open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტარტუსის მინტაკა

**ტარტუსი** (არაბ.منطقة طرطوس) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ტარტუსის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ტარტუსის პროვინციაში დაახლოებით 283 571 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 536,71 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის მინტაკები
საფიტის მინტაკა

**საფიტა** (არაბ.منطقة صافيتا) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ტარტუსის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით საფიტის პროვინციაში დაახლოებით 129 632 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 355,75 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ბანიასის მინტაკა

**ბანიასი** (არაბ.منطقة بانياس) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ტარტუსის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ბანიასის პროვინციაში დაახლოებით 174 233 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 581,30 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ალ-მასმიის ნაჰია

**ალ-მასმია** (არაბ. ناحية المسمية) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-მასმიის პროვინციაში დაახლოებით 8 773 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 487,18 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ღაბაღიბის ნაჰია

**ღაბაღიბი** (არაბ. ناحية غباغب‎‎) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ღაბაღიბის პროვინციაში დაახლოებით 45 793 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 341,52 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
დარის ნაჰია

**დარა** (არაბ. ناحية درعا‎‎) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით დარის პროვინციაში დაახლოებით 146 481 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 341,43 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-მუსეიფირის ნაჰია

**ალ-მუსეიფირა** (არაბ. ناحية المسيفرة) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-მუსეიფირის პროვინციაში დაახლოებით 32 473 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 168,43 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-სანამეინის ნაჰია

**ალ-სანამეინი** (არაბ. ناحية الصنمين) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-სანამეინის პროვინციაში დაახლოებით 113 316 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 502,05 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ხირბათ-ღაზალის ნაჰია

**ხირბათ-ღაზალა** (არაბ. ناحية خربة غزالة) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ხირბათ-ღაზალის პროვინციაში დაახლოებით 44 266 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 141,88 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
დაელის ნაჰია

**დაელი** (არაბ. ناحية داعل) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით დაელის პროვინციაში დაახლოებით 43 691 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 106,90 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-ჯიზის ნაჰია

**ალ-ჯიზა** (არაბ. ناحية الجيزة) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ჯიზის პროვინციაში დაახლოებით 21 100 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 109,71 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
მუზეირიბის ნაჰია

**მუზეირიბი** (არაბ. ناحية مزيريب‎‎) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით მუზეირიბის პროვინციაში დაახლოებით 72 625 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 164,61 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ელ-შეიხ-ბადრის მინტაკა

**ელ-შეიხ-ბადრი** (არაბ.منطقة الشيخ بدر) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ტარტუსის მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ელ-შეიხ-ბადრის პროვინციაში დაახლოებით 52 981 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 214,34 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის მინტაკები
თასილის ნაჰია

**თასილი** (არაბ. ناحية تسيل) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით თასილის პროვინციაში დაახლოებით 19 778 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 59,45 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ჯასიმის ნაჰია

**ჯასიმი** (არაბ. ناحية جاسم) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ჯასიმის პროვინციაში დაახლოებით 39 624 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 120,32 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
იზრის ნაჰია

**იზრა** (არაბ. ناحية درعا) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით იზრის პროვინციაში დაახლოებით 56 760 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 358,25 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-ჰირაქის ნაჰია

**ალ-ჰირაქი** (არაბ. ناحية الحراك) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ჰირაქის პროვინციაში დაახლოებით 40 979 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 133,65 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ნავის ნაჰია

**ნავა** (არაბ. ناحية نوى) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ნავის პროვინციაში დაახლოებით 57 404 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 168,57 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-ბუქამალის ნაჰია

**ალ-ბუქამალი** (არაბ. ناحية أبو كمال‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ბუქამალის პროვინციაში დაახლოებით 92 031 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 4 177 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-შეიხ-მასქინის ნაჰია

**ალ-შეიხ-მასქინი** (არაბ. ناحية الشيخ مسكين‎‎) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-შეიხ-მასქინის პროვინციაში დაახლოებით 34 370 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 114,20 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-აშარის ნაჰია

**ალ-აშარა** (არაბ. ناحية العشارة) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-აშარის პროვინციაში დაახლოებით 96 001 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 384 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-ბუსეირის ნაჰია

**ალ-ბუსეირა** (არაბ. ناحية البصيرة‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ბუსეირის პროვინციაში დაახლოებით 40 236 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 955,19 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-თაბნის ნაჰია

**ალ-თაბნი** (არაბ. ناحية التبني) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-თაბნის პროვინციაში დაახლოებით 48 393 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 212 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-მაიადინის ნაჰია

**ალ-მაიადინი** (არაბ. ناحية الميادين‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-მაიადინის პროვინციაში დაახლოებით 86 091 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 561 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-შაჯარის ნაჰია

**ალ-შაჯარა** (არაბ. ناحية الشجرة) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-შაჯარის პროვინციაში დაახლოებით 34 206 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 179,22 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-ჯალის ნაჰია

**ალ-ჯალა** (არაბ. ناحية الجلاء) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ჯალის პროვინციაში დაახლოებით 29 255 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 631,20 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-სურის ნაჰია

**ალ-სური** (არაბ. ناحية صور‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-სურის პროვინციაში დაახლოებით 37 552 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 2 652 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
დეირ-ელ-ზორის ნაჰია

**დეირ-ელ-ზორი** (არაბ. ناحية دير الزور) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით დეირ-ელ-ზორის პროვინციაში დაახლოებით 239 196 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 4 012 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ხაშამის ნაჰია

**ხაშამი** (არაბ. ناحية خشام) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ხაშამის პროვინციაში დაახლოებით 28 718 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 114,57 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
სუსის ნაჰია

**სუსა** (არაბ. ناحية سوسة‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სუსის პროვინციაში დაახლოებით 45 986 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 255 51 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
მემბიჯის მინტაკა

**მემბიჯი** აგრეთვე **მანბიჯი** (არაბ.منطقة منبج‎‎) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ალეპოს მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით მემბიჯის პროვინციაში დაახლოებით 408 143 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 5 183 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ევრისთენე

**ევრისთენე** — სპარტის მეფე.  ევრისთენე სამეფო ტახტზე არისტოდემეს შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 1104 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 1066 წელს. ევრისთენეს შემდეგ კი სამეფო ტახტზე აგის I ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია

კატეგორია:სპარტის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ხაჯინის ნაჰია

**ხაჯინი** (არაბ. ناحية هجين) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ხაჯინის პროვინციაში დაახლოებით 97 870 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 743 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-ქასრის ნაჰია

**ალ-ქასრა** (არაბ. ناحية الكسرة‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ქასრის პროვინციაში დაახლოებით 63 226 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 3 929 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
აფრინის მინტაკა

**აფრინი** (არაბ.منطقة عفرين) — სირიის არაბული რესპუბლიკის ალეპოს მუჰაფაზის (რეგიონის) ერთ-ერთი მინტაკა (პროვინცია). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით აფრინის პროვინციაში დაახლოებით 172 095 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 840 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის მინტაკები
ბოსრის ნაჰია

**ბოსრა** (არაბ. ناحية بصرى الشام) — სირიის დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ბოსრის პროვინციაში დაახლოებით 57 404 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 168 57 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
ალ-მუჰასანის ნაჰია

**ალ-მუჰასანი** (არაბ. ناحية موحسن‎‎) — სირიის დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) შემავალი ნაჰია (რაიონი). 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-მუჰასანის პროვინციაში დაახლოებით 35 113 ადამიანი ცხოვრობს. პროვინციის ფართობია 1 512 კმ².

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ნაჰიები
დოჟი

მიერ]]
**დოჟი** (, , ლიდერი, წინამძღოლი) — ქვეყნის მთავრის ტიტული, საზღვაო იტალიურ რესპუბლიკებში — ვენეციაში, გენუაში, ალმაფიაში, და სხვა.

## ვენეციელი დოჟი 
დოჟის ტიტული ვენეციის რესპუბლიკაში არსებობდა ათასწლეულის მანძილზე, VIII საუკუნიდან XVIII საუკუნემდე. ის პირველად დაარსდა 697 წელს, იმ დროს ვენეცია ფორმალურად ბიზანტიას ემორჩილებოდა. პირველი დოჟი გახდა პაოლო ლუჩიო ანაფესტო. სავარაუდოდ პირველი დოჟებს ჰქონდათ ბიზანტიის გუბერნატორების ფუნქცია.

დოჟები იყვნენ არჩეული ვენეციის ყველაზე შეძლებული და მდიდარი ოჯახებიდან, წესით, მთელი ცხოვრების განმავლობაში, და 1032 წლამდე მათ ჰქონდათ პრაქტიკულათ შეუზღუდავი ძალაუფლება. დოჟის შემოსავალი მათ პოსტზე არ იყო დიდი, და მისი მოვალეობები დრო და დრო ხდებოდა ცერემონიალური.

## ლიტერატურა 
* The Penny Cyclopaedia of the Society for the Diffusion of Useful (1843)
* Kleinhenz, Christopher, ed. (2004). Medieval Italy: An Encyclopedia
* Electing the Doge of Venice: analysis of a 13th Century protocol 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sources for the history of the Republic of Venice (იტალიური)

კატეგორია:არისტოკრატიული წოდებები
კატეგორია:იტალიის ისტორია
აგესილაე I

**აგესილაე I** (, ) — სპარტის მეფე.  აგესილაე I სამეფო ტახტზე დორისუსის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 820 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 790 წელს. აგესილაე I-ის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე არხელაუსი ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია

კატეგორია:სპარტის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი D

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი D** — მუნდიალი 2006-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. 

## მექსიკა vs ირანი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ანგოლა vs პორტუგალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## მექსიკა vs ანგოლა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## პორტუგალია vs ირანი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## პორტუგალია vs მექსიკა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ირანი vs ანგოლა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

C
სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნები (2018)

**სომხეთის საპრეზიდენტო არჩევნები 2018** — მეშვიდე საპრეზიდენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც ჩატარდა 2018 წლის 19 თებერვალს. გაიმარჯვა არმენ სარქისიანმა — დამოუკიდებელმა კანდიდატმა, რომელსაც მხარს უჭერდა სამი პარტია, მათ შორის იმ პერიოდში ხელისუფლების სათავში მყოფი „რესპუბლიკური პარტია“.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
პლისტოანაქტი

**პლისტოანაქტი** — სპარტის მეფე. პლისტოანაქტი სამეფო ტახტზე პლისტარქუსის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 458 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 409 წელს. პლისტოანაქტის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე პავსანია ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია 

კატეგორია:სპარტის მეფეები
პავსანია (სპარტა)

**პავსანია** () — სპარტის მეფე. პავსანია სამეფო ტახტზე პლისტოანაქტის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 408 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 395 წელს. პავსანიის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე აგესიპოლის I ავიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია 

## სქოლიო 
კატეგორია:სპარტის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლეონიდას II

**ლეონიდას II** — სპარტის მეფე. ლეონიდას II სამეფო ტახტზე არევს II-ის შემდეგ ავიდა, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 254 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 242 წელს. ლეონიდას II-ის შემდეგ კი სამეფო ტახტზე კლეომბროტე II ავიდა. მისი მეორე მმართველობა კი დაიწყო ძვ. წ. 241 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 235 წელს, მის შემდეგ კი კლეომენე III გამეფდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია

კატეგორია:სპარტის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ახალი ქსელები

**ახალი ქსელები** — სატელეკომუნიკაციო პროვაიდერი კომპანია საქართველოში.

შპს „ახალი ქსელები“ წარმოადგენს ელექტრონული საკომუნიკაციო ქსელის კერძო ოპერატორს საქართველოში. იგი თანამშრომლობს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის წამყვან სატელეკომუნიკაციო კომპანიებთან. კომპანია დაარსდა 1996 წლის 2 აგვისტოს. ეს იყო ახალი სიტყვა ელექტრონული კომუნიკაციების განვითარებისა და მოდერნიზაციის საქმეში. მისი ძირითადი პრიორიტეტია მომხმარებელს მიაწოდოს კავშირის მაღალი ხარისხი და მომსახურების ფართო სპექტრი.

შპს „ახალი ქსელები“ აბონენტებს სთავაზობს სატელეფონო და ინტერნეტ-მომსახურებებს. ახალი ქსელების მისიაა ხარისხიანი სატელეფონო და ინტერნეტ-სერვისების მიწოდება აბონენტებისთვის ხელმისაწვდომ ფასად.

„ახალ ქსელებში“ ხორციელდება კორპორატიული მართვა სამეთვალყურეო საბჭოს და მენეჯმენტის მიერ. კომპანიაში დასაქმებულია 700-ზე მეტი თანამშრომელი. 

„ახალი ქსელები“ გაერთიანებულია (T&T) ჯგუფში, სადაც შედის ისეთი კომპანიები, როგორიცაა:
* შპს „სისტემ-ნეტი“
* შპს „ახტელი“
* შპს „ფოპტნეტი“
* შპს „ჯი-თი-სი“
* შპს „სი-ჯი-სი“
* შპს „ივერია ქსელი“
* შპს „სანაპირო“

„ახტელი“ არის „ახალი ქსელების“ მიერ დაფუძნებული ერთ–ერთი კომპანია საკომუნიკაციო ქსელების ბაზარზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*ახალი ქსელების ოფიციალური საიტი 
*MarTV-ის ოფიციალური საიტი
*MarTV-ზე არსებული არხების ტელეპროგრამა და პაკეტები 
*CGC-ს ოფიციალური საიტი
*ახალი ქსელების ოფიციალური Facebook

კატეგორია:საქართველოს სატელეკომუნიკაციო კომპანიები
ზეარის ჭაჭა

მინიატიურა|200პქ|ზეარის ჭაჭა
**ზეარის ჭაჭა** — კომპანია ზეარის პროდუქტი. მაღალი ალკოჰოლური შემცველობის სასმელი, რომელიც ტრადიციული მეთოდებით მზადდება. კლასიფიკაციის მიხედვით მიეკუთვნება არყების ჯგუფს.

ზეარის ჭაჭის წარმოება მცირე რაოდენობით 2012 წელს დაიწყო. პროდუქტის შექმნაზე მუშაობდა მეცნიერ-ტექნოლოგების ჯგუფი  ლადო უზუნაშვილის ხელმძღვანელობით. ზეარის ჭაჭა სამნახადია და მზადდება საფერავის ჯიშის დაუწურავი ყურძნისგან. ალკოჰოლის შემცხველობა 42%-ია.
ზეარის ჭაჭა სხვადასხვა ზომისა და მოცულობის ბოთლებში ისხმევა, ზოგიერთ შეფუთვას თან ახლავს ჭიქა.

ბოთლი ხელნაკეთია და მინის ბერვის ტრადიციული მეთოდით იძერწება. შიდა ჭურჭელი საფერავის ღვინითაა ავსებული და ყურძნის მტევნის ფორმა აქვს. ზოგიერთი სახის შეფუთვას თან ახლავს თემატური ჭიქა, რომელიც იმეორებს ბოთლის დიზაინს. ჭიქის ცენტრში მოთავსებული ყურძნის მტევანი ავსებულია სითხით, რომელიც გაყინვის შემთხვევაში დიდი ხნის განმავლობაში ინარჩუნებს დაბალ ტემპერატურას.

## დამზადების წესი
ზეარის ჭაჭა სრული დურდოს (ტკბილისა და ჭაჭის ერთად) ქვევრებში დადუღებით, ქართული ტრადიციისამებრ. დუღილის დასრულების შემდეგ ქვევრები ილუქება ჭაჭის დასავარგებლად და გამოიხდება ადრე გაზაფხულზე. კონკრეტულად ზეარის ჭაჭა მიიღება სამჯერადი გამოხდით. პროდუქტში კარგად იგრძნობა ყურძნის ჯიშური არომატი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქართული ჭაჭა 

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ელ-სანამაინი

**ელ-სანამაინი** (არაბ. الصنمين‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ქალაქ ელ-სანამაინში დაახლოებით 26 268 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
ტიგრან სარქისიანი

**ტიგრან სარქისიანი** — სომხეთის პოლიტიკური მოღვაწე. სომხეთის ელჩი ამერიკის შეერთებულ შტატებში. 2014 წლის 3 აპრილამდე  იყო სომხეთის პრემიერ-მინისტრი.

## ცხოვრების ადრეული პერიოდი
ტიგრან სარქისიანი დაიბადა ვანაძორში, სომხეთის საბჭოთა სოციალურ რესპუბლიკაში.

1980-იდან, 1983 წლის ჩათვლით სწავლობდა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფინანსურ და ეკონომიკურ ფაკულტეტზე.

1998 წლის 3 მარტს დაიკავა სომხეთის ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის თანამდებობა.

## პოლიტიკა
2008 წლის 9 აპრილამდე იკავებდა ზემოთხსენებულ თანამდებობას. 9 აპრილიდან კი პრეზიდენტმა სერჟ სარქისიანმა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.

მისი რეფორმებიდან აღსანიშნავია:
*ფულადი მანქანების რეფორმა,
*რამდენიმე მნიშვნელოვანი ცვლილება საგადასახადო პოლიტიკაში,
*ელექტრონული ხელმოწერების სისტემა და სხვა.

## ელჩობა
25 ივნისს სომხეთის პრეზიდენტმა ტიგრან სარქისიანი აშშ-ში ელჩად დაინიშნა. 15 ივლისს ის ოფიციალურად შეუდგა სამუშაოს. ახალმა ელჩმა რწმუნებათა სიგელი გადასცა ბარაკ ობამას.

## პირადი ცხოვრება
ტიგრან სარქისიანი დაქორწინებულია და სამი შვილი ჰყავს: ნარინი, აბგარი და მარკოსი.

## რესურსები ინტერნეტში
*www.panarmenian.net

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რუბენ II

**რუბენ II** (; დ. უცნობია — გ. 1170) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეშვიდე ლორდი (1169-1170) ან „მთების ლორდი“, როგორც ამ ქვეყნის მმართველებს უწოდებდნენ.

რუბენი იყო თოროს II-ის შვილი, რომელიც ასევე იყო კილიკიის სომეხთა სამეფოს  ლორდი, მეორე ცოლისგან, რომლის სახელიც უცნობია. 1169 წელს რუბენი გადადგა და მემკვიდრეთ თოროსი დატოვა. 1170 წელს მისმა ძმამ მლეჰმა ძმის მოკვლა და ტახტის ხელში ჩაგდება სცადა. რუბენი ანტიოქიაში გაიქცა, თუმცა ჰრომგლაში (დღევანდელ თურქეთში) მოკლეს.

## ლიტერატურა
*Ghazarian, Jacob G: *The Armenian Kingdom in Cilicia during the Crusades: The Integration of Cilician Armenians with the Latins (1080–1393)*; RoutledgeCurzon (Taylor & Francis Group), 2000, Abingdon; ISBN 0-7007-1418-9
*Runciman, Steven: *A History of the Crusades – Volume II.: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East: 1100–1187*; Cambridge University Press, 1988, Cambridge; ISBN 0-521-06162-8

## რესურსები ინტერნეტში
* Smbat Sparapet's Chronicle

## სქოლიო
კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1170
ოშინი

**ოშინი** (; დ. 1282 — გ.    20 ივლისი,  1320) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს (აგრეთვე ცნობილი როგორც „პატარა სომხეთი“) მმართველი 1307 წლიდან 1320 წლამდე. იგი იყო ჰეთუმიანების დინასტიის წარმომადგენელი და ლევონ III-ის შვილი. მმართველობა ლევონ IV-სგან მიიღო. 1320 წელს ოშინის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ლევონ V ავიდა, რამდენიმე ვერსიის მიხედვით ოშინი მოწამლეს.

## ლიტერატურა
*
* 
*

კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1282
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1320
კავკასუს ონლაინი

**კავკასუს ონლაინი** — სატელეკომუნიკაციო კომპანია საქართველოში. კომპანია 1998 წელს დაარსდა, როგორც **კავკასუს ნეთვორქი** და იგი ქვეყანაში ერთ-ერთი პირველი ინტერნეტ პროვაიდერი იყო.

2006-2008 წლებში კავკასუს ნეთვორქმა შეიძინა ქვეყნის ინტერნეტ ბაზრის სხვა მსხვილი წარმომადგენლები: ჯორჯია ონლაინი, სანეტი და ტელენეტი, შერწყმისა და რებრენდინგის შემდეგ კი კავკასუს ონლაინის სახელით განაგრძო ოპერირება. წლების განმავლობაში კავკასუს ონლაინი იყო ქვეყნის ფიქსირებული ინტერნეტ ბაზრის უმსხვილესი მოთამაშე სილქნეტთან ერთად.

კავკასუს ონლაინი არის პირველი და ერთადერთი ქართული კომპანია, რომელმაც საქართველო ევროპასთან დააკავშირა საკუთარი 1200 კილომეტრიანი ოპტიკურ ბოჭკოვანი კაბელით. კაბელი 2008 წელს შავი ზღვის ფსკერზე ჩაიდო ფოთსა და ვარნას შორის.

2017 წელს შპს „მაგთიკომსა“ და შპს „კავკასუს ონლაინს“ შორის ხელი მოეწერა საოპერაციო აქტივების ნასყიდობის ხელშეკრულებას.

## ისტორია და მიმართულება
ინტერნეტ ტექნოლოგიების განვითარების ეტაპები საქართველოში სწორედ კავკასუს ონლაინს უკავშირდება: ტექნოლოგიური ევოლუციის სხვადასხვა ეტაპზე ბაზარზე მოქმედი  მთავარი მოთამაშეები Sanet და Georgia Online (Dial Up ტექნოლოგია), Caucasus Network (DSL ტექნოლოგია) და Telenet (Fixed Wireless ტექნოლოგია) 2008 წელს კავკასუს ონლაინის ბრენდის ქვეშ გაერთიანდნენ. კავკასუს ონლაინი როგორც ადგილობრივი, ისე რეგიონული მასშტაბით სატელეკომუნიკაციო ბაზრის მნიშვნელოვანი მოთამაშე იყო, რომელსაც მთლიანობაში ევროპიდან კასპიის რეგიონის ჩათვლით 3000 კმ-ზე მეტი საკუთარი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი ინფრასტრუქტურა ჰქონდა, ასევე რამდენიმე ფიზიკური და ვირტუალური დაშვების წერტილი (POP) ევროპაში: ფრანკფურტში, ლონდონში, ბუდაპეშტში, ამსტერდამში, სოფიაში, კიევში.

კომპანია მუშაობს სამხრეთ კავკასიის ბაზარზე და უზრუნველყოფს ინტერნეტის მიწოდების 55%-ს საქართველოში, 85%-ს სომხეთში და 50%-ს აზერბაიჯანში.

კომპანიის მიმართულება იყო ინტერნეტის, ფიქსირებული ტელეფონისა და IPTV-ს მიწოდება მომხმარებლებთან. ინტერნეტ მომსახურების სპექტრს წარმოადგენდა xDSL Internet access, Wireless Internet access, Fiber to the x, Dial-up Internet access, Web design, Web hosting, Colocation service და სხვა. 

კომპანიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი პროექტია შავი ზღვის ფსკერზე დამონტაჟებული 1400 კმ-იანი ოპტიკურ-ბოჭკოვანი კაბელის ექსპლუატაციაში გაშვება. მაქსიმალური გამტარუნარიანობა 1,26 ტბ. აღნიშნული მაგისტრალით შესაძლებელი გახდა სამხრეთ კავკასიის რეგიონისა და ევროპის კონტინენტის ოპტიკური ქსელით დაკავშირება. პროექტი ამერიკულ სატელეკომუნიკაციო კომპანია  Tyco Electronics-თან ერთად 2008 წელს განხორციელდა და საქართველოს ქალაქი ფოთი ბულგარეთის ქალაქ ვარნასთან დააკავშირა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*კავკასუს ონლაინის ოფიციალური საიტი
*კავკასუს ონლაინის ოფიციალური YouTube
*კავკასუს ონლაინის ოფიციალური LinkedIn 

კატეგორია:საქართველოს სატელეკომუნიკაციო კომპანიები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (1919)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 1919** — პირველი და ერთადერთი ჩატარებული საპარლამენტო არჩევნები სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, რომელიც 1919 წლის 21 და 23 ივნისს გაიმართა. არჩევნებში სრული უპირატესობით გაიმარჯვა სომხეთის რევოლუციურმა ფედერაციამ და 80-დან 72 ადგილი მოიპოვა. აღნიშნულ არჩევნებს ბოიკოტი გამოუცხადეს ჰუნჩაკებმა და პოპულისტებმა. არჩევნებზე ამომრჩეველთა გამოცხადებამ 71.2% შეადგინა.

## არჩევნების შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:1919 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
აბუ-ქამალი

**აბუ-ქამალი** (არაბ. البوكمال‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დაირ-ელ-ზავრის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ქალაქ აბუ-ქამალში დაახლოებით 52 020 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
არმავირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **არმავირი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან:
* არმავირი — ანტიკური ქალაქი სომხეთში.
* არმავირი — ქალაქი სომხეთში.
* არმავირი — პროვინცია სომხეთში.
* არმავირი — სოფელი სომხეთში.
ალ-აშარა

**ალ-აშარა** (არაბ. العشارة‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-აშარის პროვინციაში დაახლოებით 17 537 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
სმბატი (კილიკია)

**სმბატი** (; დ. 1277 — გ. უცნობია) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს (აგრეთვე ცნობილი როგორც „პატარა სომხეთი“) მმართველი 1296 წლიდან 1298 წლამდე. იგი იყო ჰეთუმიანების დინასტიის წარმომადგენელი და ლევონ III-ის შვილი. მმართველობა თოროს III-სგან მიიღო.

## ლიტერატურა
*
*Hornstein, Lilian Herlands. "The Historical Background of the King of Tars." *Speculum*, **16**:4 (Oct., 1941), pp.&nbsp;404–414.
*
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1277
დაირ-ელ-ზავრი

**დაირ-ელ-ზავრი** აგრეთვე **დეირ-ელ-ზორი** (არაბ. دير الزور‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დაირ-ელ-ზავრის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ქალაქ დაირ-ელ-ზავრში დაახლოებით 211 857 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
ჰეთუმ I

**ჰეთუმ I** (; დ. უცნობია — გ. 1271) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს (აგრეთვე ცნობილი როგორც „პატარა სომხეთი“) მმართველი 1226 წლიდან 1270 წლამდე. იგი იყო რუბენიანების დინასტიის ბოლო წარმომადგენლის და კილიკიის სომეხთა სამეფოს დედოფლის ზაბელის ქმარი, რომლის შემდგომ მმართველობა მის ხელში გადავიდა და მანვე დაუდო სათავე ჰეთუმიანების დინასტიას. მონღოლეთის იმპერიასთან დიპლომატიური ურთიერთობების გამო ჰეთუმმა თავად იმოგზაურა მონღოლეთში. ეს მოგზაურობა კირაკოს განძაკეცმა აღწერა ნაშრომში „პატარა სომხეთის მეფის მოგზაურობა მონღოლეთში და უკან“.

## ლიტერატურა
*
*
* Bournoutian, George A. (2002). *A Concise History of the Armenian People: From Ancient Times to the Present*. Mazda Publishers. ISBN 1-56859-141-1.
* 
* 
*
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*Hethum Bio 

კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1271
სუსა (სირია)

**სუსაX** (არაბ. السوسة‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დეირ-ელ-ზორის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით სუსისX პროვინციაში დაახლოებით 45 986 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
რუბენიანები

**რუბენიანები** () ან **რუბენიდები** — სომხური დინასტია, რომელიც მართავდა კილიკიის სამეფოს ნაწილს და დააარსა კილიკიის სომეხთა სამეფო. დინასტიამ სახელი მისი დამაარსებელი, სომხეთის პრინც რუბენ I-სგან მიიღო. რუბენიანები იყვნენ კილიკიის პრინცები, შემდგომში კი მეფეები. დინასტია 1080 წლიდან არსებობდა, სანამ ისინი ჰეთუმიანებმა არ შეცვალეს XIII საუკუნის შუა წლებში.

რუბენიანების მიერ დაარსებული ახალი სომხური სახელმწიფო მჭიდროდ თანამშრომლობდა ევროპულ ქვეყნებთან და მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა ჯვაროსნულ ლაშქრობებში. კილიკიის სომეხთა სამეფო წარმოადგენდა ქრისტიანების თავშესაფარს იერუსალიმისკენ მიმავალ გზაზე. ევროპულ ქვეყნებთან კავშირმა ხელი შეუწყო სომხური სამეფოს რელიგიის, პოლიტიკისა და კულტურის ევროპულთან მიახლოვებას.

## რუბენიანები, რომლებიც სომხეთის პრინცები იყვნენ
* რუბენ I (1080/1081/1082 – 1095)
* კონსტანდინ I (1095 – 1100/1102/1103)
* თოროს I (1100/1102/1103 – 1129/1130)
* კონსტანდინ II (1129/1130)
* ლევონ I (1129/1130 – 1137)
* თოროს II (1144/1145 – 1169)
* რუბენ II (1169–1170)
* მლეჰი (1170–1175)
* რუბენ III (1175–1187)
* ლევონ II (1187 – 1198/1199)

## რუბენიანები, რომლებიც სომხეთის მეფეები იყვნენ
* ლევონ II (1198/1199 – 1219)
* ზაბელი (1219–1252)

## ლიტერატურა
* 
* 

კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
ალ-შეიხ-მასქინი

**ალ-შეიხ-მასქინი** (არაბ. الشيخ مسكين) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-შეიხ-მასქინის პროვინციაში დაახლოებით 24 057 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (1990)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 1990** — საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმართა 1990 წლის 20 მაისს, ამომრჩეველთა დაბალი აქტივობის გამო, მოგვიანებით 3 ივნისსა და 15 ივლისს შემდეგი რაუნდები გაიმართა. დანარჩენი კანდიდატები ოფიციალურად დამოუკიდებლები იყვნენ, მაგრამ თითქმის ყველა მათგანი პან-სომხური ეროვნული მოძრაობის წევრები იყვნენ. არჩევნებზე ამომრჩეველთა გამოცხადებამ 60.2% შეადგინა.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:1990 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
ჰეთუმ II

**ჰეთუმ II** (; დ. 1266 — გ. 17 ნოემბერი, 1307) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს (აგრეთვე ცნობილი როგორც „პატარა სომხეთი“) მმართველი, რომელიც ტახტზე სამჯერ ავიდა (1289 წლიდან 1293 წლამდე, 1295 წლიდან 1296 წლამდე და 1299 წლიდან 1303 წლამდე). ლევონ III-ს შვილი და ჰეთუმიანების დინასტიის წარმომადგენელი. მისი მეფობის პერიოდში კილიკიის სომეხთა სამეფო მონღოლეთის იმპერიის დაქვემდებარებაში შედიოდა. 1293, 1296 და 1303 წელს მემკვიდრეებად შესაბამისად შვილები თოროს III, სმბატი და შვილიშვილი ლევონ IV დატოვა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1266
კატეგორია:გარდაცვლილი 1307
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
ჰეთუმიანები

**ჰეთუმიანები** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ლამბრონის დინასტია** (ლამბრონის ციხის გამო) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მმართველები 1226 წლიდან 1373 წლამდე. დინასტიის პირველი წარმომადგენელი ჰეთუმ I იყო, რომელმაც ძალაუფლება რუბენიანების დინასტიის უკანასკნელ წარმომადგენელზე — ზაბელზე ქორწინების შემდეგ მოიპოვა.

## ჰეთუმიანები, რომლებიც იყვნენ სომხეთის მეფეები
* ჰეთუმ I (1226-1270)
* ლევონ III (1270-1289)
* ჰეთუმ II (1289-1293)
* თოროს III (1293-1298)
* ჰეთუმ II (1294-1297)
* სმბატი (1297-1299)
* ლევონ IV (1301-1307)
* კონსტანდინ III (1299)
* ჰეთუმ II (1299-1301)
* ოშინი (1307-1320)
* ლევონ V (1320-1341)

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:სომხეთის ისტორია
ბაგარანი (ძველი ქალაქი)

**ბაგარანი** () — ერვანდუნთა დინასტიის მმართველობისას დაარსებული ანტიკური სომხეთის ქალაქი. ერთ-ერთი სომხეთის ისტორიულ დედაქალაქთაგან.

## ისტორია 
### ანტიკური ეპოქა და შუა საუკუნეები 
სომეხი ისტორიკოსის, მოვსეს ხორენაცის მიხედვით, ბაგარანი დაარსდა ძვ. წ. III საუკუნეში მეფე ერვანდ IV-ის მმართველობისას. იგი მალევე გახდა სომხეთის რელიგიური ცენტრი და შეცვალა არმავირი, როგორც ერვანდუნთა წარმართული ტაძრების მთავარმა სასულიერო ცენტრმა. ერვანდუნთა დინასტიის დაცემისა და არტაშესიანთა დინასტიის აღზევების შემდეგ, მეფე არტაშეს I-მა ბაგარამიდან ყველა წარმართული ძეგლი ახლადაშენებულ დედაქალაქ არტაშატში (დაარსდა ძვ. წ. 176 წელს) გადაიტანა.

VI საუკუნის მეორე ნახევარში ბაგარამი კამსარაკანელი მთავრების საკუთრება გახდა. 624-631 წლებს შორის აგებული წმინდა თეოდორეს ტაძარი ქალაქის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა იყო. ბაგარამის წმინდა თეოდორეს ტაძრის წარწერები შენობის მთელ ექსტერიერზე იყო განთავსებული დაწყებული დასავლეთი აფსიდის ჩრდილოეთი ფასადიდან, გაგრძელებული ჩრდილოეთი, აღმოსავლეთი და სამხრეთი ფასადებით. 

VIII საუკუნეში ქალაქი ბაგრატუნების ხელში გადავიდა. 895 წელს, სომხეთის სამეფოს დაარსების შემდეგ, ბაგარამი გახდა დამოუკიდებელი სომხეთის დედაქალაქი მეფე აშოტ I-ის მმართველობისას. მისმა მემკვიდრემ, სმბატ I-მა, 890 წელს დედაქალაქი ბაგარამიდან შირაკავანში გადაიტანა. ბაგრატუნათა მმართველობისას, ბაგარამი სომხეთის სამეფოს ერთ-ერთ დაწინაურებულ ცენტრად დარჩა. მრავალი ბაგრატუნი მმართველი, აშოტ I-ის ჩათვლით, სწორედ ბაგარამშია დაკრძალული.

1045 წელს ბაგარამი სომხეთის დედაქალაქ ანისთან ერთად ბიზანტიელებმა დაიპყრეს. 1064 წელს ქალაქს თურქ-სელჩუკები დაესხნენ თავს და გაანადგურეს. XII საუკუნეში ქალაქი შაჰ-არმენებმა აიღეს. 1211 წელს ბაგარამს ხანმოკლედ მართავდნენ მხარგრძელები 1236 წელს მონღოლთა შემოჭრამდე. ქალაქი საბოლოოდ გაანადგურა თემურლენგმა 1394 წელს.

### თანამედროვეობა 
XX საუკუნის დასაწყისში, ბაგარანის ძველი ქალაქის მახლობლად არსებობდა სომხური სოფელი, რომლის მოსახლეობის რაოდენობაც ცოტათი აღემატებოდა 300-ს. 1920 წელს, სომხეთ-ოსმალეთის ომის შედეგად, სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიები, რომლებიც მდინარე ახურიანის აღმოსავლეთით მდებარეობდა, თურქებმა მიიტაცეს. ბაგარანიდან გადარჩენილთა მცირე ჯგუფმა მდინარე გადალახა და დააარსა თანამედროვე სოფელი ბაგარანი სომხეთის საბჭოთა სოციალისტურ რესპუბლიკაში, მხოლოდ 8 კილომეტრით სამხრეთით ძველი ქალაქიდან. 

სომეხი ისტორიკოსის, იოსიფ ორბელის მიხედვით, ბაგარანის წმინდა თეოდორეს ეკლესია ადრეული სომხური არქიტექტურის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ნიმუში იყო. ეკლესია 1920 წლამდე თითქმის უცლელი სახით იყო შემორჩენილი, ამჟამად კი მთლიანად განადგურებულია.

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ყოფილი დედაქალაქები
სომხეთის ისტორიული დედაქალაქების სია

ცხრილში მოცემულია **სომხეთის ისტორიული დედაქალაქების სია**.

 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ყოფილი დედაქალაქები
ორესტე

**ორესტე** — სპარტის მეფე. ორესტე სამეფო ტახტზე მენელაეს შემდეგ ავიდა, იგი დაახლოებით ძვ. წ. 1200 წისთვის მეფობდა. არგოსის სამეფო ტახტზე კი კილარაბესის შემდეგ ავიდა, დანამდვილებით უცნობია, თუ როდის დაიწყო ან დამთავრდა მისი მმართველობა. ორესტეს შემდეგ კი სპარტისა და არგოსის სამეფო ტახტზე ტისამენე ავიდა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია 

კატეგორია:სპარტის მეფეები
მენელაე

**მენელაე** () — ძველბერძნულ მითოლოგიაში მიკენის მეფის ატრევსის ძე, აგამემნონის ძმა, ელენეს ქმარი, შემდგომ  მიკენისეული სპარტის მეფე. მენელაეს სამეფო ტახტზე ტინდარეოსის შემდეგ ავიდა, დანამდვილებით უცნობია, თუ როდის დაიწყო ან დამთავრდა მისი მმართველობა. მენელაეს შემდეგ კი სამეფო ტახტზე ორესტე ავიდა. პარისის მიერ მოტაცებული ელენეს დასაბრუნებლად მან აგამემნონთან ერთად ტროის წინააღმდეგ დაძრა აქაველები. იგი ტროის ომის ცენტრალური ფიგურა იყო. ილიადის მიხედვით ტროის ომში სწორედ მენელაე მეთაურობდა სპარტელთა ჯარს. ტროის დაცემის შემდეგ ელენესთან ერთად რვა წელი იხეტიალა აღმოსავლეთში (ეგვიპტეში, კ. კვიპროსზე) და ბოლოს მშვიდობიანად დაბრუნდა სპარტაში. როგორც ზევსის სიძე (ელენე ზევსის ასული იყო), მენელაე გარდაცვალების შემდეგ ნეტართა სამყოფელში, ელისეს მინდვრებზე მოხვდა. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* სპარტის მეფეთა სია 
* მენელაე — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

## სქოლიო 
კატეგორია:სპარტის მეფეები
კატეგორია:ტროის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ილიადას პერსონაჟები
კატეგორია:ოდისეის პერსონაჟები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (1995)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 1995** — საბჭოთა კავშირისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ჩატარებული პირველი საპარლამენტო არჩევნები. გაიმართა 1995 წლის 5 ივლისს, ხოლო მეორე ტური 29 ივლისს. 190 დასაკავებელი ადგილიდან 150 ირჩეოდა მაჟორიტარული სისტემით, ხოლო 40 პროპორციულით. არჩევნებში გამარჯვება რესპუბლიკურმა ბლოკმა (ალიანსში გაერთიანებულები იყვნენ პან-სომხური ეროვნული მოძრაობა, დემოკრატიულ-ლიბერალური პარტია, ქრისტიან-დემოკრატიული კავშირი და რესპუბლიკური პარტია) მოიპოვა, რომელმაც 190-დან 88 ადგილი მოიპოვა. არჩევნებზე ამომრჩეველთა აქტივობამ 54.3% შეადგინა.

## შედეგები
 რესპუბლიკურ ბლოკში შემავალი პარტიები მაჟორიტარულ არჩევნებში დამოუკიდებლად მონაწილეობდნენ, პან-სომხურმა ეროვნულმა მოძრაობამ მოიპოვა 62 ადგილი, დემოკრატიულ-ლიბერალურმა პარტიამ მოიპოვა 4, ქრისტიან-დემოკრატიულმა კავშირმა მოიპოვა ერთი და რესპუბლიკურმა პარტიამ აგრეთვე ერთი.

## სქოლიო
კატეგორია:1995 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
რუბენ III

**რუბენ III** (; დ. 1145. ისტორიკოსები რუბენს აღწერენ როგორც სამართლიან და ღვთისმოსავ პრინცს, რომელსაც უამრავი სიკეთე ჩაუდენია.

## ცოლი და შვილები
რუბენის ცოლი თორონის დედოფალი ზაბელი იყო

* ფილიპა (1183-1219)
* ალისე (1184-1234)

## ლიტერატურა
* Gibb, Sir Hamilton A. R.: *The Rise of Saladin, 1169–1189* (*in:* Setton, Kenneth M. *(General Editor)* – Baldwin, Marshall W. *(Editor)*: *A History of the Crusades – Volume I: The First Hundred Years*; The University of Wisconsin Press, 1969, Madison, Milwaukee, and London; ISBN 978-0-299-04834-1)
*Ghazarian, Jacob G: *The Armenian Kingdom in Cilicia during the Crusades: The Integration of Cilician Armenians with the Latins (1080–1393)*; RoutledgeCurzon (Taylor & Francis Group), 2000, Abingdon; ISBN 0-7007-1418-9
*Runciman, Steven: *A History of the Crusades – Volume II.: The Kingdom of Jerusalem and the Frankish East: 1100–1187*; Cambridge University Press, 1988, Cambridge; ISBN 0-521-06162-8

## რესურსები ინტერნეტში
*Greeks, Crusaders and Moslems — Rise of Leon II 
*Smbat Sparapet's Chronicle

## სქოლიო
კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1145
კატეგორია:გარდაცვლილი 1187
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი
ალ-ჰირაქი

**ალ-ჰირაქი** (არაბ. الحراك‎‎) — ქალაქი სირიაში, რომელიც დარის მუჰაფაზაში (რეგიონში) მდებარეობს. 2004 წლის მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის მიხედვით ალ-ჰირაქის პროვინციაში დაახლოებით 20 760 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო 
კატეგორია:სირიის ქალაქები
სოფენეს სამეფო

**სოფენეს სამეფო** () — უძველესი სომხური სამეფო. სოფენეს სამეფოს ერთ-ერთი განშტოება იყო კომაგენეს სამეფო. სამეფოს სომხები მართავდნენ, თუმცა მოსახლეობა ეთნიკურად განსხვავებული იყო. ძირითადად აქ სომხური და სემიტური წარმოშობის ხალხი ცხოვრობდა.

## გალერეა
## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
შირაკავანი (ძველი ქალაქი)

**შირაკავანი** (; თავდაპირველად **ერაზგავორსი** და მოგვიანებით, **ერაზგავორკი**) — შუა საუკუნეების სომხური ქალაქი და ერთ-ერთი სომხეთის ისტორიულ დედაქალაქთაგან. შირაკავანი ბაგრატუნთა სომხეთის სამეფოს დედაქალაქი იყო 890-929 წლებში. 

ქალაქი მდებარეობდა მდინარე ახურიანის მარჯვენა ნაპირზე, ანისიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. შეესაბამება თანამედროვე სოფელი ჩეთინდურაქი აკაიაკის რაიონში, ყარსის პროვინციაში, თურქეთის ტერიტორიაზე.

## ისტორია 
შირაკავანი, როგორც დასახლება პირველად მოიხსენიება, როგორც ერაზგავორსი, VII საუკუნეში, სომეხი ისტორიკოსის, სებეოსის მიერ. სებეოსი ერაზგავორსს აღწერს, როგორც სოფელს შირაკში, დიდი სომხეთის აირარატის პროვინციაში. მოგვიანებით, 890 წელს, მეფე სმბატ I-მა ანისის სამეფოს დედაქალაქი ბაგარანიდან ერაზგავორსში გადაიტანა და მას შირაკავანი უწოდა. 

ქალაქი ინარჩუნებდა დედაქალაქის სტატუსს 929 წლამდე, როდესაც აბას I-მა ახალ დედაქალაქად ყარსი აირჩია.

XI-XII საუკუნეების ისტორიკოსების, სტეფანოს ტარონეცისა და სამუელ ანეცის მიხედვით, შირაკავანს ჰქონდა ცენტრალური ციხესიმაგრე და სქელი თავდაცვითი ქალაქის კედლები.

სურფ ფრკიჩის (წმინდა მაცხოვრის) ტაძარი ქალაქის მთავარ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენდა. ის 897 წელს სმბატ I-მა ააგო და მოგვიანებით აქვე ეკურთხა კიდევაც მეფედ კათოლიკოს გევორგ II-ის მიერ. 

მოგვიანებით ქალაქი ბიზანტიელებმა დაიპყრეს. 1064 წელს კი ქალაქ ანისთან ერთად გაანადგურა თურქ-სელჩუკების დიდმა არმიამ, რომელსაც სულთანი ალფ-არსლანი მეთაურობდა.

XII საუკუნის ბოლოსთვის შირაკავანი მხარგრძელებმა აღადგინეს, თუმცა XIII საუკუნის მეორე ნახევრიდან დაკნინება დაიწყო და ჩვეულებრივ სოფლად იქცა.

1914 წელს, სომხების გენოციდამდე, შირაკავანი საკმაოდ მოზრდილი სომხური დასახლება იყო, რომლის მოსახლეობაც 1 220 კაცს შეადგენდა. 1920 წლის სომხეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ, დასახლება მიატოვეს და სომხური მოსახლეობა აღმოსავლეთ სომხეთში გადავიდა, სადაც ახლადდაარსებულ სოფელ ერაზგავორსში დასახლდა. მოგვიანებით, 1921 წელს, ყარსის ტერიტორია, შირაკავანის ჩათვლით, ოფიციალურად გადაეცა თურქეთს ყარსის ხელშეკრულების მიხედვით.

სურფ ფრკიჩის ეკლესია XX საუკუნის დასაწყისისათვის ნაწილობრივ დანგრეული იყო. იგი 1954 წელს თურქებმა თურქული არმიის რეგულარული წვრთნის დროს ააფეთქეს. აფეთქებას მხოლოდ ტაძრის დასავლეთი კედლები გადაურჩა. ძველი შირაკავანის სხვა ნაწილები მდინარე ახურიანზე კაშხლის აგების შემდეგ დაიტბორა.

## რესურსები ინტერნეტში
*შირაკავანი საიტზე virtualani.org

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ყოფილი დედაქალაქები
ლევონ III

**ლევონ III** (; დ. 1236 — გ. 1289) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე 1269/1270-1289 წლებში, ჰეთუმიანების მეორე წარმომადგენელი, ჰეთუმ I-ისა და მისი მეუღლის, ზაბელის ვაჟი.

ლევონი დაიბადა 1236 წელს. ბავშვობაში, იგი გაიტაცეს, ტყვედ გაყიდეს და მამლუქი გახდა. მისმა მამამ, ჰეთუმ I-მა დიდი თანხა გადაიხადა იმისათვის, რომ შვილი გამოესყიდა.

ლევონ III ტახტზე ავიდა 1269 ან 1270 წელს. ლევონი იყო ძალიან მორწმუნე ადამიანი. მას სურდა განეახლებინა სავაჭრო ხელშეკრულება იტალიელებსა და კატალონიელებთან. ცდილობდა, რომ გაეძლიერებინა მონღოლეთ-სომხეთის ალიანსი.

1271 წელს მარკო პოლო ეწვია კილიკიის სომეხთა სამეფოს და დადებითად შეაფასა ლევონის მეფობა, თუმცა ამასთან ერთად აღნიშნა, რომ სამეფოს სამხედრო ძალები იყო ძალიან დემორალიზებული.

1275 წელს მამლუქთა სულთანი კიდევ ერთხელ შეიჭრა ლევონის სამეფოში. მათთან ბრძოლის დროს გარდაიცვალა ჰეთუმ I-ის ძმა და ლევონის ბიძა სმპადი.

ლევონ III გარდაიცვალა 1289 წელს. მისი გარდაცვალების შემდეგ კილიკიის სომეხთა სამეფოს ტახტზე მისი ვაჟი, ჰეთუმ II ავიდა.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1236
კატეგორია:გარდაცვლილი 1289
ევილინი

**ევილინი** () — ჯეიმზ ჯოისის ნოველა, რომელიც შევიდა, ირლანდიელი მწერლის მიერ 1914 წელს გამოქვეყნებულ ნოველათა კრებულ დუბლინელებში.

## ნოველა 
ახალგაზრდა ქალი, დაახლოებით ცხრამეტი წლის, ზის ფანჯარასთან და უცდის იმ მომენტს როდესაც სახლს დატოვებს. გოგონა ჩაფიქრებულია და გონებით შორს არის წასული, „ცხვირში კი მტვრიანი კრეტონის სული უღიტინებს“. დედა და მისი უფროსი ძმა ერნესტი გარდაიცვალნენ. ჰარი კი, რომელიც ტაძრების მოპირკეთებაზე მუშაობს, სულ გზაზეა გაკრული. გოგონას ეშინია რომ მამა სცემს, ისე როგორც მის ძმებს სცემდა ხოლმე. ამასთანავე ის თავისი სამსახურის ერთგულიცაა. ევილინი მოჯადოვებულია ახალგაზრდა მეზღვაურით, ფრენკით, რომელიც დაპირდა რომ თან წაიყვანდა ბუენოს აირესში. თუმცა ევილინს შინაგანი ხმა ახსენეს დედისთვის გარდაცვალების წინ მიცემულ პირობას, რომ სახლზე იზრუნებდა. ნავსადგურში სადაც ის და ფრენკიი გემს უცდიან, რომლითაც გაემგზავრებიან ევილინს დიდი შინაგანი ბრძოლა აქვს. ვერ გადაუწყვეტია წავიდეს თუ არა მასთან ერთად. მიუხედავად ამისა, გოგონას სახის გამომეტყველებაზე მღელვარება საერთოდ არ ეტყობა.

მსგავსად დუბლინელების სხვა ნოველებისა, როგორიცაა მაგალითად „არაბეთი“, „ევილინშიც“ აღწერილია ე.წ. წრიული მოგზაურობა, სადაც გმირი გადაწყვეტს დაუბრუნდეს იმ საწყის წერტილს საიდანაც მისი მოგზაურობა დაიწყო. მოგზაურობა, რომლის დასასრულიც იმედისგამაცრუებელია.

## რესურსები ინტერნეტში
* სრული ტექსტი

კატეგორია:ჯეიმზ ჯოისის მოთხრობები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (1999)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 1999** — მეორე საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმართა 1999 წლის 30 მაისს. არჩევნებზე 75 ადგილი მაჟორიტარული სისტემით აირჩეოდა, ხოლო 56 პროპორციულით. არჩევნებში გამარჯვება ბლოკმა ერთობამ მოიპოვა. მათ 131-დან 62 ადგილი მოიპოვეს. არჩევნებზე ამომრჩეველთა აქტივობამ 51.7% შეადგინა.

## შედეგები
 ბლოკი ერთობა იყო სახალხო პარტიისა და რესპუბლიკური პარტიის ალიანსი.

## სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები (2003)

**სომხეთის საპარლამენტო არჩევნები 2003** — მესამე საპარლამენტო არჩევნები სომხეთში, რომელიც გაიმართა 2003 წლის 25 მაისს. არჩევნებზე 56 ადგილი მაჟორიტარული სისტემით აირჩეოდა, ხოლო 75 პროპორციულით. არჩევნებში გამარჯვება რესპუბლიკურმა პარტიამ მოიპოვა და 131-დან 33 ადგილი დაიკავა. არჩევნებს კრიტიკული შეფასება მისცეს საერთაშორისო დამკვირვებლებმა, რომლებმაც მას გაყალბებული და დემოკრატიული სტანდარტებისთვის შეუსაბამო უწოდეს.

## შედეგები
## სქოლიო
კატეგორია:2003 წლის არჩევნები
კატეგორია:სომხეთის არჩევნები
ლევონ IV

**ლევონ IV** (; დ. 1289 — გ. 17 ნოემბერი, 1307) — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე 1303-1307 წლებში, ჰეთუმიანების დინასტიის წარმომადგენელი, თოროს III-ის ვაჟი.

ლევონი დაიბადა 1289 წელს. ის ჯერ კიდევ 14 წლის იყო, როცა ბიძამ ჰეთუმ II-მ ტახტი დაუთმო, თავად კი ლევონის რეგენტი გახდა. მისი ტახტზე ასვლის დროს სომხეთში საკმაოდ დაძაბული სიტუაცია იყო. სამეფო ძლივს ინარჩუნებდა კარგ ურთიერთობას მონღოლთა იმპერიასთან, რომლის ვასალიც უკვე დიდი ხნის წინ გამხდარიყო. ამასთან ერთად, მუდმივად ელოდა მამლუქების შემოსევას სამხრეთიდან.

1305 წელს ლევონი და ჰეთუმი ხელმძღვანელობდნენ სომხეთის არმიის ბრძოლას მამლუქთა წინააღმდეგ, რომელშიც კილიკიის სამეფოს არმია სასტიკად დამარცხდა და განადგურდა.

1307 წელს ლევონი და ბიძამისი მოკლეს მონღოლებმა. სავარაუდოდ, ამის მიზეზი ის იყო, რომ სომხებმა მონღოლებს უარი უთხრეს აეშენებინათ მეჩეთი კილიკიის სამეფოს დედაქალაქში. ლევონის ნაცვლად ტახტზე მისი კიდევ ერთი ბიძა ოშინი ავიდა.

## ლიტერატურა 
* René Grousset, L'Empire du Levant : Histoire de la Question d'Orient, 1949 [détail des éditions], p. 400-1
* Boase, T. S. R. (1978). The Cilician Kingdom of Armenia. Edinburgh: Scottish Academic Press. ISBN 0-7073-0145-9.

კატეგორია:კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1289
კატეგორია:გარდაცვლილი 1307
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ნოემბერი
დიდი შიმშილობა (1315-1317)

**დიდი შიმშილობა 1315–1317** (ზოგჯერ თარიღდება 1315–1322 წლების პერიოდით) — გვიანი შუა საუკუნეების პირველი მსხვილმასშტაბიანი უბედურება, რომელმაც მოიცვა ევროპა XIV საუკუნის დასაწყისში. დიდმა შიმშილობამ გამოიწვია მილიონზე მეტი ადამიანის სიკვდილი (დაიღუპა მხოლოდ ქალაქის მოსახლეობის 10%-დან 25%-მდე მცხოვრები) და გახდა XI-XIII საუკუნეების პერიოდის ზრდისა და აყვავების შემაჩერებელი ფაქტორი. შიმშილობა შეეხო თითქმის მთელ ჩრდილოეთ ევროპას — დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთის, სკანდინავიის, ნიდერლანდების, გერმანიისა და პოლონეთის ამჟამინდელ ტერიტორიებს. ევროპას სამხრეთისკენ ალპებიდან და პირენეებიდან და აღმოსავლეთისკენ პოლონეთიდან შიმშილობა არ შეხებია.

ამ უბედურების მიზეზად 1315 წლის გაზაფხულის ცუდი ამინდები დასახელდა, მოუსავლიანობა გაგრძელდა 1317 წლის გაზაფხულამდე, თუმცა საკვები პროდუქტების უკმარისობა 1322 წლამდე იგრძნობოდა. ამ პერიოდში განსაკუთრებით გაიზარდა დანაშაულების სტატისტიკა, გავრცელება დაიწყო სხვადასხვა დაავადებებმა, დაიწყო მასობრივი მკვლელობები და კანიბალიზმი. ამ პერიოდმა სერიოზული შედეგები იქონია ეკლესიისთვის, სახელმწიფოსთვის, ევროპული საზოგადოებისა და XIV საუკუნეში მომხდარ სხვა უბედურებებისთვის.

## ლიტერატურა
* Lectures in Medieval History, The Great Famine (1315—1317) and the Black Death (1346—1351)
* Henry S. Lucas, «The great European Famine of 1315-7», *Speculum*, Vol. 5, No. 4. (Oct., 1930), pp.&nbsp;343-377. Наиболее цитируемая статья о Великом голоде, доступна онлайн в JSTOR.

კატეგორია:ევროპის ისტორია
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
კატეგორია:შუა საუკუნეების ისტორია
აკუშოს კოპალას ჯვარი

**აკუშოს კოპალას ჯვარი** — კომპლექსი, საკულტო ძეგლი, მდებარეობს სოფელ აკუშოს ზომოთ, მთის ფერდობზე. 

## ძეგლის აღწერა
კომპლექსში შედის დარბაზი, საკოდე, საქვაბე, ბეღელი და სამი „კოშკი“.

***დარბაზი*** სიპი ქვით ნაგები, გეგმით ოთხკუთხა შენობაა. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდან აქვს. იატაკი მიწითაა მოტკეპნილი. აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლების გაყოლებაზე ფიცრის სკამებია. შუაში ყვერფ-კერაა, რომლის ზემოც საკვამლეა. აღმოსავლეთ კედელზე სიპი ქვის თაროა. თაროს ზემოთ კედელში დატანებულია ორი პატარა თახჩა. სათავსი ნათდება სამხრეთ კედელში გაჭრილი მცირე ზომის სარკმლით. გადახურულია თუნუქის ორფერდა სახურავით.

***საკოდე*** ნაგებობის ჩრდილოეთ ნაწილშია. მცირე ზომის, ოთხკუთხა სათავსი, რომელიც დარბაზისაგან, კედლითაა გამიჯნული.

***საქვაბე*** რიყის ქვის მშრალი წყობით ნაგები, გეგმით წაგრძელებული ოთხლუთხედის ფორმის ნაგებობაა. შესასვლელი სამხრეთ-დასავლეთიდან აქვს. იატაკი მიწითაა მოტკეპნილი. სათავსის შუაში ჭერის გასამაგრებლად ხის ბოძი დგას, ჩდილო-აღმოსავლეთ კუთხეში სალუდე ქვაბისათვის ქურაა მოწყობილი. გადახურულია ბრტყელი, ბანური სახურავით.

***ბეღელი*** ნატეხი ქვით ნაგები, გეგმით კვადრატული ფორმის სათავსია. კედლები გარედან კირითაა შელესილი. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი დაბალია, სწორკუთხა, იატაკი სიპითაა მოკირწყლული. შიდა სივრცე დასრულებულია გუმბათოვანი კამარით. სახურავი საფეხუროვანი პირამიდის ფორმისაა, რომლის წვერზე დადგმულია თეთრი, მომრგვალებული დიდი ქვა.

***„კოშკები“*** ყრუ მასივებია, ისინი ერთმანეთისაგან რამდენიმე ნაბიჯითაა დაშორებული მათ შორის ერთი, „დროშის საბრძანისია“, რომელიც დგას ბეღლის უკან, ჩრდილოეთით. იგი გეგმით ოთხკუთხაა, ნაგებია ფიქლით, მშრალად. სამხრეთით კვადრატული ნიში აქვს.

მეორე „კოშკი“ ბეღლის სამხრეთ-აღმოსავლეთითაა. დასრულებულია პირამიდის ფორმის რვასაფეხურიანი სახურავით. სამხრეთ კედლის ქვედა ნაწილში მოწყობილია მცირე ზომის ნიში.

მესამე „კოშკიც“ გეგმით ოთხკუთხაა და პირამიდული სახურავითაა დასრულებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
თეთრაულების კოშკი

**თეთრაულების კოშკი** — დგას ნასოფლარ ჭიმღის ზემო უბანში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

## ძეგლის აღწერა
კოშკი (7,3 X 6,65 მ) ხუთსართულიანია (სიმაღლე 13,65 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძეგლი დაზიანებულია. ჩაქცეულია სართულშუა გადახურვა და სახურავის დიდი ნაწილი. პირველი სართული სამალავია, მეორე, მესამე და მეოთხე - საცხოვრებელი, მეხუთე - სათავდაცვო. შესასვლელი პირველი სართულის სამხრეთ კედელშია, მიწის დონიდან 2,3 მეტრის სიმაღლეზე. კარის წირთხლებში საურდულე ხვრელებია. კარი ნახევარწრიული თაღითაა დასრულებული. ასეთივე კარია მესამე სართულის აღმოსავლეთ კედელში და მეოთხე სართულის სამხრეთ კედელში. მეოთხე სართულზე, კარის ქვემოთ შემორჩენილია აივნის საყრდენი კოჭები. კოშკს ნახევარწრიული თაღით გადახურული რამდენიმე სარკმელი აქვს. პირველ ოთხ სართულზე ცალმაგი და შეწყვილებული სათოფურებია. კოშკის მეხუთე სართულს ოთხივე მხარეს თითო სალოდე ჰქონდა (სამხრეთ სალოდისგან მხოლოდ ქვის კონსოლებია შემორჩენილი). სალოდეების კედლებში სათოფური ხვრელებია. სართულშუა გადახურვა ხის კოჭებზე იყო გამართული. კოშკს ქვის ფილების ორფერდა სახურავი ჰქონია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ქვისკარის კოშკი

**ქვისკარის კოშკი** — მდებარეობს სოფელ ამღიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე ასის მარჯვენა ნაპირზე, რომელიც კეტავდა მდინარე არხოტისწყლის ხეობაში შემოსასვლელ გზას. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

კოშკი (4 X 4 მ) ნაგებია რიყის ქვის მშრალი წყობით. ძეგლი დანგრეულია. შემორჩენილია 2 მეტრის სიმაღლის კედლები. შემორჩენილია აგრეთვე გალავნის (ქვის ყორე) ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები