open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე შავერზაშვილი

**ალექსანდრე შავერზაშვილი** (დ. 8 ივლისი, 1919, თბილისი — გ. 2003) — ქართველი კომპოზიტორი, პედაგოგი და ხელოვნებათმცოდნე.

## ბიოგრაფია
1944 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1947 წლიდან ასწავლიდა კომპოზიციას თბილისის ცენტრალურ მუსიკალურ ათწლედში, 1955 წლიდან თეორიულ საგნებს; 1952 წლიდან ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის პედაგოგი; 1951 წლიდან ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი; შექმნილი აქვს: ოპერები „მარინე“ (1954), „ოიდიპოს მეფე“ (1964), „ახალი ნაპირებისაკენ“, სამი საფორტეპიანო ტრიო (1952, 1968, 1979), საფორტეპიანო კვინტეტი, ორი სიმებიანი კვარტეტი, სონატა ვიოლონჩელოსათვის (1970), ორი საფორტეპიანო კონცერტი, ვოკალურ–სიმფონიური ციკლი „ხმა იდუმალი“ (1977, ნ. ბარათაშვილის ლექსებზე), სამი სიმფონია(1945, 1962, 1976), სიმფონიური სურათი „მტკვარი“ (1958), სიმფონიური პოემები — „ლენინელები“ (1968), „მცირე მიწა“ (1980), კანტატები, ოპერეტები, მცირე ფორმის ვოკალური და ინსტრუმენტული ნაწარმოებები; ხელოვნებათმცოდნეობის კანდიდატი.

საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1951 წელს.

## ორგანიზაციის წევრი
* საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტია, წევრი (1946-19??)
* საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირი, წევრი

## ჯილდოები
* 1999 — ღირსების ორდენი
* 1982 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1979 — აფხაზეთის ასსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1961 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* საპატიო ნიშნის ორდენი

## ლიტერატურა
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია: ტ.10 . თბ., 1986, გვ. 670;
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), გაჩეჩილაძე თ., სიმონიშვილი გ., თბ., 2002, გვ.59

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
ნატოს სამიტი

[300px|მინი|[2019 წლის ნატოს ლონდონის სამიტი, ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის სახელმწიფოთა მეთაურებისა და მთავრობათა მეთაურების ოფიციალური შეხვედრა.]]
**ნატოს სამიტი** () — ნატოს წევრი ქვეყნების სახელმწიფოს მეთაურებისა და მთავრობათა მეთაურების შეხვედრის ფორმატი, რომელზეც აფასებენ და განიხილავენ ალიანსის საქმიანობის სტრატეგიულ მიმართულებებს. 

ნატოს სამიტი არ არის რეგულარული შეხვედრა, თუმცა არის მნიშვნელოვანი ეტაპი უმაღლეს დონეზე ალიანსის გადაწყვეტილების პროცესში. სამიტები ხშირად გამოიყენება ახალი პოლიტიკის დანერგვის, ალიანსში ახალი წევრების მოწვევის, ახალი ინიციატივების დასაწყებად და ნატოს არაწევრ ქვეყნებთან პარტნიორობის დასამყარებლად.

## სამიტების სია
სიაში წარმოდგენილია ნატოს დაარსების დღიდან დღემდე გამართული სამიტები. მხოლოდ ტრადიციულმა სამიტებმა მიიღო ოფიციალური ნომერი, მათ შორის გამონაკლისია 2001 წლის განსაკუთრებული სამიტი ნატოს შტაბ-ბინაში.

## სქოლიო
*
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ირაკლი ლითანიშვილი

**ირაკლი ლითანიშვილი** (დ. 8 მარტი, 1960, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი. არის საქართველოს გზების, ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის ასოციაციის თანადამფუძნებელი.

## ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სატრანსპორტო ფაკულტეტი  სპეციალობით საავტომობილო გზები და ამავე ინსტიტუტის მეორადი ფაკულტეტი საერთაშორისო ურთიერთობის განხრით ამავე წელს. გაიარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ფინანსური მართვის კურსი 1984 წელს.

მუშაობდა საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს N24 საგზაო სარემონტო სამმართველოში 1982-1986 წლებში. 1986-1989 წლებში კი საქართველოს საავტომობილო გზების სამინისტროს აპარატში ინჟინრად, ეკონომიკური და ფინანსური განყოფილების მთავარ ინჟინრადაც. იყო საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის საწარმოო "საქავტომაგისტრალის" მთავარი მენეჯერის მოადგილე 1989-1999 წლებში, მოგვიანებით კომპანიის მთავარი ინჟინერი. 2000-2003 წლებში მუშაობდა კერძო ბიზნესის სფეროში მრავალფუნქციური კომპანიის აღმასრულებელ დირექტორად, საქართველოსა და რუსეთში. 2004 წლიდან იყო საქართველოს საავტომობილო გზების დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე, დეპარტამენტის ტექნიკური საბჭოს წევრი, ასევე სატენდერო საბჭოს წევრიც. მისი მონაწილეობით განხორციელებულია მრავალი ეროვნული და საერთაშორისო პროექტი - არაბეთის ეკონომიკური განვითარების კუვეიტის ფონდის, მსოფლიო ბანკის, იაპონიის საერთაშორისო თანამშრომლობის სააგენტოს, აზიის განვითარების ბანკის, ევროპის განვითარებისა და საინვესტიციო ბანკის დაფინანსებით. სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურის მშენებლობის, მოდერნიზაციის, რეკონსტრუქციისა და რეაბილიტაციის პროექტები. 

## ჯილდოები
* 2012 - ღირსების ორდენი
* 2009 - ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 344

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
დერეიურთის ხიდი

**დერეიურთის ხიდი** — ხიდი თურქეთში, ბალთაჯის ხეობაში. 

იგი ზღვის სანაპირო ზოლიდან 13 კილომეტრითაა დაშორებული და აშენებულია სოფელ დერეიურთში (ძვ. ჲაილავასლი). ნაგებობა სოფლის ცენტრში მდინარე ბალთაჯზეა გადებული. იგი საშუალო ზომისაა. ეს ხიდიც ნახევარწრიული მოყვანილობის თაღს ეყრდნობა. მისი ბოლოები მაკიდერეს ხიდის მსგავსად კლდოვან ქანში ხელოვნურად შეჭრილ თაროებს ებჯინება. თაღი მოგრძო ფორმის კარგად დამუშავებული ქვების ერთმანეთზე მიწყობითაა გადაყვანილი. ხიდის სავალი ნაწილის სიგრძე 23 მეტრია. სიგანე — 2,10 მეტრი. მოაჯირის ზედა ნაწილი მოგვიანებით ჩანს განახლებული. ამ ხიდიდან დაახლოებით 150 მეტრში, ჯამესთან, არის კიდევ ერთი პატარა ხიდი. ოღონდაც ეს უკანასკნელი აშკარად მოგვიანო პერიოდში ჩანს აშენებული. ბალთაჯის ხეობაში ხიდების სიმრავლე იმითაა განპირობებული, რომ აქ გადიოდა ზღვისპირეთიდან გუმუშჰანესთან და ბაიბურთ-ერზრუმთან დამაკავშირებელი ძველი გზები.

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის აღმოსავლეთ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2014, გვ. 80 ISBN 978-9941-0-6458-6.

კატეგორია:თურქეთის ხიდები
ფილიპინების ქალაქებისა და მუნიციპალიტეტების სია

ქვემოთ მოცემულია **ფილიპინების ქალაქებისა და მუნიციპალიტეტების სრული სია**. ფილიპინები ადმინისტრაციულად 81 პროვინციად იყოფა. პროვინციები ეროვნული დედაქალაქის რეგიონის ჩათვლით ქალაქებად და მუნიციპალიტეტებად იყოფა. 

1991 წლის ადგილობრივი მმართველობის კოდექსის მიხედვით, ქალაქები მაღალურბანიზებულ, დამოუკიდებელ შემადგენელ და შემადგენელ ქალაქებად იყოფა. 2022 წლის 17 დეკემბრის მონაცემებით ფილიპინებში 148 ქალაქი (33 მაღალურბანიზებული, 5 დამოუკიდებელი შემადგენელი და 110 შემადგენელი) და 1 486 მუნიციპალიტეტია.

## სია
*დახრილი შრიფტით* დაწერილი ქალაქი შესაბამისი პროვინციისგან დამოუკიდებლად იმართება. ეროვნული დედაქალაქის რეგიონი პროვინცია არ არის, თუმცა შედარებისთვის ცხრილში მოყვანილია. **მუნ** მუნიციპალიტეტებს აღნიშნავს, **შქ** ― შემადგენელ ქალაქებს, **დშქ** ― დამოუკიდებელ შემადგენელ ქალაქებს, **მქ** ― მაღალურბანიზებულ ქალაქებს. გამუქებული საზღვრებით ოფიციალური (*დე-იურე*) პროვინციული დედაქალაქებია აღნიშნული.

## იხილეთ აგრეთვე
* ფილიპინების ქალაქების სია
* ფილიპინების სახელშეცვლილი ქალაქებისა და მუნიციპალიტეტების სია

## References 
კატეგორია:ქალაქების სია ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ფილიპინების ქალაქების სიები
კატეგორია:ფილიპინების მუნიციპალიტეტების სიები
ხალილ გოზალიშვილი

**ხალილ გოზალიშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1925, ვალე — გ. 8 მარტი, 1995) — ქართველი ისტორიკოსი.

## ბიოგრაფია
1944 წელს, როცა მუსლიმი მესხები თურქებად გამოაცხადეს და შუა აზიაში გადაასახლეს, იგი მეორე მსოფლიო ომში იბრძოდა. ომის შემდეგ მან დიდი გაჭირვებით, მოძებნა ოჯახი უზბეკეთში და 1956 წლამდე დამამცირებელი რეჟიმის პირობებში ცხოვრობდა. რეაბილიტაციის შემდეგ დეპორტირებულ მესხებს მეთვალყურეობა მოუხსნეს, მაგრამ სამშობლოში დაბრუნების უფლება არ მისცეს. იმ დღიდან დაწყებული მთელი თავისი ცხოვრება ხალილ გოზალიშვილმა სამშობლოში დაბრუნებისთვის ბრძოლას შეალია. იგი ამ საქმის აღიარებული მეთაური და წინამძღოლი იყო. 1962 წელს თანამოაზრეებთან ერთად შექმნა „დროებითი კომიტეტი“, რომელიც მიზნად ისახავდა მაჰმადიან მესხთა ერთიანი ქართველი ერიდან გამოცალკევებისა და გამოყოფის მიზეზთა შესწავლა-გამორკვევას, ქართული თვითშეგნების განვითარებასა და მესხთა ისტორიულ სამშობლოში დასაბრუნებლად აქტიური ზომების მიღებას. 1966 წელს აარსებს მესხთა არალეგალურ წრეს და ხელნაწერ გაზეთ „აღორძინება“-ს. წრის მიზანი იყო მესხთა შორის ქართული თვითშეგნების გაღვივება, მესხეთის, როგორც საქართველოს განუყოფელი ნაწილის, როლის გაცნობიერებას. 1976 წელს მჭიდრო კავშირს ამყარებს საქართველოს ადამიანთა უფლებების დაცვის საინიციატივო ჯგუფის წევრებთან: მერაბ კოსტავასთან, ზვიად გამსახურიასთან, ვასილ რცხილაძესთან, ი. კენჭოშვილთან და ბ. ბეგიაშვილთან. ჯგუფის თვითგამოცემებში ფართოდ შუქდება დეპორტირებულ მესხთა პრობლემები. 1989 წელს ზურაბ მამალაძესთან ერთად თბილისში ქმნის „ქართველი მუსლიმების უფლებების დაცვის ლიგა“-ს, მისი თანამოაზრე მესხების და თბილისელი ინტელიგენციის მცდელობების შედეგად 80-იან წლებში მაჰმადიანი მესხების ორასზე მეტი ოჯახი დაბრუნდა საქართველოში. 1989-1991 წლებში ას სამოცდაათი ოჯახი ისევ გააძევეს საქართველოდან. ეს ამბავი ფერღანის ტრაგიკულ მოვლენებს დაემთხვა, რაც შემთხვევითი არ იყო. 80-იანი წლების დასასრულს გოზალიშვილმა თავის მიერ შექმნილ „ქართველი მესხების წრე“-ს სახელი შეუცვალა და საზოგადოება „ხსნა“ ეწეოდა. „ხსნის“-ს მიზანი მესხთა სამშობლოში უმტკივნეულო, ეტაპობრივი დაბრუნება იყო. 1991 წელს „ხსნა“ ყაბარდოში ოფიციალურად დარეგისტრირდა.

## ბიბლიოგრაფია
* მესხთა ტრაგედია, თბ., კავკასიური სახლი, 2005, გვ. 327

## ლიტერატურა
*  მესხეთის სახელოვანი შვილები: თბ., 2008, გვ. 109-111

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
ამბროსი რუხაძე

**ამბროსი რუხაძე** (დ. 5 მაისი, 1905, სამტრედია — გ. 17 ოქტომბერი, 1998) — ქართველი მათემატიკოსი, მექანიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1948).

## ბიოგრაფია
1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის მათემატიკის დარგი.

1928-1929 წლებში მუშაობდა საქართველოს ინდუსტრიულ ინსტიტუტში მათემატიკისა და თეორიული მექანიკის კათედრაზე და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში თეორიული მექანიკის კათედრაზე ასისტენტად. 1930 წელს იყო საქართველოს სამშენებლო და საქართველოს პედაგოგიური ინსტიტუტების დოცენტი. 1930-1933 წლებში — საკავშირო მეცნიერებათა აკადემიის გამოყენებითი მათემატიკის ლენინგრადის განყოფილების ასპირანტი. 1932-1933 წლებში ლენინგრადის სამხედრო მექანიკურ ინსტიტუტში ასწავლიდა თეორიულ მექანიკას. 1933-1948 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის და საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის თეორიული მექანიკის კათედრის დოცენტი. 1944-1958 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრია რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში, ამასთანავე იყო საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის პროფესორი და კათედრის გამგე, 1958-1998 წლებში — ამავე კათედრის პროფესორი. მისი მეცნიერული კვლევის ძირითადი საკითხებია იზოტროპული და ანიზოტროპული დრეკადი მასალისაგან შედგენილი ძელების გრეხისა და ღუნვის ამოცანები. განსაკუთრებით უნდა აღინიშნოს მის მიერ შემოღებული ე.წ. „ინერციის განზოგადებული ცენტრის“ ცნება, რომელიც ინერციის ცენტრის მოხდენილ განზოგადებას წარმოადგენს და არსებით როლს ასრულებს სხვადასხვა დრეკადი მასალისაგან შედგენილი ძელების დეფორმაციის საკითხების შესწავლისას. ამ მეთოდის გამოყენებით მან ამოხსნა განივი ძალით ღუნვის ამოცანები პრიზმული, ოდნავ კონუსური, მცირედ დაღუნული და ბუნებრივად დაგრეხილი ერთგვაროვანი და შედგენილი ძელებისათვის. მან კომპლექსური ცვლადის ფუნქციათა თეორიის გამოყენებით ამოხსნა დრეკადობის თეორიის ზოგიერთი ამოცანა. მასვე ეკუთვნის მნიშვნელოვანი შედეგები დრეკადობის კვადრატულ თეორიაში სხვადასხვა მასალისაგან შედგენილი პრიზმული ძელის გრეხის, გაჭიმვის, ღუნვის, ერთგვაროვანი დაგრეხილი ძელის წყვილძალით ღუნვისა და სხვა ამოცანების ამოხსნაში. ავტორია ორიგინალური ქართული სახელმძღვანელოებისა უმაღლეს მათემატიკაში. 

## ჯილდოები
* 1995 — ღირსების ორდენი
* 1967 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე

## ბიბლიოგრაფია
* უმაღლესი მათემატიკის კურსი: სახელმძღვანელო უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებლებისათვის ტ. 2 თბილისი, განათლება, 1973, გვ. 650
* უმაღლესი მათემატიკის კურსი: სახელმძღვანელო პოლიტექნ. ინ-ტის სტუდენტთათვის, თბილისი, განათლება, 1970, გვ. 590

## ლიტერატურა
*  საქართველოს მათემატიკოსები და მექანიკოსები: ბიოგრაფიული ცნობარი/ნოდარ მახვილაძე, თბ., 2016, გვ. 270-271 
* მათემატიკოსები საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში: 1917-2014/ლიდა ბერიძე, თბ., 2014, გვ. 88-89 
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 1/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ., 2000, გვ. 261

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი მექანიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ამირან საყვარელიძე

**ამირან საყვარელიძე** (დ. 18 სექტემბერი, 1927, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1967 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სამდინარო ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის სპეციალობით და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1967-1968 წლებში მუშაობდა საპროექტო ინსტიტუტ "თბილჰიდროპროექტში" ინჟინრად. 1968-2010 წლებში კი საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის კ. ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტში. იყო ასპირანტი, უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი 1968-1975 წლებში. 1975-1988 წლებში იყო წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. მუშაობდა განყოფილების გამგედ 1988-2008 წლებში. 2006-2010 წლებში კი დირექტორის მოადგილედ. იგი 2011 წლიდან არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტის ჰიდროინჟინერიის დეპარტამენტის უფროსი. მისი მონაწილეობით დამუშავებულ იქნა "ენგურჰესისა" და ვარდნილჰესების ობიექტების პროექტები. მონაწილეობდა ნორმატიული დოკუმენტების დამუშავებაში, კერძოდ ნორმატიული დოკუმენტის "სამშენებლო ნორმები და წესები სეისმომედეგი მშენებლობა" საქართველოს რესპუბლიკის პირობებში. აგრეთვე სამშენებლო კომპოზიტების ტენგამტარობის ახალი თეორიის შემუშავებაში. მრავალწლიანი პროფესიული პრაქტიკული საქმიანობის, სამეცნიერო-პედაგოგიური მოღვაწეობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი 1975 წელს. 1988 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი.

## ბიბლიოგრაფია
* Некоторые задачи механики строительных композиционных материалов, Тб., 1998, с. 131 

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2021, გვ. 229-230

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1967)
ნიკოლოზ ქარსანოვი

**ნიკოლოზ ქარსანოვი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1923, ცხინვალი — გ. 2001) — ქართველი ექიმი და მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1946 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1946-1949 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის ჰოსპიტალური თერაპიის კათედრის ორდინატორი. 1949-1954 წლებში კარდიოლოგიის უნივერსიტეტის კლინიკური განყოფილების კლინიკური ორდინატორი. 1954-1956 წლებში უმცროსი, 1956-1965 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1965-1967 წლებში კლინიკური და ექსპერიმენტული კარდიოლოგიის უნივერსიტეტის ლაბორატორიის გამგის მოვალეობის შემსრულებელი; 1967-1972 წლებში ლაბორატორიის გამგე. 1972 წლიდან სამედიცინო ბიოფიზიკის სამეცნიერო კვლევითი რესპუბლიკური ცენტრის ხელმძღვანელი. არის 250-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, სამედიცინო ბიოფიზიკის სამეცნიერო კვლევითი რესპუბლიკური ცენტრის დამაარსებელი, სამედიცინო ბიოფიზიკოსთა სკოლის შემქმნელი.

სადოქტორო დისერტაციის თემა — დაიცვა 1964 წელს "მიოკარდიუმის შეკუმშვადი და სარკორლაზმური ცილები გულის ნაკლოვანების დროს და პრაქტიკულად ჯანმრთელ ადამიანებში".

## ორგანიზაციის წევრი
* რუსეთის ფედერაციის სამედიცინო აკადემია, აკადემიკოსი
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია, წევრ-კორესპონდენტი (1996-)
* საქართველოს სამედიცინო აკადემია, აკადემიკოსი
* საქართველოს სამედიცინო ბიოფიზიკოსთა სამეცნიერო საზოგადოება, თავმჯდომარე (1972-)

## ჯილდოები
* 1984 —  საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1981 —  შრომის წითელი დროშის ორდენი

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, თბ., 1998-1999, გვ. 322

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
სარანსკი

**სარანსკი** (; მოქშა Саранош; ) — მორდვეთის დედაქალაქი (რუსეთი) და ასევე მისი ფინანსური და ეკონომიკური ცენტრი. მდებარეობს ვოლგას აუზში, ინსარის და სარანკას შესართავთან. მოსკოვიდან აღმოსავლეთით 630 კილომეტრში. სარანსკა იყო 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ერთ ერთი ოფიციალური მასპინძელი.

## ისტორია 
ამ ადგიალს 1641 წელს დაარსებულმა რუსულმა ციხემ სახელი ატემარი მის მახლობლად მდებარე მორდვული სოფლიდან აიღო. იმ დროს ეს ციხე წარმოადგენდა რუსეთის სამეფოს აღმოსავლეთ საზღვარს. დღევანდელი სახელი აღნიშნავს ქალაქის მდებარეობას მდინარე სარანკაზე. დაარსებისთანავე ქალაქი მიმდებარე ერზიების სოფლებისთვის მნიშვნელოვანი სავაჭრო ცენტრი გახდა. 1708 წელს სარანსკი შეუერთეს აზოვის პროვინციას, ხოლო მოგვიანებით ყაზანის გუბერნიას. 1780 წელს მიენიჭა ქალაქის სტატუსი და გადაეცა პენზის გუბერნიას. 1797 წლის 11 ოქტომბერს, პენზის გუბერნია რამდენიმე ადმინისტრაციულ ერთეულად დაიყო. მათშორის ერთ-ერთი იყო სიმბირსკის ბუბერნია რომელიც მოიცავდა სარანსკს და ინსარის მაზრებს. ალექსანდრე I-ის ბრძანებით, პენზას გუბერნია ისევ აღდგა და ათ მაზრად დაიყო.

1928 წელს სარანსკი იყო ახლად შექმნილი მორდვეთის ეროვნული ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი, რომელიც 1930 წელს გახდა მორდვეთის ავტონომიური ობლასტი. 1941 წელს მეორე მსოფლიო ომის დროს სარანსკი მოსკომისთვის ბრძოლის ფფრონტის სიახლოვეს იყო, თუმცა ქალაქში ვერმახტის ძალები არასოდეს შესულან. 1960-1970-იან წლებში საბჭოთა არქიტექტორებმა აღადგინეს ქალაქის ძველი ცენტრი. დაგეგმეს ფართო ქუჩები და მასიური საცხოვრებელი კომპლექსები.

## სტატუსი 
სარანსკი მორდვეთის დედაქალაქია. რუსეთის ადმინისტრაციული დაყოფის ფარგლებში სამ დაბასთან (ლუხოვკა, ნიკოლაევკა და იალგა) და ცამეტ სოფელთან ერთად ის რესპუბლიკური მნიშვნელობის ქალაქს წარმოადგენს. მუნიციპალური მმართველობის თვალსაზრისით რესპუბლიკური მნიშვნელობის ქალაქი სარანსკი გაერთიანებულია სარანსკის ურბანულ ოკრუგში.

## კლიმატი 
სარანსკს სტანდარტულზე უფრო ცივი ნოტიო კონტინენტური კლიმატი აქვს (კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაცია: Dfb). თბილი, მაგრამა არაცხელი და ცივი ზამთრებით. წელიწადში საშუალოდ ხუთი თვე ყინვებია. გარდამავალი პერიოდებია რის ძალიან ხანმოკლე და მხოლოდ აპრილსა და ოქტომბერში 0-10 გრადუს ცელსიუსში მერყეობს. 

## მრეწველობა 
 რომელიც 2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატს მასპინძლობდა]]
სარანსკში სამრეწველო საქმიანობა მოიცავს შემდეგ წარმოებებს: ელექტრი გაყვანილობები, ქიმიური მრეწველობა, ტექსტილის წარმოება, საკვების გადამუშავება, მანქანათმშენებლობა და მეტალურგია. ქალაქს აქვს თერმული ელექტრო სადგური. ქალაქში მუშაობს საკონდიტრო ფაბრინა ლამზური. 

განსაკუთრებით გამორჩეული სამრეწველო საწარმოებია: ელექტრონული ქარხანა ლისმა სადაც დაახლოებით 12 000 ადამიანია დსაქმებული, ბიოქიმიური ფარმაცევტული საწარმო, რეზინის საწარმო *Rezinotekhnika*, ელექტრო კაბელების საწარმოები *Saranskkabel* და ელექტორ კომპონენტების მწარმოებელი  *Elektrovypryamitel* რომელიც ასევე მცირე რაოდენობით ტელევიზორებს უშვებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ქალაქები
სან-კინტინი (აბრა)

**სან-კინტინი** (ოფიციალურად **სან-კინტინის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი აბრის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 705 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 6 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*History of San Quintin

## სქოლიო
კატეგორია:აბრის მუნიციპალიტეტები
მირანდა ვუოლასრანტა

**მირანდა ვუოლასრანტა** (ფინ. Miranda Vuolasranta; დ. 1959) — ბოშური წარმოშობის  ფინელი  აქტივისტი, ბოშური ენის მასწავლებელი და ბოშათა უფლებების ექსპერტი. ბოშათა და მომთაბარეთა ევროპული ფორუმის პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია 
მირანდა ვუოლასრანტა დაიბადა 1959 წელს. ის გაიზარდა ტრადიციულ ბოშურ ოჯახში, საუბრობს ფინურ, შვედურ და ბოშურ ენებზე. გოგონას ოთხი და-ძმა ჰყავდა. ვუოლარანტას მშობლები წერა-კითხვის უცოდინრები იყვნენ, მაგრამ  ხელს უწყობდნენ შვილებს განათლების მიღებაში.

ახალგაზრდობაში მირანდას მასწავლებლებმა ურჩიეს, უგულებელყო მისი ბოშური წარმომავლობა ფინურ საზოგადოებაში წარმატების მისაღწევად. გოგონა შვედეთში სწავლობდა 1970-იან წლებში  მან აიღო ბოშური ენისა და ისტორიის მასწავლებლის დიპლომი.  მასწავლებლად მუშაობის პერიოდში, იგი გახდა ბოშების უფლებების დამცველი. 1980-იან წლებში ვუოლასრანტა დაბრუნდა ფინეთში და ბოშური თემების დასაცავად ჟურნალისტური საქმიანობა დაიწყო.  1989 წელს იგი შეუერთდა ფინეთის ბოშების ეროვნულ მრჩეველთა საბჭოს, როგორც ორგანიზაცია „Romano Missio“-ს წარმომადგენელი.

1990-იან წლებში მირანდა ვუოლასრანტა აგრძელებდა საქმიანობას. 1995 წელს მუშაობდა სკოლებისთვის ბოშური ენის სასწავლო მასალის შედგენაზე. მან ცალსახად განაცხადა, რომ საჭიროა ფინეთის მედიამ და სკოლებმა შეასრულონ თავიანთი კანონიერი ვალდებულებები, უზრუნველყონ თარგმანები ბოშურენოვანი თემებისთვის. 1997 წელს ვუოლასრანტა გახდა ბოშების მრჩეველთა ეროვნული საბჭოს დაგეგმვის ოფიცერი, ხოლო 1998 წელს — ბოშების მრჩეველთა საბჭოს გენერალური მდივანი სოციალურ საკითხთა და ჯანდაცვის სამინისტროში. იგი გახლდათ  ბოშური წარმოშობის პირველი ადამიანი, ვინც ხსენებული თანამდებობა დაიკავა.

2002 წლიდან 2006 წლამდე მირანდა ვუოლასრანტა მუშაობდა ბოშათა საკითხებზე ევროპის საბჭოში სტრასბურგში. 2008 წლიდან 2012 წლამდე იყო ფინეთის ბოშების ეროვნული ფორუმის აღმასრულებელი დირექტორი. შემდგომში მუშაობდა ფინეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროში, 2013 წლიდან 2015 წლამდე ევროკომისიის პოლიტიკის ოფიცრად. მას ეკავა მრავალი სხვა თანამდებობა, მათ შორის გახლდათ ევროპის  ბოშათა ფორუმის თავმჯდომარე. 2020 წლიდან მირანდა ვუოლასრანტა ბოშათა და მომთაბარეთა ევროპული ფორუმის (ERT) პრეზიდენტია.

2020 წელს, როგორც ERTF-ის პრეზიდენტმა, მირანდა ვუოლასრანტამ გამოაქვეყნა განცხადება, რომელშიც მოუწოდებდა ბოშებს გაერთიანებულიყვნენ პანდემიასთან საბრძოლველად, ამასთან, აღიარა, რომ ბოშათა ბევრ თემს აქვს COVID-19-ით დაინფიცირების მაღალი რისკი.

## კრიტიკა 
ფინელი ბოშების საზოგადოების რამდენიმე გამოჩენილი წევრი, მათ შორის მხატვარი კიბა ლუმბერგი, მომღერალი რაინერ ფრიმანი და მწერალი ვეჯო ბალცარი მირანდა ვუოლასრანტას დაუპირისპირდნენ. იგი გააკრიტიკეს და განაცხადეს, რომ ვუოლასრანტა ხელმძღვანელობს კონსერვატორ ბოშებს, რომლებიც ცდილობენ პრობლემები დაფარონ და კრიტიკას თავი აარიდონ. 2008 წელს მირანდა ვუოლასრანტას ჯარიმის გადახდა მოუწია მას შემდეგ, რაც კიბა ლუმბერგმა იგი ცილისწამებაში დაადანაშაულა.

## ჯილდოები 
* პრემია "ოქროს ბორბალი" (2007) —  ბოშათა საერთაშორისო კავშირი; 
* ადამიანის უფლებათა აქტივისტის ჯილდო (2012) —ფინეთის ადამიანის უფლებათა ლიგა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ფინელი აქტივისტები
კატეგორია:ფინელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ფინელი პედაგოგები
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:ბოშა აქტივისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მამისა ბერძნიშვილი

**მამისა ბერძნიშვილი** (დ. 1 ივნისი, 1925, თბილისი — გ. 14 ოქტომბერი, 2015) — ქართველი ისტორიკოსი, წყაროთმცოდნე. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1990).

## ბიოგრაფია
1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოსოფიის ფაკულტეტის საქართველოს ისტორიის განყოფილება. იმავე წელს ჩაირიცხა ასპირანტურაში საქართველოს ისტორიის კათედრაზე.

1956 წელს მუშაობა დაიწყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტში უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, შემდეგ ხანგრძლივად ეკავა მთავარი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობა. 1970 წელს გამოიცა მისი წიგნი „საქართველო XI-XII სს-ში (სოციალურ-ეკონომიკური ნარკვევი)“, რომელშიც შესწავლილია აღნიშნული პერიოდის სოციალური ფენები საქართველოში. ამ პრობლემასთან ერთად მას სიღრმისეულად აქვს შესწავლილი საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები. მის სამეცნიერო ინტერესების სფეროში შედიოდა საქართველოს ისტორიული საზღვრების საკითხი, თბილისის ტერიტორია და მოსახლეობა. 1962 წელს მან გამოსცა „დოკუმენტები თბილისის ისტორიისათვის (XVI-XVIIIსს.)“. ოთხმოციან წლებში დაინტერესდა ქართული ეპისტოლოგიით. მას დიდი ღვაწლი მიუძრვის კარტოგრაფიის დარგში. შედგენილი და გამოცემული აქვს არაერთი ისტორიული რუკა. დიდი შრომა გასწია ვახუშტი ბაგრატიონის ატლასების გამოცემაზე (1997). არის ერთ-ერთი ავტორი „საქართველოს ისტორიის ნარკვევები“-სა, თბილისის ისტორიის ორტომეულისა. დიდი დრო და ენერგია მოახმარა ცნობილი ქართველი მკვლევრების მემკვიდრეობის შესწავლასა და გამომზეურებას. მონაწილეობდა წყაროთმცოდნეობითი პრობლემების და სსრკ ისტორიული ატლასის შედგენისადმი მიძღვნილ საკავშირო და რესპუბლიკურ სესიებში. ის იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის განყოფილებასთან არსებული ისტორიული გეოგრაფიის სამეცნიერო საბჭოს წევრი. მონაწილეობას იღებდა საერთაშორისო და რესპუბლიკურ კონფერენციებსა და სესიებში. იყო არაერთი ახალგაზრდა მეცნიერისა და ასპირანტის ხელმძღვანელი. ეწეოდა სამეცნიერო ნაშრომების ოპონირებას.

სადისერტაციო თემა — „ნიკორწმინდის „დაწერილი“ XI საუკუნისა, როგორც საისტორიო წყარო“, დაიცვა 1953 წელს. 

## ბიბლიოგრაფია
* ქართული ეპისტოლური წყაროები XV ს. — 1762 წ., თბ., მეცნიერება, 1989, გვ. 189
* ფეოდალური ხანის საქართველოს ისტორიის წერილობითი წყაროები : წყაროთმცოდნეობითი გამოკვლევები, თბ., მეცნიერება, 1989, გვ. 88
* მეთერთმეტე საუკუნის ქართული საისტორიო წყაროები საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური ისტორიის შესახებ: (ნიკორწმინდელის დაწერილი), თბ., მეცნიერება, 1979, გვ. 124
* საქართველო XI-XII საუკუნეებში: სოციალურ-ეკონომიური ნარკვევი, თბილისი, მეცნიერება, 1970, გვ. 153
* თბილისის გარეგანი სახე XVIII საუკუნეში: ქართ. დოკუმ. მასალის მიხედვით,  თბ., მეცნიერება, 1965, გვ. 91

## ლიტერატურა
* ისტორიკოს მამისა ბერძნიშვილის 75 წლისთავის გამო / თ. ყაუხჩიშვილი, ლ. დავლიანიძე, დ. მუსხელიშვილი // ანალები / ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი, თბ., 2001, №2, გვ. 89-92.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
ვაჟა მაკალათია

**ვაჟა მაკალათია** (დ. 21 აგვისტო, 1958, ბათუმი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1982 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკისა და სანტექნიკის ფაკულტეტი.

1982-1984 წლებში მუშაობდა რუსეთის ფედერაციის ქალაქი ულიანოვსკის სპეციალიზებულ სამშენებლო ტრესტ „სპეცმშენი“-ს №1290 მოძრავ-მექანიზებული კოლონის მშენებელ ოსტატად. 1984-1991 წლებში საქართველოს საწარმოო და სამეცნიერო-კვლევით გაერთიანება „საქართველოს შავი ზღვის ნაპირდაცვის“ ქალაქი ბათუმის სპეციალიზებულ მოძრავ-მექანიზებული კოლონის უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). 1991-1993 წლებში იყო საქართველოს საზღვაო სანაოსნოს სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს სამუშაოთა მწარმოებელი. 1993-1997 წლებში მუშაობდა რუსეთის ფედერაციის, ულიანოვსკის ოლქის, სურსკის რაიონის სამშენებლო კოოპერატივ „ინვესტიცია“-ს უდროს სამუშაოთა მწარმოებლად (უბნის უფროსად). 1997-1999 წლებში მუშაობდა საქართველოს ურბანიზაციისა და მშენებლობის სამინისტროს საბინაო-კომუნალური დეპარტამენტის ტრანსპორტისა და ენერგეტიკის სამმართველოს მთავარ სპეციალისტად. 1999-2000 წლებში საწარმოო-ტექნიკური სამმართველოს უფროსის მოადგილედ. 2000-2003 წლებში იყო კეთილმოწყობისა და სანიტარული სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 2003-2005 წლებში მუშაობდა ქალაქი თბილისის მერიის ზედამხედველობის საქალაქო სამსახურის, არქიტექტურულ-სამშენებლო და ადმინისტრაციული ზედამხედველობის განყოფილების მთავარ სპეციალისტად. 2005-2006 წლებში იყო ქალაქი თბილისის მერიის ადმინისტრაციული ინსპექციის ნებართვების განყოფილების ჯგუფის უფროსი. 2006-2012 წლებში მუშაობდა შპს „გლობალ-ბლოკი“-ს დირექტორის მოადგილედ. 2012-2014 წლებში იყო შპს „ტრიჯიტი“-ს მშენებლობის ტექნიკური ზედამხედველი. 2014 წლიდან ა(ა)იპ „თბილისის მუნიციპალური ლაბორატორიის“ დირექტორის მოადგილეა. მისი მონაწილეობითა და ზედამხედველობით აშენებულ იქნა არაერთი სასოფლო-სამეურნეო და სამრეწველო დანიშნულების ობიექტი, ასევე მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლები მონოლითური საწარმოო-ტექნოლოგიური მეთოდით, ქალაქ ბათუმში, ხელოვნური საინჟინრო ნაგებობები, კომუნალური მეურნეობის ობიექტები და სხვა. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 178-179

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
გიორგი ონიაშვილი

**გიორგი ონიაშვილი** (დ. 1942 — გ. 2020) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი. ფერდინანდ თავაძის მეტალურგიისა და მასალათმცოდნეობის ინსტიტუტის მასალათმცოდნეობის მიმართულების ხელმძღვანელი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი.

საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მეტალურგიის ინსტიტუტში დაიწყო მუშაობა 1968 წელს, სადაც მოღვაწეობდა სიცოცხლის ბოლომდე. ხელმძღვანელობდა მაღალტემპერატურული სინთეზის პრობლემურ ლაბორატორიას, ხოლო ბოლო წლებში, მთლიანად მასალათმცოდნეობის მიმართულებას, მასალათმცოდნეობის განყოფილების უფროსის რანგში. არის 130-მდე სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი. განსაკუთრებულია მისი დამსახურება საქართველოში თვითგავრცელებადი მაღალტემპერატურული სინთეზის დანერგვა-გავრცელების საქმეში. თვითგავრცელებადი მაღალტემპერატურული სინთეზის მეცნიერულ კონცეფციას საფუძვლად უდევს მყარი რაკეტული საწვავის კვლევის დროს აღმოჩენილი მოვლენა - მყარალიანი წვა, რომელიც ფართო მეცნიერული წრეებისათვის 1978 წელს გახდა ცნობილი. 2004 წლიდან, თმს საერთაშორისო კომიტეტის უცვლელი წევრი და ამ სამეცნიერო მიმართულების ერთ-ერთი აღიარებული ლიდერია მსოფლიოში. მისი ხელმძღვანელობით ინსტიტუტში დაპროექტებული და აგებულია სპეციალური ორიგინალური მოწყობილობა-დანადგარები თმს პროცესის სხვადასხვა პირობებში ჩასატარებლად. ამ საკითხს მისი თაოსნობით  სპეციალური მონოგრაფია მიეძღვნა, რომელიც 2018 წელს გერმანიაში დაისტამბა ინგლისურ ენაზე. მისივე ხელმძღვანელობით ინსტიტუტში მიღებულია ინტერმეტალიდების უნიკალური თვისებების მქონე ერთფაზიანი ნაერთები, მათ შორის, ნანოსტრუქტურულ მდგომარეობაშიც. აღსანიშნავია, რომ არსებული ტექნოლოგიებით მსგავსი პროდუქტების მიღება შეუძლებელია. 

## ჯილდოები
* 2013 - გიორგი ნიკოლაძის სახელობის პრემია
* 2010 - საქართველოს ეროვნული პრემია 

## ბიბლიოგრაფია
* ცვეთამედეგი მასალების მიღება თმს-კომპაქტირების მეთოდით, თბ., 1993, გვ. 6 
* გაზოტრანსპორტული თმს-დანაფარები, თბ., 1993, გვ. 5
* ჩაის გახმობისათვის საჭირო სარევის ნაწილების ცვეთამედეგობის გაზრდის გზები, თბ., 1992, გვ. 4

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, თბ., 2012, გვ. 223

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
ესკასუს შეთანხმება

**რეგიონული შეთანხმება ლათინური ამერიკისა და კარიბების გარემოსდაცვით საკითხებში ინფორმაციის თავისუფლების, საზოგადოებრივი მონაწილეობისა და სამართლიანობის შესახებ**, ასევე ცნობილი, როგორც **ესკასუს შეთანხმება** () ― ლათინური ამერიკისა და კარიბების 25 სახელმწიფოს მიერ დადებული საერთაშორისო ხელშეკრულება გარემოს, გარემოსდაცვით გადაწყვეტილებათა მიღების პროცესში საზოგადოებრივი მონაწილეობის, გარემოსდაცვითი სამართლიანობისა და ჯანსაღი და მდგრადი გარემოს საკითხებისადმი ინფორმაციის ხელმისაწვდომობის შესახებ დღევანდელი და მომავალი თაობებისთვის. შეთანხმება ღიაა ლათინური ამერიკისა და კარიბების 33 სახელმწიფოსთვის. ხელისმომწერებიდან შეთანხმება რატიფიცირებული აქვს 12 სახელმწიფოს: ანტიგუა და ბარბუდა, არგენტინა, ბოლივია, ეკვადორი, გაიანა, მექსიკა, ნიკარაგუა, პანამა, სენტ-ვინსენტი და გრენადინები, სენტ-კიტსი და ნევისი, სენტ-ლუსია და ურუგვაი. შეთანხმებას 2018 წლის 27 სექტემბერს მოეწერა ხელი და 2020 წლის 26 სეტქემბრამდე იყო ღია. შეთანხმება ძალაში შევიდა 2021 წლის 22 აპრილს. 

## მხარეები და ხელმომწერები
### რატიფიკაციის დაყოვნება
რამდენიმე კომენტატორი ეჭვებს გამოთქვამს ბრაზილიის მიერ შეთანხმების რატიფიცირების შესახებ, რადგანაც ჟაირ ბოლსონარუს მთავრობა გარემოსდაცვითი და ადამიანის უფლებების მექანიზმების მხარდაჭერით არ გამოირჩევა. მსგავსად, მოსალოდნელია, რომ ხელშეკრულების რატიფიცირებას არც კოლუმბია მოახდენს, რომელიც რეგიონის ქვეყნებს შორის გარემოს დამცველთა სიკვდილიანობის მაჩვენებლით ერთ-ერთი მოწინავეა.

## სქოლიო
კატეგორია:გარემოსდაცვითი ხელშეკრულებები
კატეგორია:გაეროს საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ელისო დადიანი

**ელისო დადიანი** (გ. 25 დეკემბერი, 1944) — ქართველი ხელოვნების მუშაკი.

## ბიოგრაფია
XX საუკუნის 20-იან წლებში თბილისის ლამაზმანებს შორის გამოირჩეოდა ელისო დადიანი – ცნობილი რუსი მხატვრის, საველი სორინის მუზა. ელისო დადიანს თვალს ვერ წყვეტდნენ მოხიბლული უცხოელები. უნატიფესი, ღვთაებრივი, ციური – ასეთი ეპითეტებით ამკობდნენ ისინი დადიანის ქალს.

ელისოს მამა, იოსებ დადიანი პროფესიით ინჟინერი იყო, დედა – თამარ თარხნიშვილი, მეტად განათლებული, კეთილშობილი და პატივსაცემი მანდილოსანი. დადიანების ოჯახს ექვსი ასული ჰყავდა, რომელთა სილამაზესა და განსწავლულობაზე ლეგენდებს ჰყვებოდნენ. ელისო და მისი დები: ელო, ირინე, სალომე, ეკა და რუსუდანი, მაღალი საზოგადოების სალონებსა და თავყრილობებს ამშვენებდნენ. ​ბოლშევიკებისგან გაქცეულმა და საქართველოს თავშეფარებულმა საველი სორინმა, ბინა თბილისში დაიდო. ამ პერიოდს ეკუთვნის უმშვენიერეს ქალთა პორტრეტები, რომლებიც საზღვარგარეთ გადახვეწილმა მხატვარმა თან გაიყოლა, მათ შორის, 1919 წელს შექმნილი, 17 წლის ელისო დადიანის პორტრეტიც. გოგონას პორტრეტზე მუშაობა ცნობილმა ხელოვანმა თბილისში, საქართველოს დამოუკიდებლობის უკანასკნელ დღეებში დაიწყო, მაგრამ პარიზში დაასრულა, სადაც ბედისწერის წყალობით ორივე ერთდროულად აღმოჩნდა.

საველი სორინს იმდენად უყვარდა საქართველო, რომ მეუღლეს ანდერძად დაუბარა, ქართული ჩანახატები საქართველოსათვის გადაეცა. მართლაც, ელისო დადიანის პორტრეტი დღეს საქართველოს ხელოვნების მუზეუმს ამშვენებს. 1921 წლის ბოლშევიკური გადატრიალების შემდეგ დადიანები იძულებულნი გახდნენ ემიგრაციაში წასულიყვნენ. საუცხოო გარეგნობის, საფუძვლიანი განათლებისა და მუსიკალური ნიჭით დაჯილდოებული ქართველი გოგონა იმთავითვე საზოგადოების ყურადღების ცენტრში მოექცა. ელისო დადიანს ხელისა და გულის მთხოვნელები არ დაჰკლებია, მაგრამ მთავარი შეხვედრა მას წინ ელოდა. დადიანთა ოჯახის პატივსაცემად გამართულ ერთ-ერთ ვახშამზე ელისომ ინგლისელი დიპლომატი არნოლდ ზარბა გაიცნო, მალე დაქორწინდა და მასთან ერთად დიდ ბრიტანეთში გაემგზავრა საცხოვრებლად.

სალომეს ერთ-ერთი და, ირინე დადიანიც პარიზში გათხოვდა. მისი მეუღლე გახდა საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის ოფიცერი დიმიტრი ამილახვარი. მათ ორი შვილი — თამარი და ოთარი შეეძინათ. ოჯახის ბედნიერებას მეორე მსოფლიო ომმა დაუსვა წერტილი. 1942 წლის 24 ოქტომბერს დიმიტრი ამილახვარი ეგვიპტეში ელ-ამაინთან გამართულ ბრძოლაში დაიღუპა. ეს თავზარდამცემი ამბავი ირინემ ლონდონში შეიტყო, სადაც ის შვილებთან ერთად დის ოჯახში ცხოვრობდა. საფრანგეთის პრეზიდენტის შარლ დე გოლის ბრძანებით, დიმიტრი ამილახვარი სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოვდა „საპატიო ლეგიონის“ უმაღლესი ორდენით. 1944 წ. დეკემბერში უცხოური ლეგიონის ხელმძღანელობამ ირინე დადიანი მეუღლის ხსოვნის საღამოზე დაპატიჟა. შარლ დე გოლი ოფიციალურად იწვევდა დიმიტრი ამილახვრის ოჯახის წევრებს ქართველი ემიგრანტის ძეგლის გახსნის საზეიმო ცერემონიალზე. საღამოზე დასასწრებლად დები ბავშვებთან ერთად სამხედრო მანქანით გაეშურნენ. ელისო და ირინე დადიანები საფრანგეთის ეროვნული გმირის — დიმიტრი ამილახვრის ძეგლის ახლოს დაკრძალეს.

## ლიტერატურა
*  ჯაფარიძე, თეონა. ემიგრაცია და ნოსტალგია : Emigration / თეონა ჯაფარიძე // ამარტა. - თბ.,  გვ. 186-189.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
მოსარაბები

**მოსარაბები** ( <  *მუსთაარაბ* — „გაარაბებული“) — VIII–XII საუკუნეების პირენეს ნახევარკუნძულის მუსლიმური სახელმწიფოების ქრისტიანული მოსახლეობა, რომელიც განსაკუთრებული სოციალურ-იურიდიული სტატუსით სარგებლობდა. მოსარაბულ თემს შიდა თვითმმართველობის უფლება ჰქონდა. მის მეთაურს (გრაფს) ირჩევდნენ ქრისტიანები და ამტკიცებდა მუსლიმური ხელისუფლება. საქმეებს, რომლებიც მხოლოდ მოსარაბებს ეხებოდა, სასამართლო თემის შიგნით განიხილავდა ვესტგუთების მეფეთა კანონებზე დაყრდნობით. იუდეველებთან ერთად მიეკუთვნებოდნენ „წიგნის ხალხის“ კატეგორიას, ხაზინაში შეჰქონდათ საადგილმამულო გადასახადი (ხარაჯა), სულადი გამოსაღები (ჯიზია) და სხვ. გადასახადების ამკრეფად, გრაფის მსგავსად, მოსარაბული თემის წარმომადგენელს ირჩევდნენ. ჰქონდათ ღვთისმსახურების აღვლენის უფლება (არაბთა დაპყრობების დროს საეპისკოპოსო კათედრების ნაწილი დაკნინდა, თუმცა შენარჩუნდა 3 საარქიეპისკოპოსოდ დაყოფა — ტოლედო, მერიდა, სევილია). მოსარაბებმა გადაიღეს მუსლიმური კულტურის ცალკეული ელემენტები — ყველაზე შესამჩნევად ეს გავლენა გამოიხატა ენის, არქიტექტურის, სახვითი ხელოვნებისა და ხელოსნობის სფეროებში.

XI საუკუნის მე-2 ნახევრამდე ანდალუსიაში (ალ-ანდალუსში) მოსარაბული თემის მდგომარეობა საკმაოდ სტაბილური იყო. ცნობილია მუსლიმური ხელისუფლების წინააღმდეგ მასობრივი მოძრაობის ერთადერთი შემთხვევა, რომლის დროსაც მოსარაბები ძირითად მამოძრავებელ ძალად გამოვიდნენ — ე.წ. კორდოველ მოწამეთა მოძრაობა (IX საუკუნის შუა ხანები). XI საუკუნის ბოლოდან ხელისუფლებაში ალმორავიდების მოსვლის შემდეგ უცხო სარწმუნოების ქვეშევრდომების მიმართ დამოკიდებულება შეიცვალა. განხორციელდა მოსარაბების რამდენიმე მასობრივი გასახლება ანდალუსიის ფარგლებს გარეთ — აფრიკაში და პირენეს ნახევარკუნძულის ქრისტიანულ სამეფოებში. უკანასკნელმა მოსარაბულმა თემებმა მუსულმანთა ტერიტორია ალმოჰადების დროს დატოვეს.

ქრისტიანულ სამეფოებში გადასახლებულმა მოსარაბებმა შესამჩნევი გავლენა მოახდინეს ამ ოლქების კულტურაზე, უპირატესად არქიტექტურასა და ენაზე. VIII–XV საუკუნეებში ფიქსირდება რომანული ენის მოსარაბული დიალექტის არსებობა, რომელმაც ნაწილობრივ ითამაშა როლი ქრისტიანთა მიერ არაბული ლექსიკის სესხებაში. ამას გარდა, მოსარაბებთანაა დაკავშირებული ქრისტიანული სამეფოების ცალკეულ სამწყსოებში ე.წ. მოსარაბული ლიტურგიის შენარჩუნება, რომელიც სხვა ეკლესიებში XI საუკუნეში შეიცვალა ღვთისმსახურების გალური წესით.

## სქოლიო 
კატეგორია:რომანული ხალხები
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:პორტუგალიის ისტორია
კატეგორია:რეკონკისტა
კატეგორია:ქრისტიანობა ევროპაში
დუშან იოვანოვიჩის მკვლელობა

**დუშან იოვანოვიჩის მკვლელობა** (სერბ. *Убиство Душана Јовановића*) —რეზონანსული დანაშაული, რომელიც მოხდა 1997 წლის 18 ოქტომბერს ბელგრადის ცენტრში, რა დროსაც ორმა 17 წლის ნაცისტმა სკინჰედმა მოკლა 13 წლის ბოშა ბიჭი. დუშან იოვანოვიჩის მკვლელობის ერთადერთი მიზეზი მისი ეთნიკური წარმომავლობა იყო.

## მკვლელობა 
13 წლის დუშან იოვანოვიჩი ოჯახთან ერთად ცხოვრობდა ქალაქ ბელგრადში ბელგრადის ქუჩაზე,  „სლავიას“ მოედნიდან არც თუ ისე შორს. 1997 წლის 18 ოქტომბრის საღამოს, ბიჭის მამამ, ალექსანდრემ მას ფული მისცა და უახლოეს სასურსათო მაღაზიაში გაგზავნა კოკა-კოლის საყიდლად. გზად დუშანს თავს დაესხა ულტრამემარჯვენე სკინჰედების მოძრაობის ორი წევრი ნასვამ მდგომარეობაში. ბიჭის ბოშური წარმომავლობის შესახებ რომ გაიგეს, ფული წაართვეს, მიწაზე დააგდეს, ჩექმებს ურტყამდნენ და სცემეს მოგლეჯილი სანიაღვრე მილით. დუშანი კისრის მოტეხილობით ადგილზე გარდაიცვალა.

## დაპატიმრება და სასჯელი 
დანაშაულიდან რამდენიმე საათში პოლიციამ დააკავა მკვლელობაში მონაწილე ორი 17 წლის ახალგაზრდა: მილან ჩუიჩი და ისტვან ფენდრიკი ზემუნიდან. 1998 წლის მარტში მათ ბელგრადის რაიონულმა სასამართლომ მიუსაჯა იმდროინდელ იუგოსლავიაში  მაქსიმალური სასჯელი არასრულწლოვანთათვის—10 წელი კოლონიაში. ისინი  გაგზავნეს ქალაქ ვალევოს გამოსასწორებელ დაწესებულებაში. მოგვიანებით სასამართლომ სასჯელი შეუმცირა: ფენდრიკი გაათავისუფლეს 1 აპრილს, ხოლო ჩუიჩი— 2004 წლის 30 აპრილს.

მკვლელობიდან ოთხი წლის შემდეგ, ფენდრიკი დათანხმდა ინტერვიუს  ადგილობრივ ყოველკვირეულ გაზეთ NIN-თან. ის ამტკიცებდა, რომ არც რომელიმე პოლიტიკური პარტიის წევრი იყო, არც ნეონაცისტი და არც საფეხბურთო კლუბ „რადის“რადიკალ გულშემატკივართა  წევრი (როგორც ზოგიერთი მედია ვარაუდობდა), მაგრამ აღიარა, რომ დანაშაულის ჩადენის დროს  ულტრამემარჯვენე შეხედულებების მატარებელი იყო. ინტერვიუს დროს და ასევე გათავისუფლების შემდეგ, ფენდრიკმა დანაშაულის გამო სინანული გამოთქვა. ჩუიჩმა კი საჯაროდ განაცხადა, რომ არ აწუხებდა დანაშაულის გრძნობა.

## შემდგომი მოვლენები 
დუშან იოვანოვიჩი მკვლელობიდან ორი დღის შემდეგ დაკრძალეს. ბიჭის გამოსამშვიდობებელ ცერემონიაზე ასობით გულისხმიერი  მოქალაქე მივიდა.

დუშანის სიკვდილი არ იყო ბოლო ტრაგიკული მოვლენა იოვანოვიჩების ოჯახში. დუშანის უმცროსი დის, ქრისტინას თქმით, რომელიც რომელიც მისი გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ დაიბადა, დედამ, რომელიც ვერ შეეგუა შვილის სიკვდილს, არაერთხელ სცადა თვითმკვლელობა: დალია მარილმჟავა, გადაყლაპა აბები და  2015 წლის 12 ივლისს, დუშანის გარდაცვალების 18 წლისთავამდე ცოტა ხნით ადრე, ჩამომხრჩვალი იპოვეს. დუშანის გარდაცვალებიდან სამი წლის შემდეგ მამამისმა პირველი ინფარქტი გადაიტანა, მოგვიანებით  კიდევ რამდენიმე ინფარქტი დაემართა,  ორჯერ ჰქონდა ტვინში  სისხლჩაქცევა, თრომბოზის შედეგად ორივე ფეხი დაკარგა; იგი გარდაიცვალა 2016 წლის ბოლოს. 

2007 წლის 18 ოქტომბერს, ტრაგედიის 10 წლისთავზე, ბელგრადის ქუჩაზე, 33-ე სახლის ფასადზე, რომლის მოპირდაპირე მხარეს მოკლეს დუშან იოვანოვიჩი, სერბეთის პრეზიდენტმა ბორის ტადიჩმა ბიჭის ხსოვნის პატივსაცემად გახსნა მემორიალური დაფა. მისი ინსტალაციის ინიციატორი გახლდათ სერბეთის ბოშათა კავშირი . კავშირის თავმჯდომარემ რაიკო ჯურიჩმა  ხაზგასმით აღნიშნა, რომ ეს ღირსშესანიშნაობა გახდება თანაგრძნობის, გაგების და სიყვარულის სიმბოლო.

## სქოლიო 
კატეგორია:1997 წელი სერბეთში
კატეგორია:ბოშები
კატეგორია:მკვლელობის მსხვერპლი ბავშვები
მარიამ თაბორიძე

**მარიამ თაბორიძე** (დ. 27 იანვარი, 1922, დუშეთი, — გ. 21 მაისი, 2008, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მეცნიერი, პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი ქართული ენისა და ლიტერატურის სპეციალობით (1945) და შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური უნიერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი (1944).

1961–1975 წლებში მუშაობდა იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგიკის მეცნიერებათა სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში უფროს-მეცნიერ თანამშრომლად. 1975 წლიდან იყო სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიურ უნივერსიტეტში ქართული ენისა და ლიტერატურის სწავლების მეთოდიკათა კათედრის პროფესორი. მარიამ თაბორიძე იკვლევდა ლიტერატურული სწავლების პრობლემებს, წერითი და ზეპირი მეტყველების განვითარების საკითხებს. დაამუშავა ესთეტიკური აღზრდის მეთოდური სისტემა. არის 111 შრომის, მეთოდური მითითებების, სტატიების ავტორი ლიტერატურის სწავლებისა და ესთეტიკური აღზრდის პრობლემებზე. 

სადისერტაციო თემა — დაიცვა 1975 წელს „მოსწავლეთა ესთეტიკური აღზრდა ლიტერატურის სწავლებისას“.

## ორგანიზაციის წევრი
* პედაგოგიური განათლების აკადემია, წევრი

## ჯილდოები
* 2000 — ღირსების ორდენი
* 1990 — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე
* 1983 — იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პრემია
* საქართველოს დამსახურებული მასწავლებელი

## ბიბლიოგრაფია
* ვეფხისტყაოსნის ლიტერატურულ - ესთეტიკური ანალიზი სკოლაში (ავტორი), თბ., მეცნიერება, 2000, გვ. 368 — ISBN: 99928-35-01-X
* ქართული ლიტერატურის პროგრამა : ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლის მე-9-11 კლასებისათვის (ავტორი), თბ., განათლება, 1989, გვ. 40
* ესთეტიკური აღზრდის პრობლემები ლიტერატურის სწავლებისას : VII-X კლასებში (ავტორი), თბ., განათლება, 1985, გვ. 196
* ქართული ლიტერატურა : საღამოს (ცვლის) და დაუსწრებელი სკოლის მე-9 კლასის სახელმძღვანელო (თანაავტორი). თბ., განათლება, 1984, გვ. 139
* საუბარი ხელოვნებაზე (ავტორი), თბ., ხელოვნება, 1977, გვ. 33
* ქართული ლიტერატურა : ფაკულტატიური კურსის სახელმძღვანელო VIII კლ-თვის (ავტორი), თბ., განათლება, 1975, გვ. 344
* მოსწავლეთა ესთეტიკური აღზრდა ლიტერატურის სწავლებისას : VIII-X კლასები (ავტორი), თბ., განათლება, 1972, გვ. 279
* სასკოლო წერითი თხზულება და მისი სწავლების საკითხები უფროს კლასებში : ქართული ენისა და ლიტერატურის მაგალითზე (ავტორი), თბ., განათლება, 1967, გვ. 126

## ლიტერატურა
* 
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 5 / შემდგ.: ყიფიანი თ., (რედ.), გაჩეჩილაძე თ., სიმონიშვილი გ., თბ., 2003, — გვ. 36

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 27 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გიორგი სკამკოჩაიშვილი

**გიორგი სკამკოჩაიშვილი** (დ. 15 მარტი, 1961, ოზურგეთი) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1985 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1985-1987 წლებში მუშაობდა მახარაძის, ოზურგეთის რაიონის №3 სამშენებლო სამმართველოს ტექნიკური უსაფრთხოების ინჟინრად. 1987-1990 წლებში კი იყო სამშენებლო სამმართველო „სამთოქიმმშენი“-ს სამუშაოთა მწარმოებელი. დაინიშნა სამშენებლო სამმართველო „სამთოქიმმშენის“ უფროსად 1990 წელს, ხოლო 2002-2004 წლებში მუშაობდა შპს "სამთა“-ის ინჟინერ-კონსტრუქტორად. იყო სამშენებლო ფირმა „სამთა“-ის დირექტორი 2004-2013 წლებში. 2013-2017 წლებში კი უკვე  მუშაობდა ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის „კეთილმოწყობისა და არქიტექტურული დაგეგმარებისა და არქიტექტურული დაგეგმარების ცენტრის“ დირექტორად. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის „სივრცით-ტერიტორიული დაგეგმარების ცენტრი“-ს დირექტორია 2017 წლიდან. მისი მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელდა არაერთი სამრეწველო და საზოგადოებრივი დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობა, მათ შორის: ოზურგეთის მაღაროთა სამმართყველოს ტრაქიტების ქარხნის, ოზურგეთის მაღაროთა სამმართველოს სავაჭრო ცენტრის, პანსიონატ „მთის ბროლის“ საცხოვრებელი სახლის დაბა ურეკში, ეროვნული ბანკის ოზურგეთის ფილიალის შენობის, შპს „მაგთიკომის“ ოზურგეთის ფილიალის ოფისის შენობის და სხვა. დიდი წვლილი აქვს შეტანილი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის ინფრასტრუქტურული ობიექტების მშენებლობის საქმეში, კერძოდ, საბავშვო ბაღების, ხიდების, სოფლის ადმინისტრაციული შენობა-ნაგებობების, ელექტროგანათების ქსელების, წყალმომარაგების სათავე ნაგებობებისა და ქსელების მშენებლობაში და სხვა. მისი მონაწილეობით განხორციელდა ოზურგეთის განაშენიანების გეგმის საფუძვლების მომზადება და გენერალური გეგმის დამუშავება. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 232-233

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოში დაბადებულები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მორდვეთის ავიახაზები

**მორდვეთის ავიახაზები** () — იყო ავიაკომპანია რომლის სათაო ოფისი მდებარეობდა სარანსკში მორდვეთის რესპუბლიკაში, რუსეთი. ის რეგიონულ დონეზე ასრულებდა როგორც გეგმიურ და ჩარტერულ რეისებს, ასევე ჩართული იყო საჰაერო გადაზიდვებშიც.

## ისტორია 
1965 წელს, სსრკს სამოქალაქო ავიაციის სამინისტროს ვოლგის სამოქალაქო ავიაციის დირექტორატის ქვეშ სარანსკის გაერთიანებული ავიაციის რაზმი შეიქმნა. რაზმი ჩამოყალიბდა პენზის საჰაერო ესკადრილიის "An-2"-ის დანაყოფის ბაზაზე.

1980 წლის იანვარში, An-24-ის ბაზაზე ჩამოაყალიბეს საკუთარი მფრინავების განყოფილება და ხელოვნული B-კლასის საფრენი ხაზი შევიდა ექსპლუატაციაში. აეროპორტი ემსახურებოდა An-2, An-24 და An-26 ტიპის თვითმფრინავებს. საბჭოთა კავშირის პერიოდში სარასკიდან ხორციელდებოდა ფრენები შემდეგი მიმართულებებით: ვოლგოგრადი, ვორონეჟი, გორკი, ივანოვო, იოშქარ-ოლა, ყაზანი, კიევი, კრასნოდარი, კუბიშევი, მოსკოვი, ლენინგრადი, მინერალნიე-ვოდი, პერმი, სარატოვი, დონის როსტოვი, სვერდლოვსკი, სიმფეროპოლი, სოჭი, ტამბოვი, ჩებოქსარი და სხვა ქალაქები.

ავიახაზები ჩამოყალიბდა და ფუნქციონირება დაიწყო 1992 წელს. მანამდე ის აეროფლოტის სარანსკის დივიზიას წარმოადგენდა.

2008 წელს კომპანიამ 17.21 მგავრს მოემსახურა. 2010-ში 20 ათასს, ხოლო 2011-ში 21 ათასს.

2011 წლის ზააფხულის სეზონზე ავიაკომპანია ფრენებს ახორციელებდა სოჭის მიმართულებით, ასევე ქონდა ჩარტერლი რეისები რუსეთის სხვა და სხვა ქალაქების მიმართულებით. აქტიურად მონაწილეობდა სპორტული გუნდების ტრანსპორტირებაში, მათ შორის მორდვეთის საფეხბურთო გუნდის. 

მას შემდეგ რაც აუდიტმა გამოავლინა წარმოების მაჩვენებლებისა და ფინანსურ-ეკონომიკური მდგომარეობის გაუარესება, 2011 წლის 21 ოქტომბერს საჰაერო ტრანსპორტის ფედერალური სააგენტოს 09/28/2011-ით დათარიღებული აქტის საფუძველზე ავიაკომპანიას ოპერატორის სერთიფიკატი შეუჩერდა, თუმცა რამდენიმე დღის შემდეგ საჰაერო ტრანსპორტის ფედერალურმა სააგენტომ გაურკვეველი მიზეზების გამო ისევ აღადგინა სერტიფიკატი.

2012-ში ავიაკომპანია განიხილავდა ფლოტის Ан-140-ით შევსების შესაძლებლობას. 

ამ ავიახაზის ოფიციალური ვებ გვერდის მიხედვით, 2013 წლის თებერვლამდე მოსკოვის დომოდედოვოს საერთაშორისო აეროპორტის მიმართულებით ხორციელდებოდა რეგულარული რეისები დღეში ორჯერ ორშაბათს და პარასკევს, ხოლო დანარჩენ სამუშაო დღეებში ერთხელ. ამ ფრენების შესასრულებლად ავიკომპანია საკუთარი ავია ფლოტის გარდა იყენებდა RusLine-ის CRJ და CRJ100/200-ს.

2013 წლის 12 თებერვალს ფრენის უსაფრთხოების სტანდარტების გაუარესებისა და მორდვეთის ავიახაზების მენეჯმენტში გამოვლენილი ხარვეზების გამო საჰაერო ტრანსპორტის ფედერალურმა სააგენტომ გადაწყვიტა გაეუქმებინა ავიაკომპანიის ოპერირების სერტიფიკატი. 2013 წლის გაზაფხულზე ავიახაზემა მისი ბოლო ფრენა შეასრულა. 

2013 წლის 13 თებერვალს რუსეთის საავიაციო ხელისუფლებამ უსაფრთხოების საკითხებთან დაკავშირებული პრობლემების გამო გაუუქმა კომპანიას ოპერირების ლიცენზია. გამოვლენილი იყო პილოტების სამუშაო დროის ლიმიტების დარღვევები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mordovia Airlines official website

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ავიაკომპანიები
კატეგორია:1992 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:მორდვეთი