open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნიკოლო ძუკი

**ნიკოლო ძუკი** ან **ცუკი** (; დ. 6 დეკემბერი, 1586, პარმა — გ. 21 მაისი, 1670, რომი) — იტალიელი იეზუიტი, მქადაგებელი, მეცნიერი, ასტრონომი, ფიზიკოსი და მათემატიკის პროფესორი.

ნიკოლო ზუკი, დანიელო ბარტოლისთან ერთად, მიეწერება ერთ-ერთ პირველთაგანს, ვინც აღმოაჩინა ეკვატორული სარტყლები პლანეტა იუპიტერზე 1630 წლის 17 მაისს.

## ბიოგრაფია
ნიკოლო ძუკი დაიბადა 1586 წლის 6 დეკემბერს არისტოკრატიის კეთილშობილ ოჯახში. დაწყებითი განათლება პარმის იეზუიტთა კოლეჯში მიიღო. მოგვიანებით, პიაჩენცაში რიტორიკის შესწავლა განაგრძო, შემდეგ კი პარმაში დაბრუნდა თეოლოგიის შესასწავლად. 1602 წელს ის იესოს საზოგადოებაში შევიდა და ნოვიაციატის დასრულების შემდეგ, რომსა და რავენაში მათემატიკას, თეოლოგიასა და რიტორიკას ასწავლიდა. მოგვიანებით, რომში პაპის მქადაგებლის წოდება მიიღო.

იეზუიტ მეცნიერად აღიარებული, მას რამდენიმე გავლენიანი მფარველი ჰყავდა, რომლებიც მისი კვლევისთვის თანხებს სწირავდნენ. მის მფარველებს შორის იყვნენ პარმის ჰერცოგი რანუჩო II ფარნეზე და ერცჰერცოგი ლეოპოლდი, მოგვიანებით საღვთო რომის იმპერატორი.

ოცი წლის განმავლობაში (1626–1646) მქადაგებლად მსახურობდა, ხოლო 1646-1649 წლებში რომის იეზუიტთა კოლეჯის რექტორი; რავენის კოლეჯის პირველი რექტორი (1622–1623), კარდინალ ორსინის აღმსარებელი და რომანიაში პაპის ლეგატი. ის ასევე იყო იესოს წმინდა პეტრეს ბაზილიკის სასჯელაღსრულების თემის რექტორი.

1623 წელს, ნიკოლო ძუკიმ, როგორც პაპის ლეგატმა, მონაწილეობა მიიღო საღვთო რომის იმპერატორ ფერდინანდ II-ის კარზე გამართულ ელჩობაში. იქ ის შეხვდა მათემატიკოსსა და ასტრონომს იოჰანეს კეპლერს, რომელიც იმ დროს საიმპერატორო კარის მათემატიკოსი იყო, და რომელთანაც რელიგიურ საკითხებს განიხილავდა. კეპლერმა წაახალისა ნიკოლო ძუკის ინტერესი ასტრონომიის მიმართ. იტალიაში დაბრუნების შემდეგ, ის რეგულარულად წერდა კეპლერთან მიმოწერას მისი კვლევის თემაზე და გაუგზავნა მას კეპლერის მიერ აგებული ტელესკოპიც კი.

## სამეცნიერო მოღვაწეობა
ნიკოლო ძუკი, პირველ რიგში, ზუსტი მეცნიერებებით იყო დაინტერესებული, განსაკუთრებით ასტრონომიით, მათემატიკით და მანქანებისა და მოწყობილობების დიზაინით. მან მაგნეტიზმის კვლევა ჩაატარა და ბარომეტრები შექმნა.

მან დაამტკიცა, რომ ფოსფორები სინათლეს წარმოქმნიან და არა ფოკუსირებენ.

ასტრონომია მეცნიერის განსაკუთრებული გატაცება იყო. ჯერ კიდევ 1616 წელს მან ააგო და აღწერა მსოფლიოში ერთ-ერთი პირველი ამრეკლი ტელესკოპი. მისი ტელესკოპი საკმაოდ პრიმიტიული დიზაინის იყო და კარგ გამოსახულებას არ იძლეოდა. მიუხედავად ამისა, ნიკოლო ძუკიმ წარმატებით გამოიყენა იგი მარსის ზედაპირის დასაკვირვებლად, რამაც პლანეტის დეტალური აღწერა 1620 წელს შექმნა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ძუკიუსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Molecular Expressions website **Nicolas Zucchi** (1586-1670)
* The Galileo Project — Zucchi, Niccolo
* Nicola Zucchi in the Historical Archives of the Pontifical Gregorian University
* Nicolò Zucchi (1652) *Optica philosophia experimentis et ratione* - digital facsimile from the Linda Hall Library
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
კატეგორია:იტალიელი ფიზიკოსები
თამარ თაქთაქიშვილი

**თამარ თაქთაქიშვილი** (დ. 17 მარტი, 19281, თბილისი — გ. 17 ნოემბერი, 2005) — ქართველი მომღერალი (ლირიულ–დრამტული სოპრანო), პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976). კომპოზიტორ შალვა თაქთაქიშვილის შვილი.

## ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1950–1973 წლებში იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი, 1973 წლიდან იქვე მუშაობდა რეჟისორის ასისტენტად. შესრულებული აქვს მრავალი საოპერო პარტია: ეთერი, მარო (ზ. ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერი“, „დაისი“), მზია (ო. თაქთაქიშვილის „მინდია“), ტოსკა, ბატერფლაი (პუჩინის „ტოსკა“, „ჩიო–ჩიო–სანი“), ნედა (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), მარგარიტა (გუნოს „ფაუსტი“), ლეონორა (ვერდის „ტრუბადური“), სოფია (პროკოფიევის „სემიონ კოტკო“). 1976 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საოპერო მომზადების კათედრაზე, იყო დოცენტი.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1960 — საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1976 — საქართველოს სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. – თბ., 2007. – გვ. 196.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი სოპრანოები
თ
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
სატვირთო ფრონტი

**სატვირთო ფრონტი** — სატვირთო ეზოს ტერიტორიის ნაწილი, რომელშიც ერთდროულად სრულდება ტრანსპორტის დატვირთვა და დაცლა. ფრონტებთან ახლოს შესაძლებელია განლაგებული იყოს საწყობები, ან მოედნები ტვირთების დროებით შესანახად; ასევე დასატვირთ-დასაცლელი სამუშაოებისთვის შეიძლება გამოყენებული იქნას მექანიზაცია, მაგალითად, ტვირთამწეევი ამწეები. ასევე არსებობენ სპეციალიზებული სატვირთო ფრონტები, რომლებზეც სრულდება ერთი და იგივე სახეობის ტვირთების დატვირთვა-გადმოტვირთვა, მაგალითად, კონტეინერების ან თხევადი ტვირთების.

ტრანსპორტის სახეობებზე დამოკიდებულებით განასხვავებენ საზღვაო (სამდინარე), სარკინიგზო და საავტომობილო სატვირთო ფრონტებს.
* **საზღვაო სატვირთო ფრონტი** არსებითად წარმოადგენს ნავმისადგომს, შესაბამისად საზღვაო სატვირთო ფრონტის ერთეულად აღებულია ნავმისადგომი, რომელსაც შეუძლია დასამუშავებლად მიიღოს ერთი გემი.
* **სარკინიგზო სატვირთო ფრონტი** არის სატვირთო რკინიგზის ლიანდაგი, რომელიც მდებარეობს მოედანზე დასატვირთ-დასაცლელი სამუშაოებისთვის. საანგარიშო ერთეულად აღებულია რკინიგზის სატვირთო ოპერატიული მოედანი, რომელზეც შესაძლებელია მიღებული იქნას დასამუშავებლად რკინიგზის შემადგენლობის ერთი მიწოდება. თავის მხრივ ერთი რკინიგზის შემადგენლობის მიწოდება განისაზღვრება სატვირთო ლიანდაგების სიგრძის ვაგონის სიგრძესთან ფარდობით. ამასთან სატვირთო ლიანდაგების სიგრძე დამოკიდებულია ტვირთების საწყობის სიგრძესთან.
* **საავტომობილო სატვირთო ფრონტი** არის ასევე მოედანი ავტომანქანების გაჩერებისთვის და მანევრირებისთვის ტვირთების დასატვირთ-დასაცლელად არსებული დასატვირთ-დასაცლელი სამუშაოების მოსაცდელ პერიოდში ავტომანქანების გაჩერების ადგილი. აქედან გამომდინარე, საავტომობილო სატვირთო ფრონტის შემადგენლობაში ზოგჯერ ჩართულია საკონტროლო-გამშვები პუნქტიც, რომელზეც ასევე შესაძლებელია მოწყობილი იქნას ასაწონი მოწყობილობები.

ერთი სატვირთო ეზოს ტერიტორიაზე შეიძლება იყოს რამდენიმე სხვადასხვა სახის ფრონტი, როგორც, მაგალითად, საავტომობილო და სარკინიგზო (სატვირთო სადგური), ან სარკინიგზო და საზღვაო (ნავსადგური). ნავსადგურების შემთხვევაში, სადაც წყლის ტრანსპორტს აქვს დიდი პრიორიტეტი, სარკინიგზო და საავტომობილო სატვირთო ფრონტებს, რომლებზეც ხორციელდება დაცლა შუალედურ საწყობებში, ეწოდებათ *ტიპიურები*.

## ლიტერატურა
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სატვირთო გადაზიდვები
კატეგორია:სატრანსპორტო ტერმინოლოგია
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 679

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 679**, მიიღეს 1990 წლის 30 ნოემბერს, გაეროს განმყოფი დამკვირვებელი ძალების (UNDOF) შესახებ გენერალური მდივნის მოხსენების განხილვის შემდეგ, საბჭომ აღნიშნა მისი ძალისხმევა ახლო აღმოსავლეთში მდგრადი და სამართლიანი მშვიდობის დამყარებისათვის.

რეზოლუციით გადაწყდა მოწოდება დაინტერესებული მხარეებისადმი, დაუყოვნებლივ განეხორციელებინათ რეზოლუცია 338 (1973), განახლდა დამკვირვებელი ძალების მანდატი კიდევ ექვსი თვით — 1991 წლის 31 მაისამდე და გენერალური მდივანს დაევალა ამ პერიოდის ბოლოს სიტუაციის შესახებ მოხსენების წარდგენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/679(1990))

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისრაელის შესახებ
კატეგორია:არაბულ-ისრაელური სამშვიდობო პროცესი
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სირიის შესახებ
კატეგორია:1990 წელი სირიაში
კატეგორია:1990 წელი ისრაელში
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 680

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 680**, მიღეს 1990 წლის 14 დეკემბერს, აღნიშნავდა გენერალური მდივნის მოხსენებას, რომლის თანახმადაც, არსებული გარემოებების გათვალისწინებით, კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების (UNFICYP) დასწრება მშვიდობიანი მოგვარებისათვის აუცილებელი იქნებოდა. საბჭომ გენერალურ მდივანს დაევალა 1991 წლის 31 მაისამდე კვლავ წარედგინა მოხსენება რეზოლუციის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ.

საბჭომ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის რეზოლუცია 365 (1974), გამოხატა შეშფოთება არსებული მდგომარეობის გამო, მოუწოდა დაინტერესებულ მხარეებს ერთობლივად ემუშავათ მშვიდობისაკენ და კიდევ ერთხელ გახანგრძლივა კვიპროსში ძალების განლაგება, რომელიც დაარსდა რეზოლუცია 186-ით (1964), 1991 წლის 15 ივნისამდე.

რეზოლუცია მიიღეს 14 ხმით — არც ერთი არ იყო წინააღმდეგი, კანადამ თავი შეიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/680(1990))

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების შესახებ
კატეგორია:1990 წელი კვიპროსში
დონალდ ბეკერი

**დონალდ ბეკერი** — ამერიკელი პროგრამისტი, რომელმაც დაწერა Ethernet დრაივერები Linux-ის ოპერაციული სისტემისათვის.

ბეკერმა თომას სტერლინგთან თანამშრომლობით შექმნა Beowulf კლასტერული პროგრამული უზრუნველყოფა NASA-ში მუშაობის პერიოდში, რათა დაეკავშირებინა მრავალი იაფი პერსონალური კომპიუტერი და გადაეჭრა რთული მათემატიკური პრობლემები, რომლებიც ჩვეულებრივ მხოლოდ კლასიკური სუპერკომპიუტერებისთვის იყო განკუთვნილი. ამ მუშაობისათვის ბეკერმა მიიღო გორდონ ბელის პრემია 1997 წელს.

ბეკერი გახდა Scyld Computer Corporation-ის მთავარი ტექნოლოგიური დირექტორი (CTO), რომელიც წარმოადგენს Penguin Computing-ის სრულ შვილობილ კომპანიას — Beowulf კლასტერების შემქმნელსა და მომწოდებელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Scyld Computer Corporation

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:პროგრამისტები
ონეინ ტაჰი

**ონეინ ტაჰი** ( დ. 24 ივლისი, 1944 — გ. 1998) — ვანუატუელი პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
ტაჰი დაიბადა 1944 წლის 24 ივლისს, კუნძულ აობაზე მდებარე პატარა ქალაქ ლოსინგოიბურიეში. მალევე იგი საცხოვრებლად მამის სოფელ ლოვუიეტუში გადავიდა, სადაც მამამისი ფლობდა მაღაზიას, საცხობსა და კოპრის გადამამუშავებელ ფარდულს. იგი სწავლობდა ტავოლალას სოფლის სკოლაში, წმინდა სამების სკოლასა და აობაბალუს სკოლაში.

საჯარო სამსახურში გატარებული რამდენიმე წლის შემდეგ, ტაჰი პოლიტიკაში 1979 წელს შევიდა, როდესაც მონაწილეობა მიიღო აობას კუნძულების ქვეკომიტეტის არჩევნებში და მოიპოვა ადგილი. 1980 წლიდან 1995 წლამდე იგი პარლამენტში ამბაეს საარჩევნო ოლქს წარმოადგენდა. 1993 წელს მას განათლებისა და სპორტის მინისტრის პორტფელი გადაეცა. 1991 წელს ტაჰი სოფლის მეურნეობის მინისტრად დასახელდა. მან დაიწყო გარკვეული ოპოზიციის ხილვა მისი საარჩევნო ოლქის პროექტების ინიციირების სავარაუდო წარუმატებლობის გამო. 1992 წელს ის იყო ფინანსთა მინისტრი.

1994 წელს ტაჰი იყო სახალხო დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი. 1997 წელს იგი დაუბრუნდა პარტიას „ვანუააკუ პატი“ (Vanua'aku Pati). 1998 წლის საპარლამენტო არჩევნების მოლოდინში ტაჰი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვანუატუს პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ვანუატუს პრეზიდენტები
ნამსხვრევები (1913)

***„ნამსხვრევები“*** — 1913 წლის ავსტრალიური ფილმი უილიამ ლინკოლნის რეჟისორობით. ეფუძნება ადამ ლინდსი გორდონის პოემას, რომელიც ფერმის მოხელის ამბავს მოგვითხრობს. პოემის მიხედვით მოხელე გემის ჩაძირვას შეესწრო და ეძებს ვინმეს, ვინც გემზე დარჩენილებს დაეხმარება. ჩანაწერი დაკარგულია.

ფილმი 1913 წელს, მელბურნში, *Lincoln Cass*-ის კომპანიამ გადაიღო.  მისი პრემიერა არ შემდგარა 1915 წლამდე (სიდნეი). უილიამ ლინკოლნმა მოგვიანებით აგრეთვე ირეჟისორა გორდონის ბიოგრაფიისათვისაც: *„ადამ ლინდსი გორდონის ცხოვრების რომანტიკა“* (1916).

ფილმი აგრეთვე აჩვენეს კარინში, 1916 წელს.
## რესურსები ინტერნეტში
* original text of *From the Wreck* by Adam Lindsay Gordon
*
## სქოლიო
კატეგორია:1915 წლის ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ფილმები
კატეგორია:1913 წლის დაკარგული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ავსტრალიური ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ავსტრალიური შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ავსტრალიური სრულმეტრაჟიანი მუნჯი ფილმები
კატეგორია:დაკარგული ავსტრალიური ფილმები
ზოსიმე (მემატიანე)

**ზოსიმე** (, ) — V საუკუნის მეორე ნახევრის ბერძენი მემატიანე, აღმოსავლეთ რომის იმპერატორის ანასტასიოს I-ის (ზეობდა 491–518 წლებში) თანამედროვე.

ზოსიმეს შესახებ ბიოგრაფიული ცნობები მწირია. ცნობილია, რომ ის იყო წარმართი ბერძენი. ავტორია ბერძნულ ენაზე დაწერილი „ახალი ისტორიისა“, რომელიც მოიცავს ისტორიულ მოვლენებს ახ. წ. 238 წლიდან 410 წლამდე. თხზულებაში რომის იმპერიის დაღმავლობის ხანა დანახულია არაქრისტიანის თვალსაზრისით. ზოსიმე კრიტიკულადაა განწყობილი ქრისტიანი იმპერატორების მიმართ და ხშირად მოვლენებს მიკერძოებულად გადმოსცემს. 

საქართველოს ისტორიისთვის საინტერესოა ზოსიმეს ცნობა კოლხეთის სანაპიროზე გუთების თავდასხმების შესახებ III საუკუნის შუა ხანებში. „სკვითებმა“ (ასე უწოდებს ზოსიმე გუთებს) , მისი თქმით, დაარბიეს მხარეები ვიდრე კაპადოკიამდე, პიტიუნტამდე და ეფესომდე. 252 წელს გთები ბოსფორელთა ხომალდებით მიდგომიან კავკასიის სანაპიროს და თავს დასხმიან პიტიუნტს. რომაელებს დაუმარცხებიათ გუთები. რამდენიმე ხნის შემდეგ გუთებს კვლავ გაულაშქრებიათ კოლხეთის სანაპიროზე, გადმოსულან ფაზისის მახლობლად, სადაც, ისტორიკოსის თქმით, ფასიანელი არტემიდას ტაძარი და აიეტის სასახლე ყოფილა. გუთებს ვერ აუღიათ ტაძარი და კვლავ პიტიუნტს დასხმიან თავს, აუღიათ და გაუძარცვავთ იგი. შემდეგ ზღვით ტრაპეზუნტისათვის შეუტევიათ, ქალაქი აუღიათ და აუოხრებიათ.

## ლიტერატურა
* გეორგიკა. ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ალ. გამყრელიძისა და ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 1, თბ., 1961.
* Goffart, Walter (1971). "Zosimus, The First Historian of Rome's Fall". The American Historical Review. 76 (2): 412–441.

## სქოლიო
კატეგორია:V საუკუნის მწერლები
კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ედმუნდ შულტესი

**ედმუნდ შულტესი** (დ. 2 მარტი, 1868 – გ. 22 აპრილი, 1944) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1912 წლიდან 1935 წლამდე.

## ბიოგრაფია
ედმუნდი დაიბადა 1868 წლის 2 მარტს, ვილნახებნში, მიწათმოქედი ედმუნდ შულტესის და კორნელია ბრიგიტა მარტის ოჯახში.  პოლიტიკოსის მშობლები დაქორწინდნენ 15 მაისს, 1851 წელს.

ედმუნდ შულტესი იყო შინაგანი მედიცინისა და პედიატრის, ვილჰელმ შულტესის ძმა და პედაგოგისა და ქველმოქმედის, ანა პესტალოცი-შულტესის შვილთაშვილი (მეოთხე თაობა).  შულტესების ოჯახი იყო ცნობილი სავაჭრო ოჯახი, რომელიც ციურიხში, რუდენპლაცზე, ფლობდა საცხობსა და საკონდიტრო მაღაზიას.

ედმუნდ შულტესი 1912 წლის 17 ივლისს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურიო საბჭოს წევრად. თანამდებობა დატოვა 1935 წლის 15 აპრილს. ამ დროია განმავლობაში ედმუნდი ეკუთვნოდა თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას.

თავისი საქმიანობის პერიოდში ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:
*ვაჭრობის, მრეწველობისა და სოფლის მეურნეობის დეპარტამენტი (1912–1914)
*ეკონომიკური დეპარტამენტი (1915–1935)

შულტესი ოთხჯერ იყო შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტი — 1917, 1921, 1928 და 1933 წლებში.
ედმუნდ შულტესი გარდაიცვალა 1944 წლის 22 აპრილს, ბერნში.

## ოჯახი
ედმუნდ შულტესი დაქორწინებული იყო მარგერიტ ჟან დისკეზე და ჰყავდა ქალიშვილი ნელი მარგერიტ ჟან შულტესი, რომელიც დაიბადა შვეიცარიაში 1903 წლის 13 აგვისტოს.

მისი მშობლების მსგავსად, ნელიც დაქორწინდა წმინდა სამების ეკლესიაში ბერნში 1933 წლის 30 ნოემბერს. ნელიმ და მისმა პორტუგალიელმა მეუღლემ ვასკო ფრანსისკო კაეტანო დე კასტრო კოუტინიო დე კევედო პეშანდამ განაგრძეს შულტესების ოჯახის ხე. ვასკო საკმაოდ სახელგანთქმული პირი იყო. დაიბადა ლისაბონში 1909 წლის 3 ივლისს. ვასკო იყო პირველი ბარონის, კინტა დო ფეროს შთამომავალი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:გარდაცვლილები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:ევროპელი პოლიტიკოსები
ანტონიო ტეხერო

**ანტონიო ტეხერო მოლინა** (; დ. 30 აპრილი, 1932, ქ. ალაურინ-ელ-გრანდე, — გ. 25 თებერვალი, 2026, ქ. ალსირა) — ესპანელი სამხედრო პირი, სამოქალაქო გვარდიის ვიცე-პოლკოვნიკი (1974). 1981 წლის 23 თებერვლის სამხედრო გადატრიალების მცდელობის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი.

1951 წლიდან მსახურობდა სამოქალაქო გვარდიაში (ესპანეთის ჟანდარმერია). 1970-იანი წლების შუა ხანებში ხელმძღვანელობდა გვარდიის ერთ-ერთ ტერიტორიულ შტაბს ბასკეთში, სადაც აქტიურად იბრძოდა ბასკური სეპარატისტული ორგანიზაცია „ეტას“ წინააღმდეგ. გამოირჩეოდა უკიდურესი ფრანკისტული და ნაციონალისტური შეხედულებებით, ფრანკოს სიკვდილის (1975) შემდეგ ეწინააღმდეგებოდა ესპანეთში დემოკრატიის აღდგენის პროცესს. 1978 წელს სამხედრო ამბოხის დაგეგმვაში მონაწილეობის გამო მცირე ხნით დააპატიმრეს. 

1981 წლის 23 თებერვალს ტეხეროს მეთაურობით 200-მდე შეიარაღებული სამოქალაქო გვარდიელი შეიჭრა მადრიდში ესპანეთის პარლამენტის ქვედა პალატის — დეპუტატთა კონგრესის შენობაში, თუმცა გადატრიალების მცდელობას სხვა სამხედრო ნაწილები არ აჰყვნენ, ხოლო მეფე ხუან კარლოსმა სატელევიზიო გამოსვლაში საჯაროდ დაგმო ამბოხება. მომდევნო დღეს ტეხერო და გადატრიალების სხვა ხელმძღვანელები დააპატიმრეს. 1983 წელს ესპანეთის უზენაესმა სასამართლომ ტეხეროს 30-წლიანი პატიმრობა მიუსაჯა. პატიმრობის პერიოდში ტეხერომ დააფუძნა ულტრამემარჯვენე პოლიტიკური პარტია „ესპანური სოლიდარობა“, რომელმაც 1982 წლის არჩევნებში ხმების მხოლოდ 0,14% მიიღო. გაათავისუფლეს შეწყალების საფუძველზე 1996 წელს. გარდაიცვალა 93 წლის ასაკში 2026 წლის 25 თებერვალს, სწორედ იმ დღეს, როდესაც ესპანეთის ხელისუფლებამ 1981 წლის პუტჩთან დაკავშირებულ მასალებს საიდუმლოობის გრიფი მოხსნა.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანელი სამხედრო მოღვაწეები
ტიტო ოკელო

**ტიტო ოკელო** (დ. 15 ოქტომბერი, 1914 — გ. 3 ივნისი, 1996) — უგანდელი სამხედრო ოფიცერი და პოლიტიკოსი, რომელიც უგანდის პრეზიდენტის პოსტს 1985 წლის 29 ივლისიდან 1986 წლის 26 იანვრამდე იკავებდა.

## წარმომავლობა
ტიტო ოკელო დაიბადა ეთნიკური აჩოლის ოჯახში, დაახლოებით 1914 წელს, ნამუკორაში, კიტგუმის რაიონში.

1940 წელს იგი შეუერთდა „მეფის აფრიკულ მსროლელებს“ (King's African Rifles) და მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომის აღმოსავლეთ აფრიკის კამპანიაში. როგორც კარიერულ სამხედრო ოფიცერს, მას მრავალფეროვანი დავალებების შესრულება უწევდა.

პრეზიდენტ მილტონ ობოტეს მხარდაჭერის გამო, ოკელო ემიგრაციაში წავიდა 1971 წლის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ, რის შედეგადაც უგანდის ახალი მმართველი იდი ამინი გახდა. 1972 წელს ამბოხებულები უგანდაში შეიჭრნენ ობოტეს ხელისუფლების აღსადგენად. ოკელო იყო ერთ-ერთი ლიდერი იმ ამბოხებული ჯგუფისა, რომლის სამიზნესაც მასაკა წარმოადგენდა. ეს შემოჭრა იდი ამინის ერთგულმა უგანდის არმიის ჯარებმა დაამარცხეს.

ოკელო მონაწილეობდა უგანდა-ტანზანიის ომში. იგი იყო ერთ-ერთი მეთაური იმ კოალიციისა, რომელიც ტანზანიის სახალხო თავდაცვის ძალებსა და უგანდის ეროვნულ-განმათავისუფლებელ არმიას (UNLA) შორის ჩამოყალიბდა და რომელმაც 1979 წელს ამინი ხელისუფლებას ჩამოაშორა. 1980 წელს მილტონ ობოტე პრეზიდენტის პოსტზე აღადგინეს. ოკელო 1980 წლიდან 1985 წლამდე „UNLA“-ს სარდლად აირჩიეს.

## სახელმწიფო გადატრიალება
1985 წლის ივლისში, ბაზილიო ოოლარა-ოკელოსთან ერთად, ტიტო ლუტვა ოკელომ მოაწყო პუტჩი, რომელმაც პრეზიდენტ ობოტეს მმართველობა დაამხო. ოკელო ქვეყანას ექვსი თვის განმავლობაში მართავდა, სანამ იძულებული გახდებოდა ძალაუფლება გადაეცა „ეროვნული წინააღმდეგობის არმიისთვის“ (NRA), რომელსაც მოქმედი პრეზიდენტი, იოვერი მუსევენი ხელმძღვანელობდა. მას შემდეგ, რაც მუსევენმა მისი მმართველობა ძალისმიერი გზით დაასრულა, ოკელო კენიაში ემიგრაციაში წავიდა.

## სიცოცხლის ბოლო წლები
ოკელო ემიგრაციაში 1993 წლამდე დარჩა, სანამ პრეზიდენტმა მუსევენმა მას ამნისტია არ უბოძა, რის შემდეგაც იგი კამპალაში დაბრუნდა. იგი სამი წლის შემდეგ, 1996 წლის 3 ივნისს, 81 წლის ასაკში გარდაიცვალა. ტიტო ოკელო კიტგუმის რაიონში, საგვარეულო მამულში დაკრძალეს.

## მემკვიდრეობა და ჯილდოები
2010 წლის იანვარში ოკელოს სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა კაგერას ეროვნული საპატიო მედალი 1970-იან წლებში იდი ამინის დიქტატურის წინააღმდეგ ბრძოლისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Analysis of Uganda's Political and Military Turmoil in the 1970s and 80s

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:უგანდის პრეზიდენტები
კატეგორია:უგანდელი პოლიტიკოსები
ჰარუო რემელიიკი

**ჰარუო რემელიიკი** ( დ. 1 ივნისი, 1931 — გ. 30 ივნისი, 1985) — პალაუს პირველი პრეზიდენტი 1981 წლის 2 მარტიდან 1985 წლის 30 ივნისს მის მკვლელობამდე. იგი დაკრძალულია კლოულკლუბედში, თავის მშობლიურ პელელიუს შტატში. რემელიიკი წარმოშობით შერეული, იაპონური და პალაუური წარმოშობის იყო.

## ადრეული ცხოვრება
რემელიიკი მღვდლობას სწავლობდა ტრუკში. მოგვიანებით იგი დაბრუნდა პალაუში და გახდა მოსამართლის ასისტენტი. 1968 წელს მან მოიპოვა ადგილი პალაუს საკანონმდებლო ორგანოში და გახდა ვიცე-სპიკერი. 1970 წელს ის დაინიშნა წყნარი ოკეანის კუნძულების სამეურვეო ტერიტორიის პალაუს ოლქის ადმინისტრატორის მოადგილედ. 1978 წელს რემელიიკი გახდა საკონსტიტუციო კონვენციის წევრი, მოგვიანებით კი — პრეზიდენტი. 1980 წელს იგი აირჩიეს პალაუს პირველ პრეზიდენტად, ხოლო 1984 წელს ხელმეორედ გაიმარჯვა არჩევნებში.

## გარდაცვალება
რემელიიკს საკუთარი სახლის შესასვლელთან ცეცხლი გაუხსნა დაუდგენელმა შეიარაღებულმა პირმა. მკვლელობიდან ექვსი თვის შემდეგ, რომან ტმეტუჩლის ორი ნათესავი და კიდევ ერთი მამაკაცი დააპატიმრეს მკვლელობასთან კავშირის ბრალდებით, თუმცა მოგვიანებით ისინი გაათავისუფლეს. საქმემ გაიარა აშშ-ში მოღვაწე ორი სხვადასხვა პროკურორის ხელში, სანამ 1997 წელს სასამართლო პროცესი გაიმართებოდა. დაჟინებული ბრალდებები იმის შესახებ, რომ რემელიიკი CIA-მ მოკლა მისი მკაცრი ანტიბირთვული პოზიციის გამო, სასამართლო პროცესისა და ნგირაკედის აღიარების შემდეგაც გრძელდება.

## იხილეთ აგრეთვე
*პალაუს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პალაუს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
მრავალნაირობა

**მრავალნაირობა** () — ტოპოლოგიური სივრცე, რომელიც ლოკალურად მოწყობილია როგორც ევკლიდური სივრცე, თუმცა გლობალურად შეიძლება გაცილებით რთული სტრუქტურა ჰქონდეს. ის წარმოადგენს თანამედროვე გეომეტრიისა და ტოპოლოგიის ერთ-ერთ ცენტრალურ ობიექტს. 

მარტივი მაგალითისთვის, დედამიწის ზედაპირი გლობალურად სფეროს წარმოადგენს, თუმცა დამკვირვებლისთვის ლოკალურად (მცირე მასშტაბებში) ის ბრტყელია. სწორედ ეს არის მრავალნაირობის ინტუიციური არსი.

## ფორმალური განსაზღვრება 
ცერა|მარჯვნივ|350პქ|ალტ=მრავალნაირობის ილუსტრაცია: ორი კოორდინატთა რუკა და გადასვლის ფუნქცია|მრავალნაირობის ატლასი: ფორმალური მათემატიკური დიაგრამა, რომელიც აჩვენებს რუკებს და გადასვლის ფუნქციას, რომლებიც მრავალნაირობას ევკლიდურ სივრცესთან აკავშირებენ.

ტოპოლოგიური სივრცეს ეწოდება n-განზომილებიანი ტოპოლოგიური მრავალნაირობა, თუ ის არის ჰაუსდორფის სივრცე, აკმაყოფილებს თვლის მეორე აქსიომას და მისი ყოველი წერტილისთვის არსებობს მიდამო, რომელიც ჰომეომორფულია n-განზომილებიანი ევკლიდური სივრცის (\mathbb{R}^n) ღია სიმრავლისა. 

ასეთ ჰომეომორფიზმებს ლოკალური კოორდინატები, ანუ რუკები ეწოდებათ, ხოლო რუკების ერთობლიობას, რომელიც ფარავს მთელ მრავალნაირობას — ატლასი.

## მრავალნაირობათა ტიპები 
დამატებითი სტრუქტურების შემოღებით მიიღება მრავალნაირობათა სხვადასხვა კლასი, რომლებიც მათემატიკის სხვადასხვა დარგში შეისწავლება:
* **გლუვი (დიფერენცირებადი) მრავალნაირობა:** სადაც შესაძლებელია კალკულუსის (დიფერენციალური და ინტეგრალური აღრიცხვის) მეთოდების გამოყენება.
* **კომპლექსური მრავალნაირობა:** მოდელირებულია \mathbb{C}^n სივრცეზე და გადასვლის ფუნქციები ჰოლომორფულია.
* **სიმპლექტური მრავალნაირობა:** გლუვი მრავალნაირობა, რომელიც აღჭურვილია დახურული, არაგადაგვარებული 2-ფორმით.
* **რიმანის მრავალნაირობა:** გლუვი მრავალნაირობა, რომელზეც განისაზღვრება მანძილები და კუთხეები რიმანის მეტრიკის საშუალებით.

## მნიშვნელობა ალგებრულ ტოპოლოგიაში 
ალგებრულ ტოპოლოგიაში მრავალნაირობები უმნიშვნელოვანეს როლს თამაშობენ. ისინი წარმოადგენენ ძირითად ობიექტებს ისეთი თეორიების აგებისას, როგორიცაა კობორდიზმების თეორია (მაგალითად, კომპლექსური ან სიმპლექტური კობორდიზმი). მრავალნაირობის გლობალური ინვარიანტების შესასწავლად ფართოდ გამოიყენება კოჰომოლოგიების თეორია და მახასიათებელი კლასები.

## იხილეთ აგრეთვე
* კობორდიზმი
* მახასიათებელი კლასები

## ლიტერატურა 
* Spivak, Michael. *A Comprehensive Introduction to Differential Geometry*. Publish or Perish, 1999. ISBN 0-914098-70-5.
კატეგორია:დიფერენციალური ტოპოლოგია
კატეგორია:დიფერენციალური გეომეტრია
ვიდოე სმილევსკი

**ვიდოე სმილევსკი** (; დ. 14 აგვისტო, 1915 — გ. 8 სექტემბერი, 1979) — მაკედონელი პოლიტიკოსი და პარტიზანული მოძრაობის ლიდერი, რომელიც სამჯერ მსახურობდა მაკედონიის პრეზიდენტის პოსტზე, ყოველჯერზე განსხვავებული ტიტულით.

პირველად იგი ქვეყანას სათავეში ჩაუდგა როგორც სახალხო ასამბლეის პრეზიდიუმის პრეზიდენტი 1950 წლიდან 1951 წლამდე, შემდეგ როგორც სახალხო ასამბლეის პრეზიდენტი 1963 წლიდან 1967 წლამდე, და ბოლოს, როგორც პრეზიდიუმის პრეზიდენტი 1974 წლიდან მის გარდაცვალებამდე, 1979 წლამდე.

## ადრეული წლები
სმილევსკი დაიბადა 1915 წლის 14 აგვისტოს ნიკიფოროვოში, გოსტივარში. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ მისი ოჯახი საცხოვრებლად ბელგრადში გადავიდა, სადაც მან მუშაობა ადრეულ ასაკში დაიწყო, რათა ოჯახს პურის ფულით დახმარებოდა და საკუთარი თავისთვის სწავლის საშუალება მიეცა. ახალგაზრდობაში იგი წერდა ლექსებს და თამაშობდა ფეხბურთს. იგი მთელი ცხოვრების განმავლობაში ფეხბურთის თავგამოდებულ გულშემატკივრად დარჩა. მან დაწყებითი და საშუალო სკოლა ბელგრადში დაამთავრა, მოგვიანებით კი სავაჭრო აკადემიის კურსდამთავრებული გახდა.

განათლების მიღების პერიოდში სმილევსკი პოლიტიკით დაინტერესდა და ფლობდა რამდენიმე წიგნს, რომელიც მარქსიზმს აღწერდა. იგი ხშირად სწავლობდა კარლ მარქსის „კომუნისტურ მანიფესტს“ და 1930-იანი წლების დასაწყისში შეუერთდა კომუნისტურ მოძრაობას, მაშინ, როდესაც ის იუგოსლავიაში არალეგალური იყო. 1943 წლის იანვრიდან იგი ლესკოვაცის ოლქის კომუნისტური პარტიის მუნიციპალური კომიტეტის მდივანი იყო. სიცოცხლის ბოლო წლებში იგი ასევე იყო მაკედონიის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პრეზიდიუმის წევრი.

მისი სახელი მიენიჭა სკოლას მაკედონიაში, კერძოდ, საშუალო საფეიქრო ცენტრს „ვიდოე სმილევსკი-ბატო“ (Средњошколски текстилни центар „Видое Смилевски Бато“). იგი იყო სოციალისტური შრომის გმირისა და სახალხო გმირის ორდენების კავალერი, სხვა არაერთ სახელმწიფო ჯილდოსთან ერთად.

## სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონელი პოლიტიკოსები
ხუან ნეპომუსენო მორენო

**ხუან ნეპომუსენო მორენო** (დ. მე-18 საუკუნის ბოლო, პას-დე-არიპორო - 31 დეკემბერი, 1839) — კოლუმბიელი სამხედრო მეთაური და პოლიტიკოსი. ის იყო ახალი გრანადის დროებითი პრეზიდენტი 1818 წლის 18 დეკემბრიდან 1819 წლის 10 სექტემბრის დეკრეტის გამოცხადებამდე.

## ცხოვრება
ხუან ნეპომუსენო მორენო მე-18 საუკუნის ბოლოს დაიბადა ლა ფრაგუას სახელით ცნობილ ადგილას, თანამედროვე პას-დე-არიპოროს ტერიტორიაზე, კასანარეში, კოლუმბიაში. ის იბრძოდა ახალი გრანადის დამოუკიდებლობის ომში დამოუკიდებლობის მომხრეთა მხარეს.

### აღმოსავლეთ ლიანოსში დაბრუნება
1814 წელს ხუან ნეპომუსენო მორენო არაუკაში როიალისტების წინააღმდეგ იბრძოდა და ამის შემდეგ, 1815 წელს გუასდუალიტოს ბრძოლაშიც მიიღო მონაწილეობა. 1816 წელს თვითგამოცხადების შემდეგ იგი კასანარეს პროვინციის გუბერნატორი გახდა. იმავე წელს მან კასანარეში პატრიოტი გენერლები მანუელ სერვიესი და ფრანსისკო დე პაულა სანტანდერი, ასევე პატრიოტული არმიის გადარჩენილი ჯარები მიიღო. 1816 წლის 16 ივლისს მან არაუკას ადგილობრივი ხუნტის რეზოლუცია მიიღო, რომლის მიხედვითაც გენერალი სანტანდერი არმიის მთავარსარდლად დაინიშნა. იმავე წლის ოქტომბერში ხუან ნეპომუსენო მორენო გენერალ ხოსე ანტონიო პაესის მეთაურობით ელ იაგუალისა და აჩაგუასის ბრძოლებში იბრძოდა.

### ახალი გრანადის განთავისუფლების კამპანია
1818 წელს გენერალმა პაესმა მორენო კასანარეს ოფიციალურ გუბერნატორად დანიშნა. 1818 წლის 18 დეკემბერს, პორეს პროკლამაციის მიხედვით, მას დროებითი საპრეზიდენტო უფლებამოსილებები გადაეცა. 1819 წლის 15 ივნისს მას კავალერიის გენერალ-მეთაურის წოდება მიენიჭა. 1819 წლის 11 ივნისს, კავალერიის გენერალ-მეთაურის რანგში, ის ბოიაკას ბრძოლაში იბრძოდა. ამის შემდეგ ხუან ნეპომუსენო კასანარეში პენსიაზე გავიდა.

### სამხედრო კამპანია დიდ კოლუმბიაში
1821 წლის თებერვალში ხუან ნეპომუსენო მორენომ უარი თქვა კავალერიის მეთაურის თანამდებობაზე და გადაწყვიტა, შეერთებოდა გენერალ ხოსე ანტონიო პაესს, რათა მონაწილეობა მიეღო კარაბობოს ბრძოლაში. ის ასევე იბრძოდა პუერტო კაბელიოს ალყის დროს 1823 წლის ნოემბერში.

### რესპუბლიკური პერიოდი
1832 წელს ის გახდა ერთ-ერთი გენერალი, რომელიც ახალი გრანადის რესპუბლიკის სამხედრო უმაღლესი სარდლობის ნაწილი იყო.

1831 წლის აპრილში ის პორიდან 300 კავალერისტითა და 400 ქვეითი ჯარისკაცით გაემართა, რათა ვენესუელელი გენერალი რაფაელ ურდანეტა იძულებული გაეხადა, დაეტოვებინა ახალი გრანადის ტერიტორია.

ამ ქმედებითა და აპულოს შეთანხმებების პატივისცემით, ხუან ნეპომუსენო მორენომ გარანტია მისცა ადრე გადასახლებული გენერალ სანტანდერის ახალ გრანადაში დაბრუნებას.

## პენსიაზე გასვლა და გარდაცვალება
კოლუმბიელი პოლიტიკოსი ხუან ნეპომუსენო მორენო გარდაიცვალა 1839 წლის 31 დეკემბერს, თავის ჰასიენდაში, ლა ფრაგუას ქალაქთან ახლოს. 

მორენოს მიეძღვნა მისივე სახელობის დამსახურების ორდენი „ხუან ნეპომუსენო მორენო“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ensayo: *La doma de un llanero: Juan Nepomuceno Moreno, de Casanare*

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:კოლუმბიელები
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები
სტეფან კრიჩინსკი

**სტეფან სამოილის ძე კრიჩინსკი** (; დ. 20 იანვარი, 1874, კასკევიჩის მამული, ახლანდ. ოშმიანის რაიონი, ბელარუსი, — გ. 9 აგვისტო, 1923, პეტროგრადი) — რუსეთში მოღვაწე არქიტექტორი, ეროვნებით პოლონელ-ლიტველი თათარი. მოღვაწეობდა ეკლექტიკისა და მოდერნის პერიოდში.  

დაამთავრა პეტერბურგის იმპერატორ ნიკოლოზ I-ის სახელობის სამოქალაქო ინჟინრების ინსტიტუტი (1897). ძირითადად პეტერბურგში მოღვაწეობდა. 1918–1920 წლებში იყო ყუბანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის, 1921 წლიდან — პეტროგრადის სამოქალაქო ინჟინრების ინსტიტუტის პროფესორი. 1922 წელს დაინიშნა პეტროგრადის არქიტექტურულ-სამშენებლო სამმართველოს უფროსად.  

1907 წელს კრიჩინსკიმ შეადგინა თბილისის „სახალხო სახლის“ (ახლანდ. მარჯანიშვილის თეატრი) პროექტი, რომელიც ალექსანდრე როგოისკის ხელმძღვანელობით განხორციელდა. 1910 წელს ნ. ვასილევის პროექტით და ა. გოგენის თანამონაწილეობით ააგო სანქტ-პეტერბურგის მეჩეთი. სხვა ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია: ღვთისმშობლის ფიოდოროვის ხატის ტაძრის კომპლექსი (პეტერბურგი, 1911–1914), ბუხარის ამირას სახლი (პეტერბურგი, 1913) და სხვ.

## ლიტერატურა 
* Архитекторы-строители Петербурга-Петрограда начала XX века. Каталог выставки. // Л., 1982; АХЕ. 1916. С. 162.
* Степан Самойлович Кричинский. Некролог // Зодчий, 1924, N 1, С.4-5.
* Горюнов В. С., Тубли М. П. Архитектура эпохи модерна. // СПб., 1994. С. 339; Строитель. 1897. Стлб. 720.

კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:რუსი არქიტექტორები
ხოსე მარია როხას გარიდო

**ხოსე მარია როხას გარიდო** (დ. 7 ივნისი, 1824 – გ. 18 ივლისი, 1883) — კოლუმბიელი სენატორი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც, როგორც პირველი პრეზიდენტის ნომინანტი, 1866 წელს, ახლადარჩეული პრეზიდენტის, ტომას სიპრიანო დე მოსკერას არყოფნის დროს კოლუმბიის შეერთებული შტატების (ახლანდელი კოლუმბიის რესპუბლიკა) მოვალეობის შემსრულებელი პრეზიდენტი გახდა. ის იყო ლიბერალური პარტიის რამდენიმე გაზეთის ცნობილი ჟურნალისტი და კოლუმბიის ისტორიის ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან ორატორად ითვლება.

## პოლიტიკური კარიერა
ხოსე მარია როხას გარიდოს ფართო და ვრცელი პოლიტიკური კარიერა ჰქონდა, რომელიც მსახურობდა ადგილობრივ, დეპარტამენტურ და ეროვნულ დონეზე, ასევე ეროვნული მთავრობის საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო შტოებში.

### ადრეული პოლიტიკური კარიერა
როხას გარიდომ იურისპრუდენციის დოქტორის ხარისხი 1847 წელს სან ბარტოლომეს კოლეჯში მიიღო. 1851 წელს მისმა ახლო მეგობარმა, პრეზიდენტმა ხოსე ილარიო ლოპესმა, ნეივაზე პროვინციის გუბერნატორად დანიშნა. 1856 წელს იგი ანტიოკიის შტატის წარმომადგენელთა პალატაში აირჩიეს, ხოლო მალევე პრეზიდენტმა ხოსე მარია ობანდომ ვენესუელაში საქმეთა დროებით რწმუნებულად დანიშნა. როხას გარიდოს გენერალ მოსკერასთან ძალიან ახლო ურთიერთობა ჰქონდა, ისინი ახლო მეგობრები იყვნენ და როხას გარიდო ოთხჯერ დაინიშნა საგარეო საქმეთა სამინისტროში მოსკერას სხვადასხვა ადმინისტრაციის დროს. 1861 წელს ის ბოგოტას პროვინციის გუბერნატორის თანამდებობას იკავებს, ხოლო 1862 წელს ანტიოკიის შტატის ასამბლეის მოადგილის, ხოლო 1862 წლიდან 1863 წლამდე კვლავ დაიბრუნა საგარეო საქმეთა მდივნის თანამდებობა, საპრეზიდენტო დელეგატები იყვნენ ისინი, ვინც ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობის გაუქმების გამო, პრეზიდენტის არყოფნის შემთხვევაში მის შემცვლელად იყვნენ დანიშნულნი. ტიტული ოფიციალურ თანამდებობას არ ატარებდა, მაგრამ რადგან გენერალი მოსკერა იმ დროს ევროპაში იმყოფებოდა, როხას გარიდომ პრეზიდენტის თანამდებობა 1866 წლის 1 აპრილს დაიკავა და ახლადარჩეული პრეზიდენტის არყოფნის დროს კოლუმბიის შეერთებული შტატების მესამე პრეზიდენტის თანამდებობა შეასრულა 1866 წლის 22 მაისამდე. გენერალი მოსკერა ქვეყანაში დაბრუნდა და ფიცი დადო.

### პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი
ძალაუფლების დათმობის შემდეგ, ხოსე მარია როხას გარიდო პრეზიდენტის აქტიური მრჩევლის პოზიციაზე დარჩა და ბოლოჯერ დაინიშნა საგარეო საქმეთა მდივნად. ხოსე მარია როხას გარიდო უზენაეს სასამართლოში ფილტვების შეგუბების გამო გარდაცვალებამდე, 1883 წლის 18 ივლისს, ბოგოტაში დარჩა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხულიან ტრუხილიო ლარგაჩა
*ბარტოლომეო კალვო

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მამაკაცები
კატეგორია:კოლუმბიელები
კატეგორია:სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:ჟურნალისტები
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
ალექსანდრე როგოისკი

**ალექსანდრე სტანისლავის ძე როგოისკი** (, ; დ. წ. უცნობია — გ. 1912) — რუსეთის იმპერიაში მოღვაწე პოლონელი არქიტექტორი.

დაბადების ადგილი და წელი უცნობია. განათლება, სავარაუდოდ, სანქტ-პეტერბურგში მიიღო. ხანგრძლივად მუშაობდა თბილისში, სადაც კავკასიის საიმპერატორო ტექნიკური საზოგადოების აღმასრულებელი კომიტეტის წევრად იყო არჩეული. მისი ხელმძღვანელობით ააგეს ბათუმის ღვთისმშობლის ეკლესია, თბილისის ქაშუეთის ეკლესიის ეზოში მდებარე სამლოცველო, პრინც კონსტანტინე ოლდენბურგელის სასახლის (ახლანდ. საქართველოს ხელოვნების სასახლე) ინტერიერი, თბილისის სასულიერო სემინარიის ყოფილი შენობა (შემდგომში თბილისის მე-9 კლინიკური საავადმყოფო), ამიერკავკასიის ოლღას სახელობის მეანობის ინსტიტუტის (შემდგომში ჩაჩავას კლინიკა), კავკასიის ოფიცერთა ეკონომიკური საზოგადოების (ახლანდ. „თიბისი ბანკის“ სათავო შენობა), თბილისის „სახალხო სახლის“ (ახლანდ. მარჯანიშვილის თეატრი, სტეფან კრიჩინსკის პროექტით) შენობები და სხვ.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:პოლონელი არქიტექტორები
კატეგორია:თბილისის არქიტექტურა
კურტ ფურგლერი

**კურტ ფურგლერი** (დ. 24 ივნისი, 1924 – გ. 23 ივლისი, 2008) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის (PDC) წევრი. იგი თხუთმეტი წლის განმავლობაში (1972-1986) იყო ფედერალური საბჭოს წევრი და სამჯერ ეკავა შვეიცარიის კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობა (1977, 1981 და 1985 წლებში). ამ მაჩვენებლით იგი ომისშემდგომი პერიოდის მეორე ყველაზე ხანგრძლივი ვადით მოღვაწე მმართველია მაქს პეტიპიერის (1945-1961) შემდეგ.

## ბიოგრაფია
ფურგლერი სანქტ-გალენელი ტექსტილით მოვაჭრის ვაჟი იყო. იგი სამართალს სწავლობდა ფრიბურის, ციურიხისა და ჟენევის უნივერსიტეტებში. 1948 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი, გაწევრიანდა ადვოკატთა ასოციაციაში და საადვოკატო საქმიანობას ეწეოდა სანქტ-გალენში.

## პოლიტიკური კარიერა
250px|მინი
მან პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო როგორც სანქტ-გალენის სოციალ-ქრისტიანების (PDC-ის პროგრესული ფრთა) მდივანმა. იგი განსაკუთრებით ცნობილი გახდა „ფურგლერის კანონით“, რომელმაც შეზღუდა უცხო ქვეყნის მოქალაქეების მიერ უძრავი ქონების შეძენა. გარდა ამისა, მან გაატარა რეფორმები უცხოელი მუშახელის რაოდენობის სტაბილიზაციის, თავშესაფრის კონტროლისა და მოქალაქეობის მიღების გამარტივების მიზნით. როგორც ღრმად მორწმუნე კათოლიკემ, 1974 წელს მან სინდისის მოტივით უარი თქვა პარლამენტში აბორტის შესახებ სისხლის სამართლის კანონმდებლობის ლიბერალიზაციის პროექტის დაცვაზე.

250px|მინი
1983 წელს ფურგლერმა გადაინაცვლა საზოგადოებრივი ეკონომიკის დეპარტამენტის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე. 1984 წელს მან ხელი მოაწერა ლუქსემბურგის დეკლარაციას, სადაც თავისუფალი ვაჭრობის ევროპული ასოციაცია (AELC) და ევროპული ეკონომიკური თანამეგობრობა (CEE) გამოხატავდნენ მზადყოფნას თანამშრომლობისთვის.

ფურგლერი იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი 1977, 1981 და 1985 წლებში. 1985 წლის ნოემბერში, თავისი ბოლო პრეზიდენტობისას, მან უმასპინძლა მიხეილ გორბაჩოვსა და რონალდ რეგანს ჟენევის სამიტზე, რომელიც ბირთვულ განიარაღებას ეხებოდა.

## გადადგომის შემდეგ
1986 წლის 31 დეკემბერს ფედერალური საბჭოდან გადადგომის შემდეგ, კურტ ფურგლერი იყო რამდენიმე დირექტორთა საბჭოს წევრი, InterAction Council-ის (ყოფილი სახელმწიფო მეთაურების ასოციაცია) წევრი, სპორტის მხარდაჭერის შვეიცარიული ფონდის პრეზიდენტი და რომის კლუბის ვიცე-პრეზიდენტი.

იგი იყო ბოსტონისა და სანქტ-გალენის უნივერსიტეტების საპატიო დოქტორი, ხოლო 1989 წელს მიიღო რობერტ შუმანის პრემია ევროპული ინტეგრაციის საქმეში გაწეული ღვაწლისთვის.

2000 წელს იგი დასახელდა საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის საპატიო წევრად.[13] 2002 წელს ოთხ სხვა ყოფილ ფედერალურ მრჩეველთან ერთად ხელმძღვანელობდა კომიტეტს, რომელიც მხარს უჭერდა შვეიცარიის გაწევრიანებას გაეროში.

1950 წელს იგი დაქორწინდა ურსულა შტაუფენეგერზე (1927–2015), ტექსტილის მწარმოებლის ქალიშვილზე; მათ შეეძინათ ოთხი ქალიშვილი და ორი ვაჟი.

იგი გარდაიცვალა 2008 წლის 23 ივლისს მშობლიურ ქალაქში. მისი დაკრძალვა გაიმართა 29 ივლისს სანქტ-გალენის საკათედრო ტაძარში, რომელსაც მრავალი ყოფილი ფედერალური მრჩეველი დაესწრო. იგი დაკრძალულია სანქტ-გალენის აღმოსავლეთ სასაფლაოზე (Ostfriedhof).

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კალპულალპანის მუნიციპალიტეტი

**კალპულალპანის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ტლასკალის შტატში, მექსიკის ცენტრალურ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51,172 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.2 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 253.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 201.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ტლასკალის შტატის შემადგენლობაში 1826 წელს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კალპულაპანი. სახელწოდება შეიძლება ითარგმნოს როგორც „სასახლეებში“. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 29006.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტლასკალის შტატის მუნიციპალიტეტები

## შენიშვნა
## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ტლასკალის მუნიციპალიტეტები
ეზეკიელ ურტადო

**ეზეკიელ ურტადო** — პოლიტიკოსი, სამხედრო გენერალი და სახელმწიფო მოღვაწე, რომელიც კოლომბიის მე-17 პრეზიდენტი გახდა.

## ბიოგრაფია
იგი დაიბადა სილვიაში, კაუკის დეპარტამენტში, 1825 წლის 14 დეკემბერს და გარდაიცვალა პოპაიანში, 1890 წლის 4 სექტემბერს. მისი მშობლები იყვნენ ნიკოლას ჰურტადო და მარია ტრინიდად ჰურტადო. იგი სწავლობდა სან-ხოსეს კოლეჯში, შემდეგ კი სამართალი შეისწავლა კაუკას უნივერსიტეტში, რომელიც 1852 წლის 27 იანვარს დაამთავრა. შემდგომში იგი ამავე უნივერსიტეტის სამართლის ლექტორი გახდა.

მისი პირველი სამხედრო ჩართულობა 1851 წელს მოხდა სამართლებრივი ინსტიტუტების დასაცავად. ორი წლის შემდეგ, მისი სამხედრო და პოლიტიკური კარიერა სერიოზულად დაიწყო კოლომბიის ლიბერალურ პარტიაში დიქტატორ ხოსე მარია მელოს წინააღმდეგ ბრძოლაში.

1860 წლიდან ურტადო მონაწილეობდა რევოლუციურ მოძრაობებში მარიანო ოსპინა როდრიგესის კონსერვატიული მთავრობის წინააღმდეგ. იგი შეუერთდა გენერალ ტომას სიპრიანო დე მოსკერას არმიას, რომელმაც 1861 წელს წარმატებას მიაღწია, და მას გენერლის წოდება მიენიჭა.

მოგვიანებით იგი იყო კაუკას შტატის ასამბლეის წევრი და არაერთხელ მსახურობდა მთავრობის მინისტრად. მან ასევე მონაწილეობა მიიღო რიონეგროს კონვენციაში, რომელმაც 1863 წლის კონსტიტუცია შეიმუშავა.

1883 წელს თანამდებობის დატოვების შემდეგ, კონგრესმა ეზეკიელ ურტადო რესპუბლიკის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად აირჩია, ხოლო იუსტიციის უმაღლესმა სასამართლომ — თავმჯდომარე მოსამართლედ. მან საპრეზიდენტო ძალაუფლება 1884 წლის აპრილიდან აგვისტომდე განახორციელა, რადგან რაფაელ ნუნიესის მიერ ძალაუფლების ჩაბარება დაგვიანდა. თავისი მოვალეობის ფარგლებში მან საბინაო, ფინანსთა, საზოგადოებრივი სამუშაოების, საგარეო ურთიერთობების, საჯარო განათლებისა და ომის მინისტრებად შემდეგი პირები დანიშნა: მანუელ მ. კასტრო, ფელიპე ანგულო, მარიანო ტანკო ი ხოსე მარია კარო, ხოსე ხ. ვარგასი, ეუსტორგიო სალგარი, ნაპოლეონ ბორერო და ხოსე მარია კამპო სერანო.

მისი ნეშტი ამჟამად პოპაიანის (კაუკა) „Panteon de los Proceres“-ის სასაფლაოზეა. ეს პანთეონი 1940 წელს გილერმო ლეონ ვალენსიამ გახსნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლომბიის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 1890
ეპისკოპოსის ეტლში

***„ეპისკოპოსის ეტლში“*** — 1913 წლის, ამერიკული, მუნჯი, დრამატული ფილმი. მთავარ როლს ასრულებდა მერი პიკფორდი. გადაიღო *„Famous Players Film Company“*-ამ. ეფუძნებოდა იმავე სახელის მირიამ მიქელსონის მოთხრობას. ჩანაწერი დაკარგულია.

სცენარი მოგვიანებით ადოლფ ცუკორმა თავიდან გამოიყენა 1920 წლის ფილმში *„თავს ვერ შველოდა“* (მთავარ როლში — ბიბი დანიელსი).
## როლებში
*ნანს ოლდენი — მერი პიკფორდი;
*ტომ დორგანი — დევიდ უალი;
*ობერმულერი — ჰაუს პიტერსი;
*მისის რამზი — გრეის ჰენდერსონი;
*ეპისკოპოსი — ჯორჯ მოსი;
*დეტექტივი — ჰოვარდ მისიმერი;
*მსახიობი — კამილა დალბერგი;
*მისტერ რამზი — ჯონ სტეპლინგი;
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ''In the Bishop's Carriage'' at Silent Era
## სქოლიო
კატეგორია:1913 წლის ფილმები
კატეგორია:1913 წლის დაკარგული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სრულმეტრაჟიანი მუნჯი ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 682

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 682**, მიიღეს 1990 წლის 21 დეკემბერს, რეზოლუცია 186 (1964) და კვიპროსის შესახებ ყველა რეზოლუციის გახსენების შემდეგ, უახლესი რეზოლუცია 680 (1990) ჩათვლით, საბჭომ გამოხატა შეშფოთება კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების წინაშე მდგარი „ქრონიკული და სულ უფრო მძაფრი ფინანსური კრიზისის" გამო.

ამასთან დაკავშირებით, მიმდინარე რეზოლუციამ გადაწყვიტა განეხილა ძალების დაფინანსების პრობლემები და 1991 წლის 1 ივნისამდე წარედგინა ანგარიში აღნიშნულ საკითხზე, მიზნით განეხორციელებინა ძალების დაფინანსების ალტერნატიული მეთოდი. საბჭოს წევრებმა არ განიხილეს ძალების კუნძულიდან გაყვანის საკითხი და აღნიშნეს მისი აუცილებლობა, როგორც ღირებული სამშვიდობო მისიისა.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/682(1990))

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების შესახებ
კატეგორია:1990 წელი კვიპროსში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსის შესახებ
რევაზ ზოსიძე

**რევაზ შაქირის ძე ზოსიძე** (დ. 5 აგვისტო, 1940, სოფ. ჯაბნიძეები, ახლანდ. შუახევის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ბიოლოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1999).

დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი (ახლანდელი ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) 1967 წელს. იმავე წლიდან მუშაობდა ამავე ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 1985–2006 წლებში იყო ბიოლოგია-ქიმიის ფაკულტეტის დეკანი, ადამიანის ანატომია-ჰიგიენის კათედრის გამგე. 2000 წლიდან ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, 2010 წლიდან — ემერიტუსი. მის ნაშრომებს შორისაა მონოგრაფია „აჭარის იშვიათი და გადაშენების გზაზე მდგარი ცხოველები“ (2009). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1940
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
რუფინო კუერვო ი ბარეტო

**რუფინო კუერვო ი ბარეტო** (დ. 28 ივლისი 1801 — გ. 21 ნოემბერი 1853) — გრენადინელი პოლიტიკოსი, იურისტი და ჟურნალისტი.

## ბიოგრაფია
ის სწავლობდა როსარიოს უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო სამოქალაქო და საეკლესიო სამართლის დოქტორის ხარისხი.

სწავლის დასრულების შემდეგ მან მუშაობა საჯარო სამსახურში დაიწყო, თავდაპირველად ფინანსთა სამინისტროს მოხელედ, მოგვიანებით კი პარლამენტარად და ბოგოტას პოლიტიკურ ლიდერად. პედრო ალკანტარა ერანის პრეზიდენტობის დროს მას ფინანსთა მინისტრისა და ეკვადორში ელჩის თანამდებობები ეკავა.

კუერვო მონაწილეობდა გაზეთ „ლა მისელანეას“ გამოცემაში, ხოლო 1826 წელს თანამშრომლობდა გამოცემასთან „ლა ბანდერა ტრიკოლორი“. გარდა ამისა, 1828 წელს ის გაზეთ „ელ კონსტიტუსიონალ დე პოპაიანში“  ცენტრალისტების პოზიციებს იცავდა. მოგვიანებით იგი ხელმძღვანელობდა გამოცემას „ელ კულტივადორ კუნდინამარკესი“, რომლის მიზანიც აგრარული ცოდნის პოპულარიზაცია იყო.

კუერვო 1845 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კანდიდატი იყო და მესამე ადგილი დაიკავა. ვინაიდან არცერთ კანდიდატს არ ჰქონდა ხმათა აბსოლუტური უმრავლესობა, არჩევნების ბედი კონგრესს უნდა გადაეწყვიტა. კონგრესმა პრეზიდენტად გენერალი ტომას სიპრიანო დე მოსკერა აირჩია, ხოლო კუერვო ვიცე-პრეზიდენტად. 1847 წლის აპრილიდან მაისამდე და 14 აგვისტოდან 14 დეკემბრამდე პერიოდში, გენერალ მოსკერას არყოფნის დროს, მას რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა.

1849 წელს მან საკუთარი კანდიდატურა საპრეზიდენტო არჩევნებზე წარადგინა. მან კვლავ მესამე ადგილი დაიკავა, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილების უფლება ისევ კონგრესს გადაეცა, რათა არჩევანი იმ სამ კანდიდატს შორის გაეკეთებინა, რომლებმაც ყველაზე მეტი მხარდაჭერა მოიპოვეს. კონგრესმა განიხილა გენერალ ხოსე ილარიო ლოპესის , ყოფილი მინისტრის, ხოაკინ გორისა და თავად კუერვოს კანდიდატურები. საბოლოოდ, გამარჯვება ლოპესმა მოიპოვა. იმავე თვეში, ხოსე ილარიო ლოპესის ინაუგურაციამდე, კუერვოს კიდევ ერთხელ ეკავა პრეზიდენტის თანამდებობა ერთი დღით.

1820-იანი წლებიდან სიცოცხლის ბოლო დღეებამდე იგი ჟურნალისტიკას ეწეოდა. მას მეუღლედ ჰყავდა მარია ფრანსისკა ურისარი ი ტორდესილიასი. მათი ორი შვილი ქვეყნის ისტორიაში შევიდა: ანტონიო ბაზილიო — პოლიტიკური, ხოლო რუფინო ხოსე — კულტურული მოღვაწეობით. კუერვო გარდაიცვალა 1853 წლის 21 ნოემბერს, ბოგოტაში და დაკრძალეს ქალაქის ცენტრალურ სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rufino Cuervo y Barreto

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:კოლომბიის პოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:იურისტები
კატეგორია:ჟურნალისტები
ფრანსისკო ქსავიერ დო ამარალი

**ფრანსისკო ქსავიერ დო ამარალი** (დ. 3 დეკემბერი, 1937 — გ. 6 მარტი, 2012) — აღმოსავლეთ ტიმორელი პოლიტიკოსი. იგი იყო „აღმოსავლეთი ტიმორის დამოუკიდებლობის რევოლუციური ფრონტის“ (Fretilin) ერთ-ერთი დამფუძნებელი. ამარალმა აღმოსავლეთ ტიმორის პირველი პრეზიდენტის ფიცი დადო 1975 წლის 28 ნოემბერს, როდესაც ქვეყანამ, რომელიც მაშინ პორტუგალიის კოლონია იყო, დამოუკიდებლობა ცალმხრივად გამოაცხადა.

2001 წლიდან 2012 წლამდე, გარდაცვალებამდე, იგი იყო ეროვნული პარლამენტის წევრი „ტიმორის სოციალ-დემოკრატიული ასოციაციიდან“. აღმოსავლეთ ტიმორელებს შორის ამარალი ასევე ცნობილი იყო მოფერებითი სახელით „აბო (ბაბუა) ქსავიერი“. იგი იმ მეფეების შთამომავალი იყო, რომლებიც მართავდნენ ტერიტორიას, რომელიც დღეს აღმოსავლეთ ტიმორის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში, მანუფაჰის რაიონში მდებარეობს. წყვილს შვილები არ ჰყოლია და ამარალს მეორედ აღარ უქორწილია.

## აღმოსავლეთ ტიმორის პრეზიდენტობა
1970-იანი წლების დასაწყისში ამარალმა დააფუძნა „ტიმორის სოციალ-დემოკრატიული ასოციაცია“. არჩევნების მეორე ტურში ამარალის კიდევ ერთმა მეგობარმა, ჟოზე რამუშ-ჰორტამ გაიმარჯვა. მას სახელმწიფო პატივით მიაგეს პატივი და დილიში, მეთინაროს გმირთა სასაფლაოზე დაკრძალეს.

## მემკვიდრეობა
2017 წლის 20 მაისს, აღმოსავლეთ ტიმორის დამოუკიდებლობის აღდგენის 15 წლისთავზე, დილიში, საკონვენციო ცენტრთან მდებარე წრიულზე, ფრანსისკო ამარალის ძეგლი გაიხსნა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
**BBC News* (2002). "Profile: Francisco Xavier do Amaral" 15 May.
* Expresso: *Leste: Francisco Xavier do Amaral, o homem que declarou a independência do país (PERFIL)*

## სქოლიო
კატეგორია:პრეზიდენტები
კატეგორია:აღმოსავლეთ ტიმორის პრეზიდენტები
ბრძოლა სიკვდილთან

***„ბრძოლა სიკვდილთან“*** — 1914 წლის, დაკარგული, მუნჯი, სათავგადასავლო ჟანრის, დრამატული ფილმი. რეჟისორი იყო ერბერ ბლაშე. მონაწილეობდა კლერ ვიტნი და ერთ-ერთი პიონერი კასკადიორი — როდმენ ლოუ. გადაღება დაფინანსდა *Solax Film Company*-ს მიერ. 

ლოუს ზოგი ტრიუკის სცენა გადაიღეს ვილიამსბურგის ხიდზე.
## როლებში
*კლარა — კლერ ვიტნი;
*ჯიმ მასონი — როდმენ ლოუ;
*კლარას კასკადიორი — კონსტანცა ბენეტი;
## სტატუსი
არქივებში არ იძებნება ამ ფილმის ასლები. *„ბრძოლა სიკვდილთან“* დაკარგულად მიიჩნევა.
## რესურსები ინტერნეტში
*Fighting Death, IMDb.com
*lobby poster 
## სქოლიო
კატეგორია:1914 წლის ფილმები
კატეგორია:1914 წლის დაკარგული ფილმები
კატეგორია:1914 წლის ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1914 წლის ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სრულმეტრაჟიანი მუნჯი ფილმები
ხუან დე დიოს არანსასუ

**ხუან დე დიოს არანსასუ** (დ.8 მარტი, 1798 – 14 აპრილი 1845)  —კოლუმბიელი პოლიტიკოსი .

მისი პოლიტიკური კარიერა 1832 წელს დაიწყო, როდესაც ის ანტიოკიის დეპარტამენტის გუბერნატორი გახდა.

## ბიოგრაფიაა
იგი დაიბადა 1798 წლის 8 მარტს ლა სეხაში, ანტიოკიაში. მისი მშობლები იყვნენ მარია ანტონია გონსალესი და ხოსე მარია დე არანსასუ. ახალგაზრდობაში იგი ბოგოტას სან-ბარტოლომეს კოლეჯში სამართალსა და იურისპრუდენციას სწავლობდა. იგი ასევე ჩაება საოჯახო ბიზნესში, რის გამოც მას ბევრი მოგზაურობა უწევდა როგორც კოლომბიის მასშტაბით, ისე მეზობელ ქვეყნებში. 

მან პოლიტიკური მოღვაწეობა 1823 წელს დაიწყო, როდესაც პირველად გახდა კონგრესმენი. 1828 წელს იგი ოკანიის კონვენციაზე დელეგატის სტატუსით წარსდგა. მალევე იგი იმ დელეგაციის შემადგენლობაში შევიდა, რომელიც ხოსე ანტონიო პაესთან მოსალაპარაკებლად გაიგზავნა. დელეგაციის მიზანი იყო, დაერწმუნებინათ პაესი, რომ ვენესუელა დიდი კოლუმბიის შემადგენლობიდან არ გამოსულიყო.

1829 წელს მან მხარი დაუჭირა ხოსე მარია კორდოვას აჯანყებას დიქტატორისა და განმანთავისუფლებლის, სიმონ ბოლივარის წინააღმდეგ.

### ანტიოკიის გუბერნატორი
მისი გუბერნატორობის პერიოდში დაარსდა ქალაქები: კამპამენტო, კოკორნა, ებეხიკო, ენტრერიოსი, ხირარდოტა და ლიბორინა. მან ასევე ლობირება გაუწია პროექტს, რომელიც თანამედროვე ზღვისკენ მიმავალი გზის წინამორბედად იქცა.

### რესპუბლიკის პრეზიდენტი
პედრო ალკანტარა ერნანის პრეზიდენტობის დროს მას სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა.
პრეზიდენტი ალკანტარა ერნანი უზენაესთა ომში არმიის ხელმძღვანელობით იყო დაკავებული, ხოლო ვიცე-პრეზიდენტი დომინგო კაისედო ძალიან ავად იყო თანამდებობის დასაკავებლად, ამიტომ პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი გახდა არანსასუ 1841 წლიდან 1842 წლამდე

## სიკვდილი და მემკვიდრეობა
ხუან დე დიოს არანსასუ 1845 წლის 14 აპრილს, კიბოთი გარდაიცვალა.

1853 წელს, კალდასის დეპარტამენტში, მის პატივსაცემად დასახელებული ქალაქი არანსასუ დაარსდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლიტიკოსები
კატეგორია:კოლომბიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:კოლომბიის პოლიტიკა
კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:პრეზიდენტები