open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პეტერ მადიარი

**პეტერ მადიარი** (; დ. 16 მარტი, 1981) — უნგრელი პოლიტიკოსი, იურისტი და ოპოზიციის ლიდერი, რომელიც 2024 წლიდან არის ევროპარლამენტის წევრი და პარტია „პატივისცემისა და თავისუფლების“ (Tisza) პრეზიდენტი. იგი ფართოდ განიხილება ვიქტორ ორბანის მთავარ მეტოქედ და კონკურენტად 2026 წლის საპარლამენტო არჩევნებში.

უნგრეთის მმართველი პარტიის, „ფიდესის“ ყოფილმა წევრმა და იუსტიციის ყოფილ მინისტრის, იუდით ვარგას ექს-მეუღლემ, მადიარმა საყოველთაო ყურადღება მას შემდეგ მიიპყრო, რაც 2024 წლის თებერვალში, პრეზიდენტის მიერ მსჯავრდებულის შეწყალებასთან დაკავშირებული სკანდალის ფონზე, საჯაროდ განაცხადა ყველა სამთავრობო თანამდებობიდან გადადგომის შესახებ. მან ეს გადაწყვეტილება იმით ახსნა, რომ უკიდურესად უკმაყოფილო იყო ქვეყნის მართვის იმ მეთოდებით, რომლებსაც „ფიდესი“ იყენებდა.

2024 წლის 15 მარტს მან განაცხადა ახალი პოლიტიკური პლატფორმის შექმნის სურვილის შესახებ იმ მოქალაქეებისთვის, რომლებიც უკმაყოფილონი იყვნენ როგორც მთავრობით, ისე არსებული ოპოზიციით. იგი სათავეში ჩაუდგა მანამდე უცნობ პარტიას „პატივისცემა და თავისუფლება“ (Tisztelet és Szabadság; TISZA) და ქვეყნის ყველაზე გავლენიან ოპოზიციურ ლიდერად იქცა. 2024 წლის ევროპარლამენტის არჩევნებში მისმა პარტიამ თითქმის 30 %-ით მეორე ადგილი დაიკავა „ფიდესის“ შემდეგ, რაც 2006 წლის შემდეგ ნებისმიერი არა-სამთავრობო პარტიისთვის მიღებული ხმების ყველაზე მაღალი რაოდენობა და პროცენტია. იგი საკუთარ თავს „კრიტიკულ“ პროევროპელად და კონსერვატორ-ლიბერალად მიიჩნევს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official movement

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:უნგრელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ბუდაპეშტში დაბადებულები
ალი გუდბანი

**ელი გუდბანი** (; დ. 27 აპრილი, 1999) — კანადელი მოცეკვავე, მსახიობი, შოუგერლი და სოციალური მედიის პიროვნება. ის პარიზში, „მულენ რუჟის“ შემსრულებელია. მოზარდობის ასაკში იგი ცნობილი იყო კანადურ თინეიჯერულ დრამატულ სატელევიზიო სერიალში „The Next Step“ კესის როლით.

## ბიოგრაფია 
გუდბანი ონტარიოს შტატის ქალაქ ვუდსტოკიდანაა. მან ცეკვის ვარჯიში ხუთი წლის ასაკში დაიწყო. მოზარდობის ასაკში ის კანადის გუნდის ჰიპ-ჰოპ გუნდში შევიდა და დანიაში სოლისტად გამოდიოდა. როდესაც ის თხუთმეტი წლის იყო, კანადურ თინეიჯერულ დრამატულ სატელევიზიო სერიალში „The Next Step“ კესის როლი შეასრულა. როგორც „მულენ რუჟის“ მოცეკვავემ, ის პარიზში 2024 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ტორონტოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:კანადელი ქალი ტელემსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰილი (როი, მთვარის კრატერი)

**კრატერი ჰილი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა როი ჰილის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1970 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

## კრატერის აღწერა 
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 37.98 კმ, სიღრმე — 2.16 კმ.

## სატელიტური კრატერები 
## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-03
ქუდუს მუჰამადი

**ქუდდუს მუჰამადი** (დ. 25 ოქტომბერი, 1907 — გ. 21 ივნისი, 1997) — ბავშვთა ლიტერატურის უზბეკი მწერალი, პოეტი, აკადემიური ავტორი და დრამატურგი. დაიბადა ფერმერების ოჯახში, ტაშკენტში, 25 ოქტომბერს 1907 წელს. საშუალო-სასოფლო-სამეურნეო სკოლის დასრულების შემდეგ სწავლობდა ბიოლოგიის ფაკულტეტზე ცენტრალური აზიის უნივერსიტეტში.

მისი პირველი ნამუშევრები გამოქვეყნდა გაზეთ *East*-ში და ჟურნალ *Journal of the Face of the Earth*-ში. 1928 წლიდან მისი ლექსები პრესაში იბეჭდებოდა ფსევდონიმით „Jerusalem“. მისი ცნობილი ლექსები, როგორიცაა „Sandals and stove“ და „Self-criticism“, შეიქმნა 1936–1937 წლებში. მის პოეზიაში აისახა როგორც ძველი ტრადიციები, ასევე თანამედროვე იდიომები; ამასთან ერთად, მასში თვალსაჩინოა ირონია, სატირა და იუმორი. მუჰამადის ნაწარმოებებს ხშირად მიიჩნევენ აღმზრდელობითად და მოტივაციის მომცემად. მისი საბავშვო წიგნები გამოირჩევა ცოცხალი, დინამიკური სახეებითა და მხატვრული გამომსახველობით. იგი მუდმივად უსვამდა ხაზს, რომ ადამიანთა ცხოვრების ფორმირება, მათ შორის ბავშვთა ხასიათის ჩამოყალიბებაც, დამოკიდებულია დისკრიმინაციის ზემოქმედებებზე.

მუჰამადი ცნობილი იყო აგრეთვე, როგორც გამოცდილი მთარგმნელი. ს. მარშაკის, ს. მიხალკოვის, ა. ბარტოსა და კ. ჩუკოვსკის ნაწარმოებების მისმა თარგმანებმა მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა უზბეკურ საბავშვო ლიტერატურაში. 1970 წელს მიენიჭა სახელმწიფო ჰამზას პრემია
ხოლო 1977 წელს მიიღო უზბეკეთის სახალხო პოეტის წოდება. გარდაიცვალა ტაშკენტში, 21 ივნისს 1997 წელს. 2025 წელს მას პოსტუმურად მიენიჭა პრეზიდენტის ჯილდო „უანგარო სამსახურისთვის“.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
თელ-ქადაიფი

300px|მინი
**თელ-ქადაიფი** () — თურქული დესერტი, რომელიც პოპულარულია და ხშირად მიირთმევენ რამადანის თვის განმავლობაში. მის მოსამზადებლად გამოიყენება ქადაიფის ძაფისებრი ცომი. მას აცხობენ ღუმელში მას შემდეგ, რაც ქადაიფის ფენებს შორის მოათავსებენ თხილეულს, მაგალითად, მიწის თხილს ან ნიგოზს. დესერტს სუფრასთან მიტანამდე შაქრის სიროფს ასხამენ.

პირველ ოსმალურ ნაბეჭდ კულინარიულ წიგნში, Melceü't-Tabbâhîn („მზარეულთა თავშესაფარი“), გვხვდება რეცეპტი სახელწოდებით Âdi Tel Kadayıf (ჩვეულებრივი ძაფისებრი ქადაიფი).

## სქოლიო
კატეგორია:თურქული დესერტები
ტამიკი ჰარა

**ტამიკი ჰარა** (, **ჰარა ტამიკი**, დ. 15 ნოემბერი, 1905 — 13 მარტი, 1951) — იაპონელი მწერალი და ჰიროსიმაზე დაბომბვას გადარჩენილი, რომელიც ცნობილია ატომური ბომბის გამანადგურებელი ძალის შესახებ თავისი ნაწარმოებებით.
 
## ბიოგრაფია
ჰარა დაიბადა ჰიროსიმაში 1905 წელს. თავის ადრეულ წლებში იგი ინტროვერტული პიროვნება იყო, რომელსაც ხშირად აწუხებდა შფოთვითი მდგომარეობა. სანამ საშუალო სკოლის მოსწავლე იყო, ჰარა გაეცნო რუსულ ლიტერატურას და ასევე დაიწყო პოეზიის წერა. განსაკუთრებით აღფრთოვანებული იყო პოეტებით მურო საისეით და პოლ ვერლენით.

კეიოს უნივერსიტეტის ინგლისური ლიტერატურის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, იგი აქვეყნებდა პროზასა და პოეზიას ჟურნალ „*მიტა ბუნგაკუში*". 1933 წელს დაქორწინდა სადაე სასაკიზე, ლიტერატურული კრიტიკოსის, კიიჩი სასაკის დაზე. გარკვეული ხნის განმავლობაში, ის ასევე უკავშირდებოდა იაპონიის მემარცხენე მოძრაობას.

სადაე გარდაიცვალა 1944 წელს, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ. ჰარამ ერთხელ ასე თქვა მის შესახებ:  ერთი წლის შემდეგ იგი მშობლების სახლში ჰიროსიმაზე იმყოფებოდა ატომური დაბომბვისას, თუმცა სასწაულებრივად გადარჩა. ეს ორი ტრავმული გამოცდილება გახდა მისი შემდგომი ნამუშევრების ცენტრალური თემა.

## ლიტერატურული შემოქმედება
მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოები, „ზაფხულის ყვავილი“ (*ნაცუ ნო ჰანა*), ჰიროსიმაში საკუთარი თვალით ნანახისა და ადამიანების დაღუპვის ამსახველი თხრობა, გამოქვეყნდა 1947 წლის ივნისში და მიიღო ტაკიტარო მინაკამის პირველი პრემია. ამ ამბავს ორი შემდგომი ნაწილი მოჰყვა მოგვიანებით: „ნანგრევებიდან“ (*ჰაიკიო კარა*) — 1947 წლის ნოემბერში, და „განადგურების პრელუდია“ (კაიმეცუ ნო ჯოკიოკუ) — 1949 წლის იანვარში. მან ასევე დაწერა ლექსები იმავე თემაზე, ხოლო მისმა 1950 წლის მოთხრობაში „*უცუკუშიკი ში ნო კიში ნი*" (ლიტ. „ლამაზი სიკვდილის ზღვარზე“) აღწერა თავისი ცოლის უკანასკნელი დღეები. 1949 წელს დაწერილ ნაწარმოებში „*ჩინკონკა*" (ლიტ. „რეკვიემი“) განიხილავდა სადაეს სიკვდილსა და ჰიროსიმაში დაღუპულებს თითქმის ერთ მთლიან დანაკარგად.

## მემორიალი
ტამიკი ჰარას მემორიალი და ეპიტაფია აშენდა ჰიროსიმას ციხის ადგილზე 1951 წლის ნოემბერში მწერლებისა და ლიტერატურათმცოდნეების მიერ, რომლებიც ახლოს იყვნენ მასთან. მას შემდეგ, რაც ძეგლი ვანდალიზმის შედეგად არაერთხელ დაზიანდა, იგი გადაკეთდა და გადატანილ იქნა ატომური ბომბის გუმბათის გვერდით, დღევანდელ ადგილზე, 1967 წლის ივლისში. ძეგლზე გამოსახულია ჰარას ლექსის წარწერა, რომელიც ასე იკითხება:

ძველ დღეებში ქვაში ამოკვეთილი,

ქვიშაზე ჩრდილი დაცემული,

ჩამოშლილი სამყაროს შუაგულში,

ერთი ყვავილის ხატება.

ტამიკი ჰარას სიკვდილის წლისთავს ეწოდა *კაგენკი* (, „ყვავილის ხატების გლოვა"). „კაგენკის საზოგადოებამ", რომელიც ჩამოყალიბდა ჰარას ნამუშევრის თაყვანისმცემლების მიერ, უმასპინძლა გამოფენას ჰარას სიკვდილის 50 წლისთავის აღსანიშნავად 2001 წელს, და ყოველწლიურად აწყობს მემორიალურ აქტივობას მისი ძეგლის წინ.

## რჩეული ნამუშევრები
*1945: „*გენბაკუ ჰისაი-ჯი ნო ნოტო*" (გამოქვეყნდა 1953)
*1947: „ზაფხულის ყვავილი"
*1947: „ნანგრევებიდან"
*1949: „განადგურების პრელუდია"
*1949: „*ჩინკონკა*"
*1950: „*უცუკუშიკი ში ნო კიში ნი*"
*1951: „გულის სურვილის ქვეყანა"

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 

==რესურსები ინტერნეტში--

* e-texts of Tamiki's works in Japanese at Aozora bunko.
* Tamiki Hara's Notes of the Atomic Bombing
ნათხემის დიფუზური ატროფია

მინი|სურათზე (მარჯვნივ) ჩანს ნათხემის დიფუზური ატროფიის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T2 რეჟიმში.
**ნათხემის დიფუზური ატროფია** (ლათ. Atrophia cerebelli diffusa) — ნათხემის პროგრესული და შეუქცევადი დაზიანება, რა დროსაც მისი მოცულობა იკლებს. შესაძლოა გამოწვეული იყოს ისეთი მიზეზებით, როგორებიცაა ხანდაზმული ასაკი, ალკოჰოლი, გარკვეული მედიკამენტები, გენეტიკური მუტაციები, მრავლობითი სისტემის ატროფია, ცნს-ს ზედაპირული სიდეროზი და ა.შ. დიფერენციალური დიაგნოზი მოიცავს ნათხემის ჰიპოპლაზიასა და მეგა ცისტერნა მაგნას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Diffuse cerebellar atrophy - Radiopaedia
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
მრავლობითი სისტემის ატროფია

მინი|მრავლობითი სისტემის ატროფიის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება
**მრავლობითი სისტემის ატროფია** (ლათ. Atrophia multisystemica) — ნეიროდეგენერაციული დაავადება, რომელიც ხასიათდება ნათხემის, ავტონომიური ნერვული სისტემისა და კორტიკოსპინალური ტრაქტის დაზიანებით. თავის ტვინში ატროფია განსაკუთრებით გამოხატულია ვაროლის ხიდის, ნათხემის შუა ფეხისა და ნათხემის მიდამოში. დაავადებულთა ჰისტოლოგიურ ნიმუშებში აღინიშნება ჩანართები - პაპ-ლანტოსის სხეულაკები, რომლის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია ალფა-სინუკლეინი (ნეირონული პროტეინი, რომელიც მონაწილეობს სინაპსური ვეზიკულების ტრაფიკინგსა და ნეირომედიატორების გამოთავისუფლებაში).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Multiple system atrophy - Radiopaedia
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 591

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 591** მიიღეს 1986 წლის 28 ნოემბერს, რეზოლუციების 418 (1977), 421 (1977), 473 (1980) და 558 (1984) გახსენების შემდეგ, საბჭომ გააძლიერა აპართეიდის სამხრეთ აფრიკის წინააღმდეგ სავალდებულო იარაღის ემბარგო, რომელიც დაწესდა რეზოლუცია 418-ით, და გახადა იგი უფრო ყოვლისმომცველი. რეზოლუცია 591 ცდილობდა განემარტა ბუნდოვანი ტერმინები ამ თემები წინა რეზოლუციებიდან.

საბჭომ აღიარა სამხრეთ აფრიკის ხალხის ბრძოლა და მოუწოდა დემოკრატიული სახელმწიფოს დაარსებას სრული სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებებით, როგორც ეს ჩამოყალიბებულია ადამიანის უფლებათა საყოველთაო დეკლარაციაში (1948). მან ასევე დაგმო სამხრეთ აფრიკის „რასისტული რეჟიმი“ აპარტეიდის მოწინააღმდეგეთა რეპრესიების, მომიტინგეთა მკვლელობის, პოლიტიკური პატიმრების დაპატიმრების და უსაფრთხოების საბჭოსა და გენერალური ასამბლეის რეზოლუციების უგულებელყოფისთვის.

რეზოლუცია მოუწოდებდა წევრ სახელმწიფოებს უზრუნველეყოთ, რომ ემბარგოსთვის დაქვემდებარებული ნივთების კომპონენტებს არ მიაღწიათ სამხრეთ აფრიკაში მესამე ქვეყნების მეშვეობით, მათ შორის თვითმფრინავების სათადარიგო ნაწილები და სხვა სამხედრო აღჭურვილობა, რომელიც ეკუთვნის სამხრეთ აფრიკას, ასევე ნებისმიერი ნივთი, რომლის მიმართაც სხვა ქვეყნებმა შეიძლება იფიქრონ, რომ განკუთვნილია სამხრეთ აფრიკის პოლიციის ძალების ან არმიის მიერ გამოსაყენებლად. ნივთები მოიცავდა თვითმფრინავებს, თვითმფრინავების ძრავებს ან ნაწილებს, ელექტრონულ და სატელეკომუნიკაციო აღჭურვილობას, კომპიუტერებს და ოთხბორბლიან მანქანებს. რეზოლუცია 418-იდან „იარაღისა და მასთან დაკავშირებული მასალის“ თვალსაზრისით, ეს მოიცავდა ბირთვულ, სტრატეგიულ და ჩვეულებრივ იარაღს, ყველა სამხედრო და პარამილიტარულ პოლიციის სატრანსპორტო საშუალებას აღჭურვილობასა და სხვა დაკავშირებულ მასალას. საბჭო განსაკუთრებით მოუწოდებდა ბირთვულ სფეროში ნებისმიერ თანამშრომლობას.

შემდეგ საბჭო მოუწოდებდა წევრ სახელმწიფოებს არ მიეღოთ იარაღის, საბრძოლო მასალის ან სამხედრო სატრანსპორტო საშუალებების იმპორტი სამხრეთ აფრიკიდან და სთხოვა მათ, ვისაც ეს ჯერ არ გაუკეთებია, დაესრულებინა ყველა გაცვლითი ვიზიტი, მათ შორის სამთავრობო პერსონალის მიერ. მან ასევე მოითხოვა წევრი სახელმწიფოებისგან და მათგან, ვინც არ არის გაეროს წევრი, არ მიიღონ მონაწილეობა არც ერთ აქტივობაში ქვეყანაში, რომელმაც შეიძლება ხელი შეუწყოს სამხრეთ აფრიკის სამხედრო შესაძლებლობებს, უზრუნველყოფდნენ, რომ ეროვნული კანონმდებლობა ასახავდეს ამას. თუმცა, ზოგიერთი სახელმწიფო კვლავ აგრძელებდა თანამშრომლობას სამხრეთ აფრიკის რეჟიმთან: ისრაელი და ჩილეს სამხედრო დიქტატურის იარაღს აწვდიდნენ, ხოლო პარაგვაის დიქტატურა უშვებდა, რომ პარაგვაი გამოეყენებინათ მესამე ქვეყნად, რომლის მეშვეობითაც ტვირთი მიეწოდებოდა. ასევე, რადგან მრავალი გაეროს წევრი სახელმწიფო იცავდა რეზოლუციას, არაწევრი სახელმწიფოები და ტერიტორიები, მათ შორის ტაივანი, მათი კომპანიების სამხრეთ აფრიკაში მოქმედების წილი იზრდებოდა, თუმცა ეს არ ნიშნავდა აუცილებლად იარაღის მიწოდებას, სხვა სახელმწიფოების ზეწოლის გამო.

## იხილეთ აგრეთვე
*აპართეიდი

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/591(1986))

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1986 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სამხრეთ აფრიკის შესახებ
კატეგორია:1986 წელი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში
ფაბრის დაავადება

მინი|ფაბრის დაავადებისათვის დამახასიათებელი ჰიპერინტენსიური უბნები თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე
მინი|ფაბრის დაავადებისათვის დამახასიათებელი ვერტებრობაზილარული დოლიქოექტაზიის გამოსახულება კომპიუტერულ-ტომოგრაფიულ კვლევაზე
**ფაბრის დაავადება** (ლათ. Morbus Fabry) — X-ქრომოსომასთან შეჭიდული მულტისისტემური დაავადება. გამოწვეულია GLA გენის (ალფა-გალაქტოზიდაზა-A) მუტაციით რის შედეგადაც მცირდება ლიზოსომური ფერმენტის რაოდენობა. კლინიკური გამოვლინებებია პროტეინურია, თირკმლის უკმარისობა და კისტები, მარცხენა/მარჯვენა პარკუჭის ჰიპერტროფია, აორტალური და მიტრალური რეგურგიტაცია, ჰიპერტენზია, რქოვანას ვერტიცილატა. ცნს-ში აღინიშნება ვერტებრობაზილარული დოლიქოექტაზია (ანომალიურად გრძელი და დიდი დიამეტრის მქონე ხერხემლისა და ბაზილარული არტერიები) და ჰიპერინტენსიური უბნები თეთრ ნივთიერებაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Fabry disease - Radiopaedia
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჩჟან-ნგო (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ჩჟან-ნგო** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა ქალის ჩინური სახელის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს). 

## კრატერის აღწერა 
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 2.34 კმ, სიღრმე — 0.42 კმ.

## სატელიტური კრატერები 
ჩჟან-ნგოს კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-19
კიოში კავაკამი

**კიოში „კარლ“ კავაკამი** (, კავაკამი კიოში; დ. 8 აგვისტო, 1873 — გ. 12 ოქტომბერი, 1949) — იაპონელი ქრისტიანი ჟურნალისტი, მწერალი და პოლიტიკური პუბლიცისტი, რომელმაც გამოსცა არაერთი ნაშრომი შეერთებულ შტატებსა და გაერთიანებულ სამეფოში. იგი ცნობილია, როგორც იაპონიის საგარეო პოლიტიკის აქტიური დამცველი დასავლურ სივრცეში XX საუკუნის დასაწყისში. პერიოდულად იყენებდა ფსევდონიმს *K. K. კავაკამი*. ახალგაზრდობაში სოციალისტური იდეებით იყო გატაცებული, რის გამოც მიიღო საშუალო სახელი „კარლ“ — კარლ მარქსის სახელის მიხედვით.

კატეგორია:იაპონელი ჟურნალისტი  
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი ქრისტიანი

## სქოლიო
გალენის ვენის ანევრიზმული მალფორმაცია

მინი|გალენის ვენის ანევრიზმული მალფორმაციის მქონე პაციენტის კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული ანგიოგრამა
**გალენის ვენის ანევრიზმული მალფორმაცია** (ლათ. Aneurysmatica malformatio venae Galeni) — თანდაყოლილი ანომალია, რომელიც ხასიათდება გალენის ვენის პათოლოგიური (ანევრიზმული) გაფართოებით. მალფორმაციის მიზეზია თავის ტვინის ქოროიდულ არტერიებსა და მედიანურ პროზენცეფალურ ვენას (გალენის ვენის წინამორბედი ვენა განვითარების ადრეულ ეტაპზე) შორის არსებული კავშირების არსებობა. შესაბამისად, სისხლის გადატუმბვა ხდება მაღალი წნევიდან (ქოროიდული არტერიები) დაბალი წნევის გარემოში (გალენის ვენა), რაც იწვევს გალენის ვენის ანევრიზმულ მალფორმაციას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Vein of Galen aneurysmal malformation - Radiopaedia
კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჰანტინგტონის დაავადება

მინი|ჰანტინგტონის დაავადების მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება კორონალურ ჭრილში. სურათზე ჩანს კუდიანი ბირთვის შემცირებული მოცულობა და ლატერალური პარკუჭის შუბლის რქის გაზრდილი ზომები.
**ჰანტინგტონის დაავადება** (ლათ. Morbus Huntington) — ფატალური ნეიროდეგენერაციული დაავადება, რომელიც ხასიათდება აუტოსომურ-დომინანტური მემკვიდრეობით. ჰანტინგტონის დაავადების დროს ზომაში შემცირებულია თავის ტვინის კუდიანი ბირთვები და ჩენჩო, რის შედეგადაც ლატერალური პარკუჭების შუბლის რქები განიცდის გაფართოებას. კლინიკური გამოვლინებებია ქორეა, კოგნიტური დარღვევები, დეპრესია. მისი პრევალენტობაა 2-10 ყოველ 100,000 მოსახლეზე, დიაგნოზის დასმა კი ხდება საშუალოდ 30-დან 50 წლამდე ასაკში. ინციდენტობა თანაბარია ორივე სქესის ინდივიდებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Huntington disease - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ჯუბერტის სინდრომი

მინი|ჯუბერტის სინდრომის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.|368x368პქ
**ჯუბერტის სინდრომი** (ინგლ. Joubert syndrome) — ნერვული სისტემის გენეტიკური დაავადება, რომელიც ხასიათდება აუტოსომურ-რეცესიული მემკვიდრეობით და იწვევს ნათხემის განვითარების შეფერხებას. დღეისათვის ცნობილია 30-ზე მეტი გენი, რომელთა მუტაციაც ასოცირებულია ჯუბერტის სინდრომის განვითარებასთან. ამ სინდრომის დროს გამოხატულია ნათხემის შუა ნაწილის (ჭიის) აპლაზია. კლინიკური გამოვლინებებია ატაქსია, ძილის აპნოე, თვალისა და ენის უნებლიე მოძრაობები, ჰიპოტონია, გაპობილი ტუჩი ან/და სასა, კრუნჩხვები, კოგნიტური დარღვევები, ფართო შუბლი, პტოზი, ჰიპოტელორიზმი, დაბლა მდგომი ყურები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Joubert syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
გორლინ-გოლცის სინდრომი

მინი|გორლინ-გოლცის სინდრომის მქონე პაციენტის კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული გამოსახულება. სურათზე ჩანს კალციფირებული ნამგალი (წინ) და ნათხემის ფარდა (უკან).
**გორლინ-გოლცის სინდრომი** (ლათ. Syndroma nevoidis basocellularis. ასევე ცნობილი, როგორც **ნევოიდური ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომის სინდრომი**) — აუტოსომურ-დომინანტური გენეტიკური მულტისისტემური დაავადება, რომელიც აზიანებს კანს, ნერვულ, მხედველობის, ენდოკრინულ და ძვლოვან სისტემებს. გამოწვეულია PTCH გენის მუტაციით, რომელიც მიეკუთვნება სიმსივნის სუპრესორულ გენთა ჯგუფს. იწვევს ისეთ პათოლოგიებს, როგორებიცაა ბაზალურუჯრედოვანი კარცინომა, ოდონტოგენური კერატოკისტები, გაპობილი ტუჩი, მაკროცეფალია, ოლიმპიური შუბლი და სხვა. თავის ტვინის მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე ვლინდება კალციფირებული ნამგალი და ნათხემის ფარდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Gorlin-Goltz syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1976

**სსრკ-ის XII პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1976** — პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში. 

ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 111 ავტორის 1973-1974 წლებში გამოქვეყნებული 662 ნაწარმოები.

## ორსვლიანი ამოცანები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 55 ავტორის 235 ამოცანა ხოლო ფინალში — 15 ავტორის 20 ამოცანა. განყოფილების მსაჯი იყო ალფრედ დომბროვსკისი. საუკეთესო ნაწარმოების ავტორად დასახელდა ვალენტინ ლუკიანოვი.

## სამსვლიანი ამოცანები  
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 44 ავტორის 165 ამოცანა. ფინალში — 14 ავტორის 20 ამოცანა. სამსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ალექსეი კოპნინი. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორებად მიიჩნიეს მ. კუზნეცოვი, ა. კუზოვკოვი და მ. მარანდიუკი.

## მრავალსვლიანი ამოცანები  
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 35 ავტორის 103 ამოცანა. ფინალში — 10 ავტორის 20 ამოცანა. განყოფილების მსაჯი იყო იგორ ლიაპუნოვი. საუკეთესო ნაწარმოების ავტორად დასახელდა ვალენტინ რუდენკო.

## ეტიუდები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 32 ავტორის 159 ეტიუდი. ფინალში — 15 ავტორის 20 ეტიუდი. განყოფილების მსაჯი იყო ლეონარდ კაცნელსონი. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორად მიიჩნიეს ვალერი ვლასენკო.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატები საჭადრაკო კომპოზიციაში 
კატეგორია:1976 წელი ჭადრაკში 
კატეგორია:1976 წლის ჩემპიონატები სსრკ-ში
ჰირაცუკა რაიტო

**ჰირაცუკა რაიტო** (; ისტორიული ორთოგრაფიით ; დაბადებისას **ჰირაცუკა ჰარუ** ; დ. 10 თებერვალი, 1886 — 24 მაისი, 1971) — იაპონელი მწერალი, ჟურნალისტი, პოლიტიკური აქტივისტი, ანარქისტი და ფემინისტური მოძრაობის პიონერი იაპონიაში. 

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ჰირაცუკა რაიტო დაიბადა ტოკიოში მაღალჩინოსანი სამოქალაქო მოხელის ოჯახში, როგორც მეორე ქალიშვილი. 1903 წელს სწავლა დაიწყო იაპონიის ქალთა უნივერსიტეტში (), სადაც განიცადა ევროპული ფილოსოფიის თანამედროვე მიმდინარეობების, აგრეთვე ძენ ბუდიზმის ძლიერი გავლენა და თავადაც გახდა მისი ერთგული მიმდევარი.

## სეიტო და ფემინისტური მოძრაობა
1908 წელს ჰირაცუკამ სცადა ორმაგი თვითმკვლელობა თავის მასწავლებელთან, მწერალ მორიტა სოჰეისთან ერთად, ტოჩიგის მთებში, ნასუშიობარაში. წყვილი ცოცხალი იპოვეს, თუმცა შემთხვევამ ფართო საზოგადოებრივი სკანდალი გამოიწვია.

1911 წელს, ნარუმის ქალთა ინგლისურ სკოლაში მუშაობის პერიოდში, ჰირაცუკამ დააარსა იაპონიის პირველი ექსკლუზიურად ქალთა ლიტერატურული ჟურნალი *სეიტო* (). ჟურნალის პირველი ნომერი იწყებოდა ცნობილი ფრაზით: „დასაწყისში ქალი მზე იყო“ (), რაც შინტოს მზის ქალღმერთ ამატერასუს უკავშირდებოდა და ქალთა სულიერი დამოუკიდებლობის იდეას გამოხატავდა.

ჟურნალის საწყისი ლიტერატურული ფოკუსი მალევე გაფართოვდა და მოიცვა ქალთა უფლებებთან დაკავშირებული საკითხები, მათ შორის ქალის სექსუალობა, უბიწოება და აბორტი. ავტორებს შორის იყვნენ იოსანო აკიკო და სხვა ცნობილი ინტელექტუალები. მედიის კრიტიკისა და სახელმწიფო ცენზურის მიუხედავად, *სეიტო* იქცა იაპონიის ქალთა მოძრაობის ცენტრალურ პლატფორმად.

## პოლიტიკური აქტივიზმი
1918–1919 წლებში ჰირაცუკა ჩაერთო ინტელექტუალურ დებატებში დედობისა და ქალთა ეკონომიკური დამოუკიდებლობის შესახებ, რაც შემდგომში ცნობილი გახდა, როგორც დედობის დაცვის კამათი (). ამ დისკუსიებში მონაწილეობდნენ იოსანო აკიკო, იამაკავა კიკუე და იამადა ვაკა.

1920 წელს ჰირაცუკამ იჩიკავა ფუსაესთან ერთად დააარსა ქალთა ახალი ასოციაცია (), რომლის ძალისხმევით 1922 წელს გაუქმდა კანონი, რომელიც ქალებს პოლიტიკურ საქმიანობაში მონაწილეობას უკრძალავდა. მიუხედავად ამისა, ქალთა საარჩევნო უფლება იაპონიაში მოგვიანებით დამკვიდრდა.

1963 წელს ჰირაცუკამ, ნოგამი იაეკოსა და მხატვარ ივასაკი ჩიჰიროსთან ერთად, დააარსა იაპონიის ქალთა ახალი ასოციაცია (), რომელიც დღემდე აქტიურ ორგანიზაციად რჩება.

## ნაშრომები 
* *მარუმადო იორი* ( — „ხედვა მრგვალი ფანჯრიდან“)
* „დასაწყისში ქალი მზე იყო“ ()
* „გზა, რომლითაც ვიარე“ ()
* „დედობის რენესანსი“ ()
* „სიყვარული და ქორწინება“ ()

## კულტურული მემკვიდრეობა
2014 წლის 10 თებერვალს Google-მა აღნიშნა ჰირაცუკა რაიჩოს 128-ე დაბადების დღე.

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონელი ფემინისტები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ქალთა უფლებების აქტივისტები
კატეგორია:აქტივისტები ტიპის მიხედვით
ტოჰირ მალიკი

**ტოჰირ მალიკი** — (დ. 27 დეკემბერი 1946, ტაშკენტი — გ. 16 მაისი 2019, ტაშკენტი) — უზბეკი მწერალი, რომანისტი და მოთხრობების ავტორი, დეტექტიური და სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრების ერთ-ერთი გამორჩეული წარმომადგენელი. იგი ცნობილია როგორც უზბეკურ ლიტერატურაში ფანტასტიკური პროზის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, ხოლო ფართო მკითხველისთვის განსაკუთრებით პოპულარული გახდა *Shaytanat*-ის რომანების ციკლით.

## ბიოგრაფია 
ტოჰირ მალიკი (ტოჰირ აბდუმალიქოვიჩ ჰობილოვი) დაიბადა ტაშკენტში. უმაღლესი განათლება მიიღო ტაშკენტის უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის საღამოს განყოფილებაზე (დამთავრება — 1969). 

2018 წელს გავრცელებული ინფორმაციის თანახმად, „O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi“-ს სახელმწიფო სამეცნიერო გამომცემლობამ რომანის **სრული კომპლექტი** გამოსცა, სადაც თითოეულ ნაწილს ცალკე სათაური მიენიჭა: *„Qasos“*, *„Non bergan jon olmaydi“*, *„Semirgan chumoli“*, *„Oqqush qo‘shig‘i“*, *„Azozil do‘koni“*. იმავე წყაროში აღნიშნულია, რომ სერიალი **2020 წლის 23 მარტიდან** კვლავ დაბრუნდა ტელეეკრანზე (Zo‘rTV, 20:00). ამავე მასალაში აღნიშნულია, რომ სერიალის მოვლენები წარსული საუკუნის 1980-იან წლებში ვითარდება, ხოლო მთავარი გმირი — ასადბეკი — პოპულარული სახე გახდა აუდიტორიისთვის.

თოჰირ მალიკის მიმართ ოფიციალური შეფასებების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან დოკუმენტურ ტექსტად განიხილება 2019 წელს გავრცელებული სამძიმრის წერილიც, სადაც ხაზი ესმება მის წვლილს უზბეკური ლიტერატურისა და კულტურის განვითარებაში, მათ შორის — სცენარისტულ საქმიანობასა და პოპულარული წიგნების საზოგადოებრივ გავლენას; ამ კონტექსტში *„შაითანათი“* დასახელებულია მის ყველაზე ცნობილ ნაშრომებს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე
* აბდულა ყაჰჰორი
* აბდულა ორიპოვი
* ღაფურ ღულომ
* ჩოლფონი

## რესურსები ინტერნეტში
* სტატია თოჰირ მალიქზე  — kitob.uz
* 
* სტატია თოჰირ მალიქზე  — kitobim.com
* თოჰირ მალიქის შემოქმედებითი შეხვედრა INHA University-ში, ტაშკენტში — daryo.uz
* თოჰირ მალიქის ვიზიტის ფოტოალბომი INHA University-ში  — inha.uz

კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:უზბეკი მწერლები

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:უზბეკი მწერლები
ჰოპმანი (მთვარის კრატერი)

**კრატერი ჰოპმანი** () — დარტყმითი მეტეორიტული კრატერი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა იოზეფ ჰოპმანის პატივსაცემად (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1979 წელს). კრატერის ფორმირება ნექტარული პერიოდით ივარაუდება.

## კრატერის აღწერა 
კრატერის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი — 87.84 კმ, სიღრმე — 2.82 კმ.

## სატელიტური კრატერები 
ჰოპმანის კრატერს, სატელიტური კრატერები არ გააჩნია.

## იხილეთ აგრეთვე
*მთვარის კრატერების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის დარტყმითი კრატერები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-29
ანდრია ფუტკარაძე

**ანდრია ფუტკარაძე** (დ. 11 ივნისი, 2013) — ქართველი მომღერალი. კარიერა დაიწყო საბავშვო მუსიკალური შოუს, „რანინას“ მეშვიდე სეზონში გამარჯვების შემდეგ. მოგვიანებით, გაიმარჯვა 2024 წლის საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში სიმღერით „დედას“ („To My Mom“), რითაც გახდა მეოთხე ქართველი კონკურსანტი, რომელმაც მოიგო საბავშვო ევროვიზია.

## ბიოგრაფია
### ადრეული წლები
ფუტკარაძე დაიბადა ბათუმში, საქართველოში, 2013 წლის 11 ივნისს. სიმღერა ორი წლის ასაკში დაიწყო. ოთხი წლის შემდეგ გახდა ვოკალური ანსამბლის „ზღვის შვილების“ წევრი. 2024 წლის მონაცემებით, ის ბათუმის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის სამუსიკო სკოლაში ფორტეპიანოს განხრით სწავლობდა.

მისი დედა, შორენა აბაშიძე, ემიგრანტია და ცხოვრობს ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, ამერიკის შეერთებულ შტატებში, რის გამოც ფუტკარაძე ბებია-ბაბუამ გაზარდა. როგორც თავად მომღერალი ამბობს, მისი მშობლები მაშინ დაშორდნენ როცა იგი სამი წლის იყო და ამის გამო მამა საზღვარგარეთ წავიდა.

### 2024–2025: „რანინა“, საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი და შოუებში მონაწილეობა
ფუტკარაძემ პროფესიული მუსიკალური კარიერა 2024 წელს დაიწყო, როდესაც მონაწილეობა მიიღო საბავშვო ტალანტ შოუს „რანინას“ მეშვიდე სეზონში. მან საბოლოოდ მოიგო ეს კონკურსი.

2024 წლის 30 ივლისს, მომღერალი ოფიციალურად გამოცხადდა საქართველოს წარმომადგენლად საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 2024-ზე მადრიდში, ესპანეთი. მისი სიმღერას მოგვიანებით დაერქვა "დედას" და წარდგენილი იქნა მუსიკალურ ვიდეოსთან ერთად 13 ოქტომბერს., ხოლო ოფიციალური გამოშვება 22 ოქტომბერს შედგა ასევე გავრცელდა ინფორმაცია, რომ სცენაზე მომღერალთან ერთად  გაბრიელ მაჩაბელიც წარსდგებოდა. 16 ნოემბერს, საბავშვო ევროვიზიის პირდაპირ ეთერში, ფუტკარაძემ მოიგო კონკურსი, საერთო ჯამში 239 ქულით ის გახდა მეოთხე ქართველი კონკურსანტი, რომელმაც მოიგო საბავშვო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი.

საქართველოში დაბრუნებიდან რამდენიმე დღეში, ფუტკარაძე და დედამისი საფრანგეთში გაფრინდნენ, რათა ესარგებლათ დისნეილენდ პარიზის საგზურით, რომელიც მან „რანინაში“ გამარჯვების გამო მიიღო, როგორც პრიზი.

ოთხი თვის შემდეგ, 2025 წლის მაისში, მომღერალი გაემგზავრა ბაზელში, შვეიცარია, სადაც მან შეასრულა სიმღერა „თავისუფლება“ მარიამ შენგელიასთან ერთად, ქალაქში გამართული ქართული კულტურის დღის ფარგლებში, რომელიც ორგანიზებული იყო შვეიცარიაში საქართველოს საელჩოს მიერ საგარეო საქმეთა და კულტურის სამინისტროების მხარდაჭერით.

2025 წლის ივნისში ცნობილი გახდა, რომ იგი იქნებოდა ერთ-ერთი სტუმარი ირენა სანტორის „ვისტულას ხმები“-ს საერთაშორისო ფესტივალზე ჩეჰოცინეკში, კუიავო-პომერანიის სავოევოდო, პოლონეთი, რომელიც 12-დან 16 აგვისტომდე გაიმართება.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 2013
კატეგორია:ევროვიზიის გამარჯვებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
პიტერ გრინი

**პიტერ გრინი** (; დ. 8 ოქტომბერი, 1965, მონტკლერი, ნიუ-ჯერსი - გ. 12 დეკემბერი, 2025, ქვემო ისტ-საიდი, მანჰეტენი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია თავისი სახასიათო პერსონაჟებით. მისი ყველაზე ცნობილი როლებია ფილმებში „მაკულატურა“ და „ნიღაბი“.

## ბიოგრაფია
პიტერ გრინი დაიბადა 1965 წლის 8 ოქტომბერს. 15 წლის ასაკში მან მიატოვა საშუალო სკოლა, დატოვა სახლი და ნიუ-იორკში გადავიდა საცხოვრებლად. ლი სტრასბერგის თეატრისა და კინოს ინსტიტუტში ჩაბარებამდე და სამსახიობო კარიერის დაწყებამდე, ის პიცის კურიერად და სატვირთო მანქანის მძღოლად მუშაობდა. დამთავრების შემდეგ, მცირე ხნით თეატრშიც გამოდიოდა.

გრინმა თავდაპირველად, 1990-იანი წლების დასაწყისში, რამდენიმე როლი მიიღო კინოსა და ტელევიზიაში. ის ყველაზე მეტად ცნობილია როლებით ფილმებში „ნიღაბი“ (დორიან ტირელი), „მაკულატურა“ (ზედი) და „ჩვეულებრივი ეჭვმიტანილები“ ​​(რედფუტი).

პიტერს ფილმების უმეტესობაში შესრულებული აქვს ბოროტმოქმედების როლები: განგსტერები, ნარკოდილერები, მკვლელები, ყოფილი პატიმრები და კორუმპირებული პოლიციელები.

კინოში მუშაობის გარდა, გრინი არაერთ მუსიკალურ ვიდეო-კლიპში გამოჩნდა.

პიტერ გრინი 2025 წლის 12 დეკემბერს, 60 წლის ასაკში, მანჰეტენის ქვემო ისთ საიდზე მდებარე საკუთარ ბინაში გარდაიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
თევდორე პეტრუშევსკი

**თევდორე თომას ძე პეტრუშევსკი** (; დ. , პეტერბურგი — გ. , იქვე) — რუსი ფიზიკოსი, სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო უნივერსიტეტის დამსახურებული პროფესორი და სახელმწიფო მრჩეველი (1878 წლიდან).

გამოიგონა არაერთი ოპტიკური ინსტრუმენტი. მისი ნაშრომები ძირითადად ელექტრომაგნეტიზმსა და ოპტიკას ეხება. ის მრავალი რუსი ფიზიკოსის მენტორი იყო.

## ბიოგრაფია
თევდორე პეტრუშევსკი დაიბადა ძველი ბერძენი კლასიკოსების მთარგმნელისა და კომენტატორის ოჯახში. გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ თევდორე გადავიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში და ცნობილ ასტრონომ ა. სავიჩთან ერთად გაგზავნილ იქნა ხერსონის გუბერნიაში მზის დაბნელებაზე დასაკვირვებლად. ხერსონიდან დაბრუნების შემდეგ პეტრუშევსკი ასწავლიდა ფიზიკას სხვადასხვა გიმნაზიებშიː ჯერ პეტერბურგში და შემდეგ კიევში. 1862 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „მაგნიტისა და ელექტრომაგნიტის პოლუსების განსაზღვრის ხერხი“ და მიიღო ფიზიკის მაგისტრის ხარისხი, რის შემდეგ დაიწყო ფიზიკის ლექციების კითხვაპეტრებურგის უნვერსიტეტში; ჯერ ფიზიკის კათედრის პროფესორის ლენცის თანაშემწედ, ხოლო ლენცის გარდაცვალების შემდეგ — კათედრის პროფესორად. 1865 წელს პეტრუშევსკიც იცავს დისერტაციას თემაზე „ნორმალური მაგნიტების შესახებ“, რის შემდეგაც ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორის ხარისხი მიენიჭა და დაინიშნა ფიზიკის კათედრის გამგედ. პეტრუშევსკი ფიზიკის კათედრას განაგებდა 1901 წლამდე. 

პეტრუშევსკიმ ძალზედ ბევრი გააკეთარუსეთის სამეცნიერო საზოგადოების ორგანიზაციისათვის.მისი ინიციატივით და უშუალო ხელმძღვანელობით პეტერბურგის უნივერსიტეტთან შეიქმნა რუსეთის ფიზიკური საზოგადოება, რომელიც შემდეგში გადაკეთდა რუსეთის ფიზიკა-ქიმიის საზოგადოებად. 1872-1901 წლებში პეტრუშევსკი ამ საზოგადოების უცვლელი თავმჯდომარეა, ხოლო 1901 წლიდან გარდაცვალებამდე ამ საზოგადოების საპატიო თავმჯდომარე. 

ამ საზოგადოებას ფიზიკის განვიტარებისთვის რუსეთში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა. საკმარისია აღინიშნოს, რომ პეტრუშევსკის გარდაცვალებამდე ფიზიკის განყოფილებამ 274 სხდომა ჩაატარა. საზოგადოებამ დასტამბა სხდომებზე გამოტანილი შრომების 36 ტომი, ჩატარდა რუს ფიზიკოსთა რამდენიმე ყრილობა და ა. შ.

1890 წელს დაიწყო ფ. ბროკჰაუზისა და ი. ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის გამოცემა. ამასთან დაკავშირებით პეტრუშევსკი მიწვეული იყო ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილების მთავარ რედაქტორად. პეტრუშევსკი ამ საპატიო მოღვაწეობას აგრძელებდა მთელი სიცოცხლის მანძილზე.

თევდორე პეტრუშევსკი გარდაიცვალა 1904 წლის 17 თებერვალს. დაკრძალულია სმოლენსკის მართლმადიდებლური სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
* ქსოვრელიშვილი მ., „თევდორე პეტრუშევსკი“ ː კრ. „ფიზიკოსების შესახებ“, ტ. IV, თბ., 1980, გვ. 127-131

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ვირტუალური რეალობის ჩაფხუტი

მინი|250პქ|Oculus Rift — 2010-იანი წლების ერთ-ერთი პირველი პოპულაურული VR ჩაფხუტი
**ვირტუალური რეალობის ჩაფხუტი**, აგრეთვე **ვირტუალური რეალობის სათვალე** (), შემოკლებით **VR ჩაფხუტი** და **VR სათვალე** () — თავზე დასამაგრებელი მოწყობილობა, რომელიც იყენებს 3D ახლო-ხედვის დისპლეებს და პოზიციურ ტრეკინგს, რათა მომხმარებელს ვირტუალური რეალობის გარემო შეუქმნას.

VR ჩაფხუტები ფართოდ გამოიყენება ვიდეო თამაშებში, თუმცა ისინი აგრეთვე გამოიყენება სხვა აპლიკაციებშიც, მათ შორის სიმულატორებსა და ტრენაჟორებში. VR ჩაფხუტები, როგორც წესი, მოიცავს სტერეოსკოპულ დისპლეის (თითოეული თვალისთვის ცალკეული გამოსახულებით), სტერეოფონურ ხმას და სენსორებს, როგორიცაა აქსელერომეტრები და გიროსკოპები, რომლებიც აკონტროლებენ მომხმარებლის თავის ორიენტაციას (პოზას), რათა ვირტუალური კამერის მიმართულება რეალურ სამყაროში მომხმარებლის თვალის პოზიციებს დაემთხვეს. შერეული რეალობის (MR) ჩაფხუტები არის VR ჩაფხუტები, რომლებიც მომხმარებელს საშუალებას აძლევს, დაინახოს და იურთიერთოს გარე სამყაროსთან. MR ჩაფხუტების მაგალითებია Apple Vision Pro და Meta Quest 3.

ვირტუალური რეალობის (VR) აპარატურასა და პროგრამულ უზრუნველყოფაზე მუშაობა ივან საზერლენდმა და მისმა სტუდენტმა ბობ სპროულმა ჯერ კიდევ 1968 წელს დაიწყეს, მიუხედავად ამისა, აპარატურის დიდი ნაწილი სამომხმარებლო გამოყენებისთვის ძალიან ძვირი იყო, ხოლო თამაშებში მისი გამოყენება შეზღუდული. 1980-იანი წლების ბოლოს, ჯარონ ლანიემ და თომას ჯ. ციმერმანმა, Atari, Inc.-ის ყოფილმა პროგრამისტებმა, დაიწყეს აპარატურის შემუშავება სახელწოდებით VPL Research. ტერმინი „ვირტუალური რეალობა“ პირველად სწორედ ლანიემ გამოიყენა.

VPL-ის ერთ-ერთი პროდუქტი იყო VPL DataGlove; ხელთათმანი, რომელიც აღიქვამდა თითის მოძრაობას და ეს ინფორმაციას კომპიუტერში შეჰქონდა. Sega-მ 1990-იანი წლების დასაწყისში შეიმუშავა დაბალბიუჯეტიანი VR მოწყობილობა, Sega VR, თავისი არკადული თამაშებისა და სახლის კონსოლებისთვის, მიუხედავად იმისა, რომ ეს მოწყობილობა სერიულ წარმოებაში არ ჩაშვებულა, Sega-მ ამ ტექნოლოგიის ნაწილი თავის არკადულ აპარატებში გამოიყენა. ყველაზე აღსანიშნავია VR-1 ვირტუალური რეალობის 3D არკადული ატრაქციონი, რომელიც Sega-მ 1994 წელს გამოუშვა.

მოწყობილობების უმრავლესობა მუშაობს პერსონალური კომპიუტერის დახმარებით. ცალკეული, „ავტონომიური“ ჩაფხუტები ეყრდნობა მობილურ ოპერაციულ სისტემას და სმარტფონის ტიპის აპარატურას.

ფაილი:Sony-PlayStation-4-PSVR-Headset-Mk1-FL.jpg|PlayStation VR
ფაილი:Vision_Pro_-_Facing_right.jpg|Apple Vision Pro
ფაილი:Meta_Quest_3_display_unit.jpg|Meta Quest 3
ფაილი:HTC_Vive_Cosmos_-_1.jpg|HTC Vive Cosmos
ფაილი:Google-Cardboard.jpg|Google-ის მუყაოს სათვალე Cardboard
ფაილი:Virtual-Boy-Eyes.jpg|Nintendo-ს Virtual Boy

## სქოლიო
კატეგორია:კომპიუტერის პერიფერიალები
კატეგორია:ვირტუალური რეალობის ჩაფხუტები
კატეგორია:ამერიკული გამოგონებები
კატეგორია:ადამიანისა და კომპიუტერის ურთიერთქმედება
დიმიტრი პეტრუშევსკი

**დიმიტრი მოსეს ძე პეტრუშევსკი** (; დ. , სოფ. კობრინოვო, კიევის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 12 დეკემბერი, 1942, ყაზანი) — რუსი ისტორიკოსი, მედიევისტი. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1929). 

## ბიოგრაფია
1886 წელს დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი. სწავლობდა ი. ლუჩიცკისთან. ლექციებს კითხულობდა მოსკოვში, ვარშავაში, პეტერბურგში, ივანოვოში. 1906 წლიდან მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორია. პეტრუშევსკი იყო რუსული მედიევისტიკის სოციალურ-ეკონომიკური მიმართულების წარმომადგენელი. განიცადა ისტორიული მატერიალიზმის გავლენა. მის ნაშრომში „უოტ ტაილერის აჯანყება“ ნაჩვენებია აჯანყების ანტიფეოდალური, პროგრესული ხასიათი, მაგრამ ამ დროის სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობანი ნაადრევად მიაჩნია კაპიტალისტურ ურთიერთობებად. იკვლევდა დასავლეთ ევროპაში ფეოდალიზმის გენეზისის პრობლემასა და ინგლისში ფეოდალიზმის და ფეოდალური სახელმწიფოს განვითარების თავისებურებებს (XIII საუკუნის დასასრულამდე). ფეოდალიზმს განიხილავდა, როგორც მხოლოდ პოლიტიკურ დაწესებულებას, რომელიც არ იყო დაკავშირებული სამეურნეო ცხოვრების ფორმებთან.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1981

**სსრკ-ის XIII პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1981** —  პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

შეჯიბრი ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე (ნახევარფინალში) მსაჯებმა თითოეულ განყოფილებაში შეარჩიეს 20 საუკეთესო კომპოზიცია. მათი ავტორები გადავიდნენ ფინალში, სადაც განიხილეს მათი ხუთი ნაწარმოები. კომპოზიციებს აფასებდნენ 15-ბალიანი სისტემით. კოლექტიური ნაწარმოებისთვის ქულები მიენიჭა ყველა წარმდგენ თანაავტორს. ჯამში, ჩემპიონატში მონაწილეობა მიიღო 70 ავტორმა 554 კომპოზიციით, რომლებიც გამოქვეყნდა 1975—1976 წლებში. ტურნირის მთავარი მსაჯი იყო რაფაელ კოფმანი.

## ორსვლიანი ამოცანები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 27 ავტორის 149 ამოცანა, ფინალში კი — 10 ავტორის 42 ამოცანა. ორსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ვიქტორ მელნიჩენკო.

## სამსვლიანი ამოცანები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 25 ავტორის 126 ამოცანა, ხოლო ფინალში — 10 ავტორის 44 ამოცანა. სამსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ვიქტორ ჩეპიჟნი.

## მრავალსვლიანები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 26 ავტორის 126 ამოცანა, ხოლო ფინალში — 11 ავტორის 39 ამოცანა. მრავალსვლიანი ამოცანების მსაჯი იყო ვაცლავ გებელტი.

## ეტიუდები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 28 ავტორის 165 ეტიუდი. ფინალში — 10 ავტორის 35 ეტიუდი. ეტიუდების მსაჯები იყვნენ: ალექსანდრ სარიჩევი და რაფაელ კოფმანი.

## ლიტერატურა 
*Шахматная композиция, 1977—1982. М., 1983. С. 121—213.
*

კატეგორია:სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატები საჭადრაკო კომპოზიციაში 
კატეგორია:1981 წელი ჭადრაკში 
კატეგორია:1981 წლის ჩემპიონატები სსრკ-ში
გიგანტეს პლაკი

**გიგანტეს პლაკი** (ბერძ. **γίγαντες πλακί**) ― ბერძნული კერძი, რომელიც წარმოადგენს პომიდვრის სოუსში გამომცხვარ დიდ, თეთრ ლობიოს. გიგანტეს პლაკს ხშირად მიირთმევენ, როგორც ძირითად კერძს, თუმცა ის ზოგჯერ მეზეცაა. ამ აპეტაიზერს სახელი მისი მთავარი ინგრედიენტის, დიდი ლობიოს გამო ჰქვია, რომელიც „Phaseolus coccineus“-ის სახეობისაა.
პლაკის მოსამზადებლად მოხარშულ ლობიოს უმატებენ ზეითუნის ზეთს, ბოსტნეულსა და მწვანილს, ზოგჯერ თევზსაც, შემდეგ კი წვავენ ღუმელში.

## მომზადების მეთოდები 
კერძი მზადდება გამომშრალი ლობიოთი, პომიდვრით, ხახვით, ზეითუნის ზეთით, ოხრახუშითა და სტაფილოთი. პლაკი ვეგანურია და საბერძნეთში პოპულარულია მართლმადიდებელთა მარხვის პერიოდებში. მიუხედავად ამისა, კერძს ზოგჯერ ძეხვეულს ან კუბიკებად დაჭრილ შებოლილ ღორის ხორცს უმატებენ.

## სქოლიო
კატეგორია:აპეტაიზერები
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:საკვები
კატეგორია:სამზარეულო
კატეგორია:ბერძნული სამზარეულო
ოლიმპიური მუზეუმი

**ოლიმპიური მუზეუმი** — ოლიმპიური მოძრაობის მუზეუმი, რომელიც ლოზანაში მდებარეობს.

მუზეუმი მდებარეობს ჟენევის ტბის სანაპიროზე, უშის მაღლობებზე. იგი მასპინძლობს სპორტულ ინფრასტრუქტურასთან და ოლიმპიურ მოძრაობასთან დაკავშირებული ხელოვნების ნიმუშების დროებით და მუდმივ გამოფენებს.

## ექსპოზიცია
ლოზანას ოლიმპიური მუზეუმი 10 000-ზე მეტი ექსპონატით, მსოფლიოში უდიდესი ოლიმპიური სპორტის მუზეუმია. შენობაში სამ სართულზე განთავსებულია დროებითი და მუდმივი გამოფენები (ოლიმპიური სამყარო, ოლიმპიური თამაშები და ოლიმპიური სული).

მუზეუმის მიმდებარედ მდებარეობს თვალწარმტაცი პარკი, სადაც უამრავი სპორტული თემატიკის ქანდაკებაა განთავსებული, რომელთაგან ყველაზე ცნობილია ფრანგი მხატვრის, ოგიუსტ როდენის „ამერიკელი სპორტსმენი“ და მისი თანამემამულის, ნიკი დე სენ-ფალის „ფეხბურთელები“.

## მუზეუმის ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1993 წლის 23 ივნისს, საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის პრეზიდენტის, ხუან ანტონიო სამარანჩის ინიციატივით, რომელმაც ლოზანაში ოლიმპიური კვლევების მუზეუმისა და ცენტრის შექმნა გადაწყვიტა. ორი წლის შემდეგ, ოლიმპიურმა მუზეუმმა მოიპოვა „1995 წლის ევროპის მუზეუმის“ ტიტული. ეს ვიზიტორების რაოდენობის სიდიდით შვეიცარიაში მეორე მუზეუმია.

მუზეუმის არქიტექტორები იყვნენ მიგელ ესპინე (ინტერიერის), პედრო რამირეს ვასკესი და ჟან-პიერ კაენი (ექსტერიერის). შენობის არქიტექტურული სტილი კლასიკური მოდერნიზმია. მისი მარტივი, სუფთა ხაზები მარადიული ხასიათის მატარებელია, მაგრამ მრავალი სიმბოლო ოლიმპიური თამაშების სულისკვეთებასა და წარმოშობაზე მეტყველებს.

მუზეუმის შენობა ასევე საკონფერენციო ცენტრიცაა, რომელიც მოიცავს 180 ადგილიან მაყურებელთა დარბაზს და რამდენიმე საკონფერენციო დარბაზს, სადაც შესაძლებელია 700 ადამიანის მიღება ან სუფრის გაშლა 300 სტუმრისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
*Olympic Museum Lausanne
*LE MUSÉE OLYMPIQUE

## სქოლიო
კატეგორია:სპორტის ისტორია
კატეგორია:სპორტული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1993 წელს დაარსებული მუზეუმები
ტუბეროზული სკლეროზი

მინი|ტუბეროზული სკლეროზის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. სურათზე ჩანს სუბეპენდიმალური ჰამარტომები და ქერქქვეშა ტუბერები.
**ტუბეროზული სკლეროზი** (ინგ. Tuberous sclerosis) — მულტისისტემური გენეტიკური დაავადება, რომელიც იწვევს კეთილთვისებიანი სიმსივნეების განვითარებას სხვადასხვა ორგანოთა სისტემაში. მიზეზია მუტაციები  სიმსივნის სუპრესორულ გენებში TSC1 (აკოდირებს ცილა ჰამარტინს) ან TSC2 (აკოდირებს ცილა ტუბერინს). თავის ტვინში იწვევს სუბეპენდიმალური ჰამარტომებისა და ქერქოვანი/ქერქქვეშა ტუბერების განვითარებას. ახასიათებს აუტოსომურ-დომინანტური დამემკვიდრება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Tuberous sclerosis - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ცერებრალური ამილოიდომა

მინი|ცერებრალური ამილოიდომა. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება.
**ცერებრალური ამილოიდომა** (ინგ. Cerebral amyloidoma) — თავის ტვინში ამილოიდური ცილის დაგროვების გამოვლინება. ამილოიდური მასები შედგება ბეტა-ამილოიდური ცილისგან და მდებარეობს უმეტესად თეთრ ნივთიერებაში, სისხლძარღვების გარშემო. მაგნიტურ-რეზონანსულ გამოსახულებაზე ახასიათებს ძლიერი ჰიპერინტენსიურობა. უმეტესად გვხვდება 30-50 წლის ასაკის ახალგაზრდებში. ცერებრალური ამილოიდომა კეთილთვისებიანია და, შესაბამისად, ქირურგიული რეზექცია ტარდება სიმპტომების სიმძიმიდან გამომდინარე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cerebral amyloidoma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
არპინე ოვანესიანი

**არპინე ოვანესიანი** (, დ. 4 დეკემბერი, 1983, ერევანი) — სომეხი სახელმწიფო მოღვაწე, სომხეთის იუსტიციის მინისტრი (2015-2017), სომხეთის ეროვნული კრების V და VI მოწვევის დეპუტატი (2012-2015, 2017-2019), სომხეთის ეროვნული კრების თავმჯდომარის მოადგილე (2017-2019).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1983 წლის 4 დეკემბერს, ერევანში, სომხეთის სსრ-ში, სსრკ. 2000–2004 წლებში სწავლობდა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (ესუ) იურიდიული ფაკულტეტის ბაკალავრიატში, 2004-2006 წლებში — მაგისტრატურაში, ხოლო 2006-2009 წლებში — ასპირანტურაში. 2009 წელს დაიცვა დისერტაცია იურიდიულ მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე „უძრავი ქონება, როგორც სამოქალაქო სამართლებრივი ურთიერთობების ობიექტი“, მისი სამეცნიერო ხელმძღვანელი იყო ტარიელ ბარსეგიანი. 2003-2008 წლებში მუშაობდა სომხეთის იუსტიციის სამინისტროს აპარატში: 2003-2006 წლებში — სასამართლო-სამართლებრივი რეფორმების სამმართველოს სისხლის სამართლის აღსრულების სამსახურის რეფორმების განყოფილების პირველი კატეგორიის სპეციალისტად, 2006-2007 წლებში — წამყვან სპეციალისტად, ხოლო 2007-2008 წლებში — სამართლებრივი აქტების ექსპერტიზის სამმართველოს უფროსის მოადგილედ.

2015 წლის 4 სექტემბერს დაინიშნა სომხეთის იუსტიციის მინისტრად, ხოლო 2016 წლის 27 სექტემბერს ხელახლა დაინიშნა ამავე თანამდებობაზე.

2016 წლიდან არის სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის აღმასრულებელი ორგანოს წევრი.

2017 წლის 2 აპრილს აირჩიეს VI მოწვევის ეროვნული კრების დეპუტატად სახელმწიფო საარჩევნო სიით, სომხეთის რესპუბლიკური პარტიიდან. იყო ამ პარტიის ფრაქციის წევრი, შედიოდა ეროვნული კრების სახელმწიფო-სამართლებრივ საკითხთა და ადამიანის უფლებათა დაცვის მუდმივ კომისიაში, აგრეთვე საგამოძიებო კომისიაში, რომელიც შექმნილი იყო სომხეთში ადამიანის უფლებების დაცვის დონის გამოსაძიებლად სამართალწარმოების ხელის შეშლის, სამართლიანი სასამართლოს უფლების დარღვევისა და სატელეფონო საუბრების კონფიდენციალურობის დარღვევის ფაქტებთან დაკავშირებით. 2017 წლის 19 მაისს აირჩიეს ეროვნული კრების თავმჯდომარის მოადგილედ. 2019 წლის 14 იანვარს მისი უფლებამოსილება შეწყდა ეროვნული კრების ახალი მოწვევის არჩევასთან დაკავშირებით.

არპინე ოვანესიანი არ არის გათხოვილი [1]. ფლობს ენებს: სომხურს, რუსულს და ინგლისურს.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალები საქმიანობისა და ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
აროზ ა ლა კუბანა

**აროზ ა ლა კუბანა** (**Arroz a la cubana**) — კუბური სტილის ბრინჯის კერძი, რომელიც პოპულარულია ესპანეთში, ფილიპინებსა და ლათინური ამერიკის ნაწილებში. მისი მთავარი ინგრედიენტებია ბრინჯი და შემწვარი კვერცხი. გარდა ამისა, შემწვარი ბანანი და პომიდვრის სოუსი იმდენად ხშირად გამოიყენება აროზაში, რომ ზოგჯერ ისინიც მთავარ ინგრედიენტებად მიიჩნევა.

სახელწოდების მიუხედავად, კერძი კუბურ სამზარეულოში არ არსებობს და მისი წარმოშობის ისტორია ზუსტად არ არის ცნობილი. შესაძლოა, ის შეიქმნა ესპანელების მიერ კუბური ტრადიციების არასწორი ინტერპრეტაციით – როდესაც კუბა ჯერ კიდევ ესპანეთის კოლონია იყო
, აქ ბრინჯს შემწვარ კვერცხთან ერთად ძალიან ხშირად მიირთევდნენ, ამიტომ, სავარაუდოდ, ესპანელებმა ეს ორი ინგრედიენტი ერთ კერძად ჩათვალეს.

## სქოლიო
კატეგორია:კერძები ძირითადი ინგრედიენტებით
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:საკვები
კატეგორია:სამზარეულო
კატეგორია:ესპანური სამზარეულო
კატეგორია:კუბური სამზარეულო
სალსა გოლფი

**სალსა გოლფი** — ცივი საწებელი სქელი კონსისტენციით, რომელიც გავრცელებულია არგენტინაში. მზადდება მაიონეზისა და პომიდვრის სხვადასხვა სოუსის ბაზაზე (მაგ. კეტჩუპი). სალსას უმატებენ პიმენტოს, ორეგანოსა და ძირას.

## წარმოშობა 
გავრცელებული მოსაზრების თანახმად, სოუსი გამოიგონა ექიმმა ლუის ფედერიკო ლელუარმა 1920-იანი წლების შუა პერიოდში, ზღვისპირა კურორტ მარ-დელ-პლატას გოლფის კლუბში. ის კრევეტებს მიირთმევდა, თუმცა ერთფეროვნად მოეჩვენა მხოლოდ მაიონეზის გარნირი, ამიტომ მიმტანს სთხოვა სხვადასხვა ინგრედიენტის (ძმარი, ლიმონი, მდოგვი, კეტჩუპი და ა.შ.) მოტანა, რომლებიც ერთმანეთს შეურია. მისი ფავორიტი კომბინაცია კეტჩუპი და მაიონეზი გახდა. ლელუართან ერთად მყოფებმა მიღებულ საწებელს სალსა გოლფი დაარქვეს და ის მალევე  გავრცელდა მეზობელ ურუგვაისა და ჩილეში.

## რეცეპტები 
არსებობს სალსა გოლფის რამდენიმე რეცეპტი, მაგრამ მთავარი ინგრედიენტები ძირითადად მაიონეზი და კეტჩუპია. სოუსს არგენტინული არომატის მისაცემად უმატებენ სხვადასხვა სანელებელს, როგორიცაა პიმენტო, ორეგანო და ძირა. ნარევში ასევე შეიძლება შეგვხვდეს ვუსტერშირის სოუსი და მდოგვი
.

სალსა გოლფს იყენებენ სალათების, ხორცისა და სხვა საკვებისთვის არომატის მისაცემად და ის ტიპური არგენტინული კერძის, პალმიტოს ენ სალსა გოლფის მთავარი ინგრედიენტია.

პარაგვაიში სალსა გოლფს ზოგჯერ მწყერის კვერცხთან ერთად ამზადებენ. სამხრეთ ამერიკის ფარგლებს გარეთ ეს საწებელი ცნობილია, როგორც მარი როუზის სოუსი ან ფრაის სოუსი.

არგენტინულ კერძს რევუელტო გრამახო ხშირად სალსა გოლფთან ერთად მიირთმევენ.

## სქოლიო
კატეგორია:საკვები
კატეგორია:სამზარეულო
კატეგორია:არგენტინული სამზარეულო
კატეგორია:სოუსები
კატეგორია:ურუგვაული სამზარეულო
ქვათეთრი (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

**ქვათეთრი** — თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ქვათეთრისა და შუა ქვათეთრის ძველი საერთო სახელწოდება.

სოფელი „ქვათეთრისის“ სახელით იხსენიება იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) ფცის ხეობის სოფლებს შორის. ამჟამად ოკუპირებული ტერიტორიაა. 

ქვათეთრის ან ქვათეთრისის სახელწოდებით სოფლები არის ასევე ქარელის მუნიციპალიტეტში (ქვათეთრი), ისტორიულ ზურტაკეტის მხარეში (ქვათეთრისი) და შავშეთში (ახლანდ. ქირეჩლი, თურქეთი).  

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ძეხვი და წიწაკა

მინი|ძეხვი და წიწაკა
**ძეხვი და წიწაკა** ― იტალიურ-ამერიკული სამზარეულოსთვის დამახასიათებელი კერძი, რომელიც მზადდება იტალიური ძეხვითა და წიწაკით (უმეტესად ბულგარული წიწაკით). მას ძირითადად მიირთმევენ, როგორც მთავარ კერძს, თუმცა ზოგჯერ დამატებითი გარნირიც აქვს, როგორიცაა პომიდვრის სოუსი, ხახვი და პასტა. იშვიათ შემთხვევაში იგი სენდვიჩის სახითაცაა წარმოდგენილი . 

ამერიკის შეერთებულ შტატებში ძეხვსა და წიწაკას იტალიური დელიკატესების მაღაზიების მენიუში შეხვდებით, განსაკუთრებით პოპულარულია სან-ჯენაროს დღესასწაულზე, სადაც ის პირველად 1926 წელს მოამზადეს. ძეხვსა და წიწაკას იტალიური წარმოშობის ქუჩის ფესტივალებზე, დღესასწაულებსა და ღონისძიებებზე დიდი ადგილი უჭირავს, ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც კი.

## სქოლიო
კატეგორია:საკვები
კატეგორია:კერძები
კატეგორია:იტალიურ-ამერიკული სამზარეულო
კატეგორია:იტალიური სამზარეულო
კატეგორია:ამერიკული სამზარეულო
ნაპოლეონე ნანი

**ნაპოლეონე ნანი** (დ. 1841 — გ. 1899) — იტალიელი მხატვარი, რომელიც მოღვაწეობდა ვენეციაში. ვენეციის სახვითი აკადემიის პროფესორი.

## ბიოგრაფია
მინი|მარჯვნივ|დანიელ მანინი წარმოადგენს ვენეციის რესპუბლიკას
ნაპოლეონე დაიბადა ვენეციაში. 1877 წელს ნეაპოლში წარმოადგინა თავისი ავტოპორტრეტი და ტილო სახელწოდებით  . 1881 წელს ვენეციაში წარმოადგინა  . 1883 წლის ფლორენციის Promotrice-ზე:  ; იმავე წელს რომში:   და  . შემდგომში ტურინში, მილანსა და რომში გამოფინა:  ,  ,   და  . ვენეციაში, 1887 წელს,   და  ; 1889 წლის ფლორენციული Promotrice-ს დროს:  . მის მოსწავლეებს შორის იყვნენ ჯაკომო ფავრეტო, ლუიჯი ნონო, ალესანდრო მილეზი და ლუიჯი პასტეგა. ნანი ძირითადად ქმნიდა ჟანრულ ნამუშევრებს.1874 წელს გადავიდა ვერონაში  ჩინიაროლის აკადემიის სახელმძღვანელოდ. გარდაიცვალა ვერონაში 1899 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Dizionario degli Artisti Italiani Viventi: pittori, scultori, e Architetti., ანგელო დე გუბერნატისი. Tipe dei Successori  Le Monnier, 1889, გვერდი 320.
* Genre painting of La Sorpressa. (1891).
* ტრეკანის ენციკლოპედია.
* მოკლე ბიოგრაფია.

## სქოლიო
{[სქოლიო}}

კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 1899
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:იტალიელი მამაკაცი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:XIX საუკუნის იტალიელი მხატვრები