open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გოგონა მილიონ დოლარად

„**გოგონა მილიონ დოლარად**“ () — კლინტ ისტვუდის 2004 წლის ამერიკული სპორტული დრამატული ფილმი. მასში მოთხრობილია კრივის მწვრთნელის შესახებ, რომელიც ეხმარება მოყვარულ ქალ-მოკრივეს, გახდეს პროფესიონალი.

## როლებში
*კლინტ ისტვუდი — ფრენკი დანი
*მორგან ფრიმენი — ედი დარპისი
*ჰილარი სუონკი — მეგი ფიცჯერალდი

## ჯილდოები
**ოსკარი**
*საუკეთესო ფილმი: კლინტ ისტვუდი, ალბერტ რადი, ტომ როზენბერგი
*საუკეთესო რეჟისორი: კლინტ ისტვუდი
*საუკეთესო მსახიობი ქალი: ჰილარი სუონკი
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: მორგან ფრიმენი

**ოქროს გლობუსი**
*საუკეთესო რეჟისორი: კლინტ ისტვუდი
*საუკეთესო მსახიობი ქალი: ჰილარი სუონკი

**სეზარი**
*საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი: კლინტ ისტვუდი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2004 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები სპორტის შესახებ
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:კლინტ ისტვუდის ფილმები
ახმეტის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ახმეტის კვირაცხოვლის ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში, ქალაქ ახმეტაში. დგას ქალაქის სამხრეთით, მდინარე ორვილის მარჯვენა ნაპირას, სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს.

ეკლესია დარბაზულია (4,8 X 3,6 მ), ნაგებია რიყისა და ნატეხი ქვით. წყობა ირეგულარულია. ფასადებზე აქა-იქ მოზრდილი შირიმის ქვებია ჩასმული. დაზიანებულია: ჩამოშლილია კრამიტის საბურავი და აქა-იქ კედლების ზედა ნაწილი. თაროსებრი ლავგარდნისაგან შემორჩენილია რამდენიმე ქვა.

შესასვლელი სამხრეთიდანაა. კარი სწორკუთხა. აღმოსავლეთით, ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, რომელიც გარეთკენ მკვეთრად მაღლდება. სარკმლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია, ხოლო ქვემოთ, კედელზე, ქვის ტრაპეზია მიდგმული. საკურთხეველი გადახურულია სხმული კონქით, სხმულია კამარაც. ფასადები სადაა, მოკლებულია ყოველგვარ მორთულობას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ცაგერის განძი

**ცაგერის განძი** — ძვ. წ. IX-X საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი. აღმოჩნდა 1941 წელს ცაგერთან, ადგილ ჩიხეში. ნივთები თიხის ჭურჭელში ეწყო. შეიცავს კოლხურ ცულს, რომელიც გველის გრავირებული გამოსახულებითაა შემკული, თოხებს, სეგმენტისებრ იარაღს, ნამგლებს, სატეხს, ღარის ფრაგმენტებს, ერთმანეთში გაყრილ მასიურ რგოლებს, მილებს, ბრინჯაოსმუზარადიანი მხედრის ქანდაკებას, სპილენძის ზოდებს.

განძი დაცულია ცაგერის მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
აურორა (სეარა)

**აურორა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 573 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 885.827 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 27.74 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
მანკოვო (ხაროვსკის რაიონი)

**მანკოვო** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის კუბენსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 1 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## რესურსები ინტერნეტში
* მანკოვო — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

## სქოლიო
კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ცალფა

მინიატიურა|300პქ|ცალფას მდებარეობა, შავი ზღვის სანაპიროზე
**ცალფა**, *ზალფა* — ძველი ქვეყანა მცირე აზიაში ძვ. წ. II ათასწლეულში. დედაქალაქსაც ცალფა ერქვა. მდებარეობდა დაახლოებით ახლანდელი ბაფრის მიდამოებში, სადაც მდინარე მარასანთი შავ ზღვას (ხეთები მას „ცალფის ზღვას“ უწოდებდნენ) ერთვის. „კაპადოკიური ფირფიტების“ თანახმად, ცალფა ყოფილა ძლიერი სახელმწიფო, ჩაბმული დიდ საერთაშორისო ვაჭრობაში. ასურელ ვაჭრებს ცალფაში ორი სახის სავაჭრო ფაქტორია დაუარსებიათ. ხეთების ძველი სამეფოს დროიდან ცალფა ხეთებს ემორჩილებოდა, მაგრამ „ცალფის მეომრები“ განთავისუფლებულნი ყოფილან სახელმწიფო ვალდებულებისაგან, მოგვიანებით მათ ეს პრივილეგია დაუკარგავთ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ხეთები
ცამეტწლიანი ომი

მინი|ტევტონური ქვეყნები 1466 წელს.
**ცამეტწლიანი ომი** — ომი ტევტონთა ორდენსა და პოლონეთის სამეფოს შორის. დაიწყო 1454 წლის თებერვალში ორდენის წინააღმდეგ მიმართული აჯანყებით, რომელიც მოამზადა პრუსიის კავშირმა (დაარსდა 1440 წელს. აერთიანებდა ოპოზიციურად განწყობილ ქალაქებს, პომორიეს და პრუსიის რაინდთა დაბალ ფენას). პოლონეთის მეფე კაზიმეჟ IV-მ ორდენის მიწები 1454 წლის მარტში პოლონეთის კუთვნილებად გამოაცხადა. პოლონეთის შლიახტის ლაშქარი ორდენის სამფლობელოებში შევიდა, მაგრამ 1454 წლის სექტემბერში ხოინიცესთან დამარცხდა. ომი გაჭიანურდა, ორდენს დაეხმარნენ ბრანდებურგისა და სხვა გერმანული სამთავროები. ცამეტწლიანი ომის ბედი ფაქტობრივად გადაწყვიტა  1462 წლის ჟარნოვეცთან ბრძოლაში პოლონელთა გამარჯვებამ. ომი დამთავრდა ტორუნის ზავით 1466 წელს, რომლითაც პოლონეთის სამეფომ კვლავ მოიპოვა ბალტიის ზღვაზე გასასვლელი.

## ლიტერატურა 
*Marian Biskup, *Wojna trzynastoletnia*, Gdańsk 1965

## რესურსები ინტერნეტში 
*Photocopy of the request of the Prussian Confederation for Polish protection  
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:XV საუკუნის ომები
ცელესტინელები

**ცელესტინელები**  — კათოლიკური მონაზვნური ორდენის წევრები. ორდენი დააარსა ბერმა პიეტრო და მორონემ (შემდეგში პაპი ცელესტინ V, აქედან წარმოსდგება ორდენის სახელწოდებაც) სამხრეთ იტალიაში XIII საუკუნის შუა წლებში. 1263 წელს ცელესტინელებმა ბენედიქტელთა წესდება მიიღეს. ცელესტინელების ორდენი მოქმედებდა იტალიაში, საფრანგეთში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ჩეხეთში. XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე ორდენმა არსებობა შეწყვიტა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კათოლიკური ორდენები
ცის სამეფო

[250px|მინიატიურა|ცის სამეფოს ტერიტორია [ძვ. წ. 260 წელს]]
**ცი** — ძველი ჩინური სამეფო ჩუნციუსა (ძვ. წ. 722-481  წწ.) და ჯანგოს (ძვ. წ. 403-221 წწ.) პერიოდისა. შედიოდა „5 ჰეგემონისა“ და „7 უძლიერესი“ სამეფოს რიცხვში, რომლებიც ჯოუს მონარქიისაგან თავისუფალნი იყვნენ. ეკავა ახლანდელი შანდუნის პროვინციის დიდი ნაწილი და ნაწილობრივ ხებეის პროვინციის ტერიტორია. დედაქალაქი ინციუ (ახლანდელი ლინძი შანდუნში). იმ დროს მსხვილი ვაჭრობა-ხელოსნობის და კულტურის ცენტრი იყო. ძვ. წ. 221 წელს დაიპყრო ცინის სამეფომ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
ცის დინასტია

**ცის დინასტია** — დინასტია და ფეოდალური სახელმწიფო სამხრეთ ჩინეთში სამხრეთისა და ჩრდილოეთის დინასტიების (IV-VI საუკუნეები) პერიოდში. მეორე სახელწოდებაა  ნან ცი (სამხრეთი ცი). არსებობდა 479-502 წლებში. დააარსა სიო დაოჩენმა. დედაქალაქი - ძიანკანი (ახლანდელი ნანკინი). 502 წელს იუნჯოუს მხარის გამგებელმა სიაო იანმა ხელში ჩაიგდო ტახტი და ლიანის დინასტია (502-557 წწ.) გამოაცხადა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩინეთის დინასტიები
ციმბირის სახანო

200px|მინიატიურა|ციმბირის სახანო XV-XVI საუკუნეებში
**ციმბირის სახანო** — ფეოდალური სახელმწიფო. ჩამოყალიბდა XV საუკუნის დასასრულს. XIII-XIV საუკუნეებში ჯერ ჯუჩის, მერე შაიბანის ულუსში, შემდეგ კი ტიუმენის სახანოში შედიოდა. 1495 წელს, ტიუმენის ხანის შაიბანიდ იბაქის მკვლელობის შემდეგ, ლეგენდარული თაიბუღის შთამომავალი მამედი სათავეში ჩაუდგა ულუსების ახალ პოლიტიკურ კავშირს, რომელსაც მისი მთავარბანაკის ციმბირის მიხედვით, ციმბირის სახანო ეწოდა. 

ციმბირის სახანოს ჩრდილოეთი ნაწილის მოსახლეობის ცხოვრებაში დიდ როლს თამაშობდა მონადირეობა, თევზჭერა, მეირმეობა. ფეოდალური ურთიერთობანი გადახლართული იყო პატრიარქალურ-გვაროვნულ გადმონაშთებთან. ფეოდალური ურთიერთობის განვითარებამ ხელი შეუწყო წარჩინებულთა შორის ისლამის გავრცელებას, რომელიც ოფიციალურ რელიგიად იქცა. ციმბირის სახანოს სავაჭრო კავშირი ჰქონდა შუა აზიასთან, რუსეთთან, ნოღაის ურდოსთან, ყაზანის სახანოსთან, მონღოლეთთან და ჩინეთთან.

1555 წელს ედიგერმა (თაიბუღის გვარიდან) თავი რუსეთის ვასალად ცნო, მაგრამ 1563 წელს შაიბანიდმა ქუჩუმმა ნოღაელთა დახმარებით ხელისუფლება ხელთ იგდო, 1572 წელს გაწყვიტა რუსეთთან ურთიერთობა და მის წინააღმდეგ გაილაშქრა. 1582 წელს ციმბირის სახანოს სერიოზული დარტყმა მიაყენა ერმაკის რაზმებმა, რომლებმაც დაიკავა მისი დედაქალაქი კაშლიკი და საფუძველი დაუდეს ციმბირის სახანოს შეერთებას რუსეთთან. XVI საუკუნის 80-90-იან წლებში ციმბირის სახანოს ტერიტორიაზე აიგო რუსული ცხესიმაგრეები ტიუმენი (1586), ტობოლსკი (1587), ბერიოზოვი (1593), ობდოორსკი (1595) და სხვა. ქუჩუმი სამხრეთ ტრამალებში გაიქცა და 1598 წლამდე წინააღმდეგობას უწევდა რუსეთის რაზმებს. უკანასკნელი ხანი მისი ვაჟი ალი იყო, რომლის ხელისუფლება მხოლოდ იშიმის, ტობოლისა და ირტიშის ზემოთ ვრცელდებოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აზიის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:ციმბირი
ცინის სამეფო

[250px|მინიატიურა|ცინის სამეფოს ტერიტორია [ძვ. წ. 260 წელს.]]
**ცინის სამეფო** () — ძველი ჩინური სამეფო. შეიქმნა ძვ. წ. IX საუკუნეში. თავდაპირველად ჯოუს დინასტიაზე იყო დამოკიდებული. მოიცავდა ახლანდელ შენსის პროვინციის დასავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილებს, განსუს აღმოსავლეთ ნაწილსა და ჩრდილოეთ სიჩუანს. ცინის სამეფოს გაძლიერება დაკავშირებულია შან იანის რეფორმებთან. ძვ. წ. IV საუკუნეში ცინმა დაიწყო ბრძოლა ძველი სამეფოების წინააღმდეგ, ძვ. წ. 221 წელს დაიმორჩილა ისინი და შეიქმნა ცინის ცენტრალიზებული იმპერია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
ბარბალია

**ბარბალია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 55 323 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 479.184 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 115.45 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
ციურიხის მეორე ბრძოლა

[მინიატიურა|[ფრანსუა ბუშო, ციურიხის ბრძოლა, 25 სექტემბერი, 1799 წელი]]
**ციურიხის მეორე ბრძოლა** — ბრძოლა რუსეთისა და საფრანგეთის ჯარებს შორის ქ. ციურიხის რაიონში 1799 წლის 14-15 (25-26) სექტემბერს მეორე კოალიციის საფრანგეთის წინააღმდეგ ომის დროს.  რუსეთიდან შვეიცარიაში ჩასული გენერალი ალექსანდრე რიმსკი-კორსაკოვის კორპუსი, რომელიც ჩრდილოეთ იტალიიდან ალექსანდრე სუვოროვის  ჯარების მოსვლას უცდიდა, ციურიხის რაიონში განლაგდა. 25 სექტემბერს რუსეთის ჯარებს შეუტია საფრანგეთის არმიის გენერალ ანდრე მასენას ძალებმა. ბრძოლა გარდამავალი უპირატესობით მიმდინარეობდა, მაგრამ ფრანგების სასარგებლოდ დამთავრდა. რუსეთის ჯარებმა მთის გზებით, მძიმე პირობებში, ვინტერთურისაკენ დაიწყო უკანდახევა. რის გამოც დატოვა 80 ქვემეხი და ულამის (აღალი) უმეტესი ნაწილი. დაკარგა 15 ათასზე მეტი კაცი. რიმსკი-კორსაკოვის კორპუსის დამარცხებამ მკვეთრად გაართულა სუვოროვის ჯარების მდგომარეობა, რომლებიც მტრის ჭარბი ძალების პირისპირ აღმოჩნდნენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1799 წლის ბრძოლები
იდუმალი მდინარე

**„იდუმალი მდინარე“** () — კლინტ ისტვუდის 2003 წლის დრამატული ფილმი. ფილმი დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების ნოველაზე. ფილმს წარმატება ხვდა წილად, მან კრიტიკოსთა მოწონება და ოსკარის ექვსი ნომინაცია დაიმსახურა.

## სიუჟეტი
ბოსტონში, ირლანდიურ უბანში მცხოვრები ჯიმი, დეივი და შონი ბავშვობის მეგობრები არიან. დეივი სახლში შუაღამით, სისხლიანი ხელებით ბრუნდება. სასტიკი მკველობით ჯიმის ქალიშვილი, კეიტია ნაცემი და მოკლული. ჯიმი გამოსწორებული დამნაშავეა. საქმეს გამომძიებელი შონი და სერჟანტი უიტი პაუერსი იძიებენ. მკვლელობის შემდეგ ბავშვობის მეგობრები კვლავ ერთმანეთს უკავშირდებიან. დეივი საკუთარ ცოლს, სელესტს, უყვება ბავშვობაში როგორ გაიტაცეს და რამდენიმე დღის განმავლობაში აუპატიურებდნენ, რამაც მის მთელ ცხოვრებაზე გავლენა მოახდინა. პოლიციას ეჭვი უჩნდება დეივის მიმართ. ჯიმი დასახმარებლად მიმართავს ნათესავებს, ძმებ სევიჯებს, რათა დამოუკიდებლად გამოიძიონ მომხდარი. ჯიმისაც ეჭვი დეივზე მიაქვს. ის დეივს მკვლელობის აღიარებას სთხოვს, თუმცა დეივი ამტკიცებს, რომ მან მოკლა სხვა ადამიანი, მეძავ ბავშვზე მოძალადე. მკვლელობა ჩაიდინეს რეი ჰარისმა და მისმა მეგობარმა ჯონმა. რეის ძმა ბრენდანი კეიტის შეყვარებული იყო. დამნაშავეების პოლიცია აპატიმრებს. შონი ჯიმის დეივის შესახებ ეკითხება. ჯიმიმ კი მანამდე დეივი მოკლა და მისი გვამი მდინარე მისტიკში ჩააგდო.

## როლებში
*შონ პენი — ჯიმი მარკუმი
*ტიმ რობინსი — დეივ ბოილი
*კევინ ბეიკონი — შონ დივაინი
*მარშა გეი ჰარდენი — სელესტ ბოილი
*ლორა ლინი — ანაბეთ მარკუმი
*ლოურენს ფიშბორნი — სერჟანტი უიტი პაუერსი
*რობერტ ვალბერგი — კევინ სევიჯი
*ადამ ნილსონი — ნიკ სევიჯი
*ტომ გუირი — ბრენდან ჰარისი
*სპენსრე ტრეკ კლარკი — ჩუმი რეი ჰარისი

## ჯილდოები
**ოსკარი**
*საუკეთესო მსახიობი კაცი: შონ პენი 
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ტიმ რობინსი

**ოქროს გლობუსი**
*საუკეთესო მსახიობი კაცი: შონ პენი
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: ტიმ რობინსი

**სეზარი**
*საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი: კლინტ ისტვუდი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2003 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კრიმინალური ფილმები
კატეგორია:კლინტ ისტვუდის ფილმები
კატეგორია:კრიმინალური დრამები
ერისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინით **ერისი** შეიძლება აღნიშნული იყოს:

* ერისი (მითოლოგია) — ბერძნულ მითოლოგიაში უთანხმოების ქალღმერთი
* ერისი — ჯუჯა პლანეტა
შავიზღვისპირა დაბლობი

**შავიზღვისპირა დაბლობი** () — დაბლობი უკრაინასა და მოლდოვაში. ვრცელდება შავი და აზოვის ზღვების სანაპიროებზე განიერ და ვიწრო ზოლად. ჩრდილოეთით მას ეკვრის პოდოლიეს მაღლობი, სამხრეთით — სივაში. სამხრეთ-დასავლეთით შავი ზღვის წყალმარჩხი ყურე, ხოლო აღმოსავლეთით აზოვის ზღვა. დაბლობის საშუალო სიმაღლეა 100–120 მ, სანაპირო ნაწილში 10–50 მ. ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში სიმაღლეები 160 მ-მდე აღწევს. შავიზღვისპირა დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარეობს აზოვისპირა მაღლობი, რომლის ნიშნულები 320 მ-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Причерноморская низменность | Географическая энциклопедия 

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის დაბლობები
კატეგორია:მოლდოვის დაბლობები
კატეგორია:შავი ზღვა
რაკოცის ომი დამოუკიდებლობისთვის

მინი|დამოუკიდებლობისათვის მებრძოლთა დროშა
**რაკოცის ომი დამოუკიდებლობისთვის** (1703–1711) — უნგრეთის სამეფოს მიერ, ჰაბსბურგების მონარქიისგან დამოუკიდებლობის მოპოვების პირველი სერიოზული მცდელობა. ბრძოლას აწარმოებდნენ უნგრელი წარჩინებულები, რომელთაც სათავეში ედგა ფერენც II რაკოცი ().

აჯანყება სატუ-მარის ხელშეკრულებით დასრულდა, რომელშიც უნგერლების მოთხოვნები მხოლოდ ნაწილობრივ დაკმაყოფილდა. უნგრეთმა ვერ მიაღწია დამოუკიდებლობას, თუმცა მიიღო გარკვეული შეღავათები და შერბილდა იმპერიული მმართველობა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Schilderung der Schlacht von Trentschin auf www.kuk-wehrmacht.de

კატეგორია:უნგრეთის ომები
კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
ჟან-პიერ პაპენი

**ჟან-პიერ პაპენი** (; დ. ) — ფრანგი საფეხბურთო მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი.

კარიერის ძირითადი ნაწილი გაატარა ოლიმპიკ მარსელში, რომლის შემადგენლობაშიც 1991 წელს მოიგო უეფა-ს ჩემპიონთა თასი. ამავე წელს ჟურნალმა France Football-მა დაასახელა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელად და გადასცა ოქროს ბურთი. საფრანგეთის ეროვნულ ნაკრებში ჩაატარა 54 თამაში და გაიტანა 30 გოლი.

## მიღწევები
### საკლუბო
#### ეროვნული ჩემპიონატები
;  ბრიუგე
; ბელგიის თასი
* თასის მფლობელი:   1986
;  ოლიმპიკი მარსელი
; საფრანგეთის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (4):   1988–89, 1989–90, 1990–91, 1991–92
; საფრანგეთის თასი
* თასის მფლობელი:   1988–89
;  მილანი
; იტალიის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (2):   1992–93, 1993–94
; იტალიის სუპერთასი
* თასის მფლობელი (2):   1992, 1993
#### საერთაშორისო ტურნირები 
;  ოლიმპიკი მარსელი 
; **ევროპის ჩემპიონთა თასი** 
* ფინალისტი:  1990–91
;  მილანი
; **ჩემპიონთა ლიგა** 
* თასის მფლობელი:   1993–94
;  ბაიერნი
; **უეფა-ს თასი** 
* თასის მფლობელი:   1995–96
### სანაკრებო 
;  საფრანგეთი
; **მსოფლიო ჩემპიონატი**
* მე-3 ადგილი:  1986
### ინდივიდუალური 
; **ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელი**       
* Ballon d'Or
** ოქროს ბურთი: 1991
* Onze d'Or
** ოქროს ბურთი: 1991
** ბრინჯაოს ბურთი (3): 1989, 1990, 1992
; **სხვა მიღწევები** 
* საფრანგეთის ჩემპიონატი
** საუკეთესო ბომბარდირი (5): 1987–88, 1988–89, 1989–90, 1990–91, 1991–92
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*ჟან-პიერ პაპენის ინფო Soccerbase-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბორდოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 2-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1992 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფას ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ავგაროზი (Q-283)

მინიატიურა|250პქ|ავგაროზი
„**ავგაროზი (Q-283)**“ — საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდში Q-283-ის სახელით ცნობილი დაცული ხელნაწერი. ხელნაწერი წარმოადგენს ერთი მთლიანი ქაღალდისაგან გამოჭრილ, ერთმანეთთან დაკავშირებულ ოცდაოთხ მრგვალ ნაჭერს, რომელთაგან პირველ ორზე ფერადებით შესრულებული ქრისტეს სახეა გამოსახული. დანარჩენ ოცდაორ ნაჭერზე დაწერილია ტექსტი, ტექსტის გარშემო შემოხაზულია ფერადი წრეები.

ხელნაწერი მოთავსებულია საგანგებოდ დამზადებულ ძველებურ ბოხჩაში. ბოხჩას აბრეშუმის სარჩული აქვს გამოკრული, წარმოადგენს მოქარგულობის საინტერესო ნიმუშს.

ხელნაწერი XIX საუკუნეშია გადაწერილი. საწერ მასალად ქაღალდია გამოყენებული. ზომა: 35X23 სანტიმეტრი. „ავგაროზი“ ხელნაწერთა ეროვნულ ცენტრს შესწირა ქართველმა მეყვავილემ მიხეილ მამულაშვილმა.

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 134

კატეგორია:ქართული საერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის Q ფონდი
ახმეტის კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია

**ახმეტის კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია** — ეკლესია ახმეტის მუნიციპალიტეტში ქალაქ ახმეტაში. დგას ჟალურის უბანში, განეკუთვნება XVIII საუკუნეს.

ეკლესია დარბაზულია (10,6 X 7,2 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა. კამარა, კონქი, საბჯენი თაღი, კარ-სარკმლების წირთხლები და თაღები აგურითაა ნაწყობი. შესასვლელი სამხრეთიდან და დასავლეთიდანაა. ორივე კარი თაღოვანია და შიგნიდან ღრმა თაღოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ნახევარწრიული ასფიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ჩრდილოეთით ორი, ხოლო სამხრეთით ერთი ნიშია. ჩრდილოეთ ნიშებს შორის, კედელში, ჩასმულია პატარა ქვევრი. სამხრეთ ნიშსა და სარკმელს შორის, იატაკის დონეზე, კედლის სისქეში მოწყობილ სამალავში შესაძრომი ხვრელია. საკურთხეველში აგურის ტრაპეზი დგას. საკურთხევლის ბაქანი, შუაში წინწამოწეული ნახევარწრიული ამბიონით, დარბაზის იატაკზე ორი საფეხურით მაღალია.

დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული საბჯენი თაღი ეყრდნობა. მსგავსი ფორმისაა კამარაც. ჩრდილოეთ პილასტრის ორივე მხარეს თითო ფართო შეისრული ნიშია. ერთი ასეთივე ნიში სამხრეთ კედელშიცაა. დასავლეთ და გრძივი კედლების აღმოსავლეთ ნაწილში თითო თაღოვანი სარკმელია. ეკლესიის იატაკზე კვადრატული აგურია მოგებული. ინტერიერი შელესილი და შეთეთრებულია. ფასადები შელესილია. ორივე შესასვლელი სწორკუთხა შეღრმავებაშია ჩასმული. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონზე და სამხრეთ შესასვლელის ზემოთ წყობით თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. აღმოსავლეთ ფასადის ჩრდილოეთ ნაწილში კონქისზედა სივრცეში შესაძვრომი სწორკუთხა ხვრელია. დასავლეთ ფასადზე, სარკმლის მარჯვნივ, შირიმის ქვაზე ამოკვეთილი ცხრასტრიქონიანი მხედრული წარწერის თანახმად, ეკლესია აუგიათ ძმებს — დემეტრე, ივანე, დავით და ზურაბ იაშვილებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ალტანეირა

**ალტანეირა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 6 851 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 73.296 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 93.47 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
კუნაშირი

**კუნაშირი** () — კუნძული კურილის კუნძულების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რუსეთში, სახალინის ოლქში. კუნაშირის, ეკატერინეს, ღალატისა და სამხრეთ კურილის სრუტეებს შორის. ფართობი დაახლოებით 1550 კმ², სიგრძე 123 კილომეტრი, სიგანე 4-30 კილომეტრი. სიმაღლე 1819 მეტრამდე. კუნძულზეა მოქმედი ვულკანები (ტიატია, რურუი). აგებულია ვულკანური და კრისტალური ქანებით. ბევრია ცხელი წყარო, ჰავა მუსონურია,. შემოსილია ნაძვის, სოჭისა და ფართოფოთლოვანი ტყით. კუნძულზე განვითარებულია თევზჭერა. კუნძულზეა ნავსადგური იუჟნო-კურილსკი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
თხზული დამწერლობა

დავითგარეჯის თხზული ლაპიდარული წარწერა|250პქ|მინიატიურა
[[ფაილი:Mokvis saxareba - Mates saxareba.png|მინიატიურა|250პქ|ასომთავრული თხზული დამწერლობის ნიმუში, მათეს სახარების სათაური მოქვის ოთხთავიდან: „ს[ა]ხ[ა]რ[ე]ბ[ა]ჲ ჻ მ[ა]თეს ჻ თ[ა]ვი]]
**თხზული დამწერლობა**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **დაქსელილი** ან **ხვეული** დამწერლობა ქართული ასომთავრული და მხედრული დამწერლობების დეკორატიული, კალიგრაფიული ნაირსახეობაა, რომელშიც ასოები ერთმანეთში გადახლართული და ჩაწნულია. დროის შესაბამისი ცვლილებების, მხატვრული შესრულების ინდივიდუალური ხელის და გამოსახვის სხვადასხვა საშუალებების სხვადასხვაობის მიუხედავად, თხზული დამწერლობისათვის ყოველ დროში დამახასიათებელია ფორმების თანაგვარი პრინციპები და მხატვრული მიდგომა; კერძოდ, ქართულ კალიგრაფიულ ხელოვნებაში გამოიყენებოდა თხზულად წერის სამი ტიპი:

* ჩაწნული (ლათინურად litterae implexae), როდესაც გვერდიგვერდ მდგომი წინა და მომდევნო ასოები ერთმანეთშია გადახლართულ-გადაწნული;
* შეწიაღებული (ლათინურად litterae incertae), როდესაც მომდევნო ასო მთლიანად წინმდგომის წიაღშია ჩაწერილი;
* აგოდლებული ანუ აღზევებული (ლათინურად litterae coimnatae), როდესაც მომდევნო ასო წინმდგომზე იმგვარადაა გადაბმული, რომ მის ზევით თავსდება.

50px → 70px&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp; 40px → 65pxთხზულად წერის ორი სახეობა: გვერდით მდგომი ასოები ერთმანეთზეა გადახლართული ან მომდევნო ასო წინა ასოს წიაღშია ჩაწერილი.

თხზული დამწერლობა გამოიყენებოდა ხელნაწერი წიგნის ან საბუთის ტექსტის დასაწყისში, თავებისა და აბზაცების დასაწყისი სიტყვების პირველი ასოებისათვის, აგრეთვე მონოგრამებსა და საბუთის მტკიცებულებით ნაწილში ხელრთვა-დამტკიცების სახით. კალიგრაფიის ეს სახეობა ქართულ ხელნაწერებსა და საბუთებში დეკორატიული დატვირთვით გამოიყენებოდა, აფორმებდა ხელნაწერს და ერთგვარ თავსართს ან ბოლოსართს წარმოადგენდა. ძირითადად გვხვდება XV საუკუნეში, აგრეთვე მოგვიანებით XVII-XVIII საუკუნეებში.

წინა საუკუნეებში ხელოვნების სხვადასხვა დარგში — ხელნაწერსა და ბეჭდურ წიგნებში, ეპიგრაფიკაში, ნაქარგობაში, ჭედურობაში — გამოყენებული თხზული დამწერლობა XVII საუკუნისათვის მივიწყებულ იქნა. ქართული კალიგრაფიული ხელოვნების ამ სახეობის აღდგენა უკავშირდება ორბელიანთა ოჯახს; კერძოდ, დეკორატიული დამწერლობის ეს სახე ნიკოლოზ თბილელსა და მის მოწაფეებს აღუდგენიათ. თავად ნიკოლოზ თბილელი წერს, რომ თხზულ დამწერლობას „მის ჟამისა მეფენი და შემდგომნი მოწლედ ჰყვარობდნენ“. 1728 წელს მან შექმნა ასომთავრულისა და მხედრული თხზულ-დაქსელილი დამწერლობის ასოთა ნიმუშები, რომლებიც მოცემულია S-303 ხელნაწერში (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი).

## ლიტერატურა 
* დარეჯან კლიაშვილი, ქართული მოხატული საბუთები, წიგნში: მოხატული ისტორიული დოკუმენტები, თბილისი, 2011, გვ. 27

## სქოლიო 
კატეგორია:ასომთავრული
ცორნდორფის ბრძოლა

250px|მინიატიურა|ცორნდორფის ბრძოლის გეგმა
**ცორნდორფის ბრძოლა** — შვიდწლიანი ომის (1756-1763 წწ.) ერთ-ერთი ბრძოლა რუსეთისა და პრუსიის არმიებს შორის 1758 წლის 25 აგვისტოს სოფელ ცორნდორფთან (ახლანდელი სარბინოვო, პოლონეთი). ფრიდრიხ II-მ  გადაწყვიტა რუსეთის არმიის განადგურება ცორნდორფთან. 14 აგვისტოს დილით პრუსიელებმა ცორნდორფს ორივე მხრიდან შემოუარეს და არტილერიის მხარდაჭერით რუსეთის პოზიციებს შეუტიეს. რუსეთის არმიამ მედგარი წინააღმდეგობა გაუწია მოწინააღმდეგეს, უკუაგდო მისი შეტევები და თავისი პოზიციები შეინარჩუნა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შვიდწლიანი ომის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:პრუსიის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1758 წლის ბრძოლები
ჩინური კვარტალი (1974 წლის ფილმი)

**ჩინური კვარტალი** — რომან პოლანსკის 1974 წლის ნეო-ნუარის ჟანრის ფილმი. ფილმის ინსპირაცია იყო მე-20 საუკუნის დასაწყისში ლოს-ანჯელესის წყალგაყვანილობის სისტემასთან დაკავშირებით გამათული დებატები. 1991 წლიდან რეგისტრირებულია აშშ-ის ფილმების ეროვნულ რეესტრში. 1990 წელს გამოვიდა ფილმის გაგრზელება, რომელშიც აგრეთვე ჯეკ ნიკოლსონი თამაშობდა და რომლის სცენარისტი აგრეთვე რობერტ ევანზი იყო, თუმცა ფილმი ჩავარდა.

## სიუჟეტი
მოქმედება ვითარდება ლოს-ანჯელესში. კერძო დეტექტივს ჯეიკ გიტესს დაიქირავებს ლამაზმანი ქალი და ავალებს მას საკუთარი ქმრის, პროფესიით ინჟინრის სასიყვარულო ინტრიგების გამოძიებას. მოულოდნელად ინჟინერს მკვდარს პოულობენ ჩინურ კვარტალში.

## ჯილდოები
**ოსკარი**
#საუკეთესო ორიგინალური სცენარი: რობერტ ევანზი

**ოქროს გლობუსი**
#საუკეთესო დრამა
#საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი
#საუკეთესო სცენარი: რობერტ ევანზი
#საუკეთესო მსახიობი კაცი დრამაში: ჯეკ ნიკოლსონი

**BAFTA**
#საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჯეკ ნიკოლსონი
#საუკეთესო რეჟისორი: რომან პოლანსკი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* Tim Dirks' analysis of *Chinatown*, one of "The Greatest Films" 
* Roger Ebert's complete review of *Chinatown*  

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1974 წლის ფილმები
კატეგორია:რომან პოლანსკის ფილმები
კატეგორია:ნეო-ნუარის ჟანრის ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
ლევან თაქთაქიშვილი

**ლევან თაქთაქიშვილი** (დ. 15 აპრილი, 1949, თბილისი – გ. 28 ივნისი, 2025) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი, საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირის წევრი.

## ბიოგრაფია
1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია კომპოზიტორის სპეციალობით ანდრია ბალანჩივაძის კლასით. 1974—1980 წლებში მუშაობდა გორის მუსიკალურ სასწავლებელში თეორიული საგნების პედაგოგად, 1980 წელს რუსთავის № 3 სამუსიკო სკოლაში გუნდის პედაგოგად. 1981—1984 წლებში რუსთავის თოჯინების თეატრის მუსიკალური ნაწილის გამგედ მუშაობდა. 1984 წლიდან  თბილისის №26 მუსიკალური სკოლის პედაგოგი იყო. 1977 წლიდან იყო სვეტიცხოვლის მგალობელთა ანსამბლის რეგენტი. 1982-1983 წლებში მუშაობდა მცხეთის სასულიერო სემინარიის გალობის პედაგოგად და სამთავროს ეკლესიის მგალობელთა რეგენტად.

2007 წელს მუშაობდა რეგენტად სამების საკათედრო ტაძარში.

## შემოქმედება 
*სიმფონია კამერული ორკესტრისთვის — 1974
*საფორტეპიანო კონცერტინო  — 1973
*„კარიკატურა“ კამერული ორკესტრისთვის — 1972
*„თუშური ჩანატირი“ პოემა ქალთა გუნდისთვის — 1979
*ვოკალური ინსტრუმენტული ციკლი „ვედრება“ — 1977
*„გოლგოთა“ საგუნდო კანტატა სამ ნაწილად — 1981
*საფორტეპიანო ვარიაციები — 1971
*სასულე კვინტეტი — 1976
*„გოგოვ, გოგოვ შავთვალაო“ საგუნდო პოემა — 1986
*„მემუარები“ ქალთა კაპელისთვის  — 1976

;საბავშვო მიუზიკლები

*„მეგობრები"“ — 1981
*„მუცელა„ — 1982
*„გულკეთილი თოჯინა“ — 1982
*„ტყის კომედია“ — 1986
*„იავნანამ რა ჰქმნა“ — 1989
*„ტრაბახა ყვინჩილა“ — 2005
*„დედა ენა“ — ბავშვთა კაპელისთვის — 1990 წელს მიღებული აქვს ი. გოგებაშვილის სახელობის პრემია.

;საბავშვო სიმღერები

*„ფრესკები“ საგუნდო ციკლი აკაპელა — 1987
*საეკლესიო კვერექსები და საგალობლები — 1976-2010

## ლიტერატურა
* თბილისის კომპოზიტორები და მუსიკათმცოდნეები, გვ. 336, თბილისი, 1984 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ლ
ფრან ლევსტიკი

**ფრან ლევსტიკი** (დ. 28 სექტემბერი, 1831, სოფელი პროდნე-რეტიე, — გ. 16 ნოემბერი, 1887, ლიუბლიანა) — სლოვენი მწერალი. მონაწილეობდა პროგრესულ ჟურნალ-გაზეთების გამოცემაში. ლევსტიკის ლირიკულ-ეპიკურ ლექსებს საფუძვლად უდევს ხალხური სიმღერები და ბალადები. თავის სტატიებსა და ნარკვევებში მან წინ წამოსწია რეალისტური ხელოვნების პრინციპები. ლევსტიკი ითვლება სლოვენიური კლასიკური პროზის ფუძემდებლად (მოთხრ. „მარტინ კრპანი“ , 1858). წერდა დრამატულ ნაწარმოებესაც.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სლოვენი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1831
კატეგორია:გარდაცვლილი 1887
კუნენე

**კუნენე** () — მდინარე სამხრეთ აფრიკაში, ანგოლაში, ნაწილობრივ ნამიბიის საზღვარზე. სიგრძე — 1207 კილომეტრი, აუზის ფართობი — 109 832 კმ². სათავე აქვს ბიეს პლატოზე. ზემო დინებაში მიედინება კლდოვან ხეობაში და ქმნის ჭორომებსა და ჩანჩქერებს, შუაწელში — განიერ ხეობაში, ქვემო დინებაში ხეობა ისევ ჭორომიანია. ერთვის ატლანტის ოკეანეს. წყალუხვია ზაფხულის წვიმების დროს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნამიბიის მდინარეების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ანგოლის მდინარეები
კატეგორია:ნამიბიის მდინარეები
ცუსიმის ბრძოლა

260px|მინიატიურა|ცუსიმის ბრძოლის რუკა
**ცუსიმის ბრძოლა** — რუსეთ-იაპონიის ომის (1904-1905 წწ.) დროს ბრძოლა რუსეთის ესკადრასა და იაპონიის ფლოტს შორის 1905 წლის 27-28 მაისს ცუსიმის კუნძულთან. რუსეთის მეორე წყნარი ოკეანის ესკადრა (სარდალი ვიცე-ადმირალი ზინოვი როჟესტვენსკი), რომელიც ლიბავიდან ვლადივოსტკისაკენ მიემართებოდა, ცუსიმის სრუტეში იაპონიის ფლოტს (სარდალი ჰეიჰაჩირო ტოგო) წააწყდა. იაპონელებმა გადაწყვიტეს რუსეთის ესკადრისათვის გზა გადაეჭრათ და გაენადგურებინათ იგი. როჟესტვენსკიმ ესკადრა ორ კოლონად გადააჯგუფა, ხოლო მტრის გამოჩენისთანავე კვლავ ერთ კოლონად განალაგა და მტერს ცეცხლი დაუშინა. პასუხად იაპონელებმა რუსეთის საფლაგმანო ხომალდებს შეუტიეს, ჯავშნოსანი „კნიაზ სუვოროვი“ მწყობრიდან გამოიყვანეს და საესკადრო ნაღმოსანი „ოსლიაბია“ ჩაძირეს. ბრძოლაში როჟესტვენსკი დაიჭრა და ესკადრის სარდლობა ნ. ნებოგატოვს გადაეცა. რუსეთის ესკადრა იგერიებდა იაპონელთა შეტევას და სვლას ვლადივასტოკისაკენ განაგრძობდა. დაღამებისას ესკადრას იაპონელთა სამოცმა ნაღმოსანმა შეუტია, ჩაძირა ჯავშნოსანი „ნავარინი“, ხოლო მთელი რიგი ხომალდები დააზიანა. სიბნელეში რუსულმა ხომალდებმა ერთმანეთთან კავშირი დაკარგეს. ნაწილი ცალ-ცალკე ჯგუფებად მიიკვლევდა გზას ჩრდილოეთისკენ. 28 მაისს დილისათვის ესკადრამ, როგორც საბრძოლო ძალამ, არსებობა შეწყვიტა, ალყაში მოქცეული ნებოგატოვის რაზმი 4 ხომალდით მტერს დანებდა. ეს იყო რუსეთის საბოლოო დამარცხება ომში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:იაპონიის ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1905 წლის ბრძოლები
სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო

**სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო** (სსს) ან **დი-აი-ეი** () — ამერიკის შეერთებული შტატების ფედერალური მთავრობის ერთ-ერთი ძირითადი სადაზვერვო სააგენტო, რომელიც ეხმარება ამერიკის პრეზიდენტს, თავდაცვის მინიტრს და სხვა მაღალი რანგის სამხედრო და საჯარო პირებს სახელმწიფო დონის სამხედრო უსაფრთხოების ამოცანების გადაწყვეტაში.  დი-აი-ეი-ს ევალება ყველა სახის საგარეო სამხედრო დაზვერვის მოპოვება, ეროვნულ თავდაცვასთან დაკავშირებული პოლიტიკური, ეკონომიკური, ინდუსტრიული, გეოგრაფიული და სამედიცინო დაზვერვის ჩათვლით.

მიუხედავად იმისა, რომ დი-აი-ეი ფუნქციონირებს თავდაცვის სამინისტროს იურისდიქციის ქვეშ, მისი თანამშრომლების (მათი რიცხვია 16,500) უმრავლესობა (65%) სამოქალაქო პირია, რომელთა საიდუმლო მისიები და ანალიტიკური საქმიანობა სცილდება საომარ ზონებს და მოიცავს პლანეტის თითქმის ყველა კუთხეს. დი-აი-ეი-ს აქვს საკუთარი საიდუმლო სამსახური, რომელიც დაკავებულია საერთაშორისო შპიონაჟით მსოფლიოს მასშტაბით, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში სადაც ამერიკის სამხედრო ძალებს უფრო მიუწვდებათ ხელი ვიდრე გადატვირთულ ცენტრალურ სადაზვერვო სააგენტოს.

## დი-აი-ეი-ს საერთაშორისო შპიონაჟის ისტორია
დი-აი-ეი ერთ-ერთია იმ ამერიკული სადაზვერვო სააგენტოთაგან, რომლებიც უფლებამოსილნი არიან აწარმოონ საგარეო დაზვერვა ტრადიციული და ყველასათვის ცნობილი HUMINT-ის საშუალებით, ესე იგი ადამიანების აგენტებად გაგზავნით. (ამერიკის 16 სადაზვერვო ორგანიზაციიდან, ასეთი მხოლოდ რამოდენიმეა, მაგალითად  ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო. სხვები კი, მაგალითად ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო, შპიონაჟს აწარმოებენ სიგნალების დაზვერვის მეშვეობით, როგორიცაა სატელეფონო საუბრების ფარული მოსმენა, იმეილების წაკითხვა, კოდების გაშიფრვა, და რადარის და სამხედრო აპარატურის სიგნალების მოსმენა). შესაბამისად, დი-აი-ეი თავისი ისტორიის მანძილზე მრავალჯერ იყო გარეული ჯაშუშურ სკანდალებში.

### ჯაშუშობა დი-აი-ეი-ს სასარგებლოდ
* ლორენს ა. ქორქორანი - დი-აი-ეი-ს ოფიცერი სანტიაგო, ჩილე-ში, სადაც მან ზოგიერთი წყაროების მიხედვით, დააფინანსა იმ რაკეტების შეძენა, რომლებიც ანტი-სამთავრობო ჯგუფებმა გამოიყენეს ამერიკისთვის არასასურველი სოციალისტი პრეზიდენტის სალვადორ ალიენდეს სასახლის დასაბომბად და აუგუსტო პინოჩეტის რეჟიმის დასამყარებლად 1973 წელს.
### ჯაშუშობა დი-აი-ეი-ს წინააღმდეგ
## იხილეთ აგრეთვე
*აშშ-ის ეროვნული უსაფრთხოების სააგენტო (ენ-ეს-ეი)  
*ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო

## რესურსები ინტერნეტში
* სამხედრო სადაზვერვო სააგენტო 

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის სპეცსამსახურები
სეგედი

280px|მინიატიურა|სეგედის უნივერსიტეტი
280px|მინიატიურა|ქალაქის ხედი ვოტივის ეკლესიის გუმბათიდან
**სეგედი** (; ; ; ხორვატ. *Segedin*; სერბ. *Segedin*, *Сегедин*) — უნგრეთის მესამე უდიდესი ქალაქი, სამხრეთ ალფიოლდის რეგიონის ცენტრი და უდიდესი ქალაქი, ჩონგრადის მედიეს ადმინისტრაციული ცენტრი. სეგედის უნივერსიტეტი ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეულია მთელ უნგრეთში. 

## სახელი
სახელი „სეგედი“ სავარაუდიდ მომდინარეობს ძველუნგრული სიტყვა „სეგიდან“ (კუთხე), რაც მიუთითებს მდინარე ტისის გადახვევას, რომელიც ქალაქზე გაედინება. 

## მდებარეობა
სეგედი მდებარეობს დედაქალაქ ბუდაპეშტიდან 160 კილომეტრით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სერბეთისა და რუმინეთის საზღვრებიდან დაშორებულია 20 კმ-ით. გაშენებულია მდინარე ტისის ორივე ნაპირზე. 

## დემოგრაფია
2012 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 170 052 ადამიანს შეადგენს, რომელთა დაახლოებით 94 % უნგრელია. ასევე სახლობენ სერბები, ბოშები, რუმინელები, გერმანელები, ხორვატები, სლოვაკები, ებრაელები და სხვა.

## დაძმობილებული ქალაქები
*  კემბრიჯი, გაერთიანებული სამეფო, 1977-დან
*  დარმშტადტი, გერმანია, 1990
*  ნიცა, საფრანგეთი, 1969-დან
*  ოდესა, უკრაინა, 1977-დან
*  რახოვი, უკრაინა, 1939-დან და 1997-დან
*  პარმა, იტალია, 1988-დან
*  ლიეჟი, ბელგია, 2001-დან
*  კოტორი, მონტენეგრო, 2001-დან
*  როტერდამი, ნიდერლანდები
*  ტირგუ-მურეში, რუმინეთი, 1997-დან
*  სუბოტიცა, სერბეთი, 1966-დან და 2004-დან
*  ტიმიშოარა, რუმინეთი, 1998-დან
*  ტოლედო, აშშ, 1990-დან
*  ტურკუ, ფინეთი, 1971-დან
*  ლოძი, პოლონეთი, 2004-დან
*  ვეინანი, ჩინეთი, 1999-დან
*  ლარნაკა, კვიპროსი, 1994-დან
*  პულა, ხორვატია, 2003-დან
*   ვარნა, ბულგარეთი, 2010-დან
*   იზმირი, თურქეთი, 2010-დან

## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Szeged(photo album) 
* Szeged, city of sunshine  
* Szeged in Pictures  
* Official site with webcam  
* Another site 
* Official site of the Open Air Festival

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ფერენც II რაკოცი

**ფერენც II რაკოცი** (, (დ. 27 მარტი, 1676, ბორშა, უნგრეთის სამეფო — გ. 8 აპრილი, 1735, ტეკირდაგი, ოტომანთა იმპერია) — უნგრელი არისტოკრატი  და ჰაბსბურგების წინააღმდეგ 1703-11 წლების აჯანყების ლიდერი. ის ასევე იყო იმპერატორის მიერ ხელდასმული ტრანსილვანიის პრინცი და ოქროს საწმისის ორდენის წევრი. დღეისთვის ის აღიარებულია უნგრეთის ეროვნულ გმირად. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* His life 
* A detailed timeline of his rebellion
* His picture on the Hungarian 500 forint banknote 

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსილვანიის მმართველები
კატეგორია:დაბადებული  27 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1676
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1735
კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
კატეგორია:რაკოცები
დედაბრული ხელი

მინიატიურა|დედაბრული ხელის ნიმუში
**დედაბრული ხელი** — ქართული მხედრული დამწერლობის ერთ-ერთი სახეობა, რომელიც სამხრეთ-დასავლეთ საქართველოში, გურიასა და აჭარაში ჩამოყალიბდა. 

დედაბრული ხელის სახელწოდება უკავშირდება იმ ფაქტს, რომ იგი ძირითადად ქალებს შორის იყო გავრცელებული. დედაბრული ხელით შესრულებულია როგორც პირადი წერილები (მაგალითად ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ხელნაწერი H-1258), აგრეთვე ისტორიული საბუთები (Qd-3351, Qd-3366, Qd-3578, Qd-3580) და ხელნაწერი — კარაბადინი (H-1258). არსებობს აგრეთვე დედაბრული ხელით შესრულებული წერილი თურქულ ენაზე. 

დედაბრული ხელის პირველი ზოგადი დახასიათება, რომელიც ორსტრიქონიან ნიმუშთან ერთად გამოქვეყნდა 1878 წელს, ეკუთვნის დიმიტრი ბაქრაძეს. თავად ტერმინი „დედაბრული ხელი“ პირველად 1946 წელს გამოიყენა სიმონ ჯანაშიამ. 1949 წელს დედაბრული ხელი გამოიკვლია და მას ცალკე ნაშრომი უძღვნა თ. ხაჟომიამ.

დედაბრული ხელისათვის დამახასიათებელია მხედრულ ასოთა კუთხოვანი მოყვანილობები. ცალკეულ შემთხვევებში მხედრულად ნაწერ ტექსტში ზედმეტად ჩართულია ნუსხური, უ, ი ან სხვა ასოები. ანის, განის, ენისა და სხვა ზოგიერთ ასოთა მოხაზულობა ემსგავსება XI საუკუნის ადრეულ მხედრულ მოხაზულობებს. დედაბრული ხელით შესრულებული ძეგლები XIX საუკუნით თარიღდება; მეცნიერთა ნაწილი ადრეულ მხედრულთან მსგავსების გამო ვარაუდობს, რომ წერის ეს სახე გაცილებით ადრე უნდა ჩამოყალიბებულიყო.

## ლიტერატურა 
* ს. ჯანაშია, გიორგი შარვაშიძე, თბილისი, 1946
* თ. ხაჟომია, ქართული დამწერლობის ერთ-ერთი თავისებური სახე, „მიმომხილველი“, I, თბილისი, 1949, ტაბ. I-X
* ვ. სილოგავა, ენციკლოპედია ქართული ენა, თბილისი, 2008, გვ. 138

კატეგორია:მხედრული
ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის

**ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის** — ოქროს გლობუსის დაჯილდოების ერთ-ერთი ნომინაცია. გაიცემა 1950 წლიდან.

* (†) აღნიშნავს ოსკარის მოგებას
* (*) აღნიშნავს ოსკარის ნომინაციას

## ლაურეატები
### 1950-იანები
### 1960-იანები
### 1970-იანები
### 1980-იანები
### 1990-იანები
### 2000-იანები
### 2010-იანები
## რესურსები ინტერნეტში
* goldenglobes.org 

კატეგორია:ოქროს გლობუსის ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
ლუკას კრანახი უფროსი

**ლუკას კრანახი (უფროსი)** (; დ. 1472, კრონახი, ზემო ფრანკონია, — გ. 16 ოქტომბერი, 1553, ვაიმარი) — გერმანელი ფერმწერი და გრაფიკოსი. სწავლობდა მამის ხელმძღვანელობით. მუშაობდა ავსტრიაში (დაახლ. 1500–1504), ვიტენბერგში საქსონიის კურფიურსტის ფრიდრიხ ბრძენისა და მისი მემკვიდრეების კარზე (1505-1550), აუგსბურგსა (1550-1552) და ვაიმარში (1552–1553). 1509 წელს იმოგზაურა ნიდერლანდებში. კრანახის ადრინდელი ნაწარმოებები ნოვატორულია. მათში სახეთა თამამი სიმართლე და კომპოზიციის მკვეთრი ასიმეტრია თითქოს შთაგონებულია საზოგადოებაში მოსალოდნელი დიდი ცვლილებების წინათგრძნობით („ჯვარცმა“, 1503, ძველი პინაკოთეკა, მიუნხენი); სურათში „შესვენება ეგვიპტის გზაზე“ (1504, ბერლინ-დალემის სურათების გალერეა), პირიქით, ჭარბობს იდეალური განწყობილება, ხოლო ბუნების აღქმის სიცოცხლე და სიმახვილე საფუძველს უყრის *დუნაის სკოლის* წარმატებებს. ვიტენბერგში ჩამოყალიბდა კრანახის წინააღმდეგობებით აღსავსე შემოქმედებითი სახე, რომელიც გამოხატავდა მხატვრის გარემომცველი სამყაროსა და ეპოქის სირთულეს. კრანახის ტილოები „წმინდა ეკატერინეს საკურთხეველი“ (1506, დრეზდენის სურათების გალერეა), „სათავადო საკურთხეველი“ (1510, სახელმწიფო გალერეა, დესაუ) დგას აღორძინების ხელოვნების მიღწევათა დონეზე. მხატვრის გვიანდელი პერიოდის რელიგიურ თემაზე შესრულებულ ნამუშევრებში რენესანსული პრინციპები შეერწყა მანიერიზმის ნიშნებს, რომლებიც გვაგონებენ გვიანდელი გოთიკის ხელოვნებას. ნამუშევრები: „ვენერა და ამური“ (1509), „მადონა“ (ორივე ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი), „წყაროს ფერია“ (1518, სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, ლაიფციგი). კრანახი მარტინ ლუთერის გავლენით რეფორმაციის იდეების პროპაგანდას ეწეოდა („იოანე ნათლისმცემლის ქადაგება“, გრავიურა ხეზე, 1516), მაგრამ რეფორმაციის მოწინააღმდეგეებისგანაც იღებდა შეკვეთებს (კარდინალ ალბრეხტ ბრანდენბურგელის პორტრეტი, 1526, ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი). კარის მხატვრის მდგომარეობამ განაპირობა კრანახის ნამუშევართა ერთგვარი სტანდარტულობა , მაგრამ პორტრეტულ ჟანრში მან შეინარჩუნა ემოციური ცხოველმყოფელობა და ოსტატობა. ვაიმარში არის კრანახის სახლი, სასახლის მუზეუმში კი — კრანახის გალერეა. საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში დაცულია სურათი „მაჭანკალი“, ვარაუდობენ რომ იგი კრანახს ეკუთვნის.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* CranachNet 
* ლუკას კრანახი უფროსის ნამუშევრები

## სქოლიო 
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1472
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1553
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების თარიღი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ცოფიანები

**„ცოფიანები“** () — საფრანგეთის რევოლუციის (1789-1794 წწ.) პერიოდში რევოლუციონერთა (ჟაკ რუ, ჟან ვარლე, თეოფილ ლეკლერკი და სხვა) იმ მცირე ჯგუფის სახელწოდება, რომელიც ქალაქის პლებეების იდეოლოგად გამოდიოდა. მოითხოვდნენ ტერორს კონტრრევოლუციონერთა, ვაჭართა წინააღმდეგ, მაქსიმუმის შემოღებას და სხვა. აკრიტიკიებდნენ იაკობინელთა 1793 კონსტიტუციას. 
— აცხადებდა ჟაკ რუ 25 ივნისს კონვენტში. „ცოფიანების“ მოთხოვნათა ზედმეტმა რადიკალობამ განაპირობა მათსა და იაკობინელებს შორის ბრძოლა და „ცოფიანების“ განადგურება (1793 წელი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
ცრუდიმიტრი II

200px|მინიატიურა|ცრუდიმიტრი II - XIX საუკუნის მხატვრის ფანტაზია
**ცრუდიმიტრი II** (გ. 21 დეკემბერი, 1610, კალუგა) — ავანტიურისტი, თავს ასაღებდა ივანე IV-ის შვილად, რომელიც ვითომ სასწაულით გადარჩა 1606 წელს. ცრუდიმიტრი II-ის პიროვნება უცნობია. 1607 წელს რუსეთში შემოჭრილმა პოლონელთა რაზმებმა, რომლებსაც ვითომ ცრუდიმიტრი II სარდლობდა, მოსკოვამდე მიაღწიეს და სოფელ ტუშინოში დაბანაკდნენ. ბოიართა ნაწილი ჩადგა ცრუდიმიტრი II-ის სამსახურში, მას მხარი დაუჭირეს კაზაკების ნაწილმაც. მარინა მნიშეკმა, ცრუდიმიტრი I-ის ცოლმა, ცრუდიმიტრი II თავის ქმრად აღიარა. პოლონელთა რაზმები თავს ესხმოდნენ და ძარცვავდნენ ქვეყნის ცენტრალური რაიონების მოსახლეობას. აღშფოთებული ხალხის მასები, რომლებმაც ცრუდიმიტრი II-ს „ტუშინოელი ავაზაკი“ შეარქვეს, აღდგნენ მის წინააღმდეგ. ვასილი შუისკის ბოიარულ მთავრობას ხალხის მოძრაობის გაძლიერების ეშინოდა და ცრუდიმიტრი II-ის წინააღმდეგ საბრძოლველად შვედეთი დაიხმარა, რომელიც პოლონეთთან ომობდა და ეს გახდა აშკარა საბაბი ინტერვენციის დაწყებისა (1609 წლის ზაფხული). ცრუდიმიტრი II ინტერვენტებს აღარ სჭირდებოდათ და პოლონელთა რაზმებმა დატოვეს ტუშინოს ბანაკი, რომელიც 1610 წლის გაზაფხულზე დაიშალა. ცრუდიმიტრი II მარინა მნიშეკთან ერთად კალუგაში გაიქცა, სადაც მოკლა ერთ-ერთმა ნოღაელმა პირადმა მცველმა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1610
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
დებრეცენი

**დებრეცენი** () — უნგრეთის მეორე უდიდესი ქალაქი დედაქალაქ ბუდაპეშტის შემდეგ. წარმოადგენს ჩრდილოეთ ალფიოლდის რეგიონის რეგიონულ ცენტრს და ჰაიდუ-ბიჰარის მედიეს ადმინისტრაციულ ცენტრს. 

## სახელი
ქალაქი პირველად მოხსენიებულია 1 235 წელს სახელით „დებრეზუნი“. ერთ-ერთი თეორიის თანახმად, სახელწოდება კუმანური ან სლავური წარმოშობისაა. ბევრ ენაში სახელი სრულიად სხვანაირად გამოითქმის. 

## კლიმატი
დებრეცენის კლიმატი ცენტრალური ევროპისთვის დამახასიათებელია და მერყეობს ოკეანურიდან ნოტიო კონტინენტურამდე. 

## მდებარეობა
ქალაქი გაშენებულია უნგრეთის დიდ ვაკეზე, ბუდაპეშტიდან 220 კილომეტრით აღმოსავლეთით, ხორტობადის ეროვნული პარკის სიახლოვეს.

## დაძმობილებული ქალაქები
## იხილეთ აგრეთვე
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* ტურისტული გზამკვლევი

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი

**„ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი“** — საქართველოს მეფის თამარის ე. წ. მეორე ისტორიკოსის თხზულების (XIII საუკუნე) პირობითი სახელი. თხზულებაში აღწერილია XII საუკუნის 80-იანი წლებისა და XIII საუკუნის I ათეულის საქართველოს ისტორია. თხზულების ტექსტი არასრული სახით (1203 წლის ბასიანის ბრძოლის დაწყებამდე) შემონახულია „ქართლის ცხოვრების“ ჭალაშვილისეული ნუსხის ძველ ნაწილში, რომელიც პალეოგრაფიული ნიშნებით XVI საუკუნით თარიღდება. „ქართლის ცხოვრების“ ვახტანგისეული რედაქციის ტექსტით (აქ თამარის ცხოვრება წარმოდგენილია თხზულებით, რომელიც თამარის პირველი და მეორე ისტორიკოსების ნაწარმოებების შერწყმით და ზოგიერთი მასალის დამატებით არის შედგენილი), ივანე ჯავახიშვილმა გამოკლების წესით პირობითად აღადგინა ნაშრომის ტექსტის მეორე ნაწილი. 

ძეგლის ავტორის ვინაობა უცნობია. ავტორად ვარაუდობდნენ თხზულების ტექსტში  მოხსენიებულ ბასილი ეზოსმოძღვარს (ივანე ჯავახიშვილი, ვარლამ დონდუა, სიმონ ყაუხჩიშვილი და სხვა) და შოთა რუსთაველს (ილია აბულაძე, სარგის კაკაბაძე). ასევე უცნობია თხზულების დაწერისა და ქართლის ცხოვრების კრებულში შეტანის თარიღი. გამოთქმულია მოსაზრებები, რომ იგი დაწერილი უნდა იყოს 1210-1213 (ი. ჯავახიშვილი, კონსტანტინე გრიგოლია), 1222-1223 ან 1218-1220 (სარგის კაკაბაძე) წლებში, XIII საუკუნის პირველ მეოთხედში (პავლე ინგოროყვა), 1236 წლის შემდეგ (კორნელი კეკელიძე), 1236-1245 წლებში (ი. ლოლაშვილი).

ავტორი დახელოვნებული მწერალია; მსუბუქი, საკმაოდ მხატვრული ენით მოგვითხრობს ამბავს. თამარის პირველი ისტორიკოსისაგან განსხვავებით, შედარებით ნაკლებ ყურადღებას აქცევს სამხედრო და პოლიტიკურ მოვლენებს, უფრო მეტად სამეფო კარის შინაური ცხოვრება აინტერესებს. მასვე მოცემული აქვს თამარის გარეგნობის აღწერა. ცხოვრება მეფეთ მეფისა თამარისი XII-XIII საუკუნეების მიჯნის საქართველოს ისტორიის მნიშვნელოვანი წყაროა და საყურადღებო მონაცემებით ავსებს თამარის პირველი ისტორიკოსის თხზულების ცნობებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი

კატეგორია:ქართლის ცხოვრება
მიშკოლცი

**მიშკოლცი** () — მძიმე სამრეწველო ისტორიის მქონე ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ უნგრეთში. 170 000 (2010) მოსახლით, იგი უნგრეთის მეოთხე უდიდესი ქალაქია. წარმოადგენს ბორშოდ-აბაუი-ზემპლენის მედიეს დედაქალაქსა და ჩრდილოეთ უნგრეთის რეგიონულ ცენტრს.

## გეოგრაფია 
ქალაქი გაშენებულია ორი განსხვავებული გეოგრაფიული რეგიონის გასაყარზე — ბიუკის მთების აღმოსავლეთით, მდინარე სლანის ხეობაში, ბუდაპეშტიდან 175 კილომეტრით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. 2002 წლის მონაცემებით, ქალაქის ფართობი 236,68 კმ² იყო.

## ეკონომიკა 
მიშკოლცი საყოველთაოდ განიხილება როგორც სამრწეველო ქალაქი. ეკონომიკის ზრდამ უმაღლეს მაჩვენებელს სოციალისტურ ხანაში, ინდისტრიალიზაციის დროს მიაღწია. თუმცა, მრეწველობას მიშკოლცში მაინც დიდი ისტორია გააჩნია.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ასანი, სამხრეთი კორეა
*  აშაფენბურგი, გერმანია
*  ბურგასი, ბულგარეთი
*  კლივლენდი, აშშ
*  კატოვიცე, პოლონეთი
*  კოშიცე , სლოვაკეთი
*  ოსტრავა, ჩეხეთი
*  ტამპერე, ფინეთი
*  ვალანსიენი, საფრანგეთი
*  ვოლოგდა, რუსეთი

## იხილეთ აგრეთვე 
* უნგრეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი     
* Official website of Lillafüred   
* Höhlenthermalbad/ARC show your card deutsches office 

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის ქალაქები
ალბერ ოგიუსტ ლაპარანი

**ალბერ ოგიუსტ ლაპარანი** (დ. 30 დეკემბერი, 1839, ბურჟი, შერის დეპარტამენტი, — გ. 5 მაისი, 1908, პარიზი) — ფრანგი გეოლოგი, საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1897). დაამთავრა პარიზის უმაღლესი სამთო სკოლა (1864). ლაპარანის მრავალრიცხოვანი შრომები მიეძღვნა გეოლოგიის სხვადასხვა საკითხს. მრავალჯერ გამოიცა ლაპარანის სახელმძღვანელოები გეოლოგიის, მინერალოგიისა და საწვავი წიაღისეულის გეოლოგიურ დარგებში. მან მონაწილეობა მიიღო საფრანგეთის დეტალური გეოლოგიური რუკის შედგენაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი გეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1839
კატეგორია:გარდაცვლილი 1908
ნიკოლა ლანკრე

მინი|ნიკოლა ლანკრე
**ნიკოლა ლანკრე** (დ. 22 იანვარი, 1690, პარიზი, — გ. 14 სექტემბერი, 1743, პარიზი) — ფრანგი ფერმწერი. როკოკოს წარმომადგენელი. განიცადა ანტონ ვატოს შემოქმედების ძლიერი გავლენა. ხატავდა პეიზაჟებს, პორტრეტებს და ჟანრულ სურათებს, რომლებიც გამოირჩევიან რბილი ფერწერული მანერითა და ოდნავ მქრქალი ფერებით: „მოცეკვავე ქალი კამარგო“ (1730, ერმიტაჟი, სანქტ-პეტერბურგი), „კონცერტი პარკში“ (ალექსანდრ პუშკინის სახელობის სახვითი ხელოვნების მუზეუმი, მოსკოვი), „მუსიკის გაკვეთილი“ (ლუვრი, პარიზი) და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1690
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1743
კატეგორია:ფრანგი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი

**„ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“** — საქართველოს მეფის დავით IV აღმაშენებლის (1089-1125 წწ.) ისტორიკოსის თხზულება. დაწერილია დაახლოებით 1130-იან წლებში. შესულია „ქართლის ცხოვრების“ კრებულში. სავარაუდო ავტორია არსენ ბერი (ს.კაკაბაძე, კ.კეკელიძე, კ. გრიგოლია, ჯ. ოდიშელი). თხზულებაში ასახულია 1080-1125 წლების პერიოდი, როდესაც საქართველო წინა აზიის ერთ-ერთ უძლიერეს სახელმწიფოდ ჩამოყალიბდა. ობიექტურადაა აღწერილი დავითის პროგრესული სამხედრო-პოლიტიკური ხასიათის ღონისძიებები; ნაჩვენებია მის მიერ ეკლესიის დემოკრატიზაციისათვის, ქვეყნის საშინაო და საგარეო ძლიერების ამაღლებისათვის გადადგმული კონკრეტული ნაბიჯები, საქართველოში ყივჩაყთა გადმოსახლების საკმაოდ რთული, გონივრულად განხორციელებული, მრავალი ასპექტის მქონე პროცესი.

ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი პოლემიკური ნაწარმოებია — ავტორი დავითის პოლიტიკის არა მარტო აღმწერი, არამედ აქტიური დამცველი და თანამდგომია. თხზულება დაწერილია დიდად განათლებული, ნიჭიერი სახელმწიფო და სასულიერო მოღვაწის მიერ, ისტორიული პროცესის ახსნისას იგი პროვინდენციალიზმს ეყრდნობა, იყენებს ისტორიულ-შედარებით მეთოდსაც; წინა პლანზე სწევს ქრისტიანული მორალის ძირითად დოგმებს. ნაწარმოებში ვხვდებით რემინესცენციებს სასულიერო წიგნებიდან. ბიზანტიური სამყაროს გავლენით, საქართველოს სახელმწიფოს და მისი მესვეურის გაძლიერების შესაბამისად, აქ პირველად არის აღიარებული მეფის ღვთისსწორობის იდეა (იზოთეოსი) — დავითი „მესიის ხმალია“, მისი სახლით ღმერთი მოქმედებს.

განსაკუთრებით ნათლად რომ წარმოაჩინოს დავით აღმაშენებლის როლი, ისტორიკოსი ძველი აღმოსავლეთისა და ანტიკური სამყაროს ისტორიის კარგი ცოდნის საფუძველზე საინტერესო პარალელებს ავლებს ერთი მხრივ, დავითსა, და მეორე მხრივ, ალექსანდრე მაკედონელსა და ტროის ომის გმირ აქილევსს შორის. იგი ხაზს უსვამს რომ ალექსანდრე მაკედონელის დიდი სახელი მისი ქვეყნის სიძლიერემ განსაზღვრა მსოფლიო-ისტორიულ პროცესში და რომ პირადი ღირსებებით დავითი ალექსანდრეს სრულიად არ ჩამოუვარდებოდა.

თხზულება დაწერილია დახვეწილი სტილით, მდიდარი ქართულით. იკითხება პოეტური პროზის დონეზე. ავტორმა დიდი ოსტატობით წარმოსახა დავითის მშფოთვარე ეპოქის სული, ნათლად უჩვენა სოციალურად დაპირისპირებული ძალების პოლიტიკური ჭიდილი. ნაწარმოები მდიდარია როგორც ისტორიულ-გეოგრაფიული, ისე ქრონოლოგიური მასალით.

## ლიტერატურა 
* *კაკაბაძე ს.*, დავით აღმაშენებლის მემატიანის ვინაობა, ტფ., 1913

## რესურსები ინტერნეტში 
* დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსი, ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი

კატეგორია:ქართლის ცხოვრება
კატეგორია:დავით IV აღმაშენებელი
სტრომატოპორები

**სტრომატოპორები** (Stromatoporoidea)  — ნამარხი უხერხემლოების ჯგუფი. სტრომატოპორების სისტემატიკური ადგილი გაურკვეველია, პირობითად მიაკუთვნებენ ღრუბლებს ან ნაწლავღრუიანებს. არებობდნენ ადრინდელი პალეოზოური ერიდან მეზოზოური ერის ბოლომდე. კოლონიური ორგანიზმებია. ჰქონდათ კიროვანი ჩონჩხი. აერთიანებდნენ 70 გვარს. ბინადრობდნენ ზღვების წყალმარჩხში. სილურულ და დევონურ ეპოქებში მარჯნის პოლიპებთან ერთად მონაწილეობდნენ მარჯნის რიფების წარმოქმნაში. მნიშვნელობა აქვთ სილურული და დევონური პერიოდების ნალექების სტრატიგრაფიისათვის.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ღრუბლები