open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
უესექსის დინასტია

**უესექსის დინასტია** — უესექსის სამეფოს მმართველი დინასტია 802-927 წლებში, რომელიც 927 წელს ინგლისის გაერთიანების შემდეგ ინგლისის მმართველი დინასტიაც გახდა 1066 წლამდე.

დინასტიას სათავე დაუდო კენტის მეფე ელმუნდის ვაჟმა, ეგბერტმა (802-839). 825 წელს მან დაამარცხა მერსიის მეფე ბერნვულფი. ამ გამარჯვების შემდეგ უესექსს სასექსი და ესექსი შეუერთდა. დინასტიის ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელია ალფრედ დიდი (871-899). მისი მმართველობისას, 878 წელს უესექსის სამეფომ დაამარცხა დანიელი ვიკინგები, 886 წელს კი შემოიერთა კორნუოლი და ლონდონი. ალფრედ დიდის ვაჟმა ედუარდ უფროსმა (899-924), 910-918 წლებში სასტიკი ბრძოლები აწარმოა დენლოს წინააღმდეგ და ინგლისი გააერთიანა, მისი ვაჟი ათელსტანი კი 927 წელს მთელი ინგლისის მეფე გახდა. უესექსის დინასტია წარმატებით მართავდა ინგლისს. 937 წელს ანგლო-საქსებმა ბრუნანბერგის ბრძოლაში დაამარცხეს შოტლანდიის მეფე კონსტანტინე II. დინასტია დაქვეითდა ეთელრედ II უწიგნურის (978-1016) მმართველობისას. 991 წელს მალდონის ბრძოლაში ანგლო-საქსები დაამარცა ნორვეგიის მეფე ოლაფ I-მა. XI საუკუნის დასაწყისში ეთელრედი ვიკინგებს სასტიკ წინააღმდეგობას უწევდა, მაგრამ 1013 წელს დანიის მეფე სვენ წვერფიწალამ (987-1014) ინგლისი დაიპყრო. ეთელრედი ნორმანდიაში გაიქცა, თუმცა შემდეგ ტახტის დაბრუნება მცირე ხნით მოახერხა. 1016 წელს აშინგტონის ბრძოლაში მისი ვაჟი, ედმუნდ რკინისმხარა, დაამარცხა კნუდ დიდმა. ინგლისის ისტორიაში დაიწყო დანიელი მეფეების მმართველობა (1016-1042). 1042 წელს ეთელრედის მეორე ვაჟის ედუარდ აღმსარებლის (1003-1066) გამეფებით აღდგა ანგლო-საქსთა ხელისუფლება. 1066 წლის 14 ოქტომბერს უესექსის დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი, ჰაროლდ გოდვინსონი, ჰასტინგსის ბრძოლაში ინგლისში შემოჭრილმა ნორმანებმა მოკლეს.

ანგლო-საქსებმა დინასტიის გაგრძელება სცადეს ედგარ ეთელინგის მეშვეობით, თუმცა მას რეალურად ქვეყანა არ უმართია. შემდგომში ინგლისის მეფემ, ჰენრი I-მა ცოლად შეირთო ედგარის დისშვილი, შოტლანდიის პრინცესა, მატილდა, რითიც ორი დინასტია ერთმანეთს დაუკავშირდა.

## დინასტიის წარმომადგენლები 
### უესექსის სამეფო 
* ეგბერტი (Egbert, 802 — 839)
* ეთელვულფი (Æthelwulf, 839 — 858)
* ეთელბალდი (Æthelbald, 858 — 860)
* ეთელბერტი (Æthelberht, 860 — 865) 
* ეთელრედ I (Æthelred, 865 — 871)
* ალფრედ დიდი (Alfred the Great, 871 — 899) 
* ედუარდ უფროსი (Edward the Elder, 899 — 924) 
* ათელსტანი (Æthelstan, 924 — 927)

### ინგლისის სამეფო 
* ათელსტანი (Æthelstan, 927 — 939) 
* ედმუნდ I (Edmund I, 939 — 946) 
* ედრედი (Edred, 946 — 955) 
* ედვი (Edwy, 955 — 959) 
* ედგარი (Edgar, 959 — 975) 
* ედუარდ წამებული (Edward the Martyr, 975 — 978) 
* ეთელრედ უწიგნური (Ethelred the Unready, 978 — 1013, 1014 — 1016) 
* ედმუნდ რკინისმხარა (Edmund Ironside, 1016)
* ედუარდ აღმსარებელი (Edward the Confessor, 1042 — 1066)
* ჰაროლდ გოდვინსონი (Harold II Godwinson, 1066)
* ედგარ ეთელინგი (Edgar Ætheling, 1066)

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინგლისის მონარქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქსი მეფეები - უესექსის დინასტია 
* ანგლო-საქსები — ბრიტანეთის მონარქების ოფიციალური გვერდი.

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
ვლადიმერ ბურდული

**ვლადიმერ ბურდული** (დ. 26 ოქტომბერი, 1980, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი, პოზიციით ნახევარმცველი. 2013 წლიდან წვრთნის ბოლნისის „სიონს“.

## სანაკრებო გოლები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე მოთამაშის მწვრთნელის 
* პროფილი Soccerway-ზე მოთამაშის მწვრთნელის 
* პროფილი National-football-teams.com-ზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სკ თბილისის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვლადიკავკაზის ალანიას ფეხბურთელები
კატეგორია:კრივბასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლუჰანსკის ზარიას ფეხბურთელები
კატეგორია:სიმფეროპოლის ტავრიას ფეხბურთელები
კატეგორია:უჟჰოროდის ჰოვერლას ფეხბურთელები
კატეგორია:ცხინვალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ნეფთჩის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის მწვრთნელები
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფუფალა

**ფუფალა** () — პალმისებრთა ოჯახის მცენარე. ტანწერწეტა პალმაა. სიმაღლე 12-18 მ, ზოგჯერ 30 მ. წვერში 2 მ სიგრძის 8-10 ლამაზი, ფრთისებრი ფოთლები აქვს. 

ველურად იზრდება კუნძულ ტაივანზე ტენიან ტროპიკულ ტყეებში, ზღვის დონიდან 600 მ სიმაღლეზე. კულტურაში საკმაოდ გავრცელებულია; თესლი შეიცავს არეკოლინს და სხვა ალკალოიდებს, რომლებიც ეგრეთ წოდებულ ბეტელის კომპონენტებია და მედიცინაში იყენებენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პალმები
Spiral Circus

***Spiral Circus*** — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ Porcupine Tree-ს საკონცერტო ალბომი, პირველად გამოცემული 1994 წელს. მასში შეტანილია ჯგუფის პირველი ტურნეს ჩანაწერები. ეს სიმღერები ჩაწერილი იქნა ინგლისში, ხმის რეჟისორის პულტზე, 1993 წლის დეკემბერში. ალბომის პირველი ნახევარი შედგება  BBC-სთვის გამართული კონცერტის ჩანაწერებისგან, ხოლო მეორეში შეტანილია The Nag's Head-ის ჩანაწერი (ჰაი-უიკომი).

*Spiral Circus* თავდაპირველად 1994 წელს, მხოლოდ აუდიოკასეტაზე გამოვიდა. იგი სერვის Transmission-ის ხელმომწერებს უფასოდ დაურიგდა. 1997 წელს ხელმეორე გამოცემა მხოლოდ 500 ასლის სახით დაიბეჭდა, გრამფირფიტაზე. ორივე გამოცემა ამჟამად გაყიდვიდან ამოღებულია.

მიუხედავად იმისა, რომ თავად სიმღერა შეტანილი არ არის, ალბომის სათაური იყენებს სიმღერის "The Sky Moves Sideways Phase 1" სტრიქონს.

## სიმღერების სია
### მხარე  A
# Burning Sky - BBC / Borderline, ლონდონი (11:02)
# Voyage 34 - Borderline, ლონდონი (5:32)
# Always Never - BBC (6:28)

### მხარე B
# Radioactive Toy - ჰაი-უიკომი (9:58)
# Up the Downstair - ჰაი-უიკომი (7:15)
# Not Beautiful Anymore - ჰაი-უიკომი (8:58)

## პერსონალი 
* სტივენ უილსონი - გიტარები, ვოკალები
* რიჩარდ ბარბიერი - სინთეზატორები
* კოლინ ედვინი - ბას-გიტარა
* კრის მეიტლენდი - დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე Progarchives

## სქოლიო
კატეგორია:Porcupine Tree-ს საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1994 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1997 წლის საკონცერტო ალბომები
ფუქსია

**ფუქსია** () — მცენარეთა გვარი ონაგრასებრთა ოჯახისა. ბუჩქები ან პატარა ხეებია. გრძელყუნწიანი დაკიდებული ყვავილი და კენკრა ნაყოფი აქვთ. 

100-მდე სახეობა გავრცელებულია ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში, რამდენიმე — ახალი ზელანდიისა და ტაიტის კუნძულებზე. ბევრ სახეობას დეკორატიულ მცენარედ ამრავლებენ. 

ცნობილია ფუქსიის 2 ათასზე მეტი ჰიბრიდული ჯიში, რომლებიც გამოირჩევა ნაირფერი ბუთხუზა ყვავილებით. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ონაგრასებრნი
ჯინ დუპრო

**ჯინ დუპრო** (; დ. 9 ივნისი 1944, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, აშშ)  — ამერიკელი მწერალი. ყველაზე მეტად ცნობილია მოზარდებისთვის განკუთვნილი წიგნების სერიით *ემბერის წიგნები*. ამჟამად ცხოვრობს მენლოუ პარკში (კალიფორნია).

## ნაშრომები
### ქალაქი ემბერი 
* *ქალაქი ემბერი* (2003) 
* *ნაპერწკლების ხალხი* (2004) 
* *იონვუდის წინასწარმეტყველი* (2006) 
* *ბნელი ციხესიმაგრის ალმასი* (2008)  

### სხვა რომანები
* *მანქანის უსიამოვნება* (2005)
* *სახლი დედამიწაზე* (1993)

## კინოადაპტაციები
*ემბერის* წიგნების პირველი რომანის ადაპტაცია, გამოსული 2008 წელს. გადაღებულია ბელფასტში (ჩრდილოეთი ირლანდია). მონაწილეობენ ბილ მარი, სირშა რონანი, ჰარი ტრედუეი, ტიმ რობინსი და მარტინ ლანდაუ.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ამერიკელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რომან-ყოში

**რომან-ყოში** ( ) — ყირიმის მთებისა და საერთოდ, ყირიმის ნახევარკუნძულის უმაღლესი წერტილი. მდებარეობს ბაბუგან-იაილის მასივის დასავლეთ კიდეზე. სიმაღლე 1545 მ. აგებულია კირქვებით. დამახასიათებელია ქვიანი მთის მდელოს ლანდშაფტი, აღმოსავლეთ მთისძირში არის ტიპური კარსტული ლანდშაფტი. მოქცეულია ყირიმის ბუნებრივი ნაკრძალის ფარგლებში. პუპულარული ტურისტული ობიექტია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:უკრაინის მთები
ნაბოპალასარი

**ნაბოპალასარი** (აქად: *Nebû-apal-usur*; დ. ძვ.წ. 658 - ძვ.წ. 605) — ნეო-ბაბილონური იმპერიის მეფე, რომელმაც მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ასურეთის იმპერიის დაშლაში, ასურეთის ბოლო ძლიერი მეფის ასურბანიფალის გარდაცვალების შემდეგ. იგი მართავდა ბაბილონს ოცი წლის მანძილზე, ძვ.წ. 626 წლიდან ძვ.წ. 605 წლამდე. წარმოშობით ქალდეველი, მსახურობდა ასურეთის ჯარში მთავარსარდლად. შემდეგ გახდა ბაბილონეთის მეფისნაცვალი. ძვ. წ. 626 წელს ქურუმებსა და სავაჭროარისტოკრატიაზე დაყრდნობით აუჯანყდა ასურეთს და თავი ბაბილონის მეფედ გამოაცხადა. 620 წელს აიღო ურუქი, 615 წელს ნიფური. შეკრა კავშირი მიდიის მეფე კიაქსარესთან. 612 წელს მათ გართიანებული ძალებით აიღეს ასურეთის დედაქალაქი ნინევია.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
ნაბოპალასარის ცილინდრი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 658
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 605
კატეგორია:ბაბილონის მეფეები
არაორგანული ქიმია

მინი|250პქ|ცეზიუმის ქლორიდი — კრისტალური სტრუქტურის მაგალითი
**არაორგანული ქიმია** — მეცნიერება ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი მარტივი და რთული ნივთიერებების შესახებ. XVIII საუკუნის ბოლომდე სახელწოდება „არაორგანული ქიმია“ და „ორგანული ქიმია“ მიუთითებდა, თუ ბუნების რომელი „სამეფოდანაა“ მიღებული ესა თუ ის ნაერთი. არაორგანული ქიმიის მთავარ ამოცანას ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი ნაერთების შესწავლა შეადგენს, რომელიც მათი ატომებისა და მოლეკულების აღნაგობის, შედგენილობისა და თვისებების ყოველმხრივი გამოკვლევის გზით ხორციელდება.

არაორგანული ქიმიის თეორიულ საფუძველს ქმნის ატომისტიკა და მენდელეევის პერიოდულობის კანონი. პირველი ცნობები არაორგანულ ნივთიერებათა — ოქროს, ვერცხლის, სპილენძის, ტყვიის, კალისა და ვერცხლისწყლის, ნახშირბადის და გოგირდის შესახებ უძველეს დროს ეკუთვნის. უკვე III-IV საუკუნეებში ცდილობდნენ არაკეთილშობილი ლითონების გარდაქმნას კეთილშობილ ლითონებად, რაც შემდგომში მთელი ალქიიის მიმართულების კვლევის საგანი გახდა. XVI-XVII საუკუნეებში ქიმიის ძირითადი ყურადღება მიმართული იყო სამკურნალო პრეპარატების დამზადებაზე, რითაც საფუძველი ჩაეყარა იატროქიმიის განვითარებას. XVII საუკუნის დასასრულს ფრანგმა ქიმიკოსმა ნიკოლა ლემერის „ქიმიის კურსში“ (1675) ქიმიური ნივთიერებანი, მათი წარმოქმნის შესაბამისად დაყო მინერალურ, ცხოველურ და მცენარეულ ნივთიერებებად. აქედან წარმოიშვა სახელწოდება მინერალური ქიმია. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:არაორგანული ქიმია
სპირტი

thumb|200პქ|მეთანოლის მოლეკულის მოდელი
**სპირტი** (ალკოჰოლი) — ნახშირწყალბადთა ნაწარმი, რომელიც შეიცავს ნაჯერ ნახშირბადატომთან მიერთებულ ერთ ან რამდენიმე ჰიდროქსილის ჯგუფს (− ОН). ნაერთებს, რომლებშიც ОН-ჯგუფი დაკავშირებულია არომატულ რგოლთან, უწოდებენ ფენოლებს, ხოლო თუ ნახშირბად-ნახშირბადის ორმაგ ბმასთან — ენოლებს. ნახშირწყალბადის რადიკალის მიხედვით სპირტი შეიძლება იყოს აციკლური, ანუ ალიფატური, ალიციკლური, ცხიმოვან-არომატული და ჰეტეროციკლური.

მოლეკულაში ОН-ჯგუფების რაოდენობის მიხედვით სპირტი შეიძლება იყოს ერთატომიანი (ალკოჰოლი), ორატომიანი (გლიკოლები), სამატომიანი (გლიცერინი), ოთხატომიანი (პენტაერითრიტი) და მრავალატომიანი (ქსილიტი, ჰექსიტი და სხვა). ОН-ჯგუფები შეიძლება იყოს დაკავშირებული პირველად (− СН2ОН), მეორეულ (>CHOH) და მესამეულ (>COH) ნახშირბადატომიანთან, რის მიხედვითაც განასხვავებენ პირველად, მეორეულ და მესამეულ სპირტს. სპირტის სახელწოდება ჩვეულებრივ დაკავშირებულია ნახშირწყალბადური რადიკალის სახელწოდებასთან, მაგალითად, მეთილის სპირტი, ეთილის სპირტი, პროპილის სპირტი და ა.შ. ზოგჯერ იხმარება სპირტის ტრივიალური სახელწოდება, მაგალითად, ხის სპირტი (მეთანოლი), ღვინის სპირტი (ეთანოლი) და სხვა.

### ქიმიური თვისებები 
# წვა: C2H5OH + 3 O2 -> 2 CO2 + 3 H2O
# ჩანაცვლების რეაქცია მეტალებთან: R-OH + 2 Na -> 2 R-ONa + H2
# ჰალოგენწყალბადებთან: R-OH + HBr -> R-Br + H2O
# დეჰიდრატაცია:
:ა) შიდამოლეკულური CH3-CH2-OH ->[H2SO4] CH2=CH2 + H2O;
:ბ) მოლეკულათშორისი C2H5-OH + HO-C2H5 ->[H2SO4] C2H5-O-C2H5 + H2O
# ჟანგვა:
:ა) პირველადი — ალდეჰიდი R-CH2-OH + [O] ->[Cu] R-CH=O + H2O ;
:ბ) მეორეული — კეტონი 
# დეჰიდრირება:
:ა) პირველადი — ალდეჰიდი R-CH2-OH ->[Ni] R-CH=O + H2 ;
:ბ) მეორეული — კეტონი

### მიღების ხერხები 
# ჰალოგენალკანის ჰიდროლიზი: R-CH2-Cl + H2O ->[NaOH] R-CH2-OH + HCl
# კეტონის/ალდეჰიდის ჰიდრირება: R-CH=O + H2 -> R-CH2-OH
# ალკენის ჰიდრატაცია: CH2=CH2 + H2O -> CH3-CH2-OH
# ყურძნის წვენის დუღილისას ღვინის სპირტის მიღება: C6H12O6 -> 2 C2H5-OH + 2 CO2

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სპირტი
ქერჩის ნახევარკუნძული

**ქერჩის ნახევარკუნძული** () — ყირიმის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთი ნაწილი. ჩრდილოეთით ეკვრის აზოვის ზღვა, აღმოსავლეთით ქერჩის სრუტე, სამხრეთით შავი ზღვა, დასავლეთით 17 კმ სიგანის ყელით უერთდება ყირიმის ნახევარკუნძულს. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 90 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 17-იდან 50 კმ-ზე. ფართობი 2700-3000 კმ². უმაღლესი წერტილია მთა პიხბოლაი (189 მ).

ქერჩის ნახევარკუნძულის რელიეფი ყირიმის ვაკის რელიეფის მსგავსია და წვრილმთიანეთის ხასიათს ატარებს. იგი აგებულია მესამეული ქანებით: მაიკოპის თიხებით, კირქვებით, ქვიშაქვებითა და მერგელებით. აშკარად შეინიშნება მჭიდრო კავშირი მისი ამგები წყებების პეტროგრაფიულ აგებულებასა და რელიეფს შორის. ნახევარკუნძულის სამხრეთ-დასავლეთი ვაკე ნაწილი თიხაფიქლებითაა წარმოდგენილი, ჩრდილო-აღმოსავლეთი კი იზოკლინური აგებულების სხვადასხვა სიმტკიცის შრეთა მონაცვლეობით ხასიათდება, რაც ხელს უწყობს რელიეფის ძლიერ დანაწევრებას.

ბევრია ტალახის ვულკანი. ქერჩის ნახევარკუნძულზე, 400 მ სიგრძის გაქვავებული ტალახის დიდ სივრცეებს შორის, ბევრია მცირე სიმაღლის ტალახის სოპკები. მათი შეფარდებითი სიმაღლეა 45 მ. სოპკების კალთები უდაბნოს ხასიათს ატარებს: მისი მცენარეული საფარი ღარიბია. ტალახის კრატერები პირამდეა სავსე ლამით, რომელშიც ზოგჯერ გაზის ბუშტუკებიც ჩნდება. ლამი ნელა გადმოედინება კრატერის ნაპირებიდან. ჰავა ზომიერად კონტინენტურია. ნალექები 400 მმ წელიწადში. იცის ძლიერი აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთის ქარები. მდინარეული ქსელი სუსტადაა განვითარებული. არის ტბები და მშრალი ხევები. ქერჩის ნახევარკუნძულის დიდი ნაწილი დახნულია. მდიდარია რკინის მადნით.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის ნახევარკუნძულები
ექსპერიმენტი (2001 წლის ფილმი)

**ექსპერიმენტი ** () – 2001 წლის გერმანული ფსიქოლოგიური დრამა. ფილმი ეხება სოციალურ ცდას და დაფუძნებულია 1971 წელს ფილიპ ზიმბარდოს მიერ ჩატარებულ სტენფორდის ციხის ექსპერიმენტზე. 2010 წელს გამოვიდა ფილმის ამერიკული რომეიკი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2001 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ციხის შესახებ
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:გერმანული ფილმები
კატეგორია:გერმანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმები
ფელიქს ზალტენი

**ფელიქს ზალტენი** (; დ. 6 სექტემბერი, 1869, ბუდაპეშტი, უნგრეთი — გ. 8 ოქტომბერი, 1945) — ავსტიელი მწერალი, ჟურნალისტი და კრიტიკოსი. მისი ყველაზე ცნობილი რომანია *ბემბი, ცხოვრება ტყეში*, რომელიც 1923 წელს გამოვიდა. მასზე დაყრდნობით შეიქმნა უოლტ დისნეის ანიმაციური ფილმი *ბემბი*. ზალტენის ნამდვილი სახელი და გვარია ზიგმუნდ ზალცმანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* [ფელიქს ზალტენის ნამუშევრები](http://www.archive.org/search.php?query=mediatype%3A(texts)%20-contributor%3Agutenberg%20AND%20(subject%3A%22Salten%2C%20Felix%2C%201869-1945%22%20OR%20creator%3A%22Salten%2C%20Felix%2C%201869-1945%22%20OR%20creator%3A%22Felix%20Salten%22%20OR%20title%3A%22Felix%20Salten%22%20OR%20description%3A%22Felix%20Salten%22)) - Internet Archive
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ავსტრიელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
საქსონიის სამეფო

მინი|მარჯვნივ|საქსონია გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში
**საქსონიის სამეფო** (); იშვიათად **საქსენი** — სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1806—1918 წლებში თანამედროვე გერმანიის ტერიტორიაზე. 1871 წლიდან პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დაცემამდე საქსონია იყო გერმანიის იმპერიის ნაწილი. დედაქალაქი იყო დრეზდენი, ხოლო მისი თანამედროვე მემკვიდრე — საქსონიის თავისუფალი სახელმწიფო.

## საქსონიის მეფეების სია 
* 1806—1827 — ფრიდრიხ ავგუსტ I სამართლიანი (* 1750, † 1827)
* 1827—1836 — ანტონ კეთილი (* 1755, † 1836), ფრიდრიხ ავგუსტ I-ის ძმა
* 1836—1854 — ფრიდრიხ ავგუსტ II (* 1797, † 1854), ანტონის ძმისშვილი
* 1854—1873 — იოჰანი (* 1801, † 1873), ფრიდრიხ ავგუსტ II-ის ძმა
* 1873—1902 — ალბერტ I (* 1828, † 1902), იოჰანის ვაჟი
* 1902—1904 — გეორგ I (* 1832, † 1904), ალბერტ I-ის ძმა
* 1904—1918 — ფრიდრიხ ავგუსტ III (* 1865, † 1932), გეორგ I-ის ვაჟი

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქსონიის საჰერცოგო
* საქსონიის საკურფიურსტო
* საქსონიის თავისუფალი სახელმწიფო
* საქსონიის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Constitution of the Kingdom of Saxony (in German)
*Constitution of the Kingdom of Saxony (in English)

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:საქსონიის ისტორია
კატეგორია:სახელმწიფოები გერმანიის ისტორიაში
კატეგორია:ჩრდილოეთ გერმანიის კავშირი
ჰოლშტაინის საჰერცოგო

**ჰოლშტაინ-გლიუკშტადტის საჰერცოგო** — ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე სახელმწიფო საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში. მასში შედიოდა ჰოლშტაინის ნაწილი, რომელსაც მართავდა დანიის მეფე. საჰერცოგოს დედაქალაქი იყო გლიუკშტადტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შლეზვიგ-ჰოლშტაინი *Worldstatesmen*-ზე 

კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის სახელმწიფოები
როისის სამთავრო

მინი|მარჯვნივ|როისის სამთავრო გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში
**როისის სამთავრო** ან **როის-გრაიცი** () — სახელმწიფო გერმანიის ტერიტორიაზე, არსებობდა 1778 წლიდან 1918 წლამდე, იმართებოდა როისის დინასტიის უფროსი შტოს მიერ.

სამთავროს ფართობი იყო 317 კმ², ხოლო მოსახლეობა შეადგენდა 71 000 ადამიანს (1905 წლისთვის). სამთავროს დედაქალაქი იყო გრაიცი.

## როისის მთავრები, უფროსი შტო  (1778—1918) 
## ლიტერატურა 
* Рейсс, княжества в Германии // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:სახელმწიფოები გერმანიის ისტორიაში
პრუსიის სამეფო

**პრუსიის სამეფო** () — გერმანული სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა 1701 წლიდან 1918 წლამდე.

1871 წლიდან პრუსიის სამეფო გერმანიის იმპერიის წამყვანი სახელმწიფო იყო და იმპერიის ტერიტორიის მთელი ფართობის თითქმის ორ მესამედს იკავებდა. საკუთარი სახელწოდება სამეფომ მიიღო პრუსიის საჰერცოგოსგან, თუმცა მისი მთავარი ქალაქი ბრანდენბურგში მდებარე ბერლინი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Statistische und historische Informationen zum Königreich Preußen bei *HGIS* 
* 
* Sammlung historischer Landkarten zur preußisch/deutsch-polnischen Geschichte 

კატეგორია:პრუსია
კატეგორია:პრუსიის სამეფო
კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:სახელმწიფოები გერმანიის ისტორიაში
კატეგორია:ჩრდილოეთ გერმანიის კავშირი
ყირიმი

**ყირიმი** (  ) — ნახევარკუნძული სამხრეთ უკრაინაში. ფართობი 27 000 კმ². დასავლეთით და სამხრეთით აკრავს შავი ზღვა, აღმოსავლეთით — აზოვის ზღვა. ჩრდილოეთით პერეკოპის ვიწრო ყელით უკავშირდება აღმოსავლეთ ევროპის ვაკეს. ყირიმის აღმოსავლეთ კიდეზე, შავსა და აზოვის ზღვებს შორის, მდებარეობს ქერჩის ნახევარკუნძული, დასავლეთით ყირიმი ბოლოვდება თარხანკუთის ნახევარკუნძულით. ყირიმის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროს გასწვრივ აზოვის ზღვის წყალმარჩხი ყურეებია, რომლებიც ზღვიდან გამოყოფილა ქვიშიანი არაბატის ცელათი. ყირიმის ჩრდილოეთი დიდი ნაწილი სტეპური ვაკეა, სამხრეთი მცირე ნაწილი უკავია ყირიმის მთებს, რომელთა ძირზე ყირიმის სამხრეთი ნაპირის ვიწრო ზოლია. ნახევარკუნძულის უმეტესი ნაწილი შედის ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

სასარგებლო წიაღისეულებიდან ყირიმში არის რკინის მადანი, ტბებში — მარილები, სამკურნალო ტალახი და სხვა. ჰავა ყირიმის ჩრდილოეთ ნაწილში ზომიერად თბილია. სამხრეთ სანაპიროზე ჰავა ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა. მდინარეები წყალმცირეა. აღსანიშნავია მდინარეები ჩორნაია, ბელბეკი, კაჩა, ალმა, სალგირი და სხვა. არის რამდენიმე დიდი მლაშე ლიმანური ტბა, მათ შორის კრასნოე, სტაროე, საქსკოე და სხვა. ყირიმის ჩრდილოეთ ნაწილში განვითარებულია წაბლა ნიადაგი, ცენტრალურ ნაწილში — სამხრეთის შავმიწები. მთები შემოსილია მუხნარითა და წიფლნარით, ალაგ-ალაგ ფიჭვნარია. სამხრეთ ნაპირზე ხმელთაშუა ზღვის მცენარეულობაა. მთავარი ქალაქები და კურორტებია: სიმფეროპოლი, სევასტოპოლი, ქერჩი, იალტა, მისხორი, ალუპკა, სიმეიზი, გურზუფი, ალუშტა.

## ისტორია 
ყირიმში ადამიანის ცხოვრების უძველესი კვალი განეკუთვნება პალეოლითის ეპოქას. ძველი წელთაღრიცხვის I საუკუნის II ნახევარში ყირიმი დაიპყრეს რომაელებმა, ახალი წელთაღრიცხვის III-IV საუკუნეებში შეიჭრნენ სხვადასხვა მომთაბარე ტომები, IV-V საუკუნეებში კი ბიზანტიის ექსპანსიის ობიექტი გახდა. X საუკუნეში ყირიმის აღმოსავლეთი ნაწილი ტმუტარაკანის სამთავროს შემადგენლობაში მოექცა. XIII საუკუნეში ყირიმში თათარ-მონღოლები შეიჭრნენ და იქ ოქროს ურდოს ყირიმის ულუსი შექმნეს. XIII-XV საუკუნეებში ყირიმში გაჩნდა გენუელთა სავაჭრო ქალაქები, ოქროს ურდოს დაშლის შემდეგ, 1443 წელს წარმოიქმნა ყირიმის სახანო. 1783 წელს რუსეთს შეუერთდა. 1784 წელს შევიდა ტავრიდის ოლქში (1787 წლიდან გუბერნია), ცენტრი ქალაქი სიმფეროპოლი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს ყირიმში მძიმე ბრძოლები მიმდინარეობდა. აქ იბრძოდნენ პარტიზანული რაზმები, იატაკქვეშა ორგანიზაციები. 1944 წლის მაისში ყირიმი გაათავისუფლა წითელმა არმიამ. 1954 წელს ყირიმის ოლქი რსფსრ-ის შემადგენლობიდან გამოვიდა და შევიდა უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში.

2014 წლის კრიზისის შემდეგ, რუსეთმა ნახევარკუნძულის ანექსია მოახდინა. ქვეყნების უმრავლესობა კვლავ მიიჩნევს ყირიმს უკრაინის შემადგენელ ნაწილად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყირიმი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია 
* ყირიმი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

## ლიტერატურა 
* Муратов М. В., Краткий очерк геологического строения Крымского полуострова, М., 1960; 
* Кириллов И. А., Удивительный полуостров, Симферополь, 1963; 
* История и археология древнего Крыма, К., 1957; 
* История и археология средневекового Крыма, М., 1958.

კატეგორია:უკრაინის ნახევარკუნძულები
კატეგორია:ყირიმი
ვალდეკი

მარჯვნივ|მინი|ვალდეკ-პერმონტი გერმანიის იმპერიის შემადგენლობაში
**ვალდეკი** (), 1625—1805 და 1815—1918 წლებში **ვალდეკ-პირმონტი** () — სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი (საგრაფო, 1712 წლიდან სამთავრო) თანამედროვე გერმანიის ტერიტორიაზე, არსებობდა 1180 წლიდან ვალდეკის სახლის ძალაუფლების ქვეშ.

1918 წლიდან ვალდეკი — სახელმწიფო ვაიმარის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. 1929 წელს შეუერთდა პრუსიის თავისუფალ სახელმწიფოს. დღესდღეობით ყოფილი სამთავროს ტერიტორია შედის ჰესენისა და ქვემო საქსონიის ფედერალური მიწების შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Principality of Waldeck  

კატეგორია:გერმანიის იმპერია
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერიის სახელმწიფოები
კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
კატეგორია:სახელმწიფოები გერმანიის ისტორიაში
მოთხრობები დანკსა და ეგზე

***მოთხრობები დანკსა და ეგზე*** — ნოველათა სერია, რომლის ავტორია ჯორჯ რ. რ. მარტინი. მოქმედება მიმდინარეობს მისი ეპიკური ფენტეზის რომანების სერიის, *ყინულისა და ცეცხლის სიმღერის* სამყაროში. დღემდე გამოსულია სამი ნოველა: *The Hedge Knight*, *The Sworn Sword* და *The Mystery Knight*. მათში აღწერილია **დანკისა** (**სერ დანკან მაღალი**) და **ეგის** (**აეგონ ტარგარიენი**) თავგადასავლები, მას შემდეგ რაც ისინი ერთმანეთს ხვდებიან *სატახტოთა თამაშში* განვითარებულ მოვლენებამდე 89 წლით ადრე. მარტინი აპირებს კიდევ რამდენიმე ნოველის გამოშვებას, რომლებიც სრულად დაფარავს მთავარი პერსონაჟების ცხოვრებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* დანკი და ეგი *ყინულისა და ცეცხლის ვიკიზე*

კატეგორია:ჯორჯ რ. რ. მარტინის ნაწარმოებები
კარე (წყობა)

[მინი|ბრიტანელ ქვეითთა კარე [ნაპოლეონის ომების დროს]]
**კარე** — ქვეითი ჯარის საბრძოლო წყობა კვადრატის ან სწორკუთხედის ფორმისა, რომელსაც იყენებდნენ კავალერიის შეტევის მოსაგერიებლად. თანამედროვე ცეცხლსასროლი იარაღების განვითარებასა და კავალერიის გაქრობასთან ერთად, კარეც უსარგებლო გახდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*კარე — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
*ქვეითთა წყობები, ტაქტიკა და ბრძოლა: ხაზები, სვეტები და კარეები

კატეგორია:სამხედრო ტაქტიკა
შვედეთის პომერანია

მინი|მარჯვნივ|224პქ|შვედეთის პომერანია 1658 წლის შვედეთის სამფლობელოების რუკაზე
**შვედეთის პომერანია** () — ტერიტორია პომერანიის ნაწილზე, რომელიც შვედეთმა მიიღო 1648 წლის ვესტფალიის ზავით და რომელიც საკუთარ შემადგენლობაში 1815 წლამდე შეინარჩუნა. ტერიტორიაში შედიოდნენ ქალაქები შტრალზუნდი და გრეიფსვალდი, ასევე კუნძული რიუგენი, 1720 წლამდე აგრეთვე ქალაქი შტეტინი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Foundation for the Swedish Cultural Heritage in Pomerania 
*Dänholm Island, Swedish Pomerania August 1807  at NapoleonSeries.org
*Brune's 1807 Campaign in Swedish Pomerania at NapoleonSeries.org
*Pomeraniæ Ducatus tabula. *Map of the Duchy of Pomerania.* at library.ucla.edu

კატეგორია:პომერანიის ისტორია
კატეგორია:შვედეთის დომინიონები
სამართალი

[მინი|220პქ|right|სამართალის სიმბოლო ქალღმერთი [დიკე.]] 
**სამართალი** — ბუნებით განპირობებული ადამიანთა უფლება-მოვალეობების განმსაზღვრელი ზოგადსავალდებულო ქცევის წესების ერთობლიობა და საზოგადოებრივი ურთიერთობების მოწესრიგების სისტემა, რომელსაც ახასიათებს ნორმატიულობა, ფორომალური განსაზღვრულობა, სისტემურობა და მათი შესრულება სახელმწიფოებრივი ზემოქმედებით არის უზრუნველყოფილი.

## სამართლის დარგები 
* **ეროვნული სამართალი**
** **კერძო სამართალი**
*** **სამოქალაქო სამართალი**
*** **სავაჭრო სამართალი**
*** **შრომის სამართალი**
** **საჯარო სამართალი**
*** **კონსტიტუციური სამართალი**
**** **საქართველოს კონსტიტუცია (2004 წლის 7 თებერვლის მდგომარეობით)**
**** **საქართველოს კონსტიტუციური კანონი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ**
*** **ადმინისტრაციული სამართალი**
*** **სისხლის სამართალი**
** **საპროცესო სამართალი**
* **საერთაშორისო სამართალი**
საერთაშორისო სახელშეკრულებო სამართალი
საერთაშორისო საჰაერო სამართალი
საერთაშორისო საზღვაო სამართალი
საერთაშორისო კოსმოსური სამართალი
საერთაშორისო ჰუმანიტარული სამართალი
საერთაშორისო სისხლის სამართალი
ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო სამართალი
ევროპის კავშირის საჯარო სამართალი
დიპლომატიური და საკონსულო სამართალი

** **კერძო საერთაშორისო სამართალი**
** **საჯარო საერთაშორისო სამართალი**

## სასამართლო დაწესებულებები 
* სასამართლო
** საკონსტიტუციო სასამართლო
** უზენაესი სასამართლო
** საოლქო სასამართლო
** რაიონული სასამართლო
** საარბიტრაჟო სასამართლო

* პროკურატურა
** გენერალური პროკურატურა
** სამხედრო პროკურატურა
** სამხარეო პროკურატურა

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს ახალგაზრდა იურისტები
* საქართველოს სრული საკანონმდებლო ბაზა 
* საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაცია (საია)

## სქოლიო
საქსენ-ვაიმარის საჰერცოგო

მინი|მარჯვნივ|საქსონიის ერნესტინული საჰერცოგოები
**საქსენ-ვაიმარის საჰერცოგო** () — სახელმწიფო საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ერნესტინული საჰერცოგოებიდან ერთ-ერთი.

## მმართველები 
* იოჰან-ვილჰელმი (1554—1573)
* ფრიდრიხ-ვილჰელმ I (1573—1602), იოჰან-ვილჰელმის ვაჟი
** იოჰან III (1602—1605), იოჰან-ვილჰელმის ძმა
* იოჰან-ერნსტი (1605—1620), იოჰანის ვაჟი
** ვილჰელმი (1620—1662),იოჰან-ერნსტის ძმა
* იოჰან-ერნსტ II (1662—1683), ვილჰელმის ვაჟი
* ვილჰელმი-ერნსტ (1683—1728), იოჰან-ერნსტ II-ის ვაჟი
* იოჰან-ერნსტ III (1683—1707), იოჰან-ერნსტ II-ის ვაჟი
* ერნსტ-ავგუსტ I (1707—1748), იოჰან-ერნსტ III-ის ვაჟი
* ერნსტ-ავგუსტ II (1748—1758), ერნსტ-ავგუსტ I-ის ვაჟი
* კარლ ავგუსტი (1758—1809), ერნსტ-ავგუსტ II-ის ვაჟი

## რესურსები ინტერნეტში 
* გერმანიისა და აღმოსავლეთ საფრანგეთის საჰერცოგოები და მარკსაგრაფოები 
* საქსენ-ვაიმარის ჰერცოგების გენეალოგია 

კატეგორია:ერნესტინული საჰერცოგოები
კატეგორია:საღვთო რომის იმპერია
ანჰალტ-დესაუ

[მინი|მარჯვნივ|300პქ|ანჰალტ-დესაუს მთავრების [დესაუ-ვერლიცის სამეფო ბაღი|სამეფო ბაღი — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი]]
**ანჰალტ-დესაუ** () — სამთავრო, მოგვიანებით საჰერცოგო შუა გერმანიაში.

მისი მმართველები მოდიოდნენ ასკანიების საგვარეულოდან. ანჰალტ-დესაუ არსებობდა 1396—1561 და 1603—1853 წლებში. 1853 წლის 22 მაისს ის ანჰალტ-კეთენთან ერთად გაერთიანდა ანჰალტ-დესაუ-კეთენის საჰერცოგოში, ხოლო მოგვიანებით, 1863 წელს, ანჰალტ-ბერნბურგისა და ანჰალტ-ცერბსტის შემოერთების შემდეგ, ყველა ეს მიწა გაერთიანდა ანჰალტის საჰერცოგოში.

## ლიტერატურა 
* Ангальт, герцогство // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

კატეგორია:ანჰალტის ისტორია
კატეგორია:სახელმწიფოები გერმანიის ისტორიაში
ანჰალტ-კეთენი

მინი|150პქ|მარჯვნივ|ანჰალტ-კეთენის გერბი
[მინი|მარცხნივ|300პქ|ანჰალტის რუკა, [1793 წელი]]
**ანჰალტ-კეთენი** () — გერმანული სამთვარო ანჰალტ-კეთენის მთავრების მმართველობის ქვეშ ასკანიების დინასტიიდან. არსებობდა 1396—1847 წლებში. რეზიდენცია — კეთენი. 1847—1863 წლებში ეკუთვნოდა ანჰალტ-ბერნბურგს და იმყოფებოდა ანჰალტის საჰერცოგოს შემადგენლობაში.

## ლიტერატურა 
* Edgar Liebmann: *Die Verfassung des Herzogtums Anhalt-Köthen von 1810/11*. In: Hartwig Brandt/Ewald Grothe (Hrsg.): *Rheinbündischer Konstitutionalismus* (= Rechtshistorische Reihe, Bd. 350). Frankfurt am Main 2007, S. 105—116, ISBN 978-3-631-56489-9.

კატეგორია:ანჰალტის ისტორია
კატეგორია:ასკანიები
კატეგორია:გერმანიის საჰერცოგოები
არტემ კვაჭანტირაძე

**არტემ კვაჭანტირაძე** (დ. ოქროსქედი, 1879 — გ. 1919) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის მაზრის სოფელ ოქროსქედში 1879 წელს. სწავლობდა ხარკოვის მუსიკალურ სასწავლებელში. 1909 მიემგზავრება და სწავლას აგრძელებს ვარშავის კონსერვატორიაში. სამშობლოში დაბრუნებული მუშაობდა ქუთაისის გიმნაზიაში. ავტორია პირველი ქართული ვალსისა „გურულების სიზამარი“, რომელიც ნასაკირალის ბრძოლას მიეძღვნა. ვალსი დაიბეჭდა 1906 წელს მოსკოვში გროსეს მუსიკალური ლიტერატურის ლითოგრაფიაში. იოსებ ოცხელის შემწეობით იქვე დაიბეჭდა კვაჭანტირაძის მეორე ვალსი „დარდი საქართველოში“, რომელიც წიწამურში ილია ჭავჭავაძის მკვლელობას ეხება. ეს ვალსი პირველად შესრულებული იქნა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში ილიას მკვლელობის წლისთავზე. 
კვაჭანტირაძე გარდა ამ ორი ნაწარმოებისა სხვებიც ჰქონია დაწერილი, მათ შორის ოპერა, თუმცა ისინი შემორჩენილი არ არის. დაკრძალულია მშობლიურ სოფელში.

## ლიტერატურა 
**ვ. სიდამონიძე*, პედაგოგ-კომპოზიტორი არტემ კვაჭანტირაძე: 1879-1919 // თეატრალური მოამბე. N12, გვ.82-85 — 1977

კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
არტემ
ფუტა-ჯალონი

**ფუტა-ჯალონი** () — საფეხურისებრი პლატოების სისტემა დასავლეთ აფრიკაში, გვინეაში. ატლანტის ოკეანის სანაპიროსთან მისი სიმაღლეა 300–400 მ, ხოლო პლატოს ცენტრალური ნაწილი 800–1000 მ-მდე მაღლდება. ცალკეული მასივების სიმაღლეა 1400–1500 მ (მთა ტამგე ანუ ლაურა, 1538 მ).

მეტწილად აგებულია ქვიშაქვებითა და არგილითებით, რომლებიც გარღვეულია ბაზალტებით, დიაბაზებითა და გაბროთი. ნალექები 1500 მმ-მდე წელიწადში. ფუტა-ჯალონზე სათავე აქვს დასავლეთ აფრიკის მრავალ მდინარეს, მათ შორის გამბიას, მდინარე სენეგალის ზემო დინებას — ბაფინგს, ზემო ნიგერის შენაკადებსა და სხვა, რომლებიც მიედინებიან ღრმა ხეობებში და პლატოს ცალკეულ მასივებად ანაწევრებენ. პლატოს ადგილობრივი მოსახლეობა „წყლის მამას“ უწოდებს.

## სქოლიო
კატეგორია:გვინეის პლატოები
დაიან ფოსი

**დაიან ფოსი** ( დ. 16 იანვარი, 1932 — გ. 26 დეკემბერი, 1985) — ამერიკელი ზოოლოგი და პრიმატოლოგი. ფოსი 18 წლის განმავლობაში იკვლევდა გორილების ჯგუფს. გამოსცა წიგნი „გორილები ნისლში“, რომელიც მოიცავს მეცნიერულ კვლევასა და დაიანის პირად ისტორიას. ფოსი 1985 წელს მოკლეს. მკვლელობა დღემდე გაუხსნელია, თუმცა მიიჩნევენ, რომ იგი ბრაკონიერებმა მოკლეს, რომლებსაც ფოსი გორილების კომერციული მიზნით გამოყენებაში ხელს უშლიდა. ისი წიგნის მიხედვით გადაღებულია ფილმი „გორილები ნისლში“, სადაც დაიან ფოსის როლს სიგურნი უივერი ასრულებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Dian Fossey Gorilla Fund International
*International Primate Protection League
*The Legacy of Dian Fossey 
*Fossey's first article for National Geographic, 1970
*Dian Fossey eco money with quote 
*January 1970 article by Fossey in National Geographic - with pictures
*Murder in the Mist solved? Animal Welfare Institute Quarterly 
*This article gives some information about the degradation of Dian's relationship with National Geographic Society prior to her death

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ამერიკელი პრიმატოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მეცნიერები
რობერტ I (შოტლანდია)

**რობერტ I** (, ; 11 ივლისი, 1274 — 7 ივნისი, 1329) აგრეთვე ცნობილი როგორც **რობერტ ბრიუსი** — შოტლანდიის მეფე 1306 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე. XIII საუკუნის მეორე ნახევარში შოტლანდიელთა განმათავისუფლებელი მოძრაობის მონაწილე. 1305 წელს უილიამ უოლესის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იგი საიდუმლოდ ეკურთხა მეფედ. 1314 წელს ბანოკბერნის ბრძოლაში დაამარცხა ინგლისის მეფე, ედუარდ II და აიღო ედინბურგი, რომელიც 1296 წლიდან ინგლისელების ხელში იყო. ინგლისის მეფე იძულებული გახდა შოტლანდია დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ ეღიარებინა. ასევე მოიქცა ედუარდ III, რომელმაც 1328 წელს სცნო შოტლანდიის სახელმწიფოებრიობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რობერტ ბრიუსი - BBC History

კატეგორია:დაბადებული 1274
კატეგორია:გარდაცვლილი 1329
კატეგორია:შოტლანდიის მეფეები
კატეგორია:შოტლანდიის გმირები
კატეგორია:XIV საუკუნის ევროპის მონარქები
ფეტვი

**ფეტვი** ( სულხან-საბა ორბელიანისა და დავით ჩუბინაშვილის მიხედვით — ფაჩქა) — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარეების გვარი მარცვლოვანთა ოჯახისა. გვარში 400-ზე მეტი სახეობაა. 

გავრცელებულია აზიის, აფრიკისა და ამერიკის ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ ზონებში. საქართველოში გვხვდება 3 სახეობა, მათ შორის დიდი მნიშვნელობა აქვს კულტურულ სახეობას — ჩვეულებრივ ფეტვს (), რომელიც იყოფა 5 ქვესახეობად: მეჩხერყვავილედიანი, გადაშლილი, დახრილი, ნახევარკოშტურა, კოშტურა. დანარჩენები უმეტესად ველური ერთწლოვანი ან მრავალწლოვანი მცენარეებია, რომელთაგან ზოგიერთი კულტურაშია და საკვებად იყენებენ. 

ჩვეულებრივი ფეტვი ერთწლოვანი მცენარეა. მისი სიმაღლე 70-100 სმ აღწევს. აქვს 4-10 მუხლთშორისიანი მარტივი ან დატოტვილი ღერო, ხაზოვან-ლანცეტისებრი ფოთოლი. სავეგეტაციო პერიოდის მიხედვით განასხვავებენ: ძალიან საადრეოს (60 დღე), საადრეოს (61-80 დღე), საშუალოს (81-100 დღე), საგვიანოს (101-120 დღე) და ძალიან საგვიანოს (120-ზე მეტი დღე). ფეტვი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საბურღულე კულტურაა. მარცვალს იყენებენ ფქვილისათვის, ხოლო ფრინველებისა და ღორებისათვის ფეტვის კონცენტრირებულ საკვებს ამზადებენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მარცვლოვანნი
კატეგორია:მარცვლეული კულტურები
კუტბ ად-დინ აიბაკი

მინიატიურა|კუტბ ად-დინ აიბაკის მავზოლეუმი
**კუტბ ად-დინ აიბაკი** (გ. 1210) — დელის სასულთნოს პირველი სულთანი, მუჰამედ ღურის მხედართმთავარი. მონაწილეობდა ღურიდთა დაპყრობით ომებში ჩრდილოეთ ინდოეთში. მუჰამედის მკვლელობის შემდეგ 1206 წელს ხელთ იგდო ჩრდილო ინდოეთის მართვის სადავეები და თავი პირველ სულთნად გამოაცხადა . სათავე დაუდო ახალ, ინდოეთის სამეფოთა შორის პირველ მუსლიმანურ სახელმწიფოს რომელმაც 320 წელი იარსება. ასევე ღულამთა დინასტიას რომელიც ქვეყანას მართავდა 1206-1290 წლებში. 1210 წელს აიბაკი გარდაიცვალა და გამეფდა არამ-შაჰი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Британника. Индия: ранние тюркские султаны
* Династия Рабов и начало Делийского султаната
* Династия муиззи
* «История Востока» (Восток в средние века — с XIII в. х. э.) Глава IV МОНГОЛЫ И МОНГОЛЬСКОЕ ЗАВОЕВАНИЕ ДЕЛИЙСКИЙ СУЛТАНАТ В XIII в. 

კატეგორია:მუსლიმი გენერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1210
კატეგორია:დელის სულთნები
ფიზიკური ქიმია

**ფიზიკური ქიმია** — მეცნიერება, რომელიც ხსნის ქიმიურ მოვლენებს და ადგენს მათ კანონზომიერებებს ფიზიკის პრინციპებისა და ფიზიკური ექსპერიმენტული მეთოდების გამოყენების საფუძველზე. ფიზიკური ქიმიის ძირითადი დარგებია ქიმიური თერმოდინამიკა, ქიმიური კინეტიკა, მოძღვრება კატალიზის შესახებ, კოლოიდური ქიმია, ფიზიკურ-ქიმიური ანალიზი, ელექტროქიმია, ფოტოქიმია, რადიაციული ქიმია, კრისტალთქიმია და სხვა. ტერმინი ფიზიკური ქიმია შემოიღო მიხეილ ლომონოსოვმა. მანვე დაადგინა ფიზიკური ქიმიის ერთ-ერთი ძირითადი კანონი — მასის მუდმივობის კანონი. პირველი თერმოქიმიური გაზომვები ჩატარდა XVIII საუკუნის II ნახევარში, ესენი იყვნენ მიხეილ ლომონოსოვი, ჯოზეფ ბლეკი, ანტუან ლავუაზიე, პიერ სიმონ ლაპლასი. 1840 წელს ჰერმან ჰესმა აღმოაჩინა რეაქციის სითბური ეფექტების ჯამის მუდმივობის კანონი. XIX საუკუნეში ჩატარდა ფუნდამენტური თერმოქიმიური კვლევები, რომელთა შედეგად საფუძველი ჩაეყარა ფიზიკური ქიმიის ერთ-ერთ ქვედარგს — თერმოქიმიას. დეივის მიერ წარმატებით დაწყებული ელექტროქიმიური კვლევები (1807) დასრულდა ელექტროლიზის კანონების აღმოჩენით. ფიზიკური ქიმია, როგორც მეცნიერების დამოუკიდებელი დარგი, ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის დასასრულს. ფიზიკური ქიმიის პირველი კათედრა ჩამოყალიბდა ლაიფციგში (1887) ვილჰელმ ოსტვალდის მეთაურობით. ამავე წელს ვილჰელმ ოსტვალდმა ვანტ-ჰოფთან ერთად დააარსა პირველი სამეცნიერო ჟურნალი „ფიზიკური ქიმიის ჟურნალი“. საბოლოოდ დადგინდა მდგომარეობის განტოლება იდეალური აირებისათვის. ვითარდებოდა ქიმიური თერმოდინამიკა. იქმნებოდა ელექტროლიზური დისოციაციის თეორია. შემოიღეს ელექტროდული პოტენციალის ცნება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფიზიკური ქიმია
საქსენ-გოთა-ალტენბურგი

მინი|მარჯვნივ|საქსენ-გოთა-ალტენბურგის გერბი
[მინი|მარცხნივ|საქსენ-გოთა-ალტენბურგის ჰერცოგების რეზიდენცია — [ფრიდენშტაინის ციხე-სიმაგრე გოთაში]]
**საქსენ-გოთა-ალტენბურგი** — ერნესტინული საჰერცოგო თანამედროვე თიურინგიის მიწაზე. 1806 წელს საქსენ-გოთა-ალტენბურგი შევიდა რაინის კავშირში, ხოლო 1815 წელს — გერმანიის კავშირში.

1825 წელს საჰერცოგოში მმართველი დინასტიის ჩამოშორებამ გამოიწვია საჰერცოგოს ტერიტორიების გაყოფა საქსენ-კობურგსა, რომელსაც წილად ხვდა საქსენ-გოთა, და საქსენ-ჰილდბურგჰაუზენს შორის, რომელსაც საქსენ-ალტენბურგი შეუერთდა. საქსენ-ჰილდბურგჰაუზენის ჰერცოგმა მცირე საჰერცოგო ჰილდბურგჰაუზენი გადასცა საქსენ-მაინინგენს.

## საქსენ-გოთა-ალტენბურგის ჰერცოგები 
სახელი, ცხოვრების წლები, მმართველობის წლები, მეუღლე
* ერნსტ I საქსენ-გოთელი, 1601—1675, 1640—1675, ელისაბედ სოფია საქსენ-ალტენბურგელი
* ფრიდრიხ I საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1646—1689, 1675—1689, პირველ ქორწინებაში მაგდალენა სიბილა საქსენ-ვაისენფელელი, მეორე ქორწინებაში კრისტინა ბადენ-დურლახელი
* ფრიდრიხ II საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1676—1732, 1689—1732, მაგდალენა ავგუსტა ანჰალტ-ცერბსტელი
* ფრიდრიხ III საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1699—1772, 1732—1772, ლუიზა დოროთი საქსენ-მაინინგენელი
* ერნსტ II საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1745—1804, 1772—1804, შარლოტ საქსენ-მაინინგენელი
* ავგუსტ საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1772—1822, 1804—1822, პირველ ქორწინებაში ლუიზა შარლოტ მეკლენბურგ-შვერინელი, მეორე ქორწინებაში კაროლინა ამალია ჰესენ-კასელელი
* ფრიდრიხ IV საქსენ-გოთა-ალტენბურგელი, 1774—1825, 1822—1825, მისი გარდაცვალებით დასრულდა საქსენ-გოთა-ალტენბურგის დინასტია

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქსენ-გოთა

კატეგორია:გოთა
კატეგორია:ალტენბურგი
კატეგორია:ერნესტინული საჰერცოგოები
კატეგორია:თიურინგიის ისტორია
კატეგორია:საქსენ-გოთა-ალტენბურგი
ნგერულმუდი

**ნგერულმუდი** () — პალაუს დედაქალაქი. მდებარეობს მელეკეოკის შტატში, კუნძულ ბაბელდაობზე, ზღვის დონიდან 70 მ სიმაღლეზე, ძველ დედაქალაქ კორორიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით დაახლოებით 20 კილომეტრში და 2 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით სოფელ მელეკეოკიდან. პალაუს დედაქალაქი გახდა 2006 წლის 7 ოქტომბერს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ოკეანეთის დედაქალაქები
კატეგორია:პალაუს ქალაქები
ქერქქვეშასებრნი

**ქერქქვეშასებრნი** () — ნახევრადხეშეშფრთიანების ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძე 4-10 მმ აღწევს, ბრტყელია. ფართოდ არიან გავრცელებული. ოჯახში 100-ზე მეტი გვარის 1000-მდე სახეობაა გაერთიანებული. ბინადრობენ ხეების ქერქქვეშ, ქერქის ნაბზარებში, აბედა სოკოების ნაყოფსხეულზე. იკვებებიან მცენარეთა წვენით, რაც იწვევს მცენარის ზრდის შეფერხებას, წვეროს გახმობას და მთელი ხის თანდათანობით კვდომას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნახევრადხეშეშფრთიანები
როზალინ სასმენ იელოუ

**როზალინ სასმენ იელოუ** ( დ. 19 ივლისი, 1921, ნიუ-იორკი — გ. 30 მაისი, 2011, ნიუ-იორკი) — ამერიკელი მედიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი. იყო რიგით მეორე ამერიკელი ქალი, რომელმაც ეს პრემია მიიღო. 1988 წელს მიიღო მეცნიერების ეროვნული მედალი.

## რესურსები ინტერნეტში
*პირველი ამერიკელი ქალი ნობელიანტი 
* Dr. Yalow's Autobiography
*Rosalyn Yalow: Assaying the unknown

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მედიკოსები
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ქალი ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ფიზიკოსები
Midnight (Coldplay-ს სიმღერა)

„**Midnight**“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Coldplay-ს სიმღერა, დაწერილი პროდიუსერ ჯონ ჰოპკინზის მონაწილეობით. იგი ჩაიწერა ჯგუფის მეექვსე სტუდიურ ალბომ *Ghost Stories*-თვის. ეს არის ალბომის რიგით მეხუთე სიმღერა. მისი მუსიკალური ვიდეო გამოვიდა 2014 წლის 25 თებერვალს.

"Midnight"-ის  7" სინგლი გამოვიდა 2014 წლის გრამფირფიტების მაღაზიის დღის აღსანიშნავად.

## ისტორია
სიმღერა აგებულია ორიგინალურ კომპოზიციაზე, რომელიც 2003 წელს პროდიუსერ ჯონ ჰოპკინზის მიერ დაიწერა.

სიმღერა ჯგუფის მიერ მეექვსე სტუდიურ ალბომზე მუშაობისას ჩაიწერა, სტუდიებში The Bakery და The Beehive (ლონდონი, ინგლისი), რომლებშიც ჩაიწერა წინა ორი ალბომი, *Viva la Vida or Death and All His Friends* და *Mylo Xyloto*. კრის მარტინის ვოკალი ამ სიმღერაში ვოკოდერის ეფექტით ჟღერს.

"Midnight" ცოცხლად ჯგუფის მიერ პირველად შესრულდა iTunes-ის ფესტივალის ფარგლებში, SXSW-ზე, 2014 წლის 12 მარტს, ტეხასში.

## მუსიკალური ვიდეო
სიმღერის 5 წუთიანი მუსიკალური ვიდეო, რომელიც მერი უიგმორმა გადაიღო, ვიდეოჰოსტინგის საიტ Vevo-ზე, ულან ბატორის დროით 2014 წლის 25 თებერვალს ღამის 12 საათზე გამოვიდა. იგი თითქმის მთლიანად ჰიპერსპექტრული და ნეგატიური გამოსახულების სახით არის წარმოდგენილი, სხვადასხვა ვიზუალური ეფექტით. გამოქვეყნებიდან 24 საათის განმავლობაში იგი 1 მილიონჯერ იქნა ნანახი. ორი დღის ნახვების რაოდენობა 3 მილიონამდე ავიდა, ხოლო 4 მარტისთვის - 8 მილიონამდე.

## სიმღერების სია
## პერსონალი
;Coldplay
*გაი ბერიმენი - ლაზერული არფა
*ჯონი ბაკლენდი - გიტარა
*უილ ჩემპიონი - პერკუსია
*კრის მარტინი – ვოკალი

## სქოლიო
კატეგორია:2014 წლის სიმღერები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:2014 წლის სინგლები
შიჰაბ ალ-დინი

მინიატიურა|შიჰაბ ალ-დინი
**შიჰაბ ალ-დინი** ან **მუჰამედ ღური** (დ. უცნობია - გ. 1206) — ღურის სულთანთა დინასტიის წარმომადგენელი. 1173 წელს დაინიშნა აღმოსავლეთ ღურის გამგებლად. 1175 წლიდან დაიწყო ლაშქრობები ჩრდილოეთ ინდოეთში. 1186 წელს მან აიღო ლაჰორი და ბოლო მოუღო ღაზნევიანთა სახელმწიფოს პენჯაბში. 1192 წელს ტაირთან დაამარცხა ინდოელ რაჯპუტთა ლაშქარი. შემდგომ 10 წელიწადში კი მთელი განგისპირეთი დაიპყრო დელითურთ. 1203 წელს გახდა ღურიდთა უზარმაზარი სახელმწიფოს გამგებელი. მისი მოკვლის შემდეგ ღურიდთა მიერ დაპყრობილ ინდოეთის მიწებზე აღმოცენდა ახალი მუსლიმანური სახელმწიფო, დელის სასულთნო, ხოლო პირველი სულთანი გახდა მუჰამედ ღურის მხედართმთავარი კუტბ ად-დინ აიბაკი.

## ლიტერატურა 
* 
* Elliot, Sir H. M., Edited by Dowson, John. The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; published by London Trubner Company 1867–1877. (Online Copy: The History of India, as Told by Its Own Historians. The Muhammadan Period; by Sir H. M. Elliot; Edited by John Dowson; London Trubner Company 1867–1877&nbsp;– This online Copy has been posted by: The Packard Humanities Institute; Persian Texts in Translation; Also find other historical books: Author List and Title List)
*Briggs, John (Translator): The History of the Rise of Mohammedan Power in India. (Translation of the Mughal-Era Tārikh-i Farishtah. Available online at the Packard Humanities Institute.)

კატეგორია:ღურიდები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1206
კატეგორია:მუსლიმი გენერლები
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა

**ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა** — ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის  სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ 2015 წლის აგვისტოში.

## აღწერა
დროშა გაყოფილია ვერტიკალურად ორ მეწამულ და მწვანე ველებად. კომპოზიციის ცენტრში გამოსახულია თეთრი ჰერალდიკური ჯვარი, სიმაღლით დროშის ½; დროშის პროპორციებია: 2:3

## ისტორია
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა 2014-2015 წლებში შემდეგნაირი იყო: დროშის ქსოვილი ვერტიკალურად გაყოფილია ორ ტოლ, ლაჟვარდისა და ზურმუხტის ველებად. ლაჟვარდის ველზე გამოსახულია ოქროს ჯვარი, რომელიც ზომით დროშის სიმაღლის 3/5-ს ტოლია. დროშის პროპორცია: 2/3.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი 

კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
სტიქიური უბედურება

მინი|სტიქიური უბედურება იაპონიაში
**სტიქიური უბედურება** — ბუნებრივი მოვლენა, რომელიც ატარებს საგანგებო ხასიათს და რომელსაც მოჰყვება მოსახლეობის ნორმალური ცხოვრების დარღვევა, ადამიანთა სიკვდილი, მატერიალურ ღირებულებათა დანგრევა და განადგურება. ხასიათდება მნიშვნელოვანი მასშტაბებითა და სხვადასხვაგვარი ხანგრძლივობით, მაგალითად, მიწისძვრის ხანგრძლივობა შეიძლება რამდენიმე წამი გაგრძელდეს, ხოლო წყალდიდობა თვეები. სტიქიური უბედურება შეიძლება იყოს მიწისძვრა, ვულკანის ამოფრქვევა, ღვარცოფი, მეწყერი, ზვავი, წყალდიდობა, ცუნამი, ხანძარი, ტორნადო, მეწყერი, ღვარცოფი, კლდეზვავი, ქვა­თაც­ვე­ნა და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტიქიური უბედურება 
* სტიქიური უბედურება
ტეა ლეონი

**ტეა ლეონი** ( დ. 25 თებერვალი, 1966) — ამერიკელი მსახიობი. სხვადასხვა დროს როლები შეასრულა ფილმებში: „იურული პარკი III“ (2001), „მეოჯახე“ (2000), „უფსკრულთან შეჯახება“ (1998), „დიკის და ჯეინის გართობა“ (2005), „არ გააღვიძოთ მძინარე ძაღლი“ (1996), „ესპანური ინგლისური“ (2004), „ცუდი ბიჭები“ (1995), „მოჩვენებათა ქალაქი“ (2008) „როგორ მოვიპარო ცათამბჯენი“ (2011).

## ბიოგრაფია
ტეა ლეონი დაიბადა ნიუ-იორკში, დედამისის — პროფესიით დიეტოლოგის, ემილი ენისა და მამამისის — იურისტის, ენთონი პანტალეონის ოჯახში. ლეონის პაპა მამის მხრიდან იყო იტალიური და ინგლისური წარმოშობის, ხოლო ბებია მამის მხრიდან, პოლონელ-ამერიკელი მსახიობი ჰელენკა პანტალეონი. ლეონის მონაწილეობა აქვს მიღებული ტელესერიალ „სანტა-ბარბარაში“. მისი პირველი მეუღლე იყო ნილ ჯოზეფ ტარდიო. 1997-2014 წლებში ქორწინებაში იმყოფებოდა დევიდ დუხოვნისთან.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:დაბადებული 25 თებერვალი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
არგილითი

**არგილითი** () — დანალექი სამთო ქანი; წარმოადგენს გამკვრივებულ თიხას. წარმოიქმნება თიხის დიაგენეტური და ეპიგენეტური დეჰიდრატაციით და გამკვრივებით. ქიმიური და მინერალოგიური შედგენილობით არ განსხვავდება თიხისაგან. თიხაზე უფრო მაგარია და წყალში არ იხსნება. დამახასიათებელია ნაოჭა სისტემებისათვის, სადაც ტექტონიკური დაძაბულობა ხელს უწობდა თიხიან ნალექთა არგილითებად გარდაქმნას. არგილითი გამოიყენება ნედლეულის სახით, ცემენტის, კერამზიტისა და იშვიათად სამშენებლო კერამიკის წარმოებისათვის. კაოლინური არგილითი გამოიყენება ცეცხლგამძლე მასალად. არგილითის ძირითადი საბადოა კუნძული ჰაიდა-გუაი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* არგილითი — სამთო ენციკლოპედია 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:დანალექი ქანები
რომანული ბრიტანეთი

რომანული ბრიტანეთი- ეს პერიოდი მოიცავს ახ.წ. 43-450 წლებს, ამ პერიოდში ახლანდელი ინგლისის ტერიტორია შედიოდა რომის ვრცელი იმპერიის შემადგენლობაში. ბრიტანეთის კუნძულის ტერიტორიაზე ძვ.წ. 3000 წელს დასახლდა კელტური წარმოშობის ტომების ძირითადად სამი განშტოება: ბრიტები ინგლისში, კიმრები უელსში და პიქტები - შოტლანდიაში. ძვ.წ. 55-54 წლებში იულიუს კეისარმა (ძვ.წ.100-44) გალიიდან გეზი ბრიტანეთისაკენ აიღო და გაილაშქრა. მან გაიმარჯვა კელტებზე, თუმცა გალიის მსგავსად ბრიტანეთის დაპყრობა ვერ შეძლო. რომის იმპერიის უშუალო შემადგენლობაში ინგლისი 43 წელს შევიდა, იმპერატორ კლავდიუსის(41-54) დროს. დაახლოებით 47 წელს რომაელებმა დააარსეს ქალაქი ლონდონიუმი მდინარე ტემზაზე. დაიწყო რომაული აბანოების მშენებლობა, ამ მხრივ გამოირჩეოდა ქალაქი ბათი. რომაელებმა ვერ შეძლეს თავიანთი გავლენის სფერო გაეფართოებინათ უელსისა და შოტლანდიის ტერიტორიაზე. I საუკუნის 60-იან წლებში იცენთა ტომის დედოფალმა ბუდიოკამ აჯანყება მოაწყო რომაელთა წინააღმდეგ და სათავე დაუდო ამბოხს ლონდონშიც. რომაელებს მოსვენებას არ აძლევდნენ შოტლანდიელი პიქტები, რამდენიმეჯერ რომაელები გადავიდნენ შოტლანდიაში, თუმცა ყველა ლაშქრობა წარუმატებლად დამთავრდა. ახ.წ. 122-124 წლებში იმპერატორ ადრიანეს(117-137) ბრძანებით აიგო 800 კილომეტრიანი კედელი რაც ინგლის-შოტლანდიის საზღვრად ითვლებოდა და მიზნად ისახავდა ლეგიონის პიქტებისაგან დაცვას. მე-IV საუკუნეში რომაელებმა ინგლისში ქრისტიანობაც გაავრცელეს. მე-V საუკუნეში რომს ბარბაროსულმა ტომებმა გადაუარეს და რომაელები იძულებულნი გახდნენ დაეტოვენინათ ინგლისის ტერიტორია, რომელსაც ვეღარ აკონტროლებდნენ. ამის შემდეგ ინგლისი გერმანულმა ტომებმა, ანგლო-საქსებმა დაიპყრეს და დაიწყო  ანგლო-საქსონური პერიოდი.
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გერბი

**ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გერბი** — ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო დროშასთან ერთად. მიღებულია ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ.

## აღწერილობა
გერბი
გერბის ფარი გაკვეთილია და იყოფა სამ ნაწილად.
I ნაწილი – მეწამულ ველზე ვერცხლის ჰერალდიკური ჯვარი;
II ნაწილი – ზურმუხტის ველზე ვერცხლის ხე გარსშემოხვეული ოქროს ვაზით, რომელსაც აქვს ოქროს მტევნები და ფოთლები.
III ნაწილი – შავი ველი (სიმაღლით ფარის 1:3), რომელსაც ზემოდან გასდევს ტალღოვანი სარტყელი;
გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი – სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.
ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-მეწამული ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი „ოზურგეთი“

## ისტორია
ოზურგეთის მუნიციპალიტეტმა პირველი გერბი 2014 წლის მარტში მიიღო. მისი აღწერილობა შემდეგნაირი იყო:

გერბის ფარი გადაკვეთილია სამ ნაწილად. ცენტრალური ზურმუხტის ველი ფარის სიმაღლის ნახევრის ტოლია. ზურმუხტის ველი, მის ზემოთ არსებულ ლაჟვარდის ველისგან გამოყოფილია ტალღისებურად. ლაჟვარდის ველი ფარის სიმაღლის ნახევრის ტოლია. ზურმუხტისა და ლაჟვარდის ველებზე მოთავსებულია ოქროს ფიგურა: სვეტი, რომელიც ბოლოვდება ჯვრით და მწოლიარე ლომი, რომელსაც მარჯვენა თათით უპყრია მახვილი. ლაჟვარდის ველის მარჯვენა კუთხეში გამოსახულია ვერცხლის ცხრაქიმიანი მნათობი. ქვედა სევადის ველი წარმოადგენს გერბის სიმაღლის მეოთხედს და გადაკვეთილია სამი ვერცხლის ტალღისებური სარტყლით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გერბი 

კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები
ბეარ-კრიკი (აუტაგამის ოლქი)

**ბეარ-კრიკი** () — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის აუტაგამის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფლის მოსახლეობა 448 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 188.0 კაცი/კმ².
ფართობი 50,3 კმ².

## გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი შეადგენს 2,38 კმ²-ს. აქედან, ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი უჭირავს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აუტაგამის ოლქის დასახლებები