ლიბერ პონტიფიკალისი

**ლიბერ პონტიფიკალისი** ( — „პაპების წიგნი“) — პაპთა ბიოგრაფიების კრებული, რომელიც წმინდა პეტრედან XV საუკუნემდე პერიოდს მოიცავს. *Liber Pontificalis*-ის თავდაპირველი რედაქცია სრულდება ადრიანე II-ის (867–872) ან სტეფანე V-ის (885–891) ბიოგრაფიებით, მიუხედავად იმისა, რომ VIII საუკუნიდან XVIII საუკუნემდე მას თითქმის უკრიტიკოდ ციტირებდნენ, თანამედროვე მეცნიერებაში *Liber Pontificalis* ინტენსიური კვლევის საგნად იქცა. ფრანგმა მღვდელმა ლუი დიუშენმა, რომელმაც ამ ნაშრომის მთავარი სამეცნიერო გამოცემა მოამზადა, და სხვა მკვლევართა შრომებმა ნათლად წარმოაჩინა ტექსტის სხვადასხვა ნაწილის რედაქციული მოტივები. თუმცა ეს ინტერესები იმდენად განსხვავებული და მრავალფეროვანია, რომ ნაკლებად დამაჯერებლად გამოიყურება ერთ-ერთი პოპულარიზატორის მოსაზრება, თითქოს ეს თხზულება „პონტიფიკური პროპაგანდის არაოფიციალური ინსტრუმენტი“ ყოფილიყოს.

## ავტორები
[მინი|მარჯვნივ|[რაბანუს მაურუსი (მარცხნივ) იყო პირველი, ვინც *Liber Pontificalis* წმინდა იერონიმეს მიაწერა.]]

შუა საუკუნეებში მიიჩნეოდა, რომ წმინდა იერონიმე იყო ყველა იმ ბიოგრაფიის ავტორი, რომლებიც დამასუს I-მდე (366–383) აღწევდა; ეს შეხედულება ემყარებოდა შუა საუკუნეების ხელნაწერების წინასიტყვაობად დართულ აპოკრიფულ წერილს, რომელიც წმინდა იერონიმესა და პაპ დამასუსს შორის მიმოწერად იყო წარმოდგენილი. მკვლევართა უმეტესობა თვლის, რომ *Liber Pontificalis* პირველად V საუკუნეში ან VI საუკუნეში შეადგინეს.

იმის გამო, რომ ტექსტში გამოყენებულია *vestiarium* — პაპის ხაზინის ჩანაწერები — ზოგიერთი მკვლევარი ვარაუდობდა, რომ ადრეული *Liber Pontificalis*-ის ავტორი პაპის ხაზინის მოხელე უნდა ყოფილიყო. VI საუკუნეში ტექსტის გაფართოების შემდეგ, თითოეული ბიოგრაფია მოიცავდა შემდეგ ცნობებს: პაპის ნათლობის სახელსა და მამის სახელს, დაბადების ადგილს, პაპად აღზევებამდე მის საქმიანობას, პონტიფიკატის ხანგრძლივობას, სხვადასხვა სიღრმით წარმოდგენილ ისტორიულ ცნობებს, უმთავრეს თეოლოგიურ განცხადებებსა და დადგენილებებს, ადმინისტრაციულ მიღწევებს (მათ შორის სამშენებლო საქმიანობას, განსაკუთრებით რომის ეკლესიებთან დაკავშირებით), ხელდასხმებს, გარდაცვალების თარიღს, დაკრძალვის ადგილს და შემდგომი *sede vacante*-ის ხანგრძლივობას. და ვატერიხი, გრიგოლ VII-ის, ვიქტორ III-ისა და ურბან II-ის ბიოგრაფიებს პეტრუს პიზანუსს მიაკუთვნებდნენ, მომდევნო ბიოგრაფიებს კი — პანდულფს. ეს ბიოგრაფიები მარტინ IV-ის (1281–1285) ჩათვლით ჩვენამდე მხოლოდ პეტრუს გილერმის მიერ გადამუშავებული სახითაა მოღწეული; ისინი დაცულია სენ-ჟილის მონასტრის ხელნაწერებში და იქ მარტინ ოპაველის ქრონიკიდან არის შეტანილი.

XIV საუკუნეის დასაწყისში უცნობმა ავტორმა პეტრუს გილერმის გაგრძელებაზე ააგო ახალი ტექსტი და დაუმატა მარტინ IV-დან (გ. 1285) იოანე XXII-მდე (1316–1334) პაპების ბიოგრაფიები; ამ ნაწილისთვის გამოყენებული იყო ბერნარდუს გუიდონის „*Chronicon Pontificum*“-ის ცნობები, ხოლო თხრობა მოულოდნელად 1328 წელს წყდება.

### ბოსო
ამისგან დამოუკიდებლად, ადრიანე IV-ის კარდინალ-ძმისწულს, კარდინალ ბოსოს, განზრახული ჰქონდა *Liber Pontificalis*-ის გაგრძელება იქიდან, სადაც ტექსტი სტეფანე V-თან შეწყდა, თუმცა მისი ნაშრომი მხოლოდ ავტორის გარდაცვალების შემდეგ გამოქვეყნდა სახელწოდებით *Gesta Romanorum Pontificum*, ჰონორიუს III-ის *Liber Censuum*-თან ერთად. ბოსო ბონიცო სუტრიელის ეყრდნობოდა იოანე XII-დან გრიგოლ VII-მდე პაპების აღწერისას, ხოლო გელასიუს II-დან (1118–1119) ალექსანდრე III-მდე (1179–1181) არსებულ პაპებზე უკვე საკუთარი გამოცდილების საფუძველზე წერდა.

### დასავლეთის სქიზმა
დამოუკიდებელი გაგრძელება ევგენი IV-ის მმართველობის პერიოდში (1431–1447) გაჩნდა; მასში დამატებული იყო ბიოგრაფიები ურბან V-დან (1362–1370) მარტინ V-მდე (1417–1431), რითაც მოიცვა დასავლეთის სქიზმის ხანა. ამ გაგრძელების უფრო გვიანდელი რედაქცია ევგენი IV-ის დროს კიდევ უფრო გაფართოვდა.

### XV საუკუნე
XV საუკუნის პაპთა ბიოგრაფიების ორი კრებული ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად არსებობდა, თუმცა, შესაძლოა, ორივე *Liber Pontificalis*-ის გაგრძელებად ყოფილიყო ჩაფიქრებული. პირველი იწყება ბენედიქტე XII-ით (1334–1342) და მთავრდება მარტინ V-ით (1417–1431), ხოლო ერთ-ერთ ხელნაწერში — ევგენი IV-მდე (1431–1447). მეორე კრებული მოიცავს პერიოდს ურბან VI-დან (1378–1389) პიუს II-მდე (1458–1464).

## გამოცემები
[მინი|მარჯვნივ|[თეოდორ მომზენის მიერ 1898 წელს გამოცემული *Liber Pontificalis* 715 წლით სრულდება.]]

*Liber Pontificalis* პირველად გამოსცა იოანეს ბუსეუსმა სათაურით *Anastasii bibliothecarii Vitæ seu Gesta Romanorum Pontificum* (მაინცი, 1602). ახალი გამოცემა, რომელიც ანასტასიუსის *Historia Ecclesiastica (disambiguation)|Historia ecclesiastica*-საც მოიცავდა, გამოსცა ფაბროტიმ (პარიზი, 1647). კიდევ ერთი გამოცემა, რომელიც ძველ *Liber Pontificalis*-ს ადრიანე II-მდე ამზადებდა და მას სტეფანე VI-საც უმატებდა, შეადგინა ფრ. ბიანკინიმ (4 ტომი, რომი, 1718–1735; დაგეგმილი მეხუთე ტომი არ გამოსულა). მურატორიმ ბიანკინის გამოცემა ხელახლა დაბეჭდა და დარჩენილი პაპებიც დაუმატა იოანე XXII-მდე (*Scriptores rerum Italicarum*, III). მინმაც კვლავ გამოსცა ბიანკინის ტექსტი და რამდენიმე დანართიც დაურთო (*P. L.*, cxxvii–cxxviii).

თანამედროვე გამოცემათაგან განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ლუი დიუშენის (*Liber Pontificalis. Texte, introduction et commentaire*, 2 ტომი, პარიზი, 1886–1892) და თეოდორ მომზენის (*Gestorum Pontificum Romanorum pars I: Liber Pontificalis*, *Mon. Germ. hist.*, ბერლინი, 1898) გამოცემები. დიუშენი თავის გამოცემაში *Annales Romani*-საც (1044–1187) რთავს; ამასთან, მისი ტექსტი, სხვა მხრივ, ეყრდნობა თხზულების ორ უძველეს ცნობილ რედაქციას (530 და 687). მომზენის გამოცემა არასრულია და მხოლოდ 715 წლამდე აღწევს. თარგმანები და დამატებითი კომენტარები მთელი XX საუკუნის განმავლობაში ქვეყნდებოდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* პაპების სია

## გამოცემები
* Davis, Raymond. *The Book of Pontiffs* **(Liber Pontificalis)**. Liverpool: University of Liverpool Press, 1989. . ინგლისური თარგმანი ფართო მკითხველისთვის, თუმცა სამეცნიერო შენიშვნების გარეშე.
** Davis, Raymond. *The Book of Pontiffs* **(Liber Pontificalis)**. Second Edition. Liverpool: University of Liverpool Press, 2000. . სრულდება პაპ კონსტანტინეთი, 708–715; შეიცავს ვრცელ და განახლებულ ბიბლიოგრაფიას.
** Davis, Raymond. "The Lives of the Eighth Century Popes." Liverpool: University of Liverpool Press, 1992. მოიცავს პერიოდს 715-იდან 817 წლამდე.
** Davis, Raymond. "The Lives of the Ninth Century Popes" Liverpool: University of Liverpool Press, 1989. მოიცავს პერიოდს 817-იდან 891 წლამდე.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* *Anastasii Bibliothecarii Historia, de vitis romanorum pontificum a b. Petro apostolo usque ad Nicolaum I nunquam hactenus typis excusa. Deinde Vita Hadriani II et Stephani VI* — 1602 წლის *editio princeps*-ის სრული ვერსია.
* სრული ტექსტი The Latin Library-დან — ფელიქს IV-მდე (526–530)
* სრული ტექსტი Fontistoriche-დან — ფელიქს IV-ის (526–530) შემდგომი პერიოდიდან ადრიანე I-მდე (772–795)
* სხვადასხვა ხელნაწერის მიხედვით დადგენილი სრული ლათინური ტექსტი
* ინგლისური თარგმანი (Loomis, Louise Ropes, 1916) — გრიგოლ I-მდე (590–604)

## სქოლიო
კატეგორია:დოკუმენტები ათწლეულის მიხედვით
კატეგორია:დოკუმენტები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:პაპის მეცნიერებათა აკადემია
კატეგორია:პროზა
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ისტორია
კატეგორია:წიგნები