ევროლიგა

1958 წელს ფრანგული გაზეთის „ეკიპის“ წინადადებით ფიბა-მ დააწესა ევროპის ქვეყნების ჩემპიონთა თასი, რომლის გამარჯვებულიც ჯილდოვდებოდა პრიზით - „ვერცხლის კალათი“.
გათამაშების სისტემა მრავალჯერ შეიცვალა. 1958 - 1965 წლებში გუნდები თამაშობდნენ ოლიმპიური სისტემით, 1966-1976 წლებში მეოთხედფინლიდან იქმნებოდა ჯგუფები, რომლის გამარჯვებულებიც შემდეგ ოლიმპიური სისტემით აგრძელებდნენ ბრძოლას პრიზისათვის. 1977 წლიდან გუნდები პირველ და მეორე ეტაპზე ჯგუფებში ხვდებოდნენ ერთმანეთს და მეორე ეტაპის ორი საუკეთესო გუნდი ერთმანეთში არკვევდა თასის მფლობელს.

2000 წლამდე ტურნირს ხელმძღვანელობდა ფიბა. 2000/2001 წლების სეზონის წინ ფინანსური პრობლემების გამო სტარტი აიღო ორმა ტურნირმა: ფიბას ,, სუპროლიგამ’’ და ახლად შექმნილი ულების (Union des Ligues Européennes de Basket) ,, ევროლიგამ’’. კონფლიქტი კიდევ დიდხანს გაგრძელდა და წაგებული, როგორც ფინანსური , ისე სპორტული თვალსაზრისით ფიბა დარჩა. 2008/2009 წლების სეზონიდან მხარეები შეთანხმდნენ და ევროპის უპირველეს საკლუბო ტურნირს ულები-ევროლიგა დაერქვა. გუნდები ჯერ ორ ეტაპზე ჯგუფებში არკვევენ ოთხ უძლიერესს, რომლებიც შემდგომ ერთ ქალაქში ოლიმპიური სისტემით ათმაშებენ მთავარ პრიზს. 

საბჭოთა პერიოდში ამ ტურნირში სამჯერ მონაწილეობდა თბილისის ,,დინამო’’:
* 1959/1960 წლების გათამაშებაში დინამოელებმა პირველ წრეში დაამარცხეს ბუქარესტის ასა (83-87, 90-68), მეოთხედფინალში - პლოვდივის ,,აკადემიკა’’ (76-64, 72-69), ნახევარფინალში - ვარშავის ,,პოლონია’ (88-65, 64-61) და ფინალში დამარცხდნენ რიგის არმიელებთნ (51-61, 62-69).
* 1961/1962 წლების გათამაშებაში დინამოელებმა პირველ წრეში დაამარცხეს ბუქარესტის ,,სტიაუა’’ (77-76, 82-77), მეოთხედფინალში - სტამბოლის ,,დარუშაფაქა’’ (75-71, 77-62), ნახევარფინალში - მოსკოვის ცსკა (75-71, 77-66), ხოლო ფინალში დაამარცხეს მადრიდის ,,რეალი’’ (90-83).
დინამოელთა შემადგენლობა ფინალურ მატჩში: ლევან მოსეშვილი (3 ქულა), გურამ მინაშვილი (9), ილარიონ ხაზარაძე (2), რევაზ გოგელია, ვალერი ალთაბაევი (17), ანზორ ლეჟავა (16), ლევან ინწკირველი (3), ვლადიმერ უგრეხელიძე (14), ალექსანდრე კილაძე (14), ალექსანდრე პეტროვი (12), ამირან სხიერელი. გუნდს წვრთნიდა - ოთარ ქორქია.
* 1962/1963 წლების გათამაშებაში დინამოელებმა მეოთხედფინალში დაამარცხეს მილანის ,,სიმენტალი’’ (65-70, 74-68), ხოლო ნახევარფინალში დამარცხდნენ მოსკოვის არმიელებთნ (59-76, 78-79).

## გამარჯვებულები და ფინალისტები 
! s! style="background: #ddffdd;"|წელი 
! s! style="background: #ddffdd;"|ჩატარების 
ადგილი
! s! style="background: #ddffdd;"|გამარჯვებული 
! s! style="background: #ddffdd;"|ფინალისტი 
! s! style="background: #ddffdd;"|შედეგი 
|----
|1958
|რიგა, სოფია
|სკა  რიგა, , ლატვია
|,,აკადემიკი’’ სოფია, 
|86 - 81, 84 - 71
|---
|1959
|რიგა, სოფია
|სკა  რიგა, , ლატვია
|,,აკადემიკი’’ სოფია, 
|79 - 58, 69 - 67
|---
|1960
|თბილისი, რიგა
|სკა  რიგა, , ლატვია
|,,დინამო’’ თბილისი, , საქართველო
|61 - 51, 69 - 62
|---
|1961
|რიგა, მოსკოვი
|ცსკა  მოსკოვი,  , რუსეთი
|სკა  რიგა, , ლატვია
|61 - 66, 67 - 62
|---
|1962
|ჟენევა
|,,დინამო’’ თბილისი, , საქართველო
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|90 - 83
|---
|1963
|მადრიდი, მოსკოვი
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|69 - 86, 91 - 74, 99 - 80
|---
|1964
|ბრნო, მადრიდი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,სპარტაკი’’ ბრნო, , ჩეხეთი
|99 - 110, 84 - 64
|---
|1965
|მოსკოვი, მადრიდი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|88 - 81, 76 - 72
|---
|1966
|ბოლონია
|,,სიმენტალი’’ მილანი, 
|,,სლავია’’ პრაღა, ,ჩეხეთი
|77 - 72
|---
|1967
|მადრიდი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,სიმენტალი’’  მილანი, 
|91 - 83
|---
|1968
|ლიონი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,სპარტაკი’’ ბრნო, , ჩეხეთი
|98 - 95
|---
|1969
|ბარსელონა
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|103 - 99
|---
|1970
|სარაევო
|,,ინისი’’  ვარეზე, 
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|79 - 74
|---
|1971
|ანტვერპენი
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|,,ინისი’’  ვარეზე, 
|67 - 53
|---
|1972
|თელ-ავივი
|,,ინისი’’  ვარეზე, 
|,,იუგოპლასტიკა’’  სპლიტი, ,ხორვატია
|70 - 69
|---
|1973
|ლიეჟი
|,,ინისი’’  ვარეზე, 
|ცსკა  მოსკოვი, , რუსეთი
|71 - 66
|---
|1974
|ნანტი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,ინისი’’  ვარეზე, 
|84 - 82
|----
|1975
|ანტვერპენი
|,,ინისი’’  ვარეზე, 
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|79 - 66
|----
|1976
|ჟენევა
|,,მობილჯირჯი’’  ვარეზე, 
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|81 - 74
|----
|1977
|ბელგრადი
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|,,მობილჯირჯი’’  ვარეზე, 
|78 - 77
|----
|1978
|მიუნხენი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,მობილჯირჯი’’  ვარეზე, 
|75 - 67
|----
|1979
|გრენობლი
|,,ბოსნა’’ სარაევო, , ბოსნია-ჰერცეგოვინა
|,,მობილჯირჯი’’  ვარეზე, 
|96 - 93
|----
|1980
|ბერლინი
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|89 - 85
|----
|1981
|სტრასბურგი
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|,,სინუდინე’’ ბოლონია, 
|80 - 79
|----
|1982
|კიოლნი
|,,სკიბი’’ კანტუ, 
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|86 - 80
|----
|1983
|გრენობლი
|,,ფორდი’’ კანტუ, 
|,,ბეილი’’ მილანი, 
|69 - 68
|----
|1984
|ჟენევა
|,,ბანკო დი  რომა’’ რომი,
|,,ბარსელონა’’  ბარსელონა, 
|79 - 73
|----
|1985
|ათენი
|,,ციბონა’’ ზაგრები,, ხორვატია
|,,რეალი’’ მადრიდი, 
|87 - 78
|----
|1986
|ბუდაპეშტი
|,,ციბონა’’ ზაგრები,, ხორვატია
|,,ჟალგირისი’’  კაუნასი, 
|94 - 82
|----
|1987
|ლოზანა
|,,ტრასერი’’ მილანი, 
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|71 - 69
|----
|1988
|გენტი
|,,ტრასერი’’ მილანი, 
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|90 - 84
|----
|1989
|მიუნხენი
|,,იუგოპლასტიკა’’  სპლიტი, , ხორვატია
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|75 - 69
|----
|1990
|სარაგოსა
|,,იუგოპლასტიკა’’  სპლიტი, , ხორვატია
|,,ბარსელონა’’  ბარსელონა, 
|72 - 67
|----
|1991
|პარიზი
|პოპ - 84  სპლიტი, , ხორვატია
|,,ბარსელონა’’  ბარსელონა, 
|70 - 65
|----
|1992
|სტამბოლი
|,,პარტიზანი’’ ბელგრადი,,სერბეთი
|,,ხუვენტუდი’’ ბადალონა,
|71 - 70
|----
|1993
|ათენი
|,,ლიმოჟი’’ლიმოჟი, 
|,,ბენეტონი’’ ტრევიზო, 
|59 - 55
|----
|1994
|თელ-ავივი
|,,ხუვენტუდი’’ ბადალონა, 
|,,ოლიმპიაკოსი’’ პირეოსი, 
|59 - 57
|----
|1995
|სარაგოსა
|,რეალი’’ მადრიდი, 
|,,ოლიმპიაკოსი’’ პირეი,
|73 - 61
|----
|1996
|პარიზი
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|,,ბარსელონა’’  ბარსელონა, 
|67 - 66
|----
|1997
|რომი
|,,ოლიმპიაკოსი’’ პირეოსი,
|,,ბარსელონა’’  ბარსელონა, 
|73 - 58
|----
|1998
|ბარსელონა
|,,კინდერი’’ ბოლონია, 
|აეკ  ათენი, 
|58 - 44
|----
|1999
|მიუნხენი
|,,ჟალგირისი’’  კაუნასი, 
|,,კინდერი’’ ბოლონია, 
|82 - 74
|----
|2000
|სალონიკი
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|73 - 67
|----
|2001 ფიბა
|პარიზი
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|81 - 67
|----
|2001 ულებ
|ბოლონია, ვიტორია
|,,კინდერი’’ ბოლონია, 
|,,ტაუ-კერამიკა’’ ვიტორია, 
|68 - 85, 94 - 73, 80 - 60, 79 - 96, 82 - 74
|----
|2002
|ბოლონია
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|,,კინდერი’’ ბოლონია, 
|89 - 83
|----
|2003
|ბარსელონა
|,,ბარსელონა’’  ბარსელონა, 
|,,ბენეტონი’’ ტრევიზო, 
|76 - 65
|----
|2004
|თელ-ავივი
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|,,სკიპერი’’ ბოლონია, 
|118 - 74
|----
|2005
|მოსკოვი
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|,,ტაუ-კერამიკა’’ ვიტორია, 
|90 - 78
|----
|2006
|პრაღა
|ცსკა  მოსკოვი, 
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|73 - 69
|----
|2007
|ათენი
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|ცსკა  მოსკოვი, 
|93 - 91
|----
|2008
|მადრიდი
|ცსკა  მოსკოვი, 
|,,მაკაბი’’ თელ-ავივი, 
|91 - 77
|----
|2009
|ბერლინი
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|ცსკა  მოსკოვი, 
|73 -71
|----
|2010
|ბერლინი
|,,ბარსელონა’’ ბარსელონა,
| ,,ოლიმპიაკოსი*  პირეოსი, 
|86 -68
|----
|2011
|ბარსელონა
|,,პანათინაიკოსი’’ ათენი,
|,,მაკაბი* თელ-ავივი, 
|78 -70
|----
|2012
|სტამბოლი
|,,ოლიმპიაკოსი’’ პირეოსი,
| ცსკა მოსკოვი, 
|62 -61
|----

|}

შენიშვნა: 1.  2000/2001  სეზონში  ჩატარდა  ორი  ტურნირი.
2. გუნდებს  რომლებსაც  უწერიათ  ორი  ქვეყანა (მაგ., ლატვია), პირველი ნიშნავს იმ ქვეყანას რომელსაც წარმოადგენდა გუნდი მოცემულ წელს, ხოლო მეორე - ქვეყანას რომელასაც გუნდი წარმოადგენს დღევანდელ დღეს

## ლიტერატურა 
* სპორტის ენციკლოპედია. თბილისი. 2006
* Баскетбол. Справочник. Москва. изд. „ФиС“ 1982 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official Web Site FIBA Europe
* Sports123 
* შედეგების არქივი

კატეგორია:კალათბურთი
კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები კალათბურთში
კატეგორია:ევროპის საკლუბო ტურნირები კალათბურთში