რუმინული სამზარეულო

**რუმინული სამზარეულო** - სხვადასხვა კერძების მრავალფეროვანი ნაზავი რამდენიმე ტრადიციისა, რომლებსაც იგი დაუკავშირდა, მაგრამ ის ასევე ინარჩუნებს თავის ხასიათს. მასზე ძირითადად გავლენას ახდენს თურქული და ევროპული სამზარეულო, ავსტრიული სამზარეულო, გერმანული სამზარეულო, ბერძნული ან უნგრული სამზარეულო, აგრეთვე ხშირად გვხვდება კულინარიული ელემენტები, რომლებიც წარმოიშვა აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის სლავურენოვანი ქვეყნების სამზარეულოებიდან. 

საკმაოდ ბევრი სხვადასხვა ტიპის კერძი არსებობს, რომლებიც ზოგჯერ ერთიანდება ზოგადი ტერმინის ქვეშ; მაგალითად, *ciorbă* კატეგორიაში შედის სუპების ფართო სპექტრი, დამახასიათებელი მჟავე გემოთი. ეს შეიძლება იყოს ხორცისა და ბოსტნეულის სუპები, ტრიპე (*ciorbă de burtă*) და ხბოს ფეხის წვნიანები, ან თევზის სუპები, რომელთაგან ყველა *გაჟღენთილია* ლიმონის წვენით, კომბოსტოს წვენით, ძმრით ან *ბორით* (ტრადიციულად *ქატოსგან* მზადდება). კატეგორია *țuică* (ქლიავის ბრენდი) არის ძლიერი ალკოჰოლური სპირტის სახეობა რუმინეთში . 

## ისტორია 
რუმინული კულინარიულ ლიტერატურაში, კოსტაშ ნეგრუზზი და მიჰაილ კოგალნიჩეანუ იყვნენ კერძების წიგნის შემდგენლები, რომელსაც „200 Retete cercate de bucate, prăjituri şi alte trebi gospodăreşti“ (200 ნაცადი რეცეპტი კერძებისთვის, ცომეულისთვის და სხვა) ერქვა. დაბეჭდილია 1841 წელს  ასევე, ნეგრუცი წერს: „მოლდავეთში, ამ დროს, კარგი საკვები არ იყო ტრენდში. უდიდესი დღესასწაულები მხოლოდ რამდენიმე სახის კერძს გვთავაზობდა. პოლონური ბორის შემდეგ მოჰყვებოდა ბერძნული კერძები, მოხარშულ კარაქში მცურავი მწვანილებით, ამის შემდეგ თურქული პილაფი და ბოლოს კოსმოპოლიტური სტეიკები“.  

ოთხ საუკუნეზე მეტი ხნის განმავლობაში ვლახეთი და მოლდავეთი, რუმინეთის ორი შუასაუკუნეების სამთავრო, რომლებზეც ძლიერ გავლენას ახდენდა მეზობელი - ოსმალეთის იმპერია. ოსმალურმა სამზარეულომ შეცვალა რუმინული სუფრა სხვადასხვა ბოსტნეულის აპეტაიზერით, როგორიცაა ბადრიჯანი და ბულგარული წიწაკა, ასევე ხორცის სხვადასხვა ვარიაციებით, როგორიცაა *ჩიფტელე* (კარგად დაბრაწული ხორცი, კოფტას ვარიაცია) და *მიჩი* (მოკლე ძეხვი გარსაცმების გარეშე, ჩვეულებრივ მწვადი). სხვადასხვა სახის *ciorbș / borș* (არაჟნის სუპები) და ხორცისა და ბოსტნეულის ხახვი, როგორიცაა *iahnie de fasole* (ლობიო), *ardei umpluți* (დაჭეჭყილი წიწაკა) და *sarmale* (დაქუცმაცებული კომბოსტო). ეს ყველაფერი გავლენას იღებს თურქული სამზარეულოდან. რუმინული პომიდვრის სალათი არის თურქული *çoban salata-ს ვარიანტი* . ბევრი ტრადიციული დესერტი და ცომეული თაფლისა და კაკლის გაერთიანებით მიიღება, მაგალითად როგორიცაა *baclava*, *sarailie* (ან *seraigli),* *halva* და *rahat*. 

## აღწერა 
თურქებმა ჩამოიტანეს ხორცი (*ხორცი წვნიანში პერიშოარა*), ბერძნებიდან არის *მუსაკა*, ავსტრიელებიდან *შნიცელი* და სია ასე შეიძლება გაგრძელდეს. რუმინელები ბევრ საკვებს იზიარებენ ბალკანეთის რეგიონში (რომელშიც თურქეთი კულტურული მანქანა იყო) და აღმოსავლეთ ევროპასთან (მათ შორის მოლდოვა და უკრაინა). სხვა კერძები ორიგინალია ან მათი პოვნა შეიძლება ძველ რომაელებში, ისევე როგორც სხვა ძველ ცივილიზაციებში. აღმოსავლეთ ევროპაში წერილობითი წყაროების ნაკლებობა შეუძლებელს ხდის დღეს მათი უმეტესობის ზუსტი წარმოშობის დადგენას. 

ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საკვები არის *მამალიგა*, წინამორბედი პოლენტა. ღორის ხორცი არის მთავარი ხორცი, რომელიც გამოიყენება რუმინეთის სამზარეულოში, მაგრამ ასევე ძროხის ხორცის მოიხმარება საკმაოდ ხშირია და კარგი ცხვრის ან თევზის ხორცის გამოყენებაზეც არ ამბობებენ უარს. 

შობამდე, 20 დეკემბერს (იგნატის დღე ან რუმინული *Ignatul*),  ტრადიციულად ღორს მსხვერპლად სწირავს ყველა სოფლის ოჯახი.  დაკლული ღორისგან მზადდება სხვადასხვა საკვები, მაგალითად: 

* *Cârnați* - *ნივრიანი* ღორის ძეხვი, რომელიც შეიძლება იყოს შებოლილი ან მშრალი *კანით*; 
* *Lebăr* - ემულსირებული ძეხვი, რომელიც დაფუძნებულია ღვიძლზე. 
* *Sângerete* (შავი პუდინგი) - ემულსირებული ძეხვი, რომელიც მიიღება ღორის სისხლის *ნარევიდან ცხიმთან* და ხორცთან, პურის მარცვლებთან ან სხვა მარცვლეულთან და სანელებლებთან; 
* *Toba* (მთავარი ყველი) -  
* *Tochitură* - ღორის ხორცით მომზადებული, შებოლილი და ახალი ძეხვი მომზადებული პომიდვრის სოუსში. 
* *Piftie / răcitură* - ღორის ქვედა ნაწილები, ძირითადად კუდი, ფეხები და ყურები, სანელებლით ნიორით. 
* *ჯუმერი* - ხმელი ღორის ხორცი. 

საშობაო *ტრაპეზი* ტკბილია და შეიცავს ტრადიციულ *კოზონაკს -* ტკბილი პური, რომელიც მზადდება თხილით, ყაყაჩოს თესლით ან *რაჰათით* (თურქული ლაღი). 

რუმინული ბლინები, სახელწოდებით *clătite*, თხელია (ფრანგული კრეპის მსგავსად) და მისი მომზადება შესაძლებელია ქონდარით ან ტკბილი შიგთავსით: დაფქვილი ხორცით, ყველით ან მურაბით. სხვადასხვა კერძები მზადდება სეზონის მიხედვით.  

## კერძების ჩამონათვალი 
### სუპები 
მარჯვნივ|მინი| *Ciorbă de cartofi*
მინი| *Ciorbă de burtă*
მინი| *Supă (de pui) cu tăieței*

* *Borș* არის ფერმენტირებული ხორბლის ქატო. Borș დღეს ასევე იყენებენ *ciorbă-ს* სინონიმად, მაგრამ წარსულში განასხვავებდნენ *borș-სა* და *ciorbă-ს* (*acritură*).
* *Ciorbă* არის ტრადიციული რუმინული არაჟანის სუპი. 
** *Ciorba de burta*  
** *Ciorbă de perișoare* (ხორცის სუპი) 
** *Ciorbă de fasole cu afumătură* (ლობიო და შებოლილი ხორცის წვნიანი) 
** *Ciorbă de legume* (ბოსტნეულის წვნიანი) 
** *Ciorbă de pește „ca-n Deltă“* (დუნაის დელტის სტილში მომზადებული თევზის წვნიანი) 
** *Ciorbă de praz* არის *პრასის* სუპი 
** *Ciorbă de pui* არის ქათმის სუპი 
** *Ciorbă de lobodă* არის წითელი ორახის წვნიანი 
** *Ciorbă de salată cu afumătură* (მწვანე სალათის ფოთოლი და შებოლილი ხორცის წვნიანი) 
** *Ciorbă de urechiușe*, ველური სოკოს არაჟანი 
** *Ciorbă moldovenească de găină* არის ქათმის არაჟნის წვნიანი 
** *Ciorbă țărănească* (გლეხის წვნიანი), დამზადებულია სხვადასხვა ბოსტნეულისა და ნებისმიერი სახის ხორცისგან (საქონლის ხორცი, ღორის ხორცი, ცხვრის ხორცი, ქათამი, თევზი) 
** *Storceag*, თევზის სუპი *არაჟანითა* და კვერცხით, გაჟღენთილი ძმრით ან ლიმონის წვენით. 
* *Supă*  სუპების ზოგადი სახელი, რომელიც მზადდება ბოსტნეულისგან ან კომბინირებულია ფრინველისა და საქონლის ხორცით).  
** *Supa (de pui) cu găluşte* (დამპლინგ სუპი ქათმის ბულიონი) 
** *Supa (de pui) cu Taitei* (ატრია სუპი ქათმის ბულიონი) 

### თევზი 
მარჯვნივ|მინი| შავი ზეთისხილით შემკული

* *Chiftele de pește* - თევზის ტორტი 
* *Crap pane* - პურიანი კობრის ფილე 
* *Ghiveci cu pește* - თევზის ბოსტნეულით 
* *Macrou afumat* - შებოლილი სკუმბრიის ფილე 
* *Novac afumat din Țara Bârsei* - შებოლილი კობრის ფილე. 
* *Pană de somn rasol* - თევზი მარილწყალში ნიორით 
* *Saramură de crap* - კობრი მარილწყალში 
* *Scrumbie de Dunăre afumată* - შებოლილი ქაშაყი.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუმინეთის საუკეთესო საკვები 
* რუმინული სამზარეულო  
* რუმინეთის საშინაო არხის რეცეპტები  
* Manger à l'orientale en Roumanie (in French) 
* ტრადიციული რუმინული დესერტები

## სქოლიო 
კატეგორია:რუმინული სამზარეულო
კატეგორია:ევროპის სამზარეულო