ChatGPT

**ChatGPT** — ხელოვნური ინტელექტის მქონე ჩათბოტი, რომელიც შექმნა OpenAI-მ და პირველად ამოქმედდა 2022 წლის 30 ნოემბერს. დიდი ენობრივი მოდელების (LLM) საფუძველზე, ის მომხმარებლებს საშუალებას აძლევს დახვეწონ და საუბარი წარმართონ სასურველი დროით სხვადასხვა ფორმატში, ენაზე და სტილში. მომხმარებლის თანმიმდევრული მოთხოვნა და პასუხები განიხილება საუბრის თითოეულ ეტაპზე, როგორც კონტექსტში.

ChatGPT-ის უკავშირდება ხელოვნური ინტელექტის ბუმის დაწყება, რამაც გამოიწვია სწრაფი ინვესტიციები და საზოგადოების ყურადღება ხელოვნური ინტელექტის (AI) სფეროში. 2023 წლის იანვრისთვის ის გახდა ყველაზე სწრაფად მზარდი სამომხმარებლო პროგრამული აპლიკაცია ისტორიაში, რომელმაც მოიპოვა 100 მილიონზე მეტი მომხმარებელი და წვლილი შეიტანა OpenAI-ის ამჟამინდელი 300 მილიარდი დოლარის ღირებულებით ზრდაში. ChatGPT-ის გამოშვებამ გამოიწვია კონკურენტი პროდუქტების გამოშვება, მათ შორის: Gemini, Claude, Llama, Ernie და Grok. Microsoft-მა გამოუშვა Copilot, თავდაპირველად OpenAI-ის GPT-4-ზე დაფუძნებული. 2024 წლის ივნისში გამოცხადდა პარტნიორობა Apple Inc.-სა და OpenAI-ს შორის, სადაც ChatGPT ინტეგრირებულია Apple-ის ოპერაციული სისტემების Apple Intelligence-ის ფუნქციაში. ბევრმა გააკრიტიკა ეს პროექტი, რადგან მათი აზრით ის ჩაანაცვლებდა ადამიანს ან გაზრდიდა დეზინფორმაციას მსოფლიოს მასშტაბით. 

ჩატბოტი ასევე გააკრიტიკეს მისი შეზღუდვებისა და არაეთიკური გამოყენების პოტენციალის გამო. მას შეუძლია დამაჯერებლი ჟღერადობის, მაგრამ არასწორი ან აბსურდული პასუხების გენერირება, რაც ჰალუცინაციების სახელითაა ცნობილი. ჩატბოტს შეუძლია ხელი შეუწყოს აკადემიურ არაკეთილსინდისიერებას, წარმოქმნას დეზინფორმაცია და შექმნას მავნე კოდები. მისი განვითარების ეთიკამ, განსაკუთრებით საავტორო უფლებებით დაცული მასალების სასწავლო მონაცემებად გამოყენებამ, ასევე გამოიწვია კამათი.

## ტრენინგი 
ChatGPT ეფუძნება GPT-ის კონკრეტულ მოდელებს, კერძოდ, GPT-4, GPT-4o და GPT-4o mini, რომლებიც კარგად იყო შექმნილი სასაუბროდ გამოსაყენებლად. დახვეწის პროცესი მოიცავდა ზედამხედველობით სწავლებას და ადამიანური უკუკავშირის გამოყენებით განმტკიცებულ სწავლებას (RLHF). ორივე მიდგომამ ხელი შეუწყო ტრენერებს მოდელის გასაუმჯობესებლად. ზედამხედველობითი სწავლების შემთხვევაში, ტრენერები მოქმედებდნენ ორივე მხარეს: მომხმარებელი და AI ასისტენტი. განმტკიცების სწავლის ეტაპზე, ადამიანმა ტრენერებმა პირველად დაასახელეს პასუხები, რომელიც პროტოტიპმა შექმნა წინა საუბარში. ეს კვლევები გამოიყენეს შემდგომში გამოშვებული მოდელების გასაუმჯობესებლად.

ჟურნალ Time-მა გამოავლინა, რომ მავნე კონტენტისგან (მაგ., სექსუალური ძალადობა, ძალადობა, რასიზმი, სექსიზმი) უსაფრთხოების სისტემის ასაშენებლად, OpenAI-მ გამოიყენა აუთსორსინგის კენიელი მუშები, რომლებიც საათში 2 დოლარზე ნაკლებს გამოიმუშავებდნენ მავნე შინაარსის ინფორმაციის მარკირებისთვის. ეს იარლიყები გამოიყენებოდა სამომავლო მოდელის მოსამზადებლად, რათა გამოევლინებინათ ასეთი შინაარსის კონტენტი. აუთსორსინგის მუშები ექვემდებარებოდნენ „ტოქსიკურ“ და ტრავმულ შინაარსს; ერთმა თანამშრომელმა დავალებას „წამება“ უწოდა. OpenAI-ის აუთსორსინგის პარტნიორი იყო ტრენინგ-მონაცემთა კომპანია, Sama, რომელიც დაფუძნებულია კალიფორნიის ქალაქ, სან-ფრანცისკოში. 

ChatGPT თავდაპირველად იყენებდა Microsoft Azure სუპერკომპიუტერულ ინფრასტრუქტურას, რომელიც აღჭურვილი იყო Nvidia GPU-ებით, რომლებიც მაიკროსოფტმა შექმნა სპეციალურად OpenAI-სთვის და გავრცელებული ინფორმაციით, დაჯდა "ასობით მილიონი დოლარი". ChatGPT-ის წარმატების შემდეგ, Microsoft-მა 2023 წელს რადიკალურად განაახლა OpenAI-ის ინფრასტრუქტურა. კალიფორნიის უნივერსიტეტის მეცნიერები, ვარაუდობენ, რომ ChatGPT-ის ერთი მოქმედების შესასრულებლად სჭირდება დაახლოებით 500 მილილიტრი წყალი Microsoft-ის სერვერების გაგრილებისთვის. 2023 წელს, TrendForce-ის ბაზრის კვლევის შეფასებით, 30,000 Nvidia GPU (თითოეული დაახლოებით $10,000–15,000 ღირს) გამოიყენებოდა ChatGPT-ის გასაძლიერებლად. 

ChatGPT-ის ტრენინგის მონაცემები მოიცავს პროგრამული უზრუნველყოფის სახელმძღვანელოს გვერდებს, ინფორმაციას ინტერნეტ ფენომენების შესახებ, როგორებიცაა ბიულეტენი დაფის სისტემები, პროგრამირების მრავალი ენა და ვიკიპედიის ტექსტი.

## მახასიათებლები და შეზღუდვები 
### მახასიათებლები 
მიუხედავად იმისა, რომ ჩეთბოტის ძირითადი ფუნქციაა ადამიანის მიბაძვა, ChatGPT მრავალმხრივია. მას შეუძლია კომპიუტერული პროგრამების დაწერა და გამართვა; შექმნას მუსიკა, ფოტო, ვიდეო, ტელეთამაშები, ზღაპრები და მოსწავლეთა ესეები; პასუხის გაცემა ტესტის კითხვებზე (ხანდახან ტესტიდან გამომდინარე საშუალოზე მაღალ ქულებსაც იღებს); ბიზნეს იდეების გენერირება; პოეზიის და სიმღერის ტექსტების დაწერა; ტექსტის თარგმნა და შეჯამება; მთლიანი ოთახის სიმულაცია; ისეთი თამაშის თამაში როგორიცაა tic-tac-toe.

თავის წინამორბედთან, InstructGPT-თან შედარებით, ChatGPT ცდილობს შეამციროს არასწორი პასუხები. ChatGPT-ის შეუძლია დაიმახსოვროს წინა საუბრიდან შეზღუდული რაოდენობის ფაქტები. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ შესაძლებელია თერაპევტად გამოიყენო. ChatGPT-ში შეურაცხმყოფელი და არაცენზურული მოთხოვნები იფილტრება OpenAI "Moderation endpoint" API-ის (GPT-ზე დაფუძნებული ცალკე AI) მეშვეობით. 

### შეზღუდვები 
OpenAI აღიარებს, რომ ChatGPT „ზოგჯერ წერს დამაჯერებელ, მაგრამ არასწორ ან უაზრო პასუხებს“. ეს პრობლემა საერთოა დიდი ენობრივი მოდელებისთვის და მას "ჰალუცინაციას" უწოდებენ. 

2025 წლის მაისის მონაცემებით, GPT-4o-ს აქვს მეხსიერება 2024 წლის ივნისამდემომხდარი მოვლენების შესახებ, თუმცა უკვე გააჩნია ძებნის უნარი, რომელიც საშუალებას აძლევს ChatGPT-ს, მოძებნოს ინტერნეტში რეალურ დროში მონაცემები. 

ტრენინგის მონაცემებს აქვს ალგორითმული მიკერძოების პრობლემა, რომელიც შეიძლება გამოვლინდეს, როდესაც ChatGPT პასუხობს მოთხოვნებს, მათ შორის ადამიანების აღწერებს. ერთხელ, ChatGPT-მ შექმნა რეპი, რომელშიც ქალები და ფერადკანიანი მეცნიერები ამტკიცებდნენ, რომ ჩამორჩებოდნენ თეთრკანიან მამაკაც მეცნიერებს.
## გამოხმაურება 
### ხელოვნება 
2023 წლის იანვარში, მას შემდეგ, რაც ChatGPT-ს ნიკ კეივის სტილში დაწერილი სიმღერა გაუგზავნეს, კეივმა The Red Hand Files-ში უპასუხა და თქვა რომ ახალი სიმღერის დაწერა ადამიანურობას მოითხოვს. მან განაგრძო: „მსოფლიოში არსებული მთელი სიყვარულითა და პატივისცემით, ეს სიმღერა სისულელეა, ადამიანობის გროტესკული დაცინვა და, რა თქმა უნდა, დიდად არ მომწონს“. 

2023 წელს ჩატარებული კვლევის თანახმად, GPT-4-მა ტორენსის შემოქმედებითი აზროვნების ტესტებში ადამიანების 99%-ზე უკეთესი ქულა მიიღო. 
2023 წლის დეკემბერში ChatGPT გახდა პირველი არაადამიანური არსება, რომელიც შევიდა Nature's 10-ში, ყოველწლიურ სიაში, რომელიც Nature-ის მიერ არის კურირებული იმ ადამიანებისგან, რომლებმაც მეცნიერებზე დიდი გავლენა მოახდინეს. სელესტ ბივერმა Nature-ის სტატიაში დაწერა, რომ „ChatGPT-მ ტურინგის ტესტი ჩაჭრა“. სტენფორდის მკვლევარებმა განაცხადეს, რომ GPT-4 „აბარებს მკაცრ ტიურინგის ტესტს, გადაუხვევს საშუალო ადამიანის ქცევისგან, ძირითადად, უფრო თანამშრომლობითი ხასიათის გამო“.
### პოლიტიკა 
2023 წელს ავსტრალიელმა პარლამენტის წევრმა ჯულიან ჰილმა ეროვნულ პარლამენტს აცნობა, რომ ხელოვნური ინტელექტის ზრდამ შეიძლება „მასობრივი განადგურება“. თავის გამოსვლაში, რომელიც ნაწილობრივ პროგრამის მიერ იყო დაწერილი, მან გააფრთხილა პარლამენტის წევრები, რომ ამან შეიძლება გამოიწვიოს თაღლითობა, სამუშაო ადგილების დაკარგვა, დისკრიმინაცია, დეზინფორმაცია და უკონტროლო სამხედრო გამოყენება. 

კონსერვატორი კომენტატორები ChatGPT-ს მემარცხენე პერსპექტივებისკენ მიკერძოებაში ადანაშაულებენ. ჟურნალ „Public Choice“-ში 2023 წლის აგვისტოში გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა „მნიშვნელოვანი და სისტემატური პოლიტიკური მიკერძოება აშშ-ში დემოკრატების, ბრაზილიაში ლულას და დიდ ბრიტანეთში ლეიბორისტული პარტიის მიმართ“. კონსერვატორი ექსპერტების ბრალდებების საპასუხოდ, რომ ChatGPT გააქტიურდა, OpenAI-მ 2023 წელს განაცხადა, რომ გეგმავს ChatGPT-ის განახლებას, რათა წარმოქმნას „ისეთი შედეგები, რომლებსაც სხვა ადამიანები (მათ შორის ჩვენც) შეიძლება კატეგორიულად არ დავეთანხმოთ“. ChatGPT-მა ასევე წარმოადგინა მონახაზი, თუ როგორ ამზადებენ ადამიანი მიმომხილველები შეუსაბამო კონტენტის შესამცირებლად და პოლიტიკური ინფორმაციის მიწოდების მცდელობისთვის რაიმე პოლიტიკურ პოზიციასთან კავშირების გარეშე.

2026 წლის თებერვალში Reddit-ზე გაჩნდა მოძრაობა სახელწოდებით QuitGPT, რომელიც აკრიტიკებდა OpenAI-ის კავშირებს ტრამპის ადმინისტრაციასთან, როგორიცაა OpenAI-ის პრეზიდენტის, გრეგ ბროკმანისა და მისი მეუღლის მიერ 2025 წელს Trump Super PAC-ისთვის 25 მილიონი დოლარის შემოწირულობა.
### საავტორო უფლებები 
2020-იან წლებში ღრმა სწავლებაზე დაფუძნებული გენერაციული ხელოვნური ინტელექტის მოდელების სწრაფმა განვითარებამ კითხვები გააჩინა ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული ნამუშევრების საავტორო უფლებების სტატუსთან დაკავშირებით და იმის შესახებ, ხდება თუ არა საავტორო უფლებების დარღვევა ასეთი ნამუშევრების მომზადების ან გამოყენების დროს. ეს მოიცავს ტექსტიდან გამოსახულებაზე გარდაქმნის მოდელებს, როგორიცაა Stable Diffusion და დიდი ენობრივი მოდელები, როგორიცაა ChatGPT. 2023 წლის მონაცემებით, აშშ-ში რამდენიმე სასამართლო პროცესი მიმდინარეობდა, რომლებიც აპროტესტებდნენ საავტორო უფლებებით დაცული მონაცემების გამოყენებას ხელოვნური ინტელექტის მოდელების წვრთნისთვის, მოპასუხეები კი ამტკიცებდნენ, რომ ეს სამართლიანი გამოყენების ფარგლებში ხვდება.

## ლიტერატურა
*Biswas, Som (April 1, 2023). "ChatGPT and the Future of Medical Writing". Radiology. 307 (2): e223312. doi:10.1148/radiol.223312. ISSN 0033-8419. PMID 36728748. S2CID 256501098.
*Liebrenz, Michael; Schleifer, Roman; Buadze, Anna; Bhugra, Dinesh; Smith, Alexander (February 2023). "Generating scholarly content with ChatGPT: ethical challenges for medical publishing". The Lancet Digital Health. 5 (3): e105–e106. doi:10.1016/s2589-7500(23)00019-5. ISSN 2589-7500. PMID 36754725. S2CID 256655912.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებ საიტი
*სწრაფი ინჟინერია დეველოპერებისთვის

## სქოლიო
კატეგორია:ChatGPT
კატეგორია:კომპიუტერული პროგრამები
კატეგორია:ჩეთბოტები
კატეგორია:ხელოვნური ინტელექტი