ბენინი

**ბენინი**  (), **ბენინის რესპუბლიკა** (, 1975 წლამდე **დაჰომეა**) — სახელმწიფო დასავლეთ აფრიკაში. აქვს საზღვაო გასასვლელი გვინეის ყურეში. დედაქალაქი პორტო-ნოვო, მთავრობა მდებარეობს ქვეყნის უდიდეს ქალაქ კოტონუში. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ბურკინა-ფასო და ნიგერი, აღმოსავლეთიდან — ნიგერია, დასავლეთიდან — ტოგო.

## სახელწოდება 
კოლონიური და დამოუკიდებლობის პერიოდში ქვეყანა ცნობილი იყო, როგორც დაჰომეა. 1975 წლის 30 ნოემბერს ქვეყნის სახელწოდება შეიცვალა და მას ოფიციალურად ბენინი დაერქვა. სახელწოდება ბენინის სანაპიროსთან მდებარე ბენინის ყურის გამო დაერქვა. თვითონ ყურეს სახელწოდება ევროპელებმა შეურჩიეს, როდესაც მათ ბენინის იმპერია შექმნეს თანამედროვე ნიგერიის ტერიტორიაზე. ქვეყანა ბენინს არანაირი კავშირი არ აქვს თანამედროვე ნიგერიის ქალაქ ბენინ-სითისთან და არც ბენინის ბრინჯაოს ქანდაკებებთან. სახელწოდება „ბენინი“ წარმოიშვა ქალაქ უბინუს (ახლანდელი ბენინ-სითი) პორტუგალიური ენიდან დამახინჯებული თარგმანის შედეგად.

ახალი სახელწოდება ბენინი ნეიტრალიტეტის გამო შეირჩა. დაჰომეა ფონების ხალხის დაჰომეის სამეფოს ერქვა, რომელიც თანამედროვე ბენინის სამხრეთ ნაწილის მესამედით შემოიფარგლებოდა. ეს ტერიტორია არ მოიცავდა პორტო-ნოვოს, ცენტრალურ ბენინს, მულტი-ეთნიკურ ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილს – ატაკორას და ბარიბების ხალხის ბორგუს სამეფოს, რომელიც დღეს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს.

## ისტორია 
### ადრეული პერიოდი 
ძველად ქვეყნის ჩრდილოეთში ცხოვრობდა გურმის ტომი, რომელიც შემდგომ პერიოდში განდევნა თანამედროვე ნიგერიის ტერიტორიიდან მოსულმა ბარბის ტომმა. ქვეყნის სამხრეთში ცხოვრობდნენ ფონის და აჯას ტომები.

XV საუკუნეში ბენინის სანაპიროზე გამოჩნდნენ პორტუგალიელები.

XVI-XVII საუკუნეებში აშენდა ფრანგი, ნიდერლანდელი, ინგლისელი ვაჭრების და მონათმფლობელების ფორტები და ფაქტორიები.

XVII საუკუნიდან ბენინის და მეზობელი რაიონების სანაპირო ევროპელებმა გადააქციეს მონათვაჭრობის მსხვილ რეგიონად აფრიკაში (ამიტომაც მას მონათა ნაპირსაც უწოდებდნენ).

XVII საუკუნეში ბენინის თანამედროვე ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა დაჰომეის ადრეული სახელმწიფო. მისი მოსახლეობა ძირითადად დაკავებული იყო არქაული მიწადმოქმედებით. საზოგადოებრივი წყობა — გარდამავალი პირველყოფილიდან ფეოდალიზმისკენ, მონათმფლობელური ელემენტებით.

XVIII საუკუნეში დაჰომეის მმართველები აქტიურად მონაწილეობდნენ მონათვაჭრობით, ზოგიერთი მონაცემებით ყოველწლიურად ევროპელ ვაჭრებს ყიდდნენ 20 ათასამდე მონებს. ეს გრძელდებოდა XIX საუკუნის შუა პერიოდამდე, მანამდე, სანამ მონათვაჭრობა აიკრძალა ევროპის უმრავლეს ქვეყნებში.

### კოლონიალური პერიოდი 
დაჰომეა წინააღმდეგობას უწევდა ფრანგ კოლონიზატორებს 1851 წლიდან. 1890 წლის თებერვალში ფრანგმა კოლონიზატორებმა ბენინის წინააღმდეგ ომი დაიწყეს და მხოლოდ 1892 წლის ნოემბერში მოახერხეს მისი დედაქალაქის აბომეის აღება. მაგრამ 1894 წელს იგი საბოლოოდ იქნა დაპყრობილი და გახდა საფრანგეთის სამფლობელო. 1904 წელს თანამედროვე ბენინის ტერიტორია შევიდა საფრანგეთის დასავლეთი აფრიკის შემადგენლობაში, როგორც საფრანგეთის დაჰომეის კოლონია (მისი საზღვრები არ ემთხვეოდა დაჰომეის სახელმწიფოს კოლონიამდელ საზღვრებს). ფრანგმა კოლონიზატორებმა შექმნეს სამრეწველო საწარმოები (საპნის, სამკერვალო და სხვა), ააშენეს რკინიგზები და საავტომობილო გზები.

პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ჩამოყალიბდა ახალგაზრდა დაჰომეელთა მოძრაობა, რომელსაც პროგრესულად განწყობილი ადგილობრივი ინტელიგენციის წარმომადგენლები ჩაუდგნენ სათავეში. 1923 წელს მოეწყო მასობრივი ანტიკოლონიალისტური გამოსვლები.

მეორე მსოფლიო ომმა არსებითი ძვრები გამოიწვია ქვეყნის ეკონომიკასა და სოციალური ძალების თანაფარდობაში. გაიზარდა მუშების რიცხვი, გახშირდა გაფიცვები. განმათავისუფლებელ მოძრაობას სათავეში ჩაუდგნენ ქვეყანაში შექმნილი პირველი აფრიკული პოლიტიკური პარტიები და პროფკავშირები. 1946 წელს დაჰომეამ მიიღო საფრანგეთის ზღვისიქითა ტერიტორიის სტატუსი. გუბერნატორთან ერთად ფუნქციონერობა დაიწყო არჩევითმა გენერალურმა საბჭომ. მის შემადგენლობაში წარმოდგენილები იყვნენ აფრიკული ბურჟუაზიის, ქვეყნის ხელმძღვანელობის, ინტელიგენციის წარმომადგენლები.

1958 წლიდან ავტონომიური დაჰომეის რესპუბლიკა შედის საფრანგეთის თანასაზოგადოების შემადგენლობაში. განიხილებოდა ავტონომიური დაჰომეის რესპუბლიკის მაშინ დაგეგმილ და 1959—1960 წლებში არსებულ მალის ფედერაციაში (მალი და სენეგალი) ჩართვის იდეა, მაგრამ ეს არ იქნა რეალიზებული.

### დამოუკიდებლობის პერიოდი 
1960 წლის 1 აგვისტოს დაჰომეა დამოუკიდებელ რესპუბლიკად გამოცხადდა და გამოვიდა საფრანგეთის გაერთიანებიდან. 1960 წლის 20 სექტემბერს დაჰომეა გაეროში მიიღეს. დამოუკიდებელი დაჰომეის პირველი პრეზიდენტი გახდა იუბერ მაგა, რომელმაც ფაქტიურად დაამყარა პირადი დიქტატურა.

1963 წლის ბოლოს პოლკოვნიკ კრისტოფ სოგლოს ხელმძღვანელობით მოხდა პირველი სამხედრო გადატრიალება. მიღებული იქნა ახალი კონსტიტუცია, აღდგა მრავალპარტიული სისტემა, ჩატარდა საპრეზიდენტო და საპარლამენტო არჩევნები. პრეზიდენტად არჩეული იქნა სურუ-მიგან აპიტი, რომელმაც გამოაცხადა ქვეყნის „სოციალისტური გზით“ განვითარების კურსი.

1965 წელს მოხდა მეორე სამხედრო გადატრიალება, რომელიც მოაწყო უმაღლესი ოფიცრების ჯგუფმა. 1968 წელს პრეზიდენტად არჩეული იქნა ე. ზინსუ, რომელმაც განაცხადა ქვეყნის კაპიტალისტური განვითარების შესახებ.

1969 წლის დეკემბერში მოხდა მესამე სამხედრო გადატრიალება. ხელისუფლებაში დაბრუნდნენ იუბერ მაგა და სურუ-მიგან აპიტი.

1972 წლის ოქტომბერში მაიორმა მატიე კერეკუმ მოაწყო მეოთხე სახელმწიფო გადატრიალება, რომელმაც დაამყარა ერთპარტიული სისტემა მარქსისტულ-ლენინური იდეოლოგიით და მთავრობის ამოცანად გამოაცხადა სოციალიზმის მშენებლობა. 1974 წლის ნოემბრიდან დაჰომეას მართავდა პოლიტბიურო მატიე კერეკუს ხელმძღვანელობით.

1975 წლის 30 ნოემბრიდან ქვეყანას სახელად დაერქვა ბენინის სახალხო რესპუბლიკა.

1977 წლის 16 იანვარს მოხდა უშედეგო სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა დაქირავებული ჯგუფის მიერ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ბობ დენარი.

1983 წელს 15-დან 40 წლამდე ასაკის ქვეყნის მთელი მოსახლეობა შეიყვანეს რევოლუციური ახალგაზრდობის ორგანიზაციაში (იმ პერიოდში ქვეყნაში სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა შეადგენდა 43 წელს).

1989 წლიდან მატიე კერეკუ განუდგა მარქსისტულ პრინციპებს, ქვეყნის ოფიციალური დასახელებიდან ამოიღეს სიტყვა „სახალხო“. 1991 წელს ჩატარდა თავისუფალი არჩევნები.

ერთპარტიული სისტემის დემონტაჟის შემდეგ, 1990 წლის მარტიდან ქვეყნის დასახელებაა ბენინის რესპუბლიკა.

## გეოგრაფია 
thumb|428x428px|ბენინის რუკა
thumb|ბენინის ტოპოგრაფიული რუკა
გეოგრაფიულად ქვეყანა იყოფა ხუთ ბუნებრივ რეგიონად: სანაპირო რეგიონი, პლატოს ზონა („ლა ტერე დე ბარე“), ამაღლებული პლატო ტყიანი სავანით ჩრდილოეთში, ზეგნების რეგიონი ჩრდილო-დასავლეთში („ატაკორა“) და ნაყოფიერი ნიგერის დაბლობი ჩრდილო-აღმოსავლეთში. ქვეყნის საერთო ფართობი შეადგენს 114 763 კმ²-ს.

აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ნიგერია (საზღვრის სიგრძე 773 კმ), დასავლეთიდან ტოგო (644 კმ), ჩრდილოეთიდან ბურკინა-ფასო(306 კმ) და ნიგერი (266 კმ). სამხრეთიდან გარს ეკვრის ატლანტის ოკეანის (ბენინის ყურე) წყლები. სანაპირო ხაზის სიგრძე შეადგენს 121 კმ-ს.

### რელიეფი 
ბენინის სამხრეთში სანაპირო აკუმულაციური დაბლობია. ბენინის ყურის (გვინეის ყურის ნაწილი) მთელი 125 კმ სიგრძის სანაპირო ზოლის გასწვრივ გადაჭიმულია 3-4 მეტრის სიმაღლის სანაპირო რელიეფური ზოლები, რომლებიც ზღვიდან მრავალრიცხოვან მცირე სიღრმის ლაგუნებს ჭაობიანი ტერიტორიებით ჰყოფს. ლაგუნების სარტყლის მიღმა იწყება მატერიკის ნაპირი, რომელიც ყურეებით არის დაკლაკნილი. სანაპირო დაბლობის ჩრდილოეთით, ტერიტორიის უმეტესი ნაწილი 250-400 მეტრის სიმაღლის ცოკოლის პლატოებით არის დაკავებული, ზოგან 625 მეტრამდე სიმაღლის შთენილი კლდოვანი მწვერვალებით. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში პლატოს ეხება ატაკორას დაბალი ლოდური მთები (ბენინის უმაღლესი წერტილი 641 მ). მდინარეების ნიგერისა და ოტის ხეობების გასწვრივ (უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით) გადაჭიმულია დაბლობი ვაკეები. ჭარბობს წითელი ლატერიტული, სამხრეთში – წითელ-ყვითელი ლატერიტული ნიადაგები.

### კლიმატი 
კლიმატური თვალსაზრისით ბენინი იყოფა ორ ზონად: სამხრეთი და ჩრდილოეთი.

ქვეყნის ჩრდილოეთში კლიმატი სუბეკვატორულია. მშრალი სეზონი აქ გრძელდება დეკემბრიდან მაისის ჩათვლით, წვიმიანი — ივნისიდან ნოემბრის ჩათვლით. საშუალო წლიური ტემპერატურა შეადგენს 25—28 °C.

ქვეყნის სამხრეთში კლიმატი ქვეყნის სანაპირო რეგიონებში ეკვატორულია, ორი წვიმიანი (აპრილიდან ივლისის შუამდე და სექტემბრის შუიდან ოქტომბრის ჩათვლით) და ორი მშრალი სეზონებით (ნოემბერი-მარტი, ივლისის შუა პერიოდი — სექტემბრის შუა პერიოდი).

ზამთრის მშრალი სეზონი გამოწვეულია ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონით — ჰარმატანით, რომელიც ქრის საჰარიდან გვინეის ყურის მხარეს.

აქ მოდის 1270 მმ-მდე ნალექი წელიწადში. წვიმიანი სეზონის საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 23 °C-დან 28 °C-მდე, მშრალი სეზონის აღწევს 32 °C-ს.

### ჰიდროლოგია 
ქვეყანას გააჩნია ხშირი სამდინარო სისტემა. სამხრეთის მიმართულებით ჩამდინარე მდინარეებიდან ყველაზე დიდებია — უემე (დაახლოებით 500 კმ), მონო (ორივეზე დაცურავენ გემები), კუფო, ზუ, აგბადო, ოკპარა, ალპურო. ჩრდილოეთით ყველაზე უფრო დიდი მდინარეა ნიგერი, ასევე აღსანიშნავია ნიგერის შენაკადები ალიბორი, სოტა, მეკრუ და ოტი (ვოლტის აუზი). ბენინის სამხრეთში მდებარეობს ტბა ნოკუე.

### ფლორა 
ქვეყნის ჩრდილოეთი ნაწილის მცენარეულობიდან ძირითადად გამოირჩევა მაღალბალახოვანი სავანა აკაციებით, დუმ-პალმებით, შის ხეებით (). სამხრეთით, სანაპიროზე, მარადმწვანე ტროპიკული ტყეები (ტერიტორიის დაახლოებით 1/5), ასევე ზეთოვანი პალმების და ტექის ხის ნარგავები.

### ფაუნა 
ბენინის ცხოველთა სამყარო საკმაოდ მდიდარია. ქვეყნის ტერიტორიაზე ცნობილია ძუძუმწოვართა 191 სახეობა. სავანაში ბევრი ანტილოპა და დიდი მტაცებლებია — ლომები, ჯიქები, ავაზები. გვხვდება სერვალი, ტურა, აფთარი, აფრიკული სპილო, აფრიკული კამეჩი. სანაპირო წყლებში ბინადრობენ ლოქოები, ტილაპიები.

ასევე მდიდარია ბენინის ორნიტოფაუნა — ცნობილია ფრინველთა 591 სახეობა, მათ შორის დურაჯები, მეთაფლიასებრნი, აფრიკული მარაბუები, აფრიკული ჟაბირუები, ივეოსისებრნი, ბუჩქის ღაჟოები.

ბენინის წითელ წიგნში შეტანილია ძუძუმწოვართა 49 სახეობა, ფრინველთა 45 სახეობა, ქვეწარმავლების 15 სახეობა და ამფიბიების 2 სახეობა, რომლებიც იმყოფებიან გაქრობის საფრთხის ქვეშ.

დაცულ ტერიტორიებს უკავიათ ბენინის მთლიანი ფართობის დაახლოებით 20 %; სამხრეთით 0,16 % — ღვთიური ტყეები, დაახლოებით 17 % — რამსარის ჭარბტენიანი ტერიტორიები. 52 დაცულ ბუნებრივ ტერიტორიებს შორის 2 ეროვნული პარკია: W და პენჯარი. იგეგმება საზღვაო დაცული ტერიტორიის შექმნა ზღვის კუების დასაცავად.

## პოლიტიკა 
ბენინის პოლიტიკა ხორციელდება საპრეზიდენტო წარმომადგენლობითი დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩარჩოებში, რომელშიც ბენინის პრეზიდენტი ერთდროულად წარმოადგენს სახელმწიფოს მეთაურს, მთავრობის მეთაურს და მრავალპარტიული სისტემის მეთაურს. აღმასრულებელ ხელისუფლებას ახორციელებს მთავრობა. საკანონმდებლო ხელისუფლება ეკუთვნის როგორც მთავრობას, ასევე საკანონმდებლო ორგანოს. სასამართლო ხელისუფლება დამოუკიდებელია აღმასრულებელი და საკანონმდებლო ხელისუფლებებისგან. დღევანდელი პოლიტიკური სისტემა დაფუძნებულია 1990 წლის ბენინის კონსტიტუციაზე და შემდგომ 1991 წელს დემოკრატიულ წყობაზე გადასვლაზე. 2019 წელს Economist Intelligence Unit-მა ბენინი შეაფასა, როგორც „ჰიბრიდული რეჟიმი“.

აფრიკული მმართველობის იბრაჰიმის ინდექსმა ბენინი მაღალი ქულით შეაფასა, რომელიც მთელს აფრიკაში მმართველობის ხარისხს ზომავს. ბენინი 52 აფრიკული ქვეყნიდან ამ ინდექსის მიხედვით მე-18 ადგილზეა. განსაკუთრებით მაღალი შეფასება აქვს შემდეგ ორგანოებში: ესენია უსაფრთხოება და სამართალი და მონაწილეობა და ადამიანთა უფლებები.

2005 წელს პოლიციის, ბიზნესის და პოლიტიკური კორუფციის ანალიზის შედეგად ბენინმა 159 ქვეყნიდან 88-ე ადგილი დაიკავა.

2007 წელს პრესის თავისუფლების ინდექსის მიხედვით ბენინმა 169 ქვეყნიდან 53-ე ადგილი დაიკავა.

### პოლიტიკური სისტემის განვითარება 
[მინი|[ნისეფორ სოგლო, ბენინის პრეზიდენტი 1991-1996 წლებში]]
XVII საუკუნიდან კოლონიალურ პერიოდამდე დაჰომეის სამეფოს (რომლის საზღვრები მოიცავდა უფრო მეტს, ვიდრე თანამედროვე ბენინი) მართავდა „ობა“. ბენინი საფრანგეთის კოლონია იყო 1892 წლიდან 1960 წლამდე, როდესაც საბოლოოდ იქნა დამოუკიდებლობა მიღწეული. 1960 წლიდან 1972 წლამდე პერიოდში ბენინში (1975 წლამდე ცნობილი, როგორც დაჰომეის რესპუბლიკა) მოხდა სამხედრო გადატრიალებების სერიები, რის შედეგადაც შეიცვალა ბევრი მთავრობა. უკანასკნელმა გადატრიალებამ ხელისუფლებაში მოიყვანა მაიორი მატიე კერეკუ, რომელიც რეჟიმს ჩაუდგა სათავეში და იგი ხელმძღვანელობდა მკაცრი მარქსისტულ-ლენინისტური პრინციპებით. ბენინის ხალხის რევოლუციური პარტია რჩებოდა სრულუფლებიან ხელისუფლებაში 1990-იანი წლების დასაწყისამდე. საფრანგეთისა და სხვა დემოკრატიული ხელისუფლებების მიერ წახალისებულმა მატიე კერეკუმ მოიწვია ეროვნული კონფერენცია, რომელმაც შემოიღო ახალი დემოკრატიული კონსტიტუცია და ჩაატარა საპრეზიდენტო და საკანონმდებლო არჩევნები. საპრეზიდენტო არჩევნებში კერეკუს მთავარი ოპონენტი იყო პრემიერ-მინისტრი ნისეფორ სოგლო, რომელმაც მოიპოვა გამარჯვება. სოგლოს მხარდამჭერებმა ასევე მიიღეს უმრავლესობა ეროვნულ კრებაში.
[მინი|[მატიე კერეკუ, ბენინის პრეზიდენტი 1996-2006 წლებში]]
ასე, რომ ბენინი გახდა პირველი აფრიკული ქვეყანა, რომელმაც წარმატებით დაასრულა გადასვლა დიქტატურიდან პლურალისტურ პოლიტიკურ სისტემაზე. 1995 წლის მარტში ჩატარებული ეროვნული კრების არჩევნების მეორე ტურში სოგლოს პოლიტიკური პარტია – ბენინის აღორძინების პარტია წარმოადგენდა ყველაზე უფრო მსხვილ პოლიტიკურ პარტიას, მაგრამ ვერ ფლობდა აბსოლუტურ უმრავლესობას. ექს-პრეზიდენტ კერეკუს მხარდამჭერების მიერ შექმნილი პარტიის წარმატებამ, უბიძგა კერეკუს, რომელმაც ოფიციალურად უარი განაცხადა აქტიურ პოლიტიკურ მოღვაწეობაზე, წარმატებით გამოსულიყო 1996 და 2001 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში.

### კონსტიტუცია 
ნაწილობრივ სსრკ-ს დაშლისა და ამით გამოწვეული ზესახელმწიფოების მხრიდან დონორული ფინანსური მხარდაჭერის არქონის, ასევე ქვეყნის შიგნით არსებული ეკონომიკური კრიზისის გამო, ბენინმა 1990 წელს პოლიტიკური სისტემის და ეკონომიკის გახსნისა და ლიბერაციის მიზნით მიიღო ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია. მისი მთავარი მიზნებია — კანონებში ურთიერთანგარიშობის გამყარება, გამჭირვალობა, რელიგიის თავისუფლება, პრესის თავისუფლება, სამთავრობო ხელისუფლებების გაყოფა, პროტესტის უფლება, საყოველთაო საარჩევნო უფლება (18 წლიდან) და სასამართლო სისტემის დამოუკიდებლობა.

ამ მოვლენებმა გამოიწვია ბენინში ეკონომიკური აღმავლობა, მაგრამ კონსტიტუციის ზოგიერთი გაბედული იდეალები ჯერ კიდევ არ არის რეალიზებული. ურთიერთანგარიშობის და გამჭირვალობის არქონა, პოლიტიკური სისტემიდან სასამართლო ხელისუფლების გამოყოფის უუნარობა და გაუნათლებლობის მაღალი დონე არის ამის ძირითადი მიზეზი. ამას გარდა, სახელმწიფო მოსამსახურეების ფინანსური ანაზღაურება საკმაოდ დაბალია, რაც ხელს უწყობს მათ ჩართვას მექრთამეობასა და კორუფციაში. არსებობენ გადაუჭრელი პრობლემები მრავალ კანონებთან დაკავშირებით, რომლებიც მიღებულია კონსტიტუციამდე და რომლებიც მათ ეწინააღმდეგება. ბევრი ძველი კანონი დაფუძნებულია ფრანგულ სამართლებლივ ნორმებზე, რადგანაც საფრანგეთი იყო ყოფილი კოლონიალური სახელმწიფო. კრიტიკოსები ასევე საყვედურობენ, რომ კონსტიტუციაში არ არის ნახსენები საკმარისი ცხოვრების დონის უფლება.

დაწერის მომენტიდან კონსტიტუცია გადაითარგმნა ბენინის რვა ეროვნულ ენაზე. ადგილობრივი რადიოსადგურების გადმოცემები, როგორც ქალაქებში, ასევე სოფლებში, პროპაგანდას უწევდნენ კონსტიტუციას მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

### აღმასრულებელი ხელისუფლება 
[მინი|[იაიი ბონი, ბენინის პრეზიდენტი 2006-2016 წლებში]]
ბენინის პრეზიდენტი ირჩევა ხუთწლიანი ვადით. ერთ ადამიანს შეუძლია დაიკავოს თანამდებობა მხოლოდ ორი ვადით, როგორც მიყოლებით, ასევე გამოტოვებით. არჩევნები ტარდება ხმების აბსოლუტური უმრავლესობით, აუცილებლობის შემთხვევაში მეორე ტურის შემდეგ.

კანდიდატები უნდა იყვნენ:

* წარმოშობით ბენინელი ან 10 წლის განმავლობაში ბენინის მოქალაქეობის მქონე
* საკუთარი კანდიდატურის წამოყენების თარიღის დროს ასაკით 40 წლიდან 70 წლამდე
* არჩევნების დროს ბენინში მცხოვრები
* ფსიქიკურად და ფიზიკურად ჯანმრთელად მიჩნეული სამი ექიმის მიერ

2006 წელს მატიე კერეკუს კონსტიტუციის მიხედვით არ ქონდა უფლება მიეღო მონაწილეობა საპრეზიდენტო არჩევნებში, რადგან ის უკვე იყო ორჯერ არჩეული და იყო 70 წელზე მეტი ასაკის. სპეკულაციების მიუხედავად, ეს გადაწყვეტილება არ შეცვლილა და ის გადადგა მხოლოდ მისი მემკვიდრის – იაიი ბონის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ.

მინისტრთა კაბინეტი იმყოფება პრეზიდენტის დაქვემდებარების ქვეშ და მას ემსახურება კონსულტაციებისთვის და სტრატეგიების გამომუშავებისთვის. მინისტრთა კაბინეტი ასევე ამყარებს კავშირს სამინისტროებთან და სხვა სამთავრობო დაწესებულებებთან.

### საკანონმდებლო ხელისუფლება 
ეროვნული ასამბლეა (პარლამენტი) — ქვეყნის ძირითადი საკანონმდებლო ორგანოა. დეპუტატები ირჩევიან ყოველი ოთხი წლის შემდეგ, განსხვავებით პრეზიდენტის ხუთწლიანი უფლებამოსილების ვადისა. არსებობს 83 თავისუფალი ადგილი. ასამბლეა ახორციელებს საკანონმდებლო ხელისუფლებას და აკონტროლებს მთავრობას. სამხედრო პირებს არა აქვთ არჩევნებში მონაწილეობის უფლება, თუ ისინი არ გადადგებიან დაკავებული სამხედრო თანამდებობებიდან.

### სასამართლო ხელისუფლება 
საკონსტიტუციო სასამართლო უფლებას აძლევს კერძო პირებს გაასაჩივრონ მთავრობის გადაწყვეტილებები. ეს განსაკუთრებით ხშირად გამოიყენება სამუშაო ადგილებზე დისკრიმინაციის შემთხვევებში. უმაღლეს სასამართლოს გააჩნია უმაღლესი იურისდიქცია სამართლებრივ საკითხებზე. ის მოწოდებულია შეაკავოს აღმასრულებელი ხელისუფლება, ასევე შეასრულოს კონსულტატიური ფუნქციები. მაღალი სასამართლო, რომლის შემადგენლობაში არ შეიძლება შედიოდეს პრეზიდენტი, შედგება საკონსტიტუციო სასამართლოსა და პარლამენტის წევრებისაგან, ასევე უმაღლესი სასამართლოს თავჯდომარისგან. მხოლოდ მას შეუძლია გაასამართლოს პრეზიდენტი.

### არჩევნები და პოლიტიკური პარტიები 
2001 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების დროს მოსალოდნელმა დარღვევებმა გამოიწვია არჩევნების მეორე ტურის ბოიკოტი ძირითადი ოპოზიციური კანდიდატების მხრიდან. საპრეზიდენტო არჩევნების პირველი ტურის შედეგების მიხედვით ოთხმა კანდიდატმა დაიკავა პირველი ოთხი ადგილი: მატიე კერეკუ (მოქმედი პრეზიდენტი) — 45,4 %, ნისეფორ სოგლო (ყოფილი პრეზიდენტი) — 27,1 %, ადრიან უნგბეჯი (ეროვნული ასამბლეის სპიკერი) — 12,6 % და ბრუნო ამუსუ (სახელმწიფო მინისტრი) — 8,6 %. ხმის მიცემის მეორე ტური, რომელიც თავდაპირველად დანიშნული იყო 2001 წლის 18 მარტისთვის, გადაიდო რამდენიმე დღით, რადგან სოგლომ და უნგბეჯიმ მახსნეს საკუთარი კანდიდატურები მათი აზრით არჩევნების ფალსიფიცირების გამო. შედეგად კერეკუს მოუწია დაპირისპირებოდა თავის საკუთარი სახელმწიფო მინისტრის – ამუსუს წინააღმდეგ ეგრედ წოდებულ „ამხანაგურ თამაშში“. შემდეგი საპრეზიდენტო არჩევნები გაიმართა 2006 წლის მარტში; რადგან კერეკუს და სოგლოს კონსტიტუციის მიხედვით არ შეეძლოთ არჩევნებში მონაწილეობა, ამორჩეული იქნა პოლიტიკური ახალბედა იაიი ბონი, რომელმაც არჩევნების მეორე ტურში დაამარცხა უნგბეჯი. იაიი ბონიმ და მისმა საპარლამენტო მოკავშირეებმა ასევე გაიმარჯვეს 2011 წლის არჩევნებში.
[მინი|[პატრის ტალონი, ბენინის ამჟამინდელი პრეზიდენტი]]
პატრის ტალონი კენჭს იყრიდა, როგორც დამოუკიდებელი კანდიდატი, 2016 წლის მარტში საპრეზიდენტო არჩევნებზე. თუმცა კენჭისყრის პირველ ტურში მან მეორე ადგილი დაიკავა და ჩამორჩა პრემიერ-მინისტრ ლიონელ ზინსუს, რომელიც პარტია – კაურის ძალები ბენინის აღორძინებისთვის წარმოადგენდა, მეორე ტურში მან გაიმარჯვა, მოიპოვა რა ხმების 65 %. ტალონმა განაცხადა, რომ „პირველ რიგში დაკავდება საკონსტიტუციო რეფორმებით“, განიხილავს საკუთარ გეგმას შეზღუდოს პრეზიდენტების უფლებამოსილების ვადა ერთი ხუთწლიანი ვადით, რათა იბრძოლოს „თვითკმაყოფილების“ წინააღმდეგ. მან ასევე განაცხადა, რომ გეგმავს შეამციროს მთავრობის რაოდენობა 28 წევრიდან 16 წევრამდე. მან ფიცი დადო 2016 წლის 6 აპრილს. მისი მთავრობის შემადგენლობა გამოცხადდა მოგვიანებით იმავე დღეს.

## საგარეო პოლიტიკა 
ქვეყნის საგარეო პოლიტიკა არეგულირებს ბენინის ურთიერთობებს სხვა სახელმწიფოებთან. ამ პოლიტიკის რეალიზაცია ავალია ბენინის საგარეო საქმეთა სამინისტროს.

1972 წელს დაჰომეაში სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად ხელისუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ მაიორმა მატიე კერეკუმ დაჰომეის რესპუბლიკა გამოაცხადა მარქსისტულ-ლენინურ სახელმწიფოდ და ფინანსური მხარდაჭერის მიზნით მიმართა აღმოსავლეთ ევროპის და აზიის კომუნისტურ ხელისუფლებებს. თანამედროვე სახელმწიფოს კოლონიალურ წარსულთან დისტანცირებისთვის 1975 წელს ქვეყანას ეწოდა ბენინის სახალხო რესპუბლიკა. მაგრამ 1989 წელს ბენინმა უარი განაცხადა სოციალისტურ იდეოლოგიაზე კრედიტორების ზეწოლისა და შიდა არეულობების გამო, რომელიც დაკავშირებული იყო ეკონომიკურ სიძნელეებთან.

უკანასკნელ წლებში ბენინმა გაამყარა კავშირები ყოფილ მეტროპოლია საფრანგეთთან, ასევე აშშ-თან და ძირითად საერთაშორისო საკრედიტო ორგანიზაციებთან. ბენინმა ასევე საკუთარ თავზე აიღო შუამავლის როლი პოლიტიკური კრიზისების გადაჭრაში ლიბერიაში, გვინეა-ბისაუში და ტოგოში და დახმარება გაუწია გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ძალებს ჰაიტის რესპუბლიკაში, რაც მოწმობს ქვეყნის მზარდი ნდობის ხარისხს საერთაშორისო თანამეგობრობაში.

## შეიარაღებული ძალები 
ბენინის შეიარაღებული ძალები () — ბენინის რესპუბლიკის სამხედრო ორგანიზაცია, რომლის დანიშნულებაა ქვეყნის თავისუფლების, დამოუკიდებლობის და ტერიტორიალური მთლიანობის დაცვა.

შედგება სახმელეთო ჯარების, სამხედრო-საზღვაო ძალების და სამხედრო-საჰაერო ძალების მართვის ორგანოებისგან.

### ისტორია 
ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში ბენინი იყო საფრანგეთის კოლონია, 1958 წელს მან მიიღო ახალი სტატუსი — დაჰომეის რესპუბლიკა საფრანგეთის თანამეგობრობის შემადგენლობაში. 1960 წლის 1 აგვისტოს ქვეყანამ მიიღო დამოუკიდებლობა.

1963 წელს მიღებული იქნა კანონი საყოველთაო სამხედრო სავალდებულო სამსახურის შესახებ (დადგენილი გასაწვევი ასაკი — 18 წელი და სამსახურის ვადა 12 თვე), მაგრამ შემდგომში შენარჩუნდა არმიის დაკომლექტების შერეული სისტემა (მოხალისეები და გასაწვევები).

ბენინის შეიარაღებული ძალების პირადი შემადგენლობა მონაწილეობას იღებს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის სამშვიდობო ოპერაციებში (ძირითადად აფრიკის ტერიტორიაზე). ბენინის დანაკარგებმა გაეროს ყველა ოპერაციებში შეადგინა 28 დაღუპული ადამიანი.

### თანამედროვე მდგომარეობა 
2022 წლის დასაწყისის მდგომარეობით რეგულარული შეიარაღებული ძალების საერთო რაოდენობამ შეადგინა 7,25 ათასი ადამიანი, პირადი შემადგენლობის დაკომპლექტება ხდებოდა გაწვევის შედეგად.

*სახმელეთო ჯარების რაოდენობა შეადგენდა 6,5 ათას ადამიანს; 18 მსუბუქი ტანკი PT-76; 34 ჯავშანტრანსპორტიორი (22 ც. М113, 10 ც. Casspir-NG და ორი "ACMAT Bastion"), 34 ჯავშანმანქანა (სამი AML-90, 14 ც. БРДМ-2, შვიდი М8 და 10 ც. VBL), 16 ცალზე მეტი ბუქსირებადი საველე არტილერია (მათ შორის, 12 ც. 105-მმ-ნი ჰაუბიცა L118 Light Gun და ოთხი ც. 105-მმ-ნი ჰაუბიცა М101), ასევე რამდენიმე 82-მმ-ნი და 120-მმ-ნი ნაღმტყორცნი.
*სამხედრო-საჰაერო ძალების რაოდენობა შეადგენდა 250 ადამიანს, სამი სატრანსპორტო თვითმფრინავი (ერთი DHC-6, ერთი Boeing 727 და ერთი HS-748), ორი სასწავლო თვითმფრინავი LH-10 Ellipse და ხუთი სატრანსპორტო ვერტმფრენი (ოთხი AW.109BA და ერთი AS350B Ecureuil).
*სამხედრო-საზღვაო ძალების რაოდენობა შეადგენდა დაახლოებით 500 ადამიანს და ექვს საპატრულო კატერს.

ამას გარდა, ქვეყანაში არსებობდა გასამხედროებული სამხედრო ფორმირებები, რომლებიც არ შედიოდნენ შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში - ჟანდარმერია საერთო რაოდენობით 4,8 ათასი ადამიანი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|200px|ბენინის დეპარტამენტები
ბენინი იყოფა 12 დეპარტამენტად (), ისინი კიდევ იყოფიან და თავის მხრივ 77 კომუნას ადგენენ. 1999 წელს არსებული 6 დეპარტამენტიდან თითოეული ორ ნაწილად გაიყო და საერთო ჯამში 12 დეპარტამენტი შეადგინა. ახალ ექვს დეპარტამენტს ადმინისტრაციული ცენტრები 2008 წელს შეურჩიეს.

## დემოგრაფია 
thumb|300px|ბენინის მოსახლეობის 2020 წლის ასაკობრივ-სქესობრივი პირამიდა
მოსახლეობის უკანასკნელი აღწერა ბენინში ჩატარდა 2013 წლის 11-25 მაისს. აღწერის მონაცემების მიხედვით 2013 წელს ქვეყნის მოსახლეობის რაოდენობამ შეადგინა 9 983 884 ადამიანი. ბენინის 13,3 მილიონი მოსახლეობის უმრავლესობა სამხრეთში ცხოვრობს.

მოსახლეობა — 13 754 688 ადამიანი (2022 წლის შეფასება).

მოსახლეობის ზრდის ტემპი — 3,34 % (2022 წლის შეფასება).

შობადობის მაჩვენებელი — 41,15 დაბადებული ბავშვი 1000 მოსახლეზე (2022 წლის შეფასება).

შობადობის მაჩვენებელი — 5,43 დაბადებული ბავშვი/ 1 ქალი (2022 წლის შეფასება).

სიკვდილიანობის მაჩვენებელი — 8,01 გარდაცვლილი 1000 მოსახლეზე (2022 წლის შეფასება).

სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა — 62,21 წელი.
* მამაკაცი — 60,39 წელი
* ქალი	— 64,14 წელი

ჩვილ ბავშვთა სიკვდილიანობის მაჩვენებელი — 55,76 გარდაცვლილი/1000 ცოცხლად დაბადებულიდან.

წმინდა მიგრაციის მაჩვენებელი — 0,24 მიგრანტი/1000 მოსახლეზე (2022 წ.).

ასაკობრივი სტრუქტურა.
* 0–14 წელი — 45,56 %
* 65 წლის და ზემოთ — 2,39 %

სქესობრივი თანაფარდობა.
* სულ — 0.97 კაცი(ები)/ქალი (2022 შეფას.)
* დაბადებისას — 1,05 მამრობითი/მდედრობითი
* 15 წლამდე — 1,02 მამრობითი/მდედრობითი
* 65 წლის და ზემოთ — 0,72 მამრობითი/მდედრობითი

იმუნოდეფიციტის ვირუსით (აივ) დაავადება — 1,2 % (2007 წლის შეფასება).

15 წელზე უფროსი ასაკის მოსახლეობის განათლება — 34,7 %, 48 % მამაკაცები და 23 % ქალები (2002 წლის აღწერა).

### ეთნიკური ჯგუფები 
ქვეყანაში დაახლოებით 42 აფრიკული ეთნიკური ჯგუფი ცხოვრობს. მათ შორისაა იორუბას ხალხი, რომლებიც ბენინის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ცხოვრობენ (XII საუკუნეში გადასახლებული იყო ნიგერიიდან), ასევე დენდის ხალხი, რომლებიც ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში ცხოვრობენ და რომლებიც მალიდან XVI საუკუნეში გადასახლდნენ. ასევე არიან ბარიბები და ფულები ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში და ტამაარი და სომბიები, რომლებიც ათაკორას მთებში ცხოვრობენ.

ბოლოდროინდელმა მიგრაციებმა ბენინში შეიყვანა სხვა აფრიკელი მოქალაქეები, რომლებიც მოიცავს ნიგერიელებს, ტოგოელებს და მალელებს. უცხოელთა საზოგადოება მოიცავს ინდიელებს და ლიბანელებს, რომლებიც მონათა ვაჭრობის დროს შევიდნენ ქვეყნის ტერიტორიაზე. ევროპის მრავალი საელჩოსა და საგარეო დახმარების მისიებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების და სხვადასხვა მისიონერული ჯგუფების პერსონალი მოიცავს 5500 ევროპელ მოსახლეს, რომლებიც ქვეყანაში ცხოვრობენ. ევროპელების მოსახლეობის ნაწილი ასევე მოიცავს ადგილობრივ ბენინელებს, რომლებიც ფრანგული წარმოშობის არიან.

ყველაზე დიდი ეთნიკური ჯგუფია ფონი, რომლებიც ლაპარაკობენ ფონის ენაზე და მათი რაოდენობა შეადგენს 1,7 მილიონს (2001 წ.), შემდეგ მოდის იორუბას ხალხის სხვადასხვა ჯგუფები (1,2 მილიონი), აჯა (600 000), ბარიბა (460 000), აიიზო (330 000), ფულბე (310 000) და ოგუ (240 000). სამხრეთით, პორტებთან ახლოს, ბევრი ადამიანი ცხოვრობს, რომლებიც დაბრუნებული ბრაზილიელი მონების შთამომავლები არიან.

### ენები 
ბენინში 50-ზე მეტ ენაზე საუბრობენ. ოფიციალური ენაა ფრანგული. სამხრეთ ბენინში მრავალი ადგილობრივი აფრიკული ენიდან ყველაზე მნიშვნელოვანია ფონი და იორუბა. ჩრდილოეთში სულ მცირე ექვსი ძირითადი ენაა, მათ შორის ბარიბა და ფულანი.

ბენინში რამდენიმე ათეული ეთნოლინგვისტური ჯგუფია, რომლებიც აფრიკის სამ ენობრივ ოჯახს წარმოადგენენ: ნიგერ-კონგოს, ნილო-საჰარულს და აფრაზიულს. ეს უკანასკნელი წარმოდგენილია ჰაუსას ხალხით, რომლებიც ძირითადად ვაჭრებად ცხოვრობენ ქვეყნის ჩრდილოეთ რეგიონებში, ხოლო ნილო-საჰარული – დენდის ხალხით, რომლებიც სონგაის იმპერიიდან წარმოიშვნენ. სონგაის ენა დენდი დომინირებს მდინარე ნიგერის გასწვრივ, შორეულ ჩრდილოეთში და გამოიყენება, როგორც ლინგვა ფრანკა მუსლიმურ რაიონებში მთელ ჩრდილოეთში, ალიბორის, ბორგოუს და დონგას პროვინციებში. ნიგერ-კონგოს ენების ოჯახიდან ხუთი შტოა წარმოდგენილი:

* მანდეს ენებზე მოსაუბრე ბოკოს ან ბუსას ხალხი, რომლებიც ამჟამად შორეულ აღმოსავლეთ კუთხეში ცხოვრობენ (სამხრეთ ალიბორი-ჩრდილოეთ ბორგოუ), მაგრამ ადრე უფრო ფართოდ იყო გავრცელებული, სანამ ბარიბას ენა დიდწილად არ შეავიწროვებდა.
* სენეგამბიურ ენებზე მოსაუბრე მომთაბარე ფულბეს ხალხი, რომლებიც ჩრდილო-აღმოსავლეთით იყვნენ მიმოფანტულნი.
* ბენუე-კონგოს ენებზე მოსაუბრე იორუბას ხალხი, რომელიც წარმოადგენს საკეტეს ძველი სამეფოსა და დედაქალაქ პორტო-ნოვოს მაცხოვრებლებს, რომელიც XII-XIX საუკუნეებში იორუბას ქალაქებიდან, ოიოდან და იფედან, დასავლეთით გაფართოვდა.
* გურის (ვოლტის აუზი) ენები დომინირებს ოთხ ჩრდილოეთ პროვინციაში, სადაც ძველი ბორგუს (ბარიბას) სამეფოს ბარიბას ხალხს დაკავებული აქვს მისი მემკვიდრე პროვინციების – ბორგუსა და ალიბორის სოფლების უმეტესი ნაწილი, ასევე პროვინციის დედაქალაქი პარაკუ; იომის ენაზე მოლაპარაკე ხალხს დონგას პროვინციის დიდი ნაწილი და მისი დედაქალაქი ჯუგუ.
* კვას ენებზე, განსაკუთრებით კი გბეს ენებზე მოლაპარაკე ხალხი, რომლებზეც სამხრეთ და ცენტრალურ პროვინციებში მცხოვრები ტადოს ხალხები საუბრობენ: აჯა, რომლებიც მეზობელი ტოგოდან კუფოს პროვინციაში დასახლდნენ და ბენინში მოსახლე სხვა ტადო ხალხი წარმოშვეს, მონოს პროვინციაში მცხოვრები გენ-მინას ხალხი, რომლებიც ტოგოდან ან განადან ცალკე ჩავიდნენ: ფონი ხალხის კულტურა კონცენტრირებული იყო ზუს პროვინციაში, ფონების ძველი დედაქალაქის, აბომეის გარშემო, მაგრამ ასევე დომინირებდა კოტონუსა და სამხრეთ ატლანტიკის მუნიციპალიტეტის რაიონებში, როგორიცაა უიდა; მაქსის ხალხი ცენტრალურ კოლინში, განსაკუთრებით სავალუს გარშემო; ცენტრალური ატლანტიკის (ალადა) აიიზოს ხალხი და სხვა.

### რელიგია 
2013 წლის მონაცემებით, ბენინის მოსახლეობის 48,5 % ქრისტიანი იყო, (25,5 % კათოლიკე, 13,5 % პროტესტანტი (აქედან: 6,7 % ქრისტეს ციური ეკლესია, 3,4 % მეთოდისტური, 3,4 % სხვა პროტესტანტული მიმდინარეობა) და 9,5 % სხვა ქრისტიანული მიმდინარეობა). მოსახლეობის 27,7 % მუსლიმი იყო, 11,6 % ვუდუს მიმდევარი, ხოლო მოსახლეობის 2,6 % ადგილობრივ, ტრადიციულ რელიგიას მიჰყვება. ქვეყანაში 2,6 % სხვა რელიგიის მიმდევარი და 5,8 % არცერთი რელიგიის მიმდევარია.

ტრადიციული რელიგიები მოიცავს ანიმისტურ რელიგიებს, როგორებიც ათაკორაში გავრცელებული ვუდუ და ორიშა, რომლებსაც იორუბასა და ტადოს ხალხები მისდევენ. ქალაქი ოუდაჰი, რომელიც ცენტრალურ სანაპიროს ტერიტორიაზე მდებარეობს, ბენინური ვუდუების სულიერ ცენტრს წარმოადგენს.

### უდიდესი ქალაქები 
[მარჯვნივ|მინი|271x271პქ|[კოტონუ]]
[მინი|271x271პქ|[პორტო-ნოვო]]

## ეკონომიკა 
მინი|ბამბის პლანტაციები ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში
ბენინი სუსტადგანვითარებული აგრარული სახელმწიფოა, რომელიც განეკუთვნება მსოფლიოს ყველაზე უფრო სუსტად განვითარებული ქვეყნების რიცხვს. ბენინის ეკონომიკა დამოკიდებულია საარსებო სოფლის მეურნეობაზე, ბამბის წარმოებასა და რეგიონულ ვაჭრობაზე. ბამბა მშპ-ს 40 %-ს შეადგენს, ხოლო ოფიციალური ექსპორტის შემადგენელი ნაწილის 80 % სწორედ ამ ორგანოებზე მოდის. ინფლაცია შემცირდა ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში. ბენინი იყენებს აფრიკულ ფრანკს, რომელიც ევროზე არის დამოკიდებული.

ბენინის ეკონომიკა გასული წლების განმავლობაში შედარებით გაძლიერდა, ხოლო მშპ-ს რეალური ზრდა შეფასდა 5,1 %-დან 5,7 %-მდე, 2008 და 2009 წლებში. ეკონომიკური ზრდის მთავარი წარმომქმნელი არის სოფლის მეურნეობის სექტორი, საიდანაც ბამბა ქვეყნის მთავარ საექსპორტო პროდუქტს წარმოადგენს. ქვეყანაში მოქმედი სერვისების უმეტესობას ბენინის გეოგრაფიული მდებარეობა განაპირობებს. გეოგრაფიული მდებარეობა ხელს უწყობს მეზობელ ქვეყნებთან ვაჭრობას, ტრანსპორტირებას, გადაზიდვებსა და ტურისტების ქვეყანაში შემოსვლას.
მარჯვნივ|მინი|ბენინის სახნავ-სათესი მიწები ჯუგუს მიმდებარედ.
ბენინში ბიოშეღწევადობის ხელმისაწვდომობა მსოფლიო საშუალოზე ნაკლებია. 2016 წელს ბენინს ჰქონდა თავისი ქვეყნის ტერიტორიაზე 0,9 გლობალური ჰექტარი ბიოეკრანით, რაც გაცილებით ნაკლებია ვიდრე მსოფლიო საშუალოდ 1,6 გლობალური ჰექტარი ერთ პერსონაზე.

ეკონომიკის ზრდის მიზნით, ბენინი გეგმავს უფრო მეტი უცხოური ინვესტიციის მოზიდვას და უფრო მეტ აქცენტს ტურიზმის განვითარებაზე. ბენინში ასევე იგეგმება ახალი საკვების გადამამუშავებელი სისტემების დანერგვა.

მიუხედავად იმისა, რომ ბენინში პროფკავშირების წარმომადგენლები წარმოადგენენ ოფიციალური მუშახელის 75 %-ს, საერთაშორისო პროფკავშირის კონფედერაციამ (ITCU) აღნიშნა, რომ ქვეყანაში არის ისეთი პრობლემები, როგორებიცაა ქალთა ხელფასების თანასწორობის არ არსებობა, ბავშვთა შრომის გამოყენება, ასევე იძულებითი შრომა.

ბენინი არის აფრიკაში ბიზნეს სამართლის ჰარმონიზაციის ორგანიზაციის წევრი (OHADA).

მიუხედავად იმისა, რომ მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდის ტემპი მუდმივად 4-5 %-ია ბოლო ორი ათწლეულის განმავლობაში, ქვეყანაში სიღარიბე იზრდება. ამის მთავარ მიზეზს მთლიანი შიდა პროდუქტის ზრდასთან ერთად მოსახლეობის სწრფად ზრდაც წარმოადგენს. ბენინში სტატისტიკისა და ეკონომიკური ანალიზის ეროვნული ინსტიტუტის მონაცემებით, სიღარიბის ზღვარს ქვეშ მყოფი ადამიანები 2011 წელს 36,2 %-დან 2015 წელს 40,1 %-მდე გაიზარდა.

საექსპორტო საქონელი (1,11 მლრდ დოლ. 2016 წ.) — ოქრო, ბამბა, აკაჟუს კაკალი, ხილი, პალმის ზეთი, ხე-ტყის მასალა, ნავთობპროდუქტები (რეექსპორტი).

ძირითადი მყიდველები: (2016 წ.) — არაბთა გაერთიანებული საამიროები (27 %), ინდოეთი (17 %), ლიბანი (6,6 %), მალი (6,6 %), ჩინეთი (5,3 %).

იმპორტი (1,8 მლრდ დოლ. 2016 წ.) — საკვები პროდუქტები (პირველ რიგში ბრინჯი და ხორცის პროდუქტები), სამრეწველო საქონელი, საწვავი და სხვა.

ძირითადი მომწოდებლები (2016 წ.) — ჩინეთი (27 %), ტაილანდი (11 %), ინდოეთი (10 %), საფრანგეთი (5,3 %).

ბენინის ხელმძღვანელობა გეგმავს მოიზიდოს ინვესტიციები საზღვარგერეთიდან, პირველ რიგში ტურისტული ბიზნესის განვითარებისთვის.

### სოფლის მეურნეობა 
სოფლის მეურნეობაში დაკავებულია შრომისუნარიანი მოსახლეობის ნახევარი, ის იძლევა მშპ-ს 36,3 %-ს. მთავარი საექსპორტო კულტურაა — ბამბა. 2014 წელს ბამბის წარმოებამ მიაღწია 130,6 ათას ტონას, რაც მე-17 ადგილია მსოფლიოში. მნიშვნელობით მეორე სასაქონლო კულტურაა აკაჟუს კაკალი, რომლის მოსავლის მოცულობა 2015/2016 წლებში შეფასებული იყო 125 ათ. ტონად. ასევე მოჰყავთ ანანასი, ბანანი, ყავა. შიდა მოხმარებისთვის მოჰყავთ სიმინდი (842 ათ. ტ), მანგო, მანიჰოტი (3,1 მლნ. ტ), ბოსტნეული, ფეტვი, ბრინჯი (64,7 ათ. ტ), სორგო (163,8 ათ. ტ) და იამსი (2,2 მლნ. ტ).

### მრეწველობა 
მრეწველობაში დასაქმებულია შრომისუნარიანი მოსახლეობის უმნიშვნელო ნაწილი, ის იძლევა მშპ-ს 13,5 %-ს. მიმდინარეობს ოქროს, მარმარილოს და კირქვის მოპოვება. სხვა ცნობილი ბუნებრივი რესურსებია — რკინის მადანი, ფოსფორიტი და ტყე (დამუშავება უმნიშვნელოა). ბენინში საერთაშორისო ოქროსმომპოვებელი კომპანიების დაზვერვითმა სამუშაოებმა გამოავლინეს 39 უმთავრესი ოქროს საბადო (რომელთაგან ბევრი აღმოაჩინეს კოსმოსური თანამგზავრების დახმარებით). ოქროს მოპოვების მოცულობა შეადგენს დაახლოებით 500 კგ-ს წელიწადში. ქვეყანაში არსებობს ნავთობისა და ბუნებრივი აირის საბადოები, მაგრამ მათი ექსპლოატაცია არ ხდებოდა. მხოლოდ ეხლახანს სანაპიროზე დაიწყო ნავთობის მოპოვება. გადამამუშავებელი მრეწველობა ძირითადად წარმოდგენილია სასოფლო-სამეურნეო ნედლეულის გადამამუშავებელი საწარმოებით. არსებობს ტექსტილის ფაბრიკები, კვების მრეწველობისა და ცემენტის ქარხნები. ელექტროენერგია ძირითადად იმპორტივდება განიდან.

### ტრანსპორტი 
ტრანსპორტი ბენინში მოიცავს საგზაო, სარკინიგზო, წყლისა და საჰაერო ტრანსპორტის ტიპებს. ბენინი ფლობს 6787 კილომეტრის სიგრძის ავტომაგისტრალს, საიდანაც 1357 კმ სრულიად კეთილმოწყობილია. ქვეყანაში დაგებული ავტომაგისტრალებიდან 10 საავტომობილო გზაა. ეს  5430 კილომეტრიან ავტოგზას წარმოადგენს. დასავლეთ აფრიკის სანაპირო გზატკეცილი კვეთს ბენინს, რომელიც მას აღმოსავლეთით ნიგერიასთან აკავშირებს, დასავლეთით კი ტოგოსთან, განასა და კოტ-დ’ივუართან. როდესაც დასრულდება მშენებლობა ლიბერიასა და სიერა-ლეონეში ბენინი ავტომაგისტრალით კიდევ შვიდ სახელმწიფოსთან დაკავშირებას შეძლებს. დაგებული გზატკეცილი ასევე აკავშირებს ბენინს ჩრდილოეთით მდებარე ნიგერთან და ამ ქვეყნის გავლით ბურკინა-ფასოსა და მალისთან. ბენინი უკავშირდება ორ ზოლიანი ასფალტირებული გზებით მის მეზობელ ქვეყნებს (ტოგოს, ბურკინა-ფასოს, ნიგერიას და ნიგერს).

კოტონუში მდებარეობს ქვეყნის ერთადერთი საზღვაო პორტი და საერთაშორისო აეროპორტი. ამჟამად შენდება ახალი პორტი კოტონუსა და პორტო-ნოვოს შორის მდებარე ტერიტორიაზე.

**აეროპორტები**
* სულ — 6 (2013 წ.), მათ შორის:
** მყარი საფარით — 1
** მყარი საფარის გარეშე — 5

**საავტომობილო გზები**
* სულ — 16 000 კმ (2006) ჯანდაცვის ყველა სფეროს რეფორმაზე კომპლექსური მიდგომის სტრატეგიამ გააუმჯობესა სამედიცინო მომსახურების მაჩვენებლები, ასევე მისი ეფექტურობა და ღირებულება.

## განათლება 
მინი|ბენინელი მოსწავლეები
ბენინში წიგნიერების მაჩვენებელი ყველაზე დაბალია მსოფლიოში: 2015 წელს იგი შეფასდა 38,4 %-ით (მამაკაცებისთვის 49,9 % და ქალებისთვის 27,3 %). ბენინმა მიაღწია უნივერსალურ დაწყებით განათლებას და იუნესკოს სტატისტიკის ინსტიტუტის თანახმად, ბავშვების ნახევარი (54 %) 2013 წელს ჩაირიცხა საშუალო განათლების სკოლებში.

მიუხედავად იმისა, რომ ერთ დროს განათლების მიღება არ იყო უფასო, ბენინმა სკოლის გადასახადი გააუქმა და 2007 წლის სასწავლო ფორუმის რეკომენდაციებს პირნათლად ასრულებს.

მთავრობამ 2009 წლიდან მთლიანი შიდა პროდუქტის 4 %-ზე მეტი მიუძღვნა განათლებას. 2015 წელს განათლებისათვის გაღებული ხარჯები იუნესკოს სტატისტიკის ინსტიტუტის თანახმად (ყველა დონეზე) მშპ-ის 4,4 %-ს შეადგენდა.

2009 წლიდან 2011 წლამდე, უნივერსიტეტში ჩარიცხული ახალგაზრდების წილი მკვეთრად გაიზარდა, რის გამოც ბენინს დასავლეთ აფრიკაში ერთ–ერთი ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი აქვს. სტუდენტთა ჩარიცხვა საშუალო სკოლაში გაორმაგდა 2006 და 2011 წლებში, 50 225–დან 110 181–მდე. ეს სტატისტიკა მოიცავს არა მხოლოდ საბაკალავრო განათლებას, არამედ მაგისტრატურისა და დოქტორანტურის განათლების ეტაპებსაც.

## მასმედია 
სახელმწიფო ტელერადიოკომპანია ORTB (Office de Radiodiffusion et Télévision du Bénin — „ბენინის რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიის სამმართველო“) შეიქმნა 1972 წლის 20 ოქტომბერს. ბენინში პირველი რადიოსადგური La chaîne nationale (შედის ORTB-ში) გაიხსნა 1953 წლის 7 მარტს, როგორც Radio Dahomey, 1983 წლის 1 აპრილს გაიხსნა რეგიონალური რადიოსადგურ Radio Parakou-ის ქსელი. 1978 წლის 31 დეკემბერს პირველად ბენინში გაიხსნა სატელევიზიო არხი ORTB Télévision nationale.

## კულტურა 
ბენინის ლიტერატურას ქონდა ღრმა ზეპირი ტრადიციები გაცილებით უფრო ადრე, ვიდრე ფრანგული ენა გახდა დომინირებული ენა. 1929 წელს ფელიქს კუჩომ დაწერა პირველი ბენინური რომანი — „მონობა“. უფრო თანამედროვე მწერლებიდან შეიძლება გამოვყოთ ისეთი ავტორები, როგორებიცაა ჟან პლიია და ფლორან კუაო-ზოტი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
*
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ქვეყნები
კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები
კატეგორია:ქვეყნები ანბანის მიხედვით