open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გაური (ცხოველი)

**გაური** () — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ძროხისებრთა ოჯახისა. ხარის სიგრძე 3 მ აღწევს, სიმაღლე მინდაოში — 2,2 მ; რქების სიგრძე 83 სმ. ფური უფრო პატარაა. გაურს მოყავისფრო-მოშავო ზურგი და გვერდები აქვს, მოყვითალო-მურა მუცელი, მოთეთრო ფეხები. გავრცელებულია ინდოეთში, მიანმარსა და მალაკის ნახევარკუნძულზე. ცხოვრობენ ნახირებად. მაკეობა გრძელდება 8-9 თვემდე. იგებს ერთ ხბოს. იკვებება ბალახოვანი მცენარეულობით, ფოთლებითა და ყლორტებით. მტაცებლური ნადირობის შედეგად გაური ბევრგან მოისპო. იყენებენ მის ხორცს, ტყავს. გაურის მოშინაურებული ფორმაა გაიალი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩვეულებრივი ძროხა
კატეგორია:ბანგლადეშის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ბჰუტანის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ჩინეთის ძუძუმწოვრები
გაღმამხარი (ქართლი)

**გაღმამხარი** — ისტორიული მხარე ქართლში. სახელწოდება გვხვდება გვიანდელი ფეოდალური ხანის საბუთებში. ზოგი მკვლევრის აზრით, გაღმამხარი ეწოდებოდა მტკვრის მარჯვენა ნაპირს ტაშისკარიდან მცხეთამდე, ზოგის აზრით კი — გვიანდელი ფეოდალური ხანის სათავადოს — საციციანოს. ქართლის მოსახლეობა დღეს გაღმამხარს უწოდებს ისტორიული საციციანოს ტერიტორიას.

## ლიტერატურა 
* *ბერძენიშვილი ნ.,* საქართველოს ისტორიის საკიტხები, ტ. 1-3, თბ., 1964-1966;
* *გვასალია ჯ., თოდრია თ.,* გვიანფეოდალური ხანის კახეთის სამეფოს პოლიტიკური საზღვრები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიული კრებული», 1971, ტ. 4;
* *გვრიტიშვილი დ.,* ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955;
* *ტატიშვილი თ., გვასალია ჯ.,* ქსე, ტ. 3, გვ. 21, თბ., 1978

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
გაღმამხარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გაღმამხარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გაღმამხარი — ისტორიული მხარე ქართლში
* გაღმამხარი — ისტორიული მხარე კახეთში
გაჩიოსი

**გაჩიოსი** — ლეონტი მროველისეული ქართლის ცხოვრების მიხედვით, ქართველი ხალხის ერთ-ერთი ეთნარქი. მას ქართლოსისაგან სამართავად გადაეცა ქვემო ქართლის ზემო ნაწილი, რომელსაც შემდგომ გაჩიანის მხარე ეწოდა.

## ქართლის ცხოვრება 
ლეონტი მროველი წერს: 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქართველთა ეთნარქები

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველთა ეთნარქები
გაშაირება

**გაშაირება**, ხალხური პოეტური ტურნირი, მეტოქეთა პაექრობა სალაღობო ერთსტროფიანი ლექს-სიმღერებით (შაირებით). სრულდება მუსიკალური ინსტრუმენტის (სტვირი, ჩონგური, ფანდური, გიტარა და სხვა) თანხლებითაც. გაშაირება სატირულ-იუმორისტული ხასიათისაა, მოიცავს საყოფაცხოვრებო, სატრფიალო, სოციალურ მოტივებს. გაშაირების ტრადიცია შორეული წარსულიდან მომდინარეობს. მისი პირველი ჩამწერია იოანე ბატონიშვილი (1768-1830). გაშაირება შეიძლება წერილობითაც, მას ბევრი რამ აქვს საერთო გალექსებასთან.

## ლიტერატურა 
* შანიძე ა., ქართული ხალხური პოეზია, ტ. 1 - ხევსურეთი, ტფ., 1931, გვ. 019-020;
* ქსე, ტ. 3, გვ. 22, თბ., 1978

კატეგორია:პოეზია
გეგა

**გეგა** — მდინარე აფხაზეთში, ბზიფის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 26 კმ. სათავე აქვს გაგრის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2400 მ სიმაღლეზე. მთავარი შენაკადებია აგეფსთა და იუფშარა (ორივე მარცხენა). საზრდოობს ძირითადად თოვლისა და წვიმის წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირეა ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი 27 მ³/წმ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
აგეფსთა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **აგეფსთა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აგეფსთა — მთა აფხაზეთში;
* აგეფსთა — მყინვარი აფხაზეთში;
* აგეფსთა — მდინარე აფხაზეთში.
გაღმამხარი (კახეთი)

**გაღმამხარი**, **გაღმა მხარი** — ისტორიული მხარე კახეთში. მოიცავდა ძველი ჰერეთის ტერიტორიის ნაწილს, რომელიც მოქცეული იყო მდინარე ალაზანსა და კავკასიონის ქედს შორის. ეს ტერიტორია შიდა კახეთის მიმართ „გაღმა მხარი“ იყო. ეკონომიურად იგი კახეთის ერთ-ერთ ყველაზე დაწინაურებულ კუთხეს წარმოადგენდა. განსაკუთრებით განვითარებული იყო მევენახეობა და მეაბრეშუმეობა. გაღმა მხარის დაწინაურებაში დიდი როლი ითამაშა მისმა სიახლოვემ გილან - შემახის სავაჭრო გზასთან. ეკონომიურმა განვითარებამ განაპირობა გვიანი ხანის კახეთის სამეფოს პოლიტიკური ცენტრის გაღმამხარში (გრემში) გადანაცვლება. XVII-XVIII საუკუნეებში გაღმა მხარის ეკონომიკას დიდი ზიანი მიაყენა ირანის შაჰის აბას I-ის ლაშქრობებმა და დაღესტნელ ფეოდალთა თავდასხმებმა. ეს მხარე დიდხანს გაუკაცრიელებული და აოხრებული იყო. თანამედროვე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით გაღმა მხარი მოიცავს ლაგოდეხის, ყვარლისა და ნაწილობრივ თელავის რაიონების ტერიტორიას. 

ვახუშტი ბაგრატიონი გაღმა მხარის მდებარეობასა და საზღვრების შესახებ აღნიშნავს: 
 

## ლიტერატურა 
* *ბერძენიშვილი ნ.,* საქართველოს ისტორიის საკიტხები, ტ. 1-3, თბ., 1964-1966;
* *გვასალია ჯ., თოდრია თ.,* გვიანფეოდალური ხანის კახეთის სამეფოს პოლიტიკური საზღვრები, «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიული კრებული», 1971, ტ. 4;
* *გვრიტიშვილი დ.,* ფეოდალური საქართველოს სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან (ქართლის სათავადოები), თბ., 1955;

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
გეგის ქედი

**გეგის ქედი**, ქედი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონზე, არაბიკა-მამძიშხის ქედის აღმოსავლეთი შტო. გადაჭიმულია არაბიკის მასივის ცენტრალური ნაწილიდან გეგის ხეობამდე. უმაღლესი მწვერვალის სიმაღლეა ზღვის დონიდან 2655 მ. აგებულია იურული კირქვებით. ახასიათებს რელიეფის კარსტული და გლოციალური ფორმები. კალთების ქვემო და შუა ნაწილი შემოსილია შერეული ფართოფოთლოვანი და მუქწიწვოვანი ტყით, ზემო - სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედები
გეგენავას ელჩობა

**გეგენავას ელჩობა** — ოდიშის (სამეგრელოს) მთავრის ლევან II დადიანის მიერ გაგზავნილი ელჩობა მოსკოვში 1636-1639 წლებში მთავრის კარის მღვდლის გაბრიელ გეგენავას მეთაურობით. XVII საუკუნის I ნახევარში ლევან II დადიანი პოლიტიკურად იზოლირებული აღმოჩნდა. მისი მოწინააღმდეგენი იყვნენ ოსმალეთის სულთანი, იმერეთის მეფე, რომელსაც მხარს უჭერდა თეიმურაზ I. დადიანის მოკავშირის ქართლის მეფის როსტომის მდგომარეობასც შერყეული იყო. დადიანმა საკუთარი პოზიციების განმტკიცებისა და იმერეთ-კახეთის კავშირის დასუსტების მიზნით მოსკოვში გაგზავნა ელჩობა. იგი სთხოვდა რუსეთის მეფეს მიეღო ოდიში რუსეთის მფარველობაში და საპასუხო ელჩობა გამოეგზავნა. გამოთქვამდა რუსეთის სამსახურში შესვლის სურვილს. მართლაც გაბრიელ გეგენავას მოსკოვიდან გამოაყოლეს რუსი ელჩი დიაკი ფედოტ ელჩინი, რომელსაც დადიანისაგან ერთგულების ფიცი უნდა მიეღო, მაგრამ ამ მომენტისათვოს (1639 წ.) ოდიშის სამთავროს მდგომარეობა შედარებით სტაბილური ჩანდა და ამჯერად რუსეთის სამეფოსა და ოდიშის სამთავროს შორის არავითარი შეთანხმება არ დადებულა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ელჩინისა და ზახარევის ელჩობა

## ლიტერატურა 
* *Белокуров С. А.,* Посольство дьяка Федота Елчина и священника Павла Захарьева в Дадианскую землю (1639-1640). «Чтения в Обществе истории и древностей Российских», 1887, кн. 2;
* *Накашидзе Н. Т.,* Грузино-русские политийеские отношения в первой половине ХЖИИ в., Тб., 1968;
* *ნაკაშიძე ნ.,* ქსე, ტ. 3, გვ. 29, თბ., 1978

კატეგორია:სამეგრელოს (ოდიშის) სამთავრო
კატეგორია:რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობები
გეგუთის სასახლე

მინი|300პქ|გეგუთის სასახლის ხედი(ჯაბა ლაბაძის ფოტო).
მინი|300პქ
**გეგუთის სასახლე** — ფეოდალური ხანის საქართველოს საერო არქიტექტურის ძეგლი, მდებარეობს წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ გეგუთში, ქუთაისის სამხრეთით, 7 კმ-ზე, რიონის ნაპირას.  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ისტორია
ყველაზე ადრეული ისტორიული ცნობა გეგუთის სასახლის შესახებ VIII საუკუნეს ეკუთვნის. ჯუანშერის თხზულების „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისა“-ს ერთ–ერთ ნუსხაში ქართლის ერისმთავარი არჩილი ამბობს „...წარვალ და დავეშენები ციხესა გეგუთს და ქუთათისს.“ სასახლის მთავარი ნაგებობა გიორგი III-ს დროინდელია. სწორედ აქ გამოაცხადა გიორგი III-მ თანამოსაყდრედ თამარ მეფე. საქართველოს სამეფოს დაშლის შემდეგ გეგუთის სასახლე იმერეთის მეფეთა რეზიდენციაა (აღნიშნულია — იმერეთის სამეფოს 1737 წლის რუკაზე). სასახლე დაზიანდა XIX საუკუნის პირველ ნახევარში სოლომონ II-ის ბრძოლებისას. რუსეთის იმპერიის მიერ იმერეთის სამეფოს ანექსიის შემდეგ კი გაგრძელდა მისი ნგრევა, სასახლის მასალას იმპერიის მოხელეები იყენებდნენ ქუთაისში შენობების ასაშენებლად. გეგუთის კომპლექსის პირველმა მკვლევარმა, შვეიცარიელმა დიუბუა დე მონპერემ 1833 წელს შეადგინა სასახლის გადარჩენილი ნაწილის გეგმა და განსაზღვრა ცალკეული სათავსების ფუნქცია.

## არქიტექტურა
[thumb|300px|left|[ვახტანგ ცინცაძე|ვახტანგ ცინცაძის რეკონსტრუქციის ესკიზი.]]
ნანგრევებს 2000 მ² მეტი ფართობი უჭირავს.  1937 წლის არქეოლოგიური კამპანიის შედეგად (პროფ. ლევან მუსხელიშვილი, არქიტექტორი ვ. წილოსანი, ფოტოგრაფი გილგენდორფი) ნაწილობრივ გაიწმინდა რამდენიმე სათავსი და დაზუსტდა არსებული გეგმის დეტალები. გათხრებისას აღმოჩენული სხვადასხვა დროის 60–მდე არტეფაქტი დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში. 1954 – 1962 წლებში კომპლექსი გაიწმინდა და ჩატარდა საკონსერვაციო სამუშაოები (პროფ. ვახტანგ ცინცაძე).

1953 — 1956 წლებში სარესტავრაციო-კვლევით სამუშაოთა შედეგად, შესაძლებელი გახდა სასახლის ხუროთმოძღვრული ფორმების დადგენა. ციხე-დარბაზში რამდენიმე სამშენებლო ფენა გამოირჩევა. ყველაზე ადრინდელი ნაწილი (VIII — IX სს.) გეგმით მარტივი, ერთოთახიანი, დიდბუხრიანი ე. წ. „სანადირო სახლია“. მოგვიანებით, იგი მრავალ ფუნქციას ასრულებდა. თლილი ქვით ნაგებ სამმეტრიან ცოკოლზე აღმართულია აგურით ნაგები ოთხიარუსიანი მეფეთა სადგომი ციხე-დარბაზი (XII ს.). მისი მთავარი ნაწილია 14 მეტრიანი გუმბათით დაგვირგვინებული ოთხმკლავიანი დარბაზი, რომლის აქეთ-იქით საცხოვრებელი და სამეურნეო დანიშნულების სათავსოებია (საწოლი ოთახი, სალარო, საგანძური, აბანო და სხვ.). მთელ ნაგებობას გარედან ეკვრის კედლებიდან გამოწეული მასიური ბურჯები. XIII — XIV საუკუნეებს განეკუთვნება მთავარი ნაგებობის დასავლეთით მდებარე შენობა და სასახლის ეკლესია.

## ლიტერატურა 
*
* *ჩაკვეტაძე ვ.,* „გეგუთი“ თბილისი, 1958;
* *წილოსანი ვ.,* გეგუთი, ციხე-დარბაზი, კრ.: შოთა რუსთაველის ეპოქის მატერიალური კულტურა, თბ., 1938;

## სქოლიო
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:სამეფო რეზიდენციები
კატეგორია:საქართველოს სასახლეები
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
გედის თანავარსკვლავედი

thumb|300px|გედი
**გედის თანავარსკვლავედი** () — ცის ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი, რომლის ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავი — დენები 1,3 ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდისაა. დამზერის საუკეთესო პირობებია ივლის-აგვისტოში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Star Tales -Cygnus

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
გეზევცეკი

**გეზევცეკი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე რიონის სათავეებში, ფასისმთის აღმოსავლეთით. ზღვის დონიდან 3452 მ. გეზევცეკის კალთები აგებულია ქვედაიურული თიხა-ფიქლებითა და ქვიშაქვებით. დაფარულია მარადი თოვლ-ყინულით. მდინარე რიონის ხეობას (ზემო რაჭა) აკავშირებს ჩერეკის ხეობასთან (ყაბარდო-ბალყარეთი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
გეზრული

**გეზრული** — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფელი: *გეზრული*). ზღვის დონიდან 680 მეტრი, ჭიათურიდან 25 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერაში დაფიქსირებულია როგორც შუა გეზრული და ქვედა გეზრული.

2014 წლის აღწერაში ერთ სოფლადაა შეტანილი. აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობდა 323 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გეიშა

მინი|220პქ|გეიშა
**გეიშა** (იაპ. 芸者) — იაპონელი ქალი, რომელსაც მიღებული აქვს მრავალმხრივი აღზრდა-განათლება — იცის მხატვრული კითხვა, ცეკვავს. მღერის, უკრავს სხვადასხვა საკრავზე, იცნობს მაღალ საზოგადოებაში მიღებულ ეტიკეტს, შეუძლია თავაზიანი, მახვილგონივრული საუბარი და სხვა. გეიშას ქირაობენ წვეულებებისა და ბანკეტების ორგანიზატორები. მისი მოვალეობაა შეასრულოს სტუმართმოყვარე დიასახლისის როლი და გაართოს საპატიო სტუმრები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:იაპონური კულტურა
გეკონისებრნი

**გეკონისებრნი** () — ქვეწარმავლების ოჯახი ხვლიკისნაირთა რიგისა. მათი სიგრძე იშვიათად აღემატება 30 სმ. აქვთ დიდი, უქუთუთო თვალები, ვერტიკალური გუგები, კარგად განვითარებული ფეხები, მეტად მყიფე, მაგრამ სწრაფი აღდგენის უნარის მქონე კუდი. გეკონისებრთა სხეული მეტწილად რუხი ან ყავისფერია, თუმცა ტროპიკებში გვხვდება მკვეთრად შეფერილი სახეობებიც. იკვებებიან მწერებით, ობობასნაირებით და სხვა. უმრავლესობა კვერცხისმდებელია. დებენ 1-2 კვერცხს. ცნობილია 480-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ ზონებში. საქართველოში არ არიან. კასპიური თითტიტველი გეკონი (Gymnodactylus caspius), რომლის რამდენიმე ეგზემპლარი თბილისშია ნაპოვნი, როგორც ჩანს, აქ შემთხვევით არის მოხვედრილი აზერბაიჯანიდან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეკონისებრნი
გელათის მოზაიკა

thumb|300px|გელათის მოზაიკა
**გელათის მოზაიკა** — ქართული კედლის მხატვრობის ძეგლი (1125-1130), ამკობს გელათის ტაძრის საკურთხევლის აფსიდის კონქს. ძირითადად კარგად არის შენახული, დაზიანებულია მხოლოდ კომპოზიციის ქვედა ნაწილი. ჩამოცვენილი კენჭების ადგილი მოხატულია XVI საუკუნეში. მოზაიკისა და ტაძრის ფრესკების ამგვარი შერწყმა საქართველოში სხვაგან არსად არ გვხვდება. კომპოზიციის ცენტრში გამოსახულია ფეხზე მდგომი ღვთისმშობელი ჩვილით ხელში, აქეთ-იქით მთავარანგელოზები — გაბრიელი და მიქაელი უდგანან, საკოსი და ლორონი აცვიათ, ცალ ხელში სფერო უჭირავთ, მეორეში — ლაბარუმი. ფიგურები გამოსახულია ოქროსფერ ფონზე. ღვთისმშობელს ჯვრებით დამშვენებული მუქი ლურჯი მაფორიუმი აცვია. სამოსის ნაოჭები მოშავო-ლურჯი ფერისაა და მუქი ტონები რბილად გადადის განათებული ნაწილებისაკენ. სახის კონტური მწვანე კენჭებით არის შემოწყობილი. წარბებისა და ცხვირის ჩრდილები ნუშის ფერია, წარბები და თვალის ჭრილი — შავი, მწვანე და რუხი კენჭებითაა შემოწერილი. ჩვილს ოქროს ქიტონი აცვია, ნაოჭები შესრულებულია აგურისფერი კენჭებით, ჰიმატიონიც ოქროსფერია. მისი სახე ღვთისმშობლის სახეზე უფრო მუქია, რაც კონტრასტს ქმნის ბრწყინვალე სამოსთან და მკავრ იერს ანიჭებს ჩვილს. მიქელ მთავარანგელოზს აცვია მწახე მწვანე ფერის საკოსი და ფერადი ქვებით მორთული, მდიდრულად მოქარგული ლორონი. გაბრიელ მთავარანგელოზის ტანსაცმელი შედარებით ერთფეროვანია. მჭიდროდ მოწყობილი ფერადი სმალტისა და ადგილობრივი კირქვის სხვადასხვა ზომის ოთხკუთხი კენჭებით. კომპოზიციის ყველა დეტალი, პლასტიკურიც და ფერადოვანიც გულმოდგინედ არის მოფიქრებული.

გელათის მოზაიკა დავით აღმაშენებლის ეპოქის მონუმტური ხელოვნების მაღალმხატვრული, დახვეწილი გემოვნებითა და ვირტუოზული ტექნიკით შესრულებული ნაწარმოებია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გელათის მონასტერი
კატეგორია:ქართული ფერწერა
გელათის აკადემია

thumb|გელათის აკადემია
**გელათის აკადემია** — შუა საუკუნეების ქართული სასულიერო სასწავლებელი. დაარსდა 1106 წელს გელათის მონასტერთან დავით აღმაშენებლის ინიციატივითა და ხელშეწყობით. დავითმა გელათის აკადემიაში სამოღვაწოდ შეკრიბა სწავლული ქართველები, რომელთა შორის იყვნენ იოანე პეტრიწი და არსენ იყალთოელი. თანამედროვენი გელათის აკადემიას „ასუად ათინად“, „აღმოსავლეთის მეორე იერუსალიმად“ იხსენიებდნენ. აკადემიის სათავეში იდგა მოძღვართ-მოძღვარი. სასწავლო პროგრამა ძირითადად ტრივიუმის (გეომეტრია — „ქვეყნის საზომლოჲ“, „არითმეტიკა“ — „რიცხუნი“, მუსიკა — „სამოსოჲ“) და კვადრიუმის (ფილოსოფია სამი სახის — „საქმეთი, მხედველობითი და განმსიტყუელობითი“, რიტორიკა სამი სახის — „თანამზრახველობისა, მეპაექრობისა და დღესასწაულობისა“, გრამატიკა და ასტრონომია — „ვარსკვლავთმრიცხველობაჲ“) ციკლის საგანთა შესწავლას ითვალისწინებდა. 

გელათის აკადემიაში დაუწერია არსენ იყალთოელს სჯულისკანონი, იოანე პეტრიწს — ნემესიოს ემესელის თხზულება „ბუნებისათჳს კაცისა“. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ბერძნულიდან თარგმნილი იოანე ქსიფილინოსის ჰაგიოგრაფიული კრებული, რომლის ორიგინალი დაკარგულია. სამეცნიერო-მთარგმნელობითი მოღვაწეობა გელათის აკადემიაში მომდევნო საუკუნეებშიც არ შეწყვეტილა, თუმცა საგრძნობლად შენელდა. XIII საუკუნეში აქ მოღვაწეობდნენ ჰიმნოგრაფი არსენ ბულმაისიმისძე, ფილოსოფოსი და რიტორი პეტრე გელათელი. XIV საუკუნეში გელათში შეიქმნა მნიშვნელოვანი იურიდიული ძეგლი „გარიგება ჴელმწიფის კარისა“ და ჩვენამდე მოუღწეველი საისტორიო თხზულება „გელათური ქორონიკონი“, რომელიც დასახელებული აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს თავის ერთ-ერთ წყაროდ.

## ლიტერატურა 
* *გამსახურდია ს.,* სწავლა-განათლება ძველ საქართველოში, თბ., 1975;
* *თავზიშვილი გ.,* უმაღლესი განათლების ისტორიისათვის საქართველოში, ნაკვ. 1, თბ., 1938;
* *ნუცუბიძე შ.,* ქართული ფილოსოფიის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958;
* *ყაუხჩიშვილი ს.,* გელათის აკადემია, თბ., 1948;

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:სასულიერო სასწავლებლები
კატეგორია:საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
სტრასბურგი

**სტრასბურგი**, **სტრასბური** ( []; ; ელზასურად : Schdroosburi) — ქალაქი საფრანგეთში. ელზასის ისტორიული დედაქალაქი და საფრანგეთის დეპარტამენტ ქვემო რაინის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* სტრასბურგის ოფიციალური საიტი 

*
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
გელათის საეპისკოპოსო

**გელათის საეპისკოპოსო** — ერთ-ერთი დიდი ეპარქია ფეოდალურ საქართველოში. დააარსა იმერეთის მეფე ბაგრატ III-მ XVI საუკუნის 20-იან წლებში. მოიცავდა ტერიტორიას ქუთაისიდან, მდ. რიონიდან, მდ. ყვირილის გადაღმა კაცხამდე. ხრეითიდან რაჭის მთამდე და ოკრიბას. გელათის ეპისკოპოსი (გენათელი) მეფის რწმუნებულად ითვლებოდა გელათის მონასტერში. კათოლიკოს ევდემონ ჩხეტიძის დროს (1557-1578) დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის რეზიდენცია ბიჭვინთიდან გელათის მონასტერში გადმოიტანეს. კათოლიკოსს საკუთრებად გადაეცა წმ. გიორგის ეკლესია. XIX საუკუნის 20-იან წლებში გელათის საეპისკოპოსო გაუქმდა და იმერეთის საეპისკოპოსოში შევიდა. უკანასკნელი გენათელი ეპისკოპოსი იყო ეფთვიმე გენათელი, რომელიც 1776-1820 წლებში მართავდა ეპარქიას.

## ეპისკოპოსები
*მელქისედეკ საყვარელიძე, 1529

## ლიტერატურა 
* *ლომინაძე ბ.,* გელათი (მეგზური), თბ., 1959;
* * ლომინაძე ბ.,* გელათი, თბ., 1955;
* *Меписашвили П. С.,* Архитектурный ансамбль Гелати, Тб., 1966;

კატეგორია:გელათის საეპისკოპოსო
გენერალ-ადმირალი

**გენერალ-ადმირალი** — უმაღლესი სამხედრო-საზღვაო ჩინი რუსეთში. უთანაბრდებოდა სახმელეთო ჯარების გენერალ-ფელდმარშალს. გენერალ-ადმირალის წოდება პირველად 1708 წელს მიეცა თედორე აპრაქსინს, რომელიც პეტრე I-მა სამხედრო-საზღვაო ფლოტის მეთაურად დანიშნა. 1904-1908 წლებში რუსეთ-იაპონიის ომის შემდეგ გენერალ-ადმირალის წოდებას მხოლოდ საპატიო მნიშვნელობა ჰქონდა, 1908 წლიდან კი რუსეთის ფლოტში აღარ გვხვდება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
ერიკ კლეპტონის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ერიკ კლეპტონის დისკოგრაფია.

## ალბომები
### პირველი წლები (1960-იანები)
### სოლო კარიერა (1970 დღემდე)
#### სტუდიური ალბომები
#### საკონცერტო ალბომები
#### კრებულები
### საუნდტრეკები
### თანამშრომლობა
#### ჯორჯ ჰარისონი
#### სხვა შემსრულებლები
## სინგლები
### პირველი პერიოდი (1960 –1970-იანების პირველი წლები)
### სოლო-სინგლები (1970-იანები-დღემდე)
### საუნდტრეკები
### თანამშრომლობა
კატეგორია:ერიკ კლეპტონი
კატეგორია:დისკოგრაფიები
გენერალ-ანშეფი

**გენერალ-ანშეფი** () — XVIII საუკუნის რუსეთში გენერლის წოდება. 1716 წელს სამხედრო წესდებით — მთავარსარდალი (უთანაბრდება ფელდმარშალს), რომელიც გენერლების „კონსილიას“ მეთაურობდა. 1796-1797 წლებში წესდებებით გენერალ-ანშეფის წოდების ნაცვლად შემოიღეს წოდებები გენერლებისა ჯარების გვარეობათა მიხედვით (ინფანტერიის გენერალი, კავალერიის გენერალი, არტილერიის გენერალი, ინჟინერ-გენერალი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
გენეტა

**გენეტა** (Genetta), მტაცებელი ძუძუმწოვრების გვარი ვივერისებრთა ოჯახისა. აქვთ 55 სმ-მდე სიგრძის მეტად მოქნილი სხეული, მოკლე და უხეში ბალანი. კუდის ძირში განვითარებული ჯირკვლები გამოყოფენ მკვეთრი სუნის სითხეს — მუშკს. გვარში შემავალი 6 სახეობაა გავრცელებულია სავანებსა და აფრიკის ტროპიკულ ტყეებში. იკვებებიან მცირე ზომის ცხოველებით, ფრინველის კვერცხებით. გენეტები მეღამური ცხოველები არიან. ადვილად შინაურდებიან. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ვივერისებრნი
კატეგორია:აფრიკის ძუძუმწოვრები
ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი

**ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი** ( დ. 5 იანვარი, 1956, დეტმოლდი, ჩრდილოეთი რაინ-ვესტფალია, გერმანია) — გერმანელი პოლიტიკოსი, გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრი 2005–2009 და 2013–2017 წლებში, ვიცე-კანცლერი 2007–2009 წლებში. გერმანიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. 2009 წლის არჩევნებზე, კანცლერობის კანდიდატი სოციალ-დემოკრატიული პარტიიდან. 2017 წლის 12 თებერვალს, აირჩიეს გერმანიის პრეზიდენტად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Quotes by Frank-Walter Steinmeier 
*  Steinmeier's campaign website for the 2009 general election in Germany

კატეგორია:დაბადებული 5 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:გერმანიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2013-2017)
კატეგორია:ბუნდესტაგის წევრები (2009-2013)
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გენუის სამხატვრო სკოლა

**გენუის სამხატვრო სკოლა** — ფერწერის ერთ-ერთი სკოლა XVII საუკუნის იტალიაში. შეიქმნა XVI საუკუნის II ნახევრის იტალიის ფერწერის ტრადიციებისა და გენუაში მომუშავე ფლამანდური მხატვრების პ. რუბენსისა და ანტონის ვან დეიკის გავლენით. ფლამანდური ხელოვნების დამახასიათებელი მსუყე ფერწერულობა და მგრძნობიარობა თავს იცენს უკვე ამ სკოლის უფროსი თაობის წამყვანი მხატვრის ბ. სტროცის ადრეულ ნამუშევრებში. გენუელი მხატვრები ქმნიდნენ პარადულ არისტოკრატიის პორტრეტებს, რელიგიურ კომპოზიციებსა და დკორატიულ მოხატულებებს, მაგრამ ყველაზე თავისებური, რაც მათ შექმნეს, იყო პასტორალური ჟანრი (მასში დიდი ყურადღება ჰქონდა დათმობილი პეიზაჟისა და ცხოველთა გამოსახვას).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მხატვრული მიმდინარეობები
გენძი მონოგატარი

thumb|200px|თავი „ასაგაო“ (17 ს.)
**გენძი მონოგატარი** (მოთხრობა უფლისწულ გენძის შესახებ) — X საუკუნის დასასრულისა და XI საუკუნის დასაწყისის იაპონური რომანი. საერთოდ, ხანდახან მას თვლიან პირველ რომანად მსოფლიო ლიტერატურის ისტორიაში, ასევე პირველ ფსიქოლოგიურ რომანად. მის ავტორად მიჩნეულია სეფექალი მურასაკი შიკიბუ. რომანი ითვლება IX-XII საუკუნეების იაპონური საკარო ლიტერატურის საუკეთესო ნიმუშად. მასში მოთხრობილია უფლისწულ გენძის სამიჯნური თავგადასავალი. ნაწარმოებში მთავარია ბედისწერის (ქარმა) თემა. რომანი ზედმიწევნით რეალისტურია. ჰყავდა ბევრი მიმბაძველი. მისი ცალკეული მოტივები არაერთხელ იქნა გადამღერებული. რომანმა გავლენა მოახდინა იაპონური ლიტერატურის განვითარებაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მონოგატარი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მონოგატარი
კატეგორია:იაპონური ლიტერატურა
გენერალისიმუსი

[მინი|[იოსებ სტალინი]]
**გენერალისიმუსი** () — უმაღლესი სამხედრო წოდება ზოგი ქვეყნის შეიარაღებულ ძალებში. ენიჭებოდათ მხედართმთავრებს, რომლებიც ომის დროს სარდლობდნენ რამდენიმე არმიას (უფრო ხშირად მოკავშირეთა არმიებს) ან სამეფო დინასტიის ოჯახის წევრებს და სახელმწიფო მოღვაწეებს, როგორც საპატიო წოდება.

ტერმინი სათავეს იღებს ლათინური სიტყვიდან *Generalisimus* (ყველაზე მთავარი). პირველად, 1569 წელს საფრანგეთის მეფე შარლ IX-მ გენერალისიმუსის წოდება მიანიჭა თავის 18 წლის ძმას (შემდეგ მეფე ანრი III). მას შემდეგ ეს წოდება ჰქონდათ: საფრანგეთში — ჰერცოგ ა. დე გიზს (1550—1588), პრინც ლ. კონდეს (1621—1688), ჰერცოგ კ. ლ. ვილარს (1653—1734), ჰერცოგ ა. რიშელიეს (1696—1788); ავსტრიაში — თავად რ. მონტეკუკოლის (1609—1680), პრინც ოიგენ (ევგენი) სავოიელს (1663-17369, გრაფ ლ. დაუნს (1705—1766), ერცჰერცოგ კარლს (1771—1847), თავად ფ. შვარცენბერგს (1771—1820); გერმანიაში — გრაფ ა. ვალენშტაინს (1583—1634); რუსეთში — მხედართმთავარ ა. შეინს (1662—1700), თავად ა. მენშიკოვს (1673—1729), პრინც ანტონ ულრიხ ბრაუნშვაიგელს (1714—1774), ა. სუვოროვს (1729—1800); სსრკ-ში საბჭოთა კავშირის გენერალისიმუსის წოდება შემოიღეს სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1945 წლის 26 ივნისის ბრძანებულებით და 1945 წლის 27 ივნისს მიანიჭეს ი. ბ. სტალინს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
კატეგორია:გენერალისიმუსები
გეორგიკა (კრებული)

**„გეორგიკა“** — ბიზანტიელ მწერალთა ცნობების კრებული საქართველოს შესახებ (8 წიგნად); გამოქვეყნდა 1934-1970 წლებში. ტექსტები, ქართული თარგმანითურთ, გამოსცა და განმარტებები დაურთო სიმონ ყაუხჩიშვილმა (I ტომის მასალის მომზადებაში მონაწილეობდა ა. გამყრელიძე). თემატურად „გეორგიკა“ აშუქებს შემდეგ საკითხებს: ქართველთა წარმომავლობისა და მათი გაქრისტიანების ისტორია, რიტორიკული სკოლა კოლხეთის სამეფოში, პეტრე იბერის მოღვაწეობა, ეგრისის დიდ ომს, ქართველ ბაგრატიონთა წარმომავლობა და მოღვაწეობა, საქართველო-ბიზანტიის ურთიერთობა, თურქ-სელჩუკთა აგრესია და ბრძოლა მის წინააღმდეგ, ტრაპიზონის სამეფოს შექმნა და ქართველთა ბრძოლა იქ გავლენის შენარჩუნებისათვის და ა. შ.

ბიზანტიელ მწერალთა ცნობების ერთი ნაწილი ისეთ მოვლენებს ეხება საქართველოს ისტორიიდან, რომელთა შესახებ სხვა წყაროებში არავითარი ცნობა არ მოგვეპოვება. მეორე ნაწილს კი მნიშვნელობა აქვს ქართულ, სომხურ, არაბულ და სხვა წყაროების შესამოწმებლად. გარკვეული ტენდენციურობის მიუხედავად, ბიზანტიელ ავტორთა ცნობები წარმოადგენს ძვირფას წყაროს შუა საუკუნეების საქართველოს ისტორიისათვის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს ისტორია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:წიგნები
კატეგორია:საქართველოს ისტორიის წყაროები
გეორგიკა

საკუთარი სახელი **გეორგიკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გეორგიკა — ბიზანტიელ მწერალთა კრებული საქართველოს შესახებ
* გეორგიკა — თბილისისა და იენის უნივერსიტეტების ერთობლივი ყოველწლიური გამოცემა
გეორგინა

**გეორგინა**, *დალია* (Dahlia) — მრავალწლოვანი ბალახოვანი მცენარის გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. აქვს გორგლისებრ გამსხვილებული ფესვები 35-200 სმ სიმაღლის ღრუ ღერო, მოპოროსპირედ განლაგებული ფრთისებრი ან სამმაგ ფრთისებრი ფოთლები, კალათა ყვავილედი, რომელიც სხვადასხვა შეფერილობის მრავალი მილისებრი და ენისებრი ან მხოლოდ ენისებრი ყვავილისაგან შედგება. 

გეორგინის დაახლოებით 15 სახეობა ველურად იზრდება მექსიკასა და გვატემალაში. ჰიბრიდიზაციით მიღებულია მისი 8 ათასზე მეტი ჯიში. ყვავილედის ტიპების მიხედვით ბაღის გეორგინები სამ ჯგუფად იყოფა: არაბუთხუზა, ნახევრად ბუთხუზა და ბუთხუზა. 

დეკორატიულ მებაღეობაში გეორგინას იყენებენ მარტოული ან მასობრივი რგვისათვის, ყვავილწნულებში და სხვა; ამრავლებენ კალმით, გორგლის დაყოფით, თესლით. გეორგინა ბევრ ყვავილს იკეთებს, კარგად ხარობს განათებულ ადგილებსა და განოყიერებულ ნიადაგებზე.

ფაილი:Dahlia 3.jpg
ფაილი:Dahlie 6.jpg
ფაილი:RIMG0153dahlie.jpg
ფაილი:RIMG0087.JPG
ფაილი:Dahlia nain FR 2012.jpg

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
დალია

**დალია** () — თევზი ქარიყლაპიასნაირთა (წერისნაირთა) რიგისა. აქვს 20 სმ-მდე სიგრძის სხეული. გავრცელებულია ჩუკოტკის, კუნძულ წმ. ლავლენტისა და ალასკის მტკნარ წყალსატევებში, დაჭაობებულ ტბებსა და ტუნდრის ტორფიან ჭაობებში. სიცივეში ლამში იზამთრებს. მეტად სიცოცხლეისუნარიანია, იღუპება მხოლოდ ქსოვილური სითხის გაყინვისას. აქვს მცირე სარეწაო მნიშვნელობა; ალასკის მოსახლეობა საკვებად იყენებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დალია
გეოფიტები

**გეოფიტები** (გეო... და   – მცენარე) — მრავალწლოვანი მცენარეები, რომელთა გამოზამთრების უნარის მქონე და ხანგრძლივი გვალვის ამტანი ორგანოები, აგრეთვე განახლების კვირტები ნიადაგშია ჩამალული. მცენარეთა ერთ-ერთი სასიცოცხლო ფორმა. გეოფიტებს განეკუთვნება ძირითადად ბოლქვიანი, გორგლიანი და ფესურიანი მცენარეები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
გეო...

**გეო...** () — რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი; აღნიშნავს მიწასთან, დედამიწასთან, დედამიწის შემსწავლელ მეცნიერებებთან კავშირს (მაგ., გეოგრაფია, გეოლოგია და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:თავსართები
გენერალ-ადიუტანტი

მინი||250პქ|ადმირალი ევგენი ალექსეევი გენერალ-ადიუტანტის მუნდირში
**გენერალ-ადიუტანტი** — ერთ-ერთი უმაღლესი სამხედრო წოდება რუსეთში (XVIII საუკუნე-XIX საუკუნის დასაწყისი). შემოიღეს 1716 წელს სამხედრო წესდებით. გენერალ-ადიუტანტები მეფის, გენერალ-ფელდმარშლებისა და მათი თანაშემწეების, აგრეთვე სრული გენერლების სამსახურში იდგნენ, ადიუტანტის მოვალეობას ასრულებდნენ და წარმართავდნენ შტაბის საქმის წამოებას. ეკატერინე II-ის დროს მორიგე გენერალ-ადიუტანტი განაგებდა არმიის პირად შემადგენლობას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამხედრო წოდებები
გერანი

მინი|გერანი
**გერანი**,* ზეთის ნემსიწვერა* () —  მრავალწლოვანი, ძლიერ დატოტვილი ბუჩქ-ბალახა ეთერზეთოვანი მცენარე ნემსიწვერასებრთა ოჯახისა. აქვს 5-7 ნაკვთად დაყოფილი, გულისებრი და ღეროზე მოგირეობით განლაგებული ფოთოლი. 

გერანის სამშობლოა სამხრეთი აფრიკა. გავრცელებულია საქართველოში, სომხეთსა და ტაჯიკეთში. მოჰყავთ როგორც ერთწლოვანი კულტურა, რადგან 3-იდან 5°C ტემპერატურაზე იღუპება. 

საქართველოში კულტივირებულია ლაგოდეხის, თელავის, ყვარლის, მარნეულის, აბაშის, გალისა და სხვა რაიონებში და 600 ჰა-ზე მეტი ფართობი უკავია. 1929 წლიდან სოხუმში დაიწყო გერანის პირველი სამრეწველო რგვა; აქვე ეთერზეთოვანი კულტურების საცდელ სადგუეში გამოიყენეს უხვზეთოვანი ჰიბრალები № 24 და № 7, რომლებიც 1969 წლიდან სარაიონებულია აფხაზეთში, ლაგოდეხისა და ყვარლის რაიონებში. გერანის შებუსული ღეროსა და ფოღლებისაგან ღებულობ ვარდის სურნელების მქონე, გამჭვირვალე, მომწვანო, ზოგჯერ კი მოყვითალო ეთეროვან ზეთს, რომელიც შეიცავს ციტრონელოლის სპირტს; (42-47%),  გერანიოლს (20-25%), ლინალოოლსა და მენთოლს. გერანის ზეთს იყენებენ პარფიუმერიაში, საპნის წარმოებაში, კოსმეტიკასა და კვების მრეწველობაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნემსიწვერასებრნი
გენწვიში

**გენწვიში** — აფხაზეთის გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფლების მარცხენა გენწვიშისა და მარჯვენა გენწვიშის ძველი სახელწოდება. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.

სოფელში განლაგებულია რუსი ოკუპანტების და სეპარატისტების საგუშაგო.

## სქოლიო 
## ლიტერატურა
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტი
გერგეტულა

**გერგეტულა** — ნაყოფიერების ღვთაებისადმი მიძღვნილი რიტუალური ცეკვა — სართულიანი ფერხული. სრულდებოდა გერგეტის სამების ხატობაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
გერბი

**გერბი** (; ; ) — ემბლემა მემკვიდრეობითი განმასხვავებელი ნიშანი, საგანგებოდ განლაგებული ფიგურები და საგნები, რომელთაც სიმბოლური მნიშვნელობა ენიჭებათ და მფლობელის ისტორიულ ტრადიციებს გამოხატავენ.

გერბები იყოფა შემდეგ ძირითად ჯგუფებად: სახელმწიფო გერბი, სამიწაწყლო გერბი — შუა საუკუნეების ამქრების; საგვარეულო გერბები — თავადაზნაურული და ბურჟუაზიული გვარების. გერბი სპეციფიკური ისტორიული წყაროა, რომელსაც დამხმარე ისტორიული დისციპლინა — ჰერალდიკა შეისწავლის. გერბი გამოსახულია დროშაზე, მონეტებზე და სხვ. 
## საქართველო 
საქართველოში უძველესი დროიდან იქმნება ემბლემები (ლომი, გველეშაპი, მთვარის ღვთაება — შემდეგში წმ. გიორგი, ჯვარი წრეში და სხვ.), რომლებმაც შემდეგ ჰერალდიკური მნიშვნელობა მიიღეს. XVI ს-ის საბუთზე არის სამეფო საბეჭდავის საგერბო ანაბეჭდი; ვახტანგ VI-ის დროშაზე (1711 წ.) გამოსახულია ბაგრატიონთა გერბის ემბლემები, დაკავშირებულია ბიბლიური მეფის დავითის ლეგენდასა და სვეტიცხოვლის თქმულებასთან; XVII—XVIII საუკუნეებისაა აღმოსავლეთი საქართველოს კათალიკოსთა საბეჭდავები სვეტიცხოვლის თქმულების ამსახველი ემბლემით. ვახუშტის ნაშრომში მოთავსებულია ქართული სამეფოებისა და სამთავროების გერბები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სიმბოლოები
გერგეტი (სტეფანწმინდა)

thumb|გერგეტი
**გერგეტი** — უბანი დაბა სტეფანწმინდაში, ყოფილი სოფელი, მდებარეობს მდინარე ჩხერის (თერგის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1800 მ.

## ისტორია
thumb|ერთ-ერთი ქუჩა გერგეტში
გადმოცემის მიხედვით ანდრია მოციქულმა აქ აღმართა ჯვარი. გერგეტი ისტორიული ხევის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი დასახლება იყო. ის გაშენებული იყო დარიალის გზის მნიშვნელოვანი მონაკვეთის გასწვრივ და ჩართული იყო ხევის სათავდაცვო სისტემაში. გერგეტში შემორჩენილია XVII-XVIII საუკუნეების სათავდაცვო კოშკები. მის ტერიტორიაზეა გალავნით შემოზღუდული ხუროთმოძღვრული კომპლექსი — გერგეტის სამების ეკლესია, რომელიც XIV საუკუნეს განეკუთვნება. ბაგრატ V-მ ტაძრის დაცვა გერგეტელებს ჩააბარა და მათ საყდრისშვილობა უბოძა. 1966 წელს გერგეტი შეუერთდა დაბა ყაზბეგს.

## ისტორიული ძეგლები
მინი|გერგეტის სამების ეკლესია და მყინვარწვერი
გერგეტის დასავლეთით, ტყეში დგას ოხარეშის წმინდა გიორგის ეკლესია. ესაა გეგმით მოკლე ოთხკუთხედის ფორმის შენობა. ნაგებია მოზრდილი ქვებით და ალაგ-ალაგ გამოყენებულია ფიქალი. აღმოსავლეთის კირით შელესილი კედელი დაზიანებულია. სახურავის და კედლების დიდი ნაწილი ჩაქცეულია. კარი დასავლეთიდან აქვს, თუმცა ადრე ვიწრო კარი სამხრეთიდანაც ჰქონია და შემდგომ ამოუშენებიათ. ეკლესიას შიგნიდან, აღმოსავლეთის კედლის გაყოლებით აქვს თარო, რომელიც გამოიყენებოდა სასანთლედ. 

გერგეტის დასავლეთით მდებარეობს ნინოწმინდას ნიში. ესაა ფიქალით ნაშენი და კირით შეთეთრებული ოთხკუთხა სვეტის ფორმის მასიური ნაგებობა, ფასადით ჩრდილოეთისკენ. კედელში არის მაღალი თაღოვანი თახჩა. მის შიდა მხარეს აქვს ორნამენტი და წარწერა, რომელიც არ იკითხება.

გერგეტის დასავლეთით, მაღალი მთის დავაკებაზე, სათიკნიაის ადგილზე იდგა ორი კოშკი. შემდეგ იქ ქალთა სალოცავი მოუწყვიათ. ერთმანეთის გვერდით მდგარ ორ პატარა ნაგებობას ოთხკუთხა სვეტის ფორმა აქვთ. ერთი ოდნავ უფრო დიდია. ისინი ფიქალის მშრალი წყობითაა ნაშენები. მოზრდილ ნაგებობას ფასადი დასავლეთით აქვს. მეორე ნაგებობის კედლები ყრუა.

## დემოგრაფია
1926  წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 464 კაცი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
გერგეთი

**გერგეთი**, **ორწვერი** — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მწვერვალ მყინვარწვერის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე თერგის მარცხენა შენაკადის — ჩხერის სათავეში. მდინარე ჩხერის აუზში ფართობით ყველაზე დიდი მყინვარია. მისი ფართობი 6,00 კმ², ხოლო სიგრძე 8,92 კილომეტრია. მაღალი თოვლიანი ქედებით გარშემორტყმული ფირნის აუზი მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 3900 მ-ზე. მყინვარებს გერგეთსა და დევდარაკს გააჩნიათ საერთო ყინულგამყოფი, ამიტომ იმ მყინვარების ფართობი, რომლებიც იწყებიან ყაზბეგ-მაილის მყინვარულ პლატოზე, განისაზღვრება მიახლოებით.

ფირნის აუზიდან მყინვარი მოედინება სამხრეთით, შემდეგ მწვერვალ ორწვერიდან უხვევს აღმოსავლეთით და ქმნის ყინულვარდნილს. ქვემოთ მყინვარის ენა თანდათან ვიწროვდება და ზღვის დონიდან 3200 მეტრზე მთავრდება. მდინარე თერგის ხეობაში მყინვარწვერის წინ კარგად მოჩანს გვერდითი და ბოლო სტადიური მორენები.

მისი უმეტესი ნაწილი მოქცეულია ძველ დანგრეულ ვულკანურ კალდერაში, რომლის ჩრდილოეთ კიდეზე ამართულია მყინვარწვერის კონუსი, სამხრეთ კიდეზე — მთა ორწვერი. მასობრივი ტურიზმის ობიექტია. მასზე გადის მყინვარწვერზე ასასვლელი სამი მარშრუტი. მყინვარის მარცხენა მხარეს, 3650 მ სიმაღლეზე, ყაზბეგის მაღალმთიანი მეტეოსადგურია.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მყინვარები
მანუელ ბენტუ

**მანუელ გალრინიუ ბენტუ** (*პორტ.:* Manuel Galrinho Bento) (დ. 25 ივნისი, 1948, გოლეგა — გ. 1 მარტი, 2007, ბარეირუ) — პორტუგალიელი ფეხბურთის მეკარე. 1977 წელს დასახელდა პორტუგალიის წლის ფეხბურთელად. არის პორტუგალიის 8 გზის ჩემპიონი. პორტუგალიის საფეხბურთო თასის 5 გზის გამარჯვებული. პორტუგალიის საფეხბურთო სუპერთასის ორგზის გამარჯვებული.

## ბიოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*Portugal stats at Eu-Football

კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
ნუკლეოზიდი

**ნუკლეოზიდი** არის გლიკოზილამინი, რომელიც აზოტოვანი ფუძის და რიბოზის ან დეზოქსირიბოზის შეერთების შედეგად არის წარმოქმნილი. ნუკლეოზიდის მაგალითებია ციტიდინი, ურიდინი, ადენოზინი, გუანოზინი, თიმიდინი და ინოზინი.

უჯრედში ფერმენტი კინაზა ნუკლეოზიდების ფოსფორილირებას ახორციელებს, რის შედეგადაც წარმოიქმნება ნუკლეოტიდები, რომლებიც დნმ–ის და რნმ–ის ასაგებად გამოიყენება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოქიმია
კატეგორია:ბიომოლეკულები
გერი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი **გერი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გერი — ერთ-ერთი მეუღლისათვის არაღვიძლი შვილი
* გერი — ქალაქი აშშ-ში
* გერი — სოფელი ერედვის მუნიციპალიტეტში
კომპლემენტარობა

წყალბადური ბმები  კომპლემენტარულ აზოტოვან ფუძეებს შორის.
**კომპლემენტარობა** არის ნუკლეინის მჟავაში შემავალ აზოტოვან ფუძეთა თვისება წარმოქმნან წყალბადური ბმები ორმაგი სპირალის მოპირდაპირე ჯაჭვის მხოლოდ ერთ გარკვეული ტიპის ფუძესთან. ასეთ კავშირებს გუანინი (G) წარმოქმნის მხოლოდ ციტოზინთან (C) (მაშასადამე გუანინი ციტოზინის კომპლემენტარულია), ადენინი (A) კი _ თიმინთან (T). გუანინსა და ციტოზინს შორის 3 წყალბადური ბმა წარმოიქმნება, ადენინსა და თიმინს შორის კი მხოლოდ ორი. ამიტომ GC კავშირი უფრო მყარია, ვიდრე AT კავშირი.

კატეგორია:მოლეკულური ბიოლოგია
ღურზულის განძი

**ღურზულის განძი** — ვერცხლის მონეტების განძი (გადარჩენილი ნაწილი 469 ერთეულს შეიცავდა). აღმოჩნდა 1926 წელს სოფ. ღურზულში (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი). 467 წელს მონეტა კაპადოკიის კესარეაში მოჭრილი დრაქმები და დიდრაქმებია, 1 — ავგუსტუსის დენარი, 1 — ლისიმაქეს სტატერის მინაბაძის ნატეზი, განძის ყველაზე ადრინდელი მონეტა ნერონის (54—68) დროისაა გვიანდელი — ლუციუს ვერუსისა (161—169). განძი ჩაფლული უნდა იყოს 168 წელს, კავკასიაში კაპადოკიის ნაცვლის — მარციუს ვერუსის ლაშქრობის დროს.

## ლიტერატურა 
*Зограф А. Н., Античные монеты, «Материалы и исследования по археологии СССР», 1951, в. 16;
*Иващенко М. М., Герзульский клад монет Кесарии Каппадокийской, «Известия Гос. академии истории материальной культуры», 1931, т. 7, в. 10;

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტი
გია ბუღაძე

**გია (გიორგი) უშანგის ძე ბუღაძე** (დ.  24 სექტემბერი, 1956, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მხატვარი. თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი 2003 წლიდან 2012 წლამდე.

## ბიოგრაფია 
გია ბუღაძე დაიბადა 1956 წლის  24 სექტემბერს, თბილისში, ექიმების ოჯახში. სწავლობდა პიონერთა და მოსწავლეთა სასახლეში, იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სასწავლებელში, შემდეგ კი  აპოლონ ქუთათელაძის სახელობის თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში (1977–1981). გიორგი თოთიბაძე და კონსტანტინე მახარაძის სტუდიაში, სახვითი ხელოვნების ფაკულტეტზე.

1980-იანი წლების ბოლოს გია ბუღაძის სახლი რუსთაველის გამზირზე გახდა მხატვართა (კარლო კაჭარავა, მამუკა ჯაფარიძე, მამუკა ცეცხლაძე, ნიკო ცეცხლაძე, გოგა მაღლაკელიძე და სხვები) შეკრების ადგილი. ამავე პერიოდში ის იყო ჯგუფ „არქივარიუსის“ სულისჩამდგმელი და აქტიურად იყო ჩართული მხატვრების არაფორმალურ გაერთიანებაში — „X სართული“. ის მონაწილეობდა სხვადასხვა ინოვაციურ გამოფენებსა და აქციებში. მისი სახელი ასოცირდება თანამედროვე ხელოვნების ცენტრის დაარსებასთან „ქარვასლაში“.

2003-2012 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის რექტორი იყო.

## ლიტერატურა 
*"Who is who?" Cambridge publication, editions 25, 26;
*Georgian Encyclopedia publications-2006, 2004, 2003.
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* .

კატეგორია:დაბადებული 24 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გერმანე მღვდელმონაზონი

**გერმანე მღვდელმონაზონი** (გ. 1739 წელი) — საეკლესიო მწერალი, თბილისის სიონის ეკლესიის მსახური, ვახტანგ VI-ის თანამშრომელი კულტურულ-მწიგნობრულ საქმიანობაში. 1710 წელს მისი რედაქტორობით  დაიბეჭდა „კონდაკი“ (საეკლესიო საგალობლები). 1711 წელს მხედრული შრიფტით დაიბეჭდა მისივე წიგნი „სწავლა“ — ღვთისმეტყველების პირველი ქართული სახელმძღვანელო, რომელსაც XIX საუკუნემდე იყენებდნენ და ხელნაწერებითაც ამრავლებდნენ. გერმანე მღვდელმონაზონმა დიდი შრომა გასწია ქართული წერილობითი ძეგლების შეკრებისა და დაცვისათვის. მან მოიპოვა და განაახლა ვარძიის ხელნაწერი (მათეს თავის თარგმანება იოანე ოქროპირისა, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ხელნაწერთა ინსტიტუტი, A-365). 1724 წელს გერმანე მღვდელმონაზონი ვახტანგ VI-ს გაჰყვა რუსეთში, სადაც განაგრძობდა სასტამბო მწიგნობრულ მოღვაწეობას. 1738 წელს მოსკოვში მისი რედაქტორიბით დაიბეჭდა „ზატიკი“.

## ლიტერატურა
* *შარაშიძე ქ.,* პირველი სტამბა საქართველოში (1709-1722), თბ., 1955;
* *ლომინაძე ბ.,* ქსე, ტ. 3, გვ. 101, თბ., 1978

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1739
გერმუხის ქედი

**გერმუხი** — ქედი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ხარულის ქედის დასავლეთი ტოტი. დიდი ლიახვის, პატარა ლიახვისა და გუდისისწყლის აუზების წყალგამყოფი.

იწყება მთა ქნოღოსთან, მიმართულია სამხრეთ-დასავლეთისაკენ და ებჯინება დიდი ლიახვის ხეობას მდინარეების თლიდონისა და გუდისისწყლის შესართავებს შორის. ქედის უმაღლესი მწვერვალია მანგაავცაგი (3338 მ). აგებულია ზედაიურული და ქვედაცარცული ფლიშური წყებებით. ძველი გამყინვარების კვალი განსაკუთრებით ჩრდილოეთ კალთისათვისაა დამახასიათებელი. თხემზე ალპური მდელოებია, კალთებზე — ტყეები (დასავლეთ ნაწილში გვხვდება წიწვიანებიც).

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის ქედები
გესნერიასებრნი

**გესნერიასებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ბალახები, იშვიათად ბუჩქები ან ხეები, ზოგჯერ ლიანები. ტროპიკული გესნერიასებრთაგან ბევრი ეპიფიტია. აქვს დიდი, მკვეთრად შეფერილი ორსქესიანი ყვავილები.  

აერთიანებს 1800-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც უმთავრესად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებშია გავრცელებული. გენერიასებრთა ზოგიერთი სახეობა, განსაკუთრებით გლოქსინია და უზამბარის ია, ოთახისა და ორანჟერეის დეკორატიული მცენარეებია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:გესნერიასებრნი
გერმანოზიშვილები

**გერმანოზიშვილები** — თავადთა საგვარეულო XVI-XIX საუკუნეების ქვემო ქართლში, ბარათაშვილთა ერთი შტო. 

გვარის ფუძემდებლად ითვლება 1523 წელს ბარათაანთ გაყრის წიგნში მოხსენიებული გერმანოზ ქავთარაძის ძე ბარათაშვილი. გერმანოზიშვილების სათავადო მამულები — საგერმანოზიშვილო ძირითადად ალგეთის ხეობაში იყო, მამულები ჰქონდათ ქვემო ქართლის სხვა კუთხეებშიც. საგვარეულო საძვალე გუდარეხის მონასტერში ჰქონდათ. XVIII საუკუნის დასაწყისში გერმანოზიშვილებს 150-მდე კომლი გლეხი და რამდენიმე ვასალი აზნაური ჰყავდათ. პირველად გაიყარნენ XVII საუკუნის ბოლოს, მეორედ — 1756 წელს, რის შედეგადაც თანდათან დამცირდნენ და წვრილ მფლობელებად იქცნენ. ქვემო ქართლის გაჩანაგებასთან ერთად XVIII საუკუნის ბოლოს გერმანოზიშვილების ნაწილი თბილისში გადავიდა საცხოვრებლად. 

გერმანოზიშვილების სათავადო სახლის უფროსი მეორე, ხოლო სახლიკაცები მესამე ხარისხის თავადებად ითვლებოდნენ. ეკავათ ბოქაულთუხუცესის, მეჯინიბეთუხუცესისა და სამეფო სოფლების მოურავთა (ახალქალაქი, ტამალია) თანამდებობები.

## ლიტერატურა
* ლორთქიფანიძე ი., ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ მეოთხედში, ნაწ. 3–4, თბ., 1938.
* ჯამბურია გ., ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955.

* მჭედლიძე გ., საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია : ენციკლოპედია, ტ. 2, თბ., 2021. — გვ. ?.

კატეგორია: საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:ბარათაშვილები
გვანდრა

საკუთარი სახელი **გვანდრა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გვანდრა — მთა აფხაზეთში
* გვანდრა — მყინვარი აფხაზეთში
* გვანდრა — უღელტეხილი აფხაზეთში
* გვანდრა — მდინარე აფხაზეთში
* გვანდრა — სოფელი აჟარის მუნიციპალიტეტში
* გვანდრა — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში
ამინები

thumb|150px|right|ამინების ზოგადი აგებულება
**ამინები** — ამიაკის (NH3) წარმოებული ნივთიერებები, რომელშიც ამიაკის სამი წყალბადის ატომიდან ერთი, ორი, ან სამივე ორგანული რადიკალებით არის ჩანაცვლებული. აქ ერთი მნიშვნელოვანი გამონაკლისია: თუ ერთ–ერთი რადიკალი კარბონილის ჯგუფს შეიცავს, ნივთიერებებს არა ამინები, არამედ ამიდები ეწოდება. ამიდებია აგრეთვე ამიაკის ის წარმოებულები, რომელშიც წყალბადის ერთი ატომი ორგანული რადიკალითაა ჩანაცვლებული, მეორე კი — მეტალით (მაგ: (CH3)2NLi ლითიუმის დიმეთილამიდია).

იმის მიხედვით, თუ წყალბადის რამდენი ატომი არის ჩანაცვლებული ამიაკში, განასხვავებენ პირველად, მეორად და მესამეულ ამინებს. შესაძლებელია აზოტის ატომს მეოთხე რადიკალიც შეუერთდეს. ამ შემთხვევაში წარმოიქმნება ამონიუმის მსგავსი იონი, ე.წ. მეოთხეული ამონიუმი. უარყოფით იონებთან შეერთებისას იგი მეოთხეული ამონიუმის მარილებს წარმოქმნის.

იმის მიხედვით, თუ მოლეკულაში ამიაკის რამდენი ნაშთია, განასხვავებენ მონოამინებს, დიამინებს, ტრიამინებს და ა.შ.

## ლიტერატურა
* Hans Beyer, Wolfgang Walter: *Lehrbuch der Organischen Chemie*. 22. Auflage. 1991, ISBN 3-7776-0485-2.
* Autorengemeinschaft: *Organikum*. 22. Auflage. Wiley-VCH, Weinheim, 2004, ISBN 3-527-31148-3.
* Karl Schwister: *Taschenbuch der Chemie*. Hanser Fachbuchverlag, 2004.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ორგანული ქიმია
გვანდრის მყინვარი

**გვანდრის მყინვარი** — ხეობის ტიპის მყინვარი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარე კოდორის აუზში. სიგრძე 1,3 კმ, ფართობი 0,6 კმ². ფირნის საზღვრის სიმაღლე ზღვის დონიდან 3100 მ-ია, მყინვარის ენისა — 2730 მ. ასაზრდოებს მდინარე გვანდრას.

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მყინვარები
გვანდრა (მთა)

**გვანდრა** — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშისა და სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მესტიის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, საქართველოსა და რუსეთის ყარაჩაი-ჩერქეზეთის საზღვარზე, მდინარე გვანდრისა (კოდორის ერთ-ერთი სათავე) და უჩკულანის (ყუბანის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან — 3985 მეტრი. აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ალპური, სუბნივალური და ნივალური ლანდშაფტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
გვანდრის უღელტეხილი

**გვანდრის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2950 მ. აგებულია კაბრიულისწინა და ქვედა პალეოზოური ფიქლებით. მოქცეულია თოვლისა და მყინვარების ზონაში. საცალფეხო ბილიკით აფხაზეთს აკავშირებს ყარაჩაი-ჩერქეზეთთან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
გვანდრა (მდინარე)

**გვანდრა** — მდინარე აფხაზეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, კოდორის ერთ-ერთი სათავე. სიგრძე 26 კმ, აუზის ფართობი 204 კმ². სათავე აქვს მთა გვანდრის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2370 მ-ზე. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე და ზაფხულში, წყალმცირობა — ზამთარში. საშუალო მრავალწლიური ხარჯი 19,8 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კოდორის შენაკადები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
გვაწა-ზანდური

**გვაწა-ზანდური** — ხორბლის ქართული ხალხური ჯიში-პოპულაცია. განეკუთვნება  კულტურული ცალმარცვალას სახეობას (Triticum monococcum), რომელიც ფართოდ ყოფილა გავრცელებული ნეოლითის ეპოქაში.  

საქართველოში ამ კულტურის მრავალი ფორმაა. აქვს წვრილი მტვრევადი მცირეპროდუქტიული თავთავი. მოჰყავდათ რაჭა-ლეჩხუმში, იმერეთში, ქართლსა და ცხინვალის რეგიონში. ამჟამად აღარ თესავენ. დაცულია კოლექციებში, იყენებენ სასელექციოდ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხორბლები
ბაში-აჩუკი (ფილმი)

**„ბაში-აჩუკი“** — ლეო ესაკიას ისტორიულ სათავგადასავლო ფილმი, აკაკი წერეთელის ამავე სახელწოდების ნაწარმოების მიხედვით. გადაღებულია 1956 წელს.

ფილმი თავისი პატრიოტული შინაარსით და განსაკუთრებით ოთარ კობერიძის გმირი ბაში-აჩუკი ქართველი ახალგაზრდობისათვის იქცა გმირობის, ვაჟკაცობის, თავდადების, სამშობლოსა და მოყვასის სიყვარულის ნათელ მაგალითად. ფილმი „ბაში-აჩუკი” ქართული კინემატოგრაფიის ერთ-ერთი ბრწყინვალე ნიმუშია, რაც განაპირობა კინორეჟისორის  — ლეო ესაკიას შეკრებილმა მსახიობთა თამაშმა.

## სიუჟეტი 
ფილმი „ბაში-აჩუკი” შექმნილია აკაკი წერეთლის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით. სიუჟეტი სათავგადასავლო-ისტორიულია და ვითარდება XVII საუკუნის საქართველოში.

შიდა ომებით გაპარტახებულ საქართველოს თავს ესხმიან სპარსელები. უცხოელი დამპყრობლები დაუზოგავად არბევენ და აოხრებენ ქვეყანას; აწამებენ მოსახლეობას, მონებად მიჰყავთ ახალგაზრდობა. ყიზილბაშების წინააღმდეგ კახეთში იფეთქებს აჯანყება, რომელსაც ბიძინა ჩოლოყაშვილი მეთაურობს. ჩოლოყაშვილი ქსნის ერისთავებთან აგზავნის ბაში-აჩუკს და დახმარებას სთხოვს მათ. მალე აჯანყება მთელს საქართველოს მოედება.
შეუპოვრად ებრძვის დამპყრობლებს ბაში-აჩუკი, რომლის დები სპარსეთის შაჰის ჰარამხანისათვის მიჰყავთ ყიზილბაშებს. ბაში-აჩუკი თავს ესხმის მტაცებლებს და ათავისუფლებს ტყვეებს. იგი მოულოდნელად გამოჩნდება ყიზილბაშების ბანაკში, მონაწილეობას მიიღებს სპარსელი ფალავნების შეჯიბრში და ამარცხებს ყიზილბაშების ფალავანს, გოლიათ აბდუშაჰილს. აქვე კლავს სამშობლოს მოღალატე მაყაშვილს და შემდეგ მთებში გადაიხვეწება. აბდუშაჰილი ეძებს მოწინააღმდეგეს, რათა ერთხელ კიდევ შეებრძოლოს. ამ ძებნაში შეხვდება ბაში-აჩუკის დას — მზისას, მათ ერთმანეთი შეუყვარდებათ. ამასობაში აჯანყებულთა რაზმები, ჩოლოყაშვილის მეთაურობით, თავს ესხმიან სპარსელების ციხე-სიმაგრეს. მტრის ცხენოსანი ლაშქარი, რომელსაც აბდუშაჰილი მეთაურობს, დანებდა ქართულ მხედრობას. ეს გადაწყვეტს ბრძოლის ბედს. ყიზილბაშები გარბიან. ბაში-აჩუკი გაუსწორდება შაჰის ნაცვალს — სელიმხანს.

## როლებში 
* ოთარ კობერიძე — ბაში-აჩუკი
* ლია ელიავა — მზისა და მთვარისა
* დოდო აბაშიძე — აბდუშაჰილი
* მედეა ჩახავა — მელანო
* დოდო ჭიჭინაძე — ნინო
* კონსტანტინე დაუშვილი — სელიმხანი
* იუსუფ კობალაძე — ბიძინა ჩოლოყაშვილი
* მერი დავითაშვილი — თიმსალ-მაკო
* გურამ საღარაძე — ფეიქარ მირზა
* მარინა თბილელი
* თამარ ციციშვილი — ერისთავის ქალი
* გიორგი შავგულიძე — ზაალ ერისთავი
* მიხეილ მგელაძე — სიმონ მაყაშვილი
* ალექსანდრე ეძგვერაძე — გაფრინდაული
* გივი თოხაძე
* გიორგი ტატიშვილი
* ნიკოლოზ წიკლაური — ყორჩიხანი
* შალვა ბეჟუაშვილი
* ირაკლი ქოქრაშვილი — მოურავი
* გიორგი ჟუჟუნაშვილი — მოხუცი მეომარი
* გრიგოლ კოსტავა — ფარნა
* მიხეილ ჩიხლაძე — გლეხი

## კადრები ფილმიდან 

სურათი:ბაში-აჩუკი.jpg 
სურათი:Bashi-achuki2.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ლეო ესაკიას ფილმები
კატეგორია:ქართულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:1956 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:საბჭოთა ისტორიული ფილმები
პიუს VI

thumb|160px|პიუს VI
thumb|160px|პიუს VI-ის გერბი
**პიუს VI** () *ერისკაცობაში* გრაფი **ჯოვანი ანჯელო ბრასკი** () (დ. 27 დეკემბერი, 1717, ჩეზენა, იტალია — გ. 29 აგვისტო, 1799, ვალანსი, საფრანგეთი) — რომის პაპი 1775-1799 წლებში. კარდინალი 1773 წლიდან. ნეპოტიზმის მიმდევარი. 

კაპუცინი მისიონერების მეშვეობით, რომლებიც მოღვაწეობდნენ დასავლეთ საქართველოს ქალაქებსა და ახალციხეში, პიუსთან ურთიერთობა დაუმყარებია იმერეთის მეფე სოლომონ II-ს, რომელსაც მეგობრული წერილით მიუმართავს პაპისათვის და უთხოვია მკურნალი ექიმის გამოგზავნა. გორელი ქართველი კაპუცინი ბერის ანტონის ხელით პიუსს გამოუგზავნია წერილი, რომელიც დათარიღებულია 1781 წლის 27 იანვრით. პაპი მადლობას უხდის სოლომონს ქართველ კათოლიკეთა მფარველობისათვის. საფრანგეთის დირექტორიის მიერ რესპუბლიკის გამოცხადების შემდეგ პაპი დააპატიმრეს და ვალანსის ციხეში ჩასვეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1717
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1799
ბაში-აჩუკი

„**ბაში-აჩუკი**“ — აკაკი წერეთლის ისტორიული რომანი. იგი 1659 წლის  კახეთის აჯანყებას ეხება. აჯანყების დროს მთელი საქართველო გაერთიანდა სპარსეთის წინააღმდეგ. მებრძოლებს შორის იყვნენ ზაალ არაგვის ერისთავი, ქსნის ერისთავები (შალვა და ელიზბარ), ბიძინა ჩოლოყაშვილი, ფშავ-ხევსურები და ა.შ. 

რომანი 1895–1896 წლებში დაიწერა. 1956 წელს გამოვიდა მისი კინო-ეკრანიზაცია.

## რესურსები ინტერნეტში
* რომანი
* saba.com.ge

კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:1896 წლის რომანები
კატეგორია:აკაკი წერეთლის ნაწარმოებები
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული რომანები