open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კიროვი

**კიროვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* **სერგეი კიროვი** — კომუნისტური პარტიისა და საბჭოთა სახელმწიფოს მოღვაწე
## აზერბაიჯანი
*კიროვი — სოფელი აზერბაიჯანში, სამუხის რაიონში

## რუსეთი
* კიროვი — ქალაქი რუსეთში კიროვის ოლქის ცენტრი
* კიროვი — ქალაქი რუსეთში კალუგის ოლქში
## საქართველო
* კიროვი — ვანის მუნიციპალიტეტის სოფელ სალომინაოს ძველი სახელი
* კიროვი — ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალდარჩელის ძველი სახელი
* კიროვი — ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბაღლების ძველი სახელი
* კიროვი — ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლეყერეთის ძველი სახელი
* კიროვი — სოფელი ონის მუნიციპალიტეტში
 

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კინტო

thumb|თბილისელი კინტო.
**კინტო** — ძველ თბილისში ხელზე მოვაჭრე, განეკუთვნებოდა წვრილ ვაჭართა კლასს. გამოირჩეოდა მოსწრებული სიტყვა-პასუხით და თავისებური ჩაცმა-დახურვით (მაღალსაყელოიანი, საკინძშემოხსნილი დაწინწკლული ჩითის პერანგი, მოკლე, შავი, ნაოჭიანი ახალუხი, უბეგანიერი მონაოჭებული შარვალი, მესტები, ზოგჯერ ყელდაკეცილი „დაწყობილი ჩექმები“, ვერცხლის აბზინდიანი სარტყელი, აბრეშუმის ან ჩითის ხელსახოცით). თაბახზე გაწყობილ ხილსა და ბოსტნეულს გასაყიდად ქუჩებში თავით დაატარებდა. კინტო თბილისის ყოფას XX საუკუნის 30-იან წლებამდე შემორჩა.

კინტოს აგრეთვე აქვს გადატანითი მნიშვნელობა — ცუღლუტი, ლაზღანდარა, მასხარა.

## გალერეა 

ფაილი:Schmerling-kinto.jpg|ოსკარ შმერლინგის ნახატი
ფაილი:Niko Pirosmani. ''The Kinto's Son*. Oil painting on oilcloth. 38X77 cm. The State Museum of Fine Arts of Georgia.jpg|პატარა კინტო, ნიკო ფიროსმანი
ფაილი:Kinto Ermakov.jpg|თბილისელი კინტო (XIX ს.), დიმიტრი ერმაკოვი
ფაილი:Kinto from Tbilisi, Georgia, then part of Russian Empire, no later than 1898.jpg|კინტო, ალექსანდრე როინაშვილი

## ლიტერატურა
* *გრიშაშვილი ი.,* ძველი ტფილისის ლიტერატურული ბოჰემა, ტფ., 1927;
**ჩხეტია შ.,'' ტფილისის ისტორიისათვის, «მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის», 1938, ნაკვ. 1;

## რესურსები ინტერნეტში
*კინტო

კატეგორია:თბილისის ისტორია
ბორის ბეკერი

**ბორის ფრანც ბეკერი** (; დ. 22 ნოემბერი, 1967, ლაიმენი, დასავლეთი გერმანია) — გერმანელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი.

ბეკერს 6 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 3 უიმბლდონი, 2 ავსტრალიის ღია პირველობა და 1 აშშ-ის ღია პირველობა. 1985 წელს 17 წლის ასაკში, მან უიმბლდონი მოიგო და გახდა აღნიშნული ტურნირის ისტორიაში ყველაზე ახალგაზრდა გამარჯვებული. გერმანელს ასევე 3-ჯერ აქვს მოგებული წლის შემაჯამებელი ტურნირი. ჯამში მას ATP-ის 49 ტიტული აქვს ერთეულებში მოგებული. ბეკერი 12 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს.

ოლიმპირ თამაშებზე, ბეკერმა 1 ოლიმპიური ოქროს მედალი მოიგო წყვილებში. სანაკრებო დონეზე, მან გერმანიის ნაკრებთან ერთად ორჯერ მოიპოვა დეივისის თასი.

გერმანელმა კარიერა 1999 წელს დაასრულა. 2003 წელს, ბეკერი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს. 2013 წლის დეკემბერში, ბეკერი ნოვაკ ჯოკოვიჩის მწვრთნელი გახდა. მისი დახმარებით, ჯოკოვიჩმა 6 დიდი სლემის და 14 მასტერსის ტიტული მოიგო. 2016 წლის ბოლოს ბეკერმა და ჯოკოვიჩმა დაასრულეს თანამშრომლობა.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 10 (6–4)
### წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 8 (3–5)
(დ) – დახურული კორტი

### ოლიმპიური ფინალები: 1 (1–0)
## იხილეთ აგრეთვე 
* ბეკერი–ედბერგის მეტოქეობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* ბეკერი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* ბეკერი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* ბეკერი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე
* ბეკერი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ჩოგბურთელები
კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:უიმბლდონის ჩემპიონები
კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Foo Fighters

**Foo Fighters** — ამერიკული როკ-ჯგუფი, ჩამოყალიბებული დეივ გროლის მიერ 1995 წელს. ჯგუფს სახელი მეორე მსოფლიო ომის ტერმინის Foo Fighter-ის მიხედვით ჰქვია. ამერიკელი მფრინავები ასე უწოდებდნენ ამოუცნობ მფრინავ ობიექტებს და უცნაურ ატმოსფერულ ფენომენებს, რომლებსაც ევროპისა და წყნარი ოკეანეს ცაში ხედავდნენ.

ჯგუფმა მსოფლიო აღიარებას მიაღწია და რამდენიმე #1 ჰიტი ჩაწერა, მათ ცნობილ სიმღერებს შორისაა: „This Is a Call“, „Everlong“, „Learn to Fly“, „All My Life“, „Times Like These“, „Best of You“, „DOA“, და „The Pretender“. ჯგუფის ალბომებიდან ორმა, *There Is Nothing Left to Lose* და *One by One* საუკეთესო როკ-ალბომის ნომინაციაზე გრემის ჯილდო მოიპოვა. ექვსი სტუდიური ალბომის ფონზე, მათ რამდენიმე ფილმში თავიანთი წვლილი საუნდტრეკის სახით შეიტანეს, მათ შორის სიმღერა „The One“ - 2002 წლის ფილმისთვის „ორინჯი“.

## ჯგუფის წევრები
## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Foo Fighters* (1995)
* *The Colour and the Shape* (1997)
* *There Is Nothing Left to Lose* (1999)
* *One by One* (2002)
* *In Your Honor* (2005)
* *Echoes, Silence, Patience & Grace* (2007)
* *Wasting Light* (2011)
* *Sonic Highways* (2014)
* *Concrete and Gold* (2017)
* *Medicine at Midnight* (2021)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:ალტერნატიული მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:პოსტ-გრანჟ ჯგუფები
კატეგორია:1995 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:Foo Fighters
კირტიშო

**კირტიშო** — მყინვარი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ცენტრალური კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე რიონის მარცხენა შენაკადის — ჩვეშურის აუზში. რიონის აუზის ყველაზე დიდი მყინვარია. იგი ფირნის აუზით შეერთებულია კავკასიონის ჩრდილო ფერდობის მყინვარ ბართუის ფირნის ველთან. კვების აუზის სიგანე 3.0-3.2 კმ-ია, სიგრძე 2.8-3.0 კმ. მყინვარი ხეობის ტიპისაა, კარგად გამოხატული დანაპრალებული ენით. მყინვარის სიგრძე 6.45 კმ-ია, ენის სიგანე შუა წელში — 600 მ.

მყინვარის ზედაპირი სუფთაა. მდინარე ჩვეშურის ხეობის ძირის ვარდნა მყინვარის წინ ძალზე მცირეა 2-3 მ/კმ. ხეობის ასეთი მორფოლოგიური თავისებურება განაპირობებს, რომ აქ კარგად არის შემონახული გლაციალური მორფოსკულპტურული ფორმები: მორენები, მორენული ბორცვები, ვერძის შუბლები და სხვა. მყინვარის ექსპოზიცია ჩრდილო-დასავლეთურია. 1930-1940-იან წლებში მყინვარის ენა მის წინ მდებარე რიგელზე იყო გადმოკიდებული.

## ლიტერატურა
* ტიელიძე, ლევან, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი“, თბ., 2014;

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მყინვარები
იოშკა ფიშერი

[მინი|left|იოშკა ფიშერი და [კოლინ პაუელი]]
მინი|იოშკა ფიშერი
**იოშკა მარტინ ფიშერი** (*გერმ.:* Joseph Martin Fischer) (დ. 12 აპრილი 1948) -  გერმანელი პოლიტიკოსი მწვანეთა პარტიიდან. გერმანიის ვიცე-კანცლერი და საგარეო საქმეთა მინისტრი 1998-2005 წლებში. 

## ბიოგრაფია
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2005-2009)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2002-2005)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1998-2002)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1994-1998)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (1983-1987)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კისერაქლემები

**კისერაქლემები** () — ბადეფრთიანი მწერების რიგი. მათი სხეულის სირგძე 15-20მმ აღწევს. წინა მკერდი აქლემის კისრის მსგავსად აქვთ წაგრძელებული და ზემოთ აღუნული. რიგში 100-მდე სახეობაა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში. მტაცებელია. ბინადრობრობენ ხის ქერქის ნაპრალებში და ქერქქვეშ. იკვებებიან მცენარეჭამია მწერებით, უმთავრესად ქერქიჭამიების მატლებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მწერები
კისისხევი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კისისხევი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კისისხევი — მდინარე თელავის მუნიციპალიტეტში
* კისისხევი — სოფელი თელავის მუნიციპალიტეტში
კისისხევი

**კისისხევი** — მდინარე თელავის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1755 მ. ერთვის მდინარე ალაზანს მარჯვნიდან. სიგრძე 37 კმ, აუზის ფართობი 142 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში, ზაფხულ-შემოდგომაზე იცის წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნა და ღვარცოფი.

საშუალო წლიური ხარჯი სოფელ კისისხევთან 1,45 მ³/წმ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
ფრანც ფონ პაპენი

**ფრანც იოზეფ ჰერმან მიხაელ მარია ფონ პაპენი** () ერბზელცერი ცუ ვერლ უნდ ნოივერკი (; დ. 29 ოქტომბერი, 1879, ვერლი, ვესტფალია — გ. 2 მაისი, 1969, ობერზასბახი, ბადენ-ვიურტემბერგი) — გერმანელი პოლიტიკური მოღვაწე, გერმანიის რაიხსკანცლერი 1932  წელს და ვიცე-კანცლერი 1933–1934  წლებში.

## ლიტერატურა
* Benz, Wolfgang. *A Concise History of the Third Reich*. Berkeley, CA: University of California Press, 2007.
* Blandford, Edmund L. *SS Intelligence: The Nazi Secret Service*. Edison, NJ: Castle, 2001.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფიული ქრონოლოგია

კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანელი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 29 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
იოჰან ლუდვიგ შვერინ ფონ კროზიგკი

გრაფი **იოჰან ლუდვიგ ლუც შვერინ ფონ კროზიგკი** (; დ. 22 აგვისტო, 1887, რათმანსდორფი — გ. 4 მარტი, 1977, ესენი) — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკოსი, რაიხის ფინანსთა მინისტრი 1932–1945 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* იოჰან ლუდვიგ შვერინ ფონ კროზიგკი 

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  22 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კიტრი

[270px|მინიატიურა|საყრდენზე ასული კიტრი, [ახმეტის მუნიციპალიტეტი]]
**კიტრი** () — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე გოგრისებრთა ოჯახისა. ფესვთა სისტემა შედგება მთავარი ღერძისა (1 მ-მდე სიგრძის) და გვერდითი ფესვებისაგან, ესენი ძირითადად ნიადაგის სახნავ (10-30 სმ) ფენაში ვრცელდება. ღერო მხოხავი ან ხვიარაა. სიგრძე 1,5—2 მ აღწევს. გვხვდება ნახევარბუჩქისებრი ფორმებიც. ფოთოლი დიდყუნწიანია, ოდნავ ფრთისებრი, ხუთლუთხიანი. ცალსქესიანი, ერთსახლიანი მცენარეა. გვხვდება ორსახლიანიც. ნაყოფი 5-100 სმ-მდე სიდიდისაა. ცილინდრული ფორმა აქვს. კიტრი სითბოს, სინათლისა და ტენის მოყვარული მცენარეა. მისი სამშობლოა ინდოეთი.

კიტრი მოჰყავთ ღია და დახურულ გრუნტში. იყენებენ როგორც ნედლად, ისე მწნილის სახით. ქორფა, 3—4 დღიანი ნაყოფისაგან პიკულსა და კორნიშონს ამზადებენ. ნაყოფის ქიმიური შედგენილობა ასეთია (%-ობით): წყალი 95-96, მშრალი ნივთიერება 4-5, მ. შ. შაქრები 2-2,5, ცილოვანი ნივთიერება 1,0, ცხიმი 0,1, უჯრედისი 0,7, ნაცარი 0,4 შეიცავს C, B1, B2 ვიტამინს, A პროვიტამინს, ორგანულ მჟავებს.

1973 წლიდან საქართველოში ღია გრუნტისათვის დარაიონებულია მუხრანული ადგილობრივი, ნეჟინური 12, ნოვოჩერკასკის 385, რუსტემი 96-1, ნეროსიმი 40; დახურული გრუნტისათვის „მნოგოპლოდნი 3263“, ჰიბრიდი „ტეპლიჩნი 40“. კიტრისთვის საუკეთესოა ნოყიერი, მსუბუქი მექანიკური შედგენილობის, ქარისაგან დაცული ნიადაგი. თესლი ითესება მწკრივად და ბედობრივად. გრძელბარდიანი ჯიშები (მუხრანული) ითესება კვადრატულ-ბუდობრივად 100×100 სმ, ხოლო მოკლებარდიანი — 70×70 სმ-ზე. ბუდნაში ტოვებენ 3-4 მცენარეს. კიტრის უმრავლესობა მავნებელია აბლაბუდიანი ტკიპა, ბუგრი; დაავადებანი — ნაცარი, ბაქტერიოზი, თეთრი სიდამპლე, ანთრაკნოზი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გოგრისებრნი
კატეგორია:სასათბურე კულტურები
კიჩო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კიჩო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კიჩო — გემის ბოლო
* კიჩო — თანავარსკვლავედი
ერბზელცერი

**ერბზელცერი** (*გერმ.*: Erbsälzer, *ქართ.*: მემკვიდრეობით მემარილე) იყო გერმანული არისტოკრატული წოდება. ერბზელცერები ეწოდებოდათ გერმანული ქალაქის ვერლის პატრიციებს, რომელთაც მარილის რეწვის მემკვიდრეობითი უფლება ჰქონდათ. XIV საუკუნეში ამ უფლებას 48 ოჯახი ფლობდა, XVI საუკუნეში მათი რიცხვი 8-მდე შემცირდა, ხოლო დღეისათვის შემორჩენილია მხოლოდ 2 საგვარეულო: ფონ ლილიენები და ფონ პაპენები. 

მარილის რეწვის უფლება მემკვიდრეობით გადაიცემოდა მხოლოდ ქალაქ ვერლში მცხოვრებკათოლიკე მამრობითი სქესის წარმომადგენლებზე. ერბზელცერები პირველად ისტორიაში მოიხსენებიან 1246 წელს. იოზეფ I-ის 1708 წლის იმპერიის არისტოკრატიის დამტკიცების სიგელში მათ ეს პრივილეგიები დაუმტკიცდათ მეფე ზიგისმუნდის 1432 წლის გუჯარის საფუძველზე.

"ვერლისა და ნოივერკის ერბზელცერების კოლეგია" დღესაც არსებობს.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:წოდებები
ჰიპერბოლა

[მინი|[სიბრტყე|სიბრტყის მიერ კონუსის კვეთით მიღებული გეომეტრიული ფიგურები: **წრეწირი**, **ელიფსი**, **პარაბოლა**, **ჰიპერბოლა**]]
**ჰიპერბოლა** ( M წერტილთა გეომეტრიული ადგილი, რომელთათვისაც ამ სიბრტყის მოცემულ ორ F_1 და F_2 წერტილამდე (ჰიპერბოლის ფოკუსებამდე) მანძილების სხვაობა მუდმივი სიდიდეა. თუ xOy კოორდინატთა სისტემას ავირჩევთ ისე, რომ ორ ურთიერთშებრუნებულ წრიულ კონუსებს მათი ღერძის პარალელურად კვეთდეს სიბრტყე (OF_1=OF_2=c), მაშინ ჰიპერბოლის განტოლება მიიღებს შემდეგ სახეს:
:\frac{x^2}{a^2}-\frac{y^2}{b^2}=1 (2a=F_1M-F_2M, b=\sqrt{c^2-a^2}).

მინი|მარცხნივ|ჰიპერბოლის ნახაზი
ჰიპერბოლა მეორე რიგის წირია. იგი შესდგება ორი უსასრულო შტოსგან: K_1A_1K'_1 და K_2A_2K'_2. ჰიპერბოლა სიმეტრიულია F_1F_2 და B_1B_2 ღერძების მიმართ. წერტილი O — ჰიპერბოლის ცენტრი — მისი სიმეტრიის ცენტრია. ჰიპერბოლის Ox ღერძთან გადაკვეთის A_1 და A_2 წერტილებს უწოდებენ ჰიპერბოლის წვეროებს. A_1A_2=2a და B_1B_2=2b მონაკვეთებს შესაბამისად ჰიპერბოლის ნამდვილ და წარმოსახვით ღერძებს უწოდებენ (მიუხედავად იმისა, რომ Oy წრფე არ კვეთს ჰიპერბოლას, მასზე მაინც გადაზომავენ OB_1=OB_2=b მონაკვეთებს. ვინაიდან A_2B_2^2=OA_2^2+OB_2=a^2+b^2, ამიტომ A_2B_2=c, ე. ი. ჰიპერბოლის წვეროდან წარმოსახვითი ღერძის ბოლო წერტილამდე მანძილი უდრის ფოკუსებს შორის მანძილის ნახევარს), ხოლო სიდიდეს e=c/a>1 — ექსცენტრისიტეტს, D_1D'_1 და D_2D'_2 წრფეებს, რომელთა განტოლებებია x=-a/e და x=a/e — დირექტრისებს. ჰიპერბოლის წერტილიდან უახლოეს ფოკუსამდე მანძილის ფარდობა უახლოეს დირექტრისამდე მანძილთან მუდმივია და უდრის ჰიპერბოლის ექსცენტრისიტეტს. y=\pm b/a წრფეები (ნახაზზე გამსოახულია პუნქტირით) ჰიპერბოლის ასიმპტოტებია. უკუპროპორციულობის გრაფიკი y=k/x არის ჰიპერბოლა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ანალიზური გეომეტრია
*კონუსური კვეთა
*წრეწირი
*ელიფსი
*პარაბოლა

## ლიტერატურა
კიწია

**კიწია** — მარტვილის მუნიციპალიტეტის სოფლების პირველი კიწიისა და მეორე კიწიის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
კიჭკიჭა

**კიჭკიჭა** (Crepis) — მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. ერთ- ან მრავალწლოვანი ბალახია. 

ცნობილია 200-მდე სახეობა, რომელიც გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აფრიკაში. საქართველოში 12-მდე სახეობაა, მათ შორის 2 კავკასიის ენდემია. 

იზრდება ბუჩქნარში, ტყის პირებზე, დეკიანებში, სუბალპურ ტანბრეცილ ტყეში, ალპურ მდელოზე და სხვა. ზოგ სახეობას საქონელი ეტანება. Crepis ciliata-ს მიწისზედა ნაწილები შეიცავს კაუჩუკს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
როტშილდ-ფაბერჟეს კვერცხი

**როტშილდის კვერცხი** — ძვირფასი თვლებით გაწყობილი მომინანქრებული დეკორატიული კვერცხი, დამზადებული რუს იუველირ პეტერ კარლ ფაბერჟეს მიერ 1902 წელს ბეატრის ეფრუსი დე როტშილდისთვის, რომელმაც იგი ჟერმენ ჰალფენს აჩუქა, ამ უკანასკნელის ბეატრისის უმცროს ძმაზე, ედუარ ალფონს დე როტშილდზე, ნიშნობის სახსოვრად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Detailed article on the Rothschild egg (http://www.wintraecken.nl/mieks/faberge/eggs/Other-Eggs/1902-rothschild-egg.htm), from wintraecken.nl
*Comparison with the Kelch Chanticleer egg, from wintraecken.nl
*Archive article showing Rothschild egg in Perchin's workshop.Wartski, London

## სქოლიო
კატეგორია:ფაბერჟეს კვერცხები
კლადონია

**კლადონია** () — ლიქენების გვარი. აქვთ ორგვარი თალუსი: პირველადი — ჰორიზონტალური, ქაფისებრი ან ქერქლისებრი. მეორეული — ვერტიკალური, აღმოცენდება ხოლმე პირბელადისაგან, სადგისებრი, რქისებრი ან დაბუჩქული გამონაზარდების — პოდეციუმების სახით. ცნობილია 300-მდე სახეობა. სახლობენ ძირითადად ნიადაგზე, ტყეში (მეტწილად ფიჭვნარში), ტუნდრასა და ჭაობში. ზოგი სახეობა ჩრდილოეთი ირმის საკვებია, ზოგი უსნინის მჟავას შეიცავს და სამკურნალოა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლიქენები
კლაიდესდალური ცხენი

** კლაიდესდალური ცხენი** — ტვირთმზიდი ცხენის ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის დასაწყისში შოტლანდიაში. ულაყის ცოცხალი მასაა 900-1000 კგ. ფერად ქურანა ან წაბია. რუსეთში შემოიყვანეს XIX საუკუნეში. მას იყენებდნენ ვლადიმირის, ივანოვის, ულიანოვსკის, ტამბოვის ოლქებში ადგილობრივი შესაბმელი ცხენების გასაუმჯობესებლად. კლაიდესდალური ცხენის მოშენებას მისდევენ ინგლისში, აშშ-ში, კანადაში, იტალიაში, სამხრეთ ამერიკასა და ავსტრალიაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ცხენის ჯიშები
ვილჰელმ კუნო

**ვილჰელმ კუნო** (; დ. 2 ივლისი, 1876 — გ. 3 იანვარი, 1933) — გერმანელი პოლიტიკოსი. გერმანიის რაიხსკანცლერი 1922-1923 წლებში ვაიმარის რესპუბლიკის დროს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვილჰელმ კუნო გერმანიის ეროვნული ბიბლიოთეკის კატალოგში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ვაიმარის რესპუბლიკა
კატეგორია:გერმანიის კანცლერები
კატეგორია:გერმანიის რაიხსკანცლერები
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  2 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
პეტრე კლაპიტონიშვილი

**პეტრე  ალექსანდრეს ძე კლაპიტონიშვილი** (დ. 1800, სტამბოლი —  გ.  უცნობია) — პირველი ქართველი ექიმი, რომელმაც რუსეთში მიიღო უმაღლესი სამედიცინო განათლება. ერეკლე II-ის კარის ექიმის შვილი. 

## ბიოგრაფია 
1822 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამედიცინო-ქირურგიული აკადემია და მუშაობა დაიწყო კარის ექიმად იმჟამად რუსეთში მყოფ დედოფალ მარიამთან. 1828-იდა ელიზავეტპოლის (ახლანდელი განჯა), 1832-იდან კი გორის მაზრის ექიმი იყო. 1836-1843 წლებში მუშაობდა ბაქოსა და ნუხაში.  კლაპიტონიშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული სამედიცინო ლიტერატურის განვითარებაში. პეტერბურგში ქართულ ენაზე 3 ნაწილად გამოსცა სამედიცინო დარიგებანი, რომელიც შემდეგ რუსულ ენაზეც გამოიცა. შეადგინა და მოსკოვში ქართულ ენაზე გამოსცა მოკლე კარაბადინი. მასვე ეკუთვნის ვრცელი ანგარიშები ინფექციურ სნეულებათა (შავი ჭირი, ქოლერა და სხვა) წარმოშობის მიზეზების, გავრცელების გზების, კლინიკის, პროფილაქტიკისა და მკურნალობის შესახებ.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 1800
კლარჯნი ხელმწიფენი

**„კლარჯნი ხელმწიფენი“**, „კლარჯნი მეფენი“ — ასე იწოდებოდნენ კლარჯეთის ბაგრატიონთა შტოს წარმომადგენლები სუმბატ არტანუჯელი და გურგენი, ბაგრატ II არტანუჯელის ძენი ბაგრატიონთა მემატიანე სუმბატ დავითის ძის მიხედვით. გაერთიანებული საქართველოს პირველმა მეფემ ბაგრატ III-მ სუმბატი და გურგენი, რომლებიც მისი მამიდაშვილები იყვნენ, დარბაზობაზე მოიწვია ფანასკერტის ციხეში, შეიპყრო და თმოგვის ციხეში გამოკეტა, სადაც ისინი 1012 წელს გარდაიცვალნენ. მათ სამფლობელოს ბაგრატი დაეპატრონა. სუმბატის ძე ბაგრატი და გურგენის ძე დემეტრე კონსტანტინოპოლში გაიქცნენ ბასილი II ბიზანტიის კეისართან, რომ მისი დახმარებით მამაპაპისეული ქვეყანა დაებრუნებინათ, მაგრამ უშედეგოდ. მათი მემკვიდრეები კი, რომლებმაც გაქცევა ვერ მოასწრეს, პატიმრობაში დაიხოცნენ. ასე ამოწყდა არტანუჯელი ბაგრატიონების ანუ „კლარჯნი ხელმწიფთა“  საგვარეულო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კიჩჩოჩქორთი

**კიჩჩოჩქორთი** — მთა საქართველოს და რუსეთის (ინგუშეთი) საზღვარზე, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აღმოსავლეთი კავკასიონის ჩრდილოეთ შტოქედ შავანის ქედზე, მდინარეების ხდისა და არმხის წყალგამყოფზე, ზღვის დონიდან 4117 მ სიმაღლეზე. აგებულია იურული თიხაფიქლებით. ჩრდილო-დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებზე პატარა მყინვარებია. კიჩჩოჩქორთზე გავრცელებულია მთა-მდელოსა და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
კლასი (ბიოლოგია)

** კლასი** (ლათ. classis – თანრიგი, ჯგუფი) — ცხოველთა და მცენარეთა სისტემატიკაში ერთ-ერთი ძირითადი ტაქსონომიური კატეგორია. კლასი აერთიანებს მონათესავე რიგებს. მაგ., მღრღნელების, მტაცებლების, ხელფრთიანების და სხვა. რიგები შეადგენენ ძუძუმწოვართა კლასს. თავის მხრივ მონათესავე კლასები გაერთიანებულია ტიპად. მაგ., თევზების, ამფიბიების, ფრინველებისა და ძუძუმწოვართა კლასები შედიან ქორდიანთა ტიპში. ტერმინი „კლასი“, სისტემატიკაში პირველად ფრანგმა ბოტანიკოსმა ჟოზეფ ტურნეფორმა შემოიღო და შემდგომში კარლ ლინემ დაამკვიდრა თავის „ბუნების სისტემაში“ (1835).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცენარეთა სისტემატიკა
ფანჯრის ბეგარა

[მინი|სახლი ამოშენებული ფანჯრებით, [საუტჰემპტონი (ქალაქი)|საუტჰემპტონში]]
[მინი|ამოქოლილი ფანჯრები [ედინბურგი|ედინბურგში]]
**ფანჯრის ბეგარა** (ინგლ. window tax) — გადასახადი, რომელიც მნიშვნელოვანი სოციალური, კულტურული და არქიტექტურული ძალა იყო ინგლისის, შოტლანდიისა და შემდგომში დიდი ბრიტანეთის სამეფოში XVII და XVIII საუკუნეებში. ამ პერიოდის სახლებს ბეგარის გამო აგურით ამოშენებული ფანჯრები აქვს. 

## ისტორია
გადასახადი შემოიღეს 1696 წელს მეფე უილიამ III-ის პერიოდში და მისი დანიშნულება გადამხდელის დაბეგვრა იყო მისი შეძლების მიხედვით, წინააღმდეგობრივი საშემოსავლო გადასახადის იდეის გარეშე. იმ პერიოდში, მრავალი ბრიტანელი საშემოსავლო გადასახადის წინააღმდეგი იყო, ვინაიდან მათი რწმენით კერძო შემოსავლების გამხელა პირად საქმეებში მთავრობისგან მიუღებელ ჩარევას წარმოადგენდა, რაც მათი პირად თავისუფლებას საშიშროებას უქმნიდა. შედეგად, პირველი საშემოსავლო გადასახადი ბრიტანეთში გვიან XVIII საუკუნემდე არ შემოუღიათ და ეს საკითხი დიდი წინააღმდეგობის საგნად რჩებოდა XIX საუკუნემდე.

ფანჯრის ბეგარა შემოღებისას ორი ნაწილისგან შედგებოდა: ფიქსირებული ბეგარა 2 შილინგი ყოველ სახლზე და ცვლადი ბეგარა ფანჯრების რაოდენობაზე 10 ფანჯრის ზემოთ. საკუთრება, რომელსაც ათიდან 20 ფანჯრამდე ჰქონდა, ოთხ შილინგს იხდიდა, ხოლო 20 ფანჯარაზე მეტი კი რვა შილინგს. დასაბეგრი ფანჯრების რაოდენობა 1766 წელს შეიცვალა შვიდით, ხოლო 1825 წელს კი რვით. ფიქსირებული გადასახადი შეიცვალა ცვლადით საკუთრების ღირებულების მიხედვით 1778 წელს. ადამიანები, რომლებიც გადასახადს არ ექვემდებარებოდნენ ეკლესიისა და სიღარიბის გამო, ფანჯრის გადასახადისგან თავისუფალი იყვნენ. ფანჯრის გადასახადი საკმაოდ ადვილი შესაფასებელი იყო და რაიმე სერიოზულ ჩარევას პირად საქმეებში არ საჭიროებდა. რაც უფრო დიდი იყო სახლი, მით მეტი ფანჯარა უნდა ჰქონოდა მას, და, შესაბამისად, მფლობელიც უფრო მეტ გადასახადს გადაიხდიდა.

მიუხედავად ამისა, ეს გადასახადი არაპოპულარული იყო, ვინაიდან მას აღიქვამდნენ, როგორ გადასახადს "სინათლესა და ჰაერზე".

შოტლანდიაში ფანჯრის ბეგარა შემოიღო უილიამ პიტ უმცროსმა 1780-იან წლებში ედინბურგის საფინანსო უბანში. "პიტის სურათების" (ამოშენებული ფანჯრები ზედ დახატული ჯვარედინი ჩაჩოებით) ხილვა დღემდე შეიძლება შარლოტის მოედანზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:გადასახადები გაერთიანებულ სამეფოში
კატეგორია:ჯორჯის ეპოქა
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
კატეგორია:შოტლანდიის ისტორია
დალასი

**დალასი** (Dallas, გამოითქმის /ˈdæləs/) — სიდიდით მესამე ქალაქი ტეხასში ჰიუსტონის და სან-ანტონიოს შემდეგ და მეცხრე აშშ-ში. ქალაქს 997 კმ² უჭირავს და ამავე სახელწოდების ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია. 2010 წლის ცენზის მიხედვით ქალაქის მოსახლეობა 1,232,940 მილიონს შეადგენდა. ქალაქი მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ცენტრია და სიდიდით მეოთხე აგლომერაცია აქვს აშშ-ში.

ქალაქი დაარსდა 1841 წელს და ფორმალურად ქალაქის სტატუსი 1856 წლის 2 თებერვალს მიენიჭა. ქალაქის ეკონომიკა ძირითადად ბენზინის წარმოებას, ტელეკომუნიკაციებს, კომპიუტერულ ტექნოლოგიებს, საბანკო საქმესა და ტრანსპორტს ეყრდნობა.

## ლიტერატურა
* Herbert E. Bolton, *Athanase de Mezieres and the Louisiana-Texas Frontier 1768–1780*, Cleveland: Arthur H. Clark Company, 1914.
* John William Rogers, *The Lusty Texans of Dallas*, E. P. Dutton, 1951.
* Jim Schutze, *The Accommodation: The Politics of Race in an American City*, New York: Citadel Press, 1987.
* Nancy Smith, *Dallas International with J.R.Ewing*, Outskirts Press, 2012.
* Nancy Smith, *Dallas Celebrity in the Glamorous 1980s Era of Ronald and Nancy Reagan*, Denver: Outskirts, 2016.
* Roy H. Williams and Kevin James Shay, *And Justice for All: The Untold History of Dallas*, Fort Worth: CGS, 1999.

## რესურსები ინტენრნეტში
* 
* ქალაქის სიახლეების ბლოგი

## სქოლიო

კატეგორია:ტეხასი
კლარჯული

**კლარჯული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში გურიაში. კლარჯული სასუფრე ყურძნის ჯიშია. ახასიათებს მტევნისა და მარცვლის გარეგნული სილამაზე, მაღალხარისხოვანი გემოვნური თვისებები, უძლებს ტრანსპორტირებას და კარგად ინახება გვიან გაზაფხულამდე.

## გავრცელება
სახელწოდებიდან გამომდინარე მიიჩნევა, რომ გურია-აჭარაში ის კლარჯეთიდან უნდა იყოს შეტანილი. კლარჯული სოკოვან დაავადებებამდე მასობრივად იყო გავრცელებული მაღლარების სახით გურიასა და აჭარის მასთან მოსაზღვრე სოფლებში. მოსახლეობა მას სასუფრე ყურძნად იყენებდა და ზამთრამდე ვაზზე დაუკრეფავს ტოვებდა. მისი ღვინო გამოირჩეოდა ჩალისფერი შეფერილობით და სასიამოვნო გემოთი. XX საუკუნის შუა წლებისთვის ის ერთეული მაღლარი ძირების სახით იყო შემორჩენილი სოფლებში შემოქმედი, ჭანიეთი, ლიხაური, ქაქუთი, ცხრაფონა და ხუცუბანი.

ამჟამად კლარჯულის ვაზის მცირედ გავრცელების გამო მისგან ღვინოს არ ამზადებენ.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი არის თხელი, ღია მწვანე, საშუალო ზომის და თითქმის ოვალური ფორმისა, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თითქმის შიშველია, მხოლოდ ძარღვების გასწვრივ გასდევს უმნიშვნელო შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია, ნორმალურად განვითარებული ბუტკოთი და მტვრიანებით. მტევანი საშუალოზე დიდი ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრული ფორმის, თხელი. გვხვდება საშუალო სიმკვრივის მტევნებიც. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მოყვითალო-მწვანე, მზის მხარეზე მოყვითალო-ქარვისფერი. მარცვალი მსხვილია, ოდნავ ოვალური, შუა წელზე განიერი, ბოლო მომრგვალებული აქვს და სიმეტრიულია. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. მარცვალი მომეტებულრბილობიანი და ნაკლებ წვნიანია. გემოთი სასიამოვნოა მოტკბო გემო აქვს.

## აგრობიოლოგიური დახასიათება
კლარჯული ძლიერი ზრდით გამოირჩევა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე დაახლოებით 204 დღეა. ვაზის გამოღვიძება იწყება მარტის ბოლოდან. კვიტების გაფურჩქვნა მიმდინარეობს აპრილში., ხოლო ყვავილობა — ივნისში. ყურძენი შეთვალვას იწყებს აგვისტოს ბოლოს და სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. ფოთოლცვენა მიმდინარეობს ნოემბერ-დეკემბერში. 

ვაზი საშუალო ან საშუალოზე მაღალი მოსავლიანობისაა. ერთი მაღლარი ძირის მოსახვლიანობა 40-50 კგ-ს აღწევს. მეტად სუსტია სოკოვან დაავადებათა, განსაკუთრებით კი ჭრაქის მიმართ. 

მტევნის წონა საშუალოდ 232 გრამია, მტევანზე საშუალოდ 58 მარცვალია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.2-19.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.2 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 189
*
*
## რესურსები ინტერნეტში
*ქართული ვაზის ძველი ჯიშები

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
საწვავის დამპინგი

thumb|300px|RAAF F-111 საჩვენებელ საწვავის დამპინგს ახორციელებს ავსტრალიის ყოველწლიურ ავიაშოუზე.
**საწვავის დამპინგი** თვითმფრინავიდან გამოიყენება გარკვეულ ავარიულ მდგომარეობებში მისი წონის შესამცირებლად. საწვავის გადასხმა, როგორც წესი, ხდება თვითმფრინავის აფრენიდან მცირე ხანში დაბრუნების შემთხვევაში ან აეროპორტში დასასხდომად დანიშნულების ადგილამდე გაცილებით ადრე.

კატეგორია:საავიაციო ტერმინოლოგია
კატეგორია:თვითმფრინავის კონტროლი
კლდე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კლდე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კლდე — მთის დაქანებული ქვიანი გვერდობი
* კლდე — ქართული ყოველკვირეული ჟურნალი
* კლდე — ქართული ყოველდღიური გაზეთი
* კლდე — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში
Innuendo (ალბომი)

***Innuendo*** — ინგლისური როკ ჯგუფ Queen-ის 1991 წლის სტუდიური ალბომი. ეს არის კოლექტივის უკანასკნელი სტუდიური დისკი, ჩაწერილი ფრედი მერკურის გარდაცვალებამდე. ცნობილია, რომ უკანასკნელ სიმღერებზე მუშაობისას იგი უკვე ავადმყოფობისგან სრულიად დასუსტებული იყო, რაც თავის მხრივ, დაეტყო კომპოზიციებს. მაგრამ მსმენელებმა ახალი ალბომი დადებითად შეაფასეს.

დისკის მხარდასაჭერად გამოიცა რამდენიმე სინგლი და ვიდეოკლიპებიც. ერთ-ერთი ასეთი, These Are The Days Of Our Lives, იქცა უკანასკნელ მუსიკალურ ვიდეოდ, ჩაწერილ ფრედის მონაწილეობით.

ალბომის სახელწოდება აღნიშნავს ინსინუაციას, რაც მითითებაა იმაზე, რომ ჯგუფი ამ სახით დიდ ხანს ვერ იარსებებდა.

## სიმღერების სია
## ჩარტები და სერტიფიცირებები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია ჯგუფის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1991 წლის ალბომები
კატეგორია:Parlophone-ის ალბომები
კატეგორია:Hollywood Records-ის ალბომები
კატეგორია:Queen-ის ალბომები
კლდე (გაზეთი)

**„კლდე“** — ქართული ყოველდღიური გაზეთი, ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1918–1920 წლებში რედაქტორი — გრიგოლ ვეშაპელი, გამომცემელი — დამოუკიდებელი ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის მთავარი კომიტეტი და საპარლამენტო ფრაქცია. 1918 წლის 10 დეკემბრიდან გაზეთი გამოიცემოდა ყოველდღიურად. 1919 წლის N1-31 გამოდიოდა ყოველკვირეულად, ხოლო 1920 წლის 4 ივლისიდან კვლავ ყოველდღიურად. იბეჭდებოდა სამხედრო სმინისტროს სტამბაში. გაზეთის პირველ ნომერში დაბეჭდილია მასალები ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის გაყოფის შესახებ. 1919 წელს გაზეთი გამოდიოდა ჯერ „სალი კლდის“, შემდეგ „პიტალო კლდის“ სახელწოდებებით. გაზეთი იყო ამავე სახელწოდების ჟურნალის მემკვიდრე.

## იხილეთ აგრეთვე
*კლდე (ჟურნალი)

## ლიტერატურა
**ჭუმბურიძე დ*. „ისტორიული პორტრეტები: დასაწყისი XX საუკუნისა“, თბილისი, 2008
**ბაქრაძე გ.*, „ქართული პერიოდიკის ბიბლიოგრაფია, თბილისი, 1947

კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კლდებოძალი

**კლდებოძალი**, **უკივლეთა** — კლდოვანი მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის სამხრეთ ტოტზე — მდინარეების ჯეჯორისა და ქვედრულის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2212 მ. აგებულია ცარცული კირქვებით. შემოსილია სუბალპური მდელოებით. კლდებოძალის ჩრდილოეთ კალთიდან ჩამოსულმა კლდეზვავმა 1896 წელს შეაგუბა მდინარე ქვედრულა და შეიქმნა ქვედის ტბა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
კლდეეთი

**კლდეეთი** — ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა კლდეეთისა და ქვედა კლდეეთის ძველი სახელწოდება.
 
დღესდღეობით კლდეეთის თემში შედის სოფლები: ალავერდი, ზედა კლდეეთი (თემის ცენტრი), თვრინი, კინოთი, მწყერისციხე, ტაბაკინი, ქვედა კლდეეთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
კლდე (ჟურნალი)

**„კლდე“** — ქართული ყოველდღიური საზოგადოებრივ-ეკონომიკური და ლიტერატურული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1912–1915 წლებში, რედაქტორი რეზო გაბაშვილი, გამოდიოდა დავით ვაჩნაძის თაოსნობით. ჟურნალში თანამშრომლობდნენ შალვა ამირეჯიბი, შალვა ქარუმიძე, დავით კასრაძე, ალექსანდრე სარაჯიშვილი, ალექსანდრე ყიფშიძე. ჟურნალის პირველი ნომერი 1912 წლის 16 სექტემბერს გამოვიდა, ბოლო 1915 წლის 17 მაისს. მისი ტირაჟი 700-750 ცალს შეადგენდა, წლიური გამოსაწერი ფასი 4-5 მანეთს, ხოლო საცალო 10 კაპიკს.  ჟურნალი 16 გვერდიანი იყო. ჟურნალში სტატიებისა და წერილების გარდა დაბეჭდილია გი დე მოპასანის, ჯ. ლონდონის, ჯ. კ. ჯერომის, ფ. კოპეს, ო. უალდის, მ. ტვენის, ა. ფრანსის, ი.ვ. გოეთეს, ტ. შევჩენკოს და სხვა მწერალთა ნაწარმოებების თარგმანები. მხატვრობა ეკუთვნის ოსკარ შმერლინგს. ჟურნალი მოითხოვდა საქართველოს ტერიტორიების გაერთიანებას, რუსეთსა და საქართველოს შორის გეორგიევსკის ტრაქტატის პირობების აღდგენას. 1915 წლის მაისში ჟურნალი დაიხურა. მის ნაცვლად დაიწყო გაზეთ „საქართველოს“ გამოცემა.

## ლიტერატურა
*
*

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:ქართული ნაციონალიზმი
New Order

**New Order** () — ინგლისური როკ-ჯგუფი, რომელიც 1980 წელს ჩამოაყალიბეს ბერნარდ სამნერმა (ვოკალი, გიტარა, სინთეზატორი), პიტერ ჰუკმა (ბას-გიტარა, ვოკალი, ელექტრონული დასარტყმელი საკრავები) და სტივენ მორისმა (დასარტყმელი საკრავები, სინთეზატორი). ჯგუფი შეიქმნა წინამორბედი კოლექტივის, Joy Division-ის დაშლის შემდეგ. მათ აგრეთვე შეუერთდა გიტარისტი ჯილიან გილბერტი.

ჯგუფის მუსიკა ითავსებს პოსტ პანკსა და ელექტრონულ საცეკვაო რითმებსა და მელოდიებს. New Order იქცა 1980-იანი წლების ერთ-ერთ წარმატებულ კოლექტივად. მიუხედავად იმისა, რომ პირველ წლებში მათ ჯერ ჰქონდათ შენარჩუნებული Joy Division-ის სტილი, ნიუ იორკის საცეკვაო სცენის გაცნობამ ხელი შეუწყო მათ მუსიკაში ელექტრონული მელოდიების ინტეგრირებას. მათი 1983 წლის ჰიტი „Blue Monday“ ამ გავლენის ნათელი მაგალითია. ჯგუფი არის ლეიბლის Factory Records ყველაზე ცნობილი წარმომადგენელი, ხოლო მათი სინგლებისა და ალბომების მინიმალისტურმა ყდებმა ხაზი გაუსვეს ამ ლეიბლის ესთეთიკას. როგორც ამტკიცებენ, New Order-მა დიდი გავლენა იქონია ალტერნატიული როკის განვითარებაზეც.

1993-1998 წლებში ჯგუფი დროებით დაშლილი იყო, დაბრუნდა 1998 წელს, ხოლო 2001 წელს გამოუშვა მორიგი სტუდიური ალბომი *Get Ready*. 2005 წელს ფილ კანინგემმა (გიტარა, სინთეზატორი) შეცვალა გილბერტი, რომელმაც ოჯახური მიზეზების გამო დატოვა New Order. 2007 წელს პიტერ ჰუკმა განაცხადა, რომ მას და სამნერს ერთად თანამშრომლობის გეგმები აღარ ჰქონდათ. მიუხედავად ამისა, ჯგუფი 2011 წელს, ჰუკის გარეშე აღდგა, გილბერტის მონაწილეობით.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Movement* (1981)
* *Power, Corruption & Lies* (1983)
* *Low-Life* (1985)
* *Brotherhood* (1986)
* *Technique* (1989)
* *Republic* (1993)
* *Get Ready* (2001)
* ''Waiting for the Sirens' Call* (2005)
* *Lost Sirens* (2013)
* *Music Complete'' (2015)

## რესურსები ინტერნეტში
* NewOrder.com – ოფიციალური საიტი
* New Order Online – ჯგუფის მიერ ნებადართული მოყვარულების საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:1980 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:2007 წელს დაშლილი ჯგუფები
კატეგორია:2011 წელს აღდგენილი ჯგუფები
კატეგორია:New Order
კატეგორია:Factory Benelux-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Factory Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Mute Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Qwest Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Reprise Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ინგლისური სინთპოპ ჯგუფები
კლდეეთის სამაროვანი

**კლდეეთის სამაროვანი** — II საუკუნის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ზედა კლდეეთში (ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი). შემთხვევით აღმოაჩინეს 1941 წელს და ნაწილობრივ გათხარეს 1941-1942 წლებში (დ. ლომაძე). ძეგლზე ექსპედიციის დაწყებამდეც მრავალი მასალა აღმოჩნდა, რომლებიც ნივთების დანიშნულების მიხედვით რამდენიმე ჯგუფად დაიყო. გაითხარა 6 სამარხი. ქვაყრილიან ორმოსამარხებში დაკრძალული იყო თითო (ერთ შემთხვევაში წყვილი) მიცვალებული, გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი, თავით დასავლეთისკენ. ზოგისთვის შეკაზმული ცხენები და ძაღლი ჩაეყოლებინათ. სამარხებში აღმოჩნდა მდიდრული მასალა: ჭურჭელი (თიხის შავპროალა და წითლად გამომწვარი ჭურჭელი, მინის სანელსაცხებლები, ბრინჯაოს ხელადა და პატერა, რომელსაც ტარი ქვისაგან გამოთლილი ცხვრის თავის სკულპტურული გამოსახულებით აქვს შემკული, ვერცხლის თასები), იარაღი (ბრინჯაოს კვერთხი და ჯაჭვის პერანგის ნაშთები, კრინის სამფრთიანი ისრისპირები, შუბისპირი, სატევრები, ცული და მახვილი, რომლის კოტას ამკობს ოქროს ბუდეში ჩასმული სარდიონის გემა), მონეტები (გოტარზის დრაქმები, ავგუსტუსის დენარები, ნერვასა და ტრაიანეს კესარული დიდრაქმები და ალექსანდრე მაკედონელის სტატერის ადგილობრივი მინაბაძები), ბრინჯაოს, ვერცხლის, ელექტრუმისა და ოქროს სამკაული (საკისრე რკალები, სამაჯურები, ბეჭდები, მშვილდსაკინძები, ოქროს თავსამკაული და სხვა). აღსანიშნავის ოქროს აგრაფი, რომელიც ჩასხმულია სარდიონის გემა — ჩაბალახისებური თავსაბურიანი მამაკაცის პორტრეტი. ფიქრობენ, რომ მასზე გამოსახულია ადგილობრივი ქართველი დიდებული, შესაძლოა ერისთავიც.

კლდეეთის სამაროვანში აღმოჩენილი მინის, ბრინჯაოსა და ვერცხლის ჭურჭელი ძირითადად იმპორტულია. პოლიქრომული სტილის ოქროს ნივთები კი ადგილობრივი ნაწარმი უნდა იყოს. კლდეეთში დაკრძალული ჩანან ანტიკური ხანის იბერიის წარჩინებულთა წრის წარმომადგენლები.

## ლიტერატურა
* *ლომთათიძე გ.,* კლდეეთის სამაროვანი ახალი წელთაღრიცხვის II საუკუნისა, თბ., 1957;
 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კლდეისი

**კლდეისი** — თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი კლდეისისა და პატარა კლდეისის ძველი სახელწოდება. ამჟამად თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ერთეულის (სოფლები: დიდი კლდეისი, პატარა კლდეისი) სახელია. 

## ისტორია
სოფელის სახელწოდება „კლდეისი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე «Клдеиси» სახით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კლდეკარი

**კლდეკარი** — მწვერვალი და ხელოვნური კარის მსგავსი გასასვლელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპისა და ქვემო ქართლის მხარის თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თრიალეთის ქედის თხემზე, მდინარეების თეძამისა და ალგეთის წყალგამყოფზე, მანგლისიდან ჩრდილო-დასავლეთით 12 კმ-ზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 2000 მ სიმაღლეზე. კლდეკარი აგებულია შუაეოცენური ანდეზიტებითა და ტუფ-ბრექჩიებით. მწვერვალის მიდამოები შემოსილია ალპური და შერეული ტყით. კლდეკარის მახლობლად ქედის თხემზე განლაგებულია კლდეკარის ციხესიმაგრის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
კლდისდუმა

**კლდისდუმა** () — მცენარეთა გვარი მსუქანასებრთა ოჯახისა. ბალახები, ნახევრად ბუჩქები ან ბუჩქებია. აქვთ წვნიანი ან ხორცოვანი ფოთლები. 

500-მდე სახეობა იზრდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყელში, უმეტესად ევრაზიაში, რამდენიმე — სამხრეთ აფრიკასა და სამხრეთ ამერიკაში. საქართველოში 15-მდე სახეობაა. სახეობების მეტი წილი სუბალპურ და ალპური სარტყლის ქვიან და კლდოვან ადგილებზე იზრდება. ხშირად გვხვდება მწვავე ფუნთუშა (), რომელიც პატარა და ფხვიერ კორდებს ქმნის. 

თაფლოვანია (მისი ფოთლების წვენი კანს წვავს და აწითლებს) კავკასიური კლდისდუმა (), აგრეთვე ფუნთუშა (), მსუქანა () და სხვა. კლდისდუმას ბევრი სახეობა დეკორატიულია. აშენებენ ბაღებში, ზოგს — ოთახებსა და ორანჟერეებში. იყენებენ კლდოვანი და ქვიანი ადგილების გასამწვანებლად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მსუქანასებრნი
ჟან მარტენ შარკო

**ჟან მარტენ შარკო** (დ. 29 ნოემბერი, 1825 — გ. 16 აგვისტო, 1893)  —  ფრანგი ნევროლოგი და ანატომიური პათოლოგიის პროფესორი. ის იყო ცნობილი ფსიქიატრის, ზიგმუნდ ფროიდის პედაგოგი. მას დიდი წვლილი მიუძღვნის ნევროლოგიისა და ფსიქოლოგიის სფეროების განვითარებაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოგრაფია და ბიბლიოგრაფია

კატეგორია:ფრანგი პედაგოგები
კატეგორია:ფრანგი ნევროლოგები
კატეგორია:ფრანგი ფსიქოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი  16 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
ALS

**ALS** შეიძლება ნიშნავდეს:
* ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზი, *ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი* — მოტორული ნეირონების დაავადება.
კლდის იასამანი

**კლდის იასამანი** () — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარე კატაბალახასებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლეა 80 სმ. ფესვიდან ჩვეულებრივ რამდენიმე ღერო ამოაქვს. იკეთებს იასამანისფერ ყვავილებს. ყვავილობს მაისიდან ივლისის ბოლომდე. 

გავრცელებულია მცირე აზიასა და კავკასიაში. საქართველოში იზრდება ქართლის, მესხეთისა და იმერეთის ბარში კლდის ნაშლსა და ქვიან ფერდობებზე. კლდის იასამანი ლამაზი დეკორატიული მცენარეა, აგრეთვე გამოსადეგია გაშიშვლებულ ფერდობებზე გრუნტის გასამაგრებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კატაბალახასებრნი
ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზი

**ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზი**, იგივე ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი (ინგლ. amyotrophic lateral sclerosis (ALS), აგრეთვე მოიხსენიებენ, როგორც ლუ გერიგის დაავადებას, ან შარკოს დაავადებას (ფრანგ. Maladie de Charcot)) — პროგრესიული, ხშირად ფატალური, ნეიროდეგენერაციული დაავადება, გამოწვეული მოტორული ნეირონების დეგენერაციით. მოტორული ნეირონები ცენტრალურ ნერვულ სისტემაში განაგებენ ნებითი კუნთების მოძრაობას. ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი, როგორც ერთ-ერთი ნეიროდეგენერაციული დაავადება, იწვევს კუნთების დასუსტებას. ეს დაავადება ზედა და ქვედა მოტორული ნეირონების დეგენერაციის გზით იწვევს მათ სრულ კვდომას, ისინი ვეღარ აწვდიან კუნთებს სიგნალს. ფუნქცია დაკარგული კუნთები სუსტდებიან და ბოლოს ხდება მათი მთლიანი ატროფირება.
ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზით დაავადებულ პაციენტებს, მიუხედავად იმისა, რომ ტვინი ვეღარ აკონტროლებს ნებით მოძრაობებს, გააჩნიათ იგივე გონებრივი უნარი, მეხსიერება და პიროვნულობა, რაც დაავადებამდე ჰქონდათ.
[thumb|[სტივენ ჰოკინგი, ფიზიკოსი დაავადებული ALS-ით]]

## ეტიმოლოგია 
სიტყვა *ამიოტროფული* არის ბერძნული წარმოშობის (საწყისი ფორმა — ამიოტროფია). α *ა* — უარყოფითი ნაწილაკი, μυς *მის* — კუნთი და τροφή *ტროფე* — კვება. ლატერალური (lateralis) ლათინური სიტყვაა და ნიშნავს გვერდითს. ამიტომ ამ დაავადებას *ამიოტროფულ გვერდით სკლეროზსაც* უწოდებენ. თვითონ ლატერალური მიგვითითებს ზურგის ტვინის იმ არეალს, საიდანაც ნერვული ბოჭკოები კუნთებს უგზავნიან სიგნალს მათ ასამოძრავლებლად.

## ეპიდემიოლოგია, მიზეზები და რისკ ფაქტორები 
ამიოტროფული ლატერალური სკლეროზი პირველად აღმოაჩინა ფრანგმა ნევროპათოლოგმა ჟან მარტინ შარკომ 1865 წელს. დაავადება უპირატესად 30—50 წლის ასაკში გვხვდება და ის ნერვული სისტემის ორგანული დაავადებათა 3% შეადგენს. დაავადების გამომწვევი მიზეზი უცნობია. არსებობს თეორიები მისი მემკვიდრეობით-დეგენერაციული და ვირუსული წარმოშობის შესახებ. დაავადება იწყება ხელ-ფეხის სისუსტით, შემდეგ მოიშლება მეტყველება და ყლაპვა. ავადმყოფი დუდღუნებს, ან სრულიად ვერ ლაპარაკობს, საჭმლის ნაწილები სასულესა და ცხვირში ხვდება, ძლიერდება მყესთა რეფლექსები. ბოლოს ვითარდება პარეზები, პათოლოგიური რეფლექსები (ბაბინსკის, როსოლიმოს და სხვა) და კუნთების ატროფია.

## მკურნალობა 
ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზის სამკურნალოდ, გამოიყენება პრეპარატები, რომლებიც აწესრიგებენ ნივთიერებათა ცვლას დაზიანებულ ქსოვილში (ლიპოცერებრინი, ცერებროლიზინი, დიბაზოლი, პროზერინი, რეტაბოლი, B1, B12, E ვიტამინები). ასევე ექიმები მიმართავენ ფიზიოთერაპიას და სხვა პროცედურებს.

## ლიტერატურა 
* *ზოგადი ნერვოლოგიის საფუძვლები, 1999*
* *ქსე, ტ. 1, გვ. 395, თბ., 1975*

კატეგორია:მოტორული ნეირონების დაავადება
კატეგორია:იშვიათი დაავადებები
კატეგორია:გადაუწყვეტი პრობლემები ნეირომეცნიერებაში
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
აღმოსავლეთი რუმელია

thumb
**აღმოსავლეთი რუმელია** — ოსმალეთის იმპერიაში შემავალი ავტონომიური პროვინცია (ვილაიეთი) (მთავარი ქალაქი - პლოვდივი), რომელიც ბერლინის კონგრესის (1878) გადაწყვეტილებით შეიქმნა სამხრეთ ბულგარეთის ტერიტორიაზე, დასახლებული იყო ძირითადად ბულგარელებით. მართავდნენ გენერალ-გუბერნატორები (1884-მდე ა. ბოგორიდი, შემდეგ გ. კრისტევიჩი), რომლებსაც ევროპის დიდი სახელმწიფოების თანხმობით 5 წლით ნიშნავდა ოსმალეთის სულთანი. სულთანს ჰქონდა აგრეთვე აღმოსავლეთ რუმელიაში ჯარების შეყვანის უფლება.

პროვინციის შინაგანი წყობა განისაზღვრებოდა საერთაშორისო კომისიის მიერ შემუშავებული ე. წ. ორგანული წესდებით. 1885 წ. 6 (18) სექტემბრის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი აჯანყების შედეგად აღმოსავლეთი რუმელია ბულგარეთს შეუერთდა. ბულგარეთის გაერთიანების წინააღმდეგი იყო სერბეთის სამეფო, ავსტრია-უნგრეთი და ოსმალეთი. სერბეთის სამეფოს მიაჩნდა, რომ ბულგარეთის გაერთიანება დაარღვევდა ძალთა ბალანსს ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. 1885-86 წლების ომი ბულგარეთსა და სერბეთს შორის ბულგარეთის გამარჯვებით დასრულდა. 1886 წლის ბუქარესტის ხელშეკრულებამ სერბეთს დაუბრუნა ომის დროს ბულგარეთის მიერ დაკავებული მიწები, მაგრამ ცნო ბულგარეთის გაერთიანება. 1886 წლის თებერვალში აღმოსავლეთ რუმელიის გენერალ-გუბერნატორად დანიშნა ბულგარელი მთავარი ალექსანდრ ბატენბერგი. 1886 წლის 6 აპრილს ოსმალეთის იმპერიამ ცნო ბულგარეთის გაერთიანება.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*რუკა  
*რუკა 
*რუკა 

კატეგორია:ბულგარეთი
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია
კატეგორია:ყოფილი სლავური სახელმწიფოები
ჯონ მაკ-კეინი

**ჯონ სიდნი მაკ-კეინი III** (; დ. 29 აგვისტო, 1936 — გ. 25 აგვისტო, 2018) —აშშ-ის სენატორი არიზონიდან 1987-2018 წლებში. კონგრესის წარმომადგენელთა პალატის წევრი 1983-1987 წლებში. 2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში რესპუბლიკური პარტიის კანდიდატი.

## ბიოგრაფია
მაკ-კეინის როგორც პაპა, ასევე მამა აშშ-ის საზღვაო ძალების ოთხვარსკვლავიანი ადმირალები იყვნენ. 1958 წელს აშშ-ის საზღვაო აკადემია ჯონმაც დაამთავრა. ამის შემდეგ იგი გახდა საზღვაო ძალების მფრინავი და მონაწილეობდა ვიეტნამის ომში. 1967 წლის ივლისში ავიამზიდ „ფორესტალზე“  ხანძრის დროს ძლივს გადაურჩა სიკვდილს. 1967 წლის ოქტომბერში, ჰანოის დაბომბვის დროს მისი მოიერიშე თვითმფრინავი ჩამოაგდეს, რის შემდეგაც მან 5,5 წელი ჩრდილოეთ ვიეტნამელების ტყვეობაში გაატარა, სადაც სხვადასხვა სახის წამება გამოიარა. 1973 წლის მაისში ის  პარიზის სამშვიდობო შეთანხმების შემდეგ გაათავისუფლეს. 

1981 წელს მაკ-კეინმა დატოვა საზღვაო ძალები, გადავიდა არიზონაში და მალევე ჩაერთო პოლიტიკაში. 1982 წელს იგი აირჩიეს აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატაში არიზონის პირველი საარჩევნო ოლქიდან. წარმომადგენელთა პალატაში ორი ვადით მოღვაწეობის შემდეგ, 1986 წელს იგი აშშ-ის სენატში აირჩიეს. ხელახლა აირჩიეს 1992, 1998, 2004, 2010 და 2016 წლებშიც.

მაკ-კეინი იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი რესპუბლიკური პარტიის შიდა არჩევნებში 2000 წელს, მაგრამ პრაიმერებში დაამარცხა მომავალმა პრეზიდენტმა ჯორჯ ბუშმა.

2008 წლის აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მოიპოვა რესპუბლიკური პარტიის ნომინაცია, თუმცა დამარცხდა დემოკრატების კანდიდატთან სენატორ ბარაკ ობამასთან.

2017 წელს მაკ-კეინს ტვინის სიმსივნის დიაგნოზი დაუსვეს. 2018 წლის აგვისტოში, მაკ-კეინის ოჯახმა განაცხადა, რომ იგი კიბოს მკურნალობას აღარ გააგრძელებდა. გარდაიცვალა 25 აგვისტოს, 81 წლის ასაკში, 82-ე დაბადების დღემდე ოთხი დღით ადრე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სენატორ ჯონ მაკ-კეინის საიტი 
* მაკ-კეინის საპრეზიდენტო კამპანიის საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი  2018
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული გმირები
ჰილარი კლინტონი

**ჰილარი კლინტონი** ( დ. 26 ოქტომბერი 1947, ჩიკაგო) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, 2009-2013 წლებში იყო აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ბარაკ ობამას ადმინისტრაციაში. აშშ-ის სენატორი ნიუ-იორკიდან 2001-09 წლებში, იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი დემოკრატიული პარტიიდან 2008 წლის არჩევნებში. აშშ-ის პირველი ლედი 1993-2001 წლებში ბილ კლინტონის პრეზიდენტობის დროს.

წარმოშობით ილინოისელმა ჰილარი როდჰემმა ქვეყნის ყურადღება 1969 წელს მიიპყრო კრიტიკული გამოსვლით უელესლის კოლეჯში წლის დასაწყისის მიმართვაში. კარიერა დაიწყო, როგორც ადვოკატმა 1973 წელს იელის იურიდიული სკოლის დასრულების შემდეგ. 1975 წელს არკანზასში გადავიდა, სადაც ბილ კლინტონს გაყვა ცოლად და კარიერას კონგრესის იურიდიულ კონსულტანტად აგრძელებს. 1979 წელს ის პირველი ქალი პარტნიორი გახდა როუზის ადვოკატთა ფირმაში, ხოლო 1988-1991 წლებში ქვეყნის ას ყველაზე გავლენიან იურისტთა სიაში მოხვდა. 1979-81 და 1983-92 წლებში არკანზასის პირველი ლედი იყო, აქტიურობდა რამდენიმე ორგანიზციაში, რომელთა მიზანი ბავშვების კეთილდღეობის ამაღლება იყო, ასევე უოლ-მარტისა და სხვა კორპორაციული საბჭოების წევრი იყო.

აშშ-ის პირველი ლედის პერიოდში ის მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პოლიტიკის საკითხებში. მისი მთავარ ინიციატივა, კლინტონის ჯანდაცვის გეგმა, 1994 წელს კონგრესის მიერ არ დამტკიცდა, თუმცა 1997 წელს მისი დახმარებით დაფუძნდა სახელმწიფო ბავშვთა ჯანმრთელობის დაზღვევის პროგრამა და შვილად აყვანისა და უსაფრთხო ოჯახის აქტი. მისი ქორწინების სტატუსი ბილ კლინტონთან საზოგადოების განხილვის საგანი გახდა 1998 წელს ლევინსკის სკანდალის შემდეგ.

ნიუ-იორკში გადასვლის შემდეგ კლინტონ აირჩიეს აშშ-ის სენატში 2000 წელს — პირველი შემთხვევა, როდესაც ამერიკელი პირველი ლედი საზოგადოებრივ სამსახურში ჩადგა და პირველი სენატორი ქალი ამ შტატიდან. აქ ის თავდაპირველად მხარს უჭერდა ჯორჯ ბუშის საგარეო პოლიტიკას, რომელიც ასევე მოიცავდა ერაყის ომის რეზოლუციაზე თანხმობას. შემდგომში ის განუდგა ბუშის ადმინისტრაციას ერაყის ომის მსვლელობის გამო და ასევე მრავალი საშინაო საკითხების ირგვლივ. 2006 წელს ხელახლა აირჩიეს სენატში.

ჰილარი კლინტონი პირველი ქალია აშშ-ის ისტორიაში, რომელსაც პრეზიდენტად არჩევის დიდი შანსი ჰქონდა. 2007 წლის განმავლობაში სამოქალაქო გამოკითხვებში ის მუდამ წინ იყო დემოკრატთა ნომინანტთა შორის. მაგრამ 2008 წლის პრაიმერებში დაამარცხა ბარაკ ობამამ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* ტვიტერი

კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი პოლიტიკოსები
კლდისუბანი

**კლდისუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კლდისუბანი — სოფელი ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში
* კლდისუბანი — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში
* კლდისუბანი — უბანი ძველ თბილისში.
კლდისწყარო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კლდისწყარო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კლდისწყარო — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში (ალის თემი);
* კლდისწყარო — სოფელი ხაშურის მუნიციპალიტეტში  (წაღვლის თემი).
კლდოვანი ქედი

**კლდოვანი ქედი** () — მეწინავე ქედი კავკასიონის ქედის ჩრდილოეთი კალთის დასავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში. სიგრძე 375 კმ, სიმაღლე დასავლეთით 1200-1700 მ, აღმოსავლეთით 3000 მ-მდე, მაქსიმალური სიმაღლე ზღვის დონიდან 3646 მ (მთა ყარაკაია). კლდოვანი ქედი წარმოადგნეს კირქვებით აგებულ კუესტას. სამხრეთი კალთა ციცაბო, ჩრდილოეთი — დამრეცი. კლდოვანი ქედი დანაწევრებულია ცალკეულ მასივებად. უმაღლეს ნაწილში გვხვდება ძველი გამყინვარების ნიშნები (ცირკები, მორენები). განვითარებულია კარსტი. ჩრდილოეთი კალთები შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით. სამხრეთ კალთებზე ტყის ზევით მთის მდელოები და სტეპია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ქედები
კლიკის ჯვარი

400px|მინი|კილიკეს ჯვარი
**კილიკეს ჯვარი** — არქიტექტურული ძეგლი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ მღებრიანის დასავლეთით 1 კმ-ზე, მდინარე თეძმის მარცხენა მხარეს. თარიღდება VII-VIII საუკუნეებით.
300px|მინი|კლიკის ჯვარი
ნაგებობა სამეკლესიიანი ბაზილიკაა (10,5 X 10 მ). ნაგებია ნატეხი ქვით კონსტრუქციული ნაწილები კი (ტრომპები, პილასტრები, კონქი, თაღები, კარისა და სარკმლის წირთხლები და შუა ეკლესიის გარე კუთხეები) შირიმის ქვის კარგად დამუშავებული კვადრებით. ნაგებობა დაზიანებულია: არ არის შემორჩენილი შუა ეკლესიის გადახურვა და კედლების ზედა ნაწილი, საბჯენი თაღები, ჩრდილოეთისა და სამხრეთის ეკლესიის კედლები შემორჩენილია 1-2 მეტრის სიმაღლეზე. ნაგებობა შედგება შუა ეკლესიისა და მის სამხრეთით და ჩრდილოეთით, მთელ სიგრძეზე მოგვიანებით მიშენებული ორი უფრო დაბალი ეკლესიისაგან. შესასვლელი სამხრეთის მინაშენშია. შუა ეკლესიის გრძივ კედლებში გაჭრილია გვერდით სათავსებში გასასვლელი კარები. სამივე ეკლესიის აფსიდები სწორკუთხაა. შუა ეკლესიის აღმოსავლეთ, დასავლეთ და სამხრეთ კედლებში, სხვადასხვა სიმაღლეზე, თითო სარკმელია. გვერდის ეკლესიების აღმოსავლეთ კედლებშიც თითო სარკმელია. შუა სათავსის ჩრდილოეთისა და სამხრეთის კედლები პილასტრებით ორ არათანაბარ ნაწილად იყოფა. პილასტრებზე დაყრდნობილი თაღებითაა შემოსაზღვრული კედლის ბრტყელი ნიშები. პილასტრებით არის გამოყოფილი დარბაზისაგან ღრმა საკურთხეველიც. ამ პილასტრებზე და აღმოსავლეთის კედელზე დაყრდნობილი თაღები საკურთხეველში ქმნის ღრმა ნიშს. კონქზე გადასვლა ხდება თაღებს ზემოთ, სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და ჩრდილო-აღმოსავლეთის კუთხეების ტრომპებისა და მათ თავზე მოთავსებული ხუთი წახნაგის საშუალებით. შუა ეკლესია სატრიუმფო და საბჯენ თაღებზე და დასავლეთის კედელზე დაყრდნობილი ცილინდრული კამარით (ჩანგრეულია) იყო გადახურული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები