open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
2004

## მოვლენები 
* 4 იანვარი : საქართველოში ჩატარდა საპრეზიდენტო არჩევნები.
* 25 იანვარი : საქართველოს პრეზიდენტი გახდა მიხეილ სააკაშვილი.
* 30 იანვარი : საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა გამოაქვეყნა ეროვნული თანხმობის დეკლარაცია.
* 11 მარტი : ქ. მადრიდში მატარებელი ააფეთქეს ტერორისტებმა. დაიღუპა 191 ადამიანი.
* 14 მარტი : რუსეთის ფედერაციის საპრეზიდენტო არჩევნებში მეორედ გაიმარჯვა ვლადიმერ პუტინმა.
* 22 მარტი : ისრაელის ჯარმა მოკლა „ჰამასის“ ლიდერი აჰმად იასინ.
* 5 მაისი : მოკლეს ჩეჩნეთის პრეზიდენტი ახმად კადიროვი.
* 6 მაისი : მრავალათასიანი საპროტესტო აქციების ფონზე თანამდებობიდან გადადგა ასლან აბაშიძე.
* 21 ივნისი : მსოფლიოში პირველი კერძო მართვადი კოსმოსური ხომალდი „SpaceShipOne“ გავიდა კოსმოსში.
* 13 აგვისტო : ათენში დაიწყო ოლიმპიური თამაშები.
* 1 სექტემბერი : ჩრდილოეთ ოსეთის ქ. ბესლანში ტერორისტებმა სკოლა დაიკავეს. 3 საქტემბრამდე გაგრძელდა და 350-ზე მეტი დაიღუპა.
* 11 ნოემბერი : გარდაიცვალა პალესტინის პოლიტიკური ლიდერი იასირ არაფატი.
* 22 ნოემბერი : უკრაინის საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ვიქტორ იანუკოვიჩმა. მაგრამ ამ შედეგის მიმართ დიდი მასშტაბით დაიწყო სახალხო პროტესტი.
* 26 დეკემბერი : ინდონეზიის კუნძულ სუმატრაზე მოხდა ძლიერი მიწისძვრა. მოჰყვა 150.000-ზე მეტი მსხვერპლი.
* 26 დეკემბერი : უკრაინაში ხელახლა ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში გაიმარჯვა ვიქტორ იუშჩენკომ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
* 1 მაისი : ჩარლი დამელიო — ამერიკელი ინტერნეტ-სელებრითი, ტიკ-ტოკერი და მოცეკვავე

### ივნისი 
### ივლისი 
* 31 ივლისი : ირინა ხავრონინა — რუსი მოციგურავე

### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 3 ოქტომბერი : ნოა შნაპი — ამერიკელი მსახიობი

### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
* 9 მაისი : კადიროვი, აჰმად — ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტი (დ. 1951)
### ივნისი 
* 5 ივნისი : რეიგანი, რონალდ — აშშ-ს მე-40 პრეზიდენტი (დ. 1911)
* 10 ივნისი : ჩარლზი, რეი — ამერიკელი მუსიკოსი (დ. 1930)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 24 სექტემბერი : საგანი, ფრანსოაზ — ფრანგი მწერალი (დ. 1935)
### ოქტომბერი 
* 20 ოქტომბერი : ნანული შევარდნაძე — საქართველოს ყოფილი პირველი ლედი (დ. 1929)

### ნოემბერი
* 11 ნოემბერი : არაფატი, იასირ — პალესტინის პოლიტიკური ლიდერი (დ. 1929)
### დეკემბერი 
## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : დეივიდ გროსი, დეივიდ პულიტცერი და ფრანკ ვილჩეკი
* ქიმია : არონ ჩიკანოვერი, ავრამ ჰერშკო და არვინ როზი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : ლინდა ბუკი და რიჩარდ აქსელი
* ლიტერატურა : ელფრიდე იელინეკი
* მშვიდობა : ვანგარი მუტა მაათაი
* ეკონომიკა : ფინ კიდლენდი და ედუარდ პრესკოტი
2006

## მოვლენები 
* 27 მარტი : „ციხის ბუნტი“ თბილისში
* 9 ივლისი : იტალია მეოთხედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ფეხბურთში

## დაიბადნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი
### დეკემბერი 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი
### თებერვალი
### მარტი
### აპრილი
### მაისი 
* 26 მაისი : ედუარ მიშლენი — ფრანგი მენეჯერი (დ. 1963)
### ივნისი 
### ივლისი 
* 10 ივლისი : შამილ ბასაევი —  ჩეჩენი დამოუკიდებლობის მომხრე ვიცე-პრეზიდენტი (დ. 1965)
* 12 ივლისი : ვახტანგ ბარათაშვილი —  ქართველი მეზღვაური (გ. 1917)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 4 სექტემბერი : სტივ ირვინი —  პოპულარული ავსტრალიელი ნატურალისტი, ტელეჟურნალისტი და მრავალი ფილმის ავტორი ბუნებაზე
### ოქტომბერი 
* 7 ოქტომბერი : ანა პოლიტკოვსკაია —  რუსი ჟურნალისტი (დ. 1958)
### ნოემბერი
* 23 ნოემბერი : ვილი პეპი — ამერიკელი მოკრივე
* 16 ნოემბერი : მილტონ ფრიდმანი — ამერიკელი ეკონომისტი

### დეკემბერი 
* 25 დეკემბერი : ჯეიმზ ბრაუნი — ამერიკელი მომღერალი, სოულის მამა

## მმართველები 
**კავკასია**

* **საქართველო** 
** პრეზიდენტი : სააკაშვილი, მიხეილ (2004-დან)
** პარლამენტის თავმჯდომარე : ბურჯანაძე, ნინო (2001-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : ნოღაიდელი, ზურაბ (2005-დან)
** კათოლიკოს-პატრიარქი : ილია II (1977-დან)
* **აზერბაიჯანი**
** პრეზიდენტი : ალიევი, ილჰამ (2003-დან)
* **სომხეთი**
** პრეზიდენტი : ქოჩარიანი, რობერტ (1998-დან)

**აღმოსავლეთი ევროპა**

* **რუსეთის ფედერაცია**
** პრეზიდენტი : პუტინი, ვლადიმირ (1999-დან)
* **უკრაინა**
** პრეზიდენტი : იუშჩენკო, ვიქტორ (2005-დან)

**დასავლეთი ევროპა**

* **გერმანია**
** პრეზიდენტი : კოლერი, ჰორსტ (2004-დან)
** კანცლერი : მერკელი, ანგელა (1998-დან)
* **დიდი ბრიტანეთი**
** დედოფალი : ელიზაბეთ II (1952-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : ბლერი, ტონი (1997-დან)
* **საფრანგეთი**
** პრეზიდენტი : შირაკი, ჟაკ (1995-დან)
* **წმინდა საყდარი**
** რომის პაპი :ბენედიქტ XVI (2005-დან)

**სამხრეთ-დასავლეთი აზია**

* **თურქეთი**
** პრეზიდენტი : სეზერი, აჰმეთ ნეჯდეთ (2000-დან)
** პრემიერ-მინისტრი : ერდოღანი, რეჯეფ თაიფ (2003-დან)
* **ირანი**
** პრეზიდენტი : ხათამი, მოჰამედ (1997-2005), აჰმადინეჯადი, მაჰმუდ (2005-დან)
* **ისრაელი**
** პრეზიდენტი : კაცავი, მოშე (2000-დან)

**სხვა ქვეყნები**
* **აშშ**
** პრეზიდენტი : ბუში, ჯორჯ (2001-დან)

## ნობელის პრემიის ლაურეატები 
* ფიზიკა : ჯონ მაზერი და ჯორჯ სმუტი
* ქიმია : როჯერ კორნბერგი
* ფიზიოლოგია და მედიცინა : ენდრიუ ფაიერი და კრეიგ მელო
* ლიტერატურა : ორჰან ფამუქი
* მშვიდობა : მუჰამედ იუნუსი და გრამინ ბანკი
* ეკონომიკა : ედმუნდ ფელპსი
ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი
**ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირება რუსეთის ცენტრალურ ნაწილში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2000 წლის 13 მაისის ბრძანებულებით.

მოსახლეობა - 35,9 მლნ. ფართობი - 653 ათასი. მთავარი ქალაქია მოსკოვი. რეგიონი მოიცავს ფედერაციის 18 სუბიექტს: 

thumb|400px|right|ცენტრალური რუსეთი

:*ფედერალური ქალაქი*: 

:1. მოსკოვი

:*ოლქები*:

:2. ბელგოროდის ოლქი 
:3. ბრიანსკის ოლქი
:4. ვლადიმირის ოლქი
:5. ვორონეჟის ოლქი
:6. ივანოვოს ოლქი 
:7. კალუგის ოლქი
:8. კოსტრომის ოლქი
:9. კურსკის ოლქი
:10. ლიპეცკის ოლქი
:11. მოსკოვის ოლქი
:12. ორიოლის ოლქი
:13. რიაზანის ოლქი
:14. სმოლენსკის ოლქი
:15. ტამბოვის ოლქი
:16. ტვერის ოლქი
:17. ტულის ოლქი
:18. იაროსლავლის ოლქი

კატეგორია:ცენტრალური ფედერალური ოკრუგი
ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი

right|thumb|ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი
** ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირება რუსეთის ევროპული ნაწილის ჩრდილოეთში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2000 წლის 13 მაისის ბრძანებულებით. 

მოსახლეობა - 13,9 მლნ. ფართობი - 1.678 ათასი. მთავარი ქალაქია სანქტ-პეტერბურგი. მოიცავს ფედერაციის 11 სუბიექტს: 

*რესპუბლიკები*:

* კარელიის რესპუბლიკა
* კომის რესპუბლიკა

*ოკრუგი:*

* ნენთა ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქები:*

* არხანგელსკის ოლქი
* ვოლოგდის ოლქი
* კალინინგრადის ოლქი
* ლენინგრადის ოლქი 
* მურმანსკის ოლქი
* ნოვგოროდის ოლქი
* ფსკოვის ოლქი

*ფედერალური ქალაქი:*

* სანქტ-პეტერბურგი
## დემოგრაფიული მონაცემები 
### ფედერაციული ერთეულები 
ოკრუგი მოიცავს: ჩრდილოეთ, ჩრდილო-დასავლეთ, კალინნგრადის ეკონომიკურ რეგიონებს და თერთმეტ ფედერალურ ერთეულს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილო-დასავლეთის ფედერალური ოკრუგი
სამხრეთის ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|სამხრეთი ფედერალური ოკრუგი
**სამხრეთი  ფედერალური ოკრუგი** () — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირება რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთით. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2000 წლის 13 მაისის ბრძანებულებით. დიმიტრი მედვედევის 2010 წლის 19 იანვრის ბრძანებით მას გამოეყო ჩრდილოეთ კავკასიის ფედერალური ოკრუგი.

მოსახლეობა — 13,8 მლნ. ფართობი — 416 840 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრია დონის როსტოვი. უდიდესი ქალაქი — კრასნოდარი. რეგიონი მოიცავს ფედერაციის 6 სუბიექტს: 

## სქოლიო 
კატეგორია: სამხრეთის ფედერალური ოკრუგი
ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგი
**ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგი** (რუს. Приволжский федеральный округ) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირება რუსეთის ევროპული ნაწილის ცენტრში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2000 წლის 13 მაისის ბრძანებულებით.

მოსახლეობა - 31,1 მლნ. ფართობი - 1.036 ათასი. მთავარი ქალაქია ნიჟნი ნოვგოროდი. რეგიონი მოიცავს ფედერაციის 16 სუბიექტს: 

*რესპუბლიკები:*

* ბაშკირეთის რესპუბლიკა
* თათრეთის რესპუბლიკა
* მარეთის რესპუბლიკა
* მორდოვეთის რესპუბლიკა
* უდმურტეთის რესპუბლიკა 
* ჩუვაშეთის რესპუბლიკა

*ოკრუგი:*

* კომი-პერმელთა ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქები:*
* კიროვის ოლქი
* ნიჟნი ნოვგოროდის ოლქი 
* ორენბურგის ოლქი 
* პენზის ოლქი
* პერმის ოლქი
* სამარის ოლქი
* სარატოვის ოლქი
* ულიანოვსკის ოლქი 

*ფედერალური ქალაქი:*

* ნიჟნი ნოვგოროდი

კატეგორია:ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგი
ურალის ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ურალის ფედერალური ოკრუგი
**ურალის ფედერალური ოკრუგი** —  ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირება რუსეთის ურალის ნაწილში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2000 წლის 13 მაისის ბრძანებულებით.

მოსახლეობა - 12,2 მლნ. ფართობი - 1.788 ათასი. მთავარი ქალაქია ეკატერინბურგი. რეგიონი მოიცავს ფედერაციის 6 სუბიექტს: 

*ავტონომიური ოკრუგები:*
* ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი 
* იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი 

*ოლქები:*
* კურგანის ოლქი
* სვერდლოვსკის ოლქი 
* ტიუმენის ოლქი
* ჩელიაბინსკის ოლქი

კატეგორია:ურალის ფედერალური ოკრუგი
ციმბირის ფედერალური ოკრუგი

thumb|right|ციმბირის ფედერალური ოკრუგი
**ციმბირის ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის ციმბირის ნაწილში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის 2000 წლის 13 მაისის ბრძანებულებით.

მოსახლეობა შეადგენს 2010 წლის მონაცემებით შეადგენს 19,256,426 ადამიანს. ფართობი 5,114,800 კმ². მთავარი ქალაქია ნოვოსიბირსკი. რეგიონი მოიცავს ფედერაციის 12 სუბიექტს: 

## იხილეთ აგრეთვე 
*ციმბირი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Images of the Siberian Federal District

## სქოლიო 
კატეგორია:ციმბირის ფედერალური ოკრუგი
ბადენ-ვიურტემბერგი

**ბადენ-ვიურტემბერგი** (Baden-Württemberg) — მხარე გერმანიაში. შეიქმნა 1951 წელს სამი ყოფილი მხარის ბადენის, ვიურტემბერგ-ბადენის და ვიურტემბერგ-ჰოენცოლერნის შეერთებით.

* *ფართობი* - 35,7 ათასი კმ2,
* *მოსახლეობა* - 10.546 ათასი.
* *ქალაქები* (ათ.) – შტუტგარტი (592), მანჰაიმი (307), კარლსრუე (283), ფრაიბურგ-იმ-ბრისგაუ (198), ჰაიდელბერგი (142), ულმი (119).

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
კატეგორია:1952 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:ბადენ-ვიურტემბერგი
ბავარია

**ბავარია** (გერმ. Bayern) — მხარე გერმანიაში. მდებარეობს რაინის აუზში. 1918 წელს იგი რესპუბლიკად გამოცხადდა, როდესაც ბავარიის უკანასკნელი მეფე ლუდვიგ III გადადგა ტახტიდან.

* *ფართობი* - 70.549 კმ²,
* *მოსახლეობა* - 12,843,514 (2015).
* *ქალაქები* (2012) – მიუნხენი 1,388,308, ნიურნბერგი 495,121, აუგსბურგი 272,699.
* *ცნობილი ადამიანები* –  რიხარდ შტრაუსი, ფრანც-იოზეფ შტრაუსი.
* *თავისებურებები* – ეკონომიკური ცენტრია მიუნხენი, სადაც განლაგებულია ბმვ და სიმენსი. ფრანკონიის რაიონს (ცენტრი ნიურნბერგში) აქვს ფედერაციის სუბიექტად გახდომის სურვილი.
მინი|170პქ|ბავარია
## დემოგრაფია 
ბავარიის მოსახლეობა შეადგენს: 12,843,514 (2015)
ბავარიაში სახლობენ შემდეგი ეროვნული უმცირესობები:

## მთავარი ქალაქები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Official Tourism Board 
* Official government website
* Platform with additional information about many cities in Bavaria
* Tradition and Culture 
* Foreign Trade 
* statistics
* bayern.de

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის მხარეები
ბრანდენბურგი

**ბრანდენბურგი** () — ქალაქი გერმანიაში, ბრანდენბურგის მხარეში, მდინარე ჰაველზე. მოსახლეობა: 74,129 (31 დეკემბერი, 2005), ფართობი: 228.80 კმ². პატარა ქალაქი, ამავე სახელის მხარესთან შედარებით ნაკლებ ცნობილია, თუმცა ერთ დროს ის სამეფო დინასტიათა სამშობლო იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  მუნიციპალიტეტის საიტი 
*  ბრანდერბურგის კათედრალი 
*  ქალაქის რუკა 
*  შიდა ქალაქის გიდი 
*   ბრანდერბურგის ტრამვაი

## სქოლიო
კატეგორია:ბრანდენბურგის ქალაქები
ბრემენი (მხარე)

**ბრემენი** (Bremen) — მხარე გერმანიაში, ჰანზის თავისუფალი ქალაქი.

* ფართობი - 404 კვ. კმ.,
* მოსახლეობა - 643 ათასი.
* ქალაქები (ათ.) - ბრემენი (დედაქალაქი, 551), ბრემერჰაფენი (131).

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
თიურინგია

**თიურინგია** (Thüringen) — მხარე გერმანიაში.

* *ფართობი* - 16,2 ათასი კმ2,
* *მოსახლეობა* - 2.540 ათასი.
* *ქალაქები* (ათ.) - ერფურტი (დედაქალაქი, 201), გერა (125), იენა (100), ვაიმარი (63).

კატეგორია:თიურინგია
რაინლანდ-პფალცი

**რაინლანდ-პფალცი** () — მხარე დასავლეთ გერმანიაში. მხარის დედაქალაქია მაინცი. რაინლანდ-პფალცის მხარე შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ 1946 წლის 30 აგვისტოს. სამთავრობო ოლქები არის კობლენცში და ტრირში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის მხარეები
საქსონია

**საქსონია** () — მხარე გერმანიაში. სახელი ეწოდა საქსების გერმანული ტომის მიხედვით. ამ ტომებმა შემდგომში ინგლისი დაიპყრეს და შეერივნენ ადგილობრივ მოსახლეობას. აქედან მომდინარეობს ტერმინი ანგლო-საქსები.

* *ფართობი* — 18,4 ათასი კმ2,
* *მოსახლეობა* — 4.640 ათასი.
* *ქალაქები* (ათ.) — ლაიფციგი (488), დრეზდენი (დედაქალაქი, 478), ხემნიცი (279), ცვიკაუ (107).
* *ისტორია*: 792 წელს დაიპყრო შარლემანმა. იყო მძლავრი გერმანული საჰერცოგო. საქსონიის მმართველები ამავე დროს პოლონეთის მეფეები იყვნენ 1697—1763 წლებში. 1946-90 წლებში შედიოდა გდრ-ის შემადგენლობაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official governmental portal
* Christmas time in Saxony
* some facts about Saxony
* some stories about Dresden Neustadt - The Capital of Saxony

*
კატეგორია:გერმანიის მხარეები
საქსონია-ანჰალტი

**საქსონია-ანჰალტი** (Sachsen-Anhalt) — მხარე გერმანიაში.

* *ფართობი* — 20,4 ათასი კმ2,
* *მოსახლეობა* — 2.790 ათასი.
* *ქალაქები* (ათ.) — მაგდებურგი (დედაქალაქი, 229), ჰალე (ზაალე) (237), დესაუ (103), ჰალე-ნოიშტადტი (93).
* *ისტორია*: 1863 — გახდა საჰერცოგო. 1866 — ჩრდილო-გერმანული კონფედერაციის წევრი. 1946-90 — გდრ-ის შემადგენლობაში.

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
შლეზვიგ-ჰოლშტაინი

**შლეზვიგ-ჰოლშტაინი** () — მხარე გერმანიაში.

* *ფართობი* — 15,7 ათასი კმ².
* *მოსახლეობა* — 2.814 ათასი, პროტესტანტი 87 %, კათოლიკე 6 %.
* *ქალაქები* (ათ.) — კილი (233), ლიუბეკი (212), ფლენსბურგი (86), ნოიმიუნსტერი (79).
* *ისტორია*: 1460 წლიდან შლეზვიგი და ჰოლშტაინი იყო დანიის მმართველობის ქვეშ მყოფი ორი საჰერცოგო. მოსახლეობის უმრავლესობას გერმანელები შეადგენდნენ. 1815 წელს ჰოლშტეინი რაინის კონფედერაციის წევრი გახდა. 1866 წელს პრუსიამ მიიერთა ორივე საჰერცოგო. 1920 წლის პლებისციტის საფუძველზე შლეზვიგის ჩრდილოეთი გადავიდა დანიის გამგებლობაში ჰადერსლევისა და ააბენრაას პროვინციების სახით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შლეზვიგ-ჰოლშტაინი
კატეგორია:გერმანიის მხარეები
შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი

thumb|შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი
**შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი** — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ფორმირება რუსეთის ციმბირის ნაწილში. შეიქმნა რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის   2000 წლის 13 მაისს ბრძანებულებით. 

მოსახლეობა — 6,8 მლნ. ფართობი - 6.180 ათასი. მთავარი ქალაქია ხაბაროვსკი. რეგიონი მოიცავს ფედერაციის 10 სუბიექტს: 

## ოკრუგის შემადგენლობა
*რესპუბლიკა:*
*რესპუბლიკა სახა (იაკუტია) 

*ავტონომიური ოლქი:*

*ებრაელთა ავტონომიური ოლქი

*ავტონომიური ოკრუგი:*

*ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი 
  
 
*მხარეები:*

*ხაბაროვსკის მხარე 
*პრიმორიეს მხარე 
*კამჩატკის მხარე
    
*ოლქები:*

*ამურის ოლქი
*მაგადანის ოლქი 
*სახალინის ოლქი

კატეგორია:შორეული აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგი
ჰესენი

**ჰესენი** () — მხარე გერმანიაში.

* *ფართობი* — 21,1 ათასი კმ2,
* *მოსახლეობა* — 6.045 ათასი, პროტესტანტი 61 %, კათოლიკე 33 %.
* *ქალაქები* (ათ.) — მაინის ფრანკფურტი (656), ვისბადენი (დედაქალაქი, 267), კასელი (202), დარმშტადტი (139).
* *თავისებურებები* — რაინისა და მაინის ხეობები, ტაუნუსის მთები, რომელიც მდიდარია მინერალური წყლებით (ჰომბურგი, ვისბადენი).

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია

**ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია** () — მხარე გერმანიაში.

* *ფართობი* — 34,1 ათასი კმ2,
* *მოსახლეობა* — 17.987 ათასი, კათოლიკე 53 %, პროტესტანტი 42 %.
* *ქალაქები* (ათ.) — დიუსელდორფი (დედაქალაქი, 573), კიოლნი (963), ესენი (619), დორტმუნდი (602), დუისბურგი (536), ბოხუმი (401), ვუპერტალი (385), ჰაგენი (201).
* *თავისებურებები* — რაინის ხეობა, რურის სამრეწველო რეგიონი.

## ჩრდილოეთ რაინ-ვესტფალიის რაიონები 
## საზღვრები 
მხარის მაქსიმალური სიგრძე ჩედილოეთიდან სამხრეთით არის 291 კილომეტრი და 266 კილომეტრი აღმოსავლეთიდან დასავლეთით. მხარის საზღვრების მთლიანი სიგრძეა 1,645 კმ. ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიას ესაზღვრება შემდეგი ქვეყნები და მხარეები:
* ბელგია (99 კმ.)
* ნიდერლანდები (387 კმ.)
* ქვემო საქსონია (583 კმ.)
* ჰესენი (269 კმ.)
* რაინლანდ-პფალცი (307 კმ.)

## მინისტრ-პრეზიდენტების სია 
ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიას მინისტრ პრეზიდენტების სია:

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official Government Portal
* Tourism
* Information and resources on the history of Westphalia on the Web portal "Westphalian History" 
* Guidelines for the integration of the Land Lippe within the territory of the federal state North-Rhine-Westphalia of 17 January 1947
* North Rhine-Westphalia images from Cologne and Duesseldorf to Paderborn and Muenster 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის მხარეები
ჰამბურგი

**ჰამბურგი** () — ქალაქი ჩრდილოეთ გერმანიაში, ისტორიულად ჰანზის თავისუფალი ქალაქი, დაარსებულია 889 წელს. გერმანიის სიდიდით მეორე ქალაქი ჰამბურგი ფედერალური მხარეცაა და ქვეყნის ყველაზე დიდი საოკეანო პორტიც.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰამბურგის ოფიციალური საიტი 
* ჰამბურგის პანორამული ფოტოები

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
კატეგორია:გერმანიის ფედერალური მხარეების დედაქალაქები
ედუინ ჰაბლი

**ედუინ პაუელ ჰაბლი** (; დ. 20 ნოემბერი, 1889, მარშფილდი, მისურის შტატი — გ. 28 სექტემბერი, 1953, სან-მარინო, კალიფორნიის შტატი) — ამერიკელი ასტრონომი, ვაშინგტონის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (1927). 1914-1917 მუშაობდა იერქსის, 1919-დან — მაუნტ-უილსონის ობსერვატორიებში. ჰაბლის ძირითადი შრომები ეძღვნება გალაქტიკების შესწავლას. 1922 ნისლეული დაყო გარეგალაქტიკურ ობიექტებად — გალაქტიკებად და ჩვენს გალაქტიკაში მდებარე აირმტვრის ნისლეულებად. 1924-1926 ზოგ გალაქტიკაში აღმოაჩინა ვარსკვლავები, რითაც დაამტკიცა მათი მსგავსება ჩვენს გალაქტიკასთან. 1929 დაადგინა, რომ გალაქტიკათა სპექტრების წითელ წანაცვლებასა და მანძილებს შორის არსებობს კავშირი (ჰაბლის კანონი), მოგვცა გალაქტიკების მორფოლოგიური კლასიფიკაცია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჰაბლის კანონი
*ჰაბლის ტელესკოპი
*ფარდობითობის თეორია

## ლიტერატურა 
* Bartusiak, Marcia. *The Day We Found the Universe*. New York: Pantheon, 2009.
* Christianson, Gale; *Edwin Hubble: Mariner of the Nebulae* Farrar Straus & Giroux (T) (New York, August 1995.)
* Hubble E.P., *The Observational Approach to Cosmology* (Oxford, 1937.)
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* *Time*-ის პროფილი 
* Astronomy at the University of Louisville
* Edwin Hubble bio
* American Physical Society's Hubble Bio 
* Edwin Powell Hubble&nbsp;— The man who discovered the cosmos 
* The problem of the expanding universe, 1942 Edwin Hubble

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი აგნოსტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
კატეგორია:ამერიკელი ასტროფიზიკოსები
იუსუფ ჰაბიბი

**ჰაბიბ, იუსუფი** (; დ. 1916, სამარყანდი — გ.  22 თებერვალი. 1945, ვარშავის მახლობლად) — ტაჯიკი პოეტი. 1940 სამარყანდში დაამთავრა უზბეკეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. დაიღუპა მეორე მსოფლიო ომში. პირველი ლექსები 1936 წელს გამოაქვეყნა. 1939 წელს გამოვიდა მისი კრებული „სამშობლოს სიმღერები“.

ჰაბიბის პოეზიის ენა უბრალო და სახიერია, სიახლე შეიტანა ტაჯიკური ლექსის მეტრიკაში. 1968 წელს, სიკვდილის შემდეგ, მიენიჭა ნ. ოსტროვსკის სახელობის ლიტერატურული კონკურსის ლაურეატობა. წერდა ლიტერატურულ-კრიტიკულ სტატიებსაც. დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტაჯიკი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ჰაგენი

thumb|right|ჰაგენი
**ჰაგენი** () — ქალაქი გერმანიაში, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის მხარეში, მდინარე ფოლმის ნაპირზე, ფოლმისა და რურის შესართავთან ახლოს. 201, 268 ათ. მცხოვრები (2004). შავიმეტალურგია, მანქანათმშენებლობა და ლითონდამუშავება (მათ შორის ჩარხთმშენებლობა), ელექტროტექნიკის მრეწველობა. საფეიქრო, ავეჯის, ქაღალდის საწარმოები. ჰაგენი ცნობილია VIII საუკუნიდან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალიის ქალაქები
ჰაბიბულა

thumb|ჰაბიბ ხანი
**ჰაბიბულა** (დ. 3 ივნისი, 1872, ტაშკენტი — გ. 20 თებერვალი, 1919, ჯალალაბადთან) — ავღანეთის ამირა 1901-1919 წლებში. გამგებლობის დასაწყისში პატრიოტული წრეების გავლენით ცდილობდა გაეტარებინა რეფორმები, რომლებიც მიზნად ისახავდნენ სახელმწიფოს განმტკიცებას, დიდი ბრიტანეთისაგან მისი დამოკიდებულების შესუსტებას. შემდგომში გამოვიდა ახალგაზრდა ავღანელების წინააღმდეგ, ატარებდა პროინგლისურ პოლიტიკას, ცდილობდა ხელი შეეშალა განმათავისუფლებელი მოძრაობის აღმავლობისათვის. მოკლეს სასახლის შეთქმულების დროს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ავღანეთის ამირები
კატეგორია:დაბადებული  3 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:მოკლული ავღანელი პოლიტიკოსები
აბდურაჰიმ ჰაგვერდიევი

**აბდურაჰიმ ბეგ ასად ბეგ-ოღლუ ჰაგვერდიევი** (; დ. 17 მაისი, 1870 ქ. შუშა ― გ. 11 დეკემბერი, 1933) — აზერბაიჯანელი მწერალი. აზერბაიჯანის სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1928).

## ბიოგრაფია 
1891 წელს დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი. სწავლობდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში, 1899-იდან შეუდგა პედაგოგიურ, ლიტერატურულ და თეატრალურ მოღვაწეობას ბაქოში. იყო აზერბაიჯანის თეატრის კომისარი. მის მხატვრულ შემოქმედებაში აისახა ახალი ცხოვრების მშენებლობა სოფლად, აკრიტიკებდა წარსულის გადმონაშთებს, ბურჟუაზიულ წყობილებას, პროპაგანდას უწევდა საბჭოთა ხელისუფლებას. ტრაგედიაში „დანგრეული ბუდეები“ (1896) ასახა XIX საუკუნის მიწერულის თავადაზნაურული ფენის სოციალური კრიზისი. პიესაში „უბედური ახალგაზრდა“ (1900), პირველად აზერბაიჯანულ ლიტერატურაში, გამოიყვანა პატრიარქალურ-ფეოდალურ სამყაროსთან მებრძოლი დემოკრატიულ გმირი. 

1906 წელს ა. ჰაგვერდიევი აირჩიეს რუსეთის იმპერიის I მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატად ელიზავეტპოლის გუბერნიიდან.

1906-იდან აქტიურად თანამშრომლობდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინში“, აქვეყნებდა მოთხრობებს, სტატიებს, ფელეტონებს. ეკუთვნის ნარკვევი „აზერბაიჯანის თეატრის ისტორიიდან“ (1924), მონოგრაფია „მ. ფ. ახუნდოვის ცხოვრება და მოღვაწეობა“ (1928). ეწეოდა მთარგმნელობით მუშაობას.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის I მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს დეპუტატები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ალფრედ აინშტაინი

**ალფრედ აინშტაინი** (დ. 30 დეკემბერი. 1880, მიუნხენი — გ. 13 თებერვალი. 1952, ელ-სერიტო, კალიფორნია) —  გერმანელი მუსიკის ისტორიკოსი და კრიტიკოსი. მოღვაწეობდა მიუნხენში, შემდეგ ბერლინში. 1933 დატოვა ფაშისტური გერმანია. ცხოვრობდა ჯერ ინგლისში, შემდეგ იტალიაში, 1939-იდან კი აშშ-ში; 1945 მიიღო ამერიკის მოქალაქეობა.

აინშტაინი მრავალი ნაშრომის ავტორია, მათ შორის აღსანიშნავია მონოგრაფიების სერია "გერმანელი მუსიკოსების ცხოვრება" (1914-იდან), "მუსიკის ისტორია" (1917), "ჰაინრიხ შიუტცი" (1925), "რომანტიზმის ეპოქის მუსიკა" (1947), "მოცარტი, მისი ხასიათი. მისი შემოქმედება" (1945-1953), "იტალიური მადრიგალი" (3 ტომად, 1949) და სხვ.

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით იგი ითვლებოდა ალბერტ აინშტაინის ბიძაშვილად , ხოლო სხვები თვლიან რომ მათი ნათესაობა არ არის დადასტურებული, 

## ლიტერატურა
* *Mozart: His Character. His work* by Alfred Einstein
* *Music in the Romantic Era: A History of Musical Thought in the 19th Century*
* *The Italian Madrigal*, translated by Alexander Haggerty Krappe, Roger Sessions, and Oliver Strunk, Princeton University Press, 1949 (3 volumes)

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  30 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
აინშტაინი

ტერმინს **აინშტაინი** შეიძლება ჰქონდეს ერთ-ერთი შემდეგ მნიშვნელობათაგანი:

* აინშტაინი (ერთეული) — სინათლის კვანტების ენერგიის საზომი ერთეული
* აინშტაინი, ალბერტ — გერმანელი ფიზიკოსი
* აინშტაინი, ალფრედ — გერმანელი მუსიკის ისტორიკოსი და კრიტიკოსი

## იხილეთ აგრეთვე 
* აინშტაინის კანონი
* აინშტაინიუმი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სერგი ჟღენტი

**სერგი  მიხეილის ძე ჟღენტი** (დ. 30 მაისი, 1912, ქვენობანი, ამჟამად ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი ― გ. 11 ოქტომბერი, 1963, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა ენათმეცნიერი. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1949), პროფესორი (1950). 

## ბიოგრაფია
სერგი ჟღენტი იყო ქართული ენის კათედრის გამგე ქუთაისის პედაგოგიურ ინსტიტუტში 1937-1941 წლებში, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი სამეცნიერო დარგში 1950-1962 წლებში. განაგებდა იკვლევდა ქართველური ენების სტრუქტურისა და ფონეტიკის თეორიულ საკითხებს. აღსანიშნავია მისი თანამედროვე ექსპერიმენტული მეთოდებით შესრულებული გამოკვლევები ქართველური ენების ფონეტიკაში. ჟღენტმა შეისწავლა ქართული სალიტერატურო ენის აქცენტუაცია, მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა საქართველოში ლოგოპედიის დამკვიდრებასა და განვითარებაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ს
რუბინშტეინი

საკუთარი სახელი **რუბინშტეინი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანტონ რუბინშტეინი - რუსი პიანისტი, კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე
* არტურ რუბინშტეინი - პოლონელი პიანისტი
* მარკ რუბინშტეინი - საბჭოთა გეოლოგი
* ნიკოლოზ რუბინშტეინი - რუსი პიანისტი, დირიჟორი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე
* სერგეი რუბინშტეინი - საბჭოთა ფსიქოლოგი
ოსნაბრიუკი

**ოსნაბრიუკი** — ქალაქი გერმანიაში, ქვემო საქსონიის მხარეში. 164.453  ათ. მცხოვრებით (2004). ნავსადგური შუა გერმანიის არხის განშტოებაზე. მეტალურგიული, მანქანათსაშენი, საფეიქრო მრეწველობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ოლდენბურგი

**ოლდენბურგი** () — ქალაქი გერმანიაში, ქვემო საქსონიის მხარეში, მდინარე ჰუნტეს (ვეზერის შენაკადი) ნაპირზე, ჰუნტე-ემსის არხთან. 2016 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 165,711  ადამიანს. სატრანსპორტო კვანძი. სამრეწველო ცენტრი. მანქანათსაშენი, კვების, საფეიქრო, მინის, ხის დასამუშავებელი მრეწველობის საწარმოები. საქონლით ვაჭრობის ცენტრი. ადმინისტრაციული აკადემია, პედაგოგიური და პოლიტექნიკური ინსტიტუტები. არის ბოტანიკური ბაღი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official city website
 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ჰანოვერი

**ჰანოვერი** — ქალაქი გერმანიაში, ქვემო საქსონიის მხარის ადმინისტრაციული ცენტრი, საერთაშორისო მნიშვნელობის სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძი. ნავსადგური შუა გერმანიის არხისა და მდინარე ლაინეს გადაკვეთის ადგილას, სამრეწველოდა საფინანსო-სავაჭრო ცენტრი. განვითარებულია სატრანსპორტო (უმთავრესად საავტომობილო) და საერთო (ჩარხთმშენებლობა და სხვ.), მანქანათმშენებლობის, ელექტროტექნიკის, რეზინის (I ადგილი გერმანიაში), კვების, საფეიქრო მრეწველობის, არის ზუსტი მექანიკისა და ოპტიკის საწარმოები. ქალაქის მიდამოებში იღებენ ნავთობსა და კალიუმის მარილებს.

ჰანოვერში ყოველწლიურად ტარდება საერთაშორისო სამრეწველო ბაზრობები. არის ტექნიკური, სავეტერინარო, პედაგოგიური, სამუსიკო და თეატრალური ხელოვნების უმაღლესი სკოლები. მეტროპოლიტენი. II მსოფლიო ომის (1939-45) დროს ქალაქი ძლიერ დაინგრა. აღდგენილია ბაზრის ეკლესია (XIV ს.) და ძველი რატუშა (XV ს.), შემოინახა ჰერენჰაუზენის სასახლე (დაიწყო 1676, გადაკეთებულია 1704 და 1820-21) და პარკი (დაიწყო 1674). აშენდა რადიოცენტრი (არქიტექტორები ფ. ვ. კრემერი, ჰ. ლიხტენჰალმი, დ. ესტერლენი) და სხვ.

წარმოშობით ჰანოვერიდან არის გერმანული როკ ჯგუფი სკორპიონსი, რომელიც 1965 წელს შეიქმნა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანიის დიდი ქალაქების სია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* City's own website
* Official website for tourism, holiday and leisure in Lower Saxony and Hanover

## სქოლიო
მარკ რუბინშტეინი

**მარკ მიხეილის ძე რუბინშტეინი** (დ.  26 ნოემბერი   [ძვ. სტ. 13 ნოემბერი], 1915, თბილისი, საქართველო, — გ. 29 ივნისი, 1978, იქვე]) — საბჭოთა გეოლოგი, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1974), გეოლოგიის მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1968). სკკპ წევრი 1944-იდან. 1938 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი. 1945-იდან მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ა. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში, სადაც 1954-1955 ხელმძღვანელობდა პეტროგრაფიის განყოფილებას, 1955-იდან — ქანების აბსოლუტური ასაკის ლაბორატორიას. 1969-1976 იყო ამავე ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1944–1954) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1954-იდან).

რუბინშტეინის შრომები ძირითადად შეეხება აბსოლუტური გეოქრონოლოგიის, სეისმოტექტონიკის, რეგიონული გეოლოგიის საკითხებს. საქართველოს სსრ სახელმწიფო პრემია (1973). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ჟღენტი

საკუთარი სახელი **ჟღენტი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ჟღენტი — რეჟისორი, სცენარისტი, პოლიტიკოსი
* ალექსი ჟღენტი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* ანა ჟღენტი — თერაპევტი
* ბაგრატ ჟღენტი — სამხედრო პირი
* ბესარიონ ჟღენტი — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე
* დავით ჟღენტი — სახელმწიფო მოხელე, პოლიტიკოსი
* ვიქტორ ჟღენტი — პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი
* ვლადიმერ ჟღენტი — პათოლოგ-ანატომი
* თენგიზ ჟღენტი — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოსა და უკრაინაში
* ლეონტი ჟღენტი — პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი
* მამული ჟღენტი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* პეტრე ჟღენტი — ეკონომისტი
* სერგი ჟღენტი — ენათმეცნიერი
* სულიკო ჟღენტი — კინოდრამატურგი
* ტარიელ ჟღენტი — სპორტსმენი (სასტენდო და ტყვიის სროლა)
* შალვა ჟღენტი — გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ჟღენტები
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ანა ჟღენტი

**ანა ჟღენტი** (დ. 4 ივნისი, 1895, სოფ. ქვაციხე, ახლანდელი ჭიათურის რ-ნი ― გ. 12 ივნისი, 1976, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი-თერაპევტი და პედაგოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1956), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961). ლიტერატურის კრიტიკოსის ბესარიონ ჟღენტის და.

## ბიოგრაფია 
ანა ჟღენტმა 1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) სამკურნალო ფაკულტეტი (პირველი გამოშვება). 1957–1973 წლებში განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი) შინაგან სნეულებათა პროპედევტიკის კათედრას. აღზარდა ქართველ თერაპევტთა მრავალი თაობა. 

ჟღენტი შეისწავლიდა ბორჯომის მინერალური წყლის სამკურნალო თვისებებს, ქართულ კერძებში გამოყენებულ გემოს მიმცემ ნივთიერებებს და ქართული ღვინოების მოქმედებას კუჭ-ნაწლავის ტრაქტზე, ღვიძლზე, სანაღვლე გზებზე და გულსისხლძარღვთა სისტემის მუშაობაზე. საქართველოში პირველმა აღწერა ფასციოლოზის შემთხვევა. დაჯილდოებულია შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი თერაპევტები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
გიოტინგენი

thumb|right|გეტინგენი
**გიოტინგენი** () — ქალაქი გერმანიაში, ქვემო საქსონიის მხარეში, მდინარე ლაინეს ნაპირზე. 121,5 ათ. მცხოვრები (2006). ლითონდასამუშავებელი, ელექტროტექნიკის მრეწველობის, ზუსტი მექანიკისა და ოპტიკის საწარმოები. გამომცემლობები და სტამბები. გიოტინგენი ქვეყნის სამეცნიერო ცენტრია. მეცნიერებათა აკადემიის განყოფილება. უნივერსიტეტი (1737-იდან). მაქს პლანკის სამეცნიერო საზოგადოება. აეროდინამიკის ექსპერიმენტული ცენტრი. შუა საუკუნეებში გიოტინგენი იყო მაუდის წარმოების მნიშვნელოვანი ცენტრი, ჰანზის წევრი (XIV საუკუნიდან).

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის ქალაქები
ჯანდაცვა

[მინი|[სიცოცხლის ვარსკვლავი]]
**ჯანდაცვა** (ჯანმრთელობის დაცვა) — სახელმწიფო, სოციალ–ეკონომიკურ, სამედიცინო და საზოგადოებრივ ღონისძიებათა სისტემა,  რომლის მიზანია ადამიანთა ჯანმრთელობის დაცვა, დაავადებების თავიდან აცილება და მკურნალობა, სიცოცხლის გახანგრძლივება. ჯანდაცვა ზოგიერთ ქვეყანაში ეფუძნება უფასო სამედიცინო დახმარების და მედიცინის პროფილაქტიკური ღონისძიებების მიმართულებებს, სხვაგან - სახელმწიფოს მხრიდან იგი რეგლამენტირებულია ანტიეპიდემიური სამუშაოების ჩატარებით, ხოლო ძირითადი მომსახურება გადატანილია კერძო სექტორში.

ჯანმრთელობის დაცვის მეთოდები, ინდივიდუალური და კომპლექსური პროფილაქტიკული ღონისძიებები, ბიოსფეროზე მეთვალყურეობისა და კონტროლის ხერხები, დაავადებათა დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის მეთოდები ინტერნაციონალურია, მაგრამ ყოველი ქვეყნისათვის დამახასიათებელია ეროვნული თავისებურებები და ტრადიციები. 
 
ჯანდაცვის სრულფასოვნად განხორციელებისათვის აუცილებელია ძვირადღირებული მატერიალურ-ტექნიკური ბაზა, საავადმყოფოების და ამბულატორიულ-პოლიკლინიკური დაწესებულებების (პოლიკლინიკა, დისპანსერი, პროფილაქტორიუმი) ფართო ქსელი, სანიტარულ-ეპიდემიოლოგიური, დედათა და ბავშვთა დაცვის სამსახურები.  

### იხილეთ აგრეთვე
*საქართველოს სახელმწიფო სამედიცინო დაწესებულებები
*ჯანმრთელობის დაცვის მსოფლიო ორგანიზაცია
*მედიცინა
*პირველადი ჯანდაცვა

## ლიტერატურა
*„ჯანდაცვის ეკონომიკა და დაზღვევა“, თენგიზ ვერულავა, თბილისი, 2009 წ.  
*„ჯანდაცვის ეკონომიკა“, თენგიზ ვერულავა, თბილისი, 2003 წ.
*„Health Care System in Georgia“, Tengiz Verulava, Tbilisi, 2002.

## რესურსები ინტერნეტში 
* World Health Organization
* UK National Health Service
* Health On the Net Foundation 
* OECD Health Statistics
* Health and Medical Information 

კატეგორია:ჯანმრთელობა
სოფლის მეურნეობა

[მინი|300px|მეჩაიეები [ჩაქვი|ჩაქვში, აჭარა, 1909 წ. პროკუდინ-გორსკის ფოტო.]]
**სოფლის მეურნეობა** — მატერიალური წარმოების ერთ-ერთი ძირითადი დარგი, სასოფლო-სამეურნეო კულტურების მოყვანა და შინაური ცხოველების მოშენება მემცენარეობისა და მეცხოველეობის პროდუქციის მიღების მიზნით. სოფლის მეურნეობის მთავარი დარგებია:

* მეაბრეშუმეობა
* მებაღეობა
* მებაღჩეობა
* მებოსტნეობა
* მებოცვრეობა
* მევენახეობა
* მეთევზეობა
* მეთესლეობა
* მეკარტოფილეობა
* მემცენარეობა
* მენადირეობა
* მეტყევეობა
* მეფრინველეობა
* მეფუტკრეობა
* მეყვავილეობა
* მეღორეობა
* მეცხენეობა
* მეცხვარეობა
* მეცხოველეობა
* მეჩაიეობა
* მეხილეობა
* მიწათმოქმედება

სოფლის მეურნეობა მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული გარემო პირობებზე: ნიადაგზე, კლიმატზე, სეზონებზე, მდებარეობაზე და სხვა. მის განვითარებაზე დიდ გავლენას ახდენენ სასოფლო-სამეურნეო მეცნიერებათა ცალკეული დარგები:

* აგროქიმია
* ამპელოგრაფია
* გენეტიკა
* ვეტერინარია
* ნიადაგმცოდნეობა
* ზოოტექნიკა

სოფლის მეურნეობის დარგში დასაქმებულია მსოფლიო მოსახლეობის 40-45 %, ამასთან განვითარებულ ქვეეყნებში ეს მაჩვენებელი არ აღემატება 5-6 %-ს.

## სასოფლო-სამეურნეო სავარგულები 
:ბაღი - ბოსტანი - ბუნებრივი მდელო - ვენახი - მლაშობი - სათიბი - სახნავი - საძოვარი - ყანა

## სასოფლო-სამეურნეო მცენარეები 
: *ბაღჩეული კულტურები*: საზამთრო, ნესვი, გოგრა, ყაბაყი
: *ბოსტნეული*: ბადრიჯანი, ბოლოკი, გოგრა, თალგამი, კარტოფილი, კიტრი, კომბოსტო, პამიდორი, სტაფილო, ჭარხალი
: *მარცვლეული კულტურები*: ბარდა, ბრინჯი, ლობიო, მუხუდო, სიმინდი, სოია, ფეტვი, ქერი, შვრია, ცერცვი, ჭვავი, ხორბალი
: *ტექნიკური კულტურები*: ბამბა, თამბაქო, კანაფი, კორპი, მზესუმზირა, სელი, ტუნგო
: *ხილი*: ალუბალი, ატამი, ბალი, გარგარი, ვაშლი, კომში, ლიმონი, მანდარინი, მარწყვი, მაყვალი, მსხალი, ქლიავი, ფორთოხალი

## სასოფლო-სამეურნეო ცხოველები 
: *შინაური ცხოველები*: ბოცვერი, კამეჩი, თხა, ღორი, ცხენი, ცხვარი, ძროხა
: *შინაური ფრინველები*: ბატი, ინდაური, იხვი, ქათამი
: *მწერები*: აბრეშუმის ჭია, ფუტკარი

## სასოფლო-სამეურნეო მანქანა-იარაღები 
: *იარაღები*: ბარი, გუთანი, თოხი, კავი, ფარცხი
: *მანქანები*: კომბაინი, კულტივატორი, სალეწი, ტრაქტორი

## სხვა სასოფლო-სამეურნეო ტერმინები 
: *ტექნოლოგიური პროცესები*: ბალახთესვა, ბარვა, დაკვალვა, დასილოსება, დაწვიმება, დრენაჟი, თესლის შეწამვლა, თოხნა, მარგვლა, მელიორაცია, რწყვა, ხვნა
: *სასუქები*: ამიაკის გვარჯილა, ამოფოსი, გოგირდმჟავა ამონიუმი

## სოფლის მეურნეობის გამოჩენილი მოღვაწენი 
* ამირაჯიბი, კონსტანტინე
* ბუსენგო, ჟან ბატისტ
* ვავილოვი, ნიკოლოზ
* ლიბიხი, იუსტუს
* მიჩურინი, ივანე
* წინამძღვრიშვილი, ილია

## ლიტერატურა 
* Mazoyer, Marcel; Roudart, Laurence (2006). *A history of world agriculture: from the Neolithic Age to the current crisis*. Monthly Review Press, New York. ISBN 978-1-58367-121-4
* Watson, A.M. (1983). *Agricultural Innovation in the Early Islamic World*, Cambridge University Press.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გაეროს სურსათისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაციის ოფიციალური გვერდი.
* ვერტიკალური სოფლის მეურნეობა — ბექა ბაიაშვილი
* Official website  of the United States Department of Agriculture (USDA)
** Official website of the USDA's Agricultural Research Service
* Agriculture Research Guide  from the Government Information Library of the University of Colorado, Boulder.
* Agriculture

*
მრეწველობა

**მრეწველობა** ანუ წარმოება მიკროეკონომიკაში — საგანთა შექმნის აქტი, კერძოდ კი ისეთი პროდუქტებისა, რომელიც შემდგომში კომერციულად გაიცვლება ან გაიყიდება. მაკროეკონომიკაში მრეწველობა არის საქმიანობა, რომლითაც ტრანზაქტორები (ანუ, გაცვლის აგენტები) იყენებენ რესურსებს პროდუქციის გამოსაშვებად; უფრო სპეციფიკურად, ეკონომიკური მრეწველობა საქმიანობაა, რომელსაც კონტროლს უწევს (ასევე პასუხისმგებელი) ინსტიტუციონალური რგოლი, რომელიც იყენებს მუშახელს, კაპიტალს, საქონელსა და მომსახურებას (წარმოების ფაქტორები) სხვა საქონლისა და მომსახურების შესაქმნელად.

## მრეწველობის დარგები 
* მეტალურგია
** შავი მეტალურგია
** ფერადი მეტალურგია
* ენერგეტიკა
** ელექტროენერგეტიკა
** ნავთობის მრეწველობა
** ატომური ენერგეტიკა
* სამთო-მოპოვებითი მრეწველობა 
** სამთო-ქიმიური მრეწველობა
* მანქანათმშენებლობა
** გემთმშენებლობა
** ავიამშენებლობა
** ხელსაწყოთმშენებლობა
* ქიმიური მრეწველობა
* კვების მრეწველობა
* მსუბუქი მრეწველობა
** საფეიქრო მრეწველობა
** ტყავ-საგალანტერიო მრეწველობა
** სამკერვალო მრეწველობა

## ლიტერატურა
* Krahn, Harvey J., and Graham S. Lowe. Work, Industry, and Canadian Society. Second ed. Scarborough, Ont.: Nelson Canada, 1993.

*
კომერცია

[მინი|ვაჭრობა [გერმანიაში, XVI საუკუნე]]
**კომერცია**, იგივე ვაჭრობა — ადამიანის საქმიანობის სფერო, რომელიც ხორციელდება რაიმე ღირებულების ყიდვა-გაყიდვით. ეს ღირებულება შეიძლება წარმოადგენდეს საქონელს, მომსახურებას, ინფორმაციას, ფულს ან სხვა რამეს. ვაჭრობაში შეიძლება მონაწილეობდნენ ადამიანები, ადამიანთა ჯგუფები, ფირმები, სახელმწიფოები. სახელმწიფო ვაჭრობა ორი ფორმისაა: საშინაო (მათ შორის საცალო და საბითუმო) და საგარეო. ვაჭრობა კაპიტალიზმის განვითარების უმნიშვნელოვანესი მექანიზმია, იგი წარმოიშვა შრომის საზოგადოებრივი დანაწილებისა და კერძო საკუთრების ბაზაზე.

ვაჭრობას, როგორც მოვლენას, შეისწავლიან მეცნიერების ცალკეული დარგები:

* ვაჭრობის ეკონომიკა
* ვაჭრობის სტატისტიკა

## კომერციული ტერმინები 
[მინი|[სან-ხუან-დე-დიოს ბაზარი, გვადალახარა]]
* ბირჟა
* გადასახადი
* დაზღვევა
* ინტელექტუალური საკუთრება
* კომერციული ბანკი
* კომერციული საიდუმლოება
* კომერციული სასწავლებელი
* მოთხოვნა
* მოხმარება
* პატენტი
* პროდუქტი
* სავაჭრო აგენტი
* სავაჭრო დათმობა
* სავაჭრო კაპიტალი
* სავაჭრო მოგება
* სავაჭრო ნიშანი
* სავაჭრო სამართალი
* სავაჭრო ცენტრი
* სავაჭრო წარმომადგენლობა
* სავაჭრო-სამრეწველო პალატა
* საკუთრება
* ფასი
* ღირებულება
* წარმოება

## საერთაშორისო ორგანიზაციები 
* მსოფლიო სავაჭრო ორგანიზაცია

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბიზნესი
კატეგორია:ვაჭრობა
ჰობი

**ჰობი** (, ) — ადამიანის რაიმე გატაცება, საქმიანობა, რომელსაც მიმართავენ დასვენების დროს, საკუთარი ინტერესების დაკმაყოფილების მიზნით. ის, რაც ერთი ადამიანისთვის პროფესიაა, შეიძლება მეორე ადამიანისთვის იყოს ჰობი, მაგალითად ბაღის მოვლა ან საჭმლის კეთება. ქვემოთ ჩამოთვლილი საქმიანობა შეიძლება განხილულ იქნეს აგრეთვე როგორც ჰობი: 

* საოაჯახო საქმე
** კერვა
** კულინარია
** ქარგვა
** ქსოვა
* თამაში და სპორტი
** ბანქო
** გოლფი
** ველოსპორტი
** ტურიზმი
** მთამსვლელობა
** ცურვა
** ჭადრაკი
* კოლექციონერობა
** ფალერისტიკა
** ფილატელია
** ფილუმენია
* ინტელექტუალური საქმიანობა
** გენეალოგია
** თარგმნა
** ლიტერატურა
** უცხო ენები

## ლიტერატურა
*
თამაში

[მინი|250px|[სეზანი, პოლ|პოლ სეზანი, ბანქოს მოთამაშეები, 1895.]]
**თამაში** — ადამიანის საქმიანობის არაპროდუქტიული სახეობა, რომლის მოტივაცია მდგომარეობს არა მის შედეგებში, არამედ პროცესში. კაცობრიობის ისტორიაში იგი გადაჯაჭვული იყო მაგიასთან, საკულტო ქცევებში, მჭიდროდ უკავშირდება სპორტს, სამხედრო და სხვა ვარჯიშებს, ხელოვნების ცალკეულ დარგებს. თამაშს დიდი მნიშვნელობა აქვს ბავშვთა აღზრდის, სწავლების და განვითარების საქმეში, როგორც მომავალი ცხოვრებისეული სიტუაციებისადმი მათი ფსიქოლოგიური მომზადების საშუალებას. თამაში დამახასიათებელია აგრეთვე ცხოველებისათვის.

## თამაშის სახეობები 
[მინი|[ნარდის მოთამაშეები]]
* მაგიდის თამაშები
**ბანქო
** დომინო
** ბილიარდი
** მაგიდის ჩოგბურთი
** ნარდი
* სპორტული თამაშები
** კალათბურთი 
** ფეხბურთი
** ფრენბურთი
** რაგბი
* ხალხური თამაშები 
** ლახტი
** საყებურთი
* კომპიუტერული თამაშები
* ინტელექტუალური თამაშები
** რა? სად? როდის?
** ჯეოპარდი! (გარისკე!)
** ბრეინ–რინგი

## იხილეთ აგრეთვე 
*თამაშთა თეორია
*ლუდომანია

## ლიტერატურა 
* Avedon, Elliot; Sutton-Smith, Brian, *The Study of Games*. (Philadelphia: Wiley, 1971), reprinted Krieger, 1979. ISBN 0-89874-045-2

*
სპორტი

thumb|350px

**სპორტი** — ფიზიკური კულტურის შემადგენელი ნაწილი, ფიზიკური აღზრდის მეთოდი და საშუალება, სხვადასხვა ფიზიკურ ვარჯიშებში შეჯიბრებების ორგანიზების, მომზადებისა და ჩატარების სისტემა. განასხვავებენ მასობრივ, სამოყვარულო და პროფესიულ სპორტს.

## სპორტის სახეობები 
* *სათამაშო სახეობები*: ბადმინტონი, ბეისბოლი, კალათბურთი, ფეხბურთი, ხელბურთი, ფრენბურთი, ჰოკეი, რაგბი, შვიდკაცა რაგბი, ჩოგბურთი
* *ზამთრის სახეობები*: ბიატლონი, სათხილამურო სპორტი
* *საწყლოსნო სახეობები*: აფროსნობა, კანოე, ცურვა, წყალში ხტომა
* *ორთაბრძოლები*: კრივი, ფარიკაობა, ჭიდაობა, ძიუდო
* *მაგიდის სახეობები*: მაგიდის ჩოგბურთი, შაში, ჭადრაკი, ბრიჯი.
* *სხვა სახეობები*: ველოსპორტი, მშვილდოსნობა, მძლეოსნობა, ტანვარჯიში, ცხენოსნობა, ძალოსნობა, ხუთჭიდი, ტრიატლი, ბიატლი, ბიატლონი, ტრიათლონი

## სპორტული საგნები და იარაღები 
* *საგნები*: ბურთი - ჩოგანი - შტანგა - თხილამურები - ციგურები - რაპირა - ბირთვი - ბადრო - დისკო - ძელი - ხარიხა
* *აპარატები*: ველოსიპედი - იახტა - კანოე - მოტოციკლი - ნავი - პლენერი 

## სპორტული შეჯიბრებები 
* ევროპის ჩემპიონატი - ეროვნული ჩემპიონატი - მსოფლიო ჩემპიონატი - ოლიმპიური თამაშები - სპარტაკიადა - ტურნირი - უნივერსიადა 
* ტურ-დე-ფრანსი - უიმბლდონის ტურნირი - ჩემპიონთა ლიგა - ჯირო დ’იტალია

## საერთაშორისო სპორტული ორგანიზაციები 
* ფიფა - უეფა - ფიდე - ფიბა - აიბა - ფირა - ფილა - ირბ - იტფ - NBA

## დაკავშირებული თემები
* ელექტრონული სპორტი
ანთროპოლოგია

[მინი|[ფრანც ბოასი, თანამედროვე ანთროპოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, „ამერიკული ანთროპოლოგიის მამა“.]]
**ანთროპოლოგია** () — მეცნიერება ადამიანის წარმოშობისა და ევოლუციის, ადამიანთა რასების შესახებ. იკვლევს ადამიანის ფიზიკური ტიპის ვარიაციებს დროსა და სივრცეში, ადამიანისა და მისი რასების წარმოშობის, ჩამოყალიბების და შემდგომი განვითარების შესწავლის მიზნით. პირველად ამ ტერმინის გამოყენებას არისტოტელეს უკავშირებენ, რომელიც მასში ადამიანის სულიერი კულტურის ბუნებას გულისხმობდა. 

ანთროპოლოგია, როგორც დამოუკიდებელი მეცნიერება ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის შუა პერიოდში. მისი დამოუკიდებელი დარგებია: ადამიანის მორფოლოგია, სწავლება ანთროპოგენეზის შესახებ, რასათმცოდნეობა. XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან სწრაფად ვითარდება კომპლექსი დისციპლინებისა, რომელთაც აერთიანებენ საერთო სათაურით „ადამიანის ბიოლოგია“. იგი შეისწავლის ფიზიოლოგიურ, ბიოქიმიურ და გენეტიკურ ფაქტორებს, რომლებიც ზეგავლენას ახდენენ ადამიანის ორგანიზმის აგებულების ვარიაციებსა და განვითარებაზე.

უმნიშვნელოვანესი კვალი დატოვა ჰიპოკრატემ (ძვ.წ. 460-377). მან პირველმა გამოთქვა მოსაზრება კლიმატის გავლენის თაობაზე, როგორც ადამიანის, ასევე მისი სულიერი განვითარების წყობის ჩამოყალიბებაზე. ცალკეული ტომების ფიზიკური ტიპის თავისებურებას ბუნებრივ გარემოს უკავშირებდა. იგი თვლიდა, რომ სკვითები სტეპებს სახლობენ  ჩაფსკვნილი ხალხი შავი თმებით, ხოლო მაღალმთიან რეგიონში სახლობს მაღალი  და ძლიერი ხალხი. ჰიპოკრატე უნდა განვიხილოთ როგორც, ანთროპოგეოგრაფიის და ეკოლოგიის ფუძემდებელი. მას ეკუთვნის მოსაზრება, რომ ადამიანის ფიზიკური, ფიზიოლოგიური და პათოლოგიური მახასიათებლები გარემოსთანაა კავშირში.

კიდევ უფრო ადრე ცხოვრობდა ალქმეონე კროტონელი (ძვ.წ. 520) რომელიც იყო ანატომი და ფიზიოლოგი. ვარაუდობენ, რომ ალქმეონე იყო პირველი, რომელიც ცხედრის გაკვეთას აწარმოებდა. იგი ასწავლიდა, რომ ტვინი სულის საყრდენია. ანაქსაგორის (ძვ.წ.≈500) სამყარო მოწყობილია მარად არსებული მსგავსი ელემენტების შეხამებითა და მათი დაშლით. დემოკრიტე (ძვ.წ. ≈460) ატომისტური თეორიისა და შედარებითი ანატომიის ფუძემდებელი.

ატომისტური თეორიის გავრცელება და ადამიანის წარმოშობის საკითხები განხილულია რომაელი პოეტის ლუკრეციუს ტიტუს კარუს (ძვ.წ. I) პოემაში „საგანთა ბუნებისათვის“, რომელიც 6 წიგნისაგან შედგება. I და II წიგნში გამოთქმულია სამყაროს აგების ატომისტური თეორია, IV წიგნში-მოძღვრება ადამიანზე, გრძნობათ აღთქმაზე, როგორც ცოდნის წყაროზე, III წიგნი ეძღვნება-სულს, V -კოსმოგონიურ პრობლემებს, ადამიანის გვარის განვითარების ისტორიისა და ენის წარმოშობას, VI – რელიგიური წარმოშობის სამ ბუნებრივ მიზეზს.

= რესურსები ინტერნეტში =
*  ფრანც ბოასი, ანთროპოლოგია თანამედროვე ეპოქაში - culturedialogue.com 

## ლიტერატურა 
* *ფილოსოფია – ტ. რეხვიაშვილი, ვ. ჭიაურელი – თბილისი, 2006 წ. გვ. 233*
* ანთროპოლოგია – მომავლის მეცნიერება?!, თბ. 2007 გამომც. უნივერსალი, რედ.ქ.ხუციშვილი
* რ. თოფჩიშვილი, ქ. ხუციშვილი, რ. გუჯეჯიანი, თეორიული ეთნოლოგია, თბ. 2010 გამომც. თსუ

*
ბრანდენბურგის მხარე

**ბრანდენბურგი** () — მხარე გერმანიაში. სახელი მომდინარეობს ყოფილი სლავური ციხე-სიმაგრის Brennaburg-საგან.

* *ფართობი* — 29,5 ათასი კმ²,
* *მოსახლეობა* — 2.650 ათასი.
* *ქალაქები* (ათ.) — პოტსდამი (დედაქალაქი, 139), კოტბუსი (127), ბრანდებურგ-ჰაველი (95), ოდერის ფრანკფურტი (88).
* *ისტორია*: ჰოჰენცოლერნებმა, რომლებიც მართავდნენ ბრანდენბურგს 1415 წლიდან, შემოირთეს პრუსიის საჰერცოგო და შექმნეს ძლიერი სამეფო, რომელმაც გააერთიანა გერმანია მე-19 საუკუნეში. 1871 წელს ჰოჰენცოლერნები გახდნენ გერმანიის იმპერატორები. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ბრანდენბურგმა ტერიტორიის ნაწილი დაკარგა, რომელიც პოლონეთს გადაეცა. დანარჩენი ნაწილი გდრ-ის შემადგენლობაში შევიდა. 1990 წელს აღდგა როგორც მხარე.

## პოლიტიკური დაყოფა 
ბრანდებურგი იყოფა 14 სასოფლო ოლქად:

და 4 ქალაქურ ოლქად:

#  ბრანდენბურგი
#  კოტბუსი
#  ოდერის ფრანკფურტი
#  პოტსდამი

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*ოფიციალური საიტი 
*ბრანდებურგის ტურისტული საბჭო 

კატეგორია:გერმანიის მხარეები
კატეგორია:ბრანდენბურგი
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:1990 წელს დაარსებულები გერმანიაში
ნაპოლეონ III

**ნაპოლეონ III**, შარლ ლუი ნაპოლეონ ბონაპარტი *(ფრანგ. Charles Louis Napoléon Bonaparte)* ( დ. 20 აპრილი, 1808, პარიზი ― გ. 9 იანვარი, 1873, ჩიზლჰერსტი, ლონდონის მახლობლად) — საფრანგეთის მეორე რესპუბლიკის პრეზიდენტი (1848–1852), საფრანგეთის იმპერატორი ( 1852–1870 ), ნაპოლეონ I-ის ძმის, ლუი ბონაპარტის ვაჟი, ნაპოლეონ II-ის გარდაცვალების შემდეგ (1832) ბონაპარტისტებმა იგი ტახტის მემკვიდრედ აღიარეს. ამბოხებათა (1836 და 1840) მოწყობის ცდისათვის ნაპოლეონ III-ს (1840) სამუდამო პატიმრობა მიესაჯა. 1846 წელს ინგლისში გაიქცა. 1848 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ საფრანგეთში დაბრუნდა. მსხვილი ბურჟუაზიის დახმარებით 1848 წლის 10 დეკემბერს პრეზიდენტად აირჩიეს. 1851 წლის 2 დეკემბერს მოაწყო კონტრრევოლუციური გადატრიალება. საკანონმდებლო კრება დაითხოვეს, ლუი ნაპოლეონი გამოცხადდა იმპერატორად ნაპოლეონ III-ის სახელით. ნაპოლეონ III-ის რეჟიმი ბონაპარტიზმის ტიპურ გამოვლინებას წარმოადგენდა. საგარეო პოლიტიკის წარუმატებლობამ, განსაკუთრებით კი მექსიკის ექსპედიციის (1862–1867) მარცხმა ძლიერ შეარყია ნაპოლეონ III-ის პოზიციები, ხოლო საფრანგეთ-პრუსიის 1870–1871 წლების ომმა გამოამჟღავნა მეორე იმპერიის უძლურება. 1870 წლის 2 სექტემბერს ნაპოლეონ III სედანთან ტყვედ ჩაბარდა პრუსიელებს. სექტემბრის რევოლუციის (1870) შედეგად ნაპოლეონ III ტახტიდან ჩამოაგდეს.

## ადრეული წლები 
საფრანგეთის იმპერატორი, ნაპოლეონ III იყო ლუის ბონაპარტის (ნაპოლეონ I ძმა) შვილი. ნაპოლეონ I მართველობის დროს ლუის ბონაპარტე ნიდერლანდებს განაგებდა (1806–1810). 1815 წელს ნაპოლეონ I საბოლოოდ დამარცხებისა და საფრანგეთის ტახტზე ბურბონთა რესტავრაციის შემდეგ ბონაპარტების ოჯახის ყველა წევრი გადასახლებულ იქნა. ლუი ბონაპარტი გაგზავნილ იქნა შვეიცარიასა (ცხოვრობდა დედამისთან ერთად ერთ-ერთ კანტონაში) და შემდგომ გერმანიაში (განათლების მისაღებად დაიწყო სწავლა აუგსბურგის გიმნაზიაში). შემდეგ კი იგი საცხოვრებლად გადავიდა იტალიაში და პოლიტიკურ საქმიანობას მიჰყო ხელი.
thumbnail|left|ბონაპარტების ოჯახი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:საფრანგეთის იმპერატორები
კატეგორია:ბონაპარტები
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1808
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1873
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
ცნობილი ქართველები

## ანბანური საძიებელი
***ა** | **ბ** | **გ** | **დ** | **ე** | **ვ** | **ზ** | **თ** | **ი** | **კ** | **ლ** | **მ** | **ნ** | **ო** | **პ** | **ჟ** | **რ** | **ს** | **ტ** | **უ** | **ფ** | **ქ** | **ღ** | **ყ** | **შ** | **ჩ** | **ც** | **ძ** | **წ** | **ჭ** | **ხ** | **ჯ**| **ჰ** |

## თემატური საძიებელი 
*ერთიანი საქართველოს მეფეები
*საქართველოს პრეზიდენტები
*საქართველოს პრემიერ-მინისტრები
*საქართველოს მინისტრები
*სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქები
*ქართველი მედიკოსები
*ქართველი მეცნიერები
*ქართველი მსახიობები
*ქართველი მწერლები
*ქართველი სპორტსმენები
ერნსტ აბე

**ერნსტ აბე** (; დ. 23 იანვარი, 1840, აიზენახი — გ. 14 იანვარი, 1905, იენა) — გერმანელი ფიზიკოს-ოპტიკოსი, მიკროსკოპში გამოსახულების წარმოქმნის თეორიის ავტორი. 1870-იდან თეორიული ფიზიკის პროფესორი იენაში, 1877-90 იენის ობსერვატორიის დირექტორი. მიკროსკოპების კონსტრუქციის მეცნიერული საფუძვლების კვლევის მიზნით 1863 მუშაობდა კ. ცაისის ოპტიკის სახელოსნოებში. აბეს მიკროსკოპის თეორია (1872) ამ რთული ამოცანის გადაწყვეტის პირველი მეცნიერული ცდაა. 1870 დაადგინა ე. წ. სინუსების კანონი, რომელსაც ფართოდ იყენებენ ოპტიკურ გამოთვლებში.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად: 

**ასტონომია**:
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს აბე.

**ოპტიკა**:
* აბეს პრიზმა;
* აბეს რეფრაქტომეტრი;
* აბეს რიცხვი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი გამომგონებლები
კატეგორია:XIX საუკუნის გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:გეტინგენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:იენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები