open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გრანდ-ჟორასი

**გრანდ-ჟორასი** () — მწვერვალი მონბლანის მასივზე. სიმაღლე 4208 მ. მდებარეობს იტალიისა და საფრანგეთის სახელმწიფო საზღვარზე. მწვერვალის ჩრდილოეთი კედელი არის ალპების ერთ-ერთი ყველაზე ძნელადმისადგომი მონაკვეთი. აქვს 6 პიკი, რომელთა თხემის საერთო სიგრძე 1 კილომეტრამდეა. პირველი ასვლა განხორციელდა 1868 წლის 30 ივნისს. გრანდ-ჟორასის ჩრდილოეთი მონაკვეთი საფრანგეთის ფარგლებშია, ხოლო სამხრეთი მონაკვეთი — იტალიის ფარგლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* მწვერვალი გრანდ-ჟორასი  

კატეგორია:იტალიის მთები 
კატეგორია:საფრანგეთის მთები 
კატეგორია:ალპები
საცეცი

[მინი|[დროზერას ფოთლები და საცეცეები მოძრაობის დროს]]
**საცეცი** — უხერხემლო ცხოველების (ნაწლავღრუიანები, მოლუსკები, რგოლოვანი ჭიები, მხარფეხიანები და სხვა) სხეულის მოძრავი გამონაზარდი. საცეცები ჩვეულებრივ მოთავსებულია სხეულის წინა ბოლოზე და ასრულებს საკვების მიტაცების, ზოგჯერ კი სუნთქვისა და შეხების ფუნქციას.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
სუნდსვალი

**სუნდსვალი** () — ქალაქი შვედეთში, ვესტერნორლანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 50 712 ადამიანს შეადგენს, მთლიანად მუნიციპალიტეტის კი 95 000-ს.

ქალაქი 1621 წელს დაარსდა. მდებარეობს ბოტნიის ყურის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სტოკჰოლმიდან 395 კმ-ის მოშორებით.

სუნდსვალი ოთხგზის გაანადგურა ხანძარმა, თუმცა ოთხჯერვე შეაკეთეს. პირველად იგი რუსეთის არმიამ გადაწვა 1721 წელს, ჩრდილოეთის ომისას. ბოლო ხანძარი (1888 წ) უდიდესი იყო შვედეთის ისტორიაში; მისი მიზეზი იყო გემიდან გადმოვარდნილი ნაპერწკალი. ამ ხანძრის შემდეგ, ქალაქის ცენტრის ქვის შენობებით განაშენიანება მოხდა, რის გამოც სუნდსვალს ზედმეტსახელად „ქვის ქალაქს“ (*Stenstaden*) ეძახდნენ.

XX საუკუნის დასაწყისში, სუნდსვალში სწრაფად ვითარდება ხის მრეწველობა. 1879 წელს სწორედ აქ დაფიქსირდა პირველი მსხვილი გაფიცვა შვედეთში. ამ დროისათვის, ამ არეალის მოსახლეობა მხარს ძირითადად სოციალ-დემოკრატებსა და სოციალისტებს უჭერდა.

დღეისათვის სუნდსვალი ცელულოზა-ქაღალდის წარმოების ერთ-ერთი ცენტრია.  აქვე განლაგებულია ცენტრალური შვედეთის უნივერსიტეტის მთავარი საუნივერსიტეტო ქალაქი.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  პორი, ფინეთი
*  პორსგრუნი, ნორვეგია
*  სენდერბორგი, დანია
*  ვოლხოვი, რუსეთი
*  კონინი, პოლონეთი

## გალერეა

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
* article *Sundsvall* 
* sundsvallturism.com - Sundsvalls tourist information bureau.
*   Sundsvalltown.se - The alternative guide to Sundsvall.
* sundsvallsbilder.com - Blog with photos from Sundsvall.

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
საჩხერის არქეოლოგიური ძეგლები

**საჩხერის არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები ქ. საჩხერის ტერიტორიაზე და მის მიდამოებში. XIX საუკუნის 70-იან წლებში შემთხვევით აღმოჩენებს ყურადღება მიაქცია დ. წერეთელმა (ა. წერეთლის ძმა). არქეოლოგიური კვლევა ჩატარდა 1910 წელს (ექვთიმე თაყაიშვილი), 1939, 1945-1946 (ბ. კუფტინი), 1955 (ოთარ ჯაფარიძე), 1957 (ნ. ღამბაშიძე), 1966-1968 (ჯ. ნადირაძე). შესწავლილია ძვ. წ. III ათასწლეულის ძეგლები ადგილ ნაჩერქეზევში. საჩხერის ჩრდილოეთით გათხარეს მოდინახეს ციხე. მნიშვნელოვანი აღმოჩენებია სოფელ საირხეში.  სხვადასხვა დროის არქეოლოგიური ძეგლები მიკვლეულია საჩხერის მიდამოებში: დუნთა]ში და ადგილ ჟალიეთში — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის განძები; სოფელ ჩიხაში — ადრინდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი; გორაძირში — წინა ანტიკური და ანდრინდელი ანტიკური ხანის სამაროვანი და ნამოსახლარი; სოფლებში ჯალაურთასა და კორბოულში ელინისტური ხანის  სამარხები.  სოფელ პერევში — გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის განძი და ადრინდელი ფეოდალური ხანის რკინის საწარმოო უბნები; სოფელ კალვათაში — რკინის ხანის სამეურნეო იარაღი; სოფელ არგვეთში — ადრინდელი ანტიკური ხანის ნამოსახლარი.

აღმოჩენები ადასტურებენ, რომ ძვ. წ. III ათასწლეულიდან საჩხერის „ქვეყანა“ მჭიდროდ იყო დასახლებული და კულტურულ-ეკონომიკური კავშირი ჰქონდა აღმოსავლეთსა და დასავლეთის უძველეს ცივილიზაციებთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
გრან-კომბენი

**გრან-კომბენი** () — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 4314 მ. ალპების ერთ-ერთი უმაღლესი მწვერვალი. გამყინვარების მნიშვნელოვანი კერაა. აქვს სამი მთავარი პიკი. მწვერვალი მუდმივი თოვლითა და მყინვარებითაა დაფარული. კალთებიდან ეშვება მყინვარები. აგებულია ძირითადად გნაისებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* მწვერვალი გრან-კომბენი 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
კატეგორია:ალპები
ლულეო

**ლულეო** () — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ შვედეთში, ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ცენტრი და ნორბოტენის ლენის დედაქალაქი. მდებარეობს ბოტნიის ყურის ფიორდის სანაპიროზე. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 46 607 ადამიანს შეადგენს.

ქალაქი 1621 წელს დაარსდა. 1887 წელს ის გამანადგურებელმა ხანძარმა დააზიანა, თუმცა აღადგინეს. ამავე პერიოდში ქალაქის ცენტრში ააშენეს ნეოგოტიკური სტილის ეკლესია. 1904 წელს, ლულეოს ეპარქიის დაარსების შემდეგ, ეკლესია საკათედრო ტაძარი გახდა. მისი სიმაღლე 67 მეტრია და წარმოადგენს ქალაქის უმაღლეს შენობას.

განვითარებულია შავი მეტალურგია, მანქანების, ხე-ტყისა და ცელულოზის წარმოება. ფუნქციონირებს საამის ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

ლულეოდანაა შვედური მუსიკალური ჯგუფი Movits!.

## გალერეა 

ფაილი:Luleå vanaf gemeentehuis 2.jpg|
ფაილი:Storgatan Luleå.JPG|
ფაილი:Lulea Kirche.jpg|
ფაილი:Luleå tekniska universitet.JPG

## იხილეთ აგრეთვე 
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*  article *Luleå* 
* Luleå ოფიციალური საიტი
* Luleå university of technology
* Current temperature in Luleå and archive of the last years 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
დან-ბლანში

**დან-ბლანში** ( *თეთრი კბილი*) — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. მდებარეობს ვალეს კანტორაში. სიმაღლე 4356 მ. წარმოადგენს ალპების ერთ-ერთ უმაღლეს წერტილს. დან-ბლანში მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული ადგილია. გეოლოგიური თვალსაზრისით დან-ბლანში და მის მეზობლად მდებარე სხვა მწვერვალები (მათ შორის მატერჰორნი) წარმოადგენენ კლდეებს, დაფარულს ტექტონიკური საფრით. აგებულია მეტამორფული ქანებით, ძირითადად გნაისებითა და გაბროთი. პირველი ასვლა განხორციელდა სამხრეთი თხემიდან, 1862 წლის 18 ივლისს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*მწვერვალი დან-ბლანში   
*მწვერვალი დან-ბლანში 

## სქოლიო 
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
კატეგორია:ალპები
პენინის ალპები (მრავალმნიშვნელოვანი)

**პენინის ალპები** შეიძლება აღნიშნავდეს: 

* პენინის ალპები – რომის პროვინცია
* პენინის ალპები – ქედების სისტემა
საქართველოს რაგბის უმაღლესი ლიგა 2011

## პირველი წრე
### პირველი რაუნდი
### მეორე რაუნდი
### მესამე რაუნდი
### მეოთხე რაუნდი
### მეხუთე რაუნდი
### მეექვსე რაუნდი
### მეშვიდე რაუნდი
## მეორე წრე
### მერვე რაუნდი
### მეცხრე რაუნდი
### მეათე რაუნდი
### მეთერთმეტე რაუნდი
### მეთორმეტე რაუნდი
### მეცამეტე რაუნდი
### მეთოთხმეტე რაუნდი
## ბზის თასი
### გასავარდნი და შესარჩევი ფინალები
### წინასწარი ფინალი
### დიდი ფინალი
## რესურსები ინტერნეტში
უმაღლესი ლიგა 2011

კატეგორია:საქართველოს რაგბის უმაღლესი ლიგა
კრისტიანსტადი (კომუნა)

**კრისტიანსტადის კომუნა** ('''') - სკონეს ლენში შემავალი შვედეთის კომუნა. მისი ხელმძღვანელობა განთავსებულია ქალაქ კრისტიანსტადში.

## დამეგობრებული ქალაქები და მუნიციპალიტეტები
კრისტიანსტადის კომუნადამეგობრებულია შემდეგ მუნიციპალიტეტებთან:

*  ესპოო, ფინეთი
*  კონგსბერგი, ნორვეგია
*  კოშალინი, პოლონეთი
*  კიოგე, დანია
*  რენდსბურგი, გერმანია
*  შიაულიაი, ლიეტუვა
*  სკაგა-ფიორდი, ისლანდია

## რესურსები ინტერნეტში
*კრისტიანსტადი - ოფიციალური საიტი
*გერბი 

კატეგორია:შვედეთის კომუნები
საციციანო

**საციციანო** — სათავადო ფეოდალურ საქართველოში. მდებარეობდა ქართლის გაღმა მხარეში (მდინარე მტკვრის მარჯვენა სანაპირო). იყოფოდა ზემო და ქვემო საციციანოდ. ზემო საციციანო შეიქმნა ძამის ხეობის —  გვერდისძირის, ხოლო ქვემო — სოფელ ნიჩბისის ირგვლივ.  მათ ერთმანეთისაგან მიჯნავდა ჯავახიშვილებისა და თარხნიშვილების სამფლობელოები. 

XIV საუკუნის II ნახევარში ტაო-შავშეთიდან შიდა ქართლში გადმოვიდნენ ფანასკერტელთა ფეოდალური სახლის წევრები, რომლებიც XV საუკუნეში საბოლოოდ დამკვიდრდნენ ძამის ხეობაში და საფუძველი ჩაუყარეს ახალ სათავადოს. „საციციანო“ სახელწოდება მომდინარეობს თავად ციციშვილების გვარიდან. საციციანოს თავდაპირველად ბირთვს შეადგენდა ორბოძლელისეული მამული  (ხვედურეთი, კეხისჯვარი). შემდგომში მათ მიიღეს უფლისციხე, ქვახვრელი, კარალეთი. ისინი ხშირად ფლობდნენ მეოთხე სადროშოს სარდლის თანამდებობას, რომელიც მათ გამოიყენეს სამფლობელოს გასაფართოებლად. საციციანოში შედიოდა ხვედურეთის ხეობა, ძამის ხევი, ვერძისძირი, გუჯარეთი, ნიჩბისი, წყნეთი, დოესი, იისციხე, ავკეთი, ატენი. რეზიდენციები იყო სამწევრისში, მძოვრეთში, ნიჩბისში, ხოლო საგვარეულო საძვლე-სამარხები — ყინწვისში, სამწევრისში, ხვედურეთსა და ნიჩბისში. საციციანომ იარსება XIX საუკუნის 40-იან წლებამდე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სათავადოები ფეოდალურ საქართველოში
ქვეყნების სია ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის (ნომინალი) მიხედვით

ყველა მონაცემები აღნიშნულია ამერიკულ დოლარში.

|

|

|}

## იხილეთ აგრეთვე
* მთლიანი შიდა პროდუქტი
* ქვეყნების სია მშპ-ის (მუპ) მიხედვით
* ქვეყნების სია მშპ-ის (ნომინალი) მიხედვით
* ქვეყნების სია ერთ სულ მოსახლეზე მშპ-ის (მუპ) მიხედვით
* ქვეყნების სია ადამიანის განვითარების ინდექსის მიხედვით
* მსყიდველობითი უნარის პარიტეტი

## Notes and references 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Chart of GDP per capita at current prices by Google, World Bank data
* World Map and Chart of GDP per capita at current prices by lebanese-economy-forum, World Bank data

კატეგორია:მაკროეკონომიკა
ანდრე კოლინგბა

**ანდრე კოლინგბა** (; დ.12 აგვისტო, 1935, ბანგი, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 7 თებერვალი, 2010, პარიზი, საფრანგეთი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1981-1993 წწ.

## ბიოგრაფია
**ანდრე კოლინგბა** დაიბადა 1935 წლის 12 აგვისტოს. წარმოშობით ის ეკუთვნის იაკომას ტომს. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე მსახურობდა საფრანგეთის შეიარაღებულ ძალებში, შემდეგ კი მშობლიური ქვეყნის არმიაში. 1973 წელს მიენიჭა ბრიგადის გენერლის წოდება. ეკავა თავდაცვის მინისტრის მოადგილის თანამდებობა. 1977 წელს დაინიშნა იმპერატორ ბოკასას თანაშემწედ. მცირე ხნით იყო ელჩი ჯერ კანადაში, შემდეგ- გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში. 1979 წელს, იმპერატორ ბოკასას დამხობის შემდეგ, დაინიშნა თავდაცვის მინისტრად. 1981 წელს პრეზიდენტმა დავიდ დაკომ კოლინგბა დანიშნა გენშტაბის ხელმძღვანელად.

ხელისუფლებაში მოვიდა სახელმწიფო გადატრიალების გზით 1981 წლის 20 სექტემბერს, პრეზიდენტ დავიდ დაკოს დამხობის შემდეგ. მან დაიკავა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტისა და ეროვნული აღორძინების სამხედრო კომიტეტის თავმჯდომარის პოსტი. 1986 წელს, მისი მმართველობის პერიოდში ქვეყანაში დაბრუნდა ყოფილი დიქტატორი ჟან ბედელ ბოკასა, რომელიც დააპატიმრეს და სასამართლო პროცესის შემდეგ სამუდამო პატიმრობა მიუსაჯეს.

1992 წელს ჩაატარა მრავალპარტიული არჩევნები, რომელშიც დამარცხდა და უარყო მისი შედეგები. 1993 წელს ხელახლა ჩაატარა არჩევნები, ამჟამად მისი შედეგები სცნო და ხელისუფლება გადასცა ახლადარჩეულ პრეზიდენტს ანჟ ფელიქს პატასეს. მაგრამ გადადგომამდე განახორციელა ფართომასშტაბიანი ამნისტია, რომლის ფარგლებში განთავისუფლდა ათასობით პატიმარი, მათ შორის ჟან-ბედელ ბოკასა. გადადგომის შემდეგაც ასრულებდა მნიშვნელოვან როლს ქვეყნის პოლიტიკაში. თავმჯდომარეობდა საკუთარ პარტიას - ცენტრალური აფრიკის დემოკრატიული გაერთიანება. 1999 წელს გამართულ არჩევნებში ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ მოქმედი პრეზიდენტი ანჟ ფელიქს პატასე და ექსპრეზიდენტები- ანდრე კოლინგბა და დავიდ დაკო. არჩევნებში პატასემ გაიმარჯვა, კოლინგბამ მეორე ადგილი დაიკავა ხმების 19%-ით.

2001 წელს კოლინგბამ განახორციელა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა. პუჩტი ჩაახშვეს პრეზიდენტ პატასეს მომხრე ჯარისკაცებმა ლიბიელი სამხედროებისა და კონგოელი აჯანყებულების დახმარებით. პატასემ საფრანგეთის მთავრობა დაადანაშაულა გადატრიალების ორგანიზების თანამონაწილეობაში. 2003 წელს კოლინგბამ ოფიციალური ბოდიში მოიხადა ხელისუფლებაში ყოფნის დროს დაშვებული შეცდომების გამო.

2005 წლის 13 მარტის საპრეზიდენტო არჩევნებში კოლინგბა იყო ერთ-ერთი პრეზიდენტობის 11 კანდიდატს შორის. მან დააგროვა ხმათა 16% და დაიკავა მესამე ადგილი მოქმედი პრეზიდენტის ფრანსუა ბოზიზესა და ყოფილ პრემიერ-მინისტრ მარტინ ეინგელეს შემდეგ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Encyclopaedia Britannica André Kolingba

კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
საცრიანი მილები

**საცრიანი მილები**, *ცხაური მილები* — ყვავილოვან მცენარეთა გამტარი ელემენტები; წაგრძელებული უჯრედების გასწვრივი ჭიმები. უჯრედებს შორის განლაგებულია საცრისებრი ფირფიტები, რომელთა მრავალრიცხოვანი ხვრელი ამოფენილია კალოზით. საცრიანი მილების ყოველ ნაწევარს თან ახლავს თანამგზავრი უჯრედების ჭიმები.  საცრიანი მილების განვითარებისას უჯრედებში ტონოპლასტი იშლება, ციტოპლაზმა შეერევა უჯრედის წვენს, ხდება ორგანელებისა და ბირთვის დეგენარაცია. სავეგეტაციო პერიოდის დასასრულს საცრისებრი ფირფიტის ხვრელები იხშობა კალოზით. როდესაც საცრიანი მილები შეწყვეტს მოქმედებას, დეფორმირდება და ობლიტერაციას განიცდის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა მორფოლოგია
ულა ჰანსენი

**ულა ჰანსენი** (დ. 21 მაისი, 1958) — შვედი ბიოლოგი, კერამიკოსი და მწერალი. პროფესორი. იგი ცნობილია მოთხრობების კრებულით „თავისუფლების ქანდაკების მიღმა“, რომელიც შეიცავს 25-მდე ნოველასა და მინიატურას. ულას ნაწარმოებების ძირითადი თემაა აშშ-ს პოსტმოდერნული ცხოვრება და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობა. ჰანსენმა, როგორც ბიოლოგიის დამოუკიდებელმა მკვლევარმა, ცხოვრების დიდი ნაწილი სტოკჰოლმში გაატარა.

## ადრეული ცხოვრება
ულა ჰანსენი დაიბადა სტოკჰოლმში 1958 წლის 21 მაისს და 6 წლამდე დეიდასთან ცხოვრობდა. ავტობიოგრაფიულ მოთხრობაში „ჩვენ აღარ გვინდა მეტი კოკა-კოლა“ („თავისუფლების ქანდაკების მიღმა“, 2006, მაისი), ულა ჰანსენი ამ ფაქტს მიიჩნევს მთავარ მოტივაციად მისი პირველი ნოველისათვის „ბურგერები ჭამენ ამერიკას“. ჰანსენი ხის პატარა სახლში სოფელში ცხოვრობდა. ის დადიოდა რეეტვიკის სკოლაში და იქ მისასვლელად ყოველდღიურად თხილამურებს იყენებდა. პატარა იყო, როდესაც დედა გარდაეცვალა. მისი მამა ალექსანდერი კი შეირაღებული ძარცვის გამო პატიმრობაში იმყოფებოდა და იქვე დაიღუპა კიდეც 1970 წელს.

## კარიერა
ულა ჰანსენი ბავშვობაში ხატვით იყო გატაცებული, მაგრამ რამდენიმე წლის შემდეგ 16 წლის ასაკში - მან დაიწყო თიხისაგან სკულპტურების გამოძერწვა. ეს დღეს მისი მეორე სამსახურია. გარდა ამისა, მან დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი 1980 წელს და ამჟამად, როგორც ბიოლოგიის პროფესორი, მუშაობს ბოსტონის უნივერსიტეტში. 35 წლის ასაკში, ულა ჰანსენმა მოულოდნელად მწერლის კარიერაც დაიწყო და მისი პირველი ნოველა „ბურგერები ჭამენ ამერიკას“ დაწერა. ჯერჯერობით ეს მის მიერ გამოცემული ერთადერთი წიგნია, რომელიც 25-მდე ნოველასა და მინიატურას შეიცავს.

## ნოველები
ულა ჰანსენის ნოველების მთავარი თემა აშშ-ს პოსტმოდერნული ცხოვრებაა. ის წერს მაკდონალდსის, კოკა-კოლის, მიკი მაუსის, გლობალიზაციის, სიკვდილის, გაჭირვების შესახებ. მისი ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ნოველა „ბურგერები ჭამენ ამერიკას“ აღწერს ისტორიას მარკუს ბერგმანისა (18 წლის ბიჭი), რომელიც ესტუმრება ამერიკის შეერთებულ შტატებს და აღმოაჩენს, რომ მისი უამრავი მოქალაქე ზედმეტად არის გასუქებული. ერთადერთი, ვინც მათგან განსხვავდება, თავად მარკუსია. ეს ნოველა არის დაპირისპირება ინდივიდსა და საზოგადოებას შორის.

## ნოველების სია
**ბურგერები ჭამენ ამერიკას*, 1993. 
**მიკი მაუსის ღიმილის ბნელი მხარე*, 1994. 
**თავისუფლების ქანდაკების მიღმა*, 1995.

## რესურსები ინტერნეტში
* ულა ჰანსენის ნამუშევრები  
* ულა ჰანსენი ბოსტონის უნივერსიტეტში
* ულა ჰანსენი, როგორც მხატვარი

კატეგორია:შვედი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვაისჰორნი

**ვაისჰორნი** () — მწვერვალი პენინის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლე 4506 მ, რითაც ქმნის ალპების ერთ-ერთ უმაღლეს წერტილს. აქვს წაწვეტილი თხემი, რომელიც იდეალურად პირამიდისებურია. მდებარეობს ვალეს კანტონში, მდინარე რონიდან სამხრეთით დაახლოებით 25 კილომეტრში. უმეტესწილად აგებულია გნაისებით. მწვერვალის დასავლეთ მონაკვეთში არის ცარცული ასაკის დანალექი ქანები. პირველად ასვლა განხორციელდა 1861 წლის 19 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მწვერვალი ვაისჰორნი  
* მწვერვალი ვაისჰორნი  

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის მთები
კატეგორია:ალპები
ალეჩჰორნი

**ალეჩჰორნი** () — მთა ბერნის ალპებში, შვეიცარიაში. სიმაღლით ბერნის ალპების მწვერვალებს შორის მეორე ადგილზეა ფინსტერაარჰორნის შემდეგ. სიმაღლე 4195 მ. შეფარდებითი სიმაღლე 1029 მ. ჩრდილოეთ კალთაზე არის მყინვარი ალეჩფირნი, რომელიც არის დიდი ალეჩის მყინვარის ნაწილი. სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზეა ზემო ალეჩის მყინვარი, ხოლო სამხრეთ კალთაზე შუა ალეჩის მყინვარი. ალეჩჰორნი მიიჩნევა ალპების ყველაზე ცივ მთად. პირველად ალეჩჰორნზე ასვლა განხორციელდა 1859 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მწვერვალი ალეჩჰორნი  

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის მთები 
კატეგორია:ალპები
დავიდ დაკო

**დავიდ დაკო** (; დ. 24 მარტი, 1930, ბუჩია, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა — გ. 20 ნოემბერი, 2003, იაუნდე, კამერუნი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1960–1965 და 1979–1981  წლებში.

დაიბადა მიწათმოქმედის ოჯახში. პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე მუშაობდა მასწავლებლად. ქვეყნის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადებამდე იყო ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამაარსებლის, საკუთარი ბიძის, ბარტელემი ბოგანდას უახლოესი თანამებრძოლი, რომელსაც ამ პერიოდში ეკავა გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. ბოგანდას მთავრობაში 1957–1958  ეკავა სოფლის მეურნების, 1958 წელს — ადმინისტრაციულ საქმეთა, 1958–1959 წლებში — შინაგან საქმეთა, ვაჭრობისა და ეკონომიკის მინისტრის თანამდებობები.  1959 წელს ბოგანდას ავიაკატასტროფაში დაღუპვის შემდეგ გახდა გარდამავალი მთავრობის პრემიერ-მინისტრი, ხოლო 1960 წლის 14 აგვისტოდან დამოუკიდებელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი.

## ბოკასას გადატრიალება
1966 წლის 1 იანვარს მისი ხელისუფლება დაამხო, ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების გენშტაბის უფროსმა, საკუთარმა ბიძაშვილმა ჟან ბედელ ბოკასამ. მისი დიქტატურის საწყის ეტაპზე დავიდ დაკო შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა, შემდეგ გაათავისუფლეს, მოახდინეს მისი რეაბილიტაცია და გახდა ბოკასას მხარდამჭერი.

## პრეზიდენტობის მეორე ვადა
1979 წლის 20 ნოემბერს, საფრანგეთის მხარდაჭერით ოპერაცია „ბარაკუდას“ შედეგად უსისხლოდ დაამხო ბოკასა და კვლავ დაიკავა რესპუბლიკის მეთაურის თანამდებობა. სახალხო გამოსვლების გამო დაკო იძულებული გახდა დაემტკიცებინა რესპუბლიკის ახალი კონსტიტუცია, რომელიც ითვალისწინებდა საპრეზიდენტო არჩევნების ჩატარებას (პრეზიდენტს ირჩევდნენ 6 წლით; ის ნიშნავდა პრემიერ-მინისტრსა და მთავრობას). გამოცხადდა მრავალპარტიულობა და ადამიანის უფლებების დაცვა, შეიქმნა დამოუკიდებელი სასამართლო სისტემა. 1981 წელს ჩატარებულ საპრეზიდენტო არჩევნებში დაკომ დააგროვა ხმათა 50,3% და გახდა ქვეყნის პრეზიდენტი. არჩევნების შემდეგ დაკომ უარი თქვა დემოკრატიულ რეფორმებზე და ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობა შემოიღო.  ოპოზიციურ პარტიებს საქმიანობა აეკრძალა, დაკოს მოწინააღმდეგე ზოგიერთი ლიდერი დააპატიმრეს და საპარლამენტო არჩევნები გაუქმდა. მაგრამ ამ ღონისძიებებმა დაკოს რეჟიმი ვერ იხსნა. 1981 წლის 1 სექტემბრის მორიგი პუტჩის შედეგად გენერალმა ანდრე კოლინგბამ დაამხო დაკოს ხელისუფლება

დაკო მონაწილეობდა 1992 და 1999 წლების საპრეზიდენტო არჩევნებში, მაგრამ ორივეჯერ დამარცხდა.

დავიდ დაკო გარდაიცვალა 2003 წლის 20 ნოემბერს, 73 წლის ასაკში, კამერუნის დედაქალაქ იაუნდეში, სადაც გადიოდა მკურნალობის კურსს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*Encyclopaedia Britannica David Dacko

კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  24 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი  20 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ანჟ ფელიქს პატასე

**ანჟ ფელიქს პატასე** (; დ. 25 იანვარი, 1937, პაუა, საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა — გ. 5 აპრილი, 2011, დუალა, კამერუნი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 1993–2003  წლებში და პრემიერ-მინისტრი 1976 –1978  წლებში დაამხეს სამოქალაქო ომის შედეგად ამბოხებულებმა ფრანსუა ბოზიზეს მეთაურობით. იგი არის ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია 
ანჟ ფელიქს პატასე დაიბადა 1937 წლის 25 იანვარს პაუაში. 1976–1978 წლებში  იკავებდა ჯერ ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის, ხოლო შემდეგ იმპერიის პრემიერ-მინისტრის პოსტს. პატასემ გაიმარჯვა 1993 წელს ჩატარებულ მრავალპარტიულ არჩევნებში, რომელიც ჩატარდა გაეროსა და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების დაჟინებული მოთხოვნით და გახდა ქვეყნის პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. მისი მმართველობის პერიოდში, კერძოდ 1996–1997 წლებში მოხდა სამი შეიარაღებული აჯანყება და გამწვავდა კონფლიქტი ე.წ. „ჩრდილოელებსა“ და „სამხრეთელებს“ შორის. პატასე „ჩრდილოელებს“ ეკუთვნოდა, მისი მთავარი მოწინააღმდეგე კოლინგბა კი „სამხრეთელებს“.

1999 წელს გაიმართა მორიგი საპრეზიდენტო არჩევნები, რომელშიც პატასე ხელმეორედ აირჩიეს პრეზიდენტად. ამ არჩევნებში მან დამაჯერებლად დაამარცხა ქვეყნის ექსპრეზიდენტები დავიდ დაკო და ანდრე კოლინგბა. მაგრამ მეორე საპრეზიდენტო ვადის დროს პატასემ დაკარგა ისეთ მოკავშირეთა მხარდაჭერა, როგორიც იყო საფრანგეთი, რომელიც აქტიურად ეხმარებოდა მას პირველი საპრეზიდენტო ვადის პერიოდში.

2001 წელს ანდრე კოლინგბას მეთაურობით განხორციელდა სახელმწიფო გადატრიალების წარუმატებელი  მცდელობა, რომლის თანამონაწილეობაში პატასემ საფრანგეთის მთავრობა დაადანაშაულა.

პატასე დაამხეს 2003 წლის მარტში. ხელისუფლებაში მოვიდა ფრანსუა ბოზიზე. 

ამის შემდეგ პატასე ცხოვრობდა ტოგოში. ის გარდაიცვალა 2011 წლის 5 აპრილს  კამერუნში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
*Jean-Marc Aractingi,La Politique à mes trousses( Politics at my heels ), Editions l'Harmattan, Paris, 2006, Central Africa Chapter (ISBN 978-2-296-00469-6).
*O’Toole, Thomas. "The Central African Republic: Political Reform and Social Malaise." In John F. Clark & David E. Gardinier, eds., *Political Reform in Francophone Africa*. Boulder, Colorado: Westview Press, 1997.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანჟ ფელიქს პატასეს ბიოგრაფია 

## სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 25 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
დრო (2011 წლის ფილმი)

**დროში** () — რეჟისორ ენდრიუ ნიკოლის ფანტასტიკური თრილერი. ფილმში მონაწილეობენ: ჯასტინ ტიმბერლეიკი, ამანდა საიფრიდი, კილიან მერფი, ოლივია უაილდი და სხვები. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2011 წლის 28 ოქტომბერს.

2010 წლის 12 ივლისისთვის ცნობილი გახდა, რომ ამანდა საიფრიდი ერთ-ერთ მთავარ როლზე იყო მიწვეული, ხოლო იმავე წლის 27 ივლისს დადასტურდა აგრეთვე მთავარი როლი ჯასტინ ტიმბერლეიკისთვის. 2010 წლის 9 აგვისტოს ცნობილი გახდა, რომ სამსახიობო ჯგუფს შეუერთდებოდა მსახიობი კილიან მერფი. 2010 წლის 28 ოქტომბერს გაჩნდა ფილმის გადაღებების პირველი ფოტოსურათები. კინოკრიტიკოსების მხრიდან ფილმმა შერეული შეფასება მიიღო. Rotten Tomatoes-ის მიხედვით კინოკრიტიკოსთა 38% მას დადებითად აფასებს.

ფილმის მოქმედება ვითარდება 2161 წელს. გენეტიკური ინჟინერიის საშუალებით კაცობრიობამ სძლია ასაკს და ამიერიდან ადამიანები აღარ ბერდებიან. სამყაროში მუდმივ ვალუტას დრო წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* ოფიციალური ტრეილერი 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
ფრანსუა ბოზიზე

**ფრანსუა ბოზიზე იანგუვონდა** (; დ. 14 ოქტომბერი, 1946, მუილა, გაბონი) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის სახელმწიფო, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი 2003-2013 წლებში. 

1979-1981 წლებში თავდაცვის მინისტრია, ხოლო 1981-1982 წლებში - კულტურისა და ინფორმაციის მინისტრია. ხელისუფლების სათავეში მოვიდა სახელმწიფო გადატრიალების შედეგად. ორწლიანი გარდამავალი პერიოდის შემდეგ ჩაატარა საპრეზიდენტო არჩევნები და გაიმარჯვა. ასევე გამარჯვებას მიაღწია 2011 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში.

2013 წლის 24 მარტს კოალიცია სელეკას აჯანყებულებმა აიღეს პრეზიდენტის სასახლე დედაქალაქ ბანგიში. პრეზიდენტი ბოზიზე გაიქცა დედაქალაქიდან და თავი სავარაუდოდ კონგოს დრ-ს შეაფარა. აჯანყებულთა ლიდერმა მიშელ ჯოტოდიამ თავი პრეზიდენტად გამოაცხადა უახლოეს არჩევნებამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* ფრანსუა ბოზიზეს ბიოგრაფია 
* Integrated Regional Information Networks (IRIN), «Bozize to contest presidency as an independent candidate»

## სქოლიო
კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:დაბადებული 14 ოქტომბერი
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ბურლენგე

**ბურლენგე** () — ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში, მდინარე დალ-ელვენზე, დალარნის ლენში. თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 41 734 ადამიანს შეადგენს.

ისტორიულ წყაროებზე, მასზე, როგორც პატარა სოფელზე არსებული ინფორმაცია 1390 წლით თარიღდება. მნიშვნელოვან დასახლებად XIX საუკუნის 70-იან წლებში იქცა. ქალაქის სტატუსი 1944 წელს მიიღო.

ბურლენგე ტრადიციულად ინდუსტრიული ქალაქია. აწარმოებენ რკინასა და ქაღალდს.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
კალმარი

**კალმარი** () — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ შვედეთში, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე, კალმარის ლენის დედაქალაქი და ამავე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 36 392 ადამიანს შეადგენს.

XI-XVII საუკუნეებში კალმარი შვედეთის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ქალაქი იყო. 1602—1913 წლებში იგი კალმარის ეპარქიის ცენტრი იყო. 1702 წელს აშენებული კალმარის კათედრალი დღემდე რჩება კლასიცისტური არქიტექტურის დახვეწილ ნიმუშად. ქალაქი გაამაგრეს, რომლის ცენტრშიც კალმარის ციხესიმაგრე მდებარეობდა. 1658 წლის როსკილის ხელშეკრულების შემდეგ, კალმარის მნიშვნელობა დაეცა, სანამ XIX საუკუნეში ინდუსტრიული სექტორი დაიწყებდა განვითარებას. ქალაქში მდებარეობს ლინეუსის უნივერსიტეტის გარკვეული ნაწილი.

გეოგრაფიულად, კალმარი კუნძულ ელანდამდე მისასვლელი მთავარი გზაა, რომელსაც ის ელანდის ხიდით უკავშირდება.

## დაძმობილებული ქალაქები
* , ვისმარი, 
* , სილკებორგი 
* , სავონლინა
* , აურბორგი
* , არდენდალი
* , ენტებე
* , უილმინგტონი
* , გდანსკი
* , კალინინგრადი
* , პანევეჟისი
* , სამსუნი

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*iKalmar - a social network for citizens of Kalmar
*Kalmar Castle 
*Kalmar City  - pictures from nightlife in Kalmar
*University of Kalmar 
*CityRapporten  - local publication about Kalmar
*Barometern Oskarshamns-Tidningen

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
საცურავი ბუშტი

[thumb|250px|[ფარფლწითელას საცურაო ბუშტი ]]
**საცურავი ბუშტი** — ძვლიანი თევზების ორგანო, რომელიც ასრულებს ჰიდროსტატიკურ, ზოგჯერ სუნთქვის, აგრეთვე ზოგ სხვა ფუნქციას.იგი წინა ნაწლავის ზედა კედლის კენტი გამონაზარდიდან ვითარდება და თავიდანვე ასრულებს ჰიდროსტატიკურ ფუნქციას: აირების რაოდენობა მასში რეფლექსურად იცვლება, რაც ცვლის საცურავი ბუშტის მოცულობას და, შესაბამისად, თევზის სხეულის კუთრ წონას (საცურავი ბუშტის შეკუმშვისას — მომატებას, გაფართოებისას — დაკლებას) და უადვილებს მას ჩაძირვას თუ ამოტივტივებას. ზოგი თევზის საცურავი ბუშტი მონაწილეობს ბგერების გატარებასა და გაძლიერებაში, ზოგჯერ ბგერებსაც წარმოქმნის. ზოგჯერ კი სუნთქვის დამატებითი ორგანოს ფუნქციასაც იძენს.

ორგვარადმსუნთქავი, მრავალფარფლიანი და მტევანფარფლიანი თევზების საცურავი ბუშტი წყვილადია. ვითარდება წინა ნაწლავის ქვედა კედლის გამონაზარდებიდან, თავიდანვე ემსახურება სუნთქვას (წყალსატევების დროებითი ამოშრობის დროს) და, ამრიგად, არსებითად ფილტვებად უნდა მივიჩნიოთ; მისი სუსტი ჰიდროსტატიკური ფუნქცია მეორეულია. ხერხემლიანების ხმელეთზე ამოსვლისას ასეთი საცურავი ბუშტი საბოლოოდ გარდაიქმნა ფილტვებად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თევზების ანატომია
შევდე

**შევდე** () — ქალაქი სამხრეთ შვედეთში, ვესტრა-გეტლანდის ლენის დედაქალაქი და თავისივე სახელის მქონე მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 34 466 ადამიანს შეადგენს. 

მდებარეობს ქალაქ გეტებორგიდან 150 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შვედეთის ორ დიდ ტბას — ვენერნსა და ვეტერნს შორის. მის აღმოსავლეთ მხარეს გადაჭიმულია დაბალი, ბილინგენის მთები (299 მ), რომლებიც ორ ტბას შორის მდებარე ვაკეს კვეთს. 1890-ან წლებში შევდეზე გაიარა  დასავლეთის მთავარმა რკინიგზამ, რამაც დრამატულად გაზარდა ქალაქის მრეწველობა და მოსახლეობა. 

ქალაქის სტატუსი 1413 წელს მიიღო. 1759 წელს მნიშვნელოვნად დააზიანა გამანადგურებელმა ხანძარმა. 37 კმ-ში კი მდებარეობს მარიესტადი, რომელიც თავისი საკათედრო ტაძრითაა ცნობილი. შევდეში ფუნქციონირებს უნივერსიტეტი, სადაც 8 000 სტუდენტი სწავლობს. 

ქალაქში ასევე მდებარეობს კომპანია  Volvo Penta-ის ძრავების ქარხანა, რომელიც სხვა მწარმოებელ, Volvo AB-სა და საავტომობილო მარკა Volvo-სთვის ნაწილებს აწარმოებს. ქარხანაში 5000 ადამიანია დასაქმებული. რამდენიმე მილით სამხრეთ-დასავლეთით, მდებარეობს ურანის საბადო რანსტადი. 

ქალაქს ჰყავს საკუთარი საფეხბურთო გუნდი „შევდე აიკი“, რომელიც შვედეთის მესამე დივიზიონში ასპარეზობს.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებ-გვერდი
*SkövdeNätet  - Website and forum for people living and working in Skövde

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
ტროლჰეტანი

**ტროლჰეტანი** () — ქალაქი დასავლეთ შვედეთში, ვესტრა-გეტალანდის ლენში, თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს შვედეთის სიდიდით მეორე ქალაქის — გეტებორგისგან 75 კმ-ით ჩრდილოეთით. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 46 457 ადამიანს შეადგენს.

## ისტორია 
ტროლჰეტანი მდინარე გეტა-ელვთან, ტროლჰეტანის ჩანჩქერთან დააარსეს. ლიტერატურაში ის პირველად 1413 წელს მოიხსენიება. საუკუნეთა განმავლობაში, ჩანჩქერი მდინარის გადამკვეთ გემთათვის დაბრკოლებას წარმოადგენდა, სანამ XIX საუკუნეში არხების სისტემას ააშენებდნენ. იგი შემდეგში რამდენიმეჯერ განახლდა, მათ შორის ბოლოს 1916 წელს.

XIX საუკუნის ბოლოს, ჩანჩქერზე ჰიდროენერგიის გამომუშავება დაიწყეს. შვედურმა ენერგოკომპანია Vattenfall-მა („ჩანჩქერი“) თავის სახელი ტროლჰეტანის ჩანჩქერისგან მიიღო. დღეისათვის, ქალაქში ჰიდროენერგიის ორი სადგური ფუნქციონირებს. ჰოდროენერგიამ ქალაქში ნამდვილი ინდუსტრიული რევოლუცია მოახდინა.

ტროლჰეტანმა ქალაქის სტატუსი 1916 წელს მიიღო, როდესაც მისი მოსახლეობა 15 000 ადამიანს ითვლიდა.

## გალერეა

File:Trollhättans kyrka 1.jpg
File:Olidan, vy från Kopparklinten.jpg
File:Fallens dagar Juli 2005 008.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*ტროლჰეტანი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
შელეფტეო

**შელეფტეო** () — ქალაქი შვედეთში, ვესტრებოტენის ლენში. თავისივე სახელწოდების მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 32 775 ადამიანს შეადგენს.

## ისტორია 
მიჩნეულია, რომ შელეფტეო ახ. წ. 1000 წელს დასახლდა საამისა და შესაძლოა ნაწილობრივ ფინელი ხალხებით.

მისი სახელი პირველად 1327 წელსაა ჩაწერილი როგორც შელეფთი, მაგრამ წარმომავლობა უცნობია. არქეოლოგებმა ამ არეალში 8000 წლის წინ მცხოვრები ადამიანების ნაშთები აღმოაჩინეს.

XIV საუკუნეში იყო შელეფტეოს გაქრისტიანების მცდელობა. მიუხედავად ამისა, ნორლანდის რეგიონი დანარჩენი შვედეთის გაქრისტიანებიდან რამდენიმე ასეული წლის შემდეგ გაქრისტიანდა, თუმცა ჩრდილოეთის ქალაქები, მათ შორის შელეფტეოც ჯერ კიდევ შეუღწეველი რჩებოდა. ამ დასახლებისადმი უცაბედად აღძრული ინტერესის საგანი იყო მის მიდამოებში ფართოდ გავრცელებული თევზი სალმონი, რადგან კათოლიკურ ეკლესიის მკაცრ დიდ მარხვაში ხორცს თევზით ანაცვლებდნენ.

ქალაქი თავის მხრივ ბევრად ახალგაზრდაა, ფაქტობრივად ყველაზე ახალგაზრდა ნორლანდის ქალაქებს შორის. იგი 1845 წელს დაარსდა.

XX საუკუნეში შელეფტეო ინდუსტრიულ და მოპოვებით ქალაქად გადაიქცა.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Tourist in Skellefteå 

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
ელისაბედ დომიტიენი

**ელისაბედ დომიტიენი** (; დ.1925, საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა — გ. 26 აპრილი, 2005) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პოლიტიკური მოღვაწე. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი 1975-1976 წწ. იგი იყო აფრიკაში პირველი და მსოფლიოში მეოთხე ქალი პრემიერ-მინისტრი. 

პოლიტიკური კარიერა დაიწყო პარტიიდან მოძრაობა შავი აფრიკის სოციალური ევოლუციისათვის. 1972 წელს გახდა აღნიშნული პარტიის ვიცე-პრეზიდენტი. 1975 წელს ჟან ბედელ ბოკასამ დანიშნა პრემიერ-მინისტრად. მათ შორის ურთიერთობა დაიძაბა მას შემდეგ რაც ბოკასამ განიზრახა რესპუბლიკა გამოეცხადებინა მონარქიად, ხოლო საკუთარი თავი - იმპერატორად. დომიტიენმა საჯაროდ განაცხადა აღნიშნული უთანხმოების შესახებ, რის შემდეგაც მისი მთავრობა დაიშალა. 

ბოკასას რეჟიმის დამხობისთანავე დააპატიმრეს, ციხეში ყოფნისას უარი განაცხადა ოდესმე პოლიტიკურ ცხოვრებაში ჩარევაზე, მაგრამ სიცოცხლის ბოლომდე მაინც რჩებოდა ცენტრალური აფრიკის გავლენიან ფიგურად. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Women Prime Ministers 1945-2011

კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:აფრიკის ქალი პრემიერ-მინისტრები
შექსპირი და კომპანია

thumb|280px|მარჯვნივ|წიგნის მაღაზია „შექსპირი და კომპანია“ პარიზის „ლათინურ უბანში“

**შექსპირი და კომპანია** — პარიზის ინგლისურენოვანი ლიტერატურის ორი დამოუკიდებელი მაღაზიის სახელწოდება.

პირველი მაღაზია გასხნა სილვია ბიჩმა 1919 წლის 17 ნოემბერს რიუ დიუპუიტრენის 8-ში. 1922 წელს ის განლაგდა პარიზის VI ოლქში, რიუ დე ლ'ოდეონის 12-ში. 1920-იან წლებში აქ იკრიბებოდნენ „დაკარგული თაობის“ მწერლები ეზრა პაუნდი, ერნესტ ჰემინგუეი, ჯეიმზ ჯოისი, ფორდ მედოქს ფორდი და სხვები. მაღაზია დაიხურა 1941 წელს პარიზის გერმანული ოკუპაციის დროს. ის აღწერილია ჰემინგუეის ნაწარმოებში „დღესასწაული რომელიც მუდამ შენთანაა“.

მეორე მაღაზია მდებარეობს პარიზის V ოლქში (რიუ დე ბიუშრის 37). ის დაარსდა 1951 წელს ჯორჯ უითმენის მიერ და თავდაპირველად ერქვა „მისტრალი“. დღევანდელი სახელი მაღაზიას დაერქვა 1964 წელს სილვია ბიჩის მაღაზიის პატივსაცემად. შენობის მეორე სართულზე განთავსებულ ბიბლიოთეკაში ახალგაზრდა მწერლებს შეუძლიიათ უფასოდ იმუშავონ და იცხოვრონ. 1950-იან წლებში „შექსპირი და კომპანია“ გამოჩენილი მწერლების, ალან გინსბერგის, უილიამ ბოროუზის, პოეტ ლორენს ფერლინგეტის,და სხვათა შეკრების ცენტრად იქცა.  აქ გადაღებულია ვუდი ალენის ფილმის „შუაღამე პარიზში“ რამდენიმე სცენა. „შექსპირი და კომპანია“ არის პარიზის მნიშვნელოვანი კულტურული და ტურისტული ღირსშესანიშნაობა. აქ ტარდება ყოველწლიური ლიტერატურული ფესტივალი. 2006 წელს ჯორჯ იუთმენი საფრანგეთის "ხელოვნების და ლიტერატურის ორდენით“ დაჯილდოვდა, ის გარდაიცვალა 2011 წლის 14 დეკემბერს 98 წლის ასაკში. დღეს მაღაზიას მართავს მისი ქალიშვილი სილვია ბიჩ უითმენი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* Portrait of a Bookstore as an Old Man (დოკუმენტური ფილმი)

## სქოლიო 
კატეგორია:წიგნის მაღაზიები
სკონეს დიალექტი

[მინი|160px|[სკონე (პროვინცია)|სკონეს პროვინცია შვედეთის სამხრეთში]]

**სკონეს დიალექტი** () — მჭიდროდ დაკავშირებული დიალექტების ჯგუფი, რომლებიც მიეკუთვნებიან ძველ სკანდინავიურ ენებს. ის ძირითადად გამოიყენბა სკონეს პროვინციაში.  მკვლევართა უმეტესობა მიიჩნევს, რომ ის მიეკუთვნება აღმოსავლეთ დანიური დიალექტების ჯგუფს. თუმცა თანამედროვე შვედურის გავლენის შედეგად და სკანდინავიური ენების სიახლოვის გამო ზოგიერთი მას სამხრეთ შვედური დიალექტების ჯგუფადაც მიიჩნევს. ასევე ზოგი მკვლევარი, მაგალითად, ადოლფ ნურენი და გ. შესტედი, სკანიურ დიალექტებს ანიჭებენ სამხრეთ სკანდინავიურის კლასიფიკაციას, ხოლო ელიას ნესენი ძველ სკანიურს ცალკემდგომ ენად მიიჩნევს, რომელიც ცალკე მდგომი იყო როგორც ძველი დანიურისგან ასევე ძველი შვედურისგან.

## წყაროები
*Bandle, Oskar & Kurt Braunmüller et al., eds. (2002–2003) *The Nordic Languages: An international handbook of the history of the North Germanic languages.* Vol I. Berlin and New York: de Gruyter, 2002. xxvii + 1057 pp.
*Basbøll, Hans. "Prosody, productivity and word structure: the stød pattern of Modern Danish." *Nordic Journal of Linguistics* (2003), 26: 5-44 Cambridge University Press doi:10.1017/S033258650300101X
*Hallberg, Göran, 2003: "Kampen om skånskan." I: *Språkvård* 3/2003.
*Lång, Helmer (1991). "Den bortglömda skånska litteraturen" *333-årsboken om Skånelandsregionen 1658-1991*. Eds. Assarsson & Broberg et al. Uddevalla: Settern, 1991.
*Lång, Helmer *Skånska språket* (Klippan 2002)
**Nordic Journal of Linguistics* (2004), Vol 27, Issue 2. Cambridge University Press. doi:10.1017/S0332586504001222.
*Lång & Vide, *Skånsk-svensk-dansk Ordbok* (2002)
*Noreen, Adolf (1887). *De nordiska språken*.
*Nordisk familjebok (1917) *article Skåne, page 1309*
*Scandinavian Dialect Syntax. Project involving research groups at University of Tromsø, University of Iceland, University of Oslo, Norwegian University of Technology and Science (Trondheim), University of Aarhus, University of Copenhagen, Lund University, and University of Helsinki
*Sjöstedt, G. (1936). "Studier över r-ljuden i sydskandinaviska mål". Dissertation, Lund University.
*Sundquist, John D.(2003). "The Rich Agreement Hypothesis and Early Modern Danish embedded-clause word order." *Nordic Journal of Linguistics* (2003), 26:1, 233-258. Cambridge University Press. doi:10.1017/S0332586503001094.
*Vide, S.-B. (1966). *Sydsvenska växtnamn.* Landsmålsarkivet, Lund.

## ლიტერატურა
* Germundsson, Tomas. "Regional Cultural Heritage versus National Heritage in Scania’s Disputed National Landscape." *International Journal of Heritage Studies*, Vol. 11, No. 1, March 2005, pp.&nbsp;21–37. (ISSN 1470–3610).
* Hall, Patrik. "The Social Construction of Nationalism. Sweden as an Example." (Lund, 1998). Doctoral Dissertation, 91-7966-525-X.
*   Outlined scanian orthography including morphology and word index. First revision.
*   Outlined scanian orthography including morphology and word index.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cum Linguis Scaniis – სკანიური მუსიკა და პოეზია

## სქოლიო
კატეგორია:შვედური ენა
კატეგორია:დანიური ენა
პეკორინო რომანო

მარჯვნივ|250px
**პეკორინო რომანო** — ტრადიციული იტალიური ცხვრის ყველი, რომელიც ჯერ კიდევ ძველი რომაელი ლეგიონერების რაციონში შედიოდა. ის დღესაც უძველესი ორიგინალური რეცეპტით მზადდება, რომელიც აღწერილია 2000 წლის წინ ძველი ლათინელი ავტორების, ვაროსა და პლინიუს უფროსის მიერ. იტალიაში პეკორინოს ტიპის სხვა ყველებსაც აწარმოებენ: პეკორინო ტოსკანო, პეკორინო სარდო და პეკორინო დი პიენცა.

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიური ყველი
ესტერსუნდი

**ესტერსუნდი** () — ქალაქი ცენტრალურ შვედეთში, იემტლანდის პროვინციაში; ესტერსუნდის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრი და ამავე სახელწოდების ლენის დედაქალაქი. მდებარეობს შვედეთის სიდიდით მეხუთე ტბის — სტურშენის ნაპირებთან, კუნძულ ფრესენის მოპირდაპირედ. ესტერსუნდი რეგიონის კულტურული, ეკონომიკური და ტრადიციული სავაჭრო-კომერციული საქმინობის ცენტრია. მას XXI საუკუნის ადრეულ წლებამდე მთელს შვედეთში ყველაზე დიდი გარნიზონი გააჩნდა. ქალაქში მდებარეობს შუა შვედეთის უნივერსიტეტის უდიდესი საუნივერსიტეტო ქალაქი 7 000 სტუდენტით. 2010 წლის მონაცემებით, ესტერსუნდის მოსახლეობა დაახლოებით 60 000 ადამიანია და ის ამ მხრივ 24-ე ქალაქია შვედეთში და 46-ე სკანდინავიაში; ასევე, იგი შვედეთის უდიდესი შიდა ქალაქია.

ესტერსუნდი შვედეთის ერთადერთი ქალაქია, რომელიც დაარსდა და პრივილეგირებულ იქნა XVIII საუკუნეში. მისი დაარსების მიზანი იყო სავაჭრო მონოპოლიის შექმნა მთლიან იემტლანდზე, რომლის მოსახლეობის მომგებიანი ვაჭრობაც შვედეთის მონარქს აღიზიანებდა. ეს განზრახვა მიზნად ისახავდა გადამყიდველი ვაჭრების მიერ ადგილობრივი ფერმერების განდევნას, მაგრამ ადგილობრივები ამ ეკონომიკურ ფილოსოფიას წინააღმდეგობით შეხვდნენ, რის გამოც ესტერსუნდი კიდევ კარგა ხანს პატარა ქალაქად დარჩა. ნამდვილ ქალაქად ის XIX საუკუნის ბოლოს იქცა, როდესაც იქ რკინიგზა შევიდა და დაიწყო ეკონომიკური ლიბერალიზაცია.

ესტერსუნდი სკანდინავიის შუაგულში მდებარეობს და ქალაქ სუნდსვალს შვედეთის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან აერთებს. ფაქტია, რომ ქალაქი არა მხოლოდ სკანდინავიის, არამედ შვედეთის, იემტლანდის რეგიონისა და ესტერსუნდის მუნიციპალიტეტის ცენტრში მდებარეობს. მას ხშირად შვედეთის გეოგრაფიულ ცენტრადაც მოიხსენიებენ.

## გალერეა

ფაილი:Draak Östersund 22jul2006.jpg|
ფაილი:Östersund badhusparken.jpg|
ფაილი:Östersund winter festival.jpg|
ფაილი:Storgatan Östersund.jpg|
ფაილი:Storgatan in Östersund.jpg|
ფაილი:Frösön.JPG|
ფაილი:Frösö kyrka 070512.JPG|
ფაილი:Old Östersund.png|
ფაილი:Östersunds järnvägsstation.jpg|
ფაილი:Gamla teatern Östersund.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები
ბიერნ ბორგი

**ბიერნ რუნე ბორგი** (; დ. 6 ივნისი, 1956, სტოკჰოლმი, შვედეთი) — შვედი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი. აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო ჩოგბურთელად ისტორიაში.

ბორგს მოგებული აქვს 11 დიდი სლემის ტურნირი – 6 საფრანგეთის ღია პირველობა და 5 უიმბლდონი. შვედმა ჩოგბურთელმა საფრანგეთის ღია პირველობა ზედიზედ ოთხჯერ მოიგო, რაც რეკორდული მაჩვენებელი იყო 2014 წლამდე, სანამ რაფაელ ნადალმა თიხის დიდი სლემი ზედიზედ მეხუთედ არ მოიგო. ბორგს მსგავსი რეკორდი დღემდე აქვს უიმბლდონზე ზედიზედ ხუთი ჩემპიონობით. მისი გამეორება მხოლოდ როჯერ ფედერერმა შეძლო. შვედ ჩოგბურთელს კარიერის მანძილზე სხვა მრავალი რეკორდი აქვს დამყარებული, მათ შორის აღსანიშნავია: სამჯერ დიდი სლემის ტურნირის სეტის წაუგებლად მოგება (გაიმეორა რაფაელ ნადალმა), დიდი სლემის ტურნირებზე ყველაზე მაღალი მოგების პროცენტი – 89.81% (141–16), ზედიზედ 41 გამარჯვება უიმბლდონზე, ყველაზე მაღალი მოგების პროცენტი უიმბლდონზე – 92.73% (51–4), ზედიზედ 41 სეტის მოგება საფრანგეთის ღია პირველობაზე 1979–1981 წლებში.

ბორგმა ორჯერ მოიგო წლის შემაჯამებელი ტურნირი. ჯამში მან ერთეულთა თანრიგში ATP-ის 64 ტურნირი მოიგო. იგი ჯამში 109 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს. სანაკრებო დონეზე, მან ერთხელ გაიმარჯვა დეივისის თასზე შვედეთის ნაკრებთან ერთად, რომელიც პირველი იყო ქვეყნის ისტორიაში.

ბორგმა 1983 წელს 27 წლის ასაკში მოულოდნელად დაასრულა კარიერა. ამ დროს მას უკვე 11 დიდი სლემის ტურნირი ჰქონდა მოგებული. 1991 წელს იგი დაუბრუნდა ჩოგბურთს და 1993 წლამდე რამდენიმე მატჩი გამართა, თუმცა ყველა წააგო და საბოლოოდ დაამთავრა საჩოგბურთო კარიერა.

შვედმა ჩოგბურთელმა 1970-იან წლებში დიდი წვლილი შეიტანა ჩოგბურთის პოპულარიზაციისთვის. 1979 წელს იგი გახდა პირველი ჩოგბურთელი, ვინც ერთ წელიწადში ერთ მილიონ დოლარზე მეტი გამოიმუშავა. 1987 წელს, ბორგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 16 (11–5)
### წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 4 (2–2)
(დ) – დახურული კორტი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბორგი–მაკინროის მეტოქეობა
* ბორგი–კონორსის მეტოქეობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბორგი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* ბორგი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* ბორგი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე
* ბორგი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:შვედი ჩოგბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:უიმბლდონის ჩემპიონები
კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ციმერმანის ტელეგრამა

მინი|200პქ|ციმერმანის ტელეგრამა
**ციმერმანის ტელეგრამა** () — ტელეგრამა, რომელიც აშშ-ის პრეზიდენტმა ვუდრო უილსონმა გამოიყენა გერმანიის წინააღმდეგ ომის გამოცხადების საბაბად.

1916 წლის ბოლოს გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრმა არტურ ციმერმანმა შეიმუშავა გეგმა, რომლის მიხედვითაც მექსიკა უნდა ჩაბმულიყო ომში გერმანიის მხარეს, იმ შემთხვევაში თუ აშშ ჩაებმეოდა ომში. საიდუმლო ინსტრუქცია გაუგზავნა გერმანიის ელჩს მექსიკაში. ინსტრუქციის თანახმად ელჩს უნდა შეეთავაზებინა მექსიკის მთავრობისთვის აშშ-ის წინააღმდეგ გერმანია-მექსიკის სამხედრო თანამშრომლობის გაფორმება. სანაცვლოდ, გერმანია მექსიკას ჰპირდებოდა დახმარებას აშშ-ის მიერ 1846-1848 წლებში წართმეული ტერიტორიების დაბრუნებას.

ციმერმანის დეპეშა ხელში ჩაუვარდა დიდი ბრიტანეთის დაზვერვას და დაუყოვნებლივ აცნობა აშშ-ს. 1917 წლის 1 მარტს სახელმწიფო დეპარტამენტმა დეპეშა გამოაქვეყნა. მექსიკის მხარემ განაცხადა, რომ მათ გერმანიის ამ წინადადებას უარით უპასუხეს. თვით ციმერმანმა რაიხსტაგში გამოსვლისასა განაცხადა, რომ მისი დეპეშა წარმოადგენდა მხოლოდ ინსტრუქციას, აშშ-ის მიერ გერმანიისთვის ომის გამოცხადების შემთხვევაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Failed Diplomacy: the Zimmermann Telegram
* The life and death of Charles Jastrow Mendelsohn and the breaking of the code. 
* Our Documents - Zimmermann Telegram (1917)
* GermanNavalWarfare.info , Some Original Documents from the British Admiralty, Room 40, regarding the Zimmermann-/Mexico Telegram: Photocopies from The National Archives, Kew, Richmond, UK.
* Moving out of German Embassy after breaking relations, 1917

კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომი
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:მექსიკის ისტორია
მანანა ჩიტიშვილი

**მანანა ჩიტიშვილი** (დ. 13 ნოემბერი, 1954, სოფ. კორინთა, ახლანდ. ახალგორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი პოეტი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1954 წლის 13 ნოემბერს, ქსნის ხეობაში, ახალგორის რაიონის სოფელ კორინთაში. 1974 წელს დაამთავრა გორის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1986 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1970-იანი წლების ბოლოს.

იბეჭდებოდა ჟურნალებში „ცისკარი“, „მნათობი“ და გაზეთში „ლიტერატურული საქართველო“. გამოცემული აქვს ლექსების რვა კრებული. მიღებული აქვს 6 ლიტერატურული პრემია. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით. მისი ლექსები თარგმნილია იტალიურ, ინგლისურ, სომხურ, აზერბაიჯანულ და რუსულ ენებზე. 2003 წელს ამერიკის ბიოგრაფიის უნივერსიტეტმა შეიტანა კრებულში „თანამედროვე ეპოქის ცნობილი ადამიანები“. მიღებული აქვს დავით აღმაშენებლის სახელობის პრემია ნომინაციაში „ერის ტკივილი ლექსად“.

## ბიბლიოგრაფია 
* „ქსანზე“: ლექსები (ავტორი). — თბილისი, მერანი, 1979. — 39 გვ.
* „მინდვრის ფერადები“: ლექსები (ავტორი). — თბილისი, მერანი, 1984. — 63გვ
* „ქართლის გზაზე“: ლექსები (ავტორი). — თბილისი, მერანი, 1988. — 91 გვ.
* „მზის მოლოდინში“: ლექსები (ავტორი). — თბილისი, ნაკადული, 1990. — 62 გვ.
* „შენ ჩემი ლოცვა გიშველის“: ლექსები (ავტორი). — თბილისი, მერანი, 1997. — 124 გვ.
* „100 ლექსი“ (ავტორი). — თბილისი, ინტელექტი, 2001. — 126 გვ.
* „მაინც საქართველო ერქვა“: ლექსები (ავტორი). — თბილისი, ინტელექტი, 2010. — 228 გვ. — ISBN 978-9941-420-76-4

## ჯილდოები 
* 2001 — ღირსების ორდენი
* 2010 — პრემია „საგურამო“, პოეზიის ნომინაციაში
* დავით აღმაშენებლის სახელობის პრემია
* შოთა რუსთაველის სახელობის პრემია
* გალაკტიონ ტაბიძის სახელობის პრემია
* საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემია
* ვლადიმერ მაიაკოვსკის სახელობის საკავშირო ახალგაზრდული პრემია

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საგურამოს პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შოთა რუსთაველის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს მწერალთა კავშირის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Kinect Joy Ride

**Kinect Joy Ride** — სარბოლო თამაში Xbox 360-ის Kinect-ისთვის. თამაში შექმნა BigPark-მა და გამოაქყვეყნა კომპანია Microsoft Game Studios-მა. გამოვიდა 2010 წლის 4 ნოემბერს. გამოსვლამდე ცნობილი იყო *Joyride*-ის სახელით. დაანონსდა E3 2009 წლის ცერემონიაზე. თამაშმა მიიღო შერეული შეფასებები კრიტიკოსებისგან.

## გეიმპლეი 
თამაში მიდის მოთამაშის ავატარით, თამაში იმართება ხელების ისე დაკავებით თითქოს მოთამაშეს უჩინარი ავტომობილის საჭე უკავია ხელში, იმისთვის რომ მან შეცვალოს მიმართულება ხელი უნდა გადაწიოს როგორც საჭე, გვერდზე გადახრით მოთამაშეს საშუალება ეძლევა მანქანა ასრიალოს, თუ „საჭეს“ წინ გააქანებს ჩაირთვება ტურბო. ჰაერში მოთამაშეს შეუძლია გააკეთოს ილეთები როგორიცა ტრიალი. არსებობს რამდენიმე თამაშის რეჟიმი (მაგ., რბოლა, ბრძოლა, ილეთების რეჟიმი და სხვა). ერთ კონსოლზე შეიძლება რომ 1-2 მოთამაშებ ითამაშოს Xbox Live-თი კი 8-მდე მოთამაშეს.

## შეფასებები
თამაშს ერგო შერეული გამოხმაურება სხვადასხვა გამოცემებისგან. საერთო განხილვის საიტებზე GameRankings-სა და Metacritic-ზე ფლობს 56.59 % და 100-დან 52 ქულას შესაბამისად.

## რესურსები ინტერნეტში
*"Kinect Joy Ride" Xbox.com page
*Kinect Joy Ride News 
*Kinect Joy Ride Achievements 

## სქოლიო 
კატეგორია:2012 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:სარბოლო ვიდეო თამაშები
კატეგორია:კანადაში შემუშავებული ვიდეო თამაშები
კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები
კატეგორია:Kinect-ის თამაშები
კატეგორია:Microsoft-ის თამაშები
კატეგორია:ერთმოთამაშიანი და მრავალმოთამაშიანი ვიდეო თამაშები
საძელისი

**საძელისი** — ისტორიული პუნქტი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, მდინარე ალგეთის მარცხენა შენაკადის ამლევისწყლის აღმოსავლეთით, ახლანდელი სოფელ ამლევიდან (თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) 2 კმ-ის დაშორებით. ადგილის სახელწოდება „საძელისი“ მოდის მონასტრის სახელიდან. შემორჩენილია მაცხოვრის ეკლესია (სიგრძე 10,5 მ, სიგანე 5,5 მ, სიმაღლე 6 მ). ვარაუდით, აგებულია XII საუკუნეში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლიდინგე

**ლიდინგე** () — ქალაქი შვედეთში, სტოკჰოლმის ლენში. ლიდინგეს კომუნის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2010 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 31 561 ადამიანს შეადგენს. 

მდებარეობს სტოკჰოლმის ჩრდილო-აღმოსავლეთით და შედის მის მეტროპოლიურ არეალში. ეკონომიკის ძირითადი დარგია მომსახურების სფერო. 

კუნძული ლიდინგე, რომელზეც ქალაქია გაშენებული 1774 წლამდე ბანერების ოჯახს ეკუთვნოდა. XIX საუკუნის დასაწყისში აიგო ხიდები, რომლებიც კუნძულს მატერიკთან აკავშირებდა. ამავე საუკუნის შუა ხანებში სტოკჰოლმის მოსახლეობამ თავისუფალი დროის სულ უფრო მეტი წლის გატარება დაიწყო ამ კუნძულზე, რასაც რამდენიმე დეკადაში ვილების თანდათანობით მშენებლობა მოჰყვა. 1910 წელს ლიდინგომ ურბანული დასახლების სტატუსი მიიღო, ამ დროისთვის მისი მოსახლეობა 4 500 ადამიანს ითვლიდა, 1926 წელს კი ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

ლიდინგეს ყველაზე ცნობილი მკვიდრნი არიან ჯგუფ ABBA-ს წევრები — ბიორნ ულვეუსი და აგნეტა ფელტსკუგი.

## გალერეა

Image:Lidingö stadshus.JPG|რატუშა
Image:Lidingö centrum torget.jpg|ცენტრალური მოედანი
Image:Lidingö museum 2008.jpg|ლიდინგეს მუზეუმი

## იხილეთ აგრეთვე
* შვედეთის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის ქალაქები