ტიგრან პეტროსიანი

**ტიგრან ვართანის ძე პეტროსიანი** (; დ. 17 ივნისი, 1929, თბილისი — გ. 13 აგვისტო, 1984, მოსკოვი) — სომეხი და საბჭოთა მოჭადრაკე, მსოფლიოს მე-9 ჩემპიონი 1963–1966 წლებში, საერთაშორისო დიდოსტატი (1952), საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1960), ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი, საბჭოთა კავშირის ოთხგზის ჩემპიონი (1959, 1961, 1969, 1975), მოსკოვის სამგზის ჩემპიონი (1951, 1956 (ვლადიმერ  სიმაგინთან ერთად), 1968 (დავით ბრონშტეინთან ერთად)). ჭადრაკის თეორეტიკოსი და ჟურნალისტი, ყოველთვიური „საჭადრაკო მოსკოვის“ რედაქტორი (1963–1966), ყოველკვირეული გაზეთის „64“-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი (1968–1977). საჭადრაკო ოლიმპიადის ცხრაგზის გამარჯვებული საბჭოთა კავშირის ნაკრების შემადგენლობაში. მისი თამაშის სტილის გამო „რკინის ტიგრანი“ შეარქვეს, ვინაიდან მისი თავდაცვა თითქმის შეუღწევადი იყო. ზედიზედ ათჯერ (1953 წლიდან 1980 წლამდე) ითამაშა პრედენდენტთა და მსოფლიო ჩემპიონის ტიტულისთვის გამართულ მატჩებში, მათ შორის ორჯერ (1966, 1969), როგორც მსოფლიოს მოქმედმა ჩემპიონმა. პეტროსიანმა მსოფლიო ჩემპიონის გვირგვინი 1969 წელს, ბორის სპასკისთან გამართული ბრძოლის შემდეგ დაკარგა.

## ბიოგრაფია
ტიგრან პეტროსიანი 1929 წლის 17 ივნისს, თბილისში, სომხურ ოჯახში დაიბადა. მამა — ვართან პეტროსიანი, თბილისის ოფიცერთა სახლის მეეზოვედ მუშაობდა. მშობლები ადრე დაკარგა და უფროსმა დამ — ვართუშმა გაზარდა.
მარცხნივ|180px|thumb|სომხურ საფოსტო მარკაზე
ჭადრაკს ეზიარა ბ. ძნელაძის სახელობის თბილისის პიონერთა სასახლის საჭადრაკო სექციაში; მისი პირველი მწვრთნელი იყო არჩილ ებრალიძე. პეტროსიანი პოზიციური სტილის მოჭადრაკე იყო. პეტროსიანის საჭადრაკო შეხედულებების ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა იქონია არონ ნიმცოვიჩის წიგნმა „ჩემი სისტემა პრაქტიკაში“ ().

პირველ წარმატებებს საკავშირო ახალგაზრდულ ჩემპიონატებზე მიაღწია: 16 წლის ასაკში 1945 წელს — 1–3 ადგილი, 1946 წელს — 1-ლი ადგილი; საქართველოს (1945) და სომხეთის (1946, 1947–48, გენრიხ კასპარიანთან ერთად) ჩემპიონატებზეც პირველი ადგილი დაიკავა.

სპორტის ოსტატის ნორმატივი საკავშირო ჩემპიონატის ნახევარფინალში (1947) შეასრულა. საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის ფინალში (1949) მე-16 ადგილი დაიკავა. 1950 წელს მოსკოვში გადასვლის შემდეგ მან შესანიშნავ შედეგებს მიაღწია მოსკოვის პირველობაზე: 1950 წელს — მე-3 ადგილი, 1951 და 1956 წლებში — 1-ლი ადგილი. 1951 წლის საკავშირო ჩემპიონატზე დიდოსტატის სათამაშო კლასი აჩვენა (მე-2–3 ადგილი) და 1952 წლის ინტერზონალურ ტურნირზე მონაწილეობის უფლება მოიპოვა, სადაც ასევე მე-2–3 ადგილი გაინაწილა.

1958–1974 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის საჭადრაკო ფედერაციის პრეზიდიუმის წევრი; 1969–1976 წლებში ყოველკვირეული „64-ის“ (გაზეთ „სოვეტსკი სპორტის“ დამატება) რედაქტორი. ავტორია წიგნისა „ჭადრაკი და ფილოსოფია“ (1969). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

## სპორტული შედეგები 
## წიგნები
* Петросян Т. В. Шахматы и философия. — Ереван, 1968.
* Шахматные лекции Петросяна (сост. Э. Шехтман). — М.: Физкультура и спорт, 1989. 173, [2] с. ISBN 5-278-00166-6.
* Стратегия надежности. Москва : Физкультура и спорт, 1985. 400 с.
* Мои лучшие партии (ред. О. Стецко). — М.: Русский шахматный дом, 2015. — 496 с. — ISBN 978-5-94693-441-1.
* Шахматная школа Тиграна Петросяна (ред. А. Калинин). — М.: Русский шахматный дом, 2018. — 112 с. — ISBN 978-5-94693-685-9.

## ლიტერატურა
* 

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტიგრან პეტროსიანი — ქართული პრესის ელექტრონული არქივი
* ტიგრან პეტროსიანი — დიდი დანიური ენციკლოპედია
* ტიგრან პეტროსიანი — დიდი ნორვეგიული ენციკლოპედია
* ტიგრან პეტროსიანი — კატალანური დიდი ენციკლოპედია
* ტიგრან პეტროსიანი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* ტიგრან პეტროსიანი — ხორვატული ენციკლოპედია
* ტიგრან პეტროსიანი — chessgames.com
* ტიგრან პეტროსიანი — tim-thompson.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:სომეხი მოჭადრაკეები
კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომითი მამაცობისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები