open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხანტანი

**ხანტანი** (, ფინინი: Hándān) — საოლქო დონის ქალაქი ხებეის პროვინციის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა. პროვინციის ყველაზე სამხრეთით მდებარე საოლქო დონის ქალაქს ესაზღვრება: სიგთაი ჩრდილოეთიდან, შანსის პროვინცია დასავლეთიდან, ხენანის პროვიცნია სამხრეთიდან და შანდუნი აღმოსავლეთიდან. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით, ქალაქის მოსახლეობამ 9 174 683 ადამიანი შეადგინა, რომელთაგან 2 845 790 ადამიანი საოლქო დონის ქალაქის ურბანულ ნაწილში იყო დასახლებული.

ხანტანი ერთ-ერთი უძველესი ქალაქია ჩინეთში, რომელიც ძველი წელთაღრციხვით 6500 წლიდანაა დასახლებული. ქალაქის ხანგრძლივი ისტორიის განმავლობაში, ხანტანმა მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ჩინური კულტურის ჩამოყალიბებაში. ის წარსულში ჭაოს დედაქალაქი, ჩრდილოეთ ჩინეთის პოლიტიკური, ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი იყო. ქალაქი ასევე არის ჩინური საბრძოლო ხელოვნების, ტაიჩისა და პირველი კომპასის სამშობლო. კომპასი დამზადებული იყო ქვისაგან, რომელიც, თავის მხრივ, მიმდებარე ცის მთიდან (მაგნიტის მთა) იყო მოპოვებული. ხანტანი ასევე შესულია ჩინეთის ეროვნული ისტორიული და კულტურული ქალაქების სიაში.

## ეტიმოლოგია
საოლქო დონი სქალაქის სახელწოდება, ხანტანი() დაახლოებით 2 000 წელია არ შეცვლილა. ტერმინი პირველად გამოჩნდა შანგის მეფე ჭოუს მეფედ კურთხევის ქრონიკებში.

ტანის დინასტიის ლექსიკონში განმარტებულია, რომ „ხანი“ (), საოლქო დონის ქალაქის მიმდებარედ (ხანშანის რაიონი) არსებული მთის სახელწოდებაა, ხოლო „ტანი“ () ითარგმნება როგორც მთის ტერმინალი. დამატებითი სიმბოლო, რომელიც ქალაქის ჩინურ ვარიანტში არსებიბს (阝) ქალაქს ნიშნავს. შესაბამისად ტოპონიმი ხანტანი ითარგმნება როგორც: „ქალაქი მდინარე ხანის ტერმინალთან“. 1965 წელს ჟადის მინერალზე აღმოაჩნიეს ნაწერები ხოუმაში (შანსის პროვინცია), სადაც ტერმინი „ტანი“ () წითელს ნიშნავდა. ამ აღმოჩენამ ახალი ვერსიის გაჩენა გამოიწვია. ამ ვერსიას ამყარებს ის ფაქტიც, რომ მთა ხანს შინდისფერი შეფერილობა აქვს.

### რელიგია
ხანტანში ყველაზე მეტად გავრცელებულ რელიგიას ჩინური ფოლკლორული რელიგიები, დაოსიზმი და ბუდიზმი წარმოადგნეს.

2013 წელს, ხანტანში მცხოვრები 150 000 პირი კათოლოკე იყო. ისინი რომის კათოლიკური ეკლესიის დაქვემდებარეობაში არსებულ იონგნიანის რომაულ კათოლიკურ ეპარქიას მიეკუთვნებოდნენ. ქალაქში უძველესი ტაძარი ტამინგის რაიონში 1918 წელს აშენდა.

ქალაქში ასევე ცხოვრობს 300 000-მდე პროტესტენტი. უდიდესი პროტესტანტული ეკლესია ციანგძინის ავენიუზე () მდებარეობს და ის 1997 წელს აშენდა. უძველესი ტაძარი ცონგთაის ქუჩაზე მდებარეობდა და 1920 წელს იყო აშენებული. ეს ტაძარი 2009 წელს დაანგრიეს ადგილობრივი მთავრობის გადაწყვეტილებით. ამავე ადგილზე ახალი ტაძარი 2011 წელს აშენდა.

ადგილობრივი მთავრობის მონაცემებით, ხანდანის საოლქო დონის ქალაქის ტერიტორიაზე 30 000 ეთნიკურად ხუეი მუსლიმი ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქი ხანტანი, ოფიციალური ვებ-გვერდი 
## სქოლიო
კატეგორია:ხანტანი
კატეგორია:ხებეის ქალაქები
ფარუხსიარი

**ფარუხსიარი** (დ. 20 აგვისტო, 1685, აურანგაბადი — გ. 19 აპრილი,  1719, დელი) — დიდ მოგოლთა იმპერიის მე-10 იმპერატორი 1713–1719 წლებში, აზიმ უს-შაჰის ვაჟი, ბაჰადურ I-ის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
ფარუხსიარი დაიბადა 1685 წელს, აურანგაბადში, აზიმ უს-შან მირზასა და საჰიბა ნისვანის ოჯახში, ჯერ კიდევ მისი დიდი ბაბუის, აურანგზების ზეობის პერიოდში. 1696 წელს მამამისს ახლდა ბენგალის ლაშქრობაში. აურანგზებმა 1707 წელს ფარუხსიარს ბენგალის პროვინცია ჩააბარა. დიდ ბაბუასთან დადებითი ურთიერთობის გამო ფარუხსიარი დიდ მოგოლთა ტახტის ერთ-ერთ პრეტენდენტად იქცა.
1712 წელს ბაჰადურ-შაჰ I-ის გარდაცვალების შემდეგ ლაჰორში იმპერატორად გამოაცხადეს ჯაჰანდარ-შაჰი, რომელმაც თავისი სამი ძმა სიკვდილით დასაჯა. მას აუჯანყდა აზიმ უს-შანი, რომელმაც ფარუხსიარს დაავალა ბენგალიდან დელიში შეჭრა და ტახტის დროებით დაკავება. იმავე წლის მარტში, აგრას მახლობლად აზიმ უს-შანის მომხმრეთა არმია დამარცხდა ჯაჰანდარის წინააღმდეგ გამართულ ბრძოლაში. აზიმ უს-შანი შეიპყრეს და მდინარეში დაახრჩვეს, ფარუხსიარს კი მოუწია ბენგალში გაქცევა.

1713 წელს, ფარუხსიარმა მარათჰებისა და ბენგალელების დახმარებით ბიძამისი ჯაჰანდარ-შაჰი ტახტიდან ჩამოაგდო და სიკვდილით დასაჯა, თავად კი თავი მოგოლების მეათე ფადიშაჰად გამოაცხადა.  ფარუხსიარის მმართველობის დროს დიდ მოგოლთა იმპერიაში კიდევ უფრო მოხშირდა აჯანყებები. დასავლეთიდან მოგოლებს დიდი პრობლემები შეუქმნა გაძლიერებულმა ავღანეთმა. 1715 წელს ფარუხსიარმა დაამარცხა მეამბოხე სიქები და მათი მეთაურები სასტიკად დასაჯა. 1717 წელს ფარუხსიარმა ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიას წლიური გადასახადი – 3 ათასი მანეთი  დაუწესა  ბენგალში სავაჭრო პუნქტებისა და უბაჟო ვაჭრობის დაარსების უფლებისთვის. ფარუხისიარი ინარჩუნებდა ურთიერთობას ოსმალეთის იმპერიასთან, წერილებს უცვლიდა მის დიდ ვეზირს, ნევშეჰირლი იბრაჰიმ-ფაშას.

ფარუხსიარი ტახტიდან ჩამოაგდეს სასახლის შეთქმულების შედეგად, რომელიც ორგანიზებული იყო ძმების – სეიიდ აბდულა-ხანისა და სეიიდ ჰუისეინ ალი-ხანის მიერ. თავდაპირველად ის დააპატიმრეს. 1719 წლის 28 თებერვალს ყოფილი ფადიშაჰი დააბრმავეს, ხოლო 19 აპრილის ღამეს დაახრჩვეს. ძმები სეიიდების მხარდაჭერით დიდ მოგოლთა იმპერატორი გახდა ფარუხსიარის ბიძაშვილი, 19 წლის რაფი უდ-დარაჯათი.

## იხილეთ აგრეთვე
* დიდ მოგოლთა იმპერია
* დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერატორები
კატეგორია:თემურიდები
კატეგორია:დაბადებული 1685
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1719
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აპრილი
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
ოლაფ შოლცი

**ოლაფ შოლცი** (; დ. 14 ივნისი, 1958) — გერმანელი პოლიტიკოსი, გერმანიის ფედერალური კანცლერი 2021–2025 წლებში. 2018-2021 წლებში გერმანიის ფინანსთა მინისტრი და ვიცე-კანცლერი. გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2007–2009 წლებში გერმანიის შრომისა და სოციალური დაცვის მინისტრი. 2002–2004 წლებში გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის გენერალური მდივანი. ჰამბურგის მერი 2011–2018 წლებში. გერმანიის ბუნდესტაგის წევრი.

2022 წლის 27 თებერვალს 2022 წლის 24 თებერვალს რუსეთის მიერ უკრაინაში შეჭრაზე საპასუხოდ შოლცმა რუსეთის უკრაინაზე თავდასხმას უწოდა  (ზუსტი ქართული თარგმანი - *ჟამთაცვლა*). შოლცის განცხადებით, აგრესიაზე საპაუსუხოდ გერმანიის მთავრობა 100 მილიარდი ევროს ფონდს სამხედრო ხარჯების მნიშვნელოვნად გასაზრდელად გამოიყენებდა. ამ სიტყვამ კარდინალურად შეცვალა გერმანიის მანამდე არსებული უაღრესად ფრთხილი თავდაცვის პოლიტიკა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1998-2002)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2002-2005)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2005-2009)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2009-2013)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2021-2025)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2025-2029)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Pseudoheterocaryum szovitsianum

***Pseudoheterocaryum szovitsianum*** — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს სწორმდგომი, მომსხვილო, ზედა ნაწილში ძლიერ დატოტვილი ღერო. მთელი მცენარე თხელი ჯაგრისმსგავსი ბეწვითაა შებუსული. ფოთლები მოგრძოა, ვიწროხაზური ფორმის, მჯდომარე, ბლაგვი წვერით. მტევანი ნაყოფობისას ფაშარია, მცირეყვავილიანი, ხაზურ-ლანცეტა ფორმის გრძელი თანაყვავილაკებით. გვირგვინი იისფერ-ლურჯია, ჯამის ტოლი. ყვავის აპრილ-მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივნისში. გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიაში, შუა აზიაში, ირანში. საქართველოში გვხვდება კახეთში. იზრდება ქვიან და თიხნარ ფერდობებზე, მთისწინებზე, ნახევარუდაბნოსა და მეჩხერი ტყეების სარტყელში. ადრე შედიოდა *Heterocaryum*-ის გვარში.

## სქოლიო 
კატეგორია:Pseudoheterocaryum
Pseudoheterocaryum

***Pseudoheterocaryum*** — მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს 4 სახეობას, რომლებიც ადრე *Heterocaryum*-ის გვარს ეკუთვნოდნენ.

ერთწლოვანი აღმავალი ან სწორმდგომი ბალახებია, სიმაღლეში 5–40 სმ, ღეროები, ტოტები და ფოთლები თხლად ან სქლადაა დაფარული ბუსუსებით, რომლებიც, ჩვეულებრივ, ამობურცული ძირიდანაა ამოსული. ფოთლები ხაზურიდან ხაზურ-ლანცეტა ფორმამდეა; ყუნწები გრძელი (*H. subsessile*-ს არ აქვს), სქელი; ჯამი ძირში დაყოფილია ლანცეტა-ხაზურ ფოთოლაკებად. გვირგვინი პატარაა, 5-ფურცლიანი; 4 არათანაბარი, ზიგომორფული და კონუსისებრი კაკლუჭა მთელ სიგრძეზე მიკრულია სვეტისებრ გინობაზაზე და არ ცალ-ცალკევდება, *Heterocaryum*-ისგან განსხვავებით, კაკლუჭებზე დანამატების მხოლოდ ერთ წყება აქვთ და მათი დორსალური (ზურგის) მხარის შუა ნაწილი შებუსული არ არის.

## სახეობები 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
*
ტოროშელიძე

საკუთარი სახელი **ტოროშელიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მალაქია ტოროშელიძე — ქართველი საბჭოთა პარტიული და საზოგადო მოღვაწე, ჟურნალისტი. 
* მინადორა ორჯონიკიძე (მინადორა ტოროშელიძე) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრების წევრი. 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ჩიტის ბირკა

**ჩიტის ბირკა** () — მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი, იშვიათად ორ- ან მრავალწლოვანი ბალახებია მთლიანი ხაზურ-ლანცეტა ფოთლებით, რომლებიც, ისევე როგორც ღერო, დაფარულია მოუხეშო ბეწვით. ყვავილები პატარაა, 5-ფურცლიანი, დიდი ნაწილი ლურჯია, შეკრებილია გრძელ დატოტვილ ყვავილედებში — ხვეულებში. ნაყოფი ოთხი კაკლუჭისებრი ლებნისგან შედგება, დაფარულია ღუზისებრი ნემსებით, რომელიც ტანსაცმელზე, ცხოველთა ბეწვზე და სხვა ზედაპირზე ჩაბღაუჭების საშუალებას აძლევს. ცნობილია 80-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში, ავსტრალიაში, აგრეთვე სამხრეთ აფრიკასა და სამხრეთ ამერიკაში. იზრდებიან მშრალ, ნაგვიან, უშენ ადგილებში, ნასვენ მიწებზე, გზებთან ახლოს. მინდვრებისა და ბოსტნების სარეველებია.

## სახეობები 
[220პქ|მინი|მარჯვნივ|*[Lappula barbata*]]
[220პქ|მინი|მარჯვნივ|*[Lappula squarrosa*]]

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — წვეროსანი ჩიტის ბირკა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — ჩვეულებრივი ჩიტის ბირკა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
*
Heterocaryum

***Heterocaryum*** — ყვავილოვან მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. მოიცავს 3 ან 4 სახეობას. გავრცელებული არიან ცენტრალურ აზიაში (შუა აზია, ირანი, ავღანეთი), პაკისტანში და რუსეთის ევროპული ნაწილის სამხრეთში; *Heterocaryum echinophorum* ნაპოვნია აგრეთვე საქართველოში, თურქეთსა და ახლო აღმოსავლეთში. ადრე ამ გვარში შედიოდნენ დღევანდელი *Pseudoheterocaryum*-ის გვარში შემავალი სახეობები, რომლებიც 2017 წელს გამოეყვნენ *Heterocaryum*-ს ცალკე გვარად.

40 სმ-მდე სიმაღლის ერთწლოვანი ბალახებია; შიშველი ან მცირე რაოდენობის ბუსუსებით ღეროსა და ფოთლის კიდეებზე. ფოთლები კვერცხისებრიდან წაგრძელებულ-კვერცხისებრამდე ფორმისაა; ყვავილსაჯდომი ვიწრო, გრძელი, თანდათან მსხვილდება ზრდის კონუსთან. ჯამი ძირში დაყოფილია. გვირგვინი იმავე სიგრძისაა, რაც ჯამი. ნაყოფი (კაკლუჭა) ძლიერ ჰეტერომორფულია, გვერდებზე დანამატების ორი რიგი გასდევს, დორსალური შუა ნაწილი შებუსულია.
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაშქარასებრნი
მაჰამადუ ბავუმია

**მაჰამადუ ბავუმია** (დ. 7 ოქტომბერი, 1963) — განელი ბანკირი, ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. განის ვიცე-პრეზიდენტი 2017 წლის 7 იანვრიდან. თანამდებობის დაკავებამდე ორგზის იყო ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატი. ჰყავს მეუღლე და ოთხი შვილი.

ბავუმია იყო განის ეროვნული ბანკის თავმჯდომარის მოადგილე. 2008 და 2012 წლების არჩევნებზე წარდგენილი იყო „ახალი პატრიოტული პარტიის“ ვიცე-პრეზიდენტობის კანდიდატად.

2023 წლის 4 ნოემბერს მაჰამუდუ ბაუმია აირჩიეს 2024 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებზე ახალი პატრიოტული პარტიის (NPP) კანდიდატად.  საპრეზიდენტო პრაიმერზე, რომელიც განის 276 საარჩევნო ოლქსა და ახალი პატრიოტული პარტიის (NPP) შტაბბინაში ჩატარდა, მან ხმების 61,43% მიიღო.

## მშობლები
ბავუმია დაიბადა 1963 წლის 7 ოქტომბერს, ტამალეში, მუმანი ბავუმიას და მარიამა ბავუმიას ოჯახში.

ბავუმიას მამა, ალჰაჯი მუმუნი ბავუმია იყო მასწავლებელი, ადვოკატი და პოლიტიკოსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* პოლიტიკური პროფილი

## სქოლიო
კატეგორია:განელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გვანაგი

**გვანაგი**, იგივე **გვანაგგუ** () — რაიონი სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულის სამხრეთ ნაწილში. აქვს თვითმმართველი სტატუსი.

## სახელწოდება
პირველად სახელი გვანაგი 1963 წლის 1 იანვარს იქნა გამოყენებული, როდესაც კიონგიდოს პროვინციის ნაწილი, სიჰინის ოლქის (ქალაქის სტატუსი მიიღო 1989 წელს) რაიონი (ტონმიონი), სეულის შემადგენლობაში შევიდა. მაშინ დაფუძნდა მერიის ადგილობრივი განყოფილება, სახელად გვანაგი (관악 출장소). სახელი გვანგგუ რაიონს ოფიციალურად მიენიჭა პრეზიდენტ პაკ ჩონ ჰის 1973 წლის 12 მარტის ბრძანებულების შესაბამისად.

მინი|რაიონის ადმინისტრაციული დაყოფა

## მდებარეობა ქალაქის რუკაზე
ჩრდილოეთით გვანაგგუს ესაზღვრება დონჯაკი, აღმოსავლეთით - სოჩჰოგუ, სამხრეთ-აღმოსავლეთით და სამხრეთით - ქალაქ გვაჩჰონის ტერიტორია, ხოლო დასავლეთით - გიმჩჰონგუს რაიონი.

## ისტორია
თავდაპირველად, დღევანდელი გვანაგის ტერიტორია ანექსირებული იყო პექჩეს სახელმწიფოს მიერ, ვან კინჩჰოგოს (, ) მმართველობისას, მაგრამ რამდენიმე ათეული წლის შემდეგ იგი კოგურიოს სახელმწიფოს კონტროლის ქვეშ მოექცა.

1960-იანი წლების შუა ხანებში გვანაგის ტერიტორიამ შეიცვალა სტატუსი და კიონგიდოს პროვინციიდან დედაქალაქის შემადგენლობაში, იონდინპჰოგუს რაიონის შემადგენლობაში შევიდა. იმ დროს ამ ტერიტორიაზე არ იყო დიდი საწარმოები, ძვირადღირებული სახლები, არც გამწვანებული პარკები. რაიონი უმეტესად ღაბი მოსახლეობით იყო დაკომპლექტებული. ტერიტორიის მკვეთრ განვითარებაზე იმოქმედა 1975 წლის თებერვალში პრეზიდენტ პაკ ჩონ ჰის ბრძანებით სეულის ეროვნული უნივერსიტეტის ჩონოგუდან გვანაგში გადატანამ

1973 წლის 1 ივლისს გვანაგი, რომლის შემადგენლობაშიც იმ დროს იყო სოჩჰოგუსა და დონჯაკის რაიონები, გამოეყო იონდინპჰოგუს და მოიპოვა თვითმმართველობის სტატუსი.

ორ წელზე ცოტა მეტი ხნის შემდეგ, 1975 წლის 1 ოქტომბერს, გვანაგგუმ და იონდინპჰოგუმ „გაცვალეს“ რაიონები - ტოქსანდონის () ნაწილი გადავიდა გვანაგში და სანაცვლოდ, იონდინპჰოგუმ მიიღო ტებანდონისა () და სინდებანდონის () ნაწილები.

1980 წლის 1 აპრილს, პრეზიდენტ ჩჰვე გიუ ჰას ბრძანებულებით, დონჯაკის ტერიტორია გამოეყო გვანაგგუს.

გვანაგის ამჟამინდელი საზღვრები დაწესდა 1988 წლის 1 იანვარს, როდესაც გუროგუს ტერიტორიის ნაწილი გადაეცა გვანაგის რაიონს.

მინი|მარცხნივ|სეულის ეროვნული უნივერსიტეტი

## საერთო მახასიათებლები
გვანაგსანის ქალაქის ბუნებრივი პარკი () პოპულარული დასასვენებელი ადგილია. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ხელოვნური ტბა, შადრევნები, მთებზე ასვლის მსურველთათვის შესაბამისი ბილიკებია მოწყობილი და დასვენების დღეებში მას უამრავი ადამიანი სტუმრობს, ვისაც სურთ გვანაგსანის მთებში () შემავალ მწვერვალებზე ასვლა.

2008 წელს, მზარდი ფინანსური კრიზისის ფონზე, სეულის მერიამ გადაწყვიტა გამოეყო თანხა ქალაქის პარკების, მათ შორის გვანაგსანის პარკის გასაუმჯობესებლად. მერიის გეგმის მიხედვით, გვანაგსანის პარკის ტერიტორიის კეთილმოწყობისთვის ბიუჯეტიდან გამოიყო დაახლოებით 2 მილიარდ 800 მილიონი ვონი, რაც დოლარით 2 230 000 აშშ დოლარზე მეტია (2009 წლის 31 მაისის მონაცემებით).

რაიონის ტერიტორიაზე მდებარეობს სეულის ეროვნული უნივერსიტეტი, ასევე 58 სკოლა (მათ შორის 2 სპეციალიზებული და 2 პროფესიული) და 38 საბავშვო ბაღი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* სახელწოდება
* სეულის მეტროპოლიტენი
* კულტურა

## სქოლიო
კატეგორია:გვანაგი
კატეგორია:სეულის რაიონები
თელოვანის წმინდა ელიას ეკლესია

**თელოვანის წმინდა ელიას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე, ნასოფლარ თელოვანთან. ტაძარს ირგვლივ ძველი სასაფლაო აკრავს. ტაძარს არქიტექტურული მონაცემების საფუძველზე X საუკუნის I ნახევრით ათარიღებენ.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიას სამხრეთის მინაშენი მთელ სიგრძეზე მიუყვება, რომელიც მიწის დონემდეა დანგრეული. ეკლესიას ერთადერთი შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ხუროთმოძღვრულ ძეგლს ორი სარკმელი აქვს: ერთი საკურთხევლისა და მეორე დასავლეთის მხრიდან. ტაძრის კედლებსა და კამარებზე მოხატულობის მცირე კვალი შეიმჩნევა. გარედან სადა ნაგებობას ერთადერთი სამკაული აქვს აღმოსავლეთ სარკმლის მორთულობის სახით. სარკმლის ღიობის თავზე აღმართულია მოგრძო ჯვარი და მის განაპირა არეებზე, ცენტრისაკენ მიმართული მოძრაობით გამოსახული ორი ერთნაირი ფრინველი. ფილის მარჯვენა ზედა მარჯვენა კუთხეში უფრო მომცრო ზომის ასეთივე ფრინველის გამოსახულებაა. ჯვრის მკლავების ქვევით ერთსტრიქონიანი დაქარაგმებული ასომთავრული წარწერაა მოთავსებული:  დევი ბერძენიშვილი წარწერაში მოხსენიებულ თევდორეს ტაძრის ქტიტორის ან ამშენებელი ოსტატის სახელად მიიჩნევს.

## ლიტერატურა 
*გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 104
*ბერძენიშვილი დ., გიორგიძე მ., ჩაჩხუნაშვილი ც., ჭანიშვილი გ., არქიტექტურულ-ისტორიული გზამკვლევი გუჯარეთი, თბ., 1987

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
რაფი უდ-დარაჯათი

**რაფი უდ-დარაჯათი** (დ. 1 დეკემბერი, 1699 — გ. 6 ივნისი,  1719, აგრა) — დიდ მოგოლთა იმპერიის მე-11 იმპერატორი 1719 წელს, რაფი უშ-შანის ვაჟი, ბაჰადურ-შაჰ I-ის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
რაფი უდ-დარაჯათმა დიდ მოგოლთა იმპერატორის ტიტული მიიღო მას შემდეგ, რაც მისი ბიძაშვილი, ფარუხსიარი ძმები სეიიდების მომხმრეებმა ტახტიდან ჩამოაგდეს. ტახტზე ასვლისთანავე აუჯანყდა თავისი ნათესავი – ნეკუ სიარი, რომელმაც აიღო აგრას ციხესიმაგრე და თავი მოგოლების კანონიერ ფადიშაჰად გამოაცხადა. მისი ამბოხი ორ თვეში ჩაახშეს.

რაფი უდ-დარაჯათი იყო ლმობიერი და შემწყნარებელი მმართველი, თუმცა მას არ ჰქონდა ძლიერი მონარქისთვის დამახასიათებელი აუცილებელი თვისებები. ის რეალურად ძმები სეიიდების მარიონეტის ფუნქციას ასრულებდა, სწორედ ამ მიზეზით მოხვდა ხელისუფლების სათავეში. მისი ფადიშაჰობისას სახელმწიფო საქმეებს სეიიდ აბდულა და ჰუსეინ ალი-ხანი განაგებდნენ. ისედაც ქაოსში მოცული დიდ მოგოლთა იმპერია კი დღითი დღე კარგავდა თავის ტერიტორიებს ინდოსტანის ნ.კ-ზე.

1719 წლის  6 ივნისს სამთვიანი მმართველობის შემდეგ, რაფი უდ-დარაჯათი გარდაიცვალა ტუბერკულოზით. სიკვდილის წინ მან მოითხოვა უფროსი ძმის გამეფება. მისი მოთხოვნა დაკმაყოფილდა, 2 დღის შემდეგ ძმებმა სეეიდებმა ტახტზე რაფი უდ-დაულა იგივე შაჰ-ჯაჰან II აიყვანეს. რაფი უდ-დარაჯათი დაკრძალეს სუფი წმინდა ხავაჯას  სალოცავთან, მეჰრაულიში, დელიში.

## იხილეთ აგრეთვე
* დიდ მოგოლთა იმპერია
* დიდ მოგოლთა იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
* 
* Chandra, Satish  (англ.)рус.. Medieval India: From Sultanat to the Mughals Part – II (англ.). — Har-Anand Publications, 2005. — ISBN 9788124110669.

კატეგორია:დიდ მოგოლთა იმპერატორები
კატეგორია:თემურიდები
კატეგორია:დაბადებული 1699
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1719
ჩვეულებრივი ჩიტის ბირკა

**ჩვეულებრივი ჩიტის ბირკა**, *გაფარჩხული ჩიტის ბირკა* () — ერთ- ან ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 80 სმ სიმაღლის, ერთეული, სწორად მდგომი, შეფოთლილი, ზედა ნაწილში გაფარჩხულად დატოტვილი, შებუსული ღერო. ფოთლები 7 სმ სიგრძისა და 5-6 მმ სიგანისაა, ფესვთანური ფოთლები ნიჩბისებურია, ღეროსეული – ხაზური ან ლანცეტა. ყვავილედი მოკლე, საგველასებურია ან თითქმის ფარისებური. გვირგვინი ცისფერია, სიგრძით 4,5 მმ-მდე. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-ივნისში.

## გალერეა 

ფაილი:Lappula squarrosa (s. str.) sl32.jpg|საერთო ხედი
ფაილი:Lappula squarrosa2.JPG|ყვავილები
ფაილი:Lappula squarrosa (s. str.) sl60.jpg|ნაყოფედი
ფაილი:Lappula squarrosa Sturm6.jpg|ბოტანიკური ილუსტრაცია

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩიტის ბირკა
წვეროსანი ჩიტის ბირკა

**წვეროსანი ჩიტის ბირკა** () — ერთ- ან ორწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 20-70 სმ სიმაღლის, სწორად მდგომი, ზედა ნაწილში საგველასებურად დატოტვილი ღერო, რომელიც რბილი და მოკლე ბეწვითაა დაფარული. ფესვთანური ფოთლები შეკრებილია როზეტად, ფორმით ლანცეტა-ნიჩბისებურია, 3-7 სმ სიგრძისა და 5-8 მმ სიგანის. ყვავილედი მსხმოიარობისას (ე.ი. ნაყოფედი) სიგრძით 20 სმ-მდეა. გვირგვინი ცისფერია ან მოთეთრო, ბრტყელი, ბორბლისებური. ყვავილობს და ნაყოფმსხმოიარობს აპრილ-ივლისში.

## გალერეა 

ფაილი:Lappula barbata kz5.jpg
ფაილი:Lappula barbata kz3.jpg
ფაილი:Lappula barbata kz1.jpg
ფაილი:Lappula barbata kz4.jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩიტის ბირკა
ჭობისხევის ნაეკლესიარი

**ჭობისხევის ნაეკლესიარი** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭობისხევში, ჭობისხევი-დაბაძველის გზაზე, გზის პირას.

ეკლესია გეგმის დონეზეა დაცული. გეგმით წარმოადგენდა დარბაზს, რომელიც აღმოსავლეთით საკურთხევლით სრულდებოდა. ამჟამად საკურთხევლისგან ერთი გრანდიოზული ქვაა შემორჩენილი. ამ ქვაზე წითელ ქვაში ამოკვეთილი ჯვარია დასვენებული. ეკლესიის კედლები მიწაშია ჩაძირული. იკითხება მხოლოდ ჩრდილოეთი კედლის დასავლეთი ნაწილი. რომელიც დიდი ზომის არასწორი მოხაზულობის ქვებით არის ამოყვანილი. ეკლესიის კვალი თითქმის მთლიანად წაშლილია. შემორჩენილ წყობაში გამოყენებული დიდი ზომის ქვები, მის ადრეულ წარმომავლობაზე მეტყველებს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ზორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვაბისხევში. ნასოფლარ ზორეთის სამხრეთით, ბაღებში, პატარა ბორცვზე. მისგან დღეს მხოლოდ ნანგრევებია შემორჩენილი. ბორცვის ფერდი ეკლესიის ქვებითაა მოფენილი. ეკლესია სწორკუთხა გეგმარებისაა. კედლები ნაგები იყო სხვადასხვა ზომის მოსწორებულპირიანი ბლოკებით. ბორცვის ზედა ნაწილში შემორჩენილია გალავნის კვალი, რომელიც ფერდის მომრგვალებას მიუყვებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სვაბოდა (კუიურგაზის რაიონი)

**სვაბოდა** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის კუიურგაზის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 629 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ერმოლაევოდან დაშორებულია 30 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ერმოლაევო, რომელიც დაშორებულია 30 კმ-ით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:კუიურგაზის რაიონის სოფლები
ქეთრინ გოტანი-ჰარა

**ქეთრინ გოტანი-ჰარა** () — მალავის პოლიტიკური მოღვაწე, კონგრესის პარტიის წევრი. მალავის ეროვნული ასამბლეის სპიკერი 2019 წლის 19 ივნისიდან. პირველი ქალი აღნიშნულ თანამდებობაზე.

2009 წელს საპარლამენტო არჩევნების დროს აირჩიეს ეროვნული ასამბლეის წევრად მზიმბის რაიონიდან. ასევე პარლამენტის წევრი გახდა 2019 წლის არჩევნების შედეგად. 2011-2012 წლებში იყო ტრანსპორტისა და საზოგადოებრივი სამუშაოს მინისტრის მოადგილე. 2013-2014 წლებში ეკავა ჯანმრთელობის დაცვის მინისტრის თანამდებობა ჯოისე ბანდას მთავრობაში.

2019 წლის 19 ივნისს 97 ხმით, აირჩიეს მალავის ეროვნული ასამბლეის პირველ ქალ სპიკერად. მისი კონკურენტი იყო ესთერ ჩილენჯე, რომელმაც მიიღო 93 ხმა.

## სქოლიო
კატეგორია:მალაველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კაკბის საკენკელა

**კაკბის საკენკელა**,

გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე, შუა და აღმოსავლეთ აზიაში, ირანში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის შუა სარტყლამდე — ტყისპირა ადგილებში, ბუჩქნარებში, ველობებზე.

ხალხურად „კაკბის საკენკელა“ აგრეთვე ეწოდება მეწამულ-ცისფერ ეგონიქონს (*Aegonychon purpurocaeruleum*).

## გალერეა 

ფაილი:Lithospermum officinale sl14.jpg|საერთო ხედი
ფაილი:Lithospermum officinale 003.JPG|ნაყოფებიანი ღერო
ფაილი:Lithospermum officinale2.JPG|ყვავილები
ფაილი:Lithospermum officinale Sturm13.jpg|ბოტანიკური ილუსტრაცია

## სქოლიო 
კატეგორია:ქვათესლა
ქვათესლა

**ქვათესლა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს ძლიერი, სქელი, მუქი წითელი ფერის ფესვი; სწორმდგომი, სქელი და დატოტვილი ღერო, სიმაღლით 50–80 სმ; მორიგეობით განლაგებული ლანცეტა ფოთლები, ზემოთ — მუქი მწვანე, ქვემოთ — უფრო ღია ფერის; ყვავილი პატარაა, მოყვითალო-თეთრი, ყვავილობს ივნის-ივლისში; ნაყოფი — კაკლუჭა, კვერცხისებური, სამწახნაგოვანი, მბზინავი, მონაცრისფრო, ბორცვიანი ზედაპირით, სიგრძით 2–3,5 მმ, სიგანით 1,75–2,25 მმ. ხორბლის ნათესების სარეველაა.

## გალერეა 

ფაილი:20130501Buglossoides arvensis1.jpg|საერთო ხედი
ფაილი:Buglossoides arvensis fruit2 (15406101302).jpg|ნაყოფებიანი ღერო
ფაილი:20130501Buglossoides arvensis6.jpg|ყვავილები
ფაილი:Illustration Lithospermum arvense0.jpg|ბოტანიკური ილუსტრაცია

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაშქარასებრნი
ქვათესლა (გვარი)

**ქვათესლა** () — მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. ერთწლოვანი, ორწლოვანი და მრავალწლოვანი ბალახები და ნახევრად ბუჩქებია. 60-მდე ან 80-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს უდიდეს ნაწილში. მოთეთრო-მოყვითალო ფერის ყვავილების მქონე მრავალწლოვანი მცენარე, რომელიც ღია ადგილებსა და ბუჩქებს შორის იზრდება.

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, ქვათესლას გვარს ეკუთვნის ისეთი ცნობილი სახეობები, როგორიცაა საკუთრივ ქვათესლა — *Buglossoides arvensis* (როგორც *Lithospermum arvense*) და *Aegonychon purpurocaeruleum* (როგორც *Lithospermum purpurocaeruleum*).

## სახეობები 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — კაკბის საკენკელა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
*
ბიზნეს მედია საქართველო

**ბიზნეს მედია საქართველო** (აკრონიმი: **ბიემჯი**, ინგლ.: **BMG**) — წამყვანი მულტიმედიური პლატფორმა საქართველოში, რომელიც სპეციალიზებულია ბიზნესზე, ფინანსებზე, ინვესტიციებსა და ეკონომიკურ სიახლეებზე. კომპანია 2016 წელს დაარსდა და დღეისათვის სამხრეთ კავკასიის რეგიონში ყველაზე მსხვილ ბიზნეს-ორიენტირებულ მედია საშუალებას წარმოადგენს, რომელსაც ბიუროები აქვს: საქართველოში, აშშ-ში, სომხეთსა და აზერბაიჯანში.

## მოკლე ისტორია 
ბიზნეს მედია საქართველო 2016 წელს დააფუძნა გუნდმა, რომელიც მანამდე 2014-2016 წლებში ტელეკომპანია “მაესტროსთვის” ამზადებდა გადაცემებს: „ბიზნესკონტაქტი“, „საქმიანი დილა“ და „ანალიტიკა“.

2016 წელს ტელეკომპანია “მაესტროს” მენეჯმენტთან სარედაქციო პოლიტიკის შეუთავსებლობისა და მენეჯმენტის მხრიდან მედიაპროდუქტების შინაარსში ჩარევის შემდეგ , სატელევიზიო გადაცემების ავტორებმა დააფუძნეს მედია ჰოლდინგი „ბიზნეს მედია საქართველო“, რომელიც საზოგადოებაში ცნობილია BMG-ის სახელწოდებით. 2016 წლიდან BMG-ის გადაცემების რეტრანსლირება ხდება „TV პირველის“  ეთერში, ამასთან BMG-ი 2019 წელს ამზადებდა გადაცემას ტელეკომპანია “რუსთავი 2”-ისთვისაც. 2022 წლიდან კი, BMG-იმ დააფუძნა კავკასიაში პირველი ტელევიზია, რომელიც ბიზნესის და ეკონომიკის შესახებ მაუწყებლობს.

## კომპანიის შესახებ 
BMG აერთიანებს რამდენიმე სტრატეგიულ მიმართულებას:

**სატელევიზიო პროექტები**: კომპანია ყოველდღიურად ამზადებს გადაცემებს ქართულ და ინგლისურ ენებზე, მათ შორისაა:  „საქმიანი დილა“, „საქმიანი საღამო“, „საქმის კურსი“, „ბიზნესის კვირეული“, „ანალიტიკა“, „უძრავი ქონების პროსპექტი“, „ქალების ნარატივი“, „#წერტილი“, „ჯანდაცვის სტანდარტი“, „TECH INFORM“, „The CheckPoints“, „BMG AUTO Show“ და „BMG Drive“.   

**ციფრული პლატფორმა (BM.GE)**: ახალი ამბების პორტალი, რომელიც ყოველდღიურად 250-მდე მასალას აქვეყნებს. ვებგვერდი ამჟამად ოთხენოვანია (ქართული, ინგლისური, რუსული, თურქული) და Google Analytics-ის მონაცემებით, მას ყოველთვიურად საშუალოდ 2.5 მილიონი მკითხველი სტუმრობს. 

BMG-ის სატელევიზიო გადაცემების ნახვა ყოველდღიურ რეჟიმში შესაძლებელია პირდაპირ ეთერში, ხოლო ონლაინ მედიაპროდუქტების – ვებგვერდზე და სოციალურ ქსელებში.

კომპანია ყოველწლიურად გადის ფინანსურ აუდიტს.

## გუნდი 
BMG-ის გუნდი 90-მდე თანამშრომელს მოიცავს, კომპანიის მმართველ პოზიციებზე მენეჯერების უმეტესობა ქალია. 

კომპანიის გენერალური პროდიუსერი გიორგი ისაკაძეა; აღმასრულებელი დირექტორის თანამდებობას ანნა ლაპიაშვილი იკავებს; ხოლო BMG-ის ონლაინგამოცემის მთავარი რედაქტორია თელარა გელანტია. 

BMG-ის პროდიუსერები არიან: ეკა ბაშარული, სალომე მათიაშვილი, ნინო ტაბატაძე და მარი შაშიაშვილი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებგვერდი 
* Android აპლიკაცია
* iOS აპლიკაცია 

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
ლეონიდ ძაფშბა

**ლეონიდ ძაფშბა** — აფხაზი პოლიტიკოსი. აფხაზეთის ფეხბურთის ფედერაციის ყოფილი ხელმძღვანელი. „აფხაზეთის რესპუბლიკის“ ორგზის შინაგან საქმეთა მინისტრი (2010-2011; 2015-2016). აფხაზეთში გამართული 2020 წლის „საპრეზიდენტო არჩევნების“ მონაწილე, მიიღო 2 114 ხმა (2,32%) .

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზი პოლიტიკოსები
ლეონიდ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალპური კესანე

**ალპური კესანე**, *მთის კესანე* () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 2–30 სმ სიმაღლის, მრავალღეროიანი, მარტივი ან სუსტად დატოტვილი და მიტკეცილბეწვიანი ღერო. ქვედა ფოთლები მოგრძოოვალურია ან ნიჩბისებური, შუათანა ღეროსეული ფოთლები — ელიფსური. ყვავილედი მრავალყვავილიანია, მოკლე, მჭიდრო. გვირგვინი მუქი ცისფერია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს ივნის-აგვისტოში.

გავრცელებულია კავკასიაში, ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპაში, მცირე აზიაში, ირანში, აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება სუბალპურ და ალპურ მდელოებზე.

## გალერეა 

ფაილი:Myosotis alpestris20170513 7557.jpg
ფაილი:Myosotis alpestris ies.jpg
ფაილი:06.17.03 Alpine Forget-Me-Nots - Flickr - dean.franklin.jpg
ფაილი:Atlas de la flora alpine (Pl. 363) (6389281411).jpg|ბოტანიკური ილუსტრაცია

## სქოლიო 
კატეგორია:კესანე
გიორგი მაზნიაშვილის სახლ-მუზეუმი

300px|მინი
**გიორგი მაზნიაშვილის სახლ-მუზეუმი** — გიორგი მაზნიაშვილის სახელობის მუზეუმი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასირეთში. მუზეუმი გაიხსნა 2007 წელს, მას შემდეგ, რაც გენერლის მშობლიურ სახლს ჩაუტარდა რესტავრაცია.

მუზეუმში გამოფენილია 122 ექსპონატი: გენერლის პირადი ნივთები, ფოტო სურათები, იარაღები, რუკები, ავეჯი, ხალიჩები, ჭურჭელი და ა. შ. 

სახლი ერთსართულიანია. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია რიყის ქვა და ხე. სახლი ოროთახიანია. ოთახებს შუა დატანებულია ორი ხის კარი. ადგილ-ადგილ ვხვდებით აგურის წყობას. სახლის ორივე გვერდითა ფასადის კედელი ყრუა. უკანა კედელზე დატანებულია ერთი კარი და ოთხი ფანჯარა. როგორც მთავარ ფასადს, ასევე უკანას მთელ სიგრძეზე მიუყვება აივანი, რომელიც სამხრეთიდან ყრუ კედლითაა დასრულებული. აივნების მთავარ მხატვრულ ეფექტს ქმნის ჭვირული მოაჯირი და ფარდები. მოაჯირზე ორნამენტის შესაქმნელად  ამოხერხილია ნახევარწრიული, რომბისებური და წრიული სახეები, ხოლო სამკუთხა და ირეგულარული ფორმები ფარდებზე. აივნების გადახურვის კონსტრუქცია ეყრდნობა შვიდ რვაკუთხა ხის სვეტს. მთავარი ფასადის ზემოთ ხის ფიცრებით შექმნილი ფრონტონია, რომელიც შემოსაზღვრულია ორმხრივ დაქანებული სახურავითა და ხერხულა ლავგარდანით. ფრონტონი ქვემოდან ეყრდნობა პროფილირებულ კრონშტეინებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* დაუმარცხებელი გენერალი გიორგი მაზნიაშვილი

კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
გაბნეულყვავილა კესანე

**გაბნეულყვავილა კესანე** () — ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 15-50 სმ სიმაღლის, სუსტად დატოტვილი, გაფარჩხულბეწვიანი ღერო, ხშირად მრავალღეროიანი და უნაყოფო ყლორტებით. ფოთლები თხელია, მოგრძონიჩბისებური ან მოგრძოუკუკვერცხისებური, 3–10 სმ სიგრძისა და 1,5–3 სმ სიგანის. ყვავილედი ფარჩხატია, უფოთლო და მცირეყვავილიანი. გვირგვინი ცისფერია. ყვავის აპრილ-ივლისში, ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში.

გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. ჩვენში გვხვდება ძირითადად, დასავლეთ საქართველოში. იზრდება სუბალპურ სარტყლამდე, უმეტესად — დაჩრდილულ ტყეებსა და ბუჩქნარებში.

ზოგიერთი წყაროს მიხედვით, *Myosotis amoena* და *Myosotis dissitiflora* სხვადასხვა სახეობებია, სხვები კი *Myosotis amoena*-ს განიხილავენ *Myosotis dissitiflora*-ის სინონიმად.

## სქოლიო 
კატეგორია:კესანე
მინდვრის კესანე

**მინდვრის კესანე** () — ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 20–50 სმ სიმაღლის, მარტივი ან ძირიდანვე დატოტვილი ღერო, რომელიც ქვედა ნაწილში რბილი, გაფარჩხული ბეწვითაა შებუსული. ფოთლები 2–5 სმ სიგრძისა და 0,5 სმ სიგანისაა, ფესვთანური მოგრძო-ნიჩბისებურია, ღეროსეული — მოგრძოლანცეტა. ყვავილედი მრავალყვავილიანია, ცალმხრივი, ფარჩხატი, აღმართული. გვირგვინი თავდაპირველად ვარდისფერია, შემდეგში — ცისფერი, იშვიათად — თეთრი. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში.

გავრცელებულია კავკასიაში, მთელ ევროპაში, მცირე და აღმოსავლეთ აზიაში, სამხრეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. გვხვდება თითქმის მთელ საქართველოში. იზრდება მთის შუა სარტყლამდე — მდელოებზე, მეჩხერ ტყეებში, ბუჩქნარებში.

## გალერეა 

ფაილი:Myosotis arvensis.jpeg|ყვავილედი
ფაილი:Schweinheim Erbig 2019-06-16q.jpg|საერთო ხედი
ფაილი:20130603Myosotis arvensis2.jpg|საერთო ხედი
ფაილი:English botany, or, Coloured figures of British plants (1863) (14577982127).jpg|ბოტანიკური ილუსტრაცია

## სქოლიო 
კატეგორია:კესანე
ანტინატალიზმი

**ანტინატალიზმი** — ეთიკური ხედვა რომელიც უარყოფითად აფასებს რეპროდუქციას. ანტინატალისტები ამტკიცებენ, რომ ადამიანებმა თავი უნდა შეიკავონ გამრავლებისგან, რადგან ეს მორალურად არასწორია (ზოგიერთი მათგანი სხვა მგრძნობიარე არსებების გამრავლებასაც პრობლემურად აფასებს). სამეცნიერო და ლიტერატურულ ნაშრომებში წარმოდგენილია ანტინატალიზმის სხვადასხვა ეთიკური საფუძველი. ზოგიერთი ადრეული შემორჩენილი ფორმულირება იმის შესახებ, რომ არდაბადება უკეთესი იქნებოდა, გვხვდება ჯერ კიდევ ძველ საბერძნეთში. სიტყვა „ანტინატალიზმი“ ეწინააღმდეგება პრონატალიზმს, ნატალიზმს. თავისი პოზიციის დასასაბუთებლად ტერმინი პირველად ბელგიელმა ფილოსოფსმა და მწერალმა თეოფილ დე ჟირომ გამოიყენა წიგნში ''L'art de guillotiner les procréateurs: Manifeste anti-nataliste''.

## სქოლიო
კატეგორია:ანტინატალიზმი
კატეგორია:ბიოეთიკა
კატეგორია:ბიოლოგიური ფილოსოფია
კატეგორია:ეთიკური თეორია
ალბერტ დიდი

**ალბერტ დიდი** (**წმინდა ალბერტ მაგნუსი**; დ. 1193 ან 1207 — გ. 1280) — გერმანელი ფილოსოფოსი, ბუნებისმეტყველი და თეოლოგი. იყო ავეროიზმის მიმდევარი. მან დაამკვიდრა ბუნების შესწავლა, როგორც ლეგიტიმური მეცნიერება ქრისტიანობის ფარგლებში. თავის მოწაფე თომა აკვინელთან ერთად, იბრძოდა არისტოტელიზმის ინტერპრეტაციისა და სქოლასტიკის წინააღმდეგ, გამოიყენა არისტოტელეს იდეები ერთიანი ფილოსოფიურ-თეოლოგიური სისტემის შესაქმნელად. გარდა წმინდა ფილოსოფიური ნაშრომებისა, ალბერტ დიდს ეკუთვნის საბუნებისმეტყველო ტრაქტატებიც, რომლებიც ბიბლიურ იგავებთან ერთად, შეიცავს ბუნებაზე უშუალო დაკვირვებებს.1941 იგი პაპმა გამოაცხადა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების მიმდევართა მფარველად.

## ბიოგრაფია 
ალბერტი იყო მდიდარი ლორდის უფროსი ვაჟი. სკოლის შემდეგ სწავლობდა პადუას უნივერსიტეტში, სადაც გახდა დომინიკელთა ორდენის წევრი. მან სწავლა განაგრძო ბოლონიაში, თეოლოგიის განხრით. დაახლოებით 1245 წელს იგი გაგზავნეს პარიზში დომინიკელთა მონასტერში, სადაც იგი გაეცნო არისტოტელეს თხზულებებს და თანდართულ ავეროესის კომენტარებს. 1245-წელს დაამთავრა სასულიერო ფაკულტეტი. სავარაუდოდ პარიზში დაიწყო უნივერსალური ცოდნის პრეზენტაცია. იგი კომენტარებს უკეთებდა ბიბლიას, ასევე არისტოტელეს ნაშრომებსაც, თუმცა ხშირად ამატებდა საკუთარ აზრებსა და ექსპერიმენტების შედეგებს. ეს ნაწერები არის ნეოპლატონური. მან აიღო ვალდებულება, რომ საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები: მეტაფიზიკა, რიტორიკა, ასტრონომია, ლოგიკა, ეთიკა და მათემატიკა ხალხისათვის გასაგები გაეხადა. ამ ჩანაფიქრის შესრულებას მან 20-წელი მოანდომა.

მისმა ლექციებმა მას საკმაოდ დიდი წარმატება და აღიარება მოუტანა, ისე რომ მას აყენებდნენ მსოფლიოს ერთ-ერთი ცნობილი ფილოსოფოსების ავიცენას, ავეროესისა და არისტოტელეს გვერდით. მისი მოწინააღმდეგე როჯერ ბეკონი მას „ქრისტიან მეცნიერთა შორის ყველაზე ცნობილს“ უწოდებდა.

## იდეები 
ალბერტ დიდის აზრით გზა ცოდნისაკენ მეცნიერებასა და ფილოსოფიაზე გადის. მისი აზრით ცოდნის მიღებისას მნიშვნელოვანია დაკვირვების წარმოება და ექსპერტების აზრი. მისი თქმით არ არსებობს „ორმაგი ჭეშმარიტება“ და ამათგან ერთი რწმენაზე გადის. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს გარკვეული საიდუმლოებები, რომლებიც მხოლოდ რწმენისთვის არის ცნობილი, შეიძლება ქრისტიანული დოქტრინის ზოგიერთი პუნქტის გაგება, როგორც რწმენით ასევე გონებით.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:XIII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:კათოლიკე ეკლესიის მასწავლებლები
კატეგორია:გერმანელი ენტომოლოგები
კატეგორია:გერმანელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ივანე ბახტაძე

**ივანე ბახტაძე** (დ. 1886, ჭყვიში, ქუთაისის მაზრა ― გ. უცნობია) ― ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პარლამენტის წევრი 1918 წლის ნოემბრიდან. პარლამენტის წევრი გახდა მას შემდეგ, რაც საქართველოს ეროვნულ საბჭოს ეწოდა საქართველოს პარლამენტი. პარლამენტის წევრი იყო საქართველოს სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის სიით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს პარლამენტის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
Myosotis propinqua

***Myosotis propinqua*** — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 30 სმ-მდე სიმაღლის, სუსტი, ძირიდანვე დატოტვილი ღერო, რომელიც გაფარჩხული ბეწვითაა შებუსული. ფოთლები ძალიან ნაზია, ქვედა და უნაყოფო ყლორტების ფოთლები 4–6 სმ სიგრძისაა, მოგრძო-ნიჩბისებური, ღეროსეული ფოთლები — მჯდომარე. ყვავილედი სიგრძით 10 სმ-მდეა, მრავალყვავილიანი, ნაკლებად ფარჩხატი. გვირგვინი ღია ცისფერია. ყვავის მარტ-ივნისში, ნაყოფმსხმოიარობს მაის-ივლისში.

გავრცელებულია კავკასიაში, მცირე აზიაში, ჩრდილოეთ ირანში. საქართველოში გვხვდება აფხაზეთში, ქართლსა და კახეთში. იზრდება მთის შუა სარტყლამდე — ტენიან ადგილებში, ტყეში, ტყის პირას, ბუჩქნარში.

## სქოლიო 
კატეგორია:კესანე
ნიკოლოზ ტურჩანინოვი

**ნიკოლოზ სტეფანეს ძე ტურჩანინოვი** (; დ. 1796, ნიკიტოვკა — გ. , ხარკივი) — რუსი ბოტანიკოსი, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1830). დაამთავრა ხარკივის უნივერსიტეტი (1814). 1814–1828 წლებში მსახურობდა ფინანსთა სამინისტროში სანქტ-პეტერბურგში, ამავდროულად აწარმოებდა ფლორისტიკულ კვლევებს სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიასა და აღმოსავლეთ ციმბირში. 1828–1837 წლებში რამდენიმე მოგზაურობა განახორციელა ბაიკალისპირეთსა და იმიერბაიკალეთში. 1845 წელს სამსახურიდან გადადგა. 1847 წლიდან ცხოვრობდა ხარკივში. ძირითადი სამეცნიერო შრომები მიუძღვნა ფლორისტიკას. ავტორია შრომისა „ბაიკალ-დაურიის ფლორა“ (1842–1857). შეისწავლა ჩინეთის, მონღოლეთის, იაპონიის, მექსიკისა და რიგი სხვა ქვეყნების მცენარეები. აღწერა 100-ზე მეტი ახალი გვარი და 1000-ზე მეტი ახალი სახეობა. 1857 წელს მიიღო დემიდოვის პრემია.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები
კატეგორია:პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
კატეგორია:დემიდოვის პრემიის ლაურეატები
კლიტორი

[მინი|280პქ|მარჯვნივ|(1) [კლიტორის ჩუჩა და (2) კლიტორის თავი]]
**კლიტორი**, იგივე *სავნებო* — ქალის სასქესო ორგანო, რომელიც გვხვდება ძუძუმწოვრებში, სირაქლემებსა და სხვა ცხოველებში. ადამიანებში, კლიტორის ხილული ნაწილი — კლიტორის თავი — მცირე სასქესო ბაგეების (ე.წ. „ლაბია მინორას“) შეერთების ადგილას მდებარეობს, შარდსადენის ზემოთ. სახეობათა უმეტესობაში კლიტორს არ აქვს არავითარი რეპროდუქციული ფუნქცია.

ადამიანებში კლიტორი ქალის ყველაზე მგრძნობიარე ეროგენული ზონაა და, როგორც წესი, მთავარი ანატომიური წყარო სექსუალური სიამოვნებისთვის. კლიტორი საკმაოდ კომპლექსური სტრუქტურაა და მისი ზომა და მგრძნობალობა სხვადასხვაგვარია. ადამიანის კლიტორის თავი დაახლოებით ბარდის ზომისა და ფორმისაა და 8000-მდე სენსორულ ნერვულ დაბოლოებას შეიცავს.

კლიტორის გარშემო არაერთი სექსოლოგიური, სამედიცინო და ფსიქოლოგიური დებატი მიმდინარეობს და ის სოციალური კონსტრუქციონიზმის მრავალი ანალიზისა და კვლევის საგანი გამხდარა. ასეთ განხილვებს შორისაა ანატომიური სიზუსტე, გენდერული თანასწორობა, ქალის გენიტალიის დასახიჩრება, ასევე ორგაზმთან დაკავშირებული ფაქტორები და მათი ფიზიოლოგიური კავშირი G წერტილთან. ადამიანებში კლიტორის ერთადერთი ჩვენთვის ცნობილი დანიშნულება სექსუალური სიამოვნების მინიჭებაა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კლიტორი და მისი აგებულება
* *კლიტორი — დოკუმენტური ანიმაცია* (ვიდეო)

## სქოლიო
კატეგორია:ქალის ჯანმრთელობა
კატეგორია:ვულვა
კატეგორია:კლიტორი
კატეგორია:რეპროდუქციული სისტემა
ყვითელი ნონეა

**ყვითელი ნონეა** () — ორ- ან ერთწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 14–40 სმ სიმაღლის, აღმავალი ან სწორი, მარტივი ან დატოტვილი ღერო. მთელი მცენარე შებუსულია გაფარჩხული ბეწვით. ფოთლები მოგრძოლანცეტა ფორმისაა. ქვედა ფოთლები ყუნწად არის შევიწროებული, ხოლო ზედა ფოთლები მჯდომარეა, კიდემთლიანი ან კიდედაკბილული. ყვავილედი ცალმხრივია, გვირგვინი ლიმონისფერ-ყვითელია. ყვავის და ნაყოფმსხმოიარობს მარტ-მაისში.

გავრცელებულია კავკასიაში, სამხრეთ ევროპაში, მცირე აზიაში, ირანში. გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. იზრდება ველებსა და ქვიან ფერდობებზე, კლდოვან ადგილებში.

## გალერეა 

ფაილი:Korina 2017-04-04 Nonea lutea.jpg
ფაილი:Nonea lutea - Flickr - peganum (1).jpg|ზედხედი
ფაილი:Korina 2016-04-17 Nonea lutea.jpg|ფოთლები და ღერო

## სქოლიო 
კატეგორია:ნონეა
ვარდისფერი ნონეა

**ვარდისფერი ნონეა** () — ერთწლოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. შებუსულია გაფარჩხული ბეწვით, ბეწვები სხედან ბორცვებზე. აქვს 14–40 სმ სიმაღლის, აღმავალი ან სწორი, მარტივი ან დატოტვილი ღერო. ფოთლები მოგრძო-უკუკვერცხისებური ფორმისაა. ქვედა ფოთლები ყუნწად არის შევიწროებული და როზეტულია, ხოლო ზედა ფოთლები მჯდომარეა, კიდემთლიანი ან კიდედაკბილული. ყვავილედი ცალმხრივია. გვირგვინი იისფერია ან ვარდისფერ-იისფერი. ყვავის მარტ-მაისში, ნაოფმსხმოიარობს მაის-აგვისტოში.

გავრცელებულია კავკასიასა და მცირე აზიაში. გვხვდება აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. იზრდება ველებსა და ქვიან ფერდობებზე, კლდოვან ადგილებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნონეა
თიღვის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

**თიღვის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში** წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. თიღვის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად:

# ობიექტები სტატუსის გარეშე
# კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლები
# ეროვნული კატეგორიის მქონე უძრავი ძეგლები

## თიღვის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
## ლიტერატურა
* შიდა ქართლი, ზნაურის (ყორნისი) რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. II, 2004

## რესურსები ინტერნეტში
* კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია

კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გაუპატიურების კულტურა

thumb|280px|გაუპატიურების შემთხვევების სტატისტიკა (სამართალდამცავების ანგარიშის მიხედვით) 100 000 მოსახლეზე, 2010-2012 წლები
**გაუპატიურების კულტურა** — სოციოლოგიური თეორია იმ გარემოს შესახებ, რომელშიც გაუპატიურება და სექსუალური ძალადობა გავრცელებული და ნორმალიზებულია, რასაც გენდერისა და სექსუალობის მიმართ არსებული საზოგადოებრივი მიმართებები განაპირობებს.

ქცევები, რომლებიც ხშირადაა დაკავშირებული გაუპატიურების კულტურასთან, მოიცავს მსხვერპლის დადანაშაულებას, ე.წ. სლათშეიმინგს, სექსუალურ განივთებას, გაუპატიურების ტრივიალიზებას, გაუპატიურების გავრცელებულობის უარყოფას, სექსუალური ძალადობის მიერ მოყენებული ზიანის აღიარების უარყოფას ან ჩამოთვლილთა გარკვეულ კომბინაციას. გაუპატიურების კულტურის ცნებას იყენებენ სოციალურ ჯგუფებში არსებული ქცევის აღსაწერად და განსამარტად, მათ შორის ციხეში გაუპატიურებისა და კონფლიქტის რეგიონებში არსებული საომარი სექსუალური ძალადობის.

გაუპატიურების კულტურის ცნება მეორე ტალღის ფემინისტებმა შეიმუშავეს, დიდწილად აშშ-ში 1970-იან წლებში. გაუპატიურების კულტურის არსებობასა და პრობლემურობას ბევრი სოციალური მოძრაობა უსვამდა ხაზს, მათ შორის SlutWalk და Me Too.

## რესურსები ინტერნეტში
* გაუპატიურების კულტურა

## სქოლიო
კატეგორია:ფემინისტური თეორია
კატეგორია:ფემინიზმი
კატეგორია:ქალთმოძულეობა
კატეგორია:გაუპატიურება
კატეგორია:სექსუალური ძალადობა
კატეგორია:კულტურული კვლევები
კატეგორია:სოციალური თეორიები
ნანა ქავთარაშვილი

**ნანა (მირიანი) ქავთარაშვილი** (დ. 4 აპრილი 1969, თბილისი) — ქართველი საოპერო მომღერალი (სოპრანო).

## ბიოგრაფია
### ოპერა 
ქავთარაშვილმა მუსიკალური განათლება მიიღო თბილისში. დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1993 წელს (ვოკალური). 

2000–2001 წლებში გაიარა ვოკალური დახელოვნების კურსები „ვერდის ფესტივალის ფონდის“ „ვერდის საოპერო სტუდიაში“, თეატრ „რეჯიო დი პარმაში“, სოპრანო რენატა სკოტოს ხელმძღვანელობით; სწავლა გააგრძელა ჩიგიანას აკადემიაში, სწავლების კურსი გაიარა პარმის „არტურო ტოსკანინის“ აკადემიაში, პედაგოგი კ. ბერგონცი; არის აკადემიის სტიპენდიატი; 

1998 წელს დებიუტი შედგა, აბიგაილი (ჯუზეპე ვერდი „ნაბუკო“, ბუზეტო); გამოდის მსოფლიოს წამყვან საოპერო სცენებზე ლა სკალა, მაჯიო ფიორენტინოს (ფლორენცია), „Teatr Liriko di Caglari“, აგრეთვე: ლომბარდიის, კრემონის, პარმის, პრაღის, ბრატისლავას, მიუნხენის, მონპელიეს, თბილისის; 
თანამშრომლობს დირიჟორებთან და მომღერლებთან: ლ. მააზელი, ვალერი გერგიევი, ჯ. კონლონი, ნ. მარტინუჩი, ლ. საკომანი, ა. მაესტრი, ს. ლიციტრა, ლ. ნუჩი, დ. საჯიკი, პაატა ბურჭულაძე; რეჟისორებთან: ა. კონჩალოვსკი, ლ. დოდინი, დ. აბადო; მართავს კონცერტებს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში (2012 წელს გალა–კონცერტი პარიზში, პაატა ბურჭულაძესთან ერთად. 2013 წელს ვერდის 200 წლის საიუბილეო კონცერტების ციკლში „ვერდი–გალა" ევროპის კონტინენტზე)

### რეპერტუარი 
* ვალლი (კატალანი „La Wally“)
* ჯოკონდა (პონკიელი „ჯოკონდა“)
* აქსინია (შოსტაკოვიჩი „მცენსკის მაზრის ლედი მაკბეტი“)
* ჟორჟეტა, მინი, მანონი, ტურანდოტი (პუჩინი „მოსასხამი“, „გოგონა დასავლეთიდან“, „მანონ ლესკო“, „ტოსკა“, „ტურანდოტი“)
* აიდა, ოდაბელა, ელიზაბეტა, ჟანა, ჯიზელდა, ლეონორა, ლუიზა, მაკბეტი, აბიგაილი, ამელია ბოკანეგრა, ამელია, ლეონორა (ვერდი „აიდა“, „ატილა“, „დონ კარლოსი“, „ჟანა დ'არკი“, „ლომბარდიელები“, „ბედის ძალა“, „ლუიზა მილერი“, „ლედი მაკბეტი“, „ნაბუქო“, „სიმონ ბოკანეგრა“, „ბალ–მასკარადი“, „ტრუბადური“)
* სანტუცა (მასკანი „სოფლის პატიოსნება")
* ბრუნჰილდა, ვენერა, იზოლდა (ვაგნერი „ღმერთების დაღუპვა“, „ტანჰოიზერი“, „ტრისტან და იზოლდა“)

## რესურსები ინტერნეტში
* www.nanamiriani.com

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1969
ნონეა

**ნონეა** () — ერთ- ან მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ლაშქარასებრთა ოჯახისა. დაფარული არიან ბუსუსებით ან უხეში ბეწვით. ფოთლები მორიგეობითაა განლაგებული. ციმოზური ყვავილედი დაყვავილების შემდეგ გრძელდება და მტევნისებრი ხდება; თანაყვავილი ფოთლისებრია. ჯამი მილისებრ-ზარისებურია, 5-ფოთოლაკიანი, ეს ფოთოლაკები სამკუთხედია. გვირგვინი ცისფერ-იისფერი ან ყვითელი; მტვრიანები შიგნით მოქცეული ან ოდნავ გამოშვერილი; სამტვრეები წაგრძელებული, წამახვილებული ან ბლაგვი. ნასკვი 4-განყოფილებიანი. ყვავილის სვეტი გვირგვინისგან გამოკვეთილი არ არის; დინგი ბურთისებრი ან ბოლოში გაპობილია. გინობაზა ბრტყელი. ნაყოფი — კაკლუჭა, შიშველი ან, იშვიათად, შებუსული.

ცნობილია 50-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან აფრიკაში, დასავლეთ აზიაში, ევროპაში.

## სახეობები 
[250პქ|მინი|მარჯვნივ|*[Nonea rossica*]]
[250პქ|მინი|მარჯვნივ|*[Nonea micrantha*]]

* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  — ყვითელი ნონეა
* 
*  
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  — ვარდისფერი ნონეა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
*
ლილი შავერზაშვილი

**ლილი შავერზაშვილი** (დ. 28 ოქტომბერი, 1940, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ — გ. 20 მარტი, 2018) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი. საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი 1966 წლიდან. 

1964 წელს დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია.  1965–1967 წლებში მუშაობდა საქართველოს რადიოს მუსიკალურ რედაქტორად. 1967 წლიდან იყო მუსიკის თეორიის საგნების პედაგოგი თბილისის II სამუსიკო სასწავლებელში. 

დაწერილი აქვს: ვოკალურ-სიმფონიური ციკლი (1968, ოთხ ნაწილად, ვაჟა–ფშაველას ტექსტზე) მეცო–სოპრანოსა და სიმფონიური ორკესტრისათვის, ვოკალურ–ინსტრუმენტული ნაწარმოები „დიალოგი“ (1972, ხალხურ ტექსტზე) ხმის, ფლეიტისა და ფორტეპიანოსათვის, სავიოლინო სონატა, Allegro ორკესტრისათვის, რომანსები, სიმღერები, ინსტრუმენტული პიესები; 1973 წელს დაასრულა ვოკალური ციკლი „მთების სიმღერა“ და „მუსიკა ორკესტრისათვის“.

თანამშრომლობდა ჟურნალ „დილასთან“.

## ლიტერატურა
* Композиторы грузии: Издание второе, тб., 1973, გვ. 259 
* Композиторы и музыковеды грузии, тб., 1984, გვ. 449

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კავკასიური ონოსმა

**კავკასიური ონოსმა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს მარტივი, ნაკლებად დატოტვილი, სწორი ან აღმავალი ღერო, რომელიც საკმაოდ სქლად არის მოფენილი მოკლე ბუსუსებითა და გაფარჩხული, ჯაგარივით ბეწვით. ფოთლები მოგრძო-ნიჩბისებური ფორმისაა, დაფარულია ნახევრად მიტკეცილი, ჯაგარივით ბეწვით. გვირგვინი მკრთალი ყვითელი ფერისაა ან მოთეთრო, წვრილბუსუსიანი. ყვავის მაისში, ნაყოფმსხმოიარობს აგვისტოში.

გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიასა და მცირე აზიაში. გვხვდება მთელ საქართველოში. იზრდება მთის შუა და ზედა სარტყლების ქვიან ფერდობებზე, ნაშალებზე, კლდეებზე.
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ონოსმა
ვალტერ ძენგა

**ვალტერ ძენგა** (; დ. 28 აპრილი, 1960) — ვეტერანი იტალიელი ფეხბურთელი, ამჟამად საფეხბურთო მწვრთნელი. კარიერის უმეტესი ნაწილის მანძილზე იცავდა მილანის „ინტერის“ ღირსებას, 1998 წელს კი სამწვრთნელო კარიერა დაიწყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Olympedia

კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
წვრილყვავილა ონოსმა

**წვრილყვავილა ონოსმა** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე ლაშქარასებრთა ოჯახისა. აქვს 10–30 სმ სიმაღლის ღერო, იგი მარტივი ან ნაკლებად დატოტვილია, მონაცრისფრო, წამოწეული ან აღმავალი, სქლად შებუსული. ქვედა ფოთლები ხაზურ-ნიჩბისებურია, ზედა ფოთლები ხაზურია. ჯამის ფოთლებიც ხაზურია და სქლად შებუსული. გვირგვინი მოყვითალოა, ცილინდრული ფორმის. ყვავის აპრილში, ნაყოფმსხმოიარობს ივლისში.

გავრცელებულია სამხრეთ კავკასიასა და მცირე აზიაში. გვხვდება, ძირითადად, აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოში. იზრდება ქვიან ფერდობებსა და კლდეებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:ონოსმა
ეიბლიზმი

**ეიბლიზმი** () — უარყოფითი სოციალური წინასწარგანწყობა და დისკრიმინაცია შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე (შშმ) პირების მიმართ.

არსობრივად, ეიბლიზმი არის იმის დაშვება, რომ შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე ადამიანები არასრულფასოვნები არიან და უფრო დაბლა დგანან, ვიდრე ტიპური განვითარების მქონე ადამიანები. რასიზმისა და სექსიზმის მსგავსად, ეიბლიზმიც ადამიანთა ჯგუფზე სტერეოტიპების, მცდარი წარმოდგენებისა და განზოგადებული მიმართებების ერთობლიობაა. ამაზე დაყრდნობით, ადამიანებს მიეწერებათ ან ერთმევათ განსაზღვრული უნარები, ჩვევები და მახასიათებლები.

ეიბლიზმის გამოხატულებაა ნებისმიერი დებულება თუ ქცევა, რომელიც მიემართება შშმ პირს და აკნინებს ან დაბალ სტატუსს ანიჭებს მისი შესაძლებლობების გამო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეიბლიზმი

## სქოლიო
კატეგორია:ეიბლიზმი
კატეგორია:სოციალური თეორიები
კატეგორია:სოციალური კონცეფცია
კატეგორია:დისკრიმინაცია
ყარალაშვილი

**ყარალაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ჩამოთვლილ პიროვნებათაგან ერთ-ერთს:

* გიორგი ყარალაშვილი — ქართველი სამხედრო ოფიცერი, მომღერალი, ფოტოგრაფი
* კოხტა ყარალაშვილი — ქართველი მსახიობი
* ნუკა ყარალაშვილი — ქართველი მოდელი
* რეზო ყარალაშვილი — ქართველი ფილოლოგი, გერმანისტი
* სოლომონ ყარალაშვილი — ქართველი გენერალ-მაიორი
* ფარნაოზ ყარალაშვილი — ქართველი სამხედრო ოფიცერი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით