open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კონსო

**კონსო** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **კარატი**) — პატარა ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ეთიოპიაში, მდინარე საგანზე, ზღვის დონიდან 1650 მეტრზე. კონსოს სპეციალური ვორედის (ეთიოპიის სახელმწიფოს ადმინისტრაციული დანაყოფი) ადმინისტრაციული ცენტრია და შედის სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში.

კონსო, რომელსაც სახელი კონსოს ხალხისგან ეწოდა, ცნობილია თავისი რელიგიური ტრადიციებით, ვაგას სკულპტურებითა და სამარხებით (ადრეული ჰომინიდების). 1997 წლიდან ქალაქი შესული იყო იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში, 2011 წელს იგი უკვე მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შევიდა.

როგორც ეთიოპიის სტატისტიკის ცენტრალური სააგენტო იტყობინება, 2005 წელს ქალაქის სავარაუდო მოსახლეობა 4593 ადამიანს შეადგენდა, 2258 კაცს და 2335 ქალს. 1994 წლის ოფიციალური აღწერის მონაცემებით კი ქალაქში 2535 ადამიანი ცხოვრობდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Kuyo Kutano plays Konso music
* The People of Konso 
* Konso-Gardula (paleo-anthropological site) - UNESCO World Heritage Centre Retrieved 2009-03-19.
* Strawberry Fields Eco-Lodge website

კატეგორია:ეთიოპიის ქალაქები
კატეგორია:ეთიოპიის დასახლებული პუნქტები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეთიოპიაში
ჟურნალისტი

**ჟურნალისტი** — პირი, რომელიც აგროვებს, ქმნის, არედაქტირებს ან ამზადებს მასალებს მასობრივი ინფორმაციის საშუალებებში გამოსაქვეყნებლად და აქვს სათანადო რწმუნება ან არის ჟურნალისტთა რეგისტრირებული კავშირის წევრი. (10 აგვისტო, 1991) – **საქართველოს პრესისა და მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებების შესახებ კანონის 21-ე მუხლი.** კანონი  2004 წელს შეიცვალა  და მას დაერქვა: კანონი სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ, სადაც საერთოდ არ არის ჟურნალისტის ცნება განმარტებული, ხოლო ამ პროფესიის შესახებ სახეშეცვლილ კანონში საუბარია მხოლოდ 3 მუხლში:

## პროფესიული სტანდარტები 
**საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ქცევის კოდექსის თანახმად:** „ჟურნალისტი უნდა იყოს თავშეკავებული და კარგად ინფორმირებული, მის მიერ გადმოცემული მასალა კი ინფორმაციული და ამომწურავი. ფაქტები და შეხედულებები დაბალანსებულად უნდა გაშუქდეს. ყოველი მხარისა და პირის აზრი მიუკერძოებლად უნდა გადმოიცეს. საინფორმაციო პროგრამების მიუკერძოებლობა არა მხოლოდ საპირისპირო პოზიციების დაბალანსებული გაშუქებით, არამედ ყველა იმ გარემოების სრულფასოვანი აღწერით მიიღწევა, რომლებიც საფუძვლად უდევს ამ პოზიციებს“.

## ბიბლიოგრაფია
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*სსიპ საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე – კანონი პრესისა და მასობრივი ინფორმაციის სხვა საშუალებების შესახებ, კანონი სიტყვისა და გამოხატვის თავისუფლების შესახებ , საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ქცევის კოდექსი (2006).

კატეგორია:მედიაპროფესიები
ვერენინგის ხელშეკრულება

[მინი|[მელროუს სახლი, ადგილი სადაც ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა]]
**ვერენინგის ხელშეკრულება** (**ვერენინგის მშვიდობა**)  —1902 წლის 31 მაისს დადებული სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელმაც დაასრულა ბურების მეორე ომი.

ამ ხელშეკრულებამ დაასრულა ბურების ორ დამოუკიდებელ რესპუბლიკასა (ტრანსვაალის რესპუბლიკა, ორანჟის თავისუფალი სახელმწიფო) და ბრიტანეთის იმპერიას შორის მტრობა. ბურებმა აღიარეს ბრიტანეთის უზენაესობა ხოლო ბრიტანეთი წავიდა რამდენიმე დათმობაზე.

## ხელმომწერები
გაერთიანებული სამეფოს მხრიდან ხელ მომწერები იყვნენ: მისი აღმატებულება ლორდი ალფრედ მილნერი, საგანგებო რწმუნებული და ფელდმარშალი ჰორაციო ჰელბერტ კიტჩენერი.

ტრანსვაალის რესპუბლიკის მხრიდან ბატონები: შალკ ვილემ ბურგერი, ფრანცის ვილიამ რეიტცი, ლუის ბოთა, კოს დელა რეი, ლ. მეიერი,  ჯ. კროჰი.

ნარინჯისფერი თავისუფალი შტატის მხრიდან ბატონებმა: ხრისტიან დევეტი, ჯემს ბარი ჰერცოგი, ჰ. ოლივერი და ჯ. ბებნერი.

## ხელშეკრულების პუნქები 
ეს შეთანხმება ასრულებს დაპირისპირებას და ბურები აცხადებენ ბრიტანეთის წინაშე კაპიტულაციას იმ პირობით რომ ისინი მიიღებენ თვითმმართველობის უფლებას ტრანსვაალისა და ნარინჯისფერ თავისუფალ შტატში, ბრიტანეთის იმპერიის კოლონიური მმართველობის ქვეშ. ბურების სახელმწიფოები დათანხმდნენ შესულიყვნენ ბრიტანეთის გვირგვინის ქვეშ სუვერენული მმართველობის უფლებით, ხოლო ბრიტანეთის მთავრობა დათანხმდა შემდეგ შემდეგ საკითხებზე:
# ყველა ბური მებრძოლი ორივე რესპუბლიკიდან თავისუფლდებოდა პასუხისმგებლობისგან.
# ყველა მებრძოლი განიარაღდება
# ყველამ უნდა დაიფიცოს გვირგვინის ერთგულება
# არ მოხდება სიკვდილით დასჯა
# მოგხდება ზოგადი ამნესტია
# დანიური ენის (მოგვიანებით აფრიკაანსი) გამოყენება ნებადართული იქნება სკოლებსა და სასამართლოებში.
# საბოლოოდ მიეცეს  ტრანსვაალისა და ნარინჯისფერი თავისუფალი შტატის რესპუბლიკებს თვითმმართველობა. (სამოქალაქო მმართველობის არჩევის საშუალება ჰქონდათ ორჯერ 1906 და 1907 წლებში).
# შეეჩერებინათ ადგილობრივი (შავი) მოსახლეობისთვის არჩევნებში მონაწილეობის უფლების განხილვა, მანამ სანამ ახალი მთავრობა არ აირჩეოდა.
# გადაეხადა აფრიკანერებისათვის £3,000,000 in სარეკონსტრუქციო სამუშაოებისათვის.
# ბურების საკუთრების უფლებებ იქნებოდა დაცული
# არ შემოიღებდნენ მიწი გადასახადს
# დარეგისტრირებული პირადი იარაღის ქონა იქნებოდა ნებადართული

შედეგად ბურების კოლონიებმა მიიღეს თვითმართველობა, 1910 წლის 31 მაისს შეიქმნა სამხრეთ აფრიკის კავშირი. კავშირმა შედარებითი თავისუფლებ მიიღო 1926 წელს იმპერიულ კონფერენციაზე და 1931 წელს ვესტმისტერის სტატუტით. ქვეყანა გახდა რესპუბლიკა 1961 წელს და შეწყვიტა ყველანაირი კავშირი დიდ ბრიტანეთთან.

## ორიგინლი ხელნაწერი 

Image:Vereeniging1.jpg|I გვერდი
Image:Vereeniging2.jpg|II გვერდი
Image:Vereeniging3.jpg|III გვერდი
Image:Vereeniging4.jpg|IV გვერდი

## იხილეთ აგრეთვე
*ბურების ომები
*ბურების პირველი ომი
*ბურების მეორე ომი

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ისტორია
კატეგორია:ბურები
კატეგორია:ბურების ომები
კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
სი ქოული ბატა

**სი ქოული ბატა** – მეგრული ხალხური სიმღერა.

## სიმღერის შექმნის ლეგენდა 
ლეგენდის მიხედვით, ამ სიმღერის შინაარსი რეალური ამბების გამოძახილია. დიხაზურგა და სათანჯო გალის რაიონის სოფლებია. სათანჯო ჰქვია მთას. სათანჯოში ცხოვრობდა ვიღაც ახალგაზრდა ქალი, რომელიც ადრე დაქვრივდა და მარტო დარჩა პატარა ქალიშვილით, რომელიც განსაკუთრებული სილამაზის პატრონი ყოფილა. გოგონას თექვსმეტი წელი შეუსრულდა თუ არა, მაჭანკალმა მას აჩვენა დიხაზურგელი ჭაბუკი, სახელად ბატა (ან ბაატა). მათ მაშინვე შეუყვარდათ ერთმანეთი. დაინიშნა ჯვრისწერის დრო. მაგრამ ქალიშვილის დედის მზაკვრული მეცადინეობით შებორკილი გოგო გამოკეტეს ცალკე სათავსოში და სასიძოს მაყრებს პატარძლის ნაცვლად მასპინძლებმა სასიდედრო გააყოლეს ცოლად. გულშეღონებული ქალიშვილი დილეგის სარკმლიდან გასცქერის სახლიდან დაძრულ მაყრიონს, მწარედ მოთქვამს, ტირის თავისი ბედის გამო და გულისამაჩუყებელი სიტყვებით ამაოდ მოუხმობს საშველად მოტყუებულ საქმროს. ეს მონოლოგი შემოინახა სიმღერამ სი ქოული ბაატა.

## ლიტერატურა 
* გურამ თოდუა, სი ქოული ბაატა, აზრი (ზუგდიდი), სექტემბერი, 2002 წ. გვ.7

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
სალუმის დელტის ეროვნული პარკი

**სალუმის დელტის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი სენეგალში. მისი ფართობი 76 000 ჰექტარია. მდებარეობს მდინარე სენესა და სალუმის დელტაში. შეიქმნა 1976 წელს. 

პარკი, რომელიც ასევე რამსარის კონვენციის ძეგლია, 180 000 ჰა ბიოსფერული ნაკრძალის ტერიტორიაზე მდებარეობს. მისი ფართობიდან 61 000 ჰა წყალს უკავია, მანგროს ტყეებსა და მლაშე წყლის მცენარეულობას  7 000 ჰა, სავანასა და ტყეებს კი 8 000 ჰა. გადაჭიმულია გადამფრენ ფრინველთა აღმოსავლეთ ატლანტიკურ გზაზე. ზამთარში აქ იზამთრებენ შემდეგი სახოების ფრინველები: ვარდისფერი ფლამინგო, ჟერო, წითელგულა მექვიშია, სამეფო მეთოვლია, მეკენჭია და *Calidris minuta*. 

2011 წელს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* BirdLife IBA Factsheet - Delta du Saloum. Birdlife International. 
* Biosphere Reserve Information - Senegal - DELTA DU SALOUM. UNESCO.
*  Parcs et réserves . Government of Senegal.

## სქოლიო
კატეგორია:სენეგალის ეროვნული პარკები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სენეგალში
კატეგორია:1976 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
გიორგი ელიავა

**გიორგი ელიავა** (დ.  26 იანვარი[ძვ. სტ. 13 იანვარი] 1892, საჩხერე — გ. 10 ივლისი, 1937, თბილისი) — ქართველი მეცნიერი, მიკრობიოლოგი, ბაქტერიოლოგი, რეპრესირებული.

## ბიოგრაფია
გიორგი ელიავა სწავლობდა ნოვოროსიისკის, ჟენევისა და მოსკოვის უნივერსიტეტებში. ეს უკანასკნელი დაამთავრა 1916 წელს. იმავე წელს ელიავა დაინიშნა ტრაპიზონის ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორიის გამგედ, ხოლო 1917 წლიდან კი  თბილისის ცენტრალური ბაქტერიოლოგიურ ლაბორატორიის გამგედ. 1918–1921 და 1925–1927 წლებში მუშაობდა პარიზში, პასტერის ინსტიტუტში. სწორედ ამ ინსტიტუტში მოღვაწეობდა კანადელი ბაქტერიოლოგი ფელიქს დერელი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა სამედიცინო პრაქტიკაში ბაქტერიოფაგის გამოყენებას. 

1923 წელს გიორგი ელიავას ინიციატივით დაარსდა თბილისის ბაქტერიოლოგიური ინსტიტუტი, რომლის დირექტორიც თვითონ იყო. 1927 წლიდან განაგებდა თსუ-ს ჰიგიენის, ხოლო 1929 წლიდან — მიკრობიოლოგიის კათედრებს. 1934 წელს მისი თაოსნობით გაიხსნა შავი ჭირის საწინააღმდეგო სადგური. 1936 წელს დააარსა ბაქტერიოფაგის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი, რომლის პირველი დირექტორიც თავად იყო. ინსტიტუტის საქმიანობის ძირითად სფეროს ბაქტერიოფაგების კვლევა და ფაგოთერაპია წარმოადგენდა.

ელიავა იყო ერთ-ერთი პირველი, რომელმაც გამოთქვა აზრი, რომ ბაქტერიოფაგი განაპირობებს მიკრობთა ფართო ცვალებადობას. ელიავა იცავდა ბაქტერიოფაგის ცოცხალი ბუნების თეორიას, რაც შემდგომ წარმატებით დადასტურდა. 

## რეპრესიები
1937 წლის 23 იანვარს გიორგი ელიავა დააპატიმრა შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატმა. მას ბრალი დასდეს საფრანგეთის მთავრობის ჯაშუშობასა და მოსახლეობაში ეპიდემიის გავრცელების მცდელობაში. 1937 წლის 9 ივლისს გიორგი ელიავას უზენაესი სასამართლოს სამხედრო კოლეგიამ გამოუტანა განაჩენი — დახვრეტა. გიორგი ელიავა და მისი მეუღლე დახვრიტეს 10 ივლისს, ხოლო მათი ერთადერთი ქალიშვილი შუა აზიაში გადაასახლეს.
## ბიბლიოგრაფია
* De l’action destructive des sels de quinine sur le bactériophage de d’Hérelle, «Comptes rendus de la Société de Biologie», 1921, t. 85 (თანაავტ. E. Pozerski).
* Dimensions du corpuscule bactériophage, იქვე, 1927, t. 96 (თანაავტ. E. Suarez).
* Unicité du bactériophage sur la lysine du bactériophage, იქვე, 1921, t. 85 (თანაავტ. F. D’Hérelle).
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:საჩხერეში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
მოთამაშე (რომანი)

„**მოთამაშე**“ () — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის მოკლე რომანი, რომელიც გამოიცა 1866 წელს. რომანი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მასწავლებლის შესახებ, რომელიც მუშაობს ყოფილი რუსი გენერლის ოჯახში. რომანი ასახავს ავტორის მისწრაფებას რულეტკის მიმართ.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* მოთამაშე — სრული ტექსტი 
*

კატეგორია:1866 წლის რომანები
კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები
დისაპოინტმენტის ტბა

**დისაპოინტმენტის ტბა** ( – იმედის გაცრუება) — მარილიანი ტბა დასავლეთ ავსტრალიაში. ფართობი 1500 კმ². მდებარეობს სამხრეთი ტროპიკის ხაზზე, გიბსონის უდაბნოს დასავლეთით. გაწოლილია ქალაქ დერბიდან 650 კილომეტრში. ტბას სახელი უწოდა მოგზაურმა ფრენკ ჰენმა 1897 წელს. იმ ეტაპზე ჰენი იკვლევდა პილბარის მხარეს, მდინარე რიდალის მიმდებარე ტერიტორიებს. მოგზაურმა შენიშნა პატარა ნაკადულებისა და უბეების არსებობა და მიჰყვა მათ, სადაც აპირებდა დიდი მტკნარი აუზის პოვნას. ჰენმა მტკნარი აუზის ნაცვლად მარილიანი ტბა აღმოაჩინა.

დისაპოინტმენტის ტბა იხვისებრთა ოჯახში შემავალი მრავალი წყლის ფრინველის საბინადრო ადგილია.

## რესურსები ინტერნეტში
* დისაპოინტმენტის ტბის ქიმიური შედგენილობა 
* დისაპოინტმენტის ტბის შესახებ  

## სქოლიო
კატეგორია:ავსტრალიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სამი დათვი

**სამი დათვი** — ზღაპარი, რომელიც 1837 წელს ჩაწერილი იქნა ბრიტანელ პოეტ რობერ საუზის მიერ. იმავე წელს ბრიტანელმა მწერალმა ჯორჯ ნიკოლმა პროზაული ვერსიის მიხედვით შექმნა ლექსი.

## სიუჟეტი 
ორიგინალური ვერსიით, ტყეში ცხოვრობს სამი დათვი. ერთ დღეს ისინი სახლიდან გადიან. მათ საცხოვრებელს პოულობს მოხუცი, ბინძური ქალი. იგი შეჭამს მათ სადილს, ჯდება სკამზე და ამტვრევს მას, შემდეგ კი იძინება მათ საწოლში. დათვები შინ ბრუნდებიან და პოულობენ მძინარე ქალს, რომელიც შეშინებული გარბის.

სხვადასხვა ვერსიაში მოხუცი ქალის მაგივრად მონაწილეობს გოგონა.

## რესურსები ინტერნეტში
* რობერტ საუზის პროზა

კატეგორია:1837 წლის ზღაპრები
Lulu (ლუ რიდის და მეტალიკის ალბომი)

***Lulu*** — როკ-გიტარისტ ლუ რიდისა და მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის ერთობლივი ალბომი. დისკი იწერებოდა 2009 წლიდან.

ალბომის წამყვანი სინგლი, „The View“ გამოიცა 2011 წლის 27 სექტემბერს.

კონცეპტუალურად, ალბომი ეფუძნება *ლულუს* შესახებ 2 პიესას, რომელთა ავტორია გერმანელი თეატრალური დრამატურგი ფრენკ ვედეკინდი. ალბომის კომპოზიციების უმეტესობა წარმოადგენს ლუ რიდის მიერ წაკითხულ ტექსტებს, მეტალიკის მიერ შექმნილი ინსტრუმენტული ნომრების ფონზე, სადაც ჯეიმზ ჰეტფილდი ვოკალს დრო და დრო ასრულებს. რიდი არის ალბომის ტექსტების უმეტესობის ავტორი. ალბომი მსოფლიო მასშტაბით  გამოიცა 2011 წლის 31 ოქტომბერს, ხოლო 1 ნოემბერს - ჩრდილოეთ ამერიკაში. კრიტიკოსებმა მას ძირითადად უარყოფითი შეფასებები მისცეს.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:მეტალიკის ალბომები
კატეგორია:2011 წლის ალბომები
კატეგორია:Universal Music Group-ის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
კატეგორია:ლუ რიდის ალბომები
კატეგორია:ალბომები გრეგ ფაიდელმენის პროდიუსერობით
დემპო

**დემპო** () — მოქმედი ვულკანი ინდონეზიაში, კუნძულ სუმატრის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ბარისანის ქედზე. სიმაღლე 3173 მ. ძლიერი ამოფრქვევა მოხდა 1908 და 1994 წლებში. უკანასკნელი ამოფრქვევა კი 2009 წლის იანვარში დაფიქსირდა. დემპო სტრატოვულკანია. გააჩნია 7 ვულკანური კრატერი, რომელთა შორის ტბებია გაბნეული. ყველაზე დიდი ტბის დიამეტრი შეადგენს 400 მეტრს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის ვულკანები
კატეგორია:მოქმედი ვულკანები
გოლემ-გრადი

**გოლემ-გრადი** ( ცნობილია ასევე როგორც **გველის კუნძული**) — პატარა კუნძული მაკედონიის რესუბლიკაში. ფართობი 18 *ჰა*. გოლემ-გრადი მდებარეობს პრესპის ტბაში, საბერძნეთისა და ალბანეთის სახელმწიფო საზღვრებიდან რამდენიმე კილომეტრში. გოლემ-გრადი რამდინიმე უძველესი ნანგრევისა და ეკლესიის კერაა. კუნძულზე გვხვდება ცხოველთა სხვადასხვა სახეობა, მათ შორის გველები. 2008 წლის აგვისტოში კუნძული გაიხსნა ტურისტებისთვის.

კუნძულის ფართობი შეადგენს სულ რაღაც 18 *ჰა*-ს. სიგრძე 600 მ, ხოლო სიგანე 350 მ. XX საუკუნის შუა წლების შემდეგ კუნძული დაუსახლებელია, მას შემდეგ რაც კუნძული საბოლოოდ დატოვეს ბერ-მონაზვნებმა. კუნძულზე მისვლა მხოლოდ ნავებითაა შესაძლებელი. გოლემ-გრადთან ყველაზე ახლოს დასახლებული პუნქტია სოფელი კონსკო.

## იხილეთ აგრეთვე
*პრესპა

## რესურსები ინტერნეტში
*გოლემ-გრადი 

## სქოლიო
კატეგორია:მაკედონიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ტუგელა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ტუგელა** შეიძლება აღნიშნავდეს: 
----
* ტუგელა – მდინარე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. 
* ტუგელა – ჩანჩქერი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.
Medium, Rare & Remastered

***Medium, Rare & Remastered*** — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 2009 წელს. გამოცემა დამზადდა სპეციალურად ჯგუფის ოფიციალური საიტის რეგისტრირებული მომხმარებლებისათვის. ალბომში შეტანილია სხვადასხვა იშვიათი სიმღერა და b-გვერდი ჯგუფის სინგლებიდან. ალბომის გარეკანზე გამოყენებულია პროექტის Passengers  პერიოდის ფოტოსურათი. ორიგინალურ სურათზე ასევე გამოსახული იყო პროდიუსერი ბრაიან ინო, მაგრამ მისი გამოსახულება ამ გარეკნისათვის ამოიღეს.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* ბონო – ვოკალი
* The Edge – გიტარა, ვოკალი
* ადამ კლეიტონი – ბას გიტარა
* ლარი მალენი – დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

## სქოლიო 
კატეგორია:U2-ს კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2009 წლის კომპილაციური ალბომები
მიხეილ ვაშაკიძე

**მიხეილ ალექსანდრეს ძე ვაშაკიძე** (დ. 15 აგვისტო [ახ. სტ. 28 აგვისტო], 1909, დიდი ჯიხაიში, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 27 ნოემბერი, 1956, აბასთუმანი) — ქართველი ასტროფიზიკოსი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1951), პროფესორი (1954). 

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1932). 1936–1956  წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აბასთუმნის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში. წამოაყენა ვარსკვლავთა სივრცული განაწილების შესწავლის ახალი მოხერხებული მეთოდი, რომელიც ცნობილია ვაშაკიძე-ოორტის მეთოდის სახელწოდებით. შეადგინა გარეგალაქტიკური ნისლეულებისა და გრძელპერიოდიანი ცეფეიდების ფერის მაჩვენებელთა კატალოგი, რის საფუძველზეც გამოიკვლია სინათლის ვარსკვლავთშორისი შთანთქმა. შეისწავლა მზის გვირგვინისა და ნისლეულების გამოსხივების პოლარიზაცია, აღმოაჩინა კიბორჩხალსახის ნისლეულის გამოსხივების ძლიერი არასითბური ბუნება.

დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენითა და მედლებით. მისი სახელი მიაკუთვნეს მთვარის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ვაშაკიძე-ოორტის მეთოდი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ასტრონომები
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მ
ეთვალისი

**ეთვალისი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ჟინვალი). 

მდებარეობს მდინარე არაგვის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1115 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით.

ეთვალისი მოიხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) ბაზალეთის მხარის სოფელთა სიაში. 1865 წელს ეთვალისი შედიოდა დუშეთის უბნის არანისის სასოფლო თემში და ცხოვრობდა 17 კომლი.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 10 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვარლამ ვაშალომიძე

**ვარლამ ვაშალომიძე**  (დ. 1896, ვანისქედი — გ. 5 სექტემბერი, 1987 იქვე) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, აქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
ვარლამ ვაშალომიძემ სიმღერა ოჯახში ისწავლა. მისი მშობლები, არტემი და პელაკი მომღერლები იყვნენ და სხვადასახვა ინსტრუმენტებზეც უკრავდნენ. ოჯახში ჰქონდათ ჩონგური, ქართული გარმონი და დაირა. 
     
1916 წელს გაიწვიეს ჯარში. 1925 წლიდან ამეცადინებდა სასოფლო გუნდს. 1928 წელს ვარლამ სიმონიშვილმა ის ეთნოგრაფიულ ანსამბლში მიიწვია. ეს ანსამბლი წარმატებით გამოვიდა 1934 წელს თბილისში გამართულ ამიერკავკასიის ხალხთა ოლიმპიადაზე. 1934 წლიდან ვარლამ ვაშალომიძე სათავეში ედგა სოფელ მთისპირის საკოლმეურნეო გუნდს. 1937 წელს მან მონაწილეობა  მიიღო მოსკოვში გამართულ ქართული ლიტერატურისა და ხელოვნების დეკადაზე კირილე პაჭკორიას გუნდში. 1957 წლიდან მღეროდა ვლადიმერ ერქომაიშვილის „შვიდკაცაში“. 1963 წლიდან კი მისი ინიციატივით ჩამოყალიბდა უხუცეს გურულ მომღერალთა ანსამბლი „დილა“, რომელსაც თავადვე ჩაუდგა სათავეში. ეს იყო ვარლამ სიმონიშვილის საუკეთესო მოწაფეთა ახალი გაერთიანება.

ვარლამ ვაშალომიძე მაღალ ხმას მღეროდა, როგორც ანსამბლურ, ასევე ტრიოთი შესასრულებელ სიმღერებში. 1980 წელს სოფელში აღინიშნა მისი იუბილე და მიენიჭა საქართველოს კულტურის დამსახურებული მოღვაწის წოდება. ვარლამ ვაშალომიძე დაკრძალულია ვანისქეში, ეკლესიის სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ხასანბეგურა ვარლამ ვაშალომიძის გუნდის შესრულებით
* საბჭოთა პრესა ვარლამ ვაშალომიძის შესახებ

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
პრესპა

**პრესპა** — ორი მტკნარი ტბის სახელწოდება ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. პრესპა მდებარეობს ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, ალბანეთის, საბერძნეთისა და მაკედონიის სახელმწიფოების საზღვარზე. მოქცეულია მთათაშორის ქვაბულში, 853 მ სიმაღლეზე. ტბის საერთო ფართობია 273 კმ². აქედან მაკედონიაზე მოდის 84.8 კმ², საბერძნეთსა და ალბანეთზე 38.8 კმ². ტბაში მდებარეობს კუნძული გოლემ-გრადი.

აღნიშნული ტბები ტექტონიკურ ტბებს შორის ზღვის დონიდან ბალკანეთში ყველაზე მაღლა ვრცელდებიან. სიღრმე 54 მ-მდე. ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ნაპირები დამრეცია და სუსტადაა დანაწევრებული, სამხრეთი და დასავლეთი — ციცაბო, ღრმადაა შეჭრილი ყურეები. დაახლოებით 1 მ სიგრძის ფშანით დაკავშირებულია მიკრი-პრესპის წყალმარჩხ ტბასთან, მიწისქვეშა ნაკადებით — ოჰრიდის ტბასთან, რომელიც პრესპაზე 158 მეტრით დაბლა მდებარეობს. დონეების წლიური რყევა 1,5-2 მ. განვითარებულია თევზჭერა. 

გამოიყოფა ორი ტბა: დიდი პრესპა — გაყოფილია ალბანეთს, საბერძნეთსა და მაკედონიას შორის და პატარა პრესპა, რომელიც თავის მხრივ, გაყოფილია საბერძნეთსა (43.5 კმ²) და ალბანეთს (3.9 კმ²) შორის.

## გალერეა

ფაილი:Fishing at Lake Prespa.JPG
ფაილი:Prespa Lake (Oteshevo - Stenje).JPG
ფაილი:Lake Prespa beach (Konjsko).JPG
ფაილი:Prespa Lake 1.JPG

## იხილეთ აგრეთვე
* საბერძნეთის ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ალბანეთის ტბები
კატეგორია:საბერძნეთის ტბები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სამკურნალო რეცეპტები

**„სამკურნალო რეცეპტები“**, XVIII—XIX საუკუნეების სამედიცინო ძეგლი, რომლის ავტორია დავით ბაგრატიონი (გიორგი XIII-ის უფროსი ვაჟი). ძეგლი შედგენილია რუსულ, ქართულ და ლათინური წყაროების საფუძველზე. ტექსტი დაყოფილია თავებად და დალაგებულია ანბანზე დაავადებების მიხედვით (მაგ., ანტონის ცეცხლისათვის..., ბუასილისათვის... და ა. შ.). თითოეულ დაავადებას ახლავს სათანადო რეცეპტი. 

„სამკურნალო რეცეპტები“ გავრცელებული იყო საქართველოში ხელნაწერების სახით; დღემდე შემონახულია 7 ხელნაწერი ვარიანტი, მათ შორის 4 ინახება საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტში, 2 — თელავში; 1 — სანქტ-პეტერბურგში მ. სალტიკოვ-შჩედრინის სახელობის ბიბლიოთეკაში.
## ლიტერატურა
**შენგელია მ.,* დავით ბაგრატიონი და გარდამავალი ხანის ქართული მედიცინა, მის წგნ.: ეტიუდები ქართული მედიცინის ისტორიიდან, თბ., 1963;

კატეგორია:ქართული სამედიცინო ლიტერატურა
სონდისველა

**სონდისველა** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს მდინარე ხორხის (მთიულეთის არაგვის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1000 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 27 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 16 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უბანი (ჟინვალის თემი)

**უბანი** — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ჩაედინება ჟინვალის წყალსაცავში) ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით. 1 კილომეტრში მდებარეობს სოფელი სონდისველა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ქვემო ხორხი

**ქვემო ხორხი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ერთვის ჟინვალის წყალსაცავს) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მ-ზე, დუშეთიდან 52 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

ქვემო ხორხი XIX საუკუნეში წარმოიშვა აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელების (ფშავ-ხევსურეთი, მთიულეთი, გუდამაყარი) ხორხის ხეობაში მიგრაციის შედეგად. მანამდე სოფლის ტერიტორია ტყით ყოფილა დაფარული. სოფლის განაპირას შემორჩენილია შუა საუკუნეების ზურგიანი კოშკის ნანგრევები.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 13 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უბანი

**უბანი** შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ქვემოთ ჩამოთვლილთაგან:

* უბანი — ქალაქის, დაბის ან სოფლის ნაწილი;
* უბანი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ჟინვალის თემში;
* უბანი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ხევსურეთის თემში.

;იხილეთ აგრეთვე:
* უ-ბანი — მეტროპოლიტენების სახელწოდება გერმანიასა და ავსტრიაში.
უ-ბანი

მარჯვნივ|90პქ|უ-ბანის ლოგო გერმანიაში
მარჯვნივ|90პქ|ვენის უ-ბანის ლოგო
**უნტერგრუნდბანი** (, *მიწისქვეშა გზა*), შემოკლებით **უ-ბანი** () — ექვსი მეტროპოლიტენის სახელწოდება გერმანულენოვან ქვეყნებში:

* ბერლინის მეტროპოლიტენი
* ფრანკფურტის მეტროპოლიტენი
* ჰამბურგის მეტროპოლიტენი
* მიუნხენის მეტროპოლიტენი
* ნიურნბერგის მეტროპოლიტენი
* ვენის მეტროპოლიტენი
ზემო ხორხი

**ზემო ხორხი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის ადმინისტრაციულ ერთეულში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე).

მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ერთვის ჟინვალის წყალსაცავს) ზემოთში, ზღვის დონიდან 1400 მ-ზე, დუშეთიდან 30 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

სოფელი წარმოიშვა XIX საუკუნეში ფშავ-ხევსურეთიდან და მთიულეთიდან ხორხის ხეობაში მიგრაციის შედეგად. პირველი მოახალშენეები აქ იყვნენ ფშავლები ქისტაურთ თემიდან (სოფლები: შუაფხო, ვანხევი), რის გამოც XIX საუკუნის II ნახევარში ერთხანს ზემო ხორხს ქისტაურსაც უწოდებდნენ.

სოფლის მიდამოებში, მდინარე ხორხის სათავესთან, მაღალ მთაზე მდებარეობს შუა საუკუნეების აჩაქველის ციხის კომპლექსი, მდინარის შუა წელზე, მარჯვენა ნაპირას, მთის კალთაზე აგებულია X საუკუნის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი. სოფლის სასაფლაოზე დგას XVIII-XIX საუკუნეების დარბაზული ეკლესია. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბურჰანუდინ რაბანი

მინი|300პქ|ბურჰანუდინ რაბანი
**ბურჰანუდინ რაბანი** (დარი: برهان الدين رباني — *Burhânuddîn Rabbânî*; 1940 — 20 სექტემბერი 2011) — ავღანეთის პრეზიდენტი 1992- 2001 წლებში. 1996 წელს თალიბების მიერ ქაბულის აღების შემდეგ რეალურად ვეღარ ასრულებდა პრეზიდენტის უფლებამოსილებას, თუმცა საერთაშორისო თანამეგობრობის მიერ აღიარებული იყო ქვეყნის კანონიერ მმართველად. სიკვდილამდე ასრულებდა ავღანეთის მშვიდობის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოვალეობას.

მოკლეს 2011 წლის 20 სექტემბერს საკუთარ სახლთან. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ავღანეთის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Burhanuddin Rabbani, President of the Islamic State of Afghanistan
*Biography 
*Afghanistan's Powerbrokers: Burhanuddin Rabbani
*Ex-Afghan President Burhanuddin Rabbani Killed In Suicide Attack 

## სქოლიო
კატეგორია:ავღანეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:მოკლული ავღანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:მოკლული ავღანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:2011 წელს მოკლული პოლიტიკოსები
ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკება

მინი|ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკების ფოტოსურათი.
**ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკება** — გამოჩენილი იტალიელი ასტრონომის, ფილოსოფოსისა და პოეტის – ჯორდანო ბრუნოს – ქანდაკება იტალიაში, ქალაქ რომში, რომელიც აღმართულია იმავე ადგილზე, სადაც ჯორდანო ბრუნო დაწვეს. ქანდაკების აღმართვამ გამოიწვია დაპირისპირება რომის კათოლიკურ ეკლესიასა და თავისუფალ მასონებს შორის. 1884 წლის 20 აპრილს რომის პაპმა ლეო XIII-ემ გამოაქვეყნა ენციკლიკა *Humanum Genus*, რომელშიც დაგმო თავისუფალი მასონები და მათი იდეოლოგია. ამის საპასუხოდ მასონებმა გადაწყვიტეს კათოლიკური ეკლესიის მიერ ერეტიკოსად გამოცხადებული ჯორდანო ბრუნოს ძეგლის აღმართვა იმავე ადგილას, სადაც იტალიელი მოაზროვნე სიკვდილით დასაჯეს 1600 წელს. ქანდაკების შექმნა შესთავაზეს ეტორე ფერარას, რომელსაც ამავე დროს ეკავა აპენინის ნახევარკუნძულზე ერთადერთი მოქმედი მასონური ლოჟის — „იტალიის დიდი აღმოსავლეთის“ მაგისტრის თანამდებობა. ქანდაკების აღმართვას მოჰყვა დაპირისპირება მის მომხრეებსა და მოწინააღმდეგეებს შორის — რომის მუნიციპალური საბჭოს წევრთა უმრავლესობა ეწინააღმდეგებოდა ჯორდანო ბრუნოს ქანდაკების აღმართვას, თუმცა აღმართვის წინააღმდეგ მიმართულმა წარუმატებელმა ინტრიგებმა გამოიწვიეს იტალიის მოსახლეობისა და რამდენიმე ევროპელი საზოგადო მოღვაწის უკმაყოფილებლობა და აღშფოთება. რომის უნივერსიტეტში, რომლის პროფესორთა უმრავლესობა მხარს უჭერდა ქანდაკების აღმართვას, შეწყდა ლექციები და სტუდენტებს მიეცათ საშუალება ღიად გამოეხატათ უკმაყოფილება იმ პროფესორებით, რომლებიც შედიოდნენ მუნიციპალურ საბჭოში და ხელს უშლიდნენ ქანდაკების აღმართვას. დღეისათვის კამპო დელ ფიორიზე აღმართული ქანდაკება არის ათეისტებისა და „Libero pensatore“-თა შეკრების ადგილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ქანდაკებები
ჟიულ ჟილიერონი

**ჟიულ ჟილიერონი** ( დ. 21 დეკემბერი 1854, ნევილი — გ. 26 აპრილი 1926, შერნელცი) —  შვეიცარიელი ენათმეცნიერი; ლინგვისტური გეოგრაფიის ფუძემდებელი და ლინგვისტური გეოგრაფიის სკოლის მამამთავარი. უმაღლესი ცოდნის სკოლის პროფესორი (1876—1926).

1875 წელს ჟილიერონმა დაამთავრა ნევშატელის აკადემია, მოგვიანებით სწავლობდა ბაზელსა და პარიზში. 
ავტორია შორმებისა დიალექტოლოგიასა და ლინგვისტურ გეოგრაფიაში. ედმონდ ედმონთან ერთად შეადგინა „საფრანგეთის ლინგვისტური ატლასი“ 
(1900-1912; 35 ტაბულა). ამასთანავე იგი არის საფრანგეთის დიალექტოლოგიის საზოგადოების ფუძემდებელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჟიულ ჟილიერონი შვეიცარიის ისტორიულ ლექსიკონში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი ენათმეცნიერები
სამკურნალო წიგნი - კარაბადინი

**„სამკურნალო წიგნი — კარაბადინი“** — XV საუკუნის სამედიცინო ძეგლი, რომლის ავტორია ზაზა ფანასკერტელ-ციციშვილი.  წიგნი 2 ტომად არის შედგენილი და მასში საკმაო სიზუსტითაა განხილული მედიცინის თეორიული და პრაქტიკული საკითხები, აღწერილია დაავადებათა გამოცნობის ხერხები, ობიექტური გასინჯვის მეთოდები, ავადმყოფთა გამოკვლევის უაღრესად რაციონალური სქემა. კარგად არის გაშუქებული სამკურნალო საშუალებათა სხვადასხვა ფორმა, მკურნალობის მრავალნაირი მეთოდი. განხილულია ადამიანის ანატომიის და ფიზიოლოგიის ძირითადი საკითხები, მოცემულია ფსიქიკის მატერიალური გაგების ელემენტები, ტვინი აღიარებულია გარემოს შეცნობის ორგანოდ. ავტორი უარყოფს ფსიქიკურ დაავადების მისტიკური ბუნებას და მიიჩნევს მას ტვინის ორგანულ დაავედებად, რომელიც საჭიროებს მკურნალობას წამლებით და არა მაგიურ-რელიგიური რიტუალებით.

„სამკურნალო წიგნი — კარაბადინი“ შუა საუკუნეების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წყაროა როგორც სამედიცინო-ბიოლოგიურ, ისე ქართული საზოგადოებრივი და ფილოსოფიური აზროვნების ისტორიისათვის.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული სამედიცინო ლიტერატურა
სკალარი

**სკალარი** () — სიდიდე, რომელსაც არ გააჩნია სივრცეში მიმართულება და ხასიათდება მხოლოდ რიცხვითი მნიშვნელობით.

სკალარული სიდიდეებია: სიგრძე, ფართობი, მოცულობა, დრო, მასა, სიმკვრივე, ტემპერატურა, სიმძლავრე, სითბოტევადობა, ელექტროტევადობა და სხვა. 

ტერმინი სკალარი (ზოგჯერ აღქმულია *რიცხვის* სინონიმად) გამოიყენება ვექტორულ აღრიცხვაში, სადაც იგი უპირისპირდება ვექტორს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვექტორები
*სკალარული ნამრავლი

## ლიტერატურა
კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ალგებრა
კატეგორია:აბსტრაქტული ალგებრა
სკალარული ნამრავლი

**სკალარული ნამრავლი** a და b ვექტორებისა არის სკალარი, რომელიც ტოლია ამ ვექტორების სიგრძეთა ნამრავლისა და მათ შორის მდებარე კუთხის კოსინუსისა. აღნიშნავენ ორგვარად: (ab) ან ab. სკალარული ნამრავლის თვისებები:
#(ab)=(ba);
#(\alpha ab)=\alpha(ab) (\alpha — სკალარია);
#(ab+c)=(ab) + (ac);
#(aa)>0, თუ a\ne 0 და (aa)=0, თუ a=0.

a ვექტორის სიგრძე ტოლია \sqrt{(aa)}, თუ (ab)=0 მაშინ ან a=0, ან b=0 ან a \perp b;  თუ a=(a_x, a_y, a_z) და b=(b_x, b_y, b_z) მაშინ ab=a_xb_x+ a_yb_y+ a_z, b_z, (მართკუთხოვან დეკარტის კოორდინატებში), მაშინ (ab)=a_xb_x+a_yb_y+a_zb_z.

სკალარული ნამრავლის ცნება განზოგადებულია n-განზომილებიანი ვექტორული სივრცეებისთვისაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აბსტრაქტული ალგებრა
კატეგორია:წრფივი ალგებრა
კატეგორია:გამრავლება
ხირაუშა

**ხირაუშა** — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ხორხის (ერთვის ჟინვალის წყალსაცავს) ნაპირას. ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ნეძიხი

**ნეძიხი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს გუდამაყრის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 800 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 21 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
ნეძიხში, ადგილ ბზიანაზე, მდებარეობს წმინდა გიორგის სამონასტრო კომპლექსი (ტოპონიმი „ბზიანა“ ბზის სიმრავლით ჩანს წარმოქმნილი). გათხარეს 1977 წელს (რ. რამიშვილი). კომპლექსი წარმოადგენს გალავნით შემოზღუდულ ეზოს, რომელშიც განლაგებულია 2 ეკლესია და რამდენიმე სამეურნეო და საცხოვრებელი სათავსი. ერთი ეკლესია განეკუთვნება ორნავიანი ბაზილიკის ტიპს, ნაგებია ნატეხი ქვის კლდით, კონსტრუქციულ ადგილებში შირიმის კვადრებია ჩართული, აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადებზე ჯვრის რელიეფურგამოსახულებიანი 2 ფილაა. ბაზილიკა VI-VII სს. განეკუთვნება. მეორე ნაგებობა ერთნავიანია, სამხრეთით და ჩრდილოეთით აქვს მინაშენები, რაც გეგმაში ჯვრის გამოსახულებას ქმნის. აგებული უნდა იყოს X საუკუნეში.

სოფლის მახლობლად, მის სამხრეთ-დასავლეთით, მდებარეობს განვითარებული შუა საუკუნეების საფორტიფიკაციო და სამეურნეო ნაგებობათა ნაშთები — გაგუთო.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯერემი რენერი

**ჯერემი რენერი** (; დ. 7 იანვარი 1971, მოდესტო, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი და მუსიკოსი. კინოში გამოჩნდა უმეტესად 2000-იან წლებში, სადაც ძირითადად მეორეხარისხოვან როლებს ასრულებდა. რენერი ორჯერ იყო ნომინირებული ოსკარის პრემიაზე.

## ბიოგრაფია 
ჯერემი რენერი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ მოდესტოში. იგი ვალერი კერლისა და ლი რენერის შვილია. 
ჰყავს ხუთი უმცროსი ალალი ძმა. დაამთავრა ფრედ ბეიერის საშუალო სკოლა, რის შემდეგ სწავლა განაგრძო ორწლიანი კურსით ქალაქ მოდესტოში. 
რენერმა კინოკარიერა დაიწყო როგორც ქარიზმატულმა ანტიგმირმა.

მას განსახიერებული აქვს მეჩვიდმეტე საუკუნის ვამპირის, შეიარაღებული ალკოჰოლიკის, სერიული მკვლელისა და სხვა როლები. რენერმა მონაწილეობა მიიღო ასევე სატელივიზიო პროექტებში: „ანგელოზი“, „დანაშაულის ადგილი“, „ექიმი ჰაუსი“ და სხვა. 
რენერმა კინოკრიტიკოსების მხრიდან ყურადღება მიიქცია შესრულებული როლებით ფილმებში: „დამერი“, „ნეო ნედი“. საყოველთაო პოპულარობა და აღიარება მოუტანა ფილმმა „ქარიშხლის მბრძანებელი“. ამ ფილმში შესრულებული როლისთვის ჯერემი რენერი ნომინირებულ იყო ოსკარის პრემიაზე, როგორც საუკეთესო მსახიობი. 2010 წელს როლი მიიღო ბენ აფლეკის ფილმში „ქალაქი“. შესრულებული როლისთვის რენერმა მეორეჯერ მიიღო ოსკარის პრემიაზე ნომინაცია.

2011 წლის 14 დეკემბერს „შეუსრულებელი მისიის“ მეოთხე ნაწილის პრემიერა გაიმართა, ფილმში რენერმა ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა, მან ითან ჰანთის თანაშემწე აგენტი უილიამ ბრენდტი განასახიერა. 2012 წელს რენერის პოპულარობა კიდევ უფრო გაიზარდა, მსახიობმა „ბორნის“ სერიების მთავარი გმირი ჯეისონ ბორნი შეცვალა, რომელსაც მეტ დეიმონი ასრულებდა და ახალ სერიაში ახალი აგენტი აარონ კროსი განასახიერა.

2013 წლის იანვარში, კინოგაქირავებაში გამოვიდა ფილმი „ალქაჯებზე მონადირეები“, სადაც რენერმა ჯემა არტენტონთან ერთად მთავარი როლი შეასრულა, პრემიერიდან ორ თვეში კი მსახიობი 42 წლის ასაკში მამა გახდა, მას 28 მარტს ქალიშვილი შეეძინა.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*ჯერემი ლი რენერი - fansite 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოდრი ტოტუ

**ოდრი ტოტუ** (; დ. 9 აგვისტო, 1976) — ფრანგი  მსახიობი, ცნობილია  ფილმ „ამელიში“ შესრულებული მთავარი როლით. ასევე მონაწილეობდა ფილმში „და ვინჩის კოდი“. 2009 წელს მან განასახიერა ფრანგი დიზაინერი კოკო შანელი ფილმში „კოკო შანელამდე“.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
*
*NY Daily News ინტერვიუ  21 ნოემბერი, 2004 წელი
*MSNBC ინტერვიუ 23 ნოემბერი, 2004 წელი

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩინთი

**ჩინთი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემში. მდებარეობს ისტორიულ ხერკში, ფხოვისა და თიანეთის გზაგასაყარზე., მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 680 მეტრზე, დუშეთიდან 17 კილომეტრში

## ისტორია
სოფელში მოსახლეობის გაჩენა საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიის დამაკავშირებელ გზაზე მდებარეობამ განაპირობა.  ჩინთში გადიოდა აგრეთვე გზა, რომელიც თიანეთის გავლით აღმოსავლეთისკენ მიემართებოდა. ამ მნიშვნელოვანი სამიმოსვლო გზების დაცვა-პატრონობა სოფლის მოსახლეობას ევალებოდა. 

ჩინთი XVI საუკუნიდან არაგვის ერისთავთა კუთვნილება იყო, XVIII საუკუნიდან ქართლ-კახეთის სამეფო კარის კონტროლის ქვეშ მოექცა. XVII-XVIII საუკუნეებში ლეკთა თარეშის შედეგად სოფელში მოსახლეობის რაოდენობა შემცირდა. XIX საუკუნეში აქ ქართველი მთიელები (ძირითადად ბუჩუკურები) დასახლდნენ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 188 ადამიანი.

## მატერიელური-კულტურის ძეგლები
ჩინთში შემონახულია კოშკების კომპლექსი. ვაკეზე, კლდის მცირე მასივის ორივე მხარეს, თითო-თითო კოშკია აღმართული. არაგვის მხარეს პირშექცეული, გეგმით სწორკუთხა კოშკი დანგრეულია. მეორე კოშკი ხუთსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით გამოყვანილი სწორი ჰორიზონტალური რიგებით. შესასვლელი II სართულიდან აქვს. კოშკები XVIII საუკუნეზე ადრინდელ ხანას მიეკუთვნება. აქედან დაახლოებით 30 მეტრზე დგას მესამე, ხუთსართულიანი კოშკი. იგი უჩვეულო სახისაა. მისი ქვედა ნახევარი გარედან კუთხედებმომრგვალებულია, ზედა ნახევარი ოთხკუთხედია. შესასვლელი აქვს II სართულზე გარედან მისადგმელი კიბით. ნაშენია დამუშავებული რიყის ქვითა და ლოდებით, ურევია ნატეხი ქვაც. იგი XV-XVIII სს. მიეკუთვნება.

* ბანთარეულის ნამოსახლარი;
* ბანთარეულის სამაროვანი;
* ბებრისციხის ნამოსახლარი;
* დიდვაკის ნასოფლარი;
* კლდის კოშკები;
* კოტაძეურის კომპლექსი;
* ჩინთის კოშკი;
* ჩინთის ნამოსახლარი;
* ჩინთის ყველაწმინდის ეკლესია;
* წობნები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თვალივი

**თვალივი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ჟინვალის სადაბო თემი. მდებარეობს მდინარე ფშავის არაგვის მარცხენა მხარეს, მწვერვალ გორმაღლის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირის ტყიან ზეგანზე, შემონახულია ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, რომლის მთავარი ნაგებობაა წმინდა გიორგის ეკლესია. იგი ხარჭაშნელ ეპისკოპოსთა მთავარი ტაძარი ყოფილა (ეპარქია მოიცავდა ერწო-თიანეთს და ფშავ-ხევსურეთს). ხარჭაშნელი ეპისკოპოსი ისტორიულ წყაროებში პირველად XIII საუკუნეში იხსენიება, კათედრამ არსებობა შეწყვიტა XVIII საუკუნის მეორე ნახევარში). დარბაზული ეკლესიის უძველესი სამშენებლო ფენა ადრინდელ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება, XV საუკუნეში გადაუკეთებიათ და განუახლებიათ. ტაძარი ნაგებია კლდის დაუმუშავებელი ქვითა და შირიმის გათლილი კვადრებით.

აღმოსავლეთით ნახევარწრიული, შვერილი აფსიდი აქვს. XV საუკუნეში, გადაკეთების დროს, ამოუქოლავთ სამხრეთი კარი, ხოლო დასავლეთი კარის წინ მიუშენებიათ შესასვლელი სამრეკლოთი. შესასვლელის თავზე ჩასმულია ქვიშაქვის დიდი ქვა ასომთავრული წარწერით, რომელიც პალეოგრაფიულად XV საუკუნით თარიღდება. ამავე პერიოდს მიეკუთვნება ინტერიერში, საკურთხევლის წინ, აღმართული აგურის კანკელი, რომლის არქიტრავის ფრესკაზე გამოსახულია 15 წმინდანი. ეკლესიას გარს არტყია გეგმით წვრილი გალავანი, რომლის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ოთხსართულიანი შესასვლელი კოშკია ჩაშენებული. გალავნის შიგნით შემორჩენილია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა და მომცრო დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
* ბარნაველი თ. (შემდგ.), კახეთის ისტორიული ძეგლების წარწერები, თბ., 1961.

## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ეშმაკნი

„***ეშმაკნი***“ () — რუსი მწერლის, ფიოდორ დოსტოევსკის რომანი, რომელიც 1872 წელს გამოიცა. რომანი ძალზედ პოლიტიკური ხასიათისაა და ნათლად ასახავს რუსეთის იმპერიის ცხოვრებას მე-19 საუკუნეში. მწერალი ამხელს საზოგადოებრივი გარემოს რღვევისა და ხრწნის გამოვლინებებს, ზღვარგადასულ ეგოიზმსა და კარიერიზმს, სიცრუეს, შანტაჟს და პიროვებასა და თავისუფლებაზე ძალმომრეობას.

„ეშმაკნის“ ისტორია დიდწილად ეყრდნობა ივანოვის მკვლელობას და მოქცეულია იოანეს გამოცხადების გავლენის ქვეშ. მეორეხარისხოვანი პერსონაჟები — სტეფან და პიოტრ ვერხოვენსკები ნეჩაევსა და ტიმოთეი გრანოვსკის განასახიერებენ. მოქმედება რუსეთის ერთ-ერთ პროვინციაში ხდება, ძირითადად სტეფან ტრიფომოვიჩ ვერხოვენსკისა და ვარვარა სტავროგინას მამულებში. სტეფან ტროფიმოვიჩის ვაჟი, პიოტრ ვერხოვენსკი რევოლუციური სულისკვეთებითაა განმსჭვალული და ცდილობს იმ არეალში რევოლუციური კავშირის ორგანიზება მოახდინოს. თავისი გეგმის ცენტრალურ პერსონად მიიჩნევს ვარვარა სტავროგინას ვაჟს, ნიკოლაის, რადგან ის ფიქრობს, რომ ამ უკანასკნელს ადამიანთა მიმართ სიმპათია არ გააჩნია. ვერხოვენსკი თანდათან აგროვებს შეთქმულებს, რომელთა შორისაც აღმოჩნდნენ ფილოსოფოსი შიგალიოვი, თვითმკვლელი კირილოვი და ყოფილი სამხედრო ვირგინსკი. ამავე დროს ის გეგმავს მისადმი და ზოგადად ერთმანეთისადმი ერთგულება გაამყაროს თანაშეთქმულ ივან შატოვის მკვლელობით. ვერხოვენსკი კლავს შატოვს, თუმცა მისი გეგმა ჩაიშალა. იგი გარბის, მის რევოლუციურ დაჯგუფებას კი აპატიმრებენ. რომანის დასასრულს, საკუთარი დანაშაულებით განაწამები ნიკოლაი სტავროგინი თავს იკლავს.

## სქოლიო 
კატეგორია:1872 წლის რომანები
კატეგორია:დოსტოევსკის ნაწარმოებები
კატეგორია:სოციალური რომანები
კატეგორია:რუსული რომანები
ჯეიმზ მაკევოი

**ჯეიმზ მაკევოი** ( დ. 21 აპრილი, 1979, პორტ-გლაზგო) — შოტლანდიელი თეატრისა და კინოს მსახიობი. მისი დებიუტი შედგა ფილმში „ახლო ოთახი“. 2011 წელს მან ითამაშა პროფესორი იქსის როლი ფილმში „იქს-ადამიანები: პირველი კლასი“.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* *

კატეგორია:შოტლანდიელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კანადის კლდოვანი მთების პარკი

მინი|250პქ|პარკის რუკა
**კანადის კლდოვანი მთების პარკი** () — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი კანადაში. მოიცავს ოთხ ეროვნულ პარკს: 
*ბანფი
*ჯასპერი
*კუტენეი
*იოჰო

ასევე ბრიტანეთის კოლუმბიის სამ პროვინციულ პარკს:
*ამბერის პროვინციული პარკი
*ასინიბუანის პროვინციული პარკი
*რობზონის მთის პროვინციული პარკი

პარკები მოიცავენ მთებს, მყინვარებს, ცხელ წყაროებსა და ჩრდილოეთ ამერიკის უმთავრეს მდინარეთა სისტემების სათავეებს, მათ შორისაა:
*სასკაჩევანი
*ატაბასკა
*კოლუმბია
*ფრეიზერი

არეალი ცნობილია მისი ბუნებრივი სილამაზითა და ბიომრავალფეროვნებით. მისი მრავალი მწვერვალის, მყინვარის, ტბის, ჩანჩქერისა და კირქვული მღვიმეების (რომლებიც მოიცავენ ნამარხებს) გამო 1984 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Park page at UNESCO World Heritage Site

კატეგორია:კანადის გეოგრაფია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში
ლეონის საკათედრო ტაძარი (ნიკარაგუა)

**ლეონის საკათედრო ტაძარი** (), აგრეთვე ცნობილი როგორც *სანტა მარია დე გრასიას საკათედრო ტაძარი* — განსაკუთრებული მნიშვნელობის ისტორიული ძეგლი ნიკარაგუის ქალაქ ლეონში. 2011 წელს ტაძარი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ძეგლი ამ სიაში მეორეა ნიკარაგუიდან ლეონ-ვიეხოს შემდეგ. 

კათედრალის მშენებლობა 1747 - 1814 წლებში გრძელდებოდა და დასრულების შემდეგ აკურთხა პაპმა პიუს IX-მ. აქედან მოყოლებული, კათედრალი უდიდესია მთელს ცენტრალურ ამერიკაში და ბაროკოს არქიტექტურული სტილის წყალობით ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ამერიკის კონტინენტზე.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*La Catedral de León, Edificio del Milenio

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ნიკარაგუაში
ფაუსტი (2011 წლის ფილმი)

**ფაუსტი** () — ალექსანდრე სოკუროვის კინოფილმი. პრემიერა გაიმართა იტალიაში 2011 წლის 8 სექტემბერს. სამი დღის შემდეგ ფილმი უჩვენეს ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე. კინოფილმმა „ფაუსტმა“ ვენეციის კინოფესტივალზე მოიპოვა ოქროს ლომის ჯილდო. 
ფილმის სიუჟეტი დაფუძნებულია იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს პოეტური დრამის „ფაუსტის“ პირველ ნაწილზე.

## როლებში
* იოჰანეს ცაილერი — *ფაუსტი*
* ანტონ ადასინსკი — *მევახშე *
* იზოლდე დიჰაუკი — *მარგარიტა*
* ჰანა შიგულა — *მევახშეს ცოლი*

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
ათნოხი

**ათნოხი** — ნასოფლარი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს მდინარე გუდამაყრის არაგვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1600 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 50 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ათნოხის კარის ანგელოზის ეკლესია

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ვალენტინა მატვიენკო

**ვალენტინა მატვიენკო** (, ქალიშვილობის გვარი **ტიუტინა**, დ. 7 აპრილი, 1949, შეპეტოვკა, ხმელნიცკის ოლქი) — საბჭოთა და რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი, დიპლომატი. რუსეთის ფედერაციის საბჭოს თავმჯდომარე 21 სექტემბრიდან 2011, საბჭოს წევრი — სანქტ-პეტერბურგის წარმომადგენელი 2011 წლის 31 აგვისტოდან. რუსეთის ფედერაციის მთავრობის თავმჯდომარის მოადგილე 1998–2003 წლებში, სანქტ-პეტერბურგის გუბერნატორი და მთავრობის თავმჯდომარე 2003–2011 წლებში.
## რესურსები ინტერნეტში 
* Интервью Валентины Матвиенко на радио «Эхо Москвы» — 06.07.2007
* Интервью Валентины Матвиенко на радио «Эхо Москвы» — 07.07.2008
* «За сосули перед отечеством», «Коммерсант Власть», № 26 (930), 04.07.2011.

კატეგორია:რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:სკკპ-ის წევრები
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის საბჭოს წევრები
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ამღა (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

**ამღა** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს პირიქითა ხევსურეთში, არხოტის ხეობაში, მდინარე არხოტისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1720 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 80 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 8 ადამიანი.

## ღირსშესანიშნაობები
*გაგათ ციხე-სახლი
*ორბეულთის ეკლესია
*ორბეულთის ნასოფლარი
*რკენისჯვარი
*სვეტისანგელოზის ჯვარი (იახსარ-სვეტადჩამოსულის ჯვარი)
*ქვისკარის კოშკი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანდაქი (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

**ანდაქი** — ნასოფლარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. შატილის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს პირიქითა ხევსურეთში, მდინარე ანდაქის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1550 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 123 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ფორტ-ჟესუსი

**ფორტ-ჟესუსი** () — პორტუგალიური საფორტიფიკაციო ნაგებობა კენიაში, მდებარეობს კუნძულ მომბასაზე, ქალაქ მომბასას სიახლოვეს და აშენებულია მისი დაცვის მიზნით. აგებულია 1593 წელს, ესპანეთისა და პორტუგალიის გაერთიანებული სამეფოს მმართველის, ფილიპეს ბრძანებით (ესპანეთის მეფე ფილიპე II). 2011 წელს ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა, როგორც XVI საუკუნის პორტუგალიური სამხედრო საფორტიფიკაციო ნაგებობის თვალსაჩინო ნიმუში.

ნაგებობა 1958 გაფორმდა ისტორიულ მონუმენტად, ამჟამად კი მასში მუზეუმია გახსნილი.

ციხესიმაგრე დააპროექტა მილანელმა არქიტექტორმა ჯოვანი ბატისტა კაირატიმ, რომელიც პორტუგალიის აღმოსავლეთის სამფლობელოების მთავარი არქიტექტორი იყო. ის იყო ევროპის ფარგლებს გარეთ აგებული ევროპული სტილის პირველი ციხესიმაგრე, რომელიც ზარბაზნების ცეცხლისგან თავდაცვის გათვალისწინებით დაპროექტდა. პორტუგალიური სამხედრო არქიტექტურის ეს საუკეთესო ნიმუში რამდენიმეჯერ შეცვალეს ომანელმა არაბებმა და ბრიტანელებმა. ციხესიმაგრემ სულ მალე შეიძინა სასიცოცხლო მნიშვნელობა მათთვის, ვისაც სურდა კუნძულ მომბასასა და მიმდებარე სავაჭრო არეალების კონტროლი. როდესაც ბრიტანელებმა კენიის კოლონიზაცია მოახდინეს, ნაგებობა ციხედ გადააკეთეს, ასე გრძელდებოდა 1958 წლამდე, სანამ მას ამჯერად ისტორიულ მონუმენტად გააფორმებდნენ. 1958-1971 წლებში მონუმენტზე არქეოლოგიურ გათხრებს აწარმოებდა ჯეიმზ კირკმენი.

დღეისათვის პორტ-ჟესუსი ადგილობრივ და უცხოელ ტურისტთა შორის პოპულარულ ღირსშესანიშნაობას წარმოადგენს.

Image:Building in Fort Jesus.jpg|შიდა მხარე
Image:Fort_Jesus,_Mombasa1.jpg|შიდა შენობის ფანჯრები
Image:Fort_Jesus,_Mombasa2.JPG|
Image:Fort_Jesus,_Mombasa3.jpg|პორტუგალიური არქიტექტურის გავლენის სიაშკარავე
Image:Fort Jesus.jpg|შინა ნაწილი

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Fort Jesus Museum 
* Brief History of Fort Jesus

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
კატეგორია:კენიის ისტორია
კატეგორია:კენიის მუზეუმები
აკუშო

**აკუშო** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. ხევსურეთის თემის შემადგენლობაში მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ ფერდობზე, მდინარე აკუშოსხევზე (ხევსურეთის არაგვის მარცხენა შენაკადი). ზღვის დონიდან 1460 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 44 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 4 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*აკუშოს კოპალას ჯვარი
*აკუშოს ღვთისმშობლის ჯვარი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არბოეთი

**არბოეთი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. გრემისხევის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე დუშეთისხევის (არაგვის შენაკადი) სათავესთან. ზღვის დონიდან 1200 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 12 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არჭილო

**არჭილო** — სოფელი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. შატილის თემის შემადგენლობაში. მდებარეობს პირიქითა ხევსურეთში, მდინარეების არჭილოსხევისა და ანდაქის შესართავთან. ზღვის დონიდან 1900 მ სიმაღლეზე. ქალაქ დუშეთიდან დაშორებულია 113 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამოელ II (კათოლიკოსი)

**სამოელ II** —  ქართლის კათოლიკოსი VI საუკუნის შუა წლებში  — VI საუკუნის 70-იან წლებში. სამოელს მოუნათლავს სპარსი ცეცხლთაყვანისმცემელი ევსტათი, რომელიც აწამეს დაახლოებით 550 წელს. მანვე ქართლის სხვა მთავრებთან ერთად სთხოვა ქართლის მარზპანს არვანდ გუშნასპს ქრისტიანობის მიღებისათვის დაპატიმრებული ევსტათის გათავისუფლება ციხიდან. სამოელს დაუკრძალავს ევსტათი მცხეთის საკათედრო ტაძარში.

სუმბატ დავითის ძის ქრონიკის მიხედვით, სამოელი იყო მეცხრე კათოლიკოსი, რომელიც სვიმონ კათოლიკოსის გარდაცვლაების შემდეგ დაჯდა მცხეთის ტახტზე. სამოელის დროს ქართლში გამოჩნდა პალესტინიდან წამოსული გუარამი შვიდიდან ერთი ძმა, რომელიც ქართლში შემოკრებილი ერისთავად აირჩიეს, შემდგომში მცხეთის ჯვრის მცირე ეკლესიის საფუძვლის დამდები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* სუმბატ დავითის-ძე, „ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა“

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
სამოელ III (კათოლიკოსი)

**სამოელ III** — ქართლის კათოლიკოსი VIII საუკუნის პირველ მეოთხედში. საქართველოში მურვან ყრუს შემოსევების პერიოდში სამოელს ურბნელ ეპისკოპოსად უკურთხებია გაქრისტიანებული არაბი ნეოფიტე, რომელიც შემდეგ აწამეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები