open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
საკოხია

**საკოხია** — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში (ჭალის თემი), მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარე ყვირილის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 640 მეტრი, საჩხერიდან 12 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 25 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ერთნავიანი ეკლესია იმერეთის მხარის საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ სავანეში. 

## არქიტექტურა
სამხრეთის შესასვლელის წარწერაში აღნიშნულია ძეგლის აგების ზუსტი თარიღი − 1046 წელი, მოხსენიებულია ადგილობრივი ფეოდალი − ერისთავთერისთავი გიორგი გულზვიადის ძე, ხოლო დასავლეთის შესასვლელის წარწერაში ნათქვამია, რომ ეკლესია აუგია ხუროთმოძღვარ ჰარაბას. გეგმით მარტივ შენობას სამხრეთით მთელ სიგრძეზე გასდევს სტოა − კარიბჭე, რომელიც სხვა ოსტატის აშენებული უნდა იყოს ცოტა მოგვიანებით. ეკლესიის პროპორციები ჰარმონიული და დახვეწილია. უხვი და მოტივებით მდიდარი მორთულობა ორგანულადაა შეხამებული შენობის ხუროთმოძღვრულ ფორმებთან. ეკლესიაში არის XI საუკუნის მდიდრულად მოჩუქურთმებული თაბაშირის კანკელი, რომელიც ძლიერაა დამახინჯებული XIX საუკუნეში ძეგლის შეკეთების დროს. სამრეკლო XIX საუკუნის II ნახევარს მიეკუთვნება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
ანტინოე

[thumb|250px|„ანტინოეს ბიუსტი“. ნაპოვნია [ადრიანეს ვილაში, ტივოლიში (ამჟამად გამოფენილია ლუვრში)]]
**ანტინოე** (Ἀντίνοος, ლათინიზებული ფორმაა Antinous ან Antinoos; დ. 27 ნოემბერი, 110-115 წლებს შორის —  გ. 30 ოქტომბერი, 130, ნილოსში ბესასთან) — რომის იმპერატორ ადრიანეს ანტურაჟის წევრი, მისი საყვარელი. სიკვდილის შემდეგ (დაიხრჩო ნილოსში) ღმერთად შერაცხეს. ადრიანემ მას ტაძრები აუგო და ქალაქი ანტინოოპოლისი დააარსა მის პატივსაცემად, იმ ადგილთან, სადაც ის დაიღუპა. მისი აკლდამა მონიშნული იყო ობელისკით, რომელიც ამჟამად რომში, პორტა მაჯიორესთან დგას. დღემდე შემონახულია მრავალი ქანდაკება, სამკაული და მონეტა, რომელზეც ანტინოეა გამოსახული, როგორც ახალგაზრდობის სილამაზის ეტალონი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გლიპტოთეკა
* პინაკოთეკა
* ბარბერინის ფავნი

## რესურსები ინტერნეტში 
*The Temple of Antinous, Ecclesia Antinoi
*Antinous Homepage - various facets of the Antinous topic
*Cassius Dio's Roman History, epitome of Book 69
*Sculpture of Antinous at the *Lady lever Art Gallery
*Virtual Museum: Portraits of Antinous

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რომაელები
კატეგორია:გაღმერთებული ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული  27 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული  110
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  130
პატარა გარეჯვარი

**პატარა გარეჯვარი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (კარალეთის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აძურის (მეჯუდის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 660 მეტრი, გორიდან 12 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1483 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პატარა გარეჯვრის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა გორიჯვარი

**პატარა გორიჯვარი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (სკრის თემი), მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, გორიდან 4 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 47 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა მეჯვრისხევი

**პატარა მეჯვრისხევი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მეჯვრისხევის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მეჯუდის ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 386 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პატარა მეჯვრისხევის ღვთისმშობლის ეკლესია
*პატარა მეჯვრისხევის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
## კომონტარები 
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა წერეთი

**პატარა წერეთი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მღებრიანის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1580 მეტრი. გორიდან 45 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
პატარა ღრომი

**პატარა ღრომი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული არცევი). 

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან  900 მეტრეზე, ცხინვალიდან 30 კილომეტრის დაშორებით.

## ისტორია
1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ცხინვალის რაიონში, შემდეგ გორის, 2006 წლიდან — ერედვის მუნიციპალიტეტში, თუმცა არ ექვემდებარებოდა საქართველოს ხელისუფლების დე ფაქტო კონტროლს. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა ატენი

**პატარა ატენი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში ატენის თემის ცენტრი (სოფლები: ბნავისი, გარდატენი, დეგეულა, დიდი ატენი, დრე, ზემო ქსოვრისი, იკვნევი, ოლოზი, ღვარები, ღვედრეთი, წედისი, ჭეჭელაანთუბანი, ხანდისი, ჯებირი), მდებარეობს მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, გორიდან 6 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 861 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მღებრიანი

**მღებრიანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში თემის ცენტრი (სოფლები: ბორცვანა, დიდი წერეთი, დიდი ჭვარები, ოქიანი, პატარა წერეთი, პატარა ჭვარები, პიტნარა, სახორცე, ტამი, ჭანჭახა). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, გორიდან 41 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კლიკის ჯვარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ურბანული ეკონომიკა

**ურბანული ეკონომიკა** ზოგადად ურბანული რეგიონების ეკონომიკის შესწავლაა. ამგვარად, ის მოიცავს ეკონომიკის ხელსაწყოების გამოყენებას ისეთი ურბანული საკითხების ანალიზისთვის, როგორიცაა კრიმინალი, განათლება, საზოგადოებრივი ტრანზიტი, საბინაო საკითხი და ადგილობრივი მთავრობის ფინანსები. უფრო ვიწრო თვალსაზრისით, ეს არის მიკროეკონომიკის განშტოება, რომელიც ურბანულ სივრცულ სტრუქტურასა და ოჯახური მეურნეობებისა და ფირმების მდებარეობას შეისწავლის.

ურბანული ეკონომიკური ანალიზი უმეტესწილად ეყრდნობა ურბანული სივრცული სტრუქტურის კერძო მოდელს, ე.წ. მონოცენტრისტული ქალაქის მოდელს, რომელიც 1960-იან წლებში უილიამ ალონზომ, რიჩარდ მუთმა და ედვინ მილსმა ჩამოაყალიბეს. მაშინ, როდესაც ნეოკლასიკური ეკონომიკის ყველა დანარჩენი ფორმა არ ითვალისწინებს ინდივიდთა და ორგანიზაციათა გეოსივრცულ ურთიერთობებს, ურბანული ეკონომიკის ფოკუსი სწორედ ამ სივრცულ ურთიერთობებზეა, ქალაქების ფორმაციის, ფუნქციონირებისა და განვითარების ეკონომიკური წამახალისებელი ფაქტორების შესასწავლად.

1964 წელს მოდელის ფორმულირების შემდეგ, უილიამ ალონზოს დისკოს ფორმის ცენტრალური ბიზნეს უბნისა (Central Business District - CBD) და მას გარშემორტყმული საცხოვრებელი რეგიონის მონოცენტისტული ქალაქის მოდელი ურბანული ეკონომიკური ანალიზის ამოსავალი წერტილის როლს ასრულებდა. მონოცენტრულობა დროთა განმავლობაში შესუსტდა ტექნოლოგიური ცვლილებების გამო, განსაკუთრებით უფრო სწრაფი და იაფი ტრანსპორტირების (რამაც შესაძლებელი გახადა ცენტრალური ბიზნეს უბნებიდან გაცილებით შორ რეგიონებში დასახლება) და კომუნიკაციების (რამაც დამხმარე ოპერაციების ცენტრალური ბიზნეს უბნებიდან გადატანა გახადა შესაძლებელი) გამო. ამასთან ბოლოდროინდელ კვლევებში ჩნდება პოლიცენტრულობის იდეა, რაც აღწერილია ჟოელ გაროს ნაშრომში "Edge City". პოლიცენტრული ექსპანსიის მიზეზთა შორის არის შედარებით დაბალი მიწის იჯარა და აგლომერაციის ეკონომიკით გამოწვეული მზარდი ამონაგები.

კატეგორია:ურბანული ეკონომიკა
კატეგორია:ქალაქგეგმარება
პატარა მიტარბი

**პატარა მიტარბი** — სოფელი ბორჯომის მუნიციპალიტეტში (ბაკურიანის თემში). მდებარეობს მდინარე მიტარბულას ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1300 მეტრი, ბორჯომიდან 29 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 46 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნაწრეტი

**ნაწრეტი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი). მდებარეობს კვერნაქების ჩრდილოეთ კალთაზე, გორი-თბილისის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 730 მეტრი, გორიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 423 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა ხურვალეთი

**პატარა ხურვალეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (შავშვების თემი), ტირიფონის ვაკეზე, ტირიფონის არხის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 414 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუმლაანთკარი

**მუმლაანთკარი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ახალუბნის თემი). მდებარეობს ტირიფონის ვაკეზე. მდინარე მეჯუდის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, გორიდან 24 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 112 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნანიაური

**ნანიაური** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ქსუისის თემში. 

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე პატარა ლიახვის  ხეობაში. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ცხინვალიდან 13 კილომეტრი.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოლოზი

**ოლოზი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ატენის თემი). მდებარეობს მდინარე ატრევის (მდინარე ტანის მარცხენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 940 მეტრი. გორიდან 14 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 77 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოლოზის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ოლოზის წმინდა გიორგის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქიანი

**ოქიანი** — ნასოფლარი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მღებრიანის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე თეძმის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1460 მეტრი, გორიდან 42 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ორმოცი (გორის მუნიციპალიტეტი)

**ორმოცი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ბოშურის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ტანის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1170 მეტრი, გორიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ორმოცის ღვთისმშობლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოთარშენი

**ოთარშენი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტინისხიდის თემი), მოსახლეობაში გავრცელებული სახელწოდებაა ***ორთაშენი***. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ლიახვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 660 მეტრი, გორიდან 2 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 568 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ამილახვრიანთ კოშკი
*ოთარშენის ნასოფლარი და კოშკი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიფარეთი

**მიფარეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, (გერის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს  გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ღვრიის (პატარა ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1230 მეტრი, ცხინვალიდან 19 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თუმანიანი (ქალაქი)

**თუმანიანი** (სომხ. Թումանյան) — ქალაქი სომხეთში, ლორეს ოლქში. მდებარეობს მდინარე დებედის მარჯვენა ნაპირზე, ერევნიდან 152 კილომეტრში. ქალაქი ცნობილია ძველი ეკლესიებით.  სახელი ეწოდა სომეხი მწერლის ჰოვანეს თუმანიანის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ქალაქის არაოფიციალური საიტი 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ვაიქი

**ვაიქი** () — ქალაქი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ერევნიდან 139 კილომეტრში, ერევანი–სისიანი–გორისის საავტომობილო გზაზე. ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან ქალაქი მთებითაა შემორტყმული. ვაიქი  გადაჭიმულია დაახლოებით 1,5 კილომეტრზე, მდინარე არფის მარჯვენა ნაპირის გასწვრივ.

წარსულში ვაიქის ტერიტორიაზე მდებარე დასახლებას ეწოდებოდა სოილანი (). 1956 წლის 12 ოქტომბერს აქ შეიქმნა დაბა, რომელსაც სახელი ეწოდა ბაქოს კომისრებიდან ერთ-ერთის, მეშადი აზიზბეკოვის პატივსაცემად. საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ დაბამ მიიღო ქალაქის სტატუსი და ახალი სახელწოდება - ვაიქი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვაიქი 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ქაჯარანი

**ქაჯარანი** — ქალაქი სომხეთში სიუნიქის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ვოხჩის ზემო დინებაში, ზანგეზურის ქედის აღმოსავლეთ კალთებზე მეგრინის ქედის ჩრდილოეთით. ერევნიდან 356 კილომეტრი, კაპანიდან 25 კილომეტრი.

## ეკონომიკა 
ქაჯარანი არის სამთამადნო მრეწველობისა და ფერადი მეტალურგიის მსხვილი ცენტრი. ქალაქში მდებარეობს ზანგეზურის სპილენძ-მოლიბდენის კომბინატი, სომხეთის სამთო-მეტალურგიის მნიშვნელოვანი საწარმო. კომბინატის მშენებლობა დაიწყო 1940 წელს მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის გამო მშენებლობა შეჩერებულ იქნა 1944 წლამდე. 1951-1952 წლებში ქარხანა შევიდა ექსპლუატაციაში. 2002 წელს საწარმომ გამოიმუშავა 8 მლნ. ტონა მადანი. 2004 წელს სომხეთის ხელისუფლებამ მიიღო გადაწყვეტილება მისი პრივატიზაციის შესახებ, რომლის შედეგად უნდა შეიქმნას 3000-4500 სამუშაო ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი World Gazetteer-ზე 

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ბიურაკანი

**ბიურაკანი** () — სოფელი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციაში. მდებარეობს არაგაწის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ფერდობზე. ქალაქში მდებარეობს წმინდა ჰოვანესის ბაზილიკა და ობსერვატორია.

## გალერეა 

სურათი:Map of Amberd.gif|ბიურაკანის საგზაო რუკა

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:არაგაწოტნის პროვინციის სოფლები
სათემო (გორის მუნიციპალიტეტი)

**სათემო** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ძევერის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 725 მეტრი, გორიდან 18 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 582 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საბოლოკე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **საბოლოკე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საბოლოკე — მთა გუდისის ქედზე
* საბოლოკე — სოფელი გორის მუნიციპალიტეტში
მიგ-19

**მიგ-19** () (ნატოს კლასიფიკაციით **Farmer**) არის საბჭოთა მეორე თაობის, ერთადგილიანი, რეაქტიული გამანადგურებელი თვითმფრინავი. ის იყო პირველი თვითმფრინავი სსრკ-ში, რომელსაც შეეძლო ზებგერითი სიჩქარის განვითარება ფრენისას. 

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
სათიხარი

**სათიხარი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში.

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე ჭარებულის (აძურის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა  ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ცხინვალიდან 12 კილომეტრი. სოფელში შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების 2 ძეგლი - საუკუნის ეკლესია და გვიანდელი შუა საუკუნეების ციხე.

## ისტორია
1921 წელს შედიოდა გორის მაზრის ტყვიავის რაიონის მერეთის თემში. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საბაწმინდა

**საბაწმინდა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ქემერტის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1000 მეტრი, ცხინვალიდან  4 კილომეტრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*საბაწმინდის საყინულე

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიგ-21

**მიგ-21** () (ნატოს კლასიფიკაციით **Fishbed**) არის ზებგერითი რეაქტიული გამანადგურებელი თვითმფრინავი შექმნილი მიქოიანის კონსტრუქტორთა ბიუროს მიერ საბჭოთა კავშირში. 

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
პატარა ლიახვი

**პატარა ლიახვი** — მდინარე საქართველოში, გორისა და ერედვის მუნიციპალიტეტებში; მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთასა და შიდა ქართლის ვაკეზე. სიგრძე 65 კილომეტრი, აუზის ფართობი 513 კმ². სათავე აქვს გუდისის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2920 მეტრზე. ერთვის დიდ ლიახვს მარცხნიდან სოფელ შერთულთან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნა — ივლისიდან დეკემბრამდე. გაზაფხულზე მოდის წყლის ჩამონადენის 45 %, ზაფხულზე — 33 %, შემოდგომაზე — 12 %, ზამთარზე — 10 %. საშუალი წლიური ხარჯი შესართავთან 12,3 მ³/წმ. ზამთარში დროდადრო ჩნდება ყინულნაპირისი და ძგიფი. იყენებენ სარწყავად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:დიდი ლიახვის შენაკადები
ვრანგელის კუნძული

**ვრანგელის კუნძული**, ეკუთვნის რუსეთის კუნძულებს ჩრდილოეთის ყინულოვან ოკეანეში, ჩუკოტკისა და აღმოსავლეთ ციმბირის ზღვებს შორის. მდებარეობს დასავლეთისა და აღმოსავლეთის ნახევარსფეროს პირაპირ და იყოფა 180º მერიდიანით თითქმის ორ თანაბარ ნაწილად. კონტინენტიდან დოშორებულია (ჩუკოტკის ჩრდილოეთი სანაპირო) ლონგის სრუტით, რომელსაც ყველაზე ვიწრო ნაწილში სიგანე დაახლოებით 140 კმ აქვს. ადმინისტრაციულად ეკუთვნის ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგს. იგი თანამოსახელე ნაკრძალის შემადგენლობაშია. 2004 წლიდან გამოცხადდა იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ობიექტად. სახელი ეწოდა რუსი ზღვაოსნისა და პოლარული მკვლვარის ფერდინანდ ვრანგელის პატივსაცემად.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვრანგელის კუნძულის ნაკრძალის მთავარი გვერდი 
## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსეთში
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
დასტაკერტი

**დასტაკერტი** () — ქალაქი სომხეთში, სიუნიქის ოლქში. მდებარეობს   ზანგეზურის ქედის აღმოსავლეთ კალთებზე, კაპანიდან 127 კილომეტრი, ერევნიდან 236 კილომეტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
ღარიბი მილიონერი

**ღარიბი მილიონერი** (; ჰინდი: स्लमडॉग मिलियनेयर) — 2008 წლის ბრიტანული კინოფილმი, გადაღებული დენი ბოილის მიერ, საიმონ ბოფოის სცენარით. სცენარი ემყარება ინდოელი მწერალი და დიპლომატი ვიკას სვარუპის რომანს „კითხვები და პასუხები“.

ფილმი დადგმულია და გადაღებულია ინდოეთში. ის მოგვითხრობს ისტორიას ახალგაზრდა მამაკაცის შესახებ მუმბაის ღატაკი რაიონიდან, რომელიც სატელევიზიო სათამაშო შოუზე გამოდის და ყველას მოლოდინს გადააჭარბებს, რაც შოუს წამყვანისა და სამართალდამცველების ეჭვს იწვევს. ტელურაიდისა და ტორონტოს კინოფესტავალებზე ჩვენების შემდეგ ფილმი შეზღუდული ტირაჟით გავიდა ჩრდილოეთ ამერიკაში 2008 წლის 12 ნოემბერს და საზოგადოებისა და კრიტიკოსთა ქება დაიმსახურა.

## ჯილდოები
„ღარიბი მილიონერი“ იყო ყველაზე წარმატებული ფილმი ოსკარის 81-ე დაჯილდოებაზე, სადაც მან 8 ჯილდო მიიღო. ოქროს გლობუსის დაჯილდოებაზე ფილმმა მიიღო ოთხი ჯილდო, მათ შორის ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის

**ოსკარი**
*საუკეთესო ფილმი
*საუკეთესო რეჟისორი: დენი ბოილი
*საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: საიმონ ბიფუ
*საუკეთესო ორიგინალური მუსიკა: ა. რ. რამანი
*საუკეთესო ორიგინალური სიმღერა:  ა არ რაჰმანი, გულზარი
*საუკეთესო ხმა: რესულ პოკუტი, რიჩარდ პრაიკი, იან ტაპი
*საუკეთესო მონტაჟი: კრის დიკენსი
*საუკეთესო ოპერატორი: ენტონი დოდ მენტლი

BAFTA
*საუკეთესო ოპერატორი: ენტონი დოდ მენტლი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2008 წლის ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:დენი ბოილის ფილმები
დავიდ ნალბანდიანი

**დავიდ პაბლო ნალბანდიანი** (; დაბ. 1 იანვარი, 1982, უნკილო, არგენტინა) — არგენტინელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი მესამე ჩოგანი.

ნალბანდიანს ჯამში ATP-ის 11 ტურნირი აქვს ერთეულთა თანრიგში მოგებული, აქედან 1 წლის შემაჯამებელი ტურნირი და 2 მასტერსი. 2002 წელს, ნალბანდიანი კარიერაში ერთადერთხელ გავიდა დიდი სლემის ტურნირის ფინალში – უიმბლდონის ფინალში იგი ავსტრალიელმა ლეიტონ ჰიუიტმა სამ სეტში დაამარცხა. ნალბანდიანი ერთადერთი არგენტინელი მამაკაცი ჩოგბურთელია ისტორიაში, რომელმაც ყველა დიდი სლემის ტურნირის ნახევარფინალამდე მიაღწია და ერთადერთია, ვინც უიმბლდონის ფინალში ითამაშა. ნალბანდიანმა კარიერა 2013 წელს დაასრულა.

## პირადი ცხოვრება
ნალბანდიანი დაიბადა 1981 წლის 1 იანვარს არგენტინის პატარა ქალაქ უნკილოში, რომელიც ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქ კორდოვადან 28 კილომეტრში მდებარეობს. დავიდის მშობლები იტალიური წარმომავლობის ალდა და სომხური წარმომავლობის ნორბერტო ნალბანდიანი იყვნენ. ჰყავს ორი ძმა – ხავიერი და დარიო.

ნალბანდიანმა ჩოგბურთის თამაში 5 წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც მისმა ბაბუამ ეზოში ცემენტის კორტი ააშენა, სადაც დავიდი უფროს ძმებთან თამაშობდა. ნალბანდიანი საფეხბურთო კლუბ „რივერ პლეიტის“ გულშემატკივარია.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 1 (0–1)
### წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 1 (1–0)
(დ) – დახურული კორტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* 
* 
* ნალბანდიანი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* ნალბანდიანი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* ნალბანდიანი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:არგენტინელი ჩოგბურთელები
კატეგორია:სომეხი არგენტინელები
კატეგორია:იტალიელი არგენტინელები
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვედი (ქალაქი)

**ვედი** — ქალაქი სომხეთში არარატის ოლქში. მდებარეობს მდინარე ვედის მარცხენა ნაპირას. ერევნიდან 35 კილომეტრის დაშორებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*World Gazeteer: Armenia &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
დილიჯანი

**დილიჯანი** (სომხ. Դիլիջան) — ქალაქი სომხეთში, ტავუშის ოლქში. დილიჯანი ცნობილი სამთოკლიმატური და ბალნეოლოგიური კურორტია, მდებარეობს მდინარე აღსთაფაზე. ქალაქი გამოირჩევა ტრადიციული სომხური  არქიტექტურით. ქალაქს თითქმის მთლიანად  გარს აკრავს კავკასიაში ერთ-ერთი ყველაზე მდიდარი დილიჯანის ნაკრძალი.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
ქალაქი მდებარეობს სომხეთის მთიანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გუგარაქის ქედის აღმოსავლეთით, თავუშიდან  შირაკიდან და  გეღარქუნიქიდან მომავალი გზების გადაკვეთაზე. 

## ეკონომიკა 
დილიჯანში მოქმედებს 1947 წელს დაარსებული მინერალური  წყლების ქარხანა, რომელიც აწარმოებს მინერალურ წყალს „დილიჯანი“.

## ღირსშესანიშნაობა 
რამდენიმე კილომეტრში დილიჯანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს სამონასტრო კომპლექსი ჰაღარწინი, იქვე 20 წუთის სავალზე სოფელ გოშში მდებარეობს მეორე ძველი სამონასტრო კომპლექსი გოშავანქი, ხოლო 15 კილომეტრზე ქალაქიდან დილიჯანის ნაკრძალში მდებარეობს თვალწარმტაცი ტბა პარზი.

## გალერეა 

სურათი:Haghartcin.jpg|ჰაღარწინის მონასტერი
სურათი:Nor-getik.jpg|გოშავანქის მონასტერი
სურათი:Dilijantowncenter.jpg|დილიჯანის ერთ-ერთი უბანი
სურათი:Dilijanspring.jpg|გაზაფხული დილიჯანში
სურათი:Dilijanhouses.jpg|ტრადიციული არქიტექტურა
სურათი:DilijanFromHill.jpg|დილიჯანი ზემოდან
სურათი:Dilijan-city-map-arm.png|დილიჯანის რუკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.hotels.am/Tavush/tavush_hotels.php 
* DILI VILLA B&B in Dilijan  
* Armeniapedia article on Dilijan
* Dilijan guide on Haykland 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
გავარი (სომხეთი)

**გავარი** (სომხ. Գավառ) — ქალაქი სომხეთში, გეღარქუნიქის ოლქის დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე გავარაგეტზე, სევანის ტბასთან მისი შესართავაიდან 8 კმ–ზე, ერევნის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 90 კმ-ზე. გავარის ტერიტორიაზე ძველი დროიდან არსებობდა სოფელი კავარი, რომელიც გაანადგურა ნადირ-შაჰმა 1736 წელს. 1828–29 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ აქ გადმოსახლდნენ სომხები თურქეთის ქალაქ ბაიაზეთიდან. 1850 წელს სოფელ კავარს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და დაერქვა ნოვო–ბაიაზეთი. 1936 წელს ნორ–ბაიაზეთი ეწოდა. 1959 წელს დაერქვა კამო, რევოლუციონერი ს.ა. ტერ–პეტროსიანის (პარტიული ფსევდონიმი კამო) პატივსაცემად. 1996 წელს მიიღო დღევანდელი სახელწოდება – გავარი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის პორტალი 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ქალაქები
სიგტუნა

**სიგტუნა** ()— ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში, სტოკჰოლმის საქალაქო აგლომერაციაში. განლაგებულია მელარენის ტბის ნაპირზე ბალტიის ზღვაში გასასვლელთან. მოსახლეობა 7204 (2005)

ქალაქ სხვადასხვა წყაროებით ერიკ VI ძლევამოსილმა, ან ოლაფ შიოტკუნგმა  დააარსა დაახლოებით 1000 წელს. არქეოლოგიური გათხრებით კი დგინდება, რომ ქალაქის მოსახლეობა გაცილებით ადრინდელია.  

წარსულში შვედეთის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ქალაქი, ადრეული ქრისტიანიზაციის ეპოქაში  პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი, XI-XII საუკუნეების ქვეყნის უმსხვილესი სავაჭრო ადგილი. 

990 წელს შვედეთში პირველად აქ გამოიჭედა ვერცხლის მონეტები, რაზეც მეფე ოლაფ შიოტკუნგის გამოსახულება იყო დატანებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*სიგტუნის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
მირზაანი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი)

**მირზაანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 770 მეტრზე. დედოფლისწყაროდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

სოფელში დაიბადა გამოჩენილი ქართველი მხატვარი ნიკო ფიროსმანი, აქ მდებარეობს მისი სახლ-მუზეუმი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 433 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობს არაერთი არქიტექტურული ძეგლი:
*მირზაანის ალავერდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*მირზაანის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*კავთის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*მირზაანის კვირაცხოვლის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*მირზაანის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი;
*მირზაანის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*ნიკო ფიროსმანაშვილის სახლ-მუზეუმი — ისტორიული ძეგლი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნანიანი (გურჯაანის მუნიციპალიტეტი)

**ნანიანი** — სოფელი საქართველოში, გურჯაანის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, გურჯაანიდან 40 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 506 ადამიანი.

ნანიანის მოსახლეობა XVII-XVIII საუკუნეებში ცხოვრობდა ზიარ-ფხოველის საზღვარზე. აქ, ერთ-ერთ ადგილს დღესაც „სანანიანოს“ ეძახიან.

სოფელში გავრცელებული გვარებია: ზირაქაშვილი, გოგინაშვილი, აროშვილი და მინაშვილი.

## დემოგრაფია
## გალერეა 

ნანიანის მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია (2).jpg|ნანიანის მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია
სოფელი ნანიანი (2).jpg|სოფლის ხედი

## იხილეთ აგრეთვე
*ნანიანის მთავარანგელოზის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოზაანი

**ოზაანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, კახეთის მხარის დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში.:
*ოზაანის ამაღლების ტაძარი — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი
*ოზაანის სამების ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის უსანეთის ნაეკლესიარი — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის ყველაწმინდის ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის ყველაწმინდის მცირე ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის წმინდა სტეფანეს ეკლესია — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის ჭრელი საყდარი — არქიტექტურული ძეგლი;
*ოზაანის მონეტების განძი — არქეოლოგიური ძეგლი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა შირაქი

**პატარა შირაქი** — ყოფილი სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, წითელწყაროს რაონში (ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი). დასახლების ტერიტორია ძირითადად გამოყენებულია სათიბ-საძოვრებად.

პატარა შირაქს ეჭირა ტერიტორია შირაქის ვაკე-ტაფობში, ზღვის დონიდან 620 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 25 კმ-ში. ძირითადად სეზონურ დასახლებას წარმოადგენდა. მუდმივი მოსახლეობა გაჩნდა პატარა შირაქის ვაკეზე ნავთობის საბადოს ექსპლოატაციასთან დაკავშირებით. 1945–1957 წლებში სოფელი შედიოდა მირზაანის, შემდეგ — წითელწყაროს სადაბო საბჭოში. 1988 წელს მოსახლეობის სხვა ადგილებში გადასახლების გამო სოფელი გაუქმდა.   

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კალმარის ციხესიმაგრე

300პქ|მინი|კალმარის ციხესიმაგრე
**კალმარის ციხესიმაგრე** () — რენესანსის ეოპქის ჩრდილოევროპული  ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი  საფორტიფიკაციო ნაგებობა. განლაგებულია შვედეთის ქალაქ კალმარში, ბალტიის სანაპიროს არხით არის დაშორებული.

1290-იან წლებში საფუძველი ჩაუყარა მაგნუს I-მა ძველი საგუშაგო კოშკის ადგილას; შუასაუკუნეების სიმაგრე ოთხი არასიმეტრიული კედლის, ფრანგული გოდოლებისა და ორი გამაგრებული ჩაშენებული კოშკისგან შედგებოდა, რომლებიც „სიმაგრეს სიმაგრეში“ წარმოადგენდა. ციხესიმაგრე ევროპის ისტორიაში საუკუნოდ ჩაიწერა 1397 წელს, როდესაც მასში კალმარის უნიას მოეწერა ხელი.

უნიის გაწყვეტის შემდეგ დანიელები თანამედროვე შვედეთის სამხრეთ ნაწილს — სკონეს  დიდხანს ფლობდნენ, ამდენად, კალმარი მნიშვნელოვანი სასაზღვრო ციხესიმაგრე იყო. შვედეთის მეფე გუსტავ ვაზამ, რომელსაც სიმაგრე „მთელი ქვეყნის გასაღებად“ მიაჩნდა, 1545 წელს,  საფორტიფიკაციო ხელოვნების ბოლო მიღწევების გამოყენებით, ციხესიმაგრის გადაკეთება ბრძანა. ამ მცდელობებისდა მიუხედავად, კალმარის ომის დროს, 1611-1613 წლებში კალმარის ციხესიმაგრე დანიელებმა ალყაში მოაქციეს და აიღეს.

რამდენადაც ციხესიმაგრეს სამეფო ოჯახი საცხოვრებლად არ იყენებდა, ნაგებობის შიდა ნაწილი არც თუ თვალშისაცემი გაწყობილობით იწონებდა თავს. XVII საუკუნის დამლევს კი, როდესაც შვედეთის საზღვრებმა შორეული სამხრეთით გადმოიწია, კალმარის ციხესიმაგრემ საბოლოოდ დაკარგა თავდაცვითი მნიშვნელობა. მას მერე ხან საწყობად, ხან კი ლუდსახდელად იყენებდნენ. დღესდღეობით სიმაგრეში მუზეუმია მოწყობილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი .
* Kalmar Castle .
* Kalmar Castle .

კატეგორია:შვედეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
პერსეიდები (მითოლოგია)

**პერსეიდები** არიან ბერძნული მითოლოგიის გმირის პერსევსისა და ანდრომედას შთამომავლები. პერსეიდებს მიეკუთვნებიან პერსესი, რომელიც არის სპარსელთა მოდგმის მამამთავარი, ალკეოსი,  ჰერაკლე და მისი დაუძინებელი მტერი ევრისთევსი. იტალიის რუტულის გვარის მეფეები თავს პერსეიდების (კონკრეტულად აკრისიოსის) შთამომავლებად თვლიდნენ.

## პერსეიდების გენეალოგია 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
გეღარქუნიქის პროვინცია

**გეღარქუნიქი** () — სომხეთის პროვინცია (მარზი). ის ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს და აზერბაიჯანს ესაზღვრება. 5,348 კმ2-ით გეღარქუნიქი სომხეთის ფართობით უდიდესი პროვინციაა. თუმცა, ტერიტორიის დაახლოებით 1,278 კმ2 სევანის ტბას უჭირავს, რომელიც კავკასიის უდიდესი ტბაა და რეგიონის ტურისტული ცენტრი. გეღარქუნიქის დედაქალაქია გავარი. 

პროვინციას ეკუთვნის არწვაშენის სომხური ანკლავი, რომელიც მთლიანად აზერბაიჯანითაა შემოსაზღვრული. ის აზერბაიჯანის კონტროლქვეშაა ყარაბაღის ომის შემდეგ.

გეღარქუნიქს ესაზღვრება შემდეგი მარზები: ვაიოცძორი სამხრეთით, არარატი სამხრეთ-დასავლეთით, კოტაიქი ჩრდილო-დასავლეთით და ტავუში ჩრდილოეთით

## რესურსები ინტერნეტში 
* გეღარქუნიქის პროვინცია . findarmenia.com   
* Gegharkunik Marz Tourist Guide

## იხილეთ აგრეთვე
* გელაქუნი

კატეგორია:სომხეთის პროვინციები
სუხოის საკონსტრუქტორო ბიურო

**ღია სააქციო საზოგადოება „სუხოი“** () — რუსული ავიამშენებელი კომპანია, რომელიც ახორციელებს წარმოებას, მარკეტინგს, მფრინავთა მომზადებას, გაყიდვების შემდგომ მომსახურებას. კომპანია მოიცავდა აგრეთვე სათადარიგო ნაწილების და მოწყობილობების მიწოდებას სამხედრო და სამოქალაქო „სუ“ და „ბე“ კლასის თვითმფრინავებისთვის. სუხოი შეიქმნა  1939 წელს პაველ სუხოის მიერ, რომლის პირველი სერიული თვითმფრინავი Su-2 — ტიპის მსუბუქი ბომდამშენი იყო,
ამჯერად რუსეთის სამხედრო საჰაერო ძალების და საზღვაო ძალების შეიარაღებაშია Su-24 ტიპის ბომდამშენები, ასევე მოიერიშეები Su-25-ები, გამანადგურელები Su-27-ები, მრავალ მიზნობრივი თვითმფრინავები Su-30 გამანდგურებელი ბომდამშენები Su-34-ები და ავიამზიდზე ბაზირებადი Su-33 ტიპის მრავალმიზნობრივი თვითმფრინავები.

სუხოის მიერ გამოშვებული თვითმფრინავებს მოიერიშეებს და გამანდგურებლებს იყენებენ: საქართველო, სომხეთი, ვენესუელა, ეგვიპტე,ჩეხეთი, სლოვაკეთი, პერუ, იემენი, ალჟირი, ჩეხეთი, ირანი,ინდონეზია, სირია ,პოლონეთი, ჩინეთი,ავღანეთი, ეთიოპია, ალჟირი, ვიეტნამი, ერაყი. 2009 წელს ვენესუელამ რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიების აღიარების სანაცვლოდ რუსეთისგან მიიღეს Su-34-ები და Su-30-ები.

სუხოის საკონსტრუქტორო ბიორუ მუშაობს მეხუთე თაობის სტელსის ტიპის გამანდგურებელზე Sukhoi PAK FA .

მინი|250პქ|Sukhoi Superjet 100

### სერიულად წარმოებული მოდელები 
Su-2 — მსუბუქი ბომდამშენი
* Su-7 — მოიერიშე თვითმფრინავი
* Su-9 — გამანადგურებელ გზაგადამჭრელი
* Su-11 — გამანადგურებელ გზაგადამჭრელი
* Su-15 — გამანადგურებელ გზაგადამჭრელი
* Su-17/Su-20/Su-22 — მოიერიშე თვითმფრინავი
* Su-24 — ზებგერითი საფრონტო ბომდამშენი
* Su-25 — მოიერიშე თვითმფრინავი
* Su-26 — ერთკაციანი სამოქალაქო თვითმფრინავი
* Su-27 — გამანადგურებელი თვითმფრინავი
* Su-28/Su-25UB — საწვრთნელი თვითმფრინავი
* Su-29 — ორკაციანი სამოქალაქო თვითმფრინავი 
* Su-30 — 1996, მრავალ მიზნობრივი თვითმფრინავი
** Su-30MKI — მრავალ მიზნობრივი თვითმფრინავი
** Su-30MK-2 — მრავალ მიზნობრივი თვითმფრინავი
** Su-30MKK „Flanker-G“ — გამანადგურებელი თვითმფრინავი
* Su-31 — ერთკაციანი სამოქალაქო თვითმფრინავი
* Su-33 — 1994, ავიამზიდზე ბაზირებადი მრავალ მიზნობრივი თვითმფრინავი
* Su-34/Su-32 „Fullback“ — 2006, გამანადგურებელი თვითმფრინავი 
* Su-27M/Su-35 „Flanker-E“ — 1995, მრავალ იზნობრივი თვითმფრინავი
** Su-35BM — 4++ მეოთხე თაობის მრავალ მიზნობრვი თვითმფრინავი
* Su-25TM/Su-39 — მოიერიშე თვითმფრინავი 
* Su-80 — ორ ძრავიანი სატრანსპორტო თვითმფრინავი
* Superjet 100 — სამოქალაქო თვითმფრინავი
* MS-21 — სამოქალაქო თვითმფრინავი

## ექსპერიმენტული თვითმფრინავები 
* Su-1 — გამანადგურებელი
* Su-5 — რეაქტიული გამანადგურებელი
* Su-6 — მოიერიშე 
* Su-8 — მოიერიშე
* Su-9 — რეაქტიული გამანადგურებელი
* Su-10 — რეაქტიული ბომდამშენი 
* Su-12 — სამეცნიერო თვითმფრინავი
* Su-15 — გამანადგურებელი
* Su-17 — გამანადგურებელი
* Sukhoi-Gulfstream S-21 — ბიზნესმენებისთვის განკუთვნილი თვითმფრინავი
* Su-37 („ტერმინატორი“), Su-35
* Su-38 მსუბუქი სატრანსპორტო თვითმფრინავი
* S-32/37 — მრავალ მიზნობრივი თვითმფრინავი 
* Su-47 — ექსპერიმენტული თვითმფრინავი
* P-1 — გზაგადამჭრელი თვითმფრინავი
* T-3 — გამანადგურებელი
* T-4 — ბომდამშენი რომელიც გამოყენებული იყო ვალკირიას დეტალები
* T-60S — ბომდამშენი
* Sukhoi PAK FA/T-50 — 5 თაობის თვითმფრინავი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კომპანიები
ავღანეთის ომი (1979–1989)

**ავღანეთის ომი (1979–1989)** — სამხედრო კონფლიქტი ავღანეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ტერიტორიაზე 1979-1989 წლებში. მიმდინარეობდა სამთავრობო ძალებისა და ავღანეთში საბჭოთა ძალების შეზღუდული კონტინგენტის ერთობლივი მოქმედებით ავღანელი მოჯაჰედების მრავალრიცხოვანი შეიარაღებული ფორმირებების წინააღმდეგ. სამხედრო კონფლიქტს ფინანსურ და პოლიტიკურ მხარდაჭერას უცხადებდა ისლამური სამყაროსა და ნატოს წამყვანი ქვეყნები.

ავღანეთში საბჭოთა კავშირის შეჭრის წინაპირობა იყო 1978 წლის აპრილის საურის რევოლუცია, რომლითაც ავღანეთში დაემხო მონარქია, დამყარდა სოციალისტური რესპუბლიკა, რამაც წარმოქმნა პოლიტიკური პოლარიზაცია და საფუძველი შემდგომი სამხედრო ინტერვენციისთვის. 1979 წლის 27 დეკემბერს დაიწყო ოპერაცია „შტორმ-333“. საბჭოთა სპეცრაზმები (KGB/GRU) შეიჭრნენ ავღანეთში, სწრაფად დაიკავეს ქაბული, მთავარ ადმინისტრაციული ობიექტები და ხელისუფლებაში დანიშნეს ბაბრაკ ქარმალი. საბჭოთა კავშირის შეჭრას მოჰყვა ავღანელი მოჯაჰიდების სამხედრო წინააღმდეგობა. 1980–1984 წლებში საბჭოთა მე-40 არმია განაგრძობდა დიდმასშტაბიან ოპერაციებს მნოჯაჰიდების წინააღმდეგ. მოჯაჰიდებს მატერიალურ და სადაზვერვო დახმარებას უწევდნენ პაკისტანი და აშშ. 

1985 წელს საბჭოთა ლიდერად მიხაილ გორბაჩოვის მოსვლამ და მისმა პოლიტიკამ (საჯაროობა და პერესტროიკა) რადიკალურად შეცვალა საბჭოთა მიდგომა მათ შორის ავღანეთის ომში. 1986 წლის სექტემბერში ბაბრაკ ქარმალი შეცვალა მუჰამედ ნაჯიბულამ, რაც იყო გორბაჩოვის მცდელობა პოლიტიკური ლეგიტიმურობის მიღებისა და რეფორმების გატარებისთვის. 

1988 წლის 14 აპრილს პაკისტანისა და აშშ-ის შუამავლობით შედგა ჟენევის შეთანხმება, რომელიც განსაზღვრავდა საბჭოთა ჯარების გამოსვლის დროს, გრაფიკს და საერთაშორისო გარანტიებს. 1988 წლის 15 მაისს დაიწყო საბჭოთა ჯარების ეტაპობრივი გაყვანა. ჯარების მნიშვნელოვანი ნაწილი გაყვანილ იქნა 15 მაისიდან აგვისტომდე. იმავე წლის ნოემბერში ჯარების გაყვანა დროებით შეჩერდა. 1989 წლის 23–25 იანვარი საბჭოთა მე-40 არმიამ მონაწილეობა მიიღო ბოლო სამხედრო შეტაკებებში ფანჯშირის ხეობის დაცვისთვის, თუმცა დამარცხდად. 15 თებერვალს მე-40 არმიის უკანასკნელმა ნაწილებნა გადაკვეთეს „მეგობრობის ხიდი“ და ოფიციალურად დასრულდა საბჭოთა სამხედრო ინტერვენცია ავღანეთში. ამის შემდგომ ნაჯიბულას რეჟიმმა სცადა ხელისუფლების შენარჩუნება, მაგრამ სამოქალაქო დაპირისპირება გაგრძელდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტატიები ომის ისტორიაზე 
* პარტიზანული ომი ავღანეთში 1979—1989 წწ. 

კატეგორია:ცივი ომის კონფლიქტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის შეჭრები
კატეგორია:საბჭოთა ოკუპაციები
კატეგორია:1979 წელი ავღანეთში
კატეგორია:1979 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:1980-იანი წლები ავღანეთში
კატეგორია:ავღანეთის ომები
კატეგორია:სსრკ-ის ომები
კატეგორია:სხვისი ომი
კატეგორია:1979 წელი საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:1980-იანი წლები საბჭოთა კავშირში
კატეგორია:ავღანეთ-საბჭოთა კავშირის ურთიერთობები
კარიბის ზღვის მეკობრეები: შავი მარგალიტის წყევლა

„**კარიბის ზღვის მეკობრეები: შავი მარგალიტის წყევლა**“ () — 2003 წლის სათავგადასავლო ფილმი, რომელიც ეფუძნება ამავე სახელწოდების პარკს, განლაგებულს დისნეის თემატურ პარკში. ფილმის რეჟისორია გორ ვერბინსკი, ხოლო პროდიუსერი – ჯერი ბრუკჰეიმერი. მთავარ როლებს ფილმში ასრულებენ ჯონი დეპი, ჯეფრი რაში, ორლანდო ბლუმი, კირა ნაიტლი, ჯეკ დევენპორტი, კევინ მაკნელი, ზოი სალდანა და ჯონათან პრაისი.

ფილმის მსოფლიო შემოსავალმა დაახლოებით 653 მილიონი აშშ დოლარი შეადგინა.

## სიუჟეტი 
შავი მარგალიტის მეკობრეები ტყვედ აიყვანენ გუბერნატორის ქალიშვილს ელისაბედ სოუნს (კირა ნაიტლი). მასზე შეყვარებული უილ ტერნერი (ორლანდო ბლუმი) ელისაბედის გადასარჩენად გადაწყვეტს წასვლას და დახმარებას სთხოვს ამჟამად ციხეში მყოფ მეკობრეს კაპიტან ჯეკ ბეღურას (ჯონი დეპი). უილი მას ეხმარება ციხიდან გაქცევაში და ისინი ერთად გაემგზავრებიან ელისაბედის გადასარჩენად. როდესაც ელისაბედ სოუნი გემ „შავ მარგალიტზე“ მოხვდება, ეშინია, მეკობრეებს არ შეიტყონ, რომ ის გუბერნატორის ქალიშვილია. როდესაც სახელს და გვარს ჰკითხავენ, იგი უნებურად გვარად ტერნერს ასახელებს. თუმცა, როგორც აღმოჩნდება, მეკობრეებს სწორედ ტერნერის შთამომავალი სჭირდებოდათ აცტეკთა წყევლის მოსახსნელად.

## როლებში 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2003 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:კარიბის ზღვის მეკობრეები (ფილმების სერია)
კატეგორია:გორ ვერბინსკის ფილმები
კატეგორია:Walt Disney Pictures-ის ფილმები
ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხედრო-საჰაერო ძალები

**ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხედრო-საჰაერო ძალები** — ჩრდილოეთ მაკედონიის სამხედრო ნაწილი, რომელიც იცავს ქვეყნის საჰაერო და სახმელეთო სივრცეს. შეიქმნა ქვეყნის დამოუკიდებლობიდან 1 წლის შემდეგ, 1992 წლის 10 ივნისს. იცავს მაკედონიის მიერ კონტროლირებად ტერიტორიას.

კატეგორია:ჩრდილოეთი მაკედონია
კატეგორია:სამხედრო-საჰაერო ძალები ქვეყნების მიხედვით
მაკედონიის კონფლიქტი (2001)

**მაკედონიის კონფლიქტი** — ინტენსიური ეთნიკური შეტაკებები მაკედონიასა და ალბანეთის სეპარატისტულ ჯგუფებს შორის 2001 წლის იანვარ-ნოემბერში.

## ისტორია 
2001 წელს დაიწყო კონფლიქტი სამთავრობო ძალებსა და ეროვნულ-გამათავისუფლებელი არმიის ალბანელ სეპარატისტებს შორის, დამოუკიდებლობის მომხრე ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონებში. სეპარატისტების უმეტესობას შეადგენდნენ კოსოვოს განმათავასუფლებელი არმიის ყოფილი წევრები. საერთაშორისო საზოგადოების გავლენით 2001 წლის 13 აგვისტოს დაიდო ოჰრიდის შეთანხმება, ალბანელებმა მიიღეს უფლებები, მშვიდობიანი თანაცხოვრების სანაცვლოდ.

ამგავარად, ქვეყანამ რომელმაც მოახერხა და თავიდან აიცილა საომარი მოქმედებები იუგოსლავიის დაშლის დროს, ალბანური უმცირესობის მხრიდან დადგა სეპარატიზმის საფრთხის წინაშე. სეპარატისტები მაკედონიაში მცხოვრები ალბანელების უფლებების გააფართოებას ცდილობდნენ. სეპარატისტები ითხოვდნენ ალბანელებისათვის ავტონომიის მინიჭებას ტეტოვოს თემში, სადაც მოსახლეობის 70,3 % ალბანელია (საკუთრივ ქალაქ ტეტოვოში ალბანელია მოსახლეობის 54,6 %).

ალბანელმა სეპარატისტებმა ააღორძინეს დიდი ალბანეთის ირედენტისტული იდეოლოგია, რომელიც ითვალისწინებდა ალბანეთის, ტეტოვოს თემის, კოსოვოს, საბერძნეთის ჩრდილოეთი ტერიტორიების და თანამედროვე ჩერნოგორიის სამხრეთი ტერიტორიების გაერთიანებას.

საბოლოოდ მოხდა კონფლიქტის პოლიტიკური დარეგულირება, 2001 წლის აგვისტოში ქალაქ ოჰრიდში დაიდო სამშვიდობო ხელშეკრულება. ამავე წლის ნოემბერში კი მიიღეს მაკედონიის კონსტიტუციის 15 შესწორება, რომელიც ოჰრიდის შეთანხმების პრინციპებზე იყო დაფუძნებული.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოჰრიდის შეთანხმება
* მაკედონიის ისტორია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Casualties and displacement
*Macedonian offensive in March and May 2001. Video footage of the fighting activities.
* Chronology of the war 
* Battles −9/2001
* Battles – 3/2001

## სქოლიო 
კატეგორია:XXI საუკუნის ომები
კატეგორია:ბალკანეთის ომები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ისტორია
კატეგორია:2001 წლის კონფლიქტები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ომები
კატეგორია:ეთნიკური კონფლიქტები
კატეგორია:ბალკანეთთან დაკავშირებული ომები
მირზაანი (დაბა)

**მირზაანი** (ყოფილი  *ძველი მირზაანი*) — ყოფილი დაბა (1945–1988 წლებში) აღმოსავლეთ საქართველოში, წითელწყაროს რაონში (ახლანდ. დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი). 

მირზაანი გაშენებული იყო ისტორიულ ქიზიყში, ივრის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 760 მ-ზე, დედოფლისწყაროდან 15 კმ-ში. 

## ისტორია 
დასახლების ზრდა უკავშირდება 1930-იან წლებში მირზაანის ნავთობის საბადოს აღმოჩენას და ექსპლოატაციის დაწყებას. 1945 წელს მიიღო ქალაქური ტიპის დასახლების (დაბის) სტატუსი. მირზაანის სადაბო საბჭოში შედიოდა საკუთრივ დაბა მირზაანი, სოფელი პატარა შირაქი და ალაზნის წყალსაქაჩის დასახლება. 1957 წელს მირზაანის სადაბო საბჭო გაუქმდა; მირზაანი და პატარა შირაქი მიეკუთვნა წითელწყაროს სადაბო საბჭოს, ხოლო ალაზნის წყალსაქაჩის დასახლება — არხილოსკალოს სასოფლო საბჭოს.  1980-იანი წლების ბოლოს მირზაანი მოსახლეობისგან დაიცალა. 1988 წელს დაბა ოფიციალურად გაუქმდა. 

## ჰავა 
ყოფ. დაბა მირზაანში ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის ზომიერად ცივი ზამთარი და ხანგრძლივი თბილი ზაფხული. ჰაერის საშუალო წლიური ტემპერატურაა 10,1°, იანვრის საშუალო ტემპერატურაა  -1,5°, აგვისტოსი — 21,7°; აბსოლუტური მინიმუმია -26°, ხოლო მაქსიმუმი —  35°. ნალექები 650 მმ წელიწადში.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
პანტიანი (თელავის მუნიციპალიტეტი)

**პანტიანი** — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში, (თეთრი წყლების თემი). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1420 მეტრი, თელავიდან 18 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნასამხრალი

**ნასამხრალი** (1955 წლამდე *ნასომხარი*) — სოფელი საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი). მდებარეობს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, თელავიდან 1,5 კილომეტრი. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 576 ადამიანი.

## დემოგრაფია
## იხილეთ აგრეთვე
*ნასამხრალის ეკლესიების კომპლექსი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუგუთი (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

**მუგუთი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ნაპირას. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 18 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუხაური

**მუხაური** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თერეგვანის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, ყორნისიდან 7 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუხილეთი

**მუხილეთი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე აბუხალოსღელეს (ძამის აუზი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი. ქარელიდან 32 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მუხილეთის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მოხისი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**მოხისი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო შაქშაქეთი, კოდავარდისუბანი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარეების დასავლეთის ფრონესა და სურამულას შორის. ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ქარელიდან 21 კილომეტრი.

## ისტორია
მოხისის ტერიტორია ადრინდელი ფეოდალური ხანიდან დასახლებული ყოფილა. სოფელზე გადიოდა მნიშვნელოვანი გზა (შიდა ქართლიდან-გორი-რუისი, საღოლაშენი-არადეთი-მოხისი-ვაყა-ბორჯომის ხეობა), რამაც გარკვეული კვალი დაამჩნია შუა საუკუნეებში სოფლის ეკონომიკურ, სოციალურსა თუ კულტურულ ცხოვრებას. 

ფეოდალური საქართველოს ერთიანობის ხანაში (XI-XIII საუკუნეები) მოხისი საქართველოს სამეფო კარის კუთვნილი (,,სადედოფლო”) ტერიტორია იყო. XIV საუკუნეში სამეფო კარმა სოფელი, ჩანს, სვეტიცხოვლის მონასტერს შესწირა-1392 წლიდან XVI საუკუნის დამდეგამდე მოხისი საკათალიკოსო სოფელია. 1509 წელს იმერეთის მეფემ ალექსანდრე II ისარგებლა ქართლის სამეფოს დასუსტებით, გორის ციხე აიღო და საკუთარი ძალაუფლება ქართლზე მდინარე ლიახვამდე გაავრცელა. იმერეთში შექმნილი მძიმე ვითარების გამო ქართლმა მალე დაიბრუნა დაკარგული ტერიტორიის ნაწილი, მაგრამ ზემო ქართლის ნაწილი, მ. შ. მოხისი, კვლავ იმერეთის სამეფოს დარჩა. 1512 წელს იმერეთის მეფემ ბაგრამ III-მ მოხისთან დაამარცხა ურჩი ძმა ვახტანგი, ხოლო 1520 წელს მამია გურიელმა სძლია ქართლის მეფე დავით IX. იმერეთის სამეფომ თავისი უფლებები მოხისზე XVII საუკუნის შუა ხანებამდე შეინარჩუნა. XVII საუკუნეში, იმერეთის სამეფოს დასუსტებასთან ერთად, ქართლის მეფემ და სვეტიცხოვლის მონასტერმა თანდათან დაიბრუნა დაკარგული ყმა-მამული ზემო ქართლში. 1660 წელს იმერეთის მეფე ალექსანდრე III-სა და ქართლის კათალიკოს დომენტის შორის წარმოებული მოლაპარაკების საფუძველზე იმერეთის მეფეს კვლავ უნდა შეეწირა მოხისი სვეტიცხოვლისათვის და სამაგიეროდ კათალიკოსისაგან საუკეთესო ცხენი და ორმოცი თუმანი თეთრი მიეღო. XVII საუკუნის მეორე ნახევრიდან და XVIII საუკუნეში მოხისი კვლავ საკათალიკოსო სოფელი იყო. სვეტიცხოველს მოხისში თავის მოურავი ჰყავდა. ამილახორთა სათავადოს ჩამოყალიბებასთან ერთად, მოხისის ყმა-მამულის ნაწილზე წილს იღებენ ამილახორებიც. 1766 წლისთვის მათ სოფლის ყმა-მამულის მერვედი ეკუთვნოდათ. გვიანდელი ფეოდალური ხანის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით მოხისი ზემო ქართლის სადროშოში შედიოდა, რომელსაც ამილახორები სარდლობდნენ. სოფლიდან თოფით, ფარ-ხმლითა და მშვილდ-ისრით შეიარაღებული 50 მოლაშქრე გამოდიოდა. მოხისელი მოლაშქრეთაგან ორი მესამედი მხედარი იყო. ეს სოფლის ეკონომიკურ სიმძლავრეზე მეტყველებს. გვიანდელ ფეოდალურ ხანაში საქართველოში გავრცელებული იყო სპეციალური საწყაო - „მოხისული კოდი“. 1785 წლის 16 აპრილს მოხისთან ქართველთა და რუსთა გაერთიანებულმა ლაშქარმა სასტიკად დაამარცხა სოფელ ფხვენისიდან უკუგდებული თურქ-ლეკთა მოთარეშე რაზმები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1296 ადამიანი.

## ფოტოგალერეა 

სურათი:Mokhisi church.jpg|მოხისის ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი
სურათი:Mokhisi_st._george_church.jpg|მოხისის წმინდა გიორგის ეკლესია

## იხილეთ აგრეთვე
*მოხისის წმინდა გიორგის ეკლესია
*მოხისის კოშკი
*მოხისის სამაროვანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოჟორა

**ოჟორა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თერეგვანის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ლისის (შუა ფრონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 880 მეტრი, ყორნისიდან 6 კილომეტრი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოჟორის სამაროვანი

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუსთავი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)

**რუსთავი** — სოფელი საქართველოში, ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი). მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ზემოთში. ზღვის დონიდან  1750 მეტრი, ცხინვალიდან 17 კილომეტრი.

## ისტორია
სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-99 წლების აღწერაში. 1847 წლის მონაცემებით შედიოდა ყორნისის ხეობის სოფლებში და დასახლებული იყო ეთნიკურად ოსებით. 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტოდ აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ცხინვალის რაიონში.

შიდა ქართლის 1955 წლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ რუსთავში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას.

## მოსახლეობა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნედლათი

**ნედლათი** — სოფელი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში (თიღვის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 810 მეტრი, ყორნისიდან 2 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქროსოფელი

**ოქროსოფელი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ახალსოფლის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი. ქარელიდან 16 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოქროსოფლის მაცხოვრის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პერსეიდები

საკუთარი სახელი **პერსეიდები** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* პერსეიდები (მითოლოგია) 
* პერსეიდები (ასტრონომია)
ორბოძალა

**ორბოძალა** — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ღვანანის (ძამის მარჯვენა შენაკადი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 1500 მეტრი. ქარელიდან 22 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ორთუბანი

**ორთუბანი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს მდინარე ძამის მარჯვენა მხარეს, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 850 მეტრი. ქარელიდან 14 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 72 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მძოვრეთის ციხე
*ორთუბნის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ძამის ციხე

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები