open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აღმოსავლური ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი

**აღმოსავლური ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი** (იტალ. Museo Nazionale d'Arte Orientale 'Giuseppe Tucci') — მუზეუმი რომში, იტალია, რომელიც ეძღვნებოდა აღმოსავლეთის ხელოვნებას, ახლო აღმოსავლეთიდან იაპონიამდე. მუზეუმი მდებარეობდა ვია მერულანაში, 248-ე ქუჩაზე, რიონე ესკვილინოში.

## ისტორია
იგი დაარსდა 1957 წელს და დაიხურა 2017 წელს, როდესაც მისი კოლექციები გადაეცა პიგორინის პრეისტორიისა და ეთნოგრაფიის ეროვნულ მუზეუმს ქალაქის სამხრეთ ევროს გარეუბანში, და შემდგომ — Museo delle Civiltà- ში.

## კოლექცია
მუზეუმი დაარსდა ნეპალის, ტიბეტისა და ლადახის ხელოვნების ობიექტების კოლექციაზე, რომელიც ჯუზეპე ტუჩიმ შეიძინა 1928-1948 წლებში მოგზაურობის დროს. მოგვიანებით შესყიდვები მოიცავდა არტეფაქტების მნიშვნელოვან ჯგუფს განდჰარას ტერიტორიიდან, რომლებიც შეძენილი იყო შუა და შორეული აღმოსავლეთის იტალიის ინსტიტუტის (IsMEO) არქეოლოგიური მისიებიდან სვატის ბუდისტურ და პროტოისტორიულ ადგილებში, კერძოდ, ბუტკარა სტუპას, ბარიკოტის, პანრისა და ალიგრამას შორის. სხვა საკუთრებაში შედის ნივთები მასუდ III-ის სასახლიდან და ტაპე სარდარის ბუდისტური სალოცავიდან ღაზნიში, ავღანეთი და პრეისტორიული ქალაქი შაჰრე სოხტეჰ-ში, აღმოსავლეთ ირანში.

## სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
პორტა-მაჯორეს მიწისქვეშა ბაზილიკა

პორტა-მაჯორეს ბაზილიკის სარდაფი|250px|მინი
რომის ავგუსტუსის ეპოქის ფარგლებში ნაჩვენები|250px|მინი
**პორტა-მაჯორეს მიწისქვეშა ბაზილიკა** () —  ბაზილიკა, რომელიც აღმოაჩინეს 1917 წელს რომში პორტა მაჯორეს ახლოს. იგი თარიღდება ჩვენს წელთაღრიცხვამდე პირველი საუკუნით. მიიჩნევა, რომ ეს იყო ნეო-პითაგორელების შეკრების ადგილი და არის ერთადერთი ისტორიული ძეგლი, რომელიც დაკავშირებულია ნეო-პითაგორულ მოძრაობასთან. მისტიკური ელინისტური ფილოსოფიის ეს სკოლა ქადაგებდა ასკეტიზმს რომელიც ეფუძნებოდა პითაგორასა და პლატონის ნაშრომებს. ის იყო წინამორბედი იმ ბაზილიკებისა, რომლებიც ქრისტიანულ პერიოდში აშენდა, საუკუნეების შემდეგ. 2015 წლის აპრილში იგი გაიხსნა მცირე ჯგუფების ვიზიტორებისთვის.

## აღმოჩენა
იგი ქუჩის დონიდან 12 მეტრით (40 ფუტით) დაბლაა. მიწისქვეშა დარბაზი შემთხვევით აღმოაჩინეს 1917 წელს რომიდან კასინომდე სარკინიგზო ხაზის მშენებლობისას. მიწისქვეშა გასასვლელი ჩამოინგრა, რითაც გამოჩნდა დაფარული დარბაზი.

## ისტორია
მიიჩნევა, რომ სტრუქტურა აშენებულია სტატილიუსების ოჯახის მიერ. ოჯახის მაშინდელი მეთაური, ტიტუს სტატილიუს ტაურუსი, სენატის მიერ დადანაშაულებული იყო იმაში, რასაც ტაციტუსი თავის „ანალებში“ უწოდებდა „მაგიურ ცრურწმენებზე დამოკიდებულებას“. მან გააპროტესტა თავისი უდანაშაულობა, მაგრამ საბოლოოდ თავი მოიკლა ახ.წ. 53 წელს.

## არქიტექტურა
ბაზილიკას აქვს სამი ნავი, რომლებიც ამოკვეთილია ექვსი კლდის სვეტით და აფსიდით. ისინი მოხატულია კენტავრების, გრიფონებისა და სატირების სტუკოს გამოსახულებებით. ასევე წარმოდგენილია კლასიკური გმირები, როგორიცაა აქილევსი, ორფეოსი, პარისი და ჰერკულესი.

თავდაპირველად ბაზილიკაში შესვლა შესაძლებელი იყო პრენესტინას ქუჩიდან გრძელი დაღმავალი შესასვლელითა და ვესტიბიულის გავლით.

## გახსნა
ბაზილიკამ რამდენიმე წლიანი სარესტავრაციო სამუშაოები გაიარა. 1951 წელს აშენდა ბეტონის გარსი, რომელიც მთლიანად ფარავდა ბაზილიკას. რადონის გაზთან საბრძოლველად დამონტაჟებულია შვეიცარიული IQAir-ის ჰაერის გამწმენდები.

40 ფუტის სიგრძის ბაზილიკა ახლა ღიაა ვიზიტორებისთვის. ძეგლის სიმყიფის გამო, მნახველთა ჯგუფები მცირე რაოდენობით დაიშვებიან. ტემპერატურა და ტენიანობა უნდა შენარჩუნდეს ვიწრო დიაპაზონში. ბაზილიკა ღიაა ყოველი თვის მე-2 და მე-4 კვირას, და ტური წინასწარ უნდა იყოს დაგეგმილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Information on the Porta Prenestina from the LacusCurtius website.
*Pictures of the gate
*Porta Maggiore information   
*Further information, and a map 
* High-resolution 360° Panoramas and Images of Porta Maggiore | Art Atlas 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
უნიონ-ხუარესი (ჩიაპასი)

**უნიონ-ხუარესის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 008 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 13.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 62.26 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 257.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ჩიაპასის შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია უნიონ-ხუარესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07105.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
რომის ბარაკოს მუზეუმი

**რომის ბარაკოს მუზეუმი** () — მუზეუმი რომში, იტალიაში, რომელშიც წარმოდგენილია კოლექციონერის ჯოვანი ბარაკოს მიერ შეძენილი ნამუშევრების კოლექცია, რომელმაც თავისი კოლექცია ქალაქ რომს 1902 წელს გადასცა.

## მუზეუმი
ნამუშევრებს შორისაა ეგვიპტური, ასურული და ფინიკიური ხელოვნება, ასევე კლასიკური პერიოდის ბერძნული ქანდაკებები. კოლექციის 400 ნამუშევარი დაყოფილია ცივილიზაციის მიხედვით და გამოფენილია ცხრა ოთახში, პირველ და მეორე სართულებზე, ხოლო პირველ სართულზე არის პატარა მისაღები.

**პირველი სართული**

პირველ სართულზე I და II ოთახებში წარმოდგენილია ეგვიპტური ნამუშევრები. II ოთახი მოიცავს ნამუშევრებს მესოპოტამიიდან, მათ შორის ძვ. წ. III ათასწლეულის ლურსმული ფირფიტები და ნივთები ნეო-ასურული სასახლეებიდან, რომლებიც დათარიღებულია ძვ.წ. IX-VII საუკუნეებით. მესამე ოთახი შეიცავს ორ მნიშვნელოვან ფინიკიურ ნივთს ეტრუსკულ ხელოვნებასთან ერთად, ხოლო მეოთხეში არის ნამუშევრები კვიპროსიდან.

**მეორე სართული**

მეორე სართულზე წარმოდგენილია კლასიკური ხელოვნება. V ოთახი წარმოგიდგენთ რომაული პერიოდის ორიგინალურ ქანდაკებებს და ასლებს, ისევე როგორც ძვ. წ. V საუკუნის ბერძნულ ქანდაკებებს. VI ოთახში წარმოდგენილია კლასიკური და გვიანდელი კლასიკური რომაული ნამუშევრების ასლები, საბერძნეთის დაკრძალვის ქანდაკებები. VII და VIII ოთახებში ნაჩვენებია ბერძნული და დახრილი კერამიკის კოლექცია და სხვა ნივთები, დაწყებული ალექსანდრე მაკედონელის დროიდან. ბოლო ოთახში არის რომაული პერიოდის საჯარო ძეგლების ნამუშევრების მაგალითები, შუა საუკუნეების ხელოვნების ნიმუშებთან ერთად.

## სქოლიო
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ოსტიის არქეოლოგიური მუზეუმი

**ოსტიის არქეოლოგიური მუზეუმი** (Museo Archeologico Ostiense ) — არქეოლოგიური მუზეუმი, რომელიც ეძღვნება ძველ რომაულ ქალაქ ოსტიას რომში , იტალია.

მუზეუმი ააშენა რომის პაპმა პიუს IX-მ , რომელსაც 1865 წელს მოუხდა XV საუკუნის შენობის გადაკეთება, რომელიც გამოიყენებოდა როგორც მაღაზია ქალაქის მუზეუმის შესაქმნელად. მუზეუმში დაცულია მრავალი არქეოლოგიური ობიექტი, რომლებიც გათხრების ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში გამოჩნდნენ. კოლექციაში შედის, მაგალითად, ძველი ოსტიიდან ცნობილი ადამიანების პორტრეტების კოლექცია, მათ შორის ფილოსოფოსები და სამეფო ოჯახის წევრები, როგორიცაა ასკლეპიოსის და ვოლკაციუს მიროპნოუსის ამსახველი ბიუსტები, ფაუსტინა უფროსის და ტრაიანეს თავის პორტრეტი. მუზეუმს ასევე აქვს სკულპტურების დიდი კოლექცია, მათ შორის პერსევსის ქანდაკება, რომელსაც მედუზას თავი უჭირავს, მითრას სკულპტურული ჯგუფი ხარის მოკვლას და სხვა ნამუშევრები. არსებობს სხვა მაგალითები, რომლებიც გამოფენილია დიდი ინტერესით, მაგალითად, მარმარილოს მცირე ჯგუფები, რომლებიც ასახავს კუპიდონს და ფსიქეას და სხვა საგნებს, ხოლო მუზეუმის სხვა ნაწილში, სარკოფაგები და რელიეფები. გამოფენაზე ასევე წარმოდგენილია კედლის მხატვრობის მაგალითები სხვადასხვა სამარხებიდან და პოლიქრომული მოზაიკის ემბლემები, როგორიცაა ქრისტეს კურთხევა. ამ დიდი ისტორიული და მხატვრული ღირებულების ნამუშევრებს მხარს უჭერს მცირე ნამუშევრების კოლექცია, როგორიცაა ხელნაკეთობები, მინა და ასწავლის ზოგიერთს მაღაზიაში და რამდენიმე საინტერესო ფაქტი, როგორიცაა ბელონას ტაძარში აღმოჩენილი მარმარილოს ფილა, რომელზედაც მოჩუქურთმებულია ორი წყვილი ფეხი საპირისპიროდ, სავარაუდოდ, საპატიო საგანი. 

## სქოლიო
პავლე VI-ის სახლი

150px|მინი|შადრევანი დომუს პაულუს VI-ის მთავარ ეზოში, რომი, იტალია. ბერნინის სკოლის მუშაობა.
**პავლე VI-ის სახლი**() — დააარსა პაპმა იოანე პავლე II-მ 6 იანვარს 1999 წელს, როგორც ფონდია. დომუსის მიზანია დაიკავოს სასულიერო პირები, რომლებიც დანიშნულია არიან წმინდა კათოლიკური ეკლესიის დიპლომატიურ სამსახურში ან რომლებიც რომის კურიის მოხელეები არიან. დომუსი მდებარეობს სანტ აპოლინარის სასახლეების სამხრეთ ფლიგელში. ეს არის ისტორიული პალაცო, რომელიც მდებარეობს რომის უძველეს ცენტრში და წარმოადგენს ერთ-ერთ ოთხი რეზიდენციას, რომლებიც რომში მდებარეობს რომის კურიის მოხელეებისთვის.       მესამე არის Domus Sanctae Marthae ვატიკანის კედლების შიგნით, Casa San Benedetto (პაპის nuncio-ს პენსიონატები) ვია დელლ ერბაზე, და Domus Romana Sacerdotalis ვია ტრასპონტინაზე. უკანასკნელები მდებარეობენ წმინდა პეტრეს მოედნის მახლობლად. კარდინალები, ეპისკოპოსები და სასულიერო პირები, რომლებიც სტუმრობენ პაპს რომში ან რომლებიც მონაწილეობენ წმინდა საყდრის სხვადასხვა მოციქულურ საქმიანობებში, ასევე განთავსდებიან დომუსში

## სქოლიო
კატეგორია:რომი
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალია
რომის მუზეუმი

**რომის მუზეუმი** () — მუზეუმი რომში , იტალია, რომის სამოქალაქო მუზეუმების ქსელის ნაწილი. მუზეუმი დაარსდა ფაშისტურ ეპოქაში, რომლის მიზანი იყო „ძველი რომის“ ადგილობრივი ისტორიისა და ტრადიციების დოკუმენტირება, რომელიც სწრაფად ქრება, მაგრამ მრავალი შემოწირულობისა და ხელოვნების ნიმუშების შეძენის შემდეგ, ახლა ძირითადად ხელოვნების მუზეუმია. კოლექციები თავდაპირველად მოიცავდა მეცხრამეტე საუკუნის მხატვრის ეტორე როსლერ ფრანცის 120 აკვარელს, რომა სპარიტას, „გაქრა რომი“, მოგვიანებით გადავიდა ტრასტევერეს მუზეუმში.

## ისტორია
მუზეუმი დააარსა ხელოვნების ისტორიკოსმა ანტონიო მუნიოსმა, რომელიც იყო რომის მთავრობის Antichità e Belle Arti („სიძველეთა და სახვითი ხელოვნების დეპარტამენტი“) დირექტორი. ეს იყო ქალაქის პირველი სამოქალაქო მუზეუმი.  იგი განთავსებული იყო Pastificio Pantanella, დიდი ყოფილი მაკარონის ქარხანა Piazza Bocca della Verità-ში , რომელიც გადაჰყურებს Circo Massimo-ს via dei Cerchi-ში, ქალაქის Ripa Rione-ში. ქარხნის შენობაში ასევე განთავსებული იყო Museo dell'Impero Romano და ეწოდა „Palazzo dei Musei“. Museo di Roma გაიხსნა 1930 წლის 21 აპრილს; მუნიოზი ამ მუზეუმი პირველი დირექტორი იყო. როდესაც მეორე მსოფლიო ომი დაიწყო 1939 წელს, მუზეუმი დაიხურა.
მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 1952 წელს, ახალ პოლიტიკურ კლიმატში და ახალ ადგილას, პალაცო ბრასკიში, ნეოკლასიკურ სასახლეში პიაცა ნავონას მახლობლად, რომელიც მეცხრამეტე საუკუნის დასაწყისში ააშენა ლუიჯი ბრასკი ონესტიმ და რომელშიც 1949 წლიდან უკვე განთავსებული იყო ახალი თანამედროვე ხელოვნების გალერეა.

## კოლექციები
მუზეუმის კოლექცია თავიდან მხოლოდ წარსულის ილუსტრირებასა და დოკუმენტირებას ითვალისწინებდა.  მრავალი ანდერძის, შემოწირულობისა და შენაძენის წყალობით — მათ შორის 5000-მდე ნახატის, გრავიურასა და ძველი ილუსტრირებული წიგნის კოლექცია, რომელიც ეკუთვნის ანტონიო მუნიოსს — მუზეუმის საკუთრებაში ახლა შედის მრავალი ხელოვნების ნიმუში და ის, ძირითადად, ხელოვნების მუზეუმად იქცა. წარმოდგენილ მხატვრებს შორის არიან პომპეო ბატონი, ჯუზეპე ბოტანი, იპოლიტო კაფი, ანტონიო კანოვა, ჯუზეპე სერაჩი, ჯუზეპე ბარტოლომეო კიარი, ლიევინ კრუილი, ფელიჩე ჯაანი, პიეტრო ლაბრუცი, ფრანჩესკო მოჩი, ჯოვანი პაოლომესტანიო, ჯოვანი პაოლომე პანინი, პირანესი, ჯოშუა რეინოლდსი და ნიკოლა სალვი (ტრევის შადრევნების დიზაინერი).

## სქოლიო
}
სლოვენიელი ხალხის განმათავისუფლებელი ფრონტი

**სლოვენიელი ხალხის განმათავისუფლებელი ფრონტი** () — ყოფილი სლოვენიური ანტი-ფაშისტური პოლიტიკური პარტია. ანტი-იმპერიალისტურ ფრონტს ჰქონდა იდეოლოგიური კავშირები საბჭოთა კავშირთან (რომელიც იმ დროს თავდაუსხმელობის პაქტით იყო ნაცისტურ გერმანიასთან კავშირში) ამერიკის შეერთებული შტატებისა და გაერთიანებული სამეფოს (დასავლური ძალების) იმპერიალისტური ტენდენციების წინააღმდეგ ბრძოლაში და მას ხელმძღვანელობდა სლოვენიის კომუნისტური პარტია. 

1941 წლის მაისში, იუგოსლავიის გერმანული ოკუპაციიდან რამდენიმე კვირაში, არალეგალური გაზეთის „სლოვენსკი პოროჩევალეცის“ (სლოვენიური რეპორტიორი) პირველ საომარ გამოცემაში, ორგანიზაციის წევრებმა გააკრიტიკეს გერმანული რეჟიმი და აღწერეს გერმანელები, როგორც იმპერიალისტები. მათ დაიწყეს ფულის შეგროვება განთავისუფლების ფონდისთვის გაზეთის მეორე გამოცემის მეშვეობით, რომელიც გამოქვეყნდა 1941 წლის 8 ივნისს. როდესაც გერმანია თავს დაესხა საბჭოთა კავშირს, ანტი-იმპერიალისტური ფრონტი ოფიციალურად გადაარქვეს და გახდა მთავარი ანტი-ფაშისტური სლოვენური სამოქალაქო წინააღმდეგობისა და პოლიტიკური ორგანიზაცია სლოვენური კომუნისტების ხელმძღვანელობითა და კონტროლით. ის აქტიურად მოქმედებდა სლოვენურ მიწებზე მეორე მსოფლიო ომის დროს. 

მისი სამხედრო ფრთა იყო სლოვენი პარტიზანები. ორგანიზაცია დაარსდა ლიუბლიანის პროვინციაში 1941 წლის 26 აპრილს ლიტერატურული კრიტიკოსის იოსიპ ვიდმარის სახლში. მისი ლიდერები იყვნენ ბორის კიდრიჩი და ედვარდ კარდელი.

## სქოლიო
კატეგორია:სლოვენიის პოლიტიკური ისტორია
კატეგორია:სლოვენიის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1941 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
დივიე-ბაბეს ფლეიტა

300px|მინი
**დივიე-ბაბეს ფლეიტა**, ასევე ცნობილი როგორც **ტიდლდიბაბი** — მღვიმის დათვის ბარძაყის ძვალი დაჩვრეტილი დისტანციური ნახვრეტებით, რომელიც აღმოაჩინეს 1995 წელს სისტემატური არქეოლოგიური გათხრების დროს დივიე-ბაბე I-ში, ცერკნოს მახლობლად, ჩრდილო-დასავლეთი სლოვენია. გათხრებს ხელმძღვანელობდა სლოვენიის მეცნიერებათა და ხელოვნების აკადემიის კვლევითი ცენტრის არქეოლოგიის ინსტიტუტი. გამოითქვა ვარაუდი, რომ ის შექმნილი იყო ნეანდერტალელების მიერ, როგორც მუსიკალური ინსტრუმენტის ფორმა და ცნობილი გახდა როგორც ნეანდერტალური ფლეიტა. არტეფაქტი გამოფენილია საჯაროდ სლოვენიის ეროვნულ მუზეუმში ლიუბლიანაში. ასეთი სახით, ის იქნებოდა მსოფლიოში ყველაზე ძველი ცნობილი მუსიკალური ინსტრუმენტი. 

ეს მტკიცება შეხვდა მკაცრ კრიტიკას და დავას სამეცნიერო საზოგადოებაში. არ არსებობს ნეანდერტალური მუსიკალური ინსტრუმენტის სხვა ცნობილი შემთხვევები, და ასეთი აღმოჩენა შუა პალეოლითის პერიოდიდან შეიძლება მიუთითებდეს ნეანდერტალელებს შორის მანამდე უცნობ სიმბოლურ ქცევაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სლოვენიის ისტორია
გვარების აზერბაიჯანიზაცია

**გვარების აზერბაიჯანიზაცია** ( – *გვარების აზერბაიჯანულ ენასთან შესაბამისობაში მოყვანა*) — აზერბაიჯანის სახელმწიფო პოლიტიკა, რომელიც აზერბაიჯანის მიერ დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ განხორციელდა. 1993 წელს მილი მეჯლისის გადაწყვეტილების თანახმად, გვარის სლავიზებული დაბოლოება, ანუ აფიქსები („-ov“ და „-yev“) შეიძლება შეიცვალოს ისეთი აფიქსებით, როგორიცაა „-lı“ (სიტყვის ძირიდან „-li“, „-lu“, „-lü“), „-zadə“, „-oğlu“ (რაც ნიშნავს „შვილს“), „-qızı“ (რაც ნიშნავს „ქალიშვილს“) ან უბრალოდ წაიშალოს დაბოლოება. ასევე, აზერბაიჯანულ ენაში სახელისა და გვარის გარდა, მამის სახელებიც გამოიყენება, თუმცა, ეს ძირითადად იურიდიულ დოკუმენტებში გვხდება და არა ყოველდღიურ გამოყენებაში. მაგალითად, მიუხედავად იმისა, რომ ილჰამ ალიევი ფართოდ ცნობილია თავისი სახელითა და გვარით, მისი სრული სახელია „ილჰამ ჰეიდარ ოღლუ () ალიევი“ ().

აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მიერ შექმნილმა სპეციალურმა კომისიამ მოამზადა გვარებთან დაკავშირებული კონკრეტული კონცეფცია და წარუდგინა იგი პრეზიდენტის ადმინისტრაციას. მეცნიერებათა აკადემიის კომისიამ განიხილა ოთხი ვარიანტი. მათი შემოთავაზება იყო „-lı“, „-li“, „-lu“, „-lü“, „-oğlu“ ან „-soy“ (რაც გვიჩვენებს „ოჯახურ ხაზს“) და „-gil“ (რაც ნიშნავს „-დან“).

მილი მეჯლისის კულტურის კომიტეტის თავმჯდომარის, ნიზამი ჯაფაროვის მიხედვით, 2010 წელს აზერბაიჯანში გვარების დაბოლოების 80% იყო „-ov“, „-yev“, 10% იყო „-li“, „-lu“, „-lu“ და კიდევ 10% იყო „-zade“ (*ძე*). სამოქალაქო რეესტრის სააგენტო წინა კანონის საფუძველზე მხოლოდ „-ov“ (*ოვ*), „-yev“ (*ევ*) მიიჩნევდნენ მისაღებად. ზოგჯერ მოქალაქეებს უფლება ჰქონდათ აერჩიათ სხვა დაბოლოებები, როგორიცაა „-lı“, „-li“, „-lu“, „-lü“, მაშინაც კი, თუ ეს გარკვეულ სირთულეებთან იყო დაკავშირებული.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული ნაციონალიზმი
კატეგორია:დერუსიფიკაცია
ჯულიას ვილა

**ვილა ჯულია** () — ვილა რომში, იტალია. მას სახელი ეწოდა პაპი იულიუს III-ის პატივსაცემად, რომელმაც 1551–1553 წლებში ააგო ვილა. მაშინ ვილა ქალაქის განაპირას მდებარეობდა. დღეს ის საჯარო საკუთრებაა და მასში განთავსებულია ეტრუსკების ეროვნული მუზეუმი ეტრუსკული ხელოვნებისა და არტეფაქტების კოლექცია. 

## ისტორია 
### მდებარეობა 
ვილა ააგეს რომის უბანში, რომელიც ცნობილია როგორც „Vigna Vecchia“ (რომელიც ოდესღაც ქალაქის კედლებთან იყო). მდებარეობდა მონტე პარიოლის ფერდობებზე, როგორც „ვილა სუბურბანა“ და დასასვენებელი ადგილი.

### დიზაინი 
მინი|200პქ|ნიმფეუმის ლოჯიების ხედი
ხელოვნების კარგად მცოდნემ პაპმა თავდაპირველად შენობის დიზაინი 1551–1553 წლებში დაავალა ჯაკომო ბაროცის და ვინიოლას. თუმცა, ნიმფეუმი და ბაღის სხვა სტრუქტურები დააპროექტა ბარტოლომეო ამანატიმ, ჯორჯო ვაზარის მეთვალყურეობის ქვეშ. მიქელანჯელოც იქ მუშაობდა. პაპი იულიუსი უშუალოდ დაინტერესდა ვილის დიზაინითა და დეკორით და დახარჯა დიდი თანხები მისი სილამაზის გასაუმჯობესებლად. ვილა ჯულია გახდა მანიერისტული არქიტექტურის ერთ-ერთი ყველაზე დელიკატური ნიმუში.

თავდაპირველი ქონების მხოლოდ მცირე ნაწილია შემორჩენილი ხელუხლებელი, რომელიც მოიცავს სამ ვენახს, რომლებიც ვრცელდებოდა ტიბრამდე და რომლებზეც პაპი ხშირად მოგზაურობდა ნავით. ვილას ჰქონდა ქალაქური შესასვლელი.  1935 წელს მოპოვებულ მედალზე ნაჩვენებია ვილა, როგორც არსებითად დასრულებული, მაგრამ წყვილი გუმბათებით, რომლებიც არასოდეს ყოფილა შესრულებული.

### მოგვიანებით ისტორია 
პაპ იულიუსის გარდაცვალების შემდეგ მისმა მემკვიდრემ პაპმა პავლე IV-მ ჩამოართვა ყველა ის ქონება, რომელიც მან დააგროვა; ვილა გაიყო და მთავარი შენობა და ბაღების ნაწილი აპოსტოლარული პალატის საკუთრება გახდა. იგი აღადგინეს 1769 წელს პაპ კლემენტ XIV- ის ინიციატივით. იტალიის ახალმა სახელმწიფომ ჩამოართვა 1870 წელს და XX საუკუნის დასაწყისში გადაეცა ეტრუსკების ეროვნულ მუზეუმს.

სერიალ მედიჩის მესამე სეზონში, ეს არის ლორენცო მედიჩის ცოლის, კლარის ორსინის და ჯიროლამო რიარიოს ცოლის კატერინა სფორცას პირველი შეხვედრის ადგილი. შეხვედრის სცენა გადაღებულია რომში, ვილა ჯულიას  ეზოში .  

## გალერეა

Villa Giulia modified.jpg|ვილა ჯულიას ფასადი
Villa giulia, primo cortile, 01.jpg| ჯორჯო ვასარი
Villa giulia, primo cortile, emiciclo 03.jpg|ნახევარწრიული პორტიკი კაზინოს უკანა მხარეს 
Villa giulia, portici con affreschi di pietro venale e altri, 01.jpg|ნახევარწრიული პორტიკი კაზინოს უკანა მხარეს 
Villa giulia, secondo cortile, ninfeo 17.jpg|ნიმფეუმის ლოჯი, დეტალი, ბარტოლომეო ამანატი
Villa giulia, secondo cortile, ninfeo 01.jpg|ნიმფეუმის ლოჯი, ბარტოლომეო ამანატი

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website 
* Villa Giulia
* Villa Giulia plan

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის მანიერისტული არქიტექტურა
კატეგორია:რომის ვილები
სან-პიეტრო-ინ-ვინკოლი

thumb|300პქ|ბაზილიკის ინტერიერი
**სან-პიეტრო-ინ-ვინკოლი** () —  კათოლიკური, ტიტულარული ეკლესია და მცირე ბაზილიკა რომში, იტალია. ეკლესია ოპიას გორაზე, კავურის მეტროსადგურთან ახლოს, კოლიზეუმიდან მცირე მანძილზე მდებარეობს. სახელი პეტრეს განთავისუფლების ბიბლიურ ისტორიას მიგვანიშნებს.

ეს ეკლესია ყველაზე ცნობილია მიქელანჯელოს  მოსეს ქანდაკებით, რომელიც არის პაპ იულიუს II-ის საფლავის ნაწილი. 2010 წელს, კარდინალ პიო ლაგის გარდაცვალების შემდეგ, დონალდ უერლი გახდა კარდინალ-მღვდელი.

მიმდებარე შენობაში, რომელიც ადრე ეკლესიასთან დაკავშირებული მონასტერი იყო განთავსებული, არის ლა-საპიენცას უნივერსიტეტის საინჟინრო ფაკულტეტი. ეს აკადემიური დაწესებულება ასევე ატარებს სახელს „San Pietro in Vincoli“.

## ისტორია
მინი
ეკლესია ასევე ცნობილია, როგორც ევდოქსიანას ბაზილიკა. იგი პირველად აშენდა ძველ საძირკველზე 432–440 წლებში, რათა დაეცვა ჯაჭვების რელიქვია, რომელიც წმინდა პეტრეს იერუსალიმში პატიმრობისას ეკრა. იმპერატრიცა ევდოქსიამ (იმპერატორ ვალენტინიანე III-ის ცოლი), რომელმაც ისინი საჩუქრად მიიღო დედისგან, ელია ევდოკასგან, ჯაჭვები გადასცა პაპ ლეო I-ს. სავარაუდოდ, 438-439 წლებში პილიგრიმობის დროს ელია ევდოკიამ ჯაჭვები მიიღო იერუსალიმის პატრიარქ იუბენალისგან.

ჯაჭვი ამჟამად ინახება როგორც რელიქვია, ბაზილიკის მთავარი საკურთხევლის ქვეშ.  1894 წლიდან ჯაჭვის რგოლი განთავსებულია წმინდა პეტრეს ეკლესიაში,  რუტლანდი, ვერმონტი. მთელ მსოფლიოში, წმინდა პეტრეს მრავალი ეკლესია ატარებს Ad Vincula სუფიქსის, რომელიც აღნიშნავს ბაზილიკასა და რელიქვიას.

ბაზილიკამ, რომელიც 439 წელს აკურთხა სიქსტუს III-მ, განიცადა რამდენიმე რეკონსტრუქცია, მათ შორის რესტავრაცია პაპ ადრიანე I-ის დროს და ასევე XI საუკუნეში. 1471 წლიდან 1503 წლამდე, პაპმა იულიუს II-მ, პაპ სიქსტუს IV-ის ძმისშვილმა, მნიშვნელოვანი აღმშენებლობა განახორციელა. წინა პორტიკი, რომელიც მიეკუთვნება ბაჩიო პონტელის, დაემატა 1475 წელს. სარდაფი 1705 წელს დაიშალა არქიტექტორ ფრანჩესკო ფონტანას დროს, ხოლო 1875 წელს კიდევ ერთხელ გარემონტდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ტაძრები
კატეგორია:V საუკუნის ეკლესიები
კატეგორია:ტიტულარული ეკლესიები
ოსტია-ანტიკა

ხედი თეატრიდან]]
**ოსტია-ანტიკა** () — ძველი რომაული ქალაქი და რომის პორტი, რომელიც მდებარეობს ტიბრის შესართავთან. ეს არის თანამედროვე ოსტიასთან, 25 კილომეტრის დაშორებით რომის სამხრეთ-დასავლეთით. შლამის და ქვიშის შემოჭრის გამო, ახლა არის 3 კილომეტრი ზღვიდან. 

ოსტია ახლა დიდი არქეოლოგიური ადგილია, რომელიც ცნობილია თავისი უძველესი ნაგებობების, ბრწყინვალე ფრესკების და შთამბეჭდავი მოზაიკების მშვენივრად შემორჩენილი ნიმუშებით. ქალაქის დაცემამ ანტიკურობის შემდეგ გამოიწვია ნავსადგურის გაუარესება და მოსახლეობის შემცირება. ქვიშის დიუნები, რომლებიც ფარავს ადგილს, დაეხმარა მის შენარჩუნებას. მისი ნაშთები გვაწვდის ინფორმაციას კომერციული მნიშვნელობის ქალაქზე. როგორც პომპეიში ოსტიას ნანგრევები გვაწვდის დეტალებს რომაული ურბანიზმის შესახებ, რომელიც მიუწვდომელია თავად რომში. 

## ისტორია 
ოსტია შესაძლოა რომის პირველი კოლონია იყო. ლეგენდის თანახმად, ანკუს მარციუსი, რომის მეოთხე მეფე,  იყო პირველი, ვინც გაანადგურა უძველესი ქალაქი ფიკანა. აქამდე აღმოჩენილი უძველესი არქეოლოგიური ნაშთები თარიღდება მხოლოდ ძვ. წ. IV საუკუნით. ყველაზე უძველესი ნაგებობები, რომლებიც ამჟამად ჩანს, თარიღდება ძვ. წ. III საუკუნით. 

ოსტია, სავარაუდოდ, თავდაპირველად განვითარდა, როგორც საზღვაო ბაზა და ძვ. წ. II საუკუნეში მისი, როგორც კომერციული პორტის როლი თანდათანობით გაიზარდა ქალაქ რომში მარცვლეულის იმპორტისთვის.

### სამოქალაქო ომები 
ძვ. წ. 80-იან წლებში სამოქალაქო ომების პერიოდში ოსტია იყო ბრძოლის სცენა. ძვ. წ. 87 წელს მარიუსი თავს დაესხა ქალაქს, რათა შეეწყვიტა ვაჭრობის ნაკადი რომში, რომელსაც დაეხმარნენ მისი გენერლები ცინა, კარბო და სერტორიუსი, აიღო ქალაქი და გაძარცვა იგი.

## ლიტერატურა
*
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Photographs of Ostia at DigitalMapsoftheAncientWorld *retrieved August 13, 2022*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსების ორდენი
ვილიაფლორესი (ჩიაპასი)

**ვილიაფლორესის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 109 536 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 907.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 57.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ვილიაფლორესი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07108.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
ვესტალების სახლი

**ვესტალების სახლი**, ცნობილი როგორც *ატრიუმ ვესტე* (; ) — ვესტალ ქალთა საცხოვრებელი,  რომელიც მდებარეობდა რომის ფორუმის აღმოსავლეთ კიდეზე, ვესტას ტაძრის უკან, რეგიასა და პალატინის მთას შორის. *დომუს პუბლიკა*, სადაც პონტიფექს მაქსიმუსი ცხოვრობდა, ატრიუმ ვესტასთან ახლოს მდებარეობდა, სანამ ეს როლი იმპერატორებმა არ შეიათავსეს.  აგებულია დაახლოებით ძვ. წ. 700 წლისთვის.
მინი|ვესტალების სახლი ზედხედით, 2005 წელი
## სტრუქტურა 
ატრიუმ ვესტე რომის ძველ ფორუმში სამსართულიანი 50 ოთახიანი სასახლე იყო, აშენებული ელეგანტური გახანგრძლივებული ატრიუმის, ეზოს გარშემო, ორმაგი აუზით. უკიდურეს აღმოსავლეთით ღია ნახევრად არქიტექტურული დარბაზი იყო, ნუმა პომპილიუსის, კულტის მითოლოგიური დამაარსებლის ქანდაკებით. 

კომპლექსი მდებარეობდა პალატინის ბორცვის კალთასთან, რომელიც იმპერიული დროის განმავლობაში გაგრძელდა, სანამ ყველაფერი რომის დიდი ხანძრის შედეგად 64 წელს არ გაქრა. რეკონსტრუქცია ამ წელს გაკეთდა იმპერატორ ნერონის მიერ. ვესტალების სახლი რამდენჯერმე აშენდა იმპერიის განმავლობაში, მათ შორის 193 წელს, სეპტიმიუს სევერუსის მიერ. ვესტალების კოლეგიის დაშლის შემდეგ, ახ.წ. IV საუკუნის ბოლოს, ვესტალების სახლის ისტორია გაგრძელდა საცხოვრებელი შენობის სახით. აქ იმპერიული და შემდგომ პაპის კარის ოფიციალური პირები ცხოვრობდნენ. ამ პერიოდის არქეოლოგიური აღმოჩენები მოიცავს 397 ოქროს მონეტის ნაკრებს V საუკუნიდან და კიდევ 830 ანგლო-საქსური მონეტას, IX და X საუკუნეებიდან. ტერიტორია მიატოვეს XI-XII საუკუნეებში.
დღეს, ვესტალების სახლში ვესტალების ქანდაკებების ნაშთები გვხვდება. 
## გალერეა 

GrundrissAtriumVestae.jpg|ვესტალების სახლის გეგმა, ძვ. წ. 64 წლამდე და ახ. წ. 191 წლის შემდეგ
Casa-vestali.png|გრაფიკული რეკონსტრუქცია ქრისტიან ჰიულსენის ნახატიდან, „რომის ფორუმი. ისტორია და ძეგლები“, რომი, 1905
File:House of the Vestals statue.jpg|ფლავია პუბლიციას ქანდაკება
File:Vestalvirgins11.jpg|ვესტალური ქალწულების ქანდაკებები
File:20160425 035 Roma - Foro Romano - Casa delle Vestali - House of the Vestals (26120229124).jpg|მინი|ვესტალური ქალწულების შემორჩენილი ქანდაკებები

## ლიტერატურა
* Coarelli, Filippo (1994). Guide archéologique de Rome (Roger Hanoune, trad.) (en francés). Hachette. p. 349. ISBN 978-2-01235-428-9.
* Romanelli, Pietro (1967). Le Forum romain (Olivier Guyon, trad.) (en francés). Roma: Istituto Poligrafico dello Stato. p. 112.
## რესურსები ინტერნეტში
* Honors Latin III Roman Forum Project
* The Rome Guide: Step by Step through History's Greatest City
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძვ. წ. VII საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
ვედია ბარუთი

**ვედია ბარუთი** (; დ.14 თებერვალი 1919 – გ.21 მაისი 2003) — პირველი თურქი კვიპროსელი ქალი მეწარმე.

## ბიოგრაფია 
ვედია ბარუთი დაიბადა ნიქოზიაში 1919 წლის 14 თებერვალს, მეჰმეტ რეჯეპ ბეისა და ემინე ჰანიმის ოჯახში. მამამისი სელიმიეს მეჩეთის მთავარი იმამი იყო, ხოლო დედა — დიასახლისი. ვედია სკოლაში სიარული დაიწყო 3 წლის ასაკში და 9 წლიდან ვიოლინოზე დაკვრასაც სწავლობდა. იგი სწავლობდა აია სოფიას დაწყებით სკოლაში და დაამთავრა ვიქტორიას ქალთა საშუალო სკოლა. მომავალში სურდა ფარმაცევტობა, თუმცა ბრიტანეთის მმართველობის პოლიტიკის ცვლილების გამო ეს ვერ შეძლო.

ვედია ბარუთის მოღვაწეობა დღესაც აღიარებულია, როგორც ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წვლილი კვიპროსში ქალთა უფლებების, სოციალური პროგრესისა და ეთნიკური გაერთიანების ხელშეწყობის საქმეში.

## მედიაში ასახვა 
ვედია ბარუთის მოღვაწეობა ფართოდ გაშუქდა კვიპროსულ მედიაში, როგორც სიცოცხლეში, ისე გარდაცვალების შემდეგ. მისი სახელით არაერთი სტატია და გადაცემა მიეძღვნა pioneering ქალთა მოძრაობაში შეტანილი წვლილის აღსანიშნავად.

ბეიაზიტ ორთაქოული-ს მიერ მომზადებულ დოკუმენტურ ფილმში — „ცხოვრების სამზარეულოში“ — ვედია ბარუთი წარმოდგენილია, როგორც მაგალითი ქალისთვის, რომელმაც წარმატებით დაამსხვრია საზოგადოების მიერ დაკისრებული ჩარჩოები.

მისი მოღვაწეობა ხშირად განიხილება როგორც ნაწილი იმ ისტორიული პროცესისა, რომელმაც საფუძველი დაუდო ქალთა უფლებების გაფართოებას კვიპროსში. ბარუთის მიერ გადადგმული გაბედული ნაბიჯები რჩება მუდმივ შთაგონებად კვიპროსელებისთვის, რომლებიც ახლა უფრო თავისუფლად გამოხატავენ თავიანთ სოციალურ და პროფესიულ მისწრაფებებს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:კვიპროსელი თურქი მეწარმეები
კატეგორია:კვიპროსელი თურქი ქალები 
კატეგორია:ნიქოზიაში დაბადებულები
კატეგორია:კვიპროსელი ქალები
კარიატიდის შადრევანი

300px|მინი
**კარიატიდის შადრევანი** () — შედრავანი რომში, პიაცა დეი კვირიტიზე, პრატის რაიონის ცენტრში. მოედანს სახელი დაერქვა ქალაქ კურესის მცხოვრებლების, *კურიტების* ან მოგვიანებით *კვირიტების* მიხედვით, კერძოდ საბინების, რომლებიც რომის მცხოვრებლები და თანადამფუძნებლები გახდნენ. სხვა თეორიის თანახმად, სახელი წარმოდგება ღმერთისგან, რომაული ღვთაებისგან, „კვირინუსი“.

შადრევანი აშენდა 1928 წელს მოქანდაკე ატილიო სელვის მიერ და მოიცავს ქალი კარიატიდების ქანდაკებებს.

## დიზაინი
კარიატიდის შადრევანი მდებარეობს მოედნის ცენტრში. ის აშენდა 1928 წელს მოქანდაკე ატილიო სელვას (ტრიესტი 1888-1970) მიერ. ის დაკვეთილი იყო რომის გუბერნატორის, ლუდოვიკო სპადა ვერალი პოტენციანის მიერ, რომელსაც მუსოლინიმ დაავალა დედაქალაქის მართვა. შადრევნის შექმნა სკანდალურად ჩაითვალა ოთხი შიშველი ქალის ქანდაკების არსებობის გამო. ითვლება, რომ დიზაინი იყო ერთ-ერთი მიზეზი, რამაც მუსოლინი აიძულა 1928 წელს გუბერნატორი გაეთავისუფლებინა თანამდებობიდან.

## აღწერა
300px|მინი
სამუშაო შედგება წრიული აუზისგან, რომელიც ოდნავ აწეულია ქუჩის დონიდან. გამოწეული კიდე, რომლის ცენტრიც განთავსებულია დიდ წრიულ საფუძველზე, აქვს ამობურცული ნაპირი, რომელზეც წყალი უფრო სრიალებს, ვიდრე ეცემა. საფუძველი ინარჩუნებს მსხვილ და მოკლე ბალუსტრას, რომელიც ზედა ნაწილში შემკულია ფოთლებისა თუ ფურცლების ბარელიეფით, საიდანაც მოედინება წყალი, ხოლო ქვედა ნახევარში - მცირე ავზების სერიით, რომლებიც განლაგებულია მოაჯირის გარშემოწერილობაზე. ეს უკანასკნელი ინარჩუნებს ფართო, ცენტრალურ, გაშლილ აუზის ფორმას, რომლის ცენტრიც მდებარეობს წრიულ საფუძველზე. საფუძველზე განთავსებულია ოთხი დიდი მჯდომარე შიშველი ქალის ფიგურა, კარიატიდები. ცენტრში წყალი გადმოდის დიდი გირჩიდან.

გახსნა თავდაპირველად დაგეგმილი იყო 1928 წლის 21 აპრილს, მაგრამ გადაიდო 9 მაისამდე. კონტროვერსია მალე ჩაცხრა, რადგან ფაშისტური მთავრობა ზოგადად მხარს უჭერდა შიშველი ქანდაკებების გამოყენებას, რომლებმაც მალე ბევრი ოფიციალური შენობა დაამშვენეს.

## წმინდა იოაკიმეს ეკლესია
მოედნის ახლოს დგას წმინდა იოაკიმეს ეკლესია, რომელიც 1898 წელს დაასრულა არქიტექტორმა რაფაელე ინგამმა. მისი მიზანი იყო ლეო XIII-ის სამღვდელო და საეპისკოპოსო იუბილეს აღნიშვნა.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
რომის წმინდა სოფიას ეკლესია

**სანტა სოფია** (უკრ. *Собор святої Софії*) — ეკლესია ბოჩჩეს ქუჩაზე, რომში, იტალიაში. მიძღვნილია წმინდა სიბრძნისადმი (), რომელიც სულიწმინდას შვიდი საჩუქრებიდან ერთ-ერთია. ის უკრაინული გრიგორიანულ კათოლიკური ეკლესიის დედა ეკლესია იყო, სანამ ლვოვის წმინდა გიორგის ტაძარი რუსეთის მართლმადიდებლურ ეკლესიას ეკუთვნოდა. აგებულია VI საუკუნეში, 537 წელს. 

## აღწერა 
ეკლესია არის უკრაინელების ეროვნული ეკლესია რომში, თემისთვის სასაუბრო და რელიგიური ცენტრი. ღვთისმსახურება აღევლინება ბიზანტიურ-უკრაინულ წეს-ჩვეულებებში, რომელიც მთლიანად არის კათოლიკურ ეკლესიასთან კომუნიკაციაში.

ეკლესია აშენდა 1967-1968 წლებში კარდინალი იოსიფ სლიპიის ბრძანებით, ლვოვის მთავარი არქიეპისკოპოსის, რომელიც დაახლოებით 18 წელი გაატარა საბჭოთა გულაგში და გათავისუფლების შემდეგ არ შეეძლო უკრაინაში დაბრუნება.
ნაგებობა მოდელირებულია კიევის წმინდა სოფიას ტაძრის მიხედვით. 

ეკლესიაში ინახება პაპ კლემენტ I-ის (88-97) ნეშტი. ბიზანტიური წეს-ჩვეულებების შესაბამისად, ეკლესიაში არის იკონოსტაზი, რომელიც შესრულებულია იუვენალიი იოსიფ მოკრიცკის მიერ.

1985 წელს პაპმა იოანე პავლე II-მ ეკლესია აღიარა ერთ-ერთ ტიტულარულ ეკლესიად, რომელიც შესაფერისია კარდინალ-მღვდლისთვის.
1998 წელს ეკლესია აღიარეს მცირე ბაზილიკად. 

## კარდინალ-მღვდლის წოდება 
სანტა სოფიას პირველი კარდინალ-მღვდელი იყო მიროსლავ კარდინალი ლუბაჩივსკი. ლუბომირ კარდინალი ჰუსარი, MSU, კიევ-ჰალიჩის მთავარი არქიეპისკოპოსი, რომელსაც ტიტულარული ეკლესია ეკავა 2001 წლის 21 თებერვლიდან, კარდინალად გახდომიდან, 2017 წელს გარდაცვალებამდე. კარდინალ მიკოლა ბიჩოკს, მელბურნის წმინდა პეტრესა და პავლეს ეპარქიის ეპარქს, ამჟამად უკავია ეს წოდება.
* მიროსლავ ივან ლუბაჩივსკი (25 მაისი 1985 - 14 დეკემბერი 2000)
* ლუბომირ ჰუსარი (21 თებერვალი 2001 - 31 მაისი 2017)
* მიკოლა ბიჩოკი (7 დეკემბერი 2024 - აწმყო)
## რესურსები ინტერნეტში
* 
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:VI საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
ფაბრიციუსის ხიდი

**პონს ფაბრიციუსი პონტე**, ან დეი კვატრო კაპი (, „ფაბრიციანი ხიდი") — რომში, იტალიაში ყველაზე ძველი არსებული ხიდი. ძვ. წ. 62 წელს აშენებული, იგი გადაჭიმულია მდ. ტიბრის ნახევარზე, კამპუს მარტიუსის აღმოსავლეთიდან, ტიბრის კუნძულის შუაში (პონს ცესტიუსი კუნძულის დასავლეთით მდებარეობს). *Quattro Capi* ("ოთხი თავი") მიუთითებს ორი სახის იანუსის ჰერმების ორ მარმარილოს ბოძზე მოაჯირზე, რომლებიც XIV საუკუნეში გადმოტანილ იქნა წმ. გრიგოლის ეკლესიიდან (მონტე საველო).

## ხიდი 
დიო კასიუსის თანახმად, ხიდი ძვ. წ. 62 წელს იქნა აშენებული, რაც ციცერონის კონსულობიდან ერთი წლის შემდეგ, რათა ჩაენაცვლებინა ცეცხლში დამწვარი ადრინდელი ხის ხიდი. იგი დაკვეთა ლუციუს ფაბრიციუსმა, გზების კურატორმა და რომის *გვარი ფაბრიციას* წევრმა. რომაული ანტიკური ხანიდან მოყოლებული მუდმივად გამოიყენებოდა, მაგრამ დღეს იგი უვნებლადაა შემორჩენილი.

ფაბრიციუსის ხიდი 62 მ. სიგრძის და 5.5 მ. სიგანისაა. იგი აგებულია ორი ფართო თაღისგან, რომლებიც იჭიმება 80 ფუტზე, გამაგრებულია ცენტრალური ბოძით ნაკადის შუაში. ამ ხიდის თაღები პირველია ნებისმიერ რომაულ ხიდზე, რომლებიც არ იყო ნახევარწრიული ფორმის. ეს შესაძლოა გამოწვეული ყოფილიყო იმით, რომ ნახევარწრე მდებარეობდა წყალქვეშ. მისი ბირთვი აგებულია ტუფისგან. მისი გარე პირი დღეს აგურითა და ტრავერტინისგან შედგება. რელიეფი მდებარეობს ბოძიდან 20 ფუტის სიმაღლეზე. წყალდიდობის დროს, იგი სათადარიგო ადასაადგილებელ გზად გამოიყენებოდა.

## წარწერა 
თავდაპირველი წარწერა ტრავერტინზე, საუბრობს მის მშენებელზე, ლათინურ ენაზე: *L . FABRICIVS . C . F . CVR . VIAR | FACIVNDVM . COERAVIT | IDEMQVE | PROBAVIT* ("ლუციუს ფაბრიციუსმა, გაიუსის ძემ, გზების ზედამხედველმა, იზრუნა და ასევე დაამტკიცა, რომ იგი აშენებულ იქნა"). წარწერა მეორდება ოთხჯერ, თითოეული თაღის თითოეულ მხარეს.

გვიანდელი წარწერა, უფრო პატარა ასოებით, აღნიშნავს, რომ ხიდი აღდგენილ იქნა პაპ ინოკენტი XI-ის დროს, სავარაუდოდ 1679 წელს.
## ლიტერატურა
* 
O’Connor, Colin (1993), Roman Bridges, Cambridge University Press, p. 66, ISBN 0-521-39326-4
## რესურსები ინტერნეტში
* LacusCurtius: Pons Fabricius
* The Waters of Rome: Tiber River Bridges and the Development of the Ancient City of Rome 
* Tiber Island information 
*Ponte Fabricio  
*
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:I საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით
მენუო იუოდარაგისი

**მენუო იუოდარაგისი** (**შავრქიანი მთვარე** ან **შავი რქის მთვარე**, ზოგჯერ შემოკლებით *MJR*) — ბალტიის კულტურის, ალტერნატიული მუსიკის, ხალხური მუსიკისა და ექსპერიმენტული მუსიკის ყოველწლიური ფესტივალი, რომელიც ტარდებოდა ლიეტუვაში. იმართებოდა 1995-2024 წლებში და ყოველწლიურად 5000-დან 6000-მდე ადამიანი სტუმრობდა, რაც ერთ-ერთ უდიდეს და უძველეს ფესტივალად აქცევს ლიეტუვაში.

ფესტივალის პროგრამა მოიცავდა ფოლკლორისტებისა და ისტორიკოსების ლექციებსა და მჭედლობის, ტყავის დამუშავების, ქსოვის, სამკაულების დამზადების, ღებვისა და სხვა საქმიანობის ვორქშოფებს. ფესტივალზე სრულდებოდა ტრადიციული რიტუალები, ისტორიული დადგმები, ხელოვნების გამოფენები, ფილმების ჩვენებები, ლაშქრობები, სპორტული შეჯიბრებები და ხალხური ცეკვები.

## ისტორია 
მარცხნივ|მინი| ექსპერიმენტული ნეოფოლკის ბენდი „რომის“ გამოსვლა 2013 წელს მენუო იუოდარაგისის მთავარ სცენაზე
ფესტივალი დაიწყო 1997 წელს, როგორც რამდენიმე ახალგაზრდისა და მათი მეგობრების სპონტანური ერთდღიანი შეკრება სოფელ ვერბიშკესში, მოლეტაის რაიონში, ლიეტუვაში, სადაც ტარდებოდა ორ წელიწადში ერთხელ 1999 წლამდე.

მოგვიანებით ფესტივალი გადავიდა Sudeikiai-ში, დასახლება უტენასთან ახლოს, 2000 წლიდან 2002 წლამდე. მას შემდეგ ფესტივალის თარიღი აგვისტოს ბოლო შაბათ-კვირად დადგინდა. შემდეგ 2003–2005 წლებში მენუო იუოდარაგისი გაიმართა კერნავეში, ლიტვის დიდი საჰერცოგოს შუა საუკუნეების დედაქალაქში. 2006 წელს ფინანსური და ორგანიზაციული მიზეზების გამო შესვენების შემდეგ 2007 წელს ფესტივალმა გადაინაცვლა კუნძული ზარასაის ტბაში, ქალაქ ზარასაიში. 2012 წელს მე-13 ფესტივალის თემა იყო ფრინველები და ავიაცია და ის კიდევ ერთხელ მოეწყო ზარასაის ტბაზე. ფესტივალის ფარგლებში მოეწყო მონგოლფიერების რბოლა, ასევე ღამის ბუშტების აღლუმი.
მარცხნივ|მინი|250x250პქ| კუნძული დუბურის ტბაში, სადაც ფესტივალი გაიმართა 2016 და 2017 წლებში.
მე-14 მენუო იუოდარაგისი ეძღვნებოდა ლატვიელებს, სხვა გადარჩენილ ბალტიის ხალხს და ბალტიის ხალხის ერთობას, რომელშიც წარმოდგენილია ლატვიური ბენდების ვრცელი სია, როგორიცაა Iļģi, Auļi, Skyforger, Vilki, Grodi და Dzelzs Vilks და სხვა ლატვიელი არტისტები.

2016 წლის მე-19 ფესტივალის მთავარი თემა იყო „სახლი“, ორგანიზატორების თქმით, არა მხოლოდ ფიზიკური, არამედ სულიერი მნიშვნელობითაც. იმ წელს მენუო იუოდარაგისი გაიმართა კუნძულ დუბურისის ტბაზე, ზარასაის რაიონში და მთავარი გამომსვლელი ჯგუფი იყო სლოვენური ავანგარდული მუსიკალური ჯგუფი Laibach.

მე-20 მენუო იუოდარაგისი დაბრუნდა კუნძულ დუბურისის ტბაზე. ფესტივალი ეძღვნებოდა ბალტიისპირეთის ჭექა-ქუხილის ღმერთს პერკუნას და მთავარი ჯგუფი იყო ნორდიული ხალხური მუსიკის ჯგუფი Wardruna.

21-ე მენუო იუოდარაგისი 2018 წელს გაიმართა მოლავენაის სასახლის ბორცვის კომპლექსში. 2023 წელს ფესტივალის სოციალური მედიის გვერდებზე გამოცხადდა, რომ ბოლო ფესტივალი 2024 წელს გაიმართებოდა.

## ორგანიზატორები და მხარდამჭერები 
მენუო იუოდარაგისის ორგანიზატორი იყო ლიეტუვური ჩამწერი ლეიბლი  და არაკომერციული საჯარო დაწესებულება „Baltijos Griaustinis“. 2002 წლიდან ფესტივალს ნაწილობრივ უჭერდნენ მხარს ლიეტუვის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტრო, ასევე ვილნიუსის ხელოვნების აკადემიის იუნესკოს კულტურის მართვის დეპარტამენტი, სხვა კულტურული ინსტიტუტები, საწარმოები, მედია არხები და კერძო პირები.

## ფესტივალების სია 
კატეგორია:1995 წელს დაარსებული პერიოდული ღონისძიებები
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით
ტრიტონის შადრევანი

300px|მინი
**ტრიტონის შადრევანი** () —  XVII საუკუნის შადრევანი რომში, შექმნილია ბაროკოს მოქანდაკე ჯან ლორენცო ბერნინის მიერ. შეკვეთილია მისი მფარველის, პაპ ურბან VIII-ის მიერ. შადრევანი მდებარეობს პიაცა ბარბერინიზე, ბარბერინის სასახლის შესასვლელთან ახლოს, რომლის დაპროექტებასა და მშენებლობაში ბერნინის დაეხმარა ბარბერინებს ოჯახს. ეს შადრევანი უნდა განვასხვავოთ ახლომდებარე შადრევანი ტრიტონებით (Fontana dei Tritoni), რომელიც შექმნილია კარლო ფრანჩესკო ბიზაკერის მიერ პიაცა ბოკა დელა ვერიტაზე და წარმოადგენს ორ ტრიტონს.

## აღწერა
250px|მინი
შადრევანი აგებულია 1642-1643 წლებში. პაპ ურბან VIII-ს სურდა საზოგადოებრივი სამკაული იმ მოედნის ცენტრში, სადაც დომინირებდა მისი ოჯახის სულ ახალი სასახლე. შადრევნის ცენტრში ამოდის ბუნებრივ ზომაზე დიდი კუნთოვანი ტრიტონი, ანტიკური ბერძნულ-რომაული ლეგენდის ზღვის მცირე ღვთაება, გამოსახული როგორც ზღვის კაცი, რომელიც დაჩოქილია დიდ ნიჟარაზე, საიდანაც ტრიტონი ამოდის. მისი თავი უკან არის გადაგდებული და მისი ხელები ნიჟარას წევს ტუჩებთან; მისგან წყლის ჭავლი ამოდის, რომელიც ადრე დრამატულად უფრო მაღლა ადიოდა, ვიდრე დღეს. შადრევანს აქვს ოთხი დელფინისგან შემდგარი ბაზა, რომლებიც შემოიხვევენ პაპის ტიარას ჯვარედინი გასაღებებით და ბარბერინების ჰერალდიკურ ფუტკრებს თავიანთ ქერცლიან კუდებში.

ტრიტონე, ბერნინის პირველი თავისუფლად მდგომი ურბანული შადრევანი, აგებულ იქნა წყლის მისაწოდებლად აქვა ფელიჩეს აკვედუკიდან, რომელიც ურბანმა აღადგინა.

## შემდგომი ისტორია
250px|მინი
ტრიტონის შადრევანი არის ერთ-ერთი, რომელიც გახსენებულია ოტორინო რესპიგის ფონტანე დი რომაში (რომის შადრევნები). ტრევის შადრევანთან დაკავშირებული ლეგენდა გავრცელდა ამაზეც: რომ ნებისმიერი ვიზიტორი, რომელიც მონეტას ჩააგდებს წყალში (შადრევნისკენ ზურგით დგომისას), გარანტირებული ექნება რომში დაბრუნება.

პიაცა ბარბერინის გარემო მნიშვნელოვნად შეიცვალა მეჩვიდმეტე საუკუნის შემდეგ. იმ დროის გრავიურები და მეცხრამეტე საუკუნის ფოტოები აჩვენებს გაცილებით დაბალ შენობებს მოედნის გარშემო, რაც შადრევანს გაცილებით უფრო დრამატულს გახდიდა. თუმცა, ეს არის ხარკი ბერნინის მხატვრული განსჯის მიმართ, რომ ახლაც კი, მაღალი შენობებით ტრანსპორტით გადატვირთული მოედნის გარშემო, ტრიტონის შადრევანს კვლავ შეუძლია შეინარჩუნოს დრამატული ყოფნა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Web Gallery of Art: image and description
*(Mary Anne Sullivan), photographs of the Triton Fountain
*Bernini bozzetti: Detroit Institute of Art
*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
პიაცა არაჩოელის შადრევანი

300px|მინი
**პიაცა არაჩოელის შადრევანი** () — შადრევანი რომში, იტალიაში, მდებარეობს კაპიტოლიუმის ბორცვის ძირში, იმავე სახელწოდების პატარა მოედანზე.

## აღწერა
ეს არის ერთ-ერთი პირველი და უმარტივესი შადრევანი რენესანსული შადრევნებიდან, რომლებმაც ქალაქი გაალამაზეს. ორი წრიული აუზი იჭერს წყალს, ზედა რგოლი გარშემორტყმულია ბავშვებით, რომლებიც დოქებიდან წყალს ასხამენ, მათ ზემოთ კი პაპის ოჯახის ჰერალდიკური სიმბოლოა. შადრევანი დაკვეთილია პაპ სიქსტუს V-ის მიერ 1589 წელს, შადრევნის დიზაინი შექმნა ჯაკომო დელა პორტამ, ხოლო აშენებულია ანდრეა ბრასკას, პიეტრო გუჩისა და პაჩე ნალდინის მიერ. შადრევნის წინ ოდესღაც იდგა სანტი ვენანციო ე ანსოვინოს ფასადი, რომელიც დაანგრიეს და ახლა ჩანაცვლებულია გზებითა და პარკის სივრცით ალტარე დელა პატრიას ახლოს.

## ისტორია
300px|მინი
1587 წელს დასრულდა ძველი ალექსანდრინის წყლის არხის რესტავრაცია და აღდგენა, რომელსაც იმ დროიდან ფელიჩეს არხი ეწოდა პაპ სიქსტუს V-ის სახელის მიხედვით, დაბადებით ფელიჩე პერეტი. როგორც ადრე გაკეთდა ვირგოს არხისთვის, დაიწყო სამუშაოები არხის მეორადი მიწისქვეშა განშტოების შესაქმნელად, რათა უზრუნველყოფილი ყოფილიყო წყლის მიწოდება ვიმინალის ბორცვისა და კვირინალის ბორცვის ტერიტორიებზე, რომლებსაც მაშინ ნაკლები მომსახურება ჰქონდა, ასევე ტიბერის კუნძულის მიდამოებშიც. შესაბამისად, დაგეგმილი იყო გარკვეული რაოდენობის შადრევნების მშენებლობაც.

პაპმა სიქსტუს V-მ შადრევანი დაუკვეთა ჯაკომო დელა პორტას, რომელმაც ის 1589 წელს დააპროექტა, ხოლო მშენებლობა განახორციელეს ანდრეა ბრასკამ, პიეტრო გუჩიმ და პაჩე ნალდინიმ. ეს იყო წრიული აუზი ორი საპირისპირო ამობურცულობით, რაც მას ბუნდოვან ოვალურ ფორმას აძლევდა, შემკული მასკარონებით და განთავსებული იმავე ფორმის სამ საფეხურზე (რომელთაგან შიდა აუზზე უფრო პატარაა), გარშემორტყმული წყლის შესაგროვებელი ვიწრო აუზით. აუზის შუაგულში მარმარილოს კუბური ბლოკი, მასკარონებით და ორნამენტებით, ინარჩუნებდა გობლეტის ფორმას, რომლის თავზეც იყო აუზი ოთხი პუტისგან (ბავშვის ფიგურისგან) შემდგარი, რომლებიც წყალს ასხამდნენ ამფორებიდან. შადრევანს აქვს საერთო მახასიათებლები, როგორიცაა მასკარონები და მარტივი აუზები, დელა პორტას სხვა შადრევანთან: დელ პიანტოს შადრევანთან.

შადრევნის მოაჯირი, რომელიც ადრე რომის ხალხის გერბებით იყო მორთული, მოგვიანებით ასევე შეიმკო კიჯის ოჯახის გერბით, რომელიც პაპი ალექსანდრე VII-ს (1655-1667) ეკუთვნოდა. მან შემდგომში პუტებს შორის დაამატა ტრიმონტიუმი, ოჯახის ჰერალდიკური სიმბოლო.

XVIII საუკუნის დასაწყისში, პაპ კლემენტ XI-ის პაპობისას, ქვედა ორი საფეხური მოიხსნა და შეიცვალა წყლის შესაგროვებელი დიდი აუზით, რომელსაც გარს ერტყა პატარა ქვის სვეტების სერია, დაკავშირებული რკინის ძელებით, სავარაუდოდ ჯამბატისტა კონტინის დიზაინით. სწორედ ეს არის შადრევნის ამჟამინდელი კონფიგურაცია.

## ლიტერატურა
*Sergio Delli, “*Le fontane di Roma*”, Schwartz & Meyer Ed., Rome, 1985

## რესურსები ინტერნეტში
*The fountain of Piazza dell’Aracoeli
*Fountain Ara Coeli

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კანოე

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|მონოქსილონის სანაპირო [ნიასა (მალავის ტბა)]]
[მინი|მარჯვნივ|250პქ|კანოე, [სოლომონის კუნძულები]]
[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[ოჯიბვეს ინდიელები არყის ქერქის კანოეში. მინესოტა, 1910 წ.]]
**კანოე** — *(,  კარიბის ზღვის ინდიელების ენიდან)* ჩრდილო-ამერიკელი ინდიელების საზღვაოსნო ნავი, რომელიც მზადდებოდა მთელი ხის ტანისაგან ან ხის კარკასისგან და გარშემო ტყავი ჰქონდა შემოკრული. ასევე, მსუბუქი, ღია, სპორტული ან სასეირნო ნავი სანიჩბე ორკაპის გარეშე, მოკლე, ერთლაპოტიანი ნიჩბით, რომელშიც ცალ მუხლზე დგებიან და ისე უსვამენ ნიჩბებს. კანოეთი ნიჩბოსნობა წარმოადგენს სანიჩბოსნო სპორტის ერთ-ერთ ნაირსახეობას, სადაც რბოლა მიმდინარეობს უორკაპო ცალნიჩბიანი (კანოე) და წყვილ-ნიჩბიანი (კაიაკი) ნავებით. კანოეს საერთაშორისო ფედერაცია აერთიანებს 14 ტექნიკურ დისციპლინას, მათ შორის 2 დისციპლინა ოლიმპიურია: სპრინტი და სლალომი.

კანოეს აგრეთვე იყენებდნენ ზოგიერთი ტრადიციული საზოგადოება ავსტრალიაში, ახალ გვინეასა და სამხრეთ ამერიკაში. თანამედროვე კანოეს შორეულ წინამორბედად ითვლება ინდიელთა პიროგა.

## ლიტერატურა 
*ქართული ენის ორთოგრაფიული ლექსიკონი, ვარლამ თოფურია, ივანე გიგინეიშვილი, თბილისი, „განათლება“, 1998, გვ. 312
*საჯარო მოხელის ორთოგრაფიულ-სტილისტიკური ლექსიკონი, თამარ ვაშაკიძე, ავთანდილ არაბული, თეა ბურჭულაძე, თბილისი, 2022, გვ. 340
*უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, თბილისი, 1989, გვ. 215.

## რესურსები ინტერნეტში 
*საზღვაო ლექსიკონი
*უცხო სიტყვათა ლექსიკონი
*ოლიმპიური ორტომეული

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის აბორიგენი ხალხები
კატეგორია:გემების ტიპები
ლაოკონი და მისი შვილები

**ლაოკონი და მისი შვილები** ― რომში აღმოჩენილი ქანდაკება, რომელსაც ასევე ლაოკონის ჯგუფს ( **Gruppo del Laocoonte**) უწოდებენ. ის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ანტიკური ქანდაკებაა 1506 წელს რომში აღმოჩენისა და ვატიკანის მუზეუმებში საჯაროდ გამოფენის შემდეგ, სადაც ის დღემდეა შემორჩენილი. ქანდაკება, სავარაუდოდ, სწორედ ის ნამუშევარია, რომელიც ხელოვნების მთავარმა რომაელმა აღმწერელმა, პლინიუს უფროსმა, უმაღლესი ხარისხითვის შეაქო. მან ქანდაკება ბერძენ მოქანდაკეებს მიაწერა, მაგრამ არ დაუკონკრეტებია, როდის შეიქმნა. ფიგურები ამ ნამუშევარში თითქმის ნატურალური ზომისაა, მთელი ჯგუფი 2 მეტრზე ოდნავ მეტი სიმაღლისაა. ქანდაკებაზე გამოსახულია ტროელი მღვდელი ლაოკონი და მისი ვაჟები, ანტიფანტე და თიმბრეოსი, რომლებსაც ზღვის გველები ესხმიან თავს.

## ისტორია 
ლაოკონის ჯგუფს დასავლურ ხელოვნებაში „ადამიანური ტანჯვის პროტოტიპულ გამოსახულებას“ უწოდებენ. ქრისტიანულ ხელოვნებაში ხშირად გამოსახული ტანჯვისგან განსხვავებით, რომელიც იესოსა და მოწამეების ვნებას ასახავს, ​​ამ ქანდაკებაში გამოსახული ტანჯვა არ გვთავაზობს გამომსყიდველ ძალას ან ჯილდოს. აგონია გადმოცემულია სახეების შეჭმუხნული გამომეტყველებით, განსაკუთრებით ლაოკონის ამობურცული წარბებით, რომლებიც გიიომ დიუშენ დე ბულონმა აღწერა, როგორც ფიზიოლოგიურად შეუძლებელი. ეს სტილი აისახება გველებთან მებრძოლ სხეულებზეც, განსაკუთრებით ლაოკონზე, ვინაიდან მისი სხეულის ყველა ნაწილი დაჭიმულია.

პლინიუსმა ნამუშევარი, რომელიც მაშინ იმპერატორ ტიტუსის სასახლეში იმყოფებოდა, მიაწერა როდოსის კუნძულელ სამ ბერძენ მოქანდაკეს: აგესანდრეს, ათენოდოროსს და პოლიდოროსს, მაგრამ მან არ ახსენა თარიღი ან დამკვეთი. სტილით ის ითვლება „ელინისტური ბაროკოს ერთ-ერთ საუკეთესო ნიმუშად“ და რა თქმა უნდა, ბერძნულ შედევრად. თუმცა, მისი წარმომავლობა გაურკვეველია, რადგან უცნობია, ის ორიგინალი ნამუშევარია თუ უფრო ადრეული ბრინჯაოს ქანდაკების ასლი. ზოგი მიიჩნევს, რომ ეს ადრეული იმპერიული პერიოდის ნამუშევრის ასლია, ზოგი კი ფიქრობს, რომ ეს გვიანდელი პერიოდის ორიგინალი ნამუშევარია, რომელიც იმეორებს დაახლოებით ორი საუკუნით ადრე არსებულ პერგამენის სტილს, მიუხედავად ამისა, ის სავარაუდოდ შეკვეთილი იყო მდიდარი რომაელის სახლის გასაფორმებლად (შესაძლოა, იმპერიული ოჯახისთვისაც). ქანდაკების სავარაუდო დათარიღება ძვ.წ. 200 წლიდან ახ.წ. 70-იან წლებამდე მერყეობს, ხოლო იულიუს-კლავდიუსების დინასტიის პერიოდი (ძვ.წ. 27 წლიდან ახ.წ. 68 წლამდე), თანამედროვე მეცნიერების აზრით, იდეალური დროა მისი შექმნის თარიღისთვის.

მიუხედავად იმისა, რომ თხრის დროს აღმოჩენილი ქანდაკებისთვის ის შესანიშნავ მდგომარეობაშია, მას მაინც რამდენიმე ნაწილი აკლია და გათხრების შემდეგ მოდიფიკაცია და რესტავრაცია ჩაუტარდა. ქანდაკება ამჟამად გამოფენილია მუზეო პიო-კლემენტინოს მუზეუმში, რომელიც ვატიკანის მუზეუმების ნაწილია.

## წყაროები ინტერნეტში 
* ვატიკანის მუზეუმების ოფიციალური ვებ-გვერდი
* BBC.com
* royalacademy.org

## სქოლიო 
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ქანდაკებები
კატეგორია:ანტიკური ხელოვნება