open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პიერ ჟმაიელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გემაიელი, პიერ** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ჟმაიელი, პიერ უფროსი (1905-1984) — ლიბანელი პოლიტიკოსი
* ჟმაიელი, პიერ უმცროსი (1972-2006) — ლიბანელი პოლიტიკოსი
პიერ ამინ ჟმაიელი

thumb|150px|პიერ ამინ გემაიელი
**პიერ ამინ ჟმაიელი** () (დ. 17 აგვისტო 1972 — გ. 21 ნოემბერი 2006, ბეირუთი) — ლიბანელი პოლიტიკოსი, ადვოკატი და მარონიტი ქრისტიანი სახელმწიფო მოღვაწე. ლიბანის მრეწველობის მინისტრი 2005 წლიდან სიკვდილამდე.

## ბიოგრაფია 
კატეგორია:ლიბანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
ვილი პეპი

**გულიერმო პაპალეო** () ცნობილი როგორც **ვილი პეპი** () (დ. 19 სექტემბერი, 1922, ჰარტფორდი, კონექტიკუტი ― გ. 23 ნოემბერი, 2006, როკი ჰილი, კონექტიკუტი) — ამერიკელი მოკრივე. ჩაატარა 241 ბრძოლა. პაპალეომ 229 ბრძოლა მოიგო, 11 წააგო და 1 ფრედ დასრულდა.

## ბიოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* Boxrec.com

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მოკრივეები
კატეგორია:დაბადებული 19 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
უტოპია

[მინი| უტოპია [რობერტ ოუენის ხედვით]]
**უტოპია, უტოპიზმი** (სიტყვა ნაწარმოებია ორი ბერძნული სიტყვის *οὐ-არა* და *τόπος-ადგილი* შეერთებით) — დადებითი მნიშვნელობით სრულყოფილი, მაგრამ მოცემულ პირობებში მიუღწევადი საზოგადოებრივი წყობა, წარმოსახვითი სრულყოფილი სამყარო.

უტოპიათა უმეტსობა ნანატრის ასრულებას, ძალადობისა თუ ჩაგვრის მოსპობას, სრულ იდილიას გულისხმობს.

***უტოპიზმი*** თეორიული პოლიტიკური აზროვნების ფორმაა, რომელიც არსებულ წყობას აკრიტიკებს და იდეალური და სრულყოფილი ალტერნატივის მხოლოდ წარმოსახვით მოდელს გვთავაზობს. ამის თვალსაჩინო მაგალითებია ანარქიზმი და მარქსიზმი.

უტოპიური თეორიები, როგორც წესი, ადამიანური თვითგანვითარების უსაზღვრო შესაძლებლობების რწმენას ემყარება, ოღონდ ხშირად ამ ტერმინს აგდებული დამოკიდებულების ელფერიც დაკრავს — ფუჭი მეოცნებეობისა და მიუღწეველი მიზნებისადმი ლტოლვის სახით.

სიტყვა უტოპია მომდინარეობს ტომას მორის წიგნიდან De Optimo Reipublicae Statu deque Nova Insula Utopia (ითარგმნება: რესპუბლიკის საუკეთესო წყობის და ახალი კუნძული უტოპიის შესახებ). რომელშიც აღწერილია საზოგადოება, რომელიც თითქოსდა არსებობდა არარსებულ კუნძულ უტოპიაზე.

## ლიტერატურა 
* Hine, Robert V. (1983) ''California's Utopian Colonies* (University of California Press)  ISBN 0-520-04885-7
* Kumar, K (1987) *Utopia and Anti-utopia in Modern Times* (Oxford: Blackwell) ISBN 0-631-16714-5
* Shadurski, Maxim. (2007) *Literary Utopias from More to Huxley: The Issues of Genre Poetics and Semiosphere. Finding an Island'' (Moscow: URSS) ISBN 978-5-382-00362-7

## რესურსები ინტერნეტში 
* Utopia - The Columbia Encyclopedia, Sixth Edition, 2001
* Intentional Communities Directory
* History of 15 Finnish   

კატეგორია:უტოპია
ცინიზმი

**ცინიზმი** (, ) — რწმენა ადამიანის ბუნების მანკიერების შესახებ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს გამოიხატება მოცემულ საზოგადოებაში დამკვიდრებული წესების დემონსტრაციულ უგულველყოფაში.

სიტყვა მომდინარეობს ანთისტენეს მიერ დაარსებული ბერძენი ფილოსოფოსების ჯგუფის, კინკოსების სახელიდან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ნიჰილიზმი
*პესიმიზმი
*პრაგმატიზმი

## ლიტერატურა 
* Mazella, David, (2007), *The Making of Modern Cynicism*, University of Virginia Press. ISBN 0-8139-2615-7
* Sloterdijk, Peter, (1988), *Critique of Cynical Reason*, University of Minnesota Press. ISBN 0-8166-1586-1

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ვ. ტინერი, ცინიზმი, ცინიკური , ფილოსოფიის ისტორიული ლექსიკონი.

კატეგორია:ეთიკა
ნიჰილიზმი

**ნიჰილიზმი** (, არაფერი) — მსოფლმხედველობა, რომელიც უარყოფს ეთიკური ნორმების, ქცევის წესების ან ზოგადად ადამიანის არსებობის რაიმე აზრს, მიზანს.

ნიჰილიზმს, როგორც ფილოსოფიურ მიმდინარეობას, ხშირად ფრიდრიხ ნიცშეს უკავშირებენ. ხელოვნების მიმდინარეობები, როგორიცაა დადაიზმი, ფუტურიზმი, ასევე ნიჰილისტურ მოძრაობებად მიიჩნევა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ათეიზმი
* სკეპტიციზმი
* ცინიზმი 

## ლიტერატურა 
* Barnett, Christopher (2011), *Kierkegaard, pietism and holiness*, Ashgate Publishing.
* Carr, Karen (1992), *The Banalisation of Nihilism*, State University of New York Press.
* Cunningham, Conor (2002), *Genealogy of Nihilism: Philosophies of Nothing & the Difference of Theology*, New York, NY: Routledge.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Thus spake Zarathustra* 
* Internet Encyclopedia of Philosophy: *Nihilism* 
* "Fathers and Sons" by Ivan Turgenev


კატეგორია:ათეიზმი
მილიტარიზმი

[მინი|მიუხედავად იმისა, რომ [ოტო ფონ ბისმარკი იყო პოლიტიკოსი და არა სამხედრო ოფიცერი, მას ეცვა სამხედრო ფორმა, როგორც იმდროინდელი პრუსიის მილიტარისტული კულტურის ნაწილი. ]]
**მილიტარიზმი** — იდეოლოგია, რომელიც სახელმწიფო პოლიტიკის მთავარ ამოცანად მიიჩნევს სახელმწიფოს სამხედრო ძლიერებას, სამხედრო მოქმედების წამოწყების შესაძლო მიზნით.

მილიტარისტული პოლიტიკისთვის დამახასიათებელია: გამალებულ შეიარაღება, სამხედრო ბიუჯეტის ზრდა, ქვეყნის ეკონომიკის გასამხედროება, ომის პროპაგანდა, სხვა ქვეყნებთან სამხედრო ბლოკების შექმნა, კონფლიქტების სამხედრო გზით გადაწყვეტის მცდელობა, ომების წამოწყება და სხვა სახელმწიფოების წინააღმდეგ.

## ლიტერატურა 
* Barr, Ronald J. "The Progressive Army: US Army Command and Administration 1870–1914." St. Martin's Press, Inc. 1998. ISBN 0-312-21467-7.
* Barzilai, Gad. *Wars, Internal Conflicts and Political Order.* Albany: State University of New York Press. 1996.
* Bond, Brian. *War and Society in Europe, 1870–1970.* McGill-Queen's University Press. 1985 ISBN 0-7735-1763-4
* Conversi, Daniele 2007 'Homogenisation, nationalism and war’, Nations and Nationalism, Vol. 13, no 3, 2007, pp.&nbsp;1–24

## რესურსები ინტერნეტში 
* Military Expenditure by Total, Per Capita, and Percentage of GDP 

კატეგორია:პოლიტიკური თეორიები
სიონიზმი

მინი|250პქ|თანამედროვე ისრაელის დროშა, რომელიც 1890-იან წლებში სიონისტური მოძრაობის სიმბოლოდ იქნა მიღებული
მინი|250პქ|თეოდორ ჰერცლი
**სიონიზმი** () — იდეოლოგია, რომლის საფუძველზე განვითარდა ებრაული ნაციონალისტური მოძრაობა — ებრაელი ერის განთავისუფლებისა და ებრაული სახელმწიფოს დაარსებისთვის ერეც ისრაელში.

## სახელის წარმოშობა 
სიტყვა „სიონიზმი“ მომდინარეობს იერუსალიმის ერთ-ერთი ბორცვის სახელიდან — „სიონი“. ფილოსოფოსმა ნათან ბირნბაუმმა (1864-1937) პირველად გამოიყენა ეს სიტყვა ერთ-ერთ პუბლიკაციაში 1893 წელს, ჰოვევეი სიონის მოძრაობის აღწერისას. ეს სიტყვა მოძრაობის სახელი საყოველთაო გახდა პირველი მსოფლიო სიონისტური კონგრესის (ვენა 1897) შემდეგ, სადაც ჰერცლმა თავის გამოსვლაში ნაციონალური მოძრაობა ამ სიტყვით მოიხსენია.

## ისტორია
სიონიზმი გაჩნდა იმპერიალიზმის ხანაში. სიონიზმი ითვალისწინებდა დიდი სახელმწიფოების დახმარებით დამოუკიდებელი ებრაული სახელმწიფოს შექმნას. სიონიზმი აისახა ავსტრიელი ჟურნალისტის, თეოდორ ჰერცელის წიგნში „ებრაული სახელმწიფო“ (1896). 1897 წელს ჩატარდა I მსოფლიო სიონისტური კონგრესი. სიონისზმის საფუძველია იუდაიზმი, საიდანაც სიონიზმმა აიღო დებულებები ებრაელი ერის რჩეულობის, განსაკუთრებული ისტორიული ბედის და აღთქმულ ქვეყანაში თავმოყრის შესახებ. სიონისტები ამტკიცებენ, რომ მიუხედავად განსხვავებებისა, ებრაელები წარმოადგენენ ექსტრეიტორიულ ერთიან მსოფლიო ერს. 1948 წლიდან სიონიზმი გახდა ისრაელის სახელმწიფოს იდეოლოგია. იგი ცდილობს უზრუნველყოს ებრაელების თავმოყრა პალესტინაში, გააფართოვოს მისი საზღვრები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Central Zionist Archives site in Jerusalem

*
იდეოლოგია

**იდეოლოგია** ( — „იდეა“;  — „სიტყვა“, „მოძღვრება“) — იდეების, შეხედულებების ერთობლიობა, რომელიც ადამიანების გარკვეულ ჯგუფში (მაგალითად სახელმწიფოში) მიღებულ ნორმად, სახელმძღვანელო იდეებად არის აღიარებული, ან შეიძლება იყოს აღიარებული.

გარკვეული კლასის, პოლიტიკური პარტიის, საზოგადოებრივი ჯგუფის და ა.შ. იდეათა, შეხედულებათა სისტემა, რომელიც ვლინდება საზოგადოებრივი ცნობიერების სხვადასხვა ფორმაში — ფილოსოფიაში, პოლიტიკაში, სამართალში, ხელოვნებაში და ა. შ.

იდეოლოგიის ცნება საფრანგეთის რევოლუციის შემდეგ პერიოდში შეიქმნა. ვინაიდან საფრანგეთის რევოლუციამ ეკლესია სახელმწიფოსაგან გამოყო და უარყო პოლიტიკის რელიგიურ იდეებზე დამყარების ტრადიცია, საჭირო გახდა რელიგია შეცვლილიყო რაღაც სხვა მოძღვრებით, რომელიც იმავე ფუნქციას შეასრულებდა, ოღონდ, ახალი დროების შესაფერისად და ორიენტირებული იქნებოდა რაციონალობაზე, მეცნიერებაზე (სიტყვის მეორე ნაწილი — ლოგია — სწორედ ამაზე მიანიშნებს).

შემდგომში სიტყვა „იდეოლოგია“ სხვადასხვა აზრით იხმარებოდა, მაგრამ უპირატესად იგი მაინც სხვადასხვა პოლიტიკური პროგრამის ფილოსოფიური წინამძღვრების ერთობლიობას აღნიშნავს, ანუ მასში ძირითადად იგულისხმება სამი ელემენტი: 

# გარკვეული ზოგადი წარმოდგენა სამყაროზე, რეალობაზე (არსებითად, ცხადია, სოციალურ რეალობაზე - ადამიანთა საზოგადოებაზე); 
# ღირებულებით წარმოდგენათა ერთობლიობა, ე. ი. შეხედულებები იმაზე, თუ რა ღირებულებებს უნდა მიენიჭოს უპირატესობა სოციალური სისტემის აგებისას (პიროვნების თავისუფლება, თანასწორობა, ტრადიციების დაცვა და ა.შ.); 
# პრაქტიკული მოქმედების პრინციპი, რასაც უშუალოდ ემყარება პოლიტიკური პროგრამები (ე.ი. წარმოდგენები იმაზე, თუ როგორ უნდა განხორციელდეს უპირატესად მიჩნეული ღირებულებები სოციალურ რეალობაში). იდეალურ შემთხვევაში, პოლიტიკური პარტია სხვა არა უნდა იყოს რა, თუ არა გარკვეული იდეოლოგიით გაერთიანებულ ადამიანთა ერთობლიობა.

## ლიტერატურა 
* *ზურაბიშვილი, დ.*, *გობრონიძე გ.*, სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი, საიას იურიდ. განათლ. ხელშეწყობის ფონდი, თბ., 2011. ISBN 978-9941-0-3354-4.

## რესურსები ინტერნეტში
* იდეოლოგია — ენციკლოპედიური ლექსიკონი
კატეგორია:სოციოლოგია
კატეგორია:ტერმინები
კატეგორია:პოლიტიკის მეცნიერება
ბანგიოფიცეები

**ბანგიოფიცეები** () — ძოწეული წყალმცენარეების კლასი. მოიცავს 24 გვარსა და 90 სახეობას. ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი ძაფნაირი ან ფირფიტისებრი ორგანიზმებია. სხვა ძოწეული წყალმცენარეებისაგან განსხვავებით მათი ერთბირთვიანი უჯრედები შეიცავს ერთპირენოიდიან ვარსკვლავისებრ ქრომატოფორს. ერთუჯრედიანი ბანგიოფიცეები მრავდება ორად გაყოფით, მრავალუჯრედიანები კი, ჩვეულებრივ, უსქესო გზით — მონოსპორებით. სქესობრივი გამრავლება მხოლოდ ზოგიერთ ბანგიოფიცებს ახასიათებს. ბანგიოფიცეები გვხვდება როგორც ნიადაგზე, ისე ზღვასა და მტკნარ წყალში. მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია პორფირა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ძოწეული წყალმცენარეები
ბანდურა

**ბანდურა** ( < ) — უკრაინული საბწკენი მრავალსიმიანი საკრავი. ცნობილია XVI საუკუნიდან. ბანდურას აქვს მრგვალი ან მსხლისებრი ფორმის ტანი და მოკლე ყელი, რომელზეც დაჭიმულია ბანის (სააკომპანემენტო) სიმები, ხოლო ტანის გვერდით დეკაზე სიმები, რომლებითაც ასრულებენ მელოდიას. დაკვრისას სიმებს არ ამოკლებენ ჟღერადობის გასაძლიერებლად, ხშირად ხმარობენ სპეციალურ პლექტრს. ბანდურის აკომპანემენტზე მღეროდნენ ბანდურისტები, კობზარები. თანამედროვე ბანდურა გაუმჯობესებულია. შექმნილია ბანდურის საორკესტრო ნაირსახეობანი. ჩამოყალიბდა ბანდურისტთა კაპელები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავები
კატეგორია:უკრაინული მუსიკა
ბანი (არქიტექტურა)

**ბანი** — შენობის ბრტყელი სახურავი. გავრცელებულია ხალხურ საცხოვრებელ სახლებში. კონსტრუქციულად შედგება მსხვილი მორებისაგან (დიამეტრი 30-40 სმ), რომლებზეც დალაგებულია ლარტყები (დიამეტრი 10-15 სმ), დაფენილია ფიჩხი, დაგებულია ფიქლის ფილები და დაყრილია 15-20 სმ მიწის ფენა; მიწას წყალგაუმტარობისათვის პერიოდულად ქვის საგორავით ტკეპნიან.
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბანიანი სახლი
## ლიტერატურა 
* *დოლიძე ვ.,* ქსე, ტ. 2, გვ.190, თბ., 1977

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ექსპლუატაცია

**ექსპლუატაცია** — ადამიანის, მისი შრომის არაკეთილსინდისიერი გამოყენება სხვა ადამიანების სასარგებლოდ. სხვა მნიშვნელობით **ექსპლუატაცია** ნიშნავს რაიმეს მიზნობრივ გამოყენებას.

მარქსისტული თეორიის მიხედვით კაპიტალისტური წყობა ემყარება ერთი სოციალური კლასის — ბურჟუაზიის მიერ მეორე სოციალური კლასის - პროლეტარიატის ექსპლუატაციას.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მარქსიზმი
*მონობა
*პროლეტარიატი
*ყმობა

## რესურსები ინტერნეტში
* ექსპლუატაცია — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

კატეგორია:სოციოეკონომიკა
კატეგორია:მარქსიზმი
ბანარი

**ბანარი**, *კოირი*, *ქოქოსის ბოჭკო* — ქოქოსის პალმის ნაყოფის გარსის შუა შრისგან - მეზოკარპიუმისაგან მიღებული ბოჭკო. ბანარის ბოჭკო მოწითალო-ყავისფერია, გამერქნებული, 15-33 სმ სიგრძისა და 0,05-0,3 მმ სისქის. კარგი ხარისხის ბოჭკო მიიღება მკვახე ნაყოფისაგან. იყენებენ ჯაგრისების, ჭილოფების, ბაგირების და სხვა ნივთების დასამზადებლად. ბანარის წარმოებას ძირითადად მისდევენ ინდოეთში და კუნძულ შრი-ლანკაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბუნებრივი ბოჭკოები
ბანი (მუსიკა)

მინი|400პქ|ბანის დიაპაზონი
**ბანი** — თავდაპირველად მუსიკალური ნაწარმოების შებანების, აკომპანემენტის გამომხატველი ქართული სამუსიკო ტერმინი. „დავით უცემდა ორღანოთა შებანებულითა“ (ძველი აღთქმა). სულხან-საბა ორბელიანის ლექსიკონის მიხედვით, ბანი არის ხმის შეწყობა — „ბანი ეწოდების რა გალობასა გინა სიმღერასა სხვა ხმა შეუწყოს“.

ამჟამად ბანი ეწოდება: 
*მრავალხმიან საგუნდო ნაწარმოებში ყველაზე დაბალ ხმას; 
*აკორდის ქვედა ბგერას; 
*მამაკაცის დაბალი რეგისტრის ხმას.

ქართულ ხალხურ მუსიკაში არსებობს ბანის შემდეგი სახეობანი: მაღალი ბანი, დაბალი ბანი, შემდეგი, ბოხი, დვრინი (დვინი), დუმბო.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Guide to the singing voice
* Basses in Bach’s vocal works

კატეგორია:ქართული ხალხური მუსიკა
ბანიანი სახლი

**ბანიანი სახლი** — ხალხურ არქიტექტურაში გავრცელებული მიწური სახურავით — ბანით გადახურული ერდოიანი სახლი. ბანიანი სახლი მოყვანილობის მიხედვით ორ ტიპად იყოფა — გვირგვინიანი და ბრტყელბანიანი. კონსტრუქციული თავისებურების — ერდოდან განათების გამო შესაძლებელია ბანიანი სახლის ოთხივე მხრიდან მიეშენოს სხვადასხვა დანიშნულების სამეურნეო ნაგებობა — ბოსელი, საბძელი, სათონე, მარანი. შეჯგუფებულ განაშენიანებაში (მთიან რელიეფზე) ქვემოთა სახლის ბანი (სახურავი), ჩვეულებრივ, ზემოთა სახლის ტერასის დანიშნულებას ასრულებს. ბანიანი სახლი ძირითადად გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოს მთასა და ბარში, აგრეთვე კავკასიის, მცირე და შუა აზიის ზოგიერთ ხალხში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სახლის ტიპები
ბანისხევი

**ბანისხევი** — მდინარე ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის შენაკადი. სიგრძე 16 კმ, აუზის ფართობი 49,2 კმ², წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 1,73 მ³/წმ. სათავე აქვს ლომისმთის (მესხეთის ქედი) სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1992 მ. მიედინება წიწვიანი და შერეული ტყეებით შემოსილ ღრმა და ვიწრო ხეობაში. მტკვარს სოფელ რველის მახლობლად ერთვის. მისი 36 პატარა შენაკადის საერთო სიგრძეა 42 კმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
დიდი ხურალი

**დიდი სახელმწიფო ხურალი**, ასევე **დიდი ეროვნული ხურალი** ან **ასამბლეა** — მონღოლეთის პარლამენტი, ერთპალატიანი საკანონმდებლო ორგანო, რომელშიც ასევე გაერთიანებულია მთავრობის აპარატი.

ხურალის 126 წევრი წარმოადგენს საკუთარ ამომრჩეველთა ჯგუფს და აირჩევა უბრალო უმრავლესობით ოთხი წლის ვადით. არჩევნები ძალაშია მხოლოდ იმ შემთხვევაში თუ ამომრჩეველთა მინიმუმ 50% მისცემს ხმას. მონღოლეთის მოქალაქეებს არჩევნებში ხმის მიცემის უფლება 18 წლის ასაკიდან აქვთ თუ ისინი ამ დროს მონღოლეთში ცხოვრობენ. საკანონმდებლო ორგანოში კენჭისყის უფლება 25 წლიდან ეძლევათ.

## იხილეთ აგრეთვე
* მონღოლეთი
* მონღოლეთის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებგ-ვერდი

კატეგორია:მონღოლეთი
გია ნაცვლიშვილი

**გია ნაცვლიშვილი** (დ. 4 ივლისი, 1963, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, პოლიტიკური მოღვაწე და სპორტსმენი (სამბო). ევროპის ჩემპიონი (1991), მსოფლიოს ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1991), სსრკ ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1990), საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი. 2008-2012 წლებში იყო საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტი.

1985 წელს დაამთავრა წითელი დროშის ორდენოსანი ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1988-2003 წლებში შპს „კავის“ პრეზიდენტი; 2001-2003 წლებში შპს „პირველი ლომის“ დირექტორი; 2003-2004 წლებში ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის აღმასრულებელი მდივანი; 2004 წელს ქალაქ თბილისის საკრებულოს წევრი; 2004-2006 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ნაციონალური მოძრაობა — დემოკრატები “. 2006 წლის ნოემბრიდან კახეთის მხარის გუბერნატორი. პარლამენტში ასრულებდა დარგობრივი ეკონომიკისა და ეკონომიკური პოლიტიკის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილის მოვალეობას.

## ძირითადი შედეგები სპორტში 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 4 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1985)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გია
ბანიანი

**ბანიანი** — ფიკუსის გვარის ორი სახეობის ხემცენარის სახელწოდება:

#Ficus bengalensis (Ficus indica), დიდი ზომის ხეა, ეპიფიტის მსგავსად განვითარებას იწყებს სხვა რომელიმე ხის ტოტზე მოხვედრილი თესლიდან. ბანიანის წვრილ ღეროს მრავალრიცხოვანი საჰაერო ფესვი უვითარდება, რომელიც სწრაფად ეშვება ნიადაგში და ძლიერ იტოტება; ფესვების საჰაერო ნაწილი კი სქელდება და გარდაიქმნება მსხვილ სვეტებად, რომელთა გარშემოწერილობა 10 მ-ს აღწევს. ბანიანის გაშლილი ვარჯი მთლიანად ფარავს პატრონმცენარეს და იწვევს მის სიკვდილს. ამნაირად, ერთი თესლიდან თითქოს მთელი ტევრი იქმნება. 
#Ficus religiosa - ასეთივე დიდი ზომის ხეა. მისი ტოტებიდან განვითარებული საჰაერო ფესვები უზარმაზარი ვარჯის საბჯენს წარმოადგენს. ხშირად ეს მცენარე ეპიფიტი არაა. ორივე სახეობა იზრდება ინდოეთში. ნაყოფი იჭმება. ნორჩი ყლორტების ქერქზე ბინადრობენ ცრუფარიანები. ამ მწერების მონაწილეობით წარმოიქმნება ძვირფასი ფისი - შელაქი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორლებნიანნი
საერთაშორისო ექსპერიმენტული თერმობირთვული რეაქტორი

მინი|250პქ|ოფიციალური ლოგო
**ITER (იტერ)** — საერთაშორისო ექსპერიმენტული თერმობირთვული რეაქტორის პროექტი. საწყისი აკრონიმი მიღებულ იქნა ინგლისური დასახელებიდან International Thermonuclear Experimental Reactor. ამჟამად იგი ოფიციალურად არ ითვლება აბრევიატურად, არამედ უკავშირდება ლათინურ სიტყვას iter — გზა.

იტერის მიზანია თერმობირთვული რეაქტორის შექმნის შესაძლებლობის დემონსტრაცია და ფიზიკური და ტექნოლოგიური პრობლემების გადაწყვეტა, რომლებიც ამ მიზნის განხორციელებას შეიძლება თან ახლდეს. მოცემული მომენტისთვის რეაქტორის პროექტირება უკვე დასრულებულია და არჩეულია ადგილის მისი მშენებლობისთვის - კადარაშის (Cadarache) კვლევით ცენტრში.

მონაწილე ქვეყნები: ევროკავშირი, ინდოეთი, ჩინეთი, კორეის რესპუბლიკა, რუსეთი, აშშ, იაპონია.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ბირთვული ენერგეტიკა
კატეგორია:საერთაშორისო სამეცნიერო-ტექნიკური პროექტები
ბანი

საკუთარი სახელი **ბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბანი — ქართული ანბანის მეორე ასო
* ბანი — ბრტყელი სახურავი
* ბანი — ყველაზე დაბალი ხმა მუსიკაში
* ბანი — ქსელური ჟარგონი
* ბანი — ქართული მუსიკალური ჯგუფი
* ბანი — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში
* ბანი — მდინარე ირლანდიაში
* ბანი — მდინარე მალიში
ბანდა

საკუთარი სახელი **ბანდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჰეისტინგზ კამუზუ ბანდა — მალავის რესპუბლიკის სახელმწიფო მოღვაწე;
* ბანდა — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკაში, კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკასა და კამერუნში მცხოვრები ხალხი;
* ბანდა — კუნძულთშორისი ზღვა წყნარ ოკეანეში;
* ბანდა — დანაშაულის ჩასადენად გაერთიანებული შეიარაღებულ ადამიანთა ორგანიზებული ჯგუფი.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ბანკი

[მინი|[Skandinaviska Enskilda Banken, ტალინი, ესტონთი.]]
**ბანკი** — განსაკუთრებული ეკონომიკური ინსტიტუტი, რომლის ძირითადი ფუნქციებია: ფულადი სახსრების თავმოყრა, კრედიტების გაცემა, ფულადი ანგარიშსწორებები, მიმოქცევაში განსაზღვრული სახეობისა და რაოდენობის ფულის გაშვება, ფასიანი ქაღალდების ემისია და სხვა. ბანკი წარმოიშვა საქონლურ-ფულად ურთიერთობათა განვითარების შედეგად.

საბანკო საქმის ჩანასახი არსებობდა მონათმფლობელურ და ფეოდალურ საზოგადოებებში. პირები, რომლებსაც მობარებული ჰქონდათ კეთილშობილი ლითონის ფული, აგრეთვე ზარაფები, სარგებლით გასცემდნენ მას სესხად. ამ გზით განვითარდა სავახშო ფულადი კაპიტალი, რაც ისტორიულად კაპიტალის ერთ-ერთი პირველი ფორმაა. შუა საუკუნეებში საბანკო საქმის აღორძინება დაიწყო ჩრდილოეთ იტალიაში. იტალიურ ენაში *Banko* მერხს, დახლს, სავაჭროს ნიშნავს. მერხზე ატარებდნენ თავიანთ ოპერაციებს ზარაფები და მევახშეები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინგლისის ბანკი
* ბანკი რესპუბლიკა
* გრამინ ბანკი
* თი-ბი-სი ბანკი
* საქართველოს ეროვნული ბანკი
* ევროპის ცენტრალური ბანკი
* მსოფლიო ბანკი
* სახალხო ბანკი

## ლიტერატურა
* "*Genoa and the history of finance: a series of firsts ?"* Giuseppe Felloni, Guido Laura. 9 November 2004, ISBN 88-87822-16-6

## რესურსები ინტერნეტში 
*Guardian Datablog – World's Biggest Banks
*Banking, Banks, and Credit Unions 

*
კატეგორია:ეკონომიკა
კატეგორია:ფინანსები
ვიტორიო დე სიკა

**ვიტორიო დე სიკა** (დ. 7 ივლისი, 1901 — გ. 13 ნოემბერი, 1974) — იტალიელი ნეორეალისტი კინორეჟისორი და მსახიობი.

მის მიერ გადაღებული ოთხი ფილმი გახდა ოსკარის ლაურეატი: „ფეხსაცმელების მწმენდავი“ და „ველოსიპედების გამტაცებლები“ დაჯილდოვდა სპეციალური ოსკარით, ხოლო ფილმებმა „გუშინ, დღეს და ხვალ“ და „ფინცი-კონტინის ბაღი“ მოიპოვა ოსკარი საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის. როგორც მსახიობი, ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის მეორეხარისხოვან როლში, ფილმიდან „მშვიდობით, იარაღო!“ (1957).

## ბიოგრაფია
ვიტორიო დე სიკა დაიბადა 1901 7 ივლისს, სორაში (ლაციოს რეგიონი), რომთან, უკიდურესად ხელმოკლე ოჯახში. ბავშვობა გაატარა ნეაპოლში. 1918 სწორედ აქ შედგა მისი დებიუტი კინოში: ფილმში „Il processo Clemenceau“ მეორეხარისხოვანი როლი ითამაშა. 1932 წელს ითამაშა მარიო კამერინის ფილმში „Gli uomini, che mascalzoni!“, რომელიც ფინანსურად წარმატებული აღმოჩნდა, ვიტორიო დე სიკა კინოვარსკვლავად გადაიქცა.

თეატრალური მსახიობის კარიერა დაიწყო ადრეულ 1920-იანებში. 1923 წელს შეუერთდა ტატიანა პავლოვას თეატრალურ დასს. 1933 წელს საკუთარ სამსახიობო კომპანიას ქმნის მეუღლე ჯუდიტა რისონესა და სერჯიო ტოფანოსთან ერთად. დასი ძირითადად მსუბუქ კომედიებს თამაშობდა, თუმცა გარკვეული პერიოდი ისინი ასევე მუშაობდნენ სახელგანთქმულ რეჟისორთან ლუკინო ვისკონტისთან.

მისი შეხვედრა ჩეზარე ძავატინისთან მნიშვნელოვანი მოვლენა იყო: მათ ერთად დაწერეს რამდენიმე შემდგომში ყველაზე განთქმული ნეორეალისტური ხანის ფილმების სცენარები, მათ შორის „ფეხსაცმლის მწმენდავი“ (Sciuscià, 1946) და „ველოსიპედების გამტაცებლები“ (Ladri di biciclette, 1948). პუბლიკამ ყველაზე უკეთ მიიღო მისი „ჩოჩარა“ (La Ciociara, 1961): სოფია ლორენმა ამ ფილმში მთავარი როლისთვის ოსკარი დაიმსახურა და კრიტიკოსები მას საყოველთაოდ კლასიკად აღიარებენ.

გარდაიცვალა პარიზში 1974 წლის 13 ნოემბერს.

## ფილმოგრაფია
*1948 - ველოსიპედების გამტაცებლები *(Ladri di biciclette)*
*1951 - სასწაული მილანში *(Miracolo a Milano)*
*1952 - უმბერტო დ. *(Umberto D.)*
*1954 - ნეაპოლის ოქრო ''(L'oro di Napoli)*
*1961 - ჩოჩარა *(La Ciociara)*
*1963 - გუშინ, დღეს, ხვალ *(Ieri, oggi e domani)*
*1964 - ქორწინება იტალიურად *(Matrimonio all'italiana)* 
*1966 - ნადირობა მელიაზე *(Caccia alla volpe)*
*1970 - ფინცი-კონტინის ბაღი *(Il Giardino dei Finzi-Contini)''

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Biography of Vittorio De Sica. italica.rai.it 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:იტალიელი კინორეჟისორები
კატეგორია:იტალიურენოვანი კინორეჟისორები
კატეგორია:XX საუკუნის იტალიელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ოსკარის მფლობელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ირაკლი ანთელავა

**ირაკლი გიორგის ძე ანთელავა** (დ. 21 თებერვალი, 1912, სოფელი ყულიშკარი, ზუგდიდის რაიონი — გ. 17 მარტი, 1978, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. საქართველოს (1966) და აფხაზეთის (1961) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1956).

## ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი და 1936 წელს ლენინგრადის ფინანსურ-ეკონომიკური ინსტიტუტი. 1938-1956 წლებში მუშაობდა დ. გულიას სახელობის აფხაზეთის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტში. 1938-1954 წლებში შეთავსებით — მ. გორკის სახელობის სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში სსრკ ისტორიის კათედრაზე (1942 წლიდან გამგედ). 1865 წლიდან — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიის და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში. საქართველოს ახალი ისტორიის ინსტიტუტის განყოფილების უფროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1957 წლიდან — გამგედ. 1958 წლიდან შეთავსებით არის თსუ სსრკ ისტორიის კათედრის პროფესორი. ანთელავა მუშაობს XVII-XIX საუკუნეების საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური და პოლიტიკური ისტორიის, ფეოდალური ურთიერთობის რღვევისა და კაპიტალიზმის გენეზისის, რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის საკითხებზე. ანთელავას ნაშრომს „სახელმწიფო გლეხები XIX საუკუნის საქართველოში“ (სოხუმი, 1955, ტ. 1-2, თბ., 1962-1969, რუსულ ენაზე) მიენიჭა აკადემიკოს ს. ჯანაშიას სახელობის პრემია (1970).

დაკრძალულია თბილისში, საბურთალოს საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ირაკლი ანთელავა (ცხოვრება და შემოქმედება), თბილისი, 1979.
* ო. ჟორდანია. ანთელავა ირაკლი გიორგის ძე.- ენციკლოპედია "საქართველო", ტ. 1, თბილისი, 1997, გვ. 157.
## რესურზები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ლივიუს ანდრონიკუსი

**ლივიუს ანდრონიკუსი** (ძვ. წ. 284 - ძვ. წ. 204) — ძველი ლათინური პერიოდის ბერძენი მთარგმნელი, ეპოსების პოეტი და დრამატურგი. ის თავიდან მდიდარ რომაულ ოჯახებში განმანათლებლად მუშაობდა. თარგმნიდა ცნობილ ბერძნულ ნამუშევრებს ლათინურად, მათ შორის ჰომეროსის ოდისეა.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ბერძენი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 280
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 207
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ბერძნები
გნეუს ნევიუსი

**გნეუს ნევიუსი** (; დ. დაახლ. ძვ. წ. 270, კამპანია — გ. ძვ. წ. 201, უტიკა, კართაგენთან, ახლანდელი ტუნისი, ჩრდ. აფრიკა) — კამპანიური წარმოშობის რომაელი პოეტი და დრამატურგი.

საფუძველი ჩაუყარა რომაულ ეროვნულ დრამასა და ეპოსს. ძირითადად ეყრდნობოდა ბერძნულ თხზულებებს, მაგრამ მათში რომაული სინამდვილიდან ორიგინალური მასალა შეჰქონდა. კომედიების შეთხზვის დროს ნევიუსმა პირველად მიმართა კონტამინაციის ხერხს — ორი ან სამი ბერძნული კომედიის შეერთებით ქმნიდა ერთს, რომლის გმირები რომაულ ტოგაში იყვნენ გამოწყობილი. ნევიუსი კომედიებში თავს ესხმოდა პატრიციუსებს, რისთვისაც ციხეში ჩასვეს და რომიდანაც გააძევეს. მას ეკუთვნის აგრეთვე პოემა „პუნიკური ომი“ 7 წიგნად.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომაელი პოეტები
კატეგორია:რომაელი დრამატურგები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 270
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 201
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კვინტუს ენიუსი

**კვინტუს ენიუსი** (დ. ძვ. წ. 239 — გ. ძვ. წ. 169) — კალაბრიური წარმოშობის რომაელი პოეტი. იგი ცხოვრობდა რომის რესპუბლიკის არსებობის პერიოდში და ხშირად მიიჩნევენ რომაული პოეზიის მამად. მისი ნაშრომების მხოლოდ ფრაგმენტებმა მოაღწია ჩვენამდე. დიდი იყო მისი გავლენა რომაულ ლიტერატურაზე.

## ლიტერატურა 
* ბრუკსი, რ. ა.: „ენიუსი და რომაული ტრაგედია“ (1981)
* ჯოსელინი, ჰ. დ.: „ენიუსის ტრაგედიები“ (1967)
* სკაჩი, ო.: „კვინტუს ენიუსის ანალები“ (1985)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენიუსის „ანალების“ ფრაგმენტები ლათინური ბიბლიოთეკიდან

## სქოლიო
კატეგორია:რომაელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 239
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 169
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის რომაელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ტიტუს მაკციუს პლავტუსი

**ტიტუს მაკციუს პლავტუსი** (; ძვ. წ. 254, უმბრია — ძვ. წ. 184 რომი) — რომაელი კომედიანტი. დაწერილი აქვს 130-მდე კომედია, შემორჩა მხოლოდ 20. მისი ნაშრომები დღემდე მოღწეული უძველესი ლათინური ლიტერატურის ნიმუშებია.

## ლიტერატურა 
*Plautus (2007)*The Rope and Other Plays*, Penguin UK. ISBN 9780141937915
*Plautus (2004) *The Pot of Gold and Other Plays*, Penguin UK. ISBN 9780141911229

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* პლავტუსის ბიოგრაფია
* პლავტუსის ნამუშევრები

## სქოლიო
კატეგორია:რომაელი დრამატურგები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის რომაელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბანოვანი (მწერალი)

**ბანოვანი** (დესპინე დავითის ასულ გელოვანის ფსევდონიმი) (დ. 6 დეკემბერი, 1880, სოფ. ლაჯანა, ახლანდელი ცაგერის რაიონი — გ. 6 დეკემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი მწერალი, პუბლიცისტი.

მისი მოთხრობები, ესკიზები, ეთნოგრაფიული წერილები, ლეჩხუმიდან გამოგზავნილი კორესპონდენციები იბეჭდებოდა 1898 წლიდან ქართულ ჟურნალ-გაზეთებში („ივერია“, „ცნობის ფურცელი“, „შრომა“, „მეგობარი“, „ისარი“, „თემი“, „ამირანი“, „სახალხო გაზეთი“). ბანოვანის წერილების უმრავლესობა მიმართული იყო ადგილობრივი მემამულეებისა და მეფის მოხელეთა თვითნებობის წინააღმდეგ. ბანოვანი 1905-1907 რევოლუციის მონაწილე და იმდროინდელი ლეჩხუმის თვალსაჩინო საზოგადო მოღვაწე იყო. აქ მან დააარსა რამდენიმე ბიბლიოთეკა, ხელმძღვანელობდა სცენისმოყვარეთა წრეებს. 1920 წლიდან ბანოვანი თბილისში ცხოვრობდა. 1928 წელს ჟურნალ „მნათობში“ (№ 5-9) გამოაქვეყნა რომანი „სამართალს სისხლით მოვძებნი“. ვრცელ ისტორიულ რომანში „შორეული ლანდები“ (დაიბეჭდა 1959, 1960)  ბანოვანი ასახავს XVII საუკუნის საქართველოს სინამდვილეს. დაწერილი აქვს მოთხრობებიც — „ღების ბატონი“, „ქალი“ და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ბანოვანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ბანოვანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბანოვანი — ქართველი მწერალი 
* ბანოვანი — ქალბატონი
ჩეხური ლიტერატურა

**ჩეხური ლიტერატურა** მოიცავს სამი კატეგორიის ნაწარმოებებს:

* ჩეხური წარმოშობის ავტორის მიერ შექმნილი ლიტერატურა, არა აუცილებლად ჩეხურ ენაზე დაწერილი. მაგ. კოსმას დე პრაგის *ჩეხების ქრონიკები*, რომელიც ლათინურადაა დაწერილი, კარელ ჰინეკ მაშას გერმანულენოვანი ლექსები, მილან კუნდერას *უცოდინრობა*.
* ჩეხურ ენაზე დაწერილი ლიტერატურა, მიუხედავად იმისა, იქნება თუ არა ავტორი ჩეხური წარმოშობის (სლოვაკი იან კოლარის *დიდების ქალიშვილი*).
* ნებისმიერ ენაზე და ნებისმიერი წარმოშობის ავტორის მიერ ჩეხეთის ტერიტორიაზე შექმნილი ლიტერატურა (ფრანც კაფკას *კოშკი*, რომელიც გერმანულადაა დაწერილი).

უფრო ხშირად პირველ ორ განსაზღვრებას იყენებენ, ჩეხური ლიტერატურის ზოგიერთი ანთოლოგია კი დასაშვებად მიიჩნევს მესამესაც, თუმცა ეს უკანასკნელი მაინც საკამათო რჩება. 

## ქრონოლოგია 
1. ძველი (რომაუნი) ხანა - იან ჰუსის ეპოქამდე (836 - 1310).

2. საშუალო ხანა - იან ჰუსიდან იოსეფ II-მდე

* გოთური ეპოქა (1310 - 1434)
* რენესანსი (1434 - 1620)
* ბაროკო (1620 - 1729)
* სიბნელის ეპოქა )1729 - 1773)

3. ახალი ხანა - იოსეფ II-ის მმართველობიდან დღემდე

* ეროვნული განახლება (1773 - 1848)
* თანამედროვე პერიოდი (1848 - 1938)
* ტოტალიტარული რეჟიმის ეპოქა (1938 - 1989)
* პოსტმოდერნიზმი (1989 წლიდან დღემდე)

## ძველი (რომაული) ხანა (863 - 1310) 
ამ პერიოდში ლიტერატურა არ იწერებოდა ჩეხურ ენაზე, რადგან ეს ენა ჯერ არ არსებობდა. ტექსტები დაწერილი იყო ძველ სლავურ ენაზე, მაკედონიურ დიალექტზე, რომლის სლავური წარმოშობის ხალხისთვის საერთო სალაპარაკო ენა იყო. იყო ასევე ლათინური ტექსტებიც.

ყველაზე მნიშვნელოვანი ლიტერატურული ჟანრი იყო ლეგენდა. მათგან ყველაზე ძველია 967 წელს დაწერილი *წმინდა ვენცესლას ლეგენდა*, რომელიც არ არის შემორჩენილი. მნიშვნელოვანია ასევე *Fuit in provincia Bohemorum* (975), რომელიც წმინდა ლიუდმილას ეძღვნება.

ეთნიკური თვალსაზრისით პირველი ჩეხი მწერალია კრისტიანი, რომელსაც ეკუთვნის *კრისტიანის ლეგენდა.*
კოსმას დე პრაგის *Chronica Bohemorum* (*ჩეხების ქრონიკა*) ჩეხურ ლიტერატურაში ერთ-ერთი პირველი ისტორიული ტექსტია. ამ ეპოქისტვის ყველაზე ჩამოყალიბებულ ნაწარმოებად ითვლება პეტრ ზიტავსკის *Chronicon Aulae Regiae* (1338), რომელიც ასევე ისტორიას განეკუთვნება.

## ჩეხი პოეტები 
* კოლარი, იან
* ჩელაკოვსკი,ფრანტისეკ ვლადისლავ
* მაშა, კარელ ჰინეკი
* ბოროვსკი, კარელ ჰავლიჩეკი
* ერბენი, კარელ ჟარომირ
* ჰალეკი, ვიტესლავ
* ნერუდა, იან
* ჰეიდუკი, ადოლფ
* სლადეკი, იოსეფ
* ზეიერი, იულიუს
* სოვა, ანტონენ
* ბეზრუჩი, პეტრ
* დიკი, ვიკტორ
* ნეზვალი, ვიტეზლავ
* სეიფერი, იაროსლავ - ლიტერატურაში ნობელის პრემიის ლაურატი 1984 წელს. 

## თანამედროვე ჩეხი მწერლები 
* ჩაპეკი, კარელ
* ჰასეკი, იაროსლავ
* ჰოდროვა, დანიელა
* ჰრაბალი, ბოჰუმირ
* იამეკი, ვაკლავ
* კლიმა, ლადისლავ
* კუნდერა, მილან
* ნეზვალი, ვიტეზლავ
* ურედნიკი, პატრიკ
* პარალი, ვლადიმირ
* პატოჩკა, იან
* პუტიკი, იაროსლავ
* რეზნიჩეკი, პაველ
* სეიფერი, იაროსლავ
* სკვორეცკი, იოსეფ

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჩეხური ლიტერატურა 1980 წლიდან დღემდე 
*მოკლე ისტორის და პორტრეტები
*ჩეხური და სლოვაკური ლიტერატურის რესურსები 
*Columbia Encyclopedia - მოკლე მიმოხილვა

*
ბანოვანი (წოდება)

**ბანოვანი** () — პრივილეგიური წოდების მანდილოსანი, საერთოდ, დარბაისელი და საპატიო ქალი. სომხეთში ამ წოდების შესატყვისია *მაინანარ* (), რუსულში *სვეტსკაია ლვიცა* ().

საქართველოში ეს წოდებები მთავრებისა და აზნაურების მეუღლეებს ეკუთვნოდათ.

## სქოლიო
კატეგორია:ბანოვანები
კატეგორია:ქალები
კატეგორია:წოდებები
კატეგორია:პიროვნება
კატეგორია:სოციალური ჯგუფები
კატეგორია:პოპ კულტურა
კატეგორია:მეტსახელები
კატეგორია:მეტაფორები
მარკუს პორციუს კატონი (უფროსი)

thumb|კატონი უფროსი
**მარკუს პორციუს კატონი** (*ლათ. M·PORCIVS·M·F·CATO*) (ძვ. წ. 234 - ძვ. წ. 149) რომაელი სახელმწიფო მოღვაწე და მწერალი.

კატეგორია:რომის პოლიტიკური მოღვაწეები
კატეგორია:ძველი რომაელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 234
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 149
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის რომაელები
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის რომაელები
ლუი მაიერი

thumb|ლუი ბარტ მაიერი.
**ლუი ბარტ მაიერი** (Louis Burt Mayer, დაბადებით **ელიეზერ მაიერი**; 4 ივლისი, 1882 - 29 ოქტომბერი, 1957) — ადრეული კინო-პროდიუსერი, ჰოლივუდის კინოსტუდია მეტრო-გოლდვინ-მაიერის თანადამფუძნებელი.

მას მიაწერენ "ვარსკვლავთა სისტემის" შექმნას მეტრო-გოლდვინ-მაიერში სტუდიის ოქროს ხანის პერიოდში. მისი თქმით მისი მიზანი უფრო მეტი ვარსკვლავის მოკრება იყო ვიდრე ზეცაში არსებობდა.

დაიბადა ებრაულ ოჯახში მინსკში, რუსეთის იმპერიაში (ამჟამად ბელარუსი). მისი ოჯახი გადასახლდა ნიუ-ბრუნსუიკში, კანადა, როდესაც ის სულ მცირე ასაკის იყო და მაიერმა სკოლა ამ ქალაქში დაამთავრა. მამამისს ჯართის ბიზნესი ჰქონდა და ლუი მამასთან მუშაობდა ვიდრე სრულწლოვანი გახდებოდა და ბოსტონში გადასახლდებოდა.

1907 წლის 28 ნოემბერს ჰავერჰილში, მასაჩუსეტსი, ლუი მაიერმა მისი პირველი კინოთეატრი გახსნა. რამდენიმე წელიწადში მას უკვე უდიდესი კინოთეატრების ქსელი ჰქონდა ახალ ინგლისში. 1916 წელს მაიერი რიჩარდ როულანდთან ერთად აფუძნებს მეტრო პიკჩერზ კორპორეიშენს ნიუ-იორკში. ჰოლივუდის ოფისი მოგვიანებით 1918 წელს გაიხსნა. მცირე ხანში მაიერმა პარტნიორი მიატოვა საკუთარი პროდიუსერული კომპანიის დასაწყებად, რომელსაც ლუი ბ. მაიერ პიკჩერზი დაარქვა. მოგვიანებით ბ. შულბერგს შეუამხანაგდა და კომპანიას მაიერ-შულბერგ სტუდიო დაერქვა. 1924 წელს მარკუს ლოუმ შეისყიდა მაიერს პიკჩერზი და გარიგების თანახმად მაიერი ახალი მეტრო-გოლდვინ-მაიერის მმართველი გახდა.

კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:მინსკში დაბადებულები
ლუკინო ვისკონტი

**ლუკინო ვისკონტი დი მოდრონე** (; დ. 2 ნოემბერი,   1906 — გ. 17 მარტი, 1976) — იტალიელი თეატრისა და კინოს რეჟისორი., ნეორეალიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებელი.

## ბიოგრაფია
ვისკონტი არისტოკრატების ოჯახიდან იყო. მისი მამა, ჰერცოგი ჯუზეპე ვისკონტი სპექტაკლებს დგამდა ლა სკალაში. 1930 წელს ვისკონტი პარიზში რეჟისორ ჟან რენუარის ასისტენტი გახდა. მეორე მსოფლიო ომის დროს ვისკონტი იტალიის კომუნისტური პარტიის წევრი გახდა, შედიოდა ანტიფაშისტურად განწყობილ კინოკრიტიკოსთა ჯგუფში. კინოში მუშაობდა დაიწყო 1936 წელს. პირველი ფილმი „სიგიჟე“ გადაიღო 1943 წელს ჯეიმზ კეინის რომანის „ფოსტალიონი ყოველთვის ორჯერ რეკავს“ მიხედვით. „სიგიჟე“ და მომდევნო ფილმი „მიწა ცახცახებს“ ნეორეალიზმის ნიმუშებია. ეს უკანასკნელი რეჟისორმა სიცილიაში გადაიღო და მასში მხოლოდ არაპროფესიონალი მსახიობები მონაწილეობდნენ.

ამის შემდეგ ვისკონტიმ პროლეტარიატის თემა გვერდით გადადო და გადაიღო რიგი რეალისტური ფილმებისა: „ულამაზესი“ (1951) ანა მანიანის მონაწილეობით, „როკო და მისი ძმები“ (1960) ალენ დელონის მონაწილეობით და „დიდი დათვის ნისლიანი თანავარსკვლავედი“  (1965) კლაუდია კარდინალეს მონაწილეობით. ვისკონტის მწვერვალად ითვლება ჯუზეპე ტომაზ დე ლამპედუზას რომანის „ლეოპარდის” ეკრანიზაცია. ფილმმა „ლეოპარდი“ 1963 წელს ოქროს პალმის რტო მიიღო. 1969-1972 წლებში ვისკონტიმ გადაიღო გერმანული ტრილოგია: „ღმერთების დაღუპვა“, „სიკვდილი ვენეციაში“ და „ლუდვიგი“. ის ტრილოგიის ტეტრალოგიად გადაკეთებას გეგმავდა, სურდა რა ფილმად გადაეღო თომას მანის „ჯადოსნური მთა“, თუმცა მან ეს ვერ მოახერხა.

### პირადი ცხოვრება
ვისკონტი ჰომოსექსუალი იყო. მისი პარტნიორი იყო რეჟისორი ფრანკო ძეფირელი, ხოლო მოგვიანებით ავსტრიელი მსახიობი ჰელმუტ ბერგერი, რომელმაც ვისკონტის სამ ფილმში (ღმერთების დაღუპვა, ლუდვიგი, ოჯახური პორტრეტი ინტერიერში) შეასრულა მნიშვნელოვანი როლები.

## ციტატა
## ფილმოგრაფია
*1943 - ცდუნება
*1948 - მიწა ცახცახებს
*1951 - ულამაზესი 
*1957 - თეთრი ღამეები
*1960 - როკო და მისი ძმები
*1962 - ბოკაჩო 70
*1963 - ლეოპარდი 
*1965 - დიდი დათვის ნისლიანი თანავარსკვლავედი
*1967 - უცხო
*1967 - ჯადოქრები
*1969 - ღმერთების დაღუპვა 
*1971 - სიკვდილი ვენეციაში
*1972 - ლუდვიგი
*1974 - ოჯახური პორტრეტი ინტერიერში
*1976 - უდანაშაულო

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*ბრიტანული ფილმის ინსტიტუტი : ლუკინო ვისკონტი 
*Biography, filmography and more on Luchino Visconti  
*ლუკინო ვისკონტი - 100 გიორგი გვახარია, რადიო „თავისუფლება"

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:იტალიელი კინორეჟისორები
ბანტენგი

**ბანტენგი** () — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე უკუდოდ 2 მ-მდეა, სიმაღლე მინდაოში 1,5 მ. ხარი მორუხო-მურა ფერისაა, ფური მოწითალო-მურა. გავრცელებულია მალაკისა და ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულებსა და აგრეთვე მალაის არქიპელაგის კუნძულებზე. ცხოვრობს ვაკისა და მთის ტყეებში ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე. ბანტენგის მოშინაურებული ფორმა, ე. წ. „ბალის საქონელი“ (მიმდინარეობს კუნძულ ბალის სახელწოდებიდან), უმთავრესად სახორცეა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ჩვეულებრივი ძროხა
კატეგორია:ბანგლადეშის ძუძუმწოვრები
პუბლიუს ტერენციუსი

**პუბლიუს ტერენციუსი** (ძვ. წ. 195 - ძვ. წ. 159) — კართაგენული წარმოშობის რომაელი კომედიანტი. ის რომში მოხვდა, როგორც მონა მან მიიღო განათლება და შემდგომში გახდა თავისუფალი მოქალაქე. ის ახალგაზრდა, სავარაუდოდ საბერძნეთში ან უკან რომისკენ გზაში გარდაიცვალა. მისმა ექვსივე კომედიამ დღემდე მოაღწია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The six plays of Terence (ლათინური)
* 
* *Andria* at The Perseus Digital Library 
* *Hecyra* at The Perseus Digital Library 

კატეგორია:რომაელი დრამატურგები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 195
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 159
კატეგორია:ძვ. წ. II საუკუნის რომაელები
რიხარდ გლიუკსი

**რიხარდ გლიუკსი** (; დ. 22 აპრილი, 1889, ოდენკირხენი (მენხენგლადბახი) — გ. 10 მაისი, 1945, ფლენსბურგი) — გერმანელი სამხედრო პირი, ნაცისტური საკონცენტრაციო ბანაკების სისტემის ხელმძღვანელი, „ვაფენ-სს“-ის გენერალ-ლეიტენანტი.

## ბიოგრაფია 
1939 ნოემბრიდან რიხარდ გლიუკსი იყო სს-ის მართვის მთავარი სამმართველოს საკონცენტრაციო ბანაკების განყოფილების უფროსი. 1942 წლის მარტიდან კი მუშაობდა სს-ის ეკონომიკისა და მართვის მთავარ სამმართველოში. იგი, როგორც საკონცენტრაციო ბანაკების მთავარი ინსპექტორი ყველა ბანაკის შეფების ხელმძღვანელი იყო და აქედან გამომდინარე მთავარი პასუხისმგებელი ბანაკებში ჩადენილ დანაშაულებრივ ქმედებებზე.

გერმანიის უსიტყვო კაპიტულაციიდან 2 დღის შემდეგ, 1945 წლის 10 მაისს რიხარდ გლიუკსმა ფლენსბურგ-მიურვიკის სამხედრო საზღვაო ლაზარეთში კალიუმის ციანიდიანი კაფსულა დაღეჭა და თავი მოიკლა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რიხარდ გლიუკსის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 22 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
ოპერაცია ბერნჰარდი

**ოპერაცია ბერნჰარდი** (გერმ.: Operation Bernhard) ეწოდება მესამე რაიხის პერიოდში გერმანელეთა მიერ ჩატარებულ ფულის გამიზნულად გაყალბების ოპერაციას. მას აწარმოებდა რაიხის უშიშროების მთავარი სამმართველოს უშიშროების სამსახური (სდ). ოპერაციას სახელი ეწოდა მისი ხელმძღვანელის ბერნჰარდ კრიუგერის მიხედვით, რომელიც რსჰა-ს VI სამმართველოს (სდ-უცხოეთი) განყოფილება „ფ“-ის (ტექნიკური უზრუნველყოფა) უფროსი იყო.

საკონცენტრაციო ბანაკ „ზაკსენჰაუზენში“ მტრის ეკონომიკის დესტაბილიზაციის მიზნით 144 ებრაელი პატიმარი „სდ“-ს ზედამხედველობით აყალბებდა უცხოურ ვალუტას. განსაკუთრებით ინგლისურ გირვანქა სტერლინგს.

1942-1945 წლებში სავარაუდოდ 100 მილიონამდე ყალბი ბანკნოტი იქნა მოჭრილი და მიმოქცევაში იქნა გაშვებული, რომელთა ღირებულებამ მილიარდს გადააჭარბა. ოპერაციის მიზანი იყო ინგლისის ეკონომიკის ყალბი ფულით დატბორვა, თუმცა შემდგომში ეს გეგმა უარყოფილ იქნა. ამის სანაცვლოდ „სს“ ყალბი ფულით თავის ოპერაციებს აფინანსებდა.

ომის მიწურულს საბეჭდი მანქანები და დარჩენილი ბანკნოტები ავსტრიაში ტოპლიცის ტბაში იქნენ ჩაძირულნი. ყალბი ფული იმდენად მაღალ ხარისხის ნაწარმს წარმოადგენდა, რომ ორიგინალისაგან თითქმის არ გაირჩეოდა. ომის დასრულების შემდეგ ინგლისის ბანკმა ყველა 50 გირვანქიანი ბანკნოტი გამოცვალა.

კატეგორია:მესამე რაიხი
ნიკოლოზ ანთელავა

**ნიკოლოზ ვარდენის ძე ანთელავა** (დ. 24 სექტემბერი  [ ძვ. სტ. 11 სექტემბერი], 1893, ზუგდიდი — გ.  25 აპრილი, 1970, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, ქირურგი, გულმკერდის ქირურგიის ფუძემდებელი საქართველოში. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1957), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1962).

## ბიოგრაფია
1920 წელს  როსტოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო თბილისში გ. მუხაძესთან. 1923-1924 წლებში მივლინებული იყო გერმანიაში ზაუერბრუხისა და ბირის კლინიკებში. 1928 წელს მუშაობდა ლენინგრადში ვ. შევკუნენკოსთან. 1929-1938 წლებში განაგებდა სოხუმის საავადმყოფოს ქირურგიულ განყოფილებას. 1939-1941 წლებში ხელმძღვანელობდა დაღესტნის სამედიცინო ინსტიტუტის ჰოსპიტალური ქირურგიულ კათედრას. 1941-1946 წლებში იყო ამიერკავკასიის ევაკოჰოსპიტლის წამყვანი ქირურგი, ხოლო 1949-1954 წლებში საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს მთავარი ქირურგი. 1941-1970 წლებში განაგებდა თბილისის ექიმთა დახელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტის თორაკალური ქირურგიულ კათედრას. ანთელავას შრომებში განხილულია ფილტვის ტუბერკულოზისა და ბრუცელოზის ქირურგიული მკურნალობის საკითხები. ანთელავამ დაამუშავა ექსტრაპლევრული თორაკოპლასტიკის ახალი მეთოდი, რომელსაც მისი სახელი ეწოდა. მონოგრაფიისათვის "ფილტვებისა და პლევრის ქირურგია" (1948) უკრაინის ჯანდაცვის სამინისტრომ და ქირურგთა საზოგადოებამ მიანიჭა ს. ფიოდოროვის სახელობის პრემია (1950). მისი მონოგრაფია "გულმკერდის ღრუს ორგანოების ქირურგია" (1952) გამოქვეყნებულია ქართულ, რუსულ და ჩინურ ენებზე. ანთელავა იყო საქართველოს და სსრკ ფთიზიატრტა სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. ქირურგთა საერთაშორისო საზოგადოების ნამდვილი წევრი, პიემონტის (იტალია) ქირურგთა საზოგადოებისა და ჩეხოსლოვაკიის პურკინეს სახელობის ქირურგთა საზოგადოების საპატიო წევრი. ლენინური პრემიის ლაურეატი (1961). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, წითელი ვარსკვლავის ორდენით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. თბილისში არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 53,  თბ., 1994

## სქოლიო
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია: წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:სსრკ-ის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
თეო ალბრეხტი

**თეოდორ პაულ ალბრეხტი** ( ცნობილი როგორც **თეო ალბრეხტი** (დ. 20 მარტი 1922, ესენი, გერმანია — გ. 24 ივლისი 2010, ესენი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი (15,1 მლრდ - 2005), გერმანიის ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი ადამიანი. ძმასთან კარლ ალბრეხტთან ერთად გერმანიის უდიდესი დისკაუნტერის „ალდის“ მფლობელი. თეო ალბრეხტს ეკუთვნის „ალდის“ ჩრდილოეთი სექტორი, რომლის ცენტრალური ბიურო მდებარეობს ქალაქ ესენში.

## ბიოგრაფია
თეო ალბრეხტის მამა პროფესიით მეშახტე იყო, შემდგომში პურის საცხობში მუშაობდა დამხმარედ. დედა მცირე სასურსათო მაღაზიის მფლობელი იყო ესენის მუშათა უბან შიონებეკში. მან პროფესიული განათლება მიიღო დედის მაღაზიაში ხაბაზის დარგში და 1946 წელს ძმასთან კარლთან ერთად მშობლების მაღაზიის მართვა გადაიბარა. 1961 წელს ძმებმა „ალდის“ (ალბრეხტ-დისქაუნტი) პირველი ცენტრი გახსნეს.

1971 წლის 29 ნოემბერს თეო ალბრეხტი გაიტაცეს. 17 დღის შემდეგ, რაც მან კარდინალ ფრანც ჰენგსბახის შუამავლობით 7 მილიონი გერმანული მარკა გადაიხადა გათავისფლებულ იქნა. თეო ალბრეხტის გამტაცებლები მალა დაიჭირეს და 8 წლით თავისუფლების აღკვეთა მიუსაჯეს.

თეო ალბრეხტის ჰობი იყო გოლფის თამაში და საბეჭდი მანქანების შეგროვება. იგი ცხოვრობდა კუნძულ ფიორზე 1.000.000 კვ/მ ზომის საკუთარ მამულში. ბოლო წლებში თეო ალბრეხტი აქტიურ ბიზნეს ჩამოშორებული იყო და კარჩაკეტილ ცხოვრებას მისდევდა. პრესაში მისი ფოტო უკანასკნელად 1971 წელს იქნა გამოქვეყნებული. 

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Obituary Forbes, 28 ივლისი 2010

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული  20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
გუდაური

მინი|350px|გუდაური ზამთარში
**გუდაური** — სოფელი და სამთო-სათხილამურო კურორტი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის გუდაურის ცენტრი (სოფლები: განისი, გუდაური, ერეთო, სოკურიანი, ფალაგყაუ, ქუმლისციხე).

გუდაური მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის სამხრეთ ფერდობებზე, ზღვის დონიდან 2196 მ სიმაღლეზე, სტეფანწმინდიდან 33, ხოლო თბილისიდან 120 კმ-ში“. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 54 ადამიანი.

გუდაური ახალი სამთო-სათხილამურო ცენტრია ცენტრალურ კავკასიონზე. მისი კლიმატი ძალზე ხელსაყრელია აქტიური დასვენებისა და სპორტისათვის. მყარი თოვლის საფარი ექვსი თვეა წელიწადში. თოვლის საშუალო სიმაღლე სათხილამურო ფერდობებზე 190 სმ-ს აღწევს. მზის ნათების ხანგრძლივობა 2 100 სთ წელიწადში, ძლიერი ქარები იშვიათია. 

## ისტორია
დასახლება პირველად იხსენიება 1868 წელს. 1887 წელს გაიხსნა მეტეოროლიგური სადგური. კურორტის პოპულარობა ახლომდებარე საქართველოს სამხედრო გზამ განაპირობა. ამ უკანასკნელის გუდაური-მლეთის მონაკვეთი (მლეთის დაღმართი, ინჟინერი — ბ. სტატკოვსკი, 1855-1861) ერთ-ერთ ყველაზე შთამბეჭდავ სამთო გზად ითვლებოდა. კურორტის პირველი მოთხილამურეები ხელოვნურად შექმნილი საწეველებით სარგებლობდნენ და მთაზე ჩამოსასრიალებლად ავტომობილის ჯალამბარის („ლებიოდკის“) მეშვეობით ადიოდნენ.

პირველი კეთილმოწყობილი სასტუმრო გუდაურში 1988 წელს აშენდა (თავდაპირველად სასტუმრო „მარკო პოლო“, ამჟამად „გუდაური“). ამავე პერიოდში ავსტრიული კომპანია Doppelmayr-ის მიერ აშენდა საბაგირო გზა, რამაც განაპირობა კურორტის შემდგომი განვითარება. დღესდღეობით მოქმედ სამ და ოთხ ადგილიან საწეველებს მოთხილამურეები 2000 მეტრიდან 3006 მ. სიმაღლეზე (მთა კუდებზე) და 3270 მ. სიმაღლეზე (მთა საძელეზე) აჰყავს. ამჟამად სულ 5 საწეველა ფუნქციონირებს. სათხილამურო ტრასების საერთო სიგრძე 16 კმ-ს შეადგენს. სათხილამურო სეზონი დეკემბრიდან აპრილამდე გრძელდება.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* Geotourism , *შეიცანი საქართველო და მისი კუთხეები*;
* გუდაური , ტურისტული კომპანია „ჰარმონია“;
* გუდაური ვიკიმაპიაზე;
* ამინდის პროგნოზი გუდაურისთვის, *amindi.ge*-ზე
* ჰელისკი გუდაურში 

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის კურორტები
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კარლ ალბრეხტი

**კარლ ალბრეხტი** (; დ. 20 თებერვალი, 1920, ესენი, გერმანია — გ. 16 ივლისი, 2014, იქვე) — გერმანელი მრეწველი, მილიარდერი, ყველაზე მდიდარი ადამიანი გერმანიაში. ძმასთან (თეო ალბრეხტი) ერთად გერმანიის უდიდესი დისქაუნტერის „ალდის“ მფლობელი. 2014 წლის თებერვლის მონაცემებით იყო მსოფლიოს 21-ე უმდიდრესი ადამიანი.

## ბიოგრაფია
კარლ ალბრეხტის მამა პროფესიით მეშახტე იყო, შემდგომში პურის საცხობში მუშაობდა დამხმარედ. დედა მცირე სასურსათო მაღაზიის მფლობელი იყო ესენის მუშათა უბან შიონებეკში. კარლმა პროფესიული განათლება მიიღო საკონდიტრო ნაწარმის დარგში და 1946 წელს ძმასთან ერთად მშობლების მაღაზიის მართვა გადაიბარა. 1961 წელს ძმებმა „ალდის“ (ალბრეხტ-დისქაუნტი) პირველი ცენტრი გახსნეს.

კარლ ალბრეხტი ჩაკეტილი ცხოვრებით ცხოვრობს. მის ჰობი არის გოლფი. მას ეკუთვნის სასტუმრო „იოშბერგჰოფი“ გოლფის მინდვრებით და ამასთანავე გატაცებულია ორქიდეების გამოყვანით. იგი დაქორწინებულია, ჰყავს 2 შვილი და ცხოვრობს დონაუეშინგენში.

1994 წელს კარლ ალბრეხტი ჩამოშორდა აქტიურ ბიზნეს და „ალდის“ დირექტორიის თავმჯდომარედ დარჩა. 2002 წელს იგი საერთოდ წავიდა ბიზნესიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Karl Albrecht. The Independent

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
იოჰანა ქუანდტი

მინიატიურა|2012
**იოჰანა ქუანდტი** (გერმ.: Johanna Quandt), (ქალიშვილობის გვარი **იოჰანა ბრუნი** (გერმ.: Johanna Bruhn) (დ. 21 ივნისი, 1929 — გ.   3 აგვისტო, 2015) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის წევრი, ჰერბერტ ქუანდტის მესამე ცოლი და ქვრივი. 

თავიდან იგი ჰერბერტ ქუანდტის პირადი მდივანი იყო.  დრეს იოჰანა ქუანდტი ბე-ემ-ვეს (16,7%) თანამფლობელი, მილიარდერი (4,1 მლრდ - 2005) და გერმანიის ერთ-ერთი უმდიდრესი ქალია.

მისი შვილები არიან შტეფან ქუანდტი და სუზანე კლატენი.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული  21 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი  3 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  2015
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
შტეფან ქუანდტი

**შტეფან ქუანდტი** (გერმ.: Stefan Quandt) (დ. 1966, ბად-ჰომბურგი, გერმანია) — გერმანელი მრეწველი, ქუანდტების დინასტიის წევრი, ბე-ემ-ვეს (17,4%) თანამფლობელი, მილიარდერი (4,55 მლრდ - 2005

შტეფან ქუანდტი ცნობილი გერმანელი მრეწველებისა და მილიარდერების ჰერბერტ ქუანდტის ვაჟი და გიუნთერ ქუანდტის შვილიშვილია. მამის გარდაცვალების შემდეგ იგი დედასთან იოჰანა ქუანდტან და დასთან სუზანე კლატენთან ერთად ბე-ემ-ვეს დირექტორიის წევრია. 1989 წელს მან დააარსა სტრატეგიული მენეჯმენტისა და ჰოლდინგის სააქციო საზოგადოება „დელტონი“, რომლის აქციების 100% თვითონ ფლობს.

გარდა ამისა იგი ფლობს შემდეგი ფირმების სააქციო წილებს:
* ჰეელი - ფარმაცევტული ფირმა
* სედო ჰაუსჰოლდ პროდაქტს გრუპი - საოჯახო ნივთების მაწარმოებელი ფირმა
* თილ ლოგისტიკი - საერთაშორისო ტრანსპორტის ფირმა
* ცეაგი - ენერგოფირმა

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელ მილიარდერთა სია
* მსოფლიოს მილიარდერთა სია

კატეგორია:გერმანელი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები