გრეის ჰოპერი

**გრეის ჰოპერი** ( დ. 9 დეკემბერი, 1906 — გ. 1 იანვარი, 1992) — ამერიკელი პროგრამისტი და საზღვაო ძალების ადმირალი. ჰოპერი თავის სფეროში მოწინავე ჰარვარდის Mark I კომპიუტერის ერთ-ერთი პირველი პროგრამისტი იყო და მანვე კომპიუტერული პროგრამირების ენის პირველი კომპილატორი შექმნა. ჰოპერმა სახელი გაუთქვა მანქანისგან დამოუკიდებელი პროგრამირების ენებს, რის მეშვეობითაც COBOL-ი, თანამედროვე პროგრამირების ერთ-ერთი პირველი ენა შეიქმნა. მიღწევებისა და საზღვაო ძალების წოდების გამო, ხშირად „საოცარ გრეისს“ უწოდებენ.

გრეის ჰოპერმა  არა მარტო დიდი როლი ითამაშა კობოლის (პროგრამირების ერთ-ერთი პირველი ენა, რომელიც გამოიყენებოდა ბიზნესისთვის) შექმნაში, არამედ აქტიურად იღვწოდა იმისათვის, რომ კომპიუტერები უფრო ხელმისაწვდომი გაეხადა და წინა პლანზე წამოეწია ქალების დაინტერესება კომპიუტერული მეცნიერებებით.

გრეის ჰოპერმა იწინასწარმეტყველა, რომ მომავალში კომპიუტერების ზომა შემცირდებოდა, მათი მაგიდაზე მოთავსება გახდებოდა შესაძლებელი და იმ ადამიანებსაც გაუადვილებდა ყოველდღიურობას, რომლებსაც პროგრამირების არაფერი გაეგებოდათ. 

## ადრეული წლები და განათლება
გრეის მურეი ჰოპერი დაიბადა 1906 წლის 9 დეკემბერს ნიუ-იორკში. გოგონას სახელი შეურჩია დედამ, მერი კემბელ ვან ჰორნ მურეიმ, თავისი მეგობრის გრეის ბრიუსტერის საპატივცემულოდ . მათემატიკის სიყვარული გრეისს დედისაგან გამოჰყვა, მერი ძალიან დაინტერესებული იყო ამ სფეროთი და გეომეტრიასაც კი სწავლობდა.

გრეისი სამ დედმამიშვილს შორის უფროსი იყო. ჰყავდა სამი წლით უმცროსი და მერი და ხუთი წლით უმცროსი ძმა როჯერი. გრეისის მამა, უოლტერ ფლეტჩერ მურეი, სადაზღვევო ბროკერი იყო. სჯეროდა, რომ ვაჟს და ქალიშვილებს განათლების მიღების თანაბარი შესაძლებლობები უნდა ჰქონოდათ. სურდა, მის შვილებს კოლეჯში წასვლამდე ერთი წლის განმავლობაში ემუშავათ, რათა ისეთი უნარები გამოემუშავებინათ, რაც სამომავლოდ გამოადგებოდათ. სწორედ მამამ შთააგონა გრეისი, მიეღო უმაღლესი განათლება და არ დასჯერებოდა იმ პერიოდში დამკვიდრებულ ქალის სტერეოტიპულ როლს.

გაჯეტებისა და მოწყობილობებისადმი ინტერესი მას ბავშვობიდანვე გაუჩნდა. მხოლოდ შვიდი წლის იყო, როდესაც იმ მიზნით, რომ მაღვიძარას მუშაობის პრინციპი გაეგო, შვიდი მათგანი დაშალა, მანამ სანამ დედამ არ გამოიჭირა.

გრეისი ნიუ-იორკში მდებარე შუნმეიკერის კერძო სკოლაში დადიოდა. თექვსმეტი წლის ასაკში უარი უთხრეს ვასარის კოლეჯში მიღებაზე, იმის გამო, რომ კარგად ვერ ჩააბარა ლათინურის გამოცდა, თუმცა მომავალ წელს ამავე კოლეჯის სტუდენტი გახდა. ამ ერთი წლის განმავლობაში გრეისი რჩებოდა ჰარტრიჯის სკოლაში, ნიუ-ჯერზიში, რომელიც მოსწავლეებს კოლეჯისთვის ამზადებდა. გრეისი ისეთი აქტივობებით იყო დაკავებული, როგორიცაა ჰოკეი, კალათბურთი, სასკოლო სპექტაკლები და სასკოლო გაზეთი.

1924-1928 წლებში გრეისი განათლებას იღებდა ვასარის კოლეჯში ფიზიკისა და მათემატიკის განხრით. გრეისი არა მხოლოდ სწავლობდა, არამედ სხვა სტუდენტებსაც ამზადებდა ფიზიკაში.

1930 წელს გრეისმა მიიღო მაგისტრის ხარისხი იელის უნვიერსიტეტში. ოთხი წლის შემდეგ კი - დოქტორის ხარისხი მათემატიკასა და მათემატიკურ ფიზიკაში.

გრეის ჰოპერი იყო მეთერთმეტე ქალი, რომელმაც დოქტორის ხარისხი მიიღო იელის უნივერსიტეტში. 1930-იან წლებში საერთოდაც არ იყო გასაკვირი ქალისთვის დოქტორის ხარისხის მიღება მათემატიკაში. მეტიც, ეს იმ პერიოდში უფრო ხშირად (1930-იან წლებში მათემატიკის დოქტორანტების 15% ქალი იყო) ხდებოდა, ვიდრე მოგვიანებით 1950-იან წლებში, როდესაც მათემატიკის დოქტორანტების მხოლოდ 4% იყო ქალი.

გრეისი დაქორწინდა 1930 წელს ვინსენტ ჰოპერზე, შედარებითი ლიტერატურის პროფესორზე. წყვილი განქორწინდა 1945 წელს, თუმცა გრეისმა ქმრის გვარი დაიტოვა. გრეისს არ ჰყავდა შვილები.

## კარიერა
### მეორე მსოფლიო ომი
მეორე მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ გრეის ჰოპერი საომარ ძალებს შეუერთდა. გადაწყვეტილება შესაძლოა იმით იყო ნაკარნახევი, რომ მისი ბაბუა ადმირალი გახლდათ. თავდაპირველად გრეისს უარი უთხრეს ასაკისა და სუსტი აღნაგობის გამო (34 წლის იყო და 47 კილოგრამს იწონიდა). მიუხედავად ამისა, გრეისმა მიიღო სპეციალური ნებართვა სახელმწიფოსგან, დროებით დატოვა ვასარის კოლეჯი, სადაც ასოცირებულ პროფესორად მუშაობდა და 1943 წლის დეკემბერში გახდა შეერთებული შტატების საზღვაო რეზერვის წევრი. გრეისი გააგზავნეს მასაჩუსეტსში, სმიტის კოლეჯში არსებულ საზღვაო რეზერვის კადეტების სკოლაში. 1944 წელს კოლეჯი უმცროსი ლეიტენანტის წოდებით დაამთავრა.

ჰოპერი განამწესეს ჰარვარდის უნივერსიტეტში, საზღვაო არტილერიასთან დაკავშირებული გამოთვლების ბიუროში. გრეისის ხელმძღვანელი იყო მარკ I-ის (ერთ-ერთი უადრესი ელექტრომექანიკური კომპიუტერი) შემქმნელი ჰოვარდ აიკენი. კომპიუტერი გამოიყენებოდა საზღვაო იარაღის გასროლის კუთხის გამოსათვლელად. ჰოპერი თავადაც მუშაობდა მარკ I-თან, აპროგრამებდა და კომპიუტერის გამოყენების 500 გვერდიანი გზამკვლევი შექმნა, რომელიც შეიცავდა როგორც მარკ I-ის შექმნის ისტორიას, ასევე დეტალურ ინსტრუქციებს. ჰოვარდ აიკენი გრეისს მუდმივად ჰმატებდა მოტივაციას და თვითრწმენას.

გრეის ჰოპერი და სხვა ოფიცრები ჰარვარდის ლაბორატორიაში მუშაობდნენ საიდუმლო გამოთვლებზე - ადგენდნენ რაკეტების ტრაექტორიას, ქმნიდნენ დიაპაზონის ცხრილებს თვითმფრინავების საწინააღმდეგოდ შექმნილი იარაღისთვის.

ჰოპერი სისტემურად უდგებოდა პროგრამირებას და ყველა მათემატიკურ პრობლემა დაჰყავდა მარტივ არითმეტიკულ ნაბიჯებამდე. როდესაც ეკიპაჟი მარკ I-ის პროგრამაზე ასრულებდა მუშაობას და მისი გამოცდის დრო დგებოდა, ისინი ხუმრობით სალოცავად განკუთვნილ ხალიჩას მოიტანდნენ, აღმოსავლეთისკენ მიბრუნდებოდნენ და ლოცულობდნენ, რომ ნაშრომი წყალში არ ჩაყრილიყო და პროგრამას ემუშავა.

ომის შემდგომ ჰოპერმა ჰარვარდში მოღვაწეობა განაგრძო. ჰარვარდი იღებდა დაფინანსებას სამხედრო-საზღვაო ფლოტისგან, რამაც ჰოპერს საშუალება მისცა თავისი წვლილი შეეტანა მარკ II და მარკ III კომპიუტერების შექმნაში, როდესაც მუშაობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტში, როგორც მკვლევარი ინჟინერიისა და ფიზიკის დარგში.

ჰოპერის სახელს უკავშირდება ტერმინი „ბაგი“, როგორც კომპიუტერულ პროგრამაში არსებული შეცდომის აღმნიშვნელი. (ინგლისურად „Bug“ ნიშნავს მწერს). თუმცა ამ სიტყვას ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში იყენებდნენ ინჟინრები მექანიკური გაუმართაობის აღსანიშნავად. ტერმინთან საკმაოდ კურიოზული ისტორიაა დაკავშირებული - 1945 წელს ჰოპერი და სხვა მკვლევრები პრობლემას გადააწყდნენ მარკ II-თან მუშაობისას, მისი დაშლის შემდეგ კი ნაწილებში ჩრჩილი იპოვნეს და მიიჩნევენ, რომ სწორედ ამ ამბის შემდეგ გამოიყენებოდა ტერმინი „ბაგი“, თუმცა რეალურად ამ სიტყვას გრეის ჰოპერი და მისი კოლეგები აშკარად ამ ამბამდე დიდი ხნით ადრეც იყენებდნენ პროგრამულ შეცდომებზე საუბრისას. 

ომის დასასრულს, 1946 წელს, ჰოპერი ასაკის გამო არ მიიღეს რეგულარულ საზღვაო ფლოტში. ამ პერიოდში ის უკვე განქორწინებული იყო და არც შვილები ჰყავდა. 1949 წელს ჰარვარდის მიტოვების შემდეგ გრეისმა უფროს მათემატიკოსად დაიწყო მუშაობა ეკერტ-მაუშლის კომპიუტერულ კორპორაციაში, რომელიც ფილადელფიაში მდებარეობდა და რომელმაც შექმნა პირველი ელექტრონული კომპიუტერი - ENIAC. კომპანიასთან მუშაობა განაგრძო მაშინაც, როდესაც 1950 წელს კორპორაცია რემინგტონ რენდმა (საბეჭდი მანქანების მწარმოებელი კომპანია ამერიკაში)  შეიძინა.

ფილადელფიაში ჰოპერმა დაიწყო მუშაობა UNIVAC-ზე (უნივერსალური ავტომატური კომპიუტერი). UNIVAC  პირველი მასშტაბური ელექტრონული კომპიუტერი იყო 1950-იანი წლების ბაზარზე და ბევრად ფართო ფუნქციონალი ჰქონდა ვიდრე მარკ I-ს. UNIVAC-ის გამოჩენამდე ჰოპერმა დააპროგრამა BINAC - პატარა ბინარული კომპიუტერი, რომელიც შეიქმნა საიდუმლოდ Snark რაკეტის პროექტისთვის.

ჰოპერსა და მის გუნდს ეკუთვნის პირველი კომპიუტერული ენის „კომპაილერი“ სახელად A-0. 1952 წელს შეიქმნა და საშუალებას იძლეოდა მათემატიკური კოდი ეთარგმნათ კომპიუტერის მიერ აღქმად ბინარულ კოდად, რაც თავის მხრივ რეალურს ხდიდა პროგრამის ერთდროულად რამდენიმე კომპიუტერისთვის დაწერას.  მისი შთამომავალი A-2 კი გახდა ერთ ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებადი კომპაილერი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა პროგრამირების ენებს. 1952 წელს გრეის ჰოპერმა გამოაქვეყნა პირველი ნაშრომი კომპაილერებზე. გრეისის შემდეგი მიზანი იყო ისე დაეპროგრამირებინა UNIVAC, რომ კომპიუტერს ინგლისური ბრძანებების ამოცნობა შეძლებოდა.

გრეისმა ამ მიზანს  მიაღწია, როდესაც თავის გუნდთან ერთად შეიმუშავა B-0 კომპაილერი, ცნობილი, როგორც FLOW-MATIC - პირველი პროგრამირების ენა, რომელიც მათემატიკური სიმბოლოების ნაცვლად ბრძანებებისთვის იყენებდა ინგლისურ ენას. გრეის ჰოპერმა 1980 წელს მიცემულ ინტერვიუში ახსენა, რომ მისი მთავარი მიზანი, როდესაც დაიწყო ინგლისურენოვან პროგრამირების ენაზე მუშაობა, იყო ის, რომ ყველა ადამიანს შეძლებოდა მარტივად ემუშავა კომპიუტერთან. FLOW-MATIC გამოიყენებოდა ბიზნესთან დაკავშირებული დავალებების შესასრულებლად. მისი საშუალებით 1956 წლისთვის UNIVAC I-სა და II-ს უკვე შეეძლოთ ოცი ინგლისურენვანი წინადადების გაგება.

### კობოლი
ჰოპერსა და მის კოლეგებს ეკუთვნით კიდევ ერთი კომპიუტერული ენა - კობოლი (Common Business Oriented Language). შეიქმნა 1959 წელს და წარმოადგენდა პირველ სტანდარტიზირებულ კომპიუტერულ ენას, რომელსაც იყენებდნენ ბიზნესისთვის. კობოლის საფუძვლად მათ გამოიყენეს FLOW-MATIC. 

კობოლის ტექნიკური მახასიათებლების განვითარებისთვის შეიქმნა ჯგუფი CODASYL (მონაცემთა სისტემების ენების კომიტეტი)
. ჰოპერი აქტიურად ესწრებოდა ამ ჯგუფის შეხვედრებს.

1960-იან წლებში გრეის ჰოპერი თავის გუნდთან ერთად მუშაობდა კობოლისთვის კომპაილერების, სახელმძღვანელოების და საბაზისო ხელსაწყოების შექმნაზე. ცდილობდა კობოლის სტანდარტიზირებას და ამ ენის გამოყენებას სთავაზობდა როგორც სამხედრო(უპირატესად აშშ-ის საზღვაო ფლოტს), ისე კერძო სექტორს. აღნიშნული წარმატებით მოახერხა - 1970-იანი წლებისთვის კობოლი საყოველთაოდ გამოყენებადი კომპიუტერული ენა გახდა. 1997 წლისთვის მსოფლიოში კობოლის კოდის ჯამში 200 მილიარდი ხაზი არსებობდა, რომლებსაც ბიზნეს პროგრამების 80% იყენებდა.

გრეისს პროექტში რამდენიმე პოზიცია ეკავა, მათ შორის პროგრამული კვლევის ხელმძღვანელისა და ავტომატური პროგრამული დეველოპმენტის ხელმძღვანელის პოზიციები 1964 წლამდე. შემდგომში კი მუშაობდა, როგორც მეცნიერ-მუშაკი.  1972 წელს გრეის ჰოპერი საბოლოოდ წამოვიდა ეკერტ-მაუშლის კორპორაციიდან.

## საგანმანათლებლო საქმიანობები
1931 წლიდან გრეისი დოქტურანტურის პარალელურად  ვასარში ასწავლიდა მათემატიკას.  ჯერ როგორც ინსტრუქტორი, შემდეგ როგორც ასისტენტ-პროფესორი, ბოლოს კი, როგორც ასოცირებული პროფესორი. სხვა ლექტორებისგან განსხვავებით გრეის ჰოპერი მკაცრად მოითხოვდა, რომ მის სტუდენტებს შეძლებოდათ წერა, მართალია ეს პროტესტს იწვევდა მათში, ისინი ხომ მათემატიკის კურსს გადიოდნენ და არა ინგლისურის, თუმცა გრეისი განმარტავდა, რომ მათემატიკის სწავლასთან ერთად აუცილებელი იყო მის სტუდენტებს ჰქონოდათ ამ ცოდნის სიტყვიერად ჩამოყალიბების და სხვა ადამიანებისთვის გასაგებ ენაზე გაზიარების უნარი.

მიუხედავად იმისა, რომ 1943 წელს ჰოპერმა ვასარის კოლეჯის ლექტორობა მიატოვა საზღვაო ფლოტის გამო, სწავლება არ შეუწყვეტია. 1959 წელს პენსილავნიის უნივერსიტეტში არსებული მურის ელექტრონული ინჟინერიის სკოლაში ასწავლიდა, როგორც მოწვეული, მოგვიანებით კი - დამხმარე ლექტორი. 1971-1978 წლებში გრეისი გახლდათ მენეჯმენტის მეცნიერებების ლექტორი ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტში. გრეისი წელიწადში 300-მდე ლექციას კითხულობდა კომპიუტერულ მეცნიერებებთან დაკავშირებით, ამასთანავე ატარებდა სემინარებს, მასტერკლასებსა და კონფერენციებს, რათა საკუთარი ცოდნა მომავალი თაობებისთვის გაეზიარებინა და გაეზარდა კომპიუტერული მეცნიერებებით დაინტერესებული ადამიანების რიცხვი. გრეისმა თავადაც აღნიშნა, რომ თავის ყველაზე საამაყო მიღწევად სწორედ მის საგანმანათლებლო საქმიანობას მიიჩნევდა.

## პენსიაზე გასვლა და გარდაცვალება
სამეცნიერო კარიერის პარალელურად გრეისი კვლავ საზღვაო ფლოტის რეზერვისტად რჩებოდა. 1966 წელს დააწინაურეს  მეთაურის თანამდებობაზე, თუმცა იმავე წლის 31 დეკემბერს  იძულებული გახდა მეთაურის თანამდებობა დაეტოვებინა ასაკობრივი შეზღუდვების გამო (60 წლის იყო). მიუხედავად ამისა, შვიდი თვის შემდეგ, სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში წამოწყებული ოპერაციების გამო, გრეისი უკანვე მიიწვიეს, რათა ფლოტის კომპიუტერული ენები სტანდარტიზირებულად ექცია. გრეისი 19 წლის განმავლობაში მსახურობდა საზღვაო ფლოტში.

1973 წელს ჰოპერი დააწინაურეს კაპიტნის წოდებამდე.მას შემდეგ კი, რაც რესპუბლიკელმა კონგრესმენმა ფილიპ კრეინმა ნახა 1983 წელს ჰოპერის მიერ ამერიკულ სატელევიზიო პროგრამა „60 წუთში“ მიცემული ინტერვიუ, მან შემოიღო კანონპროექტი, რათა გრეის ჰოპერი დაეწინაურებინათ კომოდორის რანგამდე. ეს წოდება მან მიიღო აშშ-ის იმდროინდელი პრეზიდენტის რონალდ რეიგანისგან.

1985 წელს გრეისი გახდა პირველი ქალი, რომელიც დააწინაურეს რეარ-ადმირალის რანგამდე, მომდევნო წელს,  79 წლის ასაკში, ჰოპერი გადადგა და ადმირალის თანამდებობა დატოვა. იმ პერიოდში ის ასაკით ყველაზე უფროსი იყო იმათ შორის, ვინც აშშ-ის შეიარაღებულ ძალებში მსახურობდა.  
პენსიაზე გასვლის შემდგომ, იმავე წელს,მუშაობა დაიწყო ციფრული აღჭურვილობის კორპორაციაში, როგორც უფროსმა PR კონსულტანტმა და იქ მუშაობდა სიცოცხლის ბოლომდე. 1992 წლის 1 იანვარს გრეის ჰოპერი გარდაიცვალა. დასაფლავებულია არლინგტონის ნაციონალურ სასაფლაოზე.

## რანგები
*1944 წლის 4 მაისი-27 ივნისი - შეგირდი მეზღვაური და კადეტი 
*1944 წლის 27 ივნისი - უმცროსი ლეიტენანტი
*1946 წლის 1 ივნისი - ლეიტენანტი 
*1952 წლის 1 აპრილი - მეთაური ლეიტენანტი 
*1957 წლის 1 ივლისი - მეთაური 
*1973 წლის 2 აგვისტო - კაპიტანი 
*1983 წლის 15 დეკემბერი - კომოდორი
*1985 წლის 8 ნოემბერი - რეარ-ადმირალი

## ჯილდოები და საპატიო წოდებები
გრეის ჰოპერმა 40-ზე მეტი საპატიო ხარისხი მიიღო. არაერთ სტიპენდიას, ჯილდოსა თუ კონფერენციას დაარქვეს სახელი მის საპატივცემულოდ.
  
*1944 წელს - სამხედრო ჯილდო „ამერიკული კამპანიისთვის“ აშშ-ის შეიარაღებული ძალებისგან.
*1945 წელს - მედალი მეორე მსოფლიო ომში გამარჯვებისთვის. 
*1946 წელს - „მარკ“ სერიის კომპიუტერებთან მუშაობის გამო მიიღო საზღვაო არტილერიის განვითარების ჯილდო.
*1953 წელს - მიიღო საზღვაო რეზერვის მედალი. 
*1962 წელს - აირჩიეს ელექტრო და ელექტრონული ინჟინერიის ინსტიტუტის წევრად. 
*1964 წელს - გადასცეს ქალ ინჟინერთა საზოგადოების უმაღლესი ჯილდო მიღწევებისთვის („Grace Hopper - The Mother of Cobol“); 1950 წელს გრეის ჰოპერი ქალ ინჟინერთა საზოგადოების ერთ-ერთი დამფუძნებელი წევრი იყო.
*1969 წელს - მონაცემთა დამუშავების მენეჯმენტის ასოციაციამ გადასცა წლის ადამიანის ტიტული.
*1970 წელს - ინფორმაციის გადამუშავების საზოგადეობის ამერიკულმა ფედერაციამ გადასცა ჰარი გუდის მემორიალური ჯილდო. 
*1972 წელს - მიიღო იელის უნივერსიტეტისგან ვილბურ ლუციუს კროსის სახელობის მედალი.
*1972 წელს - მიიღო საპატიო დოქტორის ხარისხი ინჟინერიაში ნიუარკის ინჟინერიის კოლეჯისგან. 
*1972 წელს - გახდა კომპიუტერის პროგრამისტებისა და ანალიტიკოსების ასოციაციის წევრი.
*1973 წელს - დაასახელეს ბრიტანეთის კომპიუტერული საზოგადოების გამორჩეულ წევრად. გრეისი იყო პირველი და ერთადერთი ამერიკელი ქალი,რომელსაც ეს პატივი ხვდა წილად.
*1973 წელს - მიიღო საპატიო დოქტორის ხარისხი მეცნიერებაში ლონგ-აილენდის უნივერსიტეტისგან. 
*1973 წელს - საზღვაო ფლოტმა გადასცა დამსახურების ლეგიონის ორდენი. 
*1973 წელს - აირჩიეს ინჟინერიის ეროვნული აკადემიის წევრად. 
*1980 წელს - მიიღო ჯილდო საზღვაო ფლოტისგან ღირსეული სამსახურისთვის.
*1980 წელს - მიიღო საპატიო დოქტორის ხარისხები მეცნიერებაში ლინჩეპინგის (შვედეთი), ბაკნელისა და არკადიას უნივერსიტეტებისგან (ახალი შოტლანდია).
*1981 წელს - მიიღო საპატიო დოქტორის ხარისხები მეცნიერებაში ლოიოლასა (ჩიკაგო) და სამხრეთ ილინოისის სახელმწიფო უნივერსიტეტებისგან და ასევე საპატიო დოქტორის ხარისხი საჯარო სამსახურში ჯორჯ ვაშინგტონის უნივერსიტეტისგან.
*1983 წელს - მიიღო ოქროს ფირფიტის ჯილდო ამერიკის მიღწევათა აკადემიისგან. 
*1986 წელს - მიანიჭეს მედალი „გამორჩეული სამსახურისთვის“ (უმაღლესი სამხედრო ჯილდო მათთვის, ვინც საბრძოლო ოპერაციებში ფიზიკურად არ იღებდა მონაწილეობას)
*1986 წელს - მიიღო საპატიო დოქტორის ხარისხი სირაკიუსის უნივერსიტეტისაგან
* 1987: She became the first Computer History Museum Fellow Award Recipient "for contributions to the development of programming languages, for standardization efforts, and for lifelong naval service.".
*1987 წელს - გახდა პირველი, ვინც მიიღო ჯილდო კომპიუტერის ისტორიის მუზეუმისგან „წვლილისთვის, რომელიც მან შეიტანა პროგრამირების ენების განვითარებასა და სტანდარტიზირებაში და საზღვაო ფლოტში მსახურისათვის.“
*1991 წელს - აშშ-ის პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა გადასცა ტექნოლოგიის ეროვნული მედალი (ტექნოლოგიების სფეროში არსებული უმაღლესი ჯილდო აშში-ში)".
*1991 წელს - აირჩეს ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერებების აკადემიის წევრად.
*1992 წელს - ქალ ინჟინერთა საზოგადოებამ დააარსა გრეის ჰოპერის სახელობის სამი ყოველწლიური და განახლებადი სტიპენდია. 
*1994 წელს - შეიყვანეს აშშ-ის ქალების დიდების დარბაზში(“Grace Hopper - The Mother of Cobol”).
*1996 წელს - საზღვაო ფლოტმა ჰოპერის საპატივცემულოდ სარაკეტო გამანადგურებელს უწოდა U.S.S. Hopper. 
*2016 წელს - გარდაცვალების შემდეგ მიიღო თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი, რაც აშშ-ში უმაღლეს სამოქალაქო პატივად ითვლებოდა.
*2017 წელს - გრეისის საპატივცემულოდ დაარქვეს სახელი ჰოპერის კოლეჯს იელის უნივერსიტეტში.

## მემკვიდრეობა
გრეისი ჰოპერის სახელს ატარებს 1971 წელს შექმნილი ჯილდო - ACM Grace Murray Hopper Award. ამ ჯილდოს ღირებულება არის 35 000 ამერიკული დოლარი და გადაეცემა წლის გამორჩეულ ახალგაზრდა კომპიუტერულ პროფესიონალს, რომელსაც ირჩევენ მის მიერ სფეროში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილის მიხედვით. კანდიდატი უნდა იყოს 35 წლის ან უმცროსი. ამ ჯილდოს აფინანსებს Microsoft. 

გრეის ჰოპერის სახელს ატარებს ტექნოლოგიების სფეროში მოღვაწე ქალების მსოფლიოში უდიდესი, ყოველწლიური შეკრება - Grace Hopper Celebration of Women in Computing - რომელსაც ატარებს ანიტა ბორგის ინსიტუტი.

მონტერეიში (კალიფორნია) არსებობს გრეის ჰოპერის გამზირი, სადაც განთავსებულია საზღვაო ფლოტის მეტეოროლოგიისა და ოკეანოგრაფიის ცენტრი.
არლინგტონში (ვირჯინია) არსებობს გრეის მურეი ჰოპერის მემორიალური პარკი. 
1985 წელს ბრიუსტერის აკადემიამ ჰოპერს მიუძღვნა კომპიუტერული ლაბორატორია, რომელსაც გრეის მურეი ჰოპერის სახელობის კომპიუტერული სწავლების ცენტრი ეწოდება.

ჰოპერის საპატივსაცემოდ სახელი დაარქვეს ნიუ-იორკში მდებარე გრეის ჰოპერის აკადემიას, რომელიც პროგრამირების სკოლას წარმოადგენს.

გრეისის საპატივსაცემოდ სახელი დაარქვეს პატარა პლანეტას 5773 Hopper, რომელიც ელეონორ ჰელინმა აღმოაჩინა.

2020 წელს გუგლმა წყალქვეშა ქსელის კაბელს დაარქვა „გრეის ჰოპერი“.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
*  Williams' book focuses on the lives and contributions of four notable women scientists: Mary Sears (1905–1997); Florence van Straten (1913–1992); Grace Murray Hopper (1906–1992); Mina Spiegel Rees (1902–1997).
*  
* 
* 
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*www.GraceHopper.org  site for the annual *Grace Hopper Celebration of Women in Computing*
*Grace Murray Hopper Award
*Schlesinger Library Luncheon Series. Audio collection, 1979–1987 (inclusive): A Finding Aid. Schlesinger Library, Radcliffe Institute, Harvard University.

კატეგორია:დაბადებული 9 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქალი მეცნიერები
კატეგორია:ამერიკელი მეცნიერები ინფორმატიკის დარგში
კატეგორია:ამერიკელი პროგრამისტები
კატეგორია:ამერიკელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები