open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩორჩანელები

**ჩორჩანელები** — სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო VIII-XI საუკუნეებში. გვარის სახელწოდება წარმოსდგა ჩორჩანელების საგვარეულო ციხე სოფელ ჩორჩანიდან. ამ საგვარეულოს წარმომადგენელი გიორგი ჩორჩანელი პირველად IX საუკუნის წყაროში „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“ იხსენიება, მაგრამ სავარაუდოა რომ საგვარეულო არსებობდა  VIII საუკუნიდან მაინც. ჩორჩანელების საფეოდალო მოიცავდა ჩორჩანს, ზანავს და სხვა მრავლ დაბას (ახლანდელი ადიგენის მუნიციპალიტეტი), სადაც ჰქონდათ ტაძრები, სასახლეები და ციხეები. ჩორჩანელი ამ მხარის დიდი მთავარი იყო. მისი ვასალები იყვნენ მცირე მთავრები. ეპარქიულად ჩორჩანელების საფეოდალო შედიოდა  მაწყვერელის (აწყურის საეპისკოპოსო) სამწყსოში. გიორგი ჩორჩანელის დახმარებით ცნობილმა საეკლესიო მოღვაწემ სერაპიონმა ააშენა ზარზმის მონასტერი, რომელსაც გიორგიმ სამფლობელოდ ვრცელი ტერტიტორია უბოძა.

გიორგი ჩორჩანელი იყო ძველი ჩორჩანელების საგვარეულოს უკანასკნელი წარმომადგენელი. ის უშვილოდ გარდაიცვალა და ყმა-მამული დაუტოვა მირიან ბაჰლაუნდზე გათხოვილი თავისი დის, ლატავრის (მონაზვნობაში თეკლას) შთამომავლობას. თვით ჩორჩანს, როგორც ჩანს დაეუფლა ლატავრის უფროსი ვაჟი სულა, რომელიც გახდა ახალი ჩორჩანელების გვარის ფუძემდებელი. შუათანა ვაჟმა ბეშქენმა საფუძველი დაუდო ჯაყელების საგვარეულოს, ხოლო უმცროსი ვაჟის სახელი - ლაკლაკი იქცა ბაჰლაუნდების მესამე განშტოების სახელწოდებად - წარმოიქმნა ლაკლაკთა გვარი. ახალი ჩორჩანელების (ხოლო შემდეგ მათი შთამომავალი საგვარეულოს ხურსიძეების) საგვარეულო მონასტერი გახდა ზარზმა. X საუკუნის 70-იან წლებში ზარზმაში ეკვდერი ააგო ახალი ჩორჩანელების წარმომადგენელმა, ბარდა სკლიაროსის წინააღმდეგ ქართველთა ლაშქრობის მონაწილემ ივანე სულას ძემ (ალბათ „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში“ მოხსენიებული სულა მირიანის ძის ვაჟმა). ივანე სულას ძის შვილიშვილები უნდა იყვნენ XI საუკუნის შუა ხანების მოღვაწეები - ძმები გიორგი ჩორჩანელი და ფარსმან თმოგველი სულას ძეები. გიორგი ჩორჩანელი უკანასკნელია წყაროებში მოხსენიებული  ახალი ჩორჩანელებიდან. შემდეგ ახალი ჩორჩანელების სამფლობელოს დაეპატრონა ამ საგვარეულოს ახალი განშტოება - ხურსიძენი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩორჩანელები
ბორჯომი-ბაკურიანის სარკინიგზო ხაზი

მინი|200პქ|სარკინიგზო ხაზის ლიანდაგი ზამთარში, 2006.
**ბორჯომი-ბაკურიანის სარკინიგზო ხაზი** — საქართველოს რკინიგზის ერთადერთი ვიწროლიანდაგიანი (ლიანდაგის სიგანე — 900 მმ) მონაკვეთი ბორჯომსა და ბაკურიანს შორის, რომელიც გაიხსნა 1902 წელს ბორჯომ-ხარაგაულის უბანზე. ხაზზე დიდი ხნის მანძილზე მოძრაობდა მცირე ორთქლმავალი, რის გამოც დღეს არსებულ ელექტროშემადგენლობასაც კი მეტსახელი „კუკუშკა“ (რუსული მეტსახელი ორთქლმავლისა) შემორჩა. ხაზი დღემდე ემსახურება კურორტის დამსვენებლებს. 

მინი|200პქ|„კუკუშკა“ (ელმავალი ჩს-11), ბორჯომ-ბაკურიანის რკინიგზა, 2006 წ.

ვიწროლიანდაგიანი სარკინიგზო ხაზის მშენებლობა 1897 წელს დაიწყო და რთული კლიმატური პირობების გამო, ოთხი წლის განმავლობაში გაგრძელდა. 1902 წლის იანვრიდან ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზის ხაზით ბორჯომი — ბაკურიანი, პირველმა „კუკუშკა“ მატარებელმა გაიარა. „კუკუშკა“ დღემდე ემსახურება სათხილამურო სპორტის მოყვარულებსა და ტურისტებს. მაღალმთიან რაიონებში კურსირებისათვის სპეციალურად ინგლისიდან იქნა ჩამოყვანილი „პორტერის“ ტიპის ორთქლმავალი. მატარებელს ებმოდა ღია ტიპის ვაგონები, რომლებიც მხოლოდ მოაჯირებით იყო შემორაგული. 1967 წელს დამთავრდა სარკინიგზო ხაზის ელექტროფიკაცია (1500 ვოლტი, მუდმივი დენი) და პატარა ორთქლმავალი „შკოდას“ ჩს-11 სერიის  ელმავალმა ჩაანაცვლა. ხიდი, რომელიც წაღვერს ცემთან ბორჯომი-ბაკურიანის რკინიგზით აკავშირებს, რომანოვმა სპეციალურად შეუკვეთა საფრანგეთში. ფრანგი ხიდმშენის ალექსანდრ გუსტავ ეიფელის მიერ კონსტრუირებული ხიდი საქართველოში 1902 წელს ჩამოიტანეს და მდინარე ცემისწყალზე ააგეს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს რკინიგზა
* ეიფელის ხიდი

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზები
კატეგორია:ბაკურიანის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ბორჯომის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ლიანდაგის სიგანე 900 მმ
კატეგორია:1901 წელს აშენებული სატრანსპორტო შენობა-ნაგებობები
ტანტალი

**ტანტალი** ( Ta) — ელემენტთა პერიოდული სისტემის მეექვსე პერიოდის, მეხუთე ჯგუფის (მოძველებული კლასიფიკაციით — მეხუთე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის, Vბ) ქიმიური ელემენტი. მისი ატომური ნომერია — 73, ატომური მასა — 180.95, tდნ — 3017°C, tდუღ — 5458°C, სიმკვრივე — 16.69 გ/სმ3. რუხი ფერის ლითონი. გვხვდება მდგრადი ^{181}Ta (99.99%) და რადიოაქტიური ^{180}Ta (0.01%; T1/2=1012 წ) იზოტოპების სახით. ხელოვნურად მიღებულია ტანტალის რადიოაქტიური იზოტოპი ^{182}Ta (T1/2=115.1 დღე-ღამე).

## ისტორია და სახელწოდების წარმომავლობა
ტანტალი აღმოაჩინა 1802 წელს შვედმა ქიმიკოსმა ა. ეკებერგმა (სახელწოდება შეარქვეს ძველი ბერძნული მითოლოგიის გმირის, ტანტალოსის სახელის მიხედვით) დედამიწის ქერქში ტანტალის საშუალო შემცველობა მასის მიხედვით 2,5 **·** 10−4%-ია. ტანტალი გაბნეულია ბიოსფეროსა და მაგნიტურ ქანებში. ცნობილია ტანტალის 17 ძირითადი მინერალი და 60-ზე მეტი ტანტალშემცველი მინერალი. ტანტალის ჟანგვის ხარისხია +5. ცნობილია აგრეთვე ტანტალის ისეთი ნაერთები, რომელთა ჟანგვის ხარისხი უფრო დაბალია (მაგალითად, TaCl4, TaCl3, TaCl2). სუფთა კომპაქტური ტანტალი მდგრადია ჰაერზე. ჟანგვას იწყებს 280°C-ზე. ცნობილია ტანტალის მდგრადი ოქსიდი — ხუთჟანგი Ta2O5, რომელსაც ახასიათებს მჟავური ბუნება. წყალბადთან დაახლოებით 250°C-ზე, ხოლო აზოტთან დაახლოებით 300°C-ზე ტანტალი წაროქმნის მყარ ხსნარებს. ცნობილია აგრეთვე ტანტალის კარბიდები, ჰალოგენიდები. გახურებისას ტანტალი ურთიერთქმედებს C, B, Si, P, Se, Te, H2O, CO, CO2, NO, HCl, H2S. სუფთა ტანტალი განსაკუთრებით მდგრადია მრავალი თხევადი ლითონისა და მათი ნალღობების მიმართ და სხვა. ტანტალი ხასიათდება მაღალი კოროზიამედეგობით ორგანული და არაორგანული მჟავების მიმართ. ცნობილია ტანტალმჟავას მარილები, რომელთაგან მნიშვნელოვანია ტუტე ლითონთა ტანტალატები. ეს მარილები სეგნეტოელექტრიკებია.

ტანტალს ღებულობენ ვაკუუმში ნახშირბადით 2000°C-ზე TaO5-ის აღდგენისას და სხვა.

ტანტალს იყენებენ ელექტრონიკაში, ბირთვულ ენერგეტიკაში, ქიმიურ მანქანათმშენებლობაში, მეტალურგიასა და მედიცინაში.

## სქოლიო
წინარეხი

**წინარეხი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი  (სოფლები: გომისჯვარი, თელათგორი, იდლეთი, ლავრისხევი). მდებარეობს მდინარე კავთურის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 720 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 324 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბოტისის ღვთისმშობლის ეკლესია
*მაღალაანთ ეკლესია
*საკურთხისის მაცხოვრის ეკლესია
*საკურთხისის წმინდა გიორგის ეკლესია
*ჩადრისთავის საყდარი
*წინარეხის ელიას ეკლესია
*წინარეხის ღვთისმშობლის ეკლესიის კომპლექსი
*წინარეხის წმინდა თევდორეს ეკლესია
*წინარეხის ჯვარპატიოსნის ეკლესია
*წყრუთის საყდარი
*მარჯანიძეების სახლი-დარბაზი
*წინარეხის ნასოფლარი
*წინარეხის სამაროვანი

## ლიტერატურა
* *მაკალათია ს.*, კავთურას ხეობა, თბ., 1960

## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციხისჯვარელები

**ციხისჯვარელები** — სამხრეთ საქართველოს, სამცხის  წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო, ახალ ჩორჩანელთა საგვარეულოს განშტოება. მისი ფუძემდებელი იყო XI საუკუნის შუა წლების მოღვაწე, სულა კალმახის ერისთავი. გვარის სახელწოდება წარმოსდგა სამცხეში მდებარე ციხე ციხისჯვარიდან, რომელიც სულას უწყალობა საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-მ ლიპარიტ ბაღვაშის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს ერთგული სამსახურისათვის. სულას საგვარეულოს მეორე შტომ მამულად დაიმკვიდრა საერისთავო კალმახი და კალმახელთა სახელწოდება მიიღო. XII საუკუნის 80-იან წლებში თამარ მეფემ  გიორგი რუსის აჯანყების დროს ერთგული სამსახურისათვის ივანე-ყვარყვარე ციხისჯვარელს სამცხის ერისთავთერისთავობა და სპასალარობა უბოძა, და უწყალობა ჯაყის ციხე, რომელიც ახალ ჩორჩანელთა მეორე განშტოების წარმომადგენელს ბოცო ჯაყელს ჩამოართვა. ამიერიდან ციხისჯვარელ-ჯაყელები პირველობენ სამცხეში, XIII საუკუნის 60-იან წლებში კი ყვარყვარეს შვილიშვილი სარგის I სამცხის მთავარი ხდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:ჯაყელები
შლომო მინცი

მინი|220პქ|შლომო მინცი
**შლომო მინცი** (; 30 ოქტომბერი, 1957, მოსკოვი) — ებრაელი მევიოლინე, ალტისტი, დირიჟორი და მუსიკალური პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
შლომო მინცი დაიბადა 1957 წელს 30 ოქტომბერს მოსკოვში. 1959 წელს, როდესაც შლომო ორი წლის იყო ოჯახთან ერთად ისრაელში გადავიდა საცხოვრებლად. ვიოლინოზე დაკვრას სწავლობდა განთქმულ პედაგოდ-მევიოლინე ილონა ფეხერთან.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:ებრაელი პედაგოგები
კატეგორია:ებრაელი მევიოლინეები
კატეგორია:ებრაელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა

**დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა** — შრი-ლანკელი პოლიტიკოსი, ქვეყნის პრეზიდენტი 1993-1994 წლებში, პრემიერ-მინისტრი 1989-1994 წლებში, და ჩრდილოეთ-დასავლეთის პროვინციის გუბერნატორი 1988-1989 წლებში.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა საშუალო კლასის სინჰალი ბუდისტის ოჯახში. განათლება მიიღო სანტ ენდრიუს კოლეჯში, კანდის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გამპოლაში. იგი თავიდანვე ახლო კავშირში იყო პოლიტიკურ წრეებთან. გაერთიანებულ ნაციონალურ პარტიაში გაწევრიანდა 1946 წელს. პარლამენტის რიგებს დაუბრუნდა 1977 წლის საპარლამენტო არჩევნების შედეგად და გახდა ინფორმაციისა და რადიომაუწყებლობის მინისტრი ჯუნიუს ჯაიევარდენეს კაბინეტში. მისი პრემიერობის დროს ეკავა ტელეკომუნიკაციების, გზათა და სოფლის მეურნეობის მინისტების პოსტები. 1993 წლის 1 მაისს, საპირველმაისო აღლუმზე,  კოლომბოში "თამილის ვეფხვებმა" მოკლეს ქვეყნის პრეზიდენტი რანასინგჰე პრემადასა და კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტის თანამდებობა პრემადასას საპრეზიდენტო ვადის გასვლამდე დაიკიავა ქვეყნის პრემიერ-მინისტრმა ვიჯეტუნგამ.

## გარდაცვალება 
დინგირი ბანდა ვიჯეტუნგა გარდაიცვალა 2008 წლის 21 სექტემბერს კანდის ჰოსპიტალში, ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Dingiri Banda Wijetunga - the journey to greatness  by  M.B. Dassanayake 
*Sri Lankan Daily News Editorial on 22nd Sep 2008 
*A rare politician with exemplary qualities 
*A president and gentleman 
*President D.B. Wijetunga - An end of an era 
*President D. B. Wijetunga The final journey 
*Website of the Parliament of Sri Lanka 
*Presidents of Sri Lanka 
***Rivira Katu Satahana** in Sinhala 
*Biography Sri Lankan Daily News on the 23 of september 

კატეგორია:შრი-ლანკის პრეზიდენტები
კატეგორია:შრი-ლანკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:შრი-ლანკის პრემიერ-მინისტრები
თეოდორ ჰერცლი

მინი|250პქ|თეოდორ ჰერცლი
**თეოდორ ჰერცლი** ( (**ბინიამინ ზეევ ჰერცლი**);  დ. 2 მაისი, 1860,  —  გ. 3 ივლისი, 1904) — უნგრელი ჟურნალისტი, თანამედროვე პოლიტიკური სიონიზმის ფუძემდებელი.

## ბიოგრაფია 
ჰერცლი დაიბადა ბუდაპეშტში, უნგრეთის სამეფოში, ებრაულ ოჯახში, რომელიც ზემუნიდან იყო (მაშინდელი უნგრეთის სამეფო, დღეს — სერბეთი). 18 წლის ასაკში ჰერცლი ოჯახთან ერთად ვენაში (ავსტრია-უნგრეთი) გადავიდა. აქ ჰერცლი სამართალს სწავლობდა, თუმცა გატაცებული იყო ჟურნალისტიკითა და ლიტერატურით. იგი მუშაობდა  *Neue Freie Presse*-ეს ჟურნალისტად პარიზში, ლონდონსა და სტამბოლში. შემდგომ გახდა ამავე გაზეთის ლიტერატურული რედაქტორი და დაწერა რამდენიმე დრამა ვენეციის თეატრისთვის.

1896 წელს ჰერცელმა გამოაქვეყნა  წიგნი „ებრაული სახელმწიფო“ (გერმ. Der Judenstaat). ამ წიგნში ჰერცელმა ებრაელების პრობლემის პრაქტიკული მოგვარების მეთოდი განსაზღვრა. ეს წიგნი გახდა საფუძველი „პოლიტიკურ სიონიზმის“, რომლის მიხედვით ჯერ მისაღები იყო საერთაშორისო აღიარება ფაქტის, რომ ებრაელების ქვეყანა იყო ერეც ისრაელი და მხოლოდ მას შემდეგ უნდა მომხდარიყო ებრაელების დასახლება პალესტინაში. ეს იდეა ეწინააღმდეგებოდა მენახემ უსიშკინის „პრაქტიკულ სიონიზმს“, რომელიც პალესტინის ებრაელებით დასახლებას ყოველგვარი წინაპირობის გარეშე ქადაგებდა. 

ჰერცლს ეკუთვნის  კიდევ ერთი უტოპიური თხზულება -რომანი, „ალტნოილენდი“ (გერმ. Altneuland) (ახალი ძველი მიწა). ამ წიგნში მისი თქმით პალესტინაში მცხოვრები არაბები გახდებოდნენ ებრაული ქვეყნის მოქალაქეები, თუმცა მას არ განუსაზღვრავს, რომ არაბები ებრაული მოძრაობის წინააღმდეგ გამოვიდოდნენ. ამ პერიოდში არ იყო ჩამოყალიბებული ძლიერი არაბული ნაციონალური მოძრაობა.

## პირველი სიონისტური კონგრესი და სიონისტური ინსტიტუტები 
1897 ჰერცელმა შეკრიბა პირველი სიონისტური ორგანიზაციები  მსოფლიო სიონისტურ კონგრესზე ბაზელში, შვეიცარია. კონგრესის მიზნი იყო ხოვევეი სიონის თანამშრომლობის ქარტიის მიღება. აქ წარმოთქვა ჰერცელმა მისი განთქმული სიტყვა, სადაც პირველად მოიხსენია სიტყვა სიონიზმი. მასვე ეკუთვნის ფრაზა: „ბაზელში დავაარსე ებრაელების სახელმწიფო“. ამ კონგრესში ასევე დაარსდა მსოფლიო სიონისტური ორგანიზაცია, რომელსაც ჰერცლის იდეები უნდა განეხორციელებინა.

## თეოდორ ჰერცლის ბიოგრაფიები 
* 
*  Amos Elon has also written *The Israelis: Founders and Sons*, and *Jerusalem: City of Mirrors*. His biography of Herzl is also a portrait of Europe at the end of the 19th century.
*Alex Bein (1934) *Theodor Herzl; Biographie. mit 63 Bildern und einer Ahnentafel.* 
*Alex Bein, Maurice Samuel (translator), (1941) *Theodor Herzl: A Biography of the Founder of the Modern Zionism*

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
* On Herzl's Diaries, Shlomo Avineri
*Original Letters and Primary Sources from Theodor Herzl  Shapell Manuscript Foundation
* About Israel - Herzl Now 
* Works by Herzl in German  from the elib/www/wiki/ eLibrary Austria Project (eLib Austria) 

კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1860
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1904
კატეგორია:ავსტრიელი ჟურნალისტები
კატეგორია:ავსტრიელი მწერლები
კატეგორია:ებრაელი მწერლები
კატეგორია:ხალხი ვენიდან
კატეგორია:სიონისტები
კატეგორია:ებრაელი ათეისტები
ნილ გეიმანი

**ნილ რიჩარდ გეიმანი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1960) — ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის და ფენტეზის ჟანრის მოთხრობების, რომანების, კომიქსებისა და ფილმების ავტორი. მის გამორჩეულ ნამუშევართა შორისაა კომიქსების სერია „The Sandman“, „ვარსკვლავის მტვერი“, და „ამერიკელი ღმერთები“. 2009 წელს გეიმანმა კარნეგისა და ნიუბერის მედლები მიიღო რომანისთვის „სასაფლაოს წიგნი“, რითაც პირველი მწერალი გახდა, რომელმაც ეს ორი ჯილდო ერთი ნამუშევრისთვის მოიპოვა. მისი თაყვანისმცემლების დიდი ენთუზიაზმის გამო მას ხშირად ლიტერატურული სამყაროს „როკ ვარსკვლავს“ უწოდებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* გეიმანის ვიზუალური ბიბლიოგრაფია
* 
* 
* 
* ნილ გეიმანის საბავშვო წიგნები 

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისელი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრიტანელი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი აგნოსტიკოსები
კატეგორია:ინგლისელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:პოსტმოდერნისტი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი საშინელებათა ჟანრის მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის მწერლები
კატეგორია:ბრიტანელი ფენტეზი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი სცენარისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტიმ ბარტონი

**ტიმოთი უილიამ ბარტონი** (; შემოკლებით **ტიმ ბარტონი**; დ. 25 აგვისტო, 1958, ბერბანკი, კალიფორნია, აშშ) — ამერიკელი კინორეჟისორი, ანიმატორი და მწერალი-სცენარისტი. თანამედროვე სანახაობითი კინოს ოსტატი, საკუთარ ნაწარმოებებში შავ იუმორსა და მაკაბრულ ელემენტებს იყენებს. მის ფილმებში ხშირად თამაშობს ჯონი დეპი.

## ბიოგრაფია
ბარტონმა კარიერა დაიწყო, როგორც დისნეის სტუდიის ანიმატორმა. სარეჟისორო დებიუტი შედგა 1985 წელს ფილმით „პი-ვის დიდი თავგადასავალი“, რასაც 1988 წელს მოჰყვა „ბიტლჯუსი“. 1980-იანების ბოლოს გადაიღო ორი ფილმი სუპერგმირ ბეტმენის შესახებ: „ბეტმენი“ (1989) და „ბეტმენი ბრუნდება“ (1992). 1991 წელს გადაიღო „მაკრატელისხელება ედვარდი“, რომელიც წარმოადგენდა გოთიკურ სტილში გადაღებულ სასიყვარულო ისტორიას. იყო პროდიუსერი 1993 წელს გამოსული ფილმისა „კოშმარი შობის წინ“, რომელმაც დიდ წარმატებას მიაღწია. 1994 წელს გადაიღო ბიოგრაფიული ფილმი „ედ ვუდი“. 1996 წელს გადაიღო სამეცნიერო-ფანტასტიკა „მარსი გვიტევს!“, რომელიც საკულტო კლასიკად იქცა. 1999 წელს გადაიღო გოთიკური ჰორორ ფილმი „მთვლემარე სიცარიელე“. 2001 წელს გადაიღო „მაიმუნების პლანეტის“ რიმეიკი. 2003 წელს გადაიღო ფილმი „დიდი თევზი“,. რასაც მოჰყვა „პატარძალი-გვამი“ და „ჩარლი და შოკოლადის ქარხანა“ 2005 წელს. 2007 წელს გადაიღო მიუზიკლი „სუინი ტოდი: დემონი-დალაქი ფლიტ-სტრიტიდან“, 2010 წელს გადაიღო 3D ფილმი „ალისა საოცრებათა ქვეყანაში“, ხოლო 2012 წელს — „ფრანკენუინი“. 2014 წელს გადაიღო ფილმი „დიდი თვალები“. ბარტონის მომავალი ფილმებია „მისს პერეგრინის უცნაური ბავშვების სახლი“ (2016) და „ბიტლჯუს 2“ (2017).

## ფილმოგრაფია 
### ანიმატორი 
* *მელა და ძაღლი* *არ არის მითითებული* (1981) - დამატებითი ანიმატორი, პერსონაჟი ’’ვიქსი’’
* *ტრონი* *არ არის მითითებული* (1982)
* *შავი კარდალა* (არ გამოიყენეს მის მიერ შექმნილი ფონები) *არ არის მითითებული*, (1985)

### პროდიუსერი 
* *კოშმარი შობის წინ* (1993)
* *ბეტმენი ბრუნდება* (1992)
* *იუნგა* (1994)
* *ბეტმენი სამუდამოდ* (1995)
* *ჯეიმზი და გიგანტური ატამი* (1996)
* *პატარძალი-გვამი* (2005)
* *9* (2009)

### როგორც მიწვეული სტუმარი 
* *მარტოსულები* (1992)
* *ჰოფა* (1992)
* *კოშმარი შობის წინ (სცენა ამოჭრილია)

### ინტერნეტ-ანიმაცია 
* *სტენბოის სამყარო'' (2000)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი კინორეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი ანიმატორები
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Get on Your Boots

„**Get on Your Boots**“ — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს სიმღერა და სინგლი ალბომიდან *No Line on the Horizon*. სინგლი გამოჩნდა ინტერნეტში 2009 წლის 23 იანვარს. ფიზიკური ფორმით იგი გამოიცა 2009 წლის 16 თებერვალს.

## ისტორია 
სიმღერის ერთ-ერთმა პირველმა ვერსიამ გაჟონა სერვისზე YouTube. 2008 წლის აგვისტოში სიმღერას ჯერ კიდევ უწოდებდნენ „Sexy Boots“. მოგვიანებით მას ოფიციალურად ეწოდა „Get on Your Boots“. 2009 წლის იანვარში სინგლი ოფიციალურად გავრცელდა ინტერნეტის მეშვეობით.

## სტილი 
სიმღერა თავისი სტილით ახლოს არის ალბომების *Achtung Baby*, *Zooropa* და *Pop* განწყობასთან - ელექტრონული მუსიკის, გიტარის მძიმე რიფებისა და ჯგუფისათვის დამახასიათებელი ტიპური მელოდიურობის ნაზავი.

## სიმღერების სია 
## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალური ვიდეოს რეჟისორია ალექ კორტესი, რომელმაც მანამდე ითანამშრომლა ჯგუფთან ვიდეოების „Vertigo“ და „City of Blinding Lights“ გადაღებისას. ვიდეო გადაიღეს ლონდონში. მასში ნაჩვენები იქნა ქალის დომინირება მამაკაცებზე. The Edge-ის თქმით, ქალები თავის ხელში იღებენ ყველაფერს, რადგან მამაკაცებმა ყველაფერი გააფუჭეს - პოლიტიკურად, სოციალურად და ეკონომიკურად.

ვიდეოს პრემიერა უნდა გამართულიყო 2009 წლის 30 იანვარს, მაგრამ კლიპი არ იყო დასრულებული და დანიშნული პრემიერაც გადაიდო. ამასთან, ვიდეორგოლის დაუსრულებელი ვარიანტი გამოჩნდა სერვისზე YouTube. მოგვიანებით გამოვიდა სრული ვერსია.

## სქოლიო 
კატეგორია:2009 წლის სიმღერები
კატეგორია:U2-ს სიმღერები
კატეგორია:2009 წლის სინგლები
ფერმა (კასპის მუნიციპალიტეტი)

**ფერმა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, ოკამის თემში. მდებარეობს მდინარე ქსნის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 580 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1058 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფიურერი

**ფიურერი** () — წინამძღოლი, ლიდერი, ბელადი. სიტყვა წარმოსდგება გერმანული ზმნა *führen*-ისგან,რომლის ზუსტი ქართული შესატყვისი არის *გაძღოლა*,*წაძღოლა*, ასევე *მართვა*, *წაყვანა/წაღება*. შესაბამისად,სიტყვა ფიურერი ქართულ ენაზე უნდა ითარგმნოს, როგორც *წინამძღოლი*, *გამძღოლი*, დასაშვებია *გზამკვლევიც*. *ფიურერი* იყო გერმანიის მესამე რაიხის კანცლერის, ადოლფ ჰიტლერის ოფიციალური წოდება.

## ტერმინის ეტიმოლოგია 
გერმანული Führer-ის (საშუალო ზემოგერმანული - füerære, vüerære, füerer, vüerer) ლათინური შესატყვისი არის dux (ლათ. dux,ducere,duces). წოდება *დუქს* (ლათ.dux) ფართოდ გავრცელებული იყო ანტიკურსა და შუასაუკუნეების ევრობაში.მაგალითად,* Robert, dux Francorum*, რაც ნიშნავს - *რობერტი, ფრანკთა ფიურერი, წინამძღოლი. dux-ის ეკვივალენტური თარგმანია მეორე გერმანული სიტყვა *ფიურსტი* (გერმ. Fürst). გერმანული ”ფიურერი” არა მხოლოდ ეტიმოლოგიურად უკავშირდება ლათინურს, არამედ ანტიკური პერიოდის სახელმწიფო და პოლიტიკური აზროვნების მემკვიდრეობასაც შეიცავს. აქედან გამომდინარე, ნაციონალ-სოციალისტების მიერ წოდება ფიურერის მოხმარება აღნიშნავდა ნაციზმისა და ფაშისტური მოძრაობის ანტიკურ პოლიტიკურ ტრადიციებთან მიბრუნებას.

## ტერმინის გამოყენება მესამე რაიხში 
thumb|მესამე რაიხისა და ნაციზმის სიმბოლო
ადოლფ ჰიტლერის ოფიციალური წოდება იყო „Führer und Reichskanzler des Deutschen Reiches“ (გერმანიის რაიხის ფიურერი და რაიხსკანცლერი). ხოლო მიმართვის ფორმად დამკვიდრდა *ფიურერი*. ასევე გამოიყენებოდა მიმართვა *Unser Führer* (ჩვენო ფიურერო), *mein Führer* (ჩემო ფიურერო). გარდა ამისა, მესამე რაიხის გერმანიაში სიტყვა *ფიურერი'' იყო არაერთი სახელმწიფო და პარტიული წოდების შემადგენელი, მაგალითად, შტურმბანფიურერი (გერმ.Sturmbannführer), გრუპენფიურერი (გერმ.Gruppenführer), რაიხსფიურერი (გერმ.Reichsführer-SS), რაიხსიუნგენდფიურერი (გერმ.Reichsjugendführer). მსგავსადვე იყო ნაწარმოები SS-ის უმაღლესი მართველობის ნომენკლატურა.

დღესდღეობით გერმანულენოვან ქვეყნებში ამ სიტყვის ხმარებას ერიდებიან რათა არ წარმოიშვას არასასურველი კავშირი ნაციონალურ-სოციალისტურ კონტექსთან.

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:პოლიტიკა
კატეგორია:ნაციონალიზმი
კატეგორია:მესამე რაიხი
ჩობალაური

**ჩობალაური** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის კასპის მუნიციპალიტეტში, კოდისწყაროს თემში. მდებარეობს კვერნაქების ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრზე, კასპიდან დაშორებულია 24 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 148 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ნადარბაზევი (ნამოსახლარი)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ნოვრუზი

[thumb|250px|[აზერბაიჯანის საფოსტო მარკა]]
**ნოვრუზი** (*ნავროზი*, *ნოორუზი*, *ნაურიზი*, *ნავრეზი*) ( — *Nowruz*, , , , , , , , , ) — გაზაფხულისა და ახალი წლის დადგომის დღესასწაული, რომელიც თურქ და ირანელ ხალხებში აღინიშნება. სიტყვა ნავრუზი ( — *Now ruz*) სპარსული ენიდან მომდინარეობს და „ახალ დღეს“ ნიშნავს.

აღინიშნება გაზაფხულის ბუნიაობის დროს: მარტს ირანში, შუა აზიისა და ამიერკავკასიის ქვეყნებში,  22 მარტს  ყაზახეთში. ბაჰაის კალენდრის მიხედვით ამ დღეს ახალი წელიწადი იწყება.

## დღესასწაულის ისტორია 
[250px|thumb|left|[ბარელიეფი, რომელზეც ზოროასტრისტული ნავრუზია გამოსახული]]
გაზაფხულის ბუნიაობის დღესასწაული, ნოვრუზი გაჩნდა ხორასანში 3000 წლის წინ,  სოფლის მეურნეობის გაჩენისას. დღესასწაული ზოროასტრიზმის ტრადიციებს უკავშირდება. სამანიდების კარზე მყოფი ფირდოუსი და ომარ ხაიამი ნავრუზის გაჩენას ირანის ლეგენდარულ მეფეებს, ჯამშიდსა და კაიუმარსს უკავშირებდნენ.

ნოვრუზის აღნიშვნა გაუქმდა 1926 წელს საბჭოთა მთავრობის მიერ და აღდგა აზერბაიჯანში 1967 წელს. ყაზახეთში ნავრუზი სახელმწიფო დღესასწაულად 1991 წლის 15 მარტს ყაზახეთის სსრ–ის პრეზიდენტის მიერ გამოცხადდა და ყოველ 22 მარტს აღინიშნება როგორც „სახალხო დღესასწაული  — Наурыз мейрамы“. აზერბაიჯანში, ყირგიზეთში, ტაჯიკეთსა და უზბეკეთში ნავრუზს სახელმწიფო დღესასწაულის სტატუსი აქვს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ირანული კალენდარი
* ჰავთ სინი

## რესურსები ინტერნეტში
* ნოვრუზი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა
* გაერომ ნოვრუზი საერთაშორისო დღედ აღიარა
* Ancient Iran History  @ Noruz 
* Countdown to Nowruz (2009/1388) – timeanddate.com (IRST time) – UTC time
* Persian Rite of Spring performance 
* شمارش معکوس تا تحويل سال 1391 شمسی Nowruz Countdown to March 20, 2012
* 7sine 1390 Photos and history (Persian)

კატეგორია:დღესასწაულები
კატეგორია:ახალი წელი
ნორიოს განძი

**ნორიოს განძი** — XVII საუკუნის ბოლო მეოთხედის ვერცხლის მონეტების განძი. აღმოჩნდა 1940 წელს სოფელ ნორიოში (დღევანდელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე) ცვილით გადალესილ და ქსოვილით პირმოკრულ თიხის ქილაში. განძის საერთო წონაა 1,8 კგ. შეიცავს 495 მონეტას (130 აბაზიანი, 169 ორშაურიანი, 195 შაურიანი, ერთი ბისთი), რომელთა უმეტესობა მოჭრილია ირანის სეფიანი შაჰის სულეიმან I-ის (1667-1694) სახელით 1676 წლიდან 1687 წლამდე; მხოლოდ ორი მონეტაა შაჰ-აბას II-ისა (1642-1667) და ერთი შაჰ-თამაზის (1524-1576) დროინდელი. მონეტების უდიდესი ნაწილი თბილისის ზარაფხანის პროდუქციაა, სხვა ზარაფხანების სახელი (ერევანი, განჯა, შემახა, ჰოვეიზა, ყაზვინი) სულ 20 მონეტაზე იკითხება. ნორიოს განძი კარგად ასახავს აღმოსავლეთ საქართველოში გიორგი XI-ის (1678-1688) მეფობის დროს მიმოქცევაში არსებულ მონეტათა შემადგენლობას. ირკვევა, რომ ფულზე ქვეყნის მოთხოვნას ძირითადად თბილისის ზარაფხანა აკმაყოფილებდა. ნორიოს განძი დაფლული უნდა იყოს 1688 წლის შემდეგ, როდესაც ირანის შაჰმა ქართლის ტახტზე გიორგი XI-ის ნაცვლად ერეკლე I დაამტკიცა და ქართლ-კახეთი შინაომების ასპარეზად იქცა. განძი დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
* Кутелия Т. С., Клад монет  XVII века из Норио. Нумизматический сборник, посвящается памяти Д. Г. Капанадзе, Тб., 1977;
* * ქუთელია თ.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 477, თბ., 1984

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტი
ნორჩი ლენინელი

**„ნორჩი ლენინელი“** — ქართული ყოველკვირეული რესპუბლიკური პიონერული გაზეთი, საქართველოს ალკკ ცენტრალური კომიტეტისა და ვ. ი. ლენინის სახელობის პიონერთა ორგანიზაციის რესპუბლიკური საბჭოს ორგანო. დაარსდა 1924 წელს თბილისში (გამოვიდა „ახალგაზრდა პიონერის“ სახელით). 1925–1926 წლებში „ნორჩი პიონერი“ ერქვა. 1926–1931 წლებში არ გამოდიოდა. 1931 წლიდან გამოცემა განახლდა „ნორჩი ლენინელის“ სახელწოდებით და საქართველოს სლკკ ცენტარული და თბილისის კომიტეტების ორგანო იყო. 1938–1941 წლებში გამოდიოდა კვირაში ორჯერ.  სამამუმო ომის წლებში არ გამოდიოდა. განახლდა 1946 (1952 წლიდან იყო საქართველოს  ალკკ ცკ-ის ორგანო). 1958 წლიდან საქართველოს ალკკ ცკ-ისა და ვ. ი. ლენინის სახელობის პიონერთა ორგანიზაციის რესპუბლიკური საბჭოს ორგანოა. 

## ლიტერატურა
* ნორჩი ლენინელი
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
მიმდინარე კონფლიქტები

მინი|400px|

ეს არის **მიმდინარე მსოფლიო კონფლიქტების სია**, რომლებშიც დღემდე გრძელდება სიცოცხლის ხელყოფა. გვერდის მიზანია მიმდინარე კონფლიქტებისა და მათი თანმდევი სიკვდიალიანობის მაჩვენებლის დადგენა. დაღუპულთა რიცხვი მოიცავს, როგორც სამოქალაქოებს, ასევე სამხედროებს. კონფლიქტები, რომლებიც აღარ იწვევენ ძალმომრეობით სიკვდილიანობას, არ არიან ჩამონათვალში, მაგრამ შეგიძლიათ ნახოთ ისტორიული ომების სიაში.

## 10,000 + სიკვდილი წელიწადში (მიმდინარე ან წინა წლის მიხედვით) 
ცხრილში მოცემული კონფლიქტებიიწვევს წელიწადში 10 000 – ზე მეტ ძალადობრივ სიკვდილს.

## 1000+ სიკვდილი წელიწადში (მიმდინარე ან წინა წლის მიხედვით)
ქვემოთ მოცემულ კონფლიქტებში წელიწადში 1,000 ადამიანზე მეტი იღუპება, ცხრილი შედგენილია უპსალას კონფლიქტების მონაცემების პროგრამის მიხედვით.

## შენიშვნები
## რესურსები ინტერნეტში 
* PeaceReporter coverage of ongoing wars 
* Global Security coverage of ongoing wars
* BIPPI coverage of ongoing wars
* History Guy's coverage of 21st century wars
* Heidelberg Institute for International Conflict Research (HIIK) 
** Conflict Barometer  - Describes recent trends in conflict development, escalations, and settlements
* Insight on Conflict  - Database on peace-building initiatives in areas of conflict
* Crisis Group conflict analysis
* Iraqi Death Total Over 600,000

## სქოლიო 
კატეგორია:ომების სია
ებრაული კალენდარი

**ებრაული კალენდარი** (‎) — მთვარე-მზისიერი კალენდრის ტიპი, გამოიყენება იუდაიზმში ებრაული დღესასწაულების გამოთვლის, თორას გარკვეული ნაწილების წაკითხვის ან იორცაიტის დღეების გამოსათვლელად.

ებრაული კალენდრის ისტორიაში გამოყოფენ სამ ძირითად პერიოდს:

* ბიბლიურს. მოსედან ეზდამდე (1500—450 ჩ.წ.-მდე)
* პრებიბლიურს ტაძრის დანგრევამდე 70 წელს ჩ.წ.-მდე.
* თალმუდამდელს, (70—500) წლები.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჰიჯრა (კალენდარი)
*ებრაული დღესასწაულები (2000-2050)

## ლიტერატურა 
* ალ-ბირუნი. The Chronology of Ancient Nations, Chapter VII. tr. C. Edward Sachau. London, 1879.
* Ari Belenkiy. "A Unique Feature of the Jewish Calendar – *Dehiyot*". *Culture and Cosmos* **6** (2002) 3–22.
* Jonathan Ben-Dov. *Head of All Years: Astronomy and Calendars at Qumran in their Ancient Context*. Leiden: Brill, 2008.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Chabad.org: Introduction to the Jewish Calendar
მასიმილიანო ფუკსასი

**მასიმილიანო ფუკსასი** (Massimiliano Fuksas; დ. 1944, რომი, იტალია), იტალიელი არქიტექტორი.

არქიტექტურა შეისწავლა ლა საპიენცას უნივერსიტეტში 1969 წელს რომში, სადაც მისი პირველი სტუდია გახსნა. შემდეგ, ჯერ პარიზში (1989) და ვენაში (1993) ხსნის ფილიალებს. 1994-97 წლებში ის ბერლინისა და ზალცბურგის ურბანული კომისიების წევრი იყო. მრავალი წლის განმავლობაში განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობდა ქალაქგეგმარების პრობლემების შესწავლას, კერძოდ გარეუბნების განვითარებას.

ამჟამად ფუკსასი მოწვეული პროფესორია რამდენიმე უნივერსიტეტში, მათ შორის პარიზის არქიტექტურის სპეციალურ სკოლაში და კოლუმბიის უნივერსიტეტში, ნიუ-იორკი. ფუკსას პროექტით შენდება თბილისში დელისის კომერციული ცენტრი და ცათამბჯენი "ურბანული ბაღები".

## მთავარი ნამუშევრები
* სკოლა ანანგიში;
* უნივერსიტეტის შენობა ბრესტში და ლიმოჟში, საფრანგეთი;
* "ფლორა ტრისტანი" საუნივერსიტეტო კომპლექსი ერუვილ-სენ-კლერში, საფრანგეთი;
* "*ხელოვნების სახლი*" ბორდოში, საფრანგეთი
* "*ევროპარკის*" კომერციული კომპლექსი ზალცბურგში, ავსტრია; 
* ვენის ტყუპი კოშკები, ვენა, ავსტრია;
* პალალოტომატიკა, რომი, (1999 - 2003);
* ფერარის კვლევითი ცენტრი, მარანელო, იტალია;
* ფიერამილანოს საგამოფენო კომპლექსი, რო, მილანთან, (2005) http://www.darc.beniculturali.it/fuksas/fiera.htm ;
* *Centro Congressi Italia*, EUR, რომი.
* ურბანული მასტერპლანი "*FrankfurtHochVier*", ფრანკფურტი, გერმანია (2008)
* "Le Bolle" პავილიონი ნარდინისთვის, ბასანო დელ გრაპა, იტალია (2004)
* ტურინის ახალი საგამოფენო დარბაზი, პორტა პალაცოს რაიონი, ტურინი, იტალია
* "ზენიტის სამუსიკო დარბაზი" , (2003-2007) , სტრასბურგი , საფრანგეთი

## რესურსები
* ოფიციალური კომერციული საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:იტალიელი არქიტექტორები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რომში დაბადებულები
ეგიდა

**ეგიდა**(ბერძ. αἰγίς, αἰγίδος, «ქარიშხალი») — ზევსის ფარი, რომელიც გადმოცემის თანახმად ჰეფესტომ მითური თხის ამალტეას ტყავისგან დაამზადა. ითვლება, რომ ამ ფარით ზევსი დამანგრეველ ქარიშხალს იწვევს. ფარის ცენტრში გამოსახულია მედუზა გორგონას თავი. ეგიოსი(ძვ–ბერძ. αἰγίοχος «ეგიდის მფლობელი» – ზევსის ერთ–ერთი ეპითეტთაგანია.

თუმცა ეგიდა ასევე შედიოდა აპოლონისა და აფინას აღჭურვილობაში.

**"იყო ეგიდის ქვეშ"**–ნიშნავს იყო რაიმეს მფარველობის ქვეშ.

კატეგორია:ორნამენტები
კატეგორია:ფარები
კატეგორია:მითოლოგიური იარაღები
ნოსირის განძი

**ნოსირის განძი** — კოლხური კულტურის აყვავების პერიოდის (ძვ. წ. VIII-VII სს.) არქეოლოგიური განძი. აღმოჩნდა 1929 წელს სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნოსირში. განძი შეიცავს სპილენძის დისკოსებრ ზოდებს, შესანიშნავად გაპრიალებულ მუქი მოწითალო-ყავისფერი სარდიონის 196 ცალ სფერულ მძივს და ოქროს 14 ნივთს: სარტყლის ფირფიტოვან ფრაგმენტს, რომელზეც ლომის თავისა და წინა ფეხის რელიეფური გამოსახულებაა შერჩენილი, გავარსიან საყურესა და რომბულ საკიდს, ჭვირულ მძივებს, გველის თავით დაბოლოებული წნული სამაჯურისა და მავთულოვანი რგოლების ნატეხებს. ნოსირის განძში სპილენძის ზოდების აღმოჩენა აახლოვებს მას ბრინჯაოს ნივთების განძებთან, რომლებიც ჩვეულებრივია კოლცური კულტურისათვის. განსაკუთრებით საყურადღებოა ნოსირის განძის გავარსიანი ოქროს ნივთები, რომლებიც ძვ. წ. VIII-VI საუკუნეებში სხვა მსგავსი განძების (ჭუბურისხინჯის, ფარცხანაყანების, ცხინვალის განძები) ოქროს ნივთებთან ერთად ადრინდელი კრინის ხანის ქართულ საოქრომჭედლო სკოლის ნაწარმია. ამ სკოლამ მოუმზადა ნიადაგი ადრინდელი ანტიკური ხანის  ქართულ ოქრომჭედლების აღმავლობას, რომელმაც ზენიტს ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში მიაღწია. 

ნოსირის განძი დაცულია ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* *გაგოშიძე ი.,* მასალები ქართული ოქრომჭედლობის ისტორიისათვის (ჩვ. წ.-მდე I ათასწლეულის I ნახევარი), «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1976, ტ. 32 B;
*Куфтин Б. А., Археологические раскопки в Триалети, кн. 1, Тб., 1941;

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტი
ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი 2007-2008

ლა-ლიგის რიგით 77 გათამაშება 2007 წლის 25 აგვისტოს დაიწყო და 2008 წლის 18 მაისს დასრულდა. 

## სატურნირო ცხრილი 
## ბომბარდირები 
*ბოლოს განახლებულია 18 მაისი, 2008* 

კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის სეზონები
U2 Go Home: Live from Slane Castle, Ireland

***U2 Go Home: Live from Slane Castle, Ireland*** — ირლანდიური როკ-ჯგუფ U2-ს ვიდეო, რომელიც გამოვიდა 2008 წელს. მასში ასევე ჟღერს დამატებითი სიმღერა Mysterious Ways.

ვიდეო ჩაწერილი იქნა ტურნეს *Elevation Tour* მსვლელობისას, 2001 წლის 1 სექტემბერს, სლეინის სასახლესთან (ირლანდია). DVD გამოვიდა 2003 წლის 17 ნოემბერს.

## სიმღერების სია
# „Elevation“
# „Beautiful Day“
# „Until the End of the World“
# „New Year's Day“
# „Out of Control“
# „Sunday Bloody Sunday“
# „Wake Up Dead Man“
# „Stuck in a Moment You Can't Get Out Of“
# „Kite“
# „Angel of Harlem“
# „Desire“
# „Staring at the Sun“
# „All I Want Is You“
# „Where the Streets Have No Name“
# „Pride (In the Name of Love)“
# „Bullet the Blue Sky“
# „With or Without You“
# „One“
# „Walk On“
;დამატებები
# „Mysterious Ways“
# „The Making of *The Unforgettable Fire*“

## ჩარტები და სერტიფიცირებები 
### ჩარტები
### სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:U2-ს ვიდეო ალბომები
კატეგორია:U2-ს საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:2008 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:2008 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Interscope Records-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Interscope Records-ის ვიდეო ალბომები
სკიპტრა

[thumb|200px|[იუპიტერი სკპტრით ხელში, I საუკუნის ქანდაკება, ერმიტაჟი.]]
*სკიპტრა* (ძვ–ბერძ. *σκῆπτρον* კვერთხი)–ხელისუფალის უძველესი სიმბოლო, ფარაონებიდან მოყოლებული. სკიპტრის პირველი სახე მწყემსის კვერთხია, შემდეგ საეკლესიო კვერთხი და საეკლესიო მმართველობის სიმბოლოდ მიიჩნეოდა, ხოლო ევროპელმა მეფეებმა იგი შეამოკლეს და დღევანდელი სახის სკიპტრით შეცვალეს.

კატეგორია:რეგალია
მოშე დაიანი

**მოშე დაიანი** (დ. 20 მაისი, 1915 — გ. 16 ოქტომბერი, 1981) — ისრაელის სამხედრო მოღვაწე და პოლიტიკოსი. ისრაელის თავდაცვის ჯარის მეხუთე რამათკალი (მეთაური) (1953–1958), იგი გახდა თანამედროვე ისრაელის ბრძოლის სიმბოლო. საბოლოოდ, იგი ისრაელის თავდაცვის მინისტრი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ცხოვრება ბიბლიით, მოშე დაიანი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ისრაელის გენერლები
კატეგორია:ისრაელის პოლიტიკოსები
მაალოთ-თარშიხა

**მაალოთ-თარშიხა** ( — Maʻalot-Taršiḥa;  — Maʻālūt Taršīḥā) — ქალაქი ისრაელში.

მდებარეობს დასავლეთ გალილეაში, ჩრდილოეთით 20 კმ–ს დაშორებით კარმიელიდან, სამხრეთით 20 კმ–ს დაშორებით ნაგარიადან და 20 კმ ხაიფიდან. შერეულ მუსლიმანურ–ქრისტიანულ სოფელ **თარშიხას** მრავალსაუკუნოვანი ისტორია აქვს, სოფლის ტერიტორიაზე ნაპოვნია ქრისტიანული სამარხები, IV საუკუნით დათარიღებული. თარშიხა ასევე მოიხსენიება ჯვაროსნების მიერ XII-XIII საუკუნეებში. **მაალოთი** არის ებრაული ქალაქი რომელიც დაარსებულ იქნა 1957 წელს, პირველი მოსახლეები აქ მაროკოდან და რუმინეთიდან გადმოვიდნენ.

საერთო მუნიციპალიტეტი, მოქმედი 1963 წლიდან, აერთიანებს მაალოთსა და თარშიხას ერთიან ადმინისტრაციულ ერთეულად (დასავლეთ გალილეაში მცხოვრები არაბებისა და ივრების დამახასიათებელი მშვიდობიანი თანაცხოვრება). ამ ორი ხალხის შერეულ ცხოვრებას ქალაქში თითქმის ვერ შევხვდებით, რადგან ქალაქს ორად ჰყოფს გზატკეცილი.

მაალოთ–თარშიხას მოსახლეობა 22000 ადამიანს შეადგენს. ქალაქი ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროდან 20 კმ–ის დაშორებით მდებარეობს, გორაკბორცვიან ადგილებში, ზღვის დონიდან 600 მეტრის სიმაღლეზე. კლიმატი მშრალი და ნელთბილია. ქალაქის ახლოს ციხე–სიმაგრეა სახელად მონფორტი, რომელიც ჯვაროსნებმა ააგეს.

ქალაქი ცნობილია თავისი ქანდაკებების ფესტივალით, რომელიც ყოველწლიურად ხელოვნების ტბასთან იმართება. შემდეგში ეს ქანდაკებები ამშვენებენ ქალაქის ქუჩების კეთილმოწყობას. მაალოთს ხანდახან გალილის შვეიცარიას უწოდებენ, მისი მთიანი ლანდშაფტისა და სუფთა ჰაერის გამო. ქალაქში ქუჩებზე ვერსად ვერ შეხვდებით შუქნიშანს.

განვითარების ქალად წოდებულ მაალოთ–თარშიხას, თავისი არც ისე დიდი სამრეწველო ზონა გააჩნია, სადაც ძირითადად ქალაქის მოსახლეობაა დასაქმებული, აქ ასევე შეხვდებით 1980 წელს აშენებულ სამეცნიერო სამრეწველო საწარმოს.

ქალაქის ახლო მეზობლა მიიჩნევა: ივრიული დასახლება მეონა, ქრისტიანული სოფელი მეილა და ივრიული პრესტიჟული ვილებით გაშენებული დასახლება კფარ ვრადიმი.

## ლიტერატურა 
*
*Cohen, A. (1973), *Palestine in the Eighteenth Century: Patterns of Government and Administration,* Hebrew University, Jerusalem. Cited in Petersen, (2001)
* 
* 
*   

კატეგორია:ისრაელის ქალაქები
მიგ-29М

**მიგ-29М** () (ნატოს კლასიფიკაციით **Fulcrum-E**) მანამდე ცნობილი როგორც მიგ-33, არის 80-იანი წლების რეაქტიული გამანაგურებელი. თვითმფრინავი შექმნილია მიგ-29-ს ბაზაზე. მიგ-29М-ს ხანდახან **Super Fulcrum**-ს ეძახიან.

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
Anyone Can Play Guitar

„**Anyone Can Play Guitar**“ — ბრიტანული ალტერნატიული როკ-ჯგუფ Radiohead-ის სიმღერა, რომელიც სინგლის სახით გამოვიდა 1993 წელს. ეს არის ჯგუფის მეორე სინგლი და რიგით პირველი, რომელიც უფრო ცნობილი გახდა, ვიდრე Creep - ამის მიზეზი იყო წინა სინგლის შეზღუდული რაოდენობით გამოსვლაში. Anyone Can Play Guitar ჩარტებში ნაკლებად წარმატებული იყო, მაგრამ 90-იან წლებში რეგულარულად შედიოდა ჯგუფის საკონცერტო გამოსვლებში.

## სიმღერების სია
### ბრიტანული CD 
#Anyone Can Play Guitar (სინგლის ვერსია) - 3:21
#Faithless the Wonder Boy - 4:14
#Coke Babies - 2:58

### ნიდერლანდური დისკი 
#Anyone Can Play Guitar (სინგლის ვერსია) - 3:21
#Faithless the Wonder Boy - 4:14

### ავსტრალიური დისკი 
#Anyone Can Play Guitar - 3:24
#Creep - 3:57
#Pop Is Dead - 2:12
#Thinking About You (EP-ის ვერსია) -2:17
#Killer Cars (აკუსტიკური) - 2:15

### 12" პრომო
#Anyone Can Play Guitar - 3:25
#Faithless the Wonder Boy - 4:14
#Coke Babies - 2:58

## რესურსები ინტერნეტში
* Anyone Can Play Guitar  - კლიპი სერვისზე YouTube

კატეგორია:Radiohead-ის სიმღერები
კატეგორია:1992 წლის სიმღერები
კატეგორია:1993 წლის სინგლები
ნოსტოკი

**ნოსტოკი** () — ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეების გვარი ჰორმოგონიუმიანების კლასისა. აერთიანებს 50-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებული არიან მტკნარ წყალში, ტენიან კლდეებსა და ნიადაგზე. ნოსტოკის ლორწოვანი კოლონია სფეროსებრი ან ძაფისებრია, თავისუფლად ცხოვრობს ან სუბტრატზეა მიმაგრებული; მრავლდება ძაფებია დაწყვეტით ან სპორებით. ზოგიერთი სახეობა ითვისებს ატმოსფეროს აზოტს. აზიის ქვეყნებში ზოგ სახეობას საჭმელად იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლურჯ-მწვანე წყალმცენარეები
Najash

**Najash** — ნამარხი გვარი ბაზალური ჯგუფის გველისა. ცარცული პერიოდის სხვა გველების მსგავსად, მასაც გააჩნდა უკანა 2 კიდურის რუდიმენტი. გველის ხერხემალი და უკანა ფეხები ადაპტირებული იყო მთხრელი ცხოვრების წესთან. ეს ადასტურებს, რომ გველები წარმოიშვნენ ხმელეთის ცხოველებიდან, ხვლიკისმაგვარი არსებებისაგან და თანდათანობით დაკარგეს კიდურები.

ეს გველი სიგრძეში 1,5 მეტრამდე აღწევდა და ცხოვრობდა გვიან ცარცულ პერიოდში (დაახლოებით 90 მილიონი წლის წინ) ტერიტორიაზე, რასაც ახლა ეწოდება რიო ნეგროს პროვინცია (აქედან წარმოიშვა მისი მეცნიერული სახელწოდება *rionegrina*), პატაგონია, არგენტინა.

შერჩენილი ჰქონდა გავას ძვლის რუდიმენტები, რომლებიც არც თანამედროვე და არც სხვა ნამარხ გველებს არ გააჩნიათ. ამ გველის აღმოჩენამ უარყო მე-19 საუკუნის პალეონტოლოგის, ედვარდ დრინკერ კოპის მოსაზრება იმის შესახებ, რომ გველები წარმოიშვნენ ზღვის მტაცებელი მოზაზავრებისგან. თუმცაღა 1990-იან წლებში ბაზალური ჯგუფის კიდურების რუდიმენტებიანი გველების აღმოჩენამ ლიბანის ზღვიურ დანალექ ქანებში კოპის თეორიას მისცა ბიძგი.

გველის სახელწოდება მომდინარეობს ბიბლიური ფეხებიანი გველი - ნაჩასგან, რომელმაც შეაცდინა ადამი და ევა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  2006-04-19.
* *Najash rionergina*, ფეხებიანი გველი"  ჟურნალი ''Nature'’.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნამარხი გველები
უდი ადამი

**ეჰუდ „უდი“ ადამი** (); დ. 22 იანვარი, 1959) — ისრაელის სამხედრო ძალების გენერალი და ისრაელის ჩრდილოეთის ძალების ყოფილი მეთაური.

## რესურსები ინტერნეტში
* „New Commander for the Northern Command: Major General Udi Adam“
* Video of Adam's appointment .wmv

კატეგორია:ისრაელის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 22 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნოტო

**ნოტო**, ცხვრის ჯგუფი. ბატკნების ნოტოში გაერთიანებულია ერთი ასაკისა და განვითარების მოზარდული. დოლის დროს მაწოვარ ნერბებს და მათ ბატნებს ნოტოებად ყოფენ. რაც უფრო მცირე ასაკოვანია ბატკანი, მით უფრო ნაკლები რაოდენობით აერთიანებენ ნოტოში. 8-10 დღიანი ბატკნების ნოტოში 10-15 ბატკანია თავიანთი დედებიანად. 10-20 დღიანი ბატკნების ნოტოში — 50-80 ბატკანი; 20-30-დღიანი ბატკნების ნოტოში — 120-150 ბატკანი, ხოლო 30 დღეზე უხნესი ბატკნების ნოტოში — 200-250 ბატკანი. დოლის დამთავრებისას სადოლებელი ნერბების ფარაში 34 ნოტოა.  

ქართველი მეცხვარეები  უფროსი ასაკის ნოტოს უწოდებენ „პირველი ხელის ბატკანს“, საშუალო ასაკისას — „მეორე ხელის ბატკანს“, უმცროსი ასაკისას — „მესამე ხელის ბატკანს“, ბოლოს არის სუსტი ბატკნების ნოტო როდესაც ბარკნების უმეტესი ნაწილი 1 — 1½ თვის გახდება, ყველა ნოტოს ერთ ფარად აერთიანებენ. ნოტოებში გაერთიანებულ  ბატკნებს ასაკისა  და განვითარების შესაბამისად უვლიან. ბატკნების ნოტოდ დაყოფა პროგრესული მეთოდია და ხელს უწყობს მეტი და უკეთ განვითარებული  ბატკნების გამოზრდას.

## ლიტერატურა
* *ბუჩუკური ა.,* ქსე, ტ. 7, გვ. 4825, თბ., 1984

კატეგორია:მეცხვარეობა
ამფისბენები

**ამფისბენები** (ლათ. Amphisbaenia) ესაა ქვერიგი უკიდურო ქერცლიანებისა. ენათესავებიან ხვლიკებსა და გველებს. გარეგნობით ემსგავსებიან ჭიაყელებს. გააჩნიათ წვრილი, ძირითადად ვარდისფერი სხეული. ქერცლები განლაგებულია რგოლისებურად. ქვეოჯახი ნაკლებადაა შესწავლილი მათი მცირერიცხოვნობისა და მალული, მთხრელი ცხოვრების წესის გამო. სახეობათა უმრავლესობა ბინადრობს აფრიკასა და სამხრეთ ამერიკაში. მცირე რაოდენობით გვხვდებიან მსოფლიოს დანარჩენ ნაწილებში. მათი ანატომიის გარდა, ძალზედ ცოტა რამაა ცნობილი ამფისბენების შესახებ. იმის გამო, რომ პატარა ზომის არსებების გაკვეთა ძნელია, არც ამფისბენების ანატომიაა კარგად შესწავლილი. უმეტესობა სახეობებისა 150 მილიმეტრზე პატარა იზრდება. წარმოიშვნენ ცარცულ პერიოდში.

## ოჯახები 
რიგი: **ქერცლიანები**
* ქვერიგი: **ამფისბენები**
** ოჯახი: ამფისბენისებრნი - გრეი, 1865—ამფისბენისებრნი, ტროპიკული ჭია-ხვლიკები
** ოჯახი: Bipedidae - ტეილორი, 1951—აჯოლოტები
** ოჯახი: Rhineuridae - ვანზოლინი, 1951—ჩრდილო ამერიკის ჭია-ხვლიკები
** ოჯახი: Trogonophidae - გრეი, 1865 -- პალეარქტიკული ჭია-ხვლიკები

## სქოლიო 
კატეგორია:ქერცლიანები
კატეგორია:ამფისბენები
ნოსირის ნამოსახლარი

**ნოსირის ნამოსახლარი** — ბრინჯაოსა და ანტიკური ხანის არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ ნოსირში, მდინარე ტეხურის მარცხენა ნაპირას (სენაკის მუნიციპალიტეტი). გათხარეს 1967-1970 წლებში (ხელმძღვანელი დ. ქორიძე) და 1971-1977 წლებში (ხელმძღვანელი ე. გოგაძე). ნოსირის ნამოსახლარის ნაწილი მდინარეს გაუნადგურებია, შესწავლილია სამოსახლო ბორცვი (დაახლოებით 2000 მ2), რომელიც კოლხეთის დაბლობის გორანამოსახლარების (დიხა გუძუბა, ნაოხვამუ და სხვა) ტიპს განეკუთვნება. მასზე დადგენილია 4 კულტურული ფენა: I და II (ძვ. წ. II ათასწლეულის II მეოთხედი), III და IV (ძვ. წ.  II ათასწლეულის II ნახევარი — I ათასწლეულის დასაწყისი). სამოსახლოს ცენტრში თავდაპირველად აგებული ყოფილა ხელოვნური შემაღლება - ხის ძელებით ნაგებ დიდი ჯარგვალის ტიპის ნაგებობაზე დაყრდნობილი თიხაზვინული. I ფენაში გამოვლინდა ხის შენობები. აქვ მოპოვებულია ძვლისა და კაჟის იარაღები, საოჯახო-სამეურნეო დანიშნულების ქვის ნივთები (ხელსაფქვავები, სანაყები და სხვა), მცენარეულის (ვაზის, წაბლის, თხილის) ნაშთები, მარცვლეულის ნარჩენები, საქონლის ძვლები და სხვა. II ფენა ძლიერი ნახანძრალის ნაშთებს შეიცავდა. შეიმჩნევა კერამიკის ევოლუცია.  I და II ფენები გამოირჩევა ორნამენტის მრავალფეროვნებით (ღარული, გრავირებული და რელიეფური სახეები). III კულტურულ ფენაში ნაპოვნია დიდი რაოდენობით კერამიკა, ცხოველის ძვლები, საოჯახო დანიშნულების ქვის ნივთები, აგრეთვე ბრინჯაოს ბრტყელი ცული, საჭრეთლი, დანისპირი და სხვა. ბორცვის განაპირა ადგილებში დადგენილია IV კულტურული ფენა. სათავსები ნაგები ყოფილა ძვლებით (ჯარგვალური წყობის კედლები) ან წნულებით (ფაცხის ტიპისა). შნობები განლაგებული იყო ტერასულად, თიხაზვინულის საფუძველზე. ნოსირის ნამოსახლარზე ნაპოვნია სქლად გამოთლილი და თხელი (ყავრის მსგავსი) ფიცრები. ნოსირის ნამოსახლარის მოსახლეობა ეკუთვნოდა მიწათმოქმედ საზოგადოებას, სადაც განვითარებული იყო მესაქონლეობა და ხელოსნობის დარგები.

## ლიტერატურა
* *გოგაძე ე.,* კოლხეთის ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის ნამოსახლართა კულტურა, თბ., 1982;
*საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის არქეოლოგიური ექსპედიციები, ტ., 1-5, თბ., 1969-1977;

კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტი
Pachyrhachis

**Pachyrhachis** — ნამარხი გველების გვარი. კარგად ჰქონდათ განვითარებული უკანა კიდურები. ნაშთები აღმოაჩინეს ეინ-იაბრუადში, იუდეის მთებში, რამალის მახლობლად, იერუსალიმის ჩრდილოეთით 20 კილომეტრში, მდინარე იორდანეს დასავლეთ სანაპიროს ცენტრალურ ნაწილში. იგი ერთ-ერთია იმ 3 გვარიდან, რომელთა წარმომადგენლები ცხოვრობდნენ სენომანურ ერაში (გვიანი ცარცული პერიოდი). უამრავ თანამედროვე პითონსა თუ ბოას შემორჩენილი აქვს პატარა ძვლოვანი შვერილები, რაც მილიონობით წლის წინ განვითარებულ უკანა კიდურებს წარმოადგენდა. გველი სიგრძეში 1 მეტრამდე აღწევდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
სხვა ცნობილი ნამარხი გველები უკანა კიდურებით:
* *Eupodophis*
* *Haasiophis*

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* სურათი 
* სენომანური ერა: უკანაკიდურებიანი გველების არსებობის პერიოდი 

კატეგორია:ნამარხი გველები
ხალხთა ბრძოლის ძეგლი

**ხალხთა ბრძოლის ძეგლი** () - ლაიფციგის მთავარი ღირსშესანიშნაობა და ევროპის უდიდესი ძეგლი. 

1813 წლის 16 ოქტომბრიდან 19 ოქტომბრამდე იმართებოდა ე.წ. ხალხთა ბრძოლა, როდესაც რუსების, შვედების, პრუსიელების და ავსტრიელების კოალიციამ გაანადგურა ნაპოლეონის ჯარი. პირველ მსოფლიო ომამდე ეს ბრძოლა მსოფლიოს ისტორიაში ყველაზე მსხვილ ბრძოლად მიიჩნეოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Stadtgeschichtliches Museum Leipzig (City-Historical Museum Leipzig) 
* Homepage of the monument's supporters 

კატეგორია:გერმანიის ღირსშესანიშნაობები
სუნა

**სუნა** () არაბულიდან ნიშნავს გზას. ისლამურ კანონმდებლობაში სუნის ქვეშ იგულსხმება წინასწარმეტყველი მაჰმადის გამოთქმები და ქმედებები, ანუ წინასწარმეტყველის ცხოვრების გზა იმ მომენტიდან როგორც ის გახდა წინასწარმეტყველი. ყურანის შემდეგ სუნა შარიის მეორე წყაროდ ითვლება. სუნიტები  და შიიტები თვლიან სუნას ისევე  მნიშვნელოვანს როგორც ყურანს.

## სუნა შარიაში 
სუნის მეორე მნიშვნელობა — ეს არის საქმეები, რომლის გაკეთება სასურველია მაგრამ აუცილებელი არ არის. გადმოცემით ამ ვალდებულებებს ასრულებდა მაჰმადი (*მეიბი*). სუნა ორი ნაწილისგან შედგება:

* წესები, რომლის დაცვა ყოველთვის აუცილებელი და გატარება მხოლოდ ძალზედ იშვიათად შეიძლება. მაგალითად ნამაზის დილის «*სუნა*», ნამაზის პირველი და მეორე შუადღის «*სუნა*», ნამაზის მეორე «*სუნა*» და ნამაზის ღამის «*სუნა*».
* წესები, რომლის დაცვა ყველთვის არ არის საჭირო. მაგალითად, საღამოს ლოცვის «*სუნა*» და ღამის ლოცვის პირველი «*სუნა*».

## სუნა და ყურანი 
ყურანისა და სუნის პრობლემატურ ურთიერთობას დიდი ადგილი უჭირავს რელიგიის ფილოსოფიაში(ულუს ად-დინ). IX – X საუკუნეებში შარია განხილავდა ყველა წერილობითი სიწმინდის გაუქმება გარდა სუნასა და ყურანის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ალჰ უს–სუნა  

კატეგორია:ისლამური თეოლოგია
ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი კომისია

**ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა კომისია** წარმართავს თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის უნიფიკაციის საქმეს. შეიქმნა 1954 წელს საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმთან 1953 წელს არსებული თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი კომისიის რეორგანიზაციის შედეგად. უფრო ადრე — 1946-1948 წლებში კომისია მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმთან (ჯერ აკად. ს. ჯანაშიას, შემდეგ კი აკად. ა. შანიძის თავმჯდომარეობით).

1934 წლიდან განსახკომთან დაარსდა ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი რესპუბლიკური კომისია 30 კაცის შემადგენლობით (თავმჯდომარე მ. ტოროშელიძე, მდივანი ვ. თოფურია), ხოლო 1935 წლიდან თსუ-ის შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტთან შეიქმნა ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენი სამუშაო კომისია 18 კაცის შემადგენლობით (თავმჯდომარე ა. შანიძე, მოადგილე ვ. თოფურია). ამ კომისიის და აგრეთვე სატერმინოლოგიო კომიტეტის (დაარსდა 1925 წელს, თავმჯდომარე  ვ. ბერიძე) მიერ ადრე გაწეული მუშაობის შედეგად 1936 წელს გამოიცა „სალიტერატურო ქართულის ნორმები“ (წგნ. 1).

ქართული სალიტერატურო ენის ნორმათა კომისიის სამეცნიერო აპარატია საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის მეტყველების კულტურის განყოფილება (შეიქმნა 1953 წელს; 1966 წლამდე ეწოდებოდა ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების განყოფილება).

გამოქვეყნებულია „თანამედროვე ქართული სალიტერატურო ენის ნორმების“ I კრებული (1970), აგრეთვე სპეციალური კრებულის „ქართული სიტყვის კულტურის საკითხების“ 7 წიგნი (1985).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ენა
აკერსჰუსის ციხესიმაგრე

thumb|აკერსჰუსის ციხესიმაგრე
მინიატიურა
**აკერსჰუსის ციხესიმაგრე** ან **აკერსჰუსის სიმაგრე** (Akershus Festning, Akershus slott) — ციხესიმაგრე ნორვეგიის დედაქალაქ ოსლოში.

## ისტორია 
აკერსჰუსის დამაარსებლად მეფე ჰოკონ V მაგნუსონი (Håkon V) მიიჩნევა. ნორვეგიის ტიონსბერგში მდებარე სიმაგრესთან ერთად აკერსჰუსი უძლიერეს ციტადელად ითვლებოდა სკანდინავიაში. ლეგენდის თანახმად, მეფემ სიმაგრეს საფუძველი მას მერე ჩაუყარა, რას მას ალვ ერლინგსტონი დაესხა თავს სარპსბორგიდან. ნორვეგიის არქიტექტურის ისტორიაში ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც ფორტიფიკაცია აგურისა და ქვისგან იქნა აშენებული.

აკერსჰუსის სიმაგრემ 1308 წლის შვედურ ალყას გაუძლო (ერიკ კნუტსონის სარდლობით), ხოლო 1527 წელს დაიფერფლა; ამიტომ, მეზობელი კუნძულიდან მოტანილი ცისტერიანული სააბატოს ქვით იგი ხელახლა ააგეს. 
1624 წელს მეფე კრისტიან IV სიმაგრის გარშემო ახალ ქალაქს აგებს, რომელსაც საკუთარ სახელს აძლევს და ქრისტიანიას არქმევს. აკერსჰუსი იმხანად რენესანსულ იერს იძენს. 1811 წლიდან სიმაგრეს სამეფო ციხედ იყენებენ. XX საუკუნის დამდეგს მუზეუმად გადაკეთდა. 1976 წლამდე სარესტავრაციო სამუშაოები მიმდინარეობდა, როდესაც ოლავის დარბაზი დაასრულეს, სადაც ახლა ოფიციალური ღონისძიებები იმართება. 1940 წელს სიმაგრე გერმანელების ხელთ იყო ხუთი წლის განმავლობაში. აქ გესტაპოს ჰქონდა ბინა დადებული.

1989 წელს რომის პაპმა იოანე პავლე II აკერსჰუსის მოედანზე მესა აღავლინა — ეს პირველი შემთხვევა იყო, როდესაც რომის კათოლიკური ეკლესიის მეთაური ნორვეგიას ეწვია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## ლიტერატურა 
* Stephan Tschudi-Madsen: სტატია *Akershus slott og festning*, Store norske leksikon

კატეგორია:ნორვეგიის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ციხესიმაგრეები ანბანის მიხედვით