open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გუკუმაცი

მინი|გუკუმაცის გამოსახულება შებას სასახლეში
**გუკუმაცი** — ”ფრთოსანი გველი”, მაიას მითის თანახმად გუკუმაცმა, ღვთაება ჰურაკანთან ერთად დედამიწას ახლანდელი იერი მისცა: მან შექმნა ცხოველები, ფრინველები და ადამიანიც კი. მაიას სწამდა, რომ სწორედ გუკუმაცმა ასწავლა კაცობრიობას მიწათმოქმედება, თევზაობა, მედიცინა. ადამიანებს მისცა კანონთა კრებული.

მითი მოგვითხრობს   ”იგი (გუკუმაცი) მოვიდა ოკეანიდან და საბოლოოდ ისევ ოკეანეში დაბრუნდა, თუმცა იგი კვლავ დაბრუნდება ხმელეთზე - კაცობრიობის დასასრულს”.

გუკუმაცი ასევე იყო ოთხი ელემნტის - ცეცხლის, მიწის, წყლისა და ჰაერის ღვთაება. თითოეული ეს ელემენტი ასოცირდებოდა წმინდა ცხოველთან ან მცენარესთან:
*ჰაერი - ფასკუნჯი;
*მიწა - სიმინდი;
*ცეცხლი - ხვლიკი;
*წყალი - თევზი.

## სამყაროს შექმნის მითი 
პოპოლ ვუს დასაწყისში უზენაესი ღმერთი გუკუმაცი აღწერილია, როგორც დიდი, ლამაზი გველი - მომწვანო-მოცისფრო ბუმბულებით დაფარული. მაიას მითის თანახმად თავდაპირველად არაფერი არსებობდა წყლის გარდა - არც ხმელეთი და შესაბამისად არც ცოცხალი არსებანი.

ღმერთი ჰურაკანი წარდგა უზენაესი ფრთოსანი გველის წინაშე, რათა ერთად განეხილათ ადამიანის შექმნის საკითხი. უპირველეს ყოვლისა ღმერთებმა გადაწყვიტეს, რომ წყლის ადგილი უნდა დაეკავებინა მიწას, ხმელეთს. ისინი იმეორებდნენ სიტყვა ”მიწას” მანამ, სანამ წყლის სიღრმიდან არ ამოიზიდნენ უზარმაზარი მთები. გუკუმაცი ძლიერ მოხარული იყო მათი ერთობლივი ნამუშევრით.
 
ამის შემდგომ ღმერთებმა შექმნეს ცხოველები, ფრინველები. ღვთაებებს სჯეროდათ, რომ ახლად შექმნილი არსებანი სიტყვით ყოველდღე განადიდებდნენ მათ, თუმცა ღმერთები მალე დარწმუნდნენ, რომ ცხოველებსა და ფრინველებს ლაპარაკი არ შეეძლოთ. გუკუმაცი მიხვდა, რომ მათი პირველი მცდელობა უშედეგო აღმოჩნდა.
ღმერთებმა უბრძანეს ცხოველებს ეცხოვრათ ჯუნგლებში, მათ ხორცს კი ისინი შეჭამდნენ, რომელნიც ღმერთთათვის ყოველდღე შეძლებდნენ ხოტბა-დიდების შესხმას.

ღვთაებებმა პირველად ადამიანი ტალახისგან გამოძერწეს, თუმცა მას არც მოძრაობა შეეძლო, არც ლაპარაკი.
შემდეგ ღმერთებმა ხისგან შექმნეს ადამიანი, თუმცა ახლადშექმნილი არსებანი არასრულფასოვნები და უემოციონი აღმოჩნდნენ. ქარიშხლისა და გრიგალის ღმერთმა - ჰურაკანმა წარღვნით გაანადგურა მათი დიდი   ნაწილი. გადარჩენილებმა კი ჯუნგლებს შეაფარეს თავი, მაიმუნებად გადაიქცნენ და სხვა ცხოველებთან ერთად დაიწყეს ცხოვრება.
მალე ღმერთებმა წარმატებას მიაღწიეს, ვინაიდან მათ ადამიანი სიმინდისაგან შექმნეს. ახლადდაბადებულ არსებებს ყველაფერი ესმოდათ, ისინი მეტად გონიერები იყვნენ, ამიტომ ღმერთებს შეეშინდათ - ახლადშექმნილ, განვითარებულ არსებებს პირველობა არ წაერთმიათ მათთვის და ადამიანებს სიბრძნე წაართვეს.

## ლიტერატურა 
: 
 

კატეგორია:მაიას მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
იშჩელი

[thumb|იშჩელი [დრეზდენის ხელნაწერი|დრეზდენის ხელნაწერიდან]]
**იშჩელი** - ”ხნიერი იაგუარი ქალღმერთი” ქალი ცისარტყელა - დედამიწისა და მთვარის ქალღმერთი, ქალთა ხელობის, მეანი ქალების, ფეიქრებისა და ფეხმძიმე ქალების მფარველი.

## ლიტერატურა 
*Coe, Michael (1977). "Supernatural Patrons of Maya Scribes and Artists." In N. Hammond. *Social Process in Maya Prehistory.* Princeton, New Jersey: Princeton University Press. pp.&nbsp;327–347.
*Groark, Kevin P., *To Warm the Blood, To Warm the Flesh: The Role of the Steambath in Highland Maya Ethnomedicine.* Journal of Latin American Lore 20-1 (1997): 3-96.
*Miles, S.W., *The Sixteenth-Century Pokom-Maya.* Philadelphia: The American Philosophical Society 1957.

კატეგორია:მაიას მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ნაცარქათამა

**ნაცარქათამა** () — მცენარეთა გვარი ჯიჯლაყასებრთა ოჯახისა. ერთი ან მრავალწლოვანი ბალახებია, იშვიათად - ბუჩქები. მორიგეობით განლაგებული ფოთლები ხშირად ფქვილისებრი ნაფიფქით არის მოფენილი. 

ნაცარქათამა იზრდება ნათესებში, ბაღებსა და ბოსტნებში როგორც სარეველა, აგრეთვე მდინარეთა ნაპირებზე, გვხვდება დანაგვიანებულ ადგილებზეც. ცნობილია ნაცარქათამას 250 სახეობა. ისინი გავრცელებულია მთელ დედამიწაზე. 

საქართველოში  გვხვდება 12 სახეობა. მათგან ფართოდ გავრცელებულია *Chenopodium album*, *Chenopodium botrys*. ნაცარქათამას ზოგიერთი სახეობა (*Chenopodium polyspermum*, *Chenopodium rubrum*, *Chenopodium foliosum*) გამოიყენება სჭმელად როგორც ბოსტნეული ან მხალეული; ზოგი (*Chenopodium album*) საქონლის საკვებია; ზოგსაც (თეთრი ნაცარქათამა *Chenopodium album*, *Chenopodium yulvaris*, *Chenopodium hybridum*; *Chenopodium ambrosioides*) ხალხურ მედიცინაში იყენებენ ოფლმდენ საშუალებად, ანგინის, რევმატიზმისა და წითელი ქარის სამკურნალოდ, აგრეთვე კრუნჩხვისა და ასთმის დროს. *Chenopodium botrys* ჩრჩილის საწინააღმდეგო საშუალებაა.

## ლიტერატურა
*
ჩვეულებრივი კატისთვალა გველი

**კატისთვალა გველი** () — გველი ანკარასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 70 სანტიმეტრს აღწევს. ზურგის მხრიდან მოშავო-მონაცრისფრო ფერისაა. ზურგზე გასდევს შავი ზოლები, რომლებიც ერთმანეთისგან გამოყოფილნი არიან ღია ფერის არეებით. 

გავრცელების არეალი: აზერბაიჯანი, ნახიჩევანი, დაღესტანი, საქართველო. ცხოვრობს მშრალ, ქვა-ღორღიან ადგილებში. იკვებება ხვლიკებით, პატარა ფრინველებით, რომლებსაც პირდაპირ ბუდიდან იტაცებს. ნადავლს ჯერ შხამავს, შემდგომ სხეულით ძვლებში ამტვრევს და ყლაპავს. კარგად ადის ხეებზე. საშიშროების დროს იღებს დამახასიათებელ პოზას: სხეულის უკანა ნაწილს დაიხვევს, წინას კი მიწიდან ზევით აღმართავს, აკეთებს გამაფრთხილებელ მოძრაობებს.

## ლიტერატურა 
* Ядовитые животные и растения СССР, 1990 წ, გვ. 124-125.

კატეგორია:ანკარასებრნი
კატეგორია:ევროპის ქვეწარმავლები
ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია

**ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია** () — ხოჭო ქერქიჭამიების ოჯახისა (ლაფნიჭამიების ქვეოჯახი). იმაგო შავია (ახალგაზრდა — ღია ყავისფერი), მისი სიგრძე 6,5-8 მმ აღწევს, დაფარულია მურა ჟანგისფერი ბეწვით, ზედა ფრთებზე შავი წერტილები მწკრივადაა განლაგებული. მატლი თეთრია, მოხრილი, 11—13 მმ სიგრძის. ნაძვის, იშვიათად ფიჭვის მავნებელია. ფართოდ არის გავრცელებული. საქართველოში პირველად 1956 შეამჩნიეს ბორჯომში. ის ყოფილი სსრკ-ის ჩრდილოეთ  რაიონებიდან შემოყვა გაუქერწავ ნაძვის მორებს და ადვილად განიცადა აკლიმატიზაცია. ამჟამად საქართველოში (აფხაზეთის გარდა) ყველგანაა გავრცელებული. აზიანებს როგორც საღ, ისე მექანიკურად დაზიანებულ ხეებს. ეტანება გამეჩხერებულ კორომებს. სახლდება ნიადაგით დაუფარავ ზემომდებარე ფესვებზე, ფესვის ყელის მიდამოში და ღეროზე 5 მ სიმაღლემდე (კენწეროსკენ თანდათან მცირდება). ხოჭო ქერქში შესასვლელ ვერტიკალურ ხვრელს (სიგანით 4-5 მმ) იკეთებს. ხვრელის ირგვლივ გამოიყოფა ფისი, რომელიც ნაღერღ ფქვილთან ერთად ძაბრისებრ წარმონაქმნს იძლევა. ქერქში ხოჭო და მატლი აკეთებს სადედე, სანაღმე და საოჯახო სამატლე სავალს. სადედე სავალში ხოჭო 250-მდე კვერცხს დებს;  ზამთრობს ქერქის ქვეშ განვითარების ყველა ფაზაში. ზღვის დონიდან 1000 მ-ზე მას ერთწლიანი გენერაცია აქვს, ხოლო 1600-1800 მ-ზე სრული განვითარება ორ წლამდე გრძელდება.

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* ინტეგრირებული მეთოდის გამოყენება, რომელიც გულისხმობს სატყეო-სამეურნეო, სანიტარულ-ჰიგიენური, ბიოლოგიური და ქიმიური ღონისძიებების კომპლექსური შეთანხმებულ გატარებას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქერქიჭამიასებრნი
ლოტი (ხელსაწყო)

**ლოტი** () — სანავიგაციო ხელსაწყო; იყენებენ გემის ბორტიდან წყლის სიღრმის გასაზომად. განასხვავებენ ხელის, მექანიკურ და ჰიდროაკუსტიკურ ლოტებს. ხელის ლოტი შედგება კონუსის ფორმის ტყვიის ან თუჯის საწონისაგან, რომლის წვეროზე მიბმულია გვარლი, რომელიც დაყოფილია მეტრებად. მისი ნაწილები კი დაყოფილია სხვადასხვა ფერისა და ფორმის მარკებით. ხელის ლოტით შეიძლება 50 მ-მდე სიღრმის გაზომვა. მექანიკური ლოტის მოქმედების პრინციპი ემყარება ჰიდროსტატიკური წნევის გაზომვას მილში, რომლის ერთი ბოლო დარჩილულია, მეორე ბოლო კი წყალშია ჩაშვებული. მექანიკური ლოტით ზომავენ 10-იდან 200 მ-მდე სიღრმეს. დიდი სიღრმის გასაზომ ლოტს, რომელსაც ოკეანოგრაფიულ გემებზე იყენებენ, ეწოდება სიღრმესაზომი მანქანა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საზომი ხელსაწყოები
კატეგორია:ნავიგაცია
მარანტა

**მარანტა** (; ქართ. მლოცველი) — მრავალწლიანი ბალახოვანი მცენარე, მარანტისებრთა ოჯახისა. სახელწოდება მიიღო XVI საუკუნის იტალიელი მედიკოსი — ბარტოლომეო მარანტას პატივსაცემად. 

ოჯახში შედის მცენარეების 400-მდე ჯიში. მარანტა  ევროპაში ცენტრალური და სამხრეთი ამერიკიდან შემოვიდა. იზრდება ძალიან ნესტიან ადგილებში, მდინარეებისა და ტბების ნაპირებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
**Production Guide* 

კატეგორია:ერთლებნიანები
ვიქტორ გარბერი

**ვიქტორ გარბერი** (; დ. 16 მარტი, 1949)  — ამერიკელი მსახიობი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რონ რიფკინი

**რონ რიფკინი** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1939)  — ამერიკელი მსახიობი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ნაწვერალი

**ნაწვერალი** — მარცვლოვანი კულტურების ღეროს ქვედა ნაწილის გადანაჭრები, რომელიც მომკის შემდეგ ფესვზე რჩება. ნაწვერალთან ერთად მინდორზე რჩება აგრეთვე სარეველები, რომლებიც აგრძელებენ ვეგეტაციას. ნაწვერალი და სარეველები წარმოადგენს სოკოვანი დაავადებებისა და მავნებლების გამრავლება-გავრცელების კერას, ამიტომ საჭიროა  მინდვრის აჩეჩვა ზერელად — 6-8 სმ-ზე, ხოლო 1-1,5 თვის შემდეგ მოხვნა სრულ სიღრმეზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
ნაძვნარი

**ნაძვნარი** — ნაძვის წმინდა და შერეული კორომი (ტყე). გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში ნაძვის წმინდა კორომები შედარებით იშვიათია, უფრო ხშირია შერეულ ნაძვნარები, სადაც ნაძვთან ერთად იზრდება კავკასიური სოჭი,  კავკასიური კაუჭა ფიჭვი , წიფელი, რცხილა და სხვა. 

საქართველოსათვის დამახასიათებელია ნაძვნარები კოლხური ქვეტყით (შქერით, წყავით, ბაძგით, მოცვით), ბალახოვანი საფრით და ხავსით. ეს ტყეები მეტწილად ნაირხნოვანია, იშვიათად ერთხნოვანიც. მაღალი წარმადობის კორომები ნაძვისა და სოჭის სარტყელშია, ზღვის დონიდან 1500-1800 მ-ზე (სვანეთში, აფხაზეთში, აჭარაში, რაჭაში, ბორჯომის ხეობაში). მაღალი ბონიტეტის ნაძვნარები ჰა-ზე  800-1000 და ზოგჯერ 15003 მერქანს იძლევა, რომელიც გამოირჩევა კარგი ფიზიკური-მექანიკური თვისებებით და მრავალმხრივი გამოყენება აქვს წარმოებაში. 

საქართველოში ნაძვნარებში, რომლებიც უმთავრესად მთის ფერდობებზეა გავრცელებული, დასაშვებია მხოლოდ სანიტარული და ნებითი ამორჩევითი ჭრა ისე, რომ ტყე ძალიან არ გამეჩხერდეს და არ დაიკარგოს საკურორტო, წყალშემნახავი და ნიადაგდაცვითი მნიშვნელობა. ნაძვნარებში გავრცელებული მავნებლებიდან განსაკუთრებით საშიშია ექვსკბილა ქერქიჭამია და ნაძვის დიდი ლაფნიჭამია. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტყეები
კატეგორია:ნაძვი
ნაძალადევი

**ნაძალადევი** — ძველი უბანი თბილისში, ქალაქის ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში, ახლანდელი   ნაძალადევის რაიონში. საქართველოში რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი კერა. თბილისსა და ფოთს შორის რკინიგზის გახსნის (1872) შემდეგ დიდუბის ტერიტორიაზე 2 ნაწილად გაიყო; რკინიგზის გაღმა, აღმოსავლეთით, მუშახელი საცხოვრებლად უნებართვოდ იკავებდა მიწებს და სახლდებოდა, ახალ უბანმაც აქედან მიიღო სახელწოდება. ნაძალადევის რკინიგზის სახელოსნოები გახდა თბილისის პროლეტარიატის საბრძოლო სკოლა. აქ  1900 წლის ზაფხულში რევოლუციურად განწყობილი მუშის ს. აზმაიფარაშვილის სახლის სარდაფში მოეწყო ამიერკავკასიაში პირველი არალეგალური სტამბა, სადაც იბეჭდებოდა საბრძოლო მოწოდებები და პროკლამაციები.   1905 წლის დეკემბერში საყოველთაო პოლიტიკური გაფიცვის პირველი დღეებიდან ნაძალადევში ხელისუფლება აჯანყებული პროლეტარიატის ხელში გადავიდა. მუშური ნაძალადევი მოკლე დროით „რესპუბლიკა“ გახდა. მუშები იარაღდებოდნენ, გაფიცვა შეიარაღებულ აჯანყებაში უნდა გადაზრდილიყო. მეფის მთავრობამ რეპრესიებს მიმართა — რკინიგზაზე სამხედრო წესები გამოცხადდა. 17 დეკემბერს ჯარებმა ნაძალადევს ალყა შემოარტყეს. ხელისუფლებამ ცხენოსანი ნაწილები და არტილერია გამოიყენა. მუშების თავგანწირული წინააღმდეგობის მიუხედავად, აჯანყება დამარცხდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის უბნები
ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი

მინი|ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი
**ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი** — რუსეთის ფედერაციიის სუბიექტი ტიუმენის ოლქის შემადგენლობაში. შედის ურალის ფედერალურ ოკრუგში . ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ხანტი-მანსიისკი.

ოკრუგი ესაზღვრება იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგს, კრასნოიარსკის მხარეს, ტომსკის, ტიუმენის, სვერდლოვსკის ოლქებს და კომის რესპუბლიკას. შეიქმნა 1930 წლის 10 დეკემბერს. მთავარი მდინარეებია ობი და მისი შენაკადი ირტიში.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*Official website of Khanty-Mansiysk Autonomous Okrug – Yugra 
*The official website of the public authorities Khanty-Mansi Autonomous Okrug – Yugra     
*Official site Duma Khanty-Mansi Autonomous Okrug – Yugra  

კატეგორია:ხანტი-მანსის ავტონომიური ოკრუგი
ნაწლავმსუნთქავნი

**ნაწლავმსუნთქავნი**  (Enteropneusta) — ზღვის ცხოველების კლასი ნახევრადქორდიანთა ტიპისა. მათი სხეულის სიგრძე რამდენიმე სმ-იდან 1 მ-მდე აღწევს. შედგება ხორთუმის, საყელოსა და ტანისაგან. ხორთუმის ფუძესთან მოთავსებულია პირის ღრუ გადადის ხახაში. საყლაპავის კედლებში ორ რიგად არის განლაგებული სალაყუჩე ხვრელები. ნაწლავები სხეულის უკანა ბოლოზე ანალური ხვრელით მთავრდება. გამომყოფ ორგანოს ხორთუმის კედელში ნაოჭიანი მონაკვეთის (გლომერულუსის) სახე აქვს. ნერვული სისტემა 2 ღეროსა (ზურგის და მუცლის) და ნერვული იჯრედების ხლართისაგან შედგება. სისხლძარღვთა სისტემა მუცლისა და ზურგის ძარღვებითაა წარმოდგენილი. ნაწლავმსუნთქავნი გაყოფილსქესიანებია. კლასში 100-მდე სახეობაა.

## ლიტერატურა
**Догель В. А.,* Зоология беспозвоночных, 5 изд., М., 1959;

კატეგორია:ნახევრადქორდიანები
ნაწევი

**ნაწევი** — დედამიწის ქერქის ამგები ქანების წყვეტითი დისლოკაციის ერთ-ერთი სახე, რომელიც წარმოიქმნება ტექტონიკური რღვევის ბაგეების ჰორიზონტალური გადაადგილებით რღვევის სიბრტყის მიმართების გასწვრივ. განარჩევენ მარჯვენა ნაწევს და მარცხენა ნაწევს. ბაგეების გადაადგალების ამპლიტუდა რამდენიმე სმ-იდან ასეულობით კმ აღწევს. ნაწევები უმთავრესად ნაოჭა სისტემებს ახასიათებს და ვითარდება ხანგრძლივი დროის განმავლობაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტრასფორმაციული რღვევა

## ლიტერატურა
კატეგორია:სტრუქტურული გეოლოგია
ხვლიკიჭამია გველი

**ხვლიკიჭამია გველი** () — შხამიანი გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. 2 სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში და ჩრდილოეთ აფრიკაში. ამიერკავკასიაში ბინადრობს ჩვეულებრივი ხვლიკიჭამია გველი  (М. monspessulanus), სიგრძით 1,7 მეტრი. ზურგი შეფერილია მონაცრისფრო-მოლურჯო ფერად, გასდევს განივი ზოლები, მუცელი — ყვითელია. ბინადრობს მშრალ, ქვიან ადგილებში. იკვებება წვრილი მღრღნელებით, ხვლიკებით, გველებით (მათ შორის შხამიანებითაც). პატარა ცხოველებისათვის მისი ნაკბენი სასიკვდილოა. კვერცხისმდებია. მდედრი დებს 20-მდე კვერცხს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ხვლიკიჭამია გველები

კატეგორია:ანკარასებრნი
ნაძალადევის სახალხო თეატრი

**ნაძალადევის სახალხო თეატრი** — თეატრი. გაიხსნა ნაძალადევში მწიგნობარ გ. ჩარკვიანის თაოსნობით. პირველ წარმოდგენად 1896 წელს უჩვენეს ალექსანდრე ყაზბეგის „არსენა“. სპექტაკლში მონაწილეობდნენ სცენისმოყვარე მსახიობები: ს. ციციშვილი, ო. ხავთასი, ს. ყალაბეგაშვილი, გ. გაბინაშვილი, გ. ჯაბაური და სხვები; რეჟისორი ბ. საფაროვი. შემდგომ წლებში ნაძალადევის სახალხო თეატრი რევოლუციური იდეების პროპაგანდის კერად გადაიქცა. რეპერტუარსაც ამავე მიზნით არჩევდნენ. რევოლუციურ პერიოდში დაიდგა: ი. გომართელის „ქოხში“, ტ. რამიშვილის „მეზობლები“, პოლიო ირეთელის „დამარცხებულნი“ და სხვა წარმოდგენები. 1912 წლის 12 იანვარს საზეიმოდ გაიხსნა თეატრის ახალი შენობა და ჩამოყალიბდა სცენისმოყვარეთა მუდმივი წრე; რეჟისორად დაინიშნა მსახიობი ს. სვიმონიძე (გოგოლაშვილი). სპექტაკლებში პროფესიონალი მსახიობებიც მონაწილეობენ (ლ. მესხიშვილი, ვ. აბაშიძე, გ. არადელი-იშხნელი, მ. საფაროვა-აბაშიძე, ნ. გაბუნია-ცაგარელი და სხვები). სხვადასხვა დროს წრეს ხელმძღვანელობდნენ: შ. ბერიშვილი, პ. ფრანგიშვილი, ვ. ნინიძე, გ. სულიაშვილი. წრის წევრები იყვნენ გ. პავლიაშვილი, ვასო კუდუხაშვილი, ვერა კუდუხაშვილი, გ. გაბინაშვილი, ა. ჩიტაძე, ქ. კამკამიძე, ს. გოგაშვილი. წრე განაგრძობდა მაშაობას პლეხანოვის სახელობის კულტურის სახლში.

1924 წლის 10-19 მარტს თეატრის დარბაზში მიმდნარეობდა კათოლიკოს-პატრიარქ ამბროსის და საქართველოს საკათალიკოსო საბჭოს წევრების სასამართლო პროცესი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის თეატრები
ნაწიდრისწვერი

**ნაწიდრისწვერი** — მთა საქართველოში, კახეთის მხარეში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კახეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ორწყლის მარცხენა შენაკადის — საბაკუნისხევის სათავეში, საქართველოსა და რუსეთის დაღესტნის საზღვარზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3102 მ. აგებულია ლიასური თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. სამხრეთი და აღმოსავლეთი კალთები ციცაბოა, ქარაფოვანი, ჩრდილოეთი და დასავლეთი კალთები — დამრეცი. ნაწიდრისწვერი შემოსილია ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მთები
კატეგორია:კახეთის კავკასიონის მთები
ლგბტ სლენგი

**ლგბტ სლენგი** ან **გეი სლენგი** - ლინგვისტიკაში ინგლისური ენის სლენგის (ჟარგონი) აღმნიშვნელი, რომელიც მეტწილად იხმარებაა ლესბოსელ, გეი, ბისექსუალ და ტრანსგენდერულ (ლგბტ) საზოგადოებაში და მას ძირითადად იუმორისტული დატვირთვა აქვს. სლენგი არსებობს ბევრ ენაში, მათ შორის ადრეული 1900-იანებიდან ინგლისურსა და იაპონურ ენებში.

სოდომის კანონების და ჰომოსექსუალიზმის კრიმინალიზაციის გამო, ლგბტ სლენგი გამოიყენებოდა როგორც არგოტიზმი, შენიღბული კომუნიკაციის საშუალება ლგბტ წარმომადგენლების საზოგადოებაში, საკუთარი ორიენტაციის დაფარვის მიზნით.

მას მერე, რაც უნივერისტეტებში ე. წ. ახირებათა სწავლებები გამოჩნდა სასწავლო დისციპლინებს შორის, ლგბტ სლენგი და არგოტიზმი აკადემიური კვლევის საგანი გახდა ლინგვისტური ანთროპოლოგიის სწავლულებს შორის.

## სქოლიო 
კატეგორია:სლენგი
კატეგორია:ლგბტ
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
Circus (სიმღერა)

„**Circus**“ — ამერიკელ პოპ–მომღერალ ბრიტნი სპირსის სიმღერა. იგი ჩაიწერა მისი მეექვსე, ამავე სახელწოდების სტუდიური ალბომისთვის. სიმღერის პროდიუსერები არიან Dr. Luke, კლოდ კელი და ბენი ბლანკო. „Circus“ არის რიგით მეორე სინგლი აღნიშნული ალბომიდან. აშშ-ში სინგლმა მიაღწია #3 პოზიციამდე *Billboard*-ის ჩარტში Hot 100 და #1 პოზიამდე Pop Songs-ში. იგი არის სპირსის აშშ-ში რიგით მეორე ყველაზე გაყიდვადი ციფრული სინგლების სიაში - სულ მისი 3.1 მილიონი ასლი იქნა შეძენილი.

## სიმღერების სია
*;CD სინგლი
#Circus&nbsp;— 3:12
#Womanizer (Mike Rizzo Funk Generation Radio)&nbsp;— 3:51

*;CD მაქსი-სინგლი
#Circus&nbsp;— 3:12
#Circus (Tom Neville's Ringleader Remix)&nbsp;— 7:52
#Circus (Diplo Circus Remix)&nbsp;— 4:24
#Circus (Junior Vasquez Club Circus Remix)&nbsp;— 9:02
#Circus (ვიდეო)&nbsp;— 3:33

*;ციფრული ჩამონატვირთი&nbsp;— Digital 45
#Circus&nbsp;— 3:11
#Circus (Tom Neville's Ringleader Remix)&nbsp;— 7:49

*;ციფრული ჩამონატვირთი&nbsp;— Twister Rave Remix
#Circus (Twister Rave Remix)&nbsp;— 3:32

*;ციფრული ჩამონატვირთი&nbsp;— EP
#Circus&nbsp;— 3:12
#Circus (Tom Neville's Ringleader Remix)&nbsp;— 7:52
#Circus (Diplo Circus Remix)&nbsp;— 4:25
#Circus (Junior Vasquez Club Circus Remix)&nbsp;— 9:02

*;ციფრული ჩამონატვირთი&nbsp;— რემიქსების EP
#Circus (Diplo Circus Remix)&nbsp;— 4:25
#Circus (Tom Neville's Ringleader Remix)&nbsp;— 7:50
#Circus (Villains Remix)&nbsp;— 5:17
#Circus (Linus Loves Remix)&nbsp;— 4:39
#Circus (Junior Vasquez Electric Circus Remix)&nbsp;— 9:02

*;პრომორემიქსი
#Circus (Bermudez-Chico Remix) &nbsp;- 3:41

## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:2008 წლის სინგლები
კატეგორია:2013 წლის სინგლები
კატეგორია:ბრიტნი სპირსის სიმღერები
კატეგორია:Jive Records-ის სინგლები
კატეგორია:2009 წლის სინგლები
ნიკ დეივისი

მინი|ნიკ დეივისი
**ნიკ დეივისი** () — ინგლისელი ხმის ინჟინერი და პროდიუსერი. იგი ცნობილია, როგორც ჯგუფ ჯენესისის ალბომების პროდიუსერი. მან ასევე პროდიუსერობა გაუწია ჯგუფის წევრების სოლო-ალბომებსაც, ასევე სხვა ჯგუფების ალბომებს.

## დისკოგრაფია
### პროდიუსერი
*მარილიონი: *Seasons End*
*ჯენესისი: ''We Can't Dance*
*ჯენესისი: *Calling All Stations*
*ჯენესისი: *Genesis Archive 1967–75*
*ჯენესისი: *Genesis Archive 2: 1976–1992*
*ტონი ბენქსი: *Still*
*ტონი ბენქსი: *Strictly Inc*
*ტონი ბენქსი: *Seven: A Suite For Orchestra*
*XTC: *Wasp Star (Apple Venus Volume 2)*
*Mike and The Mechanics: *Word of Mouth*
*Mike and The Mechanics: *Beggar on a Beach of Gold*
*Mike and The Mechanics: *Hits*
*Mike and The Mechanics: *Mike + The Mechanics* (იგივე *M6*)
*Mike and The Mechanics: *Rewired*

### ხმის მიქსი
მოცემულ ალბომებსა და DVD დისკებზე, ნიკს ეკუთვნის ხმის სტერეო და 5.1 მიქსი:

*ჯენესისი: *The Way We Walk – Live in Concert* DVD
*ჯენესისი: *Genesis Live at Wembley Stadium* DVD
*ჯენესისი: *The Video Show* DVD
*ჯენესისი: *Platinum Collection*
*ჯენესისი: *Genesis 1976-1982*

ნიკი ასევე მუშაობდა ჯგუფის SACD/DVD დისკების მრავალარხიან ჟღერადობაზეც:

*ჯენესისი: *Genesis 1970–1975*
*ჯენესისი: *Genesis 1976-1982*
*ჯენესისი: *Genesis 1983-1998''

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.nickdavis.org.uk
*http://www.genesis-music.com
*http://www.twronline.net

კატეგორია:ინგლისელი ხმის პროდიუსერები
კატეგორია:ჯენესისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სკურის ციხე

**სკურის ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელოში, მდინარე ჭანისწყლის მარცხენა ნაპირზე, ახლანდელი სოფელი სკურიას სამხრეთით, სენაკის მუნიციპალიტეტში. შემორჩენილია მხოლოდ ნანგრევები. უძველესი სამშენებლო ფენა II-IV საუკუნეებისაა.  სკურის ციხე წარმოადგენდა ნალისებური ფორმის გალავნიან კოშკს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ჯენიფერ გარნერი

**ჯენიფერ ენ გარნერი** (; დ. 17 აპრილი, 1972), უფრო უკეთ ცნობილი როგორც **ჯენიფერ გარნერი** — ამერიკელი მსახიობი. გარნერმა აღიარება მოიპოვა ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტოს აგენტ სიდნი ბრისტოუს როლის შესრულებით ფილმში „ჯაშუში“. დაქორწინებული იყო მსახიობ ბენ აფლეკზე. წყვილი ერთმანეთს 2017 წელს დაშორდა. ჰყავთ სამი შვილი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* Jennifer Garner at Emmys.com 

კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ოქროს გლობუსის მფლობელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სკომოროხი

280px|thumb|სკომოროხები XVIII საუკუნეში
**სკომოროხი** (რუს. Скоморох) — შუა საუკუნეების რუსეთში მსახიობი, რომელიც ერთდროულად იყო მომღერალი, მოცეკვავე, მუსიკოსი და პოეტი. სკომოროხობა აღმოცენდა არა უგვიანეს XI საუკუნისა (გამოსახულება გვხვდება კიევის სოფიოს ტაძრის ფრესკებზე, 1037), განვითარების მწვერვალს მიაღწია XV—XVII საუკუნეებში, ხოლო XVIII საუკუნიდან თანდათან გაქრა და ადგილი დაუთმო ბალაგანს. სკომოროხები გამოდიოდნენ ქუჩებსა და მოედნებზე, უშუალო კონტაქტს ამყარებდნენ მაყურებელთან და თავისი მხიარული წარმოდგენის მონაწილედ ხდიდნენ მას. XVI—XVII საუკუნეებში სკომოროხები. ერთიანდებოდნენ „ვატაგებად“ (70-100 კაცი). ეკლესია და სახელმწიფო ხელისუფლება ხშირად დევნიდა მათ. 1648 და 1657 გამოიცა ბრძანებულება სკომოროხების აკრძალვის თაობაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თეატრი
კატეგორია:თეატრალური პროფესიები
სკოლოპენდრისებრნი

**სკოლოპენდრისებრნი** (ლათ. Scolopendromorpha) — ფეხსახსრიანების რიგი ტუჩფეხიანების კლასისა. მათი სხეულის სიგრძე 30 სმ-ს აღწევს. აქვთ ბრტყელი სხეული, რომელიც შედგება თავისა და ტანისაგან. ტანი დაყოფილია სეგმენტებად. ტანის პირველ სეგმენტზე წყვილი მძლავრი ყბაფეხია, რომლის ფუძესთან შხამიანი ჯირკვლებია მოთავსებული. ჯირკვლების არხი ბრჭყალისებრ წვერში იხსნება. დანარჩენ სეგმენტებზე თითო ფეხია. სკოლოპენდრები მტაცებლები არიან, იკვებებიან უხერხემლო და წვრილი ხერხემლიანებით. აქტიურები არიან ღამით. გიგანტური სკოლოპენდრას ნაკბენი ადამიანსაც კლავს.  გვხვდებიან უმთავრესად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ყოფილ სსრკ-ს ტერიტორიაზე მხოლოდ სამხრეთით ( ყირიმი, კავკასია, სამხრ. უკრაინა, წინაკავკასია, შუა აზია).  ყველა სკოლოპენდრისებრნი დებს კვერცხს. მათ დაბადებისთანავე იმდენივე ფეხი აქვთ, რამდენიც ზრდასრულებს. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფეხსახსრიანები
მცოცავ-მცურავი

**მცოცავ-მცურავი** () — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 36 სახეობას. საქართველოში გავრცელებულია 4, მათ შორის ოთხზოლიანი მცურავი და ამიერკავკასიური მცურავი.

## სახეობები 
*გვარი: Elaphe (მცოცავ-მცურავი)
**Elaphe bairdi  
**Elaphe bimaculata 
**Elaphe carinata 
**Elaphe climacophora 
**Elaphe conspicillata 
**Elaphe davidi 
**Elaphe dione 
**Elaphe emoryi 
**Elaphe erythrura 
**Elaphe flavirufa 
**Elaphe flavolineata 
**Elaphe gloydi 
**Elaphe guttata  
**Elaphe helena 
**Elaphe hohenackeri 
**Elaphe leonardi 
**Elaphe lineata 
**Elaphe longissima 
**Elaphe maculata
**Elaphe mandarina 
**Elaphe moellendorffi 
**Elaphe obsoleta 
**Elaphe perlacea 
**Elaphe persica 
**Elaphe porphyracea 
**Elaphe prasina 
**Elaphe quadrivirgata 
**Elaphe quatuorlineata 
**Elaphe radiata 
**Elaphe rufodorsata 
**Elaphe scalaris 
**Elaphe schrenckii 
**Elaphe situla 
**Elaphe subradiata 
**Elaphe taeniura 
**Elaphe vulpina 

## რესურსები ინტერნეტში 
*”მცოცავ-მცურავის” კლასიფიკაცია

## რესურსები ინტერნეტში 
*რუსეთის ტერიტორიაზე გავრცელებული სახეობები

კატეგორია:ანკარასებრნი
ჯოზეფ კემპბელი

**ჯოზეფ ჯონ კემპბელი** (, დ. 26 მარტი, 1904, ნიუ-იორკი — გ. 31 ოქტომბერი, 1987, ჰონოლულუ) — მითოლოგიის ამერიკელი მკვლევარი, ცნობილია მისი ნაშრომებით შედარებით მითოლოგიაში და რელიგიათმცოდნეობაში. აგრეთვე კემპბელი ჯორჯ ლუკასის თქმით არის ვარსკვლავთა ომების შთამგონებელი.

კატეგორია:ამერიკელი ანთროპოლოგები
კატეგორია:მითოლოგიის მკვლევრები
კატეგორია:დაბადებული  26 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
ელიას ლენროტი

**ელიას ლონროტი** ( დ. 9 აპრილი, 1802, სამატი, ფინეთი — გ. 19 მარტი, 1884, იქვე) — ფინელი ფილოლოგი, კარელურ-ფინური ეპოსი კალევალას შემსწავლელი, ენათმეცნიერი, განათლებით ექიმი.

დაიბადა ღარიბ ოჯახში, (სამანტიში, ყოფილი ნიულანდის გუბერნიაში) და მთელი ცხოვრობა სიღარიბეში გაატარა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ფინელი ფილოლოგები
კატეგორია:ფინელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 1802
კატეგორია:გარდაცვლილი 1884
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
რობერტ გრეივზი

**რობერტ გრეივზი** (, დ. 24 ივლისი, 1895 — გ. 7 დეკემბერი, 1985) — ბრიტანელი პოეტი, მეცნიერი, მთარგმნელი და რომანისტი. თავისი ხანგრძლივი სიცოცხლის განმავლობაში შექმნა 140-ზე მეტი ნაწარმოები. ცნობილია თავისი ნარკვევებით მითოლოგიაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი პოეტები
კატეგორია:მითოლოგიის მკვლევრები
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:XX საუკუნის ბრიტანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი ისტორიული რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ლიტერატურის კრიტიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი მემუარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ბრიტანელი ათეისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჰოლივუდის დიდების ხეივანი

**ჰოლივუდის დიდების ხეივანი** () — ტროტუარი ჰოლივუდის ბულვარსა და ვაინ-სტრიტის გასწვრივ, რომელიც მდებარეობს ჰოლივუდში, ლოს-ანჯელესში, კალიფორნიაში, აშშ-ში. ის მიჩნეულია გასართობი ინდუსტრიის დიდების დარბაზად. მისი დიზაინერია სამხრეთ-კალიფორნიელი ხელოვანი ოლივერ ვეისმულერი, რომელიც ქალაქმა დაიქირავა 1953 წელს, რათა ჰოლივუდისათვის ერთგვარი იერსახე მიენიჭებინა და დიდების ხეივანი სწორედაც რომ წარმოადგენს ერთ-ერთს იმ სრულყოფათაგან, რაც ქალაქმა იმ პერიოდში განიცადა. ხეივანი მოჭედილია 2 000-ზე მეტი ხუთქიმიანი ვარსკვლავით, რომლებზედაც ამოტვიფრულია არა მხოლოდ სახელგანთქმულ ადამიანთა სახელები, არამედ შეთხზული გმირებისაც, რომელნიც გასართობ ინდუსტრიაში თავიანთი წვლილის გამო აღიარებულნი არიან ჰოლივუდის კომერციული პალატის მიერ. ხეივანი ინახება თვითდაფინანსებით. პირველი ვარსკვლავით, რომელიც 1960 წლის 9 თებერვალს გაიხსნა, დაჯილდოვდა ჯოან ვუდვარდი.

## რესურსები ინტერენტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ჰოლივუდი
კატეგორია:ლოს-ანჯელესის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ნაწყალობევი გლეხი

** ნაწყალობევი გლეხი** — გლეხთა კატეგორია ფეოდალურ საქართველოში. ნაწყალობევი ისეთი გლეხი იყო, რომელიც მეფემ ან დიდმა ფეოდალმა თავის ხელქვეით ფეოდალს რაიმე გაწეული სამსახურისათვის უბოძა ჯილდოდ. ნაწყალობევი გლეხის მფლობელი შეიძლება ყოფილიყო ფეოდალთა სხვადასხვა ფენის (სასულიერო, საერო) წარმომადგენელი.

## იხილეთ აგრეთვე
*წყალობა

## ლიტერატურა
* *მეტრეველი რ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 345, თბ., 1984

კატეგორია:გლეხობა
სპილენძა (გვარი)

**სპილენძა** () — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. გავრცელებულნი არიან ევროპაში, ჩრდილო აფრიკაში და დასავლეთ აზიაში. გვარი ამჟამად შეიცავს 3 სახეობას. წარმოადგენენ პატარა, 60 სანტიმეტრამდე სიგრძის გველებს. თავი მხოლოდ მცირედაა გამოყოფილი კისრისაგან. ზედა ყბაზე კბილები იზრდება წინიდან უკნისაკენ. სხეული ცილინდრული ფორმისაა, გლუვი ქერცლებით დაფარული. დროის უმეტეს ნაწილს საფარველში ატარებენ. იკვებებიან ხვლიკებით, ზოგი სახეობის გველებით, მღრღნელებით. მსხვერპლს სხეულით ეხვევიან გარშემო და შხამის მეშვეობით კლავენ. ახლოს დგანან ამერიკულ მონათესავეებთან - სამეფო გველები (Lampropeltis). ერთი პერიოდი მათ საერთო გვარში აერთიანებდნენ.

## სახეობები
[left|thumb|ჩვეულებრივი [სპილენძა (Coronella austriaca)]]
*სპილენძა ჩვეულებრივი (Coronella austriaca) - ევროპა, დასავლეთი აზია
*Coronella brachyura - ინდოეთი (ჩრდილო მაჰარაშტრა)
*Coronella girondica - ევროპა, ჩრდილოეთ აფრიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Southern smooth snake, *Coronella girondica*  at Reptiles & Amphibians of Europe . 

კატეგორია:ანკარასებრნი
ბაკურხევი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

**ბაკურხევი** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, გუდამაყრის თემში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლოგოს პრესი

**გამომცემლობა „ლოგოს პრესი“** — გამომცემლობა საქართველოში. დაფუძნდა 2000 წელს. მისი დამფუძნებელი და დირექტორია ლაშა ბერაია.

საგამომცემლო პრიორიტეტებია სასკოლო სახელმძღვანელოები, სახელოვნებო გამოცემები და საბავშვო წიგნები. თავდაპირველად ლოგოს პრესი გამოსცემდა მხატვრულ და სამეცნ. ლიტერატურას, სასკოლო სახელმძღვანელოებს. მოგვიანებით მათ შეემატა საბავშვო ლიტერატურა და სასაჩუქრე წიგნები. 2007 წლიდან ლოგოს პრესის გამოცემათა მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენდა საბავშვო წიგნების თანაგამოცემები (უცხოურ გამომცემლობათა წიგნების ქართული თარგმანები). 2005 წელს, ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის რეფორმის კვალდაკვალ, გამომცემლობამ აქტიური მონაწილეობა მიიღო ახალი სასკოლო სახელმძღვანელოების შექმნაში. ლოგოს პრესმა საქართველოში პირველმა გამოსცა მნიშვნელოვანი ნაწარმოებები – ე. გომბრიხის „ხელოვნების ამბავი“; ვ. ნაბოკოვის „ლოლიტა“; ი. ჩარკვიანის „მშვიდი ცურვა; ე. ბერჯესის „მექანიკური ფორთოხალი“; ე. ჰეივუდის „პოლიტიკური იდეოლოგიები“; ო. ჭილაძის „ბედნიერი ტანჯული“; ლ. ვიტგენშტაინის „ფილოსოფიური გამოკვლევები“; ზ. კიკნაძის „ქართული ხალხური ეპოსი“ და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ლოგოს პრესი

კატეგორია:საქართველოს გამომცემლობები
ჯეიმზ ფრეიზერი

thumb |ჯეიმზ ჯორჯ ფრეიზერი

**ჯეიმზ ჯორჯ ფრეიზერი** (, დ. 1 იანვარი, 1854, გლაზგო, შოტლანდია — გ. 7 მაისი, 1941, კემბრიჯი) — ინგლისელი ანთროპოლოგი, ფოლკლორისტი, მითოლოგიისა და რელიგიის შემსწავლელი. ტოტეიზმის, მაგიისა და რელიგიური შეხედულებების ტრანსფორმავიის შემსწავლელი. არის 12 ტომეულის „The Golden Bough“-ის ავტორი, რომელშიც შეაგროვა ინფორმაცია პირველყოფილ მაგიაზე, მითოლოგიაზე, ტაბუზე, ტოტემიზმზე და ზნიმიზმზე.

კატეგორია:ბრიტანელი ანთროპოლოგები
კატეგორია:მითოლოგიის მკვლევრები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1854
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
ნაწლავღრუიანები

**ნაწლავღრუიანები** () — უხერხემლო ცხოველების ტიპი. უმეტესობა ზღვის ბინადარია, ზოგი მტკნარ წყალში ცხოვრობს. გვხვდება ნაწლავღრუიანების მარტოული და კოლონიური ფორმები. ზოგი ნაწლავღრუიანები მჯდომარეა (მტკნარი წყლის ჰიდრები, ჰიდროიდული ფა მარჯნის პოლიპები), ზოგი — თავისუფლადმცურევი (მედუზები).  ნაწლავღრუიანების მრავალ სახეობას ახასიათებს მეტაგენეზი. ნაწლავღრუიანების მარტივ ან საკნებად დაყოფილ ერთადერთ ნაწლავის ღრუში ხდება საკვების მონელება. ნაწლავის ღრუ გარემოს უკავშირდება პირის ხვრელით, რომელიც გარშემორტყმულია საცეცებით. ნაწლავღრუიანების სხეული შედგება ექტოდერმისა და ენტოდერმისაგან, რომელთა შორის განვითარებულია მეზოგლეა. ექტოდერმა ძირითადად შედგება ეპითელიუმურ-კუნთოვანი, მსუსხავი და არადიფერენცირებული უჯრედებისაგან. ენტოდერმაში მოთავსებულია ეპითელიუმურ-კუნთოვანი და ჯირკვლოვანი საჭმლის მომნელები უჯრედები, რომლებიც ამების ცრუფეხების მსგავსი გამონაზარდებით ნაწლავის ღრუდან უჯრედში შეიტაცებენ ნაწილობრივ მონელებულ საჭმლის ნაწილაკებს და იწყება უჯრედშიგა მონელება. გადამუშავებელი ნარჩენები პირის ხსვრელით გარეთ გამოიდესვნება. ნაწლავღრუიანებს ნერვული სისტემა წარმოდგენილია სუბპითელიუმური ნერვული ბადით. გრძნობის ორგანოებიდან აღსანიშნავია შუქშემგრძნობი თვალები და სტატოცისტები (წონასწორობის ორგანო), რომლებიც მხოლოდ მედუზებს აქვთ. ნაწლავღრუიანები, როგორც წესი, ჰაყოფილსქესიანებია. განაყოფიერება გარეგანია. ზიგოტიდან ვითარდება ლარვა-პლანულა, რომლისაგანაც მეტამორფოზის შედეგად მიიღება პოლიპი (იშვიათად მედუზა). მრავლდებიან ვეგეტატიურადაც (დაკვირტვა ანუ სტრობილაცია), რომლის შედეგადაც უფრო ხშირად კოლონია წარმოიქმნება. ზოგი ნაწლავღრუიანები თევზების საკვებია. ნაწლავღრუიანები ივითარებენ კიროვან ჩონჩხს, რომელიც წარმოქმნის წყალქვეშა და წყალზედა კლდეებს (რიფები, ატოლები). ნაწლავღრუიანებთაგან აღსანიშნავია კეთილშობილი (წითელი) მარჯანი, რომლის ვარდისფერი კიროვანი ღერძი საიუველირო ნაკეთობების დასამზადებლად გამოიყენება. ზოდ მედუზას ადამიანი საკვებად იყენებს, ზოგიერთის მსუსხავი უჯრედები მობანავეთა მძიმე ტოქსიკოზს და სიკვდილსაც კი იწვევენ. ნაწლავღრუიანების ტიპი 3 კლასს შეიცავს: ჰიდროიდულები, სციფოიდურები და მარჯნის პოლიპები.   ზოგჯერ ნაწლავღრუიანებს მიაკუთვნებენ სავარცხლურებსაც. ცნობილია ნაწლავღრუიანების 9000-მდე თანამედროვე სახეობა. ცნობილია აგრეთვე ნაწლავღრუიანების 20000-მდე გადაშენებულისახეობა, რომელთა უმეტესობამ მონაწილეობა მიიღო მძლავრი კირქვიანი შრეების წარმოქმნაში.

## ლიტერატურა
*
გუდანი

**გუდანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ხევსურეთში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ბარისახო).

მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ხევსურეთის არაგვის მარცხენა შენაკადის გუდანისჭალის მარჯვენა მხარეს, ბარისახო-შატილის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1720 მ სიმაღლეზე, ქალაქ დუშეთიდან 75 კმ დაშორებით. სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 200 მ-ზე მდებარეობს მნიშვნელოვანი სალოცავი — გუდანის ჯვარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანაფილაქსია

**ანაფილაქსია** ( და ) — პათოლოგიური პროცესი, რომელიც უვითარდება ადამიანს ან ცხოველს მის ორგანიზმში (კანში, კანქვეშ, კუნთებში, სისხლში) უცხო ცილის – ანტიგენის (ანაფილაქტოგენის) განმეორებით შეყვანისას. ანაფილაქსია ალერგიის თავისებური ფორმაა. ანაფილაქტოგენის თვისება აქვს ზოგიერთ არართულ ორგანულ ნაერთს, მცენარეულ პროდუქტს, ანტიბიოტიკებს და სხვა. სისხლში ანაფილაქტოგენის პირველად მოხვედრა იწვევს სპეციფიური ანტისხეულების გამომუშავებას, შესამჩნევი კლინიკური მოვლენების გარეშე. თუმცა 6–12 დღის შემდეგ ვითარდება ორგანიზმის მომეტებული მგრძნობელობა (სენსიბილიზაცია), რაც შეიძლება მთელი სიცოცხლის მანძილზე დარჩეს. ეს იმას ნიშნავს, რომ იმავე ანაფილაქტოგენის განმეორებით შეყვანა იწვევს სწრაფ (რამდენიმე წამში ან წუთში) ანაფილაქსიურ რეაქციას, რისი ტიპობრივი გამოვლინებაა ანაფილაქსიური შოკი: სისხლის წნევის მკვეთრი დაცემა, აგზნებადობა, რასაც მოჰყვება ცენტრალური ნერვული სისტემის დათრგუნვა, ბრონქოსპაზმი, გულის მუშაობის დარღვევა და სიკვდილი სუნთქვის ცენტრის დამბლის გამო.  

ადამიანის სამკურნალოდ და პროფილაქტიკისათვის უცხო წარმოშობის იმუნური შრატებისა (ანტიდიფთერიული, ანტიტეტანუსური და სხვა) და ანტიბიოტიკების (პენიცილინი და სხვა) განმეორებით გამოყენებისას მოსალოდნელია ანაფილაქსიური შოკის განვითარება. ამიტომ, როცა გამოკითხვით არ ხერხდება იმის დადგენა, მიიღო თუ არა ავადმყოფმა წარსულში ზემოთ დასახელებული საშუალებანი, მიმართავენ სინჯს: კანში შპრიცით შეჰყავთ გამოსაცდელი პრეპარატის ძლიერ მცირე დოზა. დადებითი რეაქციის დროს ვითარდება ადგილობრივი ანაფილაქსია (ართიუსის ფენომენი): კანი შეწითლდება, შეშუპდება, ჩნდება მცირე ზომის სისხლჩაქცევები, არ არის გამორიცხულიკანის ნეკროზიც. 

ანაფილაქსიური შოკის თავიდან ასაცილებლად იყენებენ ანაფილაქსიის ბეზრედკას მეთოდს: პაციენტის კუნთში შეჰყავთ შრატის მცირე დოზა — 0.5-1.0 მლ, განზავებული 3 მლ ფიზიოლოგიურ ხსნარში, ხოლო 1-2 საათის შემდეგ — საჭჯირო დოზა მთლიანად. ეს იწვევს ორგანიზმის ზემგრძნობელობის დაწევას ნორმამდე — დესენსიბილიზაციას. ანაფილაქსიის საწინააღმდეგოდ იყენებენ აგრეთვე ადრენალინს, ეფედრინს, ანტიჰისტამინურ საშუალებებს, ჰორმონულ პრეპარატებსა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ალერგოლოგია
ჰიპოქსია

[მინი|[ხელი ჰიპოქსიურ მდგომარეობაში]]
**ჰიპოქსია** ( და ) — მდგომარეობა, როდესაც მთელი ორგანიზმი, ან მისი ნაწილი განიცდის ჟანგბადის ნაკლებობას. ის შეიძლება გამოწვეული იყოს ალკოჰოლის ხშირი მოხმარების, სუნთქვის შეკავების, ავადმყოფური მდგომარეობის, ატმოსფეროში ჟანგბადის მცირე შემცველობისა, ან ორგანიზმის სიკვდილის გამო. ჰიპოქსია სიცოცხლისთვის მნიშვნელოვან ორგანიზმებში გარდაუვალ ცვლილებებს იწვევს. ჟანგბადის უკმარისობის მიმართ ყველაზე მგძნობიარეა ცენტრალური ნერვული სისტემა, გული, თირკმლის ქსოვილი და ღვიძლი. ჰიპოქსიამ შეიძლება გამოიწვიოს გაუგებარი ეიფორიის შეგრძნება და თავბრუსხვევა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Hypoxia — An invisible enemy*
* Human Exposure to Vacuum

კატეგორია:ჟანგბადი
კატეგორია:მედიცინა
მცურავი

**მცურავი** () — გველების გვარი ანკარასებრთა ოჯახისა. ფართოდ არიან გავრცელებული მთელს პლანეტაზე. ერთმანეთისგან ძლიერ განსხვავდებიან ცხოვრების წესითა და საცხოვრებელი გარემოთი. უწინ გვარი ”მცურავი” (Coluber) აერთიანებდა იმ დროისათვის თითქმის ყველა ცნობილ სახეობას გველებისა. თავად კობრაც კი მოიხსენიებოდა, როგორც *Coluber naja*. ამჟამად გვარი შეიცავს 40-მდე სახეობას, მათგან საქართველოში ბინადრობს მხოლოდ 3: წითელმუცელა მცურავი, ფერადი მცურავი და წენგოსფერი მცურავი.

## კლასიფიკაცია 
*გვარი: Coluber
**Coluber algirus 
**Coluber atayevi 
**Coluber bholanathi 
**Coluber brevis 
**Coluber caspius 
**Coluber constrictor 
**Coluber cypriensis  
**Coluber dorri 
**Coluber elegantissimus 
**Coluber florulentus 
**Coluber gemonensis  
**Coluber gracilis 
**Coluber gyarosensis 
**Coluber hippocrepis 
**Coluber insulanus 
**Coluber jugularis (წითელმუცელა მცურავი)
**Coluber karelini 
**Coluber manseri 
**Coluber messanai 
**Coluber mormon  
**Coluber najadum (წენგოსფერი მცურავი)
**Coluber nummifer 
**Coluber ravergieri (ფერადი მცურავი)
**Coluber rhodorhachis 
**Coluber rogersi 
**Coluber rubriceps 
**Coluber schmidti 
**Coluber scortecci 
**Coluber sinai 
**Coluber smithi 
**Coluber socotrae 
**Coluber somalicus 
**Coluber spinalis  
**Coluber taylori 
**Coluber thomasi  
**Coluber variabilis 
**Coluber ventromaculatus 
**Coluber viridiflavus  
**Coluber vittacaudatus 
**Coluber zebrinus 

## რესურსები ინტერნეტში 
*”მცურავის” კლასიფიკაცია 

კატეგორია:ანკარასებრნი
სამსარი

**სამსარი** — მთა საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ახალქალაქის მუნიციპალიტეტისა და ქვემო ქართლის მხარის წალკის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს სამსრის ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3285 მ. წარმოადგენს ვულკანურ კონუსს. ვულკანური კონუსის შიგნით 3 კმ დიამეტრის კალდერაა, რომლის ფსკერი მოფენილია ძველმყინვარული მორენული მასალითა და ყინვისმიერი გამოფიტვის ლოდებით, რომელთა შორის გაბნეულია პატარ-პატარა ტბები. სამსარის კალთაზე გვხვდება მყინვარული ცირკი. მთა აგებულია ძველმეოთხეული გიალოდაციტებით, მოკლებულია მთლიან მცენარეულ საფარს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მთები
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
კატეგორია:საქართველოს ვულკანები
ბი ჯიზი

**ბი ჯიზი** () — ძმებ გიბების ტრიო, რომლის შემადგენლობაშიც შედიოდნენ: ბარი გიბი (წამყვანი ვოკალი), რობინ გიბი (მეორე წამყვანი ვოკალი) და მორის გიბი (კლავიშებიანი საკრავები, გიტარა). რობინი და მორისი (გარდაცვლილი 2003 წელს) ტყუპები იყვნენ. სამივე დაიბადა მენის კუნძულზე, ინგლისურ ოჯახში. ბავშვობაში ყველა ცხოვრობდა მანჩესტერში (ინგლისი), შემდეგ — ავსტრალიაში, სადაც დაიწყო მათი მუსიკალური კარიერა. მსოფლიო მასშტაბით ტრიო ცნობილი გახდა ბრიტანეთში, პროდიუსერ რობერტ სტიგვუდთან ურთიერთობის შემდეგ.

ტრიოს სახით კოლექტივმა 2003 წლამდე იარსება. 2003 წელს გარდაიცვალა მორის გიბი, ხოლო 2012 წელს - რობინ გიბი.

## დისკოგრაფია 
### სტუდიური ალბომები 
### საკონცერტო ალბომები 
### საუნდტრეკები 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*ბარი გიბის ოფიციალური საიტი
*რობინ გიბის ოფიციალური საიტი 
*ბი ჯიზის შესახებ როლინგ სტოუნის ოფიციალურ გვერდზე

კატეგორია:1960-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1970-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1980-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2010-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:ინგლისური როკ-ჯგუფები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ბი ჯიზი
კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
ცრუფარიანები

**ცრუფარიანები** (), მწერების ოჯახი კოქციდიების ქვერიგისა. აერთიანებს 37 გვარის წარმომადგენლებს. უმეტესი სახეობის სხეულის სიგრძე 2-8 მმ. დედალი უფრთოა, მამალი — მომცრო და ფრთიანი, კვერცხის პერიოდში დედლის სხეული მკვრივდება და ცრუ ფარის მსგავსად გადაეფარება ჯგუფად დადებულ კვერცხებს (Eulecanium, Saissetia, Parthenolecanium-ის) გვარების წარმომადგენლები, ზოგი — კვერცხს დებს სხეულის ბოლოში გამოყოფილ საკვერცხე ჩანთაში (Pulvinaria, Eupulvinaria, Neopulvinaria-ს გვარების წარმომადგენლები). ზოგჯერ საკვერცხე ჩანთა (Eripeltis, Stocia, Sticia-ს გვარები) მთლიანად ფარავს დედლის სხეულს.

ცრუფარიანები გავრცელებულია ყველგან საქართველოში ცნობილია 46 სახეობა. ციტრუსოვანთა მავნებლები არიან იაპონური ცრუფარიანები და ციტრუსოვანთა ცრუფარიანები, აკაციის, ვაშლის და ქლიავის ცრუფარიანები. ამ ჯგუფში შედიან სასარგებლო მწერებიც, მაგ., ცვილისებრი ცრუფარიანა.

## ლიტერატურა 
* *ჰაჯიბეილი ზ.*, ქსე, ტ. 11, გვ. 244, თბ., 1987

*
მცურავების კლასიფიკაცია

მცურავები - გველების ქვეოჯახი ანკარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 100-მდე გვარს.

## გვარი 

* *Aeluroglena*
* *Ahaetulla*
* *Argyrogena*
* *Arizona*
* *Bogertophis*
* *Boiga*
* *Cemophora*
* *Chilomeniscus*
* *Chionactis*
* *Chironius*
* *Chrysopelea*
* *Coluber* – შეიცავს *Dolichophis*
* *Conopsis*
* *Coronella*
* *Crotaphopeltis*
* *Cryptophidion*
* *Cyclophiops*
* *Dasypeltis*
* *Dendrelaphis*
* *Dendrophidion*
* *Dinodon*
* *Dipsadoboa*
* *Dispholidus*
* *Dryadophis*
* *Drymarchon*
* *Drymobius*
* *Drymoluber*
* *Dryocalamus*
* *Dryophiops*
* *Eirenis*
* *Elachistodon*
* *Elaphe*
* *Ficimia*
* *Gastropyxis*
* *Geagras*
* *Gonyophis*
* *Gonyosoma*
* *Gyalopion*
* *Hapsidophrys*
* *Hemerophis*
* *Hemorrhois*
* *Hierophis*
* *Lampropeltis*
* *Leptodrymus*
* *Leptophis*
* *Lepturophis*
* *Liopeltis*
* *Lycodon*
* *Lycognathophis*
* *Lytorhynchus*
* *Masticophis*
* *Mastigodryas*
* *Meizodon*
* *Oligodon*
* *Opheodrys*
* *Oxybelis*
* *Pantherophis* – უწინ ერთიანდებოდა გვარში *Elaphe*
* *Philothamnus*
* *Phyllorhynchus*
* *Pituophis*
* *Prosymna*
* *Pseudocyclophis*
* *Pseudoficimia*
* *Pseustes*
* *Ptyas*
* *Rhamnophis*
* *Rhinobothryum*
* *Rhinocheilus*
* *Rhynchocalamus*
* *Rhynchophis*
* *Salvadora*
* *Scaphiodontophis*
* *Scolecophis*
* *Senticolis*
* *Sibynophis*
* *Simophis*
* *Sonora*
* *Spalerosophis*
* *Spilotes*
* *Stegonotus*
* *Stenorrhina*
* *Stilosoma*
* *Symphimus*
* *Sympholis*
* *Tantilla*
* *Tantillita*
* *Telescopus*
* *Thelotornis*
* *Thrasops*
* *Trimorphodon*
* *Xenelaphis*

კატეგორია:ანკარასებრნი
ხდე

**ხდე** (ხდისწყალი, ქისტურა, ბროლისწყალი) — მდინარე ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში, მდინარე თერგის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთ კალთებზე მთა ქორას ჩრდილოეთ ფერდობზე არსებულ მყინვარ კიბიშზე, ზღვის დონიდან 2900 მეტრ სიმაღლეზე. ერთვის თერგს მარჯვნიდან დარიალის ხეობაში. სიგრძე 19 კილომეტრი. საზრდოობს თოვლის, წვიმის და მყინვარული წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი 2 მ³/წმ. ამ მდინარეზეა დარიალჰესი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის მდინარეები
კატეგორია:თერგის შენაკადები
სანიგები

**სანიგები**, *სანიხები, სანიკები*  — ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. პირველად იხსენიებენ I-II საუკუნეების ავტორები  — პლინიუსი, არიანე, მემნონი. მკვლევართა ერთი ნაწილის აზრით სანიგები იგივე ზანები (მეგრელ-ჭანები) იყვნენ, სხვების აზრით  — სვანები. არსებობს ასევე მოსაზრება, რომ სანიგები ჯიქები (საძები) იყვნენ.  პლინიუსისა და არიანეს ცნობით სანიგები სებასტოპოლისის (ახლანდელი სოხუმი) მიდამოებში ცხოვრობდნენ. სტეფანე ბიზანტიელის ცნობით სანიგები სკვითები არიან, რომლებიც აბაზგების მახლობლად ცხოვრობენ. სანიგებს იხსენიებს „ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანის“ ავტორიც, მაგრამ მასთან „სანიგ“ ეთნიკური სახელი მოქმედი არ უნდა იყოს და არ უნდა ასახავდეს მის დროს არსებულ ვითარებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*სანიგეთი

## ლიტერატურა
**მიქელაძე თ.,* ძიებანი კოლხეთის და სამხრეთ-აღმოსავლეთი შავიზღვისპირეთის უძველესი მოსახლეობის ისტორიიდან (ძვ. წ. II-I ათასწლეულები), თბ., 1974;
**ინგოროყვა პ.,* გიორგი მერჩულე, თბ., 1954;

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ტომები
სანიგეთი

**სანიგეთი** — სანიგებით დასახლებული ისტორიული მხარე ახლანდელი აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ტერიტორიაზე. სანიგეთის „მეფეს“ სპადაგას, რომელსაც ძალაუფლება იმპერატორ ადრიანესგან მიუღია, იხსენიებს არიანე II საუკუნის პირველ ნახევარში. როგორც მეფის სახელიდან ჩანს, იგი ადგილობრივი დინასტი უნდა ყოფილიყო. სიმონ ჯანაშიას სანიგეთი კოლხეთის სამეფოს დაშლის შედეგად წარმოქმნილ სამეფოდ მიაჩნია. გიორგი მელიქიშვილის აზრით, სანიგეთის გაერთიანება წარმოადგენდა ტომთა კავშირს სახელმწიფოებრიობის ძლიერი ჩანასახით.

## ლიტერატურა 
* *ინგოროყვა პ.,* გიორგი მერჩულე, თბ., 1954;
* *მიქელაძე თ.,* ძიებანი კოლხეთის და სამხრეთ-აღმოსავლეთი შავიზღვისპირეთის უძველესი მოსახლეობის ისტორიიდან (ძვ. წ. II–I ათასწლეულები), თბ., 1974;

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
წაბლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**წაბლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაბლოვანის ჩრდილოეთით, ფერდობზე. თარიღდება  XIX საუკუნით. 

ეკლესია დარბაზულია (10,2X6,8 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით და თლილი კირქვით, კამარა, კონქი და გადახურვა ხისაა. შიგნიდან თაღოვანი , გარედან სწორკუთხა შესასვლელები სამხრეთით და დასავლეთითაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე შიგნიდან თაღოვანი, გარედან სწორკუთხა სარკმელია, მის გვერდზე ასევე თაღიანი ნიშებია. თითო თაღიანი სარკმელია ჩრდილოეთით, სამხრეთითა და დასავლეთით (კარის თავზე). საკურთხევლის ბაქანი შემაღლებულია და არდაბაგი ეკვრის. საკურთხეველი ეკლესიის დარბაზისგან გამოყოფილია აფსიდის მხრებზე დაყრდნობილი ხის სატრიუმფო თაღით. დარბაზის კამარა შიგნიდან შეფიცრულია. იატაკზე არაწესიერი მოხაზულობის ბაზალტის დიდი ზომის ფილებია მოგებული. სამხრეთ ფასადზე კარს და ტიმპანს შემოვლებული აქვს ნახევარწრიული რელიეფური ლილვი. აღმოსავლეთ ფასადზე, ფრონტონის წვეროსთან, ქვის სწორკუთხოვან ფილაზე გამოსახულია რელიეფური ჯვარი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
სურამის ამაღლების ეკლესია

thumb|200px|ამაღლების ეკლესია
**სურამის ამაღლების ეკლესია** — ტაძარი დგას დაბა სურამის  დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე, ე.წ. კვართისას მთაზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (10,7X5,9 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის დიდი კვადრებით. წრიულ აფსიდში ერთი სარკმელია. აღმოსავლეთის ფასადის სარკმლის თავზე ლილვებით გამოყვანილი ჯვარია. ეკლესიას ორფერდა სახურავი აქვს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:სურამი
სურამის კვირაცხოვლის ტაძარი

thumb|200px|კვირაცხოველი**სურამის კვირაცხოვლის ეკლესია** —  ტაძარი გუმბათიანია,  მდებარეობს დაბა სურამში დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელი საავტომობილო გზის გვერდით შემაღლებულ ბორცვზე, იმ ადგილას სადაც უწინ ტაძარი ყოფილა. აგებულია 1998 წელს. ტაძარში ერთ-ერთ კუთხეში ქვაზე ამოკვეთილია შემდეგი სტრიქონები: „ტაძარი ეს კვირაცხოვლისა აშენდა სადიდებლად ღვთისა, უფალო  შეიწირე შრომა და ღვაწლი ქტიტორთა-ვალერი გელაშვილისა და ბეითან ნოზაძისა და შეუნდე ხუროთმოძღვარსა არჩილ მინდიაშვილსა. ქრისტე შობიდან 1998 წელი“.

## ფოტოგალერეა

სურათი:Kviratskhoveli1.JPG
სურათი:Kviratskhoveli2.JPG
სურათი:Kviratskhoveli3.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* რუის-ურბნისის ეპარქია – სურამის კვირაცხოვლის ტაძარი

კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:სურამი
კატეგორია:XX საუკუნის ეკლესიები
ნაჭარმაგევი

**ნაჭარმაგევი** — ერთ-ერთი სამეფო რეზიდენცია შუა საუკუნეების საქართველოში; ახლანდელი სოფ. კარალეთის (გორის რაიონი) ადგილზე. ნაჭარმაგევის სასახლესთან არის დაკავშირებული X-XIII საუკუნეების საქართველოს ბევრი პოლიტიკური და სამხედრო მოვლენა: 1110 წელს ნაჭარმაგევში შეყარა დავით აღმაშენებელმა ლაშქარი, როდესაც თრიალეთში თურქ-სელჩუკთა შემოსევა აცნობეს; დემნა უფლისწულის შეთქმულების დამარცხების შემდეგ ნაჭარმაგევში შეიკრიბა დარბაზი და გიორგი III-მ თავის თანამოსაყდრედ თამარი გამოაცხადა (1178); აქვე წარდგა თამარის წინაშე მეფის ხელისუფლების წინააღმდეგ აჯანყებული (1191) მისი ყოფილი მეუღლე იური ანდრიას ძე; 1225 ნაჭარმაგევში შეყარა მეფე რუსუდანმა ლაშქარი ჯალალედინის წინააღმდეგ გასალაშქრებლად. შემდგომ საუკუნეებში საქართველოს პოლიტიკური სიძლიერის დაქვეითებასთან ერთად ნაჭარმაგევის სამეფო რეზიდენცია თანდათან დავიწყებას მიეცა.

## ლიტერატურა
**გვასალია ჯ*., ქსნის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 13;

კატეგორია:საქართველოს სასახლეები
კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები