open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მუნის შარიფოვი

**მუნის მაჰამად ისმაილ ოღლუ შარიფოვი** (; დ. 24 აპრილი, 1962, არაბოჯაღი, აღდაშის რაიონი) — აზერბაიჯანელი მუსიკოსი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2016).

## ბიოგრაფია 
მუნის შარიფოვი დაიბადა 1962 წელს. 1977 წელს სწავლობდა ა.ზეინალის სახელობის სამუსიკო ტექნიკურ კოლეჯში, ხოლო 1986 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიაში.

1990 წლიდან მუშაობდა ბაქოს მუსიკალურ აკადემიაში კონცერტმაისტერ-მასწავლებლად. ბაქოს მუსიკალური აკადემიის უძველესი მუსიკალური ინსტრუმენტების აღდგენის სამეცნიერო ლაბორატორიის თანამშრომელი იყო.

2002 წელს მან წარმატებით წარმოადგინა აზერბაიჯანის მუსიკალური ხელოვნება საკონცერტო პროგრამით იუნესკოს ღონისძიებებზე პარიზსა და სტრასბურგში.  ანსამბლთან ერთად მაღალ დონეზე გამოვიდა 2005 წელს დუშანბეში გამართულ ფესტივალზე „გულების ხმა“ და სტამბოლში „ისლამური ქვეყნების კულტურის კვირეულის“ ფარგლებში ორგანიზებულ კულტურულ პროგრამებში.
2016 წლის 19 სექტემბერს მიენიჭა სახალხო არტისტის საპატიო წოდება აზერბაიჯანული მუსიკალური კულტურის განვითარებაში გაწეული სამსახურისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მუსიკოსები
ალექსანდრე ჩავლეიშვილი

**ალექსანდრე ჩავლეიშვილი** (დ. 1908, ჩანჩეუთი გ. 1978) — ქართველი მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე.

1931 წელს დაასრულა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი.

1935-1937 წლებში ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც კითხულობდა ლექციებს. 1937 წელს წარმატებით დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია.

1938 წლიდან დაიწყო მოღვაწეობა ბათუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში. 1938-1944 წლებში იკავებდა დირექტორის მოადგილის თანამდებობას სასწავლო-სამეცნიერო დარგში. პარალელურად, 1938 წლიდან 1961 წლამდე ხელმძღვანელობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრას. 1979 წელს მიენიჭა ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორის წოდება და გახდა პროფესორი. 

წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ინსტიტუტში არსებულ ახალგაზრდა მწერალთა წრეს. ასევე, აქტიურად იყო ჩართული ამ წრის მიერ დაარსებული ჟურნალ „მაჭახელას" საქმიანობაში.

1971 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაციის თემა — „აკაკი წერეთლის მხატვრული ოსტატობის საკითხები.“

## ბიბლიოგრაფია
* ლიტერატურულ-ესთეტიკური ნარკვევები ბათუმი, საბჭოთა აჭარა, 1978 გვ. 182 
* აკაკი წერეთლის მხატვრული ოსტატობის საკითხები ბათუმი, საბჭ. აჭარა, 1969 გვ. 159 

## ლიტერატურა
* საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ / შემდგენელი ცისანა ანთაძე ბათუმი, 2019 გვ. 198

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1980)

**აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1980 წლის არჩევნები** — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების რიგით მეათე არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1980 წლის 24 თებერვალს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1980 წლის 20 მარტს ქალაქ სოხუმში.

1980 წლის 24 თებერვალს გაიმართა აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები. აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებისათვის შეიქმნა 140 საარჩევნო ოლქი. კენჭისყრა დაიწყო ყველა საარჩევნო უბანში დილის 6:00 საათზე და დამთავრდა საღამოს 10:00 საათზე ადგილობრივი დროით. არჩევნები ჩატარდა ყველა 140 საარჩევნო უნაბში. უბნებზე დათვლილი ხმები დროულად იქნა წარმოდგენილი ცენტრალურ საარჩევნო კომისიაში. 

საოლქო საარჩევნო კომისიების მონაცემებით აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნებში მონაწილეობა მიიღო 315,821 კაცმა ანუ 99.99%-მა. აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატობის კანდიდატებს ხმა მისცა ყველა საარჩევნო ოლქის მიხედვით 315,796 ამომრჩეველმა. დეპუტატობის კანდიდატთა წინააღმდეგ ხმა მისცა 25 კაცმა.

ყველა დეპუტატობის კანდიდატმა, ვინც კენჭი იყარა 140-ვე საარჩევნო ოლქში, მიიღო ხმების აბსოლუტური უმრავლესობა და აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების შესახებ კანონის 52-ე მუხლის შესაბამისად არჩეულები არიან დეპუტატებად. ყველა არჩეული დეპუტატი კომუნისტებისა და უპარტიოთა ბლოკის კანდიდატია.

აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატთა შემადგენლობაში არჩეულნი იყვნენ: 44 მუშა (31.4%), 27 კოლმეურნე (19.3%), 57 ქალი (40.7%), 51 უპარტიო (36.4%).

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭო
გიორგი იმერლიშვილი

**გიორგი იმერლიშვილი** (დ. 1914, შილდა — გ. 1942) — ქართველი ჰუმანიტარი.

## ბიოგრაფია
მოსკოვში ასპირანტურის დასრულების შემდეგ, 1939 წელს თბილისში დაბრუნდა. დაკავებისას 788-ე პოლკის უმცროსი ლეიტენანტის წოდება ჰქონდა. მან გადაწყვიტა, სამხედრო სამსახური გამოეყენებინა არა საბჭოთა წყობილების დასაცავად, არამედ საქართველოს გადასარჩენად და მსხვერპლის თავიდან ასაცილებლად. წინააღმდეგობის ჯგუფის შექმნის იდეა მას გაუჩნდა. შეთქმულების იდეური ხელმძღვანელი კოტე ხიმშიაშვილი გახდა, ხოლო ერთ-ერთი მთავარი ორგანიზატორი - კოტე ჯოგლიძე. მან თანამოაზრეებს სამშობლოს გადარჩენის გეგმა გააცნო: საბჭოთა არმიის დამარცხების შემთხვევაში, გერმანელებისთვის წინააღმდეგობა არ უნდა გაეწიათ და მათთან მოლაპარაკება გაემართათ.

იგი დარწმუნებული იყო, რომ გერმანელების საქართველოში შემოსვლის შემთხვევაში, მათ ქართული ემიგრაციის თვალსაჩინო ფიგურები - გრიგოლ რობაქიძე და ზურაბ ავალიშვილი შემოჰყვებოდნენ. შეთქმულთა აზრით, სწორედ ისინი იყვნენ ქართული სახელმწიფოს მეთაურობის საუკეთესო კანდიდატები. თუმცა, ეს მხოლოდ ვარაუდი და სურვილი იყო, რომლის გამართლებაც გაურკვეველი რჩებოდა. ის კიროვაბადში (დღევანდელი განჯა) დისლოცირებულ სამხედრო ნაწილში მსახურობდა. ჯარში გაწვევის შემდეგ იქვე მოხვდა კოტე ხიმშიაშვილიც. საგამოძიებო მასალებში აღნიშნულია, რომ ჰიტლერულ გერმანიასთან ომის დაწყების პირველ თვეებში, კიროვაბადის 35-ე და 83-ე სათადარიგო მსროლელ პოლკებში მობილიზაციით ანტისაბჭოურად განწყობილმა ელემენტებმა შეაღწიეს.

ავჭალის 35-ე სპეციალური დანაყოფი და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაჯგუფება მჭიდროდ დაუკავშირდნენ ერთმანეთს. ეს არალეგალური სამხედრო-მეამბოხე ორგანიზაცია გეგმავდა შეიარაღებულ აჯანყებას საბჭოთა ხელისუფლების წინააღმდეგ, თუკი გერმანელები მოსკოვს აიღებდნენ და საქართველოს დამოუკიდებლობას გერმანიის პროტექტორატის ქვეშ გამოაცხადებდნენ. მის მიერ ფრონტიდან გამოგზავნილ ყველა წერილს საბჭოთა სპეცსამსახურები საგანგებოდ ამოწმებდნენ. მალე მისი კვალი გაქრა და ძებნაც გამოცხადდა. ოჯახს შეატყობინეს, რომ იგი 1942 წლის თებერვალში უგზო-უკვლოდ დაიკარგა. სინამდვილეში კი სპეცსამსახურის თანამშრომლებმა ის ფრონტის წინა ხაზიდან თბილისში გადაიყვანეს. გზაში მან გაქცევა სცადა, მაგრამ უშედეგოდ.

თბილისში იგი შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის ციხეში მოათავსეს. 1942 წლის 27 იანვარს მან პირველი ჩვენება მისცა. დადგენილებაში ნათქვამია, რომ მან კონტრრევოლუციურ ორგანიზაციაში გადაიბირა სამხედრო და სამოქალაქო პირები. მისი მიზანი იყო საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენა შეიარაღებული ამბოხების გზით.
1942 წლის 20 სექტემბერს მას ამიერკავკასიის ფრონტის სამხედრო ტრიბუნალმა მიუსაჯა სასჯელის უმაღლესი ზომა – დახვრეტა ქონების კონფისკაციით. ეს ამბავი ოჯახმა მხოლოდ 1990 წელს პრესიდან შეიტყო. იგი იყო ორგანიზაცია „სამანის" (საქართველოს აყვავებისათვის მებრძოლი ახალგაზრდა ნაციონალისტები) წევრი - იატაკქვეშა პატრიოტული ორგანიზაცია მეორე მსოფლიო ომის დროინდელ საბჭოთა საქართველოში, რომელიც მიზნად ისახავდა საბჭოთა რეჟიმის დამხობას და საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენას.

## ლიტერატურა
* XX საუკუნის 40-იანი წლების ეროვნული მოძრაობა (სამანელები) / ნატა თეთვაძე თბ., 2021 გვ. 33

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
გიორგი ვეკუა

**გიორგი ერმილეს ძე ვეკუა** (დ. 12 ივლისი, 1925, სოფ. ბარღები, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2012) — ქართველი ფილოსოფოსი. ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი (1978), პროფესორი (1979). 

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში (1941-1945). დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი (1951). იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფილოსოფიის კათედრის გამგე (1962–1994), საზოგადოებრივ მეცნიერებათა კათედრის პროფესორი (1994 წლიდან). ვეკუას კვლევის ძირითადი მიმართულებებია რელიგიის ისტორია, მატერიალური დიალექტიკა, თანამედროვე მედიცინის ფილოსოფიური საკითხები.

## ბიბლიოგრაფია
* მატერიალისტური დიალექტიკის კატეგორიები, თბ., 1960.
* მიზეზობრიობის პრობლემა ფილოსოფიასა და მედიცინაში, თბ., 1977.
* მედიცინის ფილოსოფია (ლექციების მოკლე კურსი), თბ., 1994.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
გიორგი
ნოგალესის მუნიციპალიტეტი

**ნოგალესი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 264 782 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 756.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 150.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1884 წლის 11 ივლის შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნოგალესი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ონავასის მუნიციპალიტეტი

**ონავასი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 365 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 534.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ონავასი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
პუერტო-პენიასკოს მუნიციპალიტეტი

**პუერტო-პენიასკოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 62 689 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 6 193.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 10.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1952 წლის 7 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია პუერტო-პენიასკო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
სერაფიმა ვეკუა

**სერაფიმა გიორგის ასული ვეკუა** (დ. 8 აგვისტო, 1914, თბილისი, — გ. 19 იანვარი, 2000, თბილისი) — ქართველი ბალეტის მსახიობი და კლასიკური ცეკვის პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1958). 

1922-1930 წლებში სწავლობდა თბილისის მ. პერინის საბალეტო სკოლა-სტუდიაში, 1936-1939  წლებში — ლენინგრადის ქორეოგრაფიულ ტექნიკუმში (პედაგოგები – ა. ვაგანოვა და მ. რომანოვა). 1931-1935 წლებში ცეკვავდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დასში. 1939-1943 წლებში ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, ხოლო 1943-1959 წლებში კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი იყო, პარალელურად — საბალეტო დასის პედაგოგ-რეპეტიტორიც. 

შეასრულა არაერთი მნიშვნელოვანი სოლო პარტია როგორც საბალეტო, ისე საოპერო სპექტაკლებში. მისი შესრულება გამოირჩეოდა აქტიორული ოსტატობით და გამომსახველობით. 1943 წლიდან მუშაობდა თბილისის ვ. ჭაბუკიანის სახელობის ქორეოგრაფიულ სასწავლებელში წამყვან პედაგოგად. 1964-1972 წლებში იყო ამ სასწავლებლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. მისი მოსწავლეები იყვნენ ირმა ნიორაძე, ნათელა არობელიძე, რ. ლევინა და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  8 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2000
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ბალერინები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ანდრო ვეკუა

**ანდრო ვლადიმერის ძე ვეკუა** (დ. 27 ოქტომბერი, 1977, სოხუმი) — ქართველი მხატვარი და ვიზუალური არტისტი.

აფხაზი ნაციონალისტების მიერ 1989 წელს სოხუმში მოკლული ვლადიმერ ვეკუას შვილი. 1992 წლიდან ცხოვრობდა თბილისში, 1995 წლიდან — შვეიცარიაში. 1999 წელს დაამთავრა ასენზას უმაღლესი სამხატვრო სკოლა ქ. დორნახში (შვეიცარია). ცხოვრობს და მუშაობს ციურიხსა და ბერლინში. მუშაობს ვიზუალური ხელოვნების სხვადასხვა მედიუმში (ქანდაკება, ფერწერა, ვიდეო, ინსტალაცია, ტექსტი), ძირითადად ქმნის კოლაჟურ ნამუშევრებს. ხშირად მისი თემები მოიცავს სამეცნიერო ფანტასტიკას და საშინელებათა ჟანრებს. 2000 წლიდან ვეკუას ნამუშევრები წარმოდგენილი იყო მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში პერსონალური და ჯგუფური გამოფენების ფარგლებში. მისი ნამუშევრები ასევე დაცულია ნიუ-იორკის და სან-ფრანცისკოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმებში, პომპიდუს ცენტრში (პარიზი), შვეიცარიის ხელოვნების მუზეუმში, კერძო კოლექციებში.
## ლიტერატურა
* გიორგობიანი, ქეთი. არაერთდროულობის ერთდროულობა / ქეთი გიორგობიანი // ტაბულა. - თბილისი, 2011. - 7-13 მარტი. - N46. - გვ.68-69.
## რესურსები ინტერნეტში
* ანდრო ვეკუა — ახალი და უახლესი ქართული ვიზუალური ხელოვნების მონაცემთა ბაზა.

კატეგორია:დაბადებული 27 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
ანდრო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხამზატ ჩიმაევი

**ხამზატ ხიზაროვიჩ ჩიმაევი** (დ. 1 მაისი, 1994) — რუსი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი და თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, რომელიც ასპარეზობს *Ultimate Fighting Championship (UFC)* საშუალო წონაში. თავისუფალ ჭიდაობაში ჩიმაევი სამგზის შვედეთის ეროვნული ჩემპიონია. იგი UFC საშუალო წონის რეიტინგში მეთორმეტე ადგილს იკავებს.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1 მაისს, 1994 წელს ჩეჩნეთში (რუსეთი). მან ჭიდაობა 5 წლის ასაკში სოფელ გვარდეისკოეში დაიწყო. ცნობილია, რომ მან მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი რუსეთის ეროვნულ ჩემპიონატზე, ახალგაზრდულ ტურნირზე. 2013 წელს, როდესაც იგი 18 წლის იყო, დედასთან ერთად ემიგრაციაში წავიდა შვედეთში, მის ძმასთან.

## UFC კარიერა
ჩიმაევის სარეკლამო დებიუტი შედგა საშუალო წონაში, ჯონ ფილიპსის წინააღმდეგ, 2020 წლის 16 ივლისს, UFC ESPN 13-ზე, სადაც ბრძოლა მეორე რაუნდის საბმიშენით მოიგო. მას ამ ორგანიზაციაში 8 ბრძოლა აქვს ჩანატარები და რვავე მონაგები. იგი 2023 წლის, 21 ოქტომბერს UFC 294-ზე კამარუ უსმანს დაუპირისპირდა, სადაც ბრძოლა მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო.. ბოლო ბრძოლა მან  2024 წლის 26 ოქტომბერს, UFC 308-ზე, UFC-ის ყოფილ ჩემპიონთან რობერტ უიტეკერთან ჩაატარა. მან ეს ბრძოლა პირველ რაუნდში საბმიშნით მოიგო. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსი ველიამინოვი

**ალექსი ალექსანდრეს ძე ველიამინოვი** (; დ. 1785 — გ. 27 მარტი, 1838, სტავროპოლი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1829).

მონაწილეობდა ომებში მესამე ანტიფრანგული კოალიციის ომში (1805), რუსეთ-ოსმალეთის (1806-1812) და რუსეთ-საფრანგეთის (1812-1814) ომებში. 1816-1829 წლებში იყო კავკასიის ჯარების შტაბის უფროსი. 1818 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება.  

იმერეთის 1819–1820 წლების აჯანყების დროს, მთავარმართებელ ალექსი ერმოლოვის დავალებით, ხელმძღვანელობდა აჯანყებულთა წინააღმდეგ მიმართულ მოქმედებას, იმერეთში სერიოზული სამხედრო ძალა გააგზავნა, თუმცა შემდეგ შეეცადა დაპირებებით დაეცხრო მოძრაობა, თბილისიდან პროკლამაციით მიმართა იმერეთის მოსახლეობას და დაპირდა, რომ აღარ განახორციელებდა საეკლესიო რეფორმას, უკან გაიწვევდა საყოველთაოდ საძულველ ეგზარქოს თეოფილაქტეს. შედეგად აჯანყება დროებით დაცხრა. რუსებმა განსაკუთრებით დაარბიეს რაჭა, ცეცხლს მისცეს და მიწასთან გაასწორეს სოფლები, დაანგრიეს ციხესიმაგრეები. რაჭის შემდეგ ველიამინოვი გურიაში გაემართა. 24 ივლისს სისხლისმღვრელი ბრძოლის შემდეგ შემოქმედის ციხე აიღო.

ველიამინოვი აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთ-სპარსეთისა (1826-1828) და რუსეთ-ოსმალეთის ომებში. 1831 წლიდან გარდაცვალებამდე (1838) იყო კავკასიის ხაზის ჯარების სარდალი და კავკასიის ოლქის უფროსი, ხელმძღვანელობდა კავკასიის მთიელების წინააღმდეგ მიმართულ ექსპედიციებს. მისი ძმა იყო გენერალი ივანე ველიამინოვი.

## ლიტერატურა
* Вельяминов 3-й, Алексей Александрович // Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. В. Ф. Новицкого … [и др.]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1911—1915.

კატეგორია:დაბადებული 1785
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1838
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
ივანე ველიამინოვი

**ივანე ალექსანდრეს ძე ველიამინოვი** (; დ. 1771 — გ. 26 ოქტომბერი, 1837, მოსკოვი) — რუსი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი.

მონაწილეობდა ომებში საფრანგეთთან (1805-1807, 1812-1814) და შვედეთთან (1808-1809). 1814 წელს მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. 1818-1827 წლებში მეთაურობდა ქვეით დივიზიას საქართველოში. 1827-1833 წლებში იყო ციმბირის ცალკე კორპუსის მეთაური და დასავლეთ ციმბირის გენერალ-გუბერნატორი, 1833 წლიდან — სამხედრო საბჭოს წევრი. მისი უმცროსი ძმა იყო ალექსი ველიამინოვი. 

## ლიტერატურა
* Вельяминов, Иван Александрович // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1771
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1837
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ველის ტოროლა

მინი|**მინდვრის ტოროლა**
**ველის ტოროლა** (Melanocorypha calandra) — ფრინველი ბეღურასნაირთა რიგისა. მისი სიგრძე 17.5-20 სმ-ია. შეფერილობა ზევიდან მურა-რუხი აქვს, მუქი მურა კოპლებიანი, ქვევიდან კი მოთეთრო, მკერდი მოყვითალო, წვრილი მურაკოპლებიანი. სხეულის გვერდები, ფრთის უკანა კიდე და ბოლოს გვერდები თეთრია. 

გავრცელებულია სამხრეთ ევროპასა და სამხრეთ აზიაში (სპორადულად). საქართველოში მომთაბარე ცხოვრებას ეწევა. მცირერიცხოვანი და იშვიათი ფრინველია. ცხოვრობს ბალახით დაფარულ ველებსა და მარცვლოვანი კულტურების ნათესებში. ბუდეს იკეთებს მიწაზე. მაისში დედალი დებს 4-6 კვერცხს, ინკუბაცია გრძელდება 16 დღე-ღამე. იკვებება მწერებით, მატლებით და მცენარეთა თესლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტოროლასებრნი
კვების მრეწველობა აზერბაიჯანში

**აზერბაიჯანის კვების მრეწველობა** მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ქვეყნის ეკონომიკასა და დიდი წვლილი შეაქვს სასურსათო უსაფრთხოების უზრუნველყოფაში. ეს სექტორი მრავალფეროვან პროდუქციას მოიცავს, როგორიცაა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტები, გადამუშავებული საკვები, სასმელები და სხვა.

აზერბაიჯანი ახორციელებს პროდუქციის ექსპორტს როგორც მეზობელი ქვეყნების, რუსეთის, ირანის, თურქეთისა და საქართველოს ბაზრებზე, ასევე მსოფლიო ბაზრებზე.

აზერბაიჯანის კვების მრეწველობა ფოკუსირებულია როგორც პირველადი სასოფლო-სამეურნეო პროდუქტების წარმოებაზე, ასევე მათ გადამუშავებაზე. ძირითადი პროდუქციები მოიცავს:

* ხორბალსა და სხვა მარცვლეულს,
* ხილსა და ბოსტნეულს,
* ჩაის,
* ძროხის, ცხვრისა და თევზის ხორცს,
* რძის პროდუქტებს,
* შაქრისა და ტკბილეულის წარმოებას.
2003 წელს AzerSun-ის კომპანიების პირველი საკონსერვო ქარხანა  - კავკასიურმა საკონსერვო ქარხანამ- საქმიანობა ხაჩმაზის რაიონში დაიწყო.

კომპანიამ Bizim Tarla დაიწყო მრავალფეროვანი პროდუქციის წარმოება და ექსპორტი ბევრ ქვეყანაში, მათ შორის აშშ-ში, განახორციელა.

პურის წარმოება ძირითადად ბაქოში ხორციელდება. ბაქოში არის პურის და მაკარონის სხვადასხვა ქარხანა: „აღსუ“, „კარმენი“, „მუღანი“, „ყარაბაღი“, „№1“ (გილან ჰოლდინგი).

## სასმელების ინდუსტრია 
აზერბაიჯანში ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სასმელი ბროწეულის წვენია. 2009 წელს ბროწეულის წვენი სახელად „გრანტე“ (AzNAR, გოიჩაის რაიონი) მე-16 საერთაშორისო სურსათის გამოფენაზე „Prodexpo 2009“ დაჯილდოვდა სამი ოქროს მედლით.

გარდა ამისა, არსებობს მრავალი კომპანია, რომელიც სპეციალიზირებულია გაზიანი და არაგაზირებული წყლის სექტორში: “Shollar”, “TAC”, “Khayal”,” Veysaoglu” და სხვა. შაჰბუზსა და ნახიჩევანში ორი მინერალური წყლის საწარმოა: „ბადამლი“ და „სირაბი“. 1999 წლის 1 ოქტომბერს სოფელ სულუთეფეში გაიხსნა „პეპსი-კოლას“ წყლის საწარმო.

2014 წელს მეწარმეობის ეროვნული მხარდაჭერის ფონდის მიერ დაფინანსდა 70 პროექტი. მათგან 57 იყო სურსათის წარმოების პროექტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:მრეწველობა აზერბაიჯანში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
სტალინის ნოტები

**სტალინის ნოტები** (, ), ასევე ცნობილი როგორც **მარტის ნოტები** ან **ეშმაკთან [გარიგების] ნოტები** — რამდენიმე დიპლომატიური დოკუმენტი (ნოტა), რომელიც მოკავშირეებთან (აშშ, გაერთიანებული სამეფო, საფრანგეთი) და ორივე (აღმოსავლეთი და დასავლეთი) გერმანიის სახელმწიფოებთან გააგზავნა სსრკ-ის დიქტატორმა იოსებ სტალინმა. პირველი ნოტა 1952 წლის 10 მარტს გაიგზავნა. საბჭოთა კავშირმა სულ 4 ნოტა გააგზავნა. დოკუმენტმა, რომელიც შეიცავდა გერმანიის სავალდებულო ნეიტრალიტეტისა და დასავლურ სამხედრო ალიანსებში არგაწევრიანების ვალდებულებას, თავიდანვე მიიღო გერმანიის კანცლერის კონრად ადენაუერის მკვეთრად უარყოფითი შეფასება, რომელიც მას დასავლეთში გერმანიის რეინტეგრაციის აგრესიულ ხელის შეშლად და პროპაგანდისტულ ხრიკად აფასებდა, რომლის შედეგად გერმანია შეიძლება საბჭოთა გავლენის სფეროში მოხვედრილიყო.

დღემდე ბოლომდე დაუდგენელია, თუ რამდენად რეალისტური იყო ნოტებში ჩამოყალიბებული შემოთავაზება; თუმცა, საბჭოთა არქივების გრიფი „საიდუმლო“ მოხსნილი დოკუმენტები ადასტურებს საბჭოთა კავშირის განზრახვას, აღმოსავლეთ გერმანიის საბჭოთა სამხედრო ბლოკში გაწევრიანების შესახებ; ამავდროულად, გერმანიის გახლეჩა უნდა დაბრალებოდა დასავლეთს, და არა - საბჭოთა კავშირს.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ისტორია
ზეზვა ალხანაიძე

მინი|ზეზვა ალხანაიძე შეჯიბრზე, 1972წ.
**ზეზვა ალხანაიძე** (დ. 26 იანვარი, 1948) — ქართველი მძლეოსანი, საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი გამორბენით სიგრძეზე ხტომასა და 110 მეტრ თარჯრბენში. ეროვნული, საერთაშორისო და საბჭოთა კავშირის („Буревестник“ და „Cельские Игры“) ტურნირების არაერთგზის გამარჯვებული და პრიზიორი.

1966 წლიდან ალხანიძე საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრი იყო. 1972 წელს, სპორტული მიღწევების აღიარების ნიშნად, მას საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატის წოდება მიენიჭა. სპორტული კარიერის დასრულების შემდეგ, ის საქართველოს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელი იყო სიგრძეზე და სამმაგ ხტომაში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი მძლეოსნები
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1948
ჰერმან ვედეკინდი

მინი|ჰერმან ვედეკინდი (1958)
**ჰერმან ვედეკინდი** (; დ. 18 ნოემბერი, 1910, კოესფელდი, ახლანდ. ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, გერმანია, — გ. 16 იანვარი, 1998, ზაარბრიუკენი) — გერმანელი კულტურის მოღვაწე, რეჟისორი, მსახიობი, მომღერალი; ქართული კულტურის პროპაგანდისტი და მოამაგე გერმანიაში. 

1946-1950 წლებში იყო ბონის საოპერო თეატრის მთავარი რეჟისორი და სამსახიობო სკოლის ხელმძღვანელი, 1951-1954 წლებში — მიუნსტერის საქალაქო თეატრის, 1954-1960 წლებში — ბაზელის თეატრის დირექტორი, 1960–1976 წლებში — ქალაქ ზაარბრიუკენის სახალხო თეატრის გენერალური დირექტორი. 1972 წელს საბჭოთა კავშირში ვიზიტის ფარგლებში ეწვია თბილისსაც, მჭიდრო კავშირი დაამყარა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრთან, რაც შემდეგ აქტიურ კულტურულ ურთიერთობაში გადაიზარდა თბილისსა და ზაარბრიუკენს შორის. ამ პერიოდში ზაარბრიუკენის თეატრის სცენაზე დაიდგა ზაქარია ფალიაშვილის „დაისი”, „აბესალომ და ეთერი”, ოთარ თაქთაქიშვილის „მინდია”, აგრეთვე დრამატული სპექტაკლები: დავით კლდიაშვილის „სამანიშვილის დედინაცვალი”, რეზო ებრალიძის „თანამედროვე ტრაგედია” და სხვ. 

1973–1983 წლებში ვედეკინდმა საქართველოს თეატრებში დადგა ათი საოპერო და დრამატული სპექტაკლი: რიხარდ ვაგნერის „ლოენგრინი” და „მფრინავი ჰოლანდიელი”, ვოლფგანგ ამადეუს მოცარტის „ჯადოსნური ფლეიტა”, შარლ გუნოს „ფაუსტი”, ანდრეას გრიფიუსის „ქეთევან ქართველი”, ფრიდრიხ შილერის „ვერაგობა და სიყვარული”, ვოლფგანგ ბორხერტის „გარეთ, კარის წინ”, ფრიდრიხ დიურენმატის „ფიზიკოსები”. 

ვედეკინდმა თავდაპირველად კირფ-ბაირენში, შემდეგ კი ვედერნში დააარსა „ქართული მუზეუმი“ და რუსთაველის საზოგადოება. მიღებული აქვს როგორც გერმანიის, ისე საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები. 1995 წელს აირჩიეს თბილისის, ხოლო 1996 წელს ქუთაისის საპატიო მოქალაქედ.
## ლიტერატურა 
* 
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015. — გვ. 175.
* Wedekind, Hermann; Garber, Hein; Gvenetadze, Tamaz, Hermann Wedekind erzählt sein Leben, Blieskastel: Gollenstein, 1997.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1998
კატეგორია:გერმანელი რეჟისორები
კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:გერმანელი მომღერლები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1995)
კატეგორია:ქუთაისის საპატიო მოქალაქეები
პარმის სავანე (ფილმი)

**„პარმის სავანე“** (; ) — 1948 წლის ფრანგულ-იტალიური ფილმი, რომლის რეჟისორია კრისტიან-ჟაკი. ფილმი სტენდალის იგივე სახელწოდების რომანის ეკრანიზაციაა.

## როლებში
*ჟერარ ფილიპი — ფაბრიციო დელ დონგო
*რენე ფორი — კლელია კონტი
*მარია კასარესი — ჰერცოგინია ჯინა სანსევერინა
*ტულიო კარმინატი — გრაფი მოსკა
*ლუი სალუ — პრინცი ერნესტო IV
*კლაუდიო გორა — კრეშჩენცო
*ალდო სილვანი — გენერალი კონტი
*ლუსიენ კიოდელი — რასი, პოლიციის უფროსი
*ლუი სენიე — გრილო, მცველი
*ატილიო დატესიო — ფერანტე პალა

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1948 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანგულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:კრისტიან-ჟაკის ფილმები
კირიეგოს მუნიციპალიტეტი

**კირიეგო** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 090 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 780.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კირიეგო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
რაიონის მუნიციპალიტეტი

**რაიონი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 496 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 879.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1828 წლის 17 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია რაიონი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
როსარიო-დე-ტესოპაკოს მუნიციპალიტეტი

**როსარიო-დე-ტესოპაკო** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 830 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.6%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 3 519.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 2 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია როსარიო-დე-ტესოპაკო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
სან-იგნასიო-რიო-მუერტოს მუნიციპალიტეტი

**სან-იგნასიო-რიო-მუერტო** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 279 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 383.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 10.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1996 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-იგნასიო-რიო-მუერტო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
სან-ლუის-რიო-კოლორადოს მუნიციპალიტეტი

**სან-ლუის-რიო-კოლორადოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 199 021 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 8 860 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 22.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1939 წლის 1-ელ ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ლუის-რიო-კოლორადო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
სან-მიგელ-დე-ორკასიტასის მუნიციპალიტეტი

**სან-მიგელ-დე-ორკასიტასის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 10 729 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 28%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 115.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 9.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1837 წლის 20 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-მიგელ-დე-ორკასიტასი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|წალკის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
წალკის მუნიციპალიტეტი შედის ქვემო ქართლის მხარის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

წალკის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 ქალაქი, 3 დაბა, 30 ტერიტორიული ორგანო და 40 სოფელი. წალკის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან, წალკის, ბედიანის, თრიალეთის, ავრანლოს, აიაზმის, არწივანის, არჯევან-სარვანის, აშკალის, ბარეთის, ბერთას, ბეშთაშენის, ბურნაშეთის, განთიადის, გუმბათის, დარაკოვის, დაშბაშის, თეჯისის, კაბურის, კიზილ-კილისას, კოხტას, კუშის, ნარდევანის, ოზნის, რეხას, სამების, საყდრიონის, ჩივთ-ქილისის, წინწყაროს, ხანდო და ხაჩკოვის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

წალკის მუნიციპალიტეტის ფართობია 1050,6 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 18 849 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 17,9 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი წალკა. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის ყიზილქილისა (1252 ადამიანი), წალკიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი ხაჩკოი და კაბური (37 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
## სქოლიო
*
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
ელ-ჩალი (პეტენი)

**ელ-ჩალი** — მუნიციპალიტეტი პეტენის დეპარტამენტში, გვატემალაში. მდებარეობს დეპარტამენტის დედაქალაქ ფლორესიდან 50 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. 2018 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 15 095 ადამიანს შეადგენს. ფართობი 957.63 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 14 ადამიანი კმ²-ზე.

## სქოლიო
კატეგორია:პეტენის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები
სან-პაბლო-ვილია-დე-მიტლა

**სან-პაბლო-ვილია-დე-მიტლა** () ― მუნიციპალიტეტი  მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 587 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 14.9%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 280.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 48.5 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
სან-პედრო-დე-ლა-კუევის მუნიციპალიტეტი

**სან-პედრო-დე-ლა-კუევა** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 458 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.1%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 229.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1864 წლის 14 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-პედრო-დე-ლა-კუევა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ჩანაქჩილარი (ბოლუს რაიონი)

**ჩანაქჩილარი** (თურქ. Çanakçılar ) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელს ამავე სახელწოდება 1928 წლიდან ერქვა.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 16 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ველისციხის სახალხო თეატრი

**ვასო გოძიაშვილის სახელობის ველისციხის სახალხო თეატრი** — თეატრი სოფელ ველისციხეში (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი).

დაარსდა 1885 წელს როგორც სცენისმოყვარეთა დრამატული წრე. პირველად წარმოადგინა გიორგი ერისთავის „ძუნწი” და რაფიელ ერისთავის „ბიძიასთან გამოხმაურება”. 1917 წლის რევოლუციამდე თეატრის სცენაზე დაიდგა სპექტაკლები: ჰ. ჰაჯიბეკოვის ოპერეტა „არშინ მალ-ალან”, „მაშტი იბადი”, დ. ერისთავის „სამშობლო”, ა. წერეთლის „პატარა კახი”, ა. სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი”, ა. ცაგარლის „ციმბირელი”, „ხანუმა”, კურსელის „ორი ჯიბგირი” (დადგმა შ. საფაროვისა). შ. დადიანის ინიციატივითა და ხელმძღვანელობით თეატრის სცენაზე დაიდგა მისივე პიესა „საშინელი შურისძიება” ანუ „შვილი თუ საყვარელი”, ა. შაშიაშვილმა დადგა ა. ყაზბეგის „კონსტანტინე ბატონიშვილი”, ქ. ანდრონიკაშვილი-კახიძისამ — შ. დადიანის „გუშინდელნი”. 

ი. მებურიშვილმა და შ. დადიანმა საფუძველი ჩაუყარეს მუდმივ თეატრალურ დასს, რომელსაც „ლურჯხალათიანთა კოლექტივი“ უწოდეს. დასი 1929 წლამდე მუშაობდა და დგამდა პიესებს: ტ. რამიშვილის „სტუმარმასპინძლობა” (ი. მებურიშვილის დადგმა), ჰ. ჰაჯიბეკოვის „აშუღ-ყარიბი”, „ლეილ-მაჯნუნი” (ი. ბეჟანოვის დადგმა), ი. გედევანიშვილის „მსხვერპლი”, დ. თაქთაქიშვილის „ოჯახი” (რეჟ. ა. ჯაყელი), ნ. გოგოლის „რევიზორი”, ა. შირვანზადეს „ნამუსი” (რეჟ. ი. მებურიშვილი). 

1929 წლიდან ველისციხეში „ლურჯხალათიანთა კოლექტივის“ ბაზაზე შეიქმნა საკოლმეურნეო თეატრი, რომელიც 1931 წლიდან პროფესიულ სახელმწიფო დრამატულ თეატრად გადაკეთდა, 1960 წელს კი ეწოდა ველისციხის სახალხო თეატრი. 1986 წლის 14 იანვარს აღინიშნა თეატრის საუკუნოვანი იუბილე. 

ველისციხის სახალხო თეატრში სხვადასხვა პერიოდში მოღვაწეობდნენ საქართველოს დამსახურებული არტისტები: ლ. თევზაძე, მ. მესხი, მ. ღაღაშვილი; კულტურის დამსახურებული მუშაკები: ც. ისაკოვი, ქ. მელექსაშვილი, ა. დავიდოვი, ა. თომაძე, ბ. ტატიშვილი და სხვ.; რეჟისორები: ა. ყაზაროვი, ი. გოგოლაძე, მ. ბაბლოიანი, ვ. კარდენახიშვილი, გ. ხოსიტაშვილი; მხატვრები: ა. ფერიშვილი, მ. არბოლიშვილი, ვ. შალვაშვილი, ზ. თათარაშვილი, ბ. ზეინალოვი.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს თეატრები
ტანია ველმანსი

**ტანია ველმანსი** (ქალიშვილობის გვარი — გუბიდელნიკოვა; , ; დ. 6 იანვარი, 1938, ქ. სოფია, — გ. 2022) — ბულგარული წარმოშობის ფრანგი ხელოვნების ისტორიკოსი, ბიზანტინისტი. 

1961 წლიდან ცხოვრობდა პარიზში. დაამთავრა „უმაღლესი კვლევების პრაქტიკული სკოლა“ (1964). მუშაობდა სამეცნიერო კვლევა-ძიებათა ეროვნულ ცენტრში, შემდეგ იყო ამ დაწესებულების დირექტორი. სადოქტორო დისერტაცია მიუძღვნა შუა საუკუნეების დასასრულის ბიზანტიურ მხატვრობას (1974). 1979 წელს ანდრე გრაბართან ერთად დააარსა ხელოვნების ისტორიისადმი მიძღვნილი პერიოდული კრებული „არქეოლოგიური რვეულები“ (Cahiers Archéologiques).

ველმანსის შრომები ძირითადად ბიზანტიურ, ქართულ და სომხურ ხელოვნებას ეძღვნება. აქვს ნაშრომები ხელნაწერთა მორთულობის შესახებ. არის ქართული ხელოვნებისადმი მიძღვნილი საერთაშორისო სიმპოზიუმებისა და სხვა ყრილობათა მონაწილე, წაიკითხა მოხსენებები: II სიმპოზიუმზე (1977) — „ვედრების სცენა ქართ. კედლის მხატვრობაში”, III სიმპოზიუმზე (1980) — „დაკვირვებანი იერუსალიმში შესვლის იკონოგრაფიაზე სვანეთის ეკლესიებში”; IV სიმპოზიუმზე (1983) — „ზენობნის ეკლესიის ფრესკები და წმ. ევსტათის ხილვის თემა საქართველოში”. ავტორია რამდენიმე წიგნისა და სამეცნიერო პერიოდიკაში გამოქვეყნებული მრავალი ათეული სპეციალური ნარკვევისა, მ. შ. წერილებისა ქართული ფრესკების, ცალკეული ძეგლების, მათთან დაკავშირებული პრობლემების, უმეტესად, იკონოგრაფიის საკითხების შესახებ [მაგ., „არქეოლოგიურ რვეულებში” დაბეჭდილი წერილები: „ყინწვისის ღვთისმშობლის ეკლესიის ფრესკები”, “მოციქულთა ზიარების უნიკალური გამოსახულება” (XXVII, 1978), „ვედრების გამოსახულება საქართველოს ეკლესიებსა და ბიზანტიური სამყაროს სხვა რეგიონებში” (XXIX, 1981), „წალენჯიხის ეკლესიის საკურთხევლის დეკორი” (XXXVI, 1988)].

## ბიბლიოგრაფია
* Une image paléochrétienne rare au baptistère de Pitzunda: «Actas del VIII Congresso internacional de Arqueologia cristiana», Barcelona, 1972.
* Icones médiévales de Géorgie: «Archéologie», Juillet, 1982.
* Observations sur la peinture murale en Géorgie au début du XIII-e siècle: «Actes du colloque de Halle», 1989.
* Une icone du Musée de Mestia et le thème des Quarantes Martyrs en Géorgie: «Zograf», № 14, Belgrade, 1989.
* Le Miroir de l’invisible. Paintures at architectures en Géorgie (avec une contribution sur l’architecture de Adriano Alpago Novello), Paris, 1996.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ველოსპორტი

მინი|ველოსპორტი
**ველოსპორტი**, *საველოსიპედო სპორტი* — სპორტის სახეობა, რომელიც ეფუძნება სატრანსპორტო საშუალებად ველოსიპედის გამოყენებას. 

ველოსპორტი მოიცავს სხვადასხვა დისციპლინას — ველოსიპედით რბოლას (გზატკეცილზე, დასერილ მიდამოზე, ტრეკზე და სხვ.), ფიგურულ რბოლას, ველოპოლოს, ველობურთს და სხვ. ველოსპორტი ასევე ტრიათლონის შემადგენელი ნაწილია. მთიდან დაშვება (მაუნთინბაიკი) ცალკე დისციპლინაა 1970 წლიდან (ოლიმპიური დისციპლინა 1996 წლიდან). 

ველოსპორტის, როგორც სპორტის სახეობის, დასაწყისად 1868 წლის 31 მაისს საფრანგეთში ხის ველოსიპედებით შემდგარი რბოლა (რბოლა პარიზი – რუანი, მანძილი 120 კმ) ითვლება. პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი ტრეკზე ჩატარდა 1863 წელს ჩიკაგოში, გზატკეცილზე — 1921 წელს კოპენჰაგენში. ველოსპორტი ოლიმპიური სახეობა გახდა კაცებში 1896 წელს, ქალებში — 1984 წელს. 

1900 წელს პარიზში დაარსდა ველოსიპედისტთა საერთაშორისო კავშირი (Union Cycliste Internationale – UCI), რომელიც დღეისათვის აერთიანებს 100-ზე მეტი ქვეყნის ეროვნულ ფედერაციებს და რამდენიმე კონფედერაციას (მათ შორისაა საქართველოს ველოსპორტის ეროვნული ფედერაცია). 1965 წელს კავშირში შეიქმნა ორი კომიტეტი: პროფესიონალებისათვის და მოყვარულთათვის. პროფესიონალთათვის შეჯიბრება „ტურ დე ფრანსი” იმართება 1903 წლიდან, მოყვარულთათვის მსოფლიო ველოშეჯიბრება — 1948 წლიდან. ველოსპორტში მონაწილეები იყოფიან ასაკობრივ ჯგუფებად: საბავშვო, ახალგაზრდული და მოზრდილთა. 

## ველოსპორტი საქართველოში 
საქართველოში ველოსპორტი XIX საუკუნის მიწურულიდან დაიწყო. თბილისში პირველი ველოტრეკი 1892 წელს ახლანდ. დიმიტრი უზნაძის ქუჩის მიმდებარე ტერიტორიაზე ააგეს თავად ვასილ ჯორჯაძის თაოსნობით. ის იყო პირველ ასპარეზობაში გამარჯვებულიც. საქართველოში ველოსპორტის ფართო გავრცელება 1920-იანი წლებიდან დაიწყო. 1972-1989 წლებში თბილისის ახალ ველოტრეკზე (ცენტრალური ველოდრომი) ყოველწლიურად ტარდებოდა საერთაშორისო შეჯიბრებები საქართველოს ტელევიზიის პრიზზე (ცენტრალური ველოდრომი მდებარეობდა ახლანდ. უნივერსიტეტის ქუჩაზე, ამჟამად აღარ არსებობს). მოქმედებდა ბავშვთა და ოლიმპიური რეზერვების სპეციალური სკოლა. 

საკავშირო შეჯიბრებებში თბილისელთაგან პირველი ჩემპიონი გახდა გიორგი ლეჟავა (ოთხგზის, 1939-1945), შემდგომში სსრკ ჩემპიონები იყვნენ ო. დათუნაშვილი, ვ. ძებნიაური, ა. ხაბურზანია, ო. პროკოპენკო, ი. კავსაძე, ი. ვოლკოვი, ვ. პოპოვი, გ. ტრავკინი. 1960-იან წლებში განსაკუთრებულით წარმატებული იყო მსოფლიოს ჩემპიონი და რეკორდსმენი, სსრკ მრავალგზის ჩემპიონი ომარ ფხაკაძე. 1992 წელს შეიქმნა საქართველოს ველოსპორტის ეროვნული ფედერაცია.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ველოსპორტის ისტორია — საქართველოს ველოსპორტის ეროვნული ფედერაცია.

კატეგორია:ველოსპორტი
ველურა

**ველურა** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ახალგორის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (ზახორის თემი).

მდებარეობს მდ. ლეხურის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) ხეობის ზემო ნაწილში, ზღვის დონიდან 910 მ-ზე, ახალგორიდან 59 კმ-ის დაშორებით.

1922-1990 წლებში სოფელი ველურა შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის (ახალგორის) რაიონში. 1989 წელს სოფელში 38 მცხოვრები იყო, ეთნიკურად ოსები. ოლქის გაუქმების შემდეგ ლეხურის ზემო ხეობის სხვა სოფლებთან ერთად სეპარატისტული ძალების კონტროლის ქვეშ დარჩა. 2008 წლიდან საქართველოს კანონმდებლობით რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაა. ამჟამად ნასოფლარია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ზამთარი ახლოვდება

**ზამთარი ახლოვდება** () — HBO-ს შუა საუკუნეების ფენტეზის ჟანრის ტელესერიალის, სატახტოთა თამაშის პირველი ეპიზოდი. პირველი სეზონის პირველი ეპიზოდი დაფუძნებულია ჯ. რ. რ. მარტინის წიგნის, სატახტოთა თამაშის პირველ თავებზე. სცენარისტები არინ ტელესერიალის შემქმნელები: დევიდ ბენიოფი და დ. ბ. უაისი. ეპიზოდის რეჟისორია ტიმ ვან პატენი. 

ტელესერიალის პირველ ეპიზოდში იშლება სატახტოთა თამაშის სამყარო და მთავარი პერსონაჟები ჩნდებიან. ეპიზოდის ცენტრშია სტარკების ოჯახი. მეფის ხელის („Hand of the King“) გარდაცვალების შემდეგ მისი ადგილის დასაკავებლად ხელმწიფე ნედ სტარკს ირჩევს, რის შემდეგაც ეს უკანასკნელი პოლიტიკაში ჩათრეული აღმოჩნდება. ეპიზოდმა მეტწილად დადებითი შეფასებები დაიმსახურა. განსაკუთრებით მოწონება დაიმსახურა სამსახიობო შესრულებამ. პირველი ეპიზოდი 2.2 მილიონმა მაყურებელმა ნახა. გაშვებამდე 1 კვირით ადრე HBO-მ ეპიზოდის პირველი 15 წუთი ინტერნეტში ხელმისაწვდომი გახადა.

ეპიზოდის სახელწოდება მომდინარეობს სტარკების სახლის დევიზიდან (სატახტოთა თამაშის სამყაროში ― „სახლის სიტყვები“), რომელსაც პირველ და მომდევნო ეპიზოდებშიც აჟღერებენ.

## სიუჟეტი
### კედლის მიღმა
ვესტეროსის კონტინენტზე, ჩრდილოეთში, ყინულის მასიური ბარიერია, კედელი. ღამის გუშაგების რეინჯერები ტყეში დაზვერვაზე არიან, როდესაც დემონურ თეთრ მოსიარულეებს აღმოაჩენენ. უილი, ერთადერთი გადარჩენილი რეინჯერი, სამხრეთში გარბის.

### კინგსლენდინგი
დედოფალი სერსეი ლანისტერი მეფის ხელის, ჯონ არინის ცხედარს უყურებს, რა დროსაც ჯეიმი ლანისტერი უახლოვდება. სერსეი ჯეიმის ეუბნება, რომ ისინი უკვე თავმოკვეთილები იქნებოდნენ, არინს და-ძმის შესახებ ვინმესთვის რომ მოეთხრო. 

### პენტოსი
ვიწრო ზღვის მიღმა, თავისუფალ ქალაქ პენტოსში ვისერის ტარგარიენი თავის დას, დეინერის ტარგარიენს აქორწინებს კჰალ დროგოზე, მომთაბარეთა ბელადზე. მას იმედი აქვს, რომ მომავალში კჰალისგან ვესტეროსის დასაპყრობად დიდ ლაშქარს მიიღებს. 

### უინტერფელი
უინტერფელში კეტლინ სტარკი დისგან, ლაისასგან მიღებული წერილიდან შეიტყობს, რომ ჯონ არინი მოწამლეს. კოშკზე აცოცებული ბრან სტარკი დედოფალ სერსეის დაინახავს, რომელიც მეფეს საკუთარ ძმასთან, ჯეიმისთან ღალატობს. ჯეიმი ბრანს კოშკის ფანჯრიდან აგდებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* "Winter Is Coming" at HBO
* 

კატეგორია:სატახტოთა თამაშის ეპიზოდები (სეზონი 1)
ანტანას ვენუოლისი

**ანტანას ვენუოლისი** (; ნამდვილი გვარი – ჟუკაუსკასი, Žukauskas; დ. 26 მარტი, 1882, სოფ. უჟუოჟერიაი, ლიეტუვა, — გ. 17 აგვისტო, 1957, ანიკშჩიაი) — ლიეტუველი მწერალი, ლიეტუვის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1947), ლიეტუვის სახალხო მწერალი (1957).

1903-1907 წლებში თბილისში, ოტენის აფთიაქში მუშაობდა პროვიზორად. 1905 წლის რევოლუციურ მოძრაობაში მონაწილეობისთვის ჩასვეს მეტეხის ციხეში, სადაც დაწერა ნარკვევი „ციხეში“. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო თბილისში, საქართველოთია შთაგონებული მისი „კავკასიური ლეგენდები“ (1905–1906, ქართული თარგმანი 1963). 1946 წელს ვენუოლისი მეორედ ჩამოვიდა საქართველოში. შთაბეჭდილებები ასახა წიგნში „კავკასია“. ურთიერთობა ჰქონდა ქართველ მწერლებთან.   

ვენუოლისის თხზულებებში ასახულია ლიეტუვის ისტორია და თანამედროვეობა, ლიეტუვის ხალხის ყოფა-ცხოვრება, ფოლკლორი და მითოსი. გამოქვეყნებული აქვს რომანები („დღის დაწყებამდე“, 1925; „გზაჯვარედინი“, 1932; „სტუმარი ჩრდილოეთიდან“, 1933; „მინისტრი“, 1935), მოთხრობები („დაბრუნდა“, 1908; „დამხრჩვალი“, 1909; „კიბო“, 1920; „ინტელიგენტების პალატა“, 1921), პიესები („1831 წელი“, „ბინდი“, ორივე 1936), მოთხრობების კრებული („უძილო ღამეები“, 1937). საბჭოთა პერიოდში გამოაქვეყნა მოთხრობა „ნაშვილები ქალიშვილი“ (1946) და რომანი „პუოჯუნასების მამული“ (1949), რომლებშიც იგრძნობა სოციალისტური რეალიზმის კლიშეების გავლენა, ასევე „ჩემი მოგონებები“ და „გადმოცემები და ლეგენდები“ (ორივე 1957).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუველი  მწერლები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ვასილ ველიჩკო

**ვასილ ლვოვის ძე ველიჩკო** (; დ. 2 ივლისი, 1860, პრილუკი, ახლანდ. უკრაინა, — გ. 31 დეკემბერი, 1903, პეტერბურგი) — რუსი მწერალი, პუბლიცისტი. გამოირჩეოდა კონსერვატიული და მონარქისტული შეხედულებებით, იყო რუსული თვითმპყრობელობის აპოლოგეტი.

დაამთავრა პეტერბურგის სამართალმცოდნეობის სასწავლებელი (1883), მუშაობდა რუსეთის იმპერიის იუსტიციის და სახელმწიფო ქონების სამინისტროებში. 1880 წლიდან აქვეყნებდა საკუთარ ლექსებსა და მოთხრობებს. ახალგაზრდობაში ახლოს იყო პეტერბურგის ლიბერალურ ლიტერატურულ წრეებთან, 1890-იანი წლების შუა პერიოდიდან მისი შეხედულებები უკიდურესად კონსერვატიული და ნაციონალისტური გახდა. 1896–1899 წლებში იყო თბილისში გამოცემული რუსულენოვანი გაზეთის „კავკაზის“ მთავარი რედაქტორი. 1899 წელს მონაწილეობდა პეტერბურგში ერთ-ერთი პირველი მემარჯვენე-მონარქისტული და რელიგიურ-კონსერვატიული ორგანიზაციის „რუსული კრების“ დაფუძნებაში. 1902 წლიდან იყო ჟურნალ „რუსკი ვესტნიკის“ თანარედაქტორი.

ველიჩკო თავის ნაწერებში ხოტბას ასხამდა საქართველოს და კავკასიაში რუსული სახელმწიფოებრივი ინტერესების გამტარებელ ბურჯს უწოდებდა, ხოლო სომხებს — არასაიმედო პარტნიორებს. ეწეოდა აქტიურ ანტისომხურ პროპაგანდას; ამასთანავე, მიიჩნევდა, რომ ქართველებისთვის, როგორც რაინდულ ტრადიციებზე აღზრდილი მეომარი ხალხისათვის, მავნებელი იყო ევროპული კულტურა და განათლება. 1894 წელს პეტერბურგში გამოსცა ორიგინალური და ნათარგმნი ლექსების კრებული „აღმოსავლური მოტივები“, რომელშიც ქართველი პოეტების (ნიკოლოზ ბარათაშვილი, გიორგი ერისთავი, ილია ჭავჭავაძე) თარგმანებიც შეიტანა (თარგმნა აგრეთვე აკაკი წერეთლის, გრიგოლ ვოლსკის და სხვათა ნაწარმოებები). ქართული თემატიკით მდიდარია პეტერბურგშივე გამოცემული ველიჩკოს პოეტური კრებული „არაბესკები“ (1904). ქართული საზოგადოება ველიჩკოში ქართული კულტურის პოპულარიზატორს ხედავდა და მის ჩამოსვლას თბილისში (1895) ხაზგასმული პატივისცემითა და საგანგებო ნადიმით შეხვდა, თუმცა ველიჩკოს მზარდ შოვინისტურ და რუსიფიკატორულ შეხედულებებთან ერთად ქართველი მოღვაწეთა უმეტესობა უარყოფითად განეწყო მის მიმართ (ველიჩკოს საქმიანობის უკიდურესად ნეგატიური შეფასებაა მოცემული აკაკი წერეთლის ლექსში — „ყიზილბაშურში“).
## ბიბლიოგრაფია
* Полн. собр. соч., т. 1–2, СПб., 1904–05.
* Кавказ. Чëрная книга, М., 2003.
## ლიტერატურა
* გოგებაშვილი ი., მოყვარე თუ მტერი? რჩ. თხზ. 5 ტომად, ტ. 3, თბ., 1990.
* ლასხიშვილი გ., მემუარები, თბ., 1992.
* ნოზაძე ც.,  ვ. ლ. ველიჩკოს წერილი გრ. ვოლსკისადმი, კრ.: ჟურნალისტიკის თეორიისა და ისტორიის საკითხები, დ. გამეზარდაშვილის რედ., ტ. 3, თბ., 1974.
* პოეტის ველიჩკოს პატივსაცემლად გამართული ნადიმი, «ივერია», 1895, № 217.
* 
* Апраксин П . Н., Бурнашев С. Н., Последние дни Величко, М., 1904.
* Воинство святого Георгия, წგ.: Жизнеописания русских монархистов начала ХХ века. Сост. и ред. А. Д. Степанов, А. А. Иванов, СПб., 2006.
* Нилус С. А., Близ есть при дверях, М.–СПб., 1999.
* Туманов Г. М., Характеристики и воспоминания, т. 2, Тфл., 1905.
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი პუბლიცისტები
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
სანტა-მარია-სოკიტლანი

**სანტა-მარია-სოკიტლანი** () ― მუნიციპალიტეტი  მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტლაკოლულის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 294 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 415.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 7.9 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ა ინგი

**ა ინგი** (, ნამდვილი სახელი — **ციან სინგცუნი**; დ. 6 თებერვალი, 1900, უხუ — გ. 17 ივნისი, 1977) — ჩინელი ლიტერატურათმცოდნე და დრამატურგი. ჩინეთის ლიტერატურისა და ხელოვნების მოღვაწეთა ასოციაციის მდივანი. 1927 წელს პოეტ ძიანგ კუანგცჰისთან ერთად დააარსა საზოგადოება „თაიანგი“ (太阳 „მზე“), რითაც ჩინეთში პროლეტარული ლიტერატურის მოძრაობის ერთ-ერთი წამომწყები გახდა. 1930 წელს შეუერთდა მემარცხენე მწერალთა ლიგას. 30-იან წლებში დაწერა დრამები: „გაზაფხულის ქარი და შემოდგომის წვიმა“, „ლი ჩუანგვანგი“ და სხვ. ავტორია ნაშრომებისა ახალი და უახლესი ჩინური ლიტერატურის ისტორიის შესახებ: „თანამედროვე ჩინელი მწერლები“ (1928), „ისტორიული მასალების ინდექსი“ (1935, კრებულში „ახალი ჩინური ლიტერატურის დიდი ანთოლოგია“), „საუბრები პროზაზე“ (1936), „გვიანი ცინგის პროზის ისტორია“ (1937), „გვიანი ცინგის დრამატული და პროზაული ნაწარმოებების კატალოგი“ (1954), „ოპიუმის ომების პერიოდის ნაწარმოებთა კრებული“ (1957), „საფრანგეთ-ჩინეთის ომის პერიოდის ნაწარმოებთა კრებული“ (1957) და სხვ.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩინელი მწერლები
კატეგორია:ჩინელი პოეტები
კატეგორია:ჩინელი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:XX საუკუნის დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით