ავღანეთის ეროვნული მუზეუმი

**ავღანეთის ეროვნული მუზეუმი** (დარი: موزیم ملی افغانستان, *Mūzīyam-e mellī-ye Afghānestān*; , *Də Afghānistān Millī Mūzīyəm*), ასევე ცნობილი, როგორც **ქაბულის მუზეუმი** —  ორსართულიანი ნაგებობა, რომელიც ქაბულის ცენტრიდან 9 კილომეტრით სამხრეთით მდებარეობს, ავღანეთი. 2014 წელს მუზეუმში მიმდინარეობდა განახლებითი ღონისძიებები, რათა მუზეუმს საერთაშორისო სტანდარტები დაეკმაყოფილებინა, ასევე შექმნილიყო დიდი ზომის ბაღი, სადაც დამთვალიერებლები დასვენებასა და გასეირნებას შეძლებდნენ. ერთი პერიოდი მუზეუმი მსოფლიოს ერთ-ერთ საუკეთესო ამგვარი ტიპის დაწესებულებად მიიჩნეოდა.

მუზეუმის კოლექცია ცენტრალურ აზიაში ერთი პერიოდი საუკეთესო იყო. კოლექცია  დაახლოებით 100 000 ნივთს მოიცავდა და რამდენიმე ათასწლეულით თარიღდებოდა. ექსპონატები მოიცავდა სპარსეთის იმპერიის, ბუდისტური და ისლამური კულტურების ნიმუშებს. 1992 წელს ავღანეთის სამოქალაქო ომის დაწყების შემდეგ მუზეუმი რაკეტების თავდასხმის გამო ძალიან დაზარალდა და გამოფენილი 100 000 ნივთის დაახლოებით 70% დაიკარგა. 2007 წლიდან, საერთაშორისო ორგანიზაციების ძალისხმევით მუზეუმისათვის დაახლოებით 8 000 არტეფაქტის მოძიება გახდა შესაძლებელი. ამ ნამუშევრების უმეტესობა კირქვის ქანდაკებები იყო გერმანიიდან. გაერთიანებულმა სამეფომ მუზეუმს 843 არტეფაქტი დაუბრუნა, რომელთა შორის იყო I საუკუნით დათარიღებული ბაგრამის სპილოს ძვლის ნამუშევრები.

## ისტორია
ავთანეთის ეროვნული მუზემუ გაიხსნა 1919 წელს, ავღანეთის მეფის, ამანულა ხანის პერიოდში (ის მეფედ 1926 წელს აკუთხეს). კოლექცია თანდაპირველად ბაღ-ე ბალას სასახლის შენობაში მდებარეობდა, მაგრამ 1922 წელს მან ადგილი შეიცვალა და „ცნობისმოყვარეობის კაბინეტი“ გახდა. მუზეუმის ამჟამინდელ ლოკაციაზე დაწესებულება 1931 წელს გადავიდა. 1973 წელს დაიქირავეს დანიელი არქიტექტორი, რომელსაც მუზეუმის ახალი შენობის დიზაინზე უნდა ემუშავა, მაგრამ გეგმები არასოდეს განხორციელებულა. 1989 წელს მუზეუმში დაცული ბაქტრიული ოქრო ავღანეთის ცენტრალური ბანკის მიწისქვეშა საცავში გადაიტანეს. 1994 წლის მარტში, მუზეუმი, რომელიც სამხედრო ბაზად გამოიყენებოდა სარაკეტო თავდასხმების შედეგად ძალიან დაზიანდა. პრეზიდენტ ბურჰანუდინ რაბანის მთავრობის ინფორმაციისა და კულტურის სამინისტრომ გამოსცა ბრძანება, რომლის მიხედვითაც 71 მუზეუმის თანამშრომლებს ინვენტარი ქაბულის სასტუმროში (ამჟამინდელი სასტუმრო სერენა) უნდა გადაეტანათ შემდგომი სარაკეტო თავდასხმებისაგან დასაცავად. 2001 წლის ნოემბერში გამოცხადდა, რომ თალიბებმა დაახლოებით 2 750 უძველესი ნამუშევარი გაანადგურეს.

[thumb|230 px|დოქტორი საედ მახდუმ რაჰენი, ელჩი კარლ ეიკენერი და ვაჰედულა შაჰრანი მუზეუმში [2011 წლის მარტში]]
2003-2006 წლებში მუზეუმის აღდგენაზე დაახლოებით 350 000 აშშ დოლარი დაიხარჯა. მუზეუმის მნიშვნელოვანი არტეფაქტების ნაწილი მეტალის ყუთებიდან და სხვა უსაფრთხოებისათვის შემქნილი ადგილებიდან ამოიღეს. ზოგიერთი არქეოლოგიური ობიექტი იქნა ნაპოვნი სათავსოებში ქაბულში, ერთი მთლიანი კოლექცია კი შვეიცარიაში აღმოაჩინეს 2007 წლიდან, იუნესკო და ინტერპოლი მუზეუმს დაახლოებით 8 000 ობიექტის აღდგენაში დაეხმარა.

## რესურსები ინტერნეტში
* დამალული საგანძური ეროვნული მუზეუმიდან, ქაბული National Geographic
* მუზეუმის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* ოქროს გამოფენა
* https://asiasociety.org/blog/asia/photos-kabul-new-national-museum-afghanistan-starts-take-shape
* მუზეუმი ალყის ქვეშ  Nancy Hatch Dupree
* ასოციაცია ავღანეთის არქეოლოგიის დასაცავად

## სქოლიო
კატეგორია:ავღანეთის მუზეუმები
კატეგორია:ქაბულის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:1922 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით