open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გრეის ანატომია

„**ჰენრი გრეის ადამიანის სხეულის ანატომია**“ (ცნობილი, როგორც უბრალოდ: „გრეის ანატომია“) — ინგლისურენოვანი ანატომიის სახელმძღვანელო, ფართოდ აღიარებული, როგორც კლასიკური ნაშრომი ამ საგანში.

თავდაპირველად წიგნი გამოიცა სახელწოდებით „გრეის ანატომია — აღწერითი და ქირურგიული თეორია“ ინგლისში, 1858 წელს. ხოლო მომდევნო წელს კი აშშ-ში. გრეის გარდაცვალების შემდეგ წიგნზე მუშაობა განაგრძეს სხვა სპეციალისტებმა. მას შემდეგ გამოვიდა უამრავი ხელახალი გამოცემა. 2008 წლის 26 სექტემბერს შედგა წიგნის 40-ე ბრიტანული საიუბილეო გამოცემა პროფესორ სიუზან სტანდრინგის რედაქციით. 2015 წლის სექტემბერში შედგა წიგნის 41-ე გამოცემა.

## ლიტერატურა
*
* 
*

## რესურსები ინტერნეტში
* წიგნის ონლაინ ვერსია; 1918 წლის აშშ-ის 20-ე გამოცემა.
* იმავე გამოცემის აუდიო ვერსია ხუთ ნაწილად: : 12345
* წიგნის პირველი გამოცემა, 1858 (PDF)
* წიგნის პირველი გამოცემის რჩეული სურათები 

## სქოლიო
კატეგორია:ანატომია
კატეგორია:1858 წლის წიგნები
კატეგორია:სამედიცინო სახელმძღვანელოები
ალექსია

**ალექსია** ( „ა“ — უარყოფითი ნაწილაკი;  „ლექსის“ — სიტყვა)  — შეძენილი აფაზიის ტიპი, სადაც ტვინის დაზიანება იწვევს კითხვის უნარის დაკარგვას. მას ასევე უწოდებენ სიტყვის სიბრმავეს, ტექსტის სიბრმავეს, ან მხედველობით აფაზიას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სტრეფოსიმბოლია
* მხედველობითი აგნოზია
* დისლექსია

კატეგორია:მეტყველება
კრისტოფ მეცელდერი

**კრისტოფ მეცელდერი** (; დ. 1980 წლის 5 ნოემბერი) — ყოფილი გერმანელი ფეხბურთელი.

მეცელდერმა კარიერა საფეხბურთო კლუბ „მიუნსტერში“ დაიწყო, საიდანაც 2000 წლის ზაფხულში „დორტმუნდის ბორუსიაში“ გადაბარგდა. 2002 წელი კრისტოფისთვის ძალიან წარმატებული გამოდგა. მან გუნდთან ერთად მოიგო ბუნდესლიგა. გარდა ამისა, ეროვნულ გუნდთან ერთად მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალშიც იასპარეზა. მეცელდერი ტურინის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელადაც დაასახელეს.

თავისი სიმაღლიდან გამომდინარე(193 სმ), მეცელდერი ძლიერად ასპარეზობს მეორე სართულზე. მისი თამაშით მოხიბლული თვით ალექს ფერგიუსონიც დარჩა, რომელიც კრისტოფს გარი ნევილის საუკეთესო შემცვლელად მოიაზრებდა.

2007 წლის 18 აპრილს, მეცელდერმა „მადრიდის რეალთან“ გააფორმა წინასწარი ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც, 2006-07 წ.წ სეზონის დასრულებისთანავე, ის სამეფო კლუბს შეუერთდებოდა.

კრისტოფის უმცროსი ძმა, მალტე, ასევე ფეხბურთელია, რომელიც მეორე ბუნდესლიგაში მოასპარეზე საფეხბურთო გუნდ „ინგოლშტადტის“ ღირსებას იცავს.

2008 წლის თებერვალში ცნობილი გახდა, რომ მეცელდერს ტრავმის გამო 2 თვის გამოტოვება მოუხდებოდა. შედეგად, მან ვერ იასპარეზა ჩემპიონთა ლიგის 1/8-ფინალურ მატჩებში „რომას“ წინააღმდეგ. იმავე წლის 11 მაისს კრისტოფმა ფორმა აღიდგინა და სრულად ითამაშა კიდეც „სარაგოსას“ წინააღმდეგ.

ტრავმის აღდგენის შემდეგ, მეცელდერმა ყველა მატჩი ჩაატარა გერმანიის ნაკრების რიგებში ევრო 2008-ზე, სადაც მისი ნაკრები ფინალში ესპანეთის ნაკრებთან დამარცხდა.

## ტიტულები 
* ბუნდესლიგა: 2002
* ლა ლიგა: 2007-08
* ესპანეთის სუპერთასი: 2008-09
* უეფას თასი ფინალში დამარცხებული: 2002
* კონფედერაციის თასი ვერცხლის მედალოსანი: 2005
* მსოფლიოს 2002 წლის ჩემპიონატი: ფინალში დამარცხებული
* მსოფლიოს 2006 წლის ჩემპიონატი: მესამე ადგილოსანი
* ევროპის საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელი: 2002
* ევრო 2008: ფინალში დამარცხებული

## კლუბური კარიერის სტატისტიკა 
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მუსტაფა ლალა-ფაშა

**მუსტაფა ლალა-ფაშა**  (Mustafa Lâla Paşa) (გ. 1580) (მესხური მატიანე *ლალა-ფაშას* უწოდებს, ოსმალური წყაროები კი — *მუსტაფა-ფაშას*) — ოსმალი დიდმოხელე და მთავარსარდალი. 1578 წელს ირანის წინააღმდეგ ომში სარდლობდა ოსმალეთის ჯარს, რომელმაც სამცხე-საათაბაგოსა და ქართლზე ილაშქრა. მან ვერ შეძლო საქართველოს დამორჩილება და ამის გამო მთავარსარდლობიდან გადააყენეს.

## ბიოგრაფია
მუსტაფა ლალა-ფაშა  დაიბადა, დაახლოებით, 1500 წელს სერბეთის სოფელ სოკოლოვიჩში, ქალაქ რუდოსთან ახლოს. იგი სხვა დიდი ვეზირის, სოკოლუ მეჰმედ-ფაშას ნათესავი იყო. უფროსი ძმის, ჰიუსრევ-ფაშას დახმარებით, მუსტაფა სელიმ I-ის სამეფო კარზე აღმოჩნდა.

იგი სულეიმან კანუნის პირადი დალაქი იყო. შემდგომ დაინიშნა ჯერ ჭაშნაგირად და შემდეგ — მთავარ მეჯინიბედ. 1555 წელს, იმის შემდეგ, რაც რუსტემ-ფაშა კვალვ დიდი ვეზირის თანამდებობას დაუბრუნდა, მუსტაფა-ფაშა პალესტინა-ცფათის სანჯაყის გუბერნატორად დაინიშნა. მუსტაფა ლალა-ფაშა ასევე იყო შეჰზადე ბაიაზიდის გამზრდელიც, მაგრამ 1556 წელს დანიშნეს ბაიაზიდის უფროსი ძმის, შეჰზადე (უფლისწული) სელიმის გამზრდელად, რომელთანაც ბაიაზიდს ძალიან ცუდი ურთიერთობა ჰქონდა. ამ წოდების მიღებამ გამოიწვია შეჰზადე სელიმის დაპირისპირების გამძაფრება შეჰზადე ბაიაზიდთან და მიიჩნევენ, რომ ლალა მუსტაფამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა შეჰზადე ბაიაზიდის აჯანყებაში.

1560 წლის 14 სექტემბერს მუსტაფა ლალა-ფაშა დაინიშნა ბუდა-პოჟეგის სანჯაყის გუბერნატორად, შემდგომში გახდა ვანის ბეილერბეი.  ასევე, მას ერზერუმის, დამასკოსა და ალეპოს ბეილერბეის თანამდებობა ეკავა. 1567 წელს სელიმ II-ის ბრძანებით მან იემენში აჯანყება ჩაახშო. 1569 წლიდან 1571 წლამდე იგი მართავდა ეგვიპტეს, სანამ მისი წინამორბედი, ხოჯა სინან-ფაშა თავის პოსტს დაუბრუნდებოდა. ამ პერიოდშივე აირჩიეს მეექვსე ვეზირად..

1572 წელს მესამე ვეზირის სიკვდილის შემდეგ მის ადგილას დაინიშნა კვიპროსის ომის გმირი მუსტაფა. 1578 წელს მურად მესამემ სეფედიანების წინააღმდეგ ომში მთავარსარდლად დანიშა მუსტაფა ლალა და ხოჯა სინან-ფაშა, თუმცა მათ ვერ შეძლეს თანამშრომლობა და მუსტაფას უნდოდა მიეღო ჯილდო წარმატებული კამპანიისთვის, რათა მომდევნო დიდი ვეზირი გამხდარიყო.

9 თვის შემდეგ, დიდი ვეზირი, შემსი აჰმედ-ფაშა გარდაიცვალა და მისი პოსტი დარჩა მუსტაფა ლალა-ფაშას, მაგრამ მისმა მმართველობამ დიდხანს ვერ გასტანა — 4 თვის შემდეგ თავადაც გარდაიცვალა. დიდი ვეზირი 6 წლის ვადით ჰოჯა სინან-ფაშა გახდა.

## იხალეთ აგრეთვე
*მუსტაფა ლალა-ფაშას ლაშქრობა

## ლიტერატურა
* Bicheno, Hugh Crescent and Cross: the Battle of Lepanto 1571. — London: Phoenix, 2003. — ISBN 1-84212-753-5.
* Currey, E. Hamilton Sea-Wolves of the Mediterranean. — London, 1910.
* Foglietta, U. The sieges of Nicosia and Famagusta. — London: Waterlow, 1903.
* Pickles, Tim Malta 1565, Last Battle of the Crusades. — Osprey Publishing, 1998. — ISBN 1-85532-603-5.
* Spiteri, Stephen C. The Great Siege: Knights vs. Turks, 1565. — Malta, 2005.
* Danişmend, İsmail Hâmi Osmanlı Devlet Erkânı. — İstanbul: Türkiye Yayınevi, 1971.
* Uzunçarşılı, İsmail Hakkı Osmanlı Tarihi III. Cilt, 2. Kısım , XVI. Yüzyıl Ortalarından XVII. Yüzyıl Sonuna kadar. — Ankara: Türk Tarih Kurumu, 1954. — ISBN 978-975-16-0010.
* Tektaş, Nazım Sadrâzamlar - Osmanlı'da İkinci Adam Saltanatı. — İstanbul: Çatı Kitapları, 2009. — ISBN 9789758845000.

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1580
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
ტიმ ბერნერს-ლი

thumb|222px|ტიმ ბერნერს-ლი საუბრობს მსოფლიო ქსელის ფონდის პრეს-კონფერენციაზე, ნიუზეუმში

**სერ ტიმოთი ბერნერს-ლი** (; დ. 8 ივნისი, 1955, ლონდონი) — ინგლისელი კომპიუტერული მეცნიერი, რომელმაც გამოიგონა ინტერნეტ-რესურსების ადრესაციის სისტემა. იგი არის შესული ცოცხალ 100 ყველაზე გენიოს ადამიანს შორის. ბერნერს-ლი დღესდღეობით არის World Wide Web Consortium-ის (W3C) დირექტორი, რომელიც ადევნებს თვალს World Wide Web-ის განვითარებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბერნერს-ლის საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:ინტერნეტის ისტორია
კატეგორია:ბრიტანელი კომპიუტერის მეცნიერები
კატეგორია:ბრიტანელი გამომგონებლები
კატეგორია:ბრიტანელი ბლოგერები
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
მუტრიბი

**მუტრიბი** (არაბ.) — ამიერკავკასიის ხალხურ-პროფესიული მუსიკალური ხელოვნების წარმომადგენელი, მესაკრავე-მომღერალი. ქართულ ძეგლებში პირველად მოიხსენიება XI—XII საუკუნეებში, შემდეგ — XVI—XVIII საუკუნეებში. მუტრიბი საკრავთა მწყობრშიც მონაწილეობდა. სულხან-საბა ორბელიანის მიხედვით, მუტრიბი მეჩანგე ქალია. ლიტერატურული ძეგლებიდან ირკვევა, რომ მუტრიბის საკრავი ჩანგია. მუტრიბი არისტოკრატიული წრეების მეჯლისებისა და ნადიმების აუცილებელი მონაწილე იყო. ქართული სოფლური ხალხური მუსიკის ნაცვლად ქალაქური მუსიკის ფოლკლორითა და აღმოსავლური მუსიკითა და პოეზიით გატაცება გარკვეულ პერიოდში ამ წრეებისათვის დამახასიათებელი მოვლენა იყო.

## ლიტერატურა
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938;
* *ჩხიკვაძე გ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 214, თბ., 1984

კატეგორია:ქართული კულტურა
მუსტიეს კულტურა

**მუსტიეს კულტურა**,* მუსტიეური ეპოქა* — ქვედა პალეოლითის ხანის ყველაზე გვიანდელი ხანა, რომელმაც შეცვალა აშელის კულტურა. მრავალი მეცნიერი მას „შუა პალეოლითს“ უწოდებს. XIX საუკუნის 60-იან წლებში პირველად შეისწავლა გ. მორილიემ. სახელი ეწოდა სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში (დორდონის დეპარტამენტი) მდებარე გამოქვაბულის ლე-მუსტიეს (le Moustier) მიხედვით. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ აფრიკაში, კავკასიაში, ახლო აღმოსავლეთსა და შუა აზიაში (ჩრდ. განედი 54° სამხრეთით).

გეოლოგიურად თარიღდება ზედა პლეისტოცენით, რისვიურმის გამყინვარებათა შორისი პერიოდის დასასრულით და ევროპის უკანასკნელი, ვიურმის გამყინვარების I ნახევრით. რადიო-ნახშირბადის მეთოდით გვიანდელი მუსტიეს კულტურა ევროპაში დათარიღებულია ძვ. წ. 53-33 ათასწლეულით; მუსტიეს კულტურის წარმოშობა კი, ალბათ, 100-80 ათასწლეულს განეკუთვნება. ქვის დამუშავების ტექნიკისათვის დამახასიათებელია დისკოსებრი და ერთფუძიანი ნუკლეუსები (გულგულები), რომელთაგანაც მიღებულია საკმაოდ ფართო ანატკეცები. ამ ანატკეცებიდან ნაპირების რეტუშით მზადდებოდა სხვადასხვა იარაღი (სახოკები, წვეტანები, სახვრეტები, დანები და სხვა). ძვლის დამუშავება სუსტადაა განვითარებული. 

ცნობილია მუსტიეს კულტურის მრავალი ნაირსახეობა, რომლებიც ხანდახან ერთსა და იმავე ტერიტორიაზეა გავრცელებული.

საქართველოში მუსტიეური ხანის 200-ზე მეტი ძეგლია. მათ შორის სტრატიფიცირებული, ძირითადად თავმოყრილია რიონ-ყვირილის აუზში და ისტორიულ შიდა ქართლის ტერიტორიაზე. გამოიყოფა 4 კულტურა:

* წოფი;
* ცუცხვათის მღვიმეთა ჯგუფი;
* ჯრუჭულა, კუდაროს მუსტიეს კულტურა;
* ცხინვალის მესტიეური ხანის ღია ტიპის ძეგლების ჯგუფი.

მუსტიეს კულტურის მატარებელი იყვნენ ნეანდერტალელები. ისინი ცხოვრობდნენ მღვიმეებში და ღია ცის ქვეშ, ზოგჯერ მამონტის ძვლისა და ტყავისაგან ნაგებ შენობებში. ნადირობდნენ მამონტზე, მღვიმის დათვზე და სხვა. ეწეოდნენ აგრეთვე შემგროვებლობას. ნეანდერტალელთა სამარხების გაჩენა პირველყოფილი რელიგიის ჩასახვაზე მეტყველებს.

## ლიტერატურა 
* *Григорьев Г. П.*, Начало верхнего палеолита и происхождение Homo sapiens Л., 1968;
* *Ефименко П. П.*, Первобытное общество, 3 изд., К., 1653;

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Zdeněk Burian - შუა პალეოლითი : ფერადი სურათები

კატეგორია:ქვის ხანა
ევროპული მუფლონი

**ევროპული მუფლონი** () — მუფლონის ქვესახეობა; მცოხნავი წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ცხვრის გვარისა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხვრები
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
ლუქსემბურგის შვეიცარია

მიულერტალი|thumb|200px
**პატარა ლუქსემბურგის შვეიცარია** (შემოკლებით ლუქსემბურგის შვეიცარია) ეწოდება ლუქსემბურგის აღმოსავლეთით მდებარე კუთხეს და იგი მოიცავს ეხტერნახს, ბერდჰოფს, კონსდორფს, ბეფორტს (ფრანგ. Beaufort ბოფორი) და მიულერტალს. მრავალი მილიონის წლის წინათ გამყინვარების ეპოქის დასასრულს წყლის დიდი მასები უზარმაზარი მდინარეების სახით უნდა გაჩენილიყო, რომელთა დაშრეტას ასევე მრავალი მილიონი წელი უნდა დასჭირვებოდა. სწორედ ამ უზარმაზარი მდინარის კალაპოტის ერთ-ერთ ფრაგმენტს წარმოადგენს დღეს ქვიშაქვის კლდოვანი წარმონაქმნი, რომელსაც ლუქსემბურგის პატარა შვეიცარიას ეწოდება. ლუქსემბურგის შვეიცარიის ეს მიდამოები არის გერმანია-ლუქსემბურგის პარკ-ნაკრძალის ერთი ნაწილი და მრავალ ლაშქრობისა და მთასვლის მოყვარულ ტურისტს იზიდავს. მოზელის გარდა, აქ არის აგრეთვე ორი მდინარე — ზაუერი და შვარცე ერნცი, რომლებიც სწორედ ამ ქვიშაქვის კლდოვან ხეობებში გაედინება.

## შვეიცარია მიულერტალში  
ლუქსემბურგის დიდ საჰეცოგოში სამი ოფიციალური ენაა, რომლებსაც ამ ქვეყნის მოქალაქეები თანაბრად ფლობენ. სამენოვნება ლუქსემბურგის რთულმა ისტორიულმა წარსულმა განაპირობა. ქვეყნის ამ რთული წარსულის გამო ლამის ნებისმიერ გეოგრაფიულ პუნქტს სამივე ენაზე განსხვავებული მართლწერისა და ხშირად სრულიად სხვა ჟღერადობის ტოპონიმიკა გააჩნია. სახელწოდების პატარა ლუქსემბურგის შვეიცარია შემთხვევაში კი მას უბრალოდ თარგმნიან სამივე ენაზე და ლუქსემბურგულად  Kleng Lëtzebuerger Schwäiz, გერმანულად Die Kleine Luxemburger Schweiz, ხოლო ფრანგულად  La petite Suisse luxembourgeoise ჰქვია. 

თუმცა არსებობს სხვა სახელწოდებაც: იმის გამო, რომ ამ მიდამოების ცენტრი ძირითადად მიულერტალში მდებარეობს, მას ხშირად მიულერტალსაც, ანუ ლუქსემბურგულად Mëllerdall-ს, გერმანულად Müllertal-ს, ხოლო ფრანგულად Mullerthal-ს უწოდებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბერდორფი
* პატარა ლუქსემბურგის შვეიცარია 
* მიულერტალი

კატეგორია:ლუქსემბურგი
პოლონეთის პრეზიდენტების სია

[მინი|მარჯვნივ|პოლონეთის ახლანდელი პრეზიდენტი [ანჯეი დუდა]]
## 1918 — 1939 
*იუზეფ პილსუდსკი / 14 ნოემბერი 1918 — 9 დეკემბერი 1922 
*გაბრიელ ნარუტოვიჩი / 9 დეკემბერი 1922 — 16 დეკემბერი 1922 *(პრეზიდენტობის შემსრულებელი პირი)*
*მაცეი რატაი —  / 16 დეკემბერი 1922 — 20 დეკემბერი 1922
*სტანისლავ ვოიცეხოვსკი / 20 დეკემბერი 1922 — 14 მაისი 1926
*მაცეი რატაი / 15 მაისი 1926 — 1 ივნისი 1926 *(პრეზიდენტობის შემსრულებელი პირი)*
*იგნაცი მოსციცკი / 1 ივნისი 1926 — 30 სექტემბერი 1939

## პოლონეთის მთავრობა ლონდონში (1939 — 1990) 
*ბოლესლავ დლუგოშოვსკი / 25 სექტემბერი 1939 — 26 სექტემბერი 1939 *(ერთი დღე)*
*ვლადისლავ რაჩკევიჩი / 30 სექტემბერი 1939 — 6 ივნისი 1947
*აუგუსტ ზალესკი / 7 ივნისი 1947 — 7 აპრილი 1972
*სტანისლავ ოსტროვსკი / 8 აპრილი 1972 — 8 აპრილი 1979
*ედვარდ რაჩინსკი / 8 აპრილი 1979 — 8 აპრილი 1986
*კაზიმიეჟ საბათ / 8 აპრილი 1986 — 19 ივლისი 1989
*რიშარდ კაჩოროვსკი / 19 ივლისი 1989 — 22 დეკემბერი 1990

## პოლონეთის სახალხო რესპუბლიკა(1944 — 1989) 
*ბოლესლავ ბერუტი / 1 იანვარი 1944 — 22 ივლისი 1952
*ალექსანდრე ზავადსკი / 20 ნოემბერი 1952 — 7 აგვისტო 1964
*ედვარდ ოხაბ / 12 აგვისტო 1964 — 8 აპრილი 1968
*მარიან სპიხალსკი / 11 აპრილი 1968 — 23 დეკემბერი 1970
*იუზევ ცირანკევიჩი / 23 დეკემბერი 1970 — 28 მარტი 1972
*ხენრიკ იაბლონსკი / 28 მარტი 1972 — 6 ნოემბერი 1985
*ვოიცეხ იარუზელსკი / 6 ნოემბერი 1985 — 31 დეკემბერი 1989

## 1989 წლიდან — დღემდე 
*ვოიცეხ იარუზელსკი / 31 დეკემბერი 1989 — 22 დეკემბერი 1990
*ლეხ ვალენსა / 22 დეკემბერი 1990 — 23 დეკემბერი 1995
*ალექსანდრე კვასნევსკი / 23 დეკემბერი 1995 — 2005
*ლეხ კაჩინსკი / 23 დეკემბერი 2005 - 10 აპრილი 2010
*ბრონისლავ კომოროვსკი / 10 აპრილი 2010 — 8 ივლისი 2010 *(პრეზიდენტობის შემსრულებელი პირი)*
*ბოგდან ბორუსევიჩი  / 8 ივლისი 2010 *(პრეზიდენტობის შემსრულებელი პირი)*
*გჟეგოჟ სხეტინა / 8 ივლისი 2010 — 6 აგვისტო 2010 *(პრეზიდენტობის შემსრულებელი პირი)*
*ბრონისლავ კომოროვსკი / 6 აგვისტო 2010 — 6 აგვისტო, 2015
* ანჯეი დუდა / 6 აგვისტო, 2015 - დღემდე.

*
დისკალკულია

**დისკალკულია** ( „დის“ — ცუდად;  — დათვლა) არის შესწავლის უუნარობა, რომელიც გამოიხატება  მათემატიკის სწავლისა, ან გაგების სირთულეებში.

კატეგორია:უუნარობა
კატეგორია:მათემატიკური განათლება
კატეგორია:ნევროლოგია
რაფაელ საბატინი

**რაფაელ საბატინი** (, დ. 29 აპრილი, 1875, ეზი, იტალია — გ. 13 თებერვალი, 1950, შვეიცარია) — იტალიელი მწერალი. წერდა სათავგადასავლო რომანებს.

## ბიოგრაფია
იგი აპენინის მთების ძირას გაშენებულ პატარა ქალაქ ეზში დაიბადა. მამა ადგილობრივი მკვიდრი ჰყავდა, დედა კი ინგლისელი. მშობლიური ენა რაფაელ საბატინისთვის ინგლისური იყო. რაფაელ საბატინი ჯერ შვეიცარიაში სწავლობდა, შემდეგ კი პორტუგალიაში, სრული კურსი კი ინგლისში დაასრულა.

რაფაელ საბატინის პირველი რომანი 1904 წელს დაისტამბა.

## რესურსები ინტერნეტში
*RafaelSabatini.com 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ბრიტანელი ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:იტალიელი ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი რომანისტები
კატეგორია:ბრიტანელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მუქედი

**მუქედი** — ვანის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა მუქედისა და ქვედა მუქედის ძველი სახელწოდება.

მუქედი ამჟამად წარმოადგენს ვანის მუნიციპალიტეტის თემს, რომელიც აერთიანებს ორ სოფელს: ზედა მუქედი და ქვედა მუქედი (თემის ცენტრი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მუქიბი

**მუქიბი**, *მუქიფი* — სამეურნეო მოხელე ფეოდალურ საქართველოში. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, მუქიბი არის „ძღვენთა მნე“. ხელმწიფის კარის გარიგებაში გვხვდება საღვინოს მუქიბი (აწარმოებდა ღვინის შემოსავალ-გასავლის ანგარიშს), საჭურჭლის მუქიბი (განაგებდა საჭურჭლის ანგარიშის საქმეს) და განმგეოს მუქიბი (ემსახურებოდა წვეულების მონაწილეებს დარბაზობა-პურობის დროს) . მუქიბი იღებდა და გასცემდა საჩუქრებს. XVI საუკუნის შემდეგ მუქიბი, როგორვ ჩანს ფეშქაშნივისმა შეცვალა.
## ლიტერატურა
** სურგულაძე ი.,* საქართველოს სახელმწიფოსა და სამართლის ისტორიისათვის, ტ. 1, თბ., 1952.

კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
მუღანის ვაკე

**მუღანის ვაკე**, *მუღანის სტეპი* () — მტკვარ-არაქსის დაბლობის ნაწილი მტკვრისა და არაქსის შესართავის სამხრეთით, აზერბაიჯანში. სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი ირანშია. სამხრეთით თანდათანობით გადადის ლენქორანის დაბლობში. მუღანის ვაკე ალუვიური ვაკეა, რომლის დიდი ნაწილი ოკეანის დონეზე დაბლა მდებარეობს. ნიადაგი — მდელოსი, მდელოს რუხი, რუხ-ყავისფერი, ადგილ-ადგილ დამლაშებულია. მცენარეულობა — ნახევარუდაბნოსი. ბამბის ნათესები, საზამთრო საძოვრები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Материалы для древней географии Закавказья по персидкому сочинению, «Зинет-уль-меджались». წგნ.: Известия Кавказского отдела ИРГО, т. 1, ст. 131-136, Тиф., 1872-1873г. 

კატეგორია:აზერბაიჯანის დაბლობები
მუღანლო

**მუღანლო** — მარნეულის მუნიციპალიტეტის  სოფლების დიდი მუღანლოსა და ქირაჩ-მუღანლოს ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მუშა

**მუშა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მუშა — ქართული არალეგალური ჟურნალი
* მუშა — ქართული ყოველდღიური გაზეთი
* მუშა — ქართული საღამოს გაზეთი
* მუშა და გლეხი — ქართული გაზეთი
*მუშა     — მდინარე ლიეტუვის ჩრდილოეთ და ლატვიის სამხრეთ ნაწილში.
მუღანლო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მუღანლო** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მუღანლო — სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში
* მუღანლო — სოფელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში
* მუღანლო — სოფელ გუგუთის ძველი სახელწოდება 
* მუღანლო — დიდი მუღანლოსა და ქირაჩ-მუღანლოს ძველი სახელწოდება
მუშა (ჟურნალი)

**მუშა** — ქართული არალეგალური მუშათა ხელნაწერი ჟურნალი. გამოდიოდა 1889–1891 წლებში თბილისში. გამოიცა 10 ნომერი. 

ჟურნალის პუბლიცისტურ წერილებში ასახულია მუშათა პოლიტიკური უუფლებობა და სოციალური უთანასწორობა; ავტორები ააშკარავებდნენ კაპიტალიზმის ნამდვილ ბუნებას, მოითხოვდნენ ექსპლუატატორებისა და თვითმპყრობელობის შეიარაღებული ბრძოლით დამხობას. „მუშაში“ დაბეჭდილი მხატვრული ნაწარმოებები სოციალურ და ეროვნულ-განმათავისუფლებელ მოტივებზეა აგებული. ჟურნალის ავტორები იყვნენ მ. ბოჭორიძე, ა. ოქუაშვილი, მ. თოიძე, ზ. ჭიჭინაძე, ვ. ცაბაძე, გ. ბასილაშვილი, ს.აზმაიფარაშვილი, ვ. ყულიჯანაშვილი, ტ. ბოქულაშვილი და სხვები. რედაქტორები — მ. ხომაზუროვი, მ. სიმონიძე. ჟურნალი დაცულია ბრიტანეთის მუზეუმის ბიბლიოთეკაში (ლონდონი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
მუშა (გაზეთი)

**მუშა** — ქართული ყოველდღიური გაზეთი, ქართველი ანარქისტების ორგანო; გამოდიოდა 1906 წელს თბილისში. გამოიცა 52 ნომერი. თანამშრომლობდნენ პ. გუჯაბიძე, ვ. ღოღელიანი, კ. ჭუბაბრია და სხვები. რედაქტორი-გამომცემელი — მ. დიასამიძე. დაიხურა თბილისის გენერალ-გუბერნატორის განკარგულებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ტარო ასო

**ტარო ასო** () (დ. 20 სექტემბერი, 1940), იაპონელი პოლიტიკოსი, ვიცე პრემიერ-მინისტრი და ფინანსთა მინისტრი 2012 წლის დეკემბრიდან, იაპონიის პრემიერ-მინისტრი და ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიის ლიდერი 2008-2009 წლებში. იგი არის იაპონიის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1979 წლიდან დღემდე. 

2005-2007 წლებში იაპინიის საგარეო საქმეთა მინისტრი. 2012 წელს ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიის გამარჯვების შემდეგ, სინძო აბეს მთავრობაში დაინიშნა ფინანსთა მინისტრად და ფინანსური სამსახურების სახელმწიფო მინისტრად. ამ პოზიციას 2012 წლის 26 დეკემბრიდან იკავებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website　
* Official website of Prime Minister of Japan and His Cabinet
* Prime Minister Taro Aso's address to the 63rd session of the United Nations General Assembly

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:იაპონიის ფინანსთა მინისტრები
კატეგორია:იაპონიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მუშა და გლეხი

„**მუშა და გლეხი**“ — ქართული ყოველკვირეული პოლიტიკურ-ლიტერატურული გაზეთი, საქართველოს კპ (ბ) ქუთაისის საგუბერნიო კომიტეტისა და საგუბერნიო რევოლუციური კომის ორგანო; გამოდიოდა 1921 წლის აპრილიდან 1924 წლის 23 დეკემბრამდე [1921 წლის მაისიდან — საქართველოს კპ (ბ) ქუთაისის სამაზრო კომიტეტისა და სამაზრო რევოლუციური კომიტეტის ორგანო, 1923 წლიდან — ქუთაისის სამაზრო კომიტეტისა და აღმასრულებელი კომიტეტის ორგანო]. აშუქებდა მუშათა და გლეხთა ცხოვრებასა და საქმიანობას. გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
იაპონიის პარლამენტი

[thumb|right|px|ეროვნული პარლამენტის შენობა, [ტოკიო]]
**იაპონიის პარლამენტი** (პარლამენტი,  კოკაი), იაპონიის ორპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო 1889 წლიდან; ორივე პალატაში წარმომადგენლები ირჩევა საყოველთაო არჩევნებით. წარმომადგენელთა (ქვედა) პალატა შედგება 480 დეპუტატისგან და აირჩევა 4 წლის ვადით. ასაკობრივი ცენზია 25 წელი. 180 დეპუტატის შერჩევა ხდება პარტიული სიებით. მრჩეველთა (ზედა) პალატა შედგება 252 დეპუტატისგან და აირჩევა 6 წლის ვადით. ასაკობრივი ცენზი ზედა პალატაში 30 წელია. 98 დეპუტატს ირჩევენ მმართველი პარტიიდან პრემიერ-მინისტრიის სიით.

## რესურსები ინტერნეტში
* პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა 

კატეგორია:იაპონიის პოლიტიკა
ფონოგრამა (ენათმეცნიერება)

**ფონოგრამა** — წერილობითი ნიშანი, რომელიც, მორფოგრამის, იდეოგრამისა და ლოგოგრამისგან განსხვავებით,  ბგერის ტრანსკრიფციას წარმოადგენს.

მაგალითად, ასო "a" ფონოგრამაა, რადგან  იგი აღნიშნავს ბგერა [a]-ს,ი ხოლო  ასო "x" ყოველთვის არ არის ფონოგრამა: სიტყვაში "les  animaux", იგი აღნიშნავს არა ბგერას, არამედ მრავლობითის მორფემას.

ლიეზონებს შეუძლიათ  მორფოგრამების ნაწილობრივი ფონოგრამიზება მოახდინონ: გამონათქვამებში  "les animaux" და "les hommes" "x" ისმის როგორც ბგერა [z].

იდეოგრამები თავის ფორმაში ნაწილობრივ ატარებენ აღსანიშნი სიტყვის აზრს. ფონოგრამას კი ამგვარი დამოკიდებულება არ აქვს აზრთან: იგი ბგერის ჩასაწერად გამოიყენება მიუხედავად იმისა თუ რა აზრის გადმოცემისთვის იქნება საჭირო მოცემული ბგერა.

კატეგორია:ენათმეცნიერება
ტეტრიკუს I

thumbnail|200px|ტეტრიკუს I-ის პერიოდში მოჭრილი მონეტა
**კაიუს პიუს ეზუვიუს ტეტრიკუსი** (Caius Pius Esuvius Tetricus), გალების (Imperium Galliarum) იმპერატორი 270-273 წლებში, ვიქტორინუსის მკვლელობის შემდეგ. ტეტრიკუსი, რომელიც მის ვაჟთან, ტეტრიკუს II-სთან ერთად მმართველობდა, გალების ბოლო იმპერატორი იყო.

## ბიოგრაფია 
ტეტრიკუსი კეთილშობილ ოჯახში დაიბადა და პროვინციული მმართველის (praeses provinciae) ადმინისტრაციული რანგი ეჭირა აქიტანიაში ვიქტორინუსის სიკვდილის პერიოდში. ვიქტორინუსის დედამ, ვიქტორიამ, არმიას დიდძალი ფული გადაუხადა ტეტრიკუსის იმპერატორად გამოცხადების მხარდასაჭერად ბურდიგალიასთან (ბორდო, საფრანგეთი), რომელსაც ასევე მხარი დაუჭირეს გაულსა და ბრიტანეთში. მისი დანიშვნის შემდეგ, ტეტრიკუსმა უკუაგდო გერმანული ტომები, რომლებმაც ვიქტორინუსის გარდაცვალებით დრო იხელთეს და გალებს შემოესივნენ.

ტეტრიკუსმა სატახტო ქალაქად აუგუსტა ტრევერორუმი გამოაცხადა (ამჟამად ტრიერი, გერმანია) და საკუთარი ვაჟი, ტეტრიკუს II, კეისრად დანიშნა. ტეტრიკუსს გალების იმპერიის გავრცობისთვის არ უზურუნია, გარდა სამხრეთით აქიტანიის შემოერთებისა (რომელიც რომის იმპერიას შეუერთდა კლაუდიუს გოთიკუსის მმართველობის პერიოდში). 273 წლის ბოლოს ან 274 წლის დასაწყისში, ფაუსტინუსი, გალია ბელგიკის პროვინციის მმართველი, მას აუგუსტა რევერორუმში აუჯანყდა.

273 წელს, იმპერატორი აურელიანე იწყებს დასავლეთ რომის იმპერიის ხელახლა დაპრყობას, აღმოსავლეთში გამარჯვებებით წაქეზებული. ტეტრიკუსსა და აურელიანეს ჯარებს შორის გადამწყვეტი ბრძოლა მოხდა შალონ-სურ-მარნთან, სადაც ტეტრიკუსი და მისი ვაჟი აურელიანეს ჩაბარდნენ.

ლიტერატურული წყაროების მიხედვით, აურელიანემ რომში ტეტრიკუსი და მისი ვაჟი ნადავლის სახით ჩაიყვანა, თუმცა შემდეგ მათ სიცოცხლე უბოძა და თანამდებობაც კი მისცა (სამხრეთ იტალიის ერთ-ერთი რეგიონის მმართველის). ტეტრიკუსი იტალიაში გარდაიცვალა, თუმცა თარიღი უცნობია. ისტორია აუგუსტაში ის დასახელებულია რომის ოცდაათ ტირანთა შორის.

კატეგორია:გალების მმართველები
კატეგორია:ოცდაათი ტირანი
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
მუშა (საღამოს გაზეთი)

**მუშა** — საქართველოს პროფესიულ კავშირთა საბჭოს ყოველდღიური საღამოს გაზეთი; გამოდიოდა 1922–1939 წლებში თბილისში. აშუქებდა მშრომელი ხალხის ცხოვრებასა და საქმიანობა, გამოხატავდა მათ პროფესიულ ინტერესებს. თანამშრომლობდნენ ქართველი მწერლები, ჟურნალისტები, მუშები და სხვა წარმომადგენლები. ჰქონდა სურათებიანი დამატებები — „მუშა“ (1923) და „ტარტაროზი (1924–1930)“. რედაქტორი — პ. საყვარელიძე. გამოსცემდა საქართველოს კპ (ბ) თბილისის კომიტეტი, საქართველოს პროფსაბჭო და თბილისის მუშების, გლეხებისა და წითლარმიელების დეპუტატთა საბჭო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ართურ ჯონსონი (მწვრთნელი)

მინი|250პქ|ართურ ჯონსონი 1902 წელს
**არტურ ჯონსონი** (; დ. 12 აპრილი, 1879 — გ. 23 მაისი, 1929) — ინგლისელი მწვრთნელი, რომელიც მადრიდის „რეალის“ პირველი თავკაცი იყო. ჯონსონის სახელი სამეფო კლუბის ისტორიაში ოქროს ასოებითაა ჩაწერილი. სწორედ მის სახელთანაა დაკავშირებული რეალის ისტორიაში პირველი გოლი. ეს 1902 წლის 13 მაისით თარიღდება, როდესაც „რეალმა“ მის მოწინააღმდეგე „ბარსელონასთან“ 3–1 წააგო. მადრიდელთაგან ერთადერთი გოლი ჯონსონს ეკუთვნოდა. წლების შემდეგ მან კლუბის სამწვრთნელო შტაბში გადაინაცვლა. ის „ბლანკოსს“ 10 წლის მანძილზე წვრთნიდა და ამ შედეგით მხოლოდ მიგელ მუნიოსს ჩამორჩება, რომელიც სამეფო კლუბს 14 სეზონის განმავლობაში თავკაცობდა.

10-წლიანი მოღვაწეობის დროს ჯონსონმა მადრიდის „რეალს“ 4 რეგიონული ჩემპიონატი და ესპანეთის თასი მოაგებინა, დაამარცხა რა ფინალში ბილბაოს „ატლეტიკი“.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის მწვრთნელები
მუშაითი

**მუშაითს** ორი მნიშვნელობა აქვს:
*XI-XII და XVII-XVIII საუკუნეებში საქართველოში ფართოდ ცნობილი ხალხური მომღერალ-მესაკრავე. მუშაითი მოხსენიებულია მხატვრულ ლიტერატურაში (მაგ., „ესე თქვა და სიხარულით თამაშობა ადიაადა, მგოსანი და უშაითი, უხმეს ჰპოვეს რაცა სადა“, ვეფხისტყაოსანი);
*ჯამბაზი, საბელზე მოსიარულე. რომელსაც ლხინსა და დროსტარებაში მგოსნებთან ერთად საპატიო ადგილი ეჭირა. მაგ., „ცალი წვერი კლდესა ზედა იყო დაბმული მაგრითა თოკითა“, მას თოკსა ზედა უხმაურით ფერხითა გავიდა ვითა მოშაითი („ვისრამიანი“).
## ლიტერატურა
კატეგორია:ხალხური მუსიკა
Bitdefender

**BitDefender** — კიბერუსაფრთხოების და ანტივირუსული პროგრამების მწარმოებელი რუმინული კომპანია. დაარსდა 2001 წელს ფლორინ ტალპეშის მიერ, რომელიც აგრეთვე არის კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორი. 

BitDefender-მა ჩაანაცვლა SOFTWIN-ის მიერ წარმოებული AVX (AntiVirus eXpert) პროგრამის სერია. 2017 წლის მონაცემით, მსოფლიოს მასშტაბით კომპანიის პროდუქტებს მოიხმარს 500 მილიონამდე ადამიანი. ის განსაკუთრებით პოპულარულია გერმანიასა და საფრანგეთში.

## BitDefender პროდუქტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ამერიკული საიტი
* რუმინული საიტი
* BitDefender-ის ფორუმი 

## სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის საინფორმაციო ტექნოლოგიების კომპანიები
კატეგორია:ანტივირუსული პროგრამები
კატეგორია:Android-ის პროგრამული უზრუნველყოფა
კატეგორია:2001 წელს დაარსებული კომპანიები
მუშაკური

**მუშაკური**, ქართული ლექსის სახეობა, რომელიც შედგება 5 ოთხტაეპიანი სტროფისაგან. მუშაკურის სალექსო სტრიქონი თერთმეტმარცვლიანია, პირველი სტროფის მე-4 ტაეპი რეფრენს წარმოადგენს. ლექსის ეს სახეობა შემოიღო პეტრე ლარაძემ.

## ლიტერატურა
**მიქაძე გ.*, ნარკვევები ქართული პოეტიკის ისტორიიდან, თბ., 1974;
**მიქაძე გ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 224, თბ., 1984

კატეგორია:ლექსთწყობა
კატეგორია:ქართული პოეზია
მუშათა თეატრები

**მუშათა თეატრები** საქართველოში:
***თბილისის მუშათა თეატრი (თმთ)**, დაარსდა1926 წლის სექტემბერში პროლეტკულტის წითელი თეატრის ბაზაზე. დასი შეივსო პროფესიული მსახიობებით (ხელმძღვანელი მიხეილ ქორელი, რეჟისორი ვახტანგ გარიკი). იმავე წელს დეკემბერში, სამხატვრო ხელმძღვანელად და მთავარ რეჟისორად დაინიშნა მიხეილ ჭიაურელი. თეატრში მუშაობდნენ რეჟისორები — შოთა აღსაბაძე, გრიგოლ სულიაშვილი, გ. ჯავაშვილი, ვახტანგ აბაშიძე; მხატვრები — სიმონ ვირსალაძე, პეტრე ოცხელი, ვ. სიდამონ-ერისთავი. მუსიკალური ნაწილის გამგე იყო თამარ ვახვახიშვილი. თმთ-ში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: ვ. ანჯაფარიძე, თ. კიკნაძე, ე. ციმაკურიძე, ა. ქიქოძე, მ. დავითაშვილი, ს. ვაჩნაძე, ნ. მაჭავარიანი, პ. იმედაშვილი, ბ. გამრეკელი, ი. რომანიშვილი, ა. ყიასაშვილი, დ. ძნელაძე, შ. გომელაური, ანდრია მურუსიძე, ა. კვანტალიანი, შ. ჩხეიძე, მ.სულთანიშვილი და სხვები. დაიდგა სპექტაკლები: გ. ერისთავის „გაყრა“, ა. ცაგარლის „რაც გინახავს, ვეღარ ნახავ“, ა. ლუნაჩარსკის „ამფეთქებელნი“, პროკოფიევის „პარიზი“ და „სისხლიანი დღესასწაული“, მოლიერის „დონ ჟუანი“ და სხვა. თეატრმა იარსება 1928 წლამდე.
*თბილისის მუშათა თეატრთან მუშაობდა **თბილისის რუსული მუშათა თეატრი**, სამხატვრო ნაწილი გამგე რეჟისორი ა. შვეიცერი (პესიმისტი), რეჟისორი ვ. ლიუბოში. დასში შედიოდნენ: ბ. ბელეცკაია, ე. გალაქტიონოვა, ა. ჩარსკი და სხვები. დადგეს ვ. ივანოვის „ჯავშანი“, ა. ოსტროვსკის „უმზითვო“, ნ. გოგოლის „რევიზორი“ და სხვა.
***პროფკავშირის მუშათა თეატრ-სტუდია** 1928 წლის დეკემბერს დააარსა რეჟისორმა გ. ჯავაშვილმა. მისი მიზანი იყო მუშათა თეატრისათვის კადრების აღზრდა. სპექტკლებს დგამდა მუშათა რაიონებში. 1929 წლის 20 თებერვალს წარმოადგინა პირველი სპექტაკლი — ბესარიონ ჟღენტისა და ნიკოლოზ ჩაჩავას „გზები“. 1931 წლის მაისში პროფესიულ თეატრად გადაკეთდა და პროფსაბჭოს სახელი ეწოდა. აქ სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ: კონსტანტინე დაუშვილი, ვ. მურღულია, ა. კუპრაძე, შ. გერმესაშვილი, ა. რამიშვილი და სხვები. დადგეს სპექტაკლები: კურდიუმოვის „რკალში“, ს. შანშიაშვილის „მიწა გვეძახის“, ლავრენიევის „მტრები“, გ. ბუხნიკაშვილის „ხანძარი“, ჰაშეკის „შვეიკი“ და სხვა. თეატრმა 1934 წლამდე იარსება.
***ქუთაისის მუშა-ახალგაზრდობის თეატრი**, ეს იყო მუშა-ახალგაზრდობის მეორე თეატრი სსრკ-ში (პირველი შეიქმნა ლენინგრადში), დაარსდა 1928 წელს ს. ცაგარეიშვილის ხელმძღვანელობით. 1930 წლიდან თეატრს ხელმძღვანელობდა ა. მიქელაძე, შემდეგ კი— შ. მანაგაძე და ვ. მურღულია. დასში ირიცხებოდნენ: დ. წულაძე, ნ. დევდარიანი, შ. კირკიტაძე, ვ. ინწკირველი, მ. კვიჟინაძე და სხვები. დაიდგა კორნეჩუკის „ესკადრის დაღუპვა“, მიკიტენკოს „ჩვენი ქვეყნის ქალიშვილები“ და სხვა. იარსება 1936 წლამდე.
***თბილისის მუშა-ახალგაზრდობის თეატრი**, დაარსდა 1929 წელს. დასში შედიოდნენ: გ. ურუშაძე, დ. ბაქრაძე, დ. ცხკაია, ბ. კრავეიშვილი, პ. ბალანჩივაძე და სხვები. თეატრის ხელმძღვანელი იყო გ. შავგულიძე, დადგეს შ. მანაგაძისა და ს. ჩიქოვანის „641“, ფ. კნორის „განგაში“ და სხვა სპექტაკლები. იარსება 1933 წლამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს თეატრები
Lost!

**Lost!** — ალტერნატიული ჯგუფის Coldplay მესამე სინგლი ალბომიდან  Viva la Vida or Death and All His Friends. ის გამოშვებული იქნა 2008 წლის 25 სექტემბერს iTunes-ის მეშვეობით, როგორც ალბომის პრომო სინგლი.

სიმღერის აკუსტიკური ვერსია, რომელიც შესრულებულია ფორტეპიანოზე, შეტანილია სინგლში Violet Hill და ალბომის Viva la Vida or Death and All His Friends იაპონურ და iTunes-ის  გამოცემებში.

ალბომის გამოცემასთან ერთად ჯგუფმა განაცხადა, რომ ჯგუფ Blur-ის სიმღერა „Sing“ იქცა გავლენად ამ კომპოზიციის შექმნისას.

## სიმღერების სია 
## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალური ვიდეო ოფიციალურად იქნა წარდგენილი Coldplay-ს საიტზე 2008 წლის 26 სექტემბერს. მასში წარმოდგენილია სიმღერის შესრულება ჩიკაგოში ჩატარებული კონცერტის დროს. კლიპის რეჟისორის მეტ უაიტკროსი.

## ჩარტებში 
Lost! წარმატებით მოხვდა ჩარტებში უკვე ალბომის Viva la Vida or Death and All His Friends გამოსვლის დღეებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs
*ვიდეო 

კატეგორია:2008 წლის სინგლები
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:Coldplay-ს სიმღერები
კატეგორია:Parlophone-ის სინგლები
პოლ ნიუმენი

**პოლ ლეონარდ ნიუმენი** (; დ. 26 იანვარი, 1925 — გ. 26 სექტემბერი, 2008) — ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი, ქველმოქმედი, ჰუმანიტარი და ავტომრბოლელი. მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო, მათ შორის ამერიკის კინოაკადემიის ოსკარი, ორი ოქროს გლობუსი, კინომსახიობთა გილდიის პრემია, კანის კინოფესტივალის პრემია, ემი და მრავალი სხვა საპატიო ჯილდო. ის ასევე დამფუძნებელი იყო კომპანიისა "Newman's Own", საკვები პროდუქტების მწარმოებელი კომპანია, რომლის მთლიან მოგებას ნიუმენი ქველმოქმედებას ახმარდა. 2007 წლის მაისისთვის ამ სახით მას ქველმოქმედებისთვის $200 მილიონი დოლარი ჰქონდა გადარიცხული. 2008 წლის 26 სექტემბერს ნიუმენი გარდაიცვალა საკუთარ სახლში ვესტპორტში, კონექტიკუტი, ფილტვის კიბოსთან დაკავშირებული გართულებების გამო.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Newman's Own
* Newman's Own Foundation
* Paul Newman bio at h2g2
* Paul Newman at Emmys.com

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ჰაუმეა

thumbnail|ჰაუმეა და მისი ორი მთვარე
**ჰაუმეა** (სიმბოლო: ) — ჯუჯა პლანეტა (ფორმალურად 136108 Haumea) კოიპერის სარტყელში, მზის სისტემა. პლუტონის მასის დაახ. ერთ-მესამედს შეადგენს. აღმოჩენილ იქნა 2004 წელს კალიფორნიის ტექნიკური ინსტიტუტისა და მაუნა კეას ობსერვატორიის მკვლევართა ჯგუფის მიერ აშშ-ში. 2008 წლის 17 სექტემბერს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ჯუჯა პლანეტის კლასიფიკაცია მიანიჭა და ჰავაის ნაყოფიერების ქალღმერთის სახელი "ჰაუმეა" დაარქვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Visualization of Haumea's orbit  - NASA
* (136108) Haumea, Hiʻiaka, and Namaka

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯუჯა პლანეტები
კატეგორია:კოიპერის სარტყელი
იაპონიის ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტია

**იაპონიის ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტია** (იაპ. 自由民主党 ძიუ: მინსიუტო:), ლდპ — იაპონიის კონსერვატიული პოლიტიკური პარტია, უმსხვილესი ქვეყანაში. 1955 წელს დაარსებიდან პარტიას უმეტესწილად მმართველი პოზიცია ეჭირა. ამჟამად პარტია აკონტროლებს იაპონიის დიეტის ზედა პალატის 240 ადგილიდან 83-ს (მეორე ადგილი) და 47.8%-ს ქვედა პალატაში (პირველი ადგილი). 2006 წლის სექტემბერში პარტიამ ჩამოაყალიბა კოალიციური მთავრობა სინძო აბეს მეთაურობით. ერთ წელიწადში აბეს უეცარი გადადგომის შემდეგ მთავრობას ხელმძღვანელობდა იასუო ფუკუდა, რომელიც კაბინეტის არაპოპულარობის გამო 2008 წლის სექტემბერში გადადგა. პარტიის ახალ ლიდერად არჩეულ იქნა ტარო ასო.

## რესურსები ინტერნეტში
*The official website of the LDP (Liberal Democratic Party) 

კატეგორია:იაპონიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:ლიბერალურ-დემოკრატიული პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1955 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
Killer Queen

**Killer Queen** — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის 1974 წლის სიმღერა, რომელიც იქცა ჰიტად და მიაღწია მე-2 ადგილს ინგლისში, ხოლო აშშ-ში მე-11 ადგილს დასჯერდა. სიმღერა დაწერილია ფრედი მერკურის მიერ და შესულია ჯგუფის 1974 წლის ალბომში *Sheer Heart Attack*. სინგლი გამოიცა როგორც A-გვერდი, სიმღერა Flick of the Wrist-თან ერთად, ხოლო 1986 წელს ის იყო B-მხარი სიმღერასთან Who Wants to Live Forever.

## სიმღერების სია
#Killer Queen - 3:00 	
#Flick Of The Wrist - 3:18

კატეგორია:Queen-ის სიმღერები
კატეგორია:2018 წლის სინგლები
ნინო ქათამაძე

**ნინო ქათამაძე** (დ. 21 აგვისტო, 1972, ბობოყვათი, ახლანდ. ქობულეთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ჯაზის მომღერალი და სიმღერების ავტორი.

## ბიოგრაფია 
ნინო ქათამაძე დაიბადა ბობოყვათში. 1990 წელს ჩაირიცხა ბათუმის მუსიკალურ ინსტიტუტში, ვოკალურ განყოფილებაში, მურმან მახარაძის კლასში.

1994 წელს ჩამოაყალიბა საქველმოქმედო ფონდი უნარშეზღუდულებისა და სოციალურად დაუცველ ხელოვანთა დასახმარებლად. 1999 წლიდან იწყებს თანამშრომლობას ჯგუფთან insight, რაც მისთვის წარმატებული აღმოჩნდა.

## დისკოგრაფია 
;ალბომები
* *უბრალო დღე* (2003)
* *ნინო ქათამაძე და ინსაითი* (2004)
* *White* (2006)
* *Black* (2006)
* *Blue* (2008)
* *Red* (2010)
* *Green* (2011)
* *Yellow* (2016)
;ვიდეო
* *Red Line* (2011)
* *Green Line* (2012)

## საუნდტრეკი 
* „სიყვარული აქცენტით“ (2012)
* „მეფის მკვლელობა“ (2008)
* „გზატკეტიცილი M8“ (2008)
* „მოჩვენება“ (2008)
* „ინდი“ (2007)
* „მაღალი ტემპერატურა“ (2006)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული  21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჯაზ-მომღერლები
კატეგორია:ქათამაძეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტოლობა

**ტოლობა** — ობიექტთა ურთიერთშეცვლის მიმართება, რომლითაც მათი ურთიერთშეცვლის ძალით თვლიან ტოლად. ტოლობის ასეთი გაგება მომდინარეობს გოტფრიდ ლაიბნიციდან. ურთიერთშეცვლა შეიძლება იყოს მეტნაკლებად სრული (რაც დამოკიდებულია ტოლობის სიღრმეზე), მაგრამ საერთოდ ის ყოველთვის ფარდობითია, რადგანაც გასატოლებელი ობიექტები, იქნება ეს ობიექტური სამყაროს საგნები თუ ჩვენი აზრები (იდეები, ცნებები, გამონათქვამები და სხვა), ინდივიდუალური და განუმეორებელია. ურთიერთშეცვლის სისრულის ხარისხი ბუნებრივად იზრდება მსგავსებიდან იგივეობამდე.

ტოლობის მიმართების თვისებები: *რეფლექსურობა* (თითოეული ობიექტი თავის ტოლია); *სიმეტრიულობა* (თუ A=B, მაშინ B=A) და* ტრანსიტიულობა* (თუ  A=B, ხოლო  B=C, მაშინ A=C). ასოით ტოლობას, რომელიც მართებულია მასში შემავალი ასოების ყველა რიცხვითი მნიშვნელობისათვის, *იგივეობას* უწოდებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მათემატიკა
უოტ ტაილერი

**უოტ ტაილერი** (ინგ. **Wat (Walter) Tyler**, დ. 4 იანვარი, 1341 — გ. 15 ივნისი, 1381) — შუა საუკუნეების ინგლისელი მოღვაწე. 1381 წლის ინგლისის გლეხთა აჯანყების ხელმძღვანელი.

## ადრეული წლები 
უოტ ტაილერი დაიბადა ინგლისის სოფელ ბროკსლიში (კენტის საგრაფო). 

ტაილერი უიღბლო რომანის შემდეგ გაემართა სამხედრო სამსახურში საფრანგეთში. იგი მონაწილეობას იღებდა ასწლიან ომში. თვით მეფე ედუარდიც კი გამოარჩევს მის ვაჟკაცობასა და სიმამაცეს. შემდეგ იგი ბრუნდება ინგლისში, მშობლიურ სოფელში. შემდეგ იგი ქორწინდება და მუშაობას იწყებს სოფლის მჭედელთან.

## გლეხთა აჯანყება 
ასწლიან ომთან დაკავშირებით ინგლისის ხელისუფლებამ გლეხებს ახალი გადასახადები დააკისრეს. ქალაქის მოსახლეობაც უკმაყოფილო იყო ომით. სახელმწიფო, საეკლესიო და ფეოდალური გადასახადებით გაწამებულმა გლეხებმა იარაღს მოჰკიდეს ხელი. მათ გამოცდილი ხელოსანი, უოტ ტაილერი ხელმძღვანელობდა.

აჯანყებულები კენტერბერს იკავებენ, შემდეგ კი ლონდონში შედიან, შტურმით იღებენ ტაუერის ციხეს და კლავენ კენტერბერის ლორდ-კანცლერს და არქიეპისკოპოსს სიმონ სადბერს. 1381 წლის 14 ივნისს აჯანყებულები და მეფე რიჩარდი შეხვდნენ. დაიწყო მოლაპარაკება აჯანყებულებსა და ხელისუფლებას შორის. გლეხები მოითხოვდნენ გადასახადები შემცირებას და ფეოდალური ჩაგვრის გაუქმებას. მომდევნო დღეს (15 ივნისს), ხელისუფლება და აჯანყებულები კვლავ შეხვდნენ ერთმანეთს. მოლაპარაკების პერიოდში აჯანყებულების ხელით კვდება ლონდონის მერი უილიამ უოლვორტი. ამით ისარგებლა ინგლისის ხელისუფლებამ და იმავე დღეს უოტ ტაილერი მოკლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Wat Tyler Country Park
* Wat Tyler on historyguide.org&nbsp;— a description, from a chronicle of the time, which relates the final meeting between Wat Tyler and King Richard II.
* EASF radical history wiki  An East Anglia-specific look at the rebellion

კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1341
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1381
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მუშთაიდი

**მუშთაიდი**, *მირ-ფეთე-აღა სეიდ თავრიზელი* (გ. 24 ოქტომბერი, 1892) — ირანის რელიგიური და პოლიტიკური მოღვაწე, შიიტების სექტის მეთაური. წარმოშობით აზერბაიჯანელი, თავრიზის მუჯთაჰიდი. თბილისში დასახლდა და მდინარე მტკვრის მარცხენა სანაპიროზე გააშენა ბაღი (ყოფილი სერგო ორჯინიკიძის სახელობის კულტურისა და დასავენების ცენტრალური პარკი, ამჟამად მუშთაიდის პარკი). 1845 წელს დაბრუნდა თავრიზში, სადაც გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* *ქორთუა ნ.*, ამიერკავკასია რუსეთ-ირანის 1826-1828 წლების ომში, თბ., 1978;

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით  
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
კატეგორია:თბილისის ისტორია
მუშის ბრძოლა

**„მუშის ბრძოლა“** — ქართული არალეგალური ბოლშევიკური გაზეთი, რკპ (ბ) დასავლეთ ამიერკავკასიის ორგანიზაციების ორგანო; გამოიცა ერთადერთი ნომერი 1918 წლის 8 აპრილს. მენშევიკური მთავრობის მიერ აკრძალული გაზეთის „ჩვები ბრძოლის“ მაგიერ (გამოცემის ადგილად მიჩნეულია ქუთაისი). გაზეთში დაბეჭდილ სტატიებში სწორად არის დასმული ბოლშევიკური ტაქტიკური ამოცანები, სტატიები გამსჭვალულია მენშევიკური ხელისუფლების წინააღმდეგ შეურიგებელი ბრძოლის სულისკვეთებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კირილე და მეთოდე

**კირილე და მეთოდე** — ბერძენი ძმები, კირილე (საერო სახელი კონსტანტინე) (დ. 827, სალონიკი — გ. 14 თებერვალი, 869, რომი) და მეთოდე (დ. 815,  სალონიკი  — გ. 6  აპრილი, 885) — ბერები, ცხოვრების და მოღვაწეობის პერიოდი IX საუკუნის დასაწყისი, წარმოშობით თესალონიკიდან, რომელთაც მიუძღვით ღვაწლი სლავური ანბანის შექმნაში, ამ ანბანს სხვანაირად კირილიცასაც უწოდებენ.

## იხილეთ აგრეთვე
* კირილე ფილოსოფოსი
* მეთოდე მორაველი

## რესურსები ინტერნეტში
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.

## სქოლიო 
კატეგორია:დამწერლობის შემქმნელები
კატეგორია:დაბადებული  827
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 869
კატეგორია:დაბადებული  815
კატეგორია:გარდაცვლილი  6 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  885
Led Zeppelin II

***Led Zeppelin II*** — ინგლისური მძიმე როკ-ჯგუფ ლედ ზეპელინის მეორე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1969 წელს.

ალბომი იწერებოდა ჯგუფში დაძაბული პერიოდის დროს, კონცერტებს შორის, თუმცა მისი დიდი ნაწილი ჩაწერილია ჩვეულებრივ სტუდიაში.

### სიმღერების სია 
### დელუქს გამოცემის დამატებები
## ჩარტი 
;ორიგინალური გამოცემა

;2014 წლის გამოცემა

## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე Allmusic
* ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ გვერდზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლედ ზეპელინის ალბომები
კატეგორია:1969 წლის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჯიმი პეიჯის პროდიუსერობით
მუშკი

thumb|upright 1.1|თავის ქალა

**მუშკი** (Moschus moschiferus) — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ირმისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1 მ, მასა 17 კგ აღწევს. უკანა კიდურები წინაზე გრძელია. რქები არ გააჩნია. მამალს ზედა ყბაზე უვითარდება 7-9 სმ სიგრძის ეშვები, ხოლო მუცელზე — მუშკის დიდი (6×3 სმ) ჯირკვალი, რომელიც მძაფრ სუნიან ნივთიერებას გამოყოფს. მუშკი გავრცელებულია აზიაში, ბინადრობს მთიან ტაიგაში. გვხვდება ერთეულებად, იშვიათად — მცირე ჯგუფებად. იკვებება მცენარეულობით, უმთავრესად ლიქენებით. მუშკის ხორცი იჭმება, ტყავისაგან ნატს ამზადებენ, მუცლის ჯირკვლების სურნელოვან ნივთიერებას პარფიუმერიაში იყენებენ. რეწვა შეზღუდულია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ირმისებრნი
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები
ვიურმული ეპოქა

მინი|ვიურმული ეპოქის დედამიწის მოდელი
**ვიურმული ეპოქა**, *ვიურმი*, *ვიურმული გამყინვარება* [სახელი ეწოდა დუნაის აუზის მდინარე ვიურმის (Würm) მიხედვით] — ალპების უკანასკნელი პლეისტოცენური მყინვარული ეპოქის სახელწოდება. გამოყოფენ ვიურმის 3 ფაზას, რომელთაგან შუას ახასიათებს გამყინვარების ფართობის მნიშვნელოვნად შემცირება და ამის გამო მას ზოგჯერ ინტერგლაციალადაც მიიჩნევენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რისული ეპოქა
* მინდელური ეპოქა
* გიუნცური ეპოქა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მყინვარული ეპოქა
კატეგორია:გლაციოლოგია
შტატჰალტერი

[მინი|[ვილჰელმ I ორანელი, იყო შტატჰალტერი ესპანეთის იმპერიის წინააღმდეჰ ნიდერლანდების აჯანყების დროს]]

**შტატჰალტერი** (გერმ. Statthalter — ადგილნაცვალი; ნიდერლანდებში — სტატჰაუდერი, ნიდერლანდურად Stadhouder, ორივე ენაზე ეს სიტყვა „ერთ ადგილზე (ვიღაცის) შეკავებას“ ნიშნავს) — ევროპის  რიგ სახელმწიფოებში თანამდებობის პირი, რომელიც სახელმწიფო პოლიტიკის გამტარებელია ქვეყნის კონკრეტულ ტერიტორიაზე.

ადგილნაცვლის პოსტი ისტორიის სიღრმეებიდან იღებს სათავეს. როდესაც სახელმწიფოს მმართველს ქვეყნის მასშტაბები ყოველ კუთხე-კუნჭულზე ოპერატიულად რეაგირების საშუალებას არ აძლევდა, ის ყოველთვის შტატჰალტერს ნიშნავდა. შტატჰალტერი ხშირად გუბერნატორთან იგივდება. შტატჰალტერის თანამდებობამ ყველაზე მეტი გავრცელება ნიდერლანდების გაერთიანებული პროვინციების რესპუბლიკაში ჰპოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* შტატჰალტერები – ნიდერლანდები

კატეგორია:ნიდერლანდების ისტორია
კატეგორია:წოდებები
მუშკის ჯირკვლები

**მუშკის ჯირკვლები** — ზოგი ქვეწარმავლისა და ძუძუმწოვრის მამლის კანის ჯირკვლები. გამოყოფენ ნივთიერებას — მუშკს, რომლითაც იზიდავენ დედლებს და მონიშნავენ დაკავებულ ტერიტორიას. მუშკის ჯირკვლები განსაკუთრებით კარგად აქვს განვითარებული ნიანგს, ჰატერიას, ზოგიერთ გველს; ძუძუმწოვრებიდან — მუშკს, თახვს, მთიხვს და სხვა ცხოველს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
მარგარიტა დანიელი

**მარგარიტა დანიელი** (დ. 15 მარტი, 1353 – გ. 28 ოქტომბერი, 1412) — დანიის (1387 -1396),  ნორვეგიისა (1387 -1389) და შვედეთის (1389-1396) დედოფალი.

ჭკვიანი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, დანიის მეფის ვალდემარ IV ატერდაგის ქალიშვილი. მარგარიტა სკანდინავიის ქვეყნებში უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობდა.  

1376 წელს დანიის ტახტზე თავისი არასრულწლოვანი ვაჟის  ოლაფის აყვანა მოახერხა, რომელმაც 1380 წელს, ჰაკონ VI -ის გარდაცვალების შემდეგ, ნორვეგიის ტახტი  მიიღო მემკვიდრეობით. მარგარიტა დანიასა და ნორვეგიას მისი ვაჟის სახელით მართავდა რეგენტის დონეზე, ოლაფის გარდაცვალების შემდეგ კი ამ სახელმწიფოების დედოფალი გახდა. 1389 წელს მარგარიტა თავიანთ დედოფლად შვედებმაც აღიარეს. მან ცხოვრების მიზნად, სკანდინავიის გაერთიანება დაისახა და 1397 წელს თავისი გერი შვილიშვილის ერიკ პომერანელის, საერთოსკანდინავიელი ხელმწიფის სტატუსით, დანიის, შვედეთისა და ნორვეგიის გაერთიანებულ ტახტზე აყვანაც შესძლო. 
თითქმის სიცოცხლის დასასრულამდე მარგარიტა დანიელი კალმარის უნიის  ქვეყნების მმართველი იყო. 

## ბეჭდები 

File:Dronning Margareta PI XIX 3.jpg|მარგარიტას ბეჭედი, გამოიყენებოდა 1375–76 წლებში.
File:Dronning Margareta PI XIX 2.jpg|მარგარიტას ბეჭედი, გამოიყენებოდა 1381–1409 წლებში.
File:Dronning Margareta PI XVIII 2.jpg|მარგარიტას ბეჭედი რომელიც ნორვეგიაში გამოიყენებოდა, 1388.
File:Dronning Margareta PI XIX 1.jpg|მარგარიტას ბეჭედი, გამოიყენებოდა 1390–93 წლებში.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დანიის მეფეები
კატეგორია:ნორვეგიის მეფეები
კატეგორია:შვედეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1353
კატეგორია:გარდაცვლილი 1412
კატეგორია:დანიის რეგენტები
ვილიანდი

**ვილიანდი**  () — ქალაქი ესტონეთში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, ვილიანდის ტბის ნაპირზე, ტალინიდან 161 კმ-ში. ვილიანდიმაას მაზრის ადმინისტრაციული ცენტრი. 1283 წელს მიიღო ქალაქის სტატუსი. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით (17 868 კაცი; 2012 წ.) არის ესტონეთის მეშვიდე ქალაქი. 

## ისტორია
დაარსდა XIII საუკუნეში, როგორც ტევტონთა ერთ-ერთი რეზიდენცია ესტონეთში. ცნობილია ვილიანდის ციხესიმაგრე, რომელიც თავის დროზე ერთ-ერთი უძლიერესი იყო მთელ ჩრდილოეთ ევროპაში. უმოწყალოდ განადგურდა ჩრდილოეთის ომის დროს. დღეს ამ ციხიდან მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი. 1931 წელს ციხესიმაგრის წინ არსებულ თხრილზე ქვეითთა დაკიდებული ხიდი აიგო.

ნანგრევების გვერდით XV საუკუნის წმ. იოანეს ეკლესია (იაანი კირიკ) მდებარეობს. თავდაპირველად იგი აშენდა როგორც ფრანცისკანული სააბატო, შემდეგ რამდენიმე ხანს წმ. პავლეს სახელს ატარებდა. ძველ ქალაქში შემორჩენილია რამდენიმე XVIII საუკუნის დროინდელი შენობა, ყოფილი აფთიაქის (1779–1780) ჩათვლით, რომელშიც დღეს ვილიანდის მუზეუმი მდებარეობს. ფუნქციონალური სტილის შესანიშნავი ნიმუშია 1931 წელს აგებული რატუშა. (არქ. ი. ფუკსი). 

ქალაქის ჩრდილოეთით მდებარეობს ესტონეთის სიდიდით მეორე ტბა ვილიანდი, რომელიც სამრეწველო და ტურისტულ-რეკრეაციული მიზნებით გამოიყენება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესტონეთის ქალაქების სია
* ვილიანდის ციხესიმაგრე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ვილიანდის ციხესიმაგრე 

კატეგორია:ესტონეთის ქალაქები
კატეგორია:ვილიანდიმაას მუნიციპალიტეტები
გოდოგანი (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

**გოდოგანი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ბროლისქედი, ნაგარევი, ჭალასთავი).

## გეოგრაფია
სოფელი მდებარეობს ჩრდილოეთ იმერეთის მთისწინეთში, ბროლის ქედის დასავლეთით, მდინარე ჭიშურის (ყვირილის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, თერჯოლიდან 24 კილომეტრი. სოფელში არის მუხის ტყე.

### მღვიმე
სოფელში, მდინარე წყალწითელის ხეობის მარცხენა კალთაზე, 150 მ სიმაღლეზე არის კარსტრული მღვიმე საკაჟია. საკაჟია ამიერკავკასიაში მიკვლეული პირველი პალეოლითური ძეგლია. აღმოაჩინეს 1914 წელს. მღვიმეს რუდოლფ ვირხოვის სახელი ეწოდა. 1936 წელს აღადგინეს ძეგლის ძველი სახელწოდება — „საკაჟია“. აღმოჩენილია მრავალრიცხოვანი არქეოლოგიური და პალეონტოლოგიური მასალა, რომელიც დაცულია სახელმწიფო მუზეუმში.

## ისტორია
გოდოგნის მაცხოვრის სახელობის ეკლესია X საუკუნით თარიღდება და მისი აშენება დავით აღმაშენებლის სახელს უკავშირდება. გოდოგანში ასევე დგას 1873 წელს აშენებული ეკლესია. 1926 წლისთვის გოდოგნის თემი შედგებოდა ოთხი სოფლიდგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 3336 ადამიანს, ხოლო ფართობი 48,8 კმ²-ს.
### კულტურის ძეგლები
* გოდოგანის მაცხოვრის ეკლესია
* გოდოგნის მთავარანგელოზთა ეკლესია
* გოდოგანის ოქროს ჯვრის ეკლესია
* გოდოგანის წმინდა გიორგის ეკლესია
* გოდოგანის ხიდი

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1462 ადამიანი.

## ლიტერატურა
**ნიორაძე გ.,* ქვის ხანის ადამიანი საკაჟიას გამოქვაბულში, თბ., 1953;

## სქოლიო
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფლები