open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პინდალის კანტონი

**პინდალის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, ლოხის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — პინდალი. ფართობი 194 კმ².

## დემოგრაფია
## სქოლიო
კატეგორია:ლოხის პროვინციის კანტონები
მოხურგუთის ციხე

**მოხურგუთი**, *მოხურქუდი*, *ქარაქალე* — ციხე თურქეთში. მდებარეობს არზრუმის მხარეში, სპერის რაიონის სოფელ მოხურგუთში. ნაგებია კირით. განლაგებულია სოფლიდან მოშორებით, მდინარე ჭოროხიდან საკმაოდ მაღლა, აზიდულ კლდოვან მთაზე, ზღვის დონიდან 2020 მეტრზე. ციხემდე მისვლა მხოლოდ გრძელი და რთული ბილიკითაა შესაძლებელი. ადგილობრივთა თქმით, ციხე „ურჯულოების“ მიერაა აგებული, შემორჩენილია „ქვები და ეკლესიის პატარა ნანგრევი“. არის აგრეთვე კლდეში ჩაკვეთილი დიდი ზომის რეზერვუარი. 

ადგილობრივები ისტორიული მოხურგუთის პარალელურად მოგვიანებით შერქმეულ თურქულ ფორმასაც – ქარაქალე („დიდი ციხე“ / „შავი ციხე“) იყენებენ. თანამედროვე ადმინისტრირებით, მოხურგუთი სპერის მხარეშია, ტაო-სპერის სასაზღვრო ზოლში. არ არის გამორიცხული, რომ მოხურგუთი ძველად ტაოს ერთ-ერთი სასაზღვრო ციხე ყოფილიყო. ჭოროხის ხეობაში, შუა საუკუნეების საქართველოს სასაზღვრო ზოლში არსებული ციხეების განლაგება თითქოს ამაზე უნდა მიუთითებდეს. მდინარის ხეობიდან მაღლა გაშენებული სიმაგრის მთავარი ფუნქცია ღრმა ხეობაში თუ მის გასწვრივ მდებარე ციხეებისთვის (ნიხახი, ოშნაქი, ერსისი, ქისქიმი, ერსისი, პეტერეკი) სიგნალის გადაცემა უნდა ყოფილიყო. ამ ციხეების ნაწილი უშუალოდ ხედავს მოხურგუთს.

## ლიტერატურა 
* კუდავა ბ., ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები. თბ. 2017, გვ. 237-238

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ოლაფ I (დანია)

**ოლაფ I მშიერი** (; დ. 1050 — გ. 18 აგვისტო, 1095) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ II-ის ვაჟი. ცოლად ჰყავდა ნორვეგიის მეფის ასული ინგეგერდი, თუმცა მემკვიდრე არ ჰყოლია. ტახტზე ავიდა თავისი ორი უფროსი ძმის დაღუპვის შემდეგ, მის შემდეგ კი მისი კიდევ ერთი ძმა, ერიკი გამეფდა. 

## ბიოგრაფია 
ოლაფი დაიბადა 1050 წელს დანიაში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ II-ის ერთ-ერთი უკანონო შვილი ცხრამეტიდან, რომლებიც ყველა სხვადასხვა ქალისგან ჰყავდა. 1076 წელს მეფე მისი ძმა ჰარალდი ხდება, მისი უშვილოდ სიკვდილის შემდეგ კი მისი მეორე ძმა — კნუდი, რომელმაც ოლაფს 1080 წელს იუტლანდის ერლის წოდება მიანიჭა. ამავდროულად, ოლაფი 1085 წლიდან ხელმძღვანელობდა ამბოხებას თავისი ძმის წინააღმდეგ. 

1086 წლის 10 ივნისს, წმინდა ალბანის ეკლესიაში, ოლაფმა და ამბოხებულებმა ჩახოცეს მეფე კნუდი და მისი ძმა, ბენედიქტე, რის შემდეგაც დანიის მეფე ოლაფ I ხდება. მიუხედავად იმისა, რომ კნუდს ვაჟი ჰყავდა, იგი დედასთან ერთად ფლანდრიაში იყო გაქცეული. წყაროებში ოლაფი აღწერილია, როგორც ხარბი და უსამართლო მმართველი. მისი მეფობის წლებს დაემთხვა საშინელი გვალვის სეზონები და მოსავლის განადგურება, რამაც საყოველთაო არეულობა და გლეხთა შიმშილობა გამოიწვია. 

ოლაფ I გარდაიცვალა 1095 წელს, იდუმალ გარემოებებში. მისი სიკვდილის შესახებ რამდენიმე მოსაზრება არსებობს. ზოგი ამბობს, რომ შიმშილმა იმსხვერპლა, სხვა ვერსიით იგი მისმა ძმებმა მოკლეს, კიდევ ერთი ვერსიით შიმშილით დაიღუპა, ხოლო ყველაზე გავრცელებული ვერსიით, იგი ღმერთმა დასაჯა მისი ბოროტებისათვის, ჭკუიდან შეიშალა და თავი მოიკლა, თუმცა აქედან არცერთი დასტურდება. მის შემდეგ ტახტზე მისი ძმა, ერიკ I ავიდა. 

## ლიტერატურა 
* Monarkiet i Danmark - Kongerækken Archived 2009-11-18 at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
* Stefan Pajung, Oluf Hunger 1050-1095 Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine, Aarhus University, January 22, 2010
* Bricka, Carl Frederik, Dansk Biografisk Lexikon, vol. XII [Münch - Peirup], 1898, pp.423-425.

კატეგორია:დაბადებული 1050
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1095
კატეგორია:დანიის მეფეები
ერიკ ბანა

**ერიკ ბანა** (, დაბადების სახელი **ერიკ ბანადინოვიჩი**; დ. 9 აგვისტო, 1968) — ავსტრალიელი მსახიობი და კომიკოსი.

ერიკ ბანა დაიბადა მელბურნში, ავსტრალიაში. მამამისი, ივან ბანადინოვიჩი ხორვატი ემიგრანტი იყო, რომელიც მუშაობდა კომპანია Caterpillar Inc.-ის ლოჯისტიკის მენეჯერად, ხოლო დედა, ელეონორი გერმანელი იყო და პარიკმახერად მუშაობდა.

ბანა პირველად გამოჩნდა ავსტრალიურ სატელევიზიო შოუში „Full Frontal“. 1997 წელს გადაიღეს კომედიურ-დრამატულ ფილმში „სასახლე“, ხოლო ფართო საზოგადოებისთვის ცნობილი გახდა ბიოგრაფიული კრიმინალური ფილმით „ხედვა შიგნიდან“ (2000). ჰოლივუდის ყურადღება მიიპყრო პირველი კლასის სერჟანტ ნორმ „ჰუტ“ გიბსონის როლით ფილმში „შავი ქორის დაცემა“ (2001). 2003 წელს განსასახიერა ჰალკის როლი, ერთი წლის შემდეგ კი ჰექტორის როლი ფილმ „ტროაში. 2005 წელს მონაწილეობდა სტივენ სპილბერგის ისტორიულ დრამატულ და პოლიტიკურ თრილერში „მიუნხენი“ (2005). მისი სხვა განთქმული ფილმებია: „კიდევ ერთი ბოლეინის გვარიდან“, „ვარსკვლავური გზა“ (2009), „დროში მოგზაურის ცოლი“ (2009), „გადარჩენილი“ (2013), „გვიხსენ ჩვენ ბოროტისაგან“ (2014) და სხვა.

როგორც გამოცდილმა მსახიობმა და კომიკოსმა, მიიღო ავსტრალიის უმაღლესი კინო-და სატელევიზიო ჯილდოები სხვადასხვა როლისთვის. იგი აგრეთვე მონაწილეობს რამდენიმე დაბალბიუჯეტიან ფილმში, დაწყებული რომანტიკული კომედიებით, დამთავრებული დრამატული, სამეცნიერო ფანტასტიკური და თრილერი ფილმებით.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:XX საუკუნის ავსტრალიელი მამაკაცი მსახიობები‎
კატეგორია:XXI საუკუნის ავსტრალიელი მამაკაცი მსახიობები‎
კატეგორია:ავსტრალიელი მამაკაცი კომიკოსები
კატეგორია:ავსტრალიელი მამაკაცი კინომსახიობები‎
კატეგორია:ავსტრალიელი მამაკაცი ტელემსახიობები‎
კატეგორია:ავსტრალიელი მამაკაცი ვიდეო თამაშების მსახიობები
კატეგორია:ავსტრალიელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ავსტრალიელი ავტომრბოლელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გენდარა (ისმაილი)

**გენდარა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
სანტა-კრუსის კანტონი

**სანტა-კრუსის კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, გალაპაგოსის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — პუერტო-აიორა. ფართობი 1794 კმ². მოიცავს ბალტრას, ბართლომეს, მარჩენას, ჩრდილოეთ სიმორის, პინტას, პინსონის, რაბიდას, სანტა-კრუსისა და სანტიაგოს კუნძულებს.

## დემოგრაფია
## სქოლიო
კატეგორია:გალაპაგოსის პროვინციის კანტონები
გარმეხანა

**გარმეხანა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.   1902 წელს ხანძარმა სოფელი გაანადგურა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
მინერალური მჟავა

**მინერალური მჟავა** (ან **არაორგანული მჟავა**) — მჟავა, რომელიც შედგება ერთი ან რამდენიმე არაორგანული ნივთიერებისაგან. ყველა მინერალური მჟავა წარმოქმნის იხსნება წყალში და წარმოქმნის წყალბადის კატიონს და შესაბამისი მჟავის ფუძეს.

## მახასიათებლები
ყველაზე ხშირად გამოყენებული მინერალური მჟავებია გოგირდმჟავა, მარილმჟავა და აზოტმჟავა . მინერალური მჟავები იცვლებიან ზემჟავებიდან(მაგ. ქლორის მჟავა) ძალიან სუსტ მჟავებამდე (მაგ. ბორმჟავა). მინერალური მჟავები ჩვეულებრივ კარგად იხსნებიან წყალში და უხსნადნი არიან ორგანულ გამხსნელებში.

მინერალური მჟავები ქიმიური ინდუსტრიის მრავალ სექტორში გამოიყენება როგორც ამოსავალი წერტილი სხვა ქიმიკატების, იქნება ეს ორგანული თუ არაორგანული, სინთეზისათვის. ეს მჟავები, განსაკუთრებით გოგირდმჟავა, აზოტმჟავა და მარილმჟავა, კომერციულად იწარმოება ამისთვის განკუთვნილ დიდ ქარხნებში.

მინერალური მჟავები ასევე პირდაპირ გამოყენებას ჰპოვებენ მათი კოროზიული თვისებების გამო. მაგალითად მარილმჟავის  წყალხსნარი გამოიყენება რათა მოშორებული იქნას ნადების მადუღარების შიდა მხრარეს. ამავე დროს მხედველობაში მიიღება მჟავის მიერ მადუღარის კედლების კოროზიაც. 

## მაგალითები
* მარილმჟავა HCl
* აზოტმჟავა HNO3
* ფოსფორმჟავა H3PO4
* გოგირდმჟავა H2SO4
* ბორმჟავა H3BO3
* ფთორწყალბადმჟავა HF
* ბრომწყალბადმჟავა HBr
* ქლორის მჟავა HClO4
* იოდწყალბადმჟავა HI.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mineral Acids: Reregistration Eligibility Decision Fact Sheet – U.S. Environmental Protection Agency]]

კატეგორია:მჟავები
გიდეილი

**გიდეილი** (, ) — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 305 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
მაია სანდუ

**მაია სანდუ** (, დ. 24 მაისი, 1972, რისიპენი, ფალეშტის რაიონი, მოლდავეთის სსრ, სსრკ) — მოლდოველი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. მოლდოვის პრეზიდენტი 2020 წლის 24 დეკემბრიდან. მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი 2019 წლის 8 ივნისიდან 14 ნოემბრამდე. განათლების მინისტრი 2012-2015 წლებში. ქვეყნის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია 
მაია სანდუ დაიბადა 1972 წლის 24 მაისს ფალეშტის რაიონის სოფელ რისიპენში, გრიგორი და ემილი სანდუების ოჯახში. 

1995-1998 წლებში სწავლობდა საერთაშორისო ურთიერთობებს სახელმწიფო მართვის აკადემიაში. 2010 წელს დაასრულა ჯონ კენედის სახელობის ჰარვარდის სახელმწიფო მართვის ინსტიტუტი. 2012 წელს დანიშნეს განათლების მინისტრად.

2016 წელს იყო ქვეყნის პრეზიდენტობის კანდიდატი. პირველ ტურში მიიღო ხმების 38,71 % და დაიკავა მეორე ადგილი. მეორე ტურში მიიღო ხმების 47,89 % და კვლავ მეორე ადგილი დაიკავა. 

2020 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების მეორე ტურში დაამარცხა ქვეყნის მოქმედი პრეზიდენტი და თანამდებობას დაიკავებს 2020 წლის 23 დეკემბერს.
 
დასაოჯახებელია. ფლობს რუმინულ, ინგლისურ, რუსულ და ესპანურ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Maia Sandu, Ministru al Educației în Guvernul Gaburici
* Неизвестное о Майе Санду, Бельцкий независимый портал, 15.10.2016

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:მოლდოვის პრეზიდენტები
კატეგორია:მოლდოვის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:მოლდოვის პოლიტიკოსები
კატეგორია:მოლდოველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოლმედოს კანტონი

**ოლმედოს კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, ლოხის პროვინციაში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ოლმედო. ფართობი 114 კმ².

## დემოგრაფია
## სქოლიო
კატეგორია:ლოხის პროვინციის კანტონები
ჰარალდ II

**ჰარალდ II** (; დ. 994 — გ. 1018) — დანიის მეფე 1014-18 წლებში. იყო დანიის, ინგლისისა და ნორვეგიის მეფე სვენ I-ისა და მისი ცოლის, დედოფალ სვიატოსლავა პოლონელის უმცროსი ვაჟი. როდესაც სვენ I ინგლისის მეფე ეთელრედ უწიგნურთან იბრძოდა, ჰარალდი დანიას რეგენტის სტატუსით მართავდა. იგი დანიის ტახტზე მხოლოდ 1014 წელს ავიდა, მას შემდეგ, რაც მისმა უფროსმა ძმამ, კნუდ დიდმა ინგლისის ტახტი დაიკავა. 1018 წელს, მისი გარდაცვალების შემდეგ, დანიის ტახტიც კნუდს დარჩა, რადგანაც ჰარალდს არც ცოლი და არც შვილები არ ჰყოლია. 

## ლიტერატურა 
* Kongerækken Archived 2009-11-18 at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
* Bricka, Carl Frederik, Dansk Biografisk Lexikon, vol. VII [Hansen - Holmsted], 1893, p.73. Available online

კატეგორია:დაბადებული 994
კატეგორია:გარდაცვლილი 1018
კატეგორია:დანიის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კნუდ IV

**კნუდ IV** (), აგრეთვე ცნობილია როგორც **წმინდა კნუდი** (; დ. 1042 — გ. 10 ივლისი, 1086) — ესტრიდსენთა დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ II-ის უკანონო ვაჟი. ტახტზე ავიდა თავისი ძმის, ჰარალდ III-ის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა რომის პაპთან და პრეტენზიას აცხადებდა ინგლისის ტახტზე. 1086 წელს იგი ამბოხებულებმა მოკლეს, რის შემდეგაც გახდა დანიის პირველი მონარქი, რომელიც წმინდანად იქნა შერაცხული. მოგვიანებით, 1101 წელს, რომის პაპმა იგი დანიის მფარველ წმინდანად გამოაცხადა. 

## ბიოგრაფია 
კნუდი დაიბადა 1042 წელს დანიაში. იგი იყო დანიის მეფე სვენ II-ის ერთ-ერთი უკანონო შვილი ცხრამეტიდან, რომელიც მას სხვადასხვა საყვარლებისგან ჰყავდა. 1076 წელს დანიის მეფე მისი უფროსი ძმა, ჰარალდ III გახდა, რა დროსაც კნუდი ცდილობდა სამეფო ხელისუფლების განმტკიცებასა და ცენტრალიზაციას. ვინაიდან ყოველთვის მეგობრული დამოკიდებულება ჰქონდა ეკლესიასთან, იგი ხშირად იღებდა ეპისკოპოსებისაგან მხარდაჭერას. 

ზოგიერთ წყაროზე დაყრდნობით, მან გამოსცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც საშობაო პერიოდი 20 დეკემბრიდან 13 იანვრამდე უნდა გაგრძელებულიყო, თუმცა ეს ბრძანება სისრულეში არ მოუყვანიათ. 
მარცხნივ|მინი|257x257პქ|კნუდის მკვლელობა
ამ პერიოდში იგი ცოლად ირთავს ფლანდრიის გრაფის ასულ ადელას, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა. 

1080 წელს ჰარალდის უშვილოდ გარდაცვალების შემდეგ, დანიის მეფე კნუდ IV ხდება, რომელმაც 1086 დიდი ჯარების შეკრება დაიწყო და ინგლისში შეიჭრა. მას ინგლისის ტახტზე ჰქონდა პრეტენზია, თუმცა კნუდის ამ წარუმატებელ სამხედრო კამპანიას დიდი უკმაყოფილება მოჰყვა საზოგადოებაში. სულ მალე ის და მისი ძმა, ბენედიქტე ამბოხებულებმა ჩახოცეს წმინდა ალბანის ეკლესიაში. იგი გადაასვენეს და დაკრძალეს ოდენსეში, მისსავე აგებულ ბაზილიკაში. 

მისი გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე მისი ძმა ავიდა, კნუდის ცოლი კი მშობლიურ ფლანდრიაში გაიქცა შვილებთან ერთად, სადაც მათი ვაჟი, შარლ I ფლანდრიის გრაფი გახდა. 

## ლიტერატურა 
* The Oxford Illustrated History of the Vikings. Ed., Peter Sawyer. Oxford University Press, New York, 1997. Chapter Seven: "The Danish Empire and the End of the Viking Age" by Niels Lund. The quote is from page 181.
* The Oxford Dictionary of Saints. Ed David High Farmer. Oxford University Press, 2004. See the entry on St Canute.

კატეგორია:დაბადებული 1042
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1086
კატეგორია:დანიის მეფეები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ჟალონი

**ჟალონი** (, ) — მდინარე უკრაინასა და ბელარუსში. მდინარე პრიპიატის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე — 113 კმ, აუზის ფართობი — 1460 კმ². მარჯვენა სანაპიროზე აღმოჩენილია მეზოლითისა და ნეოლითის ხანის დასახლებათა ნაშთები.

კვება შერეულია, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავთან 3,4 მ³/წმ. დასაცურებელი მდინარეა.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის მდინარეების სია
* ბელარუსის მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* https://web.archive.org/web/20130206071036/http://poseidon.by/content/reka-zhelon

## სქოლიო
კატეგორია:პრიპიატის შენაკადები
კატეგორია:გომელის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ჟიტომირის ოლქის მდინარეები
პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი

**პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი** — საქართველოში ეკონომიკის სფეროში ფუნდამენტური და გამოყენებითი მიმართულების სამეცნიერო კვლევითი ცენტრი, სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სისტემაში. 

დაარსდა აკადემიკოს პაატა გუგუშვილის ინიციატივით1944 წლის 29 ნოემბერს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის შემადგენლობაში. მან არაერთხელ შეიცვალა სახელწოდება. თავდაპირველად მას ეწოდებოდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტი, შემდეგ საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკისა და სამართლის ინსტიტუტი (1958), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტი (1989), პაატა გუგუშვილის სახელობის ეკონომიკის ინსტიტუტი (1991), სსიპ პაატა გუგუშვილის ეკონომიკის ინსტიტუტი (2006), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის]] პაატა გუგუშვილის ეკონომიკის ინსტიტუტი (2011). 

ინსტიტუტის პირველი დირექტორი იყო აკადემიკოსი პაატა გუგუშვილი (1944–1976). შემდეგ დირექტორები იყვნენ: აკადემიკოსი ავთანდილ გუნია (1976–1991), აკადემიკოსი ვლადიმერ პაპავა (1991–1996), პროფესორი გიორგი წერეთელი (1996–2008), პროფესორი რამაზ აბესაძე (2008 წლიდან).

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები
დიაზოტის ტრიოქსიდი

**დიაზოტის ტრიოქსიდი** — ქიმიური ნივთიერება ფორმულით N2O3. ეს მუქი ლურჯი მყარი ნივთიერებააზოტის ერთ-ერთ მარტივ ოქსიდს წარმოადგენს. მის მისაღებად საკმარისია ერთმანეთს შევურიოთ თანასწორი რაოდენობის აზოტოვანი ოქსიდი და აზოტის დიოქსიდი, ნარევის 21&nbsp;°C-ზე (&minus;6&nbsp;°F) ქვემოთ გაციებით:

:NO + NO2 ⇌ N2O3

დიაზოტის ტრიოქსიდის სუფთა სახით გამოყოფა მხოლოდ დაბალი ტემპერატურის დროსაა შესაძლებელი. მაგ: მყარი ან თხევადი სახით. მაღალი ტემპერატურისას რეაქციის წონასწორობა შემადგენელი აირებისკენ გადაიხრება, სადაც *K*დის&nbsp;= 193&nbsp;kPa (25&nbsp;°C).

## სტრუქტურა და შეიდამოლეკულური ბმები
ჩვეულებრივ, N-N ბმის სიგრძე თითქმის იგივეა, რაც ჰიდრაზინში (145 პმ). დიაზოტის ტრიოქსიდში კი N-N ბმა უჩვეულოდ გრძელია და 186 პიკომეტრს შეადგენს. გრძელი N-N ბმა ასევე გააჩნია აზოტის ზოგიერთ სხვა ოქსიდსაც, მათ შორის დიაზოტის ტეტროქსიდს (175 პმ). N2O3-ის მოლეკულა ბრტყელია და გააჩნია Cs სიმეტრია. ზომები, რომლებიც მოცემულია ქვემოთ, ამოღებულია აირადი დაბალტემპერატურული N2O3: მიკროტალღური სპექტროგრამიდან

ის ასევე წარმოადგენს არასტაბილური აზოტოვანი მჟავის, (HNO2)-ის ანჰიდრიდს და წყალთან შეერთებისას წარმოქმნის მას. ოქსიდის ალტერნატიული სტრუქტურა შეიძლება ასევე წარმოვიდგინოთ როგორც ნამდვილი ანჰიდრიდის, ანუ O=N–O–N=O, მაგრამ პრაქტიკაში მისი ეს იზომერი აღმოჩენილი არაა. თუ აზოტოვანი მჟავა მისი მიღებისთანავე არ გამოიყენება, ის მალევე იშლება აზოტოვან ოქსიდად და აზოტმჟავად. ნიტრიტები ზოგჯერ ასევე მიიღება N2O3-ის ტუტეების წყალხსნარებში დამატებით:
:N2O3 + 2 NaOH →  2 NaNO2  +  H2O

## რესურსები ინტერნეტში
*National Pollutant Inventory - Oxides of nitrogen fact sheet
*Webelements: Compound data - dinitrogen trioxide
*Oxides of nitrogen - synthesis and uses 
*Ivtantermo - dinitrogen trioxide table of values

## სქოლიო
კატეგორია:აზოტის არაორგანული ნაერთები
კატეგორია:მჟავა ოქსიდები
კატეგორია:მჟავის ანჰიდრიდები
კატეგორია:ერთნახევაროქსიდები
კატეგორია:აზოტ-ჟანგბადნაერთები
ერიკ III (დანია)

**ერიკ III ცხვარი** (; დ. 1120 — გ. 27 აგვისტო, 1146) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ერიკ I-ის ასულ რაგნჰილდას უფროსი ვაჟი. 1337 წელს მოკლა თავისი ბიძა, მეფე ერიკ II და ტახტზე თავად ავიდა, თუმცა 1146 წელს იგი დანიის ისტორიაში პირველად ტახტიდან გადადგა, რის შემდეგაც იწყება ე.წ. „სამმეფობა“, რა დროსაც ტახტს სვენ III, კნუდ V და ვალდემარ I ერთდროულად იკავებენ. 

## ბიოგრაფია 
ერიკი დაიბადა 1120 წელს ფუენში. იგი იყო დანიის მეფე ერიკ I-ის ასულ რაგნჰილდასა და მისი ქმრის, ჰაკონ სუნივასონის უფროსი ვაჟი. მამამისი, თავის მხრიდ დანიისა და ნორვეგიის მეფე მაგნუს I-ის შთამომავალი იყო. ერიკს ბიძად ერგებოდა დანიის მეფე ერიკ II, რომელმაც 1134 წელს ბრძოლაში დაამარცხა და ტახტიდან ჩამოაგდო თავისი ბიძა, მეფე ნილსი. 1137 წელს, ერიკმა თავისი ბიძა, ერიკ II ბრძოლაში დაამარცხა და მოკლა, ტახტზე კი თავად ავიდა ერიკ III-ის სახელით. მისი მეფობის შესახებ არც თუ ისე ბევრი ცნობაა მოღწეული, თუმცა უმეტესად მას ნეგატიურ კონტექსტში მოიხსენიებენ, როგორც უსამართლო მონარქს. იგი ასევე მეტად სულსწრაფი და კარგი მოჩხუბარი ყოფილა.

ერიკს თავისი მეფობისას კონფლიქტი ჰქონდა თავის ბიძაშვილ ოლაფ ჰარალდსენთან, რომელსაც სკონე ჰქონდა დაკავებული და 1139 წლიდან აქედან ცდილობდა დანიის ტახტის მიტაცებას. ერიკმა იგი 1141 წელს ჰელსინგებორგთან დაიჭირა და მოკლა. ამის შემდეგ დაიწყო საგარეო ომები სამხრეთში მცხოვრებ ვენედებთან. ამავდროულად, იგი აქტიურად ერეოდა ნორვეგიის პოლიტიკაში, სადაც 1130 წლიდან ტახტისათვის ბრძოლა მიმდინარეობდა. აღსანიშნავია, რომ ეს კონფლიქტი 110 წელს გაგრძელდა და მხოლოდ 1240 წელს დასრულდა. 

1143 წელს ერიკი დაქორწინდა ნორდმარკის მარკგრაფ რუდოლფ I-ის ასულ ლატგარდ სალცვედელზე. ერიკი და ლატგარდი რუდოლფის ვაჟმა დააქორწინათ ბრემენის კათედრალში. 

1146 წელს, უცნობი მიზეზების გამო, დანიის ისტორიაში პირველად, მეფე ერიკ III ტახტიდან გადადგა. აღსანიშნავია, რომ გადადგომისთანავე, იგი ძალზედ საეჭვო ვითარებაში დაიღუპა, 25-26 წლის ასაკში. ბევრი მიიჩნევს, რომ იგი მოკლეს, თუმცა მაშინ მისი ნაადრევი სიკვდილი ავადმყოფობას მიაწერეს. 

## ლიტერატურა 
* Monarkiet i Danmark - Kongerækken Archived November 18, 2009, at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
*  Erik 3. Lam at Gyldendals Åbne Encyklopædi
*  Carl Frederik Bricka (1887–1905). "Hakon Jyde". Dansk biografisk Lexikon (in Danish). VI. pp. 489–490. Retrieved 4 February 2011.
*  Stefan Pajung, Erik Lam ca. 1100-1147, Aarhus University, January 20, 2010
*  Carl Frederik Bricka, Dansk Biografisk Lexikon, vol. IV [Clemens - Eynden], 1890, pp.541-542.

კატეგორია:დაბადებული 1120
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1146
კატეგორია:დანიის მეფეები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
ქიურდ-ელდარბეილი

**ქიურდ-ელდარბეილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   — 762  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ერიკ II (დანია)

**ერიკ II დამახსოვრებული** (; დ. 1090 — გ. 18 სექტემბერი, 1137) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ერიკ I-ის ვაჟი. 1134 წელს დაამხო თავისი ბიძის, ნილსის მმართველობა და დანიის მეფე გახდა. იგი 1137 წელს მისმა დისწულმა ერიკ III-მ მოკლა და ტახტი დაიკავა. 

## ბიოგრაფია 
ერიკი დაიბადა 1090 წელს და იგი იყო დანიის მეფე ერიკ I-ის არალეგიტიმური ვაჟი, რომელიც მას უცნობი საყვარლისგან ჰყავდა. 

ერიკის მამის გარდაცვალების შემდეგ ტახტი ბიძამისმა, მეფე ნილსმა დაიკავა, რომელმაც ერიკის უფროსი ნახევარ-ძმა, პრინცი კნუდ ლავარდი მოკლა. ამის შემდეგ, კნუდის მხარდამჭერები ერიკს მიემხრნენ და შეთქმულების მზადება დაიწყეს მეფის წინააღმდეგ. საქმე იმაში იყო, რომ ნილსს მისი ვაჟი, შვედეთის მეფე მაგნუსიც ეხმარებოდა, რაც საქმეს ართულებდა, ამიტომაც მოკავშირეთა შესაძენად ერიკი ნორვეგიაში წავიდა, სადაც ცოლად შეირთო ნორვეგიის მეფე სიგურდ I-ის ქვრივი, კიევისა და ნოვგოროდის მთავარ მცისლავ I-ის ასული მალმფრედა. აღსანიშნავია, რომ ნილსს თვით საღვთო რომის იმპერატორი ლოთარ II და რომის კათოლიკური ეკლესიაც ემხრობოდა. 

1134 წლის 4 ივნისს ფოტევიკთან ერიკის ჯარებმა სასტიკად დაამარცხა ნილსისა და მაგნუსის ლაშქარი, სადაც მართალია მეფე გადარჩა, მაგრამ მაგნუსი მოკლეს. თავად ნილსმა თავის მოკავშირე ლოთარ II-თან გაქცევა განიზრახა და გერმანიისკენ დაიძრა, მაგრამ გზად შლეზვიგში გავლა მოუწია, რომელიც ერიკის მთავარი დასაყრდენი იყო. ამრიგად, 25 ივნისს, აჯანყებულმა შლეზვიგელებმა მეფე ნილსი მოკლეს და ვინაიდან მისი ვაჟიც უკვე გარდაცვლილი იყო, დანიის მეფე ერიკ II გახდა. ტახტზე ასვლისთანავე, ერიკმა თავის მხარდამჭერებს დიდი ადგილ-მამულები და არისტოკრატიული წოდებები ჩამოურიგა. 

მშვიდობა არც ისე დიდხანს გაგრძელდა, რადგან 1135 წელს, იუტლანდში ამბოხება დაიწყო მისმა დის შვილმა კნუდმა, რომელსაც ტახტზე ასვლა სურდა. ამას თან დაერთო მთელი დანიის მასშტაბით გლეხთა აჯანყებები, რასაც სამოქალაქო ომის განახლება მოჰყვა. ერიკ II 1137 წლის 18 სექტემბერს მოკლა მისმა დისწულმა ერიკ III-მ რიბეს ბრძოლაში. მოგვიანებით, თავად ერიკ III ერიკ II-ის ვაჟმა დაამხო. 

## ლიტერატურა 
* Erik Emune [1134–1137 Archived 2011-07-19 at the Wayback Machine at Mogwai.dk
*  Olga Baranowska, Pomorze Zachodnie, moja mała ojczyzna, Szczecin 2001, wyd. "Ines", K.Kozłowski, J.Podralski Gryfici Książęta Pomorza Zachodniego, KAW Szczecin 1985
*  "Kongemorderen Sorte Plov". kongeaastien.dk. Retrieved September 1, 2018.
* Stefan Pajung, Erik Emune ca. 1090–1137, danmarkshistorien.dk, Aarhus University, 20 January 2010
*  Bricka, Carl Frederik, Dansk Biografisk Lexikon, vol. IV [Clemens – Eynden], 1890, pp.540–542.

კატეგორია:დაბადებული 1090
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1137
კატეგორია:დანიის მეფეები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
ყარავალი (ისმაილი)

**ყარავალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
მარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

მინი|250პქ|მარის ასსრ-ის დროშა
მინი|250პქ|მარის ასსრ-ის გერბი
**მარის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა** () — რსფსრ-ის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1936-1993 წლებში. დედაქალაქი — იოშქარ-ოლა. 

## ისტორია 
მარის ასსრ შეიქმნა 1936 წლის 5 დეკემბერს საბჭოთა კავშირის 1936 წლის კონსტიტუციის საფუძველზე მარის ავტონომიური ოლქის გარდაქმნის შედეგად, რომელიც თავის მხრივ შექმნილი იყო 1920 წლის 4 ნოემბერს, როგორც ავტონომიური ტეროტირიული წარმონაქმნი მთისა და მდელოს მარიელებისათვის. 

1990 წლის 22 ოქტომბერს მარის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს გადაწყვეტილებით ჩამოყალიბდა მარის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. 

1992 წლის 9 დეკემბერს რუსეთის ფედერაციის სახალხო დეპუტატთა ყრილობამ მარის სსრ-ს უწოდა მარი-ელის რესპუბლიკა, შესაბამისად შეიტანეს ცვლილება რუსეთის ფედერაციის კონსტიტუციის 71-ე მუხლში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
მარის ავტონომიური საბჭოთა რესპუბლიკის შემადგენლობაში შედიოდა 14 რაიონი. ამავე რესპუბლიკის ტერიტორიაზე არსებობდა სამი ქალაქი (იოშქარ-ოლა, ვოლჟსკი და კოზმოდემიანსკი) და 14 დაბა. 

## ეროვნული შემადგენლობა 
**1970 წლის აღწერის მონაცემები:**
* რუსები — 321 ათასი ადამიანი (46,9 %)
* მარიელები — 299 ათასი ადამიანი (43,6 %)
* თათრები — 40 ათასი ადამიანი (5,8 %)
* ჩუვაშები — 9 ათასი ადამიანი (1,3 %)
* უკრაინელები — 5 ათასი ადამიანი (0,7 %)
* სხვა — 11 ათასი ადამიანი (1,7 %)

## იხილეთ აგრეთვე 
* მარის ავტონომიური ოლქი
* მარი-ელი

## სქოლიო
კატეგორია:მარი-ელის ისტორია
ნინო წილოსანი

**ნინო წილოსანი** (დ. 19 თებერვალი, 1982, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. საქართველოს ორი მოწვევის (2016, 2020) პარლამენტის წევრი, საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე 2024 წლის 21 თებერვლიდან,  „ქართული ოცნების“ ქალთა ორგანიზაციის გამგეობის თავმჯდომარე (2022-), გენდერული თანასწორობის მუდმივმოქმედი საპარლამენტო საბჭოს თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია
### განათლება
2002 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, საერთაშორისო ეკონომიკურ ურთიერთობათა ფაკულტეტი, მაგისტრის ხარისხი. 2007 წელს გაიარა აუდიტის სასწავლო კურსი (Association of Chartered Certified Accountants); 2015 წელს ოქსფორდის უნივერსიტეტში შეისწავლა პოლიტიკის საწყისები.

### სამუშაო გამოცდილება
2003-2007 წლებში იყო სს ელექტროვაგონშემკეთებელი ქარხნის საფინანსო ეკონომიკური განყოფილების უფროსი. 2008-2011 წლებში ვაგონმშენებელი კომპანიის საფინანსო-ეკონომიკური დეპარტამენტის უფროსი. 2008-2016 წლებში - შპს „ვაგონშემკეთებელი კომპანიის“ სამეთვალყურეო საბჭოს თავმჯდომარე. ამავე კომპანიაში ეკავა საფინანსო-ეკონომიკური სამსახურის უფროსის თანამდებობა. ასევე, იყო „წილოსანის ფონდის“ დამფუძნებელი და პრეზიდენტი; საქართველოს დამსაქმებელთა ასოციაციის ვიცე-პრეზიდენტი. 2021 წელს გახდა  WPL (Women Political Leaders) ქვეყნის ელჩი. 

2016 წელს წილოსანი „ქართულმა ოცნებამ“ ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მაჟორიტარობის კანდიდატად წარადგინა. პირველ ტურში მიიღო 47,04% (14 963 ხმა).  მეორე ტურში მიიღო 74,76% (19 227 ხმა) და არჩევნებში გამარჯვება მოახერხა.  2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. ფრაქცია „ქართული ოცნების“ მდივანი.

2020 წლის საპარლამენტო არჩევნებისთვის ნინო წილოსანი „ქართული ოცნების“ პროპორციული სიის 24-ე ნომრად დასახელდა. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020 წლიდან საქართველოს პარლამენტის აგრარულ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარე.

2022 წლის 14 მაისს დაფუძნდა „ქართული ოცნების“ ქალთა ორგანიზაცია.  ქალთა ორგანიზაციის გამგეობის თავმჯდომარედ არჩეული იქნა ნინო წილოსანი. 

ფლობს ინგლისურ და რუსულ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის ქალი წევრები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის ქალი წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალმა-ათის ივერია-სერაფიმოვის მონასტერი

**ალმა-ათის ივერია-სერაფიმოვის მონასტერი** () — მართლმადიდებლური დედათა მონასტერი ალმა-ათაში.

## ისტორია 
პირველი მონაზვნური საზოგადოება დააარსა 1907 წელს მთავარეპისკოპოსმა დიმიტრი აბაშიძემ. მონასტერს გადაეცა მიწის დიდი ნაკვეთი მიმდებარე სასაფლაოთი, სადაც მდებარეობდა სოფიას ტაძარი. 

შენობა ააგეს 1908 წელს ი. ი. პოროშინისა და მხატვარ-არქიტექტორ ს. კ. ტროპარევსკის პროექტის მიხედვით. ამავდროულად დაიწყო მონასტრის კორპუსების მშენებლობა. სახელწოდება მიიღო ივერიის ღვთისმშობლის ხატის მიხედვით (ივერია იყო საქართველოს ძველი სახელწოდება), რომელიც აქ მოაბრძანა მთავარეპისკოპოსმა დიმიტრი აბაშიძემ. სახელი ასევე ეწოდა სერაფიმ საროველის პატივისცემის ნიშნად. ივერიის ხატი ამ პერიოდისათვის ითვლებოდა მხარის მფარველად.  

1921 წელს მონასტერი დახურეს. ნაგებობები საბოლოოდ XX საუკუნის 80-იან წლებში დაინგრა. 

2004 წელს მიირეს გადაწყვეტილება მონასტრის აღდგენის შესახებ და 2008 წელს იგი გაიხსნა. მონასტრის ტერიტორიაზე მდებარეობს მატრონა მოსკოველისა და სერაფიმ საროველის სახელობის სამლოცველოები. 

2011 წელს მონასტერს გადასცეს წმინდანების, პისტის, ელპიდის, აღაპისა და მათი დედის სოფიას ნეშტი სანქტ-პეტერბურგის კონსტანტინესა და ელენეს სახელობის მონასტრიდან. 

2017 წლის მონაცემებით მონასტერში ცხოვრობს 25 მონაზონი, რომელთაგან შვიდი სქემმონაზონია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Иверско-Серафимовский женский монастырь

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მონასტრები
კატეგორია:ყაზახეთის მართლმადიდებლური მონასტრები
პილოტის მჟავა

**პილოტის მჟავა**  (Piloty's acid) — ორგანული ნივთიერება ფორმულით — C6H5SO2N(H)OH. წარმოადგენს თეთრ მყარ ნივთიერებას, რომელიც ჰიდროქსილამინისა და ბენზინსულფონმჟავისსაგან მიიღება. ის ერთ-ერთი მთავარი რეაქტივია ნიტროქსილის (HNO), აქტიური რადიკალის მისაღებად, რომელსაც მნიშვნელოვანი როლი გააჩნია ზოგიერთ ქიმიურ და ბიოქიმიურ რეაქციაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ანგელის მარილი

## სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროქსილამინები
კატეგორია:სულფონამიდები
კატეგორია:ბენზინსულფონატები
ანგელის მარილი

**ანგელის მარილი** ან **ნატრიუმის ტრიოქსოდინიტრატი** — არაორგანული ნივთიერება ფორმულით Na2[N2O3]. საინტერესოა იმით, რომ შეიცავს აზოტს არაჩვეულებრივად აღდგენილი სახით. წარმოადგენს უფერო, წყალში კარგად ხსნად მყარ მასას. მარილია. გამოიყენება კვლევებში როგორც მეტასტაბილური ნიტროქსილ იონის (HNO) წყარო, რომელიც თავის მხრივ ბუნებაში სასიგნალო მოლეკულის როლს ასრულებს. ის ასვე ცნობილია **ნატრიუმის ტრიოქსოდინიტრატ(II)-ის მონოჰოდრატის** სახელით.

აღმოჩენილ იქნა იტალიელი ქიმიკოსის, ანგელო ანგელის მიერ 1896 წელს. მარილის მომზადება თავის თავში შეიცავს ჰიდროქსილამინის რეაქციას  ორგანულ ნიტრატთან, როგორც NO2+:-ის წყაროსთან.

:NH2OH  +  RONO2  +  2 NaOR'  →   ROH  + 2 R'OH  +  Na2N2O3

ჰიდრატის სტრუქტურა დადასტურებულ იქნა რენტგენული კრისტალოგრაფიით. ანიონი ბრტყელია; ONN ბოლოდან დაწყებული, ბმების სიგრძეებია 1.35(N-O), 1.26(N-N), 1.31 (N-O), 1.32 Å (N-O). უარყოფითი მუხტი მოლეკულის მეორე ბოლოში არსებულ ჟანგბადის ატომებზეა მოქცეული. კუთხეები ერთ ჟანგბადატომსა და აზოტ-აზოტ ბმას შორის 112.9°-ია, აზოტ-აზოტის ბმა *ტრანს* ჟანგბადამდე კი 118.4°. აზოტ-აზოტის ბმის კუთხე *ცის* ჟანგბადამდე 122.5°-ს უდრის. ეს ნიშნავს, რომ აზოტ-აზოტის ბმა ორმაგია და რომ *ცის* ჟანგბადი ოდნავ განიზიდება ერთმაგი ჟანგბადით. 

ანგელის მარილის რეაქცია მეორეულ ამინებთან პროტონის წყაროს თანხლებით N2-ის გამოდევნით სრულდება იზოდიაზენის, როგორც ნავარაუდევი შუალედური შედეგით.

## წყაროები
კატეგორია:ნიტრიტები
კატეგორია:ნატრიუმშემცველი ნაერთები
ციცინო ციციშვილი

**ციცინო ციციშვილი** (დ. 30 აგვისტო, 1936) — ქართველი კინომსახიობი, ქიმიკოსი. მხატვარ ზურაბ ნიჟარაძის მეუღლე, მსახიობის და მხატვრის ანა ნიჟარაძის დედა.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქიმიის ფაკულტეტი 1959 წელს. კინორეჟისორმა თენგიზ აბულაძემ მიიწვია მთავარ როლზე ფილმში „სხვისი შვილები“. წარმატებულ დებიუტს მოჰყვა ერთ-ერთი მთავარი როლი კინონოველაში „თავადის ქალი მაია“ („ერთი ცის ქვეშ“, ლ. ღოღობერიძე, 1961). შეასრულა პატარა როლი ფილმში „ცხელი ზაფხულის სამი დღე“ (მ. კოკოჩაშვილი, 1981). 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
უშთალი

**უშთალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  440 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ნიკოლ კურსელი

**ნიკოლ კურსელი** ( დ. 21 ოქტომბერი, 1931, სენ-კლუ — გ. 25 ივნისი, 2016, პარიზი) — ფრანგი კინომსახიობი. 

ნიკოლ კურსელის სამსახიობო კარიერა 1950-იანი წლებიდან დაიწყო და მისი ფილმოგრაფია 50-ზე მეტ ფილმსა და სერიალს მოიცავს. ის იყო თეატრის მსახიობიც.
მისი შესრულებული როლებიდან განსაკუთრებით პოპულარული იყო მადლენის როლი ფილმში „Les Dimanches de Ville“ (1962) და სხვა ფილმები. მისი უკანასკნელი როლი იყო ფილმში „მილედი“ (2004).

მსახიობის ქალიშვილია ცნობილი ფრანგი ტელეჟურნალისტი ჟული ანდრიუ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკოლ კურსელის შესახებ

 
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ფრანგი მსახიობები
პონტოს მუხის აღკვეთილი

**პონტოს მუხის აღკვეთილი** — აღკვეთილი გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში. დაარსდა 2019 წელს. მისი ფართობია 443 ჰექტარი.

იგი არის ერთადერთი ადგილი საქართველოს ტერიტორიაზე, სადაც პონტოური მუხის (; K.Koch) კორომები შედარებით დიდ ფართობზეა გავრცელებული. 

აღკვეთილის შექმნის მიზანია გადაშენების საფრთხის წინაშე არსებული, საქართველოს „წითელი ნუსხაში“ შეტანილი მცენარის, უნიკალური ტყისა და მისი ეკოსისტემის დაცვა და შენარჩუნება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოში ახალი დაცული ტერიტორია - პონტოს მუხის აღკვეთილი შეიქმნა
* საქართველოს კანონი პონტოს მუხის აღკვეთილის შექმნისა და მართვის შესახებ

კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები
ნუცა ბუზალაძე

**ნუცა ბუზალაძე** (დ. 28 იანვარი, 1997, თბილისი) — ქართველი მომღერალი, კონკურსის „ახალი ტალღა 2014“ გამარჯვებული.

ნუცა ბუზალაძე დაიბადა 1997 წლის 28 იანვარს. 5 წლის ასაკიდან, დადიოდა ანსამბლ „მართვეში“; შემდეგ საბავშვო ანსამბლის „მზიურის“ მთავარი ვოკალისტი იყო, ასევე უკრავდა გიტარაზე. 8 წლის ასაკიდან, დაიწყო ფორტეპიანოს შესწავლა. იგი აგრეთვე მონაწილეობდა პროექტ „ორ ვარსკვლავში“.

ნუცა ბუზალაძე „ახალი ტალღა“ 2014 წლის გამარჯვებულია. საქართველოს წარმომადგენელი სამივე ტურში წარსდგა და ლიდერობაც შეინარჩუნა. ბოლო საკონკურსო დღეს ნუცამ სპეციალურად ამ კონკურსისთვის დაწერილი მაია კაჭკაჭიშვილის სიმღერა „In My Dreams“ შეასრულა და ჟიურის ყველა წევრისაგან უმაღლესი შეფასება დაიმსახურა.

2024 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე საქართველო წარადგინა სიმღერით „Firefighter“, სადაც ფინალში 34 ქულით 21-ე ადგილი დაიკავა.

არის „ქართული ოცნების“ აქტიური მხარდამჭერი. მძიმე კრიტიკის ქვეშ მოექცა 2024 წელს საპროტესტო გამოსვლების მონაწილეებსა და პოლიტიკურ მოწინააღმდეგეებზე ძალადობის შემდეგაც პარტიის უწყვეტი მხარდაჭერის გამო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნუცა ბუზალაძის მოკლე ბიოგრაფია
* 
* 
* ნუცა ბუზალაძე „ახალი ტალღა 2014“-ის გამარჯვებულია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზონოტრიქია

**ზონოტრიქია**, *რუხლოყება გრატა* () — მგალობელ ფრინველთა გვარი გრატასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15–19 სმ. ნისკარტი კონუსისებრი ფორმისაა. სხეულის ზედა ნაწილი შეფერილია მორუხო-მურად, აყრია მუქი ჭრელი ლაქები; ქვედა ნაწილი ღია ფერისაა. რამდენიმე სახეობას გამრავლების პერიოდში თავზე გასდევს გრძივი შავ-თეთრი ან შავ-ყვითელი ზოლები. ცნობილია 5 თანამედროვე სახეობა. ფართოდ გავრცელებული და მრავალრიცხოვანნი არიან ახალ სამყაროში (ალასკიდან ცეცხლოვან მიწამდე). ბინადრობენ ბუჩქნარში, ტყის პირებში, მცირე ზომის კორომებში, ბაღებსა და პარკებში. დამახასიათებელნი არიან სხვადასხვანაირი კულტურული ლანდშაფტებისათვის. სამხრეთამერიკული სახეობა დასახლებულ პუნქტებში ბეღურების ეკოლოგიურ ნიშს იკავებს. ჩრდილოამერიკული სახეობები ზამთარს კონტინენტის სამხრეთ ნაწილში ატარებენ. რამდენიმე პოპულაცია მკვიდრია. ზაფხულში ზონოტრიქიები უმთავრესად მწერებით იკვებებიან, ზამთარში რაციონში მცენარეული საკვები ჭარბობს. გალობა — ხმამაღალი, სუფთა სტვენების ნაკრები. მონოგამური ფრინველებია. დედალი დებს 4–6 კვერცხს. ჯამისებური ბუდე აგებულია მცენარეული მასალისაგან ბუჩქების ტოტებზე ან მიწაზე. ბუდის აშენებასა და კრუხობაში მხოლოდ დედალი მონაწილეობს, ბარტყების გამოკვებას ორივე პარტნიორი ახორციელებს. ზონოტრიქიებს ხშირად იყენებენ, როგორც ლაბორატორიის ფრინველებს.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო
*
კატეგორია:გრატასებრნი
პოლიმორფიზმი (კომპიუტერული პროგრამირება)

**პოლიმორფიზმი** () — ობიექტზე ორიენტირებული პროგრამირების ერთ-ერთი საბაზისო მექანიზმი (ინკაფსულაციასთან, მემკვიდრეობასთან და აბსტრაქციასთან ერთად). პოლიმორფიზმი მსგავს ობიექტებს საშუალებას აძლევს ერთი ინტერფეისის გამოყენებით მიმართონ სხვადასხვა ფუნქციას (მეთოდს). სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, ერთი და იგივე სახელი შეიძლება რამდენიმე ფუნქციას ჰქონდეს, რომელიც ერთსა და იმავე მოქმედებებს განსხვავებულად ასრულებს, გადაცემული არგუმენტის (მეთოდის პარამეტრის) მონაცემთა ტიპის, ან რაოდენობის გათვალისწინებით. პოლიმორფიზმი საშუალებას გვაძლევს თავიდან ავიცილოთ კოდის დუბლირება და იგი უფრო კითხვადი გავხადოთ. მისი დახმარებით შესაძლებელია მეთოდის (იგივე ფუნქციის) რამდენიმე სახელის ნაცვლად გამოვიყენოთ ერთი, ხოლო მეთოდის პროგრამულ ბლოკში არსებული ინსტრუქციების მრავალფეროვნად შესრულების რეალიზება მოვახდინოთ მისი გადატვირთვის საშუალებით.

## ლიტერატურა 
* *რომან სამხარაძე*, Visual C++/CLI.NET, სტუ.

კატეგორია:მონაცემთა ტიპები
კატეგორია:პროგრამირება
აღჯაყალას ციხე

**აღჯაყალა**, **უნგუზექი**, **აზორდის ციხე** () — არქიტექტურული ძეგლი, ციხესიმაგრე თურქეთის რესპუბლიკაში, ერზერუმის ვილაიეთის უზუნდერეს ილჩეში. ციხე მდებარეობს ისტორიული ტაოს ტერიტორიაზე, ზღვის დონიდან 1180 მეტრზე.  ციხე-სიმაგრეს მნიშვნელოვანი ფუნქცია გააჩნდა, ის გზების მაკონტროლებელი იყო. ციხე სწორედ მაგისტრალებზე შენდებოდა და სატრანზიტო ფუნქციასაც ასრულებდა, რაც როგორც თავდაცვითი, ასევე, ეკონომიკური ფაქტორებითაც იყო ნაკარნახევი.

## ტოპონიმი 
აზორდის მოგვიანო სახელწოდება უნდა იყოს აღჯაყალა. აღჯაყალა თურქიზებული ფორმაა და ქართულად თეთრ ციხეს ნიშნავს. გარემო სრულად კლდოვანია, ამიტომაც ხშირად მას გზამკვლევებზე და ტურისტულ რუკებზე მოიხსენიებენ როგორც Dikyar kapiö რაც ქართულად პირდაპირ გადმოითარგმნება - ბევრი სწორი კლდის კარები. ექვთიმე თაყაიშვილის 1917 წლის მოგზაურობის წიგნის დანართში ჩვენთვის საინტერესო ციხესიმაგრე 150-ე სურათზე სწორედ აღჯაყალას სახელწოდებითაა მოცემული. ციხის მეორე სახელწოდება — უზუნდერე მომდინარეობს მისი მდებარეობიდან, რადგან ის განთავსებულია უზუნდერეს რაიონში, რაც ქართულად გრძელ ხეობას ნიშნავს.

## ციხის ისტორია 
ციხე თორთომის ისტორიულ პროვინციაში მდებარეობს. აღჯაყალას ციხე ძირითადად ოსმალურ წყაროებში მოიხსენიება სამხრეთ საქართველოს დაპყრობასთან მიმართებაში. XVI საუკუნის I მეოთხედის ოსმალურ წყაროში, კერძოდ 1532 წლის დოკუმენტში ვკითხულობთ: 

## ლიტერატურა 
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 3, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9675-9-7
* ექვ. თაყაიშვილი 1917 წლის არქეოლოგიური ექსპედიცია სამხრეთ საქართველოში, თბ., 1960
* თურქული წყაროები  XVI ს. I მეოთხედის სამცხე-საათაბაგოს ისტორიისთვის, თურქული დოკუმენტები ქართული თარგმანით, გამოიკვლია და შენიშვნით გამოსცა ცისანა აბულაძემ. თბ., 1983

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
მედუდუკესებრნი

**მედუდუკესებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ბეღურასნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15,5–23 სმ, მასა 25–85 გრამი. აგებულება მკვრივია; თავზე წამახვილებული ქოჩორი აქვთ, კუდსა და ფრთებზე — კაშკაშა ნიშნები. ნისკარტი მოკლეა; თითები ძლიერი, ბრჭყალები გრძელი და მკვეთრად მოღუნული. ნისკარტის დასაწყისთან, თვალებს ზევით და ქოჩრის ქვემოთ ახასიათებთ შავი „ნიღაბი“. ფრენენ გამალებით და მანევრულად; მიწაზე ნახტომებით გადაადგილდებიან. ცნობილია 1 გვარის (Bombycilla) 3 სახეობა. ჩვეულებრივი მედუდუკე (B. garrulous) გავრცელებულია ევრაზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში; კედრის მედუდუკე (B. cedrorum) — ჩრდილოეთ ამერიკაში; იაპონური მედუდუკე (B. japonica) — შუა და ქვემო ამურისპირეთში, ჩრდილოეთ სახალინზე. უპირატესობას ანიჭებენ გაუხშოებულ კორომებს ტყისპირებში, სადაც ჩვეულებრივ კენკროვანი და ხეხილოვანი მცენარეების მონაკვეთებიცაა. მედუდუკეების ზამთრის გუნდები (1000-მდე წევრისაგან შემდგარი) ფართოდ მომთაბარეობენ. ზაფხულში რაციონში მწერები და ობობები ჭარბობს, დანარჩენ დროს — მცენარეული საკვები (მათ შორის წვნიანი ნაყოფები). ბუდობენ ტაიგის და შერეულ ტყეებში, წყვილებად ან მცირე კოლონიებად. ბუდეს ორივე მშობელი აშენებს, მიწიდან 3–15 მეტრის სიმაღლეზე. დედალი დებს 5–6 კვერცხს, კრუხობს დედალი 14–15 დღის განმავლობაში. ბარტყებს დედალიც კვებავს და მამალიც. სეზონზე ერთ თაობას იძლევიან. ახლოს ენათესავებიან აბრეშუმა მედუდუკესებრთა ოჯახის წარმომადგენლები (3 გვარის 4 სახეობა).

## ლიტერატურა 
* *Лоскот В. М.* СВИРИСТЕЛЕВЫЕ // Большая российская энциклопедия. Том 29. Москва, 2015, стр. 551-552.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ბეღურასნაირნი
იუხარი-ბიღირი

**იუხარი-ბიღირი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ინკაფსულაცია (კომპიუტერული პროგრამირება)

**ინკაფსულაცია** () — დაპროგრამების მექანიზმი, რომელიც აერთიანებს პროგრამის კოდსა და იმ მონაცემებს, რომლებთანაც ეს კოდი მუშაობს, აგრეთვე, გამიჯნავს მათ (კოდსა და მონაცემებს) სხვა პროგრამის მხრიდან მიმართვისაგან. ამით ხდება მათი დაცვა არასწორი გამოყენებისაგან. ობიექტზე ორიენტირებულ ენაში პროგრამის კოდი და მონაცემები ერთმანეთს ისე უკავშირდება, რომ ქმნიან ერთ ავტონომიურ სტრუქტურას, რომელსაც ობიექტი ეწოდება.

ობიექტში პროგრამის კოდი და მონაცემები სხვა ობიექტისათვის შეიძლება იყოს დახურული (*private*) ან ღია (*public*). დახურულ (პრივატულ) კოდთან და მონაცემებთან მიმართვა შეუძლია მხოლოდ ამავე ობიექტში აღწერილ კოდებს. ეს იმას ნიშნავს, რომ დახურულ კოდსა და მონაცემებს ვერ მივმართავთ პროგრამის სხვა ნაწილიდან, რომელიც ობიექტის გარეთაა მოთავსებული. ღია (საერთო წვდომის) კოდთან და მონაცემებთან მიმრთვა შესაძლებელია პროგრამის ნებისმიერი ნაწილიდან.

კლასი არის სტრუქტურა, რომელიც იყენებს ინკაფსულაციის პრინციპს და განსაზღვრავს კოდს და იმ მონაცემებს, რომლებთანაც ის მუშაობს. კლასი გამოიყენება ობიექტების აღსაწერად და შესაქმნელად. ობიექტები კლასის ეგზემპლარებია. კლასის შემადგენელ კოდსა და მონაცემებს კლასის წევრები ეწოდება, კლასის მიერ განსაზღვრულ მონაცემებს კი - ეგზემპლარის ცვლადები. კლასში განსაზღვრულ პროგრამის კოდს ფუნქცია ეწოდება.

## ლიტერატურა 
* *რომან სამხარაძე*, Visual C++/CLI.NET, სტუ.

კატეგორია:ინფორმატიკა
კატეგორია:პროგრამირება
იუხარი-ჯიულიანი

**იუხარი-ჯიულიანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, მთიანი შირვანის რეგიონის ისმაილის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 187 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ჰარალდ III (დანია)

**ჰარალდ III** (; დ. 1040 — გ. 17 აპრილი, 1080) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე სვენ II-ის ვაჟი. დანიის მეფე 1076-80 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
ჰარალდი დაიბადა 1040 წელს. იგი იყო დანიის მეფე სვენ II-ის უფროსი არალეგიტიმური შვილი ცხრამეტიდან, რომლებიც ყველა სხვადასხვა და ამასთან უცნობი საყვარლისგან ჰყავდა. სვენმა ჰარალდი 1069 წელს თან წაიყვანა ინგლისში საბრძოლველად, სადაც იგი ბიძამისის, იარლ აშბიორნისა და ძმის, კნუდის გვერდით იბრძოდა. 

1076 წელს სვენ II გარდაიცვალა, რის გამოც დანიის მეფე ჰარალდ III გახდა. იგი ფაქტობრივად თავის ძმასთან, კნუდთან ერთად მართავდა ქვეყანას. მან ქვეყანაში რამდენიმე ძირეული რეფორმა გაატარა, რასაც დიდი უკმაყოფილება მოჰყვა არისტოკრატიაში, განსაკუთრებით კი მის ძმებში. მისმა ძმებმა სულ მალე ჩამოაყალიბეს ოპოზიცია. აღსანიშნავია, რომ ჰარალდს თვით კნუდიც განუდგა, რომელმაც ნორვეგიის მეფე ოლაფ III-ის მხარდაჭერა მოიპოვა. პაპ გრიგოლ VII-ის ელჩობა ეწვია ოლაფს და ურჩია, რომ არ ჩარეულიყო დანიის კონფლიქტში. 

ჰარალდი, ისევე როგორც ყველა მეფე, დიდწილად იყო დამოკიდებული დიდებულებზე, რომელთა უმეტესობაც მას განუდგა. მათი გულის მოსაგებად, ჰარალდმა დროებით შეწყვიტა ომები ინგლისსა და შვედეთთან. ასევე მის დროს შეიქმნა დანიის ეროვნული ვალუტა და მოიჭრა პირველი დანიური მონეტები, რომლებზეც რაღათქმაუნდა მეფე იყო გამოსახული. ასევე მან შემოიღო კანონი, რომლის მიხედვითაც სამეფო ტყეებით ყველას შეეძლო სარგებლობა. აგრეთვე ცდილობდა აღმოეფხვრა დანიაში დამკვიდრებული ძველებური სამართალი, რომელიც წინააღმდეგობაში იყო ქრისტიანულ მორალსა და უამრავი სისხლის ღვრას მოიცავდა. ასევე განაგრძო მამის პოლიტიკა და ცდილობდა პაპისგან დანიის მთავარეპისკოპოსის წოდება მიეღო, მაგრამ ამაოდ. 

ჰარალდ III 1080 წლის 17 აპრილს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტზე მისი ძმა, კნუდ IV ავიდა. იგი დაკრძალეს სკონეში. 

## ლიტერატურა 
* Monarkiet i Danmark – Kongerækken Archived 2009-11-18 at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
*  Stefan Pajung, Harald Hén ca. 1040–1080, danmarkshistorien.dk, Aarhus University, January 22, 2010
*  Bricka, Carl Frederik, Dansk Biografisk Lexikon, vol. VII [I. Hansen – Holmsted], 1893, p.74.

კატეგორია:დაბადებული 1040
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1080
კატეგორია:დანიის მეფეები
პეტერეკის ციხე

**პეტერეკი** — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ართვინის პროვინციაში, იუსუფელის რაიონის სოფელ პეტერეკში; ზღვის დონიდან 730 მეტრზე. ნაგებია კირით. კომპლექსი მოიცავს კოშკს, ეკლესიასა და ძირითად კონსტრუქციას. 

მდებარეობს სოფლის სამხრეთ ნაწილში, კონცხზე. ნაგებია მშრალი წყობით. გეგმა ასიმეტრიულია. დიდი მასშტაბის ციხე, ჩანს, თავის დროზე საკმაოდ კარგად იყო დაცული. პეტერეკის ხევიდან ციხისკენ მიმავალი გზა, გალავანს გარეთ, კიდევ ერთი კარით იყო ჩაკეტილი. ციხის დასავლეთით ჩანს კლდეზე მიკრული გარე კარიბჭისა და, სავარაუდოდ, კოშკის კვალი. შიდა ტერიტორია მთლიანად გადათხრილია განძისმაძიებელთა მიერ.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, გვ. 269, თბ. 2017.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კირილ კირილენკო

**კირილ კირილენკო** (; დ. 8 ოქტომბერი, 2000) — ბელარუსი ფეხბურთელი, ამჟამად თამაშობს „ბატე ბორისოვში“. მას ნათამაშები აქვს ბელარუსის ახალგაზრდულ ნაკრებებში, არასოდეს უთამაშია ქვეყნის ძირითად ნაკრებში. თამაშობს თავდამსხმელის პოზიციაზე.

## ტიტულები
### დინამო ბრესტი
* ბელარუსის თასი (1): 2018

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ბელარუსი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრესტის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მინსკში დაბადებულები
სიხჩეკის ციხე

**სიხჩეკი** — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ერზურუმის პროვინციაში, ოლთისის რაიონის სოფელ სიხჩეკში; ზღვის დონიდან 1680 მეტრზე. ნაგებია კირით. კომპლექსი მოიცავს კოშკს, ეკლესიასა და ძირითადი კონსტრუქციის ნანგრევებს.  

მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, 400 მ-ში, მაღალ და ციცაბო კლდეზე. ციხე ძირითადად გაშენებულია კლდოვან ტერასებზე. კლდის თხემზე კოშკია. ციხის ჩრდილოეთით, ფერდობზე, სავარაუდოდ, ძველი სამაროვანია.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, გვ. 271, თბ., 2017.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
სოლექის ციხე

**სოლექი**, *სოლფორექი* — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ართვინის პროვინციაში, იუსუფელის რაიონის სოფელ ერსისში; ზღვის დონიდან 730 მეტრზე. ნაგებია კირით. შემორჩენილია ნანგრევები. 

გაშენებული იყო ჭოროხის ხეობის შესართავის – ერსისის ხევის მარჯვენა ფერდობზე ამოზიდულ დიდ და ციცაბო კლდეზე. მცირე ზომის ციხე მიუდგომელია, მასზე ასვლა სპეციალური აღჭურვილობის გარეშე შეუძლებელია. თხემსა და თხემის დაფერდებებზე შერჩენილია კედლების მცირე ნაშთები. ციხე იცავდა ჭოროხის ხეობიდან, ერსისის ციხიდან თორთომის ხეობაში გადამავალ გზას. ციხე საგანგებოდ უნდა იყოს დანგრეული (ალბათ ოსმალთა მიერ მისი აღების შემდეგ). მახლობლად იყო სოფელი სოლფორექი, რომელიც დღეს აღარ არსებობს.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, გვ. 271, თბ., 2017.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კნუდ V (დანია)

**კნუდ V მაგნუსსენი** (; დ. 1129 — გ. 9 აგვისტო, 1157) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ნილსის შვილიშვილი და შვედეთის მეფე მაგნუს I-ის ვაჟი. დანიის მეფე 1146-57 წლებში სვენ III-სა და ვალდემარ I-თან ერთად. 1157 წლის 9 აგვისტოს როსკილეში სვენმა იგი მოაკვლევინა და სცადა ვალდემარის მოკვლაც თუმცა არ გამოუვიდა. ამის გამო, ორ თვეში ვალდემარმა შური იძია და სვენი მოკლა. 

## ბიოგრაფია 
კნუდი დაიბადა 1129 წელს. იგი იყო შვედეთის მეფე მაგნუს I ძლიერისა და მისი მეუღლის, დედოფალ რიჩეზა პოლონელის ვაჟი. მამის მხრიდან მას პაპად დანიის მეფე ნილსი, ხოლო დედის მხრიდან პოლონეთის მეფე ბოლესლავ III ერგებოდა. 1134 წელს ნილსიცა და მაგნუსიც ბრძოლაში დახოცა მეფე ერიკ II-მ, რომელიც 1137 წელს ჩამოაგდო და მოკლა მისმა დისწულმა ერიკ III-მ. 1146 წელს, იუტლანდიელმა მაგნატებმა მეფედ კნუდი გამოაცხადეს, ხოლო ზელანდიელმა და სკონელმა მაგნატებმა ერიკ II-ის ვაჟი, სვენი. ამრიგად, ერიკ III ტახტიდან გადადგა, რითაც იწყება კნუდ V-ისა და სვენ III-ის თანამმართველობა. 

ტახტზე ასვლისთანავე, კნუდი და სვენი გამუდმებით ცდილობდნენ ერთმანეთის ჩამოშორებასა და ტახტის ბოლომდე დაპატრონებას. 1147 წელს მათ ერთობლივად სცადეს მესამე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში ჩაბმა, მაგრამ ამაოდ. სულ მალე, ტახტს მესამე კანდიდატიც გამოუჩნდა ერიკ II-ის შვილიშვილის, ვალდემარის სახით, რომელსაც იუტლანდიელი დიდებულები მიემხრნენ. კნუდმა დახმარებისათვის შვედეთის მეფე შვერკერ I-ს მიმართა, სვენმა კი საქმეში საღვთო რომის იმპერატორი ფრიდრიხ I ჩარია. სულ მალე, ფრიდრიხმა სვენი „პირველ მეფედ“ გამოაცხადა, კნუდი კი მის თანა-რეგენტად აქცია. 

ამის საპასუხოდ, კნუდმა შვედეთთან ალიანის შექმნა განიზრახა და ცოლად შვედეთის მეფე შვერკერ I-ის ასული, ელენა შეირთო. მალევე, 1154 წელს, სვენმა თანამმართველად ვალდემარ I დაინიშნა. ამას მოჰყვა სამოქალაქო ომის განახლება, რის გამოც სვენ III-მ „შერიგების მიზნით“ ვალდემარი და კნუდი როსკილეს სასახლეში გამართულ ბანკეტზე დაიბარა, სადაც 9 აგვისტოს, მისი ბრძანებით მოკლეს კნუდი და სცადეს ვალდემარის მოკვლაც. ვალდემარმა გაქცევა მოახერხა და უკან დიდი ჯარებით დაბრუნდა, რის შემდეგაც, ამავე წლის 23 ოქტომბერს მოკლა სვენ III და დანიის ერთპიროვნული მონარქი გახდა. 

## შვილები 
თავის გარდაცვალებამდე ერთი წლით ადრე კნუდი დაქორწინდა ელენა შვედზე, რომელთანაც შვილების გაჩენა ვერ მოასწრო, თუმცა უცნობი საყვარლებისაგან მას ოთხი არალეგიტიმური შვილი ჰყავდა:
# ნილსი, კათოლიკური ეკლესიის მიერ შერაცხულია წმინდანად;
# ვალდემარი, იყო ბრემენის პრინც-არქიეპისკოპოსი და შლეზვიგის ეპისკოპოსი;
# ბრიჯიტი, ცოლად გაჰყვა ანჰალტის გრაფ ბერნჰარდს, რომელთანაც ხუთი შვილი შეეძინა;
# ჰილდეგარდა, ცოლად გაჰყვა რიუგენის პრინც იორომარ I-ს, თუმცა შვილები არ ჰყოლია;

## ლიტერატურა 
*  Monarkiet i Danmark – Kongerækken Archived 2009-11-18 at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
*  Bricka, Carl Frederik (ed.), Dansk Biografisk Lexikon, vol. IX [Jyde – Køtschau], 1895. "Knud (Magnussen)", Hans Olrik, pp.263–264.
*  Skt. Niels af Århus (11??-1180) Archived July 16, 2011, at the Wayback Machine by Aarhus Municipal Library

კატეგორია:დაბადებული 1129
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1157
კატეგორია:დანიის მეფეები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია