open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ავტოქთონი (მითოლოგია)

**ავტოხთონი** — ატლანტიდის მითური მეფე. პლატონის თქმით, ავტოხთონები აბორიგენებს, ადგილობრივ მკვიდრებს ნიშნავს, რომლებიც ამა თუ იმ ქვეყნის გარეთ არასდროს გამოსულან. ძველ საბერძნეთში ავტოხთონობით განსაკუთრებით ათენელები და არკადიელები ამაყობდნენ. მოწინააღმდეგეებს მათმა გულზვიადობამ საბაბი მისცა, რომ მათთვის ლოკოკინები დაეძახათ.

## ლიტერატურა
*„მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 32, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ვლადიმირ კოტელნიკოვი

**ვლადიმერ ალექსანდრეს ძე კოტელნიკოვი** ( დ. 24 აგვისტო, 1908, ყაზანი — გ. 11 თებერვალი, 2005, მოსკოვი) — საბჭოთა მეცნიერი რადიოტექნიკის დარგში. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953). ორგზის სოციალური შრომის გმირი (1969 და 1978). სკკპ წევრი 1948 წლიდან. 

დაამთავრა მოსკოვის ენერგეტიკის ინსტიტუტი 1931 წელს. 1954 წლიდან სსრკ-ს მეცნიერებათა აკადემიის რადიოტექნიკის და ელექტრონიკის ინსტიტუტის დირექტორი, 1970 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი. მისი მთავარი შრომები ეხება რადიომიღების მეთოდების სრულყოფის პრობლემებს, აგრეთვე პოტენციური დაბრკოლებამდგრადობის თეორიას. კოტელნიკოვის ხელმძღვანელობით, სსრკ-ში მიმდინარეობდა მუშაობა მარსის, ვენერასა და მერკურის რადიოლოკაციის დარგში. ამერიკის ინჟინერთა ინსტიტუტის საპატიო წევრი (1964), ჩეხოსკოვაკიის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (1965), პრაღის უმაღლესი ტექნილოგიური სასწავლებლის საპატიო დოქტორი (1967). სსრკ-ს სახელმწიფო პრემია (1943 და 1946), ლენინური პრემია (1964). დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საბჭოთა მეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 24 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კოტორის აჯანყება

**კოტორის აჯანყება 1918** (*კატარის აჯანყება*) — ავსტრია-უნგრეთის ფლოტის მეზღვაურთა რევოლუციური აჯანყება კოტორში, (1918 წლის 1-3 თებერვალს). დაიწყო კრეისერ „სანკტ-გეორგზე“. დიდი ოქტომბრის სოციალისტური რევოლუციით შთაგონებულმა მეზღვაურებმა, კრეისერზე წითელი დროშა აღმართეს. მათ მიეხმარა 40 გემის ეკიპაჟი (დაახლოების 6 000  ხორვატი,  სლოვენი, ჩეხი, უნგრელი მეზღვაური) და ნავსადგურის მუშები. გემებზე შეიქმნა რევოლუციის კომიტეტები, აჯანყებულები მოითხოვდნენ ზავის დაუყონებლივ დადებას. საბჭოთა რუსეთის წინადადებათა საფუძველზე და ერთა თვითგამორკვევის უფლების აღიარებას. ავსტრია-უნგრეთის სარდლობამ ჩაახშო აჯანყება. დაახლოებით 800 კაცი დააპატიმრეს, ხელმძღვანელები დახვრიტეს. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:აჯანყებები
ხვითო

**ხვითო** — სამკურნალო დანიშნულების წმინდა ქვა ძველ ქართულ მითოლოგიაში. ჰქონდა მაგიური ძალა და, ბუნებრივია, საუნჯის გაგებაც. ასეთი დანიშნულების ქვები გვხვდება როგორც აღმოსავლეთ, ისე დასავლეთ საქართველოში, კერძოდ, სვანეთში. გადმოცემით, არის ირმის რქის ძირი, სხვა ვერსიით, მარგალიტი, რასაც გველი ინახავს და ათამაშებს ხოლმე. ზოგი ვარაუდობს, რომ ხვითოს სამკურნალო თვისებები ჰქონდა რადგა, სახალხო მკურნალები წყალში ლესავდნენ და იმ წყალს ასხამდნენ სნეულს.

## ლიტერატურა
*„მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 556, თბ., 1983

კატეგორია: ქართული მითოლოგია
ხთონიური ღმერთები

**ხთონიური ღმერთები** — მიწის, ქვესკნელის ღმერთები. სვანეთში ხთონიური ღმერთების არსებობის საბუთია ქალღვთაების ორმო, რასაც ეკლესიებთან, სალოცავ ქვებთან, წმინდა ხეებთან ვხვდებით (უშგულის თემში და სხვა). ესაა ლაგამ, ლეგემ, ლაგემ, სალოცავი ქვის (და შესაწირავის) დასადგამი, ვითინი, ლამარიას და სხვა ღვთაებათა სამყოფელი, სადაც მსხვერპლშეწირვა ხდებოდა. ქრისტიანობის შემოსვლის შემდეგ წარმართულ ლამარიას ცვლის მარიამ ღვთისმშობელი, კულტი კი იგივე რჩება.

## ლიტერატურა
*„მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 556-557, თბ., 1983

კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ხონტამენტი

**ხონტამენტი** (ეგვ. „დასავლელთაგან პირველი“) — აბიდოსელთა მიცვალებულების და სასაფლაოს ღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, ანუბისისა და უპუაუტის მსგავსი, როგორც ძაღლისთავიანი ღვთაება, კანიდი, რომელიც სასაფლაოებზე დაწანწალებს. „ძაღლივით“ გაქრა კიდეც ძვ. წ. II ათასწლეულში, რადგან ოსირისთან გაითქვიფა და მოხდა ღმერთთა გაიგივება. ძვ. წ. III ათასწლეულში აგებული მისი ტაძარი აბიდოსში ქრისტეს ჟამამდე იდგა.

## ლიტერატურა
* „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 564, თბ., 1983

კატეგორია:ეგვიპტური მითოლოგია
ხუბური

**ხუბური** — ქაოტურ წყალთა დედა-ღვთაების, ტიამატის ეპითეტი. ეს სიტყვა გვხვდება ქართულ ტოპონიმიკაში. საქართველოს ისტორიული კუთხეების —  სამეგრელო-სვანეთის საზღვარზე არის სოფელი ხუბერი, რომელსაც ჩამოუდის ამავე სახელწოდების ნაკადი.

## ლიტერატურა
*„მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 564, თბ., 1983

კატეგორია: ქართული მითოლოგია
ჰავარა

**ხავარა** — ადგილი ეგვიპტეში, ფაიუმის პირას. ჰავარაში იყო ამენემჰეტ III-ის პირამიდა, რომლისგანაც ბორცვი დარჩა. დაინგრა მთელი მხარის მთავარი ღმერთის — სუხოსის მკვდართა ტაძარი. დაქცეულა ლაბირინთიც, საოცარი მიწისქვეშა ნაგებობა, რომელზეც სტრაბონი და ჰეროდოტე გვიამბობენ.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 575, თბ., 1983

კატეგორია: ეგვიპტური მითოლოგია
ჰალიროთიოსი

**ჰალიროთიოსი** () — პოსეიდონის თავხედი შვილი. ატიკაში დანავარდობდა, არესის და აგრავლეს ასული (კეკროპის შვილიშვილი) ალკიპე მოეწონა და თავს დაესხა, მაგრამ არესი გამოჩნდა და მახვილით განგმირა. პოსეიდონმა მკვლელობა დასწამა და ოლიმპოზე იჩივლა. თორმეტი ღმერთისაგან შემდგარმა არეოპაგმა არესი გაამართლა.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 576, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ვერცხლისფერი ნაძვი

**ვერცხლისფერი ნაძვი** ან **მჩხვლეტავი ნაძვი**. საქართველოში, ბაღ-პარკებსა და ნაწილობრივ ტყის კულტურაში გვხვდება აგრეთვე, როგორც ინტროდუცირებული სახეობა. მარადმწვანეა. სიმაღლეში 25–30 მ-ს აღწევს, ღეროს დიამეტრი 1,5 მ-მდეა. ქერქი თხელი და დაშარული აქვს. ახალგაზრდა ხის ვარჯი ვიწროკონუსისებურია, ხნიერისა — ცილინდრისებრი. წიწვების სიგრძეა 15–30 მმ, ფერად მონაცრისფრო-მომწვანოდან ბაც-მოცისფრომდეა. გირჩებს სუსტი ცილინდრისებრი ფორმა აქვთ, რომლებიც სიგრძეში 6–11 სმ-ია, დახურულის სიგანეა 2 სმ, გახსნილისა — 4 სმ; ფერად მოწითალო-მოიასამნისფროა, მომწიფებული — ღია ყავისფერი. თესლი შავია, სიგრძით 3–4 მმ, ახლავს ყავისფერი, 10–13 სმ-ის სიგრძის ფრთა.

## გალერეა 

Picea pungens in Gori, Georgia (Country) (2).jpg|5-წლოვანი ხე, ქ. გორი
Picea pungens1.jpg|გირჩები
Picea pungens2.jpg|მწიფე გირჩი
Picea-pungens.JPG|წიწვები
Picea pungens seeds.jpg|თესლი

## ლიტერატურა 
* Флора СССР : в 30 т. / гл. ред. В. Л. Комаров. — Л. : Изд-во АН СССР, 1934. — Т. 1 / ред. тома М. М. Ильин. — С. 150. — 302, XVI с. — 5000 экз.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაძვი
ბრეტ კავანო

მინი|ბრეტ ავანო
**ბრეტ მაიკლ კავანო** (; დ. 12 თებერვალი, 1965) — ამერიკელი მოსამართლე და იურისტი, 2018 წლის 6 ოქტომბრიდან აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლე. უზენაეს სასამართლოში დანიშვნამდე, იყო აშშ-ის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე კოლუმბიის ოლქში. იკავებდა სხვადასხვა თანამდებობებს პრეზიდენტ ჯორჯ უოკერ ბუშის ადმინისტრაციაში.

უზენაესი სასამართლოს მოსამართლედ მისი კანდიდატურა წამოაყენა პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა, მას შემდეგ, რაც ჯერ კიდევ რონალდ რეიგანის მიერ დანიშნულმა ენტონი კენედიმ გადაწყვიტა პენსიაზე გასვლა. სენატმა კავანოს კანდიდატურა 2018 წლის 6 ოქტომბერს, 50 ხმით 48-ს წინააღმდეგ დაამტკიცა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი იურისტები
კატეგორია:აშშ-ის უზენაესი სასამართლოს მოსამართლეები
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ვაშინგტონში დაბადებულები
გოლიაძე

საკუთარი სახელი **გოლიაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ივანე გოლიაძე — ცირკის მსახიობი
* ლავრენტი გოლიაძე — საბჭოთა ავიაციის გენერალ-მაიორი
* შოთა გოლიაძე — აგრონომ-სუბტროპიკოსი


კატეგორია:ქართული გვარები
ენრიკო დანდოლო

**ენრიკო დანდოლო** (, ; დ. 1108, ვენეცია — გ. 14 ივნისი, 1205, კონსტანტინოპოლი) — ვენეციის დოჟი 1192 წლიდან. ისარგებლა მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობით, ხელთ იგდო მისი ხელმძღვანელობა და თავისი უფლებები გამოიყენა ვენეციის სასარგებლოდ. ენრიკო დანდოლოს მოთხოვნით ჯვაროსნებმა აიღეს ქალაქი ზადარი (ზარა) დალმაციის სანაპიროზე (ვენეციის სავაჭრო კონკურენტი) და გადასცეს ვენეციას (1202), შემდეგ ენრიკომ ჯვაროსნული ლაშქრობა წარმართა ბიზანტიის წინააღმდეგ. ლათინთა იმპერიის დაარსების დროს ვენეციას ერგო ადრიანოპოლი და მნიშვნელოვანი სამფლობელოები მარმარილოს ზღვის სანაპიროზე, პელოპონესში, კონსტანტინოპოლის ნაწილი, კუნძული ევბეა, იონიის კუნძულები; ენრიკომ შეისყიდა კუნძული კრეტა, ყოველივე ამან საფუძველი ჩაუყარა ვენეციის სავაჭრო ძლევამოსილებას აღმოსავლეთ ხმელთაშუა ზღვაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1108
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1205
კატეგორია:ვენეციის დოჟები
გოლიათი

[მინი|„დავითი და გოლიათი“. [მიქელანჯელო|მიქელანჯელოს ფრესკა სიქსტეს კაპელადან.]]
**გოლიათი** — ბიბლიური პერსონაჟი, ფილისტინელი მეომარი, პალესტინის წინარე ბუმბერაზ მოსახლეთა – რეფაიმთა შთამომავალი, რომელიც ორთაბრძოლაში შურდულით დაამარცხა ყრმა დავითმა, ისრაელის მომავალმა მეფემ, და სირცხვილისგან იხსნა თავისი ხალხი (I მეფეთა, 17, 4).

ქართულ ენაში სიტყვა „გოლიათი“ ბიბლიის გავლენით განსაკუთრებულად დიდი ტანის ადამიანის მნიშვნელობით დამკვიდრდა; მაგ., „ქართლის ცხოვრებაში“ გოლიათებად მოიხსენიებიან ქართველთა მეფეები: ადერკი („ტანით დიდი და გოლიათი“) და ამაზასპი („კაცი ძლიერი და გოლიათი“), ასევე ბაყათარ ოვსი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* რუხაძე, გრიგოლ. საღმრთისმეტყველო ლექსიკონი-ცნობარი / გრიგოლ რუხაძე ; რედ. გვანცა კოპლატაძე. - მე-2 გამოცემა. - თბ. : საქ. საპატრიარქოს გამ-ბა, 2013 (გამ-ბა "მერიდიანის" სტ.). - 340 გვ. ; 20 სმ.. - ბიბლიოგრ.: გვ. 331-338. - ISBN 978-9941-9196-8-8

კატეგორია:ძველი აღთქმის ხალხი
ნიკოლოზ კოსტომაროვი

**ნიკოლოზ ივანეს ძე კოსტომაროვი** ( დ. 4 მაისი, 1817, სოფ. იურასოვკა, ოლხოვატკის რაიონი, ვორონეჟის ოლქი — გ. 7 აპრილი, 1885, პეტერბურგი) — უკრაინელი და რუსი ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, მწერალი, კრიტიკოსი. 1837 წელს, დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტი. კოსტომაროვის საზოგადოებრივი პოლიტიკა და ისტორიული მსოფლმხედველობა ჩამოყალიბდა ი. სრეზნევსკის, დ. ბანტიშ-კამენსკისა სხვათა გავლენით. 1846 წლიდან იყო კიევის უნივერსიტეტის კათედრის პროფესორი. კირილესა და მეთოდეს საზოგადოების შექმნის ორგანიზატორი (ტარას შევჩენკოსთან ერთად). 1847 წელს, ეს საზოგადოება გაანადგურეს, კოსტომაროვი დააპატიმრეს და ერთი წლის შემდეგ სარატოვში გადაასახლეს.

1859-1862 წლებში, ნოკოლოზ კოსტომაროვი იყო პეტერბურგის უნივერსიტეტის რუსეთის ისტორიის პროფესორი. სახალხო მოძრაობას მიუძღვნა შრომა „სტენკა რაზინის ამბოხება“ (1858).

რუსული და უკრაინული ისტორიის უმნიშვნელოვანეს საკითხებს კოსტომაროვი ბურჟუაზიელი ისტორიოგრაფიის პოზიციებთან განიხილავდა. მისი თეორია „ორი საწყისი“ — ვეჩესა და ერთმპყრობელობის შესახებ — აიდეალებდა უკრაინელი ხალხის წარსულს. ნ. კოსტომაროვის მიერ ხალხის ისტორიის გაგება არამეცნიერულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი მწერლები
კატეგორია:უკრაინელი ისტორიკოსები
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 4 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1817
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1885
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
პართენიონი

**პართენიონი** — მთა არკადიასა და არგოლიდას შორის, ტეგის ზემოთ, ისთმოს-სპარტის გზაზე, სადაც პანის სამლოცველო იყო. გადმოცემით, აქ გამოეცხადა პანი ათენელთა შიკრიკ ფედიპიდეს და გამოესაუბრა. უთხრა, რომ ათენელები აღარ ზრუნავდნენ მასზე. ათენელებმა პანს სამლოცველო სწორედ მარათონის ბრძოლის შემდეგ აუგეს, რადგან გამარჯვებას სწორედ მას მიაწერდნენ. ამავე მთებში დაიჭირა ჰერაკლემ კერინიის ფურ-ირემი.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, გვ. 389, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:საბერძნეთის გეოგრაფია
პართენოპე

**პართენოპე** () — ერთი ვერსიით, სირინოზი, რომელიც თავისი მარცხის შემდეგ — ორფეოსმა და აპოლონმა რომ კუნძულს მშვიდობით ჩაუარეს და სიმღერის ჯადომ ვერაფერი ავნო, თვითონ გადახტა ქარაფიდან ზღვაში და კლდედ იქცა. ამ ადგილს ჯერ სირინოზის სახელი ერქვა, მხოლოდ ქალაქის გაშენების შემდეგ დაარქვეს ნეაპოლი.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 390, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ჰალითერსე

**ჰალითერსე** () — ფრინველთა ფრენის მენცარი, მასტორ ითაკელის ძე, მოხუცი, გამოცდილი მისანი, ტელემაქეს დამხმარე სასიძოებთან ბრძოლაში. არწივთა ფრენის მიხედვით აფრთხილებდა სასიძოებს, რომ ოდისევსი ახლო იყო და სასახლე დაეტოვათ. ხალხს უყვარდა. მომავალი წარსულივით იცოდა. ამბოხებულ ითაკელებს დამშვიდებისკენ მოუწოდა, რადგან იცოდა, რომ ისინი თავს უბედურებას დაიტეხდნენ. დახოცილი სასიძოების მემკვიდრეებმა არ დაუჯერეს და დამარცხდნენ.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 576, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
Am I a Girl?

***Am I a Girl?*** — ამერიკელი მომღერლისა და YouTube-ის პერსონის, Poppy-ს მეორე სტუდიური და მესამე ძირითადი ალბომი, რომელიც გამოიცა 2018 წლის 31 ოქტომბერს, მის საკუთარ ლეიბლზე I'm Poppy და Mad Decent.

პოპიმ აღნიშნა, რომ ალბომს ექნებოდა ფრანგული ვეიპორუეივიისა და კეიტ ბუშის გავლენა. ალბომზე Diplo-ს გარდა მყუშაობდა პროდიუსერი გრაიმზი.

## სინგლები 
სინგლი „In a Minute“ გამოვიდა 2018 წლის 27 ივლისს, მანამდე კი იყო „Metal“, პრომო-სინგლი, რომელიც, პოპის თქმით, ალბომში არ შევიდოდა, მას კი მოჰყვა შემდეგი სინგლი, „Time Is Up“, Diplo-ს მონაწილეობით, რომელიც გამოვიდა 2018 წლის 22 აგვისტოს, „Immature Couture“ კი გამოიცა 2018 წლის 28 სექტემბერს იუტუბზე და SoundCloud-ზე, ამერიკული ტურნეს გადადების გამო.

## სიმღერების სია
## შენიშვნები
## სქოლიო
კატეგორია:2018 წლის ალბომები
კატეგორია:Poppy-ის ალბომები
აზერბაიჯანული ფოლკლორი

**აზერბაიჯანული ფოლკლორი** () — აზერბაიჯანელი ერის ზეპირი ხელოვნება, რომელიც წარმოდგენილია სიმღერებით, ლეგენდებით, სასიყვარულო და ისტორიული ეპოსებით, დასთანებით (მოთხრობებით), ზღაპრებით, ანეკდოტებით, ანდაზებით. აზერბაიჯანის ფოლკლორში ცნობილია ისეთი დასთანები, როგორიცაა „ქოროღლი“, „ასლი და ქერემი“, „აშუღ-გარიბი“, „შაჰ ისმაილი“. ზოგი მათგანი დაკავშირებულია ისტორიულ მოვლენებთან.

## დასთანები 
დასთანი არის თურქულენოვანი ერებისთვის დამახასიათებელი მოთხრობის სახეობა. ასევე ის აკავშირებს აშუღების ხელოვნებასა და ზეპირ ეროვნულ ლიტერატურას. დასთანში პოეზია და პროზა ერთიანია. აზერბაიჯანულ ერში ყველაზე გავრცელებული და ცნობილი დასთანებია „დედე-გორგუდი“, „ქოროღლი“, „სათთარხანი“, „ასლი და ქერემი“, „თაჰირი და ზოჰრა“, „აბასი და გულგეზი“, „შაჰ ისმაილი“ და სხვა. 

## სიმღერები 
სიმღერის ხელოვნება აღწერს ერის ცხოვრებას.იგი მოიცავს შრომით, ისტორიულ, ლირიკულ, რიტუალურ, სახუმარო და სხვა სიმღერებს. 

## ზღაპრები 
აზერბაიჯანული ზღაპრები ზეპირი ხელოვნებაა. ისინი მრავალფეროვანი არიან შინაარსობრივად და მდიდარი თავისი ფორმით. აზერბაიჯანულ ზღაპრებში გამოისახება აზერბაიჯანული ერის ჰეროიკული წარსული, მისი ბრძოლა ადგილობრივი და გარე მტრების წინააღმდეგ, სულიერ-მორალური და საზოგადოებრივ-ფილოსოფიური ხედვები. ზღაპრებში ასახულია აზერბაიჯანელების უძველესი ეროვნული ტრადიციები და წესები, ასევე ბუნებაც.

## ლეგენდები 
აზერბაიჯანული პროზის ფორმის ერთ-ერთი ჟანრი ლეგენდებია. ისინი მოიცავენ კონკრეტულ ისტორიულ ფაქტებსა და მოვლენებს და სრულდებიან მორალური დამრიგებლობით. აზერბაიჯანული ლეგენდები 3 სახეობად იყოფა: მორალურ-დამრიგებლობითი, ტოპონიმური, რელიგიური. 

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი აზერბაიჯანული ლეგენდა ქალწულის კოშკის (ყიზყალასი) შესახებაა.

## აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება 
აზერბაიჯანელი აშუღების ხელოვნება ითვლება ეროვნული იდენტობისა და ენის, ლიტერატურისა და მუსიკის შენარჩუნების სიმბოლოდ. აშუღის ხელოვნება არის თავისუფალი, რომელიც მოიცავს ეპიკურ დასთანებს, სიმღერებს, რომლებიც ადიდებენ სიყვარულს, მეგობრობას, თავისუფლებასა და ერის გმირობას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანული ლიტერატურა

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული ფოლკლორი
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ლავრენტი გოლიაძე

**ლავრენტი (კოტე) ალექსის ძე გოლიაძე** (დ. 14 იანვარი, 1909, სოფ. მაკვანეთი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 ივნისი, 1973, იქვე) — ქართველი სამხედრო მფრინავი, საბჭოთა არმიის ავიაციის გენერალ-მაიორი (1958). 

## ბიოგრაფია
1931 წელს დაამთავრა ბაქოს 26 კომისრის სახელობის ქვეითთა სკოლა, 1938 წელს – კიევის საავიაციო სკოლა, 1951 წელს – კ. ვოროშილოვის სახელობის უმაღლესი სამხედრო აკადემია მოსკოვში. მონაწილეობდა სსრკ-ფინეთის ომში (1939–40), II მსოფლიო ომში, აგრეთვე იაპონიის კვანტუნის არმიის განადგურებაში (მანჯურიის ოპერაცია, 1945); პოლკოვნიკი (1944). 1954-1960 წლებში იყო შადრინის შტურმანთა სამხედრო-საავიაციო სასწავლებლის უფროსი რუსეთში, 1961–63 წლებში – საქართველოს სამოქალაქო ავიაციის სამმართველოს უფროსი, 1963-1971 წლებში – სსრკ სამოქალაქო ავიაციის სამინისტროს ინფორმაციის განყოფილების უფროსი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.  

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:დაბადებული 14 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ლ
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
სკოტ უილსონი

**სკოტ უილსონი** (), *დაბადების სახელი* **უილიამ დელანო უილსონი** (; დ. 29 მარტი, 1942, თომასვილი, ჯორჯია, აშშ — გ. 6 ოქტომბერი, 2018, ლოს-ანჯელესი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, ოქროს გლობუსის პრემიის ნომინანტი 1981 წელს.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა პატარა ქალაქ თომასვილში, ჯორჯიის შტატში. 1961 წელს, 19 წლის ასაკში ლოს-ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად. 1967 წლიდან დაიწყო მსახიობად მუშაობა. დებიუტი შედგა ფილმში „შუაღამის სიცხე“. კარიერის ერთ-ერთი მთავარი როლი შეასრულა რიჩარდ ბრუკსის ფილმში „ცივსისხლიანი მკვლელობა“. მთელ მის კარიერაში შეასრულა 60-ზე მეტი როლი, რომელთაგან უმრავლესობაში მეორე პლანზე ითამაშა. 2007 წელს მიიღო კინომსახიობთა გილდიის ჯილდო. წესით მას სერიალი მეორე სეზონის ბოლოს უნდა დაეტოვებინა, მაგრამ ამ შეფასების წყალობით იგი ჯერ მესამე, ხოლო შემდეგ მეოთხე სეზონშიც გამოჩნდა.

1977 წლიდან დაქორწინებული იყო ჰარვენლი უილსონზე. მათ შვილი არ ჰყოლიათ.

2018 წლის 6 ოქტომბერს გამოცხადდა, რომ სკოტ უილსონი სერიალის მე-9 სეზონშიც დაბრუნდებოდა, მაგრამ ამავე დღესვე იგი გარდაიცვალა. გარდაცვალების მიზეზი ლეიკემია გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2018
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კორკინო

**კორკინო** () — ქალაქი რუსეთის ჩელიაბინსკის ოლქში. რკინიგზის სადგურზე, ჩელიაბინსკიდან 35 კილომეტრზე. მურა ნახშირის მოპოვების ერთ-ერთი ცენტრი. საექსკალატორო-ვაგონთსარემონტო, ავტოსარემონტო, ცემენტის საკედლემასალის, საშახტე სამაგრების, მინის ქარხნები, აზბესტცემენტის ნაკეთობათა კომბინანტი, სამკერვალო ფაბრიკა. სამთო-სამშენებლო, საშენ მასალათა და კვების მრეწველობის ტექნიკუმები. 2017 წლის მდგომარეობით ქალაქში ცხოვრობს 34 967 ადამიანი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩელიაბინსკის ოლქის ქალაქები
კოსტუმბრიზმი

**კოსტუმბრიზმი** () — XIX საუკუნის მიმდინარეობა. ესპანურ და ლათინო ამერიკის ესპანურენოვან ლიტერატურასა და სახვით ხელოვნებაში. ემყარებოდა რეალისტური ასახვის პრინციპებს და გამოხატავდა ეროვნული თვითშეგნების აღმავლობას ხალხთან ყოფის თავისებურებას. აიდეალებდა პატრიარქალურ ზნე-ჩვეულებებს. ლიტერატურაში კოსტუმბრიზმმა გავრცელება პოვა უმეტესად ნარკვევის ჟანრში, აგრეთვე დრამატურგიაში, პოეზიასა და რომანში. კოსტუმბრიზმის წარმომადგენლები ესპანეთში იყვნენ: რ. მესონერო რომანოსი, მ. ხ. დე ლარა, ს. ესტევანეს კალდერონი და სხვა. ჩილეში —  ხ. ხ. ვალიესო, კოლუმბიაში —  ხ. დე დიოს რესტრეპო, ტ. კარასკილია, პერუში — ფ. პარდო, მექსიკაში —  მ. პაინო და სხვა. კოსტუმბრიზმმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ლათინო-ამერიკული ქვეყნის გრაფიკასა და სახვით ხელოვნებაში. მისი ესთეტიკური პრინციპია ბუნების დოკუმენტურად ასახვა, ხალხის ცხოვრების თავისებურებათა ეთნოგრაფიული სიზუსტით გადმოცემა, მშრომელთა ყოფის იდეალური სურათების შექმნა. კოსტუმბრისტების მნიშვნელოვანი სკოლა ჩამოყალიბდა კუბაზე (ვ. პ. დე ლანდალუსე, ფ. მიალე). კოსტუმბრიზმი განვითარდა აგრეთვე კოლუმბიაში (რ. ტორეს მენდესი), არგენტინაში (კ. მორელი), ურუგვაიში (ხ. მ. ბესნეს, ი. ირიგოიენი), ჩილეში (მ. ა. კარო), მექსიკასა (ხ. ა. არიეტა, 1802 — 1879) და სხვა ქვეყნებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
კატეგორია:ესპანური ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანური ფოლკლორი
კატეგორია:ლათინურამერიკული ლიტერატურა
კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები
კოსტკა ნაპიერსკი

**ალექსანდრე კოსტკა ნაპიერსკი** ( ნამდვილი სახელი და გვარია **ვოიცეხ სტანისლავ ბზოვსკი**; დ. დაახლოებით 1620 — გ. 1651) — პოლონეთის სამეფო ჯარის ოფიცერი, შლიახტიჩი. რეჩ პოსპოლიტის 1651 წლის გლეხთა აჯანყების ხელმძღვანელი. კოსტკა ნაპიერსკი დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს, აჯანყება ჩაახშეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1651
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
კიატი

250პქ|მინიატიურა|მარჯვნივ|1 კიატი
**კიატი** — ფულის ერთეული მიანმარიში. ბრუნვაშია 1952 წლიდან ბირმული რუპიის ნაცვლად. ერთი კიატი უდრის 100 პიასს. 2019 წლის 5 თებერვლისათვის, 100 კიატი 0,1744 ლარს უდრიდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
პერვიგილიები

**პერვიგილიები** () — რომაელთა საწესო „ღამისთევები“, ღამეული ღვთისმსახურება, ღამეული ღვთისმსახურება. ღამეს უთევდნენ ბონა დეას, ვენერას, რომელსაც უცნობმა პოეტმა უძღვნა „ვენერას პერვიგილიები“. პირველ ხანებში საკულტო ღამისთევას მხოლოდ გათხოვილი ქალები ესწრებოდნენ. საბერძნეთშიც იყო ასეთი ღამისთევები — დემეტრეს, პერსეფონეს დადიონისეს პატივსაცემად.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 401, თბ., 1983

კატეგორია: რომაული მითოლოგია
შოთა გოლიაძე

**შოთა კირილეს ძე გოლიაძე** (დ. 1 სექტემბერი, 1925, სოფ. ცხემლისხიდი, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 19 აგვისტო, 2008, იქვე) — ქართველი აგრონომ-სუბტროპიკოსი; სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1993), საქართველოს დამსსახურებული აგრონომი (1979), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1994).

## ბიოგრაფია
მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1953 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო–სამეურნეო ინსტიტუტის სუბტროპიკული კულტურების ფაკულტეტი. 1963–2006 წლებში ანასეულის ჩაის, სუბტროპიკული კულტურებისა და ჩაის მრეწველობის სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანების სუბტროპიკული კულტურების სელექციისა და გენეტიკის განყოფილების გამგე იყო. გოლიაძე იკვლევდა სუბტროპიკული კულტურების სელექციის თეორიულ და პრაქტიკულ საკითხებს, მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და მონაწილეობით გამოყვანილია სუბტროპიკული კულტურების (ციტრუსები, ფეიხოა, აქტინიდია, ბამბუკი და სხვ.) 24 ახალი პერსპექტიული ჯიში და ფორმა; დარაიონებულია ლიმონის, მანდარინის, ბამბუკის ჯიშები. ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას. იყო II მსოფლიო ომის მონაწილე. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1999).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:დაბადებული 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
შ
კოტერა

**იან კოტერა** ( დ. 18 დეკემბერი, 1871, ბრნო — გ. 17 აპრილი, 1923, პრაღა) — XX საუკუნის ჩეხი არქიტექტორი. ჩეხური არქიტექტურული სკოლის დამაარსებელი. სწავლობდა პლზენსა და ვენაში ო. ვაგნერთან. 1898 წლიდან ასწავლიდა პრაღის სამხატვრო-სახელოსნო სკოლაში. თავდაპირველად, „მოდერნის“ სტილის წარმომადგენელი იყო, 1906-დან ფუნქციონალისტი. ძირითადი ნამუშევრები: ადმინისტრაციული შენობა ქალაქ გრადეც-კრალოვეში (1903-1904), სახ. სახლი პოსტეიოვში (1905-1906), პრაღის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტის შენობა (1907-1920), ბანკი „სლავია“ სარაევოში (1911-1912) და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩეხი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
ივანე გოლიაძე

**ივანე გოლიაძე** (დ. 2 მაისი, 1875, სოფ. გომი, ახლანდელი ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი  — გ. 27 თებერვალი, 1963, სოხუმი, აფხაზეთის ასსრ, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ცირკის მსახიობი, ეკვილიბრისტი, აკრობატი, ჯამბაზი, კლოუნი, ქართული საცირკო კოლექტივის ერთ–ერთი დამაარსებელი. პირველმა დაიწყო ველოსიპედით მავთულზე სიარული. რვა წლის ასაკიდან ცირკის მანეჟზე გამოდიოდა 1943 წლამდე. 1943–1952 წლებში იყო საოჯახო საცირკო დასის მხატვრული ხელმძღვანელი. 1952 წელს საბოლოოდ დატოვა ცირკი. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები. ეკვილიბრისტები და აკრობატები იყვნენ ასევე ივანე გოლიაძის მეუღლე — დარია, ვაჟი — ნიკოლოზი (საქართველოს სახალხო არტისტი, 1980), მანეჟზე გავიდა 1913 წლიდან, ქალიშვილი — ვერონიკა. ცირკის მანეჟზე გამოდიოდნენ აგრეთვე ნიკოლოზის მეუღლე ადა, მისი ძმისშვილი სოფიო, ნიკოლოზის შვილები: სვეტლანა (საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი, 1968), რაფაელა და თამარი. საგასტროლოდ იყვნენ ჩინეთში, ირანში, რუმინეთში, ბულგარეთში, იუგოსლავიაში და სხვ. მეორე მსოფლიო ომის დროს გოლიაძეებმა 1000-მდე კონცერტი გამართეს.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ი
პერდიკე

**პერდიკე**, პერდიქსი () — დედალოსის და ტალოსის დედა. ათენელმა დიდოსტატმა შურით აკროპოლისის კლდიდან გადაჩეხა დისწული ტალოსი, რომელიც თითქოს კაკბად იქცა, რადგან ხელოვანთა მფარველმა ათენამ ყმაწვილი არ გასწირა. ამიტომაც კაკაბი სიმაღლეს ერიდება. სულ დაბლა-დაბლა დაფრინავს; ზოგი ვერსიით, დედალოსმა თვით თავისი ნათესავი პერდიკე გადააგდო, მაგრამ აპოლოდორე და სხვა ავტორები გარკვევით წერენ, რომ პერდიკე დედალოსის და იყო, აკროპოლიდან (და არა ტაძრიდან) კი გადააგდო პერდიკეს ძე ტალოსი.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 401, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
პერსე

**პერსე**, **პერსეჲ** ბერძნულ მითოლოგიაში — აიეტის ძმა, ტავრიდის (ყირიმის) მმართველი. მან აიეტი ტახტიდან ჩამოაგდო, მაგრამ მედეამ უშველა მამას და ტახტი დაუბრუნა (შეადარე ფერსათი (მთაა იმერეთში), ფერის).

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
პერიფანტე

**პერიფანტე** () — ატიკის მეფე, ავტოხთონი, საყოველთაო პატივისცმით გარემოცული მოკვდავი, ჯერ კიდევ კეკროპამდე, აპოლონის ერთგული მსახური, რომელსაც ხალხმა სიკეთე ისე დაუფასა, რომ მეფედ აირჩიეს. სამაგიეროდ არ დაუფასა ზევსმა და შურით ანთებულმა, რომ ხალხი ვინმე მოკვდავს ასე პატივს სცემს, მისის მოკვლა განიზრახა, მაგრამ აპოლონის თხოვნა შეისმინა და იმით დაკმაყოფილდა, რომ არწივად აქცია.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 402, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
პერიფეტე

**პერიფეტე** — ჰეფესტოს შვილი, ავი ბუმბერაზი, კომბლისმქნევლად წოდებული („კორინეტეს“: კორინე — კომბალი, ლახტი), რადგან გამვლელ-გამომვლელს რკინის კომბლით (გურზით) უხეთქავდა თავს. ტროიძენიდან ათენს მიმავალ ჭაბუკ თეზევსს პირველად ეს ლახტოსანი სემოეყარა, გმირმა თეზევსმა მისისვე კომბლით განგმირა პერიფეტე და შენდეგ ამ კომბალს ატარებდა.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 403, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ბაყათარი

**ბაყათარი** — „ქართლის ცხოვრების“ მიხედვით, ოვსთა წინამძღოლის სახელწოდება. შეესაბამება თურქულენოვან საპატიო ტიტულს, „ბაღათურს“. ტერმინი Πακαθαρ გვხვდება ზელენჩუკის ბერძნული ასოებით შესრულებულ საფლავის ქვის წარწერაში (დაახლ. 941 წ., ყუბანის რეგიონი); მის სახეცვლილ ვარიანტს იხსენიებს ასევე არაბი ისტორიკოსი იბნ რუსთა (დაახლ. 903 წ.), როგორც ალანთა მეფის ტიტულს. ოსურ ზეპირსიტყვიერ გადმოცემებში ოს-ბაღათირი ოსების ერთ-ერთი პირველწინაპარია. 

შუა საუკუნეების ქართულ წყაროებში ამ სახელით მოხსენიებულია სამი სხვადასხვა ისტორიული პერსონაჟი. ჯუანშერის თხზულებაში ბაყათარი იყო ოსი გოლიათი, რომელიც ორთაბრძოლაში დაამარცხა და მოკლა 16 წლის ვახტანგ გორგასალმა ოვსებზე ლაშქრობის დროს (დაახლ. 450-იანი წწ). „მატიანე ქართლისას“ მიხედვით, ოვსთა მთავარი ბაყათარი ბაგრატ I აფხაზთა მეფისა და ტაოელი ბაგრატიონის, ნასრას მხარეზე იბრძოდა ქართველთა მეფე ადარნასე II-ისა და მისი სომეხი მოკავშირეების წინააღმდეგ და ამ ომში დაიღუპა 888 წელს. 

ჟამთააღმწერლის თხზულებიდან ცნობილი ბაყათარი, საქართველოში დამკვიდრებულ ოვსთა მთავარი, მონღოლებთან ერთად ებრძოდა აჯანყებულ მეფე დავით VIII-ს, თავს ესხმოდა და აჩანაგებდა ქართლს. მისი თავდასხმების შეჩერებას ცდილობდნენ ჰამადა და რატი სურამელები. ბაყათარმა გამრეკელ კახას ძეს წაართვა ძამის ციხე (შიდა ქართლში), მაგრამ დაახლ. 1304 წელს დამარცხდა ბექა ჯაყელთან შეტაკებაში და ძამის ციხეს შეაფარა თავი. საბოლოოდ, ალყაშემორტყმული ბაყათარი იძულებული გახდა ბექას დანებებოდა და მალევე გარდაიცვალა. თედო ჟორდანია ამ ბაყათარს აიგივებდა ოსეთში, ნუზალის სამლოცველოს კედელზე ასომთავრულ წარწერაში განდიდებულ ბაყათართან.

## სქოლიო
კატეგორია:ოსები
თათარი (ზანგილანი)

**თათარი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ.

## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ალთაები

**ალთაები** — ციმბირში, ალთაის რესპუბლიკასა და ალთაის მხარეში მცხოვრები თურქულენოვანი ხალხი. ალთაები წარმოდგენილი არიან ორ ეთნოგრაფიულ ჯგუფად:
*ჩრდილოეთ ალთაელები: ტუბალარები, ჩელკანები, კუმანდინები, შორები
*სამხრეთ ალთაელები: ალტაები, ტელეუტები, ტელენგიტები
ჩრდილოეთ და სამხრეთ ალტაები ჩამოყალიბდნენ ალტაის რეგიონში კიმეკების და ყივჩაყების ბაზაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ალთაი
*ალთაის რესპუბლიკა
*გობი-ალთაი

## რესურსები ინტერნეტში 
* NUPI - Centre for Russian Studies profile 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში

200px|მინი|მარჯვნივ|ლიეტუვის რესპუბლიკის გერბი
**ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში** ( —  ლიეტუვის რესპუბლიკის დიპლომატიური წარმომადგენლობა საქართველოში. საქართველოს და ლიეტუვას ახლო მეგობრული და პარტნიორული ურთიერთობები აკავშირებთ თანამშრომლობის ყველა სფეროში. ქვეყნებს შორის გაფორმებულია 20-ზე მეტი საერთაშორისო შეთანხმება, რომლებიც სამართლებრივ საფუძველს ქმნიან ნაყოფიერი თანამშრომლობისთვის ეკონომიკის, კულტურის, განათლების, სპორტისა და ახალგაზრდობის, სოფლის მეურნეობის, ჯანმრთელობის  დაცვის და  სხვა სფეროებში. მჭიდროა თანამშრომლობა საერთაშორისო ორგანიზაციების ფარგლებში.

საქართველოსა და ლიეტუვის რესპუბლიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1994 წლის 16 სექტემბერს.

2001-2005 წლებში ლიეტუვის რესპუბლიკის მიერ საქართველოს გადაფარვა ხორციელდებოდა უკრაინაში ლიეტუვის საელჩოს მიერ. 2005 წელს საქართველოში გაიხსნა ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო.

## ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში
* ანდრიუს კალინდრა — 2020-დღემდე
* გიედრიუს პუოჯუნასი — 2015-2020
* იონას პასლაუსკასი — 2010-2015
* მეჩის ლაურინკუსი — 2008–2010
* რიჩარდას დეგუტისი — 2005–2008

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩო საქართველოში 

## სქოლიო

კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ლიეტუვის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ლიეტუვის საგარეო ურთიერთობები
ზანგი

**ზანგი**, მრავლობითში **ზანგები** — ტროპიკული და სამხრეთ აფრიკის აბორიგენი მოსახლეობის, ანუ ნეგროიდული რასის, წარმომადგენლის აღმნიშვნელი ტერმინი.

## ეტიმოლოგია
არაბულ ენაში სიტყვა „ზანჯი“ () გამოიყენებოდა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკის ნაწილის (ძირითადად სუაჰილის სანაპიროს) და მისი ადგილობრივი ბანტუს ხალხის აღსანიშნავად. სხვა ტრანსლიტერაციებია „ზენჯი“, „ზინჯი“ და „ზანგი“. ის აღნიშნავდა „შავების ქვეყანას“. ბრიტანელი ორიენტალისტი ენტონი კრისტი მიიჩნევდა, რომ სიტყვა „ზანჯი“ ან „ზანგი“ არ იყო არაბული წარმოშობის, რადგან ჩინური ფორმა (僧祇 sēngqí) დაფიქსირებულია ჯერ კიდევ ახალი წელთაღრიცხვით 607 წელს. კრისტი ამტკიცებდა, რომ სიტყვა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიური წარმოშობის იყო. იავურ ენაში სიტყვა *jenggi* ნიშნავს აფრიკელ ხალხს, სპეციფიურად კი ზანზიბარის მოსახლეობას.

## გამოყენება 
პირველად ტერმინ „ზანგს“ ქართულ ენაში შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანში“ ვხვდებით:
ავთანდილ ჯდა მარტო საწოლს, ეცვა ოდენ მართ პერანგი,
იმღერდა და იხარებდა, წინა ედგა ერთი ჩანგი.
შემოვიდა მას წინაშე თინათინის მონა **ზანგი**,
მოახსენა: „გიბრძანებსო ტანი ალვა, პირი მანგი“.

„ზანგის“, როგორც საერთო ეთნიკური სახელწოდების აღმნიშვნელი ტერმინის ხმარება არასწორია, რადგანაც აფრიკის ზანგებს განეკუთვნებიან ბანტუ, აღმოსავლეთ ბანტოიდური, გური, ატლანტური, ნილოტური და სხვ. ენათა ოჯახისა და ჯგუფის ენებზე მოლაპარაკე ხალხები და ტომები.

## ამერიკის ზანგები 
ამერიკის ზანგები — XVI–XIX საუკუნეებში აფრიკიდან შემოყვანილი სხვადასხვა ეთნიკური წარმომავლობის მონათა შთამომავლები. მათი დიდი ნაწილი თეთრი, ნაწილობრივ ინდიელი მოსახლეობის ნარევია. ლაპარაკობენ ინგლისურ, პორტუგალიურ, ესპანურ, ფრანგულ, ნიდერლანდურ ენებზე. მათგან 2/3-ზე მეტი მულატია. აშშ-ში მოსახლეობის (325 719 178 მლნ., 2017) დაახლ. 13,3 %-ია ზანგი, ბრაზილიაში — 50 %-მდე. დანარჩენი უმეტესად კარიბის ზღვის აუზის ქვეყნებშია თავმოყრილი. ზოგიერთ ქვეყანაში ზანგები შედიან ძირითადი მოსახლეობის — ამერიკელების (აშშ), ბრაზილიელების, კუბელების, ვენესუელელების, კოლუმბიელების, პუერტორიკელების და სხვ. ხალხთა შემადგენლობაში. XX საუკუნეში ამერიკის ქვეყნების ზანგები (სოციალისტური კუბის გარდა) წარმოადგენდნენ მშრომელთა ყველაზე დაჩაგრულ ფენას. მიუხედავად იმისა, რომ 60-იან წლებში თანასწორი სამოქალაქო უფლებებისთვის ბრძოლაში ზანგებმა გარკვეულ წარმატებას მიაღწიეს, ფაქტობრივად მაინც განიცდიდნენ სეგრეგაციას (უმეტესობა ცხოვრობდა ე. წ. შავ გეტოში) და დისკრიმინაციას როგორც სამუშაოზე მიღებისას, ისე შრომის ანაზღაურების, განათლების, სამედიცინო მომსახურების და სხვა სფეროში.

## ლიტერატურა 
* Народы Америки, т. 1–2, М., 1959;
* Фостер У. З., Негритянский народ в истории Америки, пер. с англ., М., 1955;

## სქოლიო 
კატეგორია:ანთროპოლოგია
კატეგორია:სიტყვები
ოსკარ გოლმბლატი

**ოსკარ ედუარდის ძე გოლმბლატი** (; დ. 14 აგვისტო, 1843 — გ. 9 იანვარი, 1898, თბილისი) — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი (1897).

## ბიოგრაფია
დაიბადა ბორჩალოს მაზრაში, საქართველოში ჩასახლებული გერმანელი კოლონისტების ოჯახში. 1862 წლიდან მსახურობდა სამხედრო იუსტიციის ორგანოებში. მონაწილეობდა 1877–1878 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომში. 1883–1888 წლებში იყო კავკასიის სამხედრო საოლქო სასამართლოს სამხედრო პროკურორი, 1894–1898 წლებში – ამავე სასამართლოს თავმჯდომარე. დაჯილდოებული იყო წმ. ვლადიმირის, წმ. ანას და წმ. სტანისლავის ორდენებით.   

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის არმიის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:დაბადებული 14 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 იანვარი
ამარინკევსი

**ამარინკევსი** () — ონესიმაქეს ძე, ეპრის მეფე, ავგეასის თანამებრძოლი და ტახტის მოზიარე. ეს პატივი იმისთვის მიიღო, რომ ჰერაკლესთან ბრძოლაში დაეხმარა. მისი მამაცი ვაჟი დიორესი ბერძნებს 12 გემით მიეშველა და ილიონის კედლებთან ქვით მოკლა თრაკიელმა პეიროოსმა, იმბრასოს ძემ. მის სამარეზე გამართულ ასპარეზობაზე პილოსელი ნესტორი მონაწილეობდა და დამარცხდა.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 46, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ამიმონეს წყარო

**ამიმონეს წყარო** — ყველაზე წყალუხვი ნაკადი წყლით ღარიბ არგოლიდაში, ლერნეს ჭაობში აღმართულ გორაკთან,ზღვას ერთვოდა ნავსადგურთან, რასაც ეწოდა პოსეიდონისა და ამიმონეს სიყვარულის ნაყოფის — ნავპლიოსის სახელი. წყაროს კი თვით დანაიდ ამინომეს წყარო დაერქვა.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 48, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ამფინომე

**ამფინომე**, ამფინომოსი — კუნძულ დულიხიონის მდიდარი და გონიერი მეფე, პენელოპეს საქმრო. იროსზე გამარჯვებულ ოდისევსს ლოცავს, როგორც მათხოვარს. სხვა სასიძოებთან ერთდ ეცემა, ტელემაქე კლავს შუბით. ძველი ვერსიით, ამფინომემ შეაცდინა პენელოპე, რის გამოც იგი ოდეისევსმა გამოასალმა სიცოცხლეს.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 51, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემია

**დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემია** —  ხაშურის მუნიციპალიტეტის საპატიო ჯილდო 2015 წლის 1 ივნისიდან. იგი ერთჯერადად ენიჭება საქართველოს მოქალაქეებს საქართველოსა და ხაშურის მუნიციპალიტეტის წინაშე მნიშვნელოვანი დამსახურებისათვის. გამარჯვებული კანდიდატის გამოსავლენად ხაშურის მუნიციპალიტეტის მერის მიერ იქმნება დროებითი სამუშაო ჯგუფი, რომლის შემადგენლობაც განისაზღვრება შვიდი წევრით. კონკურსი ხაშურის მუნიციპალიტეტის მერის გადაწყვეტილებით ცხადდება ორ წელიწადში ერთხელ ხაშურის მუნიციპალიტეტის ოფიციალურ ვებგვერდზე. დიმიტრი ყიფიანის ცხოვრებისა და შემოქმედების კვლევისათვის ნომინანტს გამოქვეყნებული უნდა ჰქონდეს დიმიტრი ყიფიანის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე სამეცნიერო ნაშრომები- მონოგრაფია, სტატიები, დოკუმენტური მასალა და იყოს ამ საკითხისა და სფეროს აღიარებული მკვლევარი. პრემია აგრეთვე ენიჭება ნომინანტს განსაკუთრებული დამსახურებისათვის ქვეყნისა და მუნიციპალიტეტის წინაშე, ნომინანტს მნიშვნელოვანი წვლილი უნდა ჰქონდეს შეტანილი ისტორიის, კულტურის და ხელოვნების განვითარების, მოზარდი თაობის აღზრდისა და განათლების საქმეში. ხაშურის მუნიციპალიტეტის ავტორიტეტისა და ცნობადობის გაზრდაში, რეგიონისა და ქვეყნის მნიშვნელოვანი პრობლემების გადაწყვეტაში.

ქვემოთ მოტანილია დიმიტრი ყიფიანის სახელობის პრემიის მფლობელები წლების მიხედვით:

## 2015 წელი 
* გურამ ყორანაშვილი — ისტორიკოსი, მკვლევარი;
* თამაზ ლაცაბიძე — ისტორიკოსი, მკვლევარი, ხაშურის ისტორიული წარსული კვლევის საქმეში შეტანილი წვლილისთვის.

## 2017 წელი 
* თამაზ ჯოლოგუა — ფილოლოგი, პროფესორი, მკვლევარი;

* თამარ მიქაძე —  მწერალი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანის პრემიის მფლობელები
კატეგორია:დიმიტრი ყიფიანი
გიედრიუს პუოჯუნასი

**გიედრიუს პუოჯუნასი** ( დ. 20 ივლისი, 1967, პანევეჟისი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დიპლომატი, ისტორიკოსი, 2015 წლის 20 ივლისიდან 2020 წლამდე ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში. 

## ბიოგრაფია
გიედრიუს პუოჯუნასი დაიბადა 1967 წლის 20 ივლისს, ლიეტუვის ქალაქ პანევეჟისში. 1986–1991 წლებში სწავლობდა ვილნიუსის უნივერსიტეტში, ისტორიის ფაკულტეტზე, პროფესიით ისტორიკოსი.

### სამუშაო გამოცდილება
2015 წლის 20 ივლისიდან ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში. 2012–2015 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ინფორმაციული  და საზოგადოებასთან ურთიერთობის დეპარტამენტის დირექტორი. 2010–2012 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის მუდმივი წარმომადგენელი საერთაშორისო ატომური ენერგიის სააგენტოში, საყოველთაო ბირთვული იარაღის გამოცდის აღმკვეთ ორგანიზაციაში, გაერთიანებული ერების მრეწველობის განვითარების ორგანიზაციასა და გაერთიანებული ერების განყოფილებაში ვენაში. 2007–2012 წლებში ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ხორვატიაში, სლოვაკეთსა და ლიხტენშტაინში. 2007 წელს ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი სლოვენიის რესპუბლიკაში.
* 2006–2012 ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ავსტრიის რესპუბლიკაში;
* 2001–2006 ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო და დიპლომატიური პროტოკოლის დეპარტამენტის დირექტორი;
* 2000–2001 პოლონეთში ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩოს დროებითი რწმუნებული, მრჩეველი;
* 1997–2000 პოლონეთში ლიეტუვის რესპუბლიკის საელჩოს პირველი მდივანი;
* 1993–1997 ლიეტუვის რესპუბლიკის საგარეო საქმეთა სამინისტროს აღმოსავლეთ და ცენტრალური ევროპის ქვეყნების პირველი, მეორე მდივანი. 

## ჯილდოები
* ორდენი „დამსახურებებისთვის ლიტვის წინაშე“ (2003);
* ორდენი „დამსახურებებიათვის პოლონეთის წინაშე“ კომანდორის ჯვარი; 

## სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუველი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ხაშურის საპატიო მოქალაქეები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:ლიეტუვის ელჩები საქართველოში
იონას პასლაუსკასი

**გიედრიუს პუოჯუნასი** ( დ. 20 ივლისი, 1967, პანევეჟისი, ლიეტუვა) — ლიეტუველი დიპლომატი, ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში 2010-2015 წლებში.

## ბიოგრაფია
იონას პასლაუსკასი დაიბადა 1957 წლის 12 ივნისს, ლიეტუვის ქალაქ ვაბალნინკასში. 2010-2015 წლებში იყო ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი საქართველოში. 2017 წლიდან არის ლიეტუვის რესპუბლიკის საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ნორვეგიაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიეტუველი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 12 ივნისი
კატეგორია:ხაშურის საპატიო მოქალაქეები
კატეგორია:ლიეტუვის ელჩები საქართველოში
თირი

**თირი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
ანთიმოზ ივერიელის მონასტერი

**ანთიმოზ ივერიელის მონასტერი** () — მდებარეობს რუმინეთის დედაქალაქ ბუქარესტში, ანთიმოზ ივერიელის ქუჩაზე. იგი 1713-1714 წლებში დააარსა ვლახეთის მიტროპოლიტმა ანთიმოზ ივერიელმა. მონასტერი 1950-იან წლებში სრულიად რუმინეთის პატრიარქმა იუსტინიანე მარინამ აღადგინა. 2005 წლიდან მონასტერში ცხოვრობს 7 ბერი. მონასტერში შედის ანთიმოზ ივერიელის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი მუზეუმი, აგრეთვე დაცულია რელიგიური ნივთები.

## გალერეა

Image:Antim Monastery-6.jpg
Image:Antim Monastery-5.jpg
Image:Antim Monastery-4.jpg 
Image:Antim Monastery-3.jpg
Image:Antim Monastery-9.jpg 
Image:Antim Monastery-2.jpg 
Image:Antim Monastery-8.jpg 
Image:Antim Monastery-1.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* ანთიმოზ ივერიელი 

## რესურსები ინტერნეტში
* ანთიმოზ ივერიელის მონასტერი
* ანთიმოზის მონასტრის ისტორია

კატეგორია:რუმინეთის ღირსშესანიშნაობები
ჯადარონი

**ჯადარონ ბაგრატიონი** — ალანიის მეფე XII საუკუნეში, ბაგრატიონთა ოსური შტოს წარმომადგენელი, დემეტრე უფლისწულის შვილთაშვილი. ვახუშტი ბატონიშვილისა და კირილ თუმანოვის მიხედვით, მან მამამისი, ათონი ჩაანაცვლა ტახტზე. სავარაუდოდ ცოლად უნდა ჰყოლოდა ქართველი პრინცესა, რომელთანაც შეეძინა ვაჟი და ერთადერთი მემკვიდრე — დავით სოსლანი, რომელმაც საქართველოს მეფეზე — თამარზე იქორწინა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯადარონ ბაგრატიონი 
* ჯადარონ ბაგრატიონი 

კატეგორია:ალანიის მეფეები
კადეში

**კადეში**, *ქადეში, ქინზა* — ქალაქ-სახელმწიფო ძველ სირიაში, მდინარე ორონტესის ნაპირზე, ახლანდელი თელ-ნები-მენდის ადგილას. ამავე სახელწოდების ქალღმერთის კულტის ცენტრი. წერილობით წყაროებში ასევე მოიხსენიება ქინზას სახელწოდებით.

მოსახლეობა ძირითადად შედგებოდა დასავლეთ სემიტური და ხურიტული, ნაწილობრივ ინდოარიული ეთნიკური ჯგუფებისაგან. წერილობით წყაროებში კადეში იხსენიება ძვ. წ. II ათასწლეულის შუა ხანებიდან. ძვ. წ. XV საუკუნეში დაიპყრო ეგვიპტემ, ხოლო მოგვიანებით ხეთების ვასალი გახდა. 

სირიაში ეგვიპტისა და ხეთების მეტოქეობას მოჰყვა ბრძოლა, რომელიც გაიმართა კადეშის მისადგომებთან რამზეს II-სა და ხეთების მეფე მუვათალს შორის. ბრძოლამ გამარჯვებული ვერ გამოავლინა. კადეში ხეტების ვასალად დარჩა ზღვის ხალხების შემოსევამდე. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი ქალაქები
ქართული დამატება (უნიკოდის ჯგუფი)

**ქართული დამატება** — ჯგუფი უნიკოდში, რომელშიც წარმოდგენილია სასულიერო ხასიათის ტექსტებისთვის განკუთვნილი (ძველქართული) ასონიშნები სახელწოდებით ნუსხური. საეკლესიო ე.წ. ხუცური დაწერილობის სრულყოფილად გამოყენებისთვის საჭირო, ნუსხურის შესაბამისი დიდი, ანუ ასომთავრული ნიშნები, მოცემულია ჯგუფში ქართული.

ნუსხური ასონიშნების მისი წინამორბედი მრგლოვანი ასონიშნებისგან განცალკევებულად დამატების მიზეზია 90-იან წლებში უნიკოდსა და ქართულ მხარეს შორის არასაკმარისი კომუნიკაცია. სრული ინფორმაციის არქონის გამო უნიკოდის კონსორციუმში გადაწყდა, რომ ლათინურისა თუ ბერძნულის მსგავსად ქართულ ჯგუფში წარმოდგენილი მხოლოდ უნდა ყოფილიყო ქვაზე კვეთისას გამოყენებული ასომთავრულის დიდი სიმბოლოებისა და ხელწერის განვითარების შედეგად ჩამოყალიბებული მხედრულის პატარა ასონიშნების წყვილი — ხოლო ნუსხური მიიჩნიეს მხედრულის შემნაცვლებლად და მისთვის ცხრილში გამოსაყოფი ადგილი აღარ დაუტოვებიათ.

ათი წლის დაგვიანებით, როცა ქართულმა მხარემ მიმართა კონსორციუმს ნუსხურის ასახვის მოთხოვნით და წარუდგინა დასაბუთება, რომ მხედრულის სანაცვლოდ არასდროს გამოიყენებოდა და დამოუკიდებელ სახეობას წარმოადგენდა, ასომთავრული-მხედრულის ჯგუფის მომდევნო ადგილები უკვე დაკავებული იყო სხვა დამწერლობების ასონიშნებით და ამიტომ საჭირო გახდა ცალკე სივრცის გამოყოფა.

აღსანიშნავია, რომ დაზუსტებული ინფორმაციის საფუძველზე, უნიკოდში თავდაპირველად ასახული ასომთავრული და მოგვიანებით დამატებული ნუსხური განისაზღვრა ძველქართული ბიკამერული ხუცური დამწერლობის დიდ და პატარა ასონიშნებად, შედეგად, ციფრულ პროგრამებსა და ხელსაწყოებში ასომთავრულის გამოყენება შესაძლებელია ნუსხურით დაწერილი ტექსტის სასათაუროდ, წერტილის შემდეგ წინადადების დასაწყებად, საკუთარი სახელების გამოსაყოფად და ა. შ.
 
## ჯგუფი 
## ისტორია
უნიკოდთან დაკავშირებულ მოცემულ ჩანაწერებში აღნიშნულია ცალკეული ასონიშნების ქართულის დამატებით ჯგუფში ასახვის საფუძველი და მიმდინარეობა: : 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქართული (უნიკოდის ჯგუფი)
* ქართული გაფართოებული (უნიკოდის ჯგუფი)

## სქოლიო 
კატეგორია:უნიკოდის ჯგუფები
კვერცხი

**კვერცხი** — 
# ცხოველური ორგანიზმის მდედრობითი სასქესო უჯრედი, იგივეა, რაც კვერცხუჯრედი.
# კვერცხმდებლობის შემთხვევაში ტერმინით „კვერცხი“ აღნიშნავენ ჩანასახს, რომელიც ვითარდება სპეციალურ გარსებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რეპროდუქცია
ბაბაყულის ძვალი

**ბაბაყულის ძვალი** — უჩინმაჩინის ჯადოსნური ძვალი სვანურ მითოლოგიაში. დევის ყბა, რასაც ნასიბი კისერზე იკიდებდა , ბრძოლით მოპოვებულს, უჩინარი ხდებოდა, მოზღვავებული მტრის ბანაკში შევიდოდა, სარდლებს თუ დევებს მოუსმენდა, მათ ზრახვებს გაიგებდა და ამირანს უამბობდა. ასე გაიმარჯვა ბულუმუღუნ დევზე.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 97, თბ., 1983

კატეგორია:სვანური მითოლოგია
კატეგორია:მითოლოგია
დარდანიდი

**დარდანიდი** () — დარდანოსის შთამომავალი, ე.ი. პრიამოსი, ილოსი, ენეასი და სხვანი. „დარდანიდები“ — დარდანოსის შთამომავლები, ტროელები.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 126, თბ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
დეიპილოსი

**დეიპილოსი**, *დეიფილოსი* — თრაკიის მეფის, პოლიმესტორის და პრიამოსის ასულ ოლიონეს ძე. ილიონემ მამის მიბარებული უმცროსი ძმა პოლიდორე შვილივით მიიღო და ინტრიგის მოშველიებით თავის ქმარს ძმის მაგივრად შვილი მოაკვლევინა.  „ილიადაში“  პოლიმესტორს და მის ორ შვილს კლავს ჰეკაბე, პრიამოსის ცოლი.

## ლიტერატურა
**გელოვანი აკ.*, „მითოლოგიური ლექსიკონი“, გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“,   გვ. 131, თ., 1983

კატეგორია: ბერძნული მითოლოგია
ლევ გოლოვნია

**ლევ ვასილის ძე გოლოვნია** (; დ. 26 იანვარი, 1893, ქუთაისი — გ. 22 სექტემბერი, 1969, თბილისი) — საქართველოში სპორტული ფარიკაობის პიონერი, ეთნიკური უკრაინელი. სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1943), საქართველოს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მუშაკი (1961), სსრკ დამსახურებული მწვრთნელი (1957), სპორტის საპატიო მსაჯი (1955). ასევე იყო სამონადირეო ძაღლების მსაჯი და ექსპერტი.

## ბიოგრაფია
1912 წელს დაამთავრა ქუთაისის კლასიკური გიმნაზია. 1919–23 წლებში ვოკალის განხრით სწავლობდა თბილისის კონსერვატორიაში. 1919–22 წლებში იყო თბილისის „სკაუტის“ ორგანიზაციის ხელმძღვანელი, 1922 წელს – პირველი ქართული დივიზიის ფიზაღზრდის ინსტრუქტორი. 1932 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ფიზკულტურის ინსტიტუტი. 1935–36 წლებში იქვე განაგებდა ფარიკაობის კათედრას. 1937–1964 წლებში იყო თბილისის ფიზკულტურის ინსტიტუტის ფარიკაობის კათედრის გამგე. მისი მრავალრიცხოვანი გამოკვლევებიდან აღსანიშნავია საფარიკაო ფაზის ჩაწერის გრაფიკული მეთოდი (რუსულ ენაზე, 1938).    

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოფარიკავეები
მოაბელები

**მოაბელები**, იგივე **მოაბი** — ბიბლიის მიხედვით, მკვდარი ზღვის აღმოსავლეთით მცხოვრები ისრაელთა მონათესავე ხალხი ერთ-ერთი ქანაანელი ტომი. ბიბლიის მიხედვით მოაბელები აბრაამის ძმისშვილის, ლოტის შთამომავლები იყვნენ. მათ აგრეთვე ვხვდებით იოსებ ფლავიუსის ასირიულ მატიანეებში, აგრეთვე მოაბურ ძეგლებზე, როგორიცაა მეფე მეშას წარწერა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოაბი
* მოაბური ენა

## სქოლიო 
კატეგორია:მოაბი
კატეგორია:ებრაული ბიბლიური ერები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
მოაბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **მოაბი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მოაბელები, იგივე მოაბი — ხალხი.
* მოაბი — ისტორიული სახელმწიფო ახლო აღმოსავლეთში.
მოაბური ენა

**მოაბური ენა** — სემიტური ენების ჯგუფის დასავლური შტოს ენა. ბგერათა სისტემის, მორფოლოგიის, სინტაქსისა და ლექსიკის მიხედვით იგი ძალიან ახლოა ბიბლიის ებრაულთან; მისგან განსხვავდება მრავლობითი რიცხვისა და უკუქცევითი ფორმების წარმოებით, რითაც იგი უფრო არამეულსა და აქადურს უახლოვდება. მოაბურ ენაზე ძველ აღმოსავლეთში მეტყველებდა სემიტური ტომი, რომელიც ცხოვრობდა მკვდარი ზღვის აღმოსავლეთ ნაპირზე. მოაბურ ენაზე შექმნილი ერთადერთი ძეგლია სემიტურენოვანი ეპიგრაფიკის უძველესი ნიმუში — მოაბელთა მეფის მეშას წარწერა (დაახლ. ძვ. წ. 840).

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოაბი
* მოაბელები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სემიტური ენები
თოფი (ზანგილანი)

**თოფი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარ-ლაჩინის რეგიონში, ზანგილანის რაიონში. 1993-2020 წლებში დე-ფაქტოდ კონტროლირდებოდა სეპარატისტული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის მიერ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
## სქოლიო
კატეგორია:ზანგილანის რაიონის სოფლები
შინაური ინდაური

250px|მინი|მარჯვნივ|დედალი (წინ) და მამლები (უკან)
**შინაური ინდაური** — შინაური ფრინველი, ჩვეულებრივი ინდაურის მოშინაურებული ფორმა. თავისი გარეული ნათესავებისაგან დიდი ზომითა და წონით განსხვავდება. შინაურ ფრინველთა შორის ინდაური ყველაზე დიდია და მას ხორცისათვის ამრავლებენ. მოზრდილი ინდაური იწონის 12-16 კგ, ყველაზე დიდი - 20 კგ-მდე. კვერცხს დება მე-10, მე-11 თვიდან, ჩვეულებრივ იანვარ-მარტში (წელიწადში დაახლოებით 90 კვერცხი, ყველაზე მეტო 150-მდე). კვერცხის მასაა 80-88 გრამი. კვერცხის ინკუბაცია 28 დღე-ღამეს გრძელდება (რეჟიმი ქათმის კვერცხის მსგავსია). შემოდგომაზე თითო ინდაურისგან შეიძლება გამოვზარდოთ 40-60 და მეტი ფრთა მოზარდული, რაც 3-4 თვეში 160-200 კგ ხორცს მოგვცემს. ნასუქი ინდაურის ნაკლავის გამოსავალი 85-90%-ს აღწევს. სანაშენე ინდაურებს იყენებენ 3 წლამდე. ინდაურის ხორცი დიეტური პროდუქტია, გემრიელი, ორგანიზმიც კარგად ითვისებს. კუნთოვანი ქსოვილი ნაკლავის მასის დაახლოებით 50%-ს შეადგენს.

მეინდაურეობა კარგად არის განვითარებული ინგლისში, აშშ-ში, კანადაში, სადაც ინდაურის ხორცის წარმოება ძირითადად სამრეწველო საფუძველზე ხდება. 

საქართველოში რუსეთიდან შემოიყვანეს XVIII საუკუნეში და ფართოდ გავრცელდა ყველა მხარეში. ბევრია შინაური ინდაურის პოპულაცია — შავი, ბრინჯაოსფერი, ნაცარა, ჩალისფერი და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხოხბისებრნი