open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პუნქტუაცია

**პუნქტუაცია** (გვიანდ. ლათ.  ,= — ნიშნებით გამოიყოფოდა. სასვენი ნიშნების სისტემატიზაციას შეეცადა ეფრემ მცირე (X საუკუნის II ნახევარი) და ჩამოაყალიბა მათი ხმარების გარკვეული წესი-შემოიტანა ერთი (.) ორი (:) სამი (:·) ექვსი (:·:·) წერტილი და ტერმინები: „მცირედ სასუჱნად“, „განსაკუჱთელად სიტყჳისა“, „დიდად სასუჱნად“, და „სრულად დასაბოლოებად და ახლად დასაწყებელად სიტყჳისა“.

XI საუკუნიდან ხელნაწერებში ვხვდებით კითხვითი წინადადების გამოყოფას მახვილისა (') და მძიმის (,) საშუალებით. მახვილი დაისმოდა კითხვით სიტყვასთან ან კითხვით ნაწილაკთან, ხოლო მძიმე — კითხვით სიტყვასთან ან კიხვითი წინადადების ბოლოს. XII საუკუნეში ეს უკანასკნელი წერტილმძიმით გამოიყოფა.

ანტონ კათალიკოსმა (XVIII ს.) სასვენი ნიშნების ახალი სისტემა შეიმუშავა. იგი წინადადების ყოფს უსრულად სრულად და დასასრულად. ამ წინადადებებში იხმარებოდა მძიმე, ერთი და ორი წერტილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პუნქტუაცია
კატეგორია:წერის სტილი
ჯეტ ლი

**ჯეტ ლი** (ნამდ. სახელი: **ლი ლიანძი**  Li Lianjie; დ. 26 აპრილი, 1963, პეკინი) — ჩინელი მსახიობი, პროდიუსერი და უშუს ჩემპიონი.

## ბიოგრაფია 
ჯეტ ლი შვიდი წლის ასაკიდან დაინტერესდა უძველესი ჩინური ორთაბრძოლების ხელოვნებით და ცნობილ უშუს მწვრთნელთან ვუ ბინთან ვარჯიშის დაწყებიდან სამი წლის შემდეგ, მან პირველად მოიგო უშუს ნაციონალური ჩემპიონატი პეკინის უშუს გუნდთან ერთად. 1981 წელს ის მიიწვიეს ფილმის „შაოლინის ტაძრის“ გადაღებებზე, რამაც მას დიდი პოპულარობა მოუტანა მთელი ქვეყნის მასშტაბით და ერთ-ერთი ყველაზე მოთხოვნადი მსახიობი გახდა ჩინურ კინობაზარზე.

განსაკუთრებული და საერთაშორისო ყურადღების ცენტრში კი ჩინეთის ეროვნული გმირის ვონ ფეი-ხუნის როლის შესრულების შემდეგ მოექცა, ფილმში „ერთხელ ჩინეთში“, რომლის შვიდი ნაწილიც გადაიღეს 1991-1997 წლებში და აქედან ჯეტ ლიმ პირველ სამ ფილმში მიიღო მონაწილეობა და შემდეგ ფინანსური შეუთანხმებლობის გამო სხვა მსახიობით შეცვალეს, თუმცა ჯეტ ლის გარეშე ფილმის მეოთხე და მეხუთე ნაწილი კინოგაქირავებაში ჩავარდა და პროდიუსერები იძულებული გახდნენ ფილმის მეექვსე და როგორც შემდეგ აღმოჩნდა უკანასკნელ ნაწილში როლზე დაებრუნებინათ.

1998 წელს ჯეტ ლიმ პირველად ითამაშა ჰოლივუდის ფილმში: მას მთავარი უარყოფითი გმირის როლი ანდეს ფილმში „სასიკვდილო იარაღი 4“, სადაც მას პარტნიორობას ჰოლივუდის ვარსკვლავები: მელ გიბსონი, დენი გლოვერი, რენე რუსო და კრის როკი უწევდნენ. მალე ჰოლივუდში ჯეტ ლიმ მთავარი როლიც მიიღო ფილმში „რომეო უნდა მოკვდეს“, რის შემდეგაც უამრავი მთავარი თუ მეორე ხარისხოვანი როლი შეასრულა ჰოლივუდურ თუ არაჰოლივუდურ ფილმებში, მათ შორის აღსანიშნავია ფილმები: „შეუტოკებელნი“ (2010) სილვესტერ სტალონესთან ერთად, „დაკარგული სამეფო“ (2008) ჯეკი ჩანთან ერთად და „მუმია: დრაკონთა იმპერატორის აკლდამა“ (2008).

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

კატეგორია:ჩინელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:საბრძოლო ხელოვნების ოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ცინდაოს უბის ხიდი

მინი|300პქ|ცინდაოს უბის ხიდი
**ცინდაოს უბის ხიდი** () — მსოფლიოში ყველაზე გრძელი საზღვაო ხიდი, რომელიც ააგეს ჩინეთში. ეს ხიდი აკავშირებს ქალაქ ცინდაოს კუნძულ ხუანდაოსთან. მისი სიგრძე 41,58 კილომეტრია, ხოლო სიგანე 34 მეტრი. ხიდზე არის რვა სამოძრაო ზოლი და ასევე პარკირების ადგილები. მისი მშენებლობა ოთხი წელი მიმდინარეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*"Qingdao bridge sets world record".  China Economic Net.  
*"China builds world's longest bridge". The Daily Telegraph.
*"World's longest cross-sea bridge opens in east China". Xinhua.

კატეგორია:ჩინეთის ხიდები
ქარიშხალი აირინი (2011)

[მინი|მარჯვნივ|240პქ|ქარიშხალი „აირინი“ *[22 აგვისტო, 2011*]]

მინი|მარცხნივ|220პქ|ქარიშხლის აქტივობის ზონა
მინი|მარცხნივ|220პქ|ქარიშხლის მარშრუტი
**ქარიშხალი აირინი** () — ტროპიკული ციკლონი, დაიწყო 2011 წლის აგვისტოს ბოლოს. ქარიშხალმა გადაუარა კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებსა და აშშ-ის აღმოსავლეთ სანაპიროს. 27 აგვისტოს აშშ-ში, ნიუ-ჯერსის შტატში, ქარიშხლის გამო დაახლოებით მილიონ ოჯახს მოუწია  საცხოვრებელი სახლის მიტოვება.

273 ადამიანი დარჩა ელექტროობის გარეშე, 3 ადამიანი დაიღუპა ჩრდილოეთი კაროლინაში ქარიშხლის მიზეზით, ვირჯინიაში დაიღუპა 1 ბავშვი. ჯამში ქარიშხალმა იმსხვერპლა — 42 ადამიანის სიცოცხლე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The NHC’s advisory archive for Hurricane Irene 
* NASA's storm data on Hurricane Irene  

## სქოლიო 
კატეგორია:მეტეოროლოგია
კატეგორია:ქარიშხალი
ჩილონი

**ჩილონი** — მდინარე დასავლეთ პერუში. საზრდოობს ანდების მყინვართა ნადნობი წყლით, კალიაოს რეგიონში ერთვის წყნარ ოკეანეს.  წყლის დონე მაღალია ზაფხულის თვეებში (დეკემბრიდან მარტამდე). მდინარის ველი საკმაოდ ნაყოფიერია. როგორც არქეოლოგიური მტკიცებულებები აჩვენებს, ეს ტერიტორია ჯერ კიდევ ათი ათასი წლის წინ დასახლებული ყოფილა სხვადასხვა ადგილობრივი კულტურებით.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*გვერდი Facebook-ზე

კატეგორია:პერუს მდინარეები
ნგორონგორო

**ნგორონგოროს დაცული ტერიტორია** (NCA) — დაცული ზონა და 1979 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ტანზანიაში, ქალაქ არუშადან 180 კმ-ით დასავლეთით, კრატერის მაღლობზე. ტერიტორია იმართება ტანზანიის მთავრობის ორგანოს — ნგორონგოროს დაცული ტერიტორიის სააგენტოს მიერ. მისი საზღვრები მიუყვება ნგორონგოროს რაიონის საზღვრებს. დაცული ტერიტორიის ფარგლებში მდებარეობს ფართო ვულკანური კალდერა — ნგორონგოროს კრატერი.

## ისტორია და გეოგრაფია 
როგორც ოლდუვაის ხეობაში ნაპოვნი ნამარხი ძვლები ადასტურებს, არეალი ჯერ კიდევ 3 მილიონი წლის ცინ დასახლებული ყოფილა სხვადასხვა სახეობის ჰომინიდებით. რამდენიმე ათასი წლის წინ მონადირეობა-შემგროვებლობა აქ მეცხოველეობამ ჩაანაცვლა. 2 000 წლის წინ აქ მბულუს ხალხი მოვიდა, რომლებსაც 1700 წლის წინ დატუგას ხალხი შეუერთდა. 1800-იაან წლებში ორივე ჯგუფი არეალიდან მასაის ხალხმა განდევნა. ლერაის ტყის ჩრდილო-დასავლეთში მდებარე ლეღვის ხეების მასივი წმინდაა მასაისა და დატუგას ხალხებისთვის. ზოგიერთი მათგანი შესაძლოა იზრდება ლიდერ დატოგას საფლავზე, რომელიც დაახლოებით 1840 წელს მასაის ხალხთან ბრძოლაში დაიღუპა.

1892 წლამდე არცერთ ევროპელს კრატერზე ფეხი არ დაედგა, სანამ აქ მოვიდოდა დოქტორი ოსკარ ბაუმანი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებამდე, კრატერში ფერმერულ მეურნეობას მისდევდა ორი გერმანელი ძმა, რომლებმაც ის გერმანიის აღმოსავლეთ აფრიკის ადმინისტრაციის დამყარების შემდეგ დატოვეს. 

ნგორონგოროს არეალი თავდაპირველად სერენგეტის ეროვნული პარკის ნაწილი იყო, როდესაც ის 1951 წელს ბრიტანელებმა შექმნეს. 1959 წლამდე მასაის ხალხი ახლადშექმნილ პარკში ცხოვრებას და მიწის დამუშავებას განაგრძობდა, რის გამოც პარკის მმართველობასთან კონფლიქტი წარმოიშვა. ყველაფერი კი იმით დასრულდა, რომ ბრიტანელებმა მასაი ახლად შექმნილი ნგორონგოროს დაცული ტერიტორიიდან გაასახლეს. 

არეალი სერენგეტის ეკოსისტემის შემადგენელი ნაწილია. ჩრდილო-დასავლეთით მას აგრძელებს სერენგეტის ეროვნული პარკი. სამხრეთით და დასავლეთით ვულკანური მაღლობებია, რომელიც მოიცავს ნგორონგოროს ცნობილ კრატერსა და ნაკლებად ცნობილ ემპაკაის. სამხრეთი და აღმოსავლეთი საზღვრები მიახლოებით ემთხვევა აღმოსავლეთ აფრიკის რღვევის ხაზის ფერსოს, რომელიც ამავე დროს ხელს უშლის ცხოველთა მიგრაციას ამ მიმართულებებით.

## ველური ბუნება 
კრატერში ბინადრობს 25 000 მსხვილი ცხოველი, ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდრო კონცენტრაცია აფრიკაში. მათ შორისაა შავი მარტორქა, რომლებიც 1964-1966 წლებში 108 ერთეულს შეადგენდნენ, 1995 წლისთვის კი ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ 11-14-მდე იქნა შემცირებული, ასევე ჰიპოპოტამი, რომელიც საკმაოდ უჩვეულოა ამ არეალისთვის. ასევე გავრცელებულია გნუ (7 000 ერთეული 1994 წლისთვის), ზებრა (4 000), კანა და გაზელი (3 000).

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNEP-WCMC World Heritage Site Datasheet 
* UNESCO World Heritage Site Datasheet
* Article about the Ngorongoro Crater 

## სქოლიო
კატეგორია:ტანზანიის გეოგრაფია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში
ყაბახი

[მინი|[კრისტოფორო დე კასტელი|კრისტოფორო დე კასტელის ნახატი „ყაბახი ქუთაისში“ (ქაღალდი, ტუში). ალბომი 3 Qq E 93.]]
**ყაბახი** — ძველი ქართული ცხენოსნური თამაში.

## თამაშის მიზანი 
ანძაზე (ყაბახზე) შემოდებული ნიშნის (უმთავრესად თასის) ისრით ჩამოგდება.

## შინაარსი და წესები 
მშვილდოსანი მხედრები მწკრივდებიან სასტარტო ხაზთან. მსაჯის ნიშანზე ერთ-ერთი მხედარი ჭენებით უახლოვდება ანძას, რომელზეც შემოდებულია სანიშნო საგანი. ანძასთან სასურველ მანძილზე მიახლოვებისას მხედარი ისარს გაისვრის მიზნის მიმართულებით, შემდეგ გადაკვეთს ფინიშის ხაზს და ჩერდება. მას შემდეგ, რაც შეჯიბრის მონაწილენი დაამთავრებენ პირველ ცდას, მათ ეძლევათ მეორე ცდის უფლება; ამჯერად უკვე ფინიშის ხაზი სტარტის ხაზად იქცევა.

შეჯიბრების შედეგები ვლინდება იმის მიხედვით, თუ რამდენჯერ შეძლებენ მხედრები სამიზნის გადმოგდებას და რამდენ დროს დახარჯავენ ამისთვის.

## მოედანი და ინვენტარი 
ყაბახი ტარდება მინდორზე, რომლის სიგრძეა 75-100 და სიგანე – 20-30 მეტრი. მოედნის ცენტრში იდგმება 6 მეტრის სიმაღლის ანძა, ხოლო ანძაზე – 30 სანტიმეტრის სიმაღლის თასი. მოედნის თავსა და ბოლოში გავლებულია სტარტისა და ფინიშის ხაზები. 

მხედრისათვის აუცილებელია მშვილდ-ისარი.

ძველად ყაბახი დიდი ინტერესით ტარდებოდა. ძველ თბილისში ყაბახისათვის სპეციალური მოედანიც კი ყოფილა მოწყობილი. 

## სქოლიო 
კატეგორია:სპორტის სახეობები
კატეგორია:ქართული ხალხური თამაშები
შანსი

მინი|300 პქ|შანსის პროვინცია
**შანსი** (; ფინინი Shānxī) — პროვინცია ჩრდილოეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ტაიიუანი. მოსახლეობა — 35,712,111 ადამიანი (მე-18 ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

## გეოგრაფია 
შანსის პროვინციის ფართობი შეადგენს 156&nbsp;800კმ². მდებარეობს მდინარე ხუანხეს აუზში. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს შანსის პლატოს, რომელიც არის ლიოსური პლატოს აღმოსავლეთ ნაწილი, და ტაიხანშანის მთების აღმოსავლეთ კალთებს. ჰავა ზომიერი და მუსონურია. დასავლეთ და ჩრდილოეთ ნაწილში უმეტესად ნახევრადუდაბნოს მცენარეულობაა, აღმოსავლეთ ნაწილში შერეული და ფართოფოთლოვანი ტყეები.

## ისტორია
ძვ. წ. VII-V საუკუნეებში შანსის ტერიტორია შედიოდა ძინის სამეფოში.ძვ. წ. V-III საუკუნეებში ეკუთვნოდა ჯაოს სამეფოს. IV-VI საუკუნეებში შედიოდა ჩრდილოეთ ვეის სამეფოში, VII-IX საუკუნეებში შედიოდა ხედუნის ოლქში, X-XII საუკუნეებში იყო კიდანთა ლიაოს სამეფოს შემადგენლობაში. XII-XIII საუკუნეებში იყო ჯურჯენთა ძინის სახელმწიფოს შემადგენლობაში. შანსი ეწოდა XIV საუკუნეში. პროვინცია შეიქმნა XVII საუკუნის შუა წლებში. 137-1945 წლებში ოკუპირებული იყო იაპონიის მიერ.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
შანსის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 11 მუნიციპალიტეტად:

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები
სარკის წმინდა გიორგის მონასტერი

მინი|მარჯვნივ|300პქ|სარკის წმინდა გიორგის მონასტერი
**სარყის (სარკის) წმინდა გიორგის მონასტერი** — მამათა მონასტერი ქარელის მუნიციპალიტეტში, შიდა ქართლის მხარეში, საქართველოში, ქარელიდან სამხრეთით 6 კმ-ში, მთაზე. წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია აგებულია XVII საუკუნეში. 1997 წელს, მონასტერი აღადგინეს.

## არქიტექტურა 
წმინდა გიორგის სახელობის ახალი ეკლესია დაშენებულია ჯვრისებრი გეგმის ძველ ეკლესიის საძირკველზე. იგი  ჯვარ-გუმბათოვანი, თავისუფალი ჯვრის ტიპის ნაგებობაა (12,6X9 მ). ნაშენია აგურით. შესასვლელი სამხრეთით და დასავლეთითაა. აღმოსავლეთისა და დასავლეთის მკლავები წაგრძელებულია. ბემით გამოყოფილ ნახევარწრიულ აფსიდში მოსაზღვრე სათავსებში გასასვლელია გაჭრილი. 

მკლავებში თითო სარკმელია, გუმბათის ყელში — რვა. გუმბათქვეშა კვადრატი შეისრულ თაღებს ეყრდნობა. კვადრატიდან გუმბათის ყელის წრეზე გადასვლა აფრებით ხდება. ეკლესიის ფასადები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდანით. დაბალი გუმბათის ყელი გარედან რვაკუთხაა და შემკულია დეკორატიული ნახევარწრიული თაღედით. ეკლესია გადახურულია თუნუქის სახურავით. მოხატულობა ახალია.

## სტატუსი და სიწმინდეები 
სარკის მამათა მონასტერი ურბნისის და რუისისა ეპარქიის დაქვემდებარებაშია. მონასტერში დაბრძანებულია და ინახება წმ. გიორგის უძველესი და სასწაულმოქმედი ხატი. აღსანიშნავია, რომ ეკლესია არაერთხელ გაუძარცვავთ, ბოლოს 2009 წელს გაძარცვეს.

## ლეგენდა
ეკლესიას ერთი ლეგენდა უკავშირდება სოფელ საღოლაშენთან არსებულ „დედოფლის მინდორი“ და „დასასრულად“ წოდებული ადგილი, რაც წმინდა, შენახულ ადგილს ნიშნავს. აქ გლეხკაცი არც ხნავდა და არც საქონელს უშვებდა. ამ მდელოს, დაცვისა და შეუხებლობის ნიშნად ხნულის შემოვლებით სარყავდნენ. ერთ-ერთი სარყვის დროს დაღლილ გუთნის დედას ჩასძინებია და საკვირველი ჩვენება უხილავს, გამოცხადებაში. გამოღვიძებულს არავისთვის უთქვამს, მხოლოდ ნიშანს ელოდა ღვთისაგან მითითებულს, რომელსაც ხვნა უნდა შეეფერხებინა, მართლაც, სარყვის უღლეული შედგა და ადგილიდან აღარ იძვროდა, მეხრეს ხარების გასაფიცხებლად შოლტი გადაუკრავს, გუთნის შემაფერხებელ მცენარეთა ფესვების ლანძღვით, მაშინათვე გულწასული მეხრე მიწაზე დაენარცხა და სული განუტევა. ხნულის გათხრისას დიდმოწამე გიორგის ქვაში ნაკვეთი ხატი გამოჩნდა, დღესაც აქ „დასარყულ“ მინდორზე წმ. გიორგის ბარელიეფში ნაკვეთი, ქვის ხატი დევს, რომლის შესახებაც ეუწყა გუთნის დედას სიზმრულ ჩვენებაში: ამოებრძანებინა, გაუხედნავ ხარებზე დაედგა და ღვთის ნებისათვის მიენდო, სადაც ხარები დაღლილნი დაწვებოდნენ იქ აეგოთ სარყეს მოპოვებული დიდმოწამე გიორგის სახელობის ეკლესია. ურემზე დაბრძანებული ხატით გაუხედნავმა უღლეულმა თრიალეთის ქედს მიაშურეს. სარკის ეკლესიისაკენ მიმავალი გზის შუა წელზე საჯვარედ წოდებული შესასვენებელი ადგილია. აქ შეჩერებულან ხარები, შეუსვენიათ და გზა განუგრძიათ. დღეს აქ მორწმუნენი ჩერდებიან, რომ ძალა მოკრებილნი კვლავ შეუდგნენ ეკლესიისაკენ მიმავალ გზას. ბოლოს ხარები არაქათგამოცლილნი დაწოლილან. იმ ადგილას სამი მონაზონი შეკრებილა, რომელთაც ღვთის შემწეობით აუგიათ სარყის წმ. გიორგის ეკლესია და მონასტერი დაუარსებიათ.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*სარყის (სარკის) წმიდა გიორგის ეკლესია

კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
ანატოლი ბოისა

**ანატოლი ბოისა** (დ. 9 სექტემბერი, 1983, რუსთავი, საქართველო) — ქართველი პროფესიონალი კალათბურთელი.

* **პოზიცია:** მცირე  ფორვარდი.
* **დაიბადა:** 1983 წელს.
* **სიმაღლე:** 192 სმ. / 1 მ. 92 სმ.
* **წონა:** 93 კგ.
* **ეროვნება:** ქართველი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში 
* eurobasket2011.com 

კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თორნიკე შენგელია

**თორნიკე შენგელია** (დ. 5 ოქტომბერი, 1991, თბილისი, საქართველო) — ქართველი კალათბურთელი. საქართველოს ნაკრების კაპიტანი. თამაშობს ვირტუს ბოლონიაში.

2012 წლის 28 ივნისს, თორნიკე არჩეულ იქნა 54 ნომრად ფილადელფია სიქსერსის მიერ. შემდეგ ფილადელფია სიქსერსმა იგი გაცვალა  ბრუკლინ ნეტსის სხვა კალათბურთელში. 18 ივლისს შენგელიამ ხელი მოაწერა კონტრაქტს ბრუკლინ ნეტსთან.

## ბასკონია
2014 წლის 21 ივნისს შეუერთდა „ბასკონიას“ რომელთან ერთადაც ესპანეთის ჩემპიონობა მოიპოვა (2020), თორნიკე ერთხელ მოხვდა ევროლიგის წლის გუნდში (ძირითადში), ერთხელ მოხვდა ესპანეთის უმაღლესი ლიგის წლის გუნდში (ძირითადში). 2018 წელს შენგელიამ გუნდთან 4 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი. 2018 წელს დაიკავა მეორე ადგილის ესპანეთის ლიგის MVP-ის სტატუსისათვის ბრძოლაში.

## ცსკა მოსკოვი
2020 წლის 9 ივლისს გადავიდა რუსულ მოსკოვის „ცსკა“-ში, რასაც მოჰყვა კრიტიკა საზოგადოების მხრიდან, საქართველოს პრეზიდენტმა სალომე ზურაბიშვილმა სოციალურ ქსელში დაწერა: 

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში 
* eurobasket2011.com 
* NBA.com Profile — თორნიკე შენგელია 
* კარიერის სტატისტიკა Basketball-reference.com-ზე 

კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქვემო ტუნგუსკა

**ქვემო ტუნგუსკა** () — მდინარე კრასნოიარსკის მხარესა და ირკუტსკის ოლქში. მდინარე ენისეის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 2989 კმ, აუზის ფართობი 473 ათ. კმ². სათავე აქვს შუა ციმბირის ზეგნის სამხრეთ ნაწილში, ანგარის ჭიუხის აღმოსავლეთით. ზემოთში მიედინება განიერ ხეობაში, ქვემოთში ლავების გადაკვეთის ადგილებში ქმნის ჭორომებს. ქვემო ტუნგუსკა უმთავრესად საზრდოობს თოვლის წყლით. მის კვებაში მონაწილეობას იღებს ასევე ზაფხულის წვიმები. წყალდიდობა იცის მაის-ივნის-ივლისში.

წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 3680 მ³/წმ. მინიმალური დაფიქსირდა 1967 წელს და შეადგინა 2861 მ³/წმ-ს. მდინარეზე მაქსიმალური წყლის ხარჯი დაფიქსირდა 1974 წელს — 4690 მ³/წმ. ზამთრის პერიოდში მცირეწყლიანია, რადგან მისი აუზი გავრცელებულია მრავალწლოვანი მზრალობის რაიონში. ამ უბნებში ქვემო ტუნგუსკა მოკლებულია გრუნტის წყლებს.

იყინება ოქტომბერ-ნოემბერში, ყინულძვრაა მაისში. წყალდიდობის დროს სანაოსნოა დაბა ტურამდე. ქვემო ტუნგუსკის აუზში არის ტუნგუსკის ქვანახშირის აუზი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქვემო ტუნგუსკა — გეოგრაფიული სახელწოდებების ლექსიკონში
* მდინარე ქვემო ტუნგუსკა

## სქოლიო 
კატეგორია:ირკუტსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ენისეის შენაკადები
ლაშა ფარღალავა

**ლაშა ფარღალავა** (დ. 7 თებერვალი, 1987, რუსთავი, საქართველო) — ქართველი კალათბურთელი.

* **პოზიცია:** მცველი.
* **დაიბადა:** 1987 წელს.
* **სიმაღლე:** 190 სმ. / 1 მ. 90 სმ.
* **წონა:** 90 კგ.
* **ეროვნება:** ქართველი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში 
* eurobasket2011.com 

კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1987
ტუნგუსკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ტუნგუსკა** შეიძლება აღნიშნავდეს :  

* ტუნგუსკის მეტეორიტი — ბუნებრივი მოვლენა
* პოდკამენაია-ტუნგუსკა — მდინარე რუსეთში, ენისეის შენაკადი
* ქვემო ტუნგუსკა — მდინარე რუსეთში, ენისეის შენაკადი
* ტუნგუსკა — მდინარე რუსეთში, ანგარის შენაკადი
* ტუნგუსკა — ინგლისური ჯგუფის Peach-ის ალბომი
ჟალგირის არენა

**ჟალგირის არენა** — მრავალფუნქციური არენა ქალაქ კაუნასში, ლიეტუვა. მდებარეობს მდინარე ნემანის ნაპირზე. სიდიდის მიხედვით ის უდიდესია მთელ ბალტიისპირეთში. ჟალგირის არენაზე გაიმართება ევრობასკეტი 2011-ის პლეი-ოფის ყველა  და აგრეთვე ფინალური მატჩიც.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საკალათბურთო არენები
კატეგორია:ყინულის ჰოკეის არენები
კატეგორია:მრავალფუნქციური არენები
ლიბიელები

thumb|250პქ|ლიბიის მოსახლეობის ეთნიკური შემადგენლობა, 1974 წ. (CIA)
მინი|250პქ|ლიბიის მოსახლეობის სქესობრივბ-ასაკობრივი პირამიდა 2011 წ.
**ლიბიელები** — ერი, ლიბიის ძირითადი მოსახლეობა. რაოდენობა დაახლოებით 6 355 მლნ (2010). ლაპარაკობენ არაბულ ენაზე. მორწმუნენი სუნიტური მიმართულების ისლამს აღიარებენ. ლიბიელები ჩამოყალიბდნენ არაბი ტომებისა (რომლებიც ამ ტერიტორიაზე VII-XI საუკუნეებში შემოიჭრნენ) და ადგილობრივი ბერბერების შერევის შედეგად, რომლებმაც შეითვისეს არაბთა ენა, რელიგია და ჩვევები.

ზღვისპირა ზოლის ლიბიელები მისდევენ მიწათმოქმედებას (ზეთისხილი, ციტრუსები, ფინიკის პალმა), სამხრეთ და ცენტრალურ რაიონებში მცხოვრებნი — მომთაბარე და ნახევრად მომთაბარე მესაქონლეობას.

## მოსახლეობის აღწერები
[250px|მინიატიურა|ლიბიელი ახალგაზრდა მამაკაცები ქალაქ [ელ-ბაიდა|ელ–ბაიდაში. მოსახლეობის 30 % 15 წელს ქვემოთაა]]
ლიბიაში სულ მოსახლეობის რვა აღწერა ჩატარდა. პირველი მათგანი 1931 წელს, ბოლო კი 2006 წელს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლიბია
კატეგორია:აფრიკელები
სიმენს არენა

**სიმენს არენა** — სიდიდით მეორე არენა ლიეტუვაში. მდებარეობს დედაქალაქ ვილნიუსში. წარმოადგენს მრავალფუნქციურ სპორტულ არენას, რომელიც მასპინძლობს კალათბურთისა და ჰოკეის მატჩებს და აგრეთვე კონცერტებს. სიმენს არენაზე გაიმართება ევრობასკეტი 2011-ის მეორე რაუნდის ყველა მატჩი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საკალათბურთო არენები
კატეგორია:ყინულის ჰოკეის არენები
განსუ

მინი|300 პქ|ყვითელი მდინარე, ლანჯოუ
**განსუ** (; ფინინი Gānsù) — პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — ლანჯოუ. მოსახლეობა — 25,575,254 ადამიანი (22-ე ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

## გეოგრაფია 
განსუს პროვინციის ფართობი შეადგენს 454,000 კმ².

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
განსუს პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 14 მუნიციპალიტეტად:

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები
ფლექსია

**ფლექსია**, ანუ სიტყვათცვლილება, მიმოხვრა (ლათინურად flectere -ხრა: მოხრა, მიხრა) ენათმეცნიერებაში სიტყვისათვის აფიქსის დართვა, ან სხვა მორფოლოგიური საშუალების (მაგ., ფუძის ფლექსიის) გამოყენება იმ მიზნით, რომ გამოხატონ სიტყვათა ურთიერთობა შესიტყვებაში.
ფლექსიის ყველაზე გავრცელებული მაგალითებია უღვლილება და ბრუნება. 
# უღვლილება - ზმნათა ცვლა პირის (გრამატიკული კლასის) მიხედვით.
# ბრუნება - სახელთა ცვლა ბრუნვის მიხედვით. 

## ლიტერატურა 
# ქსე. ტომი 9. *სამეურვეო ტიხტიხი*. თბილისი: ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის გამომცემლობა, 1985.

კატეგორია:ენათმეცნიერება
ხებეი

მინი|300 პქ|ხებეი, ლანგიაშანი
**ხებეი** (; ფინინი Héběi) — პროვინცია ჩრდილოეთ ჩინეთში. ადმინისტრაციული ცენტრი და უდიდესი ქალაქია — შიძიაჭუანგი. მოსახლეობა — 71,854,202 ადამიანი (მე-6 ადგილი პროვინციებს შორის, 2010 წლის მონაცემებით.)

## გეოგრაფია 
ხებეის პროვინციის ფართობი შეადგენს 187&nbsp;700 კმ².

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ხებეის პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 11 მუნიციპალიტეტად:

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩინეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები
ლინგის არქიპელაგი

მინი|250პქ|ლინგის კუნძულების მდებარეობა
**ლინგის არქიპელაგი** — კუნძულთა ჯგუფი სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში, კუნძულ სუმატრასა და მალაკის ნახევარკუნძულს შორის. ეკუთვნის ინდონეზიას. საერთო ფართობი 2 178 კმ კვ-ია. დიდი კუნძულებია სინკეპი (828 კმ) და ლინგა (826 კმ). მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 163 მ-მდე. შემოსილია ეკვატორული ტყით. კუნძულ სინკეპზე არის კალის საბადო. მისდევენ თევზჭერას, ექსპორტზე გააქვთ ჩაი, კოპრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Singkep Community Website 
*Descriptions of all the major Riau Islands 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
მოსავლიანობა

**მოსავლიანობა**  — მემცენარეობის პროდუქციის რაოდენობა ფართობის ერთეულზე. განასხვავებენ მოსავლიანობის რამდენიმე სახეს: პოტენციურს, გეგმიანს, მოსალოდნელს, მოსავლიანობის ძირზე და ფაქტობრივ ანუ ბეღლის მოსავლიანობას. 
* პოტენციური მოსავლიანობა  — პროდუქციის მაქსიმალური რაოდენობაა ფართობის ერთეულზე, რომელიც შეიძლება მოგვცეს ამა თუ იმ ჯიშმა ან ჰიბრიდმა.
* გეგმიანი მოსავლიანობა  — არის წინასწარ დასახული რაოდენობა ამა თუ იმ მეურნეობაში ან რეგიონში, რესპუბლიკაში, იგი სასოფლო-სამეურნეო წარმოების საწარმოო-საფინანსო გეგმის ერთ-ერთი მაჩვენებელია.
* მოსალოდნელი მოსავლიანობა — პროდუქციის მოსალოდნელი რაოდენობაა გარკვეული საზომი ერთეულებით ან პირობითი დონის მიხედვით (მაღალი, საშუალო, დაბალი); 
* მარცვლეულის ფაქტობრივი (ბეღლის) მოსავლიანობა — 1 ჰექტარზე აღებული იანგარიშება კომბაინის საბუნკერო ან სუფთა (მარცვლის გაწმენდის შემდეგ) წონით. მოსავლიანობის დონე დამოკიდებულია მცენარის ჯიშზე, კლიმატზე, გეოგრაფიულ, ნიადაგურ, მიკრობიოლოგიურ, ბიოლოგიურ, აგროტექნიკურ, ორგანიზაციულ-ეკონომიკურ და სხვა ფაქტორებზე. მიწათმოქმედების ინტენსიური სისტემა მაღალ მოსავლიანობას განაპირობებს. 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
მოსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მოსი**  შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მოსი — ქალაქი ნორვეგიაში.
*მოსი — ხალხი დასავლეთ აფრიკაში.
მოსი (ხალხი)

**მოსი** — ხალხი დასავლეთ აფრიკაში. შეადგენენ ბურკინა-ფასოს მოსახლეობის 50 %-ს; ცხოვრობენ აგრეთვე ჩრდილოეთ განაში. 1978 წლის აღწერით საერთო რაოდენობაა 5,4 მლნ. ადამიანი. ენა — მოსი; განეკუთვნება გურის ენათა ჯგუფს. მოსის უმრავლესობა ინარჩუნებს ძველ, ტრადიციულ რწმენას, ნაწილი — ქრისტიანი და მუსლიმია. ძირითადი საქმიანობაა სათოხნი მიწათმოქმედება, ნაწილობრივ წვრილფეხა მესაქონლეობა, ზოგიერთ რაიონში მეცხენეობა. დასახლების სიმჭიდროვისა და უნაყოფო მიწების გამო ხშირია მიგრაციები. საშოვარზე დადიან განის მაღაროებსა და კოტ-დ’ივუარის პლანტაციებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფრიკის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ავღანი

**ავღანი** (AFN, ) — ფულის ერთეული ავღანეთში. ამჟამად მიმოქცევაში არის ბანკნოტები ნომინალით 1000, 500, 100, 50, 20, 10, 5, 2 და 1 ავღანი და მონეტები ნომინალით 5, 2 და 1 ავღანი.

ფულის ერთეულის ინფლაციის ტემპი 2005 წლისათვის შეადგენდა 16,3 %.

ავღანის კურსი — 1 USD = 50 AFN; 1 EUR= 74 AFN;

## ისტორია 
### 1925—2002 
ავღანი მიმოქცევაში შევიდა 1925 წელს. მან შეცვალა მიმოქცევაში ავღანური რუპია. თუმცა ავღანი დიდი ხნის მანძილზე არსებობდა ავღანურ რუპიასთან ერთად.  1940 წლიდა ავღანი გადავიდა ამერიკულ დოლარზე

მათი თანაარსებობა შეწყდა 1978 წელს, როდესაც ავღანეთში შევიდა საბჭოთა ჯარები, რის შედეგადაც აქ განმტკიცდა ავღანის მონოპოლია.

ანარქიის პერიოდში ომის ლიდერები და სხვა პოლიტიკური მოძრაობები იყენებდნენ საკუთარ ავღანს. 2002 წლამდე მიმოქცევაში იყო ორი ტიპის ავღანი: ცენტრალური ხელისუფების მიერ გამოშვებული და გენერალ დოსთუმის მიერ გამოშვებული, რომელიც მიმოქცევაში იყო მის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიებზე. გარეგნულად ისინი არ განსხვავდებოდა ერთმანეთისგან, განსხვავება იყო მხოლოდ ნომინალში.

ყველა კუპიურები აპრილის რევოლუციიდან მოყოლებული იბეჭდებოდა სსრკ-ში, შემდეგ რუსეთში. ავღანეთის ჩრდილოეთში(გენერალ დოსთუმ, აბდულ-რაშიდის კონტროლირებად ტერიტორიაზე) მიმოქცევაში იყო ვალუტის ორივე სახეობა. თუმცა დოსთუმის ვალუტა უფრო იაფი იყო ვიდრე სახელმწიფოს მიერ გამოშვებული.ქვეყნის სხვა რაიონებში გამოიყენებოდა პაკისტანის რუპია, ირანული რიალი და ამერიკული დოლარი.

თალიბების პერიოდში, ეროვნული ვალუტის კურსი დოლართან მომართებაში იყო $1.

### 2002 წ.სავალუტო რეფორმა 
ჰამიდ კარზაიმ ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, დაიწყო სავალუტო რეფორმა. 2002 წლის ოქტომბერში დაიწყო სავალუტო რეფორმა, რისი შედეგიც იყო ავღანური ვალუტის დენომინაცია. ვალუტის შეცვლა მიმდინარეობდა ორი თვის მანძილზე. მიმოქცევაში შევიდა ბანკნოტები ნომინალით 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000 ავღანი.

## ბანკნოტები 
2002 წელს გამოშვებული იქნა ბანკნოტები ნომინალით 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100, 500 და 1000 ავღანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბანკნოტები 
* მონეტები

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
მოსი (ქალაქი)

thumb|მოსის სამრეწველო ნაწილის საერთო ხედი
**მოსი**  () — ქალაქი და ნავსადგური ნორვეგიაში, ოსლო-ფიორდის ნაპირზე. ესტფოლის ფიულკეს ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 29 789 კაცი (2008). 

ქალაქში განვითარებულია გემთმშენებლობა და მანქანათწარმოება. ასევე მერქნის მასის, ქაღალდის, რძის კონსერვების წარმოება. 

მოსმა 1720 წელს სავაჭრო ცენტრის სტატუსი მიიღო, რაც დღემდე არ დაუკარგავს. ქალაქი არა მხოლოდ საკუთარ, არამედ ფიულკეს მოსახლეობას ემსახურება.  

მოსი ცნობილია თავისი სკულპტურებით, რომელთაგან 60-70 მთელ ქალაქშია გაბნეული, ამიტომაც მოსს „სკულპტურათა ქალაქს“ უწოდებენ. მოსში სურათების 4 გალერეაა, სადაც ნორვეგიული და ზოგადად სკანდინავიური ფერწერის მოყვარულებს ადგილობრივი ხელოვნების გაცნობის საშუალება ეძლევა.

## ლიტერატურა 
*ქსე ტ. VII, გვ. 134, თბ. 1984

კატეგორია:ნორვეგიის ქალაქები
კატეგორია:ნორვეგიის მუნიციპალიტეტები
მოსთაღანემი

thumb|ჯირითი მოსთაღანემში
 
**მოსთაღანემი** — ქალაქი და ნავსადგური ჩრდილო-დასავლეთ ალჟირში, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ორანიდამ 72 კილომეტრზე. მოსთაღანემის ვილაიის ადმინიცტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა — 130&nbsp;288. ქალაქში არის რკინიგზის სადგური, საავტომობილო გზების კვანძი, აეროდრომი. გარდა ამისა, მოსთაღანემი სავაჭრო-სამრეწველო ცენტრია. აქ არის კვების, ლითოდასამუშავებელი, ცემენტის მრეწველობის საწარმოები. ქსოვენ ბადეებს; განვითარებულია თევზჭერა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ალჟირის ქალაქები
მოფრინეთი

**მოფრინეთი** — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შუახევის მუნიციპალიტეტში, უჩამბის თემი. მდებარეობს შავშეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრზე, დაბა შუახევიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 103 კაცი. საბჭოთა პერიოდში სოფელში იყო სტალინის სახელობის კოლმეურნეობა. განვითარებულია მეთამბაქოეობა, მეხილეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ყველა მდინარე მიედინება

**ყველა მდინარე მიედინება** () — ავსტრალიური მინი-სერიალი, გადაღებულია  ნენსი კატოს ამავე სახელწოდების ისტორიული რომანის მიხედვით. მთავარ როლებში   სიგრიდ ტორნტონი და ჯონ უოტერსი.

პირველი სეზონი შედგება 2 ოთხსაათიანი ეპიზოდისაგან და პირველად აჩვენეს ავსტრალიაში 1984 წლის ოქტომბერში. მეორე სეზონის პრემიერა შედგე 1990 წლის 18 მარტს. ნაჩვენები იქნა 2 ორსაათიანი ეპიზოდი.

სსრკ-ში სერიალის პრემიერა გაიმართა 1980-იანი წლების ბოლოს.

## როლებში
* სიგრიდ ტორნტონი — *ფილადელფია გორდონი*;
* ჯონ უოტერსი — *ბრენტონ ედვარდსი*;
* პარკერ სტივენსონი — *კირა ჯეიმსი*;
* ჩარლზ ტინგველი — *ბიძია ჩარლზი*;
* დინა შერინგი — *დეიდა ესთერი*;
* ადრიან რაიტი — *ალისტერ რებურნი*;
* დიანა კრეიგი — *მის ბარეტი*;
* გუს მერკურიო — *ტომ გრიჩლეი*.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:1980-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
მომწვარი

**მომწვარი** — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შუახევის მუნიციპალიტეტში (ზამლეთის თემი), მდინარე ჩირუხისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 750 მ, დაბა შუახევიდან 18 კმ. გავრცელებულია მეთამბაქოეობა, მეხილეობა, მესიმინდეობა, მეცხოველეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 კაცი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იგორ კოკოშკოვი

**იგორ კოკოშკოვი** (; დ. 17 დეკემბერი, 1971) — სერბი კალათბურთის მწვრთნელი. ამჟამად წვრთნის თურქულ „ფენერბახჩეს“. საქართველოს ეროვნულ საკალათბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელი 2008-2015 წლებში.

იგორ კოკოშკოვის მოთამაშის კარიერა 24 წლის ასაკში დასრულდა, როდესაც ავტო-ავარიაში მოჰყვა. ამის შემდეგ ის ყველაზე ახალგაზრდა მწვრთნელი გახდა იუგოსლავიის კალათბურთის ისტორიაში.

კოკოშკოვი მწვრთნელად მუშაობდა ბელგრადის რამდენიმე კლუბში, ასევე იყო იუგოსლავიის ნაკრების ერთ-ერთი მწვრთნელი.

2008-2013 წლებში იყო „ფინიქს სანსის“ მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი, ხოლო 2013 წლიდან არის „კლივლენდ კავალიერსის“ მთავარი მწვრთნელის ასისტენტი. 2011 წლის 18 დეკემბერს საქართველოს კალათბურთის ფედერაციამ იგორ კოკოშკოვთან ახალი კონტრაქტი გააფორმა, სისტემით - 2+2. 2017 წელს სლოვენიის ნაკრების მწვრთნელობის პერიოდში ნაკრებს მოაგებინა ევრობასკეტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იგორ კოკოშკოვის პროფილი  საქართველოს კალათბურთის ფედერაციის საიტზე.
* იგორ კოკოშკოვის პროფილი ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის საიტზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:სერბი კალათბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მცხეთის წმინდა გიორგის ეკლესია (ლეჩხუმი)

thumb|აღმოსავლეთის სარკმლის წარწერა
**მცხეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ისტორიული ლეჩხუმის ერთადერთი გუმბათიანი ძველი ეკლესიაა,რომელიც აგებულია XVIII საუკუნეში და დგას მთის კონცხზე, მდინარე ლაჯანურის ხეობის მარჯვენა კალთაზე.

ექვთიმე თაყაიშვილი აღნიშნავდა, რომ საქართველოს საეკლესიო ცენტრის, დიდი მცხეთის სახელი, ლეჩხუმის გარდა მეორდება ოლთისის რაიონშიაც. ამას გარდა ცნობილია სოფელ ერედვში ორი ეკლესია - დაბლა მცხეთის ჯვარი და მაღლა მცხეთის ჯვარი; არსებობს აგრეთვე მცხეთის კვირაცხოველი და სხვა.

დღევანდელი ეკლესია სიტყვიერი გადმოცემის თანახმად, ოტია დადიანის მეუღლეს, რაჭის ერისთავის შოშიტას ასულს გულქანს აუგია და 1728—1761 წლებშია სავარაუდო, რასაც ხუროთმოძვრული თავისებურებანიც ადასტურებს.

ეკლესია თეთრი ფერის თლილი ქვებითაა აგებული. იგი წარმოადგენს ჯვრულ–გუმბათოვან ნაგებობას. რვაწახნაგოვანი, მცირე ზომის გუმბათი საკურთხევლის კედლებსა და ორ ბოძს ეყრდნობა. თითეულ წახნაგში სარკმელია გაჭრილი. თითო სარკმელია საკურთხეველში, გვერდით სათავსოებში – სადიაკვნე და სამკვეთლო. ნაგებობას ორი შესასვლელი აქვს — სამხრეთიდან და დასავლეთიდან. საკურთხეველი ძირითადი სივრცისაგან ხის კანკელით არის გამიჯნული, რომელზეც წმინდანებია დახატული. მარჯვენა შესავლელის თავზე წარწერაა: „ჩყჲდსა *(1864 წელი)* წელსა აგვისტოს შვიდსა აღემართა კანკელი ესე ამავე ეკლესიის საკუთრებისაგან“.

ეკლესიის ფასადები ძირითადად დეკორირებულია აღმოსავლეთისა და დასავლეთის. მათი გაფორმებაც იდენტურია – ორნამენტირებული საპირით შემკული სარკმლის თავზე რელიეფური ჯვარია, ხოლო ფრონტონის კეხში ვერძის თავია ჩასმული. აღმოსავლეთის სარკმელს ისრულთაღოვანი წყვილი გრეხილი ლილვი, ვარდულების მწკრივი და ფოთლოვანი ორნამენტის ზოლი შემოუყვება. დასავლეთის სარკმელს ორი გლუვი ლილვი უვლის, ხოლო საპირის ბრტყელი არე მთავარანგელოზის, წმინდა გიორგის, ფრინველთა და ცხოველთა გამოსახულებით არის შევსებული. აღსანიშნავია აღმოსავლეთის სარკმლის მარჯვენა კუთხეში გამოკვეთილი ხელი, მას მხედრული წარწერა ახლავს — „ხელი ნასყიდას, კალატოზის ქართლელის“.

XIX საუკუნეში ეკლესია შეუთეთრებიათ, შიგნიდან შეულესავთ და სამხრეთის კარი ჯვრისებური მოხაზულობის ჩარჩოთი გაუფორმებიათ.

## ლიტერატურა 
*დ. კ. ბერძენიშვილი, ი. გ. ბანძელაძე, მ. გ. სურამელაშვილი, ლ. ო ჭურღულია. *ლეჩხუმი,* გვ. 69–72, „მეცნიერება“, თბილისი, 1983 წელი.

## სქოლიო
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ხუროთმოძღვრების ძეგლები
მონადა

**მონადა**  (ძვ.ბერძნ. μονάς — ერთეული, ერთიანი)  — ფილოსოფიური ტერმინი, რომელსაც იყენებენ არსებულის უმარტივესი, განუყოფელი ელემენტების აღსანიშნავად. თავდაპირველად ხმარობდნენ როგორც მატერიალისტები (დემოკრიტე), ისე იდეალისტები (პითაგორელები, არისტოტელე, პლატონი, ნიკოლოზ კუზანელი). ჯორდანო ბრუნო მასში გულისხმობდა იდეალურისა და მატერიალურის პირველად განუყოფელ ერთიანობას. შემდეგ იგი იდეალისტურ ფილოსოფიაში დამკვიდრდა ატომის საპირისპირო ელემენტარული სულიერი პრინციპის აღსანიშნად (ა. ლაიბნიცი, კ, ვოლფი, ი. ჰერბარტი, რ.ჰ. ლოცე). თანამედროვე მეცნიერებაში მოძღვრება მონადის, როგორც სამყაროს  განუყოფელი პირველსაწყისის შესახებ უარყოფილია ბუნებისმეტყველების მიერ. მას მხოლოდ ისტორიულ-ფილოსოფიური მნიშვნელობა აქვს. 

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VII, გვ. 89, თბ., 1984 წელი

კატეგორია:სიმბოლოები
კატეგორია:პითაგორული სიმბოლოები
კატეგორია:მეტაფიზიკის კონცეპტები
ნანა ბოტკოველი

**ნანა ვლადიმერის ასული ბოტკოველი** (დ. 27 აგვისტო, 1938, თელავი, საქართველოს სსრ — გ. 24 ნოემბერი, 2001, თბილისი) — საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი. საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის წევრი (1965), წლიდან საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1975).

## ბიოგრაფია 
ნანა ბოტკოველი დაიბადა 1938 წლის 27 აგვისტოს, ქალაქ თელავში, პედაგოგის ოჯახში, 1956 წელს დაასრულა საშუალო სკოლა თბილისში. 1958–1964 წლებში სწავლობდა ქალაქ თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერისა და ქანდაკების განყოფილებაზე (პედაგოგები: პროფესორები: სერგო ქობულაძე, დ. ციციშვილი, ბ. სებუევი, ს. მიქატაძე, ს. კვასხვაძე და ა. ფიცხელაური).

1963–1974 წლებში მონაწილეობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ადრეული და გვიანი ბრინჯაოს პერიოდის არქეოლოგიურ ექსპედიციაში მხატვრად. სწავლობდა და იკვლევდა საქართველოს ტერიტორიაზე ძველი წელთაღრიცხვით VI-II ათასწლეულების არქეოლოგიური განათხარი მასალის მიხედვით ორნამენტის წარმოშობსა და მის განვითარებას, პირველი კერამიკული მიმუშების თიხის შემადგენლობას.

1965 წლიდან მონაწილეობდა 150-ზე მეტ, რესპუბლიკურ, საკავშირო და საერთაშორისო, ჯგუფურ გამოფენაში (იტალია, საფრანგეთი, გერმანია, შვეიცარია, პოლონეთი, ჩეხოსლოვაკია, უნგრეთი, ფინეთი, იუგოსლავია, განა, საბერძნეთი, მონრეალი, შვეიცარია, ბულგარეთი, პორტუგალია, ისლანდია, ინდოეთი, ნიდერლანდები, ვიეტნამი, ფილიპინები და ყოფილი საბჭოთა კავშირის, თითქმის, ყველა ქვეყნის პერსონალურ გამოფენებში. მოგზაურობის დროს კითხულობდა ლექციებს უძველესი კერამიკის ისტორიის შესახებ, ხელოვნების სხვადასხვა ინსტიტუტში.

1968, 1970, 1973, 1975, 1978 წლებში მონაწილეობს ორთავიან შემოქმედებით მივლინებებში ზინტარის შემოქმედებით სახლში (ლატვია).

1969 წლიდან ეწევა აქტიურ საქველმოქმედო-საზოგადოებრივ მოღვაწეობას — აწყობდა ექსპედიციებს ხალხური ოსტატების, ნიჭიერ მოზარდებისა და ახალგაზრდა შემოქმედთა აღმოსაჩენად. ხელმძღვანელობდა მოძრავი გამოფენების აქტუალურ თემას „მეგობრობის ხიდი“.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მომყოლი

**მომყოლი** — ადამიანისა და უმაღლესი ძუძუმწოვრების ორგანო, რომლის საშუალებითაც ხორციელდება კავშირი განვითარებად ჩანასახსა და დედის ორგანიზმს შორის. მომყოლი წარმოიქმნება ჩანასახის განსაკუთრებული გარსის — ქორიონის ხაოების შეერთებით საშვილოსნოს ლორწოვან, ე.წ. ბაზალურ გარსთან. მომყოლში განარჩევენ ორ ნაწილს — დედის ნაწილს, რომლის შემადგენლობაშია საშვილოსნოს ბაზალური მოსავარდნი გარსის სისხლძარღვები და მათი საბოლოო გაგანიერებული ღრუები, და ნაყოფის ნაწილს — ქორიონის ხაოებს, რომლებიც ცურავენ დედის სისხლძარღვებში, შეიწოვენ საკვებ მასალას და შემდეგ ჭიპლარის ვენით გზავნიან ნაყოფისკენ. ახალშობილის დაბადების შემდეგ მომყოლი გამოიძევება საშვილოსნოს ღრუდან. არ არის სწორი მომყოლის გაიგივება პლაცენტასთან, რომელიც თუმცა მომყოლის შემადგენლობაში შედის, მაგრამ წარმოადგენს რთული სეკრეციული ფუნქციის დამოუკიდებელ ორგანოს.

## ლიტერატურა 
**ვ.აბაშიძე*, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. VII, გვ. 88, თბ., 1984 წელი.

კატეგორია:ორგანოები
უკრაინის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

**უკრაინის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები** — წარმოადგენს უკრაინას საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. გუნდი მონაწილეობს ფიბა ევროპის შეჯიბრებებში. გუნდის საუკეთესო შედეგი, იყო მე-13 ადგილი ევრობასკეტზე 1997 წელს. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში.

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## ევრობასკეტის 2011 წლის საკვალიფიკიცაიო ეტაპის სატურნირო მდგომარეობა
კატეგორია:უკრაინის ეროვნული სპორტული ნაკრებები
კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები
ჭინჭრისდედა

**ჭინჭრისდედა** (ლათ. Lamium album) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. მისი ფოთლები ჭინჭრისას წააგავს, მაგრამ მსუსხავი ბეწვები არ აქვს. 

იზრდება საქართველოს ყველა რაიონში. ყვავილი და ფოთოლი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს, საპონინს და ასკორბინმჟავას. ხარობს მთელს ევროპასა და წინა აზიაში, იზრდება ყველანაირ გარემოში, თუმცა ნესტიანი, ნოყიერი ნიადაგი ურჩევნია.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ჭილურტი

**ჭილურტი** — სოფელი დუშეთის რაიონში (მჭადიჯვრის თემი), მდინარე ნარეკვავის (არაგვის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 920 მ, დუშეთიდან 14 კმ. ჭილურტში იყო მჭადიჯვრის მეხილეობა-მებოსტნეობის საბჭოს მეურნეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 213 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭილისებრნი

thumb|250პქ|ჭილი
**ჭილისებრნი** (ლათ. Juncaceae) — ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მრავალწლოვანი ან ერთწლოვანი ბალახები, იშვიათად ბუჩქებია. ზოგჯერ ყველა ფოთოლი რედუცირებულია ხალთად. კენწრულ თავაკისებრ, მტევნისებრ, საგველასებრ ან ქოლგისებრ ყვავილედში თავმოყრილია ორსქესიანი, პატარა უსახური ყვავილები. ნაყოფი კოლოფია. 

ჭილისებრნი მოიცავს 10 გვარის 400-მდე სახეობას; იზრდება ზომიერი და ცივი კლიმატის ზონებში, ნაწილობრივ სუბტროპიკებში, იშვიათად ტროპიკების მაღალმთიანეთში. 

საქართველოში გვხვდება 2 გვარი — ჭილი და ისლურა, რომლებიც მთელ მსოფლიოშია გავრცელებული. დანარჩენი 8 გვარის  სახეობები მხოლოდ სამხრეთ ნახევარსფეროში გვხვდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჭილისებრნი
ჭიპლარი

thumb|3 წუთის ასაკის ბავშვის ჭიპლარი
**ჭიპლარი** — ანატომიური წარმონაქმნი, რომელიც ადამიანის (და ყველა პლაცენტიანი ძუძუმწოვარი ცხოველის) ნაყოფს აკავშირებს პლაცენტასთან და მისი მეშვეობით — დედის ორგანიზმთან. ჭიპლარის სისქე 1,5 სმ, ხოლო სიგრძე 50-70 სმ აღწევს, რაც ჩანასახს საშუალებას აძლევს შედარებით რთული სახის მოძრაობები შეასრულოს საშვილოსნოს შიგნით. პრიმიტიულ ხერხემლიანებს, ჩვეულებრივ, ძალიან მოკლე და არა ზონრისებური ჭიპლარი აქვთ. 
ჭიპლარის ქსოვილში გადის 2 ჭიპლარის არტერია და 1 ჭიპლარის ვენა. ჭიპლარის მოჭრის შემდეგ ფორმირდება ჭიპი.

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 401, თბ., 1987 წელი

კატეგორია:ანატომია
კატეგორია:ემბრიონოლოგია
ჭოტაკი

[220პქ|მინი|მარჯვნივ|[წიწმატა სელის გახსნილი ჭოტაკი]]
**ჭოტაკი** () — მშრალი, ცრუ ორბუდიანი პარაკარპული ნაყოფი, რომლის სიგრძე თითქმის სიგანის ტოლი ან უფრო იშვიათად ორჯერ მეტია. ასეთი ნაყოფი აქვს ჯვაროსანთა ოჯახის ზოგიერთ მცენარეს. არჩევენ ფართოტიხრიან (წიწმატა სელი, *Camellina sativa*), ვიწროტიხრიან (ქუთქუთა, *Thlaspi arvense*), დანაწევრებულ (კოტრანა, *Crambe orientalis*) და უხსნად (მათრახა, *Isatis Iberica*) ჭოტაკს. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაყოფის მორფოლოგია
ძაუ

**„ძაუ“** — ნახშირორჟანგიანი ჰიდროკარბონატულ-ქლორიდული ნატრიუმიანი სამკურნალო და სუფრის მინერალური წყარო. ძაუს საბადო დაკავშირებულია რღვევის ზოლთან, რომლის გასწვრივ ერთმანეთს ეხება ბაიოსური პორფირიტული წყებისა და ნეოგენური ასაკის ქვიშაქვები და თიხები. მინერალურ წყალს მოიპოვებენ ნეოგენური ნალექებიდან ჭაბურღილების საშუალებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული მინერალური წყლები
ამხანაგური მატჩი

მინი|მარჯვნივ|230პქ|ამხანაგური მატჩი
**ამხანაგური მატჩი** — სპორტული შეჯიბრი, რომელიც არ ატარებს რაიმე სატურნირო დატვირთვას. ამხანაგური მატჩის მონაწილეთათვის ანგარიში ნაკლებ მნიშვნელოვანია თამაშის ხარისხთან შედარებით. ძირითადად ასეთი შეხვედრები იმართება სეზონებს შორის ან რეგულარული ჩემპიონატის დაწყების წინ. შესაძლებელია წესების მცირე ცვლილებებიც კი, როგორიცაა გაფრთხილების გაუქმება, მოთამაშეთა შეუზღუდავი შეცვლა და ა.შ.

ამხანაგური მატჩის მიზანია: ტაქტიკის, შეთამაშების, კომბინაციების დახვეწის ვარჯიშები, კანდიდატთა გამოცდა, გუნდის ძირითადი შემადგენლობის გარკვევა გუნდურ სახეობებში.

საერთაშორისო ამხანაგური შეხვედრები ეროვნული ნაკრებებისთვის გამოირჩევა იმით, რომ მიმდინარეობს სრული სტატისტიკა და სპორტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობამ აკრძალოს წესების ცვლილებები.

## რესურსები ინტერნეტში
*Article about NBA vs. ABA exhibitions
*Article about the 2003 NCAA ruling 

კატეგორია:სპორტის ტერმინოლოგია
კატეგორია:ფეხბურთის ტერმინოლოგია
ჭოტი

**ჭოტი** () — ფრინველი ბუსნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 25 სმ, მასა 170 გ აღწევს. ბუსგან განსხვავებით „ყურები“ არ აქვს. გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, აზიაში (ჩრდილოეთ რეგიონების გარდა), ჩრდილოეთ აფრიკაში. საქართველოში მობინადრე ფრინველია. სინანთროპია, ბინადრობს ადამიანის სამოსახლოში, ზოგჯერ  — მშრალ ველებსა და უდაბნო ადგილებში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, მწერებით, იშვიათად პატარა ჩიტებით. ზოგჯერ სახელწოდება ჭოტს არასწორად ხმარობენ ზარნაშოს სინონიმად.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბუსნაირნი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კუანგტუნგი

**კუანგტუნგი** (; ფინინი: guǎngdōng, მოძვ. ფორმა **გუანდუნი**) — ჩინეთის უკიდურეს სამხრეთით მდებარე პროვინცია, რომელიც სამხრეთ-ცენტრალურ ჩინეთის ფართო ადმინისტრაციულ დანაყოფში შედის.

## გეოგრაფია 
კუანგტუნგი პროვინციის ფართობი შეადგენს 177 900 კმ². აქედან 1448 კმ² კუნძულებს შეადგენს. სხვა რეგიონებისაგან იგი გამოირჩევა გრძელი სანაპირო ზოლით, რომლის სიგრძე 4,300 კილომეტრია. სამხრეთით და სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუანგტუნგი ესაზღვრება სამხრეთ ჩინეთის ზღვას და ორ სპეციალურ ადმინისტრაციულ რეგიონს: ჰონგ კონგსა და მაკაოს. ჩრდილო-აღმოსავლეთით იგი ესაზღვრება ფუძიანის პროვინციას, ხოლო ჩრდილოეთით-ძიანსისა და ხუნანს. დასავლეთ საზღვარს კუანგტუნგი იყოფს გუანსი-ჯუანის ავტონომიურ რაიონთან. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი კუანგჭოუ.

კუანგტუნგს დაახლოებით 1,300 მდინარე აქვს. მათგან უმნიშვნელოვანესი მდინარეა ჯუძიანგი, რომელიც სიდიდით მეორე მდინარეა ჩინეთში. ჯუძიანგის დელტა 7,500 კმ² ზომისაა და სამი მდინარის შეერთების წერტილს წარმოადგენს: სი (დასავლეთი), ბეი (ჩრდილოეთი) და დონგი (სამხრეთი). დონგის მდინარე უერთდება ჯუძიანგს და მიედინება სამხრეთ ჩინეთის ზღვაში.

## ისტორია 
კუანგტუნგი ჩინეთის იმპერიის პერიფერულ ნაწილს წარმოადგენდა, რის გამოც იმპერატორები მას ნაკლებ ყურადღებას აქცევდნენ. ადგილობრივი მოსახლეობა წარმოადგენდა იუეს ხალხს, რომლებიც ხანის ეთნიკურ ჯგუფთან ასიმილირდნენ. მიჩნეულია, რომ იუეს ეთნიკური ჯგუფი ენათესავება გუანსის ჯუანგის ეთნოსს. კუანგტუნგი ცინის დინასტიის მმართველობიდან მოყოლებული მუდამ ერთიანი ჩინეთის იმპერიის შემადგენელი ნაწილი იყო და ფართო ავტონომიით სარგებლობდა.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
კუანგტუნგის ადმინისტრაციული დაყოფა წლების მანძილზე მრავალჯერ შეიცვალა. დღესდღეობით პროვინცია იყოფა 21 მუნიციპალიტეტად (კუანგჭოუს ჩათვლით). გარდა ამისა, კუანგტუნგი უფრო მცირე ერთეულებადაც იყოფა: მუნიციპალიტეტებად (ჩინ. 市辖区), ოლქებად (ჩინ. 县) და საოლქო ქალაქებად (ჩინ. 县级市). კუანგტუნგის მუნიციპალიტეტებია:
მინი|მდინარე ჯუძიანგი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩინეთის რეგიონები

## წყაროები 

კატეგორია:ჩინეთის პროვინციები
ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი

[მინი|200პქ|ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინის მავზოლეუმი ქალაქ [ყაზვინი|ყაზვინში, ირანი.]]
**ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი** (; დ. დაახლ. 1281/1282 ქალაქი ყაზვინი — გ. 1344
 ან 1350
) — სპარსი ისტორიკოსი და გეოგრაფი. დიდი მოხელე ჰულაგუ-ხანის კარზე.

ჰამდალაფ მოსტოუფი ყაზვინი მიეკუთვნება არაბული ოჯახის ფესვებს, რომელთა წარმომადგენლები IX-X სს. მსახურობდნენ ყაზვინის მმართვლებად, ხოლო XI საუკუნიდან ღაზნევიდების ეპოქაში იკავებდნენ მუსტოუფის წოდებას — ფინანსური მართვის მთავრები — ყაზვინის ვილაიეთში, რაც კარგად ხსნის მათი გვარის წარმოშობას. დაწერა „რჩეული ისტორია“ (*„თარიხე გოზიდე“*, 1330), რომელიც შეიცავს მონღოლელი ილხანებისა და ირანის ადგილობრივი დინასტიების ისტორიას, გამოჩენილი ადამიანების ბიოგრაფიებს, ქალაქ ყაზვინის დაწვრილებით აღწერას, გვხვდება ცნობები საქართველოს შესახებ. ყაზვინს ეკუთვნის აგრეთვე გეოგრაფიული ნაშრომი „გულთა სიამე“ (*„ნოზჰათ ალ-ყოლუბ“*, 1340), რომელიც XIII-XIV სს. ირანისა და მისი მომიჯნავე ქვეყნების ეკონომიკის ისტორიისა და გეოგრაფიის მნიშვნელოვანი წყაროა. 

ყაზვინს, როგორც საფინანსო უწყების დიდ მოხელეს, ხელი მიუწვდებოდა ხალხის აღწერის დავთრებზე, საგადასახადო ნუსხებზე. მნიშვნელოვანია მისი ცნობა საქართველოს შემოსავლიანობის შესახებ როგორც წინამონღოლურ, ისე მონღოლთა ხანაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
*Бартольд В. В., Соч., т. 3, с. 51—54, 260—263 и др. (см. указатель);
*Петрушевский И. П., Хамдаллах Казвини как источник по социально-экономической истории Восточного Закавказья, "Изв. АН СССР. Отд. общественных наук", 1937, №4, с. 873-920;
*Storey С. А., Persian literature, pt 1, fasc. 1, L., 1935, p. 81—84.

## სქოლიო 
კატეგორია:ირანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:სპარსელი გეოგრაფები
კატეგორია:ირანელი მწერლები
ბულგარეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები

**ბულგარეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები** წარმოადგენს ბულგარეთს საერთაშორისო საკალათბურთო შეჯიბრებებში. გუნდი მონაწილეობს ფიბა ევროპის შეჯიბრებებში. გუნდის საუკეთესო შედეგი, იყო მე-7 ადგილი ევრობასკეტზე 1959 წელს. ამჟამად ნაკრები თამაშობს ევროპის ჩემპიონატის A დივიზიონში.

## მიმდინარე შემადგენლობა 
|}
| valign="top" |
; მრწვთნელი
*
----

;ლეგენდა:
***ასაკი - დ. თ.** ბოლოს შესწორებულია 08.31.2011.
|}

კატეგორია:ბულგარეთის ეროვნული სპორტული ნაკრებები
კატეგორია:ეროვნული საკალათბურთო ნაკრებები
სტრიქნინი

**სტრიქნინი** () — ალკალოიდი, რომელსაც შეიცავს ქუჩულას (Strychnos nux-vomica) თესლი. 1818 წელს აღმოაჩინეს ფრანგმა ქიმიკოსებმა პიერ ჟოზეფ პელტიემ და ჟოზეფ კავანტუმ. 1954 წელს რობერტ ვუდვორდმა თანამშრომლებთან ერთად მოახდინა სტრიქნინის სრული სინთეზი. ქიმიური აღნაგობით სტრიქნინი რთული პოლიციკლური ნაერთია (**C21H22N2O2**); ცუდად იხსნება წყალში, იხსნება სპირტსა და ქლოროფორმში. სტრიქნინი ძლიერი ტოქსიკური შხამია. სამკურნალო დოზები (მედიცინაში იხმარება აზოტის ნიტრატი და გალენური პრეპარატები, რომელსაც იღებენ ქუჩულას თესლისაგან) ასტიმულირებს ზურგის ტვინის რეფლექსურ ფუნქციას, აძლიერებს მოგრძო ტვინისა და მის ზემოთ მდებარე თავის ტვინის ცენტრების აგზნებადობას. სტრიქნინის ტოქსიკური დოზები იწვევს დამახასიათებელ ტეტანურ კრუნჩხვებს (ოპისტოტონუსი, „სარდონიკური ღიმილი“) და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ალკალოიდები
სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჰიმნი

1957 წლიდან 1994 წლამდე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ჰიმნი იყო სიმღერა — „სამხრეთ აფრიკის ხმა“ (აფრიკ. Die Stem van Suid-Afrika), რომელიც 1918 წელს დაწერა კ. ჯ. ლეინგენჰოვენსმა, ხოლო მუსიკა დაერთო 1921 წელს მარტინუს დე ვილერსის მიერ.

## ტექსტი 
### აფრიკაანსულად 
Nkosi sikelel' iAfrika
Maluphakanyisw' uphondo lwayo,
Yizwa imithandazo yethu,
Nkosi sikelela, thina lusapho lwayo.

Morena boloka setjhaba sa heso,
O fedise dintwa le matshwenyeho,
O se boloke, O se boloke setjhaba sa heso,
Setjhaba sa South Afrika – South Afrika.

Uit die blou van onse hemel,
Uit die diepte van ons see,
Oor ons ewige gebergtes,
Waar die kranse antwoord gee,

Sounds the call to come together,
And united we shall stand,
Let us live and strive for freedom,
In South Africa our land.

## რესურსები ინტერნეტში 
*სამხრეთ აფრიკის ჰიმნი 
*სამხრეთ აფრიკის ჰიმნის აუდიო ჩანაწერი  (მხოლოდ ინსტრუმენტალული, MP3 ფაილი)
*ჰიმნის ისტორია 

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
როი ჰარპერი

**როი ჰარპერი** (დ. 1941 წლის 12 ივნისს) — ინგლისელი როკ და ფოლკ მომღერალი და სიმღერების ავტორი. იგი ცნობილი 1960-იანი წლებიდან. გამოცემული აქვს მრავალი სტუდიური ალბომი. ჯგუფმა ლედ ზეპელინმა მას მიუძღვნა სიმღერა „Hats Off to (Roy) Harper“.

1975 წელს ჰარპერმა შეასრულა ვოკალი პინკ ფლოიდის სიმღერაში „Have A Cigar“. ჯგუფთან ერთად მან იგი მხოლოდ ერთხელ, 1975 წლის ნებუორთის ფესტივალზე იმღერა. 2012 წლის დოკუმენტურ ფილმში *The Story Of Wish you Were Here* იგი საუბრობს ამ სიმღერის ჩაწერის შესახებ.

1978 წელს დევიდ გილმორის სოლო ალბომში *David Gilmour* შევიდა სიმღერა „Short And Sweet“, დაწერილი ჰარპერთან ერთად. გადამუშავებული ვერსია შევიდა ჰარპერის 1980 წლის ალბომში *The Unknown Soldier*. სიმღერა მხოლოდ დევიდის მიერ სრულდებოდა 1984 წლის ტურნეში. შესრულება ჰარპერთან ერთად შეტანილია საკონცერტო ვიდეოში *David Gilmour*. დევიდ გილმორი უკრავს სიმღერაში „The Game“ როის ალბომზე *HQ*. პიტერ ჯენერი ალბომის პროდიუსერია. როი ჰარპერისა და ჯიმი პეიჯის ალბომი *Whatever Happened to Jugula?* შეიცავს სიმღერას „Hope“. მის ავტორებად მითითებულები არიან ჰარპერი და გილმორი. იგი ასევე ცნობილია, როგორც „White City“ - პიტ ტაუნსენდის შესრულებით. როის ალბომზე *Once* დევიდი უკრავს სიმღერებში „Once, Once In The Middle of Nowhere“ და „Berliners“.

## დისკოგრაფია
### სტუდიური ალბომები
* 1967 – Sophisticated Beggar
* 1968 – Come Out Fighting Ghengis Smith
* 1969 – Folkjokeopus
* 1970 – Flat Baroque and Berserk
* 1971 – Stormcock
* 1973 – Lifemask
* 1974 – Valentine
* 1975 – HQ (აშშ სათაური: When an Old Cricketer Leaves the Crease)
* 1977 – Bullinamingvase (აშშ სათაური: One of Those Days in England)
* 1980 – The Unknown Soldier
* 1982 – Work of Heart
* 1984 – Born in Captivity
* 1985 – Whatever Happened to Jugula? (ჯიმი პეიჯის მონაწილეობით)
* 1988 – Descendants of Smith
* 1988 – Loony on the Bus
* 1990 – Once
* 1992 – Death or Glory?
* 1994 – Commercial Breaks 
* 1994 – Garden of Uranium (ალბომის Descendants of Smith მეორე გამოცემა)
* 1998 – The Dream Society
* 2000 – The Green Man

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:როი ჰარპერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
EMS VCS 3

**EMS VCS 3** (Electronic Music Studios Voltage Controlled Studio, 3 ოსცილატორით) — ცნობილი პორტატული ანალოგური მონოფონური სინთეზატორი. შეიქმნა 1969 წელს კომპანიის Electronic Music Studios მიერ. ცნობილი გახდა 1970-იან წლებიდან, სხვადასხვა მუსიკოსისა და ჯგუფის მიერ გამოყენების შემდეგ. მათ შორის იყვნენ: კინგ კრიმსონი, ბრაიან ინო, Yes, Depeche Mode, პინკ ფლოიდი, The Who, Tangerine Dream, კლაუს შულცე, ვინს კლარკი და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
* მწარმოებელი კომპანიის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:სინთეზატორები