სიკვდილი მზითვის გამო

**სიკვდილი მზითვის გამო** — დაქორწინებული ქალის გარდაცვალება, რომელიც მოკლეს ან თვითმკვლელობამდე მიიყვანეს მზითვის გამო. მზითვის გამო მკვლელობა ძირითადად ხდება ინდოეთში, პაკისტანში, ბანგლადეშსა და ირანში. თუ ქმრის ოჯახი გადაწყვეტს, რომ მზითვი არასაკმარისია, ოჯახის წევრები შეეცდებიან პატარძლის მოკვლას, რათა ქმარს მისცენ ხელახლა დაქორწინების შესაძლებლობა ან დასაჯონ პატარძალი და მისი ოჯახი. 2010 წელს ინდოეთს ჰქონდა მზითვის გამო სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებლი (8,391 გარდაცვალება). მზითვთან დაკავშირებული სიკვდილიანობა ქალებში 40-დან 50%-მდე შეადგენს, რაც წარმოადგენს სტაბილურ ტენდენციას 1999 წლიდან 2016 წლამდე. პაკისტანი, რომელიც ყოველწლიურად 2000 ასეთ სიკვდილს აფიქსირებს, აქვს მზითვის გამო სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 2,45% — 100000 ქალზე.

## ინდოეთი
როგორც წესი, მზითვის გამო სიკვდილი წარმოადგენს ქმრის ოჯახის მიერ  ძალადობის სერიის კულმინაციას. მზითვის გამო სიკვდილის უმეტესობა თვითმკვლელობაა (ახალგაზრდა ქალი, რომელიც ვერ ეგუება ჩაგვრას და წამებას, თავს იკლავს). ამ თვითმკვლელობების უმეტესობა ხდება ჩამოხრჩობის, მოწამვლის ან დაწვის შედეგად. ხანდახან ქალს ქმარი ან ქმრის ნათესავები წვავენ და ეს ყველაფერი შენიღბულია თვითმკვლელობის ან უბედური შემთხვევის სახით. ინდოელი ქალების დაწვის შედეგად გარდაცვალებას ყველაზე ხშირად მზითვის გამო გამოწვეულ კონფლიქტებს მიაწერენ. მკვლელობაში ან თვითმკვლელობაში დამნაშავე საქმროს ოჯახია.

ინდოეთს მსოფლიოში მზითვთან დაკავშირებული სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებლი აქვს. ინდოეთის პოლიციამ 1996 წელს მიიღო 2500-ზე მეტი შეტყობინება პატარძლის დაწვის შესახებ.

მზითვის გამო გარდაცვლილთა რიცხვი 2008 წელს (8172) გაიზარდა 14,4%-ით 1998 წლის მაჩვენებელთან შედარებით (7146),. В 2011 2011 წელს, ინდოეთში მზითვის გამო 8331 სიკვდილი დაფიქსირდა. მზითვის გამო სიკვდილი ინდოეთში არ შემოიფარგლება რომელიმე კონკრეტული რელიგიით.

## კანონები
ინდოელ ქალთა უფლებების დაცვის აქტივისტები 40 წელზე მეტია ემხრობიან კანონებს მზითვის გამო სიკვდილის შესაჩერების შესახებ.„მზითვის აკრძალვის აქტი, 1961 წ.“ კრძალავს მზითვის მოთხოვნას, გადახდას ან მიღებას „ქორწინების ანაზღაურების სახით“, სადაც „მზითვი“ განისაზღვრება, როგორც ქორწინების მოთხოვნილი ან გაცემული საჩუქარი.

კანონის დარღვევა ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ან ჯარიმით ექვს თვემდე ვადით. აქტმა შეცვალა ინდოეთის სხვადასხვა შტატის მიერ მიღებული რამდენიმე ანტიმზითვური კანონმდებლობა. იძულებით მკვლელობასა და თვითმკვლელობას ინდოეთის სისხლის სამართლის კოდექსი განიხილავს.

2005 წლის კანონი ოჯახური ძალადობისგან ქალთა დაცვის შესახებ მიზნად ისახავდა ქალების მზითვის გამო შევიწროების დასრულებას, ამისათვის ისინი უნდა დაუკავშირდნენ ოჯახში ძალადობის დაცვის ოფიცერს. თუმცა, სასამართლოები ხშირად მთავრდებოდა იძულებითი კონსულტაციებით, რასაც არასასურველი შედეგები მოჰყვა. კანონები არ სთავაზობენ პრაქტიკულ საშუალებებს სამედიცინო დახმარების,  საბავშვო ბაღების, ფსიქოლოგიური დახმარების, თავშესაფრების, ეკონომიკური ან მატერიალური დახმარების სახით ქალების, რომლებსაც ეს ყველაზე მეტად სჭირდებათ.

ინდური კანონები გააკრიტიკეს არაეფექტურობის გამო. მზითვის გამო თვითმკვლელობისა და მკვლელობის პრაქტიკა გრძელდება ინდოეთის ბევრ ნაწილში.

## პაკისტანი
პაკისტანში მზითვის პრაქტიკა (ჯაჰეზი) კულტურის ნაწილია: პაკისტანის ყველა რეგიონში ქორწინებების 95%-ზე მეტი გულისხმობს პატარძლის ოჯახიდან საქმროს ოჯახისთვის მზითვის გადაცემას.. პაკისტანში მზითვის გამო სიკვდილიანობა იზრდება, სტატისტიკის განსაკუთრებით შესამჩნევი ზრდა აღინიშნება მას შემდეგ, რაც პაკისტანმა მოიპოვა დამოუკიდებლობა. ითვლება, რომ პაკისტანის ოფიციალური პირები ხშირად არ აფიქსირებენ მზითვის გამო გამოწვეულ ფატალურ შემთხვევბს, ამიტომ სიკვდილიანობის მაჩვენებელი არ არის შეფასებული და შეიძლება მნიშვნელოვნად მაღალი იყოს. მაგალითად, არსებობს მტკიცებულება, რომ მსხვერპლის დაწვის შედეგად სიკვდილიანობის მაჩვენებელი 33% -ია 100000 პაკისტანელ ქალზე, საიდანაც 49% იყო განზრახ ჩადენილი, ანუ საშუალო წლიური მაჩვენებელი მინიმუმ 16%-ია 100000 ქალზე. პაკისტანის მზითვის და საქორწილო საჩუქრების (შეზღუდვების) კანონპროექტი 2008 წელს ზღუდავს მზითვის ოდენობას 30 000 PKR-მდე (300 აშშ დოლარი), ხოლო საქორწილო საჩუქრების საერთო ღირებულება 50 000 PKR-ს შეადგენს. თუმცა, ეს და მსგავსი 1967, 1976 და 1998 წწ. საოჯახო სასამართლოს კანონი, ისევე როგორც 1964 წლის საოჯახო სასამართლოს აქტი, აღმოჩნდა, რომ არ იყო აღსრულებადი. პოლიცია უარს ამბობს დაარეგისტრიროს და გამოიძიოს ბრალდებები მზითვთან დაკავშირებული ოჯახში ძალადობის შესახებ, რამაც გამოიწვია ქალების სიკვდილიანობის ზრდა. პაკისტანში ცდილობდნენ უკანონოდ გამოეცხადებინათ მზითვებისა და ძვირადღირებული წვეულებების (ვალიმას) საჯარო ჩვენება. ამისკენ იყო მიმართული 1997 წლის აქტი, 1998 წლის რეგულაცია (XV) და 1999 წლის რეგულაცია (III). კანონები გაასაჩივრეს პაკისტანის უზენაეს სასამართლოში, მოჰყავდათ მაგალითად რამდენიმე ჰადისი, რომელიც შეესაბამება შარიათის რელიგიურ კანონს, რაც ადასტურებს ისლამის წახალისებას ვალიმასა და მასთან დაკავშირებულ პრაქტიკაზე. უზენაესმა სასამართლომ ეს კანონები და რეგულაციები არაკონსტიტუციურად გამოაცხადა. სიკვდილი ხდება თვითმკვლელობის, დაწვის და ოჯახში ძალადობის სხვა ფორმების შედეგად. 2013 წელს 4,470 ქალი გახდა მზითვთან დაკავშირებული ძალადობის მსხვერპლი 10 თვის განმავლობაში.

## ირანი
მზითვი — ძველი სპარსული ჩვეულებაა, რომელსაც ადგილობრივები უწოდებენ ჯაჰაზს. ირანულ და ინგლისურ გაზეთებში დაფიქსირდა მზითვის გამო ძალადობისა და სიკვდილის შემთხვევები.

## ძალადობის აღმოფხვრის საერთაშორისო ძალისხმევა
გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ (გაერო) გადამწყვეტი როლი ითამაშა ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლაში, მათ შორის მზითვის გამო გამოწვეულ სიკვდილთან.

გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია დაარსებიდან (1945) იყო ქალთა უფლებების დამცველი. გაეროს წესდების პრეამბულაში, ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში  (1948) არის ჩანაწერი ქალთა უფლებების დაცვის შესახე, ასევე ჩანაწერია სამოქალაქო და პოლიტიკურ უფლებათა საერთაშორისო პაქტში (1966),  ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული უფლებების შესახებ საერთაშორისო პაქტში  (1966). (ეს სამი დოკუმენტი ერთობლივად ცნობილია, როგორც „უფლებათა საერთაშორისო ბილი“), კონვენციაში ქალთა მიმართ დისკრიმინაციის ყველა ფორმის აღმოფხვრის შესახებ(2012).

გაერთიანებული ერების ბავშვთა ფონდმა (UNICEF) ასევე აქტიური პოზიცია დაიკავა მზითვთან დაკავშირებულ სიკვდილის წინააღმდეგ ბრძოლაში. UNICEF-ის დირექტორმა საჯაროდ დაგმო მზითვის გამო გამოწვეული სიკვდილის ფაქტები და სამართლებრივი სისტემები, რომლებიც დამნაშავეებს დაუსჯელობის საშუალებას აძლევდა. 2009 წელს UNICEF-მა წამოიწყო პირველი სტრატეგიული პრიორიტეტული სამოქმედო გეგმა გენდერული თანასწორობისთვის, რასაც 2010 წელს მოჰყვა მეორე სამოქმედო გეგმა. ამ გეგმების მიზანი იყო გენდერული თანასწორობა უფრო პრიორიტეტული ყოფილიყო UNICEF-ის ყველა საერთაშორისო პროგრამასა და ფუნქციაში.

### კერძო ორგანიზაციები 
„Amnesty International“-მა, საზოგადოების ცნობიერების ამაღლების მცდელობისას, დაადგინა მზითვის გამო გამოწვეული სიკვდილი, როგორც ქალთა მიმართ გლობალური ძალადობის მთავარი ფაქტორი. ადამიანის უფლებათა ყოველწლიურ შეფასებებში „Amnesty International“ აკრიტიკებს ინდოეთს დამნაშავეთა დაუსჯელობის გამო.

2004 წელს ქალთა გლობალურმა ფონდმა წამოიწყო პროექტი „ახლა ან არასოდეს“, რათა დააფინანსოს ფემინისტური ორგანიზაციების ძალისხმევა მთელს მსოფლიოში, მათ შორის ინდოელი ქალთა უფლებების დამცველი აქტივისტები. შეგროვდა და განაწილდა დაახლოებით 7 მილიონი აშშ დოლარი (2007 წლის მდგომარეობით).

„Human Rights Watch“-მა ასევე გააკრიტიკა ინდოეთის მთავრობა 2011 წელს.

V-Day მასპინძლობს ისეთ ღონისძიებებს, როგორიცაა სპექტაკლები, ხელოვნების გამოფენები და ვორქშოფები საზოგადოებებში და კოლეჯების კამპუსებში შეერთებული შტატების მასშტაბით, სახსრების მოზიდვის და საზოგადოების განათლების მიზნით, გენდერული ძალადობის თემებზე, მათ შორის მზითვის გამო გამოწვეული სიკვდილის შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალთა უფლებები
კატეგორია:ქალთა უფლებები ირანში
კატეგორია:ქალთა უფლებები პაკისტანში
კატეგორია:ქალთა უფლებები ინდოეთში
კატეგორია:ქალთა უფლებები ბანგლადეშში