროვინციის კომუნები
კატეგორია:ბერძნული ქალაქ-სახელმწიფოები
ვალი-დი-კომაკიო

**ვალი-დი-კომაკიო** () — მარილიანი ლაგუნების ჯგუფი იტალიაში. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის სანაპიროსთან, ჩრდილოეთ იტალიაში. ზედაპირის ფართობი 115 კმ², უდიდესი სიღრმე 1,5 მ. წარმოადგენს ოთხი ძირითადი აუზისგან შემდგარ წყალ-ჭაობური ტიპის ლაგუნების კომპლექსს. მათი წარმოქმნა დაკავშირებულია ნიადაგის ჩაწოლასთან და ახლოს მდებარე ადრიატიკის ზღვის სანაპიროს დატბორვასთან. პირველ ეტაპზე ქვაბული აივსო მტკნარი წყლით, XVI საუკუნეში კი ქვაბული თანდათანობით შეივსო ზღვის წყლით, რამაც წყალსატევის წყალი მარილიანად აქცია. ზედაპირის ფართობი რყევადია. მელიორაციული სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, ერთი პერიოდი სარკის ფართობი მკვეთრად იყო შემცირებული.

ვალი-დი-კომაკიოს სანაპიროებთან იზრდება მუხა, ფიჭვი, წიფელი, ლელქაში და იალღუნი. მრავლადაა ფიჭვის ტყე.  მრავალფეროვანია აქაური ფაუნა. ორნითოფაუნა 300-მდე სახეობას ითვლის. აღსანიშნავია ფლამინგო, ყანჩა და სხვ. გვხვდება ალკუნიც.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* ვალი-დი-კომაკიო 
* ვალი-დი-კომაკიო  

კატეგორია:იტალიის ტბები
აველინოს პროვინცია

**აველინოს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. ეს არეალი გამოირჩევა ბევრი პატარა ქალაქითა და სოფლით, რომლებიც პროვინციის გასწვრივაა მიმოფანტული, მაგრამ მხოლოდ ორი მათგანის მოსახლეობა აღემატება 20 000 ადამიანს, ერთი მათგანია დედაქალაქი აველინო და მეორე არიანო-ირპინო.

## გეოგრაფია 
პროვინციის ფართობი 2 792 კმ²-ია, მოსახლეობა 429 178 (2001) და ამ მხრივ უდიდესია კალაბრიის რეგიონში. შედგება 119 კომუნისგან.

## ისტორია 
ძველად, ნეაპოლის სამეფოს დროს, პროვინციის ტერიტორია უხეშად შეესაბამებოდა *ულტრას პრინსიპატს* (Principato Ultra), ნაწილი კი *სიტრას პრინსიპატს* (Capitanata ან Principato Citra). პროვინციას შიდა მდებარეობა გააჩნია, არ აქვს გასასვლელი ზღვაზე. არეალის ძველი სახელი იყო *ჰირპინია* (Hirpinia), რაც მომდინარეობდა ოსკური სიტყვა „ჰირპუსგან“ (hirpus), ნიშნავს მგელს. ეს ცხოველი დღემდე ფართოდ რჩება ამ ტერიტორიაზე გავრცელებული. პროვინციის გარემო დიდ მნიშვნელობას ატარებს, შექმნილია რამდენიმე რეგიონული პარკი.

## ტურიზმი 
მთავარი ტურისტული ღერსშესანიშნაობებია მონტევერჯინესა და სან-ჯერარდო-ა-მაიელის ნაკრძალები, ლეჩენოს სათხილამურო კურორტი, აველისა და მირაბელა-ეკლანოს არქეოლოგიური ძეგლები, ლანჩელოტის ციხესიმაგრე, შუა საუკუნეების სოფელი ჯეზუალდო, აბელინუმის ძველრომაული ნანგრევები, პრატის ადრექრისტიანული ბაზილიკა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* **Lupi Emigranti**    

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ბენევენტოს პროვინცია

**ბენევენტოს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია ბენევენტო.

პროვინციის ფართობი 2 071 კმ²-ია, მოსახლეობა 289 455 (2005). შედგება 78 კომუნისგან.

ბენევეტოს პროვინცია მეთხვევა XI საუკუნის შუა და ბოლო წლებში არსებულ ბენევეტოს საჰერცოგოს.

## კომუნები 
ცხრილში მოცემულია პროვინციის უდიდესი კომუნები:

## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ოფიციალური საიტი

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ნეაპოლის პროვინცია

**ნეაპოლის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია ნეაპოლი. შედგება 92 კომუნისაგან.

## დემოგრაფია
ნეაპოლის პროვინცია ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულია იტალიაში. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით, იტალიის ექვსი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კომუნა სწორედ ნეაპოლში მდებარეობს, ზოგადად კი 11 პირველი თხუთმეტეულიდან. ფართობი 1 171,13 კმ²-ს შეადგენს, მთლიანი მოსახლეობა კი 3 092 859 ადამიანს (2005). 

## ტურიზმი
არეალი განსაკუთრებით ხელსაყრელია ტურიზმისთვის. აქ მოგზაურობენ როგორც თვად იტალიელები, ასევე უცხოელები. ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს შორისაა ახ. წ. 79 წელს ვულკან ვეზუვის ამოფრქვევის შედეგად განადგურებული რომაული ქალაქის, პომპეის ნანგრევები.

ასევე ცნობილი დესტინაციებია ნეაპოლის ყურეში მდებარე კუნძულები: ისკია, პროჩიდა, კაპრი. ლაპრიზე მდებარეობს ცნობილი ლურჯი მღვიმე, რომლის შიგნითაც ზღვის წყალი თითქოს ქვეშიდან ანათებს.

სორენტინის ნახევარკუნძული უკვე საკმაო ხანია რაც პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა და ცნობილია სასმელ ლიმონჩელოთი და ზღვის საუცხოო კლიფებით. მდიდარია ვილებით, ციხესიმაგრეებით, სადარაჯო კოშკებით, ეკლესიებით და ქალაქ ვიკო-ეკუენსეს უძველესი ფერმებით.

## სპორტი
პროვინციაში ყველაზე პოპულარული სპორტი ფეხბურთია. ეს არეალი ერთ-ერთი პირველი იყო სამხრეთ იტალიაში, რომელმაც სპორტის მიყოლა დაიწყო, როდესაც მისი სხვადასხვა სახეობა 1900-იან წლებში ინგლისელმა მეზღვაურებმა შემოიტანეს. ყველაზე წარმატებული საფეხბურთო კლუბია ნაპოლი, რომელმაც ორჯერ მოიგი სერია ა და ერთხელ უეფა-ს თასი, როდესაც მის შემადგენლობაში დიეგო მარადონა თამაშობდა.

დღეისათვის პროვინციაში ფუნქციონირებს ხუთი საფეხბურთო კლუბი, რომლები იტალიის ჩემპიონატის სხვადასხვა ლიგებში ასპარეზობენ. მათ შორის, ნაპოლი — სერია ა-ში, იუვე-სტაბია და სორენტო — მეორე დივიზიონში.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
კაზერტის პროვინცია

**კაზერტის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია კაზერტა, რომლის სიახლოვესაც მდებარეობს ყოფილი სამეფო სასახლე კაზერტა.

პროვინციის ფართობი 2 639 კმ²-ია, მოსახლეობა 879 342 (2005). შედგება 104 კომუნისგან.

ომის გამო, რომ პროვინციაში დიდი იყო ფაშისტური რეჟიმის მოწინააღმდეგეთა რიცხვი, ბენიტო მუსოლინიმ იგი დაშალა და კომუნები მოსაზღვრე რომის, ნეაპოლის, ბენევეტოსა და კამპობასოს, ასევე ახლადშექმნილ ფროზინონეს პროვინციებს მიუერთა.

1945 წელს პროვინცია ხელახლა შეიქმნა ამჟამინდელი სახელით, მაგრამ მის შემადგენლობაში აღარ შევიდა ის კომუნები, რომლებიც დღეს ლაციოს რეგიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს.

პროვინცია ნახსენებია სატელევიზიო სერიალ „სოპრანოს კლანში“, როგორც პერსონაჟ დოქტორ ჯენიფერ მელფის სამშობლო.

## კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის უდიდესი კომუნები:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Official Blog & Citizen Journalism of Provica di Caserta 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
სალერნოს პროვინცია

**სალერნოს პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, კამპანიის რეგიონში. დედაქალაქია სალერნო. შედგება 158 კომუნისგან.

## გეოგრაფია 
პროვინციის უდიდესი ქალაქებია: სალერნო, პროვინციის დედაქალაქი 139 579 მოსახლით, კავა-დე-ტირენი 53,488 მოსახლით, ბატიპალია 51,11 მოსახლით და ნოჩერა-ნიფერორე 45,868 მოსახლით. პროვინციის ფართობი 4 923 კმ²-ია, მთლიანი მოსახლეობა კი 1 107 504 ადამიანი (2010).

## ტურიზმი 
მრავალ ისტორიულ შენობას შორის ერთ-ერთია კაპიტულის შენობა, რომელიც ქალაქ პადულაში მდებარე კარტეციანულ მონასტერ ჩერტოზა-დი-პადულას ეკუთვნოდა. ნაგებობა იცვლებოდა საუკუნეთა განმავლობაში. უძველესი ნაწილები აშენებულია ადრეულ XIV საუკუნეში. ზოგიერთი ნაწილი აშენებულია მანერიტულ და ბაროკოს სტილში.

კაპიტულის შენობა დღეს არქეოლოგიურ მუზეუმადაა გადაკეთებული, სადაც გამოფენილია რომაული პერიოდის მრავალი არტეფაქტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
გარგანოს ეროვნული პარკი

**გარგანოს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი სამხრეთ იტალიაში. მდებარეობს გარგანოს ნახევარკუნძულზე, ფოჯის პროვინციაში.

ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე ვრცელდება გარგანოს მთა, აქვეა ტრემიტის არქიპელაგი. პარკი ცნობილია თავისი უძველესი ფიჭვის ტყეებით. 
დაარსდა 1991 წლის 6 დეკემბერს. ფართობი დაახლოებით 118.144 *ჰა*. წარმოადგენს იტალიიის ერთ-ერთ უდიდეს პარკს. მრავალფეროვანია ფლორა და ფაუნა. იზრდება დაახლოებით 2200 სახეობის მცენარე, მათ შორისაა მაკვისი, მუხა, წიფელი, ფიჭვი, თელა, წაბლი, ნეკერჩხალი და სხვ. გვხვდება ფრინველთა დაახლოებით 170 სახეობა. უხვადაა ძუძუმწოვრები, ქვეწარმავლები და ამფიბიები.

პარკის ტერიტორიაზე განვითარებულია კარსტი. ჩრდილო-დასავლეთით არის ორი ულამაზესი ლაგუნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იტალიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* გარგანოს ეროვნული პარკი  
* გარგანოს ეროვნული პარკი 
* გარგანოს ეროვნული პარკი  

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
საფრანგეთის რევოლუციური ომები

**საფრანგეთის რევოლუციური ომები** — ომების სერია, რომელიც მიმდინარეობდა 1792 წლიდან 1802 წლამდე. ეს დაპირისპირება მიმდინარეობდა საფრანგეთის რესპუბლიკასა და პრუსიას, ბრიტანეთის, ავსტრიასა და სხვა ქვეყნებს შორის. ეს პერიოდი იყოფა ორ ნაწილად: პირველი კოალიციის ომი (1792–1797) და მეორე კოალიციის ომი (1798–1802). 

სხვა ევროპელი მონარქები შეშფოთებით ადევნებდნენ თვალს 1789 წელს დაწყებულ საფრანგეთის რევოლუციას. მათ გადაწყვიტეს მხარი დაეჭირათ ლუი XVI-თვის. ავსტრიამ ჯარებს მოუყარა თავის ჯარებს საფრანგეთის საზღვართან. ავსტრიას პრუსიამაც დაუჭირა მხარი. როდესაც ავსტრიამ უარყო მოთხოვნა ჯარების გაყვანასთან დაკავშირებით საფრანგეთის საზღვრიდან, 1792 წლის გაზაფხულზე საფრანგეთმა ომი გამოუცხადა პრუსიასა და ავსტრიას. ამ ფაქტს ორივე სახელმწიფომ კოორდინირებული შეტევით უპასუხეს, თუმცა ფრანგებმა ისინი 20 სექტემბერს, ვალმის ბრძოლაში დაამარცხეს. ამ ბრძოლის შემდგომ, საფრანგეთში მონარქია საბოლოოდ დაემხო. ფრანგთა გამარჯვებების სერია დასრულდა 1793 წლის გაზაფხულზე, როდესაც ისინი დამარცხდნენ ნეერვიდენის ბრძოლაში. 

1794 წელს ფრანგების სასარგებლოდ მდგომარეობა გამოსწორდა. მათ დაამარცხეს ავსტრიელები ფლეურუსის ბრძოლაში. 1795 წელს საფრანგეთმა დაიპყრო ავსტრიული ნიდერლანდები, ხოლო პრუსია ომს გამოეთიშა. 1796 წელს გენერალმა ნაპოლეონ ბონაპარტმა წამოიწყო კამპანია იტალიის დასაპყრობად. ფრანგებმა ჰაბსბურგები დაამარცხეს და ხელთ იგდეს 150&nbsp;000 ტყვე. ამის შემდეგ ბონაპარტი ვენისკენ დაიძრა. ავსტრიელებმა ფრანგებთან კამპო-ფორმიოს ზავი გააფორმეს. 

მეორე კოალიციის ომი დაიწყო 1798 წელს, როდესაც ფრანგები ეგვიპტეში შეიჭრნენ, კვლავ გენერალ ბონაპარტის მეთაურობით. ომი კვლავ გაჩაღდა. ამჟამად კოალიციის სახელმწიფოები წარმატებულად მოქმედებდნენ. მათ ფრანგები იტალიიდან თანდათან განდევნეს და საფრანგეთის მარიონეტ შვეიცარიაშიც შეიჭრნენ. მათ გაიმარჯვეს ნოვისა და კასანოს ბრძოლებშიც. მიუხედავად ამდენი მარცხისა, 1799 წლის სექტემბერში ფრანგებმა, ანდრე მასენას მეთაურობით, დაამარცხეს რუსეთის ჯარები ციურიხის ბრძოლაში. ამასთანავე ნაპოლეონმაც მოიპოვა რამდენიმე გამარჯვება აბუკირთან და პირამიდებთან ბრძოლაში. მიუხედავად ბონაპარტის ამდენი წარმატებისა, ბრიტანელებმა გაანადგურეს ფრანგული ფლოტი ნილოსის ბრძოლაში

1799 წლის ოქტომბერში ბონაპარტი საფრანგეთში დაბრუნდა, ხოლო 18 ბრიუმერს (9 ნოემბერს) მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება, დაამხო დირექტორია-მმართველი ორგანო, და საკუთარი თავი კონსულად გამოაცხადა. მან 1800 წლის ივნისში მოახერხა ავსტრიელთა დამარცხება მარენგოს ბრძოლაში, ჩრდილოეთ იტალიაში. ამას მოჰყვა საფრანგეთის კიდევ ერთი გამარჯვება-ფრანგულმა ჯარმა ჰოენლიდენთან, ბავარიაში, კიდევ დაამარცხა ავსტრიელები. ავსტრია იძულებული გახდა, ზავი გაეფორმებინა. 1801 წელს გაფორმდა ლუნევილის ზავი. 

ავსტრიისა და რუსეთის ომიდან გასვლის შემდეგ, დიდმა ბრიტანეთმა საფრანგეთთან ამიენის ზავი გააფორმა, რითაც საბოლოოდ დასრულდა საფრანგეთის რევოლუციური ომები. 

კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:პოლონეთის ომები
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ომები
კატეგორია:იტალიის ომები
კატეგორია:დანიის ომები
ბოლონიის პროვინცია

**ბოლონიის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია ბოლონია.

პროვინციის ფართობი 3 702 კმ²-ია, მოსახლეობა 991 647 (2010). შედგება 60 კომუნისგან.

## კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* Bologna Old Picture

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ფერარის პროვინცია

**ფერარის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია ფერარა.

პროვინციის ფართობი 2 632 კმ²-ია, რაც აშშ-ის შტატ როდ-აილენდის ფართობის ორი მესამედია. მთლიანი მოსახლეობა 350 000 ადამიანს შეადგენს (2005).

## კომუნები
პროვინცია შედეგება 26 კომუნისგან. ცხრილში მოცემულია ძირითადი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (2005 წ. 30 მაისი).

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური საიტი

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
მოდენის პროვინცია

**მოდენის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია მოდენა.

პროვინციის ფართობი 2 689 კმ²-ია, მოსახლეობა 659 925 (2005). შედგება 48 კომუნისგან.

## კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (31 მაისი, 2005 წ.):

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური საიტი

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
სასაპყრო

**სასაპყრო** — „სისხლის“ ნაწილი,რომელიც ეძლეოდა მოკლული კაცის ქვრივს თავის სარცენად ძველ საქართველოში. იგი ძმისმკვლელობისას (თუ „ძმანი... გაყოფით იყვნენ“) დააკანონა გიორგი ბრწყინვალის სამართალმა (მ. 18). სასაპყროს ქვრივს გაუთხოვრობის პირობით აძლევდნენ. მის ოდენობას „ძალისა მსგავსად“ განსაზღვრავდა დარბაზი ან ერისთავი და განმგებელი. სასაპყრო გვაროვნული საზოგადოების ანალოგიური დანაწესიდან წარმოდგა (ეთნოგრაფიული მასალით დასტურდება გადანაშთური ჩვეულება, რომლის მიხედვითაც მკვლელისათვის შეიძლებოდა „დაეკუთვნებინათ“ მოკლულის ქვრივ-ობლის რჩენა-შენახვა).
## ლიტერატურა
**დოლიძეი.,* გიორგი ბრწყინვალის სამართალი, თბ., 1957;
**ფუტკარაძე ი.,* ქართული ვალდებულებითი სამართლის ისტორიის ნარკვევები, თბ., 1976, გვ. 186;

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
რეჯო-ემილიის პროვინცია

**რეჯო-ემილიის პროვინცია** (a) — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რეჯო-ემილია, რომელიც ამავე დროს პროვინციის ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქიცაა.

პროვინციის ფართობი 2 293 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 530 343 ადამიანი (2010). შედგება 44 კომუნისგან.

პროვინცია მოქცეულია მდინარე პოსა (ჩრდილოეთით) და აპენინის მთის მასივს შორის (სამხრეთით). დასავლეთით ესაზღვრება პარმის პროვინცია, აღმოსავლეთით — მოდენის პროვინცია, ჩრდილოეთით კი ლომბარდიისა და ტოსკანის რეგიონები.

პროვინციაში მდებარეობს ისტორიული კანოსკის ციხესიმაგრე, რომელიც გრაფის ასულ მატილდა ტოსკანელს ეკუთვნოდა. სწორედ აქ მოხდა ისტორიული მოვლენა — კანოსაში წასვლა.

## კომუნები 
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
სამკაული

მინი|ქარვა
**სამკაული** — სხეულისა და ტანსაცმლის შესამკობელი ნივთი. ცნობილია როგორც მუდმივი (მყარი), ისე მოძრავი სამკაული. უძველეს ხანაში მუდმივი სამკაული კეთდებოდა მოხატვით, ტატუირებით ან დაშრამვით. იკეთებდნენ სხვადასხვა მიზნით (სხეულის ფორმების ხაზგასმა, ასაკობრივი მდგომარეობისა და რანგის, ომისა და ნადირობის მიმდევრობის, რომელიმე ტომის კუთვნილების გამოხატვა და სხვა).

## ლიტერატურა 
* Borel, F. 1994. The Splendor of Ethnic Jewelry: from the Colette and Jean-Pierre Ghysels Collection. *New York: H.N. Abrams* ().
* Evans, J. 1989. A History of Jewellery 1100–1870 ().
* 
* Nemet-Nejat, Karen Rhea 1998. Daily Life in Ancient Mesopotamia. *Westport, CT: Greenwood Press* ().
* Tait, H. 1986. Seven Thousand Years of Jewellery. *London: British Museum Publications* ().

კატეგორია:მოდური აქსესუარები
რიმინის პროვინცია

**რიმინის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია რიმინი. ესაზღვრება სან-მარინოს რესპუბლიკას.

## ისტორია
2006 წლის რეფერენდუმის შემდეგ, მარკეს რეგიონში მდებარე ისტორიულ რეგიონ მონტეფელტროს პროვინცია პეზარო და ურბინოს გამოეყო 7 მუნიციპალიტეტი (კომუნა) და 2009 წლის 15 აგვისტოს შეუერთდა რიმინის პროვინციას.

## გეოგრაფია
პროვინციის ფართობი 863 58 კმ²-ია, მოსახლეობა 325 219 (2009). შედგება 27 კომუნისგან.

ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ:

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პროვინციები
წანერის უღელტეხილი

**წანერის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3887 მ. აგებულია პალეოზოური და კამბრიულისწინა გრანიტოიდებითა და კრისტალური ფიქლებით. თოვლ-ყინულიანია. აკავშირებს მდინარეების ენგურისა (მესტიის მუნიციპალიტეტი) და ბეზენგის ჩერეკის (ყაბარდო-ბალყარეთი) აუზებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:რუსეთის უღელტეხილები
კატეგორია:კავკასიონის უღელტეხილები
ჩათინი

**ჩათინი**, **ჩათინთაუ** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4412 მ. ჩათინი აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. მწვერვალის კალთებიდან ჩამონადენი ნაკადებით საზრდოობს მყინვარი ჭალაათი. პირველი საბჭოთა ასვლა განხორციელდა 1937 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის მთები
ჩათინის უღელტეხილი

**ჩათინი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, უშბის პლატოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3660 მ. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. აკავშირებს მდინარეების ენგურისა და ბაქსანის ხეობებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
უშბა (ჟურნალი)

**„უშბა“** — ქართული ორკვირეული ლიტერატურული ჟურნალი. გამოვიდა 1926 წელს ქალაქ ქუთაისში. სულ გამოიცა 6 ნომერი. გამომცემელი — სარედაქციო კოლეგია. დაბეჭდილია ლექსები, ნოველები, კრიტიკული წერილები, ბიბლიოგრაფია და სხვ. თანამშრომლობდნენ: ი. ასათიანი, ვ. გაბესკირია, ტერენტი გრანელი, ვანლერ დიასელი (გაბუაძე), ი. ჯორჯაძე, მ. ორბელი, პ. ფრანგიშვილი, ა. ქელბაქიანი, შ. ჩარკვიანი, დია ჩიანელი (ჩხეიძე), ი. ჩხაიძე, ჯ. ჯორჯიკია, დ. თომაშვილი და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
პიაჩენცის პროვინცია

**პიაჩენცის პროვინცია** () — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანის რეგიონში. დედაქალაქია პიაჩენცა.

პროვინციის ფართობი 2 589 კმ²-ია, მოსახლეობა 273 689 (2005). შედგება 48 კომუნისგან.

## კომუნები
ცხრილში მოცემულია პროვინციის მნიშვნელოვანი კომუნები მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ (31 მაისი, 2005 წ.):

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* Provincia di Piacenza homepage  
* Piacenzainternet.it  - Portale di Piacenza 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები