open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემია

**ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემია** () — ალბანეთის მთავარი სამეცნიერო დაწესებულება. დაარსდა 1972 წელს. აკადემია მოიცავს გამოჩენილ მეცნიერებს და აკადემიკოსებს, რომლებიც ჩართულნი არიან კვლევით ცენტრებსა და სხვა აკადემიურ დაწესებულებებში, როგორც ალბანეთში, ისე მის ფარგლებს გარეთ. 2010 წლის მონაცემებით, აკადემიას ჰყავს 28 წევრი, 11 დაკავშირებული და 26 საპატიო წევრი. 

აკადემია შედგება ორი ნაწილისგან:
* სოციალური მეცნიერებების და ალბანოლოგიის განყოფილება;
* ბუნებრივი და ტექნიკური მეცნიერებების განყოფილება.

იგი ასევე მოიცავს შემდეგ ერთეულებს:
* ტექნოლოგიური და ინოვაციური განვითარების პროექტები;
* საგარეო და საზოგადოებასთან ურთიერთობის ფილიალი;
* ბიბლიოთეკა;
* გამომცემლობა.

ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიას აქვს ქვეყნის მასშტაბით უმსხვილესი ბიბლიოთეკა. 1975 წლისთვის, იგი მხოლოდ 10 000 წიგნს მოიცავდა, ხოლო 1986 წელს, ბიბლიოთეკაში არსებულ წიგნთა ტომების რაოდენობამ 8 120 000 შეადგინა.

2008 წელს, ოთხი კვლევითი ინსტიტუტი (ლინგვისტიკის და ლიტერატურის, ისტორიის, არქეოლოგიის და ფოლკლორული კულტურის) გაერთიანდა და ჩამოყალიბდა ალბანოლოგიური სწავლების ცენტრი.

## ლიტერატურა
* Michael Schmidt-Neke: Akademie der Wissenschaften – Reformbedarf oder politisch motivierte Zerschlagung. In: Deutsch-Albanische Freundschaftsgesellschaft (Hrsg.): Albanische Hefte. 35. Jahrgang, Nr. 1, 2006, ISSN 0930-1437, S. 9–15.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერების ეროვნული აკადემიები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კანუნი (ალბანეთი)

**კანუნი** () — კომპლექტი ალბანური ტრადიციული კანონების. თავდაპირველად კანუნი იყო ზეპირი და მხოლოდ მე-20 საუკუნეში გამოაქვეყნდა წერილობით. არსებობს მხოლოდ ერთი "კანუნი" უძველესი დროიდან და საყოველთაოდ მოხსენიებული, როგორც "Kanun of Leke", საიდანაც წარმოიშვა ექვსი შემდეგი ვარიაციები, რომელიც საბოლოოდ განვითარდა ტერიტორიების, პიროვნების და მათი წარმოშობის დროს მიხედვით: "Kanun i vjetër" (), "Kanuni i Lekë Dukagjinit" (), "Kanuni i Çermenikës" (), "Kanuni i Papa Zhulit" (), "Kanuni i Labërisë" () და "Kanuni i Skenderbeut" () (), რომელიც ცნობილია, როგორც "Kanuni i Arbërisë" ().

გეორგ კასტრიოტის კანონები (Kanun of Skanderbeg) არის უახლოესი მსგავსება "Kanun of leke Dukagjini" და ეს უკანასკნელი, როგორც წესი, ყველაზე ცნობილია და ასევე განიხილება, როგორც სიტყვა "კანუნი"-ს სინონიმი. "Kanun of leke Dukagjini" შეიმუშავა ლეკა დუკაჯინმა, რომელიც დააკოდიფიცირა არსებული ჩვეულებრივი კანონები. ეს უკვე გამოიყენება, ძირითადად, ჩრდილოეთ და ცენტრალური ალბანეთის და მიმდებარე ტერიტორიებზე, ასევე ადრე იუგოსლავიის ტერიტორიაზეც, სადაც არსებობს ალბანელი მოსახლეობის დიდი ეთნიკური წარმომადგენლობა: მონტენეგროში, კოსოვოსა და მაკედონიაში. ის პირველად კოდიფიცირებულ იქნა მე-15 საუკუნეში, მაგრამ გამოიყენებოდა გაცილებით ადრე. იგი გამოიყენებოდა ამ ფორმით, მე-20 დასაწყისამდე და გამოცოცხლდა კომუნისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ 1990 წელს.

## ეტიმოლოგია 
ტერმინი "კანუნი" მომდინარეობს ბერძნული სიტყვა "κανών" ("canon")-დან, რაც ნიშნავს, სხვათა შორის "ბოძზე" და "წესი", რომელიც გადაყვანილ იქნა ბერძნულიდან არაბულზე და შემდეგ თურქულად და ალბანურად.

## წარმოშობა 
პრაქტიკა ზეპირი კანონების და ლეკა დუკაჯინის კოდიფიცირებული *კანუნი*-ს, ედიტ დურჰამის მიერ დათარიღებულია ბრინჯაოს ხანით. ზოგი ავტორი ვარაუდობს, რომ "კანუნი" შეიძლება გამომდინარეობდეს უძველესი *ილურიანები*-ს ტომის კანონებიდან. სხვა ავტორები ვარაუდობენ, რომ "კანუნმა" შეინარჩუნა ინდოევროპული პრეისტორიული ეპოქის ელემენტები. 

თუმცა რამდენიმე სიტყვის კოდი შეიძლება ადვილად შევამჩნიოთ, დაწყებული წინასწარი პრე-ინდოევროპული, ინდოევროპული, ბერძნული, რომაული, ზოგადად ბალკანური და ოსმალურიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანური კულტურა
ტალინის ებრაული სკოლა

**ტალინის ებრაული სკოლა** () — ერთადერთი ებრაული სკოლა ესტონეთში. მდებარეობს ტალინის ცენტრში. დაარსდა 1924 წლის 3 თებერვალს, როგორც გიმნაზია. სკოლის გვერდით მდებარეობს ტალინის სინაგოგა.

## ისტორია
ტალინის ებრაული გიმნაზია დაარსდა 1924 წელს. 1924 წლის 3 თებერვალს, მისი გახსნიას ცერემონიალს ესწრებოდა ესტონეთის პირველი პრეზიდენტი — კონსტანტინ პიატსი, ესტონეთის განათლების მინისტრი და ტალინის მერი. მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ, 1940 წლის 21 სექტემბერს, ნაცისტურმა ხელისუფლებამ გიმნაზიის დახურვა ოფიციალურად გამოაცხადა. ომის მიმდინარეობის პერიოდში და მის შემდეგაც, გიმნაზიის ადგილას საზღვაო არმიის ცენტრი არსებობდა. 1990 წლის 1 სექტემბერს, ტალინის ებრაული გიმნაზია მეორედ გაიხსნა, 350 მოსწავლით და სკოლად გადაკეთდა. 

## ინფორმაცია სკოლის შესახებ
ამჟამად, ტალინის ებრაულ სკოლაში 30 მასწავლებელი მოღვაწეობს და ამასთან დამატებით, ებრაული ენის მასწავლებელი, რომელიც მიწვეულია ისრაელიდან.
ყოველწლიურად, სკოლაში ხორციელდება სარემონტო სამუშაოები, მაგრამ იმის გამო, რომ სკოლის შენობა ძალიან ძველია, მთავარი კონსტრუქციის პრობლემები ბევრია. სახელმწიფოს არ შეუძლია სკოლისთვის ფულის გამოყოფა, რადგანაც იგი ესტონეთის ებრაული საზოგადოების კერძო საკუთრებას წარმოადგენს. 
ტალინის ებრაულ სკოლაში ისწავლება სამი დამატებითი საგანი: ებრაული ენა, ებრაელების ისტორია და ებრაული ტრადიციები.

* სწავლის დაწყება — 08:45;
* გაკვეთილის ხანგრძლივობა — 45 წუთი;
* სასწავლო დღეების რაოდენობა — 175 დღე წლის განმავლობაში;
* სკოლაში არსებობს მოსწავლეთა თვითმმართველობა;
* არსებობს გახანგრძლივებული სწავლის ჯგუფი;
* სწავლების ენა — რუსული.

## სკოლის დირექტორები
* 1924-1940 — სამუელ გურინი;
* 1990-1993 — ავივია გლუხოვსკაია;
* 1993 - 21 ივნისი, 2009 — მიხაილ ბეილინსონი;
* სექტემბერი, 2009 - ნოემბერი, 2009 — სამუელ გოლომბი;
* 2010-დღემდე — იგორ ლირისმანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* სკოლის ვებ-გვერდი
* Архив Эстонских Евреев 

## სქოლიო
კატეგორია:ებრაული სკოლები
კატეგორია:ტალინის სკოლები
უფა (საფეხბურთო კლუბი)

**უფა** (, ) — რუსული კლუბი, რომელიც ჩამოყალიბდა ამავე სახელწოდების ქალაქში. ასპარეზობს რუსეთის პრემიერლიგაში.

## ისტორია 
2010 წლის ზაფხულში ბაშკირეთის პრეზიდენტმა, რუსტემ ხამიტოვმა გადაწყვიტა უფაში ჩამოეყალიბებინა კლუბი, რომელიც იასპარეზებდა რუსეთის პრემიერლიგაში. ამავე წლის 23 დეკემბერს, „ბაშინფორმსვიაზ-დინამოს“ ბაზაზე, რომელიც რუსეთის დონით მესამე ლიგაში გამოდიოდა შეიქმნა ახალი კლუბი. მთავარ მწვრთნელად დაინიშნა ინგლისის პრემიერლიგის 2-გზის გამარჯვებული, ანდრეი კანჩელსკისი. თავდაპირველად მწვრთნელმა განაცხადა, რომ თანაშემწე ანატოლი ბიშოვეცი იქნებოდა, მაგრამ საბოლოოდ გადაწყვეტილება შევალა.

### პირველი სეზონი 
პირველი ოფიციალური მატჩი „უფამ“ ჩაატარა რუსეთის თასის მეორე ეტაპზე, „სიზრანის“ წინააღმდეგ. საბოლოოდ „უფა“ პენალტების სერიაში დამარცხდა. ლიგაში პირველი თამაში ჩაატარა შინ, 2011 წლის 24 აპრილს 3:1 დაამარცხა „ტიუმენი“, კონსტანტინ იონოვმა ჰეთ-თრიკი შეასრულა. 

კლუბმა გააგრძელა წინსვლა, სეზონის ბოლოს „უფას“ და „ნეფტეხიმიკს“ დაუგროვდათ თანაბარი 86 ქულა, ვინაიდან რუსეთის დონით მესამე ლიგა იყოფა 5 ნაწილად და თითეულიდან მხოლოდ ერთი გადის, ურთიერთშეხვედრების უკეთესი სხვაობის ხარჯზე „ნეფტეხიმიკმა“ აჯობა „უფას“ და შეძლო აღზევება რუსეთის დონით მეორე ჩემპიონატში. თუმცა ჩემპიონატის დასავლეთ ნაწილის პირველადგილოსანმა, ბრიანსკის „დინამომ“ ვერ შეძლო ლიცენზიის მოპოვება, რის გამოც ერთი ადგილი გათავისუფლდა, „უფამ“ შანსი გამოიყენა და აღზევდა რუსეთის პირველ დივიზიონში.

### აღზევება პრემიერლიგაში 
„უფას“ პირველი სეზონი რუსეთის დონით მეორე ჩემპიონატში წარმატებული გამოდგა, დაიკავა მე-6 ადგილი, მხოლოდ 4 ქულა დააკლდა აღსაზევებელ პლეი-ოფში გასვლამდე.

მომდევნო სეზონში გუნდმა დაიკავა მე-4 ადგილი და აღსაზევებელ პლეი-ოფში შეხვდა პრემიერლიგის მე-13 ადგილოსან ტომსკის „ტომს“. პირველი მატჩი ჩატარდა 2014 წლის 18 მაისს, „უფამ“ უმასპინძლა „ტომს“ და დიდი ანგარიშით, 5:1 დაამარცხა მეტოქე. 4 გოლი „უფას“ კაპიტანმა და თილისმამ, დიმიტრი გოლუბოვმა გაიტანა. შემდეგი მატჩი გაიმართა 4 დღეში და დამთავრდა „ტომის“ გამარჯვებით, 3:1. ეს ანგარიში ტომსკის კლუბს არ ეყო, „უფა“ კი დაარსებიდან 3 წელში უკვე პრემიერლიგაში აღზევდა.

## სტატისტიკა ეროვნულ ჩემპიონატებში 
:

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:უფა (საფეხბურთო კლუბი)
კავკასიის გუბერნია

მინი|კავკასიის გუბერნია 1835 წელს
**კავკასიის გუბერნია** (; 5 მაისი, 1785 — 10 აგვისტო, 1822) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი გეორგიევსკი.

## ისტორია
### XVIII საუკუნე
1785 წლის 5 მაისს შეიქმნა კავკასიის სამეფისნაცვლო, რომელიც თავის მხრივ დაიყო ასტრახანის ოლქად და კავკასიის გუბერნიად. ეს უკანასკნელი დაიყო 6 მაზრად: 
#ალექსანდროვსკის მაზრა;
#გეორგიევსკის მაზრა;
#ეკატერინოგრადის მაზრა;
#მოზდოკის მაზრა;
#სტავროპოლის მაზრა;
#ყიზლარის მაზრა.

საგუბერნიო ქალაქად გამოცხადდა ქალაქი ეკატერინოგრადი.

1790 წლის 30 აპრილს გაუქმდა კავკასიის გუბერნია, ხოლო მისი მაზრები შეუერთდა ასტრახანის გუბერნიას.

### XIX საუკუნე
1802 წლის 15 ნოემბერს 9 მაზრისაგან შემდგარი ასტრახანის გუბერნია გაიყო ორ — ასტრახანის და კავკასიის გუბერნიებად. ეს უკანასკნელი დაიყო 5 მაზრად:
# ყიზლარის მაზრა
# მოზდოკის მაზრა
# გეორგიევსკის მაზრა
# ალექსანდროვსკის მაზრა
# სტავროპოლის მაზრა

საგუბერნიო ქალაქად გამოცხადდა გეორგიევსკი.

1822 წლის 10 აგვისტოს გუბერნიას ოლქის სტატუსი მიენიჭა და დაერქვა კავკასიის ოლქი, ხოლო ადმინისტრაციული ცენტრი გახდა სტავროპოლი.

1824 წლის 2 ოქტომბრის ბრძანებით წარმომადგენლობები გეორგიევსკიდან გადატანილ იქნა სტავროპოლში.

## სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის გუბერნია
უფა (სადგური)

**უფა** (ბაშკ: *Өфө*) — ბაშკირეთის რეგიონის (კუიბიშევის რკინიგზა) რკინიგზის სადგური.

## სადგურის შესახებ 
სადგურზე 4 სამგზავრო პლატფორმაა, აქედან 1 ბაქანი და 3 კუნძული, რომლებიც დაკავშირებულები არიან მიწისქვეშა გადასასვლელებით. მათი დახმარებით შესაძლებელია, როგორც სადგურის შენობაში მოხვედრა, ისე ქალაქში გასვლა. თუმცა ამჟამად მიწისქვეშა გადასასვლელები დაკეტილია. სადგურის მთავარ შენობას ორჯერ ჩაუტარდა რეკონსტრუქცია, პირველად 1974 წელს, მეორე კი 2011 წელს.

2011 წელს შენობის რეკონსტრუქციის შემდეგ, მეორე სართულიდან შესაძლებელი გახდა კუნძულოვან პლატფორმებზე გასვლა, მიმავალი გზა აღჭურვილია ესკალატორებით. თუ პლატფორმაზე მიმდინარეობს ჩასხდომა სადგურიდან მაშინ მოქმედი ესკალატორი მხოლოდ ქვევით ჩადის. უფასა და მოსკოვს შორის მოძრაობს საფირმო მატარებელი 39/40 ბაშკირეთი. უფის გავლით მოძრაობს ასევე საფირმო მატარებელი 13/14 ჩელიაბინსკი-მოსკოვის მიმართულებით.

## მნიშვნელობა 
უფის სადგურის გავლით მოძრავი საქალაქთაშორისო მატარებლები (2015 წლის ივნისი):

## სქოლიო 
კატეგორია:რკინიგზის სადგურები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რუსეთის რკინიგზა
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია

**ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია** () — ეროვნული მეცნიერებათა აკადემია ესტონეთში, ტალინში. დაარსდა 1938 წელს. ისევე, როგორც სხვა ეროვნული აკადემიები, ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია მოიცავს გამოჩენილ მეცნიერთა დამოუკიდებელ ჯგუფს, რომლის წევრების მთავარი მიზანია კვლევების და განვითარების ხელშეწყობა, საერთაშორისო სამეცნიერო თანამშრომლობის დამყარება და ცოდნის საზოგადოებისთვის გაზიარება. 2012 წლის დეკემბრისთვის, აკადემიას ჰყავდა 75 სრულუფლებიანი და 15 უცხოელი წევრი. 2014 წლიდან აკადემიის პრეზიდენტი ტარმო სოომერეა.

## ისტორია
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია დაარსდა 1938 წელს, როგორც სამეცნიერო საზოგადოება. 1940 წლის 17 ივლისს, ესტონეთის საბჭოთა კავშირში შესვლის შემდეგ, აკადემია გაუქმდა. 1945 წლის ივნისში, იგი მეორედ დაარსდა, როგორც *ესტონეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია* (). საბჭოთა პერიოდში, იგი მოიცავდა ცენტრალურ ბიბლიოთეკას და 15 კვლევითი ინსტიტუტისგან შემდგარ 4 განყოფილებას. ამასთანავე, სამეცნიერო საზოგადოებებსა და მუზეუმებს. 1989 წლის აპრილში, ესტონეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადებიდან ცოტა ხნით ადრე, აკადემიამ აღიდგინა თავდაპირველი სახელწოდება და კვლავ *ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია* ეწოდა. ამავდროულად, მას ჩაუტარდა რესტრუქტურიზაცია და დაუბრუნდა პირვანდელ ფორმას.

## განყოფილებები
ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემია ოთხი განყოფილებისგან შედგება:
* ასტრონომიის და ფიზიკის განყოფილება  ();
* ინფორმატიკის და ინჟინერიის განყოფილება  ();
* ბიოლოგიის, გეოლოგიის და ქიმიის განყოფილება ();
* ჰუმანიტარულ და სოციალურ მეცნიერებათა განყოფილება  ().

## ჯილდოები
აკადემიის ყველაზე პრესტიჟული ჯილდოა *ესტონეთის მეცნიერებათა აკადემიის მედალი*. აღნიშნული ჯილდო განკუთვნილია იმ ადამიანებისთვის, ვინც განსაკუთრებულ წვლილს შეიტანს ესტონეთის მეცნიერების განვითარებაში ან მნიშვნელოვნად ეხმარება მის განვითარებას.

## მდებარეობა
აკადემია მდებარეობს ტალინში, კოჰტუს ქუჩაზე. მისი შენობა უნგერნ ფონ შტერნბერგების სასახლე იყო, რომელიც 1865 წელს, არქიტექტორმა მარტინ გროპიუსმა ააშენა.

## აკადემიის პრეზიდენტები
* 1946-1950 — ჰანს კრუუსი;
* 1950-1968 — იოჰან ეიჰფელდი;
* 1968-1973 — არნოლდ ვეიმერი;
* 1973-1990 — კარლ რებანი;
* 1990-1994 — არნო კიოორნა;
* 1994-2004 — იური ენგელბრეხტი;
* 2004-2014 — რიხარდ ვილემსი;
* 2014 - დღემდე — ტარმო სოომერე.

## რესურსები ინტერნეტში
* აკადემიის ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:მეცნიერების ეროვნული აკადემიები
ფოჩი

**ფოჩი** — ბოსტნეული კულტურების, საკვები და ტექნიკური ძირხვენ-გორგლეულის მიწის ზედა მცენარეული მასა. ცხოველთა საკვებად იყენებენ ნედლად, მშრალად და დასილოსებულს. უმთავრესად კვებავენ მსხვილ რქოსან საქონელს (10-15 კგ დღე-ღამეში), მცირე რაოდენობით აძლევენ ღორსა და ცხვარს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეცხოველეობა
კავკასიის ოლქი

მინიატიურა|კავკასიის ოლქის 1828 წლის გერბი
მინიატიურა|კავკასიის ოლქის რუკა 1825 წელი
**კავკასიის ოლქი** (; 10 აგვისტო, 1822 — 2 მაისი, 1847) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ადმინისტრაციული ცენტრი სტავროპოლი.

## ისტორია
კავკასიის ოლქი წარმოიქმნა 1822 წლის 10 აგვისტოს კავკასიის გუბერნიის ბაზაზე.
 
1827 წლის 6 (18) თებერვალს კავკასიის გუბერნიის ბაზაზე ფორმირდა კავკასიის ოლქი. შედგებოდა ოთხი ოკრუგისაგან: გიორგიევსკის, კიზლარის, მოზდოკისა და სტავროპოლის.

1828 წლის 22 ნოემბერს დამტკიცდა კავკასიის გუბერნიის გერბი. გუბერნიის გერბი წარმოადგენდა ორად გაყოფილ ფარს. ზედა ნახევარში ოქროსფერ ფონზე წარმოდგენილია კავკასიის მთაზე მჯდომარე ორთავიანი არწივი, რომელსაც ცალ ხელში გვირგვინი უკავია, ფეხებთან პრომეთეს გაწყვეტილი ჯაჭვია მოთავსებული. ქვედა ნახევარში კი ციხფერ ფონზე თეთრ ცხენზე ამხედრებული კავკასიის მთიელი მეომარია წარმოდგენილი, რომელიც მწვანე ბილიკზე მიჰქრის და თან მშვილდს ესვრის მდევრებს. შორს მოჩანს კავკასიის თოვლისნი მთები.

1847 წლის 2 მაისს კავკასიის ოლქის ბაზაზე შეიქმნა სტავროპოლის გუბერნია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს გუბერნია

## სქოლიო
კატეგორია:კავკასიის ოლქი
ლაჰორის ტერაქტი (2016)

**ლაჰორის ტერაქტი** — 2016 წლის 27 მარტს გულშან-ი-იქბალის პარკის მთავარ შასასვლელთან მომხდარი ტერაქტი, სადაც არანაკლებ 73 ადამიანი დაიღუპა და 340-ზე მეტი დაშავდა. ტერაქტი ჩაიდინა თვითმკვლელმა ტერორისტმა პაკისტანის ერთ-ერთ უდიდეს პარკში. ტერაქტის მიზანი იყო პაკისტანელი ქრისტიანები, რომლებიც აღნიშნავდნენ აღდგომის ბრწყინვალე დღესასწაულს. დაზარალებულების უმრავლესობას შეადგენენ ქალები და ბავშვები.

2013 წლის ტერაქტის დროს დაიღუპა 75 ადამიანი. 2015 წლის მარტის ტერაქტის დროს, რომელიც მოხდა ლაჰორის ეკლესიაში დაიღუპა 15 ადამიანი.

პაკისტანის თალიბანის ერთ-ერთ ფრაქციას წარმოადგენს სეპარატისტული ორგანიზაცია ჯამაათ-ულ-აჰრარი, რომელიც გაერთიანდა 2015 წლის მარტში. ასევე ჯამაათ-ულ-აჰრარიმ განახორციელა 2014 წლის ნოემბერში ვაგაჰის სასაზღვროზე თავდასხმა, სადაც 60-ზე მეტი ადამიანი დაიღუპა და 100-ზე მეტი დაშავდა.

## რეაქციები 
### საერთაშორისო 
* : გაეროს გენერალური მდივანი პან გი მუნმა დაგმო თავდასხმა და მოუწოდა ისლამაბადს დაიცვას რელიგიური უმცირესობები.

* : ავსტრალიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა ჯულია ბიშოპმა გაავრცელა განცხადება, სადაც დაგმო თავდასხმა.

* : ინდოეთის პრემიერ-მინისტრმა ნარენდრა მოდიმ გამოხატა მწუხარება ტერაქტის გამო და სოლიდარობა გამოუცხადა პაკისტანელ ხალხს.

* : აშშ-ს ეროვნული უშიშროების საბჭოს სპიკერმა ნედ ფასიმ გაავრცელა განცხადება, სადაც დაგმო ტერაქტი.

## სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის ტერორისტული აქტები
ესტონეთის დაცული ტერიტორიების სია

[მინი|[სოომაის ეროვნული პარკი.]]
[მინი|[მატსალუს ეროვნული პარკი.]]
[მინი|[კარულის ეროვნული პარკი.]]
[მინი|[ლაჰემაის ეროვნული პარკი.]]
დაცულ ტერიტორიებს ესტონეთში წარმოადგენენ: ეროვნული პარკები, ნაკრძალები და დაცული ლანდშაფტები.

ესტონეთს აქვს ხუთი ეროვნული პარკი, 138 (144) ნაკრძალი და 151 დაცული ლანდშაფტი. ესტონეთში ასევე არის  116 (118 ჯამში ესტონეთის ტერიტორიის 18.1%

## ეროვნული პარკები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* EELIS: ესტონეთის ბუნების საინფორმაციო სისტემა
* ესტონეთის გარემოს რეგისტრი
* ესტონეთის დაცული ტერიტორიების სია 
* ფრინველების მნიშვნელოვანი არეები ესტონეთში 

## სქოლიო 
დაცული ტერიტორიები
სალავათ იულაევი

**სალავათ იულაევი** (; დ. 16 ივნისი, 1752 — გ. 26 სექტემბერი 1800) — ბაშკირეთის ეროვნული გმირი. ემელიან პუგაჩოვის მიერ წამოწყებული გლეხთა აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. პოეტ-იმპროვიზატორი (სესენი).

დაიბადა ბაშკირეთის სოფელ ტეკეევოში. აღნიშნული სოფელი დღეს უკვე აღარ არსებობს. იგი აჯანყებაში მონაწილე სხვა სოფლებთან ერთად ეკატერინე II-ის ბრძანებით გადაწვეს. 

როდესაც სალავათ იულაიევმა გაიცნო  ემილიანე პუგაჩოვი  იგი 19 წლის იყო. ამ დღიდან მოყოლებული დაპატიმრებამდე (1774 წლის 25 ნოემბერი) იგი იმყოფებოდა გლეხთა აჯანყების ეპიცენტრში. 1775 წლის 15 ივლისს, ხანგრძლივი გამოძიების შემდეგ გამოაცხადეს სალავათ იულაევის განაჩენი. მას და მამამისს, როგორც სახელმწიფო დამნაშავეებს მიუსაჯეს გამათრახება და კატორღაში მუშაობა. 2 ოქტომბერს მამა-შვილი ბალტიისპირეთში თანამედროვე ესტონეთის ქალაქ პალდისკიში (მაშინ როგერვიკი) გააგზავნეს. 

უკანასკნელი დოკუმენტი, რომელშიც მოიხსენიება სალავათი, მიეკუთვნება 1800 წელს. ამ პერიოდამდე იგი 25 წელი ტყვეობაში იმყოფებოდა. 

სალავათ იულაევი გარდაიცვალა 1800 წლის 26 სექტემბერს. 

## ხსოვნა
* სალავათ იულაევი ბაშკირი ხალხის ეროვნული გმირია. მის სახელს ატარებს რაიონი, ქალაქი, ქუჩები (რუსეთის, უკრაინის, ყაზახეთის, ესტონეთის ქალაქებში) და კულტურულ-საგანმანათლებლო დაწესებულებები. 
* სალავათ იულაევს მიეძღვნა კომპოზიტორ ზაგირ ისმაგილოვის და პოეტ ბაიაზით ბიკბაის ოპერა „სალავათ იულაევი“, ბალეტი „მთის არწივი“ (1959, ლიბრეტო და მუსიკა ხ. ახმეტოვის და ნ. საბიტოვის), ფილმი „სალავათ იულაევი“ (1941, რეჟ. ი. პროტაზანოვი)
* ბაშკირეთში დაწესებულია სალავათ იულაევის ორდენი და სალავათ იულაევის სახელობის სახელმწიფო პრემია (1967 წლიდან) ლიტერატურის, ხელოვნების და არქიტექტურის დარგში საუკეთესო ნამუშევრებისთვის.
* სხვადასხვა ქალაქებში დადგმულია იულაევის ბიუსტები და ძეგლები.
* სსრკ-ში და რუსეთში გამოშვებულია საფოსტო მარკები და საფოსტო კონვერტები იულაევის გამოსახულებით. 

ფაილი:Salavat.jpg|კადრი ფილმიდან „სალავათ იულაევი“ (1940)
ფაილი:Салават_Теплоход_«Салават_Юлаев».JPG|თბომავალი „სალავათ იულაევი“
ფაილი:USSR_stamp_1952_CPA_1685.jpg|სსრკ-ის საფოსტო მარკა (1952)
ფაილი:Rus_Stamp-Salavat+Baskiria-Memo.jpg|რუსეთის საფოსტო მარკა (1999)

## რესურსები ინტერნეტში
* სალავათ იულაევის ლექსები 
* *«Салават Юлаев — герой Крестьянской войны»*. ГТРК «Южный Урал», 2009 г. 
* 
* 
* *«В несвободной стране жил как свободный человек»* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაშკირი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1752
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1800
უფის საერთაშორისო აეროპორტი

**უფის საერთაშორისო აეროპორტი**  — ქალაქ უფის (ბაშკირეთი, რუსეთი) საერთაშორისო აეროპორტი. 2013 წელს უფის აეროპორტით 2 218 000 მგზავრმა ისარგებლა, ამ მაჩვენებლით აეროპორტი რუსეთის მასშტაბით სიდიდით მეცხრე ხოლო ვოლგისპირეთის ფედერალური ოკრუგის ყველაზე დიდი აეროპორტი გახდა. უფის აეროპორტი ბაშკირეთში სიდიდით პირველია, მისი ხარისხის მენეჯმენტის სისტემა სერტიფიცირებულია  ISO 9001:2008-ის მიხედვით. 

## ინფორმაცია 
აეროპორტი მოიცავს ორ ძირითად და სამ ბალახის ასაფრენ ზოლს. ძირითადად გამოიყენება პირველი ასაფრენი ზოლი, რომელიც ყველაზე ახლოს მდებარეობს აეროპორტთან, მისი სიგრძეა 2.5 კმ. მეორე ასაფრენი ზოლი რკინა-ბეტონისგან შედგება, მისი სიგრძე 3.7 კილომეტრია. მეორე ზოლი 1980-ან წლებში შეიქმნა, როგორც სარეზერვო ზოლი საბჭოთა მრავალფუნქციური სატრანსპორტო კოსმოსური სისტემის ბურანისათვის. დღეისათვის მეორე ზოლს იშვითად იყენებენ, მხოლოდ ზემძიმე, ან-124 რუსლანის მსგავსი თვითმფრინავების მისაღებად.
### მფლობელები და მართვა 
უფის საერთაშორისო აეროპორტს სრულად ფლობს ბაშკირეთის რესპუბლიკა, მისი კაპიტალი შეადგენს 181 094 000 რუსულ რუბლს. აეროპორტის გენერალური დირექტორია ალექსანდრე ანდრეევი.

## ავიაკომპანია და მიმართულებები 
[მინიატიურა|მარჯვნივ|წარწერა *გასასვლელი* [ბაშკირული ენა|ბაშკირულ, რუსულ და ინგლისურ ენებზე]]
მინიატიურა|მარჯვნივ|აეროპორტის შენობა 1989 წელს
[მინიატიურა|მარჯვნივ|[ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი]]
[მინიატიურა|მარჯვნივ|[ეს7 აირლაინსის აირბუს A319 უფის საერთაშორისო აეროპორტში]]

2015 წლის დეკემბრის მონაცემების მიხედვით უფის საერთაშორისო აეროპორტიდან რეისებს ახორციელებენ შემდეგი ავიაკომპანიები:

## მაჩვენებლები 
### მგზავრების რაოდენობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ავიგვერდები
* ოფიციალური გვერდი

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის აეროპორტები
კატეგორია:ბაშკირეთის აეროპორტები
კატეგორია:1924 წელს დაარსებულები საბჭოთა კავშირში
დინამოს სტადიონი (უფა)

**დინამო** — საფეხბურთო სტადიონი ქალაქ უფაში. იტევს 6 000 მდე მაყურებელს, 2015 წლის 9 აგვისტომდე იყო საფეხბურთო კლუბ „უფას“ საშინაო არენა. არენა აშენებულია ყოფილი უშაკოვსკის პარკის ადგილას. აშენდა 1930 წელს, გაიხსნა 1934 წლის 6 მაისს. საბჭოთა დროს სტადიონის სახელი ხშირად იცვლებოდა, არქმევდნენ ისეთ შემოკლებულ სახელებს, როგორებიცაა ბოსფკ, ბსპს, გსფკ.

მოედანზე არის ხელოვნური საფარი, რომლის გამოყენებაც შესაძლებელია წელიწადის ნებისმიერ დროს. სტადიონის კომპლექსი ასევე მოიცავს სარბენ ბილიკს, სიმაღლეზე ხტომის სექტორს, ჩოგბურთის კორტებს და საერთაშორისო დონის სპორტულ დარბაზს. 2012 წელს სტადიონზე დამონტაჟდა გათბობის სისტემა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია სტადიონის კომპლექსის შესახებ 

კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:უფა (საფეხბურთო კლუბი)
მუსა გარეევი

**მუსა გარეევი** ( ასევე Муса Гәрәй; დ. 9 ივნისი, 1922 — გ. 17 სექტემბერი, 1987) — საბჭოთა კავშირის სამხედრო მფრინავი, ეროვნებით ბაშკირი. მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი.

## ბიოგრაფია 
მუსა გარეევი დაიბადა 1922 წლის 9 ივნისს სოფელ ილიაკშიდეში, უფის გუბერნიაში ღარიბი გლეხის ოჯახში. არმიაში 1940 წლის 15 დეკემბერს გაიწვიეს. 1942 წლის 25 სექტემბერს, სამხედრო საჰაერო სკოლის დამთავრების შემდეგ ფრონტზე გაგზავნეს, სერჟანტის წოდების მიღების შემდეგ 944-ე პოლკში გაანაწილეს. 1944 წელს გარეევი დაინიშნა ბელორუსიის მე-3 ფრონტის, 1-ლი საჰაერო არმიის, 1-ლი მოიერიშე საჰაერო დივიზიის, 76-ე მოიერიშე საჰაერო  პოლკის მეთაურად. მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობისას გარეევმა შეასრულა დაახლოებით 250 საბრძოლოს გაფრენა. ომი მოიერიშე პოლკის მაიორის წოდებით დაასრულა. ომის დასრულების შემდეგ მეთაურობდა საავიაციო პოლკს. 1951 წელს ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია, 1959 წელს კი სსრკ-ის გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემია დაამთავრა. 1956 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. გარეევი 1987 წლის 17 სექტემბერს 65 წლის ასაკში გარდაიცვალა, დაიკრძალა უფაში გამარჯვების პარკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მუსა გარეევი
* მუსა გარეევი

კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:სამხედრო მფრინავები ბაშკირეთიდან
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
რუნდუ

**რუნდუ** () — მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით სიდიდით მეორე ქალაქი ნამიბიაში, აღმოსავლეთი კავანგოს რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქში 2011 წლის აღწერით ცხოვრობს 63 431 ადამიანი. ფართობი — 164,1 კმ². დაარსდა 1936 წელს.

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს ანგოლის საზღვართან. დასახლებული პუნქტის ცენტრის სიმაღლე შეადგენს ზღვის დონიდან 1105 მეტრს.

## დემოგრაფია 
ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა წლების მიხედვით:

## ტრანსპორტი 
ქალაქში არსებობს აეროპორტი.

## დამეგობრებული ქალაქები 
რუნდუ დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
*  ჩებოქსარი, ჩუვაშეთი, რუსეთი
*  ნივეგეინი, ნიდერლანდები

## სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის ქალაქები
Id Tech 5

**Id Tech 5** – კომპანია id Software-ის მიერ შემუშავებული თამაშის ძრავა. იგი არის რიგით მეხუთე ძრავა id Tech 1, 2. 3, 4 -ის შემდეგ, რომლებიც შემდგომში გამოქვეყნდა GNU General Public License-ის ქვეშ.იგი წარმოადგენს კროსპლატფორმულ პროგრამულ უზრუნველყოფას განკუთვნილი პერსონალური კომპიუტერებისა (Microsoft Windows, GNU/Linux, Mac OS X) და სათამაშო კონსოლებისთვის. ძრავის პირველი დემონსტრაცია მოხდა WWDC-ზე ჯონ კარმაკის მიერ 8 ბირთვიან მაკინტოშის კომპიუტერზე.  id Tech 5 პირველად გამოიყენეს ვიდეო თამაშ *Rage*-ში, რომელსაც მოჰყვა *Wolfenstein: The New Order*, *The Evil Within* და ''Wolfenstein: The Old Blood.

## id Tech 5 ძრავზე დაფუძნებული თამაშები 
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*From Texture Virtualization to Massive Parallelization  (SIGGRAPH 2009)
*Timothee Besset's Blog post on possible porting to Linux

## სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის პროგრამული უზრუნველყოფა
კატეგორია:id Tech
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ძრავები
კატეგორია:ვირტუალური რეალობა
უოლფიშ-ბეი

**უოლფიშ-ბეი** (, , *ვეშაპების ყურე*) — ქალაქი აფრიკის სამხრეთ-დასავლეთ სანაპიროზე და ნამიბიის მთავარი პორტი. 2011 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 62 096 ადამიანს. ფართობი — 32,5 კმ²

## ისტორია 
XIX საუკუნის ბოლოდან, უოლფიშ-ბეი დაიპყრო დიდმა ბრიტანეთმა რეგიონში გერმანიის გეგმების საწინააღმდეგოდ. მას შემდეგ პორტი ეკუთვნოდა დიდ ბრიტანეთს, ხოლო შემდეგ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკას.

როდესაც 1915 წელს სამხრეთ აფრიკის კავშირმა დაიპყრო სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკა, უოლფიშ-ბეიც მის შემადგენლობაში შეიყვანა. სამხრეთ აფრიკის ხელისუფლებამ პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ უოლფიშ-ბეი არ დააბრუნა უკან კაპის კოლონიის შემადგენლობაში, რადგანაც მთელი სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკა ისედაც დარჩა სამხრეთ აფრიკის კავშირის მმართველობის ქვეშ. იმის მაგივრად, რომ პორტი უკან დაბრუნებულიყო, 1921 წელს მასზე დაწესდა პირდაპირი მმართველობა სამხრეთ აფრიკიდან.

ეს გადაწყვეტილება და ასევე თითქოს ფორმალობა, სამხრეთ აფრიკის ხელისუფლებისათვის აღმოჩნდა დიდი შეცდომა — 1960 წელს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიერ მიღებული დეკლარაციით დეკოლონიზაციის შესახებ სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკის მთელ ტერიტორიას იმ მომენტში არსებულ საზღვრებში უნდა მიეღო დამოუკიდებლობა. 1970-იან წლებში სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის ხელისუფლების ცდებმა ისევ ჩაერთო უოლფიშ-ბეი კაპის კოლონიის შემადგენლობაში ვერანაირი შედეგი ვერ მოიტანა, რადგანაც გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრმა სახელმწიფოებმა, რომლებიც ისედაც სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკის აპართეიდის რეჟიმის წინააღმდეგ იყვნენ განწყობილები, მხარი დაუჭირეს ნამიბიის ტერიტორიულ მთლიანობას. უოლფიშ-ბეი ნამიბიას გადაეცა 1994 წელს.

## მოსახლეობა 
უოლფიშ-ბეი — თანამედროვე საპორტო ქალაქია შერეული მოსახლეობით; აქ ცხოვრობს ქვეყნის ცენტრალური და სამხრეთი რეგიონებიდან ბევრი გადმოსახლებული, მაგრამ ადგილობრივი მაცხოვრებლების უმრავლესობას შეადგენენ სამუშაოდ ჩამოსული ადამიანები ანგოლიდან, რომლებიც მუშაობენ პორტში.

## ეკონომიკა 
პორტი თევზსაჭერი ფლოტის უზარმაზარი ბაზაა, რომელიც თევზს აწვდის როგორც ქალაქის თევზის გადამამუშავებელ საწარმოებს, ასევე მოტივტივე თევზის საკონსერვო ქარხნებს ღია ზღვაში. რკინიგზით დაკავშირებულია ნამიბიის დედაქალაქ — ვინდჰუკთან.

ქალაქიდან სამხრეთში, სანაპიროს გასწვრივ, იწყება ალმასის ზონა, სადაც მოგზაურობა აკრძალულია.

## დამეგობრებული ქალაქები 
უოლფიშ-ბეი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
*  ლობატსე ბოტსვანა
*  დრაკენსტეინი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
*  კრისტიანსანდი ნორვეგია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნამიბიის ქალაქების სია

## ლიტერატურა 
* Silverman, Melinda: the Atlantic and the Namib. An Environmental History of Walvis Bay* , NWG, Windhoek 2004 — Namibiana Buchdepot
* de Beer, Charles: Marine Life* , @tidude Graphix, Swakopmund o.J. — Namibiana Buchdepot
* Heemstra, Phillip; Smith, Margaret M.: Sea Fishes*, Struik Publishers, Cape Town 2003
* Bridgeford, P. and M.: Cross* , Walvis Bay 2002 — Namibiana Buchdepot
* Vogt, Andreas: Monuments in Namibia*, Gamsberg Macmillan, Windhoek 2004 — Namibiana Buchdepot

## რესურსები ინტერნეტში
* Images from Walvis Bay 
* Walvisbay Port Information
* Walvis Bay City Council 
* Walvis Bay Airport Information 
* Transfer of Walvis Bay To Namibia Act, 1993 

## სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის ქალაქები
საფეხბურთო ხულიგნობა

[მინი|[სპარტაკი მოსკოვი (საფეხბურთო კლუბი)|მოსკოვის სპარტაკის ხულიგნები]]
მინი|
**საფეხბურთო ხულიგნობა** — ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს ფეხბურთის ფანების მიერ ძალადობრივ, უწესო ქმედებას.
საფეხბურთო ხულიგანიზმის დროს შეტაკებები მიმდინარეობს, როგორც წესი ფირმებს შორის (სიტყვა ფირმა მომდინარეობს ბრიტანული სლენგიდან, რაც კრიმინალურ დაჯგუფებას ნიშნავს). შეტაკებების მთავარი მიზანი არის მეტოქე გუნდის ფანებში შიშის დანერგვა. ფირმებთან მიმართებაში ასევე გამოიყენება სიტყვები „army“, „boys“, „casuals“, და „crew“. კლუბების უმეტესობას ჰყავს პრინციპული მეტოქე, ხშირად გეოგრაფიულად საკმაოდ ახლოს (ლოკალური დერბი), დერბის დროს შეტაკებები ხშირდება და დიდ მასშტაბებს იძენს.

კონფლიქტი ხულიგნებს შორის შეიძლება წარმოიშვას მატჩამდე, მატჩის მიმდინარეობისას და მატჩის შემდეგ. ჩხუბის მონაწილეები ხშირად შეტაკებისთვის ირჩევენ სტადიონისგან მოშორებულ ადგილს, რადგან თავიდან აიცილონ პოლიციის მხრიდან მათი დაპატიმრება, თუმცა კონფლიქტი შეიძლება წარმოიშვას სპონტანურად სტადიონზე ან მის მიმდებარე ქუჩებზე. ზოგიერთ შემთხვევაში მაღაზიების ვიტრინები იმსხვრევა, ნაგვის ურნებს ცეცხლი ეკიდებათ და პოლიციის მანქანები იმტვრევა. რთული შემთხვევების დროს შეიძლება ხულიგნების ან პოლიციელების მკვლელობამდე მივიდეს საქმე. ამ დროს პოლიცია ცრემლმდენი აირით, სასამსახურო ძაღლებით, ჯავშნიანი მანქანებით და წყლის ჭავლით შლის მათ.

## სქოლიო
კატეგორია:ძალადობა
კატეგორია:ინგლისის ფეხბურთი
Giant Bomb

**Giant Bomb** — ამერიკული საიტი, რომელიც აქვეყნებს რეცენზიებს, მიმოხილვებსა და სიახლეებს ვიდეო თამაშების შესახებ. საიტი შეიცავს ვიკი მონაცემთა ბაზას სათამაშო თემატიკის შესახებ. საიტი დააფუძნეს GameSpot-ის ყოფილმა თანამშრომლებმა ჯეფ გერსტმანმა და რაინ დევისმა Whiskey Media-სთან თანამშრომლობით. ჟურნალ ტაიმის მიერ Giant Bomb შეყვანილი იქნა 2011 წლის 50 ყველაზე პოპულარულ საიტებს შორის. 2012 წლის მარტს საიტი შეისყიდა ამერიკულმა კომპანია CBS Interactive-მა.

## ისტორია
2007 წლის 28 ნოემბერს ჯეფ გერსტმანი გათავისუფლებული იქნა გეიმსპოტის რედაქციის დირექტორის თანამდებობიდან. გათავისუფლების შემდეგ, ჯეფმა ახალი საიტის შექმნის მიზნით დაამყარა თანამშრომლობა ვებდიზაინერების ჯგუფთან. განთავისუფლებიდან გარკვეული ხნის შემდეგ, ინტერნეტში ხმები გავრცელდა, რომ თითქოს გათავისუფლების მიზეზად იქცა კომპანია Eidos Interactive-ის ზეწოლა Giant Bomb-ზე, იმის გამო, რომ ჯეფმა აღნიშნული კომპანიის ერთ-ერთ თამაშს სახელწოდებით *Kane & Lynch: Dead Men* მისცა ნეგატიური შეფასება,მას შემდეგ რაც დაიდო თამაშის რეკლამა Giant Bomb-ზე. თუმცა საიტის რედაქციამ უარყო აღნიშნული ფაქტი. ამ ინციდენტის გამო, კომპანიის რედაქცია დატოვა რამდენიმე თანამშრომელმა, მათ შორის ალექს ნავარომ, რაიან დევისმა, ბრედ შუმეიკერმა და ვინი კრაველამ, ხოლო რაიან დევისმა წასვლასთან დაკავშირებით განაცხადა 2008 წლის თებერვალს  და წასვლის მიზეზად ჯეფის გათავისუფლება დაასახელა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
## სქოლიო
კატეგორია:CBS Interactive-ის საიტები
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული საიტები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების განხილვების საიტები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები
კატეგორია:ამერიკული ბლოგები
ესტონეთის ძუძუმწოვრების სია

ეს არის ესტონეთის ტერიტორიაზე მცხოვრები ძუძუმწოვრების სია. ესტონური ფაუნა ცენტრალურ და სამხრეთ ევროპასთან შედარებით ღარიბია. ესტონეთში არ არის ენდემური ჯიშის ძუძუმწოვრები.

## სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მონაცემები აღებული ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის გვერდიდან.

კატეგორია:ცხოველები
კატეგორია:ესტონეთი
გალილეოს მუზეუმი

thumb|250პქ|გალილეოს მუზეუმი, ფლორენცია, იტალია
**გალილეოს მუზეუმი** — მეცნიერების ისტორიის ყოფილი ინსტიტუტი და მუზეუმი (იტალ. Istituto e Museo di Storia della Scienza), მდებარეობს ფლორენციაში, იტალია (მუზეუმი განლაგებულია კასტელანის სასახლეში, მე-11 საუკუნის შენობაში, რომელიც ცნობილი იყო როგორც ალტაფრონტეს ციხესიმაგრე). მუზეუმი ფლობს მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე მნიშვნელოვან სამეცნიერო ინსტრუმენტების კოლექციას, რომელიც ნათელჰყოფს მედიჩებისა და ლოთარინგიის საჰერცოგოს მჭიდრო კავშირს მეცნიერებასთან და მეცნიერებთან. მეცნიერების ისტორიის ინსტიტუტი და მუზეუმი 2010 წლის 10 ივნისს ხელახლა გაიხსნა გალილეოს მუზეუმის სახელწოდებით.

## მედიჩების კოლექცია
მუზეუმის პირველ სართულზე განთავსებულია მედიჩების კოლექცია (XV-XVIII საუკუნეები). პერმანენტული კოლექცია მოიცავს გალილეო გალილეის უნიკალურ არტიფაქტებს, რომელთა შორისაა ორი ტელესკოპი, თერმომეტრები რომლებსაც დელ ჩიმენტოს აკადემიის წევრები იყენებდნენ და ბოლოს, ექსტრაორდინალური ხმელეთის და ცის გლობუსების კოლექცია, რომელიც მოიცავს ანტონიო სანტუჩის მიერ აშენებულ გიგანტურ არმილიარულ სფეროს.

## ლოთარინგიის საჰერცოგოს კოლექცია
მუზეუმის მეორე სართულზე განლაგებულია ლოთარინგიის დინასტიის ინსტრუმენტები და საექსპერიმენტო აპარატები (XVIII-XIX საუკუნეები), რომლებიც ცხადყოფენ ტოსკანას რეგიონისა და ზოგადად, იტალიის წვლილს ელექტროენერგიის, ელექტრომაგნეტიზმისა და ქიმიის პროგრესირებაში. გამოფენა შედგება სამეანო ცვილის მოდელებისგან სანტა მარია ნუოვას საავადმყოფოდან, ჰერცოგ პეტერ ლეოპოლდოს ქიმიური კაბინეტისა და ფლორენციის ბუნებრივი ისტორიის მუზეუმის მიერ ვორქშოფების დროს დამზადებული მანქანებისგან, რომელთა მთავარი დანიშნულება ფიზიკის ფუნდამენტალური კანონების ილუსტრირებაა.

## ფოტო გალერეა

File:MuseoGalileo20120420b.JPG|
File:MuseoGalileo20120420c.JPG|
File:MuseoGalileo20120420d.JPG|
File:Sfera Armillare Santucci.jpg|Sfera Armillare Santucci|
File:Panoramica di strumenti per la misura del tempo.jpg|

## ბიბლიოთეკა
მუზეუმის ბიბლიოთეკა მასპინძლობს 150,000 ნაშრომს მეცნიერების ისტორიის შესახებ. უძველესი წიგნების კოლექცია შედგება დაახლოებით 5,000 ნაშრომისგან. ის მოიცავს მედიჩი-ლოთარინგიის კოლექციებს, აგრეთვე 5 საუკუნის მანძილზე ტოსკანის დინასტიების მიერ შეგროვებულ ფიზიკისა და მათემატიკის სამეცნიერო წიგნებს. ამავდროულად, ბიბლიოთეკაში განთავსებულია XVIII-XX საუკუნეების საარქივო კოლექციები, მუზეუმისა და უძველესი სამეცნიერო ინსტრუმენტების, ასევე სამეცნიერო თვალსაზრისით საინტერესო ადგილების სურათების არქივი. თანამედროვე კოლექცია მოიცავს წიგნებს იტალიურსა და სხვა ევროპულ ენებზე. აღსანიშნავია, რომ ყოველწლიურად 1,800 ახალი ნაშრომი/წიგნი ემატება ბიბლიოთეკას.

## ციფრული ლაბორატორია
1991 წელს მუზეუმმა დააარსა საკუთარი ციფრული ლაბორატორია. ლაბორატორია აწარმოებს ოფლაინ და ონლაინ ინტერაქტიულ აპლიკაციებს, რომელთა მთავარი მიზანი მუზეუმისა და მისი პერმანენტული თუ დროებითი კოლექციების შესახებ საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებაა. გარდა ამისა, ციფრული ლაბორატორია ქმნის სამეცნიერო-ისტორიული კვლევების ციფრულ არქივებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მუზეუმის ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:ფლორენციის მუზეუმები
კატეგორია:იტალიის კვლევითი ინსტიტუტები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
უილიამ ბ.ჯ. ბლაზკოვიჩი

**უილიამ ჯოსეფ ბ.ჯ. ბლაზკოვიჩი** — ვიდეო თამაშების სერიის, „Wolfenstein“-ის პროტაგონისტი, პოლუნური წარმოშობის ამერიკელი მზვერავი, რომელიც პირველად გამოჩნდა „Wolfenstein 3D“-ში. 

დაიბადა აშშ-ში პოლონელი ემიგრანტების ოჯახში. დედა ებრაელი ჰყავდფა, რომელიც ცდილობდა საკუთარი წარმომავლობის დამალვას. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ბი-ჯეი გახდა სერჟანტი, ხოლო შემდგომ საიდუმლო აგენტი.

## სქოლიო
კატეგორია:პირველი პირის მსროლელის პერსონაჟები 
კატეგორია:საშინელებათა ვიდეო თამაშების პერსონაჟები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური ვიდეო თამაშების პერსონაჟები
კატეგორია:Wolfenstein (სერია)
ნეფტიანიკი (სტადიონი)

**ნეფტიანიკი** — საფეხბურთო სტადიონი ქალაქ უფაში. იტევს 15 200 მაყურებელს, არის საფეხბურთო კლუბ „უფას“ საშინაო არენა. 

რეკონსტრუქციამდე იტევდა 10 000 მაყურებელს. განახლების შემდეგ პირველი მატჩი გაიმართა 2015 წლის 9 აგვისტოს, „უფამ“ უმასპინძლა რუსეთის ჩემპიონ სანქტ-პეტერბურგის „ზენიტს“, მასპინძლებმა მატჩი 0:1 დათმეს..

## რესურსები ინტერნეტში 
*პროფილი Soccerway-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:უფა (საფეხბურთო კლუბი)
გროდნოს ძველი ციხესიმაგრე

**ძველი ციხესიმაგრე** — ციხესიმაგრე გროდნოში.

## ისტორია 
პირველი თავდაცვითი ნაგებობა აშენდა რუსი მთავრების მიერ IX საუკუნეში. XIII საუკუნეში გროდნო (გოროდნა) ლიტვის დიდი სამთავროს ნაწილი გახდა შემდეგი ათასწლეულის დასაწყისიდან, გახდა სამიზნე ჯვაროსნების მრავალრიცხოვანი თავდასხმების. 1391 წელს ციხესიმაგრე გახდა ვიტოვტის ერთ-ერთ ძირითად რეზიდენციად, რომელიც 1398 წელს ხის ციხესიმაგრის ნაცვლად ააშენა ქვის გოთური ციხესიმაგრე ხუთი კოშკით. ეს შენობა შენახულია დღემდე.

დაახლოებით ამავე დროს, ციხესიმაგრეს ტერიტორიაზე აშენდა ე.წ. ქვედა ეკლესია. არქეოლოგების ვარაუდით, იგი აგებული იყო იგივე ტექნოლოგიით, როგორც ბორისოგლებსკის ეკლესიაა აშენებული, ასევე იგივე არქიტექტორებით. მშენებლობის სპეციფიკა გამოიხატებოდა იმაში, რომ უზარმაზარი ლოდები იყო გაყოფილი ნახევრად და აგურთან ერთად დატანილი იყო კედელზე, ციხის გარე ნაწილზე. ეს ეხმარებოდა სამშენებლო მასალების დაზოგვაში, ასევე კედლის შემდგომ გაძლიერებაში. ქვედა ეკლესიის ფუნდამენტი და კედლების ნარჩენები დღესდღეობით ღიაა მნახველებისთვის. 

1445 წელს ლიტვის დიდმა მთავარმა კაზიმირ IV-მ მიიღო აქ პოლონეთის ელჩი, რომელმაც შესთავაზა მას გვირგვინი, ხოლო 1492 წელს ის გარდაიცვალა ამ ციხესიმაგრეში. ხშირად აქ ჩერდებოდა სტეფანე ბატორი, რომელიც რეალურად გროდნო გადააქცია თავისი სამეფოს დედაქალაქად. დაახლოებით 1580 წელს მეფის ინიციატივით, ციხესიმაგრე გადაკეთდა რენესანსის სტილში, იტალიელი არქიტექტორის სკოტოს მიერ.

1655 წელს ციხესიმაგრე მთლიანად გაანადგურდა რუსეთის ჯარების მიერ რუსეთ-პოლონეთის 1654-1667 წლების ომის დროს. ციხესიმაგრე თავიდან ააშენა ლიტვის კანცლერმა და გროდნოს ხელმძღვანელმა ქშიშტოპ ზიგმუნდ პაკმა. 1678 წლიდან, ციხესიმაგრეში იმართებოდა ყოველი მესამე ჟეჩ პოსპოლიტას სეიმის სხდომა. XVIII საუკუნის დასაწყისში, ჩრდილოეთის ომის დროს შვედებმა გადაწვეს და მას შემდეგ აღარ დაბრუნებია თავისი ღირებულება.

XVIII საუკუნის შუაში აშენდა გროდნოს ახალი ციხესიმაგრე და ძველმა შეწყვიტა თავისი ფუნქციის შესრულება. ჟეჩ პოსპოლიტას დანაწილების და გროდნოს რუსეთის იმპერიის მიერ შეერთების შემდეგ, XIX საუკუნეში იგი აღადგენილ იქნა, როგორც სამეფო ყაზარმები.

დღეს ციხესიმაგრეში განთავსებულია გროდნოს ისტორიულ და არქეოლოგიური მუზეუმის მთავარი ექსპოზიცია. შემოშავებულია ციხესიმაგრის რეკონსტრუქციის პროექტი, რომლის შედეგად ის მიიღებს სტეფანე ბატორის დროინდელ ფორმას, მუშაობა დაიწყო 2015 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Virtual Tour of The Old Grodno Castle
* The Old Grodno Castle Official Website
* Restoration process, 2019
* Video report about the reconstruction (in Russian)

კატეგორია:ბელარუსის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
გროდნოს ახალი ციხესიმაგრე

**გროდნოს ახალი ციხესიმაგრე** — ახალი სამეფო სასახლე, აშენებული გროდნოში, ძველი სასახლის (ძველი ციხესიმაგრე) მოპირდაპირედ, 1734-1751 წლების განმავლობაში, პოლონეთის და ლიტვის დიდი მთავრის აუგუსტოს III მეფობის დროს, აშენდა როგორც პოლონეთის მეფეთა და ლიტვის დიდი მთავრების საზაფხულო რეზიდენცია. შექმნილია  კარლ ფრიდრიხ პეპელმანის მიერ. ციხესიმაგრეზე მუშაობდნენ ასევე ჯოჰან ფრიედრიჩჰ კნებელი, ჯოაჩიმ დანიელ ჯაუჩი და 1789 წლამდე ჯუზეპე დე საკო. აქ ტარდებოდა რეჩ პოსპოლიტას გენერალური სეიმები.

ამ შენობაში, 1793 წელს უკანასკნელად ჩატარდა რეჩ პოსპოლიტას საერთო სეიმი, სადაც ხელი მოეწერა შეთანხმებას რეჩ პოსპოლიტას დაყოფაზე რუსეთისა და პრუსიას შორის, სადაც 1795 წელს პოლონეთის მეფე და ლიტვის დიდი მთავარი სტანისლავ ავგუსტ პონიატოვსკიმ ხელი მოაწერა გადადგომის აქტს. მეფე 1797 წლამდე ცხოვრობდა აქ.

სასახლის ერთ ნაწილში განლაგებული იყო სამეფო ბინები, ხოლო მეორე ნაწილი განკუთვნილი იყო სეიმისთვის. სეიმის საჭიროებებისთვის სასახლის ეზოში 1726 წელს აშენდა სპეციალური შენობა. 1750 წლის შემდეგ აშენდა სამლოცველო დაფარული გუმბათით, ასევე ნაწილობრივ შემორჩენილია შესასვლელი კარიბჭე. რეჩ პოსპოლიტას დაყოფის შემდეგ რუსეთის ხელისუფლებამ სასახლეში მოაწყო საავადმყოფო და ყაზარმები.

1944 წლის ივლისში სამხედრო მოქმედებების შედეგად შენობა დაიწვა. აღადგინეს 1952 წელს საბჭოთა ნეოკლასიციზმის სტილში. მასში განთავსებული იყო სკკპ-ს რეგიონული კომიტეტი. ამჟამად, აქ განთავსებულია გროდნოს ისტორიული და არქეოლოგიური მუზეუმის გამოფენის ნაწილი. 1994 წელს, ციხესიმგრის კედელზე განთავსდა მემორიალური დაფა 1794 წელს ტადეუშ კოსციუშკოს ხელმძღვანელობით მომხდარ ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების პატივსაცემად.

## იხილეთ აგრეთვე
* გროდნოს ძველი ციხესიმაგრე

## ლიტერატურა
* Walter Hentschel: Die sächsische Baukunst des 18. Jahrhunderts in Polen, Berlin (Ost) 1967, Bd. 1, S. 189 f., S. 285—297, Abb. 58; Bd. 2, Abb. 217-220b, 369—399.
* Walter May: Das sächsische Bauwesen unter August II. und August III. von Polen, in: Polen und Sachsen — zwischen Nähe und Distanz, Dresden 1997 (Dresdner Hefte; 50), S. 17 — 26.

კატეგორია:ბელარუსის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით
ვასილი გულიაკოვი

**ვასილი სემიონის ძე გულიაკოვი** (; დ. 1751, კალუგის გუბერნია — გ. 15 იანვარი, 1804, ზაქათალა) — რუსი გენერალ-მაიორი (1800), კავკასიის ომების მონაწილე. დაიღუპა ზაქათალის მიდამოებში ლეკებთან შეტაკებისას.

## ბიოგრაფია
რუსეთის იმპერიის არმიაში მსახურობდა 1767 წლიდან. მონაწილეობდა რუსეთ-თურქეთის 1768–1774 და 1787–1791 წლების ომებში, რუსეთ-შვედეთის 1788–1790 წლების ომში. 1800 წელს გენერალ-მაიორის ჩინით დაინიშნა ყაბარდოს პოლკის მეთაურად. ხელმძღვანელობდა 1800 წლის სექტემბერში საქართველოში შემოსულ რუსულ ჯარს, შემდეგ — კახეთში განლაგებულ კონტინგენტს. იმავე წლის 7 ნოემბერს თავისი პოლკის ერთ-ერთი ბატალიონით მონაწილეობა მიიღო ომარ-ხანის წინააღმდეგ ბრძოლაში ივრის ნაპირებზე (სარდლობდა რუს-ქართველთა ჯარის მარჯვენა ფლანგს). 1803 წლის მარტში გაიგზავნა ლეკების წინააღმდეგ ჭარ-ბელაქანსა და ზაქათალაში. ბელაქნისა და ჭარის დაკავების შემდეგ უკუაგდო ლეკების თავდასხმა მისი რაზმის ბანაკზე ადგილ ფეიქართან 1803 წლის 22 ოქტომბერს. 1804 წლის 1 იანვარს ალაზნის ნაპირებზე დაამარცხა ყაზიყუმუხის ხანის ლაშქარი და მას ზაქათალის ხეობაში დაედევნა. 15 იანვარს ბრძოლაში გულიაკოვი მოკლეს, ხოლო მისმა რაზმმა დიდი დანაკარგებით უკან დაიხია. დასაფლავებულია ბოდბის წმინდა ნინოს მონასტერში.

## ლიტერატურა
* Гуляков, Василий Семенович // [Гимры — Двигатели судовые]. — СПб. ; [М.] : Тип. т-ва И. Д. Сытина, 1912. — С. 535. — (Военная энциклопедия : [в 18 т.] / под ред. К. И. Величко … [и др.] ; 1911—1915, т. 8).

კატეგორია:დაბადებული 1751
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1804
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
ნოგყაუ

**ნოგყაუ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ნოგყაუ (ერედვის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი ერედვის მუნიციპალიტეტში;
* ნოგყაუ (ყაზბეგის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში;
* ნოგყაუ (ჯავის მუნიციპალიტეტი) — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.
TT

**TT-30** () — რუსული ნახევრად ავტომატური პისტოლეტი. ის იყო შექმნილი 1930 წელს ფედორ ტოკარევის მიერ საბჭოთა კავშირისთვის. TT-მ შეცვალა Nagant M1895 რევოლვერი რომელიც გამოყენებული იყო რუსეთის იმპერიის დროს. ის გამოიყენებოდა 1952 წლამდე, რის შემდეგაც ის შეიცვალა მაკაროვის პისტოლეტით.

## რესურსები ინტერნეტში 
*TT-ს და მისი ნაწილების სურათები 
## სქოლიო 
კატეგორია:ცეცხლსასროლი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
სოტირ კუნეშკა

**სოტირ კუნეშკა** (; დ. 15 ივლისი, 1912, ოსმალეთის იმპერია  — გ. 1991, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანელი ფიზიკოსი და აკადემიკოსი. იგი ცნობილია, როგორც პირველი ალბანელი მკვლევარი ფიზიკის სფეროში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა ფაკულტეტის დამაარსებელი ტირანის უნივერსიტეტში, ალბანეთის მეცნიერებათა აკადემიის პირველი ფიზიკოსი წევრი და ფიზიკის ძირითადი აკადემიური ტექსტების ავტორი ალბანურ ენაზე.

## ბიოგრაფია
სოტირ კუნეშკა დაიბადა 1912 წლის 15 ივლისს, ბობოშიცაში, კორჩასთან ახლოს, ოსმალეთის იმპერიაში. დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1924 წელს, მან სწავლა ალბანეთის ეროვნულ ლიცეუმში (აგრეთვე ცნობილი როგორც ფრანგული ლიცეუმი) განაგრძო, სადაც 9 წლის განმავლობაში სწავლობდა. ფინანსური სირთულეების გამო, ყოველდღიურად, მას ფეხით 14 კილომეტრის გავლა უწევდა, მაგრამ ამ ფაქტს მის სწავლასა და სასწავლო შედეგებზე გავლენა არ მოუხდენია. იგი ყოველთვის გამოირჩეოდა სხვა სტუდენტებისგან, განსაკუთრებით, ზუსტ მეცნიერებებში. მიუხედავად მისი წარჩინებული სწავლისა, ალბანეთის მაშინდელმა მთავრობამ მას სტიპენდია არ მიანიჭა. ფრანგი მეცნიერი და სლავთმცოდნე ანდრე მაზონი კუნეშკას მშობლიურ სოფელს ეწვია, სადაც მისმა ოჯახმა უმასპინძლა. ანდრე მაზონისა და ფრანგული ლიცეუმის დირექტორის მხარდაჭერით, სოტირ კუნეშკამ საფრანგეთის მთავრობისგან სტიპენდიის ნახევარი მოიპოვა და სწავლა საფრანგეთში, პარიზის უნივერსიტეტში, ფიზიკის ფაკულტეტზე განაგრძო.

სწავლის მთლიანად დაფინანსების მოპოვებისთვის, კუნეშკამ უმაღლესი სკოლის სტუდენტებს კერძო კურსები ჩაუტარა ფიზიკაში. ამასთანავე, მან პარიზის აღმოსავლეთმცოდენობის სკოლაში, ალბანური ენის გრამატიკაში ლექციები წაიკითხა. მან პარიზის უნივერსიტეტში სწავლა 3 წლის შემდეგ დაამთავრა. 1936 წელს, კუნეშკამ „License d’enseignement“ — მათემატიკის, ფიზიკის, ზოგადი ქიმიის და კლასიკური მექანიკის სწავლების ლიცენზია მიიღო. ამავე წელს, მან გამოყენებით მექანიკასა და ელექტრომაგნეტიზმში სერტიფიკატი მიიღო. 1937 წელს, ალბანეთის განათლების მინისტრმა, კუნეშკა ფრანგული ლიცეუმის დირექტორად დანიშნა. ეს თანამდებობა მას 1940 წლამდე ეკავა. 1940 წლის აგვისტოში, იტალიის ალბანეთში შეჭრის პერიოდში, იგი იძულებული გახდა, თანამდებობა დაეტოვა, რადგან მისი ჩანაწერები აჩვენებდა, რომ მას არ შეუსრულებია სამხედრო სამსახური. იგი პეზაროში გაგზავნეს, არტილერიის სკოლაში. იტალიაში მოკავშირეთა შეჭრის შემდეგ, სოტირ კუნეშკას სამხედრო განათლების მიღება შეწყდა. 1944 წელს, იგი ბარში წავიდა — ალბანეთში დასაბრუნებელი გზის საძიებლად. ამავდროულად, იგი მეცნიერების კერძო გაკვეთილებს ატარებდა. ალბანეთის სამხედრო დელეგაციამ, იგი ალბანეთში დააბრუნა.

## სქოლიო
კატეგორია:ალბანელი ფიზიკოსები
კუნენეს რეგიონი

**კუნენეს რეგიონი** () — ნამიბიის 14 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი, რომელიც მდებარეობს მის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთში. ფართობი შეადგენს 115 293 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 86 856 ადამიანი. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ოპუვო. სხვა დიდი ქალაქებია — კჰორიხასი, ოუჩო.

## გეოგრაფია 
რეგიონის ჩრდილოეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი ნამიბიასა და ანგოლას შორის, დასავლეთით მის ტერიტორიას გარს ერტყმის ატლანტის ოკეანის წყლები, აღმოსავლეთით კუნენეს რეგიონი გადის ეტოშის ეროვნულ პარკთან. კუნენეს რეგიონმა თავისი დასახელება (როგორც ანგოლის კუნენეს პროვინციამ) მიიღო ორ ქვეყანას შორის სასაზღვრო მდინარე კუნენესგან.

ატლანტის ოკეანის სანაპირო, რომელიც იწყება მდინარე კუნენეს დელტის ჩრდილოეთით, ჩონჩხების ნაპირის ნაწილია. შემდეგ, კონტინენტის სიღრმეში მდებარეობს ნამიბის უდაბნო. ანგოლის სახელმწიფო საზღვრის სიახლოვეს კუნენეს ტერიტორიაზე მდებარეობენ ჰარტმანის და ჯუბერტის მთები.

## მოსახლეობა 
რეგიონში უპირატესად ცხოვრობენ ჰერეროს და ჰიმბას ტომის ხალხის წარმომადგენლები.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით კუნენეს რეგიონი იყოფა 6 ოლქად:
* Epupa
* Kamanjab
* Khorixas
* Opuwo
* Outjo
* Sesfontein

## სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის რეგიონები
ოშანის რეგიონი

**ოშანა** () — ადმინისტრაციული რეგიონი ნამიბიაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. ფართობი შეადგენს 8653 კმ²-ს (ნამიბიის რეგიონებიდან ფართობით ყველაზე პატარა), ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 176 674 ადამიანი. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ოშაკატი.

## გეოგრაფია 
ოშანის რეგიონის ტერიტორიის დიდი ნაწილი წარმოადგენს მშრალ, გვალვიან, ბუჩქებიან სავანას.

## მოსახლეობა 
რეგიონის მოსახლეობის დიდ უმრავლესობას წარმოადგენენ ოვამბოს ტომის ხალხი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ოშანის რეგიონი იყოფა 11 ოლქად.

## სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის რეგიონები
ომუსატის რეგიონი

**ომუსატის რეგიონი** () — ნამიბიის 14 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი, რომელიც მდებარეობს მის ჩრდილო-დასავლეთში, ანგოლის სახელმწიფო საზღვართან. ფართობი შეადგენს 26 573 კმ²-ს, ხოლო 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობაა 243 166 ადამიანი. რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ოუტაპი.

ომუსატის რეგიონი — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერის, სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკის ხალხთა ორგანიზაციის (სვაპო-SWAPO) და ნამიბიის პირველი პრეზიდენტის — სემ ნუიომას სამშობლოა.

## ისტორია 
ძველად (1965—1990 წლებში) ომუსატის ტერიტორია შედიოდა ფორმალურად დამოუკიდებელ ბანტუსტან ოვამბოლენდში.

## მოსახლეობა 
რეგიონის მოსახლეობის დიდ უმრავლესობას წარმოადგენენ ოვამბოს ტომის ხალხი. სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა მამაკაცებს შორის შეადგენს 46 წელს, ქალებს შორის — 50 წელს. რეგიონში შიდსით დაავადების დონე (როგორც მთლიანად ქვეყნის ჩრდილოეთში) მნიშვნელოვნად აჭარბებს ქვეყნის საშუალო დონეს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ომუსატის რეგიონი იყოფა 12 ოლქად.
* Anamulenge
* Elim
* Etayi
* Ogongo
* Okahao
* Okalongo
* Onesi
* Oshikuku
* Otamanzi
* Outapi
* Ruacana
* Tsandi

## ეკონომიკა 
რეგიონის ეკონომიკაში გამოირჩევა აგრარული სექტორი.

## სქოლიო
კატეგორია:ნამიბიის რეგიონები
ალბანეთის სამთავროები

**ალბანეთის სამთავროები** (1371—1479) — პერიოდი ХIV-ХV სს. ალბანეთის ისტორიაში, როცა დაიწყო ეთნიკურ ალბანელებში სახელმწიფოებრიობის მკვეთრი აქტივიზაცია. ამ პერიოდში თანამედროვე ალბანეთის ტერიტორიაზე, ეპირსა და კოსოვოს ნაწილში  ჩამოყალიბდა ერთმანეთისაგან დამოუკიდებელი რამდენიმე პატარა სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნი. აქამდე, 1191—1255 წწ. კონსტანტინეპოლის დაცემის შემდეგ ჩრდილოეთ ალბანეთსი წარმოიქმნა არბერის სამთავრო, მაგრამ ის თავიდან შეიყვანეს კვლავ აღორძინებული ბიზანტიის იმპერიაში, ხოლო მოგვიანებით დაიპყრო სერბეთის სამეფომ. ალბანელთა სახელმწიფოებრივი გაძლიერება მეორედ დაიწყო სერბეთის სამეფოს დაცემის შემდეგ 1371 წლიდან თუმცა ჯერ კიდევ 1350-ანი წლებიდან ის აკონტროლებდა თითქმის მთელი ალბანეთის მიწებს. ბერძენი პალეოლოგოსები უკვე დიდი ხნის დასუსტებული იყვნენ თურქთა მიერ, ხოლო ვენეციელთა და ჯვაროსანთა ხელისუფლება ვრცელდებოდა მხოლოდ ზღვისპირეთის ტერიტორიებზე. 1444 წელს ალბანეთის სამთავროებენ დგამენ გაერთიანებისაკენ პირველ ნაბიჯებს. ასე წარმოიქმნა ლეჟის ლიგა, რომლის მიზანი იმ პერიოდში იყო ალბანეთის მიწების მიმართ (მაშინ ქრისტიანული მიწები) ოსმალთა დამპყრობლური გეგმებისათვის ხელის შეშლა. 1479 წელს ლიგის წინააღმდეგობა გატყდა. მთელი ალბანეთი შევიდა ოსმალთა იმპერიაში.  

## ალბანეთის სამთავროთა სია 
კატეგორია:ალბანეთის სამთავროები
კატეგორია:ალბანეთი
კატეგორია:ალბანეთის ისტორია
კატეგორია:სამთავროები
კატეგორია:შუა საუკუნეების ისტორია