open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტიუშენების აჯანყება

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|ტიუშენების აჯანყება, XIV–XV საუკუნეების [მინიატიურა.]]
**ტიუშენების აჯანყება** ( — ტყის ხალხი, სავარაუდოდ, შუაფრანგ. სიტყვიდან touche — კორომი, პატარა ტყე) — გლეხთა ანტიფეოდალური აჯანყება ცენტრალურ და სამხრეთ საფრანგეთში XIV საუკუნის 60–80-იან წლებში. დაიწყო 1363 წელს ოვერნში, 80-იან წლებში ძალიან დიდი ტერიტორია მოიცვა (ოვერნი-ლანგედოკი, პუატუ, ლიმუზენი, რუერგი, პროვანსი, დოფინე), სადაც აჯანყებულები 1382–1384 წლებში ფაქტობრივად განაგებდნენ მდგომარეობას. მოძრაობას შეუერთდა მრავალი პატარა ქალაქის მცხოვრები, მსხვილი ქალაქების (მონპელიე, ტულუზა, კარკასონი, ნარბონი, ნიმი, ბო-კერი) ხელოსნები. ტიუშენების აჯანყება ძირითადად მიმართული იყო საგადასახადო ტვირთის წინააღმდეგ, რომელიც ძლიერ გაიზარდა ასწლიანი ომის (1337–1453) დროს. ტიუშენებმა უარი განაცხადეს გადასახადების გადახდაზე, დახოცეს გადასახადის ამკრეფნი, გაძარცვეს და დაანგრიეს ფეოდალთა ციხესიმაგრეები, მამულები, ებრძოდნენ დიდგვაროვანთა რაზმებს და ინგლისელ დამპყრობლებს. 1384 წელს აჯანყებულთა მთავარი ძალები გაანადგურეს; ცალკეული რაზმები მოქმედებდნენ 1390 წლამდე.

## სქოლიო 
კატეგორია:აჯანყებები საფრანგეთში
კატეგორია:ასწლიანი ომი
ფრენსის პარკერ შეპარდი

**ფრენსის პარკერ შეპარდი** ( დ. 10 მაისი, 1897 — გ. 25 აპრილი, 1985) — ამერიკელი გეოლოგი, რომლის წყალქვეშა კანიონების პიონერულმა გამოკვლევებმა საფუძველი ჩაუყარა წყნარი ოკეანის ზღვის გეოლოგიას. იყო სედიმენტოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის პრეზიდენტი (1958–1963). შეპარდმა ბაკალავრის ხარისხით დაამთავრა ჰარვარდის უნივერსიტეტი 1919 წელს და ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხით ჩიკაგოს უნივერსიტეტი 1922 წელს. 

ჰარვარდში სწავლისას მასზე გავლენა მოახდინა რეჯინალდ ოლდუორთ დეილიმ, ხოლო ჩიკაგოში როლინ დენიელ სოლზბერიმ და როლინ თომას ჩემბერლინმა. როგორც ჩანს, იგი როლინ თომას ჩემბერლინის დიდი გავლენის ქვეშ იმყოფებოდა, ვინაიდან მისი დისერტაციის თემა კლდოვანი მთების ღარსა და შემდეგი დეკადის განმავლობაში, ძირითადად, სტრუქტურული გეოლოგიის საკითხებს მიეძღვნა. 1922–42 წლებში იყო ილინოისის უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი და პროფესორი. პროფესიული ცხოვრების დიდი ნაწილი გაატარა სკრიფსის ოკეანოგრაფიის ინსტიტუტში, სადაც 1948 წელს ზღვის გეოლოგიის პროფესორად აირჩიეს. მუშაობდა აგრეთვე აშშ-ის საზღვაო ძალების სამეცნიერო დაწესებულებებში. 1951–57 წლებში ხელმძღვანელობდა ამერიკის ნავთობის ინსტიტუტის მიერ ორგანიზებულ მექსიკის ყურის ნალექების კვლევას. 

1966 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორია. მისი ძირითადი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია: „ზღვის გეოლოგია“ (1948) და „წყალქვეშა კანიონები და ზღვის სხვა ხეობები“ (1966). შეიმუშავა ზღვის ნატეხი ნალექების კლასიფიკაცია ქვიშიანი, ალევრიტული და თიხოვანი ფრაქციების თანაფარდობაში; შეისწავლა ტურბიდიტული ნაკადები და კონტინენტური შელფები, აგრეთვე ნატეხი მასალის დიფერენციაცია. შეიმუშავა რიფების ტიპიზაცია, აღწერა და შეისწავლა წყალქვეშა კანიონები. წყალქვეშა კანიონების სათავეების სიღრმის ცვლილების კვლევებმა მოგვცა კონკრეტული არგუმენტი, თუმცა ტურბიდიტული ნაკადებითა და სედიმენტური ჩამომეწყრებით მათი ჩამოყალიბების არადამაჯერებელი მტკიცებულება.

ფრენსის პარკერ შეპარდი 220 სამეცნიერო ნაშრომისა და 10 წიგნის ავტორია. თანამედროვე ზღვის გეოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელია, რის გამოც ფართოდ არის ცნობილი როგორც „ზღვის გეოლოგიის მამამთავარი“.

დაჯილდოებულია ლონდონის გეოლოგიური საზოგადოების უოლასტონის მედლითა (1966) და სედიმენტოლოგთა საერთაშორისო ასოციაციის სორბის მედლით (1978). სამხრეთ კალიფორნიის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი (1978).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:ამერიკელი გეოლოგები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ჩიკაგოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მყინვარული ნაპრალი

მინი|ნაპრალი ალპებში 
მინი|ნაპრალი ანტარქტიდაში 
**მყინვარული ნაპრალი** — მყინვარის მოძრაობის შედეგად ყინულის მასაში წარმოქმნილი ვერტიკალური ან ციცაბოდ დახრილი ნაპრალები. განასხვავებენ განივ, გასწვრივ და დიაგონალურ მყინვარულ ნაპრალებს. განივი მყინვარული ნაპრალი წარმოიქმნება მყინვარის მოძრაობის გზაზე არსებული მკვეთრი გარდატეხის ადგილზე, გასწვრივი — მყინვარის ენის გაფართოებით, ხოლო დიაგონალური მყინვარული ნაპრალი გლეტჩერის შუა და კიდურა ნაწილების უთანაბრო წინსვლით. 

მყინვარული ნაპრალი მუდამ წარმოიქმნება მყინვარის ერთსა და იმავე ადგილზე, მაგრამ ამ პროცესში ყოველ ჯერზე მონაწილეობენ ყინულის ახალი მასები, ხოლო ძველი ნაპრალი მათი წარმოქმნის ადგილიდან ყინულის გადაადგილებისას თანდათან შუშდება, ესე იგი ქრება ყინულის რეჟელაციის შედეგად. მყინვარული ნაპრალის სიღრმე ჩვეულებრივ 20–30 მ-ია და იშვიათად აჭარბებს 50 მ-ს. სიგრძე რამდენიმე ათეულიდან ასეულ მეტრამდეა, სიგანე ჩვეულებრივ, მეტრებით და იშვიათად, პირველი ათეული მეტრებით დაითვლება. ზამთარსა და გაზაფხულზე მრავალი მყინვარული ნაპრალი გადაფარებულია თოვლის ხიდით.

მყინვარის ტერმინუსთან მრავალი მყინვარული ნაპრალი ერთმანეთთან გადაკვეთილია, რითაც წარმოიქმნება ყინულის დაკბილული პინაკლები, რომელსაც სერაკები ეწოდება. ნაპრალი შეიძლება გადაფარებული იყოს თოვლით და გახდეს უხილავი, ხოლო მყინვარის მოძრაობისას სულაც გადაიხუროს. არსებობს ნაპრალის განსაკუთრებული ტიპი — ბერგშრუნდი, რომელიც წარმოიქმნება ფირნის ველის გათხელებული კიდის გასწვრივ, ცირკის ციცაბო ფერდობთან კონტაქტის ზოლში. 

მყინვარული ნაპრალი ზოგჯერ გადაჭიმულია მყინვარის პარალელურად, მიუყვება მის სიგრძეს ან კვეთს მას. ღრმა, ციცაბო და ვიწრო მყინვარული ნაპრალები მთამსვლელებისთვის სერიოზულ ხიფათს წარმოადგენს. თოვლის ხიდი შერწყმულია გარემომცველ ლანდშაფტთან, რითაც ფარავს ნაპრალს. საკუთრივ თოვლის ხიდი ადამიანის წონას ჩვეულებრივ, ვერ უძლებს. 

ნაპრალს უმეტესწილად გააჩნია ვერტიკალუირ კედლები. სიღრმე და სიგრძე დამოკიდებულია საკუთრივ მყინვარის ფიზიკურ პარამეტრებზე. არსებობს ღია და დახურული ტიპის ნაპრალი, რომელთაგან პირველი კარგად მოჩანს მყინვარის ზედაპირზე და ამიტომ ნაკლებად სახიფათოა მყინვარზე გადაადგილებისას, ხოლო მეორე, ვინაიდან უხილავია, შესაბამისად ხიფათის შემცველიცაა. 

წელიწადის დროის, ამინდისა და სხვა ფაქტორების შესაბამისად, ნაპრალი შესაძლოა თოვლით იყოს გადაფარებული. ასეთ შემთხვევაში ნაპრალი არ ჩანს და გადაადგილებისას არსებობს თოვლის ხიდთან ერთად მასში ჩავარდნის საშიშროება. უსაფრთხოების უზრუნველსაყოფად მყინვარზე როგორც წესი, გადაბმით ხორციელდება გადაადგილება. 

## სქოლიო
კატეგორია:გლაციოლოგია
ვაშლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ვაშლოვანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ყვიბისის პირდაპირ მდინარე მტკვრის მარცხენა ნაპირზე მდებარე ვაშლოვანის სასაფლაოზე. აგებულია IX საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია. შესასვლელი დასავლეთის მხრიდან აქვს. ტაძარი დროთა განმავლობაში მოიშალა და დაინგრა. 2001-2003 წლებში ეკლესიას ჩაუტარდა აღდგენითი სამუშაოები. ტაძრის მიმდებარე ტერიტორიაზე დგას ექვსკუთხა ფორმის ქვაზე წრეში ჩასმული ტოლფერდა ჯვარი.

## ლიტერატურა 
*გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 35

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია

**გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ობიექტების/ძეგლების სიაში** წარმოდგენილია მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არსებული კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები, რომელთა ნაწილს კანონით დადგენილი წესით მიენიჭათ კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი. უძრავი ძეგლის სტატუსის მქონე ობიექტების ნაწილს ასევე განსაზღვრული აქვს ეროვნული კატეგორია. გულრიფშის მუნიციპალიტეტის მასშტაბით კულტურული მემკვიდრეობის თვალსაზრისით ღირებული ობიექტები იყოფა 3 ჯგუფად: 

# ობიექტები სტატუსის გარეშე 
# კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლები
# ეროვნული კატეგორიის მქონე უძრავი ძეგლები

## გულრიფშის მუნიციპალიტეტის ძეგლების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* heritagesites.ge — კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლების სია
* კულტურული მემკვიდრეობის პორტალი

*
ანდრე (მომღერალი)

**ანდრე სერგეი ჰოვნანიანი** (; დ. 8 ივლისი, 1979), უფრო მეტად ცნობილია სასცენო სახელით **ანდრე** () — სომეხი მომღერალი. ანდრე ამჟამად ითვლება სომხეთის ერთ-ერთ ყველაზე პოპულარული პოპ-ვარსკვლავად, რომელმაც მოიგო ჯილდო „საუკეთესო მომღერლის“ ტიტული სომხეთის მუსიკალურ დაჯილდოებაზე 2004 და 2018 წლებში.

ანდრემ სიმღერა სამი წლის ასაკში დაიწყო, როდესაც სკამი იყო მისი პირველი სცენა და ოჯახი, პირველი აუდიტორია. სამი წლის შემდეგ ჩაირიცხა მუსიკალურ სკოლაში. მიუხედავად იმისა, რომ ომმა მძიმე დარტყმა მიაყენა ქვეყანას და მის ხალხს, ანდრეს ერთადერთი მეგზური შუქი და იმედი იყო მუსიკა და მისი ოცნება სიმღერაზე. ამ მოვლენებმა აიძულა მას დაწერა თავისი პირველი სიმღერა „ლოცვა“ ადრეულ ცხრა წლის ასაკში.

თხუთმეტი წლის ასაკში მუსიკალურ კონკურსში „გზა რენესანსისკენ“ გამარჯვებამ, საფუძველი ჩაუყარა მის პროფესიულ კარიერას. მუსიკის სახელმწიფო თეატრში 5 წლის მუშაობისას მან განათლება ერევნის სახელმწიფო მუსიკის კონსერვატორიაში მიიღო და დოქტორის ხარისხი მიიღო.

გარდა ამისა, ის იყო ჟიურის წევრი რამდენიმე დიდ სატელევიზიო შოუში, როგორიცაა „Pop Idol“, „My name is...“, „Premiere“ და „The X Factor“. „The X Factor“ დროს მისი გუნდი აბსოლუტური გამარჯვებული გახდა და მან  კონკურსის ისტორიაში მსოფლიო რეკორდი დაამყარა. ანდრეს ასევე აქვს საკუთარი რეალითი შოუ სახელწოდებით „ანდრენალინი“.

2005 წლიდან ანდრეის პროდიუსერია ანუშ ჰოვნანიანი.

## ადრეული ცხოვრება
სამი წლის ასაკში ანდრემ სიმღერა ოჯახში დაიწყო. სამი წლის შემდეგ მან დაიწყო ფორტეპიანოზე დაკვრის შესწავლა და ცხრა წლის ასაკში დაწერა თავისი პირველი სიმღერა, რომელსაც უწოდა „ლოცვა“, რითაც გამოხატა მისი მადლიერება ღმერთის მიმართ. მისი პროფესიული სასიმღერო კარიერა დაიწყო 15 წლის ასაკში, როდესაც გაიმარჯვა მუსიკალურ კონკურსში „გზა რენესანსისკენ“. ბოლო რამდენიმე წლის განმავლობაში ანდრე იყო პოპ-ჯაზ ბენდის Karabakh-ის წამყვანი ვოკალისტი, რომელთანაც გასტროლები ჰქონდა მთელ სომხეთსა და მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკაში. მონაწილეობა მიიღო მრავალ მუსიკალურ ფესტივალში აზიაში, აღმოსავლეთ ევროპასა და შეერთებულ შტატებში, მოიგო ბევრი მათგანი და შეძლო ბევრ მათგანში სამეულში მოხვედრა.

## ევროვიზიაზე 
2006 წელს ის იყო პირველი მომღერალი, რომელმაც წარმოადგინა სომხეთი ევროვიზიის სიმღერის კონკურსში, ასრულებდა ერთ-ერთს იმ 37 სიმღერიდან რომელიც ათენში, კონკურსზე შესრულდა. იმღერა სიმღერა „Without Your Love“, ეს იყო თანამედროვე დასავლური და ტრადიციული სომხური მუსიკის ნაზვი. სიმღერა შესრულებული იქნა არმენ მარტიროსიანის, სომხური ჯაზ ორკესტრის დირიჟორის მიერ. არანჟირება შეასრულა სომხური მუსიკალური შოუბიზნესის ერთ-ერთმა ყველაზე გამორჩეულმა ადამიანმა, არა ტოროსიანმა. სიმღერის პროდიუსერი და რეჟისორი იყო ანუშ ჰოვნანიანი. ნახევარფინალში გასვლის შემდეგ ფინალში ანდრემ 129 ქულით მე-8 ადგილი დაიკავა კონკურსში.

## დისკოგრაფია 
### ალბომები 
* *Es em* (It's Me) (2003)
* *Miayn Ser* (Only Love) (2005)
* *1000x* (1000 times) (2006)
* *My Love to You* (DVD) (2008)
* *Yerjankutyan Gaghtnik* (2008)
* *ANDREnaline* (2010)
* *Im Hogi* (2014)

### სინგლები 
* *My Love To You* (2005)
* *Without Your Love* (2006)

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩინგიზ მუსტაფაევი (მომღერალი)

**ჩინგიზ მუსტაფაევი** (; დ. 11 მარტი, 1991) — აზერბაიჯანელი გიტარისტი და მომღერალი. მან 2013 წელს წარადგინა აზერბაიჯანის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. სცენაზე წარსდგა სიმღერით „Truth“. დაიკავა მე-8 ადგილი.

## ადრეული ცხოვრება 
მუსტაფაევი დაიბადა მოსკოვში და ექვსი წლის ასაკში ოჯახთან ერთად გადავიდა მშობლების მშობლიურ ქალაქ ყაზახში, აზერბაიჯანში. მან გიტარაზე დაკვრა ისწავლა და ჯერ კიდევ პატარა ასაკში და საკუთარი სიმღერების წერა.

## კარიერა 
მუსტაფაევი 13 წლის ასაკში  დედასთან და ძმასთან ერთად საცხოვრებლად გადავიდა ბაქოში, სადაც 2007 წელს „Pop Idol“-ის კონკურსში მიიღო მონაწილეობა. მუსტაფაევმა გაიმარჯვა კონკურსში და მალევე გახდა აზერბაიჯანული მუსიკალური ინდუსტრიის ამომავალი ვარსკვლავი. 2013 წელს მან წარმოადგინა აზერბაიჯანი საერთაშორისო ასპარეზზე ლატვიის ქალაქ იურმალაში გამართულ „ახალი ტალღის“ კონკურსში. მან საერთო ჯამში დაიკავა მე-11 ადგილი და იმღერა პოლინა გაგარინასთან ერთად სამი წლის შემდეგ მუსტაფაევმა მონაწილეობა მიიღო „უკრაინის ხმის“ მეექვსე სეზონში, თუმცა ის გამოეთიშა კონკურსს. ვერ მოახერხა ფინალურ ეტაპში გასვლას. ამის შემდეგ ჩინგიზი გამოჩნდა თავის ჯგუფი „პალმასთან“ ერთად, რომელიც აერთიანებდა ტრადიციულ აზერბაიჯანულ და თურქულ ხალხურ ფოლკლორს ფლამენკოს გიტარაზე, როკსა და პოპზე. 2019 წლის დასაწყისში ჩინგიზმა გამოუშვა სინგლი „Tənha gəzən“..

2019 წლის 8 მარტს დადასტურდა, რომ ჩინგიზი წარდაგენდა აზერბაიჯანს 2019 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე სიმღერით „Truth“. ის მეორე ნახევარფინალში 2019 წლის 16 მაისს, თელ-ავივში, ისრაელში, მე-18 გამოვიდა. 224 ქულით დაიკავა მე -5 ადგილი, რითაც შეძლო ფინალში გასვლა. 2019 წლის 18 მაისს. ფინალში მან 302 ქულით 26 მონაწილის ველში მე-8 ადგილი დაიკავა.

2018 წელს გამოუშვა ორი სინგლი: „Qürbət“ და „Get“. ამას მოჰყვა 2019 წელს გამოსული სამი სინგლი: „Tənha gəzən“, „Bir Sözlə“ და „Truth“. 2020 წელს გამოუშვა ოთხი სინგლი: „Can can“, „Yanıma gəl“, „Dayan zaman“ და „Vetenim kimiyem“. 2021 წელს გამოუშვა სინგლი „Gülzar istərəm“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ტიგრან მარტიროსიანი

**ტიგრან ვარდან მარტინოსიანი** (; დ. 3 მარტი, 1983, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძალოსანი. 2009 წელს მიენიჭა სომხეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება.

## ბიოგრაფია
ტიგრან მარტიროსიანი დაიბადა 1983 წლის 3 მარტს, გიუმრიში, სომხეთის სსრ-ში.  მარტიროსიანმა ვარჯიში 1995 წელს დაიწყო ვაჰან ბიჩახჩიანის ხელმძღვანელობით. მარტიროსიანი ახალგაზრდული კარიერის განმავლობაში ზედიზედ სამგზის გახდა ევროპის ჩემპიონი 1997, 1998 და 1999 წლებში. მან ზრდასრულთა შეჯიბრებებში ასპარეზობა მსუბუქ მძიმე წონაში (82,5 კგ) 2003 წლის შემდეგ დაიწყო.

მარტიროსიანმა ათენში 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე იასპარეზა და 367,5 კგ-ით მეშვიდე ადგილზე გავიდა.

არტიროსიანმა 2006 წელს სანტო დომინგოში გამართულ ძალოსნობაში მსოფლიო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. პირველი და მეორე ადგილები კი ანდრეი რიბაკუ, და ასლამბეკ ედიევმა დაიკავეს. მარტიროსიანმა ატაცში დაძლია 172 კგ, ხოლო აკვრაში – 198. ორჭიდში ჯამში დაძლია 370 კგ.

2007 წელს სტრასბურგში გამართულ ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატამდე, მარტიროსიანმა მიიღო მძიმე ტრავმა, რომელიც არა მხოლოდ არ მისცემდა მას მონაწილეობას ამ ღონისძიებაში, არამედ ვერ მოახერხა სრულად მომზადებულიყო 2007 წლის ძალოსანთა მსოფლიო ჩემპიონატისათვის ჩიანგ მაიში, სადაც მან მხოლოდ მეათე ადგილზე გასვლა შეძლო.

მომდევნო წელს, მარტიროსიანმა მოიპოვა ოქროს მედალი 2008 წელს გამართულ ძალოსნობის ევროპის ჩემპიონატზე ლინიანოში. მან თავისი გამარჯვება მიუძღვნა თანამემამულე სომეხ ძალოსანს და მოგვიანებით ძალოსნობის მწვრთნელს ხაჩატურ ქიაპანაქციანს, რომელიც რამდენიმე თვის ადრე ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

მარტიროსიანმა მონაწილეობა მიიღო 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. 177 კგ დაძლევა მოახერხა ატაცში, 203 აკვრაში, ხოლო ორჭიდში 380 კგ. მოიგო ვერცხლის მედალი და ჩამორჩა ლუ იონგს, რომელმაც 394 კგ დაძლია და მსოფლიო რეკორდი დაამყარა.

მარტიროსიანმა გოიანგში 2009 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალი მოიპოვა ატაცში, მაგრამ ზურგის ტკივილის გამო ასპარეზობის გაგრძელება ვეღარ მოახერხა.

2010 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე წარუმატებელი გამოსვლის შემდეგ მარტიროსიანმა დატოვა სომხეთის ძალოსანთა ნაკრები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Lift Up
* Sports-Reference.com

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პარვიზ აბდულაევი

**პარვიზ აბდულაევი** (; დ. 5 იანვარი, 1986 წელი, აღდამი, აზერბაიჯანის სსრ, საბჭოთა კავშირი) — პროფესიონალი აზერბაიჯანელი კიკბოქსიორი, აზერბაიჯანის სპორტის დამსახურებული ოსტატი, ექვსგზის მსოფლიო ჩემპიონი პროფესიულ კიკბოქსინგში.

## ადრეული ცხოვრება 
პარვიზ აბდულაევი (სახელად კობრა პარვიზი) დაიბადა აზერბაიჯანში, აღდამში, 1986 წლის 5 იანვარს. მან ადრეული განათლება აღდამში მიიღო, შემდეგ დაამთავრა ბაქოს 250-ე საშუალო სკოლა. 2003 წელს ჩაირიცხა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტზე. 2010 წელს პარვიზ აბდულაევი გამოცხადდა აზერბაიჯანის წლის ათ საუკეთესო სპორტსმენთა შორის.

პარვიზ აბდულაევს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა სპორტში მიღწეული წარმატებისთვის ახალი ბინა გადასცა.

2013 წლიდან აბდულაევი არის საგანგებო სიტუაციების სამინისტროს სპორტის ჯანსაღი ცენტრის კონტრიბუტორი.

პარვიზ აბდულაევი დაქორწინებულია და ჰყავს 2 ვაჟი. ის თავის შვილს იუსიფს კრივში ავარჯიშებს.

## პროფესიული კარიერა 
პარვიზ აბდულაევმა 2007 წელს დაიწყო პროფესიული სპორტული კარიერა. ის გახდა აზერბაიჯანის ჩემპიონი უუშუ-სანშუუს საბრძოლო ხელოვნებაში 2007–08 წლებში. 2007 წელს მან მეორე ადგილი დაიკავა უუშუ-სანშუუს მსოფლიო ჩემპიონატზე, რომელიც გაიმართა ჩინეთში. შემდეგ მან ვარჯიში დაიწყო კიკბოქსინგში. 2009 წელს მან მოიგო 5 ბრძოლა კიკბოქსინგში და მოიპოვა მსოფლიო ჩემპიონის ტიტული 71 კგ წონით კატეგორიაში, რომელიც ორგანიზებული იყო WAKO-ს ქვეყნების მიერ ავსტრიაში. 2010 წელს მან მონაწილეობა მიიღო პეკინში გამართულ ,,World Accord Combat Games 2010"-ში და გახდა ჩემპიონი.

2010 წლის მაისში მან მონაწილეობა მიიღო მსოფლიო WAKO Kickboxing-ის შეჯიბრში, რომელიც გაიმართა უნგრეთში და დაიკავა მეორე ადგილი. 2010 წელს პარვიზ აბდულაევმა დაამარცხა რუსი მეტოქე ვლადიმერ შულიაკი WAKO-ს ევროპის ჩემპიონატში, რომელიც გაიმართა ბაქოში, აზერბაიჯანი. ის გახდა მსოფლიო ჩემპიონი და დაჯილდოვდა მსოფლიო ქამრით. 2011 წელს მან მონაწილეობა მიიღო დონ როსტოვში გამართულ შეჯიბრში პროფესიონალთა შორის და მეორედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი. 2013 წელს აბდულაევმა დაამარცხა თავისი მეტოქე ვიტალი სოროკა R1 World's Belt-ში და გახდა მსოფლიოს ჩემპიონი, რომელიც გაიმართა რუსეთში, როსტოვში.

2014 წელს მან დაამარცხა მაროკოელი მეტოქე IPCC-ის კიკბოქსინგის შეჯიბრზე, რითაც კვლავ მოიპოვა მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტული და მიენიჭა მსოფლიო ქამარი. 2014 წელს მან დაამარცხა თავისი რუმინელი მეტოქე და მიიღო ,,ჰაიდარ ალიევის ქამარი" ეროვნული ლიდერის ჰეიდარ ალიევის 90 წლის იუბილესადმი მიძღვნილ ტურნირზე.

2017 წელს მან მესამე ადგილი დაიკავა უუშუ-სანშუუს მე-4 ისლამური სოლიდარობის თამაშებზე ბაქოში, აზერბაიჯანი. 2018 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ACB KB-ს პროფესიონალური კიკბოქსინგის შეჯიბრში მოსკოვში. მან დაამარცხა რუსი მეტოქე და გახდა მსოფლიო ჩემპიონი და პირველად მიენიჭა ACB საბრძოლო ქამარი.

პარვიზ აბდულაევმა ასევე მონაწილეობა მიიღო Glory-ის, SUPERKOMBAT-ისა და Kunlun Fight-ის მიერ ორთაბრძოლებში. პარვიზის მწვრთნელი მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი ფიზული მუსაევია.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:აზერბაიჯანელი სპორტსმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადილ გირეი

**ადილ გირეი** (‎; დ. 1617 — კარნობატი, ოსმალეთის იმპერია, 1672) — ყირიმის ხანი 1666–1671 წლებში, ჩობან-დევლეთ გირეის ვაჟი, ფეთიჰ I გირეის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია
ადილ გირეის მამა, ჩობან-დევლეთ გირეი (მუსტაფა) იყო ფეთიჰ I-ის უკანონო ვაჟი. სხვადასხვა პერიოდში მას ყირიმის ხანები დევნიდნენ, რის გამოც ცხოვრება სახანოს ფარგლებს გარეთ მოუწია. 1623 წელს ჩობან-მუსტაფა გირეის გვარის წარმომადგენლად ხანმა მეჰმედ III გირეიმ ცნო და საკუთარ ნურედინად დანიშნა, 6 წლის ადილ გირეი კი თავის უფროს ძმა, ფეთიჰთნ ერთად  ბახჩისარაიში ჩაიყვანა საცხოვრებლად. 

ადილ გირეი ოსმალებმა სახანოს ტახტზე 1666 წელს, მეჰმედ IV გირეის როდოსზე გადასახლების შემდეგ აიყვანეს. აღნიშნულმა ფაქტმა გააღიზიანა ყირიმელი თათრები, რადგან ისინი ადილს არ მიიჩნევნდენ დინასტიის ნამდვილ წარმომადგენლად. ადილ გირეიმ დიდი გადასახადები დააკისრა სახანოს. რუსეთ-პოლონეთის ომში მხარი ღიად დაუჭირა პოლონელებს. ადილს პოლონელებთან საკმაოდ კარგი ურთიერთობა ჰქონდა, ბევრი მხარდამჭერის ყოლის გამო, 1669 წელს მან პოლონეთ-ლიეტუვის ტახტზეც კი გამოთქვა პრეტენზია. 1671 წელს ოსმალებმა მზადება დაიწყეს სწორედ პოლონეთის წინააღმდეგ საბრძოლველად. სულთან მეჰმედ IV-ის ბრძანებით ოსმალებმა პოლონელებთან დაახლოვებული ადილ გირეი ტახტიდან გადააყენეს და ბულგარეთის პროვინციაში გადაასახლეს, მის მაგივრად კი ყირიმის ხანის ტიტული უბოძეს სელიმ I გირეის.

ადილი გარდაიცვალა გადასახლებიდან 1 წელიწადში, კარნობატში, დაკრძალეს იქვე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
*Oleksa Gaivoronsky «Повелители двух материков», Kiev-Bakhchisarai, second edition, 2010, , volume 2, pages 87, 88, 98 (father)
*Henry Hoyle Howorth, History of the Mongols, 1880, Part 2, pp.&nbsp;540, 541, 558 (father);pp. 558–559 (reign)

## სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:გარდაცვლილი 1672
კატეგორია:დაბადებული 1617
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
სამირ ჯავაზადე

**სამირ რაფიკ ოღლი ჯავაზადე** ( pron. ; დ. 16 აპრილი, 1980, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი პოპ-მომღერალი. 2008 წელს ელნურ ჰუსეინოვთან ერთად წარადგინა აზერბაიჯანი 2008 წლის ევროვზიის სიმღერის კონკურსზე. სცენაზე წარსდგნენ სიმღერით „Day After Day“. დაიკავეს მე-8 ადგილი.

## კარიერა
დაიბადა 1980 წლის 16 აპრილს, ბაქოში, აზერბაიჯანის სსრ-ში. 1997 წელს ჯავაზადე ჩაირიცხა ბიზნესის უნივერსიტეტში საერთაშორისო ეკონომიკური ურთიერთობების ფაკულტეტზე. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ჯარში მსახურობდა. სამირ ჯავადაზედემ დაამთავრა უნივერსიტეტის ბიზნესის ფაკულტეტი 2002 წელს. 2003 წელს მან დაასრულა მუსიკალური ხუთწლედი მუღამში. ჯარში ერთი წლის მანძილზე სამსახურის შემდეგ, იგი გახდა პოპ-ჯგუფ Sheron-ის წევრი სადაც სამი წელი გაატარა. ამის შემდეგ დაიწყო ჯავაზადეს სოლო კარიერა.

თავდაპირველად სამირ ჯავაზე არ იყო დასახელებული მათ შორის, ვინც იბრძოლებდა ევროვიზიაზე აზერბაიჯანის წარმომადგენლად.2008 წლის 2 თებერვალს ჟიურიმ ელნურ ჰუსეინოვი აირჩია ორ სხვა კანდიდატზე (აინურ ისგანდარილი და როკ ჯგუფი Unformal). თუმცა შემდეგ გაირკვა, რომ გამარჯვებული სიმღერა „Day After Day“ შესრულდებოდა ჰუსეინოვისა და ჯავადაზედეს მიერ. გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ ინტერვიუში, კონკურსის ერთ -ერთმა კოორდინატორმა (და სიმღერის ტექსტის ავტორმა „Day After Day“) ზაჰრა ბადალბეილმა განაცხადა, რომ ელნურ ჰუსეინოვის ქმედება კონკურსის წესებს არ ეწინააღმდეგებოდა და შემსრულებლის მოწვევით კანონი არ ირღვეოდა. მითუმუმეტეს რომ მისი და ჯავაზადეს ურთიერთშეთანხმება იყო სიმღერის დუეტში შესრულება.

2008 წელს სამირ ჯავაზადემ ელნურ ჰუსეინოვთან ერთად წარმადგინა აზერბაიჯანი 2008 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. სამირის წყალობით ევროპულ სცენაზე პირველად შესრულდა აზერბაიჯანული მუღამი. ანგელოზსა და ეშმაკს შორის დაპირისპირებამ, რომელსაც სამირი და ელნური განასახიერებენ აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის, გოვჰარ ჰასანზადეს სიმღერაში „After a day“, ევროპელი ტელემაყურებლების მხარდაჭერა მოიპოვა. დუეტი ფინალში გავიდა, სადაც 132 ქულა დააგროვა და 25 მონაწილეს შორის მე-8 ადგილი დაიკავა.

## პირადი ცხოვრება
2012 წლის ივლისში ჯავაზადემ განაცხადა რომ გეგმავდა დაქორწინებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
რომანოს პეტროსიანი

**რომანოს პეტროსიანი** (; დ. 26 აგვისტო, 1979) — სომეხი პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
რომანოს პეტროსიანი დაიბადა 1979 წლის 26 აგვისტოს, ტავუშის პროვინციის სოფელ ჩინარში. 1999-2001 წლებში მსახურობდა სომხეთის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების რიგებში. 2003 წელს დაამთავრა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოლოგიის ფაკულტეტი, წიაღისეულის საბადოების მოძიება-შეფასების კვალიფიკაციით. 2003-2006 წლებში იყო აბოვიანის მუნიციპალიტეტის ბავშვთა და ახალგაზრდობის შემოქმედების ცენტრი (MSC) პროექტების მენეჯერი. 2006 წელს ახტალის მადნის გადამამუშავებელი ქარხნის ეკონომისტი. 2006-2007 წლებში მუშაობდა „Father and Son Yeritsyan Company“-ში. 2007-2008 წლებში მუშაობდა სამშენებლო კომპანია „ბაზისის“ მოსკოვში მდებარეო სათავო ოფისში. 2009-2014 წლებში მუშაობდა არაერთ მაღალ თანამდებობაზე „Orange Armenia CJSC“-ში, მათ შორის იყო გაყიდვების დეპარტამენტის უფროსი. 2015-2016 წლებში „SA Enterprises Construction Holding“-ის, ოპერაციების დეპარტამენტის უფროსი. 2017-2018 წლებში იყო „Business Regent LLC“-ის დირექტორი. 1997 წლიდან დღემდე არის სომხეთის ეროვნული სკაუტთა მოძრაობის „Homenetmen-HASK NGO“-ს წევრი. 2009-2013 წლებში – სომხეთის ეროვნული სკაუტთა მოძრაობის „Homenetmen-HASK NGO“-ს გენერალური უფროსი. 2013 წლიდან არის სოციალურ-პოლიტიკური ასოციაცია „საზოგადოებრივი კონტრაქტის“ წევრი. 2015 წლის 30 მაისს არჩეული იქნა პარტიის პოლიტიკური საბჭოს წევრად. 2017 წელს წარდგენილი იქნა დეპუტატობის კანდიდატად, N10 კოტაიქის პროვინციის ოლქში.
2016 წლის 30 ოქტომბერს ხელახლა იქნა არჩეული პარტიის პოლიტიკური საბჭოს წევრად. ასევე არის „სამოქალაქო კონტრაქტის“ პარტიის აბოვიის ტერიტორიული ორგანიზაციის საბჭოს წევრი. 2019 წლის 16 ივნისს გამართული პარტია „სამოქალაქო კონტრაქტის“ მე-5 ყრილობაზე აირჩიეს პარტიის გამგეობის წევრად..  2018-2020 წლებში იყო კოტაიქის პროვინციის გუბერნატორი. 2020 წლის 30 ივლისს დანიშნული იქნა სომხეთის გარემოს დაცვის მინისტრად.

არის პოლიტიკური პარტია „საზოგადეობრივი კონტრაქტის“ პოლიტიკური საბჭოს წევრი.

## პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი. მისი მეუღლე არის არმინე პეტროსიანი (დაიბადა 1985 წლის 10 მაისს), ჰყავს ვაჟი ვანიკ პეტროსიანი (დაიბადა 2006 წლის 16 ოქტომბერს) და  ქალიშვილი ადელ პეტროსიანი (დაიბადა 2014 წლის 2 იანვარს).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოლიტიკოსები
გევორგ დავთიანი

**გევორგ დავთიანი** (, დ. 4 იანვარი, 1983, გიუმრი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძალოსანი. დავთიანმა მიიღო სომხეთის სპორტის ოსტატის საერთაშორისო კლასის წოდება 2001 წელს, სომხეთის საუკეთესო სპორტსმენის ჯილდო 2007 წელს. 2009 წელს მიენიჭა სომხეთის სპორტის დამსახურებული ოსტატის წოდება. მისი სიმაღლეა 165&nbsp;სანტიმეტრი, წონა კი 77 კგ. ამავე 2003 წელს დისკვალიფიცირებული იქნა მსოფლიო ჩემპიონატიდან, რომელიც დიდებს შორის ჩატარდა.

გევორგ დავთიანი ზედიზედ ორგზის ევროპის ჩემპიონი გახდა 2006 წელს პოლონეთში, ვლადისლავოვოსა და 2007 წელს, სტრასბურგში, საფრანგეთში გამართულ ჩემპიონატზე. ოქროს მედალი ორივე შემთხვევაში მოიპოვა 77&nbsp;კგ წონით კატეგორიაში. 2006 წელს ორჭიდში დაძლია 360 კგ, ხოლო 2007 წელს – 363 კგ.

დავითიანმა 2007 წლის ჩანგ მაიში, ტაილანდში გამართულ ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე 77 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ორჭიდში დაძლია 362 კგ.

დავთიანმა პეკინში, ჩინეთში გამართულ 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. ორჭიდში დაძლია 360 კგ.

2010 წლის ძალოსნობის მსოფლიო ჩემპიონატზე წარუმატებელი გამოსვლის შემდეგ გევორგ დავთიანმა დატოვა სომხეთის ძალოსანთა ნაკრები.

დავთიანს მიღებული აქვს მედალი მედალი „სამშობლოს წინაშე დამსახურებისთვის“ მე-2 ხარისხი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Lift Up

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვაზგენ აზროიანი

**ვაზგენ აზროიანი** (დ. 22 იანვარი, 1977) — ვეტერანი სომეხი ვეტერანი ყინულზე მოცეკვავე. ცნობილია მისი პარტნიორობით ანასტასია გრებენკინასთან ერთად რომელთან ერთადაც წარსდგა 2006 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე და მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 2005 წლის „NHK Trophy“-ზე..

## პირადი ცხოვრება
ვაზგენ აზროიანი დაიბადა 1977 წლის 22 იანვარს, უკრაინის სსრ-ის ქალაქ ოდესაში.  მისი შვილი არის ყინულზე მოცეკვავე ვიქტორია აზროიანი, რომელიც 2003 წლის 15 ივლისს, მოსკოვში დაიბადა.

## კარიერა 
4 წლის ასაკში დაიწყო ფიგურული სრიალი. 12 წლის ასაკში დაიწყო ყინულზე ცეკვა. ის ვარჯიშობდა ნატალია ლინიუჩიკის, გენადი კარპონსოვის და სვეტლანა ალექსევნას ხელმძღვანელობით. ლინიჩუკმა 12 წლის აზროიანი ოდესაში შენიშნა, სადაც მოსკოვის „დინამოს“ სკოლაში მიიწვია. თუმცა აზროიანმა ვერ იპოვა პარტნიორი 3 წლის განმავლობაში. არზროიანის სპორტული კარიერა შეიძლებოდა ასე გაგრძელებულიყო, ალექსენა მოსკოვში რომ არ დაეპატიჟებინა, რადგან ამ უკანასკნელმა მისთვის პარტნიორი ეკატერინა დავიდოვა იპოვა. 1995 წლის ევროპის ჩემპიონატზე სადაც წარუმატებელი გამოსვლის შემდეგ მისმა პარტრნიორმა კუსტაროვამ სეზონის ბოლოს დაასრულა კარიერა (მე-17 ადგილი), აზროიანმა კი ვარჯიში განაახლა ლინჩუკთან.։

აზოიანმა ეკატერინა დავიდოვასთან ერთად დაიკავა მეცხრე ადგილი 1994 წლის იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე. ისინი წარსდგნენ რუსეთის სახელით. 1995 წლის ევროპის ჩემპიონატზე ელენა კუსტაროვასთან ერთად გამოვიდა რუსეთის სახელით და დაიკავა მე-17 ადგილი.

1996 წლიდან აზოიანმა შეკრა გუნდი ანასტასია გრებენკინასთან ერთად რომელთან ერთად 1998 წლამდე წარმოადგენდა რუსეთს. მათი პარტნირობოის დასრულების შემდეგ, აზროიანი ტიფანი ჰაიდენთან ერთად წარმოადგენდა სომხეთს. 

გრებენკინასა და აზროაინის პარტნიორობა 2002 წელს აღსდგა. ამჯერად ისინი სომხეთის სახელით აგრძელებდნენ ასპარეზობას. ისინი გახდნენ პირველი სომეხი მოციგურავეები რომლებმაც სომხეთს გრან პრიზე მედალი მოუტანეს. ეს მოხდა 2005 წელს როდესაც დუეტმა ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა „NHK Trophy“-ზე. ისინი ერთად წარსდგნენ 2006 წლის ზამთრის ოლიმპიურ თამაშებზე. წყვილმა თამაშებზე წარადგინა სომხეთი და დაიკავა მე-20 ადგილი. აზროიანი იყო სომხეთის მედროშე 2006 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიაზე.

2006 წლის სექტემბერში გრებენკინამ და აზროიანმა შეიცვალეს მწვრთნელი. მწვრთნელი ალექსეი გორშკოვი ალექსანდრე ჟულინმა ჩაანაცვლა. 2006 წლის ჩინეთის თასზე გრებენკინამ ვარჯიშის დროს ფეხი მძიმედ დაიზიანა და ნაკერი დასჭირდა. მიუხედავადა ამისა შეძლო ტურნირზე ასპარეზობა აზროიანთან ერთად, დუეტმა მოახერხა მე-6 ადგილის დაკავება. დუეტმა კარიერა დაასრულა 2006 წელს და ამის შემდეგ აღარ გამოდის შეჯიბრებზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Grebenkina-Azroyan.com

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ყინულზე მოცეკვავეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მილანა ტერლოევა

**მილანა ზაიდინოვნა ბახაევა** (; დ. 30 დეკემბერი, 1979, ჩეჩნეთი, უკეთ ცნობილია ფსევდონიმით **მილანა ტერლოევა**) — ჩეჩენი ჟურნალისტი და 2006 წლის ფრანგული ბესტსელერის *Danser sur les Ruines - Une jeunesse tchétchène-ის* ავტორი*.* ჩეჩნეთის მეორე ომის დროს ლტოლვილი მილანა იყო გროზნოს უნივერსიტეტის რვა ჩეჩენი სტუდენტიდან ერთ-ერთი რომელმაც 2003 წელს საზღვარგარეთ სწავლა არჩია. მაგისტრის ხარისხი აიღო ჟურნალისტიკის განხრით უნივერსიტეტში, Institut d'Études Politiques de Paris,  2006 წელს.

## ბიოგრაფია 
ჩეჩენი ჟურნალისტი და ავტორი მილანა ბახაევა დაიბადა პატარა სოფელ ორეხოვოში, ჩეჩნეთის დედაქალაქ გროზნოს დასავლეთით 60 კილომეტრში, ინგუშეთის საზღვართან და ცხოვრობდა მშობლებთან და ბებიასთან ერთად, რომლებიც გადაურჩნენ ჩეჩნების იძულებით დეპორტაციას ცენტრალურ აზიაში 1944 წლის 23 თებერვალს.  როგორც ბავშვი საბჭოთა კავშირში იზრდებოდა, ოჯახი შედარებით შეძლებული იყო, მაგრამ საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდგომ მზარდმა კრიმინალმა მილანას ოჯახიც დააზიანა. 1993 წლის იანვრის ერთ ღამეს ვიღაცამ დატოვა დიდი რკინის ყუთი ოჯახის ზღურბლთან. შიგნით იყო მოკლული მილანას მამის ცხედარი. 

პარიზის პოლიტიკის ინსტიტუტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტის სტუდენტი, მილანა გამოირჩეოდა კარგი აკადემიური მოსწრებით, მან ინსტიტუტში სწავლა 2006 წელს დაამთავრა. 2004 წლის აგვისტოში, იგი ასევე მუშაობდა საერთაშორისო ტირაჟირებულ ფრანგულ გაზეთებში მონდი და *Courrier International*.  მოგვიანებით  დაუმეგობრდა ჟურნალისტ ანა პოლიტკოვსკაიას. ერთხელ Hachette Livre, უდიდესი გამომცემლობა საფრანგეთში, დაუკავშირდა მილანას, რათა მას ომებში მიღებული გამოცდილების შესახებ დაეწერა და მან დაწერა თავისი ავტობიოგრაფია *Danser sur les ruines - Une jeunesse tchétchène* (*ცეკვავენ ნანგრევებზე - ჩეჩენი ახალგაზრდობა*), რომელიც აღწერს იმ დარბევას, სადაც მისი ოჯახის მრავალი წევრი ტყვედ ჩავარდა. ავტობიოგრაფიაში ასევე ისაუბრა პარიზში მოგზაურობის და Sciences Po-ში სტუდენტობის შესახებ.

მიუხედავად მრავალი სამუშაო შეთავაზებისა პარიზში, მილანამ გადაწყვიტა, რომ გროზნოში დაბრუნებულიყო. 2007 წლის მონაცემებით, მუშაობს ჩეჩნეთში ევროპული კულტურული ცენტრის შექმნაზე, და ასევე მეორე წიგნზე ჩეჩენ ქალებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Christian Science Monitor-ის* სტატია მილანა ბახაევას შესახებ
* (in French) ინტერვიუ ''L'Express Livres-თან*
* (in French) *პლურიელის* სტატია
* (in French) ინტერვიუ RTL-თან
* (in French) *მადმოიზელის'' წიგნის მიმოხილვა

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეჩნები
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:ჩეჩენი მწერლები
კატეგორია:ჩეჩენი ჟურნალისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ირადა აშუმოვა

**ირადა სულეიმან ქიზი აშუმოვა** (; დ. 25 თებერვალი, 1958, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი სპორტსმენი, მიზანში მსროლელი. პირველი ქალი სპორტსმენი რომელმაც წარადგინა აზერბაიჯანი ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

აშუმოვამ მონაწილეობა მიიღო 2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 25 მეტრზე პისტოლეტით სროლაში. მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი.

1985 წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი მსოფლიო ჩემპიონატზე, 10 მ-ზე პნევმატური იარაღით სროლაში. პნევმატურ სროლაში გუნდურ ჩათვლაში მოიპოვა ოქროს მედალი. 1998 წელს ბარსელონაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 25 მეტრზე სროლაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. ოთხი წლის შემდეგ ფინეთის ქალაქ ლაჰტიში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე 25 მეტრზე სროლაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი. 1985 წელს 10 მეტრზე პნევმატური იარაღით სროლაში ვარნაში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ოქროს მედალი. 1986 წელს მსოფლიო ჩემპიონატის ეტაპზე 25 მეტრზე სროლაში მოიპოვა ოქროს მედალი. ამავე წელს 10 მეტრზე პნევმატორი იარაღით სროლაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1994 წელს მილანში გამართულ ეტაპზე 10 მეტრზე პნევმატური იარაღით სროლაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 25 მეტრზე სროლაში აგრეთვე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 1996 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 25 მეტრზე სროლაში. ამავე წელს მილანში გამართულ ეტაპზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი 25 მეტრზე პისტოლეტით სროლაში. 2003 წელს ამავე დისციპლინაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი ფორტ-ბენინგში გამართულ ეტაპზე. 2004 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი მილანში გამართულ ეტაპზე, 25 მეტრზე იარაღით სროლაში.

2004 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე აგრეთვე იასპარეზა 10 მეტრზე პნევმატური პისტოლეტით სროლაში. ვერ მოახერხა მედლის მოპოვება ამ კატეგორიაში. ამავე წელს თურქეთის დედაქალაქ ანკარაში მსოფლიო სამხედრო ჩემპიონატზე 25 მეტრზე სროლაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი.

1985 წელს საბჭოთა კავშირის რიგებში დაამყარა მსოფლიო რეკორდი ამ დისციპლინაში.

აშუმოვა მონაწილეობდა 2012 წლის ლონდონში, დიდ ბრიტანეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

აშუმოვა არის აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტის მასწავლებელი ბაქოში. არის ოლიმპიური სოლიდარობის პროგრამის სტიპენდიატი 2002 წლის ნოემბრიდან. დაქორწინებულია სპორტული სროლის მწვრთნელ ვლადიმერ ლუნევზე. მათი ვაჟი არის ახალგაზრდა მსროლელი რუსლან ლუნევი.

აშუმოვას მიღებული აქვს მედალი „პროგრესი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sports-Reference.com
* issf-sports.org

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ტყვიის მსროლელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
აღასი მამედოვი

**აღასი აღაგიულ ოღლი მამედოვი** (დ. 1 ივნისი, 1980, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ) — აზერბაიჯანელი მოკრივე. მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი, 2004 წლის ოლიმპიური თამაშებისა და მსოფლიო ჩემპიონატის მედალოსანი. 2002 წლამდე ის გამოდიოდა თურქეთის ნაკრებში, აღასი აგაგიულოღლუს სახელით.

2000 წელს, 20 წლის ასაკში, აღასიმ თურქეთის სახელით მოიგო ევროპის ჩემპიონატი, ფინალში დაამარცხა ევროპის ორგზის ჩემპიონი და მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი რუსი რაიმკულ მალახბეკოვი. სიდნეის ოლიმპიადაზე ის მეოთხეფინალში გავიდა, სადაც დამარცხდა (5-14) მომავალ ჩემპიონ კუბელთან გილერმო რიგონდოსთან. 2001 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე აღასი ფინალში გავიდა, მაგრამ იქ კვლავ გილერმო რიგონდოსთან დამარცხდა. 2000 წლის სიდნეის თამაშებზე იცავდა თურქეთის ნაკრების ღირსებას.

2001 წლის ბელფასტის მსოფლიო ჩემპიონატის შემდეგ აგასი თურქეთიდან ბრუნდება მშობლიურ აზერბაიჯანში, იბრუნებს ნამდვილ სახელს და 2003 წელს ბანგკოკში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე უკვე აზერბაიჯანის სახელით გამოდის. მეოთხედფინალში აღასი მამედოვი კვლავ გილერმო რიგონდოს ხვდება, მაგრამ ამჯერად ახერხებს მის დამარცხებას და საბოლოოდ აზერბაიჯანის კრივის ისტორიაში მსოფლიო ჩემპიონატზე პირველ ოქროს მედალს იგებს, ფინალში დამაჯერებლად დაამარცხა გენადი კოვალევი (17:8). 2001 წელს მოიგო ტუნისში გამართული ხმელთაშუა ზღვის თამაშები. ფინალში დაამარცხა ტუნისელი ჰასან ჯილასი. 

2004 წელს აღასი აზერბაიჯანის ნაკრების რიგებში ათენის ოლიმპიურ თამაშებზე წავიდა სადაც ბრინჯაოს მედლის მოპოვება მოახერხა. 1/32 ფინალში დაამარცხა ავსტრალიელი ჯოელ ბრუნკერი. 1/16 ფინალში დაამარცხა ბულგარელი დეტელინ დალაკლიევი, ანგარიშით 35:16. მეოთხედფინალში დაამარცხა უკრაინელი მაქსიმ ტრეტიაკი, ანგარიშით 32:12. ნახევარფინალში ანგარიშით 17:29 დამარცხდა ტაილანდელ ვორაპოჯ პეტჩკუმთან. ამის შედეგად მამედოვმა მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.  2004 წლის სექტემბერში აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“.

თუმცა, იმავე 2004 წელს, აღასი მძიმე ავტოავარიაში მოყვა, რა დროსაც მან თავის არეში მძიმე დაზიანება მიიღო. 2006 წელს მამედოვი დაუბრუნდა სპორტს, მაგრამ ვეღარ მოახერხა ასპარეზობის კვლავ მაღალ დონეზე გაგრძელება.

არის სპორტის დამსახურებული ოსტატი, „Azerterminalkompleks“-ის თანამშრომელი და საბაჟო სამსახურის კაპიტანი.

## რესურები ინტერნეტში
* Sports-Reference.com

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
შაჰინ იმრანოვი

**შაჰინ სელიმ ოღლი იმრანოვი** (; დ. 23 სექტემბერი, 1980) — აზერბაიჯანელი მოკრივე, ევროპის მოყვარულთა ჩემპიონატების ორგზის ვერცხლის მედალოსანი 2002 და 2006 წლებში. აზერბაიჯანის რიგებში მონაწილეობას იღებდა 2004 წლის ათენში, საბერძნეთში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე.

## კარიერა 
შაჰინ იმრანოვი დაიბადა 1980 წლის 23 სექტემბერს ქალაქ სუმგაითში. ის წარმოშობით გოიჩას რაიონის სოფელ ჯილიდან არის. დაამთავრა 20-ე საშუალო სკოლა. ამის შემდეგ სწავლა განაგრძო აზერბაიჯანის ფიზიკური კულტურისა და სპორტის სახელმწიფო აკადემიაში, რომელიც აგრეთვე დაასრულა. 2002 წელს რუსეთის ქალაქ პერმში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. იმრანოვმა იასპარეზა 57 კგ წონით კატეგორიაში. მოახერხა ფინალში გასვლა, სადაც დამარცხდა რუს რაიმკულ მალახბეკოვთან. შესარჩევ შეხვედრაში დაამარცხა ფრანგი ხედაფი ჯელხირი. მეოთხედფინალში დაამარცხა უკრაინელი დმიტრო ბულენკოვი. ნახევარფინალში დაამარცხა ბულგარელი ალექსეი შაიდულინი. 2006 წელს ბულგარეთის ქალაქ პლოვდივში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე თავის კარიერაში მეორედ მოახერხა ვერცხლის მედლის მოპოვება. 57 კგ წონით კატეგორიაში ფინალში, რუს ალბერტ სელიმოვთან დამარცხდა.  2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე დამარცხდა ინდოელ ანთრეშ ლალიტ ლაკრამ. მინიჭებული აქვს სპორტის ოსტატის წოდება.

2007 წელს იყო ქალაქის სუმგაითის საბაჟოს თანამშრომელი.. გარდა კრივისა შაჰინს უყვარს ფეხბურთი.

საუკეთესო შედეგი EALB რეიტინგში - მესამე პოზიცია..

მისი სიმაღლეა 170 სანტიმეტრი, ხოლო წონა – 57 კგ.

## ოლიმპიური თამაშები 2008 
შაჰინ იმრანოვმა ოლიმპიურ თამაშებზე პირველ შეხვედრაში, 1/16 ფინალში დაამარცხა ყაზახეთის წარმომადგენელი, გალიბ ჯაფაროვი, 1/8-ში - საქართველოს წარმომადგენელი, ხოლო მეოთხედფინალში, კუბელი იდელ ტორიენტე. ნახევარფინალში 23 აგვისტოს, შაჰინმა წააგო ფრანგ კედაფი ჯელიკირთან, რომელმაც თამაშებზე მეორე ადგილის დაკავება მოახერხა. პირველ ადგილზე გავიდა უკრაინელი ვასილი ლომაჩენკო. და კიდევ ერთი ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა სპორტსმენმა თუქმა სპორტსმენმა იაკუბ ქილიჩმა. ნახევარფინალში დამარცხების შედეგად აგრეთვე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა შაჰინ იმრანოვმა.

ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებში მიღწეული წარმატებისთვის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ილჰამ ალიევის ბრძანებით დაჯილდოვდა „პროგრესის“ მედლით.

შაჰინ იმრანოვის მწვრთნელი არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული მწვრთნელია ელდარ აბილოვი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Yahoo! Sports
* sports-reference

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კავკასიის ალბანეთი (სასანიანთა პროვინცია)

**კავკასიის ალბანეთი** (, ) — სამეფო კავკასიის რეგიონში, რომელიც არსებობდა 252-636 წლებში, როგორც სასანიანთა იმპერიის ვასალი. შეიქმნა მას შემდეგ, რაც სასანიანებმა კავკასიური სამეფოები დაიმორჩილეს, ხოლო არსებობა შეწყვიტა არაბების შემოსევებისა და ისლამის გავრცელების შემდეგ.

## ისტორია 
252 წელს კასპიის ზღვისპირა კავკასიის ალბანეთის სამეფო მის მეზობელ იბერიისა და სომხეთის სამეფოებთან ერთად სასანიანთა სპარსეთის შაჰმა შაპურ I-მა (240-270) დაიპყრო. განმათავისუფლებელი ამბოხებების თავიდან ასარიდებლად შაჰმა არ გააუქმა ალბანეთის სამეფო ხელისუფლება და იგი თავის ავტონომიურ სატრაპიად გამოაცხადა, თუმცა ალბანეთის მეფეს ამის შემდეგ მხოლოდ ნომინალური ძალაუფლება ჰქონდა. მეფეს შერჩენილი ჰქონდა მხოლოდ წოდებრივ-წარმომადგენლობითი ფუნქციები და გარკვეული სამოქალაქო პრივილეგიები, რელიგიური და სამხედრო ძალაუფლება კი ალბანეთში დანიშნულ სასანიანთა მარზპანს ეკუთვნოდა. 297 წელს სასანიანებსა და რომის იმპერიას შორის გაფორმდა ნისიბისის ხელშეკრულება, რომლის მიხედვითაც იბერია და სომხეთის ნაწილი რომის მმართველობაში გადავიდა, თუმცა ალბანეთზე კონტროლი სასანიანებმა მთლიანად შეინარჩუნეს. სულ მალე ალბანთა კათალიკოსისა და მარზპანის რეზიდენციები პართავში გადავიდა. ვაჩეს გარდაცვალებას ალბანეთში უმეფობის 30-წლიანი პერიოდი მოჰყვა. საბოლოოდ სასანიანებმა აღადგინეს ალბანური მონარქია და მეფედ ვაჩაგანი დასვეს, რომელიც ვაჩეს ძმა და მეფე იეზდიგერდის ვაჟი იყო.

V საუკუნის დამლევს ალბანეთის მმართველი ძველი სამეფო დინასტია პართიელი მთავრების, მიჰრანიდების საგვარეულომ ჩაანაცვლა. ისინი თავს სასანიანთა შთამომავლებად აცხადებდნენ და მიიღეს არანშაჰის (იგივეა, რაც არანის შაჰი, რაც ირანულად ალბანეთის მეფეს ნიშნავს) წოდება. დინასტიამ სახელი მისი დამაარსებლის, მეფე მიჰრანის პატივსაცემად მიიღო. აღსანიშნავია, რომ მიჰრანიდებმა სამეფო ძალაუფლება 821-22 წლებამდე, ანუ მუსლიმთა ბატონობისასაც შეინარჩუნეს.

VI-VII საუკუნეებში ალბანეთი სასანიანების, ბიზანტიისა და ხაზარების საბრძოლო პოლიგონად იქცა. მესამე პერსო-თურქული ომისას ხაზარები შეიჭრნენ ალბანეთში და მათმა ლიდერმა თავი ალბანეთის ბატონად გამოაცხადა. მოგვიანებით იგი სპარსელებმა დაამხეს და ისევ ადგილობრივი ძალაუფლება აღადგინეს. ალბანელი მონარქები მმართველობას სასანიანებისათვის ხარკის ხდით ინარჩუნებდნენ. მას შემდეგ, რაც არაბებმა სასანიანთა სპარსეთი დაიპყრეს და ისლამზე მოაქციეს, ალბანეთიც მათ დაექვემდებარა და დაიწყო ისლამის გავრცელება.

## ლიტერატურა 
* Chaumont, M. L. (1985). "Albania". Encyclopaedia Iranica, Vol. I, Fasc. 8. pp. 806–810.
* Gadjiev, Murtazali (2017). Construction Activities of Kavād I in Caucasian Albania. Brill. pp. 121–131.
* Gadjiev, Murtazali (2020). "The Chronology of the Arsacid Albanians". Gorgias Press: 29–35.
* Toumanoff, C. (1986). "Arsacids vii. The Arsacid dynasty of Armenia". Encyclopaedia Iranica, Vol. II, Fasc. 5. pp. 543–546.
* Wiesehöfer, Josef (2001). Ancient Persia. Translated by Azodi, Azizeh. I.B. Tauris. ISBN 978-1-86064-675-1.
## სქოლიო 
კატეგორია:კავკასიის ალბანეთი
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:ირანის ისტორია
სერგეი მელიკოვი

**სერგეი ალიმოვიჩ მელიკოვი** (; დ. 12 სექტემბერი, 1965, მოსკოვის ოლქი, საბჭოთა კავშირი) ― რუსი, ეთნიკურად ლეზგი პოლიტიკოსი და სამხედრო ლიდერი, დაღესტნის რესპუბლიკის მეთაურის როლის შემსრულებელი 2020 წლის 5 ოქტომბრიდან, ხოლო ოფიციალური მეთაური 2021 წლის 14 ოქტომბრიდან. 

## ბიოგრაფია 
სერგეი მელიკოვი დაიბადა 1965 წლის 12 სექტემბერს ორეხოვო-ზუიევოში, მოსკოვის ოლქში. 

1986 წელს მელიკოვმა დაამთავრა სარუტოვის უმაღლესი სამხედრო სარდლობის შინაგანი ძალების წითელი დროშის სკოლა, მზვერავის სპეციალობით. სარატოვის სამხედრო სკოლის დამთავრების შემდეგ იგი სამხედრო სამსახურში წავიდა ოფიცრის ჩინით უკრაინასა და მოლდოვაში, სადაც იგი ლვოვსა და ოდესაში მსახურობდა. მელიკოვი მალევე გახდა კომუნისტური პარტიის წევრიც.

1994-1996 წლებში მელიკოვი ჩეჩნეთის პირველ ომში მსახურობდა. 2020 წლის 5 ოქტომბერს ეს უფლებამოსილება შეუწყდა, რადგან პრეზიდენტ ვლადიმერ პუტინის ბრძანებულებით, იგი დაღესტნის რესპუბლიკის მოვალეობის შემსრულებლად დაინიშნა. 

2021 წლის 14 ოქტომბრიდან სერგეი მელიკოვი დაღესტნის რესპუბლიკის რიგით მე-5 მეთაური გახდა.

## ოჯახი 
მელიკოვი ეთნიკურად ლეზგია. მამამისი, ალიმ ნურ-მაგომედოვიჩი (1932-2012), კოლონელი და ბრიგადის კომანდირი იყო, ხოლო დედამისი, ტატიანა ნიკოლაევნა, პროფესიით მასწავლებელი იყო. მისი უფროსი ძმა, მიხეილი (დ. 1958), მაიორ-გენერალია.

სერგეის მეუღლე, გალინა ანატოლიევნა მელიკოვა, სამხედრო ექიმია. ცოლის პირველი ქორწინებიდან სერგეი მელიკოვს გერიც ჰყავდა, დიმიტრი ალექსანდროვიჩ სერკოვი (1981-2007), რომელიც სამხედრო მისიისას გარდაიცვალა. ამის გამო 2007 წლის დეკემბერში სერკოვს რუსეთის ფედერაციამ გმირის წოდება მიანიჭა. თავად სერგეის კი მეუღლისაგან ერთი ვაჟი ჰყავს, მიხეილი, რომელმაც 2018 წელს დაამთავრა სამხედრო სასწავლებელი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:დაღესტნის რესპუბლიკის მეთაურები
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანდრანიკ კარაპეტიანი

**ანდრანიკ ჰამლეტის ძე კარაპეტიანი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1995, სამახარი, სომხეთი — სომეხი ძალოსანი 77 კგ-მდე წონით კატეგორიაში. ევროპის ჩემპიონი, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონატების პრიზიორი.

## ბიოგრაფია
ანდრანიკ კარაპეტიანი დაიბადა 1995 წლის 15 დეკემბერს, სომხეთის სოფელ სამახარში. 2011 წელს კარაპეტიანმა მსოფლიოსა და ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატების ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა 69 კგ-მდე კატეგორიაში. მომდევნო წელს ანდრანიკ კარაპეტიანმა გააუმჯობესა შედეგი, გახდა მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონი ახალგაზრდებს შორის 77 კგ-მდე კატეგორიაში.

2013 წლის 11 აპრილს ანდრანიკ კარაპეტიანი დისკვალიფიცირებული იქნა 2 წლით მას შემდეგ, რაც სპორტსმენის დოპინგის ტესტმა დადებითი პასუხი აჩვენა მეთილტესტოსტერონზე..

დისკვალიფიკაციის მოხდის შემდეგ კარაპეტიანი სპორტს დაუბრუნდა და თბილისში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე კარგად გამოვიდა. მოახერხა თავის კატეგორიაში ბრინჯაოს მედლის მოპოვება.

ჰიუსტონში 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ანდრანიკ კარაპეტიანმა მეოთხე ადგილი დაიკავა, თუმცა ჩრდილოეთ კორეელი ძალოსნის კიმ კვან-სუნგის დოპინგისთვის დისკვალიფიკაციის შედეგად ბრინჯაოს მედალი კარაპეტიანს გადაეცა.

2016 წელს კარაპეტიანი 77 კგ-მდე კატეგორიაში ევროპის ჩემპიონი გახდა და რიო-დე-ჟანეიროში ოლიმპიური მედლის ერთ-ერთი პრეტენდენტი იყო, მაგრამ ვარჯიშის დროს სპორტსმენმა საშინელი ტრავმა მიიღო. წვერის წარუმატებლად დაწევა, სპორტსმენის იდაყვის სახსარი საპირისპირო მიმართულებით გადატრიალდა.

2019 წლის სექტემბერში, პატაიაში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე, ანდრანიკმა, 81 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა აკვრაში (168 კგ). შტანგის დაჭერისას მან წონის დაძლევა ვერ მოახერხა.

2021 წლის აპრილში, მოსკოვში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე, 89 კგ-მდე წონით კატეგორიაში, ანდრანიკმა 365 კილოგრამით მესამე ადგილი დაიკავა და ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედალოსანი გახდა. აკვრაში მან ბრინჯაოს მედალი 170 კგ-ით მოიპოვა. 2017 წელს ტაიპეიში გამართულ ზაფხულის უნივერსიადაზე კარაპეტიანმა 85 კგ წონით კატეგორიაში მოახერხა ვერცხლის მედლის მოპოვება. ორჭიდში დაძლია 364 კგ და ერთი კილოგრამის სხვაობით ჩამორჩა პირველ ადგილზე გასულ ყაზახ ძალოსანს, დენის ულანოვს, რომელმაც ორჭიდის ჯამში 365 კგ დაძლია.

## რესურსები ინტერნეტში
* IWF 

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ძალოსნები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვუგარ ალეკპეროვი

**ვუგარ ალეკპეროვი** (დ. 5 იანვარი, 1981) — აზერბაიჯანელი მოკრივე და დამსახურებული მწვრთნელი. ვუგარ ალაკბაროვმა 2000 წელს ავსტრალიაში, სიდნეიში 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. ის ასევე შევიდა ისტორიაში, როგორც პირველი აზერბაიჯანის პირველი წარმომადგენელი, რომელმაც ოლიმპიურ თამაშებზე მედალი მოიპოვა. XXVII ზაფხულის ოლიმპიური თამაშებზე მიღწეული შედეგებისთვის მიენიჭა მედალი „პროგრესი“.

## ბიოგრაფია 
ვუგარ ალეკპეროვი დაიბადა 1981 წლის 5 იანვარს ქალაქ მინგეჩაურში, აზერბაიჯანის დასავლეთით. 1994 წელს აკადემიურ ნიჩბოსნობაში ვუგარ ალაკბაროვმა აზერბაიჯანის ჩემპიონატი მოიგო. ერთი წლის შემდეგ ალაკბაროვმა მწვრთნელ რაშიდ მამედოვის ხელმძღვანელობით დაიწყო კრივში ვარჯიში და 1996 წლის აზერბაიჯანის ჩემპიონატზე ოქროს მედალი მოიპოვა. ალაკბაროვმა დაამთავრა მინგეჩაურის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი 2000 წელს და ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტი 2005 წელს.

### 2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები 
2000 წლის სიდნეიში, ავსტრალიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე 75 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინაჯოს მედალი. 1/32 ფინალში ანგარიშით 12:7 დაამარცხა დომინიკელთა რესპუბლიკის წარმომადგენელი ჯერსონ რაველო. 1/8 ფინალში დაამარცხა ავსტრალიერი პაულ მილერი. მეოთხედფინალში მისი მეტოქე იყო თურქი აქინ ქულოღლუ, რომელიც ანგარიშით 18:8 დაამარცხა. ნახევარფინალში დამარცხდა თამაშების მომავალ ჩემპიონთან, კუბელ ხორხე გუტიერესთან, ანგარიშით 9:19.  2000 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ნაჩვენები შედეგებისათვის აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის გადაწყვეტილებით დაჯილდოებული იქნა მედლით „პროგრესი“.

### 2004 წლის ათენის ოლიმპიური თამაშები
2004 წელს იასპარეზა საბერძნეთის დედაქალაქ ათენში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. 1/16 ფინალში დაამარცხა ბერძენი მოკრივე სპირიდონ კლადოუხასი, ანგარიშით 18:14. 1/8 ფინალში დისკვალიფიცირებული იქნა სირიელ ნასირ ალ-შამისთან შეხვედრაში. 

### პატიმრობა 
ვუგარ ალეკპეროვი 2008 წლის 16 მაისს დაკავებული იქნა შინაგან საქმეთა სამინისტროს ორგანიზებულ დანაშაულთან ბრძოლის მთავარი დეპარტამენტის თანამშრომლების მიერ. სისხლის სამართლის კოდექსის 182.3.2 მუხლი (გამოძალვა ძალადობის გამოყენებით), რომლითაც ვუგარს ბრალი წაუყენეს, გადაკვალიფიცირდა 322.2 მუხლზე (თვითნებობა (იგივე ქმედება ჩადენილი ძალადობის გამოყენებით ან მისი გამოყენების მუქარით) და შესაბამისად. ამ მუხლით ალაკპეროვს მიესაჯა 3 თვითა და 23 დღით თავისუფლების აღკვეთა. საპატიმრო დაწესებულება დატოვა 2008 წლის 10 სექტემბერს. ბრალად ედებოდა ბიზნესმენი კამრან გულიევისგან 10 000 აშშ დოლარის გამოძალვის მცდელობა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* sports-reference.com 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანაჰიტ ავანესიანი

**ანაჰიტ ავანესიანი** (; დ. 21 მარტი, 1981) — სომეხი იურისტი, პოლიტიკოსი, თანამდებობის პირი. სომხეთის ჯანდაცვის მინისტრი 2021 წლის იანვრიდან. მანამდე ის იყო იურისტი სომხეთის სომხეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროსა და ფარმაცევტულ ინდუსტრიაში.

## განათლება 
ანაჰიტ ავანესიანი 1997 წელს ჩაირიცხა ერევნის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, საიდანაც 2000 წელს მიიღო მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხი სამოქალაქო სამართალში. მან განაგრძო სწავლა სომხეთის ამერიკულ უნივერსიტეტში და დაამთავრა სამართლის სამაგისტრო პროგრამა. გარდა ამისა, 2002-2004 წლებში ავანესიანი მონაწილეობდა ლიდერობის განვითარების ცენტრის ლიდერობის პროგრამებში ტრანს კავკასიისა და სამხრეთ კავკასიის ახალგაზრდა ქალთა ლიდერობის პროგრამაში. 2003 წელს იგი ევროპის საბჭოს შტაბ-ბინაში, სტრასბურგში გაეცნო ევროპის საბჭოს სტრუქტურას და ფუნქციებს. 2005 წლიდან 2015 წლამდე იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია „Democracy Today“-ის იურისტი. 2017-2018 წლებში იყო შპს „აბოვიან 39“-ის დირექტორი. 2021 წლის იანვარში ანაჰიტმა თანამდებობაზე ჩაანაცვლა ჯანდაცვის მინისტრი არსენ ტონოიანი, რომელიც იყო „სამოქალაქო ხელშეკრულების“ წევრი. როგორც სომხეთის რესპუბლიკის ამჟმინდელი ჯანდაცვის მინისტრი, ანაჰიტ ავანესიანი არის მთავარი პიროვნება Covid-19-ის პანდემიის წინააღმდეგ ბრძოლაში.

## პირადი ცხოვრება 
ანაჰიტ ავანესიანს ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია სომხეთის მთავრობის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები