open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბუენოს-აირესის ტბა

**ბუენოს-აირესის ტბა** () ან **ხენერალ-კარერა** () — მყინვარული წარმოშობის ტბა პატაგონიის ანდებში, ჩილესა და არგენტინის საზღვარზე (სამხრეთ ამერიკა). ზღვის დონიდან 215 მეტრზე. ფართობი 2 400 კმ². დასავლეთ ფიორდული სანაპირო კვეთს ანდების ჩრდილოეთ კალთებს, განიერი აღმოსავლეთ სანაპირო პლატოზე მდებარეობს და მორენებითაა შემოსაზღვრული. ტბის წყალი მდინარე ბეიკერით წყნარ ოკეანეში, ხოლო მდინარე რიო-დესეადოთი ატლანტის ოკეანეში ჩაედინება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* არგენტინის ტბების სია
* მსოფლიოს უდიდესი ტბების სია

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩილეს ტბები
კატეგორია:არგენტინის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
Rocks on the Road

„**Rocks on the Road**“ () — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის სიმღერა და სინგლი, გამოცემული 1992 წელს, აშშ-ში, როგორც პრომო-EP ალბომიდან *Catfish Rising*. სინგლში აგრეთვე შეტანილია სხვა სიმღერების საკონცერტო ვერსიები.

## სიმღერები 
## სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის სიმღერები
კატეგორია:1992 წლის სიმღერები
კატეგორია:1992 წლის სინგლები
შენგელი ფიცხელაური

**შენგელი ფიცხელაური** (დ. 2 აგვისტო, 1946, ახშანი, ახლანდ. ახმეტის მუნიციპალიტეტი) – ქართველი ძიუდოისტი, სამბისტი და თავისუფალი სტილით მოჭიდავე, გენერალ-მაიორი, ღირსების ორდენის კავალერი. საქართველოს ძიუდოს ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტი.

## კარიერა საჯარო უწყებებში 
შენგელი ფიცხელაური წლების განმავლობაში ძალოვან უწყებებში სხვადასხვა თანამდებობებს იკავებდა. 

1976-1977 წლებში იყო ქალაქ თბილისის შს სამმართველოს ინსპექტორი; 1977-1980 წლებში თბილისის შს სამმართველოს საგამოძიებო განყოფილების გამომძიებელი, უფროსი გამომძიებელი, განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამომძიებელი. 1980-1983 წლებში თბილისის კრწანისის რაიონის შს განყოფილების საგამოძიებო ქვეგანყოფილების უფროსია, ხოლო 1983-1985 წლებში შსს ახმეტის რაიონის შს განყოფილების უფროსია. 1985-1991 წლებში თბილისის შს სამმართველოს საგამოძიებო განყოფილების უფროსია, მომდევნო ექვსი წელი საქართველოს იუსტიციის სამინისტროს ქ. თბილისის ისნის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარეა.

1997-2002 წლებში საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს საგამოძიებო სამსახურის უფროსი, ხოლო 2002-2004 წლებში საქართველოს სახელმწიფო უშიშროების სამინისტროს ადმინისტრაციის კონსულტანტთა ჯგუფის კონსულტანტი (დეპარტამენტის უფროსი).

2019 წლის 22 იანვრიდან შინაგან საქმეთა მინისტრის მრჩეველია, ხოლო ამავე წლის 7 მაისს სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახურის უფროსის მოადგილედ დანიშნეს.

დაჯილდოებულია მედლით „საბრძოლო დამსახურებისათვის“ - 1999 წლის 27 მაისს და „ღირსების ორდენით“ – 2002 წელს

## სპორტული კარიერა 
შენგელი ფიცხელაური არის 1973 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი. ევროპის  ჩემპიონი (1973, 1975; გუნდური). პირად ჩათვლაში ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მფლობელი  1971, 1973 და 1975 წლებში და  III ადგილის მფლობელი 1974 წელს. სსრკ ჩემპიონი (1973, კიევი; 63 კგ), სსრკ ვიცე-ჩემპიონი (1974, რიგა; 63 კგ).  სამბოში სსრკ ჩემპიონი (1970, დუშანბე) და სსრკ ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1968, ლიპეცკი). სსრკ სპორტის ოსტატი თავისუფალ ჭიდაობასა (1964) და სამბოში (1965), სსრკ საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი სამბოსა (1970) და ძიუდოში (1978).

### ძირითადი შედეგები 
## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* შენგელი ფიცხელაური — ქართული სპორტი
* შენგელი ფიცხელაური — JudoInside.com

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გურჯაანის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი

250px|thumb|გურჯაანის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი
**გურჯაანის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი** — საბჭოთა პერიოდის ქართველი კინომსახიობის ნატო ვაჩნაძის სახლ-მუზეუმი. მდებარეობს გურჯაანში. 

## ისტორია
სახლ-მუზეუმი 1981 წლის 28 ივნისს ვაჩნაძეთა საგვარეულო სახლში გაიხსნა. 

## ექსპონატები
მუზეუმში დაცული და ექსპონირებულია მსახიობისა და მისი ოჯახის წევრთა მემორიალური ნივთები: XIX–XX საუკუნეების დასაწყისის ავეჯი, ხალიჩები, ფარდაგები, ჭურჭელი, ფერწერა, გრაფიკა, სკულპტურა, ფოტომასალა, დოკუმენტები, მსახიობის შესახებ გამოცემული წიგნები, კინოფილმების ასლები ნატო ვაჩნაძის მონაწილეობით. მუზეუმში დაცულია კახეთის მხარისთვის დამახასიათებელი ყოფისა და ეთნოგრაფიის მასალები. აგრეთვე, ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ შემთხვევით აღმოჩენილი არქეოლოგიური ნივთები. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1981 წელს დაარსებული მუზეუმები
კლემენტ II

thumb|კლემენტ II
**კლემენტ II** (, ერისკაცობაში **სუიტგერ შიდგერ-მორსლებენ-ჰორნბურგი**; დ. 1005 — გ. 9 ოქტომბერი,  1047) — გერმანელი რომის პაპი 1046–1047 წლებში. 

წარმოშობით გერმანელი, საქსონელი. ბრემენის ეპისკოპოსი, რომელიც ტახტზე აიყვანა ჰაინრიხ III-მ  რათა არეული პაპობა მოეწესრიგებინა, მაგრამ მოასწრო მხოლოდ ჰაინრიხის კურთხევა იმპერატორად, არცევიდან რვანახევარი თვის შემდეგ გარდაიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელი პაპების სია

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1005
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1047
კატეგორია:გერმანელი პაპები
დამასუს II

thumb|დამასუს II
**დამასუს II** (, ერისკაცობაში **პოპონე ფონ ბრიკსენი**; დ. ? — გ. 9 აგვისტო, 1048) — გერმანელი რომის პაპი 1048 წლის 17 ივლისიდან 9 აგვისტომდე.

წარმოშობით გერმანელი, ბავარიელი. ბრიკსენის ეპისკოპოსი. ტახტზე დაინიშნა ჰაინრიხ III-ის  ბრძანებით.  გარდაიცვალა მალარიისაგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელი პაპების სია

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1048
კატეგორია:გერმანელი პაპები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
გრიგოლ V (პაპი)

thumb|გრიგოლ V აკურთხებს ოტო III-ს
**გრიგოლ V** (, ერისკაცობაში ბრუნო კარინტიელი  ; დ. 970 — გ. 18 თებერვალი 999) — გერმანელი რომის პაპი 996–999 წლებში. 

წარმოშობით გერმანელი, საქსონიელი. ოტო III-ის  შვილთაშვილი. მისი წყალობით მოხვდა პაპის ტახტზე. გრიგოლი გახდა პაპ იოანე XV-ის შემცვლელი 26 წლის ასაკში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## იხილეთ აგრეთვე 
* გერმანელი პაპების სია

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 970
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 999
კატეგორია:გერმანელი პაპები
ვიქტორ II

thumb|ვიქტორ II
**ვიქტორ II** (, ერისკაცობაში **ჰებერტ დოლენშტეინ-ჰირშბერგი**; დ. 1018 — გ. 27 ივლისი, 1057) — გერმანელი რომის პაპი 1055–1057 წლებში.

წარმოშობით გერმანელი. ჰაინრიხ III-ის  ნათესავი. ერთხანს იყო ბავარიის, ხოლო ჰენრიხის გარდაცვალების შემდეგ მთელი იმპერიის რეგენტი ჰაინრიხ IV-ის დროს.  ითხოვა გარდაცვალების შემდეგ დაეკრძალათ გერმანიაში, მაგრამ მისი სხეული გაიტაცეს და დამარხეს რავენაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანელი პაპების სია

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1018
კატეგორია:გარდაცვლილი   27 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1057
კატეგორია:გერმანელი პაპები
ფილიპინების პრეზიდენტი

**ფილიპინების პრეზიდენტი** - ფილიპინების სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 6 წლის ვადით.

## ფილიპინების პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* ფილიპინების ისტორიის ქრონოლოგია
* ფილიპინების პრეზიდენტები

კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ბომბორა (აეროდრომი)

**ბომბორა** — სამხედრო აეროდრომი გუდაუთის რაიონში. საფრენი ბილიკის სიგრძე  4 კმ-ია. შეუძლია მიიღოს ყველა ტიპის სამხედრო–სატრანსპორტო და  საბრძოლო თვითმფრინავი. განთავსებულია უშუალოდ შავი ზღვის სანაპიროზე, რაც იძლევა საშუალებას აფრენა–დაფრენა განხორციელდეს თითქმის ზღვის დონეზე, ამით კი თვითმფრინავის შეუმჩნევადობა იზრდება.

კატეგორია:საქართველოს აეროპორტები
ფეხბურთის მსოფლიო ჩემპიონატი 2010 ჯგუფი H

**H ჯგუფში** თამაშები 16 ივნისიდან 25 ივნისამდე გაიმართება. ჯგუფი შედგება ესპანეთის, შვეიცარიის, ჰონდურასის და ჩილეს ნაკრებებისგან. ჩილე და ესპანეთი 1950 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზეც ერთ ჯგუფში იყვნენ, მაშინ ჯგუფიდან გასვლა მხოლოდ ესპანეთმა შეძლო. ჩილე და შვეიცარია ერთ ჯგუფში იყვნენ 1962 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე, სადაც ჩილე მასპინძლის რანგში მოგვევლინა და ტურნირი მესამე ადგილზე დაასრულა. შვეიცარიასა და ესპანეთსაც უთამაშიათ ერთ ჯგუფში შორეულ 1966 წელს, მაშინ ჯგუფიდან გასვლა ვერცერთმა მოახერხა, ხოლო ჰონდურასი და ესპანეთი ერთ ჯგუფში 1982 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე იყვნენ.

ჯგუფის გამარჯვებული G ჯგუფის მეორეადგილოსანს დაუპირისპირდა, ხოლო მეორეადგილოსანი G ჯგუფის პირველადგილოსანს.

## ჰონდურასი - ჩილე 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## ეპანეთი - შვეიცარია 
|valign="top"|300px
|valign="top" width="50%"|

|}

## ჩილე vs შვეიცარია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ესპანეთი - ჰონდურასი 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ჩილე vs ესპანეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## შვეიცარია vs ჰონდურასი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## სქოლიო 
ჯგუფი H
მისტრალის კლასის სადესანტო ხომალდი

**მისტრალი** () — საფრანგეთის საზღვაო ფლოტის სადესანტო ხომალდი, ვერტმფრენმზიდი. გემს შეუძლია შეასრულოს  ოთხი სხვადასხვა ფუნქცია: სახმელეთო ჯარების დესანტირება, ვერტმფრენების მიღება და ასევე შეიძლება მისი გამოყენება საკომანდო ხომალდად და მცურავ საავადმყოფოდ. შეიძლება ერთდროულად განთავსდეს  450 ჯარისკაცი და 16  ვერტმფრენი. მათთვის, აქვს უზარმაზარი ანგარი 1800 კვ² ფართობით.  
საფრანგეთის საზღვაო ფლოტს ორი ამ კლასის გემი, "Mistral" (დ. Mistral L9013) და "Tonnerre" (დ. Tonnerre L9014) ჰყავს.

## ლიტერატურა 
* Щербаков В. Французский «ветер» доплыл до России // Оружие. — 2010. — № 2. — С. 52-63.

კატეგორია:სამხედრო ხომალდები
კატეგორია:ვერტმფრენმზიდები
A Gift Of Roses

„**A Gift Of Roses**“ — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის სიმღერა. შეტანილია ჯგუფის 1999 წლის ალბომში *J-Tull Dot Com*, თუმცა 2000 წელს გამოვიდა როგორც დამოუკიდებელი პრომო-დისკი.

სინგლში აგრეთვე შეტანილია ჯგუფის სიმღერის „Christmas Song“ ახალი ვერსია. ეს ვერსია სპეციალურად და მხოლოდ აშშ-ის რადიოეთერისთვის ჩაიწერა და წარმოადგენს *ჯეთრო ტალის სპეციალურ საჩუქარს* და *სპეციალურ საჩუქარს რადიოსთვის*.

## სიმღერები 
;СD პრომო (FLD333)  

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის სიმღერები
კატეგორია:2000 წლის სიმღერები
კატეგორია:2000 წლის სინგლები
ჩრდილოეთი ტროპიკი

[thumb|right|250px|ჩრდილოეთი ტროპიკის აღმნიშვნელი [საგზაო ნიშნები|საგზაო ნიშანი. დასავლეთ საჰარა]]
**ჩრდილოეთი ტროპიკი**, ან **კირჩხიბის ტროპიკი** — ერთ–ერთი ხუთ ძირითად პარალელს შორის, რომლებიც აღინიშნებიან დედამიწის რუკაზე. ამჟამად მდებარეობს  ეკვატორის ჩრდილოეთით და განსაზღვრავს ყველაზე ჩრდილოეთ განედს, სადაც მზე შუადღისას შეიძლება იყოს ზენიტში.

### გეოგრაფია 
გრინვინჩის მერიდიანიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით მოძრაობისას ჩრდილოეთი ტროპიკი კვეთს:

კატეგორია:ტროპიკები
ევგენი I (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|ევგენი I
**ევგენი I** (; დ. უცნობი — გ. 2 ივნისი, 657) — რომის პაპი 655–657 წლებში, წმინდანი.

აირჩიეს წინამორბედი პაპის მარტინ I-ის სიცოცხლეში 654 წელს, მაგრამ აღიარეს მხოლოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ. პაპად არჩევის შემდეგ აგრძელებდა ბრძოლას მონოფელიტებთან. გარდაიცვალა ბუნებრივი სიკვდილით.

## ლიტერატურა
**The Book of Saints*, by the Ramsgate Benedictine Monks of St. Augustine's Abbey

## რესურსები ინტერნეტში
*Saints.SQPN: ევგენი I
*Catholic Online: ევგენი I

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 657
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ცელესტინ V

მინი|მარჯვნივ|ცელესტინ V
**ცელესტინ V** (; ერისკაცობაში **პიეტრო ანჯელარი დელ მურონე**; დ. 1209 — გ. 19 მაისი, 1296) —  რომის პაპი  1294 წლის 7 ივლისიდან  1294 წლის 13 დეკემბრამდე. კათოლიკურმა ეკლესიამ იგი წმინდანად შერაცხა. ხსენების დღე 19 მაისი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*A short video outlining the life of Pope Celestine V.
*Pictures of Pope Benedict XVI's visit to the tomb of Celestine V 
*Colonnade Statue in St Peter's Square

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1209
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1294
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ჰონორიუს IV

მინი|მარჯვნივ|ჰონორიუს IV
**ჰონორიუს IV**, *ონორე IV* (; ერისკაცობაში **ჯაკომო საველი**; დ. 1210 — გ. 3 აპრილი, 1287) — რომის პაპი 1285–1287 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ჯაკომო საველი დაიბადა რომში, მდიდარ და გავლენიან **რომან საველი**-ს ოჯახში. იყო ჰონორიუს III-ის ძმის შვილიშვილი. მას ჰყავდა მეუღლე და ორი ვაჟი. ერთი მათგანი გარდაიცვალა 1279 წელს, ხოლო მეორე იყო სენატორი რომში, ის გარდაიცვალა 1306 წელს.

სწავლობდა პარიზის უნივერსიტეტში.

მფარველობდა ნეაპოლის სამეფოს, ანჟუს სამეფო სახლს, ეკლესიიდან განკვეთა ჟაკ არაგონელი, სიცილიის სამეფოს მეფე. მფარველობდა მათხოვრულ ორდენებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1210
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1287
კატეგორია:რომში დაბადებულები
Music Canada

**Music Canada** (ყოფილი **კანადის ხმისჩამწერი კომპანიების ასოციაცია**  ან შემოკლებით **CRIA**) — არაკომერციული ასოციაცია, რომელიც კანადის ხმისჩამწერი ინდუსტრიის წამყვან ლეიბლების წარმოადგენს. მისი წევრები კერძო კორპორატიული კომპანიებიებია, როგორებიცაა ხმისჩამწერი ლეიბლები და დისტრიბუტორები. დაარსდა 1983 წლის 9 აპრილს, ტორონტოში.

თავდაპირველად ფორმირებულმა როგორც ათ წევრიანმა კანადის ხმისმწარმოებელთა ასოციაციამ სახელი 1972 წელს შეიცვალა და დაუშვა ხმისჩამწერ ინდუსტრიაში მომუშავე სხვა კომპანიები წევრებად. 2011 წელს მან სახელი კიდევ ერთხელ შეიცვალა და დღეისათვის იწოდება, როგორც „Music Canada“.

## სქოლიო 
კატეგორია:კანადური მუსიკა
კატეგორია:მუსიკალური ჰიტ-აღლუმები
კატეგორია:კანადის კომპანიები
ხაიფის რაიონი

მინი|ხაიფის რაიონი
**ხაიფის რაიონი** (, *Mehoz Ḥeifa*) — ერთ-ერთი ისრაელის 6 რაიონიდან. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ხაიფა, მოსახლეობა – 858 000 კაცი (2005) უმრავლესობა ებრაელია, ცხოვრობენ ასევე არაბები და რუსები. რაიონის ფართობი შეადგენს 864 კმ²-ს.

## სქოლიო
კატეგორია:ისრაელის რაიონები
ბენინიო აკინო

**ბენინიო აკინო** (დ. 8 თებერვალი, 1960, მანილა, ფილიპინები — გ. 24 ივნისი, 2021, კესონ-სიტი, ფილიპინები) — ფილიპინების პოლიტიკური მოღვაწე, ფილიპინების პრეზიდენტი 2010 წლის 30 ივნისიდან  2016 წლის  30  ივნისამდე.  ქვეყნის პირველი ქალი პრეზიდენტის  კორასონ აკინოს შვილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ფილიპინების პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official profile  
*Footage of Oath-taking at the Quirino Grandstand, Manila - June 30, 2010
*President Benigno Aquino III's First State of the Nation Address | July 26, 2010
*President Aquino's speech before the United Nations General Assembly | September 24, 2010

კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი
კატეგორია:ფილიპინების პრეზიდენტები
კატეგორია:ფილიპინელი პოლიტიკოსები
ადრიანე I

მინი|მარჯვნივ|300px|ადრიანე I
**ადრიანე I** (;  დ. 700 — გ. 25 დეკემბერი, 795) —  რომის პაპი 772–795  წლებში.

წარმოშობით დიდგვარიანი რომაელი. მიიღო კარგი განათლება. პაპ სტეფანე II-ის დროს გახდა დიაკონი. პაპის ტახტის განსამტკიცებლად მარჯვედ გამოიყენა ფრანკებისა და ლანგობარდების შუღლი.  მისი პონტიფიკატობის დასაწყისიდან ატარებდა საფრანგეთის სამეფოსთან კავშირის პოლიტიკას. მან მოახერხა დანაშაულებში მრავალგზის მონაწილე პროლანგობარდული პარტიის ლიდერის, პავლე აფიარტის სასამართლოსათვის გადაცემა. ამით შეასუსტა ლანგობარდების ზეგავლენა რომის იმპერიაზე.  ლანგობართა მეფის დეზიდერიუსის მიერ შევიწროებულმა ადრიანემ მიმართა ფრანკთა მეფეს კარლოს დიდს. გამარჯვების მომტანი ლაშქრობის შემდეგ, 774 წელს იტალიაში ლანგობარდთა უკანასკნელმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა. ადრიანემ კარლოს დიდისაგან მიიღო პიპინ მოკლეს სიგელის მტკიცებულება, რომელმაც დასაბამი მისცა საეკლესიო სახელმწიფოს წარმოქმნას და რომელსაც კარლოს დიდი უერთებდა იმოლს, ბოლონიასა და ფერარს.  კარლოსმა ხელახლა დაუმტკიცა პაპს პიპინ მოკლის მიერ სტეფანე II-სთვის 754 წელს ნაბოძები სამფლობელო („წმინდა პეტრეს მამული“), რითაც განამტკიცა პაპების საერო ხელისუფლება. ადრიანემ აკურთხა კარლოსის ძენი პიპინი - იტალიის, ხოლო ლუდოვიკუსი - აკვიტანიის მეფედ. ნიკეის საეკლესიო კრებაზე (787) ადრიანემ დაგმო ხატმებრძოლეობა.

ადრიანემ შეავსო დიონისე უმცროსის კანონთა კრებული და საზეიმოდ აჩუქა იგი კარლოს დიდს, ეს კრებული (Codex Hadrianeus) იქცა ფრანკთა სამეფოს საეკლესიო სამართლის ოფიციალურ კოდექსად. ადრიანეს მეორე კრებულს — საკრამენტარიებს — „Hadrianum”-ს - ძალზე დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა რომაული ლიტურგიის გავრცელების საქმეში. იმის გამო, რომ ფრანკთა სამეფოში ნეგატიურად ეკიდებოდნენ ნიკის მეორე საეკლესიო კრებას, ადრიანემ ახსნა-განმარტებანი გაუკეთა საეკლესიო კრების  დადგენილებათა ლათინური თარგმანის გაურკვეველ ადგილებს, ასევე მიუთითა განსხვავებულობა ღმერთის თაყვანისცემასა და ხატთაყვანისცემას შორის.

ადრიანემ რომში ფართომასშტაბიანი მშენებლობა და ეკლესიათა ინტერიერების მორთვის კამპანია წამოიწყო. მანვე არადგინა რომის წყალგაყვანილობანი, ზრუნავდა დედაქალაქის სურსათმომარაგების გაუმჯობესებაზე. 781 წლიდან დაიწყო საკუთარი მონეტის მოჭრა და ოფიციალურ დოკუმენტთა პონტიფიკატის წლებით დათარიღება (სქოლიოში: მანამდე იგი ბიზანტიის იმპერატორების მმართველობის წლებით თარიღდებოდა). ამით იტალიამ მანამდე არსებული ნომინალური დამოკიდებულებაც გაწყვიტა ბიზანტიასთან. 

ადრიანეს და კარლოს დიდი ნაყოფიერი თანამშრომლობა და გულითადი მეგობრობა აკავშირებდათ ერთმანეთთან. ადრიანეს სიკვდილის შემდეგ კარლოსმა რომში სამაროვნის ლორფინო გააგზავნა შემდეგი ეპიტაფიით: „ჩვენი სახელები შეერთდებიან ამ წარწერაში: ადრიანე და კარლოსი — მე მეფე, შენ — მამა.“

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. 2,  გვ. 240-242, თბ. 2008 

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 700
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 795
კატეგორია:რომში დაბადებულები
კანადის ჰიმნი

კანადის ჰიმნია „**O Canada**“. კანადაში ორი ოფიციალური ენაა – ფრანგული და ინგლისური. შესაბამისად არსებობს ჰიმნის ორი ტექსტი, თუმცა არც ერთი არაა მეორის თარგმანი.

პირველად კანადის ჰიმნი შესრულდა 1880 წლის 24 ივნისს. იმ დროისთვის არსებობდა მხოლოდ ფრანგული ვარიანტი და  ეწოდებოდა „ერის სიმღერა“ (). 1908 წელს შეიქმნა ინგლისური ტექსტი. ოფიციალურად „O Canada“ ჰიმნად გამოცხადდა 1980 წლის 1 ივლისს.

## ინგლისური ტექსტი 
: O Canada! Our home and native land!
: True patriot love in all thy sons command.
: With glowing hearts we see thee rise,
: The True North strong and free!
: From far and wide, O Canada,
: We stand on guard for thee.
: God keep our land glorious and free!
: O Canada, we stand on guard for thee.
: O Canada, we stand on guard for thee.

## ფრანგული ტექსტი 
: Ô Canada! Terre de nos aïeux,
: Ton front est ceint de fleurons glorieux!
: Car ton bras sait porter l’epée,
: Il sait porter la croix!
: Ton histoire est une epopée
: Des plus brillants exploits,
: Et ta valeur, de foi trempée,
: Protégera nos foyers et nos droits,
: Protégera nos foyers et nos droits.

## რესურსები ინტერნეტში
* Anthems of Canada, Department of Canadian Heritage 
* O Canada without lyrics 

კატეგორია:კანადა
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ალექსანდრე III (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|200px|ალექსანდრე III
**ალექსანდრე III** (; ერისკაცობაში **ორლანდო (როლანდო) ბანდინელი**; დ. 1100/1105 — გ. 30 აგვისტო, 1181) —  რომის პაპი 1159–1181  წლებში.

სწავლული თეოლოგი. ბოლონიის უნივერსიტეტში ასწავლიდა საეკლესიო სამართალს. პაპების თეოკრატიის განმტკიცების მიზნით მხარს უჭერდა ლომბარდიის ლიგას, ებრძოდა იმპერატორ ფრიდრიხ I ბარბადოსას, რომელმაც მას დაუპირისპირა ანტიპაპები. ინტერდიქტის მუქარით აიძულა ინგლისის მეფე ჰენრი II დათმობაზე წასულიყო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1181
ალექსანდრე IV (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|200px|ალექსანდრე IV
**ალექსანდრე IV** (; ერისკაცობაში **რაინალდო დე კონტი**; დ. ? — გ. 25 მაისი, 1261) —  რომის პაპი 1254–1261 წლებში.

1227 წლიდან კარდინალი. განაგრძობდა თავისი ნათესავი პაპების ინოკენტი III-ისა და გრიგოლ IX-ის თეოკრატიულ პოლიტიკას. მთელი ენერგია შეალია შტაუფენებთან ბრძოლას. წინ აღუდგა მათი გვარის წარმომადგენლის გერმანიის მეფედ არჩევას (1256) წელს, ებრძოდა ფრიდრიხ II-ის ძეს მანფრედს სიცილიის სამეფოში და მის სიძეს - ეცელინო-და-რომანოს ზემო იტალიაში. ალექსანდრე IV მისიონერებს - ფრანცისკელებსა და დომინიკელებს გზავნიდა აღმოსავლეთ ევროპის, აზიისა და აფრიკის ქვეყნებში, მ. შ. საქართველოში (1258).

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1261
ადრიანე IV

მინი|მარჯვნივ|200px|ადრიანე IV
**ადრიანე IV** (; ერისკაცობაში **ნიკოლას ბრეიქსპირი**; დ. 1100 — გ. 1 სექტემბერი, 1159) —  რომის პაპი 1154–1159 წლებში.

ინგლისელი საეკლესიო მოღვაწე, ერთადერთი ინგლისელი რომის პაპი. წარმოშობით ღარიბი ოჯახიდან. ჭაბუკობაში დატოვა ინგლისი, სწავლობდა საფრანგეთში.  წმინდა რუთის ავინიონის მონასტერში რეგულარულ კანონიკთა რიგებში შევიდა. 1137 წელს გახდა ამ მონასტრის აბატი. როგორც ჩანს, მკაცრი წესების გამო მას უჩივლეს და გამოიძახეს რომში, მაგრამ პაპმა ევგენი II-მ მაშინვე შენიშნა ახალგაზრდა აბატის განსწავლულობა და ენერგია, აკურთხა იგი ალბანის ეპისკოპოსად და დანიშნა კარდინალად. 1150 წელს ნიკოლაუს ბრეიკსპირი, პაპის ლეგატის ხარისხით გაგზავნეს სკანდინავიაში. მას ევალებოდა ნორვეგიისა და შვედეთის ეკლესიათა ორგანოზაციის საკითხები. ამ მისიას მან ბრწყინვალედ გაართვა თავი. პაპ ანასტასიუს IV-ის გარდაცვალების შემდეგ ერთსულოვნად აირჩიეს პეტრე მოციქულის კათედრაზე.

გახდა რა პაპი, იგი მაშინვე შეუდგა მნიშვნელოვან პოლიტიკურ პრობლემათა გადაჭრის საქმეს, რომელთაგან უმნიშვნელოვანესი იყო სამოციქულო ტახტის ურთიერთობა რომის კომუნასთან, რომლის სათავეშიც ავგუსტინელტა მონასტრის ყოფილი პრიორი არნოლდ ბრეშელი იდგა. მას შემდეგ, რაც არნოლდის ხალხმა ერთ-ერთი კარდინალი მოკლა, ადრიანემ რომს ინტერდიქტი დაადო, თვით არნოლდი კი საიმპერატორო სასამართლოს გადასცა. 1155 წელს ადრიანემ კორონაცია მოუწყო იმპერატორ ფრიდრიხ I ბარბაროსას, მაგრამ 1157 წელს თეოკრატიულ მისწრაფებათა გამო მათ შორის ურთიერთობა დაიძაბა, რადგან ბარბაროსა ცდილობდა თავად აეღო ხელში უმაღლესი ხელისუფლება ეკლესიაზე. 1158 წელს მის წინააღმდეგ ქალაქ მილანთან დადო კავშირი.

ადრიან IV თანამიმდევრულად ატარებდა ეკლესიის ცენტრალიზებული მმართველობის პოლიტიკას. იგი თავის ლეგატებს სხვადასხვა ქვეყნებში აგზავნიდა, რიტაც ამყარებდა ცალკეული საეკლესიო პროვინციების ურთიერთობას რომთან.

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. 2, გვ. 243-244, თბ. 2008 

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1100
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1159
მარტინ IV

მინი|მარჯვნივ|მარტინ IV
**მარტინ IV**  (; ერისკაცობაში **სიმონ მონპიტიე დე ბრიონი**; დ. 1210 — გ. 28 მარტი, 1285) —  ფრანგი რომის პაპი 1281–1285  წლებში.

რომის ფრანგ პაპს კარდინალის წოდება მიანიჭა ურბან VI-მ.  მის დროს (1282) საფრანგეთის პრინცმა, სიცილიის მეფე კარლ ანჟუელმა, მოაწყო მეამბოხე ფრანგთა ჟლეტა, ცნობილი სიცილიური სერობის სახელწოდებით. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფრანგი პაპების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 1210
კატეგორია:გარდაცვლილი   28 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1285
კატეგორია:ფრანგი პაპები
ოლდ ტრაფორდი

**ოლდ ტრაფორდი** (), ასევე ცნობილია როგორც „**ოცნებების თეატრი**“ () — საფეხბურთო სტადიონი, რომელიც მდებარეობს ტრაფორდში (დიდი მანჩესტერი, ინგლისი). სტადიონი 75,643 მაყურებელს იტევს. მიღებული აქვს უეფას 5 ვარსკვლავიანი, ელიტური ნიშანი. სტადიონიდან დაახლოებით 800 მეტრში მდებარეობს ამავე დასახელების კრიკეტის  სტადიონი და იქვეა მანჩესტერის სადგური.

„ოლდ ტრაფორდი“ საფეხბურთო კლუბ „მანჩესტერ იუნაიტედის“ საშინაო სტადიონია  1910 წლიდან. მეორე მსოფლიო ომის დროს „ოლდ ტრაფორდი“ გერმანულმა ავიაციამ დაბომბა და შედეგად სტადიონი სერიოზულად დაზიანდა. კლუბი რამდენიმე წლით თანაქალაქელი „მანჩესტერ სიტის“ მოედან „მეინ როუდზე“ გადავიდა. „მანჩესტერ იუნაიტედი“ აღდგენილ „ოლდ ტრაფორდზე“ 1949 წლის 24 აგვისტოს დაბრუნდა, როდესაც მათ „ბოლტონ უონდერერსი“ 3–0 დაამარცხეს.

„ოლდ ტრაფორდმა“ ბევრჯერ განიცადა რეკონსტრუქცია და მოდერნიზაცია. სტადიონის ტევადობა თანდათან იზრდებოდა და ის დღეს ერთ-ერთი უდიდესი სტადიონია ევროპაში, ხოლო ინგლისში ტევადობით მხოლოდ „უემბლის“ ჩამორჩება. სტადიონმა უმასპინძლა 1966 წლის მსოფლიოს ჩემპიონატის მატჩებს. ასევე აქ გაიმართა 2003 წლის ჩემპიონთა ლიგის ფინალი „მილანსა“ და „იუვენტუსს“ შორის. ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ახალი „უემბლის“ აშენებამდე, ძირითადად „ოლდ ტრაფორდზე“ მასპინძლობდა მეტოქეებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოლდ ტრაფორდი მანჩესტერ იუნაიტედის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედი (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:მანჩესტერი
ადეოდატუს II

მინი|მარჯვნივ|ადეოდატუს II

**ადეოდატუს II** (; დ. უცნობია — გ. 17 ივნისი, 676) — რომის პაპი 672–676 წლებში.

ადეოდატუს II ან დეოდატუს II პაპი იყო 672 წლის 11 აპრილიდან გარდაცვალებამდე, 17 ივნისამდე, (676). მის შესახებ არაფერია ცნობილი, გარდა რამდენიმე შემონახული ჩანაწერისა, რომელიც მიუთითებს მის ხელგაშლილობაზე, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მასთან ღარიბი, ან პილიგრიმი მივიდოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ადეოდატუს II — ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი
## სქოლიო
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 676
კატეგორია:რომში დაბადებულები
დონუსი

მინი|მარჯვნივ|დონუსი
**დონუსი** (; დ. უცნობია — გ. 11 აპრილი, 678) — რომის პაპი 676–678 წლებში.

დაიბადა რომში. იყო რომან მაურიციუსის შვილი. პონტიფიკატის დროს რომის ეკლესიას შეუერთა რავენის ეპარქია. დონუსზე ბევრი რამ არ არის ცნობილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 678
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:რომში დაბადებულები
Rare And Precious Chain

„**Rare And Precious Chain**“ () — ბრიტანული პროგრესული როკ-ჯგუფ ჯეთრო ტალის სიმღერა, 1995 წლის ალბომიდან *Roots to Branches*. იგი გამოვიდა პრომო-სინგლის სახით 1995 წელს. სიმღერა ეხება სიყვარულს და ვალდებულებებს შეყვარებულის წინაშე. ძვირფასი ჯაჭვის სახით ადგილი აქვს ალეგორიას.

## სიმღერები 
## სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის სიმღერები
კატეგორია:1995 წლის სიმღერები
კატეგორია:1995 წლის სინგლები
ლეო II

მინი|200პქ|ლეო II
**ლეო II** (; დ. 611 —  გ. 28 ივნისი, 683)  —  რომის პაპი 682–683 წლებში.

წარმოშობით ბერძენი დაიბადა სიცილიაში. ცნობილია მუსიკის სიყვარულით და ღარიბებისადმი დახმარების დიდი სურვილით. თავდაპირველად პაპი ლეო დაკრძალეს მისივი მონუმენტთან. მისი გარდაცვალებიდან რამდენიმე წლის შემდეგ, მისი ნეშტი გადაასვენეს სასაფლაოზე, სადაც სხვა პაპებთან ერთად დაკრძალეს. XVIII საუკუნეში ლეო დიდის წმინდა ნაწილები გამოეყო სხვა პაპებისას და ცალკე, მისივე სახელობის სამლოცველოში იქნა გადასვენებული.

## სქოლიო
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 611
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 683
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ვიტალიანე

მინი|მარჯვნივ|ვიტალიანე

**ვიტალიანე**  (; დ. უცნობი  — გ. 27 იანვარი, 672) —  რომის პაპი 657–672 წლებში.

დაიბადა სეგნში, ლაციო. ანასტასიუსის შვილი. მისი წინა პაპის, ევგენი I-ის გარდაცვალების (657) შემდეგ, ვიტალიანე, 2 ან 3 ივნისს არჩეულ იქნა პაპად, მისი ინტრონიზაცია 30 ივლისს მოხდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 672
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მოლოსია

**მოლოსია**, ოფიციალურად – მოლოსიის რესპუბლიკა (*, *) — თვითაღიარებული სახელმწიფო-მიკროერი, რომელიც დაარსებულია ქალაქ დეიტონთან ახლოს, შტატ ნევადაში, აშშ, 1977 წელს ჯეიმზ სპილმანის (მეფე ჯეიმზ I) და კევინ ბოგის მიერ.

## მოსახლეობა 
ქვეყნის მოსახლეობა შეადგენს 30 კაცს. მათ შორის: პრეზიდენტი კევინ ბოგი, მისი ცოლი და ორი შვილი. ასევე, მოლოსიის ტერიტორიაზე ცხოვრობს 3 ძაღლი, კატა და კურდღელი.

## კანონები 
მოლოსიის კანონები და წესები მოიცავს სამხედრო სავალდებულო სამსახურს, სიკვდილით დასჯას, სიტყვის თავისუფლებას და აკრძალვას მოწევაზე.

## ქიქესია (Kickassia) 
2010 წელს ამერიკული ონლაინ მედიის წარმოების კომპანია Channel Awesome-მა გადაიღო სერიალი, სახელად Kickassia. სერიალის სიუჟეტის მიხედვით მოლოსიას იპყრობენ და არქმევენ კიკესიას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლოსიის ოფიციალური საიტი
* «COOLtura.ru» — მოლოსია. ქვეყანა, რომლის შესახებ არაფერი გსმენიათ
* «Wебосипед.ру» — მიკროსკოპული სახელმწიფოები, ნაწილი 6. მოლოსია 

## სქოლიო
კატეგორია:ვირტუალური სახელმწიფოები
ცენტრალური რაიონი (ისრაელი)

**ცენტრალური რაიონი** (ებრ.: מחוז המרכז, Meḥoz haMerkaz) — ერთ-ერთი ისრაელის ექვსი ადმინისტრაციული რაიონიდან, მოიცავს შარონის ხეობის დიდ ნაწილს. იყოფა 4 რეგიონულ საბჭოდ: ფეთახ-თიკვა, რამლა, რეხოვოთი, შარონი. უდიდესი ქალაქია რიშონ ლეციონი. 2017 წლი მონაცემებზე დაყრდნობით მოსახლეობა 2,115,800 კაცს შეადგენს. ამ მონაცემით ყველაზე მრავალრიცხოვანი რაიონია (ებრაელი — 88%, არაბი — 8,2%, არ კლასიფიცირდება — 4% მათი უმრავლესობა ემიგრანტია ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიიდან ნაწილობრივი ებრაელი ან ნათესავი).

## სქოლიო
კატეგორია:ისრაელის რაიონები
იოანე VII (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|იოანე VII
**იოანე VII** (; დ. უცნობია — გ. 18 ოქტომბერი, 707) — ბერძენი რომის პაპი 705–707  წლებში.

წარმოშობით ბერძენი. პაპად აირჩიეს იუსტინიან II-ის დროს. იოანე VII დაიღუპა 707  წელს და დაკრძალულია წმინდა პეტრეს ტაძარში. მისი მემკვიდრე იყო სიზინუსი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბერძენი პაპების სია

## ლიტერატურა 
* Claudio Rendina, I Papi. Storia e segreti, Newton Compton, Rome, 1984.
* Корелин М. С. Иоанн, римские папы // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 707
კატეგორია:ბერძენი პაპები
იოანე VI (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|იოანე VI
**იოანე VI** (; დ. უცნობი — გ. 11 იანვარი, 705) —  ბერძენი რომის პაპი 701–705  წლებში.

წარმოშობით ბერძენი დაიბადა ეფესოში.  დაკრძალულია წმინდა პეტრეს ტაძარში. მისი მემკვიდრე იყო იოანე VII. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

## იხილეთ აგრეთვე
* ბერძენი პაპების სია
* კალინიკე I

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 705
კატეგორია:ბერძენი პაპები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ტაჯიკეთის პრეზიდენტი

**ტაჯიკეთის პრეზიდენტი** - ტაჯიკეთის სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 7 წლის ვადით.

## ტაჯიკეთის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* ტაჯიკეთის ისტორიის ქრონოლოგია
* ტაჯიკეთის პრეზიდენტები 

კატეგორია:ტაჯიკეთი
კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
მთელი რიცხვი

(ℕ), მთელ რიცხვებს (ℤ), რაციონალურ რიცხვებს (ℚ), ნამდვილ რიცხვებსა (ℝ) და კომპლექსურ რიცხვებს (ℂ) შორის.]]
**მთელი რიცხვები** (; სიმბოლო: ℤ*ahlen*) — ნატურალური რიცხვები (1, 2, 3, …), მათი მოპირდაპირე (უარყოფითი) რიცხვები (−1, −2, −3, …) და 0. მთელი რიცხვების სიმრავლე ნამდვილი რიცხვების სიმრავლის ქვესიმრავლეა. მთელი რიცხვები ისეთი რიცხვებია, რომელთა ჩაწერა წილადებისა და ათწილადების გარეშეა შესაძლებელი. მაგალითად, 65, 7 და −756 მთელი რიცხვებია; 1,6 და 1½ კი არაა მთელი. მთელი რიცხვების სიმრავლე ხშირად მუქი **Z**-ით ან \mathbb{Z}-ით (უნიკოდში U+2124 ) აღინიშნება. **Z**={… −2, −1, 0, 1, 2, …}. ასო **Z** გერმანულიდან *Zahlen*-იდან („რიცხვები“) მომდინარეობს.

ნატურალური რიცხვების მსგავსად, მთელი რიცხვები უსარულო თვლად სიმრავლეს ქმნიან.

[right|thumb|300px|მთელ რიცხვებზე წარმოდგენას გვიქმნის [რიცხვითი ღერძი|რიცხვით ღერძზე განლაგებული თანაბრად დაშორებული წერტილები.]]

ალგებრული რიცხვების თეორიაში მთელი რიცხვები რაციონალური რიცხვების ველში მოიაზრება და მათ რაციონალური მთელი რიცხვები ეწოდება, რათა ალგებრული მთელი რიცხვებისგან განვასხვაოთ.

## ლიტერატურა
*მახვილაძე ნ., „მათემატიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბ., 2008

## სქოლიო
ბერძენი პაპების სია

**ბერძენი პაპების სია** — 13 რომის პაპი იყო ბერძნული წარმოშობისა.  
მათ შორის პირველია ტელესფორუსი, ხოლო უკანასკნელი ზაქარია. ერთადერთი ბერძენი ანტიპაპი იყო ალექსანდრე V.

## პაპები
*ტელესფორუსი (126–137)
*ჰიგინიუსი (138–140)
*ელეუთერიუსი (174–189)
*ანტეროსი (235–236)
*სიქსტუს II (257–258)
*დიონისიუსი (259–268)
*ზოსიმუსი (417–418)
*ბონიფაციუს III (607)
*თეოდორ I (642–649)
*აგათო (678–681)
*იოანე VI (701–705)
*იოანე VII (705–707)
*ზაქარია (741–752)

## ანტიპაპი
**ალექსანდრე V* (1409–1410)

## იხილეთ აგრეთვე
*ფრანგი პაპების სია
*ესპანელი პაპების სია
*გერმანელი პაპების სია
*პორტუგალიელი პაპების სია

*
ცხოვრება ქართველთა მეფეთა

„**ცხოვრება ქართუელთა მეფეთა**“, ან „**მეფეთა ცხოვრება**“ — ძველი ქართული საისტორიო თხზულებათა კრებულის, „ქართლის ცხოვრების“, პირველი წიგნი. სამეცნიერო ლიტერატურაში უფრო ხშირად იხსენიება შემოკლებული სახელწოდებით – „**მეფეთა ცხოვრება**“.

შეიცავს ქვეყნის ისტორიის გაბმულ თხრობას უძველესი დროიდან IV საუკუნის ბოლომდე. ტრადიციულად მიიჩნევა, რომ მისი ავტორია ლეონტი მროველი, XI საუკუნის ქართველი მოღვაწე, რუისის ეპისკოპოსი. მას აგრეთვე მიეწერება „არჩილის წამება“ (იხ. სტატია „არჩილი“). ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, XI საუკუნის მოღვაწე ლეონტი მროველი ამ თხზულების მხოლოდ რედაქტორი ან გადამწერია. მკვლევართა ნაწილი კი ამ თხზულებებს VIII საუკუნით ათარიღებს და შესაბამისად მათ ავტორად სხვა, VIII საუკუნეში მოღვაწე ლეონტი მროველს მიიჩნევს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქართლის ცხოვრება

## ლიტერატურა 
* ლეონტი მროველი „ცხოვრება ქართველთა მეფეთა“
* [„ქართლის ცხოვრება“ სიმონ ყაუხჩიშვილის რედაქციით (ტომი I, 1955.)](http://wikisource.org/wiki/„ქართლის_ცხოვრება“_სიმონ_ყაუხჩიშვილის_რედაქციით_(ტომი_I,_1955.)) 
* [„ქართლის ცხოვრება“ სიმონ ყაუხჩიშვილის რედაქციით (ტომი II, 1959.)](http://wikisource.org/wiki/„ქართლის_ცხოვრება“_სიმონ_ყაუხჩიშვილის_რედაქციით_(ტომი_II,_1959.))

კატეგორია:ქართლის ცხოვრება
ბოდავი

**ბოდავი** — სოფელი საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტის ჟინვალის თემში. მდებარეობს მდინარე ბოდავისხევის მარჯვენა მხარეს. დუშეთიდან 20 კმ.

სოფელში შემორჩენილია ეკლესია ფუძნარი. იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში — „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 15 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბენედიქტე II

მინი|მარჯვნივ|ბენედიქტე II
**ბენედიქტე II** (; დ. 635 — გ. 8 მაისი, 685) — რომის პაპი 684–685 წლებში.

ბენედიქტე II გარდაიცვალა 8 მაისს, 658 წელს. მან შეცვალა ლეო II. არჩეულ იქნა 683 წელს. იგი აქტიურად ეხმარებოდა მონოთელიტიზმისს აღკვეთაში. მან აღადგინა მრავალი ეკლესია რომში.

ბენედიქტე II რომის კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 635
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 685
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
მაკარ ჩუდრა

**”მაკარ ჩუდრა” ** () — მაქსიმ გორკის პირველი გამოცემული ნაწარმოები. პირველად გამოიცა გაზეთ ”კავკაზში” 1892 წელს. პირველად ალ. პეშკოვმა სწორედ ამ გამოცემაში დაირქვა თავი მაქსიმ გორკი. 

## სიუჟეტი 
ნაწარმოების მთავარი გმირია მოხუცი ბოშა-კაცი მაკარ ჩუდრა, რომელიც თავის მეგობარ სოკალს ცხოვრებისეულ რჩევებს აძლევს და საკუთარ ისტორიებს უყვება, ხოლო როცა საქმე ქალებზე და სიყვარულზე მიდგა, იხსენებს ორი ბოშა-ახალგაზრდის ლოიკო ზობარისა და რადას სიყვარულის ისტორიას. მათ უყვართ ერთმანეთი, მაგრამ ორივე ამბიციურია. მიუხედავად ზობარის სიამაყისა, იგი მაინც უმღერის მას სიმღერებს და სიყვარულს ეფიცება, სიყვარულის ნაცვლად ის რადასგან მხოლოდ აგრესიას იღებს. ერთ ღამესაც რადა ლოიკოს იარაღს დაადებს შუბლზე, სიყვარულს აუხსნის და პირობას აძლევს, რომ თუ იგი ხალხის წინაშე მუხლებზე დაიჩოქებს და ხელზე ემთხვევა, მას ცოლად გაჰყვება. მაგრამ ბოშებში მუხლებზე დაჩოქვა უდიდესი დამცირებაა, ამის გამო ლოიკო დაჩოქებამდე რადას გულში დანას ჩაარტყამს, ხოლო სიკვდილის შემდეგ დაუჩოქებს მას. დანილი, რადას მამა, ამ ყველაფრის შემსწრე იგივე დანას ზობარს ზურგში ურტყამს და კლავს.

## ლიტერატურა
* Павел Басинский. Горький. — М.: Молодая гвардия, 2005. — 451 [13] с. — (ЖЗЛ). — 5000 экз. — ISBN 5-235-02850-3.

## სქოლიო
კატეგორია:მაქსიმ გორკი
კატეგორია:რუსული რომანები
იოანე V (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|იოანე V
**იოანე V** (; დ. 635 — გ. 2 აგვისტო, 686) — რომის პაპი 685-686 წლებში.

იოანე V დაიბადა ანტიოქიის პროვინციაში. პაპის თანამდებობა ეკავა 685 წლის ივლისიდან, 686 წლის 2 აგვისტომდე. ის პირველი ბიზანტიელი პაპი იყო, რომელიც ბიზანტიის იმერატორის თანხომის გარეშე აკურთხეს. ის ასევე იყო პირველი იმ ათიდან, რომლებიც უწყვეტად აღმოსავლური წარმოშობის პაპები იყვნენ. მისი პაპობის პერიოდში დასავლეთი და აღმოსავლეთი რომის იმპერიები შერიგდნენ. 

## ლიტერატურა
*Ekonomou, Andrew J. 2007. *Byzantine Rome and the Greek Popes: Eastern influences on Rome and the papacy from Gregory the Great to Zacharias, A.D. 590–752*. Lexington Books.

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 635
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 686
სერგიუს I (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|სერგიუს I
**სერგიუს I** (; დ. 650 — გ. 8 სექტემბერი, 701) — რომის პაპი 687–701  წლებში.

წმინდა სერგიუს I პაპად აირჩიეს 687 წლის 15 დეკემბერს და იყო რომის პაპი გარდაცვალებამდე (701 წლის 8 სექტემბრამდე). სერგიუს I კათოლიკურმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა. მისი მემკვიდრე იყო იოანე VI.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 650
კატეგორია:გარდაცვლილი  8 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 701
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
ჰერმან გმაინერი

**ჰერმან გმაინერი** ( ; დ. 23 ივნისი 1919, ალპბერშვენდე, ავსტრია — გ.  26 აპრილი 1986, ინსბრუკი) — ავსტრიელი სოციალური პედაგოგი, ბავშვთა სოფელ SOS-ის შემქმნელი.

ჰერმან გმაინერი ავსტრიელი ექიმი და ჰუმანისტია. ის არის საერთაშორისო ბავშვთა სოფლების დამაარსებელი. დღეს მსოფლიოს 442 ქვეყანაში 134 ბავშვთა სოფელია, მათ შორის 2 საქართველოში. ჰერმან გმაინერი აღიარებულია მე-20 საუკუნის ადამიანად.

## ლიტერატურა 
* Breid, Inge: *Befreiungspädagogik und Kinderdorf-Idee, SOS-Kinderdörfer in Entwicklungsländern, Paulo Freire und Hermann Gmeiner im Vergleich*. Verlag Dialogische Erziehung, Oldenburg 2003; ISBN 3-934129-43-9
* Reinprecht, Hansheinz: *Hermann Gmeiner, Abenteuer Nächstenliebe*. Österreichischer Bundesverlag, Wien 1989; ISBN 3-215-07283-1
* Reinprecht, Hansheinz: *Hermann Gmeiner, der Vater der SOS-Kinderdörfer*. Molden, München 1979; ISBN 3-217-00398-5
* Reinprecht, Hansheinz: *Das Hermann Gmeiner Buch, Die SOS-Kinderdörfer und ihr Begründer*. Verlag Styria, Graz 1974; ISBN 3-222-10796-3
* SOS-Kinderdorf-Verlag (Hrsg.): *Hermann Gmeiner, Vater der SOS-Kinderdörfer*. SOS-Kinderdorf-Verlag, Innsbruck, München 1987
* Stadelmann, Ludwig: *Hermann Gmeiner, Ein Leben für die Mutterlosen, Weg und Werk meines Jugendfreundes*. Verlag Neues Leben, Bad Goisern 1969

კატეგორია:ავსტრიელი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული   23 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კონონი

მინი|მარჯვნივ|კონონი
**კონონი** (; დ. 630 — გ. 21 სექტემბერი, 687) — რომის პაპი 686–687 წლებში.

კონონი აკურთხეს 686 წლის 21 ოქტომბერს და რომის პაპი იყო გარდაცვალებამდე (687, 21 სექტემბერი). გარდაიცვალა რომში. დაკრძალულია რომის საპატრიარქო წმინდა პეტრეს სახელობის ტაძარში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 630
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 687
საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკა

**საფრანგეთის მეოთხე რესპუბლიკა** — რესპუბლიკური მთავრობა საფრანგეთში 1946–1958 წლებში. მისი ისტორია 1946 წლის 13 ოქტომბერს, დამფუძნებელი კრების მიერ კონსტიტუციის მიღებით იწყება. მეოთხე რესპუბლიკა ფაშისტურ ოკუპაციამდე არსებული მესამე რესპუბლიკის აღდგენის მცდელობად ითვლება. ორივეში საპარლამენტო მმართველობა, სუსტი პრეზიდენტი და თითქმის იდენტური კონსტიტუცია იყო.

## პერიოდის დახასიათება 
მეოთხე რესპუბლიკის დროს ეკონომიკა სწრაფად ვითარდებოდა. აღდგა ომის დროს განადგურებული სოციალური ინსტიტუტები და ინდუსტრიული სექტორი, მოხდა საფრანგეთის ევროპულ სტრუქტურებში ინტეგრაცია, დაიწყო და თითქმის დამთავრდა დეკოლონიზაციის პროცესი, 1945–1954 წლებში მიმდინარეობდა ომი ვიეტნამთან. შიდაპოლიტიკური ვითარება არასტაბილური და დაძაბული იყო, ხშირად იცვლებოდა მთავრობა, წელიწადში 2–3 პრემიერ–მინისტრი მიდიოდა თანამდებობიდან. პერიოდის დასაწყისში პოპულარობით სარგებლობდნენ კომუნისტები (მემარცხენეები), შემდეგ უკვე, ალჟირის კრიზისის დროს მემარჯვენეები.

1958 წელს პრემიერ–მინისტრი გახდა შარლ დე გოლი, მან მხარი დაუჭირა საპრეზიდენტო მმართველობას და მის მიერ წარმოდგენილი კონსტიტუციის ახალი პროექტი ოქტომბერში რეფერენდუმით მიიღეს, პრეზიდენტმა კოტმა მას ხელი მოაწერა და შეიქმნა საფრანგეთის მეხუთე რესპუბლიკა. იმავე წლის დეკემბერში შარლ დე გოლი პრეზიდენტად აირჩიეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საფრანგეთის მთავრობა
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
ჯორჯო ვაზარი

**ჯორჯო ვაზარი** (დ. 30 ივლისი, 1511 — გ. 27 ივნისი, 1574) — იტალიელი მხატვარი, მწერალი, ისტორიკოსი და არქიტექტორი, რომელიც დღესდღეობით უმეტესად ცნობილია მის მიერ დაწერილი მხატვართა, არქიტექტორთა და მოქანდაკეთა ბიოგრაფიებით — „შემოქმედთა ცხოვრება“ ეს უკანასკნელი განიხილება, როგორც ხელოვნების ისტორიის მწერლობის საწყის ნამუშევრად.

## ბიოგრაფია 
ვაზარი დაიბადა არეცოში, ტოსკანას რეგიონში. იგი საკუთარი ბიძაშვილის ლუკა სინიორელის რეკომენდაციით ადრეულ ასაკში გახდა ჯიულიემო დე მარსილიას, შუშის გამოჩენილი მხატვრის, მოწაფე. 16 წლის ასაკში, ვაზარი კარდინალმა სილვიო პასერინიმ ფლორენციაში გაგზავნა სადაც იგი ანდრეა დელ სარტოსა და მისი მოწაფეების: როსსო ფიორენტინოსა და იაკოპო პონტორმოს წრეს შეუერთდა. ამ წრის წევრობამ ვაზარის ჰუმანისტური განათლების განვითარებას ხელი შეუწყო. ვაზარი მალე მიქელანჯელო ბუანაროტიმ დაიმეგობრა, რომლის მხატვრობაც ვაზარის მხატვრობაზე გავლენას მოახდენდა.

1529 წელს ვაზარი რომს ეწვია, სადაც მან რაფაელის და სხვა რომანული მაღალი რენესანსის მხატვართა ნამუშევრები შეისწავლა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Biography of Vasari and analysis for four major works 
*Brief *Vita* 
*Giorgio Vasari

კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:რენესანსი
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1511
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1574
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
საფრანგეთის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა

**საფრანგეთის რესპუბლიკის დროებითი მთავრობა** () — საფრანგეთის გარდამავალი  მთავრობა 1944–1946 წ.წ. ჩამოყალიბდა ვიშის რეჟიმის დამხობის შემდეგ და საფუძველი მოამზადა მეოთხე რესპუბლიკისთვის.

## პრეისტორია 
ფაშისტური გერმანიის მიერ 1940 წელს საფრანგეთის მესამე რესპუბლიკის ოკუპაციის შემდეგ მათ ჩამოაყალიბეს მარიონეტული ვიშის მთავრობა, მარშალ პეტენის ხელმძღვანელობით. მოკავშირეების მიერ 1944 წელს ოპერაცია ოვერლორდის ჩატარების შედეგად, გათავისუფლებულ საფრანგეთს სათავეში ჩაუდგა დროებითი მთავრობა,ფრანგული წინააღმდეგობის აღიარებული ლიდერის, გენერალ დე გოლის ხელმძღვანელობით.

## გადაწყვეტილებები 
დროებითმა მთავრობამ გაატარა მნიშვნელოვანი ცვლილებები შრომით კანონმდებლობაში, ვიშის რეჟიმი გამოაცხადა არაკონსტიტუციურად და უკანონოდ სცნო მის მიერ მიღებული გადაწყვეტილებები (ყველა კონსტიტუციური აქტი და ანტისემიტური  კანონი)

დროებით მთავრობაში დომინირებდნენ მემარცხენე პარტიები.

## თავმჯდომარეების სია 
* შარლ დე გოლი, 1944–1946
* ფელიქს გუენი (SFIO), 1946
* ჟორჟ ბიდო (MRP), 1946
* ლეონ ბლიუმი (SFIO), 1946–1947

კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კონსტანტინე (პაპი)

მინი|250პქ|კონსტანტინე I
**კონსტანტინე** (; დ. 664 — გ. 9 აპრილი, 715) — რომის პაპი 708–715 წლებში. წარმოშობით სირიელი. 

გაემგზავრა კონსტანტინოპოლში, სადაც იუსტინიან II-სთან ერთად განიხილეს ტრულის საეკლესიო კრების წესების მიღების შესაძლებლობა. იუსტინიანეს გარდაცვალების შემდეგ პაპი უარს ამბობდა ეცნო ფილიპიკოსის ხელისუფლება. 

## ლიტერატურა
* Ekonomou, Andrew J.* (2007), Byzantine Rome and the Greek Popes: Eastern influences on Rome and the papacy from Gregory the Great to Zacharias, A.D. 590—752, Lexington: Lexington Books, ISBN 0-7391-1977-X
* *Mann, Horace K.'' (1913). «Pope Constantine». Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:სირიელები
კატეგორია:დაბადებული    664
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 715
თავისუფალი ქალაქი დანციგი

**თავისუფალი ქალაქი დანციგი** (; ) — ნახევრად თავისუფალი ავტონომიური ქალაქი ბალტიის ზღვის სანაპირო ზოლში. შეიქმნა 1920 წლის 10 იანვარს. დანციგის თავისუფალ ქალაქად გამოცხადების წინააღმდეგი იყო ადგილობრივი მოსახლეობა, თუმცა 1919 წლის ვერსალის საზავო ხელშეკრულებაზე ეს გადაწყვეტილება მაინც მიიღეს. თავისუფალი ქალაქის შემადგენლობაში დანციგთან ერთად შედიოდა დაახლოებით ორასი დასახლებული პუნქტი. ერთა ლიგის გადაწყვეტილებით, ეს ტერიტორია არ შედიოდა არც პირველ მსოფლიო ომში დამარცხებული გერმანიის და არც ახლად შექმნილი პოლონეთის შემადგენლობაში. 

გერმანიის მიერ პოლონეთზე თავდასხმის შემდეგ, დანციგის თავისუფალი ქალაქი გაუქმდა. მეორე მსოფლიო ომში გერმანია ამ ტერიტორიაზე ახორციელბდა ებრაელების დევნას. 1945 წლის პირველ თვეებში აქ საბჭოთა არმია შევიდა. ეს ტერიტორია შევიდა პოლონეთის შემადგენლობაში. მოგვიანებით დანციგმა მიიღო დღევანდელი სახელი და მას გდანსკი ეწოდა. საბოლოოდ გდანსკი პოლონეთის საკუთრებად აღიარეს, 1990 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Extensive Prussian/ Danzig Historical Materials  
*Jewish community history 
*Danzig Online 

## სქოლიო 
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:გდანსკი
კატეგორია:ევროპის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:ომებსშორისი პერიოდის ყოფილი სახელმწიფოები
არქიტექტორი

**არქიტექტორი**, ***ხუროთმოძღვარი*** — არქიტექტურული განათლების ცენზის მქონე პირი, რომელიც თავისი შემოქმედებითი მოღვაწეობით ქმნის საარსებო გარემოს გარკვეულ სივრცეში, ფორმასა და ისტორიულ კონტექსტში, პასუხს აგებს ამ გარემოს ასპექტების არქიტექტურის ენით გამოსახვაზე. არქიტექტორის შემოქმედებითი მოღვაწეობა არის *არქიტექტურული საქმიანობა*, რომლის ამოცანაა ქალაქთმშენებლობითი ობიექტის, გარემოს ფორმირების, შენობის, ნაგებობის, ინტერიერის პროექტის შედგენა, მასში სივრცობრივ-გეგმარებითი, მხატვრული და ფუნქციური საკითხების გადაწყვეტა, საინჟინრო-ტექნიკური, ტექნოლოგიური და სხვა ნაწილების დამუშავების ხელმძღვანელობა, დაპროექტების პროცესის ერთიანი ციკლის ორგანიზება, საავტორო ზედამხედველობის განხორციელება და მშენებლობის გაძღოლა.

ეტიმოლოგიურად, სიტყვა არქიტექტორი მომდინარეობს ლათინური სიტყვისგან - *architectus*, რომელიც თავად ბერძნული სიტყვისაგანაა მიღებული — *arkhitekton* (*arkhi* - მთავარი, *tekton* - მშენებელი), ამ კლასიფიკაციას მთლიანად შეესაბამება ქართული ტრადიციული ტერმინიც - **ხუროთმოძღვარი** (ხუროების, ანუ მშენებლების, მოძღვარი, ზედამხედველი).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პროფესიები
კატეგორია:არქიტექტურა
გრიგოლ II (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|გრიგოლ II
**გრიგოლ II** (; დ. 669 — გ. 11 თებერვალი, 731) — რომის პაპი 715–731 წლებში.

იტალიის ძველი და ცნობილი გვარის წარმომადგენელი. ზოგიერთი ინფორმაციით ბენედიქტე II-ის ნათესავია, მაგრამ ამ ინფორმაციის გადამოწმება შეუძლებელია. ახალგაზრდობაში ტყვედ ჩაუვარდა ლანგობარდებს, მაგრამ მოახერხა გამოსასყიდის გადახდა. პაპობის პერიოდში იგი მისიონერული ვიზიტით იმყოფებოდა გერმანიაში, ინგლისში და ირლანდიაში. მის დროს დაიწყო ბრძოლა ხატმებრძოლეობის წინააღმდეგ. მან ანათემას გადასცა ბიზანტიის ხატმებრძოლი იმპერატორი ლეონ III ისავრიელი. 

## ლიტერატურა
* Ekonomou, Andrew J., *Byzantine Rome and the Greek Popes: Eastern Influences on Rome and the Papacy from Gregory the Great to Zacharias, A.D. 590–752* (2007)
* Levillain, Philippe, *The Papacy: Gaius-Proxies*, Routledge (2002)
* Treadgold, Warren, *A History of the Byzantine State and Society* (1997)
* Mann, Horace K., *The Lives of the Popes in the Early Middle Ages, Vol. I: The Popes Under the Lombard Rule, Part 2, 657–795* (1903)
* Bury, John Bagnall, *A History of the Later Roman Empire From Arcadius to Irene*, Vol. II (1889)

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 669
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 731
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის  წმინდანები
სიზინუსი

მინი|მარჯვნივ|სიზინუსი
**სიზინუსი** (; დ. 650 — გ. 4 თებერვალი, 708) — რომის პაპი 708, 15 იანვარი–708, 4 თებერვალი  წლებში.

სიზინუსი იყო რომის ოთხმოცდამეშვიდე პაპი. აკურთხეს 708 წლის 15 იანვარს და იყო პაპის თანამდებობაზე, დაახლოებით სამი კვირა, გარდაცვალებამდე (708 წლის 4 თებერვალი). მისი პაპობის პერიოდში პაპების შემოწირულობის რაოდენობა შეადგენდა 42 ფუნტი ოქროს და 310 ფუნტი ვერცხლს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 650
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 708
სერგიუს III (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|სერგიუს III
**სერგიუს III** (; დ. უცნობია — გ. 14 აპრილი, 911) — რომის პაპი 904–911 წლებში, წარმოშობით რომაელი.

ყოვლად ზნედაცემული, გარყვნილი და უზნეო პაპი. ტახტზე აიყვანა რომაელმა სენატორმა თეოფილქტემ, რომლის ასულ მაროზიასთანაც სასიყვარულო რომანი ჰქონდა. მაროზიამ პაპს აჩუქა ვაჟი, მომავალი პაპი იოანე XI.  საყვარელის ზეგავლენით სერგიუსმა "მოღვაწეობა" იმით დაიწყო, რომ გაეგუდათ წინამორბედი პაპები ქრისტეფორუსი და ლეო V. დანაშაული მოხდა დამხობილი პაპების სიბრალულის ნიღბით: სამუდამო პატიმრობას ისე სიკვდილი სჯობსო.

წარმატებით ებრძოდა მიცვალებულებსაც. მან პაპი ფორმოზუსი, სტეფანე VI-ის მსგავსად მიწიდან ამოთხარა და შეაჩვენა, მოაჭრა თითები და თავი და მდინარეში შეაცურა, როგორც "მიწის შემბილწველი ერეტიკოსი".

## იხილეთ აგრეთვე 
* პორნოკრატია

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 911
კატეგორია:რომში დაბადებულები
გრიგოლ III (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|180px|რომის პაპი გრიგოლ III - პონტიფიკატის მედალი მერვე საუკუნეში. ავერსი.
მინი|მარჯვნივ|180px|რომის პაპი გრიგოლ III - პონტიფიკატის მედალი მერვე საუკუნეში. რევერსი

**გრიგოლ III** (; დ. 690 — გ. 28 ნოემბერი, 741) — რომის პაპი 731–741  წლებში.

გრიგოლ III დაიბადა სირიაში. მან შეცვალა გრიგოლ II 731 წლის მარტში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 690
კატეგორია:გარდაცვლილი  28 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 741
ზაქარია (პაპი)

მინი|მარჯვნივ|ზაქარია
**ზაქარია** (; დ. უცნობია — გ. 22 მარტი, 752) — რომის პაპი 741–752 წლებში კათოლიკური ეკლესიის წმინდანი, მოიხსენიებენ 22 მარტს.

უკანასკნელი ბერძენი პაპი, დაიბადა კალაბრიაში. თავდაპირველად იყო ბენედიქტელი ბერი ლატერანში. თანხმობა მისცა პიპინ მოკლეს, რომ მიეღო მეფის ტიტული და ამით განამტკიცა პაპების ძალაუფლება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბერძენი პაპების სია

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 752
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:ბერძენი პაპები