ოდენშო

**აუდენშოუ** — ქალაქი ტეიმსაიდში, დიდი მანჩესტერი, ინგლისი, მანჩესტერიდან 4.9 მილით (7.9 კმ) აღმოსავლეთით. ისტორიულად ლანკაშირის ნაწილი, 2011 წელს მისი მოსახლეობა 11,419-ს შეადგენდა.

დასახელება მომდინარეობს ალდვინისგან, საქსონური პირადი სახელი, და ძველი ინგლისური სუფიქსი „shagh“, რომელიც ნიშნავს „ტყიან ადგილს“. ნიკო თხრილი, ადრე-შუასაუკუნეების ხაზოვანი თიხის ნაგებობა, რომელიც სავარაუდოდ აშენდა როგორც თავდაცვითი ბარიერი ვიკინგების წინააღმდეგ, გადის ამ რაიონში. შუასაუკუნეების აუდენშოუ იყო ეშტონის სოფლის განყოფილება ლანკაშირის საგრაფოში. აუდენშოუ გაფართოვდა როგორც ტექსტილის წარმოების ცენტრი ინდუსტრიული რევოლუციისა და ვიქტორიანული ეპოქის დროს, მოსახლეობა დასაქმებული იყო ქუდების დამზადებაში, ბამბის დაწნვაში, კალიკოს ბეჭდვასა და აბრეშუმის ქსოვაში.  1974 წელს აუდენშოუს ურბანული რაიონი გახდა ტეიმსაიდის მეტროპოლიტური ბოროს ნაწილი.

## ისტორია
სახელი აუდენშოუ არის მისი ადრინდელი სახელწოდების ალდვინშაგის დამახინჯებული ფორმა, რომელიც მომდინარეობს ალდვინისგან, საქსონური პირადი სახელი, შერწყმული ძველი ინგლისური სუფიქს „shagh“-თან, რომელიც ნიშნავს „ტყიან ადგილს“.
ნიკო თხრილი, შუასაუკუნეების ხაზოვანი თიხის ნაგებობა, გადის ამ რაიონში. 6 მილის (9.7 კმ) სიგრძით, აღმოსავლეთით ეშტონ მოსიდან დასავლეთით სტრეტფორდის აღმოსავლეთით გავრცელებული, არხის წარმოშობა გაურკვეველია. ლეგენდის თანახმად, ის ერთ ღამეში დაასრულეს მანჩესტერის მაცხოვრებლებმა, როგორც დაცვა ვიკინგების შემოსევისგან 869-870 წლებში,  და რომ ეს იყო სისხლიანი ბრძოლის ადგილი საქსონებსა და დანიელებს შორის და რომ გორტონმა და რედიშმა მიიღეს თავიანთი სახელები ამ ბრძოლიდან, „გორ ტაუნი“ და „რედ-დიჩი“. ლეგენდის მიუხედავად, არხის U-ფორმა - საპირისპიროდ სამხედრო თიხის ნაგებობების ჩვეულებრივი V-ფორმისა - და დაკავშირებული ნაპირის არარსებობა მიუთითებს, რომ ნიკო თხრილი სავარაუდოდ იყო საზღვრის მარკერი. მიუხედავად იმისა, რომ ითვლება უფრო ადრინდელად, უძველესი დოკუმენტირებული მითითება ნიკო თხრილზე არის ქარტიაში, რომელიც დეტალურად აღწერს მიწის გადაცემას აუდენშოუში კერსალ სელის ბერებისთვის. 1190-დან 1212 წლამდე დათარიღებულ დოკუმენტში არხი მოხსენიებულია როგორც „მაიკელდიჩე“ და „magnum fossatum“, ლათინური „დიდი არხისთვის“.

1877 წელს აუდენშოუს თავდაპირველი სოფლის ნაწილი დაინგრა სამი აუდენშოუს წყალსაცავის მოსაწყობად. ასევე განადგურდა ნიკო თხრილის მონაკვეთი წყალსაცავების მშენებლობის უზრუნველსაყოფად.

## მმართველობა
ადრეული შუა საუკუნეების განმავლობაში აუდენშოუ სავარაუდოდ იყო თანაჯი, რომელსაც საქსონები ფლობდნენ, მაგრამ ინგლისის ნორმანული დაპყრობის შემდეგ მოექცა ლანკაშირის ისტორიულ საგრაფო საზღვრებში და აღინიშნა როგორც ეშტონის განყოფილება, უძველესი სოფელი და სამრევლო სალფორდის ასეულში. აუდენშოუს განყოფილება მოიცავდა აუდენშოუს სოფელს და შორეულ დასახლებებს: დეინჰედს, ჰულიჰილს, ლიტლმოსს, ნორთ-სტრიტს, უოკმილს, უოთერჰაუსესსა და ვუდჰაუსესს. ეს მოწყობა გაგრძელდა აუდენშოუს პირველი ადგილობრივი ხელისუფლების, ჯანმრთელობის ადგილობრივი საბჭოს შექმნამდე 1870 წელს. აუდენშოუს ჯანმრთელობის ადგილობრივი საბჭო იყო საკონტროლო ორგანო, რომელიც პასუხისმგებელი იყო ჰიგიენისა და სანიტარიის სტანდარტებზე ადგილობრივ დონეზე. ადგილობრივი მთავრობის აქტის 1894 წლის თანახმად, ადგილობრივი საბჭოს ტერიტორია გახდა აუდენშოუს ურბანული რაიონი, ადგილობრივი მთავრობის რაიონი ეშტონ-ანდერ-ლაინის ღარიბთა კანონის კავშირსა და ლანკაშირის ადმინისტრაციულ საგრაფოში. ადგილობრივი მთავრობის აქტის 1972 წლის თანახმად, აუდენშოუს ურბანული რაიონი გაუქმდა და აუდენშოუ, 1974 წლის 1 აპრილიდან, ქმნის ტეიმსაიდის მეტროპოლიტური ბოროს არასამრევლო ტერიტორიას, დიდი მანჩესტერის მეტროპოლიტურ საგრაფოში.

აუდენშოუს ადრე პარლამენტში წარმოადგენდა დენტონისა და რედიშის საარჩევნო ოლქი. მისი შექმნიდან 1983 წელს, საარჩევნო ოლქი ეჭირა ლეიბორისტულ პარტიას. 53°28′27.5″N 2°6′44″W (53.4743°, −2.1122°) კოორდინატებზე, ცენტრალური ლონდონიდან 160 მილით (257 კმ) ჩრდილო-ჩრდილო-დასავლეთით და მანჩესტერიდან 5 მილით (8 კმ) აღმოსავლეთით, აუდენშოუ მდებარეობს დეინის ხეობის დასაწყისში. გაიდ ბრიჯი არის აუდენშოუს რაიონი.

2023 წლის ვესტმინსტერის საარჩევნო ოლქების გადახედვის შემდეგ, აუდენშოუს წარმოადგენს ანჯელა რეინერი ლეიბორისტული პარტიიდან, როგორც ეშტონ-ანდერ-ლაინის საარჩევნო ოლქის ნაწილი. 2024 წლის გაერთიანებული სამეფოს საყოველთაო არჩევნებში, მისი უპირატესობა მეორე ადგილზე მყოფ „Reform UK“-ის კანდიდატზე იყო 6971 ხმა.

## დემოგრაფია
ეროვნული სტატისტიკის ოფისის მონაცემებით, გაერთიანებული სამეფოს 2001 წლის აღწერის დროს, აუდენშოუს მოსახლეობა 12,790-ს შეადგენდა. 2001 წლის მოსახლეობის სიმჭიდროვე იყო 10,860 მაცხოვრებელი კვადრატულ მილზე (4,193/კმ²), ქალებისა და მამაკაცების თანაფარდობით 100-დან 93.2-მდე. 16 წელზე უფროსი ასაკის მოსახლეობიდან 28.4% იყო მარტოხელა (არასდროს ყოფილა დაქორწინებული), 43.3% დაქორწინებული და 8.8% განქორწინებული. აუდენშოუს 5,260 შინამეურნეობიდან 29.0% იყო ერთადამიანიანი, 38.5% ერთად მცხოვრები დაქორწინებული წყვილები, 8.8% თანამცხოვრები წყვილები და 11.4% მარტოხელა მშობლები თავიანთ შვილებთან.. 16-74 წლის ასაკის მოსახლეობიდან 33.4%-ს არ ჰქონდა აკადემიური კვალიფიკაცია, რაც მსგავსია ტეიმსაიდის საშუალო მაჩვენებლისა (35.2%), მაგრამ აღემატება ინგლისის მაჩვენებელს (28.9%).

1951 წელს აუდენშოუში სოციალური კლასების დაყოფა დაფიქსირდა როგორც 22.7% საშუალო კლასი და 19.3% მუშათა კლასი. 1971 წლისთვის ეს შეიცვალა 23.4% საშუალო კლასად და 17.2% მუშათა კლასად. დანარჩენი მოსახლეობა შედგებოდა საოფისე მუშაკებისა და კვალიფიციური ხელით მშრომელებისგან.

2001 წლის გაერთიანებული სამეფოს აღწერის მიხედვით, აუდენშოუს მაცხოვრებლების 80.28% თავს ქრისტიანად მოიხსენიებდა, 1.1% მუსლიმად, 0.6% ინდუისტად, 0.3% ბუდისტად და 0.1% სიქად. აღწერამ დააფიქსირა 11.0% როგორც რელიგიის არმქონე, 0.2%-ს ჰქონდა ალტერნატიული რელიგია და 6.7%-მ არ მიუთითა თავისი რელიგია.

## ტრანსპორტი
რაიონს მომსახურეობს გაიდ ბრიჯის სარკინიგზო სადგური, რომელიც არის გაჩერება გლოსოპისა და ჰოუპ ველის ხაზებზე. „Northern Trains“ უზრუნველყოფს რეგულარულ მომსახურებას მანჩესტერ პიკადილის, გლოსოპის, ჰედფილდისა და როუზ ჰილ მარპლის მიმართულებით.

აუდენშოუს სარკინიგზო სადგური ადრე ემსახურებოდა ქალაქს. ის გაიხსნა 1887 წლის 1 ნოემბერს, ცოტა ხნის შემდეგ რაც „London & North Western Railway“-მ გახსნა დენტონისა და დუკინფილდის შტო დენტონ ჯანქშენიდან დუკინფილდის სადგურამდე „Great Central Railway“-ზე.[30] ის დაიხურა 1950 წელს.[31]

რაიონს ახლა ემსახურება აუდენშოუს ტრამვაის გაჩერება მანჩესტერ მეტროლინკის აღმოსავლეთ მანჩესტერის ხაზზე; ის უზრუნველყოფს მომსახურებას დასავლეთის მიმართულებით ეკლსსა და „MediaCityUK“-მდე და აღმოსავლეთის მიმართულებით ეშტონ-ანდერ-ლაინამდე.

ავტობუსის მომსახურებას ახორციელებს „Stagecoach Manchester“; ძირითადი მარშრუტები, რომლებიც ემსახურება რაიონს, მოიცავს:

* 220: მანჩესტერის ცენტრი - სტალიბრიჯი, ოპენშოუსა და დუკინფილდის გავლით
* 221: დუკინფილდი - მანჩესტერის ცენტრი, ოპენშოუს გავლით
* 345: ეშტონ-ანდერ-ლაინი - დენტონი, დუკინფილდის გავლით
* 347: ეშტონ-ანდერ-ლაინი - ჰოტონ გრინი, გაიდ ბრიჯისა და დენტონის გავლით.
 
## ეკონომიკა
ინდუსტრიულ რევოლუციამდე, აუდენშოუში მთავარი საქმიანობა იყო მიწათმოქმედება. უძველესი დაფიქსირებული სოფლის მეურნეობა ტეიმსაიდის რაიონში იყო აუდენშოუში 1190-1212 წლების პერიოდში.. როგორც ეს იყო მეზობელ დენტონში, XIX საუკუნეში აუდენშოუს მაცხოვრებელთა უმეტესობა დასაქმებული იყო ქუდების ინდუსტრიაში, ბამბისა და აბრეშუმის წარმოებასა და კალიკოს ბეჭდვაში.
2001 წლის გაერთიანებული სამეფოს აღწერის მიხედვით, აუდენშოუს 16-74 წლის მაცხოვრებელთა დასაქმების ინდუსტრია იყო: 20.3% წარმოება, 18.7% საცალო და საბითუმო ვაჭრობა, 10.1% უძრავი ქონებისა და ბიზნეს მომსახურება, 9.0% ჯანდაცვა და სოციალური მუშაობა, 8.2% მშენებლობა, 6.8% ტრანსპორტი და კომუნიკაციები, 6.3% განათლება, 6.2% სახელმწიფო ადმინისტრაცია, 5.2% ფინანსები, 3.8% სასტუმროები და რესტორნები, 0.9% ენერგიისა და წყლის მომარაგება, 0.4% სოფლის მეურნეობა, 0.1% მოპოვება და 4.0% სხვა. ეროვნულ მაჩვენებლებთან შედარებით, ქალაქს ჰქონდა შედარებით მაღალი პროცენტი წარმოებაში დასაქმებული მაცხოვრებლებისა (14.8% ინგლისში).

აღწერამ დააფიქსირა 16-74 წლის მაცხოვრებელთა ეკონომიკური აქტივობა: 2.2% სტუდენტები სამსახურით, 3.0% სტუდენტები სამსახურის გარეშე, 4.7% სახლის ან ოჯახის მოვლა, 6.5% მუდმივად ავადმყოფი ან შეზღუდული შესაძლებლობის მქონე და 2.7% ეკონომიკურად არააქტიური სხვა მიზეზების გამო.

## ღირსშესანიშნაობები
ოდენშოში ცხრა Grade II კატეგორიის დაცული შენობაა. მათ შორისაა ორი დამცველის სახლი, რომლებიც თავდაპირველად ერთი საცხოვარი იყო, საყრდენი სვეტით აბაზანა, და წმინდა სტეფანეს ეკლესია. ეკლესია აშენდა 1846 წელს, 2,900 ფუნტის ღირებულებით (რაც 2023 წლის ღირებულებით 350,000 ფუნტს შეადგენს და 750 მრევლისთვის იყო განკუთვნილი.

რაიკროფტ ჰოლი, Grade II კატეგორიის დაცული შენობა,ოდენშოს მოსახლეობას ჩუქნა ადგილობრივმა პარლამენტის წევრმა, ოსტინ ჰოპკინსონმა, 1921 წელს.

ომის მემორიალი ოდენშოს სასაფლაოს შესასვლელთან ასევე არის Grade II კატეგორიის დაცული შენობა და ხსოვნას უნახავს ოდენშოდან 140 მამაკაცს, რომლებიც დაიღუპნენ პირველ მსოფლიო ომში. 15 ფუტის (4.6 მ) სიმაღლის მემორიალზე ოთხკუთხა სვეტის თავზე ბრინჯაოს ჯარისკაცის ქანდაკებაა; სკულპტორი იყო პერსი ჯორჯ ბენტემი.

## განათლება
აუდენშოუში არის ორი სკოლამდელი დაწესებულება, ხუთი დაწყებითი სკოლა, და ერთი საშუალო სკოლა. 1932 წელს გახსნილი, როგორც აუდენშოუს გიმნაზია ბიჭებისთვის, და ყველაზე მეტი ქულა მოსწავლეზე A-დონეზე. ეს არის სპეციალიზებული ტექნოლოგიური კოლეჯი.  1964 წლამდე საშუალო განათლებას ასევე უზრუნველყოფდა პოპლარ სტრიტის დაწყებითი სკოლა, რომელიც აშენდა 1914 წელს, თუმცა მისი დაწყებითი სკოლა დღემდე არსებობს.

## სპორტი
აუდენშოუს ჭრიჭინების რბოლისა და სპორტული მოედანი არსებობდა მე-20 საუკუნის დასაწყისიდან, თავდაპირველად როგორც ატლეტიკისა და ძაღლების რბოლის მოედანი, შემდეგ კი როგორც ტროტინგის ტრასა, სპიდვეის მიწის ტრასა და ჭრიჭინების რბოლის ტრასა 1934 წლამდე. ეს არ უნდა აგვერიოს ატლეტიკის სტადიონთან, რომელიც არსებობდა მანჩესტერის გზის სამხრეთ მხარეს.  აუდენშოუში ასევე მდებარეობს ისტორიული რაგბის კლუბი ალდვინიანსი RUFC, რომლის კაპიტანიც ოდესღაც იყო ინგლისის რაგბის კავშირის ეროვნული ნაკრების კაპიტანი 1956-დან 1958 წლამდე - ერიკ ევანსი MBE.

## ლიტერატურა
* Booker, John (1857), A history of the ancient chapels of Didsbury and Chorlton, Manchester: Chethams
* Harland, John; Wilkinson, Thomas Turner (1993) [1873], Lancashire Legends, Traditions, Llanerch Press, ISBN 1-897853-06-8
* Hylton, Stuart (2003), A History of Manchester, Chichester: Phillimore and co. Ltd., ISBN 1-86077-240-4
* Lewis, Samuel (1848), A Topographical Dictionary of England, Institute of Historical Research, ISBN 978-0-8063-1508-9, archived from the original on 11 July 2014
* Nevell, Mike (1991), Tameside 1066–1700, Tameside Metropolitan Borough and University of Manchester Archaeological Unit, ISBN 1-871324-02-5
* Nevell, Mike (1992), Tameside Before 1066, Tameside Metropolitan Borough Council, ISBN 1-871324-07-6
* Nevell, Mike (1993), Tameside 1700–1930, Tameside Metropolitan Borough and University of Manchester, Archaeological Unit, ISBN 1-871324-08-4
* Nevell, Mike (1998), Lands and Lordships in Tameside, Tameside Metropolitan Borough Council with the University of Manchester Archaeological Unit, ISBN 1-871324-18-1
* Quick, Michael (2023) [2001]. Railway passenger stations in Great Britain: a chronology (PDF). version 5.05. Railway & Canal Historical Society.
* 
## სქოლიო