open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარიუპოლი (საფეხბურთო კლუბი)

**საფეხბურთო კლუბი მარიუპოლი** () — უკრაინული კლუბი, რომელიც თამაშობს უკრაინის პრემიერ ლიგაში, ჩამოყალიბდა მარიუპოლში.

## ტიტულები
***უკრაინის პირველი ლიგა**
****გამარჯვებული (1):** 2007–08, 2016–17

***უკრაინის მეორე ლიგა**
****გამარჯვებული (1):** 1995–96

## ფორმა და სპონსორები
## მოთამაშეები
### შემადგენლობა 2013–14 
*2013 წლის 18 სექტემბრისთვის.*

### იჯარით გაშვებული 
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ილიჩევეცი მარიუპოლი (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:1960 წელს დაარსებულები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:1960 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბები
ადამსი (ჯექსონის ოლქი)

**ადამსი** () — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის ჯექსონის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 208 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13,0 კაცი/კმ². ფართობი 95.9 კმ².

## გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 95,9 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 93,3 კმ², წყალს კი 2,7 კმ² უჭირავს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*გეოგრაფიული სახელწოდებები

## სქოლიო
კატეგორია:ჯექსონის ოლქის ქალაქები
ლევ ჩორნი

**ლევ ჩორნი** (პავლე დიმიტირის ძე ტურჩანინოვი) () (დ. 1878 — გ. 1921) — რუსი ანარქისტი, რევოლუციონერი. 1899 წელს დაამთავრა გიმნაზია და ჩაირიცხა მოსკოვის უნივერსიტეტში სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1901 წელს დააკავეს სტუდენტურ ბუნტში მონაწილეობისთვის. სამ წელი იყო პოლიციის მეთვალყურეობის ქვეშ. 1902 წლიდან წევრიანდება რევოლუციურ ორგანიზაციაში „Группа Рославльских Интеллигентов“ და მალევე აკავებენ აკრძალული ლიტერატურის შენახვის ბრალდებით. აქტიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ანარქისტულ ორგანიზაციებში, იყო გაზეთ „Клич“ გამომცემელი. დააარსა „ანარქიის სახლი“ არაერთხელ იქნა დაკავებული ანტი საბჭოთა საქმიანობისთვის. 1921 წელს 9 ანარქისტთან ერთად ჩეკას მიერ იქნა დახვრეტილი. 

## ლიტერატურა 
* Novoe napravlenie v anarkhizme: assotsiatsionnyi anarkhizm. 2nd edn, New York, 1923.
* O klassakh. Moscow, 1924.

კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
პარგელი იბრაჰიმ-ფაშა

**პარგელი იბრაჰიმ-ფაშა** (, ; დ. 22 ივლისი, 1493, პარგა, საბერძნეთი — გ. 15 მარტი, 1536, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირი 1523-1536 წლებში. მან უდიდეს ძალაუფლებას მიაღწია, მაგრამ 1536 წელს სულთან სულეიმან I-ის ბრძანებით კლავენ და მის ქონებას სახელმწიფო კონფისკაციას უკეთებს.

## ბიოგრაფია 
200px|მინი|მარცხნივ|იბრაჰიმ-ფაშას სახლი, ამჟამად მუზეუმი. სტამბოლი.
იბრაჰიმ-ფაშა დაიბადა თანამედროვე საბერძნეთის ტერიტორიაზე, პარგელი მეთევზის ოჯახში. სხვადასხვა წყაროების მიხედვით იგი ბერძნული ან იტალიური წარმოშობისაა. ბავშვობაში გაიტაცეს მეკობრეებმა და მონად გაყიდეს მანისის სასახლეში, დასავლეთ ანატოლიაში, სადაც ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მემკვიდრეები (შეჰზადე) იღებდნენ განათლებას. აქ იგი დაუმეგობრდა ტახტის მემკვიდრე სულეიმანს, რომელიც მისი ასაკისა იყო. სავარაუდოდ, იბრაჰიმმა სულეიმანი მოხიბლა ვიოლინოზე დაკვრით, რაც მას ძალიან კარგად ეხერხებოდა. მან სულეიმანთან ერთად მიიღო განათლება, შეისწავლა რამდენიმე ენა და გახდა საკმაოდ ერუდირებული. 1520 წელს, სულეიმან I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ იბრაჰიმი სხვადასხვა ტიტულებით იქნა დაჯილდოებული. 

იბრაჰიმი იყო ბრწყინვალე დიპლომატი და სამხედრო მეთაური. მან თავისი ცოდნა დაადასტურა  მრავალი დიპლომატიურ შეხვედრებზე და სამხედრო კამპანიებში. ამან ხელი შეუწყო მის კარიერულ წინსვლას. მის წინააღმდეგ შურით ივსებოდნენ ის ვეზირები, რომლებიც მის მიერ დაკავებულ თანამდებობებზე განიხილებოდნენ.

1523 წლის 17 ივნისს, ფირი მეჰმედ-ფაშას გადადგომის შემდეგ, სულეიმანმა იბრაჰიმი დიდ ვეზირად დანიშნა. 

1524 წელს იბრაჰიმ-ფაშამ იქორწინა სულთნის დაზე, ჰატიჯეზე. მისი სასახლე მდებარეობდა სტამბოლში სულთანაჰმედის მოედანზე, სადაც დღესდღეობით განთავსებულია თურქული და ისლამური ხელოვნების მუზეუმი. სასახლე ააგეს იმ თვალსაზრისით, რომ მას უნდა გაეძლო ძლიერი და ხანგრძლივი ალყისათვის, რადგან იბრაჰიმს ჰყავდა მრისხანე მოწინააღმდეგეები. 

იბრაჰიმი წარმატებული იყო დიპლომატიურ ასპარეზზეც. ვენეციელმა დიპლომატებმა მას სულეიმანის მსგავსად „იბრაჰიმ დიდებულიც“ კი უწოდეს. 1533 წელს მან დაარწმუნა კარლ V, რათა დაეთმო უნგრეთი. 1535 წელს დაასრულა მონუმენტალური შეთანხმება ფრანსუა I-თან, რომლის მიხედვითაც საფრანგეთმა ჰაბსბურგების წინააღმდეგ ერთობლივი მოქმედების სანაცვლოდ მიიღო ხელსაყრელი სავაჭრო უფლებები ოსმალეთის იმპერიაში. 

სულეიმანის არმიის გამოცდილმა მეთაურმა, გაუფრთხილებლობლობის გამო სულთნის რისხვა დაიმსახურა, უწოდა რა საკუთარ თავს ზედსახელი, რომელშიც ჩართული იყო სიტყვა „სულთანი“. ეს მოხდა სეფიანთა სპარსეთის იმპერიის თურქთა წინააღმდეგ კამპანიის დროს. კერძოდ, სახელი ასე წარმოითქმოდა – სულთანი სერასქირი, რაც სულეიმანმა ძალიან სერიოზულ შეურაცხყოფად მიიღო. ინციდენტმა დასაბამი მისცა მოვლენებს, რომელიც 1536 წელს მისი დახრჩობით დასრულდა.

მოგვიანებით სულთანი ძალიან განიცდიდა თავის გადაწყვეტილებას. მას შეეცვალა ხასიათი და გახდა ძალიან ენაბილწი. სულთნის სინანული აისახა მის პოეზიაშიც, 20 წლის შემდეგაც კი იგი წერდა ლექსებს მეგობრობაზე და მეგობრებს შორის ნდობაზე.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* პარგელი იბრაჰიმ-ფაშა საიტზე all-generals.ru

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის დიდი ვეზირები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ოსმალეთის დიდი ვეზირები
კატეგორია:დაბადებული  22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1493
კატეგორია:გარდაცვლილი   15 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1536
The Pros and Cons of Hitch Hiking (ტურნე)

**The Pros and Cons of Hitch Hiking** — ბრიტანელი როკ-მუსიკოს როჯერ უოტერსის 1984-1985 წლების საკონცერტო ტურნე. იგი ჩატარდა მუსიკოსის სადებიუტო სოლო-ალბომის *The Pros and Cons of Hitch Hiking* მხარდასაჭერად. ტურნეს მსვლელობისას სრულდებოდა როგორც სიმღერები ალბომიდან, ასევე ამავე პერიოდში ჩაწერილი კომპოზიციები და სიმღერები პინკ ფლოიდის ალბომებიდან. ტურნე დაიწყო ჩრდილოეთ ამერიკაში, 1984 წლის 16 ივნისს და დასრულდა შემდეგი წლის 14 აპრილს.

ეს იყო როჯერის რიგით პირველი ტურნე პინკ ფლოიდიდან წასვლის შემდეგ. მასში, როგორც უოტერსის პირველი სოლო-ალბომის ჩაწერისას, მონაწილეობდა ერიკ კლეპტონი. მიუხედავად ამისა, ბილეთები კონცერტებზე მცირე რაოდენობით იყიდებოდა, თუმცა 1985 წლის ტურნე უფრო წარმატებული გამოდგა.

## სეტლისტი 
;1984
პირველი განყოფილება
*Set the Controls for the Heart of the Sun
*Money
*If
*Welcome to the Machine
*Have a Cigar
*Wish You Were Here
*Pigs on the Wing
*In the Flesh?
*Nobody Home
*Hey You
*The Gunner's Dream

მეორე განყოფილება
*4:30 AM (Apparently They Were Travelling Abroad)
*4:33 AM (Running Shoes)
*4:37 AM (Arabs with Knives and West German Skies)
*4:39 AM (For the First Time Today, Part 2)
*4:41 AM (Sexual Revolution)
*4:47 AM (The Remains of Our Love)
*4:50 AM (Go Fishing)
*4:56 AM (For the First Time Today, Part 1)
*4:58 AM (Dunroamin, Duncarin, Dunlivin)
*5:01 AM (The Pros and Cons of Hitch Hiking, Part 10)
*5:06 AM (Every Stranger's Eyes)
*5:11 AM (The Moment of Clarity)

ბისზე
*Brain Damage
*Eclipse

;1985
პირველი განყოფილება
*Welcome to the Machine
*Set the Controls for the Heart of the Sun
*Money
*If
*Wish You Were Here
*Pigs on the Wing (part 1)
*Get Your Filthy Hands Off My Desert
*Southampton Dock
*The Gunner's Dream
*In the Flesh
*Nobody Home
*Have a Cigar
*Another Brick in the Wall Part 1
*The Happiest Days of Our Lives
*Another Brick in the Wall Part 2

მეორე განყოფილება
*4:30 AM (Apparently They Were Travelling Abroad)
*4:33 AM (Running Shoes)
*4:37 AM (Arabs with Knives and West German Skies)
*4:39 AM (For the First Time Today, Part 2)
*4:41 AM (Sexual Revolution)
*4:47 AM (The Remains of Our Love)
*4:50 AM (Go Fishing)
*4:56 AM (For the First Time Today, Part 1)
*4:58 AM (Dunroamin, Duncarin, Dunlivin)
*5:01 AM (The Pros and Cons of Hitch Hiking, Part 10)
*5:06 AM (Every Stranger's Eyes)
*5:11 AM (The Moment of Clarity)

ბისზე
*Brain Damage
*Eclipse

## რესურსები ინტერნეტში 
*ტურნეს პროსპექტი

## სქოლიო 
კატეგორია:როჯერ უოტერსის ტურნეები
კატეგორია:1984 წლის საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:1985 წლის საკონცერტო ტურნეები
ფილიპ გლასი

**ფილიპ გლასი** (; დ. 31 იანვარი, 1937) — ამერიკელი კომპოზიტორი, მეოცე საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მუსიკოსი. არის ჯულიარდის სკოლის კურსდამთავრებული.  მისი მუსიკა აღწერილია, როგორც მინიმალისტური, თუმცა თავად საკუთარ თავს კლასიცისტად მიიჩნევს. მის მიერ შექმნილი სამი საუნდტრეკი ნომინირებული იყო ოსკარზე.

## ფილმოგრაფია
## ჯილდოები
**ოქროს გლობუსი საუკეთესო ორიგინალური საუნდტრეკისთვის**
*1998 — ტრუმენის შოუ

**BAFTA საუკეთესო მუსიკისთვის**
*2002 — საათები

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 
* 
* NewMusicBox cover: Philip Glass (includes video) 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პიტერ უირი

**პიტერ უირი** (; დ. 21 აგვისტო, 1944) — ავსტრალიელი კინორეჟისორი. შეასრულა წამყვანი როლი ავსტრალიის ახალ ტალღაში. შემდეგ გადაინაცვლა ამერიკულ და საერთაშორისო კინემატოგრაფში და გადაიღო რამდენიმე მაღალშემოსავლიანი და ოსკარზე ნომინირებული ფილმი.

## ფილმოგრაფია 
* 1981 — გალიპოლი *(Gallipoli)*
* 1985 — მოწმე *(Witness)*
* 1986 — კოღოების ნაპირი *(The Mosquito Coast)*
* 1989 — მკვდარი პოეტების საზოგადოება *(Dead Poets Society)*
* 1990 — მწვანე ბარათი *(Green Card)*
* 1998 — ტრუმენის შოუ *(The Truman Show)*
* 2003 — ზღვის მბრძანებელი: სამყაროს კიდეზე *(Master and Commander: The Far Side of the World)*

## რესურსები ინტერნეტში
*
* Peter Weir's 2010 David Lean lecture at BAFTA 
* Peter Weir Cave (unofficial Peter Weir site)
* Photo of Peter Weir at the 76th Annual Academy Awards
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database
*Peter Weir at the National Film and Sound Archive 

კატეგორია:ავსტრალიელი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თხინვალა

**თხინვალა** — სოფელი თბილისში, ვაკის რაიონში, თრიალეთის ქედზე, ლისის ტბის დასავლეთით. ზღვის დონიდან 770 მეტრ სიმაღლეზე, თბილისის რკინიგზის სადგურიდან 10 კმ.

## ისტორია
წერილობით წყაროებში თხინვალა (თხილოვნა, თხილნარა) პირველად XV საუკუნეში იხსენიება. XV საუკუნემდე სოფელი გაბაშვილების მფლობელობაში იყო. 1466 წელს მეფე კონსტანტინემ იგი ჯავახიშვილებს უწყალობა, ხოლო XVIII საუკუნის დასაწყისიდან თხინვალა ციციშვილების სამფლობელოა. 2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა მცხეთის მუნიციპალიტეტის ლისის თემს.

## ისტორიული ძეგლები
სოფლიდან 2 კილომეტრზე შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: გაბაშვილების სასახლის ნანგრევები და წმ. გიორგის ეკლესია (XVII-XVIII სს).

სასახლე ნახევარწრიული ბურჯებით გამაგრებული აგურის ორსართულიანი შენობა იყო, ყოველ სართულს ისრული კამარით გადახურული თითო დარბაზი ჰქონდა. შენობაში შერწყმული იყო საცხოვრებელი სახლისა და გამაგრებული კოშკის ფუნქციები.

ეკლესია ნაშენია აგურით. მოგვიანებით იგი მეორე (გარეთა) კედლით გაუმაგრებიათ. გარედან მარტივია, შიგნით გვიანდელი ფეოდალური ხანის ქართული საერო ხუროთმოძღვრების გავლენა იგრძნობა (კედლის ღრმა ნიშების მწკრივი, ამოკაწრული დეკორატიული სახეები).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 357 კაცი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
კატეგორია:ვაკის რაიონი
კოტლინი

**კოტლინი** (, , ) — კუნძული ფინეთის ყურეში, სანქტ-პეტერბურგის ცენტრიდან დასავლეთით, 30 კილომეტრში. კუნძული ქალაქთან დაკავშირებულია სანქტ-პეტერბურგის წყალდიდობისგან დამცავ ნაგებობაზე გამავალი ავტომაგისტრალით. კოტლინზე მდებარეობს ქალაქ კრონშტადტის ნაწილი.

კუნძულის გვერდით გადის ორი სანაოსნო ფარვატერი, ფინეთის ყურიდან ნევის უბეში. პირობითად მათ ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფარვატერებს უწოდებენ.

კოტლინი ვარიაგებიდან ბერძნებამდე და ვარიაგებიდან არაბებამდე არსებული დიდი სავაჭრო გზების ნაწილს წარმოადგენდა. უფრო გვიანდელ დროში კი კუნძულზე უცხოელი ვაჭრები ჩერდებოდნენ, რომლებიც ნოვგოროდელ ლოცმანებს ელოდებოდნენ, რათა უსაფრთხოდ მისულიყვნენ ილმენის ტბამდე.

არსებობს ლეგენდა, რომლის თანახმადაც კუნძულზე რუსების გადმოსვლის შემდეგ, შვედებმა ნაჩქარევად მიატოვეს კუძნული, ხოლო კოცონზე კი კარდალა დატოვეს. სწორედ ეს კარდალაა გამოსახული კრონშტადტის გერბზე. სიტყვა „კოტიოლიდან“ (котёл) მომდინარეობს სახელწოდება კოტლინი (Котлин). სინამდვილეში კი კუნძულს ეს სახელი, მის აღმოსავლეთ მხარეს არსებული ფინეთის ყურის ყელის ქვაბთათ მსგავსების გამო დაარქვეს.

სანქტ-პეტერბურგის შვედებისგან დასაცავად კუნძულზე აშენდა საფოტიფიკაციო ნაგებობა — კრონშლოტი. 1723 წელს კოტლინზე დაიწყო ციხესიმაგრის მშენებლობა, რომელსაც კრონშტადტი ეწოდა. ამ ციხესიმაგრეს პეტრე დიდი სანქტ-პეტერბურგის ნაწილად თვლიდა. 

XX საუკუნის 20-იან და 30-იან წლებში კუნძულზე ლენინგრადის ვეტერინარულ-ზოოტექნიკური ინსტიტუტი სხვადასხვა სამუშაოებს ატარებდა სამხედრო ბიოლოგიის სფეროში, მაგალითისთვის: ჭირის ბაქტერიების შესწავლა-გამოყენება მიმდინარეობდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* კოტლინი 

## სქოლიო
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კუნძულები
კატეგორია:ფინეთის ყურის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
პატარა ლილო

**პატარა ლილო** — სოფელი თბილისის ადმინისტრაციულ საზღვრებში, სამგორის რაიონში. მდებარეობს ივრის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, თბილისის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 750 მ-ზე. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში 666 მცხოვრებია. 
## ისტორია
პატარა ლილო მეზობელ დაბა დიდ ლილოსთან ერთად ისტორიულად ცნობილი იყო ლილოს სახელწოდებით (პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნის წყაროებში). საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მევენახეობა და მეხილეობა. 2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის დიდი ლილოს თემს, 2007 წელს შეუერთდა ქალაქ თბილისს. 

პატარა ლილოში მდებარეობს გვიანი შუა საუკუნეების წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია. სოფლის ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ძვ. წ. XIII–XII საუკუნეების სამაროვანი, ასევე შუა საუკუნეების ქართული და აღმოსავლური მონეტების განძი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
პეტროგრადის კუნძული

**პეტროგრადის კუნძული** (, ) — კუნძული მდინარე ნევის შესართავთან, პეტროგრადის რაიონში, სანქტ-პეტერბურგში. ფართობი 635 ჰექტარს შეადგენს. ვოდსკაია პიატინას აღწერის წიგნში მოხსენიებულია, როგორც: ფომინის კუნძული. სანქტ-პეტერბურგის დაარსებიდან მოყოლებული კუნძულმა რამდენიმეჯერ შეიცვალა სახელი, ამჟამინდელი სახელი კი უკავშირდება 1914 წელს სანქტ-პეტერბურგისთვის სახელწოდების შეცვლას და პეტროგრადის დარქმევას. ამჟამად კუნძულზე მრავალი კულტურული, სპორტული, სასწავლო თუ სხვა დაწესებულებაა.

## რესურსები ინტერნეტში
* პეტროგრადის კუნძული — სანქტ-პეტერბურგის ენციკლოპედია 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ილიჩევეცი (სტადიონი)

**„ილიჩევეცი“ სტადიონი** —  სპორტული სტადიონი მარიუპოლში, უკრაინა. ძირითადად გამოიყენება საფეხბურთო მატჩებისათვის. არის ილიჩევეცის საშინაო მოედანი. იტევს 12,680 მაყურებელს. ხშირად გამოიყენება უკრაინის ქალთა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მატჩებისთვის.

სტადიონი აშენდა 1956 წელს, თავდაპირველას მისი სახელწოდება იყო „ნოვატორი“. 2001 წელს განახლდა მარიუპოლის მეტალურგიული ქარხნის, სახელად „ილიჩის“ დახმარებით.
  
## რესურსები ინტერნეტში 
*ფოტო გალერეა და მონაცემები Erlebnis-Stadion.de-ზე

კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო სტადიონები
იციჩევეცი მარიუპოლი
კატეგორია:სტადიონები
ლენოკი

**ლენოკი** () — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. სხეულის სიგრძე 70 სმ, ხოლო მასა 8 კგ აღწევს. გავრცელებულია ციმბირისა და შორეული აღმოსავლეთის მდინარეებსა და მთის ტბებში, აგრეთვე დასავლეთ კორეაში. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 4-6 წლისა. იკვებება უხერხემლოებითა და ზოგიერთი წვრილი თევზით. დიდი სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ორაგულისებრნი
კატეგორია:აზიის თევზები
ტაიმენი (გვარი)

**ტაიმენი** () — თევზების გვარი ორაგულისებრთა ოჯახისა. აქვთ წაგრძელებული სხეული და გვერდებიდან შებრტყელებული თავი. დამახასიათებელია წვრილი ქერცლი, სხეულზე Х-სებრი და ნახევრადმთვარისებრი შავი ლაქები აყრიათ. ტანად დიდი მტაცებელი თევზებია. აქვთ მცირე სარეწაო მნიშვნელობა. მისი სახეობებიდან აღსანიშნავია დუნაის ორაგული (ლათ. Hucho hucho), საკუთრივ ტაიმენი (ლათ. Hucho taimen) და სხვა.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ტაიმენები — დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია 

კატეგორია:ორაგულისებრნი
ტაიმენი

**ტაიმენი**, **ჩვეულებრივი ტაიმენი**, () —  თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. ბინადრობს მტკნარ წყალში, მდინარეებსა და გამდინარე ცივწყლიან ტბებში; ზღვაში არ გადის. ორაგულისებრთა ოჯახის ყველაზე დიდი წარმომადგენელია. მისი სხეულის სიგრძე 1,5-2 მ, ხოლო მასა 60-80 კგ აღწევს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტაიმენი 

კატეგორია:ორაგულისებრნი
სერგეი მაკოვეცკი

**სერგეი მაკოვეცკი** ( დ. 13 ივნისი 1958) — რუსი კინოსა და თეატრის მსახიობი. რუსეთის ფედერაციის სახალხო არტისტი (1998). სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1975 წელს ჩაბარებას ცდილობდა კიევის თეატრალურ ინსტიტუტში, 1 წლის შემდეგ გახდა ბორის შუკინის სახელობის მოსკოვის თეატრალური სასწავლებლის სტუდენტი, რომელიც დაამთავრა 1980 წელს. ამავე წლიდან არის ევგენი ვახტანგოვის სახელობის თეატრის მსახიობი. მისი კინოკარიერა ათვლას 1982 წლიდან იღებს. ჰყავს მეუღლე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:კიევში დაბადებულები
ჩრდილოეთის ორაგული

**ჩრდილოეთის ორაგული**, **საკუთრივ ორაგული** () — გამსვლელი თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 1,5 მ, ხოლო მასა 38 კგ აღწევს. წვრილი ქერცლი აქვს, მოვერცხლისფრო. ლაქები X-მაგვარი ფორმისაა; გვერდითი ხაზის ქვემოთ ლაქები არ აქვს. ბინადრობს ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილსა და ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. ჩვეულებრივ გამოიყოფა ჩრდილოეთის ორაგულის გამსვლელი და მტკნარწყლიანი (ტბის) ფორმა. ტბის ორაგული ადრე განიხილებოდა როგორც დამოუკიდებელი სახეობა, ამჟამად მოიხსენიება როგორც განსაკუთრებული მორფა (). ცოცხლობს ჩვეულებრივ 5–6 (იშვიათად 10–13) წელი. ძლიერ არის განვითარებული ჰომინგი. მამალ თევზს უვითარდება საქორწინო მორთულობა. ტოფობს მდინარეებში ოქტომბერ-დეკემბერში. ნაყოფიერება 22 ათ.-მდე ქვირითი; ქვირითი დიდია, ნარინჯისფერი. სქესობრივ სიმწიფეს ჩვეულებრივ, აღწევს 5 წლისა. ტოფობის შემდეგ თევზების დიდი ნაწილი იღუპება, დანარჩენები ზღვაში გადიან. ახალგაზრდა თევზი მდინარეში ცხოვრობს 1–5 წელი, იკვებება უხერხემლოებითა და წვრილი თევზით. ზღვაში იკვებება თევზითა და კიბოსნაირებით. რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია. მისი რაოდენობა მკვეთრად არის შემცირებული და მოშენებას ექვემდებარება.

## სქოლიო
კატეგორია:ორაგულისებრნი
ჟდანოვკა (მდინარე)

**ჟდანოვკა** () — მდინარე სანქტ-პეტერბურგში, ნევის დელტის ერთ-ერთი განშტოება. გამოედინება პატარა ნევიდან და ჩაედინება პატარა ნევკაში. თავდაპირველად, მდინარეს სახელი არ ჰქონდა, ხანდახან კი ნიკოლსკის ან პეტროვსკის მდინარის სახელით მოიხსენიებდნენ. XIX საუკუნეში დაიწყო პეტროვის კუნძულის განაშენიანება დაიწყო, ერთ-ერთი პირველები, რომლებმაც კუნძულზე მიწის ნაკვეთები მიიღეს ძმები: ივანე და ნიკოლაი ჟდანოვები იყვნენ. სწორედ მათი გვარიდან მომდინარეობს მდინარისა და მის მიმდებარედ, რამდენიმე ქუჩის სახელიც. მდინარის საშუალო სიგანე 30 მეტრია, სიგრძე კი 2,2 კილომეტრი.
## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მდინარეები
გენო პეტრიაშვილი

{{ინფოდაფა სპორტსმენი
| თავისფერი    = 
| სახელი           = გენო პეტრიაშვილი
| სურათი          = Geno Petriashvili Rio2016.jpg
| ფოტოს_სიგანე      = 
| წარწერა        = გენო პეტრიაშვილი რიო 2016-ზე ბრინჯაოს მედლის მოპოვების შემდეგ
| დაბადების სახელი      = 
| სრული სახელი       = 
| მეტსახელი       = 
| ეროვნება    = ქართველი
| დაბადების თარიღი      = 
| დაბადების ადგილი     = 
| გარდაცვალების თარიღი      = 
| გარდაცვალების ადგილი     = 
| სიმაღლე         = 198
| წონა         = 125
| საიტი        = 
| ქვეყანა        = 
| სპორტი          = ჭიდაობა
| სახეობა          = თავისუფალი
| კლუბი           = 
| გუნდი           = 
| მწვრთნელი          = ნუგზარ სხირელი
| მედლისთარგები = 

|}
}}
**გენო პეტრიაშვილი** (დ. 1 აპრილი, 1994, გორი) — ქართველი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. 2024 წლის პარიზის ოლიმპიური თამაშების ჩემპიონი, მანამდე 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროს ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოსა და 2020 წლის ტოკიოს ოლიმპიური თამაშების ვერცხლის პრიზიორი. ევროპის 2-გზის ჩემპიონი (2016, 2020), 3-გზის ბრინჯაოსა (2013, 2017, 2021) და 2-გზის ვერცხლის (2018, 2019) პრიზიორი; ასევე 3-გზის მსოფლიოს ჩემპიონი (2017, 2018, 2019), 2-გზის ბრინჯაოსა (2013, 2015) და ვერცხლის (2021) პრიზიორი. მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის (120 კგ.).

წარმოშობით სოფელ ავნევიდანაა. 2005 წლის 19 აგვისტოს ცხინვალის რეგიონის სოფელ ნულის სიახლოვეს, 11 წლის პეტრიაშვილი მდინარეზე ბანაობის დროს გაიტაცა ე.წ. სამხრეთ ოსეთში ედუარდ კოკოითის მფარველობის ქვეშ მოქმედმა ნახევრად ლეგალურმა კრიმინალურმა ჯგუფმა (მამამისი, სპარტაკ პეტრიაშვილი რეგიონში ცნობილი მეწარმე იყო). 3-თვიანი ტყვეობის შემდეგ, 2005 წლის ნოემბერში გენო პეტრიაშვილი გაათავისუფლეს.

2024 წლის არჩევნებისთვის პეტრიაშვილი „ქართული ოცნების“ საპარლამენტო სიის მეათე ნომრად წარადგინეს. 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიური პრიზიორები
კატეგორია:2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბოკას-დელ-ტორო

**ბოკას-დელ-ტორო** () — პანამის ბოკას-დელ-ტოროს პროვინციის და ასევე ბოკას-დელ-ტოროს რაიონის დედაქალაქი. ეს არის ტურისტული ქალაქი, რომელიც მდებარეობს კუნძულ კოლონის სამხრეთ ნაწილში ბოკას-დელ-ტოროს არქიპელაგზე, კარიბის ზღვაში. 2008 წლის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 12,996 ადამიანი.

ქალაქს ემსახურება ბოკას-დელ-ტორო კუნძულ კოლონის აეროპორტი, რომელიც ახორციელებს ყოველდღიურ ფრენებს ქალაქ პანამიდან და მეზობელი კოსტა-რიკის დედაქალაქ სან-ხოსედან. 

## სქოლიო 
კატეგორია:პანამის ქალაქები
ემპოლი

*პიეტა*.]]
**ემპოლი** () — ქალაქი და *მუნიციპალიტეტი* ტოსკანაში, იტალია, დაახლოებით 2კმ ფლორენციის სამხრეთით, მდინარე არნოს სამხრეთ სანაპიროზე. ძველი რომის დროიდან მიწა გამოყენებადი იყო აგროკულტურაში. ემპოლიზე გადიოდა მთავარი რკინიგზა ფლორენციიდან პიზისკენ, აქვე იყო განშტოების ადგილი, საიდანაც გზა მიდიოდა სიენაში. ემპოლის აქვს აგრარული კულტურის უცვლელი ტრადიცია.სახელწოდება მიანიჭა ადგილზე მოყვანილი არტიშოკის ნაირსახეობას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ემპოლის ოფიციალური ვებსაიტი
* Della Storia d'Empoli

კატეგორია:იტალიის ქალაქები
კატეგორია:წმინდა ქალაქები
კატეგორია:ძველი ქალაქები
დეკაბრისტთა კუნძული

**დეკაბრისტთა კუნძული** () — კუნძული ნევის დელტაში, მდებარეობს ვასილეოსტროვსკის რაიონში, სანქტ-პეტერბურგში. სამხრეთიდან მდინარე სმოლენკით გამოყოფილია ვასილევსკის კუნძულისგან, დასავლეთით კუნძულს გასასვლელი აქვს ფინეთის ყურეში, ჩრდილოეთით შემოსაზღვრულია პატარა ნევით, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთის მხარეს კუნძულის გარკვეული ნაწილი ხიდის საშუალებით უკავშირდება გოგირდის კუნძულს.

ისტორიის მიხედვით, აქ დაასაფლავეს დეკაბრისტთა აჯანყების მეთაურები: კ.ფ. რილეევი, პ.ი. პესტელი, პ.გ კახოვსკი, მ.პ ბესტუჟევა-რიუმინა და ს.ი მურავიოვა-აპოსტოლი, სწორედ ამიტომ დაერქვა კუნძულს ამჟამინდელი სახელი.

## რესურსები ინტერნეტში
* დეკაბრისტთა კუნძული — სანქტ-პეტერბურგის ენციკლოპედია 

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
მაზამა

**მაზამა** () — დანგრეული სტრატოვულკანი კასკადოვან მთებში. სიმაღლე 2487 მ. აგებულია ანდეზიტებით, დაციტებითა და რიოდაციტებით. ძველი წელთაღრიცხვის 4860 წელს მოხდა გიგანტური ამოფრქვევა, რასაც მოჰყვა პემზის გასროლა 140 კმ რადიუსის მანძილზე. ცარიელი მაგმური კერა დაინგრა, წარმოიქმნა კალდერა, რომელიც მოგვიანებით წყლით აივსო. კრატერის ტბის წარმოქმნა სწორედ მაზამის მოქმედებასთანაა დაკავშირებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვულკანი მაზამა 

კატეგორია:აშშ-ის ვულკანები
ემპოლი (საფეხბურთო კლუბი)

**საფეხბურთო კლუბი ემპოლი** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი. ჩამოყალიბდა ქალაქ ემპოლიში 1920 წელს. ასპარეზობს სერია A-ში. პირველი ოფიციალური მატჩი ჩაატარა 1921 წელს.

## მიმდინარე შემადგენლობა 
## გამოჩენილი ფეხბურთელები
*  მარკო ბრეშიანო
*  ვინჩენცო გრელა
*  ემილსონ ქრიბარი
*  კლაუდიო ტაფარელი
*  ხორხე ვარგასი
*  იგორ ბუდანი
*  ლუკა ტონი
*  იგნასიო აბატე
*  დანიელე ადანი
*  მარკო ბორიელო
*  რაულ ბორტოლეტო
*  ლუკა ბუჩი
*  ანტონიო ბუშე
*  ანდრეა კოდა
*  დარიო დაინელი
*  ანტონიო დი ნატალე

*  სებასტიან ჯიოვინკო
*  მასიმო მაკარონე
*  კლაუდიო მარკიზიო
*  ვინჩენცო მონტელა
*  ანდრეა რაგი
*  ტომასო როჩი
*  ლუკა საუდატი
*  ლუჩიანო სპალეტი
*  ფრანჩესკო ტავანო
*  იგლი ვანუჩი
*  ზლატკო დედიჩი
*  ჯონი ექსტრომი
*  მარსელო სალაიეტა

## რესურსები ინტერნეტში
* ემპოლის ოფიციალური ვებსაიტი

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
კასკადოვანი მთები

**კასკადოვანი მთები** () — ქედი აშშ-სა და კანადაში. შედის კორდილიერების სისტემაში. ჩრდილოეთიდან-სამხრეთისაკენ გადაჭიმულია 1100 კმ-ზე, სიგანე 130 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 4392 მ (ვულკანი რეინირი). სახელი ეწოდა მდინარეებზე (კოლუმბია, ფრეიზერი, კლამათი და სხვა) საფეხურისებრი ჩანჩქერების (კასკადების) სიმრავლის გამო. კასკადოვანი მთების ძირი აგებულია მეზოზოური კრისტალური ქანებით, რომლებიც ზემოდან პალეოგენ-ნეოგენური ლავებითაა დაფარული. ამ ძლიერ დანაწევრებული ვულკანური ზეგნის ზედაპირზე ამოწეულია იზოლირებული ვულკანური კონუსები, როგორებიცაა: ბეიკერი, რეინირი, ჰუდი, ლასენ-პიკი და სხვა. ვულკანების უმეტესობა ჩამქრალია. მათ ფერდობებზე არის მრავალრიცხოვანი ფუმაროლები და ცხელი წყაროები.

XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში აქტიურობით გამოირჩეოდა ვულკანები რეინირი და ლასენ-პიკი. ვულკანური მწვერვალები დაფარულია ფართო თოვლის ველებითა და მყინვარებით. კასკადოვანი მთების დასავლეთი ნოტიო ფერდობები შემოსილია მუქწიწვოვანი ტყით, აღმოსავლეთ მშრალ კალთებზე არის ფიჭვის ტყე. 2800-3000 მ სიმაღლეზე ტყეს ცვლის სუბალპური და ალპური მდელოები. არის სპილენძისა და ოქროს საბადოები.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:აშშ-ის ქედები
კატეგორია:კანადის ქედები
კრატერის ტბა

**კრატერის ტბა** () — კრატერული წარმოშობის ტბა აშშ-ში, ორეგონის შტატში. კრატერის ტბის ეროვნული პარკის მთავარი ღირსშესანიშნავი ობიექტი. მუქი ლურჯი ფერისაა, დამახასიათებელია დიდი სიღრმეები. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1883 მ სიმაღლეზე, კასკადოვან მთებში, დიდი ვულკანური კალდერის ფარგლებში. მაქსიმალური სიღრმე 594 მ. ტბა ნაწილობრივ ავსებს 1220 მ სიღრმის კალდერას, რომელიც ჩამოყალიბდა დაახლოებით 7700 წლის წინათ ვულკან მაზამის დანგრევის შედეგად. აშშ-ის უღრმესი ტბა. პირველი ევროპელი ამერიკელი რომელმაც მოინახულა ტბის ნაპირები იყო ჯონ უესლი ჰილმანი. ტბა განთქმულია აგრეთვე მორით, რომელსაც „ტბიურ მოხუცს“ უწოდებენ. მორი 100 წელზე მეტია რაც ტბაში ტივტივებს ვერტიკალური მიმართულებით. წყლის დაბალი ტემპერატურის გამო მორი მეტად კარგად არის შემონახული.

ვულკანი მაზამა არის კასკადოვანი მთების ვულკანური რკალის ნაწილი, რომელიც ძირითადად შედგება ანდეზიტებისაგან, დაციტებისგან და რიოდაციტებისაგან. კალდერა წარმოიქმნა მძლავრი ვულკანური ამოფრქვევის შედეგად. მოგვიანებით ლავის ამოღვრას მოჰყვა კალდერის ცენტრში ბაქნის წარმოქმნა. ნალექებმა და მეწყრულმა დანალექებმა დაფარეს კალდერის ფსკერი. დროთა განმავლობაში კალდერა გაცივდა, დაგროვდა ატმოსფერული ნალექები და შედეგად წარმოიქმნა ტბა. მოგვიანებით მეწყერმა კალდერის კიდეებზე შექმნა გამოზიდვის კონუსები და ტურბიდიტული დანალექები ტბის ფსკერზე. ფუმაროლები და ცხელი წყაროები იმ პერიოდში მეტად აქტიური იყო. გარკვეული დროის შემდეგ ტბის კალდერის კიდეები შედარებით გასტაბილურდა, ფერდობები დაიფარა ხშირი ტყით. ტბაში არის ორი კუნძული. დამახასიათებელია სუბალპური კლიმატი. ზაფხულში ამინდი რბილი და მშრალია, ზამთარი ცივია. ხელოვნურად არის შეყვანილი კალმახი და ორაგული.

## გალერეა 

ფაილი:Crater lake oregon.jpg
ფაილი:Wizard Island in Crater Lake National Park - Oregon 2008.jpg
ფაილი:Crater Lake (Klamath County, Oregon scenic images) (klaDA0061a).jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიოს უღრმესი ტბების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:აშშ-ის ტბები
კატეგორია:კრატერული ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
გიორგი ქუჩიშვილი

**გიორგი ანდუყაფარის ძე ქუჩიშვილი (ჩხეიძე)** (დ. 29 ოქტომბერი  [ძვ. სტ. 17  ოქტომბერი], 1886, თელავის მაზრა, ვარდისუბნის თემი, სოფელი მერე — გ. 20 იანვარი, 1947, თბილისი) — ქართველი საბავშვო მწერალი.

## ბიოგრაფია 
ბავშვობის პირველი წლები მშობლიურ სოფელში გაატარა. 1894 წელს შორეულმა ნათესავმა მაშო ლოპატომ, ვითომდა სასწავლებელში მოწყობის მიზნით, იგი თბილისში წამოიყვანა. მაგრამ ობოლი ბიჭი ხელზე მოსამსახურედ გაიხადა. მალე დედის ჩარევის შემდეგ, გიორგი ავლაბრის სამოქალაქო სასწავლებელში მოაწყვეს, მაგრამ ორი წლის შემდეგ, სწავლის ფულის დროზე შეუტანლობის გამო, იგი სასწავლებლიდან გამორიცხეს. სწორედ ამ დღიდან იწყება მისი ბაყალთან და მენახშირესთან მოჯამაგირეობა. იგი ეწყობა თბილისის ბოტანიკურ ბაღთან არსებულ პრაქტიკულ საბალანსო ორწლიან სკოლაში, რომელსაც წარმატებით ამთავრებს. აქ 1898 წელს დაარსებულ მოსწავლეთა  არალეგალური მარქსისტული წრის წევრი ხდება. მალე ქუჩიშვილი მუკუზანში მიდის და საუფლისწულო მამულში იწყებს მუშაობას. იგი ხელისუფლების საწინააღმდეგო მოღვაწეობისთვის მალე სამუშაოს კარგავს და კვლავ თბილისს ბრუნდება.

1906 წელს შაპიროგრაფზე იბეჭდება ახალგაზრდათა არალეგალური ჟურნალი „ჩვენი დროშა“. მართალია, ამ ჟურნალის ტირაჟი ორმოც ცალს არ აღემატებოდა, მაგრამ კითხვით მას დიდძალი ახალგაზრდობა კითხულობდა. სწორედ ამ ჟურნალში გიორგი ქუჩიშვილი ბეჭდავს თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო პირველ ლექსს. ამ დროიდან გამოდის იგი ფართო შემოქმედებით გზაზე. 1914 წელს ზედიზედ იბეჭდება მისი ორი წიგნი. თვითმპყრობელობის საწინააღმდეგო ლექსების გამოქვეყნებისათვის მასზე კიდევ უფრო აძლიერებენ პოლიტიკურ მეთვალყურეობას. 1914 წელს ქუჩიშვილი კვლავ დააპატიმრეს და ქუთაისის საგუბერნიო ციხეში მოათავსეს, საიდანაც ამხანაგების დახმარებით ახერხებს გთავისუფლებას.

1946 წელს, 25 ნოემბერს, რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრში აღინიშნა გ. ქუჩიშვილის დაბადების მე-60 წლისთავი. პოეტი ავადმყოფობის გამო არ დასწრებია საღამოს, ლოგინად ჩავარდნილი რადიოთი ისმენდა გულთბილ სიტყვებს და მილოცვებს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 350, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი ქუჩიშვილი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ჩხეიძეები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბრილიონი (უისკონსინი)

**ბრილიონი** () — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის კალუმეტის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 3 148 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 445,2 კაცი/კმ². ფართობი 7,12 კმ².

## გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 7,12 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 7,07 კმ², წყალს კი 0,05 კმ² უჭირავს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:კალუმეტის ოლქის ქალაქები
ანდრეი ბელი

**ანდრეი ბელი** (, დ. 14/26 ოქტომბერი, 1880, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 8 იანვარი, 1934, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ ) — რუსი მწერალი, პოეტი, კრიტიკოსი. რუსული სიმბოლიზმის ერთ-ერთი წამყვანი მოღვაწე. დაიბადა ცნობილი მათემატიკოსისა და ფილოსოფოსის, პროფესორ ნიკოლაი ბუგაევისა და მისი მეუღლის, ალექსანდრა დიმიტრიევნას ოჯახში. 26 წლამდე ცხოვრობდა მოსკოვში. 1891-1899 წლებში სწავლობდა პოლივანოვის გიმნაზიაში. მის შემოქმედებაზე გავლენა დოსტოევსკიმ, იბსენმა და ნიცშემ იქონიეს. გარდაიცვალა 1934 წლის 8 იანვარს ინსულტისგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანდრეი ბელის შემოქმედება lib.ru-ზე
* ანდრეი ბელის ლექსები
* ანდრეი ბელი იერუსალიმში, 1911

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:რუსი სიმბოლისტები
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
პემზა

**პემზა** () — ფოროვანი, ღრუბლოვან-დაჩვრეტილი მინისებრი ვულკანური ქანი. წარმოიქმნება ვულკანის ამოფრქვევისას, მჟავა ლავების აფუებისა და სწრაფი გამაგრების შედეგად. პემზის ფორიანობა აღწევს 80%-ს. მოცულობითი მასა 400-900 კგ/მ³. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით დაახლოებით 6. თეთრი, რუხი და მოყვითალო ფერისაა. ლღვება 1300-1450 °С ტემპერატურაზე. დამახასიათებელია მცირე თბოგამტარობა. იყენებენ სხვადასხვა ნაკეთობის გასაპრიალებლად, ლაქების ამოსაყვანად და სხვა. პემზური ქვიშა და ფერფლი გამოიყენება ცემენტში ჰიდრავლიკური დანამატის სახით. პემზის საბადოები გვხვდება ვულკანიზმის ოლქებში. იგი ხშირად განლაგებულია სხვადასხვაგვარ ვულკანურ ფერფლთან და ტუფებთან ერთად. მაღალი ხარისხის პემზა მოიპოვება ლიპარის კუნძულებზე. პემზის საბადო ცნობილია აგრეთვე ჩრდილოეთ კავკასიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:მაგმური ქანები
ერებუსი

**ერებუსი** (Erebus) — ვულკანი ანტარქტიდაში. ყველაზე სამხრეთით მდებარე მოქმედი ვულკანი დედამიწაზე. სიმაღლე 3794 მ. მდებარეობს როსის კუნძულზე, სადაც ამის გარდა არსებობს 3 ჩამქრალი ვულკანი. აგებულია ბაზალტებითა და ტუფებით. მთავარი კრატერის დიამეტრია 850 მ, სიღრმე 275 მ, განლაგებულია 3743 მ სიმაღლეზე. მთავარი კრატერის დაბლა მდებარეობს მეორე, შედარებით მცირე კრატერი. ვულკანის კრატერში არსებობს უნიკალური ლავური ტბა. მუდმივი აქტიურობა შეიმჩნევა 1972 წლიდან. კალთებზე ბევრია ფუმაროლები და პარაზიტული კონუსი, რომლებიც აქტიური კრატერის მსგავსად კენიტური ტუფითა და ლავითაა აგებული. მოქცეულია დედამიწის ქერქის რღვევების კვეთის ადგილას და წარმოადგენს დედამიწის ერთ-ერთ ყველაზე აქტიურ ვულკანს. ამ რღვევებიდან პერიოდულად იფრქვევა სიღრმითი აირები, მათ შორის წყალბადი და მეთანი, რომლებიც სტრატოსფეროსთან მიღწევისას ანგრევენ ოზონს. ოზონის ფენის მინიმალური სისქე შეიმჩნევა როსის ზღვაზე, სადაც განლაგებულია ვულკანი ერებუსი. ვულკანის კალთებზე 100 მ სიმაღლეზე ნაპოვნია ზღვის ფაუნისა და ფლორის ნაშთები. ერებუსი განთქმულია თავისი დიდი მყინვარის ენით.

მწვერვალზე პირველად ავიდნენ და მოქმედი ვულკანის კიდეს მიაღწიეს ერნესტ შეკლტონის ექსპედიციის წევრებმა 1908 წლის 10 მარტს. ერებუსი აღმოაჩინა ინგლისურმა ექსპედიციამ პოლარეთის მკვლევარის ჯეიმზ კლარკ როსის ხელმძღვანელობით გემებით „ერებუსი“ და „ტერორი“ 1841 წლის 28 იანვარს. გემსა და ვულკანს სახელი ეწოდა ძველი ბერძენი ღმერთის ერების პატივსაცემად.

აშშ-ის ნიუ-მექსიკოს შტატის სამთო მოპოვებისა და ტექნოლოგიის ინსტიტუტმა ვულკანზე დაკვირვების მიზნით ორგანიზება გაუწია აქ სადგურის შექმნას. 1979 წლის 28 ნოემბერს ვულკანის ფერდობს შეეჯახა სამგზავრო თვითმფრინავი, რის შედეგადაც დაიღუპა 257 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ერებუსი   
* ერებუსი  
* ერებუსის მყინვარის ენა 

კატეგორია:ანტარქტიდის ვულკანები
ვინსონის მასივი

**ვინსონის მასივი** () — ანტარქტიდის უმაღლესი მთები, ელსუორთის მთების ნაწილი. მასივის სიგრძეა 21 კმ, სიგანე 13 კმ. უმაღლესი წერტილის სიმაღლეა 4892 მ (მთა ვინსონი, ანტარქტიდის უმაღლესი მთა). აღმოჩენილი იქნა 1957 წელს ამერიკელი მფრინავების მიერ. დამახასიათებელია მკაცრი კლიმატური პირობები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვინსონის მასივი 

კატეგორია:შვიდი მწვერვალი
კატეგორია:ანტარქტიდის ქედები
ვუდვილი (კალუმეტის ოლქი)

**ვუდვილი** () — ქალაქი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში. შედის კალუმეტის ოლქის შემადგენლობაში. 2000 წლის აღწერის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 993 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 11,7 კაცი/კმ². ფართობი 85,2 კმ².

## გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 85,2 კმ²-ს შეადგენდა. აქედან ხმელეთს 85,2 კმ², საერთო ფართობი უჭირავს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ქალაქების სია მოსახლეობის მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*გეოგრაფიული სახელწოდებები

## სქოლიო
კატეგორია:კალუმეტის ოლქის ქალაქები
ჰარისონი (უისკონსინის სოფელი)

**ჰარისონი** () — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის კალუმეტის ოლქის შემადგენლობაში.
2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 7 373 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 12 კმ².

## გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი შეადგენს 12 კმ²-ს. აქედან, ხმელეთს ფართობის მთლიანი ნაწილი უჭირავს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:კალუმეტის ოლქის დასახლებები
პოტერი (უისკონსინი)

**პოტერი** () — სოფელი აშშ-ში, უისკონსინის შტატში, შედის კალუმეტის ოლქის შემადგენლობაში. 2010 წლის აღწერის მონაცემებით, მოსახლეობა 253 ადამიანს შეადგენდა. სიმჭიდროვე 180.9 კაცი/კმ². ფართობი 1,42 კმ².

## გეოგრაფია
აშშ-ის ბიუროს აღწერის მონაცემებით, სოფლის ფართობი 1,42 კმ²-ს შეადგენს. აქედან ხმელეთს ფართობის 1,40 კმ², ხოლო წყალს 0,03 კმ² უჭირავს.

## რესურსები ინტერნეტში
*გეოგრაფიული სახელწოდებები

## სქოლიო
კატეგორია:კალუმეტის ოლქის დასახლებები
ტრიბონიანე

მინი|ტრიბონიანე
**ტრიბონიანე** (დ. დაახლ. 500 — გ. 547) — ბიზანტიელი იურისტი, რომელმაც უმნიშვნელოვანესი როლი ითამაშა რომის სამართლის კოდიფიკაციისა და სისტემატიზაციის პროცესში. 

იმპერატორ იუსტინიანე პირველის განკარგულებით ტრიბონიანე იყო იმ საკანონმდებლო (საკოდიფიკაციო) კომისიის ერთ-ერთი წევრი, ხოლო მოგვიანებით მისი თავმჯდომარე, რომლის მიერაც შედგენილი იქნა სამი დიდი კრებული: ინსტიტუციები, დიგესტები, ანუ პანდექტები და იუსტინიანეს კოდექსი, რომელიც წარმოადგენს სამართლის ისტორიაში ერთ-ერთი უდიდესი ძეგლის Corpus Juris Civilis ნაწილს. თითოეულმა ამ კრებულმა კანონის ძალა მიიღო. იმპერატორმა კი აკრძალა მათი კომენტირება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიზანტიელი იურისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 547
გაიუსი

მინი|200პქ|გაიუსი
**გაიუსი** (დ. დაახლ ქრ. შობის 117/138 გ. დაახლ 180/192 წ.წ) — ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო რომაელი იურისტი. გაიუსის ბიოგრაფიული ცნობები და ნამდვილი სახელი უცნობია, როგორც მისი ნამდვილი სახელი. მის კალამს ეკუთვნის: კერძო სამართლის კლასიკური სახელმძღვანელო „Institutiones“ პროვინციალე (32 წიგნად ანტონიუს პიუსის მართველობის დროს) და გამოკვლევა Ad Q. Mucium, რომლების ციტირებულია იუსტინიანეს დიგესტებში. საინტერესოა გაიუსის „ინსტიტუციების“ — “Institutionum iuris civilis commentarii“ ბედი: შუა საუკუნეებში მათი დიდი ნაწილი დაიკარგა; XIX საუკუნემდე ამ ნაშრომთა
მხოლოდ ფრაგმენტებმა მოაღწია; სხვა ნაშრომებში კი ინსტიტუციების შესახებ შემონახულია ცნობები ან მათი გადამუშავებული ვარიანტია. 
კერძოდ, გაიუსის შესახებ ცნობებს გვაწვდის ბოეციუსი, ხოლო გაიუსის ეპისტოლე ალარიხის ბრევირიაშია შესული. 1816 წელს ვერონის ბიბლიოთეკაში გერმანელმა 
ისტორიკოსმა ბერტოლდ გეორგ ნიბურმა წმ. იერონიმეს წერილებთან ერთად პალიმფსესტში გაიუსის სრული ხელნაწერი აღმოაჩინა. შემდეგ მანუსკრიპტის ატრიბუტი ცნობილმა გერმანელმა ცივილისტმა, სამართლის ისტორიული სკოლის ფუძემდებელმა ფრიდრიჰ კარლ ფონ სავინიმ ითავა. რესტავრაციის პროცესში სხვადასხვა ცდას ჩატარების შედეგად, ინსტიტუციების ხელნაწერი მნიშვნელოვნად დაზიანდა, რამაც ხელი შეუშალა ინსტიტუციების გამოცემას, 1934 წელს, ძველეგვიპტურ პაპირუსებში აღმოჩენილი ინსტიტუციების, ახალი ნაწყვეტების მეშვეობით მოხერხდა ტექსტში არსებულ ხარვეზთა აღმოფხვრა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გაიუსი, რომის სამართლის საფუძვლები 

კატეგორია:რომაელი იურისტები
ელზუორთი

**ელზუორთი** () — უმაღლესი მთათა სისტემა ანტარქტიდაში. სიგრძე 401 კმ, სიგანე 223 კმ. ყველაზე დიდი ქედებია სენტინელი და ჰერიტიჯი. სენტინელის მთებში არსებული ვინსონის მასივი წარმოადგენს ანტარქტიდის უმაღლეს ნაწილს. აგებულია თიხოვანი ფიქლებით, ფილიტებით, ქვიშაქვებით, კვარციტებითა და კონგლომერატებით. არის ქვისნახშირის საბადო. აღმოაჩინა ამერიკელმა მფრინავმა ლინკოლნ ელზუორთმა 1935 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ელზუორთი

## სქოლიო
კატეგორია:ანტარქტიდის ქედები
ლინკოლნ ელზუორთი

**ლინკოლნ ელზუორთი** ( დ. 12 მაისი, 1880 — გ. 26 მაისი, 1951) — ამერიკელი პოლარეთის მკვლევარი, მფრინავი. 1925 წელს იყო ჩრდილოეთ პოლუსისაკენ მიმავალი რუალ ამუნდსენის ექსპედიციის ერთ-ერთი თვითმფრინავის შტურმანი. 1926 წელს მონაწილეობდა ამუნდსენის ექსპედიციაში დირიჟაბლზე „ნორვეგია“ (მარშრუტი შპიცბერგენი — ჩრდილოეთ პოლუსი — ალასკა). 1935 წლის ნოემბერ-დეკემბერში მფრინავ ჰერბერტ ჰოლიკ-კენიონთან ერთად შეასრალა პირველი ტრანსანტარქტიკული გადაფრენა, რის შედეგადაც აღმოჩენილ იქნა მთათა ჯაჭვი ეტერნიტი, სენტინელის ქედი და ელზუორთის მთები. 1938–1939 წლებში შეასრულა გადაფრენა ანტარქტიდის შიდა რეგიონებში. 1928 წელს დაჯილდოვდა აშშ-ის კონგრესის ოქროს მედლით. ელზუორთის სახელობისაა კონცხი კუნძულ იანგზე, მწვერვალი კუინ-მოდის მთებში, ყინულქვეშა ტბა ანტარქტიდაში და ანტარქტიკული სადგური.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 12 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:არქტიკის მკვლევრები
კატეგორია:ანტარქტიკის მკვლევრები
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
ტუ-2000

**ტუპოლევ ტუ-2000** — შორსმოქმედი ზებგერითი ბომბდამშენი რომელიც დააპროექტა ტუპოლევმა. თავდაპირველად თვითმფრინავი განკუთვნილი იყო საბჭოთა კავშირისთვის, მაგრამ მოგვიანებით საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ თვითმფრინავს რუსეთის საჰაერო ძალებში უნდა ემსახურა, მაგრამ საბოლოოდ პროექტი შეჩერდა.

2009 წლის 19 აგვისტოს ტუპოლევმა განაცხადა, რომ მათ გააჩნდათ ხელშეკრულება რუსეთის თავდაცვის სამინისტროსთან, რომლის მიხედვითაც ტუპოლევს უნდა შეექმნა ზებგერითი ბომბდამშენი რომელიც დაფუძნებული იქნებოდა სრულიად ახალ ტექნოლოგიებზე.

## დიზაინი და განვითარება 
დიზაინი 1986 წელს ტუპოლევმა საბჭოთა კავშირისთვის შექმნა, ეს მოდელი იყო პასუხი ამერიკულ Rockwell X-30-ზე.

## სპეციფიკაციები 
#### მახასიათებლები 
* **ეკიპაჟი:** 2 მფრინავი 
* **სიგრძე:** 72 მეტრი
* **ფრთების შლილი:** 30 მეტრი
* **დიამეტრი:** 13 მეტრი
* **სრული მასა:** 192,000 კგ

#### შესაძლებლობები 
* **მაქსიმალური სიჩქარე:
** **ატმოსფეროში:** 6 მახი
** **კოსმოსში:''' 24 მახი

## გალერეა 

 ფაილი: ტუ-2000 (წინა ხედი).jpg
 ფაილი: ტუ-2000 (გვერდითა ხედი).jpg
 ფაილი: ტუ-2000 (ნახაზები).jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასტრონავტიკის ენციკლოპედია
* ტუპოლევის ოფიციალური საიტი 
* ტუ-2000

## სქოლიო 
კატეგორია:ტუპოლევი
კატეგორია:ტუპოლევის თვითმფრინავები
კატეგორია:თვითმფრინავები
კატეგორია:საბჭოთა თვითმფრინავები
კატეგორია:რუსული თვითმფრინავები
ევგენი ზამიატინი

**ევგენი ზამიატინი** (, დ. 1 თებერვალი [ ძვ. სტ. 20 იანვარი], 1884, ლებედიანი — გ. 10 მარტი, 1937, პარიზი) — რუსი მწერალი, კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. მამა მართლმადიდებელი მღვდელი, ხოლო დედა პიანისტი ჰყავდა. 1893–1896 წლებში ლებედიანის, ხოლო შემდეგ ვორონეჟის გიმნაზიაში სწავლობდა, რომელიც ოქროს მედალზე დაამთავრა. ამავე წელს ჩაირიცხა გემთმშენებლობის ფაკულტეტზე, სანქტ-პეტერბურგის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. შემდგომ წლებში აქტიური სოციალ-დემოკრატი გახდა, სტუდენტ ახალგაზრდების რევოლუციონერულ გზას გაჰყვა. სწორედ აქ შეხვდა თავის მომავალ მეუღლეს, ლიუდმილა უსოვას. ზამიატინმა თავისი პირველი მოთხრობა 1908 წელს დაწერა, სწავლასთან ერთად პარალელურად მოთხრობებსაც წერდა. მანვე ვიქტორ შკლოვსკისთან ერთად ჩამოაყალიბა ახალგაზრდა მწერალთა ჯგუფი — სერაპიონის ძმები. გარდაიცვალა 1937 წლის 10 მარტს, პარიზში, დაკრძალულია პარიზის სასაფლაოზე, კომუნა ტიეში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ევგენი ზამიატინი — lib.ru-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
იაპონიის შიგა ზღვა

**იაპონიის შიგა ზღვა**, **სეტო-ნაიკაი** () — ზღვა წყნარ ოკეანეში. ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან შემოსაზღვრულია კუნძულ ჰონსიუს დასავლეთი ნაწილის სამხრეთი ნაპირით, სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება კუნძულ კიუსიუს ნაპირი, სამხრეთით კუნძულ სიკოკუს ჩრდილოეთი ნაპირი. ზღვა მეტწილად იზოლირებულია იაპონიისა და ფილიპინის ზღვებისაგან და მხოლოდ შეზღუდულად არის დაკავშირებული მათთან. ჩრდილოეთით ვიწრო და თხელი (10–10,5 მ) კამონის სრუტეა. წყნარ ოკეანეს უკავშირდება კიისა და ბუნგოს სრუტეებით, ხოლო იაპონიის ზღვას — სიმონოსეკის სრუტით. ზღვა გაჭიმულია დაახლოებით განედის მიმართულებით. კუნძულთშორისი კონტინენტური ზღვაა. სიგრძე 445 კმ, სიგანე 55 კმ, ფართობი 18 000 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 241 მ. საშუალო სიღრმე 20–60 მ. მარილიანობა 30-34 ‰.

ზღვაში დაახლოებით 3000 კუნძულია, რომლებიც იკავებენ მისი სივრცის მნიშვნელოვან ნაწილს. კუნძულები გაყოფილია მრავალრიცხოვანი სრუტეებით. ნაპირები ძლიერ დანაწევრებულია. ზღვის შუა ნაწილი მეტად მცირეწყლიანია. მოქცეულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს სუბტროპიკულ ზონაში. წარმოადგენს იაპონიის უმნიშვნელოვანეს შიგა საზღვაო გზას. ზამთარში აზიის მატერიკზე ვრცელდება მაღალი წნევის მდგრადი ოლქი, ხოლო წყნარი ოკეანის ჩრდილოეთ ნაწილში გავრცელებულია ალეუტის მინიმუმი, რომლის ცენტრი ლოკალიზდება ალეუტის მწკვრივის აღმოსავლეთ ნაწილში. ამასთან დაკავშირებით იაპონიის შიგა ზღვის ღია სივრცეებში გაბატონებულია ჩრდილოეთ-დასავლეთის და ჩრდილოეთის ქარები (ზამთრის მუსონი), რომელთა განმეორებადობა აჭარბებს 60%-ს, ხოლო მათი სიჩქარე საშუალოდ უდრის 3–4 მ/წმ-ს (ცალკეულ თვეებში ეს მაჩვენებელი მატულობს). ნაპირების რთული ოროგრაფია შესამჩნევად ახდენს გავლენას ქარების მიმართულებასა და სიჩქარეზე.

ცალკეულ რაიონებში (კამონის სრუტე) ქარები მიმართულების მხრივ არამდგრადია. ქარის სიჩქარე აქ აღწევს საშუალოდ 4–6 მ/წმ-ს. სანაპიროს სხვა მონაკვეთებზე ქარები ხშირად აღწევენ შტორმულ ძალას (ბუნგოს სრუტე, ჰონსიუს სანაპირო და სხვა). ამ სეზონში ზღვის დიდ ნაწილში ფიქსირდება 2–4, ხოლო ადგილ-ადგილ 6–12 შტორმული დღე. შტილი იშვიათია. ზაფხული ცხელი და მეტად ნოტიოა. ივნისის შუა რიცხვებში მყარი ღრუბლები ფარავენ ცას და თითქმის არ აღინიშნება დღე წვიმის გარეშე. დამახასიათებელია მოღრუბლული, დახშული, წვიმიანი ამინდები ნათელი დღეების გარეშე. უძველესი ზონის ნაპირები ზომიერდება ბრიზით, თუმცა ღამის საათებში გაგრილებული ზღვის ბრიზი წყდება და ამინდი ხდება ცხელი, ნოტიო და დახშული.

მთავარი ნავსადგურებია: კობე, ოსაკა, სიმონოსეკი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა
* Б. С. Залогин, А. Н. Косарев., Моря, Мысль, Москва, 1999.

კატეგორია:წყნარი ოკეანის ზღვები
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
როსის კუნძული

**როსის კუნძული** () — კუნძული ანტარქტიდაში, როსის ზღვაში. დედამიწის ერთ-ერთი სამხრეთი კუნძული.

## გეოგრაფია 
ფართობი — 2460 კმ². სიგრძე — 69 კმ. თითქმის მთლიანად დაფარულია თოვლითა და ყინულით. მასზე აღმართულია ანტარქტიდის უმაღლესი მწვერვალები: ერებუსი (3794 მ) და ტერორი (3230 მ). ერებუსი — ყველაზე სამხრეთი აქტიური ვულკანია დედამიწაზე. მოქცეულია როსის ტერიტორიის ფარგლებში. კუნძულის სამხრეთ დაბოლოებაზე მდებარეობს ამერიკული ანტარქტიკული სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი.

## ისტორია 
ანტარქტიდის რეგიონის ცნობილმა ზღვაოსანმა და მეზღვაურმა ჯეიმზ კლარკ როსმა კუნძული აღმოაჩინა 1841 წელს. მან კუნძულზე ასევე აღმოაჩინა ვულკანები და მათ თავისი გემების პატივსაცემად ერებუსი და ტერორი დაარქვა.

## ტერიტორიული პრეტენზიები 
როსის კუნძული, მიუხედავად 1961 წლის ანტარქტიდის შესახებ შეთანხმებისა, მიეკუთვნება ეგრეთ წოდებულ როსის ტერიტორიას, რომელზეც პრეტენზიას აცხადებს ახალი ზელანდია.

## მოსახლეობა 
სეზონზე დამოკიდებულებით, კუნძულზე იმყოფება 200-დან 1000 ადამიანამდე. მუდმივი მოსახლეობა არ არსებობს, მაგრამ ბევრი მკვლევარი ცხოვრობს მსგავს პირობებში წელიწადზე მეტი ხნის პერიოდში.

## საინტერესო ფაქტები 
როსის კუნძული არ უნდა აგვერიოს ჯეიმზ როსის კუნძულში, რომელიც მდებარეობს ანტარქტიდის ნახევარკუნძულთან. ორივე კუნძულს სახელი დაერქვა ერთი და იგივე ადამიანის — ჯეიმზ კლარკ როსის პატივსაცემად, მაგრამ ისინი სხვადასხვა კუნძულებია.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ანტარქტიდის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
სპანტაღუდ ტბელი

**სპანტაღუდ ტბელი** — XI საუკუნის ქართველი დიდგვაროვანი. იმყოფებოდა ბიზანტიის სამსახურში. ატარებდა პატრიკისა და სტრატეგის წოდებებს. სავარაუდოდ მიეკუთვნებოდა ტბელების ფეოდალურ საგვარეულოს.

იხსენიება სირიაში, ბიზანტიური ციხესიმაგრე ბალატუნუსის ნანგრევებში 2008 წელს აღმოჩენილ ორენოვან ბერძნულ-ქართულ წარწერაში, როგორც პატრიკი და სტრატეგი და ამ ციხის ერთ-ერთი ბურჯის აღმშენებელი. წარწერა 1031 წლით თარიღდება და ამჟამად ინახება სირიის ქ. ლატაკიის მუზეუმში. იგი უნდა იყოს 1040 წელს შავი მთის კალიპოს მონასტერში იერუსალიმის ჯვრის მონასტრის წინამძღვრის პროხორესათვის გადაწერილი ხელნაწერის კოლოფონში მოხსენიებული სპანდაღუტ პატრიკი და შიდა ქართლის ბორცვისჯვრის წარწერების „სპდღ~დ“, შვილი პატრიკიოს ტბელი ქავთარის ძისა, ასევე თრიალეთის კლდეისას ტაძრის წარწერის „სპ(ა)ნდ(ა)ღუდ“.

## ლიტერატურა 
* ზაზა ალექსიძე. ბიზანტიის იმპერიის უცნობი ქართველი დიდი მოხელე და მისი საგვარეულო // ანალები. ისტორიის, ეთნოლოგიის, რელიგიის შესწავლისა და პროპაგანდის სამეცნიერო ცენტრი. თბ.: ეძღვნება ნანა ხაზარაძის საიუბილეო თარიღს. - 2011. - #7. – გვ. 29-59.

კატეგორია:ქართველი დიდი ფეოდალები
ტუპოლევის საპროექტო ბიურო

**ტუპოლევი** () — რუსული თვითმფრინავთმშენებელი კომპანია რომელიც 1922 წელს დაარსდა. კომპანიის სათავო ოფისი მოსკოვში, რუსეთში მდებარეობს. 2012 წლის 22 ოქტომბერს კომპანიამ 90 წლის თავი აღნიშნა. კომპანია ასევე ცნობილია როგორც: **ტუპოლვეის საპროექტო ბიურო** და **ღია სააქციო საზოგადოება ტუპოლევი**. რუსეთის მთავრობამ კომპანია ტუპოლევი მიქოიანთან, სუხოისთან, ირკუტთან, ილუშინთან და იაკოვლევთან გააერთიანა რის შედეგადაც დაარსდა კომპანია ერთიანი საავიაციო კორპორაცია.
## მოდელები 
#### ბომბდამშენები და სხვა სამხედრო ტიპები 
## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* ნიუ-იორკ თაიმსი
* ახალი ტიპის ბომბდამშენი

კატეგორია:ტუპოლევი
კატეგორია:რუსეთის კომპანიები
ჩიტრე

**ჩიტრე** () — ქალაქი პანამაში, ერერას პროვინციაში. მდებარეობს პანამის ყურიდან 7 კილომეტრის დაშორებით, ასუეროს ნახევარკუნძულზე. სახელი „ჩიტრე“ მომდინარეობს ადგილობრივი ტომი ჩიტრასგან. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 50 684 ადამიანს შეადგენდა.

## ისტორია
ჩიტრე დაარსდა 1848 წლის 19 ოქტომბერს. როდესაც 1915 წელს ერერას პროვინცია შეიქმნა, ჩიტრე მისი დედაქალაქი გახდა. 1941 წელს, არნულფო არიასის პრეზიდენტობის დროს ერერას პროვინცია ლოს-სანტოსის პროვინციას შეუერთდა და ჩიტრე მათი საერთო დედაქალაქი გახდა. რიკარდო ადოლფო დე ლა გუარდიას პრეზიდენტობის დროს პროვინციები კვლავ გაიყო და ჩიტრე ისევ ერერას პროვინციის დედაქალაქად დარჩა.

1948 წლის 19 ოქტომბერს ჩიტრეში დიდი ზარ-ზეიმით აღნიშნეს დაარსების ასი წლისთავი.

## იხილეთ აგრეთვე
* პანამის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*Museo Fabio Rodríguez Rios 
*La Prensa, Panama Recordando a ‘El Maicero’ 
*Historia del Distrito de Chitré 
*http://www.chitrenet.net

## სქოლიო
კატეგორია:პანამის ქალაქები
არაიხანი

**არაიხანი** () — ქალაქი პანამაში, დასავლეთ პანამის პროვინციაში; თავისივე სახელწოდების რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს პანამერიკულ გზატკეცილზე. 2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობა 41 041 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
* პანამის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*World Gazeteer: Panama &ndash; World-Gazetteer.com

კატეგორია:პანამის ქალაქები
თორღვა ძაგანი

**თორღვა ძაგანი** — ლეგენდარული ხევსური გმირი სოფელ მუცოდან. მისი საგმირო საქმეები ასახულია ქართულ ფოლკლორში. გადმოცემით თორღვა ალექსანდრე ბატონიშვილის უკანონო ძე იყო, ბეჭებზე ჯვრის, მზისა და მთვარის გამოსახულება ჰქონდა. ხალხური ლექსის თანახმად, შვიდ წელს ნაავადარი თორღვა ფშაველი ჩოთას მჭვარტლიანმა ისარმა განგმირა. დ. გოგოჭურის (1977) აზრით, თორღვას ბაგრატიონობა ხალხური წარმოსახვის შედეგია და ის სინამდვილეში XIII საუკუნის მოღვაწის თორღვა პანკელის შვილი და ძაგანისძეთა სახლის წარმომადგენელი იყო.

## ლიტერატურა 
* *ამირან არაბული*. ბაგრატიონთა საგვარეულოს „ღვთისნებითობის“თეორია და ხალხური სიტყვიერება. ლიტერატურული ძიებანი, 2002, № 23 (ნაწილი II).

კატეგორია:ქართველი სახალხო გმირები