open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იოანე ოქროპირის ცხოვრება (H-2124)

მინიატიურა|300პქ|იოანე ოქროპირის ცხოვრება, ხელნაწერის გვერდი, რომელზეც იოანე ოქროპირის მინიატიურაა
**წმიდა იოანე ოქროპირის ცხოვრება** (H-2124) — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი, რომელიც წარმოადგენს გიორგი ალექსანდრიელისეული ტექსტის ქართულ თარგმანს. თარგმანი შესრულებულია პალესტინაში ტაო-კლარჯეთიდან წასული მოღვაწეების მიერ. წიგნი საგანგებოდაა გადაწერილი ხარიტონის ლავრაში 968 წელს კალიგრაფ იოვანე საფარელის მიერ მომგებელი მიქაელ ფანასკერტელისათვის. 

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 257 ფურცელს, რომელთა ზომებია 15X12 სანტიმეტრი. ნაწერია კალიგრაფიული ნუსხური დამწერლობით, ყავისფერი მელნით; სათაური შესრულებულია სინგურითა და ასომთავრულით. რვეულებრივი სათვალავისათვის გამოყენებულია ქართული და ბერძნული ასოები, რომლებიც შავი და წითელი მელნითაა დეკორირებული. ტექსტს ახლავს იოანე ოქროპირის მინიატიურა.

წმინდა იოანე ოქროპირის ცხოვრების ეს ხელნაწერი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-2124)

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 27

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
სძლისპირნი და ღვთისმშობლისანი (A-603)

მინიატიურა|300პქ|სძლისპირნი და ღვთისმშობლისანი
**სძლისპირნი და ღვთისმშობლისანი** (A-603) — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი წიგნი. შინაარსობრივად წარმოადგენს ჰიმნოგრაფიულ კრებულს. მასში მკვეთრადაა აღნიშნული სადეკლამაციო-ლიტურგიკული ნიშნები, რომლებიც, თანამედროვე თვალსაზრისით, სანოტო სისტემის ადრეულ ეკვივალენტად ითვლება. ხელნაწერში არსებული ეს ნიშნები X საუკუნეში ქართული საეკლესიო მუსიკის განვითარების მყარ სისტემაზე მიუთითებს. 

ხელნაწერი გადაწერილია კალიგრაფ იორდანეს მიერ. საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი. შეიცავს 229 ფურცელს, რომელთა ზომებია 17,2X11,3 სანტიმეტრი. ნაწერია ნუსხური დამწერლობით; დასაწყისი ასოები, სათაურები, ძლისპირთა გარკვეული ჯგუფის სახელწოდებები შესრულებულია სინგურით.

ძლისპირნი და ღვთისმშობლისანი ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-603)

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 32

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:X საუკუნის ხელნაწერები
ოთხთავი (S-962)

მინიატიურა|250პქ|ოთხთავი (S-962)
**ოთხთავი** (S-962) — XI საუკუნის ქართული ხელნაწერი სახარება, ოთხთავი. გადაწერილია 1054 წელს კალიგრაფი მიქაელ მწერლის მიერ.

საწერ მასალად გამოყენებულია მაღალი ხარისხის ეტრატი. შეიცავს 266 ფურცელს, რომელთა ზომებია 14,59X11,4 სანტიმეტრი. ნაწერია კალიგრაფიული ასომთავრულით, ყავისფერი მელნით, საზედაო ასოები შესრულებულია სინგურით.

წიგნი შემკულია კამარებით, ფერადოვანი საზედაო ასოებითა და თავსამკაულებით. ბოლოსამკაულად გამოყენებულია მოხატული ჯვარი ბერძნული წარწერით. ახლავს წმიდა მარკოზ და ლუკა მახარებლის მინიატიურები. მოხატულობა, სავარაუდოდ, შავი მთის სალიტერატურო სკოლისათვის დამახასიათებელი ხელწერითაა შესრულებული.

ოთხთავი ინახება საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდში (S-962).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 42

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის S ფონდი
კატეგორია:ქართული ოთხთავები
კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
რეიჩელ ვაისი

**რეიჩელ ვაისი** (; 7 მარტი, 1970) — ინგლისელი კინოსა და თეატრის მსახიობი ქალი.

## ბიოგრაფია 
თავდაპირველად ვაისი მოღვაწეობდა როგორც მოდელი. შესრულებული აქვს როლები ფილმებში მუმიას შესახებ.

2005 წელს ვაისმა ითამაშა ფერნანდო მეიერელეშის ფილმში „ერთგული მებაღე“. ვაისმა შეასრულა ინგლისელი დიპლომატის ცოლის როლი. ფილმი კიბერაში გადაირეს. მან კრიტიკოსთა მოწონება დაიმსახურა. ვაისმა მიიღო ოსკარის, ოქროს გლობუსისა და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოები ქალის მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებისთვის. The Guardian-მა დაწერა, რომ ამ ფილმმა ვაისს დაუმკვიდრა ადგილი წამყვან ბრიტანელ მსახიობთა შორის.

2011 წელს ითამაშა პიესის „ღრმა ლურჯი ზღვა“ ეკრანიზაციაში და მიიღო ოქროს გლობუსის ნომინაცია საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯესიკა ლანგი

**ჯესიკა ლანგი** ( ; 20 აპრილი, 1949)  — ამერიკელი კინოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი ქალი. მას კარიერის მანძილზე 35 ჯილდო აქვს მოპოვებული 67 ნომინაციიდან და ამ მაჩვენებლით ერთ-ერთ ყველაზე ხშირად დაჯილდოებულ მსახიობებს მიეკუთვნება. ის ამავდროულად არის ფოტოგრაფი, და იუნისეფის კეთილი ნების ელჩი.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოქს-ბოუს ინციდენტი

**ოქს-ბოუს ინციდენტი** () — 1943 წლის ამერიკული ვესტერნი. გადაღებულია ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. 1998 წელს ფილმი შეიყვანეს ფილმების ეროვნულ რეესტრში.

## როლებში
*ჰენრი ფონდა — ჯილ კარტიე
*დანა ენდრიუსი — დონალდ მარტინი
*მერი ბეთ ჰიუზი — როუზ სვენსონი
*ენტონი ქვინი — ხუან მარტინესი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* სურათები ფილმიდან

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1943 წლის ფილმები
კატეგორია:ვესტერნები
კატეგორია:წიგნებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კაცი, რომელიც შეეშალათ

**კაცი, რომელიც შეეშალათ** () — ალფრედ ჰიჩკოკის 1956 წლის შავ-თეთრი დრამატული ფილმი, რომელშიც მონაწილეობენ ჰენრი ფონდა და ვერა მაილზი. ის დაფუძნებულია რეალურ ისტორიაზე, რომელიც აღწერილია მაქსველ ანდერსონის წიგნში „კრისტოფერ ემანუელ ბალესტეროს ნამდვილი ამბავი“. ისტორია ეხება კაცს, რომელიც პოლიციამ შეცდომით მიიჩნია დამნაშავედ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* ლოცვის მადლი ანუ „კაცი, რომელიც შეეშალათ“

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1956 წლის ფილმები
კატეგორია:კრიმინალური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ალფრედ ჰიჩკოკის ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
დასავლეთ ციმბირის ვაკე

**დასავლეთ ციმბირის ვაკე**, **დასავლეთ ციმბირის დაბლობი** () — მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი აკუმულაციური ვაკე-დაბლობი რუსეთსა და ყაზახეთში. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 2500 კილომეტრზე, დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ 1000-იდან 1900 კილომეტრამდე. 

წარმოიქმნა ეპიჰერცინული დასავლეთ ციმბირის ფილის ფარგლებში, რომლის საფუძველი აგებულია ინტენსიურად დისლოცირებული პალეოზოური დანალექებით, რომლებიც დაფარულია ფხვიერი ზღვიური და კონტინენტური მეზო-კაინოზოური ქანებით, რომელთა საერთო სიმძლავრე 1000 მ-ზეა მეტია (საფუძველის ღრმულებში 3000–4000 მ).

დასავლეთ ციმბირის ვაკის კლიმატი კონტინენტურია, მკაცრი. ტერიტორია დრენირებულია დაახლოებით 2000 მდინარით, რომელთა საერთო სიგრძე 250 ათას კილომეტრს აღემატება. ყველაზე დიდი მდინარეებია ობი, ენისეი და ირტიში. მდინარეები მეტწილად საზრდოობენ თოვლისა და წვიმის წყლით. ბევრია ტბა და ჭაობი. ტბებიდან აღსანიშნავია ჩანის ტბა, უბინსკოე და სხვა. დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე კარგად არის გამოსახული ლანდშაფტების განედური ზონალურობა. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის რეზერვუარები, ცხელი მიწისქვეშა წყლები. 1970–80-იან წლებში დასავლეთ ციმბირის ვაკის ტერიტორიებიდან დიდი რაოდენობით იქნა ამოღებული ნავთობი და ბუნებრივი აირი.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
* Западно-Сибирская низменность. Очерк природы, М., 1963;
* Западная Сибирь, М., 1963;
* Почвенный покров и земельные ресурсы Российской Федерации. М., 2001.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის დაბლობები
კატეგორია:ციმბირი
შერეული კრებული (A-65)

მინიატიურა|300პქ|შერეული კრებული, ფრაგმენტი ერთ-ერთი გვერდიდან
**შერეული კრებული** (A-65) — XII-XIII საუკუნეების ქართული ხელნაწერი წიგნი. შერეული კრებული ქაღალდზე დაცული პირველი თარიღიანი ქართული ხელნაწერია, რომელიც საყურადღებოა თავისი შედგენილობით. საეკლესიო ცხოვრებისათვის მნიშვნელოვან ტექსტებთან ერთად მასში ჩართულია არაბულიდან ნათარგმნი ასტროლოგიური თხზულება.

არაბულიდან ნათარგმნ თხზულებას თან ახლავს ილუსტრაციებიც: დისკოში ჩახატული მთვარე მისი ფაზებითურთ, ვარსკვლავთა სიდიდე-სიმცირის ამსახველი დიაგრამა, ზოდიაქოთა გამოსახულებები. ეს გამოსახულებები ტექსტზე არა მისი მხატვრული შემკობის მიზნითაა დართული, არამედ ასტროლოგიური ცოდნისათვის საჭირო თვალსაჩინოების შესაქმნელად. ზოდიაქოებს ორნამენტის სახით წინ უზის მხატვრული გემოვნებით შესრულებული ქუფური შრიფტი. ხელნაწერში აგრეთვე წარმოდგენილია ჯვარცმის კომპოზიცია.

ხელნაწერი გადაწერილია 1188-1210 წლებში. წიგნის ერთი ნაწილის გადამწერია ესაია. საწერ მასალად ქაღალდია გამოყენებული. შეიცავს 214 ფურცელს, რომელთა ზომებია 23X30,5 სანტიმეტრი.

მოგვიანებით ხელნაწერი ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ს ეკუთვნოდა. დღეს დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდში (A-65).

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 39

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის A ფონდი
კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:XII საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:XIII საუკუნის ხელნაწერები
(3453) დოსტოევსკი

**3453 დოსტოევსკი** (), ადრე '''' — მთავარი სარტყლის ასტეროიდი, რომელიც 1981 წლის 27 სექტემბერს ყირიმის ასტროფიზიკურ ობსერვატორიაში საბჭოთა-უკრაინელმა ასტრონომმა ლიუდმილა კარაჩკინამ აღმოაჩინა. სახელი უწოდა რუსი მწერლის — ფიოდორ დოსტოევსკის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*JPL Small-Body Database Browser on 3453 Dostoevsky

კატეგორია:ასტეროიდები
Hello Nasty

***Hello Nasty*** — ჯგუფ ბისტი ბოიზის მეხუთე სტუდიური ალბომი. გამოიცა 1998 წლის 14 ივლისს, ლეიბლზე Capitol Records. ალბომის წარმატება აღინიშნა ბილბორდის 200-ეულში #1 პოზიციაზე გამოსვლისთანავე მოხვედრით და მისი 681.000 ასლიდ გაყიდვით. 1999 წლის გრემის დაჯილდოებაზე ალბომმა მოიპოვა ორი ჯილდო - საუკეთესო ალტერნატიული ალბომია და ჯგუფის ან დუეტის მიერ რეპის საუკეთესო შესრულებით (სიმღერა „Intergalactic“. „Intergalactic“ და „Super Disco Breakin'“ მოხვდა ტელესერიალ „ფუტურამაში“.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:ბისტი ბოიზის ალბომები
კატეგორია:1998 წლის ალბომები
კატეგორია:Capitol Records-ის ალბომები
ური (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **ური** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ური — ქალაქ სახელმწიფო შუმერში.
* ური — ისტორიული სოფელი საქართველოში.
ური (ისტორიული სოფელი)

**ური**, *ჰური*  — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში (ახლანდელი თურქეთის ტერიტორია), არტაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მტკვრის ხეობაში. მოხსენიებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI ს.). „ქართლის ცხოვრებაში“ მემატიანე ლეონტი მროველი (XI ს.) ძვ. წ. III საუკუნის ამბების თხრობისას მოიხსენიებს ქალაქ ჰურს - არტაანის მხარის მთავარ ქალაქს (მკვლევრები მას ურთან აიგივებენ); მისივე გადმოცემით, ჰურის უფრო ადრინდელი სახელწოდებაა ქაჯთა ქალაქი.

## ლიტერატურა 
*ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი წგნ. 3, თბილისი, 1958 წ.''

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
სპოკი

**სპოკი**  ()  — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს ორიგინალურ სერიალში, ანიმაციურ სერიალში და ფილმებში.

## ბიოგრაფია
[left|მინი|სპოკი, [ჯეიმზ კირკი|ჯეიმზ კირკთან და ლეონარდ მაკ-კოისთან ერთად]]
**სპოკი** დაიბადა 2230 წელს პლანეტა ვულკანზე. მამამისი — სარეკი იყო ვულკანელი, დედა — ამანდა გრეისონი ადამიანი. მას აგრეთვე ჰყავდა ძმა — სიბოკი.

სპოკი 2267 წელს ჩაირიცხა ვულკანის სამეცნიერო ლეგიონში და მიიღო კომპიუტერის სპეციალისტის კვალიფიკაცია A7.

მიუხედავად იმისა რომ მამამისს სურდა რომ სპოკი ენახა ვულკანის სამეცნიერო აკადემიაში, იგი შევიდა ვარსკვლავურ ფლოტში. კაპიტანმა კრისტოფერ პაიკმა შესთავაზა მას ადგილი ხომალდზე „ენტერპრაიზ NCC-1701“. კაპიტან პაიკთან მან იმსახურა 11 წელი. სპოკმა მუშაობა განაგრძო შემდეგი კაპიტნის — ჯეიმზ კირკის მეთაურობისას. 2267 წელს მან მიიღო კომანდერის წოდება, ერთი წლის შემდეგ დაბრუნდე ვულკანზე, რათა შეესწავლა კოლინარი ().

2271 წელს სპოკი დაბრუნდა ვარსკვლავურ ფლოტში. რამდენიმე წლის შემდეგ იგი დააწინაურეს კაპიტნობამდე და დაინიშნა „ენტერპრაიზის“ მეთაურად (კაპიტანი კირკი დაწინაურდა ადმირლობამდე). 2285 წელს სპოკმა დროებით დაუთმო კაპიტნის სავარძელი ადმირალ კირკს ხანთან ბრძოლისას. ამ ბრძოლაში სპოკი დაიღუპა. სიკვდილის წინ მან ვულკანური ცოდნის გამოყენებით გადასცა თავისი „კატრა“ ექიმ მაკკოის. კირკმა გაიტაცა „ენტერპრაიზი“ რათა დაებრუნებინა სპოკი ვულკანზე და სპეციალური რიტუალის საშუალებით დაებრუნებინამისთვის „კატრა“. გაცოცხლების შემდეგ სპოკმა დაიბრუნა კომანდერის წოდება.

2286 წელს სპოკი გადავიდა ახალ ხომალდზე „ენტერპრაიზ NCC-1701-A“. 2291 წელს, როცა კაპიტანი კირკი და ექიმი მაკკოი დაადანაშაულეს კლინგონთა კანცლერის მკვლელობაში, სპოკმა მიიღო ხომალდის მეთაურობა და გაათავისუფლა ისინი პატიმრობიდან.

„ენტერპრაიზ NCC-1701-A“-ის ჩამოწერის შემდეგ სპოკი წავიდა ფლოტიდან. 2368 წელს სპოკი იყო ფედერაციის ელჩი რომულზე.

### ალტერნატიული რეალობა 
[მარცხნივ|მინი|[ზაქარი ქუინტო სპოკის როლში]]
2009 წელს გადაღებულ ფილმშივარსკვლავური გზა სპოკის როლს ასრულებს ზაქარი ქუინტო.

2009 წლის ფილმში მოცემულია რომ სპოკი ცდილობდა გადაერჩინა რომულანების მშობლიური პლანეტა კატასტროფისგან, თუმცა უშედეგოდ. ამის გამო რომულანელი კაპიტანი ნერო გადაწყვეტს შურისძიებას. ისინი ხვდებიან წარსულში.

ნეროს ხომალდი ხვდება 2233 წელს, რითაც იქმნება „ალტერნატიული რელობა“. სპოკი ეხმარება თავის „ახალგაზრდა ვერსიას“ და ჯეიმზ კირკს რათა ხელი შეუშალონ ნეროს ფედერაციის განადგურებაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლეონარდ ნიმოი
* ვარსკვლავური გზა: ორიგინალური სერიალი
* ვარსკვლავური გზა: შემდეგი თაობა
* ვარსკვლავური გზა: ანიმაციური სერიალი
* ვარსკვლავური გზა: ფილმი
* ვარსკვლავური გზა II: ხანის რისხვა
* ვარსკვლავური გზა III: სპოკის ძიება
* ვარსკვლავური გზა IV: გზა შინისაკენ
* ვარსკვლავური გზა V: უკანასკნელი ზღვარი
* ვარსკვლავური გზა VI: აღმოუჩენელი ქვეყანა
* ვარსკვლავური გზა (2009)
* ვარსკვლავური გზა: ბნელში
* ზაქარი ქუინტო

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* სპოკი  საიტზე startrek.com
* სპოკი საიტზე memory-alpha.org

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
ტოპოგრაფიული რუკა

მინი|ტოპოგრაფიული რუკა კონტურის ხაზებით
**ტოპოგრაფიული რუკა** — უნივერსალური დანიშნულების ზოგადგეოგრაფიული რუკა ადგილის დეტალური გამოსახულებით. დაწვრილებითაა მოცემული დედამიწის ზედაპირის ბუნებრივი და ხელოვნური რელიეფი, ასევე ზოგიერთი სხვა ბუნებრივი, სამეურნეო და კულტურული ობიექტი. ხშირად სხვა რუკების საფუძველია. განკუთვნილია მრავალმიზნობრივი სამეურნეო, სამეცნიერო-საგანმანათლებლო და თავდაცვითი მიზნებისათვის. ტოპოგრაფიული რუკები იქმნება სიბრტყეზე ფიზიკური სხეულების პროექტირების კანონებზე. აქვს საყრდენი გეოდეზიური ქსელი და აღნიშვნების სტანდარტული სისტემა.

ხმელეთის ტოპოგრაფიული რუკების შინაარსის ელემენტებია: საყრდენი გეოდეზიური პუნქტები, რელიეფი, ჰიდროგრაფია, მცენარეული საფარი, გზები, საზღვრები, სამეურნეო და კულტურის ობიექტები. ტოპოგრაფიულ რუკებს იყენებენ როგორც საფუძველს, თემატური რუკების, რელიეფის ციფრული მოდელის, GIS-ების ციფრული რუკების შესადგენად. 

ტოპოგრაფიული რუკები მასშტაბის შესაბამისად იყოფა შემდეგ ტიპებად: 
* მსხვილმასშტაბიანი ტოპოგრაფიული რუკები — 1:50 000 და მსხვილი;
* საშუალომასშტაბიანი ტოპოგრაფიული რუკები — 1:100 000 – 1:500 000;
* წვრილმასშტაბიანი ტოპოგრაფიული რუკები — 1:500 000-ზე წვრილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუკის ტიპები
კატეგორია:ტოპოგრაფია
ურუტი

**ურუტი** — ისტორიული სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში. მდებარეობს მდინარე ბოლნისისწყალის მარცხენა მხარეს. წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნეში.

## ლიტერატურა 
*ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1-2, ტფ., 1935

კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მრისხანების მტევნები (ფილმი)

**მრისხანების მტევნები** () — 1940 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. გადაღებულია ჯონ სტეინბეკის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით.

## სიუჟეტი
ფილმი ასახავს ოკლაჰომაში მცხოვრები ოჯახის ისტორიას, რომელიც 1930-იანი წლების დიდი დეპრესიის გამო შრომით მიგრანტებად იქცევა და კალიფორნიისკენ მიემართება მას შემდეგ, რაც მდიდარმა მიწათმფლობელმა ადგილობრივ ღარიბ ფერმერებს სახლებისა და მიწის ნაკვეთების დაცლა მოსთხოვა. 12-სულიანი ოჯახი იძულებულია ძველი სატვირთო მანქანით გაუყვენ გზას კალიფორნიისკენ, ახალი ცხოვრების დასაწყებად. მოხუცი ბაბუა და ბებია ხანგრძლივ მგზავრობას ვერ უძლებენ და გზაში კვდებიან. ოჯახის დარჩენილი წევრები იძულებული არიან მოხუცები გზადაგზა დამარხონ. კალიფორნიაში ჩასვლის შემდეგ, ოჯახი ხვდება რომ მათთვის აქ სამუშაო არ მოიპოვება. შტატის პოლიციის მუქარის შემდეგ, ოჯახის წევრები ბანაკში ბინავდებიან, სადაც მრავალი მათსავით „ამერიკულ ოცნებას“ დადევნებული ემიგრანტია თავმოყრილი. შეძლებული დამსაქმებლები ცდილობენ იაფად დაიქირავონ მუშახელი და ამისათვის პროვოცირებას არ ერიდებიან, რაშიც მოსყიდული პოლიციელები ეხმარებიან. ახალგაზრდა ჰენრი ფონდას გმირი იძულებული ხდება პოლიციის ძალადობას ძალაობითვე უპასუხოს, რის შემდეგაც მისი ოჯახი ბანაკს ტოვებს. ოჯახი ახალი ბანაკისკენ მიემართება, სადაც უკეთესი პირობები და სამუშაოს პერსპექტივაა. შტატის პოლიცია ჰენრი ფონდას გმირს უნებლიე დანაშაულის გამო ეძებს და ბანაკში მის კვალს მიაგნებს. ახალგაზრდა კაცი გასაქცევად ემზადება. წასვლამდე მხოლოდ დედას ემშვიდობება და ეუბნება რომ სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ ბრძოლა აქვს გადაწყვეტილი. დედამისი წუხილს გამოთქვამს რომ, ვეღარასოდეს ვერ ნახავს შვილს, რაზეც შვილი პასუხობს: „მე სიბნელეში ვიქნები, სადაც არ უნდა გაიხედო. ყველგან ვიქნები სადაც ჩხუბია, რათა მშიერმა ჭამოს. იქ ვიქნები, სადაც პოლიციელი უბრალო კაცს სცემს. დამინახავთ დაჩაგრულების ტირილში და მშიერი ბავშვების სიცილში, რომლებიც ვახშამს ელოდებიან და იციან რომ გაძღებიან. მე ვიქნები იქ, სადაც ხალხი შეჭამს მათ მოსავალს და იცხოვრებს სახლებში, რომლებიც თავად ააშენეს“.

## ჯილდოები
* 1940 — კინოკრიტიკოსთა ეროვნული საბჭოს ჯილდო საუკეთესო ფილმისთვის
* 1941 — ოსკარის ხუთი ნომინაცია
** საუკეთესო რეჟისორი: ჯონ ფორდი
** საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: ჯეინ დარველი
* 1989 — ფილმი შეიტანეს ეროვნულ კინორეესტრში
* 1998 — 21-ე ადგილი 100 საუკეთესო ამერიკული ფილმის სიაში ამერიკული კინოს ინსტიტუტის მიხედვით. 
* 2007 — განახლებულ სიაში ფილმმა 23-ე ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1940 წლის ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფილმები დიდი დეპრესიის შესახებ
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:ჯონ ფორდის ფილმები
ნეპტუნიუმი

**ნეპტუნიუმი** (; ქიმიური სიმბოლო — Np) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეშვიდე პერიოდის, ჯგუფგარეშე (ძველი კლასიფიკაციით მესამე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, IIIბ) ხელოვნურად მიღებული რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი. განეკუთვნება აქტინოიდების ოჯახს. მისი ატომური ნომერია — 93. tდნ — 639±3 °C, tდუღ — 4174 °C, სიმკვრივე — 20.45 გ/სმ3. ვერცხლისებრი ბზინვარების რბილი ლითონი. 1940 წელს აღმოაჩინეს ამერიკელმა მეცნიერებმა ე. მაკმილანმა და ფ. ეიბლსონმა. 1973 წლისათვის მიღებული იყო ნეპტუნიუმის 15 იზოტოპი. ყველაზე მდგრადია ^{237}Np (T1/2= წ). ნეპტუნიუმი ქიმიური თვისებებით ემსგავსება ურანსა და პლუტონიუმს. ნაერთებში მისი ჟანგვის ხარისხი+2-დან +7-მდეა. ხსნარებში წარმოქმნის Np^{3+}, Np^{4+}, NpO2^+ (ყველაზე მდგრადი), NpO2^{2+} და NpO5^{3-} იონებს. ნეპტუნიუმი ბუნებაში აღმოჩენილია უმნიშვნელო რაოდენობით. ღებულობენ ხელოვნურად. ნეპტუნიუმს (განსაკუთრებით β-რადიოაქტიურ იზოტოპს ^{239}Np) ძირითადად იყენებენ სამედიცინო კვლევისათვის.

## ისტორია 
ატომის ბირთვის დაშლის თეორიის მიღებამდე, რომელმაც დაასაბუთა სინთეზირებული ხოლო მოგვიანებით რეალურად ასეთი ელემენტის არსებობა, სამჯერ იქნა განცხადებული 93-ე ელემენტის აღმოჩენა რომელიც აღმოჩნდა შეცდომა: აუსონიუმი (Ausonium) იტალიაში (ენრიკო ფერმი) და ბოჰემიუმი (Bohemium) ჩეხოსლოვაკიაში 1934 წ. და სექვანიუმი (Sequanium) რუმინეთში 1939 წ.

ნეპტუნიუმი პირველად მიღებულ იქნა ედვინ მატისონ მაკმილანის და ფილიპ ჰაუგე აბელსონის მიერ 1940 წელს.

სინთეზის რეაქცია: 238U(n,γ)239U(β−)239Np.

## სახელწოდების წარმომავლობა 
ნეპტუნიუმის სახელი მოდის პლანეტა ნეპტუნის სახელწოდებიდან.

## ბუნებაში 
ნეპტუნიუმის ბუნებრივ წყაროებს არავითარი პრაქტიკული მნიშვნელობა არ ააქვს. ნეპტუნიუმს მიიღებენ ურანის დიდი ხნით დასხივების პროდუქტებიდან ბირთვულ რეაქტორებში როგორც პლუტონიუმის მიღების თანაური პროდუქტი.

## მიღება 
ნეპტუნიუმს იღებენ ნეპტუნიუმის ფტორიდის აღდგენით ბარიუმის ორთქლით 1600&nbsp;К ტემპერატურაზე:

:\mathsf{NpF_4 + 2Ba \ \xrightarrow{\ }\ Np + 2BaF_2 }

## თვისებები 
ელემენტარული ნეპტუნიუმი — ჭედადი, შედარებით რბილი ლითონია მოვერცხლისფრო ბზინვარებით.

ნაერთებში ავლენს +2-დან +7-მდე ჟანგვის ხარისხს. ხსნარებში ნეპტუნიუმი წარმოქმნის იონებს Np3+, Np4+, NpO2+, NpO22+ და NpO53−.

ნეპტუნიუმის იონებს აქვთ მიდრეკილებაჰიდროლიზისაკენ და კომპლექსწარმოქმნისკენ.

## იზოტოპები 
ნეპტუნიუმის ზოგიერთი იზოტოპის რადიოაქტიური თვისებები:

## გამოყენება 
გამოიყენება პლუტონიუმის მისაღებად.

## ფიზიოლოგიური ქმედება 
რადიოაქტიური დაშლისას ნეპტუნიუმი უშვებს მაღალენერგეტიკულ  α-ნაწილაკებს და საშუალო ენერგიის β-ნაწილაკებს. ნეპტუნიუმის ფიზიოლოგიური ქმედება დამოკიდებულია მის ვალენტურ მდგომარეობაზე და ორგანიზმში მოხვედრის გზაზე. ნეპტუნიუმის 60—80 % გროვდება ძვლებში, ხოლო ნეპტუნიუმის ორგანიზმიდან რადიობიოლოგიური ნახევრადგამოყვანის პერიოდი შეადგენს 200 წელს. ეს იწვევს ძვლოვანი ქსოვილის სერიოზულ რადიაციულ დაზიანებას.

ნეპტუნიუმის რადიოაქტიურობა  უფრო დაბალია ვიდრე პლუტონიუმისა, ნაკლები კუთრი აქტივობის გამო.

ორგანიზმში ნეპტუნიუმის იზოტოპების ზღვრული დასაშვები რაოდენობაა: 237Np — 0,06 მკკიური (100 მკგ), 238Np, 239Np — 25 მკკიური (10−4 მკგ).

237Np-სათვის ზღვრული დასაშვები კონცენტრაცია სამუშაო შენობების ჰაერში არის 2,6 ბკ/მ³.

## იხილეთ აგრეთვე
* აქტინოიდები

## რესურსები ინტერნეტში
* ნეპტუნიუმი Webelements-ზე
* ნეპტუნიუმი ქიმიური ელემენტების პოპულარული ბიბლიოთეკა 

## სქოლიო
უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი

**უკან მომავალში: ანიმაციური სერიალი** () — ანიმაციური სერიალი, რომელიც ტრილოგიის „უკან მომავალში“ გაგრძელება არის. გამოდიოდა 1991-1992 წლებში. გადაღებულია 2 სეზონი (26 ეპიზოდი).

## სიუჟეტი 
ტრილოგიაში აღწერილი მოვლენების შემდეგ ემეტ ბრაუნი დასახლდა ჰილ-ველიში თავის ოჯახთან ერთად. მან აღადგინა DeLorean, რადგან იგი უფრო მოხერხებულია ვიდრე ორთქლმავალი, რომელსაც მარტი და დოკი ასევე ხშირად იყენებენ.

ყოველი სერია იწყება და მთავრდება მცირე სცენით „ცოცხალი“ ემეტ ბრაუნის მონაწილეობით. გარდა ამისა ყოველ სერიაში, ტიტრების შემდეგ ჩნდება ანიმაციური ბიფ ტენენი და ყვება ხუმრობას, ძირითადად სერიის სიუჟეტთან დაკავშირებით.

## როლებს ახმოვანებენ 
* დევიდ კაუფმანი — მარტი მაკ-ფლაი
* დენ კასტელანეტა — ემეტ ბრაუნი
* მერი სტინბერგენი — კლარა კლეიტონი
* ჯოშ კიტონი — ჟიულ ბრაუნი
* ტომ უილტონი — ბიფ ტენენი
* ტროი დევიდსონი — ვერნ ბრაუნი
* დენი მენი — ჯენიფერ პარკერი

## იხილეთ აგრეთვე 
* უკან მომავალში (ტრილოგია)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* 
* სერიალი საიტზე *TV.com*
* http://www.backtothefutureanimateddvd.com/ 

კატეგორია:უკან მომავალში
კატეგორია:რობერტ ზემეკისის ფილმები
ჰემუ

**სამრატ ჰემ ჩანდრა ვიკრამადიტია** (ცნობილია აგრეთვე, როგორც ჰემუ ვიკრამადიტია, რაჯა ვიკრამადიტია ან უბრალოდ ჰემუ) (1505 — 1556 წელი, 5 ნოემბერი) — ინდოელთა იმპერატორი XVI ს., როდესაც მოგოლები და ავღანელები ერთმანეთს ეცილებოდნენ ხელისუფლებას ჩრდილოეთ ინდოეთში. 

## ბიოგრაფია 
220პქpx|მინიატიურა|მარჯვნივ|უკანასკნელი ინდოელი იმპერატორის სამრატ ჰემ ჩანდრა ვიკრამადიტიას ძეგლი პანიპატში, სადაც მან დაკარგა სიცოცხლე პანიპატის მეორე ბრძოლაში.
ჰემუ დაიბადა 1501 წელს პატარა სოფელ ალუარში, თანამედროვე რაჯასტანის რეგიონში. მისი მამა იყო ბრაჰმანი და ხშირად ასრულებდა რელიგიურ ცერემონიებს, თუმცა იმის გამო, რომ მოგოლები დევნიდნენ ინდუსთა რელიგიას, იძულებული გახდა მიეტოვებინა სოფელი. გადასახლდა სოფლის მახლობლად რევარში დღევანდელი ჰარიანა და დაიწყო საკვები მარილით ვაჭრობა. 

მამა დიდად ზრუნავდა ჰემუს განათლებაზე. ჰემუმ შეისწავლა სანსკრიტი და ჰინდუ, სპარსული და არაბული ენები, აგრეთვე, დაეუფლა არითმეტიკას. ბავშვობიდან უყვარდა ჭიდაობა და ვარჯიშობდა სხვადასხვა ილეთების დასწავლაში, გატაცებული იყო ცხენების გაწვრთნით და ცხენოსნნობით. ხშირად სეირნობდა მეგობრებთან ერთად მეზობელ სოფლებში ცხენზე ამხედრებული. ის აღიზარდა რელიგიურ გარემოში და კარგად იცნობდა ინდუსთა წმინდა ადგილებს. თავისი განათლებით და გონებამახვილური ჭკუის წყალობით მიაღწია პრემიერ-მინისტრის და მთავარსარდლის თანამდებობებს. წლების მანძილზე იყო რამდენიმე სხვადასხვა შაჰის (კერძოდ, შერ შაჰ სურის, ისლამ შაჰის, ადილ შაჰ სურის) მრჩეველი სავაჭრო და დიპლომატიურ საკითხებში.
ადილ შაჰ სური განსაკუთრებით სუსტი მმართველი აღმოჩნდა. მას ერთდროულად აუჯანყდა რამდენიმე დიდებული და უარი განუცხადა გადასახადების გადახდაზე. მისი სისუსტის გამო ქვეყნის დე - ფაქტო მმართველი და ხალხის პატრონი ჰემუ გახდა. ჰემუმ გადაწყვიტა, რომ  ხელში აიღო რეალური ძალაუფლება, რადგან იმპერატორი ქვეყანას ვერ მართავდა. ამის შემდეგ მიიღო მან ტიტული ვიკრამადიტია. ამ ტიტულით ძველად ინდოელ მეფეებს მოიხსენიებდნენ.

ჰემუ იყო პირველი ინდოელი იმპერატორი ჩრდილოეთ ინდოეთში 350 წლის შემდეგ. მან გადააყენა კორუმპირებული მოხელეები,  გაატარა რეფორმები, ფართო გზა გაუხსნა ვაჭრობის განვითარებას ქვეყანაში, გააფართოვა სამეფოს საზღვრები.  მიღწეული წარმატებების წყალობით  ის ხალხში ძალიან პოპულარული გახდა. მწერალმა კ.კ. ბჰვარდვაიმ ჰემუს უწოდა  შუა საუკუნეების ინდოელი ნაპოლეონი...

პანიპატის 1556 წ. ბრძოლის შემდეგ იგი შეიპყრეს ავღანელებმა და თავი მოჰკვეთეს. მისი მოკვეთილი თავი გააგზავნეს ქაბულში იმის ნიშნად, რომ ჰემუ მკვდარია, ხოლო ტანი გადმოჰკიდეს დელის ერთ-ერთ ციხეზე  ინდუსთა შესაშინებლად. მისი სიკვდილის შემდეგ დაიწყო ინდუსთა მიმართ საშინელი ტერორი, რომელიც მრავალი წლის მანძილზე გაგრძელდა...

## იხილეთ აგრეთვე 
* პანიპატის ბრძოლა (1556)

## რესურსები ინტერნეტში 
*რევარი 
*სამხრეთ აზია

## ლიტერატურა 
*Tripathi, R. P. "Rise and Fall of Mughal Empire", Allahabad (1960), p,.158 
*Bhardwaj, K. K. "Hemu-Napoleon of Medieval India", Mittal Publications, New Delhi, pp.59–60 
*Smith, Vincent A. "Akbar: The Great Mogul", Oxford, (1926), pp.36–37]
*a b Bhardwaj, K. K. "Hemu-Napoleon of Medieval India", Mittal Publications, New Delhi, p.25 
*Sarkar, J. N. "Military History of India", p.67 
*a b Kar, L. Colonel H. C. "Military History of India", Calcutta (1980), p.283 

კატეგორია: ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:ინდოეთის მმართველები
ამაზონის ჯუნგლები

thumb|250px|ამაზონის რეგიონის რუკა
thumb|250px|ამაზონის ტყე
**ამაზონის ჯუნგლები** მდებარეობს ვრცელ, თითქმის ბრტყელ ვაკეზე, რომელიც ამაზონის თითქმის მთელ აუზს მოიცავს. თვითონ ტყე იკავებს 5,5 მილიონ კმ²-ს. ვრცელდება ცხრა სახელმწიფოს ტერიტორიაზე: ბრაზილია, პერუ, ვენესუელა, ეკვადორი, ბოლივია, გაიანა, სურინამი და საფრანგეთის გვიანა. ამაზონის ტყეები — მსოფლიოს უდიდესი ტროპიკული ტყის მასივია. ის იკავებს მსოფლიოს სხვა ტროპიკული ტყეების ფართობის ნახევარს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Amazonia.org.br 
* Amazon-Rainforest.org

კატეგორია:ბრაზილიის გეოგრაფია
კატეგორია:პერუს გეოგრაფია
კატეგორია:ეკვადორის გეოგრაფია
კატეგორია:ბოლივიის გეოგრაფია
კატეგორია:კოლომბიის გეოგრაფია
კატეგორია:ტყეები
კატეგორია:სამხრეთი ამერიკა
კატეგორია:წვიმის ტყეები
კატეგორია:ამაზონი
ფარსანსი

**ფარსანსი** — ლაზი დიდებული VI საუკუნეში. განხეთქილება ჰქონდა ეგრისის მეფე გუბაზ II-სთან. ამიტომ ირანელებმა VI საუკუნის 40-50-იან წლებში სცადეს მისი გამოყენება გუბაზის მოკვლის ორგანიზაციაში. ფარსანსი მოჩვენებითად დასთანხმდა ირანელებს დახმარებას, მაგრამ ყველაფერი მეფეს შეატყობინა და ამით დაღუპვას გადაარჩინა.
## წყარო
**პროკოპი კესარიელი*, სპარსელებთან ომი, წგნ.: გეორგიკა, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
სატიაჯიტ რაი

**სატიაჯიტ რაი** ( ან  დ. 2 მაისი, 1921 — გ. 23 აპრილი, 1992) — ინდოელი რეჟისორი, სცენარისტი, საბავშვო მწერალი, კომპოზიტორი, პროდიუსერი, გამომცემელი, კინოკრიტიკოსი, ილუსტრატორი. ოსკარის პრემიის პირველი ინდოელი ლაურეატია. ხელოვნებას ეუფლებოდა შანტინიკეტანში. მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე გავლენა იქონია რაბინდრანათ თაგორმა. 1961 წელს რაიმ გადაიღო ფილმი „სამი ქალიშვილი“, რომელსაც საფუძვლად დაედო რაბინდრანათ თაგორის მოთხრობები. აღსანიშნავია მისი ფილმი „გზის სიმღერა“ (1955). ეგრეთ წოდებული კალკუტის კინოსკოლის ფუძემდებელია. საკუთარი ფილმებისათვის დაწერილი აქვს მრავალი სიმღერა. 1979 წელს მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალზე რაი საპატიო პრიზით დაჯილდოვდა. 1964 წელს ვენეციის კინოფესტივალზე აიღო „ოქროს ლომი“, 1964-1965 წლებში ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე ორჯერ მოიპოვა „ვერცხლის დათვი“, ხოლო 1973 წელს — „ოქროს დათვი“. 1992 წელს კინოხელოვნებაში შეტანილი წვლილისთვის მოიპოვა ოსკარის პრემია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* 

## ლიტერატურა 
* Seton М., Portrait of a director Satyajit Ray, L., 1971.

კატეგორია:ინდოელი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინორეჟისორები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ეგზოგენური საბადოები

**ეგზოგენური საბადოები** — ზედაპირული აგენტების (ზედაპირული და გრუნტის წყლები, ჰაერი, ორგანიზმები) მოქმედებით წარმოქმნილი საბადოები. შეიძლება წარმოიქმნას ნალექთდაგროვების არეებში ქიმიური, მექანიკური ან ბიოგენური დალექვის გზით (დანალექი საბადოები). მათ მიეკუთვნება აგრეთვე შთენილი ან სიღრმეში ხსნარების ჩაჟონვის შედეგად წარმოქმნილი ინფილტრაციული საბადოები. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეგზოგენური პროცესები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგია
რეზა ფეჰლევი

**რეზა ფეჰლევი** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1960) — ირანის უკანასკნელი შაჰის, მოჰამედ რეზა ფეჰლევისა, და მისი მესამე ცოლის, ფარაჰ დიბას უფროსი ვაჟი. რეზა ირანის ტახტის მემკვიდრედ 1967 წელს, მამამისის კორონაციის დროს, დასახელდა. ფეჰლევი არის ემიგრაციაში მყოფი ოპოზიციური ჯგუფის, ირანის ეროვნული საბჭოს დამფუძნებელი და ლიდერი. მონაწილეობს ირანის დემოკრატიულ მოძრაობაში და არის ირანის ისლამური რესპუბლიკის მთავრობის ცნობილი კრიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
რეზა ფეჰლევი დაიბადა თეირანში, როგორც მოჰამად რეზა ფეჰლევისა და ფარაჰ ფეჰლევის უფროსი ვაჟი. ფეჰლევის ძმები და დები არიან  პრინცესა ფარაჰნაზ ფეჰლევი  (დაიბადა 1963 წელს), ძმა პრინცი ალი რეზა ფეჰლევი (1966–2011), და და პრინცესა ლეილა ფეჰლევი (1970–2001), ასევე ნახევარ და, პრინცესა შაჰნაზ ფეჰლევი (დაიბადა 1940 წელს).

როდესაც იგი დაიბადა, შაჰმა შეიწყალა 98 პოლიტიკური პატიმარი და მთავრობამ გამოაცხადა საშემოსავლო გადასახადის 20 %-იანი შემცირება. იგი სწავლობდა თავისივე სახელწოდების „რეზა პაჰლავის სკოლაში“, კერძო სკოლაში, რომელიც მდებარეობდა სამეფო სასახლეში და იზღუდებოდა საიმპერატორო ოჯახისა და კარის თანამშრომლებისთვის. მას ამზადებდნენ როგორც პილოტს; მისი პირველი დამოუკიდებელი ფრენა იყო 11 წლის ასაკში და მან მიიღო ლიცენზია ერთი წლის შემდეგ. იგი იყო ტაჯ აბადანის საფეხბურთო კლუბის მხარდამჭერი. 

როგორც ირანის იმპერიული სამხედრო ავიაციის კადეტი გაიგზავნა ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1978 წლის აგვისტოში პილოტის ტრენინგის გასაგრძელებლად. იგი იმყოფებოდა ერთწლიან პილოტის სასწავლო პროგრამაში ყოფილ რიზის ავიაბაზაზე, ტეხასში. ირანის რევოლუციის შედეგად, მან დატოვა ბაზა 1979 წლის მარტში, დაახლოებით ოთხი თვით ადრე, ვიდრე ეს იყო დაგეგმილი.

1979 წლის სექტემბერში ფეჰლევმა დაიწყო სწავლა უილიამს კოლეჯში, შემდეგ ჩაირიცხა კაიროს ამერიკულ უნივერსიტეტში პოლიტიკურ მეცნიერებათა სტუდენტად, მაგრამ მისი დასწრება არარეგულარული იყო. 1981 წელს მან მიატოვა პროგრამა და გააგრძელა სწავლა კერძოდ ირანელ პროფესორებთან, სწავლობდა სპარსულ კულტურასა და ისტორიას, ისლამური ფილოსოფიასა და ნავთობს ირანში.

ფეჰლევმა 1985 წელს მიიღო კალიფორნიის უნივერსიტეტის ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებებში. მშობლიური სპარსულის გარდა იგი თავისუფლად ფლობს ინგლისურ და ფრანგულ ენებს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ფეჰლევიანები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფეჰლევიანები

**ფეჰლევიანები** — დინასტია ირანში 1925 წლის 12 დეკემბრიდან 1979 წლის თებერვლამდე. ფეჰლევიანების შაჰები იყვნენ: 

* რეზა-შაჰ ფეჰლევი   (1925-1941 წწ.)
* მოჰამედ რეზა ფეჰლევი   (1941-1979 წწ.)

## იხილეთ აგრეთვე 
*სპარსეთის მეფეების სია
*ირანის ოპერაცია
*ირანის ისლამური რევოლუცია

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*Pahlavi dyasty
*The Pahlavi Dynasty coins and insignia 
*What Really Happed to the Shah of Iran 


კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ირანის ისტორია
მაიკლ შინი

**მაიკლ კრისტოფერ შინი** ( დ. 5 თებერვალი, 1969) — ბრიტანელი მსახიობი. სწავლობდა ლონდონის სამეფო აკადემიაში, დრამატული ხელოვნების ფაკულტეტზე.

## ბიოგრაფია
შინი დაიბადა ნიუპორტ უელსში, ბრიტანეთში. ჰყავს უმცროსი და ჯოანა. პატარა ასაკში თამაშობდა ფეხბურთს, თუმცა მოზარდობისას დაკარგა ინტერესი ამ თამაშის მიმართ. გაიზარდა თეატრალურ ოჯახში. მისი ორივე მშობელი თამაშობდა თეატრში. მან 1991 წელს ბაკალავრის ხარისხი დაიცვა.

მისი პროფესიული დებიუტი შედგა 1991 წელს. ძირითადად მუშაობდა თეატრში. მაიკლმა სამ ფილმში შეასრულა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის, ტონი ბლერის როლი. ეს ფილმებია The Deal, დედოფალი და The Special Relationship. ის გამოჩნდა ფილმებში Underworld: Rise of the Lycans და ბინდის საგა: ახალი მთვარე (2009), ხოლო 2010 წელს გამოჩნდა სამეცნიერო ფანტასტიკურ ფილმში „ტრონი: მემკვიდრეობა“. 2011 წელს გადაიღეს ვუდი ალენის ფილმში „შუაღამე პარიზში“ 2012 წელს გამოჩნდა ბინდის საგა: განთიადში

## ფილმოგრაფია
## პირადი ცხოვრება 
მაიკლს ჰქონდა 8 წლიანი ურთიერთობა კეიტ ბეკინსეილთან. მათ ჰყავთ საერთო შვილი-ლილი. მათი ურთიერთობა დასრულდა 2003 წლის დასაწყისში. 2004 წელს მაიკლი გადავიდა ლოს-ანჯელესში და ცოლად შეირთო ლენ უაიზმენი. შემდეგ ის მას გაშორდა და ამჟამად არის მსახიობ რეიჩელ მაკადამსთან, რომელიც „შუაღამე პარიზში“-ს გადაღებების დროს გაიცნო.
## ჯილდოები 
* M.E.N. თეატრის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი (1992)-ნომინირებული რომეო და ჯულიეტა
* Ian Charleson–ს პრემია (1993)
* Ian Charleson–ს პრემია (1997)-ნომინირებული ჰენრი V სამეფო შექსპირის თეატრში
* Laurence Olivier ჯილდო საუკეთესოდ მეორეხარისხოვანი როლის შესრულებისთვის (1998)
* ბრიტანეთის აკადემიის ტელევიზიის ჯილდო საუკეთესო მსახიობი (2004)
* New York Film Critics Online (2006)-მიიღო The Queen–სთვის
* ბრიტანეთის არტისტი წელი (2010)-გაიმარჯვა.
* და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:ბრიტანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ესპანურა

**ესპანურა** () — ხოჭოების გვარი სამწიფარასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს დაახლოებით 380 სახეობას. გვარის ზოგიერთი წარმომადგენელი თესლოვანი მცენარეების მავნებელია. პატარა და საშუალო მწერები ზომაში 4-იდან 18 მმ-მდე აღწევს. გავრცელებულია მთელს მსოფლიოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სამწიფარასებრნი 

კატეგორია:სამწიფარასებრნი
ოთხწერტილა სამწიფარა

**ოთხწერტილა სამწიფარა** () — ხოჭოების სახეობა სამწიფარასებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 13-16 მმ აღწევს. გავრცელებულია სამხრეთ ევროპაში, მათ შორის პირენეს ნახევარკუნძულზე. უპირატესობას ანიჭებს მზიან ადგილებს. ზედა ფრთები წითელია. ორივე ფრთაზე აქვს შავი ფერის 4 წერტილი. ფრენს ივნისიდან ოქტომბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოთხწერტილა სამწიფარა 
* ოთხწერტილა სამწიფარა 

კატეგორია:სამწიფარასებრნი
უჰურუ კენიატა

**უჰურუ კენიატა** (, დ. 26 ოქტომბერი 1961, ნაირობი, ბრიტანეთის აღმოსავლეთი აფრიკა) —  კენიელი პოლიტიკოსი. 2008 წლიდან ვიცე-პრემიერი. ყოფილი ფინანსთა მინისტრი (2008-2012 წწ.). პრეზიდენტი 2013-2022 წლებში. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1961 წელს კენიის მომავალ დედაქალაქში, რევოლუციონერისა და დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის გმირის, კენიის მომავალი პრეზიდენტის, ჯომო კენიატას ოჯახში. სწავლობდა ამერიკულ ამჰერსტის კოლეჯში.

1997 წელს დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა, როდესაც აირჩიეს პარტია კანუს რეგიონული განყოფილების ლიდერად. ამავე წელს მან მიიღო მონაწილეობა პარლამენტის არჩევნებში დედაქალაქის ერთ-ერთი საარჩევნო ოლქიდან, მაგრამ დამარცხდა, ჩამოშორდა პოლიტიკას და გადავიდა ბიზნესის სფეროში.

კენიის პრეზიდენტმა დანიელ არაპ მოიმ სთხოვა უჰურუ კენიატას დაბრუნებოდა პოლიტიკას. 1999 წელს იგი დანიშნა კენიის ტურიზმის საბჭოს თავმჯდომარედ, ხოლო 2001 წელს დანიშნა ადგილობრივი თვითმმართველობის მინისტრად. აღმასვლას განაგრძობდა პარტიული ხაზითაც, 2001 წელს აირჩიეს კანუს თავმჯდომარის მოადგილედ.

2002 წელს იყო პარტია კანუს კანდიდატი საპრეზიდენტო არჩევნებზე, დანიელ არაპ მოის სურდა უსისხლოდ გადაეცა ხელისუფლება უჰურუსთვის, მაგრამ 2002 წლის ოქტომბერში უჰურუ კენიატა დამარცხდა უფრო გამოცდილ პოლიტიკოს მვაი კიბაკისთან, რომელმაც დაიკავა კიდეც კენიის მესამე პრეზიდენტის თანამდებობა.

2005 წელს აირჩიეს კანუს ლიდერად. თუმცა 2007 წელს დატოვა პარტიის რიგები.

2013 წლის 4 მარტის არჩევნებზე დაამარცხა მოქმედი პრემიერ-მინისტრი რაილა ოდინგა და გახდა ქვეყნის მე-4 პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*უჰურუ კენიატა 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:კენიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მოგოლები

**მოგოლები** — ჩრდ. ავღანეთსა და ინდოეთში მცხოვრები ხალხი. 1992 წლის მონაცემებით, მათი რაოდენობა აღწევს 20 000 ადამიანს.  

მოგოლები არიან მე-XIII ს. მონღოლი დამპყრობლების ადგილობრივ მოსახლეობასთან შერეული ხალხის შთამომავლები.  მოგოლი მმათველების დინასტია სათავეს იღებს ცენტრალური აზიის დიდი დამპყრობელის თემურ ლენგის დინასტიიდან. მოგოლი ტომები გამოყრილ იქნენ თანამედროვე უზბეკეთის ტერიტორიიდან სხვა მონღოლური ტომების მიერ,  რის გამოც ისინი მიგრირდებოდნენ ავღანეთში მონღოლთა არმიასთან ერთად.  

მოგოლები არიან მუსლიმანი სუნიტები. მათი ავღანეთში მოსვლის მომენტში  დაპყრობილ ტერიტორიებზე უკვე გავრცელებული იყო ისლამი. მათ დიდი გავლენა იქონიეს ჩრდ. ავღანეთისა და ჩრდ. ინდოეთის ტერიტორიებზე მცხოვრებ ხალხებზე.

მოგოლთა ენა წარმოადგენს ძველი მონღოლური ენის არქაულ დიალექტს. აგრეთვე, ხალხის ნაწილი სხვადასხვა დონეზე ფლობს დარის, პუშტუს, ფარსის, ჰინდუს, და არაბულ ენებს. ტერმინი *მოგოლი* ინდოეთში გამოიყენება ჩრდ. ინდოეთისა და ცენტრალური აზიის მუსულმანთა აღსანიშნავად. 
 
## იხილეთ აგრეთვე 
* დიდ მოგოლთა იმპერია

## ლიტერატურა 
* Muzaffar Alam, Sanjay Subrahmanyam // The Deccan Frontier and Mughal Expansion, cf. 1600: Contemporary Perspectives, Journal of the Economic and Social History of the Orient, Vol. 47, No.3, Between the Flux and Facts of Indian History: Papers In Honor of Dirk Kolff (2004), pp/ 347-389.

კატეგორია:ავღანეთის ხალხები
კატეგორია:ინდოეთის ხალხები
ბაზელის ზავი (1795)

[მინიატიურა|[ევროპა|ევროპის რუკა *ბაზელის ზავის* შემდეგ]]
**ბაზელის სამშვიდობო მოლაპარაკება** () — სეპარატული ზავი, რომელიც 1795 წლის 5 აპრილს შვეიცარიის ქალაქ ბაზელში პრუსიამ დადო საფრანგეთის რესპუბლიკასთან. პრუსიის მხრიდან მოლაპარაკებას ხელი მოაწერა ჰანდენბერგმა, საფრანგეთის მხრიდან კი — შვეიცარიაში მისმა დიპლომატიურმა წარმომადგენელმა ბარტელემიმ. მოლაპარაკებამ თავი დაგვამახსოვრა პირველი ანტიფრანგული კოალიციის დაშლით.
## იხილეთ აგრეთვე 
* Chronologie de la Révolution  sur le site du ministère des Affaires étrangères français.
## ლიტერატურა 
*Engels, Ernst August Richard. Friedrich Nicolais "Allgemeine deutsche Bibliothek" und der Friede von Basel 1795. Published: Würzburg, Buchdruckerei R. Mayr, 1936

კატეგორია:XVIII საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:პრუსიის ისტორია
ციზრაინის რესპუბლიკა

**ციზრაინის რესპუბლიკა** ( Cisrhenanische Republik;  République cisrhénane) — საფრანგეთის ვასალური რესპუბლიკა; შეიქმნა 1797 წლის 28 აგვისტოს მდინარე რაინის დასავლეთ ნაპირზე ფრანგული ოკუპაციის პერიოდში.

1795 წლის ბაზელის ზავის პირობით, პრუსიის სამეფო ვალდებული ხდებოდა რაინის დასავლეთით ყველა ტერიტორია დაეთმო, რასაც კი ფლობდა, მათ შორის, მაინცის, კელნის, ტრირის სათავად-საეპისკოპოსოები, პფალცის საკურფიურსტო, იულიხის და კლევის საჰერცოგოები და თავისუფალი ქალაქი აახენი. ყველა ეს ტერიტორია ციზრაინის რესპუბლიკაში გაერთიანდა ფრანგი გენერლის ლუი-ლაზარ ჰოშის პროტექციის ქვეშ.  

1797 წლის 18 ოქტომბრის კამპოფორმიოს ზავის თანახმად, მხარე საფრანგეთს გადაექვემდებარა, თუმცა ოფიციალური ანექსია 1802 წლის 23 სექტემბერს შედგა. 1798 წელს ეს ტერიტორიები ფრანგი კომისრის, ფრანსუა ჟოზეფის, მეთაურობით რურის, რაინ-ეტ-მოზელის, ზაარლანდისა და მონტ-ტონერეს (დონერსბურგი) დეპარტამენტებად გადაკეთდა. რაინის დასავლეთ ნაპირის საფრანგეთის იმპერიის შემადგენლობაში გადაცემამ გერმანიის მედიატიზაცია გამოიწვია.
## ლიტერატურა 
* Jean-Louis Harouel. *Les républiques sœurs*. Paris. Presses Universitaires de France. გვ. 30-34.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
ნიკოლას სპარქსი

**ნიკოლას სპარქსი** (; დ.   31 დეკემბერი, 1965) — ამერიკელი რომანების ავტორი და სცენარისტი. გამოცემული აქვს 17 რომანი. აქედან რვა ეკრანიზაციების სახით გამოვიდა, მათ შორის - „გზავნილი ბოთლში“, „იჩქარე შეიყვარო“, „უბის წიგნაკი“, „ღამეები როდანთში“, „ძვირფასო ჯონ“, „უკანასკნელი სიმღერა“, „იღბლიანი“ და ბოლო დროის ეკრანიზაცია, „მშვიდი ნავსადგური“.
## ნაწარმოებები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიკოლას სპარქსი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი სცენარისტები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:ამერიკელი რომანტიკული ჟანრის რომანისტები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰარაპა

220პქ.px|მინიატიურა|ჰარაპას ცივილიზაცია
220პქ.px|მინიატიურა|მარჯვნივ|ნივთები ძველი ჰარაპადან

**ჰარაპა** (ინგ."Harappa") — ძველინდური ქალაქი. ჰარაპას ცივილიზაციის (ძვ.წ. 3 ათასი — მე-XVII/მე-XVI ს.ს.) ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი. განლაგებულია მდინარე რავის ძველ კალაპოტთან პაკისტანში, საჰივალის ოლქში (თანამედროვე პენჯაბის ტერიტორია).

„ჰარაპა“ არ წარმოადგენს ქალაქის თავდაპირველ სახელწოდებას. ეს სახელი მან მიიღო თანამედროვე ქალაქ ჰარაპადან, რომელიც განლაგებულია ნაქალაქარიდან 6 კმ. მანძილზე. თანამედროვე ჰარაპა არის ბრიტანული კოლონიზაციის დროიდან შემორჩენილი სარკინიგზო სადგური, რომლის მოსახლეობა შეადგენს დაახლოებით 15 ათას ადამიანს.

ძველი ჰარაპა აღმოჩნდა 1920-იან წლებში და  იმ დროიდან დღემდე აქ მიმდინარეობს არქეოლოგიური გათხრები. ქალაქის ნანგრევები ბრინჯაოს ეპოქისაა. ის თავის დროზე ერთ-ერთი გამაგრებული და მძლავრი ქალაქი ყოფილა, რომლის მოსახლეობა შეადგენდა დაახლოებით 23,5 ათას ადამიანს. ძველი ქალაქი ძალიან დაზიანებულია  ბრიტანეთის კოლონიზაციის პერიოდიდან, როდესაც მისი აგურები გამოიყენებოდა  ლაჰორ—მულტანის რკინიგზის  მშენებლობაში.

ამ ადგილას იგეგმებოდა დიდი გასართობი პარკის მშენებლობა, რომელიც 2005 წელს გადაიდო, მას შემდეგ, რაც მშენებლობის ადრეულ ეტაპზე მრავალი არქეოლოგიური არტეფაქტი იქნა აღმოჩენილი. გამოჩენილი პაკისტანელი არქეოლოგის აჰმედ ჰასან დანის მიმართვის შედეგად პაკისტანის კულტურის სამინისტრომ მიიღო გადაწყვეტილება ქალაქის აღდგენის შესახებ

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოჰენჯო დარო

## რესურსები ინტერნეტში 
* Fagan Brian People of the earth: an introduction to world prehistory. — Pearson, 2003. — P. 414. — ISBN 978-0-13-111316-9
* ჰარაპას პარკი
* ჰარაპა
* ჰარაპას გეოგრაფია
* მსოფლიოს ისტორია
* პაკისტანის ცივილიზაციები

კატეგორია:ჰარაპას ცივილიზაცია
კატეგორია:აზიის დაკარგული ქალაქები
კატეგორია:პაკისტანი
კატეგორია:არქეოლოგია
ცხრიდან მეშვიდე

**ცხრიდან მეშვიდე** (), იგივე **ანიკა ჰანსონი** ()  — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ვოიაჯერი.

## ბიოგრაფია 
[left|მინი|[ანიკა ჰანსონი]]
ანიკა ჰანსონი დაიბადა ფედერაციის კოლონია ტერნადაზე 2348 წელს. მისი მშობლები იყვნენ ვარსკვლავური ფლოტის ოფიცრები. ისინი იკვლევდნენ ბორგების კოლექტივს პატარა ხომალდით USS Raven. მათ ხომალდს გააჩნდა სისტემა რომელიც იცავდა მათ აღმოჩენისგაც. მაგრამ ერთხელ დელტა-კვადრანტში ისინი მოხვდნენ იონურ შტორმში რის შედეგადაც დაცვა მწყობრიდან გამოვიდა, ბორგებმა დააფიქსირეს ისინი და თავს დაესხნენ. ჰანსონები იძულებული იყვნენ განეხორციელებინათ ავარიული დაშვება ასტეროიდზე, სადაც ისინი თავიანთ ექვსი წლის შვილთან ერთად ასიმილირებულ იქნენ. ბორგთა კოლექტივში მან გაატარა 18 წელი, სწორედ ამ დროს მიიღო სახელი **ცხრიდან მეშვიდე**.

მინი|ცხრიდან მეშვიდე დეასიმილაციამდე
2373 წელს ცხრიდან მეშვიდე მოხვდა ვოიაჯერზე, სადაც მას მოაშორეს იმპლანტანტები დიდი ნაწილი. იგი თანდათანობით გახდა ეკიპაჟის წევრი და ხელმძღვანელობდა ასტრომეტრიულ ლაბორატოირიას, აგრეთვე იყო სპეციალისტი ბორგულ ტექნოლოგიებში. 2378 წელს ვოიაჯერთან ერთად დაბრუნდა დედამიწაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვარსკვლავური გზა
* ვარსკვლავური გზა: ვოიაჯერი
* ჯერი რაიანი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* memory-alpha.org
* memory-beta

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
არარაუნა

**არარაუნა** () — ფრინველი ნამდვილი თუთიყუშების ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 80-95 სმ აღწევს. ფრთები 37-39 სმ, ხოლო კუდი 52 სმ-ისაა. წონა 900-1300 გრ. მკერდი და მუცელი ნარინჯისფერ-მოყვითალოა. სხეულის ზედა ნაწილი ღია ლურჯი ფერისაა. ყელი და ნისკარტი შავი, ხოლო ფეხები მურა-მოშავო აქვს. გამოსცემს მაღალ და მძაფრ ხმას. გავრცელებულია სამხრეთ ამერიკაში, მ.შ. პანამაში, ეკვადორში, პერუში, ბოლივიაში, პარაგვაიში, ბრაზილიაში, კოლუმბიასა და ვენესუელაში. წარსულში ბინადრობდა ტრინიდადშიც. გვხვდება ხელუხლებელ ტროპიკულ ტყეებში, უპირატესობას ანიჭებს მდინარეთა სანაპიროებს. გვხვდება აგრეთვე მთის ხეობებში სუბალპურ მდელოებამდე. მაღალი ხეების ვარჯზე ზის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არარაუნა – Ara ararauna  
* არარაუნა – Ara ararauna  

კატეგორია:ნამდვილი თუთიყუშები
სეპარატული ზავი

**სეპარატული ზავი** — სამშვიდობო მოლაპარაკება, რომელსაც მებრძოლი კოალიციის ერთ-ერთი მონაწილე დებს მოკავშირეთათვის შეტყობინებისა და მათგან თანხმობის მიღების გარეშე. სეპარატული ზავი, როგორც წესი, ომის საყოველთაო დასრულებამდე იდება ხოლმე.

სეპარატული მოლაპარაკებების ისტორიული მაგალითები:

* ბაზელის ზავი 1795 — პრუსია და ესპანეთი დაუზავდნენ პირველ საფრანგეთის რესპუბლიკას და ამით პირველი კოალიციის შემადგენლობიდან გამოვიდნენ.
* ბრესტ-ლიტოვსკის ზავი (1918) — რუსეთის იმპერიამ დაუდო ზავი გერმანიის იმპერიას ანტანტის მოკავშირეთაგან განცალკევებულად.

კატეგორია:სამხედრო მეცნიერება
კატეგორია:სამხედრო სამართალი
კატეგორია:ომი
პანიპატი

220პქpx|მინიატიურა|მარჯვნივ|ჰარაიანა. პანიპატი
**პანიპატი** (ინდ.  पानीपत) — ქალაქი ჩრდილოეთ ინდოეთში, ჰარიანას შტატში. მდებარეობს ქალაქ დელიდან ჩრდილოეთით 90 კმ. მანძილზე და ქალაქ ჩანდიგჰარიდან სამხრეთით 169 კმ. მანძილზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 219 მ.
ქალაქი იყო პანიპატის სამი ისტორიული ბრძოლის სამოქმედო არეალი 1526 წელს, 1556 წელს, 1761 წელს.

## მოსახლეობა 
2001 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 261 665 ადამიანს. მამაკაცთა ხვედრითი წილი 55%, ქალთა — 45%, განათლების დონე 69% (მ.შ. 73% მამაკაცი და 64%ქალი). 6 წლამდე ასაკის ბავშვთა ხვედრითი წილი მოსახლეობის 14%-ია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პანიპატის ბრძოლა (1526)
* პანიპატის ბრძოლა (1556)
* პანიპატის ბრძოლა (1761)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ურბანული აგლომერაცია
*census of India

კატეგორია: ჰაიანის ქალაქები
კატეგორია: ისტორიული ბრძოლების ადგილები
მარათების სახელმწიფო

220პქ|მინიატიურა|მარჯვნივ|მარათების სახელმწიფო
**მარათების სახელმწიფო** (ზოგჯერ მარათების იმპერია ან მარათების კონფედერაცია) (მარათები मराठा साम्राज्य) — მსხვილი ინდუსური სახელმწიფო, შექმნილი მარათების მიერ 1674 წელს შივაჯის ხელმძღვანელობით თანამედროვე მაჰარაშტრას შტატის და მის მიმდებარე ტერიტორიებზე. დედაქალაქი — რაიგადი. მარათებს მიაწერენ დიდ მოგოლთა იმპერიის დამარცხებას.

შივაჯის შვილიშვილების მმართველობიდან დაწყებული იზრდება ცენტრიდანული ტენდენციები და ცალკეული ოლქები თავს პეშვას ხელისუფლებიდან დამოუკიდებლად აცხადებენ. 1720-1730-ან წლებში მარათების სამფლობელოები გარდაიქმნა მარათების სათავადოების კოალიციად, რომელთა შორის, ყველაზე ძლიერი ხდება გვალიარი.

მესამე პეშვა, ბალაჯი ბაჯი რაო (1740-1761) მთელ რიგ რეიდებს აწყობს დეკანიდან ჩრდილოეთის და აღმოსავლეთის მიმართულებით. მარათების ძალები დეკანის შიგნით გაიზარდა მუსულმანური ნიზამის შემდეგ (მათთან გადახდილი ორი ომის შედეგად). მუსლიმთა მთავარი ცენტრები იმ დროისათვის იყო პუნა და ნაგპური.   

1761 წელს მარათების მმართველებმა გამანადგურებელი მარცხი განიცადეს პანიპატთან აჰმად შაჰ დურანის ავღანური ჯარებისაგან. ახალ პოლიტიკურ სიტუაციაში მარათელი თავადები ცდილობდნენ თავიანთი სამფლობელოების გაფართოებას. მაგალითად, გვალიარის რაჯამ დაიკავა დელი, ხოლო მალვას მმართველმა რაჯასტანისა და პენჯაბის ნაწილი.

შიდა კონფლიქტებით ისარგებლა ბრიტანეთის ოსტ-ინდოეთის კომპანიამ. ანგლო-მარათების სამი ომის (1775—1782, 1803—1805, 1817—1818) შედეგად, ბრიტანელებმა მარათებს წაართვეს დელი და ზოგიერთი სხვა ტერიტორია. ხოლო თავად რაჯები ბრიტანეთის ვასალებად გადაიქცნენ.

## სქოლიო 
კატეგორია: ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:მაჰარაშტრის ისტორია
კატეგორია: აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:სახელმწიფოები ინდოეთის ისტორიაში
ნინძა

[thumb|**ნინძა** ნაცნობი სახით, [კაცუსიკა ჰოკუსაის ნახატი]]
 ან  — საბრძოლო ხელოვნებაში დაოსტატებული ფარული აგენტი ან დაქირავებული ჯარისკაცი იაპონიაში. ნინძების ფუნქციები მოიცავდა შპიონაჟს, საბოტაჟს, ინფილტრაციას, და პოლიტიკურ მკვლელობებსა და ხელჩართულ, ღია ბრძოლებს ზოგიერთ სიტუაციაში. ნინძების ბრძოლის ხედვა შეპირისპირებული იყო სამურაების ბრძოლის მეთოდებთან, რომელთაც უმკაცრესი წესები ჰქონდათ.*შინობი* — ჯაშუშთა და დაქირავებულ ჯარისკაცთა სპეციალური, გაწვრთნილი ჯგუფები, სენგოკუს პერიოდში, XV საუკუნეში გამოჩნდა, თუმცა, შესაძლოა ნინძები ერთი საუკუნით ადრე, XIV საუკუნეშიც იყვნენ, და კიდევ უფრო ადრეც, XII საუკუნეში (ჰეიანისა ეპოქასა ან ადრეულ კამაკურას ეპოქაში).

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონიის ისტორია