ალექსანდრა პახმუტოვა

**ალექსანდრა პახმუტოვა** (; დ. 9 ნოემბერი, 1929, ბეკეტოვკა, ქვედა ვოლგის რეგიონი, სსრკ) — საბჭოთა და რუსი კომპოზიტორი, პიანისტი, სიმღერების ავტორი, საზოგადო მოღვაწე. სოციალისტური შრომის გმირი (1990), სსრკ სახალხო არტისტი (1984), რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (2015), ორგზის სსრკ სახელმწიფო პრემიის (1975, 1982), ლენინური კომკავშირის პრემიის (1966), ლენინის ორი ორდენის (1979, 1990) და წმიდა მოციქულის ანდრია პირველწოდებულის ორდენის (2019) მფლობელი. პოეტ ნიკოლაი დობრონრავოვის (1928-2023) მეუღლე და თანაავტორი (1956-2023).

## ბიოგრაფია
### ადრეული წლები
ალექსანდრა პახმუტოვა დაიბადა 1929 წლის 9 ნოემბერს სოფელ ბეკეტოვკაში, (ქვემო ვოლგის ტერიტორია, ახლანდელი ვოლგოგრადი)  პარტიული მუშაკის - ნიკოლაი (1902-1983) და მარია (1897-1978) პახმუტოვების ოჯახში.

ბავშვობიდან გამოირჩეოდა განსაკუთრებული მუსიკალური ნიჭით. პირველი მელოდიები მან  სამი წლის ასაკში დაწერა. ხუთი წლის ასაკში კი შეასრულა ნაწარმოები ფორტეპიანოსთვის „მამლები ყივის".

1936 წელს, შვიდი წლის ასაკში, ალექსანდრა შევიდა სტალინგრადის საქალაქო მუსიკალურ სკოლაში, სადაც სწავლობდა დიდი სამამულო ომის დაწყებამდე. 1942 წლის 6 აგვისტოდან 1943 წლამდე — ევაკუაციაში ყარაგანდაში (ყაზახეთის სსრ). იქ მან განაგრძო სწავლა ადგილობრივ მუსიკალურ სკოლაში (1952 წლიდან - ყარაგანდას მუსიკალური სკოლა, ახლა — ყარაგანდას ტატიმბეტის სახელობის ხელოვნების კოლეჯი).

1943 წლის შემოდგომაზე იგი ჩაირიცხა პ. ჩაიკოვსკის სახელობის კონსერვატორიასთან არსებულ ცენტრალურ მუსიკალურ სკოლაში, სადაც სწავლობდა ფორტეპიანოს ი. ვ. ვასილიევასთან და დადიოდა ახალგაზრდა კომპოზიტორთა წრეში შებალინისა და პეიკოს ხელმძღვანელობით.

1948 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტზე, 1953 წელს წარჩინებით დაამთავრა ბესარიონ შებალინის კომპოზიციის კლასი და 1956 წელს წარმატებით დაასრულა მასთან ასპირანტურა.

### შემოქმედება
მთელი თავისი კარიერის მანძილზე მუშაობს სხვადასხვა ჟანრში, მაგრამ სწორედ კომპოზიტორის სიმღერები იკავებს განსაკუთრებულ ადგილს სსრკ-სა და რუსეთის კულტურაში.

მის სიმღერებს ასრულებდა და ასრულებს მრავალი ცნობილი საბჭოთა, რუსი და უცხოელი ესტრადის არტისტი, ასევე თეატრისა და კინოს მსახიობები.

მან განაგრძო საბჭოთა სიმღერის კლასიკის ტრადიცია, რომელიც დაკავშირებულია ი.დუნაევსკის, ძმები პოკრასების, ა.ნოვიკოვის, მ.ფრადკინის სახელებთან.

1968 წლიდან ხელმძღვანელობდა სოჭის პოლიტიკური სიმღერის საერთაშორისო ახალგაზრდული ფესტივალის „წითელი მიხაკის“ ჟიურის. მან შექმნა მუსიკა იური ოზეროვის კინოეპოსებისთვის: „ბრძოლა მოსკოვისთვის“, „საუკუნის ტრაგედია“ და „დიდი სარდალი გიორგი ჟუკოვი“.

საბჭოთა პერიოდში აკრძალული იყო ა. პახმუტოვას და ნ. დობრონრავოვის სიმღერა „ილიჩი ემშვიდობება მოსკოვს“. სიმღერა შეასრულა ლიუდმილა ზიკინამ, მაგრამ ის არასდროს გასულა ეთერში.

2011 წლის 31 მაისს მაგნიტოგორსკის დეპუტატთა საქალაქო კრებამ ა. პახმუტოვას და ნ. დობრონრავოვის სიმღერა „Магнитка“ ქალაქის ჰიმნად დაამტკიცა.

2017 წლის 17 მაისს იაროსლავის მუნიციპალიტეტმა ქალაქის ჰიმნად დაამტკიცა ა. პახმუტოვას და ნ. დობრონრავოვის სიმღერა „Ярославль мой, город-князь“.

„ახალგაზრდობის სიმღერა“ () არის რუსეთის საგანგებო სიტუაციების სამინისტროს არაოფიციალური ჰიმნი.

ალექსანდრა პახმუტოვას ეკუთვნის სიმღერები ისეთი კინო და სატელევიზიო ფილმებისთვის, როგორიცაა: „ულიანოვების ოჯახი“ (1957), „გოგონები“ (1961), „განხეთქილების ვაშლი“ (1962), „რევოლუციით შობილნი“ (1976-1977) და სხვა. განსაკუთრებული პოპულარობა მოიპოვა მისმა სიმღერამ „სინაზე“ („Нежность“) ტატიანა ლიოზნოვას ფილმიდან „სამი ვერხვი პლიუშიხას ქუჩაზე“. ფილმის ბოლოს სიმღერა, რომელიც მისი მთავარი მუსიკალური თემაა, რადიოდან ისმის მაია კრისტალინსკაიას შესრულებით. მომღერლისთვის ეს სიმღერა მრავალი წლის განმავლობაში სავიზიტო ბარათი იყო. 

### სოციალური აქტივობა
1968-1991 წლებში იყო სსრკ კომპოზიტორთა კავშირის და 1993-1995 წლებში რუსეთის კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის მდივანი. 2010 წლის 26 ივლისიდან კულტურის საპატრიარქო საბჭოს წევრია (რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესია).

მრავალი წლის განმავლობაში პახმუტოვა მასობრივი მუსიკის ჟანრების გაერთიანებული კომისიის თავმჯდომარე იყო. ასევე იყო რსფსრ მე-10-11 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი, რსფსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი (1985-1990 წლებში).

### პირადი ცხოვრება
1956 წელს იგი დაქორწინდა პოეტ ნიკოლაი დობრონავოვზე (1928-2023), პოეტის მრავალი ლექსი დაიწერა პახმუტოვას მუსიკაზე და ისინი გახდნენ პოპულარული სიმღერების თანაავტორები.

ა. პახმუტოვა და ნ. დობრონრავოვი პირადად იცნობდნენ სერგეი კოროლიოვს, ასევე იური გაგარინის ახლო მეგობრებიც იყვნენ.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1966 : ლენინური კომკავშირის პრემია
* 1967, 1971 : შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1971 : რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1975, 1982 : სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია
* 1977 : რსფსრ-ის სახალხო არტისტი
* 1984 : სსრკ-ის სახალხო არტისტი
* 1986 : ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1990 : სოციალისტური შრომის გმირი
* 2000 : მოსკოვის საპატიო მოქალაქე
* 2000 : ფრანცისკ სკორინას ორდენი (ბელარუსი)
* 2015 : 2014 წლის რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემია ჰუმანიტარულ სფეროში გამორჩეული მიღწევებისთვის

## გალერეა

ფაილი:Вручение_Государственных_премий_Российской_Федерации_за_2014_год_7.jpg|ბმული=Файл:Вручение_Государственных_премий_Российской_Федерации_за_2014_год_7.jpg|ალტ=Александра Пахмутова на церемонии вручения Государственных премий России,12 июня 2015 года, Кремль|ალექსანდრა პახმუტოვა რუსეთის სახელმწიფო პრემიების გადაცემის ცერემონიაზე, 2015 წლის 12 ივნისი, კრემლი
ფაილი:Vladimir_Putin_7_March_2000-2.jpg|ბმული=Файл:Vladimir_Putin_7_March_2000-2.jpg|ალტ=Награждение орденом «За заслуги перед Отечеством» II степени, 7 марта 2000 года, Кремль| სამშობლოსათვის დამსახურებისთვის II ხარისხის ორდენით დაჯილდოება, 2000 წ. 7 მარტი, კრემლი.
ფაილი:Александра_Пахмутова.jpg|ბმული=Файл:Александра_Пахмутова.jpg|ალტ=Награждение орденом «За заслуги перед Отечеством» I степени, 6 мая 2010 года, Кремль| 2010 წელი 6 მაისი, კრემლი, სამშობლოსათვის დამსახურებისთვის 1-ლი ხარისხის ორდენით დაჯილდოება.
ფაილი:Церемония_вручения_государственных_наград_Российской_Федерации_22_декабря_2014_года_07.jpeg|ბმული=Файл:Церемония_вручения_государственных_наград_Российской_Федерации_22_декабря_2014_года_07.jpeg|ალტ=Награждение орденом «За заслуги перед Отечеством» III степени, 22 декабря 2014, Кремль| სამშობლოსათვის დამსახურებისთვის III ხარისხის ორდენით დაჯილდოება,2014 წელი 22 დეკემბერი,კრემლი.
ფაილი:Вручение_Государственных_премий_Российской_Федерации_за_2014_год_3.jpg|ბმული=Файл:Вручение_Государственных_премий_Российской_Федерации_за_2014_год_3.jpg|ალტ=Вручение знака лауреата Государственной премии РФ в области гуманитарной деятельности. 12 июня 2015 года, Кремль|რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემიების გადაცემისას. 2015 წელი 12 ივნისი, კრემლი

## რესურსები ინტერნეტში
* პახმუტოვას ოფიციალური ვებგვერდი 
*  // სახელმწიფო ტელერადიო ფონდი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქალი კომპოზიტორები
კატეგორია:რუსი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:რსფსრ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რუსი კლასიკური მუსიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:I ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:XXI საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები