open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტოომას ჰენდრიკ ილვესი

**ტოომას ჰენდრიკ ილვესი** (დ. 26 დეკემბერი, 1953, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — ესტონელი პოლიტიკოსი დიპლომატი და ჟურნალისტი.  ევროპარლამენტის ყოფილი წევრი, სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ყოფილი ხელმძღვანელი და ამჟამად წევრი. ესტონეთის პრეზიდენტი 2006 წლის 9 ოქტომბრიდან 2016 წლის 10 ოქტომბრამდე. პრეზიდენტად აირჩიეს 2006 წლის 23 სექტემბერს მოქმედი პრეზიდენტის არნოლდ რუიტელის დამარცხების შედეგად.

## ბიოგრაფია
დაიბადა შვედეთის დედაქალაქ სტოკჰოლმში, სადაც საბჭოთა რეჟიმს გაქცეულმა ილვესის მშობლებმა 1944 წელს შეაფრეს თავი. მოგვიანებით ოჯახი აშშ-ში გადასახლდა, სადაც მომავალმა პრეზიდენტმა ბავშვობისა და ახალგაზრდობის წლები გაატარა. საშუალო სკოლა 1972 წელს დაამთავრა, 1976 წელს კი დაამთავრა კოლუმბიის უნივერსიტეტი და მიიღო ფსიქოლოგიის ბაკალავრის ხარისხი, ხოლო 1978 წელს პენსილვანიის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ კი - მაგისტრის ხარისხი.

1984-1988 წლებში მუშაობდა რადიო თავისუფლების ინგლისურენოვან განყოფილებაში. 1988-1993 წლებში კი ესტონურენოვან განყოფილებაში წამყვანად.

1991 წელს, დამოუკიდებლობის გამოცხადებისთანავე ილვესი დაბრუნდა ესტონეთის რესპუბლიკაში. 1993-1996 წწ. იყო ესტონეთის ელჩი აშშ-ში, კანადასა დ მექსიკაში. 1996-1998 და 1999-2002 წწ. ეკვა ქვეყნის საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა.  2004-2006 წლებში ევროპარლამენტის წევრია. 2006 წლიდან კი ქვეყნის პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ესტონეთის პრეზიდენტის საიტი 
*პირადი საიტი 

კატეგორია:ესტონეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:ესტონელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბლიცკრიგი

მინი|კლასიკური ბლიცკრიგის დროს ტექნიკა და ქვეითები ერთად *მუშაობენ*
**ბლიცკრიგი** (*გერმ.:* Blitzkrieg; *ქართ.:* ელვისებური ომი) ეწოდება ომის წარმოების ერთ-ერთ ფორმას, რომლის დროსაც გამოიყენებიან ერთმანეთთან კომბინირებული სხვადასხვა სახის სამხედრო შენაერთები (*სახმელეთ, საზღვაო და საჰაერო ჯარები*). "ბლიცკრიგის" მთავარი ამოცანაა ჯარების მოულოდნელი, სწრაფი და უეცარი ფორსირება, რაც მოწინააღმდეგეს სტაბილური თავდაცვის ორგანიზირების უნარს უკარგავს. "ბლიცკრიგის" თეორია XX საუკუნის 20-იან წლებში აღმოცენდა. იდეის ავტორები ბრიტანელი სამხედრო ისტორიკოსები ჯ. ფალერი და ბ. ლიდელ ჰარტი იყვნენ. მათი აზრით "ბლიცკრიგს" ხელი უნდა შეეშალა პირველი მსოფლიო ომის დროს არსებული ცოცხალი რესურსების მასობრივად განადგურების მომტანი ე.წ. "უძრავი ბრძოლებისათვის". პირველი, ვინაც "ბლიცკრიგი" პრაქტიკაში გაატარა იყო «ვერმახტის» გენერალი ჰაინც გუდერიანი.

სიტყვა "ბლიცკრიგი" გერმანიზმია და მსოფლიოს მრავალ ენაშია შესული. მათ შორის ინგლისურ, ფრანგულ და ქართულ ენებში.

## ლიტერატურა 
* Chrisp, Peter. (1991) *Blitzkrieg!*, Witness History Series. New York: Bookwright Press. ISBN 0-531-18373-4.
* Citino, Robert Michael. (1999) *The Path to Blitzkrieg: Doctrine and Training in the German Army, 1920–1939*. Boulder: Lynne Rienner Publishers. ISBN 1-55587-714-1.
* Citino, Robert Michael. (2002) *Quest for Decisive Victory: From Stalemate to Blitzkrieg in Europe, 1899–1940*, Modern War Studies. Lawrence: University Press of Kansas. ISBN 0-7006-1176-2.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* House, Jonathan M. (1985) *Toward Combined Arms Warfare: A Survey of 20th-Century Tactics, Doctrine, and Organization*.

კატეგორია:XX საუკუნის ომები
ძვ. წ. XIII საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1290 
* ძვ. წ. 1212 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1291 
* ძვ. წ. 1253 

კატეგორია:ძვ. წ. XIII საუკუნე
ძვ. წ. XIV საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1390 
* ძვ. წ. 1313 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1391 
* ძვ. წ. 1353 

კატეგორია:ძვ. წ. XIV საუკუნე
ძვ. წ. XV საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1490 
* ძვ. წ. 1414 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1491 
* ძვ. წ. 1453 

კატეგორია:ძვ. წ. XV საუკუნე
ბაიაზიდ I

**ბაიაზიდ I** (, , მეტსახელად Yıldırım „ელვისებური“; ; დ. დაახლოებით 1354 – გ. 1403) — ოსმალეთის იმპერიის სულთანი 1389–1402 წლებში. ტახტზე მამამისის, მურად I-ის მკვლელობის შემდეგ ავიდა. იმავდროულად მისი უმცროსი ძმა იაკუბი დაატყვევებინა სულთნის ტიტულის მოცილეს მოსაშორებლად.

ბაიაზიდ I აწარმოებდა დამპყრობლურ ომებს ბალკანეთსა და ანატოლიაში. მისი ხელმძღვანელობით ოსმალეთის ლაშქარმა დაიპყრო სერბეთი (1389), ბულგარეთი (1393-96), მაკედონია, თესალია; მძარცველური თავდასხმები მოაწყო მორეასა (1394) და უნგრეთზე (1395); 1396 წელს ნიკოპოლთან, დუნაის პირას დაამარცხა ჯვაროსანთა ლაშქარი, დაიმორჩილა ბოსნია და ხარკი დაადო ვლახეთს. ოსმალეთის ბატონობაში მოექცა ბალკანეთის ნახევარკუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი. ბაიაზიდ I-მა დაიმორჩილა აგრეთვე სამთავროები ანატოლიაში. 1394–1401 წლებში რამდენიმეჯერ ალყა შემოარტყა კონსტანტინოპოლს, მაგრამ ვერ აიღო. 1402 წელს ანატოლიელი ბეგების ღალატის გამო დამარცხდა ანგორის ბრძოლაში და ტყვედ ჩაუვარდა თემურლენგს. ბაიაზიდ I გარდაიცვალა ტყვეობაში. სულთან ბაიაზიდის გარდაცვალებას მოჰყვა ოსმალეთის იმპერიის უმეფობის ხანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ოსმალეთის სულთნების სია

## ლიტერატურა 
* Goodwin, Jason (1998) *Lords of the Horizons*. London: Chatto & Windus
* Harris, Jonathan (2010) *The End of Byzantium*. New Haven and London: Yale University Press ISBN 978-0-300-11786-8
* Imber, Colin (2002) *The Ottoman Empire*. London: Palgrave/Macmillan ISBN 0-333-61387-2

## რესურსები ინტერნეტში 
* Yıldırım Bayezid I  
* Creative Commons MP3 Recording  

კატეგორია:ოსმალეთის სულთნები
კატეგორია:ბრძოლის ველზე მყოფი ოსმალეთის სულთნები
კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული   1394
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1403
დენიელ ბარნჰემი

thumb|right|დენიელ ბარნჰემი
thumb|დენიელ ბარნჰემი
**დენიელ ჰადსონ ბარნჰემი** (Daniel Hudson Burnham; 4 სექტემბერი, 1846 - 1 ივნისი, 1912) — ამერიკელი არქიტექტორი და ქალაქმგეგმავი. მას ეკუთვნის მსოფლიოს კოლუმბიური ექსპოზიციის გეგმა (ე. წ. "თეთრი ქალაქი") და ასევე რამდენიმე განთქმული შენობა, მათ შორის ფლატირონ ბილდინგი ნიუ-იორკში და იუნიონ სტეიშენი ვაშინგტონში.

კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:გარდაცვლილი 1912
წიწამური

**წიწამური** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში.

## ისტორია
სოფელი წიწამური ისტორიული ძეგლია, საგურამოს ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე არაგვის მარცხენა მხარეს. არქეოლოგიური მასალების მიხედვით, წიწამური დასახლებულია ძველი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულის შუა ხანებიდან. VIII-IX საუკუნეებში წიწამური ზედაზენ-მუხრანის ერისთავთა, ძაგანისძეთა სამფლობელოში შედიოდა. დავით აღმაშენებლის მიერ კახეთის შემოერთების შემდეგ წიწამური სამეფო სახლის ხელდებული ტერიტორიაა XV საუკუნის ბოლომდე. XVI-XVIII საუკუნეებში წიწამური კახეთის სამეფოში შედიოდა. გურამიშვილთა სათავადოს ჩამოყალიბების შემდეგ სოფელი გურამიშვილთა კუთვნილებაში გადავიდა. გვიანდელი შუა საუკუნეების ადმინისტრაციული-ტერიტორიის დაყოფის საფუძველზე წიწამური გარე კახეთის, მესამე სადროშოში შედიოდა, რომელსაც რუსთველი ეპისკოპოსი სარდლობდა.

1615 წელს სპარსელთა 15-ათასიანი ლაშქარი საქართველოში შემოიჭრა, რათა საბოლოოდ გაენადგურებინა თეიმურაზ მეფე. მტერი მდინარე არაგვის ქვემო წელზე სოფელ წიწამურის მახლობლად დაბანაკდა. თეიმურაზ მეფე 5-6 ათასი მებრძოლით მოულოდნელად დაესხა თავს მომხვდურთ. დაბნეული და შეშინებული მტერი გაიქცა. ქართველები დაედევნენ გაქცეულთ და მთლიანად ამოხოცეს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 124 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## იხილეთ აგრეთვე
*კამარახევის სამაროვანი
*წიწამურის ბრძოლა

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი

„**ცისფერი მთები ანუ დაუჯერებელი ამბავი**“ — ქართული მხატვრული ფილმი. მისი რეჟისორია ელდარ შენგელაია. გამოვიდა 1984 წელს. ფილმი გადაღებულია რეზო ჭეიშვილის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.

## სიუჟეტი
ახალგაზრდა მწერალს რედაქციაში მოთხრობა მიაქვს. მისი განხილვის მოლოდინში გადის შემოდგომა, ზამთარი, გაზაფხული… მოთხრობას არათუ არავინ კითხულობს, მისი ყველა არსებული ეგზემპლარიც უკვალოდ ქრება. ამ დაწესებულებაში ყველა თავისი საქმით არის გართული: დირექტორი მუდამ გადარბენაზეა — თათბირიდან ბანკში, ბანკიდან შეხვედრაზე, შეხვედრიდან ბანკეტზე და ასე დაუსრულებლად, რედაქტორებიდან ზოგი ფრანგულს სწავლობს, ზოგი კერავს, ზოგი საუზმეს იმზადებს, ვიღაც შვებულებაშია, ვიღაც — მივლინებაში, სხვები ჭადრაკს თამაშობენ… ერთადერთი ადამიანი, ვინც ხელნაწერებს კითხულობს, მღებავია… ფილმი ალეგორიული კომედიაა. იგი ნიღაბს ხდის საბჭოთა ბიუროკრატიზმს და უპასუხისმგებლობას. რედაქციაში მუშაობენ თავიანთი ვიწრო, ობივატელური ინტერესების ჩარჩოში მომწყვდეული ადამიანები; ამ სისტემის არაეფექტურობა სრულდება პირდაპირ მნიშვნელობით დაწესებულების ნგრევით, გადატანით კი — საბჭოთა სისტემის ნგრევით. 

## როლებში
* რამაზ გიორგობიანი – სოსო
* ვასილ კახნიაშვილი – ვასო
* თეიმურაზ ჩირგაძე – დირექტორი
* ივანე საყვარელიძე – მარკშეიდერი
* სესილია თაყაიშვილი – ბუღალტერი
* გრიგოლ ნაცვლიშვილი – იროდიონი
* ვლადიმერ მეზვრიშვილი – გრიშა
* ოთარ გუნცაძე – მღებავი
* დარეჯან სუმბათაშვილი – ბელა
* ზეინაბ ბოცვაძე – ლალი
* ნინო თუთბერიძე – მდივანი
* მიხეილ ქიქოძე
* გ. ჩხაიძე – შუქრი
* გურამ ლორთქიფანიძე – თენგიზი
* გურამ პეტრიაშვილი – ქმარი
* მედეა ჯაფარიძე – სტუმარი
* დოდო ჭიჭინაძე – სტუმარი
* ლია ელიავა – სტუმარი
* ლიკა ქავჟარაძე – სტუმარი
* ოთარ კობერიძე – სტუმარი
* ვასილ ჩხაიძე – სტუმარი
* შოთა ქოჩორაძე
* გია ლაზიშვილი
* ანზორ ღვინერია
* ვაჟა ნოდია
* დავით ხინთიბიძე
* ოლღა თაბუკაშვილი
* თეა – ნათელა გაბუნია
* მაია ლოლაძე
* ომარ შოთაშვილი – ჩაჩანიძე
* ო. მელაძე
* ვ. მელიქიშვილი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ელდარ შენგელაიას ფილმები
კატეგორია:1984 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
ედუარდ III

**ედუარდ III პლანტაგენეტი** (, ) (დ. 12 ნოემბერი, 1312, უინძორი — გ. 21 ივნისი, 1377, შინი) — ინგლისის და უელსის მეფე 1327–1377 წლებში. ედუარდ III საფრანგეთის ტახტის მემკვიდრედ მიიჩნევდა თავს, რადგანაც საფრანგეთის მეფის, ფილიპე IV-ის ასულის, იზაბლას, ვაჟი იყო. ფრანგი იურისტები კი ამტკიცებდნენ, რომ მეფის ქალიშვილს სამეფო ტახტზე არანაირი უფლება ჰქონდა.

მის დროს დაიწყო „ასწლიანი ომი“. 1346 წელს, კრესის ბრძოლაში, ინგლისელებმა ფრანგები გაანადგურეს, 1356 წელს კი, პუატიეს ბრძოლაში — საფრანგეთის ძირითადი შეიარაღებული ძალები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ედუარდ III (1312 - 1377). BBC

## სქოლიო 
|-

|-

|-

|-

|-

|-

კატეგორია:ინგლისის მეფეები
კატეგორია:პლანტაგენეტები
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1312
კატეგორია:გარდაცვლილი   21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1377
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ელფი (ჯგუფი)

**ელფი (ELF)** — ამერიკული ბლუზ როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული 1967 წელს მომღერალ რონი ჯეიმზ დიოს მიერ. ჯგუფში მუსიკოსთა თვდაპირველი შემადგენლობა შემდეგი იყო:
კლავიშებზე დუგ ტალერი (Doug Thaler), დასარტყმელი საკრავები გარი დრისქოლი (Gary Driscoll), გიტარებზე კი ნიკ პანტასი (Nick Pantas) და დევიდ ფაინსტაინი (David Feinstein)
თავდაპირველად ჯგუფის სახელი იყო *ელექტრონული ელფები*, მაგრამ ჯერ შემოკლდა სახელამდე *ელფები*, ბოლოს კი უბრალოდ სახელი *ელფი * შემორჩა. ელფი დაიშალა 1975 წელს, ამ დროის განმავლობაში გუნდმა 3 ალბომის ჩაწერა მოახერხა.

## ისტორია 
1970 წელს ჯგუფის წევრები ავტოკატასტროფაში მოხვდნენ, რამაც გიტარისტ ნიკ პანსტასის სიცოცხლე შეიწირა, ჯგუფმა გადაწყვიტა ის არ შეეცვალათ და ერთით ნაკლები გიტარისტით გაეგრძელებინათ დაკვრა. გამოკეთებულმა დუგ ტაილერმა მალე ჯგუფი დატოვა და მის მაგივრად ჯგუფს ახალი სახე შეემატა მიკი ლი სოულის სახით.

*ელფის* ამავე დასახელების სადებიუტო ალმობის პროდიუსერები ჯგუფ *Deep Purple*-ის წევრები როჯერ გლოვერი და იენ პეისი იყვნენ. შემდგომი რამდენიმე წელი ჯგუფი დიდ წარმატებით ხსნიდა *Deep Purple*-ის კონცერტებს.

თავდაპირველად რონი დიო ერთდროულად ვოკალისტისობასა და ბასზე დაკვრას უთავსებდა ერთმანეთს, მაგრამ მოგვიანებით 1973 წელს ჯგუფში ბასისტად ქრეიგ გრაბერი (Craig Gruber) მიიღეს . იმავე წელს ფაინსტაინმა ჯგუფი დატოვა და ის სტივ ედუარდსმა (Steve Edwards) შეცვალა. წასულმა ფაინსტაინმა ჩამოაყალიბა საკუთარი ჯგუფი, რომელმაც დაშლამდე მხოლოდ მცირე წარმატება ნახა. ამის შემდგომ ის 2004 წლამდე არ დაბრუნებულა მუსიკის ინდუსტრიაში და მხოლოდ 2004 წელს გამოუშვა მძიმე მეტალის ალბომი მესამე სურვილი *Third Wish* მანოვარის სახელით. (აღსანიშნავი ფაქტია რომ ფაინსტაინი და დიო ბიძაშვილები არიან)

1974 წელს გლოვერმა დიოს შესთავაზა მის სოლო ალბომში The Butterfly *Ball and the Grasshopper Feast* ვოკალისტი ყოფილიყო. დიოს მდიდარმა და ძლიერმა ხმამ გიტარისტ რიჩი ბლექმორის ყურადღება მიიქცია, რომელიც მუსიკოსებს ეძებდა საკუთარი სოლო ალბომის ჩასაწერად. მან გადაწყვიტა ამისათვის ელფი გამოეყენებინა და ასე ჩამოყალიბდა ახალი ჯგუფი *რიჩი ბლექმორის რეინბოუ*, რომლის სახელიც შემდგომ უბრალოდ *რეინბოუ*-მდე შემოკლდა. პირველი ალბომის ჩაწერის შემდგომ ბელქმორის მიერ ყველა წევრი დიოს გარდა შეცვლილი იქნა, რამაც *ელფის* საბოლოო დაშლა გამოიწვია.

1979 წელს დიომ დატოვა რეინბოუ და Black Sabbath-ში გააგრძელა ვოკალისტობა, შემდგომში კი საკუთარი მძიმე მეტალის ჯგუფი *დიო* ჩამოაყალიბა, რომელიც მის გარდაცვალებამდე დიდი წარმატებებით სარგებლობდა.

## დისკოგრაფია 
* *Elf* (1972)
* *Carolina County Ball* (1974)
* *Trying to Burn the Sun* (1975)
* *The Gargantuan* (1978) ნაკრები
* *The Elf Albums* (1991) ორი ალბომის ნაკრები

## იხილეთ აგრეთვე 
* რეინბოუ
* Deep Purple
* Black Sabbath
* დიო

კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული ბლუზ-ჯგუფები
ესტონეთის პრეზიდენტი

**ესტონეთის პრეზიდენტი** – ესტონეთის სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.

## ესტონეთის პრეზიდენტები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ესტონეთის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი
* ესტონეთის პრეზიდენტების სია

*
კატეგორია:ევროპის ქვეყნების პრეზიდენტები
ლანკასტერები

**ლანკასტერები** () — ინგლისის სამეფო დინასტია (1399-1461 წწ.). პლანტაგენეტების სამეფო სახლის ერთ-ერთი შტო. მონაწილე მხარე ვარდების ომში, იორკების დინასტიის წინააღმდეგ. მათი სიმბოლო იყო წითელი ვარდი.

დასაბამი მისცა ედუარდ III-ის მეოთხე ძემ ლანკასტერის ჰერცოგმა ჯონ გონტმა. მისი ვაჟი ჰენრი IV (პირველი ლანკასტერი) გამეფდა ჩრდილოეთ ინგლისში დიდ ფეოდალთა ამბოხის შედეგად (ტახტიდან ჩამოაგდო რიჩარდ II). ჰენრი V-მ (მეფობდა 1413-1422 წწ.) განაახლა ასწლიანი ომი და დაიკავა საფრანგეთი. უკანასკნელი ლანკასტერის, გონებასუსტი ჰენრი VI-ის მეფობაში (1422-1461 წწ.) ინგლისმა დაკარგა თითქმის ყველა სამფლობელო საფრანგეთში (გარდა კალესი).

ლანკასტერებსა და იორკებს შორის შინაომების შედეგად 1461 წელს ინგლისის ტახტი გადავიდა ედუარდ IV იორკის ხელში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ინგლისის მონარქების სია
* ვარდების ომი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლანკასტერები ბრიტანეთის მონარქების ოფიციალური ინტერნეტ გვერდი
იორკები

**იორკები** () — ინგლისური სამეფო დინასტია. პლანტაგენეტების სამეფო სახლის ერთ-ერთი შტო. მონაწილე მხარე ვარდების ომში, ლანკასტერების დინასტიის წინააღმდეგ. იყვნენ იორკის პირველი ჰერცოგის ედმუნდ ლანგლის შთამომავლები. მათი სიმბოლო იყო თეთრი ვარდი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინგლისის მონარქების სია
*იორკშირი

## რესურსები ინტერნეტში
*იორკის თეთრი ვარდი, 'იორკის ისტორიის' ინტერნეტ გვერდზე
*ბრიტანეთის მონარქიის ოფიციალური ინტერნტ გვერდი
* იორკისტები ბრიტანეთის მონარქიის ოფიციალური ინტერნტ გვერდი

კატეგორია:ბრიტანეთის მონარქია
კატეგორია:დინასტიები
ძვ. წ. XVI საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1590 
* ძვ. წ. 1515 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1591 
* ძვ. წ. 1553 

კატეგორია:ძვ. წ. XVI საუკუნე
ძვ. წ. XVII საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1690 
* ძვ. წ. 1616 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1691 
* ძვ. წ. 1653 

კატეგორია:ძვ. წ. XVII საუკუნე
ძვ. წ. XVIII საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1790 
* ძვ. წ. 1717 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1791 
* ძვ. წ. 1753 

კატეგორია:ძვ. წ. XVIII საუკუნე
ძვ. წ. XIX საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1890 
* ძვ. წ. 1818 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1891 
* ძვ. წ. 1853 

კატეგორია:ძვ. წ. XIX საუკუნე
ძვ. წ. XXI საუკუნე

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* 2070 : ჩინეთში დასრულდა ხუთი იმპერატორის ხანა.
* შუმერული რენესანსი
* შუმერებმა შექმნეს პირველი კანონების კოდექსი.
* 2025 : დასავლურ სემიტური ამორეების ტომები შემოიჭრნენ შუამდინარეთში.
* 2003 : ურის მესამე დინასტიის დაცემა.

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 2093 - ძვ. წ. 2046 : შელგი - შუმერი მეფე
* უშპია - აშურის მმართველი
* კიკია - აშურის მმართველი
* აკია - აშურის მმართველი

კატეგორია:ძვ. წ. XXI საუკუნე
ძვ. წ. XXIII საუკუნე

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* აქადის იმპერიამ ელამი დაიპყრო
* კიშის მესამე დინასტიის დამხობა.

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----
*სარგონ ძველი - აქადის იმპერიის დამაარსებელი
*რამუში - აქადის მეფე.
*მანიშტუშუ - აქადის მეფე.
*ნარამსუენი - აქადის მეფე.
*ლუხიშანი - ელამის მეფე ავანას დინასტიიდან.

კატეგორია:ძვ. წ. XXIII საუკუნე
ძვ. წ. XXIV საუკუნე

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
* აქადის იმპერიის შექმნა. მესოპოტამიაში აქადის დინასტიის ბატონობის დაწყება.
* 2312 : ლაგაშის მეორე დინასტიის დამხობა
* ურუქის მესამე დინასტია.
* ჩრდილო მესოპოტამიაში აკშაკის მეფეების გაძლიერება.
* კიშის მესამე დინასტიის ხელისუფლებაში მოსვლა.
* 2336 - 2312 : ურუქის მესამე დინასტია.

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
* ლუგალზაგესი — შუმერი მეფე
* სარგონ ძველი — აკადიის მეფე
* უნისი — ეგვიპტის ფარაონი.

კატეგორია:ძვ. წ. XXIV საუკუნე
ძვ. წ. XXV საუკუნე

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები 
* ლაგაშის პირველი დინასტიის ხელისუფლებაში მოსვლა.
* ძვ.წ. 2494 — ეგვიპტეში იწყება მეხუთე დინასტიის მმართველობა.

## მნიშვნელოვანი პიროვნებები 
*  ეანატუმი - ლაგაშის მეფე
* ძვ.წ. 2494 — ეგვიპტის ფარაონი ხდება უსერკაფი

## გამოგონებები და აღმოჩენები 
* მარიში დაიდგა ებიჰ II-ის ქანდაკება

კატეგორია:ძვ. წ. XXV საუკუნე
ძვ. წ. XX საუკუნე

***ათწლეულები და წლები***
----

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* ძვ. წ. 1990 
* ძვ. წ. 1919 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* ძვ. წ. 1991 
* ძვ. წ. 1953
ძვ. წ. XXVI საუკუნე

thumb|ძვ. წ. XXVI საუკუნის დოკუმენტი შუმერულ ენაზე

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
*XXVI საუკუნის დასაწყისი - ელამმა კიშისგან დამოუკიდებლობა მიიღო და დაიპყრო ეს უკანასკნელი. ელამში გაბატონდა ავანას დინასტია.
*ძვ. წ. 2550 - აშენდა ხეოფსის პირამიდა
*აკშაკშის და კიშის ჰეგემონია ჩრდილო შუამდინარეთზე
*ურუქის პირველი დინასტიის დამხობა.
*ურის პირველი დინასტია.
*ელამში ავანას დინასტია მოდის ხელისუფლებაში.

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
*  
*  

კატეგორია:ძვ. წ. XXVI საუკუნე
ძვ. წ. XXVII საუკუნე

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
* კიშის პირველი დინასტიის დამხობა.

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
* ენ-მებარაგესი — კიშის მეფე
* აგი — კიშის მეფე
* გილგამეში — ურუქის მეფე
* ხემიუნი — ძველეგვიპტელი ხუროთმოძღვარი, ფარაონის ნათესავი, გიზაში ხუფუს (ხეოფსი) დიდი პირამიდის ამგები
* ჯოსერი — ეგვიპტის ფარაონი.

კატეგორია:ძვ. წ. XXVII საუკუნე
ძვ. წ. XXVIII საუკუნე

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* 2750 : ძველი შუმერული ენის ჩამოყალიბება
* 

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

* იმხოტეპი - დიდი ეგვიპტელი ხუროთმოძღვარი
* 

კატეგორია:ძვ. წ. XXVIII საუკუნე
ძვ. წ. XXIX საუკუნე

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----

* შუამდინარეთში შეიქმნა ლურსმული დამწერლობა
*  

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----

*  
*  

კატეგორია:ძვ. წ. XXIX საუკუნე
ძვ. წ. XXII საუკუნე

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები***
----
* საუკუნის დასაწყისში ელამი გათავისუფლდა აქადის იმპერიის ბატონობისგან, ხოლო შემდეგ კუტიების შემოსევების შედეგად დაიშალა.
*აქადის იმპერიას კუტიები შემოესივნენ. 
*აქადის დინასტიის დამხობა.
* 2137 წლის 21 ოქტომბერი : ჩინეთში მზის დაბნელების პირველი აღწერა.
*  შუმერული რენესანსის დასაწყისი.
*2100 : ჩინეთში ქსია დინასტია მოვიდა ხელისუფლებაში.

***საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი***
----
*  შარკალიშარი - აქადის დინასტიის უკანასკნ ელი წარმომადგენელი.
*  ურ-ნამუ - შუმერი მეფე.
*  კუტიკ-ინშუშინაკი - ელამის მეფე ავანას დინასტიიდან
* 2116/2111 — 2109/2104 - უტუხენგალი

კატეგორია:ძვ. წ. XXII საუკუნე
ძვ. წ. XXX საუკუნე

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოვლენები
* ურუქის პირველი დინასტიის ხელისუფლებაში მოსვლა.

## საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მოღვაწენი
*  ჰორ აჰა — ეგვიპტის ფარაონი.  

კატეგორია:ძვ. წ. XXX საუკუნე
მძიმე როკი

**მძიმე როკი** — როკ-მუსიკის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც თავის უახლოეს სათავეს 1960-იანი წლების ფსიქოდელიური როკსა და ბლუზ როკში ჰპოვებს. მისთვის დამახასიათებელი მუსიკალური ინსტრუმენტებია: ელექტრო გიტარა, ბას-გიტარა და დასარტყმელი საკრავები. მძიმე როკი ხშირად გამოიყენება, როგორც საერთო სახელი შემდეგი მუსიკალური მიმდინარეობისთვის: პანკი, გრანჯი, ალტერნატიული როკი და მძიმე მეტალი, რათა განვასხვაოთ ისინი უფრო მსუბუქ პოპ-როკისგან.

## ლიტერატურა 
* Nicolas Bénard, *La culture Hard Rock*, Paris, Dilecta, 2008.
* Nicolas Bénard, ''Métalorama, ethnologie d'une culture contemporaine, 1983–2010*, Rosières-en-Haye, Camion Blanc, 2011.
* Fast, Susan (2001). *In the Houses of the Holy: Led Zeppelin and the Power of Rock Music*. Oxford University Press. ISBN 0-19-511756-5
* Fast, Susan (2005). "Led Zeppelin and the Construction of Masculinity," in *Music Cultures in the United States'', ed. Ellen Koskoff. Routledge. ISBN 0-415-96588-8

*
ვენერა (მითოლოგია)

thumb|right|279პქ|ვენერას ქანდაკება
**ვენერა** () — ძველ რომაულ მითოლოგიაში თავდაპირველად გაზაფხულის, ბაღებისა და ყვავილობის ქალღმერთი. ბერძნული კულტების რომში გავრცელების შემდეგ აფროდიტესთან გააიგივეს და თაყვანს სცემდნენ როგორც სიყვარულისა (უმთავრესად ცოლქმრული სიყვარულის) და სილამაზის ქალღმერთს.

## ვენერა დასავლურ ხელოვნებაში 

Image:TITIAN - Venus Anadyomene (National Galleries of Scotland, c. 1520. Oil on canvas, 75.8 x 57.6 cm).jpg|*ვენერა ანადიომენე* (დაახ. 1525 წ.), ტიციანი.
File:Titian Venus Mirror (furs).jpg|*ვენერა სარკით* (დაახ. 1555 წ.), ტიციანი.
Image:Jacques-Louis David - Mars desarme par Venus.JPG|*ვენერამ განაიარაღა მარსი* (1822–25), ჟაკ-ლუი დავიდი.
File:Alexandre_Cabanel_-_The_Birth_of_Venus_-_Google_Art_Project_2.jpg|*ვენერას დაბადება* (1863), ალექსანდრე კაბანელი.
Image:Kustodiev russian venus.jpg|*რუსი ვენერა*  (1926), ბორის კუსტოდიევი

 
## იხილეთ აგრეთვე 
* პლანეტა ვენერა

## ლიტერატურა 
* Champeaux, J. (1987). *Fortuna. Recherches sur le culte de la Fortuna à Rome et dans le monde romain des origines à la mort de César. II. Les Transformations de Fortuna sous le République.* Rome: École Française de Rome. (pp.&nbsp;378&ndash;395
* Eden, P.T., "Venus and the Cabbage," *Hermes*, 91, (1963), pp.&nbsp;448–459.
* Hammond, N.G.L. and Scullard, H.H. (eds.) (1970). *The Oxford Classical Dictionary*. Oxford: Oxford University Press. (p.&nbsp;113)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Britannica Online Encyclopedia
* The Roman goddess Venus - highlights at The British Museum 
* Warburg Institute Iconographic Database (ca 2,300 images of Venus) 

კატეგორია:რომაული ქალღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ფრენსის დრეიკი

thumb|ფრენსის დრეიკი
**ფრენსის დრეიკი** ( დაახლ. 1540 — 28 იანვარი 1596) — ინგლისელი მეზღვაური და მეკობრე. პირველი ინგლისელი, რომელმაც შეასრულა მოგზაურობა დედამიწის გარშემო 1577-1580 წლებში. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა ესპანეთის უძლეველი არმადის დამარცხებაში. ფრენსისმა 13 წლის ასაკში შეისწავლა ზღვაოსნობა, ხოლო ათი წლის შემდეგ ფლოტში დაიწყო სამსახური და ორჯერ გაცურა აფრიკიდან ამერიკაში, სადაც მონები ჩამოჰყავდა. გზად მათ ხომალდს ესპანელები დაესხნენ თავს, რის შედეგადაც დრეიკი ესპანეთის მოსისხლე მტერი გახდა.

ელისაბედ I-ის მმართველობის ხანაში ინგლისი ესპანეთს ემტერებოდა. ელისაბედი თვალს ხუჭავდა იმაზე, რომ დრეიკი ესპანურ გემებს ძირავდა და ძარცვავდა, რადგან იგი ამას „არაოფიციალურად“ აკეთებდა. დრეიკმა რამდენიმე წარმატებული ცურვა განახორციელა, რომელთა დროს სამხრეთ ამერიკასა და ვესტ-ინდოეთში ესპანეთის კოლონიებიდან განძეულს ეზიდებოდა. დრეიკი თითქმის არაფრით ჯობდა მეკობრეებს, მაგრამ სიმამაცის წყალობით ინგლისში სახელი გაითქვა.

1577 წელს დრეიკი სამწლიან მოგზაურობას შეუდგა, რომელიც არა მხოლოდ კვლევას ისახავდა მიზნად, არამედ ძარცვასაც. მისი ხომალდი, „ოქროს ფურირემი“, ერთადერთი გემი იყო მთელი ფლოტიდან, რომელმაც მოგზაურობა დაასრულა, ხოლო დრეიკი პირველი ინგლისელი გახდა, ვინც მსოფლიოს შემოუარა. სამშობლოში დაბრუნებული დრეიკი ელისაბედ I–მა „ოქროს ფურირმის“ გემბანზე რაინდად აკურთხა.

1587 წელს დრეიკი ესპანეთის ნავსადგურს, კადისს, დაესხა და ინგლისში შესაჭრელად გამზადებული ფლოტი დაწვა. ესპანელებმა ახალი სამხედრო ფლოტი ააგეს, რომელსაც „უძლეველი არმადა“ დაარქვეს. 1588 წელს, როდესაც არმადა სალაშქროდ გაემართა, დრეიკმა სხვა კაპიტნებთან ერთად დაამარცხა იგი და გმირის სახელი მოიხვეჭა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Francis Drake 
* Hand-colored map depicting Sir Francis Drake's attack on Saint Augustine from the State Archives of Florida
* In Drake's Wake – "The world's best Drake resource"
* Kraus Collection of Sir Francis Drake at the Library of Congress
* Mission to rescue Drake's body
* Oliver Seeler's website "Sir Francis Drake"

კატეგორია:მეკობრეები
კატეგორია:დაბადებული 1540
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1596
კატეგორია:ბრიტანელი მოგზაურები
კატეგორია:ბაკალავრი-რაინდები
კატეგორია:დედამიწის გარშემო მოგზაურობის მონაწილეები
იენ გილანი

**იენ გილანი** (დ. 19 აგვისტო, 1945 წელი, ლონდონი) — ინგლისელი როკ მომღერალი. ცნობილი, როგორც მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის ვოკალისტი. ის ასევე ერთი წელი მღეროდა ჯგუფ Black Sabbath-ში. იენ გილანმა შეასრულა იესო ქრისტეს პარტია ენდრიუ ლოიდ უებერის მიუზიკლის იესო ქრისტე სუპერვარსკვლავი პირველ აუდიოჩანაწერში.

## კარიერა 
გილანი Deep Purple-ის წევრი იყო 1969 წლიდან 1973 წლამდე, როდესაც ჯგუფმა ჩაწერა ალბომები Fireball და Machine Head. ამავე დროს მან მონაწილეობა მიიღო როკ-ოპერის იესო ქრისტე სუპერვარსკვლავი პირველი აუდიოვერსიის ჩაწერაში. გილანს ფილმშიც შესთავაზეს მთავარი როლი, მაგრამ მან მოითხოვა გადაეხადათ არა მხოლოდ მისთვის, არამედ მთლიანად ჯგუფისთვისაც, რადგან ფილმის გადაღება ჯგუფის მიმდინარე ტურნეს ემთხვეოდა. ფილმის პროდიუსერები არ დასთანხმდნენ ამ პირობებს.

მიუხედავად Deep Purple-ის დიდი წარმატებისა, ჯგუფის ორ წევრს - გილანსა და ბლეკმორს უთანხმოება ჰქონდათ ერთმანეთში, რის გამოც გილანმა ჯგუფი ორჯერ დატოვა, 1973 და 1989 წლებში. მაგრამ მეორე შემთხვევის შემდეგ Deep Purple-ის წევრების თხოვნით გილანი ისევ დაბრუნდა (1992 წელს). იენმა 2006 წელს ინტერვიუში განაცხადა: ბლეკმორი უცნაურ ადამიანად იქცა და იმ დღეს, როცა მან ტურნეს დროს ჯგუფი დატოვა, თითქოს ღრუბლები გაიფანტა და მზემ გამოანათა (საუბარია 1993 წელს ალბომ The Battle Rages On...-ის მხარდამჭერ ტურნეზე) და მას შემდეგ ჩვენ უკან აღარ მოგვიხედავს. გილანმა ასევე დასძინა, რომ რიჩი ბლეკმორს და მას შორის არის ისეთი პირადული საკითხები, რის გამოც ისინი ერთმანეთს აღარ ელაპარაკებიან.

[მინი|იენ გილანი და მისი მეუღლე ბრონი [თბილისი|თბილისში, 1990]]

## დისკოგრაფია 
;Deep Purple
* *Concerto for Group and Orchestra* (1969)
* *Deep Purple in Rock*  (1970)
* *Fireball* (1971)
* *Machine Head* (1972)
* *Made in Japan* (1972)
* *Who Do We Think We Are* (1973)
* *Perfect Strangers* (1984)
* *The House of Blue Light* (1987)
* *The Battle Rages On...* (1993)
* *Purpendicular* (1996)
* *Abandon* (1998)
* *Bananas* (2003)
* *Rapture of the Deep* (2005)
* *Now What?!* (2013)
* *Infinite* (2017)

;Black Sabbath
* *Born Again* (1983)

;The Javelins
* *Sole Agency and Representation* (1994)

;Ian Gillan Band და Gillan
* *Child in Time* (1976)
* *Clear Air Turbulence* (1977)
* *Scarabus* (1977)
* *Live at the Budokan* (1977/1983)
* *Gillan* (1978)
* *Mr. Universe* (1979)
* *Glory Road* (1980)
* *Future Shock* (1981)
* *Double Trouble* (საკონცერტო) (1981)
* *Magic* (1982)

;სოლო
* *Accidentally on Purpose* (1988, როჯერ გლოვერთან)
* *Naked Thunder* (1990)
* *Toolbox* (1991)
* *Dreamcatcher* (1997)
* ''Gillan's Inn* (2006)
* *Live in Anaheim* (2008)
* *One Eye to Morocco* (2009)

;WhoCares
(იგივე Ian Gillan, Tony Iommi & Friends)
* *Ian Gillan & Tony Iommi: WhoCares'' (2012)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* პროექტი Gillan's Inn 
* 
* 
* Authorised links from Gillan.com
* Official site for the Gillan's Inn Project

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი როკ-მომღერლები
კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 19 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:იენ გილანი
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაორი ენა

**მაორი** ან **მაორული ენა** (Te reo Māori) — მაორების, ახალი ზელანდიის აბორიგენების ენა. მაორი არის ახალი ზელანდიის მეორე ოფიციალური ენა 1987 წლიდან. 

ენას ფლობს სულ მაორების 59%, ხოლო მშობლიურ ენად თვლის 14%.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მაორი

## ლიტერატურა 
* Biggs, Bruce (1994). *Does Māori have a closest relative?* In Sutton (ed.) (1994), pp.&nbsp;96–105.
* Biggs, Bruce (1998). ''Let's Learn Māori*. Auckland: Auckland University Press.
* Biggs, Bruce (1988). *Towards the study of Maori dialects.* In Ray Harlow and Robin Hooper, eds. *VICAL 1: Oceanic languages. Papers from the Fifth International Conference on Austronesian linguistics. Auckland, New Zealand. January 1988*, Part I. Auckland: Linguistic Society of New Zealand.
* Bauer, Winifred (1997). *Reference Grammar of Māori*. Auckland: Reed.
* Bauer, Winifred (1993). *Maori''. Routledge. Series: Routledge descriptive grammars.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Māori Language Act 1987 
* korero.maori.nz 
* Ethnologue report for Maori 
* Māori Language Commission 
* English and Māori Word Translator 

კატეგორია:მაორი ენა
კატეგორია:ახალი ზელანდიის ენები
არგიშთიხინილი

მინი|არგიშთიხინილის ნანგრევები.
**არგიშთიხინილი** — ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ურარტული ცენტრი სამხრეთ ამიერკავკასიაში, მდებარეობდა მდინარე არაქსის მარცხენა ნაპირზე. ახლანდელი სომხეთის არმავირიდან სამხრეთ-დასავლეთით 15 კმ-ზე. ქალაქი დააარსა ურარტუს მეფე არგიშთი I-მა დაახლოებით ძვ. წ. VIII საუკუნის 70-იან წლებში დაპყრობილ აზაის ქვეყნის ტერიტორიაზე. ცნობა დაცულია არგიშთი I-ის მატიანეში. არგიშთიხინილის მიდამოებში აღმოჩენილი ურარტული ლურსმული წარწერები მოგვითხრობენ, რომ ურარტუს მეფეებს დაუპყრიათ არარატის ველი, აუგიათ ციხესიმაგრე, სასახლეები და ტაძრები, გაუყვანიათ არხები, გაუშენებიათ ბაღ-ვენახები. არგიშთიხინილი ურარტელთა მნიშვნელოვანი სამეურნეო ცენტრი უნდა ყოფილიყო. ამჟამად არგიშთიხინილის ტერიტორიაზე მიმდინარეობს არქეოლოგიური გათხრები. აღმოჩენილია ბრინჯაოს, რკინისა და თიხის ნივთბი. ძვ. წ. IV საუკუნეში არგიშთიხინილის ადგილზე აშენდა ქალაქი არმავირი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ურარტუს ქალაქები
არგნოსანი

**არგნოსანი** — მოხელე გაერთიანებულ ფეოდალურ საქართველოში. ასრულებდა საპოლიციო ხასიათის ფუნქციებს. არგანი (საბჯენი ჯოხი) მისი სამოხელეო ნიშანი იყო. საქართველოს სამეფო-სამთავროებად დაშლის შემდეგ არგნოსანს ხელჯოხიანს ან ხელარგნოსანს უწოდებდნენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
ლათინური დამწერლობა

thumb|left|ლათინური დამწერლობის გავრცელებულობა მსოფლიოში

**ლათინური დამწერლობა** (**რომაული ანბანი**, ლათინურ ენაზე „abecedarium“ [**აბეცედარიუმი**]) — თანამედროვე მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ანბანური დამწერლობა. მას რომანული, გერმანიკული, ფინურ-უგორული, სლავური, თურქული და სხვა ენები გამოიყენებენ. 
**ლათინური დამწერლობა** 26 ასო-ნიშნისაგან შედგება. ენათა ჟღერადობრივი ბუნების მიხედვით ეს ასო-ნიშნები სხვადასხვაგვარად წარმოითქმება. მათ ასევე სხვადასხვა სახელი გააჩნიათ. ზოგ ბგერათა გადმოსაცემად სხვადასხვა ვარიანტი არსებობს სხვადასხვა ენაში.  
: მაგ. ბგერა „შ“ არ არსებობს ლათინურ ენაში, რის გამოც შ-ბგერის მქონე სხვადასხვა ენაში ეს პრობლემა გადაწყვეტილია სხვადასხვაგვარად. „შ“ ინგლისურში არის Sh, sh, ფრანგულში - Ch, ch, გერმანულში - Sch, sch, სერბულ-ხორვატულში - Š, š, პოლონურში - Sz, sz, ან Ś, ś, თურქულში - Ş, ş. 
ანბანის სახელწოდებაც სხვადასხვაა ზოგ ქვეყანაში. მაგ.; სლავურ ქვეყნებში ლათინურ ანბანს „ლატინიცას“, „ლატინკას“, ან უბრალოდ „აბე-ცე-დას“ უწოდებენ. 

## ისტორია 
მინი|მარცხნივ|ლათინური დამწერლობის გავრცელება ყოფილი იუგოსლავიის ქვეყნებში.
ლათინური დამწერლობა მომდინარეობს ეტრუსკული ანბანიდან, რომელიც ეტრუსკებმა ბერძნულის მიხედვით შექმნეს. ლათინურ ანბანში თავდაპირველად 21 ასო იყო: 
:A B C D E F H I K L M N O P Q R S T V X Z
ნიშანი C გამოიყენებოდა გ-სა და კ-ს ჩასაწერად. ასო G მხოლოდ ქრ.შ.მდე 234 წელს დაამატეს. ძვ.წ I საუკუნეში დაამატეს ასო Y, y [ი ფსილონი, ანუ მოკლე ი] ბერძნულიდან შემოსული სიტყვებისთვის იქნა შემოტანილი და ზოგიერთ ენაში მას არა მოკლე ი-ს, არამედ ბერძნულ ი-ს, ანუ ი გრეკ-ს უწოდებენ. ასე მიიღეს 23 ასო-ნიშანი.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Diacritics Project &mdash; All you need to design a font with correct accents
არგონავტი

**არგონავტი** (Argonauta argo) — თავფეხიანების ერთ-ერთი სახეობა. გავრცელებულია ხმელთაშუა ზღვაში. დედალი მამალზე ბევრად დიდია, აქვს ცრუ ნიჟარა, რომელიც მამალს არ გააჩნია. ნიჟარა წარმოიქმნება ლაპოტების მიერ გამოყოფილი განსაკუთრებული ნივთიერებისაგან. მასში არგონავტი ინახავს კვერცხებს ნაშიერების გამოჩეკამდე.
## ლიტერატურა
კატეგორია:თავფეხიანები
არგოს გემი

**არგოს გემი** (ლათ. Argo Navis) — ერთ-ერთი თანავარსკვლავედი ცის დაყოფის ძველ სისტემაში. ამჟამად არგოს გემი დაყოფილია 4 თანავარსკვლავედად — იალქნები, გემის ხერხემალი, კიჩო და კომპასი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყოფილი თანავარსკვლავედები
ბერძნული დამწერლობა

**ბერძნული დამწერლობა** — ანბანური დამწერლობა, რომელსაც იყენებს ბერძნული ენა. პირველი წარწერები გვხვდება ქრისტეს შობამდე მე-9 საუკუნეში. იგი წარმოიშვა ძველი ფინიკიური დამწერლობისაგან. ფინიკიურიდან ბერძნულში გადმოსვლისას ყველა ასომ სახე შეიცვალა, ბერძნებმა ანბანში პირველებმა შემოიტანეს ხმოვნები. ბერძნულ ანბანში 24 ასოა, მათგან შვიდი ხმოვანია. ისევე როგორც ლათინურსა და კირილიცაში, ბერძნულშიც არის დიდი და პატარა ასოები.

## ასოთა სახელწოდებები 
ასოთა სახელწოდებები, ისევე როგორც მოხაზულობები, ბერძნებმა ფინიკიურისგან გადმოიღეს. მაგალითად ფინიკიურში პირველი ორი ასოს სახელწოდებაა „ალეფ“ და „ბეთ“, ბერძნულშიც იმავე ასოებს „ალფა“ და „ბეტა“ ჰქვია.

ზოგიერთი ხმოვნის სახელი დამკვიდრდა ბიზანტიურ ხანაში. მაგალითად „ომიკრონ“ (ο) და „ომეგა“ (ω). ამ ასოთა სახელი მომდინარეობს სითყვებიდან მიკრონ (პატარა) და მეგა (დიდი), ხოლო თუ ამ ასოებს მივუწერთ „ო“-ს მივიღებთ: **ო-პატარა (ო-მიკრონ) და ო-დიდი (ო-მეგა).** ასევე „იფსილონ“ და „ეფსილონ“, ნიშნავს ი-მოკლე და ი-გრძელი.

## ასოთა კომბინაციები 
არსებობს ასევე ასოთა ზოგიერთი კომბინაცია, რომლებიც ერთი ნიშნით გამოისახება. ბერძნულში ეს ნიშნებიც ბიზანტიურ ხანაში დამკვიდრდა. მათი ნაწილი კი დღესაც გამოიყენება:

* **სტიგმა**, სიგმა და ტაუ ერთად. 

* ამოტრიალებული ომიკრონი (Ȣ ȣ, ან Ʊ ʊ). იშვიათად გამოიყენება „ου“ კომბინაციის ნაცვლად.
* კავშირი καὶ „და“ იწერება ხოლმე როგორც ϗ (კაი) (ლათინური „&“-ის მსგავსად).

## ანბანი 
### არქაული ასოები 
### სხვა 
* ასო Ϸ ϸ (შო) ბაქტრიული ენის წერაში გამოიყენებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Greek Unicode Issues Nick Nicholas.

კატეგორია:ბერძნული დამწერლობა
არგოტიზმი

**არგოტიზმი**, არგოსათვის დამახასიათებელი სიტყვები ან გამოთქმები საერთო სახალხო ან სალიტერატურო ენაში. არგოტიზმის მეშვეობით ლიტერატურული ნაწარმოების ენას შესაბამისი სპეციფიკური სტილისტური ელფერი ეძლევა. უმეტესად პერსონაჟთა მეტყველებაში გვხვდება.
## იხილეთ აგრეთვე 
* ჟარგონი
## ლიტერატურა 
კატეგორია:სოციოლინგვისტიკა
ნიუფაუნდლენდი

მინი|ნიუფაუნდლენდის რუკა
მინი|ნიუფაუნდლენდის დროშა
**ნიუფაუნდლენდი** — კუნძული ჩრდილო ატლანტის ოკეანეში. შედის კანადის შემადგენლობაში, ასევე წარმოადგენს დიდი ბრიტანეთის დომინიონს.

## უდიდესი მუნიციპალიტეტები
მოსახლეობის რაოდენობა მოცემული 2011 წლის მიხედვით:
# სენტ-ჯონზი (106 172)
# კონცეპშენ-ბეი-სოუთი (24 848)
# მოუნთ-პერლი (24 284)
# კორნერ-ბრუკი (20 886)
# პარადაიზი (17 695)
# გრანდ-ფალს-უინძორი (13 725)

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრიტანეთის იმპერია: რუკები
*VisitNewfoundland.ca
*Newfoundland.ws - ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი
*ნიუფაუნდლენდის და ლაბრადორის მთავრობა
*ნიუფაუნდლენდის და ლაბრადორის მემკვიდრეობა 
*ნიუფაუნდლენდის სტუდენტების პორტალი 
*ტურიზმი ნიუფაუნდლენდსა და ლაბრადორში 
*ნიუფაუნდლენდის და ლაბრადორის არქივები
*ტერა-ნოვა ეროვნული პარკი 
*ნიუფაუნდლენდის ისტორია 
*ნიუფაუნდლენდის და ლაბრადორის რელიგია, საზოგადოება და კულტურა

კატეგორია:ატლანტის ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:კანადის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კოპტური დამწერლობა

**კოპტური დამწერლობა** — დამწერლობა, რომელიც გამოიყენება კოპტურ ენაში. ეფუძნება ბერძნულ ანბანს და შეიცავს ეგვიპტური დამწერლობის ელემენტებს. კოპტური ანბანი რამდენიმეა, ამიტომ კოპტური დამწერლობის სტილიც კოპტურ ენის დიალექტებსა და ქვედიალექტებში განსხვავდება.

thumb|მარჯვნივ|კოპტური ასოები

## ლიტერატურა 
* Wolfgang Kosack: *Koptisches Handlexikon des Bohairischen.* Koptisch - Deutsch - Arabisch. Verlag Christoph Brunner, Basel 2013, ISBN 978-3-9524018-9-7.
კირილიცა

მინი|260პქ|კირილიცის გავრცელების არე
**კირილიცა** (ასევე ტრადიციული სახელი პირველი ორი ასო-ნიშნის, „აზისა“ და „ბუკის“, მიხედვით — **აზბუკა** — aзбука) — არაერთი სლავური და არასლავური ენის (მაგ.: ჩუვაშური, ბურიატული, თათრული, ბაშკირული, უდმურტული, აფხაზური, ოსური) დამწერლობა ევროპასა და აზიაში. 

## ისტორია
ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ საჭირო შეიქმნა ანბანის შემოღება სლავური ენის ფიქსაციისათვის. 863 წელს თესალონიკელმა ძმებმა კირილემ და მეთოდემ შეადგინეს სლავური ენის ანბანი — გლაგოლიცა. 863-866 წლებში მათ ბერძნულიდან თარგმნეს სახარება, სამოციქულო წიგნი, დავითნი და სხვა. კირილესა (869) და მეფოდეს (885) სიკვდილის შემდეგ სლავური დამწერლობის ცენტრმა აღმოსავლეთში — ბულგარეთში გადაინაცვლა. ბულგარულ ენაზე ითარგმნა დიდძალი რელიგიური და საერო ხასიათის ლიტერატურული ნაწარმოებები, საფუძველი ჩაეყარა ეროვნულ ორიგინალურ ლიტერატურას. ღვთისმსახურება მხოლოდ სლავურ ენაზე ტარდებოდა. ამ პერიოდში ბულგარეთში შეიქმნა გლაგოლიცაზე უფრო ზუსტი და სრულყოფილი ანბანი — კირილიცა. ვარაუდოვენ, რომ კირილიცას ავტორია კირილესა და მეთოდეს მოწაფე კლიმენტი. კირილიცას საფუძვლად დაედო ბერძნული უნციალური ანბანი (22 ასო), ხოლო დანარჩენი ასოები (Б, Ѕ, Ж, Ш, Ц, Ч, Ѱ, Ы, Ъ, Ь, Ѣ, Ꙗ, Ю, Ѥ, Ѧ, Ѫ, Ѩ, Ѭ) გადმოიტანეს სხვა ენების ანბანებიდან (ებრაული და სხვა) ან შეადგინეს ასოების კომბინაციით.

კირილიცაზე წერენ ყოფილი იუგოსლავიის ზოგიერთ ქვეყანაში (სერბეთი, ბოსნია და ჰერცეგოვინა) და იქ მას „ჩირილიცას“ უწოდებენ.

## კირილიცას ანბანი
## კირილიცა უნიკოდში
## ლიტერატურა 
* Ivan G. Iliev. Short History of the Cyrillic Alphabet. Plovdiv. 2012. Short History of the Cyrillic Alphabet
* Bringhurst, Robert (2002). *The Elements of Typographic Style* (version 2.5), pp.&nbsp;262–264. Vancouver, Hartley & Marks. ISBN 0-88179-133-4.
* Nezirović, M. (1992). *Jevrejsko-španjolska književnost*. Sarajevo: Svjetlost. [cited in Šmid, 2002]
* Šmid, Katja (2002). "", in *Verba Hispanica*, vol X. Liubliana: Facultad de Filosofía y Letras de la Universidad de Liubliana. ISSN 0353-9660.
* 'The Lives of St. Tsurho and St. Strahota', Bohemia, 1495, Vatican Library

## პროფ. ვლადიმირ ალპატოვი კირილური ანბანის შესახებ 
* საანბანო მოღვაწეობები სსსრკ-ში

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* The Cyrillic Charset Soup 
* Transliteration of Non-Roman Scripts
* History and development of the Cyrillic alphabet
* data entry in Old Cyrillic / Стара Кирилица
კონსონანტური დამწერლობა

[მინი|[არაბული დამწერლობა|არაბული დამწერლობის ნიმუში]]
**კონსონანტიური დამწერლობა** — ფონეტიკური დამწერლობის ტიპი, რომელიც მხოლოდ თანხმოვანი ბგერების აღმნიშვნელ სიმბოლოებს (ასოებს) შეიცავს. ამგვარი დამწერლობები ძირითადად გამოიყენება ისეთი ენების ჩასაწერად, რომელთა სტრუქტურა იძლევა იმის საშუალებას, რომ ხმოვნების გარეშე ჩაწერილმა სიტყვამ ორაზროვნება ან აზრის გაუგებრობა არ გამოიწვიოს. ამის საშუალებას ძირითადად სემიტური ენები იძლევიან, რომელთა მორფოლოგია და ლექსიკაც კონსონანტურ საწყისებზეა დაფუძნებული. კონსონანტური დამწერლობების შესახებ პეტერ ტ. დანიელსის მიერ 1990 წელს გამოქვეყნებული ნარკვევის შემდეგ კონსონანტური დამწერლობის აღსანიშნავად პარალელურად გამოიყენება ტერმინი *აბჯადიც*. 

კონსონანტური დამწერლობების მაგალითებია არაბული, ებრაული, სირიული დამწერლობები, ასევე ძველი სემიტური სისტემები, როგორიცაა პროტო-სემიტური, ფინიკიური, არამეული და სხვა. კონსონანტური დამწერლობიდან, კერძოდ ფინიკიურიდან განვითარდა პირველი ხმოვნების შემცველი ბერძნული ანბანი, რამაც დასაბამი მისცა ანბანური (ხმოვნიანი) დამწერლობების შექმნას ევროპაში.

## ლიტერატურა 
* Harald Haarmann: *Universalgeschichte der Schrift*, 1991, Frankfurt, New York: Campus, ISBN 3-88059-955-6
* Peter T. Daniels: „Fundamentals of Grammatology“: Journal of the American Oriental Society 110 (1990) 727-731.

კატეგორია:დამწერლობები
არამეული დამწერლობა

**არამეული დამწერლობა** — ჩრდილოეთსემიტური დამწერლობის ერთ-ერთი ძირითადი სახეობა. შედგება 22 ნიშნისაგან, რომლებიც გამოყენებულია მხოლოდ თანხმოვნებისათვის. ტექსტი იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ.

არამეული დამწერლობის უძველესი ნიმუშები ახლოს დგას ძველ ფინიკიურ და ძველ ქანაანურ დამწერლობებთან, თუმცა განსხვავებაც საკმაოდ ადრე იჩენს თავს; სახელდობრ, ზოგიერთი ასოს (b, d, r) თავშეკრული ნაწილები, რაც ადრინდელი სემიტურისათვის იყო დამახასიათებელი, აქ უკვე თავგახსნილად იწერება.

ძველი წელთაღრიცხვით პირველი ათასწლეულის მეორე ნახევარში არამეული ანბანი გავრცელდა მთელ ახლო აღმოსავლეთში. მრავალი არამეული წარწერა ნაპოვნია პალესტინაში, ასურეთში, ირანში, ამიერკავკასიაში, კაპადოკიაში, ლიკიაში, ლიდიაში, კილიკიაში, ჩრდილოეთ არაბეთში, ეგვიპტეში, ავღანეთში, ინდოეთში და ა.შ.

## ლიტერატურა
ფინიკიური დამწერლობა

**ფინიკიური დამწერლობა** — ყველაზე ძველი ანბანური ტიპის დამწერლობა, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია. ფინიკიურ დამწერლობაში 22 ასოა და მათგან არცერთია ხმოვანი. მას თანდათან მისგან ნაწარმოები ანბანები ენაცვლებოდა:
ახლო აღმოსავლეთში — სემიტური დამწერლობები (არაბული, ებრაული, არამეული). ევროპაში კი ბერძნული და მისგან ნაწარმოები დამწერლობები.

## ალეფ 
left|Aleph
**ალეფ** სიმბოლურად გამოხატავს ხარის თავს. სიტყვა **ალეფ** ნიშნავს საქონელს. ქართული შესატყვისი: - ა

## ბეთ 
left|Beth
**ბეთ** სიმბოლურად გამოხატავს სახლს. სიტყვა **ბეთ** ნიშნავს   სახლს. ქართული შესატყვისი: ბ

## გიმელ 
left|Gimel
**გიმელ** სიმბოლურად გამოხატავს აქლემის კუზს. სიტყვა **გამელ** ნიშნავს აქლემს. ქართული შესატყვისი: გ

## დალეთ 
left|Daleth
**დალეთ** სიმბოლურად გამოხატავს კარვის ან ქოხის კარს. ქართული შესატყვისი: დ

## ჰე 
left|He
**ჰე** სიმბოლურად გამოხატავს  ტკივილს. ქართული შესატყვისი: ე

კატეგორია:დამწერლობები
კატეგორია:ფინიკია
ებრაული დამწერლობა

**ებრაული დამწერლობა** () — ანბანური კონსონანტური დამწერლობა. ამჟამად გავრცელებული ებრაული დამწერლობის ე. წ. კვადრატული დამწერლობის  — გამოყენება ებრაელებმა დაიწყეს ძვ. წ. III საუკუნიდან და გამოიყენება როგორც თვით ებრაული ენისათვის, ისე ევროპული (იდიში, ლადინო) და თურქულ (ყარაიმული) ენებზე აღმოცენებული ებრაული მეტყველების გადმოსაცემად. არამეულიდან მომდინარე კვადრატულ დამწერლობამდე ებრაული ენისათვის გამოიყენებოდა ქანაანური დამწერლობა (ძვ. წ. X-II საუკუნეები). ებრაულ დამწერლობაში 22 ასოა, რომელთა რიგი და სახელწოდებანი საერთო-სემიტური წარმომავლობისაა. იწერება მარჯვნიდან მარცხნივ, გადაუბმელად. XX საუკუნემდე სიტყვის გადატანა არ ხდებოდა, რის გამოც სტრიქონის ბოლოს ზოგიერთი ასო გაჭიმულად იწერებოდა. უხმოვნო ტექსტებში ხმოვნები (განსაკუთრებით — გრძელი) ზოგჯერ გადმოიცემოდა უ̂, ჲ, ჰ თანხმოვნების ამღნიშვნელი ასოებით (ე. წ. matres lectionis). ახ. წ. VII-VIII საუკუნეებში შეიქმნა ხმოვანთა აღმნიშვნელი ნიშნების რამდენიმე სისტემა. მათგან განსაკუთრებით გავრცელდა ე. წ. ტიბერიული, რომელიც სეფარდული წარმოთქმის მიხედვით გადმოსცემს სამგვარი სიგრძის ხმოვნებს. იგივე სისტემა მოიცავს თანხმოვნის გაორკეცების, ხშულის სპირანტიზაციისა და თანხმოვნის უხმოვნობის, სიტყვის მთავარი და თანამახვილის აღმნიშვნელ ნიშნებს. კვადრატული დამწერლობის გარდა, გამოიყენება ნახევარკურსივი, ე. წ. რაში, რომელიც შუა საუკუნეებში გავრცელდა, და კურსივი, რომელსაც ამჟამად ფართოდ იყენებენ.

ძველი და თანამედროვე ებრაული, მათ შორის ბიბლიისა და თალმუდის არამეულის სადამწერლობო სისტემა. 

## ისტორია 
ებრაული დამწერლობა განვითარდა ფინიკიურისა და ქანაანური კონსონანტური დამწერლობებისაგან. ასოთა მოხაზულობა წინამორბედ დამწერლობებში ერთ საგანს აღნიშნავდა, ებრაულში კი ამ ნიშნებმა ბგერების მნიშვნელობები შეიძინეს (მაგალითად ב-ს 90o-ით შემობრუნებით მიიღება ფინიკიური ნიშანი, რომელიც აღნიშნავდა სახლს 18px - ებრაულად - בית (ბაჲთ) „სახლი“). უძველესი ხელნაწერები მოიპოვება ძვ. წ. XII საუკუნეში.

## ლიტერატურა
კორეა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვა **კორეა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

***ჩრდილოეთი კორეა**, ოფიციალურად **კორეის სახალხო დემოკრატიული რესპუბლიკა** (), ქვეყანა აღმოსავლეთ აზიაში, უკავია კორეის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი.
***სამხრეთი კორეა**, ოფიციალურად **კორეის რესპუბლიკა** (), ქვეყანა აღმოსავლეთ აზიაში, უკავია კორეის ნახევარკუნძულის სამხრეთი ნაწილი.
***კორეის ნახევარკუნძული** მდებარეობს აღმოსავლეთ აზიაში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 1 100 კმ-ზე, კონტინენტური აზიიდან წყნარ ოკეანეში.
ოჰაიო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ოჰაიო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოჰაიო — მდინარე აშშ-ში
* ოჰაიო — შტატი აშშ-ში
კონკორდი

მინი|კონკორდი 001, 2 მარტი, 1969
**კონკორდი** ( ან Concorde) — ტურბორეაქტიული ძრავის მქონე ზებგერითი სამგზავრო თვითმფრინავი, რომელიც გამოიყენებოდა (აქტიური იყო) 1976 წლიდან 2003 წლამდე. კონკორდი ერთ-ერთია იმ ორი ზებგერითი ტრანსპორტიდან, რომლებიც კომერციულ მომსახურებაში შევიდნენ (მეორე რუსული წარმოების ტუპოლევ ტუ 144 იყო). ანგლო-ფრანგული ხელშეკრულების თანახმად კონკორდი ორმა კომპანიამ Aérospatiale-მ და British Aircraft Corporation-მ ერთობლივი მუშაობის შედეგად შექმნეს, წარმოების მხრივაც ეს ორი კომპანია აწარმოებდა კონკორდს. მაღალი სიჩქარის გამო თვითმფრინავი მალევე გახდა პოპულარული, კონკორდს ბგერის სიჩქარეზე ორჯერ სწრაფად შეეძლო ფრენა და მისი მაქსიმალური სიჩქარე 2.04 მახი იყო. თვითმფრინავს 92-დან 128-მდე მგზავრის გადაყვანა შეეძლო, პირველი გაფრენა კი 1969 წლის 2 მარტს შეასრულა, 1976 წლის 21 იანვრიდან მომსახურებაში მიიღეს, კონკორდი 27 წლის მანძილზე ასრულებდა კომერციულ ფრენებს.

სხვადასხვა დანიშნულების ადგილებში ფრენასთან ერთად, კონკორდი რეგულარულად ასრულებდა ტრანსატლანტიკურ ფრენებს ლონდონის ჰითროუს აეროპორტიდან და შარლ დე გოლის აეროპორტიდან ჯონ ფიცჯერალდ კენედის საერთაშორისო აეროპორტამდე, ვაშინგტონ დალესის საერთაშორისო აეროპორტამდე და გრენტლი ადამსის საერთაშორისო აეროპორტამდე. ამ მარშრუტებს კონკორდი სხვა სამგზავრო თვითმფრინავებთან შედარებით ნახევარ დროში ასრულებდა. მხოლოდ 20 კონკორდი აიგო, კონკორდის განვითარება საკმაოდ სერიოზულ ეკონომიკურ ზარალთან იყო დაკავშირებული. Air France-მ და British Airways-მა კონკორდების შესაძენად მნიშვნელოვანი სამთავრობო სუბსიდიები მიიღეს. კონკორდი 2003 წლის 26 ნოემბერს ჩამოწერეს (მოხმარებიდან ამოიღეს). მისი ჩამოწერა სხვადასხვა მიზეზბმა განაპირობეს, 2000 წელს პარიზში მომხდარმა კატასტროფამ, 2001 წლის 11 სექტემბრის ტერორისტული აქტებმა, ასევე Aérospatiale-სა და British Aircraft Corporation-ის შთამომავალი ფირმის Airbus-ის გადაწყვეტილებამ, რომლის თანახმადაც მათ კონკორდის ტექნიკური მხარდაჭერა შეწყვიტეს.

## არსებული მოდელები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* British Airways Concorde page
* Design Museum (UK) Concorde page
* Heritage Concorde preservation group site
* Concorde Legacy site 

## სქოლიო 
კატეგორია:კონკორდი
კატეგორია:თვითმფრინავები
ფარსალოსის ბრძოლა

**ფარსალოსის ბრძოლა** — ძვ. რომში სამოქალაქო ომის დროს (ძვ. წ. 49-45 წწ.)  გადამწყვეტი ბრძოლა იულიუს კეისრისა და პომპეუსის ჯარებს შორის ფარსალოსთან, თესალიაში, საბერძნეთი.  მიზეზი  რომში ერთპიროვნული ძალაუფლების დამყარება. ფარსალოსის ბრძოლაში იულიუს კეისარი ამარცხებს პომპეუსის ჯარებს.

## მსვლელობა 
იულიუს კეისრის  ქვეითმა ჯარმა მტერს ფრონტიდან შეუტია. პომპეუსის ცხენოსანი ჯარი ფლანგიდან გამოედევნა კეისრის უკანდახეულ ცხენოსან ჯარს, ამ დროს ფლანგიდან კეისრის სათადარიგო ქვეითმა ჯარმა დაარტყა მტრის გამოტყუებულ ცხენოსან ჯარს და უკუაგდო იგი. ამის შემდეგ კეისრის ქვეითი და ცხენოსანი ჯარი ერთიანად შეიჭრა მტრის ზურგში და ალყაში მოაქცია. პომპეუსი ზღვისკენ გაიქცა და იქიდან გემით ეგვიპტეში გაემგზავრა. მიტოვებული ჯარი ტყვედ ჩავარდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:რომის რესპუბლიკის ბრძოლები
კატეგორია:ძვ. წ. I საუკუნის ბრძოლები
კატაკანა

**კატაკანა** (იაპ: かたかな, カタカナ) — მარცვლოვანი დამწერლობა, იაპონური დამწერლობის შემადგენელი ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი ჰირაგანასთან და კანჯისთან (იეროგლიფიკასთან) ერთად. ჰირაგანას და კატაკანას საერთო სახელწოდებაა კანა. კანას თითოეული სიმბოლო წარმოადგენს ხმოვანს, თანხმოვანს ხმოვნითურთ ან ცხივირისმიერ ン-ს, რომელიც კონტექსტიდან გამომდინარე უახლოვდება ხან ნ-ს და ხან მ-ს, ფრანგული ცხვირისმიერი თანხმოვნების მსგავსად.

კატეგორია:იაპონური ენა
გამარტივებული ჩინური დამწერლობა

**მოკლე  ნიშანი** (簡體字 / 简体字 [ *jiǎntǐzì* ]) წარმოადგენს ჩინური დამწერლობის მოკლე, ანუ *გამარტივებულ* ვერსიას *ტრადიციული*, ანუ  ვრცელი ნიშნებისა. 

Image:為-order.gif|ვრცელი ნიშანი wèi  (= აკეთება, ქმნა)
Image:爲-order.gif|ვრცელი ნიშანი wèi  (წერითი ვარიანტი)
Image:为-order.gif|მოკლე ნიშანი wèi  (9 ხაზის ნაცვლად 4)

## რესურსები ინტერნეტში 
* babelstone.co.uk – Second Stage Simplifications

კატეგორია:ჩინური ენა
წმინდა ანტონის ცდუნება

წმინდა ანტონის ცდუნების თემა ხელოვნებაში სხვადასხვა დროს ხშირად მეორდება. პირველად ამ თემაზე ნამუშევრები იტალიაში შეიქმნა ფრესკების სახით. შემდგომ შუა საუკუნების ევროპაში კიდევ მრავალი სურათი დაიხატა ამ თემაზე. დაახლოებით 1500 წელს ჰიერონიმუს ბოსხმა დახატა ტრიპტიქი წმინდა ანტონის ცდუნება. ის დღეისთვის ლისაბონის ანტიკური ხელოვნების ეროვნული მუზეუმში ინახება. ხოლო ნამუშევრის XVI საუკუნის ასლი, რომელსაც ადრე ორიგინალად მიჩნევდნენ, ფილადელფიის მუზეუმშია დაცული.

ფაილი:TriptychOfTemptationOfStAnthony(OuterWings).jpg|დარაბები — მარცხენა: ქრისტეს დაპატიმრება გეთსამანის ბაღში; მარჯვენა: ქრისტე ჯვრით
ფაილი:TemptationStAnthony-left.jpg|მარცხენა პანელი: წმინდა ანტონის ბრძოლა და მარცხი 
ფაილი:Temptation of Saint Anthony central panel by Bosch.jpeg|ცენტრალური პანელი
ფაილი:TemptationStAnthony-right.jpg|მარჯვენა პანელი: წმინდა ანტონი მედიტაცისას

სურათი შესრულებულია ზეთის საღებავებით ხის პანელზე. ცენტრალური ნაწილის ზომებია 119x131.5 სმ, ხოლო გვერდითა ნაწილების — 53x131.5 სმ.

კატეგორია:ჰიერონიმუს ბოსხის ნახატები