open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პავლე მოსულიშვილი

**პავლე მოსულიშვილი** (დ. 19??, საქართველო — გ. 1948, საფრანგეთი) — ქართველი მწერალი და ლოტბარი.

## ბიოგრაფია 
პავლე მოსულიშვილი იყო პუბლიცისტი, 1898-1899 წლებში ყოველდღიურ გაზეთ „ცნობის ფურცელში“ (რედაქტორ-გამომცემელი: ვალერიან გუნია, 1896-1899 წლებში) სისტემატურად აქვეყნებდა სტატიებს, წერილებსა და კორესპონდენციებს სხვადასხვა საკითხებზე. მისი ფსევდონიმები იყო: „ბანი“ და „პავლე მოს - შვილი“.

ემიგრაციაში წასვლის მერე იმყოფებოდა სტამბოლში, სადაც 1922 წელს ქართველ კათოლიკეთა სავანეს სტამბაში  წიგნად გამოსცა თავისი პიესა.

1920-1930 წლებში პარიზში ხელმძღვანელობდა ქართველ მომღერალთა გუნდს. 1930 წლის 5 ივლისს პარიზში სასულიერო მოღვაწეებმა საქართველოს ეროვნული გმირის, ქაქუცა ჩოლოყაშვილის პანაშვიდი გადაიხადეს, საგალობლებს ასრულებდა ქართული გუნდი პავლე მოსულიშვილის ლოტბარობით.

1938 წელს 15 წელი შეუსრულდა ემიგრაციაში მოღვაწე ლოტბარის და დრამატურგის პავლე მოსულიშვილის ქართველ მომღერალთა გუნდს. ამ თარიღთან დაკავშირებით, ქართული ემიგრანტული ჟურნალის, „სამშობლოს“ რედაქციამ თხოვნით მიმართა იმხანად მედიცინის სფეროში მომუშავე, მაგრამ, იმავდროულად, ქართული მუსიკალური კულტურის ზედმიწევნით მცოდნე ელა (ელენე) წერეთელს, რომ მიმოხილვითი ხასიათის წერილი დაეწერა. აღნიშნული ჟურნალის 1939 წლის იანვრის ნომერში (N 27) გამოქვეყნდა სტატია „ქართული სიმღერა საფრანგეთში. ლოტბარი“.

## წიგნები 
* *შენ ხარ მზე* (ოთხმოქმედებიანი ფანტასტიური ეტიუდი საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებიდან), დაწერილია ლტოლვილობის დროს ქ. კონსტანტინეპოლში, 1922 წელს - კონსტანტინეპოლი, ქართველ კათოლიკეთა სავანეს საბეჭდავი, 111 გვერდი, 1922

## ლიტერატურა 
საითიძე გ., ქაიხოსრო (ქაქუცა) ჩოლოყაშვილი (დოკუმენტური თხრობა), თბ., საოჯახო ბიბლიოთეკა, 2012 - ISBN 978-9941-438-06-6

## რესურსები ინტერნეტში 
* პავლე მოსულიშვილი - „შენ ხარ მზე“
* „სხვა-და-სხვა ამბავი. ქალაქი მარსელი“ (დასაწყისი), გაზეთი „ცნობის ფურცელი“, # 847, კვირა, 20 ივნისი, 1898-1899
* „სხვა-და-სხვა ამბავი. ქალაქი მარსელი“ (გაგრძელება და დასასრული), გაზეთი „ცნობის ფურცელი“, # 848, სამშაბათი, 22 ივნისი, 1898-1899

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლების სია

300px|მინი|ყვარლის მუნიციპალიტეტის მდებარეობა საქართველოს რუკაზე
ყვარლის მუნიციპალიტეტი შედის კახეთის მხარის შემადგენლობაში. საქართველოს ადგილობრივი თვითმმართველობის კოდექსის მიხედვით მუნიციპალიტეტი არის თვითმმართველი ერთეული, რომელსაც აქვს ადმინისტრაციული საზღვრები და ადმინისტრაციული ცენტრი. მუნიციპალიტეტს გააჩნია არჩევითი წარმომადგენლობითი და აღმასრულებელი ორგანოები, რეგისტრირებული მოსახლეობა და აქვს საკუთარი ქონება, ბიუჯეტი, შემოსულობები. მუნიციპალიტეტი საჯარო სამართლის იურიდიული პირია. მუნიციპალიტეტს ხელმძღვანელობს მერი.

მუნიციპალიტეტი მართვის ოპტიმიზაციისათვის დაყოფილია ადმინისტრაციულ ერთეულებად.

ყვარლის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის 1 ქალაქი და 21 სოფელი. ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფლები ერთიანდებიან ახალსოფლის, ბალღოჯიანის, გავაზის, გრემის, ენისელის, კუჭატნის, მთისძირის, საბუის, შილდისა და ჭიკაანის ადმინისტრაციულ ერთეულებში.

ყვარლის მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 000 კმ² და 2014 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 29 827 კაცს, ხოლო სიმჭიდროვეა 29,8 კაცი. მუნიციპალიტეტის ცენტრია ქალაქი ყვარელი. 2014 წლის აღწერის მიხედვით მუნიციპალიტეტის ყველაზე დიდი სოფელი მოსახლეობის მიხედვით არის ახალსოფელი (4158 ადამიანი), ყვარლიდან ყველაზე დიდი მანძილით დაშორებულია სოფელი შაქრიანი (35 კმ.).

## სოფლების სია
## რუკა
## სქოლიო
*
კატეგორია:კახეთის მხარის მუნიციპალიტეტების სოფლების სია
იაგო ვარდოსანიძე

**იოჰან (იაგო) ლევანის ძე ვარდოსანიძე** (დ. 17 ივნისი, 1928, სოფ. ობჩა, ახლანდ. ბაღდათის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1 იანვარი, 1996, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, მთარგმნელი. საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი (1983).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი (1951). 1952–1961 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ახალგაზრდა კომუნისტის“ რედაქციაში ლიტერატურულ მუშაკად (1952–1954), ხოლო შემდეგ აგიტაციისა და პროპაგანდის განყოფილების გამგედ (1954–1961). 1958 წლიდან იყო საქართველოს ჟურნალისტთა ფედერაციის წევრი. 1961–1965 წლებში იყო გამომცემლობა „ნაკადულის“ საშუალო და უფროსი ასაკის ბავშვთა ლიტერატურის რედაქციის გამგე, ხოლო შემდეგ — ამავე გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი. 

1968 წელს ვარდოსანიძემ მუშაობა დაიწყო ქართული ენციკლოპედიის მთავარ სამეცნიერო რედაქციაში: იყო უფროსი სამეცნიერო რედაქტორი, ლიტერატურული კონტროლის რედაქციის გამგე (1970–1975) და პასუხისმგებელი მდივანი (1975–1995). „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის“ 12-ტომეულის მომზადებასა და გამოცემაში შეტანილი წვლილისათვის ვარდოსანიძეს 1988 წელს მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (სხვებთან ერთად). ვარდოსანიძე ეწეოდა მთარგმნელობით საქმიანობას. თარგმნა ბორის ლავრენიოვის, ვლადიმირ იანის, რეიმონდ ჩანდლერის და სხვათა ნაწარმოებები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1928
კატეგორია:გარდაცვლილი  1 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ლევან ვარდოსანიძე (მოქანდაკე)

**ლევან ნოდარის ძე ვარდოსანიძე** (დ. 10 სექტემბერი, 1957, თბილისი) — ქართველი მოქანდაკე.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის ქანდაკების ფაკულტეტი (1982), მოსკოვის სახვითი ხელოვნების აკადემიასთან არსებული ქ. თბილისის შემოქმედებითი სახელოსნო (1986). მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: სოფიკო ჭიაურელის (2009, თბილისი, სიონის სკვერი), ნატო ვაჩნაძის (2017, თბილისი, დავით აღმაშენებლის გამზირი) და ოთარ მეღვინეთუხუცესის (2015, თბილისი, 9 აპრილის ბაღი) ძეგლები, ქანდაკება „დიჯეი“ (2011, თბილისი, ვაკის პარკის მიმდებარე ტერიტორია), საქართველოს ოლიმპიურ ჩემპიონთა მემორიალი (2014, თბილისი, ივანე მაჩაბლის ქუჩა), ქანდაკებები „ბედნიერება“ (2019) და „თავისუფალი მოქალაქე“ (2021, ორივე — თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი) და სხვ. ვარდოსანიძეს ეკუთვნის აგრეთვე ნატო ვაჩნაძის, ნიკოლოზ შენგელაიას, სოფიკო ჭიაურელის, გურამ საღარაძის, მიხეილ ჭიაურელის, ვერიკო ანჯაფარიძის, იაკობ ტრიპოლსკის, ზეინაბ ბოცვაძის, თეიმურაზ ჩირგაძის მემორიალური დაფები. ვარდოსანიძის ნამუშევრები დაცულია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნის კერძო კოლექციებსა და მუზეუმებში, მ. შ. საერთაშორისო ოლიმპიურ მუზეუმში (ლოზანა).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1957
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
მიხეილ ვარენცოვი

**მიხეილ ივანეს ძე ვარენცოვი** (; დ. 7 იანვარი 1902, სოფ. პოპოვსკაია, ახლანდ. ივანოვოს ოლქი, რუსეთი, — გ. 26 მაისი, 1977, მოსკოვი) — რუსი გეოლოგი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1953), გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1940), პროფესორი (1942).

ვარენცოვმა დაამთავრა მოსკოვის სამთო აკადემიის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტი 1929 წელს. ის მუშაობდა ნავთობის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტში, სადაც 1934 წლიდან იყო დირექტორის მოადგილე. 1949-1955 წლებში იყო სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორი, ხოლო 1956-1977 წლებში — საწვავი წიაღისეულის გეოლოგიისა და დამუშავების ინსტიტუტის დირექტორი. მისი შრომები ძირითადად შეეხება ნავთობაირიანი რეგიონების გეოლოგიის უმნიშვნელოვანეს საკითხებს, როგორიცაა შედარებითი ტექტონიკა და სტრატიგრაფია, განვითარების ისტორია და ნავთობისა და აირის საბადოების განთავსების კანონზომიერებები. ვარენცოვმა დიდი წვლილი შეიტანა საქართველოს ნავთობიანი რაიონების გეოლოგიურ შესწავლაში და ამ საკითხებზე 2 ათეულზე მეტი შრომა გამოაქვეყნა.
## ბიბლიოგრაფია
* Перспективы нефтеносности западной части Куринской депрессии и соседних областей Большого и Малого Кавказа, «Бюллетень Грузнефти», 1947, №1–2.
* Геологическое строение западной части Куринской депрессии, М.–Л., 1958.
* Геологическое строение области Триалетских гор и смежных районов Карталинии, «Труды Ин-та нефти», 1950, т. 1, в. 2.
## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი გეოლოგები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კონსტანტინე ვართანიანი

**კონსტანტინე ტიგრანის ძე ვართანიანი** (დ. 24 სექტემბერი, 1898, თბილისი, — გ. 10 დეკემბერი, 1957, იქვე) — საქართველოში მოღვაწე ინჟინერ-ტექნოლოგი, ეროვნებით სომეხი. ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატი (1953).

1931 წელს გერმანიაში დაამთავრა სამთო აკადემია. 1932–1957 წლებში მუშაობდა მინერალური ნედლეულის საკავშირო ინსტიტუტის საქართველოს განყოფილებაში (ახლანდელი თსუ-ის კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტი) უფროს მეცნიერულ თანამშრომლად, ლაბორატორიის გამგედ. მისი შრომები ძირითადად ეხება სასარგებლო წიაღისეულის გამდიდრების საკითხებს. 1951 წელს საქართველოს ბარიტის საბადოთა შესწავლისათვის, სხვა სპეციალისტებთან (ხელმძღვ. — ანტიფორე კალანდაძე) ერთად, მიენიჭა სტალინური პრემია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
არკადი ვართაპეტოვი

**არტაშეს (არკადი) იაკობის ძე ვართაპეტოვი** (დ. 20 იანვარი, 1894, ბაქო, — გ. 10 მაისი, 1987, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე დერმატოლოგი, ეროვნებით სომეხი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1955), პროფესორი (1956), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1962). 

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი (1919). 1952 წლიდან ხელმძღვანელობდა საქართველოს ჯანდაცვის სამინისტროს კანისა და ვენერულ სნეულებათა სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის დერმატოლოგიურ განყოფილებას. იკვლევდა ნეიროგენულ-ალერგიული დერმატოზების, კანის ინფექციური დაავადებების საკითხებს, კანის პათოლოგიისა და ენდოკრინოლოგიური პრობლემების ურთიერთკავშირს და სხვ. 
## ბიბლიოგრაფია
* К клинической симптоматологии пеллагры, Тфл., 1934.
* Патология кожи и внутренняя секреция, Тфл., 1935 (თანაავტ.). 
* Современные основы иммунотерапии глубоких форм стафилодермии, Тб., 1971.
* Чесотка, Тб., 1973.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
სან-აგუსტინ-დე-ლას-ხუნტასი

**სან-აგუსტინ-დე-ლას-ხუნტასი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 391 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 40.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 438.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
არტემ ვართანოვი

**არტემ სოლომონის ძე ვართანოვი** (; დ. 15 თებერვალი, 1855, თბილისი, — გ. 25 ოქტომბერი, 1937, ბანია-ლუკა, ახლანდ. ბოსნია და ჰერცეგოვინა) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1913), წარმოშობით თბილისელი სომეხი. 

დაამთავრა თბილისის რეალური სასწავლებელი, მიხეილის საარტილერიო აკადემია (1875). 1872 წლიდან მსახურობდა საარტილერიო ნაწილებში. მონაწილეობდა რუსეთ-ოსმალეთის 1877–1878 წლების ომში. 1898–1904 წლებში მეთაურობდა კავკასიის არმიის საარტილერიო პოლკს, 1907–1908 — მე-16 საარტილერიო ბრიგადას. 1907 წელს მიენიჭა გენერალ-მაიორის, 1913 წელს — გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. I მსოფლიო ომის დროს, 1915–1916 წლებში იყო მე-14 საარტილერიო კორპუსის ინსპექტორი, შემდეგ — I არმიის არტილერიის ინსპექტორი. რუსეთის სამოქალაქო ომის წლებში იყო სამხრეთ რუსეთის შეიარაღებული ძალების შტაბში. 1920 წლიდან ემიგრაციაში იყო იუგოსლავიის სამეფოში.

## ლიტერატურა
* Волков С.В. Генералитет Российской империи: Энциклопедический словарь генералов и адмиралов от Петра I до Николая II, в 2-х т. Центрполиграф: Москва, 2009. 

კატეგორია:დაბადებული  15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1855
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1937
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
სერგო ვართანოვი

**სერგო ალფრედის ძე ვართანოვი** (დ. 12 ივნისი, 1932, თბილისი, — გ. 7 ივნისი, 1990, მოსკოვი) — საბჭოთა სამედიცინო სამსახურის გენერალ-მაიორი (1982). 

დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია (1956). 1968-1987 წლებში იყო მოსკოვის სამხედრო ოლქის ჰაერსაწინაღო თავდაცვის სამხედრო ჰოსპიტლის მთავარი ექიმი, ხოლო 1987-1990 წლებში ამავე ოლქის სამხედრო სამედიცინო სამსახურის უფროსი. ვართანოვი ასევე იყო სპორტის ოსტატი კალათბურთში, თამაშობდა თბილისის „დინამოს“ გუნდში. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული  1932
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
დანას მთა

**დანას მთა** () — მცირე ზომის სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკის ნახევარკუნძულზე. მდებარეობს კანოეს ყურის შესასვლელის ჩრდილოაღმოსავლეთით, ანკორიჯიდან 893 კმ-ში. დაახლოებით 3840 წლის წინ, მისმა ამოფრქვევამ წარმოქმნა პიროკლასტური ნაკადი, რომელმაც ვულკანის კრატერისგან სამხრეთითა და დასავლეთით მდებარე ხეობები შეავსო და კანოეს ყურემდე მიაღწია. 

აშშ-ში მდებარეობს მსოფლიოს ყველაზე აქტიური ვულკანები, რომელთა უმეტესობა გეოლოგიურად ახალგაზრდაა. ალასკაში სულ მცირე 50 ვულკანია ამოფრქვეული ისტორიულ დროში, მათ შორის ალეუტის არქიპელაგზე მდებარე ვულკანებიც. შტატში აშშ-ს ვულკანების 80 პროცენტი მდებარეობს. ალეუტის კუნძულები ცეცხლოვანი სარტყელის ერთგვარ საზღვარს წარმოადგენს,, ცარცული პერიოდის ქვიშაქვისა და იურული პერიოდის თიხაფიქალისაგან.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკა
ემზარ წილოსანი

**ემზარ წილოსანი** (დ. 7 ოქტომბერი, 1978, ლანჩხუთი — გ. 11 აგვისტო, 2008, შინდისი, გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სამხედრო პირი. საქართველოს შეიარაღებული ძალების II ქვეითი ბრიგადის საინჟინრო ქვედანაყოფის კაპრალი. 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს ომის დროს გმირულად დაიღუპა სოფელ შინდისთან გამართულ უთანასწორო ბრძოლაში. დაკრძალულია ლანჩხუთში.

სიკვდილის შემდეგ დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით. დარჩა მეუღლე და 2 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ემზარ წილოსანი — საქართველოს თავდაცვის სამინისტრო

კატეგორია:დაბადებული 7 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:ლანჩხუთში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ომის მონაწილეები (2008)
კატეგორია:შინდისის გმირები
დუგლასის მთა (ალასკა)

**დუგლასის მთა** () — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილთან ახლოს. მდებარეობს კამიშაკის ყურის სამრეთით, კატმაის ეროვნულ პარკში. ვულკანის კრატერული ტბა სიგანეში 160 მ-ს აღწევს, გამოირჩევა მაღალი ტემპერატურითა და სიმჟავით. 1982 წელს ტბის ტემპერატურა 21°C-ს აღწევდა, pH კი ერთის ტოლი იყო. 1991 წელს ტემპერატურა 114-118°C-ს მიაღწია. ვულკანის ბოლო ამოფრქვევის თარიღი უცნობია, იგი სავარაუდოდ ჰოლოცენში მოხდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკა
ნიკოლაი გარინი

**ნიკოლაი გარინი** (ნამდვილი გვარი *მიხაილოვსკი* ) (დ. 8 თებერვალი, 1852, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 27 ნოემბერი, 1906, იქვე) — რუსი მწერალი. იზიარებდა ნაროდნიკების შეხედულებებს, თანამშრომლობდა მარქსისტულ გამოცემებთან. მისი მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია „ტიომას ბავშვობა“ (1892), „გიმნაზიელები“ (1893), „სტუდენტები“ (1895), „ინჟინრები“ (გამოქვეყნდა 1907). ნარკვევები „კორეაში, მანჯურიასა და ლიაოდუნის ნახევარკუნძულზე“ (1899). 1899 წელს შეადგინა „კორეული ზღაპრები“. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1852
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ვარნეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

გეოგრაფიული სახელი **ვარნეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ვარნეთი — ისტორიული სოფელი სამცხეში 
* ვარნეთი — ისტორიული სოფელი ჯავახეთში
ვარნეთი (ჯავახეთი)

**ვარნეთი** — ისტორიული სოფელი ჯავახეთში, ნიალის ველის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე, ქარზამეთისწყლის (მტკვრის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე.

ვარნეთის ციხე იხსენიება „მესხურ მატიანეში“, სადაც 1576 წლის მომხდარა ბრძოლა ჯაყელებისა და შალიკაშვილის მომხრეთა შორის: „აგჳსტოს ოცდაათერთმეტსა ვარნეთის ციხეს უღალატეს მგელციხიდამა და ენკენისთუეს ოთხსა პატრონი მანუჩარ და პატრონი ერეკლე, მათი ბიძაშუილი, მგელციხეს იყვნეს და შალიკიანთ აზნაურიშვილებს თავს დაესხნეს. აზნაურიშვილები გარდაეხუეწნეს. ერეკლე მიეწია, კაცი ჩამოაგდო და კარგი ცხენი დარჩა და ჩ˘ნც მოვედით სამცხიდამა და შერანშაიანთ წყაროზე დავდეგით“.

„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, 1595 წელს ვარნეთი ახალქალაქის ლივაში შემავალ ნიალისყურის რაიონში შედიოდა. მაშინ იქ 12 კომლი ქართველი ცხოვრობდა: ბატატა თევდორეს ძე, გაგუჩა ძმა მისი, გოგიჩა ელიას ძე, ელისა ძმა მისი, ზურაბ, ვარძელ ძმა მისი, ლაშქარა გუბელას ძე, ბევროზა ძმა მისი, გოგოლა დანიელის ძე, დათუნა გულას ძე, იარაზიზ ბევროზას ძმა, იზაკა დანიელის ძე. მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი და სელი. ჰქონდათ ბოსტნები, ჰყავდათ ცხვარი, ღორი და ფუტკარი. მათი წლიური გამოსაღები 14 365 ახჩას შეადგენდა. 1714 წელს „ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთრის“ მიხედვით, სოფელი ვარნეთი ექვემდებარებოდა ვინმე აჰმედ მეჰმედის ძეს და იხდიდა გადასახადს 14 365 ახჩის ოდენობით.
## ლიტერატურა
* სამხრეთ საქართველოს ისტორიის მასალები (XV–XVI სს.), ქრ. შარაშიძის გამოც., თბ., 1961.
* ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთარი, ც. აბულაძისა და მ. სვანიძის გამოც., თბ., 1979.
* ჯიქია  ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. 2–3, თბ., 1941–58.

კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კბაადის ბრძოლა

**კბაადის ბრძოლა** (; ; ) — მოხდა 1864 წელს ჩერქეზების უკანასკნელ ნაშთებსა და რუსეთის იმპერიულ ძალებს შორის კავკასიის ომის დროს. საყოველთაოდ აღიარებულია ომის ბოლო ბრძოლად, რადგან შემდგომში სხვა მნიშვნელოვანი ბრძოლა არ მომხდარა, გარდა მიმოფანტული აჯანყებებისა.

## ისტორია 
ბრძოლა 1864 წელს კბაადაში გაიმართა. ჩერქეზთა არმია 20&nbsp;000 კაცი იყო, შედგებოდა ადგილობრივი მაცხოვრებლებისა და სახალხო ლაშქრისგან, მ.შ. მხედრობისგან. რუსეთის 250&nbsp;000-კაციან არმიაში იყვნენ კაზაკები, რუსი მხედრები, ქვეითები და არტილერია. რუსულმა ჯარებმა ოთხი მხრიდან წაიწიეს წინ. ჩერქეზები ცდილობდნენ ხაზის გარღვევას, მაგრამ წინა ხაზამდე მიღჭევამდე მოჰყვნენ რუსული არტილერიისა და ქვეითი ჯარის დარტყმის ქვეშ. დარჩენილი მებრძოლები მალევე დამარცხდნენ. რუსულმა არმიამ გამარჯვების აღნიშვნა დაიწყო გვამებზე, გაიმართა სამხედრო-რელიგიური აღლუმი, 100 ჩერქეზი მეომარი საჯაროდ დასაჯეს სიკვდილით. შემდგომში რუსეთის არმიამ განაგრძო ჩერქეზული სოფლების დარბევა და დაწვა, ანადგურებდა მინდვრებს ხალხის დაბრუნების თავიდან ასაცილებლად, ჭრიდა ხეებს და ხალხს შავი ზღვის სანაპიროსკენ მიერეკებოდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:XIX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:კავკასიის ომი
კატეგორია:კავკასიის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:1864 წლის ბრძოლები
სანტა-მარია-დელ-ტულე

**სანტა-მარია-დელ-ტულე** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ცენტრალურ რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 8 939 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 16.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 532.1 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ბოლნისის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ბოლნისის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ბოლნისში.

## აღწერა
ქალაქ ბოლნისში, 8 მარტის ქუჩაზე დგას დარბაზული ეკლესია, რომლის გარეგანი მოცულობა გართულებულია აღმოსავლეთიდან შვერილი აფსიდით, ხოლო დასავლეთიდან სამრეკლო-კარიბჭით. ეკლესია აგებულია დაუმუშავებელი ქვით. კუთხეებსა და კარ-სარკმლებზე გამოყენებულია უხეშად დამუშავებული ქვის კვადრები. გრძივ კედლებს კონტრფორსები გააჩნია. ეკლესია ორფერდა სახურავშია მოქცეული. ასევე უნდა ყოფილიყო გადახურული სამრეკლოც, შვერილ აფსიდას კი ნახევარსფერული გადახურვა აქვს. ეკლესიის მთავარი კორპუსი გაცილებით მაღალია. სამრეკლო-კარიბჭე და საკურთხეველი კი ერთ დონეზეა. გეგმით კვადრატული ეკლესიის შვერილი საკურთხეველი ინტერიერში სოლეით არის გამოყოფილი. შიდა სივრცე განათებულია აღმოსავლეთიდან ორი, დასავლეთი და გრძივი კედლებიდან თითო ფართე თაღოვანი სარკმლებით. შესასვლელი ეკლესიაში მოთავსებულია უშუალოდ კარიბჭე-სამრეკლოდან.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
ლეონიდ ვარპახოვსკი

**ლეონიდ ვიქტორის ძე ვარპახოვსკი** (; დ. 29 მარტი, 1908, მოსკოვი, — გ. 27 ნოემბერი, 1976, იქვე) — რუსი რეჟისორი, მხატვარი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1964), რუსეთის სფსრ სახალხო არტისტი (1966). 

1918 წელს სწავლობდა მოსკოვის დიდ თეატრთან არსებულ საბალეტო სკოლაში. მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურისა და ხელოვნების ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ (1931) მუშაობდა მოსკოვის მუშა ახალგაზრდობის თეატრში რეჟისორის ასისტენტად და მხატვრად, ამავე დროს იყო კრიტიკოსი. ვსევოლოდ მეიერჰოლდის თეატრში 1934–1935 წლებში დადგა ალექსანდრე დიუმას „ქალი კამელიებით”. პარალელურად სწავლობდა ვახტანგოვის სახელობის თეატრის სტუდიაში. 1936-1953 წლებში რამდენჯერმე იყო დაპატიმრებული და გადასახლებული საბჭოთა ხელისუფლების მიერ, დააპატიმრეს და დახვრიტეს მისი პირველი ცოლი. გადასახლებაში, 1937–1953 წლებში, ხანგამოშვებით, მუშაობდა რეჟისორად ალმა-ათისა და მაგადანის თეატრებში, სადაც დადგა ვსევოლოდ ვიშნევსკის „ოპტიმისტური ტრაგედია”, კარლო გოლდონის „ორი ბატონის მსახური” და „სასტუმროს დიასახლისი”, ალექსანდრე სოფრონოვის „მოსკოვური ხასიათი”, ალექსანდრე ოსტროვსკის „შმაგი ფული”, ანტონ ჩეხოვის „თოლია” და სხვ. 

1953–1955 წლებში ვარპახოვსკი თბილისის ალექსანდრე გრიბოედოვის სახელობის თეატრის რეჟისორი იყო (ანტონ ჩეხოვის „თოლია”, მიხაილ ბულგაკოვის „ტურბინთა დღეები”), მოღვაწეობდა აგრეთვე კინოსტუდია „ქართულ ფილმში”, ხოლო 1956 წლიდან — მოსკოვის თეატრებში. დადგმული აქვს მუსიკალური სპექტაკლები და ოპერეტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული  1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1976
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსი რეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი რუსეთში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ეკატერინე ბარათაშვილი

**ეკატერინე ბარათშვილი** (დ.10 იანვარი 1874, თბილისი, გ.18 მარტი, 1944) — ქართველი მხატვარი. ოფიციალური სახელი და გვარია ეკატერინე სულხანიშვილი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თბილისში. სწავლობდა თბილისის სამხატვრო სასწავლებელში, მიუნხენის ნატიფ ხელოვნებათა აკადემიაში, სადაც შეისწავლა პორტრეტული მინიატურის ხელოვნება. იმოგზაურა იტალიასა და საფრანგეთში. 1908 წელს დაბრუნდა საქართველოში. 1917–1933 წლებში ცხოვრობდა პეტერბურგში. 1933 წლიდან ცხოვრობდა საქართველოში. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა პორტრეტული მინიატურის განვითარებაში. მანვე გადმოიღო ძველი ქართული მინიატურების პირები. არის ნაქარგი პორტრეტების და ფერწერული ტილოების ავტორი. მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია: ი.ჭავჭავაძის, ა.წერეთლის (მინიატიურები, 1910–1911, სპილოს ძვალი, აკვარელი, გუაში–საქართველოს ლიტერატურის მუზეუმი), ა.პუშკინის (ნაქარგი, 1937 წელი, კერძო საკუთრება) პორტრეტები და სხვ. მხატვარ–მინიატურისტი, მხატვრული ხელსაქმის ოსტატი.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
რევაზ ვარსიმაშვილი

**რევაზ შალვას ძე ვარსიმაშვილი** (დ. 30 სექტემბერი, 1930, ქუთაისი, — გ. 2017) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი მექანიკა-მანქანათმშენებლობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1986), საქართველოს საინჟინრო აკადემიის წევრი (1996). 

1954 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მექანიკის ფაკულტეტი. 1962-1965 წლებში იყო საპროექტო ინსტიტუტ „საქკვებმრეწვსახპროექტში” განყოფილების გამგე. 1965 წლიდან მუშაობს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტში მანქანათა ნაწილებისა და ამწე-სატრანსპორტო მანქანების კათედრაზე (1990-2000 წლებში — კათედრის გამგე, 2000 წლიდან — ამავე კათედრის პროფესორი). ვარსიმაშვილის კვლევები ეხება არამრგვალი სივრცითი კბილანური გადაცემების თეორიას, არამრგვალი კბილანების დამზადების მეთოდებს პროგრამული მართვის სისტემების გამოყენებით, არამრგვალკბილანებიანი პლანეტარული და დიფერენციალური მექანიზმების კვლევას.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1954)
ალექსანდერ ვოლკანოვსკი

**ალექსანდერ ვოლკანოვსკი** (დ. 29 სექტემბერი, 1988) — ავსტრალიელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლი, რომელიც ამჟამად ასპარეზობს აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში (UFC), სადაც ქვემსუბუქი წონის ჩემპიონია. 

ვოლკანოვსკის სარეკლამო დებიუტი 2016 წლის 26 ნოემბერს შედგა UFC Fight Night 101-ზე, იუსუკე კასუიას წინააღმდეგ. მან ბრძოლა მეორე რაუნდში ტექნიკური ნოკაუტით მოიგო. მან ქვემსუბუქი წონის ქამარი 2019 წლის 14 დეკემბერს, მაქს ჰოლოვეის წინააღმდეგ გამარჯვებით მოიპოვა. მან ეს ქამარი ხუთჯერ დაიცვა, ხოლო 2024 წლის 20 იანვარს მან ეს ილია თოფურიას წინააღმდეგ ვერ მოახერხა. ვოლკანოვსკი  მეორე რაუნდში ნოკაურით დამარცხდა. თუმცა ამ გამარჯვების შემდგომ ილია ავიდა მსუბუქ წონაში და ქამარი ვაკანტური გახადა. ამ ქამრისთვის კი დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს ვოლკანოვსკი და დიეგო ლოპესი, 2025 წლის 12 აპრილს. ეს ბრძოლა მან მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიგო და ქამარი დაიბრუნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* UFC

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ავსტრალიელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალაგოგშაკი (ვულკანი)

**ალაგოგშაკი** () — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკის ნახევარკუნძულზე, კატმაის ეროვნულ პარკში. იგი უძველესია „ათი ათასი კვამლის ველზე“ მდებარე ვულკანებს შორის. მდებარეობს მარტინის მთის სამხრეთ-დასავლეთით 3 კმ-ში. ალაგოგშაკი აქტიური იყო პლეისტოცენში. მისი აქტივობა 680 000 წლის წინ დაიწყო და 43 000 წლის წინ დასრულდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკა
გურამ ვარშალომიძე

**გურამ ჰუსეინის ძე ვარშალომიძე** (დ. 5 მაისი, 1939, დ. ხელვაჩაური, — გ. 16 ოქტომბერი, 2020) — ქართველი სამთო ინჟინერი, პოლიტიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1996), პროფესორი (1999). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო-გეოლოგიური ფაკულტეტი (1964). 1964–1970 წლებში მუშაობდა ტრესტ „საქნავთობის”, აზერბაიჯანის „ყარადაღნავთობის” და „აფშერონ ნავთობის” საწარმოებში; საქართველოს სამთო მექანიკის, საბადოთა დამუშავებისა და აფეთქების ფიზიკის ინსტიტუტში; საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის სამთო მექანიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 

1991–1993 წლებში ვარშალომიძე იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, 2005–2006 წლებში — „საქნავთობის” გენერალური დირექტორი. 2006 წლიდან პედაგოგიურ საქმიანობას ეწეოდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტში, იყო „ნავთობისა და გაზის ჭაბურღილების, ბურღვის ტექნიკისა და ტექნოლოგიების” კათედრის გამგე. 2007 წლიდან მუშაობდა ნავთობისა და გაზის ტექნოლოგიების დეპარტამენტის ხელმძღვანელად და შპს „საქართველოს ნავთობისა და გაზის კორპორაციაში” მრჩეველ-ექსპერტად. 

ვარშალომიძის სამეცნიერო გამოკვლევები ეძღვნება ენერგო და რესურსდამზოგი ეკოლოგიურად სუფთა თვითგავრცელებადი მაღალტემპერატურული სინთეზის ტექნოლოგიას, ანტირადიაციული მასალის მიღების ახალ ტექნოლოგიებს. არის საქართველოს ეროვნული პრემიის ლაურეატი (2010). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის ღირსების ორდენი (1999). გურამ ვარშალომიძის შვილია პოლიტიკოსი ლევან ვარშალომიძე.
## ბიბლიოგრაფია
* მაგისტრალური ნავთობსადენები, გაზსადენები და მიწისქვეშა გაზსაცავების დაპროექტება, მშენებლობა და ექსპლუატაცია, თბ., 2009 (თანაავტ. ი. გოგუაძე).
* Проблемы механики бурения нефтяных и газовых скважин, Батуми, 2003.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1964)
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარეები
იუსუფ ვარშალომიძე

**იუსუფ-აღა ხუსეინის ძე ვარშალომიძე** (დ. 1870, სოფ. ხელვაჩაური, — გ. 29 ოქტომბერი, 1937, ბათუმი) — ქართველი კომერსანტი, ქველმოქმედი.

ვარშალომიძის შემწეობით ბათუმის ოლქში აიგო რამდენიმე ხიდი, გაიყვანეს გზები, მატერიალურად ეხმარებოდა ადგილობრივ სკოლებს, მალარიის საწინააღმდეგო ღონისძიებებს, სოფ. ურეხის უპატრონო ბავშვთა სახლს. იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბათუმის განყოფილების (1913), ქართული საქველმოქმედო საზოგადოების ბათუმის განყოფილების (1915), ქართველ მუსლიმთა მეჯლისის (1919) წევრი. გასაბჭოების შემდეგ, როგორც „კულაკს“, ჩამოართვეს ქონების ნაწილი, მათ შორის საცხოვრებელი სახლი ბათუმში. 1937 წელს დახვრიტეს.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი მუსლიმები
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:ქართველი ქველმოქმედები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
გეორგიოს ვაგიანიდისი

**გეორგიოს ვარიანიდისი** (დ. 12 სექტემბერი, 2001) — ბერძენი ფეხბურთელი. ბერძნული „პანათინაიკოსისა“ და საბერძნეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მარჯვენა მცველი. ვაგიანიდის „პანათინაიკოსის“ აღზრდილია.

## ტიტულები
* საბერძნეთის საფეხბურთო თასი: 2021–22, 2023–24

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:ბერძენი ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:პანათინაიკოსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ინდიკო აბაშიძე

**ინდიკო აბაშიძე** (დ. 10 მარტი, 1950) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი. ინჟინერ-მექანიკოსი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2002), პროფესორი.

## ბიოგრაფია 
1972 წელს დაამთავრა ქუთაისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ავტომექანიკის, ავტომობილების და ტრაქტორების სპეცილობით.
1972-1975 წლებში მუშაობდა ხულოს რაიონის სოფელ დანისპარაულის რვაწლიანი სკოლის და სოფელ ყინჩაურის საშუალო სკოლის მათემატიკის მასწავლებელად. 1975-1976 წლებში საბჭოთა არმიაში იყო სერჟანტი. 1980-1986 წლებში იყო 2655-ის მექანიკოსი ბათუმის ავტოკოლონაში. 1989-1997 წლებში ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ზოგადტექნიკური დისციპლინების კათედრის მასწავლებელი. 1997-2004 წლებში ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის უფროსი მასწავლებელი იყო. 2005-2006 წლებში - ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადტექნიკური დისციპლინების კათედრის გამგე. 2006-2009 წლებში საინჟინრო ტექნოლოგიური ფაკულტეტის ინჟინერიისა და მშენებლობის დეპარტამენტის სრული პროფესორი. 2009-2013 წლებში საინჟინრო ტექნოლოგიური ფაკულტეტის ინჟინერიისა და მშენებლობის დეპარტამენტის სრული პროფესორი. 2013 წლიდან  ტექნოლოგიური ფაკულტეტის ინჟინერიისა და მშენებლობის დეპარტამენტის პროფესორი. 

## ბიბლიოგრაფია 
* ავტომობილი ან-დან ჰაე-მდე, (თანაავტორი), ბათუმი, 2015, გვ. 286
* საგზაო მოძრაობის წესები, ავტომობილი მოძრაობაში და უსაფრთხო მართვის საფუძვლები, (თანაავტორი), ბათუმი, შოთა რუსთაველის სახელმწ. უნ-ტის გამ-ბა, 2011, გვ. 559
* ავტომობილის მოწყობილობის დაპროგრამებული დავალებები (ავტორი), ბათუმი, გამ-ბა აჭარა, 2004, გვ. 119

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:აბაშიძეები
პანათინაიკოსი (საფეხბურთო კლუბი)

**პანათინაიკოსი** (ბერძ. ΠΑΕ Παναθηναϊκός) — ბერძნული საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ათენიდან.

დაარსდა 1908 წელს, როგორც „პოდოსფარიკოს ომილოს ათინონი“ („ათენის საფეხბურთო კლუბი“).

დღესდღეობით კლუბი ასპარეზობს საბერძნეთის სუპერლიგაში

## მიღწევები
*15px საბერძნეთის ჩემპიონი (20): 1929–30, 1948–49, 1952–53, 1959–60, 1960–61, 1961–62, 1963–64, 1964–65, 1968–69, 1969–70, 1971–72, 1976–77, 1983–84, 1985–86, 1989–90, 1990–91, 1994–95, 1995–96, 2003–04, 2009–10

* 15px საბერძნეთის თასის მფლობელი (20): 1939–40, 1947–48, 1954–55, 1966–67, 1968–69, 1976–77, 1981–82, 1983–84, 1985–86, 1987–88, 1988–89, 1990–91, 1992–93, 1993–94, 1994–95, 2003–04, 2009–10, 2013–14, 2021–22, 2023–24

## რესურსები ინტერნეტში 
* კლუბის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საბერძნეთის საფეხბურთო კლუბები
სტიპე მიოჩიჩი

**სტიპე მიოჩიჩი** (დ. 19 აგვისტო, 1982) — ამერიკელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების (MMA) მებრძოლი, რომელიც ამჟამად იბრძვის აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში (UFC). UFC-ის მძიმე წონის ყოფილი ჩემპიონი. 2024 წლის 27 აგვისტოს მონაცემებით UFC-ის მძიმე წონის რეიტინგში იკავებს მერვე ადგილს. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ამერიკელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სან-მიგელ-პერასი

**სან-მიგელ-პერასი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სააჩილის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 818 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 155.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 24.6 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1826 წლის 6 მაისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ვარსამუსე

**ვარსამუსე** () — ბიზანტიელი ისტორიკოსის თეოფანე ჟამთააღმწერლის ცნობით, სპარსელების ქვეშევრდომი, იბერიელთა მთავარი. 627 წელს ნინევიის ნანგრევებთან ბრძოლისას ტყვედ ჩაიგდო ჰერაკლე კეისარმა.

ვარაუდობენ, რომ სახელი „ვარსამუსე“ უნდა გაიშიფროს როგორც არშუშა ან ვაჰრამ-არშუშა (ი. მარკვარტი, კ. თუმანოვი), რომელიც გუგარქის (ქვემო ქართლის) პიტიახში უნდა ყოფილიყო. აღსანიშნავია, რომ დაახლოებით იმავე პერიოდში ცნობილია აშუშანი, რომელსაც სომხურ „ეპისტოლეთა წიგნში“ მოთავსებულ ერთ-ერთ წერილში კირონ ქართლის კათოლიკოსი ქართლის წარჩინებულთა შორის ადარნასეს („ატრნერსეს“) შემდეგ ასახელებს. ზ. ალექსიძის აზრით, აშუშანი იგივე არშუშაა და ქვემო ქართლის სწორედ ის პიტიახშია, რომლის კარზეც სიყრმის წლები გაუტარებია ცურტაველ ეპისკოპოს მოსეს.
## ლიტერატურა
* ეპისტოლეთა წიგნი, სომხ. ტექსტი ქართ. თარგმანით, გამოკვლევითა და კომენტარებით გამოსცა ზ. ალექსიძემ, თბ., 1968. — გვ. 155.
* გოილაძე ვ., არის თუ არა თეოფანე ჟამთააღმწერელთან მოხსენიებული ვარსამუსე ქართლის ერისმთავარი, «მაცნე»: ისტ., არქეოლ., ეთნოგრ. და ხელოვნ. ისტორიის სერია, 1976, №1. — გვ. 133-140. 

* Markwart J., Osteuropäische und ostasiatische Streifzüge, Leipzig, 1903. — S. 401.
* Toumanoff C., Studies in Christian Caucasian History, Washington, D. C., 1963. — p. 263.

კატეგორია:VII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ქართველი მთავრები
კატეგორია:ქართლის პიტიახშები
ნიკოლოზ ანდრეევი

**ნიკოლოზ ანდრეევი** (დ.1873 — გ.1956) — ინჟინერი.

## ბიოგრაფია 
საქართველოს ჰიდროენერგეტიკის განვითარების ერთ-ერთი პიონერთაგანი. 1908 წელს შეადგინა ჰესის სქემა მდ. არაგვზე თბილისის ელექტრომომარაგებისა და სასმელი წყლით უზრუნველყოფისათვის. 1909 წელს დაამუშავა მდ. რიონზე ჰესის სქემა ქუთაისის ელექტრომომარაგებისა და სასმელი წყლით უზრუნველყოფისათვის. 1911 წელს დაამუშავა მდ.მტკვარზე რკინიგზის სადგურ კავთისხევთან 3 ათას კილოვატ სიმძლავრის ჰესის პროექტი. 1913 წელს წარმოადგინა მდ. ხრამზე არახლოსთან ჰესის აგების დეტალური პროექტი. 

1921-1922 წლებში დამუშავდა მდ. ხრამის ზედა დინებაში 10 ათასი ცხენის ძალის სიმძლავრის ჰესის აგების სქემა და ტექნიკურ-ეკონომიკური დასაბუთება. 1922 წელს შედიოდა ზაჰესის საექსპლუატაციო კომისიის შემადგენლობაში. მონაწილეობა აქვს მიღებული ტყიბულის რაიონისა და რიწეულას ჰესების სქემების დამუშავებაში. შეასრულა მდ. რიონზე ჟონეთთან ჰესის მშენებლობის სქემა. 1932 წელს დაამუშავა მდ. მტკვარზე ჰესის პროექტი 26 ათასი კვტ. და გადამუშავებით 100 მლნ. კვტ. სთ. 1934 წელს გამოაქვეყნა მდ. მტკვარზე ჰესების მშენებლობის შესახებ. 1926 წელს მუშაობდა სოხუმჰესის დაპროექტებაზე. მისი სქემა ითვალისწინებდა 14 ათასი ცხენის ძალის სიმძლავრის ჰესის აგებას, შემდგომ წლებში სოხუმჰესი ააგეს მის მიერ შემოთავაზებული სქემის შესაბამისად.

## რესურსები ინერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ოკმოკის მთა

**ოკმოკის მთა** () — ვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალეუტის კუნძულების აღმოსავლეთ ცენტრალურ ნაწილში, უნმაკის კუნძულზე,  ანკორიჯიდან 1400 კმ-ში. წარმოიქმნა ჩრდილოეთ ამერიკის ფილის ქვეშ წყნარი ოკეანის ფილის სუბდუქციით. ოკმოკი ფარისებრი ვულკანია. მის წვეროზე 10 კილომეტრი სიგანის კალდერაა მოთავსებული. კალდერა შეიცავს მრავალ წიდურ კონუსს, მათ ლავურ ნაკადებსა და რამდენიმე ტბას. კალდერის წიდური კონუსებიდან ძირითადად ბაზალტური ლავა იფრქვევა.

ვულკანის აქტივობა პლეისტოცენში დაიწყო. ჰოლოცენში ორი უზარმაზარი კალდერისწარმომქმნელი ამოფრქვევა მოხდა, რომელთა ვულკანური ექსპლოზიურობის ინდექსი (VEI) 6-ს შეადგენდა. ამ ამოფრქვევებს შორის მეორე ძვ.წ. 43 წელს მოხდა და ვულკანური ზამთარი გამოიწვია, რამაც შესაძლოა ეგვიპტის ისტორიაზე მოახდინა გავლენა. ოკმოკი ჩრდილოეთ ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე აქტიური ვულკანია. 1817 წელს მისმა ამოფრქვევამ ალეუტების დასახლება გაანადგურა.

## სქოლიო
კატეგორია:ვულკანები
ადაგდაკის მთა

**ადაგდაკის მთა** () — პლეისტოცენის დროის სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალეუტის კუნძულებზე, ადაკის კუნძულის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში, ანკორიჯიდან 1900 კმ-ში, ადაგდაკის კონცხის სამხრეთით 1,4 კმ-ში.

ვულკანი შედგება სამი სახის ქანისგან. სამივე მათგანი სხვადასხვა პერიოდებში იყვნენ აქტიურები. ქანებს შორის ყველაზე ახალგაზრდა დაახლოებით 205 000 - 215 000 წლის წინ წარმოიშვა.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკის მყინვარები
შალვა სირაძე

**შალვა სირაძე** (დ. 18 ოქტომბერი, 1901, პირველი ტოლა, რაჭის მაზრა, ქუთაისის გუბერნია  — გ. 13 თებერვალი, 1985) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია 
შალვა სირაძე დაიბადა 18 ოქტომბერს 1901 წელს, სოფელ პირველ ტოლაში,ქუთაისის გუბერნიაში, რაჭის მაზრაში. 1921 წელს მან დაამთავრა ქუთაისის რეალური სასწავლებელი, შემდეგ იმავე წელს ჩააბარა თბილისის პოლიტექნიკუმში,ხოლო 1922 წელს სასწავლებლად გადავიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პოლიტექნიკურ ფაკულტეტზე. დაპატიმრებული იყო 1922 და 1924 წლებში სტუდენტურ გამოვლებში მონაწილეობისთვის, გამოსვლის შემდეგ სწავლა გააგრძელა 1925 წელ და 1931 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ინჟინერ-კონსტრუქტორის სპეციალობით. 1934 წელს საქართველოს პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში შალვა სირაძემ მუშაობა დაიწყო  სამშენებლო კათედრაზე ჯერ ასისტენტად, შემდეგ - დოცენტად, შემდეგ 1942-1946 წლებში ლექციებს კითხულობდა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინერთა ინსტიტუტში, ხოლო 1956 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა პროფესორად. იგი თითქმის 50 წელი კითულობდა ლექციებს. იყო ადგილობრივი მეურნეობის სამინისტროს სამეცნიერო-ტექნიკური საბჭოს სწავლული მდივანი, მინისტრთა საბჭოს სამშენებლო კომიტეტის ექსპერტი, უმაღლესი და საშუალო განათლების კომიტეტის სამეცნიერო-მეთოდური საბჭოს წევრი. მან შექმნა ბევრი სამეცნიერო ნაშრომი  და 3 სახელმძღვანელო, მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, ერთ-ერთი 1961 წელს - საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი. 

შალვა სირაძე გარდაცვალა 1985 წლის 13 თებერვალს 83 წლის ასაკში.

## ბიბლიოგრაფია 
*მეთოდური მითითებანი მშენებლობის ორგანიზაციის საკურსო პროექტის დამუშავებისათვის : სამშენებლო ფაკ-ტის სამოქალაქო და სამრეწველო მშენებლობის სპეც. სტუდენტებისათვის (თანაავტორი), თბ., 1974, გვ. 48
*ძირითადი სამშენებლო ლაქ-საღებავი და გასაკრავი მასალები : დამხმარე სახელმძღვ. პოლიტექნ. ინ-ტის სამშენებლო ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი), თბილისი, განათლება, 1966, გვ. 63
*ძირითადი საშენი მასალები და ნაკეთობანი: ტექნოლოგია, თვისებები, გამოყენება : დამხმ. სახელმძღვ. (თანაავტორი), თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1963, გვ. 298

## ლიტერატურა
*გამოჩენილი ინჟინრები და მეცნიერები, თბ., 2012, გვ. 132-133

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
Airalo

**Airalo** — eSIM-ების პლატფორმა. ის მოგზაურებს სთავაზობს eSIM-ებს მსოფლიოს 200+ ქვეყანასა და რეგიონში, ამგვარად კი მათ ინტერნეტზე მყისიერი წვდომის საშუალებას აძლევს საზღვარგარეთ. 2024 წლის მარტის მდგომარეობით, AIralo-ს აპს 10 მილიონზე მეტი მომხმარებელი ჰყავს და ხელმისაწვდომია App Store-სა და Google Play Store-ზე 53 ენაზე.

## ისტორია 
Airalo არის აშშ-ში მოქმედი სტარტაპი, რომელიც 2019 წელს დააფუძნა აბრაჰამ ბურაკმა და ბაჰადირ ოზდემირმა. 

2019 წელს Airalo-მ 1,9 მილიონი დოლარი მიიღო Antler-ისგან და Sequoia Capital India-ს ფონდიდან Surge. 2021 წელს მან 5 მილიონი დოლარი მიიღო Series A დაფინანსების ფარგლებში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:2019 წელს დაარსებული კომპანიები
ვახტანგ ასამბაძე

**ვახტანგ ასამბაძე** (დ.28 მარტი, 1954, ქედა, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია  
დაუსწრებლად დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი, სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით 1976 წელს. უმაღლეს სასწავლებელში სწავლის პერიოდში მუშაობდა აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის კომუნალური მეურნეობის სამინისტროს საპროექტო-სახარჯთაღრიცხვო ბიუროში ინჟინერ-დამპროექტებლად, წამყვან ინჟინრად, განყოფილების უფროსად. 1977 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს № 5 სამშენებლო ტრესტის № 45 მოძრავ მექანიზებულ კოლონაში მშენებელ ოსტატად. მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს ბათუმის სახლმშენებელ კომბინატში - სამუშაოთა მწარმოებლად. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელვაჩაურის რაიონის აგროსამრეწველო გაერთიანების მშენებლობის განყოფილების უფროსად. იყო აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მშენებარე საწარმოების გაერთიანებული დირექციის მთავარი ინჟინერი. მუშაობდა საქართველოს კვების მრეწველობის სამინისტროს ბათუმის სამშენებლო-სარემონტო სამმართველოს მთავარ ინჟინრად. 

მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში აშენდა მრავალი სამრეწველო, სამოქალაქო და სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტი. კულტურულ-საგანმანათლებლო და ინფრასტრუქტურული დანიშნულების ობიექტები. მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
ალექსანდრე თოფურია

**ალექსანდრე თოფურია** (დ. 28 იანვარი, 1996, ჰალე, გერმანია) — ქართველი შერეული საბრძოლო ხელოვნების პროფესიონალი მებრძოლი. იგი ამჟამად ასპარესობს ზემსუბუქ წონით დივიზონის „აბსოლუტურ საბრძოლო ჩემპიონატში“ (Ultimate Fighting Championship, UFC).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 28 იანვარს, 1996 წელს, გერმანიაში ვესტფალიის ქალაქ ჰალეში, ქართულ ოჯახში. 2004 წელს მისი ოჯახი საქართველოში გადავიდა საცხოვრებლად, ხოლო 2013 წელს, როცა ალექსანდრე 16 წლის იყო ისინი ესპანეთის ქალაქ ალიკანტეში გადავიდნენ საცხოვრებლად, სადაც მან ვარჯიში საბრძოლო ხელოვნებაში „კლიმენტ კლუბში“ დაიწყო. იგი და მისი ძმა ილია თოფურია პირველი ქართველები არიან ვინც ჯიუ-ჯიცუს შავი ქამრის მფლობელნი გახდნენ.

## MMA-ის კარიერა
ალექსანდრეს ანგარიშზე სულ ჩატარებულია 6 ბრძოლა საიდანაც ერთხელ დამარცხდა, 5 გამარჯვებიდან ალექსანდრემ 3 ნოკაუტით დაასრულა, ხოლო ორი მტკივნეული ილეთით. უკანასკნელად მან გასული წლის მაისში ტურნირ „WOW 9-ში“ იბრძოლა და პირველივე რაუნდში ტექნიკური ნოკაუტით გაიმარჯვა. 

ალექსანდრეს UFC-ის კონტრაქტზე მოლაპარაკება 2023 წელსაც მიმდინარეობდა და 2024 წლის 8 აგვისტოს მან ოფიციალურად თავად განაცხადა სოციალურ ქსელში UFC-ში მონაწილეობის შესახებ. მისი დეიუტი UFC-ში 2025 წლის 9 თებერვალს, UFC 312-ზე, კოლბი თიქნესის წინააღმდეგ შედგა, სადაც მან სადებიუტო ბრძოლაში გამარჯვება მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით მოიპოვა.

2025 წლის 22 ნოემბერს, UFC Fight Night 265-ზე, ალექსანდრე თოფურია ყაზახ მებრძოლს, ბეზკატ ალმახანს დაუპირისპირდა, სადაც მსაჯებმა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით გამარჯვებულად ალექსანდრე თოფურია გამოაცხადეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ალექსანდრე თოფურია — UFC
*ალექსანდრე თოფურია — ESPN

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:ქართველი შერეული საბრძოლო ხელოვნების მებრძოლები
საზღვაო ტრანსპორტი

**საზღვაო ტრანსპორტი** — წყლის ტრანსპორტის სახეობა, რომელიც უზრუნველყოფს გემებით მგზავრთა გადაყვანასა და ტვირთის გადაზიდვას. ადამიანმა ნაოსნობა ზღვაზე უხსოვარი დროიდან დაიწყო. სატრანსპორტო საშუალებანი დროთა განმავლობაში მნიშვნელოვან ცვლილებებს განიცდიდა. განსაკუთრებით დიდი ცვლილებანი მოხდა XIX საუკუნეში, როცა აფრიანი გემი შეცვალა ორთქლისძრავიანმა გემმა. XX საუკუნის დასაწყისში გაჩნდა თბომავალი გემი. ბოლო ხანებში შეიქმნა ატომმავლი და ორთქლის ტურბინით აღჭურვილი გემები. 

დანიშნულების მიხედვით გემები სხვა დასხვანაირია: სამგზავრო, სატვირთო და ტვირთის დასაყრელი. შეიქმნა 3000 ტ-მდე ტვირთამწეობის გემები, რომლებიც „მდინარე-ზღვა-მდინარე“ პრინციპის მიხედვით შედიან სანაოსნო მდინასადგურში გადააქვთ, შემდეგ სანაოსნო მდინარეს უბრუნდებიან დატვირთვა-გადმოტვირთვის დასაჩქარებლად იყენებენ კონტეინერმზიდ გემებს, რომლებიც ეზიდებიან როგორც ნორმალური მასის (5 ტ-მდე), ისე მძიმე მასის კონტეინერებს (15-30 ტ). მოქმედებაშია აგრეთვე ლიხტერმზიდი გემები. ლიხტერი წარმოადგენს არათვითმავლ ბარჟას – კარჭაპს (მასა 1100 ტ), რომელიც იტვირთება საზღვაო ან სანაოსნო მდინარის მისადგომებთან და შემდეგ ბუქსირით ნავსადგურში მდგომ გემთან მიაცურებენ. აქ ის სპეც, ლიფტის საშუალებით გემზე ააქვთ. ერთ გემს შეუძლია 26 ლიხტერის წაღება. განტვირთულ ან ხელმეორედ დატვირთულ ლიხტერებს ბუქსირით ისევ მისადგომებისაკენ გზავნიან. ასეთი სისტემა აჩქარებს ტვირთის მიღება-გაგზავნას და ამცირებს საწყობების რაოდენობას ნავსადგურში. კონტეინერმზიდებსა და ლიხტერმზიდებს იყენებენ საერთაშორისო საზღვაო მიმოსვლაში. 

განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დიდ გემ-ბორანს, რომელზეც სარკინიგზო ლიანდაგია მოწყობილი. მისადგომებთან ბაქანზე მთელი მატარებელი გადაჰყავთ, გემი კი მოპირდაპირე ნავსადგურში ჩადის. პოლარული წრის იქით მოქმედებენ ყინულმჭრელი გემები, რომლებიც ატომური ენერგიით მუშაობენ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყლის ტრანსპორტი
ვასაკ სივნიელი

**ვასაკ სივნიელი**, ვასაკ სიუნი (; გ. დაახლ. 452) — სიუნიქის (ქართული წყაროებით სივნიეთი) მთავარი დაახლ. 412/413-452 წლებში.

იყო სასანიანთა ირანის სამსახურში. დაახლ. 439-442 წლებში იყო მარზპანი ქართლში, 442-452 წლებში — სომხეთში. ირანის წინააღმდეგ სომხების 450–451 წლების აჯანყების დროს ამბოხებულთა ერთ-ერთი მეთაური გახდა, შემდეგ გადაუდგა მათ და განხეთქილება შეიტანა აჯანყებულთა რიგებში. მიუხედავად ამისა, აჯანყების დამარცხების შემდეგ ირანელებმა მარზპანობა ჩამოართვეს და ციხეში ჩასვეს, სადაც გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* ჯანაშია ლ.-ნ., ლაზარ ფარპეცის ცნობები საქართველოს შესახებ, თბ., 1962.
 
* Toumanoff Cyrille, Les dynasties de la Caucasie chrétienne de l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle : Tables généalogiques et chronologiques, Rome, 1990. — p. 247-248.

კატეგორია:გარდაცვლილი 452
კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები
ვასაფი

**შარაფ ალ-დინ აბდ ალ-ლაჰ იბნ ფადლ ალ-ლაჰ შირაზი** () — XIII საუკუნის დასასრულისა და XIV საუკუნის ირანელი ისტორიკოსი. ცნობილია ვასაფის ან ვასაფ ალ-ჰაზრათის (, „მისი უდიდებულესობის მეხოტბე“) სახელით.

ილხანთა მმართველობის დროს ვასაფი შირაზში გადასახადების ამკრეფად მუშაობდა. ავტორია სპარსულ ენაზე დაწერილი დიდი საისტორიო ნაშრომისა „თარიხე ვასაფი“ („ვასაფის ისტორია“, Tārīkḣ-i Waṣṣāf). ნაშრომი წარმოადგენს ჯუვეინის თხზულების უშუალო გაგრძელებას და მოიცავს პერიოდს 1257 წლიდან 1323 წლამდე. თხზულებაში არის უხვი ცნობები ილხანთა საგადასახადო სისტემის შესახებ. ვასაფის პირველწყაროები იყო ჯუვეინისა და რაშიდ ად-დინის საისტორიო ნაშრომები, საფინანსო უწყების დოკუმენტები, საკუთარი თვალით ნანახი და თვითმხილველთა მოგონებები. თხზულებაში არის საინტერესო ცნობები მონღოლთა ბატონობის დროინდელი საქართველოს შესახებ.

## ლიტერატურა
* Huart, Cl., "Waṣṣāf", in: Encyclopaedia of Islam, First Edition (1913-1936), Edited by M. Th. Houtsma, T.W. Arnold, R. Basset, R. Hartmann.
* Āyatī, ʿAbd al-Muḥammad, "30. Tārīkḣ-i Waṣṣāf", Historical Sources of the Islamic World: Selected Entries from Encyclopaedia of the World of Islam, 2013, EWI Press. — pp. 149–152.

კატეგორია:ირანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
რკინიგზის კვანძი

მინი|სანქტ-პეტერბურგის რკინიგზის კვანძი
**რკინიგზის კვანძი** — რამდენიმე რკინიგზის ხაზის თავშეყრის ან გადაკვეთის პუნქტი, რომელშიც ერთ მთლიან კომპლექსადაა გაერთიანებული სხვადასხვა სახის სადგურები და გამყოფი პუნქტები, შემაერთებელი და გარშემოსავლელი, სამრეწველო დაწესებულებებთან მისასვლელი ლიანდაგები და გზაგამტარები (სატრანსპორტო კვანძის ერთ-ერთი ძირითადი შემადგენელი ნაწილი). რკინიგზის კვანძის ყველა სატრანსპორტო მოწყობილობა მუშაობს ერთიანი ტექნოლოგიური პროცესით, რომელიც მოიცავს სადგურებს შორის სატრანზიტო და მახარისხებელი მუშაობის განაწილებას, სატვირთო სამუშაოებისა და სამგზავრო მოძრაობის ორგანიზაციას, კვანძის ფარგლებში მატარებელთა შედგენის გეგმისა და მოძრაობის გრაფიკის დამუშავებას, ინფორმაციის მოწყობასა და მუშაობის ოპერატიული მართვის ეფექტიანი სისტემის დადგენას. რკინიგზის კვანძების ტიპებს ძირითადად განსაზღვრავენ საექსპლუატაციო მუშაობის ხასიათით, გეოგრაფიული მდებარეობითა და მათში შემავალი ძირითადი ელემენტებისა და რკინიგზის ხაზების ურთიერთგანლაგებით. მთელი მახარისხებელი სამუშაოებისა და რკინიგზის ქსელზე ვაგონთა დასატვირთ-დასაცლელი სამუშაოების მნიშვნელოვან ნაწილს რკინიგზის კვანძზე ასრულებენ. ამიტომ ქსელის საექსპლუატაციო მაჩვენებლები მნიშვნელოვანწილადაა დამოკიდებული მათ ეფექტურ მუშაობაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სარკინიგზო ინფრასტრუქტურა
კატეგორია:რკინიგზის საკვანძო სადგურები
გიუზელიურთი (რიზეს რაიონი)

**გიუზელიურთი** () — სოფელი რიზეს რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 25 კილომეტრში. 2021 წლის მონაცემებით სოფელში 223 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:რიზეს რაიონის სოფლები