open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1182

## მოვლენები 
* კანუტ VI დანიის მეფედ აკურთხეს.
* პოლონეთის პარლამენტის პირველი სეიმი შეიკრიბა ლეცზიცაში.
* ფილიპ II-მ პარიზიდან ებრაელები განდევნა.
* მარონიტებმა რომის კათოლიკურ ეკლესიასთან კავშირი აღადგინეს.
* ლათინელების ხოცვა კონსტანტინოპოლში.
* უნგრეთის მეფე ბელა III ბელგრადს იღებს.
* ჩინგიზ ყაენი შეიპყრეს და გალიით მოწინააღმდეგეთა ბანაკში გადაიყვანეს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1181

## მოვლენები 
* ჯაიავარმან VII ამარცხებს ჩამს და ხმერების სამეფოს მმართველი ხდება.
* 1 სექტემბერი : პაპი ლუციუს III ცვლის ალექსანდრე III-ს, როგორც 171-ე პაპი.
* ჩინელი და იაპონელი ასტრონომები სუპერნოვას აკვირდებიან. ის გამოჩნდა კასიოპეას თანავარსკვლავედში და 185 დღე ანათებდა.
* იოვას ერა დაიწყო იაპონიაში.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 3 აგვისტო : ალექსანდრე III — რომის პაპი
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1177

## მოვლენები 
* გიორგი III-ის წინააღმდეგ დაიწყო ამბოხება ამირსპასალარ ივანე ორბელის მეთაურობით.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* აგვისტო : ფილიპ შვაბიელი — გერმანიის მეფე (გ. 1208)
* აგვისტო : ბალდუინ V იერუსალიმელი — იერუსალიმის სამეფო

### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1185

## მოვლენები 
*სანშუ I გახდა პორტუგალიის მეფე.
* თამარის ქორწინება გიორგი რუსზე

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 23 აპრილი : აფონსუ II სქელი - პორტუგალიის მეფე
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 16 მარტი : ბალდუინ IV იერუსალიმელი — იერუსალიმის მეფე

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
* 6 დეკემბერი : აფონსუ I  – პორტუგალიის  მეფე.
### თარიღი უცნობია 
*
1190

## მოვლენები 
*16 მარტი : ჯვაროსნებმა იორკის ებრაელთა ხოცვას დაიწყეს.
*19 ნოემბერი : ტევტონური ორდენი დაარსდა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*უილიამ III — სიცილიის მეფე (გ. 1198)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
*10 ივნისი : ფრედერიკ I — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (დ. 1122)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1194

## მოვლენები 
*29 ივნისი : სვერი ნორვეგიის მეფედ აკურთხეს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*26 დეკემბერი : ფრედერიკ II — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (გ. 1250)
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*5 მაისი : კაზიმიეჟ II — პოლონეთის მეფე (დ. 1138)
### ივნისი 
* 27 ივნისი : სანჩო VI — ნავარის მეფე
* 18 ივნისი : გი დე ლუზინიანი — იერუსალიმისა და კვიპროსის მეფე

### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1192

## მოვლენები 
*21 აგვისტო : იაპონიაში მინამოტო იორიტომოს მიენიჭა სიოგუნის წოდება.
*9 ოქტომბერი : დასრულდა მესამე ჯვაროსნული ლაშქრობა.
*ინგლისის მეფე რიჩარდ I დატყვევებული იქნა ავსტრიის ჰერცოგი ლეოპოლდ V-ის მიერ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*გიორგი IV ლაშა — საქართველოს მეფე, თამარ მეფის და დავით სოსლანის ძე (გ. 1223)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 28 აპრილი : კონრად მონტფერატელი — იერუსალიმის მეფე

### მაისი 
*8 მაისი : ოტოკარ IV — შტაიერმარკის მარკგრაფის ოტოკარ III-ის ვაჟი და მემკვიდრე (დ. 1163)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1187

## მოვლენები 
* 25 ოქტომბერი : გრიგოლ VIII ხდება რომის პაპი
* 19 დეკემბერი :  კლემენტ III ხდება რომის პაპი

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*5 სექტემბერი : ლუი VIII — საფრანგეთის მეფე (გ. 1226)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*6 მაისი : რუბენ III — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეცხრე ლორდი (დ. 1145)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1199

## მოვლენები 
* 6 აპრილი : რიჩარდ ლომგული სასიკვდილოდ დაიჭრა გიდომარის წინააღმდეგ ბრძოლის დროს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 5 აგვისტო : ფერნანდო III – კასტილიის მეფე.
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 6 აპრილი : რიჩარდ I – ინგლისის მეფე 1189–1199 წლებში.
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
მეტროპოლიტენი

[thumb|300px|right|[მოსკოვის მეტროს ერთ-ერთი სადგური.]]
**მეტროპოლიტენი**, შემოკლებით **მეტრო** — რელსებიანი საქალაქო ტრანსპორტის ნაირსახეობაა, რომლის გზები განლაგებულია ქუჩებისგან განცალკევებით, როგორც წესი, მიწისქვეშ. მატარებელთა მოძრაობა მეტროში რეგულარულია, განრიგის მიხედვით. ტრანსპორტის ეს სახეობა გამოირჩევა მაღალი წარმადობით. მას საშუალოდ საათში 50-60 ათასი ადამიანის გადაყვანა შეუძლია. ქალაქებში ჩამოყალიბებული ქუჩების სისტემით, მეტრო როგორც წესი მიწისქვეშაა განლაგებული და მხოლოდ რამდენიმე სადგური თუ ამოდის მიწისზევით. თითო მატარებელი 4-8 ვაგონს ატარებს. გვირაბის დიამეტრი 5-6 მეტრს შეადგენს. სადგურების პლატფორმები სიგრძეში 160 მეტრს არ აღემატება, სიგანეში კი 16 მ-ს. მეტროპოლიტენის ხაზის ერთი კილომეტრის გაყვანა საშუალოდ 50 მილიონ აშშ-ის დოლარამდე ჯდება. მეტროპოლიტენის სიდიდე მერყეობს 2-კმ-იანი ხაზით ისრაელის ქალაქ ჰაიფაში და ნიუ-იორკის მიწისქვეშა მეტროს სისტემით, რომლის საერთო სიგრძე 1300 კმ-ს აღემატება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## ლიტერატურა 
*  Mark Ovenden: *Metro Maps of the world.* Capital Transport, London 2005, ISBN 1-85414-272-0
*  Paul Garbutt: *World metro systems.* Capital Transport, London 1997, ISBN 1-85414-191-0 
*  W. J. Hinkel, K. Treiber, G. Valenta und H. Liebsch: *gestern-heute-morgen – U-Bahnen von 1863 bis 2010.* Schmid Verlag, Wien 2004, ISBN 3-900607-44-3.
*  Straßenbahn Magazin: *U-Bahnen.* Geramond Verlag, München 2004, 1, ISBN 3-89724-201-X.
ნატრიუმის ქლორიდი

**ნატრიუმის ქლორიდი** — არაორგანული ქიმიური ნივთიერება ასევე ცნობილი როგორც **მარილი** (თუმცა ზღვის მარილი ასევე შეიცავს სხვა მარილებსაც). მისი ქიმიური ფორმულაა **NaCl**. არის უფერო კრისტალური იონური ნივთიერება ბუნებაში გავრცელებულია ქვამარილის სახით. ქლორისა და ნატრიუმის იონების ფარდობა 1:1-ზეა. 22,99 და 35,45 გ/მოლი მოლური მასებით, 100 გრამი NaCl შეიცავს 39,34 გრამ Na- ს და 60,66 გრამ Cl-ს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*სუფრის მარილი

## სქოლიო
კატეგორია:ნატრიუმი
კატეგორია:ქლორიდები
კატეგორია:მარილები
ნილოსი

**ნილოსი** (არაბ. النيل‎ - ელ-ბაჰრ; ლათ. Nilus, ბერძნ.Neilos) — მდინარე აფრიკაში. მიჩნეულია მსოფლიოს უგრძეს მდინარედ. წარმოიქმნება თეთრი ნილოსისა და ცისფერი ნილოსის შეერთებით. მდინარის სიგრძე კაგერას სათავიდან 6 853 კილომეტრია. აუზის ფართობი - 2870 ათასი კმ2. ჩაედინება ხმელთაშუა ზღვაში, შესართავთან წარმოქმნის საკმაოდ დიდ დელტას.

ნილოსის ჩრდილოეთი ნაწილი, სუდანიდან ეგვიპტეში გადასვლის შემდეგ, მთლიანად უდაბნოში მიედინება. სწორედ ნილოსზე იყო მთლიანად დამოკიდებული ძველი ეგვიპტის ცივილიზაცია. თანამედროვე ეგვიპტის ყველაზე დიდი ქალაქები სწორედ ნილოსის ამ ნაწილში მდებარეობს, ასუანის კაშხლის ჩრდილოეთით, ისტორიული, ძველი ეგვიპტის ძეგლების სიახლოვეს.

ძველი ეგვიპტელები ნილოსს *იტერუს* უწოდებდნენ, რაც  „დიდ მდინარეს“ ნიშნავდა. *(გამოსახულია იეროგლიფზე მარცხნივ)*

## გალერეა

Image:Nile riverboat, 1900.jpg|ეგვიპტე, 1900 წ.
Image:Nile.jpg|ხედი საკრუიზო გემიდან, ეგვიპტე
Image:Dhows on the Nile.jpg| ასუანის კაშხლის სიახლოვეს
Image:Felucca on the Nile in Cairo 2008-08-14.jpg|კაირო
Image:EternalNile.JPG|
Image:Africa11 016.jpg|ნილოსი უგანდაში
Image:Nile in Uganda - by Michael Shade.jpg| უგანდა

## მედია ფაილები

File:Nile-River1.ogg|
File:Nile-River-Cruise.ogv|

## რესურსები ინტერნეტში
*რას ეძახდნენ ნილოსს ძველი ეგვიპტელები? 
*ფაქტები ნილოსზე
*ნილოსისა და ამაზონის შედარება
*ინფორმაცია და ნილოსის რუკები 
*BBC - ამაზონი ნილოსზე გრძელია 

კატეგორია:აფრიკის მდინარეები
რაულ კასტრო

**რაულ მოდესტო კასტრო რუსი** (; დ. 3 ივნისი, 1931) — კუბის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტი და 2008 წლიდან ასევე კუბის მინისტრთა საბჭოს პრეზიდენტი. 1950-იან წლებში, რაულ კასტრო მის ძმასთან, ფიდელთან ერთად აჯანყებულთა სარდალი იყო, ძალაუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ კი ფიდელ კასტროს უმცროსი ძმა ახალი რეჟიმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ფიგურა გახდა და სხვადასხვა დროს მუშაობდა როგორც სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი, მინისტრთა საბჭოს ვიცე-პრეზიდენტი, კუბის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პოლიტბიურის ვიცე-მდივანი, შეიარაღებული ძალების მაქსიმუმ გენერალი. კუბის კონსტიტუციის 94-ე მუხლის თანახმად, სახელმწიფო საბჭოს პირველი ვიცე-პრეზიდენტი ითავსებს საპრეზიდენტო მოვალეობებს პრეზიდენტის ავადმყოფობის ან გარდაცვალების შემთხვევაში.

2006 წლის 31 ივლისს რაულ კასტრომ დროებით შეითავსა სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდენტის მოვალეობები ფიდელ კასტროს ავადმყოფობის გამო.

2008 წლის 24 თებერვალს, რაულ კასტრო ეროვნული ასამბლეის მიერ ოფიციალურად იქნა არჩეული პრეზიდენტად ფიდელ კასტროს შემდეგ.

2011 წლის 19 აპრილს, რაულ კასტრო კუბის კომუნისტური პარტიის მეექვსე ყრილობაზე მის პირველ მდივნად აირჩიეს, თუმცა მანამდე, თავისი ძმის მმართველობისას, 46 წლის განმავლობაში ის ამავე პარტიის მეორე მდივანი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* Raul Castro Stamps His Mark, *Havana Times*, 4 March 2009
* Who is Raul Castro, Cuba's new leader?,&nbsp; *Times Online*, 19 February 2008.
* Biography by CIDOB Foundation  (in Spanish)
* Speech by Raúl Castro on July 26, 2007 (English translation) , *Escambray Digital*, 27 July 2007.
* Cuban Armed Forces Review: Raúl Castro 
* "Cuba in transition"  in *Starbroek News*, 19 April 2007
* "Regime readies path for Raúl Castro's rise" by Frances Robles, *Miami Herald*, 14 July 2006.
* Raul Castro Books 
* *BBC* Profile: Raul Castro, 24 February 2008
* *Time Magazine:* Castro Family Values: Fidel vs. Raul  17 April 2008
* Photographs of Raul Castro, 1964 - Duke University Libraries Digital Collections 

კატეგორია:კუბის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:დაბადებული 3 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ისრაელის დროშა

right|thumb|300 pix|შეფარდება 7:10
**ისრაელის დროშა** თავდაპირველად შეიმუშავეს სიონისტური მოძრაობისთვის 1891 წელს. ვიზუალურად წააგავს *ტალითს* – ებრაულ სამლოცველო მოსასხამს. ცენტრში მოთავსებულია *მაგენ დავიდი* - ექვსკუთხედი, აგრეთვე ცნობილი როგორც *დავითის ვარსკვლავი* და *დავითის ფარი*. აღნიშნული დროშა 1897 წელს სიონისტური მოძრაობის პირველ კონგრესზე ოფიციალურად მიღებულ იქნა მოძრაობის სიმბოლოდ.

1948 წლის 28 ოქტომბერს ისრაელის დამოუკიდებლობის 5 თვისთავზე დროშას სახელმწიფო სტატუსი მიენიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Israeli Flag 

კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:ისრაელის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
დუნაი

**დუნაი** () — ყველაზე გრძელი მდინარე ევროკავშირის ტერიტორიაზე და მეორე მთელ ევროპაში ვოლგას შემდეგ. მისი შენაკადებიდან (270-მდე) 34 სანაოსნოა. როგორც ევროპის უმსხვილესი სამდინარო მაგისტრალი, დუნაი დიდ როლს ასრულებს ტვირთების გადაზიდვაში. მასზე აშენებულია რამდენიმე მსხვილი ჰესი, თუმცა დუნაის ჰიდროპოტენციალის დიდი ნაწილი ჯერ კიდევ გამოუყენებელია. მიედინება 10 სახელმწიფოს ტერიტორიაზე.

მდინარის სახელის ეტიმოლოგიის შესახებ რამდენიმე ვერსია არსებობს. პირველი უკავშირდება კელტურ სიტყვას *Danuvius*, რაც ჩქარ მდინარეს ნიშნავს (Danu — ჩქარი, vius — წყალი). სხვა ვერსიებით კი მდინარის სახელი წარმოიშვა ძველი სპარსული სიტყვიდან „დუ ნა“ (მიედინება აქ). საკუთრივ სიტყვის ფუძე უკავშირდება პროტო ინდო-ევროპულ სიტყვას **danu** რაც ითარგმნება როგორც მდინარე.

## ფიზიკური გეოგრაფია 
### სათავე 
მდინარე სათავეს იღებს გერმანიაში, შვარცვალდის მთიდან, ქალაქ დონაუეშინგენთან ახლოს, ზღვის დონიდან 678 მეტრზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Map of the Danube in English from Encarta 
* Danube watershed map and information from the World Resources Institute
* Danube Panorama Project 
* Danube and the sport of rowing
* Danube river image pool on Flickr
* Danube Tourist Commission 
* A Trip Down the Danube 
* Site dedicated to Danube 

კატეგორია:გერმანიის მდინარეები
კატეგორია:ავსტრიის მდინარეები
კატეგორია:სლოვაკეთის მდინარეები
კატეგორია:უნგრეთის მდინარეები
კატეგორია:ხორვატიის მდინარეები
კატეგორია:სერბეთის მდინარეები
კატეგორია:ბულგარეთის მდინარეები
კატეგორია:რუმინეთის მდინარეები
კატეგორია:მოლდოვის მდინარეები
კატეგორია:ოდესის ოლქის მდინარეები
მისისიპი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარ სახელს **მისისიპი** რამდენიმე მნიშვნელობა აქვს:

* მისისიპი — მდინარე აშშ-ში
* მისისიპი — აშშ-ის შტატი
ებრაული ენა

**ებრაული ენა** () — განეკუთვნება სემიტურ ენათა ქანაანურ ჯგუფს. ებრაული ენის უძველესი ძეგლებია: ბიბლია, ეპიგრაფიკული ძეგლები (გეზერის კალენდარი - ძვ. წ. X ს., შილოახის წარწერა - ძვ. წ. VII ს.), ოსტრაკა (სამარიიდან - ძვ. წ. VIII ს., ლახიშიდან - ძვ. წ. VI ს.), პალიმფსესტი იუდას უდაბნოდან (ძვ. წ. VIII - VII სს.), მონეტები, წარწერიანი საწონები. ძვ. წ. VI საუკუნემდე ებრაული ენა საერთო-სახალხო ენა იყო პალესტინაში, რის შემდეგაც დაიწყო მისი არამეიზაცია (პირველყოვლისა - ქალაქებში). ამ პერიოდში (ძვ. წ. XII-II სს.) ებრაული ენა ცნობილია როგორც *ბიბლიის ებრაული* ან *ძველი ებრაული*. ახ. წ. III საუკუნემდე ებრაული ენა ჯერ კიდევ იხმარებოდა სოფლის მოსახლეობაში; ქალაქად მას იყენებდნენ მხოლოდ სწავლულები - რაბინები, რომლებაც შექმნეს „აკადემიური“ ლიტერატურა: ბიბლიის კომენტარები და ბიბლიური კანონების დამატებანი („მიშნა“, „თოსეფთა“, „მიდრაშები“). უფრო გვიან - იერუსალიმისა და ბაბილონის „თალმუდები“ (IV-V სს.), ბიბლიის ტექსტების კითხვის წესებისა და ვოკალიზაციის ნიშნების კრებული „მასორა“ (VI-VII სს.). ამ ლიტერატურის ენა ცნობილია როგორც *რაბინული ებრაული* ან *მიშნის ებრაული*. ძვ. წ. III - ახ. წ. II საუკუნეების ხანისაა იუდას უდაბნოში (ყუმრანისა და მურაბათის ხეობები) აღმოჩენილი გრაგნილები, ოსტრაკა, ასევე ნახალ-ხევერში ნაპოვნი კორესპონდენცია. ბიბლიის შემდგომი ებრაული ლიტერატურის ენა *საშუალო ებრაულადაა* ცნობილი. ამის შემდეგ იწყება *თანამედროვე ებრაულის* ხანა (ზოგჯერ მას უსწოროდ „ძველებრაულს“, „ივრითს“ უწოდებენ, რაც ებრაულად „ებრაულ ენას“ ნიშნავს). თანამედროვე ებრაული ენა გაცოცხლებული ბიბლიის ენაა, რომელზედაც XIX საუკუნის ბოლოდან სისტემატურად იქმნება ლიტერატურა (მხატვრული, სასწავლო, პერიოდიკა), ხოლო ისრაელის სახელმწიფოს შექმნის შემდეგ (1948) ამ სახელმწიფოს ოფიციალური ენაა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ებრაული დამწერლობა
* იდიში
* იდისტიკა
* იუდაიზმი
* იუდაისტიკა
* ებრაული ენის აკადემია

## დამხმარე სახელმძღვანელოები,  ქრესტომათიები, ლექსიკონები 
* წერეთელი, კონსტანტინე: **ბიბლიის ებრაული – Biblical hebrew**: გრამატიკა, ქრესტომათია, ლექსიკონი : სახელმძღვანელო / [რედ.: მ. გოცირიძე] - თბილისი  : თბილისის უნ-ტის გამ-ბა, 2001 - ეძღვნება საქართველოში ებრაელთა დამკვიდრების 2600 წლისთავს . ISBN 99928-58-37-0
* მალერი, ისრაელ: **ალეფბეთი: ებრაული ანბანი სხვადასხვა ასაკის ბავშვებისათვის** [მთარგმნ. გურამ ბათიაშვილი, მხატვ. მ. ჟერებჩევსკი] - თბილისი 2004
* **ებრაული ანთოლოგია** / პროექტის ავტ. სოსო ჯინჯიხაშვილი ; [შემდგ. ირმა აბაშიძე ; რედ. მამუკა ბუცხრიკიძე] - თბილისი  2008. შპს ჟურნ. "თბილისელები"

## ლიტერატურა
კატეგორია:სემიტური ენები
კატეგორია:ებრაული ენა
მისისიპი

**მისისიპი** () — მდინარე აშშ-ში, ერთ-ერთი უდიდესი მდინარე მსოფლიოში. მისი სიგრძეა 3 734 კმ. აუზის ფართობი კი 2 981 076 კმ².

მისისიპი სათავეს იღებს მინესოტას შტატში (ქ. მინეაპოლისი, ქ. სენტ-პოლი), კანადის საზღვართან ახლოს და მიედინება აშშ-ის შუაგულში. გაივლის უისკონსინის, აიოვას (ქ. დანევპორტი), ილინოისის, მისურის (ქ. სენტ-ლუისი), კენტუკის, ტენესის (ქ. მემფისი), არკანზასისა და მისისიპის შტატებს. მდინარის ბოლო მდებარეობს ლუიზიანას (ქ. ბატონ-რუჟი) შტატში, ნიუ-ორლეანის სამხრეთით და ჩაედინება მექსიკის ყურეში, სადაც ქმნის დიდ და ფართო დელტას.

მისისიპის ბევრი შენაკადი აქვს. მისი აუზი მოიცავს აშშ-ის დიდ ნაწილს. მდინარის რამდენიმე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდ. მინესოტა, მდ. უისკონსინი, მდ. ილინოისი, მდ. მისური, მდ. ოჰაიო, მდ. არკანზასი.

მისისიპი, აშშ-ის ისტორიაში, ტრანსპორტირების საშუალების უდიდეს როლს ასრულებდა. როდესაც აშშ-მა დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, მდინარე მისისიპიზე აშშ-ის დასავლეთ საზღვარი გადიოდა.

მისისიპის ბინადრებს დიდ საფრთხეს უქმნის  ქიმიკატები, რომელებიც ფერმებიდან ჩაედინება მდინარეში და მის შენაკადებში და რომლებიც შემდეგ მექსიკის ყურეში გროვდება.
 
მდინარე საზრდოობს წვიმის წყლით და თოვლის ნადნობით. გაზაფხულ-ზაფხულში ხშირია წყლის მატება. კატასტროფული წყალდიდობები იყო 1844, 1913, 1927, 1937, 1947, 1951, 1952 და 1965 წლებში. დაბალ დინებაში აშენებულია ჰიდროტექნიკური დამბები, მაგრამ ხანდახან მათაც არ შეუძლიათ დაიცვან მდინარესთან ახლოს მცხოვრები მოსახლეობა წყალდიდობისგან.

სახელწოდება Mississippi ადგილობრივი ამერიკელების ენაზე ნიშნავს „დიდ მდინარეს”, „წყლების მამას”.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე მისისიპი 
* მსოფლიოს უმთავრესი მდინარეების სიგრძეები 
* ფაქტები მისისიპზე

კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები
ანჩხო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ანჩხო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ანჩხო — მთა ამავე სახელწოდების ქედზე
* ანჩხო — უღელტეხილი ანჩხოს ქედზე
ანჩხო

**ანჩხო**, **ანჩხა** — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის შტოქედზე — ანჩხოს ქედზე, მდინარე ბზიფის მარჯვენა შენაკადის ბავიუს სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2697 მ. აგებულია ბაიოსური პირფირიტული ტუფებით. ფერდობები შემოსილია სოჭნარ-წიფლნარით, 1800-1930 მ-ის ზემოთ სუბალპური ლიხია, ხოლო უფრო მაღლა სუბალპური და ალპური მდელოები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
ანჩხოს უღელტეხილი

**ანჩხო**, *ანჩხა* — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთისა და სოხუმის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მდინარეების ბზიფისა და ლაშიფსის წყალგამყოფ ანჩხოს ქედზე. ზღვის დონიდან 2031 მ. საცალფეხო ბილიკით აკავშირებს მდინარე ბავიუს (ბზიფის მარჯვენა შენაკადი) ხეობას ლაშიფსის ხეობასთან.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
ანწლი (გვარი)

**ანწლი** () — ყვავილოვან მცენარეთა გვარი ადოქსასებრთა (ადრე ცხრატყავასებრთა) ოჯახისა. ბუჩქები ან მცირე ზომის ხეებია, იშვიათად კი მრავალწლოვანი ბალახები. ანწლის ფოთლები ფრთისებრია, მოპირისპირედ განლაგებული, ყვავილები ხუთწევრიანი, აქტინომორფული, ფარის ან ქოლგის მსგავსად შეკრებილი. ნაყოფი წვნიანი, შავი ან წითლი კენკრაა. გავრცელებულია ორივე ნახევარსფეროს ზომიერ და სუბტროპიკულ ზონებში (გარდა ცენტრალურ და სამხრეთ აფრიკისა). ცნობილია 40 სახეობა. მათ შორის საქართველოში 2 — დიდგულა (Sambucus nigra) და საკუთრივ ანწლი (Sambucus ebulus), რომელიც მყრალი ბალახოვანი მცენარეა. აქვს სწორი 0,5–1,5 მ სიმაღლის დაღარული ღერო, საგველასებრ ყვავილედებად შეკრებილი ყვავილები, მრგვალი შავი ნაყოფი. იზრდება ტყის სარტყელში - ფოთლოვან ტყეებში. ტყის პირებზე და სხვა ადგილებში, ზოგჯერ ქმნის რაყას. ყვავილი შეიცავს ეთეროვან ზეთს; ნაყენს მედიცინაში იყენებენ.

## გალერეა

ფაილი:ანწლი Sambucus ebulus Attich, Zwergholunder.JPG|ანწლი, *Sambucus ebulus*

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
*
სუფრის მარილი

მინი|მარილის დანალექი 
**სუფრის მარილი**  (NaCl, ასევე ეწოდება ქვამარილი) — სიცოცხლისთვის აუცილებელი მინერალი. მარილის არომატი განეკუთვნება ოთხ ძირითად გემოს. ის არის კარგი შემნახველი და ამიტომ ხშირად გამოიყენება საკვების კონსერვირებაში.

საოჯახო მოხმარებისთვის იწარმოება შემდეგი სახის მარილები: არარაფინირებული (როგორიცაა ზღვის მარილი), რაფინირებული და იოდიზებული მარილი. მარილი არის თეთრი, ღია ვარდისფერი ან ღია რუხი, კრისტალიზებული, მყარი სხეული. ის ძირითადად მიიღება ზღვის წყლიდან ან კლდის ნალექიდან. კლდის მარილს თავისი შემადგენლობის გამო შეიძლება დაჰკრავდეს ღია რუხი ფერი.

ქლორიდისა და ნატრიუმის იონები, მარილის ძირითადი შემადგენელი ნაწილები, ყველა ცოცხალი არსების, მათ შორის, ადამიანის, სიცოცხლისთვის აუცილებელია. მარილი არეგულირებს სხეულში წყლის მოცულობას. მინერალის ან თვით ნატრიუმის ქლორიდის ნაკლებობამ შეიძლება გამოიწვიოს მარილის მოთხოვნილება. თუმცა მარილის ჭარბად მოხმარება ზრდის ჯანმრთელობის პრობლემების ალბათობას, მათ შორის, მაღალწნევიანობას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მარილი. ისტორია და ფაქტები  

კატეგორია:კულინარია
1201

## მოვლენები 
* დაარსდა ქალაქი რიგა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
* 18 თებერვალი  : ნასირ ალ-დინ ტუსი — სპარსელი მეცნიერ-ენციკლოპედისტი  (გ. 1274)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
* 30 მაისი : თეობალდ I — ნავარის მეფე 1234–1253 წლებში.

### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1205

## მოვლენები 
*14 აპრილი : ადრიანოპოლის ბრძოლა

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*რადია — დელის სულთანი (გ. 1240)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
*1 აპრილი : ამორი II — იერუსალიმის მეფე (დ. 1145)
### მაისი 
*7 მაისი : ლასლო III — უნგრეთის მეფე
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1206

## მოვლენები 
* მონღოლთა ყრილობაზე თემუჩინს მონღოლთა მბრძანებლად აღიარებენ

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 19 მარტი  : გუიუქი — მონთოლთა დიდი ყაენი (1246–1248)  (გ. 1248)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბელა IV — უნგრეთის მეფე (გ. 1270)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1207

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*8 სექტემბერი : სანშუ II — პორტუგალიის მეფე (გ. 1248)
### ოქტომბერი 
*1 ოქტომბერი : ჰენრი III — ინგლისის მეფე (გ. 1272)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* კალოიანი (ბულგარეთი) — ბულგარეთის მეორე სამეფოს მეფე (დ. დაახლ. 1170).

### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1208

## მოვლენები 
*31 იანვარი : ლენის ბრძოლა — შვედებმა შემოჭრილი დანიელები დაამარცხეს და მეფე სვერკერი II ჩამოაგდეს.
*ჩინეთში სუნის დინასტიის დედაქალაქ ხანჯოუში დიდი ხანძარი მოხდა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
*2 თებერვალი : ხაიმე I დამპყრობელი — არაგონის მეფე (გ. 1276)

### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
*21 ივნისი : ფილიპ შვაბიელი — გერმანიის მეფე (დ. 1177)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1210

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* აფონსუ III - პორტუგალიის მეფე.

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
=

== თარიღი უცნობია ===
* კუტბ ად-დინ აიბაკი — დელის პირველი სულთანი

*
1211

## მოვლენები 
*მონღოლთა ჯარები ძინის დინასტიის ჩინეთში შეიჭრნენ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*იბნ-ხალიკანი — მუსლიმანი მეცნიერი (გ. 1282)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*იანვარი :ისააკ II ანგელოსი — ბიზანტიის იმპერატორი 
*ალექსი III — ბიზანტიის იმპერატორი
 

*
1213

## მოვლენები 
* დაიწყო მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობა

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
*
1212

## მოვლენები 
* აფონსუ II მმართველობის დასაწყისი.

## დაიბადნენ 
## გარდაიცვალნენ 
* 26 მარტი : სანშუ I – პორტუგალიის მეფე.

*
ანჩისხატის უბანი

**ანჩისხატის უბანი** — ძველი თბილისის ერთ-ერთი უბანი, მოიცავდა ანჩისხატის ეკლესიის მიდამოებს. ჩრდილოეთით საზღვრავდა ქალაქის გალავანი (ახლანდელი ბარათაშვილის ქუჩის გასწვრივ), აღმოსავლეთით — მტკვარი, სამხრეთით — მეფის სასახლე, ე. წ. ბატონის სასახლე (ახლანდელი ერეკლეს მოედანთან), დასავლეთით — ახლანდელი ავლევის ქუჩა. ქალაქში შესასვლელი ერთ-ერთი გზა ავანაანთ ხევზე (ახლანდელი ბარათაშვილისა და პუშკინის ქუჩები) გადებული ხიდით და „დაბლა კარის“ ანუ „წყლის კარის“ (ძველი თბილისის ერთ-ერთი კარი) გავლით პირველად ანჩისხატის უბანში შედიოდა.

„წყლის კარიდან“ ბატონის მოედნამდე მტკვრის პარალელურად მიდიოდა ქუჩა, რომელსაც ახლოს „წყლის კარის ქუჩას“ ეძახდნენ, ხოლო მის გაგრძელებას - „ანჩისხატის ქუჩას“ (ორივე ქუჩა ახლანდელი შავთელის ქუჩის ნაწილია). ეს ქუჩა წარმოადგენდა ანჩისხატის უბნის ცენტრალურ ნაწილს, სადაც ძირითადად ქართველი არისტოკრატია ცხოვრობდა XV-XVI საუკუნეებში ანჩისხატის ქუჩაზე მხოლოდ ბატონიშვილები ცხოვრობდნენ, XVII საუკუნიდან კი ამ რაიონში სხვა თავადებიც დასახლდნენ. XVIII საუკუნეში უბანში იყო მთავარეპისკოპოსის, მუხრანბატონების, ამილახვრების, არაგვის ერისთავების, ქსნის ერისთავების, ორბელიანების, ციციშვილების, გედევანიშვილების, გერმანოზაშვილების, აბაშიძეების და სხვათა სასახლეები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
კატეგორია:კრწანისის რაიონი
1216

## მოვლენები 
* დომინიკელთა ორდენის დაარსება.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 27 იანვარი ან 25 იანვარი :  ზაბელი — კილიკიის სომეხთა სამეფოს დედოფალი (1219–1252).  (გ. 1252)

### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1219

## მოვლენები 
*ჩინგიზ-ყაენმა ქ. ტაშკენტი გაანადგურა.
*დანიელებმა ქ. ტალინი დაიკავეს. ლეგენდის თანახმად ბრძოლის დროს ციდან ჩამოვარდა დანიის დროშა და დანიელების ბედი მოაბრუნა.
*დაფუძნდა ქ. ელ-მანსურა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*კრისტოფერ I — დანიის მეფე (გ. 1259)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ლევონ II — კილიკიის სომხეთის მეფე (დ. 1150)
* უილიამ მარშალი — პემბრუკის პირველი გრაფი.

*
1220

## მოვლენები 
* მონღოლების პირველი ლაშქრობა საქართველოში.
* მონღოლები ქალაქ ხუნანთან გამართულ ბრძოლაში ამარცხებენ ქართველებს.
* მდინარე ფანჯიშის ხეობაში გაიმართა ბრძოლა, რომელშიც ხვარაზმშაჰმა ჯალალედინმა სასტიკად დაამარცხა მონღოლები.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* მოჰამად ხორეზმშაჰი — ხვარაზმის გამგებელი.

*
1224

## მოვლენები 
* დაარსდა ნეაპოლის უნივერსიტეტი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
* 5  მარტი : კუნიგუნდა უნგრელი — რომის კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, პოლონეთის და ლიტვის მფარველი.  (გ. 1292)

### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* თომა აკვინელი – შუა საუკუნეების ფილოსოფოსი და ღვთისმეტყველი

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1223

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
* 18 იანვარი : გიორგი IV ლაშა — საქართველოს მეფე
### თებერვალი 
### მარტი 
* 25 მარტი : აფონსუ II სქელი — პორტუგალიის მეფე
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
* 14 ივლისი : ფილიპ II ოგიუსტი — საფრანგეთის მეფე
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1227

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ვილჰელმ ჰოლანდიელი — ჰოლანდიის გრაფი და გერმანიის მეფე

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 18 აგვისტო : ჩინგიზ-ყაენი — მონღოლი ყაენი, მონღოლთა იმპერიის დამაარსებელი
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ლეშეკ I — პოლონეთის სენიორჰერცოგი 1202-1227 წლებში
* მხარგრძელი, ივანე I — ქართველი დიდებული, ამირსპასალარ სარგისის ძე
* ჯუჩი — მონღოლთა სარდალი, ჩინგიზ-ყაენის უფროსი ვაჟი

*
1232

## მოვლენები 
* 15 ივნისი : კვიპროსის მეფე ჰენრი I-მა ფრედერიკ II-ის ჯარები დაამარცხა. 
* არაგონმა კუნძული ივისა აიღო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* მანფრედი — სიცილიის მეფე (გ. 1266)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* უილიამ III — სიცილიის მეფე (დ. 1190)

*
1234

## მოვლენები 
* სონის დინასტიის ჯარებმა და მონღოლებმა ბოლო მოუღეს ძინის დინასტიას.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* აბაღა-ყაენი — ილის სახანოს მმართველი (გ. 1282)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 31 აგვისტო : გო-ჰორიკავა — იაპონიის იმპერატორი (დ. 1212)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*  იბნ ალ-ასირი — არაბი ისტორიკოსი (დ. 1160)

*
1237

## მოვლენები 
*მონღოლებმა ქ. რიაზანი დაარბიეს.
*კონრად IV გერმანიის მეფე გახდა.
*ინგლისმა და შოტლანდიამ დადეს იორკის ხელშეკრულება და დაადგინეს საზღვარი ორ ქვეყანას შორის.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ანიეს დე ბურბონ-დამპიერი — ბურბონების სახლის წარმომადგენელი (გ. 1288)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
*17 დეკემბერი : ჯალალედინ რუმი — სპარსულენოვანი პოეტი
### თარიღი უცნობია 
*
1238

## მოვლენები 
*ტაილანდში დაფუძნდა სუქოტაის სამეფო.
*მონღოლებმა დაიკავეს მოსკოვი, რომელიც ჯერ კიდევ პატარა ქალაქი იყო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*მაგნუს VI — ნორვეგიის მეფე (გ. 1280)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* იოანე I — ტრაპიზონის იმპერატორი

*
1218

## მოვლენები 
*24 მაისი : მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა დაიწყო.
*ქ. ანისში მართლმადიდებელ სომეხ-ქართველ მოსახლეობასა და სამღვდელოებას შორის მომხდარი დიდი უთანხმოება მოაწესრიგა ეპიფანემ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*1 მაისი : რუდოლფ I — რომაელ-გერმანელთა მეფე (გ. 1291)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*მანუელ I — ტრაპიზონის იმპერიის მეოთხე იმპერატორი (გ. 1263)
*აბელი — დანიის მეფე (გ. 1252)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
*19 მაისი : ოტო IV — საღვთო რომის იმპერიის იმპერატორი (დ. 1175)
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
კარლ XIV

**ჟან ბატისტ ჟიულ ბერნადოტი** (ფრანგ. Jean-Baptiste Jules Bernadotte), შემდგომში **კარლ XIV იუჰანი** (შვედ. *Karl XIV Johan*); (დ. 26 იანვარი, 1763, პო, გასკონია, საფრანგეთი — გ. 8 მარტი 1844, სტოკჰოლმი) — საფრანგეთის მარშალი (1804), რევოლუციური და ნაპოლეონის ომების მონაწილე, შემდომში შვედეთის და ნორვეგიის მეფე, ბერნადოტების დინასტიის დამაარსებელი.

## სამხედრო კარიერა 1789 წლის რევოლუციამდე 
ბერნადოტი დაიბადა 1763 წლის 26 იანვარს საფრანგეთში, გასკონიის ქალაქ პოში. იგი ბეარნელი ადვოკატის ანრი ბერნადოტის მეხუთე შვილი იყო. 1780 წელს მამის გარდაცვალების შემდეგ ჟან–ბატისტმა გადაწყვიტა არ გაეგრძელებინა ოჯახური იურიდიული დინასტია.

იმავე წლის აგვისტოში მძიმე მატერიალური მდგომარეობის გამო იგი ჩაეწერა ბეარნის ქვეითთა სამეფო პოლკში, რომელიც სამსახურს გადიოდა, ძირითადად, საფრანგეთის კოლონიებსა და კუნძულებზე. ამიტომაც ამ პოლკს "საზღვაო" ეწოდებოდა.

ბერნადოტმა წელიწადნახევარი გაატარა კუნძულ კორსიკაზე, ნაპოლეონ ბონაპარტის მშობლიურ ქალაქ აიაჩოში, 1784 წლიდან კი მსახურობდა ქალაქ გრენობლში. როგორც მამაცმა ჯარისკაცმა და კარგმა მეფარიკავემ ჟან–ბატისტმა ყველა უფროსის კეთილგანწყობა მოიპოვა, თუმცა ლეიტანანტი ის მხოლოდ 1788 წელს გახდა. მეტის ოცნებაც კი შეუძლებელი იყო, საფრანგეთში ოფიცრის წოდება მხოლოდ თავად–აზნაურთა ოჯახების შვილებს ენიჭებოდა.

1788 წლის 7 ივნისს ბერნადოტმა მეფის ერთგულობა დაამტკიცა – გასცა ბრძანება ცეცხლი გაეხსნათ გრენობლის აჯანყების მონაწილეებისთვის.

## შვედეთის სამეფო ტახტი 
thumb|200px|კარლ XIV იუჰანის ძეგლი სტოკჰოლმში
ტრავასთან დატყვევებულ შვედ მეომრებთან ბერნადოტის ჰუმანურმა დამოკიდებულებამ მისი სახელი შვედეთში იმდენად პოპულარული გახადა, რომ შვედი მეფის კარლ XIII მიერ მოწვეულმა სახელმწიფო საბჭომ, რომელსაც ტახტის მემკვიდრე უნდა შეერჩია უშვილო მონარქისთვის, ერთსულოვნად გადაწყვიტა გვირგვინი ნაპოლეონის მარშალისთვის შეეთავაზებინა. ბერნადოტი დათანხმა. სანაცვლოდ მას ლუთერანობა უნდა მიეღო. 1810 წელს ნაპოლეონმა იგი გაათავისუფლა სამხედრო სამსახურიდან და უკვე 31 ოქტომბერს სტოკჰოლმში სახელმწიფო მოხელეთა წინაშე წარდგა, 5 ნოემბერს კი შვედეთის მეფემ იშვილა. ამ დროიდან ბერნადოტი რეგენტი გახდა, ფაქტობრივად კი – შვედეთის მმართველი.

1812 წელს მან შეწყვიტა საფრანგეთთან ყველანაირი ურთიერთობა და რუსეთის მოკავშირე გახდა. 1813–1814 წელს შვედეთის ჯარით ის თანამემამულეების წინააღმდეგ იბრძოდა მეექვსე ანტინაპოლეონურ კოალიციაში და დიდი წვლილი შეიტანა იმპერატორის დამარცხებაში.

1818 წელს შვედეთის სამეფო ტახტზე ავიდა კარლ XIV იუჰანის სახელით. ამგვარად იგი ბერნადოტების დინასტიის დამაარსებელი გახდა.

ჟან ბატისტ ბერნადოტი გარდაიცვალა 1844 წლის 8 მარტს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Royal House of Sweden and Royal House of Norway 
* Marshal Bernadotte

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:შვედეთის მეფეები
კატეგორია:ნორვეგიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1763
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1844
კატეგორია:გენერალისიმუსები
კატეგორია:ბერნადოტები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
1240

## მოვლენები 
*1240 წლისთვის მონღოლთა ხელში უკვე დასავლეთ ირანიც იყო.
*მდინარე ნევაზე გამართულ ბრძოლაში ალექსანდრემ, შვედთა ლაშქარი დაამარცხა, რისთვისაც ნეველი უწოდეს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* გერარდო სეგარელი – იტალიელი გლეხი, აპოსტოლიკების სექტის დამაარსებელი (გ. 1300).

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
* 11 აპრილი - ლიველინ დიდი, გვინედის მეფე
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1241

## მოვლენები 
*11 აპრილი : მოჰის ბრძოლა — ბათუ-ყაენმა და სუბთაიმ უნგრეთის მეფე ბელა IV დაამარცხეს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
*4 სექტემბერი : ალექსანდრე III — შოტლანდიის მეფე (გ. 1286)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
*28 მარტი : ვალდემარ II — დანიის მეფე
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
*22 აგვისტო : გრიგოლ IX — რომის პაპი 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*10 ნოემბერი : ცელესტინ IV — რომის პაპი
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*უგედეი — მონღოლთა ყაენი

*
1242

## მოვლენები 
* 5 აპრილი : ყინულზე ბრძოლა — ალექსანდრე ნეველის გამარჯვება ტევტონთა ორდენის წინააღმდეგ ბრძოლაში ჩუდის ტბაზე.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჩაღათა-ხანი — მონღოლი ხანი, ჩინგიზ-ყაენის მეორე შვილი

*
1243

## მოვლენები 
* 25 ივნისი : პაპი ინოკენტი IV ცვლის ცელესტინ IV-ს, როგორც 180-ე პაპი.
* 26 ივნისი : კოს-დაგის ბრძოლა : მონღოლები რუმის სელჯუკებს ამარცხებენ.
* კასტილია და ლეონი ქალაქ მურსიას ართმევს მავრებს.
* ქალაქ ბრნო დაარსდა დღევანდელი ჩეხეთის ტერიტორიაზე.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1247

## მოვლენები 
* აფონსუ III მმართველობის დასაწყისი; სანშუ II გააძევეს ტოლედოში.
* კოხტასთავის შეთქმულება.
* საქართველოში გამეფდნენ დავით VI ნარინი და დავით VII ულუ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1249

## მოვლენები 
*ფრანგმა ჯარებმა ეგვიპტის ქ. დუმიატი დაიკავეს.
*უნგრეთის დედაქალაქი ესტერგომიდან ბუდაში იქნა გადატანილი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*იოანე XXII — რომის პაპი (გ. 1334)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
*8 ივლისი : ალექსანდრე II — შოტლანდიის მეფე (დ. 1198)
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ალ-ნასავი — ხვარაზმშაჰთა დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენლის ჯალადედინის პირადი მდივანი (მუნში) და ისტორიკოსი

*
1252

## მოვლენები 
*ქ. სტოკჰოლმი დაფუძნდა ბირგერ იარლის მიერ.
*კრისტოფერ I დანიის მეფედ აკურთხეს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
*25 მარტი : კონრადინი — შვაბიის ჰერცოგი (გ. 1268)
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
*23 იანვარი : ზაბელი — კილიკიის სომხეთის დედოფალი
### თებერვალი 
*3 თებერვალი : სვიატოსლავ III — ნოვგოროდის მთავარი (დ. 1196)
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
*29 ივნისი : აბელი — დანიის მეფე (დ. 1218)
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1254

## მოვლენები 
* პორტუგალიაში კორტესების, სამეფო გენერალური ასამბლეის,  პირველი ოფიციალური შეკრება მოხდა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
* 15 სექტემბერი: მარკო პოლო —  იტალიელი ვაჭარი და მოგზაური (გ. 1324)
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1255

## მოვლენები 
*ბავარიის საჰერცოგო ზემო და ქვემო ბავარიად გაიყო.
*ლისაბონი პორტუგალიის სამეფოს დედაქალაქი გახდა.
*დაფუძნდა ქ. კენიგსბერგი.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ალბრეხტ I — საღვთო რომის იმპერიის ხელმწიფე (გ. 1308)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ბათო-ყაენი — მონღოლი ყაენი, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილი (დ. 1208)

*
1257

## მოვლენები 
*რობერ დე სორბონმა სორბონის კოლეგიატი (Collège de Sorbonne) დააფუძნა.
*კრაკოვს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
*14 ოქტომბერი : პრჟემისლ II — პოლონეთის მეფე (გ. 1296)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ულაღჩი — ოქროს ურდოს ყაენი

*
1236

## მოვლენები 
* თათარ-მონღოლები, ბათო-ყაენის მეთაურობით კიევის რუსეთის მიწებს შეესივნენ.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ვენ ტიანსიანი — ჩინეთის მხედართმთავარი (გ. 1282)
*ლევონ III — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე (გ. 1289)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1261

## მოვლენები 
* 15 აგვისტო: ლათინთა იმპერიის დამარცხების შემდეგ მიხეილ VIII პალეოლოგი შედის კონსტანტინოპოლში, რითაც აღდგა ბიზანტიის იმპერია.
* ეგვიპტის სულთანი ბეიბარსი ილხანთა ულუსის ჯარებს ამარცხებს.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
* 9 ოქტომბერი : დინიშ I — პორტუგალიის  მეფე (გ. 1325)
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*დანიელი — მოსკოვის დიდი მთავარი (გ. 1303)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1258

## მოვლენები 
* დაიწყო ბარონების ომი ინგლისში.
*  მონღოლთა ჯარები ბაღდადში შეიჭრნენ. მათ უკანასკნელი აბასიანი ხალიფა ალ–მუსთასიმი, საგვარეულოს ყველა წარმომადგენელთან ერთად, სიცოცხლეს გამოასალმეს. აბასიანთა დინასტიამ, რომელიც ხუთი საუკუნის მანძლზე სუნიტური ისლამის საყრდენად ითვლებოდა, არსებობა შეწყვიტა.
* ლიველინ გრაფიდის ძე უელსის პრინცი ხდება.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1262

## მოვლენები 
* ისლანდია ნორვეგიასთან გაერთიანებაში შევიდა და მმართველად აღიარა ნორვეგიის მეფე ჰააკონ IV.
* ადამ დე ლა ალმა პირველი ოპერეტა დაწერა.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
* 5 აგვისტო : ლასლო IV — უნგრეთის მეფე (გ. 1290)
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* როსტისლავ მიხეილის ძე — ნოვგოროდის, გალიჩის, ლუცკისა და ჩერნიგოვის მთავარი (დ. 1227)

*
1269

## მოვლენები 
*კარინტიის საჰერცოგო ჩეხეთის მმართველობაში შევიდა.
*მარინიდებმა დაასრულეს მაროკოს დაპყრობა. ბოლო მოეღო ალმოჰადების დინასტიას.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*ჰუან გუნვანი — ჩენელი ფერმწერი (გ. 1354)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*შვარნი — გალიციის თავადი, ლიტვის დიდი მთავარი

*
1272

## მოვლენები 
* აფონსუ III მავრებისაგან იბრუნებს ფარუს, ამით დასრულდა მავრების გაძევება პორტუგალიიდან.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
*16 ნოემბერი : ჰენრი III — ინგლისის მეფე (დ. 1207)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*
1273

## მოვლენები 
* 29 სექტემბერი : რუდოლფ I არჩეულ იქნა გერმანიის მეფედ.
* ბოჰემიის მეფე ოტაკარ II-მ ქ. ბრატისლავა აიღო.

## დაიბადნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* აბუ ალ-ფიდა — არაბი ისტორიკოსი, გეოგრაფი (გ. 1331)

## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
* ლუკა იერუსალიმელი — იერუსალიმის ჯვრის ქართული მონასტრის წინამძღვარი
* სუმბატ ლიპარიტის ძე ორბელი — საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე

*
1263

## მოვლენები 
## დაიბადნენ 
### იანვარი 
* 22 იანვარი  : იბნ თაიმია — მუსლიმი სწავლული, თეოლოგი.  (გ. 1328)

### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
## გარდაიცვალნენ 
### იანვარი 
### თებერვალი 
### მარტი 
### აპრილი 
### მაისი 
### ივნისი 
### ივლისი 
### აგვისტო 
### სექტემბერი 
### ოქტომბერი 
### ნოემბერი 
* 14 ნოემბერი : ალექსანდრე ნეველი — ნოგოროდის მთავარი, ვლადიმირის დიდი მთავარი (დ. დაახ. 1220)
### დეკემბერი 
### თარიღი უცნობია 
*