3 მარტი

**3 მარტი** — გრიგორიანული კალენდრის 62–ე დღე (ნაკიან წლებში - 63–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 303 დღე.

## დღის მოვლენები 
* 1791 : აშშ-ის კონგრესის მიერ დაარსდა აშშ-ის ზარაფხანა.
* 1845 : ფლორიდა გახდა აშშ-ის 27-ე შტატი.
* 1849 : აშშ-ის შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი შეიქმნა.
* 1857 : საფრანგეთი და დიდი ბრიტანეთი ჩინეთს ომს უცხადებენ.
* 1865 : გაიხსნა ჰონგ-კონგისა და შანხაის საბანკო კორპორაცია - HSBC ჯგუფის დამფუძნებელი წევრი.
* 1878 : ბულგარეთი ოსმალეთის იმპერიისგან თავისუფლდება.
* 1887 : გამოვიდა გაზეთ „ივერიის“ პირველი ნომერი.
* 1888 : სან-სტეფანოს ზავი - რუსეთმა შემოიერთა ოსმალეთის იმპერიის ქართული პროვინციები.
* 1905 : რუსეთის ცარი ნიკოლოზ II თანხმდება არჩეული ასამბლეის (დუმა) შექმნაზე.
* 1918 : გერმანია, ავსტრია და რუსეთი ხელს აწერენ ბრესტ-ლიტოვსკის ზავს, რომლის მიხედვით რუსეთი პირველი მსოფლიო ომიდან გამოდის და ფინეთი, ესტონეთი, ლატვია, ლიტვა და პოლონეთი დამოუკიდებელი სახელმწიფოები ხდებიან.
* 1923 : ჟურნალი „ტაიმი“ ქვეყნდება პირველად.
* 1933 : გამოცხადდა მესამე რაიხის შექმნა.
* 1938 : საუდის არაბეთში ნავთობი აღმოაჩინეს.
* 1939 : მუმბაიში (ბომბეი) მაჰათმა განდი შიმშილობას იწყებს ინდოეთის ავტოკრატიული მმართველობის პროტესტის ნიშნად.
* 1944 : სსრკ-ში დაწესდა ნახიმოვის ორდენი და უშაკოვის ორდენი საზღვაო ფლოტში უმაღლესი დამსახურებისთვის.
* 1955 : ელვის პრესლი პირველად გამოდის ტელევიზიით.
* 1961 : ჰასან II მაროკოს მეფე ხდება.
* 1976 : ჯგუფი ფლიტვუდ მაკი უშვებს ალბომს „Rumours“, რომელიც 1977 წლის ბლოკბასტერი ხდება.
* 2010 : ტყიბულის მაღაროში მომხდარი აფეთქების შედეგად  დაიღუპა 4 ადამიანი.
* 2020 : ივონ ფარელი და შელი მაკნამარა პრიცკერის პრემიის ლაურეატები გახდნენ.
* 2022 : 
** საქართველომ ევროკავშირში გაწევრიანებაზე განაცხადი წარადგინა.
**ვაჰაგნ ხაჩატურიანი სომხეთის პრეზიდენტად აირჩიეს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
* 1514 : თამაზ I   ― ირანის შაჰი სეფიანთა დინასტიიდან (1524–1576)
* 1840 : ბელადი ჯოზეფი  — ნეზ პერსეს ინდიელთა ტომის ბელადი
* 1845 : გეორგ კანტორი — გერმანელი მათემატიკოსი
* 1847 : ალექსანდერ გრეიამ ბელი — შოტლანდიელი, ტელეფონის გამომგონებელი
* 1847 : ალექსანდერ ზუპანი  — ავსტრიელი გეოგრაფი და მეტეოროლოგი. 
* 1849 : კონსტანტინე ყიფიანი — ქართველი მსახიობი, დრამატურგი
* 1872 : ვილჰელმს პურვიტისი  — ლატვიელი ფერმწერი
* 1880 : იოსუკე მაცუოკა  — იაპონიის სახელმწიფო მოღვაწე
* 1891 : ართურ დრიური  — ფიფას მეხუთე პრეზიდენტი.   (1955–1961) 
* 1893 : ალექსი შიუკაშვილი — პირველი ქართველი მფრინავი
* 1895 : რაგნარ ფრიში — ნორვეგიელი ეკონომისტი 
* 1899 : ბორის აგაპოვი  — რუსი საბჭოთა მწერალი და პუბლიცისტი.
* 1899 : იური ოლეშა  — რუსი და საბჭოთა მწერალი
* 1906 : ევგენი კრინოვი — საბჭოთა ასტრონომი და გეოლოგი. 
* 1914 : სურენ ასლამაზაშვილი — საბჭოთა კავშირის გმირი (1944)
* 1918 : სან იუ  — ბირმის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე
* 1920 : იან კიონჯონი — კორეელი ჯარისკაცი
* 1924 : ლიზ ასია  — შვეიცარიელი მომღერალი
* 1925 : ეროსი მანჯგალაძე — ქართველი მსახიობი და სპორტული კომენტატორი
* 1930 : იონ ილიესკუ — რუმინეთის პრეზიდენტი (1990–1996 და 2000–2004)
* 1935 : ჟელიუ ჟელევი  — ბულგარელი ფილოსოფოსი და პოლიტიკოსი.
* 1939 : ევა ირჟიჩნა — ბრიტანელი და ჩეხი არქიტექტორი, დიზაინერი
* 1945 : ჯორჯ მილერი  — ავსტრალიელი კინორეჟისორი
* 1947 : ოსკარ ტაბარესი  — ურუგვაელი მწვრთნელი
* 1948 :  სნოუი  უაიტი— ინგლისელი გიტარისტი.
* 1953 : რობინ ჰიჩკოკი — ბრიტანელი მომღერალი და მუსიკოსი 
* 1957 : გრეგ კოტი — ამერიკელი მწერალი და ჟურნალისტი.
* 1959 : ივანე ამირხანაშვილი  — ქართველი კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე
* 1967 : ნასერ ორიჩი — ბოსნიელი სამხედრო მოღვაწე
* 1970 : ნინო კასრაძე  — ქართველი მსახიობი.
* 1971 : კრისტიან აიგნერი — ავსტრიელი სიმღერების ავტორი.
* 1980 : ეკა მოლოდინაშვილი — ქართველი მსახიობი.
* 1982 : ჯესიკა ბილი — ამერიკელი მსახიობი
* 1984 : იოლანდი ფისერი — ალტერნატიული ჰიპ-ჰოპისა და რეივ ჯგუფის — „Die Antwoord“-ის სოლისტ-ვოკალისტი და მსახიობი.
* 1988: კარენ მაკარიანი   — ქართველი ფეხბურთელი
*1990 : ლუკა მარონე — იტალიელი ფეხბურთელი
* 1990 : ომერო ტონიონი  — იტალიელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი.
## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1703 : ჰუკი, რობერტ — ინგლისელი ბუნებისმეტყველი
* 1706 : პახელბელი, იოჰან — გერმანელი კომპოზიტორი და ორგანისტი
* 1707 : აურანგზები — დიდ მოგოლთა იმპერიის მმართველი
* 1927 : არციბაშევი, მიხეილ — რუსი მწერალი
* 1996 : დიურასი, მარგერიტ — ფრანგი მწერალი
* 2023 : კენძაბურო ოე — იაპონელი მწერალი

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** მოციქული არქიფო,  ფილიმონი და მოწამე აპფია
** წმინდა მაქსიმე, წმინდა ისიხი, წმინდა თეოდოტე და წმინდა ასკილიპიოდოტა  
** ევგენი აღმსარებელი და მაკარი აღმსარებელი
** ღირსი დოსითეოზი
** ღირსი რაბულა
** ღირსი კონონი
** ფილოთეა ათენელი

* აგრეთვე:
** საქართველო : დედის დღე
** ბულგარეთი : თურქეთისგან განთავისუფლების დღე
** გრენადა : დამოუკიდებლობის დღე
** იაპონია : "ჰინამაცური" (გოგოთა დღე)
** მაროკო : სამეფო ტახტის დღე (1961)
** მალავი : მსხვერპლთა დღე
** სუდანი : ნაციონალური ერთიანობის დღე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:** 
* 

0303