open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სავანის რეგიონი (განა)

**სავანის რეგიონი** () — განის 16 რეგიონიდან ერთ-ერთი, პირველი დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული გვინეის ყურის სანაპიროზე. ადმინისტრაციული ცენტრი — დამონგო. დასახელება მიიღო მაღალბალახოვანი სავანებისაგან და მშრალი სავანის ტყეებისაგან, რომელიც გავრცელებულია განის ვრცელ ტერიტორიაზე.

ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ზემო დასავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონებს, დასავლეთიდან ჩრდილოეთის რეგიონს, სამხრეთიდან ბონოს და აღმოსავლეთ ბონოს რეგიონებს და დასავლეთიდან კოტ-დ’ივუარს.

1957 წლის 6 მარტს დიდი ბრიტანეთისგან განის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ყოფილი ბრიტანული კოლონია ოქროს ნაპირის ჩრდილოეთი ტერიტორიები გახდა ჩრდილოეთის რეგიონი. 1959 წელს ჩრდილოეთის რეგიონს გამოეყო ზემო რეგიონი. იმავე წელს ზემო და ჩრდილოეთის რეგიონების შემადგენლობაში შევიდნენ ყოფილი კოლონია ბრიტანული ტოგოლენდის ჩრდილოეთი რაიონები.
thumb|right|300px|სავანის რეგიონის ადმინისტრაციული რუკა
2018 წლის 27 დეკემბერს ჩატარდა რეფერენდუმი, რის შედეგადაც ბრონგ-აჰაფოს რეგიონი გაიყო ბონოს, აღმოსავლეთ ბონოს და აჰაფოს რეგიონებად, ჩრდილოეთ რეგიონს გამოეყო აღმოსავლეთ ბონოს და სავანის რეგიონები, ვოლტის რეგიონს — ოტის რეგიონი, დასავლეთის რეგიონს — ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი. ახალი რეგიონების შექმნა გახდა 2016 წლის 7 დეკემბრის განის საყოველთაო არჩევნებამდე ახალი პატრიოტული პარტიის წინასაარჩევნო დაპირებების აღსრულება, რომელზეც პარტიამ გამარჯვება მოიპოვა. ამ არჩევნების შედეგების მიხედვით პარტიის ლიდერი ნანა აკუფო-ადო გახდა პრეზიდენტი. ახალმა პრეზიდენტმა შექმნა რეგიონების რეორგანიზაციისა და განვითარების სამინისტრო. ახალი რეგიონები შეიქმნა 2019 წლის 13 თებერვალს.

## რესურსები ინტერნეტში
* GhanaDistricts.com – Northern Region 
* GhanaDistricts.com

## სქოლიო
კატეგორია:განის რეგიონები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 604

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 604** ერთხმად მიიღეს 1987 წლის 14 დეკემბერს, ეყრდნობოდა გენერალური მდივნის ანგარიშს. ანგარიშის თანახმად, არსებული გარემოებების გამო, კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების (UNFICYP) ყოფნა კვლავაც აუცილებელი იყო კონფლიქტის მშვიდობიანი მოგვარებისათვის.საბჭომ გამოხატა სურვილი, რომ ყველა მხარეს მხარი დაეჭირა „ათპუნქტიანი შეთანხმებისთვის“ თემთაშორისი მოლაპარაკებების განახლების მიზნით. ამასთანავე, საბჭომ სთხოვა გენერალურ მდივანს, 1988 წლის 31 მაისამდე წარედგინა მორიგი ანგარიში მოცემული რეზოლუციის შესრულების მიმდინარეობის შესახებ.

საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის რეზოლუცია 365 (1974), გამოხატა შეშფოთება შექმნილი ვითარების გამო და მოუწოდა ჩართულ მხარეებს, ერთობლივად ემუშავათ მშვიდობის მისაღწევად. საბჭომ კიდევ ერთხელ გაახანგრძლივა კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების ყოფნის ვადა (რომლებიც თავდაპირველად რეზოლუცია 186-ით (1964) შეიქმნა) 1988 წლის 15 ივნისამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
* სისხლიანი შობა (1963)
* კვიპროსის კონფლიქტი

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/604(1987))

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1987 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1987 წელი კვიპროსში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების შესახებ
ცენტრალური რეგიონი (განა)

**ცენტრალური რეგიონი** () — განის 16 რეგიონიდან ერთ-ერთი, პირველი დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული გვინეის ყურის სანაპიროზე. ადმინისტრაციული ცენტრი — კეიპ-კოსტი.

ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ჩრდილო-დასავლეთ, აღმოსავლეთის და აშანტის რეგიონებს, აღმოსავლეთიდან დიდი აკრის რეგიონს, დასავლეთიდან დასავლეთის რეგიონს.
thumb|right|300px|ცენტრალური რეგიონის ადმინისტრაციული რუკა
1957 წლის 6 მარტს დიდი ბრიტანეთისგან განის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ყოფილი ბრიტანული კოლონია ოქროს ნაპირის სანაპირო რეგიონი გაიყო აღმოსავლეთ და დასავლეთის რეგიონებად. 1959 წელს დასავლეთის რეგიონის შემადგენლობიდან გამოიყო ცენტრალური რეგიონი.

## სქოლიო
კატეგორია:განის რეგიონები
კარის რეგიონი

**კარის რეგიონი** () — ტოგოს 5 რეგიონიდან ერთ-ერთი. რეგიონის ფართობი შეადგენს 11 588 კმ²-ს. 2022 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 985 512 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 85,05 ად./კმ². რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კარა.

## გეოგრაფია 
კარის რეგიონი მდებარეობს ტოგოს ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება სავანის რეგიონი, სამხრეთით — ცენტრალური რეგიონი. კარის რეგიონის დასავლეთით გადის ტოგოს სახელმწიფო საზღვარი განასთან, აღმოსავლეთით კი — ბენინთან.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|right|250px|კარის რეგიონის პრეფექტურები.
რეგიონი იყოფა 7 პრეფექტურად:
* კერანი
* დუფელგუ
* ბინა
* კოზა
* ასოლი
* ბასარი
* დანკპენი

## სქოლიო
კატეგორია:ტოგოს რეგიონები
ღუმურიში

**ღუმურიში** () — ადმინისტრაციული ერთეული (თემი) აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (სოფლები: ზემო ღუმურიში, ფართოღალი, ქვემო ღუმურიში); წარსულში — სოფლების ზემო ღუმურიშისა და ქვემო ღუმურიშის საერთო სახელწოდება. ამჟამად რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა.

ტოპონიმ „ღუმურიშის“ ეტიმოლოგია საკამათოა. სხვადასხვა მკვლევარი მას აფხაზური (შ. ინალ-იფა), მეგრული (ვ. ზუხბაია, კ. ოკუჯავა) ან სვანური (თ. მიბჩუანი, გ. გასვიანი) წარმოშობის სახელად მიიჩნევს. ღუმურიში ისტორიულ სამურზაყანოში მდებარეობს. მის მიდამოებში აღმოჩენილია ზედაპალეოლითური სადგომები (ღუმურიში I, II), შუანეოლითური ნამოსახლარი, შუა საუკუნეების ე. წ. საგერგაიოს ეკლესიის ნაშთები და XI საუკუნით დათარიღებული ქართული ასომთავრული წარწერა დედოფალ საგდუხტის მოხსენიებით. 1994 წელს აფხაზეთის ხელისუფლებამ თემის სოფლები ადმინისტრაციულად გააერთიანა, უწოდა „გუმრიშ“ და დაუქვემდებარა ტყვარჩელის რაიონს.
## სქოლიო
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მესინის სრუტის ბრძოლა

**მესინის სრუტის ბრძოლა** — ძვ. წ. 276 წელს გამართული ბრძოლა, როდესაც კართაგენის ფლოტი თავს დაესხა პიროსი ეპიროსელის სიცილიურ ფლოტს, რომელიც სრუტეს იტალიისკენ კვეთდა. პიროსი იტალიიდან სიცილიაში ძვ. წ. 278 წლის შემოდგომაზე გაემგზავრა და კართაგენის ჯარების წინააღმდეგ რამდენიმე მნიშვნელოვანი გამარჯვება მოიპოვა, თუმცა რომაელთა წარმატებებმა პიროსის იტალიელი მოკავშირეების წინააღმდეგ დაარწმუნა იგი იტალიაში დაბრუნებულიყო.

პიროსის მიერ თავისი ჯარების რეგიუმში გადაყვანისა, მის 110 გემბანიანი საბრძოლო ხომალდისა და ასობით სატრანსპორტო გემისგან შემდგარ ფლოტს კართაგენელები დაესხნენ თავს. კართაგენის ფლოტმა ბერძნული გემებიდან 70 ჩაძირა და 28 დააზიანა. პიროსის გადარჩენილი გემები, რომლებიც 12 საბრძოლო გემს და სატრანსპორტო გემებს შეადგენდა, ლოკრიში ჩამოდგნენ, სადაც მან თავისი ვაჟი, ალექსანდრე დატოვა სიცილიური კამპანიის დაწყებისას.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ძვ. წ. 276
კატეგორია:მესინა
ზურტაკეტის ეხი

**ზურტაკეტის ეხი** — არქეოლოგიური ძეგლი, მეზოლითური ხანის სადგომი (ეხი) დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ყარაბულაღის ტერიტორიაზე.

ზურტაკეტის ეხი მდებარეობს მდ. შავწყაროსწყლის მარჯვენა ნაპირზე, გომარეთის პლატოს ძირში. სადგომი გაჭრილია დოლერიტებში. აღმოაჩინა 1945 წელს ლევან მარუაშვილმა გეომორფოლოგიური დაკვირვების დროს. 1966–1967 წლებში ეხი შეისწავლა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ხრამის ხეობის ქვის ხანის შემსწავლელმა არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ნ. ბერძენიშვილი). ძეგლი უშუალოდ გათხარა და მონოგრაფიულად შეისწავლა მანანა გაბუნიამ.  

ეხში 43-80 სმ სიმძლავრის ფენაში აღმოჩნდა 386 ერთეული ქვის, უმეტესად შავი ობსიდიანის ნაწარმი (ლამელები, ნუკლეუსები, საფხეკები, საჭრისები და სხვ.), ასევე მრავალფეროვანი ფაუნის ნაშთები (კეთილშობილი ირემი, ბიზონი, კავკასიური ჯიხვი, შველი, მუფლონი, კულანი, კურდღელი, ყურებიანი ზღარბი, მემინდვრია, გარეული ცხენი). ზურტაკეტის სადგომი ქვის ინვენტარის ხასიათის მიხედვით სეზონურ სადგომს წარმოადგენს და თარიღდება მეზოლითური ეპოქის შუა ხანით.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქეოლგია, ქვის ხანა, ტომი 1. თბ., 1991. — გვ. 206–207.

კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ყარაბულაღი

**ყარაბულაღი**, *ყარაბულახი*, *კარაბულახი* — ისტორიული დაბა ქვემო ქართლში, მდინარე შავწყაროსწყლის (ხრამის მარჯვენა შენაკადი) ორივე ნაპირზე, ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ყარაბულაღისა და ქვემო ყარაბულაღის ტერიტორიაზე.
## ისტორია 
მდებარეობს გვიანი შუა საუკუნეების ზურტაკეტის ხეობაში. წყაროებში ყარაბულაღი (ყარაბულახი, კარაბულახი) იხსენიება XVII საუკუნის ბოლოდან. 1695 წელს ერეკლე I ირანის ჯართან ერთად, რომელსაც სათავეში ედგა ქალბალიხანი, შემოვიდა ქვემო ქართლში და ყარაბულახში დაბანაკდა.ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII საუკუნე) მას დაბად მოიხსენიებს: „ხოლო არს დაბა ველსა ზედა შავი-წყარო — ყარაბულახი“. XVIII საუკუნის დასაწყისში ზურტაკეტის ხეობაში 3 ყარაბულახი მოიხსენიება — ზემო, ქვემო და სასახლის ყარაბულახი. ამ სოფლებში ყმა-მამულს ფლობდნენ ყაფლანიშვილები, იარალიშვილები და ბაგრატიონთა სამეფო ოჯახის წევრები.

ყარაბულაღის მახლობლად დგას შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები — ზემო ყარაბულაღის (შავწყაროს), ორთაშუას, სარკის წმ. გიორგის, წმ. სალომეს ეკლესიები. მის მიდამოებში არქეოლოგიურად შესწავლილია მეზოლითური ხანის სადგომი ზურტაკეტის ეხი. ადგილ „ორთაშუაზე“, სოფლებს ახას, ზემო ყარაბულაღსა და უსეინქენდს შორის გათხრილია ყორღანული ველი — ძვ. წ. XVII–XVI საუკუნეებით დათარიღებული 9 ყორღანი.

## ყარაბულაღის ადმინისტრაციული ერთეული 
საქართველოს თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობით ყარაბულაღი დმანისის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეულია (ყოფილი თემი). მასში შედის სოფლები: ახა, ახალი გედაგდაღი, ზემო კარაბულახი, მამიშლარი, მეორე სალამალექი, პირველი სალამალექი, სოღუთლო, უსეინქენდი, ქვემო ყარაბულაღი და ძველი გედაგდაღი. 2014 წლის აღწერით ყარაბულახის თემში იყო 1 557 მცხოვრები. ახის გარდა, ყარაბულაღის სოფლების მოსახლეობის უმეტესობას აზერბაიჯანელები წარმოადგენენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
Five Nights At Freddy's 4 (ვიდეო თამაში)

'''Five Nights at Freddy's 4 (FNaF 4)''' – 2015 წლის point-and-click გადარჩენის საშინელებათა თამაში, რომელიც შემუშავებულია სკოტ კოუტონის მიერ. ეს არის Five Nights at Freddy's სერიის მეოთხე მთავარი ნაწილი, რომელიც მოჰყვება 2015 წლის Five Nights at Freddy's 3-ს. თამაშის მოქმედება ვითარდება ბავშვის საძინებელში, სადაც მოთამაშემ თავიდან უნდა აიცილოს კოშმარული ანიმატრონების თავდასხმა. სერიის წინა თამაშებისგან განსხვავებით, მოთამაშეს არ აქვს წვდომა სათვალთვალო კამერების ქსელზე ანიმატრონების პროგრესის მონიტორინგისთვის და ამის ნაცვლად, მათ საპოვნელად აუდიო სიგნალებს და ფანარს უნდა დაეყრდნოს მათ მოსაგერიებლად. ღამეებს შორის, მოთამაშეს შეუძლია ითამაშოს Atari-ის სტილის მინი თამაშები, რომლებიც მოგვითხრობს პატარა ბიჭის ისტორიას, რომელსაც მისი უფროსი ძმა მუდმივად აწამებს.

''Five Nights at Freddy's 4* პირველად 2015 წლის აპრილში გამოცხადდა, როგორც ბოლო თამაში - *"The Final Chapter"*. თავდაპირველად, თამაში საბოლოოდ 2015 წლის 23 ივლისს გამოვიდა. მომდევნო დღეებში გამოვიდა ვერსიები Android და iOS მოწყობილობებისთვის. *Five Nights at Freddy's 4''-მა კრიტიკოსებისგან არაერთგვაროვანი შეფასებები მიიღო, რომლებმაც შეაქეს მისი შემაშფოთებელი ატმოსფერო, ხოლო თამაშის მექანიკამ და ხმის დიზაინმა შერეული შეფასებები დაიმსახურა.
გაგრძელება, Five Nights at Freddy's: Sister Location, გამოვიდა 2016 წლის 7 ოქტომბერს.
 Nintendo Switch-ის, PlayStation 4-ისა და Xbox One-ისთვის განკუთვნილი ვერსიები გამოვიდა 2019 წლის 29 ნოემბერს, სერიის პირველ სამ თამაშთან ერთად.
## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო გეიმინგი
კატეგორია:ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები გამომცემელი ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ვიდეო თამაშები ამერიკის შეერთებულ შტატებში
კატეგორია:ვიდეო თამაშები ჟანრის მიხედვით
კატეგორია:საშინელებათა ვიდეო თამაშები
კატეგორია:2010-იანი წლების ვიდეო თამაშები
კატეგორია:2015 წლის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები 2.5D გრაფიკით
კატეგორია:თამაშები Microsoft-ის პლტფორმების მიხედვით
კატეგორია:Windows Phone-ის თამაშები
კატეგორია:Windows-ის თამაშები
კატეგორია:Steam Workshop-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები Nintendo-ს პლატფორმების მიხედვით
კატეგორია:Nintendo Switch-ის თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშები თემატიკის მიხედვით
კატეგორია:ვიდეო თამაშები ანიმატრონებზე
კატეგორია:Xbox One-ის თამაშები
კატეგორია:Android-ის თამაშები
კატეგორია:IOS-ის თამაშები
კატეგორია:PlayStation 4-ის თამაშები
ბრუსკეტა

**ბრუსკეტა** () ― იტალიური აპეტაიზერი (ანტიპასტო), რომელიც წარმოადგენს შემწვარ პურს ნივრით, ზეითუნის ზეთითა და მარილით. ყველაზე ხშირად ბრუსკეტაზე პომიდვრის, ბოსტნეულის, ლობიოს, შებოლილი ხორცისა და ყველის ნაჭრებს ალაგებენ. 

## ეტიმოლოგია 
ბრუსკეტა რომაული „*bruscare*”-დან მომდინარეობს. ის იტალიურში „*abbrustolire*“-ს ეკვივალენტია, რაც ნაკვერჩხალზე ან ჩვეულებრივ შეწვას ნიშნავს.

უევერლი რუთმა 1971 წელს აღნიშნა, რომ ბრუსკეტო კერძის უშუალოდ რომაული სახელი იყო, იტალიის სხვა მხარეებში კი მას „''schiena d'asino*”-ს (სიტყვასიტყვით „ვირის ზურგი“) უწოდებენ.

ამერიკის შეერთებულ შტატებში სახელი ბრუსკეტა ზოგჯერ გამოიყენება ისეთი ბოსტნეულის აღსანიშნავად, რომელიც ქილებში იყიდება და, როგორც წესი, პომიდვრის ბაზაზე მზადდება.

## ისტორია 
ბრუსკეტა ინგლისურ ენაზე პირველად ელიზაბეტ დევიდმა აღწერა 1954 წელს.

უევერლი რუთი და მარსელა ჰაზანი ბრუსკეტას წარმოშობას ანტიკურ რომს უკავშირებენ. რუთის თქმით, რომაელები ბრუსკეტას „*clustrum*“-ს ან „*crustulum''“-ს უწოდებდნენ. საბინების ქალაქ კიურესში აღმოჩენილი წარწერა ადასტურებს, რომ კრასტრუმი ხალხს მნიშვნელოვან დღესასწაულებზე, როგორიცაა სატურნალია, მულსუმთან ერთად ურიგდებოდა. ჰაზანი აცხადებს, რომ ბრუსკეტა თითქმის ისეთივე ძველია, როგორც თავად ზეითუნის ზეთი. ძველ რომში ზეითუნის ზეთის პირველი გასინჯვა, სავარაუდოდ, ზეთში ამოვლებული პურის ნაჭრით ხდებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბრუსკეტა დაბალი კლასის საკვებად ითვლებოდა, დროთა განმავლობაში მან პოპულარობა მოიპოვა და უფრო მაღალი სოციალური კლასების სამზარეულოებშიც მოხვდა.

საერთაშორისო კულინარიული ცენტრი ბრუსკეტას შუა საუკუნეებით ათარიღებს, როდესაც საკვებს თეფშების ნაცვლად პურზე მიირთმევდნენ.

## ტიპები 
ამერიკაში ცნობილი ბრუსკეტას ვერსია, რომელსაც კუბებად დაჭრილი პომიდვრის სალათით ამზადებენ, იტალიაში არსებული რამდენიმე სახეობიდან ერთ-ერთია.

აბრუცოს რეგიონში პოპულარულია ბრუსკეტას ერთ-ერთი ვარიანტი, რომელიც ვენტრიჩინით მზადდება. 

საერთაშორისო კულინარიული ცენტრის მონაცემებით, ტერმინი ბრუსკეტა ზოგჯერ კროსტინისა და ტოსკანური კერძის, ფეტუნტას სინონიმად გამოიყენება.

კამპანიის რეგიონში პომიდვრის ბრუსკეტა ყველაზე პოპულარულია, მაგრამ მას მხოლოდ მაშინ მიირთმევენ, როდესაც პომიდვრის სეზონია. პომიდორთან ერთად პურზე ალაგებენ დამარილებულ ანჩოუსს, კარაქს, ნივრით შეზავებულ ლობიოს და ასხამენ ზეითუნის ზეთს. რესტორნებში გვხვდება ბოტარგასა (დამუშავებული თევზის ქვირითი) და ტრიუფელის ბრუსკეტაც კი.

## გალერეა

File:Bruschetta.jpg|ბრუსკეტა დაჭრილი პომიდვრითა და რეჰანით
File:Bruschetta 02 schinken.jpg|ბრუსკეტა ზეითუნის ზეთით

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიური სამზარეულო
კატეგორია:სამზარეულო
კატეგორია:საკვები
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:კერძები ძირითადი ინგრედიენტებით
კატეგორია:აპეტაიზერები
ქუტირის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქუტირის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქუტირში. ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, გუმბათიანია. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს.

ეკლესიის სამშენებლო მხედრული წარწერების მიხედვით მისი მშენებლობა 1872 წელს დაუწყიათ და 1884 წელს დაუსრულებიათ. წარწერაში ასევე მოხსენიებულია ბერძენი არქიტექტორი აბრამ პოლიტოვი. მშენებლობის ხარჯები სოფლის მოსახლეობამ გაიღო. 1885 წლის 27 ოქტომბერს ეკლესია აკურთხა იმერეთის ეპისკოპოსმა გაბრიელმა. ამჟამინდელი ეკლესიის ადგილზე მანამდე იდგა ხის ეკლესია, რომელიც 1790 წელს აუშენებიათ და 1843 წელს განუახლებიათ. 

## ლიტერატურა
* ხონისა და სამტრედიის ეპარქიის ისტორია 1996–2011 წწ. თბ., 2011. —გვ. 102–104.
* გვენეტაძე ე., ქუტირის წმინდა გიორგის ეკლესია, „აკადემიკოს ნანა ხაზარაძის ხსოვნისადმი მიძღვნილი შრომები“, საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი, თბ., 2024. — გვ. 102–107.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მა ქუანი

**მა ქუანი**
მა ქუანი (ჩინურად: 馬荃, თარიღები უცნობია), საპატიო სახელი ჯიანგსიანგი (ჩინურად: 江香) —  ცინის დინასტიის მხატვარი.  ცხოვრობდა მე-17-მე-18 საუკუნეებში და სპეციალიზირებული იყო ფრინველებისა და ყვავილების ხატვაში. მა ქუანის  მხატვრული სტილი მკვეთრად განსხვავდებოდა სხვა თანამედროვე "ნიჭიერი ქალბატონების" (ჩინურად: 名媛) სტილისგან.
## ბიოგრაფია
მა ქუანის ცხოვრების შესახებ მცირე ინფორმაცია არსებობს, მაგრამ წყაროები მიუთითებენ, რომ  დაიბადებულია ჩანგშუში და იყო ან ასული, ან შვილიშვილი მხატვარ-მეცნიერ მა იუანიუს. ცხოვრების გვიან პერიოდში განიცდიდა სიბრმავეს და მისი სტუდენტების ნახატები იყიდებოდა მისი ხელმოწერით.
ფინანსური კრიზისის გამო, მა ქუანი ქმნიდა ფრინველებისა და ყვავილების ნახატებს გასაყიდად, თანდათან მისი ნახატები იმდენად პოპულარული გახდა,რომ სხვა ადამიანები მეტდამეტ საღებავებს ამზადებდნენ ,რათა მა ქუანს უფრო სწრაფად შეექმნა მეტი ნამუშევარი.გვიან წლებში ხელსაყრელად ადარებდნენ მინგის დინასტიის მხატვრებს, როგორიცაა შენ ჟოუ.
მრავალი ადამიანი ჩანგშუში, განსაკუთრებით ქალებს სურდათ ესწავლათ ხატვა მა ქუანისაგან, ერთ-ერთი ასეთი იყო ჯიანგ ლიქსი,რომელმაც მოგვიანებით მიაღწეია დიდებას.
## ხელოვნება
მა ქუანის მხატვრობა მოიცავს პეპლებს, ფუტკრებს და ჭრიჭინებს. თანამედროვე კრიტიკოსები აღიარებენ  მხატვრის ფუნჯით მუშაობას. ამბობენ, რომ  ძალიან კონტროლირებულია და წარმოქმნის განსაკუთრებით დახვეწილ შტრიხებს. მა ქუანი ძირითადად ხატავდა ყვავილებსა და ფრინველებს, რომლებიც ჩვეულებრივ ბაღში ჩანან. ქრიზანტემების ერთ ნახატს  დაურთო ლექსი იმის შესახებ, თუ როგორ არ აქვს ადგილი ასეთი ყვავილების დასარგავად, მაგრამ შეუძლია მათი მოვლა თავისი ფუნჯით.
მა იუანიუსთან შედარებით, მა ქუანის ნამუშევრები აღწერილია, როგორც მეტად რეალისტური.
აგრეთვე მა ძლიერად იყო მოხიბლული სონგის დინასტიის მხატვრული სტილებით.
## გალერეა

Chinese Bulbul, Ma Quan.jpg|''The White Head's Honour and Glory* (白头荣贵图), Tianjin Museum
Colored Flower, Ma Quan, Shenzhen Museum.jpg|*Flower Painted on a Folded Leaf* (设色花卉折页）, Shenzhen Museum
清 傳馬荃 花蝶圖 卷-Flowers and Butterflies MET DP203085.jpg|*Flowers and Butterflies* (花蝶圖), Metropolitan Museum of Art
Grapes and mantis, Ma Quan, Hunan Museum.jpg|*Grapes and Mantis'' (葡萄螳螂图), Hunan Museum

### ბიბლიოგრაფია
*
*
*

კატეგორია:ჩინეთი
კატეგორია:ჩინეთის ხელოვნება
კატეგორია:ცინგის დინასტია
კატეგორია:მხატვრები
კრისტა მაკოლიფი

**შერონ კრისტა კორიგან მაკოლიფი** (; დ. 2 სექტემბერი, 1948, ბოსტონი, მასაჩუსეტსის შტატი, აშშ — გ. 28 იანვარი, 1986, კანავერალის კონცხი, აშშ) — ამერიკელი მასწავლებელი და ასტრონავტი. იგი იყო კოსმოსური შატლის, ჩელენჯერის შვიდკაციანი ეკიპაჟის წევრი, რომელიც 1986 წლის 28 იანვარს მეათე ფრენის განხორციელებიდან სამოცდამეცამეტე წამზე აფეთქდა და მაკოლიფისა და სხვა კოსმონავტთა დაღუპვა გამოიწვია.

## ბიოგრაფია
კრისტა მაკოლიფი დაიბადა 1948 წლის 2 სექტემბერს, ქალაქ ბოსტონში, მასაჩისეტსის შტატში. 1970 წელს კრისტიმ დაამთავრა ბოსტონში, ფრემინგემის სახელმწიფო კოლეჯი ისტორიის ბაკალავრის ხარისხით, ხოლო 1978 წელს მერილენდის შტატში, ბოუის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, განათლების მენეჯმენტის მაგისტრის ხარისხით.

1970-1978 წლებში ის ისტორიას და ინგლისურს ასწავლიდა მორნინგსაიდის და შემდეგ ლანჰემის (მერილენდი) საშუალო სკოლებში. მაგისტრის ხარისხის მიღების შემდეგ, 1978 წელს, ნიუ ჰემფშირის კონკორდის საშუალო სკოლაში ასწავლიდა ისტორიას, ინგლისურს და ბიოლოგიას.

1984 წლისთვის ამერიკელმა მეცნიერებმა და ასტრონავტებმა 55 კოსმოსური ფრენა განახორციელეს და მათი წარმატებული დაბრუნება დედამიწაზე ჩვეულებრივი მოვლენა გახდა. გაჩნდა იდეა, რომ თითქმის ნებისმიერ ახალგაზრდა და ჯანმრთელ ადამიანს, რამდენიმე თვიანი ტრენინგის შემდეგ, შეეძლო კოსმოსში გაფრენა. იმავე შემოდგომაზე გამოცხადდა პირველი კონკურსი სახელწოდებით „მასწავლებელი კოსმოსში“. დაახლოებით 11 000 განაცხადი იქნა მიღებული და მეორე რაუნდში 118 კანდიდატი, თითოეული შტატიდან და მისი ტერიტორიებიდან ორი, გადავიდა. 1985 წლის სექტემბერში შერონ კრისტა მაკოლიფმა და ბარბარა მორგანმა ჰიუსტონში დაიწყეს ტრენინგი. სამთვიანი ტრენინგის შემდეგ, კრისტა ფრენისთვის მზად იყო. ის კოსმოსური შატლის „ჩელენჯერის“ ტვირთის სპეციალისტად დაინიშნა და მისი მოვალეობა იყო შატლზე 15-წუთიანი გაკვეთილების ჩატარება სიცოცხლისა და მეცნიერების, კოსმოსის შესწავლისა და გამოყენების შესახებ, ასევე საგანმანათლებლო ვიდეოების გადაღება.

1986 წლის 28 იანვარს, ის STS-51L მისიის ეკიპაჟში განაწილდა Challenger-ზე. კოსმოსური ხომალდის გაშვებიდან 73-ე წამზე მომხდარი კატასტროფის შედეგად, მაკოლიფი ეკიპაჟის დანარჩენ წევრებთან ერთად დაიღუპა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს მაკოლიფი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official NASA biography
*Christa's Lost Lessons
*The Christa Corrigan McAuliffe Collection at the Henry Whittemore Library in Framingham State College
*
*Christa McAuliffe Planetarium
*Christa Corrigan McAuliffe Center for Education and Teaching Excellence

კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:ამერიკელი კოსმონავტები
კატეგორია:ამერიკელი მასწავლებლები
ზურტაკეტის ყორღანები

**ზურტაკეტის ყორღანები** — არქეოლოგიური ძეგლების კომპლექსი, ბრინჯაოს ხანის ყორღანები დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. მდებარეობს მდ. ხრამისა და მისი მარჯვენა შენაკადის მდ. შავწყაროსწყლის აუზში, ადგილ „ორთაშუაზე“, სოფლებს ახას, ზემო ყარაბულაღსა და უსეინქენდს შორის.

ზურტაკეტის ყორღანული ველი, სულ 9 ყორღანი, გათხარა და შეისწავლა 1959–1961 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტისა და საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმის თრიალეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ოთარ ჯაფარიძე). მიეკუთვნება თრიალეთის კულტურის ძეგლებს და თარიღდება ძვ. წ. XVII საუკუნის შუა ხანებით – ძვ. წ. XVI საუკუნის დასაწყისით.
## აღწერილობა
ყორღანთა ქვაყრილები ძირითადად გამართულია ქვამიწაყრილიან ფუძეზე. უდიდესი ყორღანის (№4) დიამეტრი 100 მ-ია, სიმაღლე 8 მ; უმცირესის (№5) — 32 მ და 1,5 მ. ყორღანებში მიცვალებულთა დასაკრძალავად მოწყობილია ოთხკუთხა ნაგებობები („დარბაზები“), რომლებიც ნაგებია ფილაქვებით, წყობა მშრალია. გამონაკლისს წარმოადგენს №№8, 9 ყორღანები, რომელთა „დარბაზები“ რიყის ქვითაა ნაგები. №5 ყორღანს „დასაკრძალავი დარბაზი“ არ ჰქონდა. მიწის პირზე მოწყობილი იყო დასაკრძალავი მოედანი. №№3, 4, 6 ყორღანების „დარბაზებს“ აღმოსავლეთიდან აქვს დრომოსები. დარბაზისა და დრომოსის კედლების ზოგიერთ ქვაზე ნაკაწრი ნიშნებია გამოყვანილი. №№1, 2, 7 სამარხების კედლებში მცირე ზომის სათავსოებია მოწყობილი. გარდა ამისა, ზოგიერთ ყორღანში (№№1, 2, 4, 7) ჩაშვებულია მოგვიანო ხანის სამარხები. ყორღანები ძირითადად გაძარცვულია. დღეისათვის ყორღანები მიწითაა დაფარული. 
### ყორღანი №4
№4 ყორღანი ყველაზე ადრეული და ზომებით უდიდესია, თარიღდება ძვ. წ. XVII საუკუნის შუა ხანებით. მის სამარხში აღმოჩნდა: შავპრიალა ვარდისფერსარჩულიანი და მონაცრისფროდ გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები, შემკული ამოღარულ-ამოკაწრული და ნაპრიალები (წიწვისებური და ტეხილხაზოვანი) ორნამენტებით; ოქროს ფირფიტისაგან დამზადებული მილაკები (4 ცალი) და მძივი; ვერცხლის კასრისებური მძივები და უმბონი, რომლებიც შემკულია ამობურცული წერტილოვანი ორნამენტით; სარდიონის ბიკონუსური მძივი, ობსიდიანის ქუსლამოღარული ისრისპირები და სხვ. ყორღანის ქვაყრილის კიდეზე, ქვამიწაყრილიან ფუძეზე ჩაშვბულია სამარხი, რომელშიც აღმოჩნდა ცხენის რამდენიმე კბილი, რკინისაგან დამზადებული ლაგამი, აბჯრის ნატეხები, ისრისპირი, ბიზანტიის იმპერატორის კონსტანტინე X-ის (ზეობდა 1059-1067) მონეტა. ჩრდილოეთისა და დასავლეთის მხრიდან ყორღანს ეკვრის ნასოფლარი, რომლის შენობები აგებულია ყორღანის ყრილიდან აღებული ქვებით.
## ლიტერატურა
* ჯაფარიძე ო., ზურტაკეტის ყორღანები, საქ. სსრ მეცნ. აკად. მოამბე, ტ. XXXI, 1, 1963. — გვ. 252.

კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მარკ კელმანი

**მარკ კელმანი** (დ. 20 აგვისტო, 1951) — იურისტი და სტენფორდის სამართლის სკოლის ვიცე-დეკანი.

კელმანი სამართლის შესწავლაში იყენებდა სოციალური მეცნიერებების მეთოდოლოგიებს, მათ შორის ეკონომიკასა და ფსიქოლოგიას. კელმანი ერთ-ერთი ყველაზე ხშირად ციტირებადი სამართლის პროფესორია.  მას მიიჩნევენ სამართლის კრიტიკული კვლევების მოძრაობის თანადამფუძნებლად. მან ასევე დაწერა "სახელმძღვანელო კრიტიკულ სამართლებრივ კვლევებში" (). ცნობილია  მისი 1978 წლის ნაშრომით კოუზის თეორემის,  სამართლისა და ეკონომიკის ძირითადი ნაწილის კრიტიკით.

კელმანმა დაამთავრა ჰარვარდის კოლეჯი და ჰარვარდის სამართლის სკოლა. 

## ნარატივი 
როგორც ნოველისტი, კელმანი კარგად აცნობიერებს ნარატივის როლს პიროვნული იდენტობის ჩამოყალიბებაში  - გამოყენებული დროის ჩარჩოდან გამომდინარე ნარატივი შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც დამადანაშაულებლად, ისე გამამართლებლად. 

ასე რომ, მაგალითად, ხანგრძლივ დროით ჩარჩოში განხილვისას, კრიმინალური ქმედება, რომელიც ერთი შეხედვით ინდივიდუალური პასუხისმგებლობის შედეგია, კელმანის მტკიცებით შესაძლოა სოციალურ-ეკონომიკური პირობებით იყოს გამოწვეული. 

## რაციონალური რიტორიციზმი 
კელმანი ამტკიცებს, რომ სამართალში ბევრი რამაა დამოკიდებული არარაციონალურის ბირთვისთვის რაციონალური ინტერპრეტაციული კონსტრუქციების გარსის შექმნაზე, ამ პროცესს ის "რაციონალურ რიტორიციზმს" უწოდებს,  მისი თქმით - "შემაშფოთებელია ხილვა იმისა, რომ ჩვენ ისევ და ისევ არარაციონალურ საწყისებზე ვაგებთ სამართლებრივ სამყაროს". 

სტენლი ფიშმა საპასუხოდ შესთავაზა, რომ ასეთი რიტორიკული კონსტრუქტები სინამდვილეში არის ადამიანური მდგომარეობის აუცილებელი ნაწილი და შესაბამისად სამართლებრივი სამყაროს გარდაუვალი ასპექტიც. 

## ნამუშევრები
*Mark Kelman, *What Followed Was Pure Lesley* (1973)
*Mark Kelman, 'Choice & Utility' *Wisconsin Law Review 1979* (1979)
*Mark Kelman, 'Interpretive Construction in the Substantive Criminal Law' *Stanford Law Review* (1981)

## რესურსები ინტერნეტში
*Mark Kelman's biography at Stanford Law School

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:ამერიკელი იურისტები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მაუდ დურბინი

**მაუდ დურბინი** (დ. 9 ნოემბერი, 1871 — გ. 25 დეკემბერი, 1936) — ამერიკელი მსახიობი. მსახიობ ოტის სკინერის მეუღლე, მწერალ და მსახიობ კორნელია ოტის სკინერის დედა.

დურბინი მობერლიში, მისურის შტატში, 9 ნოემბერს, 1871 წელს დაიბადა. იყო ელენა მოდჟევსკას პროტეჟე, მონაწილეობდა ბუთ-მოდჟევსკას დასის ტურებში. ერთ-ერთ ტურნეს წარმოდგენაზე გაიცნო ოტის სკინერი, რომელმაც საკუთარი დასი ჩამოაყალიბა, მასში დურბინიც დაასაქმა და ბოლოს, 1895 წელს, მსახიობი ცოლადაც მოიყვანა. მაუდი წერდა მხატვრულ ნაწარმოებებს და მას ეკუთვნის *„პიეტრო“*, აგრეთვე მოკლე მოთხრობები: *„ტომის პატარა ვარსკვლავი“* და *„უკანმოუსვლელი გზა“*.

დურბინი ნიუ-იორკში, 1936 წლის 25 დეკემბერს გარდაიცვალა. დაიკრძალა რივერ-სტრიტის სასაფლაოზე, ვუდსტოკში, ვერმონტში, სადაც ის და მისი მეუღლე ზაფხულობით ისვენებდნენ.
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1936
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მწერლები
ორთაშუას ეკლესია

**ორთაშუას ეკლესია**, *ორთაშუა-ეგრისის ეკლესია* — შუა საუკუნეების ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქვემო ქართლში, ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. არქიტექტურული სტილიდან გამომდინარე აგებული უნდა იყოს IX-X საუკუნეებში.

ეკლესია დგას სოფელ ზემო ყარაბულაღის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე შავწყაროსწყლის ნაპირზე კლდის კონცხზე, ქვემო ყარაბულაღისკენ მიმავალი გზაზე, ორთაშუა-ეგრისის მეურნეობის ტერიტორიაზე. ამ ადგილებში, ისტორიულ ზურტაკეტის ხეობაში, სოფელი ორთაშუა ცნობილია XVIII საუკუნის დასაწყისიდან. ის ყაფლანიშვილებს ეკუთვნოდა.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა (7,0 X 4,03 მ). ნაგებია მყისედ დამუშავებული დიდი ზომის ქვებით, გამოყენებულია ყორე ქვაც. გეგმით ეკლესია ზუსტ მართკუთხედს არ წარმოადგენს, სამხრეთ-აღმოსავლეთისა და ჩრდილო-დასავლეთის კუთხეები ოდნავ გარეთ არის გამოწეული. აფსიდა ღრმა და ნახევარწრიულია და კონქით სრულდება. საკურთხევლის ქვა ცენტრალურ ნაწილში კედელზეა მიდგმული. აფსიდში 4 ოთხკუთხა ნიშია. თაღი პილასტრებს ეყრდნობა, რომელიც სადა პროფილირებული იმპოსტით მთავრდება. კამარა ნახევარცილინდრული ფორმისაა და კედლებს ეყრდნობა. შესასვლელი სამხრეთის მხრიდანაა, გარედან არქიტრავულია, შიგნიდან — თაღოვანი. ერთადერთი ვიწრო ოთხკუთხა სარკმელი გაჭრილია აღმოსავლეთის კედელში.

ეკლესიამ ჩვენამდე დაზიანებული სახით მოაღწია. ჩამონგრეულია სახურავი, ჩრდილო-დასავლეთი კუთხე. დასავლეთის კედლიდან ჩამოვარდნილია საპირე ქვები. კონქი მოგვიანებით ბეტონით არის გამოყვანილი.

## რესურსები ინტერნეტში
მეი ბრუკინი

და მეი ბრუკინი, *„ალაბამა“*]]
**მეი ბრუკინი** (დ. ?1854/1859 — გ. 15 თებერვალი, 1894) — ინგლისში დაბადებული ამერიკელი თეატრის მსახიობი. 1894 წლის 15 თებერვალს მან სან-ფრანცისკოში თავი მოიკლა. მის სიკვდილამდე მისი საყვარელი, ფრედრიკ ა. ლოვკრაფტი, სულ რამდენიმე თვით ადრე გარდაცვლილიყო.

## ბავშვობა
დაიბადა კორნვალში, ინგლისში. მისი გვარი იწერება როგორც „ბრუკინი“, თუმცა ხშირად გვხვდება შეცდომით, „ბრუკლინის“ ვარიაციით. 
## კარიერა
ბრუკინი თეატრალურ დასს 15 წლის ასაკში, მაშინ შეუერთდა, როდესაც მისი მშობლები უცხოეთში იყვნენ გამგზავრებულნი. ამ ამბის გაგებისთანავე ის სკოლაში დააბრუნეს, თუმცა გოგონამ თავისი გაიტანა და სცენა არ დათმო. ამის შემდეგ ვილსონ ბარეტმა მას პიესაში *„ვერცხლის მეფე“* შესთავაზა მონაწილეობის მიღება. მეის ამერიკული დებიუტი *„პროფესიონალი გამყალბებლის“* პრემიერისას შედგა.

## თვითმკვლელობა
1893 წლის ბოლოს მისმა საყვარელმა, ფრედრიკ ა. ლოვკრაფტმა, თავი ცეცხლსასროლი იარაღის გამოყენებით მოიკლა. 1894 წლის 15 თებერვალს ბრუკინმა ფენოლი მიიღო და გარდაიცვალა. დაკრძალულია ბრუკლინის ევერგრინის სასაფლაოზე.

## რჩეული როლები
**„მწერალი ჯიმი“* — მისის რალსტონის როლში (აგნეს ბუთის დუბლიორი);
**„ფარისეველი“*;
**„ალაბამა“* — ქვრივი პეიჯის როლში (1891);
**„ლედი ვინდერმერის მარაო“* — მისის ერლინის როლში;

## რესურსები ინტერნეტში
*May Brookyn photo gallery (NY Public Library, Billy Rose collection)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1850-იანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 თებერვალი
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი ქალი თეატრის მსახიობები
ორთაშუა

**ორთაშუა** — რამდენიმე ყოფილი სოფლის სახელი ისტორიული ქვემო ქართლის ტერიტორიაზე.

## ქციის ორთაშუა 
ქციის ორთაშუა მდებარეობდა ქციის (ხრამის) ხეობაში, გარისის აღმოსავლეთით, დღევანდელი თეთრიწყაროს ტერიტორიაზე. პირველად მოხსენიებულია გარისელების და ბარათას აზნაურების 1654 წლის დავის საბუთში. 1721 წლის აღწერით სოფელში იყო 1 მებატონე (ნამანგლელევიშვილები), 1 მემამულე, 1 უყმო აზნაური, 4 გამომღები და 1 ბოგანო ყმა.

## ზურტაკერტის ორთაშუა 
ეს ორთაშუა მდებარეობდა ზურტაკეტის ხეობაში, მდ. შავწყაროსწყლის ნაპირას, დღევანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ყარაბულაღის მიდამოებში. 1721 წლის აღწერით სოფელში იყო 1 მებატონე (ყაფლანიშვილები), 2 გამომღები და 5 აყრილი ყმა. სოფელი XX საუკუნის დასაწყისშიც არსებობდა, შემდეგ ნასოფლარის ტერიტორია ორთაშუა-ეგრისის საბჭოთა მეურნეობას ეკუთვნოდა. ამ ადგილას შემორჩენილია X საუკუნის დარბაზული ეკლესია.

## სომხითის ორთაშუა 
ორთაშუა (თრთაშუი) მდებარეობდა სომხითში, მდინარე ბოლნისისწყლის (ფოლადაურის) მარცხენა მხარეს, დამბლუტის დასავლეთით და დეღცნუტის აღმოსავლეთით, დღევანდელი ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე. 1721 წლის აღწერით სოფელში ითვლებოდა 1 მებატონე (გილაქიშვილი) და 9 გამომღები ყმა.

## ლიტერატურა 
* ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 1–2, ტფ., 1935. — გვ. 337.

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
მუჰამარა

**მუჰამარა** () — საწებელი, რომელიც მზადდება ნიგვზის, წითელი ბულგარული წიწაკის, ბროწეულის მელასისა და საფანელისგან. მიუხედავად იმისა, რომ ის ხშირად ასოცირდება სირიულ სამზარეულოსთან, მუჰამარა ასევე გვხვდება დასავლეთ სომხურ სამზარეულოში. დასავლეთ თურქეთში მუჰამარას აცუკას უწოდებენ და მიირთმევენ მეზეს დროს,  აპეტაიზერად.

## ინგრედიენტები 
კერძის ძირითადი ინგრედიენტებია ახალი, გამომშრალი ან შემწვარი წითელი ბულგარული წიწაკა, ბროწეულის მელასა მუჰამარასთვის დამახასიათებელი ტკბილ-მჟავე ნოტისთვის, ალეპოს წიწაკის ფანტელები, დაფქული ნიგოზი, საფანელი პიურეს გასასქელებლად, ნიორი არომატის გასაძლიერებლად, წითელი ჩილის პასტა (სურვილისამებრ), მარილი და ზეითუნის ზეთი (ეს ორი ინგრედიენტი უნდა შეურიოთ სანამ გლუვ, ოდნავ სქელ პასტას არ მიიღებთ). კერძი ზოგჯერ შეიცავს ლიმონის წვენსა და სანელებლებს, მაგალითად  ძირას. დამასკოში მუჰამარას ზოგჯერ ტაჰინს, ნიგოზს, პიტნის ფოთლებსა და ოხრახუშს უმატებენ. მიირთმევენ პიტას პურთან ერთად.

ტრადიციულად, კერძის მოსამზადებლად სანაყს იყენებენ.

## სქოლიო
კატეგორია:კერძები ძირითადი ინგრედიენტებით
კატეგორია:აპეტაიზერები
კატეგორია:თურქული სამზარეულო
კატეგორია:სირიული სამზარეულო
კატეგორია:სომხური სამზარეულო
აღმოსავლეთის რეგიონი (განა)

**აღმოსავლეთის რეგიონი** () — განის 16 რეგიონიდან ერთ-ერთი, პირველი დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული მდინარე ვოლტის დასავლეთით. ადმინისტრაციული ცენტრი — კოფორიდუა.

ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება აღმოსავლეთ ბონოს რეგიონს, აღმოსავლეთიდან ვოლტის რეგიონს, სამხრეთით, გვინეის ყურის სანაპიროსთან მდებარე, ცენტრალურ და დიდი აკრის რეგიონებს, დასავლეთით აშანტის რეგიონს.

1957 წლის 6 მარტს დიდი ბრიტანეთისგან განის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ყოფილი ბრიტანული კოლონია ოქროს ნაპირის სანაპირო რეგიონი გაიყო აღმოსავლეთის და დასავლეთის რეგიონებად. 1975 წელს აღმოსავლეთის რეგიონის შემადგენლობიდან გამოიყო დიდი აკრის რეგიონი.
thumb|right|300px|აღმოსავლეთის რეგიონის ადმინისტრაციული რუკა
2021 წლის მოსახლეობის აღწერის მონაცემების მიხედვით რეგიონს მესამე ადგილი უკავია ქვეყანაში დიდი აკრისა და აშანტის რეგიონების შემდეგ. 1977 წლის მდგომარეობით აღმოსავლეთის რეგიონში ქალაქების განვითარების საქალაქო აგლომერაციების ჩამოყალიბების დონეზე პროცესი მიმდინარეობდა უფრო ნაკლებად, ვიდრე დასავლეთის რეგიონში. აშანტის და აღმოსავლეთის რეგიონებში არსებობს ბოქსიტის საბადოები ალუმინის ოქსიდის მდიდარი შემცველობით (63 %-მდე). 1963 წლის მდგომარეობით ალმასის მოპოვება თითქმის მთლიანად თავმოყრილია აღმოსავლეთის რეგიონის მდინარე ბირიმის რაიონში და დასავლეთის რეგიონში მდებარე ქალაქ ტარკვის სამხრეთით — მდინარე ანკობრის შენაკად ბონსის ხეობაში. პირველი, უფრო დიდი, საბადო იმყოფება უცხოური კომპანიების ხელში, რომლებიც მანქანებს იყენებენ, მეორე საბადო მუშავდება ადგილობრივი მეწარმეების მიერ. აღმოსავლეთის რეგიონში (ნკოკო და სხვა) მიმდინარეობს ძირითადი ხე-ტყის ჭრა და მასალების დამზადება.

1985 წლის მდგომარეობით აღმოსავლეთის რეგიონში აკანები შეადგენენ მოსახლეობის დაახლოებით 70 %-ს, ხოლო ევე — 30 %-ს.

## სქოლიო
კატეგორია:განის რეგიონები
რუფუსი (კატა)

**რუფუს ინგლისელი** (ზედმეტსახელად **თრეჟური ბილი**) — კატა, რომელიც პრემიერ-მინისტრ რემსი მაკდონალდის დროს გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის კაბინეტის ოფისში უფროსი მეთაგვე იყო.

მას აღწერდნენ, როგორც წითელკატას და „ცნობილ ვირთხებისმჭრელს“. მისი მეტსახელი მოიფიქრეს კაბინეტის წევრებმა და თანამშრომლებმა.

მიუხედავად იმისა, რომ ტექნიკურად ის პირველი კატა იყო, რომელმაც ეს როლი შეასრულა, მისთვის ოფიციალურად მთავარი მეთაგვის ტიტული არასდროს მიუნიჭებიათ და ერთ წელზე ნაკლები გაატარა დაუნინგის ქუჩა 10-ზე, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი მემკვიდრე - პიტერი - ხშირად პირველ მთავარ თაგვმომჭრელად ითვლება.

რუფუსმა ეს თანამდებობა რემსი მაკდონალდის პრემიერ-მინისტრობის პირველი ვადისას, 1924 წელს დაიკავა და 1929 წელს დაუბრუნდა, როდესაც მაკდონალდი მეორედ გახდა პრემიერ-მინისტრი. *„სანდეი მეილის“* ცნობით, ის, როგორც ჩანს, 1930 წელსაც ამ პოზიციაზე მსახურობდა.

## სქოლიო
კატეგორია:კატები
ვირჯინია დრეჰერი

**ვირჯინია დრეჰერი** (**ჯენი კამინგს მერფი**; დ. 1857/1859 — გ. 11 ნოემბერი, 1898) — ამერიკელი თეატრის მსახიობი. მოღვაწეობდა გვიანდელ ვიქტორიანულ ეპოქაში. 1880-იან წლებში ავგუსტინ დალის დასის მთავარ ქალ მსახიობს წარმოადგენდა.

პირველად გათხოვდა ექიმ პოლ დრეჰერზე, რომელიც გარდაიცვალა. შემდეგ ცოლად გაჰყვა მაკლერსა და რკინიგზის მაგნატ ჯორჯ პოსტლტვეიტს. 

მისი პირველი მეუღლის სიკვდილის შემდეგ, თეატრის მენეჯერმა ვირჯინია დაითანხმა, რომ გამოცდილების არქონის მიუხედავად, ლუივილში, კენტაკის შტატში, სცენაზე ეთამაშა. დალიმ მის შესახებ სწორედ აქ გაიგო და დრეჰერი საკუთარი დასისთვის დაიქირავა.

ვირჯინია დრეჰერი 1898 წელს გარდაიცვალა არიზონაში, ტუბერკულოზით.
## რესურსები ინტერნეტში
*Sarony portrait Virginia Dreher(archived)
*Ada Rehan and Virginia Dreher
*portrait(AlexanderStreet;North American Theatre Online)(WaybackMachine)
*cover of The Illustrated Sporting & Dramatic News Saturday August 23, 1884
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1850-იანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
კატეგორია:ამერიკელი ქალი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
პიტერი (კატა)

**პიტერი** — კატა, რომელიც 1929-1946 წლებში გაერთიანებული სამეფოს მთავრობის კაბინეტის ოფისში უფროსი მეთაგვის თანამდებობას იკავებდა. მიუხედავად იმისა, რომ პიტერი ამ თანამდებობაზე მეორე კატა იყო, მას ხშირად პირველ კატად მიიჩნევენ, რადგან მისი წინამორბედი, რუფუსი, ერთ წელზე ნაკლები ხნის განმავლობაში მსახურობდა და ოფიციალურად ეს ტიტული არ მინიჭებია.

პიტერს აღწერდნენ, როგორც შავი კატას და დანიშვნის დროს საშინაო დეპარტამენტში მუშაობდა. 1929 წელს ხაზინა დათანხმდა, რომ პიტერისთვის დღეში ერთი პენი გამოეყო, რაც მის საკვებსა და კეთილდღეობას მოიცავდა. სანამ დამტკიცებული ხარჯების კანონპროექტი პიტერის რაციონის უკეთ რეგულირებას დაიწყებდა, საჯარო მოხელეები პიტერს დღის განმავლობაში ჭარბ საკვებს აწვდიდნენ, რის გამოც ის თავის ძირითად როლს, თაგვების დაჭერას, უგულებელყოფდა. მისი ახალი დიეტა ეფექტური აღმოჩნდა მღრღნელების დაჭერის წახალისებაში. აღინიშნა, რომ როდესაც მეორე მსოფლიო ომის დროს საშინაო დეპარტამენტი ბორნმუთში გადაიტანეს, პიტერის მომსახურება იმდენად დააკლდათ, რომ მათ ორი კატის მოვლა-პატრონობისთვის ფინანსური დახმარება მოითხოვეს.

საჯარო მოხელეები თვიდნენ, რომ პიტერი თავის ვალდებულებებს „შესანიშნავად“ ასრულებდა. ის ხუთი პრემიერ-მინისტრის ხელმძღვანელობის ქვეშ მსახურობდა კონსერვატიული, ლეიბორისტული და კოალიციური მთავრობების დროს, ბრიტანეთის ისტორიის იმ პერიოდში, რომელიც დიდი კრიზისითა და მეორე მსოფლიო ომით იყო განსაზღვრული. პიტერის უფროსი მეთაგვის თანამდებობაზე მუშაობის პერიოდი პრეცედენტული გახდა სხვა კატებისთვის, რომლებმაც შემდგომში დაიკავეს ეს პოზიცია. პიტრე და მისი შემდგომი თანამდებობის პირი, პიტერ III,  ერთად არიან ყველაზე მრავალწლიანი უფროსი მეთაგვეები, ორივემ დაახლოებით 17 წელი იმსახურა.

## სქოლიო 
კატეგორია:კატები
სატელეფონო კოდი 239

**სატელეფონო კოდი 239**— სამხრეთ-დასავლეთ ფლორიდის ნაწილისთვის ჩრდილოეთ ამერიკის ნუმერაციის გეგმაში (NANP) მოცემული სატელეფონო კოდი. ნუმერაციის გეგმის არეალი (NPA) მოიცავს ლი და კორიელის ოლქებს, ჰენდრისა და შარლოტის ოლქების მცირე ნაწილებს და ევერგლეიდსის ეროვნულ პარკს მეინლენდ მონროს ოლქში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*ფლორიდის სატელეფონო კოდის ისტორია
## სქოლიო
კატეგორია:ფლორიდის სატელეფონო კოდები
ინდონეზიის ეროვნული პარტია

**ინდონეზიის ეროვნული პარტია** (, აბრევიატურა: PNI) — სახელი, რომელსაც ინდონეზიის რამდენიმე ნაციონალისტური პოლიტიკური პარტია იყენებდა 1927 წლიდან 1973 წლამდე. პირველად ეროვნული პარტია მომავალმა პრეზიდენტმა სუკარნომ დააფუძნა.

დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ახალმა პარტიამ ქვეყანას არაერთი პრემიერ-მინისტრი წარუდგინა და 1950-იან და 1960-იან წლებში კაბინეტების უმრავლესობაში მონაწილეობდა. 1973 წელს პარტია ინდონეზიის დემოკრატიულ პარტიას (სერინდო) შეუერთდა. 1990-იანი წლების ბოლოს გატარებული რეფორმების შემდეგ წლებში, არჩევნებში მონაწილეობდა რამდენიმე პარტია, რომლებიც თავს ეროვნული პარტიის მემკვიდრედ აცხადებდნენ, თუმცა მათ მხოლოდ მცირე რაოდენობის მანდატების მოპოვება შეძლეს.

## ლიტერატურა
* 
*
* 
*
* 

კატეგორია:ინდონეზიის პოლიტიკა
კატეგორია:1927 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1945 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1946 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ჩრდილოეთის რეგიონი (განა)

**ჩრდილოეთის რეგიონი** () — განის 16 რეგიონიდან ერთ-ერთი, პირველი დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული. ადმინისტრაციული ცენტრი — ტამალე.

ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება ჩრდილო-აღმოსავლეთის რეგიონს, სამხრეთიდან ოტის რეგიონს, დასავლეთიდან სავანის რეგიონს, აღმოსავლეთიდან ტოგოს.

1957 წლის 6 მარტს დიდი ბრიტანეთისგან განის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ყოფილი ბრიტანული კოლონია ოქროს ნაპირის ჩრდილოეთის ტერიტორია გახდა ჩრდილოეთის რეგიონი. 1959 წელს ჩრდილოეთის რეგიონს გამოეყო ზემო რეგიონი. იმავე წელს ზემო და ჩრდილოეთის რეგიონების შემადგენლობაში შევიდა ყოფილი კოლონია ბრიტანული ტოგოლენდის ჩრდილოეთი რაიონები.
thumb|right|300px|ჩრდილოეთის რეგიონის ადმინისტრაციული რუკა
2018 წლის 27 დეკემბერს ჩატარდა რეფერენდუმი, რის შემდეგაც ბრონგ-აჰაფოს რეგიონი გაიყო ბონოს, აღმოსავლეთ ბონოს და აჰაფოს რეგიონებად, ჩრდილოეთის რეგიონიდან გამოიყო ჩრდილო-აღმოსავლეთისა და სავანის რეგიონები, ვოლტის რეგიონიდან — ოტის რეგიონი, დასავლეთის რეგიონიდან — ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი. ახალი რეგიონების შექმნა გახდა 2016 წლის 7 დეკემბრის განის საყოველთაო არჩევნებამდე ახალი პატრიოტული პარტიის წინასაარჩევნო დაპირებების აღსრულება, რომელზეც პარტიამ გამარჯვება მოიპოვა. ამ არჩევნების შედეგების მიხედვით პარტიის ლიდერი ნანა აკუფო-ადო გახდა პრეზიდენტი. ახალმა პრეზიდენტმა შექმნა რეგიონების რეორგანიზაციისა და განვითარების სამინისტრო. ახალი რეგიონები შეიქმნა 2019 წლის 13 თებერვალს.

## სქოლიო
კატეგორია:განის რეგიონები
ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (განა) – ქვეყნის 16 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი (კამერუნი) — ქვეყნის 10 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი.
მორისის ხელოვნების მუზეუმი

**მორისის ხელოვნების მუზეუმი** — ხელოვნების მუზეუმი ავგუსტაში, ჯორჯიის შტატში. იგი 1985 წელს დააარსა არაკომერციულმა ფონდმა უილიამ ს. მორის III-მ, „The Augusta Chronicle“-ის გამომცემელმა, მშობლების ხსოვნის პატივსაცემად, როგორც პირველი მუზეუმი, რომელიც მიეძღვნა ამერიკის სამხრეთის ხელოვნებისა და მხატვრების კოლექციონირებასა და გამოფენას.

1989 წელს მორისმა მუზეუმისთვის სამხრეთელი ხელოვნების კოლექციონერისგან, რობერტ პ. კოგინსისგან, 230 ნახატი შეიძინა, ხოლო მომდევნო წელს მუზეუმის დირექტორად ლუიზ კიტ კლაუსენი დაინიშნა. 1992 წლის 26 სექტემბერს „მორისი“ საზოგადოებისთვის გაიხსნა, რომელმაც პირველი ორი თვის განმავლობაში 10 000-ზე მეტი ვიზიტორი მიიზიდა.

მუზეუმი, რომლის მუდმივი კოლექცია 5000-ზე მეტ ნამუშევარს მოიცავს, მასპინძლობს ცვალებად გამოფენებს, საგანმანათლებლო პროგრამებს, მუსიკალურ ღონისძიებებსა და პრაქტიკულ ხელოვნების პროგრამებს. მუზეუმი მდებარეობს რივერვოლკისა და სავანას მდინარის მიმდებარედ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Morris Museum of Art — official website

## სქოლიო
კატეგორია:დაარსებულები
კატეგორია:მუზეუმები
კატეგორია:დაარსებულები ათასწლეულების მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ათასწლეულებისა და კონტინენტების მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ათასწლეულებისა და ტიპის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ათასწლეულისა და ქვეყნის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები დროის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები დროისა და ქვეყნის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები კონტინენტების მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები კონტინენტისა და ათასწლეულის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები კონტინენტისა და ათწლეულის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები კონტინენტისა და დროის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები კონტინენტისა და საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები კონტინენტისა და წლების მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ტიპისა და ათასწლეულების მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ქვეყნისა და ათასწლეულის მიხედვით
კატეგორია:დაარსებულები ქვეყნისა და ათწლეულის მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები დაარსების თარიღის მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები დაარსების საუკუნეების მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები დაარსების წლის მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები კონტინენტების მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები ტიპების მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები ქალაქების მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:მუზეუმთა სიები
კატეგორია:მუზეუმის ტიპები
ხუან ავსტრიელის ქანდაკება

**ხუან ავსტრიელის ქანდაკება** ან **დონ ჯოვანი დ’ავსტრიელის ქანდაკება** — ბრინჯაოს მონუმენტური ქანდაკება, თავდაპირველად მოოქროვილი, რომელიც შექმნილია კარარას მკვიდრი არქიტექტორისა და მოქანდაკის, ანდრეა კალამექის მიერ. კალამექი ბარტოლომეო ამანატის ფლორენციულ სახელოსნოში სწავლობდა. მისი აღმართვა მესინის სენატმა 1571 წელს გადაწყვიტა ლეპანტოს ბრძოლის გამარჯვებულის პატივსაცემად, საიდანაც ბევრ მესინელს ჰქონდა სარგებელი. ქანდაკება დაიდგა 1572 წელს. უილიამ სტირლინგ-მაქსველმა მას „მე-16 საუკუნის ხელოვნების ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ძეგლი“ უწოდა. კვარცხლბეკის გვერდებზე ბრინჯაოს ფილებია, რომლებიც ასახავს ფლოტს, ბრძოლას და ფლოტის ტრიუმფალურ დაბრუნებას მესინაში. იოანე გამოსახულია სამქანიანი ხელკეტით, რაც ფილიპე II-ის, პაპისა და ვენეციის რესპუბლიკის სამმაგი ალიანსის მეთაურობას აღნიშნავს, ხოლო მისი ფეხი დამარცხებული თურქის მოკვეთილ თავზეა, რომელიც ზოგადად მუეძინზადე ალი ფაშად ითვლება.

თავდაპირველად, ძეგლი მესინის სამეფო სასახლესა და სვეტის ღვთისმშობლის ეკლესიას შორის მდებარეობდა. 1848 წლის სიცილიური რევოლუციის დროს დაზიანების შემდეგ, 1853 წელს იგი სანტისიმა ანუნციატა დეი ტეატინის ეკლესიის მოპირდაპირედ გადაიტანეს. 1908 წლის მესინის მიწისძვრის შედეგად მიყენებული ზიანის შემდეგ, 1928 წელს იგი კვლავ ამჟამინდელ ადგილას დააბრუნეს.

ქანდაკების ასლი 1978 წელს, ხუანის გარდაცვალებიდან მეოთხე საუკუნის აღსანიშნავად, რეგენსბურგში, *ციეროლდსპლაცზე* დაიდგა.

ფაილი:Messina,_monumento_a_giovanni_d'austria_(1572)_vincitore_di_lepanto,_02.JPG|ალტ=The statue| ქანდაკება
ფაილი:Messina_Monumento_a_Don_Giovanni_D'Austria_(Andrea_Calamech).jpg|ალტ=Detail of the head| თავის დეტალი
ფაილი:Denkmal_Don_Juan_de_Austria_2.JPG|ალტ=Copy in Regensburg| ასლი რეგენსბურგში
ფაილი:Denkmal_Don_Juan_de_Austria_4.JPG|ალტ=Dedicactory inscription under the Regensburg statue| რეგენსბურგის ქანდაკების ქვეშ საკურთხევლის წარწერა

## სქოლიო 
კატეგორია:მესინა
ქვემო ყარაბულაღის სარკის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქვემო ყარაბულაღის „სარკის“ წმინდა გიორგის ეკლესია** — XI საუკუნის ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქვემო ქართლში, ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ყარაბულაღის ტერიტორიაზე. შემორჩენილია ნანგრევების სახით.

ეკლესია დგას სოფლის განაპირა გორაზე, მდინარე შავწყაროსწყლის მარცხენა მხარეს. საამშენებლო წარწერის მიხედვით 1040 წელსაა აშენებული. ეკლესია დარბაზულია, გეგმით სწორკუთხა (5 x 2 მ), გარედან ნაწილობრივ ნათალი, შიგნიდან კი უხეშად დამუშავებული ქვითაა ნაგები. გარედან არქიტრავული და შიგნიდან თაღოვანი კარი სამხრეთ კედელშია. არქიტრავის ქვის შუაში ბოლნური მედალიონის ორივე მხარეს ასომთავრული წარწერაა ამოკვეთილი:    

აფსიდა ნახევარწრიულია, სარკმელი სწორწირთხლიანია. მის სამხრეთ და ჩრდილოეთ მხარეს სხვადასხვა სიმაღლეზე მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშებია ამოკვეთილი. კონქი მხარზე გადასულ გათლილი ქვით გადაყვანილ სატრიუმფო თაღს ეყრდნობოდა. დარბაზი დანაწევრებული არაა, შესაბამისად, კამარა კედლებზე იყო გადაყვანილი. ეკლესია შიგნიდან შელესილი იყო და მოხატული. მხატვრობის უსახური ფრაგმენტები ჩრდილოეთ კედელზეა შემორჩენილი. 1944 წელს ისტორიკოს ლეო რჩეულიშვილს ტაძარში უნახავს ქვაჯვარის ბაზისი ჯვრის გამოსახულებით, რის გამოც, ის თვლიდა, რომ ეკლესია ქვაჯვარის ბუდედ იყო აშენებული. ტაძრის გარშემო ქვის გალავნის ნაშთია შემორჩენილი.

## ლიტერატურა
* რჩეულიშვილი ლ., ქართული ხელოვნების ისტორიის ნარკვევები. თბ.,1994. — გვ. 34-42.
* შუბითიძე ვ., ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები. თბ., 2012. — გვ.76.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ქვემო ყარაბულაღის წმინდა სალომეს ეკლესია

**ქვემო ყარაბულაღის წმინდა სალომეს ეკლესია** — XVIII საუკუნის ქართული ქრისტიანული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ქვემო ქართლში, ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო ყარაბულაღის ტერიტორიაზე. შემორჩენილია ნანგრევების სახით.

ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილოეთით, მდინარე შავწყაროსწყლის მარცხენა მხარეს. ეკლესია დარბაზულია, გეგმით მართხკუთხაა (8,3 x 5,5 მ), ნაგებია ყორე ქვით, წყობა ქაოსურია, კუთხეებშიც დაუმუშავებელი ქვებია გამოყენებული. ეკლესიას აღმოსავლეთით აქვს წახევარწრიული აფსიდა, რომელიც კონქით მთავრდება. კარი სამხრეთ კედელში, სარკმელები კი აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებშია გაჭრილი. საკურთხეველში ორი ნიშაა. ეკლესიის კარს გათლილი ქვის არქიტრავი აქვს, დღეს მიწაზე ჩამოვარდნილი.

არქიტრავზე ათსტრიქონიანი ქართული მხედრული წარწერაა, რომელსაც მეხუთე სტრიქონიდან მეათე სტრიქონამდე გვერდით მიჰყვება სომხური წარწერა. ეს უკანასკნელი, მცირე სხვაობით, არსებითად ქართულის მოკლე შინაარს წარმოადგენს. ტექსტში მოხსენებულნი არიან ეკლესიის აღმშენებლები: მამუკა, რამაზ, მზეჭაბუკ და რევაზ ორბელიანები. აქვე თარიღიცაა მითითებული — 1167 (ე. ი., 1718 წ.).

## ლიტერატურა
* რჩეულიშვილი ლ., ქართული ხელოვნების ისტორიის ნარკვევები. თბ.,1994. — გვ. 34-42.
* შუბითიძე ვ., ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები. თბ., 2012. — გვ.76.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები