open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შხამიანი მცენარეები

**შხამიანი მცენარეები** — მცენარეები, რომლებიც გამოიმუშავებენ და აგროვებენ შხამიან ნივთიერებებს (ძირითადად ალკალოიდებს, ეთერ-ზეთებს, ორგანულ მჟავებს და სხვა). შხამიანი მცენარეები ფართოდაა გავრცელებული მცენარეთა სამყაროში (სოკოებში, გვიმრანაირებში, შვიტებში, ლიკოპოდიუმებში, შიშველთესლოვანებში, ფარულთესლოვანებში). 
მინი|ფუტკარას ყვავილი

დედამიწაზე შხამიანი მცენარეების 10 ათასამდე სახეობაა ცნობილი. შხამიანი ნივთიერებები, ჩვეულებრივ, მცენარის ყველა ნაწილშია, მაგრამ სხვადასხვა რაოდენობით. ამიტომ მცენარის სხვადასხვა ნაწილი ერთნაირად შხამიანი არ არის. მაგალითად, კარტოფილში ყველაზე შხამიანია ყვავილი, სოფორასა და ჰელიოტროპში — თესლები, ფუტკარაში — ფოთლები და სხვა. ზოგჯერ შხამი გროვდება მცენარის ერთ რომელიმე ორგანოში (მაგალითად, გლიკოზიდი ამიგდალინი — მწარე ნუშის, ალუბლის, ქლიავის თესლში). შხამიანი მცენარეების ზოგიერთი ნაწილი შეიძლება უშხამო და, ამდენად, სრულიად უვნებელი იყოს (მაგალითად, კარტოფილის ტუბერი). მცენარეში შხამის შემცველობა დამოკიდებულია საარსებო გარემოსა და მცენარის განვითარების ფაზებზე. 

შხამის გამომუშავება და დაგროვება, ჩრდილოეთისგან განსხვავებით, სამხრეთში უფრო ინტენსიურია. ზოგი მცენარე უფრო შხამიანია ყვავილობამდე, ზოგი — ყვავილობისას, ზოგი — ნაყოფმსხმოიარობისას. ნედლი მცენარე უფრო შხამიანია. გაშრობისას, ხარშვისას, დასილოსებისას შხამის მოქმედება ქვეითდება ან სავსებით ქრება. ზოგი მცენარე ამგვარი გადამუშავების შემდეგაც ტოქსიკურია, რასაც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა სილოსის დამზადებისას. აბსოლუტურად შხამიანი მცენარეები ბუნებაში, როგორც ჩანს, არ არსებობს. მაგალითად, ადამიანისათვის შხამიანი ბელადონა და ლემა უვნებელია მღრღნელებისა და ქათმებისათვის, ზღვის ხახვი წამლავს მღრღნელებს, მაგრამ უვნებელია სხვა ცხოველებისთვის, მწერებისათვის შხამიანი გვირილა უვნებელია ხერხემლიანებისათვის და სხვა. 

მინი|შავი ლენცოფა (Hyoscyamus niger)
მცენარეული შხამით მოწამვლა ხდება პირის ღრუთი, სასუნთქი გზებით ან კანზე შხამის მოხვედრისას. ხშირად იწამლებიან ბავშვები შხამიანი მცენარის მიმზიდველი ნაყოფებით. ამ დროს მოწამვლა შეიძლება გამოვლინდეს რამდენიმე წუთში, დღეში ან კვირაში. ზოგი მცენარის შხამის მოქმედება ვლინდება ხანგრძლივი ხმარებისას, რადგან ორგანიზმში ეს შხამი კი არ იშლება და გამოიყოფა, არამედ გროვდება. შხამი მოქმედებს მთელ ორგანიზმზე, მაგრამ, ჩვეულებრივ, რომელიმე ორგანო უფრო ზიანდება. მაგალითად, ლენცოფა, კონიო, ფრინტა, ციკუტა და სხვ. აზიანებს ცხოველის ცენტრალურ ნერვულ სისტემას, ფუტკარა, ღვედკეცი და სხვა — გულს, ჰელიოტროპის, თავყვითელას, ხანჭკოლას ზოგიერთი სახეობა და სხვა — ღვიძლს, მინდვრის მდოგვი და სხვა - სუნთქვისა და საჭმლის მომნელებელ ორგანოებს. 

მცენარეული შხამი მცირე დოზით ძვირფასი სამკურნალო საშუალებაა (მორფინი, სტრიქნინი, ატროპინი, ფიზოსტიგმინი და სხვა). ზოგი შხამიანი მცენარესგან იღებენ ინსექტიციდებს (მაგალითად, დალმაციური გვირილასაგან — პირეთრინს).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
მოჟაისკის ხიდი

**მოჟაისკის ხიდი** () — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში.

დინების ზემოთ მდებარეობს რუზოვსკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — გაზის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“ (922 მეტრი) და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“ (833 მეტრი).

## სახელწოდება 
ხიდის სახელწოდება ცნობილია 1905 წლიდან და მიიღო  ახლოს მდებარე მოჟაისკის ქუჩის მიხედვით.  

## ისტორია 
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს XX საუკუნის 10-იან წლებში. ხის ხიდი გამოიყენებოდა საფეხმავლო და საავტომობილო დანიშნულებით. იგი მალევე მოძველდა და მეორე მსოფლიო ომის დროს ლენინგრადის ბლოკადის პერიოდში დაშალეს. 

თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. მოჟაისკისა და მისი მიმდებარე მსგავსი ზეთისა და გაზის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში. 

2008 წელს გაიმართა ხიდის კოსმეტიკური რემონტი.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი სპეციალური ბეტონითაა მოპირკეთებული.  

## ლიტერატურა 
* Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Можайский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
იმირჭალა

**იმირჭალა** — სოფელი საქართველოში, მარნეულის მუნიციპალიტეტში, შულავერის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 208 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გაზის ხიდი

**გაზის ხიდი** () — საფეხმავლო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოსა და მოსკოვის რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 30,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 3 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს მოჟაისკის ქუჩის დასაწყისში.

დინების ზემოთ მდებარეობს მოჟაისკის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ზეთის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „პუშკინსკაია“  და „ტექნოლოგიური ინსტიტუტი“.

## სახელწოდება 
ხიდის სახელწოდება მომდინარეობს ახლოს მდებარე გაზის ქარხნის მიხედვით. 

## ისტორია 
პირველი ხიდი ამ ადგილზე ააგეს 1835 წლის შემდეგ გაზის ქარხნიდან  მილის გაყვანის გამო. XX საუკუნის დასაწყისში იგი იყო სამმალიანი მეტალის ხიდი. 1933 წელს ხიდზე გაიყვანეს თბოტრასა პირველი ჰიდროელექტროსადგურიდან, 1946 წელს ხიდი გაიხსნა ფეხით მოსიარულეებისათვის.

თანამედროვე ერთმალიანი ხიდი ააგეს 1984 წელს „Ленгипроинжпроект“-ის ინჟინრის ბ. ე. დვორკინისა და არქიტექტორ ვ. მ. ივანოვის პროექტის მიხედვით. გაზისა და მისი მიმდებარე მსგავსი მოჟაისკისა და ზეთის ხიდის მშენებლობა მიმდინარეობდა ერთდროულად შემოვლითი არხის სანაპიროს რეკონსტრუქციის ფარგლებში. 

ახალი ხიდის აშენების შემდეგ ძველი ხიდი დაშალეს.

## კონსტრუქცია 
ხიდი ერთმალიანია. ხიდის ძირითადი საყრდენებია სანაპიროს კედლები. მისი სიგრძეა 30,7 მ, ხოლო სიგანე – 3 მეტრი. იგი გამოიყენება მხოლოდ ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი ასფლტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული.  ხიდი თავისი არქიტექტურით ძალიან ჰგავს მოჟაისკისა და ზეთის ხიდს.

## ლიტერატურა 
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Ленинграда. — 3-е изд., испр. и доп. — Л.: Лениздат, 1985. — С. 459. — 511 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 324. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.
*Городские имена сегодня и вчера: Петербургская топонимика / сост. С. В. Алексеева, А. Г. Владимирович, А. Д. Ерофеев и др. — 2-е изд., перераб. и доп. — СПб.: Лик, 1997. — С. 35. — 288 с. — (Три века Северной Пальмиры). — ISBN 5-86038-023-2.

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი

**ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი** () — სარკინიგზო ხიდების ჯგუფი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. არის რუსეთი პირველი რკინიგზის ხიდი. გაყვანილია ოქტომბრის რკინიგზის ვიტებსკის ხაზზე.

## ისტორია 
ადრე, 1836 წლიდან, რკინიგზის ხაზს ერქვა ცარსკოე-სელოს ხაზი, რადგან მიემართებოდა ცარსკოე-სელოში (ამჟამად ქალაქი პუშკინი). ეს იყო რუსეთში პირველი რკინიგზა. სახელწოდება ცარსკოე-სელოს რკინიგზის ხიდი ცნობილია 1857 წლიდან.

ქვის საყრდენებზე პირველი ხის ხიდის მშენებლობა დაიწყეს 1836 წლის 25 აგვისტოს. მისი მშენებლობა დასრულდა 1837 წლისათვის. იგი იყო ხის, თაღოვანი და ორმაგი გზით, ხიდის მალი იყო 24,5 მეტრი. 

1868 წლიდან 1869 წლამდე მიმდინარეობდა ხიდის რეკონსტრუქცია ინჟინერ კრიუკოვსკის პროექტის მიხედვით. ხიდის მალების რკინის ნაგებობა პარაბოლური სისტემისა იყო. ეს ხიდი დაშალეს 1900-1904 წლებში რკინიგზის ხიდების მოდერნიზაციის პერიოდში. 

ამჟამად მოქმედი მეტალის ხიდების მშენებლბა რკინიგზის ხაზების რეკონსტრუქციის ფარგლებში დაიწყო 1900 წელს და გრძელდებოდა 1904 წლამდე.

დღევანდელ დღემდე ხიდი შემონახულია პირვანდელი სახით, რაიმე მნიშვნელოვანი ცვლილების გარეშე.

## კონსტრუქცია 
ხიდი შედგება ორი გადასარბენისაგან: სამხრეთ-დასავლეთისა ერთი გზა, ხოლო  ჩრდილო-აღმოსავლეთისა სამი გზა. მისი საყრდენები მოპირკეთებულია უხეში ქვით. ხიდების რაიონში შემოვლითი არხი ღრმავდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Царскосельский железнодорожный мост через Обводный канал признан выявленным объектом культурного наследия
* Фотографии Царскосельского железнодорожного моста на сайте Все о реке Неве: мосты, притоки, наводнения

კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი

**ნოვო-მოსკოვსკის ხიდი** () — საფეხმავლო და საავტომობილო ხიდი შემოვლით არხზე, სანქტ-პეტერბურგში. მდებარეობს საადმირალოს რაიონში. ერთმანეთთან აკავშირებს უსახელო კუნძულსა და შემოვლითი არხის მარცხენა სანაპიროს. ხიდის სიგრძეა 29,7 მეტრი, ხოლო სიგანე — 47 მეტრი.

## მდებარეობა 
მდებარეობს მოსკოვის პროსპექტზე. ხიდთან ახლოს განთავსებული ფრუნზეს უნივერმაღი და საქონლის მოსარეკი ბაკის შენობა.

დინების ზემოთ მდებარეობს ზეთის ხიდი, ხოლო ქვემოთ — ვარშავის ხიდი.

უახლოესი მეტროს სადგურებია „ფრუნზესკაია“ (270 მეტრი).

## სახელწოდება 
1829 წლიდან 1830 წლამდე ხიდს ეწოდებოდა თუჯის ხიდი, 1836 წლიდან 1846 წლამდე — მოსკოვის ხიდი, 1849-1868 წლებში კი ძველი მოსკოვის ხიდი. ამჟამად არსებულის სახელი ეწოდა 1860 წელს.  

## ისტორია 
1808-1816 წლებში თანამედროვე ნოვო-მოსკოვსკის ხიდის ადგილზე ინჟინერ ვ. გესტესა და პ. ბაზენის პროექტის მიხედვით ააშენეს თუჯის ხიდი, ქვის საყრდენებით, რომელიც მოპირკეთებული იყო გრანიტით. თავისი კონსტრუქციით იგი წააგავდა მდინარე მოიკის სამ ხიდს: მწვანე ხიდს, წითელ ხიდსა და პოცელუევის ხიდს. 

1907-1908 წლებში ტრამვაის ხაზის გაყვანასთან დაკავშირებით ხიდი გააფართოეს. 

1965-1967 წლებში ააგეს ახალი რკინა-ბეტონის ხიდი. მისი პროექტი შეიმუშავა „Ленгипроинжпроект“-ის ინსტიტუტის ინჟინერმა პ. პ. რიაზანცევმა და არქიტექტორმა ლ. ა. ნოსკოვმა.

## კონსტრუქცია 
ხიდი გამოიყენება ავტოტრანსპორტისა და ფეხით მოსიარულეებისათვის. სავალი ნაწილი რვა ზოლისაგან შედგება. სავალი ნაწილიც და ტროტუარებიც ასფალტ-ბეტონითაა მოპირკეთებული.  ტროტუარები სავალი ნაწილისაგან გამოყოფილია მაღალი მეტალის პარაპეტებით.

## ლიტერატურა 
* Новиков Ю. В. Мосты и набережные Ленинграда / Сост. П. П. Степнов. — Л.: Лениздат, 1991. — 320 с.
*Пунин А. Л. Повесть о ленинградских мостах. — Л.: Лениздат, 1971. — 192 с.
*Горбачевич К. С., Хабло Е. П. Почему так названы? О происхождении названий улиц, площадей, островов, рек и мостов Санкт-Петербурга. — 4-е изд., перераб. — СПб.: Норинт, 1996. — С. 169. — 359 с. — ISBN 5-7711-0002-1.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ново-Московский мост //СПб ГБУ «Мостотрест»
* Ново-Московский мост //Энциклопедия Санкт-Петербурга

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის ხიდები
გიორგი მიქაუტაძე (იურისტი)

**გიორგი მიქაუტაძე** (დ. 6 სექტემბერი, 1982 , თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი იურისტი, იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრი.

## ბიოგრაფია 
გიორგი მიქაუტაძე დაიბადა 1982 წლის 6 სექტემბერს, თბილისში; 1999 წელს დაამთავრა თბილისის იპოკრატე შევარდნაძის სახელობის მრავალდარგობრივი ლიცეუმი; 2004 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი; 2010-2011 წლებში იყო იუსტიციის უმაღლესი სკოლის მსმენელი;

## სამუშაო გამოცდილება
გიორგი მიქაუტაძე 2006 წელს მუშაობდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის სტაჟიორად; 2006-2010 წლებში მუშაობდა თბილისის ისანი-სამგორის რაიონული პროკურატურის პროკურორად; 2010 წელს მუშაობდა საქართველოს უზენაესი სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა პალატის სამდივნოს უფროსად; 2012 წლიდან არის თბილისის საქალაქო სასამართლოს მოსამართლე; 2015-2017 წლებში იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს ადმინისტრაციულ საქმეთა კოლეგიის თავმჯდომარე; 2016-2017 წლებში იყო თბილისის საქალაქო სასამართლოს თავმჯდომარე; 2017 წლის 8 აპრილს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრად; 2017 წლის 24 ივნისს საქართველოს მოსამართლეთა კონფერენციის მიერ არჩეულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს მდივნად. 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრები
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1982
ბირჯე აქალაი

**ბირჯე აქალაი** (; დ. 19 ივნისი, 1984, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქი მსახიობი და მოდელი.

## ბიოგრაფია
ბირჯე აქალაი დაიბადა 1984 წლის 19 ივნისს, ქალაქ სტამბოლში, იასემინ და სერჯან აქალაიების ოჯახში. გოგონას ცეკვისადმი მიდრეკილება აღმოაჩნდა და ჯერ კიდევ სამი წლის ასაკში, ქორეოგრაფიულ სტუდიაში შეიყვანეს საბალეტო ცეკვების განხრით. მოგვიანებით ბირჯემ ბალეტს მსახიობობა არჩია. მან 2004 წელს სტამბოლის თეატრალურ უნივერსიტეტში შეიტანა საბუთები და დრამატული ხელოვნებისა და თეატრალური კრიტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი გახდა. იმავე წელს გოგონა „მის თურქეთის“ კონკურსში ღებულობდა მონაწილეობას და ფინალურ ეტაპზე გავიდა. ბირჯე ფინალში მესამე ადგილზე გავიდა, რამაც მას შესაძლებლობა მისცა „მის ევროპის“ კონკურსში მიეღო მონაწილეობა. მსახიობი აქაც ფინალურ ეტაპზე გავიდა.

2004-2007 წლებში სწავლობდა თეატრალურ უნივერსიტეტში, ამავე პერიოდში ტელევიზიაში მუშაობდა და სპორტული გადაცემები მიჰყავდა. მსახიობის რანგში მისი დებიუტი 2006 წელს შედგა სერიალში „ბედი“, სადაც მსახიობმა ლამიას როლი შეასრულა. ბირჯეს აღიარება მოუტანა 2010-2013 წლებში, სერიალში „ზეციური სიყვარული“ - ჰავა ქარაგულის როლის შესრულებამ.

ბირჯემ ასეთივე წარმატებით შეასრულა მთავარი და მეორე ხარისხოვანი როლები სხვადასხვა თურქულ სატელევიზიო პროექტებში, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩევა სერიალები: „პატარა აღა“, „გათხოვილები და განრისხებულები“, „ასი“, „ხანდახან ცხოვრება მშვენიერია“, „შეშლილი მეტყევე და სხვა“.

2017 წელს მსახიობი სერიალში „შავ-თეთრი სიყვარული“ ასლის მთავარ როლზე მიიწვიეს.

## პირადი ცხოვრება
2011 წლის 17 მაისს ბირჯე ცოლად გაჰყვა მსახიობ მურათ იუნალმიშს, რომელიც მისი პარტნიორი იყო სერიალში „ზეციური სიყვარული“. 2012 წლის ნოემბერში წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 2014 წლის 1 აგვისტოს, ბირჯე მეორედ გათხოვდა. ამჯერად, იგი მსახიობ სარპ ლევენდოღლუსთან გაჰყვა. თუმცა, არც ეს ქორწინება ყოფილა ხანგრძლივი, რადგან 2017 წლის იანვარში წყვილი გაურკვეველი მიზეზებით განქორწინდა.

ბირჯე აქალაი 2018 წლიდან თანამშრომლობს ლეიკემიით დაავადებულ ბავშვთა ფონდ Losev-თან, მას კეთილი ნების ელჩის წოდებაც მიანიჭეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 19 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:თურქი მოდელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიდი (ფეხბურთელი)

**ვალდირ პერეირა** ( დ. 8 ოქტომბერი, 1928, კამპუს-დუს-გოიტაკაზისი, ბრაზილია — გ. 12 მაისი, 2001, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც **დიდი**. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

### სანაკრებო კარიერა 
1952–1962 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 68 მატჩი ითამაშა და 20 ბურთი გაიტანა.
#### სტატისტიკა 
### მსოფლიო ჩემპიონატებზე 
დიდიმ მსოფლიო ჩემპიონატების 15 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 3 გოლი გაიტანა.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ფლუმინენსე
* კარიოკას ჩემპიონატი: 1951
* რიოს თასი: 1952
;  ბოტაფოგო
* კარიოკას ჩემპიონატი: 1957, 1961, 1962
* რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1962
* კოლუმბიის საერთაშორისო ტურნირი: 1960
### სანაკრებო 
;  ბრაზილია
* მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962
### ინდივიდუალური
* მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1958
* საუკუნის ფეხბურთელთა ორმოცდაათეული
* ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი 
* XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელი Placar-ის ვერსიით: 1999 

## ბიბლიოგრაფია 
*  
* 
*  
*  
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Association of Football Statisticians (AFS)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მაისი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფლუმინენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელებიკატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
ჩეშმეს სვეტი

**ჩეშმეს სვეტი** () — მემორიალური ძეგლი ცარსკოე-სელოში, ეკატერინეს პარკში. სიმბოლურად გამოხატავს რუსეთის ფლოტის ძალას და დიდებას. დორიული სვეტის სიმაღლეა 25 მეტრი. შესრულებულია არქიტექტორ ანტონიო რინალდის პროექტის მიხედვით ოლონეცის მარმარილოსაგან და აღმართულია 1779 წელს დიდი ჭაობის ცენტრში.

## ისტორია 
ძეგლი აღმართეს 1779 წელს ჩეშმეს ბრძოლის სამახსოვროდ, რომელიც გაიმართა 1770 წელს რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომის დროს. ბრძოლას სათავეში ედგნენ ისეთი ცნობილი სამხედრო პირები როგორებიც იყვნენ გრაფი ალექსი ორლოვი და ადმირალი გ. ა. სპირიდონოვი.

ძეგლი დაამზადეს ანტიკური სვეტის ნიმუშის მიხედვით, რომელიც გაფორმებულია ტყვედ ჩაგდებული გემების კიჩოებით. სვეტის ზემოთ არწივი არ არის მხოლოდ სიმამაცისა და ძალის სიმბოლო, არამედ იგი სიმბოლურად გვახსენებს ჩეშმეს ბრძოლის  გმირს გრაფ ალექსი ორლოვს. 25 მეტრიანი სვეტი აღმართულია გრანიტის წაკვეთილი პირამიდის ფორმის კვარცხლბეკზე, რომელიც პირდაპირ წყალშია აღმართული.

დიდი სამამულო ომის წლებში, ქალაქ პუშკინის გერმანელთა ოკუპაციის პერიოდში (1941-1944 წწ.), ჩეშმეს კოლონა ძლიერ დაზიანდა. გერმანელებისათვის, ძეგლი, როგორც რუსეთის გამარჯვების სიმბოლო აუტანელი იყო და შეეცადნენ მის დანგრევას, თუმცა უშედეგოდ. მათ შეძლეს მხოლოდ დაფისა და ბარელიეფის მოხსნა კვარცხლბეკიდან.

1994-1996 წლებში არქიტექტორ ა. ა. კედრინსკის პროექტის მიხედვით ბარელიეფი განაახლეს და 1996 წლის ივნისში, რუსეთის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის 300 წლისთავთან დაკავშირებით კვლავ აღმართეს ძველ ადგილზე.

## ლიტერატურა
* Гусаров А. Ю. Памятники воинской славы Петербурга. — СПб, 2010. — ISBN 978-5-93437-363-5.

## რესურსები ინტერნეტში
* ЧЕСМЕНСКАЯ КОЛОННА
* Царское Село. Чесменская колонна

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
ახახდარა

**ახახდარა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ზაქათალის  რაიონში.    

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

 
კატეგორია: ზაქათალის რაიონის სოფლები
მიხეილ ზოშჩენკოს აგარაკი

**მიხეილ ზოშჩენკოს აგარაკი** () — აგარაკი სესტრორეცკში, რომელშიც 1946 წლიდან 1958 წლამდე ცხოვრობდა გამოჩენილი რუსი მწერალი მიხეილ ზოშჩენკო. ლენინგრადის აღმასრულებელი კომიტეტის საბჭოს 1988 წლის 5 დეკემბრის № 963 გადაწყვეტილებით, ობიექტი არის რეგიონული მნიშვნელობის ისტორიული ძეგლი.

## ისტორია 
მიხეილ ზოშჩენკომ ეს სახლი ცოლის სახელზე შეიძინა 1939 წელს, სადაც მისი ოჯახის წევრები ზაფხულის თვეებში მიემგზავრებოდნენ. აქ მწერალი ძალიან ბევრს წერდა. აქვე გარდაიცვალა კიდეც 1958 წელს 62 წლის ასაკში.

მწერლის გარდაცვალების შემდეგ მის ოთახში 1970 წლამდე იგივე პირადი ავეჯი იყო განთავსებული. აქ მოდიოდნენ ტურისტები დასასვენებელი სახლებიდან, სანატორიუმებიდან, სტუმრობდნენ ლენინგრადელები. ლენინგრადის მოგზაურობისა და ექსკურსიების ბიუროს მეთოდისტმა ი. რუდიცკაიამ წამოაყენა წინადადება მწერლის სახლში მემორიალური მუზეუმის მოწყობის შესახებ, ხოლო ძეგლთა დაცვის საზოგადოების პასუხისმგებელმა მდივანმა ბ. მაქსიმოვმა გააგზავნა წერილი ლენინგრადის ძეგლთა დაცვის საქალაქო საზოგადოებაში. 

1990-იანი წლების დასაწყისში აგარაკი დაიწვა, დაინგრა და შემდეგ გაიყიდა. 2008 წელს მის ადგილზე ააგეს სხვა შენობა. აგარაკის მაკეტი დადგეს სესტრორეცკის საკურორტო რაიონის მ. მ. ზოშჩენკოს სახელობის ცენტრალურ ბიბლიოთეკაში. ბიბლიოთეკაში შეგროვილია მწერლის ცხოვრებისა და შემოქმედების ექსპონატები. 

ბიბლიოთეკის შენობის წინ მწერლის ძეგლი დადგეს 2003 წლის 14 სექტემბერს. მოქანდაკე ვ. ფ. ონეშკო. არქიტექტორი ნ. ნ. სოკოლოვი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Постановление Оргбюро ЦК ВКП(б) о журналах "Звезда" и "Ленинград" 
* Зощенко М. М. - Россия
* Михаил Михайлович Зощенко

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
სივერსის აგარაკი

**სივერსის აგარაკი** () — ყოფილი სააზნაურო კარ-მიდამო პეტერგოფის გზაზე. თანამედროვე მისამართია: სანქტ-პეტერბურგი, სტაჩეკის პროსპექტი № 158.

## ისტორია 
აგარაკი აშენებულია 1750-იანი წლების მეორე ნახევარში გრაფ კარლ სივერსის დაკვეთით, როგორც ორსართულიანი კარ-მიდამო ბაროკოს სტილში. 1779-1781 წლებში მამულს ფლობდა თავადი გრიგორ პოტიომკინი, ვისგანაც იგი იყიდა იმპერატორმა ეკატერინე II-მ. 

ანსამბლი კლასიციზმის სტილში ააგეს 1780-იან წლებში ივან სტაროვის წინადადებით ახალი მფლობელის, ვიცე-კანცლერ ი. ა. ოსტერმანისათვის. XIX საუკუნის დასაწყისში მამულს ფლობდა პ. პ. შჩერბატოვი. 

შენობების კომპლექსში (აგებული დომენიკო კვადრისა და პეტრე პავლოვის პროექტის მიხედვით) 1828 წლიდან განთავსდა ქალაქის ფსიქიატრიული საავადმყოფო ღვთისმშობლის ხატის „ყოველთა მწუხარეთა სიხარულის“ კარის ეკლესიის პატივსაცემად, ხოლო 1922 წლიდან საავადმყოფო ფორელის სახელს ატარებს. 

დიდი სამამულო ომის შემდეგ გადაეცა კიროვის ქარხანას, სადაც მოაწყვეს პატარა დასახლება კიროვის ქალაქი. 1950-იან წლებში ანსამბლი კაპიტალურად გარემონტდა სტალინის ნეოკლასიციზმის სტილში.

XXI საუკუნის დასაწყისში ისტორიული შენობა დაიკავა წითელარმიელთა სახლმა „კიროველმა“, ქარხნის საერთო საცხოვრებელმა და სხვა დაწესებულებებმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Дача Сиверса. Петергофская дорога, г. Санкт-Петербург, проспект Стачек, 158.
* Дача К. Сиверса - Усадьба Г. А. Потемкина 

## სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის რეგიონალური ობიექტები
ბაჰმათლი

**ბაჰმათლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ზაქათალის  რაიონში.   მოსახლეობის რაოდენობა —  	4,273 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

 
კატეგორია: ზაქათალის რაიონის სოფლები
ბაზარი (ზაქათალა)

**ბაზარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ზაქათალის  რაიონში, ზაქათალადან 12 კმ. სოფელში შემორჩენილია XVI საუკუნის ბაზარის ღვთისმშობლის ეკლესია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

 
კატეგორია: ზაქათალის რაიონის სოფლები
ფლუმინენსე (საფეხბურთო კლუბი)

“ () — „ფლუმინენსეს“ საშინაო არენა, 2009.]]

**ფლუმინენსე** () — ბრაზილიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროდან. ჩამოყალიბდა 1902 წლის 21 ივლისს. ასპარეზობს კარიოკას ჩემპიონატსა და ბრაზილიის სერია A-ში. ტრადიციულად ითვლება ერთ-ერთ უძლიერეს ბრაზილიურ საფეხბურთო კლუბად. არის ბრაზილიის ყველაზე ტიტულოვან და პოპულარულ კლუბთა ორგანიზაციის — „ცამეტთა კლუბის“ (, *Clube dos 13*) თანადამფუძნებელი. „ფლამენგოს“, „ბოტაფოგოსა“ და „ვასკო და გამასთან“ ერთად შედის რიო-დე-ჟანეიროს შტატის საფეხბურთო გრანდების ოთხეულში. Ibope-ს და Datafolha-ს კვლევითი ინსტიტუტების მიერ 2004 და 2006 წლებში გამოქვეყნებული მონაცემების მიხედვით რიო-დე-ჟანეიროს შტატის ფეხბურთის მოყვარულთა შორის „ფლუმინენსეს“ ქომაგთა რიცხვი იმ დროისთვის ორი მილიონ ორასი ათას გულშემატკივარს ითვლიდა, ხოლო მთელი ბრაზილიის მასშტაბით და აგრეთვე, სხვა ქვეყნებში მაცხოვრებელ კლუბის ქომაგთა ჩათვლით მათი რაოდენობა 9 მილიონს აღწევდა.

## მიღწევები
;   ბრაზილიის სერია A
* ჩემპიონი (4): 1970, 1984, 2010, 2012
* ბრინჯაოს პრიზიორი (4): 1975, 1988, 2001, 2011

;  ბრაზილიის თასი
* თასის მფლობელი (1): 2007
* ფინალისტი (2): 1992, 2005

;  ბრაზილიის სერია C
* ჩემპიონი (1): 1999

; 35px რიოს თასი
* თასის მფლობელი (1): 1952

; 35px კარიოკას ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (31): 1906, 1907, 1908, 1909, 1911, 1917, 1918, 1919, 1924, 1936, 1937, 1938, 1940, 1941, 1946, 1951, 1959, 1964, 1969, 1971, 1973, 1975, 1976, 1980, 1983, 1984, 1985, 1995, 2002, 2005, 2012

;  რიო–სან-პაულუს ტურნირი
* ჩემპიონი (2): 1957, 1960

;ლიბერტადორესის თასი
* ფინალისტი (1): 2008

; სამხრეთ ამერიკის თასი
* ფინალისტი (1): 2009

### ცნობილი ფეხბურთელები 
*  ადემირი (1946–1947) 
*  დიდი (1949–1956)
*  ტელე სანტანა (1951–1960)
*  ალტაირი (1955–1970) 
*  კარლოს ალბერტო (1963–1966; 1974–1976)
*  ჟერსონი (1972–1974) 
*  რობერტო რიველინო (1975–1978)
*  დირსეუ (1976)
*  ბრანკო (1983–1986) 
*  ფაუსტინო ასპრილია (2000–2001) 
*  რომარიო (2002–2004)
*  მარსელო (2005–2006)
*  ტიაგო სილვა (2006–2008)
*  ფრედი (2009–2016)
*  დეკუ (2010–2013)
*  რონალდინიო (2015)

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alamy · Fluminense FC · Facebook · Flickr · Getty Images · Goal.com
* Fluminense FC · National Football Teams · 1958 · 1962 · 1970 · 1994 · 2002
* Las competiciones oficiales de la CONMEBOL · OficialFLU · Twitter
* Ranking Conmebol de Copa Libertadores 2017 · Sambafoot.com 
* Transfermarkt · Universidade do Futebol 
* YouTube · Fluminense Football Club TV · FluTV

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო კლუბები
გვიძინი

**გვიძინი**, *გულიო* () — ფრინველი მტრედისებრთა ოჯახისა. შინაურ მტრედზე ოდნავ მცირე ზომისაა (მასა დაახლოებით 250 გ შეადგენს). შეფერილობა — მორუხო-ვეჟანი, ყელსა და ჩიჩახვზე ლითონისფერი ბზინვარება დაკრავს; ნისკარტი მოწითალოა, მისი წვერი კი ყვითელი. გავრცელებულია ევროპაში (მათ შორის საქართველოშიც), ჩრდილო-დასავლეთ აფრიკასა და აზიაში. ჩრდილოეთში გადამფრენი ფრინველია, სამხრეთში — მკვიდრი. ბინადრობს ფოთლოვან ტყეებსა და ბაღებში. ბუდობს ფუღუროებში, ფლატეებზე მდებარე სოროებში, იშვიათად ხის ტოტებზე. ბუდობს წელიწადში ორჯერ; დებს 2 თეთრ კვერცხს; ინკუბაცია 16–18 დღე-ღამე გრძელდება; ბარტყები ბუდეში ერთ თვემდე რჩებიან. იკვებება თესლებით. ნადირობის ობიექტია.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:მტრედი
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
ანა მარია მარტინოცი

**ანა მარია მარტინოცი** (, ; დ. 1637 — გ. 4 თებერვალი, 1672) — ნახევრად ფრანგი და ნახევრად იტალიელი არისტოკრატი. კარდინალი მაზარინის ძმის შვილიშვილი. კონტის პრინცესა 1654-66 წლებში როგორც არმან I-ის მეუღლე და კონტის ორი პრინცის დედა. დედოფალ ანა ავსტრიელის სასახლის დიასახლისი 1657-66 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
მინი|მარცხნივ|ანა მარიას გერბი ქორწინებიდან გარდაცვალებამდე
მარია ანა მარტინოცი დაიბადა 1637 წელს რომში, პაპის სამფლობელოში. იგი იყო იტალიელი დიდგვაროვნის, ჯუზეპე მარტინოცისა და მისი  მეუღლის, საფრანგეთში დიდი გავლენის მქონე კარდინალი მაზარინის ძმის შვილის, ლაურა მარგერიტა მაზარინის ქალიშვილი. კარდინალი მაზარინს თავისი გავლენის ქვეშ ჰყავდა მეფე ლუი XIV-ის დედა, დედა-დედოფალი და რეგენტი ანა ავსტრიელი და ამას გარდა იგი საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრიც იყო. მარია ანას მხოლოდ ერთი უმცროსი და ჰყავდა, სახელად ლაურა, რომელიც შემდგომში მოდენას ჰერცოგინია გახდა. 

მარია ანა მალევე კარდინალ მაზარინთან გაიგზავნა საფრანგეთის სამეფო კარზე აღსაზრდელად, სადაც მას ზრდიდნენ მისი დეიდები: ლაურა, მარია, ოლიმპია და ჰორტენზია მანჩინები. ამ ქალბატონებს სამეფო კარზე დიდი გავლენა ჰქონდათ, მარია მანჩინი კი ლუი XIV-ის საცოლედაც კი მოიაზრებოდა. 

1654 წელს მარია ანა ცოლად შერთეს მეფის ბიძაშვილს, კონტის პრინც არმან I-ს. ქორწინება 22 თებერვალს შედგა ლუვრის სასახლეში. 

1668 წლის 24 მარტს მან შეასრულა ინგლისის, ირლანდიისა და შოტლანდიის დედოფალ ანრიეტა მარია ფრანგის როლი საფრანგეთის დოფინ ლუი დე ბურბონის მარიონეტულ ნათლობაში. 

მარია ანა გარდაიცვალა 1672 წლის 4 თებერვალს პარიზში, 34-35 წლის ასაკში. 

## შვილები 
# ლუი (1658), გარდაიცვალა ჩვილი;
# ლუი არმან I (1661-1685), კონტის პრინცი. ცოლად შეირთო საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და ლუიზა დე ლა ვალიერის ასული მარი ანა დე ბურბონი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;
# ფრანსუა ლუი I (1664-1709), კონტის პრინცი. ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი, კონდეს პრინც ანრი ჟიულისა და ანა ჰენრიეტა კურპფალცელის ასული მარი ტერეზ დე ბურბონი, რომელთანაც შვიდი შვილი შეეძინა;

## ლიტერატურა 
* Paul Guth, Mazarin, Heyne-Verlag, 1982 ISBN 3-453-55029-3

კატეგორია:დაბადებული 1637
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1672
კატეგორია:კონტის პრინცესები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ლენინის ქოხი

**ლენინის ქოხი** () — სამუზეუმო კომპლექსი სესტრორეცკში. ეძღვნება 1917 წლის ზაფხულის მოვლენებს, როდესაც ვლადიმერ ლენინი და გრიგორი ზინოვიევი ემალებოდნენ პოლიციას დროებითი მთავრობის მიერ გაცემული ორდენის საფუძველზე, რომელიც მათ ბრალს დებდა ივლისის არეულობის მოწყობაში. ძეგლი „ლენინის ქოხი“ გაიხსნა 1928 წლის 15 ივლისს.

## ისტორია 
1917 წლის ივლისში ბოლშევიკები შეეცადნენ ხელისუფლების ხელში ჩაგდებას, ამის პასუხად დროებითმა მთავრობამ გამოსცა ორდენი 40 ცნობილი ბოლშევიკის დაპატიმრების შესახებ. 5-დან 9 ივლისამდე ვ. ლენინი იმალებოდა პეტროგრადში, ხოლო 9-10 ივლისის ღამით იგი ქალაქიდან გააპარეს. ლენინი ცხოვრობდა სესტრორეცკის იარაღის ქარხნის მუშა ნიკოლოზ ემილიანოვთან, მასთან ცხოვრობდა ასევე გრიგორ ზინოვიევი. რამდენიმე დღეში სოფელში პოლიცია გამოჩნდა, ამ მიზეზით ლენინმა მიატოვა სახლი და სხვა ადგილზე, ქოხში, გადავიდა.  აგვისტოში ქოხში ცხოვრება საშიში გახდა. მალევე დაიწყო წვიმები და სიცივე. პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა გადაწყვიტა ლენინის გადამალვა ფინეთში, სადაც ცხოვრობდა იალკალაში, ჰელსინკიში და ვიბორგში 1917 წლის ოქტომბრის დასაწყისამდე.

## ძეგლი 
1924 წელს ერთ-ერთ სამგლოვიარო მიტინგზე ნიკოლოზ ემილიანოვმა გაიხსენა როგორ იმალებოდნენ მის ქოხში ლენინი და ზინოვიევი. შეკრებილმა მუშებმა გამოთქვეს ამ ადგილზე ძეგლის აღმართვის სურვილი, რადგან ეს იყო ლენინის უკანასკნელი იატაკქვეშა საცხოვრებელი.

ძეგლის დადგმის გადაწყვეტილება ლენინგრადის საბჭოს პრეზიდიუმმა მიიღო 1925 წლის 27 ივნისს. 1927 წლის თებერვალში ა. ი. გეგელოს პროექტი დაამტკიცეს, ხოლო 3 ივლისს საზეიმოდ ჩაუყარეს საფუძველი ძეგლს. აგვისტოს დასაწყისში ძირითადი სამუშაოები უკვე დასრულებული იყო. 25 სექტემბერს ძეგლი მოინახულა სსრკ-ის სრულიად რუსეთის ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის მდივანმა აბელ ენუქიძემ და ლენინგრადის ხელმძღვანელობამ. ძეგლი საზეიმოდ გახსნეს 1928 წლის 15 ივლისს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ფრონტის ხაზი ძეგლთან ახლოს გადიოდა. 

2012 წელს ქალაქის ქანდაკებების მუზეუმმა გამოყო 1,5 მლნ რუბლი ძეგლის რესტავრაციისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт музея
* Строительство шалаша В. И. Ленина в Сестрорецке
* 
* Одна из ранних фотографий
* Синяя тетрадь (Фильм о периоде пребывания Ленина в разливе)
* Ленинская конференция 
* Сестрорецк: Ленин 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კულტურული მემკვიდრეობის ფედერალური ობიექტები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ლობნორი

**ლობნორი** () — დამშრალი, მლაშე გაუდინარი ტბა დასავლეთ ჩინეთში, სინძიანში. გაწოლილია ტარიმის ვაკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 780 მ სიმაღლეზე. IX-X საუკუნეებში ტბის ფართობი შეადგენდა 14 ათ. კმ²-ს. სარწყავი მიწების ზრდამ გამოიწვია ტარიმის ხეობაში ჩამონადენის შემცირება. 1931 წლისთვის ლობნორის ფართობი უდრიდა 2375 კმ²-ს, ხოლო 1950-იან წლებში მისი ფართობი 2000 კმ²-ით განისაზღვრებოდა. ტბის სიღრმე აღწევდა 5,2 მ-ს. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმული იყო 85 კმ-ზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 20-45 კმ-ზე. 

1970 წლისათვის ლობნორმა შეწყვიტა თავისი არსებობა, მას შემდეგ რაც მდინარე ტარიმზე აშენდა წყალსაცავი. დამშრალი ტბის აუზი დაფარულია 30-100 სმ სისქის მარილის ქერქით, რომლის ფართობია 21,000 კმ², ხოლო იარდანგით დაფარული ფართობი იკავებს თითქმის 3100 კმ-ს².

ტბას არ ჰქონდა მკვეთრად გამოხატული ნაპირები, განლაგებული იყო მლაშობებსა და ჭაობებს შორის არსებულ თითქმის ბრტყელ ვაკეზე. 1755 წელს ტბა შეისწავლეს ჩინელმა მეცნიერებმა, 1876 წელს რუსმა მოგზაურმა ნიკოლოზ პრჟევალსკიმ, 1928-31 წლებში შვედეთ-ჩინეთის ექსპედიციამ. ყველა ჩატარებული სამუშაო, აგრეთვე 1941-42 წლების ტოპოგრაფიული აგეგმვა საფუძვლად დაედო ცენტრალური აზიის მოხეტიალე მდინარეებისა და ტბების პრობლემების შესწავლას.

ლობნორის სიახლოვესაა ლოულანის ნანგრევები, რომელიც VII საუკუნეში აბრეშუმის დიდ გზაზე ყვაოდა და რომელიც ჩინეთს ევროპის ქვეყნებთან აკავშირებდა.

ლობნორი 1964-1996 წლებში პერიოდულად გამოიყენებოდა ბირთვული ცდებისთვის და ეს ადგილი 1990-იან წლებში კალიუმის მარილის აღმოჩენიდან მოყოლებული მიიჩნევა სასარგებლო წიაღისეულების მსხვილმასშტაბიან ლოკაციად.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ტბები
კატეგორია:დამშრალი ტბები
კატეგორია:აზიის გაუდინარი ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ნისკარტმარწუხა (გვარი)

**ნისკარტმარწუხა** () — ფრინველთა გვარი მთიულასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 20 სმ, იწონიან 30–58 გ-ს. მათი ნისკარტის ზედა და ქვედა ბოლოები გადაჯვარედინებულია, რასაც იყენებს ნაძვის, ფიჭვისა და სხვა წიწვოვნების გირჩიდან თესლის ამოსაღებად. მამალი შეფერილია მოწითალოდ, დედალი და ახალგაზრდა — მომწვანო.

აერთიანებს 6 სახეობას: 1) ნისკარტმარწუხა (L. curvirostra) გავრცელებულია ევროპის, ჩრდილო-დასავლეთი აფრიკის, ჩრდილოეთ და ცენტრალური აზიის, ფილიპინების, ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის (სამხრეთით გვატემალამდე) წიწვოვან ტყეებში; 2) ფრთათეთრი ნისკარტმარწუხა (L. leucoptera) ბინადრობს ევროპის, აზიისა და ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილოეთ ნაწილში; 3) მეფიჭვია ნისკარტმარწუხა (L. pityopsittacus) გავრცელებულია ჩრდილოეთ ევროპის (შოტლანდიიდან ურალამდე) ფიჭვის ტყეებში; 4) შოტლანდიური ნისკარტმარწუხა (L. scotica) გვხვდება მხოლოდ კალედონიის ტყეში; 5) ისპანიოლური ნისკარტმარწუხა (L. megaplaga) გავრცელებულია მხოლოდ კუნძულ ჰაიტზე და 6) კასიის ნისკარტმარწუხა (L. sinesciuris) გვხვდება აიდაჰოს შტატში, სახეობად გამოიყო 2009 წელს. ზოგჯერ ცალკე სახეობად გამოყოფენ ციმბირულ ნისკარტმარწუხას.

გამრავლების ვადა დამოკიდებულია საკვების რაოდენობაზე; უხვმოსავლიან წელს ნისკარტმარწუხა შესაძლოა ზამთარშიც გამრავლდეს. ბუდე ხეზეა განთავსებული და სქელი კედლები აქვს, შიგ ჩაფენილია ბუმბული და ბეწვი. დებს 3–5 კვერცხს; კრუხობს მხოლოდ დედალი. ნისკარტმარწუხა უმთავრესად იკვებება წიწვოვანთა თესლებით, იშვიათად — მწერებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
*
ლუი არმან I (კონტის პრინცი)

**ლუი არმან I დე ბურბონ-კონტი** (; დ. 30 აპრილი, 1661 — გ. 9 ნოემბერი, 1685) — ბურბონთა დინასტიის კონტის შტოს წარმომადგენელი. კონტის პრინც არმან I-ისა და ანა მარია მარტინოცის უფროსი ვაჟი. კონტის პრინცი 1666-85 წლებში. ცოლად ჰყავდა საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და ლუიზა დე ლა ვალიერის ასული მარი ანა დე ბურბონი, თუმცა შვილები არ ჰყოლია, ამიტომაც მის შემდეგ ტახტზე მისი ძმა ავიდა. 

## ბიოგრაფია 
ლუი არმანი დაიბადა 1661 წლის 30 აპრილს პარიზში. იგი იყო კონტის პრინც არმანისა და მისი მეუღლის, კარდინალ მაზარინის ძმის შვილიშვილ ანა მარია მარტინოცის უფროსი ვაჟი და მემკვიდრე. 

1666 წელს მამამისი გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ლუი არმან I კონტის ახალი პრინცი გახდა. 1679 წლის აგვისტოში მარია ლუიზა ორლეანელისა და ესპანეთის მეფე კარლ II-ის მარიონეტული ქორწინების დროს მან მეფე კარლის როლი შეასრულა. 1680 წელს იგი დაქორწინდა საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ისა და მისი სამეფო საყვარლის, ლუიზა დე ლა ვალიერის უფროს ასულ მარი ანა დე ბურბონზე. ამ დროს საპატარძლო და სასიძო ცამეტი და თვრამეტი წლისანი იყვნენ. ლუი არმანი თავის ცოლთან სარეცელს არც ისე ხშირად იზიარებდა, ხოლო როცა ეს ხდებოდა პრინცესა უკმაყოფილო რჩებოდა, რასაც იგი სრულიად დაუფარავად აცხადებდა სახალხოდ, რასაც დიდი სკანდალი მოჰყვა. 

1683 წელს ლუი არმანი ფლანდრიული ლაშქრობიდან დაბრუნდა და მალევე მეფის სურვილით დიდ ფრანგულ არმიას წაუძღვა უნგრეთში, სადაც იგი იმპერატორ ლეოპოლდ ავსტრიელს უნდა დახმარებოდა ოსმალების წინააღმდეგ ბრძოლაში. მართალია მან ეს მისია წარმატებით შეასრულა და ოსმალები უკან გააძევეს, თუმცა მას აქ სახადი შეეყარა და 1685 წლის 9 ნოემბერს, 24 წლის ასაკში უშვილოდ გარდაიცვალა. ამის შემდეგ კონტის პრინცი მისი უმცროსი ძმა ფრანსუა ლუი ხდება. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* არმან I დე ბურბონი, კონტის პრინცი

კატეგორია:კონტის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1661
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1685
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:ყვავილები
ჯალმა სანტოსი

**ჯალმა პერეირა დიას დოს სანტოსი** ( დ. 27 თებერვალი, 1929, სან-პაულუ, ბრაზილია — გ. 23 ივლისი, 2013, უბერაბა, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, მცველი. ფეხბურთის გულშემატკივრებში უფრო ცნობილია როგორც **ჯალმა სანტოსი**. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 51-ე ადგილზე დასახელდა.

### სანაკრებო კარიერა 
1952–1968 წლებში იყო ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, რომლის შემადგენლობაში 98 მატჩი ითამაშა და 3 ბურთი გაიტანა.
#### სტატისტიკა 
### მსოფლიო ჩემპიონატებზე 
ჯალმა სანტოსმა მსოფლიო ჩემპიონატების 12 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და ერთი გოლი გაიტანა.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  პოტუგეზა
* რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1952, 1955
;  პალმეირასი
* პაულისტას ჩემპიონატი: 1959, 1963, 1966
* ბრაზილიის თასი: 1960, 1967
* რიო–სან-პაულუს ტურნირი: 1965
* რობერტაოს თასი: 1967
;  ატლეტიკო პარანაენსე
*  პარანაენსეს ჩემპიონატი: 1970
### სანაკრებო 
;  ბრაზილია
* მსოფლიო ჩემპიონატი: 1958, 1962

### ინდივიდუალური
* მსოფლიო ჩემპიონატის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1954, 1958, 1962
* World Soccer-ის მსოფლიოს სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1962, 1963, 1965
* ფიფა-ს თერთმეტეული: 1963
* მსოფლიო ჩემპიონატის ყველა დროის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1994
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004
* საუკუნის ფეხბურთელთა ორმოცდაათეული
* ბრაზილიური ფეხბურთის მუზეუმის დიდების დარბაზის წევრი 

## ბიბლიოგრაფია 
*  
* 
* 
* 
*  
*  
* 

## სტატიები
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Association of Football Statisticians (AFS)
* RSSSF // Djalma dos Santos - International Appearances
* National Football Teams

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:დაბადებული 27 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:პალმეირასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:პნევმონიით გარდაცვლილები
დინგნისკარტა

**დინგნისკარტა** () — ზღვის ძუძუმწოვარი ცხოველი დინგნისკარტასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 8 მ-მდე. მამლები დედლებთან შედარებით მცირე ზომისანი არიან. აქვთ კონუსისებური ცხვირი, დაბალი დამრეცი შუბლი. შეფერილობა — ცვალებადი, ჭარბობს რუხი, ბებერ ინდივიდებს თავი და ზურგის ნაწილი თეთრი აქვთ. გავრცელებულია ყველა ოკეანის თბილ და ზომიერ წყლებში. იკვებება თავფეხიანი მოლუსკებით. გვხვდება იშვიათად, ცხოვრობს უმეტესად მარტოსულად. სარეწაო მნიშვნელობა არ გააჩნია.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დინგნისკარტა
მერაბ ჭანუყვაძე

**მერაბ ჭანუყვაძე** (დ. 17 ნოემბერი, 1982, შემოქმედი, მახარაძის რაიონი) — ქართველი, გურიის მხარის გუბერნატორი 2017-2018 წლებში.

## ბიოგრაფია
მერაბ ჭანუყვაძე დაიბადა 1982 წლის 17 ნოემბერს ოზურგეთის რაიონის სოფელ შემოქმედში. 2000-2004 წლებში ის სწავლობდა საქართველოს ფიზიკური აღზრდისა და სპორტის აკადემიაში პედაგოგიკის ფაკულტეტზე. 2007-2011 წლებში იყო კომპანია GT MOTORS-ის ერთ-ერთი დეპარტამენტის დირექტორი. 2013-2014 წლებში ჭანუყვაძე იყო გურიის გუბერნატორის პირველი მოადგილე, 2014 წლის აგვისტოდან — ოზურგეთის რაიონული ადმინისტრაციის ხელმძღვანელი. 2017 წლის 10 აგვისტოს ჭანუყვაძემ გურიის მხარის სახელმწიფო რწმუნებული გია სალუქვაძე შეცვალა. 2017-2018 წლებში სახელმწიფო რწმუნებული გურიის მხარეში. 

## რესურსები ინტერნეტში
მერაბ ჭანუყვაძეგურიის გუბერნატორი მერაბ ჭანუყვაძე გახდა

კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1982
მ
კატეგორია:შემოქმედში დაბადებულები
კატეგორია:ოზურგეთის მერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყუბან-აზოვისპირა დაბლობი

**ყუბან-აზოვისპირა დაბლობი**, *ყუბანისპირა დაბლობი* — ვაკე დასავლეთ იმიერკავკასიაში, ქვემო ყუბანის ჩრდილოეთით. დასავლეთით ესაზღვრება აზოვის ზღვა, ჩრდილოეთით — მდინარეების დონისა და მანიჩის ქვემო დინება, აღმოსავლეთით — სტავროპოლის მაღლობი. სიმაღლე 100–150 მ. აგებულია მეზოკაინოზოური ასაკის დანალექი ქანებით, რომლებიც ზემოდან დაფარულია ლიოსისებრი თიხნარითა და თიხებით. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში არის აირის საბადოები. ჰავა ზომიერად კონტინენტურია. ნალექები 400—600 მმ წელიწადში. შავმიწანიადაგიანი სტეპის დიდი ნაწილი დახნულია. მოჰყავთ მარცვლეული კულტურები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ვაკეები
კუბა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კუბა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* კუბა — კუნძული ვესტინდოეთში;
* კუბა — სახელმწიფო ამავე დასახელების კუნძულზე.

## პიროვნებები 
* კუბა — გერმანელი მწერალი, ნამდვ. სახელი დაგვარია კურტ ბართელი;
* ლიუდვიკ კუბა — ჩეხი მწერალი, ფერმწერი, ეთნოგრაფი, მუსიკათმცოდნე.
უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა 2018 ფინალი

**2018 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალი** — საფინალო შეხვედრა 2017-18 წლების სეზონში, რომელსაც უნდა გამოევლინა ტურნირის გამარჯვებული, ეს იყო 63 ჩემპიონთა ლიგა რომელიც ჩამოყალიბებული იქნა უეფას მიერ. 26 სეზონის შემდეგ ტურნირის სახელი „ევროპის თასი“ შეიცვალა სახელით „უეფას ჩემპიონთა ლიგა“. 2018 წელს ფინალს უმასპინძლა კიევის ოლიმპიურმა სტადიონმა. შეხვედრა გაიმართა 2018 წლის 26 მაისს. ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მადრიდის რეალი და ლივერპული.

მადრიდის „რეალმა“ გაიმარჯვა 3-1 და მოიპოვა თავისი მე-13 თასი (ჩემპიონთა ლიგა). გუნდმა ჩემპიონთა ლიგის ბოლო ხუთი სეზონიდან ოთხში გაიმარჯვა. აღსანიშნავია ესპანური კლუბების დომინაცია ბოლო ხუთი წლის განმავლობაში (მადრიდის რეალი-4, ბარსელონა-1). 

## გუნდების გზა ფინალამდე
## ადგილი 
## ფინალამდე
### ელჩი
]]
შეხვედრის ელჩად დაინიშნა ვეტერანი უკრაინელი ფეხბურთელი ანდრეი შევჩენკო რომელმაც მონაწილეობა მიიღო 2003 წლის უეფას ჩემპიონთა ლიგის ფინალში.

### გახსნის ცერემონია
ინგლისელმა მომღერლმა დუა ლიპამ დაიწყო გახსნის ცერემონია. მოგვიანებით მოწვეული და უცნობი სტუმარი იამაიკელი რეპერი სენ პაული გამოჩნდა რომელიც წარსდა სიმღერით „No Lie“.

### მოვლენები
2018 წლის 24 მაისს ფინალამდე ორი დღით ადრე კიევში ვალერი ლობანოვსკის სახელობის დინამოს სტადიონზე გაიმართა უეფას ქალთა ჩემპიონთა ლიგის ფინალი რომელშიც ერთმანეთს „ვოლფსბურგი და „ლიონი“ დაუპირისპირდნენ, შეხვედრა ლიონის გამარჯვებით დასრულდა ანგარიშით 4–1.

2018 წლის 24-27 მაისს კიევის ცენტრში ჩატარდა უეფას ჩემპიონთა ლიგის ფესტივალი.

## ფინალი 

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

მატჩში ანგარიში 51-ე წუთზე გახსნა მადრიდის რეალის თავდამსხმელმა ქარიმ ბენზემამ. ოთხ წუთში წონასწორობა ლივერპულელმა სადიო მანემ აღადგინა (იგი პირველი სენეგალელი გახდა, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგის ფინალში გოლი გაიტანა). 64-ე წუთზე მადრიდის რეალი წინ გაიყვანა უელსელმა თავდამსხმელმა გარეთ ბეილმა, 83-ე წუთზე კი მან დუბლი გაიფორმა. აღსანიშნავია რომ დაახლ. 25-30-ე წუთზე ტრავმა მიიღო ლივერპულის ლიდერმა მოჰამედ სალაჰმა, რომელიც რეალის მცველმა და კაპიტანმა, სერხიო რამოსმა მიაყენა. მატჩში ერთადერთი ყვითელი ბარათი მიიღო ლივერპულის მოთამაშე სადიო მანემ, ეს მოხდა მატჩის 82-ე წუთზე. სალაჰის გარდა 37-ე წუთზე ტრავმა მიიღო რეალის მცველა დანიელ კარვახალმა.
[მარცხნივ|მინი| უკრაინული [საფოსტო მარკა (2018 წლის ფინალი)]]

## ფინალის შემდეგ 
ფინალის შემდეგ არაბულმა ტელევიზიებმა აქტიურად დაიწყეს სერხიო რამოსის გაკიცხვა. სოციალურ ქსელებში ვრცელდებოდა მუქარა მის მიმართ, მაგრამ საბოლოოდ ყველაფერმა მშვიდად ჩაიარა; მას ემუქრებოდნენ მოჰამედ სალაჰისთვისა და ლორის კარიუსისათვის ტრავმის მიყენებისათვის. თვითონ რამოსმა სალაჰს მოუბოდიშა, აგრეთვე ინტერნეტში ვრცელდებოდა მუქარა „ლივერპულის“ მეკარე ლორის კარიუსის მიმართ, მას მოკვლით ემუქრებოდნენ.

## სტატისტიკა
## რესურსები ინტერნეტში 
* უეფას ჩემპიონთა ლიგა (ოფიციალური საიტი) 
* უეფას ჩემპიონთა ლიგის ისტორია: 2017/18 
* 2018 უეფას ჩემპიონთა ლიგის ფინალი: კიევი , უეფა

## სქოლიო 
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ფინალები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა
ლუი ფრანსუა II (კონტის პრინცი)

**ლუი ფრანსუა II დე ბურბონ-კონტი** (; დ. 1 სექტემბერი, 1734 — გ. 13 მარტი, 1814) — ბურბონთა დინასტიის კონტის შტოს უკანასკნელი წარმომადგენელი. კონტის პრინც ლუი ფრანსუა I-ისა და ლუიზ დიანა ორლეანელის ერთადერთი ვაჟი. კონტის უკანასკნელი პრინცი 1776-1814 წლებში. გარდაიცვალა უშვილო, რის გამოც კონტის შტო შეწყდა და კონტის პრინცის თანამდებობაც გაუქმდა. 

## ბიოგრაფია 
ლუი ფრანსუა დაიბადა 1734 წლის 1 სექტემბერს პარიზში. იგი იყო კონტის პრინც ლუი ფრანსუა I-ისა და მისი მეუღლის, ლუიზ დიანა ორლეანელის ერთადერთი ვაჟი. 1736 წელს დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც მან მკვდარი ბავშვი გააჩინა, ამის შემდეგ კი მამამისს მეორე ცოლი აღარ შეურთავს. 1776 წელს გარდაიცვალა მამამისიც, კონტის ახალი პრინცი კი ლუი ფრანსუა II ხდება.

1759 წელს იგი ცოლად ირთავს მოდენის ჰერცოგის ასულ მარია ფორტუნატა დ'ესტეს, რომლის დაც, მარია ფელიჩიტა ცოლად პენტიევრის ჰერცოგ ლუი ჟან მარ დე ბურბონს ჰყავდა. ლუი ფრანსუასა და მარია ფორტუნატას მრავალწლიანი და ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, თუმცა მათ შვილი არასდროს ჰყოლიათ. 

1789 წელს საფრანგეთში სისხლისმღვრელი რევოლუცია დაიწყო, რა დროსაც არა მხოლოდ დაბალი ფენის, არამედ სამეფო ოჯახის წარმომადგენლებიც კი დაიღუპნენ. ასეთი მძიმე ვითარების გამო ფრანგი არისტოკრატების უმეტესობამ საზღვარგარეთ გაქცევით უშველა თავს. ასე მოიქცა ლუი ფრანსუაც, რომელმაც ცოლთან ერთად თავი ესპანეთის მეფე კარლ IV-ს შეაფარა. კარლმა გულთბილად მიიღო ფრანგი არისტოკრატები და ისინი ბარსელონაში დააბინავა. კონტის პრინცმა და პრინცესამ თავიანთი უკანასკნელი წლები ბარსელონაში, დევნილობაში გაატარეს და ვერ შესძლეს მშობლიურ საფრანგეთში დაბრუნებულიყვნენ. მარია ფორტუნატა 1803 წელს გარდაიცვალა, რასაც 1814 წელს ლუი ფრანსუას გარდაცვალებაც მოჰყვა. მისი გარდაცვალებით სამუდამოდ შეწყდა ბურბონთა დინასტიის კონტის შტო. 

## ლიტერატურა 
* Pierre Terver: Le Dernier Prince de Conti à L’Isle-Adam. Société historique de Pontoise, Pontoise 1987.
* Les Trésors des princes de Bourbon-Conti. Somogy éditions d'art, Paris 2000, ISBN 2-85056-398-6.

კატეგორია:კონტის პრინცები
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1734
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1814
კატეგორია:ბურბონები
ლუის ესპანელი

**ლუის ესპანელი** (; დ. 25 ივლისი, 1727 — გ. 7 აგვისტო, 1785) — ბურბონთა დინასტიის წარმომადგენელი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და ისაბელ ფარნეზეს უმცროსი ვაჟი. ჩიჩონის გრაფი 1761-85 წლებში. ესპანეთის ინფანტი, რომის სანტა მარია დელა სკალას საკათედრო ტაძრის კარდინალ-დიაკვანი, ტოლედოს არქიეპისკოპოსი და ესპანეთის პრიმატი. 

## ბიოგრაფია 
ლუისი დაიბადა 1727 წლის 25 ივლისს სევილიაში, ესპანეთში. იგი იყო ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს უმცროსი ვაჟი. ვინაიდან მას ოთხი უფროსი ძმა ჰყავდა და ტახტზე ასვლის შანსი არ ჰქონდა, მშობლებმა მისი რელიგიური კუთხით აღზრდა დაიწყეს. 1735 წელს, შვიდი წლის ასაკში იგი უკვე ტოლედოს არქიეპისკოპოსი გახდა, ამავე წლის სექტემბერში კი იგი ესპანეთის პრიმატიც ხდება. ამას მალევე მოჰყვა მისი იტალიაში გამგზავრება და კარდინალ-დიაკვანად დანიშნვა, თუმცა როდესაც დავაჟკაცდა უარი თქვა ეკლესიურ ცხოვრებაზე და საერო ცხოვრებას მიჰყო ხელი. 

1761 წელს იგი ჩიჩონის გრაფი გახდა, რომელსაც მანამდე მისი ძმა, ახლა უკვე პარმის ჰერცოგი ფილიპე ატარებდა. 1724 წელს მისი ძმის, ლუის I-ის, ხოლო 1759 წელს მეორე ძმის, ფერდინანდ VI-ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, ლუისი ესპანეთის რიგით მესამე ტახტის მემკვიდრე გახდა. თუმცაღა მას ორი უფროსი და მრავალშვილიანი ძმა ჰყავდა, რის გამოც იგი შესაძლოა ითქვას, რომ კვლავ უშანსოდ იყო. ფერდინანდის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი კიდევ ერთი ძმა კარლ III ავიდა, რომლის ვაჟიც, ფერდინანდ I სიცილიისა და ნეაპოლის მეფედ იჯდა. 

ლუისი ხელოვნებისა და კულტურის დიდი მფარველი იყო. იგი პატრონობდა უამრავ მხატვარსა და მუსიკოსს. ლუისი გარდაიცვალა 1785 წლის 7 აგვისტოს მადრიდში, 58 წლის ასაკში, დაკრძალეს ქალაქ მადრიდის ესკორიალის სამეფო აკლდამაში. 

## ქორწინება და შვილები 
1776 წლის 27 ივნისს ცოლად შეირთო მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა, რომელთანაც შეეძინა შემდეგი შვილები:
# ლუის მარია (1777-1823), კათოლიკე კარდინალი და ჩიჩონის გრაფი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილო;
# მკვდარშობილი ბავშვი (1778);
# მარია ტერეზა (1779-1828), ჩიჩონის გრაფინია, ცოლად გაჰყვა პიასეს პრინც მანუელ გოდოის, რომელთანაც ერთი ქალიშვილი შეეძინა;
# მარია ლუისა (1780-1846), ცოლად გაჰყვა სან ფერნანდოს ჰერცოგს;

## ლიტერატურა 
* Los Borbones en España: Cunas, bodas y mortajas, José Luis Vila-San-Juan, 1998, Plaza & Janés.
* Al sur de Gredos, Faustino García Fraile, 1997, Miján.
* Carlos III, José Antonio Vaca de Osma, 1997, Ediciones Rialp.
* Los desconocidos Infantes de España, Ricardo Mateos Sáinz de Medrano, 1996, Editorial Thassàlia.
* Goya (Grandes maestros de la pintura clásica), Enrique Arias Anglés, 1996, Editorial Debate.
* Diccionario de los Reyes de España (tomo II), M. Ríos Mazcarelle, 1995, Alderabán Ediciones.
* Pintura en España. 1750–1808, José Luis Morales y Marín, 1994, Ediciones Cátedra.

კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1727
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1785
კატეგორია:ბურბონები
კატეგორია:ესპანეთის ბურბონები
კატეგორია:ესკორიალის ინფანტების პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:მადრიდში დაბადებულები
მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა

**მარია ტერეზა დე ვალაბრიგა** (; დ. 5 სექტემბერი, 1758 — გ. 26 თებერვალი, 1820) — ესპანელი არისტოკრატი. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ის უმცროსი ვაჟის, ჩიჩონის გრაფ ლუის ესპანელის მეუღლე და მისი სამი შვილის დედა. 

## ბიოგრაფია 
მარია ტერეზა დაიბადა 1758 წლის 5 სექტემბერს სარაგოსაში. იგი იყო სოლივეტას სენიორ ხოსე იგნასიო დე ვალაბრიგასა და მისი მეუღლის, ხოსეფა დე როსას ქალიშვილი. როგორც გამოჩენილი არისტოკრატი, ბავშვობიდანვე მადრიდის სამეფო კარზე იზრდებოდა. მან დედა ძალიან ადრე დაკარგა, თუმცა მისგან დარჩა უზარმაზარი მემკვიდრეობა, რომელიც მისმა ბაბუამ, წარსულში გავლენიანმა ჰერცგოგმა დე როსამ დააგროვა. აღსანიშნავია, რომ მამამისი მის გათხოვებას შოტლანდიელ დიდგვაროვან ფრანცისკ დრუმონდზე აპრირებდა, რომელზე ქორწინების შემთხვევაშიც მარია ტერეზა დედოფლის ფრეილინა გახდებოდა. 

1776 წელს იგი ცოლად გაჰყვა ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ისა და დედოფალ ისაბელ ფარნეზეს უმცროს ვაჟს, ჩიჩონის გრაფ ლუისს, რომელთანაც 4 შვილი შეეძინა. ლუისი ქორწინებიდან სულ რამდენიმე წელიწადში, 1785 წელს გარდაიცვალა, თუმცა მარია ტერეზას დიდი ქონება და სოციალური სტატუსი დაუტოვა. 

შემდგომში, როდესაც ესპანეთში ნაპოლეონის ჯარები შეიჭრა, მეფე კარლის მმართველობა დაამხო და იქ თავისი ძმა გაამეფა, მარია ტერეზა აქტიურად თანამშრომლობდა დევნილ სამეფო ოჯახის წევრებთან. იგი რეგულარულად აწვდიდა საჭირო ინფორმაციას ესპანეთში მიმდინარე მოვლენებთან დაკავშირებით, რაც შემდგომში ფერდინანდ VII-ს დაეხმარა 1813 წელს ბონაპარტეს ჩამოგდებასა და ტახტის დაბრუნებაში. 

მარია ტერეზა გარდაიცვალა 1820 წლის 26 თებერვალს, 60 წლის ასაკში. 

## შვილები 
# ლუის მარია (1777-1823), კათოლიკე კარდინალი და ჩიჩონის გრაფი, გარდაიცვალა უცოლ-შვილო;
# მკვდარშობილი ბავშვი (1778);
# მარია ტერეზა (1779-1828), ჩიჩონის გრაფინია, ცოლად გაჰყვა პიასეს პრინც მანუელ გოდოის, რომელთანაც ერთი ქალიშვილი შეეძინა;
# მარია ლუისა (1780-1846), ცოლად გაჰყვა სან ფერნანდოს ჰერცოგს;

## რესურსები ინტერნეტში 
* დე ვალაბრიგა ი როსა, (ესპანურად)
* ტერეზა დე ვალაბრიგა ი როსა, (ესპანურად)

კატეგორია:დაბადებული 5 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1758
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1820