open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტარანტოს ყურე

მინი|250პქ|ტარანტოს ყურის მდებარეობა
**ტარანტოს ყურე** () — ყურე იონიის ზღვაში, იტალიის სამხრეთ სანაპიროზე. 

ყურეს თითქმის კვადრატის ფორმა აქვს. სიგანე 140 კმ-ია და შემოისაზღვრება *სანტა-მარია-დი-ლეუჩასა* (აღმოსავლეთი, აპულია) და *კოლონის* (დასავლეთი, კალაბრია) კონცხებით. გარს არტყავს იტალიის რეგიონები — აპულია, ბაზილიკატა და კალაბრია. ყველაზე მნიშვნელოვანი ჩამავალი მდინარეებია ბაზენტო, სინი და აგრი. 

ყურის სანაპიროებზე განლაგებული ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქებია ტარანტო და კალიპოლი. წარსულში, აქ მდებარეობდა ბერძნული კოლონიები: კროტონი, ჰერაკლეა, თჰური და სიბარისი. 

იტალია მოითხოვს ყურის წყლების მის ეროვნულ წყლებად გაფორმებას და მასში საერთაშორისო გადაზიდვების ჩაკეტვას, ისევე როგორც ლიბია სიდრის ყურის შემთხვევაში, მაგრამ ამ მოთხოვნას არ აღიარებენ ზოგიერთი სახელმწიფოები, მათ შორისაა აშშ და გაერთიანებული სამეფო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Baie storiche del Mediterraneo
* Il mare territoriale

კატეგორია:იტალიის ყურეები
ტერნი

**ტერნი** () — ქალაქი იტალიაში, უმბრიის რეგიონში, ტერნის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს მდინარე ნერას დაბლობზე.

* ფართობი — 211 კმ²
* მოსახლეობის რაოდენობა — 108 999

## ისტორია 
ქალაქი ტერნი დაარსებულია ძვ. წ. VII საუკუნეში უმბრების მიერ. ძვ. წ. III საუკუნეში ქალაქი დაიპყრეს რომაელებმა. რომაელების დროს ქალაქის სახელი იყო *Interamna*, რაც ნიშნავს „ორ მდინარეს შორის“. რომის იმპერიის დროს ქალაქში აშენდა აკვედუკი, კედლები, ამფითეატრი, ტაძრები და ხიდები.

ლანგობარდების მიერ ტერნის დაპყრობის შემდეგ (755) ტერნი გახდა სპოლეტოს საგრაფოს მეორეული ქალაქი.

XIV საუკუნეში ქალაქმა მიიღო საკუთარი კონსტიტუცია. ისევე როგორც  გვიან შუა საუკუნეების იტალიის კომუნების უმრავლესობა, ტერნი გაანადგურა შიდა დავებმა **გველფებსა და გიბელინებს** შორის. მოგვიანებით ქალაქი გახდა პაპის ოლქის ნაწილი.

1927 წელს ტერნი გახდა იმავე დასახელების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ცნობილი ადამიანები 
* მარკუს კლაუდიუს ტაციტუსი — რომის იმპერატორი
* ვალენტინე ეპისკოპოსი — ეპისკოპოსი და წამებული წმინდანი
* ალესანდრო კასაგრანდე — პიანისტი, კომპოზიტორი
* აურელიო დე ფელიჩე — მოქანდაკე
* პაოლო ტაგლიავენტო — ფეხბურთის მსაჯი

## დაძმობილებული ქალაქები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* იტალიის ქალაქები
* ტერნის პროვინცია
* უმბრია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* საიტი ტერნის შესახებ 

კატეგორია:იტალია
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ფასისმთა

**ფასისმთა** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონისა და ლენტეხის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს რაჭის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარეების რიონისა და ცხენისწყლის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3786 მ. აგებულია პროტეროზოურ-ქვედაპალეოზოური გრანიტებითა და კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია ალპური რელიეფი — ცირკები და სხვა. ჩრდილოეთ კალთაზე არის თანამედროვე გამყინვარება. ფასისმთის კალთები შემოსილია ალპური და სუბალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
გალინარა

მინი|250პქ
**გალინარა** ან '''იზოლა-დ'ალბენგა'* () — პატარა კუნძული ლიგურიის ზღვაში, ლიგურიის რეგიონის ქალაქ ალბენგის სანაპიროსთან. 

კუნძულზე მოღვაწეობდა წმინდა მარტინე ტურელი, რომელსაც გადაწყვეტილი ჰქონდა მოეძებნა თავშესაფარი, სადაც მარტოობასა და განდეგილობაში იცხოვრებდა, სანამ ის შეუერთდებოდა ჰილარი არლელს გალიაში. მის სანაპირო წყელბში აღმოჩენილია ჩაძირული რომაული გემი. 

დღეისათვის კუნძული დაცულია როგორც კუნძულ გალინარის რეგიონული ბუნების ნაკრძალი (*Riserva Naturale Regionale Isola Gallinara'') და წარმოადგენს ვერცხლისფერი თოლიის ერთ-ერთ უდიდეს თავშესაფარს მთელს ხმელთაშუა ზღვაზე. ასევე გავრცელებულია მრავალი იშვიათი მცენარე და ხელუხლებელია ზღვის ფსკერი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Riserva Naturale Regionale dell'Isola Gallinara

კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
სტივ ბიკო

**სტივ ბიკო** (, სრული სახელი — **სტივენ ბანტუ ბიკო** , დ. 18 დეკემბერი 1946, კინგ-უილიამზ-ტაუნი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 12 სექტემბერი, 1977, პრეტორია) —   ანტი-აპართეიდის აქტივისტი სამხრეთ აფრიკაში XX საუკუნის 60-70-იან წლებში. როგორც სტუდენტთა ლიდერმა, მან დააარსა შავკანიანთა თვითშეგნების მოძრაობა, სტიმული მისცა და მობილიზება გაუწია რა ქალაქურ შავკანიან მოსახლეობას. პოლიციელთა ხელში გარდაცვალების შემდეგ ის ანტიაპართეიდის მოძრაობაში მოწამედ მოიხსენიება. 

სიცოცხლის განმავლობაში, მისი წერილებისა და აქტივიზმის მეშვეობით ის ცდილობდა შავკანიანებისთვის ძალა მიეცა. სახელი გაითქვა დევიზით „შავი ლამაზია“ (ინგლ. „black is beautiful“), რომლის მნიშვნელობა მან ასე აღწერა: „შენ მისაღები ხარ ისეთი, როგორიც ხარ, შეხედე საკუთარ თავს, როგორც ჰუმანურ არსებას“ (ინგლ. „man, you are okay as you are, begin to look upon yourself as a human being“. მიუხედავად დაპირისპირებისა აფრიკის ეროვნულ კონგრესსა და ბიკოს შორის 1970-იანი წლების განმავლობაში, აეკ-მა ბიკო წინააღმდეგობის გმირთა პანთეონში შეიყვანა, მისი გამოსახულება კი სამხრეთ აფრიკის პირველ არარასობრივ არჩევნებში გამოიყენა 1994 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Young Black Leader Dies in Detention in South Africa, Raising Fears of New Unrest By John F. Burns, special to the New York Times
*Thesis on the prospects of Bikoism in today's South Africa 
*The Steve Biko Foundation
*The relevance of Black Consciousness today
*Donald Woods talks in 1987 about his friendship with Steve Biko
*New Introduction to *I Write What I Like* 
*Black Consciousness: The dialectics of liberation 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი აქტივისტები
კატეგორია:ხოსას ხალხი
ალპების პრეისტორიული ნამოსახლარები

**პრეისტორიული ნამოსახლარები ალპებში** — ოჩფეხებზე შემდგარი საცხოვრებლების სერია ალპებში, რომლებიც ძვ. წ. 5000 — 500 წლებში აშენდა ტბების, მდინარეებისა და ჭაობების ნაპირებზე. სულ არსებული 111 ძეგლი, რომლებიც მიმოფანტულია ავსტრიაში (5 ძეგლი), საფრანგეთში (11), გერმანიაში (18), იტალიაში (19), სლოვენიასა (2) და შვეიცარიაში (56) 2011 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. 

გათხრების შედეგად, რაც მხოლოდ რამდენიმე ძეგლზე ჩატარდა, აღმოაჩინეს მტკიცებულებები, რომელებიც ადასტურებენ ალპური ევროპის დასახლებულობას ნეოლითისა და ბრინჯაოს ხანის პერიოდებში და ურთიერთქმედებას მათს გარემოსთან. როგორც იუნესკო აღნიშნავს, დასახლებები უნიკალური და განსაკუთრებული, საუკეთესოდ შემონახული კულტურული და მდიდარი არქეოლოგიური ძეგლებია, რომლებიც წარმოადგენენ ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს წყაროს რეგიონის ადრეული აგრარული საზოგადოებების შესწავლისას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## სქოლიო 
კატეგორია:ალპები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ავსტრიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სლოვენიაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვეიცარიაში
შანი

**შანი**, **შავანა** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ინგუშეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთ კავკასიონზე. შავანის ქედის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4491 მ და ამრიგად აღმოსავლეთ კავკასიონის მეორე მწვერვალს წარმოადგენს სიმაღლის მიხედვით. აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებით. გაწოლილია სტეფანწმინდის აღმოსავლეთით. კალთებზე ვრცელდება მდინარე თერგის შენაკადის — ხდის ვიწრო ხეობა.

## იხილეთ აგრეთვე
* შავანის ქედი

## ლიტერატურა
* მარუაშვილი ლ., საქართველოს ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., 1964.

კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
ფორლი

**ფორლი** () — ქალაქი იტალიაში, ემილია-რომანიას რეგიონში. ფორლი-ჩეზენას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

* მოსახლეობის რაოდენობა — 116,864;
* ფართობი — 228 კმ².

## ისტორია 
ქალაქის ტერიტორია დასახლებული იყო ჯერ კიდევ პალეოლითის ხანაში. ლეგენდის თანახმად ქალაქი სახელით *Forum Livii* («ლივიის ფორუმი») დაარსებული იყო კონსულის *გაიუს ლივიუს სალინატორის* მიერ ძვ. წ. 188 წელს. საუკუნეების განმავლობაში სახელი დამოკლდა «ფორლი»-მდე.

შუა საუკუნეებში ფორლი იყო დამოუკიდებელი კომუნა რესპუბლიკური ფორმის მმართველობით. გველფებსა და გიბელინების დაპირისპირების დროს ქალაქი გამოვიდა გიბელინების მხარეს. ქალაქის მცხოვრებლებმა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორს ფრიდრიხ II-ს გაუწიეს ფასდაუდებელი დახმარება ფაენცას დაპყრობაში და მძიმე დროს თავშესაფარი მისცეს იმპერატორის ხელისუფლების ერთგულ სარდალს *გვიდო I მონტეფელტროს*.
 
XIII საუკუნის დასასრულს ფორლი გადადიოდა რამდენიმე კონდოტიერის ხელიდან ხელში. 1302 წელს *ორდელაფის* ოჯახმა მმართველობა აიღო ხელში და წესრიგი აღადგინა ქალაქში. მათი კონფლიქტი პაპებთან დასრულდა იმით, რომ  სიქსტუს IV-მ ფორლი გადასცა თავის დისშვილს ჯიროლამო რიარიოს, რომელიც სახალხო აჟანყების დროს იქნა მოკლული.

რამდენიმე ხმაურიანი ათწლეულების შემდეგ, როდესაც ქალაქს ფლობდნენ ვისკონტები (1488-99), ჩეზარე ბორჯია (1499 წლიდან) და  *ორდელაფები*, ფორლი სამ საუკუნე ნახევრის განმავლობაში შედიოდა პაპის ოლქის შემადგენლობაში და ქალაქმა დაკარგა თავისი პოლიტიკური მნიშვნელობა.

## დაძმობილებული ქალაქები 
## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ქალაქები
*ფორლი-ჩეზენა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ გვერდი 

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ფორლი-ჩეზენის პროვინცია

**ფორლი-ჩეზენა ** () — პროვინცია იტალიაში, ემილია-რომანიის რეგიონში.
* ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ფორლი
* ფართობი — 2 376 კმ²
* მოსახლეობის რაოდენობა — 362 218 კაცი.

## ქალაქები მოსახლეობის მიხედვით ფორლი-ჩეზენის პროვინციაში 
## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფორლი-ჩეზენა 
* ოფიციალური ვებ გვერდი 

კატეგორია:იტალიის პროვინციები
მოზდოკი

**მოზდოკი** (; , Mæzdæg) — ქალაქი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში, მოზდოკის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე თერგის მარცხენა მხარეს, ვლადიკავკაზიდან 92 კილომეტრში. 2019 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 42 155 კაცს. დაარსდა 1763 წელს. ყაბარდოულად ეწოდება „მაზდოგუ“, რაც „უღრან ტყეს“ ნიშნავს. 1763 წელს პოტიომკინმა აქ ააშენა ციხესიმაგრე, ხოლო 1765 წლიდან ქალაქი მოზდოკია. 1823 წელს აშენდა რუსეთის ერთ-ერთი პირველი ნავთობგადასამუშავებელი ქარხანა. XVIII–XIX სს. იყო რეგიონის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ცენტრი. ქალაქის ძირითად მოსახლეობას შეადგენდნენ ქართველები, სომხები, ჩერქეზები, ოსები და ბერძნები. 1942 წელს მოზდოკი ოკუპირებული იყო ფაშისტური გერმანიის მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთი ოსეთის ქალაქები
გველფები და გიბელინები

მინი|გველფების და გიბელინების დაპირისპირების XIV საუკუნის გამოსახულება
**გველფები** (, ) — პაპის მომხრე პოლიტიკური მოძრაობა XII—XVI საუკუნის იტალიაში,  რომელიც იბრძოდა საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორთა და იტალიაში მათი მომხრეების „გიბელინების“ - წინააღმდეგ (უპირატესად შედიოდნენ ვაჭრები და ხელოსნები).

**გიბელინები** (, ) —  პოლიტიკური მოძრაობა XII—XIII საუკუნის იტალიაში, რომელიც მხარს უჭერდა გერმანიის იმპერატორებს და ებრძოდა პაპის პარტიას - გველფებს (შედგებოდა უპირატესად ფეოდალურ დიდგვარიანთა წარმომადგენლებისაგან).  

## კულტურა 
გველფებსა და გიბელინებს შორის ბრძოლამ ასხვა ჰპოვა ცნობილი ფლორენციელის დანტე ალიგიერის პოემაში „ღვთაებრივი კომედია“ (1307-1321). ავტორი ამ მოვლენების მონაწილე იყო.

## გველფების და გიბელინების ერთგული ძირითადი ქალაქები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიბელინები 
* გველფები 

კატეგორია:იტალიის ისტორია
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
პუდინგი

მინი|პუდინგი ხილთან და კრემთან ერთად
**პუდინგი** () — ინგლისური დესერტი. ამზადებენ ბურღულის, ფქვილის, ხაჭოს ან სხვა მასალისაგან – შაქრის, კვერცხის, რძის და მისთანების დამატებით. პუდინგს უმატებენ ხილსა და სხვადასხვა არომატებს. ინგლისში პუდინგი ითვლებოდა შობის ტრადიციულ კერძად. ამერიკის შეერთებულ შტატებში პუდინგი აღნიშნავს ტკბილ რძიან დესერტს, რომელიც წააგავს კვერცხის კონსისტენციას, რომელსაც საფუძვლად უდევს ნადუღის კრემი, თუმცა ასევე უკავშირდება სხვა სახეობებს, როგორებიცაა პურის ან ბრინჯის პუდინგი. აშშ-ში იგი მზადდება ან რძისაგან ან ხილის წვენისაგან. ტერმინი „პუდინგი“ რამდენიმე მნიშვნელობით იხმარება. 

სიტყვა პუდინგი მიიჩნევა, რომ წარმოსდგება ფრანგული „ბუდინისაგან“ () რაც ნიშნავს „პატარა ძეხვს“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრიტანული სამზარეულო 
კატეგორია:ამერიკული დესერტები
თავისუფლების ხალხი

**თავისუფლების ხალხი** () — პოლიტიკური პარტია იტალიაში. ოფიციალურად დაფუძნდა 2009 წლის 27 მარტს. პარტია დაიშალა 2013 წლის 16 ნოემბერს. მისი უცვლელი პრეზიდენტი იყო ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი სილვიო ბერლუსკონი.

კატეგორია:იტალიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2009 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ნოტო (ქალაქი)

**ნოტო** (; ) — ქალაქი იტალიაში, კუნძულ სიცილიაზე, სირაკუზის პროვინციაში. მდებარეობს სირაკუზიდან 32 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით, იბლეის მთების ძირში. მისი სახელი ეწოდება გარშემო მდებარე ხეობას — ვალ-დი-ნოტოს. 2002 წელს, ნოტო და მისი ეკლესია იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. 

## ისტორია
მუსლიმანთა დიდი ხნის ბატონობის შემდეგ, 1091 წელს ნოტო ნორმანებმა აიღეს, როჯერ I-ის მეთაურობით, რითაც ნორმანების მიერ სიცილიის დაპყრობა დასრულდა (1061 - 1091). ამ თარიღიდან იწყება ქალაქსა და მთელ სიცილიაზე ჰოტვილების ოჯახის ბატონობა — ამიერიდან ის სიცილიის სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. 

1693 წლის 9 იანვრის ნოტო მიწისძვრამ გაანადგურა. მისმა მაცხოვრებლებმა ის 20 კმ-ის მოშორებით ხელახლა ააშენეს. პროექტი როზარიო გალიარდიმ და ჯოვანი ბატისტა ლანდოლინამ შეადგინეს. შენობები ნაგებია ყვითელი კირქვით. 

## ღირსშესანიშნაობები
ნოტო ცნობილია მისი ადრეული XVIII საუკუნის კოხტა არქიტექტურით, რომელიც სიცილიური ბაროკოს სტილის მთავარ შედევრად იიჩნევა. აქ მდებარეობს მრავალი რელიგიური ნაგებობა, რამდენიმე სასახლე და სვა მრავალი. ძველი შერეულია ახალთან, რაც მკაფიოდ ჩანს ბორცვებიდან ან მაღალი შენობების სახურავებიდან.

## გალერეა

Image:Noto 2008 IMG 1442.jpg|თეატრი
File:Noto, duomo 03.1.JPG|ნოტოს კათედრალი
Image:San domenico church01.jpg|სან-დომენიკოს ეკლესია
File:Noto 2008 IMG 1392.jpg|წმ. კარლ ბორომეოს ეკლესია
Image:Noto 2008 IMG 1384.jpg|წმინდა ფრანსისკოს ეკლესია
Image:Chiesa del Carmine a Noto.JPG| კარმინეს ეკლესია
Image:Noto flickr01.jpg|თაღი
Image:Noto 2008 IMG 1372.jpg|წმინდა კროსიფიროს ეკლესია
Image:Noto, chiesa di santa chiara.JPG|წმინდა კიარას ეკლესია
Image:Noto Via Nicolasi retouchejpg.jpg|ვია-ნიკოლაჩი
 

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Webcam on Cathedral of San Nicolò
*Some Noto wines 
* Cavagrande 's park

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
კატეგორია:სიცილია
იატაკქვეშა იმპერია

**იატაკქვეშა იმპერია** () — ამერიკული ტელესერიალი საკაბელო ქსელი HBO-სგან, რომელშიც აღწერილია XX საუკუნის 20-იან წლებში „მშრალი კანონის“ პერიოდში ატლანტიკ-სიტიში, ნიუ-ჯერსი, მსხვილი აზარტული თამაშების ბიზნესის ჩასახვის მოვლენები. მთავარ როლს ასრულებს სტივ ბუშემი. სცენარისტი და პროდიუსერია ტერენს უინტერი, „ემის“ მფლობელი სცენარისთვის ტელესერიალისთვის „სოპრანოს კლანი“. პირველი ეპიზოდის რეჟისორი იყო მარტინ სკორსეზე. მისი გადაღება $18 მილიონი დაჯდა და ყველაზე ძვირი საპილოტო ეპიზოდი გახდა სატელევიზიო ისტორიაში. პირველი სეზონის პრემიერა 2010 წლის 19 სექტემბერს შედგა. 2010 წლის სექტემბერში გამოცხადდა, რომ გადაღებული იქნებოდა მეორე სეზონი, პირველი სეზონის მაყურებელთა მაღალი რეიტინგის გამო. მეორე სეზონის პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 25 სექტემბერს..

„იატაკქვეშა იმპერიამ“ კრიტიკოსთა ქება დაიმსახურა, განსაკუთრებით მისი ვიზუალური სტილისა და ისტორიული სიზუსტისთვის, ასევე ბუშემის წამყვანი როლისთვის. ტელესერიალი წარდგენილი იყო 18 ემიზე და გაიმარჯვა 8 კატეგორიაში, მათ შორის მარტინ სკორსეზეს სარეჟისორო ნამუშევრისთვის.

2011 წლის 12 ოქტომბერს გამოცხადდა, რომ სერიალი მესამე სეზონით განახლდებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური აშშ ვებსაიტი
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული დრამატული ტელესერიალები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელესერიალები
კატეგორია:HBO ქსელის სერიალები
კატეგორია:პერიოდის ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
Control Denied

**Control Denied** () — ამერიკული მძიმე და პროგრესული მეტალ ჯგუფი, რომელიც დააარსა ჯგუფ Death-ის ვოკალისტმა და გიტარისტმა, ჩაკ შულდინერმა. ჯგუფის მუსიკა მოიცავს პროგრესულ და მძიმე მეტალს, ასევე დეზ-მეტალის და პაუერ- მეტალის ელემენტებს.

ჯგუფი შეიქმნა 1996 წელს, ჩაკ შულდინერის მიერ. პირველი ალბომი *The Fragile Art of Existence* 1999 წელს გამოვიდა. მეორე ალბომის გამოცემა დააყოვნა ჩაკის გარდაცვალებამ, მაგრამ ჯგუფის დანარჩენმა წევრებმა გამოთქვეს ალბომის დასრულების სურვილი. წარმოიქმნა დავა ამ ნახევრად დაუმთავრებელი ალბომის დამთავრების შესახებ, რომელიც დიდ ხანს გაგრძელდა, მაგრამ ჩაკ შულდინერის ადვოკატმა 2009 წელს ჯგუფს საბოლოოდ ნება დართო, სიმღერები ჩაეწერათ. მიუხედავად ამისა, *When Man and Machine Collide*-ის გამოსვლის თარიღი ჯერ უცნობია.

## რესურსები ინტერნეტში
* *1996 demo* (1996)
* *1996 demo* (1997)
* *1999 demo* (1999)
* *The Fragile Art of Existence* (1999)
* *Unreleased Themes from Control Denied* (ბუტლეგი) (2004)
* *The Fragile Art of Existence* (ხელმეორე გამოცემა, ორი ფორმატი) (2010)

## რესურსები ინტერნეტში
*Death-ის და Control Denied-ის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ამერიკული პროგრესული მეტალ-ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული მძიმე როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1996 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:2001 წელს დაშლილი ჯგუფები
კერკუანეს ნეკროპოლისი

**კერკუანეს ნეკროპოლისი** —  ნეკროპოლისი ტუნისში,  პუნიკურ ქალაქ კერკუანეს ჩრდილო-დასავლეთით 1,5 კმ-ის დაშორებით. 1985 წელს იუნესკომ ნეკროპოლისი და ქალაქი კერკუანე შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, როგორც ფინიკილების (პუნების) გადაშენებული კულტურის ორიგინალური ნიმუში.

ნეკროპოლისი 1929 წელს აღმოაჩინა ადგილობრივი სკოლის მასწავლებელმა. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## ლიტერატურა
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტუნისში
პალაცოლო-აკრეიდე

**პალაცოლო-აკრეიდე** (; ) — ქალაქი და კომუნა იტალიაში, კუნძულ სიცილიაზე, სირაკუზის პროვინციაში. მდებარეობს სირაკუზიდან 43 კმ-ის მოშორებით, იბლეის მთებში. 

## ისტორია
ქალაქის მიმდებარე ტერიტორია ადამიანებით უხსოვარი დროიდანაა დასახლებული. ძვ. წ. XI-X საუკუნეებში აქ სიკულები სახლობდნენ პატარა სოფელში. ძვ. წ. 664 წელს ძველი აკარის ადგილას სირაკუზელებმა პატარა ქალაქი დააარსეს. იგი იმდენად მნიშვნელოვანი იყო, რამდენადაც ის აკონტროლებდა კუნძულის სამხრეთ სანაპიროსკენ მიმავალ ბილიკებს. თუკიდიდეს თანახმად, ძვ. წ. 413 წელს სირაკუზელებმა აქ ათენელები დაამარცხეს. 

რომაელების მიერ დაპყრობის შემდეგ, ქალაქი *civitas stipendiaria* გახდა და ყვაოდა ქრისტიანობის გავრცელების ადრეულ წლებამდე. 

IX საუკუნის პირველ ნახევარში ძველი ქალაქი სავარაუდოდ არაბებმა დაანგრიეს. ახალი ქალაქი ნორმანული ციხესიმაგრის გარშემო გაშენდა, მაგრამ დიდი ხნის არსებობა არც მას ეწერა — ის 1693 წლის მიწისძვრამ მთლიანად გაანადგურა. მიუხედავად ამისა, აღდგენითი სამუშაოები მომდევნო საუკუნეების განმავლობაში გაგრძელდა. 

## ეკონომიკა
პალაცოლო-აკრეიდეს ეკონიმიკა ძირითადად მიწათმოქმედებას, მსხვილფეხა რქოსანი საქონლისა და ცხვრის მოშენებას ეფუძნება.

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website 
* Sites about the city 
* Saint Paul  
* Ancient Ruins 
* UNESCO World Heritage Sites   
* Tourist Attractions and History   
* Image gallery  

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:სიცილია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ბონიფაჩოს სრუტე

მინი|250პქ|ბონიფაჩოს სრუტე
**ბონიფაჩოს სრუტე** (კორსიკ. Bucchi di Bunifaziu; ; ; სარდ. Istrettu de Bonifacio) — სრუტე კორსიკასა და სარდინიას შორის. სახელი ეწოდა კორსიკის ქალაქ ბონიფაჩოსგან. მისი სიგანე 11 კმ-ია  და ტირენიის ზღვას ხმელთაშუა ზღვის დასავლეთ ნაწილთან აერთებს. სრუტე მეზღვაურთათვის მოუხერხებელია მისი  ამინდით, დინებებით, წყალმარჩხობითა და სხვა სირთულეებით. 

სრუტეში მომხდარი ყველაზე ცნობილი კატასტროფაა 1855 წლის 15 თებერვალს ფრანგული ფრეგატი სემილანტეს (*Sémillante*) ჩაძირვა. მან ტულონის პორტი წინა დღით დატოვა და მიემართებოდა შავ ზღვაში, ყირიმის ომში არმიის დასახმარებლად. შტორმის შედეგად ის რიფს შეეჯახა და ბორტის 750 ჯარისკაციდან არავინ გადარჩენილა. 

1993 წელს ტანკერის მიერ განცდილო კატარსტროფის შემდეგ, სრუტეში გავლა მხოლოდ იტალიური და ფრანგული დროშის ქვეშ მცურავი, სახიფათო ტვირთების მქონე გემებისთვის აიკრძალა. 

სრუტის მაქსიმალური სიღრმე 100 მეტრია.

## სქოლიო
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის სრუტეები
კატეგორია:კორსკიკის გეოგრაფია
კატეგორია:სარდინიის გეოგრაფია
ტკეჩადობა

**ტკეჩადობა** — მინერალის გახლეჩის უნარი ამა თუ იმ მიმართულებით, რომლის შემდეგ მინარალზე წარმოიქმნება ბრტყელი ზედაპირები. ტკეჩადობის სიბრტყე კრისტალური სტრუქტურის ყველაზე მჭიდრო ბადეების პარალელურია, ვინაიდან ქიმიური ბმის ძალები ასეთ ბადეებს შორის ყველაზე სუსტია. ტკეჩადობის სიბრტყის ორიენტაციაზე გავლენას ახდენს აგრეთვე ქიმიური ბმის ტიპიც (მაგ. ალმასისა და სფალერიტის სტრუქტურები მსგავსია, მაგრამ მათი ტკეჩადობის მიმართულება განსხვავდება იმის გამო, რომ ალმასში გვაქვს ბმის კოვალენტური ტიპი, სფალერიტში - კი ნაწილობრივი იონური). 

მინერალოგიაში განასხვავებენ ტკეჩადობის 5 სახეს: *ფრიად სრულს* (მაგ. ქარსები, ქლორიტები), *სრულს* (მაგ. გალენიტი, კალციტი), *საშუალოს* (მაგ. მინდვრის შპატები), *არასრულს* (მაგ. აპატიტი, კასიტერიტი) და *ფრიად არასრულს* (მაგ. კორუნდი, ოქრო). ტკეჩადობა მინერალთა ერთ-ერთი დიაგნოსტიკური თვისებაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრისტალოგრაფია
კატეგორია:მინერალოგია
ბუდელი

მინი|250პქ
**ბუდელი** () — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, მადალენას კუნძულებში, სარდინიის ჩრდილოეთით, ბონიფაჩოს სრუტის სიახლოვეს. წარმოადგენს მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკის ნაწილს. 

ბუდელი რაცოლისა და სანტა-მარიას კუნძულებისგან რამდენიმე ასეული მეტრით სამხრეთით მდებარეობს. მისი ფართობი 1,6 კმ²-ია, სანაპირო ხაზის სიგრძე კი 12,3 კმ. უმაღლესი მწვერვალი, მონტე-ბუდელი ზღვის დონიდან 87 მეტრზე მდებარეობს. 

ბუდელი ხმელთაშუა ზღვის ერთ-ერთ ულამაზეს კუნძულად მიიჩნევა. იგი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი Spiaggia Rosa-ით (ვარდისფერი პლაჟი) მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, რომელიც ფერს მიკროსკოპული მარჯნებისგან და მცენარეებისგან იღებს. კუნძული დაუსახლებელია.

## რესურსები ინტერნეტში
*Isola Budelli 

კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
რაგუზა (სიცილია)

**რაგუზა** () — ქალაქი და კომუნა სამხრეთ იტალიაში, კუნძულ სიცილიაზე, რაგუზის პროვინციის დედაქალაქი. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 72 836 ადამიანს შეადგენს. გაშენებულია ვრცელ კირქვის ბორცვზე, ორ ღრმა ხეობას შორის. ვალ-დი-ნოტოს ხეობის სხვა შვიდ ქალაქთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## ისტორია
რაგუზის სათავეები ძვ. წ. მეორე ათასწლეულში იწყება, როდესაც ამ არეალში ძველი სიკულების რამდენიმე დასახლება იყო გაშენებული.

უძველესი ქალაქი, რომელიც 300 მეტრის სიმაღლის ბორცვზე მდებარეობდა, კონტაქტში შევიდა შორიახლოს არსებულ ბერძნულ კოლონიებთან და განვითარდა ახლომდებარე პორტ კამერინას წყალობით. კართაგენელების მცირე ხნიანი ბატონობის შემდეგ, მას ჯერ რომაელები, შემდეგ კი ბიზანტიელები მართავდნენ. ამ პერიოდში ქალაქი გაამაგრეს და დიდი ციხესიმაგრე ააშენეს. ახ. წ. 848 წელს რაგუზა არაბებმა დაიპყრეს, რომელთა ბატონობაც XI საუკუნემდე გაგრძელდა, შემდეგ კი არაბებს ნორმანი დამპყრობლები ჩაენაცვლნენ.

ამის შემდეგ, რაგუზა არსებობას სიცილიის სამეფოს შემადგენლობაში აგრძელებს, რომელიც XII საუკუნის პირველ ნახევარში შეიქმნა. იგი როგორც კიარამონტეს ოჯახის ფეოდი 1296 წელს უერთდება მოდიკა, მაგრამ კვლავ რჩება საგრაფოს დედაქალაქად. ეს სტატუსი მან XV საუკუნეში, სახალხო ჯანყის შემდეგ დაკარგა.

1693 წელს ქალაქი საშინელმა მიწისძვრამ გაანადგურა, რომელმაც  5 000 მცხოვრების სიცოცხლე შეიწირა. კატასტროფის შემდეგ რაგუზა აღადგინეს. სწორედ ამ პერიოდით თარიღდება ბაროკოს არქიტექტურის ძირითადი ნაწილი. მოსახლეობის უმეტესობა პარტოს ყოფილ რაიონში გადასახლდა, რომელსაც *„რაგუზა სუპერიორე“* (ზემო რაგუზა) უწოდეს, ხოლო ძველ ქალაქს *„რაგუზა ინფერიორე“* (ქვემო რაგუზა). ეს ორი ქალაქი 1926 წლამდე გაყოფილი რჩებოდა, სანამ 1927 წელს ისინი არ გაერთიანდნენ და გადაიქცნენ პროვინციულ დედაქალაქად, რითაც ჩაანაცვლეს ყოფილი დედაქალაქი და ყველაზე ხალხმრავალი, ჯერ კიდევ 1296 წლიდან რეგიონის უმნიშვნელოვანესი ქალაქი — მოდიკა.

## ღირსშესანიშნაობები
ქალაქს ორი განსხვავებული არეალი გააჩნია, დაბალზე მდებარე და უძველესი რაგიზა-იბლა და მაღლობზე მდებარე რაგუზა-სუპერიორე. ეს ორი ნაწილი გაყოფილია ვალე-დეი-პონტით — ღრმა ხეობით, რომელსაც ოთხი ხიდი კვეთს. მათ შორის ყველაზე საყურადღებოა XVIII საუკუნის *პონტე-დეი-კაპუჩინი*.

მინი|250პქ|მარცხნივ|ქალაქის პანორამა
მინი|600პქ|ცენტრი|ზემო რაგუზა (რაგუზა-იბლა)

## დაძმობილებული ქალაქები
* დუბროვნიკი, ხორვატია
* მოსტა, მალტა
* ლიტლ-როკი, აშშ
* ასუნსიონი, პარაგვაი
* უაზა (დეპარტამენტი), საფრანგეთი
* მილანი, იტალია

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი  
* Sito web ufficiale della Provincia
* Scheda di Ragusa su Comuni-italiani.it
* Ragusa immagini e monumenti 

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:სიცილია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
ორნელა მუტი

**ორნელა მუტი** (, ნამდვილი სახელი **ფრანჩესკა რომანა რიველი**, ; დ. 9 მარტი, 1955, რომი, იტალია) — იტალიელი მსახიობი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1955 წლის 9 მარტს რომში. მამამისი ნეაპოლიტანელია, ხოლო დედა წარმოშობით ესტონეთიდანაა. ფილმებში თამაშობს 15 წლის ასაკიდან. ძირითადად იტალიურ ფილმებში, თუმცა 1980 წელს ითამაშა ბრიტანულ ფანტასტიკურ ფილმში „ფლეშ გორდონი“. 1984 წელს გამოჩნდა გერმანელი კინორეჟისორის ფოლკერ შლენდორფის ფილმში „სვანის სიყვარული“ ალენ დელონთან ერთად. მუტი მუშაობდა იტალიელ რეჟისორებთან, – მარკო ფერერთან და დინო რიზთან, ერთად. ფლობს უძრავ ქონებას იტალიაში, საფრანგეთსა და მონაკოში. 1994 წელს მუტი მონაკოს მცხოვრები გახდა. ორნელა მუტი — კანის კინოფესტივალის მუდმივი საპატიო სტუმარია.

დაქორწინებული იყო ორჯერ. 1998 წლიდან  მსახიობი პლასტიკურ ქირურგ სტეფანო პიკოლოსთან ერთად ცხოვრებს. მუტის ჰყავს ორი ქალიშვილი და ერთი ვაჟი. 2008 წელს ორნელა მუტიმ აამუშავა საკუთარი საიუველირო ხაზი, ბუტიკების გახსნით რომში, მილანში, პარიზში, რიგაში, მოსკოვსა და ალმათში.

## ფილმოგრაფია
## ჯილდოები
2 ივნისი, 1995 – “იტალიის რესპუბლიკის წინაშე გაწეული სამსახურის“ ორდენის სარდლი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:რომში დაბადებულები
კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
საპროფაგია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ბუზი
250პქ|მინი|მარჯვნივ|მეორე გაგებით, სოკოები, რომლებიც მკვდარ ორგანიზმებზე ვითარდებიან, აგრეთვე საპროფაგებს განეკუთვნებიან
**საპროფაგია** ( — „დამპალი“ და  — „შთამნთქმელი“) — ცხოველთა კვება სხვა ცხოველთა ლეშით, ლპობადი ნარჩენებითა და გამონაყოფით (ექსკრემენტებით). ასეთებია აფთარი, სვავი, ყორანი, ლეშიჭამია და ტყავიჭამია ხოჭოები, ხორცისა და ლეშის ბუზების მატლები, წყლის ცხოველებიდან ზოგი კიბოსნაირი (განსაკუთრებით ფსკერის გვერდულები, მდინარის კიბოები). საპროფაგებს ნაწილობრივ მტაცებელი და ყველაფრისმჭამელი ცხოველებიც განეკუთვნება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საპროფიტები

## სქოლიო 
კატეგორია:კვების ეკოლოგია
ადალა-შუხგელმერი

**ადალა-შუხგელმერი** () — მწვერვალი აღმოსავლეთ კავკასიონზე, ბოღოზის ქედზე (რუსეთი, დაღესტანის რესპუბლიკა). სიმაღლე 4151 მ. დაღესტანის ერთ-ერთ უმაღლესი მწვერვალი. არის მყინვარები. ევროპელი ალპინისტებისთვის ადალა-შუხგელმერი ცნობილია 1892 წლიდან. მთისკენ გაწოლილია რიგი ალპინისტური მარშრუტი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაღესტნის მთები
ყოშთანთაუ

**ყოშთანთაუ** () — მწვერვალი რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთში. მდებარეობს ცენტრალურ კავკასიონის გვერდით ქედზე, მდინარე ჩერეკის სათავეებში, მწვერვალ დიხთაუს აღმოსავლეთით. სიმაღლე 5152 მ. კავკასიონის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი და ძნელად მისადგომი მწვერვალი. აგებულია კრისტალური ქანებით. კალთებზე თოვლისა და ფირნის ველები და დიდი მყინვარებია. უმთავრესად ჩრდილოეთ კალთიდან ეშვება 5 მოზრდილი პირველი თანრიგის მყინვარი. 1888 წლის 17 აგვისტოს ყოშთანთაუზე ასვლისას დაიღუპა რამდენიმე ალპინისტი და გამყოლი. ყოშთანთაუ პირველად დაიპყრეს 1889 წელს. დღეისათვის მწვერვალი ალპინიზმის პოპულარული ადგილია. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მთები
საპროფიტები

**საპროფიტები** ( — დამპალი და  — მცენარე) — მცენარეები და მიკროორგანიზმები, რომლებიც იკვებებიან მკვდარი ორგანიზმების ორგანული ნივთიერებებით ან ცოცხლის გამონაყოფით. კვების ტიპის მიხედვით განეკუთვნებიან ჰეტეროტროფულ ორგანიზმებს.

საპროფიტები ავტოტროფულ ორგანიზმებთან ერთად მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ დედამიწაზე ნივთიერებათა წრებრუნვაში. ისინი მცენარეთა და ცხოველთა ნაშთს წყლად, ნახშიროჟანგად, ამიაკად და სხვა არაორგანულ შენაერთებად გარდაქმნიან. საპროფიტები გვხვდება მეტწილად ბაქტერიებში, აქტინომიცეტებსა და სოკოებში. წყალმცენარეებიდან ტიპური საპროფიტებია პოლიტომა (ქლამიდომონასისებრთა ოჯახი), პროტოთეკა (პროტოკოკუმისებრთა ოჯახი) და სხვა. ყვავილოვნებიდან საპროფიტებს ხშირად აკუთვნებენ მსხალიჭასებრთა, ჯადვარისებრთა და სხვა ოჯახის მცენარეებს, რომლებიც უფრო მიკოტროფულ პარაზიტულ მცენარეებად უნდა ჩაითვალოს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:მცენარეები
შოთა რუსთაველის მწვერვალი

**შოთა რუსთაველის მწვერვალი** — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე — ბეზენგის კედელზე, მწვერვალ შხარის დასავლეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4960 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებითა და გნაისებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. საბჭოთა პერიოდში პირველად მწვერვალზე სამხრეთი მხრიდან ავიდნენ (1937) ქართველი ალპინისტები ალექსანდრე გვალია და რამინ კვიციანი და მას შოთა რუსთაველის სახელი უწოდეს. 1938 წელს იმავე მარშრუტით პიკზე ავიდნენ გაბრიელ ხერგიანი, ალექსანდრე გვალია, ბექნუ ხერგიანი და ჭიჭიკო ჩართოლანი.

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
კატეგორია:სვანეთის კავკასიონის მთები
სანტო-სტეფანო

მინი|250პქ|სანტო-სტეფანო (ცენტრში)
მინი|250პქ|სანტო-სტყეფანოის ხედი კუნძულ პალაოდან
**სანტო-სტეფანო** — იტალიის კუთვნილი კუნძული მადალენას არქიპელაგში, კუნძულ სარდინიის ჩრდილოეთით. წარმოადგენს მადალენას არქიპელაგის ეროვნული პარკის შემადგენელ ნაწილს. კუნძული დაუსახლებელია და ის ძირითადად იმითაა ცნობილი, რომ აქ განლაგებულია ნატოს საზღვაო ბაზა და იტალიის საზღვაო შენაერთი. ერთადერთი სახცოვრებელი ტურისტული კომპლექსი და კლუბია, რომლებიც ძირითადად ზაფხულის თვეებში მუშაობს. კუნძულზე მოხვედრა შესაძლებელია ბორნით ლა-მადალენადან ან სარდინიიდან. 

კუნძულის ფართობი 3 კმ²-ია, უმაღლესი წერტილი კი ზღვის დონიდან 101 მეტრზე მდებარეობს. 

1987 წელს, აშშ-ის საზღვაო ფლოტს სასამართლომ კუნძულის დატოვება და მისი ეროვნული პარკისთვის დაუბრუნდა დაავალა. მაგრამ, 2004 წელს, მიუხედავად გადაუწყვეტელი სასამართლო განაჩენისა, იტალიის პრემიერ-მინისტრმა სილვიო ბერლუსკონიმ აშშ-ის ფლოტს უფლება მისცა გამოეყენებინა ბუნებრივი პარკის ტერიტორია და აეშენებინა უფრო ფართო საოფისე შენობა. აშშ-ის სამხედროები კუნძულის დატოვებას 2008 წლის გაზაფხულზე გეგმავდნენ. 

სანტო-სტეფანოს სამხედრო ბაზა იქნა შერჩეული 2009 წლის ზაფხულში დიდი რვიანის სამიტისთვის, რაც სარდინიაზე ანტიგლობალისტებმა გააპროტესტეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*your-dream-island 

## ლიტერატურა
* F. Scaroni, *Cronaca e storia di un rimosso cantiere di regime: il mausoleo di Costanzo Ciano a Livorno*, collana "Quaderni dell’Istituto di Storia dell’Architettura", 42/03, Bonsignori editore, Roma 2005.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:სარდინიის გეოგრაფია
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ხაიში (მესტიის მუნიციპალიტეტი)

**ხაიში** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტში. ხაიშის თემის ცენტრი (სოფლები: ბარჯაში, გაღმა ხაიში, ზედა ვედი, ზედა წვირმინდი, ზედა ხაიში, ზემო ვედი, თოთანი, ლალხორალი, ლახანი, ლუხი, მუხაშურა, ნაკი, ნალქორვალი, ნანყბული, სკორძეთი, ტობარი, ქედანი, ქვედა ვედი, ქვედა წვირმინდი, შგედი, ციცხვარი, ჭერი, ჯორკვალი).

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ენგურისა და მისი მარცხენა შენაკადის, ხაიშურას ნაპირებზე, ბალსქვემო სვანეთში, ზუგდიდი-მესტიის გზატკეცილზე, ზუგდიდისა და მესტიისგან დაახლოებით 70 კილომეტრის დაშორებით, ზღვის დონიდან 700 მეტრის სიმაღლეზე. მდინარეები სოფელს სამ ნაწილად ჰყოფენ: მდინარე ენგურის მარჯვნივ, ჩრდილოეთით მდებარეობს მეჩხერი დასახლება გაღმა ხაიში, მდინარე ხაიშურას მარჯვნივ ზედა ხაიში, ხოლო მარცხნივ - ქვემო ხაიში, რომლებიც მჭიდრო დასახლებებს წარმოადგენენ. ქვემო ხაიშში მდებარეობს სოფლის ცენტრი.

## ისტორია
XX საუკუნის 50-იან წლებამდე სოფელში ათამდე ოჯახი ცხოვრობდა. სოფლის გარშემო არსებული დიდი ტყის მასივისა და დასახლების ხელსაყრელი მდებარეობის გამო, ამ პერიოდში, აქ სატყეო მეურნეობა და მეცხოველეობის ფერმა გაიხსნა. ამ გარემოებებმა ხელი შეუწყო დროთა განმავლობაში სოფლის შემდგომ განვითარებას. სოფელში გაიხსნა საავადმყოფო, აფთიაქი, ფოსტა, სახანძრო ბრიგადა, საგზაო მეურნეობა, სხვადასხვა დარგობრივი მაღაზიები და ბაზარი, რამაც ხაიში არა მარტო თემის, არამედ მთლიანად ბალსქვემო სვანეთის ეკონომიკური ცენტრად აქცია.

2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 554 კაცი. სოფელში მოქმედებს სკოლა, საბავშვო ბაღი, საექიმო პუნქტი, პოლიცია, აფთიაქი, სასტუმრო. 2011 წელს ხაიშის ტერიტორიაზე არსებული 1536 ჰექტარი მიწა გადაეცა კომპანია „ტრანსელექტრიკას“ ხუდონჰესის ასაშენებლად.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 174 ადამიანი.

## ეკონომიკა
სოფლის ეკონომიკის ძირითადი დარგებია ვაჭრობა და სოფლის მეურნეობა. მოქმედებს რამდენიმე სახერხი, თუმცა მათი წილი ეკონომიკაში უმნიშვნელოა. ზუგდიდი--მესტიის ავტომაგისტრალზე მდებარეობა ხელს უწყობს სოფელში ვაჭრობისა და ტურიზმის განვითარებას. ხაიშისთვის სოფლის მეურნეობა შედარებით სუსტადაა განვითარებული. მაღალმთიანი სოფლებისგან განსხვავებით აქ ზომიერი კლიმატია, რაც მებაღეობის, მებოსტნეობის და მარცვლეული კულტურების (მაგ. სიმინდი) წარმოების საშუალებას იძლევა. შედარებით უკეთაა განვითარებული მესაქონლეობა. ხაიშიდან სამხრეთ აღმოსავლეთით მდებარეობს კასლეთის საზაფხულო სავარგულები, რომლებიც საძოვრებად და კარტოფილის წარმოებისთვისაა გამოსადეგი. დაბალია სოფლიდან მიგრაციის დონე.

## ხუდონჰესი
2011 წელს ხაიშის ტერიტორიაზე არსებული 1536 ჰექტარი მიწა 1 აშშ დოლარად გადაეცა კომპანია „ტრანსელექტრიკას“ ხუდონჰესის ასაშენებლად. 650 მეგავატი სიმძლავრის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა სოფლის 250-მდე ოჯახს დატბორვით ემუქრება. აღნიშნული ფაქტი ეკოლოგებისა და სოფლის მოსახლეობის მკვეთრ უკმაყოფილებას იწვევს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ხუდონ ჰესის მშენებლობის და მისი მნიშვნელობის შესახებ 

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლინოზა

მინი|250პქ|მდებარეობა
**ლინოზა** (სიც. Linusa) — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, პელაგის კუნძულებში, სიცილიის არხში. ადმინისტრაციულად შედის აგრიჯენტოს პროვინციის შემადგენლობაში (სიცილიის რეგიონი). მისი მოსახლეობა 450 ადამიანია. 

კუნძული ვულკანური წარმოშობისაა და მისი ფართობი 5,45 კმ²-ია. შედგება კრატერების სერიისიგან, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანია 195 მეტრი სიმაღლის მონტე-ვულკანო. უახლოესი მიწაა კუნძული ლამპადუზა, რომელიც 43 კმ-ით სამხრეთით მდებარეობს. თავად ლინოზა კი მალტის კუნძულ გოცოსგან დაშორებულია 119 კმ-ით დასავლეთით, სიცილიისგან 163 კმ-ით სამხრეთით და ტუნისის მაჰინდის კონცხიდან 165 კმ-ით აღმოსავლეთით. 

ანტიკურ ხანაში და შემდეგ შუა საუკუნეებში, სხვადასხვა პერიოდში, კუნძული კოლონიზებული იყო ბერძნების, რომაელების და არაბების მიერ. 

ლინოსას მოსახლეობა თევზაობის, მიწათმოქმედებისა და ტურიზმისგან მიღებული შემოსავლებით არსებობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*კუნძულის სტატისტიკა 
*Linosa su Open Directory Project 

კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:იტალიის ვულკანები
კატეგორია:სიცილიის გეოგრაფია
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
გავი (კუნძული)

მინი|250პქ|მდებარეობა
მინი|250პქ|გავი
**გავი** () — მომცრო კუნძული ტირენიის ზღვაში, იტალიის დასავლეთი სანაპირო ზოლის მოშორებით. მისი სიგრძე 700 მეტრია და ყველაზე პატარაა პონციანის კუნძულების ჯგუფში. მდებარეობს კუნძულ პონცადან 120 მეტრით ჩრდილოეთით. იგი საკმაოდ უსწორმასწოროა და დაუსახლებელი. წარმოადგენს ველური ბუნების ერთგავრ თავშესაფარს — გავრცელებულია ხვლიკების ისეთი სახეობები, რომლებიც მხოლოდ აქაა წარმოდგენილი, ისივე როგორც თაგვები, კურდღლები და მორიელები.

## რესურსები ინტერნეტში
*italy-tourism.info 

კატეგორია:იტალიის კუნძულები
იტალიის მდინარეები

thumb|right|250px|ადიჯე
thumb|right|250px|ადა
thumb|right|250px|ტიჩინო
**იტალიის მდინარეთა ქსელი** ძირითადად თავს იყრის ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, სადაც მიედინება იტალიის უდიდესი მდინარე — პო, რომელიც თავის შენაკადებთან და არხებთან ერთად აყალიბებს ფართო სატრანსპორტო სისტემას. პადანის დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში მიედინება მდინარეები — ადიჯე, ბრენტა, პიავე, რენო და ა. შ. ქვედა დინებებში, დანალექების გამო მდინარეთა კალაპოტები ხშირად ვაკეზე მაღლა მდებარეობს. აგებულია წყალდიდობისგან დამცავი ჯებირები, თუმცა მათი გარღვევის შედეგად ხშირია მასშტაბური დატბორვებიც (ბოლო პერიოდში 2000 და 2006 წ. წ.) ჩრდილოეთ იტალიის მდინარეები, გარდა წვიმის წყლისა, ასევე იკვებებიან თოვლითა და მყინვარებით. ისინი ხასიათდებიან გაზაფხული-ზაფხული-შემოდგომის წყალდიდობებით, მიუხედავად ამისა, მდინარეები გამოიყენება საირიგაციოდ. ალპური მდინარეები ჰიდროენერგიის პოტენციალით ხასაითდებიან. ნახევარკუნძულის და კუნძულების მდინარეები წყალმარჩხია და ძირითადად წვიმის წყლით საზრდოობენ, წყალუხვობის პერიოდი შემოდგომა ზამთარში ახასიათებთ, ზაფხულში კი ხშირად შრებიან. მათ შორის უდიდესია არნო და ტიბრი.

## იტალიის უდიდესი მდინარეების სია 
## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის მდინარეები
კატეგორია:ევროპის მდინარეები
პაკისტანის მიწისძვრა (2011)

{{ინფოდაფა მიწისძვრა
|სათაური = მიწისძვრა პაკისტანში
|ლეიბლი = 
|წარწერა          = 
|რუკა =
|წარწერა2           = 
|სურათის სახელი         =
|რუკა2               =
|რუკის ზომა= 
|წარწერა3=
|თარიღი =  19 იანვარი 2011 წელი
|დრო= 
|ხანგრძლივობა=15 წმ.
|მაგნიტუდა = 7,2 M_\mathrm{w}
|სიღრმე=  84 კმ.
|მდებარეობა =  
|ტიპი=
|დაზარალებული ქვეყანა = , , , , , , , 
|ზარალი =
|ინტენსიურობა=
|ცუნამი= 
|მეწყერი=
|განმეორებითი ბიძგები= 
|მსხვერპლი= 
}}

**პაკისტანის მიწისძვრა** — 2011 წლის 19 იანვარს მიწისძვრა პაკისტანის ბალოჩისტანის პროვინციაში. 7,2 M_\mathrm{w} სიმძლავრის მიწისძვრა, პაკისტანის ადგილობრივი დროით 1 საათსა და 23 წუთზე, ჩ.გ.-ს 28.838°-სა და ა.გ.-ს 63.974°-ზე მოხდა. მიწისძვრის ეპიცენტრი 84 კილომეტრის სიღრმეში იყო. მიწისძვრა იგრძნობოდა შემდეგ ქვეყნებში: პაკისტანი, ინდოეთი, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ირანი, ავღანეთი, ომანი, კატარი და ბაჰრეინი.

## სქოლიო
კატეგორია:მიწისძვრები პაკისტანში
კატეგორია:2011 წლის მიწისძვრები
ჰინდუქუშის მიწისძვრა (2011)

{{ინფოდაფა მიწისძვრა
|სათაური = მიწისძვრა ჰინდუქუშის
|ლეიბლი = 
|წარწერა          = 
|რუკა =
|წარწერა2           = 
|სურათის სახელი         =
|რუკა2               =
|რუკის ზომა= 
|წარწერა3=
|თარიღი =  7 ნოემბერი 2011 წელი
|დრო= 
|ხანგრძლივობა=15 წმ.
|მაგნიტუდა = 5.5 M_\mathrm{w}
|სიღრმე=  145 კმ.
|მდებარეობა =  
|ტიპი=
|დაზარალებული ქვეყანა = ,,
|ზარალი =
|ინტენსიურობა=
|ცუნამი= არა
|მეწყერი=
|განმეორებითი ბიძგები= 
|მსხვერპლი= არა
}}

**ჰინდუქუშის მიწისძვრა** — 2011 წლის 7 ნოემბერს მიწისძვრა ჰინდუქუშის მთათა სისტემაში, ავღანეთში. 5.5 M_\mathrm{w} სიმძლავრის მიწისძვრა, ავღანეთის ადგილობრივი დროით 16 საათსა და 29 წუთზე (16:59 პაკისტანი, 17:29 ინდოეთი) მოხდა. მიწისძვრა იგრძნობოდა ავღანეთის აღმოსავლეთით, პაკისტანსა და ინდოეთის ჩრდილოეთით.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* USGS 

კატეგორია:მიწისძვრები ავღანეთში
კატეგორია:მიწისძვრები პაკისტანში
კატეგორია:მიწისძვრები ინდოეთში
კატეგორია:2011 წლის მიწისძვრები
კატეგორია:2011 წელი ავღანეთში
კატეგორია:2011 წელი პაკისტანში
კატეგორია:2011 წელი ინდოეთში
ლამპიონე

მინი|250პქ|მდებარეობა
მინი|250პქ|ლამპიონე
**ლამპიონე** (სიც. *Lampiuni — ლამპარი*) — პატარა, კლდოვანი კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, რომელიც გეოგრაფიულად პელაგის კუნძულებს ხოლო ადმინისტრაციულად აგრიჯენტოს პროვინციას (სიცილიის რეგიონი) მიეკუთვნება. მისი სიგრძე 700 მეტრია, სიგანე 180 მ, მთლიანი ფართობი კი 1,2 კმ². უმაღლესი მწვერვალი ზღვის დონიდან 36 მეტრზე მდებარეობს. 

კუნძული დაუსახლებელია და ერთადერთ ნაგებობას შუქურა წარმოადგენს. ლეგენდის თანახმად, ლამპიონე კლდე იყო, რომელიც ციკლოპებს გაუვარდათ ხელიდან. 

ლამპიონე პელაგის კუნძულების საზღვაო ნაკრძალის შემადგენელი ნაწილია, შესაბამისად მკაცრადაა დაცული მცენარეულობა და ველური ბუნება. ენდემურ ცხოველებს შორისაა *Podarcis filfolensis*, რომელიც მალტური კედლის ხვლიკის ქვესახეობაა. წყლებში ბინადრობენ ზვიგენები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* LAMPIONE
* panoramio - lampione 

კატეგორია:იტალიის კუნძულები
კატეგორია:სიცილიის გეოგრაფია
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბაზარდუზუ

**ბაზარდუზუ** () — მწვერვალი კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, აზერბაიჯანისა და დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე 4466 მ. აზერბაიჯანის უმაღლესი მწვერვალი. გვხვდება რელიეფის მყინვარული ფორმები. აგებულია ფიქლებითა და პორფირიტებით. ფართოდ არის ცნობილი როგორც რუსეთის უკიდურესი სამხრეთი წერტილი, მაგრამ სინამდვილეში მწვერვალი რუსეთის უკიდურესი სამხრეთი წერტილიდან ჩრდილოეთით თითქმის 4 კილომეტრში მდებარეობს. სამხრეთი წერტილის უკიდურესი პუნქტებია რაღდანისა და ნესენის მთები, რომლებიც ბაზარდუზუდან სამხრეთით ვრცელდებიან. XX საუკუნის დასაწყისში ბაზარდუზუს კალთებიდან ეშვებოდა 8 მცირე მყინვარი. უდიდეს მათგანს ჰქონდა 1 კილომეტრი სიგრძე და ატარებდა „ტიხიცარის“ სახელწოდებას. მწვერვალი პირველად დაიპყრო სერგეი ალექსანდროვმა 1847 წელს. ადგილობრივი ლეკები ბაზარდუზუს უწოდებენ „კიჩენდაღს“, რაც ნიშნავს „შიშის მთას“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მწვერვალი ბაზარდუზუ  
* მარშრუტი მწვერვალ ბაზარდუზუსკენ 
* ბაზარდუზუს ფოტოსურათები  

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მთები
კატეგორია:დაღესტნის მთები
სარაბუკი

**სარაბუკი**  — ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო სარაბუკისა და ქვემო სარაბუკის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
პლასტუნკა

**პლასტუნკა** — ქართველებით დასახლებული სოფელი რუსეთის ფედერაციის  კრასნოდარის მხარის ქალაქ  სოჭის ხოსტის რაიონში. სოფელი დააარსეს XIX საუკუნეში, 1881-1894 წლებს შორის ჩასახლებულიმა ქართველებმა (სულ 80 ოჯახი). სახელი ეწოდა პლასტუნების დასახლების გამო. ბოლო მონაცემებით სოფლში 1500-მდე ადამიანი ცხოვრობს.

## სკოლა 
110 წლის წინ სოფელ პლასტუნკაში, ადგილობრივი ქართველების მაცხოვრებლების ნებაყოფლობითი შემოწირულობებით, შეიქმნა ქართული სკოლა. დროთა განმავლობაში ქართული სკოლა რუსულ საშუალო 44-ე სკოლად გადაკეთდა, მაგრამ ქართულ ენას, როგორც ერთ-ერთ აუცილებელ საგანს ინარჩუნებდა, ხოლო უფრო მოგვიანებით სკოლა 9-წლიანი გახდა. სკოლის ამჟამინდელი ხელმძღვანელობის გადაწყვეტილებით ქართული ენის სწავლება სასკოლო საგნებიდან საერთოდ იქნა ამოღებული და მას ქართული ენის წრის კვალიფიკაცია მიეცა. 

სკოლას მრავალი წლის განმავლობაში კურატორობას კრასნოდარის მხარის საზოგადოებრივი ორგანიზაცია - ქართული კულტურის ცენტრი „ივერია“ უწევდა. პლასტუნკის სკოლის დირექციას ამ გადაწყვეტილების თაობაზე არ უცნობებია.

## ღირსშესანიშნაობები 
სოფელში არის წმინდა ნინოს ტაძარი, რომელიც XIX საუკუნის 80-იან წლებში ჩასახლებულმა ქართველებმა დააარსეს.

## საინტერესო ამბები 
რუსული მედიის ინფორმაციით, როგორც კი 2008 წლის აგვისტოში რუსეთ -საქართველოს ომი დაიწყო სოფლის შესასვლელსა და გამოსასვლელებში ქართული დროშა აღმართეს და იგი ამ დრომდე ფრიალებს. ქართველებმა დროშის აღსამართად სპეციალურად ამოარჩიეს მაღალი ადგილები ამიტომაც დროშა შორი მანძილიდანაც კარგად ჩანს. უკვე სამი წელია ადგილობრივი ხელისუფლება ამ საქართველოს დროშას ვერაფერს ვერ უხერხება. მუნიციპალური სამსახურები რამდენიმეჯერ ეცადნენ ეს დროშა ჩამოეხსნათ მაგრამ მოსახლეობას მხრიდან იმხელა წინააღმდეგობას წააწყდნენ, რომ ამ განზრახვაზე ხელი აიღეს. ძალის გამოყენება კი ჯერჯერობით არ უცდიათ.

## სქოლიო 
კატეგორია:კრასნოდარის მხარის სოფლები
რეჯო-დი-კალაბრია

**რეჯო-დი-კალაბრია** (, ) — ქალაქი იტალიაში, კალაბრიის რეგიონში. ამავე სახელწოდების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს აპენინის ნახევარკუნძულის უკიდურეს სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, სიცილიის ქალაქ მესინის მოპირდაპირედ. 2009 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 186 547 კაცს.

## კლიმატი 
რეჯო-დი-კალაბრიაში ტიპური ხმელთაშუაზღვიური კლიმატია.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ათენი, საბერძნეთი
*  ეგალეო, საბერძნეთი
*  პატრი, საბერძნეთი
*  ჩეზანა-ტორინეზე, იტალია

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ოფიციალური ტურისტული საიტი
* რეჯი-დი-კალაბრია 
* რეჯი-დი-კალაბრიის პროვინცია 

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის ქალაქები
ადიჯე

**ადიჯე** (; ) — მდინარე ჩრდილოეთ იტალიაში. სათავეს იღებს ალპებში, სამხრეთ ტიროლის პროვინციაში, იტალიის, ავსტრიისა და შვეიცარიის სახელმწიფო საზღვრების სიახლოვეს. მისი სიგრძე 410 კმ-ია და წარმოადგენს იტალიის მეორე უგრძეს მიდნარეს პოს შემდეგ (652 კმ). 

მდინარე გამოედინება რეზიის ხელოვნური ტბიდან, რომელიც მდინარე ინის ხეობის მაღლა მდებარეობს. ეს ტბა იმითაა ცნობილი, რომ მასში მდებარეობს ეკლესიის სამრეკლო, რომელიც ერთ დროს მიტოვებულ სოფელ ალტ-გრაუნს ეკუთვნოდა, სანამ 1953 წელს სათავე წყლებს დამბით შეაგუბებდნენ და ის წყლით დაიფარებოდა. 
მინი|250პქ|მარცხნივ|სამრეკლო რეზიის ტბაში
ამის შემდეგ მდინარე აღმოსავლეთისკენ მიემართება და გაივლის ფინშგაუსა და მერანოს, სადაც ჩრდილოეთიდან უერთდება მდინარე პასერო. მონაკვეთს მერანოსა და ბოლცანოს შორის ეჩტალს უწოდებენ. შემდეგ ის მიემართება ბრენერის ხეობისკენ, სადაც გაივლის ქალაქებს — ტრენტოს, რევერეტოს, ვერონას, რენიაგოს. ვერონაში მდინარეზე აგებულია ჰიდროელექტროსადგური. ერთვის ადრიატიკის ზღვას. 

ადიჯეს აუზის ფართობი 12 100 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იტალიის მდინარეები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:იტალიის მდინარეები
ტიჩინო (მდინარე)

**ტიჩინო** (; ლომბარდ. Tisín; ; ) — მდინარე შვეიცარიასა და იტალიაში, პოს მარცხენა შენაკადი. მისგან იღებს სახელს შვეიცარიის ერთ-ერთი კანტონი (ტიჩინო), სადაც მისი ზემო ნაწილი მიედინება. 

სათავეს იღებს შვეიცარიაში, ვალ-ბედრეტოში, ვალესა და ტიჩინოს კანტონების საზღვარზე და შემდეგ ჩაედინება ლაგო-მაჯორეს ტბაში, საიდანაც გამოსვლისას ის უკვე იტალიის ტერიტორიაზე აგრძელებს დინებას. მისი სიგრძე 248 კმ-ია. პოს ერწყმის ქალაქ პავიის სიახლოვეს. აუზის უმაღლესი წერტილია მწვერვალი გრენცგიპფელი (4 618 მ). ქვემო დინებაში, ტიჩინოს უერთდება მდინარე ანცა. 

შვეიარიაში, ტიჩინოზე აგებულია ჰიდროელექტროსადგური, იტალიაში კი მას უმთავრესად საირიგაციოდ იყენებენ. 

მდინარის ნაპირებთან, ძვ. წ. 218 წელს გაიმართა მეორე პუნიკური ომის პირველი ბრძოლა (ტიცინის ბრძოლა) კართაგენელებსა (ჰანიბალის მეთაურობთ) და რომაელებს (პუბლიუს კორნელიუს სციპიონის მეთაურობით) შორის.

მინი|25-პქ|მარცხნივ|შუა საუკუნეების ხიდი ტიჩინოზე ქალაქ პავიაში

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის მდინარეები

## რესურსები ინტერნეტში
*Parco piemontese della valle del Ticino 
*Parco lombardo della valle del Ticino

კატეგორია:შვეიცარიის მდინარეები
კატეგორია:იტალიის მდინარეები
კატეგორია:პოს აუზი
მარგი ქმედება

**მარგი ქმედება** — მუშაობა, რომლის შესასრულებლადაც შეიქმნა და გამოიყენება მანქანა. მაგალითად, ამწესათვის ეს არის ტვირთის აწევის მუშაობა, სახარატო ჩარხისათვის — საჭრისთან ნაკეთობის ხახუნის ძალის საწინააღმდეგო მუშაობა და სხვ. 

## მარგი ქმედების კოეფიციენტი
მექანიზმების გამოყენებით შესრულებული მუშაობა ყოველთვის ნაკლებია მარგ მუშაობაზე, ვინაიდან ყოველთვის არსებობს ხახუნის ძალები, რომელთა უარყოფითი მუშაობაც იწვევს მანქანის ან ძრავას სხვადასხვა ნაწილის გათბობას. მანქანის დანიშნულებაა მექანიკური მუშაობის შესრულება, მისი გათბობა კი სასარგებლო მუშაობად ვერ ჩაითვლება. გათბობა იწვევს ძრავისთვის გადაცემული ენერგიის ნაწილის გარდაქმნას არა მექანიკურ, არამედ შინაგან ენერგიად, რომელიც ჩვეულებრივ ვერ გამოიყენება მუშაობის შესასრულებლად.

ამიტომ ყველა მანქანა, ძრავა თუ მექანიზმი ხასიათდება განსაკუთრებული სიდიდით, რომელიც გვიჩვენებს რამდენად შედეგიანია გადაცემული ენერგიის გამოყენება. დახარჯული ენერგიის ეფექტურ გამოყენებას გამოსახავენ მარგი ქმედების კოეფიციენტით (მ.ქ.კ.).

Aსრ-Aმ გვაძლევს იმ მუშაობას, რომელიც წინააღმდეგობათა დასაძლევად უნდა შესრულდეს.
მარგი მუშაობის შეფარდებას სრულ მუშაობასთან მექანიზმის მარგი ქმედების კოეფიციენტი ჰქვია. მ.ქ.კ.- ს ასე აღნიშნავენ:

მ.ქ.კ. = (Aმარგ / Aსრ ) . 100% მ.ქ.კ. გამოისახება პროცენტებით. ნებისმიერი მექანიზმის მ.ქ.კ. ერთზე, ანუ 100%-ზე ნაკლებია. მ.ქ.კ.-ი შეიძლება გამოითვალოს თუ ცნობილია მარგი და სრული სიმძლავრეები. 

მ.ქ.კ. = (Nმარგი  /   Nსრ   ). 100%

კატეგორია:მექანიკა
ყუბანოქერუსი

**ყუბანოქერუსი** () — ნამარხი ღორი. ზომით დღემდე ცნობილ ღორისებრთა შორის ყველაზე დიდი იყო. ჰქონდა დაბალი ქალა, რომლის სატვინე ნაწილი უკან ძლიერ იყო დახრილი, გრძელი დინგი, შუბლზე ერთი დიდი (ცენტრალური) და ორი გვერდითი პატარა რქისებრი გამონაზარდი (ეს გამონაზარდები შესაძლოა მამლებს ჰქონდათ). თავისი ზომებით ყუბანოქერუსი წააგავს თანამედროვე გარეულ ღორს, ტახს. 

ცნობილია ჩრდილოეთ აფრიკის, კავკასიის, მონღოლეთისა და ჩინეთის შუამიოცენური პერიოდის ნალექებიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორები
კატეგორია:ღორისებრნი
პიავე

**პიავე** () — მდინარე ჩრდილოეთ იტალიაში. სათავეს იღებს ალპებში და მიემართება სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 220 კმ-ზე, სანამ შეერწყმება ადრიატიკის ზღვას ქალაქ ვენეციის სიახლოვეს.

1809 წელს, ნაპოლეონის ომების მიმდინარეობისას, მის ნაპირებთან გაიმართა ბრძოლა ფრანგებსა და ავსტრიულ-იტალიურ ძალებს შორის. 

1918 წელს კი, პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობისას, მდინარე პიავეს ბრძოლა — ავსტრო-უნგრული ძალების უკანასკნელი მთავარი შეტევა იტალიაზე, რომელიც ავსტრო-უნგრელების მხრიდან 200 000 მეომრის დაკარგვით დასრულდა. პიავეს ბრძოლა გადამწყვეტი იყო პირველი მსოფლიო ომის იტალიის ხაზზე. სწორედ ამიტომ, იტალიაში მდინარეს *Fiume Sacro alla Patria*-ს უწოდებენ (სამშობლოს წმინდა მდინარე) და მისი სახელი მოხსენიებულია პატრიოტულ სიმღერაში *"La leggenda del Piave"*.

მინი|250პქ|მარცხნივ|მდინარე პიავე ვენეციის დაბლობზე

## იხილეთ აგრეთვე
*იტალიის მდინარეები

## რესურსები ინტერნეტში
* Museo degli zattieri del Piave a Codissago 
* Bibliografia a cura del comitato difesa del Piave
* Centro Internazionale Civiltà dell'Acqua 
* Sito del periodico "Il Piave"
* Sito del magistrato alle acque 
* Sito con galleria fotografica del Piave in provincia di Belluno 
* Ricostruzione degli argini del Piave alla fine della Prima Guerra Mondiale 
* Francesco Frasca, *La battaglia del Piave nella napoleonica campagna del 1809*, in “Informazioni della Difesa”, Roma: Stato Maggiore della Difesa, n°2/2002, pp. 48-53

კატეგორია:იტალიის მდინარეები