North American FJ-1 Fury

**North American FJ-1 Fury** — ადრეული ტურბოსარეაქტივო საავიამზიდო საბრძოლო თვითმფრინავი შეერთებული შტატების საზღვაო ძალებში (USN). North American Aviation (NAA)-ის მიერ 1945 წლიდან შეიმუშავდა, USN-ის ფლოტში საოპერაციო პირობებში ზღვაზე სამსახურში გასული პირველი სარეაქტივო თვითმფრინავი გახდა. FJ-ის ეს პირველი ვარიანტი სწორ ფრთიანი სარეაქტივო თვითმფრინავია, მოკლე ვადით ექსპლუატაციაში — წარმატებულ კონსტრუქციებზე გადასვლის გარდამავალ პერიოდში. FJ-1-ის განვითარებიდან შეერთებული შტატების საჰაერო ძალების ენorme გავლენის მქონე F-86 Sabre-ის სახმელეთო XP-86 პროტოტიპი წარმოიშვა, რომელმაც თავის მხრივ საფუძველი ჩაუყარა Navy-ს საავიამზიდო, მოქცეულფრთიან North American FJ-2/-3 Fury-ს.

## კონსტრუქცია და განვითარება 
1944 წლის ბოლოს USN-მა პირველი სარეაქტივო გამანადგურებლის — McDonnell XFD-1 Phantom-ის — შემდგომი თვითმფრინავის წინადადებები მოითხოვა; NAA-ს, McDonnell Aircraft Corporation-ისა და Vought-ის სამი კონკურენტული წინადადება შეირჩა. NAA-ს **NA-134** 1945 წლის 1 იანვარს **XFJ-1**-ის სახით შეუკვეთეს და Vought F6U Pirate-თან პარალელური განვითარება გაიმართა (კონკურენტი McDonnell-ის წინადადება საბოლოოდ McDonnell F2H Banshee-ად ჩამოყალიბდა). XFJ-1 სწორ ფრთიანი, სამსათვალიანი გამანადგურებელია ერთი General Electric J35 ტურბოსარეაქტივო ძრავით, ფიუზელაჟში გამავალი შემწოვი არხით; შემწოვის გაორება და, შესაბამისად, წინაღობის გაზრდის თავიდან ასაცილებლად, კაბინა შემწოვი მილის სრულ ზემოთ განიერთო, რამაც თვითმფრინავს მოკლე-ბრტყელი გარეგნობა მისცა. საჰაერო შემწოვის გვერდით განლაგებული ექვსი .50 BMG ტყვიამფრქვევით შეიარაღდა, USN-ის მიერ შეკვეთილ ბოლო თვითმფრინავად დარჩა .50 BMG-ს, როგორც ძირითადი შეიარაღების, გამოყენებით. ფრთა, კუდური გამართველი და კაბინის ჩახურვა North American Aviation-ის მეორე მსოფლიო ომის უაღრესად წარმატებული P-51D Mustang-ის პორშენიანი გამანადგურებლის ფორმებს ახლოდ ჰგვანდა; კაბინა Mustang-ის კონსტრუქციასთან შედარებით წინ გაიწია — საავიამზიდო ოპერაციებისათვის პილოტის წინ ხედვის გასაუმჯობესებლად.

## ოპერაციული ისტორია 
-ის FJ-1 USS *Boxer*-ზე 1948 წლის მარტში]]
 თავზე, კალიფორნია, 1950 წელს]]

XFJ-1 პროტოტიპის პირველი გაფრენა 1946 წლის 27 ნოემბერს განხორციელდა, გაუმჯობესებული **NA-141** — **FJ-1**-ის სახელწოდებით — 30 ერთეულის პირველი მიწოდება კი 1948 წლის მარტში მოხდა. Navy-ს VF-5A ესკადრილიის ფრენებით, FJ-1-მა USN-ის ისტორიაში პირველი საოპერაციო საავიამზიდო ჩამოფრენა სარეაქტივო გამანადგურებლით 1948 წლის 10 მარტს -ზე განახორციელა — აშშ-ის სარეაქტივო საავიამზიდო ოპერაციების დასაწყისი, კატაპულტით აღჭურვილი საავიამზიდების საჭიროების ხაზგასმით. Fury-ს კატაპულტის დახმარების გარეშე გაფრენა შეეძლო, მაგრამ გადატვირთულ ფრენის გემბანზე ეს შესაძლებლობა შეზღუდული სარგებლის მქონე გახლდათ. კატაპულტის გარეშე გაფრენა FJ-1-ს საშიშ, ნელ აღსვლას ავალდებულებდა, რაც ნორმალური ოპერაციებისთვის ზედმეტ რისკად მიჩნეულ იქნა.

კონსტრუქციის საბოლოო გაფორმების დროს გერმანული კვლევა მოქცეული ფრთის აეროდინამიკის შესახებ ჯერ ხელმისაწვდომი არ გახლდათ, ამიტომ FJ-1 სწორ ფრთას იყენებს. ფრთის დაკეცვა ფრთებში განლაგებული სამუხრუჭე ფარფლების გამო გამოუყენებელი დარჩა. საავიამზიდო გემბანის ადგილის დასაზოგად, "მუხლმოდრეკილი" წინა საჩარჩო სვეტი მბრუნავ "jockey wheel"-თან ერთად FJ-1-ს კუდის ამაღლებით სხვა FJ-1-ის ახლოს განლაგების საშუალებას იძლეოდა.

პირველი სერიული FJ-1-ის მიწოდებამდეც კი, 100 ერთეულის საწყისი შეკვეთა 30-მდე შემცირდა — უფრო პერსპექტიული საზღვაო გამანადგურებლის კონსტრუქციების შემუშავებაში შესვლის გამო. სერიული თვითმფრინავები თავდაპირველად NAS North Island-ზე, კალიფორნიაში გამოიცადა.

აშშ-ის საზღვაო რეზერვის ქვედანაყოფებში სამსახურის დასრულების შემდეგ, FJ-1 საბოლოოდ 1953 წელს სამსახურიდან გამოყვანილ იქნა. მოკლე სამსახურის გამოკვეთილი მიღწევა VF-51-ის გამარჯვება გახლდათ 1948 წლის სექტემბრის Bendix Trophy-ის სარეაქტივო რბოლაში. ქვედანაყოფმა შვიდი FJ-1 გაუშვა Long Beach-იდან, კალიფორნია — Cleveland-ისკენ, ოჰაიო; VF-51-ის თვითმფრინავებმა პირველი ოთხი ადგილი დაიკავა ორი California Air National Guard-ის Lockheed F-80 Shooting Star-ის წინ.
* 120351 — National Air and Space Museum, ვაშინგტონი.

## მახასიათებლები (FJ-1) 
* ეკიპაჟი: 1
* სიგრძე: 10.49 მ.
* ფრთებს შორის მანძილი: 11.63 მ.
* სიმაღლე: 4.52 მ.
* ფრთების ფართობი: 20.53 მ2
* ცარიელის წონა: 4 010 კგ.
* სრული საბრძოლო წონა: 7 076 კგ.
* საწვავის მოცულობა: შიდა — 465 გალ. (1 743 ლ.), ფრთის წვეროს ავზები: 2 × 170 გალ. (644 ლ.)
* ძრავების რაოდენობა და ტიპი: 1, Allison J35-A-2 ტურბოსარეაქტივო ძრავა
** ძრავის წევა: 4 000 lbf (17.8 kN)
* მაქსიმალური სიჩქარე: 547 მილ/სთ (880 კმ/სთ) 9 000 ფუტზე (2 743 მ.)
* სავარჯიშო-ქარბუქის სიჩქარე: 105.5 კვ. (195 კმ/სთ)
* საფერი დიაპაზონი: 1 500 მილი (2 414 კმ) (სასაფერო)
* საბრძოლო რადიუსი: 530 კვ. (982 კმ)
* პრაქტიკული ჭერი: 32 000 ფუტი (9 754 მ.)
* ასვლის სიჩქარე: 3 300 ფუტი/წთ (16.8 მ/წმ) ზღვის დონეზე
* შეიარაღება: 6 × 0.50 in (12.7 მმ) M2 Browning ტყვიამფრქვევი (სულ 1 500 ვაზნა)

## სქოლიო 
### შენიშვნები 
### ციტირება 
### ბიბლიოგრაფია 
* 
* 
* 
* 
* 
* Taylor, John, W.R., ed. ''Jane's All the World's Aircraft 1965-1966''. London: Jane's All the World's Aircraft, 1967. .
* 
* Wagner, Ray. *The North American Sabre*. London: Macdonald, 1963. No ISBN.
* Winchester, Jim, ed. *Military Aircraft of the Cold War* (The Aviation Factfile). London: Grange Books plc, 2006. .

F1J-1
კატეგორია:საავიამზიდო თვითმფრინავები
კატეგორია:1940-იანი წლების აშშ-ის საბრძოლო თვითმფრინავები
კატეგორია:ერთძრავიანი სარეაქტივო თვითმფრინავები
კატეგორია:დაბალფრთიანი თვითმფრინავები
კატეგორია:1946 წელს პირველად ასაფრენი თვითმფრინავები
კატეგორია:მოზიდვადი სამრგოლიანი დასაჯდომი საჩარჩო სისტემის მქონე თვითმფრინავები