ალექსანდრე პტუშკო

**ალექსანდრე ლუკას ძე პტუშკო** (ნამდვილი გვარი **პტუშკინი**; ; დ. 19 აპრილი, 1900, ლუგანსკი, რუსეთის იმპერია – გ. 6 მარტი, 1973, მოსკოვი, სსრკ) – რუსი და საბჭოთა კინორეჟისორი, სცენარისტი, რეჟისორ-მულტიპლიკატორი, მხატვარ-მულტიპლიკატორი და პედაგოგი. სსრკ სახალხო არტისტი (1969). I ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1947).

იყო ზღაპრული ჟანრის ოსტატი კინოში და კომბინირებული და ტრიუკების სცენების გადაღების სფეროში გამომგონებელი; მსოფლიოში პირველი სრულმეტრაჟიანი თოჯინური მულტიპლიკაციური ფილმის, პირველი საბჭოთა ფერადი ფილმის (მრავალშრიან ფერად ლენტზე), პირველი საბჭოთა ხმოვანი მულტიპლიკაციური ფილმის და პირველი ფართოეკრანიანი ფილმის (სტერეოხმით) შემქმნელი.

## ბიოგრაფია
ალექსანდრე პტუშკო დაიბადა ლუგანსკში, ეკატერინოსლავის პროვინციაში (ახლანდელი უკრაინა), გლეხების, ლუკა არტემის ძისა და ნატალია სემიონის ასულ პტუშკინების ოჯახში. ბავშვობიდან კარგად ხატავდა. 1919 წლიდან მუშაობდა დონეცკის მახლობლად მდებარე სოფელ კამიშევახაში შვიდწლიანი სკოლის ხელმძღვანელად, შემდეგ ბახმუტში, დონეცკის მეტალის მუშაკთა რაიონული კომიტეტის კულტურის განყოფილების ინსტრუქტორად.

1923-1926 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სახალხო მეურნეობის ინსტიტუტში და მუშაობდა მოსკოვის მშენებელთა კავშირის საორგანიზაციო განყოფილების მდივნად. მან გამოიცვალა რამდენიმე პროფესია (გაზეთის კორესპონდენტი, მსახიობი, დეკორატორი), სანამ 1927 წელს არ იპოვა თავისი მოწოდება კინოში.

მან დაიწყო „მოსკინოკომბინატში“, როგორც მხატვარ-მულტიპლიკატორმა და თოჯინების კონსტრუქტორმა. 1928 წელს შედგა მისი, როგორც რეჟისორ-ანიმატორის დებიუტი, აგრძელებდა რა იური მერკულოვის მიერ დაწყებული ფილმების სერიას მარიონეტული პერსონაჟის - ბრატიშკინის მონაწილეობით. 1932 წელს გადაიღო პირველი საბჭოთა ხმოვანი მულტფილმი „ყოფა-ცხოვრების ოსტატი“.

პტუშკოს მნიშვნელოვანი ნამუშევარი იყო სრულმეტრაჟიანი ფილმი „ახალი გულივერი“ (1935), რომელიც დაფუძნებულია ჯონათან სვიფტის რომანზე. მასში, სხვადასხვა ზომისა და შესაძლებლობების თოჯინებთან ერთად (ათას ხუთასზე მეტი კლასიკური, ანიმაციური, არტიკულირებული, მექანიკური და დასაქოქი), ცოცხალი მსახიობი თამაშობდა. კომბინირებული გადაღების, დიზაინისა და მოწყობილობების ინოვაციურ მეთოდებს მრავალი წლის განმავლობაში იყენებდნენ საბჭოთა კინორეჟისორები, თოჯინებზე მუშაობის ღია ტექნიკა და მეთოდები კი ფართოდ გავრცელდა. კერძოდ, ფილმმა გავლენა მოახდინა მულტიპლიკაციის ჩეხური სკოლის განვითარებაზე.

სიმღერა „ჩემი პატარა ლილიპუტი“, რომელიც სტილიზებულია ალექსანდრე ვერტინსკის ნაწარმოებად, მყისიერად იქცა ჰიტად. ნატალია პტუშკო, რეჟისორის ქალიშვილი, მოგვიანებით იხსენებდა:

1988 წელს გამოვიდა პოპულარული სამეცნიერო ფილმი „ალექსანდრე პტუშკოს ზღაპრული სამყარო“, რომელიც გადაიღო ალექსანდრე ზახაროვმა, რომელიც მუშაობდა პტუშკოსთან მეორე რეჟისორად.

2009 წელს კინორეჟისორის კადრები შევიდა სატელევიზიო დოკუმენტურ ფილმში „დიდი კომბინატორები“.

მინი|ა. პტუშკოს საფლავი ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე

## ჯილდოები და აღიარება
* 1935 : რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1957 : რსფსრ სახალხო არტისტი
* 1940 : საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1944 : შრომის წითელი დროშის ორდენი
* 1947 : სტალინის პრემია (პირველი ხარისხის) – ფილმისათვის „ქვის ყვავილი“
* 1953 : ვენეციის საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი „ვერცხლის ლომი“ – ფილმისათვის „სადკო“
* 1969 : სსრკ სახალხო არტისტი

## ბიბლიოგრაფია
#Мультипликация фильмы. — М. Л.: Художественная литература, 1931. — 64 с. — 15 000 экз.
#в соавт. с Ренков Н. Комбинированные и трюковые киносъёмки / Н. Марковин. — М.: Госкиноиздат, 1941. — 135 с. — 2000 экз.
#в соавт. с Ренков Н. Комбинированные и трюковые киносъёмки / Н. Гарвей, З. Матиссен. — М.: Госкиноиздат, 1948. — 256 с. — 4500 экз.
#«Чудеса» кино // Наши достижения в области трюковых и комбинированных киносъёмок / Стенограмма публичной лекции, прочитанной в Центральном лектории Общества в Москве / В. И. Володин. — Всесоюзное общество по распространению политических и научных знаний. — М.: Правда, 1949. — 24 с. — 110 000 экз.
#Творчество и техника // Мудрость вымысла // Мастера мультипликации о себе и своем искусстве / Сост. и авт. вступ. ст. С. В. Асенин. — М.: Искусство, 1983. — 207 с. — 25 000 экз.

## რესურსები ინტერნეტში
*ალექსანდრე პტუშკო animator.ru-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რუსი რეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა სცენარისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით