open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გოხის გორა

**გოხის გორა** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავისმანის ჩრდილოეთით, სარწყავი არხის პირას, განმხოლოებულ გორაზე. თარიღდება ადრინდელი ბრინჯაოს, გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელი რკინის ხანით. 

გორა ოვალური ფორმისაა. დამხრობილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. ჩრდილოეთიდან, აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან შემოვლებული აქვს ტერასისაგან გამომყოფი თხრილი, რომლის სიგანე 40 მეტრია, სიღრმე 20 მეტრი. გორის თხემი წარმოადგენს დიდ მოვაკებულ მოედანს (65x25 მეტრი) ნამოსახლარზე გამოვლინდა ორი კულტურული ფენა. პირველში გვხვდება ადრინდელი ბრინჯაოს ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკ. ჭურჭელი: პირგადაშლილი და მუცელგამობერილი ქოთნები, პირგადაშლილი ჯამები, რომელთა უმეტესობა სქელკეციანია. თხელკეციანი ჭურჭელი ჭურჭელი ცოტაა. კერამიკა ხასიათდება თიხის არაეთგვაროვნებით, გამომწვარია შავად და წითლად. გვხვდება ორმხრივ შავზედაპირიანი, ორმხრივ წითელზედაპირიანი, აგრეთვე წითელზედაპირიანი შავსარჩულიანი და შავზედაპირიანი წითელსარჩულიანი ჭურჭელი. ნამოსახლარს მეორე კულტ. ფენის კერამ. ჭურჭელი ხასიათდება თიხის ერთგვაროვნებით, გამომწვარია შავად, წითლად. ლეგაფრად.  მათი კეცი პრიალაზედაპირიანია. გვხვდება დაბალყელიანი, პირგადაშლილი ქოთნები, პროფილირებულპირიანი ჯამები, დიდი და მცირე ზომის ბადიები, ბრტყელძირიანი, მრგვალი და ოვალურგანივკვეთიანი ყურების მქონე დერგები, ამოღარულქუსლიანი სასმისის ნატეხები. ჭურჭელთა უმეტესობა შემკულია ტალღისებრი, ჭდეული, სავარცხლისებრი, თევიფხური ორნამენტით. გვხვდება პრიალა ხაზებისგან შედგენილი რომბული ბადეებიც. ჭურჭელი უმთავრესად ჩარხზეა დამზადებული. მასალა გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელი რკინის ხანით თარიღდება. 

გორის ჩრდილოეთისა და სამხრეთის მხარეს, თხრილის გარეთ, ტერასაზე აღმოჩნდა ნამოსახლარი, აქაც ორი კულტურული ფენა გამოვლინდა. პირველი ფენის, ადრინდელი ბრინჯაოს ხანისათვის დამახასიათებელი კერამიკა გამორჩევა მრავალგვაროვნებით, გამომწვარია შავად, წითლად, ორკეციანია. გვხვდება შავზედაპირიანი წითელსარჩულიანი და წითელზედაპირიანი შავსარჩულიანი ჭურჭელი, პირგადაშლილი ქოთნები, ჯამების ნატეხები, რომელთა შემორჩენილი ყურის ნაწილი მიერთებულია ჭურჭლის ან ჯამის პირთან. ნამოსახლარის მეორე ფენაში დადასტურდა ორი ლეგაფრად გამომწვარი პატარა ნატეხი. ერთი მათგანის ზედაპირი დაფარულია წვრილი ღარებით, მეორისა შემკულია თევზიფხური ორნამენტით. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელი რკინის ხანით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ფლავისმანის ქვაყუთი

**ფლავისმანის ქვაყუთი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფლავისმანის მისასვლელთან, ჩრდილო-აღმოსავლეთით. მიეკუთვნება გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრინდელი რკინის ხანას. აღმოაჩინეს შემთხვევით, 1924 წელს, ტირიფონის არხის გაყვანის დროს. ქვაყუთი მდებარეობდა მიწის ზედაპირიდან 2 მეტრ სიღრმეზე და წარმოადგენდა კოლექტიურ სამარხს. ქვაყუთის დაზიანების გამო დაკრძალვის წესი ვერ დადგინდა. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალიდან აღსანიშნავია თიხის ჭურჭელი და ბრინჯაოს ნივთები: თავხია საკინძი, მასრაგახსნილი შუბისპირი, მოკლე ორპირი მახვილი სატარეზე ორი სამანჭვლე ნახვრეტით. მასალა დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
წაღვლის ნაეკლესიარი

ტერმინი **წაღვლის ნაეკლესიარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* წაღვლის პირველი ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეორე ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მესამე ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში.
ყათლანისხევის ნამოსახლარი

**ყათლანისხევის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ უფლისციხის დასავლეთით, 1,5 კმ-ზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე. კვერნაქის ქედის სამხრეთით. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს-ანტიკური ხანით და ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ნამოსახლარი, ძირითადად მისი სამხრეთი მხარე, დაზიანებულია ეროზიის შედეგად. შეისწავლა უფლისციხის 1957-1963 წწ. არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. (უფროსები: თ. ქარუმიძე, დ. ხახუტაიშვილი). ნამოსახლარი შეიცავს რამდენიმე კულტ. ფენას, მ.შ უძველესია ე.წ ყათლანისხევი პირველი, რომელიც დაცულია განაპირა ბორცვებზე და თარიღდება ძვ.წ მეორე ათასწლეულის მეორე ნახევრის დამდეგით. შემდეგი ფენა-ყათლანისხევი მეორე ფარავს პირველს და განეკუთვნება ძვ.წ. XII-IX საუკუნეებს. იგი ნაყოფიერების წარმართულ ღვთაებათა სამლოცველო ყოფილა, რომელიც ძლიერ ხანძარს გაუნადგურებია. გადარჩენილა ოთხი სამლოცველო სენაკისა და ხატის ბეღლის ნაშთები, სალოცავში შემორჩენილია ხარისა და მოზვრის თავის თიხის მოდელები, ქალღმერთის თიხის რელიეფური გამოსახულება, ასტრალური ნიშნები და სხვ. აგრეთვე ხატისათვის შეწირული ნივთები: კვერის კოხები, კაჟის ნამგლის ჩასართები, ხელსაფქვავები, ცხოველთა თიხის ფიგურები და ა.შ. სავარაუდოა, რომ სამლოცველო რომელიღაც მტრული თემის შემოსევის დროს განადგურდა, რის შემდეგაც მის გარშემო დასახლებული თემი აქედან აყრილა.

ნამოსახლარის შედარებით ახალი დასახლებები განლაგებულია მდინარე მტკვრის პირას, ყათლანისხევის ორივე მხარეს. თარიღდება ანტიკური ხანითა და ადრინდელი შუა საუკუნეებით. შემორჩენილია როგორც ნამოსახლარები, ისე სამარხები. უძველესია ყათლანისხევის მარცხენა ნაპირის ნამოსახლარი, რომელიც ბამბების ნამოსახლარის სინქრონულია. აქვეა ამავე დროის სამაროვანი, რომელშიც მიცვალებული კევრზეა დასვენებული. გამოვლინდა მოხატული, შეღებილი, გაპრიალებული და სადა თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, კერამიკული ჭურჭლისა და ქვევრის ნატეხები. მომდევნო ფენას შეადგენს გვიანდელი ანტიკური ხანის ნასახლარი, სადაც აღმოჩნდა სასანური ხანის თიხის ბულა ფალაური წარწერით. ყათლანისხევის მარჯვენა მხარეს გამოვლინდა ახ. წ პირველი-მესამე საუკუნეების ნამოსახლარი და ორუბნიანი სამაროვანი. ხევის პირას რიგითი მედაბურების სამარხებია, მდინარე მტკვრის პირას კი-მდიდარი მედაბურების. ნაპოვნია ამავე ხანის რკინის სახნისი და წერნაქით შეღებილი ბრტყელი და ღარისებრი კრამიტები.

ყათლანისხევის ორივე მხარეს ახ.წ პირველ საუკუნეში უფლისციხის (კლდეში ნაკვეთი ქალაქის) გარეუბნის ერთ-ერთი თემი სახლობდა.

ყათლანისხევის თემების მეურნეობებში წამყვანი ყოფილა სოფლის მეურნეობა. ისინი ძვ. წ მეორე ათასწლეულიდანვე იცნობდნენ სოფლის მეურნეობის ისეთ ინტენსიურ დარგს, როგორიცაა მევენახეობა. მეოთხე საუკუნეში ყათლანისხევში დაქვეითების ძლიერი ნიშნები შეინიშნება, ხოლო მეათე საუკუნისათვის მოსახლეობის არავითარი კვალი აღარ ჩანს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
დიდი რუ

**დიდი რუ** — სარწყავი არხი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხვენისსა (სათავე) და ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბებნისს შორის. თარიღდება ფეოდალური ხანით და წარმოადგენს არქეოლოგიურ-ისტორიული ძეგლს. არხი რწყავს საქაშეთის, შინდისის, სასირეთის, ბებნისის მიწებს. არხში მოდინება მდინარე ლიახვის წყალი. გადმოცემით, იგი თამარ მეფის დროს აუგიათ. არხის გასწვრივ გამოვლენილია ფეოდალური ხანისათვის დამახასიათებელი წითლად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები. არხის ნაწილი ამჟამადაც მოქმედებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:საქართველოს სარწყავი არხები
შინდისის იარაღის საწყობი

**შინდისის იარაღის საწყობი** — ისტორიული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ შინდისში. 1905 წელს ნოემბერში სოფელში პოლიციამ აღმოაჩინა რევოლუციონერების იარაღის საწყობი. ამის გამო შინდისში და მეზობელ სოფლებში (ფხვენისში, ნიქოზში და სხვ.) ჩააყენეს ჯარი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
უფლისციხის ერთსვეტიანი დარბაზი

**უფლისციხის ერთსვეტიანი დარბაზი** — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის ნაქალაქარ უფლისციხეში, მონაკვეთში ხელოვნურად მოსწორებულ ტერასაზე, თარიღდება XIII-XIV საუკუნით. სავარაუდოა რომ იგი ანტიკური ხანის ნაგებობიდან არის გადაკეთებული, რასაც მოწმობს აქ შემორჩენილი ზოგიერთი დეტალი.

## არქიტექტურა
ოთხკუთხა დარბაზი ამოკვეთილია კლდეში. მისთვის დამახასიათებელია ინტერიერის გეგმის, გადახურვის დეკორატიული ელემენტების უსწორმასწორობა, კლდის ზედაპირის უხეში დამუშავება. განსხვავებულია სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფასადები. ნაგებობა დაზიანებულია: დიდი ნიშის წინ ჩანგრეულია იატაკი, დარბაზის სამხრეთ მონაკვეთი გამოფიტულია და დასერილია. ბაზის სამხრეთ  მონაკვეთი გამოფიტულია და დასერილია ნაპრალებით, არ შემორჩენილა. დარბაზს შესასვლელი აღმოსავლეთ კედლის ბოლოში აქვს. კარი სწორკუთხაა. მოვლებული აქვს სადა არქივოლტი, შესასვლელთან ჩრდილოეთ კედელში დიდი ზომის გულდასმით დამუშავებული ნიშია, რომელიც აფართოებს დარბაზს. ნიშს აქვს ბრტყელი გადახურვა, რომელიცბით გადადის გვერდით კედლებზე. დარბაზის, ინტერიერი გაფორმებულია რთულად  ქვის დეკორატიული  ელემენტების იმიტაციით. შენობის შიგნით აღმართულ ერთადერთ სვეტზე გადაყვანილი თაღები დარბაზის სივრცეს ოთხ არათანაბარ ნაწილად ყოფს. სვეტიდან ოთხივე კედელზე გადადის კამარის შემკვრელი ორმაგი თაღები, რომლებიც პილასტრებს ეყრდნობიან. მხოლოდ აღმოსავლეთ  თაღი ეყრდნობა პილასტრის ზემოთ მოთავსებულ კონსოლს. შუა პილასტრიდან კუთხეების პილასტრებზე გადაყვანილია კედლის მოსართავი თაღები. სვეტისა და პილასტრების კვეთი შეესაბამება მათზე დაყრდნობილი თაღების კვეთს. 

დარბაზის ჩრდილოეთ კედელში გაჭრილი კარით უკავშრდება მცირე ზომის ბნელ სათავსს, რომლის იატაკში ამოჭრილია გაურკვეველი დანიშნულების მცირე ბაქნები და ღარები. დარბაზს აქვს აღმოსავლეთ და სამხრეთ ფასადები და ბანი. დარბაზს ოთხივე ნაწილში ამოკვეთილი სხვადასხვა სახის გადახურვა აქვს. დარბაზი მოგვიანებით გამოუყენებიათ საცხოვრებლად. საუკუნეთა მანძლზე კედლებზე ამოუჭშრიათ უსწორო ფორმის თახჩები, იატაკში თონეებისა და საქსოვი დაზგების ჩასადგმელი ორმოები. სამხრეთ კედლის ბოლოში გაუმართავთ ბუხარი, ჭერში ამოკვეთილი საკვამლე მილით. აღმოსავლეთ ფასადის პარაპეტში ამოუჭრიათ კოჭების ბუდეები. სავარაუდოა, რომ დარბაზის წინ ხისგადახუროვანი აივანი იყო. 

დარბაზის აღმოსავლეთ ფასადის წინ მოზრდილი ეზოა, რომელსაც აღმოსავლეთით კლდის სწორხაზოვანია, გლუვი კედლის საზღვარს, ჩრდილოეთით, 3,5 მეტრით დაბლა,  ემიჯნება მაღალტახტიანი ოთახის კომპლექსი, სამხრეთით შემორჩენილია განვითარებული ფეოდალური ხანის ქვითნაგები კლდის ფრაგმენტი, რომლის ქვეშაც ჩანს ანტიკურ ხანაში დამუშავებული კლდის ნაწილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უფლისციხე
წედისის ნასოფლარი

**წედისის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ წედისში, საავტომობილო გზის პირას, წისქვილის მახლობლად. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ნასოფლარზე იპოვება უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, წითლად გამომწვარი დიდი ზომის ქვევრის ფრაგმენტები. შემორჩენილია ნასახლართა ბუდეები, რიყის ქვით ნაგები შენობების საძირკვლის ნაშთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
შორაპნის მემორიალური ორთქლმავალი

300px|მინი
**შორაპნის მემორიალური ორთქლმავალი** — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის დაბა შორაპანში. 

ფოთი-შორაპნის დამაკავშირებელი სარკინიგზო მაგისტრალზე პირველმა ორთქლმავალმა 1871 წელს გაიარა. ეს იყო ვიწრო ლიანდაგიანი „ბონეფონდის“ ფირმის ორთქლმავალი. სწორედ ამ ორთქლმავლის ანალოგი დგას დაბა შორაპანში ვ. ბატონიშვილისა და ჭიათურის ქუჩათა კვეთაზე, რომელსაც დღესდღეობით მემორიალური დანიშნულება გააჩნია.

2014 წლის 28 თებერვალს, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს გენერალური დირექტორის ბრძანებით მიენიჭა უძრავი ძეგლის სტატუსი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ძეგლები
გორის საცხოვრებელი სახლი (ე. ნინოშვილის 3)

**გორის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ გორში, ე. ნინოშვილის ქ. 3. აგებულია 1900 წელს ხურო-ხელოსანი გიგა ქორქაძის მიერ. სახლი ი. კახნიაშვილისაა. საცხოვრებელი სახლი (14,7X11,9 მ) აგურითაა ნაშენი, სარდაფის კედლები — აგურითა და  რიყის ქვით. შესასვლელი ნინოშვილის ქუჩიდანაა. ზედა სართულზე, შუაში გრძელი კორიდორია, რომლის ორივე მხარეს სიმეტრიულად განლაგებულია ორ-ორი ოთახი. გამოირჩევა ქუჩის ფასადი. ამ ფასადზე კუთხეებში და სარკმლებს შორის პილასტრებია. სარკმლები ლილვებითაა მოჩარჩოებული და დასრულებულია სწორკუთხა ან თაღოვანი ფრონტონით. ასევეა შემკული შესასვლელი კარიც. ხის მასიური კარის ფრთების თაღოვანი ღიობები დაფარულია რკინის ცხაურით. პარაპეტის ზედა ნაწილს აგურის კბილანებიანი ლავგარდანი გასდევს. სახლს ეზოს მხარეს აქვს აივანი, რომელსაც მოგვიანებით დამატებითი სათავსები მიაშენეს. სარდაფი ძირითადად სახლის გეგმას იმეორებს. სარდაფში ჩასასვლელი ეზოდანაა, სარდაფის კუთხის სათავსში — ქუჩის მხრიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
გორის საცხოვრებელი სახლი (ვ. კახნიაშვილის 24)

300px|მინი| საცხოვრებელი სახლი
**გორის საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ გორში, ვ. კახნიაშვილის 24-სა და ჟ. შარტავას ქუჩების გადაკვეთაზე, აგებულია XIX საუკუნეში. საცხოვრებელი სახლი (15,3×9 მ) ერთსართულიანია, ნაშენია აგურით, სარდაფი — აგურითა და რიყის ქვით. სახლს თავდაპირველად ორი საცხოვრებელი ოთახი და ორივე ქუჩსკენ გახსნილი სავაჭრო დუქანი ჰქონდა. ამჟამად ეს სათავსი გადაკეთებულია საცხოვრებელ ოთახად. ოთახებს შორის კორიდორია. მთავარი შესასვლელი კახნიაშვილის ქუჩიდანაა, მეორე — ოსტროვსკის ქუჩიდან, აივნიდან. სახლის კუთხე გზაჯვარედინის მხარეს წაკვეთილია  და აქ სარდაფში ჩასასვლელი თაღოვანი კარია გაჭრილი. სარდაფში, საცხოვრებელი ოთახების ქვეშ, ორი დიდი სათავსი. სარდაფის კედლებში თაროებიანი თაღოვანი და სწორკუთხა თახჩებია. კახნიაშვილის ქუჩის მხარეს, ფასადზე, კარ-სარკმლებია მოჩარჩოებულია აგურის წყობით. სარკმლების ქვემოთ სწორკუთხა შეღრმავებებია. სახურავი ორფერდაა, გადახურულია კრამიტით.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
გორის ძველი ხიდი

250პქ|მინი|რეაბილიტაციამდე
**ძველი ხიდი** ითვლება საქართველოში პირველ რკინაბეტონის ხიდად.

2021 წლის ბოლოს ხიდის რეაბილიტაციისა და მისთვის პირვანდელი სახის დაბრუნებისთვის დაიწყო პროექტის მოსამზადებელი სამუშაოები (საერთო ბიუჯეტი — 1,3 მლნ. ლარი).

## სქოლიო 
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:საქართველოს ხიდები
არბოს საცხოვრებელი სახლი

**არბოს საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არბოში, წმ. გიორგის ეკლესიის ჩრდილოეთით, აგებულია XX საუკუნის დასაწყისში არქიტექორ სიმონ კლდიაშვილის მიერ სახლი ი. მიქარაშვილს ეკუთვნოდა. 

საცხოვრებელი სახლი (17,4X16,6 მ) ორსართულიანია, ნაგებია აგურით. დაზიანებულია: ჩამონგრეულია ზედა სართულის ჩრდილოეთის აივანი, ქვედა სართულის აივნის მნიშვნელოვანი ნაწილი; სამხრეთის აივნების ჭვირულორნამენტიანი მოაჯირები შეცვლილია მთლიანი ხის მოაჯირით; დაზიანებულია სახლის სახურავიც. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, პირველი სართულის აივნიდან. აივანს შუაში ქვის კიბე აქვს  პირველ სართულზე  6 მომიჯნავე ოთახია — 3 სამხრეთით, 3 ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთით მთელ სიგრძეზე საცხოვრებელ სახლს ხის ღია აივანი ჰქონდა მიშენებული. მეორე სართულზე ასასვლელი ამ აივნიდან იყო. მეორე სართული, პირველთან შედარებით, ვიწროა. აქ ორი თითქმის თანაბარი ოთახია, რომლებიც ერთმანეთთან დაკავშირებულია განიერი კარით. სახლს აქვს სარდაფი რომელშიც წვრილად მხარის მარანია საწნახლითა და ქვევრებით. მარნის კედლებში თაღოვანი და სწორკუთხა ღრმა ნიშებია. სარდაფის სამხრეთ ნაწილიც სამეურნეო დანიშნულებისაა. სარდაფში ჩასასვლელი საცხოვრებელი სახლი ჩრდილოეთ ნაწილშია. სახლის ფასადებიდან გამორჩეულია სამხრეთის ფასადი. მისი ქვედა ნაწილი განიერია, მეორე სართულზე გადასვლა ხდება პირველი სართულის ცალფერდა სახურავებით. მეორე სართულის სახურავი ორფერდაა.ფასადზე სართულები ერთმანეთისგან გამოყოფილია ორსაფეხურიანი სარტყელით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ახალდაბის ნასოფლარი

**ახალდაბის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდაბის ცენტრში, ადგილ მღვდლის სახლთან. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. აღმოჩნდა შენობების საძირკვლების გამოჭრისა და საკარმიდამო ნაკვეთების მოწყობის დროს.ნასოფლარზე გამოვლინდა წითლად გამომწვარი უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი ქვევრის ფრაგმენტები, შენობების საძირკვლის ნაშთები, რომლებიც ნაგებია რიყის ქვით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ახალდაბის სამარხი

**ახალდაბის სამარხი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდაბაში, ადგილ ვირიტაფაზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანით. გამოვლინდა და განადგურდა მოქალაქე გ. ქებაძის სახლის საძირკვლის გაჭრის დროს. გადმოცემით სამარხში მიცვალებული ესვენა ფეხმოკეცილი, თავით ჩრდილო-დასავლეთისაკენ. სამარხში აღმოჩნდა შავად გამომწვარი სხვადასხვა ზომის რამდენიმე თიხის ჭურჭელიც, შავადვე გამომწვარი, უხეხშეციანი თიხის ჭურჭლის ნამტვრევები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას სახლ-მუზეუმი

**ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას სახლ-მუზეუმი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი მეჯვრისხევის ცენტრში. გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის ფილიალი. აშენებულია XIX საუკუნეში. ამჟამად აქ მოთავსებულია საჯარო სკოლა. სკოლის ერთი ოთახი დათმობილი აქვს მუზეუმს, სადაც გამოფენილია ქართული მწერლისა და საზოგადო მოღვაწის ანასტასია ერისთავ-ხოშტარიას (1869-1951 წწ.) ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
ბნავისის ნასახლარი და ქვაყუთი

**ბნავისის ნასახლარი და ქვაყუთი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბნავისის ცენტრში, კ. პავლიაშვილის სახლის უკან, ვიწრო ტერასაზე. აღმოჩნდა 1960 წელს შემთხვევით, მიწის დამუშავების დროს. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს ხანით. ნასახლარზე გამოვლინდა ნაცრისა და დამწვარი მიწის ფენა ნაცრისფრად და აგურის ფრად გამომწვარი კერამიკული ჭურჭლის ორნამენტიანი ფრაგმენტები და ქვაყუთი, რომელიც შედგენილი იყო დიდი ზომის ფილა ქვებისაგან და ყუთში აღმოჩნდა უხეშად გამომწვარი თიხის კეცი ან რამდენიმე თიხის ჭურჭელი ბრინჯაოს გოლები და სხვა მასალა დაცულია გორის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მამაცაშვილის სახლი

**მამაცაშვილის სახლი** — ისტორიული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდ ხურვალეთში. ამჟამად საცხოვრებელი სახლია. 1905 წლის 15 აგვისტოს მამაცაშვილის სახლს ალყა შემოარტყეს წითელრაზმელებმა და შეეცადნენ განეიარაღებინათ იქ დამალული შავრაზმელები. შეტაკების დროს მოკლეს ერთ-ერთი წითელრაზმელი. შავრაზმელებმა გაქცევით უშველეს თავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ვარიანის ნასოფლარი

**ვარიანის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარიანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1 კმ-ზე, ადგილ წყაროსთავებში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ნასოფლარზე შემორჩენილია რამდენიმე სახლის ნანგრევი. საძირკვლის ნაშთები ნაგებია რიყის ქვით.გვიანდელი ფეოდალური ხანისათვის დამახასიათებელი წითლად გამომწვარი თიხის უხეშკეციანი ჭურჭლის ნამტვრევები, დიდი პოვრები და სხვა. გადმოცემით, მოსახლეობა აქედან ლეკთა შემოსევის დროს (XVIII ს.) აყრილა. XIX საუკუნის II ნახევარში ამ ადგილებშიდასახლდნენ რაჭიდან წამოსული კერესელიძეები, რომლებიც შემდეგ სოფელ ვარიანში გადავიდნენ საცხოვრებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზარდიანთკარის ნამოსახლარი

**ზარდიანთკარის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზარდიანთკარის ჩრდილოეთით 0,3 კმ-ზე, განმხოლოებულ გორაზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს-ადრეული რკინის ხანით. გორა (50 მ X 20 მ) დაყოფილია სამ ტერასად. იპოვება თიხის ჭურჭლის ნატეხები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ზეღდულეთი (ნასოფლარი)

**ზეღდულეთი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზეღდულეთის ჩრდილოეთით. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ნასოფლარზე გამოვლინდა ნასახლართა ბუდეები, თონეები, ქვევრები და თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
თინა იოსებიძის სახლი

**თინა იოსებიძის სახლი** — ისტორიული ძეგლი დგას გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ თორტიზის ცენტრში, სახლი ქვითკირისაა, ერთსართულიანი. მეორე მსოფლიო ომის (1938-1945 წწ.) მონაწილე გმირი ქალი თინა იოსებიძე ამ სახლში ცხოვრობდა 1920-1941 წლებში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ლარი კინგი

მინი|220პქ|ლარი კინგი 2017 წელს
**ლარი კინგი** (, ნამდვილი სახელი და გვარი: ლოურენს ჰარვი ზეიგერი, Lawrence Harvey Zeiger) (დ. 19 ნოემბერი, 1933, ბრუკლინი, ნიუ იორკი, აშშ, — გ. 23 იანვარი, 2021, ლოს-ანჟელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი სატელევიზიო წამყვანი. მისთვის დამახასიათებელი იყო ინტერვიუს გაძღოლის მსუბუქი, ლმობიერი სტილი, რამაც „ლარი კინგის ეთერში“ (გადიოდა 1985-2010 წლებში) სატელევიზიო კომპანია „სი-ენ-ენის“ ერთ-ერთ ყველაზე ხანგრძლივ და პოპულარულ პროგრამად აქცია.

ლარი კინგი დაიბადა და გაიზარდა ბრუკლინში. 1957-1978 წლებში მუშაობდა მაიამიში (ფლორიდა), როგორც რადიოს დისკ-ჟოკეი, დებატების წამყვანი, შტატგარეშე მომუშავე ჟურნალისტი და მწერალი. 1978-1994 წლებში ის უძღვებოდა პოპულარულ რადიოდებატების შოუს „ლარი კინგის შოუ“ (ინგლ. The Larry King Show), 1985 წლიდან 2010 წლამდე კი — ამერიკული მასობრივი მედიის ისტორიაში ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარულ სატელევიზიო გადაცემას „ლარი კინგის ეთერში“ (Larry King Live). 2012 წელს ლარი კინგმა განაახლა მოღვაწეობა ახალი შოუთი „ლარი კინგი ახლა“ (Larry King Now), რომლის პრემიერა ინტერნეტ-გვერდ „ჰულუზე“ (Hulu) შედგა, ხოლო 2013 წელს დააფუძნა პროგრამა „პოლიტიკა ლარი კინგთან ერთად“ (PoliticKING with Larry King). მისი მოღვაწეობის განმავლობაში ლარი კინგს ჩაწერილი აქვს 30 000-ზე მეტი ინტერვიუ ხელოვნებისა და სპორტის ვარსკვლავებთან, მსოფლიო პოლიტიკის ლიდერებთან და სხვა ცნობილ ადამიანებთან. ლარი კინგს ასევე მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვადასხვა სატელევიზიო გადაცემაში, მხატვრულ და დოკუმენტურ ფილმში, გაახმოვანა ანიმაციური ფილმები „შრეკი“ (2004, 2007, 2010) და „ფუტკრები“ (2007). გამოქვეყნებული აქვს ავტობიოგრაფიული ხასიათის „ჩემი შესანიშნავი მოგზაურობა“ (My Remarkable Journey, 2009). მიღებული აქვს ემის ჯილდო ახალი ამბებისა და დოკუმენტური გადაცემებისთვის (2011).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 19 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ამერიკელი ჟურნალისტები
კატეგორია:COVID-19-ის პანდემიით გარდაცვლილები აშშ-ში
ხარის გორა

**ხარის გორა** — ყორღანულ სამაროვანთა კომპლექსი, არქეოლოგიური ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ტყვიავის საჯარო სკოლის დასავლეთით, ყოფილი ზოლოტნიცკის მამულში, ე. წ. ხარის გორაზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე. თარიღდება ადრინდელი ბრინჯაოს ხანით, ძვ.წ. 2500 წლით. 

კომპლექსი შეისწავლა გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმის 1938-1940 წწ. არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ს. მაკალათია). გაითხარა 3 ყორღანული სამარხი. ყველა სამარხი ქვაყრილიანია, მხოლოდ მეორე და მესამე სამარხი გაერთიანებული ერთიანი ქართული. თამაშების ზომები განსხვავებულია: პირველი  ყორღანის დიამეტრი 20 მ-ია, ქვაყრილის ცენტრალური ნაწილის სიმაღლე — 1,1 მ; მეორე ყორღანი პირველთან შედარებით ოდნავ პატარაა; მესამე ყორღანის დიამეტრი 12 მ-ს უდრის, ქვაყრილის ცენტრალური ნაწილის სიმაღლე 0,4 მ. პირველ ყორღანში, ქვაყრილის სხვადასხვა დონეზე, 42 ორმოსამარხია, მეორე და მესამეში — თითო. მიცვალებულები დაკრძალულია სხვადასხვა წესით: გულაღმა, გაშოტილი, გვერდზე, მოკუნტული. ზოგ სამარხში მხოლოდ თავის ქალაა დამარხული. ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩნდა ომაიანების დინასტიის 741-742 წწ. ვერცხლის ფული. სამარხებში გამოვლინდა თიხის ჭურჭელი: უმეტესად შავზედაპირიანი და წითელსარჩულიანი, სქელკედლიანი, უორნამენტო ორყურა ჯამები; ლითონის ნივთები: ორმაგი ხვეული ბოლოებგახსნილი სასაფეთქლე ხვიები (3 ცალი), ჯვარედინი ხაზებით შემკული მავთულის რგოლისებრი ბეჭედი და სხვა, ოფსიდიანისა და კავის საჭრისები, საფხეკები, ყუნწიანი ისრის პირები და სხვა. მასალა დაცულია გორის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ლაზური ინსტიტუტი

**ლაზური ინსტიტუტი** () — არასამთავრობო ორგანიზაცია თურქეთში, რომელიც დაარსდა 2013 წლის 17 მაისს. ორგანიზაციის მიზანია ლაზი ხალხის — ენის, კულტურისა და ისტორიის პოპულარიზაცია. ინსტიტუტის დამფუძნებელი გუნდი შედგება მწერლების, მუსიკოსების, აკადემიკოსებისა და მოხალისეებისგან.

## ისტორია 
2013 წელს ინსტიტუტმა თურქეთის ეროვნული განათლების სამინისტროსთან თანამშრომლობით მოახერხა ლაზური ენის თურქეთის საშუალო სკოლებში არჩევით საგნად დამატება. პირველი საჯარო სკოლები, სადაც ლაზურს ასწავლიდნენ, იყო ვიწესა და არქაბიში, სადაც მოსწავლეთა რაოდენობა თავდაპირველად 65-მდე აღწევდა და დროთა განმავლობაში ჯამში 214-ს მიაღწია. ინსტიტუტის მოღვაწეობის შედეგად ლაზური ენა არჩევით კურსად დაემატა ბოსფორის უნივერსიტეტში. ლაზური ენა ასევე დაემატა სტამბოლის ბილგის უნივერსიტეტის კურსთა სიაში.

2020 წელს ინსტიტუტმა წამოიწყო ევროკავშირის მიერ დაფინანსებული პროექტი „Network of Laz and Circassian Civil Societies“. პროექტის კოორდინატორმა ეილემ ბოსტანჯიმ Global Voices-ს ინტერვიუში განუცხადა: ბექაროღლუს განმარტება ინსტიტუტის სამომავლო გეგმებზე:

## სქოლიო 
კატეგორია:თურქეთის არასამთავრობო ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ქერცლოვანი ფირფიტკბილა

**ქერცლოვანი ფირფიტკბილა** () — სოკოს სახეობა გლეოფილუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

მეცნიერთა ერთი ნაწილი მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე ნაწილი — არასაჭმელად.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1815 წელს როგორც *Agaricus lepideus*.

## აღწერა
ქუდის დიამეტრი 4-12 სმ-მდე აღწევს, თავდაპირველად ამოზნექილი, შემდგომში ბრტყელი და ზოგჯერ, მცირედ ჩაღრმავებული, ხორციანი. ქუდის ზედაპირი თეთრი, მონაცრისფრო ან მოყავისფრო, ხშირად უფრო მუქი ფანტელებით, განსაკუთრებით შუა ნაწილში. 

რბილობი — უხეში, თეთრი, გაჭრისას ზოგჯერ წითური ხდება. სუსტად გამოხატული სასიამოვნო სუნითა და მტკნარი გემოთი.

ჰიმენოფორი ფირფიტოვანი, ხშირი, ფეხთან დაშვებული, დაკბილული კიდეებით, მოთეთრო.

ფეხის სიგრძე 2,5-7 სმ, სისქე — 1-3 სმ, ცენტრალურია ან ექსცენტრული, ძირისკენ გაწვრილებული, გახევებული; ქუდისკენ სადა, ძირისკენ დაფარულია მოწითალო მურა ქერცლებით. 

სპორების ფხვნილი თეთრი, სპორები ცილინდრული ან ელიფსისებური, უფერული, 8-12,5×3,5-5 მკმ.

 ბაზიდიუმი გურზისებრი, ოთხსპორიანი, 23-35×5-7 მკმ.

## გავრცელება და ეკოლოგია
საპროტროფია. ფართოდაა გავრცელებული ევროპასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, იზრდება გამხმარ და წიწვიან ხეებზე, უპირატესად ფიჭვზე, ხშირად რკინიგზის შპალებზე, ბაღებში და სხვა სახის გადამუშავებულ მერქანზე, ასევე ბნელ ქვანახშირს შახტებში, იშვიათად ფოთლოვან ხეებზე.

**სეზონი** — ზაფხულიდან — შემოდგომამდე.

## კვებითი ღირებულება
საჭმელად ვარგისია ნორჩობაში, მხოლოდ ქუდი, სანამ რბილობი ჯერ კიდევ რბილია. მეცნიერთა ერთი ნაწილი მას საჭმელ სოკოდ მიიჩნევს, მეორე ნაწილი — არასაჭმელად, სოკოს ნაყოფსხეული ხშირად იზრდება ადამიანის მიერ შექმნილ კონსტეუქციებზე, მაგალითად, როგორიცაა რკინიგზის შპალი, რომელიც გაჟღენთილია ადამიანისთვის საშიში ქიმიური ნივთიერება კრეოზოტით. მიუხედავად ამისა, დღემდე მოწამვლის არცერთი კლინიკური შემთხვევა არაა დაფიქსირებული.

## სინონიმები
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## გალერეა

ფაილი:Lentinus sp. 46192.jpg
ფაილი:Neolentinus1.jpg
ფაილი:Scaly Lentinus - Neolentinus lepideus (35620003590).jpg
ფაილი:2015-10-06 Neolentinus lepideus (Fr.) Redhead & Ginns 561656.jpg
ფაილი:Neolentinus2.jpg
ფაილი:Scaly Lentinus - Neolentinus lepideus (35619999210).jpg
ფაილი:Scaly Lentinus - Neolentinus lepideus (35198366743).jpg
ფაილი:Neolentinus4.jpg

## ლიტერატურა
*Flora Agaricina Neerlandica / ed. by C. Bas. — 1990. — Vol. 2. — 137 с. — P. 28—29. — ISBN 90-6191-971-1.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:გლეოფილუმისებრნი
ეთერ ცქიტიშვილი

**ეთერ ცქიტიშვილი** (დ. 20 სექტემბერი, 1913, თბილისი — გ. 1999) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

## ბიოგრაფია
დაამთავრა შრომის 15-ე სკოლა. 1931 წლიდან გამოდიოდა დუშეთის სცენისმოყვარეთა სპექტაკლებში. 1935 წლიდან იყო თოჯინების სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. დიდი წვლილი შეიტანა რუსთავის თოჯინების სახელმწიფო თეატრის მსახიობთა ახალგაზრდული დასის ფორმირებასა და თოჯინური ხელოვნების დაუფლების საქმეში. აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა დროს გამართულ ყველა საკავშირო თუ საერთაშორისო ფესტივალებში თბილისის თოჯინების თეატრის მონაწილეობით.

მის მიერ შესრულებული როლებიდან აღსანიშნავია: ძიძა (აკ. ბელიაშვილის „თეთრი ფინია“), გოშა (კ. მაჭარაძის „ხაფანგი“), მკითხავი (ნ. ლომოურის „ქაჯანა“), ქიტო, ლამაზისეული (ი. ჭავჭავაძის „კაცია-ადამიანი?!“), ჯემალი (გ. როსებას „ყაითარი“), ივანიკა, ვირი (გ. ჩიქოვანის „ორი ქოსატყუილა“), მინისტრი მშენებელი (ს. პრეობრაჟენსკის „გაზაფხულის ყვავილი“), ამპარტავანი კურდღელი (ს. მიხალკოვის „ამპარტავანი კურდღელი“), პრინცესა (ლ. ბრამესევიჩის „ჩექმებიანი კატა“), ვაჟა (ვ. ნიკოლაიშვილის „შვლის ნუკრი“), ბურატინო (დ. ძიგუას „ბურატინოს თავგადასავალი“), ბუტია (მ. სუბონინის „ბუტია“), თხუპნია (ტ. ხავთასის „თხუპნია“), ჯადოქარი ჩარამარა (ვ. ცინიბულვის „ცისფერი მარგალიტი“), ბიჭი (ო. იოსელიანის „დაჩის ზღაპარი“), დედა (ნ. გერნეტის „ალადინის ჯადოსნური ლამპარი“), ყეფია (ნ. ღვინეფაძის „ჩვენი აიბოლიტი“) და სხვა.

## ლიტერატურა
*საიუბილეო თარიღები: თეატრი, მუსიკა, კინო.- თბ., 1988. - გვ.73

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ვახტანგ ცუხიშვილი

**ვახტანგ ცუხიშვილი** (დ. 16 ივლისი, 1928, ცხამი) — ქართველი არქიტექტორი, საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არქიტექტორი (1979).

## ბიოგრაფია 
1953 წელს დაამთავრა ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის (1965, თ. თოდრაძესთან და გ. ლეჟავასთან ერთად) და საქართველოს მათემატიკის ინსტიტუტის (1972, გ. ლეჟავასთან ერთად) შენობები (ორივე თბილისი), „კომკავშირული ქალაქი — ბორის ძნელაძე“, ბრინჯაოს ძეგლების სერია საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტის ეზო-სავანეში (1984–1989).

## ჯილდოები 
* 1979 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არქიტექტორი
* 1980 — საქართველოს კომკავშირის პრემია (კომკავშირული ქალაქი — ბორის ძნელაძე)
* 2012 — არქიტექტურის რაინდის წოდება
* 2018 — საქართველოს არქიტექტორთა კავშირის საპატიო დიპლომი
* 2024 — თბილისის საპატიო მოქალაქე

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2024)
ცქრიალა ღვინოები

**ცქრიალა ღვინოები** — სუფრის ღვინო, რომელიც გაჯერებულია ნახშირორჟანგით. ცქრიალა ღვინოში ნახშირორჟანგი წარმოიქმნება ღვინის მასალაში დამატებული შაქრის ხსნარის ან ყურძნის ბადაგის მეორეული დუღილის შედეგად. ცქრიალა ღვინოს ახასიათებს აქაფება, ზედაპირზე ქაფის დიდი ხნის განმავლობაში შენარჩუნება, თანაბარი და ინტენსიური წვრილი ბუშტების გამოყოფა, საცობის გამოტყორცნის ეფექტი. ცქრიალა ღვნოებს ამზადებენ სპეციალური ჯიშის წითელი ან თეთრი ყურძნისგან: ციცქა, ალიგოტე, ჩინური, ცოლიკოური, გორული მწვანე, რქაწითელი, ძელშავი. კატეეგორიების მიხედვით არსებობს ქაფისებრი (მსუბუქი, ნახევრად შემაგრებული, შემაგრებული), ნახევრად ქაფისებრი (ნახევრად შემაგრებული, ნახევრად ცქრიალა, მსუბუქი) და ნახევრად დაჟანგული (მსუბუქი, ნახევრად შემაგრებული) ღვინოები. საქართველოს სსრ-ში იწარმოებოდა ცქრიალა ღვინოები „ჩხავერი“ და „ატენური“.

## ლიტერატურა
შალვა ცხადაძე

**შალვა ცხადაძე** (დ. 4 მარტი, 1916, კრასნოვოდსკი — გ. 16 ივნისი, 1975) — ქართველი გრაფკოსი, საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1963).

## ბიოგრაფია
1942 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. იყო ვ. სიდამონ-ერისთავისა და ი. შარლემანის მოწაფე. მისი მნიშვნელოვანი ნაწარმოებებია: ლითოგრაფიების სერია „ძველი თბილისი“ (1947-1948), „სვანეთი“  (1957, დაზგური გრაფიკა „ქართლის დედა“, „მწყემსი“, „ჩინელი გოგონა“, ილუსტრაციები ნიკოლოზ ბარათაშვილის პოემისა „ბედი ქართლისა“ (1944), მან მხატვრულად გააფორმა ზღაპრები: „წითელქუდა“ (1954), „კომბლე“ (1950), „ირმისა“, „რწყილი და ჭიანჭველა“ და სხვა. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ქართველი გრაფიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივნისი
წაღვლის ნამოსახლარი

ტერმინი **წაღვლის ნამოსახლარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* წაღვლის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მესამე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეოთხე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეხუთე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეექვსე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეშვიდე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მერვე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში. 
* წაღვლის მეცხრე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ წაღვლში.
გიორგი ცქიმანაური

**გიორგი ცქიმანაური** (დ. 5 აპრილი, 1887, თბილისი — გ. 1 მარტი, 1975) — ქართველი ფამრაკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1936), პროფესორი (1939), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა ნოვოროსიის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1931-1935 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის საბრძოლო მომწამვლელ ნივთიერებათა ტოქსიკოლოგიის კურსის ხელმძღვანელი. 1935-1941 წლებში განაგებდა სტომატოლოგიური ინსტიტუტის, ხოლო 1941-1973 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ფარმაკოლოგიის კათედრას; 1973 წლიდან იყო ამავე კათედრის კონსულტანტი. შეისწავლიდა ცთომილი ნერვის ორფაზოვან მოქმედებას, ტრამვული შოკის ბუნებას, სინთეზურ ანტიმალარიულ და საანესთეზიო საშუალებებს. ავტორია ნამუშევრებისა „პლაზმოქინინს ფარმაკოლოგიისთვის“ (1934) და „ფარმაკოლოგია“ (1966).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ქართველი ფარმაკოლოგები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ალექსანდრე ცხაკაია

**ალექსანდრე ცხაკაია** (დ. 9 სექტემბერი, 1902, კოკი — გ. 21 დეკემბერი, 1970) — ქართველი გეოფიზიკოსი, სეისმოლოგი.

## ბიოგრაფია
1927 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1933 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტში, 1951 წლიდან იყო რეგიონული სეისმოლოგიის განყოფილების გამგე. იყო არის საქართველოში თანამედროვე სეისმოლოგიური კვლევისა და სეისმოლოგიური სამსახურის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა საქართველოში რეგიონული სეისმოლოგიური სადგურების ქსელი. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:ქართველი გეოფიზიკოსები
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ქსენია ცხაკაია

**ქსენია ცხაკაია** (დ. 28 სექტემბერი, 1900, სოჭი, შავიზღვისპირეთის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 17 ივნისი, 1982, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მცენარეთა ფიზიოლოგი, მცენარეთა ფიზიოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, პროფესორი (1962) მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1965). 1936 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საქართველოს სასოფლო სამეურნეო ინსტიტუტის მცენარეთა ანატომიისა და ფიზიოლოგიის კათედრის გამგე. მისი ძირითადი შრომები ეხება მცენარეთა ანატომიის, ფიზიოლოგიისა და მიკრობიოლოგიის საკითხებს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ქართველი ფიზიოლოგები
შოთა აბასაშვილი

**შოთა გიორგის ძე აბასაშვილი** (დ. 1922, ხაშური) — საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი კომკავშირის № 10 სარჩევნო ოლქიდან. სკკპ წევრი 1948 წლიდან.

დიდი სამამულო ომის დროს გამოჩენილი გმირობისა და მამაცობისთვის დაჯილდოვებულია „წითელი დროშის“, „წითელი ვარსკვლავის“ ორდენებით, დიდების II და III ხარისხის ორდენით და მედლით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატების სია

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:ხაშურში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის VI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის მონაწილეები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
მილან რადინი

**მილან რადინი** (დ. 25 ივნისი, 1991, ნოვი-სადი) — სერბი ფეხბურთელი. თამაშობს საყრდენი ნახევარმცველი პოზიციაზე. კარიერის მანძილზე უთამაშია ათ გუნდში. 2021 წლის 23 იანვარს შეუერთდა თბილისის „დინამოს“. 

## ტიტულები
;  **მლადოსტ ლუჩანი**
* სერბეთის პირველი ლიგა: 2013–14
;  **პარტიზანი**
* სერბეთის სუპერლიგა: 2016–17
* სერბეთის საფეხბურთო თასი: 2016–17

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:სერბი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიგაჰი (ყუბის რაიონი)

**დიგაჰი ** () — სოფელი   აზერბაიჯანში  ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში.  იგი მდებარეობს ქალაქ ყუბის ჩრდილოეთით. 2009  წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს  1725 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti
*
## სქოლიო
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
გორის საცხოვრებელი სახლი (მ. მამარდაშვილის 1)

300px|მინი
**გორის საცხოვრებელი სახლი ** — არქიტექტურული ძეგლი ქალაქ გორში, მდებარეობს მ. მამარდაშვილის (ყოფ. ბუდიონის) ქ. 1. აგებულია XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე. 

სახლი (18X11,4 მ) ერთსართულიანია, ნაშენია აგურით, გამოყენებულია თლილი ქვიშაქვაც. შესასვლელი ორი ჰქონდა: მთავარი ფასადის (მამარდაშვილის ქ.) ცენტრში (ამჟამად გაუქმებულია, მის წინ კიბეები მორღვეულია) და გვერდითი ფასადის ბოლოში (მოგვიანებით ამ მხარეს სახლს ერთი ოთახი მიაშენეს). ეზოს ფასადზე მიდგმულია ხის აივანი (შემინულია, სიგ. 2,8 მ). მთავარი შესასვლელით ვხვდებოდით ვიწრო, მცირე ჰოლში, რომლის ორივე მხარეს თითო ოთახი იყო.გრძივი მზიდი კედლის ეზოსკენ მიმართულ მონაკვეთშიც ორი ოთახი იყო, ერთი — საკმაოდ მოზრდილი, მეორე — მცირე. ახლა მარცხენა წინა ოთახი და დიდი ოთახი ტიხრებითაა გაყოფილი. ოთახები ნათდება ფართო, მაღალი სარკმლებით, თბებოდა ბუხრებით. მთავარი ფასადის ცენტრში, შესასვლელი კარის ორივე მხარეს, რუსტებიან პილასტრების  მოწყობილ ჯვრის მსგავსს შეღრმავებებში ჩადგმული არაპროფესიონალი ხელოსნის მიერ გამოქანდაკებული თითო ჰორელიეფი — სასულიერო პირისა (დაზიანებულია — მოტეხილია თავი) და მოხელის.  რუსტირებული პილასტრებია აგრეთვე შენობის კუთხეებშიც.მთავარ ფასადზე 6, გვერდით ქუჩის ფასადზე კი ოთხი სარკმელია. სარკმლების ქვეშ სწორკუთხა შეღრმავებებია.ნაგებობა დასრულებულია აგურის საფეხურებიანი მარტივი ლავგარდნით. სახურავი ოთხფერდაა, გამართულია ხის ნივნივებზე. სახლის ქვეშ სარდაფებია.

## გალერეა

Gori, Mamardashvili st. 1 (2).jpg|მარცხენა ჰორელიეფი
Gori, Mamardashvili st. 1 (4).jpg|შესასვლელი კარი
Gori, Mamardashvili st. 1 (3).jpg|მარჯვენა ჰორელიეფი

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მიხეილ ცხაკაია

**მიხეილ ცხაკაია** (დ. 10 დეკემბერი, 1890, ქუთაისი — გ. 23 მარტი, 1952, თბილისი) — ქართველი ორთოპედ-ტრავმატოლოგი, მეცნიერული ორთოპედიის ფუძემდებელი საქართველოში; პროფესორი (1935); საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ექიმი (1943), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1949).

## ბიოგრაფია
1914 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1932-1946 წლებში ერთდროულად იყო თბილისის სამედიცინო და ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის სამხედრო-საველე კათედრის გამგე; 1944 წლიდან გარდაცვალებამდე განაგებდა ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ორთოპედიის კათედრას; სსრკ-გერმანიის ომის პერიოდში იყო სპეციალიზებული ევაკოჰოსპიტლების კონსულტანტი; 1932 წელს რესპუბლიკურ ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში მისი ხელმძღვანელობით გაიხსნა საქართველოში პირველი ორთოპედიულ-ტრავმატოლოგიური კათედრა, რომლის ბაზაზე 1946 წელს დაარსდა ორთოპედიისა და აღდგენითი ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი სამამულო ომის ინვალიდებისათვის, რომლის დირექტორი იყო 1950 წლამდე; შეისწავლა თეორიული და კლინიკური ქირურგიის ორთოპედიისა და ტრავმატოლოგიის , აგრეთვე დესმურგიისა და სხვა საკითხებს, შემოიღო პოლიომიელიტის ნარჩენი მოვლენების ოპერაციული მკურნალობის ორიგინალური მეთოდები. 1949 წელს დაიცვა სადისერტაციო თემა „ქუსლის ძვლის დახურული მოტეხილობა“.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი ტრავმატოლოგები
ქვიშხეთის ნაეკლესიარი

ტერმინი **ქვიშხეთის ნაეკლესიარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქვიშხეთის პირველი ნაეკლესიარი — არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვიშხეთში
* ქვიშხეთის მეორე ნაეკლესიარი — არქიტექტურულ-არქეოლოგიური ძეგლი ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვიშხეთში
ემენტალი

**ემენტალი** () — ძროხის რძისგან დამზადებული ტრადიციული ყვითელი შვეიცარიული ყველი. ამზადებენ ემენტალის ხეობაში, ბერნის კანტონში, შვეიცარიაში. ნახევრად მყარია. თავი ყველი საშუალოდ იწონის 75 კგ-ს. წერილობით წყაროებში პირველად მოხსენიებულია 1293 წელს. სახელწოდება წარმოსდგა მდინარე ემეს ხეობიდან. პირველად ემენტალის სახელწოდებით მოხსენიებულია 1542 წელს. ემენტალი სხვადასხვა ქვეყნებში მზადდება, ვინაიდან სახელწოდება არ არის დარეგისტრირებული სავაჭრო მარკით. დამახასიათებელია პიკანტური, სანელებლიანი მოტკბო გემო; დამზადების განსაკუთრებული პროცესის გამო ახასიათებს მსხვილი ნახვრეტები. ზოგიერთ ქვეყანაში სწორედ მას უწოდებენ შცეიცარიულ ყველს. დარეგისტრირებულია სახელწოდებით Emmentaler Switzerland.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიული ყველი
შინგო ტომიტა

**შინგო ტომიტა** (დ. 20 ივნისი, 1986) — იაპონელი ფეხბურთელი. თამაშობს ნახევარმცველის პოზიციაზე. 2005 წლიდან არის „ვეგალტა სენდაის“ ფეხბურთელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ვეგალტა სენდაის ფეხბურთელები
კატეგორია:იაპონელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯიმარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ჯიმარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჯიმარა — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში;
* ჯიმარა — მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში;
* ჯიმარა — სოფელი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
გველეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გველეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გველეთი — სოფელი დუშეთის მუნიციპალიტეტში;
* გველეთი — სოფელი ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
ჯიგლი

**ჯიგლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში. სოფელი  შეიძლება აღარ არსებობს ან სახელი აქვს შეცვლილი, რადგან არცერთი აზერბაიჯანული ვებგვერდი მას ამ სახელით არ იხსენიებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
რივნეს ატომური ელექტროსადგური

**რივნეს აესი** — პირველი აესი უკრაინაში წყალ-წყლიანი რეაქტორებით და ერთადერთი ВВЭР-440 (В-213) სერიის რეაქტორებით.
რივნეს აესი მდებარეობს ვოლინის პოლესიეში, მდინარე სტირის ნაპირზე, ქალაქ ვარაშიდან 4 კმ-ის დაშორებით.
აეს-ის ისტორია იწყება 1971 წლიდან, როცა დაიწყო დასავლეთ უკრაინის აეს-ის პროექტირება და მშენებლობისას დაერქვა რივნეს აესი. მშენებლობა დაიწყო 1973 წელს. 1 და მე-2 ენერგობლოკები რეაქტორებით ВВЭР-440 ექსპლუატაციაში შევიდა 1980-1981 წწ, ხოლო 1000 მგვტ-იანი მე-3 ენერგობლოკი 1986 წელს.

## გალერეა

File:РАЭС летом 2006.JPG 
File:РАЭС. Украина.JPG
File:РАЭС осень Украина.JPG
File:Ровенская АЭС блок 4.JPG

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ენერგოატომის“ ოფიციალური საიტი 
* რივნეს აეს-ის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია: უკრაინის ატომური ელექტროსადგურები
ნუგზარ სხირელი

**ნუგზარ სხირელი** (დ. 13 ნოემბერი, 1945, თბილისი — გ. 24 იანვარი, 2021) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, მწვრთნელი. სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი. ღირსების ორდენისა და ღირსების მედლის კავალერი.

იყო საქართველოს ახალგაზრდული ნაკრების უფროსი მწვრთნელი (1992, 1994-იდან) და საქართველოს ეროვნული გუნდის მწვრთნელი (1983-იდან). მისი აღზრდილები არიან: დავით პოღოსიანი, ვლადიმერ მოდოსიანი, ზაზა ზოზიროვი, ოთარ თუშიშვილი, ბესარიონ გოჩაშვილი, ლადო ხინჩეგაშვილი, გენო პეტრიაშვილი და სხვ.

2018 წლის ივნისში ლადო ხინჩეგაშვილის თაოსნობით გორის თავისუფალი ჭიდაობის სკოლის წინ ნუგზარ სხირელის ბიუსტი დაიდგა. იგი სკოლას დაარსებიდან ხელმძღვანელობდა; დღეს სკოლა ნუგზარ სხირელის სახელს ატარებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების მედლით დაჯილდოებულები
ფხვენისი (ნასოფლარი)

**ფხვენისი** — არქეოლოგიურ-არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ფხვენისის სამხრეთით. თარიღდება ფეოდალური ხანით. ნასოფლარზე გამოვლინდა ფეოდალური ხანის ეკლესიის საძირკველი, რომელშიც ჩატანებული იყო ამილახვრის საფლავის ქვა. ნაეკლესიარის გარშემო შეინიშნება ნასახლარები. იქვეა ამილახვარის ციხე-კოშკი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ფილიპს ვაუერმანი

**ფილიპს ვაუერმანი** (დ. 24 მაისი, 1619 — გ. 23 მაისი, 1668) — ჰოლანდიელი ფერმწერი. სწავლობდა ფ. ჰალსთან, მუშაობდა ჰარლემში. არის პეიზაჟების და ჟანრული სურათების ავტორი. 

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:ნიდერლანდელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1619
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1668
კატეგორია:XVII საუკუნის ევროპელები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ვაშაყმაძე

საკუთარი სახელი **ვაშაყმაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ვაშაყმაძე — ფიზიკოსი, პოლიტიკოსი 
* დიანა ვაშაყმაძე-ვერონეზე — ოპერის მომღერალი, თეორეტიკოს-ფიზიკოსი
* თამაზ ვაშაყმაძე — მათემატიკოსი
* ივანე ვაშაყმაძე — ფილოსოფოსი, რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე
* სერგო ვაშაყმაძე — პედაგოგი, მათემატიკოსი
* ჯულიეტა ვაშაყმაძე — მსახიობი, ტელეწამყვანი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ვაფდი

**ვაფდი** — პოლიტიკური პარტია ეგვიპტეში 1919-1952 წლებში. დააარსა საად ზაღლულმა 1918 წლის ნოემბერში. 1927 წლიდან მისი თავმჯდომარე იყო მუსტაფა ნაჰას-ფაშა. წარმოადგენდა მემარჯვენე ეროვნულ-დემოკრატიული მიმართულების პარტიას, მასში შედიოდნენ ინტელიგენციის, მემამულეების, წვრილი ბურჟუაზიის წარმომადგენლები. პარტიის მიზანი იყო ეგვიპტის დამოუკიდებლობის მიღწევა. სათავეში ედგა ეგვიპტის ხელისუფლებას 1924, 1928-1930, 1936-1937, 1942-1944, 1950-1952 წლებში. არ მიიღო მონაწილეობა 1952 წლის რევოლუციაში და გაუქმდა. „ვაფდის“ წევრების ნაწილი უშედეგოდ იბრძოდა გამალ აბდელ ნასერის მთავრობის წინააღმდეგ 1954, 1957 და 1961 წლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეგვიპტის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:გაუქმებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:მემარჯვენე პარტიები
კატეგორია:1918 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
რიკ ვაუტერსი

**რიკ ვაუტერსი** (; დ. 21 აგვისტო, 1882, მეხელენი — გ. 11 ივლისი, 1916, ამსტერდამი) — ბელგიელი ფერმწერი და მოქანდაკე. მისი შემოქმედება გამოირჩევა ფერადოვანი, ექსპრესიული ტექნიკით, რომელიც ნათლად გამოხატავს მის ემოციურ და მხატვრულ ხედვას. მისი ფერწერა მჭიდროდ უკავშირდება ფოვიზმს — მოძრაობას, რომელიც ხაზს უსვამს ინტენსიურ ფერებს და თავისუფალ, ენერგიულ ფუნჯის მონასმებს. მუშაობდა ბელგიასა და ჰოლანდიაში. მისი მნიშვნელოვანი ნამუშევრებია „უგუნური ქალწული“ (1911), „გაკვეთილი“ (1912), „ოჯახური საზრუნავი“ (1913). რაც შეეხება ქანდაკებას, მისი ნამუშევრები გამოირჩევა დინამიკური და ექსპრესიული ფორმებით. ერთ-ერთი გამორჩეული ქანდაკებაა „მოაზროვნე ქალი“, რომელიც ამჟამად ბრიუსელშია განთავსებული.

## ბიოგრაფია
ჰენდრიკ ემილ (რიკ) ვაუტერსი დაიბადა 1882 წლის 21 აგვისტოს ანტვერპენის პროვინციის ქალაქ მეხელენში. მისი მამა, ემილ ვაუტერსი, მოქანდაკე-ორნამენტალისტი იყო, რასაც არ შეეძლო გავლენა არ მოეხდინა მომავალი პროფესიის არჩევაზე. დედა — მელანია დამსი — დიასახლისი, გარდაიცვალა, როდესაც რიკი ექვსი წლის იყო.

სკოლის დატოვების შემდეგ თორმეტი წლის ასაკში მან დაიწყო მუშაობა ხის სკულპტურებზე და ავეჯის დეკორაციებზე მამის სახელოსნოში და დაინტერესდა ამ ხელობით. სწორედ აქ გაიცნო და დაუმეგობრდა მასავით მეხელენში დაბადებულ მოქანდაკე ერნესტ ვეინანტსს, რომელიც მთელი მისი ცხოვრების განმავლობაში მის მეგობრად დარჩა. 1912 წელს ვაუტერსმა დახატა თავისი მეგობრის პორტრეტი („ერნესტ ვეინანტსის პორტრეტი“). ამავე პერიოდში გაუჩნდა ფერწერისადმი ინტერესი და თავისუფალ დროს ხატვით იყო გატაცებული.

1897 წელს, თხუთმეტი წლის ასაკში, რიკ ვაუტერსმა დატოვა მამის სახელოსნო, რათა გაეგრძელებინა მხატვრისა და მოქანდაკის კარიერა. იმავე წელს ჩაირიცხა მეხელენის აკადემიაში, სადაც ოთხი წლის განმავლობაში სწავლობდა. შემდეგ კი ჩაირიცხა ბრიუსელის სახვითი ხელოვნების სამეფო აკადემიაში, სადაც მისი პედაგოგი იყო პიერ შარლ ვან დერ სტაპენი.

თავისი საუკეთესო ნამუშევრები ვაუტერსმა 1912–1913 წლებში შექმნა.

## გალერეა

Rik Wouters - De strijkster.JPG|
Rik Wouters - Interieur met borduurster - 2170 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.tiff| 
Rik Wouters - Etstafel - 2167 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.tiff| 
Rik Wouters - Witte gevels en tuin in Bosvoorde - 3288 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.tiff|  
Rik Wouters (1882-1916) Herfst - Schepenhuis Mechelen 16-12-2011 14-52-21.jpg| 

Rik Wouters - Vrouw aan het venster.JPG| 
Rik Wouters - Lezende vrouw - 3292 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.tiff|
Wouters Nel aan het venster.jpg|
Lille Pdba Wouters Mme Wouters.JPG|  
Rik Wouters - Strijkster - 2169 - Royal Museum of Fine Arts Antwerp.tiff| 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* Rik Wouters

## სქოლიო
კატეგორია:ბელგიელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:ბელგიელი მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ვარშავის სავოევოდო

**ვარშავის სავოევოდო** — ადმინისტრაციული ერთეული პოლონეთში 1919-1939 და 1975-1998 წლებში. მისი ცენნტრი იყო ქალაქი ვარშავა. სავოევოდოს ფართობი 1976 წლისთვის შეადგენდა 3,8 ათას კმ²-ს, ხოლო მოსახლეობა 2,2 მილიონ ადამიანს. პოლონეთის თანამედროვე ადმინისტრაციული დაყოფით, რომელიც 1999 წლიდანაა ძალაში ყოფილი ვარშავის სავოევოდო მოქცეულია უფრო დიდი ერთეულის, მაზოვიეცის სავოევოდოს ფარგლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვარშავის ისტორია
კატეგორია:პოლონეთის ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები
ანდრონიკე როდოსელი

**ანდრონიკე როდოსელი** — ძველი ბერძენი ფილოლოგი, არისტოტელეს პირველი მეცნიერი კომენტატორი, პერიპატეტული სკოლის წარმომადგენელი. ძვ. წ. 70 წელს შეკრიბა და განმარტა არისტტელესა და თეოფრასტეს შრომები. ვარაუდობენ, რომ მან უწოდა არისტოტელეს წიგნებს „მეტაფიზიკა“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები