open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კავკასიის ნაკრძალი

მინი|კავკასიის ნაკრძალის ერთ-ერთი მონაკვეთი
**კავკასიის ნაკრძალი** () — ნაკრძალი ქალაქებს სოჭსა და მაიკოპს შორის (კრასნოდარის მხარე), ძირითადად კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ (მდინარეების დიდი ლაბის და ბელაიის ზემო დინება) და სამხრეთ კალთებზე (მდინარეების მზიმთის, სოჭის და შახეს ზემო დინება). ფართობი 263,5 ათასი ჰა (1977). დაარსდა 1924 წელს ჩრდილოეთ-დასავლეთ კავკასიის ბუნებრივი კომპლექსების დაცვის მიზნით.

კავკასიის ნაკრძალში 300-მდე ენდემური სახეობაა. ზღვის დონიდან 900-1200 მ-ზე ფართოდ არის გავრცელებული წიფლნარი, სამხრეთი კალთები 900 მ-მდე დაფარულია მუხნარით, რომელშიც შერეულია რცხილა, პანტა, მაჟალო, ტყემალი, ლეკა, ცაცხვი და სხვა. 1000-1900 მ-ზე ჭარბობს სოჭნარი. ტყის სარტყლის ზედა საზღვარზე სუბალპური ტანბრეცილი ტყეებია, შერეულია არყის, ცირცელის,  მაღალმთის ბოკვის, მუხისა და წიფლის  ხეები. 1900-2500 მ-ზე სუბალპური და ალპური მდელოებია. სუბნივალურ სარტყელში (2800-2900 მ-ზე ზემოთ) შიშველ კლდეებზე თითო-ოროლა ბალახოვანი მცენარეა, უფრო მაღლა კი ნივალური სარტყელია. ნაკრძალის დასავლეთ ნაწილში კოლხური ტიპის ქვეტყეა, სადაც ხარობს წყავი, შქერი, ბზა, ბაძგი, ივლი და თავგისარა.

ნააკრძალში ძუძუმწოვრებიდან გავრცელებულია დასავლეთკავკასიური ჯიხვი, კავკასიური არჩვი, გარეული ღორი, მურა დათვი, კავკასიური ირემი, ტყისა და თეთრყელა კვერნა, წავი, წაულა, პრომეთესეული მემინდვრია და სხვა. ცდილობენ ადრე განადგურებული კავკასიური დომბის მოსენებას. წინათ აქ ჯიქიც ყოფილა.

ნაკრძალში შედის აგრეთვე დიდი ახუნის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთებზე განლაგებული ხოსტის რელიქტური ბზიანუთხოვრიანი კორომი (ფართობი 300 ჰა).

## რესურსები ინტერნეტში
* კავკასიის ნაკრძალი – ოფიციალური საიტი  

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ნაკრძალები
კავკასიის საექიმო საზოგადოება

**კავკასიის საექიმო საზოგადოება** ჩამოყალიბდა 1864 წლის აპრილში მოწინავე ქართველ და რუს ექიმთა (ივანე სობოლშჩიკოვი, გიორგი დავრიშვილი, ივანე მინკევიჩი, ივანე დეპნერი, ზაქარია ზუბალაშვილი, სტეფანე ბასტამაშვილი, ივანე პრიბილი, ე. გომბალტი, მიხეილ ჩიგიანი, იოსებ სააკაშვილი და სხვ.) თაოსნობით. კავკასიის საექიმო საზოგადოების ყურადღების ცენტრში იყო საქართველოსა და კავკსიის კლიმატურ-ბალნეოლოგიური რესურსების, სამხარეო პათოლოგიის, მოსახლეობის ანთროპოლოგიის, ეთნოგრაფიის და ხალხური მედიცინის შესწავლა. კავკასიის საექიმო საზოგადოება ოქმებისა და შრომათა კრებულების სახით აქვეყნებდა საზოგადოების სხდომებზე მოსმენილ მოხსენებებს. საზოგადოების საპატიო წევრები იყვნენ რუდოლფ ვირხოვი, ნიკოლოზ პიროგოვი, ივანე თარხნიშვილი, რომლებიც ხშირად აქვეყნებდნენ წერილებს მის კრებულებში. კავკასიის საექიმო საზოგადოება ორჯერ დააჯილდოვეს მედლებით მოსკოვისა და ვენის საერთაშორისო გამოფენებზე. საზოგადოებამ 1928 წლამდე იარსება და მოაწყო ექიმთა 2 ყრილობა (1893, 1901).

## ლიტერატურა
*შენგელია მ., ქართული მედიცინის ისტორია, თბ., 1970.

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სამეცნიერო ორგანიზაციები
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ორგანიზაციები
კავკასიის სასწავლო ოლქი

**კავკასიის სასწავლო ოლქი** — 1846 წელს დაარსებული სამხედრო ოლქი, სათავეში ედგა მზრუნველი. კავკასიის სასწავლო ოლქი პირველად შედგებოდა 4 გუბერნიისაგან: თბილისის, ქუთაისის, სტავროპოლისა და შავისღვისპირეთის. 1860 წელს მეფისნაცვალმა ბარიატინსკიმ კავკასიის სასწავლო ოლქი გააუქმა და სკოლების მმართველობა გუბერნიებს გადასცა. ეს ღონისძიება მიზანშეწონილი არ გამოდგა და 1864 წელს დააარსეს კავკასიის სასწავლო დაწესებულებების ინსპექცია, ხოლო 1868 წელს აღადგინეს კავკასიის სასწავლო ოლქი და 6 გუბერნია დააწესეს: თბილისის, ქუთაისის, ბაქოს, ერევნის, სტავროპოლის და ყუბანის, ელიზავეტოპოლის (განჯის) გუბერნიის სკოლები ემორჩილებოდა თბილისის სასწავლებელთა მმართველობას. 1872 წელს კავკასიის სასწავლებელთა მართვის ახალი დებულებით, კავკასიის სასწავლო ოლქის კონტროლს დაექვემდებარა არა მარტო ოფიციალური, არამედ საზოგადოებრივი და კერძო სკოლებიც. შეიქმნა სამზრუნველო საბჭო, დაწესდა 2 ინსპექტორის შტატი, დამატებით შეიქმნა ელიზავეტოპოლის გუბერნიის სკოლების დირექცია. ადგილობრივი სასწავლო სისტემა მთლიანად გაუთანაბრდა რუსეთის იმპერიაში მოქმედ სისტემას. ყველა სასწავლო ოლქი, მათ შორის კავკასიის სასწავლო ოლქი, გაუქმდა 1918 წელს.

## ლიტერატურა
* *პაპავა ნ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 309, თბ., 1980

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სასწავლებლები
გეოგრაფიული რუკა

ს მსოფლიო რუკა, ამსტერდამი, 1689]]
, 2004]]
**გეოგრაფიული რუკა** — დედამიწის ზედაპირის ან მისი ნაწილის შემცირებული და განზოგადებული გამოსახულება სიბრტყეზე.
რუკაზე გეოგრაფიული ობიექტების შემცირების ხარიხს გვიჩვენებს მასშტაბი.
რუკების უმრავლესობას არაერთი საერთო მახასიათებელი გააჩნია. ყოველ რუკაზე წარმოდგენილი მასშტაბი, გრადუსთა ბადე, პირობითი ნიშნები და გეოგრაფიული ობიექტების ნაწილი. გეოგრაფიული ობიექტებიდან ძირითადია სანაპირო ხაზი, მდინარეები, წყალსატევები, გზები, მთავარი ქალაქები, პოლიტიკური საზღვრები და სხვ. აღნიშნული მახასიათებლები რუკის ზოგადგეოგრაფიულ ფონს (საფუძველს) წარმოადგენს, რომლის მიხედვითაც გეოგრაფიული მოვლენები და პროცესები წარმოჩინდება.
   
რუკაზე გეოგრაფიული ობიექტის შემცირების ხარისხს მასშტაბი განსაზღვრავს. მასშტაბს ჩვეულებრივ წილადით აღნიშნავენ. ზოგჯერ რუკაზე მოცემულია ხაზოვანი მასშტაბი, რომელიც დაყოფილია სანტიმეტრებად, ყოველ სანტიმეტრს კი შეესაბამება კონკრეტული მანძილი დედამიწის ზედაპირზე.

## რუკის ისტორია 
ადამიანი რუკებს უძველესი დროიდან ქმნიდა, რითაც თვალსაჩინო წარმოდგენა ეძლეოდა გეოგრაფიული ობიექტების ურთიერთგანლაგებაზე. რუკების კრებადობას ატლასი ეწოდება. ტერმინი ატლასი შემოტანილია აღორძინების ხანაში ფლამანდრიელი კარტოგრაფის გერჰარდ მერკატორის მიერ.

ამჟამად ქაღალდის რუკების გარდა არსებობს ელექტრონული რუკები — რუკები, რომელიც გამოსახულია კომპიუტერის ეკრანზე. ამგვარი რუკების მეშვეობით მანძილების და სხვა კარტოგრაფიული გაზომვების ჩატარება ბევრად ადვილი, სწრაფი და ზუსტია. მასზე მხოლოდ ხაზის გატარებაა საჭირო ნებისმიერ ორ პუნქტს შორის, მონაცემებს კი სპეციალური პროგრამა მყისიერად დაითვლის. ერთ-ერთი ამგვარი კომპიუტერული პროგრამაა Google Earth.

## რუკის ტიპები 
*გეოგრაფიული ატლასი
*საგზაო რუკა
*ტერორის კარტოგრაფია
*თემატური რუკა
*ტოპოგრაფიული რუკა
*სინოპტიკური რუკა
*მსოფლიო რუკა
*გეოლოგიური რუკა
*ვარსკვლავური ცის ატლასი

## რესურსები ინტერნეტში
* სხვადასხვა რუკები 
* Maps-For-Free.com  რელიეფური რუკები
* გეოგრაფია და რუკები, ილუსტრირებული გზამკვლევი
* ისტორიული რუკების კოლექცია  
* კარტოგრაფიის ისტორიის პროექტი 
* ორეგონის უნივერსიტეტის რუკები 
* მსოფლიოს რუკები 
* რუკების ონლაინ–კოლექცია
* რუკების ჟურნალი 
* რუკების კოლექცია
* მსოფლიოს ძველი რუკები და ატლასები 

კატეგორია:რუკები
კატეგორია:კარტოგრაფია
ვალპურგის ღამე

[მინი|200პქ|ვალპურგის ღამე [ჰაიდელბერგი|ჰაიდელბერგში]]
**ვალპურგის ღამე** — წმ. ვალპურგისის დღესასწაულის (პირველი მაისის) წინა ღამე, როდესაც ძველი გერმანული ხალხური ცრურწმენით ჰარცის მთის უმაღლეს მწვერვალ ბროკენზე იმართება კუდიანებისა და ჯადოქრების დღესასწაული, ღრეობა.

## ისტორია 
ამ ფესტივალს სახელი წმინდა ვალპურგას სახელი დაერქვა მონაზვნის გამო, რომელიც დაიბადა უესექსში 710 წელს. ის იყო წმინდა ბონიფასეს დისწული და ლეგენდის მიხედვით საქსონელი პრინცი წმინდა რიჩარდის შვილი. ის თავის ძმებთან ერთად მოგზაურობდა ფრანკონიაში, გერმანიაში, სადაც ის გახდა მონაზონი და ცხოვრობდა ჰაიდენჰაიმის დედათა მონასტერში, რომელიც დააარსა მისმა ძმამ უილიბალდმა. ვალპურგა გარდაიცვალა 25 თებერვალს 777 წელს და ეს დღე დღემდე ატარებს მის სახელს, ტრადიციულ კათოლიკური კალენდრით. მისი ნაწილები გადმოასვენეს 1 მაისს და ეს დღეც ატარებს მის სახელს მაგალითად ფინური და შვედური კალენდრით.

ისტორიულად ვალპურგის ღამე წარმოდგება წარმართული საგაზაფხულო წესჩვეულებებიდან. ნორვეგიული ტრადიციით ვალგურგის ღამე მიჩნეულია „დაცემულთა ზღუდედ“. დღესასწაულობენ იმ დროს, როდესაც გარდაიცვალა ოდინი რუნების ცოდნის დასაბრუნებლად. ნათქვამია, რომ ამ ღამეს სისუსტის ჟამი დგება ცოცხლების და მკვდებს შორის. კოცონებს ანთებენ იმისთვის, რომ მოიშორონ მკვდარი და ქაოსური სულები, რომლებიც ცოცხლებს შორის დახეტიალობენ. იმის გამო, რომ ვალპურგის დღე დაემთხვა ამ დღესასწაულს, ის უკვე აღიქმება ერთსა და იმავე დღესასწაულად. ეს ორი დღე აირია ერთმანეთში და შეიქმნა ვალპურგის ღამის დღესასწაული.

## თანამედროვე ეპოქაში 
ამ ღამეს განსაკუთრებული რიტუალები ეწყობა სატანისტების და ჯადოქრების მიერ. სხვათა შორის ანტონ ლავეიმ სატანისტური ეკლესიაც სწორედ ვალპურგის ღამეს დააარსა 1966 წელს. პირველ მაისს აღიმართება ხოლმე ე. წ. „მაისის ხე“, მიწისა და ცის გამაერთიანებელი, დამაკავშირებელ სიმბოლოდ. ევროპის ბევრ ქვეყნებში ეს ტრადიცია დღემდე შემორჩენილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Walpurgisnacht Events Guide .
* Video - ბრამ სტოკერის ვალპურგის ღამე.
* ვალპურგის ღამის აღნიშვნა უპსალაში, შვედეთი.

კატეგორია:წარმართული დღესასწაულები
Franz Ferdinand (ალბომი)

***Franz Ferdinand*** —  შოტლანდიური როკ-ჯგუფ Franz Ferdinand-ის სადებიუტო ალბომი, რომელიც 2004 წელს გამოვიდა, ლეიბლზე Domino Records. იგი ჩაიწერა 2003 წელს, Gula Studios-ში (მალმე, შვედეთი). ალბომის პროდიუსერები არიან ჯგუფი და ტურე იუჰანსონი. ალბომი ბრიტანეთის ჩარტში 2004 წლის თებერვალში მოხვდა, მესამე პოზიციაზე. მასში შეტანილია სიმღერები, მოხვედრილი ბრიტანეთის საუკეთესო ათეულში - „Take Me Out“ და „The Dark of the Matinée“, ისევე, როგორც 20-ეულის ჰიტი „Michael“.

## სიმღერების სია
## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:Franz Ferdinand-ის ალბომები
კატეგორია:2004 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Epic Records-ის ალბომები
კატეგორია:Domino Recording Company-ს ალბომები
კატეგორია:მერკურის ჯილდოს მფლობელი ალბომები
The Best of the Pink Floyd

***The Best of the Pink Floyd***, აგრეთვე გამოცემული დისკის ***Masters of Rock*** სახით — 1970 წელს გამოსული ნაკლებად ცნობილი, დაბალბიუჯეტიანი კრებული, რომელიც შეიცავს ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის 1967-1968 წლებში ჩაწერილ სიმღერებს. ალბომის პირველი ვერსია გამოვიდა 1970 წელს, ნიდერლანდებში, მოგვიანებით კი უნგრეთში. 1974 წელს შეიმუშავეს მისი ახალი დიზაინი. ამ სახით იგი გამოიცა გერმანიაში, იტალიაში და ნიდერლანდებში. გარეკანზე გამოყენებულია სურათი ალბომიდან *Meddle*, რომელზეც გილმორის სახის მაგივრად გამოტანილია სიდ ბარეტის ფოტოსურათი.

*The Best of* გამოვიდა მხოლოდ მონო გრამფირფიტის სახით და ამრიგად, მხოლოდ მასზე იყო შესაძლებელი Apples and Oranges-ის მონო ვერსიის მოსმენა. ეს აგრეთვე იყო ერთადერთი გრამფირფიტა, რომელზეც ჩაწერილი იყო It Would Be So Nice, შეცვლილი რადიოეთერისთვის. მასში ნახსენები  *Daily Standard*, გამოცემა  *Evening Standard*-ის მაგივრად.

ამჟამად Masters of Rock არ გამოიცემა, თუმცა არსებობს მისი ბევრი მეკობრული ვერსია.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერა არის ორიგინალური სინგლებიდან, გარდა აღნიშნულისა.

### მხარე 1
#Chapter 24 (ალბომიდან *The Piper at the Gates of Dawn*)&nbsp;– 3:36
#Matilda Mother (შეცდომით მითითებულია, როგორც Mathilda Mother; ალბომიდან *The Piper at the Gates of Dawn*)&nbsp;– 3:03
#Arnold Layne&nbsp;– 2:51
#Candy and a Currant Bun&nbsp;– 2:38
#The Scarecrow&nbsp;– 2:07

### მხარე 2
#Apples and Oranges (სტერეო მიქსი)&nbsp;– 3:01
#It Would Be So Nice (ალტერნატიული დაბოლოება) (რიჩარდ რაიტი)&nbsp;– 3:39
#Paint Box (სტერეო მიქსი) (რაიტი)&nbsp;– 3:27
#Julia Dream (როჯერ უოტერსი)&nbsp;– 2:28
#See Emily Play&nbsp;– 2:50

## პერსონალი
*სიდ ბარეტი&nbsp;– გიტარა, ვოკალი
*დევიდ გილმორი&nbsp;– გიტარა, ვოკალი (Julia Dream და It Would Be So Nice, არ არის მითითებული)
*ნიკ მეისონი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია
*როჯერ უოტერსი&nbsp;– ბას გიტარა, ვოკალი
*რიჩარდ რაიტი&nbsp;– კლავიშებიანი საკრავები, ფორტეპიანო, ორგანი, ვოკალი (ასევე შეცდომით მითითებულია, რომ უკრავს ბას გიტარაზე)

## სქოლიო 
კატეგორია:პინკ ფლოიდის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1970 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1974 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
კატეგორია:ალბომები ნორმან სმითის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჯო ბოიდის პროდიუსერობით
კატეგორია:Columbia Records-ის კომპილაციური ალბომები
You Could Have It So Much Better

***You Could Have It So Much Better*** — Franz Ferdinand-ის მეორე სტუდიური ალბომი, რომელიც 2005 წლის 3 ოქტომბერს გამოვიდა დიდ ბრიტანეთში.

## სიმღერების სია 
ყველა სიმღერა დაწერილია ალექს კაპრანოსის, ნიკ მაკ-კართის, ბობ ჰარდისა და პაულ ტომსონის მიერ. სადაც მითითებული არაა, წამყვანი ვოკალისტია ალექს კაპარსონი.

# The Fallen — 3:42
# Do You Want To — 3:38
# This Boy — 2:21
# Walk Away — 3:36
# Evil and a Heathen — 2:05
# You’re the Reason I’m Leaving — 2:47
# Eleanor Put Your Boots On — 2:49
# Well That Was Easy — 3:02
# What You Meant — 3:24
# I’m Your Villain — 4:03
# You Could Have It So Much Better — 2:41
# Fade Together — 3:03
# Outsiders — 4:02

### ბონუს ტრეკები 
# Your Diary (იაპონურ გამოშვებაში, ასევე სინგლ „Do You Want To-ის“ ბრიტანული დისკის მეორე გვერდზე) — 3:08
# Fabulously Lazy (იაპონურ გამოშვებაში, ასევე სინგლ „Do You Want To-ის“ ბრიტანული მაქს-დისკის მეორე გვერდზე) — 2:55
#* წამყვანი ვოკალისტი პაულ ტომსონი.
# Do You Want To — 3:42

### მეორე გვერდი 
# Get Away
# Your Diary
# Fabulously Lazy
# Sexy Boy
# Brown Onions
# Jeremy Fraser
# Wine in the Afternoon
# Ghost in a Ditch
# What You Meant (აკუსტიკური)

## სქოლიო 
კატეგორია:2005 წლის ალბომები
კატეგორია:Franz Ferdinand-ის ალბომები
კატეგორია:Domino Recording Company-ს ალბომები
კატეგორია:Epic Records-ის ალბომები
კავკასიონი (ჟურნალი)

**„კავკასიონი“** — ქართული ყოველთვიური ჟურნალი, საქართველოს სსრ მწერალთა კავშირის ორგანო, გამოდიოდა თბილისში 1924 წელს. გამოვიდა 4 ნომერი. თანამშრომლობდნენ კონსტანტინე მაყაშვილი, იოსებ გრიშაშვილი,  სანდრო  შანშიაშვილი, ლეო ქიაჩელი, შალვა დადიანი, დავით კლდიაშვილი, ალექსანდრე აბაშელი, კონსტანტინე  ჭიჭინაძე, ალექსანდრე არსენიშვილი, სანდრო  ცირეკიძე, ვალერიან გაფრინდაშვილი, ნიკოლოზ ლორთქიფანიძე, კოტე მარჯანიშვილი, იაკობ ნიკოლაძე, გიორგი წერეთელი და სხვა. გამომცემელი მწერალთა კავშირის საბჭო. რედაქტორი — პავლე ინგოროყვა. ჟურნალი აკრძალა ხელისუფლებამ, როგორც „შოვინისტური გამოცემა“.1925 წლიდან ჟურნალი გამოდიოდა „ახალი კავკასიონის“ სახელწოდებით.

## ლიტერატურა
* *სიგუა, სოსო*., „მოდერნიზმი“, თბ. „მწერლის გაზეთი“, 2008

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:სამეცნიერო ჟურნალები
კარსანი

**კარსანი** — სოფელი საქართველოში, მცხეთის მუნიციპალიტეტში, მცხეთის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 700 მ, მცხეთიდან 8 კმ.

## გეოგრაფია
კარსანი მდებარეობს საქართველოს დღევანდელ და ანტიკურ დედაქალაქებს — თბილისსა და მცხეთას შორის მოქცეულ პატარა ხეობაში, მტკვრისა და არაგვის შესართავთან. ხეობა სიგრძეში სულ შვიდიოდე კილომეტრს წარმოადგენს და დონეთა სხვაობა ხეობის თავსა და ბოლოს შორის 500 მეტრს აღემატება, რის შედეგადაც ხეობა გამოირჩევა წარმტაცი ბუნებითა და ეკომრავალფეროვნებით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.

## ისტორია
გადმოცემების თანახმად, კარსნის სიახლოვესაა დაკრძალული ქართველთა ეთნარქი — ქართლოსი. ქართული საისტორიო-საეკლესიო ტრადიციის მიხედვით, იბერიის მეფეებს ნაბუქოდონოსორისაგან დევნილი ებრაული თემისთვის მიუციათ კარსანი სამკვიდროდ.

1904 წელს სოფელში გაიხნსა თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიის განყოფილება, რომელიც 1935 წლიდან გადაიტანეს დუშეთში (დუშეთის გეოფიზიკური ობსერვატორია). ამ პერიოდისაა სოფელში დღემდე შემორჩენილი ობსერვატორიის ნაგებობა.

თვითმხილველების გადმოცემით მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში აქ ლავრენტი ბერიას ხელმძღვანელობით ფიზიკოსები საიდუმლო იარაღზე მუშაობდნენ, რის გამოც ხეობა მოქალაქეებისგან დაცლილი და გადაკეტილი ყოფილა.

ომის შემდგომ შენობა გადაეცათ არქეოლოგებს, რომლებიც არმაზისხევი-არმაზციხე-კარსნის არქეოლოგიურ ნაკრძალში მუშაობდნენ. 50-იან წლებში აქ განთავსებული იყო ფიზიკის ინსტიტუტის ლაბორატორიები. ინსტიტუტის ატომური რეაქტორის ამუშავების შემდეგ ამ კომპლექსში განთავსდა ტუბსაავადმყოფო. ლანდშაპტური პირობებისა და დიდი დასახლებებიდან იზოლაციის გამო. საავადმყოფომ ფუნქციონირება შეწყვიტა 1980-იანი წლების ბოლოს.

## იხილეთ აგრეთვე
*კარსნისხევის არქეოლოგიური ძეგლები
*კარსანის ღვთისმშობლის ეკლესია
*კარსანის წმინდა ნინოს ეკლესია

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის კურორტები
უხერხული სიმართლე

***უხერხული სიმართლე*** (ინგლ. „Inconvenient Truth“) — ამერიკული კინოაკადემიის ოსკარის მფლობელი დოკუმენტური ფილმი გლობალური დათბობის შესახებ წარმოდგენილი აშშ-ის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტი ალბერტ გორის, ხოლო გადარებული დევის გუგენჰაიმის მიერ. ფილმის თანმხლები წიგნი გორის ავტორობით ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერთა სიაში მოხვდა 2006 წელს.

ფილმის პრემიერა გაიმართა 2006 წელს სანდენსის კინოფესტივალზე და კინოთეატრებში ნიუ-იორკსა და ლოს-ანჯელესში 2006 წლის 24 მაისს გაიხსნა. $49 მილიონი შემოსავლით „უხერხული სიმართლე“ მეოთხე ყველაზე შემოსავლიანი დოკუმენტური ფილმია ამჟამად აშშ-ში, ფარენჰაიტ 9/11-ის, პინგვინთა მარშისა და სიკოს შემდეგ. ფილმის დისტრიბუტორი „პარამაუნტ კლასიკსი“ კინოჩვენების შემოსავლების 5%-ს, ხოლო გორი მთელ შემოსავალს კლიმატის დაცვის ალიანსს ურიცხავს. ფილმმა ზოგადად დადებითი გამოხმაურება მიიღო, თუმცა გლობალური დათბობის კრიტიკოსთა მტკიცებით ის „მეტად გაზვიადებული და მცდარია“.

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:დოკუმენტური ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2006 წლის ფილმები
კატეგორია:კლიმატის ცვლილება
ბასტა რაიმზი

**ტრევორ ტაიემ სმითი, უმც.** (; უკეთ ცნობილი, როგორც **ბასტა რაიმზი** ()     დ. 20 მაისი, 1972) — ამერიკელი ჰიპ-ჰოპის მუსიკოსი და მსახიობი. მეტსახელი ამერიკელმა რეპერმა ჩაკ დიმ შეარქვა (ყოფილი ფეხბურთელი ნახევარმცველი ჯორჯ "ბასტერ" რაიმზის სახე;ო) მისი შესრულების ნახვის შემდეგ. თავდაპირველად მოღვაწეობდა ჯგუფთან "Leaders of the New School", რომელთანაც ორი ალბომი გამოუშვა, 1996 წლიდან კი სოლო კარიერას ეწევა. ამ პერიოდის მისი ჰიტ სინგლი გახდა Woo-Hah!! Got You All in Check. ბასტა რაიმზი განთქმულია მისი ხშირად რითმის ძალიან სწრაფი გამოთქმით, როგორც ეს მაგალითად მის ჰიტებშია Gimme Some More ან Break Ya Neck.

## დისკოგრაფია 
* *A Future Without a Past* (1991) ჯგუფი Leaders of the New School
* *T.I.M.E.* (1993) ჯგუფი Leaders of the New School
* *The Coming* (1996)
* *When Disaster Strikes* (1997)
* *The Imperial* (1998) ჯგუფი Flipmode Squad
* *E.L.E. (Extinction Level Event): The Final World Front* (1998)
* *Anarchy* (2000)
* *Genesis* (2001)
* ''It Ain't Safe No More* (2002)
* *The Big Bang* (2006)
* *Back on My B.S.* (2009)
* *Year of the Dragon'' (2012)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* ბიოგრაფია, ფოტო გალერეა და ვიდეო 
*

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:ჰიპ-ჰოპ მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Yeah Yeah Yeahs

**Yeah Yeah Yeahs** — ამერიკული ინდი-როკ ჯგუფი, ჩამოყალიბებული ნიუ-იორკში 2000 წელს. მასში შედიან ვოკალისტი და პიანისტი კარენ ო, გიტარისტი და კლავიშისტი ნიკ ზინერი და დრამერი ბრაიან ჩეიზი. ცოცხალი გამოსვლების დროს მათ უერთდება მეორე გიტარისტი დევიდ პაჯო.  ჯგუფს გამოცემული აქვს ოთხი სტუდიური ალბომი.

## დისკოგრაფია
* *Fever to Tell* (2003)
* *Show Your Bones* (2006)
* ''It's Blitz!* (2009)
* *Mosquito'' (2013)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*
*Yeah Yeah Yeahs Twitter-ზე

## სქოლიო

კატეგორია:ამერიკული ინდი როკ-ჯგუფები
კატეგორია:ამერიკული პანკ-როკ ჯგუფები
კატეგორია:Interscope Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:2000 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:Modular Recordings-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Polydor Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Touch and Go Records-ის შემსრულებლები
კავკასიონის მთავარი ქედის ანტიკლინორიუმი

**კავკასიონის მთავარი ქედის ანტიკლინორიუმი** — კავკასიის ერთ-ერთი მთავარი გეოტექტონიკური ერთეული. ჩამოყალიბდა ალპური ტექტოგენეზისის დროს კავკასიონის გეოსინკლინის დანაოჭებისა და აზევების შედეგად. შედგება ცენტრალური აზევებისა და დასავლეთ და აღმოსავლეთ დაძირვის ზონებისაგან. ცენტრალური აზევების ზონა აგებულია ძლიერ დისლოცირებული კამბრიულისწინა, ქვედა- და შუაპალეოზოური მეტამორფული ქანებითა და პალეოზოური გრანიტოიდებით. დასავლეთ და აღმოსავლეთ დაძირვის ზონებში განვითარებულია ძირითადად ქვედა- და შუაიურული ასპიდური ფორმაცია და აგრეთვე (დასავლეღ დაძირვის ზონაში) ზედაიურულ-ცარცულ-ქვედაპალეოგენური ფლიშური ფორმაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კავკასიონი
Machine Head

***Machine Head*** — მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის მეექვსე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1972 წელს. ჩაიწერა შვეიცარიაში, 1971 წლის დეკემბერში, *როლინგ სტოუნზის* პორტატულ სტუდიაში და გამოიცა 1972 წლის მარტში.

მსმენელების უმრავლესობა თანხმდება, რომ სწორედ ამ ალბომმა იქონია ყველაზე დიდი გავლენა მძიმე მეტალის, როგორც ჟანრის, ჩამოყალიბებაზე. ეს არის Deep Purple-ის ყველაზე წარმატებული ჩანაწერი, რომელიც გამოსვლისთანავე მოხვდა მსოფლიო რეიტინგებში.

2001 წელს ჟურნალმა *Q* დისკი დაასახელა ყველა დროის მძიმე ჟანრის 50 საუკეთესო ალბომს შორის.

*Machine Head*-ს აგრეთვე მიეძღვნა დოკუმენტური ფილმების *კლასიკური ალბომები* ერთ-ერთი სერია.

2001 წელს ალბომი გამოიცა DVD-აუდიო დისკზე, ხოლო ორი წლის შემდეგ, 2003 წელს — სუპერ-აუდიო დისკის ფორმატში.

## სიმღერების სია
### ორიგინალური ვინილი
#### მხარე 1
#### მხარე 2
### რემასტერი - 25 წლიანი იუბილე
#### დისკი 1: *1997 წლის მიქსები*
#### დისკი 2: *რემასტერები*
##### დამატებითი სიმღერები
### გამოცემიდან 40 წლიანი იუბილე (4 CD და 1 DVD)
## პერსონალი 
* იენ გილანი — ვოკალი, ჰარმონიკა
* რიჩი ბლეკმორი  — გიტარა
* ჯონ ლორდი — კლავიშები
* როჯერ გლოვერი — ბას-გიტარა
* იენ პეისი — დასარტყმელი საკრავები

## ჩარტები
;ალბომი

;სინგლები

## სერტიფიცირებები
## ლიტერატურა 
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:1972 წლის ალბომები
კატეგორია:Deep Purple-ის ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
კატეგორია:Purple Records-ის ალბომები
კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა

** კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა**, კავკასიის ერთ-ერთი მთავარი გეოტექტონიკური ერთეული. ჩამოყალიბდა ალპური ტექტოგენეზისის დროს კავკასიონის სამხრეთი ფერდის გეოსინკლინის დანაოჭე3ბისა და აზევების შედეგად. გამოყო პეტრე  გამყრელიძემ 1949 წელს.  კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა პეტეროგენულ გეოტექტონიკური ერთეულია და შედგება ყაზბეგ—ლაგოდეხის, მესტია—თიანეთის (ჭიათურა—დიბრარის), ჩხალთა—ლაილისა და გაგრა—ჯავის ერთმანეთისაგან სიღრმული რღვევებით გამოყოფილი ტექტონიკური ზონებისაგან. 

კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა აგებულია სილურული (?), დევონური, ზედაპალეოზოური, ტრიასული, ქვედა- და შუაიურული ტერიგენული, შუაიურული ვულკანოგენური, აგრეთვე ზედაიურული, ცარცული და პალეოგენური ფლიშური კარბონატულ-ტერიგენული ფორმაციებით. კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემა ინტენსიურადაა დისლოცირებული და შედგება მრავალი ასიმეტრული სამხრეთისაკენ გადახრილი, გადაბრუნებული და შეცოცებებით გართულებული კავკასიონური მიმართების ნაოჭისაგან. კავკასიონის სამხრეთი ფერდის ნაოჭა სისტემის აღმოსავლეთი ნაწილი (მესტია—თიანეთის ზონა) შარიაჟული აგებულებისაა.

## ლიტერატურა
* *გამყრელიძე ე.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 311, თბ., 1980

კატეგორია:კავკასიონის მთები
კავკასიური ბელადონა

**კავკასიური ბელადონა**, *შმაგა* () — მცენარე ძაღლყურძენასებრთა ოჯახისა. *Atropa belladonna*-ს მონათესავეა, მაგრამ, მისგან განსხვავებით, შეუბუსავი, ლეგა ნაფიფქით დაფარული ღერო და უფრო დიდი მოიისფრო-მოწითალო ყვავილები აქვს. გავრცელებულია კავკასიაში, აგრეთვე თურქეთისა და ირანის მომიჯნავე რაიონებში. საქართველოში — კოლხეთში, ქართლსა და შიგა კახეთში. იზრდება მთის შუა სარტყლამდე ტყეში (განსაკუთრებით წიფლნარში), მეტ-ნაკლებად ჩრდილიან და ტენიან ადგილებში, ტყის პირებზე, ველობებზე, ნაკაფებზე, ნახანძრალებზე და სხვა. 

სამკურნალო თვისებებით ბელადონას მსგავსია და სავსებით ცვლის მას (ალკალოიდები კავკასიურ  ბელადონაში კიდევ უფრო მეტია). ფოთოლს აგროვებენ მაისის დამლევიდან ივლისამდე (ჩვეულებრივ ყვავილობს დაწყებისას). ფესურების შეგროვება სასურველია მაისში ან შემოდგომაზე. მოჰყავთ ღრმა, ფხვიერ, ტენიან და ნოყიერ ნიადაგზე (სასურველია კირიანი). ამრავლებენ თესლით, ფესურის ნაწილებით და კალმით. ნაყოფი შხამიანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძაღლყურძენასებრნი
კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი

[მინი|კავკასიონის მთავარი ქედის ხედი [ჩუჩხურის უღელტეხილიდან]]
**კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი** — უწყვეტი ქედი, კავკასიონის სისტემის ოროჰიდროგრაფიული ღერძი, რომელიც ყოფს ჩრდილო კავკასიისა და ამიერკავკასიის მდინარეთა აუზებს. უმაღლესი მწვერვალია შხარა (5058 მ). მდინარე ბელაიის (ყუბანის მარცხენა შენაკადი) სათავეებსა და ადაი-ხოხის მთათა ჯგუფს შორის. ქედი აგებულია პალეოზოურ-პროტეროზოური კრისტალური ქანებით, სხვაგან — ძირითადად მეზოზოური თიხაფიქლებით, ქვიშაქვებითა და კირქვებით. მნიშვნელოვანი უღელტეხილებია: ჯვრის (ხევისყელის), მამისონის (ჭანჭახის), კლუხორისა და სხვა. დამახასიათებელია მთა-ტყის, სუბალპური, ალპური და გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კავკასიონის მთები
სტილობატი

**სტილობატი** (ბერძნ. stylobates) — ანტიკურ არქრიტექტურაში, ძველი ბერძნული ტაძრის საფეხურისებრი ცოკოლის (სტერეობატის) ზედაპირი, რაზედაც აწყობენ სვეტნარს. ზოგჯერ სტილობატს უწოდებენ სტერეობატის მთელ ზედა საფეხურს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
სტრასბურგის უნივერსიტეტი

thumb|300px|უნივერსიტეტის სასახლე, ყოფილი საიმპერიო უნივერსიტეტის მთავარი შენობა
thumb|300px|მთავარი ბიბლიოთეკა
**სტრასბურგის უნივერსიტეტი** — საფრანგეთში, ელზასის რეგიონის ქალაქ სტრასბურგში მდებარე უნივერსიტეტი. წარმოიქმნა პროტესტანტული ჰუმანისტური გერმანული გიმნაზიიდან, რომელიც 1538 წელს იოჰანეს შტურნმა დააარსა თავისუფალ საიმპერიო ქალაქ სტრასბურგში. 1631 წელს გარდაიქმნა უნივერსიტეტად.

გერმანულ უნივერსიტეტს, 1681 წელს ქალაქის ლუი XIV-ის მიერ დაპყრობის შემდეგაც  არ შეუწყვეტია ფუნქიონირება, თუმცა საფრანგეთის რევოლუციის დროს თითქმის სრულიად ფრანგულ უნივერსიტეტად გარდაიქმნა. 1872 წელს ფრანკო-პრუსიის ომის შემდეგ ალზას-ლორენის გერმანელთა მიერ დაპყრობის შემდეგ უნივერისტეტი ხელახლა დაარსდა, როგორც გერმანული კაიზერ-ვილჰელმის უნივერსიტეტი და ფრანკოფონი მასწავლებლები იძულებულნი გახდნენ სასწავლებელი დაეტოვებინათ. 1918 წელს ალზას-ლორენი ისევ საფრანგეთის ნაწილი გახდა და შესაბამისად, უნივერსიტეტიც ისევ ფრანგული, ამასთან ყველა გერმანელი, რომელიც ალზასში 1871 წლის შემდეგ დასახლდა, იძულებული გახდა გადასახლებულიყო.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, საფრანგეთის ოკუპაციისას, სტასბურგის უნივერსიტეტის პერსონალი და ნივთები კლერმონ-ფერანში გადაიტანეს. მის ადგილას კი მცირე ხნით გერმანული *რაიხსუნივერსიტატ შტრასბურგი* არსებობდა.

1970-იან წლებში უნივერსიტეტი სამ დამოუკიდებელ დაწესებულებად დაიყო. სტუდენტთა საერთო რაოდენობა 2007 წელს 48.500-ს შეადგენდა. ეს სკოლებია:

* სტრასბურ I — Université Louis Pasteur (მეცნიერება/ტექნოლოგია)
* სტრასბურ II — Université Marc Bloch (ჰუმანიტარული საგნები)
* სტრასბურ III — Université Robert Schuman (იურისპრუდენცია/პოლიტიკა/ეკონომიკა)

სტრასბურ I ევროპის კვლევითი უნივერსიტეტების ლიგის წევრია (LERU).

კატეგორია:საფრანგეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:სტრასბური
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
ტრანსამერიკის პირამიდა

thumb|250px|ტრანსამერიკის პირამიდა
**ტრანსამერიკის პირამიდა** (ინგლ. Transamerica Pyramid) ყველაზე მაღალი და ცნობადი ცათამბჯენია სან-ფრანცისკოში.

ისტორიული მონტგომერი ბლოკის ადგილას აგებული 48-სართულიანი შენობის სიმაღლე 260 მეტრია. მასში ძირითადად სავაჭრო და ბიზნეს ობიექტებია განლაგებული. შენობის მშენებლობა დაიწყო 1969 წელს და დასრულდა 1972 წელს. ამჟამად იგი მსოფლიოს უმაღლეს შენობათაგან 88-ე ადგილზეა.

შენობის უნიკალური ფორმა ტრანსამერიკასა და ბენკ ოვ ამერიკის მმართველობას შორის შეჯიბრის შედეგი იყო. ტრანსამერიკას სურდა ბენკ ოვ ამერიკის მმართველებს (რომლებიც ბანკის შენობის ბოლო სართულზე იმყოფებოდნენ) მათი შენობისთვის ქვემოდან ამოეხედათ, თუმცა ბენკ ოფ ამერიკის შენობა საკმაოდ მაღალი იყო და მაღალ ბორცვზე იდგა. მიწის განკარგისა და ზონირების ადგილობრივი განაწესი ტრანსამერიკას დიდი რაოდენობით საოფისე ფართის შექმნის საშუალებას არ აძლევდა. თუმცა, შენობის დიზაინერების ინოვაციურმა მიდგომამ შესაძლებელი გახადა ამ პრობლემის დაძლევა და ამჟამად ეს შენობა სან-ფრანცისკოს პანორამის ყველაზე გამორჩეული ნაწილია.

მიუხედავად იმისა, რომ ამ შენობაში ტრანსამერიკის კორპორაციის შტაბ-ბინა უკვე არ არის განთავსებული, ის კვლავაც რჩება ამ კომპანიის ლოგოს ნაწილი. შენობას თითქმის პროვოკაციული ეფექტი აქვს მნახველზე და ქალაქის ერთ-ერთი სიმბოლოთაგანი გახდა. არქიტექტორ უილიამ პერეირას პროექტმა თავდაპირველად მნიშვნელოვანი წინააღმდეგობა გამოიწვია შენობის დაგეგმვისა და მშენებლობის პერიოდში.

1999 წელს ტრანსამერიკა ჰოლანდიურმა სადაზღვევო კომპანიამ AEGON შეისყიდა.

კატეგორია:სან-ფრანცისკო
კატეგორია:აშშ-ის ცათამბჯენები
დავით ჯაბიძე

**დავით ვასილეს ძე ჯაბიძე** (დ. 23 თებერვალი, 1916. სოფელი ჩხარი, თერჯოლის რაიონი — გ. 15 დეკემბერი, 1982) — საბჭოთა კავშირის გმირი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და აეროკლუბი. 1938 წელს საბჭოთა არმიაში დაიწყო მსახურობა, ხოლო 1940 წელს — დაამთავრა სტალინგრადის სამხედრო საავიაციო სასწავლებელი.

## ბიოგრაფია
დავით ჯაბიძე 1941 წლის ივლისიდან მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1941 წლის 23 ივლისს მან თავისი თვითმფრინავით პირდაპირ მიიტანა იერეიში ბომბდამშენ Ju.88-ზე.

1946 წლის 15 მაისს, სსრკ-ს წინაშე დამსახურებების გამო დ. ჯაბიძეს მიანიჭეს საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება.

1947 წლის ივლისამდე იგი მსახურობდა სამხედრო საჰაერო ძალელბში. 1955 წელს მან დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიული ფაკულტეტი და ასპირანტურა. სადოქტორო დისერტაციის დაცვის შემდეგ მუშაობდა უნივერსიტეტში.

დავით ჯაბიძე გარდაიცვალა 1982 წლის 15 დეკემბერს.  არსებობს მისი სახელობის ქუჩა.

## ლიტერატურა 
* *ავტორთა კოლექტივი. აკადემიკოს ნ. ბერძენიშვილის საერთო რედაქციით.* მათ ასახელეს საბჭოთა სამშობლო (საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან). / საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემია. ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტი. გამომცემლობა ”საბჭოთა საქართველო” თბილისი - 1964
* *Цкитишвили К. В., Чинчилакашвили Т. Г.* Герои Советского Союза из Грузии. Тб, 1981

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კოლოსალური ორდერი

thumb|350px|ლუვრის აღმოსავლეთის ფასადის კოლოსალური ორდერი.
**კოლოსალური ორდერი** — კლასიკურ არქიტექტურაში ორდერი, რომლის სვეტები და პილასტრები ორ ან მეტ სართულს სცილდება.

ამ ფორმის ერთ-ერთი ადრეული გამოყენების ნიმუშია სანტ ანდრეა დი მანტოვას ბაზილიკა, აგებული ლეონ ბატისტა ალბერტის მიერ 1472 წელს. რაფაელის ნახაზებიდან საკუთარი სასახლისთვის რომში შეიძლება დაისკვნას, რომ ამ შენობის ყველა ფასადს პილასტრების კოლოსალური ორდერი ჰქონდა, რომელთა სრული სიმაღლე, როგორც ნაკლები, ორ სართულს აღემატებოდა, გრანდიოზულობა, რომელიც უპრეცედენტო იყო სასახლეების დიზაინში იმ პერიოდში. როგორც ჩანს, მას ეს პროექტი გარდაცვალებამდე ორი წლით ადრე შეუქმნია, რის გამოც შენობის აგება ვერ მოხერხერბულა. ეს პროექტი შემდგომში დაამუშავა მიქელანჯელომ რომის კაპილოლიუმის ბორცვის სასახლეებისთვის (1564-68), სადაც მან კორინთული ორდერის კოლოსალური პილასტრები მცირე ზომის იონიურ სვეტებს შეუხამა, რომლებიც ზემო სართულის ფანჯრებს ამშვენებდა.

კოლოსალური ორდერი მეტად პოპულარული გახდა გვიანდელი XVI საუკუნეში მანიერისტულ არქიტექტურაში და ბაროკოში. იგივე ელემენტები განმეორდა XVII საუკუნეში ნეოპალადიურ მიმდინარეობაში და ასევე გამოყენებულ იქნა 1880-1920-იანი წლების ბოზ-არტის არქიტექტურაში.

ჯეიმზ ფარლის შენობას ნიუ-იორკში (ნიუ-იორკის ფოსტის შენობა) მსოფლიოში ყველაზე ვრცელი კოლოსალური ორდერის კორინთული კოლონადა აქვს მსოფლიოში.

კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
კატეგორია:არქიტექტურული ორდერი
კავკასიური მოცვი

**კავკასიური მოცვი**, მაღალი მოცვი ( ) — ბუჩქი ან ტანდაბალი (2—4 მ), ხე მანანასებრთა ოჯახისა. მოწითალო-თეთრი ზარისებრი ყვავილები აქვს. ნაყოფი შავი კენკრაა, იჭმევა. 

გავრცელებულია ძირითადად კოლხეთში, ნაკლებად გვხვდება ჩრდილოეთ კავკასიაში, ქართლში, შიგა კახეთში თალიშსა და თურქეთში (მდინარე ჭოროხის აუზი). იზრდება ქვეტყედ ზღვის დონიდან 2200 მ-მდე, მეტწილად წიფლნარში, სოჭნარ-ნაძვნარში, ფიჭვნარსა და სუბალპურ არყნარში, იშვიათად დეკიანში. ფოთოლი შეიცავს 135-მდე ტანიდებს, იყენებენ ტყავის მოსათრიმლად, ჩაის ნაცვლად; ახმობენ კერკად და ხმარობენ კუჭის შემკვრელ საშუალებად, კულტივირებულია ბოტანიკურ ბაღებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მანანასებრნი
გობის უდაბნო

მინი|300პქ|გობის უდაბნოს მდებარეობა
**გობი** (; ) — უდაბნო ცენტრალურ აზიაში (მონღოლეთის და ჩინეთის ტერიტორიაზე, ხასიათდება ნახევარუდაბნოსა და უდაბნოს ლანდშაფტით. მდებარეობს, აღმოსავლეთით ალთაისა და ტიან-შანის მთებიდან დასავლეთით ჩრდილოეთ ჩინეთის ვაკემდე, ჩრდილოეთით უდაბნო გადადის მონღოლეთის სტეპში, ხოლო სამხრეთით შემოსაზღვრულია ნანშანის და ალტინტაგის მთებით, აგრეთვე მდინარე ხუანხეთი. სიტყვა „გობი“ მონღოლური წარმომავლობისაა და ნიშნავს „უწყლო ადგილს“. ცენტრალურ აზიაში ამ სიტყვით აღნიშნავენ ნახევარუდაბნოს და უდაბნოს ლანდშაფტებს. გობი თავისი ფართობით აზიის უდიდესი უდაბნოა.

## რესურსები ინტერნეტში
* გობის უდაბნოს აღწერა

კატეგორია:მონღოლეთის უდაბნოები
კატეგორია:ჩინეთის უდაბნოები
კავკასიური კამეჩი

**კავკასიური კამეჩი** — სარძეო-სახორცე მიმართულების კამეჩის ჯიში. გავრცელებულია საქართველოში, აზერბაიჯანში, სომხეთსა და ირანში. სიმაღლე მინდაოში 133-137 სმ; კურო კამეჩის ცოცხალი მასაა 650–780 კგ, ფურკამეჩის — 400–550 კგ, ახალშობილი ზაქის — 28–32 კგ. ლაქტაციის პერიოდი 200–220 დღეა. წლიური მონაწველი 1200–1600 კგ, უდიდესი 3500 კგ-მდე. რძის ცხიმიანობა 6,6–9%. კავკასიური კამეჩის რძისაგან ამზადებენ მაღალხარისხოვან პროდუქტებს: კარაქს (100 კგ რძისაგან იღებენ 7,1 კგ კაქარს), ყველს, ნაყინს, ერბოსა და მაწონს. ჭარბი ფოსფორის გამო ხორცს წითელი ფერი აქვს. კავკასიური კამეჩი კარგად სუქდება როგორც საიალაღო, ისე ინტენსიური სუქებისას (დღეღამური წონამატი 1128 გ). ნაკლავის გამოსავლიანობა 45–52%. ტყავი სქელი (0,6– 0,9 მმ) და მძიმეა (25–50 კგ), რაც ცოცხალი მასის 6,5–8,5%-ს შეადგენს, იყენებენ ფეხსაცმლის ლანჩად.

ⅩⅠⅩ ს-ის 40-იან წლებამდე ჯიში ფართოდ გავრცელებული იყო სომხეთსა და საქართველოში, დღესდღეობით კი, უმეტესწილად აზერბაიჯანში გვხვდება.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:შინაური ცხოველები
დიმიტრი მედვედევი

**დიმიტრი მედვედევი** (; დ. 14 სექტემბერი, 1965) — რუსი პოლიტიკოსი, რუსეთის პრეზიდენტი 2008-2012 წლებში. რუსეთის პირველი ვიცე-პრემიერი 2005-2008 წლებში. ვლადიმერ პუტინის მესამე ინაუგურაციის დღეს უკვე მოქმედმა პრეზიდენტმა წარადგინა პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე. იყო რუსეთის პრემიერ-მინისტრი 2012-2020 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 
* დიმიტრი მედვედევი — ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:დაბადებული 14 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კავკასიური სოჭი

** კავკასიური სოჭი**, **ნორდმანის სოჭი** () — მარადმწვანე წიწვოვანი ხე ფიჭვისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 50 მ აღწევს, დიამეტრი 1,5 მ. შეკრულ ხეთადგომაში მისი პარამიდული ვარჯი დიდ სიმაღლეზე ტოტებისაგან გაწმენდილია, ეული ხე კი ძირიდანვე დატოტვილია, სიბერეში გადასულ ხეს ქერქი ღრმად და ტალღისებრად აქვს დაღარული. 2-3 (4) სმ სიგრძისა და 2-2,5 (3) მმ სიგანის წიწვები ზემოდან მუქი მწვანეა, ქვემოდან კი 2 თეთრი ზოლი გასდევს.

წიწვები 9-12 წელს ცოცხლობს. ზედა ტოტებზე 12-20 სმ სიგრძის ბლაგვთავიანი გირჩები კელაპტრებივითა აქვს აღმართული, მომწიფებისას ზედვე იშლება ქერქლებად და ხეზე მხოლოდ დროებით რჩება გირჩის ღერძი.

გავრცელებულია კავკასიის დასავლეთ ნაწილში მთავარი კავკასიონის ჩრდილოეთ და სამხრეთ ფერდობებსა და სამხრეთ მთიანეთის მესხეთის და თრიალეთის ქედებზე. საქართველოში მისი გავრცელების უკიდურესი აღმოსავლეთი საზღვარი გადის მდინარე ალგეთზე, მანგლისთან.

კავკასიური სოჭი გვხვდება თურქეთში, პონტოს ქედის ფერდობებზე. იზრდება ზღვის დონიდან 1200-1500 მ-დან 2000-2300 მ-მდე. ადგილ-ადგილ ტყის მცენარეულობის გავრცელების სუბალპურ საზღვრამდეც ადის, მთავარი კავკასიონის ჩრდილოეთ ფერდობებსა და ამიერკავკასიის დასავლეთ ნაწილში იგი დაბლა, ზღვის დონიდან 600 მ-მდე ეშვება. ქმნის წმინდა კორომებს, ხშირად კი შერეულია ნაძვთან და წიფელთან.

კავკასიური სოჭი ჩრდილის ამტანი და სიცივეგამძლეა. მგრძობიარეა ზაფხულის მაღალი ტემპერატურისა და ჰაერის სიმშრალისადმი, სუსხზე კი აღმონაცენი უზიანდება. მეზოფილური ჯიშია, თუმცა ჭარბტენიან ნიადაგს გაურბის. კარგად ხარობს ნოყიერ ნიადაგზე. მცირედ დაქანებულ ფერდობებზე საკმაოდ ღრმა ფესვთა სისტემას ივითარებს და ქარგამძლეცაა.

შედარებით რბილი და მტვრევადი მერქანი აქვს, მაგრამ მაინც ფართოდ იყენებენ მშენებლობაში. მნიშვნელოვანია ქაღალდის წარმოებაში. ცოცხლობს 600-700 წელს. თესლს იძლევა 30-40 წლისა (კორომში უფრო გვიან). ყვავილობს მაისში, თესლი სცვივა ოქტომბერ-ნოემბერში. დეკორატიულია, აშენებენ ბაღებსა და პარკებში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სოჭი (მცენარე)
კატეგორია:დეკორატიული მცენარეები
კავკასიური წაბლა ჯიში

**მსხვილი რქოსანი საქონლის კავკასიური წაბლა ჯიში** — სარძეო-სახორცე მიმართულების ჯიში. გამოყვანილია საქართველოში, სომხეთში, აზერბაიჯანსა და დაღესტანში ადგილობრივი საქონლის შეჯვარებით შვიცურ და კოსტრომულ საქონელთან. ჯიში დამტკიცებულია 1960 წელს. 

კავკასიური წაბლა ჯიშს მაგარი კონსტიტუცია და მკვრივი ძვლეული აქვს. ფერად წაბლაა. ცოცხალი მასა: კუროსი 700-900 კგ, ფურისა 400-450 კგ; წლიური მონაწველი 2500-3500 კგ (უდიდესი 8800 კგ), რძის ცხიმიანობა 3,9% (უდიდესი 5%-მდე), ნაკლავის გამოსავალი 50-55%. კავკასიური წაბლა ჯიში საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული, კარგად ეგუება მაღალმთიან პირობებს. 

ჯიშის შემდგომი სრულყოფისა და მოშენებისათვის უწინ არსებობდა სახელმწიფო ჯიშთსაშენი (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტში), დმანისის სამომშენებლო მეურნეობა, ციხისჯვრის სანაშენე საბჭოთა მეურნეობა და 30-მდე საკოლმეურნეო სანაშენე ფერმა ახალქალაქის, ნინოწმინდის, დმანისის, დედოფლისწყაროს, სიღნაღისა და სხვა მუნიციპალიტეტებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
კავკასიური წმინდამატყლიანი ცხვარი

**კავკასიური წმინდამაყტლიანი ცხვარი**, სახორცე-სამატყლე მიმართულების ცხვრის ჯიში. გამოყვანილია 1921-1926 წლებში სტავროპოლის მხარის იპატოვოს რაიონის სამომშენებლო მეურბნეობა „ბოლშევიკში“ ახალკავკკასიური წმინდამატყლიანი ცხვრის შეჯვარებით ამერიკული რამბულიესა და ასკანიურ ერკემალთან.   

ერკემლის მატყლის ნაპარსია 10-12 კგ (უდიდესი 25 კგ-მდე), ნერბისა 5,8-6,5 კგ (უდიდესი 13 კგ). მატყლის სიგრძე 7,5-8,5 სმ (64-ე ხარისხისა). წმინდა მატყლის გამოსავალი 38-43%. ცოცხალი მასა ერკემლისა 90-100 კგ, ნერბისა 50-60 კგ. ნერბის ნაყოფიერება 150%-ს აღწევს. ერკემალს იყენებენ ზოგიერთი წმინდამატყლიანი და უხეშმატყლიანი ჯიშების გასაუმჯობესებლად.  კავკასიური წმინდამაყტლიანი ცხვარი  მოშენებულია რსფსრ ზოგიერთი მხარესა და ოლქში, აგრეთვე ყაზახეთში, საქართველოსა და სომხეთში.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 312, თბ., 1980

კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
კავკასიური ჯვრიანა

**კავკასიური ჯვრიანა** () — წყალხმელეთა ცხოველი უკუდო ამფიბიების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 55 მმ აღწევს. წენგოსფერი, მუქკომპლებიანი ზურგი და მოთეთრო მუცელი აქვს. გავრცელებულია ბორჯომისა და ლაგოდეხის რაიონებში, აჭარაში, სამხრეთ ოსეთში, კრასნოდარის მხარეში. ზღვის დონიდან 2300 მ აღწევს. იკვებება მწერებით, მათი მატლებით და პატარ-პატარა უხერხემლო ცხოველებით. ივნისიდან სექტემბრამდე ყრის ქვირითს ტბორებსა და მდორე მდინარეებში. თავკომბალა მხოლოდ მომდევნო წელს ამთავრებს მეტამორფოზს. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჯვრიანასებრნი
კავშირგაბმულობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კავშირგაბმულობა** შეიძლება ნიშნავდეს:

* კავშირგაბმულობა (სამხედრო) —
* კავშირგაბმულობის ეკონომიკა —
* კავშირგაბმულობის თანამგზავრი —
* კავშრგაბმულობის კაბელი —
* კავშირგაბმულობის სტატისტიკა —
* კავშირგაბმულობის ტარიფები —
* კავშირგაბმულობის წყალქვეშა კაბელი —
* კავშირგაბმულობის ხაზი —
* კავშირგაბმულობის ჯარი —
* ელექტრული კავშირგაბმულობა — ინფორმაციის გადაცემა გარკვეულ მანძილზე
* კავშირგაბმულობის ცალკეული ბატალიონი — ქვედანაყოფი საქართველოს სახმელეთო ძალების შემადგენლობაში
კათინთაუ

**კათინთაუ** () — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, ბეზენგის კედელზე, მდინარეების ენგურისა და ბეზენგის ჩერეკის წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4979 მ. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
კავკასიური ფუტკარი

**კავკასიური ფუტკარი** — კავკასიის ბუნებრივ-კლიმატურ პირობებში ჩამოყალიბებული რუხი და ყვითელი ფუტკრების ჯგუფი, რომელშიც შედის დაბლობის, ჩრდილოეთ კავკასიური ანუ ყუბანის, სომხეთის ყვითელი, კაბახტაბისა და ქართული ფუტკარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიფრიფანაფრთიანები
კავკასიური სალამანდრა

**კავკასიური სალამანდრა** () — წყალხმელეთა ცხოველი კუდიანი ამფიბიების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 19 სმ აღწევს, აქედან ნახევარზე მეტი კუდზე მოდის. ზურგზე ყვითელი კოპლები აქვს. გავრცელებულია მცირე აზიაში, საქართველოში — ბორჯომის ხეობაში, ზეკარის გადასასვლელთან, საირმეში, აქა-იქ — აჭარაში. ცხოვრობს  ზღვის დონიდან 2800 მ-მდე. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*კავკასიური სალამანდრა — სურათები 

კატეგორია:სალამანდრისებრნი
კავკასიური რცხილა

**კავკასიური რცხილა**, *ევროპული რცხილა* () — ხე არყისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 35 მ აღწევს. აქვს გლუვი

გავრცელებულია მთელ კავკასიაში, ყირიმში, ჩრდილოეთ ირანსა და მცირე აზიის ჩრდილოეთ ნაწილში. საქართველოში იზრდება დაბლობიდან მოკიდებული ზღვის დონიდან 2000 მ-დე ტყის სხვადასხვა ტიპის ნიადაგზე.

## გალერეა 

ფაილი:20170408Carpinus betulus.jpg|ფოთოლი
ფაილი:20140320Carpinus betulus08.jpg|ყვავილედი
ფაილი:20150131Carpinus betulus.jpg|ტანი
ფაილი:369 Carpinus betulus.jpg|ბოტანიკური ილუსტრაცია

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## სქოლიო 
კატეგორია:რცხილა
ალიგატორი

**ალიგატორი** ( < ) — ქვეწარმავლების გვარი ნიანგების რიგისა. ცნობილია ორი სახეობა: მისისიპის ალიგატორი (Alligator mississippliensis), 6,3 მ-მდე სიგრძისა, დიდი რაოდენობით გვხვდებოდა ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ინტენსიური რეწვის შედეგად მისი რაოდენობა შემცირდა და ამჟამად უმთავრესად ფლორიდის ჭაობებში ბინადრობს; ცოტაოდენი შემორჩენილია სხვა ადგილებშიც; ჩინური ალიგატორი (Alligator sinensis), 2,5 მ-მდე სიგრძისა. გვხვდება მდინარე იანძიანის ქვემოწელში. ახალგაზრდა ალიგატორი იკვებება წყლის მწერებითა და კიბოსნაირებით, ზრდასრული - ბაყაყებით, გველებითა და თევზებით. ზოგჯერ თავს ესხმის სხვა ცხოველებსაც.

## ლიტერატურა 
*
კატეგორია:ალიგატორისებრნი
კაიმანები

[მინი|[პარაგვაული კაიმანი]]
**კაიმანები** — ალიგატორისებრთა ოჯახის 3 გვარის (კაიმანი, შავი კაიმანი და Paleosuchus) საერთო სახელწოდება. ცნობილია კაიმანების 5 სახეობა, რომლებიც ბინადრობენ ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის მტკნარ წყალში. ტანად ყველაზე დიდია შავი კაიმანი (Melanosuchus niger), რომლის სიგრძე 4-5 მ აღწევს, გვხვდება ამაზონის აუზში. იკვებება თევზით, ჭამს აგრეთვე წყალში მცურავ და ჭაობის ფრინველებს, პატარ-პატარა ძუძუმწოვრებს. იშვიათად თავს ესხმის შინაურ პირუტყვსაც.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 5, გვ. 320, თბ., 1980

კატეგორია:ნიანგები
გულო კაიკაციშვილი

მინი|გულო კაიკაციშვილი
**გულო-აღა კაიკაციშვილი**, *გულ-აღა კაკაც-ოღლი*, (ნამდვილი გვარი *ქათამაძე*) (დ. 1840 — გ. 1923, სოფ. სამება, ქობულეთი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე. 

იღვწოდა თურქეთის მფლობელობაში მოქცეული ქართული მიწების საქართველოსთან შეერთებისათვის. ახლო ურთიერთობა ჰქონდა ი. ჭავჭავაძესთან, ა. წერეთელთან, ს. მესხთან, გ. ყაზბეგთან, გ. გურიელთან და სხვებთან. გულო კაიკაციშვილი პირველი პატრიოტი იყო აჭარიდან, რომელმაც მე-19 საუკუნის 70-იან წლებში ოსმალთა ბატონობის წინააღმდეგ ხმა აღიმაღლა. ილია ჭავჭავაძემ „აჭარის გული“ უწოდა . სისტემატურად აქვეყნებდა კორესპონდენციებს ქართულ პრესაში. ეწეოდა ქართული ენის დაცვის და განმათავისუფლებელი იდეების პროპაგანდას ქობულეთის მხარეში. იბრძოდა მუჰაჯირობის წინააღმდეგ 1877—1878 წლებში რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს. თურქთა დამარცხების შემდეგ ქობულეთის მხარის მოსახლეობის სახელით მიესალმა რუსეთის არმიისა და ქართული მილიციის სარდლობას. კაიკაციშვილი იუნკრად შევიდა ქობულეთის სახალხო მილიციის რაზმში და მალე ურიადნიკი გახდა. მისი ქველმოქმედებით და დედე-აღა ნიჟარაძის მონაწილეობით, კაიკაციშვილის საკუთრებაში არსებულ საგვარეულო მამულში გაიხსნა პირველი ქართული სკოლა ქობულეთში.

კაიკაციშვილი სიკვდილამდე უანგაროდ ემსახურებოდა მაჰმადიან ქართველთა შორის ქართული კულტურისა და განათლების აღორძინების საქმეს.

## ლიტერატურა
**სურგულაძე ა.,* გულო კაიკაციშვილი, თბ., 1973;

**ძიძარია ნ,* მას ილიამ ,,აჭარის გული'' უწოდა. - გაზეთი აჭარა, 2011, 16 ივლისი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კაიმანისმაგვარი კუსებრნი

**კაიმანისმაგვარი კუსებრნი** (), ქვეწარმავლების ოჯახი ფარულკისრიან კუთა ქვერიგისა. აქვთ მასიური და ოდნავ ამობურცული ბაკანი, წვერმოკაუჭებული მძლავრი ყბები. თითებს შორის საცურავი აპკი. ცნობილია 2 სახეობა: კაიმანისებრი კუ (Chelydra serpentina), რომელიც გვხვდება სამხრეთ კანადიდან ეკვადორამდე და ცხოვრობს მტკნარ წყალში; სვავისებრი კუ (Macroclemys temminckii), რომელიც ბინადრობს აშშ-ის სამხრეთ რაიონებში. ორივე სახეობას სარეწაო მნიშვნელობა აქვს — იყენებენ ხორცს.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 5, გვ. 320, თბ., 1980

კატეგორია:კუები
კაირა

**კაირა** () — ფრინველთა გვარი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. გვარში გაერთიანებულია ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს პოლარულ და ზომიერ ზღვებში გავრცელებული საკმაოდ დიდტანიანი ფრინველები. კაირას კოლონიები ბუდობენ ზღვების სანაპიროთა კლდოვან ტერიტორიებსა და კუნძულებზე, სამთითა თოლიასთან ერთად შეადგენენ „ფრინველთა ბაზრების“ ძირითად მოსახლეობას. შეუძლიათ ყვინთვა 10 მ სიღრმეზე. კაირას და მის კვერცხს ადამიანი საკვებად იყენებს.

ცნობილია 2 სახეობა: წვრილნისკარტა კაირა (U. aalge) და მსხვილნისკარტა კაირა (U. lomvia).

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
*
კატეგორია:ალკასებრნი
გელაქუნი

**გელაქუნი** — სომხეთის ისტორიული ოლქის გეღარქუნის და სევანის ტბის („გელაქუნის ზღვა“) სახელწოდება ქართულ ისტორიულ წყაროებში.

გელაქუნი მდებარეობდა სევანის ტბის სამხრეთით და აღმოსავლეთით, თანამედროვე შაჰდაღისა და ვარდენისის ქედებს შორის (სომხეთის თანამედროვე პროვინცია გეღარქუნიქი უფრო ვრცელია). გელაქუნის მთიან მხარეზე („გელაქუნის მთიანი“) გადიოდა სამხრეთ კავკასიის მნიშვნელოვანი მაგისტრალი — დვინიდან ბარდავში მიმავალი გზა. თამარ მეფის დროს გელაქუნი საქართველოს სამეფოში შედიოდა, მონღოლთა დაპყრობის შემდეგ მათი ერთ-ერთი საზაფხულო სადგომი იყო. აქედან ისინი თავს ესხმოდნენ საქართველოს სამეფოს შიდა რეგიონებს. XV საუკუნის II ნახევარში გელაქუნი ირანის ფარგლებში მოექცა. თურქმენჩაის ზავის (1828) თანახმად აღმოსავლეთ სომხეთთან ერთად რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის ისტორიული მხარეები
კაიმანისებრი თევზები

**კაიმანისებრი თევზები**, *ჯავშნოსანი ქარიყლაპიები* () — განოიდური თევზების ოჯახი ჯავშნიანთა რიგისა. ცნობილია გვიანი ცარცული პერიოდიდან. სხეულის სიგრძე, ჩვეულებრივ, 75 სმ-დან 3–4 მეტრამდეა (იშვიათად 6 მ-მდე ან საერთოდ არ აქვთ.

## სქოლიო 
*
ფრანჩესკო ბართოლომეო რასტრელი

**ფრანჩესკო ბართოლომეო რასტრელი** (;  დ. 1700, პარიზი, საფრანგეთი – გ. 1771, სანქტ-პეტერბურგი, რუსეთი) — არქიტექტორი, XVIII საუკუნის შუა წლების რუსული ბაროკოს მეთავე. წარმოშობით იტალიელი, ასევე რუსეთში მოღვაწე, მოქანდაკე და არქიტექტორის – კარლო ბართოლომეო რასტრელის (1675-1744) შვილი.

## ბიოგრაფია 
ბართოლომეო რასტრელი 1716 წელს მამასთნ ერთად გადადის სანქტ–პეტერბურგში, სადაც მამამისი პეტრე I–მა მიიწვია საიმპერატორო სასახლის ასაშენებლად. 1721 წელს სრულიად ახალგაზრდა არქიტექტორს დაუკვეთეს მოლდავეთის ყოფილი მართველის, პრინც დემეტრე კანტემირის სასახლე. 1725-1730 წწ სწავლობდა იტალიაში. 1730 წელს ის დაინიშნა საიმპერატორო კარის ხუროთმოძღვრად, სადაც 1763 წლამდე იმოღვაწა. მისი ნამუშევრები დიდი მოწონებით სარგებლობდა იმპერატორების ანასა (1730-1740) და ელისაბედის (1741-1762) კარზე.

ეკატერინე II–ის ტახტზე ასვლის შემდეგ, რასტრელი იძულებული იყო თანამდებობა დაეტოვებინა, რადგან ეკატერინემ უარყო ბაროკო, როგორც ძველმოდური და კლასიციზმს ანიჭებდა უპირატესობას.

## შემოქმედება 
რასტრელის ბოლო ყველაზე დიდი ნამუშევარი იყო სმოლნის კათედრალური ტაძარი, სანქტ-პეტერბურგში.

## ფოტოგალერეა 

სურათი:Chrám svatého Ondřeje (Kyjev).jpg|წმ. ანდრიას ტაძარი კიევში.
სურათი:Catherine Palace in Tsarskoe Selo.jpg|სასახლე „ცარსკოე სელოში“
სურათი:Summer Palace St Petersburg.jpeg|ზაფხულის სასახლე, სანქტ-პეტერბურგი
სურათი:Smolny Cathedral SPB 02.jpg|სმოლნის საკათედრო ტაძარი
სურათი:WinterPalaceAndAC.jpg|ზამთრის სასახლე, სანქტ–პეტერბურგი
სურათი:Cnt Sadovaja Voroncovsky 17-04-2005.jpg|ვორონცოვის სასახლე (იქვე)
სურათი:Строгановский дворец (2).jpg|სტროგანოვის სასახლე (იქვე)
სურათი:PeterhofEastChapel.jpg|აღმოსავლეთ კაპელა, პეტერჰოფი

## ლიტერატურა 
*ქსე

## რესურსები ინტერნეტში 
*РАСТРЕЛЛИ, ФРАНЧЕСКО БАРТОЛОМЕО – ბიოგრაფია (რუს.), енциклопедия кругосвет;
*Растрелли Франческо Бартоломео http://www.hrono.ru/biograf/rastrelli.html (რუს.);
*Растрелли Ф.Б. რუსული პორტალი;
*მოკლე ბიოგრაფია http://www.tzarskoe.spb.ru/history/architect/rastrelli ;

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1700
კატეგორია:გარდაცვლილი 1771
კატეგორია:წმინდა ანას ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კაიწონი

**კაიწონი** — ციხესიმაგრე საქართველოს ფეოდალური სახელმწიფოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს. სავარაუდოდ, მდებარეობდა მდინარე ინჯასუს ხეობის ზემო წელზე (სომხეთი). სომხეთის წყაროების მიხედვით, კაიწონი აგებულია X საუკუნის II ნახევარში, კაენისა და ბოლნისის ციხეებთან ერთად, მაგრამ არის მოსაზრება, რომ კაიწონი უფრო ადრინდელი ხანისა უნდა იყოს. XI საუკუნის დასაწყისში კვირიკიანი ბაგრატუნების სამფლობელო იყო, XI საუკუნის შუა წლებში ბიზანტიას გადაეცა, XII საუკუნიდან საქართველოს სამეფოს ფარგლებში მოექცა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სომხეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კაკალი (ნაყოფი)

[thumb|[თხილი]] [thumb|[წაბლი]]
**კაკალი** () — ერთთესლიანი მშრალი თვითუხსნელი ნაყოფი, რომლის ნაყოფსაფარი მეტნაკლებად გახევებულია (მაგ., თხილი). კაკალს ხშირად უმართებულოდ ეძახიან ზოგი ფიჭვის თესლს („კედრის კაკალი“), ჩვეულებრივი კაკლის და ქოქოსის პალმის კურკიანას („ქოქოსის კაკალი“).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაყოფის მორფოლოგია
კაკაო

**კაკაო**, *შოკოლადის ხე* () — ტანდაბალი (5—8 მ) მარადმწვანე ხე სტერკულიასებრთა ოჯახისა. აქვს მუქი მწვანე, პრიალა ფოთლები და ყვითელი ან მოწითალო ყვავილები. ნაყოფი (კოლოფა) ყვითელი, ნარინჯისფერი ან წითელია, მისი სიგრძეა 30 სმ, სიგანე — 10—12 სმ, 300—600 გ იწონის და 25—60 თესლს შეიცავს. ყოფაცხოვრებაში „კაკაოს პარკს“ უწოდებენ. 

ველურად იზრდება ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკის ტენიან ტროპიკულ ტყეებში. ძველთაგანვე კულტივირებულია ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკებში. ამრავლებენ უმთავრესად თესლით. კარგად  ხარობს ორანჟერეებში. თეობრომინისა და მთრიმლავი ნივთიერებების შემცველობის გამო თესლს მწარე, მწკლარტე გემო აქვს. საგემოვნო თვისებების გასაუმჯობესებლად რბილობმოცლილ თესლს 2—7 დღე-ღამის განმავლობაში უტარებენ ფერმენტაციას, რის შედეგადაც იგი სასიამოვნო გემოსა და არომატს იძენს.

კაკაოს თესლის შედგენილობაა (მშრალ ნივთიერებაზე გადაანგარიშებით %-ში): წყალი 4—6; ცხიმი, კაკაოს ზეთი 51—54; სახამებელი 7—19; გლუკოზა, ფრუქტოზა 1—2; ცილა 10—12; თეობრომინი, კოფეინი 1—1,5; მთრიმლავი ნივთიერებები 4—7; მჟავები 1—2; მინერალური ნივთიერებები 2-3. კაკაოს ნაყოფისაგან იღებენ ბურღულს, ბურღულის წვრილად დაქუცმაცებით — „სრესილ კაკაოს“, რომლისგანაც კაკაოს ზეთსა და შოკოლადს ამზადებენ. სრესილი კაკაოს დაწნეხით იღებენ კაკაოს ზეთს, დარჩენილი კოპტონისაგან კი — კაკაოს ფხვნილს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* კაკაო – საინტერესო ცნობები

კატეგორია:სტერკულიასებრნი