open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჟაგუარანი

**ჟაგუარანი** () — მდინარე სამხრეთ ბრაზილიაში, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში. ქვემო დინებაში წარმოქმნის საზღვარს ურუგვაისთან. სიგრძე 270 კმ, აუზის ფართობი 3000 კმ². სანაოსნოა შესართავიდან 32 კილომეტრზე. საშუალო სიღრმე 2,5 მ.

## რესურსები ინტერნეტში
* მდინარე ჟაგუარანი 

კატეგორია:ბრაზილიის მდინარეები
კატეგორია:ურუგვაის მდინარეები
NGC 2410

**NGC 2410** — გალაქტიკა ტყუპების თანავარსკვლავედში. აღმოჩენის თარიღია 1877 წლის 2 თებერვალი. ეს ობიექტი შედის ახალ საერთო კატალოგში.

## იხილეთ აგრეთვე
*მესიეს ობიექტების სია
*ახალი საერთო კატალოგი

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია ინგლისურად და ფრანგულად ორიგინალი ახალი საერთო კატალოგიდან

კატეგორია:გალაქტიკები
კატეგორია:ტყუპების თანავარსკვლავედი
ბუში (მდინარე)

**ბუში** (, ) — მდინარე ანტრიმის საგრაფოში, ჩრდილოეთ ირლანდიაში. სათავეს იღებს ანტრიმის მთებში, 480 მეტრ სიმაღლეზე. მდინარე გადის ბუშმილსზე, მისი წყალი გამოიყენება Old Bushmills Distillery-თვის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ირლანდიის მდინარეები
ფოილი

**ფოილი** (, ) — მდინარე კუნძულ ირლანდიაზე. მიედინება ოლსტერის პროვინციისა და ჩრდილოეთ ირლანდიის დასავლეთით. მიედინება ქალაქ დერის გავლით.

კატეგორია:ირლანდიის მდინარეები
კატეგორია:დონეგალის საგრაფო
ჟან ტრიკარი

**ჟან ტრიკარი** ( დ. 16 სექტემბერი, 1920, მონმორანსი — გ. 6 მაისი, 2003, სტრასბური) — ფრანგი გეოლოგი და გეომორფოლოგი. პარიზის უნივერსიტეტში ისტორიულ-ლიტერატურული ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა ასისტენტად იქვე (1945-1948). 1947 წლიდან საფრანგეთის გეოლოგიური რუკების სამსახურის თანამშრომელი. სტრასბურის უნივერსიტეტის გამოყენებითი გეოგრაფიის ცენტრის დირექტორი და პროფესორი. საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის გამოყენებითი გეომორფოლოგიის კომისიის პრეზიდენტი. მისი ძირითადი შრომები მიეძღვნა სტრუქტურულ და კლიმატურ გეომორფოლოგიას, გეომორფოლოგიის გამოყენებით და მეთოდოლოგიურ საკითხებს. შეისწავლა სენეგალის დელტის გეოლოგიური აგებულება, ბრაზილიის აუზი და სხვა; აგრეთვე პერუსა და ჩილეს წყლის რესურსები. 

ტრიკარი იყო — „Revue de géomorphologique dynamique“-ის დამფუძნებელი და დირექტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჟან ტრიკარი – ცნობები 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოლოგები
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
პერეტოლჩინის ვულკანი

**პერეტოლჩინის ვულკანი** ( — ახალგაზრდა ჩამქრალი ვულკანი რუსეთის ბურიატეთის რესპუბლიკაში. კროპოტკინის ვულკანიდან 3 კილომეტრში. ვულკანის საფუძველი ზღვის დონიდან 1970 მ-ზეა, მწვერვალის სიმაღლე 2050 მ. კრატერის დიამეტრი 140 მ, სიღრმე 30 მ. ფსკერზე არის ცივი ტბა, რომლის დიამეტრი 10 მ აღწევს. მწვერვალი და შიდა ფერდობები დაფარულია ბუჩქნარით, გვხვდება ნაძვი და ლარიქსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* პერეტოლჩინის ვულკანი 
* პერეტოლჩინის ვულკანი  

კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
თევდორე ჟორდანია

**თევდორე (თედო) დავითის ძე ჟორდანია** (დ. 20 აპრილი, 1854, სოფ. მოქვი, ახლანდელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 ოქტომბერი, 1916, კასპი) —  ქართველი ისტორიკოსი, პედაგოგი, ფილოლოგი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. მალე დაობლდა, მაგრამ ახლობლების მეოხებით მაინც მოახერხა განათლების მიღება. სწავლობდა მოქვის სასოფლო სკოლაში, ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში და თბილისის სასულიერო სემინარიაში, რომელიც დაამთავრა1875 წელს. 1879 წელს შევიდა მოსკოვის სასულიერო აკადემიაში, სადაც მიიქცია იმ დროის წამყვანი რუსი ისტორიკოსის ვასილი კლიუჩევსკის ყურადღება, რომელმაც ურჩია მოსკოვში დარჩენა; მაგრამ დაასრულა თუ არა აკადემია თედომ სამშობლოში დაბრუნება არჩია და აქ მასწავლებლობა დაიწყო. პარალელურად ეწეოდა მეცნიერულ მოღვაწეობასაც. დაუახლოვდა რა ილია ჭავჭავაძისა და დიმიტრი ბაქრაძის ირგვლივ მყოფ მეცნიერებს, ხელი მოჰკიდა საქართველოს სიძველეების მიკვლევა-დაუნჯებას და შესწავლას. მან დიდი ენერგია და ცოდნა შეალია ქართულ წყაროებზე მუშაობას. მას დიდი ღვაწლი მიუძღვის პირველწყაროთა გამოვლენასა და კრიტიკულ შესწავლაში. მან შემოიტანა სამეცნიერო მიმოქცევაში XIV საუკუნის უმნიშვნელოვანესი ძეგლი, ქსნის ერისთავთა საგვარეულო მატიანე „ძეგლი ერისთავთა“. დიდი მუშაობა გასწია „ქართლის ცხოვრების“ შედგენილობისა და ავტორების ვინაობის დასადგენად. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი „ქრონიკები და სხვა მასალა საქართვეელოს ისტორიისა და მწერლობისა“. ამ მონუმენტურ ნაშრომში შესულია მის მიერ საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მრავალგზის მოგზაურობის დროს შეკრებილი დიდძალი მასალა ქრონოლოგიური პრინციპით დალაგებული, კომენტარებითა და კრიტიკული შენიშვნებით.

თედო ჟორდანია აქტიური საზოგადოებრივი მოღვაწეობითაც გამოირჩეოდა. იყო საეკლესიო-საარქეოლოგიო საბჭოს, საეკლესიო სიძველეთა დაცვის მზრუნველი კომიტეტის, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი და საქართველოს საისტორიო-საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ბიბლიოგრაფია
*ჟორდანია თ., ქართლ-კახეთის მონასტრების და ეკლესიების ისტორიული საბუთები, ტფ., 1903

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 303,  თბ., 1994
**ცაიშვილი ს.*, თ. ჟორდანია // სახალხო განათლების ქართველი მოღვაწეები და სახალხო მასწავლებლები, ტ 1, თბილისი, 1953
**ძოწენიძე ლ.*, ჟორდანია და ძველი ქართული მწერლობა // ძველი ქართული მწერლობის საკითხები, ტ. 1., თბილისი, 1962

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*განმანათლებლობა საქართველოში

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები 
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1854
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
მუნკუ-სარდიკი

**მუნკუ-სარდიკი** () — მთის მასივი აღმოსავლეთ საიანში, რუსეთისა და მონღოლეთის სახელმწიფო საზღვარზე. აქვს 6 მწვერვალი (უმაღლესია მუნკუ-სარდიკი, 3491 მ). აგებულია გრანიტებით. მდინარეთა ხეობებში ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე შემოსილია ტყით, უფრო მაღლა — ფერდობებზე გვხვდება ალპური მდელოები, ტყის ტუნდრა და ქვიშრობები. მუნკუ-სარდიკზე არის რამდენიმე მყინვარი (გამყინვარების საერთო ფართობია 1,3 კმ²). განვითარებულია ტურიზმი და ალპინიზმი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბურიატეთის მთები
კატეგორია:მონღოლეთის მთები
რაშიდ ად-დინი

**რაშიდ ად-დინი** (დ. 1247 — გ. 1318) — ებრაული წარმოშობის გამუსლიმებული ირანში მოღვაწე ისტორიკოსი, ექიმი, სწავლული, მონღოლთა ვეზირი.

ირანის მონღოლი ყაენების, ყაზან-ყაენისა და ოლჯაითუ-ყაენისაგან  მიიღო დავალება, შეედგინა „საყოველთაო“, მსოფლიო ისტორია. ნაშრომზე, რომელსაც, „ჯამი ათ-თავარიხი“ - „ისტორიათა კრებული“ ეწოდება, რაშიდ ად-დინის ხელმძღვანელობით, მუშაობდა მთელი ჯგუფი. ამრიგად, ეს იყო მუსლიმური სამყაროსათვის მეტად იშვიათი მცდელობა, საყოველთაო ისტორია გასცდენოდა ისლამურ სამყაროსა და ცივილიზაციას. რაშიდ ად-დინმა ამ მხრივ არა მხოლოდ მუსლიმურ ისტორიოგრაფიაში მოიპოვა გამორჩეული ადგილი, არამედ ბევრად გაასწრო ევროპულ ისტორიულ მწერლობასაც.

## ლიტერატურა
*კიღურაძე ნ., სანიკიძე გ., გორდეზიანი ლ., ოთხმეზური გ., ფირცხალავა ლ., ისტორია (მოსწავლის წიგნი), თბ., 2012

კატეგორია:დაბადებული 1247
კატეგორია:გარდაცვლილი 1318
კატეგორია:ირანელი ისტორიკოსები
აღმოსავლეთი საიანი

**აღმოსავლეთი საიანი** () — მთათა სისტემა სამხრეთ ციმბირში. იწყება მდინარე ენისეის მარცხენანაპირეთში, კრასნოიარსკის სამხრეთ-დასავლეთით. გადაჭიმულია 1000 კმ-ზე მეტ მანძილზე სამხრეთ-აღმოსავლეთ მიმართულებით, თითქმის ბაიკალის ტბამდე. გეოლოგიურად აღმოსავლეთ საიანი ჩრდილოეთ-დასავლეთური მიმართულების ასიმეტრიული ნაოჭა სტრუქტურაა, რომელიც ციმბრიის ბაქნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირს ეკვრის. დამახასიათებელია მეტად დანაწევრებული რელიეფი. დასავლეთ ნაწილში ჭარბობს ბრტყელთხემიანი ქედები, რომლებიც სამხრეთ-აღმოსავლეთით მაღლდებიან და ეგრეთ წოდებულ „ბელკებს“ ქმიან. მდინარეების კიზირისა და კაზირის სათავეებში აღმართულია აგულის ბელკები, რომლებიც კრიჟინისა და ერგაკ-ტარგაკ-ტაიგის ქედებთან ერთად ქმნიან აღმოსავლეთ საიანის ყველაზე მაღალ კვანძს (3000 მ-მდე). 

უმაღლესი მწვერვალია მუნკუ-სარდიკი (3491 მ). აღმოსავლეთ საიანისთვის დამახასიათებელია ძველი მოსწორებული ლავური პლატოები და ახალგაზრდა ვულკანური წარმონაქმნები. აღსანიშნავია კროპოტკინისა და პერეტოლჩინის ვულკანები.

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
* Михайлов Н. И., Горы Южной Сибири, М., 1961; 
* Средняя Сибирь, М., 1964;
* Геология СССР, Красноярский край, т. 15, М., 1961; 
* Смирнов А. Д., Булдаков В. В., Интрузивные комплексы Восточного Саяна, М., 1962;
* Алтае-Саянская горная область, М., 1969.

კატეგორია:რუსეთის ქედები
ბანი (მდინარე)

**ბანი** (, ) — მდინარე ჩრდილოეთ ირლანდიაში; სათავეს იღებს მორნის მთებში, დაუნის საგრაფოში, ქალაქ ნიურის აღმოსავლეთით, გადის ლოხ-ნეიზე და ჩაედინება ჩრდილოეთის არხში, ქალაქ კოლრეინიდან 7 კმ-ით ქვემოთ. სიგრძე — 137 კმ.

კატეგორია:ჩრდილოეთ ირლანდიის მდინარეები
პატუსის ტბა

**პატუსის ტბა** () — ლაგუნა ბრაზილიაში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატში. საერთო ფართობი 10,100 კმ². სიგრძე 290 კმ, სიგანე 64 კმ. ბრაზილიის უდიდესი ლაგუნაა. ატლანტის ოკეანისაგან გამოყოფილია დაახლოებით 8 კმ სიგანის ცელათი. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს ქალაქი პორტუ-ალეგრი. დაკავშირებულია ლაგოა-მირინის ლაგუნა-ტბასთან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბრაზილიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
გიორგი ჯიბლაძე

**გიორგი ჯიბლაძე** (დ. 27 აპრილი, 1913, ქუთაისი — გ. 23 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, ლიტერატურათმცოდნე, ლიტერატურის კრიტიკოსი და ესთეტიკოსი. საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960), სსრ კავშირის პედაგოგიკურ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოს-დამფუძნებელი, სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1913 წლის 27 აპრილს ქალაქ ქუთაისში. მამა — ნიკოლოზი იყო ქართული ავიაციის ერთ-ერთი ვეტერანი, დედა — ივლიტა კიკალეიშვილი, პროფესიით ექთანი 1919 წელს გარდაიცვალა.    

1930 წელს დაამთავრა ქუთაისის პირველი ათწლედი. იმავე წელს ჩაირიცხა თბილისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში. გამოქვეყნებული აქვს კრიტიკული ეტიუდების სერია. 1932 წლიდან მუშაობდა „ახალგაზრდა კომუნისტის” რედაქციაში, რომელსაც იმ პერიოდში კანდიდ ჩარკვიანი რედაქტორობდა.

საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1987). გარდაიცვალა 1989 წელს ქალაქ თბილისში. 
## ჯილდოები
*1963 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
*1969 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
*1987 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
*საპატიო ნიშნის ორდენი
*ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
*ლენინის ორდენი (2 ორდენი)
* შრომის წითელი დროშის ორდენი (3 ორდენი)
*მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“
*მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“

## ლიტერატურა
* *ი. ბოცვაძე, ა. ჩხარტიშვილი*, გიორგი ჯიბლაძე,  თბილისის უნივერსიტეტის გამომცემლობა, 1973;
* *ტ. სარიშვილი*, სახელგანთქმული მეცნიერი, დიდი მოღვაწე,  ალაზნის განთიადი. - თელავი, 1973;
## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი ჯიბლაძის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
*გიორგი ჯიბლაძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)
*გიორგი ჯიბლაძის ბიოგრაფია (V მოწვევა)
*გიორგი ჯიბლაძის ბიოგრაფია (VII მოწვევა)
*გიორგი ჯიბლაძის ბიოგრაფია (X მოწვევა)
*გიორგი ჯიბლაძის ბიოგრაფია (XI მოწვევა)

კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ უმაღლესი და საშუალო სპეციალური განათლების მინისტრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  VII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის  XI  მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ფრანჩესკო გვიჩარდინი

მინი|მარჯვნივ|ფრანჩესკო გვიჩარდინი
**ფრანჩესკო გვიჩარდინი** (დ. 1483 — გ. 1540) — რენესანსის ეპოქის ფლორენციელი ისტორიკოსი. მისი ნაშრომია „იტალიის ისტორია“, სადაც წერს, რომ ქვეყანა პოლიტიკურად დანაწევრებულია და მეზობელი ესპანეთისა და საფრანგეთისგან შევიწროვებულია.

## ლიტერატურა
*კიღურაძე ნ., სანიკიძე გ., გორდეზიანი ლ., ოთხმეზური გ., ფირცხალავა ლ., ისტორია (მოსწავლის წიგნი), თბ., 2012

კატეგორია:XVI საუკუნის იტალიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1483
კატეგორია:გარდაცვლილი 1540
ვიაიანა-იიესუუ

**ვიაიანა-იიესუუ** () — სოფელი ჰარკუს მუნიციპალიტეტში, ჰარიუმაას მაზრაში ჩრდილოეთ ესტონეთში. მისი მოსახლეობა 2010 წლის 1 ივნისისთვის 686 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ესტონეთის დასახლებული პუნქტები

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰარკუს მუნიციპალიტეტის სოფლები
მხატვრული ფილმი

**მხატვრული ფილმი** — ისეთი ფილმი, რომელიც მაყურებელს უამბობს გამოგონილ ან ნახევრად გამოგონილ ამბავს. ასეთი ჟანრის ფილმებში დამაჯერებელი პერსონაჟები თუ მოვლენები მაყურებელს არწმუნებენ, რომ გამოგონილი ამბავი რეალურია. მხატვრული ფილმი ხასიათდება განათებისა და კამერის მოძრაობით, აგრეთვე სხვა კინემატოგრაფიული ელემენტებით. დეტალური ყურადღება ეთმობა სცენარსა თუ თხრობას, ვინაიდან ფილმები აგებულია სცენარებზე, რომლებიც მიზნად რეალიზმის შენარჩუნებას ისახავენ. მსახიობები გამოირჩევიან დიალოგებისა და მოქმედებების დამაჯერებელი გადმოცემით. 

ერთ-ერთ პირველ მხატვრულ ფილმად ითვლება ჟორჟ მელიესის „მოგზაურობა მთვარეზე“ (1902).   

## სქოლიო 
კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჟანრები
დეფორმაცია

**დეფორმაცია** (ლათ. deformatio – დამახინჯება) — სხეულის შემადგენელი ნაწილაკების ფარდობითი მდებარეობის ცვლილება, რომელიც იწვევს სხეულის ან მისი ელემენტების მოცულობის ან ფორმის ცვლილებას. დეფორმაციის დროს ატომებს შორის იცვლება მანძილები და ურთიერთქმედების ძალები, რის გამოც მყარ სხეულებში აღიძვრება დრეკადობის ძაბვები. მყარი სხეულის დეფორმაცია განსაზღვრულია, თუ ცნობილია მისი ყველა წერტილის წანაცვლების ვექტორი. დეფორმაციის უმარტივესი სახეებია: გაჭიმვა და კუმშვა, წანაცვლება, ღუნვა და გრეხა. 

## ლიტერატურა 
* Седов Л. И., Введение в механику сплошной среды, М., 1962.

კატეგორია:დეფორმაცია
ლა-ლიბერტადის კანტონი

**ლა-ლიბერტადის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, სანტა-ელენას პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ლა-ლიბერტადი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 77 646 ადამიანს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სანტა-ელენას პროვინციის კანტონები
იზოსტაზია

მინი|300პქ|ნახ. 1. იზოსტატიკური მოდელები ჯ. ერისა (1)  და ფ. პრატის თანახმად (2).
**იზოსტაზია**, **იზოსტატიკური წონასწორობა** ( isostásios — თანაბარი წონისა) — დედამიწის ქერქის გაწონასწორება მის ქვეშ მდებარე მყარსა და უფრო მძიმე სუბსტრატზე ისე, თითქოს ის არქიმედეს კანონის თანახმად ტივტივებდეს. იზოსტაზიის გამო დედამიწის ქერქი მით უფრო ღრმად არის ჩაძირული სუბსტრატში, რაც უფრო სქელი და მკვრივია (მძიმეა) ქერქი. ამიტომ მთებს, ჩვეულებრივ, აქვს „ფესვები“ (ქერქის შვერილები სუბსტრატში). იზოსტაზია, როგორც წესი, ხორციელდება არა დედამიწის ქერქის ნებისმიერ მცირე მონაკვეთზე, არამედ რეგიონულად, საკმაოდ მოზრდილ (100-200 კმ სიგანის) ბლოკებზე. იზოსტაზია გამოვლინდება შვეულის გადახრაზე დაკვირვებით, სეისმური მეთოდებით დედამიწის ქერქის სისქის გაზომვითა და უმთავრესად სიმძიმის ძალის ანომალიების განსაზღვრით. 

დაკვირვება გვიჩნენებს, რომ დედამიწის ქერქი თითქმის ყველგან მიახლოებულია სრულ იზოსტაზიასთან და მნიშვნელოვან გადახრას მხოლოდ ინტენსიურ ტექტონიკურ მოძრაობათა არეებში ვხვდებით. ასე, მაგალითად, მეტად დიდი უარყოფითი იზოსტატიკური ანომალიებია ოკეანური ღარების გასწვრივ. იზოსტაზია სწრაფად მყარდება. მაგალითად, უკანასკნელი გამყინვარების დროს ბალტიისა და კანადის ფარები დაძირული იყო ყინულის სიმძიმით (თანამედროვე გეოლოგიურ ეპოქაში ანალოგიურ მდგომარეობაშია ანტარქტიდა და გრენლანდია), ყინულის მოდნობის კვალდაკვალ მიმდინარეობს ამ რეგიონების აზევება წელიწადში რამდენიმე მმ სიჩქარით (ბალტიის ფარის არეში აზევების თანამედროვე სიჩქარეა 11 მმ წელიწადში). დედამიწის ქერქის მისწრაფება წონასწორობისაკენ დიდ როლს თამაშობს გეოტექტონიკაში, იგი ზღუდავს ტექტონიკურ მოძრაობებს, რომლებიც არღვევენ იზოსტაზიას.

ტერმინი „იზოსტაზია“ შემოიღო ამერიკელმა გეოლოგმა კლარენს დატონმა 1889 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
* ბალავაძე ბ., გრავიმეტრიის კურსი, თბ., 1973; 
* Артемьев М. Е., Изостазия, "Земля и Вселенная", 1970, № 3.

კატეგორია:გეოდინამიკა
კატეგორია:გეომორფოლოგია
პუტუმაიოს კანტონი

**პუტუმაიოს კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, სუკუმბიოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი პუერტო-კარმენი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 6 171 ადამიანს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სუკუმბიოსის პროვინციის კანტონები
კანდიდ ჩარკვიანი

**კანდიდ ჩარკვიანი** (დ. 12 თებერვალი, 1907, ცაგერი — გ. 13 სექტემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი და საბჭოთა პარტიული მოღვაწე. საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი 1938–1952 წლებში, საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1904 წელს ცაგერში. სწავლობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. დაამთავრა პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1930 წელს გაწევრდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტურ პარტიაში და 1937 წელს გახდა საქართველოს ცენტრალური კომიტეტის განათლებისა და კულტურის სამმართველოს უფროსი. 1937-1938 წლებში ეკავა საქართველოს სსრ-ის მწერალთა კავშირის პირველი მდივნისა და საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივნის თანამდებობები.

1937-1952 წლებში საქართველოს ცკ-ის ბიუროს წევრი, 1938-1952 წლებში კი საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი

1951 წელს საქართველოში მყოფ სტალინს უშიშროების მინისტრმა რუხაძემ მოახსენა, რომ საქართველოში ორმაგი სეპარატისტული შეთქმულება მზადდებოდა, საერთო ქართული და მეგრული. ამას მოჰყვა ხელმძღვანელ მუშაკთა, მათ შორის ჩარკვიანის, გადაყენება და 35 000 ადამიანის გადასახლება საქართველოდან. გადასახლება 1951 წლის 25 დეკემბერს განხორციელდა.

1981-1988 წლებში იყო საქართველოს სსრ-ის ეკონომიკის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის დირექტორი. 1987 წელს მიიღო ხალხთა მეგობრობის ორდენი. გარდაიცვალა 1994 წელს, ქალაქ თბილისში.

## ბიბლიოგრაფია
* სტალინთან ურთიერთობის ეპიზოდები, თბ.: არტანუჯი, 2015, 268 გვ.
* განცდილი და ნააზრევი, 1906–1994 : მოგონებები, თბ.: მერანი, 2004, 700 გვ.

## რესურსები ინტერნეტში
* კანდიდ ჩარკვიანი — ციფრულ ბიბლიოთეკა „ივერიელში“

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ცაგერში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ კომუნისტური პარტიის პირველი მდივნები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კანდიდ
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სკკპ ცკ-ის წევრობის კანდიდატები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 70 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
ბანიოსის კანტონი

**ბანიოსის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, ტუნგურაუის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბანიოს-დე-აგუა-სანტა. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 16 112 ადამიანს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ტუნგურაუის პროვინციის კანტონები
ელ-პანგის კანტონი

**ელ-პანგის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ელ-პანგი. 2001 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 7 441 ადამიანს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სამორა-ჩინჩიპეს პროვინციის კანტონები
კატასტროფების თეორია

მინი|ფრანგი ბუნებისმეტყველი ჟორჟ კიუვიე
**კატასტროფების თეორია**, **კატასტროფიზმი** — მოძღვრება, რომლის თანახმად დედამიწის გეოლოგიური ისტორია ხანგრძლივი სიმშვიდის ეტაპებისა და უეცარი კატასტროფების მონაცვლეობაა. გაბატონებული იყო XIX საუკუნის I ნახევარში. კატასტროფების შედეგად, ჟორჟ კიუვიეს აზრით, ნაწილობრივ, ხოლო ალსიდ დ’ორბინის აზრით, მთლიანად ნადგურდებოდა დედამიწის ზურგზე არსებული ორგანული სამყარო და ხელახლა იქმნებოდა „ახალი სამყარო“. ფრანგი გეოლოგი ელი დე ბონომი კატასტროფებს პლანეტარულ ოროგენულ მოძრაობათა ეპოქებს უკავშირდება. კატასტროფების თეორიამ ბუნებისმეტყველების სხვა დარგებშიც მოიკიდა ფეხი. კატასტროფების თეორია ვერ ხსნიდა „ახალი სამყაროს“ შექმნის მიზეზებს. მიუხედავად ანტიმეცნიერულობისა, კატასტროფების თეორიამ გარკვეულ ეტაპზე დადებითი როლი ითამაშა ბიოსტრატიგრაფიის განვითარებაში, რადგან ასაკობრივად განსხვავებულ ფორმაციებს შორის მკვეთრი საზღვრების არსებობისა და ყოველი გეოლოგიური პერიოდისათვის დამახასიათებელი ორგანული სამყაროს თვისობრივი თვითმყოფობის აღიარებით ამ თეორიამ განამტკიცა სახელმძღვანელო ნამარხის ცნება. 

XIX საუკუნის შუა წლებში კატასტროფების თეორიამ დაკარგა თავისი მნიშვნელობა ჯერ გეოლოგიაში, ხოლო მოგვიანებით ბიოლოგიაში. XX საუკუნის I ნახევარში კატასტროფიზმი ნაწილობრივ აღორძინდა (გეოლოგიაში — ჰანს შტილეს ერთდროულად პლანეტარული ოროგენიული ფაზისების თეორია, ბიოლოგიაში — ოტო შინდევოლფის წარმოდგენები) ნეოკატასტროფიზმის სახით, რომელიც თავის მხრივ, წარმოადგენს ევოლუციური კონცეფციების ერთობლიობას. ნეოკატასტროფიზმს აკრიტიკებდნენ და უარყოფდნენ გეოლოგიაში — ნიკოლოზ შატსკი, ალექსანდრე ჯანელიძე, პალეონტოლოგიაში — ლეო დავითაშვილი და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
* კატასტროფიზმი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* კატასტროფიზმი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია  

## ლიტერატურა
კატეგორია:იდეათა ისტორია
კატეგორია:კრეაციონიზმი
კატეგორია:ევოლუცია
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი

**ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი** () — სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალი, რომლის მოქმედებაც მიმდინარეობს ვარსკვლავური გზის სამყაროში.  გამოვიდა ეკრანებზე 2001 წელს, შეიცავს ოთხ სეზონს (94 სერია). ავტორები - რიკ ბერმანი და ბრენონ ბრაგა.

მოქმედება ვითარდება 2151 წელს, ორიგინალურ სერიალში აღწერილ მოვლენებამდე 100 წლით ადრე.

სერიალო მოგვითხრობს დედამიწელთა კოსმოსური ხომალდის „Enterprise NX-01“ მოგზაურობაზე. კაცობრიობა მხოლოდ ახლა იწყებს კოსმოსის შესწავლას. „ენტერპრაიზი“ კაპიტან ჯონათან არჩერის მეთაურობით ასრულებს დედამიწელთა პირველ სამეცნიერო-კვლევით მისიას შორეულ კოსმოსში.

## სიუჟეტი 
ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი წარმოადგენს პრიკველს ვარსკვლავური გზის წინა სერიალებისთვის. მოქმედება მიმდინარეობს 100 წლით ადრე ორიგინალურ სერიალამდე. კაცობრიობა მხოლოდ ახლა იწყებს კოსმოსის შესწავლას. 2151 წელს ხომალდი დედამიწელთა ახალი ხომალდი„Enterprise NX-01“ იწყებს მოგზაურობას შორეულ კოსმოსში, კაპიტან ჯონათან არჩერის მეთაურობით. ამ მოგზაურობისას „ენტერპრაიზის“ გუნდი აკეთებს მრავალ აღმოჩენას, ამყარებენ კონტაქტს ახალ ცივილიზაციებთან და აფუძნებენ პლანეტების გაერთიანებულ ფედერაციას.

## როლებში 
### მთავარი გმირები 
### მეორეხარისხოვენი გმირები 
## იხილეთ აგრეთვე
*ვარსკვლავური გზა
*ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი
*ვარსკვლავური გზა: ანიმაციური სერიალი
*ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა
*ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9
*ვარსკვლავური გზა: ვოიაჟერი
*ჯინ როდენბერი

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*ოფიციალური საიტი 
*ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი საიტზე  memory-alpha.org
*ვარსკვლავური გზა: ენტერპრაიზი  საიტზე TV.com

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
პლანო კარპინი

მინი|მარჯვნივ|პლანო კარპინის მოგზაურობა
**ჯოვანი და პიან დელ კარპინე**, ან **პლანო კარპინი** (დ. 1182 — გ. 1252) — იტალიელი მოგზაური.

პლანო კარპინიმ მოგზაურობა, რომელიც 1245-1247 წლებს მოიცავს, საფრანგეთიდან დაიწყო, გადალახა მთელი ევროპა, ჩავიდა კიევის რუსეთში და აქედან გაემართა ოქროს ურდოს ყაენის, ბათუს კარზე. საბოლოოდ კი ის მოხვდა მონღოლეთში, ყარაყორუმში, დიდი მონღოლი გუიუქ-ყაენის კარზე. კარპინიმ ყაენს პაპის წერილი გადასცა, ხოლო მისგან საპასუხო წერილი წამოიღო, რომელიც მონღოლურ, სპარსულ და არაბულ ენებზე იყო შედგენილი. 

კარპინიმ თავისი მოგზაურობა აღწერა წიგნში „ისტორიული ჩანაწერები“, რომელიც ამ ჟანრის ერთ-ერთი პირველი თხზულება იყო და რომელსაც მოგვიანებით ეწოდა „ისტორია მონღოლთა, რომლებსაც თათრებს ვუწოდებთ“. აქვს ცნობები ყაენის კარზე ქართველი უფლისწულების (დავით ულუსა და დავით ნარინის) ყოფნის შესახებ.

## ლიტერატურა
* კიღურაძე ნ., სანიკიძე გ., გორდეზიანი ლ., ოთხმეზური გ., ფირცხალავა ლ., ისტორია (მოსწავლის წიგნი), თბ., 2012

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხაზარეთიდან... ვიდრე ბნელეთამდე 
* ისტორია მონღოლებისა ; უკეთესთაგან უკეთესი (ისტორია) ჰაჯი მეჰყიდული ყაჯარისა / პლანო კარპინი

კატეგორია:დაბადებული 1182
კატეგორია:გარდაცვლილი 1252
კატეგორია:იტალიელი მოგზაურები
კატეგორია:შუა საუკუნეების გეოგრაფები
ვარსკვლავური გზა: ფილმი

***ვარსკვლავური გზა: ფილმი*** () — პირველი სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი, რომლის მოქმედება მიმდინარეობს ვარსკვლავური გზის სამყაროში. პრემიერა გაიმართა 1979 წლის 6 დეკემბერს.

## სიუჟეტი 
ფილმის მოქმედება მიმდინარეობს 2271 წელს. კოსმოსიდან დედამიწას უახლოვდება გიგანტური ობიექტი, რომელიც საკუთარ თავს უწოდებს „ვი-ჯერს“ (). „ენტერპრაიზი“ მიემართება მისკენ და აღმოაჩენს რომ ობიექტის ცენტრში იმყოფება XX საუკუნის ერთ- ერთი ამერიკული კოსმოსური სადგური „ვოიაჯერი“ (№ 6, რეალობაში არ გაშვებულა), რომელიც გადაკეთებულ იქნა უცხოპლანეტური ცივილიზაციის მიერ.

## როლებში 
## იხილეთ აგრეთვე 
*ვარსკვლავური გზა
*ჯინ როდენბერი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ოფიციალური საიტი 
* ვარსკვლავური გზა: ფილმი საიტზე allmovie.com
* ვარსკვლავური გზა: ფილმი საიტზე memory-alpha.org

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა (ფილმების სერია)
კატეგორია:1979 წლის ფილმები
ვილემ რუბრუკი

მარჯვნივ|მინი|450პქ|გიიომ რუბრუკის მოგზაურობის მარშრუტი
**ვილემ რუბრუკი**, *გიიომ დე რუბრუკი, ვილემ რუბრუკვისი* (დ. 1215 — გ. 1295) — ფრანგი მისიონერი და ელჩი.

გიიომ რუბრუკი საფრანგეთის მეფე ლუი IX-ის დავალებით 1253-1254 წლებში მონღოლეთში გაემართა. ევროპელი მონარქის ელჩს რამდენიმე დავალება ჰქონდა, მათ შორის, მონღოლების ქრისტიანობაზე მოქცევის შესაძლებლობის გარკვევა და ასევე, მუსლიმთა წინააღმდეგ ბრძოლაში მონღოლების სამხედრო კავშირის დამყარების შესაძლებლობის განხილვა.

რუბრუკმა დაწვრილებით აღწერა თავისი თავგადასავლები წიგნში „მოგზაურობა აღმოსავლეთის ქვეყნებში“. ეს ნაშრომი შესანიშნავ ისტორიულ და გეოგრაფიულ წყაროს წარმოადგენს. მისი თხზულება ამ თვალსაზრისით უამრავ ახალ ცნობას შეიცავს.

## ლიტერატურა
*კიღურაძე ნ., სანიკიძე გ., გორდეზიანი ლ., ოთხმეზური გ., ფირცხალავა ლ., ისტორია (მოსწავლის წიგნი), თბ., 2012

კატეგორია:დაბადებული 1215
კატეგორია:გარდაცვლილი 1295
სიდნეი (საფეხბურთო კლუბი)

**სიდნეი** () — ავსტრალიური საფეხბურთო კლუბი, რომელიც დაარსდა 2004 წლის 1 ნოემბერს. ამჟამად ასპარეზობს ავსტრალიის უმაღლეს A-ლიგაში. იგი ითვლება ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ კლუბად ავსტრალიაში. დაარსებიდან მან მალევე ორჯერ მოახერხა გამხდარიყო ავსტრალიის A-ლიგის ჩემპიონი 2006 და 2010 წლებში და 2010 წელს ავსტრალიის სუპერთასის მფლობელი. სიდნეი რჩება ერთადერთ კლუბად ავსტრალიაში რომელსაც მოგებული აქვს OFC ოკეანიის ლიგა 2005 წელს და ორჯერ აქვს მოგებული აზიის ჩემპიონთა ლიგა AFC 2007 და 2010 წლებში. ასევე ფიფას მსოფლიო კლუბთა თასი 2010 წელს. 

კლუბის საშინაო არენაა სიდნეის ალიანს სტადიონი იგივე სიდნეის ოლიმპიური სტადიონი, რომელიც ულტრათანამედროვე ტექნოლოგიებითაა აღჭურვილი და იმდენად მაღალტექნოლოგიური და გრანდიოზულია, რომ თანამედროვე მსოფლიო საოცრებებს შორისაც მოიაზრებენ. იტევს 45.500 ადამიანს. იგი არის მრავალფუნქციური გამოყენების სტადიონი. მასზე ტარდება როგორც სარაგბო ჩემპიონატებიც ასევე ოლიმპიური სპორტის სახეობებიც. კლუბის ისტორიაში ყველაზე გახმაურებული ტრანსფერი შედგა 2012 წელს როდესაც ავსტრალიურ კლუბში გადავიდა იტალიელი ფეხბურთელი ალესანდრო დელ პიერო, რომელიც A-ლიგის ისტორიაში ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ფეხბურთელია. 

## შემადგენლობა 
## მიღწევები
** A-ლიგა (2): 2005–06, 2009–10
** ოკეანიის თასი (1): 2005
** აზიის ჩემპიონთა ლიგა (2): 2007, 2011
** ფიფას მსოფლიო საკლუბო თასი (1): 2005

## რესურსები ინტერნეტში
* სიდნეის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ავსტრალიის საფეხბურთო კლუბები
სუნდური ვიკიპედია

**სუნდური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება სუნდურ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2010 წლის 29 მაისის მდგომარეობით მოიცავდა 14 558 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით სუნდურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 17 ათასი სტატია. ჰყავს 5 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* სუნდური ვიკიპედია 

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
კანტონური ვიკიპედია

**კანტონური ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება კანტონურ ენაზე. გაეშვა 2006 წლის 25 მარტს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2010 წლის 29 მაისის მდგომარეობით მოიცავდა 13 873 სტატიას. 2022 წლის თებერვლის მდგომარეობით კანტონურ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 122 ათასი სტატია. ჰყავს 12 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* კანტონური ვიკიპედია 

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ბირმული ვიკიპედია

**ბირმული ვიკიპედია** — ვიკიპედიის განყოფილება ბირმულ ენაზე. გაეშვა 2006 წელს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ბირმულ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 31 ათასი სტატია. ჰყავს 5 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბირმული ვიკიპედია

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
იულიუს ბიუდელი

**იულიუს ბიუდელი** ( დ. 8 აგვისტო, 1903, მოლსაიმი, საფრანგეთი — გ. 28 აგვისტო, 1983, ვიურცბურგი, გერმანია) — გერმანელი გეოგრაფი და გეომორფოლოგი. წვლილი შეიტანა გერმანიაში გეომორფოლოგიის განვითარების საქმეში. 1951 წლიდან იყო ვიურცბურგის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის პროფესორი, 1966-1967 წლებში ამავე უნივერსიტეტის რექტორი. ლიუბეკის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი. 1968 წელს მიენიჭა ალბრეხტ პენკის სახელობის მედალი.

## თხზულებები
* Die morphologische Entwicklung des südlichen Wiener Beckens und seiner Umrandung. Berliner Geographische Arbeiten, Bd. 4. Berlin 1933.
* Klima-Geomorphologie. 2., veränd. Aufl. Berlin [u.a.]: Borntraeger, 1981 (1. Aufl. 1977). ISBN 3-443-01017-2

## რესურსები ინტერნეტში
* იულიუს ბიუდელის შრომები 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები
ინტერლინგვა ვიკიპედია

**ინტერლინგვა ვიკიპედია** (Wikipedia in interlingua) — ვიკიპედიის განყოფილება ინტერლინგვაზე. გაეშვა 2002 წლის 29 აპრილს. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2007 წლის 31 მარტისთვის მოიცავდა 3500 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ინტერლინგვა ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 13 ათასი სტატია. ჰყავს 10 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინტერლინგვა ვიკიპედია

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
ჟან ბოდენი

**ჟან ბოდენი** (დ. 1530 — გ. 1596) — ფრანგი იურისტი, პოლიტიკოსი, ფილოსოფოსი, ეკონომისტი, სამართლის პროფესორი და მოაზროვნე.

ჟან ბოდენი დაიბადა 1530 წელს მკერავის ოჯახში, ქალაქ ანჟეში. იგი სწავლობდა სამართლის აკადემიაში, რომელიც ერთ-ერთი უდიდესი საუნივერსიტეტო ცენტრი იყო XVI საუკუნის საფრანგეთში. აკადემიის დამთავრების შემდეგ ბოდენი გარკვეული დროის განმავლობაში ამ აკადემიაში ასწავლიდა ფილოსოფიას.

ჟან ბოდენს დიდი წვლილი მიუძღვის ევროპაში ისტორიის რენესანსული გაგების დამკვიდრებაში. მის ნაშრომში „ისტორიის ადვილად შემეცნების მეთოდი“ დაამსხვრია შუასაუკუნეობრივი წარმოდგენები ისტორიის მხოლოდ საღვთო მნიშვნელობაზე. მან აჩვენა, თუ როგორ დამკვიდრდა შუა საუკუნეებში დანიელ წინასწარმეტყველის წიგნზე დაყრდნობით ისტორიის „ოთხ სამეფოდ“ დაყოფის წესი. მან უარყო ეს დაყოფა და ჩაანაცვლა ის კაცობრიობის ისტორიის სამი სტადიით: აღმოსავლეთის ხალხების, ხმელთაშუა ზღვისპირეთის ერებისა და ჩრდილოევროპელების ზეობის ისტორიული ხანებით.

მისი წმენით, ისტორია იძლევა კანონზომიერების დადგენის საშუალებას, რომელთა მეშვეობითაც შესაძლებელი ხდება წარსულისა და აწმყოს ახსნა და მომავლის განსაზღვრა. სწორედ ამიტომ, მისი აზრით, ისტორია განსაკუთრებული მეცნიერებაა, გაცილებით უფრო რთული, ვიდრე მეცნიერება ბუნების შესახებ.

ბოდენმა დაწერა 10 თხზულება, რომლებიც აქტიურად გადმოიცემოდა XVII საუკუნეში. მათგან ცნობილია: „ექვსი წიგნი სახელმწიფოს შესახებ“, „ისტორიის ადვილად შემეცნების მეთოდი“, „ოთხ სამეფოდ“.

ჟან ბოდენი სიცოცხლის ბოლო წლებში დაავადდა და გარდაიცვალა 1596 წელს.

## ლიტერატურა
*კიღურაძე ნ., სანიკიძე გ., გორდეზიანი ლ., ოთხმეზური გ., ფირცხალავა ლ., ისტორია (მოსწავლის წიგნი), თბ., 2012

კატეგორია:დაბადებული 1530
კატეგორია:გარდაცვლილი 1596
კატეგორია:ფრანგი იურისტები
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
ნიკონი

სახელი **ნიკონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*Nikon — იაპონური კომპანია
*ნიკონი — მოსკოვისა და რუსეთის პატრიარქი
*ნიკონი — საქართველოს ეგზარქოსი
Nikon

**Nikon Corporation** ან უბრალოდ **Nikon** — იაპონური ტრანსნაციონალური კომპანია, რომელიც სპეციალიზებულია ოპტიკასა და ფოტოგრაფიაზე. სათავო ოფისი ტოკიოში მდებარეობს. მის პროდუქციას შორისაა კამერები, კამერის ლინზები, დურბინდები, მიკროსკოპები, ოფთალმოლოგიური ლინზები, საზომი ინსტრუმენტები, ფოტოლითოგრაფიაში გამოყენებადი სტეპერები, რომლის წარმობაშიც ნიკონი მეორე უმსხვილესია მსოფლიოში. კომპანიას ფლობს Nikon Group-ი. კამერებისა და ლინზების სხვა მწარმოებლებიდან ნიკონის მთავარი კონკურენტები არიან:  Canon, Casio, Kodak, Sony, Pentax, Panasonic, Fujifilm და Olympus.

კომპანია დაარსდა 1917 წლის 25 ივლისს სახელით *Nippon Kōgaku Kōgyō Kabushikigaisha* (日本光学工業株式会社 "Japan Optical Industries Co., Ltd."). აჟამინდელი სახელი Nikon Corporation 1988 წელს ეწოდა. ნიკონი ერთ-ერთია Mitsubishi Group-ში შემავალ კომპანიათაგან.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური ვებ-გვერდი
*Yahoo! – Nikon Corporation Company Profile
*List of Nikon lenses in lenses DB 
*Nikon Lens specifications table
*Nikon info at "Photography in Malaysia"

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონიის კომპანიები
კატეგორია:ელექტრონიკის მწარმოებელი კომპანიები
ქურთული ვიკიპედია

**ქურთული ვიკიპედია** () — ვიკიპედიის განყოფილება ქურთულ ენაზე. თავისუფალი ენციკლოპედია. ფლობს ფონდი ვიკიმედია. 2012 წლის მარტისთვის მოიცავდა 17 700 სტატიას. 2013 წლის თებერვლის მდგომარეობით ქურთულ ვიკიპედიაში არსებობს დაახლოებით 19 ათასი სტატია. ჰყავს 7 ადმინისტრატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქურთული ვიკიპედია 

კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
სოფორა

**სოფორა**  (Sophora) — მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი (იშვიათად მარადმწვანე) ხეები და ბუჩქებია. ზოგჯერ — მრავალწლოვანი ბალახი. 

20-მდე (სხვა მონაცემებით 70-მდე) სახეობა გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ და სუბტროპიკულ, იშვიათად ზომიერ სარტყელში.  შუა აზიაში, დასავლეთ ციმბირსა და კავკასიაში ბუნებრივად იზრდება სოფორას 5 სახეობა. ყოფილ სსრკ-ის სამხრეთით ფართოდ არის მოშენებული იაპონური სოფორა (Sophora Japonica). იგი გაშლილვარჯიანი ხეა, რომლის სიმაღლე 10-15 მ აღწევს, სამშობლოში (ჩინეთი და იაპონია) —  25-30 მ. აქვს მტევნებად ან საგველად შეკრებილი მოყვითალო-თეთრი ყვავილები. დეკორატიული და თაფლოვანი მცენარეა. კარგად ხარობს თბილისში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
არდებილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**არდებილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* არდებილი — ისტორიულ ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში
* არდებილი — ირანის ოსტანი
* არდებილი — არდებილის ოსტანის ერთ-ერთი შაჰრესტანი
ტიპერარის საგრაფო

**ტიპერარი** (; ) — ისტორიული საგრაფო ირლანდიის აღმოსავლეთით. შედის მანსტერის პროვინციაში. 2014 წლამდე იყოფოდა ორ ადმინისტრაციულ საგრაფოდ — ჩრდილოეთ (დედაქალაქი ნინა) და სამხრეთ ტიპერარის საგრაფოებად (დედაქალაქი კლონმელი). მოსახლეობა 158 652 ადამიანი (მე-11 ადგილი საგრაფოებს შორის; 2011 წლის მონაცემები).

## გეოგრაფია 
რელიეფი აღმოსავლთსა და ჩრდილოეთზე ვაკეა, დასავლეთით — მცირე მთები. ძირითადი მდინარე შური; საგრაფოში ბევრი ტბაა. ქალაქებიდან აღსანიშნავია კლონმელი, ტიპერარი, კაშელი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Map of Tipperary 

## სქოლიო
*
ბაურესის მუნიციპალიტეტი

**ბაურესის მუნიციპალიტეტი** () — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, ბენის დეპარტამენტის იტენესის პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 5 046 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 21 684 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:ბენის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
ფედერიკო პელუზო

**ფედერიკო პელუზო** (); (დ. 20 იანვარი, 1984, რომი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს იტალიის სერია A-ს კლუბ იუვენტუსსა და იტალიის ეროვნულ ნაკრებში.

## სანაკრებო კარიერა
2012 წლის 10 აგვისტოს, მისი შთამბეჭდავი თამაშების შემდგომ, პელუზო მიწვეულ იქნა იტალიის ეროვნულ ნაკრებში ჩეზარე პრანდელის მიერ.

### სანაკრებო სტატისტიკა
## ტიტულები
;იუვენტუსი
*სერია A (2): 2012–13, 2013-14
*იტალიის სუპერთასი: 2013

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფედერიკო პელუზოს გვერდი იუვენტუსის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატალანტას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ვალაამის არქიპელაგი

**ვალაამის არქიპელაგი** () — კუნძულთა ჯგუფი ლადოგის ტბის ჩრდილოეთ ნაწილში, სანაპიროდან 22 კილომეტრის დაშორებით. არქიპელაგი შედგება 50-ზე მეტი კუნძულისგან, ფართობი 36 კმ². ყველაზე დიდი კუნძულია ვალაამი, რომელიც არქიპელაგის თითქმის 2/3 ნაწილს შეადგენს, ვალაამის ფართობია 27,8 კმ². ადმინისტრაციულად არქიპელაგი სორტავალის რაიონს ეკუთვნის (კარელიის რესპუბლიკა).

არქიპელაგის უდიდესი კუნძულია ვალაამი, ხოლო  პატარა კუნძულებია: ბაიევიე, კრესტოვიე, მოსკოვსკი, პრედტეჩენსკი, ნიკონოვსკი, დივნი, ემელიანოვი, ობორონი, გოლიი, სავატია, ზოსიმი, სკალისტი, ლუკოვი, ოვსიანი, რჟანოი, ნიკოლსკი. არქიპელაგის ზოგიერთი კუნძული ერთმანეთთან ხიდების საშუალებით არის დაკავშირებული. აქ მდებარეობს ცნობილი ვალაამის მონასტერი.

## ეტიმოლოგია
არქიპელაგმა სახელი მიიღო კუნძულ ვალაამის გამო, არსებობს ასევე მეორე ვერსია, რომლის თანახმადაც მისი სახელი შეიძლება მომდინარეობს ფინურ-უგორული სიტყვიდან „валамо“, რაც ქართულად მაღალ (მთიან) მიწას ნიშნავს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი „ვალაამი“
* სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი „ვალაამის“ მუზეუმი 
* კუნძული ვალაამის შესახებ: ფოტოები და სტატიები 

## სქოლიო
კატეგორია:ევროპის არქიპელაგები
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელი სიის ძეგლები
დენზელ ვაშინგტონი

**დენზელ ჰეის ვაშინგტონი** (); დ. 28 დეკემბერი, 1954, მაუნტ-ვერნონი, ნიუ-იორკის შტატი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი და კინოპროდიუსერი. ოსკარის ორგზის ლაურეატი საუკეთესო მთავარი და საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლებისთვის.

## ბიოგრაფია 
დენზელ ვაშინგტონი დაიბადა 1954 წლის 28 დეკემბერს ქალაქ მაუნტ-ვერნონში, ნიუ-იორკის შტატში. დენზელი ოჯახში სამი შვილიდან შუათანა იყო: დედა სილამაზის სალონში მუშაობდა და პატარა დენზელიც მას ეხმარებოდა. სკოლის დასრულების სწავლა გააგრძელა ფორდჰემის უნივერსიტეტში, სადაც თავდაპირველად შეისწავლა მედიცინა, შემდეგ ბიოლოგია, შემდეგ ჟურნალისტიკა და ბოლოს კი თეატრით დაინტერესდა. უნივერსიტეტი 1977 წელს, ჟურნალისტიკის ბაკლავრის დიპლომით დაასრულა. ამის მერე  ვაშინგტონი სასწავლებლად სან-ფრანცისკოს ამერიკულ კონსერვატორიაში შევიდა. ერთი წლის შემდეგ ის ნიუ-იორკში გადავიდა, კონსერვატორიაში სწავლა შეაჩერა და სატელევიზიო ფილმებში დაიწყო მონაწილეობა .

## კარიერა
1977 წელს დენზელმა თავის პირველ ფილმ, სპორტულ დრამა „ვილმაში” ითამაშა. სწორედ ამ ფილმის გადაღებებზე გაიცნო მომავალი მეუღლე პაულეტა პერსონი. 1981 წელს ვაშინგტონი გადაიღეს კომედიაში „ზუსტი ასლი”, სადაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ითამაშა. ამერიკელ მაყურებლებში პოპულარობა NBC-ის სერიალმა „სენტ-ელსვერმა” მოუტანა. ამ სერიალში ვაშინგტონი 6 წლის განმავლობაში მონაწილეობდა.

1988 წელს ვაშინგტონი ფილმში „თავისუფლების ძახილი” (რეჟ რიჩარდ ატენბორო) შესრულებული მეორეხარისხოვანი როლისთვის ნომინირებული იყო ოსკარსა და ოქროს გლობუსზე. 1990 წელს მსახიობმა მიიღო პირველი ოსკარი სამოქალაქო ომზე გადაღებულ ფილმში „დიდება” (1989. რეჟ. ედვარდ ცვიკი), შესრულებული მეორეხარისხოვანი როლისთვის. 1993 წელს ვაშინტონი კვლავ წარადგინეს ოსკარზე სპაიკ ლის ფილმ „მალკოლმ იქსში“ (1992) შესრულებული სულიერი ლიდერის როლსთვის. კინოკრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა და რეჟისორმა მარტინ სკორსეზემ ფილმი 1990-იანების საუკეთესო ფილმთა შორის მოიხსენიეს. დენზელმა ლის სხვა ფილმებშიც ითამაშა — „ბლუზი უკეთესი ცხოვრებისთვის” (1990), „მისი თამაში” (1998) მილა იოვოვიჩთან ერთად და „მოუხელთებელი” (2006) კლაივ ოუენთან და ჯოდი ფოსტერთან ერთად.

1993 წელს მან ტომ ჰენქსთან და ანტონიო ბანდერასთან ერთად ითამაშა ჰომოფობი ადვოკატის როლი ფილმში „ფილადელფია“. 2000 წელს ვაშინგტონმა მიიღო ოქროს გლობუსის პრემია და ბერლინის 50-ე კინოფესტივალის საუკეთესოს მსახიობი მამაკაცის ჯილდო ფილმ „ქარიშხალში (1999) შერულებული მოკრივის როლისთვის. 2001 წელს დენზელმა პირველად, თავის კარიერაში ითამაშა უარყოფითი პერსონაჟის როლი ფილმში „საწვრთნელი დღე“. ამე ფილმისთვის დენზელმა ოსკარი მოიპოვა.

## ფილმოგრაფია
, სადაც მან პირველი ოსკარი აიღო]]

## პირადი ცხოვრება 
1982 წელს დენზელი პაულეტა პირსონზე დაქორწინდა. მათ ოთხი შვილი ჰყავთ: ვაჟი ჯონ დევიდი (დ. 1985 წელს), ქალიშვილი კატია (დ. 1988 წელს) და ტყუპები მალკომი და ოლივია (დ. 1991 წელს).

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯონ პლეიფერი

**ჯონ პლეიფერი** ( დ. 10 მარტი, 1748, ბენვი — გ. 20 ივლისი, 1819, ბერნტაილენდი) — შოტლანდიელი გეოლოგი და მათემატიკოსი. ედინბურგის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფილოსოფიის პროფესორი. მათემატიკაში ცნობილია, უპირველეს ყოვლისა, თავისი შრომებით გეომეტრიის დარგში. გამოსცა ევკლიდეს შრომები, რომელსაც თან დაურთო კომენტარები. 1795 წელს მოგვცა ევკლიდეს პარალელურობის აქსიომის საკუთარი ალტერნატიული ფორმულირება, რომელსაც ეწოდა პლეიფერის პარალელურობის აქსიომა. გეოლოგიაში მხარს უჭერდა ჯეიმზ ჰატონის იდეებს, მოგვცა უნიფორმიზმის როგორც გეოლოგიური კონცეფციის განმარტება. იყო ჯეიმზ ჰატონის მიერ მოწყობილი ექსპედიციების მონაწილე. შვეიცარიის ალპებში მოგზაურობისას შეისწავლა ერატიკული ლოდები. გაშუქებული აქვს გეომორფოლოგიური საკითხები. ავტორია შრომებისა: „გეომეტრიის ელემენტები“ (1795), „საბუნებისმეტყველო ფილოსოფიის საფუძვლები“ (1812-1816) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯონ პლეიფერი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* [ჯონ პლეიფერი – ცნობები](http://royalsociety.org/DServe/dserve.exe?dsqIni=Dserve.ini&dsqApp=Archive&dsqCmd=Show.tcl&dsqDb=Persons&dsqPos=5&dsqSearch=((text)%3D%27playfair%27)) 
* ჯონ პლეიფერი – ცნობები 
* ჯონ პლეიფერი – ცნობები 

კატეგორია:შოტლანდიელი მათემატიკოსები
კატეგორია:შოტლანდიელი გეოლოგები
მაურისიო ისლა

**მაურისიო ანიბალ ისლა ისლა** (; დ. 12 ივნისი, 1988, ბუინი, ჩილე) — ჩილელი ფეხბურთელი, რომელიც ამჟამად თამაშობს ქპრ-ში იჯარით ტურინის იუვენტუსიდან და ჩილეს ეროვნულ ნაკრებში.

## მიღწევები 
### საკლუბო 
;იუვენტუსი
* სერია A (2): 2012-13, 2013-14
* იტალიის სუპერთასი (2): 2012, 2013

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაურისიო ისლას გვერდი ფიფას ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩილელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უდინეზეს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:2017 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რეა (თანამგზავრი)

**რეა** — სიდიდით მეორე თანამგზავრი სატურნის თანამგზავრებს შორის და სიდიდით მეცხრე თანამგზავრი მზის სისტემაში. აღმოაჩინა ჯოვანი დომენიკო კასინიმ 1672 წელს.

## სახელი 
სახელი რეა ჰქვია ტიტან რეა-ს „ღმერთების დედას“ ბერძნულ მითოლოგიაში. ის ასევე ცნობილია როგორც სატურნ V (რადგანაც სატურნის თანამგზავრებს შორის მდებარეობით რიგით მეხუთეა).

კასინიმ მის მიერ აღმოჩენილ ოთხ თანამგზავრს (თეზისი, დიონე, რეა და ლაპეტუსი) უწოდა *Sidera Lodoicea* (ლუის ვარკვლავები) ლუი XIV პატივსაცემად.

პლუტონის შვიდივე თანამგზავრის სახელი ცნობილი გახდა ჯონ ჰერშელის (უილიამ ჰერშელის შვილი, რომელმაც აღმოაჩინა პლანეტა ურანი, მიმასი და ენსელადუსი) მიერ 1847 წელს გამოშვებული ნაშრომით, რომლითაც ჯონ ჰერშელმა გააკეთა შეთავაზება რომ გამოეყენებინათ სახელები: ტიტანი, ასევე კრონოსის (რომაულ მითოლოგიაში სატურნი) დებისა და ძმების სახელები.
[thumb|left|250px| რეას, [დედამიწა|დედამიწისა და მთვარის შედარება.]]

## ატმოსფერო
2010 წლის 27 ნოემბერს, ნასამ განაცხადა, რომ რეაზე აღმოაჩინეს უმნიშვნელო ატმოსფერო — ეგზოსფერო. ის შედგება ჟანგბადისა და ნახშირბადის დიოქსიდისგან, დაახლოებითი პროპორციით 5:2-თან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Rhea Profile  at NASA's Solar System Exploration site
* The Planetary Society: Rhea
* Cassini images of Rhea 
* Images of Rhea at JPL's Planetary Photojournal

კატეგორია:სატურნის თანამგზავრები
აიკილეს მუნიციპალიტეტი

**აიკილეს მუნიციპალიტეტი** () — მუნიციპალიტეტი ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტის ნარსისო-კამპეროს პროვინციაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 31 790 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2 720 კმ²-ია.

მუნიციპალიტეტი თავის მხრივ კანტონებად იყოფა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ბოლივიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი

კატეგორია:კოჩაბამბის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
არდი

**არდი** (; ) — ქალაქი ლაუთის საგრაფოში, ირლანდიაში (ლენსტერის პროვინცია). ქალაქი განლაგებულია N-2, N-52 და N-33 გზების გადაკვეთის ადგილას. ქალაქი მნიშვნელოვნად გაიზარდა უკანასკნელი ათი წლის განმავლობაში, ძირითადად ახალ გზებთან ადვილად გასასვლელის ხარჯზე, M-1 ავტომაგისტრალის ჩათვლით, რომელიც აკავშირებს დუბლინსა და ბელფასტს. ქალაქის განვითარებას თან ახლდა ფასების ზრდა საცხოვრებელ სახლებზე ამ რაიონში.

უძველესი ორგანიზაცია ქალაქში — არდის ორკესტრი, რომლის ისტორიაც ითვლის 150-ზე მეტ წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Ruxtons of Ardee  

კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:ლაუთის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ორლანდო ბლუმი

**ორლანდო ჯონათან ბლანჩარდ ბლუმი** (, დ. 13 იანვარი 1977 წელი) — ბრიტანელი მსახიობი. ცნობილი გახდა შემდეგ ფილმებში მონაწილეობით: „ბეჭდების მბრძანებელი“ (2001-2003), „კარიბის ზღვის მეკობრეები“ (2003-2011), აგრეთვე ფილმით „სამი მუშკეტერი“ (2011).

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნავანი

**ნავანი** (; ) — ქალაქი ირლანდიაში, მითის საგრაფოს ადმინისტრაციული ცენტრი (ლენსტერის პროვინცია), ასევე მისი უდიდესი ქალაქი.

## ეკონომიკა 
ქალაქთან ახლოს მდებარეობს ტარას მაღარო, უდიდესი მაღარო ევროპაში, სადაც მოიპოვებენ ტყვიასა და თუთიას. ქალაქი ტრადიციულად ცნობილი იყო ხალიჩებითა და ავეჯით, თუმცა ორივე ეს დარგი ამჟამად დაკნინებულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:მითის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
პირდაპირი აღვლენა

**პირდაპირი აღვლენა** — ეკვატორული სისტემის ერთ-ერთი კოორდინატი სფერულ ასტრონომიაში, რომელიც აღინიშნება ბარძნული ანბანის α ასოთი. ამა თუ იმ მნათობის პირდაპირი აღვლენა ეწოდება ცის ეკვატორის კუთხეს გაზაფხულის დღეღამტოლობის წერტილსა და ამ მნათობზე გამავალ საათის წრეს შორის. გამოიყენება ეკვატორული სისტემის მეორე კოორდინატთან — დახრილობასთან მიმართებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Right ascension and declination visualized

კატეგორია:ასტრომეტრია
კატეგორია:ციური მექანიკა
დახრილობა (ასტრონომია)

**დახრილობა** — ეკვატორული სისტემის ერთ-ერთი კოორდინატი სფერულ ასტრონომიაში, რომელიც აღინიშნება ბერძნული ანბანის δ ასოთი. ამა თუ იმ მნათობის დახრილობა ეწოდება კუთხეს საათის წრეზე ცის ეკვატორსა და  ამ მნათობს შორის. დახრილობა აითვლება 0°-დან +90°-მდე ჩრდილოეთ პოლუსის და 0°-დან -90°-მდე სამხრეთ პოლუსის მიმართულებით. პირველ ეკვატორულ სისტემაში გამოიყენება საათის კუთხესთან, ხოლო მეორე ეკვატორულ სისტემაში პირდაპირ აღვლენასთან მიმართებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* დახრილობა 

კატეგორია:ასტრომეტრია
კატეგორია:ციური მექანიკა
არკლოუ

**არკლოუ** (; , „დიდი პირი“) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, უიკლოუს საგრაფოში (ლენსტერის პროვინცია).

ადგილობრივი სარკინიგზო სადგური გაიხსნა 1863 წლის 16 ოქტომბერს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:უიკლოუს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
თოკი

**თოკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* თოკი — ალფრედ ჰიჩკოკის პირველი ფერადი ფილმი
* თოკი — სოფელი ასპინძის მუნიციპალიტეტში
გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა კრებული (A-1)

**გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა კრებული (A-1)** — XI საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, გადაწერილია ბანაელი სვინგელოზი ზაქარიას დაკვეთით. გადამწერი — ბასილი, მომგებელი ბანაელი სვინგელოზი.

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი, შეიცავს 454 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 285X21 სანტიმეტრი. ყდა არ აქვს. ტექსტი შესრულებულია ნუსხური დამწერლობით, შავი მელნით.

გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა კრებული (A-1) ინახებოდა ყოფილი საეკლესიო მუზეუმის ხელნაწერთა კოლექციაში, დღეს კი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებანი (A-109)

## ლიტერატურა 
* ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, ტ. I1, თბილისი, 1974, გვ. 7

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
საეკლესიო ისტორია (A-2)

**საეკლესიო ისტორია (A-2)** — XIX საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, გადაწერილია 1825 წელს. გადამწერი ბერი დიონისეა, მომგებელი უცნობია.

საწერ მასალად გამოყენებულია ქაღალდი, შეიცავს 172 ფურცელს; ფურცლის ზომებია 34X21.5 სანტიმეტრი. ყდა ტყავგადაკრული მუყაოსია. ტექსტი შესრულებულია მხედრული დამწერლობით, შავი მელნით.

საეკლესიო ისტორია (A-2) ინახებოდა ყოფილი საეკლესიო მუზეუმის ხელნაწერთა კოლექციაში, დღეს კი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში.

## ლიტერატურა 
* ქართულ ხელნაწერთა აღწერილობა, ტ. I1, თბილისი, 1974, გვ. 17

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი