მარტიო

**მარტიო** () — საჭმელი სოკოს სახეობა ჰიდნანგიუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში.

საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი. იზრდება ნესტიან ნიადაგზე წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, ზაფხულ შემოდგომით. 

სოკო პირველად აღწერა ავსტრიელმა ბუნებისმეტყველმა ჯოვანი ანტონიო სკოპოლიმ 1772 წელს როგორც *Agaricus laccatus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ინგლისელმა ბოტანიკოსმა და მიკოლოგმა მორდეკაი კუბიტ კუკმა 1884 წელს.
  
**სამეცნიერო სინონიმები**
* *Agaricus janthinus* Batsch (1783)  
* *Agaricus amethysteus*  Bull. (1785) 
* *Omphalia rosella*  (Batsch) Gray (1821)  
* *Clitocybe laccata*   (Scop.) P.Kumm. (1871) 
* *Collybia laccata*  Quél. (1888)  
* *Laccaria affinis*   (Singer) Bon (1983) 

## აღწერა
ქუდის დიამეტრი 6 სმ-მდე აღწევს. თავდაპირველად ამობურცულია, შემდეგ — გაშლილი, შუაში ჩაღრმავებული, ტიტველი ან წვრილბოჭკოვანი ზედაპირით. ქუდის ფერი ამინდის მიხედვით იცვლება: ჰაერის საშუალო ტენიანობის დროს
მოწითალო-მოვარსისფრო-ხორცისფერი ხდება, მშრალ ამინდში კი — მოყვითალო.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები სქელი, განიერი, მეჩხერი, ცვილისებრი, ფეხთან შეზრდილი ან სუსტად დაღმავალი მასზე, ხორცისფერი თეთრი ნაფიფქით.

ფეხის სიგრძე — 3-10 სმ, სისქე — 0,2-1 სმ, თანაბარია, მოგრეხილი, ბოჭკოვანი ზედაპირით, ძირში თეთრფიფქოვანია, ქუდისფერი.

რბილობი — ქუდისფერი, თხელი, ფეხში ბოჭკოვანია. მკვეთრად გამოხატული სუნის გარეშე. გემოზე მოტკბოა.

სპორების მტვერი — თეთრი. სპორები — სფეროსებრი, ხორკლიანი ზედაპირით, 8-11 მკმ. ბაზიდიუმი — ოთხსპორიანი.

ფაილი:Laccaria laccata (29119117746).jpg
ფაილი:Laccaria laccata s. l. - Lindsey 1a.jpg
ფაილი:Lacc.lacc.jpg
ფაილი:Laccaria laccata (The Deceiver) cap at Lainshaw Woods.jpg
ფაილი:Galerina.autumnalis2.-.lindsey.jpg
ფაილი:Laccaria laccata 1.jpg
ფაილი:Laccaria laccata (4501591685).jpg
ფაილი:Laccaria laccata, Pretoriuskloof, b.jpg

## გავრცელება და ეკოლოგია
ფართოდაა გავრცელებული ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ზომიერ სარტყლებში — ჩრდილოეთ ამერიკა, აზია, ევროპა, ჩრდილოეთ აფრიკა. აგრეთვე გვხვდება ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში. საქართველოში გავრცელებულია ყველა რეგიონში.

იზრდება ნიადაგზე სხვადასხვა ტიპის წიწვოვან და ფოთლოვან ტყეებში, აგრეთვე ტყის პირებსა და პარკებში. მიკორიზას ქმნის ფიჭვთან, წიფელთან, არყთან და სხვ.

**სეზონი** — ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

## კვებითი ღირებულება
მიუხედავად მცირე ზომებისა, მარტიო საკმაოდ გემრიელ სოკოდ მიიჩნევა. იჭმევა ახალი, შემწვარი სახით. აგრეთვე გამოიყენებენ სხვადასხვა წვნიან კერძებში. როგორც წესი ფეხი უხეშია და არ ჭამენ. გემოზე მოტკბოა.

ზოგიერთი სახელმძღვანელო ურჩევს გამოუცდელ მესოკოვეებს თავი შეიკავონ მისი შეგროვებისაგან, რადგანაც იგი მეტად წააგავს რამდენიმე შხამიან სახეობას ინოციბეს, კლიტოციბესა და აბლაბუდიანი სოკოების გვარიდან.

## მსგავსი სახეობები

ფაილი:Clitocybe rivulosa, old.png|*Clitocybe rivulosa*
ფაილი:Collybia dryophila 040418w.jpg|*Gymnopus dryophilus*
ფაილი:Brennende Rübling Gymnopus peronatus.jpg|*Gymnopus peronatus*
ფაილი:Inocybe cookei a1.JPG|*Inocybe cookei*
Inocybe lilacina (32212769233).jpg|*Inocybe lilacina*
ფაილი:2010-08-12 Laccaria tortilis.jpg|*Laccaria tortilis*
ფაილი:Cortinarius semisanguineus G6 (6).JPG|*Cortinarius semisanguineus*
ფაილი:Laccaria-amethystina-381.jpg|*Laccaria-amethystina*
Laccaria maritima (Theodor.) Singer 470610.jpg|*Laccaria maritima*
ფაილი:Laccaria.jpg|*Laccaria proxima*    
ფაილი:Feldschwindling 02.jpg|*Marasmius oreades*
ფაილი:Mycetinis alliaceus - Marpingen - Härtelwald - 20111023-03.jpg|*Mycetinis alliaceus*
ფაილი:Marasmius wynnei.JPG|*Marasmius wynnei*
Mycena luteovariegata (26657109829).jpg|*Mycena pura*

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*
*მარტიო — საქართველოს სოკოებისა და ლიქენების ეთნობიოლოგია
* *Laccaria laccata* — Field Museum of Natural History

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ჰიდნანგიუმისებრნი