ჯონ ტურჩინი

**ჯონ ტურჩინი**(დ. 30 იანვარი, 1822 - გ. 18 ივნისი, 1901) , — რუსული არისტოკრატიის წარმომადგენელი, სამხედრო დაზვერვის პოლკოვნიკი იმპერიულ რუსულ არმიაში და რუსეთის მომავალი ხელმწიფის, ალექსანდრე II-ის, პირადი შტაბის ოფიცერი, რომელიც 1856 წელს შეერთებულ შტატებში გადასახლდა. ლონგ-აილენდზე ფერმერად და ჩიკაგოში რკინიგზის თანამდებობის პირად მუშაობის შემდეგ, ჯონი ნებაყოფლობით დაუბრუნდა სამხედრო სამსახურს და ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს მსახურობდა როგორც გაერთიანების არმიის პოლკოვნიკი.
მას სამხედრო სასამართლო გაუმართეს იმის გამო, რომ ნება დართო მე-19 ილინოისის ქვეითი ჯარის პოლკს, შურისძიების მიზნით ალაბამის სამოქალაქო პირებზე, რომლებმაც მის ჯარისკაცებს ქალაქიდან ადრინდელი უკანდახევისას ესროლეს, 1862 წელს განეხორციელებინათ „ათენის ძარცვა“. ტურჩინი დამნაშავედ ცნეს ყველა ბრალდებაში და მიუსაჯეს სამხედრო სამსახურიდან დამამცირებელი დათხოვნა. მადამ ტურჩინის მტკიცე მოთხოვნის შემდეგ, რომ მისი მეუღლე აღედგინათ სამსახურში, და თითქმის უდავოდ სამხედრო სასამართლოს მოსამართლეების ხელმოწერილი თხოვნის გავლენით, რომ გაუქმებულიყო განაჩენი, პრეზიდენტმა აბრაამ ლინკოლნმა ტურჩინი ბრიგადის გენერლად დააწინაურა. ამან მაშინვე გააუქმა სამხედრო სასამართლო და მისი განაჩენი, რადგან ოფიცერს შეიძლებოდა სასამართლო პროცესი ჩატარებოდა მხოლოდ თანაბარი ან უფრო მაღალი რანგის მოსამართლეების წინაშე.
აღდგენის შემდეგ, ტურჩინმა უხელმძღვანელა ორ გადამწყვეტ იერიშს, რომლებმაც გადაარჩინა დღე ჩიკამოგასთან, რისთვისაც მან მიიღო მეტსახელი „რუსული მეხის კვერი“. მოგვიანებით იგი იყო ერთ-ერთი პირველი გაერთიანების მეთაური, რომელმაც თავისი ჯარისკაცები მიშენერი რიჯის მწვერვალზე აიყვანა. ასევე მისი ქება გაისმოდა დეპეშებში, როდესაც იგი მსახურობდა აბსალომ ბერდისა და უილიამ ტეკუმსე შერმანის მეთაურობით ატლანტის კამპანიის დროს. 1864 წელს ჯანმრთელობის გაუარესების გამო მან გადადგომის შესახებ განცხადება დაწერა შეერთებული შტატების არმიიდან და დაბრუნდა ილინოისში, სადაც იყო დიდი არმიის რესპუბლიკის ლიდერი და დიდხანს იცოცხლა.

## ადრეული ცხოვრება და კარიერა
ჯონ ტურჩინი დაიბადა 1822 წლის 30 იანვარს , დონის კაზაკების ოჯახში, რომელიც რუსეთის იმპერიის არისტოკრატიის წარმომადგენელი იყო. მან 1843 წელს შეაბიჯა რუსეთის იმპერიულ არმიაში და 1852 წელს დაამთავრა იმპერიული სამხედრო აკადემია სანკტ-პეტერბურგში. მისი მამა იყო მაიორი იმპერიულ რუსულ არმიაში, რამაც მას შესაძლებლობა მისცა შესულიყო სკოლებში, რამაც საბოლოოდ მისი სამხედრო წოდება განაპირობა. ლეიტენანტად მსახურობისას, მან მონაწილეობა მიიღო რუსულ კამპანიაში, რათა დახმარებოდა იმპერატორ ფრანც იოზეფს უნგრეთის 1848 წლის რევოლუციის დამარცხებაში . მოგვიანებით იგი მსახურობდა როგორც შტაბის პოლკოვნიკი რუსულ გვარდიაში და იბრძოდა ყირიმის ომში.
აკადემიის დამთავრების შემდეგ, ტურჩინი დაინიშნა პეტერბურგში იმპერიული გვარდიის შტაბში, გრაფ ფ.ვ. რუდიგერის მეთაურობით . იგი დააწინაურეს პოლკოვნიკის რანგში და იმსახურა კიდეც მემკვიდრე უფლისწულის ალექსანდრე ნიკოლოზის ძის პირად შტაბში.
მისი სამხედრო კარიერა რუსეთში, თომას ლოურის თანახმად, გატარებული იქნა „მთავარ შტაბში“, იმპერიული რუსული არმიის ადრეულ სამხედრო დაზვერვის განყოფილებაში, „რომელიც აგროვებდა და ამზადებდა რუკებს, დაკითხავდა მოქალაქეებს და ადგენდა სიებს მარაგების, გზებისა და ხიდების შესახებ“. 1862 წლის სამხედრო სასამართლოს დროს, ტურჩინი უჩიოდა, რომ შეერთებული შტატების არმიას ჯერ არ ჰქონდა „მთავარი შტაბის“ ეკვივალენტი და რომ შესაბამისად, იგი „იძულებული იყო თვითონ შეესრულებინა ასეთი შტაბის სამუშაო, რის გამოც მას ცოტა დრო რჩებოდა პერიფერიულ საკითხებზე ყურადღების მისაქცევად“ .
1856 წლის მაისში, მან იქორწინა ნადეჟდა ლვოვაზე, მისი მეთაურის ქალიშვილზე. იმავე წელს, იგი და მისი ცოლი ემიგრირდნენ შეერთებულ შტატებში, სადაც საბოლოოდ ჩიკაგოში დასახლდნენ და ილინოისის ცენტრალურ რკინიგზაზე მუშაობდნენ. მან გაამერიკელა თავისი სახელი ჯონ ბეზილ ტურჩინად და მისმა ცოლმაც იგივე გააკეთა, მიიღო რა ნადინ ტურჩინის სახელი.
250px|მინი|მარცხნივ|ტურჩინი სიცოცხლის ბოლო წლებში
ტურჩინების მიზეზები ემიგრაციისა შეერთებულ შტატებში გაურკვეველი რჩება, მაგრამ ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, შესაძლოა დაკავშირებული იყო ლიბერალური დემოკრატიისა და წარმომადგენლობითი მთავრობის საიდუმლო რწმენასთან და შესაძლოა ასევე, ამერიკის სამოქალაქო ომის დროს გაქცეული მონების დაცვის მისი შემდგომი პოლიტიკის გათვალისწინებით, რუსეთში ბატონყმობისადმი სავარაუდო მტრობასთან. თუ ეს ასეა, ეს არ იქნებოდა მისაღები პოზიციები, განსაკუთრებით დეკაბრისტების აჯანყების შემდეგ, რუსეთის ნებისმიერი ქვეშევრდომისთვის, მიუხედავად იმისა, თუ რა ადგილი ეკავა მას კლასობრივ სისტემაში, რომ ჰქონოდა რუსეთის ხელმწიფე ნიკოლოზ I-ის მმართველობის დროს.
საინტერესოა, რომ ერთ-ერთ წერილში ემიგრაციის შემდეგ, ტურჩინმა დაწერა: „მადლობელი ვარ ამერიკის ერთი რამისთვის, მან დამეხმარა თავი დამეღწია ჩემი არისტოკრატიული წინასწარგანწყობებისგან და დამაბრუნა უბრალო მოკვდავის რანგში. მე ხელახლა დავიბადე. არ მეშინია არავითარი სამუშაოს; ბიზნესის არცერთი სფერო არ მაშინებს და არცერთი სოციალური მდგომარეობა არ დამჩაგრავს; არანაირი მნიშვნელობა არ აქვს, მე ვხნავ და ვზიდავ ნაკელს თუ ვზივარ მდიდრულად მორთულ ოთახში და ვსაუბრობ ასტრონომიაზე ახალი სამყაროს დიდ მეცნიერებთან. მე მინდა მოვიპოვო უფლება, რომ თავი ვუწოდო ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეს“.

## სამოქალაქო ომი
ტურჩინი შეუერთდა გაერთიანების არმიას ომის დაწყებისთანავე 1861 წელს და გახდა მე-19 ილინოისის მოხალისე ქვეითი ჯარის პოლკის პოლკოვნიკი.
ისტორიკოსმა თომას ლოურიმ დაწერა ტურჩინის შესახებ: „იგი იყენებდა დისციპლინის ევროპულ მეთოდებს თავის ჯარისკაცებთან, რამაც მალე წარმოშვა ეფექტური და მკაცრად მართული საბრძოლო ერთეული. ეს ასევე იყო ერთეული, რომელიც მიჰყვებოდა ევროპულ ტრადიციას, რომ გამარჯვებულებს ეკუთვნით ნადავლი - დამარცხებულებს შეეძლოთ ელოდნენ ძარცვასა და ყაჩაღობას“.
ტურჩინმა 1862 წლის 30 ივლისს დაწერა: „რაც უფრო ლმობიერები ვართ სეცესიონისტების მიმართ, მით უფრო თამამები ხდებიან ისინი და თუ ჩვენ არ განვახორციელებთ ამ ომს ენერგიულად, გამოვიყენებთ რა ყველა საშუალებას, რაც გაგვაჩნია მტრის წინააღმდეგ, მათ შორის მონების განთავისუფლებას, ქვეყნის დაღუპვა გარდაუვალია. პრობლემა ჩვენ წინაშე დიდებულია. საყოველთაო თავისუფლება დგას სასწორზე“.
თავისი პოლკისთვის მისურიში და კენტუკიში ხელმძღვანელობის შემდეგ, მან მალე აღმოაჩინა, რომ მისი ერთეული მაიორ გენერალ დონ კარლოს ბუელის მეთაურობის ქვეშ აღმოჩნდა ახლად ორგანიზებულ ოჰაიოს არმიაში. ბუელი შთაბეჭდილებული იყო ტურჩინით და დააწინაურა იგი ოჰაიოს არმიის მესამე დივიზიის ბრიგადის მეთაურად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ბრიგადის გენერალი ორმსბი მ. მიტჩელი. ბუელი სამხრეთისკენ გაემართა კენტუკისა და ტენესის მიმართულებით 1862 წლის დასაწყისში.
როდესაც ბუელი დასავლეთისკენ წავიდა გრანტის დასახმარებლად შაილოს ბრძოლაში, მან მიტჩელს დაუტოვა ნეშვილის დაცვა. ტურჩინი მოუწოდებდა მიტჩელს სამხრეთისკენ წასვლას. მიტჩელმა ასეც მოიქცა, მაგრამ არა ტურჩინის გამო. მან აიღო ჰანტსვილი, ალაბამა, როგორც გეგმის ნაწილი ჯაშუშ ჯეიმს ჯ. ენდრიუსთან ერთად, რათა აეღო ჩატანუგა მისი კონფედერატების გაძლიერებისგან მოჭრით. მიტჩელმა ჩახერგა ისინი დასავლეთიდან ჰანტსვილის აღებით. ენდრიუსი უნდა ჩაეხერგა ისინი სამხრეთიდან დასავლეთ და ატლანტის ხაზზე ხიდების დაწვით. სამწუხაროდ, ენდრიუსმა ვერ მოახერხა; დიდი ლოკომოტივის დევნის შემდეგ, ყველა მეკობრე დაიჭირეს და ზოგიერთი, ენდრიუსის ჩათვლით, სიკვდილით დასაჯეს. მიუხედავად ამისა, მიტჩელი განაგრძობდა ჩატანუგადან დასავლეთით ხაზის ოკუპაციას ჩრდილოეთ ალაბამის დიდ ნაწილში.
გაერთიანების არმიის ამ დივიზიის მიერ ჩრდილოეთ ალაბამის ოკუპაციას მოჰყვა პარტიზანებისა და კონფედერატების კავალერიის ერთობლივი თავდასხმა. ერთ-ერთმა ასეთმა თავდასხმამ გადაუარა ტურჩინის ერთ-ერთ პოლკს ათენში, ალაბამა. ფრუსტრაცია გროვდებოდა ამ გაერთიანების ჯარისკაცებს შორის კვირების განმავლობაში განმეორებითი თავდასხმების გამო და ბუელის ნათლად ჩამოყალიბებული შემრიგებლური პოლიტიკის გამო, რომელიც იცავდა სამხრეთელების უფლებებსა და საკუთრებას. ათენში დამარცხებაში ადგილობრივი მოქალაქეების სავარაუდო ჩარევამ და გაერთიანების ჯარისკაცების მიერ განცდილმა დამცირებამ გამოიწვია ქალაქის ძარცვა, როდესაც ტურჩინმა მოიყვანა გაძლიერება. ნიუ-მექსიკოს უნივერსიტეტის სამართლის სკოლის პროფესორის ჯოშუა ე. კასტენბერგის თანახმად, სამხრეთის სამოქალაქო პირებმა ესროლეს ტურჩინის კაცებს. გენერალმა ჯოზეფ კეიფერმა, რომელიც მსახურობდა როგორც ერთჯერადი მოსამართლე ადვოკატი, განაცხადა: „ტურჩინს არ სჯეროდა, რომ ომი შეიძლებოდა წარმატებით წარმართულიყო შემჭრელი არმიის მიერ, როცა მისი ოფიცრები და ჯარისკაცები მოქმედებდნენ როგორც მოწყალების მისიონერები“.
1862 წლის 2 მაისს ქალაქის ხელახალი ოკუპაციის შემდეგ, ტურჩინმა შეკრიბა თავისი კაცები და როგორც ამბობენ, უთხრა მათ: „მე თვალებს ვხუჭავ ორი საათით. მე ვერაფერს ვხედავ“. იგი მართლაც დატოვა ქალაქი, რათა დაეზვერა თავდაცვითი პოზიციები, რა დროსაც მისმა კაცებმა გაძარცვეს ბიზნეს უბანი. ინციდენტი საკამათო იყო.
როდესაც სიტყვა მიაღწია გენერალ ბუელს, კაცს, რომელიც ძალიან სძულდათ ჯარისკაცებს, მან დაჟინებით მოითხოვა ტურჩინის სამხედრო სასამართლო. სასამართლო პროცესმა მიიქცია ეროვნული ყურადღება და გახდა ფოკუსი ომის წარმოების შესახებ დებატებისა, დაკავშირებული შემრიგებლურ პოლიტიკასთან, როდესაც გაერთიანების მსხვერპლი ომში იზრდებოდა.
1862 წლის 25 თებერვალს, ბუელმა გამოსცა საერთო ბრძანება, რომელიც ავალებდა მის ჯარისკაცს „დაეცვა სამოქალაქო პირების ღირსება“. როგორც პროფესორმა კასტენბერგმა აღნიშნა, მიუხედავად იმისა, რომ ტურჩინი შეიძლება არ იყო დაინტერესებული კანონით ან ომით, იგი ნამდვილად იყო „შეტყობინებული“ ბუელის ბრძანების შესახებ. ტურჩინს, კასტენბერგის თანახმად, ჰქონდა კიდევ ერთი პრობლემა მის სამხედრო სასამართლოზე. მან მოითხოვა პოლკოვნიკი კარტერ გაზლეი ემსახურა მის დამცველ ადვოკატად, რაც უჩვეულო იყო, რადგან დაცვის ადვოკატი არ იყო უფლება იმ დროს, და გაზლეი თავად დგებოდა სამხედრო სასამართლოს წინაშე არმიის ქონების ქურდობისთვის. ასევე, როგორც კასტენბერგი აღნიშნავს, ბრიგადის გენერალმა ჯეიმს გარფილდმა მისწერა ომის მდივანს ედვინ სტენტონს: „მე ვერ შევძლებ საკმარისად გამოვხატო ჩემი საშინელება იმ არეულობის, შეურაცხყოფების გამო, რომლებიც ჩადენილი იქნა... ეს ქალაქი იყო, პოლკოვნიკ ტურჩინის მიერ, მიცემული ძარცვისთვის“. ტურჩინი საბოლოოდ გადაურჩა სამარცხვინო დასასრულს, რადგან ბუელი გაათავისუფლეს მეთაურობისგან მისი არაკომპეტენტურობის გამო.
სამი ბრალდება იყო ტურჩინის წინააღმდეგ. პირველად მას ბრალად წაუყენეს „მოვალეობის უგულებელყოფა“. რეციტაციების თანახმად, იყო ოცამდე შემთხვევა, როდესაც ტურჩინმა სავარაუდოდ უბრძანა თავის ჯარისკაცებს გაეძარცვათ და გაეტაცათ ათენი, ალაბამა, რაიმე სათანადო შეზღუდვების გარეშე. ასეთი შემთხვევები მოიცავდა მოსამსახურე გოგონას სექსუალურ შეურაცხყოფას, მამაკაცი მონებისთვის თქმას, რომ ისინი ახლა თავისუფალი ადამიანები იყვნენ, რამაც სავარაუდოდ აიძულა ისინი შეერთებოდნენ არეულობას, და ბიბლიებისა და ტესტამენტების სრული განადგურება, რომლებიც დაანგრიეს და ნაწილ-ნაწილ დაწვეს მაღაზიაში. ბრალდებების ბევრი სხვა შემთხვევა მოიცავდა ათი მაღაზიისა და ცხრა სახლის გაძარცვას. „გაუპატიურება ემსახურებოდა როგორც საბოლოო მაგალითი ტურჩინის მარცხისა“ საკუთარი ჯარის გაკონტროლებაში
. მეორე ბრალდების მიხედვით, ტურჩინმა ვერ შეძლო მოქცეულიყო ისე, როგორც მოსალოდნელი იყო ოფიცრისგან და ჯენტლმენისგან. ეს მნიშვნელოვანი იყო გენერალი ბუელისთვის, რადგან „83-ე მუხლის მიხედვით მსჯავრდება ნიშნავდა ავტომატურ გათავისუფლებას სამსახურიდან და ტურჩინის სამხედრო კარიერის დასასრულს“. ამ ბრალდებას დამატებული სპეციფიკაცია მოიცავდა სასტუმროში ანგარიშის გადაუხდელობას. მესამე ბრალდება იყო ბრძანებების შეუსრულებლობა. ითვლებოდა, რომ თუ ტურჩინი დამნაშავედ იქნებოდა ცნობილი ამ ბრალდებაში, ეს გააგზავნიდა მკაფიო შეტყობინებას ოჰაიოს არმიის ოფიცრებისთვის და შთაუნერგავდა დისციპლინასა და წესრიგს არმიის რიგებში. როდესაც სამხედრო სასამართლო დაიწყო, გარფილდს ჰქონდა შთაბეჭდილება, რომ ტურჩინმა დაუშვა ის, რაც მოხდა ათენში მოსკოვური ჩვეულების შესაბამისად.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* From Conciliation to Conquest, the book on the Turchin Court Martial
* Turchin biography: John Basil Turchin and the Fight to Free the Slaves
* The Tale of Ivan Turchaninov

## რესურსები ინტერნეტში
* From Conciliation to Conquest, the book on the Turchin Court Martial
* Turchin biography: John Basil Turchin and the Fight to Free the Slaves
* The Tale of Ivan Turchaninov

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1822
კატეგორია:რუსი გენერლები
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები პერიოდის მიხედვით