open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პოდპოროჟიეს რაიონი

**პოდპოროჟიეს რაიონი** () — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პოდპოროჟიე, საიდანაც მომდინარეობს რაიონის სახელიც. შეიქმნა 1927 წლის სექტემბერში. 1963-1965 წლებში შედიოდა ლოდეინოპოლეს სასოფლო რაიონის შემადგენლობაში. 2010 წლის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 31 707 ადამიანს შეადგენდა.

რაიონის ფართობია 7,83 ათასი კმ². ჩრდილოეთიდან — კარელიის რესპუბლიკა, სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან — ვოლოგდის ოლქი, სამხრეთიდან — ტიხვინის და სამხრეთ-დასავლეთიდან — ლოდეინოპოლეს რაიონები ესაზღვრება, ხოლო აღმოსავლეთიდან — ონეგის ტბა აკრავს.

## ისტორია
ეკატერინესეული ადმინისტრაციული რეფორმების შემდეგ, ამჟამინდელი პოდპოროჟიეს რაიონის ტერიტორია ოლონეცისა და ნოვგოროდის გუბერნიების შემადგენლობაში შევიდა. რაიონის სამხრეთი ტერიტორიის მცირედი ნაწილი, მდინარე ოიატიდან მოყოლებული ნოვგოროდის, ხოლო ძირითადი ნაწილი  ლოდეინოპოლეს მაზრის (ოლონეცის გუბერნია) შემადგენლობაში შევიდა. 1796 წელს ოლონეცკის გუბერნია გაუქმდა, მისი ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი კი ნოვგოროდის გუბერნიის შემადგენლობაში გადავიდა.  მაზრებსშორისი საზღვრების შეიცვალა, თუმცა 1802 წელს ეკატერინეს დროს არსებული საზღვრები მთლიანად აღდგა.

1922 წელს, ოლონეცკის გუბერნიის მთლიანად გაუქმების შემდეგ, მისი სამხრეთი მაზრები: ლოდეინოპოლი და ვიტეგორსკი, პეტროგრადის გუბერნიის, ხოლო 1924-27 წლებში კი ლენინგრადის გუბერნიის შემადგენლობაში გადავიდნენ.

1996 წელს, რაიონმა მიიღო მუნიციპალური სტატუსი. 2006 წლის 1 იანვარს რაიონის შემადგენლობაში შეიქმნა საქალაქო და სასოფლო დასახლეები.

## რესურსები ინტერნეტში
* პოდპოროჟიეს რაიონის საიტი
* პოდპოროჟიეს რაიონის ოფიციალური საიტი
* ლენინგრადის ოლქის არქიტექტურის ძეგლები, მოკლე სია: პოდპოროჟიეს რაიონი

კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის რაიონები
სლანცის რაიონი

**სლანცის რაიონი** () — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი სლანცი. მდებარეობს ლენინგრადის ოლქის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარეების: ნარვასა და ლუგას შორის.

სლანცის რაიონს ჩრდილოეთით — კინგისეპის, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ვოლოსოვის და აღმოსავლეთით — ლუგის რაიონები, ხოლო სამხრეთით — ფსკოვის ოლქი და დასავლეთით — ესტონეთი ესაზღვრება.

შეიქმნა 1941 წლის 11 მარტს, კინგისეპისა და გდოვის რაიონების დაწვრილერთეულების შემდეგ. მისი ცენტრი იყო დაბა სლანცი. გდოვის რაიონიდან სლანცის რაიონის შემადგენლობაში დაბა სლანცი და 7 სოფსაბჭო, ხოლო კინგისეპის რაიონიდან კი 1 სოფსაბჭო შევიდა. 2006 წელს რაიონის შემადგენლობაში მიღებული კანონის შესაბამისად, წარმოიქმნა 1 საქალაქო და 6 სასოფლო დასახლება. ადგილობრივი თვითმმართველი ორგანო მირებული ქარტიის მიხედვით მუშაობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* სლანცის რაიონის ოფიციალური საიტი
* სლანცის რაიონი ლენინგრადის ოლქის საიტზე

კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის რაიონები
პრიოზერსკის რაიონი

**პრიოზერსკის რაიონი** () — ადმინისტრაციული ერთეული ლენინგრადის ოლქში, რუსეთი. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პრიოზერსკი. ფართობი — 3597,5 კმ². მდებარეობს კარელიის ყელის ჩრდილოეთ მხარეს, ლადოგის ტბის დასავლეთ სანაპიროზე. რაიონს ჩრდილოეთიდან — კარელიის რესპუბლიკა, სამხრეთიდან — ვსევოლოჟსკის რაიონი, დასავლეთიდან — ვიბორგის რაიონი, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან — ლადოგის ტბა აკრავს.

1940 წელს, ამჟამინდელი პრიოზერსკის რაიონის ტერიტორიაზე, რომელიც სსრკ-მა მოიპოვა სსრკ-ფინეთის ომის შემდეგ, შეიქმნა კექსჰოლმის (კიაკისალმსკი) რაიონი. მისი ადმ. ცენტრი კექსჰოლმი იყო. 1944 წლის ნოემბერში კექსჰოლმის რაიონი გადავიდა ლენინგრადის ოლქის შემადგენლობაში. 1963-1965 წლებში რაიონი გაუქმებული იყო. 2006 წლის 1 იანვარს რაიონმა მიიღო მუნიციპალიტეტის სტატუსი, რომლის შემადგენლობაშიც 2 საქალაქო და 12 სასოფლო დასახლება წარმოიქმნა, ქალაქი პრიოზერსკი ამავე სახელწოდების მქონე საქალაქო დასახლების შემადგენლობაში შევიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პრიოზერსკის რაიონის ოფიციალური საიტი 
* ლენინგრადის ოლქის არქიტექტურის ძეგლები, მოკლე სია: პრიოზერსკის რაიონი

კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის რაიონები
კალი (კოლუმბია)

**სანტიაგო დე-კალი** ან უბრალოდ **კალი** () — ქალაქი დასავლეთ კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 2,5 მლნ მცხოვრებით იგი კოლუმბიის მესამე უდიდესი ქალაქია. წარმოადგენს სამხრეთ-დასავლეთ კოლუმბიის მთავარ ურბანულ, კულტურულ და ეკონომიკურ ცენტრს. ხელსაყრელი გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით, კალის ეკონომიკა ერთ-ერთი ყველაზე სწრაფად მზარდია მთელ ქვეყანაში. ქალაქი 1536 წლის 25 ივლისს ესპანელმა კონკისტადორმა სებასტიან დე ბალალკასარმა დააარსა. იუხედავად იმისა, რომ კალი ამერიკის კონტინენეტზე დაფუძნებულ პირველ დასახლებებს შორის იყო, მისი რეალური განვბითარება მხოლოდ XX საუკუნის შუა წლებიდან დაიწყო.

კალი კოლუმბიის მთავარი სპორტული ცენტრია. ის ერთადერთი კოლუმბიური ქალაქია, რომელმაც პანამერიკულ თამაშებს უმასპინძლა (1971 წელს) და 2013 წელს უმასპინძლებს მეცხრე მსოფლიო თამაშებს, 2014 წელს მსოფლიოს UCI ველოჩემპიონატს და 2015 წელს მსოფლიო ახალგაზრდული ათლეტიზმის ჩემპიონატს.

ესპანელების მოსვლამდე, რეგიონი დასახლებული იყო ადგილობრივი ტომებით, რომლებიც ძირითადად კარიბულ ენებზე საუბრობდნენ.

## დაძმობილებული ქალაქები
## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Alcaldia de Santiago de Cali 
* Cali travel page on Colombia Reports  
* Gobernación del Valle del Cauca 
* Universidad del Valle 
* Universidad Santiago de Cali  

კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
კახიბიო (კაუკა)

**კახიბიო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34.818 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 747 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კაუკის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები

კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
გერი მარშალი

**გერი მარშალი** (; დ. 13 ნოემბერი, 1934, ნიუ-იორკი, აშშ — გ. 19 ივლისი, 2016, ბარბანკი, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი და მსახიობი. ცნობილია ფილმებით „ლამაზმანი“ და „გაქცეული პატარძალი“.

## ფილმოგრაფია
*1990 - ლამაზმანი *(Pretty Woman)* 
*1991 - ფრენკი და ჯონი *(Frankie and Johnny)* 
*1999 - გაქცეული პატარძალი *(Runaway Bride)* 
*2010 - წმინდა ვალენტინის დღე ''(Valentine's Day)''

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
სინინი

**სინინი** — ქალაქი ჩინეთში, ცინხაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია
ქალაქი განლაგებულია ცინხაი-ტიბეტის პლატოს აღმოსავლეთ ნაწილზე, მდინარე ხუანშუის სანაპიროზე. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან — 2260 მ. საშუალო წლიური ტემპერატურა — 6°C.

## მოსახლეობა 
2010 წლის აღწერით, სინინში ცხოვრობენ ხუნელები — 74,04 %, ხუეიელები — 16,26 %, ტიბეტელები — 5,51 %, მონღოლები, ტუელები და სხვა ეროვნების ხალხები.

## ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული დაყოფა
thumb|left
მოიცავს 5 რაიონს:
# რაიონი ჩენჯუნი (城中区)
# რაიონი ჩენდუნი (城东区)
# რაიონი ჩენსი (城西区)
# რაიონი ჩენბეი (城北区)

მათ შორის არის ახალი რაიონი ხაიხუ 

## ეკონომიკა 
მეტალურგია, მანქანათმშენებლობა, ქიმიური მრეწველობა. სინანის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს დათუნის ქვანახშირის აუზი. სარკინიგზო ტოტით უკავშირდება ლუნხაის რკინიგზას. მოქმედებს თბოელექტროსადგური.

## ღირსშესანიშნაობები 
thumb|right|170 px|დუნგუანის დიდი მეჩეთი

thumb|right|170px|რკინისგზის სადგური
* დუნგუანის დიდი მეჩეთი — ყველაზე დიდი მეჩეთი ქალაქში და ერთ-ერთი დიდი ჩინეთში.
* ტარის ტაძარი (Ta'er)  
* ცინხაის ტბა — ყველაზე დიდი მარილიანი ტბა ჩინეთში.

## გზები 
* ცინხაი-ტიბეტის სარკინიგზო მაგისტრალი
* გოდაო 214
* გოდაო 315

## სპორტი 
ქალაქში მდებარეობს საფეხბურთო კლუბი "ცინხაი სენკე".

## სინანის დაძმობილებული ქალაქები 
* იჟევსკი, რუსეთი —2002 წლის 13 მაისიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
მანისალესი

**მანისალესი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კალდასის დეპარტამენტის დედაქალაქი. მიეკუთვნება კოლუმბიის მეყავეობის რეგიონს. მდებარეობს ვულკან ნევადო-დელ-რუისის სიახლოვეს. 

ამჟამად, მანისალესი კოლუმბიის ყავის წარმოების მთავარი ცენტრი და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებების მნიშვნელოვანი კვანძია. 

მანისალესი დაარსდა 1849 წლის 12 ოქტომბერს, ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის მიმდინარე სამოქალაქო ომის დროს. დააარსა ოცმა ანტიოკიელმა. მძლავრად იგრძნობა ესპანური გავლენა კულტურასა და მოსახლეობაში.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  როსარიო, არგენტინა
*  მონრეალი, კანადა
*  ლისაბონი, პორტუგალია
*  ოქსფორდი, ინგლისი
*  ბარსელონა, ესპანეთი
*  ვალენსია, ესპანეთი

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Birds from Manizales 
*Checklist of birds from Manizales and surroundings 

კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
ჯეიმი ფოქსი

**ჯეიმი ფოქსი** (დ.13 დეკემბერი, 1967)  — ამერიკელი მსახიობი, კომიკოსი, მუსიკოსი, რადიოწამყვანი. არის ოსკარის, ოქროს გლობუსის BAFTA-სა და გრემის ჯილდოების ლაურეატი. გამოშვებული აქვს ოთი მუსიკალური ალბომი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* ჯეიმი ფოქსის ოფიციალური მუსიკალური საიტი  
* 

კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი რეპერები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უილიამ კრუქსი

**უილიამ კრუქსი** (; დ. 17 ივნისი, 1832, ლონდონი — გ. 4 აპრილი, 1919, ლონდონი) — ინგლისელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი. ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1863), პრეზიდენტი (1913-1915). აღმოაჩინა ელემენტი თალიუმი (1861) და გამოყო იგი სუფთა სახით (1862). შეისწავლა რადიომეტრული ეფექტი და შექმნა რადიომეტრი (1873-1874). გამოიკვლია ელექტრონული განმუხტვა აირში და აღმოაჩინა მრავალი მოვლენა აირგანმუხტვის მილებში. 1904 წელს გამოიგონა სპინტარისკოპი — ალფა-ნაწილაკების სარეგისტრაციო ხელსაწყო.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი ქიმიკოსები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
იბაგე

**იბაგე** () — ქალაქი კოლუმბიაში, ტოლიმის დეპარტამენტის დედაქალაქი, კოლუმბიის მუსიკალური დედაქალაქი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, კოლუმბიის ანდების ვულკან ნევადო-დე-ტოლიმის სიახლოვეს. მოსახლეობა 650 000 ადამიანს შეადგენს და ამ მხრივ ქვეყნის ერთ-ერთი ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია. იგი 1550 წლის 14 ოქტომბერს ესპანელმა კაპიტანმა ანდრეს ლოპეს დე გალარსამ დააარსა. როგორც ტოლიმის დეპარტამენტის დედაქალაქში, იბაგეში განთავსებულია ადგილობრივი მმართველი ორგანოები. 

იბაგეს ეკონომიკა ერთ-ერთი უდიდესია მთელ კოლუმბიაში და დაგეგმილია ასევე ერთ-ერთი უდიდესი გახდეს მთელ ამერიკის კონტინენტზე, რაც განპირობებულია განვითარების უდიდესი პოტენციალით. მსოფლიო ბანკის ბიზნესის კეთების სიმარტივის რეიტინგში, იბაგე მეორე ადგილზეა კოლუმბიაში, მანისალესის შემდეგ. 

იბაგეს ხშირად „კოლუმბიისა და ამერიკის მუსიკალურ დედაქალაქს“ უწოდებენ, რაც ძირითადად ტოლიმის კონსერვატორიის დამსახურებაა. ქალაქში იმართება მრავალი მუსიკალური ფესტივალი.

## დაძმობილებული ქალაქები
## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
ლუიზიადის არქიპელაგი

**ლუიზიადის არქიპელაგი** () — არქიპელაგი მარჯნის ზღვაში, კუნძულ ახალი გვინეის სამხრეთ-აღმოსავლეთით (მელანეზია). შედის პაპუა-ახალი გვინეის ტერიტორიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება რეგიონ პაპუას პროვინცია მილნ-ბეის.

## გეოგრაფია 
მინი|ლუიზიადის არქიპელაგის ხედი კოსმოსიდან
ლუიზიადის არქიპელაგი წარმოადგენს ათი დიდი ვულკანური კუნძულების ჯგუფს, გარშემორტყმული მარჯნის რიფებით, და კიდევ დაახლოებით 90 უფრო მცირე მარჯნის კუნძულებს, რომლებიც მდებარეობენ დაახლოებით 200 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით კუნძულ ახალი გვინეიდან. აექიპელაგი გადაჭიმულია 105 კმ მანძილზე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და 420 კმ-ზე აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ, რომელსაც უკავია დაახლოებით 26 ათასი კმ² ზღვის სივრცე სოლომონის ზღვის ჩრდილოეთსა და მარჯნის ზღვის სამხრეთს შორის. არქიპელაგი მთაგორიანია, სიმაღლე — 806 მეტრი. ლუიზიადის არქიპელაგის ხმელეთის საერთო ფართობი შეადგენს დაახლოებით 1790 კმ²-ს. მათ შორის ყველაზე დიდებია:
* ვანატინაი (ტაგულა) — 865,7 კმ²,
* როსელი — 260 კმ²,
* მისიმა — 202,5 კმ²,
* სიდეია — 107 კმ²,
* ბასილაკი — 100 კმ²,
* პანა ტინანი — 78 კმ²,
* პანაეტე — 30 კმ².

ლუიზიადის არქიპელაგზე კლიმატი ნოტიოა, ტროპიკულია, ამიტომ არქიპელაგის კუნძულები დაფარულია ხშირი მცენარეულობით, მათ შორის წვიმიანი ტყეებით. ადგილობრივი ფლორა და ფაუნა განსხვავებულია დიდი მრავალფეროვნებით. გვხვდება რამდენიმე ენდემური სახეობა., თუმცა შეიძლება დავუშვათ, რომ მანამდე გაცილებით ადრე არქიპელაგზე იყვნენ მალაელი და ჩინელი ზღვაოსნები. 1768 წელს კუნძულები ხელახლა აღმოაჩინა უკვე ფრანგმა მოგზაურმა ლუი ანტუან დე ბუგენვილმა, რომელმაც კუნძულებს საფრანგეთის მეფის ლუი XV-ის პატივსაცემად დაარქვა ეს სახელი (მან პირველმა აღმოაჩინა კუნძული როსელი).

1975 წლიდან ლუიზიადის არქიპელაგი დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

## ეკონომიკა 
არსებობს ოქროს მცირე საბადოები. გაშენებულია ქოქოსის პალმა. მისდევენ თევზჭერას.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის კუნძულები
თეთრი ამური

**თეთრი ამური** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია ამურის აუზსა და ჩინეთის მდინარეებში. 122 სმ-მდე სიგრძის წაგრძელებული სხეული აქვს და 32 კგ-მდე იწონის. დაფარულია სქელი ქერცლით. სწრაფად იზრდება. ყრის 1 მლნ-მდე კვერცხს. იკვებება უმთავრესად წყლის უმაღლესი მცენარეებით. მოზარდს ბრინჯის პლანტაციებში სარეველების მოსასპობად იყენებენ. აკლიმატიზებულია საქართველოს მრავალ ტბასა და ტბორში (მ. შ. კუმისის ტბაში).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კობრისებრნი
ბელიო

**ბელიო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში, დეპარტამენტის დედაქალაქ მედელინის გარეუბანი. მიეკუთვნება აბურის ხეობის მეტროპოლიურ არეალს.

2009 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 532 973 ადამიანს შეადგენს და ამ მაჩვენებლით დეპარტამენტის მეორე უდიდესი ქალაქია მედელინის შემდეგ.

ბელიო 1679 წელს დაარსდა და ატო-ვიეხო ეწოდა, 1913 წელს კი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და ამჟამინდელი სახელი ვენესუელელი საზოგადო მოღვაწის ანდრეს ბელიოს პატივსაცემად ეწოდა.

ძირითადი ეკონომიკური საქმიანობა კონცენტრირებულია ტექსტილის, კონცენტრატების, ორგანიზებული ვაჭრობისა და საინფორმაციო ვაჭრობის ირგვლივ.

## კლიმატი
## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* Mi Pueblo, Bello 

## სქოლიო
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
შავი ამური

**შავი ამური** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. Mylopharyngodon-ს გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი. აქვს წაგრძელებული სხეული. აქვს სქელი ქერცლი. ზურგი თითქმის შავია, მუცელი შედარებით ღია. გავრცელებულია ამურის აუზში. სხეულის სიგრძე 120 სმ-მდე აღწევს, წონა — 30 კგ-მდე. ტოფობს ივნის-ივლისში. იკვებება მოლუსკებით. ძვირფასი თევზია, მცირერიცხოვანია, რის გამოც არ აქვს სარეწაო მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა 
* Лебедев В. Д., Спановская В. Д., Савваитова К. А., Соколов Л. И., Цепкин Е. А. Рыбы СССР. — М.: Мысль, 1969.

კატეგორია:კობრისებრნი
ეშტონ კაჩერი

**ეშტონ კაჩერი** (დ. 7 თებერვალი, 1978) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია სატელევიზიო სერიალებში, სიტკომებში მონაწილეობით. შესრულებული აქვს როლები ჰოლივუდის ფილმებში. 2005-2012 წლებში დაქორწინებული იყო დემი მურზე.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩვეულებრივი ციმორი

**ჩვეულებრივი ციმორი** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძეა 12–15 სმ (აღწევს 22 სმ-მდე), მასა 80 გ. ზურგი მომწვანო-მურაა, გვერდები ვერცხლისფერი, გასდევს მომწვანო ან მოშავო ლაქები, მუცელი ვერცხლისფერი, ოდნავ მოყვითალოა. ფართოდ არის გავრცელებული ევროპაში. გვხვდება მდინარეებში. წარმოქმნის დიდ გუნდებს. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 2-4 წლისა. ტოფობს აპრილ-ივნისში პორციებად; ქვირითს ფსკერზე ყრის. იკვებება ფსკერის წვრილი უხერხემლოებით, სხვა თევზების ქვირითით (გაზაფხულზე). წარმოადგენს მრავალი მტაცებელი სარეწაო თევზის საკვებს. სამოყვარულო და სპორტული თევზჭერის ობიექტია. არალის ზღვის აუზის მდინარეებში, ისიქ-ქოლის ტბაში, ციმბირის მდინარეებში (ობიდან ენისეიმდე), ამურის აუზსა და პრიმორიეს მხარეში წარმოქმნის რიგ ქვესახეობებს.

## ლიტერატურა 
* Лебедев В. Д., Спановская В. Д., Савваитова К. А., Соколов Л. И., Цепкин Е. А. Рыбы СССР. — М.: Мысль, 1969.
* 

კატეგორია:ციმორი
ჭრელი სქელშუბლა

**ჭრელი სქელშუბლა** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. პელაგიური სახეობაა. სწრაფად იზრდება. სხეულის სიგრძე 60 სმ აღწევს, წონა 40 კგ. ზოგიერთი ეგზემპლარის სიგრძე 1 მ-ს, ხოლო წონა 70 კგ-ს აღწევს. გვხვდება შორეული აღმოსავლეთის მდინარეებში. 1950-იანი წლებიდან მოყოლებული განხორციელდა ჭრელი და თეთრი სქელშუბლის მასიური განსახლება. ჭრელი სქელშუბლა ინტროდუცირებულია და გავრცელებულია მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. საქართველოში 1962 წლიდან არის აკლიმატიზებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჭრელი სქელშუბლა 
* ჭრელი სქელშუბლა 

## სქოლიო
კატეგორია:კობრისებრნი
ევროპული ქვაქვეშია

**ევროპული ქვაქვეშია** () — თევზი ქვაქვეშიასებრთა ოჯახისა. ოჯახის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი წარმომადგენელია, რომლის სხეულის სიგრძე 60 სმ აღწევს. გავრცელებულია გრენლანდიის, ისლანდიის, ბრიტანეთის კუნძულების სანაპიროებთან და სხვა. უპირატესობას ანიჭებს ქვიან-ქვიშიან და მღვრიე ფსკერს. მრავლდება დეკემბრიდან მარტის ჩათვლით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ევროპული ქვაქვეშია 

კატეგორია:ქვაქვეშიასებრნი
ვილიავისენსიო

**ვილიავისენსიო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, მეტის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 2005 წლის მონაცემებით, მოახლეობა 361 058 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს დედაქალაქ ბოგოტის სამხრეთ-დასავლეთით.

ვილიავისენსიო გაშენებულია დიდი კოლუმბიურ-ვენესუელურ ვაკეზე, რომელსაც ლიანოსს უწოდებენ, ტროპიკული კლიმატის ზონაში. უზარმაზარ მთებთან და დიდ ვაკესთან სიახლოვის გამო, ვილიავისენსიო კოლუმბიის გეოლოგიური მრავალფეროვნების საუკეთესო მაგალითია. დილას და საღამოს ქალაქში ცივი ბრიზი ქრის, მაშინ, როდესაც დღე საშინლად ცხელია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:მეტის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ჩვეულებრივი ბლიკა

**ჩვეულებრივი ბლიკა** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. ბლიკას მონოტიპიური გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი. ახლოს დგას კაპარჭინასთან. სხეულის სიგრძე 16-19 სმ აღწევს, იშვიათად — 35 სმ-ს. წონა 100 გრ. (ზოგჯერ 1,2 კგ). გავრცელებულია ჩრდილოეთის, ბალტიის, შავი, აზოვისა და კასპიის ზღვების აუზებში. გვხვდება მდინარეებში, ტბებსა და წყალსაცავებში. ტოფობს აპრილის ბოლოდან ივლისამდე. დიდი სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:კობრისებრნი
ელ-ტამბო (კაუკა)

**ელ-ტამბო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 50.000 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 3.280 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კაუკის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
მაგდალენა (მდინარე)

**მდინარე მაგდალენა** () — კოლუმბიის მთავარი მდინარე, მისი სიგრძე შეადგენს 1528 კმ-ს

## ბიოლოგია 
მინი|მარცხნივ|მდინარე მაგდალენა
მდინარე მაგდალენა კვეთს სხვადასხვა ტიპის ეკოსისტემებს, როგორებიცაა: პარამოსი მის სათავეებთან, მშრალი ტყეები მისი ხეობის ზედა ნაწილში, წვიმიანი ტყეები მისი დინების შუა ნაწილში და ჭაობნარს მის ქვედა წელში. მის აუზში უხვად მინადრობს: კაიმანები, იგუანასებრნი, ვარხვისებრნი და ლოქოსებრნი, თუმცა გადაშენების პირას არიან: Prochilodus magdalenae, კროკოდილი და წითელ-ფეხება კუ. ასევე დამატებით საფრთხეს ქმნის ბეჰემოთის ინვაზიური სახეობა, რომელიც თავიდან შემოიყვანა პაბლო ესკობარმა.

## სქოლიო 
კატეგორია:კოლომბიის მდინარეები
სუბალპური მაღალბალახეულობა

**სუბალპური მაღალბალახეულობა** — ბალახოვანი მცენარეულობის ტიპი კავკასიისა (განსაკუთრებით მის დასავლეთ ნაწილში) და პალეარქტიკის მთიან რაიონებში. შექმნილია უხეშღეროიანი, ფესურიანი, ბოლქვიანი, დიდფოთლებიანი და კაშკაშაყვავილებიანი მცენარეებით, რომელთა სიმაღლე 1,5 — 3 მ აღწევს.  სუბალპური მაღალბალახეულობა ვითარდება ტენიანი ჰავის პირობებში და ნათელ ადგილებში, ზღვის დონიდან 1500—2200 მ სიმაღლეზე. სუბალპური მაღალბალახეულობა ან არყნარ-წიფლნარში, ნეკერჩხლიან ტანბრეცილ და  პარკულ ტყეებში, ნაძვნარ-სოჭნარის ველობებზე გვხვდება, ან წმინდა რაყას ქმნის. სუბალპური მაღალბალახეულობის ცენოზების თავისებურება პირველად აღწერეს ფრანგმა მოგზაურებმა და ბოტანიკოსებმა სომიემ და ლევიემ სვანეთში, მდინარე ნენსკრის სათავეებთან.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ფლორა
იარი ლიტმანენი

**იარი ლიტმანენი**  (; დ. ) — ვეტერანი ფინელი ფეხბურთელი. ფინეთის ყველა დროის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი ფეხბურთელი და ეროვნული ნაკრების ყოფილი კაპიტანი. ლიტმანენი ცხრაჯერ იყო დასახელებული ფინეთის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად, ხოლო 1995 წელს დაასახელეს ფინეთის წლის საუკეთესო სპორტსმენად,  იგი ერთადერთია ფინელ ფეხბურთელებს შორის, სამი ჰიუპიასთან ერთად, ვინც ეს აღიარება მოიპოვა.

საკლუბო კარიერის განმავლობაში ლიტმანენმა ათი სხვადასხვა კლუბის შემადგენლობაში იასპარეზა, მათ შორის ევროპული ფეხბურთის ისეთ გრანდებში, როგორებიც არიან — ბარსელონა, ლივერპული და აიაქსი. სწორედ ჰოლანდიურ აიაქსში გაატარა ლიტმანენმა კარიერის უდიდესი ნაწილი, სადაც მოიპოვა მსოფლიო აღიარება და უამრავი ტიტული მოიპოვა. იგი აიაქსის შემადგენლობაში ოთხჯერ გახდა ქვეყნის ჩემპიონი, 1993–1994 წლების სეზონში ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი, 1995 წელს მოიგო ევროპის ჩემპიონთა თასი,  1996 წელს კი — ფინალში იასპარეზა, 1995 წელს გახდა ევროპის სუპერთასის და საკონტინენტთაშორისო თასის გამარჯვებული, ამავე წელს დასახელებული იყო ოქროს ბურთის ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელების სამეულში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*იარი ლიტმანენი ვეიკაუსლიგის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:ფინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ამსტერდამის აიაქსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფულემის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფას ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Sardinops

**Sardinops** — თევზების გვარი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 40 სმ აღწევს. გავრცელებულია ინდოეთისა და წყნარ ოკეანეებში. მისი ერთ-ერთი ქვესახეობაა: Sardinops sagax melanosticta.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Sardinops 

კატეგორია:ქაშაყისებრნი
ევროპული სარდინი

**ევროპული სარდინი** () — ზღვის პატარა თევზი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. სხეულის მაქსიმალური სიგრძე 27,5 სმ აღწევს, ჩვეულებრივ 15–20 სმ. აქვს წაგრძელებული, თითქმის ცილინდრული ფორმა, მომრგვალო მუცელი. სიცოცხლის მაქსიმალური ხანგრძლივობა 15 წელი. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 2 წლისა. ნაყოფიერება 22–53 ათ. ქვირითი. გავრცელებულია ატლანტის ოკეანეში, მათ შორის შავი ზღვის საქართველოს სანაპიროებთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ევროპული სარდინი 

კატეგორია:ქაშაყისებრნი
კატეგორია:ევროპის თევზები
ორნამენტი

thumb|150px|right|ორნამენტი შენობაზე

**ორნამენტი** ( — მორთულობა) — თარგი, რომელიც დამყარებულია მისი შემადგენელი ელემენტების გამეორებასა და მონაცვლეობაზე; განკუთვნილია სხვადასხვა ნივთების (ავეჯი, იარაღი, ქსოვილური ნაკეთობები, წიგნები და ა.შ.), არქიტექტურული ნაგებობების (როგორც გარედან, ასევე ინტერიერში), პლასტიკური ხელოვნების ნიმუშების დეკორირებისთვის. პირველყოფილი ადამიანები ორნამენტებს ადამიანის სხეულის მოსახატადაც იყენებდნენ (შეღებვა, ტატუირება). ორნამენტი, როგორც წესი, ავლენს და აქცენტს უკეთებს არქიტექტონიკას ნივთისა, რომელზეც იგია გამოსახულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კელტური, ინდური, იაპონური, კავკასიური, სლავური ორნამენტი
* ძველი ამერიკის ორნამენტები, შემდგენელი და წინასიტყვაობის ავტორი ვ. ივანოვსკაია
* სხვადასხვა ხალხებისა და ეპოქების ორნამენტები ვექტორულ ფორმატში , რეგულარულად განახლებადი კოლექცია არაკომერციული გამოყენებისთვის
ნიტროფენოლები

[მინი|[დინიტროფენოლი]]
**ნიტროფენოლები** — ფენოლის C6H5OH ბირთვში წყალბადის ატომების ნიტროჯგუფებით (NH2) ჩანაცვლების პროდუქტები. ნიტროფენოლები კრისტალური ნივთიერებებია. მრეწველობაში მონონიტროფენოლების (ო-ნიტროფენოლების და პ-ნიტროფენოლები) მისაღებად შესაბამის ნიტროქლორბენზოლებს აცხელებენ NaOH წყალხსნართან ერთად. ნიტროფენოლები შხამებია, მოქმედებენ ნერვულ სისტემაზე. იწვევენ ლორწოვანი გარსისა და კანის გაღიზიანებას. ზღვრული დასაშვები კონცენტრაცია, მაგ, 2,4 დინიტროფენოლისა, ჰაერში 0,05 მგ/მ³-ია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფენოლები
კატეგორია:ნიტრობენზოლები
Sardinella

**Sardinella** — თევზების გვარი ქაშაყისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 20-40 სმ აღწევს. გავრცელებულია ატლანტის, ინდოეთის და წყნარ ოკეანეებში. დაახლოებით 20-მდე სახეობა გავრცელებულია სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ტროპიკულ და სუბტროპიკულ წყლებში. გვხვდება შავი ზღვის საქართველოს ნაპირებთან (ბათუმის ყურე). პელაგიური პლანქტოფაგი თევზებია. ცოცხლობს 3-იდან 6-7 წლამდე. გვარის ზოგიერთი წარმომადგენელი ასრულებს ვერტიკალურ სადღეღამისო მიგრაციას. 

## სახეობები 
* *Sardinella albella* 
* *Sardinella atricauda*
* *Sardinella aurita* 
* *Sardinella brachysoma*
* *Sardinella fijiense* 
* *Sardinella fimbriata*
* *Sardinella gibbosa*
* *Sardinella hualiensis*
* *Sardinella janeiro*
* *Sardinella jussieu*
* *Sardinella lemuru*
* *Sardinella longiceps*
* *Sardinella maderensis* 
* *Sardinella marquesensis* 
* *Sardinella melanura* 
* *Sardinella neglecta*
* *Sardinella richardsoni*
* *Sardinella rouxi*
* *Sardinella sindensis*
* *Sardinella tawilis* 
* *Sardinella zunasi*

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოლოგიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი 

კატეგორია:ქაშაყისებრნი
დიტერ ნოლი

**დიტერ ნოლი** (; დ. 31 დეკემბერი, 1927, რიზა — გ. 6 თებერვალი, 2008) — გერმანელი მწერალი. გერმანიის კომპარტიის წევრი 1946 წლიდან. იყო გერმანიის ხელოვნების აკადემიის წევრი 1969 წლიდან. წერდა რეპორტაჟებსა და მოთხრობებს. ნოლს ეკუთვნის ნარკვევების კრებულები: „სიახლენი ძველსა და კეთილ მიყრუებულ ქალაქში“ (1952), „ქალბატონი პერლონი“ (1953) და სხვა რეპორტაჟები. ცნობილია მისი რომანი „ვერნერ ჰოლტის თავგადასავალი“. იგი წერდა კინოსცენარებსაც. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გუაპი (კაუკა)

**გუაპი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 30.000 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 2.681 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კაუკის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
სარა ბარნაველი

**სარა ბარნაველი**  (დ. 1902, თელავი — გ. 1984, თბილისი) — ხელოვნების ისტორიკოსი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1972), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979). 

1925 წელს დაამთავრა თსუ ისტორიის ფაკულტეტი. 1941 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მუშაობდა ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში. 1972-1984 წლებში მცირე ხელოვნებათა გამყოფილების გამგე. წლების განმავლობაში სწავლობდა ისტორიულ საბუთებსა და წერილობით წყაროებს, განსაკუთრებით ე. წ. მზითვის წიგნებს, როგორც მატერიალური კულტურის ამსახველ ძეგლებს. მისი მეცნიერული მოღვაწეობის მთავარი სფერო იყო მცირე პლასტიკა, კერძოდ — გლიპტიკა. მეცნიერულად შეისწავლა და გამოაქვეყნა ქართული ნივთიერი კულტურის, კერძოდ, მშენებლობის ისტორიასთან დაკავშირებული ძველი საბუთები.

## შრომები 
*ქართული დროშები, თბ., 1953; 
*საქართველოს ანტიკური საბეჭდავების ისტორიიდან, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მოამბე, ტ. 18, N2, 1957; 
*საქართველოს საბეჭდავები და სხვა გლიპტიკური მასალები, თბ., 1965; 
*Античная глиптика Грузии и её традиции в глиптике средневековья, წგნ:   Античность и античные традиции в культуре и искусстве народов Советского Востока, М., 1978.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სარა ბარნაველის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
Walt Disney Treasures

***Walt Disney Treasures*** — 2 DVD-სგან შემდგარი შეფუთვების სერია, რომელსაც აწარმოებდა უოლტ დისნეის კომპანია. კრებულები მოიცავს უოლტ დისნეის სტუდიების ნამუშევრებს ადრეულიდან გვიანდელ პერიოდამდე. სულ გამოვიდა 9 „ტალღა“, რომელთა სია წარმოდგენილია ქვემოთ.

## გამოცემების ისტორია
* **Walt Disney Treasures: Wave One** — დეკემბერი 4, 2001
** Mickey Mouse in Living Color
** Silly Symphonies
** Disneyland, USA
** Davy Crockett
* **Walt Disney Treasures: Wave Two** — დეკემბერი 3, 2002
** Mickey Mouse in Black and White
** The Complete Goofy
** Behind the Scenes at the Walt Disney Studios
* **Walt Disney Treasures: Wave Three** — მაისი 18, 2004
** Mickey Mouse in Living Color, Volume Two
** The Chronological Donald, Volume One
** On the Front Lines
** Tomorrow Land
* **Walt Disney Treasures: Wave Four** — დეკემბერი 7, 2004
** Mickey Mouse in Black and White, Volume Two
** The Complete Pluto, Volume One
** The Mickey Mouse Club
* **Walt Disney Treasures: Wave Five** — დეკემბერი 6, 2005
** The Chronological Donald, Volume Two
** Disney Rarities: Celebrated Shorts: 1920s–1960s
** The Adventures of Spin & Marty (The Mickey Mouse Club)
** Elfego Baca and The Swamp Fox: Legendary Heroes
* **Walt Disney Treasures: Wave Six** — დეკემბერი 19, 2006
** More Silly Symphonies
** The Complete Pluto, Volume Two
** The Hardy Boys: The Mystery of The Applegate Treasure
** Your Host, Walt Disney
* **Walt Disney Treasures: Wave Seven** — დეკემბერი 11, 2007
** The Chronological Donald, Volume Three
** The Adventures of Oswald the Lucky Rabbit
** Disneyland: Secrets, Stories and Magic
* **Walt Disney Treasures: Wave Eight** — ნოემბერი 11, 2008
** The Chronological Donald, Volume Four
** Dr. Syn, Alias The Scarecrow
** Mickey Mouse Club Presents: Annette
* **Walt Disney Treasures: Wave Nine** — ნოემბერი 3, 2009
** Zorro: The Complete First Season
** Zorro: The Complete Second Season

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
ჯორჯ მაქსველ რიჩარდსი

**ჯორჯ მაქსველ რიჩარდსი** (, დ. 1 დეკემბერი, 1931 —  გ. 8 იანვარი, 2018) — პოლიტიკური მოღვაწე, ტრინიდადი და ტობაგოს მეოთხე პრეზიდენტი (2003—2013). განათლებით — ქიმიური მრეწველობის ინჟინერი. 1996 წელს ტრინიდადზე არსებული წმინდა ავგუსტინის უნივერსიტეტის მმართველი იყო. 2003 წლის 17 მარტს აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად ხუთი წლის ვადით, ასევე რიჩარდსი მეორე ვადითაც აირჩიეს და საპრეზიდენტო პოსტი ეკავა 2013 წლის 18 მარტამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ტრინიდადი და ტობაგოს პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:ტრინიდადი და ტობაგოს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
გვარი (ბიოლოგია)

**გვარი** () — ძირითადი ტაქსონომიური კატეგორია, რომელიც აერთიანებს ფილოგენეზურად ახლომდგომ სახეობებს. მაგალითად ფიჭვის გვარი () აერთიანებს ფიჭვის ყველა სახეობას; კატის გვარი () — გარეული კატის სხვადასხვა სახეობას. ბოტანიკური და ზოოლოგიური ნომენკლატურით ყოველი გვარი ერთი სიტყვით (არსებითი სახელით) აღინიშნება. მაგალითად,    — ფიჭვი,  — კატა.

ჩვეულებრივ, გვარში გაერთიანებულია მრავალი ან რამდენიმე სახეობა. მაგრამ არის ისეთი გვარებიც, რომლებშიც მხოლოდ თითო სახეობაა (გინკგო — , იხვნისკარტა — ), მათ მონოტიპური გვარი ეწოდებათ. მახლობელი გვარები ქმნიან ოჯახს. მაგალითად ძახველისა () და ანწლის () გვარები გაერთიანებულია ადოქსასებრთა () ოჯახში, ძაღლისა () და მელის (Vulpes) გვარები — ძაღლისებრთა ოჯახში. ზოგჯერ გვარში გამოყოფენ ქვეგვარებს; გვარსა და ოჯახს შორის კი შუალედ კატეგორიას — ქვეოჯახსა და ტრიბას. მაგალითად, ქერისა და ხორბლის გვარები შედის ქერისებრთა ტრიბაში, ხოლო ონდატრისა და წყლის მემინდვრიას გვარები ქმნიან მემინდვრიების ქვეოჯახს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ბიოლოგიური სისტემატიკა
კატეგორია:მცენარეთა სისტემატიკა
ვიქნები თუნდაც განტენბაინი

**ვიქნები თუნდაც განტენბაინი** — 1964 წლის მაქს ფრიშის ნოველა. ნოველა დაწერილი გერმანულ ენაზე და მისი გერმანული დასახელებაა — *Mein Name sei Gantenbein*. წიგნი განსხვავებული სათაურითაც დაიბეჭდა ინგლისურად — *A Wilderness of Mirrors*. ნოველაში მთხრობელი ყვება ისტორიას სხვადასხვა ვარიაციებით. რომელიც მთლიანობაში არის ადამიანზე, რომელიც აირჩევს ბრმა კაცის ცხოვრებით ცხოვრებას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გერმანულენოვანი ნოველები
კატეგორია:1964 წლის რომანები
კატეგორია:გერმანულენოვანი რომანები
კატეგორია:მაქს ფრიშის ნაწარმოებები
მდინარე მაგდალენას ხეობა

[მინი|[მაგდალენა (მდინარე)|მდინარე მაგდალენა მაგდალენას ხეობაში]]
**მდინარე მაგდალენას ხეობა** () — ანდების მასივში, კოლუმბიის ტერიტორიაზე მდებარე ხეობა. ის მდებარეობს ცენტრალური და აღმოსავლეთ კორდილიერებს შორის, მდინარე მაგდალენას გასწვრივ. 

## საინტერესო ფაქტი 
ცნობილია, რომ ევროპელებმა პირველი კარტოფილი 1537 წელს ზუსტად მდინარე მაგდალენას ხეობაში ნახეს, ხოლო ესპანელების მიერ ევროპაში კარტოფილის პირველად ჩატანა მოხდა 1570 წელს.

## გეოლოგია 
მდინარე მაგდალენას ხეობა წარმოიშვა ტექტონური აქტივობის დროს, რომელსაც ადგილი ჰქონდა მესამეული სისტემის პერიოდში. იგივე მოვლენებმა გამოიწვიეს ცენტრალური კორდილიერების წარმოქმნაც.

## სქოლიო 
კატეგორია:კოლომბიის გეოგრაფია
კარლ გოტფრიდ ნოიმანი

მინი|კარლ გოტფრიდ ნოიმანი
**კარლ გოტფრიდ ნოიმანი** (; დ. 7 მაისი, 1832, კალინინგრადი — გ. 27 მარტი, 1925, ლაიფციგი) — გერმანელი მათემატიკოსი. ჰალეს (1863-იდან), ტიუბინგენის (1865-იდან), ლაიფციგის (1868-იდან) უნივერსიტეტების პროფესორი. ნოიმანს ეკუთვნის გამოკვლევები კერძოწარმოებულებიან დიფერენცირებულ განტოლებათა თეორიაში. გამოიკვლია მეორე სასაზღვრო ამოცანა. ავტორია შრომებისა ალგებრულ ფუნქციათა რიმანის თეორიაში. გერმანელ მათემატიკოს ალფრედ კლებშთან ერთად დააარსა ჟურნალი „Mathematische Annalen“ (1868).

## ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი მათემატიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
ფრედერიკე კაროლინე ნოიბერი

**ფრედერიკე კაროლინე ნოიბერი** (; დ. 9 მარტი, 1697, რაიხენბახი — გ. 30 ნოემბერი, 1760, დრეზდენი) — გერმანელი მსახიობი ქალი, გერმანული სცენის რეფორმატორი. მისი სასცენო მოღვაწეობა 1717 წელს დაიწყო. გამოდიოდა სასახლის კარის თეატრებში. 1727–1743 და 1744–1750 წლებში ხელმძღვანელობდა საკუთარ დასს ლაიფციგში. იბრძოდა სცენაზე გაბატონებული უხეში ნატურალიზმის, ზღვარგადასული პათოსის, ბუფონადის წინააღმდეგ. დგამდა ფრანგი კლასიცისტების ტრაგედიებს, განმანათლებელთა ტრაგედიებს, განმანათლებელთა დრამებსა და გოტჰოლდ ეფრაიმ ლესინგის ადრინდელ ლიტერატურულ კომედიებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გერმანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1697
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1760
ნორმანდიის კუნძულები

მინი|ნორმანდიის კუნძულები
**ნორმანდიის კუნძულები** (, , ) — კუნძულთა ჯგუფი ლა-მანშის სრუტეში, კოტანტენის ნახევარკუნძულის დასავლეთ სანაპიროსთან. ეკუთვნის დიდ ბრიტანეთს. ფართობი 196 კმ². შედგება 2 დიდი (ჯერზი, გერნზი) და რამდენიმე მცირე კუნძულისაგან. უმთავრესად აგებულია გნაისებითა და გრანიტებით. სიმაღლე 148 მეტრს აღწევს. გავრცელებულია მდელოები. მისდევენ მებოსტნეობას. განვითარებულია თევზჭერა. მთავარი ქალაქია სენტ-ჰელიერი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის ზღვისიქითა ტერიტორიები
კატეგორია:ნორმანდიის კუნძულები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კუნძულები
პიერ-სენ-მარტენი

**პიერ-სენ-მარტენი** () — კარსტული უფსკრული დასავლეთ პირენეებში, საფრანგეთისა და ესპანეთის საზღვარზე. 1953-1954 და 1966-1979 წლებში ჰქონდა მსოფლიოს უღრმესი მღვიმის სტატუსი. ამჟამად მისი სიღრმე 1408 მ აღწევს. ჯამური სიგრძე დაახლოებით 80 კმ. შესასვლელთა რაოდენობა უდრის 11-ს, რომელთაგან 7 საფრანგეთის, ხოლო 4 ესპანეთის ტერიტორიაზეა. გამომუშავებულია კირქვებში. მასივი თავის დროზე შეისწავლეს ეჟენ ფურნიემ და ედუარდ ალფრედ მარტელმა. მღვიმე ცნობილი გახდა 1950 წლიდან. ერთი წლის შემდეგ, ბელგიელი ფიზიკოსის, მაქს კოზინსის ხელმძღვანელობით, 320 მ-იან ნიშნულზე ჩავიდნენ ჟორჟ ლეპინე, მარსელ ლუბანი და გარუნ ტაზიევი. 1952 წელს გაიმართა მასშტაბური ექსპედიცია, თუმცა მღვიმის შესასვლელ ჭაში ტრაგიკულად დაიღუპა მარსელ ლუბანი. 1953 წელს სპელეოლოგებმა აღმოაჩინეს უზარმაზარი დარბაზი (255 × 245 × 180 მ³). იმ დროისათვის მისი სიღრმე 734 მ აღწევდა.

1954 წელს ნორბერ კასტერემ და სხვებმა აღმოაჩინეს დარბაზი, სადაც ქარის სიჩქარე 40 კმ/სთ აღწევდა. 1955-1956 წლებში კომპანია EDF-მ მიწისქვეშა მდინარის წყლის მოტაცების მიზნით გათხარა 1 კილომეტრიანი გვირაბი, თუმცა პროექტი დიდი ხნით იქნა მივიწყებული. 1973 წლისათვის გამოკვლეული ნაწილის სიღრმე უდრიდა 1332 მ-ს. 1979 წელს პიერ-სენ-მარტენმა სიღრმის მიხედვით პირველობა დაუთმო ჟან-ბერნარის მღვიმეს (1358 მ). 2006 წელს განახლდა ჰესის მშენებლობის პროექტი, 2008 წლის 4 აპრილს გაეშვა 4 *მგვტ*-იანი ჰიდროელექტროსადგური.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მსოფლიოს უღრმესი მღვიმეები 
* ნორბერ კასტერე — ჩემი ცხოვრება მიწის ქვეშ
* პიერ-სენ-მარტენი
* პიერ-სენ-მარტენი 

კატეგორია:საფრანგეთის მღვიმეები
კატეგორია:ესპანეთის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
თეორია

**თეორია** ( — განხილვა, გამოკვლევა) — მოძღვრება, იდეებისა და პრინციპების სისტემა. თეორია გაერთიანებაა განზოგადებული მდგომარეობებისა, რომლებიც ქმნის მეცნიერებას ან მის რომელიმე განყოფილებას. იგი წარმოადგენს სინთეზური ცოდნის ფორმას, რომლის ფარგლებშიც ცალკეული წარმოდგენები, ჰიპოთეზები და კანონები კარგავენ პირვანდელ ავტონომურობას და ხდებიან გლობალური სისტემის ელემენტები. თეორიაში ყოველი დასკვნა გამომდინარეობს სხვა დასკვნებისგან ლოგიკური აზროვნების ზოგიერთ წესზე დაყრდნობით. პროგნოზირების შესაძლებლობა თეორიული კონსტრუქციების შედეგია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კონცეფცია
* თეორია (ლოგიკა)
* დედუქტიური თეორია
* ფალსიფიცირება
* პრაქტიკა
* მოდელი
* აბსტრაქცია

## ლიტერატურა 
* Штофф В. А. Моделирование и философия. М.-Л.: Наука, 1966. 311 с
* Мостепаненко В. М. Философия и методы научного познания. Л.: Лениздат, 1972. 263 с.

## სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერების ფილოსოფია
კატეგორია:მეცნიერული მეთოდი
სუბალპური სარტყელი

**სუბალპური სარტყელი** — სიმაღლებრივი ბუნებრივი სარტყელი ზომიერი და სუბტროპიკულ განედების მთებში, სადაც ძირითადად სუბალპური მცენარეულობა და ჰავაა. მდებარეობს ალპური სარტყელსა და  მთა-ტყის (ნოტიო რაიონებში) ან მთა-სტეპის (მშრალ რაიონებში) სარტყელს შორის. სუბალპური სარტყლის სიმაღლებრივი მდებარეობა დამოკიდებულია ადგილის განედზე, კალთის ექსპოზიციასა და ჰავის კონტინენტურობაზე. ალპებსა და დასავლეთ კავკასიონზე სუბალპური სარტყელი მდებარეობს 1700—2300  მ სიმაღლეზე, ჰიმალაის სამხრეთ კალთებზე — 3200—400 მ-ზე. დამახასიათებელია  მთა-მდელოს ლანდშაფტები (სუბალპური მაღალბალახეულობა განვითარებული  მთა-მდელოს ნიადაგებზე) და თოვლის სქელი საბურველი 6—8 თ განმავლობაში, რაც აბრკოლებს ხემცენარეულობის განვითარებას. სუბალპური სარტყელში საუკეთესო საზაფხულო საძოვრებია.
## ლიტერატურა
კატეგორია:კლიმატური ზონები
კატეგორია:ბოტანიკა
დუმასოკო (გვარი)

**დუმასოკო** () — ბაზიდიუმიანი სოკოების გვარი Boletaceae-ის ოჯახისა. ქუდის დიამეტრი 5-10 სმ აღწევს. ლორწოვანი, მოთეთრო, რუხი, მურა, მოყვითალო და მოყვითალო-მურა სხეული აქვთ. ჰიმენოფორი მილისებრია. ფეხები მთლიანია, წებოვანი ან ლორწოვანი რგოლებითა და მეჭეჭებით. გვარი მოიცავს დაახლოებით 50-მდე სახეობას, რომელთაგან ყველა ძვირფასი საჭმელი სოკოა. გავრცელებულია ევროპაში, ამერიკასა და ავსტრალიაში. იზრდება წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეში, ზაფხულ-შემოდგომით. ყველაზე მეტად ცნობილია Suillus luteus, Suillus flavidus და Suillus variegatus.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოლოგიური ენციკლოპედიური ლექსიკონი 

კატეგორია:ბაზიდიუმიანი სოკოები
კატეგორია:დუმასოკოსებრნი
პაესი (კაუკა)

**პაესი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 31.548 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1.258 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კაუკის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ვალიედუპარი

**ვალიედუპარი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-აღმოსავლეთ კოლუმბიაში, სესარის დეპარტამენტის დედაქალაქი. 1550 წელს იგი ესპანელმა კონკისტადორმა ერნანდო დე სანტანამ დააარსა. მდებარეობს სიერა-ნევადო-დე-სანტა-მარტასა და სერანია-დელ-პერიხის მთებს შორის, ხეობაში, მდინარე გუატაპურისა და სესარის ნაპირებთან. 

ვალიედუპარი რეგიონისა და სესარის დეპარტამენტის მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო და აგრო-სამრეწველო ცენტრია, ყოველწლიურად ქალაქი მასპინძლობს ვალიენატო-ლეგენდის ფესტივალს.

1980-ან, 1990-იან და 2000-იანი წლების დასაწყისში ქალაქი ჩართული იყო კოლუმბიის შეიარაღებულ კონფლიქტში, რამაც მას მნიშვნელოვანი ზიანი მიაყენა. 

ვალიედუპარში მდებარეობს კოლუმბიის ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე და უსაფრთხო ციხეები.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* City of Valledupar – official website   ოფიციალური საიტი]

## სქოლიო
კატეგორია:სესარის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
არმენია (კოლუმბია)

**არმენია** () — ქალაქი კოლუმბიაში, კინდიოს დეპარტამენტის დედაქალაქი. მდებარეობს კოლუმბიის სამ უდიდეს ქალაქს — ბოგოტას (290 კილომეტრით დასავლეთით), მედელინსა და კალის შორის. საშუალო წლიური ტემპერატურა 8 °C- 22 °C-ს შეადგენს. 

## ისტორია
ქალაქი 1889 წლის 14 ოქტომბერს ხესუს მარია ოკამპომ დააარსა. იაგუარებზე ნადირობის სიყვარულის გამო მას ზედემტსახელად „ტიგრეროს“ (ვეფხვის მკვლელი) ეძახდნენ. მიწა მან ანტონიო ერერასგან შეიძინა, რაშიც ასი პესო გადაუხადა ოქროს მონეტებში. ოკაპომ ჯერ სავაჭრო ცენტრი ააშენა, შემდეგ კი ტერიტორია მოსახლეებს მიჰყიდა. დაარსებიდან ექვსი თვის შემდეგ, 1890 წლის აგვისტოშო, მოსახლეობამ 100 ადამიანს მიაღწია, რის შემდეგაც ის მთავრობამ კანონიერად სცნო. თავდაპირველად ქალაქს ვილია-ოლგინი ერქვა, იმჟამინდელ პრეზიდენტ კარლოს ოლგინ მალიარინოს პატივსაცემად. ამჟამინდელი სახელი სავარაუდოდ იმ სომხების პატივსაცემად ეწოდა, რომლებიც 1894-97 წლებში, დასავლეთ სომხეთში ოსმალეთის იმპერიის მიერ მოწყობილ მასობრივ ხოცვა-ჟლეტას ემსხვერპლნენ. ხშირად ქალაქს ზედემტსახელად „სიუდად-მილაგროს“ (სასწაულების ქალაქი) უწოდებენ. 

## ეკონომიკა
საკმაოდ სწრაფად ხდება არმენიის ურბანული ზრდა-განვითარება. ადგილობრივი ეკონომიკა დღემდე ეფუძნება ყავისა და ბანანის წარმოებას. მნიშვნელოვნად ვითარდება ტურიზმი.

## გალერეა

ფაილი:Cc cielo abierto.jpg|ერთ-ერთი ქუჩა
ფაილი:Armenia, Quindio, Colombia.jpg|ქალაქის ხედი ანდების ფონზე
ფაილი:Aeropuertoeleden.jpg |აეროპორტი

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:კოლომბიის დეპარტამენტების დედაქალაქები
IRB-ის თბილისის თასი 2013

**თბილისის თასი 2013** — საერთაშორისო სარაგბო ტურნირის თბილისის თასის პირველი გათამაშება. მატჩები გაიმართა საქართველოს დედაქალაქ თბილისში, ავჭალის სტადიონზე.

მასპინძელი საქართველოს ეროვნული ნაკრების გარდა, ტურნირში მონაწილეობა აგრეთვე მიიღო ურუგვაის ნაკრები, მზარდი ირლანდია და სამხრეთ აფრიკის საპრეზიდენტო XV.

## ცხრილი
|-
! bgcolor="#efefef" width="5%"  |
! bgcolor="#efefef" width="38%" | ნაკრები
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | თამაში
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | მოგება
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | ფრე
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | წაგება
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | გატანილი
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | გაშვებული
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | სხვაობა
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | ბონუსი
! bgcolor="#efefef" width="5%"  | ქულა

|- bgcolor=#D0F0C0 align=center
| 1 ||align=left|  საპრეზიდენტო XV  || 3 || 3 || 0 || 0 || 77 || 33 || +44 || 1 || **13**
|- bgcolor=#FFFFFF align=center
| 2 ||align=left|  მზარდი ირლანდია || 3 || 2 || 0 || 1 || 70 || 67 || +3 || 1 || **9**
|- bgcolor=#FFFFFF align=center 
| 3 ||align=left|                                         || 3 || 1 || 0 || 2 || 58 || 44 || +14 || 2 || **6**
|- bgcolor=#FFFFFF align=center
| 4 ||align=left|                                         || 3 || 0 || 0 || 3 || 45 || 106 || -61 || 1 || **1**
|}

## მატჩები
### 1 რაუნდი
### 2 რაუნდი
### 3 რაუნდი
## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები რაგბიში
ადოლფ ერიკ ნორდენშელდი

**ნილს ადოლფ ერიკ ნორდენშელდი** (; დ. 18 ნოემბერი, 1832, ჰელსინკი — გ. 12 აგვისტო, 1901, მალმე) — შვედი გეოლოგი და გეოგრაფი. არქტიკის მკვლევარი, ზღვაოსანი, ისტორიკოს-კარტოგრაფი, სტოკჰოლმის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1858). 1864, 1868 და 1872-1873 წლების ექსპედიციებში გამოიკვლია შპიცბერგენის ნაპირები. 1870, 1883 წლებში იკვლევდა გრენლანდიას. 1875, 1876 წლებში მდინარე ენისეის შესართავს. 1878-1879 წლებში ნორდენშელდმა გემ „ვეგათი“ პირველმა გაიარა ჩრდილოეთ საზღვარი ატლანტის ოკეანიდან წყნარ ოკეანეში და სუეცის არხის გავლით 1880 წელს დაბრუნდა შვედეთში. ეს იყო ევრაზიის პირველი შემოვლა. ნორდენშელდის სახელს ატარებს არქიპელაგი, ყურეები, ზღვა, ნახევარკუნძული და სხვა. ნორდენშელდი იყო სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1879). იყო აგრეთვე რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოების საპატიო წევრი (1881).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:შვედი გეოლოგები
კატეგორია:შვედი გეოგრაფები
ცენტრალური კორდილიერები (კოლუმბია)

**ცენტრალური კორდილიერები ** () — კოლუმბიის ანდების სამი განაყოფისგან ყველაზე დიდი. მასივი გაწოლილია სამხრეთიდან ჩრდილოეთით, კაუკის დეპარტამენტიდან ბოლივარის დეპარტამენტამდე. მასივის უმაღლესი მწვერვალია ნევადო-დელ-უილა, მისი სიმაღლე შეადგენს 5750 მეტრს. 

მასივი შემოსაზღვრულია, კაუკას და მაგდალენას მდინარეებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*კოლუმბიის გეოგრაფია

კატეგორია:ანდები
კატეგორია:კოლომბიის ქედები
დენიელ ო’კონელი

მინი| დენიელ ო’კონელი
**დენიელ ო’კონელი** (; დ. 6 აგვისტო, 1775, კერი — გ. 15 აგვისტო, 1847, გენუა) — ირლანდიის ეროვნული მოძრაობის მოღვაწე, მისი ლიბერალური ფრთის ლიდერი. 1823 წელს დააარსა კათოლიკური ასოციაცია, რომელიც სათავეში ჩაუდგა კათოლიკეებისათვის პასიური საარჩევნო უფლების მოპოვებისათვის ბრძოლას. კათოლიკეების ემანსიპაციის აქტის ჩატარების (1829) შემდეგ ირლანდიის ფრაქციას მეთაურობდა ინგლისის პარლამენტში, მხარს უჭერდა ინგლის-ირლანდიის 1801 უნიის გაუქმების მოთხოვნას. 1840 წელს მონაწილეობდა რიპილერების ასოციაციის დაარსებაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ირლანდიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  6 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1775
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1847
ამბროლაურის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი

**ამბროლაურის ხელოვნების მუზეუმი** — სახვითი ხელოვნების მუზეუმი საქართველოში, ქალაქ ამბროლაურში, თამარ მეფის ქუჩის 4 ნომერში. დაფუძნებულია 1965 წელს. მუზეუმში დაცულია ლ. გუდიაშვილის, ელ. ახვლედიანის, დ. კაკაბაძის, უ. ჯაფარიძის, ა. ვარაზის, ბ. ქუთათელაძის, ე. ბაღდავაძის, ქ. მაღალაშვილის, დ. ერისთავის, ზ. ნიჟარაძის, რ. სტურუას, ნ. მეტონიძის, კ. გურულის, ნ. ბოტკოველის, შ. ჩლაიძის და სხვა ქართველ მხატვართა ფერწერული, გრაფიკული, კერამიკული, სკულპტურული ნამუშევრები, ჭედური  ხელოვნების ნიმუშები. მუზეუმში დაცულია 565 ექსპონატი. წლის განმავლობაში მუზეუმს 800 დამთვალიერებელზე მეტი სტუმრობს.

## სხვა მონაცემები 
* მუზეუმის ფართობი: 250 კვ/მ
* მუდმივი ექსპოზიცია: 150 კვ/მ
* პერიოდული გამოფენები: 25 კვ/მ
* საცავები: 50კვ/მ

მუზეუმი მუშაობს ყოველდღე, ორშაბათის გარდა, 10 სთ-დან 17 სთ-მდე. მუზეუმში შესასვლელი ბილეთების ფასი უფროსებისათვის 1 ლარს, ხოლო ბავშვებისა და სტუდენტებისათვის 0.50 ლარს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მუზეუმების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.georgianmuseums.ge

## სქოლიო 
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1965 წელს დაარსებული მუზეუმები
ბუენავენტურა (კოლუმბია)

**ბუენავენტურა** () — საპორტო ქალაქი კოლუმბიაში, ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტში. წარმოადგენს კოლუმბიის მთავარ პორტს წყნარ ოკეანეზე.

2011 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 362 625 ადამიანს შეადგენს. ფართობით დაახლოებით ლოს-ანჯელესის ტოლია.

ქალაქი 1540 წელს ესპანელმა კონკისტადორებმა დააარსეს. ამ დროისთვის ეს ტერიტორია ადგილობრივი ბუსკახას ხალხით იყო დასახლებული. 1600 წელს ის ინდიელებმა დაანგრიეს, თუმცა მოგვიანებით კვლავ აღდგა. ბუენავენტურის აყვავება 1914 წელს პანამის არხის გახსნის შემდეგ დაიწყო.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ვალიე-დელ-კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ტიმბიკი (კაუკა)

**ტიმბიკი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, კაუკის დეპარტამენტში.

2005 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6028 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1813 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კაუკის დეპარტამენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* statoids.com-ის მონაცემები
* კოლუმბიის სტატისტიკის ეროვნული დეპარტამენტის 2005 წლის მონაცემები 

კატეგორია:კაუკის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
იან ჰენდრიკ ოორტი

**იან ჰენდრიკ ოორტი** (; დ. 28 აპრილი, 1900, ფრანეკერი — გ. 5 ნოემბერი, 1992, ლეიდენი) — ნიდერლანდელი ასტრონომი. ლეიდენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1935). 1924 წლიდან მუშაობდა ლეიდენის ასტრონომიულ ობსერვატორიაში. 1927 წელს ვარსკვლავებზე დაკვირვებით შეიმუშავა გალაქტიკის დიფერენციაციული ბრუნვის აღმოჩენის ბრუნვის მეთოდი, მანვე ამ გზით დაამტკიცა გალაქტიკის ბრუნვა. 1938 წელს შექმნა ვარსკვლავთა განაწილების სივრცული სიმკვრივის განსაზღვრის მეთოდი. იკვლევდა აგებულებასა და ვარსკვლავთშორის გარემოს. 1935-1948 წლებში იყო საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის გენერალური მდივანი, 1958-1961 წლებში კი პრეზიდენტი.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დააქრვეს (1691) ოორტი;
*ჰიპოტეტურ სფერულ სივრცეს მზის სისტემაში დაარქვეს ოორტის ღრუბელი;
*ოორტის მუდმივები;
*პლუტონის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ოორტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი ასტრონომები
კატეგორია:საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის პრეზიდენტები