open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პლაოშნიკი

**პლაოშნიკი**, **პლაოში** () — არქეოლოგიური ძეგლი და წმინდა ადგილი ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. ოჰრიდის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროზე, სამუელის ციხესიმაგრიდან 250 მეტრში. მნიშვნელოვანი სასულიერო, ტურისტული და კულტურული ცენტრი.

## ისტორია
893 წელს აღნიშნულ ადგილზე კლიმენტ ოჰრიდელმა ააშენა ტაძარი, რომელიც ქალაქში ყველაზე ძველ ნაგებობად ითვლება. ტაძარი გახდა რეგიონის მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო და კულტურული ცენტრი, სადაც მუშაობდა ცნობილი ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლა. აქ სწავლებისათვის გამოიყენებოდა ახლადშექმნილი ანბანი — კირილიცა. სკოლამ მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია სლავური დამწერლობისა და ლიტერატურის განვითარებაზე. წმინდა კლიმენტი დაასაფლავეს ტაძრის სიახლოვეს, თავისივე ხელით აგებულ სამარხში.

ოსმალეთის იმპერიის მმართველობის პერიოდში ტაძარი არაერთხელ დაარბიეს და გაძარცვეს. უამრავი რელიქვია და კულტურული ფასეულობა დიაკარგა, კლიმენტ ოჰრიდელის აგებული ტაძარი მთლიანად დაინგრა და მის ფუნდამენტზე ააგეს მეჩეთი.

## სარესტავრაციო სამუშაოები
სატაძრო კომპლექსის აღორძინება იწყება 2000 წლის დეკემბრიდან. ამ მიზნით შემუშავდა მასშტაბური პროექტი, რომლის რეალიზიისათვის მუშაობდა ქვეყნის ასობით კვალიფიცირებული სპეციალისტი. 2002 წლისათვის წინანდელი სახით აღადგინეს ტაძარი და იგი აკურთხეს პანტელეიმონ მკურნალის სახელზე, მოგვიანებით აქ დააბრუნეს რამდენიმე რელიქვია. კერძოდ, აქ ინახება მარმარილოს სარკოფაგი წმინდა კლიმენტის ნეშტით, XI-XII და XIII-XIV საუკუნეების ხელნაწერები და სხვა. ტაძარში მინის იატაკია, რომლის საშუალებითაც მნახველებს შეუძლიათ დაათვალიერონ ძველი ტაძრის საძირკველი.

დროთა განმავლობაში აღდგა ოჰრიდის ლიტერატურული სკოლაც, ახალ შენობას სლავური უნივერსიტეტი ეწოდა. უნივერსიტეტი მოიცავს დიდ ბიბლიოთეკას, რომელიც განკუთვნილია ძველი ხელნაწერებისა და წიგნების შესანახად, აქვეა 800-ზე მეტი ხატის გალერეა. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოაჩინეს ბაზილიკის საძირკველი, V-VI საუკუნის მოზაიკა, ორნამენტები, ცხოველებისა და ადამიანის გამოსახულებებით. იგეგმება არქეოლოგიური ძეგლის და მიმდებარე ტერიტორიის სრული რეაბილიტაცია.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის არქეოლოგიური ძეგლები
იური ლევიტანი

**იური ბორისის ძე ლევიტანი** (; დ. , ვლადიმირი — გ. 4 აგვისტო, 1983, სოფ. ბესონოვკა, ბელგოროდის ოლქი) — სრულიად საკავშირო რადიოს დიქტორი (1931 წლიდან), სსრკ სახალხო არტისტი (1980). 17 წლიდან მუშაობდა რადიოში. ფლობდა იშვიათი ტემბრის ხმასა და დრამატული მეტყველების უნარს, ერთმანეთს ორგანულად უხამებდა დეკლამაციურ ოსტატობასა და სამსახიობო გამომხატველობას, რითაც იწვევდა ძლიერ ემოციურ ზემოქმედებას. 50 წლის განმავლობაში კითხულობდა უმნიშვნელოვანეს ოფიციალურ შეტყობინებებს, მ.შ. საბჭოთა საინფორმაციო ბიუროს კრებსებს დიდი სამამულო ომის დროს. იური ლევიტანის ხმა ომის წლების ატმოსფეროს განუყოფელი ნაწილი და რამდენიმე თაობისათვის ეპოქის სიმბოლო გახდა. მონაწილეობდა ფილმების, ტელეგადაცემებისა და სხვათა გახმოვანებაში.

## ჯილდოები და აღიარება 
* 1959 — რსფსრ დამსახურებული არტისტი
* 1973 — რსფსრ სახალხო არტისტი
* 1980 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1974 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
* 1964 — საპატიო ნიშნის ორდენი
* 1944 — შრომის წითელი დროშის ორდენი
* მედალი მოსკოვის დაცვისათვის
* მედალი 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის
* მედალი 1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლისთავის აღსანიშნავად
* მედალი 1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლისთავის აღსანიშნავად
* მედალი სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 50 წლის საიუბილეოდ
* მედალი სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 60 წლის საიუბილეოდ
* მედალი შრომის ვეტერანი

## ხმის ნიმუშები 
## გალერეა

ფაილი:Могила Ю.Б. Левитана.JPG|
ფაილი:Ekat levitan.JPG|

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1983
კატეგორია:საბჭოთა დიქტორები
კატეგორია:საბჭოთა რადიოწამყვანები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:რსფსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 50 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 60 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მოსკოვის 800 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
Pontiac Aztek

**Pontiac Aztek** ― სერიული კროსოვერი, წარმოებული GM-ის მიერ 2000-დან 2005 წლამდე. 

## გაყიდვები 
## სქოლიო 
კატეგორია:General Motors
ოჰრიდის ანტიკური თეატრი

**ოჰრიდის ანტიკური თეატრი** () — რომაული პერიოდის თეატრი ოჰრიდში, ჩრდილოეთი მაკედონია. იგი ააგეს ძვ. წ. 200 წელს და ერთადერთი ელინისტური ხანის თეატრია ქვეყანაში, რადგან დანარჩენი სამი სკუპი, სტობი და ჰერაკლეა-ლინკესტისი რომაულ ეპოქაშია აგებული. თეატრს აქვს შესანიშნავი მდებარეობა, მის სცენას გვერდებიდან იცავდა ბორცვები, რაც აკავებდა ქარს და ხელი არ ეშლებოდა აკუსტიკას. 

რომაულ ეპოქაში თატრი გამოიყენებოდა გლადიატორების ბრძოლისათვის. თუმცა, ვინაიდან თეატრი ასევე იყო რომაელების მიერ ქრისტიანების სიკვდილით დასჯის ადგილი, ის სწრაფად გადაიქცა ადგილობრივებისათვის უაღრესად საძულველ ადგილად. ფაქტობრივად, ამ უსიამოვნო ამბების გამო, რომის იმპერიის დაშლის შემდეგ თეატრი მიატოვეს და მიწაში დაფლეს ადგილობრივებმა. ამის გამო სტრუქტურის უმეტესი ნაწილი კარგად შენარჩუნდა. თეატრი შემთხვევით აღმოაჩინეს 1980-იან წლებში. კერძოდ, ამ ტერიტორიაზე ზოგიერთი სახლის ირგვლივ სამშენებლო სამუშაოების მიმდინარეობის დროს გამოჩნდა დიდი ქვის ბლოკები ბერძენი ღმერთის დიონისესა და მუზების ჩუქურთმებით, რამაც არქეოლოგები დააჯერა, რომ აღმოაჩინეს ბერძნული თეატრი.

1980-იანი წლების ბოლოდან თეატრი კვლავ არის საჯარო წარმოდგენების ადგილი, აქ იმართება სპექტაკლები, კონცერტები, ოპერები, საბალეტო წარმოდგენები. ბოლო დროს, ოჰრიდის ზაფხულის ფესტივალის ფარგლებში აქ იმართება მაღალი დონის კულტურული სპექტაკლები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Антички театар - Завод и музеј на град Охрид

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონიის არქეოლოგიური ძეგლები
სახტიგვერდის ნაეკლესიარი

**სახტიგვერდის ნაეკლესიარი** — არქიტექტურული ძეგლი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვარდიგორაში, სახტისგვერდის თხემზე. 

მცირე ზომის (7,6X5,4) დარბაზული ტიპის ეკლესიაზე გამოიყოფა ორი არქიტექტურული შრე: პირველი წარმოადგენს კარგად გათლილი ქვებით ნაშენებ 25 სმ-ით გამოზიდულ ცოკოლზე დაფუძნებულ კედელს (სიგანე 0.87 მ.), ხოლო მეორე კი სავარაუდოდ უკვე დანგრეული და გადამწვარი კედლების ქვებისაგან დამზადებულ შენავსებ ფენას. ეკლესიის ქვის თაღოვანი კამარა ჩამოშლილია, რომელიც კირხსნარიან იატაკზე წარმოქმნის 60-70 სმ-იან ნაშალ, ღორღოვან შრეს. ეკლესიას დასავლეთიდან აქვს 1,25 მ. სიგანის კარი. სარკმლები შემორჩენილია მხოლოდ დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებზე. საკურთხეველში გაწმენდილ კირხსნარიან იატაკზე კარგად იკითხება კედელზე მიდგმული ტრაპეზის (1,1X0.3 მ.) კვალი. ტრაპეზის მარჯვნივ და მარცხნივ დასტურდება ორი ნიშა. აღმოსავლეთ ფასადზე, სარკმლის თავზე გამოსახულია წრეში ჩასმული ჯვარი. ეკლესიის ირგვლივ შემორჩენილია ყორე-გალავნის ფრაგმენტული ნაშთები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მშვიდობით, კოლუმბუს

**მშვიდობით, კოლუმბუს** () — ამერიკელი მწერლის, ფილიპ როთის, მხატვრული კრებული, რომელიც თავდაპირველად 1959 წელს გამოიცა. წიგნი ხუთ მოთხრობას აერთიანებს. თითოეული მათგანი ეხმიანება და იუმორისტულად აღგვიწერს მეორე და მესამე თაობის ამერიკელი ებრაელების ყოფას, რომლებიც ტოვებენ ეთნიკურ გეტოებს და გარეუბნებში იწყებენ ცხოვრებას.

ნაწარმოებმა კრიტიკული აღიარება ჰპოვა და ავტორს აშშ-ის ეროვნული წიგნის ჯილდო მოუტანა.. მიუხედავად ამისა, კრებულს კრიტიკა არ მოჰკლებია, რამდენადაც ებრაელი პერსონაჟების დამაკნინებელი აღწერა ამ ეთნოსის არაერთი წარმომადგენლის უკმაყოფილების მიზეზი გახდა. 1962 წელს, რალფ ელისონთან, არანაკლებ გამორჩეულ შავკანიან მწერალთან ერთად გამართულ პრესკონფერენციაზე, სადაც ისინი თანამედროვე ლიტერატურულ ნიმუშებს განიხილავდნენ, ფილიპ როთის მიმართ საკმაოდ გამომწვევი შეფასებები გაკეთდა მრავალმა ის მიიჩნია ისეთ ებრაული წარმოშობის მქონე მწერლად, რომელიც ებრაელებს ვერ იტანდა. ეს უკანასკნელი მას თან გაჰყვა იარლიყად, რის გამოც შემდეგშიც არაერთხელ გახვეულა კრიტიკის ქარ-ცეცხლში.

## მიმოხილვა 
კრებულის სათაური — მშვიდობით, კოლუმბუს“ — ერთგვარად მიუთითებს საშუალო კლასის ებრაელი ამერიკელების ცხოვრებაზე, დამცინავი და ცინიკური ტონით.

ნაწარმოების პროტაგონისტად გვევლინება ნილ კლუგმანი — დაბალანაზღაურებიანი მუშაკი ნიუარკის საჯარო ბიბლიოთეკაში. ის დეიდა გლედისთან და ბიძა მაქსთან ერთად ცხოვრობს ნიუ-ჯერსის მუშათა კლასის უბანში, ქალაქ ნიუარკში. ერთ ზაფხულს, ნილი გაიცნობს ბრენდა პატიმკინს, რედკლიფის კოლეჯის სტუდენტს, რომელიც საკმაოდ მდიდარი ებრაული ოჯახიდანაა და რომელიც შორტ ჰილზის მდიდარ გარეუბანში ცხოვრობს.

სათაური „მშვიდობით, კოლუმბუს“ ბრენდას ძმის, რონის მიერ შესრულებული სიმღერის ტექსტშიც გვხვდება, რომელიც მან, სხვა შემსრულებლებთან ერთად, ოჰაიოს უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იმღერა.

აღნიშნულ ნაწარმოებზე დაყრდნობით 1969 წელს გამოვიდა ეკრანიზაცია, რომელშიც მთავარ როლებს ალი მაკგროუ და რიჩარდ ბენჯამინი ასრულებენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფილიპ როთი

## სქოლიო 
კატეგორია:1959 წლის რომანები
კატეგორია:ფილიპ როთის რომანები
ვეიბისლეთი

**ვეიბისლეთი** (შვედ. Vejbyslätt) — დაბა ბარკოკრას სამრევლოში, ენგელჰოლმის მუნიციპალიტეტში, სკონეს საგრაფოში.

## ისტორია 
ადგილის სახელი "ვეიბისლეთი" მომდინარეობს სიტყვა "Væghby-დან" - შვედურიდან ითარგმნება, როგორც სოფელი, სადაც გზა გადიოდა. იგულისხმება გზა სოფელ ბარკოკრას, ვესტრა კარუპს და თურექუავს შორის. ისტორიულ წყაროებში სახელი პირველად ნახსენებია 1390 წელს. თავდაპირველად მიმდებარე ტერიტორიის ცენტრს სოფელი ვეიბი წარმოადგენდა, ხოლო ის მიწა კი, სადაც დღეს ვეიბისლეთია გაშენებული, დაუმუშავებელი იყო და ადგილობრივი გლეხების მიერ საძოვრებად და კირქვიანი თიხის მოსაპოვებლად გამოიყენებოდა.

1830-იან წლებში პატარა ფერმების გაერთიანების შედეგად, ვეიბისლეთის ადგილას ვეიბიგორდენის მამული ჩამოყალიბდა, ხოლო პირველი საცხოვრებელი სახლები მე-19 საუკუნის მიწურულს, რკინიგზის გაყვანის შემდეგ აშენდა. რკინიგზის სადგური ვეიბისლეთში 1885 წელს გაიხსნა, როცა სკუონე-ჰალანდის რკინიგზა დასრულდა. აღსანიშნავია, რომ დასახლების ოფიციალური სახელი თავდაპირველად ბარკოკრა (სადგური) იყო და ვეიბისლეთი მხოლოდ 1921 წელს დაერქვა.

1969 წელს დაბაში რეჟისორმა იარლ ქულემ გადაიღო შვედი მწერლის ფრიტიოფ ნილსონ პირატენის წიგნის "წიგნების გამყიდველი, რომელმაც ბანაობა შეწყვიტა" ეკრანიზაცია.

1970-იან წლებში მგზავრთა ნაკადის შემცირების გამო რკინიგზის სადგური დაიხურა, რასაც დაბის დეპოპულაცია მოჰყვა.

## საზოგადოება 
დაბაში ფუნქციონირებს სამშენებლო მასალების მაღაზია.

ვეიბისლეთში მოქმედებს ასოციაცია "ვეიბისლეთის სოფლისა და კულტურის საზოგადოება," რომელიც დაბის მაცხოვრებლების კეთილდღეობაზე ზრუნავს.

## სქოლიო
ვიქტორ ოსიმენი

**ვიქტორ ოსიმენი** (; დ. 29 დეკემბერი, 1998, ლაგოსი, ნიგერია) — ნიგერიელი ფეხბურთელი. „გალათასარაისა“ და ნიგერიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

## საკლუბო კარიერა
ნიგერიაში დაბადებულმა ოსიმენმა საფეხბურთო კარიერა 2017 წელს, გერმანულ „ვოლფსბურგში“ დაიწყო. გუნდში გატარებული ნახევარი სეზონის შემდეგ იჯარით უერთდება ბელგიურ „შარლერუას“, საიდანაც ფრანგულ „ლილში“ გადადის. 2020 წელს „ნაპოლიმ“ ოსიმენი €70 მილიონ ევროდ შეიძინა. ვიქტორმა 2021–22 წლების სეზონში სერია A-ს საუკეთესო ახალგაზრდა ფეხბურთელის ჯილდო მოიგო.

## სანაკრებო კარიერა
2015 წლის მსოფლიოს 17-წლამდელთა საფეხბურთო ჩემპიონატზე ოსიმენმა ოქროს ბუცი მოიგო, ნიგერიის ნაკრები კი მსოფლიო ჩემპიონი გახდა. მისი დებიუტი ეროვნულ ნაკრებში 2017 წლის ივნისში შედგა. მონაწილეობა მიიღო 2019 წლის აფრიკის ერთა თასზე.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ნაპოლი
;* სერია A: 2022–23

;  გალათასარაი
;* თურქეთის სუპერლიგა: 2024-25
;* თურქეთის თასი: 2024-25

### სანაკრებო
;  ნიგერია
* აფრიკის ერთა თასი მეორე ადგილი: 2023; მესამე ადგილი: 2019
### ინდივიდუალური
* სერია A-ს წლის საუკეთესო ფეხბურთელი: 2023
* სერია A-ს წლის საუკეთესო თავდამსხმელი: 2023
* სერია A-ს თვის საუკეთესო ფეხბურთელი: მარტი 2022, იანვარი 2023
* სერია A-ს თვის საუკეთესო გოლის ავტორი: იანვარი 2023
* სერია A-ს საუკეთესო ახალგაზრდა მოთამაშე: 2021–22
* სერია A-ს სეზონის გუნდის წევრი: 2022–23
* წლის საუკეთესო აფრიკელი ფეხბურთელი: 2023
* ევროპის სპორტული მედიის წლის გუნდის წევრი: 2022–23
* თურქეთის სუპერლიგის სეზონის საუკეთესო გოლი: 2024-25
* თუქეთის სუპერლიგის ოქროს ბუცი: 2024-25

## რესურსები ინტერნეტში
* Soccerway

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:ნიგერიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბელგიის პირველი დივიზიონი A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლილის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გალათასარაის ფეხბურთელები
კატეგორია:2019 წლის აფრიკის ერთა თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვლადიმერ მენაბდე

**ვლადიმერ მენაბდე** (დ. 28 იანვარი, 1896, გონებისკარი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 16 თებერვალი, 1981, თბილისი) — ქართველი გენეტიკოს-სელექციონერი, კულტურული ფლორის მკვლევარი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1946), პროფესორი (1950), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1959).

## ბიოგრაფია 
1923 წლიდან მუშაობდა თბილისის ბოტანიკური ბაღის სელექციის განყოფილებაში; 1930 წლიდან საქართველოს ცენტრალურ სელექციის სადგურში. 1938-1960წწ. იყო ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში, 1938 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის კულტურული ფლორის განყოფილების დამაარსებელი და უცვლელი ხელმძღვანელი. მან გამოავლინა მარცვლოვანი კულტურების უნიკალური ფორმები. მის მიერ გამოყვანილი ხორბლის 4 და ქერის 1 ჯიში დაინერგა წარმოებაში. დაადასტურა, რომ საქართველო ხორბლის კულტურის უძველესი კერაა; შეიმუშავა ხორლის გენეზისის სქემა, სადაც სრულად ასახა ქართული ხორბლის როლი და ადგილი ამ მცენარის გაკულტურების პროცესში. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:დაბადებული 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:მენაბდეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
მენაბდე

საკუთარი სახელი **მენაბდე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე მენაბდე — პოლიტიკოსი
* გიორგი მენაბდე — ექიმი
* გიორგი მენაბდე — მორაგბე
* ვლადიმერ მენაბდე — ბიოლოგი
* ლევან მენაბდე — ლიტერატურათმცოდნე
* ლევან მენაბდე — პოლიტიკოსი 
* მანანა მენაბდე — მუსიკოსი  
* მიხეილ მენაბდე — მუსიკოსი  
* ოთარი მენაბდე — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
მენამი

**მენამი**, *მენამ-ჩაო-პრაია* – მდინარე ინდოჩინეთის ნახევარკუნძულზე, ტაილანდის უდიდესი მდინარე. სიგრძე დაახლოებით 1200 კილომეტრი, აუზის ფართობი დაახლოებით 150 000 კმ². სათავე აქვს ქუნთანის ქედის კალთებზე, უმთავრესად მიედინება დაბლობზე, ერთვის ტაილანდის ყურეს. წყალხუვია მაისიდან ნოემბრამდე. მენამის დელტაშია ქალაქები ბანგკოკი და აიუთაია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტაილანდის მდინარეები
ათინოგენ მენაღარიშვილი

**ათინოგენ მენაღარიშვილი** (დ. 15 მაისი, 1900, ლანჩხუთი, ოზურგეთის მაზრა — გ. უცნობია) — ქართველი აგროქიმიკოსი, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1948), საქართველოს სსრ-ის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1955). მისი ვაჟია ქართველი პოლიტიკოსი ირაკლი მენაღარიშვილი.

## ბიოგრაფია 
1928 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი 1928 წელს. მუშაობა დაიწყო ჩაქვის საცდელ სადგურში მეცნიერი მუშაკის თანამდებობზე. 1931 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგროქიმიის კათედრის პროფესორი იყო. გამოიკვლია ჩაის მცენარის საკვები ხსნარის ოპტიმალური რეაქცია, დაადგინა ჭიათურის მანგანუმის შლამის მიკროსასუქად გამოყენების შესაძლებლობა, დაამუშავა მურა ნახშირიდან ჰუმინისა და ტორფიდან სასუქების დამზადების ტექნოლოგია. ავტორია აგროქიმიის სახელმძღვანელოებისა და მონოგრაფიებისა: „საკვები კულტურების განოყიერება“ (1947), „საქართველოს ტორფი“ (1949), „საქართველოს ნიადაგების აგროქიმიური დახასიათება“ (1963) და სხვა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი აგროქიმიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ლანჩხუთში დაბადებულები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
კატეგორია:სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ქართველი პროფესორები
მენაღარიშვილი

საკუთარი სახელი **მენაღარიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ათინოგენ მენაღარიშვილი — აგროქიმიკოსი
* ირაკლი მენაღარიშვილი — პოლიტიკოსი
* მაია მენაღარიშვილი — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კარლ მენგერი

**კარლ მენგერი** (; დ. 23 თებერვალი, 1840, ნოვი-სონჩი — გ. 26 თებერვალი, 1921, ვენა) — ავსტრიელი ეკონომისტი, ზღვრული სარგებლიანობის სუბიექტური თეორიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ავსტრიული სკოლის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი. 1920–30-იან წლებში მიეკუთვნებოდა ვენის წრეს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:ავსტრიელი ეკონომისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
ელიფსოიდი

მინი|300პქ|ელიფსოიდები 
**ელიფსოიდი** — მეორე რიგის ჩაკეტილი ცენტრალური ზედაპირი, რომელიც მიიღება ელიფსის ბრუნვით თავისი ერთ-ერთი ღერძის ირგვლივ. თუ ელიფსოიდის ორივე ნახევარღერძი ერთმანეთის ტოლია, ასეთ ელიფსოიდს ეწოდება ბრუნვის ელიფსოიდი ან სფეროიდი. დედამიწის სფერო ფორმით ახლოსაა სფეროიდთან. ელიფსოიდის სიმეტრიის ცენტრს მისი ცენტრი ეწოდება. თუ სამივე ღერძს აქვს ერთნაირი სიგრძე ასეთი ელიფსოიდი სფეროა. ზოგადი ელიფსოიდი, აგრეთვე ცნობილი როგორც სამღერძიანი ელიფსოიდი, მეორე რიგის ზედაპირია, რომელიც დეკარტის კოორდინატთა სისტემაში განისაზღვრება როგორც:
 
:\frac{x^2}{a^2} + \frac{y^2}{b^2} + \frac{z^2}{c^2} = 1,
სადაც a, b და c არის ნახევარღერძის სიგრძე. გარდა ამისა, ელიფსოიდი a=b=c-სთან წარმოადგენს სფეროს. ისააკ ნიუტონმა იწინასწარმეტყველა, რომ დედამიწის ბრუნვის გამო მისი სფერო ელიფსოიდური უნდა ყოფილიყო, ვიდრე სფერული, რაც საგულდაგულო აზომვებით დადასტურდა კიდეც. ბრუნვის ელიფსოიდი ხშირად გამოიყენება დედამიწის გეოდეზიურ გამოთვლებში, ვინაიდან მსგავსი გამოთვლები რთულ მათემატიკურ მოდელებთან შედარებით მარტივია.

## სქოლიო
კატეგორია:გეომეტრიული ფიგურები
მენანდრე

**მენანდრე** ― (დ. ძვ. წ. 342 ― გ. ძ.ვ. წ. 292) ― ძველი ბერძენი დრამატურგი, ანტიკური ჰუმანიზმის წარმომადგენელი, ატიკური კომედიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. ავტორია 100–ზე მეტი კომედიისა, მათი ნაწილი დადგინდა XIX-XX საუკუნეებში ეგვიპტეში აღმოჩენილი პაპირუსებიდან.

## ლიტერატურა
**ფხაკაძე მ.*, „მენანდრეს ახალაღმოჩენილი კომედიები“, „თსუ შრომები“, ტ. 183, 1978
**ყაუხჩიშვილი ს.*, „ბერძნული ლიტერატურის ისტორია“, ტ. 1, თბილისი, 1950
**წერეთელი გ*. „მენანდრის კომედიები“, „ჩვენი მეცნიერება“, ტ. 2-3 1923

კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 342
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 342
კატეგორია:ძველი ბერძენი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სევილი (1929 წლის ფილმი)

**სევილი** () — 1929 წელს გადაღებული აზერბაიჯანული ფილმი, რომლის რეჟისორია ამო ბეკ-ნაზაროვი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2019 წლის 7 მაისის №211 დადგენილებით ეს ფილმი აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში სახელმწიფო საგანძურად გამოცხადებულ ფილმების სიაში შევიდა.

## სიუჟეტი
ფილმი დაფუძნებულია ჯაფარ ჯაბარლის ამავე სახელწოდების პიესის მოტივებზე.

აზერბაიჯანი, 1919 წელი — მუსავატისტების მმართველობის პერიოდი. სევილი გაუნათლებელი ქალია. ქმრის სახლში ათასგვარ ტანჯვას იტანს. იგი მონასავით ელოდება ქმარს, ბალაშს, თუმცა ბალაში არ აფასებს სევილის მსხვერპლს. იგი მუსავატისტების პარტიის წევრია და ბანკის მმართველი. სპეკულიანტი ალი-ბეი ცდილობს ბანკიდან მისი დახმარებით სესხი აიღოს. ბალაშს ლამაზმან ედილს გააცნობს, რომელიც ცდილობს ბალაში ცოლს დააცილოს და საბოლოოდ გამოუვა კიდეც. შარიათის კანონების მიხედვით სევილს პატარა შვილს წაართმევენ და ულუკმაპუროდ ქუჩაში აგდებენ. მარტოხელა, მიტოვებული ქალი იტანჯება. მაგრამ ახალი ცხოვრება ხდება სევილის გადარჩენის გზა. ის იწყებს დამოუკიდებელ ცხოვრებას… ფილმი ეხება ქალის თავისუფლების აქტუალურ საკითხს, ვიწრო აზროვნების და უცოდინარი ადამიანების დაბრკოლებებს ამ თავისუფლებისკენ მიმავალ გზაზე და ამავდროულად ამხელს ბავშვებს, რომლებიც ვერ პოულობენ თავიანთ ადგილს საზოგადოებაში, რომლებიც ზიზღით ექცევიან თავიანთ წესებს. ბებია-ბაბუა და საკუთარი მამაც კი არ მოსწონთ.

## ფილმის შესახებ
ეს ფილმი იყო აზერბაიჯანელი კინემატოგრაფისტების პირველი საპროტესტო ხმა ქალთა უუფლებობისა და ქალის მონობის წინააღმდეგ. ჯაბარლი მჭიდროდ იყო ჩართული ფილმში სევილის როლის შესასრულებლად შესაფერისი გოგონას ძებნაში. ჯაფარს სურდა, რომ სევილი ფილმში აზერბაიჯანელ გოგონას ეთამაშა. ის ბაქოს ქუჩებში დადიოდა და კარდაკარ ეძებდა აზერბაიჯანელ გოგონას სახლებში, ოფისებსა და უნივერსიტეტებში, რათა ეპოვა მსახიობი, რომელიც მის გმირს ეკრანზე გამოსახავდა. ამ ოცნებას მან საკუთარი სიჯიუტით მიაღწია. უცნაური თავგადასავლებიც კი ჰქონდა და ამ ძიების დროს მიღებული შთაბეჭდილების საფუძველზე დაწერა მოთხრობა „გიულერი“. სევილის როლისთვის აზერბაიჯანის  ნავთობისა და ქიმიის სახელმწიფო ინსტიტუტის სტუდენტს იზეტ ორუჯევას მიაგნეს.

მიუხედავად იმისა, რომ იზეტ ორუჯევა პროფესიონალი მსახიობი არ არის, ეს ფილმი მისი პირველი ნამუშევარია კინოში და ის აზერბაიჯანის ერთ-ერთი პირველი ეროვნული კინომსახიობია.

ფილმი კინემატოგრაფისტის ასგარ ისმაილოვის პირველი ნაბიჯია.

## დამდგმელი ჯგუფი
* ნაწარმოების ავტორი — ჯაფარ ჯაბარლი
* სცენარის ავტორი — ჯაფარ ჯაბარლი, გრიგორი ბრაგინსკი
* რეჟისორი — ამო ბეკ-ნაზაროვი
* ოპერატორი — ივან ფროლოვი
* დიზაინერი — ალექსანდრე ს. გონჩარსკი
* მეორე ოპერატორი — ასგარ ისმაილოვი
* რეჟისორის ასისტენტი — გრიგორი ბრაგინსკი

## როლებში
* იზეტ ორუჯევა — სევილი
* აგასადიგ გერაიბეილი — ბალაში
* მუსტაფა მარდანოვი — ატაკიში (ბალაშის მამა)
* ბელა ბელეცკაია — ადილა
* ა. ი. ბაზირგანოვი — ალი-ბეი
* ლატიფ საფაროვი — გიუნდუზი
* რუსტამ კაზიმოვი — რუსტამ-ბეი
* აზიზა მამედოვა — დაიე
* გასიმ ზეინალოვი — ბაბაკიში (სევილის მამა)

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ფილმის ყურება

## სქოლიო
კატეგორია:1929 წლის ფილმები
კატეგორია:ამო ბეკ-ნაზაროვის ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის“ ფილმები
კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:მუნჯი ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
ომი ინგუშეთში

**ომი ინგუშეთში** — დაიწყო 2007 წელს, როგორც აჯანყების ესკალაცია ინგუშეთში, რომელიც დაკავშირებულია ჩეჩნეთში სეპარატისტულ კონფლიქტთან. ადგილობრივმა უფლებადამცველებმა და ოპოზიციონერმა პოლიტიკოსებმა კონფლიქტს სამოქალაქო ომი უწოდეს. 2009 წლის შუა ხანებისთვის ინგუშეთმა აჯობა ჩეჩნეთს, როგორც ყველაზე მოძალადემ ჩრდილოეთ კავკასიის რესპუბლიკებს შორის. 2015 წლისთვის რესპუბლიკაში აჯანყება მნიშვნელოვნად შესუსტდა და დაღუპულთა რიცხვი არსებითად შემცირდა.  

## ისტორია 
2007 წლის 26 ივლისს, ინგუშეთში უსაფრთხოების მასშტაბური ოპერაცია დაიწყო, რასაც მოჰყვა თავდასხმების სერია , მათ შორის პრეზიდენტ მურატ ზიაზიკოვის მვლელობის მცდელობა მასობრივ აჯანყებამდე ხუთი დღით ადრე. მომდევნო რამდენიმე დღის განმავლობაში ასობით ადამიანი დააკავეს წმენდის დროს, ხოლო  თავდასხმების დროს უსაფრთხოების რამდენიმე თანამშრომელი დაიღუპა და დაიჭრა. საბოლოოდ, ზიაზიკოვს გადადგომა მოთხოვეს. 2008 წლის 30 ოქტომბერს რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა ხელი მოაწერა ბრძანებას ზიაზიკოვის თანამდებობიდან გადაყენების შესახებ და მის ნაცვლად ლეიტენანტი, პოლკოვნიკი იუნუს-ბეკ ევკუროვი დაინიშნა. ეს ინგუშების ოპოზიციამ გამარჯვებად შეაფასა.

თუმცა ძალადობა არ დასრულებულა. არსებული წყაროების მიხედვით, თითქმის 50 ადამიანი (მათ შორის 27 მეამბოხე, 18 პოლიციელი და ორი მშვიდობიანი მოქალაქე) დაიღუპა ამ პატარა რესპუბლიკაში (500 000-ზე ნაკლები მოსახლე) 2009 წლის პირველ სამ თვეში თითქმის ყოველდღიურ შეტაკებებში. გაგრძელდა გახმაურებული ფიგურების მკვლელობები და მკვლელობის მცდელობები. 2009 წლის 10 ივნისს მოკლეს  ინგუშეთის უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარის მოადგილე აზა გაზგირეევა,  ინგუშის პრეზიდენტი ევკუროვი მძიმედ დაიჭრა 22 ივნისს თვითმკვლელი ტერორისტული თავდასხმის შედეგად, ხოლო მშენებლობის მინისტრი რუსლან ამერხანოვი აგვისტოში თავის კაბინეტში მოკლეს. 2010 წლის ოქტომბერში ისლამისტური კავკასიის ემირატების ჯგუფის ინგუშების ფილიალმა გამოაცხადა მორატორიუმი პოლიციელების მკვლელობაზე.  .

2010 წლის შემდეგ ინგუშეთში ძალადობის დონემ კლება დაიწყო, ეს ტენდენცია გაგრძელდა, 2013 წლიდან 2014 წლამდე, რესპუბლიკაში დაღუპულთა საერთო რაოდენობა 60%-ით დაეცა. 2014 წელს უშიშროების ძალებმა მოკლეს აჯანყების ლიდერი არტურ გეტაგაჟევი. 2015 წლის შუა რიცხვებში ევკუროვმა განაცხადა, რომ რესპუბლიკაში აჯანყება "დამარცხდა". მისი თქმით, პროტესტანთთა ჯგუფიდან 80 მებრძოლი ჩაბარდა და მათთვის მინიჭებულ იქნა ამნისტია. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* 2004 ნაზრანის დარბევა
* აღმოსავლეთ პრიგოროდნის კონფლიქტი

## სქოლიო 
კატეგორია:სამოქალაქო ომები 1945 წლის შემდეგ
კატეგორია:რუსეთის ომები
კატეგორია:ინგუშეთის ისტორია
კატეგორია:2010-იანი წლების კონფლიქტები
კატეგორია:2010-იანი წლები რუსეთში
მურატ გასაევი

**მურატ გასაევი** (ასევე ითარგმნება როგორც **მურად გაზაევი**) — ეთნიკურად ჩეჩენი, რუსეთის ინგუშეთის რესპუბლიკიდან ლტოლვილი იყო ესპანეთში. 2008 წლის დეკემბერში ის გადაეცა რუსეთის ხელისუფლებას მიუხედავად უფლებადამცველი ორგანიზაციების, მათს შორის Amnesty International-ისა და Human Rights Watch- ის პროტესტის მიუხედავად. გასაევს წამებისა და არასათანადო მოპყრობის საფრთხე ემუქრებოდა, ისევე როგორც სამართლიანი სასამართლოს უარყოფა რუსეთში წამების დროს მოპოვებული მტკიცებულებების პოტენციური გამოყენების საფუძველზე. 

რუსეთის ექსტრადიციის მოთხოვნა, როგორც ჩანს, ეყრდნობოდა რუსეთში პატიმრობაში მყოფი პირის განცხადებებს, რომელმაც გასაევი 2004 წლის ივნისის მოვლენებში (2004 წლის ნაზრანის დარბევა ინგუშეთის სამთავრობო შენობებში) მონაწილეობაზე დაადანაშაულა, უშიშროების ფედერალური სამსახურის მიერ დაკითხვის დროს. დაკავებულმა, იდრის მატიევმა, მოგვიანებით უარყო განცხადება იმის მტკიცებით, რომ მას სცემდნენ, აწამებდნენ ელექტროშოკით და ოჯახით ემუქრებოდნენ.  გასაევი ამტკიცებდა, რომ ის ინგუშეთში 2004 წლის აგვისტოში დააკავა ხუთმა ნიღბიანმა ოფიცერმა, რომლებმაც იგი ინგუშეთში FSB-ის ცენტრალურ ოფისში მიიყვანეს, აწამეს და დაკითხეს თავდასხმის შესახებ. მისთვის ბრალი არ წაუყენებიათ და სამდღიანი წამების შემდეგ გაათავისუფლეს.

გასაევი რუსეთიდან გაიქცა და საბოლოოდ 2005 წელს ესპანეთს შეაფარა თავი. თუმცა, მისი მოთხოვნა თავშესაფრის თაობაზე უარყვეს „ესპანეთის ხელისუფლების მიერ მიღებული კონფიდენციალური ინფორმაციის“ საფუძველზე. 2006 წლის დეკემბერში იგი ესპანეთის ხელისუფლებამ რუსეთის მოთხოვნით დააკავა, როგორც დარბევაში ეჭვმიტანილი. ევროპის საბჭოს წამების პრევენციის კომიტეტისთვის ცნობილი არ ყოფილა კონსულტაციები რუსეთის პროკურორის მიერ მიცემული „დიპლომატიური გარანტიების“ შესახებ მანამ, სანამ ესპანეთის სასამართლომ არ დააკმაყოფილა ექსტრადიციის მოთხოვნა. ექსპერტების აზრით, „გარანტით თუ მის გარეშე, ჩეჩენი, რომელსაც ბრალად ედება პოლიციელების მკვლელობა, დიდხანს არ რჩება ცოცხალი რუსულ ციხეში“. 

2008 წლის 31 დეკემბერს გასაევი წამების საწინააღმდეგო გარანტიების გარეშე გაგზავნეს რუსეთში.. Amnesty International-მა განაცხადა, რომ ექსტრადიციით ესპანეთმა დაარღვია თავისი ვალდებულებები ადამიანის უფლებათა საერთაშორისო კანონმდებლობით, მათ შორის, წამების წინააღმდეგ გაეროს კონვენციით . 

2009 წლის 30 ივნისს, საქმეზე პასუხისმგებელმა უფროსმა რუსმა გამომძიებელმა დაადგინა, რომ ყველა ბრალდება უნდა მოხსნოდა გასაევს, რომლის ალიბიც ხუთმა მოწმემ დაადასტურა. ის 28 აგვისტოს, რუსეთში 10 თვიანი პატიმრობის შემდეგ გაათავისუფლეს. „დიდი შვებაა, რომ გასაევი პატიმრობიდან გავიდა, მაგრამ პირველ რიგში ის იქ არასოდეს უნდა ყოფილიყო“, - თქვა ტანია ლოკშინამ, HRW-ის მოსკოვის დირექტორის მოადგილემ. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩეჩნები
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გურამ ალექსიძე

**გურამ ალექსიძე** (დ. 30 ივლისი, 1939, თელავი) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი, სოფლის მეურნეობის მუშაკი.

## ბიოგრაფია
1962 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტი.

1967–1973 წლებში მუშაობდა საქართველოს მებაღეობის, მევენახეობისა და მეღვინეობის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1974–1983 წლებში და 1987 წლიდან იყო საქართველოს მცენარეთა დაცვის  ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო ნაწილში. 1983–1987 წლებში იყო აშშ-ს მცენარეთა დაცვის ექსპერტი. მან შეისწავლა საქართველოს პირობებში ხეხილისა და ვაზის მავნებლების ბიოეკოლოგია, მათი  რიცხობრიობის მარეგულირებლი  ფაქტორები და დაამუშავა მათ წინააღმდეგ ბრძოლის ინტეგრირებული ღონისძიებები. პირველად საქართველოში ხეხილის აგროცენოზებისათვის დაადგინა მავნე და სასარგებლო მწერების ურთიერთდამოკიდებულება მათემატიკური მოდელირებისა და ელექტრონულ-გამომთვლელი მანქანების გამოყენებით, გამოიკვლია პესტიციდების მოქმედება მავნე და სასარგებლო მწერებზე და შეიმუშავა ეკოლოგიური თვალსაზრისით მათი უსაფრთხოდ გამოყენების მეთოდები. არის 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი, მათ შორის 17 მონოგრაფიისა და 10-ზე მეტი ბროშურის, 80-ზე მეტი ნაშრომი გამოქვეყნებულია საერთაშორისო ჟურნალებში. ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1989), პროფესორი (1989), ენტომოლოგი.

## ჯილდოები
1999 — ღირსების ორდენი

## ბიოგრაფია
* ხეხილის მავნებლები და დაავადებები, თბილისი, ლეგა, 2010, გვ. 52 + 12 ჩართ. ფ. ილ.
* მევენახე-აგრონომის ცნობარი მცენარეთა დაცვაში, თბილისი, საქართველო, 1992, გვ. 164
* ხეხილის მავნებლები და პესტიციდები, თბილისი, საბჭ.საქართველო, 1979, გვ. 68
* მავნე და სასარგებლო მწერები, თბილისი, განათლება, გვ. 129

## ლიტერატურა
* საქართველო: ენციკლოპედია: ტ.I.–თბ., 1997, გვ. 105
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 4/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი, თბ., 2002, გვ. 277

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:თელავში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ქართველი სოფლის მეურნეობის მუშაკები
დაგდიზელის ქარხანა

**დაგდიზელის ქარხანა** () — ქარხანა კასპიისკში (დაღესტანი). დაგდიზელის ქარხანა დაარსდა 1932 წელს. ის არის ერთ-ერთი უძველესი და უდიდესი სამრეწველო საწარმო დაღესტანში. საბჭოთა პერიოდში ის იყო ერთ-ერთი წამყვანი დიზელისა და ტორპედოს მწარმოებელი ქარხანა სსრკ-ში. დაგდიზელის ქარხანა დიდი ხანია აწარმოებს საზღვაო ტორპედოებს, ასევე დიზელის გენერატორებს, გემების ინსტრუმენტებსა და სისტემებს.

ამ დროისთვის ქარხნის საქმიანობის ძირითადი სფეროებია: საზღვაო წყალქვეშა იარაღის წარმოება საზღვაო ძალებისთვის, სამრეწველო და საზღვაო დიზელის ძრავების წარმოება, გემებისა და წყალსატევების, აგრეთვე სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო, სამშენებლო და კვების მანქანების ვენტილაციისა და კონდიცირების სისტემების წარმოება და მაღალი წნევის რადიალური დგუშის ტუმბოების წარმოება; 

## ისტორია 
დაღესტნის ტერიტორიაზე საზღვაო საწარმოს აშენების შესახებ გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა ბოლშევიკების გაერთიანებული კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიუროს 1931 წლის სხდომაზე, რომლის ინიციატორიც მძიმე მრეწველობის სახალხო კომისარი, სერგო ორჯონიკიძე იყო. 

ქარხნის აშენების სამუშაოები მალევე დაიწყო მახაჩკალიდან 18 კმ-ში. მშენებლობას ნიკოლაი ალექსეევიჩ ფეტისოვი უძღვებოდა. მთავარი ინჟინერი კი ალექსანდრე სოლომონოვიჩ დეზორცევი იყო. 

1936 წელს ქარხანამ დაიწყო წარმოება და იმ წელსვე წარმოადგინა პროდუქციის ექსპერიმენტული პარტია. დაგდიზელის ქარხანა გახდა სსრკ-ში ერთ-ერთი წამყვანი ტორპედოს მშენებელი საწარმო. 1939 წელს ქარხანამ გამოუშვა 134 ტორპედო, 1940 წელს - 628, ხოლო 1941 წელს - 3246. დიდი სამამულო ომის დასაწყისისთვის ქარხანაში მუშაობდა 6 ათასი ადამიანი. ომის დასაწყისში ქარხანაში დაიწყო ახალი ტიპის იარაღისა და საბრძოლო მასალის წარმოება, ესენია: საავიაციო ბომბები, საზენიტო ჭურვები, ნაღმები და ბატალიონის ნაღმმტყორცნები. 

ომის დროს დაგდიზელის ქარხნის 800-მდე თანამშრომელს მიენიჭა სამხედრო და შრომითი ჯილდოები, 200 ადამიანს მიენიჭა მედლები „კავკასიის თავდაცვისთვის", 1945 წელს ქარხანას მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო თავდაცვის კომიტეტის წითელი ნიშანი. 1948 წლიდან ქარხანაში დაიწყო დიზელის ძრავების წარმოება. სწორედ ამის გამო ქარხანას 1966 წლიდან „დაგდიზელი“ ეწოდება. 

ამასთან, 1957 წლიდან 1964 წლამდე ქარხნის წარმოების ერთ-ერთი მთავარი სფერო იყო სამხედრო სარაკეტო ტექნოლოგიის წარმოება.

## მიმდინარე მდგომარეობა 
1990-იანი წლების დასაწყისში დაგდიზელის ქარხანაში დაახლოებით 11 ათასი ადამიანი მუშაობდა. 1992 წელს სახელმწიფო შეკვეთების მოცულობა თითქმის ნულამდე დაეცა, ქარხანა მოექცა კონვერტაციის ზონაში და დაიწყო სასოფლო-სამეურნეო, სამშენებლო და კვების მანქანების წარმოება. 1995 წელს ქარხანა გახდა სააქციო საზოგადოება. 

2008 წელს დაგდიზელის ქარხანა შევიდა სახელმწიფო ჰოლდინგში Concern Sea Underwater Weapons - Gidropribor, რომელიც დაარსდა 2006 წელს სანქტ-პეტერბურგის ფედერალური სახელმწიფო უნიტარული საწარმოს ცენტრალური კვლევითი ინსტიტუტის Gidropribor-ის ბაზაზე, რომელიც არის წამყვანი საწარმო საზღვაო წყალქვეშა იარაღის წარმოებაში. 

2013 წელს დაგდიზელის საწარმოში დასაქმებულთა რაოდენობა 2,4 ათასს შეადგენდა. 2018 წლის ზაფხულში ქარხანამ თავდაცვის სამინისტროსთან ხელშეკრულების ფარგლებში დაიწყო 73 UET-1-ის ტიპის ტორპედოების წარმოება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლი 
კატეგორია:დაღესტნის კომპანიები
კატეგორია:რუსეთის კომპანიები
კატეგორია:საზღვაო კომპანიები
კატეგორია:დაღესტნის ქარხნები
ტუზლას კუნძულის კონფლიქტი

**2003 წლის ტუზლას კუნძულის კონფლიქტი** — კრიზისი რუსეთ-უკრაინის ურთიერთობებში 2003 წლის ბოლოს, რომელიც გამოწვეული იყო ტუზლას კუნძულის საკუთრებასა და რუსეთის მიერ ქერჩის სრუტეში კაშხლის აშენებით დაწყებული უთანხმოებით. დაპირისპირებამ გააჩინა შეიარაღებული დაპირისპირების შიში.

## ფონი 
ქერჩის სრუტე, რომელიც ერთადერთი დამაკავშირებელია აზოვის ზღვასა და შავ ზღვას შორის, შეიცავს მნიშვნელოვან არხს, რომელიც უკრაინის ტერიტორიაზეა. ტუზლას კუნძული არის ქვიშიანი ცელა, რომელიც მდებარეობს ქერჩის სრუტის შუაგულში დასავლეთით ქერჩის ნახევარკუნძულსა და აღმოსავლეთში ტამანის ნახევარკუნძულს შორის. კუნძული ადმინისტრაციულად არის უკრაინის ყირიმის ნაწილი. რფელის თქმით, კუნძულს აქვს სტრატეგიული სამხედრო მნიშვნელობა, ვინც აკონტროლებს მას, აკონტროლებს მოძრაობას სრუტეში, მათ შორის საზღვაო გემების.

## კრიზისი 
2003 წლის სექტემბერში რუსეთმა დაიწყო კაშხლის აშენება ტამანის ნახევარკუნძულიდან უკრაინის კუნძულისკენ უკრაინის ხელისუფლების ორგანოებთან წინასწარი კონსულტაციების გარეშე. უკრაინამ დაადანაშაულა რუსეთი კუნძულის ანექსიის მცდელობაში, თუ კაშხლის კავშირი დასრულდა, გადაიქცეოდა კონტინენტური რუსეთის ნაწილად და რუსეთი გააკონტროლებდა სრუტის სანაოსნო არხს. რუსეთმა უარყო ეს პრეტენზია და განაცხადა, რომ ის უბრალოდ ცდილობს ებრძოლოს ეროზიის შედეგებს ტამანის ნახევარკუნძულზე. უკრაინამ საპასუხოდ ტუზლაზე ჯარები განალაგა. კონფლიქტის გამო, 2003 წლის 2 დეკემბერს კუნძულზე დამონტაჟდა უკრაინის სასაზღვრო საპატრულო სადგური. 2003 წლის 5 დეკემბერს უკრაინის მთავრობამ გამოსცა ბრძანება #735p კუნძულის გადასარჩენად გადაუდებელი ზომების შესახებ. 2004 წლის 4 ივლისს უკრაინის კაბინეტმა გამოსცა ბრძანება #429p, რომელიც ითვალისწინებდა ნაპირის გამაგრებითი ნაგებობების მშენებლობას და დატბორილი ტერიტორიებიდან მოსახლეობის გადაყვანას.

## შედეგი 
2003 წლის კონფლიქტის შემდეგ, ყირიმის უზენაესმა საბჭომ კუნძულზე ახალი დასახლების დაარსების ბრძანება გასცა. თუმცა, 2006 წლის 6 სექტემბერს ქერჩის საქალაქო ადმინისტრაციამ უარი თქვა ასეთი დასახლების შექმნაზე, რადგან ეს ეწინააღმდეგებოდა ქალაქის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ შემადგენლობას.

მანძილი დაუმთავრებელ კაშხლამდე, რომელიც გადაჭიმულია ტამანის ნახევარკუნძულიდან, დაახლოებით 100 მეტრია, წყლის სიღრმე ნახევარკუნძულის გარშემო არაუმეტეს 60 სანტრიმეტრია.

გადასასვლელის უფლების შესახებ დავები მოგვარდა 2003 წლის ორმხრივი შეთანხმებით აზოვის ზღვისა და ქერჩის სრუტის გამოყენებაზე თანამშრომლობის შესახებ, რომელმაც ამ წყლის ობიექტები ორივე ქვეყნის შიდა წყლებად აღიარა, მაგრამ ახალი დაძაბულობა წარმოიშვა 2014 წლის შემდეგ, როდესაც რუსეთმა ყირიმი მიიტაცა.

2022 წელს, უკრაინაში რუსეთის შეჭრის ფონზე, უკრაინის ყოფილმა პრეზიდენტმა, ლეონიდ კუჩმამ აღიარა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ რუსული ჯარები გადაკვეთდნენ უკრაინის საზღვარს ტუზლაში, სამხედროებს ექნებოდათ ცეცხლის გახსნის ბრძანება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* 1986 წლის შავი ზღვის ინციდენტი
* 1988 წლის შავი ზღვის ინციდენტი

## სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ისტორია
კატეგორია:რუსეთ-უკრაინის ურთიერთობები
კატეგორია:2003 წელი პოლიტიკაში
ტარკვინიის პატარა ცხენები

***ტარკვინიის პატარა ცხენები*** არის მარგარიტ დიურასის რომანი, რომელიც  1953 წლის 16 ოქტომბერს გამოქვეყნდა გამომცემლობა გალიმარის მიერ.

## რეზიუმე 
რომანი ფრანგი ახალგაზრდების იტალიური არდადეგების შესახებ მოგვითხრობს. სამი ახალგაზრდა იტალიის მიკარგულ, მთებში ჩამალულ სოფელში მიდის დასასვენებლად, სადაც არაფერი ხდება საინტერესო, დრო ძალიან ნელა გადის და საშინელი სიცხე დამსვენებლებს სიცოცხლის სურვილს ართმევს. მიუხედავდა იმისა რომ ეს ადგილი არავის მოსწონს სამეგობრო წრე ყოველწლიერად მაინც აქ იკრიბები და თავს იმით იიმედებენ რომ მომავალი დღე უკეთესი და წვიმანი იქნება. თუმცა რამდენად უსახურადაც არ უმდა მოგეჩვენოთ სწორედ ეს არდადეგები გახდება მათთვის გარდამტეხი.

რომანს პარალელურ ხაზად გასდევს იტალიელი წყვილის ისტორია. მოხუცმა ცოლ-ქმარმა ახლახან დაკარგა ახალგაზრდა ვაჟი, გამნაღმველი, რომელიც ბომბმა იმსხვერპლა. ოჯახი უარს ამბობს შვილის ცხედრის გადმოსვენებაზე, რადგან არ სურთ რეალობის მიღება, სწორედ ეს ამბავი ხდება წიგნის მთავარი პერსონაჟებისთვის გადამწყვეტი, უნდა იწამონ თუ არა იმ რეალობის სადაც ცხოვრობენ, რა კავშირია ილუზიასა და რეალობას შორის და რამდეად შორს შეიძლება წვაიდეს წარმოსახვა.
თეთრი ხმაური (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თეთრი ხმაური** აღნიშნავს მონოტონური ბგერების გამუდმებულ ჟღერას უმაღლესი დიაპაზონის სიხშირეზე.

**თეთრი ხმაური** აგრეთვე შეიძლება აღნიშნავდეს:

## ხელოვნება
* თეთრი ხმაური — დონ დელილოს 1985 წლის რომანი.
ტიტანი (თანამგზავრი)

**ტიტანი** () — სატურნის ყველაზე დიდი თანამგზავრი (მზის სისტემაში სიდიდით მეორე). მეხუთეა პლანეტიდან დაშორების მხრივ. 1655 წელს აღმოაჩინა კრისტიან ჰიუგენსმა. დიამეტრი 5152 კმ-ია (მერკურიზე მეტია). საკუთარი ღერძისა და სატურნის გარშემო ბრუნვის პერიოდები ერთმანეთს ემთხვევა (16 დღე-ღამე), ამიტომ მხოლოდ ერთი მხარითაა მიქცეული ამ უკანასკნელისკენ. ორბიტა წრიულთან ახლოსაა; ორბიტის სიბრტყე თითქმის შეესაბამება სატურნის ეკვატორის სიბრტყეს, რომელიც პლანეტის ორბიტის სიბრტყიდან 26,73°-ითაა გადახრილი (იხ. ბრუნვის ღერძის დახრილობა). რადგანაც ტიტანის ბრუნვის ღერძი თითქმის პერპენდიკულარულადაა მისი ორბიტისადმი, წელიწადის დროების ცვლა მასზე უფრო მეტადაა გამოხატული, ვიდრე დედამიწაზე, და მათი ციკლი 29,46 წელი გრძელდება (სატურნის ორბიტალური პერიოდი).

თანამგზავრთა უმრავლესობისაგან განსხვავებით, ტიტანს ატმოსფერო აქვს (98,4% აზოტი, 1,6% მეთანი, უმნიშვნელო რაოდენობით ეთანი), რომლის მასა აჭარბებს დედამიწის ატმოსფეროს მასას; ატმოსფერული წნევა ზედაპირთან დაახლოებით 146,7 კპა (1,45 ატმ). ზედაპირის ტემპერატურა დაახლოებით 94 კელვინია, რაც რამდენადმე დაბალია მეთანის დუღილის ტემპერატურაზე. ამიტომ ტიტანზე არსებობს მეთანის ღრუბლები, მდინარეები, ტბები და მცირე და არაღრმა ზღვებიც კი. თუმცა ტემპერატურის უმნიშვნელო ლოკალური მომატება მდინარეებისა და მცირე ტბების სრულ და შედარებით სწრაფ აორთქლებას იწვევს, რასაც შემდეგ ნალექების მოსვლა მოსდევს. ტიტანის რელიეფზე ასახულია ეს პროცესები: მთის მცირე მასივების გვერდით შეიმჩნევა ვაკეები, ამომშრალი მდინარეების კალაპოტები და ვრცელი ღრმულები. აეროზოლების ნაწილაკები თანამგზავრს ნარინჯისფერ ელფერს აძლევს და არ იძლევა მისი ზედაპირის დაკვირვების საშუალებას. ამიტომ ზედაპირის პირველი დაკვირვებები მხოლოდ 2004 წლის ბოლოს მოხერხდა კოსმოსურ აპარატ „კასინის“ ინფრაწითელი კამერების დახმარებით, მისი ზონდი „ჰიუგენსი“ 2005 წელს ტიტანის ზედაპირზე დაჯდა. არსებობს იმის ვარაუდის საფუძველიც, რომ თანამგზავრის ზედაპირის სიღრმეში შესაძლოა არსებობდეს მარილიანი წყლის ოკეანე.

## სქოლიო
ჩაძირული (თამაში)

**ჩაძირული** — კვლევაზე დაფუძნებული პოსტ-აპოკალიფსური თამაში, რომელიც შექმნა და გამოაქვეყნა Uppercut Games-მა  Microsoft Windows-ისთვის, PlayStation 4-ისთვის, და Xbox One-ისთვის 2015 წელს. თამაშის გაგრძელება „*ჩაძირულები: დამალული სიღრმეები*“ გამოიცა 2020 წლის 3 დეკემბერს, რომელსაც მოჰყვა Microsoft Windows-ის, PlayStation 4-ის, PlayStation 5-ის, Xbox One-ის და Xbox Series X/S-ის ვერსიები 2022 წლის 10 მარტს.

## სიუჟეტი 
მოთამაშე აკონტროლებს პერსონაჟ, მიკუს. იგი იკვლევს ნახევრად ჩაძირულ შენობებს, ცოცავს ნანგრევებზე და გადაადგილდება ნავით. თამაში ფოკუსირებულია კვლევაზე; თამაში არ შეიცავს მონსტრებს ან ბრძოლას და მიკუს მოკვლა შეუძლებელია. 

## ამბავი 
თამაში ვითარდება მომავალში, როდესაც გლობალურმა დათბობამ მსოფლიო წყლით დატბორა. მიკუ და მისი უმცროსი ძმა, ტაკუ მიდიან წყლის ქვეშ ნაწილობრივ ჩაძირულ ქალაქში. ისინი გაექცნენ მამამისს რადგან იგი გალოთდა მისი ცოლის სამწუხარო სიკვდილის შემდეგ. მისმა ძალადობრივმა ქმედებებმა გამოიწვია ტაკუს მძიმედ დაზიანება. საათის კოშკის თავზე თავშესაფრის გაკეთების შემდეგ, მიკუ იწყებს ქალაქის შესწავლას თავისი მოტორიანი თევზსაჭერი ნავით, რათა მოიძიოს წამლები ტაკუს სამკურნალოდ. ის ათვალიერებს შენიბებს და ეძებს დახმარების ყუთებს რომლებიც გამოაგზავნეს კრიზისის დროს. მთელი ამ დროის მანძილზე მას აკვირდებოდნენ წყლის არსებები, რომლებიც არიან ჩაძირული ქალაქის არსებები, რომლებმაც მუტაცია განიცადეს თავიანთი ახალი საცხოვრებელი გარემოს გამო. მიკუ აცნობიერებს რომ ისიც ნელ-ნელა მუტაციას განიცდის. ის აღმოაჩენს დახმარების ყუთს და უმკურნალებს ტაკუს. შემდეგ მათთან მიდიან მუტანტები, რომლებიც ასრულებენ რაღაც რიტუალს, რომელიც მიკუს მუტაციას უარყოფს და მას ისევ ადამიანად აქცევს. ამის შემდეგ და-ძმა ქალაქიდან გადადიან.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:2015 წლის ვიდეო თამაშები
მინიტი (თამაში)

**„მინიტი (Minit)“** — სათავგადასავლო ვიდეო თამაში, რომელიც შექმნილია იან ვილემ ნიჯმანის(Vlambeer-ის თანადამფუძნებელი) მიერ. თამაში გამოქვეყნებულია Devolver Digital-ის მიერ და გამოვიდა 2018 წლის 3 აპრილს Windows, macOS, Linux, Xbox One და PlayStation 4-ისთვის. თამაშის წინაპირობა არის ის, რომ თითოეული მოთამაშის სიცოცხლე გრძელდება მხოლოდ ერთ წუთს, რის შედეგადაც ხდება "უცნაური პატარა თავგადასავალი, რომელიც გაგრძელდა სამოც წამს". ყოველ სიცოცხლეზე მოთამაშე უფრო მეტს შეიტყობს სამყაროს შესახებ.

## ამბავი 
თამაში იწყება მოთამაშით, იხვის მსგავსი არსებით, რომელიც სახლშია. მოთამაშე აღმოაჩენს ნაპირზე ამორეცხილ ხმალს. მისი აღებისას უკვე ტაიმერით ვხვდებით, რომ ხმალი დაწყევლილია. ყოველ 60 წამში მოთამაშე კვდება და იღვიძებს საწოლში. ფოსტალიონი ამბობს რომ ეს ხმალი არის ხმლის ქარხნის პროდუქტია და ეს არ არის პირველი შემთხვევა როდესაც ეს მოხდა. ამიტომ რაც შეიძლება მალე უნდა მიხვიდეთ ხმლის ქარხანაში. მოთამაშეს მოეთხოვება გაიაროს ზღვისპირი, უდაბნო და ჭაობი, რათა შეაგროვოს საჭირო ნივთები ქარხანაში მისასვლელად.

მისვლისთანავე, მომხმარებელთა მომსახურების ხაზი სავსეა, მაგრამ თუ მოთამაშემ იპოვა კამერა, მას ეძლევა ქარხანაზე წვდომის უფლება. ქარხნის ზედმეტად დატვირთულ თანამშრომლებთან მუშაობისას მოთამაშე ახერხებს ხმლების წარმოების შეცვლას და ამ პროცესში ხმლის განახლებას. სწრაფი დიალოგის საშუალებით ირკვევა, რომ ქარხნის გეგმა საბოლოოდ ამუშავდებოდა და ისინი ყველაფერს თავიდან გააკეთებდნენ. თუმცა, მოთამაშეს შეუძლია შეაჩეროს ისინი მთავარ მანქანაზე სამჯერ დარტყმით და მათი გადატვირთვით. სამწუხაროდ, აფეთქება მფლობელს ხმლის მსგავს ჰიბრიდად აქცევს და მოთამაშემ უნდა დაამარცხოს იგი. მისი დამარცხების შემდეგ, ხმალი საბოლოოდ გატყდება და წყველაც გაქრება. მოთამაშე ხმალს გატეხავს და ტვალეტში ჩარეცხავს.

მეორე ნაწილში მოთამაშე პულობს გატეხილ ხმალს და ხელახლა ააქტიურებს წყევლას, მაგრამ ახლა მოთამაშეს აქვს ერთი სიცოცხლე, აქვს ნაკლები დარტმის დიაპაზონი და დროის ლიმიტი ახლა არის 40 წამი. ყველაფრის ხელახლა გაკეთების შემდეგ, მოთამაშე კიდევ ერთხელ ამტვრევს ხმალს, ამჯერად სამუდამოდ. 

ბოლო სცენაში, მოთამაშე ისვენებს შორეულ კუნძულზე, სანამ თითქმის ყველა პერსონაჟი მოულოდნელად არ გამოჩნდება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშები
კატეგორია:თამაშები
ალექსანდრე იზოტოვი

**ალექსანდრე ალექსანდრეს ძე იზოტოვი** ( დ. 26 აგვისტო 1907, — გ. 10 მარტი, 1988) — საბჭოთა გეოდეზისტი. ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი (1951). სკკპ წევრი 1944 წლიდან. 

იყო თეოდოსი კრასოვსკის მოწაფე. 1940 წელს იზოტოვმა თეოდოსი კრასოვსკის საერთო ხელმძღვანელობით გატარებული კვლევების საფუძველზე დაადგინა დედამიწის ელიფსოიდის პარამეტრები, რომელსაც კრასოვსკის ელიფსოიდი ეწოდა.

დაამთავრა ყაზანის უნივერსიტეტის მუშფაკი (1925), მოსკოვის სამიჯნო ინსტიტუტი, რომელსაც მოგვიანებით ეწოდა მოსკოვის გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ინჟინერთა ინსტიტუტი (1932), იქვე ასპირანტურა (1935). 1935–58 წლებში მუშაობდა გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში, უფროსი ინჟინერის, ლაბორატორის ხელმძღვანელისა და სამეცნიერო ნაწილში დირექტორის მოადგილის პოზიციაზე.

ალექსანდრე იზოტოვი 1958–63 წლებში იყო გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის მოსკოვის სახელმწმიფო უნივერსიტეტის პრორექტორი, კითხულობდა ლექციებს სფეროიდული და თეორიული გეოდეზიის მიმართულებით, დასახა ასტრონომგეოდეზიის ახალი ამოცანები. 1963–1967 წლებში უმაღლესი გეოდეზიის კათედრის გამგე. სადოქტორო დისერტაცია დაიცვა 1949 წელს თემაზე: „დედამიწის ფორმები და ზომები თანამედროვე მონაცემებით“. 

1968 წლიდან გეოდეზიის, აეროგადაღებისა და კარტოგრაფიის ცენტრალურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში ხელმძღვანელობდა მის მიერვე დაარსებულ კოსმოსური გეოდეზიის ლაბორატორიას. იზოტოვის ძირითადი კვლევები ეხება გეოდინამიკას. რიგი ნაშრომი მიეძღვნა დედამიწის ქერქისა და პოლუსების მოძრაობის მეთოდების შესწავლის საქმეს. იყო რედკოლეგიის წევრი ჟურნალებისა: „ასტრონომიული მაცნე“, „დედამიწა და სამყარო“, „გეოდეზია და აეროგადაღება“.  

დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის 2- და მე-3 გამოცემის კონსულტანტი და მასში სტატიათა ავტორი გეოდეზიისა და ასტრონომიის დარგში. მისი ხელმძღვანელობით დაცულია 20-ზე მეტი საკანდიდატო დისერტაცია. დაჯილდებულია შრომის წითელი დროშის, საპატიო ნიშნის ორდენებით და მედლებით. სტალინური პრემიის ლაურეტი (1952). 

## თხზულებები 
* Оценка точности триангуляции. Дисс, М., 1936; 
* К теории последовательного решения систем условных уравнений, «Геодезист», 1937, № 10;
* Новые исходные геодезические даты СССР, в кн.: Сборник научно-технических и производственных статей…, вып. 17, М., 1948;
* Форма и размеры Земли по современным данным, [Дисс], «Труды Центрального н.-и. ин-та геодезии, аэросъемки и картографии», 1950, вып. 73;
* К теории установления исходных геодезических дат, там же, 1953, вып. 96.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი გეოდეზისტები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
პანი (რომანი)

**პანი** — კნუტ ჰამსუნის 1894 წელს გამოქვეყნებული რომანი. ლეიტენანტი გლანი, რომელმაც სამხედრო სამსახური დატოვა, 38 პატარა თავის განმავლობაში პირველ პირში გვიყვება თავის თავზე. წინა ზაფხული მან გაატარა სანადირო ლოჟაში ჩრდილოეთ ქვეყნებში. მოგონებებს ახასიათებს დღევანდელი გადმოსახედიდან ბუნებასთან ძალიან ახლო ურთიერთობა, ისევე როგორც ცვალებადი და უკმაყოფილო ურთიერთობა თანამოძმეებთან, მისი მერყევი ხასიათის გამო, რაც უპირველეს ყოვლისა წარმოდგენილია მისი სიყვარულით სამ ახალგაზრდა ქალთან. რომანი მთავრდება ხუთთავიანი ეპილოგით, რომელშიც გლენი ინდოეთში კვდება. 

## სიმბოლიზმი 
ტექსტში ცვალებადი სეზონებია ასახული: ედვარს და გლანს შეუყვარდებათ ერთმანეთი გაზაფხულზე, ზაფხულში ისიინი სასიყვარულო ურთიერთობაში არიან, ხოლო შემოდგომას ურთიერთობას ასრულებენ. რომანში მნიშვნელოვანია კულტურისა და ბუნების ურთიერთგამომრიცხავი სიმბოლოები: გლანი ბუნებას ეკუთვნის, ედვარდი კი კულტურას.
 
ბევრი რამ, რაც ხდება გლანსა და ედვარდას შორის წინასწარ არის ასახული, როდესაც გლანი ორ შეყვარებულზე ოცნებობს. შეყვარებულთა საუბრრბი მომავალსაც უწინასწარმეტყველებს. 

## ეპილოგი 
გლანის სიკვდილი მოთხრობილია სხვა ადამიანის პერსპექტივიდან. წიგნის მთავარ მონათხრობში, როდესაც გლენი პირველ პირში ყვება, ის თავის თავს აღწერს, როგორც არამიმზვიდელს. ეპილოგი გვიჩვენებს რომ ეს ასე არ არის, სამაგიეროდ მეორეხარისხოვანი გმირების თვალსაზრისით, გლენი არის ლამაზი, ნიჭიერი და სასურველი. გლენმა დატოვა ნორდლენდი და საცხოვრებლად ინდოეთში წავიდა. ტყეში მარტო დასარჩენად და სანადიროდ, მაგრამ დაკარგული სიყვარულის გამო თავს იკლავს და ეპილოგის მთხრობელს სროლისკენ უბიძგებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Romantikken vs Nyromantikken (ნორვეგიული)
*Pan (ნორვეგიული)

კატეგორია:კნუტ ჰამსუნის ნაწარმოებები
კატეგორია:1894 წლის წიგნები
ბორჩალოს სახანო

**ბორჩალოს სახანო** () — ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა XVII საუკუნის დასაწყისიდან XVIII საუკუნის შუა ხანებამდე, ბორჩალოს მხარის ტერიტორიაზე (დღევანდელი საქართველოს ქვემო ქართლისა და სომხეთის ლორის მხარეები).

## ისტორია 
რომ XVII საუკუნის დასაწყისში, შაჰ აბას I-ის მმართველობის დროს, დებედის ველზე გადმოსახლდა თურქული ტომი ბორჩალუ, რომლებმაც 1604 წელს ამ ტერიტორიაზე შექმნეს ბორჩალოს სახანო. 1750-იან წლებში ქართლის მეფე თეიმურაზ II-მ ბორჩალოს სახანო დაიკავა, ხოლო 1765 წელს ქართლ-კახეთის მეფემ ერაკლე II-მ ბორჩალო სამოურავოდ აქცია. 1801 წელს, ქართლ-კახეთთან ერთად, ეს მხარე რუსეთმა შეიერთა.

## მმართველები 
* მუსა ყული-ხანი, კელბი ჰუსეინ-ხანის ვაჟი (1752–1755)

## იხილეთ აგრეთვე 
* კავკასიის სახანოები
* სამხრეთ კავკასია
* დასავლეთ აზერბაიჯანი
* აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კონისკო (ოჰრიდის თემი)

**კონისკო** () — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ოჰრიდის თემში.

2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობს 22 ადამიანი.

სოფელში მდებარეობს წმინდა მინას ეკლესია.

## სქოლიო
კატეგორია:ოჰრიდის თემის სოფლები