open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იოჰან იაკობ შოიხცერი

**იოჰან იაკობ შოიხცერი** ( დ. 2 აგვისტო 1672, ციურიხი — გ. 23 ივნისი 1733, იქვე) — შვეიცარიელი ბუნებისმეტყველი. გერმანიის მეცნიერებათა აკადემიის „ლეოპოლდინას“ წევრი. 

შეიხცერი სწავლობდა ალტდორფსა და უტრეხტში. 1696 წლიდან — ქალაქის მეორე ექიმი, ხოლო მოგვიანებით ქალაქ ციურიხის ექიმი. 1710 წლიდან მათემატიკის პროფესორი, 1733 წლიდან ფიზიკის პროფესორი ციურიხის ერთ-ერთ გიმნაზიაში. სწავლობდა ალპების მყინვარებსა და გეოლოგიურ აგებულებას. გამოაქვეყნა რიგი ნაშრომი პალეონტოლოგიასა და გეოლოგიაში. 

იოჰან იაკობ შოიხცერი იზიარებდა შეხედულებას მსოფლიო წარღვნის შესახებ, რომლის შედეგად წარმოიშვნენ დანალექი ქანები მათში განამარხებულ ცხოველთა ნაშთებით (1708). ამრიგად დილუვიონისტი იყო. აღწერა არაერთი სახეობის განამარხებული მცენარე და ცხოველი. 1700 წელს აღმოაჩინა სალამანდრას მსხვილი განამარხებული ჩონჩხი (Andrias Scheuchzeri Cuvier), რომელიც მიიჩნია ადამიანის ჩონჩხად. 

## თხზულება 
* Physica sacra..., iconibus aeneis illustrata procurante..., t. 1—4.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იოჰან იაკობ შოიხცერი — ცნობები 
* Herbarium diluvianum, 1723.

## ლიტერატურა 
* Steiger R., Johan Scheuchzer (1672-1733), Z., 1927.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიელი გეოლოგები
ადიბუდდჰა

[thumb|ადიბუდდჰა [ვაიროჩანას თანგკა.]]
ვაჯრაიანულ ბუდიზმში **ადიბუდდჰა** (ტიბ: དང་པོའི་སངས་རྒྱས་ ვაილი: dang-po'i sangs-rgyas ''დანგ'პოჲ სანჯჲე*) არის *„თავდაპირველი ბუდდჰა“''. ის არის პირველყოფილი, თვითშემქმნელი ბუდდჰა, ყველაფერზე ადრე არსებული. სამანტაბჰადრა, სამანტაბჰადრი და ვაჯრადჰარა ადიბუდდჰას ყველაზე ცნობილი სახელებია, თუმც სხვებიც არსებობს. იგი, ძირითადად, მუქ ლურჯადაა გამოსახული. 

ადიბუდდჰას ცნება ახლოსაა მონოთეიზმთან. ბევრი ბრძენი და ბოდჰისატვა მის განსხეულებად ითვლება. ადიბუდდჰას შედარება შეიძლება უფრო ბრაჰმანთან, ეინ სოფთან ან არქესთან, ვიდრე პერსონალურ დემიურგთან - იაჰვესთან ან იშვარასთან. ასევე, ადიბუდდჰაზე არაა ნათქვამი, რომ შემქმნელია, მაგრამ ყველაფრის საწყისია. ადიბუდდჰა ემანაციური ხასიათის ღვთაებაა. 

## ადიბუდდჰათა სახელები 
* აკშობჰია
* ვაიროჩანა
* ვაჯრადჰარა
* ვაჯრასატტვა
* სამანტაბჰადრა, სამანტაბჰადრი

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოსმოსი
* ღმერთი
* ღმერთის სახელები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ადიბუდდჰა
* კაგჲუს სკოლა - ვაჯრადჰარა 

კატეგორია:ბუდები
კატეგორია:ბუდიზმი
ფილანთროპი

**ფილანთროპი** (, „კაცთმოყვარე“) — ქველმოქმედი, მოწყალე, პიროვნება. თანამედროვე განმარტებით აღნიშნავს „საზოგადოების სასარგებლოდ გაწეულ პირად ღვაწლს, რომელიც მიმართულია ცხოვრების ხარისხის გასაუმჯობესებლად“. ანტიკურ პერიოდში ტერმინი გამოიყენებოდა ცხოველთა დაცვის კუთხით.  

ანტონიმი — მიზანთროპი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ალტრუიზმი
*ჰუმანიზმი
*სოციალური სამუშაო

## რესურსები ინტერნეტში
* Voluntary Action History Society 

კატეგორია:ფილანთროპია
ვასილ კვაჭანტირაძე

**ვასილ შალვას ძე კვაჭანტირაძე** (დ. 15 იანვარი, 1909, კონჭკათი — გ. 9 თებერვალი, 1950) — ქართველი სნაიპერი. ბალტიისპირეთის 1-ლი ფრონტის 43 არმიის 179-ე მსროლელი დივიზიის 259 მსროლელთა პოლკის სნაიპერი, ზემდეგი. საბჭოთა კავშირის გმირი (4 აპრილი, 1945). მეორე მსოფლიო ომის ერთ-ერთი გამორჩეული სნაიპერი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა სოფელ კონჭკათში ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1918 წელს მისი მშობლები საცხოვრებლად გადავიდნენ გურიანთაში. გურიანთაში მან მიიღო დაწყებითი ოთხწლიანი განათლება. 1939 წლიდან იყო კომუნისტური პარტიის წევრი.

1941 წლიდან მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. მონაწილეობდა სტალინგრადის, კალინინის, ყირიმის ბრძოლებში. განსაკუთრებით გამოჩინა თავი 1944 წელის ზაფხულში  ბელორუსიაში ვიტებსკის ოლქის გათავისუფლებისას. 23-27 ივნისს მოწინააღმდეგის თავდაცვის გარღვევისას, სოფელ შუმილინოს მიდამოებში და ვიტებსკის გერმანული დაჯგუფების ლიკვიდაციისას გაანადგურა 44 მოწინააღმდეგე. 1945 წლის 24 მარტის სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის გადაწყვეტილებით, ვასილ კვაჭანტირაძეს გამოჩენილი გმირობისთვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება ლენინის ორდენის გადაცემით და მედლით „ოქროს ვარსკვლავი“ (№6377). სულ კვაჭანტირაძის ანგარიშზე 542 განადგურებული მოწინააღმდეგეა. ასეთ შედეგს მხოლოდ ერთეულებმა მიაღწიეს მეორე მსოფლიო ომის დროს. სხვა ცნობილ სნაიპერთაგან ვასილი ზაიცევს 242 მოწინააგმდეგე ჰყავს განადგურებული, ივან კულბერტინოვს 489, ივან სიდორენკოს 500 და ეს საუკეთესო მაჩვენებლებია წითელი არმიის რიგებში.

კვაჭანტირაძე ომის შემდეგ, 1946 წლის იანვრიდან მუშაობდა კოლმეურნეობის თავმჯდომარედ მშობლიურ სოფელში, გურიანთაში. გარდაიცვალა 1950 წლის 9 თებერვალს.

## ჯილდოები
*  საბჭოთა კავშირის გმირი
*  ლენინის ორდენი
*  ლენინის ორდენი
*  წითელი დროშის ორდენი
*  სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი
*  წითელი ვარსკვლავის ორდენი
*  მედალი 1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის

## ლიტერატურა
* „Подвиги Героев Советского Союза“ გვ. 50 — 53 — მოსკოვი, 1981
* ვასილ შალვას ძე კვაჭანტირაძე, გაზეთი „ლენინის დროშა“, N10 გვ. 1 — 1947 წელი.
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი — 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი სნაიპერები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
ვასილ
არგვიცი

**არგვიცი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ერედვის თემში.

## ეტიმოლოგია 
სავარაუდოა, რომ სახელი „არგვიცი“ მოდის სიტყვიდან „არაგვი“ (არაგვისი → არაგვიცი → არგვიცი). აქედან გამომდინარე, სოფლის წარმოშობა შესაძლოა არაგვის ხეობიდან გადმოსახლებულებს უკავშირდებოდეს.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს მდინარე პატარა ლიახვის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1010 მეტრი. ერედვიდან 1 კმ, ცხინვალიდან 4 კმ, გორიდან 33 კმ. გადაბმულია სოფელ ბერულაზე. უწინ არგვიცი ერედვის ერთ-ერთი უბანი იყო (ბერულასთან და ერედვთან ერთად ქმნიდა ე. წ. „დიდ ერედვს“) 2002 წლის აღწერაში შესულია როგორც ბერულის თემის საკრებულოს სოფელი. მოსახლეობა დევნილად იქცა; მოკლეს 1 ადამიანი. ამ დროიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ და დე ფაქტოდ შედის სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის შემადგენლობაში. ოსურად ეწოდება Аргвис (*არგვის*).

## მოსახლეობა 
1926 წლის აღწერის მიხედვით არგვიცში ცხოვრობდა 60 კომლი და 362 სული, რომელთაგან ყველა ეთნიკურად ქართველი იყო. 1989 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 508 კაცი 2002 წელს საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ ჩატარებული აღწერის თანახმად არგვიცის მოსახლეობას შეადგენდა 561 კაცი (269 მამაკაცი და 292 ქალი), რომელთაგან 98% იყო ქართველი. აგვისტოს ომის დროს სოფელი მთლიანად დაიცალა მოსახლეობისაგან.

## ღირსშესანიშნაობები 
ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ღვთისმშობლის სახელობის დარბაზული ეკლესია.

## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
ათიძთა

**ათიძთა** ( [ათჷძთა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე, თბილის-სოჭის რკინიგზის ხაზზე. ზღვის დონიდან 40 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გაგრიდან 16 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 785 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო 
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალახაძი

**ალახაძი**, *ალაჰაძი* () — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, შავი ზღვის ნაპირზე, მდინარე ბზიფის მარჯვენა მხარეს, რკინიგზის ხაზთან. თემის ცენტრი. ზღვის დონიდან 40 მ, შავი ზღვიდან 3 კმ, გაგრიდან 15 კმ. 

## ისტორია
სახელწოდება (ალაჰაძჷ) აფხაზურია ( (ალაჰა) — ლეღვი,  (აძჷ) — წყარო) და „ლეღვის წყაროს“ ნიშნავს. 1923 წელს გაგრის მაზრაში შედიოდა კოლხიდა-ალახაძის, 1925 წელს კი — ალახაძე-კოლხიდის თემის სახელწოდებით (2 სოფლით). 1930 წელს ალახაძის სასოფლო საბჭოში შედიოდა სოფლები: ალახაძი, შავროვი, III ინტერნაციონალი. 1949 წელს ალახაძის სასოფლო საბჭოში მხოლოდ ალახაძი შედიოდა.

## ძეგლები
სოფელში შემორჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანის ორი ეკლესიის (IV-VI სს.) და განვითარებული ფეოდალური ხანის სასახლის ნანგრევები.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 4 277 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
* პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არასაძიხი (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**არასაძიხი** ( [არასაძჷხჲ]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ბზიფის თემი), მდინარე ბზიფის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 190 მ, შავი ზღვიდან 5,5 კმ, გაგრიდან 13 კმ. 

## ეტიმოლოგია
სახელწოდება (არასაძიხ) აფხაზურია და „თხილის წყაროს“ ნიშნავს.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 190 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აბასთუმანი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**აბასთუმანი** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში (ვარხანის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ოცხეს მარცხენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 256 ადამიანი.

## ისტორია 
სახელწოდება აბასთუმანი, სახეცვლილი ფორმა „აბასთუბნისა“, წარმომდგარი უნდა იყოს ამ სოფელში მცხოვრებ აბასაძეთა (აბაზასძეთა) საგვარეულო სახელისაგან. სოფელი აბასთუმანი დადასტურებულია „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (XVI საუკუნის მიწურული). ოსმალური ადმინისტრაციული დაყოფით აბასთუმანი ახალციხის ლივის ოცხის ნაჰიეში შედიოდა. 1829 წელს დაუბრუნდა საქართველოს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იმპოტენცია

**სქესობრივი უძლურება**, *იმპოტენცია*  () — მდგომარეობა, როდესაც ერექციის შესუსტების გამო მამაკაცი მთლიანად ან ნაწილობრივ ვერ ასრულებს სქესობრივ აქტს.  სქესობრივი უძლურების გამომწვევი მიზეზი შეიძლება იყოს ცენტრალური ნერვული სისტემის ფუნქციური მოშლილობა, ნერვული სისტემის ორგანული დაზიანება, უროლოგიური და ენდოკრინული დაავადებანი, ნარკოტიკებისა და ალკოჰოლური სასმელების ჭარბად მიღების გამო, ზურგის ტვინის ერექციისა და ეაკულაციის ცენტრების ქრონიკული ინტოქსიკაცია და სხვა.  ზოგჯერ სქესობრივი უძლურებას იწვევს გონებრივი და  ფიზიკური გადაღლა, ემოციური დაძაბვა, საკუთარ შესაძლებლობებში დაურწმუნებლობა და სხვა. 

*მკურნალობა:* სქესობრივი უძლურების გამომწვევი მიზეზის ლიკვიდაცია; ფსიქოთერაპია (განსაკუთრებით ფსიქოგენური ფაქტორებით გამოწვეული სქესობრივი უძლურების დროს);  საერთო გამაჯანსაღებელი მკურნალობა; სამკურნალო ფიზკულტურა; ფიზიოთერაპიული პროცედურები. თუ სქესობრივი უძლურებას დაერთვის უხალისობა, უძილობა, საერთო სისუსტე, შრომისუნარიანობის დაქვეითება და სხვა, ფსიქოთერაპიასთან ერთად იყენებენ საძილე და სედატიურ საშუალებას,

*პროფილაქტიკა*: კვების, შრომისა და დასვენების რეჟიმის მოწესრიგება: თამბაქოს წევისა და ალკოჰოლიანი სასმელების ჭარბად მიღების აღკვეთა. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ფრიგიდულობა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ქართული სამედიცინო პორტალი 

## სქოლიო
კატეგორია:დაავადებები
იასე შაქარიშვილი

**იასე ნესტორის ძე შაქარიშვილი** (დ.  16 ოქტომბერი [ძვ. სტ. 3 ოქტომბერი], 1899, ჩოხატაური, — გ. 30 ივლისი, 1955, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. ჰიდროლოგიის ცნობილი მკვლევარი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1941). 

## ბიოგრაფია
1917 წელს დაამთავრა ფოთის გიმნაზია. 1925 წლამდე მუშაობდა სკოლებსა და სხვა დაწესებულებებში. 1930 წელს დაამთავრა თსუ-ის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის გეოგრაფიის განყოფილება და მუშაობა დაიწყო იქვე ფიზიკურ გეოგრაფიულ კათედრაზე. 1934 წლიდან მუშაობდა ჰიდროკლიმატოლოგიის კათედრაზე, 1943 წელს დაინიშნა ამავე კათედრის გამგედ. 

1945 წლიდან ხელმძღვანელობდა ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ფიზიკურ გეოგრაფიულ განყოფილებას. 1946-1950 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტის დეკანი. 

იკვლევდა საქართველოსა და ამიერკავკასიის მდინარეებს. არის მრავალი შრომის ავტორი: „საქართველოს ჰიდროლოგიური დარაიონება“, (ლევ ვლადიმიროვთან ერთად), „საქართველოს წყლების შესწავლის მოკლე ისტორიული ნარკვევი“ და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატები
ი
ეტლი (ჭადრაკი)

**ეტლი** (იუნიკოდი ♖ ♜) — ჭადრაკის ფიგურა. სიძლიერით მეორე ფიგურა ლაზიერის შემდეგ. დაახლოებით უდრის ერთ მსუბუქ ფიგურას და 1-2 პაიკს. ჭადრაკის პარტიის დაწყებისას თითოეულ მოთამაშეს ორი ეტლი ჰყავს. პარტიის დასაწყისში თეთრი ეტლები დგანან a1, h1, ხოლო შავი ეტლები a8 და h8 უჯრებზე.

თამაშის მსვლელობისას ეტლს შეუძლია ვერტიკალურად და ჰორიზონტალურად უჯრათა ნებისმიერ რაოდენობაზე გადაადგილება, იმ პირობით, თუ მის გზაზე სხვა ფიგურა არ დგას. მეტოქის ფიგურას იყვანს ასევე ვერტიკალურ და ჰორიზონტალურ ხაზებზე. ნებისმიერ უჯრაზე ეტლი „აკონტროლებს“ 14 უჯრას, თუ მას არ ეფარება ფიგურა.

კატეგორია:ჭადრაკის ფიგურები
მოჰამედ ჰუსეინ ტანტავი

მინი|250პქ|
**მოჰამედ ჰუსეინ ტანტავი** (31 ოქტომბერი 1935 -— გ. 21 სექტემბერი, 2021) – ეგვიპტის თავდაცვის მინისტრი (1991–2012), ფელდმარშალი.

არმიაში იყო 1956 წლიდან. მონაწილეობდა არაბეთ-ისრაელის ომში. სამხედრო ატაშედ მსახურობდა პაკისტანში. 1991-2012 წლებში იყო თავდაცვის მინისტრი. 

2011 წლის  ეგვიპტის საპროტესტო აქციების დროს გახდა სამხედრო საბჭოს – გარდამავალი მთავრობის ხელმძღვანელი..

გარდაიცვალა 2021 წლის 21 სექტემბერს, ავადმყოფობის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Commander in Chief  

## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ეგვიპტის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 31 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
ლოკალური სალტე VESA

**ლოკალური სალტე**  (VESA Local Bus-VLB) — ვიდეოელექტრონიკის სტანდარტების ასოციაციის (Video Eleqtroniks Standart Association - VESA) მიერ დამუშავდა. VESA სალტის შექმნის აუცილებლობა ვიდეომონაცემების გადაცემისთვის EISA სალტის არასაკმარისმა გამტარუნარიანობამ განაპირობა. 

VESA სალტე წარმოადგენს არა აბსოლუტურად ახალ მოწყობილობას სისტემურ პლატაზე, არამედ EISA სალტის გაფართოებას ვიდეომონაცემების გადაცემისათვის. თუმცა ვიდეოპლატების გარდა სხვა ტიპის (მაგალითად IDE, SCSI ვინჩესტერების და ა.შ) VLB კონტროლერებიც გამოიყენება. thumb|VLB სამაგრები

ინფორმაციის გაცვლა პროცესორსა და VESA (VLB) კონტროლერს შორის პირდაპირ, სისტემური სალტის გვერდის ავლით სრულდება. VESA სალტე 31-ბიტიან სალტეს წარმოადგენს, რომელიც არა EISA სალტის(8,33 მჰც), არამედ პროცესორის სიხშირეზე მუშაობს. თუმცა VLB კონტროლერი 16-თანრიგა  ISA სლოტსაც საჭიროებს, რომლის საშუალებითაც იღებს ISA სტანდარტით განსაზღვრულ სამისამართო და მმართველ სიგნალებს. VESA სალტის სპეციფიკაციით განსაზღვულია 40 მჰც სიხშირე, თუმცა იგი უპრობლემოდ მუშაობს 50 მჰც სიხშირის პროცესორებთანაც.

ამჟამაად ISA/MCA/EISA/VESA სალტეები IBM სტანდარტიდან ამოღებულია. თუმცა დღესაც ხდება სისტემური პლატების მცირე რაოდენობის გამოშვება 32-თანრიგა VESA სლოტებით, რაც საჭიროების შემთხვევაში კომპიუტერში 8 და 16-თანრიგა ISA და 32-თანრიგა   EISA კონტროლერების დაყენების საშუალებას იძლევა.

## რესურსები ინტერნეტში
*VESA Local Bus

კატეგორია:კომპიუტერული ტექნოლოგია
ჰიდროსფერო

მინი|300პქ|წყლის ბრუნვა ჰიდროსფეროში
**ჰიდროსფერო** (ძვ. ბერძნ. – Yδωρ – წყალი და σφαῖρα – სფერო) — დედამიწის წყლის გარსი, რომელიც წყვეტილად არის განლაგებული ატმოსფეროსა და დედამიწის ქერქს შორის; წარმოადგენს ოკეანეების, ზღვებისა და ხმელეთის ზედაპირული წყლების ერთობლიობას. ფართო 
გაგებით, მოიცავს აგრეთვე მიწისქვეშა წყლებს, არქტიკისა და ანტარქტიკის ყინულსა და თოვლს, აგრეთვე ატმოსფეროში და ცოცხალ ორგანიზმებში მყოფ წყალს. ჰიდროსფეროს საშუალო ქიმიური შედგენილობა უახლოვდება ზღვის წყლის საშუალო ქიმიურ შედგენილობას. ჰიდროსფეროს წყალი მუდმივად ურთიერთქმედებს ატმოსფეროსთან, დედამიწის ქერქთან და ბიოსფეროსთან. 

ჩვენი პლანეტის წყლის 98%-ზე მეტი ოკეანეებსა და ზღვებშია. ხმელეთის წყლებზე მოდის 2%-ზე ნაკლები. მ შ. ჰიდროსფეროს დაახლოებით 2% მტკნარი წყალია. დანარჩენი წყალი მლაშეა. მტკნარი წყლების 2%-ს ჯერჯერობით კაცობრიობა იყენებს ყველა საჭიროებისათვის — მრეწველობაში, სოფლის მეურნეობასა და ყოფაცხოვრებაში.

წყლის გარსს მეტად დიდი მნიშვნელობა აქვს დედამიწის ჰავისათვის. ცნობილია, რომ წყალი ნელა თბება. იმისათვის რომ, ერთი კუბური მეტრი წყალი 1°-ით გათბეს, საჭიროა 3000-ჯერ მეტი სითბო, ვიდრე ამავე მოცულობის ჰაერის გასათბობად. ამავე დროს წყალი ნელა ცივდება. ამრიგად, ზაფხულის განმავლობაში გამთბარი ოკეანეებისა და ზღვების წყალი ზამთარში ათბობს ჩვენი პლანეტის ჰაერს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლითოსფერო
* ატმოსფერო
* ბიოსფერო

## ლიტერატურა 
* Kelbert A, Schultz A, Egbert G Global electromagnetic induction constraints on transition-zone water content variations (ინგლ.) // Nature. — 2009. — В. 460. — С. 1003-1006.

კატეგორია:დედამიწის აგებულება
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
სერგი ცხაკაია

**სერგი გიორგის ძე ცხაკაია** (დ. ძველი სტილით [22 მარტი], ახალი სტილით [4 აპრილი], 1880, სოფელი კოკი, ახლანდელი ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი, — გ. 20 ნოემბერი 1966, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი (1949), დოცენტი (1950). თანამედროვე ქართული კარტოგრაფიის ფუძემდებელი.

## ბიოგრაფია 
სერგი ცხაკაიამ 1904 წელს დაამთავრა პეტერბურგის სამხედრო-ტოპოგრაფიული სასწავლებელი. ცხაკაია თანამედროვე ქართული კარტოგრაფიის ფუძემდებელია. 1936 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ტოპოგრაფია-კარტოგრაფიის კათედრის გამგე, 1945-1949 წლებში ვახუშტის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტის კარტოგრაფიის განყოფილების ხელმძღვანელი. მისი ნაშრომები მიეძღვნა გეოდეზიის, ტოპოგრაფიისა და კარტოგრაფიის საკითხებს. 

1930-იან წლებში შექმნა კარტოგრაფიული სახელმძღვანელო საქართველოს უმაღლესი სკოლებისათვის. 1940-იან წლებში სწავლობდა
ვახუშტი ბაგრატიონის კარტოგრაფიულ მემკვიდრეობას.

ავტორია მრავალი ნაშრომისა: „გეოდეზიის სახელმძღვანელო“, „კარტოგრაფია“ და სხვა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი კარტოგრაფები
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა კანდიდატები
კამი

[მინი|[ამატერასუ.]] 
**კამი** () — იაპონური სიტყვა, რომელიც აღნიშნავს *სულებს*, *ბუნების ძალებს* ან რაიმე შინტოისტურ არსებას. კამი ხშირად *ღმერთად* ან *ღვთაებადაც* ითარგმნება, მაგრამ იაპონელი მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ ტერმინის ასეთმა თარგმნამ შეიძლება გაუგებრობა გამოიწვიოს.

რაღაც მხრივ, მაგალითად კამები იძანაგი-ნო-მიკოტო და იძანამი-ნო-მიკოტო, არიან ბერძნულ-რომაული ღმერთების მსგავსები. **კამი** შეიძლება უბრალოდ სულსაც ნიშნავდეს; იწერება კანჯი 神-ით.

ეს სიტყვა არ აღნიშნავს იმქვეყნიურ სულიერ არსებებს, კამები არიან ჩვენს სამყაროში და არა ზემოთ. ზოგი ადამიანიც, მაგ. იმპერატორი ჯიმმუც შეიძლება იყოს კამი. რადგანაც იაპონური არ განარჩევს მხოლობით და მრავლობით რიცხვს, ზოგჯერ გაუგებარია კამი აღნიშნავს ერთ თუ რამდენიმე არსებას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* შინტო

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* შესავალი: კამი , შინტოს ენციკლოპედია
* *კამი*, იაპონიის ღმერთები
* კამის კონცეფციის ევოლუცია , იტო მიკიჰარუ

კატეგორია:იაპონური მითოლოგია
კატეგორია:იაპონური სიტყვები და ფრაზები
მოჰაჩის ბრძოლა

ტერმინი **მოჰაჩის ბრძოლა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მოჰაჩის ბრძოლა (1526) — ოსმალთა ჯარების გამარჯვება უნგრეთის არმიაზე
* მოჰაჩის ბრძოლა (1687) — ოსმალთა ჯარების დამარცხება ავსტრიის ჯარებთან დიდი თურქული ომის დროს
კონტრალტო

thumb|დიაპაზონი მცირე ოქტავის "ფა"-დან მეორე ოქტავის "მი"-მდე

**კონტრალტო** () — ქალის ყველაზე დაბალი ხმა, გამოირჩევა სიღრმით. საოპერო კონტრალტოები დიდ იშვიათობას წარმოადგენენ, ამიტომაც კლასიკურ რეპერტუარში მცირე რაოდენობის როლები მოიპოვება მათთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
აბაკელია

საკუთარი სახელი **აბაკელია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ვაჟა აბაკელია — იურისტი
* თამარ აბაკელია — მოქანდაკე
* იგა აბაკელია — მუსიკოსი, მხატვარი
* იოსებ აბაკელია — ფთიზიატრი
* მიხეილ აბაკელია — გეოლოგი, ინჟინერი
* ნინო აბაკელია — ეთნოლოგი


კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სიბელიუსის აკადემია

thumb|სიბელიუსის აკადემია

**სიბელიუსის აკადემია** ერთადერთი კონსერვატორიაა ფინეთში, რომელიც 1882 წელს დაარსდა ჰელსინკის მუსიკის უნივერსიტეტის სახელით, შემდეგ გადაკეთდა აკადემიად და დიდი ფინელი კომპოზიტორის, იან სიბელიუსის სახელი მიენიჭა, რომელიც ამავე უნივერსიტეტში სწავლობდა. აკადემია ერთ-ერთი ყველაზე დიდი და პრესტიჟულია მთელი ევროპის მასშტაბით.

## სწავლება 
thumb

აკადემიის პირველი საფეხურია მაგისტრატურა და დიპლომს გასცემს შემდეგ სპეციალობებში:

*საეკლესიო მუსიკა
*კომპოზიცია და მუსიკის თეორია
*ხალხური მუსიკა
*ჯაზი
*ორკესტრისა და გუნდის დირიჟორობა
*მუსიკის მასწავლებლის სასწავლო პროგრამა
*მუსიკალური ტექნოლოგია
*საშემსრულებლო ხელოვნება
*ვოკალური მუსიკა

## აღსანიშნავი სტუდენტები 
* იან სიბელიუსი - კომპოზიტორი
* ტარია ტურუნენი - მომღერალი, კომპოზიტორი, პიანისტი და სიმღერების ავტორი.

კატეგორია:კონსერვატორიები
პაკო დე ლუსია

**პაკო დე ლუსია** (, ნამდვ. სახელი — **ფრანსისკო გუსტავო სანჩეს გომესი**  (); დ. 21 დეკემბერი, 1947 — გ. 25 თებერვალი, 2014) — ესპანელი კომპოზიტორი და ვირტუოზი გიტარისტი. აღიარებულია მსოფლიოს საუკეთესო გიტარისტად ფლამენკოს სტილში. მისი შემოქმედება რამდენიმე ჟანრს მოიცავს, როგორიც არის ჯაზი, ევროპული კლასიკური მუსიკა და მსოფლიო მუსიკა. ბერკლის მუსიკალურმა კოლეჯმა მას საპატიო დოქტორის წოდება მიანიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ესპანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:ესპანელი მუსიკოსები
კატეგორია:ესპანელი გიტარისტები
კატეგორია:მამაკაცი გიტარისტები
კატეგორია:ესპანელი მამაკაცი კომპოზიტორები
კატეგორია:გიტარისტები
კატეგორია:Island Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ლათინური გრემის მფლობელები
კატეგორია:XX საუკუნის გიტარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მამაკაცი მუსიკოსები
ყველა რელიგიის ტაძარი

thumb|270px
thumb|270px
**ყველა რელიგიის ტაძარი** (Храм всех религий) ან **სამყაროს ტაძარი** (Вселенский храм) — არქიტექტურული კომპლექსი ყაზანის მიკრორაიონ სტაროე არაკჩინოში, რუსეთი; გაერთიანებულია მართლმადიდებლური ეკლესია, მინარეთი, სინაგოგა და სხვა რელიგიურ არქიტექტურათა ცნობადი ფორმები. შენება დაიწყო 1992 წელს ადგილობრივ ხელოვან ილდარ ხანოვის მიერ.

შენობა არა მოქმედი ტაძარი, არამედ „კულტურისა და რწმენის ტაძარია“, როგორც მას ხანოვი აღწერს.

ის ქალაქ ყაზანის ცნობილ ღირშესანიშნაობად იქცა, რომელიც ამაყობს თავისი, განსხვავებულ კულტურათა, მშვიდობიანი კომბინაციით. ხანოვის თქმით, მსოფლიოს 16 რელიგიის აღსანიშნად, შენობას 16 გუმბათი ექნება.

File:All Religions Kazan Temple 112.jpeg
File:All Religions Kazan Temple 108.jpeg
File:All Religions Kazan Temple 109.jpeg
File:All Religions Kazan Temple 114.jpeg

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* თერთმეტი წელი, თათარი მკურნალი ილდარ ხანოვი აშენებს მის „ყველა რელიგიის ტაძარს“ 
* ყველა რელიგიის ტაძარი ყაზანში, ქალაქის ტურისტული პორტალი 

კატეგორია:თათრეთი
ბუდა შაკიამუნის ოქროს სადგომი

thumb|360px|right|ბურხან ბაღშინ ალთან სუმი
**ბუდა შაკიამუნის ოქროს სადგომი** (ყალმ.: Бурхн Багшин алтн сүм) — ბუდისტური ტაძარი ყალმუხეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ ელისტაში, რუსეთის ფედერაცია. უდიდესი ბუდისტური ტაძარია ევროპაში. აიგო 2005 წლის 27 დეკემბერს. 

2004 წლის ნოემბერში XIV დალაი ლამამ ელისტის დატოვების წინ დალოცა მომავალი ტაძრის ადგილი და მისი სახელი დაარქვა 2006 წლის 11 მარტს.

გახსნის ცერემონიას 5 000-მდე ადამიანი დაესწრო მოსკოვის, ვოლგოგრადისა და სარატოვის ტიბეტური ბუდიზმის საზოგადოებების წარმომადგენლების ჩათვლით. ცერემონიაზე ყალმუხეთის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა კირსან ილიუმჟინოვმა ტაძარი მიუძღვნა ყალმუხებს, რომლებიც 1943 წელს შეეწირნენ ციმბირში ძალით გადასახლებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Бурхн Багшин алтн сүм

კატეგორია:ყალმუხეთი
კატეგორია:ბუდისტური ტაძრები
რობერტ უოდლოუ

**რობერტ პერშინგ უოდლოუ** (; დ. 22 თებერვალი, 1918, ოლტონი, ილინოისი — გ. 15 ივლისი, 1940, მანისტი, მიჩიგანი) — გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის მიხედვით, მსოფლიო ისტორიაში ყველაზე მაღალი ადამიანი, რომლის შესახებ ცნობები ეჭვგარეშეა და რომლის სიმაღლე 272 სმ-ს უდრიდა.

## ბიოგრაფია 
რობერტ უოდლოუ მძიმედ იყო დაავადებული ჰიპოფიზით, რამაც გამოიწვია და დააჩქარა მისი სიმაღლეში ზრდა. იგი  მთელი სიცოცხლის მანძილზე იზრდებოდა. როდესაც იგი გარდაიცვალა მისი სიმაღლე 272 სმ-ით იყო შეფასებული, ხოლო წონა 199 კგ-ით. ამრიგად, უოდლოუ სიმაღლეში 26 სმ სჭარბობს დღეისათვის ყველაზე მაღალი ადამიანის — სულთან კოსენის (246 სმ) სიმაღლეს.

უოდლოუს მშობლები ნორმალური სიმაღლისა იყვნენ; მაგ.: მამამისი, ჰაროლდ უოდლოუ სიმაღლეში 182 სმ აღწევდა და 77 კგ იწონიდა. 4 წლამდე რობერტი ნორმალური ტემპით იზრდებოდა, თუმცა ამის შემდეგ რადიკალურად შეიცვალა უოდლოუს კონსტრუქცია; იგი არნახული ტემპებით იზრდებოდა სიმაღლეში. ყველასათვის წარმოუდგენელი იყო როდესაც ბიჭუნა 8 წლის ასაკში სიმაღლეში 188 სმ აღწევდა. 9 წლისა კი იმდენად განვითარდა, რომ საკუთარ მამას ხელით ატარებდა. 10 წლისას მისი სიმაღლე 198 სმ უდრიდა, ხოლო წონა 100 კგ-ს.

სრულწლოვნების პერიოდში (18 წლის ასაკში) რობერტ უოდლოუმ სიმაღლეში 254 სმ-ს მიაღწია და იწონიდა 177 კგ-ს. ამ პერიოდში უოდლოუ მთელს ამერიკაში გახდა ცნობილი და მას სრულიად უფასოდ უკერავდნენ ფეხსაცმელს (ამ მომენტისათვის მისი ფეხის ზომა 49-ით განისაზღვრებოდა).

მიუხედავად ყველაფრისა, იგი ჩვეულებრივ ცხოვრებას მისდევდა. სკოლა 18 წლის ასაკში დაამთავრა და უნივერსიტეტში ჩააბარა. იმავე წელს, ცირკთან ერთად მთელი აშშ მოიარა, ხოლო 1938 წლიდან მუდმივად მონაწილეობდა სხვადასხვა წარმოდგენებში, ხშირად პუბლიკაში ჩნდებოდა და ყველგან დიდ ყურადღებას იპყრობდა. ამიერიდან მას „კეთილი გიგანტი“ უწოდეს. როდესაც მას 21 წელი შეუსრულდა მისი სიმაღლე 2.63 სმ-ით განისაზღვრებოდა, ხოლო წონა 223 კგ-ს უდრიდა.

მცირე ასაკში მისი ჯანმრთელობა მძიმედ შეირყა. არნახული ტემპებით სიმაღლეში ზრდამ გამოიწვია ფეხების მგრძნობიარობის დაქვეითება. 1940 წლის 27 ივნისს რობერტ უოდლოუ უკანასკნელად გაზომეს სიმაღლეში და მისმა სიმაღლემ შეადგინა 272 სმ. ყველაფერი გაუარესდა მას შემდეგ, რაც უოდლოუს სეფსისი დაეწყო. ექიმები დიდი ძალისხმევით ცდილობდნენ მისი სიცოცხლის გადარჩენას, თუმცა უშედეგოდ. რობერტ უოდლოუ, როგორც მსოფლიოს ყველაზე მაღალი ადამიანი 1940 წლის 15 ივლისს ძილში გარდაიცვალა.

უოდლოუს გასვენებაში 40 ათასი კაცი იმყოფებოდა. მისი სასახლე ნეხევარ ტონას იწონიდა და მას 12 კაცი მიაცილებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*რობერტ უოდლოუ 
*უოდლოუს გენეალოგია 
*რობერტ უოდლოუ 
*რობერტ უოდლოუ 

## სქოლიო 
კატეგორია:გინესის მსოფლიო რეკორდების წიგნის რეკორდსმენები
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1940
რეიმონდ კეტელი

**რეიმონდ ბერნარდ კეტელი** (; დ. 20 მარტი, 1905 — გ. 2 თებერვალი 1998) — პიროვნების ფსიქოლოგიის წარმომადგენელი; პიროვნების ნიშანთა სტრუქტურული თეორიის, პიროვნების 16-ფაქტორიანი კითხვარისა და სხვა შრომების ავტორი.

## ბიოგრაფია 
რეიმონდ ბერნარდ კეტელი 1905 წლის 2 მარტს ინგლისის ქალაქ სტეფორდშირში დაიბადა. როგორც ავტობიოგრაფიული წყაროებიდან ვიგებთ, კეტელი საკმაოდ ბედნიერ გარემოში იზრდებოდა, სადაც, მისი თქმით, ისეთ აქტივობებს ეწეოდა, როგორიცაა ცურვა, გამოქვაბულების გამოკვლევა და ა.შ. მაგრამ, ინგლისის პირველ მსოფლიო ომში ჩართვამ მომავალი ფსიქოლოგის მშვიდი ცხოვრება დაარღვია. ცხრა წლის ასაკის ბავშვი არაერთხელ გამხდარა მოწმე, თუ როგორ მოჰყავდათ ასობით დაჭრილი ჯარისკაცი მათ სახლთან ახლოს მდებარე სამხედრო ჰოსპიტალში. მოგვიანებით კეტელმა გააცნობიერა ის შედეგები, რაც ბავშვობის ამ მძიმე განცდებით იყო გამოწყეული. ’’მუდმივად და უხმაუროდ, ჩემს ცხოვრებაში აღწევდა სერიოზულობის გრძნობა, დაფუძნებული იმ განცდაზე, რომ დაუშვებელია იყო ამ დაჭრილ ჯარისკაცებზე ნაკლებად თავგადადებული’’. გარდა ამისა, პატარა ბიჭის შეგნებაში ინერგებოდა ადამიანის ცხოვრების სწრაფად მიმდინარეობისა და შეძლებისდაგვარად, მისი სრულყოფის აუცილებლობის განცდა.

16 წლის ასაკში, რეიმონდ კეტელმა ჩააბარა ლონდონის უნივერსიტეტის სამეფო კოლეჯში, სადაც, უმთავრესად, ფიზიკასა და ქიმიას შეისწავლიდა. თუმცა, დიპლომის აღებამდე რამდენიმე თვით ადრე, კეტელმა შენიშნა, რომ ეს დარგები ვერ ესადაგებოდა სოციალური პრობლემებისადმი მის ინტერესს. ამიტომ, მიუხედავად მეგობრების რჩევისა, კეტელი იღებს გადაწყვეტილებას საკუთარი კარიერა ფსიქოლოგიას დაუკავშიროს. 1924 წელს, ის ქიმიის მიმართულებით ბაკალავრის, 1929 წელს კი ფსიქოლოგიაში დოქტორის წოდებას იღებს.

1937 წელს კეტელი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა. თუმცა მანამდე, მას უკვე დიდი გამოცდილება ჰქონდა მიღებული პიროვნების კვლევის მიმართულებით. გარდა ამისა, ის ხელმძღვანელობდა ბავშვთა დახმარების ცენტრს, რამაც დიდი კლინიცისტური გამოცდილება შესძინა მას. ამერიკის შეერთებულ შტატებში გამგზავრების შემდეგ კეტელი მუშაობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტში, სადაც მას ედუარდ თორნდაიკთან უწევდა თანამშრომლობა. ამის შემდეგ ის მუშაობდა კლარკისა და ჰარვარდის უნივერსიტეტებში, 1944 წლიდან კი თავისი საქმიანობა ილინოისის უნივერსიტეტში განაგრძო, სადაც 20 წლის განმავლობაში წარმატებით ეწეოდა პროფესორის საქმიანობას და პიროვნების საკვლევ ფსიქოდიაგნოსტიკურ ლაბორატორიას უძღვებოდა. 1953 წელს კეტელი ფსიქოლოგიის სფეროში გაწეული საქმიანობისათვის ნიუ-იორკის მეცნიერებათა აკადემიის პრემიითაც დააჯილდოვეს.

რეიმონდ კეტელი 1998 წლის 2 თებერვალს გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
*  C.S.Hall, G.Lindsey. Theories of Personality
*  L.Hjelle, D.Ziegler. Personality Theories: Basic Assumptions, Research, and Applications
*  Pervin L.A., John O.P. Personality: Theory and research

კატეგორია:ამერიკელი ფსიქოლოგები
კატეგორია:ბრიტანელი ფსიქოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
აბგარა

**აბგარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (დურიფშის თემი), მდინარე ხიფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 200 მ, შავი ზღვიდან 12 კმ, გუდაუთიდან 15 კმ. შეიქმნა 1948 წელს სოფლების ქვემო აბგარას და ზემო აბგარას გაერთიანებით.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აბღარხუქი

**აბღარხუქი** (1948 წლის 3 სექტემბრამდე — *ლადარი-არჰაბლა*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ააფსთის მარჯვენა ნაპირზე. თემის ცენტრი (სოფლები: აბახუამწა, ბაზიქითა, ბაღიქითა, თასრაყვა, ცოუხვა). ზღვის დონიდან 150 მ, შავი ზღვიდან 3 კმ, გუდაუთიდან 10 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აგარაკი (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

**აგარაკი** (1948 წლის 3 სექტემბერამდე — *კავაქლუქი*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: რიაფში, წანიგვართა). ზღვის დონიდან 150 მ, შავი ზღვიდან 3,5 კმ, გუდაუთიდან 34 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ინგლისისა და უელსის მწვანეთა პარტია

**ინგლისისა და უელსის მწვანეთა პარტია** (უელს. **Plaid Werdd Cymru a Lloegr**) არის პოლიტიკული პარტია ინგლისსა და უელსში, რომელიც მიჰყვება მწვანე პოლიტიკის ტრადიციებს და ინარჩუნებს სოციალური პროგრესივიზმის ხაზს. ეს არის ყველაზე დიდი მწავენთა პარტია გაერთიანებულ სამეფოში, მოიცავს რეგიონულ დანაყოფებსაც, რომელთა შორისაც ნახევრად–ავტონომიური უელსის მწვანეთა პარტიაც შედის. ამჟამად, პარტიას თემთა პალატაში ერთი წევრი ჰყავს, კაროლინ ლუკასი, რომელიც ბრაიტონ პავილიონის ამომრჩევლების წარმომადგენელი და პარტიის ლიდერია. მათ ევროპის პარლამენტში ჰყავთ ორი წევრი და ორი წევრი ლონდონის ასამბლეაში, ასევე 129 საბჭოს წევრი ინგლისისა და უელსის სხვადასხვა ადგილობრივ საბჭოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინგლისისა და უელსის მწვანეთა პარტია
* უელსის მწვანეთა პარტია 
* მწვანეთა პარტიები გაერთიანებულ სამეფოში 

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:ევროპის მწვანეთა პარტია
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ვიდეობარათი

thumb| GeForce 4 სერიის ვიდეობარათი
**ვიდეობარათი** ეკრანზე გამოსატან ინფორმაციას გარდაქმნის ვიდეოსიგნალად. ვიდეობარათი თავსდება სისტემურ ბლოკში დედაპლატაზე, PCIe სლოტში. რაში მდგომარეობს გარდაქმნის არსი? ცნობილია, რომ მონიტორზე გამოსახულება წარმოადგენს წერტილების ერთობლიობას. წერტილების ფორმირება ელექტრული სხივით იქმნება ჰორიზონტალური და ვერტიკალური გაშლის წყალობით. სხივის ტრაექტორია რამდენიმე ასეულ  ჰორიზონტალურ ხაზს ქმნის. ელექტრონული სხივის ინტენსივობის მართვით მიიღწევა წერტილის სიკაშკაშე. ამრიგად, ეკრანზე გამოსახულების მისაღებად საჭიროა შესაბამისი წესით განხორციელდეს ელექტრონული სხივის მოდელირება. ამ ოპერაციების შესასრულებლად საჭიროა ოპერატიული დამახსოვრების მოწყობილობაში დასამახსოვრებელ სიმბოლოთა შესაბამისი კოდების გარდაქმნა ვიდეოსიგნალებად.

აღსანიშნავია, რომ მონიტორის ეკრანზე გამოსახულების აღდგენა უნდა განხორციელდეს წამში 25-30 კადრის სიჩქარით. ეს პროცესი უწყვეტად მიმდინარეობს. ეკრანზე გამოსატანი ინფორმაცია ინახება სპეციალურ მეხსიერებაში — GDDR ტიპის ვიდეომეხსიერებაში.
ვიდეობარათის ხარისხი, Pixel Fillrate ( Pixel/s ) და Texture Fillrate ( Texel/s ) ამ პარამეტრებით განისაზღვრება. მარტივად შეიძლება მივხვდეთ რას ნიშნავს ეს პარამეტრები იმიტომ, რომ თვითონ განზომილება გეუბნება სიტყვასიტყვით ანუ რამდენი პიქსელის და ტექსტურის ( 2D გამოსახულების ) დახატვა შეუძლია წამში,რაც მეტი შეუძლია, ე.ი. ვიდეო კარტა უფრო მძლავრი და სწრაფია. ( აი რის მიხედვით უნდა შეირჩეს ვიდეობარათი ) ასევე მნიშვნელოვანი პარამეტრებია Bus width ( bit -ბში ) ვიდეოადაპტერის ოპერატიულსა ( VRAM ) და ( GPU ) პროცესორს შორის ინტერფეისის ზომა, Bandwidth ( GB/s -ში )ვიდეობარათის ოპერატიულსა და პროცესორს შორის ინფორმაციის რაოდენობა წამში, Bandwidth ეს პარამეტრი კი დამოკიდებულია, Memory clock -ზე ( ვიდეოს ოპერატიულის სიხშირეზე ) და ბოლოს ყველაზე ნაკლებად მნიშვნელოვანი ( და არა უმნიშვნელო ) არის ვიდეომეხსიერების ზომა. 
აქვს ვიდეო მესხსიერებას.

ამჟამად ვიდეომეხსიერების რამდენიმე სტანდარტია: ( სიხშირის მიხედვით ) DDR, DDR2, GDDR3, GDDR4, GDDR5 და უახლესი GDDR6. რაც უფრო ახალი სისტემის მეხსიერება აქვს ვიდეობარათს, მით უფრო მეტი აქვს სიხშირე ( Memory clock ).
ზომის მიხედვით:32, 64, 128, 256, 384, 512, 768, 896, 1024, 1536, 1768, 2048, 4096 მბ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვიდეობარათების შედარება და ტესტები
*ვიდეობარათების მუშაობის პრინციპი
*ვიდეო ბარათები

კატეგორია:კომპიუტერი
კატეგორია:ვიდეობარათები
ონი (დემონები)

150px|მინი|ონი პილიგრიმების სამოსში
**ონი** — გიგანტური რქიანი დემონები, რომლებიც იაპონიაში ჩინეთიდან ბუდიზმის შესვლასთნ ერთად შევიდნენ და ბუდისტი ღვთისმსახურები მათ განსადევნად ყოველწლ იურ რიტუალებს ატარებდნენ. ონი შიძლებოდა სხვადასხვა ფერისა ყოფილიყო და ხელებზე და ფეხებზე სამ-სამი თითი, ზოგ შემთხვევაში კი სამი თვალი ჰქონდა. ჩვეულებრივ ისინი სასტიკები და გარყვნილები იყვნენ და ზეციდან ეტლებით ჩემოდიოდნენ, რათა მომაკვდავი ადამიანების სულები მოეპარათ. ერთ ლეგენდაში მოთხრობილია, როგორ გაათავისუფლა ცეროდენა გმირმა მომოტარომ ონის მიერ მოტაცებული ახალგაზრდა გოგონები.

ჯიგოკუს ონებს ცოდვილები ემმა-ოსთან მიჰყავთ და როგორც ამბობენ, სნეულებაც და სიკვდილიც მათი შექმნილია.

## ლიტერატურა
*მითოლოგია, მითები და ლეგენდები, „საქართველოს მაცნე“, 2003.

კატეგორია:იაპონური მითოლოგია
Disney Channel

**Disney Channel** (დისნეის არხი) — ამერიკული საკაბელო სატელევიზიო ქსელი.დაარსებულია 1983 წლის 1 აპრილს შეერთებულ შტატებში.ამჟამად ტელეკომპანია ტრანსლირებს 30 ენაზე მსოფლიოს 160 ქვეყანაში.მისი შტაბი მდებარეობს შტატ კალიფორნიის ქალაქ ბარბენკში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Disney Channel International 
* ABC Cable Networks Group page 

კატეგორია:სატელევიზიო არხები
კატეგორია:ტელეკომპანიები
კატეგორია:აშშ-ის ტელეკომპანიები
აალება

**აალება** — საწვავი ნივთიერების ანთება სითბოს წყაროს (ალის, ელექტრული ნაპერწკლის, გახურებული სხეულის) შეხებით. აალებას გარეგანი სითბოს წყაროს გარეშე თვითაალება ჰქვია. აალების უნარი აქვს საწვავი აირების ნარევებს: მეთანსა და ჰაერის ან ჟანგბადის, ბენზინის ორთქლის და ჰაერის, წყალბადის და ჟანგბადის, წყალბადის და ქლორის და სხვა ნარევებს. სითხეების აალებას წინ უსწრებს სითხის აორთქლება და ორთქლის ჰაერთან შერევა. იწვის არა სითხე (სპირტი, ბენზინი), არამედ მისი ორთქლი. ტემპერატურას, რომელზედაც გახურებულ ზედაპირთან კონტქტში მყოფი ნივთიერება ალდება, აალების ტემპერატურა ეწოდება.

## ლიტერატურა
აპოკრიფი

**აპოკრიფი** (ძვ. ბერძ. ἀπόκρῠφος — დაფარული, საიდუმლო) — გვიანიუდაური და ადრექრისტიანული ლიტერატურული არაკანონიკური თხზულებები. თავდაპირველად ეს ტერმინი იხმარებოდა გნოსტიკური ხასიათის თხზულებების მიმართ, რადგან გნოსტიკოსები ცდილობდნენ თავიანთი სწავლება საიდუმლოდ შეენახათ, მოგვიანებით ტერმინი დაუკავშირდა ასევე ადრექრისტიანულ ტექსტებს (სხვადასხვა არაკანონიკურ სახარებებს, ეპისტოლეებს, გამოცხადებებს), რომლებიც ქრისტიანული ეკლესიის მიერ არ იქნა ცნობილი ღვთივშთაგონებულად და არ შევიდნენ ბიბლიურ კანონში.

აპოკრიფები იყოფა ძველი აღთქმის და ახალი აღთქმის აპოკრიფებად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Apocrypha (pref. 1895)
* Apocrypha sinaitica (1896)
* Apocrypha arabica (1901)
* Deuterocanonical Books of the Bible: Apocrypha
* The apocrypha and pseudepigrapha of the old Testament in English (1913)
* Statement of the Bible Society concerning the Apocrypha
* Old Testament Apocrypha
* Apocrypha Syriaca: The Protevangelium Jacobi and Transitus Mariae
* Apocrypha arabica (1901)

 

კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
საშოს მონოლოგები

„**საშოს მონოლოგები**“ () — ივ ენსლერის მიერ დაწერილი ეპიზოდური პიესა, რომელიც იდგმებოდა ოფ-ბროდვეის უესტსაიდ თეატრში () 1996 წელს. პიესა ცოტა ხნით ასევე იდგმებოდა ჰია-არტ ცენტრში (). 

*საშოს მონოლოგები* მოიცავს სხვადასხვა რაოდენობის მონოლოგებს, რომლებსაც კითხულობენ ქალები. თავდაპირველად თავად ივ ენსლერი კითხულობდა ყველა მონოლოგს. თითოეული მონოლოგი როგორღაც დაკავშირებულია საშოსთან, შეიძლება ეს იყოს სექსის, სიყვარულის, გაუპატიურების, მენსტრუაციის, მასტურბაციის, ორგაზმის თუ მშობიარობის თემები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*„საშოს მონოლოგები“ — Random House
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პიესები
კატეგორია:1996 წლის პიესები
ბორის ბედია

**ბორის ბედია** (, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მომღერალი, კომპოზიტორი.

დაამთავრა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის მუსიკალური სკოლა.

2008 წელს გახდა „ჯეოსტარის“ ფინალისტი. 2010 წელს მიიღო საერთაშორისო ვოკალური კონკურსის „ბალადა ო სალდატე“ () საუკეთესო ვოკალის დიპლომი. იმავე წელს გახდა საერთაშორისო მუსიკალური კონკურსის „ხრუსტალნი აისტი“-ს () პირველი ადგილის მფლობელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ევროვიზია საქართველო: ბორის ბედია

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1983
აბგავერა

**აბგავერა**, **აბგავიარა** () — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ყულანურხვის თემი), ზღვის დონიდან 70 მ, შავი ზღვიდან 5 კმ, გუდაუთიდან 7 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გორნერი

**გორნერი** () — ხეობის ტიპის მყინვარი შვეიცარიაში. სიდიდით მეორეა ალპებში. სიგრძე 14,1 კმ, სიგანე 1,5 კმ-მდე, ფართობი — 68,9 კმ². ფირნის ხაზი გადის 3240 მ-ზე. ალპებში მდებარე მყინვარებს შორის გორნერი სიდიდით მეორე ადგილზეა. ეშვება მონტე-როზას მასივის ჩრდილოეთ კალთიდან მატერფისპის ხეობაში (რონის აუზი). აქვს მრავალრიცხოვანი შენაკადები. კურორტ ცერმატთან ახლოს მყინვარი უერთდება მატერტალს. მყინვარიდან გამოედინება ამავე სახელწოდების მდინარე. ულამაზესი ლანდშაფტებისა და ჰავის გამო აქ ფართოდ არის განვითარებული ტურიზმი.

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის მყინვარების სია

## ლიტერატურა 
* Долгушин Л.Д., Осипова Г.Б. Ледники. — М.: Мысль, 1989;
* Войтковский К.Ф. Основы гляциологии, Наука, М., 1999.

კატეგორია:შვეიცარიის მყინვარები
კატეგორია:ალპების მყინვარები
მერ-დე-გლასი

**მერ-დე-გლასი** () — ხეობის ტიპის მყინვარი საფრანგეთში. მდებარეობს ალპებში, მონბლანის მასივის ჩრდილოეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1150–4200 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 7 კმ, ფართობი 40 კმ². ფირნის ხაზი გადის 2920 მ-ზე. წარმოიქმნება ყინულის ოთხი ნაკადის შეერთებით. მკაფიოდ გამოიხატება გვერდითი და შუა მორენა. ეშვება 1430 მ სიმაღლემდე შამონის ხეობაში, სადაც განლაგებულია კლიმატური კურორტი და ალპინიზმის ცენტრი შამონი. მყინვარის დეგრადაცია უკანასკნელ წლებშიც შეინიშნება. მყინვარი XIX საუკუნიდან მოყოლებული გლაციოლოგიური დაკვირვებების ობიექტია, აქ პირველად გაზომეს ყინულის მოძრაობის სიჩქარე, გამოკვლეულია ნაპრალების წარმოქმნის მექანიზმი. ტურიზმის პოპულარული ობიექტია. ქართულად მერ-დე-გლასი ითარგმნება როგორც „ყინულის ზღვა“.   

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მყინვარები
ალეჩის მყინვარი

**ალეჩის მყინვარი** () — ხეობის ტიპის მყინვარი შვეიცარიაში, ალპებში. იგი ეშვება ბერნის ალპების აღმოსავლეთი მასივის სამხრეთ კალთებზე, სადაც მდებარეობს მისი მკვებავი ვრცელი ფირნის ველი.

ალეჩის მყინვარი ალპების უდიდესი მყინვარია, რომლის ფართობი შეადგენს 86,8 კმ²-ს (ფირნთან ერთად მყინვარის ფართობი იზრდება 117,6 კმ²-მდე), ხოლო სიგრძე უდრის 24,7 კმ-ს. ეშვება 1450 მ სიმაღლეზე. მყინვარს გამომუშავებული აქვს კანიონი, რომელიც რაღაცით ხელოვნურად გაკაფულ გზას მოგვაგონებს. 

2001 წლის დეკემბერიდან ალეჩის მყინვარი შესულია იუნესკოს მსოფილო მემკვიდრეობის სიაში (იუნგფრაუ-ალეჩის დაცული ტერიტორია).

## იხილეთ აგრეთვე
* შვეიცარიის მყინვარების სია

## ლიტერატურა
* Войтковский К.Ф. Основы гляциологии, Наука, М., 1999.

კატეგორია:შვეიცარიის მყინვარები
კატეგორია:ალპების მყინვარები
ადეიგვარა

**ადეიგვარა** () — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ყულანურხვის თემი), მდინარე დახვარის (დოხვართის) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 130 მ, შავი ზღვიდან 9 კმ, გუდაუთიდან 10 კმ. 
1935 წლიდან შედის ყულანურხვის თემში. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
* პ. ცხადაია, ბ. ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016, გვ., 67

## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ათარჰაბლა

**ათარჰაბლა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (დურიფშის თემი), მდინარე გუდოუს სათავესთან. ზღვის დონიდან 65 მ, შავი ზღვიდან 11 კმ, გუდაუთიდან 11 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აკალამრა

**აკალამრა** (ყოფილი *ბამბუკოვანი*; ყოფილი *კალმუთ* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს.) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ანუხვის თემი). ზღვის დონიდან 80 მ, შავი ზღვიდან 3 კმ, გუდაუთიდან 13 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აკვასქემწა

**აკვასქემწა**, *აკვასქიამწა* — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ზვანდრიფშის თემი), მდინარე ხიფსთის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 130 მ, შავი ზღვიდან 8 კმ, გუდაუთიდან 18 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალრა

**ალრა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ააცის თემი), მდინარე ააფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 40 მ, შავი ზღვიდან 5 კმ, გუდაუთიდან 16,5 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ორტი

**ორტი** ( – ადგილი) — სამთო საქმეში სასარგებლო წიაღისეულის ფენის სახურავი ან საგები გვერდის მიმართულებით (ან სახურავიდან საგებ გვერდამდე) გაყვანილი ჰორიზონტალური მიწისქვეშა გვირაბი (კუთხის დახრილობა 3°), რომელსაც არ აქვს უშუალო გამოსასვლელი დედამიწის ზედაპირზე. ორტის დანიშნულებაა მიწის სიღრმეში მოპოვებული სასარგებლო წიაღისეულის გადაადგილება მთავარ სატრანსპორტო მაგისტრალთან.

## იხილეთ აგრეთვე
* შტრეკი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:სამთო სამუშაოები
ქანობი

**ქანობი** — დახრილი გვირაბი, რომელსაც არ აქვს უშუალო გამოსასვლელი დედამიწის ზედაპირზე და იყენებენ მოპოვებული სასარგებლო წიაღისეულის ასაწევად, მასალისა და დანადგარების ჩასაშვებად, მომუშავეთა სასიარულოდ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამთო სამუშაოები
დუნიტი

**დუნიტი** () — მომწვანო-შავი ფერის ულტრაფუძე სიღრმული მაგმური ქანი. დუნიტის მთავარი მინერალია ოლივინი (85-98 პროც), მეორეხარისხოვანი — ქრომიტი (1-5 %), მაგნეტიტი, ილმენიტი, პიროქსენი, შპინელი; იშვიათად — გრანატი, კორუნდი. ქმნის სილებს, ლინზებს, იშვიათად — დიდი ზომის ინტრუზივებს.

ვარაუდობენ, რომ დუნიტი დედამიწის ქერქის ზედა ნაწილში ტექტონიკურად შემოჭრილი მანტიის ნაწილია. დუნიტთან დაკავშირებულია ქრომიტის, პლატინის, ნიკლის, კობალტისა და ქრიზოტილ-აზბესტის საბადოები. იყენებენ ცეცხლგამძლე მასალად.

სახელი ეწოდა ახალი ზელანდიის მთა დუნის (Dun) მიხედვით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაგმური ქანები
კატეგორია:ფილების ტექტონიკა
ფილიტი

მინიატიურა|ფილიტი
**ფილიტი** (, ფურცელი) — მეტამორფული ქანი, რომელიც შედგება ძირითადად სერიციტის ან ქლორიტის წვრილ-წვრილი ქერცლებისაგან. ახასიათებთ თხელი ფიქლებრიობა. ფილიტის შედგენილობაში არის აგრეთვე კვარცის ნატეხები, ზოგჯერ ალბიტის ახლად წარმოქმნილი კრისტალები. მუქი ნაცრისფერი ან შავია, წარმოიქმნება თიხიანი ნალექების შედარებით სუსტი მეტამორფიზმის შედეგად.

მეტამორფიზმის ხარისხის მიხედვით გარდამავალი ადგილი უკავია თიხაფიქლებსა და ქარსიან კრისტალურ ფიქლებს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე
* თიხა 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მეტამორფული ქანები
ააცი

**ააცი** (; ყოფ. *ბაკლანოვკა*, ძვ. *აღაცო*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ალრა, ალძიხი, ბინთხა, კუტიძრა). მდებარეობს მდინარე ააფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 40 მეტრ სიმაღლეზე. შავი ზღვიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით, გუდაუთიდან 13 კილომეტრით. 

## დემოგრაფია
## ისტორია 
ისტორიული სოფელი აღაცო აღნიშნულია XVII საუკუნის II ნახევრის „ჯიჰან-ნუმას“ თურქულ რუკაზე სახელწოდებით „აღჩა“. 1737 წლის დასავლეთ საქართველოს რუკაზე გვხვდება მდინარე სახელწოდებით „აღაცო“, რომელსაც ვახუშტი ბატონიშვილი „აღაცოს წყლის“ სახელით მოიხსენიებს. მდინარის სახელწოდება მომდინარეობს სოფლის სახელისაგან. როდესაც აქ აფხაზები დამკვიდრდნენ, მას ააცი უწოდეს. ეს სახელწოდება XIX საუკუნის 30-იანი წლებიდან არის დამოწმებული. იხსენიება 1867 წლის აფხაზ მუჰაჯირთა სიაში. 

XIX საუკუნის 30-იან წლებში ააცის ქვემო ნაწილში დამკვიდრდა რუსული გარნიზონი. მაშინ ეწოდა ამ ტერიტორიასაც და მდინარესაც ბაკლანკა, როგორც ჩანს, რუსი ოფიცრის, შემდეგში გენერლის ბაკლანოვის პატივსაცემად. ბაკლანკას იხსენიებს ფ. დიუბუა დე მონპერე. 1878 წელს ბაკლანკა/ბაკლანოვკა დამოუკიდებელი რუსული სოფელი გახდა, რომელიც XX საუკუნის 50-იან წლებში ააცს შეერწყა და სოფლის სახელი ბაკლანოვკა გახდა, ხოლო თემის — ააცი. 1923 წელს ააცის თემი 5 სოფლით გუდაუთის მაზრაში შედიოდა. 1925 წელს ააცის და ბაკლანოვკის სასოფლო საბჭოები ცალ-ცალკე შედიოდა გუდაუთის მაზრაში. 1951 წელს ბაკლანოვკის სასოფლო საბჭო გაუქმდა, ხოლო სოფ. ბაკლანოვკა ააცის სასოფლო საბჭოს შეუერთდა. 1952 წელს სოფელ ბაკლანოვკას დაუბრუნდა სახელი ააცი.

1962 წელს სოფელში აღმოაჩინეს ვერძის თავის გამოსახულებიანი ბრინჯაოს სამკუთხა აბზინდა,რომელსაც ბრინჯაოს ხანით ათარიღებენ.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფელში მდებარეობს XIX-XX საუკუნეების ააცის ეკლესია.

## ლიტერატურა 
*ცხადაია პ., ხორავა ბ., „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, გვ. 52-53, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სიაჩენი

**სიაჩენი** () — მყინვარი ინდოეთში. უდიდესია ყარაყორუმის მთებში. მდებარეობს მდინარე შაიოკის მარჯვენა შენაკადის — ნუბრის სათავეში. დენდრიტულ-ხეობური ტიპისაა. სიგრძე 76 კმ, ფართობი 750 კმ². ეშვება კონდუსის ქედის აღმოსავლეთი კალთიდან, ზღვის დონიდან დაახლოებით 7000 მ სიმაღლიდან. მიემართება აღმოსავლური მიმართულებით, დიდ მანძილზე დაფარულია ნატეხი ქანებით. ფირნის ველის ხაზი გადის ზღვის დონიდან 5300 მ-ზე. მთავრდება 3550 მ სიმაღლეზე. გამოხატულია არანაკლებ 12 შუა მორენა. 1848 წლიდან 1909 წლამდე სიაჩენი წინ იწევდა. განაახლა წინსვლა გასული საუკუნის 1950-იან წლებში. XXI საუკუნის დასაწყისიდან სიაჩენი სტაბილურია.   

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მყინვარები
იოანე ზედაზნელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **იოანე ზედაზნელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იოანე ზედაზნელი — IX საუკუნის საეკლესიო მოღვაწე, წმინდანი.
* იოანე ზედაზნელი — VI საუკუნის ასურელი საეკლესიო მოღვაწე, წმინდანი.
ზენი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ზენი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ზენი — ქართული ანბანის მეშვიდე ასო.
* ზენი — სოფელი გალის მუნიციპალიტეტის დიხაზურგის თემში
* ზენი — სოფელი გალის მუნიციპალიტეტის ნაბაკევის თემში
* ზენი — სოფელი გალის მუნიციპალიტეტის ჭუბურხინჯის თემში
* ზენი — სოფელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში
* ზენი — სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტის ნოჯიხევის თემში
* ზენი — სოფელი ხობის მუნიციპალიტეტის საჯიჯაოს თემში
ალმათის მეტროპოლიტენი

**ალმათის მეტროპოლიტენი** — მეტროპოლიტენის სისტემა ალმათიში, ყაზახეთი.

## რეგიონთა გახსნის ქრონოლოგია 
## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.almaty-metro.narod.ru/index.html
* http://www.almatymetro.kz/page.php 
* http://www.metroalmaty.kz/ 

კატეგორია:ყაზახეთის მეტროპოლიტენები
ალგითი

**ალგითი** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (ლიხნის თემი), მდინარე ხიფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 30 მ, შავი ზღვიდან 2 კმ, გუდაუთიდან 5 კმ. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აბახუამწა

**აბახუამწა**, **აბახვამწა** () — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში (აბღარხუქის თემი), მდინარე ააფსთის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 80 მ, შავი ზღვიდან 7 კმ, გუდაუთიდან 13 კმ. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები