open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
531

## მოვლენები 
*სპარსეთის ტახტზე ავიდა  ხოსრო I
*სამშვიდობო მოლაპარაკება დაიწყო ბიზანტიასა და სპარსეთს შორის

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*13 სექტემბერი:  კავად I —   სასანიდური ირანის   შაჰინშაჰი (დ. 473)

### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ამალარიხი  — ვესტგუთების მეფე (დ. 502)
*კეიტაი  — იაპონიის   იმპერატორი (დ. 450)
*
532

## მოვლენები 
*ბიზანტიის იმპერიასა და   სასანიდურ ირანს შორის დაიდო „საუკუნო ზავი“

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*დოდო გარეჯელი  —  დავით გარეჯელის უახლოესი მოწაფე (გ. 623)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*17 ოქტომბერი:ბონიფაციუს II  — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 5 დეკემბერი: საბა განწმენდილი   — V–VI საუკუნეებში მოღვაწე წმინდანად წოდებული ქრისტიანი მეუდაბნოე მამა (დ. 439)

### თარიღი უცნობია 
''

*
535

## მოვლენები 
*გაუქმდა მეფობა ქართლში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*თოიდებალდი   — ფრანკთა მეფე (გ. 555)
*სიგებერტ I  — ავსტრაზიის მეფე (გ. 575)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*30 აპრილი: ამალასუნთა — ოსტგუთების სამეფოს გამგებელი

### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*17 ოქტომბერი: იოანე II — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ამალასუნთა — ოსტგუთების სამეფოს გამგებელი

*
536

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*აგათია სქოლასტიკოსი  — ბიზანტიელი ისტორიკოსი და პოეტი. (გ. 582)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*22 აპრილი: აგაპეტუს I — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* თეოდაადი — ოსტგუთების მეფე (დ. 507).
* ანკანი  — იაპონიის   იმპერატორი (დ. 466)
*
537

## მოვლენები 
*ჰაგია-სოფიას მშენებლობა დასრულდა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ევაგრიოს სქოლასტიკოსი — ბიზანტიელი ისტორიკოსი (გ. 594)
*ხილპერიკ I  — ფრანკების მეფე (გ. 584)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*2 დეკემბერი: სილვერიუსი — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### თარიღი უცნობია 
*ფარსმან VI — იბერიის მეფე (დ. უცნობია)

*
538

## მოვლენები 
*12 მარტი — ოსტგუთების მეფე ვიტიგისი ქ. რომს ალყას ხსნის და უკან იხევს ჩრდილოეთით.
*ბიზანტიის მხედართმთავარი სიტასი სომხეთში მომხდარ აჯანყებას ახშობს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*30 ნოემბერი: გრიგოლ ტურელი — ისტორიკოსი და ჰაგიოგრაფი, ტურის ეპისკოპოსი (გ. 594)

### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბიდაცუ — ინაპონიის იმპერატორი (გ. 585)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*სევირი — ანტიოქიის პატრიარქი
*სიტასი — ბიზანტიის მხედართმთავარი

*
540

## მოვლენები 
* ველისარიუსი იმორჩილებს რავენას.
* ხოსრო I ანუშირვანი ანტიოქიას აოხრებს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*გრიგოლ I — რომის პაპი (გ. 604)
*ჰორმიზდ IV  — სასანიდთა დინასტიის  შაჰინშაჰი (გ. 590)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
''

*
541

## მოვლენები 
* ხოსრო I ანუშირვანი შეიჭრა ლაზეთში და აიღო პეტრა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*21 ივლისი : იან ძიანი — სუის დინასტიის დამაარსებელი (გ. 604)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
''

*
542

## მოვლენები 
* დაიწყო დიდი ომიანობა ეგრისში.
*ხოსრო I-მა ჯარები შეიყვანა ეგრისში.
*გერმანელთა მეფემ ტოტილამ იტალიიდან შეუტია ბიზანტიელებს.
* ბიზანტიის იმპერატორმა იუსტინიანემ იტალიის პრეფექტად გაგზავნა მაქსიმინე, რომელსაც თან გაატანა ფლოტი თრაკიული და სომხური  ჯარებით.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ფირან გუშნასპი   — ქართლისა და ალბანეთის მარზპანი 

*
545

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ფრედეგუნდი  — ფრანკთა დედოფალი. (გ. 597)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ეფრემი — ანტიოქიის პატრიარქი, წმინდანი.
*კლოტილდა ბურგუნდიელი   — ბურგუნდიელი პრინცესა (დ. 474)
*
548

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
* 28 ივნისი: ნეტარი თეოდორა — ბიზანტიის დედოფალი, იუსტინიანე I-ის მეუღლე. (დ. დაახლ. 500)

### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ლი ბონი — ვიეტნამის სახალხო განმათავისუფლებელი აჯანყების ხელმძღვანელი (დ. დაახლ. 510)
*თოიდებერტ I   — ავსტრაზიის მეროვინგი მეფე (დ. 500)
*
530

## მოვლენები 
* აღმოსავლეთის ომების პერიოდში ველისარიუსი ამარცხებს სპარსელებს დარის ბრძოლაში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*გუნტრამი   — ფრანკების მეფე (გ. 592)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*22 სექტემბერი: ფელიქს IV   — რომის პაპი (დ. უცნობია)

### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
''

*
550

## მოვლენები 
* ბიზანტიელები ამარცხებენ აბაზგებს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბონიფაციუს IV   — რომის პაპი  (გ. 615)
*იოანე მოსხი   — ბიზანტიელი პროზაიკოსი, საეკლესიო მოღვაწე (გ. 634)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*არიაბჰატა — ინდოელი ასტრონომი და მათემატიკოსი (დ. 476)

*
549

## მოვლენები 
*გუბაზ II-ის და ბიზანტიელ მთავარსარდალ დაგისთეს შეერთებულმა ლაშქარმა ლაზიკაში სპარსელები დაამარცხა. სპარსელებმა ლაზიკა დატოვეს და ქართლში დაბრუნდნენ.
*ვესტგუთების მეფე თეუდიგიზელი შეთქმულებაში მოკლეს. შემდეგ სამეფო ტახტზე ავიდა აგილა I.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*თეუდიგიზელი — ვესტგუთების მეფე

*
ჯოშუა ბელი

thumb|ჯოშუა ბელი
**ჯოშუა ბელი** (Joshua Bell) (*9 დეკემბერი, 1967) — ამერიკელი მევიოლინე.

დაიბადა ბლუმნგტონში, ინდიანა, ფსიქოლოგთა ოჯახში. ვიოლინოზე დაკვრის გაკვეთილები ოთხი წლის ასაკიდან დაიწყო. თოთხმეტი წლის ასაკში სოლოისტად გამოდის ფილადელფიის ორკესტრთან ერთად რიკარდო მუტის დირიჟორობით. ბელი ვიოლინოს ინდიანას უნივერსიტეტის ჯეიკობსის მუსიკის სკოლაში სწავლობდა ჟოზეფ გინგოლდის ხელმძღვანელობით. კარნეგი ჰოლში დებიუტი 1985 წელს გამართა სენტ-ლუისის სიმფონიურ ორკესტრთან შესრულებით. მას შემდეგ მრავალ მსოფლიოს წამყვან ორკესტრსა და დირიჟორთან მუშაობს.

სტანდარტულ საკონცერტო რეპერტუართან ერთად ბელი ახალ ნამუშევრებსაც ასრულებს—მათ შორის განსაკუთრებით გამოირჩევა ნიკოლას მოუს ვიოლინოს კონცერტი, რომლის ჩანაწერმაც ბელს გრემი მოუტანა, და რომლის პრემიერაც 1993 წელს გაიმართა. ბელს ასევე შესრულებული აქვს სოლო პარტია ჯონ კორიგლიანოს ოსკარით დაჯილდოებულ საუნდტრეკში, ფილმისთვის ”წითელი ვიოლინო”.

ბელი გიბსონ სტრადივარიუსის 1713 წლის ვიოლინოზე უკრავს. პარტნიორობს სენტ-პოლის კამერულ ორკესტრთან (2004-05 სეზონიდან) და მოწვეული პროფესორია ლონდონის მუსიკის სამეფო აკადემიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჯოშუა ბელის ჩამწერი სტუდიის საიტი.

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სან-მიგელი

საკუთარი სახელი **სან-მიგელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სან-მიგელი - ესპ. San-Miguel - წმ. მიქაელი - მიქაელ მთავარანგელოზი.
* სან-მიგელი - ვულკანი სალვადორის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში
* სან-მიგელი - ქალაქი აღმოსავლეთ სალვადორში
* სან-მიგელი - კუნძული აზორის არქიპელაგზე
ლეოპოლდ სტოკოვსკი

thumb|220px|right|ლეოპოლდ სტოკოვსკი
**ლეოპოლდ სტოკოვსკი** (Leopold Stokowski, დაბადებით Antoni Stanisław Bolesławowicz) (დ. 18 აპრილი, 1882, ლონდონი, ინგლისი ― გ. 13 სექტემბერი, 1977) — ცინცინატის სიმფონიური ორკესტრის, ფილადელფიის ორკესტრის, ენ-ბი-სის სიმფონიური ორკესტრისა და ჰოლივუდ ბოულის ორკესტრის დირიჟორი. 

მან დააფუძნა ნიუ-იორკ სიტის სიმფონიური ორკესტრი და ამერიკის სიმფონიური ორკესტრი. დისნეის ”ფანტაზიის” მუსიკის არანჟირება და დირეჟორობაც მას ეკუთვნის. სიცოხცლის განმავლობაში იმდენად პოპულარული გახდა, რომ უორნერ ბრაზერსის მულტფილმების სერიაში საკუთარი პერსონაჟიც კი მიუძღვნეს (ლეოპოლდი).

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:პოლონელი მუსიკოსები
კატეგორია:ოსკარის ჯილდოს ლაურეატები
კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი    13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
სარდური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **სარდური** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* სარდური I - ურარტუს მეფე
*სარდური II - ურარტუს მეფე
*სარდური III - ურარტუს მეფე
*სარდური IV - ურარტუს მეფე
საძროხე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**საძროხე** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* საძროხე — ფერმის ძირითადი შენობა;
*საძროხე — მთა თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონზე.
საქართველო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**საქართველო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საქართველო — ქვეყანა
* საქართველო — ცთომილი
* საქართველო — გაზეთი
* საქართველო — ჟურნალი
* საქართველო — გაზეთი 
* საქართველო — გაზეთ საქართველოს 1915-1921 დამატება
* საქართველო — ენციკლოპედია
* საქართველო — ტელეკომპანია
სახლთუხუცესი

**სახლთუხუცესი** — მეფისა და მსხვილი ფეოდალების დიდი მოხელე გვიანდელ ფეოდალურ საქართველოში, ასრულებდა სამეურნეო-საფინანსო და ადმინისტრაციულ ფუნქციებს.

ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით, სახლთუხუცესი ანუ აბრამადი უძველესი თანამდებობაა, რომელიც არსებობდა გაერთიანებულ საქართველოშიც და იქიდან გადმოვიდა გვიანდელ ფეოდალურ პერიოდში. მაგრამ წყაროებში სახლთუხუცესი XV საუკუნემდე არ ჩანს. ყველა ის ფუნქცია, რომელიც მეფის სახლთუხუცესს ჰქონდა, გაერთიანების ხანაში განაწილებული იყო ვეზირებს შორის. 

საქართველოს პოლიტიკური დაშლისა და მეფის ხელისუფლების დასუსტების პირობებში სახლთუხუცესის თანამდებობა — ყოველ, მეტ-ნაკლებად მსხვილ საფეოდალოში არსებობდა. თავიანთი სახლთუხუცესები ჰყავდათ კათოლიკოსსა და დედოფალსაც.

სახლთუხუცესობა წარმოშობით ხელშინაური სახელო უნდა ყოფილიყო. მაგრამ, რამდენადაც მეფეს საჯარო ხელისუფლება ეპყრა, მისი სახლთუხუცესიც სამეფო მოხელე გახდა და პირველი ადგილი დაიკავა გვიანდელი ფეოდალური პერიოდის მმართველოს ცენტრალურ აპარატში. იგი მეფის დამხმარე, თანაშემწე იყო სამეფოს მმართველობაში, მას ემორჩილებოდა სამეურნეო-საფინანსო დარგის ყველა მოხელე. სახლთუხუცესს ექვემდებარებოდა გადასახადების, სამეფო ბაჟისა და იჯარის საქმეები, აგრეთვე, სამეფო მიწების დამუშავების საკითხები, დარბაზობა-პურობის დროს იგი მთავარი განმკარგულებელი იყო, ხელმძღვანელობდა სტუმრების მიღებას, უფლება ჰქონდა მეფის წინ დამჯდარიყო. სახლთუხუცესის ხელმძღვანელობით უნდა მომზადებულიყო ყმა-მამულის წყალობის წიგნი, სახელოს ბოძებისა და ჯამაგირის საბუთი და სხვა. სახლთუხუცესს ასეთი დოკუმენტები უნდა შეემოწმებინა, თავისი ბეჭედი დაესვა და ამის შემდეგ მოეხსენებინა მეფისათვის. აქედან ჩანს, რომ სახლთუხუცესს ექვემდებარებოდნენ მდივნები და მორდალები. სახლთუხუცესს ინსპექციის უფლება-მოვალეობა ჰქონდა: ჩამოივლიდა სამეფოს სხვადასხვა ადგილს და მიიღებდა საჭირო ზომებს.

სახლთუხუცესობა ფრიად შემოსავლიანი სახელო იყო. იგი ყოველთვის მსხვილ ფეოდალს ეჭირა. სახლთუხუცესი ამა თუ იმ ფუნქციას ხშირად უშუალოდ კი არ ასრულებდა, არამედ „თავისი კაცების“ მეშვეობით, რომლებიც სამეფოს მოხელეებად არ ითვლებოდნენ.

XVIII საუკუნის II ნახევარში, ქართლისა და კახეთის სამეფოების გაერთიანების შემდეგ, რამდენიმე სახლთუხუცესი იყო: ერთი ქართლისა (ზოგჯერ 2-ც) და ორი - კახეთისა. შეიქმნა აგრეთვე სახლთუხუცესის განსაკუთრებული კოლეგია (შედიოდნენ მელიქ-მამასახლისი და მდივნები), რომელიც ქართლ-კახეთის სამეფოს ფინანსურ საქმეებს განაგებდა.

## ლიტერატურა
**გაბაშვილი ვ*., დარბაზის რიგის მოხელენი დასტურლამალის მიხედვით, „ენიმკის მოამბე“, 1942, ტ. 13, გვ. 165-173;
**სურგულაძე ი*., საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952, გვ. 173-181.

კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
მარლონ ბრანდო

**მარლონ ბრანდო, უმც.** ( დ. 3 აპრილი, 1924 — გ. 1 ივლისი, 2004) — ოსკაროსანი ამერიკელი მსახიობი, რომელიც საყოველთაოდ მე-20 საუკუნის ერთ-ერთ უდიდეს კინომსახიობად ითვლება. მან გაუწია პოპულარიზაცია სტანისლავსკის სისტემას და მეთოდურ შესრულებას (ხშირად შეცდომით ერთ ტექნიკად მოიხსენიება) ფილმებში „ტრამვაი სახელად სურვილი“ და „ნავსადგურში“ ორივე მათგანი ელია კაზანის რეჟისორობით დაიდგა ადრეულ 1950-იანებში. მის სამსახიობო სტილს, 1950-იანების ჰოლივუდში დაუინტერესებელი პერსონის საზოგადოებრივ იმიჯთან შეხამებით, უდიდესი გავლენა ჰქონდა მსახიობთა მთელ თაობაზე; მათ შორის იყვნენ ჯეიმზ დინი, პოლ ნიუმანი, რობერტ დე ნირო,ალენ დელონი, ალ პაჩინო,ელვის პრესლი, შონ პენი, რასელ ქროუ, ჯეკ ნიკოლსონი და განსაკუთრებით ჯონი დეპი, რომელიც მისი პირადი პატრონაჟის ქვეშ იმყოფებოდა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*
* 

 

კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  3 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ამერიკელები
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:ფრანგი ამერიკელები
კატეგორია:ვალიელ-ამერიკელები
კატეგორია:ირლანდიელი ამერიკელები
კატეგორია:დონალდსონის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
საჯავახო

საკუთარი სახელი  **საჯავახო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*  საჯავახო — ისტორიული მხარე;
*  საჯავახო — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში.
სენეგალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **სენეგალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სენეგალი - სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში
*სენეგალი - მდინარე დასავლეთ აფრიკაში
სეფიეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **სეფიეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სეფიეთი - სოფელი აბაშის მუნიციპალიტეტში
* სეფიეთი - ეკლესია სოფელ სეფიეთში
546

## მოვლენები 
*ოსტგუთები მეფე ტოტილას მეთაურობით რომს იღებენ ბიზანტიელი გარნიზონის მოქრთამვით.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ვალთარი — ლანგობარდების მეფე

*
დოდეკაგონი

right|thumb|წესიერი დოდეკაგონი
**დოდეკაგონი** (დოდეკაედრი) — მრავალკუთხედი, რომლის გვერდების რიცხვია თორმეტი.

”წესიერ დოდეკაგონს” ყველა გვერდი და შიდა კუთხე ტოლი აქვს, ამასთან თითოეული კუთხის ზომაა 150 გრადუსი. წესიერი დოდეკაგონის ფართობი მოცემული გვერდის სიგრძით ”a” გამოითვლება ფორმულით:

A = 3 a^2 \cot \frac{\pi}{12} = 3 a^2 \left( 2+\sqrt{3} \right) \simeq 11.1962 a^2.

## დოდეკაგონის კონსტრუქცია 
წესიერი დოდეკაგონის კონსტრუქცია შესაძლებელია სტანდარტული ფარგალ-სახაზავის მეთოდით. შემდეგი 23 ნაბიჯის ანიმაცია მოყვანილია ამ მეთოდის საილუსტრაციოდ. ყურადღება მიაქციეთ, რომ ფარგლის რადიუსი არ იცვლება ბიჯებს 8-11 შორის.

center|დოდეკაგონის კონსტრუქციის ანიმაცია

სურათი:Tile 3bb.svg|ერთ-ერთი 8 ნახევრადწესიერ პოლიგონთა ტესელაციათა შორის: დოდეკაგონები და სამკუთხედები
სურათი:Tile46tbc.gif|კიდევ ერთი ნახევრადწესიერი ტესელაცია:დოდეკაგონები, ჰექსაგონები და კვადრატები

## დოდეკაგონები გამოყენებაში 
* ავსტრალიური 50 ცენტიანი 12-გვერდიანია.
* 2005 წლამდე რუმინული 5000 ლეის მონეტა ასევე დოდეკაგონალური იყო.
* კანადური ერთპენიანი დოდეკაგონალური იყო 1982-1996 წლებში.

კატეგორია:მრავალკუთხედები
სვერი

საკუთარი სახელი **სვერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სვერი — სოფელი ქურთის მუნიციპალიტეტში 
* სვერი — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში
სკოტი

საკუთარი სახელი  **სკოტი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

*  სკოტი, დეივიდ — აშშ-ის კოსმონავტი მფრინავი
*  სკოტი, დიუკინფილდ ჰენრი — ინგლისელი ბოტანიკოსი
*  სკოტი, რობერტ ფოლკონ — ანტარქტიდის ინგლისელი მკვლევარი
*  სკოტი, ეირილ მეირ — ინგლისელი კომპოზიტორი
*  სკოტი, უოლტერ — ინგლისელი მწერალი
სომხითი

საკუთარი სახელი **სომხითი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სომხითი — სომხეთის აღმნიშვნელი სახელწოდება
* სომხითი — სამშვილდისა და ხუნანის საერისთავოების სახელწოდება
სომხითი (ტერიტორია)

**სომხითი** — შუა საუკუნეების სამშვილდისა და ხუნანის საერისთავოების (ისტორიული გაჩიანისა და გარდაბნის ტერიტორიები) სახელწოდება.

ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება XI საუკუნეში, როდესაც საქართველოს კუთვნილ ტერიტორიას - ქვემო ქართლის უდიდეს ნაწილს - თანდათან (IX საუკუნის დასასრული - XI საუკუნის შუა წლები) დაეუფლა სომხეთის სახელმწიფო (ანისის სამეფო) და სახელწოდება "სომხითი" ამ ტერიტორიაზედაც გავრცელდა. ვახუშტი ბაგრატიონი (XVIII საუკუნე) საკუთრივ სომხეთისაგან განსხვავებით ამ ტერიტორიას "ქართლის სომხითს" უწოდებს. იგი 2 ნაწილად იყოფოდა: "ქუემო, ქუეყანა სომხითისა", რომელიც გაგის პროვინციას (იგივე ძველი გარდაბანი) მოიცავდა, და (ვარაუდით) "ზემო კერძოი ქუეყანა სომხითისა", რომელიც გაჩიანის პროვინციას მოიცავდა. საზღვარი გადიოდა ქურდვაჭრისხევზე (იგივე მდ. დებედა).

## ლიტერატურა
**მუსხელიშვილი დ.*, ქსე, ტ. 9, გვ. 471, თბ., 1985

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
სპერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სპერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სპერი — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე
* სპერი — მხარე ისტორიულ სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში
* სპერი, ჯოუზაია ედუარდ — ამერიკელი გეოლოგი
სვერის ციხე (იმერეთი)

**სვერის ციხე**, *სუერის ციხე* - შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, იმერეთში, მდინარე სვერისხევის მარცხენა ნაპირზე, ახლანდელი სოფელ სვერის ჩრდილოეთით. 

ციხე შემორჩენილია ნანგრევების სახით. სვერის ციხის აგების თარიღად მიჩნეულია  VI-VII საუკუნეების მიჯნა. ისტორიული წერილობითი წყაროების მონაცემების თანახმად, სვერის ციხე უკვე არსებობდა მურვან-ყრუს შემოსევების დროს. საგულისხმოა ის ფაქტი, რომ ამ უკანასკნელმა ვერ მოახერხა მისი აღება.სვერის ციხე პირველად XI საუკუნეში მოიხსენიება. 1068 წელს,  ალფ-არსლანის შემოსევების შესახებ მემატიანე გადმოგვცემს: “სადაც მოუწიეს დაარბიეს ვიდრე სვერის ციხემდეო.” ციხის შესახებ ცნობებს გვაწვდის ვახუშტი ბატონიშვილიც.1590 სვერის ციხე ქართლის მეფემ - სიმონ I-მა დაიკავა. 1661 იმერეთში ლაშქრობის დროს, ქართლის მეფემ - ვახტანგ V-მ აიღო და აბაშიძეთა ფეოდალურ სახლს გადასცა. 1744 იმერეთის მეფე - ალექსანდრე V დაეუფლა. 2 წლის შემდეგ აბაშიძეებმა დაიბრუნეს. ხრესილის ბრძოლის (1757) შემდეგ ემორჩილებოდა იმერეთის სამეფო ხელისუფლებას. 1763 წელს ოსმალებმა აიღეს და დაანგრიეს. შემდგომ წლებში სვერის ციხე აღადგინეს. იმერეთის აჯანყების (1810) დროს რუსეთის ჯარმა დაიკავა. ამის შემდეგ სვერის ციხემ დაკარგა ადრინდელი მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
* გ. ცქიტიშვილი, სვერის ციხე

კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
სეფიეთის ტაძარი

**სეფიეთი** — სამნავიანი ბაზილიკა სოფელ სეფიეთში აბაშის მუნიციპალიტეტში. სეფიეთის ეკლესია ერთ–ერთი უძველესია სამეგრელოში. ნაშენია ქვითა და აგურით, გამოყენებულია თლილი და ნატეხი ქვა. მრავალგზის გადაკეთების შედეგად დაკარგული აქვს თავდაპირველი სახე. დასავლეთით მიშენებული აქვს უფრო დაბალი სათავსი — ეგვტერი ან საქალებო. ეკლესიაც და მინაშენიც მოხატულია გვიანდელ შუა საუკუნეებში. მხატვრობამ ფრაგმენტების სახით მოაღწია. გარდა რელიგიური სიუჟეტებისა, გვხვდება ისტორიულ პირთა, ადგილობრივ ფეოდალთა (აბრამ აილაძის, მოხატვის მოთავის — ჭყონდიდელი ზოსიმე კოპლატაძის და სხვა) პორტრეტები. მათი სახელები წარწერებშია მოხსენიებული. აქ ნაპოვნი ჯვრებითა და მზის გამოსახულებით შემკული სვეტისთავი (დაცულია მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში) ამ ტერიტორიაზე არსებულ ძველ ნაგებობას უნდა ეკუთვნოდეს.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:V საუკუნის ეკლესიები
საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია

**საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია** — საქართველოს უმაღლესი სამეცნიერო დაწესებულება. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, როგორც საქართველოს მეცნიერთა ორგანიზაციული კავშირი, დაფუძნებულ იქნა 1941 წლის 25 თებერვალს. პირდაპირი წანამძღვრები, რომელთაც მოამზადეს ნიადაგი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შექმნისათვის, იყო საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ფილიალი და საქართველოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი თბილისში, სადაც გასული საუკუნის 20-იან და 30-იან წლებში მრავალი სამეცნიერო კვლევითი დაწესებულება ჩამოყალიბდა. 

საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია კოორდინაციას უწევს მეცნიერულ კვლევებს საქართველოში და ამყარებს კავშირებს საზღვარგარეთის ქვეყნების აკადემიებთან და მეცნიერულ ცენტრებთან, აგრეთვე კურირებას უწევს საქართველოს 40-ზე მეტ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტსა და ცენტრს. ამჟამად აკადემიაში 69 ნამდვილი წევრი (აკადემიკოსი) 10 წევრ-კორესპონდენტი, 9 სტიპენდიატი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიას მდიდარი ეროვნულ-მეცნიერული ტრადიციები აქვს, რომლებიც საუკუნეების მანძილზე ყალიბდებოდა.  

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია დაფუძნდა 1941 წლის თებერვალში თბილისში. დამფუძნებელი წევრი აკადემიკოსები იყვნენ: გიორგი ახვლედიანი (ენათმეცნიერება), ივანე ბერიტაშვილი (ფიზიოლოგია), არნოლდ ჩიქობავა (იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება), გიორგი ჩუბინაშვილი (ხელოვნებათმცოდნეობა), სიმონ ჯანაშია (ისტორია), ალექსანდრე ჯანელიძე (გეოლოგია), კორნელი კეკელიძე (ფილოლოგია), ნიკო კეცხოველი (ბოტანიკა), ტარასი კვარაცხელია (სუბტროპიკული კულტურები), ნიკო მუსხელიშვილი (მათემატიკა, აკადემიის პირველი პრეზიდენტი 1941-1972 წლებში), ილია ვეკუა (მათემატიკა, 1972-1977 წწ. აკადემიის პრეზიდენტი), აკაკი შანიძე (ენათმეცნიერება), ალექსანდრე თვალჭრელიძე (მინერალოგია), დიმიტრი უზნაძე (ფსიქოლოგია), კირიაკ ზავრიევი (სამშენებლო მექანიკა) და ფილიპე ზაიცევი (ზოოლოგია).

აკადემიის სხვა მნიშვნელოვანი წევრები იყვნენ: ექვთიმე თაყაიშვილი (ისტორია), შალვა ნუცუბიძე (ფილოსოფია), გიორგი წერეთელი (აღმოსავლეთმცოდნეობა), სიმონ ყაუხჩიშვილი (კლასიკური ფილოლოგია), კონსტანტინე გამსახურდია (ლიტერატურა), ბორის კუფტინი (არქეოლოგია), სერგი ჯიქია (თურქოლოგია), ელეფთერ ანდრონიკაშვილი (ფიზიკა), სერგი დურმიშიძე (ბიოქიმია), გიორგი მელიქიშვილი (ისტორია), ნიკოლოზ ბერძენიშვილი (ისტორია), ვიქტორ კუპრაძე (მათემატიკა), რევაზ დოღონაძე (კვანტური ელექტროქიმია), ოთარ ლორთქიფანიძე (არქეოლოგია).

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პირველ პრეზიდენტად არჩეულ იქნა აკადემიკოსი ნიკოლოზ მუსხელიშვილი. იგი 30 წლის მანძილზე (1941-1972) ხელმძღვანელობდა აკადემიას. 1972-1977 წლებში აკადემიის პრეზიდენტი იყო ილია ვეკუა, 1978-1986 წლებში — აკადემიკოსი ევგენი ხარაძე, 1986-2005 წლებში — აკადემიკოსი ალბერტ თავხელიძე. 2005 წლიდან აკადემიას სათავეში ედგა აკადემიკოსი თამაზ გამყრელიძე; 2013-2023 წლებში აკადემიის პრეზიდენტი იყო ბიოტექნოლოგი, აკადემიკოსი გიორგი კვესიტაძე, 2023 წლის 7 ივლისიდან აკადემიას ხელმძღვანელობს ისტორიკოსი, აკადემიკოსი როინ მეტრეველი. 

2011 წელს საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნულმა აკადემიამ აღნიშნა „აკადემიის“ დაარსებიდან 70 წელი და მისი პირველი პრეზიდენტის აკადემიკოს ნიკოლოზ მუსხელიშვილის დაბადების 120-ე წლისთავი.

## რესურსები ინტერნეტში
*აკადემიის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო დაწესებულებები
*
რუსეთის ისტორიული მუზეუმი

**რუსეთის სახელმწიფო ისტორიული მუზეუმი** (რუს. Государственный Исторический музей) — ისტორიული მუზეუმი რუსეთის ფედერაციაში. მდებარეობს მოსკოვში, წითელ მოედანზე. მუზეუმში გამოფენილ ექსპონატთა ფართო სპექტრი მოიცავს დღევანდელი რუსეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები პრეისტორიული ტომების საყოფაცხოვრებო იარაღებსა და რომანოვთა დინასტიის მიერ შეძენილ ფასდაუდებელ ხელოვნების ნიმუშებსა და განძეულობას. ექსპონატთა საერთო რაოდენობა რამდენიმე მილიონს აჭარბებს.

ადგილზე, რომელიც ამჟამად მუზეუმს უჭირავს, ადრე მდებარეობდა ე.წ. "მთავარი სამედიცინო მაღაზია", რომელიც პეტრე დიდის ბრძანებით აიგო მოსკოვის ბაროკოს სტილში. რამდენიმე ოთახი ამ შენობაში ეთმობოდა ანტიკვარიატის სამეფო კოლექციებს. სხვა ოთახებში განლაგებული იყო პირველი რუსეთის უნივერსიტეტი, რომელიც მიხეილ ლომონოსოვმა დააფუძნა 1755 წელს.

თანამედროვე შენობის პროექტი ეკუთვნის ვლადიმირ ოსიფპოვიჩ შერვუდს (1833-97), აგებულია 1875-81 წლებში, ოფიციალურად გახსნა მეფე ალექსანდრე III-მ 1894 წელს. 1986 და 1997 წლებში ჩაუტარდა მნიშვნელოვანი რესტავრაცია. ისტორიული მუზეუმის ნაწილი განთავსებულია მეზობლად მდგომი მოსკოვის მერიის შენობაში.

მუზეუმის მნიშვნელოვან ექსპონატთა შორისაა ვოლგის სანაპიროსთან გათხრებით ნაპოვნი კარაველა, სკვითების ოქროს სამკაულები, ნოვგოროდის ხის ტაბლეტები, მე-6 საუკუნით დათარიღებული მანუსკრიპტები და სხვ. ბიბლიოთეკაში დაცულია უძვირფასესი ხელნაწერები - ხლუდოვის ფსალმუნი (860), სვიატოსლავის წერილები (1073), მსტისლავის სახარება (1117), იურიევის სახარება (1119) და ჰალიკის სახარება (1144). მუზეუმის მონეტების კოლექცია 1,7 მილიონ მონეტას ითვლის და ის უდიდესია რუსეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* მუზეუმის საიტი
* Google-ის რუკების სატელიტური ფოტო

კატეგორია:მოსკოვის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
სან-ფრანცისკოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი

thumb|right|250px|სფმომა (2004).
**სან-ფრანცისკოს თამანედროვე ხელოვნების მუზეუმი** (San Francisco Museum of Modern Art - SFMOMA) — ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი და ლენდმარკია სან-ფრანცისკოში, კალიფორნია.

მუზეუმი გახსნა 1935 წელს დამფუძნებელი დირექტორის გრეის მაკკენ მორლის ხელმძღვანელობით როგორც „სან-ფრანცისკოს ხელოვნების მუზეუმი“ და ის პირველი მუზეუმი იყო დასავლეთ სანაპიროზე, რომელიც მხოლოდ XX საუკუნის ხელოვნებას მიეძღვნა. არსებობის პირველი სამოცი წლის განმავლობაში მუზეუმს „სივიკ ცენტრის“ ომის ვეტერანთა მემორიალის შენობის ზედა სართულები ეკავა. დირექტორი ჰენრი ჰოპკინზის (1974-1986) პერიოდში მუზეუმს ტიტულში დაერთო „თანამედროვე“ 1975 წელს და საერთაშორისო რეპუტაცია მოიპოვა.

1995 წელს გაწეულ მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაციისა და ექსპანსიის შედეგად მუზეუმი მის ამჟამინდელ ადგილზე გადავიდა სომა-ს უბანში იერბა ბუენას ბაღებთან მარიო ბოტას პროექტის შესანიშნავ შენობაში. ამავე პერიოდში ნიუ-იორკის მომა-ს მიბაძვით მუზეუმმა „სფმომა“ დაირქვა. მის კოლექციებში ინახება ჯექსონ პოლოკის, რიჩარდ დიბენკორნის, პაულ კლეეს, მარსელ დიუშანის და ანსელ ადამსის მნიშვნელოვანი ნამუშევრები სხვა მრავალთა შორის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* 49 მილის პანორამული მარშრუტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* სფმომა-ს ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:სან-ფრანცისკო
კატეგორია:კალიფორნიის მუზეუმები
კატეგორია:1935 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
მარიო ბოტა

**მარიო ბოტა** (Mario Botta) (დ. 1 აპრილი, 1943, მენდრისიო, ტიჩინოს კანტონი,  შვეიცარია) — თანამედროვე შვეიცარიელი არქიტექტორი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა მილანის ლიცეო არტისტიკოში და ვენეციის არქიტექტურის ინსტიტუტში. მის იდეებზე გავლენა იქონია ლე-კორბუზიემ, კარლო სკარპიმ და ლუი კანმა. საკუთარი პრაქტიკა გახსნა ლუგანოში 1970 წელს.

მისი პროექტები მოიცავს გეომეტრიის მკაფიო შეგრძნებას, რომელიც ხშირად ძალიან მარტივ ფორმებს ემყარება, ქმნის რა საკმაოდ უნიკალურ სივრცეებს. მისი შენობები ხშირად აგურითაა ნაგები, თუმცა ასევე ხშირია სხვა არაკონვენციური მასალაც. მისი ხელწერის ნამუშვრები ვრცლადაა წარმოდგენილი შვეიცარიაში და განსაკუთრებით ტიცინოს რეგიონში. სამშობლოს გარეთ მის მნიშვნელოვან ნამუშევრებს შორისაა: ვილერბანის მედიათეკა (1988), კათედრალი ევრისთან (1995) და სან-ფრანცისკოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი (1994). მის ბოლოდროინდელ ნამუშევართა შორისაა ლა-სკალას თეატრის აღდგენითი სამუშაოები.

2006 წლის 1 იანვარს იტალიის პრეზიდენტმა კარლო აძეგლიო ჩიამპიმ „გრანდ ოფიცერის“ წოდება მიანიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სურა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სურა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სურა  —  სოფელი აზერბაიჯანში, საბირაბადის რაიონში
*სურა —  სოფელი აზერბაიჯანში, შაბრანის რაიონში
*სურა — ყურანის ცალკეული თავი
*სურა — წყლისათვის განკუთვნილი თიხის ჭურჭელი
*სურა — ვოლგის შენაკადი რუსეთში
*  სურა   —  მდინარე რუსეთში, ამურის ოლქში
ვენის ხელოვნების ისტორიის მუზეუმი

**ხელოვნების ისტორიის მუზეუმი** (გერმ. Kunsthistorisches Museum) ვენაში, ავსტრია, რინგშტრასეზე მდებარეობს და ერთ-ერთი წამყვანი სახვითი და დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმია მსოფლიოში.

მუზეუმი გახსნა 1891 წელს ბუნების ისტორიის მუზეუმთან (Naturhistorisches Museum) ერთად ავსტრო-უნგრეთის იმპერატორ ფრანც იოზეფ I-ის მიერ. ორივე მუზეუმს იდენტური ფასადი აქვს და ერთმანეთს უყურებს მარია-ტერეზიენ-პლაცზე. ორივე შენობა აიგო 1872-91 წლებში გოტფრიდ სემპერისა და კარლ ფრაიჰერ ფონ ჰაზენაუერის პროექტით.

რინგშტრასეზე მდებარე ორივე მუზეუმი იმპერატორის ხაზინიდან დაფინანსდა ჰაბსბურგის ვრცელი კოლექციის საზოგადოებისთვის გამოფენის მიზნით. შენობების ფასადები ქვიშანარევი ქვით არის მოპირკეთებული. შენობები მართკუთხა ფორმისაა და თავზე 60 მეტრი სიმაღლის ოქტაგონალური გუმბათი ადგას. შენობების ინტერიერი მოპირკეთებულია მარმარილოთი, შტუკოს ორნამენტებით, ოქროთი მოვარაყებული და მოხატული, რაც შენობებს თავად ხელოვნების მინუშად ხდის.

## მუზეუმის კოლექცია 
[thumbnail|"მადონა მწვანეში", [რაფაელი.]]
[thumbnail|"[ბაბილონის გოდოლი (ნახატი)|ბაბილონის გოდოლი", პიტერ ბრეიგელი.]]
[thumbnail|"ინფანტა მარგარიტა ტერეზე ლურჯ კაბაში", [ველაზკესი.]]
მუზეუმის ძირითადი კოლექცია ჰაბსბურგთა ქონებაა, განსაკუთრებით ფერდინანდ ტიროლელის პორტრეტთა და საჭურვლის კოლექციები, იმპერატორ რუდოლფ II-ის კოლექციები, და ასევე არქიეპისკოპოს ლეოპოლდ ვილჰელმის ფერწერულ ტილოთა კოლექცია.

ნახატთა გალერეის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია:
* იან ვან ეიკი: "კარდინალი ნიკოლო ალბერგატი", 1438.
* ალბრეხტ დიურერი: "სამების გაბრწყინება", 1511.
* ჯუზეპე არკიმბოლდო: "ზაფხული", 1563.
* მიქელანჯელო მერისი და კარავაჯიო: "როზენკრანცის მადონა", 1606.
** "ეკლის გვირგვინით შემოსვა".
** "დავით გოლიათის თავით".
* პეტრე პავლე რუბენსი: "ილდეფონსოს საკურთხეველი", 1630.
* რაფაელი: "მადონა მწვანეში", 1506.
* იოჰანეს ვერმეერი: "ხელოვანი საკუთარ სტუდიაში", 1665.
* პიტერ ბრიუგელ უფროსი: "ბაბილონის გოდოლი", 1563.

მუზეუმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სკულპტურა, ბენვენუტო ჩელინის "სალიერა" 2003 წლის 11 მაისს მოპარულ იქნა. ქანდაკება 2006 წლის 21 იანვარს ახლომდებარე ქალაქ ზვეტლთან ტყეში ყუთში დამარხული იპოვეს. ეს ავსტრიის ისტორიაში უდიდესი ხელოვნების ნიმუშის მოპარვა იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი. 

კატეგორია:ვენის კულტურა
კატეგორია:ავსტრიის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ვენის სახელმწიფო ოპერა

thumb|300px|right|შტაატსოპერის შენობა ამჟამად.
thumb|300px|right|ოპერნჰაუსი 1900 წელს.
**ვენის სახელმწიფო ოპერა** (გერმ. Wiener Staatsoper) მდებარეობს ვენაში, ავსტრია, და ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საოპერო თეატრია ევროპასა და მთელ მსოფლიოში. 1920 წლამდე "ვენის კარის ოპერა" ერქვა (k.k. Hofoper).

ოპერის ერთ-ერთი ყველაზე განთქმული დირიჟორი იყო გუსტავ მალერი. მისი მოღვაწეობის პერიოდში მალერმა აღზარდა მომღერალთა ახალი თაობა, მათ შორის ანა ბარ-მილდენბურგი, სელმა კურცი და ლეო სლეზაკი. მასვე ეკუთვნის სცენის ისტორიული მდიდრული დეკორაციების უფრო მოდერნისტულ, იუგენდსტილის გემოვნებით შეცვლა. მალერმა შემოიღო თეატრში წარმოდგენის დროს განათების დამუქების პრაქტიკა, რასაც თავდაპირველად მაყურებელთა წინააღმდეგობა შეხვდა.

კომპანიას ამჟამად სეიჯი ოზავა მეთაურობს. ვენის ოპერის სხვა დირიჟორთა შორის იყვნენ ჰანს რიხტერი, ფელიქს ვაინგარტნერი, რიხარდ შტრაუსი, კლემენს კრაუსი, ვილჰელმ ფურტვენგლერი, ბრუნო ვალტერი, კარლ ბომი, ჰერბერტ ფონ კარაიანი, ლორინ მააცელი, კლაუდიო აბადო და რიკარდო მუტი.

ფონ კარაიანის დირექტორობამდე ვენის ოპერას პერმანენტული ანსამბლი ჰყავდა. ფონ კარაიანმა შემოიღო მოწვეულ მომღერალთა პრაქტიკა. თეატრს მჭიდრო კავშირი აქვს ვენის ფილარმონიულ ორკესტრთან, რომლის წევრები ვენის სახ. ოპერის ორკესტრიდან ირჩევიან.

## ოპერის შენობა 
სახელმწიფო ოპერის ძირითადი ნეო-რომანული შენობა გახსნის პერიოდში, 1869 წლის 25 მაისს, მკაცრი კრიტიკის ქარცეცხლში მოექცა. შენობის ინაუგურაცია მოცარტის "დონ ჯოვანით" მოხდა. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში სცენა მოკავშირეთა დაბომბვის შედეგად განადგურდა, ხოლო თავად შენობა კი 1945 წლის 12 მარტს ქალაქში შემოსულმა აჟიტირებულმა ჯარისკაცებმა გადაწვეს. თუმცა ვანდალიზმს ოპერის ფოიე, მორიც ფონ შვინდის ფრესკებით, მთავარი საფეხურები, ვესტიბიული და ჩაის ოთახი გადაურჩა. თითქმის მთელი ინტერიერი და სცენური დეკორაციები, 150.000-მე კოსტიუმი 120 ოპერისთვის სრულიად განადგურდა. ომის შემდეგ სახ. ოპერამ დროებით თავი ვენის თეატრსა და ფოლკსოპერას შეაფარა.

აღდგენილი შენობა, 2200 ადგილით, 1955 წლის 5 ნოემბერს გაიხსნა ბეთჰოვენის ”ფიდელიოს” შესრულებით კარლ ბომის დირიჟორობით. მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ოპერის სახლში ასევე ტარდებოდა ვენის ოპერის ბალი. ეს ტრადიცია დღემდე არსებობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვენის ოპერის ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:ვენის კულტურა
კატეგორია:ვენა
კატეგორია:ავსტრიის თეატრები
კატეგორია:ოპერის თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ბურგთეატრი

მინიატიურა|300პქ|ბურგთეატრის მთავარი ფასადი.
მინიატიურა|300პქ|გვერდითი ფასადი.
**ბურგთეატრი** (გერმ. Burgtheater, საიმპერიო კარის თეატრი), თავდაპირველად ცნობილი, როგორც „der Burg“, ხოლო 1920 წლამდე კი „Hofburgtheater“ — ავსტრიის ფედერალური თეატრი ვენაში და ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გერმანულენოვანი თეატრი მსოფლიოში.

თეატრი დაარსდა 1741 წლის 13 მარტს ჰაბსბურგი დედოფალი მარია ტერეზა ავსტრიელის მიერ საკუთარი სასახლის გვერდით; მისმა ვაჟმა იმპერატორმა იოზეფ II-მ მას გერმანიის ნაციონალური თეატრი დაარქვა 1776 წელს. 1794 წლიდან თეატრს ერქვა „K.K. Hoftheater nächst der Burg“. თეატრი ახალ შენობაში გადავიდა რინგშტრასეზე 1888 წლის 14 ოქტომბერს; ახალი შენობის პროექტი ეკუთვნის გოტფრიდ სემპერსა და კარლ ფრეჰერ ფონ ჰაზენაუერს. 1944 წელს ხანძრის შედეგად განადგურებული სასახლის თეატრი 1955 წელს აღადგინეს. ისტორიულად კლასიკური ბურგთეატრის სტილი და ბურგთეატრის გერმანული ენა ყველა გერმანულენოვანი თეატრისთვის მაგალითის მიმცემი იყო.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რაიმუნდ თეატრი
* ვენის ფოლკთეატრი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი.

კატეგორია:ვენა
კატეგორია:ავსტრიის თეატრები
კატეგორია:ვენის არქიტექტურა
კატეგორია:ვენის კულტურა
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
არნოლდ ჩიქობავა

**არნოლდ სტეფანეს ძე ჩიქობავა** (დ. 26 მარტი [ძვ. სტ. 14 მარტი], 1898, საჩიქობავო — გ. 5 ნოემბერი, 1985, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი და საზოგადო მოღვაწე, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის დამფუძნებელი, აკადემიკოსი, იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების სამეცნიერო სკოლის ფუძემდებელი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ქართული ენის განმარტებითი ლექსიკონის მთავარი რედაქტორი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1898 წელს სოფ. საჩიქობავოში (სენაკის მუნიციპალიტეტი). 1922 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1926-1933 წლებში იყო თსუ-ის დოცენტი, შემდეგ კი, სიცოცხლის ბოლომდე, ამავე უნივერსიტეტის პროფესორი. 1933-1960 წლებში განაგებდა თსუ-ს კავკასიოლოგიის კათედრას. 1929 წელს მიიღო ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. 

1936-1985 წლებში თბილისის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის იბერიულ-კავკასიური ენების განყოფილების გამგეა, 1950-1952 წლებში კი ამავე ინსტიტუტის დირექტორი. 1941 წელს იგი არჩეულ იქნა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ერთ-ერთი დამფუძნებელ აკადემიკოსად. 1950-1963 წლებში აკადემიის პრეზიდიუმის წევრია.

პროფესორი ჩიქობავა იყო ბერლინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1960 წელი), დიდი ბრიტანეთის სამეფო ფილოლოგიური საზოგადოების საპატიო წევრი (1968 წელი), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1971 წელი), მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლომონოსოვის პრემიის ლაურეატი (1951 წელი).

არნოლდ ჩიქობავას მეცნიერული კვლევის ძირითადი თემები იყო: იბერიულ-კავკასიური ენები, ენათმეცნიერების თეორიული  პრობლემები, რუსთველოლოგია, ქართული და კავკასიური ენების გრამატიკა, ქართული ენისა და ლიტერატურის ისტორია, ბასკურ-კავკასიური ჰიპოთეზა, ლექსიკოგრაფია, და ა.შ. 

არის 300-მდე სამეცნიერო-კვლევითი ნაშრომის, მათ შორის 14 მონოგრაფიის ავტორი, საერთაშორისო სამეცნიერო ჟურნალის „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების წელიწდეული“ (ამჟამად „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“) დამფუძნებელი და უცვლელი მთავარი რედაქტორი.

საქართველოს სსრ-ის III-VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი. 

გარდაიცვალა 1985 წელს თბილისში. დაკრძალულია სოფ. ოქროყანაში, საკუთარ აგარაკზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* თსუ კავკასიოლოგიის ინსტიტუტი
*
* არნოლდ ჩიქობავა
* ბიბლიოგრაფია 
*არნოლდ ჩიქობავას ბიოგრაფია (III მოწვევა)
*არნოლდ ჩიქობავას ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
*არნოლდ ჩიქობავას ბიოგრაფია (V მოწვევა)
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები   
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
სუხბეჩი

**სუხბეჩი** — V-VI საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოს ისტორიულ პროვინცია ტაოში (ახლა თურქეთის ფარგლებშია). მდებარეობს იშხნის ტაძრის ჩრდილოეთით. გეგმით ჯვაროვან-გუმბათოვანი ეკლესია ტეტრაკონქის ტიპისაა. ნაგებია გათლილი ქვით დასავლეთ მხარეს ეკვრის ეგვტერი. ერთადერთი შესასვლელიც აქედანვე აქვს. ეგვტერი უფრო გვიანი ხანისაა. ეკლესია შიგნით შელესილი იყო, მოხატულობის კვალი არ შეინიშნება. ძეგლი ძლიერ დაზიანებულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები ტაო-კლარჯეთში
კატეგორია:V საუკუნის ეკლესიები
სხალტბა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **სხალტბა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სხალტბა – სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში
*სხალტბა – ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სოფელ სხალტბაში
სხალტბის ტაძარი

მინი|სხალტბის ტაძარი
**სხალტბის ტაძარი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი, აგურით ნაგები ერთნავიანი ეკლესია, რომელიც დგას მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფ. სხალტბის დასავლეთით. სამხრეთ კარის თავზე მოთავსებული წარწერის თანახმად, ეკლესია 1669 აუშენებია ივანე ზედგინიძის ძეს სახლთუხუცეს შიოშსა და მის მეუღლეს თამარს. სამხრეთ კარიბჭის ერთ-ერთი სვეტის წარწერაში მოხსენიებულია ოსტატი სარქარი მელქან ფურცხვანიძე. ეკლესიის სამხრეთით ფასადის მხარეს მიშენებული აქვს 4 ისრული თაღით გახსნილი კარიბჭე, რომლის 3 რვაწახნაგა ბოძი შემკულია ჩუქურთმებით და ჯვრებით. მოჩუქურთმებულია აგრეთვე ლავგარდანიც. ეკლესია შიგნით სადაა, თაღები და გადამხური კამარა ისრული ფორმისაა, რაც გვიანდელი ფეოდალური ხანის ხუროთმოძღვრების ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია. თამარ მეფის დროს (1202) სხალტბიდან შიომღვიმის მონასტრისათვის გაიყვანეს წყალსადენი, რომელიც იმ დროისათვის რთულ ჰიდროტექნიკის ნაგებობას წარმოადგენდა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*saunje.ge

კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
ორგანი

**ორგანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ორგანი — კლავიშიანი სასულე მუსიკალური საკრავი
* ორგანი — მრავალლულიანი ქვემეხი
ტაბაკინი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ტაბაკინი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ტაბაკინი — სოფელი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში;
* ტაბაკინი — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი.
ტბეთი

საკუთარი სახელი **ტბეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ტბეთი — მონასტერი ისტორიულ საქართველოში, შავშეთში;
* ტბეთი — მთა საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში;
* ტბეთი — მდინარე საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში;
* ტბეთი — სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში;
* ტბეთი — სოფელი ქურთის მუნიციპალიტეტში;
* ტბეთი — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში;
* ტბეთი — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში.
* ტბეთი — სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში.
* ტბეთი — სოფელი ისტორიულ საქართველოში, შავშეთში;
არღანი

[thumb|მეარღნე არღანით [ვენაში, ავსტრია.]]
**არღანი** (-დან — „მშვენიერი ქეთრინი“, ერთ-ერთი პირველი სიმღერა, რომელიც შესრულდა არღანზე, აგრეთვე *„ქუჩის ორგანი“*, )— მექანიკური საკრავი, გადასატანი უკლავიშო ორგანის ნაირსახეობა. შეიქმნა ევროპაში XVIII საუკუნეში, საქართველოში გავრცელდა XIX საუკუნის დასაწყისიდან, უმთავრესად ქალაქებში.

არღანი მოზრდილი ყუთია, შიგ ხმოვანი მილები, საბერველი და მუთაქისებრი ლილვაკებია ჩაწყობილი და თითო ლილვაკზე თითო მუსიკალური პიესაა მოთავსებული. ლილვაკების ასამოძრავებლად საკრავს გვერდზე სატრიალებელი სახელური აქვს. აქვეა ლილვაკების გადამრთველი მექანიზმიც. ტრიალისას ლილვაკის ამობურცული ნაწილები სათანადო მილაკებში ჰაერს უშვებენ, რის მეოხებითაც ბგერები წარმოიშობა. რუსეთსა და ევროპის ზოგ ქვეყანაში არღანს „შარმანკას“ ან „კატარინკას“ უწოდებენ.

სახელწოდება წარმოდგება ფრანგული ხალხური სიმღერისაგან "Charmant Catherine" ("მშვენიერი კატარინა"), რომელიც პირველად ამ საკრავში აჟღერდა.
## ლიტერატურა
**მშველიძე შ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 612, თბ., 1975

კატეგორია:ორგანი (მუსიკა)
კატეგორია:მუსიკალური საკრავები
ტიმოთესუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ტიმოთესუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
----
* ტიმოთესუბანი - სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში
* ტიმოთესუბანი - სამონასტრო კომპლექსი სოფ. ტიმოთესუბანში
დიღომი

საკუთარი სახელი **დიღომი** შეიძლება აღნიშნავდეს დიღმის ველზე გაშენებული დასახლებებიდან ერთ-ერთს:

* დიღომი — უბანი თბილისში
* სოფელი დიღომი — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში

იხილეთ აგრეთვე:
* დიდი დიღომი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი
* პატარა დიღომი — თბილისის ერთ-ერთი უბანი
სხვილოს ციხე

მინი|სხვილოს ციხე

**სხვილოს ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე შიდა ქართლში (ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე). მაღალი მთის ქედზე აღმართული ციხე გადაჰყურებს ლეხურის ხეობასა და ტირიფონის გაშლილ ვაკეს. 

აგებულია XIV საუკუნეში. ვარაუდობენ, რომ აქ ციხე ადრევე იყო („მატიანე ქართლისაში“ (XI ს.) იხსენიებიან X საუკუნის მოღვაწენი დაჩი და ივანე სხვილოსელნი). 

სხვილოს ციხის ისტორია დაკავშირებულია ზევდგენიძეთა (ამილახვარნი) ფეოდალური საგვარეულოს აღზევებასთან. XIV საუკუნეში მათ ჯერ სხვილოს მამული მიიღეს. აქვე იყო მათი რეზიდენცია. XVI-XVII საუკუნეებში რეზიდენცია ქვემო ჭალაში გადაიტანეს და სხვილოს ციხე-დარბაზმა მხოლოდ ციხესიმაგრის ფუნქცია მიიღო. XVII საუკუნის 30-იან წლებში სხვილოს ციხეში გამაგრებულ იოთამ ამილახვარს თავს დაესხა მეფე როსტომი და დაამარცხა. XVII საუკუნის 40-იან წლებში სხვილოს ციხე ირანის აგრესიის წინააღმდეგ მებრძოლი ქართლის გამგებლის გივი ამილახვარის ერთ-ერთი დასაყრდენი იყო. XVIII საუკუნის ბოლომდე სხვილოს ციხე ამილახვართა საგვარეულოს ეკუთვნოდა. შემდგომში მან დაკარგა თავისი ადრინდელი მნიშვნელობა. ციხე წარმოადგენს გეგმით წაგრძელებულ, ოთხკუთხედის ფორმის ნაგებობას, რომელსაც ერთადერთი ვიწრო შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონდა. იგი 2 მ სიმაღლეზე იყო მოთავსებული და, როგორც ჩანს, ხის კიბით ადიოდნენ იქამდე. ციხის კედლების სიმაღლე 11-14 მ აღწევს, სისქე - 2 მ, სულ ზემოთ მოწყობილი ყოფილა მებრძოლთა სამოძრაო იარუსი.

საბრძოლო ბილიკის გასწვრივ განლაგებულია სათოფურები და სალოდეები. მაღალი კედლები ქონგურებით არის დაგვირგვინებული. ციხის თავსა და ბოლოში თითო კოშკი დგას. ორივე ხუთსართულიანი უნდა ყოფილიყო, მათგან მთავარია ჩრდილოეთის კოშკი. თავდაპირველად ციხის ტერიტორიაზე მცირე ზომის ეკლესია იდგა, შემდეგში, როდესაც მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა, სივიწროვის გამო მას თავზე მეორე ეკლესია დააშენეს. ეკლესიის დასავლეთით ციხის კედელთან დიდი ზომის წყალსაცავია. ციხის ტერიტორიაზე შემორჩენილია საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების შენობათა ნაშთები.

2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

2020 წლის დასაწყისში დაიწყო სხვილოს ციხის სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

## ლიტერატურა
* *ზაქარაია პ.,* საქართველოს ძველი ქალაქები და ციხეები, თბ., 1973 წ.;
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.;

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები შიდა ქართლის მხარეში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ჰალუცინაცია

**ჰალუცინაცია** (ლათ. hallucinatio — ბოდვა, მოჩვენებები) — აღქმა, რომელიც ჩნდება რეალური ობიექტის გარეშე ფსიქიკური ან ზოგიერთი ინფექციური დაავადების, ინტოქსიკაციის, თავის ტვინის ტრავმის, მძიმე სულიერი განცდისა და სხვათა დროს. 

ავადმყოფისათვის ჰალუცინაცია აღქმის წყაროა და არა წარმოსახვა. ჰალუცინაცია შეიძლება იყოს *სმენითი* (ავადმყოფს ესმის ხმები, ძახილი, ხმაური), *მხედველობითი* (ხედავს ადამიანებს, მიცვალებულებს, მხეცებს, მწერებს, სურათებს), *ყნოსვითი* (ეჩვენება სხვადასხვა სუნი — ნავთის, სუნამოსი და სხვა), *შეხებითი* (გრძნობს კანზე მწერების ცოცვას, ქროლვას და სხვა), ე. წ. *ზოგადი გრძნობისა* (შეიგრძნობს თითქოს მის მუცელში ან გულმკერდში რაღაც ან ვიღაც მოძრაობს), ე. წ. *ექსტრა-კამპანიური* (ავადმყოფი თავის მხედველობის არის მიღმა „ხედავს“ ადამიანებს, რომლებიც სდევნიან და სხვა). ზოგიერთი ჰალუცინაცია მძაფრი, ემოციური, ხატოვანი და იმდენად დამაჯერებელია, რომ არ განირჩევა რეალური აღქმისაგან. ასეთ ჰალუცინაციას *ჭეშმარიტი ჰალუცინაცია* ეწოდება. სხვა ჰალუცინაციას ავადმყოფი შინაგანი სმენით ან ხედვით აღიქვამს და ისეთი შეგრძნება აქვს, თითქოს მისი მოჩვენებები და „ხმამაღალი“ ფიქრები, რომელიღაც გარეშე ძალის ზემოქმედებით არის შექმნილი. ეს ფსევდო-ჰალუცინაციებია, რომლებიც XIX საუკუნის ბოლოს აღწერა რუსმა ფსიქიატრმა ვიქტორ კანდისკიმ. იმპერატიული, ბრძანებითი ჰალუცინაციის ზეგავლენით ავადმყოფმა შეიძლება ჩაიდინოს სხვისი და საკუთარი ჯანმრთელობისა და სიცოცხლისათვის სახიფათო ქმედება. ჰალუცინაცია მრავალი ფსიქოლოგიური დაავადების მნიშვნელოვანი და დამახასიათებელი ნიშანია. მისი პათოფიზიოლოგიური არსი ჯერ კიდევ საბოლოოდ არ არის გარკვეული. მკურნალობენ ჰალუცინაციის გამომწვევ ძირითად დაავადებას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფსიქიატრია
კატეგორია:ფსიქოპათოლიგიური სიმპტომები
სოხოისტის ბრძოლა

**სოხოისტის ბრძოლა** — ბრძოლა ქართული სამეფო-სამთავროების გაერთიანებულ ჯარსა და ოსმალეთის იმპერიას შორის 1545 წელს. 

## ბრძოლა
ქარაღაქის ბრძოლაში (1543) იმერეთის მეფის ბაგრატ III-ის გამარჯვების შემდეგ ოსმალებმა გადაწყვიტეს ხელახლა ელაშქრათ სამცხე-საათაბაგოში. სულთანმა სულეიმან I ბრწყინვალემ (1520-1566 წწ.) არზრუმისა და დიარბექირის ფაშები დანიშნა ლაშქრის სარდლებად. ბაგრატ III-მ დახმარება სთხოვა ქართლის მეფე ლუარსაბ I-ს და გურიისა და ოდიშის მთავრებს. ამ უკანასკნელმა ლაშქრობაში მონაწილეობა არ მიიღო. იმერეთ-ქართლისა და გურიის გაერთიანებული ლაშქარი ბასიანისაკენ გაემართა, სადაც დაბანაკებული იყო ოსმალეთის ჯარი. 

ბრძოლა გაიმართა სოხოისტასთან. როგორც ერთიან ქართულ სამეფოში არსებობდა წესი, რომ სამხრეთიდან მომავალი მტრის წინააღმდეგ, ჯარის განლაგებისას, წინა რიგებს სამცხის ლაშქარი იკავებდა. ამჯერად მეწინავეობა ქართლის ჯარს დაეკისრა. ამით განაწყენებულმა მესხებმა მიატოვეს ბრძოლის ველი მაშინ, როდესაც ბრძოლა უკვე დაწყებული იყო და მეწინავე ქართლის ჯარს დახმარება სჭირდებოდა. ქართველი მეფეები იძულებულები გახდნენ ჯარის ნარჩენებით გაქცეულიყვნენ. ოსმალებმა გაიმარჯვეს.

სოხოისტის ბრძოლის შედეგად ოსმალეთის იმპერიამ ხელახლა დაიპყრო სამცხე-საათაბაგო, რომელიც ბოლო ათი წლის განმავლობაში, 1535 წლიდან იმერეთის სამეფოს შემადგენლობაში შედიოდა. შემდგომში ოსმალებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი სამხრეთ საქართველოში და ეს ტერიტორია უშუალოდ ოსმალეთის ადმინისტრაციას დაექვემდებარა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქარაღაქის ბრძოლა
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*სოხოისტის ბრძოლა
## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:სამცხე-საათაბაგო
კატეგორია:იმერეთის სამეფო
კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1545 წლის ბრძოლები
ღვითორი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ღვითორი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ღვითორი – მდინარე ჭიათურის მუნიციპალიტეტში.
* ღვითორი – სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში.