open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დიდი სამსარი

**დიდი სამსარი** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ბარალეთი). 

მდებარეობს სამსრის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდ. სამსრისწყლის (ბარალეთისწყლის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 2000 მ-ზე. ახალქალაქიდან დაშორებულია 29 კმ-ით. 

## ისტორია
დიდი სამსარი მდებარეობს ისტორიულ ჯავახეთში. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის" (1595) მიხედვით უკვე გაუკაცრიელებული ნასოფლარი ყოფილა, რომელსაც მდინარის დინების მიმართულების გათვალისწინებით, ზემო სამსარი ერქვა. როგორც ჩანს, შემდგომ ხანებში მოსულმა მოსახლეობამ ზემო და ქვემო სამსარს დიდი და პატარა შეარქვა. სოფლის ამჟამინდელი სომხური მოსახლეობა XIX საუკუნის 30-იან წლებშია მოსული ერზურუმის მხრიდან. 

## კულტურული მემკვიდრეობა
სოფელში დგას სომხური დარბაზული ეკლესია, რომელიც ძველი ქართული ნაეკლესიარის საფუძველზე 1899 წელსაა აგებული. იქიდან გადარჩენილია ჩრდილოეთის კედელში ჩაშენებული ორი პატარა ქვა, რომლებზეც გამოსახულია წრეში ჩასმული ტოლმკლავა ჯვარი. ერთ მათგანს მკლავებს შორის კოპები უზის. ეკლესიის გალავნის შიგნით ძველი სასაფლაოა. საფლავის დამუშავებულ ქვებს შორის არის ყოჩებისა და ცხენის ქანდაკებებიც. ეკლესიის მახლობლად გადის კლდეში გაჭრილი საურმე გზა, რომელიც ამ კლდეკარით მდინარის ვიწრო კანიონში ჩადის და პატარა სამსარში მიდის. 

სოფლის მახლობლად, მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, კანიონის კლდის მასივში მდებარეობს VIII-IX საუკუნეების კლდეში ნაკვეთი საეკლესიო კომპლექსი. შემორჩენილია ქართული ასომთავრული წარწერები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 337 ადამიანი.

## ლიტერატურა
**ხარაძე კ*, ჯავახეთის ხუროთმოძღვრული და ბუნების ძეგლები, გვ. 41, თბ., 2003.

## რესურსები ინტერნეტში
*სამსარი - მის შესახებ სტატიები

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბალხო

{{ინფოდაფა დასახლება
|სტატუსი = სოფელი
|ქართული სახელი = ბალხო
|მშობლიური სახელი = 
|ქვეყანა = საქართველო
|პანორამა = 
|პანორამის სიგანე = 
|წარწერა = 
|lat_dir =N|lat_deg =41|lat_min =30|lat_sec =35
|lon_dir =E|lon_deg =43|lon_min =32|lon_sec =08
|CoordAddon = type:city(40361)_region:
|CoordScale = 
|ქვეყნის რუკის ზომა = 300
|ქვეყნის რუკა = 
|რეგიონის რუკის ზომა = 
|რეგიონის რუკა = 
|რაიონის რუკის ზომა = 
|რეგიონის ტიპი = მხარე
|რეგიონი = სამცხე-ჯავახეთის მხარე
|შიდა დაყოფა = 
|რაიონის ტიპი = მუნიციპალიტეტი
|რაიონი = ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი
|თემი = ზაკვი
|მმართველის ტიპი = 
|მმართველი = 
|დაარსების თარიღი = 
|პირველი ხსენება = 
|წინა სახელები = 
|ფართობი = 
|სიმაღლის ტიპი=ზღვის დონეზღვის დონიდან
|დასახლების ცენტრის სიმაღლე = 1740
|კლიმატი = 
|ოფიციალური ენა = 
|მოსახლეობა = 467 მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე მეჯურის (ბარალეთისწყლის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1740 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 16 კმ–ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 467 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბეჟანო

**ბეჟანო** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, კოჭიოს თემში. მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, მდინარე ბარალეთისწყლის სათავეებში, ტაბაწყურის ტბის სამხრეთ-დასავლეთით. ზღვის დონიდან 1820 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 28 კმ–ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 877 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დილისკა

**დილისკა** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული დილისკა). 

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1700 მ-ზე. ახალქალაქიდან დაშორებულია 4 კმ–ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 374 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გულიკამი

**გულიკამი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, კარტიკამის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1730 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 5 კმ–ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1234 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დერცელი

**დერცელი** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, დერცელის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დერცელი, კიკიბო). შედიოდა მოხის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მანამდე — თემში, საბჭოთა პერიოდში — სასოფლო საბჭოში).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 255 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბუზავეთი

**ბუზავეთი** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, კარტიკამის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, დიდი აბულის მთის დასავლეთ კალთის ძირში. ზღვის დონიდან 1950 მ, ახალქალაქიდან დაშორებულია 11 კმ-ით.

სოფელში დგას ადრინდელი შუა საუკუნეების ერთნავიანი ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 190 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დავათი

**დავათი** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ლაფანაანთკარის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს ქართლის ქედის დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1120 მეტრზე, დუშეთიდან 24 კილომეტრში.

## ისტორია
დავათი საქართველოს ერთ-ერთი უძველესი სოფელია. VII-XI საუკუნეებში კახეთ-კუხეთის, ხოლო XV-XVIII საუკუნეებში კახეთის სამეფოს სასაზღვრო ზონაში შედიოდა. XI საუკუნეში კახთა ქორეპისკოპოსის კუთვნილება იყო. 

სოფელი „დაოთის“ სახელწოდებით პირველად მოხსენიებულია 1170 წლის გიორგი III-ის მიერ განახლებულ სიგელში, რომელიც ადრე გაუცია კახთა მეფე კვირიკეს. თამარ მეფის ერთ-ერთი სიგელის თანახმად, კახმა მეფე კვირიკეს მოძღვარს, ბასილ ტოხაისძეს, სოფელი შიომღვიმის მონასტრისათვის შეუწირავს. ეს შეწირულობა მონასტრისთვის საქართველოს მეფეებს კახეთის შემოერთების შემდეგაც არ მოუშლიათ. თამარ მეფისა და ლაშა გიორგის დროსაც, შიომღვიმის აყვავების ყანაში, სოფელი თავისი ყმა-მამულებითა და განვითარებული მეურნეობიანად მონასტერს ეკუთვნოდა. საქართველოს ერთიანი სამეფოს დაშლის შემდეგ სოფელი დავალთის სახელწოდებით კახთა სამეფოს შემადგენლობაში იყო. XV-XVI საუკუნეებში, შიომღვიმის დაკნინების პერიოდში, შესუსტდა დავათის უფლებებიც ყმა-მამულებზე და კახეთის სამეფო ხელისუფლებამ იგი მცხეთის საკათალიკოსოს გადასცა. XVII საუკუნეში, არაგვის ერისთავთა გაძლიერების დროს, სოფელი მათ ემორჩულებოდა, ხოლო XVIII საუკუნის II ნახევარში, არაგვის საერისთავოს მოშლის შემდეგ, ისევ ქართლ-კახეთის სამეფო ხელისუფლებას დაემორჩილა.

გარეშე მტერთა გამუდმებული თარეშის შემდეგ, XVII-XVIII საუკუნეებში, დავათის მეურნეობა დაკნინდა, ამასთან ერთად სოფლის მოსახლეობამაც იკლო. სოფელს მხოლოდ ოდიშელიძენი შემორჩნენ, რის გამოც მას დროებით ოდიშელიძე დაერქვა. გადმოცემის მიხედვით, სოფლის ძველი სახელწოდების აღდგენა მეფე ერეკლე II-ის სახელთანაა დაკავშირებული. 

XIX-XX საუკუნეებში დავათის მოსახლეობამ იმატა, ძირითადად ფშაველთა მიგრაციის ხარჯზე. მათი ჩამოსახლების შემდეგ დავათში დაარსდა სალოცავი ‒ ლაშარის ჯვრის ნიში. 

## არქიტექტურა
მინი|ღვთისმშობლის ეკლესია
სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი დავათის ღვთისმშობლის ეკლესია. მის ტერიტორიაზე 1985 წელს არქეოლოგიური გათხრებმა (რამინ რამიშვილი) გამოავლინა რამდენიმე სტელა, რომელთაგან ერთ-ერთზე გამოსახული იყო ქართული ანბანის ადრეული ნიმუში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 157 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*დავათის სტელა
*ქოჩაკაანთკარის ეკლესია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაბნია

**დაბნია** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ხავეთის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე ქოდალოს (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1720 მ, ახალქალაქიდან დაშორებულია 30 კმ-ით. სოფლის სახელწოდება წყაროებში არ არის მოხსენიებული. იქაური სომხური მოსახლეობა მეორე მსოფლიო ომის წლებშია მოსული.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 127 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გომანი

**გომანი** (ისტ. *გომი*) — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ზაკვის ადმინისტრაციული ერთეულის შემადგენლობაში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე მეჯურის (ბარალეთისწყლის ერთ-ერთი შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1760 მ., ახალქალაქიდან დაშორებულია 13 კმ–ით.

## ისტორია
სოფელი მდებარეობს ისტორიულ ჯავახეთში. სოფლის ძველი სახელია გომი. ყოფილა დიდი და პატარა გომი, ამიტომ „გომანი“ შეიძლება მრავლობითის მანიშნებელიც იყოს. სოფლის მახლობლად გამაგრებული გორაკია, რომელსაც გალავნის ნაშთი და ნასადგომევის ბუდეები შერჩენია. ანაკრეფი კერამიკის ფრაგმენტები გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანისაა. 

„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, 1595 წელს ამ სოფელში 25 კომლს უცხოვრია: სალუყაზანისძე, ქავთარა ბევროზასძე, იმედა ქაიმაროზისძე, ბევროზას შვილიშვილი, მახარებელი, ოქროპირ მღვდლის შვილი, ფრიდონა ფერაზასძე, ზესელა ზაქარასძე, იორდან, ძმა მისი, გულას შვილიშვილი, მახარებელ მარცვალასძე, ისაკა, მახარა, ძმა მისი, პაპუნა ისაკასძე, ელისა მღვდელი, მამუკას შვილიშვილი, იორამ, მერაბა, ბატატა გოშფარასძე, ზესელა ძმა მისი, დათუნა კვირიკასძე, რევაზ, სუმბატა შოთასძე, ელია სურხანისძე. მათ მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, სელის თესლი, ჰყავდათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი, ჰქონიათ ბოსტნები, ერთი თვალი წისქვილი. მათი წლიური გადასახადი 6000 ახჩა ყოფილა. 1704–05 წლებში სოფელი გომი ახალქალაქის ლივაში შემავალ აკშეჰირის ნაჰიეს ეკუთვნოდა და მისი გადასახადი 8000 ახჩას შეადგენდა. 

1830 წელს სოფელში სომხური მოსახლეობა გადმოსახლდა ერზურუმის მხრიდან. 1863 წლის საბუთში დიდი და პატარა გომია დასახელებული, მაგრამ პატარა გომი უკვე გაუკაცრიელებული ყოფილა. 1870 წელს გომში 51 კომლი ცხოვრობდა.

სოფელში დგას 1846 წელს აგებული სომხური ეკლესია. ძველ სასაფლაოზე შერჩენილია ქვის ყოჩი და გუმბათიანი ეკლესიის მაკეტი. სომხური ეკლესიის კედელში დაუყოლებიათ ძველი ქართული ეკლესიის ქვაჯვარის ბაზისი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 913 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეჟენ გაიარი

**ეჟენ გაიარი** — (დ. 1862 – გ. 1933) გამოჩენილი არტ ნუვოს დიზაინერი. მან დახურა მისი დიზაინერული მოღვაწეობა (დიზაინი დეკორატიული ნამუშევრებისა) და გადავიდა (შენობების) ინტერიერებისა და შენობების დეკორაციის დიზაინზე.

მას მოუწია საკუთარი (პირველად წამოწყებული) კარიერის დახურვა კანონის გამო. ის ზიგფრიდ ბინგთან ერთად მუშაობდა Georges de Feure და ედუარდ კოლონისათვის.

## ლიტერატურა 
**A Propos du Mobilier* - Eugène Gaillard (1906)

კატეგორია:ფრანგი დიზაინერები
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
გომარო

**გომარო** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში (ზანავის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ქვაბლიანის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1560 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 36 კმ–ით.

## ისტორია
სოფელში შემორჩენილია ძველი ეკლესიის სამხრეთ კედლის ნაშთი — დიდი ქვების ცოკოლზე შეყენებული და გარედან დამუშავებული სამი დიდი ლოდი. ადგილობრივთა გადმოცემით, ეკლესიის ქვები მშენებლობებზე გაუზიდავთ, ხოლო ერთი ჯვრიანი ქვა სოფლის წყლის სათავის აუზთან აუტანიათ. ნაეკლესიარიდან 20 მ-ზე გდია 1 მ სიმაღლის ლოდი. მას შუაში რელიეფური ზოლი დაუყვება. იგი შესაძლოა ჯვრის ქვედა ნაწილი იყოს. 

1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით ამ სოფელს გომაროტი ერქვა და ახალციხის ლივის უდის ნაჰიეს (რ-ნი) ეკუთვნოდა. ცხოვრობდა 3 კომლი ქართველი: ქიტია მათიასძე, ხუდა გოგიჩასძე, ლაშქარა ხარებასძე. მათ მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, ფეტვი, მუხუდო, ოსპი, ცერცვი; ჰქონდათ ბოსტნები, ჰყავდათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი. ყველა ამისათვის ისინი იხდიდნენ 7000 ახჩას ყოველწლიურად. 1705–1706 ახალციხის ლივის უდის ნაჰიეში შემავალი სოფ. გომაროდი ექვემდებარებოდა ვინმე სულეიმანს და იხდიდა 17 000 ახჩას. ჩანს, ამ დროისათვის იმატა მცხოვრებთა რაოდენობამ. ამჟამად აქ ცხოვრობენ უმეტესად აჭარიდან გადმოსახლებული: მიქელაძეები, ხოზრევანიძეები და ჯიმშელეიშვილები (იმერეთიდან).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 406 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* „ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთარი“, მ. სვანიძის გამოც., თბ., 1979;
* ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, წგ. 2, თბ., 1941

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გულიდა

**გულიდა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ლენტეხის ადმინისტრაციულ ერთეულში.

მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 900 მ-ზე, ლენტეხიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. სოფელში შემონახულია შუა საუკუნეების ციხის ნანგრევები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბულეში

**ბულეში** — სოფელი საქართველოში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ჩოლურის თემში, მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, ლენტეხიდან დაშორებულია 13 კილომეტრიით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გვიმბრალა

**გვიმბრალა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, რცხმელურის თემში, მდებარეობს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, ლენტეხიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 77 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალშენი (ლენტეხის მუნიციპალიტეტი)

**ახალშენი** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ჩიხარეშის თემში, მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე აშხაშურის (მდინარე ცხენისწყლის შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1400 მეტრი, ლენტეხიდან დაშორებულია 34 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაბილი

**ბაბილი** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში, ლენტეხის თემში, მდებარეობს სვანეთის ქედის განშტოების (მდინარეების ლონაურისა და ჩოლურის წყალგამყოფი) სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 760 მეტრი, ლენტეხიდან 3 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 151 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დოშაყე

**დოშაყე** — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დოშაყე, ლეჟვანიე, ლექობალე). 

მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ცივის (მდინარე რიონის მარჯვენა შენაკადი) სათავეებთან, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, მარტვილიდან 28 კმ-ის დაშორებით.

სოფელში არის დოშაყის გამოქვაბული, რომელიც აქედან გამომავალ ნაკადულს შეუქმნია. შესასვლელი ქვითკირითაა ამოშენებულ-გამაგრებული და სახიზარს წარმოადგენს. გამოქვაბულში მიკვლეულია ადამიანის ცხოვრების დამადასტურებელი მდიდარი კულტურული ფენა (პალეოლითი, ენეოლითი, ბრინჯაოს ხანა, შუა საუკუნეები). არქეოლოგიური მასალა (კერამიკული ჭურჭლის ნატეხები, ქვის ტლანქი იარაღი და სხვ.) დაცულია მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 75 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* ელიავა გ., აბაშისა და ტეხურის ხეობების ისტორიული ღირსშესანიშნაობანი, თბ., 1971.

## სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დურაში

**დურაში** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში (ჩოლურის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს სვანეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ჩოლურის (მდინარე ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1140 მ-ზე. ლენტეხიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 30 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გოდოგანი (მარტვილის მუნიციპალიტეტი)

**გოდოგანი** () — სოფელი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მარტვილის მუნიციპალიტეტში, კურზუს ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: გოდოგანი, დობერაზენი, დღვანა, კურზუ, საბერულავო, სანაჭყებიო). 

მდებარეობს ოდიშის ვაკეზე, მდინარე ოჩხომურის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მ, მარტვილიდან 25 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 40 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იბერია სტარი

**იბერია სტარი** — ფუტსალის კლუბი. დაარსდა 2003 წელს. კლუბის დამაარსებელი არის ცნობილი ქართველი ბიზნესმენი ავთანდილ წერეთელი. დაარსებიდან დღემდე **იბერია სტარი** არის საქართველოს უცვლელი ჩემპიონი. ამასთანავე **იბერია სტარი** არის ერთადერთი კლუბი ევროპაში, რომელმაც მონაწილეობა მიიღო უეფა-ს ფუტსალის თასის უკლებლივ ყველა გათამაშებაში. 2010 წლამდე კლუბის სახელწოდება იყო იბერია 2003.

### იბერია სტარის შედეგები საქართველოს ჩემპიონატში 

## შემადგენლობა 
მინი|მარჯვნივ|300პქ|„იბერია სტარის“ მიმდინარე შემადგენლობა

## ტიტულები 
***9 საქართველოს ფუტსალის ლიგა**: 2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012
***4 საქართველოს ფუტსალის თასი**: 2004, 2005, 2006, 2010

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Uefa-ს პროფილი

კატეგორია:საქართველოს ფუტსალის კლუბები
ლამისყანის წმინდა გიორგის ეკლესია

მინიატიურა|ლამისყანის წმინდა გიორგის ეკლესიის საკურთხეველი
**ლამისყანის წმინდა გიორგის ეკლესია** – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლამისყანაში. დგას ორბელიანების ციხე-გალავნის გარეთ, მის ჩრდილოეთ კედელთან. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. XIX საუკუნეში შეაკეთეს. 

ეკლესია დარბაზულია (10,8 X 6,5 მ), ნაგებია აგურით, გამოყენებულია რიყის ქვაც. შიგნიდან სწორკუთხა შეღრმავებაში ჩასმული ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია. ფართო მხრებით გამოყოფილი ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, მაღლა სწორკუთხა არეში ჩასმული სარკმელია. ერთი ასეთივე სარკმელი დასავლეთ კედელშია, ხოლო ორი ჩრდილოეთ კედელში.  ინტერიერი მთლიანად შელესილი და შეთეთრებულია. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმელი თაღოვანია. სამხრეთ ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში თაღოვანი ნიშია. სამხრეთ-დასავლეთით ეკლესია გალავნის კოშკს ეკვრის დამატებითი, შუალედური კედლით, რომელშიც დასავლეთით თაღოვანი გასასვლელია გაჭრილი.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. 

კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
NGC 9

**NGC 9** (სხვა აღნიშვნები: **UGC 78**, **IRAS00063+2332**, **MCG 4-1-30**, **KUG 0006+235**, **ZWG 477.59**, **KARA 6**, **ZWG 478.31**, **PGC 652**) — სპირალური გალაქტიკა მდებარე პეგასის თანავარსკვლავედში.

გალაქტიკის აღმომჩენად ითვლება ასტრონომი ოტტო სტრუვი ხოლო თარიღი 27 სექტემბერი 1865 წელი.

ეს ობიექტი შედის ახალ დიდ საერთო კატალოგის ნუსხაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალი საერთო კატალოგი

კატეგორია:პეგასის თანავარსკვლავედი
კატეგორია:სპირალური გალაქტიკები
ახვაჯა

**ახვაჯა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (კალდახვარის თემი), მდინარე ბზიფის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 30 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახუწა (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

**ახუწა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი), მდინარე ხიფსთის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 200 მ, შავი ზღვიდან 10 კმ, გუდაუთიდან 17 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გეეზი

**გეეზი** (ግዕዝ, *გეეზი*, იშვიათად უწოდებენ ეთიოპიურსაც) — ანტიკური სამხრეთ სემიტური ენა, რომელიც ეთიოპიის ჩრდილოეთში და ერიტრეის სამხრეთში აფრიკის რქის რეგიონში განვითარდა. ის მოგვიანებით აქსუმის სამეფოსა და ეთიოპიის იმპერატორების ოფიციალური ენა გახდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* კებრა ნეგასტი
* ეთიოპიური დამწერლობა

## რესურსები ინტერნეტში
* [ჯ. მ. ჰარდენი, *ეთიოპიის ქრისტიანული ლიტერატურის შესავალი* (1926(https://ka.wikipedia.org/wiki/1926))]
* Unicode Chart
* Senamirmir Projects: უფასო ეთიოპიური შრიფტი (Win32, MacOS, Linux)
* ბიბლია გეეზზე

კატეგორია: გეეზი
აჯმატვარა

**აჯმატვარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ანუხვის თემი). ზღვის დონიდან 560 მ, შავი ზღვიდან 5 კმ, გუდაუთიდან 26 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჯხახარა

**აჯხახარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბარმიშის თემი), მიუსერის მაღლობის ჩრდილოეთ მხარეს, რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 120 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, გუდაუთიდან 19 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაალარხვა

**ბაალარხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ზვანდრიფშის თემი), მდინარე მჭიშთის მარცხენა ნაპირზე. გუდაუთიდან 10 კმ. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბარმიში

**ბარმიში** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მიუსერის ბორცვიან დაბლობზე, მდინარე მჭიშთის მარჯვენა ნაპირას, სოხუმ–სოჭის გზატკეცილზე. თემის ცენტრი (სოფლები: აჯხახარა, მაზიხვა). რკინიგზის ბაქანი. ზღვის დონიდან 160 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გუდაუთიდან 11 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბამბორა

**ბამბორა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), შავი ზღვის ნაპირზე, მდინარე ხეცყვარის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 50 მ, გუდაუთიდან 1 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლამისყანის ღვთისმშობლის ეკლესია

მინი
**ლამისყანის ღვთისმშობლის ეკლესია** – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლამისყანაში. დგას ძველ სასაფლაოზე, გზის პირას. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. 

ეკლესია დარბაზულია (7,7 X 5 მ), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვით, კონსტრუქციის ნაწილები კარგად გათლილი შირიმის ქვისაა. ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთ კედლის შუა მონაკვეთში ყოფილა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის მარცხნივ სწორკუთხა ნიშია.

მოგვიანებით ეკლესიისათვის ჩრდილოეთიდან მიუშენებიათ მეორე ეკლესია (7,7 X 3,9 მ). რომლის ფასადის ღერძზეც თაღოვანი სარკმელია, მის მარჯვნივ კი სწორკუთხა ნიში. დარბაზი გადახურულია ცილინდრული კამარით.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. 

კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ბაღიქითა

**ბაღიქითა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აბღარხუქის თემი), მდინარეების ააფსთისა და ჭბაართის შუამდინარეთში, ჭბაართის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 125 მ, შავი ზღვიდან 6 კმ, გუდაუთიდან 8 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბგარდვანი

**ბგარდვანი** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ჯირხვის თემი), მდინარე ხიფსთის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 160 მ, გუდაუთიდან 13 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კეხურა

**კეხურა**  —   ძველი ქართული ვაშლის ჯიში. გავრცელებულია ქართლში, მესხეთში, კახეთში, რაჭა-ლეჩხუმსა და შიდა ქართლში (სოფ. კეხვი). ხე სწრაფად იზრდება. აქვს ძლიერ გადაშლილი ვარჯი. მსხმოიარობას იწყებს მე–6, მე–7 წელს. უხვმოსავლიანია (700–800 კგ). მეწლეა. ნაყოფი მსხვილი ან საშუალო. ფერად უფრო მომწვანო–მოყვითალოა, ზემოდან წითლად შეფერილი. მასა 190 გ. აქვს სქელი, უხეში კანი. თეთრი–მომწვანო, წვნიანი, უარომატო რბილობი. კრეფენ ოქტომბრის მეორე ნახევარში.სარდაფში ინახება მეორე მოსავლის აღებამდე. ტრანსპორტაბელურია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვაშლის ქართული ჯიშები
დიდი არაქალი

**დიდი არაქალი** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული სათხე). 

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ფარავნის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1910 მეტრზე, ნინოწმინდიდან დაშორებულია 8 კმ-ით. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჯიმჩიღრა

**აჯიმჩიღრა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), მდინარე ხიფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 180 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გუდაუთიდან 9 კმ. სოფლის მიდამოებშია აჯიმჩიღრის კარსტული მღვიმე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
NGC 7

**NGC 7** (სხვა აღნიშვნები **ESO 409-22**, **MCG −5-1-37**, **AM 0005-301**, **PGC 627**) — სპირალური გალაქტიკა მდებარე მოქანდაკის თანავარსკვლავედში.

გალაქტიკის აღმომჩენად ითვლება ასტრონომი ჯონ გერშალი ხოლო თარიღი 27 სექტემბერი 1834 წელი.

ეს ობიექტი შედის ახალ დიდ საერთო კატალოგის ნუსხაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალი საერთო კატალოგი

კატეგორია:მოქანდაკის თანავარსკვლავედი
კატეგორია:სპირალური გალაქტიკები
ბაჩა

**ბაჩა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ოთხარის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთზე, მდინარე მჭიშთაზე. ზღვის დონიდან 125 მ, გუდაუთიდან 12 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი გონდრიო

**დიდი გონდრიო**, *დიდი კონდური*, *დიდი გონდური* — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეული გონდრიოს ცენტრი (სოფლები: დიდი გონდრიო, პატარა გონდრიო, დილიფი, მამწვარა, ყულალისი).

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე მურჯახეთისწყლის (მდინარე ფარავნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1780 მეტრზე, ნინოწმინდიდან დაშორებულია 16 კმ-ით. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

სოფელში დგას ღვთისმშობლის სახელობის 1867 წლის სომხური ეკლესია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ხანჩალი

**დიდი ხანჩალი** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, დიდი ხანჩალის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: დიდი ხანჩალი, კათნატუ, პატარა ხანჩალი). 

მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ხანჩალის ტბის აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1950 მეტრზე, ნინოწმინდიდან დაშორებულია 3 კმ-ით. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში დგას ძლიერ დაზიანებული XIX საუკუნის სომხური ეკლესია.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 1 233 მცხოვრებია, ძირითადად ეთნიკური სომხები.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბევრეთი

**ბევრეთი** — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზე, მდინარე დიღმისწყლის სათავეში. ზღვის დონიდან 1080 მეტრზე, მცხეთიდან დაშორებულია 20 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 51 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბევრეთის ნაეკლესიარი
*ბევრეთის ნამოსახლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბინთხა

**ბინთხა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ააცის თემი), აფხაზეთის ბორცვიან მთისწინეთზე, მდინარე ააფსთის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, გუდაუთიდან 17 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბლაბურხვა

**ბლაბურხვა** (ყოფილი *აგვავერა*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მიუსერის ზემო აუზში. თემის ცენტრი (სოფლები:ანჰაშთუქი, შლარა, ჩერქეზიხუ, ცუძახა). რკინიგზის ბაქანი. ზღვის დონიდან 200 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გუდაუთიდან 19 კმ. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ბლაბურხვა (ვაზის ჯიში)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანჰაშთუქი

**ანჰაშთუქი** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ბლაბურხვის თემი), მდინარე მჭიშთის მარჯვენა ნაპირზე, მთა არხის სამხრეთ ფერდობზე. ზღვის დონიდან 300 მ, შავი ზღვიდან 10 კმ, გუდაუთიდან 24 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გარფი

**გარფი** — სოფელი საქართველოში. მდებარეობს აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ოთხარის თემი), ბზიფის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე კუშირთის (მჭიშთის აუზი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 300 მ, გუდაუთიდან 20 კმ, ბარმიშიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კმ. სოფლის მახლობლად არის კარსტული მღვიმეები (დიდი და მცირე გარფი).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თჰალის უდაბნო

მინი|250პქ|სახლი უდაბნოში
მინი|250პქ
**თჰალის უდაბნო** — უდაბნო პაკისტანში, პენჯაბის პროვინციაში. მდებარეობს მდინარეებს - ჯელამსა და ინდს შორის, პოტჰოჰარის პლატოს სიახლოვეს. მისი სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 190 მილია, მაქსიმალური სიგანე 70 მილია, მინიმალური 20 მილი. გეოგრაფიული თვალსაზრისით, უდაბნო ჰგავს ჩოლისტანისა და თარის უდაბნოებს. ამ ტერიტორიაზე არსებულ ადგილობრივ მოსახლეობას წარმოადგენს სერაიკის ხალხი.

## რესურსები ინტერნეტში
*თჰალის უდაბნო 

კატეგორია:პაკისტანის უდაბნოები
ანანა-გუნდა

**ანანა-გუნდა** (; *Анана* – დედა) — აფხაზური მითოლოგიის მიხედვით ნაყოფიერების, ნადირობისა და მეფუტკრეობის ქალღმერთი, ახალშობილთა მფარველი. 

აფხაზთა ტრადიციული რელიგიის მიხედვით, ანანა-გუნდა ხშირად ფუტკრის ფორმაშია წარმოდგენილი. ის იმ ადგილებში იმყოფება, სადაც ტყის ფუტკრები ბინადრობენ. მაგალითად, ასეთ ადგილად ითვლებოდა დიდი კლდე მდინარე გუმისთას ხეობაში, სოხუმის მახლობლად. ამ კლდის სახელია **ანანათვარა** ( — „ანანას ადგილი“). კლდე წმიდა ადგილად ითვლებოდა, ამიტომ მასზე ასვლა კატეგორიულად იკრძალებოდა. მითის თანახმად ანანა-გუნდას ნახვა მხოლოდ გამორჩეულ მონადირეებს შეეძლოთ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აფხაზური წარმართობა

## ლიტერატურა 
*  «Мифологический словарь» მთ. რედ. *ე. მელიტინსკი*. - მოსკოვი: Советская энциклопедия, 1990 წ.- 672 გვ.
*  «Мифы народов мира» რედ. *ს. ტოკარევი*. - მოსკოვი, Советская энциклопедия, 1987 წ. - ტ.1 - 671 გვ.

კატეგორია:აფხაზური წარმართობა
ვესიოლოვკა

**ვესიოლოვკა**, *ბჟილვა* (; 1944-1955 წლებში *სალხინო*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ანუხვის თემი).

მდებარეობს ივერიის მთის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 340 მ-ზე, გუდაუთიდან 27 კმ-ში, ახალი ათონიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 12 კმ-ში. 

XX საუკუნის დასაწყისში აქ ჩამოყალიბებულ, ძირითადად სომხებით დასახლებულ სოფელს ეწოდა ვესიოლოვკა, 1944-1955 წლებში — ქართული „სალხინო“. ადგილის აფხაზური დასახელებაა ბჟილვა (ბჟილუა). 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 86 მცხოვრები. სოფლის მიდამოებში მდებარეობს შუა საუკუნეების ბჟილვის ციხის ნანგრევები. 2022-2023 წლებში არქეოლოგიური გათხრებით გამოვლინდა სოფლის ტერიტორიაზე გამოვლინდა შუა საუკუნეების სატაძრო ნაგებობის ნაშთები.

## ლიტერატურა
* Пачулиа В., Исторические памятники Абхазии, их значение и охрана, М., 1968. — с. 112.

კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო მწარა

**ზემო მწარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მწარის თემი), მდინარე მწარის (ააფსთის მარცხენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 280 მ, გუდაუთიდან 18 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუგუნირხვა

**გუგუნირხვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (მუგუძირხვის თემი), მიუსერის მაღლობის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე მჭიშთის მარჯვენა მხარეს, სოჭი-სოხუმის სარკინიგზო და საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 70 მ, გუდაუთიდან 15 კმ., მუგუძირხვადან 2 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მეცხოველეობა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალსოფელი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

**ახალსოფელი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, საგურამოს თემში, საგურამოს ვაკეზე, მდინარე თეზმის (მდინარე არაგვის შენაკადი) მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან — 650 მეტრზე, მცხეთიდან დაშორებულია 10 კმ-ით.

სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 2-3 კილომეტრზე შემორჩენილია შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი — ბზიანი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 125 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამფარაარხუ

**ამფარაარხუ**, *ამფარაა-რხუ* () — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (კალდახვარის თემი), მდინარე მიუსერის სათავეში. ზღვის დონიდან 350 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, გუდაუთიდან 33 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Jigsaw Falling into Place

„**Jigsaw Falling into Place**“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა ალბომიდან *In Rainbows* (2007). იგი არის პირველი სინგლი ამ ალბომიდან.

სინგლი გამოვიდა 2008 წლის 14 იანვარს. მანამდე, საკონცერტო გამოსვლებისას იგი სრულდებოდა სახელწოდებით Open Pick.

## სიმღერების სია
### 7"
# Jigsaw Falling into Place
# Videotape (Live from the Basement)
### კომპაქტ დისკი
# Jigsaw Falling into Place – 4:09
# Down Is the New Up (Live from the Basement) – 5:07
# Last Flowers (Live from the Basement) – 4:11

## სქოლიო 
კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები
კატეგორია:2007 წლის სიმღერები
კატეგორია:2008 წლის სინგლები
ალაჰაშხუ

**ალაჰაშხუ**, *ალაჰაშ-ხუ* — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ზვანდრიფშის თემი), მდინარე ხიფსთის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 60 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, გუდაუთიდან 20 კმ. 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალჟირის საპროტესტო აქციები (2010-2012)

**ალჟირის საპროტესტო აქციები** — ანტისამთავრობო გამოსვლა ალჟირში, დაიწყო 2010 წლის 28 დეკემბერს. 

საპროტესტო აქციები გამოიწვია ქვეყანაში უმუშევრობის ზრდამ, ახალგაზრდებისათვის არახელსაყრელმა მდგომარეობამ. 2010 წლის დეკემბერში ქვეყანაში მკვეთრად გაიზარდა ფასები, რამაც მკვეთრი დარტყმა მიაყენა ქვეყნის ღარიბ მოსახლეობას. გამოსვლაზე განსაკუთრებით ძლიერი ზემოქმედება განიცადა ტუნისის ჟასმინის რევოლუციამ. 

29 იანვარს ალჟირის მთავრობამ მოახდინა დემონსტრაციებზე რეაგირება - შეამცირა ფასები ზეთზე, შაქარზე და პირველადი მოხმარების სხვა პროდუქტებზე და განაცხადა, რომ ამ პროდუქტების სუბსიდირებას მომავალშიც გააგრძელებს.

12 თებერვალს ალჟირის დედაქალაქში ოპოზიციის მიერ გამართული დემონსტრაციის დროს ასობით მისი მონაწილე დააკავეს. დემონსტრანტები სამოქალაქო თავისუფლებასა და რეფორმებს მოითხოვდენენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Eye on Algeria

## სქოლიო 
კატეგორია:საპროტესტო აქციები ალჟირში
გრიგოლ ხმალაძე

**გრიგოლ ნიკოლოზის ძე ხმალაძე** (დ. 24 აპრილი  [ ძვ. სტ. 11 აპრილი], 1904, სოფელი უფლისციხე, ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტი, — გ. 11 მაისი, 1986, თბილისი) — ქართველი ჰიდროლოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1969). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1967).

## ბიოგრაფია 
1944 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1953 წლიდან მუშაობდა ახლანდელი ამიერკავკასიის რეგიონულ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1853-1980 წლებში იყო ჰიდროლოგიის კვლევათა და პროგნოზის განყოფილების გამგე. 1950-1960 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სახელმწიფო უნივერიტეტში. ხმალაძის შრომები შეეხება ამიერკავკასიის ჰიდროლოგიის საკითხებს. 

საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია (1982). დაჯილდოებულია მედლებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გრიგოლ
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
აქსუმის სამეფო

**აქსუმის სამეფო** (გეეზზე: አክሱም) — მნიშვნელოვანი სამეფო ჩრდილო-აღმოსავლეთ აფრიკაში, რომელმაც ჩამოყალიბება დაიწყო ჩვენს წელთაღრიცხვამდე მეოთხე საუკუნეში და მნიშვნელოვან მოთამაშედ იქცა პირველ საუკუნეში. ეს სამეფო იყო რომის იმპერიასა და ანტიკურ ინდოეთს შორის ვაჭრობის მნიშვნელოვანი მონაწილე, აქსუმის  ტერიტორიაზე ვაჭრობა მხოლოდ აქსუმის ფულით ხორციელდებოდა. მათ შეძლეს ჰეგემონიის მოპოვება დასუსტებული ქუშის სამეფოზე, არაბეთის ნახევარკუნძულზე არსებულ სხვა სამეფოებზე და დაიპყრეს ჰიმიარიტების სამეფო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ისტორიული იმპერიების ორიენტაციება 
* აფრიკის ცივილიზაციები: აქსუმი 
* ანტიკური აფრიკის კონცხი: აქსუმი 
* ეთიოპიის საგანძური - შებას დედოფალი, აქსუმის სამეფო 
* ანტიკური ისტორიის წყაროები: მეროე, კუში და აქსუმი
იემენის რევოლუცია

**იემენის რევოლუცია** — ანტისამთავრობო გამოსვლები იემენში, დაიწყო 2011 წლის 22 იანვარს.

27 იანვარს ანტისამთავრობო გამოსვლების დროს იემენის დედაქალაქ სანაში ათასობით დემონსტრანტი ქუჩაში გავიდა და პრეზიდენტ ალი აბდალა სალეჰის გადადგომა მოითხოვა, რომელიც ხელისუფლების სათავეში იდგა 1978 წლიდან. 

## ქრონიკა 
* 22 იანვარი – პირველი დემონსტრაცია ქვეყანაში ტუნისის მაგალითის მიხედვით. 
* 27 იანვარი – ახალი საპროტესტო აქციები ქვეყანაში.
* 2 თებერვალი – იემენის პრეზიდენტმა, ალი აბდალა სალეჰმა პარლამენტში გამოსვლისას განაცხადა, რომ არ აპირებს მომავალ, 2013 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობას და საკონსტიტუციო ცვლილებებს, რომლებიც მას სამუდამო პრეზიდენტობის უფლებას მისცემდა, უკან გაიტანს. ასევე, აღნიშნა, რომ ის არ შეეცდება თავისი ვაჟი გაიყვანოს პრეზიდენტად.
* 3 თებერვალი – ქვეყნის დედაქალაქ სანას მასშტაბით 20 ათასამდე მოქალაქე გამოვიდა ქუჩაში და ითხოვდნენ პრეზიდენტ ალი აბდალა სალეჰის გადაგომას.
* 17 თებერვალი – უსაფრთხოების ძალებს და მთავრობის მომხრეებს შეტაკება მოუვიდათ ანტი-სამთავრობო გამოსვლების მონაწილეებთან, რომლებიც პრეზიდენტის გადადგომის მოთხოვნით უკვე მეშვიდე დღეა აქციებს მართავენ. დაშავავდა ათზე მეტი ადამიანი.
* 18 თებერვალი - იემენის ქუჩებში, სადაც მერვე დღეა მიმდინარეობს საპროტესტო მსვლელობები, ათეულ ათასობი დემონსტრანტი შეიკრიბა. სანაში იმართება ასევე პრეზიდენტ აბდალა სალეჰის მხარდამჭერი აქციაც.
* 19 თებერვალი – იემენის პოლიციამ ქალაქ სანაში მრავალათასიან დემონსტრანტებს ცეცხლი გაუხსნა. შედეგად ერთი ადამიანი დაიღუპა.
* 20 თებერვალი – საპროტესტო დემონსტრაცია გაიმართა იემენში, სადაც პრეზიდენტ ალი აბდალა სალეჰის გადადგომის მოთხოვნით სამი ათასი სტუდენტი გამოვიდა დედაქალაქ სანას ქუჩებში. დემონსტარციები გაიმართა ასევ ქვეყნის სხვა ქალაქებშიც.
* 21 თებერვალი –  იემენის პრეზიდენტმა ჟურნალისტებთან შეხვედრისას განაცხადა, რომ მხოლოდ არჩევნებში დამარცხების შედეგად წავა ხელისუფლებიდან. ამის საპასუხოდ ათასობით დემონსტრანტი კვლავ შეიკრიბა პრეზიდნეტის გადადგომის მოთხოვნით. სამხრეთის ქალაქ ადენში უშიშროების ძალებმა დღეს აქციების ერთი მონაწილე ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლეს.
* 25 თებერვალი – ჯარისკაცებმა დემონსტრანტებს ცეცხლი საპორტო ქალაქ ადენში გაუხსნეს, რასაც, სულ მცირე ოთხი ადამიანის დაღუპვა და ათობით პირის დაჭრა მოჰყვა.
* 27 თებერვალი – მთელი ქვეყნის მასშტაბით გამართულ, აქამდე უპრეცედენტო მასშტაბის ანტი-სამთავრობო აქციებს ასი ათასობით ადამიანი შეუერთდა, პარალელურად კი პრეზიდენტ სალეჰის მისივე თემის ორი გავლენიანი ლიდერი განუდგა.
* 25 მარტი – იემენის პრეზიდენტმა ალი აბდალა სალეჰმა დღეს გამოთქვა მზადყოფნა, სხვას გადააბაროს ძალაუფლება ქვეყანაში სისხლისღვრის თავიდან ასაცილებლად. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* NY Times 

## სქოლიო 
კატეგორია:იემენის ისტორია
ანცვა

**ანცვა** (; აბაზ. Нчва) — აფხაზებისა და აბაზების მთავარი ღმერთი, ბუნების შემოქმედი (გავრცელებული ეფითეტი „შემქმენელი ჩვენი“), ბრძანებელი და ყოვლისშემძლე.

ფლობს ყველა სრულქმნილებით: ყოვლადშემძლეობით, ყოვლადმხედველობით, სულგრძელობით, უსაზღვროობით, შეუცვლელობითა და ა.შ.  მკვიდრობს ცას (ეპითეტი „არსებული ცასა შინა“). როდესაც ანცვა ციდან ჩამოდის, გრგვინავს ჭექა-ქუხილი, ხოლო როდესაც უკან ადის — ელვარებს. ქუხილი და ელვა ბოროტი სულების წინააღმდეგი ძალაა. მითების მიხედვით ის აჯნიშს () ებრძვის.  ანცვას დედა ხეციას საგვარეულოდანაა (აფხაზურიდან *Ахьаца* რცხილას *(carpinus betulus)* ნიშნავს), ამიტომ ელვის ცეცხლი არ ეკიდება რცხილებს. 

ანცვა წარმოდგენილი, როგორც ახალგაზრდა ჭაბუკი ან ჭაღარა მოხუცი მამაკაცი. ერთ-ერთი მითის მიხედვით ის ატარებს ტყავის სამოსს, მას ოქროს ლანჩები აქვს, ხელში მათთრახი უჭირავს (ამ მათრახიდან უშვებს ელვებს). ბევრ მითში ანცვა და აფი გაიგივებულია.

## ლიტერატურა
*  ანცვა; *დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია*
*  Secret of Abkhaz tolerance  

კატეგორია:აფხაზური წარმართობა
კატეგორია:შემოქმედი ღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ზვანდრიფში

**ზვანდრიფში** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტის ზვანდრიფშის თემში. მდებარეობს მდინარე მჭიშთის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 80 მ-ზე, გუდაუთიდან 21 კმ-ში. 

ზვანდრიფშის სახელი უკავშირდება აზნაურ (აამსთა) ზვანბების საგვარეულოს. ზვანდრიფშის თემი (საბჭოთა პერიოდის სასოფლო საბჭო) რამდენიმე დასახლებას აერთიანებდა, მ. შ. აკვასქემწას, ალაჰაშხუს, არაშახუს და ბაალარხვას. 1952 წელს სოფელ არაშახუს ეწოდა ზვანდრიფში. საბჭოთა პერიოდში ზვანდრიფშში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა და მეჩაიეობა. 1989 წლის აღწერით საკუთრივ სოფელ ზვანდრიფშში იყო 145 მცხოვრები, ზვანდრიფშის სასოფლო საბჭოში — 1048 (ძირითადად აფხაზები). 1992 წლიდან საქართველოს ცენტრალურმა ხელისუფლებამ დაკარგა სოფელზე კონტროლი. 2011 წელს სეპარატისტული რეჟიმის მიერ ჩატარებული აღწერით ზვანდრიფშში (ყოფ. სასოფლო საბჭოს დანარჩენი სოფლების ჩათვლით) იყო 907 მცხოვრები. სოფლის ტერიტორიაზე, ადგილ აბაახუში აღმოჩენილია ძვ. წ. X-IX საუკუნეების ქვევრსამარხი ბრინჯაოს ნივთებით (მ. შ. კოლხური ცული).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
ჩოლისტანის უდაბნო

მინი|250პქ|ჩოლისტანის უდაბნო
მინი|250პქ|უდაბნოს ტერიტორიაზე მდებარე დერაუარის ციხესიმაგრე
**ჩოლისტანის უდაბნო** — უდაბნო აზიაში, პაკისტანის ტერიტორიაზე. მოიცავს 26 300 კმ²-ს. უერთდება თარის უდაბნოს. 

სახელწოდება მომდინარეობს თურქული სიტყვიდან „*ჩოლი*", რაც უდაბნოს ნიშნავს. უდაბნოს ტერიტორიაზე არსებული მოსახლეობა ნახევრად მომთაბარე ცხოვრებას ეწევა, რომლებიც ძირითადად წყლისა და პირუტყვის საკვების ძიებაში იცვლიან საცხოვრებელ ადგილს. უდაბნოს ტერიტორიაზე გაედინება მდინარე ჩაგარ-ჰარკას დამშრალი კალაპოტი, რომლის გასწვრივაც, ინდის ხეობის მრავალი ცივილიზაციის ნასახლარია აღმოჩენილი. 

უდაბნო ყოველწლიურად მასპინძლობს ავტორბოლას, რომელიც ცნობილია როგორც „*ჩოლისტანის უდაბნოს რალი*". იგი პაკისტანის მოტო-სპორტის უდიდეს ღონისძიებას წარმოადგენს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* About Cholistan, Pakistan

კატეგორია:პაკისტანის უდაბნოები
უსტიურტის პლატო

მინი|250პქ|უსტიურტის მაღლობის მდებარეობა
**უსტიურტის პლატო** (ყაზ.  Üstirt, თურქმ. Üstyurt) — პლატო ცენტრალურ აზიაში, ყაზახეთისა და თურქმენეთის ტერიტორიებზე, კასპიისა და არალის ზღვებს შორის. მოიცავს 200 000 კმ² ტერიტორიას, საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 150 მეტრია; სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში სიმაღლე 370 მ-მდე მატულობს. კიდეები ფლატოვანია. უმთავრესად აგებულია ნეოგენური ქანებით (კირქვები, მერგელები, თიხები და ქვიშები). უსტიურტი მაგიდა პლატოა, რომელზედაც განვითარებულია დამრეცი უვალები და დახშული დადაბლებები. 

გვხვდება რელიეფის სპეციფიკური წარმონაქმნები, რომლებიც ჩინკის სახელწოდებითაა ცნობილი. 

კირქვებთან და თაბაშირიან ქანებთან დაკავშირებულია კარსტული ფორმები. ჰავა მშრალია, მკვეთრად კონტინენტური. ნალექები 100 მმ-ზე მეტი წელიწადში. ჭარბობს მურა-ნაცრისფერი და ტიპური კარბონატული ნიადაგი, ბევრია ბიცობი. 
მცენარეულობიდან გავრცელებულია აბზინდა და მლაშობურა. გაბატონებულია ქვიანი უდაბნოს ლანდშაფტი. 

უდაბნოს ნახევრად მომთაბარე მოსახლეობა ძირითადად მეცხვარეობას მისდევს, ასევე ზრდიან თხებს და აქლემებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*უსტიურტის პლატო, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყაზახეთის პლატოები
კატეგორია:თურქმენეთის უდაბნოები
ხარანის უდაბნო

მინი|250პქ|ხარანის უდაბნოს თანამგზავრული ფოტო
**ხარანის უდაბნო** (ურდ. خاران) — მთიანი უდაბნო პაკისტანში, ბალოჩისტანის პროვინციაში. უდაბნოს ძირითადი ტერიტორია ქვიშიანია, მაგრამ ასევე გვხვდება ცენტრალური მაკრანის მთათა სისტემა. 

ხარანის უდაბნოს ტერიტორიაზე, 1998 წლის 28 მაისს დაიწყო პაკისტანის ბირთვული იარაღის გამოცდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*პაკისტანის უდაბნოები 
* Chagai-II Test

კატეგორია:პაკისტანის უდაბნოები
აფხაზეთის შვიდი სიწმინდე

**აფხაზეთის შვიდი სიწმინდე**, *აბჟნიხა* () ან აბხაზთა შვიდი წარმართული სიწმინდე — შვიდი ადგილი აფხაზეთის ტერიტორიაზე, რომელიც აფხაზური წარმართული რელიგიის მიხედვით ითვლება სიწმინდეებად. სიწმინდეების თაყვანისცემა გავრცელებულია ქრისტიანთა და მუსლიმთა შორისაც.

ყველა სიწმინდეს აქვს საკუთარი ქურუმთა საგვარეულო. მაგალითად, **დიდრიფშის** ქურუმთა საგავრეულოს მიეკუთვნებიან *ჩიჩბები* სოფელ აჭანდარიდან, ლიხნიხის საგვარეულოს — თავადი შაკრილები. შვიდი ძირითადი სიწმინდის გარდა თითოეულ საგვარეულოს აქვს თავისი წარმართული სალოცავი ().

ხშირად სიწმინდეებს „სასამართლოს“ ფუნქცია ჰქონდათ. რელიგიის მიხედვით სიწმინდეებთან ცრუობა აკრძალული იყო, რადგან მას უზენაესი ძალები დასჯიდნენ.

## ლიტერატურა 
* 
*ირმა ბერძენიშვილის დისერტაცია

კატეგორია:აფხაზური წარმართობა
ინდის ხეობის უდაბნო

მინი|250პქ|უდაბნოს თანამგზავრული ფოტო
**ინდის ხეობის უდაბნო** — უდაბნოს ტიპის დაუსახლებელი ეკორეგიონი ჩრდილოეთ პაკისტანში.მოიცავს 19 500 კმ² ტერიტორიას. მდებარეობს პენჯაბის პროვინციის ჩრდილოეთში, მდინარეებს — ჩენაბსა და ინდს შორის. უდაბნო საკმაოდ მშრალია, ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 600–800 მმ-ს შეადგენს. ზაფხულის მაქსიმალური ტემპერატურა 45°C-ია.

ცხოველთაგან გავრცელებულია მგელი, აფთარი, კარაკალი, ლეოპარდი, მღრღნელების მრავალი სახეობა, ასევე 190 სახეობის ფრინველი.

ახლოს მდებარე თარის უდაბნოს მსგავსად, ამ უდაბნოს ბუნება და მისი მკვიდრნი, მკაცრი კლიმატური პირობების გამო, თითქმის ხელუხლებელია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Indus Valley Desert (World Wildlife Fund)

## სქოლიო 
კატეგორია:პაკისტანის უდაბნოები
ლევ ლანდაუ

**ლევ დავითის ძე ლანდაუ** (; დ. , ბაქო — გ. 1 აპრილი 1968, მოსკოვი) — რუსი ფიზიკოსი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). სოციალისტური შრომის გმირი (1954).

## ბიოგრაფია 
1927 წელს დაამთავრა ლენინგრადის უნივერსიტეტი. შემდეგ სწავლობდა ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის ასპირანტურაში. 1927 წელს მივლინებული იყო დანიაში (ნილოს ბორთან), ინგლისსა და შვეიცარიაში.

1932 წელს ხელმძღვანელობდა უკრაინის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის თეორიული განყოფილებას ხარკოვში; 1937 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ფიზიკის პრობლემათა ინსტიტუტში; 1947 წლიდან მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი. 1930 წელს შექმნა ლითონთა ელექტრონული დიამაგნეტიზმის თეორია (ლანდაუს დიამაგნეტიზმი); 1937 წელს ჩამოაყალიბა მეორე გვარის ფაზური გადასვლების ზოგადი თეორია, ხოლო — 1941 წელს თხევადი ჰელიუმის ზედენადობის თეორია; 1956 წელს შემოიღო კომბინირებული ლუწობის ცნება.

შექმნა ორკომპონენტიანი ნეიტრინოს თეორია (1957). 1940–1965 წლებში ე. ლიფშიცთან ერთად გამოაქვეყნა თეორიული ფიზიკის თეორიული კურსი (ლენინური პრემია). ლანდაუმ შექმნა ფიზიკოს-თეორეტიკოსთა სკოლა. მის მოწაფეთა შორის იყვნენ: ი. პომერანჩუკი, ა. მიგდალი, ი. ლიფშიცი, ა. აბრიკოსოვი, ე. ლიფშიცი, ი. ხალატნიკოვი, გ. ხუციშვილი და სხვ. ლანდაუს სახელი ეწოდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის თეორიული ფიზიკის ინსტიტუტს. სსრკ სახელმწიფო პრემიები (1946, 1949, 1953). ნობელის პრემია (1962).
 
მსოფლიოს მრავალი მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (აშშ, დანია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი, ნიდერლანდები). დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, ორი სხვა ორდენით, აგრეთვე მედლებით.

## თხზულება 
* Собр. трудов, т. 1—2, М., 1969.

## ლიტერატურა 
*გორდეზიანი კ., ხეცურიანი თ., „საბჭოთა ფიზიკოსები — ნობელის პრემიის ლაურეატები“, თბ., 1990, გვ. 14-15

* Абрикосов А. А., Академик Л. Д. Ландау, М., 1965;
* Гинзбург В. Л., Лев Давидович Ландау (к 60-летию со дня рождения), "Успехи физических наук", 1968, т. 94, в. 1;
* Лифшиц Е. М., История открытия и объяснения сверхтекучести жидкого гелия (К 60-летию академика Л. Д. Ландау), "Природа", 1968, № 1.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ილუზიონისტი (2010 წლის ფილმი)

{{ინფოდაფა კინოფილმი
| სახელი        =ილუზიონისტი
| სურათი =      Lillusionniste.jpg 
| ტიპი             = ნახატი ფილმი
| ჟანრი            = 
| რეჟისორი        =სილვენ შომე
| პროდიუსერი = ბობ ლასტისელი შომე
| სცენარი       =ჟაკ ტატიანრი მარკესილვენ შომე
| ნაწარმოები = 
| მონტაჟი = 
| როლები            =ჟან-კლოდ დონდაეილიდ რენკინი
| მთხრობელი          =  
| კომპოზიტორი     = სილვენ შომე
| ანიმატორები   = 
| სტუდია          = Pathé (ბრიტანეთი)Sony Pictures Classics (აშშ)
| დისტრიბუტორი          =   
| ქვეყანა        =}
| ხანგრძლივობა         = 79 წთ.
| წელი             =
| ენა =ინგლისურიფრანგულიშოტლანდიური
| ბიუჯეტი = 17 მილიონი აშშ დოლარი
| შემოსავალი = 5,602,431 აშშ დოლარი

ფილმის მთავარი პერსონაჟია ტატის ანიმაციური ვერსია, რომელზეც ლორენ კირხერმა იმუშავა.  სიუჟეტით მოხუცებული ილუზიონისტი იზოლირებულ დასახლებას ეწვევა, სადაც გაიცნობს გოგონას, რომელზეც დიდ შთაბეჭდილებას მოახდენს.  თავდაპირველად ტატის ჰქონდა ფილმის სიუჟეტის ჩეხოსლოვაკიაში განვითარების გეგმა, მაგრამ იგი 1950-იანი წლების შოტლანდიაში გადაიტანა. შომეს თქმით, ეს ფილმი "არ არის რომანტიკული, იგი უფრო მეტად მამასა და მის ქალიშვილს შორის ურთიერთობებზეა." კომპანიის Sony აშშ პრეს-რელიზში ჟღერს: "ილუზიონისტის სცენარის ავტორია ფრანგული კომედიის გენიოსი და კინოლეგენდა ჟაკ ტატი. სცენარი ეფუძნება მამის თბილ წერილს თავის ქალიშვილთან. მანამდე იგი არ დადგმულა".

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური აშშ საიტი
*ოფიციალური საიტი 
*
*კომპანიის Pathe Pictures გვერდი
*Django Films 
*პრეს კონფერენცია შომეს მონაწილეობით 

## სქოლიო 
კატეგორია:2010 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ანიმაციური ფილმები
Walt Disney Animation Studios

**Walt Disney Animation Studios** — ამერიკული ანიმაციური სტუდია და უოლტ დისნეის კომპანიის ფილიალი. შექმნის დღეებიდან წარმოადგენდა კონგლომერატის Walt Disney Productions ნაწილს. მის მიერ გადაღებული პირველი ფილმი იყო *ფიფქია და შვიდი ჯუჯა*, რომელზეც მუშაობა 1934 წელს დაიწყო. 1986 წელს კორპორაცია რესტრუქტურიზაციის შედეგად (რაც მიზნად უოლტ დისნეის კომპანიის ჩამოყალიბებას ისახავდა) იგი ოფიციალურად გახდა ცნობილი სახელწოდებით **უოლტ დისნეის სრულმეტრაჟიანი ანიმაცია**. მიმდინარე სახელწოდება მას 2007 წელს მიენიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური სტუდიები
ბურიანი

**ბურიანი** — სოფელი მცხეთის მუნიციპალიტეტში, საგურამოს ქედის ჩრდილოეთ კალთის ძირას, მდინარე თეზმის (მდინარე არაგვის შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან — 860 მეტრზე, მცხეთიდან დაშორებულია 20 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თასრაყვა (ყულანურხვის თემი)

**თასრაყვა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ყულანურხვის თემი), მდინარე გუდოუს მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 70 მ, გუდაუთიდან 2 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კალდახვარა

**კალდახვარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ბზიფის მარცხენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ამფარაარხუ, ახვაჯა, აჯახუ, ძირფხარა). ზღვის დონიდან 100 მ, გუდაუთიდან 27 კმ, მიუსერიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 2 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები