open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რიალი

**რიალი** (სპარს. **ریال**; ინგლ. **rial**) — 1798-დან 1825 წლის ჩათვლით ფულის ერთეული სპარსეთში, ხოლო 1932 წლიდან დღემდე ირანის ისლამურ რესპუბლიკაში.

1 რიალი შედგება 100 დინარისგან, მაგრამ რიალის დაბალი გაცვლითი კურსის გამო დინარი პრაქტიკულად არ არის გამოყენებაში.

არსებობს მონეტები ნომინალით 50, 100, 250 და 500; ბანკნოტები ნომინალით 100, 200, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000, 20 000, 50 000 და 100 000. ძველი მონეტები ნომინალით 5 და 10 რიალი არის მიმოქცევაში, მაგრამ არ გამოიცემა.

1932 წლის სავალუტო რეფორმამდე, ირანის ფულის ერთეული იყო თუმანი. (1 თუმანი = 10 კრანი, 1 კრანი = 1000 დინარი.) დღემდე ფასების უმრავლესობა, ასევე მოცემულია თუმანში (1 თუმანი 10 რიალის ტოლია).

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ლაკოლითი

[მინი|მარჯვნივ|330პქ|ლაკოლითის მაგალითი - აიუ-დაღი ([უკრაინა)]]
**ლაკოლითი** ( — ორმო, ჩაღრმავება და líthos — ქვა) — ინტრუზიული მასივი (ამოფრქვეული ქანების უზარმაზარი მასა), რომელსაც ჭრილში გააჩნია სოკოსებრი ან გუმბათისებრი ფორმა. წარმოიქმნება ბუნებრივი პროცესების შედეგად, როდესაც მიწის წიაღში მიმდინარეობს მჟავე შედგენილობის ბლანტი მაგმის დაგროვება, რომელმაც ამოფრქვევისას დედამიწის ზედაპირს ვერ მიაღწია და გაქვავდა დანალექი ქანების ფენებს შორის. ასეთ შემთხვევაში ლაკოლითის ზედა ფენა აზევებულია გუმბათების სახით. ლაკოლითი წარმოიქმნება შედარებით არაღრმა სივრცეებში, როდესაც გროვდება ბლანტი მაგმა, რომელიც კრისტალიზაციას ახდენს დიორიტებში, გრანოდიორიტებსა და გრანიტებში.

ტერმინი ლაკოლითი მეცნიერებაში შემოიტანა ამერიკელმა გეოგრაფმა და გეოლოგმა გროვ კარლ ჯილბერტმა 1875 წელს, როდესაც იგი იკვლევდა ჰენრის მთებში დიორიტების შეჭრის პროცესის საკითხებს. მცირე ზომის ლაკოლითებს *მიკროლაკოლითებს* უწოდებენ. ზოგჯერ დენუდაციის პროცესებს მოჰყვება ლაკოლითის გაშიშვლება. ამის მაგალითია აიუ-დაღი (577 მ, ყირიმი).

ფართოდ არის ცნობილი სტავროპოლში არსებული ლაკოლითები. აქაური ლაკოლითები წარმოადგენენ დესტრუქციის სხვადასხვა სტადიას. ზოგიერთმა მათგანმა შეინარჩუნა თავისი პირვანდელი იერსახე (მთა ლისაია), ზოგიც კი დენუდაციის შედაგად გაშიშვლებულია (სადაც კარგად ვლინდება მათი ვულკანური ბირთვი). ასეთია მაგალითად მთა ჯუცა, ან ზოლოტოი-ყურგანი. ასევე აქ არის ისეთი ლაკოლითები, რომლის დანალექი საფარი წარეცხილია და შესაბამისად, მთის დიდი ნაწილი შედგება ღია-ნაცრისფერი ტრაქიტ-ლიპარიტის ქანებისაგან (მთა რაზვალკა).

სტავროპოლში გამოვლინებულია შემდეგი ლაკოლითები:

* ბეშთაუ
* ჟელეზნაია
* ყუმი
* მედოვაია
* ყაბანი
* მედოვაია
* ყუმი
* მაშუკი
* ჯუცა

* ბიკი
* ვერბლიუდი
* შელუდივაია
* ოსტრაია
* ჟელეზნაია
* ზმიევა
* რაზვალკა
* ლისაია
* იუცა

არსებობს ლაკოლითების შესაძლო ბევრი მაგალითი მთვარის ზედაპირზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ლაკოლითი // გეოლოგიის ენციკლოპედია 

## ლიტერატურა
* Геологический словарь, т 1, А-Л., М. 1955.

## სქოლიო
კატეგორია:ინტრუზიები
ანდრეს სეგოვია

მინი|მარჯვნივ|300პქ|ანდრეს სეგოვია, 1963 წელს
**ანდრეს სეგოვია** (; დ. 21 თებერვალი, 1893 — გ. 2 ივნისი, 1987) — ესპანელი ვირტუოზი გიტარისტი. მიიჩნევენ XX საუკუნის კლასიკური გიტარის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ და გავლენიან შემსრულებლად. ანდრეს სეგოვიამ დიდი გავლენა იქონია გვიანდელ გიტარისტებზეც.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანელი გიტარისტები
კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი    2 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
მეროე

**მეროე** — უძველესი ნაქალაქარი სუდანში, ნილოსის აღმოსავლეთ ნაპირზე, ქალაქ შენდის სიახლოვეს, ხართუმიდან 200 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ძეგლის სიახლოვეს მდებარეობს სოფლების ჯგუფი, რომლებსაც ბაგრავიაჰს უწოდებენ. საუკუნეთა განმავლობაში, მეროე ქუშის სამეფოს დედაქალაქი იყო. მეროეს ქუშიტურმა სამეფომ სახელი მიიღო კუნძულ მეროესგან, რომელიც თანამედროვე ბუტანას რეგიონს წარმოადგენდა და რომელსაც მდინარე ნილოსი და ცისფერი ნილოსი საზღვრავდა.

ქალაქი მეროე ბუტანას კიდეზე იყო გაშენებული. აღნიშნულ რეგიონში კიდევ ორი მეროეული ქალაქი მდებარეობდა — მუსავარატ-ეს-სუფრა და ნაქა.

ქალაქის ტერიტორია შემოსაზღვრულია სამი ჯგუფისგან შემდგარი ორასზე მეტი პირამიდისგან, რომელთა უმრავლესობაც დღეს ნანგრევებს წარმოადგენს. მათი განსხვავებული ზომებისა და პროპორციების გამო, ისინი იდენტიფიცირდება როგორც ნუბიური პირამიდები.

2011 წლის ივნისიდან ძეგლი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* LearningSites.com - Gebel Barkal
* UNESCO World Heritage - Gebel Barkal and the Sites of the Napatan Region
* Nubia Museum - Merotic Empire 
*  Voyage au pays des pharaons noirs  Travel in Sudan and notes on Nubian history

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სუდანში
აკადემიკოსი

[მინი|200პქ|აკადემიკოსი [ივანე ჯავახიშვილი]] 
**აკადემიკოსი** () — აკადემიური წოდება საქართველოსა და საზღვარგარეთის რიგ ქვეყნებში. 
აკადემიკოსი არის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრი. აკადემიკოსებს ირჩევენ შესაბამისი აკადემიების საერთო კრებაზე, როგორც წესი წევრ-კორესპონდენტთა სიიდან (საპატიო და უცხოელი აკადემიკოსების გამოკლებით). ხმის მიცემის უფლება გააჩნიათ მხოლოდ საკუთრივ აკადემიკოსებს. აკადემიკოსი მუდმივი წოდებაა. 

მეცნიერებათა აკადემია, მეცნიერებაში, ხელოვნებასა და ლიტერატურაში შეტანილი შთამბეჭდავი და დამსახურებული ღვაწლისათვის ამა თუ იმ კონკრეტულ მოღვაწეს ანიჭებს საპატიო აკადემიკოსის წოდებას. 
ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ზოგ სხვა ქვეყანაში, აკადემიკოსს, რომელმაც დიდი წვლილი შეიტანა მეცნიერების განვითარებაში და 
რომელიც საბოლოოდ პენსიაზე გავიდა ენიჭება წოდება „emeritus“ (დამსახურებული).

აკადემიკოსების წოდება მრავალ ქვექანაში არსებობს, მ.შ. საქართველოში, სომხეთში, აზერბაიჯანში, თურქეთში, რუსეთში, უკრაინაში, ლატვიაში, ლიეტუვაში, ბულგარეთში, ჩრდილოეთ მაკედონიაში, მოლდოვაში, უნგრეთში, რუმინეთში, ხორვატიაში, ესტონეთში, სერბეთში, სლოვენიაში, ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, 
ტაჯიკეთსა და ჩინეთში. 

რევოლუციამდელ რუსეთში აკადემიკოსის წოდება ენიჭებოდათ, პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრების გარდა, სამხედრო-სამედიცინო 
აკადემიის პროფესორებს, მხატვრებს. საპატიო აკადემიკოსისა - პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის სიტყვაკაზმული მწერლობის განყოფილების წევრებად 
არჩეულ მწერლებს. 

აკადემიკოსებს უწოდებდნენ პლატონის აკადემიის ფილოსოფოსებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია

## რესურსები ინტერნეტში 
* აკადემიკოსი ენციკლოპედია
* აკადემიკოსი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:აკადემიკოსები
კატეგორია:სამეცნიერო წოდება
ავთანდილ დემეტრაშვილი

**ავთანდილ დემეტრაშვილი** (დ. 21 დეკემბერი, 1941, სოფ. პატარა თონეთი) — ქართველი იურისტი, კონსტიტუციონალისტი.

## ბიოგრაფია 
1967 წელს დაამთავრა პერმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი, ხოლო 1975 წელს — მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასპირანტურა. 1976 წლიდან არის იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. 1979-1984 წლებში მუშაობდა თბილისის მილიციის უმაღლეს სკოლაში. 1986-1990 წლებში კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, ხოლო 1990-1995 წლებში იყო თანამედროვე სამართლებრივი სისტემების კათედრის გამგე. 1993-1995 წლებში იყო სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისიის მდივანი, ასევე სახელმწიფო მეთაურის აპარატის საკონსტიტუციო აქტების მომზადების სამსახურის ხელმძღვანელი, მთავარი სახელმწიფო მრჩეველი. 1995 წლის 29 დეკემბერს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დაინიშნა საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრად, ხოლო 1996-2001 წლებში იყო საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარე. 2001-2004 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებით დანიშნულ იქნა საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭოს წევრად. მინიჭებული აქვს იუსტიციის სახელმწიფო მრჩეველის სპეციალური წოდება. 2009 წლის 8 ივნისის საქართველოს პრეზიდენტის განკარგულებით დაინიშნა სახელმწიფო საკონსიტიტუციო კომისიის თავმჯდომარედ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ავთანდილ დემეტრაშვილი, საქართველოს იუსტიციის უმაღლესი საბჭო.
* ავთანდილ დემეტრაშვილი, საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლო.
* ავთანდილ დემეტრაშვილი, საქართველოს სახელმწიფო საკონსტიტუციო კომისია

კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:საქართველოს საკონსტიტუციო სასამართლოს წევრები
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მათემატიკური ინტუიციონიზმი

**მათემატიკური ინტუიციონიზმი** — ფილოსოფიურ-მათემატიკური მიმდინარეობა, რომელიც უარყოფს მათემატიკის სიმრავლურ-თეორიულ გაგებას და ინტუიცია მიაჩნია მათემატიკის ერთადერთ წყაროდ და მისი აგების სიმკაცრის მთავარ კრიტერიუმად. ინუიციონისტური შეხედულებების მიხედვით, მათემატიკური კვლევის საგანია გონებრივი კონსტრუქციები, განხილული თავისთავად. გონებრივი კონსტრუქციებით სარგებლობა მოითხოვს განსხვავებულ ლოგიკას — ე.წ. ინტუიციონისტურ ლოგიკას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მათემატიკა
კატეგორია:ლოგიკა
მაიას დამწერლობა

thumb|მაიას იეროგლიფები პალენკეს მუზეუმში, მექსიკა
**მაიას დამწერლობა** — თანამედროვე მექსიკის, გვატემალისა და ბელიზის ტერიტორიაზე მოსახლე ინდიელთა დამწერლობა. ცნობილია I-XVI სს. ძეგლებიდან. შემორჩენილია 3 ხელნაწერი — ე.წ. დრეზდენის, მადრიდისა და პარიზის — თარიღდება X-XV სს-ით, აგრეთვე მრავალი წარწერა ქვაზე, ტაძრების კედლებზე, საკურთხევლებზე, კერამიკაზე. წარწერათა სტრიქონები განლაგებულია ჰორიზონტალურად, ზოგჯერ ვერტიკალურადაც. იეროგლიფებს თან ახლავს ფიქტოგრაფიული გამოსახულებანი. იკითხება მარცხნიდან მარჯვნივ და ქვემოდან ზემოთ. იდეოგრამები გადმოსცემს როგორც დამოუკიდებელ სიტყვას, ისე დეტერმინატივებს. მაიას ძველი სალიტერატურო ენა ჯერჯერობით არ არის რეკონსტრუირებული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაია
მაია (მდინარე)

**მაია** — მდინარე ხაბაროვსკის მხარესა და იაკუტიაში, მდინარე ალდანის  მარჯვენა შენაკადი (ლენის აუზი). სიგრძე 1053 კმ, აუზის ფართობი 171 ათ. კმ². წარმოიქმნება მარცხენა და მარჯვენა მაიის შეერთებით, მიედინება იუდომა-მაიის მთიანეთში. ზემოთსა და შუაწელში ხეობა განიერია და დაჭაობებული, ქვემოთში შედარებით ვიწრო. შერეული საზრდოობის მდინარეა. ხარჯი 1180 მ³/წმ. წყალდიდობა იცის მაის-სექტემბერში, იყინება ოქტომბრის II ნახევარში. ყინულძვრა მაისშია. სანაოსნოა შესართავიდან 547 კმ მანძილზე.
## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 358, თბ., 1983 წელი.

კატეგორია:ხაბაროვსკის მხარის მდინარეები
კატეგორია:სახის მდინარეები
ფრენა უკასროდ

**ფრენა უკასროდ** — ქართველი მწერლის, ლიტერატურული პრემია „გალას“ ლაურეატის, მიხო მოსულიშვილის თაღლითური, იგივე პიკარესკული რომანი, პოსტმოდერნისტულად ორგანიზებული, არასწორხაზოვანი თხრობით და ქალაქური ჟარგონის გამოყენებით.

## სათაური
რომანის სათაური „ფრენა უკასროდ“ იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთეს „ფაუსტის“ პერიფრაზია: დოქტორ ფაუსტს ცაში გასაფრენად აუერბახის სარდაფის ღვინის კასრი სჭირდებოდა, ჩვენს გმირებს კი ასეთივე გაფრენისთვის მარიხუანით შეკეთებული ამერიკული „ჯოინტიც“ ჰყოფნით.

## თხრობა 
რომანს საფუძვლად უდევს ქართველი ემიგრანტების ცხოვრება გერმანიასა და ევროპის სხვა ქვეყნებში. ავტორის ირონიული ხედვით გამორჩეული, ჟანრულად რთული და, მიუხედავად ამისა, წასაკითხად იოლი და ხალისიანი თხრობა, რომელითაც ნაწარმოები დაყოფილია არა "თავებად", არამედ "მოყოლილებად", ასახავს ქართველი ემიგრანტის ცხოვრებას გერმანიის ლტოლვილთა ბანაკებში.

## შინაარსი
რომანის მოქმედება ხდება მეოცე და ოცდამეერთე საუკუნეების გასაყარზე. გერმანიაში მოგზაურობისას პერსონაჟები ხვდებიან თავიანთი დიდი ქართველი წინაპრების სულებს, რომლებიც ამავე ადგილებში მოღვაწეობდნენ (გრიგოლ რობაქიძე, კონსტანტინე გამსახურდია, დავით გურამიშვილი). ვაიმარში კი გოეთესა და შილერის სკულპტურები ცოცხლდებიან, რომანის გმირებს, ქართველ და ნიგერიელ ნარკო-ვაჭრებს ეკამათებიან, და იმავე კამათში მონაწილეობას იღებს ნიგერიელი ღმერთების მამამთავარი, ოლოკუნი.

საბოლოოდ, ინტერნაციონალური არამზადების ჯგუფის მოღვაწეობა მარცხით მთავრდება — რომანტიზირებულ ავაზაკობას წინ აღუდგება გერმანული სასამართლო მანქანა და „აზულიანტებს“ თავ-თავიანთ ქვეყნებში გააძევებენ. როგორც ირკვევა, არც გერმანიაა წარმოჩენილი რომანში იდეალურ სამყაროდ, ვინაიდან არამზადებს გერმანიაში თავიანთი შავ-ბნელი საქმეების თანამზრახველები ჰყავთ და, გარდა ამისა, არც დასავლური ცივილიზაციაა ისეთი რამ, რისი მორყევაც შეუძლებელია.

## პერსონაჟები
thumb|left|წიგნის „ფრენა უკასროდ“ პირველი გამოცემის ყდა, სულაკაურის გამომცემლობა, 2001
* **პუპა (პავლე) კოღუაშვილი**  
* **დიტო (დიმიტრი) ქინქლაძე** 
* **კახა ბურნაძე** 
* **ბოზო ანჩიბუა ოდუდუვუა**  
* **საფა ჩუკუ ჩუკუ**  
* **ანანკე ორო კააიია**  
* **მარიშკა „პალმით“**  
* **ვილლი ზაბელიკუსი**  
* **ოტტო ფონ ურიანი**  
* **კრისტინ შვერდტლაინი**

## რომანის გამოცემები
* 2001 წ. — ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა.
* 2011 წ. — გამომცემლობა „გუმბათი-2007“
* 2012 წ. — ელექტრონული გამომცემლობა „ლითერასი“

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* „ფრენა უკასროდ“ 
* ანდრო ენუქიძე „როგორ დაფრინავენ გერმანიაში?“
* „ფრენა უკასროდ“ (კითხულობს ავტორი)

კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:პიკარესკული რომანები
საჩინის მონასტერი

**საჩინის მონასტერი** — XIV საუკუნის I ნახევრის მონასტერი ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდინარე ხოდაშნისხევის მარცხენა სანაპიროზე, გომბორის ქედის ჩრდილოეთ განშტოებაზე, ტყით დაფარული მაღალი მთის წვერზე. ამჟამად დანგრეულია, ჩამონგრეულია გუმბათი. მონასტერი შემოღობილია დაბალი გალავნით.

ეკლესია გუმბათიანია, გეგმით კვადრატული (14,2X14,2 მ), ნაგებია რიყის ქვით, აგურითა და შირიმის ქვით. გუმბათქვეშა ბურჯები და საბჯენი ტარები, აფრები, გუმბათის ყელი, აფსიდის ზედა ნახევარი და შესასვლელთა წირთხლები შირიმისაა.  დანარჩენი შიგნითა ნაწილები კი ნაგებია რიყის ქვითა და ნაწილობრივ აგურით. აგურის წყობით გამოყვანილია აფსიდის ქვედა ნახევარი, სარკმლის ღიობები, კედლები შეწყვილებულ სარკმლებს შორის და ტაძრის დასავლეთ ნაწილში მდებარე თაღები. შენობა გარედან მთლიანად მოპირკეთებულია შირიმის სწორკუთხა ფილებით.

ტაძარი ამჟამად ძალზედა დაზიანებულია: ჩამოშლილია აფსიდის კონქი და ჩრდილოეთ მკლავის კამარა. გარედან ჩამონგრეულია აღმოსავლეთ მკლავის ზედა ნაწილი, აქა-იქ ლავგარდანი და კუთხეები. გუმბათიდან ამჟამად შემორჩენილია მხოლოდ ერთი წირთხლი. მთლიანადაა დანგრეული კარიბჭეები.

ეკლესიას შესასვლელები სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან აქვს. ჩრდილოეთი შესასვლელის წინ კარიბჭე ყოფილა, რომელიც ამჟამად დანგრეულია. სამხრეთისა და დასავლეთის შესასვლელები ორივე მხრიდან თარაზულადაა გადახურული. ჩრდილოეთი შესასვლელი შიგნით სწორკუთხაა, კარიბჭის მხრიდან შეისრულთაღოვანი.

ეკლესიის გეგმას საფუძვლად უდევს ჯვარი, რომლის სამი ერთმანეთის ტოლი მკლავი უაფსიდოა. აღმოსავლეთის მკლავი დასრულებულია ნახევარწრიული აფსიდით, რომლის ცენტრშიც შეისრულთაღოვანი სარკმელია. მსგავსი ორ-ორი სარკმელია დანარჩენ მკლავებშიც. აფსიდის წინ ბემაა. საკურთხეველი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. იგი გამოყოფილი ყოფილა შირიმის კანკელით, რომლისგანაც თითქმის აღარაფერიღაა შემორჩენილი. საკურთხევლის გვერდებზე გეგმით კვადრატული სამკვეთლო და სადიაკვნეა, რომელთაგან საკურთხეველს მხოლოდ სამკვეთლო უკავშირდება. ორივე სადგომი გადახურულია შეისრული კამარით და განათებულია აღმოსავლეთის კედელში დატანებული თითო სარკმლით.  სადიაკვნეს ჩრდილოეთ კედელში 1,2 მეტრის სიმაღლეზე, სამკვეთლოსა და სადიაკვნეს თავზე არსებულ ოთახებში ასასვლელია.

ჯვრის მკლავების გადაკვეთაზე აღმართული გუმბათი ეყრდნობა ოთხ ნახევარწრიულ თაღს. თაღები კი საკურთხევლის კუთხეებსა და დასავლეთით მდგარ, გეგმით ჯვაროვან ორ ბოძს.

ეკლესიის ჩრდილოეთ შესასვლელის წინ სწორკუთხა (5,5X7 მ) ნატეხი ქვით ნაგები კარიბჭეა, რომელსაც შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. კარიბჭე შეისრული კამარითაა გადახურული. კარიბჭეში ორი აკლდამაა.

## გალერეა

სურათი:Sachini Monastery Interior 01.jpg|ტაძრის ინტერიერი
სურათი:Sachini Monastery Interior 02.jpg
სურათი:Sachini Monastery Interior 03.jpg|დასავლეთის კედლის სარკმლები
სურათი:Sachini Monastery Interior.jpg|გუმბათის ხედი ტაძრიდან

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIV საუკუნის ეკლესიები
Music for the Jilted Generation

***Music for the Jilted Generation*** — ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფ The Prodigy-ს მეორე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1994 წელს. 2008 წელს ის გამოიცა დისკის More Music for the Jilted Generation სახით, დამატებითი სიმღერებით. ალბომს დიდი წარმატება ხვდა წილად, სინგლების  No Good (Start the Dance), Voodoo People და Poison შემდეგ.

## სიმღერების სია 
ყველა კომპოზიციის ავტორია ლიამ ჰაულეტი.

#Intro – 0:45
#Break & Enter – 8:24
#Their Law (Pop Will Eat Itself-თან ერთად) (ჰაულეტი) – 6:40
#Full Throttle – 5:02
#Voodoo People – 6:27
#Speedway (Theme from Fastlane) – 8:56
#The Heat (The Energy) – 4:27
#Poison (ჰაულეტი, მაქსიმ რეალიტი) – 6:42
#No Good (Start the Dance) – 6:17
#One Love (შემოკლებული ვერსია) – 3:53 **The Narcotic Suite**
#3 Kilos – 7:25
#Skylined – 5:56
#Claustrophobic Sting – 7:13

### *More Music for the Jilted Generation* - დისკი 2
#Voodoo People (Radio 1 Maida Vale-ს სესიიდან) - 4:18
#Poison (Radio 1 Maida Vale-ს სესიიდან) - 4:42
#Break & Enter (2005 წლის საკონცერტო ვერსია) - 4:56
#Their Law (პუკელპოპის ფესტივალიდან) - 5:27
#No Good (Start the Dance) (Bad for You Mix) - 6:49
#Scienide - 5:49
#Goa (The Heat the Energy Part 2) - 6:03
#Rat Poison - 5:31
#Voodoo People (Dust Brothers-ის რემიქსი) - 5:55

## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:The Prodigy-ს ალბომები
კატეგორია:1994 წლის ალბომები
კატეგორია:XL Recordings-ის ალბომები
The Fat of the Land

***The Fat of the Land*** — ბრიტანული ელექტრონული ჯგუფ The Prodigy-ს მესამე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1996 წელს.  ალბომს დიდი წარმატება ხვდა წილად სინგლების „Firestarter“, „Breathe“ და „Smack My Bitch Up“ ხელშეწყობით. კომპოზიცია Mindfields გამოყენებული იქნა ფილმის „მატრიცა“ საუნდტრეკში.

## სიმღერების სია 
## ყოველკვირეული ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:The Prodigy-ს ალბომები
კატეგორია:1997 წლის ალბომები
კატეგორია:Maverick Records-ის ალბომები
კატეგორია:XL Recordings-ის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ლიამ ჰაულეტის პროდიუსერობით
მაკასარული ენა

**მაკასარული ენა** — სულავესის კუნძულზე (ინდონეზია) მოსახლე მაკასართა ენა. მიეკუთვნება მალაიურ-პოლინეზიური ენების დასავლურ (მალიურ ანუ ინდონეზიურ) შტოს. მაკასარულ ენაზე არსებობს როგორც მხატვრული, ისე ისტორიული ლიტერატურა.

მოლაპარაკეთა რაოდენობა 1989 წლის აღწერით  1,600,000 ადამიანია.

დამწერლობა უმთავრესად ლათინური ანბანით წარმოებს, თუმცა პერიოდულად ადგილობრივ ლონტარასაც იყენებენ.

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 371, თბ., 1983 წელი.

კატეგორია:ავსტრონეზიული ენები
ლონტარა

**ლონტარა** ან **ლონტარექი** — არის ბუგისის ხალხის პალმის ფოთლის მანუსკრიპტი, რომელიც მოიცავს ცოდნას ისტორიის, მეცნიერების, ადათ-წესებისა და სამართლის შესახებ. სიტყვა მალაური სიტყვიდან — ხე-მცენარე ლონტარიდან მოდის, რომელიც საწერად ვარგის ფოთლებს ისხამს.

## ლიტერატურა 
* A. E., Fachruddin (1999) Ritumpanna Wélenrénngé: sebuah episoda sastra Bugis klasik Galigo Jakarta: Yayasan Obor Indonesia p. 36 http://books.google.com/books?id=u3jZXmdmv0oC&source=gbs_navlinks_s

## სქოლიო
კატეგორია:მალაიური ენები
კატეგორია:ხელნაწერები
მაკასარები

thumb|მაკასარელი გოგონა ტრადიციულ სამოსში
**მაკასარები** — კუნძულ სულავესის (ინდონეზია) სამხრეთ-დასავლეთით მცხოვრები ხალხი, რაოდენობა 1, 600 000 კაცი 1989 წლის აღწერით. მაკასარების ენა განეკუთვნება ინდონეზიურ ენებს, რელიგია — ისლამი. ანთროპოლოგიურად ეკუთვნიან სამხრეთ-მონღოლოიდურ რასას. ვარაუდობენ, რომ მაკასარები II ათასწლეულის დამდეგს გადმოსახლებულან ინდონეზიის დასავლეთ კუნძულებიდან ან კონტინენტიდან. XV საუკუნიდან უკვე ჰქონდათ სახელმწიფო. ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება, თევზჭერა, ვაჭრობა.

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 370, თბ., 1983 წელი.

კატეგორია:სულავესის ხალხები
ედუარდ ალფრედ მარტელი

**ედუარდ ალფრედ მარტელი** ( დ. 1 ივლისი 1859, პონტუაზი, ვალ-დ’უაზი — გ. 3 ივნისი 1938, მონბრიზონი) — ფრანგი გეოგრაფი და კარტოგრაფი. მარტელი სპელეოლოგიის როგორც მეცნიერების ფუძემდებელია, აქედან გამომდინარე მას ხშირად „სპელეოლოგიის მამას“ უწოდებენ. მარტელს ათასობით მღვიმე აქვს გამოკვლეული, იყო მღვიმეების კვლევის პიონერი, აწარმოებდა მღვიმეების შესწავლის საქმის პროპაგანდირებას და სხვა. 1895 წელს ედუარდ ალფრედ მარტელმა შექმნა საფრანგეთის სპელეოლოგიური საზოგადოება, რომელიც დაკავებული იყო მღვიმეების შესწავლის საქმით.

## ბიოგრაფია
ედუარდ ალფრედ მარტელი დაიბადა იურისტების ოჯახში. ბავშვობიდანვე გეოგრაფიით და საერთოდ, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებით იყო გატაცებული. 
1877 წელს გაიმარჯვა Concours général-ის ეროვნულ კონკურსში. დიდი ენთუზიაზმით კითხულობდა ჟიულ ვერნის წიგნებს. მარტელი პირველად მღვიმეში პირენეებში ყოფნისას მოხვდა. შემდეგ იმოგზაურა გერმანიაში, ავსტრიასა და იტალიაში. 1886 წელს იმსახურა არმიაში, რის შემდეგ იურისტის დიპლომი მიიღო. თავისუფალ დროს უთმობდა საფრანგეთის სხვადასხვა ადგილებში მოგზაურობას.

1884 წელს მარტელმა დააფიქსირა დიდი ზომის უფსკრული ბრამაბია; 1888 წელს რამდენიმე თანამგზავრთან ერთად მოახდინა უფსკრულში ჩასვლა. ამ ისტორიული ტრავერსის განხორციელების შემდეგ საფუძველი ჩაეყარა სპელეოლოგიას. 1889 წელს დაკვირვებების შედეგად გამოაქვეყნა კრებული „Les Cévennes“. გამოკვლევებს აწარმოებდა პადირაკის უფსკრულში, სადაც გამოავლინა მიწისქვეშა მდინარე.

1890 წლის ივლისში მარტელი დაქორწინდა. მისი რჩეული ალინ დე ლონე გახდა, რომელიც ფრანგი გეოლოგის პროფესორის ლუი დე ლონეს და იყო. ლუი დე ლონესთან გაცნობამ მარტელს დაეხმარა საკუთარი გამოკვლევები ჟურნალ La Nature გამოექვეყნებინა. 1895 წელს მოაწყო ექსპედიციები ირლანდიასა და ინგლისში. იორკშირში მოახერხა და ჩავიდა 110 მ სიღრმის ჭაში. 1896 წელს მოინახულა ბალეარის კუნძულები. კუნძულ მალიორკაზე მარტელმა აღმოაჩინა მიწისქვეშა ტბა, რომელსაც შემდგომ მისი სახელი ეწოდა. მიწისქვეშა ტბის სიგრძე 1150 მ-ია, სიგანე 30 მ.

1899 წელს მარტელმა საბოლოოდ მიატოვა თავისი იურიდიული საქმიანობა, რათა მთლიანად სპელეოლოგიისთვის დაეთმო დრო. 
1905-1909 წლებში იყო ჟურნალ „La Nature“ მთავარი რედაქტორი. 1912 წელს იმყოფებოდა კენტუკის შტატში, მამონტის მღვიმის გამოსაკვლევად.

მარტელმა რამდენიმეჯერ იმოგზაურა კავკასიაში და დაწერა არაერთი საყურადღებო ნაშრომი კავკასიის კარსტის შესახებ. 1903 წელს იგი გაგრას ეწვია. განსაკუთრებით მისი ყურადღება მიიპყრო არაბიკის მაღალმთიანმა პლატომ. აფხაზეთში ყოფნისას მარტელი მაღალ მეცნიერულ დონეზე აწარმოებდა კვლევა-ძიებას. აღწერილი აქვს აფხაზეთის მღვიმეები. ხელმეორედ აფხაზეთს მარტელი 1908 წელს ესტუმრა. აქაურმა გრანდიოზულმა კარსტულმა რელიეფმა და მრავალმა ბუნებრივმა შესასვლელმა განაცვიფრა კარსტის მკვლევარი. აფხაზეთში ყოფნისას მარტელმა არაბიკაზე ასვლა განახორციელა.

## რესურსები ინტერნეტში
* მღვიმეების კვლევის ისტორია 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოგრაფები
კატეგორია:ფრანგი გეოლოგები
მაკარონული პოეზია

**მაკარონული პოეზია** (იტალ. Poesia Maccheronica) — სატირული ან სახუმარო პოეზია, რომელიც გავრცელებული იყო XVI ს. იტალიურ ლიტერატურაში; შეიქმნა ლათინური პოეზიის პარალელურად, მისი პაროდირების საფუძველზე. პირველი ცდები შეინიშნება ჯერ კიდევ XV საუკუნის დასასრულ (პადუელი ტიფი ოდაზის თხზ. macaronea). საუკეთესი ნიმუშადაა მიჩნეული ტ. ფოლენგოს (ფსევდო მერლინ-კოკაი 1491-1544) სახუმარო ეპოპეა "ბალდუსი" და "მოსკეიდები". ავტორი დასცინის XVI საუკუნის ზნე-ჩვეულებებს, ლიტერატურულ ფორმებს, რელიგიურ შეხედულებებს. მაკარონული პოეზია გავრცელდა ევროპის მრავალ ქვეყანაში. მისი ანალოგიები გვხვდება ქართულ ლიტერატურაშიც, განსაკუთრებით გ.ერისთავის კომედიებში და თბილისელ აშუღთა შემოქმედებაში.

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 370, თბ., 1983 წელი

კატეგორია:სატირა
კატეგორია:პოეზია
კატეგორია:იტალიური ლიტერატურა
მაკედონია (ოლქი)

thumb|თანამედროვე მაკედონიის ოლქი ოთხ მეზობელ რესპუბლიკას აქვს განაწილებული
**მაკედონია** — ისტორიული ოლქი ბალკანეთის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში. მის ტერიტორიაზე სახელმწიფო შეიქმნა  ძვ.წ. V საუკუნეში (იხ. მაკედონია (ძველი)). ახ.წ. VI-VII სს. დასახლდნენ სლავური ტომები. 670-675 წწ. მაკედონიაში შეიჭრა პროტობულგარელთა ურდო (რასაც ხანი კუვერი მეთაურობდა) და ქალაქ ბიტოლის რაიონში დამკვიდრდა. IX ს. II მეოთხედში მაკედონიის მეტი ნაწილი ბულგარელთა პირველ სამეფოში შედიოდა.  IX-X სს. ჩამოყალიბდა ფეოდალური ურთიერთობანი, ფართოდ გავრცელდა ქრისტიანობა, რასაც ხელი შეუწყო სლავი განმანათლებლების კირილესა და მეთოდეს მოწაფეთა (კლიმენტის, ნაუმის და სხვა.) მოღვაწეობამ. X საუკუნეში გავრცელდა ბოგომილობა. X ს. 70-იან წლებში მაკედონიის ტერიტორია დასავლეთ ბულგარეთის სამეფოს ძირითადი ბირთვი გახდა.  1018 წ. მაკედონია ბიზანტიამ დაიპყრო , 1230 კი ბულგარეთის მეორე სამეფოს ნაწილი გახდა. XIV ს. შუა წლებში მაკედონიას სერბთა მეფე დუშანი დაეუფლა, XIV ს. უკანასკნელ მეოთხედში კი — ოსმალეთის იმპერია, რის შედეგადაც კიდევ უფრო აჭრელდა ეთნიკურად მაკედონიის მოსახლეობა. ჩაგვრა ოსმალთა მიერ და მოსახლეობის ძალდატანებითი გამაჰმადიანება ანტიფეოდალურ და ანტიოსმალურ მოძრაობას იწვევდა (ჰაიდუკების, კლეპტების და სხვა გამოსვლები). მოსახლეობა მასობრივად ტოვებდა მაკედონიის ტერიტორიას. XVIII ს. ბოლოს გაძლიერდა ოსმალთა წინააღმდეგ ბრძოლა. საბერძნეთის ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა რევოლუციამ 1821-1829 წწ. მაკედონიის ბერძენი მოსახლეობაც მოიცვა. დაიწყო აგრეთვე სლავი მოსახლეობის განმათავისუფლებელი ბრძოლა ოსმალეთის ბატონობისა და ელინიზაციის პროცესის წინააღმდეგ, რომელსაც კონსტანტინოპოლის ბერძნული საპატრიარქო ატარებდა. ბერლინის კონგრესის (1878) შემდეგ მაკედონია ოსმალეთის მფლობელობაში დარჩა. ბულგარეთის, სერბეთისა და საბერძნეთის მონარქიულ-ბურჟუაზიული მთავრობები ცდილობდნენ მაკედონიის განმათავისუფლებელი მოძრაობის გამოყენებას თავიანთი ინტერესებისათვის, რაც მაკედონიის დანაწევრების საშიშროებას ქმნიდა. 1893 წ. შექმნილმა შიდა მაკედონია-ოდრინის რევოლუციური ორგანიზაციის მემარცხენე რევოლუციურ-დემოკრატიულმა  ფრთამ (ხელმძღვანელი გოცე დელჩევი) 1896 წ. წამოაყენა ლოზუნგი — *მაკედონია მაკედონელთათვის*. ამ ლოზუნგით 1903 წელს იფეთქა ეროვნულ-განმათავისუფლებელმა აჯანყებამ, რომლის დროს გამოაცხადეს ე.წ. კრუშევოს რესპუბლიკა, შეიქმნა დროებითი რევოლუციური მთავრობა ნ. კარევის მეთაურობით. XX ს. დასაწყისში ევროპულ სახელმწიფოთა შორის ბალკანეთის ნახევარკუნძულისთვის ბრძოლის გამწვავებამ მაკედონია საერთაშორისო წინააღმდეგობათა ერთ-ერთ კვანძად აქცია. ბალკანეთის ომების (1912-12) შედეგად მაკედონია განაწილდა სერბეთს (ვარდარის მაკედონია), საბერძნეთსა (ეგეოსის მაკედონია) და ბულგარეთს (პირინის მხარე) შორის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბერძნეთი
კატეგორია:მაკედონიის ისტორიული რეგიონები
მაკულატურა (მრავალმნიშვნელოვანი)

სიტყვა „მაკულატურა“ შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მაკულატურა — ვადაგასული ქაღალდები
*მაკულატურა — 1994 წლის ფილმი
მალაბარის ნაპირი

thumb|მალაბარის სანაპირო ინდოეთის რუკაზე
**მალაბარის ნაპირი** — ინდოსტანის ნახევარკუნძულის დასავლეთი სანაპირო ზოლი ინდოეთში, გოას სამხრეთით. წარმოადგენს ალუვიურ დაბლობს, რომლის ზედაპირზე ბაზალტის, გრანიტისა და გნაისის გუმბათოვანი შთენილებია. სიგანე 80 კილომეტრამდე. აღმოსავლეთით შემოსაზღვრულია დასავლეთ გატების კალთებით. ჰავა სუბეკვატორული მუსონურია. ჰაერის ტემპერატურა მთელი წლის მანძილზე  ცვალებადობს 25-დან  28C-მდე. ნალექები 2000-3000 მმ  წელიწადში. სამხრეთში მშრალი სეზონი იანვარ-თებერვალშია, ჩრდილოეთით დეკემბრიდან-აპრილამდე. ადგილ-ადგილ წითელმიწა ნიადაგზე შემორჩენილია მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ტროპიკული ტყეები, მდინარეთა შესართავებთან — მანგროვიანი. მალაბარის ნაპირი ინდოეთის ერთ-ერთი ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული რაიონია. მისდევენ მიწათმოქმედებას; დიდი მნიშვნელობა აქვს ზღვიურ ქვიშრობში მინერალ მონაციტის მოპოვებას. მთავარი ნავსადგურია კოჩინი.
[thumb|პლაჟი ფორტ-ბეკალთან, [კერალა|ქერალა]]
## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 377, თბ., 1983 წელი.

კატეგორია:პლაჟები
კატეგორია:ინდოეთის გეოგრაფია
მალაიალამური ლიტერატურა

[მინი|[თაკაძი სივასანკარა პილაი, მალაიალი ნოველისტი]]
**მალაიალამური ლიტერატურა** — ინდოეთის კერალის შტატის დრავიდული მოდგმის ხალხის მალაიალების ლიტერატურა. მალაიალამური ენა ახლოს დგას ტამილურთან. პირველი კერალი მწერლების თხზულებები დაწერილია მხოლოდ ტამილურ და სანსკრიტულ ენაზე. საკუთრივ მალაიალამურ ენაზე კლასიკური ლიტერატურა შეიქმნა XV-XVI სს-ში. მას წინ უსწრებდა ხალხური პოეზია (მისი საწყისები XI საუკუნის დამდეგს ემთხვევა). ესაა პაჩა-მალაიალამის — ადრინდელი მალაიალამური სკოლის ნაწარმოებები (რელიგიური: "გველის სიმღერები, შრომის სიმღერები). ტამილურ სკოლას განეკუთვნება ტამილიზებულ მალაიალამურ ენაზე დაწერილი "რამას ცხოვრება" ("რამა ჩარიტამი") და ცენტრალური ტავანკურის პოეტების ანთოლოგია "კანაშანთა ლექსები"; სანსკრიტულ სკოლას კი — სანსკრიტიზებულ ენაზე შექმნილი ნაწარმოებები. ამ თხზულების სტილს მანიპრავალამს უწოდებენ (სიტყვასიტყვით თვალ-მარგალიტის ყელსაბამი).

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 6, გვ. 379, თბ., 1983 წელი

## რესურსები ინტერნეტში
* Information on Malayalam Literature at Department of Public Relations, Government of Kerala 
* Puzha.com - The First Online Malayalam Literary Magazine
* A List of Malayalam Authors and their works 
* A collection of literary works from the writer and journalist Manoj Bharathy

კატეგორია:ინდური ლიტერატურა
კატეგორია:მალაიალამი
მალაკოფილია

**მალაკოფილია** — მცენარის ჯვარედინი დამტვერვა ლოკოკინების მეშვეობით. მალაკოფილიისთვის რაიმე სპეციალური სამარჯვი  ყვავილს არ აქვს.
## ჯვარედინი დამტვერვის ფორმები 
***გეიტონოგამია** ( γείτων — "მეზობელი" და  γάμος — "ქორწინება"), ანუ მეზობლური დამტვერვა, როდესაც ერთი მცენარის ფურცლიდან მტვერი იმავე მცენარის სხვა ფურცელზე გადადის.
***ქსენოგამია** ( ξένος "მომხვდური", "უცხო" და  γάμος "ქორწინება") — ჯვარედინი დამტვერვა, როდესაც ერთი ყვავილიდან მტვერი მომინჯნავე მცენარის ყვავილზე გადადის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბოტანიკა
მაკროფაგები

thumb|თაგვის "მკლავებგაშლილი"  (ფსევდოპოდია) მაკროფაგი, რომელიც ორი ნაწილაკის გარსშემოხვევას ცდილობს.
**მაკროფაგები** (ძვ. ბერძნ. μακρός — მაკრო, დიდი და  φάγος — შთანმთქმელი) — პოლიბლასტები, ფაგოციტების ერთ-ერთი ფორმა. მაკროფაგებად ქცევის უნარი აქვთ შემაერთებელი ქსოვილის (ჰისტიოციტები), სისხლის (მონოციტები), სისხლმბადი ორგანოების კაპილარებსა და ზოგ სხვა უჯრედებს; ისინი მიკრორგანიზმების გარდა უჯრედების ნარჩენებსაც ნთქავენ და ფაგოციტოზის დროს ძლიერ დიდდებიან, რის გამოც, მიკროფაგებისაგან განსხვავდებიან. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაკროფაგები
კატეგორია:ფაგოციტები
კატეგორია:ციტოლოგია
კატეგორია:იმუნური სისტემა
კვალი (მეურნეობა)

**კვალი**, ორნატი — ნიადაგის დასამუშავებელი ან სხვა იარაღით შექმნილი თხრილი. ჭარბტენიან ზონაში კვალს იყენებენ მინდვრიდან წყლის გასაყვანად, ხოლო სარწყავ მიწათმოქმედებაში — მოსარწყავად. კვლებზე თესვა თესლსა და აღმონაცენს იცავს ახვეწისაგან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა
კატეგორია:ირიგაცია
კვალი (კრიმინალისტიკა)

**კვალი** კრიმინალისტიკაში — ჩადენილ დანაშაულთან დაკავშირებით  გამოწვეული ყოველგვარი მატერიალური ცვლილება გარესამყაროში. კვალი ხელს უწყობს დანაშაულის გახსნას და დამნაშავე პირთა აღმოჩენას (მაგ: სისხლის ლაქები, თითის ანაბეჭდები, ნაფეხურები და სხვა.) 

## იხილეთ აგრეთვე
* იდენტიფიკაცია
* ტრასოლოგია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კრიმინალისტიკა
კვანგო

[thumb|right|275px|[ტაზუას ჩანჩქერი მდინარე კვანგოზე, ანგოლაში]]
**კვანგო**, *კუანგო* (; ) — მდინარე ცენტრალურ აფრიკაში, ანგოლასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. მდინარე კასაის (კონგოს აუზი) უდიდესი მარცხენა შენაკადი. სიგრძე დაახლოებით 1100 კმ, აუზის ფართობი 263,5 ათ. კმ². სათავეს იღებს კაკოლოს მთებში სამხრეთი ლუნდის პროვინციის ტერიტორიაზე. ქმნის ჭორომებსა და ჩანჩქერებს. წყალდიდობა იცის სექტემბერ-ოქტომბრიდან აპრილის ჩათვლით. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი ქვემო დინებაში 2,7 ათ. მ³/წმ. სანაოსნოა ქვემოთა და ნაწილობრივ შუა წელში. ხდება თევზჭერა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ანგოლის მდინარეები
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მდინარეები
კასაი

**კასაი** () — მდინარე კონგოს შენაკადი, მიედინება ცენტრალურ აფრიკაში. კასაის სათავე ანგოლაშია. თავად მდინარე წარმოადგენს სახელმწიფო საზღვარს ანგოლასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის, სადაც კინშასასთან ახლოს კონგოში ჩაედინება. კასაის მნიშვნელოვან შენაკადებს შორისაა მდინარე ფიმი, კვანგო და სანკურუ. ფიმის შენაკადიდან კონგოს შეერთებამდე კასაის მონაკვეთს "კვას" უწოდებენ. ხარჯი 5000-დან 20 000 მ³/წმ-მდეა. კასაის აუზი მეტწილად ეკვატორულ ნოტიო ჯუნგლებს იკავებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე კასაის აუზის რუკა წყლის რესურსების ელექტრონულ ატლასზე 

კატეგორია:ანგოლის მდინარეები
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მდინარეები
ჩრდილოეთი ლუნდა

**ჩრდილოეთი ლუნდა** () — ანგოლის პროვინცია. ფართობი — 102 783 კმ²-ია, მოსახლეობა კი 862 566 ადამიანი (2014 წელი). ანგოლის პირველმა პრეზიდენტმა აგოსტინიო ნეტომ დამოუკიდებლობის შემდეგ პროვინციის დედაქალაქად ქალაქი ლუკაპა გამოაცხადა, მაგრამ დედაქალაქი მოგვიანებით ქალაქ დუნდოში გადაიტანეს.

## გეოგრაფია 
ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინცია მდებარეობს ანგოლის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთში, 500 კმ-ის მანძილზე აღმოსავლეთით ლუანდიდან. პროვინციიდან სამხრეთით მდებარეობს სამხრეთი ლუნდის პროვინცია, დასავლეთით — მალანჟეს პროვინცია. პროვინციის ჩრდილოეთით და აღმოსავლეთით გადის სახელმწიფო საზღვარი ანგოლასა და კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის.

ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინციის ფართობია 102 783 კმ². პროვინციის ჩრდილოეთში და აღმოსავლეთში მდებარე პატარა ტერიტორიები დაფარულია ნოტიო სავანებით, დანარჩენ რაიონებს უკავია მშრალი სავანები. მდინარე კასაის ხეობაში შენარჩუნებულია ტროპიკული ტყეები — ჯუნგლები. პროვინციაში ყველაზე უფრო დიდი მდინარეებია კვანგო, კუილო და კასაი.

## მოსახლეობა 
2014 წლის აღწერის მონაცემებით ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 862 566 ადამიანს. ჩრდილოეთ ლუნდაში ცხოვრობენ ჩოკვები, ლუნდები და სხვა ეროვნებები.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
პროვინცია იყოფა 9 მუნიციპალიტეტად:
* კაუმბო ()
* კაპემბა-კამულემბა ()
* კაუნგულა ()
* ჩიტატო-დუნდო ()
* კუანგო ()
* კუილო ()
* ლუბალო ()
* ლუკაპა ()
* შაჰ-მუტება ()

## ეკონომიკა 
პროვინციის მთავარი სასოფლო-სამეურნეო კულტურაა — ბამბა. ასევე მოჰყავთ ბრინჯი, სიმინდი, მანიჰოტი. ჩრდილოეთი ლუნდის პროვინციაში ასევე მოიპოვებენ ალმასებს, იგი ბრილიანტებით უმდიდრესი პროვინციაა, თუმცა ეკონომიკურად მეტისმეტად განუვითარებელი და ღატაკია. პროვინციის ტერიტორიაზე გადის სტრატეგიული ტრასა ლუანდა — ლუბუმბაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანგოლის პროვინცია — ჩრდილოეთი ლუნდა 

## სქოლიო
კატეგორია:ანგოლის პროვინციები
კვანტუნის არმია

მინი|კვანტუნის არმიის სათაო ოფისი.
**კვანტუნის არმია** (იაპ. 関東軍, かんとうぐん კანტო:გუნ?) — იაპონიის სახმელეთო  ჯარების დაჯგუფება, რომელიც გამიზნული იყო ჩინეთის, მონღოლეთისა და სსრკ-ის წინააღმდეგ აგრესიისათვის. შეიქმნა 1931 წელს ლიაოდუნის ნახევარკუნძულზე. კვანტუნის არმიაში 1938 წლამდე 200 ათასი ჯარისკაცი იყო. ამავე წელს კვანტუნის ჯარებმა გადალახეს სსრკ-ის საზღვარი ხასანის ტბასთან. 1939 წელს საბჭოთა კავშირისა და მონღოლეთის წინააღმდეგ მოაწყო უფრო დიდი პროვოკაცია ხალხინ-გოლთან. ორივე კონფლიქტში კვანტუნის არმიამ მარცხი განიცადა. 1941 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დროს, კვანტუნის არმია ხელსაყრელ მომენტს ელოდა სსრკ-ზე თავდასასხმელად (იაპონური გეგმა "კანტო-კუენი"). შორეულ აღმოსავლეთში საბჭოთა ჯარების კამპანიის დასაწყისში  (1945 წ. 9 აგვ.) კვანტუნის არმიის და მასზე დაქვემდებარებული შეიარაღებული ძალების შემადგენლობაში იყო 1 მლნ 320 ათასი კაცი, 1155 ტანკი, 6260 ქვემეხი, 1900 თვითმფრინავი და 25 ხომალდი. მანჯურიის ოპერაციაში  (1945) კვანტუმის არმიის განადგურების შემდეგ, იაპონიამ ომის განგრძობის რეალური შესაძლებლობა დაკარგა და 1945 წლის 2 სექტემბერს ხელი მოაწერა უსიტყვო კაპიტულაციის აქტს.

## ლიტერატურა 
*ქსე, ტ. 5, გვ. 484, თბ., 1980

კატეგორია:იაპონიის საიმპერატორო ჯარები
კატეგორია:იაპონია მეორე მსოფლიო ომში
კვანზა (მდინარე)

**კვანზა**, *კუანზა* () — მდინარე ანგოლაში. სიგრძე — 965 კმ, აუზის ფართობი — 152 570 კმ². სათავე აქვს ბეის ზეგანზე. მიედინება ღრმა ხეობაში, ქმნის ჭორომებსა და ჩანჩქერებს. ერთვის ატლანტის ოკეანეს. ქვემო დინებაში სანაოსნოა. მდინარეზე მუშაობს ჰესი.

## ლიტერატურა 
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, გვ. 484, თბ., 1980 წელი

კატეგორია:ანგოლის მდინარეები
კვანძი (ნავიგაცია)

thumb|ლაგი
**კვანძი** — სიჩქარის სისტემის გარეშე ერთეული. უდრის 1 საზღვაო მილს საათში: 1 კვანძი = 1 მლ/სთ=1.852 კმ/სთ=0.5144 მ/წმ. 

## ისტორია 
XIX საუკუნის შუახანებამდე ხომალდის სიჩქარეს ზღვაზე ლაგით ზომავდნენ. კვანძის წარმოშობა კი სექტორული ლაგის პრინციპს უკავშირდება. ხომალდის სიჩქარე იზომება დროის გარკვეულ მონაკვეთში (ჩვეულებრივ 15 წმ ან 1 წთ.) მზომელის ხელზე გავლილი კვანძების რაოდენობით. ამასთან მანძილი მომიჯნავე კვანძებს შორის და გაზომვის დრო იმ გათვლით იქნა შერჩეული, რომ ეს ოდენობა რიცხვობრივ ეფარდებოდა ხომალდის სიჩქარეს ერთ საათში გამოხატულ საზღვაო მილებში. 

კვანძი და საერთაშორისო საზღვაო მილი ფართოდ გამოიყენება საზღვაო და საჰაერო ტრანსპორტში. კვანძი ყველაზე გავრცელებული საზომი ერთეული იყო ინგლისში 1965 წლამდე, მოგვიანებით კი მილი დაერქვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საზღვაო ტერმინები
კატეგორია:სიჩქარის საზომი ერთეულები
კარბოთერმია

**კარბოთერმია** — მეტალურგიული პროცესი, რომლის დროსაც ხდება ლითონების აღდგენა მათი ნაერთებიდან ნახშირბადითა და ნახშირბადის შემცველი  მასალებით მაღალი ტემპერატურის პირობებში.  ყველაზე უფრო გავრცელებული ნახშირბადშემცველი მასალაა მეტალ. კოქსი. განასხვავებენ პირდაპირ და არაპირდაპირ აღდგენას. პირველ შემთხვევაში აღდგენა ხდება მყარი ნახშირბადით, მეორე შემთხვევაში კი  —  ნახშირჟანგით. კარბოთერმული აღდგენა საფუძვლად უდევს რკინის მეტალურგიას (იხ. ბრძმედული წარმოება). ფერად მეტალურგიაში კარბოთერმიის მეშვეობით იღებენ ტყვიას, კალას, თუთიას და ზოგიერთ სხვა ლითონს. 
## ლიტერატურა
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, გვ. 396, თბ., 1980 წელი

კატეგორია:ქიმიური რეაქციები
კარდამონის მთები

thumb|კარდამონის მთებში ხეტყის უნებართვო ჭრა
**კარდამონის მთები** — მთები ინდოეთის სამხრეთით, დასავლეთ გატების სამხრეთ ნაწილში. სიმაღლე 2019 მ-მდე (მთა კოტაიმალაი). უმთავრესად აგებულია გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. კალთები ციცაბოა და ღრმა ხეობებით არის დანაწევრებული. შემოსილია ნოტიო ტროპიკული ტყით. არის ჩაისა და კაუჩუკის პლანტაციები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კამბოჯის გეოგრაფია
მაიკოპის კულტურა

მინი|300პქ|მაიკოპის კულტურის გავრცელების არეალი
**მაიკოპის კულტურა** — ძვ. წ. III ათასწლეულის II ნახევრის არქეოლოგიური კულტურა, რომელიც გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ კავკასიის მთიანეთში. სახელი ეწოდა 1897 წ. შესწავლილი მაიკოპის ყორღანის მიხედვით. მაიკოპის კულტურა წარმოდგენილია მრავალრიცხოვანი გორასამარხებით, ზოგჯერ გამაგრებული ნამოსახლარებით. მაიკოპის კულტურის გვიანდელ საფეხურზე გაჩნდა ქვის აკლდამები (მ. შ. დოლმენებიც). ქვის ცულების, დანისა და ნამგლის ჩასართების, ისრისპირების გვერდით გვხვდება სპილენძის ცულები, თოხები, დანები, სატეხები, სატევრები, შუბისპირები. აღმოჩენილი მასალა მიგვანიშნებს, რომ მაიკოპის კულტურის მქონე ტომებს კავშირი ჰქონდათ აღმოსავლეთთან. მაიკოპის კულტურის კერამიკა ნაწილობრივ მორგვზეა დამზადებული, ჭარბობს წითლად გამომწვარი, გაპრიალებული, ზოგჯერ მოხატული ჭურჭელი. ჩანს, რომ მოსახლეობა მისდევდა მესაქონლეობასა და მიწათმოქმედებას, საზოგადოებრივი წყობა იყო პირველყოფილურ-თემური. მაიკოპის კულტურის მდიდარი სამარხეული მასალა მოწმობს, რომ ქონებრივ უთანასწორობას ღრმად ჰქონდა ფესვები გადგმული.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევროპის ბრინჯაოს ხანის კულტურები
ისლანდიური ენციკლოპედია

**ისლანდიური ენციკლოპედია** (ისლ. Íslenska alfræðiorðabókin A-Ö) — პირველი უნივერსალური ენციკლოპედია ისლანდიურ ენაზე, რომელიც ისლანდიაში გამოიცა 1990 წელს. ენციკლოპედია ლექსიკონის სახისაა და სამი ტომისგან შედგება — შეიცავს 37 ათას სტატიას, 4500 სურათსა და ჩანართ რუკას. სამტომეული უფროსი ასაკის მკითხველზეა გათვლილი. 

მთავარი რედაქტორები არიან დორა ჰაფსტაინდოტირი და სიგრიდურ ჰარდარდოტირი. 
მეორე გამოცემა გაკეთდა 1992 წელს. 

გამოცემა დაფუძნებულია დანიურ ენციკლოპედია Fakta-ზე, რომელიც 1988 წელს გამოიცა. 
## იხილეთ აგრეთვე
*ენციკლოპედიები ენების მიხედვით
## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.ismennt.is/vefir/malbjorg/kafli9.htm 
 
 
კატეგორია:ენციკლოპედიები
კატეგორია:ისლანდიური ენციკლოპედიები
Eagle Rock Entertainment

**Eagle Rock Entertainment Limited** — ხმისჩამწერი ლეიბლი, დაარსებული 1997 წლის აპრილში. მისი დამაარსებლები იყვნენ სამი ყოფილი კოლეგა Castle Communications-დან: ტერი შანდი, ჯეფ კემპინი და ჯულიან პოლი. მისი სათავო ოფისი განთავსებულია ლონდონში, აქვს ოფისი ნიუ-იორკშიც. ძირითადად, დაკავებულია BD და DVD დისკების გამოშვებით, რომლებიც, ჩვეულებრივ, უკავშირდება კლასიკურ როკს და ჯგუფების დოკუმენტურ მასალას, რასაც ახორციელებს მისი დანაყოფის — Eagle Vision-ის — საშუალებით.

Eagle Rock Entertainment ადრეულ 2000-იან წლებში შეისყიდა კომპაიამ Edel Music, შემდეგ კი Mercury Private Equity-ს მფლობელობაში გადავიდა, რომელიც ახლა ცნობილია, როგორც HgCapital.

დისტრიბუციას უზრუნველყოფს კომპანია Fontana Distribution.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლები
კარბონარები

thumb|კარბონარების დროშა
**კარბონარები** (იტალ. carbonaro — „მენახშირე“, ≤ ლათ. carbo — „ნახშირი“) — სამხრეთ იტალიაში XIX საუკუნის დამდეგს აღმოცენებული ამავე სახელწოდების ფარული პოლიტიკური ორგანიზაციის წევრები. იტალიელი კარბონარები მიზნად ისახავდნენ ეროვნულ-განმათავისუფლებელ ბრძოლას ფრანგების, შემდეგ კი ავსტრიელების წინააღმდეგ. კარბონარების სოციალური შემადგენლობა ჭრელი იყო. ამან განაპირობა მათი ბრძოლის მიზნებისა და  საშუალებების ნაირფეროვნება. კარბონარები ბრძოლის მეთოდად უპირატესად იყენებდნენ შეთქმულებასა და ტერორს; 1831 წელს კარბონარების ნაწილი შეუერთდა *ახალგაზრდა იტალიას*.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ანტიკათოლიციზმი იტალიაში
კატეგორია:ანტიკათოლიციზმი პორტუგალიაში
კატეგორია:ანტიკლერიკალიზმი
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ანტიკათოლიციზმი საფრანგეთში
კატეგორია:ანტიკათოლიციზმი
კვეტა (მხარე)

**კვეტა** — ისტორიული მხარე ბელუჯისტანის ჩრდილოეთით (პაკისტანის ტერიტორიაზე), სადაც სხვადასხვა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლებია აღმოჩენილი. ფართოდ არის ცნობილი ენეოლითისა დაბრინჯაოს ხანის მიწათმოქმედ ტომთა კულტურა. გათხრებით დადგინდა ადგილობრივი კულტურის თანდათანობითი განვითარება. უძველესი ნამოსახლარები განეკუთვნება ძვ.წ. V-IV ათასწლეულებს. მისთვის დამახასიათებელია კაჟის იარაღი, ნაძერწი კერამიკა, თიხატკეპნილი ნაგებობანი. ცხოველთა მოშინაურებას მოწმობს ცხვრის, თხისა და ხარის ძვლების აღმოჩენა. ძვ.წ. III-II ათასწლეულებში გაჩნდა მორგვზე ნაძერწი კერამიკა. ტერაკოტის ქანდაკებანი, სპილენძის  ნაკეთობანი. მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა მიწათმოქმედება და მესაქონლეობა იყო. შეიმჩნევა კავშირი ირანის, სამხრეთ ბელუჯისტანის, ინდოეთისა და შუა აზიის კულტურებთან.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:პაკისტანი
კვიეტიზმი

**კვიეტიზმი** (ფრ. quiétisme, ლათინური quies-დან, "მშვიდი", "აუღელვებელი") — რელიგიურ-ეთიკური მოძღვრება, რომელიც ქადაგებს სამყაროსადმი მისტიკურ-მჭვრეტელობით დამოკიდებულებას. პასიურ სულიერ სიმშვიდეს, ღვთის ნებისადმი სრულ მორჩილებას, სიკეთისა და ბოროტისადმი, სამოთხისა და ჯოჯოხეთისადმი გულგრილ დამოკიდებულებას. აღმოცენდა XVII ს. ბოლოს კათოლიციზმში და გამოხატავდა პაპობისა და ინკვიზიციის მიმართ მზარდ ოპოზიციას. კვიეტიზმის მოძღვრების თანახმად, ტანჯვასთან შეგუებული და სამყაროსგან განდგომილი სული მთლიანად იძირება ღვთიურ სიყვარულში. 

კათოლიკური ეკლესია და განსაკუთრებით იეზუიტები მკაცრად ილაშქრებდნენ კვიეტიზმის წინააღმდეგ. 1685 წელს საგანგებო საეკლესიო კომისიამ კვიეტიზმი დაგმო, როგორც უზნეო, ერეტიკული მოძღვრება. ტერმინი კვიეტიზმი შემდგომში სინონიმი გახდა პასიურობისა, მორჩილებისა და თავშეკავებისა. ამ მხრივ კვიეტიზმს ბევრი საერთო აქვს აღმოსავლურ რელიგიასთან. კვიეტიზმის ელემენტები შეინიშნება ტოლსტოველობაშიც.

*ო. გაბიძაშვილი*
## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, გვ. 496, თბ., 1980 წელი

კატეგორია:ფსიქოლოგიური მდგომარეობა
კატეგორია:კათოლიციზმი
კატეგორია:ქრისტიანული მისტიციზმი
კვესეთი

**კვესეთი** — სოფელი თბილისის შემადგენლობაში, ვაკის რაიონში, თრიალეთის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განშტოებაზე, მდინარე ვერის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1160 მ, გარდაბნიდან 60 კმ, თბილისის ცენტრიდან 30 კმ. სოფელი წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI ს. კვესეთიდან 2 კმ-ზე დგას ბეთანიის ხუროთმოძღვრული ძეგლი (XII-XIII სს).

2007 წლამდე სოფელი ექვემდებარებოდა გარდაბნის მუნიციპალიტეტის კოჯრის თემს, 2007 წლიდან დაექვემდებარა ქალაქ თბილისის დიდგორის რაიონს, 2013 წლის თბილისის ტერიტორიული რეფორმის შემდეგ გადავიდა ვაკის რაიონის შემადგენლობაში. 2002 წლის აღწერით სოფელში ცხოვრობდა 12 ადამიანი. 2014 წლის აღწერით კი 8 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თბილისის ტერიტორიაზე
კატეგორია:ვაკის რაიონი
კასიტები

**კასიტები** — ისტორიული ტომი დღევანდელი ლურისტანის (ირანის სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი) ზაგროსის მთიანეთში. კასიტები აგრეთვე ცხოვრობდნენ  მდინარე დიალის შუა და ქვემო დინების მახლობლად, ე.წ. ნამრუს ქვეყანაში. წერილობით წყაროებში კასიტები III ათასწლეულის II ნახევრიდან იხსენებიან.
მინი|მარცხნივ|ბაბილონის იმპერია კასიტების მმართველობის დროს
## იხილეთ აგრეთვე
კასიტური ენა

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ირანის ისტორია
კვირა (ერთეული)

**კვირა** — შვიდდღიანი დროის შუალედი, რომელშიც თითოეულ დღეს საკუთარი სახელწოდება აქვს; აგრეთვე მეშვიდე დღე — კვირის სახელწოდება. 

## ისტორია
შვიდდღიანი კვირა პირველად ძველ აღმოსავლეთში შემოიღეს; ახალი წელთაღრიცხვის I საუკუნეში რომშიც დაკანონდა, იქიდან კი მთელ დასავლეთ ევროპაში გავრცელდა. კვირის დღეებს ციურ სხეულთა სახელწოდებანი შეარქვეს, მაგ: შაბათს უწოდეს სატურნის დღეს, კვირას და დანარჩენ დღეებს შესაბამისად — მზის, მთვარის, მარსის, მერკურის, იუპიტერისა და ვენერას დღეები. ძველ ქართულში ამ ციურ სხეულთა შესაბამისად კვირის დღეებს ერქვა: კრონოსისა, მზისა ან საუფლო, მთოვარისა, არიასი, ერმისა, აფროდიტესა და დიოსისა. ზოგ ხალხში გავრცელებული იყო ხუთ- და ათდღიანი კვირებიც. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კვირა
ჯოშ კლინჰოფერი

**ჯოშუა ადამ კლინჰოფერი** (; დ. 3 ოქტომბერი, 1979) — ამერიკელი მუსიკოსი, ჯგუფის Red Hot Chili Peppers გიტარისტი 2009 წლიდან. მან ჯგუფში შეცვალა ჯონ ფრუშანტე.

ჯოში ასევე არის ჯგუფის Dot Hacker ლიდერი (ჯგუფში ასევე ფრუშანტე უკრავს). იგი სხვადასხვა დროს მონაწილეობდა სხვადასხვა მუსიკოსისა და ჯგუფის ალბომის ჩაწერაში, რომელთა შორის არიან პიჯეი ჰარვი, ბეკი, Golden Shoulders და სხვები.

## დისკოგრაფია 
* A Sphere In The Heart Of Silence (2004), ჯონ ფრუშანტესთან ერთად

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის წევრები
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კვირიკიდები

მინი|250პქ|კვირიკიდების მონეტა, XII საუკუნის მეორე ნახევარი
**კვირიკიდები**, კვირიკიანები — სომეხი ბაგრატუნების ერთი შტო შუასაუკუნეებში, ტაშირ-ძორაგეტის (ლორე-ტაშირი) ფეოდალური სახელმწიფოს მმართველი დინასტია (978-1118). დააარსა გურგენმა (კვირიკე, 978-989). კვირიკიდების სამეფო განსაკუთრებით გაძლიერდა გურგენის მემკვიდრის დავით I „უმიწაწყლოს“ (989-1048) და კვირიკე II-ის (1048-89) დროს. უკანასკნელი ერთადერთი დამოუკიდებელი მმართველი სომეხ ბაგრატუნთა შორის და მეფის ტიტულსაც კი ატარებდა. მან საკუთარი ფულიც მოჭრა, მაგრამ დამოუკიდებლობა დიდხანს ვერ შეინარჩუნა — საქართველოს მეფის ბაგრატ IV-ის მოხარკე გახდა. 1118 წლიდან დავით IV აღმაშენებელმა თურქ-სელჩუკებისგან გათავისუფლებული ლორე-ტაშირი უშუალოდ საქართველოს შემოუერთა და კვირიკიდების სამეფო საბოლოოდ გაუქმდა. ამის შემდეგ კვირიკიდებს იხსენიებს (XIII ს დასაწყისი) მაგრამ როგორც ტავუშისა და მაწნაბერდის მფლობელები. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სომხეთის ისტორია
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:დინასტიები
კვორუმი

**კვორუმი** (ლათ. quorum — "რომელთაგანაც") — კრების მონაწილეთა რაოდენობა, რომელიც აუცილებელია კრების უფლებამოსილად აღიარებისათვის. 

კვორუმი დადგენილია ნორმატიული აქტით ან ორგანიზაციის წესდებით.
## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, გვ. 501, თბ., 1980 წელი

კატეგორია:პოლიტიკა
კატეგორია:იურისპრუდენცია
ტოფუ

მინიატიურა|მარჯვნივ|ტოფუ
**ტოფუ**, აგრეთვე **სოიას ხაჭო**, ანდა უფრო იშვიათად **ლობიოს ყველი**, (ჩინურად 豆腐 dòufu; იაპონურად 豆腐, tōfu; კორეულად: 豆腐/두부, ვიეტნამურად 豆腐 Đậu phụ (ასევე: đậu hủ, tàu hủ); რევიდირებული ვარიანტია: dubu: tubu) არის ჩინური და აქედან გამომდინარე მთელ სამხრეთსა და აღმოსავლეთ აზიაში გავრცელებული სურსათის სახეობა. ეს  საკვები პროდუქტი დასავლეთშიც სულ უფრო და უფრო ცნობადი ხდება. ტოფუს განსაკუთრებით ხშირად მოიხმარენ ვეგეტარიანელები და ვეგანები.

ტოფუს ამზადებენ თეთრი სოიას მონაცომი მასისაგან, რომლის კოაგულაციის დროსაც სოიას რძე წარმოიქმნება. ხაჭოს კი, რომელიც ამ რძისაგან კეთდება, მცირე ბლოკებად, ფორმებად გამოწურავენ. დამზადების ეს პროცედურა  ძალიან ჰგავს ყველის (რძისაგან) ამოყვანის ტექნოლოგიას.

## ისტორია 
ტოფუს ისტორიულად ზუსტი წარმოშობისა და  დამზადების ტექნოლოგიის (ან ამ ტექნოლოგიის განვითარების) შესახებ ცოტა რამაა ცნობილი. სამაგიეროდ არსებობს უამრავი თეორია, ან უფრო სპეკულაცია ტოფუს წარმოშობის შესახებ, რომლებიც ძალიან ჰგავს ლეგენდებს. ამ მხრივ ტოფუს წარმოშობის ისტორია ძალიან ჰგავს ყველის ან კარაქის წარმოშობისას.

ერთი რამ ცხადია, ტოფუს დამზადების წესს ადამიანები ამა თუ იმ ფორმით უძველესი დროიდან იცნობდნენ. ტოფუს ჯერ ჩვ. წელთაღრიცხვამდე II ათასწლეულში ამზადებდნენ ჩინეთის იმპერიაში, ხოლო გავრცელება ჰპოვა იაპონური ქრონოლოგიით ნარას ხანიდან (VIII საუკუნე) კორეასა და ოდნავ მოგვიანებით მთელ აზიაში. იაპონიაში მას „ტოფუ“ უწოდეს. ამ სამ ქვეყანაში ისევე როგორც ვიეტნამსა და ტაილანდში ტოფუ იქცა მთავარ საკვებ პროდუქტად. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტოფუს ქრონოლოგია
* ფოტო-სერია: ტოფუს დამზადება ერთ-ერთ ტოფურიაში 

## ლიტერატურა 
* William Shurtleff, Akiko Aoyagi: History of Tofu and Tofu Products (965 CE to 2013). Soyinfo Center, 2013, ISBN 978-1-928914-55-6, online (PDF; 55,26 MB), auf soyinfocenter.com, abgerufen am 17. Februar 2017. 

კატეგორია:სურსათი
კატეგორია:ჩინური სამზარეულო
კატეგორია:კორეული სამზარეულო
კატეგორია:იაპონური სამზარეულო
კატეგორია:ვიეტნამური სამზარეულო
კონდოას კლდის მხატვრობა

**კონდოას კლდის მხატვრობა** — გამოქვაბულთა სერია ტანზანიაში. მდებარეობს ბორცვის იმ მხარეს, რომელიც სტეპებს გადაჰყურებს, ქალაქ კონდოადან არუშასკენ მიმავალ მაგისტრალზე, კონდოადან 20 კმ-ით ჩრდილოეთით. გამოქვაბულები მოიცავს მხატვრობებს, რომელთაგან ზოგიერთი, ტანზანიის სიძველეთა დეპარტამენტის მიერ 1500 წლის ასაკით თარიღდება. ნახატებზე გამოსახულია ადამიანები, ხალხი და ნადირობის სცენები. 

2006 წლიდან ძეგლი შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*roughguides.com 
*UNESCO

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში
კვირიტები

**კვირიტები** (ლათ. Quirites) — მოქალაქეების სახელწოდება რესპუბლიკის დროს ძველ რომში. იხმარებოდა ოფიციალური მიმართვისას (Populus Romanus Quiritium). ტერმინი კვირიტები ნაწარმოებია co-uria-დან (კურია, მამაკაცთა კავშირი). თავდაპირველად კვირიტები კურიების წევრები იყვნენ, რომელთა ერთობლიობამ (რომის სახელმწიფოს ჩამოყალიბების პროცესში) შეადგინა რომის მოქალაქეობა (მათ განსაკუთრებულ უფლებას წარმოადგენდა "კვირიტული უფლებები" და "კვირიტული საკუთრება").

## ლიტერატურა 
*ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 5, გვ. 500, თბ., 1980 წელი

კატეგორია:ძველი რომი