ისრის გაჭრა

thumb|ანიმაცია, ისრული გადამყვანის გაჭრის ილუსტრაცია
**ისრული გადამყვანის გაჭრა** — ინციდენტი რკინიგზის ტრანსპორტზე, რომელიც შედგება ისრული გადამყვანის გადაყვანაში რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის გოგორწყვილების მიერ, რომლებიც მოძრაობენ დაუდგენელი მარშრუტით კალმის ქუსლიდან მათ ბოლოებისკენ მიმართულებით (ქერქოვანი მოძრაობა).

## ინცინდენტის აღწერა 
მოძრავი მატარებლის გოგორწყვილები, აწვებიან რა ისრის კუთვნილ კალამს, მას გადაადგილებენ ჩარჩო რელსთან. კუთვნილი კალამი თავისთან ერთად ექაჩება მიჭერილ კალამს, რომელიც სცილდება საკუთარ ჩარჩო რელსს. იქმნება საშიშროება საპირისპირო მიმართულებით ისარზე შემდგომი მოძრაობისათვის. ისრის გაჭრას მოსდევს კალმების მოღუნვა და გატეხვა. დაზიანების გამოსარიცხად ჩამკეტ მოწყობილობებს (ისრის ელექტროჩამკეტები, ჩამკეტები და ა. შ.) აკეთებენ გაჭრილებს (ისრის გაჭრისას არ ზიანდება).

პოსტსაბჭოთა ქვეყნების რკინიგზებზე ისრის გაჭრა კლასიფიცირდება, როგორც *მუშაობისას ბრაკის შემთხვევა*. მაგრამ მსოფლიოს ყველა სარკინიგზო სისტემებში ეს ასე არ ხდება. მაგალითად აშშ-ში და მექსიკაში ფართედ გავრცელებულია ისრული გადამყვანების ქერქოვანი გადაყვანის პრაქტიკა სადგურების და მისასვლელ ლიანდაგებზე მოძრავი შემადგენლობის გოგორწყვილების მიერ. შესაბამისად, ისრული გადამყვანების კონსტრუქცია ამაზეა გათვლილი.

საქალაქო ტრამვაის სისტემების მნიშვნელოვან ნაწილში ისრის გაჭრა — ასევე საშტატო სიტუაციაა. ზუსტად ისრის გაჭრის საშუალებით ხდება მოძრავი შემადგენლობის გადასვლა გვერდითი ლიანდაგიდან ძირითადზე. ტრამვაის ისრის გადამყვანი მექანიზმის კონსტრუქცია განსხვავდება რკინიგზის ამავე დანიშნულების კონსტრუქციისგან და ნორმალურად მუშაობს ასეთ რეჟიმში. ასეთი პრაქტიკა არ გამოიყენება ყველა ტრამვაის სისტემებში.

## ისრის გაჭრის მიზეზები 
ძირითადი მიზეზები, რომლებიც იწვევენ ისრის გაჭრას:
* მოქმედების ან საუბრის რეგლამენტების დარღვევა და შედეგად, ისრული გადამყვანის მდგომარეობა არ შეესაბამება მოძრავი შემადგენლობის მსვლელობის მარშრუტს და გოგორწყვილების ბანდაჟის ქიმმა მოძრავი შემადგენლობის ქერქოვანი მოძრაობისას გაიარა მიბჯენილ კალამსა და ჩარჩო რელსს შორის
* კალმის ჩარჩო რელსთან არასრული მიბჯენისას (4 მმ და მეტი) გოგორწყვილების ბანდაჟის ქიმი კალამზე შესვლისას ხვდება (ეჯახება) კალამსა და ჩარჩო რელსს შორის

## სიგნალიზაცია ისრის გაჭრის შესახებ 
ისრის გაჭრის შემთხვევაში ცენტრალიზაციის პოსტზე (რკინიგზის სადგურის მორიგეს) მისდის სიგნალი, რომელიც გამორიცხავს ამ ისრის მართვის შესაძლებლობას დაზიანების აღმოფხვრამდე. რკინიგზის სადგურის მორიგეს შეუძლია განსაზღვროს ისრის გაჭრა შემდეგი ნიშნების მიხედვით:
* რეკავს ზარი „ისრის გაჭრა“
* ინთება ისრის მდგომარეობის ელექტრული კონტროლის დარღვევის წითელი ფერის ნათურა
* არ ანთია ისრის პლიუსის და მინუსის მდგომარეობის ელექტრული კონტროლის ნათურები ისრების პლიუსის და მინუსის მდგომარეობის ღილაკებზე (სახელურის შემობრუნება) დაწოლისას
* ელექტრული გამანათებელი არ უჩვენებს, რომელ მდგომარეობაში იმყოფება ისარი (ისრები)
* გადაიკეტება შუქნიშანი მარშრუტისთვის, რომელშიც შედის გაჭრილი ისარი ან მარშრუტისთვის, რომელშიც ის არის დამცველი

## ქერქსაწინააღმდეგო გაჭრა 
ასევე ცნობილია ისრის გაჭრის შემთხვევები ქერქისსაწინააღმდეგო მოძრაობისას. ისრული გადამყვანების და გოგორწყვილების შენახვის ნორმების დარღვევისას (კალმის არ მიბჯენა ჩარჩო რელსთან) შესაძლებელია ქერქისსაწინააღმდეგო გაჭრა. ისრული გადამყვანების შენახვის ნორმებში არსებობს პარამეტრი, რომელიც არეგლამენტირებს კალმის მიბჯენას ჩარჩო რელსთან (არსებობს სპეციალური უბრალო შაბლონი **„კკჩ“** — „კონტროლი კალამი-ჩარჩო“ მიბჯენის კონტროლისთვის). რკინიგზის ტრანსპორტზე ქერქისსაწინააღმდეგო გაჭრას ჩვეულებრივ მოყვება მოძრავი შემადგენლობის ვაგონების ლიანდაგში ჩავარდნა. მაგრამ ეს ხდება საკმაოდ იშვიათად.

ქერქისსაწინააღმდეგო გაჭრის ერთ-ერთი მაგალითია კატასტროფა ეშედთან, სადაც ისრის გადაყვანა, რომელმაც გამოიწვია მესამე ვაგონის უკანა გოგორწყვილების გადავარდნა მეზობელი ლიანდაგისკენ და დანარჩენი ვაგონების ლიანდაგში ჩავარდნა, მოხდა წინა სავაგონო ურიკის ბორბლების კალამთან დარტყმის გამო, რომელი ურიკებიც ლიანდაგში ჩავარდა ერთ-ერთ მათგანზე გატეხილი ბანდაჟის გამო.

შესაძლებელია, ისრის ქერქისსაწინააღმდეგო გაჭრის გამო მოხდა კატასტროფა მოსკოვის მეტროპოლიტენში 2014 წლის 15 ივლისს, მაგრამ ამის დადასტურება შესაძლებელია მიღებული იქნეს მხოლოდ გამოძიების საბოლოო დასრულების შემდეგ.

## ლიტერატურა
* Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — С. 62. — ISBN 5-85270-115-7.

## სქოლიო
კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა