open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნარშახი

**აბუ ბაქრ მუჰამედ იბნ ჯაფარ ნარშახი** (ან ნარშაკი) (დაახლოებით 899–959), (  ) —   X საუკუნის სოღდელი ისტორიკოსი, ავტორი ისტორიული ნაშრომისა „ ბუხარას ისტორია “. ( *Tarikh-i Bukhara* ) დაწერა არაბულ ენაზე და წარუდგინა სამანიდების იმპერატორ ნუჰ I-ს 943 ან 944 წელს. წიგნში მოცემულია მნიშვნელოვანი ინფორმაცია ბუხარას შესახებ, რომელიც არ მოიძებნება სხვა თანამედროვე წყაროებში. ნარშახის შესახებ არაფერია ცნობილი, გარდა ამ  წიგნისა. 

## ბიოგრაფია 
ნარშახი დაიბადა ჰიჯრის კალენდრით 286 წელს (899 წ.) ბუხარას მიდამოებში მდებარე სოფელ ნარშახში და გარდაიცვალა 348 წლის (959 წლის გაზაფხული) საფარის თვეში (მუსლიმური კალენდრის მე-2 თვე). მისი ცხოვრების შესახებ პრაქტიკულად არ არსებობს ინფორმაცია, გარდა იმისა, რომ ის არის ავტორი წიგნისა"ბუხარას ისტორია", რომელიც  საჩუქრად წარუდგინა სამანიდების ემირს ნუჰ იბნ ნასრს 943 ან 944 წელს (332 წ. ჰიჯრით).

ნარშახი სოღდელი იყო.   მიუხედავად იმისა, რომ თავის დროზე სოღდის მჭიდროდ დასახლებულ ადგილებში სოღდური ენა ძირითადად სპარსულმა ჩაანაცვლა, სავარაუდოა, რომ  მაინც კარგად საუბრობდა სოღდურად. 

## ბუხარას ისტორია 
"ბუხარას ისტორია" (   დაიწერა არაბულ ენაზე 943-944 წლებში (სხვა წყაროების მიხედვით 948-949 წლებში).

*"ბუხარას ისტორია" (Tarikh-i Bukhara)* შედგენილი იყო მფარველისთვის, რომელიც მხარს უჭერდა სუნიტურ ისლამს ისმაილიზმის წინააღმდეგ. იგი დაიწერა სამანიდების აჯანყების დროს. 

ნარშახის ნაშრომი *Tarikh-i Buhara* არაერთხელ იქნა რედაქტირებული და შეცვლილი. 1128 წელს მე-12 საუკუნის ისტორიკოსმა  ქალაქ კუვას (ფერღანის ხეობა)  მკვიდრმა აბუ ნასრ კუბავმა, თარგმნა „ბუხარას ისტორია“ სპარსულ ენაზე. იგი  ითვლება ნარშახის „თანაავტორად“. კუბავმა შეამოკლა ორიგინალური ტექსტი და ასევე დაამატა დეტალები სამანიდების ეპოქის შესახებ 975 წლამდე. 1178 წელს ტექსტი კვლავ შეამოკლა და შეავსო მუჰამედ იბნ ზუფარმა, რომელმაც თხრობა XII საუკუნემდე დაიყვანა. მან თავისი ნაშრომი მიუძღვნა ბურხან ად-დინ ბუხარის, ბუხარის ჰანაფიტების მეთაურს და დიდგვაროვან ბურხანთა საგვარეულოს წარმომადგენელს. მოგვიანებით ტექსტი კვლავ დაამუშავა უცნობმა ავტორმა, რომელმაც დაამატა ინფორმაცია შემდგომი მოვლენების შესახებ, მაგალითად, ხორეზმშაჰ ალაადინ მუჰამედ II მიერ ბუხარას აღების შესახებ 1207 წელს და 1219 წელს მონღოლების მიერ ქალაქის დაპყრობის შესახებ.

თავის მხრივ, 1220 წელს აბუ ნასრ აჰმედმა შეავსო ნაშრომი ახალი მტკიცებულებებითა და ისტორიული მოვლენებით. ნაწარმოებმა ჩვენს დრომდე ამ გამოცემის სახით მოაღწია.

წიგნის  არაბულ ენაზე დაწერილი  ორიგინალი დაიკარგა და შემორჩენილია მხოლოდ სპარსული ვერსია, რომელიც სხვადასხვა ავტორების კრებულს წარმოადგენს.

ნარშახის ნამუშევარი პირველად გამოქვეყნდა 1892 წელს პარიზში ჩარლზ შეფერის მიერ  ორ ხელნაწერზე დაყრდნობით, ერთი მე-16 საუკუნით თარიღდება, მეორე — თანამედროვე პერიოდით.

1954 წელს ისტორიკოსმა რიჩარდ ნ. ფრაიმ თარგმნა წიგნი  ინგლისურად. 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 899
კატეგორია:გარდაცვლილი 959
კატეგორია:არაბი ისტორიკოსები
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:ტაჯიკეთის ისტორია
კატეგორია:სპარსელი ისტორიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
რიყიანის სამაროვანი

**რიყიანის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანთან. 1964 წელს სოფელში, ადგილ „რიყიანში“, სახლების მშენებლობის დროს დანგრეულა ქვის სამარხები. სამარხეული ინვენტარიდან შემორჩა: ბრინჯაოს ორი საყურე; საკიდის მარჯნის თავები ბროწეულის ყვავილის მოყვანილობისა: ბრინჯაოს საკინძის ღერო და რკინის სამაჯურის ნატეხი. ნივთები თარიღდება VI-VII საუკუნეებით.

2012 წელს გლდანში, II-IV მიკრორაიონების გასაყარზე, საქართველოს ეროვნული მუზეუმის ოთარ ლორთქიფანიძის არქეოლოგიის ცენტრის ექსპედიციამ (ხელმძღ. დავით მინდორაშვილი) გათხარა ქვის 7 სამარხი. ქვის სამარხები დამხრობილია აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე, მეტ-ნაკლები გადახრით. მკვეთრადაა გადახრილი  №3, 7 სამარხები.  სამარხებში დასვენებული იყო ერთი-ოთხი  მიცვალებული. ყველა დაეკრძალათ ქრისტიანულად – ზურგზე გაშოტილი, თავით დასავლეთით. მიცვალებულებს ხელები ელაგათ ტანის გასწვრივ ან მუცელზე. ადრე დაკრძალულთა ძვლები უკლებლივ ყველა, სამარხების ჩრდილოეთ კედელთანაა მიხვეტილი. №3, 4 სამარხებში მიცვალებული დაეკრძალათ სამარხის გვერდითი კედლის ახლოს ისე, რომ მომდევნო მიცვალებულისთვის სამარხის ერთი ნაწილი თავისუფალი ყოფილიყო. მსგავსი ფაქტი დასტურდება ვაშლიჯვარას სამაროვანზეც. საინტერესოა 4 სამარხი, სადაც მიცვალებულს მარჯვენა ფეხი გაჭიმული ჰქონდა, მარცხენა მუხლში მოხრილი. ამგვარად  დაკრძალულები გვხვდება აღმოსავლეთ საქართველოს ადრეული შუა საუკუნეების ზოგიერთ სამაროვანზე (მატანი, დაღეთი). №7. სამარხში ზურგზე დასვენებულ მიცვალებულს ფეხები მოხრილი ჰქონდა. მოხრილი ფეხების მიხედვით აქ წარმართული წესით დაკრძალვის ელემენტებთან უნდა გვქონდეს საქმე. ისევე, როგორც აღმოსავლეთ საქართველოს ადრეული შუა საუკუნეების არაერთი სამაროვნის მასალებით (სამთავრო. ვაშლიჯვარი, ბაჭყალა, იაღსარი, ქვემო ალევი და სხვ.). „რიყიანის“ სამაროვნის მასალებითაც ჩანს, რომ საზოგადოებაში ქრისტიანული წეს-ჩვეულებების გვერდით წარმართული რწმენა წარმოდგენები და მასთან დაკავშირებული ტრადიციები კვლავ დიდხანს იყო შემორჩენილი.

მცირერიცხოვანი ინვენტარიდან ერთი რკინის ცალპირლესული დანაა. დანარჩენი სამკაულია. რკინისა და ბრინჯაოს საკინძები მთლიანადსხმულია ან მძივებით შემკული. გვხვდება მთლიანადსხმული, ხელის გამოსახულებით შემკული საკინძიც. ბრინჯაოს ბეჭდის წრიული ფორმის ბუდეზე გამოსახულია რელიეფური წერტილებით შედგენილი ვარდული. მეორე ბეჭედი ვერცხლისაა. თვალბუდეში ჩასმულ გემაზე ამოკაწრულია სქემატურად გამოსახული ცხოველი. გამოსახულება თავისი სტილითა და შესრულების მანერით სასანურია. სამაროვანი თარიღდება VI-VII საუკუნეებით.

## ლიტერატურა
* მინდორაშვილი დ., საქართველოს არქეოლოგია, ტ. I, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი“, ბათუმი, 2014, გვ. 232-233.

კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
გრძელი თითების მიოტი

**გრძელ თითება მიოტი** ან **თაივანის გრძელთითიანი მიოტი** (*Myotis secundus*) — თაივანის ღამურის ენდემური სახეობა.

ის პირველად მეცნიერებმა აღმოაჩინეს 2003 წელს და აღწერილია 2015 წელს თაივანისა და აღმოსავლეთ ჩინეთის მიოტის ღამურების ფილოგენეტიკის კვლევაში. ითვლება, რომ ის ყველაზე მჭიდროდ არის დაკავშირებული რიუკიუს კუნძულების იანბარუს ულვაშიან ღამურასთან . მისი სპეციფიკური ეპითეტი, *secundus*, მიუთითებს, რომ იგი იყო მეორე (იმ დროისთვის) დაუხასიათებელი მიოტი*,* რომელიც ცნობილია ტაივანიდან, მეორე არის მოწითალო მიოტი, რომელიც მოგვიანებით აღწერილი იქნა *secundus-*თან ერთად. მიუხედავად მისი სახელისა, გრძელ თითება  არ არის განსაკუთრებით გამორჩეული სხვა მიოტის სახეობებთან შედარებით.

იგი გავრცელებულია მთელ თაივანში, ბინადრობს ტყიან ადგილებში როგორც მთებში, ისე აღმოსავლეთ დაბლობებში. ითვლება, რომ მას განსაკუთრებული საფრთხე არ ემუქრება და, შესაბამისად, კლასიფიცირებულია, როგორც მინიმალური საფრთის ქვეშ მყოფი, IUCN წითელი ნუსხის მიხედვით.

## სქოლიო
კატეგორია:სახეობები საფრთხის გარეშე
კატეგორია:აზიის ღამურები
ჰიკიმაიუ

მინი|მიკაკო ტოკუგავა, იოშინობუ ტოკუგავას ცოლი, **ჰიკიმაიუთი**
**ჰიკიმაიუ** () — ბუნებრივი წარბების მოცილებისა და შუბლზე ნაცხის მსგავსი წარბების მოხატვის პრაქტიკა პრემოდერნულ იაპონიაში, განსაკუთრებით, ჰეიანის პერიოდში (794–1185).

ჰიკი ნიშნავს „მოზიდვას“, მაიუ — „წარბებს“. არისტოკრატი ქალები წარბებს იცლიდნენ ან იპარსავდნენ და ახალს იხატავდნენ ფხვნილისებრი მელნით, სახელად ჰაიზუმი, რომელიც მზადდებოდა შირბახტის მურის ან რაფსის ზეთისგან.

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონიის ისტორია
კატეგორია:იაპონიის კულტურა
მარტყოფის აკლდამა

**მარტყოფის აკლდამა** — არქეოლოგიური ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ მარტყოფში, „მამა ანტონის“ მთის დასავლეთ ფერდზე, მარტყოფის მონასტრიდან 150 მეტრის დაშორებით. შემთხვევით აღმოჩნდა 1985 წელს მიწის სამუშაოების დროს. აკლდამა შეჭრილი იყო კლდოვან ქანში. 

გეგმით სწორკუთხაა (4,25 X 2,75 მ, სიმაღლე 2,25 მ). აღმოსავლეთი, დასავლეთ და სამხრეთი კედლები ნაგებია კლდის ფლეთილი ქვებით კირხსნარზე. აქვს თაღოვანი გადახურვა. თაღი ნაგებია უფრო თხელი ქვის ფილებით. შესასვლელი დასავლეთ კედელშია. აკლდამის ცენტრალურ ნაწილში მოწყობილი იყო დასაკრდძალავი კამერა (1,7 X 0,7 მ). კამერაში ჩადიოდა 2,4 მ სიგრძისა და 0,6 მ სიგანის დაქანებული ბილიკი. კამერის იატაკზე აღმოჩნდა 50-მდე მიცვალებულის ერთმანეთში არეული ჩონჩხი. მიუხედავად იმისა, შეიმჩნეოდა, რომ მიცვალებულთა დაკრძალვა ხდებოდა ქრისტიანული წესით — ზურგზე გაშოტილი, თავით დასავლეთით, მკერდზე გადაჯვარედინებული ხელებით. აკლდამაში აღმოჩენილი არქეოლოგიური მასალით, აგრეთვე დავით VIII-ის და ყაზან-ყაენის  მონეტების მიხედვით ჩანს, რომ აკლდამა XIII-XIV საუკუნეებშიც აკლდამა ფუნქციონირებდა.

აღწერილი აკლდამის გარდა აღმოსავლეთ საქართველოს  მთიანეთში ფართოდაა გავრცელებული ქვით ნაგები აკლდამები, რომელთა კედლები შიგნითაა თანდათან გადაწეული და ქმნიან ცრუ თაღს. ამგვარი აკლდამების ანალოგები ფართოდაა ცნობილი არაგვის აუზიდან, სადაც ისინი ძირითადად XI-XIV საუკუნეებით თარიღდება. მთაში აკლდამების მასიური გამოჩენა ბარიდან მთაში  ქრისტიანობის ფართოდ  გავრცელებას მიეწერება. ამის დასტურია ის ფაქტი, რომ აღმოსავლეთ საქართველოს მთიელები ამ სამარხ ნაგებობებს აკლდამებს უწოდებენ. აკლდამები ფართოდაა მთელს აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში: ხევში, ფშავ-ხევსურეთი, მთიულეთ-გუდამაყარში, თუშეთში და სხვ.

მრავალრიცხოვანი ინვენტარით ყურადღებას იმსახურებს აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთს სამაროვნები. მათგან აღსანიშნავია ხევსურეთის სოფ. ხახმატის მოდამოებში ნაწილობრივ შესწავლილი გორისყანის, ღელისკარის, სალიქოკოსა და ბალთანის სამაროვნები. სამარხთა ტიპებია: ქვის სამარხები, ამოშენებულკედლიანი სამარხები და აკლდამები. სამივე ტიპის სამარხი დამხრობილია აღმოსავლეთ-დასავლეთ ხაზზე. მათში ვხვდებით რამდენიმე ჩონჩხს. ბოლო მიცვალებული დაკრძალულია ზურგზე გაშოტილი, თავით დასავლეთით. ადრე დაკრძალულთა ძვლები სამარხის ბოლოში ან გვერდით კედელთანაა მიხვეტილი. სამარხებში ხშირად ჩნდება ნახშირი, რაც სამარხის ცეცხლით განწმენდის კვალი უნდა იყოს. ამ რიტუალს ხევსურეთში უკანასკნელ ხანებამდე ასრულებდნენ. ბარის თანადროული სამაროვნების უმრავლესობისგან განსხვავებით, ამ სამაროვნებზე მიცვალებულთათვის ნივთების ჩატანების წესი კვლავ გავრცელებული ყოფილა.

მიცვალებულთათვის ჩაუტანებიათ: ვერცხლის, ბრინჯაოს მინის სამკაულები; საყურეები, სამაჯურები, სასაფეთქლეები, ბეჭდები, რგოლები, ხვიები, მშვილდსაკინძები, მინის მძივები; საყოფაცხოვრებო და საბრძოლო დანიშნულების რკინის ნივთები — დანები, ჯაჭვის ჩაბალახის ფრაგმენტი, რკინის შუბისპირი. უფრო იშვიათია თიხის ჭურჭელი. ბალთანის სამაროვნის აკლდამაში ლითონის ნივთებთნ ერთად გვხვდება ჩალისფრად გამომწვარი ცალყურა სასმისი და წელში გამოყვანილი ჭრაქი. სამარხეული ინვენტარი თარიღდება XII-XIV საუკუნეებით.

## ლიტერატურა
* მინდორაშვილი დ., საქართველოს არქეოლოგია, ნაწილი II-III, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი“, ბათუმი, 2015, გვ. 116-117

კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბენ სიმონსი

**ბენჯამინ დეივიდ სიმონსი** (; დ. 20 ივლისი, 1996) — ავსტრალიელი პროფესიონალი კალათბურთელი, ბრუკლინ ნეტსის მოთამაშე ეროვნული საკალათბურთო ასოციაციაში (NBA). ერთი სეზონის განმავლობაში თამაშობდა ლსუ ტაიგერსში (კოლეჯებს შორის ჩემპიონატში), რის შემდეგაც ის შეიყვანეს სრულიად ამერიკის სიმბოლურ ნაკრებში და დაასახელეს USBWA-ის წლის ახალწვეულად. სიმონსი 2016 წლის NBA-ის დრაფტზე პირველი არჩევანით აირჩია ფილადელფია სიქსერსმა. მარჯვენა ფეხის ტრავმის გამო ერთი წლის გამოტოვების შემდეგ, ის 2018 წელს NBA-ის წლის ახალბედად დასახელდა და სამჯერ იქნა არჩეული NBA-ს ყველა ვარსკვლავის მატჩში. 2020-21 წლების სეზონის შემდეგ, სიქსერსთან თანამშრომლობაზე უარის თქმის გამო, ის ბრუკლინ ნეტსს გაუცვალეს. სიმონსი NBA-ს ისტორიაში ყველაზე მეტჯერ დაჯარიმებული მოთამაშეა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* LSU Tigers bio  
* gatorade.com profile
* Who is Ben Simmons? – ESPN

კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის მოთამაშეები
კატეგორია:ფილადელფია სიქსერსის მოთამაშეები
კატეგორია:ავსტრალიელი კალათბურთელები
კატეგორია:ბრუკლინ ნეტსის მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უილიამ სიუარდი

**უილიამ ჰენრი სიუარდი** ( ;  დ. 16 მაისი, 1801 — გ. 10 ოქტომბერი, 1872) — ამერიკელი პოლიტიკოსი, ნიუ-იორკის შტატის გუბერნატორი, 1861–1869 წლებში ეკავა აშშ-ის სახელმწიფო მდივნის თანამდებობა. ეწინააღმდეგებოდა მონათმფლობელობას, იყო რესპუბლიკური პარტიის გამოჩენილი წევრი. მონაწილეობდა ალასკის ტერიტორიის შესყიდვასთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში. 

დაიბადა 1801 წელს, ნიუ-იორკის შტატში. მამამისი ფერმერი იყო და ფლობდა მონებს. იურიდიული განათლების მიღების შემდეგ გადავიდა ცენტრალური ნიუ-იორკის ქალაქ ობურნში. 1830 წელს აირჩიეს ნიუ-იორკის სენატში. ოთხი წლის შემდეგ ვიგების პარტიამ გუბერნატორის კანდიდატად წარადგინა და გამარჯვებაც მოიპოვა. სიუარდი გუბერნატორად მეორედ, 1840 წელსაც აირჩიეს. თანამდებობაზე ყოფნის დროს რამდენიმე საკანონმდებლო ცვლილება განახორციელა, რითაც გააუმჯობესა ფერადკანიანი მოსახლეობის უფლებრივი მდგომარეობა. 

1849 წელს აირჩიეს აშშ-ის სენატში. მონათმფლობელობის საწინააღმდეგოდ მიმართული პროვოკაციული განცხადებების გამო სამხრეთის შტატებში ხალხის დიდი სიყვარულით არ სარგებლობდა. 1855 წელს ხელმეორედ აირჩიეს სენატში, შემდეგ კი გაწევრიანდა რესპუბლიკურ პარტიაში. მოგვიანებით, სიუარდი აბრაამ ლინკოლნის მიერ დაინიშნა სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე. 

სახელმწიფო მდივნის თანამდებობაზე იყო ენდრიუ ჯონსონის პრეზიდენტობის დროსაც, 1867 წელს მონაწილეობა მიიღო ალასკის შესყიდვასთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1801
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
კატეგორია:აშშ-ის სახელმწიფო მდივნები
კატეგორია:ნიუ-იორკის გუბერნატორები
70-იანი წლების შოუ

thumb|70-ანების შოუს ლოგო
**„70-იანი წლების შოუ“** ()— ამერიკული სატელევიზიო თინეიჯერული სიტკომი, რომელიც Fox-ზე გადიოდა1998 წლის 23 აგვისტოდან 2006 წლის 18 მაისამდე. სერიალი ასახავს ექვსი თინეიჯერის ცხოვრებას, ისინი ცხოვრობენ გამოგონილ ქალაქ პოინტ-პლეისში, ვისკონსინის შტატში, 1976–1979 წლებში. მთავარ როლებს ასრულებენ: ტოფერ გრეისი, მილა კუნისი, ეშტონ კაჩერი, დენი მასტერსონი, ლორა პრეპონი, ვილმერ ვალდერამა, ლიზა რობინ კელი, დებრა ჯო რაპი, კურტვუდ სმიტი, დონ სტარკი, ტომი ჩონგი და ტანია რობერტსი.

1999 წელს გადაცემა გადაკეთდა ITV-სათვის (გაერთიანებული სამეფო). ეწოდა *Days Like This* („ასეთი დღეები“)*,* იყენებდნენ თითქმის მთლიანად ორიგინალ სცენარს, მხოლოდ მცირედი ცვლილებები შეეხო კულტურულ რეალიებს. სერიალის გაგრძელება, „90-იანი წლების შოუ“, რომელიც ვითარდება 1995 წელს და ეხება „70-იანი წლების შოუს“ მთავარი გმირების შვილებს, Netflix-ზე გამოვიდა 2023 წლის 19 იანვარს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Casey Werner — That 70s Show

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები
კატეგორია:20th Century Fox Television-ის ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ბურატა

250პქ|მინი
**ბურატა** (, ) — იტალიური ძროხის რძის (ზოგჯერ კამეჩის) ყველი, რომელიც მზადდება მოცარელასა და ნაღებისგან. გარე გარსი მყარია, ხოლო შიგთავსი შეიცავს სტრაჩატელასა და შედედებულ ნაღებს, რაც მას უჩვეულო, რბილ ტექსტურას აძლევს. დამახასიათებელია აპულიისათვის.

## ისტორია 
არის სამხრეთიტალიური, აპულიური პროდუქტი. მზადდება ძროხის რძისგან, დვრიტასგან და ნაღებისგან. შესაძლოა შექმნილი იყოს დაახლოებით 1900 წელს, ძმები ბიანჩინოების (ლორენცო და ვინჩენცო) ფერმაში, ქალაქ ანდრიაში. უახლესმა ახალი ცნობებით, ლორენცო ბიანჩინომ პროდუქტი პირველად 1956 წელს შექმნა.

1950-იან წლებში ბურატა უფრო ფართოდ გახდა ხელმისაწვდომი, რადგან ზოგიერთმა ადგილობრივმა ყველის ქარხანამ მისი წარმოება დაიწყო. ფართო ქარხნული წარმოების დაწყების მიუხედავად, ბურატამ პრემიუმპროდუქტის სტატუსი შეინარჩუნა.

ბურატა ასევე იწარმოება შეერთებულ შტატებში, განსაკუთრებით — აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ქალაქების (სადაც ისტორიულად მრავალი იტალიელი ამერიკელი ცხოვრობს) ხელით დამზადებული ყველის მაღაზიებში. მიუხედავად ამისა, ორიგინალი „Burrata di Andria“ ევროკავშირსა და დიდ ბრიტანეთში რეგისტრირებულია როგორც დაცული გეოგრაფიული აღნიშვნა და ყველა ოპერაცია — ნედლეულის დამუშავებიდან მზა პროდუქტის წარმოებამდე — უნდა განხორციელდეს განსაზღვრულ გეოგრაფიულ რეგიონში — აპულიაში.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიური ყველი
ბრი

**ბრი** () — ძროხის რძისგან დამზადებული რბილი ყველი. სახელი ეწოდა საფრანგეთის  იმ რეგიონის პატივსაცემად, საიდაც შეიქმნა (დაახლოებით შეესაბამება სენა და მარნის თანამედროვე დეპარტამენტს). ყველი ღია ფერისაა, ოდნავ მონაცრისფრო ელფერით. აქვს თეთრი ობის ქერქი, რომელიც იჭმება; მისი გემო დიდწილად დამოკიდებულია გამოყენებული ინგრედიენტებსა და საწარმოო გარემოზე. ჰგავს კამემბერს, რომელიც საფრანგეთის სხვა რეგიონში შეიქმნა. ბრი ჩვეულებრივ შეიცავს 60-დან 75%-მდე ცხიმს, რაც ოდნავ აღემატება კამემბერის ცხიმიანობას.

„ბრი“ არის ყველის სტილი და მისი სახელწოდება დაცული არ არის, თუმცა ზოგიერთი რეგიონული სახეობა დაცულია.

## წარმოება 
მარცხნივ|მინი|235x235პქ| დაძველებული და ძალიან მძაფრი გემოს მქონე *ბრი ნუარი*
ბრი შეიძლება დამზადდეს ცხიმიანი ან ნახევრად უცხიმო რძისგან. ნედლ რძეში ამატებენ დვრიტს და მაქსიმუმ 37°C ტემპერატურამდე აცხელებენ. შემდეგ ყველს ათავსებენ ფორმებში, ზოგჯერ ტრადიციულ დახვრეტილ კუბებში, რომელსაც ეწოდება .  20 სანტიმეტრიანი ყალიბი ივსება ყველის რამდენიმე თხელი ფენით, რომელიც იწრიტება დაახლოებით 18 საათის განმავლობაში. შემდეგ ყველს ფორმებიდან იღებენ, ამარილებენ, უმატებენ ყველის კულტურებს (*Penicillium candidum*, *Penicillium camemberti*, ან *Brevibacterium linens*) და აძველებენ კონტროლირებად გარემოში მინიმუმ ოთხი ან ხუთი კვირის განმავლობაში.

თუ კი დაძველების მიზნით უფრო დიდხანს აჩერებენ, როგორც წესი, ეს რამდენიმე თვიდან ერთ წლამდე გრძელდება, ყველის გემო უფრო მძაფრი ხდება, შიგთავსი — უფრო მშრალი და მუქი, ქერქი — მუქი და ფხვიერი; ასეთ ყველს უწოდებენ -ს („შავი ბრი“).

გადამწიფებული ბრი შეიცავს უსიამოვნოდ ჭარბი რაოდენობის ამიაკს, რომელსაც იგივე მიკროორგანიზმები კულტურები წარმოქმნიან, რომლებიც საჭიროა მომწიფებისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგული ყველი
კატეგორია:შებოლილი ყველი
კატეგორია:ძროხის რძის ყველი
Iron Butterfly

**Iron Butterfly** — ამერიკული როკჯგუფი. ჩამოყალიბდა სან-დიეგოში (კალიფორნია), 1966 წელს. ყველაზე მეტად ცნობილია 1968 წლის ჰიტით „In-A-Gadda-Da-Vida“. ჰიტის ყველაზე მნიშვნელოვანი მახასიათებელია დრამატული ჟღერადობა, რომელმაც განვითარების გზა გაუკვალა მძიმე როკსა და მძიმე მეტალს. ჯგუფის განსაკუთრებული პოპულარობის პერიოდი 1960-იანი წლების ბოლო იყო. წლების განმავლობაში რამდენჯერმე თავიდან ჩამოყალიბდა, შემადგენლობა ბევრჯერ შეიცვალა. 1975 წლიდან ჯგუფს ახალი ჩანაწერი აღარ გამოუშვია.

მეორე ალბომი, *In-A-Gadda-Da-Vida* (1968), რჩება ჯგუფის ბესტსელერად. Iron Butterfly იყო პირველი ჯგუფი, რომელმაც მიიღო In-House პლატინის ალბომის ჯილდო Atlantic Records-ისგან. როკჯგუფის მუსიკამ მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა საერთაშორისო მასშტაბების როკსცენებსა და მრავალ ისეთ ჯგუფზე, როგორიცაა Black Sabbath, AC/DC, Rush, ელის კუპერი, Mountain, Uriah Heep, Soundgarden, Stone Temple Pilots, სლეიერი და Queens of the Stone Age.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Collectors website with discography  Archived 2017-09-22 at the Wayback Machine
* Iron Butterfly Performances
* [ Iron Butterfly All Music Guide Entry]
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1966 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:MCA Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Atco Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკული როკ-ჯგუფები
Blackpink-ის დისკოგრაფია

მინი|blackpink 2017 წელს
**Blackpink-ის დისკოგრაფია** — სამხრეთ კორეის გოგონების ჯგუფმა Blackpink-მა გამოუშვა ორი სტუდიური ალბომი, სამი გაფართოებული პიესა, ერთი ხელახალი გამოცემა, ერთი კომპილაციური ალბომი, ოთხი ცოცხალი ალბომი, ხუთი სინგლი ალბომი, თორმეტი სინგლი და ოთხი სარეკლამო სინგლი .

Blackpink-მა გამოუშვა სადებიუტო სინგლი ალბომი სახელად  *Square One* 2016 წლის 8 აგვისტოს, რომელშიც შედიოდა სიმღერები " Whistle " და Boombayah ". გახდა ჯგუფის ნომერ პირველი ჰიტი *ბილბორდის* მსოფლიო ციფრული სიმღერების გაყიდვების ჩარტში. ჯგუფმა წარმატება განაგრძო *Square Two-ის* გამოშვებით 1 ნოემბერს, რომელმაც დაიკავა მე-13 ადგილი *Billboard* Top Heatseekers ჩარტში და მეორე ადგილი World Albums- ში. სინგლ ალბომში შედიოდა " Playing with Fire ", რომელმაც მოიპოვა მესამე ადგილი და გაიყიდა მისი 2,5 მილიონზე მეტი ციფრული ასლი სამხრეთ კორეაში. 2017 წლის 22 ივნისს Blackpink-მა გამოუშვა სინგლი " As If It's Your Last ", რომელმაც წარმატება მოუპოვა ჯგუფს მესამე ადგილზე გასვლით და მათ მიაღწიეს 2,5 მილიონ სერტიფიცირებულ ჩამოტვირთვას სამხრეთ კორეაში. 30 აგვისტოს ჯგუფის დებიუტი შედგა იაპონური EP *Blackpink-* ით, რომელშიც წარმოდგენილი იყო ჯგუფის არსებული ტრეკის იაპონურენოვანი ვერსიები. EP იყო კომერციული წარმატება, დებიუტი ჰქონდა Oricon Albums Chart- ზე და გაიყიდა 80000-ზე მეტი ეგზემპლარი იაპონიაში.

2018 წლის 15 ივნისს, ჯგუფმა გამოუშვა თავისი პირველი კორეული EP, *Square Up*, რომლის დებიუტი იყო Gaon Album Chart-ის თავზე და სერტიფიცირებული იყო ორმაგი პლატინით 500,000 ასლის გაყიდვისთვის. დებიუტი შედგა აშშ-ს *Billboard* 200-ის 40-ე ადგილზე, რომელიც გახდა მათი პირველი ჩანაწერი და უმაღლესი ჩარტირებული კორეელი ქალების ალბომი. EP-მ შექმნა ნომერ პირველი სინგლი „Ddu-Du Ddu-Du“, რომელიც სტრიმინგისთვის სერტიფიცირებული იყო ორმაგი პლატინით, ხოლო სამხრეთ კორეაში ჩამოტვირთვისთვის პლატინით. ეს იყო ჯგუფის პირველი სიმღერა, რომელიც მოხვდა აშშ-ს *Billboard* Hot 100- ში 55-ე ადგილზე, რითიც ისინი გახდნენ ყველაზე მაღალი რეიტინგის მქონე კორეელი ქალები და პირველი კორეული ქალთა ჯგუფი, რომელმაც მიიღო ოქროს სერთიფიკატი ქვეყანაში. 19 ოქტომბერს ჯგუფმა ითანამშრომლა ბრიტანელ მომღერალ დუა ლიპასთან ტრეკისთვის  „Kiss and Make Up“, რომელმაც მიაღწია კომერციულ წარმატებას მთელ მსოფლიოში. 23 ნოემბერს ჯგუფმა გამოუშვა იაპონური კრებული ალბომი *Blackpink in Your Area*, რომელიც მოიცავდა მათი ყველა ტრეკის იაპონურ ვერსიას. Blackpink-ის მეორე კორეული EP *Kill This Love* გამოვიდა 2019 წლის 5 აპრილს და მას მიენიჭა ორმაგი პლატინის სერტიფიკატი 500,000 ასლის გაყიდვისთვის და დებიუტი შედგა *ბილბორდ* 200- ის 24-ე ადგილზე, რაც მათ ჩარტში ყველაზე მაღალი ჩარტების მქონე კორეელი ქალი გახდა. EP-ის ამავე სახელწოდების მთავარმა სინგლმა დაიკავა მეორე ადგილი Gaon Digital Chart-ზე და 41-ე ადგილი *Billboard* Hot 100-ში, რამაც გაზარდა მათი რეკორდი ყველაზე მაღალ და ყველაზე გრძელ ჩარტში მყოფ კორეელი ქალების მონაწილეობით ამ უკანასკნელზე.

## სქოლიო
კატეგორია:Blackpink
ცხრაკუდა მელა

მინი|მელას სულის ილუსტრაცია ჩინური ენციკლოპედიიდან.
[მარჯვნივ|მინი|კიუბის (ასე ეწოდება იაპონურ კულტურაში) აშინებს პრინც ჰანზოკუს. ავტ. [უტუგავა კუნიიოსი|უტუგავა კუნიიოში, XIX საუკუნე.]]
**ცხრაკუდა მელა** — მითური მელა, რომელიც სათავეს ჩინურ მითოლოგიაში იღებს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ აზიის სხვა მითოლოგიებშიც.

ჩინურ და აღმოსავლეთაზიურ ფოლკლორში ცხრაკუდა მელა წარმოდგენილია მაგიური ძალების მქონე სულის სახით. ხშირად გამოსახავენ როგორც ბოროტ არსებას, რომელიც ადამიანებს ლამაზ ქალად შენიღბვის უნარით ატყუებს.

ერთ ძველ მითში, იუ დიდი შეხვდა თეთრ ცხრაკუდა მელას, რომელიც მან სასიხარულო ნიშანად ჩათვალა იმისა, რომ დაქორწინდებოდა ნუძიაოზე. ხანურ იკონოგრაფიაში ცხრაკუდიანი მელა ზოგჯერ გამოსახულია კუნლუნის მთაზე, უკვდავების ქალღმერთ სივანგმუსთან ერთად.  პირველი საუკუნის თხზულების, „პაი ხუ თუნგის“ („დებატები თეთრი ვეფხვის დარბაზში“) მიხედვით, მელას ცხრა კუდი შთამომავლობის სიმრავლის სიმბოლოა.

ცხრაკუდა მელა პირველად ნახსენებია კლასიკურ ჩინურ ტექსტში „შანხაი ძინგი“ („მთებისა და ზღვების წიგნში“), რომელიც იქმნებოდა მებრძოლი სამეფოების პერიოდიდან (ძვ. წ. 475–ძვ. წ. 221) დასავლეთ ხანის (ძვ. წ. 202 – ახ. წ. 9; ახ. წ. 25 – ახ. წ. 220 წწ.) პერიოდამდე. ნაშრომში ნათქვამია:

„შანხაი ძინგის“ მე-14 თავში კუო ფუ წერს, რომ ცხრაკუდა მელა იყო კარგის მაუწყებელი ნიშანი, რომელიც ჩნდებოდა მშვიდობის ჟამს.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ფერიები
კატეგორია:ჩინური მითოლოგია
კატეგორია:იაპონური მითოლოგია
კატეგორია:კორეული მითოლოგია
კატეგორია:ვიეტნამური მითოლოგია
გაეროს გენერალური ასამბლეის სამოცდამეთექვსმეტე სესია

**გაეროს გენერალური ასამბლეის სამოცდამეთექვსმეტე სესია** — გაეროს გენერალური ასამბლეის სესია, რომელიც გაგრძელდა 2021 წლის 14 სექტემბრიდან 2022 წლის 13 სექტემბრამდე. გაეროს გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტი აზია-წყნარი ოკეანის ჯგუფიდან იყო.

## სესიის ორგანიზაცია 
### პრეზიდენტი 
2021 წლის 7 ივნისს მალდიველი პოლიტიკოსი და დიპლომატი და საგარეო საქმეთა მოქმედი მინისტრი აბდულა შაჰიდი აირჩიეს გენერალური ასამბლეის პრეზიდენტის თანამდებობაზე.

თავის განცხადებაში შაჰიდმა ჩამოაყალიბა სესიისთვის თავისი პრიორიტეტები. პრიორიტეტები გულისხმობდა უფრო ძლიერ და ეფექტურ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას, რომელიც შთააგონებდა ერთიანობასა და სოლიდარობას და, უპირველეს ყოვლისა, იმედს. მისი "იმედის ხუთი სხივი" მოიცავს COVID-19-ისგან , მდგრად აღდგენას, პლანეტის საჭიროებებზე რეაგირებას, ყველას უფლებების პატივისცემას და გაერთიანებული ერების გამოცოცხლებას. მან ასევე პირობა დადო, რომ მისი გუნდი იქნება გენდერულად დაბალანსებული, მრავალეროვნული და გეოგრაფიული მრავალფეროვანი. საბოლოოდ მან პირობა დადო, რომ დაიცავს გენერალური ასამბლეის პროცედურულ წესებს მისთვის, მისი გუნდისთვის და მთელი ასამბლეისთვის.  

### ვიცე-პრეზიდენტები
გენერალურმა ასამბლეამ 78-ე სესიის ვიცე-პრეზიდენტებად შემდეგი ქვეყნები აირჩია:

გაეროს უსაფრთხოების საბჭოს 5 მუდმივი წევრი:

* 
* 
* 
* 
* 

ასევე შემდეგი სახელმწიფოები:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს გენერალური ასამბლეის სესიები
ოპენჰაიმერი (ფილმი)

**„ოპენჰაიმერი“** ( ) — 2023 წლის ამერიკული ეპიკური ბიოგრაფიული ფილმი. სცენარის ავტორი და რეჟისორია კრისტოფერ ნოლანი. ფილმში მთავარ როლს ასრულებს კილიან მერფი, არის ჯ. რობერტ ოპენჰაიმერის როლში, რომელიც იყო ამერიკელი თეორიტიკოს-ფიზიკოსი, მანჰეტენის პროექტის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფიგურა, „ატომური ბომბის მამად“ წოდებული. ფილმი დაფუძნებულია კაი ბერდისა და მარტინ ჯ. შერვინის 2005 წლის ბიოგრაფიულ წიგნზე „*ამერიკელი პრომეთე“.* ფილმი ასახავს ოპენჰაიმერის კარიერას. სიუჟეტი ძირითადად ფოკუსირებულია მის სწავლის პერიოდზე, მანჰეტენის პროექტზე მეორე მსოფლიო ომის დროს და მის საბოლოო დაცემაზე, რომელიც 1954 წელს უშიშროების სამსახურის მიერ მეცნიერის ფარულ მოსმენებს უკავშირდება. ფილმში ასევე მონაწილეობენ ემილი ბლანტი (კიტი, ოპენჰაიმერის ცოლი), მეთ დეიმონი (ლესლი გროუვზი, მანჰეტენის პროექტის ხელმძღვანელი), რობერტ დაუნ უმცროსი (ლუის შტრაუსი, აშშ-ის ატომური ენერგიის კომისიის წევრის) და ფლორენს პიუ (ჯინ ტეტლოკი, ოპენჰაიმერის კომუნისტი შეყვარებული). დამხმარე როლებს ასრულებენ: შედიან ჯოშ ჰარტნეტი, კეისი აფლეკი, რამი მალეკი და კენეთ ბრანა.

ფილმის შესახებ გამოცხადდა 2021 წლის სექტემბერში, მას შემდეგ, რაც Universal Pictures-მა ნოლანის სცენარის ტენდერი მოიგო. ამას ნოლანსა და მის ძველ დისტრიბუტორ Warner Bros.-ს შორის კონფლიქტი მოჰყვა. მერფი პირველი მსახიობი იყო, რომელმაც კონტრაქტს მოაწერა ხელი (მომდევნო თვესვე), დანარჩენი მსახიობები კი 2021 წლის ნოემბრიდან და 2022 წლის აპრილამდე პერიოდში შეუერთდნენ სამსახიობო შემადგენლობას. 2022 წლის იანვარში მიმდინარეობდა გადაღებებისათვის მომზადება, გადაღებები თებერვლიდან მაისამდე გაგრძელდა. „ოპენჰაიმერი“ გადაიღეს IMAX 65-მმ-ისა და 65-მმ-იანი დიდი ფორმატის ფირების კომბინაციით. ასევე, ნოლანმა IMAX-ის ისტორიაში პირველად გადაიღო სცენები IMAX-ის შავ-თეთრი ფირის საშუალებით. მისი წინა ნამუშევრების მსგავსად, ნოლანმა ფართოდ გამოიყენა პრაქტიკული ეფექტები და მინიმუმამდე დაიყვანა კომპიუტერის მიერ შექმნილი გამოსახულებების გამოყენება. მონტაჟი შეასრულა ჯენიფერ ლეიმმა, ხოლო მუსიკალურ გაფორმებაზე პასუხისმგებელი იყო ლუდვიგ იორანსონი. „ოპენჰაიმერი“ ნოლანის მეოთხე ფილმია, რომელმაც ამერიკის კინოასოციაციის რეიტინგში „R“ კატეგორია მიიღო, წინა 3 ფილმია: „დევნა“ (1998), „მემენტო“ (2000) და „ინსომნია“ (2002).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:Universal Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:Syncopy Inc.-ის ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:კრისტოფერ ნოლანის ფილმები
კატეგორია:ბიოგრაფიებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ბიოგრაფიული დრამატული ფილმები
კატეგორია:2023 წლის ფილმები

## სქოლიო
ბიჭი და ყანჩა

— 2023 წლის იაპონური ანიმაციური ფენტეზი ფილმი, რომლის სცენარის ავტორი და რეჟისორია ჰაიაო მიაძაკი. Studio Ghibli-ს მიერ წარმოებული ამ ფილმის სახელწოდება კავშირშია კენძაბურო იოსინოს ამავე სახელწოდების 1937 წლის რომანთან. უკანასკნელი პერსონაჟის სახით თავად ჩნდება ფილმში, მაგრამ სიუჟეტი ორიგინალურია და რომანს არ უკავშირდება. ფილმს ახმოვანებენ იაპონელი მსახიობები სომა სანტოკი, მასაკი სუდა, აიმიონი, იოსინო კიურა, სეჰეი ჰინო, კო სიბასაკი და ტაკუია კიმურა. დახასიათებული როგორც „დიდი ფანტასტიკური ფილმი“, „ბიჭი და ყანჩა“ აღწერს ბიჭუნა მაჰიტო მაკის (სანტოკი) ცხოვრებას წყნარი ოკეანის ომის პერიოდში და იმას, თუ როგორ იპოვა მან დედის დაღუპვის შემდეგ მიტოვებულ ქალაქში კოშკი, საიდანაც რუხ ყანჩასთან ერთად მოხვდა ფანტასტიკურ სამყაროში.

2013 წლის სექტემბერში მიაძაკიმ გამოაცხადა, რომ ინდუსტრიას ტოვებდა, მაგრამ ფილმ „მუხლუხა ბოროზე“ (2018) მუშაობის შემდეგ გადაწყვეტილება შეცვალა. 2016 წლის ივლისში მან დაიწყო ახალი სრულმეტრაჟიანი ფილმის კადრირების ხატვა, ხოლო წარმოება დაიწყო 2017 წლის მაისში. ფილმის სახელწოდება ცნობილი გახდა 2017 წლის ოქტომბერში, ხოლო გამოშვება იგეგმებოდა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების პერიოდში. 2020 წლის მაისისთვის ფილმის 36 წუთიანი ნაწილი დაიხტა 60 ანიმატორის მიერ, ყოველგვარი ბოლო ვადის დანიშვნის გარეშე. წარმოება დაახლოებით შვიდ წელიწადს გაგრძელდა. შეყოვნებაზე გავლენა იქონიეს იაპონიაში COVID-19-ის პანდემიამ და მიაძაკის მუშაობის შენელებულმა ტემპმა. ფილმი 2022 წლის ოქტომბერში თითქმის დასრულებული იყო. მისი წარმოება დაფინანსდა Ghibli-ს წინა ფილმების ნაკადოვან სერვისზე განთავსებით. პროდიუსერ ტოსიო სუძუკის თანახმად, „ბიჭი და ყანჩა“ იაპონიაში ოდესმე წარმოებულ ფილმთა შორის ყველაზე ძვირია. სცენარი ეფუძნება მიაძაკის ბავშვობის სცენებს და შეისწავლის როგორც გარდამავალ ასაკს, ასევე კონფლიქტებითა და დანაკარგებით სავსე სამყაროსთან ურთიერთობას. მისი მუსიკის ავტორია ჯო ჰისაისი, ხოლო კენსი იონეძუ ასრულებს თემატურ სიმღერას „Spinning Globe“.

იაპონიაში ფილმი კინოთეატრებში Toho-მ გამოუშვა 2023 წლის 14 ივლისს. იგი გადიოდა როგორც სტანდარტულ, ასევე IMAX-ის სისტემის კინოთეატრებში. მას წინ რამე სახის პრომოკამპანია არ უსწრებდა. Ghibli-ს რამე სახის ტრეილერები, სურათები, სიუჟეტის ან მსახიობთა შემადგენლობის დეტალები (ერთი პოსტერის გამოკლებით) არ გაუვრცელებია. ფილმმა დაიმსახურა კრიტიკოსთა მოწონება და მსოფლიო მასშტაბით — 167.9 მილიონი აშშ დოლარის ოდენობის შემოსავალი სხვადასხვა ჯილდოს შორის, რომელიც მან მიიღო, არის BAFTA საუკეთესო ანიმაციური ფილმისთვის, ოქროს გლობუსი საუკეთესო სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმისთვის და ოსკარი საუკეთესო ანიმაციური სრულმეტრაჟიანი ფილმისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფილმის გვერდი Toho-ს საიტზე (იაპონურად)
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2023 წლის ანიმე ფილმები
კატეგორია:2023 წლის ფილმები
კატეგორია:ანიმაციური ფილმები ფრინველების შესახებ
კატეგორია:ანიმე ორიგინალური სცენარებით
კატეგორია:ფილმები პარალელური სამყაროს შესახებ
კატეგორია:ჰაიაო მიაძაკის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ჯო ჰისაისის მუსიკით
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:Studio Ghibli-ს ფილმები
კატეგორია:Toho-ის ფილმები
თიხის სარკოფაგები

[მინი|[სამთავროს სამაროვანი]]
**თიხის სარკოფაგები** — ადრეული შუასაუკუნეების ადრეულ ეტაპზე არცთუ იშვიათად გვხვდება. სამარხთა ტიპი ადრეული შუა საუკუნეების საქართველოში. ყველაზე მეტად ის უფრო შიდა ქართლშია გავრცელებული, თუმცა გვხვდება სხვა რეგიონებშიც (მაგ. თელავთან, სოფელ შალაურის მახლობლად — ნასოფლარი მარკაანი). ისინი წარმოადგენენ მოგრძო ოვალს, რომელთაც ზემოდან ეფარა ბრტყელი სახურავები. სახურავების კიდეები გადაკეცილია და კარგად ერგება სარკოფაგს ორფერდა სახურავი ჰქონია. სარკოფაგების ფსკერზე დატანებულია 8-10 ნახვრეტი, რომელთა დანიშნულება სავსებით გასაგებია, მიცვალებულის გახრწნის  პროცესსი გამოყოფილი სითხე სწორედ ამ ნახვრეტებიდან უნდა გასულიყო გარეთ. სარკოფაგები მზადებოდა მსხვილმარცლოვანი თიხისგან. ისინი არათანაბრადაა გამომწვარი. სარკოფაგები იდგმებოდა მოგრძო ორმოში, რომელიც შემგომ იფარებოდა ერთმანეთზე მჭიდროდ მიჯრილი ხის ძელებით. რუსთავის ერთ-ერთ სამაროვანზე სარკოფაგები ზოგჯერ ქვის სამარხში იყო მოქცეული. ასეთივე ვითარება დასტურდება სამთავროსა და ზოგიერთ სხვა სამაროვანზე. თიხის სარკოფაგებში გვხვდება როგორც ინდივიდუალური, ისე წყვილადი და კოლექტიური დაკრძალვა. მაგ. რიყიანების ველის (სოფ. აღაიანთან) IV საუკუნის  ერთ-ერთ  სარკოფაგში მამაკაცი დაკრძალური იყო გვერძზე მწოლიარე ანუ წარმართული წესით. მის გვერდზე აღმოჩნდა ქრისტიანული წესით დაკრძალული დედაკაცი. თიხის სარკოფაგები, რომელთა ქრონოლოგიური ჩარჩოები ძირითადად IV-VI საუკუნეებში ექცევა, გამოვლენილია სხვადასხვა პუნქტებში: მცხეთაში, საგურამოში, ურბნისში, ბორჯომის ხეობა, რუსთავში, ატენში, ქსოვრისში, ახალგორში და სხვ.

## ლიტერატურა
* მინდორაშვილი დ., საქართველოს არქეოლოგია, ტ. I, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი“, ბათუმი, 2014, გვ. 216.

კატეგორია:სარკოფაგები
თამარისის აკლდამა

მინი|თამარისის სოფელი
**თაამრისის აკლდამა** — არქეოლოგიური ძეგლი მარნეულის მუნიციპალიტეტში, სოფელი თამარისთან, მდ. ხრამის მარცხენა ნაპირზე, ისტორიული ქვემო ქართლის საზღვარებში. სამარხი აღმოჩნდა 1954 წელს, თამბაქოს საშრობის მშენებლობის დროს, მიწის ზედაპირიდან  0,73 მეტრის სიმაღლეზე. იგი გახსნა და დააზიანა ადგილობრივმა მოსახლეობამ, რის შედეგად სამარხიდან  ფიქსაციის გარეშე ამოღებული იქნა 11 ჭურმჭელი. 1961 წელს ეს ძეგლი შეისწავლა  ივ.ჯავახიშვილის სახელობის ისტორის ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა დაზვერვითა ექსპედიციამ (ხელმძგვანელი გ. ფხაკაძე). სამარხი წარმოადგენდა 1 X 1,25 მ ფართობის ოვალურ ორმოში  6-7 ფენად.  მშრალი წყობით ამოყვანილი ქვის აკლდამას, რომელიც ჩრდილოეთიდან  სამხრეთისკენ იყო მიმართული. 

ჩრდილოეთის კედელი მრავალი იყო, ხოლო სამხრეთისა სწორ და საფეხურებად ნაგები,გადახურული დიდი ზომის  ქვებით.  სამარხის ჩრდილოეთ  ნაწილში აღმოჩნდა თიხის ოთხი კოჭობი, ძვლის წაკვეთილი კონუსის ორმის კვირისთავი და ობსიდიანის გვერდამოღებული საფხეკი.  კერამიკა  ნაძერწია ხელით, არათანაბრად გამომწვარი, ვარდისფერი ან ნაცრისფერი ლაქებით.  ფორმა დანიშნულების მიხედვით  კერამიკული ნაწარმი ორგვარია: 1. დიდ-პატარა ჯარამები—ბადიები, ყელდაბალი, ოდნავ წიბოებიანი მუცლთა და ფართო ძირით, ერთზე მრგვალ-ბრტყელ გავკვეთიანი ყურია, უმრავლესობას მიძერწილი აქვს შვერილები ან შვერილკოპები. სწორპირიანი, მომაღლო, ცილინდრული ყელის მქონე, მრგვალმუცლიანი, ცალყურა ჭურჭელი, რომელთაგან ორს მარტივი ამოკაწრული ორნამენტი ამკობს. აღნიშნული ძეგლი ადრებრინჯაოს ხანისაა და ეკუთვნის მტკვარ-არაქსის კულტურის ადრეულ საფეხურს. თამარისის აკლდამის მასალები ინახება თეთრი წყაროს. მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქეოლოგია, ტ. II, გამომცემლობა „მეცნიერება“, თბ., 1992, გვ. 166-167.

კატეგორია:მარნეულის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კონევესი

**კონევესი** () — მუნიციპალიტეტი ეენეკოსკის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2495 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 512.94 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 4.86 ადამიანია 1 კმ²-ზე.

კონევესში 100 ტბა მდებარეობს. უდიდესი ტბებია: კიტელე, კონივესი და ლისვესი. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენა არის ფინური. მუნიციპალიტეტში განვითარებულია ხე-ტყის წარმოება. მუნიციპალიტეტის გერბი შექმნილია გუტავ ფონ ნუმერსის მიერ. კონევესის მუნიციპალიტეტმა ეს გერბი 1964 წლის 23 აპრილს, ხოლო შინაგან საქმეთა სამინიტრომ იმავე წლის 21 აგვისტოს დაამტკიცა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Konnevesi – Official website 

## სქოლიო
კატეგორია:კონევესი
კატეგორია:ცენტრალური ფინეთის მუნიციპალიტეტები
ჰალსუა

**ჰალსუა** () — მუნიციპალიტეტი კაუსტინენის ქვერეგიონში, ფინეთში. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1013 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 428.34 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.45 ადამიანია 1 კმ²-ზე. მეზობელი მუნიციპალიტეტებია კაუსტინენი, კოკოლა, ლესტიარვი, პერჰო და ვეტელი. მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური.

## პოლიტიკა
2011 წლის ფინეთის საპარლამენტო არჩევნების შედეგები ჰალსუაში.
*ცენტრალური პარტია ― 53,7 %
*ნამდვილი ფინელები ― 28,6 %
*ქრისტიან-დემოკრატიული პარტია ― 8,5 %
*სოციალური დემოკრატიული პარტია ― 4,5 %
*ეროვნულ-კოალიციური პარტია ― 2,2 %
*მემარცხენე ალიანსი ― 0,8 %
*მწვანე ლიგა ― 0,5 %
*შვედური სახალხო პარტია ― 0,4 %

## იხილეთ აგრეთვე
*ჰალსუანიოკი

## რესურსები ინტერნეტში
*Municipality of Halsua – Official website 

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის მუნიციპალიტეტები
ოქუმის ფარდული

**ოქუმის ფარდული** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ღუმურიშიდან 12 კმ-ში, მდინარე ოქუმის ხეობაში. წარმოადგენს არქეოლოგიურ ძეგლს. ძეგლი გაითხარა 1968-1970 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის შავიზღვისპირეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ ნიკოლოზ ბერძენიშვილის ხელმძღვანელობით.

ოქუმი კლდოვან ფარდულთა რიცხვს მიეკუთვნება. იგი კარსტული წარმოშობისაა. გამოქვაბულის ფართობია 8 x 5 კვ.მ. შესასვლელი სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან აქვს. დადგინდა 8 კულტურული ჰორიზონტი საერთო სიმძლავრით 1,5 მ. ქვედა ჰორიზონტი პალეოლითურ ნიშნებს შეიცავს. ზემოთა — VI და II ფენები შეცემენტებული ბრექჩიებია, ხოლო მათ შორის მოთავსებულია ჰუმუსოვანი შავი და ნაცრისფერი ნიადაგი, რომელიც ენეოლითური კულტურულ ნაშთებს შეიცავს. ფენის სიმძლავრეა 15-20 სმ. მიუხედავად იმისა, რომ ფენა თხელია და მასალასაც შესაბამისად მცირერიცხოვანი, მისი სტრატიგრაფიული მდებარეობა ორ ბრექჩიის ფენას შორის ამ მცირე მასალას დიდ მნიშვნელობას ანიჭებს. მონაპოვარი წარმოდგენილია კერამიკით, ქვისა და კაჟის იარაღ-ანატკეცებით. ძვლისა და რქის იარაღის აღმოჩენის ფაქტი არ ყოფილა.

კერამიკა ხელით ნაძრეწია, სუსტად გამომწვარი, შლადი, მურამოვარდისფრო ან ლეგა-მონაცრისფრო. გვაქვს ერთფრად გამომწვარი, ასევე ორ და სამფენიანი ფრაგმენტებიც.

გამოირჩევა ყურმოყრილი ჯამები, ყელიანი ქოთნები და ქილების ფორმები. ჭურჭელთა უმეტესობა ანგობირებულია და სუსტად ნაპრიალები. შემკულობა იშვიათია და წარმოდგენილია წერტილ-ფოსოებით. პირის ქვეშ, ან ამოკაწრული გემოეტრიული ხაზებით მხარზე.

ქვის იარაღებიდან აღსანიშნავია სატეხის ნამზადი და რიყის ქვის საპრიალებელი შუაში ღარით.

ქვის იარაღებიდან საყურადღებოა მიკროლითები: ორი ტრაპეცია. სეგმენტი, ზურგდაბლაგვებული ლამელაა. გარდა ამისა, კომპლექსშია თავსწორი და რეტუშირებული ლამელებიც (5 ც); საფხეკები უპირატესად ანატკეცებზეა ჩამოყალიბებული (12 ც) და რეტუში მრავალ ნაწილს შემოუყვება.

არის ნუკლეუსზე დამზადებული სახოკიც. ბევრია წარმოების ნაშთები ქერცლისებული ანატკეცების სახით, რაც გვიჩვენებს, რომ იარაღის ადგილზე კეთდებოდა.

პარალელური მასალების საფუძველზე ოქუმის ფარდულის მასალები ენეოლითის ხანით არის განსაზღვრული. მასალები ინახება გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმში.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქეოლოგია, ტ. II, გამომცემლობა „მეცნიერება“, თბ., 1992, გვ. 261-262.

კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სოსო ებრალიძე

**იოსებ (სოსო) ებრალიძე** (დ. 7 ნოემბერი, 1936, თბილისი — გ. 10 ნოემბერი, 2017, იქვე) — ქართველი მომღერალი, ავტორ-შემსრულებელი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1972). ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

## ბიოგრაფია
1966 წელს დაამთავრა ხარკოვის ხელოვნების ინსტიტუტის დაუსწრებელი განყოფილება საგუნდო დირიჟორის სპეციალობით.

1955 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიაში სხვადასხვა მუსიკალურ კოლექტივებთან ერთად (ვოკალური ტრიო, სახელმწიფო საესტრადო ორკესტრი „რერო“) მონაწილეობდა საგასტროლო კონცერტებში სსრკ-ის რესპუბლიკებსა თუ საზღვარგარეთის ქვეყნებში. 1960-1961 წლებში მღეროდა მოსკოვში ო. ლუნდსტრემის ჯაზ-ორკესტრში. 1961 წელს ძმასთან, ამირან ებრალიძესთან ერთად დააარსა ვაჟთა ვოკალური ანსამბლი „დიელო“; 1967 წელს კი ანსამბლი „ციცინათელა“. არის 50-მდე სიმღერის ავტორი და შემსრულებელი, მათ შორის: „რა დაგიშავე ქალო“, „ოციოდე წლის წინ“, „რა ყოფილა გურია“. მის სიმღერებს ასრულებდნენ სხვადასხვა საესტრადო მომღერლები და კოლექტივები. გადაღებულია კინოფილმებში: „წარსული ზაფხული“, „შეხვედრა მთაში“. არის არაერთი საკავშირო კონკურსის გამარჯვებული.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1972 —  საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1997 —  ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*სოსო ებრალიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
მერებაშვილი

საკუთარი სახელი **მერებაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი მერებაშვილი — ფეხბურთელი
* ირაკლი მერებაშვილი — ინჟინერი, პოლიტიკოსი

## იხილეთ აგრეთვე
* მერებაშვილები — გვარი საქართველოში
* ავთანდილ მერაბაშვილი — ემიგრანტი, მეწარმე

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კაიუგას ოლქი

**კაიუგას ოლქი** () — ოლქი აშშ-ში, ნიუ-იორკის შტატში. 2020 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენს 76&nbsp;248 კაცს. ოლქის ყველაზე დიდი ქალაქია ობურნი. სახელი ეწოდა ჩრდილოეთ ამერიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მცხოვრები ხალხის, იროკეზების ერთ-ერთი ტომის, კაიუგას პატივსაცემად. დაარსდა 1799 წელს.

## გეოგრაფია 
აშშ-ის სტატისტიკური აღწერის ბიუროს მიხედვით, ოლქის საერთო ფართობია 2240 კმ², აქედან 1790 კმ² — ხმელეთს, ხოლო 450 კმ² წყალს უკავია. 

კაიუგას ოლქი მდებარეობს შტატის დასავლეთ ცენტრალურ ნაწილში. ოლქის ცენტრში მდებარეობს ოვასკოს ტბა, დასავლეთ საზღვარს ნაწილობრივ წარმოადგენს კაიუგას ტბა, ჩრდილოეთით ესაზღვრება ონტარიოს ტბა. ოლქის აღმოსავლეთი საზღვრი ნაწილობრივ არის სკანეატელსისა და კროსის ტბები.

## მოსახლეობა
## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ოლქები
კატეგორია:ნიუ-იორკის ოლქები
დარზილი

**დარზილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

2020 წლის 4 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს (მანამდე ექვემდებარებოდა მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის დე ფაქტო კონტროლს).

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
იანარხაჯი

**იანარხაჯი** () — სოფელი აზერბაიჯანის ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში. 1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალაბის მიერ. 2020 წლის 7 ნოემბერს აზერბაიჯანმა კონტროლი აღადგინა. 

## ეკონომია 
სოფლის მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა მეცხოველეობაა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
ხუდავერდილი

**ხუდავერდილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში. მდებარეობს ყარაბაღის ქედის ძირში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 30 ოქტომბერს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს.

## ტოპონიმიკა 
ადგილობრივი მოსახლეობის თანახმად, დასახლება მეზობელ სოფელ ჰაჯილიდან გადმოსულმა პიროვნებამ, სახელად ხუდავერდმა დააარსა, ამიტომ სოფელს მისი სახელი ეწოდა.

## ეკონომიკა 
მოსახლეობის ძირითადი საქმიანობა მეცხოველეობა იყო.

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
ჰობიჰორსინგი

მინი|300პქ|ჰობიჰორსინგის მონაწილე
**ჰობიჰორსინგი** ( ან ) — ჰობის სახეობა, რომელიც წარმოადგენს ცხენისთავიანი ხის ჯოხით „ჯირითს“.

## ისტორია 
ჰობიჰორსინგს საკმაოდ დიდი ხნის ისტორია აქვს. ზოგადად ოდითგანვე ის ცნობილი იყო, როგორც საბავშვო თავის შექცევის სახე. სიტუაცია შეიცვალა მას შემდეგ რაც 2010 წელს ახალგაზრდა ფინელმა გოგონამ ალისა აორნიმიაკიმ არ შეკრიბა მის ირგვლივ სამეგობრო წრე და არ დაიწყეს აღნიშნული ფორმით თავის შექცევა. რამდენიმე წელიწადში ფინეთში ჩამოყალიბდა ჰობიჰორსინგის მოყვარულთა მთელი სუბკულტურა. 2015 წელს ალისამ დაიწყო ახალი სპორტის სახეობაში წესების ფორმირება. 

ჰობიჰორსინგი მეტწილად გავრცელებულია ფინეთში, სადაც შეჯიბრებები მიმდინარეობს 2017 წლიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ჰობი
კატეგორია:ფინეთის სპორტი
სე სიდე

**სე სიდე** (   ; დ. 19 მარტი, 1921, ფუძიანი, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა — გ. 4 მარტი, 2000, შანხაი, ჩინეთი), ასევე ცნობილი როგორც **ჰილდა სე  —**  ჩინელი ფიზიკოსი, პედაგოგი და პარტიული მოღვაწე. ფუდანის უნივერსიტეტის ხელმძღვანელი 1983 წლიდან 1988 წლამდე, ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი 1980 წლიდან. ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1982-1992 წლებში.  სე სიდე  დაბრუნდა  

1988 წლის ბოლოს სე სიდე გადადგა რექტორის თანამდებობიდან, ადგილი დაუთმო ჰუა ჟონგის, მაგრამალ უნივერსიტეტის მმართველთა საბჭოს მრჩევლად დარჩა.   

სე სიდეს კვლევითი სამუშაოები ძირითადად კონცენტრირებული იყო მყარი მდგომარეობის ფიზიკის, ინტერფეისის ფიზიკის და ნახევარგამტარების ფიზიკის სფეროებზე  . მისი კვლევა გამოქვეყნებულია ოთხმოცზე მეტ ჟურნალში.

გარდა ამისა, მან გამოაქვეყნა რამდენიმე წიგნი და მონოგრაფია, მათ შორისაა „Semiconductor Physics“ ხუან კუნეს თანაავტორობით)  და „Group Theory and Its Applications“ (1986).  

სამეცნიერო და პედაგოგიური მუშაობის გარდა, სე სიდე  მონაწილეობდა პარტიულ პოლიტიკურ საქმიანობაში, იყო ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრი 1982-1992 წლებში  და ხელმძღვანელობდა ჩინეთის სახალხო პოლიტიკურ საკონსულტაციო კონფერენციის შანხაის კომიტეტს 1988 წლიდან 1993 წლამდე. 

სე სიდე გარდაიცვალა კიბოთი 2000 წლის 4 მარტს.   

2011 წელს ფუდანის უნივერსიტეტში ახლად ჩამოყალიბებულ კოლეჯს სახელი სე სიდეს საპატივსაცემოდ უწოდეს.  

## საპატიო წოდებები და სამეცნიერო საზოგადოებების წევრობა 
1981 წლიდან სე სიდეს მიენიჭა საპატიო დოქტორის წოდება სხვადასხვა ქვეყნების თორმეტი უნივერსიტეტიდან, მათ შორის ჩინეთისა და ჰონგ კონგის, გაერთიანებული სამეფოს, კანადის, შეერთებული შტატებისა და იაპონიის ჩათვლით.  ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსის წოდების გარდა, იგი აირჩიეს ამერიკის ფიზიკურ საზოგადოებისა და მეცნიერებათა საერთაშორისო აკადემიის (იმ დროს განვითარებადი ქვეყნების მეცნიერებათა აკადემია) წევრად .  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ჩინელი ფიზიკოსები
კატეგორია:სმიტის კოლეჯის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ფილოსოფიის დოქტორები
საღირას ციხე

**საღირას ციხე** — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. არქიტექტურული ძეგლი ართვინის პროვინციის არტანუჯის რაიონში.

## შესწავლის ისტორია 
საღირას ციხე მეექვსე სამეცნიერო ექსპედიციის ფარგლებში მოინახულა პროექტ „ტაო-კლარჯეთის ქართული ციხე სიმაგრეების“ ექსპედიციამ. მოინახულეს ციხის მიდამოები, დააფიქსირეს ციხის იმ დროინდელი მდგომარეობა, გადაიღეს ციხის ფოტო-სურათები და პანორამები.

## ტოპონიმი 
საისტორიო წყაროებში სოფლის უძველესი მოხსენიება ფიქსირდება 1572 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარში“, რომელშიც იხსენიება სოფელი საღირსა. რუსულ ხუთვერსიან რუკებზე, რომელიც ცარისტული რუსეთის მმართველობის დროს შეიქმნა, ორივე ეს სოფელი იხსენიება, როგორც საგარა და საკარია. რაც შეეხეა ტოპონიმ „საღირას“. იგი საკუთარი სახელიდან არის ნაწარმოები. სახელი „საღირა“ და მისგან ნაწარმოები გვარები საკმაოდ პოპულარული იყო გვიანი შუა საუკუნეების საქართველოში.

## ისტორიული გეოგრაფია 
საღირას ციხეს არტანუჯის თავდაცვისუნარიანობის განმტკიცება ევალებოდა. შესაბამისად, მისი მშენებლობა მაშინ გახდა აქტუალური, როდესაც პოლიტიკური ცენტრი არტანუჯი გახდა. ლოკალური მნიშვნელობა ციხე-სიმაგრეს, უპირველესყოვლისა, ტანძოთისწყლის ხეობისთვის აქვს. საღირას ციხე ფეოდალური ეპოქის პირმშოა. ის ზემოდან გადაჰყურებს მთელს ხეობას, მის შემოსასვლელს, ხეობიდან გასასვლელს, ირგვლივ არსებულ სივრცეს. 

## ციხის აღწერა 
ციხე-სიმაგრის ფართობის გათვალისწინებით, იგი მიეკუთვნება ტაო-კლარჯეთის დიდ საფორტოფიკაციო ნაგებობათა კატეგორიას. საღირას ციხესთან მიახლოებისას პირველი, რაც თვალში გვხვდება ესაა მრავალრიცხოვანი ქვების გროვა. გალავნის კედლები დღეისთვის გამქრალია.

## ლიტერატურა
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 2, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9738-1-9

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
მელოს ციხე

**მელოს ციხე** — ციხესიმაგრე თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. არქიტექტურლი ძეგლი ისტორიული კლარჯეთის ჩრდილოეთ პროვინციის — ნიგალისხევის სამხრეთ ნაწილში, მდ. ჭოროხის შენაკადის მდ. მელოსწყლის მარჯვენა სანაპიროზე. 

## შესწავლის ისტორია 
მელოს ციხეს იხსენიებენ თურქი მკვლევრები. ქართველ მკვლევართაგან ეს ციხე პირველად დევი ბერძენიშვილმა აღწერა. ციხის შესახებ გარკვეული ინფორმაცია 2014-2016 წლებში გამოქვეყნდა მეცნიერთა რამდენიმე ჯგუფის მიერ. 

## ისტორიული გეოგრაფია 
აქაური მოსახლეობა ძირითადად მუჰაჯირი გურჯები არიან. 1878-1917 წლებში სოფელი მელო სასაზღვრო ზონას წარმოადგენდა, აქედან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 5 კმ-ში გადიოდა რუსეთ-ოსმალეთის საზღვარი. მელოს ციხე ნაგებია ფლეთილი ქვით და დუღაბით. ციხის გეგმა კლდის რელიეფზეა მორგებული. მელოს ციხე მდ. ჭოროხის მარცხენა შენაკადის მდ. მელოსწყლის ხეობის ჩამკეტი ციხეა. იგი სტრატეგიულ ადგილზე — ვიწრო ხეობის განშლის დასაწყისში მდებარეობს, ძნელად მისასვლელი ქედის დასასრულს. მელოს ციხიდან საიწვერის უღელტეხილით გზა გადადის ბუდაზორის და ხევისკარის ციხეებზე, საიდნაც ჩადის ოგდემში, ამიერ ტაოში. შუა საუკუნეების სავაჭრო-საქარავნო გზა XX საუკუნის ჩათვლით, რეგიონში ინფრასტრუქტურის განვითარებამდე იყო მოქმედი. მელოს ციხე ართვინთან ერთად ნიგალის ხევის უმნიშვნელოვანეს საფორტიფიკაციო ნაგებობას წარმოადგენს. ვახუშტი ბატონიშვილი აღნიშნავს კლარჯეთის ამ მიკრორეგიონის განსაკუთრებულ ბუნებას, მთისა და ბარის სიახლოვეს, რაც დადებითად მოქმედებდა ხეხილის მრავალფეროვნებაზე. 

## ტოპონიმი 
იური სიხარულიძის აზრით ტოპონიმ „მელოს“ ადრეული ფორმა უნდა ყოფილიყო „მელნი“. მელოს აქვს 2 მეზრე და 2 იალაღი მელოს ხეობაში. ტოპონიმი განივრცო ჰიდრონიმზეც - მელოსწყალი. 

## ციხის აღწერა 
მელოს ციხე არქიტექტურულად ჰგავს ოხურის ციხეს, მხოლოდ ბევრად დაზიანებულია. გალავნის ორი მხარე (აღმოსავლეთის და ჩრდილოეთის კედელი) მთლლიანად ჩამოშლილია. ნაწილობრივ აგრეთვე დაზიანებულია დასავლეთის კედელი. მისი ცენტრალური ნაწილი დანგრეულია. შემორჩენილია გალავნის 2 ნაშთი. დასავლეთ და აღმოსავლეთ მხარეს კლდოვანი ქანობია და ციხემდე ძნელად მიისვლება. სამხრეთ მხარეს კი ვიწრო ბილიკით ციხემდე შეიძლება მიღწევა. თითოეულ მიმართულებას აკონტროლებს 3 სალოდე და 3 სათოფური. სათოფურების არსებობა მიანიშნებს ციხის გვიან შუა საუკუნეებში გამოყენებაზე. 

## ლიტერატურა
* ტაო-კლარჯეთის ციხე-სიმაგრეები ტ. 2, თბ. 2020 ISBN 978-9941-9738-1-9

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
დაჟალი

**დაჟალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ზემო ყარაბაღის რეგიონში, ჯაბრაილის რაიონში.

1993 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. 2020 წლის 4 ოქტომბერს აზერბაიჯანის შეიარაღებულმა ძალებმა სოფელი დაიბრუნეს..

## გარე ბმულები 
*Azərbaycan Respublikası Cəbrayıl Rayon İcra Hakimiyyəti 

## სქოლიო
კატეგორია:ჯაბრაილის რაიონის სოფლები
ამირან ებრალიძე

**ამირან ებრალიძე** (დ. 8 აპრილი, 1941, თბილისი — გ. 21 ივნისი, 2020) — ქართველი საესტრადო მომღერალი. ღირსების ორდენის კავალერი (1997).

## ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია საყვირის განხრით.

1957 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიაში, მღეროდა სხვადასხვა კოლექტივებთან ერთად. 1961-1981 წლებში იყო ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლის „დიელოს“ სამხატვრო ხელმძღვანელი და სოლისტი, 1979-1982 წლებში — საესტრადო ორკესტრ „რეროს“ სამხატვრო ხელმძღვანელი. 1983-1991 წლებში მუშაობდა კულტურულ-საგანმანათლებლო სექტორში ხელმძღვანელ თანამდებობებზე. 1993 წლიდან კვლავ განახლებული ანსამბლ „დიელოს“ ხელმძღვანელია. არის არაერთი საესტრადო სიმღერის, მუსიკისა და ჯაზური არანჟირების ავტორი და შემსრულებელი, რამდენიმე საკავშირო კონკურსის ლაურეატი. გასტროლებით მოვლილი აქვს მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა. გადაღებულია კინოფილმებში: „წარსული ზაფხული“, „შეხვედრა მთაში“.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1972 —  საქართველოს დამსახურებული არტისტი
* 1997 — ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ამირან ებრალიძე — ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები