open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თუნჯელის პროვინცია

**თუნჯელის პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი თუნჯელი. მოიცავს 8 რაიონს. 1936 წლამდე ერქვა *დერსიმი*.

## გეოგრაფია 
პროვინციას ესაზღვრება ერზინჯანის, ბინგოლისა და ელაზიღის პროვინციები.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა 76,699 ადამიანი (2010), უდიდესი ქალაქია თუნჯელი. მოსახლეობის უმრავლესობას შეადგენენ ალევიტები, თურქეთის უდიდესი რელიგიური უმცირესობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თურქეთის რეგიონები
* თურქეთის პროვინციები
* თურქეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Province of TUNCELI

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ქვედრულა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი ქვედრულა შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქვედრულა — მდინარე რაჭაში
* ქვედრულა — სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში
პომიდორი

**პომიდორი** () — ერთ ან მრავალწლოვანი (ტროპიკებში), ბალახოვანი და ბუჩქბალახოვანი მცენარის გვარი ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. ველური ფორმები ნაპოვნია პერუში, ვესტ-ინდოეთში, ეკვადორში, ჩილეში, კანარის კუნძულებზე, ფილიპინებზე. სამშობლოა სამხრეთი ამერიკა. ევროპაში გავრცელდა XVI საუკუნიდან, რუსეთში ცნობილია 1780 წლიდან, საქართველოში XVIII საუკუნის II ნახევრიდან. მის აღსანიშნავად ხმარობენ აგრეთვე სიტყვა „ტომატს“. საქართველოში „ტომატს“ პომიდვრის სხვადასხვა სახის კონსერვს უწოდებენ. საქართველოში ყველგან მოჰყავთ ზღვის დონიდან 1700 მ-მდე. პომიდვრის გვარში 3 სახეობაა: Lycopersicon peruvianum, Lycopersicon hirsutum და ჩვეულებრივი პომიდორი (Lycopersicon esculentum), რომელშიც 2000-მდე ჯიში და ფორმაა.

ჩვეულებრივი პომიდორი ერთწლოვანია, ღერო ჩამწოლი ან სწორმდგომია, სიმაღლით 0,2-3,0 მ, შიშველი ან ოდნავ შებუსული; ფოთოლი კენტფრთართულია; ყვავილედი — მტევანი; ყვავილი — წვრილი, საშუალო ან მსხვილი, ყვითელი, სხვადასხვა ელფერი დაჰკრავს. უმეტესად თვითდამმტვერავია. ნაყოფი — წვნიანი, ორ- ან მრავალბუდიანი, მრგვალი, მობრტყო-მრგვალი, ბრტყელი, ელიფსური, წაგრძელებულ-ოვალური, ქლიავისებრი და მსხლისებრი. ნაყოფი წითელი, ვარდისფერი და სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ფერისაა, მისი მასაა 20-დან 900გ-მდე და მეტიც. სიმწიფეში შედის აღმოცენებიდან 80-140 დღეში. ნაყოფი შეიცავს (%-ობით): მშრალ ნივთიერებას 4,5-8,1, მათ შორის შაქარს (მონოზებს) 50%, ორგანულ მჟავებს 3,5-8,5, ცელულოზას 0,87-1,7, პექტინოვან ნივთიერებას 0,13-0,23 და სხვა, აგრეთვე ნატრიუმს, კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, რკინას, სპილენძს, ფოსფორს, გოგირდს, ქლორს, მანგანუმს, B1, B2, PP, C ვიტამინებს, კაროტინს და სხვა ნივთიერებებს. იყენებენ კულინარიაში ნედლად და გადამუშავებულს.

პომიდორი სითბოს მოყვარულია, შედარებით გვალვაგამძლე, მაგრამ ზრდის ფაზაში წყლის  ნაკლებობას ძნელად ეგუება. მისი ზრდაგანვითარებოსათვის ოპტიმალური ტემპერატურაა 20-25&nbsp;°C. აღმონაცენი — 1&nbsp;°C-ზე იღუპება. მოჰყავთ თითქმის ყველანაირ ნიადაგზე, რომლის pH (მჟავიანობა) 4,5-ზე დაბალი არ არის. კარგ მოსავალს იძლევა სტრუქტურულ და ნოყიერ ნიადაგზე. სინათლის მოყვარულია, ჩრდილში ვერ ხარობს. მოჰყავთ ღია გრუნტზე და სათბურში. მრავლდება თესლით და ჩითილით. ჩითილი გამოჰყავთ სათბურში, კვალსათბურებში, გამჭვირვალე ფირის საფარქვეშ და სხვა ადგილებზე. ღია გრუნტზე ჩითილს რგავენ მწკრივად, თესავენ (სამხრეთ რაიონებში) კვადრატულ-ბუდობრივად ან ფართომწკრივად.

საქართველოში ბოსტნის ფართობის 40%-ს აღემატება. მცენარე საჭიროებს ნიადაგის სისტემატურ გაფხვიერებას, მიწის შემოყრას, კვებას, სარეველების მოსპობას, რწყვას, ბუჩქის ფორმირებას (ჩრდილოეთ რაიონებში), მავნებლებ-დაავადებებისაგან დაცვას და სხვა. ნაყოფს კრეფენ 4-5  დღეში ერთხელ.

პომიდვრის დაავადებები: მაკროსპორიოზი, სეპტორიოზი, ფიტოფთოროზი, ფოთლის მურა ლაქიანობა, წვერის სიდამპლე, ქაჩალა, სტრიკი და სხვა დაავადებები. მავნებლები — მავთულა ჭია, მახრა, ხვატარი, გალებიანი ნემატოდა, ბამბის ბუგრი, ფრთათერა (სათბურში) და სხვა მავნებლები. მათ წინააღმდეგ ბრძოლა ითვალისწინებს სხვადასხვა ქიმიური პრეპარატის შესხურება-შეფრქვევას; თესლის შეწამვლას; სათბურებისა და კვალსათბურების დეზინფექციას, კულტურათა მორიგეობას, თესლის აღებას საღი მცენარიდან და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
The Dead Weather

**The Dead Weather** — ამერიკული ალტერნატიული სუპერჯგუფი. ჩამოყალიბდა ნეშვილში, 2009 წელს. მის შემადგენლობაში შედიან: ელისონ მოსჰარტი (The Kills და Discount), ჯეკ უაიტი (The White Stripes და The Raconteurs), დინ ფერტიტა (Queens of the Stone Age) და ჯეკ ლოურენსი (The Raconteurs, The Greenhornes და City and Colour). პირველად ჯგუფი გამოვიდა ლეიბლ Third Man Records-ის ნეშვილის ოფისის გახსნაზე, 2009 წლის 11 მარტს, მოგვიანებით კი სადებიუტო სინგლი "Hang You from the Heavens" გამოსცა.

## ჯგუფის წევრები 
* ელისონ მოსჰარტი – ვოკალი, გიტარა, დასარტყამელები
* დინ ფერტიტა – გიტარა, ორგანი, პიანინო, ბას გიტარა,
* ჯეკ ლოურენსი – ბას გიტარა, გიტარა,
* ჯეკ უაიტი – დასარტყმელი საკრავები, ვოკალი, გიტარა

## დისკოგრაფია 
* *Horehound* (2009)
* *Sea of Cowards* (2010)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* თაყვანისმცემლების საიტი 
* ინფორმაცია ჯგუფზე 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ალტერნატიული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:სუპერჯგუფები
კატეგორია:2009 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:Third Man Records-ის შემსრულებლები
სიმებიანი საკრავები

მინი|180პქ|კლასიკური გიტარა
**სიმებიანი საკრავები** (ქორდოფონები) — მუსიკალური საკრავები, რომელთა ბგერის წყაროა დაჭიმული სიმები. ბგერის სიმაღლეს ცვლის სიმის დამოკლება (მაგალითად ვიოლინოზე) ან მუდმივად გარკვეულ სიმაღლეზე აწყობილი (საკრავის დიაპაზონის ფარგლებში) სიმები (მაგალითად ფორტეპიანო). სიმებიანი საკრავების უმრავლესობა მზადდება სხვადასხვა ჯიშის ხისაგან, ხოლო ბგერის ძირითადი გამომცემი, დეკა, ე. წ. სარეზონანსო ნაძვის ან ფიჭვისაგან. ლითონი, ჩვეულებრივ (სიმების გარდა), გამოიყენება მხოლოდ მექანიზმის დასამაგრებელი დეტალებისათვის. 

სიმებიანი საკრავები იყოფა სამ ძირითად ჯგუფად: 
*სიმებიან-ხემიანი საკრავები — ვიოლინო, ჭუნირი, აბხარცა; 
*სიმებიან-ჩამოსაკრავი საკრავები — ჩონგური, გიტარა, ბალალაიკა, არფა; 
*სიმებიან-დასარტყმელი საკრავები — როიალი, კლავისინი, პიანინო, ციმბალები; 
*დანარჩენები.

## ლიტერატურა
ზღარბი ნისლში

**„ზღარბი ნისლში“** () — რეჟისორ იური ნორშტეინის 1975 წლის მოკლემეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი.

ფილმის სიუჟეტის მიხედვით, ზღარბი გადის სახლიდან და მიემართება დათუნიასთან შესახვედრად, რათა მთელი ღამის განმავლობაში მასთან ერთად ვარსკვლავები ითვალოს.

1976 წელს ფილმმა მიიღო პირველი პრიზები ბიჭკეკსა და თეირანში გამართულ ფესტივალებზე. 2003 წელს, 140 კინოკრიტიკოსისა და მულტიპლიკატორის გამოკითხვით, „ზღარბი ნისლში“ აღიარებული იქნა ყველა დროის საუკეთესო ანიმაციურ ფილმად.

ფილმი დღესდღეობით ბევრი ადამიანისათვის საკულტო ნაშრომად რჩება და, ამ აღიარების გამო, 2009 წლის იანვარში ქ. კიევში მას სპეციალური ძეგლიც კი დაუდგეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოყვარულთა გვერდი
* ფილმი საიტზე YouTube.com
* ორიგინალური ვერსია
* წიგნი ფრანჩესკა იარბუსოვას ილუსტრაციებით

კატეგორია:1975 წლის ფილმები
კატეგორია:იური ნორშტეინის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:1975 წლის ანიმაციური ფილმები
ოსმანიე

**ოსმანიე** – ქალაქი  თურქეთის ისტორიულ პროვინცია კილიკიაში, ოსმანიეს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა 185,000 ადამიანი (2007). 

## ისტორია 
ქალაქი ოსმანიე მდებარეობდა ახლო აღმოსავლეთის იმ ტერიტორიაზე სადაც დუღდა პოლიტიკური ცხოვრება. სწორედ ამის გამო აქ თავი მოიყარა მრავალი ერის (ხეთების, სპარსელების, რომაელების, ბერძნების, ქურთების, არაბების, თურქების) ცივილიზაციამ და კულტურამ. XI საუკუნიდან იგი ხელიდან ხელშინ გადადიოდა. XVI საუკუნიდან იგი თურქ-ოსმალების კუთვნილებაა. XIX საუკუნეში მიიღო თანამედროვე სახელწოდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Osmaniye governor's official website
*  Osmaniye municipality's official website
*  Osmaniye weather forecast information 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ყარსის პროვინცია

**ყარსის პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ყარსი. მოიცავს 8 რაიონს.

## გეოგრაფია 
პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება სომხეთი, სამხრეთით აღრის და იგდირის, ჩრდილოეთით არდაჰანის, დასავლეთით ერზურუმის   პროვინციები.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა 287 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: ყარსი (78 ათ. ადამიანი, 2000), სარიყამიში.

## ისტორია 
თანამედროვე პროვინციის ტერიტორია შეადგენდა სომხურ ანისისა და ყარსის სამეფოებში, XVI საუკუნეში შევიდა  ოსმალეთის იმპერიაში. 1878 წელს შევიდა რუსეთის იმპერიაში სან-სტეფანოს ზავის საფუძველზე. 1918-1920 წწ. სომხეთის შემადგენლობაშია. 1920 წელს დაიკავა თურქეთის არმიამ. 1921 წლის ყარსის ზავის შედეგად თურქეთს გადაეცა. 1990 წელს ყარსის პროვინცია დაიყო ყარსის, არტაანისა და იგდირის პროვინციებად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თურქეთის რეგიონები
* თურქეთის პროვინციები
* თურქეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Province of KARS

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ვაყის დედაღვთისა

thumb|300px|ვაყის დედაღვთისა ხედი აღმოსავლეთიდანჯაბა ლაბაძის ფოტო
thumb|300px|ვაყის დედაღვთისა ხედი დასავლეთიდანჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ვაყის დედაღვთისა** — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყაში. კომპლექსში შედის 2 ეკლესია, ეგვტერი, სათავდაცვო და დამხმარე ნაგებობები. ერთი ეკლესია ბანურსახურავიანი ორსართულიანი კოშკური ნაგებობაა. მას სამხრეთით ეკვრის დარბაზული ეკლესია, ხოლო დასავლეთით — ორსართულიანი ეგვტერი სათავდაცვო ნაგებობით, მთელი ეგვტერის სიგრძეზე მიშენებულია სათავსი. კოშკური და დარბაზული ეკლესიები სტილისტური ნიშნებით XVI-XVII სს-ებს განეკუთვნება, სხვა ნაგებობები კი უფრო გვიან არის აშენებული. სოფელ ვაყის ბეგთაბეგოვების ხელში გადასვლის შემდეგ (XVIII სს.) ეკლესია სომხურად გადაუკეთებიათ.

***ორსართულიანი კოშკური ეკლესია*** (6,5X6 მ) ნაგებია თლილი ქვით. ორივე სართულს შესასვლელი დასავლეთიდან, ეგვტერიდან აქვს. I სართულზე აღმოსავლეთით სარკმელი და ორი ნიშია, ჩრდილოეთით — სარკმელი და ნიში. II სართული მომრგვალებული აფსიდიანი ეკლესიაა. აფსიდის ჩრდლოეთით სამკვეთლოა, ხოლო სამხრეთით ღრმა ნიში. საკურთხეველში და ეკლესიის ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლებში თითო სარკმელია .

***ორსართულიანი ეგვტერი*** ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. I სართულზე აღმოსავლეთ და სამხრეთ კედლებში თითო ნიშია II სართულზე ნიშები ყველა კედელშია.

***ორსართულიანი სათავდაცვო ნაგებობა*** ჩრდილოეთიდან ეგვტერზეა მიდგმული. ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილია ფართო შესასვლელი, ხოლო სამხრეთ კედელში ეგვტერში გასასვლელი. კარის თავზე ჩასმულ ორ ფილაქვაზე ამოკვეთილია მხედრული სამშენებლო წარწერა.

***დარბაზული ეკლესიის*** (7,7X6 მ) ნახევარწრიული აფსიდის ორივე მხარეს კედელში სწორკუთხა სათავსებია. ეკლესიის აფსიდში და მის სამხრეთ-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ სათავსებში შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები.

მთელ კომპლექსს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XVI საუკუნის ეკლესიები
პანდემია

**პანდემია** ( — მთელი ხალხი) — ეპიდემია, რომელსაც ახასიათებს ინფექციური დაავადების (მაგ. ქოლერა, გრიპი) გავრცელება ვრცელ რეგიონში (მაგალითად, რეგიონის რამდენიმე ქვეყანაში) ან მთელ მსოფლიოში. ენდემური დაავადების ფართოდ გავრცელება, მაგრამ ინფიცირებულ ადამიანთა სტაბილური მაჩვენებლით, პანდემია არ არის. 

გარდა ამისა, მაგალითად, გრიპის პანდემიები როგორც წესი, არ მოიცავს სეზონური გრიპის რეციდივებს. ისტორიის განმავლობაში დაფიქსირებულია რამდენიმე პანდემია, მაგალითად, ყვავილის და ტუბერკულოზის. ერთ-ერთი ყველაზე გამანადგურებელი პანდემია იყო შავი ჭირი, რომელმაც XIV საუკუნეში დაახლოებით 75-200 მილიონი ადამიანი იმსხვერპლა. 

2020 წლისთვის მსოფლიოში გავრცელებულია მხოლოდ ორი პანდემია — აივ/შიდსი და ახალი კორონავირუსული დაავადება (COVID-19). XX და XXI საუკუნეების პანდემიებს შორის არის 1918 წლის გრიპის პანდემია და 2009 წლის გრიპის პანდემია (H1N1). 

## რესურსები ინტერნეტში
* WHO – Authoritative source of information about global health issues
* Past pandemics that ravaged Europe
* CDC: Influenza Pandemic Phases

კატეგორია:ეპიდემიოლოგია
პამპის ბალახი

**პამპის ბალახი**, *პამპასების ბალახი* (Cortaderia selloana, Gynerium argenteum) — მრავალწლოვანი ორსახლიანი, დიდი და მკვრივკორდოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. ღეროების სიმაღლე 2-3 მ აღწევს. გრძელი, ხაზური ფოთლები  და დიდი (30-50 სმ სიგრძის) მოვერცხლისფრო საგველა ყვავილედი აქვს. 

ველურად იზრდება სამხრეთ ბრაზილიასა და არგენტინაში. ყვავილობს შემოდგომაზე. დეკორატიულია. კულტივირებულია დასავლეთ ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. 

მოშენებულია დასავლეთ ამიერკავკასიაში. სამხრეთ ამერიკაში პამპის ბალახის ფოთლებისაგან ქაღალდს ამზადებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მარცვლოვანნი
ერზინჯანის პროვინცია

**ერზინჯანის პროვინცია** () — პროვინცია (ილი) თურქეთში, აღმოსავლეთ ანატოლიის რეგიონში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ერზინჯანი. მოიცავს 9 რაიონს.

## გეოგრაფია 
პროვინციას ესაზღვრება  ერზურუმის, ბინგოლის,  თუნჯელის, სივასის, მალათიისა და შავი ზღვის რეგიონის კიდევ 3 პროვინცია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა
|}

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა 213 ათ. ადამიანი (2007), უდიდესი ქალაქია: ერზინჯანი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თურქეთის რეგიონები
* თურქეთის პროვინციები
* თურქეთის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* Province of ERZINCAN

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პროვინციები
ვაყის ღვთისმშობლის ეკლესია

მინიატიურა|250პქ|ვაყის ღვთისმშობლის ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
**ვაყის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაყის სამხრეთით 200 მეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. დაზიანებულია: მორღვეულია ფასადების ზედა ნაწილი.

ეკლესია დარბაზულია (8,5X5 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვით, რიყის ქვითა და ნაწილობრივ აგურით. შესასვლელი ჩრდილოეთით და დასავლეთიდანაა. დასავლეთის შესასვლელი შიგნიდან სწორკუთხაა და გარედან შეისრული თაღითაა გადახურული. შეისრული ფორმისაა რიყის ქვით ნაწყობი კამარა და კონქიც. 

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
სოჭი

**სოჭი** () — მერქნიან მცენარეთა გვარი ფიჭვისებრთა ოჯახისა. ტანმაღალი, მარადმწვანე ხეებია.

50-მდე სახეობა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. საქართველოში ბუნებრივად გავრცელებულია მხოლოდ ერთი სახეობა — კავკასიური სოჭი და ინტროდუცირებულია 13 სახეობა.

სოჭი ჩრდილის ამტანი და სინესტის მომთხოვნია. ახალგაზრდა ხე ნელა იზრდება, ცოცხლობს 500-800 წლამდე. მრავლდება თესლითა და გადაწვენით. მისი მერქანი რბილი, მჩატე და ნაკლებგამძლეა, ძირითადად იხმარება ქაღალდის წარმოებაში, სამშენებლო და სარეზონანსო მასალად.

ლამაზი დეკორატიული ხეა, ბაღებსა და პარკებში აშენებენ უმეტესად მის მტირალა, ხშირტოტიან და ნაირფერწიწვიან ფორმებს.

## იხილეთ აგრეთვე
* სოჭნარი
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა
პანაშვიდი

**პანაშვიდი** (ბერძნ. pannychis — მწუხარის ლოცვა), საეკლესიო მღვდელთმსახურება, ლოცვა მიცვალებულთათვის, სრულდება მიცვალებულის დაკრძალვამდე და დაკრძალვის შემდეგ მე-9, მე-40 დღეს, აგრეთვე დაბადების და გარდაცვალების წლისთავზე, ანგელოზის დღეს. პანაშვიდი შედგება 90 ფსალმუნისაგან, ძლისპირებისაგან თავიანთი ტროპარებით (საგალობელი მართლმადიდებელ ეკლესიაში).

საეკლესიო პანაშვიდის პარალელურად გავრცელებულია *სამოქალაქო პანაშვიდი* სამგლოვიარო პროცესიებით, მიტინგით, საპატიო ყარაულით კუბოსთან.

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 7, გვ. 660, თბ., 1984

კატეგორია:სიკვდილი
კატეგორია:მართლმადიდებლობა
პერსონა ნონ გრატა

„**პერსონა ნონ გრატა**“ () — ლათინური ტერმინი, რომელიც ნიშნავს არასასურველ პირს. ასე მოიხსენიება დიპლომატიური წარმომადგენლობის მეთაური, სხვა დიპლომატიური აგენტი, რომელმაც დიპლომატიურ საქმიანობასთან შეუთავსებელი ქმედება ჩაიდინა. ამ სახელმწიფოს მიერ დიპლომატიის პნგ-ად გამოცხადება ნიშნავს, რომ მისი ყოფნა მიმღები სახელმწიფოს ტერიტორიაზე არასასურველია. წარმგზავნმა სახელმწიფომ ასეთი პირი უკან უნდა გაიწვიოს რაც შეიძლება მოკლე დროში. თუ წარმგზავნი სახელმწიფო უარს აცხადებს ამ პირის უკან გაწვევაზე, ან არ აკეთებს ამას გონივრულ ვადაში, მიმღებ სახელმწიფოს შეუძლია აღარ ჩათვალოს ეს პირი დიპლომატიური წარმომადგენლობის თანამშრომლად. 

## რესურსები ინტერნეტში
* პერსონა ნონ გრატა სამოქალაქო განათლების ლექსიკონში
* დიპლომატიური პროტოკოლი - პერსონა გრატა & პერსონა ნონ გრატა

კატეგორია:დიპლომატია
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
ბრილის ჯვარი

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ბრილის ჯვარი
**ბრილის ჯვარი**, *დავით კურაპალატის ჯვარი* — ისტორიული მონუმენტური ხელოვნების ძეგლი, საწინამძღვრო ჯვარი, აღმოჩნდა ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბრილის ცენტრში 1898 წელს, ადგილობრივი გლეხის, ქართველიშვილის მარნის კედელში (მარანი ამჟამად აღარ არსებობს). ჯვარი შუა საუკუნეების ქართული ჭედური ხელოვნების ერთ-ერთი გამორჩეული ნიმუშია. ოქრომჭედელი ასათი, დამკვეთი დავით კურაპალატი. ჯვარი ვერცხლისგანაა დამზადებული და მოოქროვილია. მკლავებს შუა ზოლზე თავად ჯვრის ზომა 27,2 სმ X 16,2 სმ-ია, წაგრძელებულ კუთხეებზე კი 30 X 19 სანტიმეტრს აღწევს, ბურთულას სიმაღლე 6 სანტიმეტრია, ბურთულას ჯვართან 2 სანტიმეტრიანი რგოლი აკავშირებს. ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმის ოქროს ფონდში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ასათ მოქმედი – X საუკუნის ქართველი ოქრომჭედელი, ავტორი ბრილის ჯვარისა
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:შუასაუკუნეების ხელოვნება
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტი
ქვიშხეთის მთაწმინდის ეკლესია

მინი|მარჯვნივ|ქვიშხეთის მთაწმინდის ეკლესია
**მთაწმინდის ეკლესია** — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვიშხეთში, ადგილ მთაწმინდაზე. აგებულია XIX საუკუნეში. ეკლესია დარბაზულია (5X3,1 მ), ნაგებია ნატეხი ქვით, გარედან შემოსილია მუქი ქვიშაქვის თლილი კვადრებით. სწორკუთხა საკურთხეველში ერთი სარკმელია, სამხრეთ კედელში ერთი სწორკუთხა სარკმელი და კარი. ეკლესია ერთსაფეხურიან ცოკოლზე დგას. სამხრეთ ფასადზე კარის თავზე ამოკვეთილია ჯვარი. 

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
თეოდორე II (ალექსანდრიის პატრიარქი)

**პატრიარქი თეოდორე II** (, ერისკაცობაში — **ნიკოლაოს ხორეფტაკისი**, ; დ. 25 ნოემბერი, 1954) — სრულიად აფრიკისა და დიდისა ქალაქის ალექსანდრიის პაპი და პატრიარქი 2004 წლიდან. აირჩიეს საავიაციო კატასტროფაში პატრიარქ პეტრე VII დაღუპვის შემდეგ.

= ტიტულატურა =
თეოდორე II-ის ტიტული განისაზღვრება შემდეგნაირად: მისი ღვთაებრივი უნეტარესობა, პაპი და პატრიარქი დიდისა ქალაქისა ალექსანდრიისა, ლიბიისა, ხუთქალაქისა, ეთიოპიისა, სრულიად ეგვიპტისა და სრულიად აფრიკისა, მამაჲ მამათა, მწყემსი მწყემსთა, მღვდელმთავარი მღვდელმთავართა, მეცამეტე მოციქული და მსოფლიო მსაჯული.

## ბიოგრაფია
დაიბადა კუნძულ კრეტაზე, საბერძნეთი. აქვე დაამთავრა საშუალო სკოლა. სწავლა განაგრძო ათენის რიზარიოსის საეკლესიო სკოლაში, რომლის წარჩინებით დასრულების შემდეგ ჩაირიცხა თესალონიკის არისტოტელეს სახელობის უნივერსიტეტის საღვთისმეტყველო ფაკულტეტზე. დაამთავრა სალონიკის სასულიერო სასწავლებელი. სწავლობდა ხელოვნების ისტორიას, ლიტერატურასა და ფილოსოფიას სსრკ-ში (ოდესის უნივერსიტეტში).

1975 წელს ხელდასხმულ იქნა დიაკვნად და დაინიშნა კრეტის სამთავარეპისკოპოსოს ლამბისისა და სფაკიონის სამიტროპოლიტოს მთავარდიაკვნად და სვინგელოზად;

1985 წელს ხელდასხმულ იქნა მღვდლად და დაინიშნა ალექსანდრიის საპატრიარქო ეგზარქოსად რუსეთში;

მან დააარსა ბერძნული კულტურის ინსტიტუტი და ფილიკის მუზეუმი;

1990 წელს ხელდასხმულ იქნა კირენის ეპისკოპოსად და დაინიშნა პატრიარქ პართენიოსის პირად წარმომადგენლად ათენში (1997 წლამდე);

1997 წელს დაინიშნა აწ განსვენებული პატრიარქ პეტრე VII-ის ქორეპისკოპოსად;

1997 წელს - კამერუნის მიტროპოლიტად; აქ მან ააშენა არაერთი სკოლა, ეკლესია და საავადმყოფო;

2002 წელს გადაყვანილ იქნა ზიმბაბვის მიტროპოლიტად; აქ მიტროპოლიტმა თეოდორემ დააფუძნა 6 სამისიონერო ცენტრი, ასევე სხვა საზოგადოებრივი დაწესებულებები;

2004 წლის სექტემბერში პატრიარქი პეტრე VII და ალექსანდრიის ეკლესიის რამდენიმე ეპისკოპოსი დაიღუპა საავიაციო კატასტროფაში ეგეოსის ზღვის თავზე. 9 ოქტომბერს სინოდმა თეოდორე აირჩია პატრიარქად, ხოლო ინტრონიზაცია მოხდა 24 ოქტომბერს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ავტოკეფალური მართლმადიდებელი ეკლესიები და მათი მეთაურები
*ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესიის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ალექსანდრიის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:მართლმადიდებელი ავტოკეფალური ეკლესიების მეთაურები
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დუმაცხოვის კვირიკეს ეკლესია

**დუმაცხოვის კვირიკეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ დუმაცხოვში, სოფლის სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება IX-X სს-ით. ეკლესია დარბაზულია (9,5X5,4 მ) ნაგებია ნატეხი ქვით. ქვის წყობა ირეგულარულია. შესასვლელი სამხრეთითაა კარს შიგნით და გარეთ არქიტრავი ჰქონია. . დაახლოებით ნალისებრი მოხაზულობის აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, სარკმლის ორივე მხარეს თითო მაღალი, ზევით შევიწროვებული ნახევარწრიული ნიშია. სარკმლის ქვემოთ კედელზე სატრაპეზოა მიშენებული. თითო სარკმელი სამხრეთის და დასავლეთის კედლებშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია. დარბაზი ნახევარწრიული კამარითაა გადახურული. ეკლესია 2008 წელს შეკეთდა ადგილობრივი მაცხოვრებლის ანზორ პაპუაშვილის ინიციატივით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ისპარტა

**ისპარტა** () — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ თურქეთში,  ისპარტის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## ისტორია 
ქალაქი ისფართა დაარსდა ჯერ კიდევ ხეთების სამეფოს არსებობის პერიოდში. შემდეგ შედიოდა ლიდიის სამეფოში. 1203 წელს დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Hunt for clues in Turkish crash
* Isparta City Portal – All about Isparta
* GCatholic – (titular) bishopric
* Isparta Son Dakika 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
კასთამონუ

**კასთამონუ** (, ) — ქალაქი ჩრდილოეთ თურქეთში,  კასთამონუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. XIV საუკუნემდე ატარებდა ბერძნულ სახელწოდებას *კასთამონი*. 2008 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 82 ათასი კაცი.

## ისტორია 
ქალაქი კასთამონუ დაარსდა ჯერ კიდევ ძვ. წ. XVIII საუკუნეში. ძვ. წ. I საუკუნეში დაიპყრო რომმა. ახ. წ. IV საუკუნიდან. 1070 წლიდან, ისევე როგორც მცირე აზიის ქალაქების უმეტესობა, კასთამონუც დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა. კვლავ ბიზანტიის შემადგენლობაშია 1113 წლიდან. XIII საუკუნიდან კვლავ თურქ-სელჩუკები იპყრობენ. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
პანდანუსი

**პანდანუსი**  (Pandanus) — ერთლებნიან მცენარეთა გვარი პანდანუსისებრთა ოჯახისა. ხისებრი მცენარეებია. მათი დატოტვილი ღეროს სიმაღლე 10-15 მ (ზოგჯერ 25 მ) აღწევს. ღეროების ქვედა ნაწილიდან დამატებითი ფესვები გამოდის. მთავარი ღეროს ქვედა ნაწილი ზოგჯერ ხმება და მცენარე ამ ფესვებზე არის დაბჯენილი. პანდანუსის ფოთლის სიგრძეა 3-4 მ, ყვავილები შეკრებილია ტარო ან საგველასებრ ყვავილედებად. ნაყოფი კენკრასებრი ან კურკიანაა. 

გვარი მოიცავს 600-მდე სახეობას, გავრცელებულია მხოლოდ აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებში, უმეტესად ზღვებსა და მდინარეების ნაპირებზე, ტენიან ტყეებში. ზოგიერთი სახეობის ნაყოფი იჭმება, ფოთლების საწნავ მასალად იხმარება. ზოგი დეკორატიულია და მოჰყავთ ოთახსა და ორანჟერეაში.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 7, გვ. 661, თბ., 1984

კატეგორია:ერთლებნიანები
სიირთი

**სიირთი** (; ) — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ თურქეთში,  სიირთის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში ცხოვრობენ თურქები, ქურთები და არაბები. ქალაქის მოსახლეობა 2008 წლის აღწერის მონაცემებით 122.463 ადამიანს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სიირთის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ჩვეულებრივი პომიდორი

**ჩვეულებრივი პომიდორი** () —  პომიდორის გვარის ყველაზე გავრცელებული სახეობა. ერთწლოვანი მცენარე, ღერო ჩამწოლი ან სწორმდგომია, სიმაღლით 0,2-3,0 მ, შიშველი ან ოდნავ შებუსული; ფოთოლი კენტფრთართულია; ყვავილედი — მტევანი; ყვავილი — წვრილი, საშუალო ან მსხვილი, ყვითელი, სხვადასხვა ელფერი დაჰკრავს. 

უმეტესად თვითდამმტვერავია. ნაყოფი — წვნიანი, ორ- ან მრავალბუდიანი, მრგვალი, მობრტყო-მრგვალი, ბრტყელი, ელიფსური, წაგრძელებულ-ოვალური, ქლიავისებრი და მსხლისებრი. ნაყოფი წითელი, ვარდისფერი და სხვადასხვა ინტენსივობის ყვითელი ფერისაა, მისი მასაა 20-დან 900 გ-მდე და მეტიც. სიმწიფეში შედის აღმოცენებიდან 80-140 დღეში.

## ლიტერატურა
 სტატია „პამიდორი“

კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
კატეგორია:ბოსტნეული
პანგოლინები

**პანგოლინები** () — ძუძუმწოვრების რიგი. მათი სხეულის სიგრძე 30-88 სმ, მასა 4,5-27 კგ აღწევს. ზოგიერთი ნიშნით ემსგავსებიან არასრულკბილიანებს. სხეული აქვთ რქოვანი ქერცლით, მხოლოდ ცხვირი, მუცელი და ფეხების შიდა ზედაპირია შემოსილი მოკლე უხეში ბეწვით. კბილები ნაწილობრივ აქვთ ან სრულიად არ გააჩნიათ. 25 სმ-მდე სიგრძის ენა წებოვანი ნერწყვითაა დაფარული. კუჭი გარქოვანებული ეპითელიუმითაა ამოფენილი, მის სიღრუეში შეჭრილია რქოვანი კბილანით დაფარული ნაოჭი. რიგში 1 გვარის (Manis) 7 სახეობაა, რომელთაგან 4 გავრცელებულია ეკვატორულ და სამხრეთ აფრიკაში, 3 — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ბინადრობენ გაშლილ ადგილებსა და ტროპიკულ ტყეებში. აქტიური არიან ღამით, მოძრაობენ ნელა, იკვებებიან ჭიანჭველებითა და ტერმიტებით. პანგოლინები ყლაპავენ კენჭებს, რაც ხელს უწყობს საკვების დაქუცმაცებას. შობენ 1-3 ნაშიერს. იყენებენ პანგოლინების ხორცსა და ქერცლს, რომელსაც სამკურნალო თვისებას მიაწერენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძუძუმწოვრები
პანეგირიკი

**პანეგირიკი** (ბერძნ. panegyrikos (logos) — სახოტბო (სიტყვა), ისტორიულ-რიტორიკული და ლიტერატურული ჟანრი. საჯაროდ წარმოთქმული სახოტბო სიტყვა. წარმოიშვა ძველ საბერძნეთში. ტერმინი ჟანრის სახელწოდებად დამკვიდრდა რიტორ ისოკრატეს მიერ ათენის სადიდებელი „პანეგირიკის“ გამოქვეყნების შემდეგ (ძვ. წ. დაახლ. 380). პანეგირიკის შესახებ წერდა ციცერონი (ძვ. წ. I საუკუნე). პანეგირიკი უხვადაა შუა საუკუეების ქართულ საკარო პოეზიაში. სამგლოვიარო პანეგირიკის საუკეთესო ნიმუშია სოლომონ ლიონიძის სიტყვა ერეკლე მეფის გარდაცვალებაზე. პანეგირიკის თანამედროვე მნიშვნელობაა ვისიმე დაუმსახურებელი, გაზვიადებული ქება-დიდება.

## ლიტერატურა 
* *თავდიშვილი მ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 661, თბ., 1984

## რესურსები ინტერნეტში 
* სოლომონ ლიონიძის სიტყვა მეფის ერეკლეს დასაფლავების დღე, 22 თაბერვალი, 1798 წ. მცხეთის საკათალიკოზო ტაძარში. 

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
პანთეონი ქართული თეატრისა

**„პანთეონი ქართული თეატრისა“** — პიესების ალმანახი. გამოვიდა 1894 წელს თბილისში (მხოლოდ ერთი წიგნი), ვასო აბაშიძის რედაქციით. კრებულში მოთავსებულია რ. ერისთავის, ზ. ზიქოიანის, ნ. ყიფიანის მიერ გადმოკეთებული და თარგმნილი ვოდევილები:„იჭვიანი“, „ბნელ ოტახში“, „ახირებულია“.  პიესებს ახლავს რეკვიზიტის ნუსხა, მითითებულია ქართულ სცენაზე მათი პირველი დადგმის თარიღი აქვეა ცენზურის მიერ დასადგმელად ნება-დართული პიესების კატალოგი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ალმანახები
მალათია

**მალათია** (, , ) — ქალაქი აღმოსავლეთ თურქეთში,  მალათიის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 

## ისტორია 
ქალაქს ძველი მსოფლიოს ისტორიის პერიოდში ერქვა *მილედი*. IV-XI საუკუნეებში შედიოდა ბიზანტიის შემადგენლობაში, მანასკერტის ბრძოლის შემდეგ 1071 წელს დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა, შემდეგ შედიოდა კონიის სასულთნოს შემადგენლობაში, ხოლო XVI საუკუნიდან ოსმალეთის იმპერიას ეკუთვნის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Malatya Sivil Toplum Örgütleri Birliği Malatya Sivil Toplum Örgütleri Birliği
* Malatya NetHaber  Malatya NetHABER
* Malatya Haber Ajansı Malatya Haberleri
* Malatyam.com Malatya Haber Portalı – Malatya'nın Güncel Haberleri
* Malatya Sonsöz gazetesi Malatya Haberleri
* Malatya Oto Kiralama Malatya Oto Kiralama
* Malatya Haber  Malatya Haber

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო

მინი
**დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო** — ფეოდალური სახელმწიფო (ცენტრი ჯერ პრესპი, შემდეგ ოჰრიდი). ბულგარეთის ისტორიის ლიტერატურის თანახმად, შეიქმნა 969 წელს ე. წ. კომიტოპულების — კომიტი (ვოევოდა) ნიკოლოზის შვილების — დავითის, მოსეს, არონისა და სამუილის აჯანყების შედეგად. კომიტოპულების საგარეო პოლიტიკა მიმართული იყო ბიზანტიის წინააღმდეგ. თავისი ძმების სიკვდილის შემდეგ 997 წელს დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს ერთპიროვნული მმართველი გახდა სამუილი. მან მნიშვნელოვნად გააფართოვა სამეფოს ფარგლები (დაიკავა ჩრდილოეთი საბერძნეთის დიდი ნაწილი და სხვა), აღადგინა ბიზანტიის იმპერატორის იოანე ციმისხის მიერ გაუქმებული ბულგარეთის საპატრიარქო. 

1001 წლიდან ბიზანტიამ დაიწყო აქტიური შეტევა დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს წინააღმდეგ. 1014 წელს ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილი II ბულგართმმუსვრელმა ბულგარელები დაამარცა ბელასიცასთან. ბულგარელების წარჩინებულთა ნაწილი ბიზანტიის მხარეზე გადავიდა. სამუილის მემკვიდრეები ვერ გაუმკლავდნენ ბიზანტიელებს. 1018 წელს ბასილი II-მ აიღო ოჰრიდი და დასავლეთ ბულგარეთის სამეფო დაიმორჩილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
ბულგარეთი (ვოლგა-კამა)

thumb|ევრაზია 1200 წლისთვის
**ბულგარეთი ვოლგა-კამისა**, *ვოლგის ბულგარეთი* — შუავოლგისპირეთისა და კამისპირეთის ხალხების პირველი ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. ჩამოყალიბდა VII საუკუნეში. მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა აღმოსავლეთ ევროპის შუა საუკუნეების ისტორიაში. XII საუკუნისთვის მოიცავდა ჩრდილოეთ ჩუვაშეთამდე და სამხრეთ ურალისპირეთამდე. ბულგარეთის შესახებ წერილობით ცნობებს გვაწვდიან არაბი და სპარსელი ავტორები (იბნ ფადლანი, იბნ ჰაუკალი, ალ-ისტახრი, იბნ რუსთა, ალ-გარდიზი და სხვები), რაშიდ ალ-დინი, ხაზარული საბუთები, რუსეთის მატიანეები, ბულგართა ეპიგრაფიკული ძეგლები. დიდი მასალაა მოპოვებული არქეოლოგიური კვლევის შედეგად (ბოლგარისა და სუვარის გათხრები).

სახელმწიფოს ჩამოყალიბებაში მრავალი ფინურ-უნგრული ტომი მონაწილეობდა. ადგილობრივი მოსახლეობის განვითარება დააჩქარა XII საუკუნეში ბულგართა თურქულენოვანი ტომების მოსვლამ აზოვისპირეთიდან. X საუკუნისთვის მომთაბარე ბულგარელები ბინადარ ცხოვრებაზე გადავიდნენ, მათი მეურნეობის საფუძველი გახდა მიწათმოქმედება.

X საუკუნებამდე ხაზართა სახაკანოს ემორჩილებოდნენ. მათს წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით ბულგართა ხანები არაბებს დაუკავშირდნენ, ისლამი აღიარეს და ნომინალურად დაემორჩილნენ სახალიფოს. 965 წელს სვიატოსლავ იგორის ძემ ხაზართა სახელმწიფო გაანადგურა და ბულგარებმა დამოუკიდებლობა მოიპოვეს. X საუკუნის ბოლოს აქ ფეოდალური ურთიერთობანი გაბატონდა. ბულგარეთზე გადიოდა აღმოსავლეთი ევროპისა და აზიის შემაერთებელი სავაჭრო გზები, რაც ხელს უწყობდა აღებ-მიცემობის განვითარებას და მნიშვნელოვანი სავაჭრო და სახელოსნო ცენტრების წარმოქმნას. X-XII საუკუნეებში ბულგარეთი ხშირად ეომებოდა რუსეთის სამთავროებს. ამის გამო სატახტო ქალაქი ბოლგარიდან აღმოსავლეთისკენ, ბილიარში გადაიტანეს. 1223 წელს ბულგარებმა მოიგერიეს მონღოლთა პირველი თავდასხმა. 1236 წელს მონღოლებმა ბილიარი აიღეს, 1241 წელს კი მთლიანად დაიპყრეს ქვეყანა, რომელიც ამიერიდან ოქროს ურდოს შემადგენლობაში შევიდა, მაგრამ გარკვეული ავტონომია მიიღო.

XIII საუკუნის II ნახევარში დაიწყო ახალი ეკონომიკური აღმავლობა, ქალაქების ზრდა, გამოცოცხლდა საერთაშორისო ვაჭრობა. ამან ბულგარეთის მთავრებს დამოუკიდებლობისაკენ მისწრაფებს გაუღვიძა, რასაც მონღოლთა რამდენიმე დამსჯელი ლაშქრობა მოჰყვა. მკვლევართა ნაწილი ვარაუდობს, რომ XIV საუკუნის 90-იანი წლების შუა ხანებში ბულგარეთი ოქროს ურდოსთან ერთად გაანადგურა თემურლენგმა. XV საუკუნის 30-იან წლებში მდინარე ლამის სამხრეთით მდებარე მიწები რუსმა ფეოდალებმა დაიპყრეს. დამოუკიდებლობა შეინარჩუნა მხოლოდ ყაზანმა, რომელიც ყაზანის სახანოს სატახტო ქალაქი გახდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ბულგარები
კატეგორია:თათრეთი
კატეგორია:ჩუვაშეთი
პანკისის საერისთავო

**პანკისის საერისთავო** – ძველი კახეთის სამთავროს ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც მოიცავდა პანკისის ხეობას, ალვანის ველსა და თუშეთს. საერისთავო დაუარსებია კახეთის მეფე კვირიკე III-ს. ცენტრი — პანკისის ციხე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კახეთი
კატეგორია:საქართველოს საერისთავოები
პანკისის ქედი

**პანკისის ქედი**, **ტბათანის ქედი**, **წოვის ქედი** — ქედი საქართველოში, კახეთის მხარის ახმეტის მუნიციპალიტეტში. კახეთის კავკასიონის მთავარი ქედის განშტოება, მდინარეების ილტოსა და ალაზნის წყალგამყოფი. გამოეყოფა კახეთის ქედს ლაგაისმთასთან და სამხრეთით მდინარე ილტოს ქვემო დინებამდე აღწევს. აგებულია იურული და ცარცული ასაკის თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებით, კირქვებით, მერგელებით, თიხებით. პანკისის ქედზე აღმართულია მთები: უსახელო (2603 მ), ტბათანა (2457 მ), საკანაფოს სერი (1856 მ), მთაწმინდა (1508), ჯაბური (1474 მ), კლდისთავი (1273 მ) და სხვა.

პანკისის ქედის კალთები დანაწევრებულია მდინარეების ლამაზურის, ქვაჩადალის, ბაწარის, კურტანაძეულის, მატნისხევის, ველთხევის, საღორისხევის, ბოდალხევისა და სხვა ხეობებით, რომელთა შორის არის გვერდითი ეროზიული ქედები. პანკისის ქედზე გარდა ეროზიულისა არის რელიეფის მეწყრული და კარსტული ფორმები. კალთების ქვედა ნაწილი შემოსილია რცხილნარ-მუხნარით, ზედა — წიფლნარით, გამოერევა ცაცხვი, ნეკერჩხალი, წაბლი. ქედის თხემურ ზოლში გავრცელებულია სუბალპური და ალპური მდელოები. აღმოსავლეთ კალთაზე მდინარე ბაწარის ხეობაში არის უთხოვრის ტყის ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის ქედები
ესქიშეჰირი

**ესქიშეჰირი** (eskē'shehēr, ლათ.: Dorylaeum, ბერძ.: Δορύλαιον, Dorylaion) — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში. ქალაქი გაშენებულია მდინარე პორსუკზე. ესქიშეჰირი მდებარეობს ანკარიდან 250 კმ-ით დასავლეთით  და სტამბოლიდან 350 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფოტო-გალერეა

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2009

**ძიუდოს ევროპის ჩემპიონატი 2009** — რიგით 58-ე ევროპის ჩემპიონატი, რომელიც ჩატარდა საქართველოში, თბილისის სპორტის სასახლეში. შეჯიბრი მიმდინარეობდა 2009 წლის 24 აპრილიდან 26 აპრილამდე.

## საპრიზო ადგილები 
### კაცები 
### ქალები 
## მედლების ცხრილი 
## შედეგები 
### კაცები 
#### −66 კგ 
#### −73 კგ 
#### −81 კგ 
#### −90 კგ 
#### −100 კგ 
#### +100 კგ 
### ქალები 
#### −48 კგ 
#### −52 კგ 
#### −57 კგ 
#### −63 კგ 
#### −70 კგ 
#### −78 კგ 
#### +78 კგ 
## რესურსები ინტერნეტში 
* შედეგები.

2009
მანისა

**მანისა** (; , )  — ქალაქი დასავლეთ თურქეთში,  (ძველ ლიდიაში),  მანისას პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის ძველი, ისტორიული სახელწოდებაა *მაგნეზია*.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Celal Bayar University 
* Mesir Festival web site - English language pages 
* Jewish community of Manisa 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
ლამა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლამა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ლამა - ბუდისტური ბერი
*ლამა - წყვილჩლიქოსანი ცხოველი
*ლამა - ტბა რუსეთში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
პანკისის ხეობა

მინი|პანკისის ხეობის რელიეფური რუკა
**პანკისის ხეობა** — მდებარეობს მდინარე ალაზნის ზემო დინების ხეობაში (ბახტრიონის ციხის ზემოთ) კავკასიონის ფარგლებში, ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. სიგრძე 34 კმ (მთა ბორბალოდან ალაზნის ვაკემდე). შემოფარგლულია კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ განშტოებებით — პანკისისა და დიდგვერდ-ნაქერალის ქედებით.

მდინარე ალაზნის აუზის ზემო ნაწილი ქოჩარის ქედით იყოფა ორ ხეობად, რომლებიც მდინარეებს წიფლოვანისწყალსა და სამყურისწყალს ეკუთვნის. ზღვის დონიდან 950 მეტრ სიმაღლეზე ეს მდინარეები ერთდება და წარმოშობს ალაზანს. ამ ადგილის ქვემოთ პანკისის ხეობისთვის დამახასიათებელია ფართო, მოვაკებული, დატერასებული ფსკერი. ხეობა გამომუშავებულია იურულ თიხაფიქლებში. რელიეფში ძირითადად ეროზიულია, მაგრამ სამყურისწყლის აუზში შეინიშნება მეოთხეული მყინვარის ნაკვალევი (ტროგები, ცირკები, დაკაწრული კლდეები). ხეობის ფერდობები 2000-2200 მეტრამდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით. ალაზნის მარჯვენა შენაკადის ბაწარის ხეობაში არის ურთხელის ტყის ბაწარის სახელმწიფო ნაკრძალი.

## ლიტერატურა 
* მარგოშვილი ლ., პანკისის ხეობა. თბ., 2002
* პანკისის კრიზისი. თბ., 2002

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ხეობები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტი
კატიუშა

მინი|300პქ|BM-13 კატიუშას მობილური დანადგარი
**„კატიუშა“** — საველე რეაქტიული არტილერიის ულულო სისტემების არაოფიციალური სახელწოდება. პირველად გამოიყენეს დიდ სამამულო ომში (1941-1945). 1921 წელს აირდინამიკურ ლაბორატორიაში ნ. ტიხონოვმა და ვ. არტემიევმა დაიწყეს უკვამლო დენთზე რეაქტიული ჭურვის (რს) დამუშავება. სხვადასხვა კალიბრის რეაქტიული ჭურვების — „კატიუშის“ ჭურვის პროტორიპების, აგრეთვე მრავალმუხტიანი საავიაციო და ერთმუხტიანი სახმელეთო გასაშვები დაზგების ოფიციალური გამოცდა 1929-1933 წლებში განხორციელდა. მისი საბოლოო დამუშავება ხდებოდა რეაქტიულ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში გ. ლანგემაკის ხელმძღვანელობით. 1937-1938 წლებში ამ რეაქტიული ჭურვებით (რს-82, რს-132) შეიარაღდა სამხედრო-საჰაერო ძალები. ისინი წარმატებით გამოიყენეს ხალხინ-გოლთან ბრძოლებში (1939). 1938-1941 წლებში რეაქტიულ ინსტიტუტში ი. გვაიმ, ვ. გალკოვსკიმ, ა. პავლენკომ და სხვებმა შექმნეს სატვირთო მანქანაზე დამონტაჟებული მრავალმუხტიანი გასაშვები დანადგარი. დიდი სამამულო ომის წინ რს მ-13-ით და გასაშვები დანადგარი ბმ-13-ით შეიარაღდა არტილერია. „კატიუშა“ გერმანიის ფაშისტთა ჯარების წინააღმდეგ პირველად 1941 წლის 14 ივლისს გამოიყენეს. ომის პერიოდში შეიქმნა რეაქტიული ჭურვისა და გასაშვები დანადგარის სხვადასხვა ვარიანტი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბრძოლო იარაღები
ლამაზი გორა

**ლამაზი გორა** — მთა საქართველოში, იმერეთის მხარეში, ბაღდათის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ განშტოების, მდინარეების სულორისა და წაბლარასწყლის (რიონის აუზი) წყალგამყოფ ლობოროტის ქედის ბოლოზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2174 მ. აგებულია შუაეოცენური ვულკანოგენური წყებით. თხემი უტყეოა, კალთები ტყიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
Queen II

***Queen II*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ Queen-ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1974 წელს. პირველ გრამფირფიტაზე თითო მხარეს ეწოდა ’’თეთრი მხარე’’ და ’’შავი მხარე’’. ალბომი ითვლება ნახევრად კონცეფტუალურ ნაშრომად, სადაც დომინირებს ფენტეზის თემა ან ბნელი ლირიკა.

1973 წელს, ალბომის ჩაწერა დაემთხვა 1973 წლის ნავთობის კრიზისს და ჩანაწერის გამოცემა რამდენიმე თვით გადაიდო. შემდეგ კი, პირველი ტირაჟის დაბეჭდვისთანავე ფირფიტების კონვერტებზე აღმოჩენილი იქნა შეცდომა და ჯგუფი იძულებული გახდა, ახალი ტირაჟი გამოეცა.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერა *თეთრ მხარეზე* (მხარე 1) დაწერილია ბრაიან მეის მიერ, გარდა The Loser in the End-ის (როჯერ ტეილორი). *შავ მხარეზე* ყველა სიმღერის ავტორია ფრედი მერკური.

## ჩარტები 
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
კატეგორია:Queen-ის ალბომები
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
კატეგორია:Hollywood Records-ის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
Sheer Heart Attack

***Sheer Heart Attack*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ Queen-ის მესამე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1974 წელს. ალბომის პროდიუსერები იყვნენ Queen და როი თომას ბეიკერი. აშშ-ში დისკი გამოსცა ლეიბლმა Elektra Records, ხოლო ინგლისში - კომპანიამ EMI.

## სიმღერების სია
## პოზიციები ჩარტებში
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1974 წლის ალბომები
კატეგორია:Queen-ის ალბომები
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
კატეგორია:Hollywood Records-ის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები როი თომას ბეიკერის პროდიუსერობით
კატეგორია:AIR Studios-ში ჩაწერილი ალბომები
ჟენევის ტბა

**ჟენევის ტბა** (*ლემანი*, , ) — ტბა შვეიცარიაში და საფრანგეთში. იგი სიდიდით მეორეა ცენტრალურ ევროპაში ბალატონის შემდეგ. უჭირავს სავოიის, ბერნის ალპებისა და იურის მთებს შორის მდებარე ქვაბული, რომელიც წარმოქმნილია ძველი რონის მყინვარის ერთ-ერთი ტოტისაგან. ტბაში გაედინება მდინარე რონა. ტბის წყლის ტემპერატურა ზედაპირზე ზაფხულში 19°-24°, ზამთარში - +4°+5°. ტბაში 26 სახეობის თევზია. ნაპირები მჭიდროდ არის დასახლებული. დიდი ქალაქები და კურორტები — ჟენევა, ლოზანა, ვევე, მონტრე - უმთავრესად შვეიცარიის ნაპირზეა. ტბა სანაოსნოა.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის ტბების სია 
* შვეიცარიის რივიერა 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Lake Geneva Region 
*International Commission for the Protection of Lake Geneva (CIPEL)
*Les ports du lac Léman  
*www.plongee-passion.ch  
*The official site of the Geneva police of the lake  
*Waterlevels Lake Geneva 
*Waterlevels Lake Geneva  
*Waterlevels Lake Geneva 

კატეგორია:საფრანგეთის ტბები
კატეგორია:შვეიცარიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ლორა ბუში

**ლორა ბუში** () — აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტის ჯორჯ უოლკერ ბუშის მეუღლე.

კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კავკასიური პანტა

**კავკასიური პანტა** () — მცენარე ვარდისებრთა ოჯახისა. იზრდება ზღვის დონიდან 1600 მ სიმაღლემდე. კავკასიის ფლორის ენდემია, მაგრამ საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული. სწრაფმზარდი ეკლიანი ხეა, მრგვალი ან შებრტყელებულსფეროსებრი ნაყოფი აქვს; იჭმება, ხდიან არაყს, ამზადებენ ძმარს. მერქანი მაღალი ღირსებისაა, იყენებენ მსხლის კულტურის ჯიშების საძირედ. ზემორაჭულად ეწოდება პანტა-მსხალი.

## სქოლიო
კატეგორია:ვარდისებრნი
Scion

**სქაიონი** (Scion) არის საავტომობილო მარკა Toyota Motor Corporation-ის მიერ წარმოებული, მარკა დაარსდა 2002 წელს. სქაიონის გრძელვადიანი მიზანი არის ახალგაზრდა თაობის მიზიდვა. სქაიონი წარმოიქმნა Toyota Project Genesis-ისგან, რომელიც იყო წარუმატებელი მცდელობა ტოიოტასთვის, მიეზიდათ ახალგაზრდა კლიენტები ამერიკაში.

კატეგორია:ავტომობილები
ბარბარა ბუში

**ბარბარა პირს ბუში** (; დ. 8 ივნისი, 1925 — გ. 17 აპრილი, 2018)  —  აშშ-ის ორმოცდამეერთე პრეზიდენტის, ჯორჯ ჰერბერტ უოლკერ ბუშის მეუღლე, აშშ-ის ორმოცდამესამე პრეზიდენტის, ჯორჯ უოლკერ ბუშის დედა და აშშ-ის პირველი ლედი 1989 წლიდან 1993 წლამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბარბარა ბუში

კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
რონა

**რონა** (,  ) — მდინარე შვეიცარიასა და საფრანგეთში. სათავე აქვს ლეპონტის ალპებში, რონის მყინვარზე. გაედინება ჟენევის ტბაში და გადის რონის დაბლობზე. ორი ტოტით ერთვის ხმელთაშუა ზღვის ლიონის ყურეს და აჩენს დელტას. რონას მთავარი შენაკადებია: მარჯვენა - ენი, სონა, არდეში; მარცხენა - იზერი, დიურანსი. უმთავრესად საზრდოობს თოვლისა და მყინვარების წყლით. მდინარე სონას შეერთების შემდეგ მდინარის წყლიანობა მკვეთრად იზრდება. რონა საფრანგეთის ყველაზე წყალუხვი მდინარეა. შესართავთან წყლის ხარჯი 1780 მ3/წმ. სანაოსნოა მდინარე ენის შესართავამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* InfoRhone 
*CNR  
* Rhone guide
* Petit Rhone guide
*The Rhone-Mediterranean page of EauFrance
*Waterways in France

კატეგორია:შვეიცარიის მდინარეები
კატეგორია:საფრანგეთის მდინარეები
რონის დაბლობი

მინი|ხედი რონის დაბლობზე 

**რონის დაბლობი** () — დაბლობი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. გადაჭიმულია დაახლოებით 300 კმ-ზე რონის ხეობის ქვემო დინებასა და შუაწელის გასწვრივ, ალპებსა და საფრანგეთის ცენტრალურ მასივს შორის. შედგება მაღლობებით დაყოფილი ქვაბულებისაგან. დამახასიათებელია მდინარეული ტერასები. ჰავა გარდამავალია ზომიერიდან ხმელთაშუა ზღვის სუბტროპიკულისაკენ. ნალექები 600-800 მმ წელიწადში. რონის დაბლობზე გადის სარკინიგზო და საავტომობილო გზა, რომელიც აკავშრებს საფრანგეთის ჩრდილოეთსა და სამხრეთ ნაწილებს. დაბლობზეა ქალაქები: ლიონი, ვალანსი, ავინიონი, არლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Marthe et le mythe de la Tarasque
* Transporteurs et propriétaires terriens en Gaule romaine

კატეგორია:საფრანგეთის დაბლობები
ჟავარი

**ჟავარი** () — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში ამაზონის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 1184 კილომეტრი. სათავეს იღებს პერუს ანდების მთისწინეთში. მიედინება ამაზონის დაბლობზე. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალმოვარდნები იცის დეკემბრიდან აპრილამდე. სანაოსნოა პატარა გემებისათვის 500 კილომეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე ჟავარი, ბრიტანიკა

კატეგორია:ბრაზილიის მდინარეები
კატეგორია:პერუს მდინარეები
ჟაპურა

**ჟაპურა** (ადგ. სახელწოდება** კაკეტა** Caquetá;  ) — მდინარე სამხრეთ ამერიკაში, კოლუმბიასა და ბრაზილიაში, ამაზონის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 2280 კილომეტრი. სათავე აქვს კოლუმბიის ცენტრალურ კორდილიერაში. ზემო დინებაში ძალზე ჭორომიანია, ამაზონის დაბლობზე განიერდება და მდორეა, ქვემოთში იტოტება. საზრდოობს წვიმის წყლით. წყალმოვარდნის დროს (მარტი-ივლისი) კალაპოტიდან გადმოდის და აჩენს ტბებს. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლოებით 6000 მ3/წმ. სანაოსნოა ბრაზილიის ფარგლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Environmental information of Colombian Amazon region 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბრაზილიის მდინარეები
კატეგორია:კოლომბიის მდინარეები
ჟაშქვა

**ჟაშქვა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში, პიპილეთის თემში, მდებარეობს რაჭის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1220 მეტრზე, ქალაქ ონიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 34 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სლესა

**სლესა** — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ახლანდელი სოფელ აწყურის (ახალციხის მუნიციპალიტეტი) აღმოსავლეთით, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. მესხეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ პერიფერიაზე მდებარეობს შუა საუკუნეების სლესის ციხე. სოფელი სლესა მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI საუკუნე).

## იხილეთ აგრეთვე 
* სლესის ციხე

## ლიტერატურა
*ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგნ. 3, თბ., 1958

კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში მოხსენიებული სოფლები
ჟუან III (პორტუგალია)

**ჟუან III** ( დ. 6 ივნისი, 1502 — გ. 11 ივნისი, 1557) — პორტუგალიის მეფე 1521–1557   წლებში. ავისის დინასტიიდან, მანუელ I-ის შვილი. შემოიღო ინკვიზაცია (1531) და მოიწვია იეზუიტები. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Cultural Affairs Bureau of Macao S.A.R. 
* Orient Foundation in Portugal
*The Portuguese and the East 

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1502
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1557
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ჟუან IV (პორტუგალია)

**ჟუან IV** ( დ. 19 მარტი, 1604, ვილა-ვისოზა, პორტუგალია — გ. 6 ნოემბერი, 1656 ლისაბონი) — პორტუგალიის მეფე 1640–1656 წლებში  ბრაგანსის დინასტიის დამაარსებელი, პორტუგალიის მეფის (ავისის დინასტიიდან) მანუელ I-ის შვილიშვილი. 1630–1640 ბრაგანსის ჰერცოგი. ესპანელთა ბატონობის წინააღმდეგ პორტუგალიის საყოველთაო აჯანყების (1640 წ.) შედეგად ავიდა ტახტზე. 1654 წელს ბრაზილიაში პორტუგალიის კოლონიებიდან განდევნა ჰოლანდიელები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ჟუან IV

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1604
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1656
ჟუან VI (პორტუგალია)

**ჟუან VI** ( დ. 13 მაისი, 1767, ლისაბონი, პორტუგალია — გ. 10 მარტი, 1826, იქვე) — პორტუგალიის მეფე 1816–1826  წლებში. ბრაგანსის დინასტიიდან. 1799–1816   წლებში რეგენტი (სახელმწიფოს ფაქტობრივად მართავდა დედის მარიამ I-ის ავადმყოფობის გამო). აბსოლუტური მონარქიის მომხრე, მაგრამ იძულებული იყო ლიბერალებსა და აბსოლუტისტებს შორის მოქნილი პოლიტიკა გაეტარებინა. 1793 წელს შეუერთდა პირველ ანტიფრანგულ კოლაიციას. ნაპოლეონ I-ის ჯარების პორტუგალიაში შეჭრის (1807) შემდეგ ბრაზილიაში წავიდა. 1821 წელს დაბრუნდა ლისაბონში. იძულებული იყო ეცნო პორტუგალიის ლიბერალური კონსტიტუცია, ხოლო 1825 წელს - ბრაზილიის დამოუკიდებლობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჟუან VI

კატეგორია:პორტუგალიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1767
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1826
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
ფენიქსი (მითოლოგია)

thumb|right|ცეცხლში მომაკვდვავი ფენიქსის სურათი, *Aberdeen Bestiary*

**ფენიქსი** (სავარაუდოდ  — „ცეცხლოვანი“) — მითოლოგიური ფრინველი, რომელსაც თვითწვის უნარი გააჩნია. ცნობილია სხვადასხვა ქვეყნებისა და კულტურების მითოლოგიებში . ითვლებოდა, რომ ფენიქსი ჰგავდა წითელფრთიან არწივს. სიკვდილის წინ ფენიქსი საკუთარ თავს წვავს, ხოლო შემდეგ აღსდგება ფერფლიდან. ჰეროდოტეს თანახმად ეს ფრინველი ასირაში ცხოვრობდა. ხშირად ითვლებოდა, რომ ფენიქსი სინამდვილეში არსებობდა და არ იყო მითური არსება. შემდგომში ფენიქსი გახდა მუდმივი განახლების სიმბოლო.

## სქოლიო
კატეგორია:მითოლოგიური ცხოველები
კაისერი

**კაისერი** (, ) — ქალაქი ცენტრალურ თურქეთში,  კაისერის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქის მოსახლეობა 1 მილიონს აჭარბებს. 

## ისტორია 
ძველი მსოფლიოს ისტორიის მანძილზე ცნობილი იყო *კაპადოკიის კესარიის, ცეზარიის, მაზაკის, ევსევიას*  სახელწოდებით. აქ იყო კაპადოკიის მეფეების რეზიდენცია.   1080 წელს დაიპყრეს თურქ-სელჩუკებმა. 200 წლის მანძილზე შედიოდა რუმის სასულთნოს შემადგენლობაში. ოსმალეთის იმპერიას შეუერთდა 1515 წელს.

## ძეგლები 
ქალაქის ცენტრში არის რომაული ხანის ციხესიმაგრე, რომელიც გამოიყენებოდა როგორც სელჩუკების, ასევე ოსმალების ხანაში. ქალაქი მდიდარია სელჩუკური არქიტექტურის ძეგლებით.

## განათლება 
ქალაქში არის ოთხი უნივერსიტეტი: ორი სახელმწიფო - ერჯიესისა (Erciyes Üniversitesi) (გაიხსნა 1978 წ.) და აბდულაჰ გიულის (Abdullah Gül Üniversitesi) უნივერსიტეტები და ორი კერძო - მელიქშაჰისა (Melikşah Üniversitesi)(დაარსდა 2008 წ.) და ნუჰ-ნაცი-ყაზგანის (Nuh Naci Yazgan) (გაიხსნა 2011-2012 სასწ. წელს) უნივერსიტეტები.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
A Night at the Opera (Queen-ის ალბომი)

***A Night at the Opera*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ Queen-ის მეოთხე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1975 წელს. თავისი დროისთვის ეს იყო ყველაზე ძვირადღირებული ჩანაწერი, რომლის ჩაწერის დაფინანსებაც შეტანილი იქნა მსოფლიო რეკორდების სიაში. მიუხედავად ამისა, ხარჯები ანაზღაურებული იქნა მოზღვავებული პოპულარობით, ხოლო დისკი გაიყიდა დაახლოებით 3 მილიონი ასლის ოდენობით. ალბომის განსაკუთრებული წარმატება განაპირობა ორმა სინგლმა, Bohemian Rhapsody და You're My Best Friend.

## სიმღერების სია
## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები (ხელახალი გამოცემები) 
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1975 წლის ალბომები
კატეგორია:Queen-ის ალბომები
პანტომიმის ქართული თეატრი

**შალიკაშვილის პანტომიმის სახელმწიფო თეატრი** — პანტომიმის პირველი პროფესიული თეატრი ყოფილ სსრკ-ში. დაარსდა 1965 წელს საქართველოში. პირველი სპექტაკლი გაიმართა იმავე წლის 13 მაისს. თეატრის დამაარსებელი და სამხატვრო ხელმძღვანელი იყო ამირან შალიკაშვილი. 

საქართველოს ლენინური კომკავშირის პრემიის ლაურეატი (1978).\

## მნიშვნელოვანი დადგმები
*„ოცნება და სინამდვილე“, ამირან შალიკაშვილი (1968), 
*„მესაფლავე“, გალაკტიონ ტაბიძის  (1971)
*„ელექტრა“, ევრიპიდე (1972)
*„გაათავისუფლე სიმღერა“, ა. შალიკაშვილი და გ. გაგუა (1974)
*„უკანასკნელი ზარი“ (1977)
*„მცირე მიწა“ (ლ. ბრეჟნევის ნაწარმოების მიხედვით, (1979)
*„კიდევაც დაიზრდებიან“, ამირან შალიკაშვილი (1981)
*„ფიროსმანის მეფე“, გურამ დოჩანაშვილი, (1984)
*„ტერენტი გრანელი“, პიესა – რევაზ იშველაძე, დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2005)
*„წმინდა გიორგი“, პიესა – რევაზ იშველაძე; დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2007)
*„ქრისტე“, პიესა – რევაზ იშველაძე, დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2010)
*„ვეფხისტყაოსანი“, შოთა რუსთაველი, დადგმა – ა. შალიკაშვილი (2017) 

## ლიტერატურა
**ცუცქირიძე შ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 666, თბ., 1984

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:თბილისის თეატრები