ალფრედო კრისტიანი

**ალფრედო კრისტიანი** (დ. 22 ნოემბერი, 1947) — სალვადორელი პოლიტიკოსი, რომელიც 1989-1994 წლებში სალვადორის პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.

## ცხოვრება და კარიერა
კრისტიანი დაიბადა სან-სალვადორში, მდიდარ ოჯახში. მამამისი, ფელიქს კრისტიანი, იტალიელი იმიგრანტი იყო ბანიარიადან, ხოლო დედა, მარგო ბურკარდ დე კრისტიანი — შვეიცარიული წარმოშობის სალვადორელი. მან განათლება სან-სალვადორის ამერიკულ სკოლაში (Escuela Americana) და ვაშინგტონის ჯორჯთაუნის უნივერსიტეტში მიიღო, რომელიც ბიზნესის ადმინისტრირების ხარისხით დაამთავრა.

სალვადორში დაბრუნების შემდეგ იგი საოჯახო ბიზნესს შეუერთდა, რომელიც მოიცავდა ფარმაცევტულ სექტორს, ყავასა და ბამბას. 2008 წლის ივლისამდე იგი ხელმძღვანელობდა კომპანიას Semillas Cristiani Burkard (SCB) — Monsanto-ს წარმომადგენლობას ცენტრალურ ამერიკაში, რომელიც ჰიბრიდული სიმინდის წარმოებაზე ფოკუსირებული წამყვანი საწარმო იყო. 1970 წელს მან ცოლად მარგარიტა ლიახი შეირთო, რომელთანაც სამი შვილი და ცხრა შვილიშვილი ჰყავს.

## პოლიტიკური კარიერა
კრისტიანი პოლიტიკისგან შორს იდგა 1980-იანი წლების დასაწყისამდე, სანამ სალვადორში შეიარაღებულმა კონფლიქტმა კრიტიკულ წერტილს არ მიაღწია. როდესაც აჯანყება ფართომასშტაბიანი გახდა, იგი შეუერთდა ნაციონალისტურ რესპუბლიკურ ალიანსს (ARENA), რომელიც სამხედრო დაზვერვის ოფიცერმა, რობერტო დ’ობიუსონმა დააარსა. 1985 წლის მარტში, საპრეზიდენტო არჩევნებში მარცხის შემდეგ, დ’ობიუსონი გადადგა, კრისტიანი კი 1988 წელს პარტიის ლიდერი გახდა.

1988 წლის მარტის ადგილობრივ და კონგრესის არჩევნებში ARENA-მ ხმების 80% და კონგრესის 60-დან 31 ადგილი მოიპოვა; ერთ-ერთი მანდატი თავად კრისტიანმა დაიკავა.

### სალვადორის პრეზიდენტი
1989 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში კრისტიანმა ხმების 53.8%-ით გაიმარჯვა. მისი ინაუგურაციით დაიწყო ARENA-ს მმართველობის 20-წლიანი პერიოდი. ეს იყო მეორე შემთხვევა სალვადორის ისტორიაში, როდესაც მმართველმა პარტიამ ხელისუფლება ოპოზიციას მშვიდობიანად გადააბარა.

### საგარეო პოლიტიკა
250px|მინი
პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, კრისტიანი კაბინეტის წევრებთან ერთად ევროპასა და ლონდონს ეწვია. 1989 წლის 25 სექტემბერს იგი საპატიო სტუმარი იყო დასავლური მიზნების ინსტიტუტის (Western Goals Institute) მიერ გამართულ ვახშამზე, სადაც იმყოფებოდნენ გავლენიანი ანტიკომუნისტი მოღვაწეები, მათ შორის მარგარეტ ტეტჩერის მრჩეველი სერ ალფრედ შერმანი.

ეს ვიზიტი, ისევე როგორც ტურნე ესპანეთში, იტალიაში, აშშ-ში, მექსიკაში, ვენესუელაში, არგენტინაში, ჩილესა და ურუგვაიში, იყო კრისტიანის დიპლომატიური მცდელობის ნაწილი, რათა მოეპოვებინა საერთაშორისო მხარდაჭერა სამშვიდობო მოლაპარაკებებისთვის, რომლებსაც მისი მთავრობა აწარმოებდა. მოლაპარაკებების პროცესში, გაეროსთან ერთად, აქტიური როლი ითამაშეს ვენესუელამ, მექსიკამ და ესპანეთმა.

### შიდა პოლიტიკა
კრისტიანმა წარმატებით წარმართა სამშვიდობო მოლაპარაკებები „ფარაბუნდო მარტის ეროვნულ-განთავისუფლების ფრონტთან“ (FMLN). სალვადორის სამოქალაქო ომი საბოლოოდ დასრულდა 1992 წლის 16 იანვარს, ჩაპულტეპეკის სამშვიდობო შეთანხმების ხელმოწერით.

მისი პრეზიდენტობის დროს მოკლეს ადმინისტრაციის მინისტრი, 73 წლის დოქტორი ხოსე ანტონიო როდრიგეს პორტი. ამ ფაქტმა საერთაშორისო საზოგადოების მკაცრი პროტესტი გამოიწვია ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო. მკვლელობა FMLN-ის საქალაქო დაჯგუფებას მიეწერა.

### ეკონომიკური პოლიტიკა
კრისტიანი ცნობილია სტრუქტურული რეფორმების გატარებით, რომლებიც მკაცრ ნეოლიბერალურ მიდგომას ეფუძნებოდა. მან დაიწყო სალვადორის ბანკების პრივატიზაცია. მისი მეუღლის ოჯახმა შეიძინა ქვეყნის ერთ-ერთი უმსხვილესი ბანკის, Banco Cuscatlán-ის აქციების მნიშვნელოვანი წილი (მოგვიანებით ეს ბანკი Citibank-მა იყიდა). ასევე, მისი მმართველობისას მოხდა „სასტუმრო პრეზიდენტის“ პრივატიზება.

მისი მთავრობა მხარს უჭერდა სავაჭრო ბარიერების ცალმხრივ შემცირებას, დაამატებული ღირებულების გადასახადის (დღგ) შემოღებასა და სხვა პირდაპირი გადასახადების გაუქმებას. მიუხედავად იმისა, რომ საგადასახადო შემოსავლები შემცირდა, სამთავრობო ხარჯები კვლავ მაღალ ნიშნულზე რჩებოდა.

## პოლიტიკიდან წასვლა და დაბრუნება
1994 წელს, საპრეზიდენტო ვადის ამოწურვის შემდეგ, იგი პოლიტიკიდან წავიდა, თუმცა 2009 წელს ARENA-ს პარტიის პრეზიდენტის თანამდებობაზე დაბრუნდა მას შემდეგ, რაც პარტიამ 20 წლის მანძილზე პირველი მარცხი განიცადა საპრეზიდენტო არჩევნებში.

## ბრალდებები
2008 წელს ადამიანის უფლებათა დამცველმა ორმა ორგანიზაციამ — „მართლმსაჯულებისა და ანგარიშვალდებულების ცენტრმა“ (The Center for Justice and Accountability) და „ესპანეთის ადამიანის უფლებათა ასოციაციამ“ — სარჩელი შეიტანა ესპანეთის სასამართლოში. ისინი ალფრედო კრისტიანისა და სალვადორის შეიარაღებული ძალების თოთხმეტ წევრს ადანაშაულებდნენ 1989 წელს სალვადორში იეზუიტების მკვლელობაზე პირდაპირ პასუხისმგებლობაში.

მოსამართლე ელოი ველასკომ 2009 წელს სარჩელი წარმოებაში მიიღო, რისთვისაც გამოიყენა უნივერსალური მართლმსაჯულების პრინციპი.

უნივერსიტეტის ყოფილი რექტორის, ხოსე მარია ტოხეირას განცხადებით, თავად იეზუიტთა ორდენს და ხოსე სიმონ კანიასის ცენტრალური ამერიკის უნივერსიტეტს (UCA) ამ სარჩელთან კავშირი არ ჰქონიათ.

სასამართლო პროცესის მსვლელობისას, სალვადორელი ცნობილი პიროვნებები ესპანეთში ჩავიდნენ, რათა პრეზიდენტ კრისტიანისთვის შუამდგომლობა მოეთხოვათ და ბრალდებულთა სიიდან ამოეღოთ. დელეგაციის ერთ-ერთი წევრი იყო სალვადორ სამაიოა, მარქსისტულ-ლენინური სახალხო განმათავისუფლებელი ფრონტის (FPL) ყოფილი წევრი და FMLN-ის უმაღლესი სარდლობა. დელეგაციის კიდევ ერთი წევრი იყო სალვადორელი პოლიტიკოსი ოსკარ სანტამარია. ორივე FMLN-ისა და სალვადორის მთავრობის მოლაპარაკებათა კომისიების წევრი იყო, რომლებმაც სალვადორის სამოქალაქო ომი დაასრულეს. სალვადორში აშშ-ის საელჩოს დეპეშის თანახმად, ორივე პოლიტიკოსი შეშფოთებული იყო იმ შედეგებით, რაც ამ საქმეს შეიძლება ჰქონოდა სალვადორზე. თუმცა, მათი ძალისხმევა კრისტიანის სიტუაციაზე იყო ორიენტირებული. სამაიოა ოდესღაც იგნასიო ელაკურიას თანაშემწე და ახლო თანამშრომელი იყო. ელაკურია ერთ-ერთი მეცნიერი იყო, რომელიც მოკლულია ხოცვა-ჟლეტის დროს, რომელშიც კრისტიანი მონაწილეობდა. სავარაუდოდ, ელაკურია ასევე ოპერაციის მთავარი სამიზნე იყო. მიუხედავად მცდელობისა, საქმეში უცნობმა მოწმემ აღიარა მონაწილეობა ამ ხოცვა-ჟლეტაში, რაც სალვადორის სამხედრო ძალების უმაღლეს სარდლობასა და ყოფილ კრისტიანს ადანაშაულებდა. მოსამართლე ველასკოს მიერ მოთხოვნასთან დაკავშირებით გამოტანილი გადაწყვეტილება თავდაპირველად მოიცავდა გამოძიებას სალვადორის სამხედრო ძალების 14 წევრის მიმართ, სალვადორის ყოფილი პრეზიდენტის გამოკლებით, მაგრამ მათ შორის სამხედრო უმაღლესი სარდლობისაც, რომელსაც წარმოადგენდა გენერალი (მაშინდელი პოლკოვნიკი) რენე ემილიო პონსე (მაშინდელი სალვადორის თავდაცვის უფროსი). თუმცა, ახალი ჩვენება კრისტიანის ბრალდების წაყენების საშუალებასაც იძლეოდა. ჟურნალისტებისთვის ხელმისაწვდომი ერთ-ერთი ყველაზე დამაჯერებელი მტკიცებულება სალვადორის სამხედრო უმაღლესი სარდლობის შეხვედრის დროს ხელით გაკეთებული ჩანაწერებია. ხოცვა-ჟლეტა, სავარაუდოდ, შეხვედრის დროს დაიგეგმა და როგორც უმაღლესი სარდლობა, ასევე ქვეყნის აღმასრულებელი ხელისუფლება, სავარაუდოდ, ინფორმირებული იყო, თუ უშუალოდ არ იყო ჩართული დაგეგმვის შეხვედრებში. ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მიერ გასაიდუმლოებულმა დოკუმენტებმა ცოტა ხნის წინ ახალი სინათლე მოჰფინა ამ საქმეს. ისინი მიუთითებენ, რომ ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს მრავალი წლის განმავლობაში ჰქონდა ინფორმაცია სალვადორის მთავრობის მიერ იეზუიტების მკვლელობის გეგმების შესახებ. სასამართლომ სალვადორის სამხედრო ძალების 20 წევრი დამნაშავედ ცნო მკვლელობის, ტერორიზმისა და კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულების ბრალდებებში. ჯამში, 20 სალვადორელს ესპანეთის ციხეში 270 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა შეეძლო. თუმცა, სასამართლოს არ ჰქონდა საკმარისი მტკიცებულებები, რათა კრისტიანი დანაშაულის წახალისებისთვის გაესამართლებინა. სასამართლომ დაადგინა, რომ სამხედროებმა იეზუიტები სიკვდილით დასაჯეს, რადგან ისინი სამოქალაქო ომის მშვიდობიანი გზით გადაწყვეტის მტკიცე მომხრეები იყვნენ. ელაკურია FMLN-ზე სამხედრო გამარჯვების დაბრკოლებად ითვლებოდა, რადგან მას სამშვიდობო მოლაპარაკებებზე ძლიერი გავლენა ჰქონდა.

2021 წლის ოქტომბერში მისი სახელი პანდორას დოკუმენტებში მოხვდა. მან ხელისუფლებიდან წასვლის შემდეგ ერთი წლის განმავლობაში სულ მცირე 16 ოფშორული კომპანია შექმნა.

2023 წლის ივნისში, გენერალური პროკურორის ოფისმა „კორუფციასთან ომის“ ფარგლებში კრისტიანის ქონება დაარბია და ჩამოართვა.

## ახალგაზრდული სისხლის სამართლის კოდექსი
ეროვნულმა ასამბლეამ შემოგვთავაზა ახალგაზრდებისთვის განკუთვნილი სისხლის სამართლის კოდექსი, რომელიც პრეზიდენტ კრისტიანის პრეზიდენტობის დროს დამტკიცდა. მისი იუსტიციის მინისტრი რენე ერნანდესი იყო. კანონი ძალაში შევიდა 1995 წლის 6 მაისს და იცავს ბავშვებს ზრდასრულთა მსგავსად გასამართლებისგან. არასრულწლოვანთა მიერ ჩადენილი დანაშაულები აღარ ისჯება ჩვეულებრივი სისხლის სამართლის კოდექსით, არამედ ახალგაზრდული სისხლის სამართლის კოდექსით, რომელიც ვრცელდება 12-დან 16 წლამდე ასაკის არასრულწლოვანებზე. დანაშაულის ჩამდენი არასრულწლოვნებისთვის მაქსიმალური ვადა თავდაპირველად მხოლოდ 5 წელი იყო, მაგრამ ახლახან შეიცვალა 7 წლამდე.

## ლიტერატურა
* Europa Publications Ltd., ''The International Who's Who 2000'', 63rd edition, Surrey, UK, p.&nbsp;345, 

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography by CIDOB (in Spanish)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:სალვადორის პრეზიდენტები
კატეგორია:სალვადორელი პოლიტიკოსები