open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვიტალი მუტკო

[215px|მინი|მუტკო [2009 წელს]]
**ვიტალი მუტკო** (; დ. 8 დეკემბერი, 1958, სტანიცა კურინსკაია, აპშერონსკის რაიონი, კრასნოდარის მხარე, სსრკ) — რუსი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე, რუსეთის ხელისუფლების თავმჯდომარის მოადგილე სპორტის, ტურიმზის და ახალგაზრდული პოლიტიკის საკითხებში, რუსეთის საფეხბურთო კავშირის პრეზიდენტი.

რუსეთის ფედერაციის სპორტის მინისტრი (21 მაისი, 2012–19 ოქტომბერი, 2016), სპორტის, ტურიზმის და ახალგაზრდული პოლიტიკის მინისტრი (2008–2012), რუსეთის საფეხბურთო კავშირის პრეზიდენტი (2005–2009; 2015–დღ.), სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო ხელისუფლების აღმასრულებელი ორგანოდან რუსეთის ფედერაციის ფედერალური კრების საბჭოს ფედერაციის წევრი (2003-2008). 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1958 წლის 8 დეკემბერს სტანიცა კურინსკაიაში, კრასნოდარის მხარე. მამამისი იყო მტვირთავი, ხოლო დედა იყო მედაზგე სატყეო სამრწეველო მეურნეობაში. 8 კლასის დამთავრების შემდეგ ცდილობდა ჩარიცხულიყო სამდინარეო სასწავლებელში, თუმცა, ვერ მოახერხა გამოცდების ჩაბარება, რის შემდეგაც ლენინგრადში გაემგზავრა. 

1979 წელს გაწევრიანდა სკკპ-ში. 1990 წელს გახდა კიროვის რაიონული საბჭოს დეპუტატი, ხოლო 1991 წელს კიროვის რაიონის ადმინისტრაციის ხემძღვანელიც. 1991 წლის პუტჩის დროს მუტკო ანატოლი სობჩაკის მხარეზე დადგა. 1992 წელს გახდა სანქტ-პეტერბურგის მერის მოადგილე. 1992 წლის ნოემბრიდან სანქტ-პეტერბურგის ხელისუფლებიდან იყო საფეხბურთო კლუბი „ზენიტის“ კურატორი, ხოლო 1995 წლის ზაფხულში კლუბის პრეზიდენტი გახდა. მას-მედიის ინფორმაციით, საქალაქო ბიუჯეტიდან 400,000 დოლარს მუტკო კლუბს ურიცხავდა.

1996 წელს სობჩაკი ვლადიმერ იაკოვლევმა შეცვალა, რის გამოც მუტკომ თანამდებობა დატოვა, რის შემდეგაც „ზენიტზე“ მუშაობაზე მოახდინა კონცენტრაცია და 2003 წლამდე დარჩა კლუბის დირექტორად. 

2001 წლის აგვისტოდან 2003 წლის ოქტომბრამდე მუტკო იკავებდა რუსეთის საფეხბურთო პრემიერ-ლიგის პრეზიდენტის პოსტს. 2003 წლის 29 ოქტომბერს ვალენტინა მატვიენკომ მუტკო სანქტ-პეტერბურგის ხელისუფლებიდან ფედერაციის საბჭოში წარმომადგენლად დანიშნა. 2005 წლის 2 აპრილს რუსეთის საფეხბურთო კავშირის აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომაზე მუტკო ამ ორგანიზაციის პრეზიდენტად დანიშნეს. 2008 წლის 12 მაისს პრემიერ-მინისტრმა პუტინმა მინისტრები დანიშნა. მუტკო სათავეში ჩაუდგა ახლადშექმნილ სპორტის, ტურიზმის და ახალგაზრდული პოლიტიკის სამინისტროს. პოსტი 2016 წლის 19 ოქტომბრამდე შეინარჩუნა. დღესდღეობით იკავებს რუსეთის ხელისუფლების თავმჯდომარის მოადგილის პოსტს სპორტის, ტურიზმის და ახალგაზრდული პოლიტიკის საკითხებში.

### ოჯახი 
დაქორწინებულია, ჰყავს ორი ქალიშვილი.

## ინგლისური ენა 
2010 დეკემბერში ფიფას აღმასრულებელი კომიტეტის სხდომაზე, რომელზეც 2018 წლის მსოფლიო თასის მასპინძელს ავლენდნენ, მუტკომ წარმოსთქვა სიტყვა ინგლისურ ენაზე ძლიერი აქცენტით. ისტორიაში მისი გამოსვლა შევიდა სახელით „*ლეტ მი სპიკ ფრომ მაი ჰარტ ინ ინგლიშ*“ () და დიდი პოპულარობა მოიპოვა ინტერნეტშიც. მუტკოს სიტყვებით, სიტყვებს ორი კვირა იმახსოვრებდა და სახლში რეპეტიციასაც გადიოდა. იგი იხსენებს, რომ ცოლი და შვილები საშინლად იცინოდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Lenta.ru* – Мутко, Виталий 
* *Sovsport.ru* – Виталий Мутко  
* *Gazeta.ru* – Виталий Леонтьевич Мутко  
* *Ria.ru* – Биография Виталия Мутко 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აღმოსავლეთ ტიმორის დროშა

**აღმოსავლეთ ტიმორის დროშა** — აღმოსავლეთ ტიმორის სახელმწიფო სიმბოლო გერბსა და ჰიმნთან ერთად. თანამედროვე დროშა 2002 წელს მიიღეს. ეს ზუსტად იგივე დროშაა რომელიც ქვეყანამ 1975 წელს პორტუგალიისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ინდონეზიის შეჭრამდე 9 დღით ადრე მიიღო. 2002 წლის 19 მაისის შუაღამეს დამოუკიდებლობა გამოცხადდა, ხოლო მეორე დღეს დაეშვა გაეროს დროშა და დამოუკიდებელი აღმოსავლეთ ტიმორის დროშა აღიმართა.

აღმოსავლეთ ტიმორის დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით, ყვითელი (PMS 123) სამკუთხედი „აღმოსავლეთ ტიმორის კოლონიალური ისტორიის კვალს“ წარმოადგენს. შავი სამკუთხედი „სიბნელეს რომელიც უნდა დაიძლიოს“; დროშის წითელი (PMS 485) ფონი წარმოადგენს „ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლას“; ვარსკვლავი ან „გზის მაჩვენებელი სინათლე“ თეთრი ფერისაა რაც მშვიდობას განასახიერებს.

## დროშის ოფიციალური აღწერა
აღმოსავლეთ ტიმორის დემოკრატიული რესპუბლიკის კონსტიტუცია, ნაწილი I, მუხლი 15:

სახელმწიფო დროშა არის მართკუთხედი და მასზე დატანილია ორი ტოლფერდა სამკუთხედი, საიდანაც მცირე მათგანი მოთავსებულია დიდზე. ერთი სამკუთხედი შავია და მისი სიმაღლე დროშის სიგრძის ერთი მესამედის ტოლია. ის მოთავსებულია ყვითელ სამკუთხედზე და მისი სიმაღლე დროშის სიგრძის ნახევარს შეადგენს. შავი სამკუთხედის ცენტრში მოთავსებულია თეთრი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი, რომელიც გზის მაჩვენებელ სინათლეს განასახიერებს. ვარსკვლავის ერთი ქიმი მიბრუნებულია დროშის მარცხენა ზედა კუთხისაკენ. დროშის დანარჩენი ნაწილი წითელი ფერისაა. დროშის პროპორციაა — 1:2.

## ისტორიული დროშები

ფაილი:Flag of Portugal.svg|პორტუგალიის ეროვნული დროშა (სურათზე ამჟამინდელი ვერსია, მიღებული 1911 წელს) გამოიყენებოდა აღმოსავლეთ ტიმორის მიერ როგორც პორტუგალიის ტიმორის დროშა (1702–1975)
ფაილი:Flag of Portuguese Timor (proposal).svg|1965 წელს შეთავაზებული პორტუგალიის ტიმორის დროშა (არასოდეს დამტკიცებულა)
ფაილი:Flag of Timor Timur.svg|აღმოსავლეთ ტიმორის როგორც ტიმორ-ტიმურის პროვინციის დროშა, ინდონეზიის ოკუპაციის დროს (1976–1999)
ფაილი:Flag of the United Nations.svg|გაეროს დროშა, გამოიყენებოდა აღმოსავლეთ ტიმორის მიერ გაეროს ადმინისტრაციის დროს (1999–2002)

## რესურსები ინტერნეტში
*აღმოსავლეთი ტიმორი Flags of the World-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ოლგა ვასილიევა

[220px|მინი|ვასილიევა [2016 წელს]]
**ოლგა ვასილიევა** (; დ. 13 იანვარი, 1960, ბუგულმა, თათრეთის ასსრ, რსფსრ, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, ისტორიკოსი, პედაგოგი, ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1998), პროფესორი (2005), რუსეთის ფედერაციის განათლების და მეცნიერების ყოფილი მინისტრი (2016 წლის 19 აგვისტოდან 2018 წლის 7 მაისამდე), მოსკოვის სახელმწიფო ჰუმანიტარულ-ეკონომიკური უნივერსიტეტის პატივსაცემი პროფესორი. რუსეთის ფედერაციის განათლების მინისტრი 2018-2020 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1960 წლის 13 იანვარს ქალაქ ბუგულმაში. მამამისი იყო მათემატიკოსი, ჰყავდა და.

საშუალო სკოლა დაასრულა 14 წლის ასაკში, ხოლო 1979 წელს დაასრულა კულტურის მოსკოვის სახელმწიფო ინსტიტუტის დირიჟორულ-ქორული განყოფილება. 1979–1982 წლებში მუშაობდა მასწავლებლად მოსკოვის სკოლებში. 1982 წელს დაიწყო სწავლა მოსკოვის სახელმწიფო დაუსწრებელ პედაგოგიური უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე, ამავე დროს გააგრძელა მუშაობა მასწავლებლად.

1987 წელს დაასრულა სწავლა უნივერსიტეტში და გააგრძელა სწავლა სსრკ-ის ისტორიის ინსტიტუტის ასპირანტურაში (დღეს: რუსეთის ისტორიის ინსტიტუტი).

1990 წელს, სსრკ-ის ისტორიის ინსტიტუტში, ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორის, პროფესორი გ. კუმანევის სამეცნიერო ხელმძღვანელობის ქვეშ დაიცვა დისერტაცია ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხზე. თემა: „საბჭოთა სახელმწიფო და რუსეთის მართლმადიდებლური ეკლესიის პატრიოტიული მოღვაწეობა დიდი სამამულო ომის წლებში (სპეციალობა — სსრკ-ის ისტორია). ოფიციალური ოპონენტები იყვნენ ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ი. შარაპოვი და ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორი ვ. ოვჩინიკოვი. წამყვანი ორგანიზაცია — მოსკოვის კულტურის სახელმწიფო ინსტიტუტი. ეს სამუშაო რუსულ ისტორიოგრაფიაში პირველი, რომელიც მიეძღვნა რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას და სახელმწიფო-ეკლესიის ურთიერთობას XX საუკუნეში.

1998 წელს დაიცვა დისერტაცია ისტორიულ მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხზე. თემა იყო „რუსული მართლმადიდებლური ეკლესია საბჭოთა პოლიტიკაში 1943–1948 წლებში (სპეციალობა — „სამამულო ისტორია“).

1991–2002 წლებში მუშაობდა რუსული ისტორიის ინსტიტუტის რელიგიისა და ეკლესიის ისტორიის ცენტრში როგორც უმცროსი სამეცნიერო თანამშრომელი, წამყვანი სამეცნიერო თანამშრომელი და რელიგიის და ეკლესიის ისტორიის ცენტრის ხელმძღვანელი.

2002 წელს სათავეში ჩაუდგა სათავეში რუსული სახალხო მეურნეობის აკადემიის და რუსეთის პრეზიდენტის სახელმწიფო სამსახურის სახელმწიფო-კონფესიონალურ ურთიერთობებს.

2007 წელს დაასრულა რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრის დიპლომატიური აკადემია სპეციალობით „საერთაშორისო ურთიერთობები“.

2016 წლის აგვისტოს რუსეთის პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინთან სამუშაო შეხვედრაზე პრემიერმა დიმიტრი მედვედევმა წამოწია განათლების სამინისტროში ხელმძღვანელობის შეცვლის საკითხი. „დიმიტრი ლივანოვის შემცვლელად მე შემოგთავაზებდით ქალბატონის დანიშვნას — ოლგა იურევნა ვასილიევას, რომელსაც კარგი ნამსახურეობის ნუსხა აქვს“ — განაცხადა მედვედევმა. პუტინი მას დაეთანხმა და რუსეთის კონსტიტუციის 83-ე მუხლის „დ“ პუნტქის მიხედვით ხელი მოაწერა ბრძანებას, რომლითაც ვასილიევა განათლების მინისტრად დანიშნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია რუსეთის განათლების სამინისტროს საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 13 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სტაროსუბხანგულოვო

**სტაროსუბხანგულოვო** () — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. სტაროსუბხანგულოვოს სოფსაბჭოს ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ბელაიზე, ქალაქ უფიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 330 კილომეტრში და რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან სამხრეთ-დასავლერთით 150 კილომეტრში. 

1795 წელს 14 ეზოში ცხოვრობდა 92 ადამიანი, 1866 წელს 30 ეზოში — 189 ადამიანი. განვითარებული იყო მესაქონლეობა და მიწათმოქმედება. 2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის 92,3 %-ს ბაშკირები შეადგენდნენ. 2010 წლის აღწერის მიხედვით, სტაროსუბხანგულოვოში ცხოვრობდა 4609 ადამიანი.

დააარსეს ბაშკირებმა. სტაროსუბხანგულოვოში არის ადგილობრივი მნიშვნელობის კვების მრეწველობის რამდენიმე საწარმო, ხის დასამუშავებელი კომპლექსი, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, მეჩეთი, ბაშკირეთის ნაკრძალის კარ-მიდამო. სტაროსუბხანგულოვოში დაიბადა ბაშკირეთის სახალხო არტისტი ალფია იულჩურინა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბურზიანის რაიონის სოფლები
სალავათი (ქალაქი)

**სალავათი** (; ) — ქალაქი ბაშკირეთში. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენს 156,095 ადამიანს.

## ისტორია 
ქალაქ სახელი ბაშკირეთის ეროვნული გმირის სალავათ იულაევის პატივსაცემად ჰქვია. ის დაარსდა 1948 წელს და ქალაქის სახელი მიენიჭა 1955 წელს.

## სტატუსი 
სალავათს აქვს ფედერალური მნიშვნელობის ქალაქის სტატუსი. ქალაქი გაერთიანებულია სალავათის უბანულ ოკრუგში.

## დამეგობრებული ქალაქები 
სალავატი დამეგობრებუულია შემდეგ ქალაქებთან:
#  ბირსკი, (2009)
#  პორვო, (2007)

## ლიტერატურა 
* Калимуллин Б. Г., Салават. Планировка и застройка города, ред. Н. А. Пекарева ; Акад. строительства и архитектуры. СССР М. Госстройиздат, 1962. 60 с.
* "Салават". Серия "Города нашей республики". Уфа. Башкирское книжное издательство. 1965.
* Города России. Энциклопедия — М.: Большая Российская Энциклопедия. И. Кондратьева. 1994.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Администрация городского округа город Салават Республики Башкортостан 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაშკირეთის ქალაქები
ასკაროვო (ბურზიანის რაიონი)

**ასკაროვო** () — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. ასკაროვოს სოფსაბჭოს ცენტრი. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 49 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ ბელორეცკიდან 161 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 487 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბურზიანის რაიონის სოფლები
ატიკოვო

**ატიკოვო** () — სოფელი ბაშკირეთში, ბურზიანის რაიონში. მიეკუთვნება ატიკოვოს სოფსაბჭოს. რაიონულ ცენტრ სტაროსუბხანგულოვოდან განლაგებულია 22 კილომეტრში, ხოლო უახლოეს რკინიგზის სადგურ სიბაიდან 174 კილომეტრში. 2010 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით სოფელში ცხოვრობდა 455 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბურზიანის რაიონის სოფლები
უილი ლეო

[210px|მინი|[ერნსტ ტელმანი (მარცხნივ) და უილი ლეო ]]
**უილი ლეო** (; დ. 25 იანვარი, 1887, ბრანდენბურგი, გერმანიის იმპერია — გ. 3 ოქტომბერი, 1937, მოსკოვი, სსრკ) — გერმანელი პოლიტიკოსი, გერმანული კომინუსტური პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი, ერნსტ ტელმანის მომხრე. გერმანიის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1928 წლიდან, რაიხსტაგის დეპუტატი 1928–1933 წლებში. 1934 წლიდან იყო ემიგრაციაში საბჭოთა კავშირში. 1937 წლის 3 ოქტომბერს ბრალი დასდეს „ანტისაბჭოთა ტროცკისტულ-ნაცისტურ ტერორისტულ ორგანიზაციაში“ მონაწილეობაში, უმაღლესმა სასამართლომ მას სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. 1988 წელს მოხდა მისი რეაბილიტაცია.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი  3 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1937
კატეგორია:რეპრესირებულები
კატეგორია:გერმანელი კომუნისტები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
იურაქთაუ

**იურაქთაუ** () — შიხანი. სტერლითამაქთან არსებული ოთხი შიხანიდან ერთ-ერთი. წარმოადგენს ქვედაპერმული რიფული მასივის რელიქტს, რომელიც წარმოიქმნა 230 მილიონი წლის წინ ტროპიკულ ზღვაში. 

მდებარეობს ბაშკირეთის სტერლითამაქის რაიონში. მთის სიგრძეა 1 კილომეტრი, სიგანე 850 მ, სიმაღლე მდინარე ბელაიადან 220 მ, ნიადაგის დონიდან 200 მ, აბსოლუტური სიმაღლე ზღვის დონიდან 338 მ. აქვს კონუსისებრი ფორმა. ფერდობები 20-30°-ზეა, თუმცა არ ქმნიან კლდოვან საფეხურებს. ქვედა მონაკვეთი დაფარულია ნაყარით. მთის ჩრდილოეთი კალთის ძირში არის წყაროები, რომელთა შორისაა გოგირდის წყალიც. მთისძირში არის ტბა მოქშა.  

1707 წელს იურაქთაუს მთისძირში მოხდა ბრძოლა აჯანყებულ ბაშკირებსა (ქუსიუმ თიულექეევის ხელმძღვანელობით) და სახელმწიფო ჯარს შორის. ბრძოლა დაახლოებით ათ დღეს გაგრძელდა და აჯანყებულთა გამარჯვებით დასრულდა. ტყვედ ჩავარდა დაახლოებით 400 ჯარისკაცი, ხოლო დანარჩენები განადგურდნენ.  

## სქოლიო
კატეგორია:ბაშკირეთის მთები
Hearts of Iron IV

**Hearts of Iron IV** —  სტრატეგიული ვიდეო თამაში Hearts of Iron სერიიდან, რომელიც შექმნილია Paradox Development Studio-ის მიერ და გამოქვეყნებულია Paradox Interactive-ს მიერ. თამაში კონცენტრირებულია მეორე მსოფლიო ომზე, მოთამაშეები ირჩევენ თამაშის დაწყების თარიღს, 1936 ან 1939 და იბრძვიან გამარჯვებისთვის სხვადასხვა ძირითადი ძალების მწინააღდეგ იმ პეროიდში. 

თამაში პირველად ფორმალურად ანონსირებული იყო 2014 წლის იანვარს და სავარაუდო გამოსვლის თარიღი იყო 2015 წლის პირველი კვარტალი, შემდეგ ეს იყო გადადებული მეორე კვარტალზე. E3-ზე კი დადასტურებული იყო თამაშის გადადება სხვადასხვა პრობლემების გამო. 2016 წლის 15 მარტს საბოლოოდ იყო გამოცხადებული 2016 წლის 6 ივნისი გამოსვლის თარიღად რომელიც ოპერაცია ოვერლორდის 72 წლის თავი იყო.

## სქოლიო 
კატეგორია:გრანდ სტრატეგიის თამაშები
რუთ ფიშერი

მინი|რუთ ფიშერი
**რუთ ფიშერი** (, ნამდვილი სახელი ელფრიდა აისლერი, ; დ. 11 დეკემბერი, 1895, ლაიფციგი, გერმანიის იმპერია — გ. 13 მარტი, 1961, პარიზი, საფრანგეთი) — გერმანელი პოლიტიკოსი და კომუნისტი, გერმანიის კომუნისტური პაარტიის ერთ-ერთი ლიდერი, მოგვიანებით კი ლენინბუნდის ლიდერი. 2010 წელს გასაჯაროებული დოკუმენტების მიხედვით, ფიშერი 8 წლის განმავლობაში ამერიკის დაზვერვის აგენტი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუთ ფიშერი (1895 – 1961) 

კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანელი კომუნისტები
კატეგორია:გერმანელი ქალი პოლიტიკოსები
მორისის ჭია

**მორისის ჭია** — კომპიუტერული ვირუსი. 

ამ საშიში დამაზიანებელი ვირუსის აქტიურობა შეინიშნა 1988 წლის ნოემბერში. საშიშ ინტერნეტ-ვირუსების რეიტინგში მან დაიკავა პირველი ადგილი. თავისი ქაოსური და უკონტროლო გამრავლებით მან მოახდინა კომპიუტერების მუშაობის პარალიზება. მართალია არა ხანგრძლივად, მაგრამ მისი დამსახურებით მწყობრიდან გამოვიდა ახალბედა და ჯერ კიდევ ბოლომდე არა გლობალური ქსელი. მის მიერ მიყენებული ზარალი მაშინ შეფასდა 96 მილიონ დოლარად.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვირუსები ტექნოლოგიაში
*The Cornell Commission: On Morris and the Worm

კატეგორია:კომპიუტერული ტექნიკის ისტორია
დასავლეთი საიანი

**დასავლეთი საიანი** () — მთათა სისტემა სამხრეთ ციმბირში. განფენილია რუსეთის ტერიტორიაზე, კრასნოიარსკის მხარეში. იწყება მდინარე პატარა აბაკანის ზემოთში, ვრცელდება ჩრდილო-აღმოსავლეთით 650 კილომეტრზე და ებმის აღმოსავლეთ საიანს მდინარეების უდისა და კაზირის სათავეებთან. უმაღლესი მწვერვალია კიზილ-ტაიგა (3121 მ), რომელსაც გამყინვარების კვლები ახასიათებს, — ცირკებისა და ტროგების სახით.

## გალერეა 

ფაილი:Western Sayan Ergaki Zvezdnyi.jpg
ფაილი:Sayano-Shushensky reservate, Enisey river.jpg
ფაილი:Capra ibex in Sayano-Shushensky reservate.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ქედები
კომპიუტერული ვირუსი

მინი|მარჯვნივ
**კომპიუტერული ვირუსი** ( — საწამლავი) — დაინფიცირებული კოდი, რომელსაც შეუძლია თვითგამრავლება და გავრცელება ერთი კომპიუტერიდან მეორეზე. ვირუსი ერევა ნებისმიერ კომპიუტერს, რომელიც არ არის შეიარაღებული შესაბამისი ანტივირუსით. კომპიუტერში მოხვედრისას ვირუსი სხვადასხვანაირად მოქმედებს. ვირუსის მახასიათებელი თვისებაა მის მიერ მიყენებული ზიანის ხარისხი. ზოგი ვირუსი მთლიანად ანადგურებს კომპიუტერის სასიცოცხლო პროგრამებს, რაც ფაქტობრივად კლავს დაზიანებულ მანქანას, ზოგი კი პერიოდულად ახდენს რღვევას, ცვლის მონაცემებს. ამერიკის სტატისტიკური ორგანიზაციის „Computer Economis Inc“ მონაცემების მიხედვით 1999 წელს „კომპიუტერული ეპიდემიების“ მიერ მიყენებულმა ზარალმა 12,1 მილიარდი დოლარი შეადგინა. მარტო ერთმა ვირუსმა „ჩერნობილ“ (CIH/Chernobil) 350 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების ფაილები გაანადგურა.

ვირუსების მოქმედები დასაწყისი სხვადასხვანაირია: ზოგი იწყებს მუშაობას შეღწევისთანავე, ზოგი კი — გარკვეული დროის შემდეგ. ვირუსი მაშინ ხდება აქტიური, როდესაც კომპიუტერი ასრულებს ვირუსით დასენიანებულ პროგრამას. გარკვეული დროის განმავლობაში ვირუსი იმყოფება პროგრამის შიგნით და ვრცელდება მასთან ერთად. ელექტრონული ფოსტით და ინტერნეტით ინფორმაციის ინტენსიური გაცვლა ზრდის ვირუსით დასენიანების რისკს.

მიუხედავად მრავალი ანტივირუსული პროგრამის არსებობისა, ხდება ახალი ვირუსების მუდმივად შექმნა და გამრავლება. არსებობს ვირუსების შემდეგი ძირითადი ტიპები.
* **ჩატვირთვის**, რომელიც შეარწევს დისკეტის ჩატვირთვის სექტორში და აზიანებს დისკის იმ არეს, რომელშიც ინახება ოპერაციული და ფაილური სისტემების ინფორმაცია;
* **ფაილების**, რომელიც ინერგება შესრულებად პროგრამულ .exe და .com ფაილებში და მრავლდება დასნეულებული პროგრამების ყოველი შესრულებისას;
* **ველური**, აქტიურად მოარული დაახლოებით 250 ვირუსი;
* **მაკროვირუსი**, ყველაზე გავრცელებული ნაირსახეობა, რომლითაც დაზიანებულია კომპიუტერების 80%, ამ ვირუსეით სნეულდება საოფისე პროგრამებით შექმნილი დოკუმენტები;
* **მრავალმხრივი**, რომელიც გავრცელებისათვის იყენებს რამდენიმე ხერხს;
* **პოლიმორფული**, რომელიც ცვლის საკუთარ თავს ყოველი გამრავლებისას,რაც ართულებს მის გამომჟღავნებას.

კომპიუტერულ ვირუსებს დიდი ისტორია აქვთ. ჯერ კიდევ 1949 წელს  ჯონ ფონ ნიუმანი ამტკიცებდა თეორიას თვითგამრავლებადი კომპიუტერული პროგრამების შესახებ. კომპიუტერული ინდუსტრია ჯერ მაშინ იწყებოდა, როდესაც მასში პირველი ვირუსები შევიდნენ. 1982 წლის ივლისში, ქსელში პირველი ვირუსი გაჩნდა და ის 15 წლის სკოლის მოსწავლემ რიჩ სკრენტამ შექმნა.

2 წლის შემდეგ, შეიქმნა პირველი ანტივირუსი, რომელიც 1984 წელს  ჰოპკინზმა დაწერა.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაიაშვილი, „საოფისე კომპიუტერული პროგრამები“, თბ., 2011

## სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერული ტექნიკის ისტორია
უზბეკეთის გერბი

უზბეკეთის სახელმწიფო ემბლემა 1992 წლის 2 ივლისს მიიღეს. ის უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის გერბს არის მიმსგავსებული. სხვა პოსტ-საბჭოთა ქვეყნების მსგავსად რომელთა სიმბოლოებზეც არ არის დათარიღებული ოქტომბრის რევოლუცია, დღევანდელი გერბი ატარებს საბჭოთა კავშირის პერიოდის გერბის ზოგიერთ ელემენტს. 1992 წლამდე უზბეკეთს საბჭოთა კავშირში შემავალი სხვა სოციალისტური ქვეყნების სახელმწიფო ემბლემების მსგავსი გერბი ჰქონდა.

გერბს აქვს მომრგვალებული ფორმა და ძირითადად გამოყენებულია ეროვნული ფერები: ლურჯი მწვანე და თეთრი. გერბი მარცხნიდან შემოსაზღვრულია ბამბის ტოტებით, ხოლო მარჯვნიდან ხორბლის თავთავებით. ბამბა და ხორბალი არის ქვეყნის ორი უმთავრესი აგრო პროდუქტი. მას ზემოდან ადგას ისლამის სიმბოლო რუბ ალ-ხიზბის ვარსკვლავი (۞), რადგან ქვეყნის მოსახლეობის უმეტესობა არის მუსლიმანი.

გერბის ცენტრში გამოსახულია დასავლეთით მომზირალი ჰუმა. ეს ჩიტი ბედნიერების და თავისუფლების სიყვარულის სიმბოლოა, ის გაშლილი ფრთებითაა გამოსახული. ჰუმოს ფრთებს შორის მოქცეულია მთებს მიღმა ამომავალი მზე. მთებიდან მოედინება ორი მდინარე: ამუდარია და სირდარია, ხოლო მზე არა-მკვეთრ, ოდნავ დაბინდულ სხივებს ასხივებს.

ჰუმას ფეხებთან, ბამბასა და ხორბლის თავთავებს შორის განთავსებული არის ეროვნულ ფერებში გადაწყვეტილი ბანერი, რომელზეც ქვეყნის სახელი ორი ოფიციალური ანბანიდან ერთერთზე: ლათინური ანბანით (Oʻzbekiston) ან კირილიცაზე (Ўзбекистон) უნდა ეწეროს.

## გერბის ისტორია 
უზბეკეთის სახელმწიფო გერბი 1992 წლის 2 ივლისის No. 616-XII: „უზბეკეთის სახელმწიფო ემბლემის შესახებ“ კანონით არის განსაზღვრული.

## სიმბოლიზმი 
მინი|უზბეკეთის გერბი ქვეყნის საფოსტო მარკაზე, 1993 წ.
გერბის ცენტრში გამოსახულია ფრინველი ჰუმა (უზბეკეთში ბედნიერების სიმბოლოა) გაშლილი ფრთებით, ეს ფრინველი უზბეკურ მითოლოგიაში თავისუფლები და ბედნიერების სიმბოლოა. უზბეკი პოეტი ალიშერ ნავოი ჰუმას ახასიათებს, როგორც ყველა ცოცხალ არსებას შორის ყველაზე კეთილშობილს.

გერბის თავზე გამოსახულია კვადრატი შიგნით, რომელიც გადაკვეთილია დავითის ვარსკვლავით. ამ ფიგურაში განთავსებულია ნახევარ მთვარე და ვარსკვლავი, როგორც ისლამის სიმბოლო, რადგან ქვეყნის მოსახლეობის უმეტესობა მუსლიმანია.

მზე წარმოადგენს სინათლის გზის სიმბოლოს, რომელსაც უზბეკეთის სახელმწიფო მიყვება. ის ასევე გამოხატავს ქვეყნის უნიკალურ ბუნებრივ და კლიმატურ გარემოს. გერბზე ორი მდინარე წარმოადგენს: ამურდარიას და სირდარიას. მათი გამოსახულება გამოხატას სურვილს, რომ ისინი მიედინებოდნენ ყაზახეთის ტერიტორიაზე.

გერბის გვერდებზე განთავსებული გაშლილი ბამბის კონები და ხორბლის თავთავების ძნები გამოსახავს ქვეყნის ორ მთავას აგრო პროდუქტს. ორივე, თავთავებიც და ბამბის კონებიც შეკრულია ეროვნული დროშის მქონე ბაფთით, რაც უზბეკეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხის ერთობის და სიმტკიცის სიმბოლოა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*უზბეკეთი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Embassy of Uzbekistan to the United States | About Uzbekistan | State Symbols 

კატეგორია:გერბები ფრინველების გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები მთების გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები მზის გამოსახულებით
კატეგორია:უზბეკეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
უზბეკეთის დროშა

**უზბეკეთის დროშა** — ჰიმნთან და გერბთან ერთად წარმოადგენს უზბეკეთის რესპუბლიკის ოფიციალურ სახელმწიფო სიმბოლოს. დროშა ოფიციალურად მიიღეს 1991 წლის 18 ნოემბერს.

## ისტორია
-ის დროშა.]]
საბჭოთა კავშირის მმართველობის პერიოდში უზბეკეთის სსრ-ის ოფიციალური დროშა იყო სსრკ-ის დროშის საფუძველზე შექმნილი და იგი მოქმედებდა 1952 წლის 29 აგვისტოდან 1991 წლის 31 აგვისტომდე . 

უზბეკეთმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა 1991 წლის 1 სექტემბერს, სსრკ-ის დაშლამდე სამი თვით ადრე . აღნიშნული დროშა იყო უზბეკეთის დამოუკიდებელი სახელმწიფოს ოფიციალური სიმბოლო 1991 წლის 1 სექტემბრიდან 17 ნოემბრამდე. დამოუკიდებელი უზბეკეთის დროშა მიიღეს 1991 წლის 18 ნოემბერს. უზბეკეთი გახდა პირველი პოსტსაბჭოთა რესპუბლიკა შუა აზიაში, რომელმაც მიიღო ახალი დროშა.

## აღწერა 
უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშა წარმოადგენს მართკუთხა ქსოვილს, რომელიც შედგება სამი ჰორიზონტალური: ცისფერი, თეთრი და მწვანე ზოლისაგან. 

დროშის სიგრძეა 250 სმ, ხოლო სიგანე — 125 სმ. ცისფერი, თეთრი და მწვანე ზოლი ერთმანეთის ტოლია. თითოეული ველის სიგანე 40 სმ-ია, ხოლო მათ შორის მდებარე ორი წითელი ზოლის სიგანე — 2,5 სმ. 

დროშის ზედა ცისფერ ზოლზე, ორივე მხარეს, დროშის ტართან გამოსახულია ნახევრამთვარე და სამ რიგად გაწყობილი თორმეტი ხუთქიმიანი ვარსკვლავი.

უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო დროშის სიმბოლიკა აგრძელებს სახელმწიფოს ტრადიციებს. დროშაზე ცისფერი ფერი აღნიშნავს ცას და სუფთა წყალს, ლაჟვარდოვანი ფერი აღმოსავლეთში საკმაოდ მიღებულია, რადგან ოდესღაც იგი თავისი დროშის ფერად აირჩია თემურლენგმა. 

თეთრი ფერი აღნიშნავს მშვიდობასა და სიწმინდეს. ახალგაზრდა დამოუკიდებელი სახელმწიფო თავისი ჩამოყალიბებისა და განვითარების გზაზე მრავალ დაბრკოლებას და უღელტეხილებს გაივლის. თეთრი ფერი დროშაზე აღნიშნავს იმედს, რწმენას იმისას, რომ ეს გზა იქნება წმინდა და ნათელი. 

მწვანე ფერი ასოცირდება ნაყოფიერ ბუნებასთან. თანამედროვე მსოფლიოში იზრდება გარემოს დაცვითი მოძრაობები, რომელთა სიმბოლიკაც ასევე მწვანე ფერისაა.

ნახევარმთვარე აღნიშნავს უზბეკი ხალხის მრავალსაუკუნოვან ისტორიას და ტრადიციებს. ნახევარმთვარე და ვარსკვლავები უღრუბლი ცის სიმბოლოა. 

უზბეკეთის დროშაზე გამოსახულია 12 ვარსკვლავი. რიცხვი 12 აღნიშნავს 12 ვარსკვლავიან ღამეს. ზოგჯერ ასევე ფიქრობენ, რომ რიცხვი 12 ასოცირდება სრულყოფასთან (მუსულმანური ტრადიციის მიხედვით 12 წლის ბიჭი ხდება მამაკაცი) და 12 რეგიონთან. თუმცა ეს ვარაუდი მთლად გამართლებული არაა, ოფიციალურად ითვლება რომ 12 ვარსკვლავი ესაა 12 ვარსკვლავიანი ღამე. 

სახელმწიფო დროშა არის წარსულის, თანამედროვეობისა და მომავლის სიმბოლო. 

სახელმწიფო დროშა გამოიყენება უზბეკეთის პრეზიდენტის საზღვარგარეთ ვიზიტების დროს და ასევე უზბეკეთში საზღვარგარეთის ქვეყნების სახელმწიფოს მეთაურების სტუმრობის დროს. 

სახელმწიფო დროშა აღმართულია პრეზიდენტის სასახლის სახურავზე, ასევე უზბეკეთის რესპუბლიკის პარლამენტის სახურავზე. დროშა ასევა გამოიყენება სპორტსმენების მიერ სხვადასხვა სპორტული თამაშების დროს და კვარცხლბეკზე მათი ასვლის პერიოდში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Uzbekistan - Vexillographia

## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ერიხ კოხი

230px|მინი|ერიხ კოხი
**ერიხ კოხი** (; დ. 19 ივნისი, 1896 — გ. 12 ნოემბერი, 1986) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სამხედრო მოღვაწე. აღმოსავლეთი პრუსიის გაულაიტერი და ობერპრეზიდენტი, უკრაინის რაიხსკომისარი. SA-ს ობერგრუპენფიურერი

## ლიტერატურა
* Медведев Д.Н. Сильные духом /Вступ. ст. А. В. Цессарского; Ил. И. Л. Ушакова. — М.: Правда, 1985. — 512 с, ил.
* Volkmann, Hans-Erich, ed. *Das Russlandbild im Dritten Reich.* Köln: Böhlau, 1994.
* Wistrich, Robert S. ''Who's who in Nazi Germany''. New York: Routledge, 2001.

კატეგორია:დაბადებული  19 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნაცისტები
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
З́

**З́**, **з́** — კირილური დამწერლობის ასო „з“ მახვილი ნიშნით — აკუტით. გამოიყენება ანუ მონტენეგრულ ენაში.

## კოდების ცხრილი 
აღნიშნული გრაფემა წარმოადგენს, ორი გრაფემის, „З“-სა და „აკუტი“-ს კოდების ერთობლიობას, რომელიც უნიკოდის სიმბოლოებით შემდეგნაირად ჩაიწერება:

## ლიტერატურა
კატეგორია:კირილური ასოები
უზბეკეთის ოლქები

thumb|300px|right|უზბეკეთის ოლქები

**უზბეკეთი** იყოფა 12 ოლქად (*viloyatlar*, მხოლობითში - *viloyat* *ვილაიეთი*), 1 ავტონომიურ რესპუბლიკად და 1 დამოუკიდებელ ქალაქად. ეს რეგიონები ჩამოთვლილია ქვემოთ. რეგიონები თავის მხრივ იყოფა 160 რაიონად (*tumanlari*, მხოლობითში tuman *თუმანი*).

## ანკლავები და ექსკლავები
არსებობს ოთხი უზბეკური ექსკლავი და ყველა მათგანი გარშემორტყმულია ყირგიზეთის ტერიტორიით ფერღანის ხეობის რეგიონში, სადაც ყირგიზეთის, ტაჯიკეთის და უზბეკეთის საზღვარი გადის. ორი მათგანია სოხის რაიონი, ფართობით 325 კმ² და მოსახლეობით 42.800 (1993) (ზოგიერთი შეფასებით, 70,000 და რომლის 99% არიან ტაჯიკები და დარჩენი უზბეკები) და შახიმარდანი, ფართობით 90 კმ² და მოსახლეობით 5,100 (1993) (91% უზბეკები და დარჩენი ყირგიზები). დანარჩენი ორი პაწაწინა ტერიტორიებია „ჩონ-კარა“ (ან ქალაჩა), დაახლოებით 3 კმ სიგრძეში და 1 კმ სიგანეში და „ჯანი-აილი“ (ან ჯანგაილი), წერტილოვანი მიწა ძლივს 3 კმ მასშტაბით.

## სქოლიო
*
გოლქოის რაიონი

**გოლქოი** ()  — ქალაქი და რაიონი ორდუს პროვინციაში, შავი ზღვის რეგიონში, თურქეთში. ზღვის დონიდან 1,054 მეტრზე. 2000 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 24,162 ადამიანი, ხოლო რაიონში 66,491. 

## გალერია

File:Gölköy 03.JPG
File:Gök Gölü 02.JPG
File:Cihadiye Köyü 02.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
უზბეკეთის რაიონები

thumb|400px|right|უზბეკეთის რაიონები

უზბეკეთის ოლქები იყოფა რაიონებად (*tuman*). რაიონები ჩამოთვლილია ოლქების მიხედვით, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ. რაიონების სახელები ხშირად რუსულიდან გადაითარგმნა.

## ყარაყალპაკეთი
right|thumb|350px|ყარაყალპაკეთის რაიონები

## ხორეზმი
thumb|right|350px|ხორეზმის რაიონები

## ნავოი
thumb|right|350px|ნავოის რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
*უზბეკეთის რესპუბლიკის მთავრობის გვერდი ტერიტორიულ მოწყობაზე.

*
უზბეკეთის ჰიმნი

**უზბეკეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჰიმნი** () — უზბეკეთის ამჟამინდელი ჰიმნი შეიქმნა, როდესაც უზბეკეთი ჯერ საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკა იყო. 1991 წელს უზბეკეთის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, უზბეკეთს არ გააჩნდა სხვა კანდიდატი სახელმწიფო ჰიმნის სტატუსზე, მაშინ უზბეკეთის სსრ-ს ძველი ჰიმნი შემოიღეს, რომლის მუსიკის ავტორია მუტალ ბურჰანოვი, ხოლო ახალი ტექსტის ავტორია აბდულა ორიპოვი. ყოველ დილით, ჰიმნი გადის ეთერში ყველა უზბეკური რადიოს და ტელევიზიის.

## ტექსტი
## რესურსები ინტერნეტში
* უზბეკეთის მთავრობის გვერდი სახელმწიფო სიმბოლოებზე. 
* უზბეკეთის პრეს-სამსახურის გვერდი სახელმწიფო სიმბოლოებზე. 
* Uzbekistan: *Oʻzbekiston Respublikasining Davlat Madhiyasi* - ჰიმნის აუდიო ვერსია და ინფორმაცია ტექსტზე. 
* Himnuszok - ჰიმნის ვოკალური ვერსია.
* უზბეკეთის საელჩო - უზბეკეთის საელჩოს გვერდი სახელმწიფო სიმბოლოებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
მადლენ ოლბრაიტი

**მადლენ ოლბრაიტი** ( დ. 15 მაისი 1937 — გ. 23 მარტი, 2022) — ამერიკელი დიპლომატი და პოლიტიკური მოღვაწე. აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი 1997-2001 წლებში. გაეროში ამერიკის მუდმივი წარმომადგენელი 1993-1997 წლებში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წელს პრაღაში, წარმოშობით ბოჰემიელი ებრაელიების იოსებ და ანა კორბელების ოჯახში. მადლენის დაბადების დროს მამამისი მუშაობდა ბელგრადში ჩეხოსლოვაკიის საელჩოშ პრეს-ატაშედ. 1939 წელს გერმანიის მიერ ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციის შემდეგ ოჯახთან ერთად გადასახლდა ლონდონში. იოზეფ კორბელი მუშაობდა ემიგრაციაში მყოფი ედუარდ ბენეშის მთავრობაში მრჩევლად. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კორბელების ოჯახი დაბრუნდა ჩეხოსლოვაკიაში, მაგრამ ხელისუფლებაში კომუნისტების მოსვლის შემდეგ აშშ-ში ითხოვეს პოლიტიკური თავშესაფარი. 

1957 წელს გახდა ამერიკის მოქალაქე. 1959 წელს უელსლის კოლეჯის პოლიტოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი მიიღო. თავისუფლად ფლობდა ინგლისურ, რუსულ, ჩეხურ და ფრანგულ ენებს. კითხულობდა პოლონურად და სერბო-ხორვატულად.
 
გაირდაიცვალა 2022 წლის 23 მარტს, 84 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* მადლენ ოლბრაიტი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
გაჩაგ ქერემი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გაჩაგ ქერემი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*გაჩაგ ქერემი — აზერბაიჯანის სახალხო გმირი.
*გაჩაგ-ქერემი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
ბესარიონ ჯუღაშვილი

**ბესარიონ ივანეს ძე ჯუღაშვილი** (დ. 1850, დიდი ლილო — გ. 25 აგვისტო, 1909, თბილისი) — იოსებ სტალინის მამა.

## ბიოგრაფია
ბესარიონ ივანეს ძე ჯუღაშვილი დაიბადა 1850 წელს, თბილისის გუბერნიის სოფელ დიდ ლილოში. მან ცოლად შეირთო კეკე გიორგის ასული გელაძე. მათი ორი ვაჟი დაბადებისთანავე გარდაიცვალა — მიხეილი 1875 წელს, ხოლო გიორგი 1876 წელს. მესამე შვილი იოსები შეეძინა 1878 წლის 6 (18) დეკემბერს, ხოლო მონათლეს 1878 წლის 17 (29) დეკემბერს ქალაქ გორში. 

პირველი შვილის გარდაცვალების შემდეგ ბესარიონ ჯუღაშვილმა სმა დაიწყო, ხშირად ჩხუბობდა შინ, თუ გარეთ. ბესარიონი სამუშაოდ გორიდან თბილისში წავიდა და ადელხანოვის ფაბრიკაში დაიწყო მუშაობა. თავდაპირველად იგი ხშირად ჩადიოდა გორში ცოლ-შვილის მოსანახულებლად, მაგრამ, მისი ვიზიტები თანდათან სულ უფრო და უფრო იშვიათი გახდა, რადგან სმის გამო ცოტა ხანში სამსახურიც დაკარგა. ამის შემდეგ მან მუშაობა დაიწყო ქუჩაში, ფეხსაცმლის შემკეთებლად და ანაზღაურებას მთლიანად სასმელში ხარჯავდა. 

1909 წლის აგვისტოში თბილისის მიხეილის საავადმყოფოში (დღევანდელი ქალაქის მეხუთე საავადმყოფო), თავისი ფეხით მისულა ავადმყოფი ბესარიონ ჯუღაშვილი. რამდენიმე დღეში კი იგი ამავე საავადმყოფოში გარდაიცვალა. 

## ლიტერატურა
* ვახტანგ გურული. მეფე-მამა. გამომცემლობა ,,არტანუჯი", გვ.16–18,  თბ., 2014 
* ისააკ დოიჩერი. სტალინი — პოლიტიკური ბიოგრაფია. ნაწილი I. წიგნი #48, თბილისი, 2015.

კატეგორია:დაბადებული 1850
კატეგორია:გარდაცვლილი   25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1909
აირიბაბა

**აირიბაბა** (; ) — კუგითანგთაუს ქედის უმაღლესი წერტილი, სიმაღლე ზღვის დონიდან 3139 მეტრია (ზოგიერთი წყაროს მიხედვით - 3137 მ). მწვერვალი მდებარეობს თურქმენეთის ლებაპის ველაიათში, ქოითენდაღის ეტრაპში.

მთა გამოირჩევა ციცაბო ფერდობებით. აღმოსავლეთი კალთა წარმოადგენს ფლატეს, რომელიც თითქმის მიუწვდომელია ადამიანისთვის, რის გამოც, თურქმენეთის და უზბეკეთის სახელმწიფო საზღვრის ეს მონაკვეთი არ არის დაცული.

მთის ფერდობი დაფარულია ღვიით. კლიმატი ზომიერია. ნოემბრიდან მაისამდე, მწვერვალი თოვლითაა დაფარული. წლიური ნალექი დაახლოებით 400 მმ-ია.

მთის ფერდობებზე მდებარეობს კუგითანგთაუს ნაკრძალი.

2004 წელს მწვერვალის თურქმენული სახელი *აირიბაბა* (Aýrybaba) შეიცვალა *Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy belentligi* (თურქმენბაშის პიკი).

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის მთები
კატეგორია:უზბეკეთის მთები
შუა ციმბირის ზეგანი

**შუა ციმბირის ზეგანი** () — ვრცელი ზეგანი ჩრდილოეთი აზიის ცენტრალურ ნაწილში. მდებარეობს რუსეთში, კრასნოიარსკის მხარეში, სახის რესპუბლიკასა და ირკუტსკის ოლქის ტერიტორიებზე.

სამხრეთიდან ესაზღვრება აღმოსავლეთი საიანის, ბაიკალისპირეთისა და ჩრდილოეთ იმიერბაიკალეთის მთები, დასავლეთიდან — დასავლეთ ციმბირის ვაკე, ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან ჩრდილოეთ ციმბირის დაბლობი და ცენტრალური იაკუტიის ვაკე. ფართობი დაახლოებით 3,5 მლნ. კმ². მდებარეობს ციმბირის ბაქნის ფარგლებში. საშუალო სიმაღლე 500-700 მ. შუა ციმბირის ზეგნის ტერიტორიის დიდ ნაწილს, რომელიც მოიცავს ქვემო ტუნგუსკის, პოდკამენაია-ტუნგუსკის, ანგარის აუზებსა და ვილიუის სათავეებს, აქვს მოსწორებული რელიეფი.

## გალერეა 

ფაილი:Srednesibirskoe ploskogorie vid s reki Tunguska 01.jpg
ფაილი:Vilyuy River Dam Chernyshevsky.jpg
ფაილი:Srednesibirskoe ploskogorie les v rajone reki Tunguska 01.jpg

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ზეგნები
უნიეს რაიონი

**უნიე** () — მსხვილი საპორტო ქალაქი და რაიონი ორდუს პროვინციაში, თურქეთის შავი ზღვის რეგიონში, ორდუდან 76 კმ დასავლეთით. მოსახლეობა — 78,227 ადამიანი (2012 წლის აღწერის მონაცემები). 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ულუბეის რაიონი

** ულუბეი** ()  — ქალაქი და რაიონი ორდუს პროვინციაში, შავი ზღვის რეგიონში, თურქეთში. ზღვის დონიდან 602 მეტრზე. 2000 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობს 9,128 ადამიანი, ხოლო რაიონში 29,227. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ჰაზი-ასლანოვი (აღსთაფა)

**ჰაზი–ასლანოვი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ქიონაქიშლაქი (აღსთაფა)

**ქიონაქიშლაქი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
შუახევიჰესის გვირაბი

,,შუახევიჰესის" გვირაბის სიგრძე 37,5 კილომეტრია, მსოფლიოში სიდიდით მეორე სადირევაციო გვირაბი ჰიდროელექტროსადგურისთვის აშენდა საქართველოში, ხულოსა და შუახევის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიაზე 2016 წლის შემოდგომაზე. ,,შუახევიჰესი" მშენებლობას კომპანია აჭარისწყალი ჯორჯია ახორციელებს, რომელიც  ერთობლივი საწარმოა შექმნილი ინდური კომპანია Tata Power-ის ნორვეგიული კომპანია Clean Energy–ის და საერთაშორისო საფინანსო კორპორაცია IFC-ის მიერ. 

მსოფლიოს ყველაზე დიდი  სადარევაციო გვირაბი ჰიდროსადგურისთვს აშენდა ისლანდიაში 39.7კმ  ( Kárahnjúkastífla Dam),  სიდიდით  მეორე გვირაბი საქართველოში 37.5 კმ( Shuakhevi HPP), ხოლო 34.4კმ  სიგრძის გვირაბი ნორვეგიაში  (Evanger Hydropower Plant). 

საქართველოში ჰიდროელექტრო სადგურებისთვის დღემდე აშენებულ სადერეავაციო გვირაბებს შორის ყველაზე დიდი გვირაბი ,,ენგურჰესისთვის" აშენდა 15.3კმ. რომელსაც ბევრად აღემატება შუახევიჰესისთვის აშენებული გვირაბის სიგრძე.   

## ბმულები 
მინი|შუახევიჰესის გვირაბი - 37.5
The Shuakhevi HPP Tunnel - 37.5
www.agl.com.ge

https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_long_tunnels_by_type
სერგეი ვიტე

**სერგეი იულის ძე ვიტე** (დ. 17 ივნისი, 1849, ტფილისი — გ. 28 თებერვალი, 1915, პეტროგრადი) — რუსი  სახელმწიფო მოღვაწე.

დაიბადა მდიდარი ჩინოვნიკის ოჯახში. 1870 წელს დაამთავრა ნოვოროსიისკის უნივერსიტეტი. რკინიგზების მიმოსვლის უფროსად დაახლოებით ოცი წელი იმუშავა. აქტიურად მონაწილეობდა რუსეთის მთავრობის საქმიანობაში და დიდ გავლენას ახდენდა საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში.

## რესურსები ინტერნეტში  
* Portsmouth Peace Treaty, 1905-2005 
* Memoirs of Count Witte
* The Museum Meiji Mura —peace treaty table on display

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული  17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1915
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
იშიმბაი

**იშიმბაი** (; ) — ქალაქი ბაშკირეთში. ქალაქი მდებარეობს უფადან სამხრეთით 166 კილომეტრში, მდინარეების ბელაიასა და ტაირუკის ნაპირებზე. 2010 წლის აღწერის მიხედვით მისი მოსახლეობა შეადგენს 66,259 ადამიანს.

## დემოგრაფიული მონაცემები 
ეთნიკური შემადგენლობა:
*რუსები: 51.7%
*ბაშკირები: 28.4%
*თათრები: 14.9%
*სხვა: 5%

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის ოფიციალური გვერდი  (რუსული)
* იშიმბაი *mojgorod.ru*-ზე (რუსული)

კატეგორია:ბაშკირეთის ქალაქები
დუზყიშლაყი (აღსთაფის რაიონი)

**დუზყიშლაყი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.     მოსახლეობის რაოდენობა —  	1 075 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ორთა-სალაჰლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ორთა-სალაჰლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ორთა-სალაჰლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*ორთა-სალაჰლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონში.
ფირილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ფირილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*ფირილი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*ფირილი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქურდამირის რაიონში.

## თურქეთი
*ფირილი — სოფელი თურქეთში, ადანის პროვინციაში.
ანტივირუსული პროგრამა

**ანტივირუსი** — პროგრამა, რომელიც გამოიყენება კომპიუტერისათვის საზიანო  პროგრამებისაგან თავის დასაცავდ. დღესდღეობით ტრადიციული ანტივირუსული პროგრამა არ არის საკმარისი კომპიუტერის დასაცავად ყველა შესაძლო საფრთხისაგან,როგორიცაა კიბერ თავდასხმები, ბოტნეტები, DdoS თავდასხმები, ფიშინგი, სპამი და სხვა. კომპიუტერული უსაფრთხოებისათვის პროგრამის მწარმოებელი კომპანიები ხშირად სთავაზობენ მომხმარებლებს ანტივირუსულ პროდუქტებს და სერვისებს. მიუხედავად იმისა თუ რამდენად სრულყოფილია პროგრამა მას შეიძლება აღმოაჩნდეს სუსტი მხარეებიც. ანტივირულული პროგრამა შეიძლება საზიანო იყოს კომპიუტერის ფუნცქიების შესრულებისათვის. გამოუცდელმა მომხმარებლებმა შეიძლება არ იცოდნენ ანტივირუსულ პროგრამასთან მუშაობა.

2009 წლიდან გავრცელდა ე.წ ”ყალბი” ანტივირუსები - პროგრამული უზრუნველყოფა რომელსაც რეალურად არ გააჩნდა ანტივირუსის ფუნქციები, მაგრამ ვიზუალურად ჰგავს მას. მათი ძირითადი მიზანი იყო თაღლითური გზით ფულის გამოძალვა, ვითომდა კომპიუტერის ვირუსებისგან გასაწმენდად. ყალბი-ანტივირუსი ავტომატურად ინსტალირდებოდა მომხმარებლის კომპიუტერზე და ასკანირებდა მას, რის შემდეგაც სთავაზობდა ვითომდა აღმოჩენილი ვირუსების წაშლას პროგრამის გააქტიურების გზით. მომხმარებელს უნდა გაეგზავნა შეტყობინება კონკრეტულ ნომერზე და მიეღო გააქტიურების კოდი. ამავე დროს მომხმარებელს არ ჰქონდა საშუალება დაეხურა ან გაეთიშა ყალბი ანტივირუსის პროგრამა. ამიტომ ყურადღება მიაქციეთ რომელი კომპანიის ანტივირუსს აინსტალირებთ თქვენს კომპიუტერზე და რომელი ვებ-გვერდიდან იწერთ მას, რადგან მსგავსი ტყუილი ანტივურუსების გავრცელება ხდებოდა ელექტრონული ფოსტით მიღებული საეჭვო წერილებისა და საეჭვო ვებ გვერდების მეშვეობით რომლებიც სთავაზობდნენ უფასო ანტივირუსს. თანამედროვე ანტივირუსული პროგრამული უზრუნველყოფა ძირითადად განკუთვნილია Windows-ის ოპერაციული სისტემისათვის. ეს იმით არის განპირობებული, რომ ეს პლათფორმა არის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და ამიტომ განსაკუთრებით ამ პლათფორმისათვის იქმნება დიდი რაოდენობით ვირუსები და მავნე პროგრამები, მაგრამ დღესდღეობით უკვე გამოდის ანტივირუსები სხვა პლათფორმებისათვის როგორიცაა Linux და Mac OS X, რადგან ამ სისტემებისათვისაც დაიწყეს ვირუსების გავრცელება.

მრავალი კომპანია დაკავებულია ანტივირუსული პროგრამის გამოშვებით. კომპანია Network General უშვებს ანტივირუსულ პროგრამებს  DrSolomon's Anti-Virus და McAfee VirusScan. კორპორაცია Symantec — Norton AntiVirus, რომელშიც ჩაიდო IBM-ის ანტივირუსული ტექნოლოგია. კომპანია „Диалог-Наука“-ს მიერ შექმნილია პროგრამები Dr.Web და ADinf, „Лаборатория Касперского“ ფირმის პროგრამა AVP. მათ გარდა არსებობს პროგრამები AidTest, Command AntiVirus, Panda Antivirus, Sophos Anti-Virus, Trend Pc-cillian, InDefence. ყოველ წელს იქმნება ახალ-ახალი ანტივირუსული პროგრამები.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაიაშვილი, „საოფისე კომპიუტერული პროგრამები“, თბ., 2011

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტივირუსი

კატეგორია:კომპიუტერული ტექნიკის ისტორია
უზბეკეთის გეოგრაფია

მინი|უზბეკეთის დეტალური რუკა, 1995 წ.
უზბეკეთი მდებარეობს ცენტრალურ აზიაში, თურქმენეთისა და ავღანეთისგან ჩრდილოეთით. მისი ფართობი შეადგენს 447,000 კმ²-ს (დაახლოებით ესპანეთის ან კალიფორნიის ზომის). უზბეკეთი გადაჭიმულია აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 1,425 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთით 930 კილომეტრით. სამხრეთ-დასავლეთიდან ესაზღვრება თურქმენეთი, ჩრდილოეთიდან ყაზახეთი, ტაჯიკეთი და ყირგიზეთი სამხრეთით და აღმოსავლეთით. ის არის ცენტრალური აზიის ერთ-ერთი დიდ ქვეყანა და ერთადერთი რომელიც ყველა სხვა ცენტრალური აზიის ქვეყნებს საზღვრება. მას სამხრეთით ასევე ავღანეთთანაც აქვს მცირე სასაზღვრო მონაკვეთი. 

## ტოპოგრაფია და დრენაჟი 
მინი|უზბეკეთის ტოპოგრაფია.
უზბეკეთის ფიზიკური გეოგრაფია მრავალფეროვანია. ქვეყნის ტერიტორიის დაახლოებით 80% წარმოადგენს ბრტყელ უდაბნოს მაგვარ ტოპოგრაფიას. ქვეყნის აღმოსავლეთით მთიანი რეგიონის მწვერვალები აღწევს ზღვის დონიდან 4500 მეტრზე მეტს. უზბეკეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი წარმოადგენს ტიან-შანის მთისწინეთს. უზბეკეთის ჩრდილოეთ ნაწილს და ასევე ყაზახეთის ტერიტორიის ნაწილს მოიცავს ვრცელი ყიზილყუმის (თურქულიდან ითარგმნება როგორც - *წითელი ქვიშა*) უდაბნო. უზბეკეთის ყველაზე ნაყოფიელი ტერიტორია ფერღანის ხეობას, რომელიც 21,440 კმ²-ს შეადგენს. ფერღანის ხეობა წლის განმავლობაში ღებულობს 100-300 მილიმეტრ ნალექს.

წყლის რესურსები ქვეყნის ტერიტორიაზე არათანაბრადაა განაწილებული. უზბეკეთის ორი უდიდესი მდინარეა ამურდარია და სირდარია, რომლებიც სათავეს ტაჯიკეთის და ყირგიზეთის მთებიდან იღებენ. ეს მდინარეები აქტიურად გამოიყენება სარწყავად და მათი მეშვეობით მოწყობილია ვრცელი საირიგაციო სისტემა. საბჭოთა კავშირის დროა არსებული წყლის და ნავთობის გაცვლის სისტემები მოიშალა და ახლა ამას საერთაშორისო კრიზისული ჯგუფი კურირებს. ყაზახეთს და თურქმენეთს აქვთ საერთო სყალმარჩხი სარიყამიშის ტბა.

ყაზახეთის გეოგრაფიისთვის ასევე დამახასიათებელია სეისმური აქტივობა, რომელიც ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე ვრცელდება. 1966 წლის მიწისძვრამ ქვეყნის დედაქალაქი ტაშკენტი ძალიან დააზიან.

## კლიმატი 
მინი|უზბეკეთის კლიმატური რუკა.
უზბეკეთის კლიმატი კლასიფიცირდება როგორც კონტინენტური, ცხელი ზაფხულითა და ცივი ზამთრით. ზაფხულში ტემპერატურა ხშირად აღემატება 40 °C-ს; ზამთარში საშუალო ტემპერატურაა −2 °C, თუმცა შეიძლება −40 °C-მდეც დაეცეს. ქვეყნის დიდი ნაწილი გვალვიანი და უნაყოფოა. წლის განმავლობაში საშუალოდ 100-200 მილიმეტრი ნალექი (ძირითადად გაზაფხულზე და შემოდგომით) მოდის.

## ფართობი და საზღვრები
### ფართობი 
*სულ:* 447,400&nbsp;კმ²
*ხმელეთი:* 425,400&nbsp;კმ²
*წყალი:* 22,000&nbsp;კმ²

შედარებითი-ფართობი: კალიფორნიაზე ოდნავდიდი, დაახლოებით მაროკოს ზომის, შვედეთზე ოდნავ მცირე.

### სახმელეთო საზღვრები 
*სულ:* 6,221&nbsp;კმ
მოსაზღვრე ქვეყნები: ავღანეთი 137&nbsp;კმ, ყაზახეთი 2,203&nbsp;კმ, ყირგიზეთი 1,099&nbsp;კმ, ტაჯიკეთი 1,161&nbsp;კმ, თურქმენეთი 1,621&nbsp;კმ

სანაპირო ზოლი: 0&nbsp;კმ

შენიშვნა: უზბეკეთი მოიცავს არალის ზღვის სამხრეთ ნაწილს 420&nbsp;კმ. სანაპირო ზოლით.

### ექსტრემალური წერტილები 
ყველაზე დაბალი წერტილი: სარიყამიშის ტბა ზღვის დონიდან მინუს - 12 მ.
უმაღლესი წერტილი: ხაზრეტ-სულტანი, 4,643 მ.

## სქოლიო 
კატეგორია:უზბეკეთის გეოგრაფია
ჯუნგარის ალათაუ

**ჯუნგარის ალათაუ** ან **ჯუნღარის ალათაუ** (, , ) — მთათა სისტემა ყაზახეთსა და ჩინეთში. გაწოლილია ალაქოლის ტბასა და მდინარე ილის შორის. აღმოსავლეთით შემოზღუდულია ჯუნგარის ჭიშკრით. გადაჭიმულია თითქმის 450 კილომეტრზე, სიგანე 50-იდან 190 კმ-მდე. შედგება რამდენიმე პარალელური ქედისაგან. მაღალმთიანი ღერძული მთავარი ქედის სამხრეთით განლაგებულია რიგი საშუალომთიანი პარალელური ქედი: თოქსანბაი, ბეჯინთაუ და თიშქანთაუ. ჭარბობს 1500 მეტრიდან 3000 მეტრამდე სიმაღლის მასივები. მაქსიმალური სიმაღლეა 4562 მ (მთა სემიონოვ-ტიან-შანსკის პიკი). ქედს სახელი ეწოდა ჯუნგარის ვაკის სახელის მიხედვით. 

ჯუნგარის ალათაუს ჩრდილოეთი ნაწილი აგებულია დევონური და კარბონული ქვიშაქვებითა და ფიქლებით, სამხრეთი — კარბონული და პერმული ვულკანური ქანებით, ცენტრალური ნაწილი — უფრო ძველი კრისტალური ქანებით. ჯუნგარის ალათაუში არის პოლიმეტალების, სპილენძის, იშვიათი ლითონების საბადოები, თერმული მინერალური წყაროები. ჯუნგარის ალათაუს რელიეფი ჩამოყალიბდა კაინოზოური ტექტონიკური მოძრაობებით. დაბალ- და საშუალომთიან მასივებზე შემორჩენილია ძველი დენუდაციური ზედაპირები. ცენტრალურ ნაწილში არის მყინვარები. აღსანიშნავია აბაის მყინვარი, ჯამბულის მყინვარი და ბერგის მყინვარი. სულ ცნობილია 1350 მყინვარი, რომელთა საერთო ფართობია 1100 კმ². 

აბაის მყინვარი წარმოადგენს ჯუნგარის ალათაუს უგრძეს მყინვარს, რომლის სიგრძეა 8,5 კმ, ფართობი 10,2 კმ², ხოლო სისქე 100 მ. ჯამბულის მყინვარი ვრცელდება ჯუნგარის ალათაუს ჩრდილო კალთაზე, მდინარე პატარა ბაქსანის ზემოთში. მყინვარის სიგრძეა 6 კილომეტრი, ფართობი 2 კმ², ხოლო აბლაციის ფართობი 5,7 კმ². ბერგის მყინვარი გაწოლილია ჯუნგარის ალათაუს ჩრდილო-დასავლეთ კალთაზე. მისი სიგრძეა 8 კილომეტრი, ფართობი 16,7 კმ², ხოლო სისქე 80 მ.

მოსწორების ზედაპირის ძველი ნარჩენები და უფრო ახალგაზრდა მაღალი პლატოები, რომლებიც 3000-4000 მეტრზე ვრცელდებიან გარე კალთებს აძლევენ საფეხურებრივ იერს. ჩრდილო და დასავლეთი მთისძირი გამოზიდვის კონუსების გაქვავებული ზოლითა წარმოდგენილი, სამხრეთით — ადირებით. მთისწინეთის კლიმატი მკვეთრად კონტინეტურ-გვალვიანია. დამახასიათებელია ცხელი ზაფხული და ცივი ზამთარი. იანვრის საშუალო ტემპერატურა უდრის -12°С, ივლისის 20°С-ზე მეტს. ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა 200-350 მმ წელიწადში. საშუალომთიანეთში ივლისის საშუალო ტემპერატურა უდრის 10-13°С, ჩრდილო-დასავლეთ კალთებზე წელიწადში მოდის 600-800 მმ ატმოსფერული ნალექი. 

თოვლის მიჯნა გადის 3200-3800 მეტრის სიმაღლეზე. სოფელ ლეფსის სამხრეთ-დასავლეთით 23 კილომეტრში ზღვის დონიდან 1630 მ სიმაღლეზე მდებარეობს თვალწარმტაცი ტბა ჟასილქოლი, რომლის ფართობია სულ რაღაც 912 ათ. მ², ხოლო სიღრმე 89 მეტრი.

ჯუნგარის ალათაუში კარგად არის გამოხატული ვერტიკალური სარტყლურობა. ნახევარუდაბნო და სტეპი 1200 მ სიმაღლეზე ტყემდელოს სარტყელში გადადის; 2600 მეტრის ზემოთ სუბალპური და ალპური მდელოს ლანდშაფტია, რომელიც შემდეგ ნივალურით იცვლება. ზღვის დონიდან 3200 მეტრის ზემოთ გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტია.

## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ქედები
კატეგორია:ჩინეთის ქედები
გაჩაგ-ქერემი (აღსთაფა)

** გაჩაგ-ქერემი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ჟიულ მიშლე

**ჟიულ მიშლე** (; დ. 21 აგვისტო, 1798 — გ. 9 თებერვალი, 1874) — ფრანგი ისტორიკოსი. დაიბადა პარიზში ჰუგენტონების ოჯახში. 
ჟიულ მიშლე იყო პირველი ისტორიკოსი, რომელმაც გამოიყენა და განსაზღვრა სიტყვა რენესანსი, ანუ ევროპის კულტურის ახალი დასაწყისი, რომელიც წარმოდგენილია  XVIII საუკუნის შუა წლებში. ისტორიკოსი ფრანსუა ფროტე წერდა, რომ მისი ისტორია საფრანგეთის რევოლუციის შესახებ, რჩება როგორც „რევოლუციური ისტორიოგრაფია და ლიტერატურული ძეგლი“.

## ადრეული ცხოვრება
მისი მამა არც ისე პოპოლარული იყო, მაგრამ შემდგომში ჟიულს მამის აქტუალური მუშაობა ძალიან დაეხმარა. იგი თავიდან მუშაობდა პრესაში, მიუხედავად ამისა მამამისმა შეძლო მისი გაგზავნა ცნობილ ლიცეუმში, სადაც მან თავი გამოიჩინა. 1821 წელს, წარმატებით დაამთავრა უნივერსიტეტი და მალევე დაინიშნა ისტორიის პროფესორად კოლეჯში.

1824 წელს, დაქორწინდა. ეს იყო ერთ-ერთი ყველაზე კარგი პერიოდი მის ცხოვრებაში. მიშლეს ჰყავდა ძლიერი პარტნიორები აბელ ფრანსუა ვილემაინისა და ვიქტორ კუზენის სახით. მიუხედავად იმისა, რომ ჟიული აქტიური პოლიტიკოსი იყო, იგი შევიდა ისტორიაში თავისი მოღვაწეობით. მას შექმნილი აქვს აგრეთვე სასკოლო სახელმძღვანელო. ჟიულს ასევე დიდი უპირატესობა აქვს მწერლობაში. 

## ოჯახი
მისი მეორე ცოლი იყო ასენაის მიშლე, რომელიც იყო მასწავლებელი პეტერბურგში. იგი დაეხმარა ლეიბორისტებს და დაიწყო ახალი სამუშაოსათვის სამზადისი, სწორედ ამ პერიოდში იგი გარდაიცვალა.   

## შედევრი
1867 წელს, დიდი მუშაობის შედეგად დაასრულა მუშაობა „საფრანგეთის ისტორიაზე“, რომელიც ცხრამეტი ტომისგან შედგება. რომელშიც შესულია საფრანგეთის ადრეული ისტორია.

## ლიტერატურა
*Roland Barthes.  *Michelet* (1978);English translation by Richard Howard (1992). 
* Burrows, Toby. "Michelet in English." *Bulletin* (Bibliographical Society of Australia and New Zealand) 16.1 (1992): 23+. [online](http://www.bsanz.org/download/bulletin-/bulletin_vol._16_no._1_(1992)/B_1992_Vol16_No1_03.pdf) ; reviews all the translations into English.
* 
* Lionel Gossman. "Jules Michelet and Romantic Historiography" in ''Scribner's European Writers,'' eds. Jacques Barzun and George Stade (New York: Charles Scribner's Sons, 1985), vol. 5, 571–606
* Lionel Gossman. "Michelet and Natural History: The Alibi of Nature" in *Proceedings of the American Philosophical Society*, vol. 145 (2001), 283–333

## რესურსები ინტერნეტში
*  
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1798
კატეგორია:გარდაცვლილი   9 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1874
ყარაიაზი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ყარაიაზი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ყარაიაზი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*ყარაიაზი — სოფელი აზერბაიჯანში, გოქჩაის რაიონში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ყარაია (მრავალმნიშვნელოვნება)
ყარაჰასანლი (აღსთაფის რაიონი)

**ყარაჰასანლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.     მოსახლეობის რაოდენობა —  	 	1 267 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ბალიმოტი

**ბალიმოტი** (; , „*მიწაყრილის ქალაქი*“) — სავაჭრო ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს სლაიგოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში.

ბალიმოტი ისტორიული ქალაქია თავისი ცნობილი ციხესიმაგრით, რომელიც უკანასკნელი და ყველაზე ძლევამოსილი ნორმანული სიმაგრე იყო კონაქტში.  ციხე თარიღდება 1300 წლით და ის ააშენებინა რიჩარდ დე ბურგმა.

ბალიმოტში მდებარე რკინიგზის სადგური გაიხსნა 1862 წლის 3 დეკემბერს.

2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 539 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სლაიგოს საგრაფო.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*ბალიმოტის სურათები და სამოგზურო რევიუ
*ბალიმოტის ვებ-საიტი 
*Ballymote Parish

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:სლაიგოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
სადიქლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სადიქლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სადიქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*სადიქლი — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.
სალაჰლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სალაჰლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სალაჰლი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*სალაჰლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ევლახის რაიონში.
*სალაჰლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ზარდაბის რაიონში.
*სალაჰლი — სოფელი აზერბაიჯანში, სამუხის რაიონში.