open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარკო ვოვჩოკი

**მარკო ვოვჩოკი** (; ნამდვილი სახელი და გვარია **მარია ვილინსკაია**; დ. 22 დეკემბერი, 1833 ― გ. 10 აგვისტო, 1907) ― უკრაინელი მწერალი. მისი ფსევდონიმი, მარკო ვოვჩოკი, პანტელეიმონ კულიშმა მოიფიქრა. ნაწარმოებებში ბატონყმობის საწინააღმდეგო მოსაზრებებს გამოთქვამდა და უკრაინის ისტორიულ წარსულს აღწერდა. 1857 წელს უკრაინულ ენაზე ვოვჩოკის კრებული „ხალხური ზღაპრები“ გამოიცა, რამაც ავტორს 1860-იან წლებში უკრაინაში ლიტერატურული დიდება მოუტანა. ვოვჩოკმა უკრაინული ლიტერატურა რამდენიმე ახალი ჟანრით გაამდიდრა. მარუსიას ამბავი, რომელიც ფრანგულ ენაზე ითარგმნა, XIX საუკუნის ბოლოს დასავლეთ ევროპაში პოპულარული ნაწარმოები გახდა. რუსულ ენაზე მისი თარგმანების პლაგიატთან დაკავშირებლი სკანდლის გამო 1870-იან წლებში ლიტერატურული კარიერა დაასრულა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი ქალი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ქალი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის მთარგმნელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნათელა ქუქიშვილი

**ნათელა ქუქიშვილი** (დ. 1 მაისი, 1939, ქ. ორჯონიკიძე, ამჟამად ვლადიკავკაზი) — ქართველი ექიმი, ტრავმატოლოგ–ორთოპედი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1963 წელს დაამთავრა  ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად  ჩრდილოეთ ოსეთის სახელმწიფო სამედიცინო აკადემია ()  სამკურნალო ფაკულტეტი.

1964–1970 წლებში იყო თბილისის პირველი კლინიკური საავადმყოფოს გულ–მკერდის ქირურგიის ანესთეზიოლოგ–რეანიმატორი. 1970 წლიდან თბილისის სამედიცინო უნივერსიტეტის ტრავმატოლოგიის–ორთოპედიისა და ქირურგიის კათედრის ასისტენტი. ავტორია 60 სამეცნიერო ნაშრომის. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „აღდგენითი ოპერაციები დეფორმიული კოკსართროზის დროს“, დაიცვა 1982 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
კატეგორია:ქართველი ორთოპედები
ნეირომანსერი

**ნეირომანსერი** () — ამერიკელ-კანადელი მწერლის, უილიამ გიბსონის, სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანი, გამოქვეყნდა 1984 წელს. მიიჩნევა კიბერპანკის ჟანრის ერთ-ერთ ყველაზე პირველ და ყველაზე ცნობილ ნაშრომად. „ნეირომანსერი“ ერთადერთი რომანია, რომელმაც ერთდროულად მოიპოვა ნებულას, ჰიუგოსა და ფილიპ. კ. დიკის პრემიები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* *Neuromancer*, the William Gibson Aleph.
* *Neuromancer* 
* *Neuromancer* Goodreads-ზე
* Study Guide for William Gibson: *Neuromancer* (1984) 
* *Neuromancer* 

## სქოლიო
კატეგორია:1984 წლის რომანები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები
დავით ჭუმბურიძე

**დავით ჭუმბურიძე** (დ. 1 ივნისი, 1950) — ქართველი ექიმი, ქირურგი-ტრავმატოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა კანდიდატი.

1976 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1976-1980 წლებში იყო ქალაქის საავადმყოფოს ქირურგი-ტრავმატოლოგი. 1980 წლიდან ტუპერკულოზის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ძვალ-სახსრის განყოფილების ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, ამავე განყოფილების ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. ავტორია 12 სამეცნიერო ნაშრომის. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „იმუნოლოგიური და სტრუქტურული ცვლილებების შედარებითი დახასიათება საყრდენ-მამოძრავებელი აპარატის ტუპერკულოზური და არატუპერკულოზური დაავადების დროს“, დაიცვა 1989 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
ალექსანდრე ჭილაძე

**ალექსანდრე ჭილაძე** (დ. 14 ივლისი, 1958, მოსკოვი — გ. ნოემბერი, 2007) — ქართველი ექიმი, მეან–გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი.

იყო სსრკ მეანობა–გინეკოლოგიის ცენტრის ორდინატორი, ასპირანტი. თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის მეანობა–გინეკოლოგიის კათედრის ასისტენტი, დოცენტი, პროფესორი. სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის თბილისის №1 კლინიკური საავადმყოფოს მთავაქრი ექიმი. ავტორია 58 სამეცნიერო ნაშრომის. ჯანდაცვის სამინისტროს მეცნიერებისა და განათლების დეპარტამენტის თავმჯდომარე.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ორსულობის შეწყვეტა ნაყოფის ინტრანატალური სიკვდილის დროს“, დაიცვა 1984 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
ავთანდილ ჟორჟოლიანი

**ავთანდილ ჟორჟოლიანი**   (დ.22 მარტი, 1950, საყულია, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ინჟინერი.

1972 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური  ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამოქალაქო და სამრეწველო მშენებლობის სპეციალობით.

1974-1984 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ მშენებლობის  სამინისტროს   ქუთაისის  სახლსაშენ კომბინატში  ინჟინრად, უფროს ინჟინრად, საგეგმო და საწარმოო-ტექნიკური განყოფილებების უფროსად. 1984-1988 წლებში  წარმოების უფროსად. 1988-1989 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს აპარატისა და N7 სამშენებლო ტრესტ „საქშახტმშენის“ სამმართველოების უფროსი. 1989 წლიდან იმავე სამინისროს N4 სამშენებლო ტრესტის რკინაბეტონის ნაკეთობათა ქარხნის  დირექტორი  იყო. მონაწილეობდა რიგი ქარხნების, ფაბრიკების, სოციალური და ჯანდაცვის ობიექტების მშენებლობაში.

## რესურდები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
ვახტანგ ჭუმბურიძე

**ვახტანგ ჭუმბურიძე** (დ. 1 ივლისი, 1952, თბილისი) — ქართველი ექიმი, კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

1973 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი სამკურნალო ფაკულტეტი.

1988-2001 წლებში იყო თბილისის თერაპიის ინსტიტუტის, თერაპიის ეროვნული ცენტრის უმცროსი მეცნიერ–მუშაკი, უფროსი მეცნიერ–თანამშრომელი, განყოფილების გამგე, დირექტორის მოადგილე. გულიკო ჩაფიძის სახელობის გადაუდებელი კარდიოლოგიის ცენტრის კლინიკური ფარმაკოლოგიისა და სამედიცინო კვლევების დეპარტამენტის ხელმძღვანელი, დავით ტატიშვილის სამედიცინო ცენტრის კარდიოლოგი. ავტორია 120-ზე მეტი სამეცნიერო პუბლიკაციის, სამი მონოგრაფიის და ერთი საავტორო მოწმობის. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 4 საკანდიდატო დისერტაცია.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ოქსიფედრინის ანტიანგინალური მოქმედება გ. ი. დ. დროს“, დაიცვა 1977 წელს. სადოქტორო დისერტაციის თემა — „კარდიომიოპათიის კლინიკო–იმუნოლოგიური დახასიათება“, დაიცვა 1987 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი კარდიოლოგები
რიტა ბჰადური

**რიტა ბჰადური** (ჰინდ. रीटा भादुड़ी; 4 ნოემბერი, 1955, ლაქნაუ - 17 ივლისი, 2018, მუმბაი) — ინდოელი კინოსა და ტელევიზიის მსახიობი. ორმოცდაათწლიანი კარიერის განმავლობაში, მან ითამაშა 71 ფილმში და 30 სატელევიზიო სერიალში.

## ბიოგრაფია 
რიტა ბჰადური დაიბადა 1955 წლის 4 ნოემბერს ლაქნაუში მსახიობ ჩანდრიმა ბჰადურის ოჯახში.  იგი სამი ქალიშვილიდან უმცროსი იყო. მალე ოჯახი საცხოვრებლად ბომბეიში გადავიდა, სადაც დედა მსახიობი გახდა. მან შეასრულა უმნიშვნელო   როლები 36 ფილმში, განსაკუთრებით აღსანიშნავია ციხის მცველის როლი ფილმში Bandini (1963). რიტას უფროსი და დაქორწინდა ოპერატორ ბარუნ მუხერჯიზე, ხოლო რუმას შუათანა და გახდა ჟურნალისტი.

რიტამ 1973 წელს დაამთავრა ინდოეთის კინოსა და ტელევიზიის ინსტიტუტი მსახიობის სპეციალობით. მომდევნო წელს მისი დებიუტი შედგა მალაიალამურ ფილმში Kanyakumari კამალ ჰასანთან ერთად. ერთი წლის  შემდეგ  ეკრანებზე გამოჩნდა ბოლივუდურ ფილმ "ჯულიაში", როგორც მთავარი გმირის მეგობარი. 1970-იან წლებში რიტა ბჰადური ძირითადად მეორეხარისხოვან როლებს ასრულებდა.  ფილმში College Girl  (1978) მან ითამაშა ტიტულოვანი პერსონაჟი, კოლეჯის სტუდენტი, რომელიც ძალადობის მსხვერპლი გახდა. თუმცა იგი არ იყო ფილმის წამყვანი პერსონაჟი.

Rajshri Productions-ის ორ ფილმში არუნ გოვილის მონაწილეობით, რომელიც გამოვიდა 1979 წელს, Sawaan Ko Aane Do და Raadha aur Seeta, რიტა ბჰადურმა განასახიერა „მესამე ზედმეტი“ პერსონაჟი სასიყვარულო სამკუთხედში. ასევე აღსანიშნავი იყო მთავარი გმირი დების როლები ფილმებში Aaina (1977) და Nastik (1983). ბოლოს, 1985 წელს, მან შეასრულა მთავარი როლი ბენგალურ  Phoolan Devi-ში, მაგრამ ფილმი კინოგაქირავებაში ჩავარდა. 

რიტა ბჰადურმა ასევე მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა გუჯარათული კინოს განვითარებაში 1980-იან წლებში. გუჯარათულ ფილმებში მისი მონაწილეობა კინოგაქირავებაში მოგების მოტანის გარანტია იყო. რიტამ შეასრულა წამყვანი როლები მითოლოგიურ და ისტორიულ ფილმებში, სოციალურ დრამებში და მუსიკალურ მელოდრამებში, მათ შორისაა: Alakh Niranjan, Nal Damayanti, Jai Ashapura Maa, Santu Rangeelu, Gher Gher Matina Chula, Kunku Nee Keemat, Ma Na Aansoo, Jani, Sherne Saathey Sawaser. იმ პერიოდში გადაღებულმა ფილმებმა გუჯარათული კინო სიცარიელიდან გამოიყვანა. თუმცა, მსახიობმა დატოვა კინოიდუსტრია, როდესაც ფილმების ხარისხი დაეცა პროდიუსერების მოგების მიღებაზე ფოკუსირების გამო.

## გარდაცვალება 
რიტა ბჰადური 2018 წლის ივლისში  გადაიყვანეს მუმბაიში სუჯაის ჰოსპიტალის ინტენსიური თერაპიის განყოფილებაში თირკმლის დაავადებისგან გამოწვეული გართულებებით.  იგი  იმყოფებოდა დიალიზზე, მაგრამ ათი დღის შემდეგ გარდაიცვალა გულის შეტევით 62 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  კინოფილმების ინტერნეტ-მონაცემთა ბაზაში (რუს.)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:ინდოელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ინდოელი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის მსახიობები
სანდრა სტეინგრაბერი

**სანდრა სტეინგრაბერი** (; დ. 1959, ილინოისი, აშშ) — ამერიკელი ბიოლოგი, მწერალი და კიბოსთან ბრძოლაში გამარჯვებული. სტეინგრაბერი წერს და კითხულობს ლექციებს ეკოლოგიის კავშირზე კიბოსთან და გარემო ფაქტორებზე, რომლებიც ხელს უწყობენ რეპროდუქციული ჯანმრთელობის პრობლემებს.

## ადრეული ცხოვრება
სტეინგრაბერი ჩვილობის ასაკში იშვილეს. იგი გაიზარდა და ბავშვობის უმეტესი ნაწილი გაატარა ტეიზველის ოლქში, ილინოისში. დედამისი მიკრობიოლოგი იყო, მამა კი კოლეჯის პროფესორი. მშობლებმა პატარა ასაკიდანვე ჩაუნერგეს ინტერესი მდგრადი განვითარებისა და ორგანული სოფლის მეურნეობის მიმართ.

20 წლის ასაკში სტეინგრაბერს განუვითარდა შარდის ბუშტის კიბო. მის რამდენიმე წიგნში, იგი აღწერს აშკარა  კიბოს კლასტერს მის მშობლიურ ქალაქსა და ოჯახში.

კიბოს რემისიის შემდეგ სტეინგრაბერმა დაასრულა ბაკალავრიატი ბიოლოგიაში ილინოისის ვესლეანის უნივერსიტეტში. იგი რამდენიმე წლის განმავლობაში მუშაობდა  საველე მკვლევარად, საბოლოოდ, დოქტორის ხარისხი ბიოლოგიაში მიჩიგანის უნივერსიტეტში მიიღო. იგი ასევე ფლობს მაგისტრის ხარისხს ინგლისურში, რომელიც მან  ილინოისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიიღო.

## კარიერა
სტეინგრაბერი მუშაობდა კორნელის უნივერსიტეტის ფაკულტეტზე და არის საპატიო მოწვეული მეცნიერი ინტერდისციპლინარულ და საერთაშორისო კვლევების განყოფილებაში ითაკას კოლეჯში, ითაკაში, ნიუ-იორკში. იგი იმყოფებოდა საველე ვიზიტით ილინოისის უნივერსიტეტში, რედკლიფ/ჰარვარდში და ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნივერსიტეტში, და მუშაობდა პრეზიდენტ ბილ კლინტონის მკერდის კიბოს ეროვნულ სამოქმედო გეგმაზე.

## აქტივიზმი
სტეინგრაბერი , თავის 1997 წლის წიგნში *Living Downstream*, სამრეწველო და სასოფლო-სამეურნეო დაბინძურების აღწერილობებს აზავებს ანეკდოტებითა და სამეცნიერო და სამედიცინო ლიტერატურის მონაცემებით, რათა შეაფასოს კავშირი გარემო ფაქტორებსა და კიბოს შორის. სტეინგრაბერი აკრიტიკებს დისბალანსს კიბოს გენეტიკური მიდრეკილების კვლევების დაფინანსებასა და გარემოსდაცვითი წვლილის შესწავლას შორის. წიგნში ნათქვამია, რომ მიუხედავად იმისა, რომ ჩვენ ცოტა რამის გაკეთება შეგვიძლია ჩვენი გენეტიკური მემკვიდრეობის შესაცვლელად, ბევრი რამ შეიძლება გაკეთდეს იმისათვის, რათა შემცირდეს ადამიანის ზემოქმედება გარემო კანცეროგენებზე.

2013 წლის 18 მარტს, სტეინგრაბერი ცხრა სხვა მომიტინგეებთან ერთად დააკავეს, რადგან გადაკეტა ბუნებრივი აირის ობიექტში შესასვლელი, იმისათვის, რომ გაეპროტესტებინა "the industrialization of the Finger Lakes". ჯარიმის გადახდაზე უარის თქმის შემდეგ მან და "Seneca Lake 12"-ის ორმა წევრმა 15-დღიანი სასჯელი მიიღეს.  გათავისუფლებამდე სანდრამ 10 დღე გაატარა ერთ-ერთი ოლქის ციხეში.

## პირადი ცხოვრება
სანდრა ცხოვრობს ნიუ-იორკში მეუღლესთან ჯეფ დე კასტროსთან, მოქანდაკე და ხელოვნების რესტავრაციის სპეციალისტთან, და ორ შვილთან ერთად. 2019 წლის ივლისში, სანდრა სტეინგრაბერმა თავის ესსეში განაცხადა, რომ ის არის გეი, მისი განცხადების დღე კი დაამთხვია LGBTQ STEM დღეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სანდრა სტეინგრაბერი ვებსაიტი
**Living Downstream* დოკუმენტური ფილმი 
**Unfractured* - 2018 წლის დოკუმენტური ფილმი

კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ილინოისში დაბადებულები
კატეგორია:ამერიკელი ბიოლოგები
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლანო-ესტაკადო

**ლანო-ესტაკადო** () — პლატო აშშ-ში, ტეხასისა და ნიუ-მექსიკოს საზღვრის გასწვრივ. წარმოადგენს მაღალი ვაკეების სამხრეთ დაბოლოებას. ჩრდილოეთით ესაზღვრება მდინარე კანეიდიანის ხეობა, აღმოსავლეთით „ვაკეების რღვევა“, სამხრეთით ედუარდზის პლატო, დასავლეთით მესკალეროს ქედი. იდეალურად ბრტყელი პლატოს სიმაღლე იცვლება ზღვის დონიდან 900 მ-დან (სამხრეთ-აღმოსავლეთით) 1500 მ-მდე (ჩრდილო-დასავლეთით). 

ლანო-ესტაკადო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 400 კმ-ზე, ხოლო აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ 240 კმ-ზე. საერთო ფართობი 97 000 კმ² ანუ მეტი ვიდრე ინდიანა და კიდევ 12 შტატი. მთლიანად ან ნაწილობრივ უკავია ტეხასის შტატის 33 ოლქისა და ნიუ-მექსიკოს 4 ოლქის ტერიტორია. 

უკავია კანეიდიანის, სამხრეთის რედ-რივერის, ბრაზოსისა და კოლორადოს ზემო დინებათა აუზები. სუსტად დანაწევრებული სემიარიდული ვაკეა. მიო-პლიოცენური ასაკის ფლუვიალური ქვიშებით, თიხებით, ლამითა და ხრეშით აგებული ოგალალის ფორმაცია საფუძვლად უდევს პლატოს დიდ ნაწილს. განვითარებულია კარსტი. 

ლანო-ესტაკადო ოდესღაც ცნობილი დიდი ამერიკული უდაბნოს ნაწილია. მდინარე კანეიდიანის ქმნის პლატოს ჩრდილოეთ საზღვარს, რომელიც მას მაღალი ვაკეების დანარჩენი ნაწილისგან გამოჰყოფს. აღმოსავლეთით დაახლოებით 100 მ სიმაღლის ციცაბო კლიფი — კეპროკ-ესკარპია, რომელიც გაწოლილია ტეხასში ლანოსა და პერმული ასაკის ვაკეებს შორის; დასავლეთით ვრცელდება მდინარე პეკოსის აღმოსავლეთი ბოლო — მესკალეროს ესკარპი. სამხრეთით მკვეთრი ფიზიკური საზღვარი არ გააჩნია, ქალაქ ბიგ-სპრინგის სიახლოვეს გადადის ედუარდზის პლატოში. 

გაბატონებულია ცივი სემიარიდული კლიმატი, ხანგრძლივი ცხელი ზაფხულითა და ცივი ზამთრით. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა წლიურად არ აღემატება 580 მმ-ს, ხოლო დასავლეთ ნაწილში 360 მმ-ს. მაისიდან ოქტომბრის ჩათვლით მოდის ნალექების წლიური რაოდენობის 80%. ატმოსფერული ნალექები ერთადერთი განმეორებით-განახლებადი წყლის რესურსია. ურწყულ მიწათმოქმედებას სირთულეს უქმნის ზაფხულის მაღალი ტემპერატურის ხარჯზე აორთქლებული ნალექების დიდი რაოდენობა. იცის ტორნადო. ოგალალის წყლიანი ჰორიზონტი რეგიონის მტკნარი წყლის მთავარი რესურსია. ნიადაგი ნაყოფიერია; მოჰყავთ ხორბალი, მარცვლოვანი სორგო, სიმინდი, არაქისი, მზესუმზირა, ვაზი, ბოსტნეული კულტურები. არის საძოვრები, მოშენებულია მსხვილი რქოსანი საქონელი. გაბატონებულია კალიჩე, რომელიც პორტლანდცემენტის საწარმოებლად გამოიყენება. მოიპოვება ნავთობი და ბუნებრივი აირი. ევროპელთაგან პირველმა ლანო-ესტაკადო აღწერა ესპანელმა კონკისტადორმა ფრანსისკო ვასკეს დე კორონადომ 1541 წელს.

1998 წელს ლანო-ესტაკადოს რეგიონში ცხოვრობდა 447,781 ადამიანი, ხოლო 2050 წლისთვის ეს მაჩვენებელი 586,156-მდე გაიზრდება. პროგნოზის თანახმად, რეგიონის მოსახლეობის თითქმის 80% თავს მოიყრის მდინარე ბრაზოსის აუზში. არახელსაყრელი კლიმატური პირობებისა და იზოლაციის გამო მოსახლეობის ზრდის ტემპი შენელებულია. მნიშვნელოვანი ქალაქებია ლაბოკი, ამარილო, ოდესა და მიდლენდი. 

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პლატოები
ლილი დამიტა

**ლილი დამიტა**(; დ. 1904, 10 ივლისი, საფრანგეთი  გ. 1994 21 მარტი ფლორიდა,) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი, რომელიც მონაწილეობდა 33 ფილმში 1922 წლიდან 1937 წლამდე.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ლილის მამა ოფიცერი იყო. მან განათლება სხვადასხვა მონასტერში და საბალეტო სკოლაში მიიღო, მათ შორის საფრანგეთში, ესპანეთსა და პორტუგალიაში. 14 წლის ასაკში ჩაირიცხა პარიზის ოპერის ბალეტში, როგორც მოცეკვავე.

## ადრეული კარიერა
თინეიჯერობისას ლილი ხშირად გამოდიოდა პოპულარულ მუსიკალურ დარბაზებში და საბოლოოდ გამოჩნდა კაზინო დე პარიზის რივიუს შოუში. პარალელურად მუშაობდა ფოტომოდელად. 1921 წელს, ჟურნალის სილამაზის კონკურსში გამარჯვების შედეგად, მიიღო როლი ფილმში, რის შემდეგაც მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე მუნჯ ფილმში. მისი პირველი მთავარი როლი მიენიჭა უნგრული წარმოშობის რეჟისორ მაიკლ კურტიზის მიერ ფილმში *Das Spielzeug von Paris* (1925), რის გამოც სწრაფად მოიპოვა პოპულარობა. კურტიზმა შემდეგ გადაიღო ის კიდევ ორ ფილმში: *Fiaker Nr. 13* (1926) და *Der goldene Schmetterling* (1926). შემდგომ კი მსახიობი მონაწილეობას იღებდა გერმანულ სპექტაკლებში რეჟისორ რობერტ ვიენის (*Die große Abenteuerin*, 1928), G.W. პაბსტის (*Man spielt nicht mit der Liebe*, 1926) და ბრიტანელი რეჟისორის გრეჰამ კატსის (*The Queen Was in the Parlour*, 1927) სპექტაკლებში.

## პირადი ცხოვრება
კურტიზთან ხანგრძლივი რომანის შემდეგ, 1935 წელს დამიტა დაქორწინდა მსახიობ ეროლ ფლინზე და  დამიტას კარიერის დასრულების მიზეზი გახდა. ფლინი მალე ჰოლივუდის ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ და პოპულარულ მსახიობად იქცა, ხოლო 1941 წელს მათ შეეძინათ ვაჟი, შონ ფლინი. წყვილს რთული და სასტიკი განქორწინება ჰქონდა 1942 წელს. დამიტას როლი სატელევიზიო ფილმში *My Wicked, Wicked Ways* (1985), დაფუძნებულია ფლინის ავტობიოგრაფიაზე, სადაც მას ბარბარა ჰერსმა განასახიერა.

ფლორიდის პალმ ბიჩში ცხოვრებისას, დამიტა 1962 წელს დაქორწინდა ალენ ლომისზე, ფორტ დოჯში, აიოვაში მცხოვრებ რძის პროდუქტების მწარმოებელზე. ისინი გარკვეული პერიოდის შემდეგ განქორწინდნენ 1980-იანი წლების შუა პერიოდში.

კამბოჯის სამოქალაქო ომის დროს, მისი ვაჟი შონ ფლინი მუშაობდა დამოუკიდებელ ფოტოჟურნალისტად ჟურნალ *Time*-თან კონტრაქტით. 1970 წლის 6 აპრილს, პნომპენის სამხრეთით, კამბოჯაში, შონი და მისი თანამოაზრე ჟურნალისტი დანა სტოუნი დაიკარგნენ და ვეღარ მოიძებნენ. მიუხედავად იმისა, რომ დამიტამ დიდი თანხა დახარჯა შვილის ძებნაში, მათ ვერ იპოვეს, რის გამოც 1984 წელს შონ ფლინი კანონიერად გარდაცვლილად გამოცხადდა.

## გარდაცვალება 
დამიტა ალცჰაიმერის დაავადებით გარდაიცვალა 1994 წლის 21 მარტს, ფლორიდის პალმ ბიჩში, 89 წლის ასაკში. დაკრძალულია ფორტ დოჯის ოკლენდების სასაფლაოზე, აიოვაში,

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Photographs of Lili Damita 
*ფოტოები და ლიტერატურა
*ლილი დამიტას საფლავი

კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
მხევლის წიგნი

**მხევლის წიგნი** () — კანადელი მწერლის, მარგარეტ ეტვუდის, ფუტურისტული დისტოპიური რომანი, გამოქვეყნდა 1985 წელს. ნაწარმოებში მოქმედება მიმდინარეობს ახლო მომავალში, ახალ ინგლისში, პატრიარქალურ, ტოტალიტარულ სახელმწიფოში, გილეადის რესპუბლიკაში. მთავარი პერსონაჟია ქალი სახელად ფრედისა, იგი მხევალთა კასტას მიეკუთვნება, რომელთაც მამაკაცებისთვის – გილეადის მმართველი კლასისთვის – ბავშვების გაჩენა ევალებათ. 

რომანი იკვლევს ქალთა დაქვემდებარებას პატრიარქალურ საზოგადოებაში, ქალების გავლენისა და ინდივიდუალობის დაკარგვას, ქალთა რეპროდუქციული უფლებების შეზღუდვას და ასევე იმ სხვადასხვა საშუალებებს, რომლითაც ქალები წინააღმდეგობის გაწევას და ინდივიდუალობისა და დამოუკიდებლობის მოპოვებას ცდილობენ. რომანის სათაური მომდინარეობს ჯეფრი ჩოსერის   „კენტერბერიული მოთხრობებიდან“, რომლის მონაკვეთებიც სწორედ ასეა დასათაურებული („ვაჭრის წიგნი“; „რაინდის წიგნი“; „პასტორის წიგნი“ და ა. შ.). 

რომანისთვის ეტვუდმა 1985 წელს მიიღო კანადის გენერალ-გუბერნატორის პრემია, ხოლო 1987 წელს არტურ კლარკის პრემიის პირველი ლაურეატი გახდა. „მხევლის წიგნი“ აგრეთვე წარდგენილი იყო ნებულასა და ბუკერის პრემიებზე 1986 წელს. წიგნის მიხედვით 1990 წელს ფილმი, 2000 წელს ოპერა, ხოლო 2017 წელს სატელევიზიო სერიალი გადაიღეს. 

რომანის მომდევნო ნაწილი, „აღთქმები“, 2019 წელს გამოქვეყნდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* .
* ''The Handmaid's Tale ''

## სქოლიო
კატეგორია:1985 წლის რომანები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური რომანები
კატეგორია:დისტოპიური რომანები
კატეგორია:ფილოსოფიური რომანები
სერგო დუმბაძე

**სერგო დუმბაძე** (დ. 20 აპრილი, 1937, ბაკო, ხულოს მუნიციპალიტეტი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი, პედაგოგი. ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორ-ემერიტუსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი.

## ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

მუშაობდა პედაგოგად ხულოს რაიონის სოფელ თხილვანის არასრულ საშულო სკოლაში; 1970 წელს პედაგოგიურ ინსტიტუტში იწყებს მუშაობას კათედრის ლაბორანტად, შემდეგ იყო უფროსი მასწავლებელი, კათედრის დოცენტი, პროფესორი, კათედრის გამგე და ფაკულტეტის დეკანი. მან დაწერა წიგნი „სელიმ ხიმშიაშვილის სტრატეგიული მიზანი და მისი განხორციელების გზები“. მეცნიერმა განსაკუთრებით დიდი დრო დაუთმო მეორე მსოფლიო ომში აჭარიდან წარგზავნილთა გმირობის გაშუქებას „აჭარა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში“. ნაშრომი „წარუშლელი ფურცელი“, ეძღვნება ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ღვაწლს მეორე მსოფლიო ომის წლებში; 2007 წელს გამოცსა მონოგრაფია „ისინი იბრძოდნენ ავღანეთში“ - ავღანეთში მებრძოლი ქართველების შესახებ, ხოლო 2004 წელს საქართველოში პირველად გამოაქვეყნა მონოგრაფია „კავშირგაბმულობა და ფოსტა აჭარაში“, რომელშიც ამ დარგის ხელმძღვანელთა და თანამშრომელთა ღვაწლი წარმოაჩინა; ავტორია პუბლიცისტური წერილებისა: „სოფელი ბაკო“ - ისტორიულ-ეთნოგრაფიული დახასიათება, „სელიმ ხიმშიაშვილი - საქართველოს ერთიანობისათვის წამებული რაინდი“, „იტალიელი მეცნიერი აჭარის შესახებ“, „დედაენის როლი საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში“, „აბუსერისძე ტბელის თხზულების ზოგიერთი გეოგრაფიული სახელის შესახებ“, ეტიმოლოგიურად ახსნილია „ხიხა“, „ხიხათა“, „ხიხანი“, „შუარტყალა“, „ხიხაძირი“, „ქოჩახი“, „ერდო“ და სხვა.

## ჯილდოები
* იაკობ გოგებაშვილის სახელობის პედაგოგთა კავშირის მედალი და საპატიო სიგელი
* აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს საპატიო სიგელი

## ბიბლიოგრაფია
* დაუვიწყარი პედაგოგი : სკენდერ ბაჯელიძის ცხოვრება და პედაგოგიური მოღვაწეობა, ბთ., ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტი, 2017 ISBN 9789941462436
* პედაგოგი, მეცნიერი, საზოგადო მოღვაწე : მიხეილ სტამბოლიშვილი, ბთ., ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტი, 2016 ISBN 9789941462221
* აჭარა მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში (1939-1945 წწ), ბთ., შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2011 ISBN 9789941412868
* სახელოვანი ხიხანელი : პედაგოგი მეჯიდ გაბაიძე, ბთ., ინოვაცია, 2008  ISBN 9789941902970
* აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი სკოლა ფაშიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის პერიოდში (1941-1945 წ.წ.), ბთ., ბათუმის უნ-ტი, 2002 ISBN 9992848944

## ლიტერატურა
* ჯაფარიძე ი., საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, თბ., 2012, გვ. 410

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვილენ გაბაშვილი

**ვილენ გაბაშვილი** (დ. 3 ნოემბერი, 1936, თბილისი) — საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი. 1997 წელს გადაეცა ღირსების ორდენი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1936 წლის 3 ნოემბერს. დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა უნივერსიტეტში. 1960 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N1 სამშენებლო ტრესტ „ამიერკავკასმეტალურსმშენის“ სისტემაში - უბნისა და საამქროს უფროსად, სამუშაოთა მწარმოებლად, მშენებელ ოსტატად; 1960–1965 წლებში რკინაბეტონის კონსტრუქციების ქარხანაში მთავარ ინჟინრად; 1965–1966 წლებში იყო ამავე ტრესტის ქიმიური და მეტალურგიული მრეწველობის ობიექტების სამშენებლო სამმართველოს მთავარი ინჟინერი; 1967–1969 წლებში ტრესტის მთავარი ინჟინრის მოადგილე; 1971–1972 წლებში ტრესტ „საქმშენინდუსტრიის“ მმართველი; 1972–1977 წლებში იყო საქართველოს კპ ცენტრალური კომიტეტის მშენებლობის განყოფილების ინსტრუქტორი;
1979–1981 წლებში რესპუბლიკის უმნიშვნელოვანეს სამშენებლო ობიექტებს კურირებდა; სწავლობდა სსრკ სახალხო მეურნეობის აკადემიაში; 1981–1988 წლებში იყო საქართველოს მშენებლობის მინისტრის პირველი მოადგილე; 1966–1967 წლებში მივლინებით იყო სამუშაოდ საზღვარგარეთ მონღოლეთის, 1969–1971 წლებში ერაყისა და 1977–1979 წლებში იემენის მნიშვნელოვან მშენებლობებზე; 1988–1992 წლებში იყო სსრ კავშირის სავაჭრო წარმომადგენელი იემენში, ხოლო 1992–1995 წლებში - საქართველოს მინისტრთა საბჭოს მრჩეველი; 1998–2002 წლებში მუშაობდა სს არქიტექტურის საერთაშორისო ცენტრ „სუხანოვის“ გენერალურ დირექტორად;  2002 წლიდან მოსკოვის საერთაშორისო უნივერსიტეტის პრორექტორია; დაჯილდოებულია საქართველოსა და სსრკ ორდენებითა და მედლებით, იემენის რესპუბლიკის „ერთგულების“ ორდენით.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 108; 
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 2, თბ., 2001, გვ. 39

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1936
ნინა ალოვერტი

**ნინა ალოვერტი** (; დ. 1932, ლენინგრადი) — ბალეტის ფოტოგრაფი და მწერალი.  ცხოვრობს შეერთებულ შტატებში, საბჭოთა კავშირიდან ემიგრაციის შემდეგ 1977 წელს.

ალოვერტი იყო 1986 წლის ემის ჯილდოს მფლობელი, პროგრამის ფოტოგრაფი Wolf Trapp Presents the Kirov Swan Lake. 2003 წელს მან მოიგო საერთაშორისო საბალეტო პრიზი, ბენუა დე ლა დანსის "დიპლომი ორი დიდი კულტურის ერთმანეთთან დაახლოებისთვის".

## ბიოგრაფია
ალოვერტი დაიბადა ლენინგრადში 1935 წელს. დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ხელოვნების მაგისტრის ხარისხით ისტორიაში. ისტორიითა და ბალეტით დაინტერესებულმა დაიწყო კარიერა კომედიის თეატრის მუზეუმის კურატორად. მუშაობდა ფოტოგრაფად კომისარევსკაიას და ლენსოვეთის თეატრში, ხოლო 1950-იანი წლების დასაწყისში - კიროვის ბალეტში (ახლანდელი მარიინსკი).

1977 წელს ალოვერტი გადავიდა შეერთებულ შტატებში. იგი იღებდა მიხაილ ბარიშნიკოვს კარიერის დასაწყისიდან, საბჭოთა კავშირიდან კანადაში გაქცევამდე. ბარიშნიკოვთან მუშაობა აშშ-ში გადასვლის შემდეგ განაახლა. აშშ-ში ყოფნისას იგი მუშაობდა Dance Magazine-სა და Ballet Review-ში, როგორც თავისუფალი ფოტოგრაფი. რუსულმა გაზეთებმა შეერთებულ შტატებში, როგორებიცაა New Russian Word და New American, გამოაქვეყნეს ალოვერტის მიერ გადაღებული ბალეტის ფოტოები. მან გამოაქვეყნა თავისი ფოტოები მრავალ რუსულ ჟურნალსა და წიგნში, ასევე სხვა ქვეყნებში და გამართა სოლოგამოფენები ნიუ-იორკში, ლონდონში, პეტერბურგში და სხვა დიდ ქალაქში.

მუშაობდა ბევრ რუს ბალეტის მოცეკვავესთან, მათ შორის დიანა ვიშნევასთან, ჟანა აიუპოვასთან, ალტინაი ასილმურატოვასთან, იულია მახალინასთან, ფარუხ რუზიმატოვთან, ანდრის ლიეპასთან, ნატალია მაკაროვასთან, ნიკოლოზ ცისკარიძესთან, ალა ოსიპენკოსთან და ულიანა ლოპატისთან.  აშშ-ში გადასვლამდე მან გადაიღო ბარიშნიკოვი საბჭოთა პრიმა ბალერინა ნატალია ბესმერტნოვას პარტნიორთან ჟიზელში. 

ალოვერტმა ასევე გადაიღო მე-20 და 21-ე საუკუნეების რუსულ კულტურასთან დაკავშირებული მრავალი პიროვნება, მათ შორის სერგეი დოვლატოვი, ჯოზეფ ბროდსკი, ვლადიმერ ვისოცკი, მარინა ვლადი, მიხაილ კოზაკოვი, სოლომონ ვოლკოვი და ვლადიმერ ვოინოვიჩი. 

2015 წელს ალოვერტმა, მოაწყო ფოტოგამოფენა სახელწოდებით - "ჩემი ძვირფასი მეგობრების მშვენიერი თვისებები", ARKA სამხატვრო გალერეაში ვლადივოსტოკში, 2016 წლის მარტში თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, ბირობიჟანში, ებრაულ ავტონომიური რეგიონში. 2015 წლის 6 ნოემბერს მან მოხსენება წარუდგინა შორეული აღმოსავლეთის სამხატვრო აკადემიის თეატრალური განყოფილების სტუდენტებსა და პროფესორებს, რომლებსაც დაემატა ცნობილი რუსი ბალეტის მოცეკვავეების და მწერლების ფოტოები. მან ეს პრეზენტაცია ქალაქის საჯარო ბიბლიოთეკაში, ფართო აუდიტორიის წინაშე, წარადგინა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:ლენინგრადში დაბადებულები 
კატეგორია:ფოტოგრაფები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნატო ჭყონია-ნიკოლი

**ნატო ჭყონია-ნიკოლი** (დ. 19 აპრილი, 1959, კიევი) — ქართველი მომღერალი.

დაამთავრა ბათუმის მუსიკალური სასწავლებელი და ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.

1984 წლიდან იყო ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საოპერო სტუდიის სოლისტი (მეცო-სოპრანო) და კონსერვატორიასთან არსებული ექსპერიმენტული მუსიკალური სკოლის პედაგოგი. 1990–1991 წლებში გაიარა სტაჟირება მოსკოვის დიდ თეატრში. 1986–1991 წლებში ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. 1992–1995 წლებში საოპერო ხელოვნების დაოსტატების კურსები გრაცის საოპერო თეატრის წამყვანი სოლისტი. 1996 წელს მიანიჭეს ავსტრიის მოქალაქეობა ხელოვნებაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისათვის. გამოდის მსოფლიოს წამყვან საოპერო სცენებზე: ლა სკალა, ბერლინის, დრეზდენის, ფლორენციის, ვენის. 1994–2008 წლებში გამოდიოდა ევროპის უმნიშვნელოვანეს საოპერო ფესტივალებზე: ზალცბურგის, ბად-ხერსფელდის, მიორბიშის. 2001 წლიდან არის გრაცის კონსერვატორიის პროფესორი, 2005 წლიდან ვოკალური განყოფილების გამგე. 2013 წელს ავსტრიის ქალაქ გრაცში დააარსა ვოკალისტთა საერთაშორისო ფესტივალი „Academia Belcanto“, რომელის ფარგლებში ტარდება საერთაშორისო კონკურსი, აგრეთვე მასტერკლასები და გალაკონცერტები მსოფლიოს გამოჩენილი მომღერლების მონაწილეობით. არის „Academia Belcanto“-ს ვიცეპრეზიდენტი და სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2014 წელს კონკურსზე დაწესდა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის პრემია. ქართული რეპერტუარი: ნანო, ეთერი, ნათელა(ზაქარია ფალიაშვილი „დაისი“, „აბესალომ და ეთერი“). კამერულ–ვოკალური ნაწარმოებები: ოთარ თაქთაქიშვილის, ალექსი მაჭავარიანის. ანდრია და მელიტონ ბალანჩივაძეების, რევაზ ლაღიძის რომანსები. სხვა რეპერტუარი: კარმენი (ბიზე „კარმენი“), ოქტავიანი, კომპოზიტორი, ჰეროდიადა (რიხარდ შტრაუსი „ვარდების კავალერი“, „არიადნა ნაქსოსზე“, „სალომე“), დალილა(სენ–სანსი „სამსონი და დალილა“), ორფეოსი(კრისტოფ ვილიბალდ გლუკი „ორფეოსი და ევრიდიკე“), ლოლა, ლუჩიას დედა(მასკანი „სოფლის პატიოსნება“), შარლოტა(მასნე „ვერტერი“), სუძუკი(პუჩინი „ჩიო-ჩიო-სანი“), მინონი(ტომა „მინონი“), ფენენა, ამნერისი, ემილია, აზუჩენა, მადალენა, ბრანგენა, ვალტრაუტა, ფრიკე, ოლგა, ლარინა, გუვერნანტი ქალი, პოლინა, აგრეთვე დვორჟაკის, მოცარტის, ვერდის „რეკვიემი“, მალერის №2, №3 სიმფონიები. გასტროლები: მრავალი საკონცერტო ტურნირი მსოფლიოს წამყვან საოპერო დარბაზში. მიღებული აქვს კარმენის პარტიის საუკეთესო ინტერპრეტაციისათვის პრესტიჟული პრემია (გერმანია, 1994). საოპერო მომღერალ ლამარა ჭყონიას ქალიშვილი და მოწაფე.

## ლიტერატურა
* ქართული მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2015, გვ. 575

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კურსდამთავრებულები
ელენე ზაუტაშვილი

**ელენე ზაუტაშვილი** (დ. 28 ივლისი, 1931, თელავი) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით.

1957-1997 წლებში მუშაობდა ვახუშტი ბაგრტიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიის განყოფილებაში უმცროს მეცნიერ თანამშრომლად. 1986 წლიდან — მეცნიერ თანამშრომლის თანამდებობაზე. სხვადასხვა წლებში მონაწილეობდა საველე ექსპედიციებში და კვლევისათვის აგროვებდა მასალებს. წლების მანძილზე მუშაობდა სოფლის მეურნეობის კარტოგრაფირების საკითხებზე. ამ და სხვა სახის რუკები შეადგინა და გამოსცა „საქართველოს ატლასში“ (1964) თანაავტორობით. მონაწილეობდა „კუბის ნაციონალური ატლასის“ (1971) გამოსაცემად მომზადებაში, „საქართველოს სსრ კურორტებისა და საკურორტო რესურსების ატლასის“ (1989), „კავკასიის ტურისტული ატლასის“ (1989), საქართველოს სასწავლო-გეოგრაფიული ატლასის (1992) რუკების შედგენაში. მუშაობდა ისტორიუილ კარტოგრაფიის საკითხებზე. მონაწილეობდა „საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ატლასის (მასალების)“ შედგენაში (1980). არის 35-ამდე სამეცნიერო ნაშრომი ავტორი. მონაწილეა საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებისა (მოსკოვი, კიევი, ჩერნიგოვი, ტაშკენტი და სხვა). კარტოგრაფი.

## ლიტერატურა
*ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 125

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
სომატოსტატინი

**სომატოსტატინი**, ცნობილი, როგორც ზრდის ჰორმონის მაინჰიბირებელი ჰორმონი (GHIH), ასევე, სხვა რამდენიმე სახელით — პეპტიდური ჰორმონი, რომელიც არეგულირებს ენდოკრინულ სისტემას და გავლენას ახდენს ნეიროტრანსმისიაზე და უჯრედების გამრავლებაზე G ცილაზე დაწყვილებულ სომატოსტატინის რეცეპტორებთან ურთიერთქმედებით და მრავალი მეორადი ჰორმონების დათრგუნვით. სომატოსტატინი აფერხებს ინსულინის და გლუკაგონის სეკრეციას.

სომატოსტატინს აქვს ორი აქტიური ფორმა, რომელიც წარმოიქმნება, ერთი პრეპროპროტეინის ალტერნატიული დაშლის შედეგად: ერთი შედგება 14 ამინომაჟვისგან,
მეორე 28 ამინო მჟავისგან.

ხერხემლიანებს შორის არსებობს ექვსი განსხვავებული სომატოსტატინის გენი, სახელად SS1, SS2, SS3, SS4, SS5 და SS6. ზებრათევზს აქვს ექვსივე.ადამიანებს აქვთ მხოლოდ ერთი სომატოსტატინი, SST.

## წარმოება
### საჭმლის მომნელებელი სისტემა
სომატოსტატინი გამოიყოფა დელტა უჯრედების მიერ საჭმლის მომნელებელი სისტემის რამდენიმე ადგილას, კერძოდ, პილორის ანტრუმში, თორმეტგოჯა ნაწლავში და პანკრეასის კუნძულებზე.

პილორის ანტრუმში გამოთავისუფლებული სომატოსტატინი პორტალური ვენური სისტემის მეშვეობით გადადის გულში, შემდეგ შედის სისტემურ ცირკულაციაში, რათა მიაღწიოს იმ ადგილებს, სადაც მას ექნება თავისი ინჰიბიტორული ეფექტი. გარდა ამისა, სომატოსტატინის გამოყოფა დელტა უჯრედებიდან შეიძლება იმოქმედოს პარაკრინული გზით. ჰიპოკამპუსში და ცალმხრივი ტრაქტის ტვინის ღეროს ბირთვში.

## ფუნქციები
სომატოსტატინი კლასიფიცირდება როგორც ინჰიბიტორული ჰორმონი

### წინა ჰიპოფიზი
ჰიპოფიზის წინა ჯირკვალში სომატოსტატინის ეფექტებია:
* ზრდის ჰორმონის (GH) გამოყოფის დათრგუნვა (ამგვარად ეწინააღმდეგება ზრდის ჰორმონის გამომყოფი ჰორმონის (GHRH) ეფექტებს)
* ფარისებრი ჯირკვლის მასტიმულირებელი ჰორმონის (TSH) გამოყოფის ინჰიბირება
* აინჰიბირებს ადენილილ ციკლაზას პარიეტალურ უჯრედებში
* პროლაქტინის (PRL) გამოყოფის ინჰიბირება

### კუჭ-ნაწლავის სისტემა
* სომატოსტატინი ჰომოლოგიურია კორტისტატინ-თან და თრგუნავს კუჭ-ნაწლავის ჰორმონის გამოყოფას
** აფერხებს გლუკაგონის გამოყოფას ის ხშირად გამოიყენება გამოყენებას ღვიძლისა და თირკმელების პოლიკისტოზური დაავადებების დროს.

ლანრეოტიდი (Somatuline, Ipsen Pharmaceuticals) არის მედიკამენტი, რომელიც გამოიყენება აკრომეგალიისა და ნეიროენდოკრინული სიმსივნეებით გამოწვეული სიმპტომების სამკურნალოდ, განსაკუთრებით კარცინოიდული სინდრომით. ეს არის სომატოსტატინის ხანგრძლივი მოქმედების ანალოგი, ოქტრეოტიდის მსგავსად. ის ხელმისაწვდომია რამდენიმე ქვეყანაში, მათ შორის გაერთიანებულ სამეფოში, ავსტრალიასა და კანადაში და გასაყიდად დამტკიცდა შეერთებულ შტატებში სურსათისა და წამლების ადმინისტრაციის მიერ 2007 წლის 30 აგვისტოს.

პასირეოტიდი, იყიდება ბრენდული სახელით Signifor, არის დამტკიცებული შეერთებულ შტატებსა და ევროკავშირში კუშინგის დაავადების სამკურნალოდ იმ პაციენტებში, რომლებმაც წარუმატებლად გაიარეს ან არ არიან დაშვებული ქირურგიული თერაპიისთვის. იგი შეიქმნა Novartis-ის მიერ. პასირეოტიდი არის სომატოსტატინი ანალოგური 40-ჯერ გაზრდილი აფინურობით სომატოსტატინის რეცეპტორთან სხვა სომატოსტატინის ანალოგებთან შედარებით.

## სქოლიო
## რეკომენდებული ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჰორმონები
სარა გილბერტი

**სარა ქეთრინ გილბერტი** (ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი; დ. აპრილი, 1962) ― ბრიტანელი ვაქცინოლოგი. ოქსფორდის უნვიერსიტეტის ვაქცინოლოგიის პროფესორი, *Vaccitech*-ის დამფუძნებელი. გილბერტის სპეციალიზაცია გრიპის წინააღმდეგ და ვირუსული პათოგენების წინააღმდეგ ვაქცინების განვითარებაზე სპეციალიზდება. იგი უნივერსალური გრიპის ვირუსის ტესტირებისა და განვითარებაში მოწინავე მკვლევარი იყო, რომლის კლინიკური კვლევებიც 2011 წელს ჩატარდა. 2020 წლის ახალი წლის დღეს გილბერტმა ProMED-mail-ის სტატია წაიკითხა, რომელშიც აღნიშნული იყო, რომ უხანში, ჩინეთში ოთხი ადამიანი უცნობი შემთხვევის შედეგად პნევმონიის უცხო ფორმისგან იტანჯებოდა. 2020 წლის 30 დეკემბერს ოქსფორდის ვაქცინის ჯგუფთან ერთად Oxford-AstraZeneca COVID-19 ვაქცინის შექმნაზე მუშაობდა, რომელიც გაერთიანებულ სამეფოში დაამტკიცეს.  2022 წლის იანვრისთვის, ვაქცინის 2.5 მილიარდ დოზაზე მეტი მსოფლიოს 170-ზე მეტ ქვეყანაში გაიგზავნა.

## ადრეული წლები და განათლება 
გილბერტი კეტერინგში, ნორთჰემპტონშირში დაიბადა. მამამისი თერძების ოფისის მენეჯერი, ხოლო დედა დაწყებითი სკოლის პედაგოგი იყო. სწავლობდა კეტერინგის გოგონათა უმაღლეს სკოლაში, სადაც მედიცინის შესწავლა გადაწყვიტა. 1983 წელს აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტის მეცნიერების ბაკალავრის ხარისხი მიიღო ბიოლოგიურ მეცნიერებებში. აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტში სწავლისას საქსოფონის შესწავლა დაიწყო, რომელზე დაკვრაშიც ბუნებაში ყოფნისას ვარჯიშობდა, რათა სხვები არ შეეწუხებინა. დოქტორის ხარისხის მისაღებად ჰალის უნივერსიტეტში გადავიდა, სადაც საფუარის *Rhodosporidium toruloides* გენეტიკასა და ბიოქიმიას იკვლევდა. ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი 1986 წელს მიიღო. ეს იყო პირველი კვლევა იმის შესახებ, რომ T უჯრედების გრიპის ვირუსის საპასუხოდ მოქმედების სტიმულირებაა შესაძლებელი, რომლის შედეგადაც მოსახლეობის გრიპისგან დაცვაა შესაძლებელი. 2021 წლის 5 მარტს Humanists UK-ის მიერ როზალინდ ფრანკლინის ყოველწლიურ ლექციაზე მეცნიერებაში შეტანილი წვლილისთვის გილბერტი როზალინდ ფრანკლინის მედლით დაჯილდოვდა. გილბერტმა ლექცია „რბოლა ვირუსის წინააღმდეგ“ წაიკითხა, რომელშიც ვაქცინაციის დეტალური ისტორიისა და oxford/AstraZeneca ვაქცინის პროგრესის შესახებ ისაუბრა.

2021 წლის ივნისში გილბერტს 2021 წლის უიმბლდონის ჩემპიონატზე ფეხზე დგომით მქუხარე ოვაციები მიუძღვნეს. იმავე წელს სათამაშოთა მწარმოებელმა კომპანიამ *Mattel* სარა გილბერტის პატივსაცემად ბარბის თოჯინა შექმნა.

## ჯილდოები 
2021 წელს სარა გილბერტს Humanists UK-მ როზალინდ ფრანკლინის მედალი გადასცა. 2021 წელს ტექნიკური და სამეცნიერო კვლევების მიმართულებით გილბერტს ასტურიის პრინცესის პრემია გადაეცა. იმავე წელს გილბერტი მედიცინის სამეფო საზოგადოების ოქროს მედლით დაჯილდოვდა. 2022 წელს მეცნიერს აღმოსავლეთ ანგლიის უნივერსიტეტის მეცნიერების საპატიო დოქტორის წოდება მიენიჭა.

## პირადი ცხოვრება 
1998 წელს სარა გილბერტს სამი ტყუპი შეეძინა. შვილების აღზრდა ბავშვების მამამ ითავა. 2020 წლისთვის სამივე შვილი უნივერსიტეტში ბიოქიმიას სწავლობს.

## რჩეული ნაშრომები 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ''Oxford's Professor Sarah Gilbert: "The joys and frustrations of being a Covid vaccine maker".* In: *La Repubblica'', 17 July 2021 (Interview).

## სქოლიო 
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიტა შტრაუსი

**ნიტა შტრაუსი**(; დ. 1986, 7 დეკემბერი) — ამერიკელი როკ-მუსიკოსი. ალის კუპერის ამჟამინდელი  გიტარისტი და  წარმატებული კარიერის მქონე, როგორც სოლო არტისტი. შტრაუსი იყო პირველი ქალი, ხელმოწერის მქონე მხატვარი Ibanez-ის გიტარით და რეგულარულად გამოსახული მსოფლიო ბეჭდური ჟურნალების გარეკანებზე, მათ შორის Guitar World და Guitar Player. მან დაიკავა ნომერ პირველი ადგილი გიტარის სამყაროს სიაში "10 ქალი გიტარისტი, რომელიც უნდა იცოდეთ".

## კარიერა
სტრაუსმა თინეიჯერობისას დაიწყო გასტროლები საკუთარ ჯგუფთან Lia-Fail-თან ერთად, უმცროსი კურსზე დატოვა საშუალო სკოლა მუსიკის სრულ განაკვეთზე გასაგრძელებლად, ჯგუფში შედიოდა მომავალი მსოფლიო ჩემპიონი მოკრივე მიქაელა მაიერი. მიუხედავად იმისა, რომ თავდაპირველად ცნობილი იყო Iron Maiden-ის ყველა ქალთა ტრიბუტ ჯგუფთან The Iron Maidens-თან მუშაობით, შტრაუსის კარიერა მოიცავდა შესრულებას რამდენიმე როკ ანსამბლთან, მათ შორის Consume the Fire, Femme Fatale და ვიდეო თამაშების სუპერჯგუფი Critical Hit.

2014 წელს შტრაუსი იყო ოფიციალური შიდა გიტარისტი Los Angeles Kiss- ისთვის (LA KISS), არენის საფეხბურთო გუნდის მფლობელობაში მყოფი პოლ სტენლის და ჯინ სიმონსი KISS-ისთვის. ჰაუს ბენდი უკრავდა ეროვნულ ჰიმნს და დამატებით მუსიკას აწვდიდა თამაშების დროს.

2014 წლის ივნისში სტრაუსი დაიქირავეს ორიანთის ნაცვლად, როგორც ელის კუპერის ტურისტული გიტარისტი 2014 წლის ტურის დარჩენილი თარიღებისთვის. მას შემდეგ გასტროლებზე გადიოდა ელის კუპერთან ერთად. შტრაუსი წარმოდგენილია როგორც მთავარი გიტარისტი შვიდი სიმღერისთვის დოკერის გილდიის ალბომში, სახელწოდებით The Heisenberg Diaries – Book A: Sounds of Future Past, გამოშვებული 2016 წლის 21 იანვარს. შტრაუსი გამოჩნდა 2017 წლის Netflix-ის დოკუმენტურ ფილმში Hired Gun.

## აღიარება
2018 წლის იანვარში, შტრაუსი გახდა პირველი ქალი Ibanez ხელმოწერის შემსრულებელი თავისი მოდელის გიტარით, Ibanez JIVA10. მოგვიანებით DiMarzio-მ გამოუშვა მათი Pandemonium humbuckers, რომლებიც შეიქმნა სპეციალურად მისი JIVA Ibanez გიტარისთვის.

2019 წლის 26 იანვარს შტრაუსის მე-7 წლიურ She Rocks Awards-ზე დააჯილდოვეს "Inspire Award", რომელიც მას გადასცეს ნიკ ბოვკოტმა და მისმა პირადმა გმირმა, სტივ ვაიმ. https://loudwire.com/nita-strauss-first-active-rock-solo-female-chart-topper/

2022 წლის 9 იანვარს სტრაუსი გახდა პირველი ქალი როკ-სოლო შემსრულებელი 32 წლის განმავლობაში, რომელიც მოხვდა Billboard-ის მეინსტრიმ როკ ჩარტში პირველი ადგილი სიმღერით Dead Inside.

## პირადი ცხოვრება
შტრაუსი ამბობს, რომ იგი მამის მეშვეობით ავსტრიელი კომპოზიტორის იოჰან შტრაუსის შთამომავალია. მისი და, ვარშა შტრაუსი, დაქორწინებულია პანჯი ადჰიკუმოროზე, სუჰარტოს შვილიშვილზე, ინდონეზიის მე-2 პრეზიდენტის შვილისგან, ბამბანგ ტრიჰატმოჯოსგან.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Critical Hit website 
*Docker's Guild website 
*
*
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 7 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნიტა კიბლი

**ნიტა კიბლი** (; დ. 1879, 8 იანვარი, ახალ სამხრეთ უელსში გ. 1962, 4 თებერვალი) — პირველი ქალი ბიბლიოთეკარი ახალ სამხრეთ უელსის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში. მას ეკავა მთავარი კვლევითი ბიბლიოთეკარის თანამდებობა (1919–1943). ნიტა კიბლი იყო ავსტრალიის ბიბლიოთეკართა ინსტიტუტის დამფუძნებელი. მის პატივსაცემად ავსტრალიელი მწერალი ქალებისთვის დაწესდა ჯილდო — Nita B. Kibble Literary Awards (Kibble Awards) .

## ადრეული ცხოვრება
ნიტა ბერნის კიბლი დაიბადა 1879 წლის 8 იანვარს დენმანში, ახალ სამხრეთი უელსში. იგი იყო შოტლანდიელი ფოსტალიონის ჯორჯ ავგუსტუს ფრედერიკ კიბლისა და მისი მეუღლის ელიზას,უმცროსი ქალიშვილი.  კიბლმა მიიღო საშუალო განათლება დენმანის საჯარო სკოლაში. შემდეგ კი სწავლობდა სენტ ვინსენტის კოლეჯში, პოტს პოინტი, სიდნეი.

## კარიერა
იგი იყო  პირველი ქალი ბიბლიოთეკარი,  რომელიც დაინიშნა ახალ სამხრეთ უელსის სახელმწიფო ბიბლიოთეკაში,  1899 წლის 29 ნოემბერს კიბლმა დაიწყო თავისი კარიერა ბიბლიოთეკაში გამოსაცდელი ვადით.

იმ დროს, როდესაც ავსტრალიაში ქალები ხშირად არ იღებდნენ თანაბარ ანაზღაურებას თანაბარი სამუშაოსთვის, ბიბლიოთეკამ უზრუნველჰყო ქალებს კარიერული გზა. ანდერსონმა დაიქირავა განათლებული ქალები სამკითხველო დარბაზში სამუშაოდ და იქიდან მათ შეეძლოთ გადასულიყვნენ საჯარო სამსახურის საბჭოს სასულიერო და პროფესიულ განყოფილებებში. კიბლმა მიაღწია წოდებებს და ჩააბარა საჯარო სამსახურის საბჭოს გამოცდები, საბოლოოდ დააარსა ბიბლიოთეკის პირველი კვლევითი განყოფილება 1918 წელს. კიბლმა, სახელმწიფო ბიბლიოთეკარმა მისტერ აიფულდმა აღწერა, როგორც „მოთმინების შესანიშნავი მაგალითი. ფანტაზია და ფართო ცოდნა შერწყმულია“. 

კიბლი სწავლობდა კურსებს სიდნეის უნივერსიტეტში ეკონომიკაში, ფილოსოფიაში, ფსიქოლოგიაში და სოციოლოგიაში, რამაც იგი უზრუნველყო კვლევით დეპარტამენტში მუშაობისთვის.  1919 წელს იგი დაინიშნა კვლევის მთავარ ოფიცრად და შეინარჩუნა თანამდებობა პენსიაზე გასვლამდე.  კიბლის ნაშრომები ინახება ახალ სამხრეთ უელსის სახელმწიფო ბიბლიოთეკის კოლექციაში.

## ჯილდოები და მემორიალი
ნიტა კიბლმა დაბადებიდანვე გაზარდა მისი დისშვილი, ნიტა მეი დობი. თავის ანდერძში დობიმ დააწესა Nita B Kibble ლიტერატურული ჯილდოები მწერალ ქალთათვის, რომელიც აღიარებს ავსტრალიელი ქალი მწერლების შემოქმედებას დეიდის ხსოვნისადმი.  დაჯილდოება აღიარებს მხატვრული ან არამხატვრული ლიტერატურის მწერლების ქალის ნამუშევრებს, რომლებიც კლასიფიცირდება როგორც „ცხოვრების მწერლობა“. ეს მოიცავს რომანებს, ავტობიოგრაფიებს, ბიოგრაფიებს, ლიტერატურას და ნებისმიერ მწერლობას, რომელსაც აქვს ძლიერი პიროვნული ელემენტი. 
* The Nita Kibble - ლიტერატურული ჯილდო აღიარებს ავსტრალიელი ქალი მწერლის შემოქმედებას.
* The Nita Kibble Literary Award - აღიარებს ავსტრალიელი ქალი მწერლის პირველ გამოქვეყნებულ ნაწარმოებს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 თებერვალი
კატეგორია:ბიბლიოთეკარი ქალები
ლესლი მანი

**ლესლი მანი**(; დ. 1972, 26 მარტი, სან-ფრანცისკო, კალიფორნია, აშშ) —  ამერიკელი მსახიობი. იგი გამოჩნდა მრავალ ფილმში, მათ შორის The Cable Guy (1996), George of the Jungle (1997), Big Daddy (1999), Knocked Up (2007), 17 Again (2009), Funny People (2009), This Is 40 (2012), Blockers (2018) და Croods: A New Age (2020).

## ადრეული ცხოვრება
ლესლი მანი დაიბადა სან-ფრანცისკოში, კალიფორნიაში და გაიზარდა ნიუპორტ ბიჩში. ის აღზარდა   WASPy " დედამ, ჯანეტმა, რომელიც რვა წლის განმავლობაში ხელმძღვანელობდა დიზაინისა და ხარისხის პროგრამებს Ayres Hotel Group-ში. მენმა თქვა მამამისზე: "მამაჩემი არის... მე ნამდვილად არ მყავს. ვგულისხმობ, რომ ის არსებობს, მაგრამ მე მასთან ურთიერთობა არ მაქვს." მას ჰყავს ორი ძმა. მისი დედის ბებია, Sadie Viola Heljä Räsänen, იყო ფინელი ემიგრანტების ქალიშვილი.

მან თქვა, რომ ის იყო "ძალიან მორცხვი, ერთგვარი ჩაკეტილი" ახალგაზრდობის პერიოდში. დაამთავრა ვიოლა კორონა დელ მარის საშუალო სკოლა, და სწავლობდა სამსახიობო ხელოვნებას Joanne Baron / DW Brown სამსახიობო სტუდიაში და კომედიური იმპროვიზაციის ჯგუფთან ერთად The Groundlings. იგი სწავლობდა კოლეჯში  კომუნიკაციებს , მაგრამ დამთავრებამდე მიატოვა.

## პირადი ცხოვრება
1997 წლის 9 ივნისს იგი ცოლად შეირთო რეჟისორმა და პროდიუსერმა ჯად აპატოუმ, რომელსაც იგი შეხვდა The Cable Guy-ის აუდიენციის დროს. აპატოუ, ფილმის ერთ-ერთი  პროდიუსერი იყო , ის   მუშაობდა  ისეთი აუდიენციურ მსახიობებთან, როგორც ჯიმ კერის სტენდი.  მანსა და აპატოუს ჰყავთ ორი ქალიშვილი, აირისი და მაუდი, რომლებიც გამოჩნდნენ ფილმებში Knocked Up, Funny People და This Is 40, როგორც მანის გმირების შვილები. 2017 წელს მანი და უფროსი ქალიშვილი მოდი ერთად გამოჩნდნენ Jergens Skin Care პროდუქტების რეკლამებში.

მანი და აპატოუ ორივე დიდი ხნის მხარდამჭერები არიან არაკომერციული ორგანიზაციის 826LA, რომელიც ორიენტირებულია დაუცველი ახალგაზრდების წერის უნარების წახალისებასა  და განვითარებაზე. ისინი ასევე ჩართულნი არიან UCLA-ს გაუპატიურების სამკურნალო ცენტრის Stuart House-ში მუშაობაში, რომელიც ემსახურება სექსუალურ ძალადობის ქვეშ მყოფ ბავშვებს და მათ ოჯახებს. მანი და აპატოუ ქველმოქმედებისათვის   2012 წელს დაჯილდოვდნენ- ბოგარტის პედიატრიული კიბოს კვლევის პროგრამაში ჩართულობისათვის,, რომელმაც დააჯილდოვა ისინი 2012 წელს  "Children's Choice Award" ბავშვებთან და პედიატრიული კიბოს მქონე ოჯახებთან მუშაობისთვის. 2009 წელს ისინი ასევე აღიარეს The Fulfillment Fund-მა, რომელმაც პატივი მიაგო მათ ყოველწლიურ მოღვაწეობას  გალაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Interview with *Backstage*

კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 26 მარტი
კატეგორია:კალიფორნიაში დაბადებულები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თამაზ გაბადაძე

**თამაზ გაბადაძე** (დ. 26 აგვისტო, 1935, თერჯოლა) — ქართველი ინჟინერი და მეცნიერი. 2003 წელს გადაეცა ღირსების ორდენი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1935 წლის 26 აგვისტოს. 1953 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ქიმიური ტექნოლოგიის სპეციალობით. სწავლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო საშენ მასალათა სამეცნიერო-კვლევით უნივერსიტეტში. ასპირანტურასაც ამავე უნივერსიტეტში სწავლობდა. მის მიერ შემუშავებული ტექნოლოგიის საფუძველზე 1960 წელს, მიღებულ იქნა წყალგაუმტარი, გაფართოებადი და დამძაბავი, ზესწრაფმაგრებადი ცემენტები. 1963 წელს საკავშირო ჟურნალში „ცემენტი“ ამ თემაზე მის მიერ გამოქვეყნებული იქნა სამეცნიერო სტატია; 1965–1990 წლებში ხელმძრვანელობდა მიზნობრივ და კომპლექსურ პროგრამებს საბჭოთა კავშირის მშენებლობის საქმეთა სახელმწიფო კომიტეტის („სახმშენის“) ქვანახშირის, საშენ მასალათა და სასუქების მრეწველობის მეცნიერების და სამინისტოროების   ტექნიკის სახელმწიფო კომიტეტის ხაზით. სადოქტორო დისერტაცია ახალი ტიპის ცემენტების ტექნოლოგიაზე 1982 წელს დაიცვა მოსკოვის მენდელეევის სახელობის ქიმიურ ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში. ქალაქ ხარკოვის მეტროპოლიტენისა და წყალგაუმტარი ნაგებობების მშენებლობაში მის მიერ მიღებული სპეც ცემენტების ტექნოლოგიაა დანერგილი, ხოლო საქართველოში „ენგურჰესის“, თბილისის მეტროპოლიტენის და სს „თბილისის წყლის“ ობიექტებზე; გახლდათ საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საატესტაციო კომისიის რეცენზენტი სადოქტორო დისერტაციებში, წინასწარ დაძაბული რკინაბეტონის ნაციონალური კომისიის წევრი, საქართველოს პარლამენტის სამეცნიერო-ტექნიკური და საექსპორტო საბჭოს წევრი, დეკანი საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ქიმიური ტექნოლოგიის ფაკულტეტის; სამი სახელმძღვანელოს, ასევე მონოგრაფიების ავტორია და 120-ზე მეტი სტატია აქვს გამოქვეყნებული, აქვს მიღებული  40 საავტორო მოწმობა პატენტი ცემენტებისა და ფერადი ლითონების ტექნოლოგიებში; სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორია „ელექტრონული ტექნიკის მასალების ტექნოლოგია“ მის მიერ იქნა დაარსებული, ასევე, სპეციალობა „სამედიცინო და სპეცმასალების ტექნოლოგია“ და შპს „სპეცცემენტები“; არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სილიკატების ტექნოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი, პროფესორი. 2010 წელს მიღებული აქვს  საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის საპატიო სიგელი. 

## ჯილდოები
* 1998 — ღირსების მედალი
* 2003 — ღირსების ორდენი

## ბიბლიოგრაფია
* პორტლანდცემენტის წარმოება, დამხმარე სახელმძღვანელო, თბ., 2017
* სილიკატების ფიზიკური ქიმია, დამხმარე სახელმძღვანელო, თბ., 1997   
* მაღალ ეფექტური მასალის ცემენტოკერამიკის მიღება, თბ., 1969

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 107
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3,  შემდგ.: თ. ყიფიანი, დ. გაჩეჩილაძე, გ. სიმონიშვილი, თბ., 2001,  გვ. 126

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1935