ჟანგ იმოუა

**ჟანგ იმოუ** ( *张艺谋*; ტრადიციული ჩინური: *張藝謀*; პინინი: *Zhāng Yìmóu*; დ.) ჩინელი კინორეჟისორია.
[მინი|დაიბადა 1950 წლის 14 ნოემბერს (75 წლის)სიანი, შანქსი, [ჩინეთი

პეკინის კინოაკადემიის ალმა მატერი.

პროფესია: კინორეჟისორი, პროდიუსერი, ოპერატორი და მსახიობი.

ცნობილია ჩინეთის „მეხუთე თაობის რეჟისორების“ ერთ-ერთი წარმომადგენლობითი ფიგურით

აღსანიშნავი ნამუშევრები:

სრული წითელი მდინარე

მფრინავი ხანჯლების სახლი

კლდის მოსიარულეები

ომის ყვავილები.

მეუღლე:

სიო ჰუა (肖华)|434x434პქ]]
 მისი რეჟისორული დებიუტი შედგა ფილმით „წითელი სორგო“ (1987), რომელმაც ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალზე „ოქროს დათვი“ მოიპოვა. მას შემდეგ ის ჩინეთის მეხუთე თაობის რეჟისორების წამყვან ფიგურად და მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე წარმატებულ რეჟისორად იქცა. ჟანგმა გადაიღო 2008 წლის პეკინის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიები, ასევე 2022 წლის პეკინის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიები, რომლებმაც საერთაშორისო აღიარება დაიმსახურა. 2004 წლიდან ჟანგი თანამშრომლობს ჩინეთის ადგილობრივ მთავრობებთან ტურიზმის პოპულარიზაციის მიზნით ღია ცის ქვეშ პირდაპირი სცენების სერიის „იმპრესიის“ მეშვეობით, დაწყებული იანგშუოში „იმპრესიონ ლიუ სანჯიეს“ დადგმით.მიუხედავად ხშირი ოფიციალური კავშირებისა, ჟანგი კარიერის სხვადასხვა ეტაპზე ჩინელი ცენზურის მსხვერპლი გახდა..

ჟანგის ერთ-ერთი ადრეული განმეორებადი თემაა ჩვეულებრივი ადამიანების მდგრადობა, როგორც ფილმებში „იცხოვრე“ (1994) და „ერთით ნაკლები“ ​​(1999). დაწყებული „გმირით“ (2002), რომელმაც ჩინური კინოინდუსტრია დიდი ბიუჯეტის კომერციული ბლოკბასტერების ეპოქაში შეიყვანა, მისი ნამუშევრები სულ უფრო მეტად ასახავდა ინტერესს გრანდიოზული ნარატივების და პოლიტიკისა და ისტორიის კრიტიკული ჩართულობის მიმართ, როგორც ფილმებში „ოქროს ყვავილის წყევლა“ (2006), „ერთი წამი“ (2020) და „სინათლის ქვეშ“ (2023). მისი ფილმები ასევე ცნობილია ფერების მდიდარი გამოყენებით, როგორც ფილმებში „წითელი ფარნის აწევა“ (1991) და „მფრინავი ხანჯლების სახლი“ (2004), და ქალების განსახიერებით, რამაც „მოუს გოგონების“ სახელით ცნობილი მსახიობები, მათ შორის გონგ ლი, ჟანგ ძიი და ნი ნი, ვარსკვლავობისკენ წაიყვანა. ჯანგის ყველაზე მაღალბიუჯეტიანი ფილმი დღემდე არის ვარსკვლავური ფილმი „დიდი კედელი“ (2016), რომელიც მის უდიდეს წარმატებად იქცა. მისი ყველაზე მაღალშემოსავლიანი ფილმი დღემდე არის „წითელი მდინარე“ (2023), რომელიც ჩინეთში ყველა დროის მეშვიდე ყველაზე მაღალშემოსავლიან ფილმად იქცა. ჟანგს 2010 წელს იელის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდება მიენიჭა, ხოლო 2018 წელს - ბოსტონის უნივერსიტეტის.  2022 წელს ის პეკინის კინოაკადემიაში წარჩინებული პროფესორის სტატუსით ჩაირიცხა.

## ადრეული ცხოვრება 
ჟანგი დაიბადა 1950 წლის 14 ნოემბერს, შენსის პროვინციის დედაქალაქ სიანში. ჟანგის მამა, ჟანგ ბინგჯუნი (*张秉钧*), დერმატოლოგი, ჩინეთის სამოქალაქო ომის დროს ჩან კაი-შის მეთაურობით ეროვნული რევოლუციური არმიის ოფიცერი იყო; ბიძა და უფროსი ძმა ნაციონალისტურ ძალებს 1949 წელს დამარცხების შემდეგ ტაივანში გაჰყვნენ. ჟანგის დედა, ჟანგ სიაოიოუ (*张孝友*), სიანის ძიაო ტონგის უნივერსიტეტის მე-2 საავადმყოფოს ექიმი იყო, რომელმაც სიანის სამედიცინო უნივერსიტეტი დაამთავრა. მას ჰყავს ორი უმცროსი ძმა, ჟანგ ვეიმოუ (*张伟谋*) და ჟანგ ციმოუ (*张启谋*). ოჯახის ნაციონალისტურ მოძრაობასთან კავშირების გამო, ჟანგს ადრეულ ასაკში სირთულეები შეექმნა.

1960-იანი და 1970-იანი წლების კულტურული რევოლუციის დროს ჟანგმა მიატოვა სკოლა და დაიწყო მუშაობა, თავდაპირველად 3 წლით ფერმის მუშად, შემდეგ კი 7 წლით ბამბის ტექსტილის ფაბრიკაში, ქალაქ სიანიანგში.  ამ პერიოდში მან ხატვა და სამოყვარულო ფოტოგრაფია დაიწყო.  პირველი კამერის საყიდლად საკუთარი სისხლი გაყიდა. 1978 წელს პეკინის კინოაკადემიაში ჩააბარა და კინემატოგრაფიის სპეციალობა მიიღო. მას როგორც უკვე ავღნიშნეთ ბოსტონის უნივერსიტეტის და ასევე იელის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის ხარისხი აქვს.

## კარიერა 
### დასაწყისი 
როდესაც „გაოკაო“ აღადგინეს და პეკინის კინოაკადემიამ 1978 წელს ახალი სტუდენტებისთვის კარი გახსნა, 28 წლის ჟანგი კინემატოგრაფიის დეპარტამენტის მიერ დაწესებულ 22 წლიან ასაკობრივ ზღვარს გადააჭარბა და საჭირო აკადემიური კვალიფიკაცია არ გააჩნდა. პეკინში მცხოვრები ნათესავების დახმარებით, ჟანგმა მიიზიდა ფაკულტეტის წევრები, ასევე ისეთი ცნობილი მხატვრები, როგორებიც იყვნენ ბაი სიუეში, ჰუანგ იონგიუ და ჰუა ჯუნვუ, რომელიც მაშინ კულტურის სამინისტროს გენერალური მდივანი იყო. ჰუამ ჟანგის ფოტოპორტფოლიო კულტურის მინისტრ ჰუანგ ჟენს წარუდგინა, რომელმაც, ჟანგის ნიჭით აღფრთოვანებულმა, აკადემიას დაავალა, რომ ის ორწლიან აუდიტორიის სტუდენტად მიეღოთ. ორი წლის შემდეგ ჟანგმა მოახერხა ოფიციალური სტუდენტი გამხდარიყო და სრული ოთხწლიანი პროგრამა დაასრულა.  მან 1982 წელს *BFA*-ს კურსი დაამთავრა, რომელშიც ასევე შედიოდნენ ჩენ კაიგე, ტიან ჯუანგჟუანი და ჟანგ ჯუნჟაო. ეს კლასი მეხუთე თაობის ბირთვს წარმოადგენდა, რომლებიც კულტურული რევოლუციის დასრულების შემდეგ ჩინეთში მხატვრული აღორძინების ნაწილი იყვნენ.

ჟანგი და მისი თანაკურსდამთავრებულები სხვადასხვა სახელმწიფო სტუდიებში განაწილდნენ, ჟანგი კი გუანსის კინოსტუდიაში ოპერატორად გაგზავნეს სამუშაოდ. თავდაპირველად რეჟისორის ასისტენტებად მუშაობას აპირებდნენ, თუმცა კურსდამთავრებულებმა კულტურული რევოლუციის შემდეგ მალევე აღმოაჩინეს, რომ რეჟისორების დეფიციტი იყო და საკუთარი ფილმების გადაღების ნებართვა მიიღეს. ამან განაპირობა ჟანგ ძუნჟაოს „ერთი და რვა“, რომელზეც ჟანგ იმოუ ოპერატორის თანამდებობას იკავებდა, და ჩენ კაიგეს „ყვითელი დედამიწის“ გადაღება 1984 წელს. ეს ორი ფილმი წარმატებული აღმოჩნდა ჰონგ-კონგის კინოფესტივალზე და ხელი შეუწყო ახალი ჩინური კინოს მსოფლიო აუდიტორიის ყურადღების მიპყრობას, რაც კულტურული რევოლუციის ადრინდელი პროპაგანდისტული ფილმებისგან გადახვევის სიგნალი იყო. „ყვითელი დედამიწა“ დღეს ფართოდ ითვლება მეხუთე თაობის რეჟისორების პირველ ფილმად..

1985 წელს, მშობლიურ ქალაქ სიანში დაბრუნების შემდეგ, ჟანგი დაიქირავეს ოპერატორად და მთავარ როლზე რეჟისორ ვუ ტიანმინგის მომავალ ფილმში „ძველი ჭა“, რომელიც შემდგომში 1987 წელს გამოვიდა. მთავარი როლისთვის ჟანგმა ტოკიოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე საუკეთესო მსახიობი კაცის ჯილდო მოიპოვა.[26]

### 1980 
1988 წელს გამოვიდა ჟანგის სადებიუტო რეჟისორული ფილმი „წითელი სორგო“, რომელშიც მთავარ როლს ჩინელი მსახიობი გონგ ლი ასრულებს. „წითელმა სორგომ“ კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა, რამაც ჟანგი მსოფლიოს არტ-რეჟისორების წინა პლანზე წამოწია და 1988 წელს ბერლინის 38-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე საუკეთესო ფილმისთვის „ოქროს დათვი“ მოუტანა. 

პოლიტიკური თრილერის ჟანრის მცირე ექსპერიმენტი „კოდური სახელწოდებით „კუგარი“ (ან „პუმას მოქმედება“), 1989 წელს გამოვიდა, რომელშიც მონაწილეობენ გონგ ლი და ცნობილი ჩინელი მსახიობი გე იუ. თუმცა, ფილმმა სამშობლოში ნაკლებად დადებითი შეფასებები დაიმსახურა და თავად ჟანგმა მოგვიანებით ფილმი თავის ყველაზე ცუდ ნამუშევრად მიიჩნია. იმავე წელს ჟანგმა დაიწყო მუშაობა თავის შემდეგ პროექტზე, პერიოდის დრამაზე „ჯუ დოუ“. მთავარ როლში გონგ ლი და მამაკაცის მთავარ როლში ლი ბაოტიანი მონაწილეობდნენ, „ჯუ დოუმ“ კრიტიკოსების იმდენივე მოწონება დაიმსახურა, რამდენიც „წითელმა სორგომ“ და გახდა ჩინეთის პირველი ფილმი, რომელიც ოსკარზე იყო ნომინირებული საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში. ჯუ დოუმ ხაზი გაუსვა იმას, თუ როგორ შეიძლება ჰქონდეს „მზერას“ სხვადასხვა მნიშვნელობა, ვუაიერიზმიდან ეთიკურ მიმზიდველობამდე. 1989 წელს ჟანგი გახდა მე-16 მოსკოვის საერთაშორისო კინოფესტივალის ჟიურის წევრი.

### 1990 
„ჯუ დოუს“ წარმატების შემდეგ, ჟანგმა დაიწყო მუშაობა ფილმზე 
მინი|**ჟანგ იმოუ დირექტორი**
„ამაღლე წითელი ფარანი“. სუ ტონგის რომანის „ცოლები და ხარჭები“ მიხედვით გადაღებული ფილმი ასახავს 1920-იან წლებში მდიდარ ოჯახურ სახლში ცხოვრების რეალობას. გონგ ლი კვლავ მონაწილეობდა მთავარ როლში, რაც მისი მეოთხე თანამშრომლობა იყო ჟანგთან, როგორც რეჟისორმა. „ამაღლე წითელი ფარანი“ თითქმის ერთსულოვანი საერთაშორისო აღიარება მოიპოვა. „ჩიკაგო სან-თაიმსის“ კინოკრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა აღნიშნა მისი „ვნებიანი ფიზიკური სილამაზე“ და ფერების ბრწყინვალე გამოყენება. გონგ ლის სამსახიობო ოსტატობაც შეაქეს, როგორც მკვეთრად განსხვავებული ჟანგის ადრინდელ ფილმებში შესრულებული როლებისგან. „ამაღლე წითელი ფარანი“ 1992 წლის ოსკარის დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში იყო ნომინირებული, რაც მეორე ჩინური ფილმი გახდა, რომელმაც ეს ჯილდო მოიპოვა (ჟანგის „ჯუ დოუს“ შემდეგ). საბოლოოდ, ფილმი გაბრიელე სალვატორესის „ხმელთაშუა ზღვასთან“ დამარცხდა.

ჟანგის შემდეგი რეჟისორული ნამუშევარი, „ციუ ჯუს ისტორია“, 1992 წელს გამოვიდა, სადაც კვლავ გონგ ლი მონაწილეობდა მთავარ როლში. ფილმი, რომელიც მოგვითხრობს გლეხი ქალის ისტორიას, რომელიც ქმრისთვის სამართალს ეძებს მას შემდეგ, რაც ის სოფლის ჩინოვნიკმა სცემა, კინოფესტივალებზე ჰიტად იქცა და 1992 წლის ვენეციის კინოფესტივალზე ოქროს ლომი მოიპოვა.

შემდეგ ჟანგმა გადაიღო იუ ჰუას ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით შექმნილი ეპიკური ფილმი „ცხოვრება“. „ცხოვრება“ ხაზს უსვამს რიგითი ჩინელი ხალხის მდგრადობას, რომელსაც ორი მთავარი პერსონაჟი განასახიერებს, XX საუკუნის ჩინეთის პოლიტიკაში სამი თაობის არეულობათა ფონზე. ფილმი ჩინეთში აიკრძალა, მაგრამ 1994 წლის კანის კინოფესტივალზე გამოვიდა და ჟიურის დიდი პრიზი მოიპოვა, ასევე საუკეთესო მსახიობი კაცის ჯილდო მიიღო ფილმისთვის „გე იუ“. „ცხოვრება“ ოფიციალურად აიკრძალა, მაგრამ მაინც აჩვენეს ჩინეთის კინოთეატრებში.

1995 წელს მოჰყვა „შანხაის ტრიადა“, რომელშიც ჟანგის რეჟისორობით მეშვიდე ფილმში გონგ ლი მონაწილეობდა. მათ შორის რომანტიკული და პროფესიული ურთიერთობა ჩამოყალიბდა, მაგრამ ეს „შანხაის ტრიადის“ გადაღების დროს დასრულდა. ჟანგი და გონგი ერთად 2006 წლამდე არ მუშაობდნენ „ოქროს ყვავილის წყევლაზე“.

1997 წელს გამოვიდა შავი კომედია „განაგრძე სიგრილე“, თანამედროვე ჩინეთში ცხოვრების შესახებ. „განაგრძე სიგრილე“ თანამედროვე ეპოქაში მხოლოდ მეორე შემთხვევა იყო, როდესაც ჟანგმა ფილმის გადაღებები განახორციელა „ციუ ჯუს ისტორიის“ შემდეგ. ისევე, როგორც „ციუ ჯუს ისტორიაში“, ჟანგი 1999 წელს დაუბრუნდა ნეორეალისტურ ჩვევას, დაიქირავოს არაპროფესიონალი მსახიობები და გადაიღო ლოკაციები ფილმში „არა ერთით ნაკლები“, რამაც მას მეორე ოქროს ლომი მოუტანა ვენეციაში.„არა ერთით ნაკლების“ შემდეგ დაუყოვნებლივ გადაღებულ ჟანგის 1999 წლის ფილმში „სახლის გზა“, ახალგაზრდა მსახიობი ჟანგ ძიის სახით გამოჩნდა, რომლის კინოდებიუტიც მან შექმნა. ფილმი დაფუძნებულია მარტივ, რეტრო თხრობაზე, რომელიც მთხრობელის მშობლებს შორის სიყვარულის ისტორიაზეა ორიენტირებული.

### 2000 წლიდან დღემდე 
„ბედნიერი დრო“, ჟანგის შედარებით უცნობი ფილმი, 
[მინი|ჟანგ იმოუ [ჰავაი|ჰავაის საერთაშორისო კინოფესტივალზე 2005 წელს]]
ნაწილობრივ დაფუძნებულია მო იანის მოთხრობაზე „შიფუ: სიცილისთვის ყველაფერს გააკეთებ“. მთავარ როლებს პოპულარული ჩინელი მსახიობი ჟაო ბენშანი და მსახიობი დონ ჯი ასრულებენ. ფილმი 2002 წელს ბერლინის საერთაშორისო კინოფესტივალის ოფიციალურად შეიყვანეს.

ჟანგის შემდეგი მნიშვნელოვანი პროექტი იყო ამბიციური დრამა „გმირი“, რომელიც ჩინეთში 2002 წელს გამოვიდა. აზიელი ვარსკვლავების შთამბეჭდავი შემადგენლობით, მათ შორის ჯეტ ლი, მეგი ჩენგი, ტონი ლიუნგ ჩიუ-ვაი, ჟანგ ძიი და დონი იენი, „გმირი“ მოგვითხრობს ცინის შტატის მეფე იინ ჩენგზე (რომელიც მოგვიანებით ჩინეთის პირველი იმპერატორი გახდა) და მის პოტენციურ მკვლელებზე. ფილმი ჩრდილოეთ ამერიკაში 2004 წელს, ჩინეთში გამოსვლიდან ორი წლის შემდეგ, გამოვიდა ამერიკული დისტრიბუტორის, Miramax Films-ის მიერ და დიდ საერთაშორისო ჰიტად იქცა. „გმირი“ იყო ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან უცხოენოვან ფილმთაგან, რომელმაც აშშ-ის სალაროებში პირველი ადგილი დაიკავა და 2003 წლის ოსკარის დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის ნომინაციაში ერთ-ერთი ნომინანტი იყო.

„გმირის“ უზარმაზარი წარმატების შემდეგ, ჟანგმა 2004 წელს კიდევ ერთი საბრძოლო ხელოვნების ეპოსი, „მფრინავი ხანჯლების სახლი“ შექმნა. ტანგის დინასტიის პერიოდში განვითარებული მოვლენების დროს მთავარ როლებს ჟანგ ძიი, ენდი ლაუ და ტაკეში კანეშირო ასრულებენ, რომლებიც სახიფათო სასიყვარულო სამკუთხედში მოქცეულ პერსონაჟებს ასრულებენ. „მფრინავი ხანჯლების სახლმა“ კრიტიკოსებისგან მოწონება დაიმსახურა, რომლებმაც აღნიშნეს ფერების გამოყენება, რაც ჟანგის ზოგიერთ ადრინდელ ნამუშევარს მოგვაგონებს.

2005 წელს ჩინეთში გამოსული ფილმი „მარტო ათასობით მილის გავლა“ ჟანგის შუა პერიოდის უმეტესი ნაწილისთვის დამახასიათებელი უფრო თავშეკავებული დრამის დაბრუნება იყო. ფილმში მთავარ როლს იაპონელი მსახიობი კენ ტაკაკურა ასრულებს, რომელიც მამას განასახიერებს, რომელსაც სურს გაუცხოებულ შვილთან ურთიერთობის აღდგენა და საბოლოოდ, გარემოებებით, ჩინეთში მოგზაურობას იწყებს. ჟანგი ტაკაკურას ოცდაათ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში თაყვანისმცემელი იყო.

2006 წელს გადაღებულ ფილმში „ოქროს ყვავილის წყევლა“ ის მთავარ მსახიობ გონგ ლისთან ერთად შეხვდა. ტაივანელი მომღერალი ჯეი ჩოუ და ჰონგ-კონგელი ვარსკვლავი ჩოუ იუნ-ფატი ასევე მონაწილეობდნენ ცაო იუს პიესის მიხედვით გადაღებულ ეპოქის ეპიკურ ფილმში.

ჟანგის ბოლოდროინდელი ფილმები და მისი მონაწილეობა 2008 წლის ოლიმპიურ ცერემონიებში დავის გარეშე არ ჩაუვლია. ზოგიერთი კრიტიკოსი ამტკიცებს, რომ მის ბოლოდროინდელ ნამუშევრებს, მისი ადრინდელი ფილმებისგან განსხვავებით, ჩინეთის მთავრობის მოწონება მოჰყვა. თუმცა, ინტერვიუებში ჟანგმა განაცხადა, რომ პოლიტიკით არ არის დაინტერესებული და მისთვის პატივი იყო ოლიმპიური ცერემონიების ხელმძღვანელობა, რადგან ეს „ცხოვრებაში ერთხელ მოტანილი შესაძლებლობა“ იყო. 2008 წელს მან პიბოდის ჯილდო მოიპოვა „პეკინის ოლიმპიადის გახსნის ცერემონიაზე ოლიმპიური დაპირების მომხიბვლელი, დაუვიწყარი ზეიმის შექმნისთვის, რომელშიც ათასობით ადამიანი მონაწილეობდა“. 2010 წლის 24 მაისს, იელის უნივერსიტეტმა ჟანგს სახვითი ხელოვნების საპატიო დოქტორის ხარისხი მიანიჭა და მას „კამერისა და ქორეოგრაფიის გენიოსი“ უწოდა.

ჟანგის 2011 წლის „ომის ყვავილები“ ​​მისი ყველაზე ძვირადღირებული ფილმი იყო დღემდე, რომლის ბიუჯეტი 90,2 მილიონი დოლარი იყო, სანამ მისი 2016 წლის „დიდი კედელი“ მას 150 მილიონი დოლარის ბიუჯეტით არ გადააჭარბა. „დიდი კედლის“ არაერთგვაროვანი მიღებისა და ფინანსური იმედგაცრუების შემდეგ, ჟანგი 2018 წელს დაბრუნდა კრიტიკოსების მიერ აღიარებული „ჩრდილით“, რომელმაც 55-ე „ოქროს ცხენის“ დაჯილდოებაზე 12 ნომინაცია მიიღო და ოთხი მოიგო, მათ შორის საუკეთესო რეჟისორის ნომინაციაში.

### სცენარის რეჟისორი 
1990-იანი წლებიდან მოყოლებული, ჟანგ იმოუ კინოკარიერის პარალელურად სცენურ დადგმებსაც ხელმძღვანელობდა. 1998 წელს მან პუჩინის ოპერა „ტურანდოტის“ აღიარებული ვერსია დადგა თავდაპირველად ფლორენციაში, შემდეგ კი „ტურანდოტი“ პეკინში, აკრძალულ ქალაქში, ზუბინ მეჰტას დირიჟორობით დაიდგა,რაც ასახულია ფილმში „ტურანდოტის პროექტი“ (2000). მან „ტურანდოტის“ თავისი ვერსია 2009 წლის ოქტომბერში პეკინში, „ჩიტის ბუდის“ სტადიონზე გაიმეორა და 2010 წელს დადგმასთან ერთად ევროპაში, აზიასა და ავსტრალიაში გასტროლებს გეგმავდა. 2001 წელს ჟანგმა სცენისთვის ადაპტირება გაუკეთა თავის 1991 წლის ფილმს „აწიე წითელი ფარანი“, სადაც ბალეტის ვერსიაც დადგა..

ჟანგი „შთაბეჭდილების“ სახელწოდებით ღია ცის ქვეშ დადგმული არაერთი ფოლკლორული მიუზიკლის თანარეჟისორია. ესენია „იმპრესია, ლიუ სანჯიე“, რომელიც 2003 წლის აგვისტოში გუანსის პროვინციაში, მდინარე ლიზე გაიხსნა;„იმპრესია ლიძიანგ“, 2006 წლის ივნისში, იუნანის პროვინციაში, ლიძიანგში, ნეფრიტის დრაკონის თოვლის მთის ძირში; „იმპრესია დასავლეთის ტბა“, 2007 წლის ბოლოს, ჟეჟიანგის პროვინციაში, ჰანჯოუში, დასავლეთის ტბაზე; „იმპრესია ჰაინანი“, 2009 წლის ბოლოს, რომლის მოქმედებაც ჰაინანის კუნძულზეა დადგმული; და „იმპრესია დაჰონგპაო“, რომელიც ფუჯიანის პროვინციაში, ვუის მთაზეა დადგმული. ხუთივე წარმოდგენას ვანგ ჩაოგე და ფან იუე აწყობდნენ.

ჟანგმა ასევე უხელმძღვანელა ტან დუნის ოპერის, „პირველი იმპერატორის“, დადგმას, რომლის მსოფლიო პრემიერაც მეტროპოლიტენ ოპერაში 2006 წლის 21 დეკემბერს შედგა. 2017 წელს მან დადგა ინოვაციური ბალეტი სახელწოდებით „2047 აპოლოგია“, სადაც 12-წუთიანი სოლო ფინალი „ქსოვი მანქანა“ როუზ ალის ლარკინგსის ქორეოგრაფიით იყო დაწერილი და ასობით *LED* ნათურას მოიცავდა. სცენაზე, როდესაც როუზ ალისი 12-წუთიან სოლოს ცეკვავდა, თავის დაზგაზე ხანდაზმული ჩინელი მქსოველი გამოდიოდა, რაც ძველ ხელნაკეთობებსა და მრეწველობას უსვამდა ხაზს, რომლებიც ახალი ტექნოლოგიების სამყაროშიც ასე მნიშვნელოვანია.

## 2008 და 2022 წლების პეკინის ოლიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიები 
ჟანგი ორი ოლიმპიადის დახურვის ცერემონიის პეკინის ნაწილის რეჟისორად აირჩიეს: 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების ათენში, საბერძნეთი და 2018 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების ფხენჩანგში, სამხრეთ კორეა. მან 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიები პეკინში, ჩინეთი, თანარეჟისორთან და ქორეოგრაფ ჟანგ ჯიგანგთან ერთად განახორციელა. მან ასევე განახორციელა 2022 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების და 2022 წლის ზამთრის პარაოლიმპიური თამაშების გახსნისა და დახურვის ცერემონიები.

ჟანგი 2008 წელს ჟურნალ „ტაიმის“ წლის ადამიანის ჯილდოს მეორე ადგილზე გავიდა. სტივენ სპილბერგმა, რომელმაც ოლიმპიური ცერემონიების მრჩევლის თანამდებობა დატოვა, რათა ჩინეთზე დარფურში კონფლიქტის მოგვარებაში დახმარება მოეთხოვა, ჟურნალ „ტაიმის“ გამოცემაში ჟანგის ნამუშევრები ოლიმპიურ ცერემონიებზე ასე აღწერა: „ჟანგის ოლიმპიური ცერემონიების ცენტრში იყო იდეა, რომ ადამიანთა კონფლიქტი შინაგანი სიმშვიდისკენ სწრაფვას წინასწარმეტყველებს. ეს თემა მან თავის ფილმებში შეისწავლა და დახვეწა, იქნება ეს თავმდაბალი გლეხების თუ ამაღლებული სამეფო ოჯახის ცხოვრებაზე. წელს მან ჰარმონიისა და მშვიდობის ეს გავრცელებული თემა აღბეჭდა, რაც ოლიმპიური თამაშების სულისკვეთებაა. ვიზუალური და ემოციური ბრწყინვალების ერთ საღამოს მან ყველანი განათლებული, განათლებული და გართობის საშუალება მოგვცა“.

## სტილი 
სტილისა და პიროვნების თვალსაზრისით, ის რეჟისორის შეგრძნებებისა და ინტუიციის აზროვნებისკენ იხრება. რეჟისორის ამ ტიპის აზროვნება ვიზუალურ აღქმაზეა ორიენტირებული, ხაზს უსვამს ისეთ ელემენტებს, როგორიცაა კომპოზიცია, ფერი და განათება, და იყენებს ნათელ და ინტუიციურ ვიზუალურ სტილს სუბიექტის ემოციების ასახვისა და გამოსახატავად.

ჟანგ იმოუ კარგად ფლობს მარტივ ფერებს, რომლებიც ნათელია, მაგრამ არა ტრივიალური ან რთული. შესაბამისი ფერთა კომბინაციების გამოყენებით გამოხატავს იმ უდიდეს სილამაზეს, რომლის მიცემაც მაყურებელს სურს მათ სუბიექტურ აზროვნებაში.წითელი ფერის მაგალითის სახით, „წითელ სორგოში“, წითელი წარმოადგენს ახალ სისხლს, ველურ პლატოს და საწყის სურვილს.

ჟანგ იმოუს მიერ შექმნილ ფილმებს შეუძლიათ დააკმაყოფილონ დროისა და სოციალური განვითარების საჭიროებები მხატვრული გამოხატვის თვალსაზრისით, მისივე აზროვნებისა და კვლევის ნაწილის გათვალისწინებით, მაკრო სოციალურ თემებსა და თანამედროვე აზროვნებაზე ფოკუსირებით.

ჟანგ იმოუს ფილმების აღქმა არაერთგვაროვანია. მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი კრიტიკოსი აქებს მის შთამბეჭდავ ესთეტიკას და დასავლურ ხელოვნების ბაზარზე შეღწევის უნარს, ჩინეთში მოღვაწე ზოგიერთმა კრიტიკოსმა გააკრიტიკა ჟანგი დასავლელი აუდიტორიის მოწონებისა და ჩინეთის სუსტ, ეგზოტიკურ და დაუცველ ადამიანად წარმოჩენის გამო.

## პირადი ცხოვრება 
### ურთიერთობა 
#### სიაო ჰუა 
ჟანგ იმოუს პირველი ცოლი სიაო ჰუაა. სიაო 1951 წელს სიანში დაიბადა ინტელექტუალურ ოჯახში, რომელთა წინაპრების სახლი პეკინში იყო. ოთხი წლის ასაკში სიაო ბებიასთან გაგზავნეს საცხოვრებლად პეკინში, სადაც გაიზარდა. 1965 წელს ის სიანში დაბრუნდა საშუალო სკოლაში სასწავლებლად და ჟანგის თანაკლასელი გახდა. სკოლის დამთავრების შემდეგ ჟანგმა სიაო შესთავაზა, შეერთებოდა მას „ქვევით სოფლად მოძრაობაში“ და დასახლებულიყო შანქსის სოფლის რაიონში. სიაო დათანხმდა და ისინი 3 წლით ციანის ოლქში გაგზავნეს, რის შემდეგაც მათ ურთიერთობა დაიწყეს. 1971 წელს ჟანგი და სიაო სიანში დაბრუნდნენ. ჟანგი სიანიანგში ბამბის ფაბრიკაში მუშა გახდა, ხოლო სიაო სინპინგის ოლქში ქარხანაში განაწილდა. 1972 წლიდან ჩინეთში მუშებს, ფერმერებს და ჯარისკაცებს უნივერსიტეტში ჩაბარების უფლება მიეცათ. სიაომ ორი წლის განმავლობაში სცადა მისაღები გამოცდები, მაგრამ ვერ ჩააბარა. 1975 წელს მას შანხაის ჯიაო ტონგის უნივერსიტეტში ჩაბარება ურჩიეს. ჟანგმა, რომელმაც „ანტირევოლუციური“ ოჯახური წარმომავლობის გამო კოლეჯში სწავლის შესაძლებლობა ჩამოართვა, უარი თქვა მასზე და უთხრა: „შენ დაუახლოვდები შენს უნივერსიტეტის თანაკლასელებს, საერთო ენას იპოვი მათთან და საბოლოოდ ზემოდან დამყურებ“. შედეგად, სიაომ უარი თქვა ამ შესაძლებლობაზე.1978 წელს ჩინეთში აღდგა ეროვნული კოლეჯის მისაღები გამოცდები და ჟანგმა პეკინის კინოაკადემიაში ჩააბარა. კინემატოგრაფიის ფაკულტეტზე ასაკობრივი ზღვარი 22 წელი იყო და 28 წლის ჟანგს თავდაპირველად უარი ეთქვა. სიაოს სიძის ძმის მეშვეობით, საბოლოოდ, ჟანგმა მოახერხა თავისი ფოტოპორტფოლიო ჩინეთის კულტურის მაშინდელ მინისტრ ჰუანგ ჟენისთვის მიეწოდებინა. ჰუანგმა დააფასა ჟანგის შრომა და დაამტკიცა მისი მიღება. სწავლის გასაგრძელებლად პეკინში წასვლამდე, მას და სიაოს მოკრძალებული ქორწილი ჰქონდათ. 1982 წელს დამთავრების შემდეგ, ჟანგი გუანსის კინოსტუდიაში ოპერატორად დაინიშნა და იშვიათად ბრუნდებოდა სახლში. 1983 წლის 31 მარტს, ჟანგი გუანსიში ფილმ „ერთი და რვიანის“ გადაღების დროს დაიბადა მათი ქალიშვილი ჟანგ მო. 1987 წლის ოქტომბერში, ჟანგის სარეცხის რეცხვისას, სიაომ ჯიბეში გონგ ლის სასიყვარულო წერილი იპოვა. რამდენიმე დღის შემდეგ სიაო გონგის მაშინდელმა შეყვარებულმა, გვარად იანგმა, დაურეკა და უთხრა: „მე შევხვდი ჟანგ იმოუს. მან თქვა, რომ შენთან მისი ურთიერთობა გაუგებრობა იყო, რომელიც სოფლად გატარებული დროის გამო წარმოიშვა“. 1988 წელს ჟანგი და სიაო განქორწინდნენ.

### გონგ ლი 
ჟანგის პირადი და პროფესიული ურთიერთობა მის მუზასთან, გონგ ლისთან, ფართოდ გახმაურდა. მათი ურთიერთობა 1986 წელს დაიწყო „წითელი სორგოს“ გადასაღებ მოედანზე, როდესაც ჟანგი სიაოზე იყო დაქორწინებული, ხოლო გონგი იანგთან ურთიერთობაში იყო. იანგმა გონგს ძალადობრივად გაუსწორდა მას შემდეგ, რაც შეიტყო მისი ურთიერთობის შესახებ ჟანგთან.1988 წელს ჟანგი სიაოს გონგთან დაშორდა. 1995 წელს, „შანხაის ტრიადის“ გადაღებების შემდეგ, რომელიც მათი ურთიერთობის განმავლობაში მათი მეშვიდე თანამშრომლობა იყო, ჟანგმა დაშორება გამოაცხადა, რასაც მოჰყვა ჭორები გონგის რომანის შესახებ ჩინეთში British American Tobacco-ს მაშინდელ მმართველ დირექტორთან, ოოი ჰოე სეონგთან (რომელზეც ის ერთი წლის შემდეგ დაქორწინდა).  თუმცა, გონგის დედის თქმით, ისინი დაშორდნენ ჟანგის 9-წლიანი ურთიერთობის შემდეგ გონგზე დაქორწინების სურვილის გამო. ჟანგ იმოუს სცენარის კონსულტანტის, ჟოუ სიაოფენგის თქმით, პროდიუსერმა ჟანგ ვეიპინგმა განზრახ დაარღვია რეჟისორსა და მსახიობს შორის ურთიერთობა ტყუილების და ჭორების გავრცელებით, მათ შორის ოოისთან მისი რომანის შესახებ ბრალდებებით. ეს სავარაუდო სტრატეგია მიზნად ისახავდა ჟანგ იმოუს ექსპლუატაციას და ამავდროულად მისი უფრო ტაქტიანი და გადამწყვეტი პარტნიორის გვერდის ავლას, რამაც საბოლოოდ გონგსა და პროდიუსერს შორის დაპირისპირება გამოიწვია.მათი დაშორების შემდეგ, ჟანგმა გონგი შესთავაზა მის ფილმებში „გმირი“ და „მფრინავი ხანჯლების სახლი“ მონაწილეობის მისაღებად, თუმცა მან ორივე შეთავაზებაზე უარი თქვა. ისინი კვლავ შეხვდნენ 2006 წელს ფილმისთვის „ოქროს ყვავილის წყევლა“, რომლის დროსაც გონგმა კონტრაქტში პირობა დადო, რომ პროდიუსერ ჟანგ ვეიპინგს არ შეხვდებოდა.

### ჩენ ტინგი 
1999 წელს, 19 წლის ჩენ ტინგი ჟანგს შეხვდა, როდესაც ის მისი ფილმისთვის „ბედნიერი დრო“ კასტინგზე გადიოდა. მათ საიდუმლო ურთიერთობა დაიწყეს და მათი პირველი ვაჟი, ჟანგ ინანი, 2001 წელს დაიბადა, მეორე ვაჟი, ჟანგ იიდინგი, 2004 წელს, ხოლო ქალიშვილი, ჟანგ იიჯიაო, 2006 წელს. წყვილი 2011 წლის დეკემბერში დაქორწინდა ძიანსუს შტატის ქალაქ ვუსში, სადაც ჩენი ცხოვრობს, რათა შვილებისთვის ჰუკოუ მოეპოვებინათ. მათი საიდუმლო ქორწინებისა და შვილების შესახებ პირველად 2012 წლის 11 იანვრის საღამოს გახდა ცნობილი, ჩინელი ჟურნალისტებისთვის გაგზავნილი ანონიმური ტექსტური შეტყობინების საშუალებით, რომელშიც ასევე მითითებული იყო ჟანგის დედამთილის საცხოვრებელი მისამართი. 2012 წლის 11 მარტს, ჭორმა უფრო ფართო ყურადღება მიიპყრო, როდესაც მსახიობმა ჰე ჯუნმა, რომელიც „ომის ყვავილების“ მსახიობების სარეზერვო კანდიდატი იყო, მაგრამ 2010 წლის დეკემბერში Weibo-ზე მისი მონაწილეობის გამჟღავნების შემდეგ სამსახურიდან გაათავისუფლეს, მსგავსი ბრალდებები Weibo-ზე გააკეთა. ვარაუდობდნენ, რომ ჰე ჟანგ ვეიპინგის ასისტენტის, ჟანგ იმოუს ყოფილი ბიზნესპარტნიორის, 2012 წელს მათ დაშორებამდე ძანგ ვეიპინგის დისშვილია და რომ ვეიპინგი, სავარაუდოდ, ჰეს გამხელას ორგანიზებას უწევდა - ბრალდება, რომელსაც თავად უარყოფდა. ონლაინ ბრალდებებით, ჟანგს შვიდი შვილი ჰყავდა ოთხი სხვადასხვა ქალისგან. შემდგომში ჟანგი გამოიძიეს ჩინეთის ერთი შვილის პოლიტიკის დარღვევისთვის.  2013 წლის 29 ნოემბერს, საზოგადოების ზეწოლის ქვეშ, ჟანგმა განცხადებაში აღიარა, რომ მას და მის მეუღლეს, ჩენ ტინგს, ორი ვაჟი და ერთი ქალიშვილი ჰყავთ და რომ ისინი ითანამშრომლებდნენ ვუსის ოჯახის დაგეგმვის ორგანოებთან გამოძიებისთვის და მიიღებენ ნებისმიერ სამართლებრივ შედეგს. განცხადებაში ასევე ნათქვამია, რომ გარკვეულმა პირებმა უკანონო საშუალებები გამოიყენეს ჟანგის პირადი ცხოვრების ხელშეუხებლობის გასამჟღავნებლად. 2014 წლის 9 იანვარს, ვუსის ოჯახის დაგეგმვის ბიურომ წყვილი 7,487,854 იუანით (დაახლოებით 1.2 მილიონი აშშ დოლარით) დააჯარიმა ჩინეთის ერთი შვილის პოლიტიკის დარღვევისთვის. 2021 წლის 31 მაისს, როდესაც ჩინეთმა სამი შვილის პოლიტიკა გამოაცხადა, ჩენმა Weibo-ზე გამოაქვეყნა პოსტერი სახელწოდებით „სამი შვილის პოლიტიკა აქ არის“, წარწერით „მისია ვადაზე ადრე შესრულებულია“. ჟანგ იმოუს სტუდიამ ხელახლა გამოაქვეყნა მისი Weibo.

## მტრობა 
### ჟანგ ვეიპინგი 
ჟანგ ვეიპინგი (ნათესავი არ არის) პირველად ჟანგ იმოუს 1989 წელს შეხვდა, როდესაც პეკინის ერთ-ერთ საავადმყოფოში ფარმაცევტული შესყიდვების განყოფილებაში მუშაობდა. იმ დროს ჟანგ ვეიპინგის უფროსი ძმა საბაჟოში მუშაობდა, ხოლო თავად ჟანგ ვეიპინგი მოგვიანებით გერმანულ კომპანია Siemens-ში საბაჟო ბროკერად მუშაობდა. ამ თანამდებობამ ხელი შეუწყო ჟანგ იმოუსთან ახლო მეგობრობის განვითარებას, რადგან ამ უკანასკნელის ფილმებს ხშირად სჭირდებოდათ საბაჟო განბაჟება საზღვარგარეთ გადასამუშავებლად. 1990-იან წლებში ჟანგ ვეიპინგი ბიზნესში გადავიდა. 1996 წელს, როდესაც ჟანგ იმოუს ფილმს „განაგრძე სიგრილე“ ფინანსური კრიზისი შეექმნა რეჟისორთან დაშორების გამო გონგ ლის წასვლის შემდეგ, რამაც სხვა ინვესტორების წასვლა გამოიწვია, ჟანგ ვეიპინგი 26 მილიონი იუანის ინვესტიციით ჩაერთო. „განაგრძე სიგრილე“-მ 46 მილიონი იუანის შემოსავალი მიიღო და წლის ყველაზე შემოსავლიანი ჩინეთის შიდა ფილმი გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ საზღვარგარეთ საავტორო უფლებების გაყიდვების შემცირების გამო თითქმის 10 მილიონი იუანის პირადი ზარალი განიცადა, ჟანგ ვეიპინგის ნდობა ჩინეთის კინოინდუსტრიის პოტენციალის მიმართ ფილმის შიდა სალაროებში წარმატებამ გაამყარა. ამ მომენტიდან მოყოლებული, ჟანგ ვეიპინგი ჟანგ იმოუს ინვესტორი, პროდიუსერი და ბიზნესპარტნიორი გახდა 16 წლის განმავლობაში. 1997 წელს მათ ერთობლივად დააარსეს New Pictures და 11 ფილმზე თანამშრომლობდნენ. თუმცა, ჟანგ იმომ კომპანია 2012 წელს დატოვა მწვავე განხეთქილების შემდეგ, რაც გამოწვეული იყო მრავალწლიანი საქმიანი და შემოქმედებითი დავებით და დაჩქარებული იყო ფილმის „ომის ყვავილების“ კრიტიკული და კომერციული წარუმატებლობით.

განშორების შემდეგ, 2015 წელს გამოცემული ბიოგრაფიის „ბედი: ჟანგ იმოუ მარტოსულის“ თანახმად, რომელიც 2006 წლიდან ჟანგ იმოუს სცენარის კონსულტანტის, ჟოუ სიაოფენგის მიერ იყო დაწერილი, ჟანგ ვეიპინგმა ორგანიზება გაუწია ჟანგ იმოუს საიდუმლო ხელახალი ქორწინებისა და შვილების გამჟღავნებას, რაც არღვევდა ჩინეთის ერთი შვილის პოლიტიკას.2015 წლიდან ჟანგ იმომ სამი სარჩელი შეიტანა ჟანგ ვეიპინგისა და მისი კომპანიის, New Pictures-ის წინააღმდეგ გადაუხდელი შემოსავლის ამოსაღებად. 2015 წელს ჟანგ იმომ ფილმ „ქალისგან, იარაღიდან და ლაფშის მაღაზიიდან“ სალაროებში შემოსავლის წილის სახით 15 მილიონი იუანი მოითხოვა. ამასობაში, მისმა მეუღლემ, ჩენ ტინგმა, Weibo-ზე გაამხილა, რომ ორი მამაკაცის 16-წლიანი თანამშრომლობის განმავლობაში ჟანგ იმოუმ სულ მხოლოდ 12 მილიონი იუანი მიიღო. მან ასევე დაადანაშაულა ჟანგ ვეიპინგში ოჯახის დაგეგმვის ორგანოებისთვის ცრუ მტკიცების მიცემაში, რომ ჟანგ იმოუმ წლიური ხელფასი მილიონობით იუანის ოდენობით მიიღო, სავარაუდოდ, ერთი შვილის პოლიტიკის დარღვევისთვის დაკისრებული ჯარიმების გასაზრდელად. 2019 წელს სასამართლომ ჟანგ იმოუს თავდაპირველი 15 მილიონი იუანის მოთხოვნიდან მხოლოდ 2.46 მილიონი იუანი მიანიჭა. ჟანგ ვეიპინგმა უარი თქვა მოთხოვნის შესრულებაზე, რის შედეგადაც იგი სასამართლოს გადაწყვეტილებით დამნაშავეთა სიაში მოხვდა. იმავე წელს New Pictures დაიხურა. 2020 წელს ჟანგ იმომუმ მეორე სარჩელი შეიტანა ჟანგ ვეიპინგის წინააღმდეგ, რომლითაც მოითხოვა 2.59 მილიონი იუანის ანაზღაურება გადაუხდელი შრომის ანაზღაურების სახით. ჟანგ იმომუმ საქმე მოიგო და სასამართლომ ჟანგ ვეიპინგის სააპელაციო საჩივარი არ დააკმაყოფილა. 2021 წელს ჟანგ იმომუმ მესამე სარჩელი შეიტანა ჟანგ ვეიპინგის წინააღმდეგ, სადაც მოხსენიებული იყო „აქციონერების პასუხისმგებლობა კომპანიის კრედიტორების ინტერესების ზიანისთვის“. 
## რესურსები ინტერნეტში
*https://www.imdb.com/name/nm0955443/ at https://en.wikipedia.org/wiki/IMDb_(identifier)
*http://www.sensesofcinema.com/2002/great-directors/zhang/ at https://en.wikipedia.org/wiki/Senses_of_Cinema s Great Directors Critical Database
*http://hkmdb.com/db/people/view.mhtml?id=5631&display_set=eng at the Hong Kong Movie Database
*https://topics.nytimes.com/top/reference/timestopics/people/z/zhang_yimou/index.html collected news and commentary at https://en.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times
## სქოლიო
კატეგორია:1950-იანები
კატეგორია:ნოემბერი
კატეგორია:კინორეჟისორების კატეგორია
კატეგორია:პროდიუსერები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:მსახიობები
კატეგორია:ჯილდოები საუკეთესო ფილმისთვის
კატეგორია:ჩინელები