open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
როსტომ ხალვაში

**როსტომ ხალვაში** (დ. 9 მაისი, 1953, ბათუმი) — ქართველი   პოლიტიკოსი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

დაამთავრა საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტი სუბტროპიკული მეურნეობის სწავლული აგრონომის კვალიფიკაციით. 2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ხელვაჩაურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სუბტროპიკული მეურნეობის ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
როსტომ
მალხაზ წერეთელი

**მალხაზ წერეთელი** (დ. 26 მარტი, 1959, ჭიათურა) — ქართველი  პოლიტიკოსი, ექიმი.

1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, პედიატრის სპეციალობით. 2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჭიათურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი 
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
მალხაზ
ნიკოლოზ ყიფშიძე

**ნიკოლოზ ყიფშიძე** (დ. 12 ოქტომბერი, 1952, თბილისი — გ. 25 დეკემბერი, 2024) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი, პოლიტიკოსი. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1952 წლის 12 ოქტომბერს. 1975 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.  2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ნიკოლოზ
თამაზ შიოშვილი

**თამაზ შიოშვილი** (დ. 29 თებერვალი, 1976, გორი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა გორის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, აღრიცხვის, ეკონომიკური ანალიზისა და აუდიტის სპეციალობით. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“, პარტიული სიით.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 29 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:გორის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გორში დაბადებულები
თამაზ
თამაზ ჯაფარიძე

**თამაზ ჯაფარიძე** (დ. 3 აპრილი, 1956, ონი) — ქართველი   პოლიტიკოსი, მსახიობი.

დაამთავრა   შოთა რუსთაველის  სახელობის საქართველოს  სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტი, დრამატული თეატრისა და კინოს მსახიობის სპეციალობებით. 2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ონის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ონში დაბადებულები
თამაზ
აქბალი

**აქბალი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 93 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 21 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 53 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ობოლი.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
მიმაროპა

**მიმაროპა** (ფილიპინების სამთავრობო საბუთებში დიდი ასოებით იწერება; ოფიციალურად ცნობილი როგორც **სამხრეთ-დასავლეთ ტაგალოგის რეგიონი**) — ადმინისტრაციული რეგიონი ფილიპინებში. 2016 წლამდე IV-B რეგიონი ეწოდებოდა. ფილიპინების ორი რეგიონიდან ერთ-ერთი, რომელსაც სხვა რეგიონებთან სახმელეთო საზღვარი არ აქვს (მეორე აღმოსავლეთი ვისაიასის რეგიონია). რეგიონის სახელწოდება აკრონიმია და შემადგენელი პროვინციების პირველი მარცვლებისგან შედგება: **მი**ნდორო (იყოფა ორ ნაწილად: აღმოსავლეთი მინდორო და დასავლეთი მინდორო), **მა**რინდუკე, **რო**მბლონი და **პა**ლავანი.

რეგიონი ადრე სამხრეთ ტაგალოგი შემადგენლობაში შედიოდა, რომელიც 2002 წლის 17 მაისს გაუქმდა. 2005 წლის 23 მაისს 429-ე აღმასრულებელი ბრძანების საფუძველზე პალავანი და მაღალურბანიზებული ქალაქი პუერტო-პრინსესა დასავლეთ ვისაიასის რეგიონს მიეკუთვნა. იმავე წლის 19 აგვისტოს მაშინდელმა პრეზიდენტმა, გლორია მაკაპაგალ-აროიომ ხელი მოაწერა 129-ე ადმინისტრაციულ ბრძანებას, რომელიც 429-ე აღმასრულებელი ბრძანების გადახედვას ითვალისწინებდა. 2016 წლის 17 ივლისს 10879-ე რესპუბლიკური აქტის საფუძველზე ოფიციალურად ჩამოყალიბდა სამხრეთ-დასავლეთ ტაგალოგის რეგიონი, რომელსაც მიმაროპა ეწოდა და IV-B რეგიონი  ჩაანაცვლა. სახელწოდების ცვლილებას ტერიტორიული ცვლილებები არ მოჰყოლია.  და ბიუჯეტისა და მენეჯმენტის დეპარტამენტი, ეროვნული დედაქალაქის რეგიონში, კესონ-სიტიშია განთავსებული.

## ისტორია
2002 წლის 17 მაისს 103-ე აღმასრულებელი ბრძანების შესაბამისად მიმაროპის რეგიონი კალაბარსონთან ერთად შეიქმნა როგორც IV რეგიონი (*სამხრეთი ტაგალოგი*). IV-B რეგიონის შემადგენლობაში სამხრეთ ტაგალოგის კუნძულოვანი პროვინციები შევიდა: მინდორო (აღმოსავლეთი და დასავლეთი მინდორო), მარინდუკე, რობლონი და პალავანი. IV-A რეგიონს კალაბარსონი ეწოდა.  1 შემადგენელ ქალაქს (კალაპანი), 71 მუნიციპალიტეტს და 1 458 ბარანგაის მოიცავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მიმაროპა
კატეგორია:ფილიპინების რეგიონები
კატეგორია:ლუსონი
კალაპანი

**კალაპანი** (ოფიციალურად **ქალაქი კალაპანი**; ტაგ: *Lungsod ng Calapan*) — მესამე კლასის შემადგენელი ქალაქი და აღმოსავლეთ მინდოროს პროვინციის დედაქალაქი ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით, ქალაქის მოსახლეობა 133 893 ადამიანს შეადგენს.

კალაპანის ნავსადგური კუნძულ მინდოროს უდიდესი და ყველაზე დატვირთული ნავსადგურია. ბატანგასის საერთაშორისო ნავსადგურიდან კალაპანის პორტამდე მანძილის დაფარვა ბორნებით 45 წთ-ში შეიძლება. კალაპანი მიმაროპის რეგიონის ორი ქალაქიდან ერთ-ერთია (მეორე პუერტო-პრინსესაა, რომელიც პალავანზე მდებარეობს). კალაპანი რეგიონის ადმინისტრაიცული ცენტრის ფუნქციას ასრულებს. ქალაქი აღმოსავლეთ მინდოროს პროვინციის კომერციული, ინდუსტრიული, სატრანსპორტო, საკომუნიკაციო, რელიგიური და საგანმანათლებლო ცენტრია.

## ისტორია
კალაპანი თავდაპირველად პატარა სოფელი იყო. პირველი რელიგიური რაიონი ბაკოში შეიქმნა, რომელიც 1733 წელს კალაპანს მიეკუთვნა და მისი იურისდიქცია ჩრდილოეთ მინდოროს საეკლესიო ტერიტორიებზე გავრცელდა.

1837 წელს პროვინციის დედაქალაქი პუერტო-გალერიდან კალაპანში გადავიდა. 1902 წლის 13 ივნისს მინდორო მარინდუკეს ნაწილი გახდა, რის შემდეგაც პროვინციული დედაქალაქი კიდევ ერთხელ პუერტო-გალერაში გადავიდა. იმავე წლის 10 ნეომბერს მინდორო მარინდუკეს გამოეყო და 1903 წელს კალაპანი კიდევ ერთხელ პროვინციულ დედაქალაქად გამოცხადდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Calapan Profile at PhilAtlas.com
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კალაპანი
კატეგორია:მიმაროპის ქალაქები
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული დედაქალაქები
ივეტა ტონოიანი

**ივეტა ტონოიანი** (დ. 22 ნოემბერი, 1981, ერევანი) — სომეხი პოლიტიკოსი და ჟურნალისტი. 2017 წლიდან არის სომხეთის ეროვნული კრების წევრი. 2002 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 2002-2010 წლებში მუშაობდა „კენტრონ TV“-ზე. არის პოლიტიკური პარტია „აყვავებული სომხეთის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია პარტია ბიოგრაფია სომხეთის ეროვნული ასამბლეის საიტზე

კატეგორია:სომხეთის VII მოწვევის ეროვნული კრების წევრები
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:სომეხი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
ენტონი ბლინკენი

**ენტონი ჯონ ბლინკენი** (), *ასევე* **ტონი ბლინკენი** (; დ. 16 აპრილი, 1962) — ამერიკელი საჯარო მოხელე და დიპლომატი. 2015-2017 წლებში მსახურობდა ბარაკ ობამას ადმინისტრაციის სახელმწიფო მდივნის მოადგილედ და ეროვნული უსაფრთხოების მრჩევლის მოადგილედ (2013-2015 წწ.). აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი 2021-2025 წლებში.

2001–2002 წლებში ბლინკენი იყო სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის მკვლევარი, შეერთებული შტატების სენატის დემოკრატების თანამშრომელთა კოორდინატორი 2001-2008 წლებში და ბარაკ ობამას ტრანზიციული გუნდის წევრი 2008 წლის ნოემბრიდან 2009 წლის იანვრამდე. 

2009 - 2013 წლებში ბლინკენი თეთრ სახლში მუშაობდა. 2002 - 2008 წლებში ბლინკენს ეკავა შეერთებული შტატების სენატის საგარეო კომიტეტის დემოკრატების თანამშრომელთა კოორდინატორის თანამდებობა. კლინტონის ადმინისტრაციის დროს ბლინკენს ეკავა სხვადასხვა მაღალი თანამდებობი სახელმწიფო დეპარტამენტსა და ეროვნული უშიშროების საბჭოში. 

ობამას ადმინისტრაციის დასრულების შემდეგ ბლინკენი CNN-ის გლობალურ ანალიტიკოსად მუშაობდა.  2020 წლის ნოემბერში ჯო ბაიდენმა, აშშ-ის არჩეულმა პრეზიდენტმა,  ბლინკენი სახელმწიფო მდივნის პოსტზე წარადგინა.

2021 წლის 19 იანვარს აშშ-ის სენატშის საგარეო საქმეთა კომიტეტის წინაშე მოსმენისას რესპუბლიკელმა სენატორმა კენტუკის შტატიდან, რენდ პოლმა, რომელიც ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის ღია კარის პოლიტიკას უკვე წლებია ეწინააღმდეგება, სახელმწიფო მდივნობის კანდიდატს საქართველოს ნატოში წევრობის შესახებაც კითხვა. ბლინკენმა განაცხადა, რომ ის საქართველოს წევრობას ემხრობა, თუ „ქვეყანა წევრობის კრიტერიუმს დააკმაყოფილებს და ჩვენს საერთო უსაფრთხოებაში წვლილს შეიტანს“.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Official bio
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი დიპლომატები
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იური კოლობოვი

**იური კოლობოვი** (; დ. 8 აპრილი, 1973, პეტროგრადი) — უკრაინელი ბიზნესმენი, ეკონომისტი და მილიარდერი. 2010 წლის 29 დეკემბრიდან იყო უკრაინის ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. იყო უკრაინის ფინანსთა მინისტრი 2012-2014 წლებში. ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ფინანსთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:უკრაინელი ბიზნესმენები
კატეგორია:უკრაინელი ეკონომისტები
კატეგორია:უკრაინელი მილიარდერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Camponotus chartifex

**Camponotus chartifex** — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ზაზალოს ციხე

**ზაზალოს ციხე** — ციხესიმაგრე ადიგენის  მუნიციპალიტეტის სოფელ ზაზალოს დასავლეთით 2 კილომეტრში, კლდოვან გორაკზე. შემონახულია მხოლოდ აღმოსავლეთი და დასავლეთი კოშკები, კედლები კი ნანგრეევების სახითაა შემორჩენილი. შესასვლელი ჩრდილოეთის მხრიდან აქვს. სამხრეთი კედელი მონგრეულია. ასევე ნაწილობრივ დანგრეულია ორივე კოშკის კედლები. 

ნაგებია ლოდებითა და კირხსნარით კლდის მასივზე.  კლდის თხემი მთლიანად ციხესიმაგრეს უკავია. აღმოსავლეთ კოშკის ნაშთი მრგვალია, დასავლეთისა — ოთხკუთხა, გარედან კუთხეებმომრგვალებულია. იგი ოთხსართულიანია, შემორჩენილია ბუხარი, სალოდეები და სამზერები. გარედან დასავლეთის კედლის ქვედა წყობაში ერთ ლოდზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი. მისადგომი ადგილები კლდეზე კედლებითაა გამაგრებული. კოშკებს შორის სადგომების ნაშთები ჩანს. კოშკის კედლების ქვედა რიგები ჰორიზონტალური წყობისაა, ზოგან ვერტიკალურად ჩაშენებული ქვებით. ციხე აგებული ჩანს თოფ-ზარბაზნის შემოღებამდე, იგი აქ გამავალ გზებს მოხერხებულად აკონტროლებდა. 1870 წელს ციხის მახლობლად იყო საკორდონო პოსტი, რომელიც დღემდე შემორჩა.

## ლიტერატურა
* *ბოჭორიძე გ.*, მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში, თბ., 1992. — გვ. 140-141.

კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
Camponotus abrahami

**Camponotus abrahami** — ფეხსახსრიანთა ტიპის მწერთა კლასის ჭიანჭველასებრთა ერთ-ერთი ნაირსახეობა Camponotus-ს გვარიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Camponotus Carpenter Ants eol.org-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:Camponotus
ახალი შაბათის შოუ

**ახალი შაბათის შოუ** — ქართული სიტუაციური კომედიური გადაცემა. 2019 წლიდან გადის „მთავარ არხზე“. გუნდის დიდ ნაწილს წარმოადგენენ ადამიანები, რომლებმაც რუსთავი 2 დატოვეს. სკეტჩებში კომედიურად გადმოცემულია სხვადასხვა ცხოვრებისეული სიტუაციები.

## რესურსები ინტერნეტში
* გადაცემა მთავარი არხის საიტზე

კატეგორია:მთავარი არხი
კატეგორია:საქართველოს ტელეგადაცემები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (ლ. ასათიანის 13)

**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** –– არქიტექტურული ძეგლი დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში.  შენობა დგას ოთხი მეტრის სიმაღლის და 80 სანტიმეტრის სიგანის მქონე, საყრდენი კედლით შემაგრებულ ტერასაზე საიდანაც შესანიშნავად მოჩანს ყაზარმების რიგი. ნაგებობის წინ უსახური მინაშენია ბლოკით ამოყვანილი. საყრდენი კედელი აგებულია ჰორიზონტალურ  რიგებად დალაგებული კარგად თლილი ქვით. შესანიშნავად ნაწყობი კედლის კვადრების ნაპირები ცერადაა ჩაკვეთილი. თავად შენობა, რომელსაც ამჟამად საცხოვრებელი ფუნქცია აქვს, უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. კუთხეებში და ღიობების ირგვლივ თლილი ქვის გრძელ-მოკლედ დალაგებული ქვებია დაწყობილი. ერთ-ერთ ღიობს, ვერტიკალურად დაყენებული ძველი აგურით გადაყვანილი ზედანი აქვს. შენობა სრულდება მსუბუქი ხის ფლიგელით, რომელიც სახეცვლილი და ამოშენებულია, მაგრამ ჯერ კიდევ შერჩენილი აქვს ხისაგან გამოკვეთილი კბილანისებური კარნიზი. საცხოვრებელი სახლი, თავისი საყრდენი კედლითურთ, აშკარად კომპლექსის შემადგენელი ნაწილია და საინტერესო არქიტექტურულ ნიმუშს წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ჩამბელი (პოსოფის რაიონი)

**ჩამბელი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 89 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 8 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 138 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა საკირე.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
ანუხვის მღვიმე

**ანუხვის მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, გუმიშხის კირქვულ მასივზე, სოფელ ანუხვის მიდამოებში, ზღვის დონიდან 445 მეტრ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ზედაცრცულ შრეებიან კირქვებში. მღვიმე დერეფნული სტილისაა (საშუალო სიგანე და სიმაღლე 0,5-2,5 მ.). აქვს სუბჰორიზონტული ფსკერი, წყლიანი განშტოებები და ცალკეული, საკმაოდ მოზრდილი (15X10 მ) დარბაზული გაფართოებები. მღვიმიდან მოედინება ნაკადული. ჰაერის ტემპერატურა 9,2-დან 10,2 °C-მდეა. ფარდობითი ტენიანობა 85-100 %. ზოგან შემორჩენილია სტალაქტიტ-სტალაგმიტები, კასკადური ნაღვენთები, „გურების“ ლანდშაფტები და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
მცვივანი რაჭული

**მცვივანი რაჭული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს გადაჭარბებული ყვავილცვენის გამო, რაც მდედრობითი ყვავილებითაა გამოწვეული.

ეს ჯიში რაჭაში უძველესი დროიდან ფართოდ ყოფილა გავრცელებული და ზემო რაჭის საუკეთესო თეთრ ღვინოს სწორედ რაჭული მცვივანისგან იღებდნენ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, თითქმის კვერცხისებური ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი ააშუალო და დიდი ზომისაა, კონუსური, მხრიანი, დატოტვილი, მეჩხერი ან საშუალო სიმკვრივის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის ოვალური, მომწვანო ან მომწვანო-მოყვითალო ელფერის. ვანი საკმაოდ თხელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სუსტად დაფარული. რბილობი მკვრივია, ოდნავ კნატუნა, გემო — ნაზი და სასიამოვნოდ ტკბილი.

მცვივანი რაჭული სუსტი ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 140 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 60-200 გრამს შორის მერყეობს, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 9.5-10.5 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-9.0 გ/ლ-ს.

რაჭული მცვივანისგან დამზადებული ღვინო ნაზია, მსუბუქი, ხალისიანი, საკმაოდ სხეულიანი, სურნელოვანი და სასიამოვნო გემოთი. იძლევა კარგ მასალას ცქრიალა ღვინისთვის.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 263

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:რაჭის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ნოშრიო

**ნოშრიო**, *ნოშვრიო* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საყურძნე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

წარსულში ნიშრიო წმინდა ნარგავებად ყოფილა გავრცელებული ამბროლაურის რაიონში. სხვა ჯიშებთანაა შერეული სოფ. ბუგეულში, საკეციასა და აბანოეთში.

## ბოტანიკური აღწერა 
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ძალიან სუსტადაა აბლაბუდისებრად და ჯაგრისებრად შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური, ზოგჯერ კილინდრულ-კონუსური ფორმის, გვხვდება ცილინდრულიც. კუმსია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი წითელია ან შავი, თხელკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია.

ნოშრიოს სავეგეტაციო პერიოდი 151 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი საშუალო ზრდისაა. მტევნის საშუალო წონა 142 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 11.6 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22.8-23.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.1-7.9 გ/ლ-ს.

ნოშრიო გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 281
*

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ძეგლევი (ნასოფლარი)

**ძეგლევი** — ნასოფლარი ონის მუნიციპალიტეტში, რაჭა. მდებარეობს რიონის მარჯვენა მხარეს, ორბის მთის კალთაზე. აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება სოფელი ფარავნეში, სამხრეთიდან სოფელი ნაკიეთი. ზ. დ. 1300 მ. ონიდან 10 კმ.

## ისტორია
წყაროებში იხსენიება XVIII საუკუნიდან. ვახუშტი ბატონიშვილი მის შესახებ წერს: 

სოფელში შემაღლებული ტყის პირას იდგა წმინდა გიორგის დარბაზული ეკლესია, რომელიც XIX საუკუნის ბოლოს ჩამოიქცა სიძველით, 2013 წელს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. მის ადგილზე 1895 წელს ააგეს ხის საყდარი. ძველი ტაძრის და გალავნის ნაშთები დღესაც კარგად ჩანს. ძეგლევი წინა საუკუნეებში ამზადებდა მირონს რაჭის ეკლესიებისთვის. წმინდა გიორგის ეკლესიის ზემოთ 200-მდე მეტრში, იყო ღვთისმშობლის სალოცავი, სადაც რაიმე შენობის კვალი არ ჩანს. 2002 და 2014 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემებში სოფელი არ მოიხსენიება.

## დემოგრაფია 
ძეგლევში ცხოვრობდნენ შემდეგი გვარის წარმომადგენლები: აბაიშვილი, აბესალაშვილი, ავზნარაძე, ბერიშვილი, ბენდელიანი, კახეთელიძე, კეკენაძე, კერესელიძე, კოკონაშვილი, ლოლასპიშვილი, მაგრაქველიძე, მოსიძე, პატოტიშვილი, ტოგონიძე, ქაფიანიძე, ქებაძე, შოშაშვილი, ჩალაძე, ჩუმაშვილი, ხიდეშელი, ხუციშვილი, ჯაფარიძე.

## ლიტერატურა 
* გობეჯიშვილი ვ., ჩემი თვალით დანახული რაჭა, თბ., 2017, გვ. 558-560

## რესურსები ინტერნეტში
*ძეგლევი — საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
*

## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
საბინა ხასაევა

**საბინა ხასაიევა** (დ. 30 მარტი, 1993) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. 2020 წლის 10 მარტიდან არის აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1993 წლის 30 მარტს. 2010-2014 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ენების უნივერსიტეტში. 2014-2016 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის ნავთობისა და მრეწველობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. 2020 წელს აირჩიეს აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრად.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის VI მოწვევის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაჰმუდ ალ-ქაშგარი

[მინი|მაჰმუდ ალ-ქაშგარის [მავზოლეუმი - უპალი

محمود الكاشغري]]
**მაჰმუდ იბნ ალ-ჰუსეინ იბნ მუჰამედ ალ-ქაშგარი** (არაბ. **محمود بن الحسين بن محمد الكاشغري**) — დაიბადა 1028 ან 1029 წელს  ქ. ბარსხანი  ისიკ-ყულის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე .გარდაცვალების წელი უცნობია, დაახლოებით 1102 ან 1126 , *ოპალი*, *ქაშგარის* მახლობლად — მე-11 საუკუნის შუააზიელი მეცნიერი, ფილოლოგი, ფოლკლორისტი.

## ბიოგრაფია 
მინი|მაჰმუდ ალ-ქაშგარი
მინი|რუკა მაჰმუდ ალ-ქაშგარის დივანიდან (მე-11 საუკუნე)
მაჰმუდ ალ-ქაშგარი დაიბადა ქალაქ ბარსხანში ,რომელსაც ახლა ყარახანიდს უწოდებენ, როგორც ვარაუდობენ, ადგილობრივ  წარჩინებულთა ოჯახში, რომელიც ეკუთვნოდა მმართველი ყარახანიდების დინასტიის ბოგრახანის კლანს. ის გახლდათ ქალაქი ბარსხანის ემირის  ჰუსეინ იბნ მუჰამედის შვილი, ქაშგარის მმართველის მუჰამედ ბოგრახანის  შვილიშვილი და ჰარუნ (ალ-ჰასან) იბნ სულეიმან ბოგრახანის შვილიშვილი .

მაჰმუდ ალ-ქაშგარმა  იმ პერიოდისთვის. კარგი განათლება მიიღო. იგი სწავლობდა ქაშგარის საჯიას მედრესეში, სადაც  მოღვაწეობდნენ რეგიონში  ცნობილი მასწავლებლები, მაგალითად იმამ ზაჰიდ ჰუსეინი.

1056 წელს ქაშგარში ხელისუფლებაში მოვიდა მაჰმუდის ბაბუა, მუჰამედ ბოგრახანი, რომელმაც 15 თვის შემდეგ  ძალაუფლება თავის ვაჟს, მაჰმუდის მამას, ბარხანის ემირს -ჰუსეინს გადასცა.

მალე სასახლის კარზე შეთქმულება მოხდა, რა დროსაც მოწამლეს ჰუსეინ და მუჰამედ ბოგრახანები მოიწამლეს. შედეგად, მაჰმუდი იძულებული გახდა გაქცეულიყო ქაშგარიდან 1057 წელს. ის გაემგზავრა დასავლეთით, მავერანაჰარში, ხოლო შემდეგ -ბაღდადში.ამავე დროს, მაჰმუდი დიდი ხნის განმავლობაში მოგზაურობდა თურქი ხალხებით და ტომებით დასახლებულ მიწებზე.

ზოგი მკვლევარი მიიჩნევს, რომ დაახლოებით 1080 წელს მაჰმუდი დაბრუნდა ქაშგარში, სადაც  მან 1083 წლის ოქტომბრამდე განაგრძო მუშაობა "თურქული დიალექტების ლექსიკონზე". 

მისი გარდაცვალების თარიღი და ადგილი უცნობია. ზოგიერთ მეცნიერს მიაჩნია, რომ იგი სავარაუდოდ გარდაიცვალა, ერთი ვერსიით, 1102 წელს 97 წლის ასაკში, მეორე ვერსიით - 1126 წელს.  ასევე აღნიშნავენ, რომ მაჰმუდ ქაშგარი დაკრძალეს ყირგიზეთის სოფელ უპალში (ოპალი), ქაშგარის მახლობლად. მის სასაფლაოზე ახლა მავზოლეუმია აღმართული. მაგრამ ზოგიერთი თანამედროვე ავტორი უარყოფს ამ მტკიცებას და ამბობს, რომ მისი გარდაცვალების თარიღი უცნობია.

## შრომები 
მაჰმუდ ალ-ქაშგარმა შეისწავლა  თურქული ენა და ბაღდადში  შეადგინა თურქული ენის პირველი ლექსიკონი.მან აგრეთვე იცოდა თურქული, არაბული, სპარსული ენები. მისი „თურქულ ენათა ლექსიკონი“ (1072-74) ადრეული პერიოდის თურქული დიალექტოლოგიის ერთადერთი ძეგლია. მასში 9000 ათასზე მეტი სიტყვაა შესული. წიგნის შესავალი შეიცავს ზოგად ცნობებს თურქული დამწერლობის შესახებ, სიტყვათწარმოების ძირითად წესებს, მრგვალ რუკას. ახდენს შედარებებს თურქულ დიალექტებს შორის, ეხება თურქულ ტომთა დიალექტების კლასიფიკაციის საკითხებს. მეორე ნაწილში მოცემულია ლექსიკა, ლინგვისტური, ეთნოგრაფიული, გეოგრაფიული კომენტარები და ფოლკლორული მასალა-თურქული ფოლკლორის ძირითადი ჟანრები, საწესჩვეულებო და ლირიკული სიმღერები, ჰეროიკული ეპოსის ნაწყვეტები, ისტორიული გადმოცემები, ლეგენდები, ანდაზები, აფორიზმები. მაჰმუდ ქაშგარი ავტორია დაკარგული ტრაქტატისა („ჯავაჰირ ალ-ნაჰვი“) სინტაქსისა და სახელის მორფოლოგიურ საკითხებზე. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ცენტრალური აზიის მეცნიერები
კატეგორია:შუა საუკუნეების მეცნიერები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ურდანეტა (პანგასინანი)

**ურდანეტა** (ოფიციალურად **ქალაქი ურდანეტა**; პანგ: *Siyudad na Urdaneta*; ილოკ: *Siyudad ti Urdaneta*; ტაგ: *Lungsod ng Urdaneta*) — მეორე კლასის ქალაქი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2015 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა 132 940 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქის ფართობი 12 100 ჰექტარია. ურდანეტა აღმოსავლეთ პანგასინანის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. იგი ჩრდილოეთ ლუსონის ყველაზე პროგრესულ ქალაქებს შორისაა და წლიური რეგულარული შემოსავლის მაჩვენებლით I რეგიონის ქალაქებს შორის ერთ-ერთი პირველია. ურდანეტა რეგიონის ყველაზე სუფთა, მწვანე და ცხოვრებისთვის საუკეთესო ქალაქია.

ურდანეტა მანილიდან 182 კმ-ის, დაგუპანიდან — 28 კმ-ის, ხოლო პროვინციული დედაქალაქიდან,ლინგაიენიდან 59 კმ-ის დაშორებით მდრებარეობს.

## ისტორია
თანამედროვე ურდანეტის პირველი მოსახლეები პანგასინანები იყვნენ. შემდგომში მიმდებარე ტერიტორიებზე ილოკანოები გადასახლდნენ. ფილიპინებში ესპანელების ჩამოსვლის შემდეგ ადგილობრივებმა მთავრობას პეტიციით მიმართა, რათა ცალკე *პუებლოს* ჩამოყალიბების უფლება მიეღოთ. 1858 წლის 8 იანვარს პეტიცია დაამტკიცეს და ურდანეტამ *პუებლოს* სტატუსი მიიღო. დღეისთვის უცნობია, თუ ვის პატივსაცემად ეწოდა ქალაქს ურდანეტა: ანდრეს დე ურდანეტას, მიგელ დე ურდანეტას თუ სიმონ დე ურდანეტას პატივსაცემად.

ურდანეტამ ქალაქის სტატუსი 8480-ე რესპუბლიკური აქტის დამტკიცების შემდეგ მიიღო, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც „კანონი პანგასინანი პროვინციის ურდანეტის მუნიციპალიტეტის შემადგენელ ქალაქად გარდაქმნის შესახებ, რომელსაც ქალაქი ურდანეტა ეწოდება“. კანონს 1998 წლის 10 იანვარს მოეწერა ხელი, ხოლო იმავე წლის 21 მარტს ურდანეტის მოსახლეობამ მისი რატიფიცირება მოახდინა.

## რელიგია
### რომაული კათოლიციზმი
ურდანეტაში მდებარეობს რომის კათოლიკური ეკლესიის საკათედრო ტაძარი, რომელიც 1858 წლის 8 იანვარს დაარსდა. ყოველწლიური დღესასწაული 8 დეკემბერს იმართება. საკათედრო ტაძარი ლინგაიენ-დაგუპანის რომის კათოლიკური ეკლესიის არქიეპარქიის, ურდანეტის რომის კათოლიკური ეკლესიის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია. 
1945 წლის იანვარში საკათედრო ტაძარი ამერიკელების მიერ ქალაქის დაბომბვისას დაზიანდა. საკათედრო ტაძრის წინამძღოლები ეპისკოპოსი ხესუს კასტრო გალანგი (1991-2004) და ეპისკოპოსი პედრო გ. მაგუგატი (1985-1990) იყვნენ. ეპისკოპოსის მოადგილე ლასარო პ. ჰორტალესაა, ხოლო მრჩეველი მამა თეოფილო ლ. სალისდანი.

### დამოუკიდებელი ფილიპინური ეკლესია
ურდანეტაში მდებარეობს აგლიპაიანური ცენტრალური თეოლოგიური სემინარია, რომელიც ჩრდილოეთ-ცენტრალურ და სამხრეთ-ცენტრალურ ლუსონში დამოუკიდებელი ფილიპინური ეკლესიის რეგიონული სემინარიაა. აკადემიაში თეოლოგიისა და ღვთისმეტყველების საბაკალავრო პროგრამები ფუნქციონირებს. ურდანეტა მეორე ადგილზეა ფილიპინების ქალაქებს შორის დამოუკიდებელი ფილიპინური ეკლესიის მიმდევართა რაოდენობის მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Urdaneta Profile at PhilAtlas.com
* City Profile at the National Competitiveness Council of the Philippines
* Urdaneta at the Pangasinan Government Website 
* Local Governance Performance Management System
* Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ურდანეტა (პანგასინანი)
კატეგორია:პანგასინანის პროვინციის ქალაქები
ანელე ნგცონგცა

**კელვინ ანელე ნგკონგკა** (დ. 21 ოქტომბერი, 1987 – გ. 23 ნოემბერი, 2020) — სამხრეთაფრიკელი ფეხბურთელი. გარდაცვალებამდე თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „ამაზულუში“. კარიერის დიდი ნაწილი ბელგიურ „გენკში“ გაატარა. 2020 წლის 23 ნოემბერს დაიღუპა ავარიაში. სამხრეთ აფრიკის ნაკრებთან ერთად ითამაშა 2010 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, 2013 და 2015 წლების აფრიკის თასზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთაფრიკელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ნოემბერი
კატეგორია:გენკის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
ფაზილ მუსტაფა

**ფაზილ მუსტაფა** (დ. 15 ოქტომბერი, 1965) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი. 2005 წლიდან აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის წევრი. 2008 წელს იყო აზერბაიჯანის პრეზიდენტობის კანდიდატი. მიიღო 89 985 ხმა (2,47%).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის VI მოწვევის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის V მოწვევის წევრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის IV მოწვევის წევრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის III მოწვევის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი (შოთა რუსთაველის 37)

**აბასთუმნის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს.  ერთსართულიანი ნაგებობა ე. წ.  ანდეზიტის კლდის მიმდებარე მთის ძირში, აბანოს შენობისა და რემერტის პარკის მახლობლად მდებარეობს. ნანგრევების სახით შემორჩენილი ნაგებობის არქიტექტურა აბასთუმნის მილიტარული შენობის მშენებლობის ტრადიციას მისდევს და მიუხედავად უკიდურესად მძიმე ფიზიკური მდგომარეობისა, ჯერ კიდევ თვალში საცემია გადარჩენილი მხარის მკაცრი და მონუმენტური სტილით. ნაგებობის ორი განსხვავებული სიმაღლისა და განსხვავებული მორთულობის ნაწილი ასიმეტრიულ კომპოზიციას ქმნის. მარჯვენა (პირით ფასადისკენ) ნაწილი, შვერილი რიზალიტია, რომელსაც დაბალი ცოკოლი და ციცაბო სამკუთხა ფრონტონი აქვს. მას ორი, განაპირა ვიწრო და ერთი, შუა ფართო თაღოვანი ღიობი აქვს. რიზალიტის განაპირა მხარეები რუსტირებული "ზოლებით" არის მონიშნული. რიზალიტთა, ისევე როგორც ღიობთა რუსტიკა არა წყვეტილი, არამედ ცალ მხარეს გაერთიანებულია. თაღოვანი ღიობის საჭექი ქვა, კი მის ზემოთ მოთავსებულ უპროფილო თაროს ერწყმის. რიზალიტის აღწერილი კომპოზიციის თავზე ასევე საჭექი ქვით დამშვენებული რკალური ლუნეტია. რიზალიტის სამკუთხა ფრონტონის მიმყოლი ხის უჩვეულოდ მაღალი კრონშტაინი ჰკრავს. შენობის მარცხენა მხარე წაგრძელებულია. მას ორი კარის და ორი ფანჯრის ღიობი აქვს. ღიობებს ქვის სადა საპირეები შემოუყვება. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
სერგეი კნიაზევი

**სერგეი კნიაზევი** (; დ. 18 ოქტომბერი, 1971) — უკრაინელი თანამდებობის პირი. უკრაინის ეროვნული პოლციის უფროსი 2017 წლის 8 თებერვლიდან 2019 წლის 25 სექტემბრამდე. კნიაზევი დაჯილდოებულია დანილო გალიცკის ორდენით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:უკრაინელი პოლიციის ოფიცრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სუმბატ II არტანუჯელი

**სუმბატ II არტანუჯელი**, ანთიპატრიკი — აშოტ კეკელას უმცროსი ძე. გურგენ II-ის ძმა.

ატენის ტაძრის ერთ ახალაღმოჩენილ წარწერაში იკითხება: „მამფალი სუმბატ, ძე აშოტისი“-ო. ჩვენი აზრით, აქ უნდა იგულისხმებოდეს სუმბატ II ანთიპატრიკი. თუმცა მას ქრონიკის ავტორი სუმბატ დავითის ძე ამ პატივით არ იხსენიებს, მაგრამ ცნობილია, რომ სუმბატი საერთოდ ხშირად როდი ჩამოსთვლის ამა თუ იმ ბაგრატიონის ყველა პატივს. ზემოთ დამოწმებული წარწერის გამომცემელი, ს. ბარნაველი შემდეგ აზრს გამოსთქვამს: „ისტორიულ თხზულებებში ხსენება მამფალის სუმბატ აშოტის ძისა არ გვხვდება, მხოლოდ ატენის სიონის მე-11–მე-12 საუკუნის (აკად. ივ. ჯავახიშვილის დათარიღებით ფრესკაზე (ზემო ფენა), წარმოდგენილია პორტრეტი, როგორც ეს წარწერიდან ჩანს, სუმბატ აშოტის ძისა. შესაძლოა, იგი იყოს ახლად აღმოჩენილი წარწერის მამფალი სუმბატ, რომელიც, ატენის სიონთან რაღაც დაკავშირების გამო, მოჰყვა რაძრის ახალ მოხატულობაში“ (იხ. სარა ბარნაველი – „ატენის სიონის წარწერები“. საქ. სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. VII, №1-2. 1946). ეს აზრი მიუღებელია – უპირველეს ყოვლისა იმიტომ, რომ ფრესკის წარწერაშიც ამ სუმბატს მამფალი არ ეწოდება (იხ. ივ. ჯავახიშვილის „ქართველი ერის ისტორია“. 1913, გვ. 378, სურათი) და, ამას გარდა, საერთოდ X საუკუნის შემდეგ ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონთაგან აღარავინ იხსენიება მამფალის პატივით.

## შენიშვნები 
## სქოლიო
ჩაიირჩიმენი

**ჩაიირჩიმენი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 98 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 17 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 46 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა ლამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
ყიზილ-ართი

**ყიზილ-ართი** () — უღელტეხილი პამირში, იმიერალაის ქედზე. სიმაღლე 4280 მ. აღმართულია პამირის ტრაქტზე, ყირგიზეთისა და ტაჯიკეთის საზღვარზე. უღელტეხილზე გადის ოში–ხოროგის საავტომობილო გზა. ჩრდილოეთიდან ალაის ველიდან უღელტეხილზე მისასვლელი საკმაოდ დამრეცია, ხოლო სამხრეთიდან არსებული ჩასასვლელი შედარებით ციცაბოა და მიდის მდინარე მარქანსუს ფართო უდაბურ ხეობაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ყირგიზეთის უღელტეხილები
კატეგორია:ტაჯიკეთის უღელტეხილები
შიგერუ იოშიდა

**შიგერუ იოშიდა** (; დ. 22 სექტემბერი, 1878 — გ. 20 ოქტომბერი, 1967) — იაპონელი დიპლომატი და პოლიტიკოსი, რომელსაც 1946-1947 და 19448-1954 წლებში იაპონიის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ეკავა.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
იოშიდა 1878 წელს კანაგავას პრეფექტურის ქალაქ იოკოსუდაში დაიბადა. მისი მამა, ტაკეუჩი ცუნა, მეწარმე და პოლიტიკური აქტივისტი იყო, რომელიც 1890 წელს იაპონიის პირველი პარლამენტის წევრი გახდა. იოშიდა ოჯახში თოთხმეტ შვილს შორის მეხუთე იყო. მისი დედის ვინაობა უცნობია, ვარაუდობენ, რომ იგი გეიშა იყო. 

იოშიდას დაბადებიდან მალევე მისი მამა პოლიტიკური აქტივიზმის გამო დააპატიმრეს, რის შემდეგაც 1881 წელს იგი მამის მეგობარმა, მდიდარმა ვაჭარმა კენძო იაშიდამ და მისმა მეუღლემ, კოტოკომ იშვილეს. იოშიდამ სწავლა სოფლის სკოლა-ინტერნატში დაიწყო. 1889 წელს მან დაწყებითი სკოლა დაამთავრა. ამავე წელს კენძო იოშიდა გარდაიცვალა და შიგერუმ მისგან მემკვიდრეობით ქონება მიიღო. მეუღლის სიკვდილის შემდეგ კოტოკომ იოშიდა ქალაქ იოსოში გადაზრდა. 1894 წელს შიგერუმ საშუალო სკოლა დაამთავრა. იგი ხანმოკლე დროით ბიზნესის სკოლაში, შემდეგ კი კეიოს უნივერსიტეტის ფიზიკის სკოლაში სწავლობდა, რომელიც ამჟამად ტოკიოს მეცნიერების უნივერსიტეტის სახელწოდებითაა ცნობილი. 

1904 წელს იოშიდამ ტოკიოს იმპერიულ უნივერსიტეტში დაიწყო სწავლა, რომელიც 1906 წელს სამართლის ხარისხით დაამთავრა. რუსეთ-იაპონიის ომში იაპონიის გამარჯვებიდან მალევე, იოშიდამ საგარეო სამსახურში მისაღები გამოცდა ჩააბარა და იაპონიის დიპლომატიური კორპუსის წევრი გახდა.

## დიპლომატიური კარიერა
1906 წელს იოშიდა დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა ჩინეთის ქალაქ ტიანძინში, ხოლო 1907 წელს – ქალაქ შენიანში. 1912 წელს იგი კოლონიური კორეის ქალაქ ანდონში მსახურობდა. 1919 წელს იოშიდა პარიზის სამშვიდობო კონფერენციაზე იაპონური დელეგაციის წევრი იყო.

2005 წელს ცენტრალურმა სადაზვერვო სააგენტომ იოშიდას წინააღმდეგ დაგეგმილი შეთქმულების შესახებ გასაიდუმლოებული მასალები გაასაჯაროვა, რომლის მიხედვითაც 1952 წელს იოშიდას მკვლელობას გეგმავდნენ, რის შემდეგაც პრემიერ-მინისტრის თანამდებობას იჩირო ჰატოიამა დაიკავებდა. შეთქმულებას ტაკუშირო ჰატორი ხელმძღვანელობდა, რომელიც იაპონიის იმპერიული არმიის ოფიცერი იყო. მას 500 ათასი იაპონელი უცხადებდა მხარდაჭერას.

იოშიდას მმართველობით უკმაყოფილების გამო ლიბერალური პარტიის მრავალი წევრი ახლადჩამოყალიბებულ დემოკრატიულ პარტიაში გადავიდა, რის შედეგადაც 1954 წლის 7 დეკემბერს ლიბერალურმა პარტიამ ძალაუფლება დაკარგა. 10 დეკემბერს ქვეყანაში ახალი პრემიერ-მინისტი, იჩირო ჰატოიამა დაინიშნა.

## სიკვდილი
იოშიდა 1967 წლის 20 ოქტომბერს ქალაქ ოისოში გარდაიცვალა. მიუხედავად იმისა, რომ იგი კათოლიკობას მთელი ცხოვრების მანძილზე მალავდა, მას ქრისტიანულად აუგეს წესი. იოშიდას  დაკრძალვის ცერემონიას, რომელიც ტოკიოს წმინდა მარიამის სახელობის საკათედრო ტაძარში ჩატარდა, 74 ქვეყნის წარმომადგენელი დაესწრო. იოშიდა აოიამას სასაფლაოზე დაკრძალეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* შიგერუ იოშიდა — World War II Database
* შიგერუ იოშიდა ენციკლოპედია ბრიტანიკაში
* შიგერუ იოშიდას ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ოქტომბერი
კატეგორია:იაპონიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:იაპონიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ტოკიოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი

**წინამძღვრიანთკარის სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი** — საქართველოში პირველი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა, რომელიც დაარსებულია 1883 წელს ილია წინამძღვრიშვილის თაოსნობითა და მოწინავე ქართველი ინტელიგენციის მხარდაჭერით მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინამძღვრიანთკარში. 

სკოლაში სწავლა იაკობ გოგებაშვილის მიერ შედგენილი წესდებით და ნიკო ცხვედაძის მიერ შემუშავებული პროგრამებით მიმდინარეობდა. სკოლაში ისწავლებოდა შემდეგი საგნები: მიწათმოქმედება, მებაღეობა, მევენახეობა, მეღვინეობა, მებოსტნეობა, მეაბრეშუმოება, მესაქონლეობა, მეფრინველეობა, მეფუტკრეობა და მეტყევეობა.

1924 წელს სკოლას დაემატა სპეციალური კლასი და სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი ეწოდა, 1928 წლიდან უკვე წინამძღვრიანთკარის ცენტრალური საცდელ-საჩვენებელი სასოფლო-სამეურნეო სასწავლებელი ეწოდება. 1933 წლიდან სასწავლებელს ეწოდა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი, ხოლო 1966 წლიდან ეწოდება წინამძღვრიშვილის სახელობის წინამძღვრიანთკარის საბაზო სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკუმი.

1993 წლიდან სასწავლებელი გადაკეთდა წინამძღვრიანთკარის წინამძღვრიშვილის სახელობის ჰუმანიტარულ-ეკოლოგიურ კოლეჯად, ხოლო 2008 წლიდან ორი სასწავლებლის რეორგანიზაციის (მცხეთის პროფესიული ლიცეუმის და წინამძღვრიანთკარის ჰუმანიტარულ-ეკოლოგიური კოლეჯის) შედეგად, ჩამოყალიბდა სსიპ წინამძღვრიანთკარის წინამძღვრიშვილის პროფესიული სწავლების ცენტრი. 2010 წელს მოხდა სასწავლებლის ლიკვიდაცია.

2014 წლის 17 ივნისს საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების მინისტრის ბრძანებით დაფუძნდა საჯარო-სამართლის იურიდიული პირი — ილია წინამძღვრიშვილის სახელობის საზოგადოებრივი კოლეჯი.

2015 წლის 22 მაისს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი, ხოლო
2020 წლის 29 ოქტომბერს საქართველოს მთავრობის დადგენილების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* კოლეჯის ისტორია 
* წინამძღვრიანთკარის პროფესიული სასწავლებელი 
* როგორ გაიხსნა პირველი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა საქართველოში

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კეიოს უნივერსიტეტი

**კეიოს უნივერსიტეტი** () — კერძო კვლევითი უნივერსიტეტი იაპონიაში, რომელიც ტოკიოში, მინატოს რაიონში მდებარეობს. უნივერსიტეტი, რომელიც ერთ-ერთი უძველესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა იაპონიაში, 1858 წელს ფუკუზავა იუკიჩიმ დააარსა. უნივერსიტეტს თერთმეტი კამპუსი აქვს, რომლებიც ტოკიოსა და კუნაგავაშია განლაგებული. სასწავლებელში ათი მოქმედი ფაკულტეტია, მათ შორისაა ლიტერატურა, ეკონომიკა, ბიზნესი და კომერცია, მედიცინა, მეცნიერება და ტექნოლოგია, საპოლიციო მენეჯმენტი და ფარმაცია. მსოფლიო უნივერსიტეტების რეიტინგში კეიოს უნივერსიტეტი მსოფლიოში 34-ე, ხოლო აზიაში მესამე ადგილს იკავებს.

კეიოს უნივერსიტეტი საუკეთესო გლობალური უნივერსიტეტების პროექტის წევრია, რომელიც იაპონიის განათლების, კულტურის, სპორტის, მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის სამინისტროს მიერ ფინანსდება. კეიო ერთერთია იმ ორ იაპონურ უნივერსიტეტს შორის, რომელიც მსოფლიო ეკონომიკური ფორუმის გლობალური უნივერსიტეტების ლიდერების ფორუმის წევრია.

უნივერსიტეტი მრავალი გამოჩენილი ადამიანის ალმა-მატერია, კეიოს კურსდამთავრებულებს შორის არიან სამი ყოფილი პრემიერ-მინისტრი, ორი ასტრონავტი და ექვსი ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის საერთაშორისო საპატიო წევრი.

კეიოს უნივერსიტეტი გაერთიანებული საგანმანათლებლო სისტემისა და ორგანიზაციის, კეიო გიჯუკუს ნაწილია, რომელიც დაწყებით და საშუალო სკოლებსაც მოიცავს.

## უნივერსიტეტის მისია
წარმოგიდგენთ უნივერსიტეტის მისიას, დაფუძნებულს ფუკუზავს სიტყვაზე, რომლითაც  1896 წლის 1 ნოემბერს მან გამოსაშვებ საღამოზე სტუდენტებს მიმართ: 

„*კეიო გიჯუკუ არ უნდა დაკმაყოფილდეს მხოლოდ ერთი რიგითი საგანმანათლებლო დაწესებულების წოდებით, იგი უნდა იქცეს ინტელიგენციისა და კეთილშობილების ნიმუშად, რომლის ყველა სტუდენტიც საზოგადოებაში ლიდერი გახდება.*“

## ისტორია
კეიოს უნივერსიტეტი 1858 წელს ფუკუზავა იუკიჩის მიერ, როგორც კერძო სკოლა დაარსდა. სასწავლებელს კეიო 1868 წელს იაპონიის ისტორიული პერიოდის (1865-1868) პატივსაცემად დაერქვა, რომელიც წინ უსწრებდა მეიძის რესტავრაციას. 1890 წელს კეიომ, როგორც კოლეჯმა დაიწყო ფუნქციონირება. კონსორციუმზე მსოფლიო ქსელის თავჯდომარემ, ალბერტ ვეზამ აღნიშნა, რომ „კეიოს უნივერსიტეტი იაპონიაში კომპიუტერული მეცნიერებების საუკეთესო კვლევითი ცენტრია.“

## სწავლის საფასური
სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით, იაპონიაში უნივერსიტეტში სწავლის პირველ წელს სწავლის საფასურის გარდა აუცილებელია ჩარიცხვის საფასურს გადახდა, რის გამოც დარჩენილ წლებთან შედარებით, სტუდენტებს პირველი წელი შედარებით ძვირი უჯდებათ. კეიოს უნივერსიტეტში საბაკალავრო პროგრამაზე ჩარიცხვის საფასური 200 ათასი იენია, ხოლო სამაგისტრო პროგრამაზე – 310 ათასი იენი.  

## კურსდამთავრებულები
866 კურსდამთავრებულთა ასოციაციაში კეიოს 320 ათასი კურსდამთავრებული ჰყავს. კეიოს გამოჩენილ კურსდამთავრებულებს შორის არიან იაპონიის პრემიერ-მინისტრები: იუნიჩირო კოიზუმი (2001-2006), რიუტარო ჰაშიმოტო (1996-1998) და ცუიოში ინუკაი (1931-1932). აგრეთვე მრავალი კურსდამთავრებული ტოკიოს საფონდო ბირჟის წამყვანი კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორია.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*Keio University, Institute for Advanced Biosciences/TTCK
*Shonan Fujisawa Campus
*Keio Academy of New York
*Keio Organization for Global Initiatives (OGI)

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ჩეგემი (მდინარე)

**ჩეგემი** () — მდინარე რუსეთში, ყაბარდო-ბალყარეთში. სიგრძე 103 კმ, აუზის ფართობი 931 კმ². სათავე აქვს კავკასიონის ჩრდილო კალთაზე, ბაშილის მყინვარზე. ზემო დინებაში მდინარე გარა-აუზუსუს შეერთებამდე, ატარებს ბაშილ-აუზუსუს სახელწოდებას.

## სქოლიო
კატეგორია:ყაბარდო-ბალყარეთის მდინარეები
ამხერის გორა

**ამხერის გორა** — არქეოლოგიური ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ სამყურეში.  აქ გამოვლენილია მტკვარ-არაქსის კერამიკული ჭურჭლის ფრაგმენტები, გვიან ბრინჯაოს, ადრერკინის ხანის და ადრეული შუა საუკუნეების ნაშთები, ხოლო მთის თხემზე შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ამხერის ციხის მართკუთხა ნაგებობის ნანგრევები. ასევე მნიშვნელოვანია აქ ქვის ხანის სადგომის არსებობაც. ამხერის გორის ფერდობსა და ძირში აკრეფილია ანდეზიტ-ბაზალტის ქვისაგან დამზადებული იარაღ-ანატკეცები. მთლიანად კომპლექსი 49 ერთეული ნაკეთობისაგან შედგება. აქედან ნაწილი იარაღია ნაწილი კი წარმოების ნაშთი. მათ შორის გვხვდება სხვადასხვა ზომის ნუკლეუსები, საჩეხი და საჭრელი იარაღები და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ტომას რემენგესაუ

**ტომას რემენგესაუ** (დ. 28 თებერვალი, 1956) — პალაუელი პოლიტიკოსი. რემენგესაუ იყო პალაუს ვიცე-პრეზიდენტი 1993-2001 წლებში. 2001-2009 წლებში იყო პალაუს რიგით მე-7 პრეზიდენტი. 2013-2021 წლებში იყო პალაუს რიგით მე-9 პრეზიდენტი. მამამისი იყო ტომას რემენგესაუ, რომელიც იყო პალაუს პრეზიდენტი 1985, 1988-1989 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ბიოგრაფია (დაარქივებული)

კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:პალაუს პრეზიდენტები
კატეგორია:პალაუს ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიორგი ბერიძე (ჰობოი)

**გიორგი ბერიძე** (დ. 12 მაისი, 1939, ოზურგეთი — გ. 21 ნოემბერი, 2020) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი.

1963 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია (ჰობოი).

პირველადი მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისის „ნიჭიერთა ათწლედში“, რომელიც დაამთავრა 1958 წელს (ჰობოი), ამავე წლიდან იყო საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის ჰობოისტი, კონცერტმაისტერი.  1975 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი, 1992 წლიდან — პროფესორი, 1990-2014 წლებში იყო ჩასაბერ საკრავთა კათედრის გამგე, 2006 წლიდან — ასოცირებული პროფესორი.  თანამშრომლობდა საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ და კამერულ ორკესტრებთან.  მონაწილეობდა საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიური ორკესტრის, ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის,  საქართველოს სახელმწიფო კამერული ორკესტრი  მუშაობისას ქართველ კომპოზიტორთა ყველა ნაწარმოების, აგრეთვე სხვა რეპერტუარის შესრულებაში. გასტროლებით მოგზაურობდა: სსრკ, ავსტრია, გერმანია, დიდი ბრიტანეთი, იტალია, პოლონეთი, საფრანგეთი, უნგრეთი, შვეიცარია, ჩეხეთი თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრთან, საქართველოს სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრთან, საქართველოს სახელმწიფო კამერულ ორკესტრთან ერთად. ჰყავდა ლაურეტი მოწაფეები: გ. ქობულაშვილი, დ. ჭუმბურიძე, გ. გვანცელაძე, ქ. ტიღაშვილი, ნ. მაჭავარიანი.

გიორგი ბერიძე გარდაიცვალა კორონავირუსით. 
## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*1983: საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები საქართველოში
გიორგი
ოლენა ზელენსკა

**ოლენა ზელესნკა** (დაბადების გვარი: კიაშკო; დ. 6 თებერვალი, 1978, კრივოი-როგი) — უკრაინის პირველი ლედი, ვოლოდიმირ ზელენსკის მეუღლე. ბავშვობის პერიოდში იყო ვოლოდიმირ ზელენსკის პარალელურკლასელი. დამთავრებული აქვს კრივოი-როგის ეროვნული უნივერსიტეტი. 2003 წელს დაქორწინდა ვოლოდიმირ ზელენსკიზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:უკრაინის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კასპიის სალამურა

**კასპიის სალამურა** () — უყბო თევზი სალამურასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ევროპაში, კასპიის ზღვის აუზში. მამრების საშუალო სიგრძეა 36 სმ, მდედრისა 37 სმ. მაქსიმალური სიგრძე 55 სმ აღწევს, მასა 206 გრამს. ბინადრობს მტკნარ და ზღვის წყლებში. სიცოცხლის მანძილზე მხოლოდ ერთხელ ტოფობს (5–6 წლის ასაკში); მარტიდან ივნისამდე მტკნარ წყალში ყრის – ცალ ქვირითს. ტოფობის შემდეგ მწარმოებლები იღუპებიან. იკვებება მცენარეულობით, დეტრიტით, წვრილი ორგანიზმებითა და სხვა თევზებით. მინგეჩაურის წყალსაცავის აგებამდე საქართველოში მრავლად იყო, დღეისათვის იშვიათად გვხვდება. ცოცხლობს 6 წლამდე. ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის წითელ ნუსხაში შეტანილია როგორც საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:სალამურასებრნი
შვიცური ჯიში

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ფური
**შვიცური ჯიში** — მსხვილი რქოსანი საქონლის სახორცე-მერძეული მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია შვეიცარიაში, შვიცის კანტონში (აქედან სახელწოდება). კარგად ეგუება ადგილობრივ პირობებს. საქართველოში აპრობირებული და აკლიმატიზირებული ჯიშია. შვეიცარიიდან დმანისის რაიონში XIX საუკუნის 60-იან წლებში შემოიყვანეს. გამოირჩევა კარგი სარძეო და სახორცე პროდუქტიულობით, მტკიცე ძვალეულით, მაგარი ჩლიქებით და საძოვრების კარგი გამოყენების უნარით. მსხვილი ცხოველია — ფურის სიმაღლე მინდაოში 135–137 სმ-ია, კუროსი 138–142 სმ; აქვს ჰარმონიული აგებულება, მოკლე ფეხები და გრძელი შუბლი. შეფერილია მურად, ზურგზე გასდევს ღია „ღვედი“. ფურის ცოცხალი მასაა 480–550 კგ, კუროსი 850–950, ახალშობილისა 33–40 კგ, 18 თვის ასაკში 332–355 კგ. მონაწველი 4000–4500 კგ-ია, ცხიმიანობა 3,8–3,9%-ს შეადგენს, შეიცავს 3,2–3,3% ცილებს; სანაშენე მეურნეობებში ფური იწველის 5500 კგ-მდე, ცხიმიანობა და ცილები შესაბამისად 3,9–4,0% და 3,3–3,4%-ია.

ჯიშმა მონაწილეობა მიიღო კავკასიური წაბლა ჯიშის შექმნაში. საქართველოში მისი საუკეთესო სულადობა ჰყავს თელეთის სანაშენე მეურნეობას.

## სქოლიო 
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
შრირანგამი

ალტ=შრირანგამი|მინი|შრირანგამი
ალტ=შრირანგამის ტაძრის ფიგურები|მინი|შრირანგამის ტაძრის ფიგურები
**შრირანგამი** (ტამ. **ஸ்ரீரங்கம்**) — ინდუიზმის წმინდა ადგილი. კუნძული მდინარე *კავერიზე,* სამხრეთ ინდოეთში, ტამილნადუს შტატში, ქალაქ ტირუჩირაპალის მიდამოებში. ერთი მხრივ, შრირანგამს აკრავს მდინარე კავერი, ხოლო მეორე მხრივ -  მისი შენაკადი კოლიდამი.

## რანგანათას ტაძარი 
[ალტ=რანგანათა, შრირანგამი|მარცხნივ|მინი|[რანგანათას ტაძარი შრირანგამში|რანგანათა, შრირანგამი]]
მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი ინდუისტური ტაძრის კომპლექსი, რანგანათას ტაძარი მდებარეობს შრირანგამში. ვიშნუსადმი მიძღვნილი რანგანათას ტაძარი ითვლება ამჟამად ყველაზე  დიდ მოქმედ  ინდუისტურ ტაძრად მსოფლიოში. სიდიდით იგი ჩამოუვარდება მხოლოდ ანგკორ- ვატის ტაძარს, რომელიც არ ფუნქციონირებს.
ალტ=სარკინიგზო ხიდი მდინარე კავერიზე|მინი|სარკინიგზო ხიდი მდინარე კავერიზე
ტაძრის კომპლექსის მთლიანი ფართობია 631,000 მ 2 (63 ჰექტარი). ტერიტორია გარშემორტყმულია შვიდი ქვის კედლით და 21 გოფურით (გოფურამი)   ტაძრის ყველაზე მაღალი გოფურა არის 72 მეტრი სიმაღლის. როგორც ამბობენ,  მისი კენწეროდან  შრი-ლანკის სანაპირო ჩანს.

ტაძრის სამხრეთ გოფურა, რომელსაც *რაჯაგოფურა*  ეწოდება, 239.5 ფუტის სიმაღლეა და 2016 წლის მონაცემებით ყველაზე მაღალია აზიაში. რაჯაგოფურას მშენებლობა დაიწყო აჩიუტა დევა რაიას მეფობის დროს ვიჯაიანაგარის იმპერიიდან. თუმცა, მისი გარდაცვალების შემდეგ მშენებლობა შეჩერდა და 400 წლის განმავლობაში დაუმთავრებელი იყო. რაჯაგოფურას დასრულების მონუმენტური ამოცანა აიღო და წარმატებით შეასრულა  შრი ვედანტა დესიკა იათენდრა მაჰადესიკანმა შრი აჰობია მათის 44 – ე ჯეიარმა. მშენებლობა 8 წელი გაგრძელდა. მისი კურთხევა მოხდა  1987 წლის 25 მარტს.

კომპლექსის ტერიტორიაზე  არის მთლიანად ოქროსგან გაკეთებული გოფურა, რომელსაც ელექტრო ღობე იცავს. ახლოს იყიდება აბრეშუმის სარები, პირსახოცები და სხვადასხვა  ნივთები, რომლებიც გამოიყენება რელიგიური დანიშნულებისათვის.

შრირანგამში  მდებარეობს ჯამბუკეშვარის ტაძრის კომპლექსი, რომელიც აშენდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე II საუკუნეში  შივას პატივსაცემად.

## ეკონომიკა 
ცნობილი ტაძრის წყალობით, შრირანგამს აყვავებული ეკონომიკა აქვს, რომელიც ეფუძნება ტურიზმიდან შემოსავალს. მომლოცველები ქალაქში ჩადიან  მთელი ინდოეთიდან და მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან. პილიგრიმთა რიცხვი  რიცხვი მნიშვნელოვნად იზრდება ისეთი ფესტივალების დროს, როგორიცაა *ვაიკუნტა ეკადაში*, ტამილური მარგაზის თვის დროს. 

## სკოლები 
ქალაქში უამრავი სკოლაა, როგორც კერძო, ისე სახელმწიფო. ვაჟთა საშუალო სკოლა დაარსდა 1896 წელს და ყველაზე ძველია ქალაქში. ასევე ფუნქციონირებს გოგონების საშუალო სკოლა, რომელიც თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც ბიჭების. სწავლება მიმდინარეობს ძირითადად ინგლისურ ენაზე, თუმცა მოსწავლეებს სურვილისამებრ საშუალება აქვთ ტამილურ ენაზე ისწავლონ. ზოგიერთ სკოლაში ორივე ენაზე მიმდინარეობს სასწავლო პროცესი.

## ტრანსპორტი 
შრირანგამს აქვს რკიბიგზისა და ავტოსადგური. ვტობუსის გაჩერებიდან ტურისტებს შეუძლიათ ისარგებლონ ადგილობრივი ავტობუსებით, ტაქსებით, ავტო რიკშებით შრირანგამში წასასვლელად.

უახლოესი აეროპორტია ტირუჩირაპალის საერთაშორისო აეროპორტი. ტრიჩის აეროპორტს აქვს ფრენები ჩენაის, სინგაპურის, დუბაის, შარჯას, კოლომბოს, კუალა-ლუმპურის, მუმბაის მიმართულებით.

## აგრეთვე იხილეთ 
რანგანათას ტაძარი

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდოეთის არქიტექტურა
კატეგორია:ინდუიზმის წმინდა ქალაქები
თეოდორ ოპოლცერი

**თეოდორ ოპოლცერი** (დ. 26 ოქტომბერი, 1841, პრაღა — გ. 26 დეკემბერი, 1886, ვენა) — ავსტრიელი ასტრონომი. 1873 წლიდან ხელმძღვანელობდა ევროპულ გრადუსულ გაზომვათა სამუშაოებს  ავსტრიაში. იყო ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი 1875 წლიდან. იკვლევდა კომეტების და პლანეტების ორბიტებს. წიგნად გამოსცა „დაბნელებათა კანონი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Theodor Oppolzer im Personenlexikon Österreich

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 დეკემბერი
კატეგორია:ავსტრიელი ასტრონომები
ხალხის მსახური (პარტია)

**ხალხის მსახური** () — პოლიტიკური პარტია უკრაინაში. საპარლამენტო ფრაქცია „ხალხის მსახურის“ ლიდერია დავით არახამია. პარტიის სახელი მოდის სატელევიზიო სერიალიდან „ხალხის მსახური“. 

## შედეგები არჩევნებში
### რადა

File:Електоральна підтримка партії Слуга народу на Парламентських виборах в Україні 2019 року.svg|2019 წლის არჩევნების შედეგები

### საპრეზიდენტო არჩევნები 
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:2017 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
რემერტის ხიდი

**რემერტის ხიდი** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში. აგებულია XIX საუკუნის დასასრულს. რემერტის ხიდის სახელით ცნობილი ხიდი მდინარე ოძრხეზე გადებულ ხიდებს შორის არქიტექტურული ღირებულებით გამოირჩევა და საყურადღებოა საინჟინრო თვალსაზრისით. რემერტის ხიდის მშენებლობას წინ აბანოს ღელესა და მის მიმდებარე ტერიტორიაზე აბანოს კომპლექსის მშენებლობა უსწრებდა. 1880-იანი წლების დასაწყისში თერმული წყლების ინფრასტრუქტურის მოწყობამ ოძრხის კალაპოტის შეცვლა გამოიწვია და ხელოვნურად შექმნილ ჩანჩქერზე ხიდი გაიდო. ერთმალიანი, თაღოვანი ხიდი აგურით არის ნაშენი და ქვით არის მოპირკეთებული. ჩანჩქერზე გადებული ხიდი აბანოს შენობის წინ გაშენებულ პარკს გადაჰყურებს. პარკი, ისევე როგორც ჩანჩქერი და ხიდი ადოლფ რემერტის სახელს ატარებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები