ვალენტინ გლუშკო

**ვალენტინ გლუშკო** (: *Валенти́н Глушко́*; : *Валентин Глушко*; დ. 2 სექტემბერი, 1908 – გ. 10 იანვარი, 1989) — საბჭოთა ინჟინერი და მეცნიერი, რომელმაც უმნიშვნელოვანესი წვლილი შეიტანა რაკეტმშენებლობასა და კოსმოსურ პროგრამაში. 1974-1989 წლებში ის ხელმძღვანელობდა საბჭოთა კოსმოსურ პროგრამას და იყო რაკეტული ძრავების წამყვანი კონსტრუქტორი კოსმოსური შეჯიბრის პერიოდში.

## ბიოგრაფია
გლუშკო დაიბადა ოდესაში, უკრაინელი კაზაკის და რუსი გლეხის ქალის ოჯახში. 14 წლის ასაკში ჟიულ ვერნის ნაწარმოებების გაცნობის შემდეგ დაინტერესდა აერონავტიკით და 1923 წელს წერილი მისწერა კოსმონავტიკის ფუძემდებელს, კონსტანტინ ციოლკოვსკის. სწავლობდა ოდესის სავაჭრო სკოლაში, შემდეგ კი ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფიზიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტზე, თუმცა უმაღლესი განათლება არ დაუსრულებია.
1929-1930 წლებში მუშაობდა გაზის დინამიკის ლაბორატორიაში, სადაც შეისწავლიდა თხევადსაწვავიან და ელექტრო ძრავებს. 1931 წელს გახდა რეაქტიული სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის წევრი
.
სტალინის რეპრესიების დროს, 1938 წელს დააპატიმრეს და მიუსაჯეს 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა, თუმცა ციხეში ყოფნისას სხვა დაპატიმრებულ მეცნიერებთან ერთად მუშაობდა საავიაციო პროექტებზე. 1941 წელს ჩაუდგა სათავეში თხევადსაწვავიანი რაკეტული ძრავების საკონსტრუქტორო ბიუროს, ხოლო 1944 წელს გაათავისუფლეს.
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1946 წელს, გლუშკო გახდა OKB 456 ბიუროს მთავარი კონსტრუქტორი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 1974 წლამდე. ამ პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა საკვანძო რაკეტული ძრავები, მათ შორის RD-101, RD-110, RD-103, RD-107 და RD-108, რომლებიც გამოიყენებოდა R-2, R-3, R-5 და R-7 რაკეტებში .

## წვლილი კოსმოსურ პროგრამაში
250px|მინი|მარჯვნივ|UR-700
გლუშკომ და სერგეი კოროლიოვმა, მიუხედავად მათ შორის არსებული უთანხმოებისა, ერთობლივად შექმნეს ძრავები, რომლებმაც შესაძლებელი გახადა საბჭოთა კოსმოსური პროგრამის განვითარება. თუმცა, მათ შორის საწვავის ტიპთან დაკავშირებით მწვავე დაპირისპირება იყო - კოროლიოვი მხარს უჭერდა ჟანგბადისა და კეროსინის კომბინაციას, ხოლო გლუშკო უპირატესობას ანიჭებდა ჰიპერგოლურ საწვავს.
1974 წელს, ამერიკელების მიერ მთვარეზე წარმატებული მისიების შემდეგ, გლუშკო დაინიშნა გაერთიანებული საბჭოთა კოსმოსური პროგრამის ხელმძღვანელად NPO Energia-ს სახით. მისი პირველი გადაწყვეტილება იყო კოროლიოვის N-1 რაკეტის პროგრამის გაუქმება და ახალი სუპერმძიმე სატვირთო რაკეტის, „ენერგიის“ შექმნა.
გლუშკოს ხელმძღვანელობით განვითარდა კოსმოსური სატრანსპორტო სისტემა „ენერგია-ბურანი“, საბჭოთა პასუხი ამერიკულ „კოსმოსურ შატლზე“. „ენერგიას“ გამოარჩევდა თხევადი წყალბადის ცენტრალური საფეხური და გვერდითი ბუსტერები RD-170 ძრავებით, რომლებიც მის მიერ შექმნილი ერთ-ერთი უძლიერესი თხევადსაწვავიანი ძრავები იყო.
„ენერგიის“ პირველი გაშვება შედგა 1987 წლის მაისში, „პოლიუსის“ სახელით ცნობილი პროტოტიპი კოსმოსური სადგურის მოდულით. „ბურანის“ ერთადერთი კოსმოსური ფრენა კი განხორციელდა 1988 წელს, რამდენიმე თვით ადრე გლუშკოს გარდაცვალებამდე.

## მემკვიდრეობა და შეფასება
გლუშკო გარდაიცვალა 1989 წლის 10 იანვარს და დაკრძალულია მოსკოვის ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე. მიუხედავად იმისა, რომ მას ჰქონდა გარკვეული ტექნიკური შეცდომები, მაგალითად მისი წინააღმდეგობა წყალბადის, როგორც რაკეტის საწვავის გამოყენებისადმი, მისი ტექნიკური მემკვიდრეობა შთამბეჭდავია.
გლუშკოს მიერ შექმნილი RD-170 ძრავა და მისი მოდიფიკაციები დღესაც გამოიყენება კოსმოსურ მრეწველობაში. მისი მიდგომა ოთხი წვის კამერის გამოყენებით ერთი ძრავის შესაქმნელად გენიალურ გადაწყვეტად ითვლება, რომელმაც დაძლია დიდი ზომის ერთკამერიანი ძრავების წვის არასტაბილურობის პრობლემა.
ვალენტინ გლუშკო იყო ფუნდამენტური ფიგურა საბჭოთა და მსოფლიო კოსმონავტიკის ისტორიაში, რომლის ინოვაციებმა და ტექნიკურმა გადაწყვეტილებებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა კოსმოსური კვლევის განვითარებაში.

## ლიტერატურა
*
* "Rockets and people" – B. E. Chertok, M: "mechanical engineering", 1999.  ; English translation at the NASA website.
* "Testing of rocket and space technology - the business of my life" Events and facts - A.I. Ostashev, Korolyov, 2001.http://cosmosravelin.narod.ru/r-space/bibliografia.html;
* "Bank of the Universe" - edited by Boltenko A. C., Kyiv, 2014., publishing house "Phoenix", 
* A.I. Ostashev, *Sergey Pavlovich Korolyov - The Genius of the 20th Century* — 2010 M. of Public Educational Institution of Higher Professional Training MGUL .
* Valentin Glushko //Family history
* "S. P. Korolev. Encyclopedia of life and creativity" - edited by C. A. Lopota, RSC Energia. S. P. Korolev, 2014 
* The official website of the city administration Baikonur - Honorary citizens of Baikonur 
* "Space science city Korolev" - Author: Posamentir R. D. M: publisher SP Struchenevsky O. V., 
* "I look back and have no regrets. " - Author: Abramov, Anatoly Petrovich: publisher "New format" Barnaul, 2022. 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი მამაკაცები
კატეგორია:მეცნიერები სპეციალობის მიხედვით
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები