open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მაზრა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაზრა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მაზრა   — რევოლუციამდელ რუსეთში ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული (უეზდი)
*შაირი, სხვა თარგმანებში — მაზრა —  რეგიონი ჯ.რ.რ. ტოლკინის გამოგონილ შუახმელეთში

## აზერბაიჯანი
*მაზრა  — სოფელი აზერბაიჯანში, ბაბექის რაიონში
*მაზრა — სოფელი აზერბაიჯანში, გუბადლის რაიონში
*მაზრა   — სოფელი აზერბაიჯანში, ორდუბადის რაიონში
*მაზრა  — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯაბრაილის რაიონში

*მაზრალი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ვიტალი მილონოვი

**ვიტალი მილონოვი ** ( დ. 23 იანვარი, 1974, ლენინგრადი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი, პარტია „ერთიანი რუსეთის“ წევრი, სანქტ-პეტერბურგის საკანონმდებლო შეკრების მეოთხე და მეხუთე მოწვევის დეპუტატი. ცნობილია თავისი ექსტრავაგანტური საკანონმდებლო ინიციატივებით. მათ შორის ყველაზე ცნობილი არის „საქნტ-პეტერბურგში ჰომოსექსუალიზმის პროპაგანდის წინააღმდეგ“ მიღებული კანონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვლადიმერ სოლოვიოვი (ჟურნალისტი)

**ვლადიმერ სოლოვიოვი **(; დ. 20 ოქტომბერი, 1963, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი ჟურნალისტი, ტელე- და რადიოწამყვანი, მწერალი, მსახიობი, მომღერალი და საზოგადო მოღვაწე. ეკონომიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი. ავტორია დოკუმენტური ფილმებისა: „მუსოლინი. დაისი“ (2013), „პრეზიდენტი“ (2015) და „მსოფლწესრიგი“ (2015). 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  
* გვერდი Facebook-ში
* გვერდი Twitter-ში

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:რუსი ეკონომისტები
კატეგორია:რუსი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ბლექ სი არენა

**„ბლექ სი არენა“**  () — ყველაზე დიდი საკონცერტო დარბაზი საქართველოში. გაიხსნა 2016 წლის 31 ივლისს. იტევს 10 000-მდე მაყურებელს. მდებარეობს კურორტ შეკვეთილში, ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში. საკონცერტო დარბაზის მიმდებარე ტერიტორიაზე, 7 ჰექტარ ტერიტორიაზე გაშენებულია „მუსიკოსთა პარკი“.

დარბაზის მშენებლობა 2008 წელს ფონდ „ქართუს“ ინიციატივით დაიწყო და მასში ფონდმა დაახლოებით 115 მილიონი აშშ დოლარის ინვესტიცია განახორციელა. 2010 წელს სამშენებლო ტერიტორიაზე ჩატარდა არქეოლოგიური გათხრები, მაგრამ რამდენიმე ფრაგმენტული მონაპოვარის გარდა ძლიერი კულტურული ფენა არ დადასტურდა.

მშენებლობის დასრულების შემდეგ, 2016 წლის 10 ივლისს არენა ფონდმა უსასყიდლოდ გადასცა სახელმწიფოს. „ბლექ სი არენა“ აღჭურვილია სპეციალური აპარატურითა და განათების სისტემებით, რომელიც გრანდიოზული შოუების ჩატარების საშუალებას იძლევა. დარბაზს აქვს მოძრავი სახურავი, რომელიც ამინდზეა მორგებული. საკონცერტო სივრცე სრულად ადაპტირებულია შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე პირებისათვის. Black Sea Arena ოფიციალურად 2016 წლის 31 ივლისს, მომღერალ კრისტინა აგილერას კონცერტით გაიხსნა. დარბაზში სხვადასხვა დროს გაიმართა ელტონ ჯონის, ენიო მორიკონეს, Jessie J-ის, ნინო ქათამაძის, ქეთი მელუას და სხვა კონცერტები. 2020 წელს ბლექ სი არენა დაჯილდოვდა გერმანული პრემია German Design Award-ით შესანიშნავი არქიტექტურისთვის.

2024 წლამდე ირიცხებოდა საქართველოს კულტურის სამინისტროს ბალანსზე, სანამ მისი მმართველობა საქართველოს მთავრობას არ გადაეცა.

## გალერეა

სურათი:Black Sea Arena Hall and Stage.jpg|ბლექ სი არენას სცენა
სურათი:Cristina Aguilera on Black Sea Arena Stage.jpg|კრისტინა აგილერა ბლექ სი არენას სცენაზე

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:საკონცერტო დარბაზები
კატეგორია:საქართველოს შენობა-ნაგებობები‎
კატეგორია:საქართველოს შავიზღვისპირეთი
აშანტი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აშანტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აშანტი — აკანის ჯგუფში შემავალი ხალხი განაში;
* აშანტი — აკანის ენათა ერთ-ერთი დიალექტი;
* აშანტი — ძველი სახელმწიფო თანამედროვე განის ტერიტორიაზე;
* აშანტი — მსხვილი ოქროწარმოების ადგილი;
* აშანტი – ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, პროდიუსერი, მოდელი და მსახიობი;
* აშანტი — განის რესპუბლიკის 16 რეგიონიდან ერთ-ერთი.
პლატონური სხეულები

**პლატონური სხეული** — სამგანზომილებიანი, წესიერი, ამოზნექილი მრავალწახნაგა. ის შედგება წესიერი მრავალკუთხედებისაგან. პლატონური სხეულის თითოეულ წვეროში ერთმანეთს ხვდება ერთი და იგივე რაოდენობის წახნაგები. პლატონური სხეულის ამ კრიტერიუმებს აკმაყოფილებს ხუთი სხეული, რომლებსაც სახელი ეწოდათ წახნაგთა რაოდენობის მიხედვით.

გეომეტრიის შემსწავლელები იკვლევდნენ პლატონური სხეულების მათემატიკურ სილამაზესა და სიმეტრიას წლების განმავლობაში. მათი სახელი მომდინარეობს ძველბერძენი ფილოსოფოსის პლატონისაგან, რომელმაც ჩამოაყალიბა თეორია თავის ცნობილ დიალოგში (Timaeus), რომ კლასიკური ელემენტები (მიწა, წყალი, ცეცხლი, ჰაერი და ეთერი) შედგებოდა ამ ხუთი ფორმისაგან.

## ისტორია 
[მარჯვნივ|მინი|275x275პქ| [იოჰანეს კეპლერი|კეპლერის მზის სისტემის მოდელი პლატონური სხეულების მაგალითზე წიგნიდან *Mysterium Cosmographicum* (1596)]]
პლატონური სხეული ცნობილია ანტიკური დროიდან. მოჩუქურთმებული ქვის ბურთები, რომელიც შექმნილია გვიანი ნეოლითის ადამიანისაგან შოტლანდიაში, მიმსგავსებულია პლატონურ სხეულებთან. თუმცა პლატონურ სხეულს, როგორც სჩანს, არ ჰქონდა უპირატესობა ნაკლებ სიმეტრიულ ფიგურებთან შედარებით და ზოგიერთი მათგანი გამორჩენილიცაა.

ძველი ბერძნები ინტენსიურად სწავლობდნენ პლატონურ სხეულებს. ზოგიერთი წყაროები (როგორიცაა პროკლე) მათ აღმოჩენას პითაგორას მიაწერს. სხვა მტკიცებულებით, პითაგორა იცნობდა მხოლოდ ტეტრაედრს, კუბსა და დოდეკაედრს, ხოლო ოქტაედრი და იკოსაედრი ტეატეტუსმა აღმოაჩინა, რომელიც პლატონის თანამედროვე იყო. ნებისმიერ შემთხვევაში, სწორედ ტეატეტუსმა აღწერა ხუთივე ეს სხეული და ასევე დაამტკიცა, რომ არ არსებობს მეტი მათი მსგავსი თვისებების ფიგურა.

## კოორდინატები კოორდინატთა სისტემაში 
კოორდინატთა სათავეში მდებარე პლატონური სხეულების კოორდინატები მოცემულია ქვემომდებარე ცხრილში. ბერძნული ასო *φ* გამოსახავს ოქროს კვეთას (1 + √5)/2

## კომბინატორული თვისებები 
ამოზნექილი მრავალწახნაგა არის პლატონური სხეული მაშინ და მხოლოდ მაშინ თუ:
# ყველა მისი წახნაგი, არის მსგავსი, ამოზნექილი, წესიერი მრავალკუთხედი.
# არცერთი მისი წახნაგი მეორეს არ ეხება სხვა ადგილას, წიბოში შეხების გარდა.
# ყოველ წვეროში ერთი და იგივე რაოდენობის წახნაგი იყრის თავს.
თითოეული პლატონური სხეული შეიძლება აღინიშნოს შემდეგნაირად {*p*, *q*}, სადაც
: *p* = ერთ-ერთი წახნაგის გვერდების რაოდენობა, ან ერთი წახნაგის გარშემო არსებული წიბოების რაოდენობა.
: *q* = თითოეულ წვეროში თავმოყრილი წახნაგების რაოდენობა (ან ერთ წვეროში შემავალი წიბოების რაოდენობა)
სიმბოლო {*p*, *q*}, ე. წ. შლეფლის (Schläfli) სიმბოლო, იძლევა მრავალწახნაგას კომბინატორულ აღწერას. ხუთი პლატონური სხეულის შლეფლის სიმბოლოები მოცემულია ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში.

პლატონური სხეულების ყველა სხვა ინფორმაცია, როგორიცაა წვეროების (*V*), წიბოებისა (*E*) და წახნაგების (*F*) საერთო რაოდენობა, შეიძლება განისაზღვროს საწყისი *p* და *q-ს* მეშვეობით. ვინაიდან, ნებისმიერი წიბო აერთებს ორ წვეროს და აქვს ორი მიმდებარე წახნაგი, ჩვენ გვაქვს ფორმულა:

**pF = 2E = qV**

სხვა მიმართება, ამ მნიშვნელობებს შორის ცნობილია ეილერის ფორმულის სახელით:

**V - E + F = 2**

მეორეს მხრივ კი წვეროების (V), წიბოებისა (E) და წახნაგების (F) რაოდენობა შემდეგი ფორმულებით გამოისახება.
მარცხნივ|frameless|610x610პქ

## სქოლიო
კატეგორია:წესიერი მრავალკუთხედები
აკანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აკანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აკანი — ხალხი, ეთნიკური ჯგუფი სახელმწიფო განაში.
* აკანი — აკანის ენათა ერთ-ერთი დიალექტი.
* აკანი — მდინარე იაპონიაში. 
* აკანი — ტბა იაპონიაში. 
* აკანი —  აკანის ეროვნული პარკი იაპონიაში.
* აკანი — აკანის ვულკანურ მთათა სისტემა იაპონიაში.
ნატალია ნაროჩნიცკაია

**ნატალია ნაროჩნიცკაია ** ( დ. 23 დეკემბერი, 1948, მოსკოვი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი და პოლიტოლოგი. არის ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი. სახელმწიფო დუმის მეოთხე მოწვევის დეპუტატი 2003-2007 წლებში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  

კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:რუსი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია: მოსკოვის საერთაშორისო ურთიერთობების სახელმწიფო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
რუსტემ ადაგამოვი

**რუსტემ ადაგამოვი** ( დ. 8 ნოემბერი, 1961, ყაზანი, სსრკ) — რუსი ბლოგერი. „Живой Журнал“-ში ცნობილია ნიკნეიმით „drugoi“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი „Живой Журнал“-ში 
* გვერდი Twitter-ში
* გვერდი Facebook-ში

კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:რუსი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსი ვიდეობლოგერები
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აკანის ტბა

**აკანის ტბა** (阿寒湖) — ტბა იაპონიაში, კუნძულ ჰოკაიდოზე, კუსიროს პრეფექტურაში. მდებარეობს აკანის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ტბა წარმოიქმნა ვულკანური აქტივობის შედეგად 6000 წლის წინ. არის ძალიან წმინდა, კამკამა და გამჭვირვალე. მის გარშემო ტერიტორია მდიდარია ფლორითა და ფაუნით. ტბა ცნობილია მდიდარი და იშვიათი წყალმცენარეებით. ბევრია ვალისნერია და თევზის სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის: ნერკა, კობრი და კიტრანა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*აკანის ტბა
*ფოტოგალერეა

კატეგორია:იაპონიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ალექსანდრე თოდუა

**ალექსანდრე თოდუა** (დ. 2 ნოემბერი, 1987, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ცენტრისა და ფულბეკის პოზიციაზე, თამაში შეუძლია ფლანგზეც. 2012 წელს სარაგბო კლუბ „ლელოდან“ გადავიდა „ალბიში“, თუმცა 2014 წელს უკანვე დაბრუნდა. 2011 და 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატებზე თოდუა საქართველოს ნაკრების ღირსებას იცავდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოაკანის მთა

**ოაკანის მთა** (雄阿寒岳 Oakan-dake?) — ფარისებრი ვულკანი იაპონიაში, ჰოკაიდოზე, აკანის ეროვნულ პარკში. მდებარეობს აკანის ტბიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთ მხარეს. ვულკანის წვერი ზღვის დონიდან 1370.4 მ. შეადგენს. შედგება ანდეზიტის და სხვა ქანებისაგან. აქვს სამი ვულკანური კრატერი. წარმოიქმნა გვიანდელი პლეისტოცენის პერიოდში. ვულკანის ძირითადი ნაწილი ჩამოყალიბდა განუწყვეტელი ამოფრქვევების შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოაკანის მთა
*ოაკანის მთა
*ოაკანი გლობალური ვულკანიზმის პროგრამაში

კატეგორია:იაპონიის ვულკანები
თამაზ მჭედლიძე

**თამაზ მჭედლიძე** (დ. 17 მარტი, 1993, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ცენტრის პოზიციაზე. თამაზმა კაიერა კლუბ „უნივერსიტეტში“ დაიწყო, საიდანაც თბილისის „არმიაში“ გადავიდა. მოგვიანებით კი ტოპ 14-ის გუნდ „მონტ-დე-მარსანის“ შეუერთდა. 2015 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე, მჭედლიძე საქართველოს ღირსებას იცავდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.espnscrum.com
* www.ladepeche.fr
* www.lnr.fr 

კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მეაკანი

**მეაკანი** (雌阿寒岳) — მოქმედი სტრატოვულკანი იაპონიაში, ჰოკაიდოზე. მდებარეობს აკანის ვულკანურ კომპლექსში, აკანის ეროვნულ პარკის ტერიტორიაზე. აქვს ორი ვულკანური კრატერი.

## რესურსები ინტერნეტში
*მეაკანის მთა
*მეაკანის მთა
*აკანი გლობალური ვულკანიზმის პროგრამაში

კატეგორია:იაპონიის ვულკანები
ედუარდ აკუფო-ადო

**ედუარდ აკუფო-ადო** (, დ. 26 ივნისი, 1906, დოდოვა, ოქროს ნაპირი — გ. 17 ივლისი, 1979, აკრა, განა) —  განელი პოლიტიკური მოღვაწე, განის პრეზიდენტი  1970 — 1972 წწ. 

აქტიურად იბრძოდა განის დამოუკიდებლობისათვის, რისთვისაც დააპატიმრეს კიდეც 1948 წელს. 1949-1950 წლებში ოქროს ნაპირის საკანონმდებლო საბჭოს წევრია. დამოუკიდელობის მოპოვების შემდეგ 1962-1964 წლებში განის უზაენაესი სასამრთლოს წევრია. 1970 წელს მეორე რესპუბლიკის პირველ პრეზიდენტად აირჩიეს. ქვეყანაში რეალური ხელისუფლება ეკუთვნოდა პრემიერ-მინისტრ კოფი აბრეფა-ბუსიას, აკუფო-ადოს როლი სუფთა ცერემონიალური იყო. ხელისუფლებას ჩამოაშორეს სამხედრო გადატრიალების შედეგად 1972 წლის 13 იანვარს.

გარდაიცვალა 1979 წელს აკრაში გულის შეტევის შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში
* "Dr. Edward Akufo Addo", *Ghana Nation*, 15 November 2011.

კატეგორია:განის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
განის იმპერია

**განის იმპერია** (დაახ. 300 - 1200 წლები) — ცნობილია როგორც *ავკარი*, განა მისი მმართველის ტიტული იყო. მდებარეობდა დღევანდენი მავრიტანიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და მალის დასავლეთ ნაწილში. მისი ეკონომიკა აწყობილი იყო ოქროთი და მარილით ტრანსსაჰარულ ვაჭრობაზე. იმპერია აკონტროლებდა სხვა და სხვა სავაჭრო გზებს.

განის იმპერია პირველად 830 წელს მუჰამად ბენ მუსა ალ-ხვარაზმის ჩანაწერებშია მოხსენიებული. XI საუკუნეში, კორდობელმა სწავლულმა ალ-ბაკრიმ, მოგზაურთა მონაყოლების მიხედვით შეადგინა სამეფოს დეტალური აღწერა. მისი მტკიცებით, განის შეეძლო 200 000 ათასი მეომრის გამოყვანა რომელთაგანაც 40 000 მშვილდოსანი იქნებოდა და მათ ასევე ცხენოსანი ჯარიც ჰყავდათ.

საბოლოოდ განის XIII საუკუნეში გახდა მალის იმპერიის ვასალი. როდესაც 1957 წელს ოქროს ნაპირმა ბრიტანეთისგან დამოუკიდებლობა მიიღო მან სახელად აიღო განა, რადგან ითვლებოდა, რომ განის იმპერიის ხალხის აკანების შთამომავლები ამ ტერიტორიაზე მიგრირდნენ.

## მმართველები 
* კაია მაგან სისე: დაახ. 350 AD
* 21 მეფის სახელი უცნობია: დაახ. 350 – 622
* 21 მეფის სახელი უცნობია: დაახ. 622 – 790
* რეჯა აკბა: 1400–1415

## ლიტერატურა 
* *Ваккури Юха.* Цивилизации долины Нигера: легенды и золото / Пер. с фин. Н. В. Шлыгиной. — М.: Прогресс, 1988. — 168 с.
* .
* .
* .

## რესურსები ინტერნეტში 
* African Kingdoms | Ghana
* Empires of west Sudan
* Kingdom of Ghana, Primary Source Documents
* Ancient Ghana

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები
კატეგორია:აფრიკის ყოფილი იმპერიები
ყავა და ლუდი

**„ყავა და ლუდი“** — ქართული მრავალეპიზოდიანი კრიმინალური კომედია, რომელიც ტელეკომპანია იმედმა გადაიღო 2003 წელს.

## სიუჟეტი
ორი ერთმანეთისგან განსხვავებული დეტექტივი კოკა ჯაფარიძე (მიშა გომიაშვილი) და ნოშრევან ჟურული (ალეკო მახარობლიშვილი), რომლებიც ცნობილ მკვლელობებს იძიებენ და მათ ამ ყველაფერში ეხმარება მწერალი მარიკა ჟღენტი (ნინო ბურდული). კომედიით შეზავებული გამოძიება.

## გადაღება
მოქმედებები და გადაღებები მიმდინარეობდა თბილისის ქუჩებში. ნინო ბურდულმა სერიალი 3-ე სეზონში დატოვა მთავარი როლი კი ქეთი ჩხეიძემ მოირგო, ეს იყო ახალი პერსონაჟი ამ სერიალში მთავარი გმირის წასვლის შემდეგ.

## ეპიზოდები
სერიალი სულ ოთხ სეზონს მოიცავს სერიების რაოდენობა კი 40-ს შეადგენს.

### მთავარ როლებში 
კატეგორია:ქართული ტელესერიალები
კატეგორია:2006 წლის ქართული ტელესერიალები
ბექა წიკლაური

**ბექა წიკლაური** (დ. 9 თებერვალი, 1989, თბილისი, საქართველო) — საქართველოს მორაგბეთა ეროვნული ნაკრების მორაგბე. თამაშობს ფულბეკის პოზიციაზე. ბექა სარაგბო კლუბ „ლოკომოტის“ სახელით საქართველოს ჩემპიონატში თამაშობს.

საქართველოს ნაკრებში წიკლაურმა 24 თამაშის განმავლობაში დადო 4 ლელო, გარდასახა 11, გაიტანა 15 ჯარიმა და 2 არეკნი, საერთო ჯამში კი დააგროვა 93 ქულა. რაგბის 2015 წლის ჩემპიონატზე ბექა საქართველოს მორაგბეთა ნაკრების შემადგენლობაში იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოლეგ ლიაშკო

**ოლეგ ლიაშკო** (, ; დ. 3 დეკემბერი, 1972, ჩერნიგოვი, უსსრ, სსრკ) — უკრაინელი ჟურნალისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. არის უკრაინის სახალხო დეპუტატი და „ოლეგ ლიაშკოს რადიკალური პარტიის“ ლიდერი. კენჭს იყრიდა 2014 წლის უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Олег Ляшко: Досье

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მაიდანის მონაწილეები
კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:უკრაინის მე-5 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:უკრაინის მე-6 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:უკრაინის მე-7 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:უკრაინის მე-8 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კაპის ნახევარკუნძული

thumb|right|300px|ნახევარკუნძულის მოდელი, შექმნილი თანამგზავრ Landsat-იდან შესრულებული გადაღებების საფუძველზე
**კაპის ნახევარკუნძული** () — მდებარეობს აფრიკის სამხრეთ-დასავლეთში, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, გარს ერტყმის ატლანტის ოკეანის წყლები. 

ნახევარკუნძულის სამხრეთ დაბოლოებაში მდებარეობენ კეთილი იმედისა და კეიპ-პოინტის კონცხები, ხოლო ჩრდილოეთ დაბოლოებაზე — ქალაქი კეიპტაუნი და მაგიდის მთა. ცენტრალური ნაწილი უკავია ბუნებრივ რეზერვატებს და პარკებს, ხოლო სანაპიროები პირველ რიგში უკავიათ ქვიშოვან პლაჟებს.

ნახევარკუნძულის ლანდშაფტი სხვადასხვანაირია: მთები იცვლება ხეობებით, რომელთაგან ბევრი შესანიშნავია ყურძნის ხეივნის გასაშენებლად. კაპის ნახევარკუნძულის ხეივნებიდან იღებენ ღვინოს, რომელიც ბევრ ქვეყანაში ექსპორტზე გადის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Touristische Informationen 
* Touristische Informationen
* Geologie der Kap-Halbinsel

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ნახევარკუნძულები
დმიტრო იაროში

**დმიტრო იაროში ** ( დ. 30 სექტემბერი, 1971, დნეპროძერჟინსკი, დნეპროპეტროვსკის ოლქი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი საზოგადო-პოლიტიკური მოღვაწე, „მემარჯვენე სექტორის“ ლიდერი 2013-2015 წლებში  და უკრაინული ნაციონალისტური ჯგუფი „სამკაპის“ ლიდერი. 2014 წელს იყო უკრაინის პრეზიდენტობის კანდიდატი და მიიღო ხმების 0, 70% (127818). არის უმაღლესი რადის დეპუტატი, ნაციონალური უსაფრთხოების და თავდაცვის საკითხების კომიტეტის ხელმძღვანელის მოადგილე და უკრაინის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის მრჩეველი 2015 წლის 5 აპრილიდან.

2015 წლის ბოლოს დატოვა „მემარჯვენე სექტორი“, ხოლო 2016 წლის თებერვალში დააარსა ახალი მოძრაობა „იაროშის სახელმწიფო ინიციატივა“ (უკრ. Державницька ініціатива Яроша (ДІЯ)).

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:უკრაინელი ნაციონალისტები
კატეგორია:უკრაინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:უკრაინელი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:უკრაინის მე-8 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაზრა (ბაბექი)

**მაზრა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 855 კაცი.
 

კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:ბაბექის რაიონის სოფლები
იერუსალიმი (რომანი)

**იერუსალიმი** — შვედი მწერალი ქალის, სელმა ლაგერლოფის, რომანი, რომელიც ორ ნაწილად დაიბეჭდა 1901 და 1902 წლებში. რომანში მეცხრამეტე საუკუნის რამდენიმე თაობაა წარმოდგენილი. ძირითადად ფოკუსირდება დალარნაში მცხოვრებ რამდენიმე ოჯახზე და შვედი ემიგრანტების საზოგადოებაზე იერუსალიმში. ამბავი 1896 წელს ნიოშის (Nås) მრევლის რეალურ ემიგრაციას ეხება.

## ლიტერატურა
#Jerusalem: The Biography, page 365, Simon Sebag Montefiore, Weidenfeld & Nicholson, 2011. ISBN 978-0-297-85265-0
#"Karin Ingmarsdotter (1920): Kommentar". Swedish Film Database (in Swedish). Swedish Film Institute. Retrieved 2012-01-03.
#"Ingmarsarvet (1925)". Swedish Film Database. Swedish Film Institute. Retrieved 2012-01-03.
#"Till Österland (1926)". Swedish Film Database. Swedish Film Institute. Retrieved 2012-01-03.
#Elley, Derek (September 23, 1996). "Jerusalem". Variety. Retrieved 2012-01-03.
#Boldemann, Marcus (June 22, 2009). "'Ingmarsspelen' firar 50 år". Dagens Nyheter (in Swedish). Retrieved 2012-01-03.

კატეგორია:სელმა ლაგერლოფის რომანები
კატეგორია:1901 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
კატეგორია:1901 წლის შვედური რომანები
კატეგორია:1902 წლის შვედური რომანები
კატეგორია:შვედურენოვანი რომანები
Life (ტელეარხი)

**Life **(ან **L!FE**; ადრე — **LifeNews**) — რუსული ინფორმაციული სამსახური. აქვს 24-საათიანი ტელეარხი, რადიო და სიახლეების პორტალი. მუშაობა დაიწყო 2009 წლის სექტემბერში, არხის მფლობელი არის არამ გაბრელიანოვი, ხოლო 2016 წლის აპრილის მონაცემებით აუდიტორია შეადგენს 15 მილიონს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* გვერდი ВКонтакте-ში

კატეგორია:რუსული მედია
კატეგორია:რუსული ტელეარხები
კატეგორია:რუსული საინფორმაციო სააგენტები
კარუ

**კარუ** () — მშრალი რეგიონი აფრიკის სამხრეთში, რომელიც აერთიანებს ნახევარუდაბნოების პლატოებს და მთათაშორის ხეობებს დიდი საფეხურის და მდინარე ორანჟის ხეობის სამხრეთით.

როგორც წესი გამოჰყოფენ ორ ძირითად ნაწილს განსხვავებული რელიეფით და კლიმატური პირობებით: *დიდი კარუს* (, *ჰრუტ-კარუ*; ) პლატოს ჩრდილოეთით, რომელიც წარმოადგენს ხეობას კაპის მთებსა და დიდ საფეხურს შორის, და *მცირე კარუს* (, *კლეინ-კარუ*; ) პლატოს სამხრეთში — ხეობას კაპის მთებში, ედენის რაიონში. ასევე გამოყოფენ *ზემო კარუს* (, *ჰუე-კარუ*; ) პლატოს — ცალკე მდგომ ფიზიკურ-გეოგრაფიულ რაიონს, რომელიც უფრო ვრცელი სამხრეთაფრიკული ზეგნების ნაწილია. რეგიონი ძირითადად მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, ასევე ნამიბიის მიმდებარე რაიონებში. მისი საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 395 ათას კმ²-ს, ანუ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის მთელი ტერიტორიის დაახლოებით მესამედს.

## ისტორია 
სახელწოდება «კარუს» აქვს კოისანური წარმოშობა და სიტყვა *«karusa»*-ს სახეცვლილებაა, რომელიც ნიშნავს მშრალს ან უნაყოფოს. რეგიონის ტერიტორიაზე პირველი დასახლებები გაჩნდა XVII საუკუნის მეორე ნახევარში, რომელთაგან ერთ-ერთი, სახელად ალბერტსბურგი, დღეისათვის ქალაქი პრინს-ალბერტი, დაარსდა 1762 წელს, ხოლო მეორე — ჰრააფ-რეინეტი — 1786 წელს. ბურების მეორე ომის დროს (1899—1902 წლები) დიდი კარუ გახდა კაპის კოლონიის მოხალისეებისგან მხარდაჭერილი დიდი ბრიტანეთის არმიის შეტევის და ბურ პარტიზანებთან მრავალრიცხოვანი შეტაკებების ადგილი.

## გეოგრაფია და კლიმატი 
[thumb|right|300px|[ბუნების მსოფლიო ფონდი კარუს ტერიტორიაზე (რუკაზე ყვითელი ხაზის საზღვრებში) გამოყოფს ორ ეკორეგიონს (გამოყოფილია მწვანე ხაზით) — სუკულენტური კარუ (*Succulent Karoo*) დასავლეთით და ნამა კარუ (*Nama Karoo*) აღმოსავლეთით]]
thumb|right|300px|კარუს რუკა
კარუს ნახევარუდაბნოიანი რეგიონი მდებარეობს აფრიკის სამხრეთში, რომლის საზღვრებია ჩრდილოეთით დაახლოებით 34° ს. გ. და დასავლეთით 27° ა. გ. ჩრდილო-დასავლეთით 27° ს. გ. რაიონში ნახევარუდაბნო ეხება სანაპირო ზონას და პლატოს ნამიბიის სამხრეთში, რომელიც თავის მხრივ გადადის ნამიბის უდაბნოში. აღმოსავლეთით კარუ ესაზღვრება კალაჰარის უდაბნოს. რეგიონის სიმშრალეზე, რომელიც მკვეთრად იკვეთება აღმოსავლეთში რბილი ხმელთაშუაზღვა კლიმატის ფონზე, გავლენას ახდენს რამდენიმე ძირითადი ფაქტორი. მაღალი წნევის ზოლი სამხრეთ ტროპიკის რაიონში აორთქლებს ნოტიო ჰაერს და იგი გადააქვს ჩრდილოეთისკენ ეკვატორის მხარეს, სადაც მოდის დიდი ნალექი. სამხრეთიდან წვიმის ღრუბლების გადაადგილებას ხელს უშლის კაპის მთები, ჩრდილოეთიდან დიდი საფეხურის ქედი. ცივი ბენგალის დინება სამხრეთ-დასავლეთი სანაპიროს გასწვრივ აგრილებს ტემპერატურას და ასევე ხელს უწყობს უფრო მშრალ კლიმატს. რეგიონში, უპირველეს ყოვლისა მცირე კარუს რაიონში, სინოტივის შემოსვლა დაკავშირებულია თბილი ინდოეთის ოკეანის მხრიდან ადვექციასთან (ჰაერის ჰორიზონტალური გადაადგილება). დასახლებული პუნქტები თავმოყრილია გაურიტსის, ჰრუტის, ტოუსის, ულიფანტსის და კამანასის მდინარეების ხეობებში. დიდი კარუს საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 450—750 მეტრია. ზემო კარუ ჩვეულებრივ განიხილება, როგორც სამხრეთაფრიკული ზეგნის შემადგენელი ნაწილი, წარმოადგენს 1000—1300 მეტრი სიმაღლის პლატოს ორანჟის მდინარესა და დიდ საფეხურს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* http://www.karoospace.co.za
* Karoo, South Africa 

## სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის გეოგრაფია
კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის გეოგრაფია
კვაჰუ

**კვაჰუ** — პლატო სამხრეთ განაში. მოიცავს მდინარე ვოლტის აუზის ამაღლებულ სამხრეთ კიდეს. ქალაქ ვენჩიდან კოფორიდუამდე, შესაბამისად, ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 260 კილომეტრზე. კვაჰუ განის მთავარი წყალგამყოფია. წარმოადგენს ერთი მხრივ ქვეყნის დასავლეთი (ბირიმი, პრა, ანკობრა) და მეორე მხრივ აღმოსავლეთი (აფრამი, პრუ, სენე) ნაწილის მდინარეთა აუზების წყალგამყოფს. პლატოს საშუალო სიმაღლე 460 მ-ს აღწევს. ჩრდილოეთით და სამხრეთით მკა­ფიოდაა გამოკვეთილი ეროზიული ფერდობები. ღრმად არის დანაწევრებული მდინარეთა ხეობებით. მაქსიმალური სიმაღლე 788 მ-ს აღწევს (მთა აკვავა). სამხრეთით შემოსილია ხშირი ტყით, რომელიც მას იცავს ჰარმატანისაგან. მთავარი ქალაქებია: ვენჩი, მამპონგი, მპრაესო და აბეტიფი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:განის პლატოები
ემილ ზინსუ

**ემილ ზინსუ** (; დ. 23 მარტი 1918, ვიდა — გ. 28 ივლისი 2016, კოტონუ) — ბენინელი პოლიტიკოსი, ბენინის პრეზიდენტი 1968 წლის 17 ივლისიდან 1969 წლის 10 დეკემბრამდე.

დაიბადა 1918 წელს პორტუგალიის კოლონიურ ქალაქ ვიდაში. 1955–1958 წლებში იყო საფრანგეთის პარლამენტის ზედა პალატის წევრი. 1960 წელს დაგომეის დამოუკიდებლობის მიღების შემდეგ მუშაობდა დიპლომატიურ სფეროში. ასევე იყო ჯანმრთელობის დაცვის (1962–1963) და საგარეო საქმეთა (1965–1967) მინისტრად ქვეყნის სხვადასხვა ხელისუფლების პერიოდში.

1960-იანი წლების შუა პერიოდიდან ბენინში სამხედრო გადატრიალებების სერია დაიწყო. ერთ სამხედრო ხელისუფლებას მეორე ცვლიდა. ზოგჯერ სამხედროები სამოქალაქო პირს იწვევდნენ პრეზიდენტის თანამდებობაზე, რომელსაც დიდი ავტორიტეტი ჰქონდა მოსახლეობაში. 1968 წელს მას შემდეგ რაც ვერცერთმა კანდიდატმა ვერ მოაგრვა საკმარისი ხმები , სამხედროებმა პრეზიდენტად გამოაცხადეს ემილ ზინსუ. მისი დახმარებით დაბრუნდა სამშობლოში ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი იუბერ მაგა.  1969 წელს ქვეყანაში კვლავ სამხედრო გადატრიალება მოხდა, ემილ ზინსუ გაათავისუფლეს თანამდებობიდან და დააპატიმრეს. ციხიდან გაათავისუფლა პრეზიდენტმა პოლ-ემილ დე სუზამ.

ძალიან მალე ქვეყანაში დამყარდა მატიე კერეკუს მარქსისტული, ერთპარტიული სისტემა. ემილ ზინსუ გადავიდა ოპოზიციაში. მოუწია ემიგრაციაში წასვლა. დიდი ხანი ცხოვრობდა საფრანგეთში. 1977 წელს მონაწილეობდა მარქსისტების წინააღმდეგ შეთქმულებაში, რომელიც არ განხორციელდა. XX საუკუნის 80-იანი წლების ბოლოდან ქვეყანაში დემოკრატიული ძვრები დაიწყო. 1990 წლის ამრტში შეიქმნა საკონსულტაციო საბჭო, რომელშიც გაერთიანდნენ ყოფილი ხქვეყნის მმართველები, მათ შორის ემილ ზინსუც. ასევე აგრძელებდა თანამშრომლობას საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. 2000 წელს ლომეში ხელი მოაწერა აფრიკის კავშირის შექმნის ხელშეკრულებას.

გარდაიცვალა 2016 წლის 28 ივლისს ბენინის არაოფიციალურ დედაქალაქ კოტონუში.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*French senate: Émile Derlin Zinsou

## სქოლიო
კატეგორია:ბენინის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
განის ადმინისტრაციული დაყოფა

thumb|right|250px|განის ადმინისტრაციული დაყოფა
**განის ადმინისტრაციული დაყოფა** — განის რესპუბლიკა ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 16 რეგიონად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან ოლქებად. 2012 წლის 28 ივნისის შემდეგ ოლქების რიცხვი 216-ს შეადგენს.

## განის რეგიონები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
*
ტიმატი

**ტიმურ იუნუსოვი **(; ; უფრო ცნობილი როგორც **ტიმატი** (Тимати) ; დ. 15 აგვისტო, 1983, მოსკოვი, სსრკ),  — რუსი მომღერალი, მუსიკალური პროდიუსერი, მსახიობი, მეწარმე, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2014). თანამშრომლობდა ამერიკელ შემსრულებლებთან, რომელთა შორის არიან სნუპ დოგი, ბასტა რაიმზი, Diddy – Dirty Money, Xzibit, მარიო უაინენსი, Fat Joe, ივი, კრეიგ დევიდი, ტიმბალენდი და Flo Rida. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* გვერდი ВКонтакте-ში
* გვერდი Facebook-ში
* გვერდი Twitter-ში
* გვერდი MySpace-ში

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი მუსიკალური პროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:რუსი რეპერები
კატეგორია:ჩეჩნეთის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი მომღერლები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ანატოლი ვასერმანი

**ანატოლი ვასერმანი **(, ; დ. 9 დეკემბერი, 1952, ოდესა, უკრაინის სსრ, სსრკ) — საბჭოთა, უკრაინელი და რუსი ჟურნალისტი, პუბლიცისტი, ტელეწამყვანი, პოლიტიკური კონსულტანტი. ინტელექტუალური ტელეთამაშების მრავალგზის გამარჯვებული. რუსეთის ფედერაციის მოქალაქე 2016 წლის 27 იანვრიდან.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბლოგი "Живой Журнал"-ში
* ოფიციალური საიტი 
* ვასერმანის ვიდეობლოგი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:რუსი ტელეწამყვანები
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:რუსი პუბლიცისტები
კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აქინ იოზთურქი

**აქინ იოზთურქი** (; დ. 21 თებერვალი 1952, გუმუშჰანე, თურქეთი) — თურქეთის საჰაერო ძალების ყოფილი გენერალი, რომელიც თურქეთის საჰაერო ძალების 30-ე მეთაური იყო, 2015 წლის 4 აგვისტომდე. სამხედრო სამსახურიდან დათხოვნის შემდეგ, ის მაინც აგრძელებდა თავის მოვალეობის შესრულებას, როგორც უზენაესი სამხედრო საბჭოს წევრი.

იოზთურქი დააკავეს 2016 წლის 16 ივლისს, სახელმწიფო გადატრიალების დროს წამყვანი როლის თამაშის ბრალდებით. მას ჩამოართვეს ყველა მისი სამხედრო წოდება და ბრალი დასდეს საზოგადოებრივი წესრიგის, ტერორიზმის, შეთქმულების და ღალატის გამო. იოზთურქმა უარყო ყველა ბრალდება.

## 2016 წლის გადატრიალების მცდელობა 
აქინ იოზთურქი იმ 2 839 სამხედრო პირებს შორისაა, რომლების 2016 წლის სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობის ბრალდებით დააკავეს 2016 წლის 16 ივლისს. გაზეთ *Hürriyet*-ის ცნობით, მას ბრალად ედება გადატრიალების მცდელობის ლიდერობა.

## ჯილდოები 
გენერალ იოზთურქს მიენიჭა ნატოს მედალი, თურქეთის შეიარაღებული ძალების პატივცემული სამსახურის მედალი, თურქეთის შეიარაღებული ძალების ღირსების მედალი და პაკისტანის "Nishan-e Imtiaz"-ის მედალი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ველდი

**ველდი** ( — „მინდორი“) — ვრცელი მშრალი პლატო სამხრეთ აფრიკაში, უპირველეს ყოვლისა სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში, მდებარე ლიმპოპოსა და ვაალის მდინარეებს შორის და მდინარე ორანჟის ზედა დინებაში. ქმნიან საფეხურების სერიას, რომლებიც მაღლდებიან დრაკონის მთებთან და დაბლდებიან კალაჰარის და ლიმპოპოს ხეობებთან.

განასხვავებენ *დაბალ ველდს*, *საშუალო ველდს*, *მაღალ ველდს*, ასევე *ბუშველდს*.

## აღწერა 
### საერთო დახასიათება 
thumb|right|300px|სამხრეთი აფრიკა
პლატოს კლიმატი კონტინენტალური სუბტროპიკულია. ნალექების რაოდენობა შეადგენს 600—800 მმ-ს წელიწადში. წლის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 12—23 °C-ს. ზღვის დონიდან 1800 მეტრზე მაღლა ზოგჯერ მოდის თოვლი.

მცენარეულობიდან სჭარბობს ქსეროფიტული ეკლიანი ბუჩქები (*ბუშველდი*). მდინარეების ხეობებში ხარობს სუბტროპიკული პოდოკარპუსის წიწვოვანი ტყე და სხვა წიწვოვანი სახეობები. ტერიტორიის ნაწილი მოხნულია სიმინდის, ხორბლის, ბამბის, თამბაქოს დასათესად. არსებობს ხილის ბაღები და საძოვრები. მდიდარი ცხოველთა სამყარო (ანტილოპები, ზებრები, ლომები, ჯიქები სხვადასხვა სახეობები) შენარჩუნებულია რეზერვატებში.

პლატოზე მუშავდება ოქროს, ურანის მადნის, ქვანახშირის, ალმასის საბადოები, ასევე პლატინის, რკინის, ტიტანის და ვანადიუმის მადნები, ქრომიტები.

### დაბალი ველდი 
**დაბალი ველდი** (, ) მდებარეობს მდინარე ლიმპოპოს მარჯვენა სანაპიროზე. ის წარმოადგენს დოკემბრიული ეპოქის კრისტალური ფუნდამენტის ძველ პენეპლენს (დაბალბორცვებიან ვაკეს). დაყოფილია ფართე ხეობებით. სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 300 მეტრიდან 600 მეტრამდე. დაფარულია ბაობაბიანი სავანით და მოპანეს () ხით.

### შუა ველდი 
**შუა ველდი** (, ) მდებარეობს მდინარე ვაალსა და მდინარე ულიფანტსის ზედა დინებას შორის. ის აგებულია თითქმის ჰორიზონტალურად დალექილი ქვიშაქვებით, ფიქლებით და სხვა დანალექი ქანებით. მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 800—1300 მეტრს. შუა ველდზე წამოჭიმულია იზოლირებული *კოპიესის* მთები. დასავლეთით შუა ველდი დაფარულია ქსეროფიტული ბუჩქებით, აღმოსავლეთით — მარცვლოვანი მცენარეებით. ქალაქ კიმბერლის რაიონში მიმდინარეობს ალმასების მოპოვება.

### მაღალი ველდი 
**მაღალი ველდი** (, ) მდებარეობს მდინარე ორანჟსა და მდინარე ვაალს შორის. მას აქვს შუა ველდის მსგავსი გეოლოგიური აგებულება. პლატოს ამ ნაწილის სიმაღლე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისკენ 2000 მეტრიდან დაბლდება 1200 მეტრამდე. 1200—2000 მეტრის სიმაღლის ინტერვალში ზედაპირი მთლიანად დაფარულია 1 მეტრამდე სიმაღლის მარცვლოვანი მცენარეებით. მაღალი ველდის ვიტვატერსრანდის მთების ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ოქროს და ურანის მთავარი საბადოები.

### ბუშველდი 
**ბუშველდი ** (, ) მდებარეობს სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის დედაქალაქ პრეტორიიდან ჩრდილოეთით, სადაც ის გადადის დაბალ ველდში. მისი სიმაღლე არ აჭარბებს 900 მეტრს. ბუშველდი აგებულია მაგმური ქანებისგან და დაფარულია ეკლიანი ბუჩქებით (აკაციის სახეობები).

## რესურსები ინტერნეტში
* Grasslands and Thickets: Bush Encroachment and Herding in the Kalahari thornveld

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის პლატოები
ნახიშნარგიზი

**ნახიშნარგიზი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 518კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:ბაბექის რაიონის სოფლები
ვოლტა

**ვოლტა** (, ) — მდინარე დასავლეთ აფრიკაში და განაში. წარმოიქმნება თეთრი და შავი ვოლტის შეერთებით. სიგრძე — 1500 კმ, აუზის ფართობი — 407 093 კმ². თეთრი ვოლტის შეერთებამდე მდინარე მიედინება განიერ ხეობაში, ქვემოთ ჭორომიანია. ერთვის გვინეის ყურეს. წყალდიდობა იცის წვიმიან ზაფხულში, წყალმცირობა თებერვალ-მარტში. წყლის დონე სექტემბერ-ოქტომბერში 14 მეტრით მაღლდება. სანაოსნოა შესართავიდან 400 კილომეტრზე. მთავარი შენაკადია ოტი. განვითარებულია თევზჭერა. ვოლტის აუზში გვხვდება თევზის დაახლოებით 400-მდე სახეობა. მთავარი დასახლებული პუნქტებია: კეტე-კრაჩი, აკოსომბო და კპანდუ. ვოლტაზე აგებულია მსოფლიოს უდიდესი წყალსაცავი ვოლტის წყალსაცავი. მდინარეზე გაშენებულია აკოსომბოს ჰიდროელექტოსადგური.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:განის მდინარეები
წარწერების ტაძარი

**წარწერების ტაძარი** (მაია: *Bʼolon Yej Teʼ Naah*; ცხრა გალესილი მახვილის სახლი) — კოლუმბამდელი მაიას ცივილიზაციის უდიდესი საფეხურებიანი პირამიდა პალენკეში, თანამედროვე მექსიკის შტატ ჩიაპასში. VII საუკუნეში სპეციალურად აიგო მეფე პაკალის დასამარხად, რომელიც 70 წლის მანძილზე მეფობდა პალენკეში. მონუმენტის მშენებლობა მისი სიცოცხლის ბოლო ათწლეულში დაიწყო და დაასრულა მისმა ვაჟმა, ბალამ II-მ. წარწერების ტაძარმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა უძველესი მაიას შესწავლაში. ტაძარში არსებულ დაფებზე აღმოჩენილია უნიკალური იეროგლიფური ტექსტები, შთამბეჭდავი სკულპტურული პანელები და მრავალი სხვა მნიშვნელოვანი არტეფაქტი უშუალოდ პაკალის სამარხში. 

## სტრუქტურა
სტრუქტურა შედგება ტაძრისგან, რომელიც რვა-საფეხურიან პირამიდაზეა აღმართული. შენობის ხუთი შესასვლელი გარშემორტყმულია ბურჯებით, რომლებზეც ასევე ამოკვეთილია სურათები და მაიას წარწერების იეროგლიფური ტექსტები, რომელთა გამოც ეწოდა ტაძარს ამჟამინდელი სახელი. ტაძრის შიგნით აღმოჩენილია კიბე, რომელიც მეფე პაკალის სარკოფაგისაკენ მიემართება. 

## ისტორია
ტაძრის მშენებლობა 683 წელს დასრულდა. მშენებლობა თავად პაკალმა დაიწყო, თუმცა დაასრულა და ბოლო დეკორაციებით მორთო მისმა ვაჟმა, ბალამ II-მ. 

მიუხედავად იმისა, რომ მთლიანდ პალენკეს და მათ შორის წარწერების ტაძარსაც ბოლო 200 წლის მანძილზე სწავლობდნენ, პაკალის სამარხის აღმოჩენა მხოლოდ 1952 წელს მოხდა. მექსიკელმა არქეოლოგმა ალბერტო რუს ლუილიერმა ტაძრის იატაკს ერთი ფილა მოაცილა და აღმოაჩინა კიბე. ორი წლის შემდეგ, როდესაც კიბე გაასუფთავეს, აღმოჩნდა, რომ ის პაკალის სამარხისკენ მიემართებოდა. 

## წარწერებიანი დაფები
ტაძარს სახელი ეწოდა წარწერებიანი დაფების გამო, რომლებიც მასშია განთავსებული. წარწერებში აღწერილია მაიას ხალხის სხვადასხვა მნიშვნელოვანი მოვლენები და მეფე პაკალის ცხოვრება. 

## პაკალის სამარხი
პირამიდის უზარმაზარი წონის გასაძლებად და სამარხის დასაცავად, არქიტექტორმა ქოხის მსგავსი სარკოფაგი ააგო. 

სამარხში აღმოჩენილია არქეოლოგიური არტეფაქტები და ხელოვნების ნიმუშები. მათ შორის ჰადეს ქვისგან დამზადებული პაკალის სიკვდილის ნიღაბი.

2016 წლის ივლისში, მექსიკის ანთროპოლოგიისა და ისტორიის ეროვნული ინსტიტუტის არქეოლოგებმა საზოგადოებას აუწყეს, რომ ამერიკის ყველაზე დიდ სამარხ მონუმენტზე, შენობის შიგნით, მიწისქვეშა წყლის სადინარი სისტემა აღმოაჩინეს, რომელიც მეფე პაკალის სამარხის ქვეშ მდებარეობდა.  წყლის ტუნელები გაედინება როგორც უშუალოდ სამარხის, ისე მთელი პირამიდის ქვეშ. 

ტუნელები საკმაოდ ვიწორა და მასში ადამიანის შეღწევა შეუძლებელია, რის გამოც არქეოლოგთა ჯგუფმა სპეციალურ მავალებზე დამონტაჟებული კამერები გამოიყენა. საკმაოდ ჩახლართულ არხთა სისტემას რამდენიმე დონე და წყლის სხვადასხვა მიმართულება აღმოაჩნდა. არქეოლოგებს მიაჩნიათ, რომ ეს არხები პირამიდის აშენებამდეც არსებობდა და შესაძლოა ქალაქ პალენკეს სადრენაჟო ან წყალმომარაგების ნაწილს წარმოადგენდა. იმის გამო, რომ მიწისქვეშა არხებში წყალი დღესაც გაედინება, მისი წყარო სავარუადოდ ბუნებრივი ნაკადულია.

## ლიტერატურა
: 
: 
: 
: 

## სქოლიო
კატეგორია:მესოამერიკული პირამიდები
კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ფრედერიკ აკუფო

**ფრედერიკ აკუფო** (, დ. 21 მარტი, 1937, აკროპონგი, ოქროს ნაპირი — გ.  26 ივნისი, 1979, აკრა, განა) —  განელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. განის პრეზიდენტი  1978–1979  წლებში დაამხეს სამხედრო გადატრიალების შედეგად და დახვრიტეს.

1958 წელს დიდ ბრიტანეთში გაემგზავრა სასწავლებლად სამხედრო აკადემიაში. 1960 წელს დაბრუნდა განაში და დაიწყო სამხედრო კარიერა. 1976 წელს გახდა პრეზიდენტ იგნატიუს აჩეამპონგის მოადგილე და თავდაცვის შტაბის ხელმძღვანელი.

1978 წელს უმაღლესმა სამხედრო საბჭომ იგნატიუს აჩეამპონგი გადააყენა, დააპატიმრეს და გაუშვეს შინა პატიმრობაში. მისი ადგილი კი შტაბის უფროსმა ფრედერიკ აკუფომ დაიკავა. 

1979 წლის 15 მაისს პრეზიდენტის წინააღმდეგ დაიწყო აჯანყება, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლეიტენანტი ჯერი როლინგსი. 4 ივნისს ფრედერიკ აკუფოს ხელისუფლება დაემხო. დაპატიმრეს კორუფციის ბრალდებით და 26 ივნისს ყოფილ პრეზიდენტ აკვასი აფრიფასთან ერთად დახვრიტეს აკრაში ტეშის სამხედრო პოლიგონზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Ghana government official website for the celebration of Ghana's 50th anniversary

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:განის პრეზიდენტები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ჯერი როლინგსი

**ჯერი როლინგსი** (, დ. 22 ივნისი 1947 — გ. 12 ნოემბერი, 2020) — განის რესპუბლიკის სამხედრო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. სახელმწიფოს მეთაური  1979 და 1981—2001 წწ.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1947 წელს წარმოშობით შოტლანდიელი ფარმაცევტის ოჯახში. დაასრულა განის სამხედრო აკადემია. 1978 წლიდან ლეიტენანტია. 1979 წლის 15 მაისს ჯერი როლინგსმა წარუმატებლად სცადა ამბოხება. დაპატიმრეს და ელოდა სასიკვდილო განაჩენი, მაგრამ მისმა დაპატიმრებამ ქვეყანაში დიდი აჟიოტაჟი გამოიწვია და 4 ივნისს გაათავისუფლეს ჯარისკაცებმა ციხიდან და გამოაცხადეს სახელმწიფო გადატრიალების შესახებ. ხელისუფლებაში მოვიდა შეიარაღებული ძალების რევოლუციური საბჭო, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჯერი როლინგსი. ჯერი როლინგსმა 1979 წელს აღიარა საჰარის არაბთა დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობა. 1979 წლის 24 სექტემბერს რევოლუციური საბჭოს მიერ ჩატარებული არჩვენების შემდეგ ხელისუფლება გადაეცა სამოქალქო პირს და პრეზიდენტი გახდა ჰილა ლიმანი.

1981 წლის 31 იანვარს, ღამით ჯერი როლინგსმა გამოაცხადა უსისხლო გადატრიალების შესახებ და ხელისუფლება დაიბრუნა. შეიცვალა ქვეყნის კონსტიტუცია და აიკრძალა ყველა პოლიტიკური პარტია. ხელისუფლება გადავიდა ეროვნული თავდაცვის დროებითი საბჭოს ხელში, რომელსაც კვლავ როლინგსი ჩაუდგა სათავეში. პოლიტიკური პარტიების მოქმედება დასაშვები გახდა მხოლოდ 1992 წელს.

საგარეო პოლიტიკაში მხარს უჭერდა სამხრეთ აფრიკის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოძრაობას და პანაფრიკანიზმს. თავად როლინგს დიდი წვლილი მიუძღვის ლიბერიაში სიტუაციის დარეგულირების საქმეში. სადაც ხუთი წელი მიმდინარეობდა სამოქალაქო ომი. გახდა ნ. აზიკივეს პრემიის ლაურეატი, რომელიც გადაეცა ქვეყნის ეფექტიანი მართვისა და შიმშილის წინააღმდეგ ბრძოლისათვის (1993 წ.). 2000 წელს უარი განაცხადა საპრეზიდენტო არჩევნებზე და წავიდა პოლიტიკიდან. თავის მემკვიდრედ კი დაასახელა ჯონ ატა მილსი.

ამჟამად კითხულობს ლექციებს სხვადასხვა ქვეყნის უნივერსიტეტებში (მათ შორის ოქსფორდში) და აკრიტიკებს თავისი ყოფილი პროტეჟეს ჯონ ატა მილსის პოლიტიკურ კურსს.

## რესურსები ინტერნეტში
* [Flight Lieutenant Jeremiah John Rawlings](http://www.ghana-pedia.org/org/index.php?option=com_directory&listing=(Flt-Lt)%20Jeremiah%20J.%20Rawlings&page=viewListing&lid=120&Itemid=36) 
* Official Website 
* Biography of Jerry J. Rawlings at Encyclopaedia Britannica

კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:განის პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
დავით რომელაშვილი

**დავით რომელაშვილი** (დ. 1915 — გ. 1976) — ქართველი მეწარმე.

## ბიოლოგია
დაიბადა 1915 წელს. დაამთავრა აგრონომიული ფაკულტეტი. 1940–1941 წლებში სწავლობდა სკკპ ცენტრალურ კომიტეტთან არსებულ უმაღლეს პარტიულ სკოლაში. იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე. ეწეოდა პარტიულ მოღვაწეობას.

1954–1956 წლებში მუშაობდა საბჭოთა მეურნეობების მინისტრის პირველ მოადგილედ; 1956–1958 წლებში – სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილედ; 1958–1961 წლებში – „სამტრესტი"–ს მმართველად; 1961–1966 წლებში – კვების მრეწველობის მინისტრად; 1966–1971 წლებში – სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საგეგმო–ეკონომიკური და შემდეგ მარცვლეულის და ტექნიკური კულტურების სამმართველოს უფროსად; 1971–1975 წლებში – მცხეთის რაისაბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ. დავით რომელაშვილი რამდენიმეჯერ იყო არჩეული საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის წევრად და წევრობის კანდიდატად. ოთხჯერ იყო არჩეული საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად და ერთხელ სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. მიღებული ჰქონდა მთავრობის ჯილდოები – 3 ორდენი და 4 მედალი. დავით რომელაშვილი გარდაიცვალა 1976 წელს.

## ლიტერატურა
*ალექსანდრე ქურდაძე, საქართველოს მეღვინეობა-სამტრესტი, მისი ხელმძღვანელები, გარდაცვლილი სპეციალისტები, თბილისი, 1999

## რესურსები ინტერნეტში
*დავით რომელაშვილი

კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ნაზარაბადი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ნაზარაბადი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ნაზარაბადი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში.  
*ნაზარაბადი — ქალაქი ირანში, ალბორზის ოსტანში.
*ნაზარაბადი — რაიონი ირანში, ალბორზის ოსტანში.
აკანები

**აკანები** — მეტა-ეთნიკური ჯგუფი, რომელთა უმეტესობაც საუბრობს აკანურ ენებზე და სახლობენ დღევანდელი განის და კოტ-დ’ივუარის ტერიტორიაზე.  აკანები ამ ორივე ქვეყნის მოსახლეობის უმეტესობას წარმოადგენენ, მათი რაოდენობა 20 მილიონზე მეტია. აკანების უმეტესობა საუბრობს აკანური ენების დალექტებზე, რომელიც წარმოადგენს ნიგერ-კონგოს ენების ქვეოჯახს. 

აკანების ქვეჯ-გუფებს წარმოადგენენ:
* ასანტები და აკიემები (ერთად ცნობილი როგორც ტვი), აგონა, კვაუ, ვასა, ფანტე, აბრონი.

აკანების დიდი რაოდენობა მონობით ვაჭრობის დროს ამერიკაში მოხვდა. XVIII-XIX საუკუნეებში აკანის ყველა ტყვეებს უწოდებდნენ კორომანტეს. 

## ლიტერატურა 
* Antubam, Kofi, ''Ghana's Heritage of Culture*, Leipzig, 1963.
* Kyerematen, A. A. Y., *Panoply of Ghana*, London, 1964.
* Meyerowitz, Eva L. R., *Akan Traditions of Origin*, London, c. 1950.
* Meyerowitz, Eva L. R., *At the Court of an African King*, London 1962
* Obeng, Ernest E., *Ancient Ashanti Chieftaincy*, Tema (Ghana), 1986.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Kasahorow Akan Dictionary The Dictionary of Standard Written Akan 
*Akan gold trade 
**Akan Philosophy of the Person,'' Stanford Encyclopedia of Philosophy (2006) ISSN 1095-5054

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ვასიფ მეჰმედ-ფაშა (გუჯაბიძე)

**ვასიფ მეჰმედ-ფაშა** (დ. 1795, ჩოჩხათი, გურიის სამთავრო — გ. 1865) — წარმოშობით ქართველი სამხედრო პირი, მოღვაწეობდა ოსმალეთის იმპერიაში. 

## ბიოგრაფია
დაბადების გვარი იყო გუჯაბიძე. 1819-1820 წლების აჯანყების დროს ახალგაზრდა ჭაბუკი თავადმა დავით მაჭუტაძემ ოსმალებს მიჰყიდა და აღებული ფულით იარაღი იყიდა, რომ რუსებს შებრძოლებოდა. ტყვედ შეიძინა წარმომავლობით ქართველმა დიდვეზირმა ხოსრო მეჰმედ-ფაშა ჩხეიძე-ერისთავმა, აღზარდა და ხელი შეუწყო, რომ მაღალი თანამდებობები დაეკავებინა. 

ვასიფმა სამხედრო სასწავლებელი დაამთავრა და მოქმედ არმიაში დაიწყო სამსახური. ჯერ მაიორი იყო, შემდეგ პოლკოვნიკი და ლივა გახდა. 1830 წელს დივიზიის გენერლის (ფაშა) წოდება დაიმსახურა. 1836 წელს ბოსფორის ციხისთავად დაინიშნა. ბოსფორის ბრძოლებმა მას გვარდიის გენერლობა მოუტანა, ხოლო 1839 წელს ვეზირის წოდება მიიღო და ნიშის გამგებლადაც (ვალი) განამწესეს. შემდეგ მუშაობდა სილისტრის (1840 წ.), ქოსთენდილის (1842 წ.), სალონიკის (1844 წ.), ვადინასა და ტრაპიზონის (1850 წ.) გამგებლის პოსტებზე.

1853 წელს არაბეთის მარშლად დაინიშნა. 1854 წლის ნოემბერში ანატოლიის ჯარების სარდლად გადაიყვანეს. მონაწილეობდა ყარსის ბრძოლებში. 1855 წელს ყარსის დაცვისას რუსებმა ტყვედ ჩაიგდეს, მაგრამ მეომარ ქვეყნებს შორის სამშვიდობო კონვენციის დადების შემდეგ გაანთავისუფლეს. 1856 წელს სულთნის გვარდიის, ხოლო 1857 წელს არსენალის მარშალი გახდა. იმავე წლის ოქტომბერში კვლავ დააბრუნეს გვარდიის მარშლის თანამდებობაზე, 1860 წელს ისევ არაბეთის მარშალი გახდა. მოგვიანებით თანხმობის სამხედრო საბჭოში შეიყვანეს. ვასიფ მეჰმედ ფაშა გარდაიცვალა 1865 წელს. დაკრძალულია უსკუდარში, ჰუდაი-ეფენდის თექეში (სავანეში). 

დაქორწინებული იყო წარმოშობით ქართველ აღა-ჰუსრევ ფაშას ქალიშვილზე. ამ ქორწინებიდან მას ქალ-ვაჟი შეეძინა. ვაჟი ადრე გარდაცვლილა, ხოლო ქალიშვილის შთამომავლები დღემდე ცხოვრობენ თურქეთში.

## ლიტერატურა
*
**ქასაბი, მ.,* „ოსმალეთის ქართველები“ გვ. 149 — სტამბოლი, 2012 
* ქართველი გლეხი–ოსმალეთის მუშირი — გაზეთი „აჭარა“, 2012, 30 იანვარი

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*ოსმალეთის იმპერიის ქართველი დიდი ვეზირები
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1865
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ოსმალეთში მოღვაწე ქართველები
ვასიფ
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ფაიზი

**ფაიზი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ბაბექის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —  	1 074 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
 

კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლები
კატეგორია:ბაბექის რაიონის სოფლები
ჰილა ლიმანი

**ჰილა ლიმანი** (, დ. 12 დეკემბერი, 1934, გველო, განა — გ. 23 იანვარი, 1998, აკრა) — განის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. სახელმწიფოს მეთაური  1979–1981   წლებში მესამე რესპუბლიკის ერთადერთი პრეზიდენტი. ხელისუფლებიდან გადააყენა ჯერი როლინგსის სამხედრო დაჯგუფებამ. 

როგორც პოლიტიკოსი განაში იგი პრაქტიკულად უცნობი იყო, მაგრამ 1979 წელს სამხედრო ხელისუფლების მიერ ხელისუფლების გადაბარების დროს აღმოჩნდა ქვეყნის სათავეში. ორტურიან საპრეზიდენტო არჩევნებში დაამარცხა კონკურენტი და 1979 წლის 24 სექტემბერს დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა. 1981 წელს ჯერიროლინგსმა კვლავ დაიბრუნა ძალაუფლება უსისხლო გადატრიალებით და ჰილა ლიმანი ჩამოაშორა ქვეყნის სადავეებს.

გარდაიცვალა  1998 წლის 23 იანვარს, აკრაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Ghana-pedia webpage - Dr Hilla Limann 
* Hilla Limann on Ghanaweb

## სქოლიო
კატეგორია:განის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ნიკოლოზ გაბაშვილი

**ნიკოლოზ გაბაშვილი** (დ. 1880 — გ. 1957)  — ქართველი მეწარმე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1880 წლის 6 აგვისტოს თბილისში. პირველდაწყებითი სწავლა ოჯახში მიიღო. ბავშვობიდანვე კარგად იცოდა გერმანული, ფრანგული, რუსული ენები. 1890 წელს იგი მიაბარეს თბილისის ვაჟთა კლასიკურ გიმნაზიაში, რომელიც წარჩინებით დაამთავრა 1898 წელს. 1900–1901 წლებში სწავლობს კიევის უნივერსიტეტის ფიზიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტის ბუნებისმეტყველების განყოფილებაზე, თუმცა, რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისათვის, 1902 წლის შემოდგომაზე, გარიცხულ იქნა უნივერსიტეტიდან. 1904 წელს მიემგზავრება საფრანგეთში და აბარებს სორბონის უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტზე, რომელსაც ამთავრებს 1907 წელს. უნივერსიტეტის დამთავრებისთანავე, კვლავ შედის კიევის–ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტში საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტზე და 1909 წლის მარტში იღებს დიპლომს.

1909 წელს ნიკოლოზი მუშაობს დ. სარაჯიშვილის ფირმის ბაქოს განყოფილებაში, ჯერ კონიაკის საწყობის გამგედ, შემდეგ მოანგარიშედ და ბოლოს მმართველის მოადგილედ. ამის შემდეგ დავით სარაჯიშვილს იგი გადაჰყავს ქ. ორჯონიკიძეში (ვლადიკავკაზი) სპირტის წარმოების სპეციალისტის თანამდებობაზე, ხოლო 1910 წელს გზავნის საფრანგეთში (ქ. შამპანი) ცოდნის გასაღრმავებლად. 1911 წლიდან ნ. გაბაშვილი აგრძელებს მუშაობას ვლადიკავკავის სპირტის ქარხნის მმართველის მოადგილედ. როდესაც დ. სარაჯიშვილი გარდაიცვალა, ეკატერინე სარაჯიშვილმა იგი გადმოიყვანა თბილისის კონიაკის ქარხანაში ჯერ ხელოსან ოსტატის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ, 1913–1916 წლებში, ქარხნის მთავარ ოსტატად. ე. სარაჯიშვილის სიკვდილის შემდეგ, 1916 წელს, ყოფილი სარაჯიშვილის ფირმის ბაზაზე შეიქმნა ე.წ. „დ.ზ. სარაჯიშვილის ამხანაგობა", რომელსაც ნ. გაბაშვილი თავმჯდომარეობდა. ამ ამხანაგობამ იარსება 1919 წლის ბოლომდე, შემდეგ მოხდა მისი კონსერვაცია. 1921 წლის სექტემბერში იგი მუშაობას აგრძელებს ყოფილი დ. სარაჯიშვილის კონიაკის ქარხანაში კონიაკის სპირტის მთავარ სპეციალისტად. 1922 წლის 15 მაისს ნ. გაბაშვილი ინიშნება საქართველოს სახელმწიფო ღვინოების ტრესტში („საქღვინტრესტი") კონიაკის ოსტატის თანამდებობაზე. 1923 წლის 20 ივნისიდან გადაჰყავთ საზოგადოება „წინანდლის" გამგეობაში, ხოლო 1924 წლის 1 იანვრიდან კონიაკისა და სპირტის საქმის სპეციალისტად კოოპერატიულ გაერთიანება „წარმოკავშირში". ამავე წლის ოქტომბერში ინიშნება „წარმოკავშირში" შემავალ „ჭაჭის" ქარხნის დირექტორად და მუშაობს ამ თანამდებობაზე 1926 წლამდე. 

1926–1930 წლებში ქარხანა „ჭაჭა" გადადის მევენახეობა–მეღვინეობის გაერთიანება „სოფლის კავშირი"–ს გამგეობაში და ნ. გაბაშვილი ინიშნება მის დირექტორად. 1930–1931 წლებში იგი მუშაობს გაერთიანება „ბაღბოსტანკავშირი"–ს სპირტის მთავარ სპეციალისტად. 1931–1932 წლებში – „საქღვინო"–ში არყისა და სპირტის საქმის მთავარ სპეციალისტად. 1932 წლის აპრილში „საქღვინო" გაუქმდა და შეუერთდა „სამტრესტს". ნ. გაბაშვილი დატოვებულ იქნა ტრესტში კონიაკისა და არყის გადამუშავების პასუხისმგებელ სპეციალისტად. 1947 წელს იგი დაინიშნა მთავარ სპეციალისტ ტექნოლოგად კონიაკის წარმოების დარგში. ნ. გაბაშვილი ავტორია მრავალი წერილისა და სტატიისა, რომლებიც გამოქვეყნდა სხვადასხვა ჟურნალ–გაზეთებში. ნიკოლოზ გაბაშვილი გარდაიცვალა 1957 წელს.

## ლიტერატურა
*ქართველი მეღვინეები / გ. ბერიძე, თ. ღლონტი. - თბილისი: საბჭ. საქართველო, 1974. - 70 გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკოლოზ გაბაშვილი

კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
ნიკოლოზ