open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჰანს-იურგენ ფონ არნიმი

მინი|250პქ|ჰანს-იურგენ ფონ არნიმი
**ჰანს-იურგენ ფონ არნიმი** (); დ. 4 აპრილი, 1889, ერნსდორფი, სილეზია —  გ. 1 სექტემბერი, 1967, ბად ვილდუნგენი, გერმანია) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, ვერმახტის გენერალ-პოლკოვნიკი და არმიათა ჯგუფის მთავარსარდალი მეორე მსოფლიო ომის დროს.

## ბიოგრაფია 
* 1935 - 1938 - 68-ე პოლკის სარდალი
* 1938 - 1939 - მე-4 არმიის მომარაგების უფროსი გენერალი
* 1939 - 1940 - 52-ე დივიზიის სარდალი
* 1940 - 1941 - მე-17 სატანკო დივიზიის სარდალი
* 1941 - 1942 - დასავლეთის ფრონტის 39-ე სატანკო არმიის მთავარსარდალი
* 1942 - 1943 - მე-5 სატანკო არმიის მტავარსარდალი ჩრ. აფრიკაში
* 1943 - არმიათა ჯგუფი „აფრიკა“-ს მთავარსარდალი ტუნისში
* 1943 - 1947 - მოკავშირეთა სამხედრო ტყვეობა

## ლიტერატურა 
* Alman, Karl (1998). *Ritterkreuzträger des Afrikakorps* (in German). Rastatt, Germany: VPM Verlagsunion Pabel Moewig. ISBN 3-8118-1457-5.
* Fellgiebel, Walther-Peer (2000). *Die Träger des Ritterkreuzes des Eisernen Kreuzes 1939-1945* (in German). Podzun-Pallas. ISBN 3-7909-0284-5.
* Patzwall, Klaus D. and Scherzer, Veit (2001). *Das Deutsche Kreuz 1941 - 1945 Geschichte und Inhaber Band II*. Norderstedt, Germany: Verlag Klaus D. Patzwall. ISBN 3-931533-45-X.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Redoubt Fortress Museum 

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
ერთაწმინდის ტაძარი

300px|thumb|მარჯვნივ|ერთაწმინდა

**ერთაწმინდა** — წმინდა ევსტათის (ესტატეს) სახელობის XIII საუკუნის პირველი ნახევრის ჯვარგუმბათოვანი ტაძარი კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ ერთაწმინდის ცენტრში. დღევანდელი სახელწოდება „ესტატე წმინდის“ შეცვლილი ფორმაა. ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

თლილი ქვით ნაგები დიდი ეკლესიის გუმბათი ორ თავისუფლად მდგარ ბურჯსა და ბემის კუთხეებს ეყრდნობა. საკურთხევლის ორივე მხარეს ორ სართულად განლაგებული კუთხის ოთახებია. ტაძარს აქვს მხატვრობაც, მაგრამ იგი განსაკუთრებით ფასადებით გამოირჩევა. მას ოთხივე მხარეს დიდი მოჩუქურთმებული ჯვარი ამშვენებს. ისინი მკლავების ფრონტონებიდან იწყება. განსაკუთრებით დასამახსოვრებელია აღმოსავლეთის ფასადი, ხსენებული ჯვრით, ღრმა, მდიდრულად მორთული ნიშებით და დიდი თუ მცირე სარკმლის საპირეებით. საგრძნობლად გვიანდელია ტაძრის გუმბათი, რომელიც რამდენადმე ამოვარდნილია პროპორციებიდან. მდიდრულად არის მორთული ეკლესიის პორტალები, რომლებიც მას სამი მხრიდან აქვს.

ტაძრის გუმბათი დასავლეთით ეყრდნობა ორ თავისუფალ სვეტს, აღმოსავლეთით კი საკურთხევლის ბემის კედელთან შერწყმულ ბურჯებს. გუმბათქვეშა კვადრატიდან გუმბათის ყელზე გადასვლა ხდება აფრების საშუალებით. ტაძრის მკლავის კედლებზე შემორჩენილია მოხატულობა, რომელიც ასახავს წმ. ესტატეს ცხოვრების სცენებს. შემორჩენილი ფრესკული საქტიტორო წარწერის მიხედვით, მოხატულობა შესრულებულია 1654 წელს იერუსალიმის „ჯვრის მამის“ მელეტიოსის მიერ იორამ სააკაძის მატერიალური მხარდაჭერით.

ერთაწმინდის ტაძარი სტილისტიკით იმეორებს XII–XIII საუკუნეების ძეგლებს იკორთას, ფიტარეთს, ბეთანიას, ქვათახევს, წუღრუღაშენს და სხვებს. ეკლესია რამდენჯერმეა შეკეთებული და გადაკეთებული. XIX ს. II ნახევარში ტაძარი კაპიტალურად შეაკეთეს. 1951 წელს ძეგლის სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაატარა სპეციალურმა სამეცნიერო-სარესტავრაციო საწარმო-სახელოსნომ — აღდგენილ იქნა გუმბათი. გალავანი განვითარებულ შუა საუკუნეებს მიეკუთვნება. ნაგებია ძირითადად ბრტყელი ნატეხი ქვით. დატანებული ჰქონდა 7 კოშკი. სამხრეთი კედლის გასწვრივ სამეურნეო და სამონასტრო შენობების ნაშთია. ორსართულიანი სამრეკლო საფუძვლიანადაა გადაკეთებული. 

XVII საუკუნის დასაწყისიდან ტაძარი სააკაძეების და მათი შთამომავლების — თარხნიშვილების — საძვალე იყო. ეკლესიაში დღემდეა დაცული მათი საფლავის ქვები. გადმოცემის მიხედვით, ერთ-ერთი მათგანი გიორგი სააკაძის ირანში დაღუპული შვილის — პაატას — საფლავის ქვაა. ეკლესიის დღეობა — ერთაწმინდობა — აღინიშნება ძვ. სტ. 20 სექტემბერს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ერთაწმინდა
* ერთაწმინდა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
არმიათა ჯგუფი „კურლანდია“

**არმიათა ჯგუფი „კურლანდია“** () — გერმანულ არმიათა დიდი შენაერთი მეორე მსოფლიო ომის დროს.

## დაარსება 
არმიათა ჯგუფი „კურლანდია“ შეიქმნა 1945 წლის 25 იანვარს კურლანდიაში, მას შემდეგ რაც არმიათა ჯგუფი „ჩრდილოეთი“ გაუქმებულ იქნა.

## მათავარსარდლები 
* 29 იანვარი 1945 - გენერალ-პოლკოვნიკი ჰაინრიხ გოტფრიდ ფონ ფიტინგჰოფი
* 10 მარტი 1945 - გენერალ-პოლკოვნიკი ლოთარ რენდულიჩი
* 6 აპრილი 1945 - გენერალ-პოლკოვნიკი კარლ ჰილპერტი

## სახმელეთი არმიების შემადგენლობა 
**სახმელეთო არმიების ჯგუფები**
* 639-ე სადაზვერვო პოლკი

**დაქვემდებარებული შენაერთები**

## ლიტერატურა
* Tessin, Georg. «Verbände und Truppen der deutschen Wehrmacht und Waffen-SS im Zweiten Weltkrieg 1939—1945», Biblio Verlag, Osnabrück, 1976. ISBN 3-7648-1083-1

კატეგორია:სამხედრო ნაწილები (III რაიხი)
ანტონ ფონ შაუმბურგი

გრაფი **ანტონ ფონ შაუმბურგი** (*გერმ.:* Graf Anton von Schaumburg) (გ. 18 ივნისი, 1558) — გერმანელი სასულიერო მოღვაწე, კიოლნის არქიეპისკოპოსი 1557–1558.

თავისი წინამორბედის ადოლფ III ფონ შაუმბურგის უმცროსი ძმა და გრაფ იობსტ ფონ შაუმბურგის და ჰოლშტაინ-პინებერგის შვილი. 1556 წლის 26 ოქტომბერს არჩეულ იქნა კიოლნის არქიეპისკოპოსად. 1557 წლის 6 ოქტომბერს რომის პაპმა პავლე IV-მ ოფიციალურად დაადასტურა არჩევანი.

კატეგორია:გარდაცვლილი   18 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1558
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
დედუქცია

ტერმინს **დედუქცია** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

*დედუქცია (ბუნება) — ბუნებაში
*დედუქცია (ლოგიკა) — ლოგიკაში
*დედუქცია (გადასახადები) — საგადასახადო დედუქცია

იხილეთ აგრეთვე:

*ლოგიკა
*ვენის დიაგრამა
*ინდუქციური მსჯელობა
*სტატისტიკური მეთოდები
გრუვ არმადა

**გრუვ არმადა** () — ორი წევრისგან (ენდი კატო და ტომ ფინდლი) შემდგარი ჰაუსის ჟანრის ჯგუფი კემბრიჯიდან (ინგლისი). მათი წარმატება დაიწყო 1997 მცირე ტირაჟის სინგლით „At The River“, რომელშიც გამოყენებული იყო სემპლი პატი პეიჯის „Old Cape Cod“-იდან. ეს სიმღერა მას შემდეგ მრავალ ჩილ-აუტ კომპილაციურ ალბომში შევიდა.

ჯგუფის ყველაზე განთქმული ნამუშევარია მათი 2000 წლის საერთაშორისო ჰიტი „I See You Baby“, გამოცემული ფეტბოი სლიმის რემიქსის სახით, განმეორებადი ვოკალით „Shakin' That Ass“. უფრო კონსერვატიული მსმენელებისთვის (სამხრეთ აშშ) კომპოზიცია ოდნავ გადაკეთებულ იქნა მისამღერით „Shakin' That Thang“. მიუხედავად იმისა, რომ ეს მათი ყველაზე წარმატებული კომპოზიცია იყო, ჯგუფს გამოშვებული აქვს მრავალი ნაკლებად მეინსტრიმული ნამუშევარი, რომელთა ძირითადი კომერციული დანიშნულება სარეკლამო რგოლები და სატელევიზიო პრომოები იყო.

მათი სიმღერა „Suntoucher“ შემდგომში ჯეი-ზის მიერ იქნა სემპლირებული სიმღერისთვის „What More Can I Say“.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები
* *Northern Star* (1998)
* *Vertigo* (1999)
* *Goodbye Country (Hello Nightclub)* (2001)
* *Lovebox* (2002)
* *Soundboy Rock* (2007)
* *Black Light* (2010)
* *White Light* (2010)
* *Little Black Book* (2015)

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:1996 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ეარ

**ეარ** (Air) შესაძლოა ნიშნავდეს:

* ეარ (თამაში) — იაპონური ვიდეო თამაში და ანიმაცია.
* ეარ (ინგლ. Air) — ჰაერი ინგლისურ ენაზე.
ფილიპ II (ბურგუნდია)

**ფილიპ II გულადი** (*ფრანგ.:* Philippe II de Bourgogne, le Hardi; დ. 17 იანვარი, 1342, პონტუაზი, საფრანგეთი — გ. 27 აპრილი, 1404, ჰალე, ბელგია) — ბურგუნდიის ჰერცოგი და დინასტიის დამაარსებელი, საფრანგეთის მეფის ჟან II კეთილის მეოთხე ვაჟი.

## ბიოგრაფია 
მეტსახელი „მამაცი“ ფილიპმა ჯერ კიდევ 14 წლის ასაკში 1356 წელს პუატიეს ბრძოლაში გამოჩენილი სიმამაცისათვის მოიპოვა, თუმცა იმავე ბრძოლაში იგი მამასთნ ერთად ტყვედ ჩაუვარდა ინგლისელებს და 1360 წლამდე ტყვეობაში იმყოფებოდა ლონდონში. 1360 წელს საფრანგეთში დაბრუნებულ ფილიპს მამამისმა უბოძა საჰერცოგოს რანგში აყვანილი ტურენის საგრაფო, ხოლო 1363 წელს ბურგუნდიის საჰერცოგო და მიანიჭა საფრანგეთის პირველი პარის ტიტული. იმავე წელს იმპერატორმა კარლ IV-ემ მას მიუბოძა ზემო ბურგუნდიის (*იგივე* ფრანშ-კონტე) გერმანული მიწები.

1384 წელს მან ფლანდრიის გრაფინია მარგარიტა III-ზე ქორწინებით ფლანდრიის მიწებიც მიიერთა. ფლანდრიის ქალაქებმა გენტმა, ბრიუგემ და იპრმა ფილიპ ვან ერტეველდეს მეთაურობით ფილიპს წინააღმდეგობა გაუწიეს, თუმცა საბოლოოდ დამარცხდნენ 1382 წლის 27 ნოემბერს როოსებეკეს ბრძოლაში.

საფრანგეთის მეფე შარლ V-ის გარდაცვალების შემდგომ ფილიპი ძმებთან, ჰერცოგებთან ლუი I დ’ანჟუსა და ჟან I დე ბერისთან ერთად საფრანგეთის მეფის შარლ VI-ეს რეგენტი იყო. 1388 წელს იგი რეგენტობას ჩამოაშორა შარლ VI მინისტრმა მარმუსემ, თუმცა შარლის გაგიჟების შემდგომ 1392 წელს იგი კვალავ რეგენტი გახდა.

## ოჯახი 
ფილიპს მარგარიტა III ფლანდრიელთან ქორწინებაში შეეძინა შვილები:

* ჟან I უშიში — ბურგუნდიის ჰერცოგი (1371–1419)
* შარლი (1372–1373)
* მარგარეტი (1374–1441) — გრაფინია დე მორტენი, ჰოლანდიის, ენოს გრაფისა და ბავარია-შტაუბინგის ჰერცოგის ვილჰელმის მეუღლე
* კატრინი (1378–1425) — ავსტრიის ჰერცოგის ლეოპოლდ IV-ის მეუღლე.
* მარი (1384–1422) — სავოიის გრაფის ამადეო VIII-ს მეუღლე
* ანტუანი (1384–1415) — ბრაბანტისა და ლიმბურგის ჰერცოგი.
* ფილიპ II (1388–1419) — ნევერის გრაფი.
* ბონი (1379–1399)
* ლუი (1377–1378)

კატეგორია:ბურგუნდიის ჰერცოგები
კატეგორია:დაბადებული  17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1342
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1404
ბუდაპეშტი

**ბუდაპეშტი** () — უნგრეთის დედაქალაქი და მოსახლეობის რაოდენობით ქვეყნის ყველაზე დიდი ქალაქი. მოსახლეობის მიხედვით ის ევროკავშირის სიდიდით მეცხრე ქალაქია, სადაც 525კმ² ფართობის ტერიტორიაზე 1 752 286 ადამიანი ცხოვრობს.

ბუდაპეშტის ისტორია იწყება მაშინ, როდესაც ადრეული კელტური დასახლება რომაულ ქალაქ აკვინკუმად გარდაიქმნა და ქვემო პანონიის დედაქალაქი გახდა. უნგრელები ამ ადგილზე IX საუკუნის ბოლოს გამოჩნდნენ, მაგრამ 1241–42 წლებში ტერიტორია მონღოლების შემოსევის დროს გაიძარცვა და განადგურდა. აღდგენილი ბუდა XV საუკუნისთვის რენესანსული ჰუმანიზმის ერთ-ერთ მთავარ ცენტრად გადაიქცა. 1526 წელს მოჰაჩის ბრძოლას ოსმალების თითქმის 150 წლიანი მმართველობა მოჰყვა. 1686 წელს ბუდას გათავისუფლების შემდეგ, რეგიონი განვითარების ახალ ეპოქაში შევიდა და პეშტ-ბუდა გლობალური ქალაქი გახდა, ხოლო 1873 წლის 17 ნოემბერს ბუდას, ობუდასა და პეშტის გაერთიანების შემდეგ ახალ დედაქალაქს „ბუდაპეშტი“ ეწოდა. ბუდაპეშტი, ასევე, ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის თანადედაქალაქი გახდა, რომელიც 1918 წელს პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ დაიშალა. ქალაქი იყო 1848 წლის უნგრეთის რევოლუციის, 1945 წლის ბუდაპეშტის ბრძოლისა და 1956 წლის უნგრეთის რევოლუციის ეპიცენტრი.

ბუდაპეშტი არის ბეტა + გლობალური ქალაქი რომელსაც აქვს ძლიერი კომერცია, ფინანსები, მედია, ხელოვნება, მოდა, კვლევები, ტექნოლოგიები, განათლება და გართობა. უნგრეთის ფინანსური ცენტრი, 2014 წელს ევროპის რიგით მეორე სწრაფად განვითარებად ურბანულ ეკონომიკად დასახელდა. ბუდაპეშტში მდებარეობს ინოვაციისა და ტექნოლოგიის ევროპული ინსტიტუტის, ევროკავშირის პოლიციის კოლეჯისა და ჩინეთის საინვესტიციო ხელშეწყობის სააგენტოს პირველი საგარეო ოფისის შტაბ-ბინები. ბუდაპეშტში წარმოდგენილია 40-ზე მეტი კოლეჯი და უნივერსიტეტი, მათ შორის, ეტვეშ ლორანდის უნივერსიტეტი, ბუდაპეშტის კორვინუსის უნივერსიტეტი, ზემელვაისის უნივერსიტეტი და ბუდაპეშტის ტექნოლოგიისა და ეკონომიკის უნივერსიტეტი. 1896 წელს გახსნილი ბუდაპეშტის მეტროთი ყოველდღიურად 1,27 მილიონი ადამიანი, ხოლო ბუდაპეშტის ტრამვაის მომსახურებით კი 1,08 მილიონი ადამიანი სარგებლობს.

ბუდაპეშტის ცენტრალური რაიონი, მდინარე დუნაის გასწვრივ, გამოცხადებულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ნაწილად და წარმოდგენილია კლასიკური არქიტექტურის რამდენიმე ცნობილი ძეგლით, მათ შორისაა უნგრეთის პარლამენტი და ბუდას ციხესიმაგრე. ქალაქს ასევე აქვს 80-მდე გეოთერმული წყარო, თერმული წყლის გამოქვაბულების უდიდესი სისტემა, სიდიდით მეორე სინაგოგა და სიდიდით მესამე პარლამენტის შენობა მსოფლიოში. ბუდაპეშტი ყოველწლიურად 12 მილიონამდე ტურისტს მასპინძლობს, რაც მას ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე მოთხოვნად მიმართულებად აქცევს. ის ასევე Big7Media-ს „ევროპის 2020 წლის საუკეთესო მიმართულებების“ სიის სათავეშიც მოექცა. კომპანია Which?-ის მიერ ჩატარებულ ანალოგიურ გამოკითხვაში ბუდაპეშტმა მესამე ადგილი დაიკავა.

## გეოგრაფია
### კლიმატი
## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთი
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უნგრეთში
ვილი სანიოლი

**ვილი დავიდ ფრედერიკ სანიოლი** (; დ. 18 მარტი, 1977, სენ-ეტიენი, საფრანგეთი) — ფრანგი მწვრთნელი და ვეტერანი ფეხბურთელი. საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარი მწვრთნელი.

სანიოლის პროფესიონალური საფეხბურთო კარიერა დაიწყო 1995 წელს საფრანგეთის ლიგა 1-ის კლუბ „სენტ-ეტიენში“. 1997-2000 წლებში თამაშობდა ფრანგულ კლუბ „მონაკოში“. კარიერის უმეტესი წლები გაატარა გერმანულ კლუბ „ბაიერნში“ (2000-2009).

მისი დებიუტი საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2000 წლის 15 ნოემბერს თურქეთის ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ მატჩში, სადაც საფრანგეთმა თურქეთის ნაკრებს 4-0 სძლია. საფრანგეთის ნაკრების შემადგენლობაში ყოფნისას მონაწილეობა მიიღო მსოფლიოს 2002, ევროპის 2004, მსოფლიოს 2006 და ევროპის 2008 წლის ჩემპიონატებში.

საფეხბურთო კარიერის დასრულების შემდეგ სანიოლმა სამწვრთნელო საქმიანობას მიჰყო ხელი. 2011-2014 წლებში იყო საფრანგეთის ნაკრების ტექნიკური დირექტორი. 2013 წელს დაინიშნა საფრანგეთის 21-წლამდელთა ნაკრების მთავარ მწვრთნელად; 2014-2016 წლებში „ბორდოს“ მთავარი მწვრთნელი;  2017 წელს ბაიერნის მწვრთნელის ასისტენტი. იმავე წლიდან, კარლო ანჩელოტის კლუბიდან წასვლის შემდეგ სანიოლი ბაიერნის მთავარი მწვრთნელის მოვალეობას ასრულებდა. 2021 წელს საქართველოს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელად დაინიშნა.

## მიღწევები
### საკლუბო
**მონაკო**
*1-ლი დივიზიონი: 1999–2000
*საფრანგეთის სუპერთასი: 1997

**ბაიერნი**
*ბუნდესლიგა: 2000–01, 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08
*გერმანიის თასი: 2002–03, 2004–05, 2005–06, 2007–08
*გერმანიის ლიგის თასი: 2000
*უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2000–01
*საკონტინენტთაშორისო თასი: 2001

### სანაკრებო
**საფრანგეთი**
*ფიფა-ს კონფედერაციის თასი: 2001, 2003
*მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის მეორე ადგილოსანი: 2006
## ჯილდოები
* 2024 — საქართველოს ღირსების ორდენი
* 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე

## რესურსები ინტერნეტში
*ვილი სანიოლი — Fussballdaten
*

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:2001 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2003 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სენტ-ეტიენის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაიერნი II-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ბუნდესლიგის მწვრთნელები
კატეგორია:ფიფა-ს კონფედერაციების თასის მფლობელი ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2024)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პერ კაპიტა

**პერ კაპიტა** (ლათ. Per capita - ყოველ სულზე/თავზე) — როგორც წესი, მიუთითებს საშუალოდ თითო ადამიანზე რაიმე სტატისტიკურ მონაცემზე, როგორიცაა მაგ. შემოსავალი (პერ კაპიტა ეშპ - ერთ სულზე გაანგარიშებული ერთობლივი შიდა პროდუქტი).

ტერმინი ასევე გამოიყენება ანდერძებში და მიუთითებს ყველა ბენეფიციარისთვის მემკვიდრეობის თანაბარ ნაწილებად გაყოფას.

## სქოლიო
კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
კატეგორია:სოციალური სტატისტიკა
მთლიანი შიდა პროდუქტი

მინი|350პქ|ქვეყნები 2015 წელს ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს წილის მიხედვით.
[მინი|ქვეყნები მთლიანი შიდა პროდუქტის მიხედვით (ზევით) და [მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით (ქვევით)]]
[მინი|[ქვეყნების სია ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ს წილის მიხედვით]]

**მთლიანი შიდა პროდუქტი (მშპ)** (), ასევე **ერთობლივი შიდა პროდუქტი (ეშპ)** — ერთი წლის განმავლობაში ქვეყნის საზღვრებში წარმოებული მთლიანი საბოლოო პროდუქციისა და მომსახურების საერთო ღირებულება. მშპ ეროვნული შემოსავლებისა და წარმოების ზომის გამოთვლის ერთ-ერთი მეთოდია. ის შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც ქვეყნის ცხოვრების სტანდარტის ერთ-ერთი ინდიკატორი, თუმცა ამ მეთოდს გარკვეული ნაკლოვანებებიც აქვს. ეკონომიკურ ფორმულებში მშპ-ს ხშირად აღნიშნავენ ლათინური Y-ით.

## განსაზღვრება 
**მშპ** ყველა იმ საბოლოო საქონლისა და მომსახურების საბაზრო ღირებულებაა, რომელიც იწარმოება ქვეყნის შიგნით დროის მოცემულ პერიოდში.

## ზომის ერთეული 
მშპ შეიძლება გამოიხატოს ეროვნული ვალუტით და, თუ საჭიროა გადაანგარიშდება გაცვლითი კურსის მიხედვით უცხოურ ვალუტაში, და შეიძლება წარმოდგენილი იყოს მსყიდველობითი უნარით (PPP) (უფრო ზუსტი საერთაშორისო შედარებებისათვის).

## მშპ და ცხოვრების სტანდარტი 
## ქვეყანათა ჩამონათვალი მშპ-ს მიხედვით 
## რესურსები ინტერნეტში 
* დიანა ბაბლიაშვილი — ცხოვრების ხარისხი და მშპ

## იხილეთ აგრეთვე 
* მთლიანი ეროვნული პროდუქტი
* მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი

## სქოლიო 
კატეგორია:მაკროეკონომიკა
ალმა-მატერი

[„ალმა-მატერის“ ქანდაკება [ამერიკის შეერთებული შტატები|ამერიკის შეერთებულ შტატებში|მინიატიურა]]
**ალმა-მატერი** (, მსაზრდოებელი დედა) — თანამედროვე მნიშვნელობით გამოიყენება აკადემიის, უმაღლესი განათლებისა და კვლევის ცენტრის, უნივერსიტეტის მნიშვნელობით. ამერიკულ ინგლისურში ხშირად მიუთითებს საშუალო ან დაწყებით სკოლაზე. ძველ რომში გამოიყენებოდა დედა ღვთის, მოგვიანებით, შუა საუკუნეების ქრისტიანობაში კი ქალწული მარიამის ეპითეტად. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალმა-მატერის განმარტება. Merriam-webster.com

კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
კატეგორია:აკადემიური განათლება
E pluribus unum

[მინი|*E pluribus unum* დატანილია [აშშ-ის გერბი|აშშ-ის გერბზე.]]
**ე პლურიბუს უნუმ** () — აშშ-ის ნაციონალური დევიზია. ის თავდაპირველად მიუთითებდა 13 დამოუკიდებელი კოლონიის ერთ გაერთიანებულ სახელმწიფოდ ინტეგრაციას და შემდგომში დამატებითი მნიშვნელობა შეეძინა, იმიგრაციის შედეგად ამირიკის საზოგადოების პლურალისტური ხასიათის წყალობით. დევიზი პირველად 1776 წელს დიდი ბეჭედის კომიტეტმა შეარჩია ამერიკის რევოლუციის დასაწყისში. ამ ვარიანტის დევიზად შემოთავაზება პიერ იუჯინ დუსიმიტიერის იდეა უნდა იყოს.

1956 წელს "In God We Trust" (ღმერთის ჩვენ გვწამს) გახდა დამატებითი ნაციონალური დევიზი, თუმცა მან საწყისი დევიზე არ შეცვალა. მსგავსი დევიზი „In varietate concordia“ (ერთიანობა მრავალფეროვნებაში) მიღებულ იქნა ევროკავშირის მიერ 2000 წელს.

## ფრაზის წარმოშობა
ფრაზა თავდაპირველად მოვიდა პოემიდან მორეტუმ (Moretum), რომელსაც ვირგილიუსს მიაკუთვნებენ, თუმცა მისი ფაქტობრივი ავტორი უცნობია, და ის ყველის, ნივრისა და სანელებელთა რეცეპტზე იყო. პოემის ტექსტში — color est e pluribus unus — აღწერს მრავალ ფერთა ერთში შერევას.

ეს ფრაზა ასევე გამოყენებულია წმინდა აუგუსტინეს კონფესიებში (397 – 398 წწ), წიგნი IV, რომელშიც მეგობრობაა აღწერილი.

ეს დევიზი კარგად იყო ცნობილი განათლებული ამერიკელებისთვის მე-18 საუკუნეში. ის ხშირად ფიგურირებდა „ჯენტლმენთა ჟურნალში“, რომელიც ყოველთვიურად იბეჭდებოდა ლონდონში 1731 წლიდან.

1994 წელს აზრთა წინააღმდეგობა გამოიწვია ფრაზის ალ გორისეულმა ინტერპრეტაციამ „ერთიდან, მრავალი“ ამერიკული იდენტიკის მულტიკულტურული მოდელის წამოწევისას საერთაშორისო ურთიერთობათა ინსტიტუტში წარმოთქმულ სიტყვაში.

## სხვა გამოყენება
ეს ფრაზა ასევე დევიზია პორტუგალიური ფეხბურთის გუნდის Sport Lisboa e Benfica მნიშვნელობით „ერთი ყველასათვის და ყველა ერთისათვის“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აშშ-ს სიმბოლოები. 

კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
ალტერ ეგო

**ალტერ ეგო** (ლათ. Alter ego - სხვა მე) — სხვა პირადობა, მეორე პერსონალია ან პერსონა ადამიანში. ტერმინი ხშირად გამოიყენება ლიტერატურულ ანალიზში და ფსიქოლოგიურად იდენტური ხასიათების შედარებისას. ეს ტერმინი, და საერთოდ კონცეფცია, ხშირია პოპულარულ თხზულებებში, როგორიცაა მაგ. კომიკსების წიგნები, სუპერგმირების, ბოროტებასთან მებრძოლების საიდუმლო იდენტიფიკაციისთვის.

## ალტერ ეგო თხზულებებში 
* კლარკ კენტი არის სუპერმენის ალტერ ეგო (კრიზისამდე),
* სუპერმენი არის კლარკ კენტის ალტერ ეგო (კრიზისის შემდეგ), 
* ბეტმენი არის ბრუს უეინის ალტერ ეგო,
* კაპიტანი მარველი არის ბილი ბეტსონის ალტერ ეგო,
* სპაიდერმენი არის პიტერ პარკერის ალტერ ეგო,
* თორი არის დოქტორ დონ ბლეიკის ალტერ ეგო,
* ჰალკი არის ბრუს ბენერის ალტერ ეგო,
* ენჯელ (ვამპირი) არის ენჯელუსის ალტერ ეგო
* ლორდ ვოლდერმორი არის ტომ რიდლის ალტერ ეგო
* ბილი ბლეიზი'ს ალტერ ეგოა კომანდერ კინი
* ვარიო-მენისა -- ვარიო
* ბივისის -- კორნჰოლიო
* სუპერძროხა არის ალტერ ეგო ძროხის („ძროხა და ქათმები“-დან)
* დოქტორ რეგინა ფალანგა ალტერ ეგოა ფოებ ბაფეის
* ანასტასია ბივერჰაუზენი არის ალტერ ეგო კერენ უოლკერის (სიტკომი „უილ & გრეისი“-დან)

## ნამდვილ ადამიანთა ალტერ ეგოები 
* სპაიკ ლის ალტერ ეგოა „მარს ბლაკმონი“.
* გერთ ბრუკსისა არის კრის გეინზი.
* დევიდ იოჰანსენისა არის „ბასტერ პოინდექსტერი“.
* სპაიკ ჯონზს რამდენიმე აქვს, მათ შორის, „რიჩარდ კუფი“.
* მერაია კერისა არის „ბიანკა“.
* სლიმ შეიდი ალტერ ეგოა ემინემის.
* დევიდ ბოუისა არის ზიგი სტარდასტი და „თხელი თეთრი დუკი“.
* ბონოსი არის „ბუზი“, „მრ. მაკფისტო“, „მირორბოლ მენი“ და „ალტონ დალტონი“.
* ჯიმ მორისონისა არის „ლიზარდ კინგი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
* ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
კატეგორია:მე
კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
კატეგორია:კომიქსები
Jamiroquai

**Jamiroquai** () — ბრიტანული ფანკ და ეისიდ-ჯაზ ჯგუფი, რომლის წამყვანი ვოკალისტია ჯეისონ „ჯეი“ კეი. ჯგუფი საერთაშორისო პოპულარობით სარგებლობს და ასევე კარგად ცნობილი წევრია ადრეული 1990-იანების ლონდონის ეისიდ ჯაზის მოძრაობისა, ისეთ ჯგუფებთან ერთად, როგორებიცაა Incognito და Brand New Heavies. თუმცა Jamiroquai მას შემდეგ სხვა მუსიკალურ მიმდინარეობებს გაჰყვა.

სახელი *Jamiroquai* მიღებულია აბორიგენ ამერიკელთა ტომის *იროკვისა* (რომელსაც კეი „ფილოსოფიურად“ უკავშირებს საკუთარ თავს) და *ჯემის* (მუსიკალური ჯემინგი) შერწყმით.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები
* *Emergency on Planet Earth* (1993)
* *The Return of the Space Cowboy* (1994)
* *Travelling Without Moving* (1996)
* *Synkronized* (1999)
* *A Funk Odyssey* (2001)
* *Dynamite* (2005)
* *Rock Dust Light Star* (2010)
* *Automaton* (2017)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
*
კატეგორია:ეისიდ-ჯაზ ჯგუფები
კატეგორია:ინგლისური ელექტრონული ჯგუფები
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
თედორე I

**თედორე** ივანეს ძე (რუს.: Фёдор I Иоаннович) (* 31 მაისი, 1557, მოსკოვი; † 16/17 იანვარი 1598, მოსკოვი) — რუსეთის ცარი და მოსკოვის დიდი კნიაზი 1584-1598 წლებში.

## ბიოგრაფია 
კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 1557
კატეგორია:გარდაცვლილი 1598
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ბორის გოდუნოვი

::სტატია ეხება რუსეთის ცარს, ამავე სახელწოდების ოპერისთვის იხ. *ბორის გოდუნოვი*.

**ბორის ფიოდოროვიჩ გოდუნოვი** (; დ. 1551 — გ. 13 აპრილი 1605) — რუსეთის ცარი 1598-1605 წლებში. ფიოდორ I-ის ცოლის ძმა და სახელმწიფოს ფაქტობრივი განმგებელი 1587-1598 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* გოდუნოვიდან ნიკოლოზ II-მდე *(ინგლისური)*
* მეფე: ბორის გოდუნოვი *(ინგლისური)*
* ბორის გოდუნოვის წინაპრები *(რუსული)*
* ბორის გოდუნოვი *(ინგლისური)*

კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 1552
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1605
კატეგორია:XVI საუკუნის ევროპის მონარქები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
მიგელ მიგსი

მინიატიურა|მარჯვნივ

**მიგელ მიგსი** (Miguel Migs, ნამდ. სახელი მიგელ სტიუარდი, ასევე ცნობილია ფსევდონიმით *პეტალპუშერი*) — ჰაუს მუსიკის დიჯეი და პროდიუსერი კალიფირნიიდან.

## ბიოგრაფია
მიგსმა მუსიკალური კარიერა დაიწყო 18 წლიდან, როგორც წამყვანმა გიტარისტმა და ტექსტის ავტორმა სანტა კრუზულ ჯგუფ Zion Sounds-ში. ჯგუფი დაიშალა შუა 90-იანებში, თუმცა ითვლება რომ მის აფრო-იამაიკურ სტილს დიდი გავლენა მოუხდენია მიგსის პირად კარიერაზე. ჯგუფიდან წამოსვლის შემდეგ მიგსმა დაიწყო ელექტრონული მუსიკით ექსპერიმენტირება.

მიგელ მიგსს შექმნილი აქვს რემიქსები მრავალი წამყვანი მომღერლისა თუ მუსიკოსისთვის, როგორებიცაა ბრიტნი სპირსი, მეისი გრეი და ლაიონელ რიჩი. მიგსი მრავალ ჩამწერ სტუდიასთან თანამშრომლობს, თუმცა მთავარი მათ შორის Naked Music Recordings არის.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები

*2002: *Colorful You*  
*2007: *Those Things*  
*2011: *Outside The Skyline*

## რესურსები ინტერნეტში
*მიგელ მიგსის ბიო 
*Salted Music
*Transport Recordings

კატეგორია:ამერიკელი დიჯეები
კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პორტ-ო-პრენსი

thumb|300px|right|პორტ-ო-პრენსის ხედი კოსმოსიდან  
thumb|300px|right|პორტ-ო-პრენსის ერთ-ერთი ღარიბი უბანი 
**პორტ-ო-პრენსი** (კრეოლ. Pòtoprens, ) – ჰაიტის რესპუბლიკის დედაქალაქი და უდიდესი აგლომერაცია 1,9 მილიონიანი მოსახლეობით (2003). ბოლო აღწერის შემდეგ მოსახლეობის სწრაფი ზრდა შეინიშნება ქალაქის შემოგარენის უღარიბეს კვარტლებში, რამაც პორტ-ო-პრენსის აგლომერაციის მოსახლეობა თითქმის 3 მილიონამდე გაზარდა. ქალაქი მდებარეობს გონავის ყურის უბეში, 18°32′N 72°20′W კოორდინატთა გადაკვეთაზე. ქალაქის ლანდშაფტი ამფითეატრის მსგავისა: კომერციული კვარტლები წყალთან ახლოსაა, ხოლო საცხოვრებელი უბნები კი ახლომდებარე მთების ფერდობებზეა შეფენილი.

## ისტორია 
კოლუმბის ჩამოსვლამდე რეგიონი, რომელიც ამჟამად პორტ-ო-პრენსს უჭირავს ადამიანთა რაიმე მუდმივი დასახლების ადგილი არ ყოფილა. XV საუკუნის ბოლოსთვის რეგიონი ამერინდიელთა მმართველის, სახელად ბოჰეჩიოს, გავლენის ქვეშ ყოფილა, და მას, ისევე როგორც მის წინამორბედთ, ვერ გაუბედავს სანაპიროსთან ახლოს ჩამოსახლება, ვინაიდან სანაპირო ზოლი კარიბების (მეზობელ კუნძულთა მცხოვრები ტომები) ხშირი თავდასხმების სამიზნე ყოფილა. სამოსახლოს მაგივრად ეს რეგიონი სანადირო მიწად იყო მიჩნეული.

## ეკონომიკა 
ქალაქის მთავარი ექსპორტი ყავა და შაქარია, თუმცა წარსულში გაცილებით მეტი პროდუქციით ვაჭრობდა, მათ შორის ძირითადად ფეხსაცმლითა და ბეისბოლის ბურთებით. პორტ-ო-პრენსში რამდენიმე საკვებ-გადამმუშავებელი წარმოებაა, საპნის, ტექსტილისა და ცემემენტის ქარხნებთან ერთად. ქალაქი ასევე ეყრდნობა ტურიზმის ინდუსტრიასა და სამშენებლო კომპანიებს.

თუმცა ოფიციალური მონაცემებით უმუშევრობა პორტ-ო-პრენსში ძალიან მაღალია, შეუძლებელია არ შენიშნო ქალაქის ქუჩებში საქმიანად მოფუსფუსე ადამიანთა რაოდენობა, რაც იმის მიმანიშნებელია, რომ მოსახლეობა ძირითადად არასაკმარისადაა დასაქმებული. განსაკუთრებით თვალშისაცემია ქუჩაში მოვაჭრეთა რაოდენობა. სიმონ ფასის კვლევაში: ”ჰაიტის პოლიტიკური ეკონომიკა: გადარჩენის დრამა”, ის ასკვნის, რომ ფაქტობრივად პორტ-ო-პრენსის ღარიბ უბნებში თითქმის არავინაა დაუსაქმებელი, ვინაიდან ამგვარად ვერცერთი მათგანი გადარჩებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Port-au-Prince  U.S Embassy 
* Live Radios from Haiti 
* Scientists: Why Haiti Should Move Its Capital 

კატეგორია:ჰაიტის ქალაქები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის დედაქალაქები
ივანე V

**ივანე V** ალექსის ძე () (დ. 6 ნოემბერი, 1666, მოსკოვი — გ. 8 თებერვალი, 1696,  იქვე ) — რუსეთის ცარი 1682–1696 წლებში.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Romanovs. The second film. Feodor III, Sophia Alekseyevna; Ivan V;

კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1666
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1696
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
თედორე III

**თედორე III** ალექსის ძე ( დ. 9 ივნისი, 1661, მოსკოვი — გ 7 მაისი 1682, იქვე) — რუსეთის ცარი 1676–1682 წლებში.

## ბიოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული  9  ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1661
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1682
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
თედორე II

**თედორე II** ბორისის ძე გოდუნოვი () (დ. 1589 — გ. 10 ივნისი, 1605) — რუსეთის ცარი 1605 წლის 13 აპრილიდან 1 ივნისამდე. მისი მეფობა ყველაზე მოკლეა რუსეთის ისტორიაში, სულ რაღაც 49 დღე.

## ბიოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 1589
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1605
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ცარი

[მინი|[პეტრე I დიდი|პეტრე დიდი, რუსეთის ცარი]]
**ცარი** (*რუს.* царь, *ბულგ.* цар, *სერბ.* цар) — სიტყვის ფართო გაგებით ნიშნავს სახელმწიფოს ერთპიროვნულ მმართველს. იგი მონარქის ტიტულია. XIX საუკუნის რუსულ ისტორიოგრაფიაში ეს ტიტული ზოგჯერ იმპერატორის სინონიმადაც გამოიყენებოდა. მაგ.: ცარს უწოდებდნენ მაკედონიის და ბულგარეთის მეფეებს, იაპონიის და ძველი რომის იმპერატორებს.

სიტყვის ვიწრო გაგებით „ცარი“ (მომდინარეობს ლათ. Caesar, რუს. Цезарь-იდან) რუსი მონარქების მთავარი ტიტულია 1547-1721 წლებში.

„ცარი“ იყო აგრეთვე ბულგარეთის (893-1014, 1085-1396, 1908-1946) და სერბეთის (1346-1371) მმართველების ოფიციალური ტიტული.

1547 წლამდე მოსკოვის სახელმწიფოს სათავეში იდგა დიდი კნიაზი. ტიტული „ცარი“, როგორც სხვა რუს კნიაზებზე უზენაესობის სიმბოლო პირველად მიიღო ივან მრისხანემ. „ცარის“ ტიტულით რუსი მონარქები ხაზს უსვამდნენ მათ აღმოსავლეთ რომის იმპერიის იმპერატორთა „მემკვიდრეობას“. 

1721 წელს პეტრე I-მა თავის უმთავრეს ტიტულად იმპერატორის ტიტული მიიღო. არაოფიციალურად, ხალხთა მასებში ტიტული „ცარი“ განაგძობდა გამოყენებას 1917 წლის თებერვლამდე.

## ცარის ოჯახის ტიტულები
* ცარიცა (Царица) — ცარის მეუღლე, ან მმართველი ქალი.
* ცესარევიჩი (Цесаревич) — მამრობითი სქესის მემკვიდრე. სრული ტიტულია «მემკვიდრე ცესარევიჩი» (Наследник Цесаревич).
* ცარევიჩი (Царевич) — ცარის ან ცარიცას ვაჟი. გამოიყენებოდა აგრეთვე შვილიშვილების მიმართაც.
* ცარევნა (Царевна) — ცარის ან ცარიცას ქალიშვილი.
* ცესარევნა (Цесаревна) — ცესარევიჩის მეუღლე.

## იხილეთ აგრეთვე
*რუსეთის ცარების სია
*ცარიზმი

## ლიტერატურა 
* John V.A. Fine, Jr., *The Early Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1983
* John V.A. Fine, Jr., *The Late Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1987
* Robert O. Crummey, *The Formation of Muscovy 1304–1613*, New York, 1987
* David Warnes, *Chronicle of the Russian Tsars*, London, 1999
* Matthew Lang (Editor), * The Chronicle - $10 Very Cheap*, Sydney, 2009/10

## რესურსები ინტერნეტში 
* Detailed List of Roman and Byzantine Rulers 
* Detailed List of Bulgarian Rulers 
* Detailed List of Russian Rulers 
* Detailed List of Serbian Rulers 
* Detailed List of Georgian Rulers 
* The entry on *tsar* 

კატეგორია:წოდებები
ივანე მრისხანე

**ივანე IV** ვასილის ძე (), ცნობილი სახელით **ივანე მრისხანე** (; დ. 25 აგვისტო, 1530, კოლომენსკოე — გ. 18 მარტი, 1584, მოსკოვი) — მოსკოვის დიდი მთავარი 1533 წლიდან, გაერთიანებული რუსეთის პირველი რუსი მეფე 1547-1584 წლებში.

## ბიოგრაფია 
7 წლისა დაობლდა. ახალგაზრდა მეფე სახელმწიფო მოღვაწეობაში აქტიურად ჩაება 40-იანი წლების ბოლოს, როცა შეიქმნა ე. წ. „რჩეულთა რადა“ (1549) და გატარდა გარკვეული რეფორმები (1549-1560), რომელთა მიზანი იყო თვითმპყრობელობის გაძლიერება და სახელმწიფოს ცენტრალიზაციის განმტკიცება. ივანე IV ვასილის ძის აქტიური აღმოსავლური პოლიტიკის შედეგად მოსკოვის სახელმწიფომ შეიერთა ყაზანის (1547-1552), ასტრახანის (1556) სახანოები, დაიმორჩილა ციმბირის ხანი და ნოღაელთა ურდო. „რჩეულთა რადის“ დამხობის შემდეგ (1560) იგი ერთპიროვნულად შეუდგა სახელმწიფოს მართვას. საშინაო პოლიტიკაში მან კურსი აიღო თვითმპყრობელური ხელისუფლების განმტკიცებისა და ოპოზიციის დათრგუნვისაკენ, საგარეო პოლიტიკის მთავარ მიზნად დაისახა ბალტიის ზღვაში გასასვლელის მოპოვება. ამ მიზანს ემსახურებოდა მის მიერ წამოწყებული ლივონიის ომი (1558-1583).

## წინაპრები 

**ივანე IV-ის წინაპრები**

## რესურსები ინტერნეტში
* Всемирная история, т. 4, М., 1958
* Материалы русской истории. Труды крупнейших дореволюционных историков 
* Королюк В. Д. Ливонская война, изд-во АН СССР, М., 1954
* «Иван Грозный и феномен опричины» Сапунов Б. В. д-р ист. н.
* Иван Васильевич Грозный \\ проект «Хронос»

კატეგორია:რუსეთის მეფეები
კატეგორია:რუსეთის მონარქები
კატეგორია:დაბადებული  25 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1530
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1584
კატეგორია:შვილის მკვლელები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ალექსი I (რუსეთი)

**ალექსი I** მიხეილის ძე ( დ. 19 მარტი, 1629, მოსკოვი — გ. 8 თებერვალი, 1676, იქვე) — რუსეთის ცარი 1645–1676 წლებში.

## შვილები
* დიმიტრი ალექსეის ძე რომანოვი (1648–1649)
* ევდოკია ალექსეის ასული რომანოვა (1650–1712)
* მართა ალექსეის ასული რომანოვა (1652–1707)
* ალექსეი ალექსეის ძე რომანოვი (1654–1670)
* ანა ალექსეის ასული რომანოვა (1655–1659)
*სოფია ალექსეის ასული რომანოვა (1657–1704)
* ეკატერინე ალექსეის ასული რომანოვა (1658–1718)
* თედორე III (1661–1682)
* თეოდოსია ალექსეის ასული რომანოვა (1662–1713)
* სიმეონ ალექსეის ძე რომანოვი (1665–1669)
* ივანე V (1666–1696)
* მარია ალექსეის ასული რომანოვა (1669–1723)
* ევდოკია რომანოვა (1669–1669)
* პეტრე I დიდი (1672–1725)
* ნატალია ალექსეის ასული რომანოვა (1673–1716)
* თეოდორა ალექსეის ასული რომანოვა (1674–1678)

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1629
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1676
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კრიგსმარინე

|-

|**მოქმედების პერიოდი** || 1935 - 1945

|-
| **შემადგენლობა** || საზღვაო ძალები 
 
|- valign=top
| **სარდლები** || ერიხ რედერი (1939 - 1943)  კარლ დენიცი (1943 - 1945)

|}

**კრიგსმარინე** (*გერმ.* Kriegsmarine) ეწოდებოდა გერმანიის სამხედრო ფლოტს მესამე რაიხის ხანაში. 1935 წლის 1 ივლისს გერმანიის იმპერიის დროინდელ „რაიხსმარინეს“ გადაერქვა სახელი და ეწოდა „კრიგსმარინე“. ამ დღიდან ფლოტმა ოფიციალურად მიიღო სვასტიკიანი დროშა, რომლის მარცხენა ზედა კუთხეში რკინის ჯვარი იყო გამოსახული.

= შეიარაღება =

## წყალზედა გემები 
სახაზო ხომალდები:
* ბისმარკი, ტირპიცი

მძიმე კრეისერები
* ადმირალ ჰიპერი, ბლუხერი, პრინც ეუგენი

კრეისერები, გამანადგურებლები, სატორპედო კატარღები და სხვ.

## წყალქვეშა გემები 
ნაცისტური გერმანიის საზღვაო ძალების მთავარი არტერია იყო წყალქვეშა ფლოტი, რომლის შეიარაღებაშიც შედიოდა რამდენიმე ტიპის წყალქვეშა ნავები: 
* II, VII, IX, XXI და სხვ.

## ფლოტილიები 
## მნიშვნელოვანი სამხედრო ოპერაციები 
კატეგორია:მესამე რაიხი
კატეგორია:გერმანიის შეიარაღებული ძალები
მაქსიმილიან II (ბავარია)

**მაქსიმილიან II** (; დ. 28 ნოემბერი, 1811 — გ. 10 მარტი, 1864) — ბავარიის მეფე 1848–1864 წლებში.

## ბიოგრაფია 
მაქსიმილიან II ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი იყო. მისი მეუღლე იყო პრუსიელი პრინცესა მარია.

21 წლის ასაკში ჯერ კიდევ კრონპრინცმა მაქსმა შეიძინა ჰოენშვანგაუს ნანგრევები და სასახლის აგება დაიწყო. სასახლე მისი მემკვიდრის, ლუდვიგის სასახლეების შთაგონების წყარო გახდა.

1848 წელს მამის ტახტიდან გადადგომის შემდგომ იგი ბავარიის მეფე გახდა. საგარეო პოლიტიკური კურსი გერმანიის კავშირში ბავარიის დამოუკიდებლობის შენარჩუნება იყო. ქვეყნის საშინაო პოლიტიკაში მისთვის მნიშვნელოვანი იყო კულტურისა და მეცნიერების განვითარების ხელშეწყობა. მის მიერ მიუნხენის უნივერსიტეტში მოწვეულ იქნენ გერმანიის ცნობილი პროფესორები (მათ შორის იუსტუს ფონ ლიბინგი), რომლებთან ერთად 1854 წლიდან მეფე ყოველკვირეულად სიმპოზიუმებს მართავდა.

მის მიერ დაარსებულ იქნა მაქსიმილიანეუმი, საზოგადოება რომელიც ნიჭირერ პიროვნებათა მეცენობას ეწეოდა. დრეს მაქსიმილიანეუმის შენობაში ბავარიის ლანდტაგი ატარებს სხდომებს. მაქსიმილიან II მფარველობდა ასევე ბავარიულ სახალხო ხელოვნებას და ჩვეულებებს.

## ლიტერატურა 
* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Maximilian II., king of Bavaria". Encyclopædia Britannica. 17 (11th ed.). Cambridge University Press. pp. 921–922.

კატეგორია:ბავარიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1864
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ეთელრედ I (უესექსი)

მინი|250პქ|ეთელრედ I-ის მონეტა
**ეთელრედ I** (; ანგლო-საქს. Æþelræd I; დ. დაახლ. 837 — გ. 23 აპრილი, 871, მერტონი, ინგლისი) — უესექსის სამეფოს მეფე 865–871 წლებში.

## ბიოგრაფია
ეთელრედი იყო უექსის მეფე ეთელვულფ I-ის და მისი მეუღლის ოსბურგას ძე. 865 წელს ძმის ეთელბერტ I-ის სიკვდილის შემდგომ უესექსის მეფე გახდა. მეფობა ძირითადად დანიელი ვიკინგების შემოსევების წინააღმდეგ ბრძოლაში გაატარა. 871 წლის 4 იანვარს რიდინგის ბრძოლაში მან შეძლო ვიკინგების დამარცხება, თუმცა იმავე წლის 23 აპრილს მერტონის ბრძოლაში დამარცხდა და დაიღუპა კიდეც.

ეთელრედი დამარხულია უიმბორნის კათედრალში. იგი წმინდანად იქნა გამოცხადებული, თუმც არასდროს ყოფილია კანონიზირებული ეკლესიის მიერ. ეთელრედს ჰყავდა მეუღლე ვულფრიდა და 2 ვაჟი: უფროსი ეთელვალდი და უმცროსი ეთელჰელმი. მისი სიკვდილის შემდეგ ტახტზე ავიდა ალფრედ I დიდი.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Англо-саксонская хроника. Годы 750—919.

კატეგორია:უესექსის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული    837
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 871
ოსბურგა

მინი|ოსბურგა და ალფრედი, 1911
**ოსბურგა** () (დ. 810 — გ. 855) — უესექსის მეფის ეთელვულფ I-ის პირველი ცოლი. მამამისი ოსლაკი კუნძულ უაიტის მფლობელი იყო. 

ოსბურგა იყო ოთხი უესექსის მეფის დედა: ეთელბალდის, ეთელბერტის, ეთელრედის და ალფრედის.

## წყაროები 
* Asser's Life of King Alfred 
* Lees, Clare A. & Gillian R. Overing (eds), *Double Agents: Women and Clerical Culture in Anglo-Saxon England.* University of Pennsylvania Press, Philadelphia, 2001. ISBN 0-8122-3628-9

კატეგორია:ანგლო-საქსები
კატეგორია:ინგლისელი მონარქების დედები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ეთელბერტი (უესექსი)

**ეთელბერტი** (*ინგლ.* Ethelbert; *ანგლ.-საქს.* Æþelberht) - უესექსის მეფე 860-865 წლებში.

ეთელბერტი იყო ეთელვულფისა და ოსბურგას ძე. 860 წელს ძმის ეთელბალდის სიკვდილის შემდეგ იგი უესექსის მეფე გახდა. მისი მეფობის შესახებ მწირი ცნობებია შემორჩენილი. ამ დროს კენტისა და ნორთუმბრიის სამეფოები დალაშქრეს დანიელმა ვიკინგებმა რაგნარ ლოდბროკის მეთაურობით, რომლებმაც ქალაქ ვინჩესტერამდეც კი მიაღწიეს. ეთელბერტი დაკრძალულია შერბორნის სააბატოში, დორსეტში.

კატეგორია:უესექსის მეფეები
ეთელბალდი (უესექსი)

**ეთელბალდი** (*ინგლ.* Ethelbald; *ანგლ.-საქს.* Æþelbald) (დ. 834 — გ.  20 დეკემბერი, 860) — უესექსის მეფე 856-860 წლებში.

ეთელბალდი იყო ეთელვულფისა და ოსბურგას უფროსი ვაჟი. 856 წელს როდესაც მამამისი ტახტიდან იქნა გადაყენებული იგი უესექსის მეფე გახდა. მან გვირგვინი ქალაქ კინგსტონში დაიდგა და 858 წელს დაქორწინდა დაქვრივებულ დედინაცვალ იუდითზე. ქორწინება მალე გაუქმებული იქნა სისხლის აღრევის პრეცედენტის გამო. ეთელბალდი დაკრძალულია შერბორნის სააბატოში დორსეტში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Prosopography of Anglo-Saxon England 

კატეგორია:უესექსის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 834
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 860
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
შერბორნის სააბატო

thumb|300px|შერბორნის ტაძარი
**წმინდა ქალწულ მარიამის სააბატო ტაძარი** (*ინგლ.* The Abbey Church of St. Mary the Virgin) მდებარეობს ქალაქ შერბორნში (დორსეტი, ინგლისი). 705-1075 წლებში იგი საქსონური კათედრალი, ხოლო 998-1539 წლებში ბენედიქტელთა სააბატო იყო. დღეისათვის იგი სამრევლო ტაძარია.

ტაძარი აგებულ იქნა 705 წელს ადჰელმის მიერ, რომელიც უესექსის მეფე ინე I-მა დასავლეთ უესექსის საეპისკოპოსოს პირველ ეპისკოპოსად აკურთხებინა. პირველადი კათედრალის ნაშთები შემორჩენილია დღევანდელ შენობაში.

მე-20 ეპისკოპოსმა ვულფზიგე III-ემ 998 წელს აქ ბენედიქტელთა სააბატო დააარსა. XII და XV საუკუნეებში დანგრეული კათედრალი ხელახლა იქნა აშენებული. 1539 წელს ჰენრი VIII-ემ გააუქმა სააბატო და კათედრალი სამრევლო ტაძრად აქცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ქრისტიანული ტაძრები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს შენობა-ნაგებობები
მაკტუმ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი

მინი|250პქ|რაშიდ ალ მაკტუმი 1968 წელს
შეიხი **მაკტუმ ბინ რაშიდ ალ მაკტუმი** (; დ. 15 აგვისტო, 1943, შინდაღა, არაბთა გაერთიანებული საამიროები — გ. 4 იანვარი, 2006, გოლდ-კოსტი, ავსტრალია) — არაბთა გაერთიანებული საამიროების ვიცე-პრეზიდენტი და პრემიერ-მინისტრი. 1990 წლიდან დუბაის ამირა.

## ბიოგრაფია 
იგი შეიხ რაშიდ ბინ საიდ ალ მაკტუმის უფროსი ვაჟი იყო. 1971 წლის 9 დეკემბერს პირველად იქნა არჩეული ემირატების პრემიერ-მინისტრად. 1979 წლის 25 აპრილს მან ეს პოსტი საკუთარ მამას დაუთმო, რომლის გარდაცვალების შემდგომ 1990 წლის 7 ოქტომბრიდან იგი ხელახლა იქნა დანიშნული პრემიერ-მინიტრად და მთავრობის მეთაურად.

შეიხი გარდაიცვალა 2006 წლის 4 იანვარს ავსტრალიაში საქმიანი მოგზაურობის დროს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:დუბაის ამირები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრემიერ-მინისტრები
ლუქსორი

**ლუქსორი** () — ქალაქი ზემო (სამხრეთ) ეგვიპტეში. ტაძრების ნანგრევების კომპლექსით კარნაკთან, ლუქსორის ტაძრითა და მონუმენტებით, ასევე ნილოსის დასავლეთ სანაპიროს სამეფო სამარხებით (მეფეთა და დედოფალთა ხეობების ჩათვლით), მას ხშირად მსოფლიოს უდიდეს ღია ცის ქვეშ მუზეუმს უწოდებენ.

ლუქსორი საუკეთესო ბაზაა ზემო ეგვიპტის ტურებისთვის და პოპულარული მისამართია დამსვენებლებისთვის, როგორც თავად ქალაქი, ასევე ნილოსის კრუიზების საწყისი ან საბოლოო წერტილი. ეს არის ასევე ისტორიული ქალაქი თებეს ადგილსამყოფელი. ქალაქის მოსახლეობა ამჟამად დაახ. 200.000-ია.

## ოთხი ათასი წლის ქალაქი 
იმჟამად ცნობილი, როგორც ვასეტი, ძვ. ეგვიპტელებისთვის ძვ.წ. მე-2, 1-ელ ათასწლეულებში უბრწყინვალესი ქალაქი იყო. მისი მნახველებისთვის ის იმ დროისთვის ცნობილი სამყაროს ცენტრი იყო. სასახლეთა უბანი, დება - სახელი, რომელიც ბერძნებმა თებაი-დ, შემდგომში კი თებედ გადააკეთეს - განუმეორებელი ფუფუნების, იმპერიული ავტორიტეტის, განათლებისა და სიბრძნის, რელიგიისა და პოლიტიკური ძალაუფლების, ხელოვნებისა და გრანდიოზული გეგმების ეპიცენტრი იყო.

თებემ პოლიტიკური ძალაუფლების კულმინაციას ძვ.წ. მე-2 ათასწლეულის შუა საუკუნეებში მიაღწია და მისი ექსტრავაგანტური სიმდიდრე ახალი სამეფოს ფარაონების მიერ იყო მოპოვებული შესაძლოა მათ მიერ განოხორციელებული ექსპედიციების შედეგად სამხრეთის კუშის უკიდეგანო მიწებზე (დღევანდელი ჩრდ. სუდანი) და ჩრდილოეთით ქანაანში, ფინიკიასა და სირიაში. თუტმოს III პირველი ფარაონი იყო, რომელმაც იმ დროს შორეულ ევფრატს მიაღწია მესოპოტამიაში.

იმჟამად მსოფლიოს არც ერთ სხვა ქალაქს არ ძალუძდა შედრებოდა ვასეტს სამხედრო ძლიერებითა და სილამაზით. ძველი ქალაქის სასახლეებისა და საცხოვრებელი უბნების ძირითადი ნაწილის გათხრები ჯერაც არაა სათანადოდ წარმოებული, თუმცა ყველაფერი მიუთითებს იმაზე, რომ ვირწმუნოთ ამ ქალაქის სიმშვენიერეზე დღემდე მოღწეული ძველ ეგვიპტური ნახატებით, რომელიც ნილოსის ამ სამოთხის სახლებს, ბაღებს, მინდვრებს, სასახლეებსა და ნადიმებს ასახავს.

## ღირსშესანიშნაობანი 
* აღმოსავლეთ სანაპირო
** ლუქსორის ტაძარი
** კარნაკის ტაძარი
** ლუქსორის მუზეუმი
** მუმიფიკაციის მუზეუმი
** სასტუმრო ზამთრის სასახლე (ლუქსორი)l

* დასავლეთ სანაპირო
** მეფეთა ველი 
** დედოფალთა ველი
** მედინეთ ჰაბუ (რამზეს III-ის მემორიალური ტაძარი)
** რამესეუმი (რამზეს II-ის მემორიალური ტაძარი)
** დეირ ალ-მედინა (მუშათა სოფელი)
** დიდგვაროვანთა სამარხები
** დეირ ელ-ბაჰრი (ჰაცეფსუთის ტაძარი)
** მალკატა (ამენოფის III-ის სასახლე)
** მემნონის კოლოსი (ამენოფის III-ის ტაძარი)

## კლიმატი 
## დაძმობილებული ქალაქები 
*  კაზანლიკი, ბულგარეთი
*  ბალტიმორი, მერილენდი, აშშ

## ფოტო გალერეა 

File:Egypt.Luxor.Nile.01.jpg|ლუქსორი
File:Touristenbazar in Luxor (1995, 880x625).jpg|ლუქსორის ქუჩა
File:Egypt.LuxorTemple.02.jpg|ფარაონის ქანდაკება ლუქსორის მუზეუმში.
File:Luxor, Egypt, Boats on Nile River.jpg|ლუქსორის პანორამა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Theban Mapping Project: website devoted to the Valley of the Kings and other sites in the Theban Necropolis
* Luxor World Heritage Site in panographies  - 360 degree interactive imaging

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები
კატეგორია:ეგვიპტის ტურიზმი
ინდოეთის სუბკონტინენტი

thumb|250px|right|ინდოეთის სუბკონტინენტი
**ინდოეთის სუბკონტინენტი** — აზიის სამხრეთი რეგიონი და ნახევარკუნძული (ინდოსტანის ნახევარკუნძული). ძირითადად განლაგებულია ინდოსტანის ფილაზე და მოიცავს ტერიტორიას ჰიმალაიდან სამხრეთით ინდოეთის ოკეანემდე. გეოლოგიურად, სუბკონტინენტი დაკავშირებულია ხმელეთის იმ ნაწილთან, რომელიც დაახლოებით 55 მილიონი წლის წინ მოსწყდა გონდვანას და შეუერთდა ევრაზიის ფილას. გეოგრაფიულად, არის რეგიონი სამხრეთ-ცენტრალურ აზიაში, რომელიც შემოსაზღვრულია ჩრდილოეთიდან ჰიმალაით, დასავლეთიდან — ჰინდუქუშით და აღმოსავლეთიდან — არაკანის მთებით. პოლიტიკურად, ინდოეთის სუბკონტინენტი მოიცავს ქვეყნებს: ბანგლადეშს, ბჰუტანს, ინდოეთს, მალდივებს, ნეპალს, პაკისტანსა და შრი-ლანკას. ტერმინი „ინდოეთის სუბკონტინენტი“ ურთიერთშენაცვლებით გამოიყენება ტერმინ „სამხრეთ აზიასთან“.

შემოკლებით მას **სუბკონტინეტსაც** ეძახიან, რადგან ასეთი მოვლენა დედამიწის ისტორიაში არ ყოფილა და ასეთი წარმონაქმნი მხოლოდ ერთია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ინდოსტანის ნახევარკუნძული
*სამხრეთი აზია
*ბრიტანეთის ინდოეთი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის გეოგრაფია
კატეგორია:სამხრეთი აზია
კატეგორია:აზიის გეოლოგია
კატეგორია:აზიის რეგიონები
კატეგორია:სამხრეთ აზიის გეოგრაფია
კარლომან I

[thumb|300px|კარლომან I ([751-771) დაკრძალულია წმინდა დენისის ბაზილიკაში.]]
**კარლომან I** (, ; დ. 751 — გ. 4 დეკემბერი, 771) — ფრანკთა მეფე 768–771 წლებში. პიპინ მოკლესა და ბერტრადა ლაონისას მეორე ვაჟიშვილი.

ძმა კარლოს დიდთან ერთად, კარლომანი პაპი სტეფან II-ის მიერ მეფედ დაინიშნა 754 წელს. 768 წელს პიპინის გარდაცვალების შემდეგ კარლომანი და შარლემანი სამეფოს ერთმანეთში იყოფენ, რომელშიც კარლომანს სამეფოს აღმოსავლეთი ნაწილი — ავსტრაზია შეხვდა. ძმებს შორის საკმაო უთანხმოება უნდა ყოფილიყო და სავარაუდოდ ამის გამო კარლომანის გარდაცვალების შემდეგ მისი მეუღლე გერბერგა ვაჟებითურთ დეზიდერიუსის, ლომბარდთა მეფის, კარს გაიხიზნა. ვინაიდან ზოგიერთი წყაროს თანახმად გერბერგა დეზიდერიუსის ქალიშვილი იყო, ძნელია იმის დადგენა თუ რამდენად სერიოზული იყო ძმებს შორის დაძაბულობა. კარლომანის გარდაცვალების შემდგომ მისი სამეფო კარლოს დიდმა შემოიერთა, შემდგომ კი საკუთარ ვაჟებს გადაუნაწილა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ფრედეგარის გამგრძელებლები — vostlit.info

კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:ბურგუნდიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 751
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 771
კატეგორია:კაროლინგები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
კერტისის მუსიკის ინსტიტუტი

120px|left|კერტისის მუსიკის ინსტიტუტი
thumb|300px|ინსტიტუტის შენობა
**კერტისის მუსიკის ინსტიტუტი** () — სამუსიკო სკოლა ფილადელფიაში, პენსილვანია, რომელშიც ისწავლება სადიმპლომო, საბაკალავრო და სამაგისტრო კურსები მუსიკაში და პროფესიული პროგრამა საოპერო ხელოვნებაში. კერტისი აშშ-ის ერთ-ერთ წამყვან სამუსიკო კონსერვატორიად ითვლება.

დაფუძნდა 1924 წელს მერი ლუიზ კერტის ბოკის მიერ როგორც სარეპეტიციო/მოსამზადებელი დარბაზი ფილადელფიის ორკესტრის შემსრულებელთა რანგთა შესავსებად, ვენის სამუსიკო სკოლის მსგავსად, რომელიც იგივე ფუნქციას ასრულებდა ვენის ფილარმონიისთვის. აქვე არსებობდა სასწავლო კურსები პიანისტებისთვის, მომღერლებისთვის, ორგანისტებისადა კომპოზიტორებისთვის.

ყველა მოსწავლეს სრული სტიპენდია ეძლევა, თუმცა კურსებზე მოსახვედრად ძალიან დიდი კონკურსია. მომღერალთა, პიანისტთა, ორგანისტთა, დირიჟორთა და კომპოზიტორთა გარდა მხოლოდ იმდენი სტუდენტი ხვდება ყოველწლიურად, რამდენიც ერთი ორკესტრის შევსებას სჭირდება. შესაბამისად, წლიური კონტინგენტი მხოლოდ 200-მდე სტუდენტია.

კერტისის წარსულ დირექტორთა შორის იყვნენ პიანისტი ჯოზეფ ჰოფმანი, კომპოზიტორი რანდალ თომპსონი, ვიოლინისტი ეფრემ ზიმბალისტი, უფრ., პიანისტი რუდოლფ სერკინი, ჯონ დე-ლანსი, უფრ. (ფილადელფიის ორკესტრის მთავარი ობოისტი მრავალი წლის განმავლობაში). ამჟამად დირექტორია გარი ჰოფმანი (1995-დან).

კერტისის სახელგანთქმულ კურსდამთავრებულთა შორის არიან ჰაროლდ ბენეტი (გ. 1985) მეტროპოლიტენ ოპერის ორკესტრის ყოფილი მთავარი ფლუიტისტი; პიანისტი რიჩარდ გუდი, ვიოლინისტი ჰილარი ჰანი, დირიჟორი ლეონარდ ბერნსტაინი, სოპრანო ბენიტა ვალენტე, სოპრანო ანა მოფო და ასევე ექსტრაორდინალური პიანისტი ლანგ ლანგი. აქვე სწავლობდა ასევე ლეგენდარული კუბელი პიანისტი ხორხე ბოლეტი. კურსდამთავრებულები იყვნენ აგრეთვე ამერიკელი კომპოზიტორები სემიუელ ბარბერი, დერონ ჰაგენი, ჯიან კარლო მენოტი და ნედ რორემი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კერტისის ინტერნეტ გვერდი

კატეგორია:აშშ-ის სამუსიკო სკოლები
კატეგორია:აშშ-ის უმაღლესი სასწავლებლები
კატეგორია:ფილადელფია
ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტი

**ჩრდილო-დასავლეთის უნივერსიტეტი** () — კერძო, არასექტარული უნივერსიტეტია ჩიკაგოს გარეუბანში, ილინოისი. უნივერსიტეტის მთავარი კამპუსი 240 აკრზეა (970.000 კვ.მ.) ევანსტონში, მიჩიგანის ტბის სანაპიროზე. ნორზვესტერნის რამდენიმე პროფესიული სკოლა ქალაქ ჩიკაგოშია 25 აკრიან კამპუსზე მიჩიგანის ავენიუს “დიდებულ მილთან” ახლოს. 2004 წლის 31 აგვისტოსთვის ნორზვესტერნის ნაბოძები ფონდები $4.34 მილიარდს შეადგენდა.

ნორზვესტერნში დაახ. 14&nbsp;000 სტუდენტი სწავლობს (მათ შორის 8000 საბაკალავრო) და მას 7000 მასწავლებელი და საშტატო წევრი ჰყავს. უნივერსიტეტი პრესტიჟული ამერიკის უნივერსიტეტთა ასოციაციის 60 არჩეულ წევრთაგანია.

## რანგი
იუ-ეს-ნიუს ენდ უორლდ რიპორტის მიხედვით 2005 წელს ნორზვესტერნის საბაკალავრო პროგრამა რანგით მე-12-ეა ამერიკის მსგავს პროგრამებში. მსგავსად, ნორზვესტერნის სამაგისტრო პროგრამებიც გამუდმებით საუკეთესოთა შორისაა. მაგ. ნორზვესტერნის კელოგის მენეჯმენტის სკოლა მსოფლიოს საუკეთესო ბიზნეს სკოლათა რიცხვშია, ნორზვესტერნის იურისპრუდენციის სკოლა კი ამერიკის ათ საუკეთესო იურიდიულ სკოლათა შორისაა, ფაინბერგის სამედიცინო სკოლა საუკეთესო ოცეულშია, ხოლო ნორზვესტერნის მედილის ჟურნალიზმის სკოლა ბევრთა მიერ მიჩნეულია ამერიკის სამ საუკეთესო ჟურნალისტურ სკოლებში. იგივე ანგარიშის მიხედვით ნორზვესტერნის მატერიათა მეცნიერების პროგრამა რანგით მეორეა, სოციალურ მეცნიერებათა სელექციური მათემატიკური მეთოდების პროგრამა, ინტეგრირებული მეცნიერება, თეატრი, კომუნიკაციები და მუსიკის პროგრამები გამუდმებით საუკეთესოთა შორის არიან.

## ისტორია
უნივერსიტეტი 1851 წელს ჩიკაგოელ მეთოდისტთა მიერ დაფუძნდა (მათ შორის ჯონ ევანზის მიერ, რომლის სახელიც ევანსტონს დაერქვა) და გაიხსნა 1855 წელს ორი ფაკულტეტის წევრითა და 10 სტუდენტით. უნივერსიტეტის სახელი - ჩრდილოდასავლეთი (ნორზვესტერნ) მოდის დამფუძნებელთა სურვილის გამო, ჩრდილოდასავლეთ ტერიტორიის შტატების (ოჰაიო, ინდიანა, ილინოისი, მიჩიგანი, უისკონსინი, მინესოტა) სტდენტებს მომსახურებოდნენ.

ნორზვესტერნის სკოლის ფერებია იასამნისფერი და თეთრი. (ამ მიზეზის გამო ჩიგაკოს  ტრანზიტის გამგეობის მიწისზედა მატარაბლის ხაზს, რომელიც ევანსტონში გადის იასამნისფერი ჰქვია). იასამნისფერი ხაზის სადგურები, რომელიც ნორზვესტერნის უნივერსიტეტს ემსახურება არის დეივისი, ფოსტერი, ნოისი და სენტრალი).

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უნივერსიტეტები
კატეგორია:ჩიკაგო
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით