open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბიჭვინთის სახელმწიფო ნაკრძალი

** ბიჭვინთის სახელმწიფო ნაკრძალი** — მდებარეობს აფხაზეთში, გაგრის ზონაში, შავი ზღვის სანაპიროზე, ბიჭვინთის კონცხზე. დაარსდა 1926 წელს, საერთო ფართობია 164,7 ჰა. ტყით დაფარულია 123 ჰა, რომლის უმეტესი ნაწილი (69,7) რელიქტურ ბიჭვინთის ფიჭვს უკავია; გარდა ფიჭვისა გვხვდება ქართული მუხა, წაბლი, კავკასიური რცხილა, ჯაგრცხილა, ცაცხვი, იფანი, კოლხური ბზა და სხვა. ბიჭვინთის ფიჭვის ნაკრძალი მსოფლიო მნიშვნელობისაა. ეს სახეობა მესამეულ პერიოდს განეკუთვნება და ყირიმკავკასიური ფლორის უკანასკნელ ნაშთად ითვლება. 

ნაკრძალის ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში ბიჭვინთის ფიჭვის გავრცელება მკვეთრად მცირდება და იცვლება ბზის დაჯგუფებით (ცალკეული ეგზემპლარის სიმაღლე 10 მ აღწევს). ბიჭვინთის სახელმწიფო ნაკრძალში გვხვდება კოლხური ხოხობი, გარეული ღორი, შველი, კავკასიური და ტელეუტური ციყვი, კვერნა და სხვა. ნაკრძალში ტარდება სამეცნიერო-კვლევითი სამუშაოები ფიჭვის დაცვისა და მომრავლების მიზნით.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ნაკრძალები
ბიჭვინთის ყურე

**ბიჭვინთის ყურე** — ყურე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში. მდებარეობს შავი ზღვის სანაპიროზე, მდინარე ბზიფის შესართავთან. სოხუმისა და ბათუმის ყურეებთან ერთად წარმოადგენს აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის უდიდეს ყურეს. მოქცეულია კავკასიური რივიერის ფარგლებში.

ბიჭვინთის ყურის დასავლეთ ნაწილში ზღვის სიღრმე 50 მ აღწევს, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით 20 მ. ყურეს დასავლეთიდან და ჩრდილო-დასავლეთიდან ეკვრის ბიჭვინთის კონცხი ფართო პლაჟით, ჩრდილოეთიდან და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — მიუსერის მაღლობი, რომელიც ზღვაში ციცაბოდ ეშვება.

ერთვის რამდენიმე მდინარე, რომელთაგან მნიშვნელოვანია რიაფში. ფსკერი ლამიანია, აღმოსავლეთ ნაწილში გვხვდება წყალქვეშა ქვები. დასავლეთიდან აკრავს ბიჭვინთის ნაკრძალი, ხოლო აღმოსავლეთიდან მიუსერის ნაკრძალი. სანაპიროზე გაშენებულია დაბა ბიჭვინთა. XX საუკუნის დასაწყისში დელფინების რეწვის მნიშვნელოვანი ადგილი იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ყურეები
კატეგორია:შავი ზღვის ყურეები
ბიჭვინთის ფიჭვი

**ბიჭვინთის ფიჭვი** (, Pinus brutia var. pityusa) — მცენარე ფიჭვის გვარისა. 25-40 მ-მდე სიმაღლის, სწორტანიანი, გაშლილვარჯიანი ხეა. აქვს 10-16 სმ სიგრძის ღია მწვანე ფერის წყვილ-წყვილად მჯდომი წიწვები, კვერცხისებრ-კონუსისებრი მოწითალო-წაბლა და პრიალა გირჩები (სიგრძით 6-10 სმ), რომლებიც ან მარტოულია, ანდა ორად ან ოთხად შეკრებილია და თითქმის მჯდომარე. ბიჭვინთის ფიჭვი მესამეული პერიოდის რელიქტია, კავკასიის ენდემი. გავრცელებულია შავი ზღვის სანაპიროებზე ანაპის მიდამოებიდან (კრასნოდარის მხარე) ფსირცხამდე (აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა) და სამხრეთ ყირიმში. გვხვდება ზღვის დონიდან 300-400 მ-ზე, თუმცა ფსირცხაში 900 მ აღწევს.

იზრდება როგორც ზღვისპირული ვაკის ნიადაგზე (ბიჭვინთის კონცხი), ისე მთის კალთების ღორღიან თხელ ნიადაგზე და კირქვებზე; ბიჭვინთის კონცხზე 298,7 ჰა-ზე ქმნის წმინდა ერთასაკოვან კორომს, რომლის ნაწილი ბიჭვინთის ფიჭვის ნაკრძალს წარმოადგენს. წმინდა კორომს ქმნის იგი ჯანხოთშიც (გელენჯიკის რაიონი). მთის კალთებზე ბიჭვინთის ფიჭვის მცირე კორომები მუხის სარტყელშია მოქცეული. აქ შერეულია ქართული მუხა, კავკასიური რცხილა, ჯაგრცხილა და სხვა ფოთლოვანი ჯიშები. ბიჭვინთის ფიჭვი სწრაფმზარდი, სინათლისა და სითბოს მოყვარული, მეტ-ნაკლებად გვალვა- და ქარგამძლე ჯიშია; ეგუება ნიადაგის სუსტ დამლაშებას, ნაკლებად უძლებს ყინვას. თესლმსხმოიარობას იწყებს 10-15 წლის ასაკში.

დეკორატიულია და ფართოდ გამოიყენება ბაღ-პარკების მოსაწყობად შავი ზღვის სანაპიროს საკურორტო ზოლში და ნაწილობრივ აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში. იყენებენ აგრეთვე ტყის გასაშენებლად. მისი მერქანი უფრო ნაკლები ღირსებისაა, ვიდრე ჩვეულებრივი ფიჭვისა. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“. სამხრეთ ყირიმში იზრდება მისი სახესხვაობა (), რომელსაც ზოგიერთი მკვლევარი ცალკე სახეობად () მიიჩნევს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიჭვი
ბიჯაპური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბიჯაპური** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბიჯაპური — შუა საუკუნეების სახელმწიფო ინდოეთში
* ბიჯაპური — ქალაქი ინდოეთში
ბიჯი

**ბიჯი** — სიგრძის საზომი ერთეული ფეოდალურ საქართველოში. შეადგენდა ორ ნაბიჯს. მილიონის (მილის) საზომ სისტემაში ბიჯი დაახლოებით 1,4 მ უდრიდა. გვიანდელი ბიჯი დაახლოებით 1,4 მ უდრიდა. გვიანდელი შუა საუკუნეების ბიჯი ზომით გაუტოლდა ადლს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სიგრძის საზომი ერთეულები ძველ საქართველოში
არაყი

მინი|250პქ|არყის ბოთლი
**არაყი** ( *არაკ* — ოფლი) — მაგარი ალკოჰოლიანი სასმელი. ძირითადად ამზადებენ ორი გზით: რექტიფიცირებული ეთილის სპირტის წყალთან შერევით ან შაქრის და სახამებლის შემცველი ნედლეულის უშუალო გამოხდით.

პირველი მეთოდით არაყი მზადდება შემდეგნაირად: კარტოფილის ან მარცვლეული კულტურების რექტიფიცირებულ ეთილის სპირტს აზავებენ წყლით და გააქტივებული ნახშირისა და სილის ფილტრებში ატარებენ. ამგვარად მიღებული არაყი (ე. წ. „რუსული არაყი“) შეიცავს 40,5 ან 56 % ეთილის სპირტს. გემოს გასაუმჯობესებლად მას უმატებენ შაქარს, ძმარმჟავა ნატრიუმს და სხვ. არაყზე პიტნის, ტარხუნის, ციტრუსების და მისთანათა ექსტრაქტების დამატებით მიიღება შესაბამისი სახელწოდების ნაყენი.

მეორე სახის არაყს ამზადებენ შაქრის ან სახამებლის შემცველი ნედლეულის უშუალო გამოხდით; შაქრის შემცველ ნედლეულს ხდიან ალკოჰოლური დადუღების, სახამებლის შემცველს კი ფერმენტული დაშაქრებისა და ალკოჰოლური დადუღების შემდეგ. ამგვარი გზით მიიღება ხილის, ჭაჭის, სანთლის, პურისა და სხვა არაყი. ასე მიღებულ არაყს შენარჩუნებული აქვს გამოყენებული ნედლეულის გემო და არომატი.

არყის ნაირსახეობებია: კონიაკი, ბრენდი, ვისკი, ჯინი, რომი და სხვ.

უძველეს ქართულ წერილობით წყაროებში არაყი იხსენიება „იყის“ სახელით (ახალი აღთქმა, ლუკა 1:15). საქართველოში არყის დამზადებას არყის გამოხდას უწოდებენ. გამოხდის ხალხური ტექნოლოგია სხვადასხვა კუთხეში სხვადასხვანაირია, რასაც ნაწილობრივ განაპირობებს საარაყე მასალის (ხორბლეული, ხილი, ჭაჭა, თაფლიანი ფიჭა, ანწლი) თავისებურება.

სულხან-საბა არაყთან დაკავშირებით ასეთ განმარტებას იძლევა:

## ლიტერატურა 
* *ჩხეიძე ზ.*, *კალანდაძე ბ.*, ლიქიორის ტექნოლოგია, თბ., 1973;
* *Свирида В. Г.*, Типовые технологические схеимы производства крепких спиртных напитков, К., 1948;
* *Славуцкая Н. И.*, Технология ликеро-водочного производства, М., 1972;

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ბლაგოდატი

**ბლაგოდატი** () — მთა რუსეთში, შუა ურალის აღმოსავლეთ ფერდობზე, სვერდლოვსკის ოლქში. სიმაღლე 364 მ. მაგნეტური რკინის მადნის საბადო. მადნის მოპოვება 1735 წელს დაიწყეს და უმთავრესად ღია წესით იღებენ. საბადოს ბაზაზე აშენდა კუშვის, ვერხნაია-ტურის, ბარანჩინსკის რკინეულის ქარხნები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მთები
ტეკილა

მინი|800 x 600px|ტეკილა.
**ტეკილა** — რეგიონული სპეციფიკური სასმელი, რომელიც ცისფერი აგავის დისტილაციით მიიღება. ტეკილას ისტორია VIII საუკუნეში იღებს სათავეს, როდესაც ინდიელების ერთ-ერთმა ტომმა აგავისგან, პულკეს რძისფერი, ქაფიანი, 4-დან 6 გრადუსამდე სიძლიერის წვენის გაკეთება ისწავლა. ლეგენდის თანახმად, ინდიელებმა პულკეს დამოუკიდებლად კი არ მიაკვლიეს, არამედ ამაში ღმერთი დაეხმარათ. აგავის ნაყოფს მეხი დაეცა და იგი ორ ნაწილად გააპო, მისი გულიდან ნექტარი გადმოიღვარა. მექსიკელებმა არაფერი იცოდნენ იმის შესახებ, რომ ამ მცენარეში „ღმერთის წყალობა“ იმალებოდა. როგორც კი ამის შესახებ შეიტყვეს, ნექტარის გამოყენება დაიწყეს. დროთა განმავლობაში ჩვეულებრივი წვენი სასმელად იქცა. მოგვიანებით, აგავა 400 მკერდიან ქალღმერთთან მაიაელთან გააიგივეს, ხოლო მის მთავარ ვაჟად ომე ტოჩტლი შერაცხეს, რომელსაც სასმელის, პულკეს ღმერთად მიიჩნევდნენ. დიდი ხნის განმავლობაში პულკე ერთადერთ მექსიკურ ალკოჰოლურ სასმელს წარმოადგენდა. ეს იქამდე გრძელდებოდა, ვიდრე ესპანელებმა სპირტის გამოხდის ევროპული ტექნოლოგიები არ შემოიტანეს.

პირველად მესკალი-აგავის ტკბილი წვენის გამოხდის შედეგად მიღებული პროდუქტი, 1521 წელს აწარმოეს. ტეკილას მამად ისტორიამ დონ პედრო-სანჩეს-დე-ტაგლი ალტამირის მარკიზი შერაცხა, რომელმაც 1600 წელს ტეკილას პირველი ქარხანა დააარსა. სასმელის პოპულარობა სწრაფი ტემპით იზრდებოდა, უკვე 1608 წელს ადგილობრივმა მმართველებმა შემოიღეს სპეციალური გადასახადი ამ სასმელით ვაჭრობისთვის. XVIII საუკუნეში ტეკილა მნიშვნელოვან საექსპორტო სასმელად იქცა, რომლის წარმოებასაც ესპანეთის მეფე აკონტროლებდა. პირველი მწარმოებელი, რომელმაც 1795 წელს მიიღო ლიცენზია ტეკილას ოფიციალური წარმოებისთვის, ხოსე-მარია-კურვო. მარკა „Jose Cuervo“ ცოცხალია და უძველესად ითვლება. ამ სასმელისთვის ოქროს ხანად XIX საუკუნის დასაწყისი იქცა, როდესაც იგი ამერიკელებმა აღიარეს, ხოლო მწარმოებლებმა მისი ევროპაში ექსპორტი დაიწყეს. იქამდე მესკალისა და ტეკილას ერთმანეთისგან გამოყოფა მოხდა. ისევე, როგორც ნამდვილი შამპანური მხოლოდ შამპანის პროვინციაში მზადდება, ტეკილად წოდების უფლება მესკალის სახელს დაუკავშირდა, რომელსაც ხალისკოს შტატში, ქალაქ ტეკილას მიდამოებში აწარმოებდნენ. არსებობს ე.წ. ცისფერი აგავა, რომელიც 8-10 წელს აღწევს და სიცოცხლეში ერთხელ ყვავის. მის შუაგულში განთავსებულ ტკბილ სითხეს ხდიან და ფილტრავენ. სწორედ ამის შემდეგ იწყება ტეკილას განსაზღვრულ სტანდარტებად დაყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პულკე

## რესურსები ინტერნეტში 
* National Chamber for the Tequila Industry
* Tequila Product List, News, NOM Database
* Consejo Regulador del Tequila A.C.
* Tequila Database 

კატეგორია:ტეკილა
კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ზღვის კოკრები

**ზღვის კოკრები**, *ბლასტოიდები* (), ამომწყდარი უხერხემლოების კლასი კანეკლიანების ტიპისა. ზღვის კოკრების სხეული შედგებოდა ვარჯისა და ღეროსაგან. ვარჯს ქმნიდა კიკრისმაგვარი თეკა და „ხელები“ — ბრაქიოლები. ზღვის კოკრები ბინადრობდნენ ზღვებში სილურულიდან პერმულ პერიოდამდე. ცნობილია ზღვის კოკრების 300-ზე მეტი სახეობა, რომელთაგან  ზოგი სახელმძღვანელო ფორმაა კარბონულისა და პეტრმული ქანების დასადგენად.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული ცხოველები
კატეგორია:კანეკლიანები
ბლეიკი

საკუთარი სახელი **ბლეიკი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბლეიკი, რობერტ — ინგლისელი ადმირალი 
* ბლეიკი, რობერტ პირპონტ — ამერიკელი ორიენტალისტი, ქართველოლოგი
* ბლეიკი, უილიამ — ინგლისელი პოეტი და მხატვარი
საშინელებათა ფილმი

**საშინელებათა ფილმი** — კინემატოგრაფიული ჟანრი, რომლის მიზანია მაყურებელში შიშისა და მღელვარების გამოწვევა. საყოველთაოდ ცნობილი საშინელებათა ფილმებია: „ფრანკენშტეინი“, „დრაკულა“, „კივილი“, „საშინელება თელების ქუჩაზე“, „პარასკევს 13-ში“ და სხვ.

## ისტორია 
### მუნჯი კინო 
საშინელებათა ფილმები კინოს შექმნის პირველივე წლებიდან იღებს სათავეს. პირველი მუნჯური საშინელებათა ფილმები იყო ჟორჟ მელიეს *ეშმაკის ციხე-სიმაგრე* (1896), რომელიც ვამპირებზე მოგვითხრობს. გერმანელმა პოლ ვეგენერმა 1913 წელს გადაიღო ფილმი Der Golem, რომელმაც 1930-იანი წლებიდან შთააგონა ჰოლივუდს მონსტრებზე ფილმები.

მეორე ფილმი, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა საშინელებათა ფილმების განვითარებაზე არის ისევ გერმანული ფ.ვ. მურნოს *ნოსფერატუ ვამპირი* (1922), რომელიც ვამპირებზე შექმნილი ერთ-ერთი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმია. რობერ ვეინის *დოქტორ კალიგარის კაბინეტს* კინორეჟისორები დღესაც მოდელად მიიჩნევენ.

### ხმოვანი კინო 
1930-იან წლებში Universal Pictures-მა აშშ-ში რამდენიმე საშინელებათა ფილმი აწარმოა, რომლებშიც „გოთური“ ატმოსფერო იყო გამეფებული. ამ ფილმებს შორისაა *დრაკულა* და *ფრანკენშტეინი*.

1950-იანი წლებიდან საბჭოთა კავშირსა და აშშ-ს შორის ცივი ომისა და ატომური ბრძოლის შიშმა გავლენა იქონია საშინელებათა ფილმებზე, რომლებშიც ჩნდებიან უცხოპლანეტელები, რადიაციით ან მეცნიერული ექსპერიმენტებით მიღებული მუტანტები და გიგანტი მწერები.

1960-იანი წლებიდან საშინელებათა ფილმები უფრო შოკისმომგვრელი ხდება. ხშირად ურჩხულების მაგივრად ფსიქიკურად არასტაბილური ადამიანებია გამოყვენილი, როგორც ეს ხდება *ფსიქოში*. 60-იანი წლების დასასრულისთვის საშინელებათა ფილმების ბიუჯეტი საგრძნობლად გაიზარდა.

1990-იანი წლებიდან ამ ჟანრის ფილმებში ჩნდება პაროდიული და ირონიული ტონი, ამის მაგალითია *კივილი*.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საშინელებათა ფილმების ისტორია 
* კინემატოგრაფიის ჟანრების ვირტუალური ენციკლოპედია

კატეგორია:კინემატოგრაფიული ჟანრები
*
რობერტ ბლეიკი

**რობერტ პირპონტ ბლეიკი** ( დ. 1 ნოემბერი 1886, სან-ფრანცისკო,  — გ. 9 მაისი, 1950, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი) — ამერიკელი ორიენტალისტი, ქართველოლოგი, თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ნიკოლოზ მარის მოწაფე.

1911 წელს სწავლა დაიწყო პეტერბურგის უნივერსიტეტში პროფესორ ნიკო მარის ხელმძღვანელობით. 1918-1920 წლებში ბერძნულ ენასა და ბიზანტიის ისტორიას ასწავლიდა თსუ-ში. 

1921 წლის თებერვალში ტაბახმელას მისადგომებთან   წითელი არმიის წინააღმდეგ მოხალისედ იბრძოდა, ქალაქის დაცემის შემდეგ  ჰარვარდში დაბრუნდა. 1928-37 წლებში იყო ჰარვარდის ბიბლიოთეკის დირექტორი. ბლეიკმა გამოავლინა და მეცნიერულად აღწერა პალესტინაში და ათონზე დაცული მრავალი ქართული ხელნაწერი, მათ შორის — „ბალავარიანის“ ვრცელი რედაქცია. გამოსცა ქართული ბიბლიური და ჰაგიოგრაფიული ტექსტები ლათინური თარგმანითურთ. ავტორია მნიშვნელოვანი გამოკვლევებისა ბიბლიოლოგიისა და პატროლოგიის დარგში. მისი ნაშრომები ქართულ ბიბლიისა და ჰაგიოგრაფიის შესახებ გამოქვეყნებულია ცალკე წიგნებად.  

## რესურსები ინტერნეტში
* Harvard University Library  

## ლიტერატურა
* Robert Pierpont Blake.  Biography and Bibliography, by R. L. Wolff, Camb. (Mass.), 1954

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:ამერიკელი ქართველოლოგები
კატეგორია:დაბადებული  1 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
ბურბონი

მინი|ბურბონის და ტენესური ვისკის ბოთლები მაღაზიის დახლზე
**ბურბონი** — ამერიკული ვისკი. ამერიკაში შოტლანდიიდან და ირლანდიიდან გადასახლებულთა წყალობით გაჩნდა. სახელწოდებად ამერიკელებმა ვისკის ირლანდიური დაწერილობა *Whiskey* შეარჩიეს. წარმოების დროს, პოპულარული სასმელის ამერიკულ ვერსიაში მოხარშული სიმინდი და თავთავები გამოიყენება. ვისკის ინახავენ გამომწვარ კასრში, რაც მას მოტკბო გემოსა და ლამაზ, ოქროსფერს აძლევს. 

ამერიკულ ვისკის შემდეგი წესის მიხედვით განასხვავებენ: Straight Whiskey-მისი წარმოების პროცესში მარცვლეულს იყენებენ და მას არანაკლებ 2 წლის განმავლობაში აძველებენ. არსებობს მისი რამდენიმე სახეობა: Bourbon-ყველაზე პოპულარული და ძველი ამერიკული ვისკი. იწარმოება მარცვლეულისგან, რომელიც არანაკლებ 51% სიმინდს შეიცავს. მას ეს სახელი ძველი პროვინციის ბურბონის (კენტუკის შტატი) პატივსაცემად ეწოდა. Rye whiskey-იგი არანაკლებ 51% ხორბლის თავთავს შეიცავს. Corn whiskey-ვისკი დამზადებული 80 ან მეტი პროცენტი სიმინდისგან. იგი ძირითადად ადგილობრივი მოხმარებისთვის იწარმოება. Wheat whiskey-მზადდება მარცვლეულისგან, რომელიც არანაკლებ 51% ხორბალს შეიცავს. Blended Whiskey-ეს არის ნაერთი, რომელიც არანაკლებ 20% straight whiskey-ს და 80% სხვა სორტის ვისკის ან სუფთა სპირტს უნდა შეიცავდეს. Light Whiskey-ვისკის ეს სახეობა დისტილაციას მაღალ ტემპერატურაზე გადის და მუხის კასრებში ძველდება. ეს მას აძლევს ღია ფერს განსაკუთრებული შეფერილობის გარეშე. Sour Mash Whiskey-ამ ვისკის გემო და არომატი მუდმივად ერთნაირია. Sweet Mash Whiskey-ასეთი ვისკის წარმოებისას შედეგის მიღწევა ახალი საფუარის საშუალებით ხდება. Tennessee Whiskey-ვისკი 3 მეტრიანი ფილტრების საშუალებით იწმინდება. ასე ვისკის მხოლოდ ტენესის შტატში აწარმოებენ, საიდანაც მომდინარეობს ეს სახელწოდება. Bottled-in-Bond Whiskey-როცა ეტიკეტზე ამ სახელწოდებას წაიკითხავთ, დარწმუნებული უნდა იყოთ, რომ ეს ვისკი საცავებში 4-დან 8 წლამდეა დაძველებული, რასაც სახელმწიფო აკონტროლებს. 

საუკეთესო სორტის ამერიკულ ვისკის ტენესისა და კენტუკის შტატებში ამზადებენ.

## ლიტერატურა 
* Cowdery, Charles K.  *Bourbon, Straight: The Uncut and Unfiltered Story of American Whiskey* (Chicago: Made and Bottled in Kentucky), 2004. ISBN 0-9758703-0-0
* Crowgey, Henry G.  *Kentucky Bourbon: The Early Years of Whiskeymaking* (Lexington, KY: The University Press of Kentucky), 1971. ISBN 0-8131-1225-7
* Regan, Gary and Mardee Haidin Regan. ''The Bourbon Companion: A Connoisseur's Guide'' (Philadelphia, PA: Running Press), 1998. ISBN 0-7624-0013-7

## რესურსები ინტერნეტში 
* Building a better barrel

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ბლიაძეები

**ბლიაძე** — სახელმოხვეჭილი ქართული მესტვირეების გვარი (XVIII-XIX სს.). ერთ-ერთ ბლიაძეს იმდენად გაუთქვამს სახელი, რომ „ბლიაძე“ მესტვირის სინონიმად ქცეულა. ა. ჯამბაკურ-ორბელიანის ცნობით, „მესტვირეებს ახლა ბლიაძეს ეძახიან, რადგან საგანგებო მესტვირე ყოფილა რომელიმე ბლიაძე, მისი სახელი მესტვირისათვის დაურქმევიათ“ („ცისკარი“, 1861, № 2). ბლიაძეების მესტვირეობის დიდ ტრადიციას XIX საუკუნის II ნახევრამდე მიუღწევია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
ზღვისფინიისებრნი

მინი

**ზღვისფინიისებრნი** () — თევზების ოჯახი ქორჭილასნაირთა რიგისა. აქვთ გრძელი ზურგის ფარფლი, უმრავლესობას ყელზე განლაგებული მუცლის ფარფლები. ოჯახში 400-ზე მეტი სახეობაა, რომლებიც მსოფლიო ოკეანის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებშია გავრცელებული. გავრცელებულია აგრეთვე შავ ზღვაში. ბინადრობენ სანაპირო წყლებში. მრავალი სახეობა ხმელეთზე ცოცვითა და ხტუნვით მოძრაობს. სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
ბლოკი

საკუთარი სახელი **ბლოკი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბლოკი, ალექსანდრე — რუსი პოეტი
* ბლოკი, ჟან რიშარ — ფრანგი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე

## აგრეთვე 
* ბლოკი — თვლის ფორმის მარტივი მექანიზმი
* ბლოკი — კონსტრუქციული სამონტაჟო ელემენტი
* ბლოკი — მუდმივი ან დროებითი შეთანხმება (კავშირი)
* ბლოკი — შენობის კედლის ამოსაყვანი კონსტრუქციული ასაწყობი ელემენტი
* ბლოკი — ყდაში ან გარეკანში ჩასასმელად გამზადებული წიგნის ფურცლები
ბლუჩანი

**ბლუჩანი**, ხაზართა ხაკანის სპასალარი (VIII ს.) ქართველი მემატიანის ცნობით, დარუბანდიდან შემოჭრილმა ბლუჩანმა საქართველო დალაშქრა, ჯერ კახეთში შევიდა, შეიპყრო ქართლის ერისმთავარი ჯუანშერი და მისი და, სილამაზით განთქმული შუშანი, რომელიც ხაკანს ცოლად უნდოდა; შემდეგ თბილისი აიღო, ქართლი მოაოხრა და დარიალის გზით უკან გაბრუნდა. ხაზარეთის გზაზე შუშანმა თავი მოიწამლა. განრისხებულმა ხაკანმა ბლუჩანი სიკვდილით დასაჯა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ხაზარები
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ბობოთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბობოთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბობოთი — სოფელი მარტვილის მუნიციპალიტეტში
* ბობოთი — სოფელი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში
ბოგანო

**ბოგანო** — გლეხთა კატეგორია ფეოდალურ საქართველოში. ბოგანოდ ითვლებოდა უვენახო, მცირემიწიანი, ეკონომიურად ხელმოკლე გლეხი. ამის გამო იგი არ იხდიდა ძირითად საბატონო გადასახადებს ღალასა და კულუხს, მაგრამ ყოველგვარი ვალდებულებიდაგან თავისუფალი მაინც არ იყო - იხდიდა საურს, თუმცა ნაკლებს, ვიდრე მკვიდრი გლეხი (მკვიდრი - 12 შაურს, ბოგანო - 2 შაურს), ევალებოდა ლაშქარ-ნადირობაში მონაწილეობა და სხვა.

ბოგანო გლეხთა კატეგორია წარმოიქმნა მონღოლთა ბატონობის მძიმე ხანაში გლეხების აყრა-გაქცევის, მიწისაგან მათი მოწყვეტის შედეგად. ბოგანოდ შეიძლებოდა ქცეულიყო გაღარიბებული მკვიდრი ყმაც. მეორე მხრით, ბოგანო გლეხიც შეიძლებოდა მკვიდრ ყმა გლეხთა კატეგორიაში გადასულიყო, თუ მებატონე მიწას და ვენახს მისცემდა და ძირითადად საბატონო გადასახადებს დააკისრებდა. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში ბოგანო გლეხები მიწებს საღალედ და ქირით იღებდნენ. 1861 წელს საგლეხო რეფორმის შედეგად ბოგანო გლეხთა კატეგორია მოისპო.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
კატეგორია:გლეხობა
ბირმინგემი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბირმინგემი** შეიძლება აღნიშნავდეს :

* ბირმინგემი (ალაბამა) — ქალაქი შტატ ალაბამაში
* ბირმინგემი (ჯორჯია) — ქალაქი შტატ ჯორჯიაში
* ბირმინგემი (აიოვა) — ქალაქი შტატ აიოვაში
* ბირმინგემი (მიჩიგანი) — ქალაქი შტატ მიჩიგანში
* ბირმინგემი (მისური) — ქალაქი შტატ მისურიში
* ბირმინგემი (პენსილვანია) — ქალაქი შტატ პენსილვანიაში
* ბირმინგემი (ილინოისი) — ქალაქი შტატ ილინოისში
* ბირმინგემი — ქალაქი დიდ ბრიტანეთში
* ბირმინგემ სიტი — ინგლისური საფეხბურთო კლუბი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბოგის მღვიმე

**ბოგის მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, ცაგერის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხვამლის კირქვულ მასივში, ზღვის დონიდან 1710 მ. გამომუშავებულია ქვედა ცარცულ კირქვებში. მღვიმეში ჩასასვლელი იხსნება კარსტული ძაბრის ფსკერზე და საფეხურად ეშვება სიღრმეში. ნაპრალების გადაკვეთის ადგილებში გვხვდება დარბაზები. მღვიმის გამოკვლეული ნაწილის ჯამური სიღრმე 50 მეტრს აღწევს. მღვიმეში არის თოვლ-ფირნისა და ყინულების წარმონაქმნები. ვარაუდობენ, რომ ბოგაში ჩაჟონილი წყლები კვებავს ვერძისთავის ვოკლუზს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მღვიმეები
კალვადოსი (სასმელი)

thumb|კალვადოსი პეი დ'ოჟი (pays d'auge)
**კალვადოსი** (Calvados) — არყის ტიპის სპირტიანი სასმელი, რომელიც საფრანგეთში ნორმანდიის პროვინციის საუკეთესო მიწებზე იწარმოება. აღნიშნულ სასმელს ვაშლისგან ხდიან და მასში წყალსა და საფუარს ურევენ. რამდენიმე ხილის ბაზაზე შექმნილ სასმელს უძველესი ისტორია აქვს. უცნობია, თუ როდის დაიწყეს ნორმანდიის ან ბრეტონსკის სოფლებში კალვადოსის გამოხდა. მევენახეობისგან განსხვავებით, ვაშლისა და მსხლის გამოყვანის კულტურა გლეხების ძირითადი საქმიანობა არ ყოფილა. ადვილი შესაძლებელია, რომ სწორედ ამ მიზეზით, სიდრი და მასზე დაყრდნობით შექმნილი სპირტიანი სასმელი დიდი ხნის მანძილზე უცნობი იყო მისი „სამშობლოს“ ფარგლებს გარეთ.

ვაშლის სასმელი სიდრი საფრანგეთში ბევრად უფრო პოპულარულია, ვიდრე ყურძნისგან გამოხდილი ღვინოები. ძირითადად იგი ნორმანდიაში, ბრეტანსა და ილ-დე-ფრანსში სხვადასხვა ჯიშის ვაშლისგან იწარმოება და დაბალალკოჰოლურ სასმელად ითვლება (გრადუსი მაქსიმუმ 5-6%). პირველი წერილობითი ცნობა აღნიშნული სასმელის შესახებ, 1553 წელს განეკუთვნება, როდესაც ჟილ დე გუბერვილი მესნილან-ვალიადან აღნიშნავდა, რომ ის დაკავებულია ვაშლის სასმელის დისტილაციით. 1741 წელს კანცლერის ანრი ფრანსუა დ`ეგესოს მოთხოვნით, სამეფო საბჭომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომელიც განსაზღვრავდა სასმელის მწარმოებელთა ვალდებულებებსა და პრივილეგიებს ნორმანდიაში. თუმცა საჭირო იყო დრო იმისთვის, რომ სპირტიან სასმელს სიდრს თავისი ადგილი მოეპოვებინა. XIX საუკუნეში გავრცელებას იწყებს ტერმინი „კალვადოსი“, რაც დაკავშირებულია ერთ-ერთი დეპარტამენტის სახელთან, რომელიც საფრანგეთის რევოლუციის დროს შეიქმნა. ამ სიტყვის ეტიმოლოგია ბევრად უფრო რთულია. რეალურად ეს სახელი „El Calvador“ ერქვა ესპანეთის მეფის ფილიპ მეორის გემს, რომელიც 1588 წელს ნორმანდიის სანაპიროზე გაჩერდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Apples, Cider and Calvados in Pays d'Auge, Normandy
* Calvados

კატეგორია:ალკოჰოლური სასმელები
ბოდჰისატვა

[thumb|[მანჯუშრი]]
**ბოდჰისატვა** — ბუდისტური რელიგიის (მაჰაიანას სისტემის) ტერმინი. სიტყვასიტყვით — „ის, ვისი არსებაც არის სრულყოფილი ცოდნა“, შინაარსით — „მომავალი ბუდა, ის, ვინც ბუდად უნდა იქცეს ამ ცხოვრებაში ან რომელსამე მომავალ განსხეულებაში“. ეს არის ადამიანი, მოძღვარი, რომელმაც მიაღწია შინაგან სრულყოფას, მაგრამ ბუდად ქცევამდე (ნირვანის დამკვიდრებამდე) თავდადებით ეხმარება კაცთა მოდგმას. ბუდას ცხოვრების ლეგენდის ინდოეთიდან დასავლეთით გავრცელებისას ტერმინმა მიიღო ფორმა „ბოდასაფ“ („ბუდასაფ“), რაც ლეგენდის ქართულ ვერსიაში („სიბრძნე ბალავარისა“) გადმოვიდა, როგორც „იოდასაფი“.
## ლიტერატურა 

კატეგორია:ბუდისტური ღვთაებები, ბოდჰისატვები და დემონები
კატეგორია:სანსკრიტული სიტყვები და ფრაზები
კატეგორია:ბუდისტური ცნებები
ბოიართა სათათბირო

**ბოიართა სათათბირო**, მთავართან (1547 წლიდან მეფესთან) არსებული უზენაესი საბჭო რუსულ სახელმწიფოში (X საუკუნიდან XVIII საუკუნის დასაწყისამდე) საკანონმდებლო-სათათბირო უფლებით. ბოიართა სათათბიროში შედიოდნენ ფეოდალური არისტოკრატიის წარმომადგენლები. მონაწილეობდა საკანონმდებლო, საგარეო პოლიტიკის, სახელმწიფო წყობის, რელიგიისა და სხვა საკითხთა განხილვაში. კიევის რუსეთში ბოიართა სათათბირო ერქვა მთავრის თათბირს რაზმელებთან, საერობო ბოიარებთან, ადგილობრივი გვაროვნული არისტოკრატიის შთამომავლებთან. მას ზოგჯერ სამღვდელოების წარმომადგენლებიც ესწრებოდნენ. XI საუკუნეში ფეოდალური დაქუცმაცებულობის პერიოდში იგი დიდი მთავრისა და მისი გარკვეული პოლიტიკური უფლებების მქონე ვასალების საბჭო იყო. XV საუკუნის დასაწყისში ბოიართა სათათბიროში მხოლოდ დიდი ბოიარები - მთავრის მუდმივი მრჩევლები შედიოდნენ. XV საუკუნის ბოლოს მუდმივმოქმედ სათათბირო ორგანოდ გადაიქცა. 1550-იან წლებში რეფორმებისა და განსაკუთრებით ოპრიჩნინის მეშვეობით ბოიართა არისტოკრატიის პოზიციები მნიშვნელოვნად შეიკვეცა. მიუხედავად ამისა, XVI საუკუნის II ნახევარსა და XVII საუკუნეში წოდებრივ-წარმომადგენლობითი მონარქიის დროს ბოიართა სათათბირო გარკვეულ ფარგლებში მეფესთან იყოფდა ხელისუფლებას.

XVII საუკუნის II ნახევარში ბოიართა სათათბიროს მნიშვნელობამ თანდათან იკლო. სენატის შექმნის შემდეგ 1711 წელს გაუქმდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
ბოლი

**ბოლი** — ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ბოლისა და ქვემო ბოლის ძველი სახელწოდება. ადრინდელ ფეოდალურ ხანაში სოფელი ბოლი შედიოდა ქსნის ხევში, XV–XVIII საუკუნეებში — საამილახვროში. 1930 წლის ადმინისტრაციული დაყოფით ქვემო და ზემო ბოლი შედიოდა ახალგორის სოფსაბჭოში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ბოდბის ეპარქია

thumb|200px|ბოდბის ეპარქიის რუკაthumb|200px|ბოდბის საკათედრო ტაძარი**ბოდბის ეპარქია** — საქართველოს ეკლესიის სამღვდელმთავრო აღმოსავლეთ საქართველოში. მდებარეობს საქართველოს უკიდურეს სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ქიზიყის, ძველი კამბეჩოვანის მხარეში. მის შემადგენლობაში შედის სიღნაღის მუნიციპალიტეტი. ბოდბის ეპარქიას ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ნეკრესის, დასავლეთიდან გურჯაანი-ველისცხისა და საგარეჯო-ნინოწმინდის ეპარქიები, სამხრეთით და აღმოსავლეთით —  დედოფლისწყაროსა და ჰერეთის ეპარქია.

## ისტორია 
დაარსებული უნდა იყოს V საუკუნეში (506 წ. ბოდბელი მღვდელმთავარი ლაზარე აღმოსავლეთ საქართველოს ეპისკოპოსებთან ერთად დვინის საეკლესიო კრებას ესწრებოდა). მოიცავდა ქიზიყს სოფელ კონდოლის ხაზამდე. XV საუკუნიდან მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა კახეთის სამეფოს ისტორიაში. XV საუკუნის დასასრულს და XVI საუკუნის დასაწყისში კახეთის მეფეებმა ბოდბელ ეპიკოპოსს ერთ-ერთი სადროშოს (სამხედრო ოლქის) მეთაურობა ჩააბარეს. ბოდბის საეპისკოპოსო დიდძალ ყმა-მამულს ფლობდა. 1751-1764 წლებში მის განკარგულებაში იყო დავით გარეჯის მონასტერი, რომლის არქიმანდრიტ-წინამძღვრად ბოდბელი ითვლებოდა. XIX საუკუნის დასაწყისში საეპისკოპოსოში 100-ზე მეტი სამრევლო ეკლესია ირიცხებოდა. 1811 წელს საქართველოში რუსეთის მმართველობის მიერ ჩატარებული საეკლესიო რეორგანიზაციის შედეგად ბოდბის საეპისკოპოსო გაუქმდა და ახლად ჩამოყალიბებულ კახეთ-ალავერდის ეპარქიაში შევიდა.

საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის შემდეგ, საქართველოს პირველ საეკლესიო კრებაზე განახლებულად ჩაითვალა ბოდბის საეპისკოპოსოც. მისი მართვა დროებით შეთავსებული ჰქონდა ალავერდელ მღვდელმთავარს. 1925 წლის 22 ოქტომბერს საკათალიკოსო საბჭოს დადგენილებით, ალავერდის ეპარქიას გამოეყო ბოდბის ეპარქია.

2010 წლის სექტემბრიდან ბოდბის ეპარქიას გამოეყო დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი და შეუერთდა მანამდე შექმნილ (30 აპრილი, 2010) ჰერეთის ეპარქიას, რომელიც, საბოლოოდ, ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქიად ჩამოყალიბდა

## ეპისკოპოსები
*1928-1929 — იოანე (მარღიშვილი)
*1929-?? — იეროთეოზი (აივაზაშვილი)
*2001-2013 — დავითი (ტიკარაძე)
*2013 წლიდან — იაკობი (იაკობიშვილი)

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ეპარქიები

## ლიტერატურა
**ლომინაძე ბ.*,  ქსე, სტატია „ბოდბის საეპისკოპოსო“,  ტ. 2, გვ. 441, თბ. 1977

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
კატეგორია:ბოდბის საეპისკოპოსო
ბოლნისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბოლნისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბოლნისი — ქალაქი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში
* ბოლნისი — სოფელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში

აგრეთვე
* ზემო ბოლნისი - სოფელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში
* ქვემო ბოლნისი - სოფელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში
ბოლნისის ტუფი

**ბოლნისის ტუფი** — ვულკანური ქანი. კვარცპორფირული შედგენილობის ტუფლავა ან ლავა. ყვითელ ფონზე სხვადასხვა ტონის ყავისფერი კლაკნილი ზოლები, რომელსაც რკინის ჰიდროჟანგი აჩენს, ორიგინალურ იერს და სილამაზეს სძენს მას. ბოლნისის ტუფის ფიზიკურ-მექანიკური თვისებები: მოცულობითი წონა — 1,975-2,28, დროებითი წინაღობა გაჭყლეტაზე მშრალ მდგომარეობაში — 403-1229 კგ/სმ2, წყალშთანთქმა — 3,5-10,35%, ყინვაგამძლეობა — ნორმალური, კარგი დეკორატიული თვისებების გამო ბოლნისის ტუფს ფართოდ იყენებენ მონუმენტურ ნაგებობათა მშენებლობაში (ყოფილი თბილისის მარქსიზმ-ლენინიზმის ინსტიტუტის ფილიალის შენობა, საქართველოს მთავრობის სახლი, თბილისის სიონის ტაძარი და სხვა). ბოლნისის ტუფის საბადო თბილისიდან 60 კმ-ზე მდებარეობს ბოლნისის რაიონის სოფლების ხატისოფლის, სარაჩლოს, ფახრალოს, შიხალის, ქვეშის, ზედა გულავერის მიდამოებში. პროდუქტიული ფენა წარმოადგენს ზედაცარცული ასაკის ვულკანოგენური წყების ერთ-ერთ ჰორიზონტს. საბადოს ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში ამუშავებდნენ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გეოლოგია
ბოლნისის არქეოლოგიური ძეგლები

**ბოლნისის არქეოლოგიური ძეგლები** — ადრინდელი და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის, ადრინდელი რკინის, ანტიკური და შუა საუკუნეების ძეგლები, აღმოჩენილი ქვემო ქართლში, ახლანდელ ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. ბოლნისის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ლ. მუსხელიშვილი) 1936-1937 წლებში ნაშალი მიწისაგან გაწმინდა ბოლნისის სიონი, დააზუსტა ეკლესიის გეგმა, აღმოაჩინა V-VII საუკუნეების სტელებისა და ქვის ჯვრების ფრაგმენტები, აღმოაჩინა და გაშიფრა ჩრდილოეთის სტოის კარის სააღმშენებლო წარწერა, რომლის საფუძველზე დაზუსტდა ბოლნისის სიონის აშენების თარიღი. ეკლესიის ეზოში გაითხარა XV-XVI საუკუნეების 23 ქვაყუთი.

1957-1962 წლებში არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ი. გრძელიშვილი) ბოლნისის სიონის მახლობლად გამოავლინა გვიანდელი ანტიკური ხანის კრამიტსამარხები, სამხრეთ-დასავლეთით მდებარე გორაზე აღმოაჩინა ციხესიმაგრის ნანგრევები, ძველი ქ. ბოლნისის ქვითკირით ნაგები ბურჯებიანი გალავანი. ბოლნისის სიონის ჩრდილო-დასავლეთით, ე. წ. „ლამაზ გორაზე“, ექსპედიციამ შეისწავლა V-VIII საუკუნეების სამონასტრო ანსამბლი (ეკლესია, სამეურნეო და საცხოვრებელი ნაგებობანი, გალავანი, სამარხები).

დიდი მნიშვნელობა აქვს ძველ სამთო წარმოებისა და რკინის მეტალურგიული კერების აღმოჩენას ბოლნისის მიდამოებში. სხვადასხვა დროს ექსპედიციამ აღმოაჩინა ანტიკური ხანის რკინის სადნობი სახელოსნოს ნაშთები სოფელ ქვემო ბოლნისში; ფეოდალური ხანის სახელოსნოს ნაშთები მდინარე ჭუღრუღაშენის ხეობაში, ნასოფლარ გომბათთან და სოფელ ფეოდაურის სამხრეთ-დასავლეთით; XVII-XVIII საუკუნეების სახელოსნოების ნაშთები სოფელ ბოლნისთან, მდინარე რკინისწყალზე. აღმოჩენები გვიჩვენებს, რომ ძველ საქართველოში ინტენსიურად ყოფილა განვითარებული რკინის მოპოვება-დამუშავება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბოლნისისწყალი

**ბოლნისისწყალი** (*ფოლადაური*) — მდინარე ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, მდინარე მაშავერის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 42 კმ, აუზის ფართობი 382 კმ². სათავე აქვს ლოქის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1690 მ სიმაღლეზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირეა ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი 1,52 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:მაშავერის შენაკადები
OpenOffice.org

**OpenOffice.org** (**OO.o** ან **OOo**) არის ღია კოდის საოფისე პაკეტი. იგი წარმოადგენს კომერციული Microsoft Office-ის ალტერნატივას. იგი განკუთვნილია Microsoft Windows, Linux, FreeBSD, Solaris და macOS პლატფორმებისთვის.

OpenOffice.org დაფუძნებულია Staroffice კოდზე, რომელიც არის Sun Microsystems-ის კომერციული პაკეტი. OpenOffice.org გამოდის LGPL ლიცენზიით.

დღეისათვის, OpenOffice.org-ის ახალი ვერსიები გამოდის Apache OpenOffice-ის სახელწოდებით.

## პაკეტის შემადგენლობა 
* Writer (ტექსტური რედაქტორი და HTML რედაქტორი)
* Calc (ელექტრონული ცხრილები)
* Draw (ვექტორული გრაფიკული რედაქტორი)
* Impress (პრეზენტაციების მოსამზადებელი პროგრამა)
* Base (მონაცემთა ბაზები)
* Math (ფორმულების რედაქტორი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* საიტი
* გაქართულების პროექტი 

კატეგორია:ღია პროგრამული უზრუნველყოფა
მონტაჟი (კინო)

მინი|მემონტაჟე მუშაობის დროს. 1928 წ.
**მონტაჟი** ( -აწყობა, დაყენება) — ფილმის წარმოების დამამთავრებელი შემოქმედებითი და ტექნიკური პროცესი, რომლის დროსაც ფირზე გადაღებული მასალა დამუშავების რამდენიმე ეტაპს გაივლის და საუკეთესო კადრები ერთიანდება მთლიან კომპოზიციად ან აზრობრივი აუდიო-ვიზუალური და რიტმული შესატყვისობა ცალკეულ კადრებს შორის.

მონტაჟი ორგანულადაა დაკავშირებული ფილმის დრამატურგიასა და კომპოზიციასთან. ფილმის ეპიზოდის მონტაჟური გადაწყვეტა გამომდინარეობს რეჟისორის იდეურ-მხატვრული ჩანაფიქრიდან.

## ლიტერატურა 
* Morales, Morante, Luis Fernando (2000). *Teoría y Práctica de la Edición en video*. Universidad de San Martin de Porres, Lima, Perú
* Murch, Walter (2001). *In the Blink of an Eye: a Perspective on Film Editing*. Silman-James Press. 2d rev. ed.. ISBN 1-879505-62-2

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:კინო
ექსკომი

მრჩევლებთან ერთად ექსკომის სხდომის შემდეგ, 1962 წლის 29 ოქტომბერს.]]
**აღმასრულებელი კომიტეტი**  () შემოკლებით ექსკომი () დაარსებულ იქნა 1962 წელს აშშ-ის პრეზიდენტ ჯონ ფ. კენედის მიერ კუბის კრიზისის გადაწყვეტის მიზნით. ეს საიდუმლო კომიტეტი დაკომპლექტებული იყო მაღალჩინოსანი პოლიტიკოსებით და სამხედრო პირებით. შეხვედრები საიდუმლოდ იწერებოდა. კომიტეტის წევრთა უმრავლესობა არ იყო ინფორმირებული ამის შესახებ.

## წევრები
* ჯორჯ ბოლი — სახელმწიფო მდივნის მოადგილე
* რობერტ მაკნამარა — თავდაცვის მდივანი
* დინ რასკი — სახელმწიფო მდივანი
* ლინდონ ჯონსონი — ვიცე-პრეზიდენტი
* ჯონ ფ. კენედი — პრეზიდენტი
* რობერტ ფ. კენედი — იუსტიციის მდივანი
* ჯონ მაკკოუნი – CIA-ის დირექტორი
* მაკჯორჯ ბანდი — პრეზიდენტის უშიშროების მრჩეველი
* დუგლას დილონი — ფინანსების მდივანი
* ართურ ლანდალი — ეროვნული ფოტოინტერპრეტირების ცენტრის დირექტორი
* ედუინ მარტინი — სახელმწიფო დეპარტამენტის საშინაო საქმეთა განყოფილების ასისტენტი
* გენერალი მაქსველ ტეილორი — გაერთიანებული გენშტაბის თავმჯდომარე
* მარშალ კარტერი — CIA
* სიდნი გრეიბილი — CIA
* თეოდორ სორენსენი — თეთრი სახლი

## რესურსები ინტერნეტში
* ექსკომის შეხვედრების სია, 1962-1963

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
ბოდბის მონასტერი

thumb|350px|ბოდბის მონასტრის მთავარი ეკლესია. XI საუკუნე
**ბოდბის მონასტერი** — წმინდა ნინოს სახელობის დედათა მონასტერი და საეპისკოპოსო ცენტრი კახეთში, ქ. სიღნაღიდან 2 კმ-ზე. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

გადმოცემის თანახმად, აგებულია ქართველთა განმანათლებლის წმ. ნინოს დაკრძალვის ადგილზე (სხვა მოსაზრებით (სარგის კაკაბაძე, ბაადურ მჭედლიშვილი, ზურაბ კიკნაძე, თენგიზ  მირზაშვილი) (წმინდა ნინო უნდა გარდაცვლილიყო დღევანდელ სოფ. ნინოწმინდაში, საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში. იხ. ბოდი). ბოდბის მონასტერს დიდ ყურადღებას აქცევდნენ ქართველი მეფეები. იგი მრავალჯერ იქნა შეკეთებული და რესტავრირებული. XVII-XVIII საუკუნეებში ბოდბის მონასტერში მოღვაწეობდნენ მწიგნობარნი ზაქარია ბოდბელი (XVII ს.), ონოფრე ბოდბელი (XVIII ს.), იოანე ჯორჯაძე (XVIII ს.), დავით ბოდბელი (XVIII ს.), იოანე მაყაშვილი (1743-1837) და სხვები.

1837 წლიდან ბოდბის მონასტერი გაუქმდა და სამრევლო ეკლესიად იქცა. 1889 წელს გაიხსნა ბოდბის დედათა მონასტერი, სადაც არსებობდა სამასწავლებლო სკოლა ხელსაქმისა და სამხატვრო განყოფილებებით. კომპლექსში შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი — სამნავიანი ბაზილიკა (სამი შვერილი აფსიდით). თავდაპირველი არქიტექტურული ფორმებით იგი ადრინდელი ფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება. ეტყობა XVII და XIX საუკუნეების რესტავრაციის კვალი. წარწერის მიხედვით, XIX საუკუნის 20-იან წლებში ეკლესია საფუძვლიანად შეუკეთებიათ და მოუხატავთ სიღნაღისა და ქიზიყის მიტროპოლიტის იოანე მაყაშვილის თაოსნობით.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
*
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
კატეგორია:კახეთის მხარის მონასტრები
კატეგორია:XVII საუკუნის ეკლესიები
ბოლოთრია

**ბოლოთრია** — ქართული ხალხური ბორბლიანი ტრანსპორტის ერთ-ერთი ორიგინალური სახეობა. იყენებდნენ აღმოსავლეთ საქართველოში, კერძოდ, ქართლის ბარისა და მთის გარდამავალ ზოლში. ზოგან ახლაცაა შემორჩენილი. ბოლოთრია შერეული სახის ტრანსპორტია, მასში თავისებირადაა შეხამებული ბორბლიანი ურემი და მარხილი. ბოლოთრიას ოთკუთხა კორპუსი შედგება პარალელური გრძელი ძელებისა („დათვები“) და რამდენიმე გარდიგარდმო ხარიხისაგან (დანდლები); ხელნებით უკავშირდება უღელს. კორპუსი წინა ნახევრით ეყრდნობა დაბალთვლიან ღერძს, რის გამოც უკან გადაწონილი და დათვების მსხვილი ბოლოებით მიწას ეხება. საზიდის სახელწოდებაშიც სწორედ ეს სპეციფიკა ჩანს. მოძრაობის დროს დათვების ბოლო ყოველთვის მიწაზე ეთრევა და ამდენად მუდმივი მუხრუჭის როლსაც ასრულებს. 

ბოლოთრიას კორპუსის წინა და ბოლო ნაწილები ლატნებით არის ბადისებურად გაწყობილი, იგი უმთავრესად ნამკალისა და თივის საზიდია. მასში უღელ ხარს ან კამეჩს აბამენ. ტვირთს ამაგრებენ ბერათი (გრძელი, ძელი) და თოკით.

## ლიტერატურა 
* *გეგეშიძე მ.,* ქართული ხალხური ტრანსპორტი, ტ. 1, თბ., 1956;

კატეგორია:ტრანსპორტი
ბოლოთქმა

** ბოლოთქმა**, *ბოლოსიტყვაობა*, მხატვრული ან მეცნიერული თხზულებისათვის ავტორის, აგრეთვე სხვათა მიერ (კრიტიკოსი, შემდგენელი, რედაქტორი) დართული დამატება. ბოლოთქმა ნაკლებ უკავშირდება სიუჟეტის განვითარებას. იგი განმარტავს, აზუსტებს ან განაზოგადებს ნაწარმოების იდეას, რომელიმე ცალკეულ საკითხს, შეიძლება შეიცავდეს ბიოგრაფიულ ცნობებსაც ავტორის შესახებ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ბოლნისის წარწერები

**ბოლნისის წარწერები** — ბოლნისის სიონის სამი წარწერა - ქართული დამწერლობისა და ენის უძველესი ნიმუშთაგანი პალესტინის ქართული წარწერების შემდეგ. 
მინი|250პქ|ბოლნისის სიონის წარწერა V საუკუნე
**ერთი** წარწერა მოთავსებულია აღმოსავლეთის ფასადზე, საკურთხევლის სარკმლის თავზე, მედალიონში ჩასმული ბოლნური ჯვრის გარშემო და ასე იკითხება: 

უკანასკნელი ასოების (ი ი) მნიშვნელობა „იყავნ იყავნ“ გაარკვია აკად. კ. კეკელიძემ. დავით ეპისკოპოსის მოღვაწეობის შესახებ არსებული ისტორიული ცნობების მიხედვით, აკად. ივ. ჯავახიშვილმა წარწერა V საუკუნის დამლევითა და VI საუკუნის დასაწყისით დაათარიღა. ეს ვარაუდი დააზუსტა 1937 წელს გათხრების დროს აღმოჩენილმა ოთხსტრიქონიანმა მეორე წარწერამაც. 

**მეორე** წარწერა მოთავსებული ყოფილა ჩრდილოეთით მარცხენა კარის თავზე გადებულ ქვაზე. ქვა ჩამომტყდარა და ტაძრის კედელს მისი თავი და ბოლოღა ჰქონდა შერჩენილი. წარწერის ოთხივე სტრიქონის დასაწყისი და დასასრული, რომლებიც კედელზეა შერჩენილი (განსაკუთრებით დასაწყისი), ამჟამად თითქმის აღარ იკითხება. უკეთაა შენახული წარწერა ჩამომტყდარი ნაწილი. იგი საშუალებას იძლევა მიახლოებით აღვადგინოთ ნაკლული ტექსტი:

წარწერა დაცულია აკადემიკოს ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, მის ადგილას კი იმიტაციაა ჩასმული.

ტექსტში ნახსენები პეროზის მეფობა ირანში 459-484 წლებზე მოდის, მაშასადამე ბოლნისის ეკლესიის მშენებლობა 479-ს დაწყებულა და დამთავრდებოდა 493-494 წელს, ირანში კავადის მეფობის ხანაში (488-531).

**მესამე** წარწერა მოთავსებულია ჩრდილოეთით მარჯვენა კარის თავზე და ეხება კარის შებმის ამბავს:

აკად. გ. ჩუბინაშვილის აზრით, პირველი სახელი უნდა იყოს „ფარნევან“. 

წარწერები შესრულებულია მსხვილი რელიეფური მთავრული (მრგლოვანი) ასოებით. პალეოგრაფიულად დამახასიათებელია ზოგი ასოს თავშეკრულობა, ხოლო ენობრივად - ხანმეტობა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ბოლნისის წარწერები 

კატეგორია:ქართული წარწერები
ბოლოკა

**ბოლოკა** () — ერთ-, ორ- ან მრავალწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. აქვს 60-100  სმ  სიმაღლის დატოტვილი ღერო.  

ევროპასა და აზიაში 3 სახეობაა ცნობილი. საქართველოში გვხვდება . ბოლოკა იზრდება მშრალ ფერდობებსა და გორაკებზე, დანაგვიანებულ ადგილებსა და გზის პირებზე. სარეველად გვხვდება ზეთოვანი კულტურების, ფეტვისა და პურეულის ნათესებში. შეიცავს გლუკოზიდებს. ბრძოლის ღონისძიებანი: სათესლე მასალის გაწმენდა, შავი ანეული, ნაწვერალის აოშვა, თესლის იძულებითი გაღივება და შემდეგ ღრმა ხვნა, მარგვლა და სხვა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი
ტოკიოს ტელეანძა

thumb|250px|ტოკიოს ტელეანძა
**ტოკიოს ტელეანძა** (東京タワー Tōkyō tawā, Tokyo Tower) — ლითონის კოშკი ტოკიოს შიბას პარკში, იაპონია. 333 მ სიმაღლით ის მსოფლიოში ერთ-ერთი უმაღლესი თავისუფლად მდგომი ლითონის კონსტრუქციაა და ყველაზე მაღალი, ადამიანის მიერ შექმნილი, ნაგებობა იაპონიაში.

შენობის დიზაინი პარიზის ეიფელის კოშკს ეყრდნობა. თუმცა მიუხედავად იმისა, რომ ეიფელის კოშკზე 9 მეტრით მაღალია ტოკიოს ტელეანძა მხოლოდ 4000 ტონას იწონის, მაშინ როდესაც ეიფელის კოშკი დაახ. 7300 ტონაა.

ტელეანძა შეღებილია თეთრად და საერთაშორისო ნარინჯისფრად საჰაერო უშიშროების მოთხოვნების თანახმად. შებინდებიდან შუაღამემდე ტელეანძა ნარინჯისფრად კაშკაშებს. განათების შეფერილობა დროდადრო იცვლება განსაკუთრებული მოვლენების მიხედვით; მაგ. კინოფილმ მატრიცას იაპონურ პრემიერაზე ტელეანძა ნეონისფერ მწვანედ ანათებდა.

ვინაიდან გარშემო მხოლოდ დაბალი შენობები აკრავს, ტოკიოს ტელეანძის ხილვა შეიძლება ტოკიოს ცენტრალური რაიონების მრავალი წერტილიდან, როგორიცაა როპონგის მაღლობები, ტოკიოს უბე, იმპერიული სასახლის აღმოსავლეთის ბაღები და შინჯუკუს სადგურის სამხრეთის ბაქნიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტოკიოს ტელეანძის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ტოკიოს არქიტექტურა
კატეგორია:ტელეანძები
კატეგორია:მსოფლიოს უმაღლესი ნაგებობები
ბუნებრივი აირი

მინი|400პქ|ბუნებრივი აირის მოპოვება ქვენების მიხედვით, კუბური მეტრი წელიწადში
**ბუნებრივი აირი** (ბუნებრივი გაზი) — აირთა ნაზავი, წარმოქმნილი დედამიწის წიაღში ორგანულ ნივთიერებათა ანაერობული დაშლის შედეგად. განეკუთვნება სასარგებლო წიაღისეულთა რიგს. ხშირად თანმხლები გაზია ნავთობის რეწვისას.

## ქიმიური მახასიათებლები 
ბუნებრივი აირი შედგება :

* მეთანი (CH4)	70-90%
* ეთანი (C2H6)	5-15%
* პროპანი (C3H8) და ბუტანი (C4H10)	< 5%
* CO2, N2, H2S

## გაზის გარდაქმნის ტექნოლოგიები 
[მინი|ბუნებრივი გაზის საბურღი მოწყობილობა [ტეხასი|ტეხასში]]
### თხევადი გაზის (LNG) წარმოების ტექნოლოგიები 
თხევადი გაზის გამოყენება 50 წლიან ისტორიას ითვლის. იგი განსაკუთრებით ფართოდ გამოიყენება აშშ-ში, იაპონიასა და საფრანგეთში, უკანასკნელ პერიოდში კი ევროპაშიც.

ამჟამად თხევადი გაზით ვაჭრობას უკავია მთლიანი საერთაშორისო გაზის ბაზრის დაახლოებით 22%. 2010 წლისათვის მოსალოდნელია მისი მოხმარების გაორმაგება 220-270 მლრდ მ3/წ-მდე, რასაც ხელს უწყობს თხევადი გაზისა და ბუნებრივი აირის მილსადენებით მიწოდების ფასების გათანაბრების ტენდენციაც.

თხევადი გაზი უფერული, არატოქსიკური და არაკანცერიგენური ნივთიერებაა, ოდორიზების გარეშე. მისი გათხევადების დროს ხდება მოცულობის 600-ჯერ შემცირება.

გაზის გათხევადების ტექნოლოგიების განვითარება ხელს შეუწყობს მილსადენებით დაუფარავი რეგიონებისათვის ენერგიის მიწოდებას.

თხევადი გაზი მიიღება ბუნებრივი გაზის დაბალ ტემპერატურამდე, გათხევადების სტადიამდე გაცივების შედეგად (-162 გრადუსი).

თხევადი გაზი შეიძლება შენახულ იქნეს კრიოგენურ რეზერვუარში და განაწილდეს სპეციალური საავტომობილო, სარკინიგზო ან საზღვაო კონტეინერების საშუალებით. მისი ტრანსპორტირება ხორციელდება: თხევადი გაზის საავტომობილო ცისტერნებით; თხევადი გაზის სარკინიგზო ცისტერნებით; სტანტარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ISO) კონტეინერებით; ავტომობილების თხევადი გაზის ავზებით; თხევადი გაზის საზღვაო სატრანსპორტო საშუალებებით.

### დაჭირხნილი (კომპრესირებული) ბუნებრივი გაზის (CNG) წარმოება 
დაჭირხნილი (კომპრესირებული) ბუნებრივი გაზი (CNG) ძირითადად გამოიყენება ავტომობილებში, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს დანახარჯებს საწვავზე.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:საწვავი
პროექტი გუტენბერგი

მინი|300px|პროექტი გუტენბერგის სტატიების რაოდენობის ზრდა 1994 წლიდან
**პროექტი „გუტენბერგი“** () — ელექტრონული უნივერსალური ბიბლიოთეკის შექმნისა და გავრცელების საზოგადოებრივი ინიციატივა. 1971 წლის 1 დეკემბერს დაფუძნებული პროექტი ითვალისწინებს მსოფლიო ლიტერატურის ნაწარმოებთა ციფრულ ფორმატში გადატანასა და გავრცელებას - ძირითადად ეს ეხება ტექსტებს, რომლებზეც საავტორო უფლებებს ვადა გაუვიდა. 2010 წლისთვის პროექტს 34,000 ტექსტი გააჩნდა მონაცემთა ბაზაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროექტის საიტი.

კატეგორია:ელექტრონული ბიბლიოთეკები
გაზპრომი

thumb|გაზპრომის შტაბ-ბინა მოსკოვში.
**გაზპრომი** (LSE: OGZD; რუს.: ОАО Газпром) — უდიდესი რუსული კომპანია და ბუნებრივი აირის უმსხვილესი მწარმოებელი (მრეწავი) მსოფლიოში.

2004 წლისთვის გაზპრომი ბუნებრივი აირის ერთადერთი მიმწოდებელი იყო როგორც მინიმუმ ბოსნია-ჰერცეგოვინას, ესტონეთის, ფინეთის, ლატვიის, ლიეტუვის, მოლდოვისა და სლოვაკეთისთვის, ასევე, 97% ბულგარეთის, 89% უნგრეთის, 86% პოლონეთის, 75% ჩეხეთის, 67% თურქეთის, 65% ავსტრიის, ~40% რუმინეთის, 36% გერმანიის, 27% იტალიის, 25% საფრანგეთის. ევროპის კავშირი საკუთარი გაზის მარაგის 25%-ს გაზპრომისგან იღებს.

$31 მილიარდის ოდენობის გაყიდვით 2004 წელს გაზპრომს რუსეთის ბუნებრივი აირის წარმოების 93% წილი აქვს, ხოლო 28.800 კმ³ რეზერვებით ის განკარგავს მსოფლიო გაზის რეზერვების 16%-ს (2004 წლის მონაცემებით). ნავთობის კამპანია სიბნეფტის შესყიდვის შემდეგ გაზპრომი 119 მილიარდი ბარელი ნავთობის რეზერვით მხოლოდ საუდის არაბეთსა და ირანს ჩამორჩება, როგორც ნავთობისა და ნავთობის ექვივალენტური ბუნებრივი გაზის მსოფლიოს უდიდესი მფლობელი.

გაზის რეზერვებისა და მსოფლიოში ყველაზე გრძელი გაზსადენის ქსელის (150.000 კმ) გარდა კომპანია ფლობს აქტივებს საბანკო, სადაზღვევო, მედიის, სამშენებლო და სასოფლო-სამეურნეო სფეროებში.

$270 მილიარდის ოდენობის საბაზრო კაპიტალიზაციით (2006 წლის მაისის მონაცემებით), გაზპრომი მსოფლიოს სიდიდით მესამე კორპორაციაა ამ პარამეტრით.

კატეგორია:რუსეთის კომპანიები
კატეგორია:მსოფლიოს უმსხვილესი კომპანიები
ანტითეზისი

**ანტითეზისი** () — პოეტური ფიგურა, სტილისტური ხერხი, რომელიც ურთიერთსაწინააღმდეგო დებულებებით, ცნებებითა და სახეებით გამოხატავს სინამდვილეს. ენათესასვება შედარებას, კონტრასტს. ანტითეზისი ხელს უწყობს მეტყველების სიმახვილეს, მოხდენილობას, ლაკონიურობას, აზრის სხარტად და ემოციურად გადმოცემას. 

„ქატო იქა, ფქვილი აქა,
ჭირი იქა, ლხინი აქა“ — (ხალხური)

„შენ პირუტყვი ხარ და მე მეტყველი“ — (ი. ჭავჭავაძე)

„ხან უგნური ვარ, ხან ბრძენი,
ხან არც ისა ვარ, არც ესა!“ — (ა. წერეთელი)

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტითეზისი — სიტყვიერებისა და ლიტერატურის თეორიის ლექსიკონი 

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ეპიტაფია

[მინი|[დავით აღმაშენებელი|დავით აღმაშენებელის საფლავის ეპიტაფია.]]
**ეპიტაფია** (, epitáphios < ἐπι-/epi – „ზე“ და τάφος/táphos – „საფლავი“) — ძველ საბერძნეთში — საფლავზე წარმოთქმული სიტყვა, მოგვიანებით კი — წარწერა საფლავის ქვაზე.  

ეპიტაფიისთვის დამახასიათებელია მცირე ფორმა, მიმართვა მიცვალებულისადმი ან მიცვალებილისა ამ ქვეყნად დარჩენილებთან. დროთა განმავლობაში საეპიტაფიო ხოტბების გვერდით ჩნდება სატირული, პაროდიული ეპიტაფიები. 

ეპიტაფიის მაგალითებია ალექსანდრე მაკედონელისადმი („ამ საფლავში ჩაეტია ის, ვისაც მთელი დედამიწა ეპატარავებოდა“) და ისააკ ნიუტონისადმი („ეს მარმარილოს ფილა ისააკ ნიუტონს მკვდრადა თვლის მაშინ, როდესაც დრო, ბუნება და ცის კამარა მისი უკვდავების მოწმენი არიან“) მიძღვნილი წარწერები.   

ძველ ქართულ ლიტერატურაში ეპიტაფიამ პოეზიის ჟანრის ფორმა მიიღო. ეს იყო საფლავის ქვაზე წარწერილი მიცვალებულის მოსაგონარი ლირიკული ლექსი, აგრეთვე ეპიტაფიის სახით შეთხზული ლექსი, რომელიც ისტორიული პირის ან თვით ავტორის ცხოვრებას, ხვედრს, ღვაწლს ახასიათებს. მაგ., ხალხური „თამარ მეფის ეპიტაფია“, არსენ ბერის „დავით აღმაშენებლის ეპიტაფია“, დავით გურამიშვილის „საფლავის ქვაზე დასაწერი“ და სხვ. სოციალური შინაარსისაა აკაკი წერეთლის „ეპიტაფია“ და ილია ჭავჭავაძის „ხმა სამარიდამ“.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ეპიტაფია — სიტყვიერებისა და ლიტერატურის თეორიის ლექსიკონი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
ანჟამბემანი

**ანჟამბემანი** (ფრანგ. enjambement - გადატანა) ანუ **გადატანა**, პოეტური გამოსახვის ხერხი. წინადადების ნაწილის გადატანა ტაეპიდან ტაეპში გამოწვეულია იმით, რომ ლექსის ინტონაციურ-ფრაზობრივი და მისი მეტრული დაყოფა არ ემთხვევა ერთმანეთს. ანჟამბემანი ხელს უწყობს ცალკეული სიტყვების გამოკვეთას, აძლიერებს მეტყველების ექსპრესიულობას, ლექსში შეაქვს სასაუბრო ინტონაცია. 

## ტაეპური ანჟამბემანი 
ტაეპური ანჟამბემანი სხვადასხვა ხასიათისაა: 

ა) ფრაზა ავსებს პირველ ტაეპს და მთავრდება მეორის დასაწყისში:

შორეული ქალის ეშხი
 
მოვა...მაგრამ როდის? (გ. ტაბიძე)

ბ) ფრაზა იწყება ტაეპის ბოლოს და ავსებს მეორე ტაეპს:

ბაღში გავედი... იქაც ბილიკზე

ფენილი იყო ფოთოლი რბილი. (გ. ტაბიძე)

გ) ფრაზა იწყება პირველი ტაეპის ბოლოს და მთავრდება მეორე ტაეპის დასაწყისში:

მივედი სახლში. ქორწილი 

გაჩაღებულა, მღერიან. (ვაჟა-ფშაველა)

დ) იშვიათია ისეთი ანჟამბემანი,როდესაც ტაეპიდან ტაეპში გადატანილია სიტყვის ნაწილი (დამარცვლის წესით):

არაფერი! სტყუი! მაშ და-
   
ლალის ბეწვ-ბუსუსი...

გვერდზე რისთვის ათამაშდა?!

ჰოდა, სუ! სუ! სი-

ტყვა
           
არ თქვა. (ი. გრიშაშვილი)

## სტროფული ანჟამბემანი 
სტროფული ანჟამბემანი სხვადასხვა ხასიათისაა:

ა) მთელი სტროფის აზრობრივ-ფრაზეოლოგიური კომპოზიცია სრულდება მომდევნო სტროფის პირველ ტაეპში:

შავს ენას და შავსა გულს

აფარებენ თეთრ კბილებს
 
არა! გიჯობს რომ მიჰყვე

შენ იმ მამულიშვილებს.
         
შენ იმ მამულიშვილებს,

ქვეყნისთვის რომ ყოველდღე 
 
ოფლში იწურებიან
            
და, ვით ბნელში ვარსკვლავი

ისე ჩუმად ჰქრებიან!.. (ა. წერეთელი)

ბ) მთელი სტროფი აგებულია ანჟამბემანის პრინციპზე:

ძარღვებს თანდათან

ეს უცნაური

წეწდა, არღვევდა

აურზაური.
           
ზღვა ხმაურობდა. (გ. ტაბიძე)

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
რეტროფუტურიზმი

[thumb|250px|რეტროფუტურისტული არქიტექტურის ნიმუში [შანხაიში.]]
**რეტროფუტურიზმი** ან **რეტრომომავალი** (Retro-futurism, retro-future, სიტყვებისგან რეტრო და მომავალი) შეიძლება მიუთითებდეს ორ განსხვავებულ კონცეფციაზე:
*დაბრუნება, ან ენთუზიაზმი მე-20 საუკუნის პირველ ნახევარში მომავლის აღწერის ფორმებისკენ, რომლებიც ხშირად ემყარებოდა აწ უკვე მოძველებულ იდეებს, წარმოსახვასა და ვარაუდს.
*იდეოლოგია, რომელიც აერთიანებს რეტროგრადულ კულტურულ და ეკონომიკურ შეხედულებებს ტექნო-უტოპიურობით.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* The wonder city you may live to see - 1950 as seen in 1925
* retro-futurismus.de - გერმანული საიტი, სადაც წარმოდგენილია ილუსტრაციები (click the names)
* /r/RetroFuturism - A Subreddit on the topic

კატეგორია:არქიტექტურული მიმდინარეობები
კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები
კატეგორია:რეტროფუტურიზმი
ბოლოკურა

**ბოლოკურა** () — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. აქვს უხეში ბეწვით შებუსული ღერო, მორიგეობით განლაგებული ჩანგისებრი ფოთლები და ყვითელი ყვავილები.

ნაყოფი — ჭოთი, მკვეთრად გამოსახული საწელურით; იზრდება ევროპასა და წინა აზიაში, აგრეთვე საქართველოშიც. ნათესების სარეველაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტუჩოსანნი
ბოლოკი

**ბოლოკი** () — ორწლოვანი ბოსტნეული ძირხვენა მცენარე კომბოსტოსებრთა ოჯახისა. ყვავილედი  მტევანი, ნაყოფი — უხსნადი ჭოტი. დამტვერვა ჯვარედინი. ძირხვენა მსხვილია, იწონის 200 გ-იდან 4-5 კგ-მდე, ფორმით მომრგვალო — მოგრძო-კონუსისებრი; კანი თეთრი, შავი, რუხი, ყვითელი, იისფერი ან ღია წითელია. 

საჭმელად იყენებენ ნედლად. ძირხვენა შეიცავს ნახშირწყლებს, ცილებს, ცხიმებს, უჯრედისს, ნაცარს, C ვიტამინსა და ფერმენტებს. ხელს უწყობს ნივთიერებათა ცვლას და აუმჯობესებს საჭმლის მონელებას. გავრცელებულია მთელ მსოფლიოში. 

საქართველოში დარაიონებული ჯიშებია: „ზამთრის თეთრი“, „ზამთრის შავი“, „ჩინური ადგილობრივი“. ბოლოკს მრავალი კულტურული სახესხვაობა აქვს, ერთ-ერთი მათგანია თვის ბოლოკი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კომბოსტოსებრნი
ბოლოლაყუჩიანები

**ბოლოლაყუჩიანები** () — რბილტანიანი ცხოველების ქვეკლასი მუცელფეხიანების კლასისა. უმრავლესობის ნიჟარა რედუცირებულია. ქვეკლასში 11 რიგი და 10000-მდე სახეობაა. სუნთქვის ორგანო დანაოჭებული *ქტენიდიუმია* (ნამდვილი ლაყუჩი), რომელიც ხშირად რედუცურებულია და სუნთქვის ფუნქციას კანის სპეციალური გამონაზარდები (მეორეული ლაყუჩები) ან სხეულის მთელი ზედაპირი ასრულებს. ბოლოლაყუჩიანები სარეწაო ცხოველების (ზოგი ვეშაპისნაირის) საკვებს წარმოადგენენ, რითაც მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ზღვის ნივთიერებათა ბრუნვაში. ბინადრობენ მსოფლიო ოკეანის ყველა სიღრმეზე, მცირე რაოდენობით მტკნარ წყალშიც გვხვდებიან. არიან მტაცებელი და მცენარისმჭამელი ფორმები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მუცელფეხიანები