open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩებონენკოს სახლი

**ჩებონენკოს სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია 1866 წელს. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301  ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 71.

## ისტორია 
ორსართულიანი სახლი ქალაქ ტაგანროგში, რომელიც მდებარეობს ბერძნების ქუჩა № 71-ში, აგებულია 1866 წელს, მარიუპოლელი ვაჭრის ივან ჩებონენკოს დაფინანსებით. თავის დროზე ჩებონენკო ვაჭრობდა კანაფის ზეთით, ფლობდა მაკარონის ფაბრიკას. 

ლამაზი, ორსართულიანი და ექვს ფანჯრიანი შენობა აგებულია 1866 წლის პროექტით. შესასვლილის მიშენება მარცხენა მხარეს განხორციელდა 1876 წლის პროექტით. 

ტაგანროგში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე სახლი ეკუთვნოდათ პალასოვების ოჯახს, თავდაპირველად ვაჭარ სავლეს, ხოლო შემდეგ მის შთამომავლობას. 1897 წლიდან კი გიორრგი სავლეს ძე პალასოვის ცოლს ოლღა იულიანეს ასულს. 

პალასოვების ოჯახი ვაჭრობდა თამბაქოს საბითუმო გასაღებით. სახლის ქვედა სართულზე თავისი ოჯახით ცხოვრობდა ვილენის ოკრუგის გამომძიებელი, შტაბს-კაპიტანი, ნიკოლაი არაკინი. მოსამართლე იყო მორწუნე ადამიანი და ოჯახთან ერთად დადიოდა ეკლესიაში. იგი 1901 წელს 38 წლის ასაკში იყო, როცა დაქორწინდა 21 წლის მარია ლეონუტოვასთან. 

1918 წელს შენობაში განთავსებული იყო წითელი არმიის საარტილერიო შტაბი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში, ქალაქის გერმანელთაგან გათავისუფლების შემდეგ შენობაში გაიხსნა სპეციალური ბავშვების სახლი 100 ადგილზე. სადაც სწავლობდნენ და ცხოვრობდნენ წითელი არმიის იმ მებრძოლების, მეორე მსოფლიო ომის იმ მონაწილეების ბავშვები, რომლებიც დაიღუპნენ საომარო მოქმედებების დროს. 

ამჟამად ჩებონენკოს სახლი იკავია ბანკს „ტაგანროგი“.

## არქიტექტურა
შენობის ფასადი ამჟამად გაფორმებულია კლასიციზმის არქიტექტურული სტილის შესაბამისად. მთავარი შესასვლელი სახლის მარცხენა ნაწილშია. შენობა გაფორმებულია ატიკით. დამაგვირგვინებელ კარნიზზე სკულპტურული ფიგურებია გამოსახული. მეორე სართულის ფანჯრებს ქვემოთ სწორკუთხა ნიშებია. შენობა შეღებილია ღია მწვანე ფერში, გარკვეული დეტალები კი თეთრაად. 

შენობა რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 71 

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სან-ჟუან-და-ვარჟოტა

**სან-ჟუან-და-ვარჟოტა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 340 მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიკუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 651 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 11.77 კმ²-ზე. ფართობი 395 306 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ლა-რივიერ-ანგლეზი

**ლა-რივიერ-ანგლეზი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
მონ-ფლორი

**მონ-ფლორი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, რომლის ძირითადი ნაწილი მდებარეობს კუნძულ მაეზე. ოლქი ასევე მოიცავს წმინდა ანას საზღვაო ეროვნული პარკის 6 კუნძულს და მისგან აღმოსავლეთით მდებარე კიდევ 2 კუნძულს (ბიკონის და სეშის კუნძულები).

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ანს-რუაიალი

**ანს-რუაიალი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეს სამხრეთში. ამ ოლქში მდებარეობს ჰუმანიტარული მეცნიერებების პოლიტექნიკური სკოლა.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
პუანტ-ლა-რუ

**პუანტ-ლა-რუ** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეს აღმოსავლეთში. ოლქის ტერიტორიაზე მდებარეობს სეიშელის კუნძულების საერთაშორისო აეროპორტი, მისი თანამედროვე ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლით, რომელიც გადის ჩრდილო-აღმოსავლეთი სანაპიროს გასწვრივ. ოლქის ტერიტორიის ნაწილს ასევე წარმოადგენენ ანონიმის და რატის კუნძულები.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
როშ-კაიმანი

**როშ-კაიმანი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე. ოლქში მდებარეობს საფეხბურთო სტადიონი, სადაც ქვეყნის ეროვნული ნაკრები ატარებს საშინაო მატჩების უმრავლესობას.

როგორც მეზობელი ლე-მამელის ოლქი, როშ-კაიმანის ოლქიც შეიქმნა 1998 წელს მიწების დაშრობისა და პლეზანსის ოლქის ნაწილისაგან.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ციანიდი

**ციანიდი** — ქიმიური ნაერთი, რომელიც შეიცავს ნახშირბად-აზოტის (CN) ერთვალენტიან კომბინირებულ ჯგუფს. ციანო-ჯგუფის სახელით ცნობილი ეს ჯგუფი შედგება აზოტის ატომთან სამმაგი ბმით დაკავშირებული ნახშირბადის ატომისაგან. 

არაორგანულ ციანიდებში, მაგალითად ნატრიუმის ციანიდში და კალიუმის ციანიდში ეს ჯგუფი წარმოდგენილია უარყოფითად დამუხტული პოლიატომური ციანიდის იონის სახით (CN−); ეს ნაერთი, რომელიც წყალბადმჟავის მარილებად მიიჩნევა, ძლიერ  მომწამვლელია. ციანიდის იონი იზოელექტრონულია ნახშირჟანგთან და მოლეკულურ აზოტთან.

## სქოლიო
კატეგორია:ციანიდები
ქალაქის გამგეობის შენობა (ტაგანროგი)

**ქალაქის გამგეობის შენობა** () — სახლი ქალაქ ტაგანროგის ცენტრში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 87.

## ისტორია 
სამსართულიანი სახლი, ოთხკუთხა კოლონებით, მდებარეობს პეტროვის ქუჩაზე, მცირე სადოვაიის შესახვევის პირდაპირ. შენობა არაერთხელ გადაუკეთებიათ.

მიწის ამ ნაკვეთძე პირველი სახლი ააშენეს 1830-იან წლებში ვაჭარ დ. პეტროკოკინოსათვის. 1880-იან წლების ბოლოს იგი შეიძინა კოზმა კომნენო-ვარვაციმ და კაპიტლურად გადააკეთა.

ტაგანროგის გერმანული ოკუპაციის პერიოდში, 1942 წლიდან შენობაში განთავსებულია გერმანული პოლიცია. ტაგანროგის გათავისუფლების დროს შენობა დაიწვა. 1959 წლის აგვისტოში დაიწყეს სახლის აღდგენითი სამუშაოები. ფასადი და დაგეგმარება მთლიანად შეცვალეს, დააშენეს მესამე სართული. შესასვლელი გააფორმეს პორტიკებით. აღდგენის შემდეგ შენობაში საცხოვრებელი ბინები განათავსეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სენ-ლუი (სეიშელის კუნძულები)

**სენ-ლუი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე. ტერიტორიის მიხედვით იგი ქვეყნის ყველაზე პატარა ოლქია, მაგრამ მოსახლეობის სიმჭიდროვის მიხედვით დგას პირველ ადგილზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ჯულია ენდრიუსი

250px|მინი
**ჯულია ენდრიუსი** ( დ. 1 ოქტომბერი, 1935) — ბრიტანელი მსახიობი, მოცეკვავე და მომღერალი. იგი ცნობილი გახდა თავისი სიმბოლური როლებიდან 1965 წელს გამოსულ ფილმ „მერი პოპინს“-სა და 1966 წელს გამოსულ „ხმა მუსიკისა“-ში. ამ ფილმების შემდეგ იგი გახდა უფრო მდიდარი და შეინარჩუნა კარიერა როგორც მომღერალმა და საესტრადო არტისტმა.

## მოკლე ბიოგრაფია 
ჯულია ენდრიუსი დაიბადა 1935 წლის 1 ოქტომბერს  სურეიში, ინგლისში. იგი იზრდებოდა რთულ პირობებში, როდესაც ის იყო პატარა, მისი მშობლები გაშორდნენ და მას თავიდან ზრდიდა მამამისი, მაგრამ შემდეგ გადავიდა დედასთან(ბარბარა) და მის მამინაცვალთან, ტედ ენდრიუსთან.  მისი ყველაზე ადრინდელი მოგონებაა საჰაერო თავდასხმა თავშესაფარზე. ის ამბობდა რომ, საჰაერო თავდასხმისას მამამისმა და მან დაიწყეს სიმღერა ყველაზე მაღალ ოქტავებზე რაც შეეძლოთ. ამ პერიოდში მისმა მშობლებმა პირველად გაიგეს მისი შესანიშნავი ხმა და გადაწყვიტეს, რომ უფრო განევითარებინათ ეს ტალანტი მასში. მის მასწავლებლებს შორის ყველაზე ცნობილი სოპრანო და ხმის ინსტრუქტორი იყო მადეინ ლილიან სტილს-ალენი. ანდრიუსმა მოგვიანებით გამოააშკარავა, რომ მადეინ ლილიანმა მასზე უზარმაზარი გავლენა მოახდინა. ანდრიუსი ამბობდა, რომ ნათესაური კავშირი იგივეა რაც კავშირი დედასა და შვილს შორის.

ჯულია ენდრიუსმა პირველი სამსახიობო გამოცდილება მიიღო 1945 წელს, 10 წლის ასაკში. მან პირველად დედასთან და მამინაცვალთან ერთად იმღერა სცენაზე. მას ახსოვდა მისი პირველი ნაბიჯები, როდესაც მივიდა მიკროფონთან. 1947 წლის 22 ოქტომბერს მან პირველად იმღერა მარტომ სცენაზე. ის ასრულებდა „Je Suis Titania“-ს მიგნონის არიიდან. ამ არიის ყველაზე ძნელი ნაწილის სახელწოდება იყო „Starlight Roof“-ი. შემდეგ წელს, როდესაც იგი იყო 13 წლის, გახდა ყველაზე ახალგაზრდა მსახიობი, რომელმაც განსხვავებულად შეასრულა სამეფოდან ნაბრძანები წარმოდგენა. 1950-1952 წლებში გახსნა ახალბედა სატელევიზიო პროგრამა. ის იყო „Educating Archie“ ტელეშოუს ძირითადი ნაწილი. 1983 წელს იგი გახდა მესამე  ოსკარის მფლობელი ნომინაციაში „Victor/Victoria“-ს ფილმის საუკეთესო მსახიობი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Top 100 Famous Women
* Julie Andrews: Prim and Improper
* Official site for The Very Fairy Princess by Julie Andrews and Emma Walton Hamilton

კატეგორია:ბრიტანელი მსახიობები
კატეგორია:ბრიტანელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:XXI საუკუნის ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩაიკოვსკის სახლი

**ჩაიკოვსკის სახლი** () — სახლი ქალაქ ტაგანროგის ცენტრში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 1870-იანი წლების არქიტექტურის ძეგლი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 56.

## ისტორია 
შენობის პროექტი შეიქმნა 1871 წელს დონის ძალების პოდპოლკოვნიკის დიმიტრი კალინოვსკის დაკვეთით. პროექტის ავტორი იყო არქიტექტორი მიხეილ პეტროვი. არსებობს ვერსია, რომ სახლი დაუსრულებელი სახით გადაეცა ვაჭარ სარანდინოს, რომელმაც მისცა მას დასრულებული სახე. ფლუგერი იახტის გამოსახულებით, რომელიც 1976 წელს დაამონტაჟეს, მოხსნეს.

## არქიტექტურა 
ჩაიკოვსკის სახლი აგებულია წითელი აგურით. შენობას თავზე ადგას კოშკი დაკბილული კარნიზით. შეისრული ფანჯრები შენობას შუა საუკუნეების იერ-სახეს აძლევს (მოდერნი, ნეოგოთიკა)

## ცნობილი მობინადრეები 
* იპოლიტე ჩაიკოვსკი (1843-1927) — რუსი გენერალ-მაიორი.
* პეტრე ჩაიკოვსკი (1840-1893) — რუსი კომპოზიტორი, დირიჟორი, პედაგოგი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Бельведер Дома Чайковских. Виртуальная панорама 

## სქოლიო
საოლქო სასამართლოს შენობა (ტაგანროგი)

**საოლქო სასამართლოს შენობა** () — ძველი სამსართულიანი სახლი ქალაქ ტაგანროგის ცენტრში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. 1860-იანი წლების არქიტექტურის ძეგლი. ამჟამად შენობაში განთავსებულია ტაგანროგის მეტალურგიული კოლეჯი. 

მისამართი: ტაგანროგი, დობროლიუბოვის შესახვევი № 11.

## ისტორია 
საოლქო სასამართლოს შენობა (ჯურიჩის სახლი) მდებარეობს დობროიუბოვის შესახვევისა და პეტროვის ქუჩის კუთხეში. იგი XIX საუკუნის არქიტექტურული ძეგლია. მისი მშენებლობა საკუთარი სახსრებით დაიწყო მომავალმა ქალაქის თავმა, ვაჭარმა ნ. ჯურიჩმა. სახლის მიმათ დაკარგა ინტერესი და იგი მიჰყიდა საოლქო სასამართლოს. აღნიშნული შენობა იყო პირველი სამსართულიანი სახლი ტაგანროგში.

საოლქო სასამართლო ჯურიჩის სხლში გაიხსნა 1869 წლის 30 აპრილს. სასამართლო განიხილავდა სამოქალაქო და სისხლის სამართლის საქმეებს. სასამართლო შედგებოდა თავჯდომარის, გამომძიებლისა და ნაფიცი მსაჯულებისაგან, რომლებსაც ირჩევდნენ ქალაქის საკრებულოს წევრები კარგი რეპუტაციის მქონე ადგილობრივი მოსახლეობისაგან. 

1882 წელს შენობა დატოვა საოქლო სასამართლომ და გადავიდა ტაგანროგის ცენტრალურ - პეტროვის ქუჩაზე. 

1920 წელს აღნიშნულ შენობაში განათავსეს შორმის სასახლე, მოგვიანებით შრომის ბირჟა. 1939-1941 წლებში სამასაწავლებლო ინსტიტუტი. მეორე მსოფლიო ომის დასრულებიდან დღემდე შენობაში მოქმედებს ტაგანროგის მეტალურგიული ტექნიკუმი (ამჟამად კოლეჯი).

## არქიტექტურა 
საოლქო სასამართლოს შენობის არქიტექტორი იყო ა. ზაგოსკინი. შენობას გააჩნია მდიდრულად გაფორმებული ფასადი. ტაგანროგელები მას ზოგჯერ უწოდებდნენ „მინიატურულ ზამთრის სასახლეს“. მთავარი კუთხის შესასვლელის თავზე ჩამონტაჟებული იყო საათი, ამჟამად მის ადგილზე განთავსებულია მეტალურგიული კოლეჯის გერბი.

## ლიტერატურა
* Энциклопедия Таганрога. — Ростов-н/Д: Ростиздат, 2003. — 512 с. — ISBN 5-7509-0662-0

## რესურსები ინტერნეტში
* «Зимний дворец» в Таганроге 
* Здание Окружного суда 
* Достопримечательности Таганрога

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
მონ-ბაქსტონი

**მონ-ბაქსტონი** () — სეიშელის კუნძულების ერთ-ერთი რაიონი, მდებარეობს კუნძულ მაეზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სეიშელის კუნძულების ოლქები
ქვის კიბე (ტაგანროგი)

**ქვის კიბე** () — ტაგანროგის (როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია) ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა. კიბე, რომელიც ბერძნების ქუჩას აკავშირებს ნავსადგურის ქუჩასთან და პუშკინის სანაპიროსთან. კიბის სიგრძეა 108 მეტრი, სიგანე — 6,5 მეტრი. პროექტის ავტორია - არქიტექტორი ფრანც ბოფო. მიეკუთვნება არიტექტურის ძეგლების სიას და შედის რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების ნუსხაში. 

## ისტორია 
ქვის კიბე ააშენეს 1823 წელს ბერძნული წარმოშობის ტაგანროგელი მეცენატის გერასიმე დეპალდოს სახსრებით.  პროექტის ავტორად ითვლება ფრანც ბოფო.

ზაფხულის პერიოდში კვირაში ერთხელ სახანძრო მილების დახმარებით წმენდენ კიბეებს.

## გალერეა 

File:Pushkin Embankment (Taganrog).jpg
File:Old Stone Steps (Taganrog).jpg
File:Romance Double Bass.jpg
File:Gulf of Taganrog Pushkin Embankment.jpg
File:Taganrog Embankment IMG 7797 1725.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* История Каменной лестницы на сайте Чеховского мемориального комплекса в Таганроге 
* Виртуальная панорама каменной лестницы на сайте PanGorod.ru 
* История Каменной лестницы на сайте Таганрог.su 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
თეატრალური კაფე (ტაგანროგი)

**თეატრალური კაფე** () —  ისტორიული კაფე ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ნაგებობა შედის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კუტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

მისამართი: ტაგანროგი, პეტროვის ქუჩა № 88.

## ისტორია 
შენობა აგებულია XIX საუკუნის მეორე მეოთხედში. 1880 წელს იგი შეიძინა ვაჭარმა ივან გლობინმა, 1898-1906 წლებში სახლის მფლობელი იყო ადვკატის ცოლი ანა გენი, ხოლო 1915 წლიდან სახლის მფლობელია გადამდგარი პოდესაულის ცოლი კლავდია პოპოვა. 

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. საბჭოთა პერიოდში აქ განთავსდა საცხოვრებლები და მაღაზიები, ხოლო 1976 წლის რესტავრაციის შემდეგ შენობაში გაიხსნა კაფე „თეატრალური“. ანტრესოლი გამოიყენებოდა ძირითადად სავაჭროდ და აქ განთავსებული იყო სამზარეულო. დარბაზის ყველა კედელზე ტემპერით დახატული იყო სურათი „ქორწილი“, ანტონ ჩეხოვის ამავე სახელწოდების პიესის მოტივებზე. სურათის ავტორი იყო ადგილობრივი თეატრის მხატვარ-დეკორატორი ნ. ლივადა. სარდაფში განთავსებული იყო ბარი. 1990-იან წლებში კაფე დაიხურა. ამჟამად შენობაში განთავსებულია რუსული „რაიფფაიზენბანკის“ ადგილობრივი ოფისი.

## აღწერა 
შენობა აგებულია ბაროკოს არქიტექტურულ სტილში. შენობის მარცხენა და ცენტრალური ნაწილის ფასადი მდიდრულადაა დეკორირებული. მათზე განთავსებულია სამ-სამი ნახევარწრიული ფანჯარა, რომელიც გაფორმებულია თამასებით და კლდის ქვით. შენობის ფრიზი გლუვია, მაგრამ მასსა და ფანჯრის თამასებს შორის მრავალრიცხოვანი მცენარეული ორნამენტებია.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
სან-ჟოზე-დუ-პიაუი

**სან-ჟოზე-დუ-პიაუი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პიაუის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან - მეტრზე. მიეკუთვნება პიაუის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პიკუსის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 591 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 18.06 კმ²-ზე. ფართობი 364 945 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პიაუი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პიაუის შტატის მუნიციპალიტეტები
ქურმუხის ციხე

**ქურმუხის ციხე** () — ციხე-სიმაგრე ჰერეთში, დღევანდელ აზერბაიჯანში. მდებარეობს კახის რაიონში, კახი-ილისუს მაგისტრალის მე-7 კილომეტრზე, გზის მახლობლად, სოფელ აღჩაისთან, მდინარე ქურმუხჩაის მარჯვენა ნაპირზე.

## გალერეა 

ფაილი:Cinli qala4.JPG|ციხის ბურჯი
ფაილი:Cinli qala2.jpg|ბურჯი
ფაილი:Cinli qala10.JPG|კარიბჭე
ფაილი:Cinli qala9.JPG|კარიბჭე
ფაილი:Cinli qala11.JPG|კარიბჭე
ფაილი:Cinli qala5.JPG|ციხის შიგნით
ფაილი:Cinli qala8.JPG|ჩრდილოეთის კედელი
ფაილი:Cinli qala7.JPG|სამხრეთის კედელი

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*ექსპედიცია „ქურმუხის ციხე“ - ვიდეო

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
შარონოვის სახლი

**შარონოვის სახლი** () — ძველი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია 1912 წელს არქიტექტორ თეოდორ შეხტელის პროექტის მიხედვით. შარონოვის სახლი შედის რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სიაში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ფრუზეს ქუჩა № 80.

## ისტორია 
შენობა აგებულია 1912 წელს მოდერნის არქიტექტურულ სტილში, არქიტექტურის აკადემიკოსის თეოდორ შეხტელის პროექტის მიხედვით. 1917 წლამდე სახლი იყო მსხვილი ტაგანროგელი პურის ვაჭრის ევგენი შარონოვის კუთვნილებაში, რომელმაც ეს სახლი ააშენა საკუთარი ქალიშვილის მარიასათვის. 1920-1922 წლებში შენობაში განთავსებული იყო მეაბრეშუმეობის სადგური. 1923 წლიდან კი - საბავშვო პოლიკლინიკა. ტაგანროგის ოკუპაციის პერიოდში შენობა დაიკავა  ევალდ ფონ კლეისტის პირველმა სატანკო არმიამ. 1944 წლის შემდეგ შენობაში განთავსებული იყო სხვადასხვა საქალაქო ორგანიზაციები, მათ შორის ორჯონიკიძის რაიონის სკკპ რაიონული კომიტეტი. 1981 წლიდან კი შარონოვის სახლში ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმია გახსნილი.

## არქიტექტურა 
შარონოვის სახლი მოდერნის მარგალიტს წარმოადგენს. იგი არქიტექტურის, მხატვრობისა და ქანდაკების ბრწყინვალე ნიმუშია. სართულნახევრიან სახლს აქვს ბევრი საერთო მოსკოვის იაროსლავის რკინიგზის სადგურთან. შენობის კომპოზიცია ასიმეტრიულია. მარცხენა ნაწილში ოთხკუთხა მაღალი კოშკია, რვაკუთხა გუმბათით. ამ ნაწილში მდებარეობს მთავარი შესასვლელი.

შენობის ფრიზული ნაწილი მოპირკეთებულია კერამიკის ფილებით, რომელზეც გამოსახულია მოზაიკური სურათები. 

რუსეთის ფედერაციის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ერთადერთია როსტოვის ოლქში, რომლის ფასადზეც გამოსახულია მონუმენტური მხატვრობა. 

შენობა გადაღებულია რამდენიმე ფილმში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Статья о музее на Таганрог.su

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ხალიბოვის სახლი

**ხალიბოვის სახლი** () — ძველი სართულნახევიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლი აგებულია 1857 წელს. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301  ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონული მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. 

მისამართი: ტაგანროგი, ბერძნების ქუჩა № 58.

## ისტორია 
სართულნახევრიანი სახლი ქალაქ ტაგანროგში, რომელიც მდებარეობს ბერძნების ქუჩა № 58-ში, აგებულია 1857 წელს, კოლეჯის მდივნის არტემ ხალიბოვის დაფინანსებით. 

ა. ხალიბოვი წარმოშობით დონის ნახიჩევანიდან იყო, სადაც ჰქონდა ასევე სახლი, იგი მდიდარი ადამიანი იყო, ეწეოდა საქველმოქმედო მოღვაწეობას, იყო მზრუნველობის საბჭოს წევრი. 1865 წელს აირჩიეს ნიკოლაევსკის საბავშვო სახლის მეურვედ. 

1870-იან წლებში ხაიბოვის გარდაცვალების შემდეგ სახლის მფლობელი გახდა მისი ქალიშვილი ნურიკი. მალევე იგი ცოლად გაყვა ვაჭარს, ტაგანროგის მემკვიდრეობით საპატიო მოქალაქეს ალექსანდრე ხოჯაევს. XX საუკუნის დასაწყისამდე ოჯახი ფლობდა სახლს. 

1925 წლამდე სახლის უკანასკნელი მფლობელი იყო ცნობილი კომიკოსი ალექსანდრე კუზმენკო-პოლონსკი და მისი ვოლი მარია ივანოვა. 1925 წელს მოახდინეს სახლის ნაციონალიზაცია. საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში ამ სახლში მუშაობდა საბავშვო საავადმყოფო, ყველა კაბინეტი პალატებად გადააკეთეს. ამჟამად ამ შენობაში განთავსებულია ტაგანროგის ქონების მართვის კომიტეტი. 

## არქიტექტურა
ბერძნების ქუჩა № 58-ში მდებარე სახლი XIX საუკუნის შუა წლებში ტაგანროგში აშენებული სახლების ტიპური ნიმუშია. ამ პერიოდში ქალაქში ძირითადად შენდებოდა სართულნახევრიანი ან ორსართულიანი საცხოვრებელი სახლები ფასადზე ხუთი ან შვიდი ფანჯრით.  

დღემდე შემონახული პროექტის მიხედვით შენობა გაფორმებულია აქცენტების გარეშე. ხალიბოვის სახლის თავდაპირველი არქიტექტურა დღემდე მთლიანადაა შემორჩენილი. შენობა რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

## ლიტერატურა
* Гаврюшкин О. П. По старой Греческой... (Хроника обывательской жизни). — Таганрог: Лукоморье, 2003. — 514 с. — ISBN 5-901565-15-0.

## რესურსები ინტერნეტში
* Таганрог ул. Греческая, 58 
* Откровения: моя история болезни

კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ერდის პლატო

**ერდის პლატო** — კლდოვანი პლატო აფრიკაში. მდებარეობს ჩადის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ლიბიასთან და სუდანთან სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს.

მთიანი პლატო აგებულია ქვიშაქვებით, მისი სიმაღლე ზღვის დონიდან აღწევს 1115 მეტრს. ერდის პლატოზე იზრდება ქსეროფილური მარცვლოვნები და ბუჩქები. ერდის პლატოსა და ენედის პლატოს შორის მდებარეობს მურდის უდაბნო.

2005 წლამდე პირველი და ერთადერთი სამეცნიერო ექსპედიცია ამ შორეულ რეგიონში განხორციელდა 1923 წელს ოქსფორდის უნივერსიტეტის სტუდენტის აჰმედ ფაშა ჰასანეინის მიერ. 2005 წლის ბოლოს პლატოს კვლევას აწარმოებდა გერმანელმა გეოგრაფმა და კლიმატოლოგმა შტეფან კროპელინმა.

## ლიტერატურა
* Raoul Schrott: Die fünfte Welt. Innsbruck: Haymon Verlag 2007.

კატეგორია:ჩადის პლატოები
უადაის პლატო

**უადაის პლატო** — პლატო ჩადის აღმოსავლეთ ნაწილში, სუდანთან სახელმწიფო საზღვრის გასწვრივ. ჩადის აღმოსავლეთში ენედის და უადაის პლატოები ქმნიან აუზისკენ თანდათანობითი დაფერდების სახეს, რომელიც ეშვება ჩადის ტბაში. პლატოს ცენტრალურ მთიანეთში აღმართულია გუერას მთა, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1790 მეტრს.

მდინარე ბათა მთავარი დამშრალი მდინარეა ამ რეგიონში, რომელშიც პლატოს დასავლეთით, წვიმების სეზონის პერიოდში, დინებას წყალი მოაქვს მოკლე წყალმოვარდნების დროს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის პლატოები
გვენი-ფადა

**გვენი-ფადა** — მეტეორიტული დარტყმითი კრატერი, რომელიც მდებარეობს აფრიკაში, ჩადის დასავლეთი ენედის რეგიონის ქალაქ ფადის სიახლოვეს.

მისი დიამეტრი შეადგენს 14 კმ-ს, ხოლო ასაკი თარიღდება დაახლოებით 345 მილიონი წლით (კარბონული სისტემა). კრატერის ზედაპირი გახსნილია.
thumb|right|250px|გვენი-ფადის კრატერი

## რესურსები ინტერნეტში
* description and exclusive pictures on the field by Alain Beauvilain
* Impact structures of the world *Database by Jarmo Molianen* Abgerufen am 8. Oktober 2010
* Earth Impact Database  Abgerufen am 8. Oktober 2013
* Expert Database on Earth Impact Structures (EDEIS) Abgerufen am 8. Oktober 2010

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის კრატერები
კატეგორია:საჰარა
დიდი ალათემურის ეკლესია

**დიდი ალათემურის ბაზილიკა** — აწ უკვე ნანგრევების სახით შემორჩენილი ბაზილიკური ეკლესია ისტორიულ საინგილოში, ქართულ სოფელ დიდ ალათემურში (იგ. ბინა, დიდბინა, დიდი ბინა), რომელიც დღევანდელი აზერბაიჯანის კახის რაიონში, სხვა ქართული სოფლის - მეშებაშის მეზობლად მდებარეობს. შენობის ნაშთები ჩამალულია თხილნარებში. საყდარი IX-X საუკუნეებს უნდა განეკუთვნებოდეს.

ტაძრის აღდგენას ითხოვს სოფლის 900-კომლიანი მოსახლეობა, რომელთაც ძირითადად ქრისტიანი ინგილოები შეადგენენ, რადგან მათ წირვაზე დასასწრებად კახის მოქმედ ტაძარში უხდებათ წასვლა. რესტავრაციისათვის საჭირო თანხის ნაწილის გამონახვას სოფელი თავადვე აპირებს, თუმცა სამუშაოების დაწყებისათვის საჭირო ნებართვას არ იძლევა აზერბაიჯანის სათანადო უწყება.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჰერეთი (17:35-დან)

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ბოდელე

მინი|250პქ|მტვირს ქარიშხალი ბოდელეზე, კოსმოსური სურათი
**ბოდელე** — ვრცელი ღრმული საჰარის აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილოეთიდან შემოფარგლულია ტიბესტის და ენედის პლატოს მთიანეთით. ღრმული მდებარეობს ბორკუს რეგიონში, რომელიც ჩადის ყველაზე უფრო დაბალი წერტილია და რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 155 მეტრზე იმყოფება.

ბოდელე წარმოადგენს ჰოლოცენის ეპოქაში არსებული დიდი ტბის ნარჩენს, დაახლოებით 400 ათასი კმ² ფართობით, რომლის ნაწილი იყო ჩადის ტბა. დღეისათვის მხოლოდ ჩადის ტბის წყლის მაქსიმალური დონის პერიოდში მდინარე ბაჰრ-ელ-გაზალის საშუალებით წყალი გადმოედინება ბოდელეში და იქმნება პატარა სწრაფად დაშრობადი წყალსატევი. დანარჩენ დროს არსებობს ღრმულამდე მიუღწევადი მიწისქვეშა ჩამონადენები. მტვრიანი ქარიშხლების დროს, რომლის რაოდენობა წელიწადში ასამდეა, ყოფილი ტბის ფსკერზე არსებული ნალექები მუდამ ჰაერში იწევს. ქარიშხლები სამხრეთ ამერიკამდე აღწევს.

## ლიტერატურა
* The Bodele Dust Experiment BoDEx 
* The Bibliography of Aeolian Research 
* Bodele Low Level Jet: Atmospheric Dynamics and Dust Emissions

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის გეოგრაფია
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ვოროშილკინის სახლი

**ვოროშილკინის სახლი** () — ძველი ორსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველ ნახევარში. 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301  ბრძანების შესაბამისად სახლს გააჩნია რუსეთის ფედერაციის რეგიონალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, შმიდტის ქუჩა № 21.

## ისტორია 
1830 წელს ტაგანროგში, შმიდტის ქუჩა ნომერ 21-ში მეორე გილდიის ვაჭარმა ტიმოთე მიხეილის ძე ვოროშილკინმა ააშენა ორსართულიანი სახლი. ცნობილია, რომ 1874 წლის 1 იანვარს მასში დაარსდა „ტაგანროგში საქარხნო მრეწველობის საზოგადოება“. შმიდტის ქუჩაზე მდებარე შენობა 1915 წლამდე რჩებოდა ვოროშილკინის მემკვიდრეების საკუთრებაში. შემდეგ მასში განთავსდა იანოვიჩის გიმნაზია, რომელიც შემდეგ გარდაიქმნა და ეწოდა მუშათა სკოლა № 1. 1992 წლიდან ობიექტი სახელმწიფოს დაცვის ქვეშაა, რადგანაც ძეგლს მიენიჭა არქიტექტურის ძეგლის სტატუსი.

## აღწერა 
ვოროშილკინის სახლი აგებულია ადრეული უორდენო რუსული პროვინციული კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. ნაგებობის ფანჯრები შექმნილია ეკლექტიკის სტილში - დამახასიათებელია შესასვლელი, რომელიც ნახევრი სვეტებითაა გაფორმებული. პირველი სართულის ფასადი მთლიანად, მათ შორის ფანჯრებს შორისი სივრცეებიც, რუსტირებულია. ფანჯრებს ზემო ნაწილი ციხესიმაგრის ქვებით არის გაფორმებული. კარნიზის დენტიკულები მორთულია მართკუთხა ფიგურებით. ვაჭრის სახლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ადრინდელი ნაგებობების ნაშთები.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ბარბი

thumb|

**ბარბი** () — მოდური თოჯინა, რომლის მწარმოებელია  ამერიკული კომპანია Mattel, Inc.. იგი პირველად 1959 წელს გამოვიდა. თოჯინის შექმნის იდეა ეკუთვნის ამერიკელ რუთ ჰენდლერს.

## ისტორია
thumb|
რუთ ჰენდლერმა და მისმა მეუღლემ ელიოტმა გასული საუკუნის 40–იან წლებში გახსნეს ფირმა, რომელიც აწარმოებდა სურათებისთვის ხის ჩარჩოებს. ელიოტი ამზადებდა ჩარჩოებს, ხოლო რუთი დაკავებული იყო მისი რეკლამით და რეალიზაციით.

იდეა პატარა გოგონებისათვის "დიდი გოგონას" თოჯინის შექმნის შესახებ რუთს მოუვიდა მაშინ, როდესაც მან დაინახა, რომ მისი გოგონას – ბარბარას და მის მეგობრებს  შორის "ბავშვი თოჯინებზე"  უფრო მეტი პოპულარობით სარგებლობდნენ სწორედ  "დიდი გოგონას" თოჯინები.  

თავიდან მან გადაწყვიტა წარმოებიდან მორჩენილი ხის მასალიდან თოჯინებისათვის პატარა ავეჯის დამზადება. სულ ცოტა ხანში ეს ბიზნესი გაცილებით მომგებიანი აღმოჩნდა, ვიდრე ჩარჩოების. მაგრამ ჰენდლერებს არ ყოფნიდათ საკუთარი თანხები ბიზნესის განვითარებისთვის. ამიტომ მათ გადაწყვიტეს ბიზნესში ჩაერთოთ თავიანთი მეგობარი – ჰერალდ მეტსონი.

1956 წელს შვეიცარიაში დასვენების დროს რუთ ჰენდლერმა ერთ–ერთი მაღაზიის ვიტრინაში დაინახა თოჯინა, რომელსაც ეძახდნენ "ლილის". და მან გადაწყვიტა, თავისი იდეა თოჯინებთან დაკავშირებით რეალობად ექცია – შეექმნა ბავშვებისთვის თოჯინა, რომელიც იქნებოდა მათთვის ნამდვილი მოდელი, ოცნების გოგონა. სამშობლოში დაბრუნებამდე რუთმა მოახერხა შეესყიდა "ლილიზე" საავტორო უფლება.

ამერიკაში დაბრუნების შემდეგ ჰენდლერებმა დაიწყეს ლილის ამერიკული ანალოგის შექმნა.

1958 წელს რუთ ჰენდლერმა ოფიციალურად დააპატენტა თოჯინა – ბარბი (Barbie). მისი სახელი შერჩეული იქნა ქალიშვილის – ბარბარას პატივსაცემად.

დებიუტი შედგა 1959 წელს ნიუ–იორკის ყოველწლიურ სათამაშოების გამოფენა – გაყიდვაზე. კომპანიამ Mattel პირველად წარმოადგინა თავისი ახალი სათამაშო – გრძელფეხებიანი, ლამაზი, მოდურად ჩაცმული, მაკიაჟით, ფრჩხილებზე მკვეთრი ფერის ლაქით და პერლამუტრის საყურეებით მორთული თოჯინა. ბარბი წარმოდგენილი იყო ორ ვარიანტში: ქერა და შევგვრემანი. 

1961 წლისთვის ბარბი უკვე იყო ყველა დროის ყველაზე ცნობილი თოჯინა–მოდელი მსოფლიოში.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Official Barbie Website – Owned By Mattel
* *St. Petersburg Times Floridian*: "The doll that has everything – almost", an article by Susan Taylor Martin about the "Muslim Barbie"
* *USA Today*: Barbie at number 43 on the list of *The 101 Most Influential People Who Never Lived*
* *The Telegraph*: Doll power: Barbie celebrates 50th anniversary and toy world dominance
*NPR Audio Report: Pretty, Plastic Barbie: Forever What We Make Her
* Lawmaker Wants Barbie Banned in W.Va.; Local Residents Quickly React  March 3, 2009
* *New York Times*: Barbie: Doll, Icon Or Sexist Symbol? December 23, 1987
* 
* Barbie's 50th  – slideshow by *The First Post*
* Mattel shuts flagship Shanghai Barbie concept store March 7, 2011
* Making Cindy into Barbie? - BBC News, HEALTH (21 September 1998)
* Becoming Barbie: Living Dolls, Real Life Couple Are Models Of Plastic Perfection  - by Rebecca Leung (Aug. 6, 2004) CBS News
* 
* Anna Hart, Introducing the new, realistic Barbie: 'The thigh gap has officially gone', The Telegraph website, January 28, 2016

კატეგორია:სათამაშოები
მიხეილ ბუდიკო

**მიხეილ ბუდიკო** ( დ. 20 იანვარი 1920, გომელი — გ. 10 დეკემბერი 2001, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი გეოფიზიკოსი და კლიმატოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1964), რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1992). XX საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე სახელოვანი კლიმატოლოგი. რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი, ამერიკის მეტეოროლოგიური საზოგადოების საპატიო წევრი. სკკპ წევრი 1956 წლიდან.

ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის დამთავრების (1942) შემდეგ მუშაობდა ალექსანდრე ვოეიკოვის სახელობის მთავარ გეოფიზიკურ ობსერვატორიაში (1954–1972 დირექტორი). მისი ძირითადი შრომები შეეხება ფიზიკურ კლიმატოლოგიას, ბიოკლიმატოლოგიასა და ეკოლოგიას. აკადემიკოს ანდრია გრიგორიევთან (1956) ერთად ჩამოაყალიბა გეოგრაფიული ზონალობის პერიოდულობის კანონი. გამოავლინა კლიმატის ცვლილების თანამედროვე ტენდენცია სსრკ-ისა და მთელი ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტერიტორიაზე. დიდი წვლილი შეიტანა დედამიწის სითბური ბალანსის შესწავლის საქმეში. 1998 წელს ქალაქ ტოკიოში მიენიჭა საპატიო პრემია „ლურჯი პლანეტა“. 

## სქოლიო
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:საბჭოთა გეოფიზიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა კლიმატოლოგები
კატეგორია:რუსი გეოფიზიკოსები
კატეგორია:რუსი კლიმატოლოგები
კატეგორია:ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ტუსიდე

**ტუსიდე** () — პოტენციურად აქტიური ვულკანი ჩადის რესპუბლიკაში, ტიბესტის მთიანეთზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3315 მეტრი.

ტუსიდე ტიბესტის დასავლეთი მთიანეთის ვულკანია. მისი პიკი მდებარეობს მთიანეთის თითქმის ცენტრში და შავი ფორმისაა, რომელსაც აქვს ულვაშის მსგავსი ლავის დინება, რომელიც ეშვება დასავლეთის ფერდოზე. ვულკანის ფუნდამენტის დიამეტრის ზომა დაახლოებით 90 კმ-ია. პიკის ნათელი-რუხი შემოგარენი ადასტურებს დრენაჟისთვის არსებულ რადიანულ სქემას, რაც დამახასიათებელია ვულკანებისათვის. ვულკანიდან სამხრეთ- აღმოსავლეთით არსებული დეპრესიის დიამეტრია დაახლოებით 8 კმ, ხოლო სიღრმე 1000 მეტრი. თეთრი საფუძველი გამოწვეულია კარბონატული მარილების დაგროვებით, რომელიც წარმოქმნილია ტიბესტის მთიანეთში არსებული ტბების სოდით. მცირე ვულკანურ აქტიურობას დღეისათვის ადგილი აქვს ამ რეგიონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* National Aeronautics and Space Administration
* Global Volcanism Program 
* High-resolution NASA photograph 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის ვულკანები
ფიტრის ტბა

**ფიტრის ტბა** () — ცენტრალურ აფრიკაში, ჩადის ტერიტორიაზე, დედაქალაქ ნჯამენიდან 278 კმ-ით აღმოსავლეთით მდებარე გაუდინარი რელიქტური ტბა. ჩვეულებრივ ტბას აქვს დაახლოებით 50 000 ჰა ფართობი, მაგრამ წვიმიან სეზონებში იგი შეიძლება გასამმაგდეს. ამ მტკნარწყლიანი ტბის სიღრმე მცირეა, იგი იკვებება სეზონური ნალექების და საკუთარი აუზის მდინარეული ჩამონადენის ხარჯზე, რომლის ფართობი დაახლოებით 70 000 კმ²-ია. წვიმებიან სეზონზე ტბა ასევე იკვებება მდინარე ბათის ჩამონადენით, რომელსაც თავისი წყალი მოაქვს უადაის პლატოს მასივიდან აღმოსავლეთისკენ.

ძველად ფიტრის ტბის ფართობი, ისევე როგორც ქვეყნის მეორე უდიდესი ჩადის ტბის ფართობი, იყო გაცილებით დიდი, ვიდრე დღეს. რამსარის კონვენციის თანახმად, ტბა ვეთლენდის მხრივ მიჩნეულია საერთაშორისო მნიშვნელობის მქონედ. საკმაოდ ძლიერი გვალვების დროს ტბა შესაძლებელია დაშრეს, როგორც ეს მოხდა XX საუკუნის დასაწყისში და კიდევ 1984–1985 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.uibk.ac.at/downloads/oegg/Band_51_19_65.pdf 

კატეგორია:ჩადის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ზოლოტარიოვის სახლი

**ზოლოტარიოვის სახლი** () — ძველი სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. გააჩნია არქიტექტურული ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, იტალიის შესახვევი № 20.

## ისტორია 
XIX საუკუნის მეორე ნახევარში, ტაგანროგში, იტალიის შესახვევში ააგეს სართულნახევრიანი სახლი ეკლექტიკის  არქიტექტურულ სტილში, რომელმაც ათწლეულების განმავლობაში გამოიცვალა მთელი რიგი მფლობელებისა. 1860-იანი წლების ბოლოს სახლი ეკუთვნოდა ბერძენი დიმიტრი პაპანაგიოტის მემკვიდრეებს, 1873-1880 წლებში იგი იყო ტაგანროგელი ხაჯიევების კუთვნილება. 1880-იანი წლების ბოლოს სახლი იყოდა ელენა ჩანგლი-ჩაიკინამ, მსის ნატესავები სახლს ფლობდნენ 1890-იანი წლების შუა პერიოდამდე. შემდეგ მფლობელებზე ინფორმაციები განსხვავებულია. ერთი წყაროს მიხედვით 1890-იანი წლების მერე სახლის მფლობელიაპირველი გილდიის ვაჭარი თევდორე სიფნეო. სხვა მონაცემებით 1890-1898 წლებშ სახლს ფლობდა ნ. დივარისი.

XX საუკუნიდან სახლის მფლობელია ალექსანდრე ზოლოტარიოვი, რომლის სახელიც ეწოდა შენობას. 1911 წლიდან შენობაში მუშაობდა მოდის ჟურნალებისა და მანეკენების კანტორა. ასწავლიდნენ კერვას.

1912 წელს სახლის ნაწილი არენდით აიღო კოლეჟის ასესორმა ალექსეი ბაკლემიშევმა. 1915 წელს სახლის ღირებულება იყო 12 ათასი რუბლი. 1920 წლიდან მუნიციპალური სახლია. 1992 წლიდან სახელმწიფოს დაცვის ქვეშაა, როგორც არქიტექტურული ძეგლი.

## აღწერა 
სახლი აგებულია ეკლექტიკის არქიტექტურულ სტილში, მაგრამ ასევე შეიცავს ბაროკოს, კლასიციზმის, მავრიტანიული და რომანული არქიტექტურების ელემენტებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
იროს ტბა

**იროს ტბა** () — ტბა, რომელიც მდებარეობს ჩადის სამხრეთ-აღმოსავლეთის შუა შარის რეგიონში. ზაფხულის და შემოდგომის თვეებში იკვებება აღმოსავლეთიდან მომდინარე მდინარე ბაჰრ-ელ-გაზალის წყლით, რომელიც იტოტება ტბიდან სამხრეთ-დასავლეთით 7 კმ-ში. ტბა მდებარეობს ჩადი-ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის სახელმწიფო საზღვრიდან დაახლოებით 100 კმ-ით ჩრდილოეთით. ირო თითქმის წრიული ტბაა, სიგრძით 13 კმ და სიგანით 11 კმ. მშრალი სეზონის დროს იგი შეიძლება მთლიანად დაშრეს.

არსებობს ეჭვი, რომ ტბა დარტყმითი კრატერის ნარჩენია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.geonames.org/2431230/lac-iro.html

## სქოლიო
კატეგორია:ჩადის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ლექართის შვიდი ეკლესიის მონასტერი

**ლექართის შვიდი ეკლესიის მონასტერი** () — კავკასიის რეგიონის ერთ-ერთი უძველესი სამონასტრო კომპლექსი დღევანდელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. მდებარეობს ისტორიულ ჰერეთში, კახის რაიონის სოფლების, ლექითსა () და ლექით ქოთოქლუს შორის.

მონასტერი განთავსებულია ლექართიდან ჩრდილოეთით 2-ოდე კმ-ში, კავკასიონის ქედის სამხრეთ დამრეც კალთებს შუა, ერთ-ერთ შედარებით მოვაკებულ ადგილზე. დღევანდელი იქაური მუსლიმი მოსახლეობა (ლეკები) ამ ადგილებს „ქილისალარს“ ეძახის, რაც მათ ენაზე ნიშნავს ეკლესიებს. სხვადასხვა სახის სამონასტრო დანიშნულების ნაგებობათა შორის თორმეტამდე ეკლესიაა. მათგან ორი დიდ ტაძარს წარმოადგენს. დასავლეთით მდებარე – შვერილ აფსიდიანი გუმბათიანი შენობაა, დღეს უკვე ნანგრევებად ქცეული.

ლექართის სამონასტრო ანსამბლი ძველად გალავნით ყოფილა შემოზღუდული, რომლის ფრაგმენტები და ნანგრევების ნაშთები დღემდე კიდევ არსებობს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლექეთის წმინდა ნინოს ტაძარი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ლექართის მონასტერი (ზემო) | სამხრეთ კავკასიის ისტორიული ძეგლები
* ჰერეთი სერია 4 _ ssTV _ ლექართისა და ყუმის ეკლესიები (5:04-დან)

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ჰერეთი
კერენის სახლი

**კერენის სახლი** () — ძველი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. გააჩნია არქიტექტურული და ისტორიული ძეგლის სტატუსი.

მისამართი: ტაგანროგი, შმიდტის ქუჩა № 12.

## ისტორია 
ტაგანროგში შმიდტის ქუჩა 12-ში კერენის სახლი აგებულია XIX საუკუნის დასაწყისში არქიტექტორ დიუპონ დე ლარიუს პროექტის მიხედვით და შესრულებულია კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. სახლის არსებობის ორასი წლის განმავლობაში მან რამდენიმეჯერ შეიცვალა მფლობელი და დანიშნულება. 1810 წელს შენობა გხადა პავლე დარო საკუთრება, რომელიც წყარობის მიხედვით ძირითადად ცხოვრობდა სხვა ქალაქში. 1890 წლიდან 1906 წლამდე უძრავი ქონება  იყო იტალიის მოქალაქის ივან რუფოს კუთვნილება, ხოლო 1915 წლიდან უკვე ბელგიის მოქალაქეს ვიქტორ კერენს ეკუთვნოდა. მოგვიანებით რამდენიმე ხნის განმავლობაში აღნიშნულ სახლში ცხოვრობდა ბელგიის კონსული.  1992 წლიდან შენობა არქიტექტურის, ისტორიისა და კულტურის ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლია.

## აღწერა 
კერენის სახლი ერთსართულიანია. იგი ისე იყო დაპროექტებული, რომ შენობის სარდაფში უნდა შენახულიყო ხორბალი. შენობის ფასადი იყოფა სამ ნაწილად, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდება არქიტექტურული ტექნიკით. ოთხი ნახევრად კოლონა ამშვენებს ცენტრალურ ნაწილს. მათზე დგას ფრონტონი, კარნიზებით. ფანჯრები სწორკუთხა ფორმისაა. მთავარი შესასვლელი მდებარეობს არა ცენტრში, არამედ ფასადის მარცხენა მხარეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ბივრილი

**ბივრილი**, *ბერილი* () — სილიკატების ჯგუფის მინერალი ქიმიური ფორმულით Be3Al2(SiO3)6. შეიცავს BeO-ს 14,1%-ის პროპორციით, Al2O3 — 19,0%, SiO — 66,9%, ხშირად შეიცავს ნატრიუმს, კალიუმს, ლითიუმს, რუბიდიუმს, ცეზიუმს, სკანდიუმს, Cr^3+, Fe^2+, Fe^3+, მანგანუმს, ჰელიუმს, ვერცხლისწყალს, წყალსა და სხვა მინარევებს. კრისტალდება ჰექსაგონურ სინგონიაში. ქმნის პროზმულ, ნემსისებრ, ფირფიტისებრ კრისტალებს ან მთლიან მარცვლოვან მასებს. სიმაგრე მინერალური სკალით არის 7,5, სიმკვრივე 2650—2800 კგ/მ3. ფერის, გამჭვირვალობისა და მინარევების მიხედვით განარჩევენ ბევრილის სხვადასხვა სახეობას: საკუთრივ ბევრილი — მწვანე, მოყვითალო თეთრი მღვრიე კრისტალები; *აკვამარინი* — Fe^3+ მინარევით მომწვანო ცისფრად ან მუქ ცისფრად შეფერილი გამჭვირვალე კრისტალები; *ჰელიოდორი* — Fe^3+ მინარევით ყვითლად შეფერილი კრისტალები; *ზურმუხტი* — Cr^3+ მინარევით მუქ ბალახისფერ მწვანედ შეფერილი გამჭვირვალე კრისტალები; *როსტერიტი* — უფერო ან Li^1+ და Cs^1+ 15%-მდე მინარევებით მოვარდისფროდ შეფერილი კრისტალები; *ვორობიოვიტი* (მორგანიტი) — Mn^3+ მინარევების გამო ვარდისფერი. 

## წარმოქმნა და გამოყენება
ბივრილი წარმოიქმნება გრანიტულ პეგმატიტებში, გრაიზენებში, სკარნებში, მეტასომატური ტიპის პნევმატოლითურ ჰიდროთერმულ საბადოებში. ბივრილი ბერილიუმის მადნების ერთ-ერთი მთავარი მინერალია, რომლებიდანაც ბერილიუმს ადნობენ. გამჭვირვალე, ლამაზად შეფერილ კრისტალებს აწახნაგებენ და იყენებენ მაღალხარისხოვან ძვირფას ქვად. 
## გალერეა

ფაილი:Beryl-ck41b.jpg
ფაილი:Beryl-erongoberylbicolor1.jpg
ფაილი:Берилл Володарск Волынский.jpg
ფაილი:Beryl-t5g20b.jpg
ფაილი:Harvard Museum of Natural History. Beryl. Palmital Mine, Conselheiro Mine, Minas Gerais, Brazil (DerHexer) 2012-07-20.jpg
ფაილი:Beryl-Albite-207519.jpg

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჰექსაგონური მინერალები
მარკევიჩ-ევტუშევის სახლი

**მარკევიჩ-ევტუშევის სახლი** () — ძველი ერთსართულიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია XIX საუკუნის პირველ მეოთხედში. როსტოვის საოლქო კომიტეტის 1992 წლის 18 ნოემბრის № 301 გადაწვეტილების თანახმად მიენიჭა რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## ისტორია 
სახლი, რომელიც შემდეგში გახდა ტაგანროგის ისტორიული ძეგლი, ააშენეს XIX საუკუნის პირველ მეოთხედში. იგი ეკუთვნოდა ადგილობრივ ვაჭარსა. ნ. კამბუროვს, შემდეგ  მან სახლი გაყიდა და გახდა მარკევიჩ-ევტუშევის კუთვნილება, რომელსაც ეკავა ტაგანროგის ქალაქის თავის კანცელარიის ჩინოვნიკის თანამდებობა. სხვადასხვა ისტორიულ წყაროებში სახლის მფლობელის ინიციალები საკმაოდ განსხვავებულია ერთმანეთისაგან.

დაქორწინების შემდეგ კანცელარიის ჩინოვნიკი საცხოვრებლად გადავიდა მეუღლის ოჯახში, ხოლო ანტონ გლუშკოს 40 ნომერში მდებარე უძრავი ქონება გადაწყვიტა, რომ გაექირავებინა. სახლის ერთ-ერთი მემკვიდრე გახდა  მარკევიჩ-ევტუშევის ქალიშვილი ლუდმილა პავლოვნა. იგი იყო მ. ე. ცეხოვის მეუღლე და ანტონ ჩეხოვის ბიცოლა. ცნობილია, რომ მოიჯარეთა შორის იყო პ. ჩეხოვი და, რომ ზუსტად ამ სახლში დაიბადა ანტონ ჩეხოვის ძმა, პედაგოგი ივან ჩეხოვი. ჩეხოვებისა და მარკევიჩ-ევტუშევის ოჯახებს შორის მეგობრული დამოკიდებულება იყო. ჩეხოვების ოჯახი მარკევიჩ-ევტუშევის სახლში ცხოვრობდა 1861-1862 წლებში. 

XXI საუკუნეში შენობა საცხოვრებელი სახლია, რომელსაც 1992 წლიდან იცავს სახელმწიფო, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ისტორიულ ძეგლს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
აკვალანდია

150px|მინი|აკვალანდიის პანორამა
**აკვალანდია**— აკვაპარკი, საწყლოსნო ატრაქციონების უმსხვილესი პარკი ევროპაში სიამ-პარკის გახსნამდე.  მდებარეობს კოსტა-ბლანკაზე,  ესპანეთში,  ვალენსიაში,  ალიკანტეს პროვინციაში, ქალაქ ბენიდორმში. გაიხსნა 1985 წელს.  
იქვე ახლოს მდებარეობს ზღვის ცხოველთა პარკი — მუნდომარი. 

აკვალანდია განთავსებულია 200 000მ², რომლის 50 000მ² განკუთვნილია უფასო ავტოსადგომისათვის. აქ მუშაობს 20-ზე მეტი ატრაქციონი, რომელიც განკუთვნილია დასვენების ნებისმიერი სახეობისათვის. დიდი აუზი ხელოვნური ტალღებით, წრიული არხი და ორი  ჯაკუზი დამსვენებელთათვის. 

2010 წლის 4 სექტემბერს აკვალანდიამ დაამყარა გინესის მსოფლიო რეკორდი, რომელშიც მონაწილეობდა 3110 მოცურავე. წინა რეკორდის მოცურავეთა რაოდენობა მხოლოდ 2600 იყო.  

ატრაქციონი ივსება პირდაპირ ოკეანის წყლით, რომელსაც აცლიან ზღვის ჭარბ მარილს და ქლორავენ. 

აკვალანგის ტერიტორიაზე განლაგებულია პარკის ფართო მწვანე ზონები,  ესპანეთის ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროსათვის დამახასიათებელი ტიპური მცენარეებით. 

არსებობს დამატებითი მომსახურების სერვისები: მოედანი პიკნიკებისათვის, სწრაფი კვების რესტორნები, სუვენირების მაღაზიები, ფოტოსახელოსნოები, ბანკომატები, შემნახველი კამერები, საწოლებისა და გასაბერი ლეიბების შესანახი ადგილი.

## მიღებული ჯილდოები
აქვალანდიას გახსნის დღიდან მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო. მაგალითად:

*კოსტა-ბლანკას ტურიზმის ჯილდო 1993
*სავაჭრო-სამრეწველო პალატის ჯილდო 1994
*ტურიზმის ღირსების ჯილდო 1996
*თომსონის ბრწყინვალების ოქროს ჯილდო 1998
*ტურიზმის განვითარების ჯილდო 2001
*მნიშვნელოვანი ინფორმაციის ჯილდო 2003
*ბენიდორმის ტურიზმის ჯილდო 2010

## რესურსები ინტერნეტში
*აკვალანდიის ოფიციალური ვებ-გვერდი
*აკვალანდიის გალერეა Flickr-ზე
*აკვალანდია

კატეგორია:ესპანეთი
კატეგორია:ესპანეთის გეოგრაფია
კატეგორია:ესპანეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:ესპანეთის ღირსშესანიშნაობები
გრეკოვის სახლი

**გრეკოვის სახლი** () — სართულნახევრიანი სახლი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  სახლი აგებულია 1820 წელს კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. სახლი ჩეხოვის ქუჩის განაშენიანებასთან ერთად შედის რუსეთის ფედერაციის ადგილობრივი მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

მისამართი: ტაგანროგი, ჩეხოვის ქუჩა № 121.

## ისტორია 
ჩეხოვის ქუჩაზე მდებარე განმარტოებული სახლი აგებულია 1820 წელს დიმიტრი გრეკოვის შვილის - ტიმოთე გრეკოვისათვის. რომელიც მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის 1787-1791 წლებისა და 1812 წლის დიდ სამამულო ომში. არქიტექტურა იყო იმ პერიოდისათვის დამახასიათებელი. დიდი ფასადი  შვიდი ფანჯრით. 

სამი წლის შემდეგ ტიმოთე გრეკოვს შეეძIნა შვილი ნიკოლოზი, რომელიც შემდეგ კაზაკების გენერალი გახდა. 1831 წელს ტიმოთე გრეკოვი გარდაიცვალა, ერთადერთ შვილს მდიდარი მემკვიდრეობა ერგო. 1840 წელს მემკვიდრემ დაიწყო სახლის რემონტი. იგი გეგმავდა სახლის მთლიან გადაკეთებას, რისთვისაც მან აიღო სესხიდა თავისი უძრავი ქონება დააგირავა. რემონტის შემდეგ სახლმა სხვა ელფერი მიიღო. სამაგიეროდ ოჯახის შემოსავლებს მკვეთრად გადააჭარბა ხარჯებმა. გრეკოვებმა ვერ შეძლეს თანხის გადახდა. ამიტომ 1876 წელს მისი უდიდებულესობის ალექსანდრე II-ის ბრძანების შემდეგ, გრეკოვების ბინის ნაწილი გაიყიდა. ტაგანროგის სახლის მფლობელი გახდა იაკობ ხლიტჩევი. 1898 წელს მისი ფასი შეადგენდა 3 000 რუბლს. 1906 წელს სახლი გახდა სანდრა შილგოვაიას კუთვნილება. სახლის უკანასკნელი მფლობელი 1911 წლიდან რევოლუციებამდე იყო კარლ იუნგი და სოფია ბრონევსკაია.

საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ მოხდა სახლის ნაციონალიზაცია. 1924 წლიდან შენობა საცხოვრებლად გამოიყენება. 1994 წელს ნაგებობა იყიდა ბანკმა „დონინვესტმა“, რომელმაც სახლს დაუბრუნა ადრინდელი სახე.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ზღვის კიბე (ტაგანროგი)

**ზღვის კიბე** () — ტაგანროგის (როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია) ერთ-ერთი ღირსშესანიშნაობა. კიბე, რომელიც კომკავშირის ბულვარს აკავშირებს ტაგანროგის გემთსარემონტო ქარხანასთან და ტაგანროგის ნავსადგურთან.  კიბის მშენებლობა მიმდინარეობდა 1963 წლიდან 1967 წლამდე არქიტექტორ აშოტ მეჟლუმიანის პროექტის მიხედვით.

## არქიტექტურა 
ტაგანროგის ზღვის კიბე აგებულია არქიტექტორ აშოტ მეჟლუმიანის პროექტის მიხედვით. კიბის გახსნა გაიმართა 1967 წელს. პროექტი გადაწყვეტილია ადგილობრივი ლანდშაფტის შესაბამისად. კიბეს აქვს კუთხის გასასვლელები და აივნები. სულ შედგება 215 საფეხურისაგან. ცენტრალური საფეხურის სიგრძეა 6 მეტრი, ხოლო კუთხისა - 2 მეტრი. კიბის სიმაღლე 30 მეტრი. საერთი სიგრძე 175 მეტრი. კიბის შუა ნაწილში სათვალთვალო მოედანზე მდებარეობს კაფე „Маяк“-ი. კიბის აივნებიდან იშლება ტაგანროგის ყურის ულამაზესი ხედი.

## ისტორია 
კიბის მშენებლობის აუცილებლობა გამოიკვეთა ომის შემდგომ წლებში. მშენებლობის გადაწყვეტილება მიირეს 1960 წელს, მაგრამ რამდენიმე წლის განმავლობაში ნავსადგურისა და გემთსაერმონტო ქარხნის თანამშრომლები ელოდებოდნენ კიბის პროექტს.  არქიტექტურის მთავარი სამმართველო გადაწყვეტილების მიღებას არ ჩქარობდა.

ზღვის კიბის მშენებლობა დაიწყო 1965 წელს. სამშენებლო სამუშაოები დასრულდა 1967 წელს, სანოემბრო დღესასწაულებისათვის.

წლების განმავლობაში მშენებლობის საგანი არაერთხელ გამხდარა ადგილობრივი პრესიის კრიტიკის საგანი. განსაკუტრებიული კრიტიკით გამოდიოდა გაზეთი „Таганрогская правда“. 

2015 წლის დოკუმენტებში ზღვის კიბე უკვე ოფიციალურად მოიხსენიება, როგორც „მეჟლუმიანის სახელობის კიბე“ და იმყოფება მუნიციპალურ ბალანსზე.

2015 წლის მარტში, კიბის ცენტრალურ სათვალთვალო მოედანზე ააშენეს  კაფეტერია. ცნობილი ტაგანროგელი დიზაინერი ვლადიმირ ბერგოტი ამბობდა, რომ ეს იყო არქიტექტურული სადიზმი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
ანტონ ჩეხოვის ლიტერატურული მუზეუმი

**ანტონ ჩეხოვის ლიტერატურული მუზეუმი** () — მუზეუმი ტაგანროგში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია.  განთავსებულია ტაგანროგის ვაჟთა ყოფილი გიმნაზიის შენობაში, რომელშიც სწავლობდა მწერალი ანტონ ჩეხოვი. შედის ტაგანროგის სახელმწიფო ლიტერატურული და ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალის შემადგენლობაში. 

## ისტორია 
ვაჟთა გიმნაზია ტაგანროგში გაიხსნა 1843 წელს, შენობის პროექტის ავტორი იყო არქიტექტორი ფრანც ბოფო, რომელმაც შენობა ააგო პროვინციული რუსული კლასიციზმის არქიტექტურულ სტილში. 1868 წლიდან 1879 წლამდე ამ გიმნაზიის მოსწავლე იყო ცნობილი რუსი მწერალი ანტონ ჩეხოვი. სწორედ ამ შენობაში დაებადა იდეა დაეწერა მოთხრობები: „И то и се“, „Репетитор“, „Учитель словесности“, „Случай с классиком“, „Ариадна“, „Человек в футляре“. შემდეგ შენობაში განთავსდა ტაგანროგის საშუალო ზოგადასაგანმანათლებლო სკოლა № 2, რომელსაც 1954 წელს ეწოდა ჩეხოვის სახელი. ზოგადასაგანმანათლებლო  სკოლა ფუნქციონირებდა 1975 წლამდე, ხოლო 1980 წელს მიიღეს გადაწყვეტილება შეექმნათ სამუზეუმო კომპლექსი. მუზეუმის შექმნის პროცესი რამდენიმე ეტაპად მიმდინარეობდა: მუზეუმი შეიქმნა 1935 წელს, ხოლო ლიტერატურულ-მემორიალური ექსპოზიცია „მწერალი და სამშობლო“ გაიხსნა 1980-1985 წლებში.

## თანამედროვეობა 
ლიტერატურული მუზეუმის ექსპოზიცია ასახავს ანტონ ჩეხოვის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის პერიოდს, ასევე მისი ნამუშევრების გავლენას ტაგანროგის მოსახლეობაზე. 2010 წლის 29 იანვარს მწერლის 150-ე დაბადების დღისადმი მიძღვნილი ღიონისძიებების პერიოდში გაიხსნა ახალი ექსპოზიცია „ანტონ ჩეხოვი: მშობლიურ ქალაქში და მსოფლიოში“. ექსპოზიცია მოითვლიდა 1 600 ექსპონატს. 

მუზეუმში ასევე დროებით გამოფენილი იყო ისეთი ექსპონატები როგორიცაა: „სანქტ-პეტერბურგის ცვილის ძეგლები“, „საშობაო ნაძვის ხის სათამასოების ქვეყანა“, „ტაგანროგი-იალტა. ჩეხოვის გენია აერთიანებს“, ვირტუალური გამოფენა „ჩეხოვის ქალაქი მხატვრის თვალით“.

მუზეუმის საქმიანობას ხშირად და სისტემატურად აშუქებს ადგილობრივი მედია საშუალებები. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩეხოვის პატარა სახლი
* ჩეხოვების დუქანი
* ანატოლი დუროვის მუზეუმი 
* ივან ვასილენკოს მუზეუმი 
* ტაგანროგის ქალაქთმშენებლობისა და ყოფაცხოვრების მუზეუმი

## რესურსები ინტერნეტში
* История Таганрогского государственного литературного и историко-архитектурного музея-заповедника
* Литературный музей А. П. Чехова

## სქოლიო
კატეგორია:ტაგანროგის მუზეუმები
კატეგორია:ტაგანროგის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კიფიური კულტურა

**კიფიური კულტურა** — არქეოლოგიური კულტურის დასახელება, რომელიც არსებობდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 8000—6000 წლებში საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე. ამ პერიოდში საჰარის უდაბნოს ტერიტორიაზე კლიმატი ნოტიო იყო. 2000 წელს აღმოჩენილი იქნა ამ კულტურის დროინდელი ადამიანის ნარჩენები ნიგერის ტენერეს უდაბნოს ტერიტორიაზე, გობეროში.

კიფიელები იყვნენ მონადირეები და შემგროვებლები. ის ფაქტი, რომ მათი ცხოვრების არეალში აღმოჩენილი იქნა სავანისთვის დამახასიათებელი დიდი ცხოველების ძვლები, გვაფიქრებინებს, რომ ისინი ცხოვრობდნენ იმ პერიოდში არსებული ტბის სანაპიროზე. კიფიელები იყვნენ მაღლები — 1,80 მეტრზე მეტი სიმაღლის. კიფიური კულტურის გაქრობიდან დაახლოებით 1500 წლის შემდეგ, როდესაც კლიმატი საჰარის უდაბნოში ისევ ნოტიო გახდა, მისი საცხოვრისი არეალი დაიკავა ტენერიულმა კულტურამ, რომლის მაცხოვრებლებიც ეკუთვნოდნენ სხვა ანთროპოლოგიურ ტიპს.

## სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის ყოფილი ქვეყნები
კატეგორია:ნიგერის ისტორია
ყულარის ტაძარი

**ყულარის ტაძარი** ()— XIII საუკუნის ეკლესია ისტორიულ გაღმა კახეთში. დღევანდელი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დაყოფით, იგი მდებარეობს ბელაქნის რაიონში, სოფელ ყულარში, რომელიც რაიონული ცენტრიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 2 კილომეტრშია. ტაძარი შემორჩენილია ნანგრევების სახით.

## გალერეა 

File:Temple in Qullar 1.jpg
File:Temple in Qullar 2.jpg
File:Temple in Qullar 3.jpg
File:Temple in Qullar 4.jpg
File:Temple in Qullar 5.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ბელაქანის რაიონის ტაძრები

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები