open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სალერნო

**სალერნო** () — ქალაქი და კომუნა სამხრეთ-დასავლეთ იტალიაში, კამპანიის რეგიონში, სალერნოს პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს სალერნოს ყურესთან, ტირენიის ზღვის სანაპიროზე. 

სალერნო ამალფის სანაპიროს მთავარი ქალაქია. ყველაზე უკეთ ცნობილია თავის სამედიცინო სკოლით (მსოფლიოში პირველი სამედიცინო უნივერსიტეტი). XVI საუკუნეში, სანსევერინოს ოჯახის მმართველობისას, რომლებიც სამხრეთ იტალიაში ყველაზე გავლენიანი ფეოდალი-ლორდები იყვნენ, ქალაქი სწავლა-განათელბის, კულტურისა და ხელოვნების უდიდესი ცენტრი გახდა. ეს ოჯახი თავის სამსახურში ქირაობდა იმ დროის უდიდეს ინტელექტუალებს. მოგვიანებით, 1694 წელს, ქალაქმა გადაიტანა რამდენიმე კატასტროფული მიწისძვრა და ჭირი, შემდგომში კი ესპანელთა მმართველობა, რომელიც XVIII საუკუნემდე გაგრძელდა. ამის შემდეგ, სალერნო პართენონის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შევიდა და ასევე გამოსცადა ნაპოლეონის მმართველობა. 

უფრო თანამედროვე ისტორიაში, ქალაქი მასპინძლობდა იტალიის მეფე ვიქტორ ემანუელ III-ს, რომელმაც აქ 1943 წელს, მეორე მსოფლიო ომისას მოკავშირეებთან მშვიდობიანი მოლაპარეკების შემდეგ რომიდან გადმოინაცვლა. ამის შემდეგ, აქ ჩამოყალობდა ე. წ. „სამხრეთის ხელისუფლება“ და სალერნო რამდენიმე თვის განმავლობაში იტალიის „დედაქალაქი“ გახდა. მის მახლობლად განხორციელდა მოკავშირეთა რამდენიმე შემოჭრა. 

დღეისათვის, სალერნო კამპანიისა და ზოგადად მთელი იტალიის მნიშვნელოვანი კულტურილი ცენტრია თავისი გრძელი და მოვლენებით აღსავსე ისტორიით. ქალაქს მდიდარი და მრავალგვარი კულტურა გააჩნია. ამავე დროს, სალერნო სამ განსხვავებულ რაიონად იყოფა: შუა საუკუნეების ნაწილი თანამედროვე ხელოვნების არეალებით, XIX საუკუნეში დაგეგმარებული რაიონი და უფრო მჭიდროდ დასახლებული ომის შემდგომი არეალი, რომელიც აპატრამენტთა რამდენიმე ბლოკს მოიცავს. 

## გეოგრაფია
ქალაქი მდებარეობს მდინარე სელეს ვაკის ჩრდილო-დასავლეთ კიდეზე და მიეკუთვნება ამალფის სანაპიროს. მის ცენტრალურ ნაწილს კვეთს პატარა მდინარე ირნო. 
მინი|მარცხნივ|250პქ|სასეირნო ადგილი "Lungomare Trieste"
კლიმატი ხმელთაშუაზღვიურია, ცხელი და შედარებით მშრალი ზაფხულით (30 °C აგვისტოში) და წვიმიანი შემოდგომით და ზამთრით (8 °C იანვარში). ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი დაახლოებით 1 000 მმ-ია. ქალაქი საკმაოდ ქარიანია, რისი მიზეზიც მთებიდან სალერნოს ყურისკენ მქროლავი ძლიერი ქარებია. მიუხედავად ამისა, ამ ფაქტის წყალობით სალერნო იტალიის ერთ-ერთი ყველაზე მზიანი ქალაქია.

## დაძმობილებული ქალაქები
## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
* Photo of the "Cripta" of the Salerno Cathedral, where is the tomb of the Apostle Matthew
* Information about Salerno's history (in Italian)
* Salerno Webcam

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ვლადიმერ კრეიტერი

**ვლადიმერ მიხეილის ძე კრეიტერი** ( დ.  5 ნოემბერი  [ძვ. სტ. 24 ოქტომბერი], 1897, კუზნეცკი, ახლანდელი ნოვოკუზნეცკი — გ. 31 დეკემბერი, 1966, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1940), პროფესორი (1935). რუსეთის მეცნიერებისა და ტექნიკის დამსახურებული მოღვაწე (1964). 

1928 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სამთო ინსტიტუტი. 1929 წელს მივლინებაში იმყოფებოდა აშშ-ში. 1930 წელს უკან დაბრუნდა და განაგრძო მუშაობა გეოლოგიურ კომიტეტში. 1932–1949 წლებში ასწავლიდა მოსკოვის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტსა და მოსკოვის ფერადი ლითონებისა და ოქროს ინსტიტუტში (1932–1949, 1954–1966). 

1945 წელს მივლინებაში იყო გერმანიაში. 1949 წლის 21 მაისს დააპატიმრეს გეოლოგთა „კრასნოიარსკის საქმის“ მიხედვით და მოათავსეს ლეფორტოვოს ციხეში. 1950 წლის 28 ოქტომბერს მიესაჯა 25 წლით შრომა-გასწორების ბანაკი და გადაიყვანეს კრასნოიარსკის შრომა-გასწორების ბანაკში. მუშაობდა გეოლოგიურ განყოფილებაში — „ენისეისტროიში“, სადაც ბანაკში ლექციების კურსს კითხულობდა და აძლევდა კონსულტაციებს ძიების, დაზვერვისა და საბადოების შეფასების საკითხების შესახებ. 1953 წელს ინსულტი გადაიტანა, რის გამოც მოათავსეს ბანაკის საავადმყოფოში, ხოლო გამოჯანმრთელების შემდეგ დაბრუნდა „ენისეისტროიში“. 1954 წლის მარტიდან რეაბილიტირებულია. 

ვლადიმერ კრეიტერმა სსრკ-ში ერთ-ერთმა პირველმა ჩაუყარა საფუძველი მეცნიერებას სასარგებლო წიაღისეულის ადგილმდებარეობის კვლევისა და ძიების შესახებ. აგრეთვე დიდ ყურადღებას უთმობდა გეოლოგიურ-საძიებო ტექნიკის საკითხებს. 1955 წელს დაასრულა მუშაობა წიგნზე: „მადნის ველების სტრუქტურები და საბადოები“. ავტორია ფუნდამენტური მონოგრაფიებისა. კრეიტერის ხელმძღვანელობით დაცულია ათობით საკანდიდატო და სადოქტორო დისერტაცია. 

## თხზულებები 
* Структуры рудных полей и месторождений, М., 1956;
* Поиски и разведка месторождений полезных ископаемых, 2 изд., ч. 1—2, М., 1960—61.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვლადიმერ კრეიტერის ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა გეოლოგები
კატეგორია:რუსი გეოლოგები
კატეგორია:გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ნეაპოლის ყურე

მინი|250პქ|ნეაპოლის ყურე
[მინი|250პქ|ნეაპოლის ყურისა და [ვეზუვის ტოპოგრაფიული რუკა]]
**ნეაპოლის ყურე** () — ყურე ტირენიის ზღვაში, იტალიის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროსთან (კამპანიის რეგიონი). მისი სიგანე 15 კმ-ია. დასავლეთით იხსნება ხმელთაშუა ზღვაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ქალაქი ნეაპოლი და პოცუოლი, აღმოსავლეთით — მთა ვეზუვი, სამხრეთით კი სორენტინის ნახევარკუნძული და მისი მთავარი ქალაქი სორენტო. ნახევარკუნძული მას სალერნოს ყურისგან გამოყოფს. 

ყურეში მდებარეობს კუნძულები — კაპრი, ისკია და პროსიდა. არეალი მნიშვნელოვანი ტურისტული დესტინაციაა რომაული ნანგრევებითა და ახლოსმდებარე პომპეითა და ჰერკულანუმით. 

ყურემ უმასპინძლა აფროსნობის შეჯიბრს 1960 წლის რომის ზაფხულის ოლიმპიადისას.

## რესურსები ინტერნეტში
*1960 Summer Olympics official report.  Volume 1. p.&nbsp;86.
*1960 Summer Olympics official report.  Volume 2. Part 2. pp.&nbsp;963–1023.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ყურეები
ვენეციის ყურე

მინი|250პქ|ვნეციის ყურის მდებარეობა
**ვენეციის ყურე** — ყურე ადრიატიკის ზღვაში, რომელიც ესაზღვრება თანამედროვე იტალიის, სლოვენიისა და ხორვატიის ნაპირებს. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე პოს დელტასა და ისტრიის ნახევარკუნძულს შორის. 

ყურის საშუალო სიღრმე 34 მეტრია. ჩაედინება მდინარეები: ტალიამენტო, პიავე, ადიჯე და ბრენტა. მის სანაპიროზე მდებარე მთავარი ქალაქებია — ვენეცია, ტრიესტი, კოჯა და პულა. სანაპიროებზე გამოიყოფა მრავალი ლაგუნა. 

ანტიკურ ხანაში, ვენეციის ყურე ქარვის გზის ბოლო წერტილს წარმოადგენდა. ყურემ სახელი სავარაუდოდ ვენეციის რესპუბლიკისგან მიიღო იმ პერიოდში, როდესაც ის ძლიერების მწვერვალზე იმყოფებოდა და თითქმის მთლიანად ფლობდა ადრიატიკის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვენეციის ყურე — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:იტალიის ყურეები
სორენტინის ნახევარკუნძული

მინი|250პქ|ნახევარკუნძულის მდებარეობა
**სორენტინის** ან **სორენტის ნახევარკუნძული** — ნახევარკუნძული სამხრეთ იტალიაში, შეჭრილია ტირენიის ზღვაში და ერთმანეთისგან გამოყოფს ნეაპოლისა (ჩრდილოეთით) და სალერნოს (სამხრეთით) ყურეებს. 

სახელი ეწოდა ქალაქ სორენტოსგან, რომელიც მის ჩრდილოეთ ნაპირზე მდებარეობს. მის სამხრეთით გაწოლილია ამალფის სანაპირო. ნახევარკუნძულის სამხრეთი წვერის გასწვრივ, ტირენიის ზღვაში მდებარეობს კუნძული კაპრი. მთლიანი რეგიონი პოპულარულ ტურისტულ დესტინაციას წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Il portale della Penisola Sorrentina

კატეგორია:იტალიის ნახევარკუნძულები
წახნისწყარო

**წახნისწყარო** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, წახანის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1280 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 21 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 41 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მაგმატიზმი

**მაგმატიზმი** — მაგმის გამოდნობის, კრისტალიზაციის, გადაადგილებისა და შემცველ ქანებთან ურთიერთქმედების პროცესები. დედამიწის ქერქის გეოლოგიური ისტორიისა და სტრუქტურის შესაბამისად განარჩევენ გეოსინკლინურ, ბაქნურ, ოკეანური (რიფტების, კუნძულთა რკალებისა და დედამიწის ცხელი ლაქების) და აქტივიზებული არეების მაგმატიზმებს; მაგმის გაცივების სიღრმის მიხედვით — აბისალურ, ჰიპაბისალურ, სუბვულკანურსა და ზედაპირულ მაგმატიზმებს, ხოლო მაგმის შედგენილობის მიხედვით — ულტრაფუძე, ფუძე, მჟავა და ტუტე მაგმატიზმებს. 

მაგმატიზმი განსაკუთრებით ინტენსიურად მიმდინარეობს გეოსინკლინებში; მისი გამოვლინების ცალკეული ფორმა დაკავშირებულია გეოსინკლინის განვითარების გარკვეულ ეტაპთან. თანამედროვე გეოლოგიურ ეპოქაში მაგმატიზმი განსაკუთრებით ფართოდ არის განვითარებული წყნაროკეანურ გეოსინკლინურ სარტყელში, შუაოკეანურ ქედებზე, აფრიკის რიფტულ ზონაში, ხმელთაშუა ზღვის აუზში და სხვ.

## იხილეთ აგრეთვე
* მაგმა
* ვულკანიზმი
* ინტრუზია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვულკანოლოგია 
კატეგორია:მაგმატიზმი
პიაცა-გრანდე

**პაიაცა-გრანდე** () — XII საუკუნის მოედანი მოდენის საკათედრო ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიაზე.  1997  წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Cathedral, Torre Civica and Piazza Grande, Modena

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
იაკობ ედელშტეინი

**იაკობ ედელშტეინი** ( დ. 28 აგვისტო 1869 — გ. 21 იანვარი 1952) — რუსი გეოლოგი და გეოგრაფი. გეომორფოლოგიის სახელგანთქმული მკვლევარი. გეოგრაფია-გეოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. რუსეთის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1936).

ხარკოვში ოქროს მედლით დაასრულა გიმნაზია. 1895 წელს დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტი. სტუდენტობის პერიოდში აქტიურად დაკავდა საველე გამოკვლევებით. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იკვლევდა პრიმორიეს. შორეულ აღმოსავლეთში და მანჯურიაში ჩატარებული კვლევებისათვის მიენიჭა რუსეთის საიმპერატორო გეოგრაფიული საზოგადოების ოქროს მედალი. 1904-1907 წლებში მუშაობდა პეტერბურგში, მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიურ მუზეუმში, სადაც გამოკვლევებს ატარებდა შუა აზიაში, რისთვისაც მიენიჭა ნიკოლოზ პრჟევალსკის პრემია. 1907 წლიდან გარდაცვალებამდე ძირითადად იკვლევდა ციმბირის ტერიტორიას. 1925 წლიდან სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორია.

იაკობ ედელშტეინი ავტორია ყოფილ სსრკ-ში პირველი საუნივერსიტეტო კურსისა გლაციოლოგიის დარგში. 1947 წელს გამოაქვეყნა შრომა „გეომორფოლოგიის საფუძვლები“, რომელმაც სამეცნიერო წრეებში მაღალი შეფასება მიიღო. 1947 წელს მისი ხელმძღვანელობით შედგა და გამოქვეყნდა ურალის გეომორფოლოგიური რუკა. იკვლევდა გლაციოლოგიურ ფორმებს: ტროგებს, რიგელებს, მყინვარული ცირკებს, მყინვარულ ტბებს და სხვა. იმოგზაურა იაპონიაში, ჩინეთში, ინდოეთში, ჰავაის კუნძულებზე, დასავლეთ ევროპის რიგ ქვეყნებში და სხვა. მონაწილეობდა სხვადასხვა საერთაშორისო სამეცნიერო ფორუმებში. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა საზღვარგარეთის მეცნიერებთან.

1949 წლის 31 მარტს კრასნოიარსკის საქმის გამო დააპატიმრეს. გარდაიცვალა ლენინგრადში, 1952 წლის 21 იანვარს, ციხის საავადმყოფოში. რეაბილიტირებულია 1954 წლის 31 მარტიდან. მისი საფლავის ადგილმდებარეობა დღემდე უცნობია.

## თხზულებები
* Гидрогеологическое исследование — изучение подземных и родниковых вод — Славяно-Сербского уезда Екатеринославской губернии с приложением заметки о полезных ископаемых. Отчет Гидрогеол. экспед., проф. А. В. Гурова, снаряж. Екатеринославским губ. Земством, вып. 1, II. Харьков, 1895-96.
* Геологическое путешествие в хребет Петра Великого в 1904 г. Изв. Имп. Акад. наук. СПб., т. XXII, 1905.
* Исследования в Минусинском и частично Ачинском уездах. Изв. Геол. ком., т. XXXV, № 1, 1916.
* Тектоника и полезные ископаемые Сибири. Изв. Геол. ком., т. XLII, № 1, 1923.
* К учению о циклах эрозии. «Почвоведение», № 1-2, 1925.
* Конспект лекций по геоморфологии. Л., 1931.
* Альфред Вегенер (Некролог). Изв. Гос. геогр. о-ва. Л., т. LXIV, № 4-5, 1932.
* Введение в геоморфологию. Изд. ЛГУ, 1932.
* Краткая инструкция для производства геоморфологических наблюдений в поле. ГГУ ЦНИГРИ. Л.-М., 1935.
* Инструкция для геоморфологического изучения и картирования Урала. Изд. Главсевморпуть, Всесоюзн. аркт. ин-т. Л., 1936.
* Основы геоморфологии. Краткий курс. М., Учпедгиз, 1938.

## რესურსები ინტერნეტში
* იაკობ ედელშტეინი – ბიოგრაფია 
* რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება 

## ლიტერატურა
* Соколов Н. Н. Яков Самойлович Эдельштейн. Выдающиеся ученые Ленинградского университета. Изд-во Ленинградского университета, 1970.

კატეგორია:საბჭოთა გეოგრაფები
კატეგორია:საბჭოთა გეოლოგები
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:რუსი გეოლოგები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ვალო-დი-დიანო

**ვალო-დი-დიანო** () — ხეობა იტალიაში, კამპანიის რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სალერნოს პროვინციაში. 

მდებარეობს ალბურნის მთებსა და კამპანიისა და ბაზილიკატის რეგიონების საზვრებს შორის. მიჩნეულია ჩილენტოს გეოგრაფიულ სუბრეგიონად და ჩილენტოსა და ვალო-დი-დიანოს ეროვნული პარკის ნაწილად, რომელიც 1998 წლიდან შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. უდიდესი სატყეო პარკი (პრუნო) ძირითადად ჩილენტოს მხარეს მდებარეობს. 

არეალს გარს არტყავს 17 მუნიციპალიტეტი, რომელთა შორისაც უდიდესია ზალა-კონსილიანა 15 000 მცხოვრებით.

კლიმატი ტიპური აპენინების ხეობებისათვის დამახასიეთებელია. ნალექების საშუალი წლიური მაჩვენებელი 1000 მმ-ია.

## გალერეა

Image:Alburni e Vallo di Diano visti da Caggiano 04.JPG
Image:Pertosa (Panorama).jpg
Image:Salaconsilina37.jpg
Image:Teggiano, Vallo di Diano, Italia (panorama).jpg|
File:Diano Valley 1.jpg|
File:Diano Valley 2.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Cilento and Vallo di Diano National Park 
* Mountain Community of Vallo di Diano

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ლანგობარდების ნამოსახლარები

**ლანგობარდების ნამოსახლარები** () — იტალიაში მდებარე ლანგობარდების შვიდი დასახლების საერთო სახელწოდება, რომლებიც  2011  წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიყვანა „შუა საუკუნეების ევროპის ცხოვრებაში მნიშვნელოვანი სულიერი და კულტურული როლის შეტანისათვის“.

## ნამოსახლარები
* ჩივიდალე-დელ-ფრიული - გასტალდაგის ტერიტორია და საეპისკოპოსო კომპლექსი
* ბრეშა - სან-სალვატორეს მონასტერი
* კასტელსეპრიო  
* სპოლეტო - სან-სალვატორეს მონასტერი
* კამპელო-სულ-კლიტუნო - კლიტუმნუსის ტაძარი
* ბენევენტო - წმინდა სოფიას ეკლესია
* მონტე-სანტ'ანჯელო - მიქაელ მთავარანგელოზის ტაძარი

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
* ლანგობარდების არქიტექტურა

## რესურსები ინტერნეტში
* Longobards in Italy. Places of the power (568-774 A.D.)

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ბუროსის მუნიციპალიტეტი

**ბუროსის მუნიციპალიტეტი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 198 კმ². 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ბუროსის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა 25 755 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 130 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია მამპორალი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
გაეტის ყურე

მინი|250პქ|გაეტის ყურის მდებარეობა
მინი|250პქ|ყურის ჩრდილოეთ ნაწილისა და ჩირსეოს მთის ხედი
**გაეტის ყურე** () — ყურე ტირენიის ზღვაში, იტალიის დასავლეთ სანაპიროსთან. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩირსეოს მთა, სამხრეთით — კუნძული ისკია და დასავლეთით — პონციანის კუნძულები. მისი სანაპიროები იშლება იტალიის ორ რეგიონზე — ლაციოსა და კამპანიაზე. 

ყურის მაქსიმალური სიგრძე 92 კმ-ია, სიგანე კი 50 კმ. სახელი ეწოდა ლაციოს პროვინციაში, მის სანაპიროზე მდებარე სოფელ გაეტისგან. ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩამდინარე მდინარეა ვოლტურნო. ყურის აკვატორიაში ძლიერ განვითარებულია ტურიზმი, რაც უპირველესად მისი პლაჟების დამსახურებაა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Resorts of the Gulf of Gaeta

კატეგორია:იტალიის ყურეები
გენუის ყურე

მინი|250პქ|გენუის ყურე
**გენუის ყურე** () — ყურე ლიგურიის ზღვის ჩრდილოეთ ნაწილში. მისი სიგანე 125 კმ-ია და გადაჭიმულია ქალაქ იმპერიიდან დასავლეთით, ქალაქ ლა-სპეციამდე. სანაპირო ხაზის სიგრძე 240 კმ-ია. მის სანაპიროზე მდებარე უმსხვილესი ქალაქია გენუა, რომელსაც ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ნავსადგური გააჩნია მთელ ხმელთაშუა ზღვაზე. სწორედ გენუისგან ეწოდა ყურეს სახელი. მის ყურის შიგნით კიდევ ორი პატარა მდებარეობს — სამოთხისა და ტიგულიოს ყურეები მდებარეობს. 

ყურის სანაპიროები მთლიანად მოიცავს გენუის პროვინციას და თითქმის მთლიანად სავონიისა და სპეციის პროვინციებს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:იტალიის ყურეები
პესკარა

**პესკარა** () — ქალაქი იტალიაში, აბრუცის რეგიონში, პესკარის პროვინციის დედაქალაქი. 2007 წლის მონაცემებით, ის აბრუცოს ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია 123 059 მცხოვრებით, მის მეტროპოლიურ არეალში კი სულ 400 000 ადამიანი ცხოვრობს. მდებარეობს ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ატერნო-პესკარის შესართავთან, რომიდან 210 კმ-ის მოშორებით.  თანამედროვე მუნიციპალიტეტი 1926 წელს შეიქმნა, მიმდებარე ტერიტორიები კი პესკარის პროვინციად გაფორმდა. ახალი ქალაქის შექმნის მთავარი სპონსორი იყო მისი მკვიდრი, პოეტი გაბრიელე დ'ანუნციო. 

ქალაქის კლიმატი ხმელთაშუაზღვიურია, ცხელი, მშრალი ზაფხულითა და რბილი, ნოტიო ზამთრით. ხშირია ზღვის ქარები. 

## ისტორია
პესკარის პირველი მაცხოვრებლები ანტიკურ ხანაში, მდინარე ატერნო-პესკარის მაპირბთან დასახლდნენ, შესაართავის სიახლოვეს, ახალ ქალაქს ისინი *ვიტუს-ატერნს* უწოდებდნენ. დაახლოებით 1000 წელს, ქალაქს პისკარია დაერქვა, რაც ამ არეალში თევზის სიუხვეზე მიუთითებდა. 

1140 წელს ქალაქი ნორმანებმა დაიპყრეს, XVI საუკუნეში კი კარლოს V-მ. პესკარის ეკონომიკური და დემოგრაფიული აყვავების ხანა XVII საუკუნეში დადგა. ნაპოლეონის ომების დროს, პესკარა ფრანგების მნიშვნელოვან სამხედრო საყრდენს წარმოადგენდა. 

XIX საუკუნეში, პესკარა იტალიის გაერთიანებისათვის ბრძოლის გული იყო, მიუხედავად იმისა, რომ ის ნეაპოლის სამეფოში მდებარეობდა. 1943 წლის დაბომბვებისას ქალაქის ნაწილი დაინგრა და დაიღუპა მისი 3000 მცხოვრები. 

ბოლო დეკადებში, პესკარა მნიშვნელოვნად ვითარდება, ჩამოყალიბდა რა როგორც რეგიონისა და ადრიატიკის სანაპიროს მთავარი ქალაქი, მრავალმხრივი ეკონომიკით და მნიშვნელოვანი ტურისტული ფუნქციებით.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  არკაშონი, საფრანგეთი
*  მაიამი, აშშ
*  ლიმა, პერუ
*  სპლიტი, ხორვატია
*  კაზალე-მონფერატო, იტალია

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
* Official  website
* Pescara Airport 
* Università D'Annunzio 

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
მანფრედონიის ყურე

მინი|250პქ|მანფრედონიის ყურის თანამგზავრული ფოტო
**მანფრედონიის ყურე** () — ყურე ადრიატიკის ზღვაში, იტალიის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან. მის ჩრდილოეთ საზღვარს აყალიბებს მონტე-გარგანოს ნახევარკუნძლი, სამხრეთს კი აპულიის სანაპირო. ყურეში რამდენიმე მდინარე ჩაედინება, მათ შორისაა კარაპელე და ჩერვარო. სახელი ეწოდა ქალაქ მანფრედონიისგან. სანაპიროს გასწვრივ ჭაობებია. 

სანაპირო ხაზის სიგრძე 60 კმ-ს შეადგენს ყურის ჩრდილოეთი ნაწილი კლდოვანია, ულამაზესი ზღვის კლიფებითა და ქვიშით, რომლის ცენტრშიც მოკლე-მოკლე ჭაობები ვრცელდება.

## რესურსები ინტერნეტში
*Sediments Along Italian Adriatic Coast  
*Biogeochemical processes in sediments of the Manfredonia Gulf

კატეგორია:იტალიის ყურეები
მოაბი

მინი|რეგიონი ძვ. წ. აღ. 830 წელს
**მოაბი** — ისტორიული ქვეყანა დასავლეთ იორდანიაში. იხსენიება ძველ აღთქმაში, რომლის მიხედვითაც  მოაბელები ლოტის შთამომავლები არიან. მოაბელი ქალი, სახელად რუთი, ბიბლიის ერთ-ერთი წიგნის მთავარი პერსონაჟი, იყო დავით მეფის დიდი ბებია.  

მოაბელთა (ერთ-ერთი ქანაანელი ტომი) ძვ. სახელმწიფო, სავარაუდოა, რომ წარმოიშვა ძვ. წ. II ათასწლეულის II ნახევარში მდინარე იორდანეს აღმოსავლეთ ნაპირსა და მკვდარი ზღვის სანაპიროზე. საუკუნეების მანძილზე ეომებოდა პალესტინისა და სამხრეთ სირიის სახელმწიფოებს. ძვ. წ. IX–X საუკუნეებში მოაბი ისრაელ-იუდეველთა სახელმწიფოში შევიდა (მაგრამ აქაბის სიკვდილის შემდეგ დამოუკიდებლობა მოიპოვა (4 მეფ.3:4).). მოაბი განსაკუთრებით გაძლიერდა მეშას მეფობის დროს (ძვ. წ. IX საუკუნე). ძვ. წ. VIII საუკუნის II ნახევარში ასურეთს მორჩილებდა. მოაბის რელიგიური პანთეონიდან ცნობილია უზენაესი ღვთაება ქემოში, რომელსაც ადამიანებს სწირავდნენ. თაყვანს სცემდნენ აგრეთვე ბაალ-ფეორს. იყენებდნენ ფინიკიურ დამწერლობას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოაბელები
* მოაბური ენა

## ლიტერატურა 
*Routledge, Bruce. 'Moab in the Iron Age:Hegemony, Polity, Archaeology,' 2004.  The most comprehensive treatment of Moab to date.
*Bienkowski, Piotr (ed.) *Early Edom and Moab: The Beginning of the Iron Age in Southern Jordan* (1992).
*Dearman, Andrew (ed.) *Studies in the Mesha inscription and Moab* (1989).
*Jacobs, Joseph and Louis H. Gray. "Moab." *Jewish Encyclopedia.* Funk and Wagnalls, 1901–1906, which cites to the following bibliography:
:*Tristram, *The Land of Moab*, London, 1874;
:*George Adam Smith, *Historical Geography of the Holy Land*, ib. 1897;
:*Clermont-Ganneau, ''Recueil d'Archéologie Orientale*, ii. 185-234, Paris, 1889;
:*Baethgen, *Beiträge zur Semitischen Religionsgeschichte*, Berlin, 1888;
:*Smith, *Rel. of Sem.* Edinburgh, 1894. J. L. H. G.
:*Hertz, J.H., *The Pentateuch and Haftoras: Deuteronomy'', Oxford, 1936, Oxford University Press.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოაბი (რუსული)

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ბიბლიური ადგილები
კატეგორია:ყოფილი სამეფოები
კატეგორია:ახლო აღმოსავლეთის ძველი ხალხი
პოცუოლის ყურე

მინი|250პქ|პოცუოლის ყურის თანამგზავრული ფოტო
**პოცუოლის ყურე** () — მცირედ გამოკვეთილი ყურე ტირენიის ზღვაში, ნეაპოლის ყურის ჩრდილო-დასავლეთით, იტალიის კამპანიის რეგიონის სანაპიროსთან. სახელი ეწოდა ქალაქ პოცუოლისგან. 

გადაჭიმულია მისენოსა და პოზილიპოს კონცხებს შორის, 6 კილომეტრზე. ყურზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ვულკანიზმთან დაკავშირებული ბუნებრივი ფენომენი ბრადისიმო, რის გამოც 1980-იან წლებში სანაპიროზე მდებარე ერთ-ერთი ნავსადგური თავდაპირველი მდებარეობიდან 50 მეტრით გადაადგილდა. 

ყურის ფართობი 130 კმ²-ია. სანაპირო შელფი ვიწროა, ვრცელდება 300 — 2500 მეტრზე სანაპირო ხაზიდან და მისი საშუალო სიღრმე 50 მეტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
*View from the Solfatara onto the Gulf of Pozzuoli
*Gulf of Pozzuoli ,Procida and Ischia Islands

კატეგორია:იტალიის ყურეები
ტრაზიმენო

**ტრაზიმენო** () — ტბა იტალიაში, უმბრიის რეგიონში, უდიდესი ტბა აპენინის ნახევარკუნძულზე. მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, 295 მ. სიმაღლეზე, საშუალო სიღრმე — 6,72 მ, ფართობი — 128 კმ², მაქსიმალური სიგანე — 15,5 კმ. ნაპირები უმეტესად დაბალია და დაჭაობებული. აქვს ნაკადი მდინარე ტიბრის აუზში. ტბის სიახლოვეს ფართოდ განვითარდა აგროტურიზმი. ტბის შუაში არსებულ კუნძულზე არის შუა საუკუნეების ციხე-სიმაგრის ნანგრევები და სასტუმრო.

## ტრაზიმენოს ტბის ბრძოლა
მეორე პუნიკური ომის დროს, ძვ. წ. 217 წლის აპრილში ტბასთან გაიმართა ბრძოლა ჰანიბალის კართაგენის ჯარებსა (40 ათასი მეომარი) და რომის რესპუბლიკის არმიას (31 ათასი მეომარი) შორის. რომის ჯარებს მეთაურობდა გაიუს ფლამინიუსი. ჰანიბალმა ჩასაფრებიდან მოწყობილი უეცარი შეტევით გაანადგურა მოწინააღმდეგე, რომელმაც 15 ათასი კაცი დაკარგა, ხოლო კართაგენელების დანაკარგი მხოლოდ 1500 იყო.

## გალერეა 

File:Trasimenoboats.jpg
File:Lago Trasimeno wide view.jpg
File:Trasimenodried.jpg
File:MaggioreCastle1.jpg
File:Lago Trasimeno veduta.jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის ტბების სია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იტალიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
პერუჯის პროვინცია

**პერუჯის პროვინცია** () -— პროვინცია მდებარეობს იტალიის რეგიონ უმბრიაში. პერუჯის პროვინციის ტერიტორია მოიცავდა მთლიანად უმბრიას რეგიონს 1927 წელს პროვინციის სამხრეთ ნაწილში შეიქმნა ტერნის პროვინცია.
* ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი — პერუჯა;
* მოსახლეობის რაოდენობა — 606 413 ადამიანი (2001);
* ფართობი — 6334 კმ ² 
* პერუჯის პროვინციის ტერიტორიაზე არსებობს 59 კომუნა ().

## მთავარი ქალაქები 
thumb|250px|პერუჯის პროვინციის რუკა

## გალერეა 

File:IMG 0699 - Perugia - Corso Vannucci - Foto G. Dall'Orto - 5 ago 2006 - 02.jpg|პერუჯა, *Corso Vannucci*.
Image:Orvieto-cattedrale02.jpg| ორვიტეოს კათედრალი.
File:Gubbio panorama.jpg|გუბიო.
File:Rocca Albornoz and Ponte delle Torri, Spoleto.jpg|სპოლეტო.
File:Assisi San Francesco BW 2.JPG|ასიზი.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* პერუჯის პროვინციის ვებ გვერდი 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ტერნის პროვინცია

**ტერნი** () -— პროვინცია იტალიაში, უმბრიას რეგიონში. ტერნის პროვინცია შეიქმნა 1927 წელს. პროვინციას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პერუჯას პროვინცია.
* ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი — ტერნი;
* მოსახლეობის რაოდენობა — 232 311 ადამიანი (2008);
* ფართობი — 2 122 კმ ² 
* ადმინისტრაციული დაყოფა — 33 კომუნა ().

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ტერნის პროვინციის ვებ გვერდი 

მინი|მარცხნივ|250პქ|ტერნის პროვინციის რუკა

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
ბელუნოს პროვინცია

**ბელუნო** () — პროვინცია იტალიაში, უმბრიის რეგიონში. ტერნის პროვინცია შეიქმნა 1927 წელს. პროვინციას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პერუჯას პროვინცია.
* ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი — ბელუნო;
* მოსახლეობის რაოდენობა — 214 026 ადამიანი (2008);
* ფართობი — 3 678 კმ ² 
* ადმინისტრაციული დაყოფა — 69 კომუნა ().

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბელუნოს პროვინციის ვებ გვერდი

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
კრისტობალ-როხასის მუნიციპალიტეტი

**კრისტობალ-როხასის მუნიციპალიტეტი** — მუნიციპალიტეტი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. წარმოადგენს მირანდას შტატის 21 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთს. ფართობი 120 კმ². 2007 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით კრისტობალ-როხასის მუნიციპალიტეტში ცხოვრობდა96 369 ათასი ადამიანი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე შეადგენს 800 ადამიანს 1 კვადრატულ კილომეტრზე. მთავარი ქალაქია ჩარალიავე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვენესუელის მუნიციპალიტეტები
* მირანდას შტატი

კატეგორია:მირანდას შტატის მუნიციპალიტეტები
უმბრები

ძვ. წ. IV საუკუნემდე.

 

]]

**უმბრები** — ძველი იტალიური ჯგუფის ხალხი, ბრინჯაოს ხანაში იტალიის ჩრდილოეთ ნაწილის მკვიდრი მოსახლეობა. ეტრუსკების ზეწოლის შედეგად უმბრების ნაწილი (საბინები) გადასახლდნენ აპენინის ნახევარკუნძულის სამხრეთში (ოსკების მიწაზე). ჩვენი ეპოქის დასაწყისში უმბრები დაიპყრეს რომაელებმა და მოხდა მათი  რომანიზაცია. სწორედ ამ ხალხს, უმბრებს უკავშირდება იტალიის რეგიონის უმბრიის სახელი.  

მკვლევარების უმრავლესობა მიიჩნევს, რომ უმბრები არიან მეორე ინდოევროპული ტალღის შთამომავლები (ლათინების და სიკულების წინაპრების შემდეგ).

1444 წელს იგუვინური ცხრილების აღმოჩენამ ნათელი მოჰფინა უმბრების რელიგიას. უმბრების ღმერთების პანთეონში შედიოდა ფერონია, ვალენტია, მინერვა და  და სხვები. ტაძრებში აღმართული იყო ღვთაებების ბრინჯაოს ქანდაკებები.

უმბრელების სოციალური სტრუქტურა დაყოფილი იყო გარკვეულ ჯგუფებად სამხედრო წოდების საფუძველზე. ოქტავიანე ავგუსტუსის მმართველობის პერიოდში ოთხი უმბრელი არისტოკრატი გახდა სენატორი, ხოლო იმპერატორ ნერვას ოჯახი წარმოშობით უმბრიიდან იყო.

რომაელები უმბრიელებთან პირველად კონტაქტში შევიდნენ ძვ. წ. 310 წელს და დაასრულეს მათი დაპყრობით დაახლოებით ძვ. წ. 260 წელს. სამნიტური ომების ომის დროს უმბრები შევიდნენ რომის მტრებთან კოალიციაში. იტალიის გაერთიანების შემდეგ ზოგიერთმა უმბრელმა მოიპოვა მოქალაქეობა ან მოქალაქეობა ხმის მიცემის გარეშე. 89 წელს ყველა უმბრელმა მიიღო რომის მოქალაქეობა.

## სქოლიო 
## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*

კატეგორია:იტალია
უმბრიის სკოლა

**უმბრიის სკოლა** — პატარა პროვინციული სკოლა XIII — XVI საუკუნის იტალიაში, უმბრიის რეგიონში, ქალაქ პერუჯაში. უმბრიის სკოლის ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ პიეტრო პერუჯინო და რაფაელი. 

## ძირითადი წარმომადგენლები 
* ანტონიო ალბერტი (1420- 1442);
* ლო სპანია (1450 - 1528);
* პინტურიჩიო (1454 - 1513);
* პიეტრო პერუჯინო (1450 - 1523);
* რაფაელი (1483 - 1520);
* ტიმოტეო ვიტი (1467 - 1523);
* ფედერიგო ბაროჩი ( 1528 - 1592);

## გალერეა 

ფაილი:Casamento - perugino1.jpg|პერუჯინო. „ღვთისმშობლის დაწინდვა“
ფაილი:Pietro Perugino cat01.jpg|პერუჯინო. „მადონა ყრმასთან ერთად“.
ფაილი:Pietro Perugino cat10.jpg|პერუჯინო. ფრესკა „Padre Eterno con i santi Rocco e Romano“.
ფაილი:Collegio del Cambio, Perugia.JPG.jpg|ფრესკა დი კამბიო. პერუჯა.

ფაილი:Raffaello - Spozalizio - Web Gallery of Art.jpg|რაფაელი.ღვთისმშობლის დაწინდვა.
ფაილი:Raffaello Madonna col Bambino 1498.jpg
ფაილი:Lvr-george.jpg|რაფაელი. წმინდა გიორგი
ფაილი:Raffaello Il sogno del cavaliere.jpg|რაფაელი.

კატეგორია:იტალია
კატეგორია:სკოლები
ქობაირის მონასტერი

**ქობაირის მონასტერი** — ქართული მართლმადიდებლური მონასტერი დღევანდელი სომხეთის ტერიტორიაზე. მდებარეობს ქ. თუმანიანის მახლობლად, დებედას ხეობაში, მთის წვერზე. თავდაპირველი სახით დაარსდა 1171 წელს, ტაშირ-ძორაგეტის მეფის, კვირიკე II-ის ასულის, მარიამის მიერ. ორი საუკუნის შემდეგ, ძლიერი მიწისვძრის შედეგად მნიშვნელოვნად დაინგრა. ცნობილია თავისი უნიკალური ფრესკებით, რომელიც ქართული და ბიზანტიური ტრადიციისამებრ არიან შექმნილი.

ტაძარში თამარ მეფის ამირსპასალარის, ზაქარია მხარგრძელის და მისი ოჯახის საძვალე მდებარეობს. აღსანიშნავია, რომ ქობაირის მონასტრის სიახლოვეს სხვა რამდენიმე ქართული არქიტექტურის ნაშთიც მდებარეობს, რომლებიც მსურველი მნახველებისთვის სრულიად მიუდგომელია. თავად მონასტერი ნაწილობრივ დანგრეულია. 

მონასტრის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია არაერთი ქართული წარწერა-ეპიტაფია, რომელიც იხსენიებს მხარგრძელთა სახლის წევრებს — ივანეს, შანშეს და მის ძმა ბერ პიმენს, შალვას, ვარამს, თამარს და მის მეღლეს სულა გურკენელს. წარწერებში ასევე მოხსენიებულნი არიან სარდალ ჯაყელის ასული რუსუდანი, ასევე მხარგრძელთა მეღვინეთუხუცესი ივანე და მისი მეუღლე ხათუნა, შანშე მხარგრძელის მწიგნობართუხუცესი მათე და მისი მეუღლე თეონა. 

ქობერის ქართული წარწერები გვხვდება მთელ რიგ შენობებზე (დიდი ეკლესია, ეგვტერი, სამრეკლო-სამარხი), სომხური გვხვდება მხოლოდ და მხოლოდ პატარა ეკლესიაზე. ლეონ მელიქსეთ-ბეგის დასკვნის მიხედვით ეს უთუოდ იმის მაჩვენებელია, რომ მონასტერს განუცდია გარდატეხა XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე იმ მხრივ, რომ წინათ ის ყოფილა სომეხთა ანტიქალკედონისტ მონოფიზიტთა სავანე, ხოლო შემდგომ გადაქცეულა სომეხ-ქართველ ქალკედონისტ მართლმადიდებელთა სავანედ, რასაც სხვათა შორის, ქართული წარწერების გარდა, ამტკიცებს მთავარი ეკლესიის საკურთხევლის აგებულება ქალკედონისტური რიტუალის მოთხოვნილებისამებრ და აგრეთვე იმავე ეკლესიისა და ეგვტერის კედლის მხატვრობა ქართული ასომთავრული წარწერებითურთ.

### ეტიმოლოგია 
სახელის ფუძე არის ქართული სიტყვა „ქვაბ“. ნაგებობა მართლაც ქვაბში, მღვიმის სიღრმეში მოთავსებული მონასტრის შთაბეჭდილებას ახდენს.

## გალერეა

ფაილი:Georgian inscriptions (Kobairi) 1.jpg |
ფაილი:Georgian inscriptions (Kobairi) 2.jpg ‎|
ფაილი:Kobairi Monastery.jpg|
ფაილი:Georgian fresco of Christ (Kobairi).jpg ‎|
ფაილი:Georgian fresco (Kobairi) 1.jpg|
ფაილი:Georgian fresco (Kobairi) 2.jpg|
ფაილი:Kobayr-raffi kojian-DCP 4499.JPG|

## იხილეთ აგრეთვე
* ქართული ტაძრები სომხეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* გ. კალანდია, ქ. ასათიანი. ქობერის მონასტრის უცნობი ქართული წარწერები. «Art Palace» #3 (01)  29.07.2011.
* ორი პატრიარქის დასკვნა: სომხეთში ქართული ტაძრები საფრთხეშია // "დრონი.ჯი"
* „პრესა.ჯის“ მეორე მოგზაურობა ლორეში: ქართული ეკლესია-მონასტრების მდგომარეობა გაუარესდა // Presa.ge 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული  ძეგლები საზღვარგარეთ
ფრანსუა ალფონს ფორელი

**ფრანსუა ალფონს ფორელი** ( დ. 2 თებერვალი 1841, მორჟი, შვეიცარია — გ. 7 აგვისტო 1912, მორჟი, შვეიცარია) — შვეიცარიელი ბუნებისმეტყველი და ექიმი. ლოზანის უნივერსიტეტის ანატომიისა და ფიზიოლოგიის პროფესორი (1869-1895). დიდი როლი ითამაშა გლაციოლოგიის ჩამოყალიბებაში. 
შეისწავლა ალპების მყინვარები და სეისმური მოვლენები. მრავალწლიანი კვლევა ჩაატარა ჟენევის ტბაზე. ფორელის შრომებმა საფუძველი ჩაუყარა ტბათმცოდნეობას. შემოიღო ტერმინი „*ლიმნოლოგია*“, შექმნა ტბათმცოდნეობის პირველი სახელმძღვანელო (1901). 

იკვლევდა წყლის ბიოლოგიას, ქიმიას, ცირკულაციასა და სედიმენტაციას. შეისწავლა სეიშები, ტალღები. მისი მთავარი შრომა „Le Léman“, გამოქვეყნდა 1892-1904 წწ. შორის.
ვილჰელმ ულესთან თანამშრომლობით შექმნა ფორელ-ულეს სკალა, რომელიც წარმოადგენს მეთოდს, რომლის დახმარებით შესაძლებელია წყალსატევების ფერის დადგენა. 
მიკელე სტეფანო დე როსისთან ერთად შემქმნელია როსი-ფორელის სკალისა, რომელიც აღწერს ინტენსიურ მიწისძვრას.

ფრანსუა ალფონს ფორელის სახელობისაა მთა გრენლანდიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ფრანსუა ალფონს ფორელის ბიოგრაფია 
* ფრანსუა ალფონს ფორელი 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი გეოგრაფები
კატეგორია:შვეიცარიელი მედიკოსები
ბანდიტაჩიის ნეკროპოლისი

**ბანდიტაჩიის ნეკროპოლისი** () — ეტრუსკების უძველესი ნეკროპოლისი იტალიაში, ქალაქ ჩერვეტერეს სიახლოვეს. 2004 წელს შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში. 

მოიცავს 45 ჰექტარ ტერიტორიას, საიდანაც 10 ჰა მნახველთათვის ღიაა, სულ აღრიცხულია 1000 სამარხი, რომლებიც მიწაყრილების სტილისაა. ეს ნეკროპოლისი ერთ-ერთი უდიდესია ხმელთაშუა ზღვის აუზში. სამარხები ვილიანოვის ლულტურას მიეკუთვნება და ძვ. წ. IX საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნემდე, გვიანდელ ეტრუსკულ პერიოდამდე შუალედით თარიღდება. მათ შორის უძველესებს ჭის ფორმა აქვთ, სადაც გარდაცვლილთა ფერფლს ინახავდნენ. ასევე შემორჩენილია ამ საფლავების აღმნიშვნელი ნიშნები.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*  site privé avec des photographies 
*  Site de l'Unesco sur la nécropole

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
პიეტრო პერუჯინო

**პიეტრო პერუჯინო**, **პიეტრო დი კრისტოფორო ვანუჩი** (; დ. 1446 — გ. 1524) — იტალიური რენესანსის ეპოქის იტალიელი ფერმწერი, გვიანდელი კვატროჩენტოს უმბრიის სკოლის წარმომადგენელი, რაფაელის მასწავლებელი. განიცადა გავლენა პიერო დელა ფრანჩესკასი, ნიდერლანდელი ოსტატებისა, აგრეთვე ვეროკიოსი, რომლის სახელოსნოში მუშაობდა ფლორენციაში 1470 წლიდან. პერუჯინოს ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია მჭვრეტელობითი განწყობილება, წყნარი კომპოზიციური რიტმი, ლირიკული პეიზაჟური ფონი. მისი შემოქმედება ახლოს იდგა მაღალი აღორძინების კლასიკურ ხელოვნებასთან.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ჩიტა-დელა-პიევეს კომუნაში, ქალაქ პერუჯადან 35 კმ-ში. ადგილობრივ მხატვართან სწავლების შემდეგ 1470 წელს ჩამოვიდა ფლორენციაში და შევიდა ანდრეა დელ ვეროკიოს სახელოსნოში.

1481 წელს უკვე ცნობილი დიდი მხატვარი, იტალიის ერთ-ერთი საუკეთესო მხატვრების რიცხვში, მიწვეული იქნა რომში პაპის სიქსტუს IV-ს მიერ სიქსტეს კაპელას მოხატვაში მონაწილეობის მისაღებად.

პერუჯინო მუშაობდა იტალიის სხვადასხვა ქალაქებში, მაგრამ ყველაზე მეტად პერუჯაში, სადაც ის ხელმძღვანელობდა დიდ სახელოსნოს. XV საუკუნის 80-90-იან  წლებში პერუჯინო იყო ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული იტალიელი მხატვარი. მისი მოწაფეებიდან ყველაზე ცნობილია — რაფაელი.

პერუჯინოს საუკეთესო ნამუშევრებად ითვლება 1500 წლამდე შექმნილი ნამუშევრები. მათ შორი გამოიყოფა „გასაღებების გადაცემა“, რომელიც გამოირჩევა კომპოზიციის გრაციოზულობით. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სურათია  — „ქრისტეს დატირება“.

პერუჯინო გარდაიცვალა 1524 წელს ქალაქ პერუჯაში ჭირისგან. მისი მოწაფის რაფაელის გარდაცვალების შემდეგ პერუჯინომ დაასრულა რაფაელის მიერ დაუმთავრებელი ფრესკები პერუჯას ეკლესიში.

## შემოქმედება 
* ფრესკა „გასაღებების გადაცემა“ ვატიკანში სიქსტეს კაპელაში, 1481—1482;
* „წმინდა სებასტიანი“
* „ქრისტეს დატირება“, დაახლოებით 1494-1495, უფიცის გალერეა, ფლორენცია;
* ფრესკა „ჯვარცმა“ სანტა-მარიას ეკლესია ფლორენცია, 1496

## გალერეა 

Image:Pietro_Perugino_063.jpg|პიეტა. 1494-1495. უფიცი. ფლორენცია
Image:Pietro_Perugino_034.jpg|„გასაღებების გადაცემა“. 1480-1482. სიქსტეს კაპელა. ვატიკანი. რომი
Image:Pietro_Perugino_071.jpg|„მადონა ტახტზე ყრმასთან და ორი წმინდანთან ერთად“. ლუვრი. პარიზი
File:Pietro Perugino cat07.jpg|„Gonfalone con la Pietà“
File:Pietro Perugino 005.jpg|„Albani Torlonia Altarpiece“
File:Pietro Perugino 016.jpg|„ღვთისმშობლის დაწინდვა“
File:Pietro Perugino cat23.jpg|„Annunciazione di Fano“
File:Pietro Perugino cat01.jpg|„Madonna Gambier Parry“
File:Pietro Perugino - Baptism of Christ - Sistine Chapel - cat13a.jpg|„ქრისტეს ნათლობა“ სიქსტეს კაპელა
File:Perugino, consegna delle chiavi 01.jpg|„გასაღებების გადაცემა“, სიქსტეს კაპელა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*პერუჯინო 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1446
კატეგორია:გარდაცვლილი 1524
კატეგორია:შავი ჭირით გარდაცვლილები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ტიბერინის რესპუბლიკა

**ტიბერინას რესპუბლიკა** () — მცირე ხნით არსებული საფრანგეთის ვასალი რესპუბლიკა ნაპოლეონის ომების დროს იტალიის ტერიტორიაზე. 

რესპუბლიკა გამოცხადდა 1798 წლის 4 თებერვალს ფრანგების მიერ დაპყრობილ ქალაქ პერუჯაში. რესპუბლიკის დასახელება წარმოიშვა მდინარე ტიბრის სახელიდან. რესპუბლიკის მეთაური იყო კონსული, რესპუბლიკის დროშად გამოიყენებოდა საფრანგეთის დროშა. 

1798 წლის 8 მარტს ტიბერინას რესპუბლიკა შევიდა რომის რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ტიბერინას რესპუბლიკა

კატეგორია:იტალიის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
პიაჩენცა

**პიაჩენცა** () — ქალაქი და კომუნა ჩრდილოეთ იტალიაში, ემილია-რომანიის რეგიონში, პიაჩენცის პროვინციის დედაქალაქი. სახელი მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან *placēre* (მოწონება).

პიაჩენცა ემილია-რომანიისა და ლომბარდიის რეგიონების საზღვარზე მდებარეობს. ქალაქი მილანის ძლიერ გავლენას განიცდის, მათ შორის ეკონომიკურს. მასზე გაივლის მნიშვნელოვანი საავტომობილო და სარკინიგზო მაგისტრალების კვანძები. დასახლება ზღვის დონიდან 61 მეტრზეა გაშენებული იქ, სადაც მდინარე პოს ტრებია უერთდება. ქალაქიდან 15 კმ-ის სამხრეთით მდებარეობს ბორცვები, რომლებიც ნელ-ნელა იწევა და ლიგურიის აპენინებს უერთდება.

ქალაქი ძვ. წ. 218 წელს დაარსდა როგორც რომაელი სამხედროების კოლონია, სახელით *პლასენტია* (Placentia). მას მალევე დამეუქრა საფრთხე გალებისგან, რომლებიც ჰანიბალს აუჯანყდნენ პოს ხეობის გადაკვეთისას. მათ ქალაქი დაანგრიეს. ძვ. წ. 187 წელს ის ემილია-რომის გზას მიუერთდა, რამაც პიაჩენცა რომიდან ჩრდილოეთ ევროპისკენ მიმავალ გზაზე მნიშვნელოვან პუნქტად აქცია, სწორედ ეს ფაქტორი იყო მთავარი მიზეზი პიაჩენცის ეკონომიკური კეთილდღეობისა შემდგომი ათასწლეულის მანძილზე.

ახ. წ. 997 — 1035 წლებში, პიაჩენცაში საეპისკოპოსო მდებარეობდა. XII საუკუნეში მისმა მცხოვრებლებმა თვითმმართველობას მიაღწიეს და შეუერთდნენ ლომბარდიის ქალაქთა ლიგას, რომელიც პაპთან კონფრონტაციაში მხარს უჭერდა ფრიდრიხ ბარბაროსას. ამ ყველაფერმა კი პოლიტიკური სირთულეების საუკუნე მოიტანა.

1802 წელს ქალაქი ნაპოლეონის იმპერიამ შეიერთა.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, პიაჩენცა მძიმედ დაიბომბა. დაინგრა რკინიგზის ხიდი და სადგური, საავადმყოფო და იარაღის ფაბრიკა, მაშინ, როდესაც ქალაქის შემოგარენში მოწინააღმდეგეთა ჯგუფი ხელჩართულ ბრძოლებს აწარმოებდა გერმანულ არმიასთან.

ბოლო წლებში, ქალაქი სწრაფად ვითარდება და ურბანულად იზრდება.

## დაძმობილებული ქალაქები
* პლასენსია, ესპანეთი
* ერფურტი, გერმანია
* ტოლიატი, რუსეთი
* პლასენტია, აშშ

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
* Piacenza su Open Directory Project 
* Sito istituzionale del Comune
* Piacenza. Cultura. Territorio. Turismo. 
* Piacenza Night

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ტრიესტის ყურე

მინი|250პქ|ტრიესტის ყურის ხესი კოსმოსიდან
მინი|250პქ|საერთაშორისპ საზღვრები
**ტრიესტის ყურე** (; სლოვენ. Tržaški zaliv, ხორვატ. Tršćanski zaljev) — წყალმარჩხი უბე ადრიატიკის ზღვაში, ხმელთაშუა ზღვის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. წარმოადგენს ვენეციის ყურის ნაწილს და იყოფა იტალიას, სლოვენიასა და ხორვატიას შორის. სამხრეთიდან ეღობება ისტრიის ნახევარკუნძული, რომელიც უდიდესია ადრიატიკის ზღვაში და სლოვენიასა და ხორვატიას შორის იყოფა. 

ყურე შემოსაზღვრულია წარმოსახვითი ხაზით, რომელიც პუნტა ტალიამენტოსა (იტალიის სანაპიროზე) და სავუდრიას (ხორვატიის სანაპიროზე) აერთებს. ფართობი დაახლოებით 550 კმ²-ია, საშუალო სიღრმე 16 მ, მაქსიმალური — 37 მ. ყურეში არაა კუნძულები, გარდა რამდენიმე პატარა ბრტყელი კუნძულისა, რომლებიც ლაგუნა-დი-გრადოში შესასვლელს კეტავენ. მისი აღმოსავლეთი სანაპირო, ტრიესტთან და სლოვენიის ლიტორალის რეგიონთან, უსწორმასწორო რელიეფით გამოირჩევა.

ზღვის დინება ყურეში საათის ისრის საწინააღმდეგოდ მიემართება და 0,8 კვანძის სიჩქარით მოძრაობს. მიქცევა-მოქცევა ერთ-ერთი უდიდესია მთელი ადრიატიკის ზღვის მასშტაბით, მაგრამ არასდროს აჭარბებს 60 სმ-ს. მარილიანობის საშუალო დონეა 37-38‰. 

ყურის გამორჩეული მახასიათებლებია:
*პანცანოს უბე (იტალია)
*მუჯიის უბე (იტალია)
*კოპერის უბე (სლოვენია) 
*პირანის ყურე, რომელზეც სუვერენიტეტის გავრცელება 1991 წლიდან ხორვატიასა და სლოვენიას შორის დავის საგანია. 

სლოვენიის მთლიანი სანაპირო ზოლი ტრიესტის ყურეზე მდებარეობს და მისი სიგრძე 46,6 კმ-ია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტრიესტის ყურე
* Welcome to Trieste

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ყურეები
Spore

**Spore** — ცხოვრების სიმულატორისა და ღმერთის სიმულატორი ჟანრის ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნა სტუდია Maxis-მა და გამოუშვა Electronic Arts-მა 2008 წლის 7 სექტემბერს, Microsoft Windows-სა და Mac OS X-ისთვის. თამაშში, ასევე გაერთიანებულია რეალური დროის სტრატეგიის და როლური ვიდეო თამაშის ელემენტები.

მოთამაშე აკონტროლებს სხვადასხვა სახის არსებებს, ავითარებს მის შესაძლებლობებს სურვილის მიხედვით. თამაში შედგება ხუთი სტადიისგან, დაწყებული მიკროორგანიზმებით და დამთავრებული მაღალგანვითარებული ცივილიზაციით.

*Spore*-მა მიიღო დადებითი შეფასებები მიმოხილველებისგან. British Academy Games Awards-ისგან გადაეცა ჯილდო *საუკეთესო ტექნიკური მიღწევისთვის*. საერთო განხილვების საიტებზე Metacritic-სა და GameRankings-ზე ფლობს 84.40% და 84%. Electronic Arts-ზე დაყრდნობით, გამოსვლიდან სამ კვირაში გაიყიდა 2 მილიონი ეგზემპლარი.

## გეიმპლეი 
თავიდან ირჩევთ პლანეტას და ცოცხალი არსების სახელს. სიცოცხლე იწყება წყლის წვეთიდან და ამ დროს თქვენ იბრძვით გადარჩენისთვის, რის შემდეგ ვითარდებით (თუ როგორ განვითარდება არსება ეს მოთამაშის ფანტაზიაზეა დამოკიდებული) და ამოდიხართ ხმელეთზე, შემდეგ არსებები ნელ ნელა ისწავლიან ურთიერთობას სხვა არსებებთან და განუვითარდებათ ტვინი (ანუ გადადიან თამაშის შემდეგ ეტაპზე, რომელსაც განსხვავებული ჟანრი ექნება). აქ უკვე იქმნება პირველი ცივილიზაცია ნელ ნელა განვითარდებიან სხვა არსებებიც, მოთამაშის გადასაწყვეტია მშვიდობის მოყვარე იქნებით თუ აგრესიული. შემდეგ არსებები ისწავლიან ქალაქის, მანქანების, გემების, თვითფრინავების და კიდევ ბევრი სხვა ტექნიკისა თუ შენობის გაკეთებას, მალე მოთამაშე დაიპყრობს მთელ პლანეტას და გაემგზავრებით კოსმოსში სამოგზაუროდ, რომ ცივილიზაცია კიდევ გაფართოვდეს და განვითარდეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Sporepedia *Spore*-ს ოფიციალურ საიტზე
*Spore-ს YouTube-ის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Electronic Arts-ის თამაშები
კატეგორია:ევოლუცია მასობრივ კულტურაში
კატეგორია:ბიოლოგიური სიმულატორი თამაშები
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:Sim-ის თამაშები
კატეგორია:ღმერთის სიმულატორი თამაშები
კატეგორია:Mac OS X-ის თამაშები
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი ონლაინ თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები დამატებებით
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში
ვისკონტების სახლი

ს ციხესიმაგრეში]]
**ვისკონტები** — ორი არისტოკრატული წარმოშობის გვარი შუა საუკუნეების იტალიაში:
# XII საუკუნეში პიზას რესპუბლიკაში მცხოვრები გვარი, რომლებმაც სახელი გაითქვეს ჯერ პიზაში და შემდეგ სარდინიაში, სადაც მათი წარმომადგენლები გახდნენ გალურას მმართველები.
# მილანის მმართველი დინასტია 1277—1447 წლებში.

მილანელი ვისკონტები არის უფრო ცნობილი იდრე პიზელი და სარდინიელი ვისკონტები. ერთი გვარის მქონე ორ ოჯახს შორის საწყისი ნათესაური კავშირი ვერ მოიძებნა, სარდინიელი ვისკონტების გერბზე გამოსახულია მამალი, ხოლო მილანელი ვისკონტების გერბზე გველი, რომელიც ყლაპავს ჩვილს.

ვისკონტების გვარის ცნობილ წარმომადგენელთა რიცხვს მიეკუთვნება რომის პაპი გრიგოლ X და კინორეჟისორი ლუკინო ვისკონტი.

## პიზელი და სარდინიელი ვისკონტები 
პირველი ვისკონტი მოიხსენიება პიზაში, ეს იყო ვინმე პატრიცი ალბერტო. მისი შვილი ელდიციო ატარებდა პატრიციას და კონსულის ტიტულს 1184-1185 წლებში, ხოლო შვილიშვილები ლამბერტო და უბალდო I პიაზასა და სარდინიაში იყვნენ ძალაუფლების მწვერვალზე.

1212 წელს პიზაში იყო სრული ანარქია და სხვადასხვა დაჯგუფებები იბრძოდნენ ძალაუფლებისთვის. 1213 წლის იანვრის შუა რიცხვებში გიერმო I სათავეში ჩაუდგა ვისკონტების წინააღმდეგ კოალიციას, რომელმაც ქალაქ მასასთან ბრძოლაში დაამარცხა ქალაქ ლუკას და უბალდო ვისკონტის მოკავშირეთა ძალები. შემდეგ პიზა გაყოფილი იქნა ოთხ «რექტორს» შორის, მათ შორის ერთ-ერთი იყო ვისკონტები. სარდინიელი ვისკონტები აგრძელებდნენ მონაწილეობის მიღებას პიზას პოლიტიკურ ცხოვრებაში საუკუნის დასასრულამდე, მაგრამ ქალაქ მასასთან ბრძოლის შემდეგ მათი გავლენა მნიშვნელოვნად შემცირდა.

### ვისკონტები — გალურის მმართველები 
# ლამბერტო (1207—1225)
# უბალდო (1225—1238)
# იოანი (1238—1275)
# ნინო (1275—1298)
# იოანა (1298—1308)

## მილანელი ვისკონტები 
მილანელი ვისკონტების დინასტიის რეალური დამაარსებელი იყო არქიეპისკოპოსი ოტონე ვისკონტი, რომელმაც 1277 წელს ქალაქზე კონტროლი წაართვა დელა ტორეს ოჯახს. ვისკონტების დინასტია მართავდა მილანს რენესანსის პერიოდიდან — თავიდან, როგორც უბრალო მმართველები, ხოლო ძლევამოსილ ჯან გალეაცო ვისკონტის (1351—1402) (რომელმაც თითქმის შეძლო ჩრდილოეთ იტალიის და ტოსკანის გაერთიანება) მოსვლის შემდეგ — ჰერცოგების რანგში. ვისკონტების დომინირება ქალაქზე დასრულდა ფილიპო მარია ვისკონტის სიკვდილთან ერთად 1447 წელს.

### ვისკონტები — მილანის მმართველები 
# ოტონე ვისკონტი, მილანის არქიეპისკოპოსი (1277—1294)
# მატეო I ვისკონტი (1294—1302; 1311—1322)
# გალეაცო I ვისკონტი (1322—1327)
# აცონე ვისკონტი (1329—1339)
# ლუკინო ვისკონტი (1339—1349)
# ჯოვანი ვისკონტი (1339—1354)
# ბერნაბო ვისკონტი (1354—1385)
# გალეაცო II ვისკონტი (1354—1378)
# მატეო II ვისკონტი (1354—1355)
# ჯან გალეაცო ვისკონტი (1378—1402) (მილანის პირველი ჰერცოგი)
# ჯან მარია ვისკონტი (1402—1412)
# ფილიპო მარია ვისკონტი (1412—1447)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვისკონტები მილანში 

კატეგორია:იტალიელი დიდგვაროვნები
კატეგორია:მილანი
ლევანცო

მინი|250პქ|კუნძულის მდებარეობა
**ლევანცო** (; სიცილ. Lèvanzu) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, უმცირესი ეგადის სამ კუნძულს შორის, სიცილიის დასავლეთით. ეკუთვნის იტალიას. აყალიბებს ფავინიანის მუნიციპალიტეტს (კომუნას) ტრაპანის პროვინციაში.

კუნძულის ფართობი  5,82 კმ²-ია, უმაღლესი მწვერვალია პიცო-მონაკო, ზღვის დონიდან 278 მეტრზე. მოსახლეობა 450 ადამიანს შეადგენს. დასახლება ძირითადად მოკრძალებული ნავსადგურის ირგვლივაა გაშენებული.

მისი ძველი სახელწოდებაა, „ფორბანიტა“, რომელიც აქ მზარდ მცენარის ერთ-ერთ სახეობას ეწოდება. 

ლევანცო ცნობილია გროტე-დე-ლა-ჯენოვესის მღვიმით, რომელიც მოიცავს ნეოლითურ და პალეოლითურ მღვიმის მხატვრობას.

## რესურსები ინტერნეტში
*Levanzo at the Open Directory Project 

კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჭანეთის ქედი

**ჭანეთის ქედი**, **ლაზეთის ქედი** () — ნაოჭა ქედი თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილის რიზეს, ერზურუმის, ართვინის პროვინციებში და ნაწილობრივ საქართველოს ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში. მოქცეულია ლაზისტანის ბუნებრივ მხარეში. წარმოადგენს აღმოსავლეთ პონტოს მთების უკიდურეს აღმოსავლურ დაბოლოებასა და მის უმაღლეს ნაწილს. ვრცელდება შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ და მიმართულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ.

ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ფარგლებში შემოდის ჭანეთის ქედის მხოლოდ უკიდურესი ჩრდილო-აღმოსავლეთი ბოლო, რომელზეც აღმართულია მთა ბოლოკო (1531 მ).

ქედის ჩრდილო-დასავლეთი კალთა შემოსილია კოლხური ტიპის უხვი ფოთლოვანი და წიწვიანი ტყითა და ალპური მცენარეულობით. ქვედა კალთებზე წითელმიწა ნიადაგია. სამხრეთ-აღმოსალვეთი კალთა უფრო მშრალია და მწირი. 1994 წელს ჭანეთის ქედის ტერიტორია ეროვნულ პარკად გამოცხადდა. განვითარებულია ტურიზმი, რომელთა შორის პოპულარულია საფეხმავლო ტურიზმი, კემპინგი, ალპინიზმი და ჰელისკი.

ჭანეთის ქედი ცნობილია აგრეთვე ლაზისტანის ქედისა და ქაჩქარის მთების სახელწოდებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* kackarder.org 
* kackar.net 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქედები
კატეგორია:საქართველოს ქედები
ქაჩქარი

**ქაჩქარი** () — მწვერვალი ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3937 მ.

წარმოადგენს ჭანეთის ქედის უმაღლეს წერტილს. მწვერვალის თავზე და მიმდებარე დაცულ ტერიტორიებზე თოვლი მთელი წლის განმავლობაში ძევს. მთაზე ასვლა შესაძლებელია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილიდან, ადგილ იუკარი-კავრუნიდან. ქალაქ რიზედან სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს 60 კმ-ში. გეოლოგიურ აგებულებაში მონაწილეობენ ფიქლები და კირქვები. არის ვულკანოგენური ქანებიც.

ზღვის დონიდან 2100 მ სიმაღლემდე ნაძვისა და სოჭის ტყეებია, უფრო მაღლა საძოვრებია. მწვერვალზე მყინვარებია. ჩრდილოეთ კალთა ხეობებითაა გადაკვეთილი, ხოლო სამხრეთი — შედარებით ციცაბოა. მთა ქაჩქარის სახელწოდება წარმოსდგება სომხური სიტყვისაგან „kaçkar“ (სომხ. Խաչքար — haçkar / ქაჩქარი, რაც ნიშნავს — ქვის ჯვარს).

## იხილეთ აგრეთვე
* პონტოს მთები
* ჭანეთის ქედი

## რესურსები ინტერნეტში
* ქაჩქარი — ინფორმაცია
* ქაჩქარი – სურათები 
* ქაჩქარის შესახებ 
* ლაზისტანის ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის მთები
ლეჩე

**ლეჩე** () — ისტორიული ქალაქი სამხრეთ იტალიაში, აპულიის რეგიონში, ლეჩეს პროვინციის დედაქალაქი. 2011 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 95 764 ადამიანს შეადგენს. იგი სალენტინის ნახევარკუნძულის მთავარი ქალაქია და მისი ასაკი 2 000 წელს მოითვლის.

ქალაქში ბაროკოს სტილის არქიტექტურის სიმდიდრით გამოირჩევა, რის გამოც მას ზედმეტსახელად „სამხრეთის ფლორენციასაც“ უწოდებენ. მას ასევე ხანგრძლივი ტრადიციული მონათესაობა აქვს ბერძნულ კულტურასტან, რაც სათავეს მისი დაარსებიდან იღებს. ქალაქის დამაარსებელი მესაპები, როგორც ბერძნული ჩანაწერები იუწყება, აცხადებდნენ, რომ ისინი კრეტიდან იყვნენ. ნახევარკუნძულის ერთ-ერთ არეალში, გრესია-სალენტინოში, რომელიც დასახლებების ჯგუფს მოიცავს და ლეჩეს შორიახლოს მდებარეობს, დღემდე ლაპარაკობენ გრიკოზე — ბერძნული ენის ერთ-ერთ ფორმაზე.

ქალაქის მთავარი საექსპორტო საქონელია „ლეჩეს ქვა“, რომელიც საკმაოდ რბილი და ჭედადია, შესაბამისად სკულპტურებისთვის გამოსადეგი. იგი კირქვის ერთ-ერთი ნაირსახეობაა.  ამავე დროს, ლეჩე მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო ცენტრია, ლიდერობს ზეთისხილი და მევენახეობა. გარდა ამისა, განვითარებულია კერამიკის წარმოებაც.

## დაძმობილებული ქალაქები
* მურსია, ესპანეთი, 2002-დან
* სკოპიე, ჩრდილოეთი მაკედონია, 2005-დან
* ოსტრუვ-ველიკოპოლსკი, პოლონეთი, 2006-დან
* ბრისტოლი, გაერთიანებული სამეფო, 2011-დან
* პრაღა, ჩეხეთი, 2011-დან
* მელბურნი, ავსტრალია
* პალერმო, იტალია
* ვალიადოლიდი, ესპანეთი
* ვერონა, იტალია
* ბარანკილია, კოლუმბია

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*Calendar of events in Lecce and Province  
*Photos of Lecce on flickr 
*Lecce, una città da bere?  

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ბავარიის ქრისტიან-სოციალური კავშირი

**ბავარიის ქრისტიან-სოციალური კავშირი (ბქსკ)** () — ქრისტიან-დემოკრატიული და კონსერვატიული პოლიტიკური პარტია გერმანიაში. პარტია ფუნქციონირებს მხოლოდ ბავარიაში, ხოლო მოკავშირე ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი დანარჩენ 15 ფედერალურ მხარეში.

ბუნდესტაგში, სადაც ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირთან ერთად ქმნის საერთო ქდკ/ქსკ ფრაქციას, ჰყავს 45 წარმომადგენელი. პარტიის თავმჯდომარეა მარკუს ზოდერი. 2018 წლიდან იგი ასევე არის ბავარიის მინისტრ-პრეზიდენტი. აღნიშნული თანამდებობა 1957 წლის შემდეგ უცვლელად უკავია ქრისტიან-სოციალური კავშირის წარმომადგენელს.

## შედეგები არჩევნებში 
### ფედერალური პარლამენტი (ბუნდესტაგი) 
### ევროპის პარლამენტი 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:გერმანიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1945 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები