open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარიამ ჯაში

**მარიამ ჯაში** (დ. 17 ივნისი, 1976, თბილისი) — ქართველი ექიმი და პოლიტიკური მოღვაწე.  

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1976 წლის 17 ივნისს, ქალაქ თბილისში. 1998 წელს დაამთავრა უმაღლესი სამედიცინო სკოლა „აიეტი“ და მიიღო ზოგადი პრაქტიკის ექიმის კვალიფიკაცია. 2003-2005 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, მოპოვებული აქვს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრის ხარისხი. 2011 წელს მოიპოვა ჰარვარდის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი სახელმწიფო ადმინისტრირების საკითხებში.

1998 წელს ოყო საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მსოფლიო ბანკის ჯანდაცვის პროგრამის განმახორციელებელი ბიუროს კონსულტანტი, 1997-1999 წლებში — საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს საგარეო ურთიერთობათა სააგენტოს მოწვეული სპეციალისტი. 1999-2000 წლებში იყო გაეროს ბავშვთა ფონდის პროგრამების დაგეგმარების ხელმძღვანელი. 2000-2007 წლებში იკავებდა გაეროს ბავშვთა ფონდის ჯანდაცვის სექტორის ხელმძღვანელის თანამდებობას. 2003 წელს იყო გაეროს ბავშვთა ფონდის იმუნიზაციის პროგრამის ხელმძღვანელი. 2007-2011 წლებში — გაეროს ბავშვთა ფონდის ჯანდაცვის სექტორის თანამშრომლობითი პროგრამების ხელმძღვანელი. 2010-2011 წლებში იყო საქართველო-აშშ ჯანდაცვის პირველი კონფერენციის „მედეა 2011“ კონცეფციის ერთ-ერთი ავტორი და საკოორდინაციო საბჭოს თანათავმჯდომარე. 2011 წელს — მსოფლიო ბანკის დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2012 წელს იყო „West-Eart AIDS Foundation“-ის დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2011-2012 წლებში იყო „PricewaterhouseCoopers და კურაციოს“ დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2012 წელს — გაეროს შიდსის პროგრამის დამოუკიდებელი ექსპერტი. გაეროს ბავშვთა ფონდის დამოუკიდებელი ექსპერტი. ამავე წელს იყო შიდსთან, ტუბერკულოზთან და მალარიასთან ბრძოლის გლობალური ფონდის დამოუკიდებელი ექსპერტი. 2012-2014 წლებში იგი იკავებდა საქართველოს, შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობას. 2014-2016 წლებში იყო ააიპ „საქართველოს სოლიდარობის ფონდის“ აღმასრულებელი დირექტორი. 2015 წელს გაეროს მუდმივი წარმომადგენლის ოფისის კონსულტანტი კვლევითი პროექტისა „UNDP“, გაეროს ქალთა ორგანიზაციის კონსულტანტი კვლევითი პროექტისა „UNWOMEN“.

2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (თბილისის სამგორის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2019 წლის ნოემბერში დატოვა პარტია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. გაერთიანდა ფრაქციაში „დამოუკიდებელი დეპუტატები“. 2020 წლის 7 ივნისს სხვა დამოუკიდებელ დეპუტატებთან ერთად დააარსა პარტია „ჩვენი საქართველო — სოლიდარობის ალიანსი“ და მისი გენერალური მდივანი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის ქალი წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გაგრის ქუჩა

**გაგრის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, გლდანის რაიონში (ავჭალა); მდებარეობდა ელეფთერ ანდრონიკაშვილისა და ლიბანის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. თავდაპირველად მაქსიმ გორკის სახელი ერქვა. ამჟამად ქუჩა აღარ არსებობს. იგი ჩაიკარგა ახალ განაშენიანებაში (შემორჩენილია ამ მისამართის მხოლოდ ერთი შენობა). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
გალავნის ქუჩა

**გალავნის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ელია); შილდის ქუჩიდან მამკოდის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის  რაიონის ქუჩები
გალის ქუჩა

**გალის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  მთაწმინდის რაიონში (ვარდისუბანი), ლარსის ქუჩიდან გურამ რჩეულიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ყიზლარის შესახვევი. 50-იან წლებში ყიზლარის ქუჩა გახდა, შემდეგ ვარძიის ქუჩა ერქვა, 60-იან წლებში გალის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე მდებარე „კოლხური კოშკის“ ეზოში დაკრძალულია კონსტანტინე გამსახურდია. აქვს 1 ჩიხი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
დავით გამრეკელის ქუჩა

**დავით გამრეკელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ბახტრიონის ქუჩიდან ალექსანდრე ყაზბეგის გამზირამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 1941 წელს მიხეილ კუტუზოვის სახელი დაერქვა, 1992 წელს — დავით გამრეკელის. აქვს 1 შესახვევი. 
## ლიტერატურა 
გამრეკელი
ირაკლი გამრეკელის ქუჩა

**ირაკლი გამრეკელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); მამია გურიელის ქუჩიდან შალვა ნუცუბიძის ქუჩამდე. ქუჩა არსებობს 1963 წლიდან და ირაკლი გამრეკელის სახელი ჰქვია. 

## ლიტერატურა 
გამრეკელი
დავიდ ბაევი

**დავიდ ალბერტის ძე ბაევი** (, ; დ. 7 ნოემბერი, 1997, ვლადიკავკაზი, ჩრდილოეთ ოსეთი, რუსეთი) — რუსი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე; წარმოშობით არის ოსი.

## პირადი ცხოვრება
დავიდ ბაევი დაიბადა 1997 წლის 7 ნოემბერს, ვლადიკავკაზში (ჩრ. ოსეთი). სწავლობდა ასლან ხადარცევის ჭიდაობის აკადემიაში (ვლადიკავკაზი). ცხოვრობს ნიჟნევარტოვსკში, ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგში.

## მოჭიდავის კარიერა
დავიდ ბრადოვის დებიუტი შედგა ნაზრანში, ინგუშეთში ჩატარებულ 2017 წლის რუსეთის ჩემპიონატში; ივანოვოს ოლქის წარმომადგენელ მაგომედ დიბირგაძიევთან ნახევრფინალში მარცხის შემდეგ, მან ყარაჩაი-ჩერქეზეთის წარმომადგენელი ალიბეკ აკბაევი ანგარიშით 6:4 დაამარცხა; საბოლოოდ, ბაევმა ტურნირში მესამე ადგილი დაიკავა. აშშ-ის წარმომადგენლის, დეაკინის ტექნიკური ჯარიმით დამარცხების შედეგად (10:0), ბაევმა მოიგო 2017 წლის მსოფლიოს ახალგაზრდული ჩემპიონატი (ჩატარდა ტამპერეში, ფინეთში). ბაევმა ბრინჯაოს მედლი კიდევ ერთხელ მოიპოვა 2018 წლის რუსეთის ჩემპიონატში, რომელიც ოდინსტვოში გაიმართა. დავიდ ბაევს ჰყავს ორი ახალგაზრდა ძმა.

### რუსეთის ეროვნული ჩემპიონატი 2019
სოჭიში ჩატარებულ 2019 წლის რუსეთის ეროვნულ ჩემპიონატში ბაევმა 70 კილოგრამ წონით კატეგორიაში ჩემპიონობა მოიპოვა. 16-ე ტურში ბაევი დაუპირისპირდ კრასნოდარის წარმომადგენელ ისმაილ დჟაპუას და შეხვედრა ტექნიკური ჯარიმით, 10:0 მოიგო. იგი შემდეგში კრასნოიარსკის წარმომადგენელ სემენ ტერეშენკოს დაუპირისპირდა და ანგარიშით 5:0 დაამარცხა. მეოთხედფინალში ბაევი დაუპირისპირდა ყოფილ ოქროს მედალოსანსა და ორგზის რუსეთის ეროვნული ვერცხლის მედალოსან ჩეჩენ ისრაილ კამუსოვს.

მან მეოთხედფინალური დაპირისპირება ტექნიკური ჯარიმით, ანგარიშით 13:2 მოიგო და ნახევარფინალში გავიდა, სადაც რაზამბეკ ძამალოვი დაამარცხა; აღნიშნული შეხვედრა ანგარიშით 10:10 დასრულდა თუმცა გამარჯვებული მაინც ბაევი დარჩა. ორგზის მსოფლიო ჩემპიონის, მაგომედრასულ გაზიმაგომედოვის 74 კილოგრამ კატეგორიაში გადასვლით, ბაევმა რუსეთის სახელით 2019 წლის მსოფლიოს ჭიდაობის ჩემპიონატში მონაწილეობის უფლება მოიპოვა; აღნიშნული ჩემპიონატი ჩატარდა ნურსულთანში, ყაზახეთში.

### მსოფლიო ჩემპიონატი 2019
2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში ბაევმა 70 კილოგრამ კატეგორიაში იასპარეზა და მოიგო მისი პირველი მსოფლიო (უფროსი) ტიტული. ბაევმა პირველად ანდრეი კარაპაჩი ტექნიკური ჯარიმით დაამარცხა (10:0). შემდეგ, იგი დაუპირისპირდა ყოფილ მსოფლიო ჩემპიონ ზურაბ იაკობიაშვილს, რომელიც ანგარიშით 7:0 დაამარცხა. ამგვარი გამარჯვებებით ბაევმა ნახევარფინალს მიაღწია და აქ იგი დაუპირისპირდა აზიის ჩემპიონსა და მსოფლიო და ევროპის მედალოსან მაგომედმურად გაძიევს. მან იგი საბოლოოდ ანგარიშით 5:2 დაამარცხა. ფინალური დაპირისპირება შედგა ბაევსა და ნუკროჟა კაიპანოვს შორის; შეხვედრა ბაევმა მოიგო და ამ გამარჯვებით 2019 წლის მსოფლიო ტიტული მოიპოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:რუსი მოჭიდავეები
კატეგორია:თავისუფალი სტილით მოჭიდავეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხეილ კალაშნიკოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მიხეილ კალაშნიკოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მიხეილ კალაშნიკოვი —  სსრკ-ში და რუსეთში სასროლი იარაღის კონსტრუქტორი
* — საქართველოში მოღვაწე არქიტექტორი
იანა (მდინარე)

მინი|იანის სამდინარო რუკა
**იანა** — მდინარე რუსეთში, სახის რესპუბლიკაში.

## გეოგრაფია 
მისი სიგრძე 872 კმ-ია, აუზის ფართობი 238 000 კმ². იქმნება მდინარეების სარანგისა და დულგალახის შეერთების შედეგად, რომლებიც ვერხოიანსკის ქედიდან მოედინება. სათავე ზღვის დონიდან 132 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. შესართავის შემდეგ მიედინება ფართო და ღრმა ხეობაში. ირთავს მდინარე ადიჩს და სიგანეში 10 კმ-მდე და მეტზე ფართოვდება, კალაპოტი იყოფა ფშანებად. კულარის ქედის ჩრდილოეთი განშტოების გადაკვეთასთან ერთად ხეობა ვიწროვდება, კალაპოტისათვის დამახასიათებელია ჭორომები. ქვემოთში იანა მიედინება იანა-ინდიგირის დაბლობზე, აქვს ძლიერ დაკლაკნული კალაპოტი და ტოტებად იშლება.

ლაპტევების ზღვის იანის ყურეში ჩადინებისას წარმოქმნის დელტას ფართობით 10 200 კმ²; მისი ძირითადი ფშანია სამანდონი, რომელსაც საკუთარი დელტა აქვს; ძირითადი კალაპოტი ჩრდილოეთით მიედინება, მარცხნიდან გამოედინება ფშანი პრავაია. მთლიანად, იანის აუზში 40 ათასი ტბაა.

იანის ძირითადი შენაკადებია: ადიჩა, ოლჯო, აბირაბიტი — მარჯვენა; ტიკახი, ბიტანტაი, ბაკი — მარცხენა.

იანის შესართავიდან 120 კმ-ში მეორე 18-მეტრიან ტერასაზე მდებარეობს იანის სადგომი — ზემო პალეოლითის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ძეგლი (ჩ. გ. 71°). იანის შუა დინებაზე მდებარეობს სადგომი ბუნგე-ტოლია 1885 (ჩ. გ. 68°). სადგომ ბუნგე-ტოლია/1885-ში აღმოჩენილია პლეისტოცენის ხანის მგლის დაზიანებული მხრის ძვალი, რომელიც, როგორც ჩანს, სიცოცხლეშივე უნდა ყოფილიყო მიყენებული რომელიღაც იარაღით, შესაძლოა შუბით. ცხოველს სიცოცხლე ტრავმის შემდეგაც გაუგრძელებია. ნაპოვნის რადიონაშირბადოვანი ასაკი 47 ათას წელს შეადგენს.

მთავარი ნავმისადგომებია: ვერხოიანსკი, ბატაგაი, უსტ-კუიგა, სოფელი კაზაჩიე, პორტი ნიჟნეიანსკი შესართავთან.

## ჰიდროლოგია 
ძირითადად იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. მაის-აგვისტოზე მოდის წლიური ჩამონადენის დაახლოებით 90%. წყლის დონე შუა წელზე — 9, ქვემოთში კი 11,9 მეტრის ფარგლებში მერყეობს. საშუალო წლიური ხარჯი ვერხოიანსკთან — 150 მ³/წმ, შესართავიდან 381 კილომეტრში — 925 მ³/წმ. შესართავში ხარჯი შეადგენს მ³/წმ-ს. უდიდესი ხარჯი გაზაფხულით 2840-ია ვერხოიანსკთან, 12 400 — შესართავიდან 381 კილომეტრში; ზაფხულში — შესაბამისად 2300 და 13 000 მ³/წმ. იყინება სექტემბრის ბოლოს-ოქტომბრის დასაწყისში, ზემოთიდან შესართავისკენ. ვერხოიანსკთან გაყინულია 70-110 დღის განმავლობაში; დნება მაისის მეორე ნახევარში-ივნისის პირველ ნახევარში.

## სამეურნეო გამოყენება 
სანაოსნოა შესართავიდა 730 კილომეტრის მანძილზე; ბატაგაი — ვერხოიანსკის მონაკვეთზე არარეგულარულად, შესაძლებელია მხოლოდ წყალუხვობის პერიოდში. განვითარებულია თევზჭერა. ხორციელდება საბორნე და საყინულე გადაყვანები.

იანის აუზის ჰიდროენერგეტიკული რესურსი შეფასებულია 6,9 მლნ. კილოვატად.

## ლიტერატურა 
* *Латкин Н. В.*,. Яна, река Якутской области // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## სქოლიო
კატეგორია:სახის მდინარეები
ირაკლი გამყრელიძის ქუჩა

**ირაკლი გამყრელიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (დელისი); ლვოვის ქუჩიდან ვაზისუბნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე ლვოვის I შესახვევი იყო. 70-იან წლებში მიხეილ ლევანდოვსკის სახელი ეწოდა, 1999 წელს — ირაკლი გამყრელიძის. 

## ლიტერატურა 
გამყრელიძე
პეტრე გამყრელიძის ქუჩა

**პეტრე გამყრელიძის ქუჩა** —  ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი); თიანეთის ქუჩიდან ურეკის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 60–70-იან წლებში. ადრე თემქის დასახლების მე-60 ქუჩა ერქვა. 1983 წელს პეტრე გამყრელიძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
გამყრელიძე
პეკინის გამზირი

**პეკინის გამზირი** — გამზირი თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო). ოცდაექვსი მაისის მოედნიდან ზურაბ ჟვანიას მოედნამდე. თავდაპირველად იყო სოფელ ლისში მიმავალი შარაგზა. XX საუკუნის  20-იან  წლებში ჩამოყალიბდა როგორც ქუჩა, რომელსაც 1959 წლამდე — ლისის, შემდეგ — პეკინის ქუჩა, 1981 წლიდან მშვიდობის გამზირი ერქვა. 1990 წელს კონსტანტინე გამსახურდიას სახელი ეწოდა. 2006 წელს პეკინის გამზირი დაერქვა. გამზირზეა არჩილ  ელიაშვილის სახელობის მართვის სისტემების ინსტიტუტი, წმინდა მოწამეთა კვირიკესა და ივლიტას ტაძარი. აქვს 1 შესახვევი და 1 ჩიხი.
## პეკინის II ჩიხი
**პეკინის II ჩიხი** — ჩიხი თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო). დასაწყისი იყალთოს ქუჩიდან.
## პეკინის აღმართი
**პეკინის აღმართი** —  აღმართი თბილისში, საბურთალოს რაიონში (საბურთალო). მდებარეობდა პეკინის ქუჩასა და იყალთოს შესახვევს შორის. ყოფილი კონსტანტინე გამსახურდიას აღმართი. ამჟამად აღარ არსებობს, ჩაიკარგა ახალ განაშენიანებაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურთალოს  რაიონის ქუჩები
მერაბ კოსტავას ქუჩა

**მერაბ კოსტავას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა). შოთა რუსთაველის მოედნიდან გმირთა მოედნამდე. კონსტანტინე გამსახურდიას გამზირის გამოყოფამდე (2006) გრძელდებოდა გიორგი სააკაძის მოედნამდე.

შუა საუკუნეებში აქ გადიოდა „დიღმის გზა“. XVIII საუკუნის ბოლოს ცნობილი გახდა როგორც „რუსეთისკენ მიმავალი გზა“. აღნიშნულია ალექსანდრე პიშჩევიჩის მიერ შედგენილ თბილისის 1785 წლის გეგმაზე. XIX საუკუნის 60-იან წლებში მონაკვეთს ყოფდა ფოსტის მოედანი (მდებარეობდა ახლანდელი ვანო სარაჯიშვილისა და ალექსანდრე გრიბოედოვის ქუჩების შესაყარზე) წყნეთის (ახლანდელი პეტრე მელიქიშვილის) ქუჩამდე ოლღას (ოლღა თედორეს ასული, დაბ. ცეცილია ბადენელი (დ. 1839 – გ. 1891)) (მიხეილ რომანოვის მეუღლე) სახელი დაერქვა (დატანილია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე). 1890-იან წლებში ქუჩის ბოლოში იდგა ღამის გასათევი სახლი და მსროლელთა ბატალიონის ყაზარმები. შემდგომ ქუჩა გაიზარდა ჯვრის დაღმართამდე.

1921 წლის 21 სექტემბერს ვლადიმერ ლენინის სახელი ეწოდა (თბილისი იყო ერთ-ერთი პირველი ქალაქი მთელ მსოფლიოში, რომლის ქუჩასაც ვ. ლენინის სახელი დაერქვა). ამავე დღეს ქუჩის დასაწყისში გაიხსნა ვლადიმერ ლენინის სკულპტურული მონუმენტი (მოქანდაკე ვ. სერგეევი). მერაბ კოსტავას ქუჩა თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ლენინის პროსპექტი. 1930-იან წლებში ქუჩა მთავრდებოდა ყოფილი აბრეშუმის საქსოვ ფაბრიკასთან, საიდანაც იწყებოდა საქართველოს სამხედრო გზა. 1932 წელს ლენინის ქუჩის გაგრძელებაზე, მდინარე ვერეზე ქვის ახალი ხიდი აიგო და ქუჩა გასწორდა, ამაღლდა. 1950-60-იან წლებში დამთავრდა ქუჩის გაფართოება გმირთა მოედნიდან გიორგი სააკაძის მოედნამდე. 1989 წელს ქუჩას მერაბ კოსტავას სახელი ეწოდა.

მერაბ კოსტავას ქუჩა ქალაქის ერთ-ერთი მძლავრი სატრანსპორტო მაგისტრალია. ქუჩის დასაწყისში, მარცხენა მხარეს, მაღალი საყრდენი კედლის ფონზე არის მეტროს სადგური „შოთა რუსთაველის მოედანი“. XX საუკუნის 80-იან წლებში მარცხენა მხარეს მდებარე XIX–XX საუკუნეების საცხოვრებელ სახლებში გამოათავისუფლეს პირველი სართულები და მოაწყვეს გადახურული გალერეა-პასაჟი, რომელშიც შეიტანეს ტროტუარი, რის შედეგადაც გაგანიერდა საკმაოდ ვიწრო სატრანსპორტო გზა. ქუჩაზე განლაგებულია საცხოვრებელი სახლები, სასწავლო და ადმინისტრაციულ-საზოგადოებრივი დანიშნულების მრავალი შენობა: ყოფილი გამომცემლობა „სამშობლო“, ჭადრაკის სასახლე და ალპური კლუბი (ვერის ბაღი), კინოთეატრი „ამირანი“, შოთა რუსთაველის სახელობის ქართული ლიტერატურის, იოსებ ჟორდანიას სახელობის ადამიანის რეპროდუქციის, კონსტანტინე ჩაჩავას სახელობის პერინატალური მედიცინისა და მეანობა-გინეკოლოგიის ინსტიტუტები. ქუჩაზე მდებარე XIX საუკუნის დასასრულის და XX საუკუნის დასაწყისის სახლები N13, 27, 35, 38, 41, 43 აყვანილია აღრიცხვაზე როგორც არქიტექტურული ძეგლები. დგას სკულპტურული კომპოზიცია „მუზა“ (მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი. არქიტექტორი ივანე ჩხენკელი), „სწრაფვა“ (მოქანდაკე გ. თვრინელი), ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლი (მოქანდაკე ბიძინა ავალიშვილი. არქიტექტორები: ა. გურული, მიხეილ ყრუაშვილი), მერაბ კოსტავას ბიუსტი (მოქანდაკე კ. არუნაშვილი. არქიტექტორი მ. იორდანიშვილი). 2007 წელს ქუჩის დასაწყისში გაშენდა ყვავილნარი, კეთილმოეწყო მიმდებარე ტერიტორია. აქვს 1 შესახვევი, სადაც განთავსებულია შპს „თბილისის წყალი“ და სააქციო საზოგადოება „ლაგუნა ვერე“.

## სამგორის რაიონი
**მერაბ კოსტავას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში სამგორის რაიონში (ორხევის დასახლება). დასაწყისი კახეთის გზატკეცილიდან.

## ლიტერატურა 
კოსტავა
კოსტავა
თურქული სამზარეულო

**თურქული სამზარეულო** — მიეკუთვნება ერთ-ერთ უმდიდრეს და მრავალფეროვან სამზარეულოს მსოფლიოში. ოტომანთა იმპერიის სამზარეულომ საუკუნეების განმავლობაში წარმატებით შეითვისა აზიური, ევროპული, კავკასიური, ბალკანური და მედიტერანული სამზარეულოების საუკეთესო ტრადიციები.

აღნიშნული სამზარეულოს ძირითადი პროდუქტებია: ხორცი (უმეტესად ცხვრის), ბრინჯი, ზეითუნის ზეთი, ზეთისხილი, ბადრიჯანი, წიწაკა, ხახვი, პამიდორი, ოსპი,  იოგურტი, თეთრი ყველი (ე.წ. ბეიაზ პეინირი) და სხვ. 

თურქული სამზარეულოდან ხორციანი კერძებიდან ყველაზე პოპულარულია ქაბაბი (კებაბ), რომლის უამრავი სახეობა არსებობს, მაგალითად ადანა კებაბი, ისლიმ კებაბი, დონერ კებაბი, შიშ კებაბი და ა.შ. ხორცს, ხშირ შემთხვევაში, ბოსტნეულთან ერთად ამზადებენ. თურქეთში ამზადებენ ფარშის გულსართიან ბადრიჯანს ან წიწაკას, კარტოფილსა და წიწაკასთან ერთად მოშუშული ფარშის ბურთულები (კოფტე) და ა.შ. თურქებში დიდი პოპულარობით სარგებლობს წვნიანები (ჩორბა), განსაკუთრებით კი წითელი ოსპის წვნიანი, იოგურტის წვნიანი და სხვ.

თურქეთს გარს ოთხი ზღვა აკრავს, ამიტომ ქვეყანაში უხვადაა თევზი და ზღვის პროდუქტი. 

განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია თურქული ტკბილეული: ბაქლავა, კადაიფი, ჰალვა, რაჰათლუკუმი, სუთლაჩი და სხვ. დესერტების მომზადებისას გამოიყენება სხვადასხვა ხმელი ხილი და თხილეული: ლეღვის, გარგარის, ფინიკის ჩირი, ქიშმიში, თხილი, კაკალი, ფსტა, ნუში, არაქისი, ქეშიუ და ა.შ.

თურქული ყოფა წარმოუდგენელია ჩაისა და ყავის გარეშე. თურქეთში ძირითადად უგემრიელეს, არომატულ ჩაის სპეციალური, წელში გამოყვანილი მომცრო ჭიქებით სვამენ.  სურნელოვან ყავას კი სპილენძის ჯეზვეში ადუღებენ. ტრადიციული თურქული სასმელია აირანი, რომელიც იოგურტისგან მზადდება და შესანიშნავად კლავს წყურვილს. 

ალკოჰოლური სასმელებიდან ძალზე პოპულარულია რაკი - ანისულის არომატიანი არაყი, რომელსაც წყალში გაზავებულს ან გაუზავებელს მიირთმევენ.

თურქული სამზარეულოს კერძების მრავალფეროვნება და კერძების იდეალურად შეხამებული გემოები სანელებლების დამსახურებაცაა. თურქულ სამზარეულოში აქტიურად გამოიყენება ძირა, წიწაკა, ქონდარი, პიტნა, თუთუბო (სუმახი), მიხაკი, დარიჩინი, ზაფრანა, რეჰანი და სხვ.

პური და ცომეული კერძები ითვლება თურქული სამზარეულოს დედაბოძად, ისინი განუყოფელი ნაწილია ყველა ტრაპეზის. ეკმეკი (ekmek)– ჩვეულებრივი თეთრი პური, პიდე (pide)– ლავაში, სიმიტი (simit)–მრგვალი კვერები კუნჟუტის მარცვლებით. მანტი (manti)– გამომცხვარი ქადის მაგვარი სატენით და უთვალავი სახეობა ცომეულის, რომელსაც ეძახიან ბორეკს (borek).

თურქული ეროვნული სამზარეულოს ყველაზე ცნობილი კერძი ალბათ ფლავია. ყველაზე ხშირად მას ამზადებენ ბრინჯისგან, თუმცა ზოგან ბრინჯის მაგივრობას ხორბლის ბურღული ბულგური წევს, ან განსაკუთრებული სახის ვერმიშელი სეჰრიე. თურქების თვალსაზრისით, ფლავის ხარისხის მთავარი განმსაზღვრელი დეტალია ბრინჯი.

## რესურსები ინტერნეტში
* თურქული სამზარეულო
* თურქეთი

კატეგორია: თურქული სამზარეულო
ბაიჯიუ

**ბაიჯიუ** — ჩინური თეთრი ლიქიორი, რომელსაც ასევე უწოდებენ შაოჯიუს. მიეკუთვნება ერთ-ერთ გამორჩეულ და პოპულარულ ჩინურ სასმელს. ჩინური ლიქიორი მზადდება მარცვლეულისგან. ბაიჯიუ არის სუფთა სითხე, რომელიც ჩვეულებრივ გამოხდილია ფერმენტირებული სორგანდან, თუმცა შეიძლება გამოყენებულ იქნას სხვა მარცვლეული; ზოგიერთ სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინურ დასახლებაში  გამოიყენება ბრინჯი ან წებოვანი ბრინჯი. ასევე მის დასამზადებლად უმეტესად გამოიყენება ხორბალი, ქერი, ფეტვი და სხვადასხვა მარცვლეული. აღნიშნული ლიქიორი ჩვეულებრივ მზადდება მოოქროვილი ხორბლის მარცვლეულის ან ორთქლის ბრინჯისგან.

ბაიჯიუ არის მსოფლიოში ყველაზე გაყიდვადი სითხე, 2016 წელს ხუთი მილიარდი ლიტრი გაიყიდა. ეს რიცხვი 2018 წელს გაიზარდა, დაახლოებით 10,8 მილიარდ ლიტრამდე, რაც უფრო მეტია, ვიდრე ვისკის, არაყის, ჯინის, რომისა და ტეკილას გაყიდვა იყო. ბაიჯიუ მხოლოდ ჩინეთში არის უმეტესად პოპულარული მისი გაყიდვებიც ამიტომ არის ამხელა, ქვეყნის გარეთ კი ის იმდენად პოპულარულ სასმელად არ ითვლება. 

ჩინეთში ბაიჯიუს მწარმოებელი არაერთი კომპანია, ხოლოდ მათგან ზოგიერთი მოსახლეობაში დიდი  პოპულარობით სარგებლობს, ამ ბრენდებიდან კი აღსანიშნავია: Kweichow Moutai, Red Star Erguotou, Luzhou Laojiao და Wuliangye.

## ისტორია
აღნიშნული ლიქიორის გამოხდა ჩინეთში, როგორც მინიმუმ იუანის დინასტიიდან იწყებ. ბაიჯიუ ხასიათდება მყარი მდგომარეობის დუღილისა და დისტილაციით, მარცვლეულის კულტურის გამოყენებით, რომელსაც ქუს უწოდებენ, რაც იძლევა ერთდროული დისტილაციისა და დუღილის საშუალებას. ეს აღმოსავლეთ აზიაში ლიქიორების ტიპური თვისებაა. ჩინური ბაიჯიუ ყოველთვის არის გამოხდილი მარცვლეულისგან, იწარმოება ჯგუფებად და არის შერეული სპირტების ნაზავი. 

ჩინელები ინახავენ მას ოთახის ტემპერატურაზე. აღნიშნულ სასმელი ტიპებით, განსხვავდება რეგიონის მიხედვით. ტრადიციულია ბაიჯიუს დალევა საკვებთან ერთად. ეს ლიქიორი აქტიურად გამოიყენება კოქტეილებშიც, თავისი განსხვავებული და საინტერესო არომატის გამო, იგი ითვლება ერთ-ერთ გამორჩეულ და მოთხოვნად კოქტეილის ინგრედიენტად. 

ბაიჯიუ საკმაოდ იაფასიანი სასმელია ჩინეთში, შესაძლებელია მისი პატარა ბოთლი დაახლოებით 250 მლ შეიძინოთ ლუდის ქილის ფასად. თუმცა არსებობს ამ სასმელის სხვადასხვა ტიპები, დაძველების და სპირტის შემადგენლობით განსხვავებული, რომლებიც უფრო მაღალი ფასის და კატეგორიისაა. 

ბაიჯიუ ჩინეთის ჩრდილოეთ ნაწილში ერთ-ერთ პოპულარულ სასმელად ითვლება, რადგან ეს რეგიონი უმეტესად ცივია.

ჩინელები ადრე ბაიჯიუს სვამდნენ და იყენებდნენ საჭმლის მონელებაში. დღეისათვის ჩინეთში რეგიონების მიხედვით ვხვდებით სხვადასხვა ტიპის ბაიჯიუს, განსხვავებები მათ შორის არის არომატები, გემოვნური თვისებები, სპირტების ვარიაციები და რა თქმა უნდა ალკოჰოლის შემცველობა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* AFP Video
* World Baijiu Day

კატეგორია: ჩინური ალკოჰოლური სასმელები
კამბოჯის სამზარეულო

მინი|მარჯვნივ|კამბოჯის რესტორნის კვება

**კამბოჯის სამზარეულო** — კამბოჯელი ხალხის ტრადიციული კერძების ერთობლიობა. 

## ისტორია
მინი|მარჯვნივ|თევზს აშრობენ მზეზე
მინი|მარჯვნივ|კამბოჯის ხილის ბაზრობა

კამბოჯის სამზარეულოში კერძები ძირითადად წყლის, ბრინჯისა და მტკნარი წყლის თევზისგან მზადდება. მეკონგი, რომელიც თავისი სიგრძით მეთორმეტე მდინარეა მსოფლიოში მეტად მდიდარია მტკნარი წყლის თევზით, რის გამოც თევზეული ამ ქვეყნის სამზარეულოში უმთავრეს ადგილს იჭერს.

ბრინჯის საერთაშორისო ინსტიტუტის კვლევების თანახმად კამბოჯაში ბრინჯის კულტურის 2000 ჯიშია გავრცელებული.

კამბოჯის კულინარიაში, ბევრია ისეთი დეტალი, რომელიც ასევე გვხვდება სხვა აზიურ სამზარეულოში, ასე მაგალითად: ტაილანდში ხშირად იყენებენ ქოქოსის კრემს, ჩილისა და შაქარს გემოსთვის — სწორედ ამ მეთოდს მიმართავენ კამბოჯაშიც. ასევე ნათლად ჩანს კამბოჯის სამზარეულში ფრანგული გავლენა, ის ერთი პერიოდი საფრანგეთის კოლონია იყო სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. კამბოჯის სამზარეულოში გარდა საფრანგეთის გავლენისა ჩანს ჩინური სამზარეულოს სხვადასხვა ვარიაციებიც. აქ სიამოვნებით მიირთმევენ ხოჭოებსა და მწერებს. 

კამბოჯელები ხშირად მიირთმევე პურს პასტით. ახლადგამოწურული ბაგეტების დამზადება შესაძლებელია სენდვიჩებში  და შეიძლება შევსებული იქნას ლორიანი ნაჭრებით ან ნებისმიერი რაოდენობის შემწვარი ხორცით ის არის ვიეტნამური ბანანის მსგავსი. ფრანგებმა კამბოჯელებს ასევე გააცნეს ლუდი, კარაქი, ყავა, შოკოლადი, ხახვი, სტაფილო, ბროკოლი, კარტოფილი და არაერთი სხვა სახის პროდუქტი.

ტრადიციულად, კამბოჯელები ჭამენ მინიმუმ სამ ან ოთხ კერძს. ჩვეულებრივ, საჭმლის შემადგენლობაში შედის წვნიანი ან სამორი. თითოეული ინდივიდუალური კერძი იქნება გემრიელი, მჟავე, მარილიანი ან მწარე გემოვნებით. თევზი მათი საყვარელი საჭმელია. ძირითად საჭმელთან ერთად კამბოჯელები მიირთმევენ ტკბილ, მჟავე და მარილიან კერძებსაც. ამდენი შემოტანილი საკვებისა და სხვადასხვა ქვეყნის სტილისა კამბოჯის სამზარეულოში მაინც ჩანს, აზიის ქვეყნის თავისი უნიკალური სამზარეულოს სტილი.

ერთ-ერთი გამორჩეული კერძი კამბოჯაში არის სამლარ მაჩუ  - ეს არის ცნობილი "კამბოჯური მაწონი", ის არის წვნიანის სახეობა მაწონი, ტომატით. ამ წვნიანის მრავალი სახეობა არსებობს, მაგრამ ყველაზე პოპულარული ვარიანტია სამლარის მაჩუ მთვარე, მჟავე ქათმის წვნიანი.

კამბოჯის სამზარეულოში განასხვავებენ ფერმენტულ პასტზე დაფუძნებულ ინგრედიენტებსა და მწნილის ინგრედიენტებს. 

კამბოჯაში ხილი ისეთი პოპულარულია, რომ მათ აქვთ საკუთარი სამეფო ბაღებიც. ხილს მიიღტმევენ ხშირად, დესერტად ასევე მისგან ამზადებენ სასმელებს, როგორც ალკოჰოლურ ასევე უალკოჰოლოს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ქვედა ქმერული რეცეპტები (ინგლისურად)
*კამბოჯის ხილი და ბოსტნეული ინგლისურად

კატეგორია: კამბოჯის სამზარეულო
აბაიშვილები

**აბაიშვილები** (მხ. რ. **აბაიშვილი**) — ქართული გვარი. თავდაპირველად ძირითადად გავრცელებული იყო გორის, ონისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე; დღეისათვის — თბილისში, ქუთაისში. წარმოდგება საკუთარი სახელიდან „აბა“. ამავე ძირის გვარებია: აბაიაძე, აბაიძე, აბაშვილი.

1995 წლისთვის საქართველოში ცხოვრობდა 446 აბაიშვილი. 2019 წელს ფიქსირდება 401.

## ლიტერატურა 
* *მაისურაძე, ი.*, ქართული გვარსახელები, გვ. 15, თბ., 1990.

## სქოლიო 
*
სიათა

**სიათა** — ყოფილი სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
შამბიეთი

**შამბიეთი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აბალაკი

საკუთარი სახელი **აბალაკი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
* აბალაკი, აბრაამ —  საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი 1492-1497 წლებში;
* აბალაკი, გენო (ჯემალ) — ინჟინერი;
* აბალაკი, გივი — პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აბალაკები
აბალაკები

**აბალაკები** (მხ. რ. **აბალაკი**) — ქართული გვარი. ძირითადად გავრცელებულია გორის მუნიციპალიტეტის სოფლებში კირბალი და ბერბუკი, აგრეთვე თბილისში. გვარად ქცეული სახელია. კათალიკოსი აბრაამ აბალაკი მოხსენიებულია 1467 წლის მცხეთის შეწირულობის სიგელში.

1995 წლისთვის საქართველოში ცხოვრობდა 241 აბალაკი. 2019 წელს ფიქსირდება 286.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აბალაკი

## ლიტერატურა 
* *მაისურაძე, ი.*, ქართული გვარსახელები, გვ. 15, თბ., 1990.

## სქოლიო
*
ქვიშხეთის ქუჩა

**ქვიშხეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე), დავით გურამიშვილის გამზირსა და რკინიგზას შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. სახელი ეწოდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მდებარე კურორტისა და სოფლის ქვიშხეთის მიხედვით. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
იონ კიკუ

**იონ კიკუ** (, დ. 24 მაისი, 1972, პირჟოლტენი, კელერაშის რაიონი, მოლდავეთის სსრ, სსრკ) — მოლდოველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი 2019 წლის 14 ნოემბრიდან. ფინანსთა მინისტრი 2018-2019 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა მოლდოვის ეკონომიკურ მეცნიერებაათა აკადემიის მენეჯმენტის ფაკულტეტი.

2005 წელს მუშაობდა მოლდოვის ეკონომიკისა და ვაჭრობის სტრუქტურული რეფორმების სამმართველოს დირექტორის თანამდებობაზე. 2006-2008 წლებში მოლდოვის ფინანსთა მინისტრის მოადგილეა. 2008-2009 წლებში მოლდოვის პრემიერ-მინისტრის სახელმწიფო მრჩეველია ეკონომიკურ საკითხებში.

2018 წლიდან დანიშნეს ფინანსების სამინისტროს გენერალურ მდივნად, ხოლო ამავე წლის დეკემბერში ფინანსთა მინისტრად. 

2019 წელს დაინიშნა მოლდოვის პრეზიდენტის მრჩევლად, ხოლო ამავე წლის 14 ნოემბრიდან პრემიერ-მინისტრია. 

დაოჯახებულია, ჰყავს სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Кто он — Ион Кику, кандидат в премьеры, предложенный президентом Молдовы  // sputnik.md

კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:მოლდოვის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შოთა გამცემლიძის ქუჩა

**შოთა გამცემლიძის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მიხეილ ბუხაიძის I შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 70-იან წლებში, მას შემდეგ, რაც არსენალი გადმოვიდა ჩუღურეთის ტერიტორიაზე. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ახალარსენალის ქუჩა. 1900-იან წლებში არსენალის ქუჩა დაერქვა (ასეა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში), 1940-იან წლებში — ახალჩუღურეთის ქუჩა. 1957 წელს შოთა გამცემლიძის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი. 
## შოთა გამცემლიძის შესახვევი
**შოთა გამცემლიძის შესახვევი** — შესახვევი თბილისში,   ჩუღურეთის  რაიონში (ჩუღურეთი); კუმისის ქუჩიდან დოქის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ქოთნის შესახვევი.
## ლიტერატურა 
გამცემლიძე
კონიაშვილი

საკუთარი სახელი **კონიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ალექსანდრე კონიაშვილი — სამხედრო მოღვაწე
* გიორგი კონიაშვილი — საზოგადო მოღვაწე
* გრიგოლ კონიაშვილი — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი
* ვლადიმერ კონიაშვილი — სამხედრო პირი
* ივანე კონიაშვილი — ექიმი
* მიხეილ კონიაშვილი — მათემატიკოსი, პედაგოგი
* ოლგა კონიაშვილი — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სპორტი რუსეთში

რუსეთში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა ფეხბურთი. Yandex-ის კვლევითი ანალიზების შედეგების მიხედვით, ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობა რუსებს შორის ფეხბურთია: 5-10 მილიონი ძიების მოთხოვნით, „რუსეთში, ფეხბურთი ყველაზე პოპულარული სპორტის სიის სათავეში მოხვდა“. მეორე ადგილს ყინულის ჰოკეი იკავებს, ხოლო 10-ეულში შედის სპორტის შემდეგი სხეობები: ხელბურთი, კალათბურთი, კრივი, აუტო რბოლა, ფრენბურთი, მძლეოსნობა, ჩოგბურთი და ჭადრაკი. სხვა პოპულარულ სპორტის სახებობებს შორის არის: ბანდი, ბიატლონი, ფიგურული სრიალი, ძალოსნობა, ტანვარჯიში, ჭიდაობა, საბრძოლო ხელოვნებები, რაგბი და თხილამურებით სრიალი.

საბჭოთა კავშირმა (სსრკ) ოლიმპიურ თამაშებში პირველად 1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში იასპარეზა. საბჭოთა, და შემდეგ რუს სპორტსმენებს არასოდეს დაუტოვებიათ ოლიმპიადა საერთო მედლების რაოდენობით მეოთხე ადგილზე ქვემოთ. „სერიოზული დოპინგის სკანდალის გამო“, რუსეთის ნაკრებმა 2016 წლის რიოს ოლიმპიადასა და 2018 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებში მონაწილეობა ვერ მიიღო.. სპორტსმენების გარკვეულმა ნაწილმა უფლება მიიღო 2018 წლის ოლიმპიადაში ნეიტრალური დროშის სახელით ეასპარეზა.

## ფეხბურთი
ფეხბურთი ქვეყანაში ნომერ პირველი სპორტია. კაცების გარკვეულ ნაწილს სპორტის ეს სახეობა ძალიან აინტერესებს; როცა საქმე ნაკრების თამაშებს ეხება, გულშემატკივრობაში ქალებიც ერთვებიან. რუსეთის ლიგას კონკურენტუნარიანობის საკმაოდ მაღალი ხარისხი აქვს. რუსეთის ლიგებში არაერთი შესანიშნავი ნიჭიერი უცხოელი მოთამაშე თამაშობდა და ახლაც თამაშობს; ასევე ქვეყნის საფეხბურთო ლიგებში თამაშობენ ადგილობრივი ნიჭიერი ფეხბურთელები, რომლებსაც წამყვანი კლუბების ძირითად 11-ეულში ეკავათ ადგილი.

2018 წელს, ამავე წლის ფიფას მსოფლიო თასს რუსეთმა პირველად უმასპინძლა. ტურნირი 14 ივნისიდან 15 ივლისამდე მიმდინარეობდა; რუსეთის ნაკრებმა აღნიშნულ ჩემპიონატში 1966 წლის ტურნირის შემდეგ საუკეთესო შედეგი აჩვენა: საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, მათ პირველად მიაღწიეს მეოთხედფინალს, სადაც ხორვატიის წინააღმდეგ დამარცხდნენ.

## ყინულის ჰოკეი
კონტინენტური ჰოკეის ლიგა (KHL) ძირითადად რუსეთის გუნდებისგანაა შემდგარი და NHL-ის შემდეგ, მსოფლიოში ფართოდ მიიჩნევა მეორე საუკეთესო ლიგად. KHL-ს ყველა ჩემპიონატი რუსულ კლუბებს აქვთ მოგებული.

აღნიშნულ სპორტში რუსეთს მსოფლიო ჩემპიონატი რამდენჯერმე აქვს მოგებული.

## კალათბურთი
კალათბურთი რუსეთში პოპულარული სპორტის სახეობაა. რუსეთის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრები საბჭოთა კავშირის ეროვნული საკალათბურთო ნაკრების „მემკვიდრეა“ და მას მოგებული აქვს რამდენიმე საერთაშორისო ტიტული. 

რუსეთი არის რამდენიმე საერთაშორისოდ ცნობილი კალათბურთელის სამშობლო: მათ შორის აღსანიშნავია 2016 წლის NBA-ის ჩემპიონი ტიმოფეი მოზგოვი.

ევროპულ კლუბურ შეჯიბრებებში PBC CSKA მოსკოვი მეორე ყველაზე წარმატებული გუნდია.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის სპორტი
ჯარი და ერი

**„ჯარი და ერი“** — ყოველკვირეული ქართული სამხედრო ჟურნალი. პირველი ნომერი გამოვიდა 1918 წლის 17 ნოემბერს, სულ დაიბეჭდა 4 ნომერი. ჟურნალს რედაქტორობდა ა. სვანიძე. ჟურნალთან თანამშრომლობდნენ გენერლები: ალექსანდრე ანდრონიკაშვილი, ანდრია ბენაშვილი, გიორგი კვინიტაძე, ზაქარია ყიფშიძე. პოლკოვნიკები: ნიკოლოზ გედევანიშვილი, ავქსენტი აბესაძე, ივანე ქუთათელაძე და სხვები. გამოცემის ფასი შეადგენდა 2 მანეთს. ჟურნალში ძირითადად იბეჭდებოდა სამხედრო-პოლიტიკური ხასიათის სტატიები და ისტორიული ნარკვევები, მაგ: რუსი ოფიცრობა და საქართველო; მსოფლიო ომი; ოფიცერთა საკითხი ჩვენს ჯარში; სამხედრო წყობილება საქართველოში მეფე ერეკლეს დროს; ქართველი ჯარისკაცის მოვალეობა; სამხედრო ცხენები საქართველოს რესპუბლიკაში; კავკასიის რესპუბლიკების კონფერენცია, არარატის რესპუბლიკა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კონსტანტინე გამსახურდიას გამზირი

**კონსტანტინე გამსახურდიას გამზირი** — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); გმირთა მოედნიდან გიორგი სააკაძის მოედნამდე. მერაბ კოსტავას ქუჩის მონაკვეთს კონსტანტინე გამსახურდიას სახელი ეწოდა 2006 წელს.

ქუჩაზე განლაგებულია საცხოვრებელი სახლები, სასწავლო და ადმინისტრაციულ-საზოგადოებრივი დანიშნულების მრავალი შენობა:  (1939; არქიტექტორი  ); საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სასწავლო კორპუსები ( აშენდა 1940–1956 წლებში. არქიტექტორი ; მთავარი ადმინისტრაციის კორპუსი — 1954. არქიტექტორი მიხეილ შავიშვილი); ენერგეტიკის ინსტიტუტი; საზოგადოებრივი მაუწყებლის, ყოფილი  (1966; არქიტექტორი არჩილ ქურდიანი); სპორტის სასახლე (1961; არქიტექტორები: ვლადიმერ ალექსი-მესხიშვილი, იური კასრაძე. კონსტრუქტორი დ. ქაჯაია), რომლის წინ დგას სკულპტურული კომპოზიცია „მზეჭაბუკი“ (მოქანდაკე დიმიტრი მიქატაძე. არქიტ. ვ. ალექსი-მესხიშვილი); ზოოლოგიური პარკი (დაარსდა 1927 წელს). ქუჩაზე გამოდის მეტროს სადგური „ტექნიკური უნივერსიტეტი“. 

## ლიტერატურა 
გამსახურდია
ოკეანოსი

[thumb|320px|right|მოზაიკა ოკეანოსის და ტეთისის გამოსახულებით, [ზეუგმის მოზაიკის მუზეუმი, გაზიანთეფი.]]

**ოკეანოსი** () — ჰესიოდეს მიხედვით, ოკეანე — ტიტანია, ძე ურანოსისა (ზეცა) და გეასი (დედამიწა), ძმა კრონოსის, ჰიპერიონის და რეასი, ძმა და მეუღლე ტეთისის (). 

## რესურსები ინტერნეტში
* საბერძნეთის მითოლოგიური ქროონოლოგია

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ომი (მდინარე)

**ომი** () — მდინარე რუსეთში, დასავლეთ ციმბირში, მიედინება ომსკის და ნოვოსიბირსკის ოლქებში, ირტიშის მარჯვენა შენაკადი. 

## გეოგრაფია 
სათავე მდებარეობს ვასიუგინის ვაკეზე, სათავეს იღებს ტბა ომსკოედან, რომელიც მდებარეობს ვასიუგინის ჭაობებში. შემდეგ მიედინება ბარაბინსკის დაბლობზე დასავლეთის მიმართლებით. ქალაქ ომსკთან მარჯვენა მხრიდან უერთდება ირტიშს, ირტიშის შესართავიდან 1831 კმ-ში. 

ომზე განლაგებულია ქალაქები კალაჩინსკი, კუიბიშევი, და ომსკი, რომელმაც სახელი მდინარის მიხედვით მიიღო. 

ნოვოსიბირსკის ოლქში მიედინება უბინსკოეს, კუიბიშევის, ჩანის, ვენგეროვოს, ტატარსკისა და უსტ-ტარკის რაიონების ტერიტორიაზე. 

ომსკის ოლქში — ნიჟნაია-ომკის, კალაჩინსკის, კარმილოვკისა და ომსკის რაიონებისაზე. 

## ჰიდროლოგია 
მდინარის სიგრძეა 1091 კმ, წყალშემკრები აუზის ფართობი 52,600 კმ², საშუალო წლიური ხარჯი 64 მ³ / წმ, მაქსიმალური ხარჯი 814 მ³ / წმ. საბჭოთა პერიოდში სანაოსნო იყო შუა წელზე ქალაქ კუიბიშევიდან უსტ-ტარკის ნავმისადგომამდე (საერთო ჯამში 369 კმ). ახლა მდინარე არ შედის რუსეთის ფედერაციის შიდა წყლის გზათა ჩამონათვალში . 

ომის მთავარი შენაკადებია: აჩაირკა, იჩა (ომის ზემო შენაკადი), იჩა (ომის ქვემო შენაკადი), უგურმანკა, უზაკლა, კამა, ტარკა, ტარტასი, ტარბუგა. 

ზედა დინაბაში მდინარის ხეობა ბუნდოვნადაა გამოკვეთილი, მისი ფერდობები შეუმჩნევლად ერწყმის მიმდებარე ტერიტორიას. შუა და ქვედა წელზე იგი ტრაპეციულია, ზოგჯერ ასიმეტრიული. მისი სიგანე 200 მეტრიდან 18 კმ-მდე მერყეობს. ზედა წელზე მდინარის ხეობის ფერდობები დამრეცია, ხოლო ქვედა წელზე — ციცაბო, ზოგჯერ ფლატეებიანი . 

ჭალა უპირატესად ორმხრივია, ადგილ-ადგილ ჭაობიანი, ქვემო წელში ცალმხრივია. მისი უმცირესი სიგანეა  250 მ, უდიდესი — 16,5 კმ  . 

წყალმცირობის დროს კალაპოტის სიგანე 40—84 მეტრია, ადგილ-ადგილ კლაკნილებში 110—220 მ. ჩქერებში წყლის სიღრმე შეადგენს 0.,3—1,5 მ, ლუბრმებში 2,0—4,1 მ. დინების საშუალო სიჩქარე ლუმბრებში 0,1-დან 0,6 მ / წმ-მდე მერყეობს, ჩქერებში – 0,3-დან 1,0 მ / წმ-მდე . 

დინების საშუალო სიჩქარე არაუმეტეს 0,3-0,4 მ / წმ-ია, მაქსიმალური — 1,4 მ / წმ-მდე. იკვებება ძირითადად თოვლის წყლით. წყალდიდობა მაისიდან ივლისამდე იცის, ზოგჯერ აგვისტომდე. გაძვიფვა ოქტომბრის მეორე ნახევარში — ნოემბრის პირველი ნახევარი ახასიათებს, ყინულის დნობა — აპრილში — მაისის დასაწყისში. წყალმცირობის სანაპიროები ღიაა და დაფარულია 2–10 მეტრის სიმაღლის ბუჩქებით. შესართავში საშუალო წლიური ხარჯია 52 მ³ / წმ  . 

მდინარის კალაპოტი სათავიდან 5 კილომეტრზე აშკარად არ არის გამოხატული და წარმოადგენს რიგ მცირე ზომის ტბის მსგავს გაგანივრებებს, რომლებიც ერთმანეთთან არის დაკავშირებული. ქვემო წელზე კარგად გამოხატულია, ძლიერ დაკლაკნილი, არაგანშტოებული . 

ზემოთში მდინარის სიგანე მერყეობს 15-დან 25 მეტრამდე, შუა წელზე 150-180 მეტრამდე აღწევს, ხოლო ქვემოთში — 220 მ-მდე. სიღრმეები მერყეობს 0,2-დან 3,0 მ-მდე ზემოთში და 0,5-დან 5,5 მ-მდე ქვემოთში. 

## სახელი 
სახელწოდება "ომი" ერთი ვერსიის მიხედვით მოდის თურქული სიტყვიდან *om* — "მშვიდი". მდინარის ადგილობრივი სახელწოდება ირტიშისპირეთსა და სოფელ ბარაბაში არის კნინობითი ფორმა — ომკა. 

## სქოლიო 

კატეგორია:ნოვოსიბირსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ომსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ირტიშის შენაკადები
გარდაბნის გზატკეცილი

**გარდაბნის გზატკეცილი** — გზატკეცილი თბილისში, სამგორის რაიონში; ქინძმარაულის შესახვევიდან ქალაქის საზღვრამდე. თბილისიდან გარდაბნისკენ მიმავალი ძირითადი მაგისტრალი. 1967 წელს დაერქვა გარდაბნის გზატკეცილი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამგორის რაიონის ქუჩები
გარეკახეთის ქუჩა

**გარეკახეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,   ისნის რაიონში (ავლაბარი); ქეთევან დედოფლის გამზირიდან ავლიპი ზურაბაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
განთიადის ქუჩა

**განთიადი ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ელია); საინჟინროს ქუჩიდან სომხეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში, თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ელფიის ქუჩა. თბილისის ქუჩების 1960 წლის ცნობარში შეტანილია ელფინის ქუჩის სახელწოდებით, 1972 წლის ცნობარში — როგორც განთიადის ქუჩა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
მარიამ გარიყულის ქუჩა

**მარიამ გარიყულის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი); ივანე სიხარულიძის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ადრე თემქის დასახლების 56-ე ქუჩა ერქვა, ხოლო 70-იან წლებში მარიამ გარიყულის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
გარიყული
სპორტი ავღანეთში

**სპორტს ავღანეთში** წარმოადგენს ავღანეთის სპორტის ფედერაცია. ქვეყანაში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობებია კრიკეტი და ფეხბურთი. ავღანეთის ტრადიციული და ეროვნული სპორტია ბუზკაში. ავღანეთის სპორტის ფედერაცია ხელს უწყობს ქვეყანაში კრიკეტის, ფეხბურთის, კალათბურთის, ფრენბურთის, გოლფის, ხელბურთის, კრივის, ტაეკვონდოს, ძალოსნობის, ბადიბილდინგის, სირბილის, თხილამურებუთ სრიალის, ბოულინგის, სნუკერის, ჭადრაკის და სხვა სპორტის სახეობების განვითარებას.

## კრიკეტი
კრიკეტი ავღანეთში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახელობაა; ეს არის ერთ-ერთი მთავარი სპორტის სახეობა, რომელშიც ავღანელები მონაწილეობენ და უყურებენ ტელევიზორს. ეროვნულ დონეზე, კრიკეტის მატჩები იმართება პროვინციებს შორის (ძირითადად, ქვეყნის სამხრეთ და აღმოსავლეთ პროვინციებს შორის). ადგილობრივების თქმით, კრიკეტი დაეხმარა ავღანეთს ერთიანობის მოპოვებაში.

ავღანეთის კრიკეტის ეროვნული ნაკრები ჩამოყალიბდა 2001 წელს.

## ფეხბურთი
 (წითელ ფორმებში) თამაშობს ინდოეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ (ლურჯებში) 2011 SAF ჩემპიონატის მსვლელობისას.]]
როგორც მსოფლიოს ბევრ სხვა ქვეყანაში, ფეხბურთი ქვეყანაში ყველაზე პოპულარული სპორტი იყო, რომელსაც თამაშობდა და უყურებდა ავღანელი ხალხი, თუმც შემდგომ მისი პოპულარობა კრიკეტმა გადაფადა. ავღანეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ჩამოყალიბდა 1922 წელს, ფიფას 1948, ხოლო აზიის საფეხბურთო კონფედერაციას (AFC) 1954 წელს შეუერთდა. ეროვნული სტადიონი, რომელიც მეფე ამანულა ხანის მეფობის დროს აშენდა, გამოიყენებოდა პროვინციებისა ან მეზობელი ქვეყნებიდან ჩამოსულ გუნდებს შორის ფეხბურთის თამაშების ჩასატარებლად. ქვეყანაში ეროვნულ დონეზე ტარდება თამაშები პროვინციებსა და მეზობელ ქვეყნებს შორის. ავღანეთის ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ჩამოყალიბდა 2007 წელს. 2011 წლის SAFF ჩემპიონატის დროს ავღანეთის ნაკრებმა პირველი გამარჯვება მოიპოვა ნეპალის წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში.

## კალათბურთი
ავთანეთში კალათბურთი პირველად 1936 წელს ითამაშეს. 1966 წელს ავღანეთის ეროვნულმა ოლიმპიურმა კომიტეტმა (ANOC), ინდოეთიდან და პაკისტანიდან გამოწვევების მიღების შემდეგ, დააფუძნა ავღანეთის კალათბურთის ეროვნული ნაკრები. ნაკრების პირველი მწვრთნელი  ამერიკელი მშვიდობის კორპუსის წარმომადგენელი და ჰაბიბიას საშუალოს სკოლის მწვრთნელი, ტომ გოუტიერი გახდა. კალათბურთს თამაშობდნენ (თამაშობენ) როგორც ავღანელი კაცები, ასევე ქალები.

## შერეული საბრძოლო ხელოვნება
ავღანელები ბოლო დროს შერეული საბრძოლო ხელოვნებით დაინტერესდნენ. ავღანეთში არის რამდენიმე სპორტული დარბაზი, რომლებიც ხელს უწყობენ სპორტის განვითარებას და ჰყავთ მებრძოლები. სიარ ბაჰადურზადა არის ჩერეული საბრძოლო ხელოვანი, რომელიც „Ultimate Fighting Championship“-ში ასპარეზობს. ისინი კარგად არიან ცნობილნი პროფესიონალური ბროლების წინ ავღანეთის დროშის ხელით ტარებით.

## ტაეკვონდო
როჰულაჰ ნიკპაი იყო პირველი ავღანეთის წარმომადგენელი სპორტსმენი, რომელმაც ქვეყნის სახელით ოლიმპიადაზე მედალი მოიპოვა. მან ბრინჯაოს მედლები 2008 დ 2012 წლების ოლიმპიადებში მოიგო (მხოლოდ ეს ორი მედალი აქვს მოპოვებული ავღანეთს). ბოლო პერიოდში, ეს სპორტი ავღანეთში მისი გავლენით აყვავდა.

ნიკპაის მედლების რეზიუმე ოლიმპიადაში:
* *ბრინჯაო 2008 წლის ოლიმპიადიდან*
* *ბრინჯაო 2012 წლის ოლიმპიადიდან*

## სქოლიო
კატეგორია:სპორტი ავღანეთში
მიხეილ გახოკიძის ქუჩა

**მიხეილ გახოკიძის ქუჩა** —  ქუჩა თბილისში,  სამგორის რაიონში (სამგორის II დასახლება); დასაწყისი კახეთის გზატკეცილიდან. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ადრე სამგორის II დასახლების I ქუჩა იყო. 1981 წელს მიხეილ გახოკიძის სახელი ეწოდა. აქვს 3 შესახვევი. 
## ლიტერატურა 
გახოკიძე
გეგუთის ქუჩა

**გეგუთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); ვლადიმერ ლუბოვსკის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ნაძალადევის  რაიონის ქუჩები
გიორგი გედევანიშვილის ქუჩა

**გიორგი გედევანიშვილის ქუჩა** —  ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ელია); ფშავის ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის II ნახევარში. გიორგი გედევანიშვილის სახელი დაერქვა 1960-იან წლებში. აქვს 1 ჩიხი. 
## ლიტერატურა 
გედევანიშვილი
გეზათის ქუჩა

**გეზათის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (საბარგოს დასახლება); ყვარლის ქუჩიდან კონსტანტინე ამირაჯიბის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 1950-იან წლებში. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ისნის  რაიონის ქუჩები
გელათის ქუჩა

**გელათის ქუჩა** —  ქუჩა თბილისში,  ისნის  რაიონში (ავლაბარი); ავლაბრის ქუჩიდან ალაზნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა სურბ-მინასის შესახვევი. სახელწოდება უკავშირდებოდა მახლობლად მდებარე სურბ-მინასის ეკლესიას. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს  გესია გელფმანის ქუჩა დაერქვა, 1938 წელს —  გელათის ქუჩა (აგრეთვე არსებობს სოფლები ტყიბულსა და ლაგოდეხში). შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 2 ჩიხი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ისნის  რაიონის ქუჩები
ავლაბრის ქუჩა

**ავლაბრის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი). ივრის ქუჩიდან ვარდის მოედნამდე. ქუჩა  დააპროექტა მიწისმზომელმა ტოვარნიცკიმ 1833–1835 წლებში. თბილისის 1851 წლის გეგმაზე დატანილია ავლაბრის II ქუჩის სახელით, შემდეგ ავლაბრის ქუჩა დაერქვა. შემონახულია XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 2 ჩიხი.

## ავლაბრის შესახვევი
**ავლაბრის შესახვევი** — შესახვევი თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი). არმაზის ქუჩიდან ლადო მესხიშვილის ქუჩამდე. შემონახულია   XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები. 
## ავლაბრის გასასვლელი
**ავლაბრის გასასვლელი** — გასასვლელი თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი).  ავლაბრის შესახვევიდან ლადო მესხიშვილის ქუჩამდე.
## ლიტერატურა 
კატეგორია: ისნის რაიონის ქუჩები
მარშალ გელოვანის გამზირი

**მარშალ გელოვანის გამზირი** —  გამზირი თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (საბურთალო, დიღომი); იური გაგარინის ქუჩიდან დავით აღმაშენებლის ხეივნამდე. საქართველოს სამხედრო გზის მონაკვეთს 1985 წელს მარშალ არჩილ გელოვანის სახელი ეწოდა. გამზირზეა ყოფილი მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის შენობა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ზაზა და საულ კახიანების ქუჩა (ყოგ. არჩილ გელოვანის ქუჩა)

## ლიტერატურა 
გელოვანი
ზაზა და საულ კახიანების ქუჩა

**ზაზა და საულ კახიანების ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (დელისი); ვაჟა-ფშაველას გამზირსა და შალვა ნუცუბიძის ქუჩას შორის. 1981 წელს ვაჟა-ფშაველას VI შესახვევს არჩილ გელოვანის სახელი ეწოდა. 2019 წელს მედიცინის დამსახურებული მოღვაწეების — ზაზა და საულ კახიანების სახელი მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მარშალ გელოვანის გამზირი

## სქოლიო 
გელოვანი
ტაილანდური სამზარეულო

**ტაილანდური სამზარეულო** — ერთ-ერთი გამორჩეული სამზარეულო მსოფლიოში. ტაილანდურ სამზარეულოში აქცენტი, ძირითადად, კეთდება მსუბუქად მომზადებულ კერძებზე ძლიერი და არომატული გამორჩეული კომპონენტებით. ტაილანდური კერძები გამოირჩევა თავისი სიცხარით. ბალანსი, დეტალები და მრავალფეროვნება ტაილანდურ სამზრეულოში ყველაზე მნიშვნელოვანია. ტაილანდური კერძები ასევე ცნობილია ხუთი ძირითადი გემოს: ცხარეს, მჟავეს, ტკბილის, მარილიანისა და მწარეს ბალანსით.

ძირითად კერძად შეგვიძლია ამოვირჩიოთ ყვითელი და წითელი ქარის კერძები, თევზის და ზღვის პროდუქტის, ხორცის, ქათმის ან ბოსტნეულის კომბინაციები და სურვილის შემთხვევაში მოვითხოვოთ საშუალოდ ცხარედ მომზადებული კერძი. იგივე შეიძლება ითქვას ბრინჯით და ატრიით მომზადებულ კერძებზე – მშვენიერია პოპულარული ტაილანდური კერძი – პად ტაი და სხვადასხვა ატრიის კომბინაცია.

ტაილანდური სამზარეულოს მრავალფეროვნება პიკანტური სანელებლების, სურნელოვანი ციტრუსისა და არომატული ბოსტნეულის ბალანსშია გამოვლინებული, სადაც ინგრედიენტების კონტრასტული ფაქტურები მოულოდნელ და, ამავე დროს, მარტივ ჰარმონიას ქმნის. არანაკლებ მნიშვნელობას ანიჭებენ ტაილანდელები კერძის გაწყობას, რასაც ხშირად ოსტატურად გამოჭრილი რთული კონსტრუქციის ბოსტნეული ასრულებს. ერთი სიტყვით, ტაილანდური კერძი მიმზიდველად უნდა გამოიყურებოდეს.

ტაილანდელებისთვის დღის პირველი კერძი ტიპურად მსუბუქი სუპია, ამ მხრივ წვნიანების ფართო არჩევანს გვთავაზობს ტაილანდური სამზარეულო. სადილისა თუ ვახშმისთვის უდავოდ კარგი დასაწყისია ტომ იამი – არომატული წვნიანი ზღვის პროდუქტით ან ქათმით. 

ტაილანდურ სუფრას ამშვენებს წვნიანი, სალათა, მოხრაკული ხორცი, ბოსტნეული, კარრი და სხვადასხვა საწებელი. მაგიდაზე ყოველთვის დევს ცხელი ბრინჯი. დესერტი შეიძლება დამზადებული იყოს შაქრისა და კვერცხისგან; აგრეთვე ქოქოსის რძისა და ნაყოფისგან.

ყველასთვის ცნობილია, რომ გემრიელი საჭმლის მოსამზადებლად საჭიროა ახალი პროდუქტები, ტაილანდში კი ეს ყველაფერი ადვილი საშოვნელია. ქალაქების ბაზრებში იყიდება ახალი ხილი, ბოსტნეული, თევზეული და ისეთი სანელებლები, როგორიცაა ლიმონის ურო, ქინძი, ნიორი, ზარდანჩო, გალანგას ფესვები, კარდამონი, თამარჰინდი და ზირაკი. აგრეთვე უხვად ნახავთ მწარე წიწაკას და მჟავე ლაიმს, ტაილანდური სამზარეულოს ძირითად ინგრედიენტებს.

ტაილანდის ქვეყნის ზოგ ნაწილში ჩვეულებისამებრ ხელით ჭამენ, თითებით იღებენ წებოვან ბრინჯს, მომრგვალო ფორმას აძლევენ, საწებელში აწებენ და მადიანად შეექცევიან. ვერმიშელი შეგიძლიათ სპეციალური ჩხირებით ჭამოთ, მაგრამ თუ გაგიჭირდებათ, ჩანგლითა და კოვზით მიირთვით.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი კერძი „ტომ იამ ქუნგი“ — კრევეტების წვნიანი მომჟავო-მომწარო გემოთი. შეგიძლიათ მიირთვათ აგრეთვე სანელებლებით შეკაზმული პაპაიას (ნესვის ხე) სალათა, ვერმიშელი შემწვარი ქათმის ან იხვის ხორცთან, ღორის დაკეპილ ხორცთან ან თევზთან ერთად. კიდევ ერთი გამორჩეული კერძია „მაჰო“, რომლის მნიშვნელობაცაა „ცხენები მიჰქრიან“. ამ კერძის მოსამზადებლად საჭიროა ღორის ხორცი, კრევეტები და მიწის თხილი, რასაც ანელებენ წითელი წიწაკითა და ქინძით და დებენ ანანასის ნაჭერზე. დესერტად შეგიძლიათ დააყოლოთ წებოვანი ბრინჯი, რომელსაც ქოქოსის რძესთან და მანგოსთან ერთად მიირთმევენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტაილანდის სამზარეულო
* ტაილანდური სამზარეულო 
* Thaifoodmaster – Step by Step recipes, Thai cuisine history and Thai culture
* Thailand: Kitchen of the World 

კატეგორია: ტაილანდური სამზარეულო
ზეზვა გაფრინდაულის ქუჩა

**ზეზვა გაფრინდაულის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიდუბე); დავით ყიფიანის ქუჩიდან რაფიელ აგლაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. ადრე დიდუბის XI შესახვევი იყო, 60-იან წლებში ზეზვა გაფრინდაულის სახელი დაარქვეს. 

## ლიტერატურა 
გაფრინდაული
ტეთისი (მითოლოგია)

**ტეთისი** () — ბერძნული მითოლოგიის მიხედვით, ურანოსის და გეას ასული. ოკეანოსის და და მეუღლე, ასევე, კრონოსის, ჰიპერიონის, იაპეტის, თეიას, თემიდას და რეას და.
 და ტეთისი]]

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
მირზა გელოვანის ქუჩა

**მირზა გელოვანის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში,  საბურთალოს რაიონში (ვეძისი); მდებარეობს სიმონ კანდელაკის ქუჩიდან ზემო ვეძისის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში, ადრე როზა ლუქსემბურგის სახელი ერქვა. 1992 წელს — სულხან ცინცაძის, 1993 წელს მირზა გელოვანის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
გელოვანი
ებრაელები ჩინეთში

**ებრაელები ჩინეთში** — ებრაელების პირველი დიდი ნაკადი ჩინეთში ჯერ კიდევ VIII საუკუნეში ჩნდება. თანგ-ის ეპოქის ჩინეთი მსოფლიოს ხალხთათვის გახსნილი იყო. არაბების, სპარსების, ხორაზმელებისა და სხვათა დიასპორების არსებობა ჩინეთში უკვე ჩვეულებრივი მოვლენა გახლდათ. ცალკეულ მეცნიერთა აზრით, ჯერ კიდევ ძვ. წ. II-I საუკუნეებში, ანუ ჭოუ-ს ეპოქაში, ებრაელები იოუთაი ჩინეთში უკვე იმყოფებიან, მაგრამ, სამწუხაროდ, ამის შესახებ წერილობითი ცნობები არ არსებობს. 

სამხრეთ სუნგ-ის დინასტია ებრაელებს ყველა პირობას უქმნიდა, რათა თავი უცხოელებად არ ეგრძნოთ. მათ აქ ჰქონდათ საცხოვრებელი სახლები, საწარმოები, სასულიერო სასწავლებლები და რაბინთა ინსტიტუტი, საკულტო ტაძრები, სადაც ებრაელთა
წესისამებრ აღესრულებოდა მსახურება, ვერცხლის რიგები, სავაჭროები და რა თქმა უნდა მიწები. 

ებრაელები ჩინეთში მისდევდნენ სოფლის მეურნეობას, უფლებამოსილნი იყვნენ ესწავლათ როგორც სახელმწიფო, ასევე კერძო სასწავლებლებში. სახელმწიფო გამოცდების ქეძუეს ჩაბარების შედეგად სახელმწიფო მოხელეთა თანამდებობებსაც იკავებდნენ. 

აღსანიშნავია, რომ ებრაელთა რელიგიას ჩინეთში დევნა არ განუცდია. 

ჩინეთში ებრაელები მოიხსენიებიან ორი სახელით სამარიტელები და „შავი ებრაელები“.

პირველად 1163 წელს ქალაქს ქაიფენ-ში აგებულ იქნა ებრაელთა სამლოცველო ტაძარი, თუმცა XIII საუკუნის დასაწყისში კი ტაძარი მომთაბარე ტომების შემოსევისას დაინგრა, მაგრამ იმავე საუკუნის 20-იან წლებში ტაძარი აღადგინეს და მონღოლთა მმართველობის იუანის დინასტიის არსებობის განმავლობაში ტაძარში მსახურება არ შეწყვეტილა, ხოლო XIV საუკუნის დამდეგს იუანის დინასტიის წინააღმდეგ აჯანყებისას ტაძარი კვლავ დაინგრა, თუმცა იგი მალევე აღადგინეს.

XIV-XVII სუკუნეები ებრაელთათვის ჩინეთში დიდი აღმავლობის ხანად ითვლება. სწორედ ამ პერიოდში ფართოვდება მათი დასახლების ადგილსამყოფელი ქალაქ ქაიფენში. მოგვიანებით ამ ქალაქს შეემატა ქალაქები ხენანი და შენსი.
იმ პერიოდში ქალაქ ქაიფენში ებრაელთა 500 ოჯახი დაახლოებით 6000 სულს მოითვლიდა.

ებრაელების ასეთი წინსვლა-განვითარება ჩინეთში ბუნების მოვლენებმა დაასრულა. 1642 წელს მდინარე ხუანხე ადიდდა, ნაპირებს გადავიდა, გარღვეული ჯებირებიდან გადმოხეთქილმა წყლის უზარმაზარმა ნაკადმა კი ებრაელთა დასახლებები მთლიანად დატბორა, რასაც მრავალი ებრაელის სიცოცხლე შეეწირა. ზოგმა გაქცევით უშველა თავს.

XIX საუკუნეში საბოლოოდ განადგურდა ქალაქ ქაიფენის ებრაული ტაძარი. მისი ადგილი დაიჭირა ახალმა ნაგებობებმა და ქუჩებმა. 

XIX საუკუნის ბოლოს იწყება ებრაელების ახალი ნაკადის შემოსვლა ჩინეთში, კერძოდ ქალაქ შანხაიში, შედარებით ნაკლები რაოდენობით ქალაქ უხანში, ქალაქ თიენწინსა და ქალაქ ხარპინში, რაც ძირითადად უკავშირდება მსოფლიოში მიმდინარე ეკონომიკურ ძვრებს.

## ლიტერატურა
* ჩინეთი ჟამთა სივრცეში; თბ.,2007

კატეგორია:ებრაელები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ჩინეთის დემოგრაფია