open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ქარადაღის რაიონი

მინი|ქარადაღის რაიონი

მინი|ქარადაღის რაიონის გერბი

**ქარადაღის რაიონი** (აზერ.Qaradağ rayonu) — ბაქოს ქალაქის 12 ადმინისტრაციული რაიონიდან ერთ-ერთი. ესაზღვრება ბაქოს ქალაქ იასამალის, საბაილისა და ბინაგადის რაიონებს, აგრეთვე აზერბაიჯანის აფშერონის, სალიანისა და ჰაჯიყაბულის რეგიონებს. დღესდღეობით, გარდაღის რაიონის ტერიტორია 1080 კმ²-ია. 

## ისტორია
ქარადაღის მხარე, როგორც ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული, შეიქმნა 1923 წელს, პუტა-შუბანის შახტის გახსნასთან დაკავშირებით. 1923 წლის 7 მაისს, სოფელ პუტას კლუბში ჩატარებულ პარტიულ კონფერენციაზე გადაწყდა რაიონის დაფუძნება.

## დასახელება
რეგიონის სახელწოდება უკავშირდება ამიერკავკასიის პირველი სარკინიგზო სადგურის იგივე სახელს - ქარადაღის რკინიგზის სადგურს.

1937 წლამდე ამ ტერიტორიას მიქოიანოვსკი ერქვა. 1937 წელს მას მოლოტოვსკი დაარქვეს და ასე ეწოდებოდა 1956 წლამდე, როდესაც რეგიონს დღევანდელი სახელი მიენიჭა - Garadag. ამასთან, 1963 წელს რაიონს კვლავ ეწოდა სახელი აზიზბეიოვი. რეგიონს ეს სახელი მხოლოდ 3 წლის განმავლობაში ჰქონდა, რის შემდეგაც 1966 წელს მას დაარქვეს ქარადაღის სახელი.

## მთავრობა
ქარადაღის რეგიონის აღმასრულებელი ხელისუფლების საქმიანობა რეგულირდება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის 1999 წლის 16 ივნისის განკარგულების შესაბამისად,  „ადგილობრივი აღმასრულებელი ხელისუფლების დებულებების შესახებ“, რაიონის აღმასრულებელი ხელისუფლების მეთაური სულეიმან მიქაილოვია.

ქარდაღის რაიონის ტერიტორიაზე 11 ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულია.

## მოსახლეობა
ბაქოს სახელმწიფო სტატისტიკური სამსახურის 2012 წლის სტატისტიკური მონაცემებით 109,400 ადამიანი ცხოვრობს რაიონში. .

## ეკონომიკა
90 ინდუსტრიული საწარმო კონცენტრირებულია ქარდაღის მხარეში, საიდანაც 22 მსხვილია. ქარდაღის რეგიონში მოქმედებს ასევე  გაზის გადამამუშავებელი საწარმო.

## განათლება
გარდაღის რეგიონში არის 30 სასწავლო დაწესებულება, მათ შორის: 25 საშუალო სკოლა, 4 ლიცეუმი და 1 ინტერნატი. ასევე რეგიონში არის 3 მუსიკალური სკოლა და 22 საბავშვო ბაღი. 

## კულტურა
მინი|ქობუსტანის ნაკრძალი

ქარადაღის რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს: 8 კულტურის სახლი, 1 მუზეუმი, 10 ბიბლიოთეკა, 10 კულტურისა და დასვენების ბაღი, 1 ეროვნული ნაკრძალი და ასევე 10 მეჩეთი. 

## რელიგიური თემები
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო კომიტეტის მიერ რელიგიურ ორგანიზაციებთან მუშაობის შესახებ რეგისტრირებული ქარადაღის რაიონის ტერიტორიაზე არსებული რელიგიური თემებია:
* სოფელ ლოკბატანის მეჩეთის რელიგიური თემი
* სოფელ სანგაჩალის მეჩეთის რელიგიური თემი
* სოფელ გობუსტანში მეჩეთის რელიგიური თემი

## ჯანდაცვა
ქარადაღის რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს: 7 საავადმყოფო, 6 ამბოლატორიული კლინიკა, 1 სტომატოლოგიური კლინიკა, 1 სამშობიარო სახლი და რესპუბლიკური საავადმყოფო. 

## რესურები ინტერნეტში
* Официальный сайт Исполнительной власти Гарадагского района города Баку.

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქოს რაიონები
იტალიური ლირა

[220პქ.px|მინიატიურა|მარჯვნივ|500 იტალიური ლირა, 1960 წ., [ვერცხლი]]
**იტალიური ლირა** — ფულის ერთეული იტალიაში, გამოიყენებოდა 2002 წლამდე, ევროს მიერ ჩანაცვლებამდე. უდრიდა 100 ჩენტეზიმოს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Overview of Italian lira from the BBC
*The pre-euro banknotes of Italy {{in lang|en|de}

კატეგორია: ფულის ერთეულები
ლირიდები

**ლირიდები** — მეტეორული ნაკადი, რომლის რადიანტი ქნარის თანავარსკვლავედშია. ჩანს დაახლოებით 21 აპრილს. ცნობილი იყო 2500-ზე მეტი წლის წინ. 1803 წლის შემდეგ მასში მეტეორთა მცირე რადენობა შეინიშნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეტეორული ნაკადები
გუსტავ ლანსონი

**გუსტავ ლანსონი** (დ. 5 აგვისტო, 1857, ორლეანი — გ. 15 დეკემბერი, 1934) — ფრანგი ლიტერატურათმცოდნე. მისი მთავარი შრომაა „ფრანგული ლიტერატურის ისტორია“ (1894) და მისი დამატება „ახალი ფრანგული ლიტერატურის ბიბლიოგრაფიული სახელმძღვანელო“ (ტ. 1-4, 1909-1912). ავტორია მონოგრაფიებისა: „კომპოზიციისა და სტილის პრინციპები“ (1887), „ნიველ დე ლა შოსე“ (1887), „ბუალო“ (1892), „კორნელი“ (1898), „ვოლტერი“ (1906). ლიტერატურის ისტორიის მეთოდი“ (1910), „ფრანგული ტრაგედიის ისტორიის ნარკვევი“ (1920). უმთავრესად მიყვებოდა კულტურულ-ისტორიული სკოლის ტრადიციებს, იყენებდა ფ. ბრიუნეტიერის, ი. ტენის, შ.ო. სენტ-ბევის მეთოდებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:ფრანგი ლიტერატურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი
ლოკბატანი

მინი|დასახლება ზემოდან

**ლოკბატანი** (აზერბ. Lökbatan) —  დაბა აზერბაიჯანში, შედის ბაქოს ქარადაღის რაიონში. ლოკბატანის მოსახლეობა 99 ათასი ადამიანია (2019 წლის მონაცემებით). ძველად დაბის ტერიტორიაზე ქარავნების ბანაკი იყო. ადგილის ჭაობიანობის გამო კი აქლემები ხშირად იხრჩობოდნენ აქ. აქედან მოდის დასახლების სახელი Lök-batan“ („lök“ სპარსული სიტყვაა და "აქლემს" ნიშნავს, „batan“ კი - "იძირებას").

ურბანული ტიპის დასახლება XX საუკუნის დასაწყისში, ნავთობის ბუმის გამოისობით გაჩნდა. ის მუდმივად იზრდებოდა და იცვლიდა იერსახეს. დღეს კი, დაბის მახლობლად დიდი სავაჭრო ცენტრების „სადარაკი“ და „ბინა“ შენდება. ამასთან, დაბა ფართოვდება, ძველი ლერწმის სახლები ინგრევა და ახალი სახლები შენდება. სადარაკის მეჩეთი კი სადარაკის სავაჭრო ცენტრის ტერიტორიაზე 2007 წლიდან  ფუნქციონირებს.

ცენტრალური ფოსტის გვერდით ჰეიდარ ალიევის სახელობის პარკია, ხოლო დაბის ამ ნაწილში აშენდა სახელმწიფო უსაფრთხოების სამინისტროს ახალი შენობა. აქ შეხვდებით ოლიმპიურ სტადიონს, რამდენიმე სკოლას, სასურსათო ბაზარსა და სხვა მნიშვნელოვან ნაგებობებს. 

ახალი სახლები 1980-იანი წლების შემდეგ აშენებული დასახლების ნაწილია.

დაბის უძველესი მხარე შუა ნაწილია, რომელიც 40–50–იან წლებში აშენდა, აქ შეხვდებით რამდენიმე არქიტექტურულ ძეგლს, როგორებიცაა: კულტურის სასახლე, ძველი უნივერმაღი, ძველი ხუთსართულიანი შენობა. როგორც ჩანს, აქ შენობებს თავდაპირველად პატიმრები აშენებდნენ, ხოლო მოგვიანებით - გერმანელი სამხედრო ტყვეები.

ეს შენობები დამზადებულია სპეციალური სტილით: არსებული მონაცემებით, შენობებს აქვთ მიწისქვეშა გვირაბებისა და გადასასვლელების ქსელი, დაბომბვის დროს გამოსაყენებელი სპეციალური ბუნკერები და თავშესაფრები. ამ დროისთვის დაბაში ძალიან ცოტა ძველი მაცხოვრებელია შემორჩენილი, ამიტომ პრაქტიკულად შეუძლებელია დაბის წარსულის შესახებ ინფორმაციის შეგროვება. 

დაბის მახლობლად მდებარეობს ამავე სახელწოდების ტალახის ვულკანი. აღსანიშნავია, რომ იგი ყველაზე დიდია მსოფლიოში. ტალახის ვულკანმა 2001 წლის ოქტომბერში წარმოშვა ბუნებრივი აირის სანახაობრივი ალები . 

აქ მდებარეობს ახალი საავადმყოფო. ლოკბატანთან უახლოესი დასახლებებია პუტა და გობუ.

## სპორტი
ქალაქს ჰყავს ერთი პროფესიონალური საფეხბურთო გუნდი, „ქარადაღ ლოკბატანი“, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს აზერბაიჯანის მეორე ლიგაში, პირველ დივიზიონში . 

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Azer News article

## სქოლიო
კატეგორია: ბაქო
კატეგორია: აზერბაიჯანის დაბები
ბოჰემიის კონსორტთა სია

**ბოჰემიის კონსორტთა სიაში** წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ ბოჰემიის მმართველებზე. მათ ჯერ ჰერცოგინიის, საბოლოოდ კი დედოფლის წოდება ჰქონდათ. ჰაბსბურგთა მონარქიაში შესვლის შემდეგ ბოჰემიას, ავსტრიას, საღვთო რომს, უნგრეთსა და ხორვატიას საერთო კონსორტები ჰყავდათ.

## ჰერცოგინიები 
მინი|400x400პქ|სვიატოსლავა პოლონელი

### პრჟემისლოვიჩები 
* 874-888/91: ლუდმილა ბოჰემიელი, ბორჟივოი I-ის ცოლი;
* 906-921: დრაჰომირა, ვრატისლავ I-ის ცოლი;
* 935-972: ბიაგოტა, ბოლესლავ I-ის ცოლი;
* ?-999: ემა მელნიკელი, ბოლესლავ I-ის მეორე ცოლი;
* ?-?: ბოჟენა, ოლდრიხის ცოლი;
* 1034-1055: იუდით შვაინფურტელი, ბრეტისლავ I-ის ცოლი;
* 1055-1061: იდა ვეტინი, სპიტინიევ II-ის ცოლი;
* 1061-1062: ადელაიდა უნგრელი, ვრატისლავ II-ის პირველი ცოლი;
* 1062-1092: სვიატისლავა პოლონელი, ვრატისლავ II-ის მეორე ცოლი;
* 1092: ვირპირკ ტენგლინგელი, კონრად I-ის ცოლი;
* 1094-1100: ლუკარტა ბოგენელი, ბრეტისლავ II-ის ცოლი;
* 1100-1107: ჰელბირგა ავსტრიელი, ბორჟივოი II-ის ცოლი;
* 1111-1117: რიჩეზა ბერგელი, ვლადისლავ I-ის ცოლი;
* 1117-1120: ჰელბირგა ავსტრიელი, ბორჟივოი II-ის ცოლი;
* 1120-1125: რიჩეზა ბერგელი, ვლადისლავ I-ის ცოლი;
* 1125-1140: ადელაიდა უნგრელი, სობესლავ I-ის ცოლი;
* 1140-1150: გერტრუდა ბაბენბერგელი, ვლადისლავ II-ის პირველი ცოლი;
* 1153-1172: იუდით თიურინგიელი, ვლადისლავ II-ის მეორე ცოლი;
* 1172-1173: ელიზაბეტა უნგრელი, ფრიდრიხ I-ის ცოლი;
* 1173-1178: ელიზაბეტა პოლონელი, სობესლავ II-ის ცოლი;
* 1178-1189: ელიზაბეტა უნგრელი, ფრიდრიხ I-ის ცოლი;
* 1189-1191: ჰელიკა ვიტელსბახი, კონრად II-ის ცოლი

## დედოფლები 
### პრჟემისლოვიჩები 
### უდინასტიო 
### ლუქსემბურგები 
### უდინასტიო 
### იაგელონები 
### ჰაბსბურგები 
### ვიტელსბახები 
### ჰაბსბურგები 
### ვიტელსბახები 
### ჰაბსბურგ-ლოთარინგიელები 
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბოჰემიის მმართველთა სია
* უნგრეთის დედოფლების სია
* ავსტრიის კონსორტების სია

კატეგორია:დედოფლები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ჩეხეთის ისტორია
კატეგორია:ბოჰემიის დედოფლები
ლისაკოვსკი

**ლისაკოვსკი** — ქალაქი ყაზახეთში. მდებარეობს კოსტანაის ოლქში მდინარე ტობოლის მარჯვენა ნაპირზე. მოქმედებს რკინიგზის სადგური. 1949 წელს აღმოაჩინეს ლისაკოვსკის რკინის მადნის საბადო.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ჩალაძეები

მინი|235x235პქ|ჩალაძეთა საგვარეულო დროშა (2013)
მინი|340x340პქ|ჩალაძეთა საგვარეულო გერბი (2013)
**ჩალაძეები** — რაჭული წარმოშობის საგვარეულო. ძირითადად გავრცელებულია თბილისში, რაჭაში, რუსთავში და კახეთში. საქართველოში 1000 ყველაზე გავრცელებული გვარიდან 534-ე ადგილს იკავებს.

## წარმოშობა 
„ჩალა“ (ბზე) მეტსახელია გვარებში: ჩალაძე, ჩალაშვილი, ჩალაური. გადმოცემით, ჩალაძეთა წინაპრები სიდამონიძეები ყოფილან, ქართლიდან ბატონს გაქცევიან და პირველად ნაკიეთში ჩასახლებულან. საბუთებში მოხსენიებულია მამასახლისი ბერო ჩალაძე, მეუღლე მართა, ვაჟი მამუკა, ქალიშვილი ანა (ბორბალო 1823 წ., სცსსა, ფ 254 I, 802, ფურ. 77-83); ტფილისის მაზრის სოფელ ბორბალოს მცხოვრებ, საბატონო ყმას ბერუა ჩალაძეს დაებადა ვაჟი კანონიერის ცოლის დავითას ასულ მართასგან. რაჭაში ცხოვრობენ სოფლებში: საკაო, ურავი, უწერა, ძეგლევი, ნაკიეთი.

## ისტორია 
გვარი „ჩალაძე“ ონის მუნიციპელიტეტის სოფელ ძეგლევის ერთ-ერთი მკვიდრი გვარია. წყაროებში ძეგლევი მოიხსენიება XVIII საუკუნიდან. სოფელში მოსახლეობის რიცხოვნობა ეტაპობრივად მცირდებოდა და ჩალაძეები ძირითადად ნაკიეთში, ნაწილი კი ურავში დასახლდა.

1882 წელს ზემო რაჭიდან გლეხ-კაცობა, ოთხ-ოთხი, ხუთ-ხუთი ოჯახობა ერთად მიდის მამისონის მთის გადაღმა და სახლდება ალაგირში, ვლადიკავკაზში, მოზდოკში, ნალჩიკში, კისლოვოდსკში და პლასტუნკაში. სადაც როგორც ამბობდნენ სახელმწიფო და კერძო პირების მიწებს იჯარით გასცემდნენ, თან იქვე არსებულ მზა სახლებსაც შეისყიდიდნენ. 1919 წელს ოსებმა იერიში მიიტანეს ალაგირში მცხოვრებ ქართველებზე მას შემდეგ, რაც საქართველოში ოსების აჯანყება ჩააქრო ქართულმა გვარდიამ ვალიკო ჯუღელის მეთაურობით. ალაგირელი რაჭველები აიყარნენ და უკან დაბრუნდნენ. მათი დიდი ნაწილი ჩაასახლეს ლაგოდეხის რაიონში, სადაც დღემდე ცხოვრობენ მათი შთამომავლები. 1997 წლის მონაცემებით, ლაგოდეხში სახლობს 163 ჩალაძე.

1900-იანი წლების დასაწყისში ჩალაძეებმა გუგეშაშვილებმა და ქებაძეებმა რაჭაში მოაშენეს ახალი სოფელი ბორცო. 1949 წელს ურავის მოსახლეობის დიდი ნაწილი იარაღის ძალით აფხაზეთში გადაასახლეს.

1957 წელს ჩალაძეების ნაწილი საცხოვრებლად გადმოდის ასურეთში (ასურეთი, ბორბალო). 1990-იანი წლების დასაწყისში აფხაზეთის შეიარაღებულმა კომფლიქტმა, დანარჩენ რაჭველებთან ერთად, ურაველი ჩალაძეებიც დევნილად აქცია და მიმოფანტა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში. ნაწილი ისევ ურავში დაბრუნდა.

ცენტრი|მინი|671x671პქ|ჩალაძეების დღე. ჩალაძეების გვარის კურთხევა 04.10.2020

## სტატისტიკური მონაცემი 
## ცნობილი ჩალაძეები 
* ავთანდილ ჩალაძე
* გიორგი ჩალაძე
* ვასილ ჩალაძე
* კორნელი ჩალაძე

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* როგორ წარმოიშვა ქართული გვარ-სახელები
* ჩალაძეების გვარის კურთხევა
* ა(ა)იპ ჩალაძეთა საგვარეული კავშირი

*
ლისანდრე

**ლისანდრე** (გ. ძვ. წ. 395) — სპარტელი მხედართმთავარი. პელოპონესის ომის დროს ძვ. წ. 407 წელს ლისანდრეს მეთაურობით სპარტის ფლოტმა ნოტიონის კონცხთან დაამარცხა, ხოლო ძვ. წ. 405 წელს ეგოს-პოტამოსთან გაანადგურა ათენის ფლოტი. ამის შემდეგ ლისანდრემ დაიპყრო ათენის მორჩილი ბერძნული კუნძულები, თრაკიის და მცირე აზიის პოლისები, ჩააყენა იქ სპარტის გარნიზონები და დაამყარა ოლიგარქიული წყობილება. ძვ. წ. 404 წელს აიღო ათენი, მოსპო დემოკრატია და დაამყარა „ოცდაათი ტირანის“ ოლიგარქია. ლისანდრე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა, მას თაყვანს სცემდნენ როგორც ღვთაებას. ამავე დროს გამოირჩეოდა სისასტიკითა და თვითნებობით. დაიღუპა ბრძოლაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 395
კატეგორია:ძველი ბერძნები
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
ნიკოლოზ ლისენკო

**ნიკოლოზ ლისენკო** (დ. 10 მარტი, 1842 — გ. 24 თებერვალი, 1912, კიევი) — უკრაინელი კომპოზიტორი, დირიჟორი, ფოლკლორისტი, ეროვნული მუსიკალური სკოლის ფუძემდებელი.

## ბიოგრაფია
1864 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი. 1867-1869 წლებში სწავლობდა ლაიფციგის, 1874-1876 წლებში კი პეტერბურგის კონსერვატორიებში. 1904 წელს კიევში მისი თაოსნობით გაიხსნა მუსიკალური სკოლა, რომელიც 1918 წლიდან ინსტიტუტად გადაკეთდა.

ლისენკომ საფუძველი ჩაუყარა უკრაინულ საოპერო ხელოვნებას. ავტორია ოპერებისა „შობაღამე“ (1882), „წყალწაღებული“ (1885), ოპერეტისა შავზღველები (1872). განსაკუთრებით პოპულარულია მის მიერ ხალხური სიმღერების მოტივზე შექმნილი ოპერა „ნატალკა-პოლტავკა“ (1889) და ლირიკულ-რომანტიკული ოპერა „ტარას ბულბა“ (1890). ავტორია რომანსებისა, კამერულ-საკრავიერი ნაწარმოებებისა, ვოკალური ციკლებისა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1842
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:უკრაინელი კომპოზიტორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 თებერვალი
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
დავით იმედაშვილი (რეჟისორი)

**დავით იმედაშვილი** (დ. 23 აპრილი, 1979, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი და პროდიუსერი. მისი ცნობილი ნამუშევრებია  „ოცნების ქალაქი“ (2009) და „ვისი სული გსურს“ (2016). აგრეთვე არის ჰოლივუდური მძაფრსიუჟეტიანი თრილერის, „აგვისტოს 5 დღე“ აღმასრულებელი პროდიუსერი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში, 1979 წლის 23 აპრილს. 2004 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თბილისის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორი ფაკულტეტი.

## კინოკარიერა 
პირველი სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი — „ოცნების ქალაქი“ 2009 წელს გადაიღო. 2016 წელს მისი რეჟისურით ეკრანებზე ახალი რომანტიკული კომედია და ფენტეზი — „ვისი სული გსურს“ გამოვიდა.

2011 წელს იყო ქართულ-ამერიკული თრილერი ფილმის „აგვისტოს 5 დღე“ აღმასრულებელი პროდიუსერი, რომელშიც მონაწილეობენ ჰოლივუდის ვარსკვლავები როგორებიც არიან ენდი გარსია, ველ კილმერი, რუპერტ ფრენდი, და სხვები.

დავით იმედაშვილს 3 ქორწინებიდან 4 შვილი ჰყავს. რეჟისორის მეუღლეა ტელეწამყვანი ანნა იმედაშვილი .

## რესურსები ინტერნეტში
* დავით იმედაშვილი  — Metacritic
*

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი კინორეჟისორები
კატეგორია:ქართველი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:მუსიკალური ვიდეოების რეჟისორები
ზვიგენთა რისხვა

**„ზვიგენთა რისხვა“** () — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. DreamWorks Animation-სა და კინოგაერთიანება DreamWorks Pictures-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 2004 წლის 10 სექტემბერს გაიმართა. რეჟისორი — ვიკი ჯენსონი, ბიბო ბერგერონი და რობ ლეტერმანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:პიქსარის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2004 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:DreamWorks Animation-ის ფილმები
სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის კვლევის ინსტიტუტი

**სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკული მედიცინის კვლევის ინსტიტუტი** — სამედიცინო დაწესებულება საქართველოში. დაარსდა 1924 წელს. ატარებს სპირიდონ ვირსალაძის სახელს. ინსტიტუტში სხვადასხვა დროს მუშაობდნენ ქართველი მეცნიერები ვასილ ვარაზი, გუგული გუგუშვილი, მზია ბრეგვაძე, მიხეილ შენგელია, გიორგი მარუაშვილი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:1924 წელს დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
სამედიცინო მრეწველობა

**სამედიცინო მრეწველობა** — ეკონომიკის დარგი, რომელიც აწარმოებს ჯანმრთელობის დაცვის საშუალებებს და სამედიცინო-ტექნიკურ ნაწარმს. სამედიცინო მრეწველობა მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდი მრეწველობის დარგია. ის განვითარებული ქვეყნების მშპ-ს 10%-ს შეადგენს.

## სამედიცინო მრეწველობა საქართველოში
საქართველოში სამკურნალო ნაწარმს უხსოვარი დროიდან აწარმოებდნე მცენარეული, ცხოველური და მინერალური წარმოშობის ნოვთიერებებიდან, რასაც ადასტურებს არქეოლოგიური, ფოლკლორული და სამედიცინო ლიტერატურული ძეგლები, აგრეთვე ხალხური მედიცინის ტრადიციები. პირველი აფთიაქი საქართველოში გაიხსნა 1740 წელს. საქართველოში სამედიცინო მრეწველობის განვითარებაში წვლილი შეიტანა ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტმა, რომელიც 1932 წელს გაიხსნა. საქართველოში შედარებით ადრე განვითარდა ვირუსული და ბაქტერიული პრეპარატების წარმოება. 1935 წელს თბილისში ამოქმედდა ქიმიური ფარმაცევტული ფაბრიკა, ხოლო 1936 წელს ბათუმში კოფეინის ქარხანა. 1930 წელს დაიწყო რძის შაქრის, ხოლო 1944 წელს ენდოკრინული და ფერმენტული პრეპარატების წარმოება. 1950 წელს ჩამოყალინდა ქობულეთის, 1970 წელს კი შუა ხორგის სუბტროპიკული სამკურნალო მცენარეების მეურნეობები. საქართველოს სსრ-ის წილი საბჭოთა კავშირის სამედიცინო მრეწველობაში შეადგენდა 2%-ს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მედიცინა
კატეგორია:მრეწველობა
სამედიცინო ფსიქოლოგია

**სამედიცინო ფსიქოლოგია** — ფსიქოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ფსიქოლოგიის როლს ადამიანის დაავადებათა წარმოშობაში, გამოვლენაში, მიმდინარეობასა და ჯანმრთელობის აღდგენაში. მისი ნაწილია კლინიკური ფსიქოლოგია, რომელიც შეისწავლის ფსიქიკის ცვლილებებს როგორც სომატური, ისე ფსიქიკური ხასიათის დაავადებების (ნევროზები, რეაქტიული მდგომარეობები) დროს. 

სამედიცინო ფსიქოლოგიის მეთოდები არ განსხვავდება ზოგადად ფსიქოლოგიის მეთოდებისაგან. მათი დაკონკრეტება ხდება დაავადებათა ხასიათის მიხედვით. განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა ანამნეზს — პაცინეტის ძველი განცდების ანალიზს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფსიქოლოგიის განშტოებები
ჰადრუთი

**ჰადრუთი** (, ) — დაბა აზერბაიჯანში. 1992-2020 წლებში აკონტროლებდა არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა, რომლის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით იყო ჰადრუთის რაიონის ცენტრი. 2020 წლის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის დროს, გადავიდა აზერბაიჯანის კონტროლის ქვეშ. აზერბაიჯანის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით შედის ხოჯავენდის რაიონის შემადგენლობაში.

## გეოგრაფია
ჰადრუთი მდებარეობს ძაბრის ფორმის ტაფობში, რომელიც გარშემორტყმულია მაღალი მთებით. 

## ისტორია
1939 წლის 10 სექტემბრიდან 1991 წლის 26 ნოემბრამდე ჰადრუთი იყო ჰადრუთის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. რაიონი შედიოდა აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მთიანი ყარაბაღის ავტონომიურ ოლქში, მანამ სანამ არ გაუქმდა ავტონომიური ოლქი..

1992 წლის 2 ოქტომბრიდან, ყარაბაღის ომის დაწყების შემდეგ ქალაქს აკონტროლებდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკა.

2020 წლის 9 ოქტომბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა განაცხადა, რომ აზერბაიჯანულმა ძალებმა დაამყარეს კონტროლი ქალაქზე. აღნიშნული ინფორმაცია უარყო მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა არაიკ არუთიუნიანმა. 13 ოქტომბერს აზერბაიჯანის თავდაცვის სამინისტრომ 13 ოქტომბერს გამოაქვეყნა ვიდეო ჰადრუთიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:ზემო ყარაბაღის რეგიონის ქალაქები
ტვენტე (საფეხბურთო კლუბი)

**ტვენტე** () — ნიდერლანდების პროფესიონალური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ენსხედედან. სხვადასხვა დროს გუნდში თამაშობდა ორი ქართველი ფეხბურთელი, გიორგი გახოკიძე და გიორგი აბურჯანია. კლუბს ჰყავს ქალთა გუნდი. 1965 წლის ივლისში დაარსდა „ტვენტეს“ ახალგაზრდული გუნდი.

## რესურსები ინტერნეტში
* კლუბის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ტვენტე (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:ნიდერლანდების საფეხბურთო კლუბები
იური დოლგორუკი (ვეშაპთბაზა)

250px|მინი|მარჯვნივ|„იური დოლგორუკი“
**„იური დოლგორუკი“** () — 1960–1975 წლებში სამხრეთის ოკეანეში მომუშავე საბჭოთა ვეშაპთბაზა, რომელმაც თხუთმეტი სარეწი მოგზაურობა განახორციელა ანტარქტიდის გარშემო. აგებულია 1926 წელს გერმანიაში როგორც სამგზავრო ლაინერი **„ჰამბურგი“** (). მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ ახალ ბაზაზე გადავიდა გდინიაში, იყენებდნენ სამხედრო და სამოქალაქო გადაზიდვებისათვის ბალტიის ზღვაზე. 1945 წლის 7 მარტს პორტ ზასნიციდან 3 კილომეტრში ნაღმს შეეჯახა და თავის ეკიპაჟთან ერთად ჩაიძირა, ამ დროს მას აღმოსავლეთის ფრონტიდან გამოჰყავდა მებრძოლები. 1950 წლის 7 ნოემბერს ამოიღეს (გდრ) და ანტვერპენში მიიყვანეს, სადაც რეკონსტრუქცია ჩაუტარეს, რის შემდეგაც როსტოკში გადაიყვანეს. იგი „მშრომელთა საჩუქრის“ სახით საბჭოთა კავშირს გადასცეს, შემდეგ სახელი შეუცვალეს და სამგზავრო ხომალდად გამოყენება დაიწყეს. 1955 წელს ვეშაპთბაზად გადაკეთდა. მწყობრში ჩადგა 1960 წლის 12 ივლისს. ვეშაპთმხოცავმა ფლოტილიამ „იური დოლგორუკის“ ვეშაპთბაზის ხელმძღვანელობით სულ მოიპოვა 42 311 ვეშაპი (სხვა მონაცემებით — 58 000). 1975 წელს სამხრეთის ოკეანეში ვეშაპთა ჯოგების გამოლევის გამო შეწყდა მისი საქმიანობა. 1977 წელს დასაშლელად ჩამოწერეს.

## ლიტერატურა 
*
*
*

კატეგორია:ვეშაპსარეწი
კატეგორია:ლაინერები
სიუნიქის აეროპორტი

**სიუნიქის აეროპორტი** (, *სიუნიქი ოდანავაკაიან*) — აეროპორტი სომხეთის სიდიდით მეექვსე ქალაქში, კაპანიდან 4 კილომეტრით აღმოსავლეთით. კაპანი სიუნიქის პროვინციის უდიდესი ქალაქია. აეროპორტის მშენებლობა ამჟამად მიმდინარეობს და 2020 წელსაა მისი გახსნა დაგეგმილი. 

აეროპორტი საშუალებას იძლევა, რომ კაპანსა და ერევანს შორის 40 წუთში იმოგზაურონ. ეს ხუთ საათიანი მოგზაურობის დროს მკვეთრად ამცირებს. ის ასევე მოემსახურება სამხრეთ სომხეთისა და არჩაკის სხვა თემებს.

## ისტორია 
თავდაპირველად აეროპორტმა ფუნქციონირება დაიწყო როგორც საჰაერო ხომალდებისთვის მე -20 საუკუნის 40-იან წლებში, სადაც ზოგჯერ ფრენები ხდებოდა საბჭოთა ანტონოვის 2 თვითმფრინავით. ის ოფიციალურად გაიხსნა 1972 წელს, როდესაც დაიწყო დაგეგმილი საჰაერო გადაზიდვები. 1971 წლის ივლისში გადაწყდა, რომ ქალაქ კაპანს სჭირდებოდა დედაქალაქ ერევანთან საჰაერო კავშირი. ამასთან, კაპანის რთული ტოპოგრაფიული მდებარეობის გამო, ადგილმდებარეობა ძალზე საშიშად იქნა მიჩნეული და მთელი გეგმა გაუქმდა. საბჭოთა ხელისუფლებასთან და კომუნისტურ პარტიასთან მოლაპარაკებების შემდეგ შეთანხმდნენ, რომ აეროდრომის შესამოწმებლად ილიუშინი ილ -14 თვითმფრინავი გაიგზავნებოდა. მომდევნო თვეებში განხორციელდა ასაფრენი ბილიკის მცირე შეცვლა და რადიოკომპანიის დამონტაჟება, რაც აეროდრომს უსაფრთხოების მაღალი სტანდარტებით მუშაობის საშუალებას აძლევს.

1972 წლის შუა რიცხვებში დაიწყო დაგეგმილი კავშირი ერევანსა და კაპანს შორის. ყველა ფრენას ახორციელებდა Yak-40 თვითმფრინავი. ოპერაციები კაპანის აეროპორტში საკმაოდ რთული იყო. ამასთან, ეს ხელს არ უშლიდა ოპერაციებს და კაპანის აეროპორტში ზოგჯერ 10-12 ფრენაც ხდებოდა ხოლმე.

გასული საუკუნის 90-იანი წლების დასაწყისში საბჭოთა კავშირის დაშლისა და მთიანი ყარაბაღის შემდგომი ომის შემდეგ, კაპანის აეროპორტი ავარიული გახდა და დაიხურა. 
 

## საკუთრება 
2017 წლის სექტემბერში 25-წლიანი კონცესია გადაეცა შპს "სიუნიკის აეროპორტს", რომელიც დაფუძნებულია სახელმწიფო საკუთრებაში მყოფი სიუნიკის რეგიონული განვითარების ფონდის მიერ. 2018 წლის მაისში მისი აქციების 50% გადაირიცხა ზანგრელის სპილენძისა და მოლიბდენის კომბინატის საძირკველის ჩასაყრელად.

## რეკონსტრუქცია 
2013 წელს დაიწყო აეროპორტის გახსნის შესახებ საუბარი სიუნიკის გუბერნატორსა და სომეხ და უცხოელ ბიზნესმენებს შორის.  მაშინდელი გუბერნატორის თანამდებობიდან გათავისუფლების გამო, მოლაპარაკებები შეწყდა და მხოლოდ 2016 წელს განახლდა. მოლაპარაკებები დასრულდა 2017 წელს, და უახლოეს პერიოდშივე დაიწყო მშენებლობა. 

დაახლოებით 2 კმ სიგრძის ასაფრენი ბილიკი გაფართოვდა 40 მ-მდე და აშენდა ახალი სამგზავრო ტერმინალი.

2019 წლის მაისისთვის პროექტში უკვე ჩადებული იყო 800 მილიონზე მეტი დრამი, საერთო ბიუჯეტით კი განისაზღვრა დაახლოებით 2.3 მილიარდი დრამით ($ 5 მილიონი დოლარი). 2020 წლის აპრილისთვის პროექტში ჩადებული იყო დაახლოებით 2 მილიარდი დრამი, ბიუჯეტი - კი საერთო ჯამში 2,8 მილიარდ დრამამდე (5,8 მილიონი დოლარი) გაიზარდა. 

## საჰაერო ხაზები და ადგილმდებარეობები 
Atlantis Armenian Airlines- ის ფრენები ერევნის მიმართულებით, სავარაუდოდ, დაიწყება 2020 წლიდან აღდგება.  ფრენები განხორციელდება L-410 UVP-E20 თვითმფრინავით სომხეთის სამხრეთი რეგიონების მიმართულებით და აზერბაიჯანის ავტონომიური რესპუბლიკის, ყარაბაღის მთიანეთის მიმართულებით. 

## სქოლიო 
კატეგორია:სომხეთის ავიაცია
კატეგორია:ტრანსპორტი სომხეთში
კატეგორია:სომხეთის აეროპორტები
კარლ ურბანი

**კარლ-ჰაინც ურბანი** (; დ. 7 ივნისი, 1972) — ახალზელანდიელი კინოსა და თეატრის მსახიობი, კინომსახიობთა გილდიის პრემიის ლაურეატი. სახელი გაითქვა ჰოლივუდურ ფილმებში მონაწილეობით.

კარლ-ჰაინც ურბანი დაიაბადა ახალი ზელადიის დედაქალაქ ველინგტონში, ტყავის საწარმოს მფლობელი გერმანელი ემიგრანტის ოჯახში. რვა წლის იყო, როდესაც პირველად გამოჩნდა ტელევიზიაში. 1986-1990 წლებში სწავლობდა ველინგტონის კოლეჯში.

2004 წლის 16 სექტემბერს იგი დაქორწინდა პროფესიით გრიმიორ ნატალი ვიჰონგზე, ვისთანაც ეყოლა ორი შვილი — ჰანტერი და ინდიანა. 2014 წელს წყვილი ერთმანეთს დაშორდა. 2014-2018 წლებში ურბანს ურთიერთობა ჰქონდა მსახიობ კეტი საკჰოფთან.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი ვიდეო თამაშების მსახიობები
კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი გამოხმოვანებლები
კატეგორია:კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:XX საუკუნის ახალზელანდიელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ახალზელანდიელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ახალზელანდიელი მამაკაცი საპნის ოპერის მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბადრი ნანეტაშვილი

**ბადრი ნანეტაშვილი** (დ. 18 ივნისი, 1964) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი.

დაამთავრა შრომის წითწელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1989) და თბილისის ჟურნალისტიკისა და სამართლის ინსტიტუტი (1996). 1989–1990 წლებში მუშაობდა რუსთავის მეტალურგიულ ქარხანაში. 1990–1992 წლებში იყო ფირმა „სინემას“ დირექტორის მოადგილე. 1992–1994 წლებში ერთი პირის მრავალდარგოვანი ფირმა „სინემას“ დირექტორი. 1994–2003 წლებში ტელერადიო კომპანია „თრიალეთის“ გენერალური დირექტორი. 2003–2004 წლებში მუშაობდა შიდა ქართლში საქართველოს პრეზიდენტის სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილედ (გორში). 2004-2006 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“. 2006–2008 წლებში მუშაობდა შპს „თრიალეთი+“-ის გენერალურ დირექტორად. 2008–2010 წლებში იყო შიდა ქართლში სახელმწიფო რწმუნებულ-გუბერნატორის მოადგილე. 2008–2010 წლებში შპს ტელერადიო კომპანია „თრიალეთის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე. 2010–2017 წლებში შპს „ინვესტმედიას“ დირექტორი. 2017–2019 წლებში გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს წევრი. 2018–2019 წლებში გორის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს ფრაქცია „ევროპული შენების“ თავმჯდომარის მოადგილე. 2019 წლის მარტიდან არის შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის მოადგილე.

ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ბადრი
ნიკოლოზ ნაცვლიშვილი

**ნიკოლოზ ნაცვლიშვილი** (დ. 27 ნოემბერი, 1975, თბილისი —  გ. 17 აგვისტო, 2024) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1998 წელს დაამთავრა თბილისის ჰუმანიტარულ-ეკონომიკური ინსტიტუტი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები“.

გარდაიცვალა მძიმე ავადმყოფობის შემდეგ 2024 წლის 17 აგვისტოს, 48 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ნიკოლოზ
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
ლაშა ნარჩემაშვილი

**ლაშა ნარჩემაშვილი** (დ. 13 ნოემბერი, 1971, ქუთაისი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი საზკვების ეკონომიკისა და მართვის სპეციალობით. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წყალტუბოს მაჟორიტარი).

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
ლაშა
კავკასიის ინსტიტუტი

მინი|ინსტიტუტის შენობა

**კავკასიის ინსტიტუტი** (სომხ.Կովկասի ինստիտուտ, ინგლ.Caucasus Institute) — არის საექსპერტო და ანალიტიკური ცენტრი, რომელიც მდებარეობს ერევანში. ეს არის ერთ-ერთი წამყვანი ანალიტიკური და საგანმანათლებლო ცენტრი სომხეთში და შუალოდ რეგიონში. ინსტიტუტი ატარებს პოლიტიკურ მეცნიერებათა, სოციალურ და მედიის კვლევებს, როგორც სამხრეთ და ჩრდილოეთ კავკასიაში. ინსტიტუტის სამეცნიერო საქმიანობის სფერო ასევე მოიცავს რეგიონულ კვლევას უფრო ფართო კონტექსტში .

ინსტიტუტი მდებარეობს ერევნის ცენტრში, დაარსდა 2002 წელს, როგორც კავკასიის მედიის ინსტიტუტი, შემდეგ კი 2008 წელს, ეწოდა კავკასიის ინსტიტუტი.

ინსტიტუტის ერთ-ერთი ძირითადი მიზანია საზოგადოების ფართო ჩართულობის ხელშეწყობა პოლიტიკური გადაწყვეტილებების მიღებაში. ამ მიზნის მისაღწევად, ინსტიტუტი ახორციელებს სამეცნიერო კვლევებს, შეიმუშავებს და ეხმარება პოლიტიკის რეკომენდაციებს და ხელს უწყობს პლურალიზმისა და საზოგადოებრივი დისკურსის გაცნობიერებას. 

ინსტიტუტის სამეცნიერო საქმიანობა მოიცავს დებატებს, კვლევით სამუშაოებს, კონსულტაციებსა და პუბლიკაციებს. დებატები ტარდება საზოგადოებისათვის მნიშვნელოვან საკითხებზე. კვლევა ავსებს ინფორმაციულ ხარვეზს, აცნობიერებს რეგიონს და მისი განვითარების პერსპექტივებს. მთელ კავკასიასა და ყოფილ საბჭოთა კავშირში გავრცელებული პუბლიკაციები ახალ პერსპექტივას გვთავაზობს რეგიონის პრობლემების შესახებ.

ინსტიტუტი არის როგორც ნეიტრალური და არაპოლიტიზირებული პლატფორმა რეგიონის პოლიტიკური და სოციალური განვითარების მწვავე საკითხებზე დისკუსიისთვის.

ინსტიტუტი დაარსდა შვეიცარიის განვითარებისა და თანამშრომლობის სააგენტოს დაფინანსებით. ძირითადი ტრენინგის პროგრამა 2002 წლის ოქტომბერში დაიწყო თორმეტ ასისტენტ ჟურნალისტთან სამი ქვეყნის - სომხეთის, მოლდოვისა და რუსეთის (ჩეჩნეთის რესპუბლიკა) წარმომადგენლებთამ ერთად. სტუდენტებმა გაიარეს კურსები და სტაჟირება ადგილობრივ მედიაში, ატარებდნენ ტრენინგებსა და პრაქტიკებს.

მიუხედავად იმისა, რომ ინსტიტუტი ერევანში იყო დაარსებული, მან რეგიონული მასშტაბით დაიწყო მუშაობა მულტიკულტურული მიდგომის გამოყენებით. მრავალი სტაჟიორი ჩაერიცხა ინსტიტუტში სხვადასხვა ქვეყნიდან, მათ შორის აშშ-დან, ნიდერლანდებიდან, გერმანიიდან და შვეიცარიიდან, ასევე სტუდენტები სომხეთიდან, საქართველოდან, ბელორუსიიდან, ყირგიზეთიდან, მოლდოვადან, იორდანიიდან, რუსეთის სამხრეთით (ჩეჩნეთი, დაღესტანი, ყარაჩაი-ჩერქეზეთი, ყაბარდო-ბალყარეთი და ჩრდილოეთ ოსეთი). 

2008 წელს ინსტიტუტის ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა დაერქმინა ინსტიტუტისთვის „კავკასიის ინსტიტუტი“, რათა მის საქმიანობაში შესულიყო სხვადასხვა პროგრამები, მათ შორის თანამედროვე პოლიტიკის შესწავლა, კავკასიის რეგიონების კვლევები, ადვოკატირება და კონსულტაცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный сайт

## სქოლიო
კატეგორია: სომხეთის ინსტიტუტები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ლაშა ნაცვლიშვილი

**ლაშა ნაცვლიშვილი** (დ. 5 თებერვალი, 1966, ლაგოდეხი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

1990 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 1990-1999 წლებში იყო საქართველოს პროკურატურის გამომძიებელი, პროკურორის თანაშემწე. 1999-2001 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახურის სამმართველოს უფროსი. 2001–2003 წლებში იკავებდა უშიშროების მინისტრის მოადგილის თანამდებობას.

2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ლაგოდეხის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ახალი საქართველოსთვის“. 2011-2012 წლებში იყო საქართველოს განვითარების კვლევითი ინსტიტუტის დეპარტამენტის უფროსი. 2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე — საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

2012 წლის 30 ოქტომბერს დაინიშნა საქართველოს შინაგან მინისტრის პირველ მოადგილედ (ამიტომ შეუწყდა სადეპუტატო უფლებამოსილება), ხოლო იმავე წლის 27 ნოემბერს საქართველოს გენერალური პროკურორის პირველი მოადგილის თანამდებობაზე გადაინაცვლა. 2017 წელს, თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა შემოქმედებითი სტუდია (შემდგომში — ტელევიზია) „პოსტივი“, რომელსაც ხელმძღვანელობდა 2018 წლის აგვისტომდე. 2018-2021 წლებში იყო პოლიტიკურ გაერთიანება „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ მრჩეველი საზოგადოებასთან ურთიერთობის საკითხებში. 2021 წლის 21 თებერვალს განაცხადა, რომ „დიდი პატივით, გეგმებითა და პასუხისმგებლობით“ ბრუნდებოდა ტელეკომპანია „პოსტივიში“ და „უკეთესი ხარისხითა და მეტი შეუპოვრობით“ დაიცავდა „2012 წლის პირველი ოქტომბრის მონაპოვარს“, თუმცა რამდენიმე კვირის შემდეგ დაადასტურა, რომ ტელეკომპანიაში საქმიანობას წყვეტდა და „ბრძოლას ახალ ამპლუაში განაგრძობდა“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ლაგოდეხში დაბადებულები
ლაშა
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
სომხეთის საფონდო ბირჟა

მინი|

**სომხეთის საფონდო ბირჟა** — ერთადერთი საფონდო ბირჟა, რომელიც მოქმედებს სომხეთში. იგი დაარსდა 2001 წლის თებერვალში. 

## ისტორია
1997 წელს დაარსდა „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის მონაწილეთა კავშირი“, რომელსაც 2000 წლის ნოემბერში ეწოდა „სომხეთის საფონდო ბირჟა“. 2001 წლიდან ის ფუნქციონირებს, როგორც თვითრეგულირებადი ორგანიზაცია.

ამჟამად სომხეთის საფონდო ბირჟა ერთადერთი საფონდო ბირჟაა, რომელიც სომხეთში მოქმედებს. ამ ორგანიზაციის ძირითადი საქმიანობაა ფასიანი ქაღალდების ჩამონათვალი, ფასიანი ქაღალდებით და უცხოურ ვალუტაში სავალუტო ვაჭრობის ორგანიზება, ჩამოთვლილი კომპანიების შესახებ ინფორმაციის გამჟღავნება და ასევე გაცვლითი ვაჭრობის შედეგების მომზადება.

2002 წლიდან ორგანიზაცია არის ევრო-აზიის საფონდო ბირჟების ფედერაციის და დსთ-ს ქვეყნების ბირჟების საერთაშორისო ასოციაციის სრული წევრი.

აღსანიშნავია, რომ „ფასიანი ქაღალდების ბაზრის რეგულირების შესახებ“ სომხეთის კანონის შესაბამისად, ბირჟას ასევე აქვს უფლება განახორციელოს ფასიანი ქაღალდების რეგისტრაციის პროცედურა. 

2014 წლის 1 იანვრიდან სომხეთის მთავრობამ წამოიწყო ახალი სახელმწიფო საპენსიო პროგრამა, რომელიც 1974 წლის შემდეგ დაბადებულ ყველა თანამშრომელს აიძულებს, გამოყონ თავიანთი წლიური ხელფასის 5 პროცენტი კერძო საპენსიო ფონდებში . 

ახალი კანონმდებლობის თანახმად, სომხეთის მთავრობამ დადო შეთანხმება სომხეთის ცენტრალურ დეპოზიტართან და სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბირჟასთან, რომლის თანახმადაც, ამ ორგანიზაციებს დაეკისრებათ ამ ახალი საპენსიო სისტემის სავალდებულო მონაწილეთა რეესტრის პასუხისმგებლობა. სწორედ ისინი არიან პასუხისმგებლები ამ საპენსიო პროგრამებისთვის გათვალისწინებული აქტივების შეგროვებასა და სწორად განაწილებაზე . 

ახალი საპენსიო სისტემის დანერგვის შემდეგ, AMX–მა აქტივობების დიდი შემოდინება განიცადა იმ პირობით, რომ საპენსიო ფონდის ფულის შემოდინების შემდეგ მეტი ფული შემოვა ბაზარზე . 

საფონდო ბირჟისა და სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბაზრის სახელმწიფო მარეგულირებელი ორგანოა სომხეთის ცენტრალური ბანკი. ამჟამად AMX–ით ვაჭრობით გათვალისწინებულ ინსტრუმენტებად შედის აქციები, კორპორატიული ობლიგაციები, სახელმწიფო ობლიგაციები, ვალუტა, ნასყიდობის ხელშეკრულებები, კორპორაციულ ფასიან ქაღალდებზე. 

ვაჭრობის საათები ყველა ბაზრისთვის არის 11:00–15:00 (ადგილობრივი სომხეთის დრო, UTC + 4). სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბირჟა ასევე არის ISO სერთიფიცირებული, რაც უზრუნველყოფს მისი მომსახურების ხარისხს და უსაფრთხოებას . 

სომხეთის ფასიანი ქაღალდების ბირჟას მართავს სამეთვალყურეო საბჭო, აგრეთვე ადგილობრივი მენეჯმენტი. მმართველ გუნდში შედიან ჰაიკ ეგანიანი, აღმასრულებელი დირექტორი და მიქაელ ჰაირაპეტიანი, მთავარი ფინანსური დირექტორი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბირჟის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია: სომხეთი
კატეგორია: კავკასია
კატეგორია: სომხეთის ეკონომიკა
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი

მინი|

**ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი** (ინგლ. Armenian National Committee of America) — სომხურ-ამერიკული უდიდესი და ყველაზე გავლენიანი ორგანიზაცია ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რომელიც დაკავებულია საზოგადოებრივ საქმეთა და მთავრობის ურთიერთობებით.

ამერიკის სომხური ეროვნული კომიტეტი არის სომეხი ხალხის მთავარი წარმომადგენელი შეერთებულ შტატებში, მისი ეროვნული ინტერესების დამცველი, რომელიც წარმოადგენს მას ადგილობრივ, რეგიონულ და ფედერალურ დონეზე.

## ისტორია
[მინი|ამერიკის სომხეთის ეროვნული კომიტეტის შტაბი [ვაშინგტონი|ვაშინგტონში.]]

ამერიკის სომხეთის ეროვნული კომიტეტი პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დააარსა ვაჰან კარდაშიანმა, ოსმალეთის იმპერიის ყოფილმა კონსულმა ვაშინგტონში, 1918 წელს სომხეთის დამოუკიდებლობის ამერიკული კომიტეტის სახელით.

მრავალი ამერიკელი პოლიტიკოსი, როგორიცაა მაგალითად ჯეიმზ ჯერარდი, აშშ ელჩი გერმანიაში, სენატორი ჰენრი ლოჟი, ჩარლზ ჰიუზი, რომელიც მოგვიანებით გახდა აშშ-ს უზენაესი სასამართლოს უფროსი, ელიუ რუთი და სხვა გამოჩენილი პირები, აქტიურად მონაწილეობდნენ ამ ორგანიზაციის შექმნაში. მისი მთავარი მიზანი იყო ბრძოლა სომხეთის დამოუკიდებლობისა და მისი აღიარებისათვის აშშ -ს პრეზიდენტის ვუდრო უილსონის მიერ შემოთავაზებულ საზღვრებში. ორგანიზაციას განკარგულებაში ჰქონდა ნიუ–იორკის ცენტრალური ოფისი, აგრეთვე 23 რეგიონული ოფისი 13 სხვადასხვა შტატში.

მოგვიანებით, ეს ოფისები გადაკეთდა ამერიკის სომხეთის ეროვნულ კომიტეტად, რომელმაც გააფართოვა თავისი საქმიანობა შეერთებული შტატების პოლიტიკურ ცხოვრებაში მონაწილეობით, რომელიც წარმოადგენს აშშ–ს სომხეთის მოქალაქეების ინტერესებს სახელმწიფო პოლიტიკის საკითხებში, როგორიცაა სომხების გენოციდის აღიარება .

## მიმდინარე საქმიანობა
ვაშინგტონში მდებარე შტაბის გარდა, ასევე არსებობს ორი ცენტრალური რეგიონული ოფისი ნიუ–იორკსა და ლოს– ანჯელესში, ასევე ორმოცდაათზე მეტი ადგილობრივი წარმომადგენელი და ათასობით აქტივისტი, რომლებიც თანამშრომლობენ სომხეთის ეროვნული კომიტეტების უზარმაზარ ქსელთან სომხეთში, რუსეთში, საფრანგეთში, შუა აღმოსავლეთი, კანადასა და ავსტრალიაში .

1990-იანი წლების დასაწყისიდან ორგანიზაცია მხარს უჭერს 907-ე კანონს, რომელიც კრძალავს აშშ-ს პირდაპირ დახმარებას აზერბაიჯანის მთავრობის მიმართ, რამაც აზერბაიჯანი ერთადერთ პოსტსაბჭოთა ქვეყანად აქცია და უარყო შესაძლებლობა მიეღო აშშ-ს პირდაპირი დახმარება ეკონომიკური და პოლიტიკური სტაბილურობის შესახებ კანონის შესაბამისად.

ის იყო ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზაცია, რომელმაც მხარი დაუჭირა აშშ-ს 106-ე რეზოლუციას, რომელიც აშშ-ს ავალდებულებს აღიაროს სომხური გენოციდი, რომელიც ჩადენილ იქნა ოსმალეთის იმპერიის მიერ პირველი მსოფლიო ომის დროს.

ორგანიზაციის მნიშვნელოვანი მიღწევებია: კალიფორნიის საჯარო სკოლებში სომხების გენოციდის ისტორიის კურსის სწავლების კანონის მომზადება და განხორციელება, აგრეთვე გენოციდის კინოპროდუქციების დაფინანსება. სხვადასხვა სახის დემონსტრაციები, პიკეტირება, აგრეთვე სხვა საზოგადოებრივი ღონისძიებები, რომლებიც ჩატარდა თურქეთსა და აზერბაიჯანში სომხების გენოციდის დაგმობასთან, მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკისა და საბჭოთა სომხეთის ბლოკადასთან დაკავშირებით.

## რესურსები ინტეტნეტში
* Сайт Армянского Национального Комитета Америки (англ.)
* АНК центральной Калифорнии (англ.)
* Филиалы АНК (англ.)

## სქოლიო
კატეგორია:სომხები ამერიკაში
კატეგორია:ორგანიზაციები ამერიკაში
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ქვეიოდმჟავა

**ქვეიოდმჟავა** *HIO3* — ძლიერი არაორგანული მჟავა. წყალში კარგად იხსნება. გახურებისას კარგავს წყალს და გარდაიქმნება ანჰიდრიდად. ქვეიოდმჟავა და მისი მარილები (იოდატები) ძლიერი მჟანგავებია. იღებენ კონცენტრირებული აზოტმჟავათი იოდის ჟანგვისას. იყენებენ იოდომეტრიაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არაორგანული მჟავები
ქვეიოდოვანი მჟავა

**ქვეიოდოვანი მჟავა** *HIO* — სუსტი არაორგანული მჟავა. არსებობს მხაოლოდ განზავებული წყალხსნარების სახით. მისი მარილები (ჰიპოიოდიტები) ცნობილია მხოლოდ წყალხსნარებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არაორგანული მჟავები
ქველდაბა

**ქველდაბა**, *ქცელდაბა* — ადრინდელი შუა საუკუნეების კახეთის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ცენტრი. იხსენიება „მოქცევაი ქართლისაიში“ (IX საუკუნე). წმინდა ნინომ ქველდაბაში მიაღებინა ქრისტიანობა კახეთის მთავრებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ქალაქები
ნიკოლოზ კანდელაკი

**ნიკოლოზ კანდელაკი** შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთ პიროვნებას

*ნიკოლოზ კანდელაკი — ქართველი მოქანდაკე
*ნიკოლოზ კანდელაკი — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი

**ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი** — სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის კვლევითი ინსტიტუტი (NAS RA), დაარსდა 1957 წელს.

## ისტორია
ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი არის სომხეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წამყვანი კვლევითი ინსტიტუტი გამოყენებითი მათემატიკის, ინფორმატიკისა და გამოთვლითი ტექნოლოგიების დანერგვის სფეროში მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სხვადასხვა დარგში.

იგი დაარსდა 1957 წელს, როგორც სომხეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გამოთვლითი ცენტრი და ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტი.

პირველი დირექტორი იყო გამოჩენილი მათემატიკოსი სერგეი მერგელიანი.

50-იანი წლების დასაწყისში მისი ძირითადი სამეცნიერო მიმართულებები იყო გამოთვლითი მეცნიერება და გამოყენებითი მათემატიკა. საბჭოთა სომხეთი იყო საბჭოთა კავშირის გამოთვლითი და სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი ინდუსტრიული გამოთვლითი, პროგრამული უზრუნველყოფის შემუშავების დარგში.

ინსტიტუტი გახდა გამოყენებითი მათემატიკის სხვადასხვა თანამედროვე დარგის ფუძემდებელი.

გამოთვლითი ცენტრში მუშაობის დროს, ბევრმა მეცნიერმა შეიტანა წვლილი კიბერნეტიკის სფეროში და გამოიყენა მათემატიკა. მათ შორის არიან ცნობილი მეცნიერები სერგეი მერგელიანი, რომი ვარშამოვი, აშოტ პეტროსიანი, იური შუქურიანი, იგორ ზასლავსკი და სხვები.

1963 წლიდან ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი გამოსცემს ჟურნალს „კომპიუტერული მეცნიერების მათემატიკური პრობლემები“.

1994 წელს შეიქმნა და ფუნქციონირებდა სომხეთის სამეცნიერო კვლევითი კომპიუტერული ქსელი (ASNET-AM). ის ემსახურება სამეცნიერო და საგანმანათლებლო ორგანიზაციების 65 ქსელს, რომლებიც მოქმედებენ სომხეთის სხვადასხვა რეგიონში.

2004 წელს ინსტიტუტმა გამოუშვა სუპერკომპიუტერი "ArmCluster" . 

2015 წელს დაგეგმილი იყო სუპერკომპიუტერული ეროვნული ცენტრის შექმნა ინსტიტუტში .

დღეისათვის ინსტიტუტი აქტიურად თანამშრომლობს ევროკავშირის ორგანიზაციებთან ცოდნის ინტენსიური მცირე საწარმოების მხარდაჭერის მიმართულებით . 

ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი არის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ყოველწლიური კონფერენციის ფორუმის ორგანიზატორი . 

საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ ინსტიტუტს სახელი შეუცვალეს. ინფორმატიკისა და ავტომატიზაციის პრობლემების ინსტიტუტი ატარებს მაგისტრის ხარისხს კომპიუტერულ მეცნიერებაში.

ამჟამად ინსტიტუტში თეორიული კვლევის ძირითადი მიმართულებებია მათემატიკური ლოგიკა,  , ავტომატების თეორია, ალგებრული კოდირების თეორია, ხელოვნური ინტელექტი და შემეცნებითი მოდელები, დისკრეტული მათემატიკა, გრაფიკის თეორია, შაბლონების ამოცნობა, ინფორმაციის თეორია და სტატისტიკა, რიცხვითი მეთოდები და მეცნიომმეტრია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный веб-сайт Академии наук Армении
* http://iiap.sci.am/
* https://asnet.am/about.php?&lang=en
* История развития вычислительной техники в Армянской ССР

## სქოლიო
კატეგორია: სომხეთის ინსტიტუტები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ქვემეხი

**ქვემეხი** — 20 მმ და მეტი კალიბრის ცეცხლსასროლი იარაღის სახეობა. მისი დანიშნულებაა ცოცხალი ძალის და სამხედრო ტექნიკის განადგურება, თავდაცვითი ნაგებობების და მართვის პუნქტების დანგრევა, დანაღმულ ველებზე და მავთულხლართებში გასასვლელების გარღვევა. 

ქვემეხი შედგება ლულის, საკეტისა და ლაფეტისაგან. ქვემეხის დამიზნება ხდება ხელით ან ავტომატურად ცეცხლის სამართავი ხელსაწყოებით. 

## სახეობები
არსებობს სახმელეთო, საზენიტო, საავიაციო და საზღვაო დანიშნულების ქვემეხები. კალიბრის მიხედვით განსხხვავდება მცირე (20-75 მმ) საშუალო (76-155 მმ) და მსხვილკალიბრიანი (155 მმ-დან) ქვემეხები. ქვემეხების ძირითადი სახეობებია ზარბაზანი, რომელიც გამოიყენება ფენილი ცეცხლის წარმოქმნისთვის, ჰაუბიცა კიდული ცეცხლისთვის, მორტირი უფრო მძლავრი კიდული ცეცხლისთვის, ნაღმსატყორცნი ნაღმებით კიდული ცეცხლისთვის, არაუკუმგორავი მოკლე მანძილზე ფენილი ცეცხლისთვის; აგრეთვე კომბინირებული და უნივერსალური ქვემეხები. დატენის და დამიზნების პროცესის ავტომატიზაციის ხარისხის მიხედვით განსხვავდება ავტომატური, ნახევრად ავტომატური და არაავტომატური ქვემეხები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არტილერია
ლამარა ქველიძე

**ლამარა ქველიძე** (დ. 7 ოქტომბერი, 1937, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. ნოემბერი, 2005) — ქართველი მოქანდაკე, სამედალო ხელოვნების ოსტატი, საქართველოს სსრ დამსახურებული მხატვარი (1982).

## ბიოგრაფია
1965 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. იყო ნიკოლოზ კანდელაკის მოწაფე. 1967 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში; 1976 წელს თბილისში მოეწყო მისი მედლების პერსონალური გამოფენა. 

ქველიძის ნამუშევრებია: 

მედლები — ი. ნიკოლაძე (ბრინჯაო, 1971, მწერალთა კავშირი, თბილისი), გოეთე (ბრინჯაო, 1973, გოეთეს სახლ-მუზეუმი, ვაიმარი), ჯ. ჯოისი (ბრინჯაო, 1974, ჯოისის სახლ-მუზეუმი, დუბლინი) და სხვა. 

ქანდაკება — მარაბდის მემორიალი „ცხრა ძმა ხერხეულიძე“ (არქ. რ. კიკნაძე, შ. ყავლაშვილი, ბაზალტი, 1972), ვაჟა-ფშაველა (ბრინჯაო, 1965, აღმოსავლეთის ხალხთა ხელოვნების მუზეუმი, მოსკოვი) და სხვა.

## გალერეა

ივანე ჯავახიშვილის მედალი.png|სამაგიდო მედალი „მიხეილ ჯავახიშვილი“. ავერსი
გალაკტიონ ტაბიძე (ლამარა ქველიძე).jpg|სამაგიდო მედალი „საქართველოს პოეტი გალაკტიონ ტაბიძე“. ავერსი
დაღუპოლ მეომართა ხსოვნა (ლამარა ქველიძე).jpg |სამაგიდო მედალი „დაღუპოლ მეომართა ხსოვნა“. ავერსი
ი. გაიდნ (ლამარა ქველიძე).jpg|სამაგიდო მედალი „იოზეფ ჰაიდნი“. ავერსი
კოსტა ხეთაგუროვი (ლამარა ქველიძე).jpg|სამაგიდო მედალი „კოსტა ხეთაგუროვი“. ავერსი
ლევ ტოლსტოი (ლამარა ქველიძე).jpg |სამაგიდო მედალი „ლევ ტოლსტოი“. ავერსი
მძლეოსნები (ლამარა ქველიძე).jpg|სამაგიდო მედალი „მძლეოსნები “. ავერსი
ფიდელ კასტრო (ლამარა ქველიძე).jpg|სამაგიდო მედალი „ფიდელ კასტრო“. ავერსი
შოთა რუსთაველი (ლამარა ქველიძე).jpg|სამაგიდო მედალი „შოთა რუსთაველი“. ავერსი
მხატვრული ცურვა (ლამარა ქველიძე).jpg|ქანდაკება „მხატვრული ცურვა“
მზრუნველობა ყველას უნდა (ლამარა ქველიძე).jpg|ქანდაკება „მზრუნველობა ყველას უნდა“
მედდა (ლამარა ქველიძე).jpg|ქანდაკება „მედდა“ 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)

**უტრეხტი** — საფეხბურთო კლუბი ქალაქ უტრეხტიდან. დაფუძნდა 1970 წელს. კლუბს ჰქონდა ქალთა გუნდი რომელიც 2007 წელს დაარსდა და სულ რაღაც 7 წლის მანძილზე იარსება.

## უეფა-ს რეიტინგი
## გუნდის ფორმის მწარმოებლები
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* „უტრეხტის“ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:უტრეხტი (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:ნიდერლანდების საფეხბურთო კლუბები
კოარტიკულაცია

**კოარტიკულაცია** — სხვადასხვა სამეტყველი ბგერის საწარმოთქმო მოძრაობათა ერთად შესრულება. სიტყვაში ბგერა წარმოითქმის მეზობელ ბგერათა წარმოების ფონზე. მოცემული ბგერის არტიკულაციას ემთხვევა წინამავალი ბგერის არტიკულაციის დამთავრების და მომდევნო ბგერის არტიკულაციის ჩასახვის მომენტები. კოარტიკულაცია ვრცელდება ერთმანეთისგან გათიშულ ბგერებზეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეტყველება
არგენტინა-სომხეთის ურთიერთობები

**არგენტინა-სომხეთის ურთიერთობები** აღნიშნავს ორმხრივ ურთიერთობებს არგენტინასა და სომხეთის რესპუბლიკას შორის. არგენტინის საელჩო ერევანში მდებარეობს, ხოლო სომხეთის საელჩო ბუენოს-აირესში ფუნქციონირებს. ლათინური ამერიკის ქვეყნებს შორის ყველაზე მეტი სომეხი არგენტინაში ცხოვრობს. სომეხი არგენტინელების რაოდენობა 120 000 ადამიანს ითვლის.

## ისტორია 
პირველად სომეხი მიგრანტები არგენტინაში 1892 წელს, უმეტესწილად ეგვიპტიდან და სირიიდან ჩავიდნენ.  პირველი მსოფლიო ომის დროს არგენტინაში რამდენიმე ათასი სომეხი ჩავიდა. ბევრი მათგანი სომხების გენოციდისგან თავის დასაღწევად გაემგზავრა არგენტინაში. 1920 წელს სომხეთში წითელი არმია შეიჭრა და ქვეყანამ დამოუკიდებლობა დაკარგა.

1991 წლის 26 დეკემბერს სომხეთმა დამოუკიდებლობა მოიპოვა. 1992 წლის 17 იანვარს არგენტინასა და სომხეთს შორის დიპლომატიური ურთიერთობები აღდგა. იმავე წლის ივნისში სომხეთის პრეზიდენტი, ლევონ ტერ-პეტროსიანი ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა არგენტინაში. 1993 წელს ბუენოს-აირესში სომხეთის საელჩო გაიხსნა. 1998 წელს არგენტინის პრეზიდენტი, კარლოს მენემი ოფიციალური ვიზიტით ეწვია სომხეთს. 2009 წელს სომხეთში არგენტინის საელჩო გაიხსნა.

1987 წლის სექტემბერს არგენტინის პრეზიდენტმა, რაულ ალფონსინმა სომეხ არგენტინელებთან მიმართვაში აღნიშნა, რომ იგი სომხების გენოციდს აღიარებდა.  1995 წელს პრეზიდენტმა კარლოს მენემმა ვეტო დაადო სომხების გენოციდის აღიარების კანონს ვეტო დაადო. 2007 წლის 11 იანვარს პრეზიდენტმა ნესტორ კირხნერმა ხელი მოაწერა კანონს, რომლის მიხედვითაც არგენტინამ ოფიციალურად აღიარა სომხების გენოციდი.

## უმაღლესი დონის ვიზიტები 
1998 წელს პრეზიდენტი კარლოს მენემი ოფიციალური ვიზიტით იმყოფებოდა სომხეთში. არგენტინის საგარეო საქმეთა მინისტრები, რაფაელ ბიელსა და ხორხე ტაიანა სომხეთს შესაბამისად 2005 და 2010 წელს ეწვივნენ. ოფიციალური ვიზიტით სომხეთში იმყოფებოდნენ არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი ამადო ბოუდოუ (2013) და საგარეო საქმეთა მინისტრი, ჰექტორ ტიმერმანი (2012).

## სომეხი არგენტინელები 
სომეხი არგენტინელების თემი ერთ-ერთი უდიდესი სომხური დიასპორაა.  მათი რაოდენობა 135 000 ადამიანს უტოლდება. ბუენოს-აირესში სომხური თემი ახლოსაა ბასკების თემთან. სომეხი არგენტინელები ეკლესიის, სკოლისა და ოჯახის ინსტიტუტების მეშვეობით თავიანთ იდენტობას ინარჩუნებენ.  ბუენოს-აირესში ფინანსური კრიზისის გადალახვის შემდეგ, 1938 წელს პირველი სომხური ტაძარი აშენდა. დღეისთვის არგენტინაში 9 სომხური ტაძარია.

## სქოლიო 
კატეგორია:სომხეთის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:არგენტინის საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:სომხეთის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:არგენტინის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:დიპლომატიური ურთიერთობები ანბანის მიხედვით
ბოგდან კნუნიანცი

**ბოგდან კნუნიანცი** (დ. 14 ნოემბერი, 1878, ჯამიათი — გ. 14 მაისი, 1911, ბაქო) — სომეხი რევოლუციონერი, ბოლშევიკი.

## ბიოგრაფია
1896 წლიდან სწავლობდა პეტერბურგის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში. 1897 წლიდან დაიწყო რევოლუციური საქმიანობა. 1901 წელს გადაასახლეს ბაქოში. 1902 წელს მონაწილეობდა სომეხ სოციალ-დმეოკრატთა კავშირის შექმნაში. 1904 წლის თებერვალში დააპატიმრეს მოსკოვში. 1905 წლის დეკემბერში კვლავ დააპატიმრეს და სამუდამო გადასახლება მიუსაჯეს. 1907 წელს გაიქცა საზღვარგარეთ. მონაწილეობა მიიღო II ინტერნაციონალის შტუტგარტის კონგრესში და რსდმპ IV კონფერენციაში ჰელსინგფორსში. შემდეგ მოღვაწეობდა ბაქოში, სადაც 1910 წელს დააპატიმრეს და პატიმრობაში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი
კატეგორია:სომეხი რევოლუციონერები
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები