open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ირინე ზაალიშვილი

**ირინე მიხეილის ასული ზაალიშვილი** (დ. 19 მაისი, 1909, ქ. გორი, — გ. 6 ნოემბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი პათოფიზიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებთა დოქტორი (1955), პროფესორი (1958), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1965).

## ბიოგრაფია 
ირინე ზაალიშვილი დაიბადა 1909 წელს ქალაქ გორში, გორის გიმნაზიის დირექტორის, მიხეილ ზაალიშვილის, ოჯახში. 1925 წელს დაამთავრა თბილისის 41–ე სკოლა ოქროს მედლით, შემდეგ კი მუსიკალური ტექნიკუმი.

1931 წლიდან 1936 წლამდე სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში. 1936 წლიდან ამავე ინსტიტუტის პათოლოგიური ფიზიოლოგიის კათედრის ასისტენტია, 1948 წლიდან დოცენტი, 1955 წლიდან პროფესორი. 1955 წლიდან 1976 წლამდე, 20 წლის განმავლობაში იყო თსსი–ის პათოლოგიური ფიზიოლოგიის კათედრის გამგე. 1945 წელს დაიცვა საკანდიდატო, ხოლო 1953 წელს კი სადოქტორო დისერტაცია. მისი შრომები ძირითადად პერიფერიული სისხლისმიმოქცევის თავისებურებებს ეხებოდა. პარალელურად 1947-1955 წლებში მუშაობდა კარდიოლოგიის სამეცნიერო ინსტიტუტში. სხვა მრავალ  სამეცნიერო  ნაშრომთან ერთად, შეიმუშავა კაპილაროსკოპიული დაკვირვების სქემა და პერიფერიული სისხლის ძარღვების ტონუსის შესასწავლი ტესტი. 1965 წელს მიენიჭა მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის წოდება. დაჯილდოებული იყო ორდენებით და მედლებით. იყო თბილისისა და  საქართველოს პათოფიზიოლოგთა სამეცნიერო  საზოგადოების თავმჯდომარე და ერთ–ერთი დამაარსებელი. გამოირჩეოდა პედაგოგოური საქმიანობით. პირველმა წაიკითხა  ქართულად ლექცია პათოლოგიურ ფიზიოლოგიაში.  პირველმა დაწერა პათოლოგიური ფიზიოლოგიის ქართული სახელმძღვანელო. ღრმა კვალი დატოვა საქართველოში პათოფიზიოლოგიის განვითარების და პათოფიზიოლოგთა სკოლის შექმნის საქმეში. 

გარდაიცვალა 1976 წელს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:ქართველი პათოფიზიოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
დადიანეთი

**დადიანეთი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ცხრაძმის თემი), ალევის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ქსნის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1520 მეტრზე, ახალგორიდან დაშორებულია 27 კმ-ით.

## ისტორია 
სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XV საუკუნეში დადანეთის სახელით (სამთავისის სამწყსოს შესავლის წიგნი). თავდაპირველად შედიოდა ცხრაძმისხევში, შემდეგ — ქსნის საერისთავოში. 1922-1990 შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიურ ოლქში, შემდეგ — მცხეთა-მთიანეთის მხარის ახალგორის რაიონში (2006 წლიდან მუნიციპალიტეტი). 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

სოფელში დგას სამებისა და წმ. გიორგის ეკლესია (ორივე IX–X სს.). სოფლის თავში გეგმით ოთხკუთხა კოშკია, რომლის კედლებში ბუხრები, თახჩები და სათოფურებია დაყოლებული. სოფლის ქვემოთ კიდევ ორი კოშკის ნანგრევებია (ყველა შუა საუკუნეებისა).

## დემოგრაფია
საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი ეროვნული საყოველთაო აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 113 ადამიანი, 2015 წელს ოკუპაციის პირობებში ჩატარებული აღწერით — 36.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალდაბა (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი)

**ახალდაბა** — სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (აძიუბჟას თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე კოდორის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 20 მეტრზე, შავი ზღვიდან 4 კმ. ოჩამჩირიდანდან დაშორებულია 30 კმ-ით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალდაბა (შუახევის მუნიციპალიტეტი)

**ახალდაბა** — სოფელი აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის მუნიციპალიტეტში (ჭვანის თემი), აჭარისწყლის ქვაბულში, მდინარე ჭვანისწყლის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, შუახევიდან დაშორებულია 8 კმ-ით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 421 კაცი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ადრიანოპოლის ბრძოლა (378)

მინი|ბრძოლის გეგმა
**ადრიანოპოლის ბრძოლა** – ბრძოლა რომაელებსა და აჯანყებულ ვესტგუთებს შორის, გაიმართა 378 წლის 9 აგვისტოს, ადრიანოპოლთან (ახლანდელი ედირნე, თურქეთი). იმპერატორმა ვალენტიმ ბრძოლა გაუმართა აჯანყებულებს, რომლებსაც მონები და კოლონისტები შეუერთდნენ. რომაელებმა შეუტიეს ვესტგუთების ბანაკს, რომელიც ოთხთვალებით იყო გარშემორტყმული, რომაელთა არმია თითქმის მთლიანად მოისპო, დაიღუპა იმპერატორიც. ამ დამარცხებამ საგრძნობლად დაასუსტა რომის იმპერია. 

IV საუკუნის ისტორიკოსის ამიანუს მარცელინუსის ცნობით, ადრიანოპოლის ბრძოლაში რომაელთა არმიის ერთ-ერთი სარდალი ყოფილა ბაკურ იბერიელი. 

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. 2. თბ., 2008 წ. გვ. 250-251

კატეგორია:IV საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:რომის ისტორია
კატეგორია:378 წლის ბრძოლები
კარლ რიტერი

**კარლ რიტერი** (; დ. 7 აგვისტო 1779, კვედლინბურგი — გ. 28 სექტემბერი 1859, ბერლინი) — გერმანელი გეოგრაფი. ბერლინის უნივერსიტეტის პროფესორი (1820 წლიდან), პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1822 წლიდან). თანამედროვე გეოგრაფიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და ამ დარგის თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

კარლ რიტერი დაიბადა ქალაქ კვედლინბურგში 1779 წელს. რიტერი აზიისა და აფრიკისადმი მიძღვნილი ვრცელი ნარომის „Erdkunde“ („დედამიწისმცოდნეობა“, ტ. 1-19, 1822-1859) ავტორია. მასში მოცემულია აგრეთვე გეოგრაფიის, როგორც ამხსნელი მეცნიერების, განსაზღვრა. შედარებითი მეთოდის გამოყენებით რიტერი ცდილობდა მრავალი ბუნებრივი მოვლენის კლასიფიკაციასა და ახსნას, ამით იგი დაუახლოვდა ლანდშაფტის მთლიანობის თანამედროვე წარმოდგენას. რიტერი იყო გეოგრაფიული დეტერმინიზმის მომხრე. მრავალი მოსაზრება მის შრომებში გაჟღენთილია იდეალისტური ტელეოლოგიის სულისკვეთებით. იგი ცდილობდა დაემტკიცებინა ბუნების განმსაზღვრელი როლი ადამიანის ცხოვრებაში, რამაც ხელი შეუწყო გეოპოლიტიკის ფორმირებას. 

რიტერის იდეებმა დიდი გავლენა იქონია XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის გეოგრაფიული აზროვნების განვითარებაზე. რიტერის სახელი ეწოდა ქედს ნანშანში.

## თხზულება 
* Die Erdkunde im Verhäitniss zur Natur und zur Geschichte der Menschen, Bd 1—19, В., 1822—59;
* Einleitung zur allgemeinen vergleichenden Geographic, B., 1852;
* Geschichte der Erdkunde und der Entdeckungen, B., 1861;
* в рус. пер. — Землеведение Азиb, ч. 1—5, пер. и доп. П. П. Семенова, СПБ, 1856—79; 
* Общее землеведение, М., 1864.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Matt Rosenberg on Ritter 
* Carl Ritter and Elisée Reclus

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
გრებეშოკი

**გრებეშოკი** ( [ანჷხაფსთა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ხოლოდნაია-რეჩკის თემი), გაგრის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 200 მ, გაგრიდან 6 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 254 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გარუეთი

**გარუეთი** — სოფელი საქართველოში, სამხრეთ ოსეთის დროებითი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის ახალგორის მუნიციპალიტეტში (ლარგვისის თემი), საფერშეთის მთის (მდინარეების ქსნისა და ალეურის წყალგამყოფი) დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ცხავატურის (ქსნის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1250 მეტრზე, ახალგორიდან დაშორებულია 16 კმ-ით. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დემერჩენცი

**დემერჩენცი** ( [ხჷშჿჰარჷფშჲ]; ყოფილი ფსოუსხევი, ყოფილი *დემერჩენცი* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მიქელრიფშის თემი), მდინარე ფსოუს მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 80 მ, გაგრიდან 40 კმ. 

## ისტორია
სოფელს XIX საუკუნეში ერქვა ხუშკარიფშ. 1864 წელს აქედან ჯიქების ოსმალეთში გადასახლების შემდეგ, XX ს. დასაწყისში, სომხების სოფელი დემერჩენც შეიქმნა. 1930 წ. მიქელრიფშის თემში შედიოდა სოფელი დემერჩე-კიუხი-ს სახელით. 1948 წ. ქართული სახელი ფსოუსხევი ეწოდა. 1955 წ. დაუბრუნდა სახელი დემერჩენც.
1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ხიშვჰა (Хышəҳа).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 326 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაკე (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**ვაკე** ( [არასაძხა]; 1948 წლამდე — *კოვალევსკოე*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ხაშუფსის თემი).

მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ხაშუფსის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 320 მ-ზე, გაგრიდან 23 კმ-ის დაშორებით. 

## ისტორია
ვ. კვარჭიას ცნობით, XIX ს. მეორე ნახევარში ამ ადგილას იყო სოფელი არასაძიხ (აფხ. „თხილის წყაროს“ ნიშნავს). XIX ს. მეორე ნახევარში აქ შეიქმნა სოფელი კოვალევსკოე. 1948 წლის 3 სექტემბერს მას ქართული სახელი „ვაკე“ ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს არასაძხა (Арасаӡха).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 221 ადამიანი, ძირითადად სომხები.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაშლოვანი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**ვაშლოვანი** ( [მფაადრჷფსთა]; ყოფილი *როგოჟინო* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მეხადირის თემი).

მდებარეობს აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე მეხადირის ხეობაში, ზღვის დონიდან 110 მ-ზე, გაგრიდან 24 კმ-ში. 

## ისტორია
სოფელს XX საუკუნის დასაწყისში როგოჟინო ერქვა. 1948 წელს ქართული სახელი ვაშლოვანი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს მფაადრიფსთა (Мҧаадрыҧсҭа).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 176 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიხეილ ზაალიშვილი

**მიხეილ ყარამანის ძე ზაალიშვილი** (დ. 10 სექტემბერი, 1865, სოფელი იგოეთი, ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტი — გ. 10 სექტემბერი, 1920, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
1885 წელს დაამთავრა ბაქოს რეალური სასწავლებელი, დაბრუნდა თბილისში და სწავლა განაგრძო სამასწავლებლო ინსტიტუტში, რომელიც 1887 წელს ოქროს მედლით დაასრულა. შემდეგ სწავლობდა ახალალექსანდრესეულ სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში, რომის დასრულების შემდეგ დაინიშნა წინამძღვიანთკარის სასოფლო სამეურნეო სკოლის გამგედ. 1887 წლიდან სწავლობდა პოლონეთში, სოფლის მეურნეობის და მეტყევეობის ინსტიტუტში. 1897 წელს დაამთავრა მოსკოვის სასოფლო–სამეურნეო  ინსტიტუტი და მიიღო პირველი თანრიგის აგრონომის წოდება. 1897–1902 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ერევანში. 1902 წლიდან იყო გორის ამიერკავკასიის საოსტატო სასწავლებლის სემინარიის დამრიგებელი. 1907 წლიდან დაინიშნა გორის პროგიმნაზიის დირექტორად. 1912 წლიდან ეს პროგიმნაზია გიმნაზიად გადაკეთდა და მიხეილ ზაალიშვილი დირექტორად დანიშნეს.

მისი მეუღლე, მარიამ ნიკოლოზის ასული პანოვა, გორის ქალთა გიმნაზიის დირექტორი და ექიმი იყო. 1918 წლიდან ზაალიშვილი თბილისის მეოთხე გიმნაზიის დირექტორად დანიშნეს. იგი იყო წმინდა სტანისლავის და წმინდა ანას ორდენების კავალერი.

მან დიდი წვლილი შეიტანა საქართველოში საგანმანათლებლო და პედაგოგიური საქმიანობის განვითარებაში.

ქართულ ენაზე დაწერილი მრავალი წიგნის ავტორია, კერძოდ — პირველი ქართული საბუნებისმეტყველო სახელმძღვანელოებისა, მათ შორის ბუნებისმეტყველების (არაორგანული ბუნება, ჰაერი, წყალი, დედამიწა, ბოტანიკა, ადამიანის ანატომია და ფიზიოლოგია, ზოოლოგია), ასევე  არითმეტიკის, პირველდაწყებითი გეოგრაფიის, ორგანოვანი ქიმის სახელმძღვანელოებისა. ავტორია წიგნებისა — საზოგადო მიწათმოქმედება, საზოგადო ზოოტეხნია, მეფუტკრეობა და სხვა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული  10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1865
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1920
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
მ
ზემო ხევი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**ზემო ხევი** ( [ცანგჿარა]; ყოფილი *სომხურ ხეობა* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (კოლხიდის თემი).

მდებარეობს გაგრის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 150 მ-ზე, გაგრიდან 15 კმ-ში. 

## ისტორია
XX საუკუნის პირველ მესამედში აქ იყო სოფელი არმიანსკოე უშჩელიე („სომხური ხეობა“), რომელსაც ეს სახელი სომეხი მოახალშენეების გამო ეწოდა. 1948 წელს ქართული სახელი „ზემო ხევი“ მიენიჭა. 1992-1993 წლების ომის შემდეგ აფხაზეთის დე-ფაქტო ხელისუფლებამ დაარქვა „ცანგვარა“ (Цангəара), რაც „ცანების ღობეს“ ნიშნავს.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 262 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზეგანი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**ზეგანი** ( [ფშაშჲხა]; ყოფილი *ევდოკიმოვკა*, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მეხადირის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ჟეოფსეს მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 520 მ, გაგრიდან 34 კმ. 

## ისტორია
XX საუკუნის დასაწყისში აქ შეიქმნა რუს კოლონისტთა სოფელი ევდოკიმოვკა. 1948 წელს ქართული სახელი ზეგანი ეწოდა, რაც ქართულად ვრცელ და ამაღლებულ ადგილს ნიშნავს. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ფშაშხა (Пшашьха).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 90 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი

**ფერდინანდ პაულ ვილჰელმ ფონ რიხტჰოფენი** ( დ. 5 მაისი 1833, კარლსრუე — გ. 6 ოქტომბერი 1905, ბერლინი) — გერმანელი გეოგრაფი და გეოლოგი.
საბუნებისმეტყველო დისციპლინის — გეომორფოლოგიის ფუძემდებელი.

სწავლობდა ბრესლაუსა (ახლანდელი ვროცლავი) და ბერლინის უნივერსიტეტებში. იყო ბონის (1875-1879), ლაიფციგის (1883-1886) და ბერლინის (1886 წლიდან) უნივერსიტეტების პროფესორი. 1873 წლიდან – ბერლინის გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი; 1899 წლიდან – პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი. 1860-1862 წლებში იმოგზაურა აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. 1862-1868 წლებში ჩაატარა გეოლოგიური გამოკვლევა კალიფორნიასა და სიერა-ნევადაში. 1868-1872 წლებში რამდენიმეჯერ იმოგზაურა ჩინეთში, შეაგროვა ბევრი მასალა მისი ბუნების შესახებ და წამოაყენა ლიოსის წარმოშობის ეოლური ჰიპოთეზა.

1886 წელს ჩამოაყალიბა რელიეფის ფორმების გენეტიკური კლასიფიკაცია და მოგვცა აზიის რელიეფწარმომქმნელი პროცესებით განსხავებული უდიდესი
ბუნებრივი მხარეების დახასიათება, რითაც საფუძველი ჩაუყარა გეომორფოლოგიას.
 
რიხტჰოფენი გეოგრაფიულ მეცნიერებას თვლიდა როგორც ფიზიკური გეოგრაფიის, ბიოგეოგრაფიის და ანთროპოგეოგრაფიისაგან (მ.შ. ეკონომიკური გეოგრაფიისაგან) შემდგარ სისტემას. ფიზიკური გეოგრაფიის
მთავარ ამოცანად რიხტჰოფენს მიაჩნდა დედამიწის ზედაპირის შესწვლა. თავის ანთროპოგეოგრაფიულ შრომებში რიხტჰოფენი გამოდიოდა როგორც *ვულგარული მატერიალიზმის* წარმომადგენელი.

რიხტჰოფენის სახელი ეწოდა ქედს ნანშანში.

## თხზულება 
* Китай. Результаты собственных путешествий. 5 томов. 1877-1911 гг.;
* Геоморфологические этюды Восточной Азии. 4 тома. 1901-1903 гг..

## რესურსები ინტერნეტში 
* im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek 
* ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი 
* ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი 
* ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი 
* ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი - ბიოგრაფია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი გეოგრაფები
კატეგორია:გერმანელი გეოლოგები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
კლდეკარი (სოფელი)

**კლდეკარი** ( [ამგჿაშხჿწა]; ყოფილი *მანაქლუქ* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბაღნარის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე სანდრიფშის ხეობაში. ზღვის დონიდან 800 მ, გაგრიდან 35 კმ. 

## ისტორია
XX საუკუნის 20-30-იან წლებში აქ იყო სომხური სოფელი მანაქლუქ, სადაც ოსმალეთიდან გადმოსახლებული სომხები ცხოვრობდნენ. ლუქ, ლუკ თურქული კრებითობის სუფიქსია, თუმცა ფუძე-სიტყვის (მანა) მნიშვნელობა გაურკვეველია. 1948 წელს მას ქართული სახელი კლდეკარი დაერქვა. ამავე წელს ბაღნარის სასოფლო საბჭოში შედიოდა.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 0 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმერხევი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**იმერხევი** ( [ახჿჷრასქვჿა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ხაშუფსის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ხაშუფსის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 350 მ, გაგრიდან 25 კმ, განთიადიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 10 კმ. 

## ისტორია
XX საუკუნის პირველ მესამედში აქ იყო რუსული სოფლები სრედნე კოვალევსკოე №1 და სრედნე კოვალევსკოე №2. 40-იან წლებში ქართული სახელი იმერხევი ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს ახურაშქვა (Ахурашқəа).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 24 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიქელრიფში

**მიქელრიფში** ( [მქჲალრჷფშჲ]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მიქელრიფშის თემი). მდებარეობს მდინარე ფსოუს მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 200 მ, გაგრიდან 30 კმ. 

## ისტორია
ტოპონიმი „მიქელის გორას“ (მიქელ — პირსახელი, რიფშ — სიმაღლე, სათავე, წვერი) ნიშნავს. საფიქრებელია, რომ აქ გორაზე მიქაელ მთავარანგელოზის ეკლესია იდგა. 1930 წელს გაგრის მაზრაში არსებობდა მიქელრიფშის სასოფლო საბჭო. მისი ამჟამინდელი სახელია მქიალრიფშ (Мқьалрыҧшь).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 190 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იფნარი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**იფნარი** ( [აჯრჳარა]; ყოფილი *სომხურიხეობა* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), შავიზღვისპირა დაბლობზე, მდინარე ბზიფის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 60 მ, გაგრიდან 15 კმ, ბზიფიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 1 კმ. 

## ისტორია
XX საუკუნეში აქ იყო სოფელი „სომხური ხეობა“, რომელსაც 1948 წელს იფნარი ეწოდა. მისი ამოსავალია ხე-მცენარის ქართული სახელწოდება იფანი. 1949 წელს ბზიფის სასოფლო საბჭოში შედიოდა.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 5 166 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იუმას უდაბნო

**იუმას უდაბნო** — უდაბნო აშშ-ის სამხრეთ-დასავლეთსა და მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. წარმოადგენს სონორას უდაბნოს ნაწილს. უდაბნოში ძირითადად წარმოდგენილია ქვიშის დიუნები, აქა-იქ გვხვდება მცენარეულობა. ტერიტორია საკმაოდ მეჩხერადაა დასახლებული, უდიდესი ქალაქია იუმა, რომელიც გაშენებულია მდინარე კოლორადოზე, კალიფორნიის შტატის საზღვართან. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Britannica.com
*Yuma Desert Watershed Map
*Yuma Desert regional *Points of Interest* 

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
კატეგორია:მექსიკის უდაბნოები
მუხნარი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**მუხნარი** ( [კაცჷრხა]; ყოფილი *ვოსემსოტსკოე* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მეხადირის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე ჟეოფსის (ხაშუფსის ერთ-ერთი სათავე) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 320 მ, გაგრიდან 28 კმ. 

## ისტორია
სოფელს სომხების დასახლების შემდეგ, XIX საუკუნის ბოლოდან, „ვოსემსოტკოე“ ერქვა. 1948 წ. ქართული სახელი „მუხნარი“ ეწოდა. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა დაარქვეს კაცირხა (Кацырха).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 193 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კლდიანი

**კლდიანი** ( [აზდრჷფშჲ]; ყოფილი *ოთლუქ* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (მეხადირის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე მეხადირის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 380 მ, გაგრიდან 29 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 138 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტულეს უდაბნო (ნევადა)

**ტულეს უდაბნო** — უდაბნო აშშ-ში, ნევადის შტატში. მდებარეობს მორმონის მთების ჩრდილო-აღმოსავლეთით, იუტის შტატის საზღვართან.

უდაბნოს სამხრეთ კიდეზე მდებარეობს მიტოვებული ქალაქი კარპი.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
სმოუქ-კრიკის უდაბნო

**სმოუქ-კრიკის უდაბნო** — მშრალი რეგიონი აშშ-ში, ნევადის შტატში. გადაჭიმულია პირამიდის ტბის ჩრდილოეთით, ფოქსის მთათა სისტემის დასავლეთით და სმოუქ-კრიკის მთების აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1 174 მეტრზე. ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს ბლექ-როკის უდაბნო.

## რესურსები ინტერნეტში
*სმოუქ-კრიკის უდაბნო 
*Geophysical Investigations of the Smoke Creek Desert and their Geologic Implications, Northwest Nevada and Northeast California
*Gravity, Magnetic, and Physical Property Data in the Smoke Creek Desert Area, Northwest Nevada
*Nobles Trail 

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
ველი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**ველი** ( [ჩჷგჿრხა]; ყოფილი *ზემო კოვალევსკოე*, გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბაღნარის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში, მდინარე სანდრიფშის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 380 მ,  გაგრიდან 35 კმ. 

## ისტორია
XIX საუკუნის მიწურულს აქ იყო სოფელი ვერხნე კოვალევსკოე. 1948 წელს მას ქართული სახელი ველი დაერქვა. 1949 წელს ბაღნარის სასოფლო საბჭოში შედიოდა.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 72 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გაგრაფსტა

**გაგრაფსტა** ( [გაგრაფსთა], ყოფილი *გაგრის ხეობა*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (კოლხიდის თემი), გაგრის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 100 მ, გაგრიდან 1,5 კმ. 

## ისტორია
XX საუკუნის პირველ ნახევარში გაგრისხეობა ეწოდებოდა. 1955 წელს გაგრაფსტა დაერქვა. მოქმედებდა მეცისტრუსეობის საბჭოთა მეურნეობა.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 147 ადამიანი.

## ლიტერატურა
**ცხადაია პ, ხორავა ბ.*, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გაღმა საჯიჯაო

**გაღმა საჯიჯაო** — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, საჯიჯაოს თემში (სოფლები: გაღმა საჯიჯაო, ზენი, ზუბი, ჯაპშაქარი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ზანის (ხობისწყლის მარცხენა შენაკადი) შესართავთან, ზღვის დონიდან 50 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 378 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
განთიადი (ხობის მუნიციპალიტეტი)

**განთიადი** — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ახალსოფლის თემში. მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, რიონის მარჯვენა სანაპირო მხარეს, ზღვის დონიდან 10 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ნარცისიზმი

[thumb|[ძულა ბენცური „ნარცისი“]]
**ნარცისიზმი** () — ეგოიზმის, მედიდურობისა და პატივმოყვარეობის პიროვნული თვისება. 

სახელი „ნარცისიზმი“ ფროიდმა შექმნა ნარცისის მიხედვით. ბერძნულ მითოლოგიაში, ნარცისი იყო პათოლოგიურად ეგოცენტრული ახალგაზრდა კაცი, რომელსაც აუზში თავისი ანარეკლი შეუყვარდა. ფროიდს სჯეროდა, რომ ნარცისიზმი დაბადებიდან ყოველი ჩვენგანის მნიშვნელოვანი ნაწილია. ენდრიუ მორისონის მტკიცებით, ჯანმრთელი ნარცისიზმის ზომიერი რაოდენობა ინდივიდის მოთხოვნებს საშუალებას აძლევს დაბალანსდეს სხვებთან ურთიერთობაში. 

ზოგი ექსპერტის აზრით, ბევრი პათოლოგი ნარცისისტი მუშაობს საზოგადოების ყველაზე გავლენიან სფეროებში - მედიცინაში, ეკონომიკასა და პოლიტიკაში. ჰუმანისტურ ფსიქოლოგიაში, პათოლოგიური ნარცისიზმი დაბალი ეგოცენტრიზმის სიმპტომია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დორიან გრეის სინდრომი
* ეგოიზმი
* დანინგ-კრუგერის ეფექტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* A Field Guide To Narcissism, Carl Vogel - feature writer for Psychology Today magazine
* Distinctions between Self-Esteem and Narcissism: Implications for Practice, Lilian G. Katz. 
* The Impact of Narcissism on Leadership and Sustainability, Bruce Gregory Ph.D. 
* Information for people who are, or have been in relationship with Narcissists.  

## სქოლიო 
კატეგორია:ფსიქოანალიზი
კატეგორია:ფსიქიკური აშლილობები
კატეგორია:პიროვნული თვისებები
კატეგორია:მე
ჭრელი უდაბნო (არიზონა)

მინი|250პქ|ჭრელი უდაბნო
მინი|250პქ|ჭრელი უდაბნო, არიზონა
**ჭრელი უდაბნო** — 380 კმ² ფართობის მქონე უნაყოფო არეალი აშშ-ში, ჩრდილოეთ არიზონაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1370 - 1980 მეტრზე. 

ტერიტორია მოიცავს გაქვავებული ტყის ეროვნული პარკის ნაწილს. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებლი  127-229 მმ-ს შეადგენს, საშუალო ტემპერატურა 31 41 ° C-ს. 

უდაბნოე მიწა შეიცავს დიდი რაოდენობით რკინასა და მანგანუმს, რაც მის სხვადასხვა ფერებით აჭრელებას იწვევს.აქედან მომდინარეობს მისი სახელიც, რომელიც უდაბნოს ესპანელმა კოლონიზატორებმა უწოდეს. 

ბოლო 1 500 წლის მანძილზე ამ ტერიტორიაზე სახლობს ადგილობრივი ნავახოსა და ჰოპის ხალხი. 

## გალერეა 

Image:Painted Desert 2 700px.jpg|
Image:Painteddesert2.JPG|
Image:Painted Desert10.jpg|
Image:Painteddesert.JPG|

მინი|ცენტრი|900პქ|უდაბნოს პანორამა

## რესურსები ინტერნეტში 
*Regional map for Navajo Lands 
*Regional Map and Visitor Information for Hopi Lands 
*National Park Services Website - Petrified Forest National Park
*National Park Services Website - Early Naming 
*Geology of the region

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
სონორას უდაბნო

მინი|250პქ|უდაბნოს რუკა
მინი|250პქ|კაქტუსები სონორას უდაბნოში, აშშ
**სონორას უდაბნო** — უდაბნო ჩრდილოეთ ამერიკაში, აშშ-მექსიკის საზღვარზე. მოიცავს აშშ-ის არიზონასა და კალიფორნიის და მექსიკის სონორას, ქვემო კალიფორნიისა და სამხრეთ ქვემო კალიფორნიის დიდ ნაწილებს. უდაბნოს ფართობი 311 000 კმ²-ია და ჩრდილოეთ ამერიკის უცხელეს უდაბნოს წარმოადგენს. აქ გვხვდება რამდენიმე სახეობის უნიკალური ცხოველი და ფრინველი, მათ შორის კაქტუსი კარნეგია.

სონორას სუბ-რეგიონებს წარმოადგენს კოლორადოს, იუმასა და იუჰას უდაბნოები.

უდაბნოში გავრცელებულია ძუძუმწოვართა 60 სახეობა, ფრინველთა 350 სახეობა, ამფიბიების 20 და რეპტილიების 100 სახეობა, ასევე ადგილობრივ მცენარეთა 2000 სახოება.

სონორას უდაბნოში ამჟამად სახლობს ადგილობრივ ინდიელთა 17 ხალხი.

## რესურსები ინტერნეტში
*სონორას უდაბნოს მუზეუმი
:*სონორას უდაბნო და მისი სუბრეგიონები, რუკები და ფოტოები
*სონორას უდაბნოს ასაკი 
*სონორას უდაბნოს აღწერა 
*სონორას უდაბნოს მოკლე გეოლოგიური მიმოხილვა 
*სონორას უდაბნო (World Wildlife Fund)
*უდაბნოს სურათები 
*International Sonoran Desert Alliance
*Sounds of the Sonoran Desert )
*The Sonoran Desert Naturalist

მინი|მარცხნივ|250პქ

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის უდაბნოები
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
იუჰას უდაბნო

მინი|250პქ|ქვა უდაბნოდან
**იუჰას უდაბნო** — უდაბნო აშშ-ში, კალიფორნიის შტატში. მდებარეობს ე.წ. საიმპერატორო ველზე და წარმოადგენს სონორას უდაბნოს ნაწილს. უდაბნო მოიცავს არაერთ ისტორიულ და არქეოლოგიურ ძეგლს, ასევე იუჰას გეოგლიფს. ამ ტერიტორიაზე სახლობენ ადგილობრივი ინდიელები - კვეჩანები.

უდაბნო გამოირჩევა ბიოლოგიური მრავალფეროვნებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*Yuha Desert Map - Routes of Travel 
*BLM PDF titled "Exploring the Yuha Desert" 

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
ძულა ბენცური

**ძულა ბენცური** (; დ. 28 იანვარი, 1844, ნირედჰაზა — გ. 16 ივლისი, 1920) — უნგრელი მხატვარი და პედაგოგი. თავისი რამდენიმე პირველი ნახატით მსოფლიო წარმატებას მიაღწია და რამდენიმე კონკურსში გაიმარჯვა. კარლ ვონ პილოტის ეხმარებოდა მიუნხენში მაქსიმილიანეუმისა და *ნოიეს რატჰაუსის* ფრესკებზე. ასევე დაასურათა დიდი გერმანელი მწერლის ფრიდრიხ შილერის წიგნები. ბავარიის მეფე ლუდვიგ II-მ როკოკოს თემების დახატვა დაავალა. მოგვიანებით, შეთავაზეს უამრავი საერთაშორისო მასწავლებლის თანამდებობამ მაგ. პრაღასა და ვაიმარში, მაგრამ მიუნხენში დარჩა.

მისი ერთ-ერთი გამოჩენილი მოსწავლე იყო შვეიცარელ-ამერიკელი მხატვარი ადოლფო მიულერ-ური. 

ბენცური მოგვიანებით უნგრულ მაღალ კლასთა რჩეული იყო, ხატავდა მეფეთა და არისტოკრატთა უამრავ პორტრეტს.
მინიატიურა|left|ბენცური - „ნარცისი“

## რესურსები ინტერნეტში
*ბენცურის ბიოგრაფია 
*ძულა ბენცურის ნამუშევრები უნგრეთში

## სქოლიო 
კატეგორია:უნგრელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
გაშფერდი

**გაშფერდი** — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ახალხიბულის თემში (სოფლები: ახალხიბულა, გაშფერდი, ზუბი). მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ჭანისწყლის (ხობისწყლის შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 150 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 25 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 622 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გიმოზგონჯილი

**გიმოზგონჯილი** () — სოფელი დასავლეთ საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის ხობის მუნიციპალიტეტში, ქვემო ქვალონის ადმინისტრაციულ ერთეულში (სოფლები: ბულიში, გიმოზგონჯილი, დურღენა). 

მდებარეობს ოდიშის დაბლობზე, მდინარე ცივის (რიონის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 11 მეტრზე. ხობიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 585 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვიკრუტასები

**ვიკრუტასები** () — მხატვრული ფილმი, ლევან გაბრიაძის პირველი სრულმეტრაჟიანი დებიუტი კომედიის ჟანრში. ფილმის პრემიერა კინოთეატრ „რუსთაველში“ გაიმართა 2011 წლის 24 თებერვალს.

## სიუჟეტი
სლავა კოლოტილოვმა,  პატარა ზღვისპირა ქალაქის მასწავლებელმა, დაწერა რომანი და გამეგზავრა მოსკოვში რომანის გამოსაქვეყნებლად. მოსკოვში მას ეჯახება მანქანა, რომელსაც მართავდნენ დანია და ნადია. მოვლენები ისე ვითარდება, რომ ნადიას სლავა შეუყვარდება. მოტეხილი ფეხით  კოლოტილოვი მშობლიურ ქალაქში ბრუნდება მოსკოვში დაბრუნების სურვილით, მაგრამ ადგილობრივი დეპუტატი იგი ფეხბურთში საბავშვო გუნდის მწვრთნელად მიიჩნევს. შეცდომის შედეგად კოლოტილოვს ართმევენ პასპორტს და უხევენ ბილეთს მოსკოვამდე. ყოფილ მასწავლებელსა და ახლად დანიშნულ გუნდის მწვრთნელს ავალებენ ფეხბურთის ჩემპიონატში გამარჯვებას. იგი კრებს გუნდს ადგილობრივი ქუჩის ბიჭებისგან და ირკვევა, რომ ისინი შესანიშნავად თამაშობენ.

## როლებში
 პრემიერაზე თბილისში, 2011 წლის 24 თებერვალი.]]
* მილა იოვოვიჩი — *ნადია*
* კონსტანტინე ხაბენსკი — *სლავა კოლოტილოვი*
* ივან ურგანტი — *დანია*
* ალექსანდრე კერჟაკოვი — *კამეო*
* სერგეი გარმაში — *ხლობუსტინი*
* ვლადიმირ მენშოვი — *დეპუტატი ტრიოჰგოლოვიჩი*
* ოლგა ტუმაიკინა — *სკოლის დირექტორი*
* სერგეი სელინი — *მერი პალჩიკოვი*
* გალინა იოვოვიჩ — *ნადიას* დედა

## გადამღები ჯგუფი 
* რეჟისორი — ლევან გაბრიაძე
* პროდიუსერი — ტიმურ ბეკმამბეტოვი, ივა სტრომილოვა, მიხაილ ვრუბელი
* სცენარისტი — რომან ნეპომნიაში
* მხატვრები — ფიოდორ საველივეი, ნატალია ძიუბენკო, ვლადიმირ კუპცოვი
* მონტაჟი — ალექსანდრე ანდრიუშენკო
* ოპერატორი — მარატ ადელშინი
* კომპოზიტორი — პავლე ესენინი

## საუნდტრეკი
* იულია ჩიჩერინა
* „დამშვიდობება“ — უმატურმანი
* „გამარჯვება ჩვენია“ — უმატურმანი

thumb|300 px|მარჯვნივ|ფილმის ტიზერ-ტრეილერი

## რესურსები ინტერნეტში 
*ვიკრუტასები - ინტერვიუ ლევან გაბრიაძესთან, ჟურნალი „ტაბულა
*ტელეკომპანია იმედი  - „ვიკრუტასები“

კატეგორია:რუსული ფილმები
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
ტულეს უდაბნო (არიზონა)

**ტულეს უდაბნო** — პატარა უდაბნო აშშ-ში, არიზონას შტატში, აშშ-მექსიკის საზღვართან. მიიჩნევა სონორას უდაბნოს ნაწილად. უდაბნოდან 20 მილის რადიუსში არანაირი მნიშვნელოვანი დასახლებული პუნქტი არაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტულეს უდაბნო
* http://arizona.hometownlocator.com/maps/bigmap,n,tule%20desert,fid,12826.cfm
* [ფოტოები](http://www.righthealth.com/topic/Tule_Desert_(Arizona)/Images)

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
ბალიჭი

**ბალიჭი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, კაზრეთის თემში. 

მდებარეობს მდინარე უკანგორის (მდინარე მაშავერას შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 783 კაცი. ბალიჭის მახლობლად მდებარეობს ნასახლარი აბულმუგი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 783 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოლნისი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

**ბოლნისი** (ყოფილი **ბოლნის-ხაჩინი**) — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი  მდებარეობს ქვემო ქართლის ვაკეზე, მდინარე ბოლნისისწყლის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 620 მეტრზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1534 კაცი. სოფელში მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების სახელგანთქმული ძეგლი  ბოლნისის სიონი. სოფლის განაპირას მდებარეობს ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი წუღრუღაშენი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დარბაზი (ბოლნისის მუნიციპალიტეტი)

**დარბაზი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, დარბაზის ადმინისტრაციულ ერთეულში.  

მდებარეობს მდინარე გეტისწყლის (მდინარე მაშავერის შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 23 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1604 კაცი.

## ისტორია
სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, გორაკზე, ძველი დარბაზული ეკლესიის ნანგრევია. ნაგებია დაუმუშავებელი ქვებით, ხოლო პროფილირებული ლავგარდანები დამუშავებული ქვისა ყოფილა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს, აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში კი თითო სარკმელია. საკურთხევლის თაღი ისრულია, შერჩენილია კანკელის ძირი. შიგნითა ეკლესია შელესილი და მოხატული იყო. ეკლესია გვიანდელ შუა საუკუნეებს ეკუთვნის, ამავე პერიოდის უნდა იყოს ეკლესიის ირგვლივ არსებული სასაფლაოც. 

დარბაზი იხსენიება ლუარსაბ I-ის განჩინებაში 1537–1538 წლებში იოთამ და ორბელ ბარათაშვილთა გაყრის საქმესთან დაკავშირებით. საბუთის მიხედვით, იოთამს რგებია „დარბასქალას თავდარბაზი“, დარბასქალის ნახევარი და საუხუცესო. ბარათაშვილებს შორის ამ მამულებზე დავა XVII საუკუნეშიც გრძელდებოდა. XVII საუკუნის II ნახევრის საყაფლანიშვილოს ძღვენისა და სამასპინძლოს გარიგების დავთარში, დარბაზელ გლეხებს გამოსაღებად შეწერილი ჰქონდათ სხვადასხვა სახის სამეურნეო და ფულადი გადასახადი. სოფლის სახელწოდება „დარბაზი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Дарбазъ“ სახით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 1604 ადამიანი. მოსახლეობის უმრავლესობა (99,7%) აზერბაიჯანელია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზაქათალის რაიონი

**ზაქათალის რაიონი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული ქვეყნის ჩრდილოეთით, ისტორიული ჰერეთის ტერიტორიის ნაწილი. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზაქათალა. 1918-1921 წლებში ზაქათალის რაიონი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა. ქალაქი იყო ზაქათალის ავტონომიური ოლქის ცენტრი. 1921 წლიდან ზაქათალა, ბელაქნის, კახის და ქვემო ყარაიაზის სექტორთან ერთად საბჭოთა რუსეთის მითითებით, საქართველოს უკანონოდ ჩამოაჭრეს და აზერბაიჯანს მიუერთეს.

## გეოგრაფია 
ზაქათალის რაიონი მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთით, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთებზე, ალაზნის ველზე. უკავია 1348 კმ² ფართობი. სამხრეთით ესაზღვრება საქართველოს (ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტი), ჩრდილოეთით – დაღესტანს. დასავლეთით და აღმოსავლეთით, შესაბამისად – აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ბელაქნის და კახის რაიონებს.  რაიონში არის როგორც მთიანი, ასევე დაბლობი ტერიტორიები. რაიონში მიედინება მდინარეები: ალაზანი, ტალაჩაი, კატეხჩაი, მუხახჩაი, ბაქმაზჩაი, ცილბანჩაი და სხვა.

## ისტორია 
რაიონის ტერიტორია არის ისტორიული ჰერეთის ტერიტორიის ნაწილი. XI საუკუნის დასაწყისში მეფე კვირიკე დიდმა ჰერეთი კახეთს შემოუერთა. XVII საუკუნის დასაწყისში, სპარსეთის შაჰმა აბას I-მა კახეთი ფაქტობრივად უკაცრიელი გახადა. ამ პერიოდში მისივე ხელშეწყობით ეს ჰერეთის ტერიტორია თათრულმა ტომებმა და დაღესტნელმა ლეკებმა დაიკავეს, დარჩენილი ქართული მოსახლეობა კი გამუსლიმანდა (ინგილოები). რუსეთის იმპერიის დროს შეიქმნა ზაქათალის ოლქი. საბჭოთა ხელისუფლების დროს შეიქმნა ზაქათალის რაიონი, რომელიც, მოგვიანებით, გაიყო თანამედროვე ზაქათალის, ბელაქანის (დასავლეთით) და კახის (აღმოსავლეთით) რაიონებად.

## მოსახლეობა 
2008 წლის მონაცემებით რაიონში ცხოვრობს 114 300 კაცი. მათგან აზერბაიჯანელები — 59,5 %, ხუნძები — 24,09 %, წახები — 12,23 %, ქართველები — 2,87 %

ქართველი ინგილოები ძირითადად სახლობენ სოფელ მოსულში და ალიაბადში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვებ-გვერდი აზერბაიჯანულ ენაზე .

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
ოვაიჰის უდაბნო

**ოვაიჰის უდაბნო** — უდაბნო ეკორეგიონი ჩრდილო-დასავლეთ აშშ-ში. მდებარეობს ნევადის შტატის ჩრდილოეთ, აიდაჰოს შტატის სამხრეთ-დასავლეთ და ორეგონის შტატის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილებში, ზღვის დონიდან 1600 მეტრზე. მისი ფართობი შეადგენს 24 280 კმ²-ს. ტერიტორიას კვეთს ოვაიჰის მაღლობები.

უდაბნო საკმაოდ მშრალია და მოიცავს კანიონებს, ვულკანურ კლდეებს, ბუჩქებს, ბალახებს.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
Till We Have Faces

***Till We Have Faces*** — ინგლისელი გიტარისტ სტივ ჰეკეტის მერვე სოლო-ალბომი, გამოსული 1984 წელს. ეს არის მუსიკოსის ცდა ე.წ. *მსოფლიო მუსიკის* ჟანრში. დისკის დიდი ნაწილი ჩაიწერა ბრაზილიაში, ხოლო ხმის მიქსი შესრულდა ლონდონში. ალბომის სათაური მომდინარეობს კლაივ ლუისის რომანის სათაურიდან - მწერლის გავლენა მუსიკოსის შემოქმედებაზე სხვა ალბომებზეც შეიმჩნეოდა.

ალბომის გარეკანის ავტორი, როგორც სხვა დისკებზე, სტივის ყოფილი მეუღლე, კიმ პურია. მთავარ ნახატს ეწოდება *Silent Sorrow in Empty Boats*, ჯგუფ ჯენესისის სიმღერის მიხედვით.

## სიმღერების სია
### ორიგინალური გამოცემა
#Duel (სტივ ჰეკეტი) – 4:50
#Matilda Smith-Williams Home for the Aged (ჰეკეტი, ნიკ მაგნუსი) – 8:04
#Let Me Count the Ways (ჰეკეტი) – 6:06
#A Doll That's Made in Japan – 3:57
#Myopia (ჰეკეტი, მაგნუსი) – 2:56
#What's My Name (ჰეკეტი, მაგნუსი) – 7:05
#The Rio Connection (ჰეკეტი) – 3:24
#Taking the Easy Way Out (ჰეკეტი) – 3:49
#When You Wish upon a Star (ნედ ვაშინგტონი, ლი ჰერლაინი) – 0:51
### 1994 წლის გამოცემა
#What's My Name - 7:06
#The Rio Connection - 3:21
#Matilda Smith-Williams Home for the Aged (რედაქტირებული ვერსია) - 8:07
#Let Me Count The Ways - 6:06
#A Doll That's Made In Japan - 3:57
#Duel - 4:48
#Myopia - 2:56
#Taking The Easy Way Out - 3:50
#The Gulf - 6:33
#Stadiums Of The Damned - 4:37
#When You Wish Upon A Star - 0:48

შენიშვნა: დამატებები The Gulf და Stadiums Of The Damned ასევე მოხვდა ალბომში *Feedback 86*, რომელშიც შეტანილი იქნა ჰეკეტის გამოუცემელი ჩანაწერები. The Gulf-ს აქ აკლია შესავალი, იგი უფრო მალე წყდება და ახლავს დამატებითი ვოკალიც.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:სტივ ჰეკეტის ალბომები
კატეგორია:1984 წლის ალბომები
კატეგორია:Lamborghini Records-ის ალბომები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული მუსიკა
რაინჰაიტსგებოტი

**რაინჰაიტსგებოტი** ( — სისუფთავის მოთხოვნა) — კანონი, რომელიც კონტროლს უწევს გერმანიაში ლუდის სისუფთავეს. კანონის თანახმად ლუდის წარმოებისათვის უნდა გამოიყენებოდეს მხოლოდ 3 ინგრედიენტი: წყალი, ქერი და სვია.

კანონი გამოვიდა ქალაქ ინჰოლშტადტში (ბავარიის საჰერცოგო) 1516 წლის 23 აპრილს. ამ კანონში დადგენილი იყო ლუდის წარმოებისა და ვაჭრობის წესები. 1906 წლიდან ეს კანონი გერმანიის იმპერიის მთელ ტერიტორიაზე ვრცელდება. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გერმანიაში ყველა კანონი, რომელიც ლუდს ეხებოდა, ერთიანდება კანონში ლუდის გადასახადებზე, რომელიც 1923 წლის 9 ივლისს გამოიცა და 1952 წელს ჩასწორდა.

## ცნობები 
ამ კანონს ხუთასწლიანი ისტორია აქვს და მასთან დაკავშირებით რამდენიმე ფაქტი უნდა აღინიშნოს. ბავარიის კანონი „ლუდის სისუფთავეზე“ 1516 წლიდან ერთ-ერთ უძველეს კანონად ითვლება, რომელიც ოდესმე დაწესებულა საკვებ პროდუქტებზე. შემდეგ კანონი ნაციონალურ ჭრილში გადაიყვანეს და „გერმანული კანონი ლუდის სისუფთავეზე“, საბოლოოდ კი „კანონი ლუდის წარმოებაზე“ დაარქვეს. ევროპის ბაზრის ლიბერალიზაციის დროს, კანონი მთლიანად ევროპაზე გავრცელდა. ინგრედიენტები შევიდა სახელით „დაშვებული ინგრედიენტები“, რომელშიც ლუდი დაცულია როგორც „ტრადიციული კვების პროდუქტი“. ბავარიელებისთვის ლუდის სისუფთავეზე კანონი ნაპოვნია თიურინგიაშიც, რომელიც 82 წლით გვიან გამოსცეს, ვიდრე ბავარიაში. ჯერ კიდევ 1351 წელს ქ. ერფურტში გამოცემული იყო შიდა წესდება თუ როგორ უნდა დამზადებულიყო ლუდი მკაცრად განსაზღვრული ინგრედიენტებით. მიუნხენის მუნიციპალიტეტმა ლუდის წარმოებაზე კონტროლი 1363 წელს დაიწყო. პირველი ცნობა, რომ ლუდის ხარშვისას უნდა გამოეყენებინათ მხოლოდ ქერი, სვია და წყალი 1453 წლით თარიღდება. ამ დროისათვის თიურინგიაში კანონი უკვე 20 წლის მიღებული იყო. 1434 წელს მიღებული კანონი ვაისენზეში (თიურინგია) გამოიცა და შუა საუკუნეების რუნებურგში 1999 წელს ერფურტთან ახლოს იქნა ნაპოვნი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რაინჰაიტსგებოტი, ინგლისური თარგმანი
* ლუდპურიტანელობა. არსებობდა კანონი? 
* ბავარიელი ლუდის მხარშავების კავშირი 

კატეგორია:ლუდი
სამედიცინო გეოგრაფია

[thumb|360პქ|მწვავე ინფექციური დაავადების ჰეპატიტი A-ს გლობალური გავრცელების რუკა ([2005)]]
**სამედიცინო გეოგრაფია** — მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ადამიანის დაავადებათა და პათოლოგიურ მდგომარეობათა გავრცელებას, გავრცელების მიზეზებს და გეოგრაფიული გარემოს გავლენას მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე. სამედიცინო გეოგრაფია ვითარდება გეოგრაფიისა და სამედიცინო ბიოლოგიურ მეცნიერებათა მიჯნაზე, მჭიდროდ უკავშირდება ეკოლოგიას, ეპიდემიოლოგიას, ჰიგიენას, ფიზიკურ და ეკონომიკურ გეოგრაფიას. 

სამედიცინო გეოგრაფიის ცნება დაკავშირებულია იტალიელი მეცნიერის ბერნარდინო რამაცინის სახელთან (XVII საუკუნე). სამედიცინო გეოგრაფია, როგორც მეცნიერება, ყალიბდება XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. რუსეთში სამედიცინო გეოგრაფიას უკავშირდება ო. გუნის, ა. ვლადიმირსკის, ი. ჩისტოვიჩის, ნ. გაისკის სახელებს. სამედიცინო გეოგრაფიის განვითარებაში მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს ინგლისელმა მეცნიერმა ს. ჰენენმა, ფრანგმა შ. ბუდენმა და სხვ. XX საუკუნეში ამ დარგში მოღვაწეობდნენ დ. ზაბოლოტნი და ე. პავლოვსკი. ამ უკანსაკნელის მოძღვრება, ე. წ. ტრანსმისიურ დაავადებათა ბუნებრივი კერობრიობის შესახებ (1939) საფუძვლად დაედო *ეპიდემიოლოგიური გეოგრაფიის* ჩამოყალიბებას. 

სამედიცინო გეოგრაფია შეისწავლის ბუნებრივ-ტერიტორიულ კომპლექსთა ზემოქმედებას მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე (კომპონენტური სამედიცინო გეოგრაფია, სამედიცინო ლანდშაფტმცოდნეობა, სამედიცინო-გეოგრაფიული ქვეყანათმცოდნეობა), გარემოს ზემოქმედებას დაავადებათა გავრცელების საზღვრებსა და არეალების სტრუქტურაზე (ნოზოგეოგრაფია), ბუნებრივ გარემოსა და მოსახლეობის ჯანმრთელობას შორის არსებული კავშირების ტერიტორიულ არაერთგვაროვნებას (სამედიცინო გეოგრაფიული დარაიონება); ამუშავებს სამედიცინო-გეოგრაფიული რუკების შედგენის პრინციპებსა და მეთოდებს.

სამედიცინო გეოგრაფია აქტიურად მონაწილეობს პრობლემის „ადამიანი და ბიოსფერო“ შესწავლაში. სამედიციო-გეოგრაფიული კვლევა საშუალებას იძლევა სხვადასხვა ტერიტორიებისათვის წინასწარ გავითვალისწინოთ ადამიანის ორგანიზმზე გარემოს გარდაქმნის შედეგად წარმოქმნილი ახალი ბუნებრივ-ტერიტორიული კომპლექსების ზემოქმედების ხასიათი და შედეგები.

სამედიცინო-გეოგრაფიული კვლევის ორგანიზაციას ეწევა საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირის სამედიცინო-გეოგრაფიული კომისია. სამედიცინო-გეოგრაფიული კვლევა წარმოებს მოსკოვის გეოგრაფიულ ინსტიტუტში, შორეული აღმოსავლეთის გეოგრაფიულ ინსტიტუტში (ირკუტსკი) და სხვ. სამედიცინო-გეოგრაფიული გამოკვლევები ტარდებოდა ვახუშტის გეოგრაფიულ ინსტიტუტშიც.

## სამედიცინო გეოგრაფია საქართველოში 
საქართველოს სამედიცინო-გეოგრაფიული კვლევის ჩანასახი ჯერ კიდევ ადრეულ საუკუნეებში აღინიშნება (კარაბადინები). პირველი მეცნიერული სამედიცინო-გეოგრაფიული კვლევა საქართველოში ჩაატარა მ. ტოროპოვმა (1864). 1962 წელს თბილისში საქართველოს გეოგრაფიულ საზოგადოებაში, ალექსანდრე ჯავახიშვილის ინიციატივით, შეიქმნა სამედიცინო-გეოგრაფიის სექცია, რომელიც კოორდინაციას უწევდა რესპუბლიკის სამედიცინო და გეოგრაფიულ დაწესებულებებში მიმდინარე სამედიცინო-გეოგრაფიული ხასიათის სამუშაოებს.

## ლიტერატურა 
* Павловский Е. Н., Методы и задачи медицинской географии, в кн. Вопросы географии, М. - Л., 1956;
* Шошин А. А. Основы медицинской географии. М. - Л., 1962.

კატეგორია:ჯანმრთელობა
კატეგორია:საზოგადოებრივი გეოგრაფია
კატეგორია:გეოგრაფიის დარგები
ლინგვისტური გეოგრაფია

**ლინგვისტური გეოგრაფია** — საზოგადოებრივი გეოგრაფიის დარგი, რომელიც იკვლევს ენობრივ მოვლენათა ტერიტორიულ განლაგებას. წარმოიშვა დიალექტთა შესწავლის პროცესში XIX-XX სს. მიჯნაზე. შემდგომში მისი 
მეთოდები მეზობელ ენებშიც გამოიყენეს საერთო მოვლენათა შესასწავლად. 

ლინგვისტური გეოგრაფია იყენებს კარტოგრაფირების მეთოდს. რუკაზე აღინიშნება ამ თუ იმ ენობრივი მოვლენის გავრცელების არეალი.
ხაზებს, რომლებიც აერთებენ ერთი და იმავე თავისებურების გავრცელების პუნქტებს, იზოგლოსებს უწოდებენ. სხვადასხვა ენობრივი მოვლენის რუკებზე გადატანის შედეგად ვიღებთ ლინგვისტურ ატლასს. 

მსოფლიოში უდიდესია გერმანული დიალექტოლოგიური ატლასი (შეადგინეს გ. ვენკერმა და ფ. ვრედიმ 1876-1926 წწ.) და საფრანგეთის ლინგვისტური ატლასი (გამოაქვეყნეს ჟიულ ჟილიერონმა და ე. ედმონმა ტ. 1-7 1902-1912 წწ.). 

რუსული ენის ლინგვისტურ ატლასზე მუშაობა დაიწყო 1903 წელს. დღემდე გამოქვეყნებულია რამდენიმე დიალექტოლოგიური ატლასი. ლინგვისტური 
ატლასის გამოყენება დიალექტთა შესწავლის ერთ-ერთი მეთოდია. იგი ვერ შეცვლის დიალექტთა მონოგრაფიულ კვლევას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლინგვისტური გეოგრაფია
კატეგორია:საზოგადოებრივი გეოგრაფია
ლუდი აზერბაიჯანში

thumb|right|190 px|ლუდის ბოთლი **ჰირდალანი**

**ლუდი აზერბაიჯანში** ძირითადად მსუბუქი ტიპის გამოდის, როგორიცაა ლაგერი. ლუდსახარში ქარხნები არის ბაქოში, ჰირდალანში, განჯაში და სხვა ქალაქებში. ყველა ცნობილი და პოპულარული მარკა აზერბაიჯანულ ლუდის მარკებს შორის ჰირლადანია, რომელსაც კომპანია „ბალტიკა-ბაქო“ უშვებს, ამავე სახელწოდების ქალაქში. ყოველწლიურად იზრდება აზერბაიჯანული ლუდის ბაზარი, მისმა ზრდამ უკანასკნელი სამი წლის მანძილზე 12-14% შეადგინა.

აზერბაიჯანში, ლუდი გამოდის აქციზით ბოთლებზე და ქილებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* RateBeer on Xirdalan 

კატეგორია:ლუდი
Barons

thumb

**Barons** — ავსტრალიური ლუდი. უშვებენ 2005 წლიდან. მწარმოებელი Barons Brewing Pty Ltd.

Barons-ის ლუდის არჩევანი:
* Barons Lager — ღია ლუდი
* Barons Pale Ale — ღია ეილი
* Barons ESB (Extra Special Bitter) — ინგლისური სტილის კლასიკური ეილი
* Barons Black Wattle Superior — ავსტრალიური აკაციის ფესვებზე მოხარშული ეილი

## რესურსები ინტერნეტში
* www.baronsbrewing.com

კატეგორია:ავსტრალიური ლუდი
კატეგორია:ლუდი
ვახტანგ ჯაოშვილი

**ვახტანგ შალვას ძე ჯაოშვილი** (დ. , ბილიასუვარი, ბაქოს გუბერნია, ახლანდელი აზერბაიჯანი, — გ. 26 მარტი, 1997, თბილისი) — ქართველი ეკონომ-გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1970). საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1983). საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1978). ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის მთავარი სარედაქციო კოლეგიის წევრი. საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების პრეზიდენტი (1980-1996), სკკპ წევრი 1939 წლიდან.

1938 წელს დაამთავრა ს. კიროვის სახელობის საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის ქიმია-ტექნიკის ფაკულტეტი. 1941 წელს მოსკოვის უმაღლესი პარტიული სკოლა. ინსტიტუტის დამთავდრების შემდეგ მუშაობდა ხელმძღვანელ სამეურნეო თანამდებობაზე. 1941-1945 წლებში სამამულო ომის მონაწილე, 1953 წლიდან სამხედრო სამსახურიდან დემობილიზაციის შემდეგ, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერ თანამშრომელია. 1967-1977 წლებში მოსახლეობის გეოგრაფიის ლაბორატორიის გამგე, 1978 წლიდან ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. წლების მანძილზე ვახტანგ ჯაოშვილი იყო ინსტიტუტის დირექტორის მრჩეველი. იგი აგრეთვე ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას: თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში კითხულობდა ლექციების კურს მოსახლეობის გეოგრაფიაში.

მისი ნაშრომები ეძღვნება ეკონომიკურ გეოგრაფიას, მოსახლეობის და განსახლების გეოგრაფიას და ქალაქთმცოდნეობის საკითხებს. მეცნიერული მუშაობის ძირითადი სფერო იყო საქართველოსა და ამიერკავკასიის ეკონომიკური და სოციალური გეოგრაფია. მუშაობდა უმთავრესად დემოგრაფიისა და ურბანიზაციის საკითხებზე, აგრეთვე რესპუბლიკის სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრობლემებზე. შეიმუშავა საქართველოს დემოგრაფიული სიტუაციის გაუმჯობესებისა და რესპუბლიკის ურბანიზაციის კონცეფცია. დაჯილდოებული იყო წითელი ვარსკვლავისა და დიდი სამამულო ომის II ხარისხის ორდენებითა და მედლებით.

1970 წელს მიენიჭა სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების სემიონოვ-ტიან-შანსკის სახელობის ოქროს მედალი, 1971 წელს საქართველოს სახელმწიფო პრემია, 1993 წელს საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია, 1997 წელს კი ღირსების ორდენი. დაკრძალულია თბილისში, ვერეს სასაფლაოზე.

## თხზულებები
* საქართველოს მოსახლეობა XVIII-XX საუკუნეებში, თბ., 1984;
* ქუთაისი. ეკონომიკურ-გეოგრაფიული დახასიათება, თბ., 1962.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
Gösser

thumb|Gösser

**გესერი** () — ავსტრიული ლუდის მარკა, გამოდის გესის ლუდსახარშში ავსტრიის ქალაქ ლეობენში, შტირიის ფედერალური მიწა. პროდუქტი ამ დასახელებით 1860 წლიდან გამოდის. 2003 წლიდან მარკა Heineken-ს ეკუთვნის.

## ისტორია
ამ რეგიონში ლუდსახარშს გრძელი ისტორია აქვს. თავიდან, ლუდს 1020 წელს დაარსებულ მონასტერ გესში ხარშავდნენ. პირველი წერილობითი ცნობა 1459 წლით თარიღდება. 1782 წელს მონასტერი დაიხურა.

1860 წელს 28 წლის ლუდის მხარშავმა მაქს კობერმა მონასტრის ქონება შეიძინა და მალე აქ შეიქმნა ზემო შტირიაში ყველაზე მსხვილი ლუდსახარში. 1892 წლისათვის აქ წელიწადში 70 000 ლიტრამდე ლუდი იწარმოებოდა. 1893 წელს კერძო საწარმო სააქციო საზოგადოებად იქცა, რომელმაც ქალაქში ბევრი სხვა ლუდსახარშიც იყიდა. 1921 წლისათვის კომპანია *Brauerei Falkenstein-მ*ა შეიერთა ლენცში. 30-იანი წლების დასაწყისისათვის აქ უკვე 400 000 ლიტრზე მეტი ლუდი იწარმოებოდა. 1973 წელს *Reininghaus AG-თან* გაერთიანების შემდეგ კომპანია Steirerbrau დაარსდა. 1992 წელს ფირმა *Union Österreich AG-მა* შეიძინა, 2003 წელს კი, *Heineken-ის* ლუდსახარში კონცერნის შემადგენლობაში შევიდა.

## ლუდის ტიპები
* Märzen
* Gold
* Spezial
* Stiftsbräu
* Bock
* Zwickl
* Naturradler

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ავსტრიული ლუდი