open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შქერი

**შქერი** () — მარადმწვანე მაღალი, ზოგჯერ ნახევრად გართხმული ბუჩქი მანანასებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 3-4 მ. ტყავისებრი მოგრძო ლანცეტა ფოთლები და საკმაოდ ლამაზი მოიისფრო მეწამული ყვავილები აქვს. ყვავილობს მაის-ივნისში, ზოგჯერ, თუ თბილი შემოდგომაა, მერედ აყვავდება ხოლმე ოქტომბერშიც.

უმთავრესად გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოში — კოლხეთში. მესამეული ფლორის რელიქტია. იზრდება ქვეტყედ, ზღვის დონიდან 1800 მ-მდე, ფოთლოვან ტყეებში; ხშირად ქმნის თავისებურ ფორმაციას — შქერიანს. მცენარის ყველა ნაწილი შხამიანია. ფოთოლი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. მერქანს სახარატო საქმეში იყენებენ. დეკორატიული მცენარეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მანანასებრნი
ტყიბულის მუნიციპალიტეტის გერბი

**ტყიბულის მუნიციპალიტეტის გერბი** — ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო დროშასთან. მიღებულია და დამტკიცებულია ტყიბულის მუნიციპალიტეტის მიერ, 2012 წლის 11 ივნისის №12 დადგენილებით.

## აღწერილობა
გერბის ფარი ირიბად არის სამ ნაწილად გაყოფილი: ცენტრში — ზურმუხტოვანი ველი, ზემოთ — ოქროს და ქვევით — სევადი ველი. გერბის ფარის ზურმუხტოვან ველზე ოქროს გელათის სიმბოლოა მოთავსებული, რომლის ცენტრში ჯვარია გამოსახული. 

გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებულია საქალაქო ვერცხლის გვირგვინი — სამკოშკიანი ქონგურებიანი გალავანი (ციხე-სიმაგრის ფორმის) ნახევრად ღია კარიბჭით.

ფარს ქვემოთ მოთავსებულია გერბის დევიზის ვერცხლ-ზურმუხტოვანი ბაფთა, რომლის ვერცხლის ველზე შავით ჩაწერილია გერბის დევიზი — „**ტყიბული**“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტყიბულის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური გერბები
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტი
ტყიბულის მუნიციპალიტეტის დროშა

**ტყიბულის მუნიციპალიტეტის დროშა** — ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სიმბოლო გერბთან ერთად. მიღებულია მუნიციპალიტეტის საკრებულოს მიერ. 2012 წლის 11 ივნისს.

## აღწერილობა
დროშა ირიბად არის სამ ნაწილად გაყოფილი: ცენტრში — ზურმუხტოვანი ველი, ზემოთ — ოქროს და ქვევით — სევადი ველი. ზურმუხტოვან ველზე ოქროს გელათის სიმბოლოა მოთავსებული, რომლის ცენტრში ჯვარია გამოსახული.

დროშის პროპორციაა 2:3

## რესურსები ინტერნეტში
* ტყიბულის მუნიციპალიტეტის დროშა და გერბი

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მუნიციპალური დროშები
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტი
ელგუჯა ბურდული

**ელგუჯა (გუჯა) ბურდული** (დ. 1 აპრილი, 1941, თბილისი — გ. 5 მარტი, 2022) — ქართველი და საბჭოთა კინომსახიობი. ცნობილია მთავარი როლით თეიმურაზ ბაბლუანის ფილმიდან „უძინართა მზე“. თბილისის საპატიო მოქალაქე (2021).

## ბიოგრაფია
იგი დაიბადა თბილისში 1941 წლის 1 აპრილს. მან ჩააბარა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტში საღამოს განყოფილებაზე და 1969 წლამდე სწავლობდა სამშენობლო ფაკულტეტზე. ის იყო მაშველი თბილისის ზღვაზე (1958–1969), საქართველოს სახელმწიფო ქორეოგრაფიული ანსამბლის წევრი (1961–1964), აგს ოპერატორი (1964–1984). 1974 წლიდან აქტიურად თამაშობდა კინოში, 1984 წლიდან გახდა კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მსახიობი.

„საქართველოს სახელმწიფოებრიობის 3000 წლისთავის“ აღნიშვნაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისათვის დაჯილდოებულია საქართველოს საპატრიარქოს საპატიო სიგელით (2000). არის საქართველოს და რუსეთის კინემატოგრაფისტთა კავშირის „ნიკა“-ს წევრი. ელგუჯა ბურდულს დარჩა სამი შვილი:

* ლადო (დ. 1964), ქართული ალტერნატიული მუსიკის ერთ-ერთი პიონერი;
* მაკა (დ. 1965), მსახიობი და კინოდოკუმენტალისტი;
* ბაკური (დ. 1975), როკ-მუსიკოსი.

## ფილმოგრაფია 
*1979: „მიზანი“  (აშორდია) რეჟ. გენო ხოჯავა
*1980: „ბეღურების გადაფრენა“ (კაცი ბეღურათი) რეჟ. თემურ ბაბლუანი
*1980: „ძახილი პელაგონში“ რეჟ. ბიძინა ჩხეიძე
*1981: „მოცურავე“ (დურმიშხან დუმბაძე) რეჟ. ირაკლი კვირიკაძე
*1982: „ჟამი მოქცევისა“  რეჟ. ნოდარ ომიაძე
*1982: „სიბრძნის კარავი“ რეჟ. ოთარ კობერიძე
*1982: „დიმიტრი II“ (დავითი) რეჟ. რამაზ (ბუბა) ხოტივარი
*1983: „გაზაფხული გადის“ რეჟ. ნოდარ მანაგაძე
*1984: „ადამიანთა სევდა“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი
*1985: „მამაკაცები და სხვები“  რეჟ. ვახტანგ (ბუბა) კიკაბიძე
*1986: „ექვსი თოვლიანი დღე“ რეჟ. იური კვაჭაძე
*1986: „რობინზონიადა ანუ ჩემი ინგლისელი პაპა“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
*1987: „შავი თვალები“ რეჟ. ნიკიტა მიხალკოვი
*1988: „აღდგომის ბატკანი“ რეჟ. გოდერძი ჩოხელი
*1992: „უძინართა მზე“ (გელა) რეჟ. თემურ ბაბლუანი
*1992:  „მოკვეთილი“ (ხევისბერი)  რეჟ. გიორგი (გია) მატარაძე
*1996: „შეყვარებული კულინარის 1001 რეცეპტი“  რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
*2000: „ზაფხული, ანუ 27 დაკარგული კოცნა“ რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
*2001: „ანთიმოზ ივერიელი“   (ლუპე) რეჟ. გიული ჭოხონელიძე
*2003:  „ფოსტალიონი“ (მილერი) რეჟ. ნანა ჯორჯაძე
*2007:  „უებრო სიყვარული“  რეჟ. მაია ბურდული
*2007:  „სვანი“ (მღვდელი) რეჟისორები იოსებ (სოსო) ჯაჭვლიანი, ბადრი ჯაჭვლიანი
*2011: „თბილისომანია“ რეჟ. მაია ბურდული
*2013: „გზააბნეულნი“ (გუჯა) რეჟ. ერმალო მაღრაძე
 
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი 
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ქართველი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მამაკაცი მსახიობები
ელგუჯა
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2021)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
შუყაყისებრნი

**შუყაყისებრნი**, ყაბარჩუყისებრნი, ოფისებრნი () — მწერების ოჯახი ორფრთიანების რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 10-2,5 მმ აღწევს. გავრცელებული არიან ყველა კონტინენტზე, გარდა ანტარქტიდისა. ზოგიერთი სახეობის წარმომადგენელი სისხლმწუწნელია. აქვთ განვითარების 4 ფაზა. ადამიანისა და ცხოველების საშიში დაავადებების გადამტანები არიან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორფრთიანები
ხავიერ პერეს დე კუელიარი

**ხავიერ პერეს დე კუელიარ ი დე ლა გუერა** (; დ. 19 იანვარი, 1920, ლიმა, პერუ — გ. 4 მარტი, 2020, ლიმა, პერუ) — პერუელი დიპლომატი. გაეროს მე-5 გენერალური მდივანი (1982-1991). 

დიპლომატიურ სამსახურშია 1944 წლიდან. მუშაობდა პერუს საელჩოებში: საფრანგეთში, დიდ ბრიტანეთში,  ბოლივიაში და ბრაზილიაში. 1964 წლიდან პერუს ელჩია შვეიცარიაში, 1969–1971 წლებში. ელჩად მუშაობს სსრკ-ში და პოლონეთში, ხოლო 1977–1979 წელს ვენესუელაში. გარდა ამისა, 1971–1982 წლებში ხელმძღვანელობდა პერუს დელეგაციას გაეროში. 

1981 წელს 16-ტურიანი ხმის მიცემის შედეგად აირჩიეს გაეროს გენერალურ მდივნად, მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 1982 წლის 1 იანვარს. თანამდებობაზე დარჩა ორი ვადით. 

1995 წელს მონაწილეობდა პერუს საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების დაახლოებით 22 % და დამარცხდა ალბერტო ფუხიმორისთან. 2000–2001 წლებში იყო პერუს პრემიერ-მინისტრი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხავიერ პერეს დე კუელიარი — გაეროს მეხუთე გენერალური მდივანი

კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:გაეროს გენერალური მდივნები
კატეგორია:პერუს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
ხერხთევზა

**ხერხთევზა** () — დინგხერხიანი სკაროსების ოჯახის ერთადერთი გვარი. აქვთ მეტად წაგრძელებული და გაბრტყელებული დინგი, რომლის ორივე მხარეზე კბილისმაგვარი გამონაზარდებია. ლაყუჩის ხვრელები განლაგებული აქვთ თავის ქვედა მხარეზე. აერთიანებს 7 სახეობას. გავრცელებულია ყველა ოკეანის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებში, ზოგჯერ მდინარეებშიც შედიან. იკვებებიან თევზებითა და უხერხემლო ცხოველებით. კვერცხცოცხლადმშობები არიან; შობენ 15-20 ლიფსიტას. აღსანიშნავია ჩვეულებრივი ხერხთევზა (ლათ. pristis pectinatus), რომლის სიგრძე 4,8 მ-მდე, მასა 2 ტონამდე აღწევს. სარეწაო მნიშვნელობა თითქმის არა აქვთ. ადამიანისთვის საშიში არ არის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სკაროსები
ობორა-ჰვეზდა

მინი|200პქ|ტყის შესასვლელი
მინი|200პქ|მთავარი ხეივანი
მინი|200პქ
**ობორა-ჰვეზდა** () — სატყეო პარკი ჩეხეთის დედაქალაქ პრაღაში, რომელიც ამჟამად ბუნებრივი მონუმენტის სტატუსითაა დაცული. მისი ფართობი 84 ჰექტარია. მდებარეობს ქალაქის ცენტრიდან 6 კმ-ით დასავლეთით, ლიბოცის, ბრჟევნოვის, ბილა-ჰორისა და  რუზინეს კვარტლებს შორის. 

ტყე წერილობით წყაროებში პირველად 993 წელსაა მოხსენიებული *მალეიოვის* სახელით, როდესაც ჰერცოგმა ბოლესლავ II-მ ის ბრჟევნოვის მონასტერს უბოძა. XVI საუკუნეში, იმპერატორ ფერდინანდ I-ის მმართველობისას ის კედელშომოვლებულ სპორტული ნადირობის ნაკრძალად გადაიქცა. ამჟამინდელი სახელი მომდინარეობს საზაფხულო სასახლე ვარსკვლავისგან (XVI საუკუნე), რომელიც მის ცენტრში დგას. ტყის მიდამოებში 1620 წელს გაიმართა თეთრი მთის ბრძოლა.

ობორა-ჰვეზდის ტყეში ბინადრობს ფრინველის რამდენიმე სახეობა, მათ შორის საშუალო წინწკლებიანი კოდალა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Obora Hvězda (The Hvězda Game Preserve) Natural Monument 
* Prague's Green Spaces: Quick guide to visiting Obora Hvězda 
* Czech Society for Ornithology: Birding in Prague

კატეგორია:პრაღა
კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
საჰელი

მინი|250პქ|საჰელის მდებარეობა
[მინი|250პქ|საჰელის ტყე წვიმიან სეზონში, [მალი]]
**საჰელი** — ეკოკლიმატური და ბიოგეოგრაფიული გარდამავალი ზონა საჰარის უდაბნოსა (ჩრდილოეთით) და სუდანის სავანას შორის (სამხრეთით). გადაჭიმულია აფრიკის კონტინენტის ჩრდილოეთ ნაწილში, ატლანტის ოკეანიდან წითელ ზღვამდე. არაბულად სიტყვა „საჰელი“ (ساحل) *ზღვის ნაპირს* ნიშნავს და მიანიშნებს საჰელის მცენარეულობაზე, რომელიც საჰარის ქვიშის სანაპიროებს ემიჯნება. 

საჰელი დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით მოიცავს სენეგალის, მავრიტანიის, მალის, ალჟირის, ნიგერის, ჩადის, სუდანისა და ერიტრეის ნაწილებს. 

## გეოგრაფია
ატლანტის ოკეანიდან წითელ ზღვამდე გადაჭიმულია 5 400 კმ-ზე, სიგანეში ასევე რამდენიმე ათასი კმ-ია, მთლიანი ფართობი კი 3 053 200 კმ². წარმოადგენს ნახევრად-მშრალ საძოვრების, სავანის, სტეპებისა და ეკლიანი ბუჩქნარის გარდამავალ ეკორეგიონს, ტყიან სუდანის სავანასა და საჰარის უდაბნოს შორის. 

საჰელის ტოპოგრაფია ძირითადად ბრტყელია და რეგიონი ზღვის დონიდან 200—400 მეტრს შორის მდებარეობს. ასევე წარმოდგენილია რამდენიმე განცალკევებული პლატო და ქედი, მაგრამ ისინი განცალკევებულ ეკორეგიონად განიხილება, რისი მიზეზიც მათი ფლორისა და ფაუნის განსხვავებულობაა გარემომცველი გარემოსგან. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი ჩრდილოეთ ნაწილში 200 მმ-ია, სამხრეთში — 600 მმ. 

აფრიკის ისტორიის მანძილზე, საჰელში განვითარდა რამდენიმე მოწინავე სამეფო, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ტრანს-საჰარული ვაჭრობის განვითარებაში. ამ სამეფოებს ზოგადად საჰელის სამეფოებს უწოდებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sahelian Acacia savanna (WWF)
* Sahelian Acacia savanna (National Geographic)
* rain4sahara.org: Rain for the Sahel and Sahara

## სქოლიო
კატეგორია:აფრიკის გეოგრაფია
ტრიუგვე ლი

**ტრიუგვე ლი** (;; დ. 16 ივლისი, 1896, ოსლო, ნორვეგია — გ.  30 დეკემბერი, 1968, გეილო, ნორვეგია) — ნორვეგიელი პოლიტიკური მოღვაწე. გაეროს 1-ლი გენერალური მდივანი (1946-1952 წწ.). 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ოსლოში, სწავლობდა ოსლოს უნივერსიტეტში სადაც მიიღო იურისტის დიპლომი. 

1945 წელს სან-ფრანცისკოს კონფერენციაზე ხელმძღვანელობდა ნორვეგიის დელეგაციას. 1946 წლის 1 თებერვალს აირჩიეს გაეროს გენერალურ მდივნად. თავისი მდივნობის პერიოდში ცდილობდა შეეჩერებინა მოსალოდნელი კონფლიქტები კორეის ომი, ბერლინის ბლოკადა, ქაშმირის კრიზისი. მხარს უჭერდა და ცდილობდა საერთაშორისო მხარდაჭერა მოეპოვებინა ისრაელის, ინდონეზიისა და ჩინეთისათვის. 

ტრიუგვე ლი თანამდებობიდან გადადგა 1952 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტრიუგვე ლის ბიოგრაფია გაეროს საიტზე
* Trotsky in Norway

კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1968
კატეგორია:გაეროს გენერალური მდივნები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:ოსლოში დაბადებულები
Flexopecten glaber ponticus

**Flexopecten glaber ponticus** — ზღვის ორსაგდულიანი მოლუსკების სახეობა Ostreoida-ს რიგისა. მათი გარსი შეიცავს 98,2% კარბონატის კალციუმს. გვხვდება 50-იდან 60-მდე სიღრმეში. სხვა მოლუსკებისგან განსხვავებით იგი ცურავს, რაც მოკლე ნახტომებით გამოიხატება. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვის აუზში, მათ შორის შავ ზღვაში. 1990-იანი წლებიდან მოყოლებული მათი რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. ბოლო წლებში შემჩნეული არ ყოფილა. Flexopecten glaber ponticus-ით იკვებება მტაცებელი მოლუსკი რაპანა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Flexopecten glaber ponticus  

კატეგორია:ორსაგდულიანები
გრან-ბასამი

**გრან-ბასამი** () — ისტორიული ქალაქი კოტ-დ’ივუარში. მდებარეობს აბიჯანიდან აღმოსავლეთით. 1893-1896 წლებში იყო საფრანგეთის კოლონიის დედაქალაქი, ხოლო შემდეგ ყვითელი ციებ-ცხელების ეპიდემიის გავრცელების გამო დედაქალაქი გადავიდა ქალაქ ბინჟერვილში. გრან-ბასამი კოლონიის მთავარ პორტად რჩებოდა 1930-იან წლებამდე, როდესაც ეს ფუნქცია გადაეცა აბიჯანს. ქალაქი არის გრანდ-ბასამის კათოლიკური ეპარქიის ცენტრი. 

2012 წელს ქალაქის ისტორიული ნაწილი იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქი იუნესკოს საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოტ-დ'ივუარში
ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა

**ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც **ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვიცნიები** — სუვერენული სახელმწიფო ცენტრალურ ამერიკაში, რომელიც შედგებოდა ახალი ესპანეთის ვიცე-სამეფოს ყოფილი გვატემალის გენერალ-საკაპიტნოს ტერიტორიებისგან. არსებობდა 1821 წლის სექტემბრიდან 1841 წლამდე, რესპუბლიკური დემოკრატიის მმართველობის სტილით. დედაქალაქი იყო გვატემალა.

1823–1824 წლებში ფედერაციის სახელმწიფო გერბზე ეწერა *„Provincias Unidas del Centro de América“* (ცენტრალური ამერიკის გაერთიანებული პროვიცნიები), თუმცა 1824 წლის კონსტიტუციით, სახელმწიფო დროშასა და გერბზე მიეწერა *„República Federal de Centroamérica / Centro América“* (ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა).

ზოგჯერ, ინგლისურენოვან ლიტერატურაში ამ სახელმწიფოს შეცდომით უწოდებენ ცენტრალური ამერიკის შეერთებულ შტატებს. დროშა, არგენტინის დროშის შთაგონებით კომოდორმა ლუის მიჩელ აურიმ შექმნა. სახელი „გაერთიანებული პროვინციებიც“ აღებულ იქნა არგენტინის პირველი სახელმწიფო რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციებისგან *(Provincias Unidas del Río de la Plata)*. 1818 წელს, კომოდორმა აურიმ პირველად ნიკარაგუის სანაპიროსთან, კუნძულ პროვიდენსიაზე შექმნა დამოუკიდებელი რესპუბლიკა.

ცენტრალური ამერიკის ფედერაციული რესპუბლიკა შედგებოდა თანამედროვე გვატემალის, სალვადორის, ჰონდურასის, ნიკარაგუის და კოსტა-რიკისაგან (პანამა ამ დროს ბოლივარის კოლუმბიის რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა). 1830-იან წლებში დაემატა მეექვსე სახელმწიფო — ლოს-ალტოსი, დედაქალაქ კეცალტენანგოსთან ერთად, რომელიც თანამედროვე მექსიკის ჩიაპასის შტატის დასავლეთ მთიანეთს მოიცავდა.  ესპანეთისგან დამოუკიდებელი ამ ახალი სახელმწიფოს (ლოს-ალტოსი) ანექსია მექსიკის პირველმა იმპერიამ მოახდინა.

1838–1840 წლებში, ფედერაცია ჩაფლული იყო სამოქალაქო ომში, სადაც კონსერვატორები ლიბერალებს ებრძოდნენ. ამ ყველაფერმა კი გართულა ეროვნული თვითშეგნების ჩამოყალიბება, ხელის შემშლელი იყო ასევე მრავალი იდეოლოგიური სხვაობა, რამაც სისხლიანი კონფლიქტის შემდეგ ფედერაციის დაშლა განაპირობა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Constitutions from several attempts at Central American unification (in Spanish)
*Central America- Historical Unions and Federations
*WorldStatesmen- Guatemala
*Map of the UPCA

## სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური ამერიკის ისტორია
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:მექსიკის ისტორია
კატეგორია:გვატემალის ისტორია
კატეგორია:სალვადორის ისტორია
კატეგორია:ჰონდურასის ისტორია
კატეგორია:ნიკარაგუის ისტორია
კატეგორია:კოსტა-რიკის ისტორია
ჯუჯა სოლდანელა

**ჯუჯა სოლდანელა** (ლათ. Soldanella pusilla) — სოლდანელას სახეობის მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ფურისულასებრთა ოჯახისა. სიმაღლე 2-10 სმ. აქვს სწორი და შიშველი ღერო, მოიისფრო ყვავილები, რომელთა სიგრძეა 10-15 მმ. 

გავრცელებულია ზღვის დონიდან 1600-3100 მ სიმაღლეზე. გვხვდება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ალპებში, კარპატებში, აპენინებსა და ბალკანებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯუჯა სოლდანელა  

კატეგორია:ფურისულასებრნი
Neopilina galatheae

**Neopilina galatheae** — უხერხემლოთა კლასი მონოპლაკოფორების სახეობისა. იპოვეს 1952 წელს, დანიის საზღვაო ზოოლოგიური ექსპედიციის დროს, წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, კოსტა-რიკის დასავლეთ სანაპიროსთან, 3750 მ სიღრმეზე. მეცნიერულად აღწერეს 1957 წელს. ნიჟარის დიამეტრი 3 სმ-მდეა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მონოპლაკოფორები 

## რესურსები ინტერნეტში
* Neopilina galatheae 
* Neopilina galatheae 

## სქოლიო
კატეგორია:მოლუსკები
ალპური ვერონიკა

**ალპური ვერონიკა** () — ვერონიკის გვარის მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მრავალძარღვასებრთა ოჯახისა. 

გავრცელების არეალია: რუსეთი, ესპანეთი (პირენეები და სიერა-ნევადა), საფრანგეთი (პირენეები და ალპები), შვეიცარია, იტალია (ალპები, აპენინები), გერმანია (ალპები), დიდი ბრიტანეთი (ინგლისი და შოტლანდია, იშვიათად), ავსტრია, ალბანეთი, ჩეხოსლოვაკია (ტატრები), რუმინეთი (კარპატები), ბულგარეთი, პოლონეთი (კარპატები), ნორვეგია, შვედეთი (სამხრეთი მონაკვეთის გარდა), ფინეთი, ისლანდია; აზია: შესაძლოა მონღოლეთის საიანი, ინდოეთი (ქაშმირი, კუმაონი), ნეპალი; ჩრდილოეთი ამერიკა: გრენლანდია, ალასკა, კანადა, აშშ (ნიუ-ჰემფშირის ნიუ-მექსიკოს, არიზონისა და კალიფორნიის სამხრეთით).

## რესურსები ინტერნეტში
* ალპური ვერონიკა  

კატეგორია:მრავალძარღვასებრნი
ოლომოუცის მხარე

**ოლომოუცის მხარე** () — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის მორავიის ჩრდილო-დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში, ხოლო მისი მცირე ნაწილი სილეზიაში. ოლომოუცის მხარის დედაქალაქია ოლომოუცი.

## რაიონები 
მინი|მარცხნივ|200px|ოლომოუცის რაიონები
ტრადიციულად ოლომოუცის რეგიონი იყოფა ხუთ რაიონად (), რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.

* ესენიკი
* ოლომოუცი
* პრეროვი
* პროსტეჟოვი
* შუმპერკი

## ქალაქები 
* ოლომოუცი
* იესენიკი
* პრშეროვი
* პროსტეიოვი
* შუმპერკი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი  
* რეგიონის სტატისტიკა

კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
მორავია-სილეზიის მხარე

**მორავია-სილეზიის მხარე** () — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის მორავიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და მისი ნაწილი სილეზიაში.

## რაიონები 
მინი|მარცხნივ|200px|მორავია-სილეზიის რაიონები
ტრადიციულად მორავია-სილეზიის რეგიონი იყოფა ექვს რაიონად (), რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.

* ბრუნტალი
* ფრიდეკ-მისტეკი
* კარვინა
* ნოვი-იიჩინი
* ოპავა
* ოსტრავა

## ქალაქები 
* ბილოვეცი
* ბოჰუმინი
* ბრუნტალი
* ჩესკი-ტეშინი
* ფრენშტატ-პოდ-რადჰოშტემი
* ფრიდეკ-მისტეკი
* ფრიდლანტ-ნად-ოსტრავიცი
* ჰავირჟოვი
* ჰლუჩინი
* იაბლუნკოვი
* კარვინა
* კოპრჟივნიცე
* კრავარჟე
* კრნოვი
* ნოვი-იიჩინი
* ოდრი
* ოპავა
* ორლოვა
* ოსტრავა
* რიმარჟოვი
* ტრჟინეცი
* ვიტკოვი
* ვრბნო-პოდ-პრადედემი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* რეგიონის სტატისტიკა

კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
ჰრადეც-კრალოვეს მხარე

**ჰრადეც-კრალოვეს მხარე** () — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის ბოჰემიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი დედაქალაქია ჰრადეც-კრალოვე. ჰრადეც-კრალოვეს მხარეს ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პოლონეთის ქვემო სილეზიის სავოევოდო.

## რაიონები 
მინი|მარცხნივ|200px|ჰრადეც-კრალოვეს რაიონები
ტრადიციულად ჰრადეც-კრალოვეს რეგიონი იყოფა ხუთ რაიონად (), რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.

* ჰრადეც-კრალოვე
* იიჩინი
* ნახოდი
* რიხნოვ-ნად-კნეჟნოუ
* ტრუტნოვი

## ქალაქები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* რეგიონის სტატისტიკა

კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
დასავლეთ ევროპის ფართოფოთლოვანი ტყეები

მინი|250პქ|ტიპური წიფლის ტყე
მინი|250პქ|საფრანგეთი
**დასავლეთ ევროპის პალეარქტიკული ფართოფოთლოვანი ტყეები** — ეკორეგიონი ზომიერ ფართოფოთლოვან და შერეული ტყეების ბუნებრივ ზონაში, რომელიც მოიცავს დასავლეთ ევროპის საკმაოდ დიდ არეალს, მათ შორის ავსტრიის, ჩეხეთის, საფრანგეთის, გერმანიისა და შვეიცარიის ტერიტორიებს. 

## გეოგრაფია
დასავლეთ ევროპის ფართოფოთლოვანი ტყეების საერთო ფართობი დაახლოებით 490 000 კმ²-ია. ეკორეგიონი განსაკუთრებით წარმოდგენილია ცენტრალურ მასივში, ცენტრალური გერმანიის მთიანეთში, იურის მთებში, ბავარიის ზეგანსა და ბოჰემიის მასივში. ძირითადად შედგება წიფლისა და შერეული წიფლის ტყეებისგან. ასევე მოიცავს ხმელთაშუაზღვის რეგიონის მცირე ნაწილს. 

## დასახლება
ეს ტერიტორია ათასობით წლის წინ იქნა დასახლებული. ასევე მოიცავს დიდ ქალაქებსა (ლიონი, ნანსი, მიუნხენი) და სასოფლო-სამეურნეო მიწებს. გავრცელებულია ცხოველთა და ფრინველთა სახეობები, მაგრამ მსხვილი ძუძუმწოვრების რაოდენობა მნიშვნელოვნად შემცირებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
*WWF profiles: Western European broadleaf forests

კატეგორია:ევროპის გეოგრაფია
კატეგორია:ავსტრიის გეოგრაფია
კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
კატეგორია:საფრანგეთის ტყეები
კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია
კატეგორია:შვეიცარიის გეოგრაფია
We Are Young

**We Are Young** — ამერიკული ალტერნატიულ როკ-ჯგუფ Fun-ის 2011 წლის სიმღერა. ჩაწერილია ამერიკელ მომღერალ ჟანელ მონესთან ერთად. იგი სინგლის სახით გამოიცა 2011 წლის 20 სექტემბერს, როგორც პირველი სიმღერა Fun-ის მეორე სტუდიური ალბომიდან  Some Nights. მუსიკალურად „We Are Young“ არის ფაუერ ბალადა, რომელიც აერთიანებს ჟანრებს: ინდი პოპი, ალტერნატიული როკი და ფაუერ პოპი. სიმღერამ მიიღო საყოველთაოდ პოზიტიური მიმოხილვა მუსიკის კრიტიკოსებისგან, ბევრი აღნიშნავდა, რომ სიმღერა იყო  გარღვევა ინდის ჟანრში. „We Are Young“-ს ხვდა კომერციული წარმატება მსოფლიოს მასშტაბით. იგი უკვე არის 2012 წლის ერთ-ერთი უდიდესი ჰიტი.
        
სიმღერა თავდაპირველად  მოიპოვა ყურადღება მხოლოდ  ინტერნეტ მედიაში, მაგრამ მალევე გამოჩნდა სატელევიზიო სივრცეში, როდესაც გაჟღერდა  სატელევიზიო სერიალ „კლუბში“. მალე სიმღერამ მოიპოვა წარმატება, 2012 წლის თებერვალში მიაღწია პირველ ადგილს ციფრულ ჩარტებში, გახდა კროსოვერ ჰიტი, გავიდა პირვევ ადგილზე  ბილბორდის ცხელი ასეულის ჩარტში, რომლის სათავეში 6 კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა. სიმღერა 300,000 ან მეტი ციფრული ასლის სახით გაიყიდა 7 კვირის განმავლობაში და გაიმეორა ემინემის სინგლის Love the Way You Lie (2009) რეკორდი. „We Are Young“ სერტიფიცირებულია 5 პლატინით ამერიკის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაციის მიერ.

სიმღერის თანმხლემი მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია მარკ კლასფილდი. იგი გადაღებულია დევიდ სუკონიჩის საკონცერტო დარბაზში, ლოს-ანჯელესში. კლიპში ჩანს ჯგუფი, რომლის წევრები სცენაზე მღერიან და ბარი, რომელშიც ამბოხება ხდება.

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვიდეო
** Fun. - We Are Young 

## სქოლიო
კატეგორია:Fun-ის სიმღერები
კატეგორია:2009 წლის სინგლები
კატეგორია:2011 წლის სინგლები
კატეგორია:2012 წლის სინგლები
გონბად-ე-გაბუსი

**გონბად-ე-გაბუსის კოშკი** მონუმენტი ირანის ქალაქ გონბად-ე-გაბუსში. კოშკი აგებულია 1006 წელს. მისი სიმაღლეა 72 მეტრი. 2012 წელს იუნესკომ აღიარა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* გონბად-ე-გაბუსის კოშკი იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირანში
ლიბერეცის მხარე

**ლიბერეცის მხარე** () — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის ბოჰემიის ჩრდილოეთ ნაწილში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება გერმანიის ერთ-ერთი მხარე — საქსონია და პოლონეთი. მისი დედაქალაქია ლიბერეცი.

## რაიონები 
მინი|მარცხნივ|200px|ლიბერეცის რაიონები
ტრადიციულად ლიბერეცის რეგიონი იყოფა ოთხ რაიონად (), რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.

* ჩესკა-ლიპა
* იაბლონეც-ნად-ნისოუ
* ლიბერეცი
* სემილი

## ქალაქები 
ლიბერეცის რეგიონის ყველაზე დიდი ქალაქები მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით:

* ჩესკა-ლიპა 38,830 *(2005)*
* ხრასტავა 5,961 *(2001)*
* ფრიდლანტი 7,608 *(2005)*
* იაბლონეც-ნად-ნისოუ 44,822 *(2006)*
* ლიბერეცი, *დედაქალაქი* 105,240 *(2008)*
* სემილი 9,029 *(2006)*
* ტურნოვი 14,489 *(2006)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიბერეცის მხარის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
ჟდანიცეს ტყე

მინი|250პქ|ოლგის პარტიზანული დანაყოფისასდმი მიძღვნილი მონუმენტი
**ჟდანიცეს ტყე** () — ქედი და ტყე ჩეხეთში. გეოლოგიურად მიეკუთვნება ცენტრალური მორავიის კარპატებს. 

ტყის ფართობი 470 კმ²-ია. უმაღლესი წერტილის სლეპიცე, ზღვის დონიდან 438 მეტრი. ჟდანიცეს ტყის ბუნების პარკი 1996 წელს შეიქმნა და ის 68 კმ²-ს მოიცავს, მოქცეულია ტყის შიდა მხარეს. 

პატარა ქალაქ ბრანკოვიცედან სოფელ ზდოუნკუსკენ მიმავალ საფეხმავლო გზაზე აღმართულია ოლგის პარტიზანული დანაყოფისასდმი მიძღვნილი მონუმენტი. ეს დანაყოფი ამ ტყეში იყო დაბანაკებული და 1940-იან წლებში ნაცისტურ ოკუპაციას ეწინააღმდეგებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ždánický les 
* Ždánický les
* Přírodní park Ždánický les 

კატეგორია:ჩეხეთის ქედები
დანიის ქალაქების სია

სტატიაში მოცემულია **დანიის ქალაქების სია** მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით. ცხრილში არ შედის კონურბაციები. 

, დანიის დედაქალაქი]]
]]
]]
]]

1 = მოსახლეობა აღემატება 20 000-ს.
2 = ელსტიკე-სტენლესე ახალი ქალაქია, შეიქმნა 2010-01-01.
3 = ქალაქი *ჰერსჰოლმი* რამდენიმე მუნიციპალიტეტს მიეკუთვნება.
a = კოპენჰაგენის მეტროპოლიის ნაწილი (da: *Hovedstadsområdet*).
b = ოლბორგის ურბანული არეალის ნაწილი.

## სქოლიო

კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
მიოცენი

მინი|270პქ|მიოცენური ასაკის ფაუნა 
**მიოცენი** (სიმბოლო MI; ბერძნ. méion – ნაკლები და kainós – ახალი) — ნეოგენური პერიოდის ეპოქა; დედამიწის ისტორიის მესამეული პერიოდის ერთ-ერთი დიდი მონაკვეთი. დაიწყო  23,03 *მლნ*. წლის წინ და დასრულდა 5,332 *მლნ*. წლის წინ. მოსდევს პლიოცენს, წინ უსწრებს ოლიგოცენს. პლიოცენთან შედარებით, მიოცენი შეიცავს 18%-ით ნაკლებ თანამედროვე ზღვის უხერხემლოების სახეობებს. ტერმინის ავტორია ინგლისელი მეცნიერი ჩარლზ ლაიელი, რომელმაც შემოგვთავაზა მესამეული სისტემის დაყოფა 4 გეოლოგიურ ეპოქად. მიოცენში კონტინენტები აგრძელებდნენ მოძრაობას მათი თანამედროვე განლაგების მხარეს. ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკას შორის არსებული ყელი მიოცენში არ იყო ჩამოყალიბებული, თუმცა სამხრეთი ამერიკა უახლოვდებოდა წყნარ ოკეანეში არსებულ სუბდუქციის დასავლეთ ზონას, რომელმაც გამოიწვია ანდების მთების აზევება და სვლა სამხრეთისაკენ, რასაც მოჰყვა მესოამერიკის ნახევარკუნძულის გაფართოება.

მთის ნაგებობები ვრცელდებოდა ჩრდილოეთი ამერიკის დასავლეთით, ევროპასა და აღმოსავლეთ აზიაში. იმ პერიოდში, ინდოეთი აგრძელედბდა აზიასთან შეჯახებას, რასაც თან სდევდა სრულიად ახალი მთათა სისტემების ჩამოყალიბება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიოცენი – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია  
* მიოცენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* მიოცენური ეპოქა 
* მიოცენური ეპოქა 

## სქოლიო 
კატეგორია:მიოცენი
კატეგორია:გეოლოგიური ეპოქები
მაცხოვრის შობის ტაძარი

**მაცხოვრის შობის ტაძარი** (, , ) — ქრისტიანული ტაძარი ბეთლემში, სადაც იშვა იესო ქრისტე. 2012 წელს იუნესკომ აღიარა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად და გახდა პალესტინის პირველი ძეგლი, რომელიც აღიარეს მსოფლიო მემკვიდრეობად.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პალესტინაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

## რესურსები ინტერნეტში 
* მაცხოვრის შობის ტაძარი იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პალესტინაში
გლობალური ქალაქი

**გლობალური ქალაქი** — ქალაქი, რომელიც გლობალურ ეკონომიკურ სისტემაში მნიშვნელოვან კვანძად მიიჩნევა. კონცეფცია გეოგრაფიიდან და ურბანული მეცნიერებებიდან მომდინარეობს. ასეთი ქალაქები გლობალიზაციის პროცესში უმნიშვნელოვანეს როლს ასრულებენ, როგორც სტრატეგიული კვანძები, განსაკუთრებით კი ფინანსებსა და ვაჭრობაში. 

ტერმინი „გლობალური ქალაქი“ მეგაქალაქის საპირისპიროდ პირველად 1991 წელს იხმარა სოციოლოგმა სასკია სასენმა თავის ნაშრომში *გლობალური ქალაქი: ნიუ-იორკი, ლონდონი, ტოკიო*. სადაც მან აღწერა ქალაქები, რომლებიც აკონტროლებდნენ მსოფლიო ბიზნესის შემოსავლების უთანასწორობას.

გლობალური ქალაქის სტატუსი სასურველად და მომგებიანად მიიჩნევა. მიღწეულია კონსენსუსი იმის თაობაზე, თუ რა კრიტერიუმებს უნდა აკმაყოფილებდეს ქალაქი, რომ ეს სტატუსი მიენიჭოს. მათ შორისაა ეკონომიკური, პოლიტიკური, კულტურული და ინფრასტრუქტურული მახასიათებლები. 

ცხრილში მოცემულია „გლობალიზაციისა და გლობალური ქალაქების შესწავლის ქსელის“ (GaWC მიერ 2010 წელს გამოქვეყნებული) ალფა, ბეტა და გამა კატეგორიის გლობალური ქალაქები:

## რესურსები ინტერნეტში
* Repository of Links Relating to Urban Places 
* World Cities article by Jennifer Curtis of Charles Sturt University 
* The World-System’s City System: A Research Agenda  
* The State of the World's Cities, 2001 
* "U.S. Cities in the 'World City Network'"

## სქოლიო
კატეგორია:ქალაქები
კატეგორია:გლობალიზაცია
შანდუ

**შანდუ** — ისტორიული ქალაქი ჩინეთში. XII საუკუნეში წარმოადგენადა იუანის სახელმწიფოს დამაარსებლის, ყუბილაი ყაენის საზაფხულო დედაქალაქს. შანდუს არქეოლოგიური ადგილები მდებარეობს პეკინიდან ჩრდილოეთით 275 კმ-ში. 

ქალაქი დაარსდა 1256 წელს კაიპინის სახელწოდებით თუმცა მალევე უწოდეს შანდუ. 1275 წელს ქალაქს სტუმრობდა მარკო პოლო. 1358 წელს ქალაქი დაიპყრეს წითელჩალმიანებმა. დამპყრობლებმა გადაწვეს საიმპერატორო სასახლე. 1368 წელს იუანის უკანასკნელი იმპერატორი თოღონ თემურ-ყაენი გაიქცა პეკინიდან და დაიკავა შანდუ. 1369 წელს შეტევაზე გადავიდა მინის დინასტია და დაიკავა ქალაქი. მინის დინასტიის მმართველობის პერიოდში ქალაქმა დაკარგა დედაქალაქის სტატუსი და უწოდეს კაიპინი. 

2012 წელს იუნესკომ შანდუს ისტორიული ადგილები მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქი შანდუ იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში
კატეგორია:შუა საუკუნეების ქალაქები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1960

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1960** — უეფა-ს მიერ ჩატარებული რიგით პირველი საფეხბურთო ჩემპიონატი. ჩატარდა საფრანგეთში 6 ივლისიდან 10 ივლისამდე. გაიმარჯვა საბჭოთა კავშირის ნაკრებმა, რომელმაც ფინალში იუგოსლავია დაამარცხა, ანგარიშით 2–1.

## კვალიფიკაცია 
*საკვალიფიკაციო ეტაპი მიმდინარეობდა 1960 წლის 5 აპრილიდან 29 მაისამდე.*

## ფინალური ტურნირი
### ბადე 
thumb|301px|ფინალური ეტაპის მონაწილეები

### ნახევარფინალები
----

### ფინალი
ევროპის ერთა თასის პირველი გათამაშების გადამწყვეტ მატჩს პარიზის პარკ დე პრენსი ნახევრად ცარიელი ტრიბუნებით შეხვდა.

გარდა იმისა, რომ ფრანგებს დიდად არც აღელვებდათ საბჭოთა კავშირის და იუგოსლავიის ნაკრებთა პაექრობა, იმ დღეს გაწვიმდა, რამაც სტადიონზე წასვლის სურვილი კიდევ არაერთს გაუქრო.

მე-17 წუთი: ლევ იაშინმა მილან გალიჩის ძალიან სახიფათო დარტყმა მოიგერია.

22-ე წუთი: იაშინმა ამჯერად იუგოსლავიელთა კაპიტანი ბორივოე კოსტიჩი დაამწუხრა – საჯარიმოდან არ გაატანინა.

27-ე წუთი: ვალენტინ ივანოვმა ვიქტორ პონედელნიკი მეკარე ბლაგოიე ვიდინიჩთან პირისპირ გაიყვანა, მაგრამ როსტოვის არმიის სპორტული კლუბის თავდამსხმელმა შანსი ხელიდან გაუშვა.

და როცა ტაიმის დასრულებას ორი წუთი უკლდა, ანგარიში გაიხსნა: დრაჟენ ერკოვიჩმა ანატოლი მასლიონკინი ჩამოიშორა, ბურთი იაშინის საჯარიმოში ჩაჰკიდა, იქ სსრკ ნაკრების კაპიტანმა იგორ ნეტომ ცუდად ითამაშა, ბურთი მილან გალიჩს მიუვიდა და ბელგრადის პარტიზანის ფორვარდმაც ზუსტად დაარტყა – 0:1.

შესვენების შემდეგ გავრილ კაჩალინის გუნდი გააქტიურდა და 49ე წუთზე გაათანაბრა კიდეც ანგარიში: ვალენტინ ბუბუკინის უძლიერესი დარტყმა ვიდინიჩმა ცუდად მოიგერია, ბურთთან პირველი სლავა მეტრეველი გაჩნდა და – 1:1!

მეტრეველს კიდევ ერთხელ შეეძლო გოლის გატანა, მიხეილ მესხმაც ვერ გამოიყენა კარგი შანსი, ივანოვმა კი სულაც ოთხი მეტრიდან ააცილა.

ძირითადი დრო ასეც დასრულდა, 112ე წუთზე კი ისტორიული ბურთი გავიდა: მიხეილ მესხმა ჩვეულად შეუტია ფლანგიდან და პონედელნიკი მოძებნა, რომელმაც დაქანცულ მცველებს ადვილად აჯობა – 2:1!

რამდენიმე წუთში ინგლისელმა მსაჯმა არტურ ელისმა ფინალი დაასრულა, კიდევ ცოტა ხანში კი საბჭოთა კავშირის ნაკრების კაპიტანმა იგორ ნეტომ ევროპის ერთა თასი აღმართა!

## რესურსები ინტერნეტში 
* ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1960 RSSSF-ზე.

1960
კატეგორია:1960 წელი ფეხბურთში
ეთერ კაკაბაძე

**ეთერ კაკაბაძე** (დ. 17 ოქტომბერი, 1926, თბილისი) —  ქართველი  მოქანდაკე. 

ეთერ კაკაბაძემ დაამთავრა სამხატვრო აკადემია 1950 წელს. იყო რეპინის სახელობის სტიპენდიატი. პედაგოგები: იაკობ ნიკოლაძე, სოსო ცაბაშვილი, სერგო ქობულაძე. ცნობილი ნამუშევრებია „ჯაფარიძის პორტრეტი“ (მარმარილო, 1953), „ბიჭის პოტრეტი“ (მარმარილო, 1953), „ნანა“ (ტერაკოტა, 1956), „დემობილიზებული“ (თაბაშირი, 1956). არის მსოფლიო ახალგაზრდობის ფესტივალის ლაურეატი. დამსახურებული მხატვარი, პროფესორი. ღირსების ორდენოსანი. ორგზის მოწვევის საქალაქო საბჭოს  დეპუტატი. ხატვის კათედრის გამგე, მოადგილე, ფონდის ხელმძღვანელი. საგამოცდო კომისიის წევრი, რეცენზენტი, მისი ნამუშევრები ინახება კერძო კოლექციებში, მოსკოვის აღმოსავლეთ ქვეყნების მუზეუმში, საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში, ძეგლები საქართველოსა და რუსეთში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ე
ალპური დანაოჭება

მინი|მარჯვნივ|400პქ|სამხრეთი ევროპისა და შორეული აღმოსავლეთის ტექტონიკურ რუკაზე ასახულია ალპიდების მთიანი სარტყლის დასავლეთი მონაკვეთის ტექტონიკური სტრუქტურა.
**ალპური დანაოჭება** (***ალპური ოროგენი***) — დედამიწის ქერქის დანაოჭების ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ციკლი. გამოვლინდა მეზოზოურ და კაინოზოურ ერებში. ალპური დანაოჭების ზონებში დედამიწის ქერქი დანაოჭდა და აზევება განიცადა. ამის შედეგად წარმოიქმნა გეოლოგიურად ყველაზე ახალგაზრდა მთათა სისტემები. ალპური დანაოჭების ციკლი დედამიწის ქერქში არათანაბრად და სხვადასხვა დროს გამოვლინდა ოროფაზისების სახით. ყველაზე მძლავრი ოროფაზისები ზოგან მეზოზოურ, ზოგან კი კაინოზოურ ერაში აღინიშნება. ამიტომ ბევრი მკვლევარი მეზოზოურ დანაოჭებას ალპური დანაოჭებისაგან დამოუკიდებელ ციკლად გამოყოფს. 

ალპური ნაოჭა სისტემები, ფართო გაგებით, გარს ერტყმის წყნარ ოკეანეს და მოიცავს: კორდილიერებს, ცენტრალურ ამერიკას, ანდებს, სამხრეთ სანდვიჩის კუნძულებს, ანტარქტიდის ნაწილს, ახალ ზელანდიას, ახალ გვინეას, მალაის არქიპელაგს, ფილიპინისა და იაპონიის კუნძულებს, შორეულ აღმოსავლეთს, კურილის კუნძულებს, კამჩატკას, ჩუკოტკის ნახევარკუნძულს და ალეუტის კუნძულებს. ალპური დანაოჭების ზონასვე მიეკუთვნება ხმელთაშუა ზღვა — ჰიმალაის მთების ზოლი, რომელშიც შედის ბეტის კორდილიერები, ატლასის მთების ჩრდილოეთი ნაწილი, აპენინები, ალპები, კარპატები, ბალკანები, მცირე აზიის, ყირიმის მთები, კავკასიონი, ქოფეთ-დაღი, პამირი, ჰიმალაი, მიანმარი და მალაკის ნახევარკუნძული, სადაც მთათა სისტემების ზოლი წყნაროკეანურ სარტყელს ერწყმის. 

საკუთრივ ალპური, ეგრეთ წოდებული კაინოზოური დანაოჭება, გამოვლინდა ხმელთაშუა ზღვა — ჰიმალაის ზოლში და გამოიწვია ტეთისის ვრცელი გეოსინკლინის გარდაქმნა მთათა სისტემებად. მეზოზოური დანაოჭება კი ძირითადად წყნაროკეანურ სარტყელში მოხდა, ამიტომ მას წყნაროკეანურ დანაოჭებასაც უწოდებენ.

ალპური დანაოჭების ზონებში დედამიწის ქერქი ბევრგან დღესაც ინტენსიურად მოძრაობს და ძლიერი სეისმურობით ხასიათდება. მასთანვეა დაკავშირებული თითქმის ყველა მოქმედი ვულკანი. ამჟამად ყველაზე ძლიერი მოძრაობებით ხასიათდება წყნარი ოკეანის დასავლეთი პერიფერია, რის გამოც მას თანამედროვე გეოსინკლინად თვლიან. ალპური დანაოჭება პირველად შეისწავლეს ალპებში, აქედან მოდის სახელწოდებაც.  

## იხილეთ აგრეთვე
* ალპები 

## რესურსები ინტერნეტში
*ალპური დანაოჭება – ენციკლოპედია ბრიტანიკა  
*ალპური დანაოჭება – დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

## ლიტერატურა 
*Белоусов В. В., Основные вопросы геотектоники, 2 изд., М., 1962;
*Хаин В. Б., Общая геотектоника, М., 1964.

კატეგორია:ოროგენი
კატეგორია:ალპების გეოლოგია
კატეგორია:აზიის ბუნების ისტორია
კატეგორია:კაინოზოური ჯგუფი
შტირიის ალპები

**შტირიის ალპები** () — ქედი აღმოსავლეთ ალპებში. უმეტესწილად ვრცელდება ავსტრიაში, მცირედ სლოვენიასა და უნგრეთში. კალთები დანაწევრებულია მდინარე დუნაის შენაკადების ხეობებით. SOIUSA-ს კლასიფიკაციის თანახმად შტირიის ალპები არის აღმოსავლეთი ალპების ძირითადი ნაწილი. საკუთრივ შტირიის ალპები იყოფა რამდენიმე მონაკვეთად. წარმოიქმნა ალპური დანაოჭების დროს. მაქსიმალური სიმაღლე 2187 მ (მთა ამერინგკოგელი).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალპები

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ალპების ქედები
კატეგორია:ავსტრიის ქედები
კატეგორია:სლოვენიის ქედები
კატეგორია:უნგრეთის ქედები
პარდუბიცეს მხარე

**პარდუბიცის მხარე** () — ჩეხეთის ადმინისტრაციული ერთეული. მდებარეობს ჩეხეთის ისტორიული მხარის ბოჰემიის აღმოსავლეთით, ხოლო მისი მცირე ნაწილი მორავიის ჩრდილო-დასავლეთით. მისი დედაქალაქია პარდუბიცე.

## რაიონები 
მინი|მარცხნივ|200px|პარდუბიცის რაიონები
ტრადიციულად პარდუბიცის რეგიონი იყოფა ოთხ რაიონად (), რომლებიც ჯერ კიდევ არსებობენ, როგორც რეგიონული დანაყოფები. ხელისუფლებამ ახალი დაყოფის შემდეგ მუნიციპალიტეტების სტატუსი მიანიჭა და ადგილობრივი მმართველობა დააწესა.

* ხრუდიმი
* პრადუბიცე
* სვიტავი
* უსტი-ნად-ორლიცი

## ქალაქები 
* ვისოკე-მიტო

* კრალიკი
* ლანშკროუნი
* ლიტომიშლი
* მორავსკა-ტრშებოვა
* პარდუბიცე
* პოლიჩკა
* პრჟელოუჩი
* ჟამბერკი
* სვიტავი
* უსტი-ნად-ორლიცი
* ჩესკა-ტრშებოვა
* ხოცენი
* ხრუდიმი
* ჰოლიცე
* ჰლინსკო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* რეგიონის ოფიციალური ტურისტული პორტალი

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხეთის მხარეები
პლიოცენი

მინი|300პქ|შუა პლიოცენის მსოფლიო ოკეანის ანომალიური ტემპერატურები. რეკონსტრუქცია 
მინი|300პქ|პლიოცენში მობინადრე ფაუნის წარმომადგენელი — Megantereon 
**პლიოცენი** (სიმბოლო PO; ძვ. ბერძნ. πλεῖον – მეტი და καινός – ახალი, თანამედროვე) — დედამიწის ისტორიის მესამეული პერიოდის უკანასკნელი ეპოქა; მოსდევს მიოცენს, წინ უსწრებს პლეისტოცენს. დაიწყო 5,332 *მლნ*. წლის წინ და დასრულდა 2,588 *მლნ*. წლის წინ. ტერმინის ავტორია ინგლისელი ბუნებისმეტყველი ჩარლზ ლაიელი, რომელმაც შემოგვთავაზა მესამეული სისტემის დაყოფა 4 გეოლოგიურ ეპოქად.

პლიოცენში არსებულ კლიმატს სიცივე და სიმშრალე ახასიათებდა. შუა პლიოცენში გლობალური საშუალო ტემპერატურა 2-3&nbsp;°C უფრო მეტი იყო დღევანდელთან შედარებით, ზღვის გლობალური დონე კი 25 მეტრით სჭარბობდა თანამედროვე ოკეანის დონეს. გრენლანდია მოექცა გამყინვარების ქვეშ, რომელიც მოხდა პლიოცენის ბოლოს დაახლოებით 3 *მლნ*. წლის წინ. ზომიერ განედებში გამყინვარება მიმდინარეობდა, როგორც ჩანს, ეპოქის ბოლომდე. პლიოცენში მომხდარმა გლობალურმა გამყინვარებამ ხელი უბიძგა ტყეებისა და სავანების გაქრობას.

პლიოცენში კონტინენტები აგრძელებდნენ დრეიფს. სამხრეთი ამერიკა პანამის ყელის მეშვეობით დაუკავშირდა ჩრდილოეთ ამერიკას. აფრიკის კონტინენტის შეჯახება ევროპასთან ხმელთაშუა ზღვის ფორმირებით დაგვირგვინდა. ზღვის დონის ცვლილებას თან მოჰყვა სახმელეთი ხიდის გაშიშვლება ალასკასა და აზიას შორის.

პლიოცენში არსებული ზღვის კლდეები კარგად არის გამოკვეთილი ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ინდოეთსა და ჩინეთში. სხვაგან ასეთი ფორმები ძირითადად გვხვდება სანაპიროების გასწვრივ.

ზედა პლიოცენის დადგომასთან ერთად კავკასიის გეოლოგიურ ისტორიაში იწყება მისი უახლესი ეტაპი, რომელიც მოიცავს ზედა პლიოცენს და პოსტპლიოცენს. ბიოსტრატიგრაფიული ფაქტების ერთობლიობა მიგვითითებს კავკასიის კლიმატური პირობების მკვეთრ ცვლილებაზე ზედა პლიოცენის წინ — ამ დროს გადაგვარებას განიცდიან მცენარეულობის სითბომოყვარული ტროპიკული ელემენტები და ჰიპარიონის ფაუნა, იქმნება გამყინვარებათა წინაპირობები.

გეოლოგიური წარსულის მთელი შემდგომი მონაკვეთი განირჩევა პალეოგეოგრაფიული მაჩვენებლების ერთობლიობით და ბუნების ახალი ელემენტებისა და ფაქტორის — ადამიანის გაჩენით.

ფაილი:SpondylusPliocene.jpg|პლიოცენის ფაუნა
ფაილი:Cladocora.jpg|პლიოცენის ფაუნა
ფაილი:CyprusPlioceneGastropod.JPG|პლიოცენის ფაუნა
ფაილი:Turritellatricarinata.jpg|პლიოცენის ფაუნა

## რესურსები ინტერნეტში 
* პლიოცენი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* პლიოცენი – ცნობები 

## სქოლიო 
კატეგორია:პლიოცენი
კატეგორია:გეოლოგიური ეპოქები
ლი იკი

**ლი იკი** (ფსევდონიმი **სონხო**;  დ. 18 ოქტომბერი, 1681 — გ. 17 დეკემბერი, 1763) — კორეელი მეცნიერი, სირჰაკფხას წარმომადგენელი. წარმოშობით სამეფო კარიდან იყო. დასავლეთ ევროპელი ბუნებისმეტყველების იდეების გავლენით გამოდიოდა ნეოკონფუციანელობის ფეოდალური იდეოლოგიის, ბუდისტური და დაოსური მისტიკის კრიტიკით. თავისი მსოფლმხედველობით უახლოვდება მატერიალიზმს, თუმცა მთლიანად არ ჩამოშორდა კონფუციანელობის სულიერი არსის ინტერპრეტაციას. ლი იკი აუცილებელი რეფორმების გატარების იდეით გამოდიოდა, რის გამოც მძაფრი კრიტიკის ქვეშ მოექცა. შეიმუშავა დემოკრატიული გარდაქმნების პროგრამა აგრარული მხარის მიმართებაში. 

ავტორია ასამდე წიგნისა, რომლებიც გამოქვეყნდა XX საუკუნეში. მეტად მნიშვნელოვანი ნაშრომია: „სხვადასხვა საგნების დასკვნის შესახებ“ („სესოლ იუსონი“), რომელშიც მოცემულია ეთნოგრაფიული, ასტრონომიული და გეოგრაფიული ცნობები. ნეოკონფუციანელებისგან განსხვავებით, ლი იკი თვლიდა, რომ გეოგრაფია და მათემატიკა შესაძლებელია განიხილებოდეს როგორც აკადემიური დისციპლინები.

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
*Чон Чин Сок, Чон Сон Чхоль, Ким Чхан Вон, История корейской философии, пер. с кор., т. 1, М., 1966, с. 223-34.

კატეგორია:კორეელი ფილოსოფოსები
თევზი და ჩიფსები

thumb|320px|თევზი და ჩიფსები
**თევზი და ჩიფსები** () — კერძი, რომელიც შედგება თევზისგან და კარტოფილ ფრისგან. არაოფიციალურად, ითვლება ნაციონალურ ინგლისურ კერძად, მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში პოპულარობა დაკარგა.

## დამზადება/შემცველობა 
### თევზი 
თევზებს შორის, რომელიც გამოიყენება მოცემულ საკვებში პირველ ადგილას არის ვირთევზა, თუმცა ასევე გამოიყენება სხვა თევზებიც, რომლებსაც აქვთ თეთრი ხორცი, ასევე აუცილებელი პირობაა „Fish and Chips“. სასადილოები მათ შეისყიდიან დილა ადრიან თევზთა ბაზრობებში.

### ჩიფსი (კარტოფილი) 
გაფქცვნილი კარტოფილი იჭრება 1,5х8 სმ-იან ნაჭრებად, მომზადების წინ იდება ცივ წყალში ზედმეტი სახამებლის მოსაცილებლად, შემდეგ კარტოფილს ამზადებენ ცხელ ცხიმში ან ზეთში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Andrew F. Smith. Encyclopedia of junk food and fast food. Fish and Chips .

კატეგორია:ბრიტანული სამზარეულო
მარკგრაფის საოპერო თეატრი

**მარკგრაფის საოპერო თეატრი** () — საოპერო თეატრი გერმანიის ქალაქ ბაიროითში. თეატრის შენობა აგებულია 1744–1748 წლებში, ბაროკოს სტილში, არქიტექტორ ჟოზეფ სენ-პიერის პროექტის მიხედვით. 

1994 წლიდან თეატრის შენობაში ყოველწლიურად იმართება ბაიროიტის სააღდგომო ფესტივალი, ხოლო 2000 წლიდან ყოველი წლის სექტემბერში – ბაიროიტის ბაროკოს ფესტივალი. 

2012 წელს, იუნესკომ თეატრის შენობა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## გალერეა 

File:Opernhaus Bayreuth 4 db.jpg
File:Bayreuth 250 Jahre.jpg
File:Bayreuth Markgraefliches Opernhaus 2002.jpg
File:Opernhaus Bayreuth 1 db.jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* მარკგრაფის საოპერო თეატრი იუნესკოს საიტზე
* Official Information (English)
* Information on the annual Bayreuther Barock Festival  held in the opera house

კატეგორია:გერმანიის არქიტექტურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები გერმანიაში
კატეგორია:ბაროკო
თარხუნთი

მინი|ხეთური ამინდის ღმერთი, მეხით და ნაჯახით ხელში
**თარხუნთი**, *მძლეველი გმირი* — ამინდის ღვთაება ლუვიურსა და გვიანდელ ხეთურ სამყაროში  (სამხრეთ მცირე აზიასა და ჩრდილოეთ სირიაში ძვ.წ. II-I - სს). დაკავშირებული იყო სიუხვის მომტან წყლებთან და ქვეყნის ნაყოფიერებასთან. ძირითადი ატრიბუტია  — ყურძნის მტევანი და თავთავების კონა. მისი შესატყვისი იყო შუმერული იშქური, სემიტური ადადი, ხურიული თეშუბი. თარხუნთს გენეტიკურად უკავშირდებიან ღვთაებები  — კილიკიური ტროკო, ლიკიური trqq, ძველსომხური „ტორქ“ და ეტრუსკული ტარქონი. ძვ.წ. II-I ათასწლეულში მცირე აზიაში „თარხუნთ-თარხუ“ კომპონენტისგან ნაწარმოები იყო მრავალი თეოფორული საკუთარი სახელი (თარხუნთასა, თარხულარა, თარხუნთაცითი და სხვა.)

## იხილეთ აგრეთვე 
*პერუნი
*ინდრა
*ტარქონი
*თორი

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 4, გვ. 590, თბ., 1979
*Gurney O. R. The Hitties. 2 ed., 1961
* Meriggi p., Hieroglyphisch-hethitisches Glossar, Wiesbaden, 1962

კატეგორია:მითოლოგია
კატეგორია:ძველი აღმოსავლეთი
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ტარქონი

**ტარქონი** (*ტარკონტი*, სტრაბონთან *ტარკონი*  — ეტრუსკული მითოლოგიის პერსონაჟი. ტირენთა 12 ქალაქის „მომწყობი“. მისი სახელი ეწოდა ქალაქ ტარკვინიას.

სხვადასხვა გადმოცემის მიხედვით, ტირენის ვაჟია ან ჰერაკლეს შთამომავალი. ზოგიერთი ვერსიით კი ტელეფოსის ვაჟი და ტირენის ძმაა. ზოგჯერ ტელეფოსის მამადაც გვხვდება. იოანე ლიდიელის თანახმად, ორი ტარქონი არსებობდა: ევანდრემდელი და ევანდრეს შემდგომი. 

ენეიდას თუ დავეყრდნობით, ტარქონი ეტრუსკთა მმართველია, რომელიც ენეასთან კრავს კავშირს. აქტიურად მონაწილეობს ბრძოლაში. 

მის სახელს ადარებენ ლუბიურ ღვთაება თარხუნთთან.

## წყარო 
*Lydus, Joannes Laurentius. "2.6.B". De Ostentis.
*Dennis, George; William Thayer (Editor) (1848, 2009). "Chapter XIX Tarquinii - The City". The Cities and Cemeteries of Etruria. London, Chicago: John Murray, University of Chicago. p. 372 Note 5. Retrieved 24 June 2009.
*Book VIII.506, 603; X.153, 290; XI.727, 746
კატეგორია:ეტრუსკული მითოლოგია
ნაირი

**ნაირი** — ასურეთის ჩრდილოეთით, ვანისა და ურმიის ტბების გარშემო არსებული ტერიტორია. სავარაუდოა, რომ ნაირის ვარიანტია ნაჰარინისა, როგორც ზოგჯერ მითანის სამეფოს უწოდებდნენ. ძვ.წ. XIII-XI სს ასურეთის მმართველთა წარწერებში გვხვდება ცნობები ნაირის წინააღმდეგ ლაშქრობათა შესახებ. თუქულთი-ნინურტა I (ძვ.წ. 1245-09) წერს, რომ ილაშქრა ნაირისა და „ზემო ზღვის პირას მდებარე ქვეყნებზე“, დაიპყრნა ისინი და მათი 40 მეფე დაიმორჩილა. მეფე ტიგლათფილესერ  I (ძ.წ. 1115-1077) უფრო ვრცლად აგვიწერს თავის ბრძოლას ნაირის 23 ქვეყნის გაერთიანებულ ლაშქართან. ამ დროის წარმოდგენებით „ნაირის ქვეყნები“ იწყებოდა მდინარეების ევფრატისა (ყარასუ) და აღმოსავლეთ ევფრატის (მურადსუ) შესართავთან და ვრცელდებოდა ჩრდილოეთ შუამდინარეთისა და შავი ზღვის მიმართულებით. ნაირის შესახებ ცნობების გვხვდება აგრეთვე ძვ.წ. IX საუკუნის ასურულ წყაროებში. ამ დროს ეს სახელი თავის ზოგად მნიშვნელობასთან ერთად ვიწრო მნიშვნელობითაც იხმარებოდა და აღნიშნავდა ვანის ტბის სამხრეთით მდებარე ხუბუშქიას სამეფოს მიწა-წყალს. გვიანდელ ხანაში ძველი ნაირის ტერიტორია თითქმის მთლიანად ურარტუს სამეფოს ფარგლებში მოექცა და ტერმინი „ნაირი“ უკვე იშვიათად იხსენიება.

## ლიტერატურა 
* Меликишвили Г. А. Древневосточные материалы по истории народов Закавказья, ч. 1 — Наири-Урарту Тб ., 1954.

კატეგორია:ნაირი
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:მცირე აზია
ანამუდი

**ანამუდი** () — მწვერვალი ინდოეთში, დასავლეთი გატებისა და საერთოდ სამხრეთი ინდოეთის უმაღლესი წერტილი. სიმაღლე 2695 მ. მდებარეობს კერალის შტატში, ერავიკულამის ეროვნული პარკის სამხრეთ ნაწილში. მდინარე პერიიარის აუზის უმაღლესი პუნქტია. 1862 წლის 4 მაისს მწვერვალი პირველად დაიპყრო დაგლას ჰამილტონმა. მოქცეულია კარდამონის მთების, ანაიმალაის ქედისა და პალანის მთების შეერთების ადგილას. 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მთები
სილჰაკი

[მინი|სირჰაკფხის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი [პაკ ჩი ვონი.]]
**სილჰაკი** (**შილჰაკი**; ; სიტყვასიტყვით „რეალურ მეცნიერებათა დაჯგუფება“) — საზოგადოებრივი აზრის მიმდინარეობა კორეაში XVI საუკუნის დასასრულსა და XIX საუკუნის დასაწყისში. ჩამოყალიბდა როგორც კრიტიკული და რეფორმული მიმართულება. სილჰაკის წარმომადგენლები ლიუ ჰიონ ვონი (1622–1673), ლი იკი (1681–1764) და სხვა სოციალურ-ეკონომიკური რეფორმების მომხრენი იყვნენ, ხაზს უსვამდნენ ცხოვრებასთან დაკავშირებულ რეალურ მეცნიერულ განვითარების აუცილებლობას, მხარს უჭერდნენ მოწინავე მეცნიერული ცოდნის გავრცელებას ქვეყანაში. 

სილჰაკის მეცნიერებისა და ფილოსოფოსების მთავარი დევიზი იყო რეალური საგნების შესწავლა. ლიუ ჰიონ ვონი იყო სილჰაკის პირველი ყველაზე დიდი წარმომადგენელი, ხოლო მისმა მემკვიდრემ ლი იკმა კორეაში გაავრცელა ევროპული საბუმებისმეტყველო მეცნიერებები.

გამოჩენილმა სილჰაკის წევრმა პაკ ჩი ვონმა (1737–1805) ხელი შეუწყო „პრაქტიკული ცოდნის“ განხორციელებას ცხოვრებაში. სილჰაკის იდეების ცნობილი წარმომადგენელი იყო აგრეთვე ჩოკ იან ეკი (1762–1836) — გეოგრაფიის, ისტორიის, ასტრონომიის, მათემატიკისა და მედიცინის შესანიშნავი მცოდნე.  

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
* История Кореи, т. 1, М., 1974, с. 248-49, 287—94;
* Чон Чин Сок, Чон Сон Чхоль, Ким Чхан Вон, История корейской философии, пер. с кор., т. 1, М., 1966, с. 205—91.

## სქოლიო
კატეგორია:კორეის ისტორია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964: ფინალი

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 1964: ფინალი** — ევროპის 1964 წლის საფეხბურთო ჩემპიონატის დასკვნითი მატჩი, რომელმაც ტურნირის გამარჯვებული გამოავლინა.

მატჩი გაიმართა 1964 წლის 21 ივნისს სანტიაგო ბერნაბეუს სტადიონზე, ესპანეთის დედაქალაქ მადრიდში.

## მატჩი 
|valign="top"|
|valign="top" width="55%"|

|}

{| width=100% style="font-size: 90%"
|

1964
ბასარის კულტურული ლანდშაფტი

**ბასარის მხარე: ბასარის, ფულას და ბედიკის კულტურული ლანდშაფტი** — გეოგრაფიული რეგიონი სამხრეთ-აღმოსავლეთ სენეგალში. მოიცავს სამ გეოგრაფიულ მხარეს: ბასარი მოიცავს სალემატას, ბედიკი – ბანდაფასის, ხოლო ფულა – დინდეფელოს. ბასარის ხალხი აღნიშნულ ტერიტორიაზე დასახლდა XI-XIX საუკუნეებში და ჩამოაყალიბეს სფეციფიკური კულტურა. ბასარის ლანდშაფტი გამოირჩევა ტერასებითა და ბრინჯის მდელოებით, ასევე პატარა სოფლებითა და არქეოლოგიური ძეგლებით.  

2012 წელს ბასარის კულტურული ლანდშაფტი იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ბასარის, ფულას და ბედიკის კულტურული ლანდშაფტი იუნესკოს საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სენეგალში
ანა ლეტენსკა

მინი
**ანა ლეტენსკა**, ქალიშვილობის გვარი **სვობოდი** (სვობოდოვა), მეუღლის გვარი **ჩალოუნი** (დ. 29 აგვისტო, 1904, ნირჟანი პლზენის მახლობლად — გ. 24 ოქტომბერი, 1942, მაუთჰაუზენი, საკონცენტრაციო ბანაკი) — ჩეხი კინოსა და თეატრის მსახიობი.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
დაიბადა მსახიობების ოჯახში და იზრდებოდა 5 და-ძმასთან ერთად. მამამისი, ოლდრიხი (1872–1939) მსახიობი და რეჟისორი იყო, დედამისი მარია (1871–1960), — მსახიობი.
მინი|მარჯვნივ|ვინოჰრადის თეატრი, სადაც ანა ლეტენსკა 1939–1942 წლებში მუშაობდა
პირველი როლი ითამაშა 1919 წელს. მოგვიანებით მუშაობდა ჩესკე–ბუდეოვიცეს (ქალაქი ბუდეოვიცე) ეროვნულ თეატრში. 1925 წელს გაიცნო და ცოლად გაყვა ლუდვიკ ჰრდლიჩეკს, რომელიც „ლეტენსკის“ ფსევდონიმით ცხოვრობდა. 1925 წელს შეეძინა ვაჟი ირჟი, რომელიც მოგვიანებით რეჟისორი გახდა. მუშაობდა კოშიცეს, ოლომოუცისა და ბრატისლავას თეატრებში. ასევე მუშაობდა ჩეხოსლოვაკიის „თავისუფალ თეატრში“ და ჩეხოსლოვაკიის რადიოში. 1939–1942 წლებში მუშაობდა ვინოჰრადის თეატრში („ვინოჰრადსკე დივადლო“), პრაღაში. 1941 წელს განქორწინების შემდეგ კვლავ გათხოვდა და ცოლად წაყვა არქიტექტორ ვლადისლავ ჩალოუნს, რომელიც დააპატიმრეს, რ. ჰეიდრიხზე თავდასხმაში ბრალდებულის მიმალვაში დახმარებისათვის. ამის შემდეგ ანა ლეტენსკა წამოვიდა ვინოჰრადის თეატრიდან (1942 წლის 30 აგვისტოს) და მუშაობა განაგრძო თეატრ „ურანიაში“. გესტაპოს მიერ ნებადართული ჰქონდა ყოველდღიური შეხვედრა მეუღლესთან, პეტხკის ციხეში (პეტხკის სასახლე), სადაც თავად დააპატიმრეს 1942 წლის 3 სექტემბერს. მისი უკანასკნელი ფილმის გადაღების დასრულებამდე რამდენიმე დღე იყო დარჩენილი. 5 სექტემბერს გადაიყვანეს ტერეზინის საპყრობილეში, ხოლო შემდეგ 24 ოქტომბერს მაუთჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკში, სადაც 3 თვის შემდეგ მისი მეუღლეც გააგზავნეს.

1947 წელს ანა ლეტენსკას ბიუსტი დაიდგა ვინოჰრადის თეატრის აივანზე. 1948 წელს მისი სახელი ეწოდა პრაღაში, ვინოჰრადის თეატრთან მდებარე ერთ–ერთ ქუჩას. მოგვიანებით ანა ლეტენსკას შესახებ ნორბერტ ფრიდმა დაწერა მოთხრობა: „ჯალათი არ იცდის“, რომლის მიხედვითაც რეჟისორმა ფრანტიშეკ ფილიპმა 1971 წელს ფილმი გადაიღო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Anna Letenská. csfd.cz 
*

კატეგორია:ჩეხი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942