სუტრა

**სუტრა** () — ინდურ სალიტერატურო ტრადიციაში აღნიშნავს აფორიზმს ან აფორიზმთა კრებულს, რომელიც წარმოდგენილია სახელმძღვანელოს სახით. სუტრა არის უძველესი პერიოდისა და შუა საუკუნეების ეპოქის ინდური ჟანრი, რომელიც ინდუიზმში, ბუდიზმსა და ჯაინიზმში გვხვდება. ყოველი სუტრა მცირე მოცულობის წესია, რომელიც იძლევა დარიგეგებს სარიტუალო სწავლებების, ფილოსოფიის, გრამატიკის ან ნებისმიერი სხვა დარგის შესახებ.

ბუდიზმში სუტრები, რომლებიც ასევე ცნობილია, როგორც *სუტები*, კანონიკური წმინდა წერილებია, რომელთა უმრავლესობაც გაუტამა ბუდას ზეპირი სწავლების ჩანაწერებად მიიჩნევა. სუტები არაა აფორიზმული ხასიათის, თუმცა საკმაოდ დეტალურია და ზოგჯერ განმეორებებსაც შეიცავს. ბუდისტური სუტრები თავისი ხასიათით ტერმინის ფილოლოგიურ ფესვად *სუქტას* (კარგად წარმოთქმული) უფრო გვისახავს, ვიდრე *სუტრას* (ძაფი). სიტყვის ფუძეა „სივ“ −  „ის, რითაც იკერება და ერთიანდება ნივთები“. ტერმინი ასევე დაკავშირებული შემდეგ სიტყვებთან: სუჩი, რომელიც „ნემსს, სიას“ ნიშნავს და სუნა, რომელიც „ნაქსოვს“ აღნიშნავს. მათი შექმნის მიზანი მასწავლებლის მიერ მოსწავლისთვის ცოდნის გადაცემის და თვითგანათლებისა თუ დისკუსიის მიზნით მკითხველებისთვის მათი დამახსოვრების გაადვილება იყო.

სუტრების ჩვენამდე მოღწეული უძველესი ხელნაწერები ვედების ნაწილს წარმოადგენს და ძვ. წ. II-I ათასწლეულებით თარიღდება.  მაგალითად, ვინტერმიცის თქმით, *აიტარეია არანიაკა*, ძირითადად სუტრების კრებულია. მათი პრაქტიკაში გამოყენება და უძველესი წარმოშობა დასტურდება იმ სუტრებით, რომლებსაც ძველ არავედურ ინდუისტურ ლიტერატურაში − სიმღერებში, ლეგენდებში, თქმულებებსა თუ ეპოსებში − ვხვდებით.

ინდური ლიტერატურის ისტორიაში, შემეცნების სხვადასხვა სფეროებში სუტრათა ვრცელი კომპილაციები, ძვ. წ. 600-200 წლებით, ძირითადად ბუდასა და მაჰავირას შემდგომი პერიოდით, თარიღდება. აღნიშნულ ეპოქას „სუტრების  პერიოდი“ ეწოდებოდა.

უძველესი ეპოქის ინდოელი მოწაფე გრამატიკის, ფილოსოფიისა და თეოლოგიის სუტრებს სწორედ იმ მექანიკური მეთოდით სწავლობდა, რომლითაც თანამედროვე ეპოქის ბავშვები ანბანსა და გამრავლების ტაბულას იმახსოვრებენ. — მაქს მიულერი, *უძველესი სანსკრიტული ლიტერატურის ისტორია*.

## ბუდიზმი
ბუდიზმში სუტრები კანონიკური ლიტერატურის ნაწილია. ინდუისტური ტექსტებისგან განსხვავებით, ადრეული ბუდისტური სუტრები არაა აფორიზმული ხასიათის და ხშირად საკმაოდ ვრცელიცაა. ბუდისტური ტერმინი *სუტრას* ან *სუტას* ფესვები სავარაუდოდ სანსკრიტული *სუქტადან* მომდინარეობს, რომელიც „კარგად წარმოთქმულს/ნათქვამს“ ნიშნავს. ეს მომდინარეობს რწმენიდან, რომლის მიხედვითაც ბუდას მიერ ნათქვამი ყველაფერი კარგად ნათქვამი იყო.

## ჯაინიზმი
ჯაინიზმის ტრადიციაში სუტრები მკაცრად განსაზღვრული ტექსტების მნიშვნელოვან ჟანრს წარმოადგენს, რომლებიც საზეპიროდ იწერებოდა.
 
მაგალითად, კალპა სუტრა, ჯაინური ტექსტია, რომელიც, როგორც სამონასტრო წესებს, ასევე ჯაინ სულიერ მოძღვართა ბიოგრაფიებსაც მოიცავს. სუტრებში ხშირად განხილულია ჯაინისტური ყოველდღიური ასკეტური ცხოვრება. არაერთი უძველესი სუტრა, განსაკუთრებით ძვ. წ. I ათასწლეულის პერიოდის, ბჰაკტის ჯაინური პრაქტიკის აუცილებელ ელემენტად ასახელებს.

ჯაინიზმის ჩვენამდე მოღწეული წმინდა წერილები სუტრების ფორმატშია შესრულებულია, ესენია *აკარანგა სუტრა* და *თატვართა სუტრა*. ეს უკანასკნელი სანსკრიტზეა შესრულებული  და ჯაინიზმის ოთხივე სექტის მიერაა აღებულია, როგორც ყველაზე ავტორიტეტული ფილოსოფიური ტექსტი, რომელშიც სრულყოფილადაა შეჯამებული ჯაინიზმის საფუძვლები.

## რესურსები ინტერნეტში
*SuttaCentral 
*Buddhist Scriptures in Multiple Languages
*More Mahayana Sutras
*The Hindu Vedas, Upanishads, Puranas, and Vedanta 
*A Modern sutra
*Digital Sanskrit Buddhist Canon
*Ida B. Wells Memorial Sutra Library
*Chinese and English Buddhist Sutras
*Polity Sutra 

## სქოლიო
კატეგორია:ბუდიზმი
კატეგორია:ჯაინიზმი
კატეგორია:ინდუიზმი