open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვეიდ-ჯაილზი

**ვეიდ-ჯაილზი** (ინგ: Wade–Giles, IPA weɪd ˈdʒaɪlz; გამარტივებული ჩინური: 韦氏拼音; ტრადიციული ჩინური: 韋氏拼音; ფინინი: Wéi-Shì Pīnyīn; ვეიდ-ჯაილზი: Wei2-Shi4 P'in1-yin1; ვეი-ში ფინ-ჲინ) — მანდარინის რომანიზებული სისტემა. შექმნა თომას ვეიდმა XIX საუკუნეში შემუშავებული სისტემიდან.

ვეიდ ჯაილზი ინგლისურენოვან სამყაროში XX საუკუნეში ყველაზე გავრცელებული ტრანსკრიფციის სისტემა იყო, რომელსაც იყენებდნენ ჩინეთის შესახებ 1979 წლამდე გამოცემულ თითქმის ყველა წიგნში. მან ჩაანაცვლა ნანჯინგზე დაფუძნებული რომანიზებული სისტემა, რომელიც გვიან XIX საუკუნემდე გამოიყენებოდა. დღესდღეობით ეს სისტემა ჩანაცვლებულია ფინინით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პალადიუსის სისტემა
* კონცევიჩის სისტემა
* პოლივანოვის სისტემა
* ვიეტნამურ-რუსული ტრანსკრიფცია‎
* ჩინური დამწერლობა
* ფინინი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩინური რომანიზაციის გადამყვანი

კატეგორია:ჩინური ენა
კატეგორია:ტრანსლიტერაცია
Hold Up a Light (სიმღერა)

**Hold Up A Light** — ჯგუფ Take That-ის სინგლი. იგი გამოვიდა 2009 წლის დეკემბერში, შეზღუდული რაოდენობით, როგორც პრომო-სინგლი ალბომიდან The Greatest Day. ძირითად ვოკალს აქ მარკ ოუენი ასრულებს, გერი ბარლოუს დახმარებით.

სიმღერის მუსიკალური ვიდეოს კადრები აღებული უემბლის სტადიონზე გამართული კონცერტიდან.

## სიმღერების სია 
; ბრიტანული პრომო სინგლი
# Hold Up A Light - 4:28
# Hold Up A Light (უემბლის კონცერტიდან) - 4:30

## რესურსები ინტერნეტში 
*მუსიკალური ვიდეო

კატეგორია:2009 წლის სიმღერები
კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
კატეგორია:2009 წლის სინგლები
Синий альбом

***Синий альбом*** ( — რუსული როკ-ჯგუფ „აკვარიუმის“ სადებიუტო სტუდიური ალბომი. იგი პირველად გამოიცა 1981 წელს. ყველა წინა ალბომი ჯგუფის მიერ არ ითვლება ოფიციალური დისკოგრაფიის ნაწილად.

## სიმღერების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია ამ ალბომის შესახებ 

## სქოლიო 
კატეგორია:აკვარიუმის ალბომები
კატეგორია:1981 წლის სადებიუტო ალბომები
ვალდივია (მდინარე)

**ვალდივია** () – მთავარი მდინარე სამხრეთ ჩილეში. მისი სიგრძეა 15 კმ. აუზის ფართობი კი 10 275 კმ². იგი მდინარეების კალიე-კალიესა და კაუკაუს შეერთების შედეგად წარმოიქმნება ქალაქ ვალდივიასთან.

## სქოლიო 
* მდინარე ვალდივია 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
Said It All (Take That-ის სიმღერა)

**Said It All** — ჯგუფ Take That-ის სინგლი მეხუთე სტუდიური ალბომიდან The Circus. იგი გამოვიდა 2009 წლის ივნისში. მთავარ ვოკალებს ასრულებენ გერი ბარლოუ და მარკ ოუენი. სინგლის b-გვერდია 'Throwing Stones', მარკ ოუენის ვოკალით.

## სიმღერების სია 
; ბრიტანული სინგლი #1
# Said It All - 4:15
# Throwing Stones - 3:19

; ბრიტანული სინგლი #2
# Said It All - 4:15
# Rule The World (საკონცერტო) - 5:16
# Julie (საკონცერტო) - 4:35

; ბრიტანული სინგლი + DVD 
# Said It All (მუსიკალური ვიდეო) - 3:56
# Said It All (მუსიკალური ვიდეოს გადაღება)

## სქოლიო 
კატეგორია:2009 წლის სიმღერები
კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
კატეგორია:2009 წლის სინგლები
ხუან-ფერნანდესის კუნძულები

მინი|250პქ
მინი|250პქ|კუნძულ რობინზონ კრუზოს დედაქალაქი სან-ხუან-ბაუტისტა
**ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგი** () — მეჩხერად დასახლებულ კუნძულთა ჯგუფი წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, ჩილეს სანაპიროდან დაშორებულია 667 კილომეტრით. ეკუთვნის ჩილეს. არქიპელაგი შეიცავს რამდენიმე ვულკანურ კუნძულს. ესენია:
*რობინზონ-კრუზო, რომელიც არქიპელაგიდან ყველაზე ახლოსაა კონტინენტურ სამხრეთ ამერიკასთან და მის შორიახლოს მდებარე კუნძულები:
**ხუანანგა
**სანტა-კლარა (*მდებარეობს რობინზონ-კრუზოდან 1 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით*)
**ალეხანდრო სელკირკის კუნძული (*რობინზონ კრუზოდან 181 კმ-ით დასავლეთით*) 

ეს კუნძულები მთელ მსოფლიოში ცნობილია  შოტლანდიელი მეზღვაურის, ალეხანდრო სელკირკის  წყალობით, რომელიც ამ უკაცრიელი არქიპელაგის ერთ-ერთ კუნძულებზე გადასვეს, სადაც მან ოთხი წელი გაატარა, რამაც შემდეგში დანიელ დეფოს შთააგონა  ცნობილი ნოველის — „რობინზონ კრუზოს“ დაწერა. 

არქიპელაგის საერთო ფართობი 181 კვ. კმ-ია, საიდანაც კუნძულ რობინზონ კრუზოს უჭირავს 93 კვ.კმ, ხოლო ალეხანდრო სელკირკის კუნძულს 33 კვ.კმ.  მთელი მოსახლეობა შეადგენს 633 ადამიანს (*ყველა მათგანი რობინზონ-კრუზოზე ცხოვრობს, ხოლო მათგან 598 კუნძულის დედაქალაქ  სან-ხუან-ბაუტისტაში. 2002*)

ადმინისტრაციულად, არქიპელაგი მიეკუთვნება ჩილეს ვალპარაისოს რეგიონს (*აღდგომის კუნძულთან ერთად*). 

2010 წლის 27 თებერვალს, ცუნამის  შედეგად ჩილეში მომხდარი 8,8 ბალიანი მიწისძვრა შეეხო ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგსაც, რამაც აქ  8 ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ხუან-ფერნანდესის კუნძულების ოფიციალური საიტი
* ხუან-ფერნანდესის კუნძულების  სურათები
* კუნძულ რობინზონ-კრუზოს რუკა

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
Green Man (ალბომი)

***Green Man*** — ჯგუფ Take That-ის ვოკალისტ მარკ ოუენის სადებიუტო სოლო სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1996 წლის 2 დეკემბერს, ჯგუფის დაშლიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ.

ალბომიდან გამოიცა სამი სინგლი - Child, Clementine და I Am What I Am. ბრიტანულ ჩარტში დისკმა #33 პოზიცია დაიკავა (შემდეგ ალბომებს ასეთი წარმატება არ ჰქონიათ). 2003 წელს გამოიცა მისი სპეციალური ვერსია **Green Man: Revisited**, რაც მოხდა მეორე სტუდიური ალბომის შესამჩნევი პოპულარობის გამო. ბრიტანეთში მთლიანობაში გაიყიდა Green Man-ის 200.000 ასლი.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - მარკ ოუენი. სიმღერები „Child“ და „Are You With Me“ დაწერილია ტიმ ლოუსთან და მარტინ ბრემერთან ერთად.

## ჩარტები
### სერტიფიცირება
## სქოლიო 
კატეგორია:1996 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:მარკ ოუენის ალბომები
კატეგორია:RCA Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჯონ ლეკის პროდიუსერობით
უნკეი

200 პქ|მინი
**უნკეი** ( დ. 1151 წ. — გ. 1223 წ.) -  კამაკურას პერიოდის დროს აყვავებული კეი სკოლის ყველაზე გამოჩენილი მოქანდაკეა. მოქანდაკე განსაკუთრებით დაოსტატდა ბუდასა და ბუდისტური პანთეონის სხვადასხვა პერსონაჟების ქანდაკებების კეთებაში. უნკეის ადრეული ნამუშევრები შესრულებულია ტრადიციულ იაპონურ სტილში და გააჩნიათ მრავალი საერთო რამ მისი მამის, მოქანდაკე კოკეის ნამუშევრებთან. უკეის რეალისტური გენია, რომელმაც გამოყო იგი ნებისმიერი სხვა იაპონელი მოქანდაკისგან, გამოვლინდა ნარაში ტოდაი-ძი ტაძრისთვის ქანდაკეკების შექმნისას. დღეისათვის უკეი ითვლება კეი სკოლის ყველაზე წარმატებულ წარმომადგენლად.

## გალერეა 

ფაილი:Mujaku Asanga Kofukuji.JPG|მუძაკუ კოფუკუ-ძიში
ფაილი:Seshin Vasubandhu Kofukuji.jpg|სესინი (ვასუბანდჰუ) კოვუკუ-ძიში
ფაილი:KONGARA DOJI KIMKARA KOYASAN.JPG|კიმკარა კონგობუ-ძიში
ფაილი:Nio guardians by Unkei in Nara.jpg|აგიო, ნარას ტიოდაჯ ძის ფრონტონის ერთ-ერთი გვარდიელი
ფაილი: Vairocana UNKEI.JPG |ენძო-ძი დაინისი

## ლიტერატურა 
* Mason, Penelope (2005). *History of Japanese Art*. 2nd ed, rev. by Dinwiddie, Donald. Upper Saddle River, New Jersey: Pearson Education Inc.
* Noma, Seiroku (2003). *The Arts of Japan: Ancient and Medieval*. Kodansha International.
* Paine, Robert Treat, and Soper, Alexander (1981). *The Art and Architecture of Japan*. 3rd ed. Penguin Books Ltd.
* Stone, Jacqueline I. (1998). «Chanting the August Title of the *Lotus Sutra: Daimoku*: Practices in Classical and Medieval Japan». *Re-visioning «Kamakura» Buddhism*. University of Hawai’i Press.
* Varley, Paul (2000). *Japanese Culture*, 4th ed. University of Hawai’i Press.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1151
კატეგორია:გარდაცვლილი 1223
ანთალია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ანთალია** () შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ანთალია — საკურორტო და საპორტო ქალაქი თურქეთში.
* ანთალია — პროვინცია სამხრეთ თურქეთში.
* ანთალია — სამოქალაქო აეროპორტი ქ. ანთალიიდან 10 კმ-ში.
გამბლინის კუნძულის ეროვნული პარკი

**გამბლინის კუნძულის ეროვნული პარკი** () – ეროვნული პარკი ჩილეში, აისენის რეგიონის აისენის პროვინციაში.  მდებარეობს ჩონოსის არქიპელაგზე, დაარსდა 1967 წლის 1 ივნისს.  ფართობი 1 540,93 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ჩილეს ეროვნული პარკები 
*პროექტი გუამბლინი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჰიპოკრატეს ნამგალა

thumb|300px|ზედა დაშტრიხული ნაწილი არის ჰიპოკრატეს ნამგალა, რომლის ფართობიც ტოლდიდია მის ქვემოთ დაშტრიხული სამკუთხედის ფართობისა.
**ჰიპოკრატეს ნამგალა**, *ჰიპოკრატეს მთვარეები* — სამი ფიგურა, რომელთაგან თითოეული შემოსაზღვრულია ორი წრეწირის რკალით და ყოველი მათგანისათვის შესაძლებელია ფარგლისა და სახაზავის საშუალებით ტოლდიდი სწორხაზოვანი ფიგურების აგება. აღმოაჩინა ბერძენმა გეომეტრმა ჰიპოკრატე ქიოსელმა ძვ. წ. V ს. II ნახევარში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პლანიმეტრია
ჰიპოკოტილი

thumb|Salix scouleriana-ის თესლის დიაგრამა, ნაჩვენებია ჰიპოკოტილის მდებარეობა.
**ჰიპოკოტილი** () — მცენარის ღეროს ყველაზე ქვედა მონაკვეთი — ღეროს ფესვში გადასვლის ადგილიდან (ფესვის ყელიდან) პირველ ჩანასახოვან ფოთლებამდე (ლებნებამდე); იგივეა, რაც ლებნისქვეშა მუხლი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცენარეთა ანატომია
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
კატეგორია:მცენარეთა რეპროდუქცია
ორნოპირენის ეროვნული პარკი

**ორნოპირენის ეროვნული პარკი** () – ეროვნული პარკი ჩილეში, ლოს-ლაგოსის რეგიონის პალენას პროვინციაში.  მდებარეობს ანდებში, შეიქმნა 1988 წელს.  ფართობი 482 კმ² (48.232  ჰა).

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Inexplorado Lake Expedition 
*Aerial photo of Inexplorado Lake 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ლოს-ლაგოსის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1988 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჰისტიოციტები

**ჰისტიოციტები** (ბერძ. hystion ქსოვილი და kytos სათავსი, აქ – უჯრედი) — ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ფაშარი შემაერთებელი ქსოვილის უჯრედები. ბაზოფილურ ციტოპლაზმაში ხშირად გვხვდება ვაკუოლები და ჩანართები. უჯრედის ფორმა ცვალებადია. ჰისტიოციტების ფუნქციაა უცხო ნაწილაკების, მათ შორის ბაქტერიებისაც, მიტაცება და უვნებელყოფა. გაღიზიანების შემთხვევაში აქტიურდებიან და გარდაიქმნებიან მაკროფაგებად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უჯრედოვანი ბიოლოგია
კატეგორია:მონობირთვული ფაგოციტები
ჩილეს უნივერსიტეტი

**ჩილეს უნივერსიტეტი** () – უდიდესი და ყველაზე ძველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება ჩილეში. ასევე ერთრთი უძველესი ამერიკის კონტინენტზე. 1842 წელს დაარსდა როგორც კოლონიური *Real Universidad de San Felipe*-ს (1738) მემკვიდრე, უნივერსიტეტს ხშირად უწოდებენ *Casa de Bello*-ს (ბელიოს სახლი) მისი პირველი პრეზიდენტის ანდრეს ბელიოს პატივსაცემად.  მისი ცნობილი კურსდამთავრებულები არიან ნობელის პრემიის ლაურეატი პაბლო ნერუდა და გაბრიელა მისტრალი, ასევე ჩილეს სახელმწიფოს ოცი მეთაური.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* ჩილეს უნივერსიტეტის მაჩვენებლები (*ინგლისურად*)

კატეგორია:ჩილეს უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
განთიადი (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**განთიადი** (*ჭანიეთური, მონასტერი*) — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, კონჭკათის თემში (სოფლები: განთიადი, კონჭკათი). მდებარეობს ნასაკირალის სერის ჩრდილოეთით, მდინარე სუფსის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 80 მ., ოზურგეთიდან 20 კმ., კონჭკათიდან 3 კმ.

## ისტორია
გურიის სამთავროს ძველ საბუთებში ჭანიეთური ცალკე სოფლადაა მითითებული. საბჭოთა პერიოდში ის სამ ნაწილად გაიყო: ნაწილი შევიდა გურიანთის შემადგენლობაში, ნაწილს ეწოდა განთიადი და შევიდა კონჭკათის სასოფლო საბჭოს შემადგენლობაში, ხოლო ნაწილი ჭანიეთურის სახელით დარჩა ცალკე სოფლად განახლების სასოფლო საბჭოში. ჭანიეთურში იყო განვითარებული ფეოდალური ხანის ეკლესია-მონასტერი, რომელიც მოექცა სოფელ განთიადის ტერიტორიაზე. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## მოსახლეობა
## ეკლესია
thumb|ჭანიეთურის ეკლესია რეკონსტრუქციამდე
ჭანიეთურის მონასტერი მდებარეობს მაღალ გორაზე, რომელიც მონასტრის გორის სახლითაა ცნობილი. გორაზე რამდენიმე გზა ადის, რომელთაგან ყველაზე მოსახერხებელია სამხრეთ-აღმოსავლეთის გზა. მონასტრის მთავარი ეზო 500 მ² ფართობისაა და შემოზღუდულია ქვის გალავნით. გორაზე ცაცხვისა და მუხის კორომია.

ტაძარი სავარაუდოდ X საუკუნეში უნდა იყოს აგებული. გადმოცემის მიხედვით თავდაპირველად ეს ეკლესია მაღალ გორაზე იდგა, მაგრამ იქ მოსახლეობა უგზოობის გამო ვერ ადიოდა, ამიტომ ტაძარი დაშალეს და გზასთან ახლოს ჩაიტანეს. ჭანიეთურის მონასტერი ხუროთმოძღვრებით დგას შემოქმედის, ჯუმათისა და ლიხაურის ტაძრების გვერდით. ცენტრალური შენობისთვის სამხრეთიდან მოგვიანებით მიუშენებიათ მცირე ნაგებობა. იგი ბერების საცხოვრებელი უნდა ყოფილიყო. დასავლეთიდან გვიან ფეოდალურ ხანაში მიშენებული ჰქონდა სტოა. ტაძარიცა და სტოაც მოხატული იყო. გადმოცემის თანახმად, მონასტრის ქვეშ დიდი ოთახები იყო. 1963 წელს ტაძარი მოინახულა და აღწერა ხელოვნებათმცოდნე კ. მელითაურმა. 2013-14 წლებში განხორციელდა ეკლესიის რეკონსტრუქცია.

ტაძარი ნაგებია სხვადასხვა ფერის თლილი ქვის კვადრებით. ტაძარი დარბაზულია, წყობა სწორკუთხაა. ტაძარს შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთით ტაძარს დიდი კარიბჭე აქვს. კარიბჭის თაღები მრგვალ მასიურ სვეტს ეყრდნობა. დასავლეთ მინაშენზე, სვეტის თავზე გამოყენებულია ტიმპანის ქვა, სადაც ცენტრში წარმოდგენილია წრეში ჩახაზული ჯვარი. კარიბჭის კედლებზე მოჩუქურთმებული ქვებია გამოყენებული. სამხრეთით კარის თავზე ჩუქურთმიანი თაღი გადის. ჩრდილოეთიდან ტაძარს მცირე ზომის სწორკუთხა მინაშენი აქვს, რომლის შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ტაძარს დასავლეთით, აღმოსავლეთით და სამხრეთით გაჭრილი აქვს თაღოვანი სარკმლები, რომელიც ასევე მოჩუქურთმებულია. ტაძარს გარშემო გალავანი შემოუყვება.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰისტოგენეზი

**ჰისტოგენეზი** (ძველბერძნ. – ἱστός – ქსოვილი + γένεσις – წარმოქმნა, ჩამოყალიბება) — ჩანასახის ქსოვილის მაღალდიფერენციულ, მორფოლოგიურად და ფუნქციურად განსხვავებულ ქსოვილად ჩამოყალიბების პროცესი. ემბრიონოგენეზის ადრეულ საფეხურზე საჩანასახე ფურცლების ერთგვაროვანი უჯრედების შრეში ჩნდება განსხვავებული სტრუქტურის მქონე უჯრედების გროვები, რომელთაგან შემდგომ გარკვეული ორგანოები და ორგანოთა სისტემები ვითარდება. ჩანასახის ქსოვილთა წარმოქმნის შემდეგ დეტერმინირებულ უბნებში იწყება უჯრედთა მორფოლოგიური სხვაობის გამოვლინება, რაც გამოწვეულია გენების მოქმედებით, რომლებიც განაპირობებენ ამ უჯრედებისათვის დამახასიათებელ სპეციფიკური ბიოქიმიური პროცესების ჩამოყალიბებას. ამრიგად, ჰისტოგენეზის შედეგად მიიღება სპეციფიკური სტრუქტურები და შესაძლებელი ხდება გარკვეული ფუნქციის შესრულება, რაც თავის მხრივ განაპირობებს ფიზიოლოგიური და ბიოქიმიური პროცესების მიმდინარეობას. ჰისტოგენეზი მოიცავს ემბრიონული განვითარების პერიოდს; ჰისტოგენეზი გვხვდება პოსტემბრიონულ პერიოდში და შემდგომ ზრდასრულ ორგანიზმშიც, რეპარაციული რეგენერაციის, აგრეთვე მთელი რიგი პათოლოგიური პროცესების დროს — მეტაპლაზია, სიმსივნური ზრდა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ემბრიოლოგია
კატეგორია:ჰისტოლოგია
დუდლი

მინი|დუდლი
**დუდლი** არის ესკიზის სახეობა, არაფოკუსირებული ნახატი, რომელსაც ადამიანი ძირითადად ქმნის ყურადღების სხვა რამეზე მიქცევისას. დუდლები მარტივი ნახატებია, რომელთაც აქვთ რამე კონკრეტული მნიშვნელობა ან სულაც რაღაც აბსტრაქტული ფორმები აქვთ.

დუდლის მაგალითი არის ჩანახატები სკოლის რვეულებში. აგრეთვე, მაგალითად, ტელეფონზე საუბრისას პასტით ან ფანქრით გაკეთებული ჩანახატი.

დუდლების პოპულარული სახეობები არის - სკოლის მასწავლებლების ან თანაშემწეების, ცნობილი ტელე-სახეების ან კომიკოსების კარიკატურები.

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა *დუდლი* (ინგ: doodle - *დუ:დლ*) პირველად გამოჩნდა XIX ს-ში სულელურის ან გულუბრყვილობის აღსანიშნავად. აქედან მოდის გერმანული *dudeln* (თამაში). აგრეთვე dudeln-ის ვარიაციები *Dudeltopf*, *Dudentopf*, *Dudenkopf*, *Dude* და *Dödel*.

## ეფექტი მეხსიერებაზე 
*გამოყენებითი კოგნიტური ფსიქოლოგიის* მიერ გამოქვეყნებული შესწავლის მიხედვით, დუდლირება ადამიანის მეხსიერებას საგრძნობლად ეხმარება. შესწავლა ეკუთვნის პროფესორ ჯენკი ანდრადს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გრაფოლოგია
* მარგინალია
* ოეკაკი

## სქოლიო 
კატეგორია:მხატვრობა
კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
ჰიტატი

— ქალაქი იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს აღმოსავლეთ ნაწილში, იბარაკის პრეფექტურაში. სპილენძის მადნის რაიონის ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს სპილენძსადნობი კომბინატი „ჰიტატი“, ასევე გიგირდმჟავას ქარხნები, ჩარხთასაშენი, მანქანათსაშენი. განვითარებულია ელექტროტექნიკური მრეწველობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ჰისტოპლაზმოზი

**ჰისტოპლაზმოზი** — სოკოვანი დაავადება (მიკოზი), რომელიც უმთავრესად აზიანებს ადამიანისა და ცხოველის რეტიკულურ-ენდოთელურ სისტემას. გავრცელებულია უმთავრესად ტროპიკულ ქვეყნებში. დაავადების გამომწვევის — პარაზიტული სოკოს — ჰისტოპლაზმის ძირითადი რეზერვუარი ნიადაგია. დაავადება მიმდინარეობს მწვავედ, ქვემწვავედ და ქრონიკულად, დისემინირებული ან ლოკალიზებული ფორმით. დიაგნოზს ადგენენ დაზიანებული კერებიდან აღებული ექსუდატის მიკროსკოპული გამოკვლევით და წმინდა კულტურული გამოყოფით.
## მკურნალობა
ეთილვანილატისა და სულფამიდური პრეპარატები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოვანი დაავადებები
სანტა-კლარა (კუნძული)

მინი|250პქ
**სანტა-კლარა** () — კუნძული წყნარ ოკეანეში, ხუან-ფერნანდესის არქიპელაგის უმცირესი კუნძული. ეკუთვნის ჩილეს. მდებარეობს რობინზონ-კრუზოს კუნძულიდან 1.5 კმ–ით  სამხრეთით. კუნძული საკმაოდ მშრალია. კუნძულის ძირითად მცენარეულ საფარს წარმოადგენს პატარა ბუჩქნარი და ბალახეულობა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს კუნძულების სია

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
დელ-რეი

**დელ-რეი** () – ჩილეს ლოს–რიოსის რეგიონის უდიდესი კუნძული. მდებარეობს მდინარე ვალდივიის შესართავთან, კორალის ყურეში. აღმოსავლეთის მხრიდან, კუნძულს მატერიკისგან გამოყოფს მდინარე ფუტა, ხოლო სამხრეთიდან მდინარე ტორნაგალეონესი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩილეს კუნძულების სია

კატეგორია:ჩილეს კუნძულები
ჰისტრიონი

**ჰისტრიონი** (ლათ. histrio) - მსახიობი ძველ რომში. უმთავრესად გათავისუფლებული მონები იყვნენ. ამ წრიდან გამოსული მსახიობები ადგენდნენ დასებს. ჰისტრიონები თავდაპირველად უნიღბოდ თამაშობდნენ (ნიღბები შემოიღეს ძვ. I საუკუნეში). ჰისტრიონებს უწოდებდნენ ადრეულ შუა საუკეებში (IX-XIII) მოხეტიალე მსახიობებსაც. ჰისტრიონები ერთდროულად იყვნენ მთხრობელები, მუსიკოსები, მოცეკვავეები, მომღერლები, ცხოველთა მომთვინიერებლები და სხვა. ერთიანდებოდნენ განსაკუთრებულ "ძმობაში". ზოგჯერ ქმნიდნენ მოყვარულ მსახიობთა წრეებს. ჰისტრიონებს საფრანგეთში ერქვათ ჟონგლიორები, გერმანიაში შპილმანები, პოლონეთში ფრანტები, რუსეთში სკომოროხები. ჰისტრიონებს დევნიდნენ როგორც საერო, ისე საეკლესიო ხელისუფალნი.

## ლიტერატურა 
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 11, გვ. 673

კატეგორია:ძველი რომი
ჰიშამი

**ჰიშამი** (დ. 691 — გ. 743) — ომაიანთა დინასტიის ხალიფა 724-743 წლებში. ჰიშამის დროს ომაიანთა სახალიფოში აღადგინეს მოსახლეობის გადასახადებით დაბეგვრა, რომელიც უმარ II-მდე არსებობდა (ხალიფა 717-729 წლებში) შემოსავლების ზრდამ ჰიშამს საშუალება მისცა დროებით აღედგინა სახალიფოს ეკონომიკური ძლიერება, რასაც ხელი შეუწყო ასევე ხელოვნური რწყვის სისტემის გაფართოებამ. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ომაიანთა ხალიფები
კატეგორია:დაბადებული 691
კატეგორია:გარდაცვლილი 743
კატეგორია:VIII საუკუნის ხალიფები
კეჩი

thumb|250px|კეჩი
**კეჩი** ()  — ორანძიანი, აფრიანი გემი, რომელსაც კიჩოს ანძა საჭის ღერძის წინა აქვს. კეჩის ტიპის საიალქნო აღჭურვილობა (ბერმუდის ან გაფელის) აქვს ზოგიერთ თევზმჭერ გემს და დიდ სპორტულ იახტებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცურავი ხომალდები
კატეგორია:გემების ტიპები
კატეგორია:ნავების ტიპები
მარიამ კახელიშვილი

**მარიამ კახელიშვილი** (დ. 9 ოქტომბერი, 1995, წყნეთი) — ქართველი მომღერალი, საბავშვო ევროვიზიის საქართველოს წარმომადგენელი სიმღერით „*მარი დარი*“.  სიმღერა 3 წლის ასაკიდან დაიწყო. პირველად კონკურსზე „გაზაფხულის ზარები“ 5 წლის ასაკში გამოჩნდა და ლაურეატის წოდება მოიპოვა. 2005 წელს გოგი დოლიძის სახელობის კონკურსზე მიიღო დიპლომი. 12 წლის ასაკში გაემგზავრა ეგვიპტეში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ბავშვთა სიმღერის საერთაშორისო ფესტივალზე. 2007 წელს მსოფლიო მუსიკის პირველი ფესტივალის ლაურეატი გახდა. 2008 წელს მარიამ კახელიშვილი საბავშვო ევროვიზიის ეროვნულ კონკურსზე მეორე ადგილის მფლობელი გახდა. 2010 წელს მე-3 ადგილი დაიკავა რუსთავი 2-ის  ტელეგადაცემაში „ნიჭიერი“. 2010 წელს საბავშვო ევროვიზიის შიდა შესარჩევ კონკურსზე მარიამ კახელიშვილი გიგა კუხიანიძის საპროდიუსერო ცენტრმა „ბზიკებისსტუდიომ“ წარადგინა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის ბავშვთა სიმღერის კონკურსის მონაწილეები
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი
ჰიქსოსები

thumb|250px|აზიელი ხალხები ეგვიპტეში
**ჰიქსოსები** (ეგვ. *ჰეკაუ-ხასუტ*, „მთიანი ქვეყნების“, ანუ „უცხო ქვეყნის მეუფეები“) — აზიელი ტომები, რომლებიც დაახლოებით ძვ. წ. 1720 წელს წინა აზიიდან შეიჭრნენ ეგვიპტეში, დამკვიდრდნენ ნილოსის დელტაში (თითქმის 140 წელი იბატონეს) და დააარსეს თავიანთი დედაქალაქი ავარისი. სახელი ჰიქსოსები ეგვიპტურია, მანეთონთან იგი „მწყემსთა მეფეებს“ აღნიშნავს, ხოლო უფრო ადრე „ქვეყნების მმართველებს“. ჰიქსოსების ნამდვილი ეთნიკური სახელწოდება უცნობია. მათი სახელების უმეტესობა არიულ-ხურიტული წარმოშობისაა, სემიტურიც საკმაოდ ბევრია. ჰიქსოსების მეფეები სწრაფად „გაეგვიპტელდნენ“ და ფარაონის ტიტულებიც მიიღეს. მე-15-16 დინასტიებს უკვე ჰიქსოსური წარმოშობის დინასტიებად მიიჩნევდნენ. ჰიქსოსებმა ვერ შეძლეს მთელი ეგვიპტის დამორჩილება — თებესა და მეზობელ ოლქებში ეგვიპტელი მეფეები ისხდნენ. 
თებეს მმართველები სათავეში ჩაუდგნენ ჰიქსოსების წინააღმდეგ განმათავისუფლებელ ომს (ძვ. წ. 1650-1580 წწ.) იაჰმეს I-მა ხანგრძლივი ბრძოლის შემდეგ აიღო ავარისი და საბოლოოდ განდევნა ჰიქსოსები ქვეყნიდან. ჰიქსოსების მთავარი ღვთაება იყო სეთი.

## საინტერესო ფაქტები 
* ჰიქსოსებისგან გაიცნეს ეგვიპტელებმა ცხენი და ბორბლიანი ტრანსპორტი.
* ჰიქსოსები იყვნენ პირველები, ვინც ეგვიპტე ხანგრძლივი პერიოდით დაიპყრეს.
* ჰიქსოსებმა გაამარტივეს ეგვიპტური დამწერლობა და შექმნეს ანბანური.

## ლიტერატურა 
* "ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია". მე-11 ტ. გვ.676.

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები
კატეგორია:ძველი ხალხები
კატეგორია:ქანაანი
კატეგორია:სემიტი ხალხები
კეტური ენა

**კეტური ენა** - განკერძოებით მდგომი ენა. გავრცელებულია რუსეთის კრასნოიარსკის მხარის ტურუხანსკისა და ბაიკიტის რაიონებში. კეტურ ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 400-450 ადამიანი. 
## გრამატიკული აღწერილობა 
დამახასიათებელია მაგარი და რბილი ხმოვნების დაპირისპირება, გარჩეულია ტონები. ძირითადად აგლუტინაციური ენაა, დასტურდება ფუძის ფლექსია და ინკორპორაცია. სახელებში გარჩეულია გრამატიკული კლასი, ზმნას აქვს პირის, კლასის, რიცხვის, დროის, კილოს, ასპექტისა და გარდამავლობის კატეგორიები. თანამედროვე კეტურ ენაში ორი დიალექტი შენიშნება - იმბატური და სიმური (ლაპარაკობს ათიოდე კაცი).

კატეგორია:ენისეური ენები
კატეგორია:რუსეთის ენები
კატეგორია:გაქრობის პირას მყოფი ენები
სალბი

**სალბი** () — მცენარეთა გვარი ტუჩოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახები, ნახევრად ბუჩქები, იშვიათად ბუჩქებია (Salvia garedzhii). ყვავილები რგოლურადაა გაწყობილი და შეკრებილია თავაკისებრ ან საგველა ყვავილებად. 

700-მდე სახეობა გავრცელებულია ყველგან, ძირითადად კი ტროპიკულ და სუბტროპიკულ სარტყლებში. საქართველოში იზრდება 12-მდე სახეობა. მათგან და საქართველოს ლოკალური ენდემებია. სამკურნალო სალბი (Salvia officinalis) ნახევრად ბუჩქია, იისფერი ყვავილები აქვს. 

იზრდება ხმელთაშუაზღვისპირეთში. ყოფილ სსრკ-ში კულტივირებულია როგორც სამკურნალო მცენარე. მის ფოთოლში ეთერზეთები, ალკალოიდები და მთრიმლავი ნივთიერებებია. ნაყენი ყელისა და პირის ღრუს გამოსავლებად იხმარება. 

ხარისვარდა (Salvia sclarea) მრავალწლოვანი ბალახია. ყვავილისაგან იღებენ ეთეროვან ზეთს, რომელსაც იყენებენ ფარმაცევტულ, ლიქიორის, საკონდიტრო და თამბაქოს წარმოებაში. სალბის ბევრი სახეობა დეკორატიულია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტუჩოსანნი
სალვინია

**სალვინია** () — განსხვავებულსპორიანი გვიმრების გვარი სალბინიასებრთა ოჯახისა. წყლის ზედაპირზე მოტივტივე ერთ- ან მრავალწლოვანი უფესვო პატარა მცენარეებია. მათი ფოთლები განლაგებულია რგოლურად, 3-3 ერთად; მათგან 2 წყალზე ტივტივებს, მე-3 — წყალშია ჩაყურყუმალებული, ძლიერ დანაწევრებულია და ფესვის მაგივრობას ასრულებს. წყალქვეშა ფოთლების ფუძესთან ჯგუფებად სხედან სპოროკარპიუმები, რომლებიც შეიცავენ მიკრო- და მეგასპორანგიუმებს. 

სალვინიას 10 სახეობა ძირითადად ტროპიკულ ამერიკასა და აფრიკაშია გავრცელებული, გვხვდება ჩრდილოეთ ამერიკასა და ევრაზიაშიც. საქართველოში იზრდება მხოლოდ ერთი სახეობა — Salvinia natans. იგი გვხვდება აფხაზეთში, სამეგრელოსა და კახეთში (ალაზნის ქვემო დინებაში), ტბებსა და მდოვრე წყლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გვიმრები
სალთვისის არხი

**სალთვისის არხი** — სარწყავი არხი შიდა ქართლის მხარეში. წყალს იღებს მდინარე დიდი ლიახვიდან. სათავე ნაგებობა დგას ქალაქ ცხინვალში (ამავე ნაგებობიდან, მდინარის მარცხენა მხარეს იწყება ტირიფონის არხი). მაგისტრალური არხის სიგრძეა 8 კმ, სარწყავი ქსელისა — 325 კმ. მაქსიმალური გამტარუნარიანობა 9,0 მ³/წმ. ექსპლუატაციაშია 1950 წლიდან. რწყავს 11 978 ჰა სავარგულს. აქედან გორის მუნიციპალიტეტში — 7735 ჰა. ქარელის მუნიციპალიტეტში — 4243 ჰა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს არხები
ჰიტოპადეშა

**ჰიტოპადეშა** (სიტყვასიტყვით „სასარგებლო დარიგებანი“)  — სანსკრიტზე დაწერილი იგავ-არაკების კრებული. შედგენილია „პანჩატანტრის“ საფუძველზე, მაგრამ მასში ბევრი ისეთი იგავ-არაკი გვხვდება, რაც „პანჩატანტრაში“ არ არის, ანდა, თუ არის, საფუძვლიანადაა გადამუშავებული. ამდენად, ჰიტოპადეშა სავსებით დამოუკიდებელი ნაწარმოებია. შეიქმნა დაახლოებით XIII საუკუნეში. ავტორობას მიაწერენ ნარაიანას. ნაწარმოები ჩარჩოვანია, აგებულია ოთხ სიუჟეტურ ქარგაზე (მეგობართა შეძენა, მეგობართა განშორება, ომი, ზავის დადება), რომელშიც ჩართულია იგავ-არაკები. მოქმედ პირებად გამოყვანილნი არიან ცხოველები და ფრინველები. ჰიტოპადეშა გამოირჩევა ენის სისადავით. უხვადაა ჩართული ლექსები, ანდაზები, რჩევა-დარიგებანი. ჰიტოპადეშა დიდაქტიკური ჟანრის ნაწარმოებია. მასში მოთხრობილ არაკთა ერთი ნაწილი მეტ-ნაკლებად გადამუშავებული სახით გვხვდება სულხან-საბა ორბელიანის „სიბრძნე სიცრუისაში“, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ამ იგავ-არაკთა სიუჟეტები მოარული იყო აღმოსავლურ ლიტერატურაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სანსკრიტული ტექსტები
კატეგორია:ინდური ლიტერატურა
კატეგორია:ინდური ფოლკლორი
კეტი (მდინარე)

300px|მინიატიურა|მდინარის აუზი

**კეტი** (სათავეში - **დიდი კეტი**. რუს. Кеть) — მდინარე რუსეთის კრასნოიარსკის მხარესა და ტომსკის ოლქში, მდინარე ობის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1621 კმ. აუზის ფართობი 94200 კვ.კმ.  სათავე აქვს ობ-ენისეის წყალგამყოფ ჭაობებში. მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე, ქვემოთში იყოფა მრავალ ნაკადად, მდინარე ობს უერთდება ტოგურისა და ნარიმის ტოტებით. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 236 კმ-ზე დაახლოებით 502 კუბური მეტრია წმ-ში. წყალდიდობა იცის მაის-აგვისტოში. იყინება ოქტომბრის ბოლოს ან ნოემბრის დამდეგს. ყინულძვრაა აპრილის ბოლოს ან მაისის დამდეგს. სანაოსნოა დასახლებულ პუნქტ უსტ-ოზიორნოემდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* *კეტი* „თანამედროვე“ გეოგრაფიული სახელწოდებების ლექსიკონში

კატეგორია:კრასნოიარსკის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ტომსკის ოლქის მდინარეები
კეტგუტი

thumb|right|კეტგუტის ძაფი
**კეტგუტი** (, სიტყვასიტყვით – „სიმი“) — წვრილფეხა რქოსანი საქონლის ნაწლავებისგან დამზადებული ძაფი: მასალა ქირურგიული ნაკერისათვის. ქირურგიული ოპერაციების დროს იყენებენ შინაგანი ორგანოების გასაკერად და სისხლის ძარღვების გადასაკვანძად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაკერი მასალები
კეტები

მინი|მარჯვნივ|250პქ|კეტების ოჯახი. XIX საუკუნე
**კეტები** (საკ. სახელი **კეტი** - სიტყვასიტყვით ადამიანი; ) - კრასნოიარსკის მხარეში, მდინარე ენისეის შუა და ქვემო დინებაში მცხოვრები ხალხი, რუსეთი. რაოდენონა 2002 წლის აღწერით 1494 ადამინია. ლაპარაკობენ კეტურ და რუსულ ენებზე.

## ისტორია 
მე-18 საუკუნეში შევიდნენ რუსეთის სახელმწიფოს შემადგენლობაში. მისდევდნენ ნადირობას და მეთევზეობას, ჩრდილოეთში მეირმეობას. საბჭოთა პერიოდში კეტები კოლმეურნეობებში გააერთიანეს. ვითარდებოდა მეურნეობის ახალი დარგები - მებაღეობა, სარძეო მესაქონლეობა. სსრკ-ის დაშლის შემდეგ კეტები, ეკონომიკური პირობების გაუარესების გამო, ცხოვრების ძველ წესსა და წარმოების ისტორიულ დარგებს დაუბრუნდნენ.

## ლიტერატურა
*"ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია" მე-5 ტომი, გვ. 478.

კატეგორია:რუსეთის ხალხები
კატეგორია:გადაშენების პირას მყოფი ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ჭახრაკი

**ჭახრაკი** - დეტალების დაზგაზე, შაბლონსა და მისთანებზე დასამაგრებელი საზეინკლო და სადურგლო სამარჯვი. ჭახრაკს ასევე იყენებენ ნაკეთობათა შეწყობის, აწყობის და ა.შ. დროს. ჭახრაკი არის კავი, რომლის ერთ ბოლოში გატარებულია მიმჭერი ხრახნი. ჭახრაკს ამზადებენ ლითონისაგან ან მკვრივი მერქნისაგან.
## ლიტერატურა 
*"ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია" - მე-11 ტომი, გვ. 387.

კატეგორია:ტექნიკა
ილოილო

**ილოილო** — ქალაქი და ნავსადგური ფილიპინებში, პანაის ნახევარკუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, გიმარასის სრუტის ნაპირზე, ილოილოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2015 წლის მდგომარეობით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 447 992 კაცს. ქალაქშია გემთსარემონტო დოკები, ასევე განვითარებულია კვებისა და სამკერვალო მრეწველობა. ილოილო შაქრის ექსპორტის ერთ-ერთი ცენტრია.

## სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების ქალაქები
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული დედაქალაქები
ხელმწიფე

**ხელმწიფე**, ჴელმწიფე (ჴელი-უფლება და მწიფე-სრული) — ძველი ქართული იურიდიული ტერმინი, რომელიც თავდაპირველად აღნიშნავდა საზოგადოდ შემძლებელს, უფლების მქონეს, სრულუფლებიანს, აგრეთვე მმართველს, ხელისუფალს, ხოლო შემდეგში, XI–XII საუკუნეებში, მეფეს. საისტორიო წყაროებში იხსენიება ჴელ-წიფება — შეძლება, უფლება, გაბედვა. ჴელმწიფება — ძალაუფლება, ბატონობა. ჴელმწიფობა, მეფობა. ჴელმწიფეთა ჴელმწიფე - მეფეთ მეფე. საჴელმწიფო — სამეფო. მეფე „ჴორცის ჴელმწიფედ“ მიიჩნეოდა, კათალიკოსი კი „სულისა“. ჴელმწიფე მეფის მნიშვნელობით იხმარება ვახტანგ VI-ის სამართალში, ასევე ბერძნული და სომხური კანონების ქართულ ვერსიებში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ტერმინოლოგია
* ხელმწიფის კარის გარიგება 

## ლიტერატურა
* *ჯავახიშვილი, ივანე*, ქართული სამართლის ისტორია : წიგნი პირველი, ტფ. 1928
* *თაყაიშვილი, ე.*, ხელმწიფის კარის გარიგება, ტფ. 1920

კატეგორია:წოდებები
ჭაურის დაარმატურება

**ჭაურის დაარმატურება** — ჭაურის კედლებში ჰორიზონტალური კოჭების (განბჯენების) ჩამაგრების, მიმმართველების, მილსადენების, კაბელებისა და საკიბე განყოფილების მოწყობის სამუშაოთა ერთობლიობა. ჭაურის არმატურა შეიძლება იყოს დროებითი (ჭაურის გაყვანის პროცესში) ან მუდმივი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტექნიკა
ისლა-მაგდალენას ეროვნული პარკი

**კუნძულ მაგდალენას ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში, აისენის რეგიონში.  მდებარეობს კ. მაგდალენაზე. 1967 წელს კუნძულზე შეიქმნა ტყის რეზერვატი, რომლის ბაზაზეც  1983 წელს დაარსდა ეროვნული პარკი.  ფართობი 1.576 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Isla Magdalena National Park 
*Parque Nacional Isla Magdalena 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:აისენის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჭაური

**ჭაური**  — ვერტიკალური ან დახრილი გვირაბი, რომელსაც უშუალოდ გამოსასვლელი აქვს დედამიწის ზედაპირზე და განკუთვნილია სასარგებლო წიაღისეულის საბადოს გახსნისა და ექსპლუატაციისათვის შახტის ველის ან მისი ნაწილის ფარგლებში. ჭაური შეიძლება იყოს სადაზვერვო, საექსპლუატაციო და სპეციალური (ემსახურება მოპოვებული სასარგებლო წიაღისეულის დედამიწის ზედაპირზე ამოტანას) და დამხმარე (მოწყობილობისა და მასალების ჩასაშვებად და სხვა). ჭაურის სახესხვაობაა ბრმა ჭაური. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამთო სამუშაოები
კატეგორია:მოპოვებითი მრეწველობა
ლა-კამპანის ეროვნული პარკი

**ლა-კამპანის ეროვნული პარკი** () – ეროვნული პარკი ჩილეში, ვალპარაისოს რეგიონის მარგა-მარგის პროვინციაში.  მდებარეობს ჩილეს სანაპიროს ქედზე.  ფართობი –  80 კმ². შეიქმნა 1967 წელს. ეროვნული პარკი ცნობილია პალმების ტყით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*C. Michael Hogan (2008) *Chilean Wine Palm: Jubaea chilensis*, GlobalTwitcher.com, ed. N. Stromberg 
*Mediterranean Region and La Campana National Park, Chile 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ვალპარაისოს რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
უერკეუეს ეროვნული პარკი

**უერკეუეს ეროვნული პარკი** () – ეროვნული პარკი ჩილეში, არაუკანიის რეგიონში.  მდებარეობს ანდებში, შეიქმნა 1967 წელს.  ფართობი 125 კმ² (12.532  ჰა).

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* უერკეუეს ეროვნული პარკი 
*World Database on Protected Areas entry 
*ფოტოგლერეა

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:არაუკანიის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:არაუკანიის რეგიონი
ჭიები

**ჭიები** () — უხერხემლო ცხოველების ჯგუფი, რომელიც შეიცავს 46 ათასამდე სახეობას. აქვთ მოგრძო სხეული, რომლის კედლები შედგება კანის საფარვლისა და კუნთებისაგან (კან-კუნთოვანი პარკი). მოძრაობენ უმთავრესად სხეულის პერისტალტიკური შეკუმშვის მეშვეობით. განეკუთვნებიან პირველადპირიან ცხოველებს. მე-19 საუკუნეში ჭიებს ცალკე ტიპად მიიჩნევდნენ. ამჟამად მასში გაერთიანებულია რამდენიმე დამოუკიდებელი ტიპი: ბრტყელი ჭიები, პირველადღრუიანი, ექიურიდები, სიპუნკულიდები, რგოლოვანი ჭიები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:უხერხემლოები
ლაგუნა-დელ-ლახის ეროვნული პარკი

**ლაგუნა-დელ-ლახის ეროვნული პარკი** () – ეროვნული პარკი ჩილეში, ბიო-ბიოს რეგიონის ბიო-ბიოს პროვინციაში.  მდებარეობს ჩილეს ანდებში.  ფართობი –  119 კმ². შეიქმნა 1958 წელს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ლაგუნა-დელ-ლახის ეროვნული პარკი
*სერო-ანტუკო და ლაგუნა-დელ-ლახის ეროვნული პარკი

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:1958 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჭილი (გვარი)

**ჭილი** (ლათ. Juncus) — მცენარეთა გვარი ჭილისებრთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ან ერთწლოვანი ბალახებია. 

250-ზე მეტი სახეობა უმეტესად გავრცელებულია ზომიერად თბილ და ცივ ქვეყნებში, ზოგი სუბტროპიკებისა და ტროპიკების მთიან რაიონებში. საქართველოში გავრცელებულია ჭილის 16 სახეობა. 

უმთავრესად იზრდება ჭაობებში და ტენიან ადგილებზე. ჩვენში შედარებით ფართოდ არის გავრცელებული J. effusus, J. articulatus და J. bufonius. ქიმიური შემადგენლობით უახლოვდება მარცვლოვნებს. საქონელი ცუდად ძოვს, მაგრამ თივაში შერეულს კარგად ჭამს. იყენებენ ჭილობებისა და ჩანთების მოსაწნავად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჭილისებრნი
ჭიაყელები

thumb|ჭიაყელა
**ჭიაყელები** — მცირეჯაგრიანი რგოლოვანი ჭიების რამდენიმე ოჯახის საერთო სახელწოდება. მათი სხეული შედგება 80-დან 300-მდე სეგმენტისაგან. ყოველ სეგმენტზე, წინას გარდა, 8-8 (ზოგ ტროპიკულ ფორმებს რამდენიმე ათეული) მოკლე ჯაგარია, რომლებსაც ჭიაყელები მოძრაობის დროს ეყრდნობიან. აქვთ კარგად განვითარებული სისხლის მიმოქცევა. სუნთქავენ კანით. ნერვული სისტემა შედგება სუსტად განვითარებული თავის ტვინისა და მუცლის ძეწკვისაგან. გრძნობის ორგანოები არ აქვთ, სამაგიეროდ კანში ბევრი მგრძნობიარე უჯრედია. არიან ჰერმაფროდიტები. განაყოფიერება და კვერცხების განვითარება ხდება პარკებში, რომლებსაც გამოყოფს სარტყელი - წინა რამდენიმე სეგმენტის ჯირკვლოვანი გამსხვილება. პარკიდან გამოსული პატარა ჭიები 3-4 თვის შემდეგ ზრდასრული ჭიის ზომას აღწევენ. ჭიაყელებს კარგად აქვთ განვითარებული რეგენერაციის უნარი. ბინადრობენ ნიადაგში. იკვებებიან მცენარეული ნარჩენებით, ნაკელით და სხვა. ჭიაყელები მოიცავენ 1500-მდე სახეობას. დიდი მნიშვნელობა აქვთ როგორც ნიადაგწარმომქმნელებს, მაგრამ გარკვეული ზიანიც მოაქვთ, რადგან ღორის ფილტვის ჰელმინთებისა და ფრინველების ზოგი პარაზიტის შორისული მასპინძლები არიან.

## იხილეთ აგრეთვე
*აკანთოცეფალები
*თასმისებური ჭიები
*მცირეჯაგრიანი ჭიები
*მრავალჯაგრიანი ჭიები
*მრავალჯაგრიანი ჭიები
*პირველადღრუიანი ჭიები

## რესურსები ინტერნეტში
*Diccionario de la lengua española

კატეგორია:რგოლოვანი ჭიები
ლაუკის ეროვნული პარკი

**ლაუკის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში, ანდების მთიანეთში. მოიცავს  1 379 კმ². ტერიტორიას. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი ვულკანი. პარკს სამხრეთიდან ესაზღვრება ლას-ვიკუნიას ბუნების ნაკრძალი. ასევე ესაზღვრება ბოლივიაში მდებარე სახამის ეროვნულ პარკს.

პარკის ტერიტორიაზე გვხვდება ფლორისა და ფაუნის რამდენიმე სახეობა. ძუძუმწოვრებიდან, აქ გავრცელებულია: ვიკუნია, ლამა, ალპაკა, გუანაკო, ტარუკა, პუმა, ვისკაში (შინშილასებრთა ოჯახის წარმომადგენელი).

აქ ასევე გავრცელებულია 140-ზე მეტი სახეობის ფრინველი  და 400-ზე მეტი სახეობის მცენარე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*WCMC Site Sheet (Aug. 1990) 
*ლაუკის ტურ-ოპერატორი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:1970 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:არიკა და პარინაკოტის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
ლაგუნა-სან-რაფაელის ეროვნული პარკი

**ლაგუნა-სან-რაფაელის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს პატაგონიის ანდებში, წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლში, ჩილეს აისენის რეგიონში. შეიქმნა 1959 წელს. ფართობი 17,420 კმ².

1979 წელს ეროვნული პარკი გაწევრიანდა იუნესკოს პროგრამაში ადამიანი და ბიოსფერო

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Áreas Silvestres 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ჩილეს ბიოსფერული ნაკრძალები
კატეგორია:1959 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:აისენის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:ტაიტაოს ნახევარკუნძული
The Flood (Take That-ის სიმღერა)

**The Flood** — ჯგუფ Take That-ის პირველი სინგლი 2010 წლის სტუდიური ალბომიდან  Progress. იგი ჩაიწერა 2010 წლის ზაფხულში, როდესაც ჯგუფში დაბრუნდა ყოფილი წევრი რობი უილიამსი. ვოკალს ასრულებენ რობი უილიამსი და გერი ბარლოუ.

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალურ ვიდეოში ჯგუფის წევრები სპორტსმენთა გუნდს ნავით მდინარეზე ეჯიბრებიან. საბოლოოდ, მეტოქე გუნდი იმარჯვებს, მაგრამ Take That სცდება ფინიშს და მოგზაურობს უფრო დიდ მანძილზე, მდინარე თემზაზე.. საგულისხმოა, რომ ჯგუფის ნავს აწერია Progress, სტუდიური ალბომის აღსანიშნავად.

## შეფასება
ძირითადად სინგლს მსოფლიო მედიაში დადებითი შეფასება ხვდა წილად.  BBC Radio 1-ის ეთერში პრემიერის შემდეგ სოციალური ქსელების მომხმარებლებმა და ჯგუფის მოყვარულებმა სინგლს წარმოუდგენელი უწოდეს. დოკუმენტურ ფილმში Take That: Look Back, Don't Stare შეტანილია ალბომის ჩაწერის დროს სტუდიაში ელტონ ჯონის ვიზიტი, რომელიც უსმენს სიმღერის დემო-ვერსიას და აღნიშნავს: ბრწყინვალეა, იცით რა დიდებული რამ იქნება ეს?

რესურსმა Digital Spy სინგლს მიანიჭა 4 ვარსკვლავი და აღნიშნა, რომ ეს არის ნამდვილი ეპიკური პოპი, ხოლო The News of The World-ისგან სინგლმა 5 ვარსკვლავი დაიმსახურა, კომენტარით ეს უკვე არის კლასიკა და Back for Good-ის მეტოქე. ეს გიგანტური ჰიმნი უფრო კარგად გაიჟღერებს საკონცერტო შესრულებისას.

The Telegraph-ის აზრი: The Flood არის ჩვენ-სამყაროს-წინააღმდეგ სტილის პოპ ჰიმნი Orange ეთანხმება ამ მოსაზრებას და ამატებს, რომ როდესაც საუბარია სრულყოფილ პოპ-მუსიკაზე, ეს ჯგუფი თავისი საქმის ოსტატია.

## სიმღერების სია 
***ბრიტანული დისკი**
# The Flood – 4:51
# The Flood (ინსტრუმენტული) – 4:51

***ბრიტანული DVD სინგლი**
# The Flood (ვიდეო) – 5:00
# The Flood (გადაღება) – 2:30

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
*მუსიკალური ვიდეო

კატეგორია:2010 წლის სიმღერები
კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
კატეგორია:2010 წლის სინგლები
ლას-პალმას-დე-კოკალანის ეროვნული პარკი

**ლას-პალმას-დე-კოკალანის ეროვნული პარკი** () - ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ლას-კაბრასის კომუნაში,  ო'ჰოგინსის რეგიონში. დაარსდა 1971 წელს. ფართობი 37,09 კმ². პარკის ტერიტორიაზე გავრცელებულია ჩილეს პალმების (Jubaea chilensis) ტყე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Archivo de la Biblioteca del Congreso Nacional que fija la Creación del Parque Nacional Las Palmas de Cocalán
* Conaf con una tabla de Datos sobre el Parque Nacional 
* Datos sobre el Parque 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:ო'ჰიგინსის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
ლიანოს-დე-ჩალიეს ეროვნული პარკი

**ლიანოს-დე-ჩალიეს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში, წყნარი ოკეანის სანაპირო ზოლში, ჩილეს ატაკამის რეგიონში. 

პარკის უდაბნოს არამდგრადი ეკოსისტემა შეიცავს უიშვიათეს და ულამაზეს მცენარეთა სახეობებს. უხვადაა კაქტუსები.  პარკში ბინადრობს მთელი ატაკამის რეგიონის მასშტაბით ყველაზე ბევრი გუანაკო. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიანოს-დე-ჩალიეს ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:ატაკამის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1994 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ნევადო-ტრეს-კრუსესის ეროვნული პარკი

**ნევადო-ტრეს-კრუსესის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში,  ატაკამის რეგიონში. დაარსდა 1994 წლის 29 ივლისს. ფართობი 591 კმ². პარკის მახლობლად მდებარეობს ჩილეს უმაღლესი მწვერვალი ოხოს-დელ-სალადო (6,893 მ).

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ნევადო-ტრეს-კრუსესის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:რამსარის ძეგლები ჩილეში
კატეგორია:ატაკამის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1994 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ცივი შტამპვა

**ცივი შტამპვა** — სამჭედლო-საშტამპავი წარმოების ერთ-ერთი ტექნოლოგიური პროცესი (წნევით დამუშავება), რომელიც დასაშტამპავი მასალების გახურების გარეშე მიმდინარეობს. განასხვავებენ მოცულობითს შტამპვასა და ფურცლოვან შტამპვას. პირველ შემთხვევაში მიმდინარეობს ლითონის განმტკიცება, შესაბამისად მცირდება პლასტიკურობა, დეფორმაციისადმი წინააღმდეგობა კი მნიშვნელოვნად იზრდება. განმტკიცების ასაცილებლად საშტაპავ ოპერაციათა შორის ლითონს თერმულად ამუშავებენ, ხოლო მადეფორმირებელი ძალების შესამცირებლად და შტამპების მდგრადობის გასაზრდელად სხვადასხვა საცხს იყენებენ. 

მოცულობითი ცივი შტამპვისთვის საჭიროა მძლავრი მანქანა-იარაღები. ცივი შტამპვისას იარაღები ინტენსიურად ცვდება, ამიტომ ამ პროცესს იყენებენ მხოლოდ მასობრივი წარმოების რთული კონფიგურაციის მცირე ზომის დეტალების (ხრახნები, ქანჩები, მოქლონები, ლურსმნები, სჭვალები და სხვა) მისაღებად. მოცულობითი ცივი შტამპვის დროს ლითონის პლასტიკურობის გასაზრდელად მიზანშეწონილია ისეთი საშტაპმავი ოპერაციების (დასმა მოყვანილ შტამპებში, წნეხა, დახურული შტამპვა-დეფორმაცია ჰიდროსტატული წნევის პირობებში) გამოყენება, რომლებიც თითქმის გამორიცხავენ დასამუშავებელ ლითონზე გამჭიმი ძაბვების მოქმედებას. ცივი შტამპვა წარმოებს როგორც ჰიდრავლიკურ, ისე მრუდმხარა წნეხებზე და სპეც. ცივად გამოსატვიფრ ავტომატებზე. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მეტალურგია
ცივმეტეხობა

**ცივმეტეხობა** — ლითონის მიდრეკილება სიმყიფის წარმოქმნისადმი ან მნიშვნელოვნად გაზრდისადმი ტემპერატურის შემცირებისას. ცივმეტეხობა ახასიათებს მცირედ ლეგირებულ ფოლადებს, ტანტალს, ვოლფრამს, ქრომს, მოლიბდენსა და სხვა ლითონებს, რომელთაც აქვთ მოცულობადაცენტრებული კუბური გისოსი, და მათ ფუძეზე დამზადებულ შენადნობებს. ცივმეტეხობას ხელს უწყობს მინარევები, რაც ტემპერატურის შემცირებისას კრისტალური გისოსის კუმშვასთან შეხამებით შიგა ძაბვების ზრდას იწვევს. ცივმეტეხობის შესამცირებლად ლითონს წმენდენ მავნე მინარევებისგან (თერმული დამუშავებით ან ლეგირებით).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქიმიური პროცესები
ციკასი

**ციკასი**, *საგოვანა* () — შიშველთესლოვან მცენარეთა გვარი საგოვანების კლასისა. დაბალი მცენარეებია, მათი სიმაღლე ზოგჯერ 10–15 მეტრს აღწევს. ღერო დაფარულია მკვდარი ფოთლების ნარჩენებით, წვეროზე ფრთისმაგვარი ფოთლები აქვს. 

20-მდე სახეობა გავრცელებულია აზიისა და ავსტრალიის ტროპიკებში. ყველაზე უფრო ცნობილია C. revoluta; 2–3 მეტრის სიმაღლის ლამაზი მცენარეა. სამშობლოა სამხრეთი იაპონია, საქართველოში ინტროდუცირებულია შავი ზღვის სანაპიროზე. იტანს 8 °C-მდე ყინვას, ნაყოფმსხმოიარობს და ზოგჯერ იძლევა თესლს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საგოვანები
ჩრდილოეთის სრუტე

thumb
**ჩრდილოეთის სრუტე** (ინგლ. North Channel) — სრუტე კუნძულ დიდ ბრიტანეთსა და კუნძულ ირლანდიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირს შორის. აკავშირებს ირლანდიის ზღვას ატლანტის ოკეანესთან. სიგრძე 170 კმ, სიგანე 20-40 კმ, სიღრმე 272 მ-მდე. იცის მძლავრი მოქცევითი დინებები, სიჩქარე 7-12 კმ/სთ. დიდი ნავსადგურია ბელფასტი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს სრუტეები
ენციკლოპედია ესპასა

250px|thumb|ენციკლოპედია ესპასა
**ენციკლოპედია ესპასა** () — ოფიციალური სახელწოდება: ესპ: Enciclopedia universal ilustrada europeo-americana — ევროპულ-ამერიკული უნივერსალური ილუსტრირებული ენციკლოპედია.

უმსხვილესი ესპანურენოვანი უნივერსალური ენციკლოპედია. გამოიცა ესპანურ ენაზე XX საუკუნის პირველ მესამედში  (1908-1930). გამოცემა გამომცემლობა  Editorial Espasa-მ დაიწყო, რომელიც  1860 წელს José Espasa Anguera-მ  დააფუძნა. 1926 წლიდან ახალი მეპატრონის მოსვლისთანავე გამომცემლობას  Editorial Espasa-Calpe დაერქვა; ენციკლოპედიაც სწორედ ამ ორივე სახელით იწოდება — Espasa ანდაც Espasa-Calpe.
შემადგენლობა: 72 ტექსტუალური ტომი, №1-დან  №70-მდე დანომრილი; ორ-ორი წიგნი აქვს მე-18 (ნაწ. I: Dem-Dir, ნაწ. II: Dis-Ecz) და 28-ე ტომს (ნაწ. I: Ho-Insus, ნაწ. II: Int-Kz). ესპანეთს სრულად ეთმობა 21-ე ტომი.  1930–33 წლების მანძილზე ათტომიანი დანართი გამოვიდა, სადაც თავდაპირველი გამოცემების აქტუალური სტატიები იყო შეტანილი. 
გვერდების რაოდენობათა პარამეტრებით (105 ათასი) და  სიტყვათა რაოდენობით (165,2 მლნ.) „ენციკლოპედია ესპასა“ 1986 წელს გინესის რეკორდებისს წიგნში მოხვდა როგორც ყველაზე გრძელი ენციკლოპედია არსებულთა შორის. იტალიურ ენციკლოპედიასა და ენციკლოპედია ბრიტანიკას მე-11 გამოცემებთან ერთად მსოფლიოში უმსხვილესი ენციკლოპედიური გამოცემაა.
#### ტომები
#A-ACD
#ACE-ADZ
#AE-ALAK
#ALAL-ALLY
#AM-ARCH
#ARD-AZZ
#B-BELL
#BEM-BONF
#BONG-BZ
# C-CANAJ
# CANAL-CARZ
# CAS-CG
# CI-COLD
# COLE-CONST
# CONST-CRAZ
# CRE-CHARG
# CHARI-DELLW
# PT.1 DEM-DIR / PT.2 DIS-ECZ
# ECH-ENRE
# ENRI-ESPAN
# ESPANA
# ESPANA-EZZ
# F-FLAMEZ
# FLAMI-FUH
# FUI-GIBZ
# GIC-GUAZ
# GUB-HN
# PT.1 HO-INSUS / PT.2 INT-KZ
# L-LEON
# LEONA-LOMZ
# LON-MADZ
# MAE-MARH
# MARI-MECH
# MED-MICZ
# MICH-MOMZ
# MON-MTZ
# MU-NEBY
# NEC-NULLY
# NUM-OQU
# OR-PAKU
# PAL-PAROZ
# PARE-PEKZ
# PEL-PESZ
# PET-PIRZ
# PIS-POLN
# POLO-PREDZ
# PREE-PTZ
# PU-QW
# R-REEZ
# REF-REUZ
# REV-ROM
# ROMA-SAINT
# SAINTE-StaCRUZ
# StaCUBICIA-SELH
# SELI-SIEZ
# SIF-SOL
# SOLA-SUBN
# SUBO-TALASZ
# TALAT-TELD
# TELE-TERZ
# TES-TIRN
# TIRO-TOUM
# TOUN-TRAZ
# TRE-TUMZ
# TUN-URZ
# U.S.-VAREZ
# VARF-VERQ
# VERR-VINIE
# VINIF-WEF
# WEG-ZZ

### დანართები
# A-BECH
# BED-CEO
# CER-DEM
# DEN-EZT
# F-HOK
# HOL-MARCH
# MARD-OZ
# P-REE
# REF-SZ
# T-ZYX

### დანამატები
#1934
#1935
#1936-39 PRIMERA PARTE / 1936-39 SEGUNDA PARTE
#1940-41
#1942-44
#1945-48
#1949-52
#1953-54
#1955-56
#1957-58
#1959-60
#1961-62
#1963-64
#1965-66
#1967-68
#1969-70
#1971-72
#1973-74
#1975-76
#1977-78
#1979-80
#1981-82
#1983-84
#1985-86
#1987-88
#1989-90
#1991-92
#1993-94
#1995-96
#1997-98
#1999-2000
#2001-02
#2003-2004
#El siglo de la Espasa

## იხილეთ  აგრეთვე
*ენციკლოპედიები ენების მიხედვით

კატეგორია:ენციკლოპედიები
კატეგორია:ესპანური ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანური ენციკლოპედიები
ტაბულა (ჟურნალი)

**ტაბულა** — ქართულენოვანი ჟურნალი, რომელიც 2010 წლიდან გამოიცემა. ჟურნალს გამოსცემს სამოქალაქო განათლების ფონდი. მას მკაფიო სარედაქციო პოლიტიკა აქვს, რომელიც ეფუძნება მემარჯვენე ლიბერტარიანულ მსოფლმხედველობას.

ჟურნალის მთავარი რედაქტორია თამარ ჩერგოლეიშვილი, რომელიც გიგა ბოკერიას მეუღლეა. ბოკერია მაღალ თანამდებობებს იკავებდა ხელისუფლებაში 2003–2013 წლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ნაუელბუტის ეროვნული პარკი

**ნაუელბუტის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩილეში. მდებარეობს ჩილეს სანაპირო ქედ კორდილიერა-დე-ნაუელბუტას კალთებზე,  არაუკანიის რეგიონში. დაარსდა 1939 წელს. ფართობი 68 კმ². პარკის ტერიტორიაზე ცხოვრობს პუმა, პუდუ და დარვინის მელა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*  ნაუელბუტის ეროვნული პარკი 

კატეგორია:ჩილეს ეროვნული პარკები
კატეგორია:არაუკანიის რეგიონის დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:1939 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
სიმონია

[მინი|მარჯვნივ|[დანტე ჯოჯოხეთში ესაუბრება პაპ ნიკოლოზ III-ს, რომელიც განთქმული იყო სიმონიისადმი სიყვარულით. გუსტავ დორე]]
**სიმონია** — საეკლესიო თანამდებობათა ყიდვა–გაყიდვა. სახელი ეწოდა სიმონ მოგვის მიხედვით, რომელმაც, საქმე მოციქულთას მიხედვით, იესო ქრისტეს მოციქულებს პეტრესა და იოანეს სთხოვა, მიეყიდათ მისთვის ხელდასხმით სულიწმინდის გადაცემის უნარი. 

სიმონიის წინააღმდეგ მიმდინარე ერთ–ერთი ბრძოლა პატარიის სახელითაა ცნობილი. ის მიმდინარეობდა XI საუკუნის 50–იან წლებში მილანში და ჩრდილოეთ იტალიის ზოგიერთ ქალაქში.

## ლიტერატურა 
* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ., 2004,  გვ. 116

კატეგორია:საეკლესიო ტერმინები
კატეგორია:კორუფცია
კატეგორია:ქრისტიანობის ისტორია
ჰენიოხები

**ჰენიოხები** — უძველესი დროიდან კოლხეთის სამეფოს სანაპიროზე მოსახლე ტომები. მათი უშუალო განსახლების ადგილად ბერძენი და რომაელი ავტორები (პელანიკე მითილენელი ძვ.წ. V ს. ფსევდოსკილაკ კარიანელი ძვ.წ. IV ს. არისტოტელე ძვ.წ. IV ს. არტემიდორე ეფესელი ძვ.წ. II-I სს. და ახალი წელთაღრიცხვის ისტორიკოსები პომპონიუს მელა ახ.წ. I  ს., ოვიდიუსი, პლინიუს უფროსი და სხვა.) კოლხეთის სანაპიროს ჩრდილოეთ სექტორს — ბიჭვინთა-სოხუმის მონაკვეთს ასახელებენ. ამავე აზრისაა გეოგრაფი სტრაბონი ძვ.წ.  I-ახ.წ. I სს.
ჰერაკლიდეს გადმოცემით ჰენიოხებს უცხოვრიათ მდინარე ფაზისის (რიონის) შესართავთან, ხოლო პლინიუსი ჰენიოხებს, გარდა დიოსკურიისა, მიუთითებს ქალაქ ტრაპიზონის მახლობლად და მდინარე აფსაროსთან (ჭოროხი) ახლოს. დაახლოებით ამავე ადგილებში - მდინარეებს ოფისსა და არქაბეს შორის — ჰენიოხებს ასახელებენ ფლავიუს არიანე და ანონიმი ავტორი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართული ტომები
პატარია

**პატარია** – რელიგიური მოძრაობა მილანოსა და ჩრდილოეთ იტალიის ზოგიერთ ქალაქში, რომელიც დაიწყო XI საუკუნის 50-იან წლებში. პატარია მილანოს ღარიბი მეძველმანეების კვარტლის სახელწოდება იყო. მას ხელმძღვანელობდნენ არიალდი და ლანდულფი. მიუხედავად იმისა, რომ პატარიის წინააღმდეგ გერმანიის იმპერატორი მოქმედებდა, გრიგოლ VII-ის მხარდაჭერით მოძრაობამ გაიმარჯვა. 

## ლიტერატურა 
* შუა საუკუნეების ისტორია (გურამ კუტალიას რედაქციით), თბ., 2004,  გვ. 117

კატეგორია:ქრისტიანობა შუა საუკუნეებში
ჰემოლიზინები

**ჰემოლიზინები**  — ნივთიერებები, რომლებიც შლიან ერითროციტებს (ლიზისი). ჰემოლიზინები შეიძლება იყოს მცენარეული (საპონინები, რიცინი) ან ცხოველური (გველის, მორიელის, ფუტკრის შხამი) წარმოშობისა. ჰემოლიზინებს განეკუთვნება აგრეთვე ზოგიერთი მიკროორგანიზმის (სტრეპტოკოკი, თივის ჩხირი) მიერ გამოყოფილი ნივთიერებები. ერთი სახეობის ცხოვრელის სისხლის შრატი შეიცავს ჰემოლიზინებს, რომლებიც შლიან სხვა სახეობის ცხოველის ერითროციტებს.  ერთი სახეობის ცხოველის ერითროციტებით სხვა სახეობის ცხოველის იმუნიზაციის შედეგად ჰემოლიზინების რაოდენობა მკვეთრად მატულობს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბიოქიმია
კატეგორია:ბაქტერიოლოგია
კატეგორია:ჰემატოლოგია
რამადანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი **რამადანი** შეიძლება ნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ მოცემული სიიდან:

*რამადანი — ისლამური კალენდრის მეცხრე თვე, მარხვის პერიოდი
*ტარიქ რამადანი — შვეიცარიელი ინტელექტუალი, ფილოსოფოსი, თეოლოგი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით