open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტანომ კიტიკაჩონი

**ტანომ კიტიკაჩონი** (,  დ. 11 აგვისტო, 1911, ტაკი, სიამი — გ. 16 ივნისი, 2004, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1958 წელს და 1963-1973 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1911 წლის 11 აგვისტოს ტაკის პროვინციაში, დაამთავრა მუნიციპალური სკოლა, შემდეგ კი კადეტთა კორპუსი, რომლის დასრულების შემდეგაც  მსახურობდა ჩიანგმაის ქვეითთა პოლკში. მოგვიანებით დაასრულა ეროვნული სამხედრო კოლეჯი. მეორე მსოფლიო ომის დროს მსახურობდა ბირმაში. 1947 წელს პოდპოლკოვნიკის წოდებით მონაწილეობდა სატიტ ტანარატის მიერ ორგანიზებულ სამხედრო გადატრიალებაში. 1951 წელს დანიშნეს პარლამენტის წევრად, ხოლო ამავე წელს მიანიჭეს გენერალ-მაიორის წოდება. 

1953 წლის თებერვალში ჩაახშო აჯანყება პიბუნსონგრამის ხელისუფლების წინააღმდეგ მიმართული აჯანყება და მიიღო გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. წარმოადგენდა ტაილანდს კორეის ომის დასრულების ცერემონიაზე 1953 წელს. 1957 წელს მხარი დაუჭირა სარიტ ტანარატის პიბუნსონგრამის წინააღმდეგ გადატრიალების ორგანიზებაში, რის შემდეგაც დაინიშნა თავდაცვის მინისტრად პოტ სარასინის მთავრობაში. პოტ სარასინის გადადგომის შემდეგ ტანომი გენერლის სტატუსამდე აამაღლეს და 1958 წლის 1 იანვარს პრემიერ-მინისტრის, თავდაცვის მინისტრისა და ჯარის მთავარსარდლის თანამდებობი დაიკავა. 9 თვის შემდეგ სარიტ ტანარატმა ტანომ კიტიკაჩონი ვიცე-პრემიერად, თავდაცვის მინისტრისა და მთავარსარდლის მოადგილედ დანიშნა. აღნიშნული თანამდებობები ეკავა ტანარატის გარდაცვალებამდე. გარდაცვლებიდან მეორე დღსვე 1963 წლის 9 დეკემბერს ტანომ კიტიკაჩონი დაუბრუნდა პრემიერის თანამდებობას. ერთი წლის შემდეგ ტანომმა საკუთარ თავს ერთდროულად მიანიჭა ფელდმარშლის, ფლოტის ადმირალისა და ტაილანდის სამეფო საჰაერო ძალების მარშალის წოდება. საგარეო პოლიტიკაში თავისი წინამორბედის მსგავსად ატარებდა პროამერიკულ და ანტიკომუნისტურ კურსს. მისი რეჟიმის პერიოდში ყვაოდა კორუფცია. 1968 წელს კიტიკაჩონმა დააარსა და ხელმძღვანელობდა ტაილანდის გაერთიანებულ სახალხო პარტიას. 

1969 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ ტანომ კიტიკაჩონი კვლავ პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე რჩება. 1971 წელს მოაწყო სახელმწიფო გადატრიალება საკუთარი მთავრობის წინააღმდეგ იმ მოტივით, რომ საჭირო იყო კომუნისტებისაგან თავდაცვა. დაითხოვა პარლამენტი და საკუთარი თავი დანიშნა ეროვნული აღმასრულებელი საბჭოს თავმჯდომარედ, რომელიც დროებითი მთავრობის სტატუსით მოღვაწეობდა ერთი წლის განმავლობაში. 1972 წლის დეკემბერში უბრუნდება პრემიერ-მინისტრისა და ამავე დროს თავდაცვის მინისტრისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობას. ტანომ კიტიკაჩონმა, მისმა შვილმა, პოლკოვნიკმა ნარონგმა და ნარონგის სიმამრმა, შინაგან საქმეთა მინისტრმა პრაპატ ჩარუსატხიანმა მოსახლეობაში დაიმსახურეს „სამი ტირანის“ სახელი. 

საზოგადოების უკმაყოფილება ტანომის რეჟიმის წინააღმდეგ გაიზარდა. ქვეყანაში დაიწყო სტუდენტური მღელვარება. „1973 წლის 14 ოქტომბრის აჯანყების“ შედეგად ტანომის რეჟიმი დაეცა და ფელდმარშალი გაიქცა აშშ-ში.

ტანომ კიტიკაჩონი გარდაიცვალა 2004 წელს 94 წლის ასაკში ბანგკოკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია ტაილანდის მთავრობის საიტზე  

კატეგორია:ტაილანდის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ლოის გრიფინი

მინი|ლოის გრიფინი
**ლოის პატრის პიუტერშმიდტ გრიფინი** — მულტსერიალი *გრიფინების* პერსონაჟი, პიტერ გრიფინის ცოლი. ეროვნებით — ებრაული წარმოშობის ამერიკელი.

## წარმოშობა 
დაიბადა შტატ როდ-აილენდის ქალაქ ნიურპორტში მდიდარი მეწარმის, კარტერ პიუტერშმიდტის ოჯახში. დედ-მამა ლოისს დიდ ყურადღებას არ აქცევდნენ: ეპიზოდ ''Let's Go to the Hop*-ში ლოისი იხსენებს, რომ მამამისმა უარი თქვა გატაცებული შვილისთვის გამოსასყიდის გადახდაზე, რადგანაც *ბანდიტებთან მოლაპარაკებებს არ აწარმოებს''. ცნობილია, რომ ლოისის დედა ჰოლოკოსტის მსხვერპლია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გრიფინების პერსონაჟების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Family Guy wiki – Lois Griffin

## სქოლიო 
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:გრიფინების პერსონაჟები
კატეგორია:გრიფინები
კიკრიტ პრამოტი

**კიკრიტ პრამოტი** (,  დ. 20 აპრილი, 1911, სინგბური, სიამი — გ. 9 ოქტომბერი, 1995, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდის  პოლიტიკური მოღვაწე, ქვეყნის პრემიერ-მინისტრი 1975-1976 წლებში. ჩაკრის სამეფო დინასტიის წარმომადგენელი (რამა II-ის შთამომავალი).

## ბიოგრაფია 
კიკრიტ პრამოტი დაიბადა არისტოკრატიულ ოჯახში. დაამთავრა სუან-კულაბის კოლეჯი ბანგკოკში. სწავლობდა დიდ ბრიტანეთში. 1933 წელს დაამთავრა ოქსფორდის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის, პოლიტიკისა და ეკონომიკის განყოფილება. 1982 წლიდან ხელოვნების ბაკალავრია. პროფესორი. 

სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ კიკრიტ პრამოტი თავდაპირველად დაკავდა საბანკო საქმით. შემდეგ გამოიცვალა ბევრი პროფესია, მათ შორის პოლიტიკაშიც და ჟურნალისტიკაშიც მოსინჯა ძალები. 

კაპრალის ჩინით მონაწილეობდა 1940-1941 წლების საფრანგეთ-ტაილანდის ომში. 

1945 წელს იყო ტაილანდში პირველი პოლიტიკური პარტიის - პროგრესული პარტიის - ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1946-1950 წლებში ტაილანდის პარლამენტის წევრია. ორჯერ იყო სამოქალაქო მთავრობის ფინანსთა და ვაჭრობის მინისტრის მოადგილე. 1950 წლიდან იყო ყოველდღიური გაზეთის *Siam Rath* („სიამის სამეფო“, ) რედაქტორი. აღნიშნული გაზეთი აკრიტიკებდა სამხედრო ხელისუფლებას. 

1973 წლიდან კვლავ პარლამენტის წევრია. 1974 წლამდე წარმომადგენელთა პალატის თავმჯდომარე და 1974 წლის კონსტიტუციის ერთ-ერთი ავტორია. 

1975 წლის იანვარში გავიდა დამოკრატიული პარტიიდან და დააარსა სოციალური მოქმედების კონსერვატიული პარტია. 1975 წლის 15 მარტიდან 1976 წლის 12 იანვრამდე  კოალიციური მთავრობის პრემიერ-მინისტრია. მისმა მთავრობამ დიპლომატიური კავშირი დაამყარა ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკასთან და დაიწყო მოლაპარაკება ქვეყნიდან უცხოური ჯარების ქვეყნიდან გაყვანის შესახებ, რომლებიც იმყოფებოდნენ ქვეყანაში ვიეტნამის ომთან დაკავშირებით. 

წერდა წიგნებს ისტორიულ, ფილოსოფიურ, რელიგიურ და ასტრონომიულ თემატიკაზე. ასევე წერდა ბელეტრისტიკას (იუმორესკიდან დრამამდე). 1985 წელს ტაილანდური კულტურისადმი მისი დამსახურების გამო მიიღო ტაილანდის ხელოვნების ეროვნული მოღვაწის ტიტული. 1990 წელს გადაეცა ფუკუოკას აზიის კულტურის პრემია. 

კიკრიტ პრამოტი ნობილი ლიტერატორია. ავტორია 13 რომანის, 2 პიესის, 2 მოთხრობების კრებულის და ესსეების. ტაი ენაზე გადათრაგმნა რიჩარდ ბახის მოთხრობა „თოლია სახელად ჯონათან ლივინგსტონი“ (1973 წ.), სცენარის ავტორია ფილმისა „Kawao tee Bangpleng“ (1995). 

ცნობილია ასევე როგორც ტაის კლასიკური ცეკვების პროფესიონალი მოცეკვავე, ფოტოგრაფი, რადიოკომენტატორი, ეკონომისტი, კულტუროლოგი და პოპულარული ჰოტელის „ინდრას“ მფლობელი.

გარდაიცვალა 1995 წლის 9 ოქტომბერს ერთ-ერთ ჰოსპიტალში  გულის დაავადების, მაღალი არტერიული წნევისა და დიაბეტისაგან. მის ყოფილ სახლში გახსნილია მისი და ტაილანდური კულტურის მუზეუმი.

## საინტერესო ფაქტები 
მისი უფროსი ძმაა სენი პრამოტი, რომელსაც სამჯერ ეკავა ტაილანდის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 

1948 წელს თავის ძმა სენი პრამოტისთან ერთად მეფე რამა IV-ის შესახებ დაწერა წიგნი „საუბრობს ტაილანდის მეფე“. ეს უნიკალური წიგნია, რადგამ გარდა იმისა, რომ ავტორები ძმები არიან, ორივეს ეკავა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სახელმწიფო გადატრიალება ტაილანდში

კატეგორია:ტაილანდის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
ერაყის გეოგრაფია

**ერაყი** — სახელმწიფო ახლო აღმოსავლეთში, ტიგროსისა და ევფრატის ხეობებში, დასავლეთ აზიაში. ფართობი — 437 072 კმ². სამხრეთ-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ქუვეითი, სამხრეთით საუდის არაბეთი, დასავლეთით იორდანია და სირია, ჩრდილოეთით თურქეთი, აღმოსავლეთით ირანი. სამხრეთ-აღმოსავლეთით სპარსეთის ყურეზე აქვს გასასვლელი.

ერაყის საზღვრების საერთო სიგრძეა 3631 კილომეტრი. ირანთან არსებული საზღვრის სიგრძეა 1458 კილომეტრი, იორდანიასთან 181 კილომეტრი, ქუვეითთან 242 კილომეტრი, საუდის არაბეთთან 814 კილომეტრი, სირიასთან 605 კილომეტრი, თურქეთთან 331 კილომეტრი. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 58 კილომეტრი.

ერაყის ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს ზემო და ქვემო მესოპოტამიის ვაკეებს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით სომხეთისა და ირანის მთიანეთების ქედებია, რომელთა სიმაღლე 3000 მეტრს აღემატება. სამხრეთით და სამხრეთ-დასავლეთით სირია-არაბეთის ზეგნის განაპირა ზოლია, სიმაღლე 900 მეტრამდე. მესოპოტამია ანუ ჯეზირე სწორი, აქა-იქ დაბორცვილი პლატოა, სიმაღლე 300-450 მეტრი. ქვემო მესოპოტამია 100 მეტრამდე სიმაღლის ალუვიური დაბლობია. ერაყის უმაღლესი წერტილია შეეხა-დარი, რომლის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3611 მეტრს აღწევს. მწვერვალი ერაყისა და ირანის საზღვარზეა აღმართული, ზაგროსის მთათა სისტემაზე. ამ მთიანის რაიონებისთვის დამახასიათებელია მაღალი სეისმურობა. სასარგებლო წიაღისეულიდან აღსანიშნავია ნავთობი, აირი, ფოსფორიტები და გოგირდი.

ერაყის ჩრდილო ნაწილში ხმელთაშუა ზღვის ჰავაა, კონტინენტური ტიპისაა, იცის ცხელი, მშრალი ზაფხული და თბილი, შედარებით წვიმიანი ზამთარი. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ქალაქ მოსულში 34 °C, იანვრისა — 7 °C. მთაში მინიმალური ტემპერატურა 16 °C აღწევს. სამხრეთ ერაყში ჰავა ტროპიკულია. ბასრაში იანვრის საშუალო ტემპერატურა 11 °C, აგვისტოში 34 °C, ზოგჯერ ტემპერატურა 50 °C აღწევს. ატმოსფერული ნალექები მთიან რაიონებში 500 მმ-მდეა წელიწადში, ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში 60-100 მმ. ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში დამახასიათებელია ხშირი მტვრიანი ქარიშხალი.

დიდი სამეურნეო მნიშვნელობა აქვს მდინარეებს ტიგროსსა და ევფრატს. ქალაქ ელ-კურნასთან ისინი ერთდებიან და ქმნიან მდინარე შატ-ელ-არაბს, რომელიც ერთვის სპარსეთის ყურეს. მდინარეები გაზაფხულზე დიდდებიან, ხშირია წყალმოვარდნა. ქვემო მესოპოტამიაში ბევრია ჭალის ტბა და ლია-ლელიანი. ერაყის უდიდესი ტბაა თართარი, რომლის ზედაპირის ფართობია 2710 კმ².

უდაბნოებში უადებია. მდინარეების ტიგროსის (შენაკადებით), ევფრატისა და შატ-ელ-არაბის ხეობებში ალუვიური ნიადაგებია, ტერიტორიის დანარჩენ ნაწილში — წაბლა და რუხი. ქვეყნის ჩრდილო და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რაიონებში მთა-მდელოს ნიადაგებია.

ერაყის ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს სტეპს, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთით ნახევარუდაბნოსა და უდაბნოში გადადის. მთის კალთები უმთავრესად ჯაგეკლიანია, მდინარეების ხეობებში კულტურული ლანდშაფტებია.

ტყეებს ქვეყნის ტერიტორიის მხოლოდ 2 % უკავია. ყველაზე მაღალი ქედების ზემო კალთები შემოსილია ალპური მდელოებით. ერაყის სამხრეთით ფინიკის პალმა მოჰყავთ.

## რესურსები ინტერნეტში
* გეოგრაფიის ენციკლოპედია 

კატეგორია:ერაყის გეოგრაფია
ჟან-დენი ბარბიე დიუ ბოკაჟი

**ჟან-დენი ბარბიე დიუ ბოკაჟი** (; დ. 28 აპრილი, 1760, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 28 დეკემბერი, 1825, პარიზი, საფრანგეთი) — ფრანგი გეოგრაფი და კარტოგრაფი.

## ბიოგრაფია
დ’ანვილის მოსწავლის, ბარბიეს შემოქმედებითი დიდება მის მიერ შედგენილი ატლასის გამოქვეყნებით დაიწყო „უმცროსი ანახარსის მოგზაურობა საბერძნეთში“ (Voyage du jeune Anacharsis). ბარბიე ძალზედ დაინტერესებული იყო ძველი საბერძნეთის გეოგრაფიით.

ბარბიემ შეადგინა რუკები და გეგმები, რომელიც დაურთო შუაზელ-გუფეს, საბერძნეთში მოგზაურობის მხატვრულ აღწერას. ასევე იმ გზის რუკა, რომელზეც 10 000 ბერძენის (ძვ. წ. 401) ცნობილი გამოსვლა მოხდა მცირე აზიიდან.

1816 წელს გამოვიდა ბარბიეს „უძველესი ისტორიის ატლასი“.

1780 წელს დაინიშნა საგარეო საქმეთა სამინისტროს გეოგრაფად. 1785 წელს დაევალა ნუმიზმატიკის კაბინეტის მართვა, ხოლო 1792 წელს სამეფო ბიბლიოთეკის გეოგრაფიული რუკების განყოფილების ხელმძღვანელობა.

1809 წელს არჩეული იქნა ფრანგული კოლეჯის პროფესორად, 1821 წელს ბარბიე გახდა პარიზის გეოგრაფიული საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

დაკრძალულია პარიზში, პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე.

## ოჯახი
უმცროსი ვაჟი, ალექსანდრე-ფედერიკი დაიბადა 1798 წელს. გარდაიცვალა 1835 წლის 25 თებერვალს, იყო პარიზის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის ფაკულტეტის პროფესორი.

## ლიტერატურა 
* Hugues B. Maret, Une lettre de Talleyrand sur l'élection de Denis Barbié du Bocageà l'Institut en 1806, in: Journal des avants, juin 1928,  (www.persee.fr)
* Jacques-Alphonse Mahul, *Annuaire nécrologique, ou Supplément annuel et continuation de toutes les biographies ou dictionnaires historiques*,   1825, Paris : Ponthieu, 1826,  https://archive.org/stream/annuairencrologi1825mahu#page/12/mode/2up.
* Philippe de la Renaudière, *Éloge de M. Barbié du Bocage*, lu lors de l'assemblée de la Société de géographie, le 1 décembre 1826.
* ''Catalogue des livres de la bibliothèque de feu M. Barbié du Bocage, précédé d'une notice historique sur sa vie et ses ouvrages*, Paris, 1826.
* Louis Verneuil, *Rideau à neuf heures (Souvenirs de Théâtre)'', Éditions des deux rives, Paris, 1945

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
კატეგორია:ფრანგი კარტოგრაფები
ლონდონის სიტი

**ლონდონის სიტი** () — ქალაქი და საგრაფო დიდი ლონდონის რეგიონში. რომაელებმა ლონდონიუმი სიტის დღევანდელ საზღვრებში დააარსეს, ასე იყო შუა საუკუნეების ჩათვლით, მას შემდეგ კი საქალაქო აგლომერაცია გაცდა სიტის ფარგლებს. დღეს სიტი დიდი ლონდონის მეტროპოლიის მხოლოდ პატარა ნაწილია, თუმცა ის კვლავაც რჩება ცენტრალური ლონდონის უმნიშვნელოვანეს ნაწილად. ადმინისტრაციულად ის არის დიდი ლონდონის რეგიონის 33 ოლქიდან ერთ-ერთი, თუმცა განსხვავებით დანარჩენი 32-ისგან, ის არ არის ლონდონის ბორო, არამედ — დამოუკიდებელი საგრაფო.

ლონდონის სიტის ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც უბრალოდ **სიტი**. მას ზედმეტსახელად, ასევე, უწოდებენ *კვადრატულ მილს*  (Square Mile), რადგან მისი ფართობი, დაახლოებით, ამდენია (1.12 კვ.მილი (2.90 კმ²)).

სიტი ლონდონის და მთელი დიდი ბრიტანეთის საქმიანი და ფინანსური ცენტრია. მე-19 საუკუნეში სიტი იყო მსოფლიოს პირველი ბიზნეს-ცენტრი და იგი დღემდე რჩება მთავარ შეხვედრების ადგილად ბიზნესებისთვის.

2011 წლის აღწერის მიხედვით, სიტიში 7 000 ადამიანი ცხოვრობს, თუმცა ყოველდღიურად აქ 300 000-ზე მეტი ადამიანი მუშაობს, ძირითადად საფინანსო მომსახურების სექტორში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* City of London Corporation - სიტის ადგილობრივი სამმართველოს საიტი
* The (Secret) City of London, Part 1: History - ვიდეოს ბმული
* The (Secret) City of London, Part 2: Government - ვიდეოს ბმული

## სქოლიო
კატეგორია:ლონდონი
კატეგორია:ინგლისის საგრაფოები
გეორგ ფრიდრიხ გროტეფენდი

**გეორგ ფრიდრიხ გროტენფენდი** (დ. 9 ივნისი, 1775 — გ. 15 დეკემბერი, 1853) — გერმანელი ფილოლოგი, სიძველეთა მკვლევარი. მან  საფუძველი ჩაუყარა ძველსპარსული ლურსმული დამწერლობის გაშიფვრას.

## ბიოგრაფია
მიუნდენის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ თავი მიუძღვნა კლასიკურ ფილოლოგიას. 1797 წლიდან ის გახდა მიუნდენის საქალაქო სკოლის თანამშრომელი. 1803 წელს გროტეფენდი გახდა ფრანკფურტის საქალაქო გიმნაზიის (ახლა ფრანკფურტის ლესინგის სახელობის გიმნაზია) პრორექტორი, მოგვიანებით გიმნაზიის თანარექტორი 1806-1821 წლებში. 1812-1814 წლებში იმავდროულად იყო კლასიკური ლიტერატურის პროფესორი Lyceum Carolinum-ში, რომელიც იყო ერთ-ერთი დიდი ჰერცოგის, კარლ თეოდორ ფონ დალბერგის მიერ ფრანკფურტში დაარსებულ უნივერსიტეტთაგანი. 1819 წელს გროტეფენდი გახდა ერთ-ერთი დამფუძნებელი „გერმანიის ძველი ისტორიის საზოგადოებისა“. ამ საზოგადოებამ გამოსცა Monumenta Germaniae Historica. 1821 წელს იგი გახდა ლიცეუმის დირექტორი ჰანოვერში.

1802 წელს რამდენიმე  კვირაში გაშიფრა 1621 წელს აღმოჩენილი წარწერა პერსეპოლიდან, რომელიც გამოაქვენა კარსტენ ნიბურმა. ამის საბაბი გახდა ნაცნობთან დადებული სანაძლეო, რომ იგი შეძლებდა მისთვის სრულიად უცნობი დამწერლობის გაშიფვრას.

როგორც ძველბერძნული ენის სპეციალისტმა, გროტეფენდმა იცოდა სპარსი მეფეების სახელები, რომლებიც ამოკითხული ჰქონდა ავესტაში, თუმცა ძველსპარსულად მათი სახელები სხვაგვარად ჟღერდა. მან ქრონოლოგიურად დაალაგა ლურსმულ ტექსტებში ამოკითხული მეფეთა სავარაუდო სახელები და ცნობილი სახელები. ასე ამოიკთხა ქსერქსე და დარიოსი. 

იგი ცნობილია იმითაც, რომ მან ამხილა სიყალბეში სანხუნიატონის „ფინიკიელთა ძველი ისტორია“.

გროტეფენდი პენსიაზე გავიდა 1849 წელს და გარდაიცვალა 1853 წლის 15 დეკემბერს.

გროტეფენდის შვილი იყო ისტორიკოსი კარლ ლუდვიგ გროტეფენდი, ხოლო შვილიშვილი არქივარიუსი და ქრონოლოგი ჰერმან გროტეფენდი. 

## ნაწარმოებები
* *Anfangsgründe der deutschen Prosodie*. (Gießen 1815)
* *Lateinische Grammatik*. 2 Bde. (Frankfurt am Main 1823—1824)
* *Neue Beiträge zur Erläuterung der persepolitanischen Keilschrift*. (Hannover 1837)
* *Rudimenta linguae umbricae*. 8 Hefte (Hannover 1835—1838)
* *Rudimentae linguae oscae*. (Hannover 1839)
* *Zur Geschichte und Geschichte von Altitalien*. 5 Hefte (Hannover 1840—1842)

## ლიტერატურა
* Добльхофер Э. Знаки и чудеса. М. 1963.
* К. Керам. Боги, гробницы, учёные. Роман археологии. М., 1963 — СПб., «КЭМ», 1994
* Утевская П. Слов драгоценные клады. М. 1987.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1775
კატეგორია:გარდაცვლილი 1853
Neo Geo

—24 ბიტიანი კარტრიჯული არკადული სისტემა და მეოთხე თაობის სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი შექმნილი და გამოშვებული იაპონური კომპანია SNK Corporation-ის მიერ 1990 წლის 26 აპრილს. იგი იყო პირველი სისტემა Neo Geo სერიიდან.

თავდაპირველად გამოვიდა Neo Geo-ს ხურდის არკადული სისტემა Neo Geo: MVS (Multi Video System), ხოლო შემდგომში ამას მოჰყვა Neo Geo-ს სახლის ვერსია სახელწოდებით Neo Geo: AES (Advanced Entertainment System). ორივეს, არკადულსაც და სახლის ვერსიას გააჩნდათ ერთი და იმავე მახასიათებლები — Motorola 68000-ის ცენტრალური პროცესორი 12 მეგაჰერცით, როგორც ძირითადი პროცესორი, ხოლო როგორც მეორეხარისხოვანი — Zilog Z80 4 მეგაჰერცით, ოპერატიული მეხსიერება 64 კბ, ვიდეო მეხსერება — 84 კბ და Sound chip: Yamaha YM2610-ის ხმის ჩიპი.

სისტემას იმ დრშო არსებულ ნებისმიერ სახლის კომპიუტერზე ან კონსოლზე მძლავრი მახსიათებლები გააჩნდა. MVS-ის არკადული ავტომატი 1990-იან წლებში იქცა პოპულარულად, მისი დაბალი ფასის, ექვსი კარტრიჯული სლოტისა და კომპაქტური ზომიდან გამომდინარე. მასზე გამოვიდა რამდენიმე წარმატებული ფრენჩაიზი, მათ შორის *Fatal Fury*, *Art of Fighting*, *Samurai Shodown*, *The King of Fighters* და *Metal Slug*. რაც შეეხება სახლის ვერსიას, იაპონიაში გაყიდვები საკმაოდ დამაჯერებილი იყო, თუმცა აშშ-ში ვერ შეძლო ფეხის მოკიდება, მაღალი ფასიდან გამომდინარე.

Neo Geo იქცა საკულტო ვიდეო თამაშების სისტემად და იწარმოებოდა 7 წლის განმავლობაში, 1997 წლამდე, თუმცა თამაშებისა და პროგრამული უზრუნველყოფის წარმოებამ 2004 წლამდე გასტანა, რამაც აქცია ყველა დროის ყველაზე ხანგრძლივად არსებულ კონსოლად ვიდეო თამაშების ისტორიაში. 1994 წელს გამოვიდა AES-ის მემკვიდრე Neo Geo CD, რომელიც აღჭურვილი იყო CD ROM მოწყობილობით, ხოლო არკადული ავტომატის, MVS-ის მემკვიდრედ იქცა Hyper Neo Geo 64, გამოსული 1997 წელს. 2012 წელს, პორტატიული კონსოლის, Neo Geo X-ის გამოსვლით ბრენდი Neo Geo კვლავ აღდგა.

1997 წლის მონაცემით, Neo Geo და Neo Geo CD-ის კომბინირებულმა გაყიდვებმა მსოფლიოს მასშტაბით 980,000 ეგზემპლარს მიაღწია. 2009 წელს, სატ IGN-მა თავის სიაში *25 ყველა დროის საუკეთესო კონსოლი*, სისტემას 19-ე ადგილი მიუჩინა.

## გალერეა

Neo_Geo_full_on.png|Neo Geo MVS-ის არკადული კაბინეტი 
NeoGeoAlpha.png|Neo Geo-AES-ის კონსოლი 
Neo-Geo-AES-Controller-FL.jpg|Neo Geo AES-ის კონტროლერი
Neo-Geo-AES-Cartridge-Bottom.jpg|Neo Geo-ს სათამაშო კარტრიჯი
Neo-Geo-Memory-Card.jpg|Neo Geo-ს მეხსიერების ბარათი

## იხილეთ აგრეთვე
*SNK
*Neo Geo CD
*Neo Geo-ს თამაშების სია

## ლიტერატურა
**Speciale Neo Geo, in MCmicrocomputer, nº 111, Technimedia, ottobre 1991, pp. 274-275, ISSN 1123-2714*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* NEOGEO-ს მუზეუმი
* ინფორმაცია Neo Geo-ს შესახებ 

## სქოლიო
კატეგორია:არკადული სისტემები
კატეგორია:სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:მეოთხე თაობის ვიდეო თამაშების კონსოლები
კატეგორია:SNK
კატეგორია:Neo Geo
კატეგორია:1990-იანების სათამაშოები
კატეგორია:2000-იანების სათამაშოები
კატეგორია:1990 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
კატეგორია:1991 წელს წარმოდგენილი პროდუქტები
Neo Geo-ს თამაშების სია

[მინი|მარჯვნივ|400პქ|[Neo Geo-ს ოფიციალური ლოგო]]
ეს არის თამაშების სია, რომელიც ოფიციალურად გამოვიდა Neo Geo-ს სისტემისთვის. აღნიშნული სია მოიცავს როგორც არკადული კაბინეტის, Neo Geo MVS-ის თამაშებს, ასევე სახლის კონსოლის, Neo Geo AES-ის თამაშებს.აგრეთვე ქვემოთ ჩამოთვლილი ბევრი თამაში თავასებადი არის Neo Geo CD-ის პლატფორმაზე.

## თამაშები
## სქოლიო
## იხილეთ აგრეთვე
*Neo Geo
*Neo Geo CD

## რესურსები ინტერნეტში
* NeoGeo-ს მუზეუმი
* SNK Playmore-ის ოფიციალური საიტი 
* SNK Playmore-ის აშშ-ის ოფიციალური საიტი 
* Neo Geo-ს ოფიციალური საიტი
* NeoGeoSoft.com ინფორმაცია Neo Geo-ს შესახებ 

კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები პლატფორმების მიხედვით
კატეგორია:Neo-Geo-ს თამაშები
პნევმონია

მინი|300პქ|მარჯვნივ|პნევმონიით დაინფიცირებული ადამიანის მთავარი სიმპტომები
**პნევმონია** (ფილტვების ანთება) — ფილტვის ქსოვილის მწვავე ანთება, რომელიც უწვრილეს ბრონქებს, ალვეოლებსა და მათ შორის მდებარე ქსოვილებს მოიცავს.

პნევმონიების დაყოფა ფილტვის ანატომიური სტრუქტურების დაზიანების მიხედვით ხდება. ფილტვი, თავის მხრივ, შედგება წილებისაგან, წილი-სეგმენტებისგან, სეგმენტი კი წილაკებისაგან. მარჯვენა ფილტვი სამი ნაწილისაგან შედგება, მარცხენა კი ორისგან. დაზიანება შეიძლება განვითარდეს მთელ წილში - ეს წილოვანი, ანუ კრუპოზული, პნევმონიაა; წილის სეგმენტში — სეგმენტური პნევმონია, წილაკში კი კეროვანი, ანუ ბრონქოპნევმონია.

## ლიტერატურა
* 
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:პნევმონია
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ’ანვილი

'''ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ'ანვილი''' (; დ. 11 ივლისი, 1697 — გ. 28 იანვარი, 1682) — ფრანგი გეოგრაფი და კარტოგრაფი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო წევრი. მისი რუკები დიდი სიფრთხილით, სიზუსტითა და უამრავი კვლევების შედეგად არის შექმნილი, ამიტომ ისინი სანდო და განსაკუთრებულად მნიშვნელოვანია.

## ბიოგრაფია
ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ'ანვილი დაიბადა 1697 წლის 11 ივლისს საფრანგეთის დედაქალაქ პარიზში. მისი გატაცება გეოგრაფიული თვალსაზრისით ადრეულ ასაკშივე გამოვლინდა. ასე 12 წლის იქნებოდა, როდესაც პირველად სცადა რუკების შექმნა. 15 წლის ასაში გამოსცა მისი პირველი რუკა, 22 წლის ასაკში კი მიენიჭა დამსახურებული ჯილდო.

ამის შემდეგ დ'ანვილი იყო ორლეანის ჰერცოგის პირადი დივანი. 1775 წელს გახდა პარიზის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

1779 წელს მთავრობის სამეფო ბიბლიოთეკამ (ახლა საფრანგეთის ნაციონალური ბიბლიოთეკა) შეიძინა მისი ფასდაუდებელი კოლექცია.

ჟან ბატისტ ბურგინიონ დ'ანვილი გარდაიცვალა 1782 წლის 28 იანვარს, პარიზში.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ანვილი.

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* «Новый атлас Китая, китайской Татарии и Тибета», на d’Anville от Всемирной цифровой библиотеки
* University of Virginia biography 

კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
კატეგორია:ფრანგი კარტოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1697
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1782
თეთრი ციხე-სიმაგრე (რომანი)

**თეთრი ციხესიმაგრე** () — თურქი ნობელიანტი მწერლის, ორჰან ფამუქის 1985 წლის რომანი.

რომანში აღწერილი მოვლენები XVII საუკუნის სტამბოლში ხდება. რომანის მთავარი პერსონაჟი იტალიელი მეცნიერია, რომელიც ვენეციიდან ნეაპოლისაკენ მიემგზავრება, შემდეგ კი ოტომანთა იმპერიის ტყვე ხდება. ცოტა ხნის შემდეგ, ის მეცნიერის, სახელად - Hoja (ოსტატი) - მონა ხდება, რომელთანაც ძლიერი ფიზიკური მსგავსება აქვს.

Hoja მოხსენებას აბარებს ფაშას, რომელიც მას უამრავ კითხვას უსვამს მეცნიერებისა და სამყაროს შესახებ. თანდათან Hoja და მთხრობელი მიდიან სულთანთან, რომლისთვისაც შემდეგში უაზრმაზარ რკინის იარაღს შექმნიან.

მონა ოსტატს ასწავლის დასავლურ მეცნიერებებსა და ტექნოლოგიებს, მედიცინიდან დაწყებული, ასტრონომიით დამთავრებული. მაგრამ Hoja-ს უკვირს, რომ მასა და მონას ერთმანეთისათვის ცოდნისა და საიდუმლოებების გაზიარება შეუძლიათ, შესაბამისად მათ საკუთარი იდენტობის გაცვლაც ძალუძთ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Review of *The White Castle* at *The New York Times*
* *Paris Review* interview with Orhan Pamuk 

კატეგორია:ორჰან ფამუქის რომანები
კატეგორია:თურქული რომანები
კატეგორია:თურქულენოვანი ნაწარმოებები
კატეგორია:რომანები ოსმალეთის შესახებ
კატეგორია:რომანები სტამბოლოს შესახებ
კატეგორია:1985 წლის რომანები
თეოდოროს სამთავრო

**თეოდოროს სამთავრო**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **გოთია** () ან **თეოდორო-მანგუპის გოთურ-ბიზანტიური სამთავრო**. — პატარა სამთავრო ყირიმის სამხრეთ-დასავლეთ მხარეში. ის ყირიმელი გოთებისა და ბიზანტიის იმპერიის მემკვიდრედ რჩებოდა, მანამ სანამ, 1475 წელს ოსმალეთის იმპერიის მართველობის ქვეშ მოექცეოდა.

## ისტორია 
მოსახლეობა ძირითადად ბერძნების, ყირიმელი გოთების, ალანების, ბულგარების და ყივჩაღებისაგან შედგებოდა, რომლებიც მართლმადიდებლურ მრწამს მისდევდნენ. სამთავროს ოფიციალური ენა ბერძნული იყო. თავდაპირველად ტერიტორია ტრაბიზონის იმპერიის ნაწილს, ყირიმის ზღვისგადაღმა სამმართველოს ნაწილი იყო.

სამთავროს ჩრდილოეთით ოქროს ურდო ესაზღვრებოდა, ვის სასარგებლოდაც მშვიდობის სანაცვლოდ კისრულობდა ხარკს და ოქროს ურდოს ნომინალურ ვასალად ითვლებოდა, ხოლო სამთავროს სამხრეთით, საზღვაო ნავსადგურების შენარჩუნების მიზნით გენუის ყირიმის კოლონიებთან ჰქონდა დაძაბული ურთიერთობები. მოგვიანებით სანაპიროს ვიწრო ზოლი იამბოლსა (ბალაკლავა) და ალუსთონს (ალუშტა) შორის არსებული ტერიტორიები გენუელების კონტროლის ქვეშ გადავიდა. ადგილობრივი ბერძნები ამ რეგიონს პარათალასიას (; ზღვის სანაპიროს), ხოლო გენუელები გოთიის სარდლობას უწოდებდნენ. სამხრეთ ნავსადგურის დაკარგვისთანავე, თეოდოროელები ახალი საზღვაო ნავსადურის ავლიტას მშენებლობას შეუდგნენ, რომელიც მდინარე ჩერნაიას პირას ააშენეს და შემდგომ ის კალამატიის ციხით გაამაგრეს.

1475 წლის 6 იანვარს, ოსმალეთის ჯარებმა, გედიკ აჰმედ-ფაშას სარდლობით მოახერხეს კაფას დაკავება, წლის ბოლოსთვის კი, მანგუპის ექვსთვიანი ალყის შემდგომ, თეოდორეს დედაქალაქიცც ოსმალეთის ხელში გადავიდა. ნახევარკუნძულის უდიდესი ნაწილი ოსმალეთის ვასალ ყირიმის სახანოს ხელში რჩებოდა, ხოლო თეოდოროს ყოფილი ტერიტორიები და სამხრეთ ყირიმი კი უშუალოდ ბრწყინვალე პორტას ადმინისტრაციულ ერთეულად იქცა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*თეოდოროს სამთავროს მოკლე ისტორია

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიის ისტორია
კატეგორია:ყირიმის ისტორია
კატეგორია:გერმანული ტომები
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერია
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:თურქეთის ისტორია
ბიშარა ელ-ხური

**ბიშარა ელ-ხური** (; დ. 10 აგვისტო, 1890 — გ. 11 იანვარი, 1964) — ლიბანის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ლიბანის პირველი პრეზიდენტი 1943-1952 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა რეშმაიაში 1890 წელს მთიან ლიბანში, მარონიტი ქრისტიანის ოჯახში. განათლებით და პროფესიით იურისტია. როგორც ადვოკატი ცნობილი გახდა 1935 წლის სასამართლო პროცესიდან, როდესაც მან მოახერხა ლიბანის მომავალი პრემიერ-მინისტრის აბდულ ჰამიდ ქარამეს უდანაშაულობის დამტკიცება, რომელსაც ბრალად სდებდნენ მვლელობაში მონაწილეობას.

1920-იანი წლების შემდეგ დაკავებული იყო პოლიტიკური საქმიანობით. 1927 წლის საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ აირჩიეს ლიბანის პარლამენტის წევრად. საფრანგეთის მანდატის დროს ორჯერ ეკავა ლიბანის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა, 1927 წლის 5 მაისიდან 1928 წლის 10 აგვისტომდე და 1929 წლის 9 მაისიდან 11 ოქტომბრამდე. იყო ლიბანის დამოუკიდებლობის აქტიური მომხრე და პარტია ად-დუსტურის პარტიის დამაარსებელი.

1943 წლის 23 სექტემბერს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად. 8 ნოემბერს ლიბანის პარლამენტმა ქვეყნის კონსტიტუციიდან ამოიღო მუხლი შეზღუდული სუვერენიტეტის შესახებ, ამის საპასუხოდ საფრანგეთის ხელისუფლებამ 11 ნოემბერს ბიშარა ელ-ხური ლიბანის დამოუკიდებლობის სხვა მომხრეებთან  ერთად დააპატიმრეს (პრემიერ-მინისტრი რიად ალ-სოლხი, პიერ ჟმაიელი, ქამილ შამუნი და სხვ.), დაშალეს პარლამენტი და შეაჩერეს კონსტიტუციის მოქმედება. საფრანგეთის ხელისუფლების მოქმედებამ აღშფოთება გამოიწვია ქვეყანაშიც და არაბულ სამყაროშიც. ლიბანში დაიწყო მასობრივი საპროტესტო აქციები. ამან აიძულა საფრანგეთის ხელისუფლება 1943 წლის 22 ნოემბერს გაეთავისუფლებინა პატიმრები, მათ შორის ბიშარა ელ-ხური. აქედან მოყოლებული აღნიშნული თარიღი ითვლება ლიბანის დამოუკიდებლობის დღედ და აღინიშნება როგორც ეროვნული დღესასწაული.

ბიშარა ელ-ხური დაუბრუნდა პრეზიდენტის თანამდებობას 1943 წლის 22 ნოემბერს და იგი ეკავა 1952 წლის 18 დეკემბერს. მისი პრეზიდენტობის ერთ-ერთი ძირითადი მიღწევა იყო ეროვნული პაქტის შემუშავება, ლიბანის ქრისტიანი და მუსულმანი  ლიდერების შეთანხმება, რომელიც დე-ფაქტო ქვეყნის კონსტიტუციური მოწყობის საფუძველი გახდა.

ბიშარა ელ-ხურის პრეზიდენტობა ქვეყანაში აღინიშნა მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ზრდით, მაგრამ ლიბანის მონაწილეობამ 1947-1949 წლების არაბეთ-ისრაელის პირველ ომში, რომლის შედეგადაც ქვეყნის ტერიტორიაზე შევიდა 100 000 პალესტინელი ლტოლვილი, მნიშვნელოვნად შეარყია ქვეყნის ეკონომიკა. ამ ფაქტორმა და კიდევ ბიშარა ელ-ხურის ადმინისტრაციის წევრების კორუფციაში დადანაშაულებამ, ქვეყანაში მასობრივი დემონსტრაციების პროვოცირება გამოიწვია, რამაც აიძულა ბიშარა ალ-ხური გადამდგარიყო ქვეყნის მეთაურის თანამდებობიდან 1952 წლის 18 სექტემბერს.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ, გარდაცვალებამდე იყო პარტია ად-დუსტურის ლიდერი. გარდაიცვალა 1964 წლის 11 იანვარს.

ბიშარა ელ-ხურის შვილი მიშელ ელ-ხური ასევე ლიბანელი პოლიტიკოსი იყო და 1960-იან წლებში ეკავა რიგი მინისტრების თანამდებობა.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 10 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
თემისკირა

**თემისკირა** () —   ანტიკური ბერძნული დასახლება თემისკირას დაბლობზე, მდინარე თერმოდონის (თანამედროვე თერმე) პირას არსებული ქალაქი. ლეგენდის თანახმად ის ამაზონების სამშობლოდ მიიჩნევა.

თემისკირა პირველად ჰეროდოტეს ეპოქაში მოიხსენიება, ჰეროდოტე გვამცნობს ამორძალი მებრძლების შესახემ თემისკირიდან.  პტოლემე უდავოდ ცდება როცა ქალაქის მდებარეობას უფრო დასავლეთით მდინარე ირისის (იეშილ-ირმაქი) და ჰერაკლეს კონცხის მიდამოებს უკავშირებს. სქილაკი მას ბერძნულ დასახლებას უწოდებს; ხოლო დიოდორე სიცილიელი, წერს რომ ის ამაზონის სამეფოს მიერ იყო დაარსებული. მითრიდატე IV-ის ანატოლიიდან გამობრუნების შემგდომ, თემისკირა ალყაში მოაქცია ლუკულუსმა, ადგილობრივი მოსახლეობა თავს დიდი ვაჟკაცობით იცავდა; და როდესაც ქალაქის კედლები შეირყა მათ ლუკულუსის წინააღმდეგ გამოიყენეს დათვები და სხვა გარეული ცხოველებიც კი. მიუხედავად მათი თავგანწირული ბრძოლისა, ქალაქი საბოლოოდ განადგურდა. პომპონიუს მელა გვაუწყებს რომ ქალაქი უკვე აღარ არსებობდა, ხოლო სტრაბონი კი უკვე აღარ მოიხსენიებს მას. ანტიკურ ხანაში თემისკრია ცნობილი იყო თაფლის წარმოებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ანტიკური ხანა
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
არარუნა (პარანა)

**არარუნა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 610 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 419 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.21 კმ²-ზე. ფართობი 493 190 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარანა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ედუარდ ჰინკსი

**ედუარდ ჰინკსი** (; დ. 19 აგვისტო, 1792 —  გ. 3 დეკემბერი, 1866) — ანგლო-ირლანდიელი მოძღვარი, ფილოლოგი, აღმოსავლეთმცოდნე, ასირიოლოგი.

## ადრეული ცხოვრება
ედუარდ ჰინკსი დაიბადა 1792 წლის, 19 აგვისტოს, კორკის საგრაფოში. ის იყო უფროსი ვაჟი თავის დედმამიშვილებს შორის. თომას ჰინკსი იყო გამორჩეული პროტენსტანტი მინისტრი, აღმოსავლეთმცოდნე და ნატურალისტი. ედუარდი იყო ფრენსის ჰინკსის ცნობილი კანადელი პოლიტიკოსის უფროსი ძმა, რომელიც იყო ასევე გუბერნატორის ბარბადოსი. უილიამ ჰინკსი იყო პირველი პროფესორი კორკის სადედოფლო კოლეჯში და შემდეგ ტრონტის უნივერსიტეტში.

ედუარდ ჰინკსი იყო ყველაზე განათლებული თავის ოჯახში. ის არჩეულ იქნა მეცნიერად კოლეჯში და 1812 წელს, მოიპოვა ოქროს მედალი. მის წინააღმდეგ იდგა თომას რობიზონ რომნეი, მისი მეშვეობით მან მოიგო და არჩეულ იქნა კოლეჯში თანამშრომლად. 1819 წელს, თომას რომნეის გარდაცვალების შემდეგ იგი წარდგენილ იქნა ქალაქ ტურვანში. 

მან თავისი სასულიერო მოვალეობები მიატოვა, რათა განეხორციელებინა თავისი ინტერესები უძველეს ენებზე. მან პირველად გაშიფრა ძველ ეგვიპტური იეროგრაფიული დამწერლობა.

## მიღწევები
ჰინკსის ყველაზე დიდი მიღწევა იყო ბაბილონისა და ასურეთის უძველესი ენისა და დამწერლობის გაშიფვრა.

ამ წლების განმავლობაში არქეოლოგმა პოლ-ემილ ბოტამ აღმოაჩინა უძველესი ნაშთები ასურეთის იმპერიის დედაქალაქ ნინევიაში. მათ შორის ემილ ბოტამ აღმოაჩინა უძვირფასესი საგანძური და ათობით ათასი გამომცხვარი თიხის ფირფიტა. ამ ფირფიტებძე არსებული წარწერები ცნობილია, როგორც  ლურსმული დამწერლობა. ამ ყველაფერში კი მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს: ედუარდ ჰინკსმა, რაულინსონმა და ახალგაზრდა გერმანელმა მეცნიერმა ჟიულ ოპერტმა.

1850 წელს, ჰინკსმა მნიშვნელოვანი დასკვნები გააკეთა ბაბილონის ლურსმულ დამწერლობასთან დაკავშირებით. ასევე მან სხვა მრავალი დასკვნები გააკეთა სხვადასხვა თემებთან  დაკავშირებით. 

ღირსმა ედუარდ ჰინკსმა თავისი ცხოვრების დიდი ნაწილი ლურსმნული დამწერლობის შესწავლას მოანდომა. იგი გარდაიცვალა 1866 წელს, 74 წლის ასაკში. მას დარჩა ცოლი და ოთხი ქალიშვილი.

## ლიტერატურა
*M.L. Bierbrier, "Hincks, Edward (1792–1866)", *Oxford Dictionary of National Biography*, Oxford University Press, 2004
*Cathcart, K.J. (ed.), 1994 *The Edward Hincks Centenary Lectures*. x + 227 + 8 (plates) pp. Department of Near Eastern Languages, Dublin.
*Cathcart, K.J. (ed.), 2007 *The Correspondence of Edward Hincks: 1818–1849* Volume 1. University College Dublin Press. ISBN 1-904558-70-4 ISBN 978-1904558705
*Davidson, E. F. 1933 *Edward Hincks, A Selection from His Correspondence with a Memoir* Oxford (has a portrait).

## რესურსები ინტერნეტში
*1846 Internet Archive *On the First and Second Kinds of Persepolitan Writing*. Dublin, Gill
*1850 Internet Archive *On the Khorsabad Inscriptions* Dublin, Gill
*1863 Internet Archive *On the Polyphony of the Assyrio-Babylonian Cuneiform Writing: A Letter to Professor Renouf*. Dublin John F. Fowler
*1865 Internet Archive *On the various years and months in use among the Egyptians* Dublin, Gill.

## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1792
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
პარინტინტინი

**პარინტინტინი** — ბრაზილიის ადგილობრივი ხალხი; ცხოვრობენ მდინარე მადეირის აუზში.

2010 წლის მონაცემებით, პარინტინტინის ხალხის რაოდენობა 418 ადამიანს შეადგენს და ცხოვრობენ სამ სოფელში. 

პარინტინტინის ენა კავაჰიბას ენის დიალექტია, რომელიც თავის მხრივ ტუპი-გუარანის ენათა ოჯახს მიეკუთვნება. წერენ ლათინური ანბანით. 

მისდევენ სოფლის მეურნეობას, მეთევზეობას და შემგროვებლობას. მისდევენ ეგზოგამიას. მემკვიდრეობა მამაკაცის ხაზით გადაეცემა. 

მას შემდეგ, რაც 1946 წელს ბრაზილიელებთან კონტაქტი დაამყარეს, რასაც კაუჩუკის ბუმი მოჰყვა, პარინტინტინის 4 000-იანი მოსახლეობა თანდათან 120-მდე შემცირდა. მსგავს კატასტროფას ხელი შეუწყო 1970 წელს ტრანს-ამაზონური გზატკეცილის გაყვანამაც. ამაზონის აუზის კოლონიზაციას მჰყვა დაავადებების გავრცელებაც, რომელთა წინააღმდეგაც პარინტინტინის ხალხს იმუნიტეტი არ ჰქონდა. 

პარინტინტინის საზოგადოებას ამჟამად საფრთხე ემუქრება მადეირას ჰიდროელექტრო კომპლექსისგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Instituto Socioambiental (Portuguese)
* Parintintin (Portuguese)
* Flickr set of TI Nove de Janeiro
* International Rivers 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის დემოგრაფია
სულეიმან ფრანჟიე

**სულეიმან ფრანჟიე** (; დ. 15 ივნისი, 1910  — გ. 23 ივლისი, 1992) —  ლიბანელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1970–1976 წლებში. ქრისტიანების საველე მეთაური. იგი ასევე ითვლება საკუთარი გვარის ლიდერად.

## ბიოგრაფია 
სულეიმან ფრანჟიე არის მარონიტების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი გვარის შთამომავალი ზღარტიდან. გვარი წარმოდგება ბერძნული სიტყვიდან Φρὰγκοι, რაც ნიშნავს ფრანკს. 

დაიბადა ზღარტაში 1910 წლის 15 ივნისს. იგი იყო პოლიტიკოს კაბალან ფრანჟიესა და მისი მეუღლის ლამია რაფულის მეორე შვილი. მამამისი კაბალან ფრანჟიე ქვეყნის პარლამენტის წევრია 1929–1932 წლებში, ხოლო 1908–1913  წლებში ეხდენის რაიონის გამგებელი. სულემან ფრანჟიეს პაპა, ისიც სულეიმანი ასევე ეხდენის რაიონის გამგებელია 1904–1908  . 1939 წელს სულეიმან ფრანჟიეს უფროს ძმას ჰამიდს ეკავა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა ფრანგული მანდატის დროს. 

სულეიმან ფრანჟიემ განათლება ელიტურ, ანტურის წმინდა იოსების სკოლაში მიიღო. იგი ასევე სწავლობდა ტრიპოლში და ბეირუთში.

1960 წელს იგი აირჩიეს პარლამენტში მისი მძიმედ ავადმყოფი ძმის ჰამიდის მაგივრად. ასევე ძმის ავადმყოფობის გამო იგი ტავისი კლანის ხელმძღვანელიც გახდა.

1970 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე, რომელიც გამოდგა ლიბანის ისტორიაში ყველაზე სადავო, სულეიმან ფრანჟიე ქვეყნის პარლამენტმა პრეზიდენტად აირჩია. მესამე რაუნდის შემდეგ მან გამარჯვება სულ ერთი ხმით მოიპოვა შიჰაბისტთა კანდიდატ ილიას სარკისზე. მან მიიღო როგორც მემარცხენეების, ასევე მემარჯვენეების მხარდაჭერა. იმჟამინდლი პარლამენტის თავმჯდომარე საბრი ჰამადე არ აღიარებდა არჩევნების შედეგებს, მას შემდეგ რაც მან დარბაზი პროტესტის ნიშნად დატოვა, ტრიბუნასთან მივიდა ვიცე-სპიკერი მიშელ სასინი და უფლებამოსილების ფარგლებში ქვეყნის პრეზიდენტად გამოაცხადა სულეიმან ფრანჟიე. ფანჟიეს მმართველობა გაგრძელდა 1976 წლის 22 სექტემბრამდე.

## გარდაცვალება 
სულეიმან ფრანჟიე გარდაიცვალა 82 წლის ასაკში ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტის საავადმყოფოში, ჰოსპიტალიზაციიდან სამ კვირაში. დაასაფლავეს ეხდენეს რაიონში შვილის გვერდით.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი  23 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
შარლ ჰელუ

**შარლ ჰელუ** (; დ. 25 სექტემბერი, 1913 — გ.  7 იანვარი, 2001) — ლიბანის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ლიბანის პრეზიდენტი 1964-1970 წლებში.

## ბიოგრაფია 
შარლ ჰელუ დაიბადა ბეირუთში 1913 წლის 25 სექტემბერს გავლენიანი მარონიტის ოჯახში. 1929 წელს წარმატებით დაასრულა ბეირუთის წმინდა იოსების უნივერსიტეტი. 1934 წელს დაასრულა იურიდიული განათლების მიღება. დასაწყისში დაკავდა ბიზნესით, დააარსა ორი ფრანგულენოვანი გაზეთი (L’Eclair du Nord და Le Jour). 1936 წელს პიერ ჟმაიელთან და თანამოაზრეებთან ერთად დააარსა პარტია კიტაიბი. მოგვიანებით ჟმაიელთან დაპირისპირების გამო გავიდა პარტიიდან.

1947 წელს შარ ჰელუ დაინიშნა ლიბანის ელჩად ვატიკანში, ხოლო 1949 წელს მიიღო მონაწილეობა არაბეთ-ისრაელის მოლაპარაკებებში, სადაც იგი შეეცადა დიპლომატიური დათმობების სანაცვლოდ გაეყვანა ისრაელის ჯარები ლიბანის ტერიტორიიდან. 1954-1955 წლებში ეკავა იუსტიციისა და ჯანმრთელობის დაცვის, ხოლო 1964 წელს განათლების მინისტრის თანამდებობა. 

შარლ ჰელუ ითვლებოდა ფუად შეჰაბისთან დაახლოებულ პიროვნებად, სწორედ ამიტომ მან შარლ ჰელუ თავის პოლიტიკურ მემკვიდრედ დაასახელა. 1964 წელს შარლ ჰელუ ლიბანის ეროვნულმა ასამბლეამ აირჩია ლიბანის პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

შარლ ჰელუს პრეზიდენტობის დროს მისი დიდი პრობლემა იყო პოლიტიკური სიტუაციის დარეგულირება მეზობელ ისრაელთან და ექვსდღიანი ომი (1967).  გარდა ამისა, მისი პრეზიდენტობის დროს გაკოტრდა ახლო აღმოსავლეთში ყველაზე მსხვილი ინტრა ბანკი. ექვსდღიანი ომის პერიოდში ლიბანის პოლიტიკურ წრეებში სერიოზული აზრთა სხვადასხვაობა იყო ომთან დაკავშირებით: პოლიტიკოსების მუსულმანური ნაწილი მოითხოვდა ომში ჩაბმას არაბული ქვეყნების მხარეს, ხოლო ქრისტიანები ამ იდეის წინააღმდეგები იყვნენ. 

შარლ ჰელუმ მოახერხა ხელი შეეშალა ლიბანის საომარ მოქმედებებში ჩართვისათვის, მაგრამ 1968 წლის საპარლამენტო არჩევნებმა ცხადი გახადა პოლიტიკური პოლარიზება ქვეყანაში. პარლამენტში ჩამოყალიბდა პროარაბული კოალიცია რაშიდ ქარამეს ხელმძღვანელობით და პროდასავლური კოალიცია ქამილ შამუნის, პიერ ჟმაიელისა და რაიომონ ედეს მეთაურობით. აღნიშნულ კოალიციებს ეკავათ 30-30 ადგილი 99 კაციან პარლამენტში.

შარლ ჰელუს პრეზიდენტობის დროს გახშირრდა შეტაკებები ლიბანის არმიასა და პალესტინის განმათავისუფლებელი ორგანიზაციის ჯარებს შორის.

1970 წელს შარლ ჰელუმ პრეზიდენტის თანამდებობაზე მხარი დაუჭირა ილიას სარკისს, მაგრამ მან მხოლოდ ერთი ხმით წააგო საპრეზიდენტო არჩევნები სულეიმან ფრანჟიესთან. ლიბანის სხვა პრეზიდენტებისაგან განსხვავებით, რომლებიც გადადგომის შემდეგაც განაგრძობდნენ პოლიტიკურ ცხოვრებას, შარლ ჰელუმ გადადგომის შემდეგ მთელი თავისი დრო მოანდომა საქველმოქმედო მოღვაწეობას. 

შარლ ჰელუ გარდაიცვალა გულის შეტევის შედეგად 2001 წლის 7 იანვარს 87 წლის ასაკში.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ბეირუთში დაბადებულები
მოიზ კინი

**მოიზ კინი** (დ. 28 თებერვალი, 2000, ვერჩელი) — იტალიელი ფეხბურთელი, „ფიორენტინასა“ და იტალიის ეროვნული ნაკრების თავდამსხმელი.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  იუვენტუსი
* იტალიის სერია A: 2016–17, 2018–19
* იტალიის თასი: 2016–17, 2023–24 
* იტალიის სუპერთასი: 2018

### სანაკრებო
;  იტალია 
* ერთა ლიგა მესამე ადგილი: 2020–21

### ინდივიდუალური
* სერია A-ს სეზონის გუნდის წევრი: 2024–25

## რესურსები ინტერნეტში
* მოიზ კინი — juventus.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ელას ვერონის ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფიორენტინას ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ევერტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბუგანაკი

**ბუგანაკი** () — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ბელორეცკის რაიონში. 

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 773 ადამიანი. რაიონულ ცენტრ ბელრეცკიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას  რუსები შეადგენენ (46%).

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:ბელორეცკის რაიონის სოფლები
დობრინის ორდენი

**დობრინის ორდენი** (; ) აგრეთვე ცნობილი როგორც **დობრინის საძმო** ( — სამხედრო ორდენი, რომელიც შეიქმნა მაზოვიის და პრუსიას შორის მდებარე ტერიტორიაზე, იმისათვის რომ ბოლო მოეღოთ XIII საუკუნეში წარმართი პრუსიელი ბალტების თავდასხმებისთვის. ორდენი შეიქმნა,  პრუსიის პირველი ეპისკოპოსის, ქრისტიან ოლიველის მიერ (1216–1228). დობრინის ორდენი იყო ერთადერთი სამხედრო ორდენი, რომელიც პოლონეთში დაარსდა.

ლათინურ წყაროებში რაინდები ცნობილი იყვნენ როგორც,  უფრო დიდი და გავლენიანი „ქრისტეს მეომრების“ უფროსი ორდენის ერთ-ერთი შტოს ნაწილად, რომლებსაც  „პრუსიის იესო ქრისტეს რაინდებს“ უწოდებდნენ. 1228 წელს, ორდენის შექმნა დაადასტურა რომის პაპმა გრიგოლ IX-მ. მაზოვიის ჰერცოგმა კონრადმა, რაინდებს დობრინის დასახლება და მიმდებარე ტერიტორიები გადასცა, რომელიც პრუსიის მოსაზღვრე რეგიონს წარმოადგენდა.  თავიდან ორდენი მოიცავდა 15 გერმანელ რაინდს ქვემო საქსონიიდან და მაკლენბურგიდან.

დობრინის ორდენი მხარს უჭერდა ცისტერციანელებს პრუსიაში მისიონერული საქმიანობის გასამართად და მათ წარმართი პრუსიელი ტომების თავდასხმებისაგან იცავდა. მათ იდეოლოგიას გამოსახავდა ასევე მათი სამოსი - ჯავშანზე გადაცმული ჰქონდათ თეთრი სამოსელი, რომელზეც გამოსახული იყო სიმბოლოები: აღმართული ხმალი და წითლი ვარსკვლავი, რომელიც არაქრისტიანელებისთვის იესო ქრისტეს გამოსახულებას წარმოადგენდა.

პრუსიის ომებში მათ მიერ მიღწეულმა წარმატებამ და ასევე ორდენის წევრების მცირე რაოდენობა, მიზეზი გახდა 1235 წელს, ორდენის უმრავლესობის, რომის პაპის ბულას ნებართვით, ტევტონების ირდენში გაერთიანებულიყვნენ.

1237 წელს, ორდენის დანარჩენი წევრები კონრარდის მიერ დროხიჩინში, სასაზღვრო ზოლის გასაძლიერებლად გადავიდნენ. დობრინის ორდენი უკანასკნელად, 1240 წელს კიევის მთავარის მიერ დროხინჩინის აღების დროს მოიხსენიება.

## ლიტერატურა
* Alain Demurger, Chevaliers du Christ, les ordres religieux-militaires au Moyen Age, Seuil, Paris, 2002 ISBN 2-02-049888-X
* Józef Marecki, Zakony w Polsce, Universitas, Kraków 2000
* Dick Harrison (2005). Gud vill det! – Nordiska korsfarare under medeltiden. Ordfront förlag. ISBN 91-7037-119-9

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:რაინდული ორდენები
კატეგორია:სამხედრო ორდენები
კატეგორია:ქრისტიანული ორდენები
ლალა-ტიულპანი

**ლალა-ტიულპანი** () — ისლამური კულტურულ-საგანმანათლებლო ცენტრი ბაშკირეთის ქალაქ უფაში. გაიხსნა 1998 წლის 7 აპრილს..

მეჩეთი ქალაქ უფის მუსლიმური რელიგიის ცენტრია, მასში იმართება მუსლიმური დღესასწაულები.

## ისორია
მეჩეთის პროექტი გეგმით არის შემომავალი გაზაფხულის სიმბოლო, აყვავებული ტიტა (რომელიც ძველად თურქული ხალხის სიმბოლო იყო), მინარეთები კი მის კვირტებს განასახიერებენ. ლალა-ტიულპანი აშენდა შემოწირულობებით და ბაშკირეთის მთავრობის დახმარებით. მშენებლობა 1989 წელს დაიწყო და 9 წლის შემდეგ, 1998 წელს დასრულდა.

1999—2005 წლებში აქ რუსეთის მუსლიმური უნივერსიტეტი ფუნქციონირებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Валиева Р. М.* Ляля-Тюльпан. // Башкирская энциклопедия 
* «Ляля-Тюльпан» в каталоге мечетей России «ИсламЦентр»
*  1080p HD

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მეჩეთები
ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა

**„ყველაფერი რაც შენგან დამრჩა“** () — 2015 წლის რომანტიკული ფილმი, რომლის რეჟისორია აბდულა ოღუზი. იგი არის 2006 წელს გადაღებული კორეული ფილმის „მილიონერის პირველი სიყვარული“ რიმეიკი. ფილმში მონაწილეობენ ნესლიჰან ათაგიული და ექინ ქოჩი, როგორც ელიფი და ოზგური — ახალგაზრდა წყვილი, რომელთაც ერთმანეთი უყვარდებათ.

## სიუჟეტი
ბავშვობაში დაობლებულმა ოზგურმა პატარაობა დედის და მამის გარეშე გაატარა. ბაბუამ ბავშობიდანვე ათამამებდა მას. ოზგური მისი მთელი ცხოვრების მანძილზე მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრობდა, მაგრამ მოკლე დროშივე მისი ცხოვრება რადიკალურად იცვლება. იგი მის 18-ე დაბადების დღეზე გაიგებს, რომ ბაბუის მემკვიდრეობის მისაღებად უნდა შეასრულოს მისი დანატოვარი ანდერძი, ერთ-ერთი მათგანი კი ასეთია: მან უნდა დატოვოს სტამბოლის მდიდრული ცხოვრება და საცხოვრებლად ერთი წლით პატარა სოფელში უნდა გადავიდეს, წინააღმდეგ შემთხვევაში, იგი მემკვიდრეობის ძალიან მცირე ნაწილს მიიღებს, ხოლო დარჩენილი კი საქველმოქმედო ფონდს გადაერიცხება. ოზგური მიემგზავრება სოფელში, სადაც გაიცნობს გოგონას სახელად ელიფს.

## როლებში
*ნესლიჰან ათაგიული — ელიფი
*ექინ ქოჩი — ოზგური
*დოღა კონაკოღლუ — ტოსუნი
*ვილმა ელესი — ემა
*ზეინეპ კანაკონდე — სალიჰა
*ჰაიათი აქბასი — ტაიფუნი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის ფილმები
კატეგორია:თურქული ფილმები
კატეგორია:რომანტიკული დრამები
კატეგორია:2010-იანი წლების დრამატული ფილმები
გენუის რესპუბლიკა

**გენუის რესპუბლიკა** (; ) — დამოუკიდებელი სახელმწიფო 1005 წლიდან 1797 წლამდე ლიგურიაში, იტალიის ჩრდილოეთ-დასავლეთ სანაპიროზე, რომელიც მოიცავდა კორსიკას 1347 წლიდან 1768 წლამდე და უამრავ მცირე ტერიტორიებს ხმელთაშუა ზღვის გასწვრივ. XVI საუკუნეში ის ესპანეთის იმპერიის სატელიტად ითვლებოდა.

თავდაპირველად გენუა საღვთო რომის იმპერიის, იტალიის სამეფოს, ერთ-ერთ თვირთმათველ კომუნას წარმაოდგენდა, ხოლო არსებობა შეწყვიტა როცა ის საფრანგეთის პირველმა რესპუბლიკამ, ნაპოლეონის მეთაურობით, ის ლიგურიის რესპუბლიკით ჩაანაცვლა. კორსიკა კი, 1768 წელს ვერსალიის ხელშეკრულებით საფრანგეთს გადაეცა. ლიგურიის რესპუბლიკა 1805 წელს საფრანგეთმა შეიერთა, ხოლო მისი აღდგენა დროებით 1814 წელს, ნაპოლეონის დამარცხებას მოჰყვა, მაგრამ საბოლოოდ ის, 1815 წელს სარდინიის სამეფომ შემოიერთა.

## ლიტერატურა
* Fernand Braudel. The Perspective of the World // Civilization and Capitalism. — 1984. — P. 157-174.

კატეგორია:გენუის რესპუბლიკა
ენჟენიერუ-ბელტრანი

**ენჟენიერუ-ბელტრანი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 520 მეტრზე. მიეკუთვნება დასავლეთ-ცენტრალური პარანის მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კამპუ-მორანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 906 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 29.75 კმ²-ზე. ფართობი 467 470 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარანა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*
*[Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil](https://web.archive.org/web/20091003103229/http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm)

კატეგორია:პარანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ილიას ჰრაუი

**ილიას ჰრაუი** (; დ. 4 სექტემბერი, 1926 — გ. 7 ივლისი, 2006) — ლიბანის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ლიბანის პრეზიდენტი 1989-1998 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ქალაქ ზაჰლესთან ახლოს მარონიტი მიწის მფლობელის ოჯახში 1926 წლის 4 სექტემბერს. მისი მშობლები იყვნენ ჰალილ ჰრაუი და ჰელენა ჰარბი. 1947 წელს მიიღო საგესის უნივერსიტეტის დიპლომი კომერციის სფეროში. შემდეგ იგი შევიდა ბეირუთის წმინდა იოსების უნივერსიტეტის სამართლის ფაკულტეტზე, მაგრამ ვერ დაასრულა იგი. ეწეოდა ბიზნესს, მაგრამ მისი ბიზნეს საქმიანობა მთლიანად გაანადგურა სამოქლაქო ომმა, რომელიც ქვეყანაში მძვინვარებდა 1975-1990 წლებში. ჰრაუი ამის შემდეგ დაკავდა ნავთობის იმპორტით.

## პოლიტიკური კარიერა 
1972 წელს ილიას ჰრაუი თავის ძმებთან, ჟორჟთან და ჟოზეფთან ერთად აირჩიეს ლიბანის ეროვნულ ასამბლეაში. 1980-1982 წლებში იყო საზოგადოებრივი შრომის მინისტრი  შაფიკ ვაზანის მთავრობაში ილიას სარკისის პრეზიდენტობის პერიოდში. 

ილიას ჰრაუი პრეზიდენტად აირჩიეს ქალაქ ჩტაურის პარკ-ოტელში 1989 წლის 24 ნოემბერს. პრეზიდენტმა ჰრაუიმ კონსტიტუციის მიხედვით ბევრი უფლებები მიანიჭა მუსლიმურ საზოგადოებას. 

იმის გამო, რომ პრეზიდენტის სასახლე სირიელთა დაბომბვის შედეგად დაინგრა 1990 წელს, ილიას ჰრაუი დასახლდა მომავალი პრემიერის რაფიკ ჰარირის აპარტამენტებში. მისი მმართველობის დროს დასრულდა სამოქალაქო ომი ლიბანში. 1992 წელს პრემიერ-მინისტრად დანიშნა რაფიკ ჰარირი. 

ლიბანის საზოგადოება მის პრეზიდენტობას სხვადასხვა შეფასებას აძლევს. ერთნი აღნიშნავენ, რომ იგი წარმატებით იბრძოდა შეიარაღებული დაჯგუფებების წინააღმდეგ, მის დროს დასრულდა სამოქლაქო ომი, რომელიც ქვეყანაში 15 წლის მანძლზე მიმდინარეობდა და გააერთიანა ლიბანის მთავარი პოლიტიკური ძალები. მისი მომხრეები მას პრაგმატულ პოლიტიკოსად მიიჩნევენ, რომელიც ეროვნულ ინტერესებს რელიგიურ ინტერესებზე მაღლა აყენებდა და ცდილობდა დაემყარებინა მშვიდობიანი თანაცხოვრების პრინციპები განსხვავებული სარწმუნოების მქონე ადამიანებში. თუმცა სამოქალაქო ქორწინების დაკანონებამ გამოიწვია რელიგიური ავტორიტეტების მკვეთრი პოზიცია. 

მისი კრიტიკოსები თვლიან, რომ იგი მხარს უჭერდა სირიელთა ინტერესების გავრცელებას ლიბანში. მის მიერ სირიასთან ხელმოწერილი მეგობრობისა და თანამშრომლობის ხელშეკრულება ლიბანს პრაქტიკულად სირიის კოლონიად აქცევდა. გარდა ამისა თვლიან რომ კონსტიტუციის შესწორება და სამი წლით მისი უფლებამოსილების გაგრძელება მისი ერთ-ერთი არასწორი პოლიტიკური ნაბიჯი იყო. ყოფილი პრეზიდენტი ამინ ჟმაიელი თვლიდა, რომ მსგავსი ქმედებები უგულვებელყოფდა ქვეყნის ძირითად კონსტიტუციურ ღირებულებებს. ილიას ჰრაუი პრეზიდენტის თაამდებობას ჩამოშორდა 1998 წლის 23 ნოემბერს.

ილიას ჰრაუი გარდაიცვალა სიმსივნის შედეგად ბეირუთის ამერიკული უნივერსიტეტის ჰოსპიტალში 2006 წლის 7 ივლისს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 4 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ბრაიან გრიფინი

მინი|ბრაიან გრიფინი
**ბრაიან გრიფინი** () — ამერიკული მულტსერიალი *გრიფინების* გმირი. ორფეხა მოლაპარაკე ძაღლი, ლაბრადორის ჯიშის. არის გრიფინების ოჯახის სრულუფლებიან წევრი და მათი თავგადასავლების წევრი. სერიალის შემქმნელი, სეთ მაკფარლეინი, ბრაიანს თავისი ჩვეულებრივი ხმით ახმოვანებს. 

ბრაიანამდე გრიფინებს ჰყავდათ მოლაპარაკე ძაღლი ტოდი, რომელიც 15 წლის წინ გარდაიცვალა. პიტერი ბრაიანს მასზე სერია *Deep Throats*-ში უყვება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გრიფინების პერსონაჟების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Family Guy Wiki – Brian Griffin

## სქოლიო 
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:გრიფინების პერსონაჟები
კატეგორია:გრიფინები