open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კუნცევსკაია (მოსკოვის მეტრო, არბატსკო-პოკროვსკაია და ფილიოვსკაია)

**კუნცევსკაია** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს არბატსკო-პოკროვსკაიასა და ფილიოვსკაიას ხაზებზე. შედგება 2 გვერდითი ბაქნისაგან. სადგური არბატსკო-პოკროვსკაიას ხაზზე გაიხსნა 1965 წელს, ხოლო ფილიოვსკაიას ხაზზე 2008 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:არბატსკო-პოკროვსკაიას ხაზი
კატეგორია:ფილიოვსკაიას ხაზი
ხუხ-ხოტო

**ხუხ-ხოტო**, *ხუხე-ხაოტო* (; ) — ქალაქი ჩინეთში, შიგა მონღოლეთის ავტონომიური რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრი, ჩრდილოეთ ჩინეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი, სტრანსპორტო პუნქტი პეკინ-ბაოტოუს რკინიგზაზე, საავტომობილო გზების კვანძი, მსხვილი ინდუსტრიული ცენტრი.

ხუხ-ხოტოს მოსახლეობა 2 მილიონს აღწევს, თუმცა ქალაქის ადმინისტრაციულ საზღვრებში 3 მილიონამდე ადამიანი ცხოვრობს. იგი ამ მაჩვენებლით შიდა მონღოლეთის მეორე ქალაქია და ბაოტოუს ჩამოუვარდება. მოსახლეობის თითქმის 10% მონღოლები არიან.

ქალაქი წარსულში ცნობილი იყო, როგორც **გუისუი** (, ფინინი Gūisūi), გარკვეული პერიოდია რაც ისტორიული სახელი დაუბრუნდა, მონღოლურად ხუხე-ხოტა ლურჯ ქალაქს ნიშნავს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ოფიციალური საიტი  **(ჩინური)**
** ოფიციალური საიტი  **(მონღოლური)**

კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
რევაზ წიკლაური

**რევაზ წიკლაური** (დ. 2 ივლისი, 1984 — გ. 30 აპრილი, 2016) — უკრაინის 90-ე სადესანტო მოიერიშე ბატალიონის მებრძოლი. ცხოვრების პირველი წლები გაატარა თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლაფანყურში, 2003 წელს საცხოვრებლად უკრაინაში გადავიდა, სადაც იქორწინა და ორი შვილი ეყოლა. უკრაინის შეიარაღებულ ძალებში რევაზი კონტრაქტით ირიცხებოდა. 2016 წლის 30 აპრილს გვიან ღამით გავრცელებული ინფორმაციით  უკრაინაში საბრძოლო მოქმედებებს რევაზ წიკლაურის სიცოცხლე ემსხვრპლა. რევაზი იმყოფებოდა დონეცკის მახლობლად, ქალაქ ავდეევკაში,  სადაც შენობას ანტიტერორისტული ოპერაციის დროს ჭურვი დაეცა. იერიშს რევაზთან ერთად კიდევ რამდენიმე მისი თანამებრძოლის სიცოცხლე ემსხვერპლა.

## რესურსები ინტერნეტში
*უკრაინაში კიდევ ერთი ქართველი დაიღუპა  rustavi2.com
*უკრაინაში დაღუპული რევაზ წიკლაური სოფელ ლაფანყურიდან იყო  rustavi2.com
*დაღუპული სამხედრო - უკრაინაში საბრძოლო მოქმედებებისას საქართველოს კიდევ ერთი მოქალაქე დაიღუპა imedi.ge
*უკრაინაში კიდევ ერთი ქართველი დაიღუპა news.ge
*უკრაინაში საბრძოლო მოქმედებებს რევაზ წიკლაური ემსხვერპლა geonews.ge
*უკრაინაში კიდევ ერთი ქართველი დაიღუპა www.interpressnews.ge
*В бою под Авдеевкой погиб боец из Грузии Резо Циклаури censor.net.ua
*В Авдеевке ликвидирован грузинский наемник, воевавший на стороне ВСУ rusvesna.su
*В бою под Авдеевкой погиб боец из Грузии www.pravda.com.ua

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
მიხაელ ენდე

**მიხაელ ანდრეას ჰელმუთ ენდე** ( Michael Andreas Helmuth Ende; დ. 12 ნოემბერი, 1929, გარმიშ-პარტენკირხენი  — გ. 28 აგვისტო, 1995, ფილდერშტადტ-ბონლანდენი) — გერმანელი მწერალი, მთელი რიგი საბავშვო ნაწარმოებების ავტორი, რომელთაგან ყველაზე მეტად ცნობილია მოთხრობა „დაუსრულებელი ამბავი“.
დღეს ენდეს ნაწარმოებები 40-ზე მეტ ენაზეა თარგმნილი და 35 მილიონზე მეტი ეგზემპლარია გამოცემული. „დაუსრულებელი ამბის“ მოტივებზე გადაღებული რამდენიმე მხატვრული ფილმი. 1989 წელს დაწერილ ზღაპარ „ჯადოსნური სასმელის“ მიხედვით კი 2000 წელს ცნობილი ანიმაციური სერიალი „ვუნშპუნში“ გადაიღეს. ენდეს კალამს ეკუთვნის რამდენიმე პიესა, რომანი და მოთხრობა.

## ბიოგრაფია 
მიხაელ ენდე დაიბადა მხატვარ-სიურრეალისტ ედგარ ენდეს ოჯახში. დაამთავრა ვალდორფის სკოლა შტუტგარტში. ახალგაზრდობაში თეატრის მსახიობადაც მუშაობდა. მისი ნაწარმოებების გამოცემა 1947 წლიდან დაიწყო, მაგრამ პოპულარობა უფრო მოგვიანებით ეწვია, როდესაც ნაწარმოებები „ჯიმ ღილი და მემანქანე ლუკასი“ (1960), „მომო“ (1973), „დაუსრულებელი ამბავი“ (1979) დაიბეჭდა. გარდაიცვალა კუჭის კიბოთი სამოცდახუთი წლისა, დაკრძალულია ვალდფრიდჰოფის სასაფლაოზე.

## პირადი ცხოვრება 
ენდე ორჯერ დაქორწინდა, მაგრამ შვილები არ შესძენია. 1952 წელს მსახიობი ინგებორგ ჰოფმანი გაიცნო მეგობრებთან წვეულებაზე. 1964 წელს რომში იქორწინეს. ჰოფმანმა ქმრის შემოქმედებაზე დიდი გავლენა იქონია, ხშირად ენდეს ხელნაწერებს ერთად განიხილავდნენ ხოლმე. მათი ქორწინება 1985 წელს დასრულდა, როდესაც 63 წლის ინგებორგ ჰოფმანი თრომბოემბოლიისგან გარდაიცვალა. მეორე ცოლად მიხაელმა იაპონელი-გერმანელი მარიკო სატო შეირთო, რომელიც ჯერ კიდევ 1976 წელს გაიცნო. სატოს ქორწინებამდე ენდეს რამდენიმე წიგნი ჰქონდა იაპონურად თარგმნილი, ხოლო 1977-80 წლებში მათ გერმანულ ენაზე ერთობლივად თარგმნეს ქენძი მიაძავას ათობით ზღაპარი.

### ბიბლიოგრაფია 
* „ჯიმ ღილი და მემანქანე ლუკასი“ (1960)
* „მომო“ (1973)
* „დაუსრულებელი ამბავი“ (1979), მთარგმნელი ასმათ ფიცხელაური-ფარჯიანი, 2013

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი    
* მრავალენოვანი ბიბლიოგრაფია 
* Michael Ende's Last Words to the Japanese 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი მწერლები
კატეგორია:გერმანულენოვანი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:დაუსრულებელი ამბავი
კატეგორია:ანთროპოსოფოსები
კატეგორია:ბავარიელი მწერლები
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჩილოვის კუნძული

**ჩილოვის კუნძული** (; ასევე ცნობილია, როგორც *Zhiloy* და *Jiloi*) — კუნძული აბშერონის ნახევარკუნძულზე, ბაქოდან 55 კმ აღმოსავლეთით.

## გეოგრაფია 
ჩილოვის კუნძული მდებარეობს 25 კმ-ით აღმოსავლეთით აფშერონის ნახევარკუნძულის ბოლოდან, კასპიის ზღვაში, ბაქოდან 100 კმ-ში.

კუნძული არის 10 კმ მასშტაბის და აქვს არარეგულარული კონცხის ფორმა. სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 8 მეტრს.

ადმინისტრაციულად ჩილოვის კუნძული ეკუთვნის ბაქოს ხაზარის რაიონს.

## ისტორია 
ნავთობისა და გაზის საბადოები აღმოაჩინა ჩილოვის კუნძულთან ახლოს 1781 წელს რუსეთის ადმირალმა გრაფ მარკ ვოინოვიჩმა, რომელიც ხელმძღვანელობდა ექსპედიციას კასპიის ზღვაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ჩილივის ამინდის ამბები
*საბჭოთა ენციკლოპედია

## სქოლიო
კატეგორია:კასპიის ზღვის კუნძულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის კუნძულები
კატეგორია:ბაქოს გეოგრაფია
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბოიუქშორის ტბა

**ბოიუქშორის ტბა** (; ) — ფართობით მეორე ტბა აზერბაიჯანში და აფშერონის ნახევარკუნძულის უდიდესი ტბა. იგი მდებარეობს აფშერონის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, ბაქოს ბინაგადის, საბუნჩუს და ნარიმანოვის რაიონის საზღვარზე.

## მიმოხილვა 
ტბის საშუალო სიღრმე შეადგენს 3.40-3.95 მეტრს, ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 4.20 მეტრია. სანაპირო ზოლის სიღრმე 0.50-დან 1.70 მეტრამდე მერყეობს. ტბა ოვალური ფორმისაა და გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ დაახლოებით 10 კმ-ზე, ხოლო მაქსიმალური სიგანე 1.5-2.0 კმ-ია. ტბა ივსება მიწისქვეშა წყლებით. ტბის ზედაპირი 1300 ჰა და მოცულობა 45 მილიონი კუბური მეტრია.

### ეკოლოგია 
ეკოლოგიური თვალსაზრისით ტბა ცუდ მდგომარეობაშია. დაბინძურებულია მიმდებარე საწარმოო ნარჩენებით. აზერბაიჯანის ეკოლოგიის სამინისტროს მონაცემებით, დაახლოებით 18 ათასი კუბური მეტრი საწარმოო და კომუნალური ნარჩენების გადაღვრა ხდება ტბაში. ერთ-ერთი მთავარი დაბინძურების წყაროა 1930 წლიდან მოყოლებული ნავთობის ნარჩენების გადაღვრა ტბაში, რომელიც დაიწყო ნავთობის მოპოვებისა და წარმოების ბუმის პერიოდში. პირველი ნავთობის საცავი აშენდა ტბის მახლობლად 1866 წელს. 2004 წელს, ტბის ეკოლოგია იყო კატასტროფულ მდგომარეობაში. ექსპერტები ასევე ამტკიცებდნენ, რომ ტბის დაშრობა, ქარის მიერ გავრცელებული ნალექებით, გამოიწვევს უფრო დიდ ეკოლოგიურ პრობლემებს.

## გასართობი კომპლექსების მშენებლობა 
2000 წელს, ბაქოს ხელისუფლებამ მოამზადა გეგმა ტბის ადგილას დიდი გასართობი კომპლექსის მშენებლობასთან დაკავშირებით. არის დაგეგმილი ტბის დაშრობა და მითითებულ ტერიტორიაზე პარკებისა და შენობების აშენება. პროექტის პირველ ეტაპზე იგეგმება 128 ჰა ტერიტორიის დაშრობა, საიდანაც ამ ტერიტორიის 70% შედგება ნიადაგისგან, ხოლო 30%-ს დაიკავებს სუფთა ხელოვნური ტბა. იგი მოიცავს გასართობ პარკებს, სპორტულ და საკურორტო ობიექტებსა და ბაღებს. ასევე შემოთავაზებულია აშენდეს აზერბაიჯანის ნავთობის მუზეუმი, აზერბაიჯანული ჩაის და აზერბაიჯანის ღვინის მუზეუმები. ახალი ცენტრი 4.5 ჰა-ზე მეტ ტერიტორიას დაიკავებს.

2014 წელს, ბაქოს ოლიმპიური სტადიონის მშენებლობასთან დაკავშირებით, დაიწყო ტბის ეკოლოგიური მდგომარეობის გაუმჯობესების გეგმა.

## იხილეთ აგრეთვე
* აზერბაიჯანის ტბები

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
მტკვრის კუნძული

**მტკვრის კუნძული** (; ასევე ცნიბილია, როგორც *Kurinskiy* რუსულ ენაში) — კუნძული (ასევე ცელი) კასპიის ზღვის სანაპიროსთან, აზერბაიჯანში. მდებარეობს 33 კმ სამხრეთით ქალაქ ნეფთჭალიდან და დაახლოებით 150 კმ სამხრეთ-აღმოსავლეთით ბაქოსგან, არანის რეგიონში.

## ისტორია 
კუნძული წარსულში ერთვოდა მატერიკს ვიწრო ცელით. ფედორ სოიმონოვმა მას უწოდა *Kurkosa* მას შემდეგ, რაც მდინარე მტკვრის მდებარეობა გადავიდა კიდევ უფრო ჩრდილოეთით, პეტრე I დიდის დროინდელი კასპიის ზღვის გამოკვლევის დროს. სოიმონოვმა დაწერა პირველი ანგარიში სახელად "კასპიის ზღვის პილოტი", მანამდე ნაკლებად ცნობილ წყლებზე, რომელიც გამოიცა 1720 წელს რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის მიერ.

## გეოგრაფია 
მტკვრის კუნძული მდებარეობს 7,5 კმ დაშორებით მტკვრის ცელისგან, უახლოეს წერტილით, ხოლო 10 კმ-ით აღმოსავლეთით ყიზილაღაჯის ყურეს სანაპიროდან. მიუხედავად იმისა, რომ გეოგრაფიულად მდებარეობს საკმაოდ შორს, მაგრამ ის განიხილება, როგორც სამხრეთი კუნძული ბაქოს არქიპელაგის.

ფართობი მტკვრის კუნძულის შეადგენს 43 კმ²-ს, ხოლო მისი სიგრძე 11.8 კმ-ია და მაქსიმალური სიგანე 5,2 კმ. კუნძული დაბლობით და სიმაღლით, გადაჭიმული ჩრდილოეთიდან დასავლეთი მიმართულებით.

კუნძულზე არსებობდა შუქურა, რომელიც აშენდა 1911 წელს და მიატოვეს 1966 წელს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის კუნძულები
კატეგორია:კასპიის ზღვის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯანული ნაგაზი

**აზერბაიჯანული ნაგაზი** ან **გურდბასარი** (ასევე აზერბაიჯანული მწყემსის ძაღლი, ხალხში მწყემსის ძაღლი; , Azərbaycan çoban iti, Çoban iti) — ძაღლის ენდემური სახეობა აზერბაიჯანში. ძირითადად გამოიყენება მეცხვარეობაში, ცხვრის ფარის დაცვისთვის.

## გავრცელება 
ძაღლის ეს სახეობა ჩამოყალიბდა და გავრცელდა ძირითადად აზერბაიჯანში, განსაკუთრებით ყარაბაღის ტერიტორიაზე: ფიზულიში, გუბადლიში, ლაჩინსა და ქალბაჯარში. ასევე იყენებენ გუბას, ხიზის, შამახის, ისმაილისა და ყაზახის რაიონების სამეურნეო საქმიანობაში. ძირითადად იყენებენ ზაფხულის და ზამთრის საძოვრებზე. ადაპტირებულებია როგორც ვაკეზე, ასევე მთაში.

## მომსახურების სფერო 
left|thumb|პატარა გურდბასარები
თავდაპირველად აზერბაიჯანულ ნაგაზს იყენებდნენ ქარავნების, ცხვრის ფარის, საკუთარი სახლების და მიწის ნაკვეთების დასაცავად. გამოირჩევიან მეპატრონისა და ოჯახის ერთგულებით. მაღალი დონის ფიზიკური მზადება და ერთგულება არის მიზეზი იმისა, რომ ძაღლის ეს სახეობა მოთხოვნადია. დღეისათვის ისინი ძირითადად გამოიყენებიან ცხვრის ფარის გარეული ცხოველებისგან დაცვაში.

### თვისებები 
როგორც წესი, საშუალო და მსხვილი ტანი აქვთ. ზრდასრულად 3 წლისას ითვლებიან. ძირითადად, ცხოვრობს 15 წელს.

აქვთ დიდი და დაკუნთული თავი. ქვედა ყბა აქვთ კარგად განვითარებული და შეუძლიად ფართოდ გახსნან. ცხვირი დიდი და შავი ფერისაა. თვალები და ყურები პროპორციული აქვთ. თეთრი კბილები კარგად აქვთ განვითარებული. აქვთ ძლიერი კისერი.

## გალერეა

Qurdbasar 4.jpg| 
Qurdbasar 5.jpg|
Qurdbasar 6.jpg|
Qurdbasar 8.jpg|
Qurdbasar 9.jpg|
Qurdbasar 1.jpg‎|
Qurdbasar 2.jpg|
Qurdbasar 3. jpg.jpg|

## ლიტერატურა
* И. Гасымзаде, К. Колотилова Азербайджанский волкодав - гурдбасар // Собачий остров : журнал. — СПб: Благотворительный фонд "Верность", 2012. — № 1(15). — С. 8-13.

## რესურსები ინტერნეტში
* Qurdbasar.
* Azərbaycan qoyun itinin (Qurdbasar) rəsmi saytı
* Azərbaycan milli it növləri

კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
კატეგორია:აზერბაიჯანული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ტმუტარაკანის სამთავრო

**ტმუტარაკანის სამთავრო** — ძველი რუსული სამთავრო ტამანის ნახევარკუნძულზე მე-10-მე-12 საუკუნეებში. ცენტრი — ქალაქი ტმუტარაკანი. ტამანის ნახევარკუნძულზე აღმოსავლეთ-სლავური მოსახლეობის გამოჩენა დაკავშირებულია იგორის ლაშქრობასთან  ბიზანტიაში (944) და სვიატოსლავის ლაშქრობებთან იასებისა (ალანები) და კასოგების (ადიღეები) ქვეყნებში (965). 988-1036 ტმუტარაკანის სამთავროს მართავდა მსტისლავ ვლადიმირის ძე (გარდაიცვალა 1036 წელს) რომელმაც დაიმორჩილა კასოგები და გააფართოვა სამთავროს ტერიტორია. მსტისლავმა ქალაქ ტმუტარაკანში ააგო ღვთისმშობლის ეკლესია რომელიც მოგვიანებით ტმუტარაკანის ეპარქიის შექმნისას საეპისკოპოსოდ იქცა. მე-11 საუკუნის 60-იანი წლებიდან ემორჩილებოდა ჩერნიგოვის მთავარ სვიატოსლავ იაროსლავის ძეს. მე-11 საუკუნის მეორე ნახევარში მას მართავდნენ იაროსლავის შვილები — გლები, რომანი და ოლეგი. მე-11 საუკუნის ბოლოს და მე-12 საუკუნის დასაწყისში ყივჩაღთა შემოსევის გამო ტმუტარაკანის სამთავრო დასუსტდა და დამოუკიდებლობა დაკარგა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტმუტარაკანი
*კიევის რუსეთი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტმუტარაკანის სამთავრო
პიონერსკაია (მოსკოვის მეტრო)

**პიონერსკაია** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ფილიოვსკაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1961 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:ფილიოვსკაიას ხაზი
ფილი (მოსკოვის მეტრო)

**ფილი** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს ფილიოვსკაიას ხაზზე და შედგება 2 გვერდითი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1959 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:ფილიოვსკაიას ხაზი
რეგინა ტოდორენკო

**რეგინა ტოდორენკო** (; დ. 14 ივნისი, 1990, ოდესა, უკრაინის სსრ) — უკრაინელი მომღერალი  და ტელეწამყვანი. 2014 წლის იანვრიდან ტოდორენკო გახდა პროექტ „Орёл & решка“-ს ახალი წამყვანი. 2015 წელს, რეგინა ტოდორენკომ ჩაწერა მისი სადებიუტო სიმღერა და გადაიღო ვიდეო, სიმღერაზე „Heart's Beating“. აგრეთვე ამავე წელს გახდა შოუ „the Voice“-ის რუსული ვერსიის წევრი.

## დისკოგრაფია 
### ვიდეო კლიპები
*2015 — Heart's Beating
*2015 — Ты мне нужен
*2016 — Мама

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მერაბ სეფაშვილი

**მერაბ სეფაშვილი** (დ. 15 ოქტომბერი, 1961) — ქართველი მომღერალი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა მომღერლების, ტრიო ლალეს წევრების ედუარდ სეფაშვილის და ჯულიეტა მურადელის ოჯახში. ედუარდს პირველი ქორწინებიდან ასევე ჰყავდა ვაჟი თენგო, რომელიც მერაბზე 10 წლით უფროსი იყო. მერაბი ძირითადად ბებია-ბაბუების გარემოცვაში აღიზარდა, რადგან მშობლებს ხშირი გასტროლები ჰქონდათ, ბავშვობაში სიმღერის მიმართ განსაკუთრებულ სიყვარულს და ინტერესს არ ამჟღავნებდა, თუმცა სხვადასხვა მომღერლების მანერებზე მიბაძვა უყვარდა. მეტად დინჯი და მორცხვი ბავშვი იყო, განსაკუთრებული აკადემიური მოსწრებით არ გამოირჩეოდა, დაკავებული იყო სპორტული აქტივობებით, კერძოდ კალათბურთით, რომელზეც სპორტსმენ ბაბუას, ნიკოლოზ სეფაშვილს დაყავდა.

სიმღერა, 15 წლის ასაკში დაიწყო. 16 წლისა უკვე მღეროდა ანსამბლ რეროში, შემდეგ რობერტ ბარძიმაშვილის ხელმძღვანელობით ანსამბლ 75-ში მღეროდა, ალექსანდრე ბასილაიასთან — ნატვრის ხეში, განსაკუთრებული პოპულარობა კი თეატრონში გატარებულმა პერიოდმა მოუტანა, სადაც მერაბი მთავარი ვოკალისტი იყო, ანსამბლში გია მაჭარაშვილიც ირიცხებოდა, რომელიც ქმნიდა ძირითადად ანსამბლისთვის სიმღერებს, ასევე ასრულებდნენ ნუგზარ ერგემლიძის სიმღერებს.

1990-იანი წლების შემდეგ მერაბმა სოლო მოღვაწეობა დაიწყო. სხვადასხვა დროს მისი შესრულებით პოპულარული იყო სიმღერები: „მოდიოდა თეთრი გოგო“, „ერთმანეთს ვნატრობთ“, „სნეული ვარ“, „თეთრი რაში“, “გაიღიმე“, „ცხოვრება ერთი წამია” და სხვა. 2002 წელს თბილისში მეცენატმა და ბიზნესმენმა, ბადრი პატარკაციშვილმა ჩამოაყალიბა საპროდიუსერო კომპანია ART-იმედი. მასში გაწევრიანებული იყვნენ ისეთი მომღერლები, როგორიცაა: ლელა წურწუმია, ნატო მეტონიძე, ეკა კვალიაშვილი, ეკა მამალაძე, თემურ თათარაშვილი, ეკა კახიანი და სხვა. მათ შორის მერაბ სეფაშვილიც, რომელიც არტ-იმედის ერთ-ერთი უმთავრესი სახე და გენერალური მენეჯერი იყო.

1983 წელს, 22 წლის ასაკში დაქორწინდა მუსიკამცოდნე ნინო ჯურხაძეზე, წყვილს ორი ვაჟი ჰყავს — ნიკა და სანდრო.

2012 წლის 20 მაისს ფილარმონიის დიდი საკონცერტო დარბაზის წინ მერაბ სეფაშვილის სახელობის ვარსკვლავი გაიხსნა. ის საქართველოში ყველაზე ახალგაზრდაა იმ ადამიანებს შორის, ვისაც ვარსკვლავი გაუხსნეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*მერაბ სეფაშვილი იუბილარია
*რა მოხდა მერაბ სეფაშვილის ცხოვრებაში

კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული  15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1961
ხელოვნური ინტელექტი (ვიდეო თამაშები)

**ხელოვნური ინტელექტი** — ვიდეო თამაშებში, ძირითადად, გამოიყენება არა მოთამაშე პერსონაჟის ინტელქეტუალური ქცევის გენერირებისთვის და წარმოადგენს ადამიანის ინტელექტის სიმულაციას. სათამაშო ხელოვნური ინტელექტი, გარდა ტრადიციული ხელოვნური ინტელექტისა, თავის თავში მოიცავს მართვის თეორიის, რობოტოტექნიკის, კომპიუტერული გრაფიკისა და ინფორმატიკის ალგორითმებს. 

ხელოვნური ინტელექტის შედეგად მართულ ვიდეო თამაშების პერსონაჟებს ჰყოფენ სამ ნაწილად:

*არ მოთამაშე პერსონაჟები  *()* —  როგორც წესი, ეს პერსონაჟები არინ მეგობრულად განწყობილნი ან ნეიტრალურები ადამიანის მიერ მართვადი პერსონჟის მიმართ.

*ბოტები ('**) —  მოთამაშის მიმართ მტრულად განწყობილი პერსონაჟები, რომელებიც შესაძლებლობებით მიახლოებული არიან მოთამაშის პერსონაჟთან. ბოტები გაცილებით რთულად პროგრამირებულები არიან.

*მობები **' —  მტრულად გნწყობილი დაბალი ინტელექტის მქონე პერსონჟები. მობებს მოთამაშე ჰკლავს დიდი ოდენობით გმოცდილების ქულის ასამაღლებად, არტეფაქტების მისაღებად ან ტერიტორიის გასასვლელად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Advanced game AI simulator 
* Special Interest Group on Artificial Intelligence @IGDA 
* AI Game Programming Wisdom — aiwisdom.com
* Game AI for Developers  — AiGameDev.com
* AI section  — GameDev.net
* The General Video Game AI Competition 

## ბიბლიოგრაფია
* Bourg; Seemann (2004). *AI for Game Developers*. O'Reilly & Associates. ISBN 0-596-00555-5.
* Buckland (2002). *AI Techniques for Game Programming*. Muska & Lipman. ISBN 1-931841-08-X.
* Buckland (2004). *Programming Game AI By Example*. Wordware Publishing. ISBN 1-55622-078-2.
* Champandard (2003). *AI Game Development*. New Riders. ISBN 1-59273-004-3.
* Funge (1999). *AI for Animation and Games: A Cognitive Modeling Approach*.  A K Peters. ISBN 1-56881-103-9.
* Funge (2004). *Artificial Intelligence for Computer Games: An Introduction*. A K Peters. ISBN 1-56881-208-6.
* Millington (2005). *Artificial Intelligence for Games*. Morgan Kaufmann. ISBN 0-12-497782-0.
* Schwab (2004). *AI Game Engine Programming*. Charles River Media. ISBN 1-58450-344-0.
* Smed and Hakonen (2006). *Algorithms and Networking for Computer Games* . John Wiley & Sons. ISBN 0-470-01812-7.

კატეგორია:თამაშების ხელოვნური ინტელექტი
კატეგორია:ვიდეო თამაშების შექმნა
მარი გერეკმეზიანი

**მარი გერეკმეზიანი** (; დ. 1913 — გ. 1947) — სომეხი მოქანდაკე. მას მიიჩნევენ, როგორც პირველ ქალი მოქანდაკე თურქეთში და ცნობილი თურქი პოეტის და მხატვრის, ბედრი რაჰმი ეიუბოღლუს შემოქმედების მოყვარული.

## ბიოგრაფია
სომხური წარმოშობის მოქანდაკე, მარი გერეკმეზიანი დაიბადა 1913 წელს, სოფელ ტალასში, კაისერთან ახლოს. თავდაპირველად, იგი ვართ ბასრიგის დაწყებით ადგილობრივ სომხურ სკოლაში სწავლობდა:

* პროფესორ ნეშეთ იუმერის ბიუსტი (1943);
* პროფესორ შეკიპ თუნჩის ბიუსტი (1943);
* შეკიპ ტუნჩის ბიუსტი (1943);
* პატრიკ მესრობ ტინის ნიღაბი (1944);
* იაჰია ქემალ ბეიათლის ბიუსტი (1945);
* ბედრი რაჰმის ბიუსტი.

## ჯილდოები
მარი გერეკმეზიანს მიღებული აქვს ანკარის სკულპტურული გამოფენის ჯილდო მის მიერ შექმნილი პროფესორ ნეშეთ იუმერის და პროფესორ შეკიპ თუნჩის ბიუსტებისთვის. ანკარის მთავრობის სახვითი ხელოვნების ნამუშევრების გამოფენაზე, გერეკმეზიანმა პირველი ადგილი დაიკავა იაჰია ქემალ ბეიათლის ბიუსტის შექმნისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:სომეხი მოქანდაკეები
ოლონხო

**ოლონხო** (, ) — იაკუტების საგმირო ზღაპარი და თურქულენოვანი ხალხების ერთ-ერთი უძველესი ეპოსი. ეს ტერმინი ასევე გამოიყენება იაკუტების ეპოსურ ტრადიციების აღსანიშნავადაც.

სახას რესპუბლიკაში ოლონხოს დღემდე ასრულებენ. პოემა სრულდება ორი მონაწილის: მომღერალის და ამბის მომყოლის მიერ ორ ნაწილად. მომღერალი მთხრობელის რეჩიტატივის პარალელურად ლექსად ყვება ამბავს. მთხრობელს უნდა გააჩნდეს კარგი სამსახიობო და იმპროვიზაციის ნიჭი. ეპოსი ძირითადად შედგება ანტიკური მეომრების, ღვთაებების, სულების და ცხოველების შესახებ ლეგენდებისაგან, თუმცა გვხვდება ისეთი თემებიც როგორიცაა მომთაბარე ცხოვრების წესის მოშლა. ოლონხო მოიცავს დაახლოებით 10000-20000 ლექსს და შვიდი ღამის განმავლობაში იმღერება.

ტრადიციულად ყველა თემს ჰყავდა თავისი მთხრობელი. ტრადიცია წარმოიშვა ოჯახურ გარემოში გართობის და ასევე განათლების მიზნისთვის. იაკუტების რწმენით ის ასევე იცავდა დაავადებებისგან.

XXI საუკუნის ტექნოლოგიური და პოლიტიკური ცვლილებები საფრთხის ქვეშ აყენებს ოლონხოს ტრადიციის არსებობას. თუმცა 1980-იანი წლების შემდეგ ოლონხოს ტრადიციის მიმართ ინტერესი იზრდება.

## ეტიმოლოგია 
ოლონხო ასოცირდება თურქულ ზმნა "ოლმახ"-თან, რაც ყოფნას აღნიშნავს და მომდინარეობს ძველი თურქული "ოლონ"-იდან რაც თავისმხრივ საგას აღნიშნავს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* What is Olonkho? 
* The Olonkho Nyurgun Bootur - The Rapid (PDF)

## სქოლიო 
კატეგორია:ლექსთწყობა
კატეგორია:იაკუტია
აზერბაიჯანული ხვლიკი

**აზერბაიჯანული ხვლიკი** () — შედარებით პატარა ხვლიკი, რომელიც ეკუთვნის „Darevski“-ს გვარს, ან კლდის ხვლიკების გვარს.

## აღწერა 
ხვლიკის სხეულის სიგრძე - 76 მმ, ხოლო კუდი ორჯერ გრძელია. მისი თავი შედარებით გაბრტყელებულია. ხვლიკის სხეულის ზედა მხარე ღია ყავისფერი, მუქი კრემისფერი, ქვიშის ან მუქი ყავისფერია, თითქმის შავი ფერის.

აზერბაიჯანული ხვლიკი არის გავრცელებული მცირე კავკასიონის მთებში, სომხეთის და აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე, ასევე საქართველოშიც, მტკვრის სამხრეთით იზოლირებულ არეალში. ეს ხვლიკი გვხდება კავკასიის ფარგლებს გარეთაც, თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთში და დასავლეთ ირანში.

## სქოლიო
კატეგორია:ნამდვილი ხვლიკისებრნი
სენ-ჟან-მოლენბეკი

**სენ-ჟან-მოლენბიკი ** — ბრიუსელის რეგიონში 19 მუნიციპალიტეტიდან ერთ-ერთი, რომელიც ხშირად უბრალოდ მოლენბიკად მოიხსენიება. იგი ესაზღვრება ქალაქ ბრიუსელს, ანდერლეხტს, Sint-Agatha-Berchem-ს, Dilbeek-ს, Jette-ს და Koekelberg-ს. მოლენბიკის მუნიციპალიტეტი ცნობილია მიგრანტების ურიცხვი რაოდენობით, რომელთა დიდ ნაწილს მუსლიმანი მოსახლეობა შეადგენს.

### 21-ე საუკუნე 
მოსახლეობა 2015 წლის 1 იანვრის მონაცემებით 95 756 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი — 5,9 კმ².

მოლენბიკის მოსახლეობა, მიუხედავად სიმჭიდროვისა და სიღარიბისა, ბოლო ათწლეულის განმავლობაში 24,5 %-ით გაიზარდა.

#### ტერორიზმი 
2004 წელს მომხდარი მადრიდის ტერაქტის ერთ-ერთი მონაწილე  Hassan El Haski და 2014 წელს, ბელგიაში, ებრაულ მუზეუმზე თავდამსხმელი Mehdi Nemmouche ცოვრობდნენ მოლენბიკში.

##### პარიზის ტერაქტები (ნოემბერი, 2015) 
2015 წლის ნოემბერის პარიზის ტერაქტებში მონაწილე მინიმუმ სამი ტერორისტი — ძმები Brahim და Salah Abdeslam-ები, სავარაუდო თანამონაწილე Mohamed Abrini, და სავარაუდო ჯგუფის ხელმძღვანელი და ლიდერი Abdelhamid Abaaoud - გაიზარდნენ და ცხოვრობდნენ მოლენბიკში.
საფრანგეთის პრეზიდენტის ფრანსუა ოლანდის განცხადების თანამად, ტერორისტული აქტი, ასევე, მოლენბიკში დაიგეგმა. 2016 წლის 18 მარტს, Salah Abdeslam ეჭვმიტანილი იქნა ამ ტერორისტული აქტების მოწყობაში და დააკავეს, მასთან ერთად დაიღუპა ერთი ეჭვმიტანილი და ორი დაშავდა.

## სპორტი 
მოლენბიკის საფეხბურთო კლუბი FC Brussels თამაშობდა ბელგიის პირველ დივიზიონში, მაგრამ 2012/13 წლის სეზონზე გუნდი გადავიდა ბელგიის მეორე დივიზიონში.

## დამეგობრებული ქალაქები 
* &nbsp;მაროკო: Oujda
* &nbsp;საფრანგეთი: Levallois-Perret

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიუსელის რეგიონის მუნიციპალიტეტები
იჰიახი

მინი|იჰიახი.
**იჰიახი** () — ახალი წლის დღესასწაული სახაში. იმართება გაზაფხულ-ზაფხულის მიჯნაზე და ეძღვნება ბუნების გამოღვიძების ღმერთ აიის. დღესასწაული აღინიშნება განსაკუთრებული კერძებით და სვამენ კუმისს, ასევე იმართება სახალხო ცეკვები და შეჯიბრებები.

## ისტორია 
მიიჩნევა, რომ იჰიახის დღესასწაული წარმოიშვა ცენტრალური აზიაში. ამ დღესასწაულს ბევრი აქვს საერთო სხვა თურქულენოვანი ხალხების მსგავს დღესასწაულებთან. იაკუტებს წლის ორად გაყოფის, მომთაბარე ხალხისთვის დამახასიათებელი ტრადიცია შემორჩათ. 

უძველესი წერილობითი ცნობა ამ დღესასწაულის შესახებ მოიპოვება XVII საუკუნის ნიდერლანდელი მოგზაურის პლესის ჩანაწერებში, რომელმაც ჩინეთისკენ მიმავალ გზაზე ციმბირი გაიარა. ის წერდა, რომ ეს დღესასწაული აღინიშნება დიდი ზეიმით. იაკუტები ანთებენ კოცონს და არ აქრობენ მთელი დღესასწაულის განმავლობაში.

ზაფხულის და ბუნების გამოღვიძებისთვის მიძღვნილი ამ ზეიმის დროს ისინი ასევე იხსენებენ წინაპრებს და მათ ჩვეულებებს.  

## ლიტერატურა 
* Дидактический материал "Национально-региональный компонент на уроках английского языка" – Шамaева М.И., Семенова В.Д., Ситникова Н.В., Якутск 1995. *(Didactic material "the National-regional component at lessons of English language" – Shamaeva M. I, Semenova V. D, Sitnikova N.V., Yakutsk 1995.)*

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ысыах — якутский национальный праздник 
* Список литературы о празднике Ысыах на сайте «Орто Дойду» 
* Журнал «ИЛИН», № 3 (50), 2006 

## სქოლიო 
კატეგორია:იაკუტია
საბჭოთა ხალხების დეპორტაცია

**საბჭოთა ხალხების დეპორტაცია** — პოლიტიკური რეპრესიების ერთ-ერთი ფორმა საბჭოთა კავშირში. დეპორტაციის ძირითადი თავისებურება იყო მისი არასამართლებრივი ხასიათი, კონტინგენურობა, ხალხთა დიდი მასების გადაადგილება გეოგრაფიულად დაშორებულ, მათთვის არაბუნებრივ და ხშირ შემთხვევაში, ყოფა-ცხოვრებისათვის შეუფერებელ, სარისკო გარემოში. 

ზოგიერთი ისტორიკოსის ცნობით, ტოტალური დეპორტაცია განიცადა ათმა ხალხმა: კორეელებმა, გერმანელებმა, ფინო-ინგერმანლანდებმა, ყარაჩაელებმა, ყალმუხებმა, ჩეჩნებმა, ინგუშებმა (იხ. ჩეჩნებისა და ინგუშების დეპორტაცია), ბალყარელებმა, ყირიმელმა თათრებმა (იხ. ყირიმელი თათრების დეპორტაცია) და ე.წ. თურქმა მესხებმა. მათ შორის შვიდმა - გერმანელებმა, ყარაჩაელებმა,  ინგუშებმა, ჩეჩნებმა, ყალმუხებმა, ბალყარებმა და ყირიმელმა თათრებმა დაკარგეს თავისი ეროვნული ავტონომია. 

დეპორტაცია შეეხო, აგრეთვე, საბჭოთა მოქალაქეების მრავალ ეთნიკურ, ეთნოკონფესიურ და სოციალურ კატეგორიას: კაზაკებს, სხვადასხვა ეროვნების კულაკებს, პოლონელებს, აზერბაიჯანელებს, ქურთებს, ასირიელებს, ჩინელებს, რუსებს, ირანელებს, ებრაელებს, უკრაინელებს, მოლდაველებს, ლიტველებს, ლატვიელებს, ესტონელებს, ბერძნებს, ბულგარელებს, სომხებს, სომეხ-დაშნაკებს, ხემშინებს, თურქებს, ტაჯიკებს და სხვა. 

რსფსრ-ს უმაღლესი საბჭოს მიერ 1991 წლის 26 აპრილს მიღებული იქნა კანონი "რეპრესირებული ხალხების რეაბილიტაციის" შესახებ, რომლის თანახმად, რეპრესირებულად იქნა ცნობილი ხალხები (ერები, ეროვნებები ან ეთნიკური ჯგუფები და სხვა ისტორიულად ცამოყალიბებული კულტურულ-ეთნიკური საზოგადოებები, მაგ: კაზაკობა),  რომელთა მიმართებაში ეროვნული ან სხვა ნიშნებით სახელმწიფო დონეზე წარმოებდა სიცრუისა და გენოციდის  პოლიტიკა, რასაც თან ახლდა იძულებითი გადასახლებები, ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნების გაუქმება, ტერიტორიული საზღვრების ცვლილებები, სპეცდასახლებების ადგილებში ტერორისა და ძალადობის რეჟიმების დამყარება.

## რესურსები ინტერნეტში
*დეპორტაცია. რეაბილიტაცია 
*სტალინი 
*ამინა უმაროვა: ჩეჩნები არასოდეს არ აიგივებდნენ ამ ჯალათებს ქართველ ხალხთან
*გერმანელები 
*სტალინური რეპრესიები
*საბჭოთა დეპორტაციები
*ფიქრები საბჭოთა დეპორტაციულ პოლიტიკა
*საბჭოთა ხალხების დეპორტაცია
*დეპორტირებული ხალხების დემოგრაფიული დანაკარგები
*ხალხთა დეპორტაცია 
*ჩრდ. კავკასიის რუკა დეპორტაციის შემდეგ
*სსრკ ხალხთა დეპორტაცია. ყაზახეთის მაგალითი

კატეგორია:დეპორტაცია
კატეგორია:სსრკ ხალხთა დეპორტაცია
კატეგორია:დეპორტირებული ხალხები
კატეგორია:მასობრივი დეპორტაციები
შოთა ლაფერაძე

მინი|შოთა ლაფერაძე, 1981 წ.
**შოთა ლაფერაძე** (დ. 28 თებერვალი, 1929, თბილისი — გ. 11 მარტი, 1995, თბილისი) — ქართველი კინოპროდიუსერი. იგი პროდიუსერია ფილმებისა: „ჯარისკაცის მამა“, „ზღვის ბილიკი“, „ნერგები“, „ღიმილის ბიჭები“, „პასტორალი“ და სხვა.                                                                

## ბიოგრაფია 
შოთა ლაფერაძე დაიბადა საბჭოთა რეჟიმის მიერ 1937 წელს დახვრეტილი ქართველი ეკონომისტის გრიგოლ ლაფერაძის ოჯახში. 1957 წლიდან იგი მოღვაწეობდა კონოსტუდია „ქართულ ფილმში“, 1957–1960 წლებში იყო გადამღები ჯგუფის დირექტორის მოადგილე, ხოლო, 1960–1995  ფილმის დირექტორი. 1991–1995   ხელმძღვანელობდა კინოგაერთიანებებს „აისი“ და „კავკასია“, იყო საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირის წევრი. ქართულ კინოში შოთა ლაფერაძის მოღვაწეობა არაერთ ცნობილ კინორეჟისორთან არის დაკავშირებული, მათგან აღსანიშნავია: რეზო ჩხეიძე, ოთარ იოსელიანი, 
თეიმურაზ ბაბლუანი და გიორგი შენგელაია. იმ ფილმებმა, რომელთა პროდიუსერიც შოთა ლაფერაძე იყო მოიპოვეს მნიშვნელოვანი საერთაშორისო ჯილდოები: „ჯარისკაცის მამა“ (რომის II საერთაშორისო კინოფესტივალის პრიზი, 1965),  „ნერგები“ (მოსკოვის საერთაშორისო კონოფესტივალის პრიზი, 
1972) „მშობლიურო ჩემო მიწავ!“ (ვილნიუსის XIV საკავშირო კინოფესტივალის მთავარი პრიზი, 1981), „პასტორალი“, (ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის კინო-პრესის ჯილდო, 1982) და სხვა. 1974 წელს ფილმისთვის „მზე შემოდგმისა“, კინოწარმოების საუკეთესო ორგანიზებისათვის, შოთა ლაფერაძე დაჯილდოვდა თბილისის კონოფესტივალის პრემიით. 

## ფილმოგრაფია 
* 1962 — ზღვის ბილიკი
* 1964 — ჯარისკაცის მამა
* 1966 — მაცი ხვიტია
* 1969 — ღიმილის ბიჭები
* 1970 — ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი 
* 1970 — ფეოლა
* 1972 — ნერგები
* 1973 — მზე შემოდგომისა
* 1974 — აკაციის ყვავილობა
* 1975 — პასტორალი
* 1975 — მოხეტიალე რაინდები
* 1975 — ნიძლავი
* 1976 — ბაკულას ღორები
* 1977 — დაბრუნება
* 1978 — ჩემი მეგობარი ძია ვანია
* 1980 — მშობლიურო ჩემო მიწავ!
* 1981 — ძმა
* 1989 — ცხოვრება დონ კიხოტისა და სანჩოსი
* 1992 — ზნედაცემული ანგელოზი
 
## რესურსები ინტერნეტში 
* შოთა ლაფერაძე  — ეროვნული ფილმოგრაფია
* შოთა ლაფერაძე — IMDb

კატეგორია:ქართველი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული  28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
ჟან ბაპტისტ ბაგაზა

**ჟან ბაპტისტ ბაგაზა** (, დ. 29 აგვისტო, 1946, რუტოვუ, ბურუნდი — გ. 4 მაისი, 2016, ბრიუსელი, ბელგია) — ბურუნდის სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე.  ბურუნდის მე-2 პრეზიდენტი  1976–1987 წლებში.  

დაიბადა 1946 წლის 29 აგვისტოს რუანდა-ურუნდის პატარა ქალაქ რუტოვუში.

საზღვარგარეთ ერთ-ერთი ვიზიტის დროს ქვეყანაში მოხდა სახელმწიფო გადატრიალება, რომლის შედეგად მოქმედი პრეზიდენტი თანამდებობიდან გადააყენეს და მისი ადგილი დაიკავა პიერ ბუიოიამ. ჟან ბაპტისტ ბაგაზა ცხოვრობდა ემიგრაციაში ჯერ უგანდაში, შემდეგ 1993 წლამდე ლიბიაში. 1994 წელს დაბრუნდა ქვეყანაში ჩამოაყალიბა ახალი პარტია და გახდა მუდმივი სენატორი, როგორც ყოფილი სახელმწიფოს მეთაური.

გარდაიცვალა 2016 წლის 4 მაისს ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელის ჰოსპიტალში ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბურუნდის პრეზიდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:ბურუნდის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ბურუნდელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
კოსოვოს ფეხბურთის ფედერაცია

**კოსოვოს ფეხბურთის ფედერაცია** (; ) — უმაღლესი საფეხბურთო ორგანო კოსოვოში. მისი შტაბ-ბინა მდებარეობს პრიშტინაში. 2016 წლიდან არის უეფას წევრი. ფედერაციის ორგანიზებით რვა საფეხბურთო შეჯიბრება გაიმართა.

* სუპერლიგა
* Liga e Parë (პირველი ლიგა )
* Liga e Dytë (მეორე ლიგა)
* Liga e Dytë Grupi მე Veriut (მეორე ლიგა,  ჩრდილოეთ დივიზიონში)
* Liga e Dytë Grupi მე Jugut (მეორე ლიგა, სამხრეთ დივიზიონში )
* Superliga- — Juniorët (ახალგაზრდული ლიგა)
* Liga e Parë — Juniorët ( ახალგაზრდული პირველი ლიგა)
* Futsall (ფუტსალი)
* Kupa e Kosovës (კოსოვოს თასი)

ფედერაცია არ არის ფიფას წევრი. 2011 წლის 22 ოქტომბერს ფიფამ კოსოვოს ფეხბურთის ფედერაცია უარი განუცხადა. 2015 წლის მაისში, ალბანეთის ფეხბურთის ფედერაციის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ 2016 წელს კოსოვოს ფეხბურთის ფედერაცია იქნება უეფასა და ფიფას წევრი. , მაგრამ ფიფას პრეს-სამსახურმა ეს განცხადება უარყო, რაც მიუთითებს, რომ ფიფას წევრობა იმ ქვეყნებს მიენიჭება ვინც უეფას წევრია. 2016 წლის 3 მაისს ფედერაცია უეფაში გაწევრიანდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოსოვოს ნაკრებს ფეხბურთში

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:კოსოვოს სპორტი
GamesTM

***GamesTM*** — დიდ ბრიტანეთში დაფუძნებული მრავალფორმატიანი ვიდეო თამაშების ჟურნალი, რომელიც მოიცავს კონსოლების, პორტატული კომპიუტერების, პერსონალური კომპიუტერებისა და არკადული ავტომატების თამაშებს. პირველი ნომერი გამოვიდა 2002 წლის დეკემბერს და იგი დღესაც გამოიშვება ყოველთვიურად ინგლისსა და გერმანიაში.

## ფორმატი
გარდა იმისა რომ ჟურნალი მიმოხილილავს ყველა მიმდინარე და ბოლო დროს მომხდარ მოვლენებს ვიდეო თამაშების ინდუსტრიიდან, იგი ასევე მოიცავს რეტრო სექციას, სადაც ქვეყნდება მიმოხილვები ძველი თამაშების შესახებ. ჟურნალის გვერდების სტანდარტული რაოდენობა არის 164 გვერდი. მოიცავს:ინტერვიუებს დეველოპერებთან, სიახლეებს, რევიუებს, პრევიუებს და ა.შ.

## მიმოხილვა
ჟურნალი თამაშებს აფასებს 10 ბალიანი სისტემით. მაქსიმალური 10 ქულის მიღება მხოლოდ და მხოლოდ 15-მა თამაშმა შესძლო. ასევე *The Project Gotham Racing 2*, *Halo 3*, *LitleBigPlanet*, *Monster Hunter Tri* და *Halo: Reach*-ის მრავალმოთამაშიანმა რეჟიმებმა მიიღეს 10 ქულა, მაშინ როდესაც ერთმოთამაშიან რეჟიმებს მიენიჭათ 8 ან 9 ქულა 10-დან.

***თამაშები უმაღლესი შეფასებით***:
**Metroid Prime*
**Burnout 3*
**Gears of War*
**God of War II*
**BioShock*
**Grand Theft Auto IV*
**Fallout 3*
*''Demon's Souls*
**Mass Effect 2*
**Super Mario Galaxy 2*
**LittleBigPlanet 2*
**Dead Space 2*
**BioShock Infinite*
**Grand Theft Auto V*
**Metal Gear Solid V: The Phantom Pain*

## რესურსები ინტერნეტში
* *GamesTM* Official website
* the Dutch *GamesTM* website 
* *GamesTM* Index Project  - Complete index of previewed and reviewed games with scores.
* The *GamesTM* Archive - Fan-run by-game index of *GamesTM'' articles

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული ვიდეო თამაშების ჟურნალები
კატეგორია:2002 წელს დაარსებული ჟურნალები
კატეგორია:ყოველთვიური ბრიტანული ჟურნალები
კოსოვოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

**კოსოვოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ** — საფეხბურთო გუნდი, წარმოადგენს ნაწილობრივ აღიარებული კოსოვოს საფეხბურთო ნაკრებს.
1993 წელს იუგოსლავიის დაშლის შემდეგ კოსოვომ მიიღო საკუთარი არაღიარებული საფეხბურთო გუნდი, რომელმაც გამართა მისი პირველი თამაში ალბანელების წინააღმდეგ. თამაში დასრულდა, ალბანეთის გამარჯვებით 3:1. სხვადასხვა დროს კოსოვოს გუნდმა ითამაშა, მხოლოდ რამდენიმე მატჩი, რომელთა შორის უმრავლესობა ითამაშა კლუბების წინააღმდეგ ყველაზე დიდი გამარჯვება მოიპოვა მონაკოსთან ანგარიშით: 7:1. 2016 წლის 3 მაისს კოსოვო გახდა უეფას წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ევროპის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები
ნასაგური

**ნასაგური** — სოფელი თბილისში, სამგორის რაიონში, ზღვის დონიდან 650 მ-ის სიმაღლეზე. 2007 წლამდე ექვემდებარებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის დიდი ლილოს თემს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1509 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
ფრენკ ლენტინი

**ფრენკ ლენტინი** (დ. 8 ივლისი, 1884, როზოლინი — გ. 22 სექტემბერი, 1966, ჯექსონვილი) — იტალიელ - ამერიკელი ცირკის მსახიობი. ცნობილი როგორც „განუმეორებელი ფრენკი“.

## ბიოგრაფია
ფრენკი დაიბადა სიცილიაში, თორმეტშვილიან (შვიდი და, ხუთი ძმა) ოჯახში. მსოფლიოში ცნობილი გახდა სხეულის ანომალიებით: სამი ფეხით, ოთხი ტერფით და ფეხზე 16 თითით.

ასეთი უცნაურობა გამოწველი იყო განუვითარებელი სიამის ტყუპით, რომელიც ემბრიონულ პერიოდში ფრენკს შეეზარდა. ფრენკის მესამე ფეხი სრულფასოვნად მოქმედებდა, ერთადერთი განსხვავება სხვა ფეხებთან შედარებით მოკლე ზომა იყო.

8 წლის ფრენკი ოჯახთან ერთად აშშ-ში გადავიდა საცხოვრებლად და შოუ ბიზნესით დაკავდა, კონკრეტულად კი ცირკში დაიწყო მუშაობა. 30 წლის ასაკში ამერიკის შეერთებული შტატების მოქალაქეობა მოიპოვა. მისი კარიერა 40 წელიწადს ითვლის, ამ პერიოდში ლენტინმა არაერთი ცირკის გამოსვლებში მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის ბუფალო ბილის „ველურ დასავლეთში“. ლენტინის პოპულარობის გამო მისი თანატოლები ფრენკს „მეფეს“ უწოდებდნენ.

ბავშვობაში ფრენკი ფეხბურთს თამაშობდა, აქედან მომდინარეობს მისი კიდევ ერთი ზედმეტსახელი „სამფეხა ფეხბურთელი“. ფრენკს ჰყავდა მეუღლე ტერეზა მური და ოთხი შვილი: ჯოზეფი, ნატალი, ფრენკი, ჯეიმსი.
## გალერეა

ფაილი:Frank Lentini Philadelphia.jpg|
ფაილი:Frank Lentini Akrobat.jpg|
ფაილი:Frank Lentini Edena.jpg|
ფაილი:Frank Lentini als Junge.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
*James G. Mundie, "The Life History of Francesco A. Lentini, Three-legged Wonder" pitchbook pamphlet (with photos)
*J. Tithonus Pednaud, FRANCESCO LENTINI – The Three- Legged Man
*www.pinterest.com
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კეკე გელაძე

**ეკატერინე (კეკე) გიორგის ასული გელაძე-ჯუღაშვილი** (დ. 5 თებერვალი, 1858, ღამბარეული, გორის მაზრა — გ. 4 ივნისი, 1937, თბილისი) — იოსებ სტალინის დედა.

## ბიოგრაფია
ეკატერინე გიორგის ასული გელაძე დაიბადა 1858 წლის 5 თებერვალს, სოფელ ღამბარეულში. კეკე გელაძე 17 წლის ასაკში ცოლად გაჰყვა ბესარიონ ჯუღაშვილს. მათი ორი ვაჟი დაბადებისთანავე გარდაიცვალა — მიხეილი 1875 წელს, ხოლო გიორგი 1876 წელს. მესამე შვილი იოსები შეეძინა 1878 წლის 6 (18) დეკემბერს, ხოლო მონათლეს 1878 წლის 17 (29) დეკემბერს ქალაქ გორში.

ეკატერინე გელაძე იყო უაღრესად მორწმუნე ქალი. მისი სურვილი იყო ერთადერთი ვაჟი მღვდელი გამოსულიყო და ყველაფერს აკეთებდა იმისათვის, რომ იოსებს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ესწავლა. ვაჟიც დედას ემორჩილებოდა და დიდი მონდომებით სწავლობდა ჯერ გორის სასულიერო სასწავლებელში, ხოლო შემდგომ თბილისის სასულიერო სემინარიაში. 

კეკე გელაძე მოესწრო იმ პერიოდს, როდესაც საბჭოთა კავშირის უზარმაზარი იმპერიის სათავეში საკუთარი ვაჟი მოექცა და გახდა საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი.

კეკე გელაძემ სიცოცხლის უკანასკნელი წლები გაატარა თბილისში. გარდაიცვალა 1937 წლის 4 ივნისს, დაკრძალულია მთაწმინდის პანთეონში. აღსანიშნავია, რომ იოსებ სტალინი დედის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით საქართველოში არ ჩამოსულა, ის მხოლოდ ერთი წლით ადრე 1936 წელს იმყოფებოდა დედის სანახავად. კეკეს დაკრძალვის ცერემონიალს კი ლავრენტი ბერია ხელმძღვანელობდა, ამიტომაც გადაწყდა მის განსასვენებლად მთაწმინდის პანთეონი.

## ლიტერატურა
* ვახტანგ გურული. მეფე-მამა. გამომცემლობა ,,არტანუჯი", თბილისი, 2014, გვ.17.
* გელა ჩარკვიანი. ინტერვიუ მამასთან. გამომცემლობა ,,არტანუჯი", თბილისი, 2013, გვ.114.
* ისააკ დოიჩერი. სტალინი - პოლიტიკური ბიოგრაფია. ნაწილი I. წიგნი #48, თბილისი, 2015.

კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:მთაწმინდის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:გორში დაბადებულები
ჰილდა ჰაინი

**ჰილდა ჰაინი** (; დ. 6 აპრილი, 1951) — მარშალის კუნძულელი პედაგოგი და პოლიტიკოსი. მარშალის კუნძულების პრეზიდენტი მოქმედი პრეზიდენტი 2024 წლის 3 იანვრიდან და ყოფილი პრეზიდენტი 2016 წლის 28 იანვრიდან 2020 წლის 13 იანვრამდე. პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებამდე იყო განათლების მინისტრი. პირველი ადამიანი მარშალის კუნძულებზე, რომელმაც მიიღო მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი. ქალთა უფლებების ჯგუფის დამაარსებელი. პირველი ქალი ქვეყნის მეთაურის თანამდებობაზე, ასევე პირველი ქალი პრეზიდენტი მიკრონეზიის ქვეყნებში.

ჰილდა ჰაინი სწავლობდა აშშ-ში, ერთ-ერთ კოლეჯში, სადაც 1970 წელს ორეგონის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო ბაკალავრის ხარისხი. 1975 წელს ჰავაის შტატის უნივერსიტეტში მიიღო მაგისტრის ხარისხი.

1975–1982 წლებში მუშაობდა მაჯუროში მარშალის კუნძულების უმაღლეს სკოლაში. 2000 წელს დააარსა ჯგუფი ქალთა უფლებებისთვის. 2005 წლიდან განათლების მინისტრია. წარმოადგენს ატოლ აურს მარშალის კუნძულების საკანონმდებლო კრებაში . 2016 წლის 27 იანვარს აირჩიეს პრეზიდენტად. იყო ერთადერთი კანდიდატი და 33 წევრიდან მიიღო 24 ხმა. მან შეცვალა  კასტენ ნემრა, რომელიც გადააყენეს ინაუგურაციიდან ერთი კვირის თავზე უნდობლობის ვოტუმის შედეგად.

2023 წლის ნოემბრის საყოველთაო არჩევნების შემდეგ აირჩიეს ქვეყნის პრეზიდენტად და 2024 წლის 3 იანვარს მეორედ შეუდგა აღნიშნული მოვალეობის შესრულებას.
 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:მარშალის კუნძულების პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:პირველი ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კიევსკაია (მოსკოვის მეტრო, კოლცევაია)

**კიევსკაია** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს კოლცევაიას ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 1954 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
კატეგორია:კოლცევაიას ხაზი
თომას დე ვაალი

**თომას დე ვაალი** ( დ. 7 დეკემბერი, 1966, ნოტინგემი) — ბრიტანელი ჟურნალისტი, ექსპერტი კავკასიის საკითხებში, თანამედროვე ამიერკავკასიის შესახებ გამოკვლევის ავტორი. 

## ბიოგრაფია
1988 წელს თომას დე ვაალმა დაამთავრა ბალიონ-კოლეჯი ოქსფორდში რუსული და ახალბერძნული ენების სპეციალობით. 

*1991—1993, მუშაობდა BBC World Service-ში, პროდიუსერი.
*1993—1997, The Times-ის, The Moscow Times-ის, The Economist-ის მიმომხილველი მოსკოველი კორესპონდენტი. 
*1998—2000, BBC World Service, ანალიტიკოსი ყოფილი საბჭოთა კავშირის თემაზე.  
*2000—2001, BBC World Service, რეპორტიორი სომხეთსა და აზერბაიჯანში.  აგრეთვე, მუშაობდა წიგნზე "შავი ბაღი" - ყარაბაღის კონფლიქტის შესახებ. 
*2002—2008, ომისა და მშვიდობის ინსტიტუტი (IWPR), რედაქტორი კავკასიაში. ის მონაწილეობდა პროგრამებში კავკასიელი ჟურნალისტებისათვის. რედაქტორობდა გაზეთ "პანორამას", რომელიც გამოიოდა, საქართველოსა და აფხაზეთში 
*2009, „Conciliation Resources“ მეცნიერ-თანამშრომელი, ამიერკავკასიის ანალიზისა და სამშვიდობო პროექტებში.  
*2010 — კარნეგის ფონდის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი კავკასიის საკითხებში.

## პუბლიკაციები
2003 წელს ყარაბაღის კონფლიქტის ზონაში მუშაობის შედეგებით დე ვაალმა გამოაქვენა წიგნი „შავი ბაღი“.  კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს ნაშრომი და აღნიშნეს, რომ ეს იყო კონფლიქტის გარემოების პირველი ნეიტრალური კვლევა. 

2006 წელს რუსეთის მხარემ უარყოთომას დე ვაალის თხოვნა ვიზის  მიცემაზე  „ეროვნული უსაფრთხოებიდან გამომდინარე“ კანონის თანახმად, სადაც მას მონაწილეობა უნდა მიეღო  მთიანი ყარაბაღის შესახებ წიგნის რუსული ვერსიის პრეზენტაციაში.

2010 წელს თომასმა დაწერა მეორე წიგნი - „გაიცანით: კავკასია“.

## ეფუსების ოჯახი
ბებიის ელიზაბეთ დე ვაალის (ქალიშვილობაში გვარად ეფუსი) მხრიდან, თომასი ენათესავება წარმატებულ ებრაული წარმოშობის ბანკირთა, ეფუსების ოჯახს. ეფუსები მეორე მსოფლიო ომამდე  მფარველობდნენ   ევროპაში  ხელოვნებას. მათი სიმდიდრე დაიბადა მე-19 საუკუნის ოდესაში.  თომასი აწარმოებდა კვლევას ოჯახის რუსული ფესვების შესახებ, რომელიც დაეხმარა ძმას, ედმუნდ დე ვაალს ოჯახური ისტორიის კვლევაში, რის შედეგადაც შეიქმნა წიგნი "კურდღელი ქარვისფერი თვალებით".

## ლიტერატურა
* თომას დე ვაალი: „შავი ბაღი“
* თომას დე ვაალი: „გაიცანით: კავკასია“

## რესურსები ინტერნეტში
*ინტერვიუ სომხურ ტელევიზიაში
*ინტერვიუ აზერბაიჯანის უნივერსიტეტში
*წიგნი: "შავი ბაღი" Amazon.com-ზე

კატეგორია:კავკასიოლოგები
კატეგორია:ინგლისელი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლონდონის პროტოკოლი (1830)

**ლონდონის პროტოკოლი** — პროტოკოლი, რომელსაც ევროპის დიდმა სახელმწიფოებმა (რუსეთის იმპერია, დიდი ბრიტანეთი, საფრანგეთი) ხელი მოაწერეს 1830 წლის 3 თებერვალს. პროტოკოლის ძალით მათ აღიარეს საბერძნეთის დამოუკიდებლობა ოსმალეთის იმპერიისაგან, მას შემდეგ რაც 1829 წელს ოსმალეთისა და რუსეთის იმპერიებს შორის დაიდო ადრიანოპოლის სამშვიდობო ხელშეკრულება.

დიდი ბრიტანეთის პოლიტიკური წრეები შიშობდნენ მართლმადიდებლური საბერძნეთისა და ასევე მართლმადიდებლური რუსეთის იმპერიის დაახლოების გამო, რადგან ეს აზარალებდა დიდი ბრიტანეთის იმპერიის ინტერესებს სრუტების კონტროლის საქმეში. ამის გამო ბრიტანელმა დიპლომატებმა საბერძნეთის საზღვრები მინიმუმამდე დაიყვანეს. ქვეყნის ჩრდილოეთი საზღვარი გაატარეს ქალაქების ვოლოსი-არტის ხაზზე. ეგეოსის უდიდესი კუნძულები, მათ შორის ისეთებიც, რომლებიც დასახლებული იყო ეთნიკური ბერძნებით (კრეტა, ლესბოსი, როდოსი და სხვ.), გარდა კუნძულ ევბეისა, დარჩა ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაში.  

დამოუკიდებელი საბერძნეთის სამეფოს შემადგენლობაში ცხოვრობდა დაახლ. 800 000 ადამიანი, რომელთაგანაც მეოთხედზე მეტს შეადგენდნენ ალბანელი-არნაუტები და ბოშები. 3 მლნ. ეთნიკური ბერძენი დარჩა საზღვრებს მიღმა, რაც გახდა მრავალი ათწლეულის განმავლობაში ბალკანეთში არასტაბილურობის მიზეზი. დიდი ბრიტანეთის დაჟინებული მოთხოვნის გამო საბერძნეთი კონსტიტუციურ მონარქიად გამოცხადდა. გერმანელი სამეფო ოჯახის წარმომადგენლის მონარქად არჩევა ასევე ითვალისწინებდა საბერძნეთის პოლიტიკურ დაშორებას რუსეთისგან. 

საბერძნეთის სუვერენიტეტის გამოცხადებას მოჰყვა „დამოუკიდებლობის აღლუმი“ ბალკანეთში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* The London Protocol of 3 February 1830 

## სქოლიო
კატეგორია:სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:XIX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
ლონდონის პროტოკოლი

ტერმინი **ლონდონის პროტოკოლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლონდონის პროტოკოლი (1828)
* ლონდონის პროტოკოლი (1829)
* ლონდონის პროტოკოლი (1830) 
* ლონდონის პროტოკოლი (1832)
* ლონდონის პროტოკოლი (1852) 
* ლონდონის პროტოკოლი (1862) 
* ლონდონის პროტოკოლი (1877) 
* ლონდონის პროტოკოლი (1944) 
* ლონდონის პროტოკოლი (2000)
იაკუტური ენა

**იაკუტური** ან **სახა** (саха тыла) — თურქული ენების ოჯახის ენა რომელზეც დაახლოებით 480,000 ადამიანი საუბრობს. ის ძირითადად გავრცელებულია სახას რესპუბლიკაში (რუსეთი) და ამ ენაზე იაკუტები საუბრობენ. როგორც ყველა ტურქული ენები იაკუტურიც არის აგლუტინაციური ენა და დაფუძნებულია ხმოვნების შეთანხმებულობაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
*იაკუტები

## რესურსები ინტერნეტში 
*იაკუტურ-ინგლისური ლექსიკონი 
*Sakhatyla.ru იაკუტურ-რუსული ონლაინ ლექსიკონი

კატეგორია:რუსეთის ენები
კატეგორია:იაკუტური ენა
გონსალვისი

**გონსალვისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 960 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პოზუ-ალეგრის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 220 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,52 კმ²-ზე. ფართობი 187 353 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
სომხეთის ეთნიკური უმცირესობები

**სომხეთის ეთნიკური უმცირესობები** 2001 წლის აღწერის მონაცემების თანახმად, შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის  2,3 %.

## დემოგრაფია
მოსახლეობის ძირითად უმრავლესობას შეადგენენ ეთნიკურად სომხები — 97,89 %. ეს რიცხვი გაიზარდა სომხეთის სსრ-ს შექმნიდან. დანარჩენი მოსახლეობა შეადგენს 2,11 % ან 68 ათას ადამიანს, რომელთა დიდი უმრავლესობა ეზიდები არიან (2001 წლის აღწერის მონაცემების მიხედვით, მუსულმან ქურთთაგან გამოცალკევებით 1,26 %), რუსები (0,46 %) და სხვა ხალხები (ბერძნები, ასირიელები, უკრაინელები საერთო მდგომარეობით — 0,39 %). სომხეთში არსებობდა, აზერბაიჯანელთა ყველაზე უმსხვილესი და მუსლიმ ქურთთა თემები, რომლებიც პრაქტიკულად, გაქრნენ სომეხ-აზერბაიჯანელთა კონფლიქტის შედეგად.

## რესურსები ინტერნეტში
*1989 წლის საკავშირო აღწერის მონაცემები
*2001 წლის სომხეთის აღწერის მონაცემები 
*ქურთების შესახებ
*სომხეთის ეთნიკური უმცირესობები
*აშშ-ს სახელმწიფო დეპარტამენტის მოხსენება სომხეთში ადამიანის უფლებებთან დაკავშირებით
*ქურთების ბრძოლა ეროვნული თვითმყოფადობის შესანარჩუნებლად
*”Human Rights”-სი სომხეთის შესახებ. 2007 წ.

კატეგორია:სომხეთის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური უმცირესობები
კატეგორია:სომხეთის დემოგრაფია
საქართველოს ტელევიზია

ტელემაუწყებლობა საქართველოში პირველად განხორციელდა 1956 წელს. იგი ქვეყანაში დღემდე ყველაზე პოპულარულ მედია საშუალებას წარმოადგენს.

## ისტორია
1956 წელს მთაწმინდის ზედა პლატოზე დამონტაჟდა 185 მ. სიმაღლის სატელევიზიო ანძა და იქვე აშენდა სასტუდიო - სააპარატო ბლოკი 50 კვ.მ ფართობის სტუდიით, ერთი სასტუდიო და ორი კინოარხით.
პირველი გადაცემა ეთერში გავიდა 1956 წლის 30 დეკემბერს, 20:00 საათზე.
1957 წლის 25 აგვისტოს თბილისის “დინამოს” სტადიონზე პირველად ამუშავდა მოძრავი სატელევიზიო სადგური და დაიწყო ფეხბურთის მატჩის რეპორტაჟები.
ტელევიზიის არსებობის პირველივე წლებიდან განხორციელდა მნიშვნელოვანი სატელევიზიო დადგმები, რომლებშიც მონაწილეობდნენ დიდი მსახიობები: სერგო ზაქარიაძე, სესილია
თაყაიშვილი, ვერიკო ანჯაფარიძე, მედეა ჯაფარიძე, გიორგი გეგეჭკორი, დოდო აბაშიძე და
სხვები.
პირველი სატელევიზიო სპექტაკლი დადგეს მიხეილ თუმანიშვილმა, დავით ცხაკაიამ და
მერაბ ჯალიაშვილმა. ტელევიზიის ისტორიაში, კომპოზიტორმა ნოდარ გიგაურმა პირველად
შექმნა სატელევიზიო ოპერა - „გამზრდელი“.
1961 წელს ტელემაუწყებლობა ყოველდღიური გახდა.
1964 წელს აშენდა მაგისტრალური რადიოსარელეო ხაზი - “მოსკოვი-თბილისი“.
1965 წლისთვის საქართველოს მოსახლეობის ნახევარზე მეტი იღებდა ტელეგადაცემებს.
განსაკუთრებით მიმზიდველი გახდა გადაცემები ფერად მაუწყებლობაზე გადასვლის შემდეგ.
თბილისში ის 1965 წლის ნოემბერში დაინერგა.
1971 წლიდან მეექვსე მეტრულ დიაპაზონზე დაიწყო საქართველოს ტელევიზიის მე-2
პროგრამის გადაცემები, სადაც სასწავლო-სამეცნიერო გადაცემები მზადდებოდა.
1991 წლის 16 სექტემბერს,
ქვეყანაში შექმნილი პოლიტიკური ვითარების გამო არხის მაუწყებლობა შეწყდა.
1992 წლის პირველ აპრილს „მეორე არხის“ მაუწყებლობა აღდგა. იმ დღიდან,
ყოველდღე 19:00 23:00 საათამდე
განახლებული და მრავალფეროვანი პროგრამით გადიოდა
ეთერში. 1993 წლის პირველ
ივლისს მე-2 არხზე საინფორმაციო გადაცემები დაიწყო. 1999
წლიდან - „მეორე არხს“ შეუმცირდა დაფინანსება და 2001
წლიდან მექანიკურ მაუწყებლად
გადაიქცა.
ნახ. 3.2.30. ტელეანძა თბილისში (სიმაღლე 274,5 მეტრი)
91
2001 წლის სექტემბრიდან საქართველოს სახელმწიფო მაუწყებლობამ გახსნა საინფორმაციო რესურსი ინტერნეტში.
2010 წლის თებერვლიდან - „მეორე არხი“ საპარლამენტო, საზოგადოებრივ-პოლიტიკურ
არხად გარდაიქმნა.
2005 წლის იანვარში ძალაში შევიდა კანონი „მაუწყებლობის შესახებ“, რამაც სათავე
დაუდო საზოგადოებრივი მაუწყებლის ჩამოყალიბებას.
2006 წლიდან საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერში 17 ახალი სატელევიზიო და 15
რადიოპროექტი გავიდა. საზოგადოებრივი მაუწყებელი აერთიანებს ტელეარხებს: „პირველი არხი“, „მეორე არხი“ (1991 წლიდან), „პირველი კავკასიური / Первый Кавказский“ (მაუწყებლობა
2010-2012 წ.წ.), ასევე რადიოარხებს - საქართველოს რადიო-პირველი არხი FM 102.4 (1925
წლიდან) და რადიო ორი - ქართული რადიო FM 100.9 (1995 წლიდან).

## არხების ჩამონათვალი
### საჯარო
### კერძო
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ტელევიზია