open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პანთურქიზმი

thumb|300px|ქვეყნები და ავტონომიური ქვედანაყოფები, სადაც თურქულ ენას ოფიციალური სტატუსი აქვს
**პანთურქიზმი** (პანთურანიზმი) არის საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოძრაობა აზერბაიჯანსა და თურქეთში, რომელიც მიზნად ისახავს ყველა თურქი ხალხის კულტურულსა და პოლიტიკურ კონსოლიდაციას ერთი, საერთო სახელმწიფოს, ან კონფედერაციის შიგნით. ერთიანი თურქული სახელმწიფოს, ან კონფედერაციის ტერიტორია კი, პანთურქიზმის იდეების მიმდევართა წარმოდგენით უნდა გადაიშლებოდეს ერთი მხრივ ბალკანეთიდან ვიდრე ყირიმამდე, ხოლო მეორე მხრივ კი აღმოსავლეთ ციმბირიდან ვიდრე დასავლეთ ჩინეთამდე, ანუ ამ თურქულმა სახელმწიფომ უნდა მოიცვას მთელი თურქულენოვანი ხალხები მათი განსახლების სივრცეებითურთ.

## პანთურქიზმი და პანთურანიზმი 
პანთურქიზმი და პანთურანიზმი ცნებობრივად ხშირად გაიგივებულია ერთმანეთთან. ეთნიკური და ენობრივი განსხვავებების მიუხედავად თურანულ და თურქულ ენებს (შესაბამისად ხალხებს) ე.წ. „მოძმეებსა“ და „ნათესავებს“ მიათვლიან. შესაბამისი დარგების სპეციალისტები ამ თეზას არასაკმარისად დასაბუთებულად მიიჩნევენ.

## მოძრაობის წარმოშობა 
XIX საუკუნის დასასრულს რუსეთის თათრობაში გაიღვიძა ეროვნულმა ცნობიერებამ. მათ აღმოაჩინეს საერთოობა თურქულენოვან ხალხებთან. 1839 წელს დაარსდა „*თურანული საზოგადოება*“ (თურქულად: Tûran cemiyeti, თათრულად: Turan cämğiäte), რომელსაც ეს სახელი შუა აზიის მდებარე თურანის დაბლობის მიხედვით ეწოდა. აღსანიშნავია ისიც, რომ ამ გეოგრაფიული სივრცის სახელწოდება ერთ-ერთი ირანული ენიდან უნდა შემოსულიყო და დამკვიდრებულიყო თურქულ ენებში.

პანთურქიზმის ერთ-ერთმა იდეოლოგმა, ყირიმელმა თათარმა, ისმაილ გასპარლიმ მოკლედ ასე ჩამოაყალიბა პანთურქიზმის მოძრაობის დევიზი: „ერთობა ენაში, აზროვნებასა და ქმედებაში“. (შდრ. თათრულად: „Teldä, fikerdä, eştä berlek“ და თურქულად: „Dilde, fikirde, işte birlik“)

## პირველი მსოფლიო ომი 
ახალგაზრდა თურქების რევოლუციის (1908) შემდეგ, განსაკუთრებით პირველი მსოფლიო ომის (1914-1918) წინ პანთურქიზმი წამყვანი იდეოლოგიური პლატფორმა გახდა. პანისლამიზთან ერთად ცდილობდა ოსმალეთი რუსეთის წინააღმდეგ ომში ჩაეთრია.

## პანთურქისტთა მიზნები 
თურანული საზოგადოების წევრთა განცხადებების თანახმად მათი მთავარი მიზანი ე.წ. „თურანული წარმოშობის“ ნიშნით გაერთიანებული ხალხების ერთი სახელმწიფოს ქვეშ გაერთიანება იყო. თურანული სახელმწიფოს სავარაუდო საზღვრებში კი ისინი ხედავდნენ სივრცეს ბალკანეთიდან დაწყებული ანატოლიის ჩათვლით ვიდრე ციმბირამდე და დღევანდელ ჩინეთამდე. თურქულენოვან ხალხთაგან შემდგარი „თურანის იმპერიის“ შექმნის ოცნებას დაერქვა „თურანიზმი“, ანუ თურქულად: Turancılık, ხოლო თათრულად: Turançılıq)

## ლიტერატურა 
* Dabag, Mihran: *Jungtürkische Visionen und der Völkermord an den Armeniern*, წიგნში: Dabag/Platt: *Genozid und Moderne* (ტომი 1), Opladen 1998. ISBN 3-8100-1822-8.
* Landau, Jacob M.: *Pan-Turkism: From Irredentism to Cooperation*. Hurst, London 1995, ISBN 1-85065-269-4.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პან-მოძრაობები
* ისლამი რუსეთში
* ჯადიდიზმი

კატეგორია:პოლიტიკური მოძრაობები
კატეგორია:თურქეთის ისტორია
კატეგორია:ნაციონალიზმი
კატეგორია:პანმოძრაობები
Oriflame

**Oriflame** („ორიფლეიმი“) — შვედური კოსმეტიკური კომპანია, რომელიც ყიდის პროდუქციას კანის მოვლისთვის. ორიფლეიმი წარმოდგენილია 60 ქვეყანაში და აქედან ოცდაათში არის კოსმეტიკური ბაზრის ლიდერი. პროდუქციას წარადგენს 2,5 მილიონი ე.წ. დამოუკიდებელი გაყიდვის კონსულტანტი. კომპანიის ასორტიმენტი 900 სახეობას აღწევს. თვეში გამოიცემა 100 მილიონამდე კატალოგი 35 ენაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:კოსმეტიკა
ევროპული სკოლა

**ევროპული სკოლა** — თბილისის კერძო საშუალო სკოლა.

## განათლება 
ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების დახმარებით სხვადასხვა სასწავლო დისციპლინაში ცოდნის გაღრმავების მიზნით, ევროპული სკოლის მოსწავლეები საბავშვო ბაღიდან ეუფლებიან ინფორმაციული და საკომუნიკაციო ტექნოლოგიების ინტრუმენტების გამოყენებას. ეს პროცესი უწყვეტად გაგრძელდება XII კლასის ჩათვლით; ამასთან, სკოლაში სისტემატურად მიმდინარეობს პედაგოგების გადამზადება, ტექნიკის განახლება, სასწავლო პროგრამების, მასალებისა და სასწავლო კურსების მომზადება, ისტ-ის სასწვლო გეგმის რეალიზება ყველა ცალკეულ საგანში.

ევროპული სკოლის მოსწავლეთა განკარგულებაშია სამუსიკო და ხელოვნების სტუდიები, თანამედროვე და ხალხური სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლები, სატელევიზიო სტუდია, საბავშვო თეატრი, სპორტული სექციები შესაბამისი ბაზით (დიდი სპორტული დარბაზი, ჩოგბურთის, ფეხბურთის და კალათბურთის მოედნები).

## სწავლების ხარისხის კონტროლი 
სკოლის ცხოვრებაში საინეტერესო სიახლეა "სწავლების ინოვაციური მეთოდების ლაბორატორია", რომელიც შეიმუშავებს რეკომენდაციებს ახალი მეთოდიკების და ტექნოლოგიების გამოყენებით სწავლების სისტემის შემდგომი სრულყოფისათვის.

საგაკვეთილო პროცესის უკეთ ორგანიზებისა და სამუშაო დროის ეფექტურად გამოყენების მიზნით, დავალებები, მოსწავლეთა აკადემიური მოსწრება, მოსწავლეთა შემოქმედებითი წარმატებები ყოველდღიურად ფიქსირდება სკოლის ვებ-გვერდის ელექტრონულ ჟურნალში.

სასკოლო ვებ-გვერდის მეშვეობით მშობელს საშუალება აქვს მუდმივი კავშირი იქონიოს სკოლასთან და ელექტრონული დღიურით ოპერატიულად მიიღოს სრული ინფორმაცია შვილის აკადემიური მოსწრებისა და შემოქმედებითი წარმატებების შესახებ. თავის მხრივ, სკოლაც იყენებს არსებულ შესაძლებლობას უშუალო კონტაქტი დაამყაროს მშობლებთან, ხოლო ოპერატიული საჭიროებისას იმოქმედებს SMS შეტყობინების სისტემა. 

## უსაფრთხოება და ჯანმრთელობის დაცვა 
სკოლის ერთ-ერთი საზრუნავია მოსწავლეთა და თანამშრომელთა ჯანმრთელობის მდგომარეობის უწყვეტი კონტროლი. სკოლაში ასევე ფუნქციონირებს ფსიქოლოგიური სამსახური და ლოგოპედური კაბინეტი. სწავლისთვის შესაფერის გარემოს და მოსწავლეთა უსაფრთხოებას უზრუნველყოფს დაცვის საგანგებო სამსახური და 42 ვიდეოთვალი.

### ასისტენტის ინსტიტუტი 
ასისტენტებად, ანუ კლასის დამრიგებლების თამნაშემწეებად მოწვეულნი არიან და მუშაობენ თბილისის სხვადასხვა უმაღლესი სასწავლებლების დამამთავრებელი კურსის სტუდენტები, რომელთაც ევალებათ თითოეულ მოსწავლეზე ზრუნვა, დახმარება აღმზრდელობით და სასწავლო პროცესში, დისციპლინის და წესრიგის დაცვა.

სულ ევროპულ სკოლაში მუშაობს 162 თანამშრომელი. თითოეული მათგანი ემსახურება მოსწავლეთა განათლების, აღზრდის, კვებისა, თუ უსაფრთხოების დაცვის საქმეს. 

## სკოლის ტელევიზია 
სკოლაში ფუნქციონირებს სატელევიზო სტუდია „ESTV“. მოსწავლეები ეუფლებიან ჟურნალისტის, რეჟისორის, ოპერატორის პროფესიას, აუდიტორიასთან ურთიერთობის, კამერასთან მუშაობის უნარ-ჩვევებს. მათ მიერ მომზადებული სიუჟეტები, რეპორტაჟები გადაიცემა დილისა და საღმოს ეთერში. სასკოლო გადაცემებს გააჩნია საგანმანათლებლო-შემეცნებითი დატვირთვა და გადაიცემა სკოლის საკაბელო სატელევიზიო ქსელით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:თბილისის სკოლები
საიდუმლო მასალები (ეპიზოდების სია)

მარჯვნივ|300პქ

აქ წარმოდგენილია ტელესერიალ „საიდუმლო მასალების“ DVD გამოცემებისა და მათში შემავალი სერიების სრული სია. ამა თუ იმ ბმულზე გადასვლით, შესაძლებელია სერიალის სერიების მოკლე აღწერის ხილვა.

## სერიალის მიმოხილვა

## ეპიზოდები
### სეზონი 1 (1993–94)
### სეზონი 2: 1994–1995 
### სეზონი 3: 1995–1996 
### სეზონი 4: 1996–1997 
### სეზონი 5: 1997–1998 
### *საიდუმლო მასალები* (1998 წლის ფილმი) 
საიდუმლო მასალების პროექტი კვლავ დაიხურა. მალდერსა და სკალის საქმე აქვთ ტერორისტებთან. სახელმწიფო შენობის განადგურების შემდეგ მალდერს უკავშირდება იდუმალი პროფესორი, რომელიც უხსნის, რომ ბომბის გარდა იქ სხვა რამ იყო. ცნობილი ხდება, რომ გამოქვაბულში აღმოაჩინეს შავი ზეთი, რომლითაც სინდიკატი ცდებს ატარებს. მალდერი და სკალი სხვადასხვა საიდუმლო ლაბორატორიას მიაგნებენ. კვლავ აქტუალურია კოლონისტებისა და სინდიკატის ურთიერთკავშირი.

### სეზონი 6: 1998–1999 
### სეზონი 7: 1999–2000 
### სეზონი 8: 2000–2001 
### სეზონი 9: 2001–2002 
### *საიდუმლო მასალები: მე მინდა მჯეროდეს* 
*საიდუმლო მასალების* მეორე სრულმეტრაჟიანი ფილმი გამოვიდა 2008 წლის 25 ივლისს, აშშ-ში.

### სეზონი 10 (2016)
### სეზონი 11 (2018)
## სქოლიო
საიდუმლო მასალები
საიდუმლო მასალები

ეპიზოდები
ნაჯვარი

**ნაჯვარი**, *მეტისი* — ორი და მეტი სხვადასხვა ჯიშის შეჯვარებით მიღებული ცხოველი. პირველი თაობის ნაჯვარი ხშირად ზოგიერთი სასარგებლო სამეურნეო ნიშნის მიხედვით (წველადობა, მეკვერცხულობა, მატყლის ნაპარსი და სხვა) ავლენს ჰეტეროზისის ეფექტს. ამას იყენებენ სამრეწველო შეჯვარებისას მაღალპროდუქტიული ცხოველების მისაღებად. რთული და არაერთგვაროვანი გენეტიკური სტრუქტურის შეერთების გამო ნაჯვარი წარმოადგენს საუკეთესო მასალას გადარჩევისათვის ახალი ჯიშების გამოყვანისას. სახეობათა შორის და უფრო დაშორებული ჯგუფების ჰიბრადებისაგან განსხვავებით, ჯიშთა შორის ნაჯვარები ადვილად ეწყვილებიან ერთმანეთს და ნაყოფიერ შთამომავლობას იძლევიან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გენეტიკა
კატეგორია:მეცხოველეობა
ნიკა გელაშვილი

**ნიკოლოზ  იოსების ძე გელაშვილი** (დ. 4 იანვარი, 1973, თბილისი — გ. 26 აპრილი, 2009, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, სცენარის ავტორი, ოპერატორი.

1996 წელს დაამთავრა თბილისის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკური გეოგრაფიის ფაკულტეტი. 2000–2005 წლიდან სწავლობდა — საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში სანახაობითი ტელედადგმის რეჟისორის სპეციალობით. 2002 წელს გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი მხტვრული ფილმი ბოლო დღე. 2003 წელს მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი „უძილობა“. 2004–2006 წლებში დაამთავრა საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის უმაღლესი სარეჟისორო კურსები, კინო რეჟისორის სპეციალობით. 2006 წელს გადაიღო მოკლემეტრაჟიანი მხატვრული ფილმი „დედა“.

2009 წლის 26 აპრილს ტრაგიკულად გარდაიცვალა სატელევიზიო შოუ „ვარსკვლავების აკადემიის“ შენობის ჩამონგრევისას.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკა გელაშვილი 

კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარის ავტორები
კატეგორია:ქართველი ოპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
ნიკა
ლუნევილი

**ლუნევილი** () — ქალაქი საფრანგეთში, ლოთარინგიის რეგიონში, მერთი და მოზელის დეპარტამენტში. მდებარეობს მდინარეების მერთისა და ვეზუზის შესართავთან, ქ. ნანსიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 30 კმ-ის დაშორებით.

1801 წელს ლუნევილში ხელი მოეწერა საზავო ხელშეკრულებას საფრანგეთსა და ავსტრიას შორის.

## დაძმობილებული ქალაქები
* , შვეტცინგენი

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:საფრანგეთის კომუნები
ნახევრად დაშლის პერიოდი

თუ სისტემის შემადგენელი ელემენტების რაოდენობა ექსპონენციალურად კლებულობს, მისი **ნახევრად დაშლის პერიოდი** ეწოდება დროს, რომელიც საჭიროა ამ სისტემაში შემავალი ელემენტების საწყისი რაოდენობის ორჯერ შემცირებისათვის. კერძოდ, რადიოაქტიური ნივთიერების ნახევრად დაშლის პერიოდი გვიჩვენებს თუ რა დროში დაიშლება ამ ნივთიერების რაოდენობის ნახევარი.
ექსპონენციალური დაშლის პროცესი გამოისახება ფორმულებით:
:N_t = N_0 (1/2)^{t/t_{1/2}}
:N_t = N_0 e^{-t/\tau}
:N_t = N_0 e^{-\lambda t}
სადაც:
:* N_t - t დროის შემდეგ დარჩენილი ელემენტების რაოდენობაა,
:* N_0 - ელემენტების საწყისი რაოდენობა,
:* t_{1/2} - ნახევრად დაშლის პერიოდი,
:* λ - დაშლის მუდმივა,
:* \tau - ელემენტის სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა
ფორმულების შედარებიდან გამომდინარეობს, რომ
:(1/2)^{t/t_{1/2}} = e^{-t/\tau} = e^{-\lambda t}
აქედან მივიღებთ, რომ:
:t_{1/2} = \tau \ln 2 = \frac{\ln 2}{\lambda}
ანუ ნახევრად დაშლის პერიოდი დაახლოებით 30%-ით ნაკლებია \tau ელემენტის სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობაზე.

კატეგორია:ბირთვული ფიზიკა
კატეგორია:რადიოაქტიურობა
დაშლის მუდმივა

თუ სისტემის შემადგენელი ელემენტების რაოდენობა ექსპონენციალურად კლებულობს, მაშინ t დროის შემდეგ დარჩენილი ელემენტების რაოდენობა შეიძლება გამოისახოს ფორმულით, რომელიც ხარისხის მაჩვენებელში შეიცავს λ მუდმივას, რომელსაც **დაშლის მუდმივა** ეწოდება:
:N(t) = N_0 e^{-\lambda t} \,
λ დაშლის მუდმივასა, სისტემის ელემენტის სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობასა (\tau) და ნახევრად დაშლის პერიოდს (t_{1/2}) შორის არსებობს ასეთი ურთიერთკავშირი:
:\frac{\ln 2}{\lambda}  = \tau \ln 2 = t_{1/2} 

## რესურსები ინტერნეტში
* A stochastic simulation of exponential decay
* Tutorial on time constants 

კატეგორია:ბირთვული ფიზიკა
კატეგორია:რადიოაქტიურობა
იქს-ადამიანების წარმოშობა: სამურავი

**იქს-ადამიანების წარმოშობა: სამურავი** (ინგლ. *X-Men Origins: Wolverine*) — 2009 წლის ფილმი სუპერგმირებზე, დაფუძნებული Marvel Comics-ის გამოგონილ პერსონაჟზე, სამურავზე. იგი 2009 წლის 28 აპრილს გამოვიდა ნიდერლადებში, მსოფლიო მასშტაბით კი იმავე წლის პირველ მაისს. ფილმის რეჟისორი გევინ ჰუდია, მონაწილეობენ კინოვარსკვლავები: ჰიუ ჯეკმენი, სამურავის როლში, ლივ შრაიბერი, დენი ჰიუსტონი, რაიან რეინოლდსი და სხვები. ფილმი იქს-ადამიანების ტრილოგიის პრიკველს წარმოადგენს. იგი მოგვითხრობს სამურავის სასტიკი, ძალადობით სავსე წარსულის შესახებ. მასში გაშუქებულია იქს-ადამიანებამდე 10-17 წლის წინანდელი მოვლენები, სამურავსა და ვიქტორ კრიდს, აგრეთვე პოლკოვნიკ უილიამ სტრაიკერს შორის არსებულ ურთიერთობები, როდესაც მუტანტი გაწევრიანებული იყო გუნდ X-ში. ფილმში გაშუქებულია, თუ როგორ შეიყვანეს სამურავის სხეულში მეტალი ადამანტიუმი, იქს-იარაღის შექმნის მიზნით. გადაღებები ძირითადად ავსტრალიისა და ახალი ზელანდიის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ჰიუ ჯეკმენმა კრიტიკოსების მხრიდან ქება დაიმსახურა, საერთო ჯამში ფილმმა მათი მოლოდინი ვერ გაამართლა. საერთო შემოსავალი მიახლ. 300 მილიონ აშშ დოლარს შეადგენს.

## მონაწილეობენ 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Marvel-ის ოფიციალური საიტი 
* 
* allmovie.com
* XMenFilms.net 
* movies.yahoo.com

## სქოლიო 
კატეგორია:2009 წლის ფილმები
კატეგორია:იქს-ადამიანები (ფილმების სერია)
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
11 სექტემბრის ტერაქტი

მინი|250px|11 სექტემბერი
**11 სექტემბრის ტერაქტი** ( ჩვეულებრივ ცნობილია როგორც **9/11**) — ალ-კაიდას თვითმკვლელ ტერორისტთა კოორდინირებულ თავდასხმათა სერია აშშ-ის ტერიტორიაზე 2001 წლის 11 სექტემბერს. ამ დღეს 19 ისლამისტმა ტერორისტმა გაიტაცა ოთხი კომერციული სამგზავრო თვითმფრინავი. გამტაცებლებლმა გამიზნულად დააჯახეს ორი თვითმფრინავი ნიუ-იორკში მსოფლიო სავაჭრო ცენტრის ორ ცათამბჯენს (ე.წ. ტყუპებს), რის შედეგადაც დაიღუპა ყველა მგზავრი და ამ შენობებში იმ მომენტში მყოფი ხალხის დიდი ნაწილი. ორივე შენობა ორი საათის განმავლობაში ჩამოიქცა და თან მოიყოლა მიმდებარე ორი შენობა, სხვა მრავალი კი ძლიერ დააზიანა. გამტაცებლებმა მესამე თვითმფრინავი პენტაგონის შენობას დააჯახეს. მეოთხე თვითმფრინავი სომერსეტ-ქაუნთის  (პენსილვანია), ველზე ჩამოვარდა. ოთხივე თვითმფრინავის ყველა მგზავრი დაიღუპა.

მინი|250px|11 სექტემბერი

## რესურსები ინტერნეტში
* National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States *official commission website*
* National September&nbsp;11th Memorial and Museum – List of victims
* September 11, 2001, Documentary Project from the U.S. Library of Congress, *Memory.loc.gov*
* September 11, 2001, Web Archive from the U.S. Library of Congress, *Minerva*
* Understanding 9/11&nbsp;– A Television News Archive at Internet Archive
* CNN.com&nbsp;– Video archive, including the first and second planes.

კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
კატეგორია:2001 წლის ტერორისტული აქტები‎
ნაჰარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ნაჰარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ნაჰარი — მწვერვალები საქართველოში;
*ნაჰარი — უღელტეხილი საქართველოში;
*ნაჰარი — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.
რუჯერო ლეონკავალო

**რუჯერო ლეონკავალო** ( დ. 23 აპრილი 1857, ნეპალი — გ. 9 აგვისტო, 1919, მონტეკატინი) — იტალიელი კომპოზიტორი.

## ბიოგრაფია 
ლეონკავალო დაიბადა ნეაპოლში. მამამისი - ვინჩენცო ლეონკავალო პოლიციის მაგისტრატი, ხოლო დედამისი - ვირჯინია დ'აურიო ნეაპოლიტანელი მხატვრების და სკულპტორების შთამომავალი იყო. მუსიკალური განათლება მშობლიური ქალაქის კონსერვატორია "სან-პიეტრო-ა-მაჯელა"-ში მიიღო. კომპოზიციას ლ. როსისთან, ხოლო ფორტეპიანოს დაკვრას ჩეზისთან სწავლობდა. 16 წლის რუჯერომ მიიღო კომპოზიტორის დიპლომი, ხოლო 20 წლის დაამთავრა ბოლონიის უნივერსიტეტი, სადაც სწავლობდა კარდუჩისთან, მიიღო ლიტერატურის დოქტორის დიპლომი და წავიდა არტისტულ ტურნეზე ეგვიპტეში.  გაჭირვების გამო დიდი ხანი მუშაობდა, როგორც პედაგოგი და დირიჟორობდა. მუშაობდა როგორც პიანისტი ეგვიპტეში და სხვა ქვეყნებში (უკრავდა კაფეში) და ასწავლიდა სიმღერას. ინგლისელების მიერ ეგვიპტის უეცარმა ოკუპაციამ  კომპოზიტორს ქვეყნის დატოვება აიძულა. ახალგაზრდა კომპოზიტორი დადიოდა საფრანგეთსა და ინგლისში. პარიზში წერდა სიმღერებს სხვადასხვა მომღერლებისთვის, აქვე გაიცნო ბარიტონი მორელი, რომელიც 1892 წელს გამოდის "პაიაციზე". ლეონკავალო უშედეგოდ სთავაზობდა თეატრებს თავის პირველ ოპერას, დაფუძნებული დე ვინის დრამაზე. არავინ არ ინტერესდებოდა უცნობი კომპოზიტორის შემოქმედებით, მაგრამ კომპოზიტორი განაგრძობდა ოპერების წერას. ლეონკავალოს პირველ ოპერებს "ჩატერონი" (1877) და "მედიჩი" (1888) არ ჰქონდათ წარმატება. მსოფლიო წარმატება ლეონკავალოს ოპერა "ჯამბაზებმა" მოუტანა. სამშობლოში დაბრუნებული კომპოზიტორი დაესწრო პიეტრო მასკანის ტრიუმფალურ ოპერა "სოფლის პატიოსნებას". პიეტრო მასკანის, ჟორჟ ბიზეს და ჯუზეპე ვერდის შემოქმედების გაცნობამ დიდად იმოქმედა ლეონკავალოს მუსიკაზე. ახალგაზრდა კომპოზიტორმა ნახა, რომ ხალხს სცენაზე ძირითადად სიმართლესთან ახლო სიუჟტი აინტერესებს. ლეონკავალომ დაანება ყველანაირ ცდებს თავი, შეწყვიტა ჩაფიქრებულ ოპერა-ტრილოგიაზე მუშაობა და  შეუდგა ორაქტიან დრამატულ ოპერაზე მუშაობას.  ახალი ნაწარმოები - ოპერა ჯამბაზები (1892) კომპოზიტორის ლიბრეტოზე დაწერილი იყო კონკურსისათვის, ორგანიზებული გამომცემელი სონცონოს მიერ.

## შემოქმედება 
დაწერილი აქვს 20-მდე ოპერა. ყველაზე განთქმულია ოპერა ჯამბაზები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული  23 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
ნაჰარი (მწვერვალი)

**ნაჰარი** — მწვერვალები საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე, საქართველოსა და რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის საზღვარზე (*სამხრეთის ნაჰარი*, სიმაღლე 3582 მ, *ცენტრალური ნაჰარი*, სიმაღლე 3646 მ). აგებულია კამბრიულისწინა და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური და სუბნივალური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
ნებიერი

**ნებიერი** — გლეხთა კატეგორია ფეოდალურ საქართველოში. ნებიერი ისეთი გლეხი იყო, რომელიც თავისი ნებით გარკვეული პირობით ეყმობოდა ფეოდალს. ზოგჯერ გლეხი ყმობას წერილობით ადასტურებდა, ასეთ გლეხს თავდაწერლი ეწოდებოდა. ნებიერის არსებობა ფეოდალებსა და გლეხებს შორის დიდი ბრძოლის შედეგი იყო. თავისუფალი მიწათმოქმედი ვერ უძლებდა ფეოდალთა მოწოლას და თავისი „ნებით“ ეყმობოდა ამა თუ იმ პირს ამ უკანასკნელისაგან „პატრონობის“ პირობით, თავად კი სამაგიეროდ გარკვეულ სამსახურს კისრულობდა. შესაძლებელი იყო ნებიერის ყიდვაგაყიდვა. მაგრამ, როგორც  საფიქრებელია, პირვანდელ მფლობელთან არსებული ნებიერობის პირობით.

## ლიტერატურა
* *ბერძნიშვილი მ.*, გლეხთა კატეგორიები XI-XII საუკუნეებში,«ივ. ჯავახიშვილის სახელობის იატორიის ინსტიტუტის შრომები», 1960, ტ. 5, ნაკვ. 1, გვ. 139-157;
**მეტრეველი რ.,* შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ., 1973;
**მეტრეველი რ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 360, თბ., 1984

კატეგორია:ფეოდალიზმი
კატეგორია:გლეხობა
ნაჰარის უღელტეხილი

**ნაჰარი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2880 მ. ნაჰარის უღელტეხილი აგებულია კამბრიულისწინა და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით. დამახასიათებელია ნივალური და სუბნივალური ლანდშაფტი. აკავშირებს მდინარეების კლიჩისა (კოდორის სისტემა) და ნაჰარის (ყუბანის სისტემა) ხეობებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
ნებოძირის ქედი

**ნებოძირის ქედი** — ქედი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქობულეთის მუნიციპალიტეტში. წარმოადგენს მესხეთის ქედის განშტოებას, მდინარეების ბჟუჟისა და კინტრიშის ზემოთების წყალგამყოფს. უმაღლესი ადგილია ნებოძირის მთა (2364 მ). აგებულია შუაეოცენური ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-ქვიშაქვებით, არგილითებით, ანდეზიტური განფენით. კალთები დამრეცია, შემოსილია უმთავრესად წიფლნარით. თხემზე სუბალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედები
ნეგო

**ნეგო**, *უკვდავა* (Helichrysum) — მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი ბალახები ან ბუჩქბალახებია. კალათის საბურვლის ფოთოლაკები კაშკაშა ფერისაა (ყვითელი, ნარინჯისფერი ან მოწითალო) და სიფრიფანა. 

გვარი აერთიანებს 500--მდე სახეობას, რომელიც იზრდება ევროპის, აზიის, სამხრეთ აფრიკისა და ავსტრალიის ცხელსა და ზომიერ ზონაში. 

საქართველოში 5 სახეობაა. იზრდება ქვიან და ღორღიან ადგილებზე მთის ქვედა სარტყლიდან მოკიდებული სუბალპურ  სარტყლამდე. დეკორატიულია, გამოიყენება მშრალი თაიგულებისათვის.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 361, თბ., 1984

კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
ანტიგენწარმდგენი უჯრედი

**ანტიგენწარმდგენი უჯრედი** (, APC) — ორგანიზმის იმუნური სისტემის უჯრედი, რომელიც უცხო ანტიგენებს MHC-თან კომლექსის სახით თავის ზედაპირზე წარადგენს. T ტიპის ლიმფოციტებს შეუძლიათ ამ კომპლექსის ამოცნობა. ანტიგენწარმდგენი უჯრედები ამუშავებენ ანტიგენებს და T-ლიმფოციტებს წარუდგენენ. 

კატეგორია:იმუნოლოგია
კატეგორია:ლეიკოციტები
აეროფობია

**აეროფობია** (,  „აერ‟ - ჰაერი,  „ფობოს‟ - შიში) — თვითმფრინავით, ან სხვა სახის საშუალებით ფრენის შიში. აგრეთვე, შეიძლება განიხილოს, როგორც ჰაერის და გამჭოლი ქარის ფობია. მას ასევე მოიხსენიებენ, როგორც **ავიატოფობია**, ან **ავიოფობია**. აეროფობიით შეპყრობილი ხალხი თავს არიდებს ფრენას. ფრენის ხსენებისას მათ შეიძლება დაეწყოთ პანიკური შეტევა ან პირღებინება.

## გამომწვევი მიზეზები 
ფრენის შიში, აეროფობია, შეიძლება გამოწვეულ იქნას სხვა რიგითი ფობიებისა, თუ მიზეზების მიერ:
* ჩაკეტილი სივრცის შიში (კლაუსტროფობია), მაგალითად თვითმფრინავის კაბინა.
* სიმაღლის შიში (აკროფობია).
* პირღებინების შიში (ემეტოფობია). მოგზაურობისას გულისრევის შეგრძნებამ შეიძლება პირღებინება გამოიწვიოს, რის შედეგადაც ფრენა გაუსაძლისი ხდება.
* პანიკური შეტევის შიში ადგილებში, სადაც დამალვა ან/და გაქცევა შეუძლებელია (აგორაფობია).
* თვითმფრინავში ტერორიზმის შიში.
* ტურბულენტობის შიში.
* წყლის თავზე, ან ღამე ფრენის შიში.
* ფეხმძიმობის დროს გარკვეული ჰორომენების გამოყოფის შედეგად.
* ავიაკატასტროფის შიში, რამაც შეიძლება გამოიწვიოს ადამიანის დაზიანება, ან სიკვდილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აეროფობია - ლექსიკონში med.interes.ge; 

კატეგორია:ფობიები
ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი

**ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი** (, ჩუკ. *Чукоткакэн автономныкэн округ*) — რუსეთის ფედერაციიის სუბიექტი შორეულ აღმოსავლეთში.

შედის შორეულ აღმოსავლეთის ოკრუგში. ესაზღვრება რესპუბლიკა სახას (იაკუტია), მაგადანის ოლქს და კამჩატკის მხარეს. 

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. ანადირი.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი მდებარეობს რუსეთის უკიდურეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. უკავია ჩუკოტკის ნახევარკუნძული, კონტინენტის მიმდებარე ნაწილი და კუნძულები: ვრანგელის, აიონი, რატმანოვის და სხვა.

ეკვრის ჩრდილოეთის ყინულოვანი ოკეანის აღმოსავლეთ ციმბირის, ჩუკოტკისა ზღვები დაწყნარის ოკეანის ბერინგის ზღვა.

## ეთნიკური შემადგენლობა 
2010 წლის აღწერის მიხედვით ოკრუგში შემდეგნაირი ეთნიკური შემადგენლობაა:

*რუსები 52.5%
*ჩუქჩები 26.7%
*უკრაინელები 6%
*იურიკები 3.2%
*ევენცები 2.9%
*ჩუვანცები 1.9%
*ბელარუსები 0.96%
*იუკაღირები 0.4%
*სხვა ეთნიკური ჯგუფების წარმომადგენლების რაოდენობა არ აღემატება 100-ს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგი
ტეტანუსი

**ტეტანუსი** (ლათ. *tetanus* << ბერძნ.)  —  მედიცინაში მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც იწვევს განსაკუთრებული მიკრობი, რასაც მოყვება ამავე სახელწოდების ფიზიოლოგიური მოვლენა - საერთო და სასუნთქი კუნთების კრუნჩხვა, გაშეშება. კუნთების ხანგრძლივი შეკუმშვა მიმდინარეობს, მცირე ინტერვალებით გამოყოფილ, გაღიზიანებათა ზეგავლენით.

## ეტიოლოგია, პათოგენეზი 
ავადმყოფობის გამომწვევია მსხვილი ჩხირი, ანაერობი; წარმოქმნის სპორებს; გამომწვევი გამოიმუშავებს ძლიერ ეგზოტოქსინს, რომელიც სისხლის ნაკადისა და მამოძრავებელის ნერვების საშუალებით ხვდება ზურგის და მოგრძო ტვინში, იწვევს ზურგის ტვინის წინა რქების მამოძრავებელ უჯრედებში იმპულსების წარმოქმნის ფიზიოლოგიურ კორელაციის დარღვევას. ვითარდება კუნთების მუდმივი ტონური შეკუმშვები და პერიოდულად ტეტანური კრუნჩხვები.

## სიმპტომები, მიმდინარეობა 
ინკუბაციური პერიოდი რამდენიმე დღიდან 1 თვემდე მიმდინარეობს. დაავადების ადრეული ნიშანია საღეჭი კუნთების კრუნჩხვითი შეკუმშვები (ტრიზმი), ყბების უნებლიე დახურვა, პირის გაღების და ღეჭვის გაძნელება. დაავადების დასაწყისში ვლინდება ყრუ მტკივნეულობა უკვე დახურული ჭრილობის მიდამოში, ინფექციის შეჭრის არეში. შემთხვევათა დაახლოებით 50% – ში, დაავადების უკვე ამ ადრეულ ეტაპზე შესაძლებელია შემდეგი სიმპტომის გამოწვევა: ინფექციის შეჭრის ადგილას კუნთების ვარჯიშისას, შეიძლება შემჩნეულ იქნას მათი რიგიდობა, დაჭიმულობა. აგრეთვე ვლინდება კეფის კუნთების რიგიდობა, ყლაპვის გაძნელება (დისფაგია).

დაავადების განვითარების პიკზე, ავადმყოფის სახე იღებს დამახასიათებელ შესახედაობას: მიმიკური კუნთების ხანგრძლივი, ტონური კრუნჩხვები, შეჭმუხნული შუბლი, აწეული წარბები, ნაოჭები თვალების გარშემო, კრიჭაშეკრული კბილები. კრუნჩხვები მოიცავს სხვადასხვა ჯგუფის კუნთებს, დაწყებული სახის კუნთებიდან დაღმავალი მიმართულებით.

შეტევებს გააჩნია ტონური და კლონური ხასიათი; თითოეულ შეტევას თან სდევს შესაბამისი კუნთების მნიშვნელოვანი მტკივნეულობა, მკვეთრად ძლიერდება მათი რეფლექტორული აგზნებადობა. დიდი კრუნჩხვითი შეტევის პიკზე, ავადმყოფის თავი ვარდება უკან, სხეული იღუნება რკალისებურად, იღებს ოპისტოტონუსის მდგომარეობას, ეყრდნობა რა კეფას და ქუსლებს; შესაძლებელია ზურგის გრძელი კუნთის გაგლეჯა, ხერხემლის მოტეხილობები. ტონური კუნთოვანი კრუნჩხვების განვითარებისას, განსაკუთრებით მკვეთრად იჭიმება მუცლის კუნთები; კრუნჩხვების აძნელებენ ყლაპვას; აგრეთვე გაძნელებულია შარდვა და კუჭში გასვლა. ნეკნთაშუა კუნთების ტონურმა კრუნჩხვებმა შეიძლება გამოიწვიოს გარეგანი სუნთქვის სერიოზული დარღვევები, ასფიქსიის და ასპირაციული პნევმონიის განვითარებამდე. შუქმა, ხმაურმა, შეხებამ შესაძლოა გამოიწვიონ რეფლეტორული ხასიათის კრუნჩხვები. ტემპერატურის მომატება აღინიშნება მხოლოდ დაავადების პირველ 3 – 4 დღეს.

კლინიკური მიმდინარეობის ვარიანტები: 
* ელვისებური ტეტანუსი, რომელსაც თან სდევს კრუნჩხვების მძიმე შეტევები და გარეგანი სუნთქვის დამბლა;
* ადგილობრივი ტეტანუსი (მის დროს კრუნჩხვები შემოიფარგლება სხეულის რომელიმე ნაწილით, მაგ. თავის ტეტანუსი). ანტისანიტარულ პირობებში მიმდინარე მშობიარობებისას, შესაძლებელია ახალშობილთა ტეტანუსის განვითარება.'''

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტეტანუსი (გაშეშება) - www.med.interes.ge;
* ტეტანუსი - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი;

კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
ებრაელთა ავტონომიური ოლქი

მინი|300 პქ|ებრაელთა ავტონომიური ოლქი რუსეთში

**ებრაელთა ავტონომიური ოლქი** (, იდიში: ייִדישע אױטאָנאָמע געגנט) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის შორეულ აღმოსავლეთის ფედერალური ოკრუგის შემადგენლობაში.

ადმინისტრაციული ცენტრი ქ. ბირობიჯანი.

ესაზღვრება სამხრეთით ჩინეთს (მდინარე ამურით), დასავლეთით — ამურის ოლქს, აღმოსავლეთით ხაბაროვსკის მხარეს.

შეიქმნა 1934 წლის 7 მაისს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ებრაელთა ავტონომიური ოლქი
პანმოძრაობები

**პანმოძრაობები**, ან  **პანნაციონალიზმები** — გარკვეულ ნაციონალისტური, ან რელიგიურ იდეოლოგიები, რომელთა მიზანია გააერთიანოს ტომები, ხალხები, ერები ერთ სახელმწიფოდ ერთგვარი ეროვნული (ეთნიკური) გეოგრაფიული, ან რელიგიური იდეის მეშვეობით.

სიტყვის „პანმოძრაობები“ პირველი ნაწილი „პან“ არის ბერძნული ენიდან შემოსული თანდებული და აღნიშნავს 'ყოველ', ან 'სრულიად', რითაც ხაზი ესმება ამა თუ იმ მოძრაობის გლობალურობას, ზეეროვნულობას ერთი რომელიმე ეთნოსის, ან ნაციის სასარგებლოდ და სხვათა ეროვნულ-სახელმწიფოებრივი ინტერსების უგულებელყოფის ხარჯზე. სწორედ იმის გამო, რომ ამ ე.წ. პანმოძრაობების მიმდევრები ცალკეულ ეთნოსთა განსაკუთრებულობას, მათ ღვთიურ წარმოშობასა და მისიას ქადაგებენ, წინააღმდეგობაში მოდიან ერთმანეთთან და ხშირად მტრულად არიან ერთმანეთის მიმართ განწყობილნი. 
ჰანა არენდტი, პანმოძრაობათა ერთ-ერთ ყველაზე თვალსაჩინო მკვლევარი ნაციონალიზმის გამოვლინებათაგან ყველაზე აგრესიულად პანგერმანიზმსა და პანსლავიზმსს ასახელებს.

## ფორმები 
### ეთნიკური 
* პანარაბიზმი (*პანსირიზმი*), არაბეთი
* პანსლავიზმი (*ნეოსლავიზმი*)
** პანრუსიზმი
** პანსერბიზმი (*სერბოხორვატიზმი*)
* პანირანიზმი, (ირანის მთიანეთი, ავღანეთი, ტაჯიკეთი, უზბეკეთი)
* პანბულგარიზმი
* პანთურქიზმი (სამხრეთი და აღმოსავლეთი ევროპა და დასავლეთი, ცენტრალური და ჩრდილოეთი აზია / ბალკანეთიდან ვიდრე ჩინეთამდე, ცენტრალური სპარსეთიდან ვიდრეჩრდილოეთის ზღვამდე )
* პანმესოპოტამიზმი (*ასირიზმი*; მესოპოტამია, სირია, ერაყი, სირიის ქრისტიანები)
* პანსომალიზმი (დიდი სომალი; სომალი, ჯიბუტი, ჩრდილოდასავლეთი კენია)
* პანგერმანიზმი (*პანტევტონიზმი*), გერმანია
* პანელინიზმი, საბერძნეთი
* პანიბერიზმი (*პანჰისპანიზმი*), ესპანეთი/პორტუგალია, შესაბამისად ლათინური ამერიკა
* პანლათინიზმი (*პანრომანიზმი*)
* პანსემიტიზმი, ებრაელები და არაბები
* პანკავკასიზმი, კავკასიელი ხალხები

### გეოგრაფიული 
*პანაფრიკანიზმი, აფრიკა
*პანამერიკანიზმი, აშშ
*პანაზიატიზმი, აზია
*პანევროპეიზმი, ევროპა

### რელიგიური 
*პანისლამიზმი
*პანანგლიკანიზმი (პანანგლიკანური კონგრესი)

## პანდროშები 
*პანაფრიკული ფერები
*პანარაბული ფერები
*პანსლავური ფერები

## ლიტერატურა 
*  Hannah Arendt: Elemente und Ursprünge totaler Herrschaft, München 1986 (Erstveröffentlichung 1958), ISBN 3-492-11032-0

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰანა არენდტის არგუმენტები მოთხრობილი პოლიტოლოგ მარტინ ბონგარდსის მიერ  


კატეგორია:პოლიტიკური მოძრაობები
კატეგორია:ნაციონალიზმი
ამპირის სტილი

thumb|გენშტაბის თაღის დეკორის ნაწილი, სანქტ-პეტერბურგი. არქიტექტორი კ. როსი
**ამპირის სტილი** () — საფრანგეთში ნაპოლეონ ბონაპარტის იმპერიის პერიოდში, XIX საუკუნის პირველ ნახევარში შეიქმნა. ეს სტილი მთელ ევროპაში გავრცელდა, განსაკუთრებით პოპულარული კი რუსეთში გახდა. ეს სიტყვა ფრანგულად იმპერიას ნიშნავს. ამ სტილის სამაგალითო ნიმუში რომის ხელოვნება იყო.

## გალერეა 

Image:Napoleon-Throne.480.jpg|ნაპოლეონის ტახტი.
Image:Chateau de Fontainebleau FRA 035.JPG|ნაპოლეონის ოთახი ფონტენბლოს სასახლეში.
Image:The Chamber of Deputies, Paris, France.jpg|ბურბონის სასახლის ჩრდილოეთი ფასადი. დამატებულია 1806–1808 წლებში.
Image:Arc de Triomphe du Carrousel 2006.jpg|კარუზელის სატრიუმფო თაღი, პარიზი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*სტალინისტური არქიტექტურა

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ხელოვნების მიმდინარეობები
ალთაის რესპუბლიკა

right|thumb|250px
**ალთაის რესპუბლიკა** (ალთ. *Алтай Республика*) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი, შედის ციმბირის ფედერალურ ოკრუგში.

დედაქალაქი - ქ. გორნო-ალტაისკი.

ესაზღვრება ტუვის და ხაკასეთის რესპუბლიკებს, ალთაის მხარეს და კემეროვოს ოლქს, აგრეთვე ჩინეთს, მონღოლეთს და ყაზახეთს.

შეიქმნა 1922 წლის 1 ივნისს.

## ეთნიკური ჯგუფები 
2010 წლის აღწერი მიხედვით რესპუბლიკაში ხოვრობენ:

## რესურსები ინტერნეტში
*  Official website of the Altai Republic 
*  Official website of the Altai Republic 
* National anthem of the Altai Republic  (mp3)
*   Gorno-Altaisk State University 
*  Altai-Portal
*  United Nations University digital video (2009) "Rediscovering Altai's human-nature relationships - Russia": a Telengit community leader and shaman from the Russian Altai’s high altitude Kosh Agach Raion traversing Altai’s sacred lands Accessed 1 December 2009
*  Photos of Mountain Altai - Altai-Photo

კატეგორია:ალთაის რესპუბლიკა
ნეზვი

**ნეზვი**, *ქუბი* — 9 თვეზე უხნესი გოჭნაყოლი დედალი ღორი. საწარმოო დანიშნულებისა და ასაკის მიხედვით განასხვავებენ ნეზვის 3 ჯგუფს: ძირითადს, გამოსაცდელსა და ერთჯერადს.

*ძირითად ნეზვს* წარმოებაში 5-6 წელს იყენებენ. მისი ხვედრითი წონა სანაშენე მეურნეობაში შეადგენს 10-12%-ს, სამრეწველო მეურნეობაში - 7-8%-ს, წელიწადში 1,8-ჯერ ყრის გოჭებს, 6-8 მაღალი კლასის ბურვაკს ზრდის და 1,5-2 ტ ხორცს იძლევა.

*გამოსაცდელი ნეზვი* ძირითადის შემცვლელია. მისი რაოდენობა სადედე სულადობის (ძირითადის) 25-30%-ს შეადგენს.

*ერთჯერადი ნეზვი* საწარმოო დანიშნულების ერთნაყოლი ღორია (9-16), რომელსაც გოჭების ასხლეტის შემდეგ გოჭებიანად გასასუქებლად იყენებენ. მისი გოჭი ძირითადი ნეზვის გოჭზე 10-15%-ით იაფი ჯდება. გამოსაცდელი და ერთჯერადი ნეზვი საბრუნავ საშუალებებს განეკუთვნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორები
კატეგორია:მეცხოველეობა
ქირურგია

thumb|right|კარდიოოპერაცია

**ქირურგია** (ბერძნ. *χειρουργική - cheirourgikē*, *cheir* ხელი და *ergon* მუშაობა) — მედიცინის ნაწილი, რომელიც სწავლობს დაავადებათა უპირატესად ოპერაციული გზით მკურნალობის მეთოდებს. საქართველოში ეწოდებოდა - დასტაქრობა.

პირველი გამაყუჩებლის - ეთერის, ქლოროფორმისა და აზოტის ქვეჟანგის გამოყენება მე-19 საუკუნის 40-იან წლებში დაიწყეს, მას შემდეგ ქირურგია ძალზედ განვითარდა. დღეს, სანამ ოპერაცია დაიწყება, პაციენტს ჯერ მოსადუნებელ წამალს აძლევენ, შემდეგ კი საანესთეზიო საშუალებას, რის შემდეგაც პაციენტი იძინებს ან უგუნო მდგომარეობაში ვარდება.

ზოგიერთი ოპერაციის დროს, განსაკუთრებით, როდესაც საქმე გულთან აქვთ, პაციენტის მთელ სხეულს ყინულით აცივებენ. სხეულის ტემპერატურის დაცემა სხეულის ყველა სისტემის მოქმედების შენელებას იწვევს, რის შედეგადაც მცირდება სისხლის ან ჟანგბადის ნაკლებობით ტვინის დაზიანების რისკი.

## სისუფთავის შენარჩუნება
მე-19 საუკუნემდე ქირურგიას კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი პრობლემა უკავშირდებოდა - ინფექცია. მავნე ბაქტერიები და ვირუსები ოპერაციის დროს პაციენტის სხეულში აღწევდნენ და პაციენტი იღუპებოდა. დღეს ოპერაციის ჩატარების ადგილზე ნებისმიერი ზედაპირი, ნებისმიერი ქირურგიული ინსტრუმენტი სტერილიზდება, რაც ბაქტერიების განადგურებას გულისხმობს. სტერილურია, აგრეთვე, ქირურგების ტანსაცმელიცა და ხელთათმანებიც.

## ენდოსკოპიური ქირურგია
როგორც წესი, ოპერაცია სხეულზე დიდი ჭრილობის გაკეთებას გულისხმობს. ენდოსკოპიური ქირურგია ახალი მეთოდია, რომელიც ქირურგებს სხეულში პატარა ხვრელის დახმარებით ოპერაციის ჩატარების საშუალებას აძლევს. ენდოსკოპი, წვრილი, დრეკადი მილი, რომლის წვერზეც ნათურა და კამერაა დამაგრებული, კანში გაჭრილი ხვრელიდან სხეულში შეჰყავთ. ენდოსკოპი დისტანციური პულტით იმართება, ხოლო ქირურგები თავიანთ საქმიანობას ეკრანზე აკვირდებიან. მარტივი ოპერაციებისთვის, სპეციალური იარაღებით, მაგალითად მაკრატლით, პინცეტით ან ლაზერული დანით აღჭურვილი ენდოსკოპები გამოიყენება.

## ტრანსპლანტატები
ძვლის ტვინი, გული, ფილტვები, თირკმლები და თვალის რქოვანა, სხეულის იმ მრავალრიცხოვან ნაწილებს მიეკუთვნება, რომელთა ახალი ნაწილებიც ანუ ტრანსპლანტატებით შეცვლაც შესაძლებელია.  დაზიანებულ ან დაავადებულ ორგანოს ტრანსპლანტაციის დროს სხვა, ხშირად უბედური შემთხვევის შედეგად დაღუპულ ადამიანის ორგანოთი ცვლიან. რამდენიმე ორგანო, მაგალითად, თირკმელი და ძვლის ტვინი, შეიძლება ცოცხალი დონორისაგანაც მივიღოთ.

ზოგჯერ სხეულის სუსტ ან დაზიანებულ ნაწილებს ხელოვნური ორგანოებით ანაცვლებენ. ბარძაყისა და მუხლის სახსრები შეიძლება პლასტმასის ან ლითონის „სახსრებით“ შეიცვალოს, ხოლო კატარაქტის ამოკვეთის შემდეგ თვალში შეიძლება ხელოვნური ბროლი ჩაიდგას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქირურგია - უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ქირურგია
ნეირულა

**ნეირულა** (გვიანდ. ლათ. neurula  (კნინობითი) < ბერძნ. neuron — ნერვი) — ქორდიანი ცხოველებისა და ადამიანის ჩანასახის განვითარების სტადია, რომელიც გასტრულას მოსდევს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ემბრიოლოგია
გარიყულა

**გარიყულა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ახალქალაქის თემში. მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ცხავერისწყლის (თეძმის მარჯვენა შენაკადი) შესართავის ახლოს, მდინარის ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 700 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 435 ადამიანი.

## ისტორია
გარიყულაშია XIX საუკუნის „მარშლიანთ სასახლე“ (თარხნიშვილების სასახლე), XVIII საუკუნის კოშკი და IX-X საუკუნეების ფავნისის წმინდა გიორგის ეკლესია.

## იხილეთ აგრეთვე
*გარიყულის სამაროვანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პოსტიმპრესიონიზმი

[thumb|[პოლ გოგენი]]
**პოსტიმპრესიონიზმი** — მხატვრული მიმდინარეობა, რომელიც XIX ს-ის II ნახევარში წარმოიშვა ფრანგულ ფერწერაში, შემდგომ კი გამოვლინდა ხელოვნების სხვა სახეებშიც. მისთვის დამახასიათებელია სამყაროს აღქმასთან დაკავშირებული ხელოვანის წუთიერი შთაბეჭდილებების, სულიერი განწყობილების გადმოცემა. იმპრესიონიზმი 1879 წელს აღმოცენდა, როდესაც ნადარის ფსევდონიმით ცნობილი მხატვარ-ფოტოგრაფის სალონში გამოფენილი ექსპონატებიდან დამთვალიერებელთა თვალთახედვის ობიექტად იქცა კლოდ მონეს პატარა ზომის ნამუშევარი სახელწოდებით „მზის ამოსვლა. შთაბეჭდილება“. სენსაციებზე მონადირე ჟურნალისტმა, ლერუამ, თავის სტატიაში მონე და მისი თანამოაზრენი „შთაბეჭდილების მხატვრებად“ მონათლა. ესენი იყვნენ: ედუარ მანე, კლოდ მონე, ოგიუსტ რენუარი, ედგარ დეგა. სრულიად ახალი თემების გახსნისა და სინამდვილის მხატვრული გააზრების ახალი პრინციპების საფუძველზე, მათ დაინახეს ასახული ცხოვრების ის მხარეები, რომლებიც მანამდე საერთოდ შეუმჩნეველი იყო ხელოვნებისათვის. იმპრესიონისტებმა ახალი სილამაზე და პოეზია აღმოაჩინეს ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაში, ბუნებისა და ადამიანის ჰარმონიულ ერთიანობაში. მათ სურათებში გვხიბლავს არა მხოლოდ მზის სინათლით აციმციმებული მრავალფეროვნება, მოძრავი ბუნების ცვალებადობის ეფექტები, არამედ მათდამი ადამიანური დამოკიდებულება, მართლად და დამაჯერებლად ასახული ცხოვრებისეული მოტივები, ხალხმრავალი ქუჩები, მოედნები, სახალხო დღესასწაულები, ქალაქისა და სოფლის პეიზაჟები… ამასთან ერთად, იმპრესიონისტთა ნაწარმოებებში ასახულია არა მხოლოდ ობიექტური ცხოვრებისეული სინამდვილე, არამედ თვით მისი ამსახველიც — ადამიანი, შემოქმედი, მოაზროვნე, მათი ჟანრული კომპოზიციები, პეიზაჟები, პორტრეტები, ნატურმორტები თავისი შინაარსითა და ფორმით ისახავდნენ ყველაზე მთავარ და სასიცოცხლო მიზანს — სილამაზის, ბედნიერებისა და სიხარულის ესთეტიკურ განცდას. იმპრესიონისტთაგან ღირსეულად მიიღეს ესტაფეტა მხატვრებმა, რომელთაც პოსტიმპრესიონისტებს უწოდებენ და რომელთაც იმპრესიონიზმის მიღწევების საფუძველზე, შემდგომი ძიებების შედეგად, შეიმუშავეს ახალი ფერწერული სისტემა. პოსტიმპრესიონიზმის საერთო სახელწოდებით გაერთიანებულ მხატვართაგან თითოეულმა საკუთარი ღირსეული ადგილი დაიმკვიდრა მსოფლიო ხელოვნების ისტორიაში. ეს სახელებია: პოლ სეზანი, პოლ გოგენი, ვინსენტ ვან გოგი, ანრი ტულუზ ლოტრეკი… მკაფიო გამოხატულება პოვა იმპრესიონიზმმა ლიტერატურაში, მუსიკაში. მუსიკალური იმპრესიონიზმისათვის დამახასიათებელია სამყაროს სუბიექტურ აღქმასთან დაკავშირებული წუთიერი შთაბეჭდილებების, ინდივიდის სულიერი განცდების ასახვა. (მეგობრებო ძალიან სამწუხაროა რომ საკმარისი ინფორმაცია არ დევს პოსტიმპრესიონიზმე მაგრამ მე მოკლედ გეტყვით: წუთიერ შთაბეჭდილებას ემატება მხატვრის საკუთარი სტილი ახლა კი განაგრძეთ) მის წარმომადგენელთა (კლოდ დებიუსი, მორის რაველი, მანუელ დე ფალია) შემოქმედებაც ცხოვრების უშუალო აღქმით, ფერადოვანი პეიზაჟური სურათებით, მდიდარი ორკესტრობით გამოირჩევა.

## სქოლიო 
კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი

).]]
**შალვა ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი**  (შემოკლებით ***ხელოვნების მუზეუმი***) — საქართველოს ეროვნული მუზეუმის შემადგენელი ერთეული, წარმოადგენს ხელოვნების ნიმუშთა უდიდეს სახელმწიფო საცავ-მუზეუმს საქართველოში. 

## ისტორია
მუზეუმი დაარსდა 1920 წელს დიმიტრი შევარდნაძის თაოსნობით როგორც საქართველოს ეროვნული სამხატვრო გალერეა. 1932 წლის 5 აგვისტოს გალერეის ბაზაზე ჩამოყალიბდა სახვითი ხელოვნების ცენტრალური მუზეუმი, სადაც გაერთიანდა საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების და თსუ-ის ძველი ქართული ხელოვნების მუზეუმის კოლექციები. 1933 წლიდან ეწოდებოდა სახვითი ხელოვნების ცენტრალური მუზეუმი „მეტეხი“. 1950 წლიდა ეწოდა საქართველოს სსრ ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი. 1984 წლისთვის მუზეუმში დაცული იყო 60 ათასამდე ექსპონატი. 

## ექსპონატები
მუზეუმში ინახება ქართული ხელოვნების ნიმუშები უძველესი დროიდან დღემდე. ფართოდ არის წარმოდგენილი VIII-XIX სს. ქართული ოქრომჭედლობა (ზარზმის ფერისცვალების ხატი, ბედიის ბარძიმი, ანჩისხატისა და ხახულის კარედები, თამარ მეფის ჯვარი, ლაკლაკიძეების ხატი და სხვ.) და VIII-XV სს. ტიხრული მინანქრები, საიუველირო ნაწარმი, მხატვრული ქსოვილები. ძველი ქართული ხელოვნების ფონდში შედის შუა საუკუნეების ქართლი არქიტექტურის, მონუმენტური ფერწერისა და მოზაიკის, ქანდაკების, ხატწერის, ხეზე კვეთილობის ნიმუშები. მდიდარია ახალი და თანამედროვე ქართული ფერწერისა და ქანდაკების ნიმუშთა კოლექცია (ნ/ ფიროსმანის, ა. ბერიძის, რ. გველესიანის, შ. ქიქოძის, ა. მრევლიშვილის, გ. გაბაშვილის, ი. ნიკოლაძის, ნ. კანდელაკის, მ. თოიძის, ლ. გუდიაშვილის, დ. კაკაბაძის, ქ. მაღალაშვილის, ე. ახვლედიანის, ს. ქობულაძის და სხვ. ნაწარმოებები). 

მუზეუმს აქვს რუსეთის (დ. ლევიცკი, ვ. ტროპინინი, ი. აივაზოვსკი, მ. ვრუბელი და სხვ.), ყოფილი სსრ რესპუბლიკების (ე. ლანსერე, ი. გრაბალი, ა. დეინეკა), დასავლეთ ევროპის ქვეყნების (გერმანია, ნიდერლანდები, იტალია) და აღმოსავლეთის ქვეყნების (განსაკუთრებით ირანის) ხელოვნების კულტურის თვალსაჩინო კოლექციები.

## შენობა
შენობა, რომელშიც მუზეუმია, 1835 წელს მდიდარმა ვაჭარმა იაკობ ზუბალაშვილმა ააგებინა შვეიცარიელ არქიტექტორს ჯუზეპე ბერნარდაცის რუსეთში იმ დროს მოდურ კლასიცისტურ სტილში. თავდაპირველად შენობაში სასტუმრო იყო განთავსებული. 1840 წელს იგი საეგზარქოსომ შეიძინა და მასში სასულიერი სემონარია განათავსა. 1905 წლამდე სემინარია ამ შენობაში მდებარეობდა შემდეგ სემინარია გადაიტანეს ვაკეში (შემდგომში მე-9 საავადმყოფოს შენობა). მიუხედავად ამისა, 1917 წლის რევოლუციამდე პუშკინის 4 ნომერში მდებარე შენობა რუსული სასულიერო უწყების განკარგულებაში რჩებოდა. 1921 წელს ყოფილ სასულიერო სემინარიის შენობას პირველადი ფუნქცია დაუბრუნეს და მასში სასტუმრო „პალასი“ განთავსდა. 1950 წელს შენობაში დაიწყო სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, რომელთა დასრულების შემდეგაც იქ ბინა დაიდო საქართველოს ხელოვნების მუზეუმმა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ეროვნული მუზეუმი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გაერთიანება
კატეგორია:1920 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
გოსტიბე

**გოსტიბე** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ახალქალაქი). 

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე გოსტიბესწყლის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 1550 მეტრზე. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 18 ადამიანი.

## ისტორია
პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნეში. 1652 წელს მეფე როსტომმა გოსტიბე უბოძა იორამ სააკაძეს. გიორგი სააკაძის საქართველოდან გადახვეწის შემდეგ გოსტიბე სახასო სოფელი გახდა. XVIII საუკუნეში გოსტიბის მოსახლეობა ლეკთა თარეშის გამო ამოწყდა. 1866 წლიდან გოსტიბეში დასახლდა გუდამაყრიდან და ფშავიდან გადმოსული მოსახლეობა. 

სოფლის მახლობლად შემორჩენილია X საუკუნის დასასრულს (ან X–XI საუკუნეების მიჯნის) წმინდა სამების ერთნავიანი ეკლესია. გეგმით წაგრძელებულ ვიწრო ნაგებობას აღმოსავლეთით ნახევარწრიული, სარკმლიანი აფსიდი აქვს. გრძივ კედლებზე ორსაფეხურიანი პილასტრებია. მათზე დაყრდნობილია კამარის საბჯენი თაღები. ნაგებია რუხი, მომწვანო ფერის უხეშად გათლილი ქვის კვადრებით. პილასტრები, აფსიდის მიმდებარე კუთხეები და კამარის საბჯენი თაღები სუფთად გათლილი ქვითაა გამოყვანილი, კედლის თაღები და კონქის ნაწილი — შირიმით. ყველა იმპოსტი, აგრეთვე პილასტრების ზოგი ნაწილი მწვანე ქვისაა. ეკლესია შელესილი ყოფილა. კედლებზე, უშუალოდ ქვაზე, წითელი საღებავით დახატული ჯვრებია. შესასვლელი ორია — ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან. დასავლეთით ყრუ კედელია. ინტერიერში კედლებზე შეწყვილებული დეკორატიული თაღებია, რომელთა კრონშტეინები ასევე მწვანე ქვისაგანაა გამოთლილი. ფასადების დეკორ. მორთულობაში გამოყენებულია ჯვრის გამოსახულებანი. აღმოსავლეთი სარკმელი შემკულია სათაურით, მასზედაც ჯვარია ამოკვეთილი. ეკლესიაზე არის წარწერებიც. ერთ-ერთ მათგანში მოხსენიებულია „დავით გალატოზი“ — ეკლესიის მშენებელი ოსტატი. სოფელში დგას საბრძოლო კოშკიც.

## იხილეთ აგრეთვე
*გოსტიბეს წმინდა სამების ეკლესია
*გოსტიბეს კოშკი
*გოსტიბეს სამაროვანი
*კაბერის მცირე ეკლესია
*კაბერის წმინდა გიორგის ეკლესია
*სალომიის ლომისის საყდარი
*გოსტიბეს ნასოფლარი და სამაროვანი

## ლიტერატურა
*Меписашвили Р. С., Памятники архитектуры Х–Х1 веков в сел. Кабери и Гостибе, «ქართული ხელოვნება», 1979, #8.

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი

**იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი** (, ; 1977 წლიდან), *იამალ-ნენთა ნაციონალური ოკრუგი* (; 10 დეკემბერი, 1930 — 1977) — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტი (შედის ტიუმენის ოლქში), ურალის ფედერალური ოკრუგის  შემადგენლობაშია. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. სალეხარდი. შეიქმნა 1930 წლის 10 დეკემბერს.

ესაზღვრება ნენთა ავტონომიურ  ოკრუგს, კომის რესპუბლიკას, ხანტი-მანსის ავტონომიურ  ოკრუგს, კრასნოიარსკის მხარეს.

მდებარეობს დასავლეთ ციმბირის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ობის ქვემოთში. აკრავს კარის ზღვა. იამალ-ნენთა ავტონომიურ ოკრუგში შედის იამალისა და გიდანის ნახევარკუნძულები, შოკალსკის, თეთრი და სხვა კუნძლები. ოკრუგის სამხრეთ ნაწილში ტყეებია, ჩრდილოეთში — ტუნდრა და ტყეტუნდრა. დიდი ფართობი უკავია ჭაობს. მეურნეობის თავარი დარგებია: თევზის მრეწველობა, მეირმეობა, ნადირთმოშენება და ბეწვეულის რეწვა. სანაოსნო მდინარეებია: ობი, ნადიმი, ტაზი, პური.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იამალ-ნენთა ავტონომიური ოკრუგი
გუდალეთი

**გუდალეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კავთისხევის ადმინისტრაციულ ერთეულში. 

მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე გავაზურისწყლის (კავთურის მარცხენა შენაკადი) ორივე ნაპირას. ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით.

## ისტორია 
გუდალეთი წყაროებში პირველად XIV საუკუნის ბოლოს იხსენიება მცხეთის საკათოლიკოსო მამულების 1392 წლის თარხნობის გუჯარში. ვახუშტი ბატონიშვილის (XVIII ს.) სოფელთა სიაში მოხსენიებულია „გუდარეხის" სახელწოდებით. 1635 წელს გუდალეთი თავისი მონასტრითა და სასახლით მეფე როსტომმა პაატა ყორღანაშვილ-იარალისშვილს დაუმტკიცა. საბუთების მიხედვით იგი სააკაძისეულ სოფლად ითვლებოდა.გიორგი სააკაძის საქართველოდან გადახვეწის შემდეგ სოფელი სახასო იყო და მეფე როსტომმა იორამ სააკაძეს უბოძა. XVIII საუკუნეში სოფელს თავადი თარხნიშვილები ფლობდნენ. 

სოფელში ხუროთმოძღვრების მრავალი ძეგლია შემორჩენილი:

*გუდალეთის კვირაცხოვლის ეკლესია
*გუდალეთის ტაძარი
*გუდალეთის წმინდა გიორგის ეკლესია
*გუდალეთის წმინდა ესტატეს ეკლესია
*გუდალეთის წმინდა მარიამის ეკლესია
*გუდალეთის წმინდა მარინეს ეკლესია
*კაციაანთ ეკლესია
*ჭოტისუბნის წმინდა მარინეს ეკლესია
*გუდალეთის სამაროვანი

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 142 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* *მაკალათია ს.*, კავთურას ხეობა, თბ., 1960

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გორაკა

**გორაკა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში (ქვემო ჭალის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე ლეხურის მარცხენა მხარეზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 15 კილომეტრით.

## ისტორია 
სოფლის თავში ნამოსახლარია, სადაც აღმოჩენილია ადრინდელი და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის კერამიკა. უძველეს ხანაში ეს ადგილი ლეხურის ხეობის ცენტრი ყოფილა. შემდეგ მის ახლობლად გაჩენილა ხეობის ახალი ცენტრები — სხვილოს ციხე (განვითარებული შუა საუკუნეები) და ქვემო ჭალა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 55 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*გორაკის ნამოსახლარი ნიშის გორა
*გორაკის სამაროვანი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Who Do We Think We Are

***Who Do We Think We Are*** — მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1973 წელს. იგი ჩაიწერა რომსა და ფრანკფურტში, პორტატულ ხმისჩამწერ სტუდიაში.

## ისტორია 
მიუხედავად იმისა, რომ „Woman from Tokyo“ პოპულარული სინგლი იყო, ალბომი არ იყო ისეთი გაყიდვადი და წარმატებული, როგორიც წინა სტუდიური დისკები. მიუხედავად ამისა, Deep Purple კვლავ იყო აშშ-ში 1973 წლის ყველაზე გაყიდვადი ჯგუფი.

„Woman from Tokyo“ ჩაიწერა 1972 წლის ივლისში. მასში საუბარი იაპონიაში პირველ მოგზაურობაზე. რომში ასევე ჩაიწერა Painted Horse. ალბომის დარჩენილი ნაწილი ჩაიწერეს გერმანიაში. „Mary Long“ და „Rat Bat Blue“ ჟღერს Deep Purple-ის კლასიკურ სტილში, თუმცა უფრო ახლოს არის რიჩი ბლეკმორის ჯგუფთან რეინბოუ. „Place in Line“ ბნელი ბლუზის განწყობას ატარებს და ჰგავს Deep Purple-ის „Child in Time“-ს.

ალბომის ციფრული რემასტერინგი 2000 წელს გამოიცა დამატებით სიმღერებთან ერთად. „First Day Jam“, მაგალითად, არის ხანგრძლივი ინსტრუმენტული ჯემი, რომელსაც ასრულებენ ბლეკმორი (ბას გიტარა), ჯონ ლორდი და იენ პეისი. როჯერ გლოვერი ამ დროს სტუდიაში არ იმყოფებოდა.

იენ გილანმა ალბომის ჩაწერის შემდეგ დატოვა ჯგუფი, მისივე თქმით, ბლეკმორთან უთანხმოებების გამო. ამასთან, 1984 წელს დისკის *Perfect Strangers* გამოცემის შემდეგ ერთ-ერთ ინტერვიუში მან აღნიშნა: 18 თვე ვიმოგზაურეთ და უკვე დრო და დრო ავად ვიყავით. ჩვენ რომ კარგი მენეჯმენტი გვყოლოდა, გვეტყოდა - ’შევჩერდეთ. დაისვენეთ სამი თვით. ინსტრუმენტიც არ დავინახო თქვენს ხელში’. სინამდვილეში კი გვაწვებოდნენ და ალბომი დროზე დაგვასრულებინეს. უნდა შევჩერებულიყავით. ასე რომ გაგვეკეთებინა, Deep Purple დღემდე იარსებებდა.

Mk II შემადგენლობით ჯგუფის უკანასკნელი კონცერტი გაიმართა ოსაკაში (იაპონია), 1973 წლის 29 ივნისს. როჯერ გლოვერმა ასევე ოფიციალურად დატოვა ჯგუფი, მას შემდეგ რაც 15 ივნისს შეიტყო, რომ ბლეკმორს მისი გაგდება სურს.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
* იენ გილანი - ვოკალი, ჰარმონიკა
* რიჩი ბლეკმორი   - გიტარა
* ჯონ ლორდი - კლავიშები, ფორტეპიანო, ორგანი
* როჯერ გლოვერი - ბას-გიტარა
* იენ პეისი - დასარტყმელი საკრავები

## სქოლიო 
კატეგორია:Deep Purple-ის ალბომები
კატეგორია:1973 წლის ალბომები
კატეგორია:Warner Bros. Records-ის ალბომები
კატეგორია:Purple Records-ის ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები