open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბელაქნისწყალი

**ბელაქნისწყალი**, **ბელაქანჩაი** () — მდინარე საქართველოსა და აზერბაიჯანის საზღვარზე. ალაზნის მარცხენა შენაკადი. სათავე აქვს აღმოსავლეთი კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2500 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 39 კმ, აუზის ფართობი 320 კმ². წარმოიქმნება მდინარეების საათიორისა და რეხუსაათიორის შეერთების შედეგად. უმთავრესად მიედინება სამხრეთ-დასავლეთისაკენ და ქალაქ ბელაქანთან იყოფა ორ ძირითად ტოტად, რომელთაგან ერთი — პატარა ბელაქნისწყალი მიედინება სოფელ ქორთალის აღმოსავლეთით და ზღვის დონიდან დაახლოებით 200 მ სიმაღლეზე ერთვის მდინარე კატეხისწყალს მარჯვენა მხრიდან, ხოლო მეორე — ბელაქნისწყალი 185 მ სიმაღლეზე მარცხენა მხრიდან ერთვის მდინარე ალაზანს. ბელაქნისწყლის აუზი გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. მისი საშუალო სიგანეა 8,2 კმ, ხოლო საშუალო სიმაღლე 958 მ. ბელაქნისწყლის კალაპოტი ალაზანთან არხის მეშვეობითაა დაკავშირებული.

ქვემო დინებაში გაშლილია ალაზნის ვაკეზე. ორივე მხრიდან ერთვის მრავალი მდინარე, რომელთა შორის გამოიყოფა: სოლბანჩაი, ყარაბორი, ჯილთიქჩაი და სხვა. როგორ წესი, მაქსიმალური დონეები მაისშია, იშვიათ შემთხვევაში ივნისში. დაბალი დონეები ზამთრის თვეებშია, კერძოდ იანვარ-თებერვალში. ივნისიდან იცის ზაფხულის წყალმცირობა. ღვარცოფი მდინარის აუზში ყველაზე სახიფათო ჰიდროლოგიურ და ბუნებრივ მოვლენად მიიჩნევა. მდინარის აუზში კატასტროფული სელური მოვლენები დაფიქსირდა: 1862, 1877, 1889, 1914, 1924, 1927, 1931 და 1932 წლებში.

მდინარის ნაპირებზეა ქალაქი ბელაქანი, სოფელი ერისიმედი და სხვა. ბელაქნისწყლისა და ალაზნის შეერთების ადგილზე მდებარეობდა ქალაქი ბოეთანი; თავის დროზე ბელაქნისწყალს მოიცავდა საქართველოს ისტორიული მხარე ელისენი. მდინარის ხეობაში შემორჩენილია ნაწილობრივ დანგრეული თამარის ციხე. აღსანიშნავია, რომ ბელაქნისწყალზე 1605 წელს გაიმართა კახეთის აჯანყება.

ქართველი მეცნიერი ვახუშტი ბატონიშვილი ბელაქნისწყლის შესახებ გადმოგვცემს:

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მდინარეები
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
საბა (საკუთარი სახელი)

**საბა** () — არამეული წარმოშობის საკუთარი სახელი. არამეულ ენაზე ნიშნავს მოხუცს, ხოლო ძველ ებრაულად — თავისუფლებას მოკლებულს, ტყვეს. ამ სახელს ატარებდა არაერთი ცნობილი ქართველი მოღვაწე. მათ შორის, ქართლის კათალიკოსი საბა (523–552 წწ.), საბა II (1146–1150 წწ.), გრიგოლ ხანძთელის თანამოღვაწე და დეიდაშვილი საბა იშხნელი (VIII–IX სს.) და სხვ. ბერად აღკვეცის შემდეგ ამ სახელს ატარებდა ცნობილი ქართველი მწერალი და ლექსიკოგრაფი, სულხან ორბელიანი (1658–1725 წწ.). საბა-საგან ნაწარმოებია ქართული გვარი საბაშვილი.

სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტოს მონაცემებით, საქართველოს ტერიტორიაზე ამ სახელის 28852 მატარებელი ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვაჟის სახელები (ს.) ქართული გენეალოგია

## სქოლიო
ევენკთა ავტონომიური ოკრუგი

მინი|ევენკთა ავტონომიური ოკრუგის მდებარეობა რუსეთის ფედერაციაში
**ევენკთა ავტონომიური ოკრუგი** (, ევ. *Эведы̄ Автономды̄ Округ*; 1977 — 1 იანვარი, 2007), *ევენკთა ნაციონალური ოკრუგი* (; 10 დეკემბერი, 1930 — 1977) — რუსეთის ფედერაციის ყოფილი სუბიექტი, მდებარეობდა აღმოსავლეთ ციმბირში. ადმინისტრაციული ცენტრი იყო დაბა ტურა.

ევენკთა ავტონომიური ოკრუგი მდებარეობდა შუა ციმბირის ზეგანზე, ტყისა და ტყეტუნდრის ზონაში. საშუალო სიმაღლე 500-700 მ, შედარებით მაღალია პუტორანის მთები (1700 მ-მდე). არის ქვანახშირის , გრაფიტის, რკინისა და ისლანდიური შპატის საბადოები.ჰავა მკვეთრად კონტინენტურია, იცის ხანგრძლივი მკაცრი ზამთარი. მთავარი მდინარეებია მდინარე ენისეის შენაკადები: ქვემო ტონგუსკა და პოდკამენნაია-ტუნგუსკა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის ყოფილი სუბიექტები
ამოხფიჟი

**ამოხფიჟი** (), *ამოხთვიჟი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, მთლიანი, ზოგჯერ სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი — საშუალო ზომის, კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მუქი ლურჯი შეფერილობით. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული, გემო — სასიამოვნო.

ამოხფიჟი ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფედე 180-200 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 70-80 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 15.3 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.3 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მჭრალი ღვინო და გამოიყენება საკუპაჟე მასალად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 34

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
სუჯუნის სინაგოგა

**სუჯუნის სინაგოგა** — არქიტექტურული ძეგლი აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფელ სუჯუნაში. 

სინაგოგა გეგმით სწორკუთხაა, კვადრატული დარბაზითა და აღმოსავლეთით ერთ რიგში განლაგებული ექვსი სვეტით შემდგარი პორტიკით. დარბაზის ცენტრში ოთხი სვეტია განლაგებული, რომლებზეც ხის კონსტრუქციით ამოყვანილი გუმბათია დაყრდნობილი. სინაგოგაში შესასვლელი აღმოსავლეთიდან, პორტიკის მხრიდან არის მოწყობილი. მის ოთხივე კედელში დიდი ზომის სამ-სამი ფანჯარაა გაჭრილი. ამათგან თითო ფანჯარა აღმოსავლეთით, კარის თავზეა წარმოდგენილი, ხოლო დასავლეთით მის პირდაპირაა განლაგებული. სინაგოგა ნაგებია სუფთად გათლილი ქვიშაქვით. ორსაფეხურიანი ცოკოლი პროფილირებულია. კედლის წყობაში რიგები ზუსტად არის დაცული. სინაგოგას ასევე პროფილირებული კირქვის კარნიზი ერთვის. პორტიკისა და დარბაზში აღმართული სვეტები გეგმით წრიულია, მას პროფილირებული ბაზისი და კაპიტელები ერთვის. პორტიკის იატაკი სუფთად გათლილი ქვიშაქვით არის მოწყობილი, დარბაზის იატაკი კი ბეტონისაა. ის შელესილი და შეღებილია, მთელს პერიმეტრზე კი პროფილირებული კარნიზი მიუყვება. დარბაზის ჭერი ფიცრულია. ხოლო გუმბათი წრის მეოთხედი მოხაზულობის მქონე ნივნივებზე აკრული ფანერით არის მოწყობილი. უყელო სფეროს მქონე გუმბათს, ქუსლთან, ფანერში ნაკვეთი ორნამენტი გასდევს. გუმბათი გარედან არ იკითხება, ის სხვენის სივრცეშია მოქცეული. ნაგებობის სახურავი თუნუქისაა, ნივნივებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის სინაგოგები
აპაპნიჟი

**აპაპნიჟი** (), *პაპუნია*, *კაპუნია*, *აპაპინიჟი*, *პაპინიჟი*, *პაპუნარიჟი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

აფხაზეთში ჯიში ცნობილია, როგორც აპაპნიჟი, პაპუნია, პაპინიჟი, საქართველოს სხვა რეგიონებში კი კაპუნიას სახელით.

პაპინა (პაპუნა) მამაკაის სახელია, გადმოცემის თანახმად, სწორედ მან გაავრცელა აფხაზეთში ჯიში, რომელსაც მოგვიანებით მისივე სახელი „პაპინის ყურძენი“ უწოდეს. თუმცა სამეგრელოში ამავე ვაზს „პაპუნიას“ უწოდებენ. საყურადღებოა ის ფაქტი, რომ ძალიან ძლიერია აპაპნიშის მსგავსება არა აფხაზურ ჯშებთან, არამედ სამეგრელოს შონურთან, აჭარულ ალმურა შავთან და ოდესღაც მთელ დასავლეთ საქართველოში გავრცელებულ ხარისთვალა კოლხურთან. მეცნიერები ვარაუდობენ რომ აპაპნიჟი აფხაზეთის ტერიტორიაზე სამეგრელოდანაა შეტანილი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სუსტად დანაკვთული, სამნაკვეთიანი ან მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ქეჩისებრად. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომის აქვს, ცილინდრული, ზოგჯერ კონუსური ფორმის, ფრთიანი, კუმსი ან ძალიან კუმსი. მარცვალი მსხვილია, მომრგვალო, ზოგჯერ ბოლოშებრტყელებული, მუქი ლურჯი ელფერით. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვენი — შეუფერავი, გემო — სასიამოვნო.

ვაზი საშუალო ზრდითა და კარგი მოსავლიანობით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდის ხანგრძლივობა კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 100 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სხვა ჯიშებთან ერთად კუპაჟში სუფრის ღვინის დასამზადებლად. ყურძნის გვიანი სიმწიფე და შენახვისუნარიანობა საშალებას იძლევა, რომ იგი ხანგრძლივად გამოიყენებოდეს სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 38

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აჟაპში

**აჟაპში** () — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საკმაოდ დიდია, მომრგვალო ან ოდნავ წაგრძელებული (გულის ფორმის), სამნაკვთანიანი, ზოგჯერ მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი და ხშირი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომის აქვს, კონუსური, ზოგჯერ განიერკონუსური ფორმის. მხრიანი, თხელი, ზოგჯერ კი საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. სიმწიფის დროს ღია-ვარდისფრიდან მუქ-ვარდისფერში გარდამავალი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს. რბილობი კნატუნა, წვენი შეუფერავი, გემო ტკბილი და სასიამოვნო.

აჟაპში საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 176-184 დღეა. მტევნის საშუალო წონა 130 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 5.0-6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 22-24%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.2-8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის ღვინო, რომელიც მუქი ვარდისფერი შეფერვისაა, რბილი, საშუალო ექსტრაქტული, სასიამოვნო სიტკბოთი და კარგად გამოხატული არომატით.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 38

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აჟბრუყი

**აჟბრუყი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქელადაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი მცირე ზომის, კონუსური ფორმის ან ფრთიანია. გვხვდება უფორმო მტევნებიც, კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, შავი, ლურჯი ელფერით. კანი მკვრივი აქვს, რბილობი — წვნიანი.

აჟბრუყი ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 40

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ადრეული შავი

**ადრეული შავი**, *ადრეული*, *ადრიანი*  — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან.

ჯიშის სახელწოდება ყურძნის სიმწიფის პერიოდს გამოხატავს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო, ზოგჯერ კი დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ წაგრძელებული. ხუთ, გვხვდება შვიდნაკვეთიანიც. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ფართოკონუსური ფორმის, ხშირად ფრთიანი, ზოგჯერ უფორმო, კუმსი ან საკმაოდ კუმსი. მარცვალი საშუალო ან საშუაოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ხშირად სიკუმსისგან დეფორმირებული. მუქი ლურჯი, გვხდება მოწითალო, სუსტად შეფერილი მარცვლებიც. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქტით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, საშუალო სიმკვრივის, წვენი — უფერული.

ადრეული შავი საშუალო ზრდისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175 დღეა, საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16.5-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6.5-0.9 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი ღვინო და გამოიყენება სხვა ჯშებთან საკუპაჟე მასალად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 16

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
დედამიწის ატმოსფეროს კვლევის ლაბორატორია

**დედამიწის ატმოსფეროს კვლევის ლაბორატორია** — არქიტექტურული ძეგლი ადიგენის მუნიციპალიტეტის დაბა აბასთუმანში.

ლენინგრადის ასტრონომიული ინსტიტუტის და თბილისის გეოფიზიკური ობსერვატორიის ერთობლივი სპეციალური ექსპედიციები 1930 და 1931 წლებში შედგა და მათ ახალი ობსერვატორიის კომპლექსის ასაშენებლად ადგილი აბასთუმანში, მთა ყანობილზე შეარჩიეს. ამის საფუძველი კი ჯერ კიდევ XIX ს-ის მიწურულში მომზადდა, როდესაც კურორტ აბასთუმანში ზამთარი გაატარა ცნობილმა ასტრონომმა, წარმოშობით გერმანელმა ს. პ. გლაზენაპმა  და ორჯერადი ვარსკვლავების პოზიტიური დაკვირვება აწარმოა. 1932 წელს მთა ყანობილზე შეიქმნა პირველი სამთო ასტროფიზიკური ობსერვატორია, რომლის ორგანიზატორიც თბილისის ობსერვატორიის თანამშრომელი, შემდგომში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, აკად. ევგენი ხარაძე იყო. 1937 წელს აშენდა და აღჭურვილ იქნა ობსერვატორიის პირველი შენობა აბასთუმანში, მთა ყანობილზე. ამის შემდეგ პერიოდულად შენდებოდა ობსერვატორიის სხვა შენობებიც, მათ შორის დედამიწის ატმოსფეროს კვლევის ლაბორატორია რომელიც 1960 წელს აიგო. ნაგებობა რელიეფის კონფიგურაციას მიუყვება და ამის გამო ცენტრალური ქუჩის მხრიდან 3 სართულიანია, ხოლო დასავლეთიდან ტყის მხრიდან პატარა ქუჩაზე 5 სართულიანი კოშკის ფასადით გამოდის. ამ შენობაში განთავსებულია დედამიწის ატმოსფეროს კვლევის ლაბორატორია. ცენტრალურ ქუჩაზე გამომავალი 3 სართულიანი კოშკის და ტყის მხარეს გამომავალი 5 სართულიანი კოშკის სახურავი იხსნება ჰორიზონტალურად და ხდება ატმოსფეროზე დაკვირვება. შენობა გარედან ღია ფერის ტუფის ქვითაა მოპირკეთებული. აგებულია ძირითადად აგურით. მიუხედავად შენობის მოზრდილი ზომებისა იგი შესანიშნავად ერწყმის რელიეფს და ჩაწერილია ბუნებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
აზნაურა

**აზნაურა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ჰერეთიდან.

აღმოაჩინა მ. ხუციშვილმა 1929 წელს კახის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე აზნაურის ნაპირებზე, რის შემდეგაც სოფელ ქუშხუთანში, საკუთარ ნაკვეთში გადაიტანა და გაამრავლა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, ოდნავ ოვალური, სამ-ხუთნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საშუალოდაა დაფარული ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი დიდი ზომის აქვს, ცილინდრული ფორმის. თხელი ან საშუალო სიკუმსის. ლამაზი და მიმზიდველი გარეგნობის. ჯიშისათვის დამახასიათებელია განუვითარებელი (პათენოკარპიული) მარცვლები. მარცვალი დიდი ზომისაა, ოვალური ფორმის, იშვიათად მრგვალი, შავი, ლამაზი, საშუალო სისქის ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. თხელკანიანია, რბილობი წვნიანია, სუსტი ვარდისფერი შეფერვის, გემო სასიამოვნო აქვს, ოდნავ მომჟავო, კარგად გამოხატული ჯიშური არომატით.

ჯიშს ახასიათებს ძლიერი ზრდა და მაღალი მოსავლიანობა. მტევნის წონა 280-325 გრამს შორის მერყეობს. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.9 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი და ცქრიალა ღვინოები.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 19

კატეგორია:ჰერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ამლახუ

არსებითი სახელი **ამლახუ** შეიძლება გულისხმობდეს შემდეგს:

*ვარდისფერი ამლახუ — ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან;
*ვარდისფერი ამლახუ (მდედრობითი) — ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან;
*შავი ამლახუ —წიტელყურძნიანი ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.
ახუხუჟი

**ახუხუჟი** () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მრგვალი, თითქმის მთლიანი ან სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია აბლაბუდისებრი და თხელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის და თხელი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. თხელი, მაგრამ მკვრივი კანი ცვილისებრი ფიფქით ოდნავაა დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ახუხუჟი სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია. მიიღება სუფრის ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 60

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
თათლიჟი

**თათლიჟი** () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

ერთეული ძირებია შემორჩენილი აფხაზეთის ტერიტორიაზე.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელ ქეჩისბრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საკმაოდ მსხვილი და დიდია (18-20 სმ), ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, დატოტვილი და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

თათლიჟი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-184 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის.

იძლევა სუფრის წითელ ღვინოს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 143

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
პეტრიჟი

**პეტრიჟი** () — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სქელი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საკმაოდ დიდია, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ხშირად მხრიანი და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი. სქელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — უფერული.

პეტრიჟი საშუალო სიდიდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 192 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, შუა ოქტომბერში შედის. მტევნის წონა 200-250 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 6.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 299

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ბოზე-აინშტაინის კონდენსატი

**ბოზე-აინშტაინის კონდენსატი** (**BEC**) — აგრეგატული მდგომარეობა კონდენსირებული გარემოს ფიზიკაში, რომელიც წარმოიქმნება, როდესაც ბოზონების ძალიან დაბალი სიმკვრივის მქონე აირის ტემპერატურა აბსოლუტურ ნულს (−273.15&nbsp;°C ან −459.67&nbsp;°F) უახლოვდება. მსგავს პირობებში, ბოზონების დიდი ნაწილი იკავებს ყველაზე დაბალ შესაძლო კვანტურ მდგმარეობას (), რის შედეგადაც, მიკროსკოპული კვანტური ფენომენი „ტალღის ფუნქციის ინტერფერენცია“ () მაკროსკოპულად ხილვადი ხდება. „BEC“ ფორმირდება ექსტრემალურად დაბალი სიმკვრივის (ჩვეულებრივ ჰაერზე დაახლოებით 100 000 ნაკლებად მკვრივი) აირის ულტრადაბალ ტემპერატურამდე გაცივების შედეგად.

ასეთი მდგომარეობის არსებობა პირველად 1924-1925 წლებში ალბერტ აინშტაინმა იწინასწარმეტყველა, რის შემდეგაც სატიენდრა ნათ ბოზემ გამოაქვეყნა პიონერული ნაშრომი ფიზიკის ახალი დარგის შესახებ, რომელიც ახლა ცნობილია, როგორც კვანტური სტატისტიკა.

## სქოლიო
კატეგორია:ალბერტ აინშტაინი
მატიას ენარი

**მატიას ენარი**  (; დ. 1972) — ფრანგი რომანისტი. სწავლობდა სპარსულ და არაბულ ენებს, ცხოვრობდა შუა აღმოსავლეთში. დაახლოებით 15 წელი ბარსელონაში გაატარა, 2013 წელს კი, როგორც რეზიდენტი მწერალი, ბერლინში ცხოვრობდა. 2010 წელს მისმა რომანმა „ესაუბრე ბრძოლებზე, მეფეებსა და სპილოებზე“ ლიცეუმის გონკურის პრემია მიიღო, 2015 წელს კი ენარმა რომანისთვის „კომპასი“ გონკურის პრემია მოიპოვა. 2016 წელს მწერალი ხელოვნებისა და ლიტერატურის ორდენის კავალერი გახდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სეფიეთის კადარის ეკლესია

**სეფიეთის კადარის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი აბაშის მუნიციპალიტეტის სოფელ სეფიეთში.

დარბაზული ეკლესია აგებულია ქართული აგურით. მისი მხატვრულ-არქიტექტურული გადაწყვეტა სადაა. ნაგებობა შიგნიდან შელესილი და მოხატული იყო. ეკლესიას ექსვწახნაგიანი აფსიდი ერთვის. ნაგებობას სამხრეთიდან მინაშენი ქონია, რომელიც როგორც ჩანს დიდი ხნის წინ დაინგრა. მინაშენიდან შემორჩენილია, სამხრეთის განივი კედლის წყობის ნაშთი და ეკლესიის გადახურვის ფარგლებში მოქცეული უსწორმასწორო ზოლი. ნაგებობას ორი შესასვლელი აქვს, მთავარი - საკმაოდ განიერი - დასავლეთიდან, რომლის თავზეც გამოყვანილია თაღი. ის შესასვლელის სიგანეს სცილდება. ღიობის თავზე წყვილი, მათ ზემოთ კი ოთხი, მცირე ზომის კვადრატული სარკმელია გაჭრილი. მეორე კარი სამხრეთის მინაშენის ფარგლებში იყო მოქცეული, მისი მოხაზულობა წაშლილია. აფსიდში ქაოტურად არის განაწილებული ოთხი სარკმელი, ზოგი წახნაგის შუაშია დატანილი, ზოგი წახნაგის შუა ღერძიდან მარცხნივ, ან მარჯვნივ. მოზრდილი სარკმლები შეისრული ფორმისაა. ანალოგიური ფორმა აქვს ტრიუმფალურ და გადახურვის საბჯენ თაღებს. ტრიუმფალური თაღი სამხრეთისკენ ძლიერაა დეფორმირებული. მსგავს მდგომარეობაშია მთლიანი კონქიც. აფსიდს ორივე ნაპირას დატანებული აქვს მართი კუთხით მოხრილი მრავალკუთხედი ნიში. ნიშის გარე კედელი ჩამონგრეულია. აფსიდის ქვედა ნაწილში კიდევ სამი ნიშია მოქცეული. ინტერიერში, ჩრდილო და სამხრეთ კედლებს, ორი წყვილი პილასტრი სამ არათანაბარ ნაწილად ყოფს. შუა და დასავლეთის მონაკვეთი თითქმის თანაბარი ზომისაა. აფსიდის მომიჯნავე ნაწილი კი მათზე ორჯერ პატარაა. საკურთხევლის სარკმლების ქვემოთ შემორჩენილია კედლის მხატვრობა, გარკვევით ჩანს ერთ რიგში მდგომი ეკლესიის მამების ფიგურების გამოსახულება. აფსიდის კედლების ზედა ნაწილი გარედან დახრილი წყობით არის აშენებული. აგურები 45 გრადუსიანი დახრილობითა და ერთმანეთის საწინააღმდეგო მიმართულებით არის ჩაწყობილი. ყოველი სამი რიგის მერე 10-15 სმ. ჰორიზონტალური ხაზია გავლებული. ეკლესიის ეზო შემოფარგლულია. შესასვლელი ჩრდილო-აღმოსავლეთით არის მოქცეული. ეზოს ტერიტორიაზე გვხვდება საფლავის ქვები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აბაშის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
გოგონა მატარებელში

**გოგონა მატარებელში**  — ბრიტანელი მწერლის, პოლა ჰოკინზის, 2015 წლის ფსიქოლოგიური თრილერი. რომანი სამი განსხვავებული ქალის პერსპექტივიდანაა მოთხრობილი და ეხება ისეთ თემებს, როგორებიცაა ოჯახური ძალადობა, ალკოჰოლიზმი და ნარკომოხმარება. 2015 წლის 1 თებერვლიდან, 13 კვირის მანძილზე რომანი ნიუ-იორკ ტაიმზის ბესტსელერების სიაში პირველ ადგილს იკავებდა. მრავალმა კრიტიკოსმა ნაწარმოები გილიან ფლინის „გაუჩინარებულ ქალს“ შეადარა.

2016 წელს რომანის ეკრანიზაცია გამოვიდა, რომელშიც მთავარ როლს ემილი ბლანტი ასრულებს.

## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის რომანები
XM5

**SIG Sauer XM5** — SIG MCX Spear-ის აშშ-ის არმიის ვარიანტი, 6.8×51 მმ, გაზზე მომუშავე, მჭიდით მომუშავე, ავტომატი, რომელიც შექმნილია SIG Sauer-ის მიერ 2022 წელს შემდეგი თაობის რაზმის იარაღის პროგრამისთვის M4-ის ჩასანაცვლებლად. XM5-ს აქვს თავისუფალი გამაგრებული M-LOK ხელის დამცავი აქსესუარის უშუალო დასამაგრებლად „ნეგატიური სივრცის“ (ცარიელი ადგილი) სამონტაჟო წერტილებზე.

## ისტორია 
2019 წლის იანვარში შეერთებული შტატების სამხედროებმა დაიწყეს შემდეგი თაობის რაზმის იარაღის პროგრამა M4 შაშხანისა და M249 SAW მსუბუქი ტყვიამფრქვევის შემცვლელების მოსაძებნად. 2019 წლის სექტემბერში SIG Sauer-მა წარადგინა თავისი დიზაინი. XM5 შექმნილია 6.8×51მმ (.277) SIG Fury ვაზნისთვის, იმ შეშფოთების საპასუხოდ, რომ აბჯრის გაუმჯობესება შეამცირებს ჩვეულებრივი საბრძოლო ტყვიის ეფექტურობას, როგორიცაა 5.56×45მმ (გამოიყენება M4 და M249-ში) და 7.62×51 მმ. *Army Times* აღწერს ამას, როგორც „შუალედური კალიბრის 6.8 მმ ვაზნას“. 6.8×51მმ Fury-ის ბალისტიკა მიუთითებს იმაზე, რომ ის სავარაუდოდ სრული ძალის ვაზნაა, რადგან მას აქვს უფრო მაღალი კამერის წნევა, სიჩქარე და ენერგია სამიზნეზე, ვიდრე 7.62×51მმ ტყვიას.

2022 წლის 19 აპრილს ამერიკის შეერთებული შტატების არმიამ SIG Sauer-ს 10-წლიანი კონტრაქტი გააფორმა XM5 შაშხანის წარმოებაზე, XM250 ავტომატურ შაშხანასთან ერთად, რათა შეცვალოს M4 და M249, შესაბამისად; ეს მოდელის ნომრები არის შემდეგი ნომრები იმ იარაღის თანმიმდევრობით, რომელიც უნდა შეიცვალოს. 25 XM5 და 15 XM250-ის პირველი პარტიის დამზადება 2023 წლის ბოლოს იგეგმება. არმია გეგმავს შეიძინოს სულ 107 000 შაშხანა და 13 000 მსუბუქი ტყვიამფრქვევი ახლო საბრძოლო ძალებისთვის, მათ შორის ქვეითების, კავალერიის მზვერავების, საბრძოლო ინჟინრების, დამკვირვებლებისა და საბრძოლო მედიკოსებისთვის; თავდაპირველად არ იგეგმება იარაღის არასაბრძოლო ჯარისკაცებისთვის გაცემა. კონტრაქტს აქვს დამატებითი იარაღის შექმნის შესაძლებლობა, თუ აშშ-ის საზღვაო ქვეითთა კორპუსი და აშშ-ის სპეციალური ოპერაციების სარდლობა გადაწყვეტენ ამ იარაღების სამსახურში მიღებას.

XM5 იწონის 3.80კგ-ს, 4.46კგ-ს მაყუჩით, და აქვს ძირითადი საბრძოლო დატვირთვა: 140 ტყვიით შვიდი 20-ტყვიიანი მჭიდით , რომლებიც 4.4კგ-ს იწონის. M4A1-თან შედარებით, რომლის წონაა 2.88 კგ მაყუჩით, ძირითადი საბრძოლო დატვირთვით: 210 ტყვია შვიდი 30-ტყვიიანი მჭიდით, რომელიც იწონის 3.4კგ-ს. XM5 იწონის M4A1-ზე დაახლოებით 0.91 კგ-ით მეტს, მსროლელი ატარებს დაახლოებით 1.8კგ-ით მძიმე ტვირთს და 70-ტყვიით ნაკლებს.  

XM5 შაშხანის, XM250 ავტომატური შაშხანის, XM157 ცეცხლის კონტროლის ოპტიკის და 6.8×51 მმ საბრძოლო ვაზნის შეიარაღების ოპერატიული ტესტირება უნდა დაიწყოს 2024 წელს და არ იძლევა გარანტიას რეალურის მომავლისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:შეიარაღება
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
დალი ჩხეიძე

მინი|დალი (თინათინ) ჩხეიძე.
**დალი (თინათინ) დავითის ასული ჩხეიძე** (დ. 26 დეკემბერი, 1927, თბილისი — გ. 27 დეკემბერი, 1993) — ქართველი კომპოზიტორი და პედაგოგი. საბჭოთა კავშირის კომპოზიტორთა კავშირი, წევრი (1950), საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ვანო სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორია 1949 წელს (საკომპოზიციო), 1951 წელს (საფორტეპიანო).

1949-1959 წლებში იყო ილუსტრატორი და ფორტეპიანოს პედაგოგი თბილისის I მუსიკალურ სკოლასა და I სამუსიკო სასწავლებელში; 1951 წლიდან ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის კონცერტმეისტერი, 1959 წლიდან პედაგოგი, 1972 წლიდან დოცენტი, ფორტეპიანოს კათედრის პროფესორი; მთავარი ყურადღება მის შემოქმედებაში ენიჭება საფორტეპიანო ნაწარმოებებს; ავტორია: სამი საფორტეპიანო კონცერტის, რვანაწილიანი კანტატის(1967), სავიოლინო კონცერტინოსი(1962), ერთნაწილიანი კონცერტი ორი არფისათვის(1963), კონცერტი–ფანტაზია ალტისა და ორკესტრისათვის(1969), კამერულ–ინსტრუმენტული პიესები, ვოკალურ–სიმფონიური ნაწარმოებები, ნაწარმოებები ორკესტრისათვის, კამერულ–ინსტრუმენტული ნაწარმოებები, საგუნდო ნაწარმოებები, რომანსები, გუნდები, გუნდები ა კაპელა, სიმღერები, საბავშვო სიმღერები. 

## ლიტერატურა
*Композиторы грузии: Издание второе. – тб., 1973. - გვ. 251

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 26 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
დალი
მუჰამედ ვანილიში

**მუჰამედ ვანილიში** (დ. 1908, სარფი — გ. 1997) — ლაზი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, მწერალი და მთარგმნელი. ისტორიულ-ეთნოგრაფიული წიგნის „ლაზეთი“-ს ავტორი.

## ბიოგრაფია 
მინი|მუჰამედ ვანილიში, ალი თანდილავა, „ლაზეთი“, თბილისი, 1964 წ.
ვანილიში დაიბადა 1908 წელს სოფელ სარფში. მამა იყო სოფელ მარადიდის მულა. რადგან იმჟამად სოფელში ქართულ ენაზე სკოლა არ არსებობდა, დაწყებითი განათლება მიიღო სარფის თურქულენოვან სკოლაში, მოგვიანებით სწავლობდა ხოფის საშუალო სკოლაში, რომელიც დაასრულა 1927 წელს. 1928–1932 წლებში მუშაობდა ბათუმის მუშფაკში. ვანილიშმა სამწერლო კარიერა დაიწყო მოთხრობით „ზექიე“, ასევე გამოქვეყნებული აქვს პიესები „ცუდ სიზმრებს ხედავენ“ და „მურადის ლოთობა“. ფლობდა თურქულ, არაბულ და რუსულ ენებს. 1929 წელს იგი გახდა პირველი ლაზურენოვანი გაზეთის „მჭითა მურუცხის“ (წითელი ვარსკვლავის) ერთ-ერთი რედაქტორი. მას ევალებოდა გაზეთის თურქეთში გავრცელება. 1937 წელს ვანილიშს თურქეთის მთავრობამ პროპაგანდის გავრცელებისათვის სიკვდილით დასჯა მიუსაჯა. ვანილიში არ იზიარებდა იმავე გაზეთის მთავარი რედაქტორის ისკანდერ ციტაშის ანტი-ქართულ იდეებს. 1944 წელს ლავრენტი ბერიას წერილით მიმართა, რათა შუა აზიაში გადასახლებული ლაზების რეპატრიაცია განეხორციელებინა. მისი მოთხოვნა დაკმაყოფილდა და ლაზებს საშუალება მიეცათ სამშობლოში დაბრუნებულიყვნენ. ვანილიშის ბერიასთან ურთიერთობა ჯერ კიდევ მაშინ დაიწყო, როცა ის ბერიას პირად თარჯიმნად მუშაობდა. პატივისცემის ნიშნად ბერიამ ვანილიშს 1930-იან წლებში იარაღიც აჩუქა. მოგვიანებით ის ბერიამ უკანონო საქმიანობისთვის გააფრთხილა და მოუწოდა, რომ აფხაზეთში კონტრაბანდულ საქმიანობაში არ ჩართულიყო. 1936 წლიდან მუშაობდა აჭარის ასსრ-ის განათლების სახალხო კომისრის მოადგილედ, ხოლო შემდეგ ხელოვნების საქმეთა სამმართველოს უფროსად და სამხედრო საშეფო კომისიის თავმჯდომარედ, რელიგიის საქმეთა საბჭოს რწმუნებულად, აჭარის ადვოკატთა კოლეგიის პრეზიდიუმის თავჯდომარედ, მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის დირექტორად, აჭარის კულტურის სამინისტროს სალექციო ბიუროს დირექტორად, ბათუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის ბიბლიოთეკის გამგედ. 1944–1953 წლამდე, თურქეთისადმი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიული პრეტენზიების ფარგლებში, ის მოიაზრებოდა შესაძლო ლაზისტანის ა.ს.ს.რ-ის ხელმძღვანელად. 1950-იან წლებში, ალი თანდილავასთან ერთად, დაიწყო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევის „ლაზეთის“ შედგენა. წიგნი, რომელიც 1964 წელს გამოიცა, 1992 წელს ჰაირი ჰაირიოღლუმ თურქულად თარგმნა სახელწოდებით „ლაზების ისტორია“. სიცოცხლის უკანასკნელი წლები აჭარაში გაატარა. 1990-იან წლებში დაიწყო მემუარების წერა. გარდაიცვალა 1997 წელს. დაკრძალულია სოფელ სარფში, ჰასან ჰელიმიშის საფლავთან.
 
## ლიტერატურა 
* 
* 
 
## სქოლიო 
კატეგორია:ლაზები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
ათინაური

**ათინაური** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია ხშირი აბლაბუდისებრი და ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური ფორმის, ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური ფორმის ან მომრგვალო, ღია მწვანე ფერის. რბილობი წვნიანია.

ათინაური ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19,6-20,5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8,0-9,5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 20
*

კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აკასაჟი

**აკასაჟი** () — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, წაგრძელებული, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე მხოლოდ ძარღვების გასწვრივაა დაფარული ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი მცირე ზომისაა, კონუსური ფორმის, საკმაოდ კუმსი. მარცვალი მცირე ზომისაა, მრგვალი, თეთრი ფერის, რომელსაც მონაცრისფრო ელფერი დაჰკრავს. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, რბილობი — წვნიანი.

ჯიში უხვმოსავლიანია. აკასაჟი სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის დასაწყისში შედის.

მიიღება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 24

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აჟია

**აჟია** — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი საღვინე და სასუფრე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

„აჟია“ ქართულად „ხის ყურძენს“, „ხეზე დაკრეფილს“ ნიშნავს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი ან მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარეზე შეიმჩნევა თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ფრთიანი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი. კანი სქელი აქვს, რბილობი — მდნარი.

ვაზი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. აჟია სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის.

მიიღება სუფრის ვარდისფერი ღვინო და გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 40

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
აჟემჩიღი

**აჟემჩიღი** (), *აჟიმჩი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი ან თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საშუალო სიხშირის აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, ოვალური, მუქი-ლურჯი. კანი თხელი, მაგრამ საკმაოდ მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი შეუფერავი, გემო სასიამოვნო მოტკბო-მომჟავო, სუსტად გამოხატული ჯიშური არომატით. 

აჟემჩიღი ძლიერი ზრდისა და საკმაოდმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სეექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 130 გრამი, საჰექტარო მოსავლიანობა — 7.0-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-19%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის მშრალი ღვინის და საბრენდე სპირტის მისაღებად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 40

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
აჟკვაცა

**აჟკვაცა**  — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, ოდნავ წაგრძელებული ან კვერცხისებური ფორმის, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს სქელი ქეჩისებრი შებუსვა. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ფორმის და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით ოდნავ დაფარული. რბილობი წვნიანი და მდნარია.

აჟკვაცა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის.

მიიღება სუფრის წითელი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 41

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ალი თანდილავა

**ალი თანდილავა** (დ.  28 ნოემბერი, 1913, სარფი — გ. 1985, სარფი) — ლაზი ისტორიკოსი და ფილოლოგი. ცნობილია ლაზებისა და ლაზური ენის შესახებ შრომებით. ის არის ყველაზე სრულყოფილი ლაზურ-ქართული ლექსიკონის ავტორი.

## ბიოგრაფია 
თანდილავა 1913 წელს სოფელ სარფში დაიბადა. რადგან იმჟამად სოფელში ქართულ ენაზე სკოლა არ არსებობდა, 1925 წლამდე სწავლობდა თურქულ სკოლაში. შემდეგ გადავიდა ქართულ სკოლაში. 1928 წლიდან სწავლა განაგრძო კოჯორის სკოლა-ინტერნატში. 1941 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. მშობლიურ სოფელში 1942-1949 წლებში ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელია, ხოლო 1952 წლიდან 1973 წლამდე, პენსიაზე გასვლამდე, სკოლის დირექტორი. 1950-იან წლებში მუჰამედ ვანილიშთან ერთად დაიწყო ისტორიულ-ეთნოგრაფიული ნარკვევის „ლაზეთის“ შედგენა. წიგნი, რომელიც 1964 წელს გამოიცა, თურქულ ენაზე თარგმნა ჰაირი ჰაირიოღლუმ სახელწოდებით „ლაზების ისტორია“ 1992 წელს. ალი თანდილავა 1949 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა „ლაზური ლექსიკონის“ შედგენაზე. ლექსიკონი, რომელიც შედგება 22590 სიტყვისგან ელექტრონული ფორმით გამოსცა მერაბ ჩუხუამ 2009 წელს. ალი თანდილავას დაბადებიდან 100 წლისთავზე ლექსიკონი გამოსაცემად მოამზადეს მერაბ ჩუხუამ, ნათელა ქუთელიამ, ლალი ეზუგბაიამ და ლილე თანდილავამ.

## სქოლიო 
კატეგორია:ლაზები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
ესაუბრე ბრძოლებზე, მეფეებსა და სპილოებზე

**ესაუბრე ბრძოლებზე, მეფეებსა და სპილოებზე** () — ფრანგი მწერლის, მატიას ენარის, 2010 წლის რომანი, ლიცეუმის გონკურის პრემიის ლაურეატი. 

## შინაარსი
### კონტექსტი
რომანი მოგვითხრობს 1506 წელს მიქელანჯელოს ფიქციურ მოგზაურობაზე კონსტანტინოპოლში სულთან ბაიაზიდ II-ის მიწვევით. მისი მოთხოვნით, მიქელანჯელომ შეწყვიტა  პაპ იულიუს II-ის საფლავზე მუშაობა და ოქროს რქაზე ხიდის დასაპროექტებლად გაემართა. რეალურად, მიქელანჯელომ სულთნის მიწვევა მასსა და პაპ იულიუსს შორის დაძაბულობის პერიოდში მიიღო, რაზეც მან უარი განაცხადა. ხიდის დიზაინი კი ლეონარდო და ვინჩიმ შექმნა, თუმცა იგი ვერ აშენდა ეპოქის საინჟინრო შეზღუდვებიდან გამომდინარე.

### სიუჟეტი
მიქელანჯელო ბაიაზიდ II-ისგან იღებს მოწვევას კონსტანტინოპოლში ხიდის ასაშენებლად. პაპ იულიუს II-სთან დაძაბული ურთიერთობით თავმობეზრებული და ლეონარდო და ვინჩისთან მეტოქეობის გრძნობით მოტივირებული მიქელანჯელო შემოთავაზებას თანხმდება. თავდაპირველად იგი საქმეშია ჩაფლული და ყურადღებას არ აქცევს ალი-ფაშასა და სულთნის მიერ მოყვანილ ინჟინრებსა და არქიტექტორებს. იგი დროს ქალაქში სეირნობაში ატარებს, მას თან ახლავს პრიშტინელი პოეტი  მესიჰი, რომელსაც ალი-ფაშა მფარველობს.

თანდათან, მიქელანჯელოსა და პოეტს შორის ძლიერი მეგობრობა ყალიბდება. მესიჰის მხატვრის მიმართ რომანტიკული გრძნობები აქვს, რომლებიც უპასუხოდ რჩება. თავად მიქელანჯელოს კი ანდალუსიელი მოცეკვავე უყვარდება, რომელთანაც ორი ღამე გაატარა. სულთნის ზეწოლით, ფინანსული პრობლემებითა და იტალიაში დაბრუნების სურვილით იძულებული მხატვარი ხიდის ესკიზს ამზადებს, რომელსაც სულთანი დასთანხმდება. თუმცა, მხატვარი იგებს, რომ იგი ანაზღაურებას ხიდის მნიშვნელოვანი ნაწილის აშენებამდე ვერ მიიღებს. დაპირებული ხელფასის მიღებამდე სულთანი მას სხვა სახის შემოსავლით უზრუნველყოფს, რომელსაც იგი მესიჰას გადასცემს. 

წმინდა იოანე ნათლისმცემლის შობის დღესასწაულის შემდეგ, მიქელანჯელო თავის საცხოვრებელში ანდალუსიელ მოცეკვავესთან ერთად გაემართება. ამ დროს კი მის წინააღმდეგ შეთქმულება მზადდება, ოსმალეთის სასამართლოს წევრებმა მისი მოკვლა გადაწყვიტეს, რათა თავიდან აერიდებინად ურწმუნოს მიერ დაპროექტებული ხიდის აგება. შეთქმულებმა ანდალუსიელი ქალი აიძულეს, მხატვარი ძილის დროს მოეკლა. სანამ ქალი ამას გააკეთებდა, მას მესიჰი მოკლავს. მიქელანჯელო ივარაუდებს, რომ პოეტი ეჭვიანობის ნიადაგზე მოქმედებდა. ისინი ჩხუბის დროს ერთმანეთს ჭრიან, რის შემდეგაც მიქელანჯელო საბოლოოდ დატოვებს კონსტანტინოპოლს.

დაუსრულებელ ხიდს 1509 წელს მომხდარი მიწისძვრა დაანგრევს. მესიჰი თავს იკლავს. მიქელანჯელო კი იტალიაში მთელ რიგ ნამუშევრებს ასრულებს, მათ შორის სიქსტეს კაპელას ჭერისა და წმინდა პეტრეს ტაძრის მოხატვას. იგი რომში, კონსტანტინოპოლის დატოვებიდან  დაახლოებით სამოცი წლის შემდეგ გარდაიცვლება.

## რესურსები ინტერნეტში
* “Tell Them of Battles, Kings, and Elephants” by Mathias Énard

## სქოლიო
კატეგორია:2010 წლის რომანები
აჟყაფში

**აჟყაფში**, *აყაფში* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი დიდი ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ გულისებური ფორმის, სუსტად დანაკვთული, სამნაკვთიანი, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ხასიათდება სქელი ჯაგრისებრ-აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა, მტევანი საშუაო ზომის, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, მხრიანი, კუმსია ან თხელი. მარცვალიმსხვალია, ოვალური, იშვიათად მომრგვალო-ოვალური, შავი ფერის, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. კანი საშუალო სიმკვრივისაა. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი, გემო — სასიამოვნო.

აყაფში ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 200-210 დღე გრძელდება. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს ან ნოემბრის დასაწყისში შედის. მტევნის საშუალო წონა 110 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა — 20.0-23.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 23.4%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 10 გ/ლ-ს.

მიიღება ხარისხიანი სუფრის წითელი ღვინო და გამოიყენება საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 41-42

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ავპეხი

**ავპეხი** — უნაყოფო ვაზი, ქართლიდან.

გორული მწვანეს ერთ-ერთი ვარიაციაა. 

## ბოტანიკური აღწერა
გორული მწვანესგან განსხვავდება არა მხოლოდ ფოთლის ზომით, არამედ ძლიერი ყვავილცვენითა და მარცვალცვენით, რის გამოც მის მტევანზე რჩება მხოლოდ განუვითარებელი (პართენოკარპიული) მარცვლები.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 19

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ვარდისფერი ამლახუ

**ვარდისფერი ამლახუ** — ქართული აბორიგენული ვარდისფერყურძნიანი ვაზის ჯიში აფხაზეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა. ოდნავ ოვალური, სამ ან ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარის შებუსვა საკმაოდ სქელია და დაფარულია აბლაბუდისმაგვარი თხელი და საკმაოდ სქელი ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი გრძელი, ვიწრო, კონუსური ფორმისაა, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მსხვილი. მარცვლები ოვალური ფორმისაა, საშუალო და წვრილი მარცვლები კი — მომრგვალო. მარცვლების შეფერვა ვარდისფერი და თანაბარია.

საშალომოსავლიანია. მტევნის საშუალო წონა 100-150 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.6 გ/ლ-ს.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 32

კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის ვარდისფერყურძნიანი ქართული ჯიშები
თამაზ ვაშაძე

**თამაზ მიხეილის ძე ვაშაძე** (დ. 2 მაისი, 1939, ჭიათურა) — ქართველი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოხელე, პროფესიონალი ინჟინერ-მშენებელი; ქალაქ თბილისის მერი 1991 წლის 2 ოქტომბრიდან 1992 წლის 6 იანვრამდე. 

თამაზ ვაშაძე დაიბადა ქართველი მსახიობის, საქართველოს სახალხო არტისტის მიხეილ ვაშაძის ოჯახში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი (1963). 1954 წლიდან მუშაობდა საინჟინრო-სამშენებლო სამუშაოებზე ჭიათურის მაღაროში, 1962 წლიდან — თბილისში. 1969-1991 წლებში, სხვადასხვა დროს, იყო სამშენებლო ტრესტ „მაღლივმშენის“ მთავარი ინჟინერი, თბილისის სამშენებლო სამმართველოს უფროსი, საქართველოს სსრ მშენებლობის სამინისტროს მე-8 ტრესტის მთავარი ინჟინერი, 74-ე და მე-11 ტრესტების ხელმძღვანელი. 1991 წელს დაინიშნა საქართველოს რესპუბლიკის მშენებლობის მინისტრის მოადგილედ. იმავდროულად, ხელმძღვანელობდა რესპუბლიკის მშენებლობის საგანგებო შტაბს; მეთვალყურეობდა სალიკვიდაციო აღდგენით სამუშაოებს ბუნებრივი სტიქიით დაზარალებული რაჭის, იმერეთისა და შიდა ქართლის რეგიონეში, აჭარაში, აგრეთვე ფოთში წყალსათხილამურო სპორტის კომპლექსის მშენებლობას. 2010 წლის მაისში მოძრაობა „სოლიდარობის“ სახელით კენჭს იყრიდა თბილისის მერის არჩევნებზე, მიიღო ხმათა 0.65 %.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი მშენებლები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თბილისის მერები
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1963)
კალებ მაკლაფლინი

**კალებ რეჯინალდ მაკლა უგლინი** (დაიბადა 2001 წლის 13 ოქტომბერს)  არის ამერიკელი მსახიობი. მან აღიარება მოიპოვა ლუკას სინკლერის როლით Netflix- ის სერიალში *Stranger Things* (2016–2025). მაკლაფლინმა თავისი კარიერა ბროდვეის სცენაზე დაიწყო, როგორც ახალგაზრდა სიმბა მიუზიკლში *The Lion King*, რასაც მოჰყვა მცირე როლები ტელევიზიაში. *Stranger Things-* ში გარღვევის შემდეგ, ის გამოჩნდა ფილმებში *High Flying Bird* (2019) და *Concrete Cowboy* (2020), მისი პირველი მთავარი როლი მხატვრულ ფილმში. მის ნამუშევრებში ასევე შედის მინისერიალი *The New Edition Story* (2017) და სატელევიზიო ხმის როლები.

## ახალგაზრდობა 
მაკლაფლინი გაიზარდა კარმელში, ნიუ-იორკში .  ის სწავლობდა კენტის დაწყებით სკოლაში, შემდეგ კი ჯორჯ ფიშერის საშუალო სკოლაში ერთი წლის განმავლობაში. ის ერთი წლის განმავლობაში სწავლობდა ცეკვას Happy Feet Dance School-ში კარმელში, ნიუ-იორკში, შემდეგ კი ერთი წლის განმავლობაში დაესწრო შვიდ ვარსკვლავის საშემსრულებლო ხელოვნების სკოლას ბრუსტერში, ნიუ-იორკში. შემდეგ ის სწავლობდა ჰარლემის ხელოვნების სკოლაში ობრი ლინჩის ხელმძღვანელობით, *მეფე ლომის* ყოფილი პროდიუსერი.  

## კარიერა 
### მოქმედი 
მაკლაფლინის პირველი სამსახიობო როლი ბავშვობაში იყო ოპერაში *Lost in the Stars* in Cooperstown, New York Glimmerglass Opera House-ში. მაკლაფლინის პირველი მთავარი როლი იყო ახალგაზრდა სიმბას როლი ბროდვეიზე სამი წლის განმავლობაში 2012-2015 წლებში. შემდეგ მან მიიღო მოწვეული როლები სატელევიზიო სერიალებში, როგორიცაა: *კანონი და წესრიგი: სპეციალური მსხვერპლის განყოფილება*, *დაუვიწყარი*, *სამუდამოდ, რას გააკეთებდი? და* *ცისფერი ფერებში .* 2016 წელს მაკლაფლინის გარღვევის როლი მოვიდა ლუკას სინკლერის როლით Netflix- ის ჰიტ სერიალში Stranger Things . 2017 წელს მაკლაფლინი იყო BET YoungStars-ის ჯილდოს ნომინანტი, ხოლო 2018 წელს მან მოიგო ახალგაზრდების საუკეთესო შესრულება NAACP Image Awards- ზე.  2020 წელს მაკლაფლინის დებიუტი შედგა მხატვრულ ფილმში *Concrete Cowboy-* ში, რომელშიც მონაწილეობენ იდრის ელბა და ჟარელ ჯერომი . ფილმის ოფიციალური მსოფლიო პრემიერა ტორონტოს კინოფესტივალზე 2020 წლის 15 სექტემბერს შედგა, რამაც მოწონება და დადებითი შეფასებები გამოიწვია.  

### მედიაში 
2020 წლის დეკემბერში მაკლაფლინი მოხვდა Forbes-ის 2021 წლის 30 30 წლამდე კლასის სიაში ჰოლივუდისა და გართობის სფეროში. 

### ადვოკატირება 
მაკლაფლინი ხელმძღვანელობდა სოციალური მედიის კამპანიებს #EmbraceYourFace და #BeYourBiggestFan, ხელს უწყობს ჯანსაღი სხეულის იმიჯს, პოზიტიურობას და თვითშეფასებას. 

## ფილმოგრაფია 
### ფილმი 
### ტელევიზია 
### ვებ სერიები 
### მუსიკალური ვიდეო
### სცენა 
## გარე ბმულები 
* 
* 
* კალებ მაკლაფლინის ინტერვიუ

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 2001
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დილან სპრეიბერი

**დილან სპრეიბერი** (დ. 7 ივლისი, 1998) — ამერიკელი მსახიობი, რომელიც ცნობილია ფილმიდან *Man of Steel*, სადაც განასახიერა ახალგაზრდა კლარკ კენტი, და MTV-ის სერიალიდან *Teen Wolf* (ლიამ დანბარის როლში, 2014 წლიდან 2017 წლამდე) . 2018 წლიდან 2019 წლამდე სპრეიბერი თამაშობდა ჰენრი რიჩმონდს ამერიკული ზებუნებრივი თრილერის სატელევიზიო სერიალში *Light as a Feather*.

## ახალგაზრდობა 
დილანი დაიბადა 1998 წლის 7 ივლისს,  და გაიზარდა ჰიუსტონში, ტეხასის შტატში.

მისი და, ელერი სპრეიბერი, მსახიობია. ორივე ბავშვი 2006 წელს მშობლებთან ერთად ლოს-ანჯელესში გადავიდა საცხოვრებლად კარიერის გასაგრძელებლად. შემდეგ ის დაესწრო ლოს-ანჯელესის ბრაიტონ ჰოლში კარიერის გაგრძელებას შორის.

## კარიერა 
ლოს-ანჯელესში გადასვლის შემდეგ, სპრეიბერი გამოჩნდა მრავალ კომედიურ და დრამატულ სატელევიზიო შოუში,   მათ შორის *iCarly*, ''Tracey Ullman's State of Union*, *კრიმინალური აზროვნება* და *Glee*. მან ასევე ითამაშა მეორეხარისხოვანი როლები მხატვრულ ფილმებში *The Three Gifts* და *Bedrooms*. შემდეგ მან შეასრულა ახალგაზრდა კლარკ კენტის მთავარი როლი 2013 წელს ფილმში *ფოლადის ადამიანი*, DC-ის გაფართოებული სამყაროს პირველ ფილმში, ემი ადამსთან, მაიკლ შენონთან, დაიან ლეინთან და კევინ კოსტნერთან ერთად.   

სპრეიბერი ყველაზე ცნობილია MTV-ის *Teen Wolf-*-ით, რომელშიც ასრულებდა ლიამ დანბარის როლს 2014 წლიდან 2017 წლამდე.  ის პირველად გამოჩნდა შოუს მეოთხე სეზონში, მეორეხარისხოვან როლში, ხოლო მეხუთე სეზონისთვის (მისი პრემიერა შედგა 2015 წლის 29 ივნისს) უკვე რეგულარული როლი ჰქონდა.  ის გამოჩნდა Comic-Con-ზე *Teen Wolf-ის* მსახიობებთან ერთად,  შოუს დასრულებამდე, 2017 წელს.   თავდაპირველად გაიარა აუდიცია ახალგაზრდა დერეკის როლზე მე-3 სეზონში, თუმცა წარუმატებლად.  შოუში ყოფნის დროს სპრეიბერიმ თაყვანისმცემლების ფართო ბაზა დააგროვა.   

2016 წელს ის გამოჩნდა სათავგადასავლო ფილმში *Vanished – Left Behind: Next Generation*.  ფილმი დაფუძნებულია ტიმ ლაჰეისა და ჯერი ჯენკინსის *ნიუ-იორკ ტაიმსის* ბესტსელერზე ახალგაზრდებისთვის *Vanished* (გამქრალი) და მასში მონაწილეობენ MTV-ის *Teen Wolf-* ის, Nickelodeon-ის *The Haunted Hathaways-*ის და *Flowers in the Attic-*ის მსახიობები. 

*Teen Wolf*-ის დასრულების შემდეგ, სპრეიბერიმ განაგრძო კარიერა მეორეხარისხოვანი როლით 2018 წლის თრილერ ფილმში *Malibu Tapes* . ის უკრავს გიტარაზე, ბასსა და დრამზე და, სანამ *Teen Wolf-''ში გამოჩნდებოდა, იყო ჯგუფში, სახელად The Dead Toms.  ის არის პანკ როკის გულშემატკივარი და განსაკუთრებით უყვარს ბენდები, როგორიცაა Black Flag, Minor Threat, The Stooges, Neck Deep, The Story So Far და Blink-182. 

სპრეიბერის თქმით, მისთვის შთამაგონებელი მსახიობები არიან: ჯეკ ნიკოლსონი, რობერტ დე ნირო, შონ პენი, ხოაკინ ფენიქსი, ტომ ჰარდი და ჯეიკ ჯილენჰოლი.  

## ფილმოგრაფია 
### ფილმი 
## სქოლიო 

კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
EliteForsk-ის პრემია

ბმული=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a1/Marie-Louise_Bech_Nosch_2013.png/220px-Marie-Louise_Bech_Nosch_2013.png|მინი| მარი-ლუიზ ბეჩ ნოსი, ჯილდოს ერთ-ერთი მიმღები.
**EliteForsk-ის პრემია** () — ელიტური სამეცნიერო-კვლევითი პრემია 45 წლამდე ასაკის მსოფლიო მნიშვნელობის გამოჩენილი მკვლევრებისთვის. ჯილდოს გასცემს დანიის უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროს დამოუკიდებელი კვლევების დანიური საბჭო 1,2 მილიონი DKK-ს ოდენობით. 200,000 DKK არის პირადი ჯილდო, ხოლო მილიონი DKK შეიძლება გამოყენებულ იქნას კვლევითი საქმიანობისთვის. პრემია ყოველწლიურად ენიჭებათ საერთაშორისო უმაღლესი კლასის ახალგაზრდა მკვლევრებს. ჩვეულებრივ გაიცემა  ხუთი პრიზი და 20-მდე სამოგზაურო გრანტი 300,000 DKK-ს ოდენობით. ჯილდოს მიმღებები ცხადდებიან EliteForsk-ის ყოველწლიურ კონფერენციაზე, სადაც სამეფო ოჯახის წარმომადგენლები და მინისტრები მიაგებენ მათ პატივს 2006 წლიდან.

განათლებისა და კვლევის სამინისტროს EliteForsk-ის ინიციატივა არის კოლექტიური ბრენდი რიგი ინიციატივებისთვის, რომლებიც მიზნად ისახავს კვლევითი ნიჭის მხარდაჭერას და განვითარებას და გამოჩენილი მკვლევართა შედეგების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას. გარდა ამისა, EliteForsk-მა ასევე უნდა გამოყოს მკვლევრები, როგორც მისაბაძი მაგალითი, რათა მიიზიდოს მეტი ახალგაზრდა სტუდენტი კვლევით კარიერაში. ეს ხდება როგორც ნაწილი ამბიციისა, რომ დანია გახდეს მსოფლიოს ერთ-ერთი წამყვანი და ყველაზე კონკურენტუნარიანი ცოდნის საზოგადოება.

პრიზის მიმღებთა შორის იყვნენ ლასე ჰეჯე პედერსენი (2015), ესკე ვილერსლევი (2011), მილენა პენკოვა (2009), ბიორკ ჰამერი (2009), ვინსენტ ფ. ჰენდრიქსი (2008), მორტენ ბენედსენი (2008) და დენ ზაჰავი (2007). 2011 წელს მილენა პენკოვას ჯილდო ჩამოართვეს მას შემდეგ, რაც იგი გაასამართლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.eliteforsk.dk დაარქივებული
* *განათლებისა და კვლევის სამინისტრო* დაარქივებული

## სქოლიო
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დანიის ჯილდოები
კალატრავა (დასავლეთი ნეგროსი)

**კალატრავა** (ოფიციალურად **კალატრავის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი დასავლეთ ნეგროსის პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 82 540 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 40 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine census information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ნეგროსის მუნიციპალიტეტები
სალვადორ-ბენედიქტო

**სალვადორ-ბენედიქტო** (ოფიციალურად **დონ-სალვადორ-ბენედიქტოს მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი დასავლეთ ნეგროსის პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 26 922 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 7 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Don Salvador Benedicto Profile at the Official Website of Negros Occidental 
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:დასავლეთ ნეგროსის მუნიციპალიტეტები