open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯენი კარაჯი

Xheni Karaj (დ.ტირანაში — ალბანელი ლგბტ უფლებების აქტივისტი და Aleanca LGBT ორგანიზაციის თანადამფუძნებელი და ამჟამინდელი აღმასრულებელი .

## პოლიტიკური აქტიურობა
კარაჯი და ლგბტ აქტივისტი კრისტი პინდერი იყვნენ პირველი აქტივისტები, რომლებმაც დაიწყეს ლგბტ უფლებების მოძრაობა ალბანეთში . კარაჯი იყო პირველი ლესბოსელი ქალი, რომელიც ტირანაში ამოიცნო ამერიკელმა აქტივისტმა მინდი მიხელსმა და მისმა ყოფილმა პარტნიორმა მელისა შრაიბმანმა (ეს უკანასკნელი ტირანაში აშშ-ს საელჩოს თანამშრომელი.  ორი ამერიკელის სახლში შეხვედრებმა ხელი შეუწყო ფონდის შექმნას, რომელიც მოემსახურება LGBT Aleanca ორგანიზაციის დაარსებას.

2012 წლის მაისში, ტელეკომპანია კლანის პოლიტიკური შოუს სახელწოდებით „აზრი“ სტუდიაში ყოფნისას, ქარაჯმა „კანონიერების მოძრაობის“ თავმჯდომარის ყოფილ მოადგილესთან, მურატ ბაშასთან სასტიკი დებატების დროს „გაუთვალისწინებელი ქამინგი“ გააკეთა. ბაშამ აქტივისტ კრისტი პინდერთან ერთად გადაცემაზე კომენტარი გააკეთა და თქვა: „თუ ჩემი შვილი შენნაირი გახდება, ჯობია მას ვესროლო და ციხეში წავიდე“ . ქარაჯმა ეს მომენტი აღწერა გაზეთ პანორამასთან ინტერვიუში: „ჩემი რეაქცია იყო არაპროგნოზირებადი, ის სპონტანურად მოვიდა. მურატ ბაშას მიერ გამოყენებული ენა სრულიად მიუღებელი იყო. გეი ბავშვების ოჯახებისთვის მკვლელობის განცხადებების მოსმენა ტრაგიკულია“ .

2012 წლიდან კარაჯი არის სიამაყის აღლუმის მთავარი ორგანიზატორი, რომელიც გაიმართა მაისში Dëshmorët e Kombit Bulvar-ში, ტირანაში. იგი ასევე თანათავმჯდომარე იყო პროექტში "Think Politically", სადაც ალბანეთის პოლიტიკურ პარტიებს უბიძგებდნენ პირველად დაეფიქსირებინათ სტენდი ლგბტ საკითხებზე. პინდერისთან ერთად ის არის SkaNdal-ის ავტორი, დოკუმენტური ფილმი ალბანეთში ლგბტ მოძრაობის ისტორიაზე . ორივე აქტივისტმა ასევე ააშენა პირველი STREHA საცხოვრებელი თავშესაფარი უსახლკარო ლგბტ ახალგაზრდებისთვის.

კარაჯი არის მეორე ლგბტ აქტივისტი ალბანეთიდან, რომელიც ჩართულია სამოქალაქო უფლებების დამცველების პროექტში, ნატალიას პროექტში . ეს პროექტი ჩაფიქრებული იყო, როგორც უსაფრთხოების სისტემა, სადაც ყველა უფლებადამცველს აქვს სამაჯური, რომელსაც ატარებს და შეუძლია გაააქტიუროს. გააქტიურების შემდეგ, სიგნალი გადაეცემა ამ პროექტის წევრებს დაზარალებულ აქტივისტს დასახმარებლად.

## ჯილდოები და აღიარებები
2022 წელს კარაჯს მიენიჭა 2022 წლის სამოქალაქო უფლებების დამცველის ჯილდო, პოლიტიკური და სოციალური ცვლილებებისთვის გაწეული მუშაობისთვის, პოლიტიკური რეფორმების ადვოკატირებისთვის, ხალხის დამოკიდებულების შეცვლისა და ალბანეთში ლგბტი+ პირების დაცვისა და საზოგადოებისთვის.

## პირადი ცხოვრება
კარაჯი დაიბადა და გაიზარდა ტირანაში ძველი ფესვების ოჯახში. სწავლობდა ფსიქოლოგიას ტირანის უნივერსიტეტის სოციალურ მეცნიერებათა კოლეჯში .

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არბოლი

**არბოლი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ტარაგონის პროვინციის ბაშ-კამპის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 20,80 კმ². მოსახლეობა — 127 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ტარაგონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* არბოლის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ტარაგონის მუნიციპალიტეტები
ირლანდიის კონსტიტუცია

**ირლანდიის კონსტიტუცია** () ― ირლანდიის უზენაესი კანონი. კონსტიტუციით განმტკიცებულია ირლანდიელი ხალხის ეროვნული სუვერენიტეტი. კონსტიტუცია უზრუნველყოფს გარკვეულ ფუნდამენტურ უფლებებს, ხალხის მიერ არჩეულ არააღმასრულებელ პრეზიდენტს, ორპალატიან პარლამენტს, ხელისუფლების დანაწილებასა და სასამართლო ზედამხედველობას.

იგი ირლანდიის რიგით მეორე კონსტიტუციაა დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ. მოქმედმა კონსტიტუციამ ირლანდიის თავისუფალი სახელმწიფოს 1922 წლის კონსტიტუცია შეცვალა. ძალაში შევიდა 1937 წლის 29 დეკემბერს. კონსტიტუციაში ცვლილებების შეტანა მხოლოდ ეროვნული რეფერენდუმის მეშვეობითაა შესაძლებელი. იგი ევროპის კავშირის მასშტაბით უწყვეტად მოქმედ რესპუბლიკურ კონსტიტუციებს შორის უძველესია.

## რესურსები ინტერნეტში
;Text of the constitution:
* Irish Statute Book: English text Irish text
* Constitution of Ireland (original text) – Full text of the document as it was adopted in 1937, including the transitory provisions; from Wikisource
*The Unabridged Constitution of Ireland – An unofficial variorum edition with amendments alongside the original text. Accurate only till the Twentieth Amendment in 1999.
;Other:
* constitution.ie (Constitutional Convention)
** Constitution (links to official reports on the Constitution since 1996)
* The Origins of the Irish Constitution project of the Royal Irish Academy with documents covering the period 1929 to 1941.

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის კონსტიტუცია
კატეგორია:1937 წელი ირლანდიაში
კატეგორია:1937 წელი ირლანდიურ სამართალში
კატეგორია:ირლანდიური საკონსტიტუციო სამართალი
კატეგორია:ირლანდია და ერთა თანამეგობრობა
კატეგორია:ირლანდიის რესპუბლიკის პოლიტიკური ისტორია
კატეგორია:1937 წლის დოკუმენტები
ლიხტენშტაინის კონსტიტუცია

**ლიხტენშტაინის სამთავროს კონსტიტუცია** () ― ლიხტენშტაინის უზენაესი კანონი. ჩაანაცვლა ლიხტენშტაინის 1862 წლის კონსტიტუცია და ძალაშია 1921 წლის 5 ოქტომბრიდან.

კონსტიტუციას ხელი მოაწერა ლიხტენშტაინის მთავარმა, იოჰან II-მ. კონსტიტუცია საპარლამენტო სისტემისა და კონსტიტუციური მონარქიის შერეულ მოდელს აყალიბებს და ლიხტენშტაინის ლანდთაგის გადაწყვეტილებების რეფერენდუმზე განხილვის შესაძლებლობასაც მოიცავს. კონსტიტუციის მიხედვით, გაუქმდა სამი ადგილი ლანდთაგში, რომელთაც პრინცი ნიშნავდა, ხოლო ხმის მიცემის ასაკი 24 წლიდან 21 წლამდე შემცირდა. 1984 წელს ჩატარებული ეროვნული რეფერენდუმის შემდეგ მამაკაცთა ხმის მიცემის უნივერსალური უფლება ხმის მიცემის უნივერსალური უფლებით ჩანაცვლდა.

## სტრუქტურა
* თავი I — სამთავრო
* თავი II — მმართველი მთავარი
* თავი III — სახელმწიფოს ვალდებულებები
* თავი IV — ლიხტენშტაინის მოქალაქეთა ზოგადი უფლებები და ვალდებულებები
* თავი V — პარლამენტი
* თავი VI — ეროვნული კომიტეტი
* თავი VII — მთავრობა
* თავი VIII — სასამართლოები
* თავი IX — ადმინისტრაციული ორგანოები და სამოქალაქო მოსამსახურეები
* თავი X — მუნიციპალიტეტები
* თავი XI — კონსტიტუციის დამატებები და ინტერპრეტაცია
* თავი XII — საბოლოო დებულებები

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Full text of the constitution

## სქოლიო
კატეგორია:ლიხტენშტაინის კონსტიტუცია
კატეგორია:1921 წელი სამართალში
კატეგორია:1921 წლის დოკუმენტები
კატეგორია:1921 წელი პოლიტიკაში
კატეგორია:1921 წელი ლიხტენშტაინში
სპარტის არქეოლოგიური მუზეუმი

300px|მინი|სპარტის არქეოლოგიური მუზეუმი
**სპარტის არქეოლოგიური მუზეუმი** () — არქეოლოგიური მუზეუმი სპარტაში. დაარსდა 1875 წელს. მუზეუმი ინახავს ათასობით არტეფაქტს სპარტის ძველი აკროპოლისიდან და ლაკონიის მუნიციპალიტეტის დანარჩენი ნაწილიდან. ეს არის საბერძნეთის ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური მუზეუმი.

კოლექციის ნიმუშები თარიღდება ნეოლითური ხანიდან გვიანრომაულ ერამდე. არსებობს შვიდი დარბაზი დაახლოებით 500 კვადრატული მეტრის ფართობით, სადაც გამოფენილია კოლექციის მხოლოდ მცირე ნაწილი.

## ისტორია
მუზეუმი არის საბერძნეთის ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური მუზეუმი. გახსნიდან წლების შემდეგ, ის დიდწილად უგულებელყოფილი იყო, მისი ექსპონატების უმეტესობა ამჟამად საწყობებშია შენახული.

2020 წლის ივლისში საბერძნეთის კულტურისა და სპორტის მინისტრმა ლინა მენდონიმ დაამტკიცა სპარტის ახალი არქეოლოგიური მუზეუმის მშენებლობისა და არსებული მუზეუმის რენოვაციის გეგმები. ინიციატივა მოიცავდა მნიშვნელოვან დაფინანსებასა და ხელშეწყობას სტავროს ნიარქოსის ფონდისგან.

## რესურსები ინტერნეტში
*Hellenic Ministry of Culture and Tourism / in Greek
*www.planetware.com 

## სქოლიო
კატეგორია:საბერძნეთის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ტორე ფარო

**ტორე ფარო** — ქალაქ მესინის ერთ-ერთი ფრაქცია () (მეხუთე დონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიალური ერთეული იტალიაში) მესინის პროვინციაში სიცილიაში, სამხრეთ იტალიაში. წარმოადგენს ზღვისპირა სოფელს განზირის ტბის მახლობლად და მის ტერიტორიაზე მდებარეობს მესინის პილონი.
[მინი|200x200პქ| [1960 წლის მესინის გრანპრის დასაწყისი]]
1959 წლიდან 1961 წლამდე ტორე ფაროს სარბოლო ტრასაზე ტარდებოდა მესინის გრან პრი (). ეს იყო ფორმულა იუნიორთა საავტომობილო რბოლა, რომელიც იმართებოდა განზირის ტბის წრეზე (6200 მეტრი) მესინაში. ორგანიზებული იყო საავტომობილო კლუბ d'Italia-ს მიერ. რბოლა იტალიის ფორმულა იუნიორთა ჩემპიონატის ნაწილი იყო.

## ღირსშესანიშნაობები 
ტორე ფაროს პილონი არის 220 კვ მაღალი ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზის ერთ-ერთი გამოუყენებელი პილონი, რომელიც ოცდაათი წლის განმავლობაში, 1955 წლიდან 1985 წლამდე, კვეთდა მესინის სრუტეს კალაბრიასა და სიცილიას შორის. 235 მ სიმაღლით ის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი შენობაა იტალიაში.

## გალერეა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ტორე ფარო ვებ-გვერდზე „იტალია დეტალებში“

## სქოლიო 
კატეგორია:მესინის ფრაქციები
კრავა

**კრავა** () — სოკოს ნაყოფსხეული საშუალოდ 20-30 სმ დიამეტრისაა. მისი შეფერილობა თავდაპირველად მოთეთრო-მოვარდისფროა, ხოლო მოგვიანებით იღებს მოყვითალო-მოყავისფრო ელფერს. გარეგნულად მარჯნისებრია, ძლიერ დატოტვილი და თვალშისაცემი სტრუქტურით გამოირჩევა. ტოტების სისქე 0.5-1 სანტიმეტრია, ისინი გლუვია და დაფარულია ძირისკენ მიმართული, 2-3 სანტიმეტრის სიგრძის ეკლებით. ყველა ტოტი გამოდის ერთი ცენტრალური, ფეხის მსგავსად ჩამოყალიბებული ადგილიდან, რომლითაც სოკო მიმაგრებულია სუბსტრატზე.

რბილობი ხორცოვანია. თავდაპირველად თეთრი ფერისაა, ხოლო შემდეგ მოყვითალო შეფერილობას იღებს. სოკოს არ აქვს გამორჩეული სუნი, და გადატეხვისას ფერს არ ცვლის.

სპორები სფეროსებრია, გლუვი ან ოდნავ ხორკლიანი ზედაპირით. მათი ზომებია 5-6 x 4-5 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი თეთრი ფერისაა.

სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, გამხმარ ან დამპალ წიწვოვან ხეებზე და ხეკეცეულებზე, განსაკუთრებით კი სოჭზე.

გავრცელებულია ევროპაში.

მიუხედავად იმისა, რომ სოკო საკვებად ვარგისია, ის იშვიათი სახეობაა, რის გამოც მისი შეგროვება რეკომენდებული არ არის.

მსგავსი სახეობებიდან შესაძლებელია, რომ კრავა აგვერიოს ირმის ბაწარაში. ეს ორი სოკო ერთმანეთისგან ძალიან მცირე ნიშნებით განსხვავდება და მათი გარჩევა თითქმის შეუძლებელია. განსხვავება ძირითადად იკვეთება მასპინძელი მცენარის ტიპითა და სპორების ზომით. კრავა ძირითადად გვხვდება მაღალმთიან რეგიონებში, მხოლოდ წიწვოვანებზე – განსაკუთრებით სოჭზე – და მას უფრო გრძელი ეკლები აქვს, ვიდრე ირმის ბაწარას.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 162-163, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
არიაგის მუნიციპალიტეტი

**არიაგის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 41 135 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 810.52 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 50.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1910 წლის 28 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია არიაგა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07009.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
გურზისებრი კლიტოციბე

**გურზისებრი კლიტოციბე** () — სოკოს ქუდი 4-6 სმ დიამეტრისაა. მისი ფერი მონაცრისფრო-ყავისფერია, ხოლო კიდეები შედარებით ღია შეფერილობისაა. თავდაპირველად ქუდი ამობურცული ფორმისაა, შემდგომ კი იშლება და იღებს ძაბრისებრ-ბრტყელ ფორმას ბორცვაკიანი ცენტრით. მისი ზედაპირი გლუვია და წყლიანი ტექსტურის, რაც მას ჰიგროფანულ თვისებას ანიჭებს. ქუდის კიდეები თავდაპირველად ოდნავ შეკეცილია, თუმცა შემდეგ იშლება, ტალღოვანდება და ხდება არათანაბარი.

ფეხი 4-8 სანტიმეტრის სიგრძისა და 1-3 სანტიმეტრის სიგანისაა. მისი შეფერილობა ემთხვევა ქუდის ფერს. ფორმით ცილინდრულია, თუმცა ძირში შეიმჩნევა გამსხვილება და განივ-გაბერილი, გურზისებრი სტრუქტურა. ფეხიც გლუვია და ჰიგროფანული, როგორც ქუდი.

ჰიმენოფორი შედგება საშუალო სიგანის ფირფიტებისგან, რომლებიც დაღმავლად ეშვება ფეხისკენ. ფირფიტები თეთრია. მათი კიდეები თავდაპირველად სწორი ფორმისაა, შემდეგ კი ტალღოვანი ხდება, ზოგჯერ კი დანაკვთულიც.

სპორები ელიფსური ფორმისაა, ზომით 5-7 x 3-4 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი თეთრია.

რბილობი თეთრია, წყლიანი და ხასიათდება ხილის მსუბუქი სუნით.

სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, უმეტესად მაღალმთიან რეგიონებში, ნიადაგზე. ხშირად გვხვდება წიწვოვან ტყეებში, განსაკუთრებით ფიჭვნარებში, თუმცა იშვიათად შეიძლება ფოთლოვან ტყეშიც შეგვხვდეს.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

სოკო საკვებად ვარგისია, თუმცა მისი მიღება ალკოჰოლთან ერთად კატეგორიულად არ არის რეკომენდებული, რადგან ეს იწვევს ძლიერ ინტოქსიკაციას. მოწამვლის სიმპტომები ვლინდება მიღებიდან დაახლოებით 2-7 საათში და მოიცავს ძლიერ თავის ტკივილს, პულსაციის გაძლიერებას თავისა და კისრის არეში, იშვიათ შემთხვევებში კი – ხელების შეშუპებას.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 168-169, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ბენემერიტო-დე-ლას-ამერიკასი

**ბენემერიტო-დე-ლას-ამერიკასის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 23 603 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 36.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 096.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 21.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1999 წლის 28 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ენემერიტო-დე-ლას-ამერიკასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07114.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
აბედის სოკო

**აბედის სოკო** () — სოკოს ნაყოფსხეული განსხვავდება ზომით — მისი დიამეტრი მერყეობს 5-დან 45 სანტიმეტრამდე. თავდაპირველად იგი მომრგვალო ფორმისაა, შემდეგ კი იღებს ჩლიქისებრ, თაროსებრ ფორმას. სოკოს არ აქვს ფეხი. მისი ზედაპირის ფერი მერყეობს ღია კრემისფრიდან მუქ ნაცრისფერამდე და მოჭკნისკენ მუქი კონცენტრული ზოლები გამოესახება.

ჰიმენოფორი მილნაირია. იგი თავდაპირველად კრემისფერია, ხოლო დროთა განმავლობაში ყავისფერს იღებს. თითით შეხებისას მუქდება, რაც სოკოს ერთ-ერთი დამახასიათებელი ნიშანია.

რბილობი მკვრივი, რბილი და კორპისებრია. გადანაჭერზე ხავერდოვანია და შეფერილია მუქი ჟანგისფერ-ყავისფრად.

სპორები მოგრძოა, უფერული და მათი ზომებია 14-22 x 5-6 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი მოთეთრო ფერისაა.

ეს სოკო იზრდება წლის ნებისმიერ დროს როგორც ცოცხალ, ისე გამხმარ ფოთლოვან ხეებზე. განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება ხეკეცეულებზე, წიფელსა და არყზე.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკასა და აფრიკაში.

სოკო საკვებად გამოუყენებელია. თუმცა წარსულში მას პრაქტიკული დანიშნულება ჰქონდა — მისგან ამზადებდნენ აბედს. ამ მიზნით, სოკოს შიგთავსს ჯერ კარგად ხარშავდნენ, შემდეგ მზეზე აშრობდნენ და შემდეგ წვრილად ჩეხავდნენ. ცეცხლის გასაღებად, ამ სოკოს ნაჭერს მჭიდროდ ადებდნენ ფოლადის ნაჭერს — ე.წ. კვესს — და ურტყამდნენ ტალს, ანუ კაჟს. რკინის დარტყმისას გაჩენილი ნაპერწკლები აბედს ეკიდებოდა და რამდენიმე დარტყმის შემდეგ იკიდებდა უალო ცეცხლს, რომელიც საკმარისი იყო დიდი კოცონის დასანთებად.

გარდა ამისა, აბედის სოკოს შიგთავსი გამოიყენებოდა სისხლდენის შესაჩერებლად. დღესდღეობით მისგან მზადდება სხვადასხვა სახის სუვენირები, ქუდები, ჩანთები და სხვა დეკორატიული ნივთები.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 230-231, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
გზისპირა აბლაბუდა სოკო

**გზისპირა აბლაბუდა სოკო** () — სოკოს ქუდი 3-8 სმ დიამეტრისაა. მისი ფერი მერყეობს მოყვითალო-მოყავისფროსა და მუქ ყავისფერს შორის. თავდაპირველად ქუდი ამობურცული ფორმისაა, თუმცა ზრდასთან ერთად ხდება ამობურცულ-ბრტყელი, ბორცვაკის გარეშე. ქუდის ზედაპირი ხორცოვანია, წვრილბოჭკოვანი და დაფარულია ქერცლებით, თუმცა შემდგომ პერიოდში ის ხდება გლუვი და მარტივი ტექსტურის. კიდეები თავდაპირველად შეკეცილია, ხოლო მოგვიანებით – გაშლილი და ტალღოვანი.

ფეხი 6-9 სანტიმეტრის სიგრძისა და 1-2 სანტიმეტრის სიგანისაა. მას მოყვითალო-მოყავისფრო ფერი აქვს. ფორმით ის ცილინდრული ან გურზისებრია, ხოლო ტექსტურით – ბოჭკოვანი. ფეხზე შეინიშნება ყავისფერი, აბლაბუდისებრი კერძო საბურველის ნარჩენები.

ჰიმენოფორი შედგება ფირფიტებისგან, რომლებიც მეტ-ნაკლებად მეჩხერადაა განლაგებული. ფირფიტები ქუდისფერია და ფეხთან შერწყმულია კბილოვანი ფორმით.

სპორები ელიფსური და ხორკლიანია, მათი ზომებია 8-9 x 7-8 მიკრომეტრი. სპორების ანაბეჭდი მურა ყავისფერია.

რბილობი ხორცოვანია და მოყვითალო ფერის. ჰაერზე ფერს არ იცვლის.

ეს სოკო იზრდება ზაფხულსა და შემოდგომაზე, ნიადაგზე, როგორც წიწვოვან, ისე ფოთლოვან ტყეებში.

გავრცელებულია ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში.

სოკო შხამიანია და მისი საკვებად გამოყენება დაუშვებელია.

მის მსგავს სახეობებს საერთო ნიშნად ახასიათებს აბლაბუდისებრი კერძო საბურველის ნარჩენები ქუდის კიდეებზე, ფეხზე ან ერთდროულად ორივეგან. გამომდინარე იქიდან, რომ აბლაბუდა სოკოების დიდი ნაწილი შხამიანია, მათ შორის მსგავსება საკმაოდ დიდია, გამოუცდელი სოკოს შემგროვებლისთვის მათი გარჩევა უკიდურესად რთულია. სწორედ ამიტომ, აბლაბუდა სოკოების შეგროვება არ არის რეკომენდებული.
## ლიტერატურა 
*ჯორჯაძე ი., საქართველოს სოკოები, საველე გზამკვლევი, CENN-ის გამომცემლობა, თბ., 2024, გვ. 134-135, ISBN 978-9941-8-4547-5
კატეგორია:სოკოები
კატეგორია:შხამიანი სოკოები
ივანე ციხანი

**ივანე ციხანი** (; დ. 24 ივლისი 1976) — ბელარუსი ჩაქუჩის მსროლელი, მსოფლიოს ორგზის ჩემპიონი და ოლიმპიური მედალოსანი.

## ბიოგრაფია
ციხანი დაიბადა ბელორუსის სსრ-ის გროდნოს ოლქის სლონიმის რაიონის სოფელ ჰლოსიევიჩში. ამჟამად ცხოვრობს გროდნოში. მისი მეუღლე, ვოლჰა, ასევე სპორტსმენია. ივანეს და ვოლჰას ჰყავთ ერთი ვაჟი — ივანე. ციხანს ყოფილი ოლიმპიური ჩემპიონი სერგეი ლიტვინოვი წვრთნიდა.

## სპორტული კარიერა
ციხანმა იასპარეზა თავის პირველ მსოფლიო ჩემპიონატზე 1997 წელს, სადაც მიაღწია ფინალს, მაგრამ რეკორდი ვერ დაამყარა. ასევე ვერ შეძლო ეს 1998 წლის ევროპის ჩემპიონატზე, მაგრამ 2000 წლის ოლიმპიურ თამაშებზე ფინალში მესამე ადგილი დაიკავა. 2001 წლის ზაფხულის უნივერსიადაზე მეექვსე და 2002 წლის ევროპის ჩემპიონატზე მეცხრე ადგილი დაიკავა, ხოლო 2001 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე ფინალში გასვლის გარეშე იასპარეზა.

2003 წელი ციხანის შესვენების სეზონი იყო. მან პირველად გადალახა 80 მეტრიანი ბარიერი. პირველად მსოფლიო ჩემპიონი პირველად 2003 წელს პარიზში, 83,03 მეტრის სროლით გახდა. 2003 წლის მოიგო ზაფხულის უნივერსიადა და მესამე ადგილი დაიკავა მძლეოსნობის მსოფლიო ფინალში.

2004 წელს ათენის ოლიმპიურ თამაშებზე ციხანმა 79,81 მეტრის სროლით ვერცხლის მედალი მოიპოვა, თუმცა 2012 წელს, ოლიმპიურმა კომიტეტმა დისკვალიფიკაცია მოახდინა მისი დოპინგის ნიმუშის ხელახალი ტესტირების შემდეგ. მძლეოსნობის მსოფლიო ფინალზე მან ვერცხლი აიღო.

2016 წელს ციხანმა ბელორუსის ნაკრებში ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე იასპარეზა, სადაც ვერცხლი მოიპოვა 77,79 მეტრის სროლით.

## სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსი სპორტსმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კამრან აზიზი

**კამრან აზიზი** (დ. 1922, ნიქოზია – გ. 7 მარტი, 2017, ჩრდილოეთ ნიქოზია) — კვიპროსელი მუსიკოსი და ფარმაცევტი. იგი იყო პირველი ქალი კომპოზიტორი  და პირველი ქალი ფარმაცევტითურქულ-კვიპროსულ საზოგადოებაში. მან მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა თურქულ-კვიპროსული ფოლკლორული მუსიკის განვითარებაში — იმდენად, რომ ფაქტობრივად საფუძველი ჩაუყარა ჟანრს თანამედროვე გაგებით . ის ასევე იყო ერთ-ერთი პირველი ქალი მუსიკოსი, რომელმაც საზოგადოებრივ სივრცეში გამოსვლა დაიწყო, თავის კოლეგასთან ჯალე დერვიშთან ერთად, იყო პიონერი დასავლური მუსიკის დაკვრასა და სწავლების მიმართულებით. 

## ადრეული ცხოვრება 
აზიზი დაიბადა 1922 წელს. ის იყო ექიმ მეჰმეტ აზიზის შვილი — კაცის, რომელსაც მიაწერენ მალარიის აღმოფხვრას კვიპროსში. მისი უფროსი და, თურქან აზიზი, მოგვიანებით გახდა კუნძულის პირველი მთავარი მედდა.  სწავლა დაამთავრა ნიქოზიის ამერიკულ აკადემიაში.

მან ფარმაკოლოგიის განათლება მიიღო კვიპროსის მთავრობის მეშვეობით და 1944 წელს დაამთავრა სწავლა, რის შედეგადაც აიშე დანასთან ერთად გახდა პირველი თურქი კვიპროსელი ქალი ფარმაცევტი.
## მუსიკალური კარიერა 
აზიზმა მუსიკალური გადაცემები დაიწყო ბრიტანეთის სამხედრო რადიოზე 1945 წელს . თურქი კვიპროსელი პრეზიდენტი მუსტაფა აქინჯი და პრემიერ-მინისტრი ჰუსეინ ოზგიურგიუნი გამოეხმაურნენ მის გარდაცვალებას სამძიმრის შეტყობინებებით

## სქოლიო
კატეგორია:ქალები
მიხეილ საყვარელიძე

**მიხეილ დიმიტრის ძე საყვარელიძე** (დ. 2 იანვარი, 1892, თელავი — გ. 3 აპრილი, 1938) — ქართველი მწერალი, პედაგოგი, იურისტი. 

## ბიოგრაფია
მიხეილ საყვარელიძე დაიბადა 1892 წლის 2 იანვარს (ძველი სტილით - 1891 წლის, 20 დეკემბერს) თელავში. 1913 წელს მიხეილმა დაამთავრა თბილისის ქართული გიმნაზია და იმავე წელს ოდესის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე ჩააბარა.  სწავლის პერიოდში იგი ინტენსიურად თანამშრომლობდა ქართულ პრესასთან.

მიხეილ საყვარელიძე მოყვარული და თვითნასწავლი მოჭადრაკე იყო. იგი არის ქართულ ენაზე ჭადრაკის პირველი სახელმძღვანელოს ავტორი. 1926 წელს გამომცემლობა "შრომამ" გამოსცა მისი პირველი ქართული სახელმძღვანელო სახელწოდებით "ჭადრაკი" იგი მონაწილებდა 1937 წლის გაზაფხულზე თბილისში გამართულ სსრ კავშირის X საჭადრაკო ჩემპიონატსში. 

მიხეილი ასწავლიდა ქართულ ენასა და ლიტერატურას, აქვეყნებდა სტატიებს გაზეთებში "კომუნისტი", "კოლექტივიზაცია" და სხვა. როგორც ქართული ენის მცოდნე, მუშაობდა სალიტერატურო ენის ნორმათა დამდგენ კომისიაში.

1937 წლის 22 დეკემბერს, მიხეილ საყვარელიძე დააპატიმრეს. სასამართლო სხდომა 1938 წლის 3 მარტს ჩატარდა და ბრალიც წარუდგინეს. ბრალად ედებოდა, რომ დარწმუნებული იყო საკუთარ კონტრრევოლუციურ შეხუდელებებში და ბოლო დრომდე აგრძელებდა ამ საქმიანობას. 1933 წელს შევიდა არალეგალურ კონტრრევოლუციურ სოციალ-ფედერალისტურ ორგანიზაციაში. პირადად ეწეოდა ახალი წევრების გადაბირებას და მონაწილეობას იღებდა შეიარაღებული აჯანყების მომზადებაში. სასჯელის ზომად განესაზღვრა დახვრეტა პირადი ქონების კონფისკაციით. განაჩენი ერთი თვის შემდეგ, 3 აპრილს იქნა სისრულეში მოყვანილი.საბოლოოდ, რეაბილიტირებული იქნა ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო ტრიბუნალის 1956 წლის 6 ივლისის გადაწყვეტილებით.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* მიხეილ დიმიტრის ძე საყვარელიძე — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები

კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
ბრანკო მილკოვიჩი

**ბრანკო მილკოვიჩი** (, დ. 29 იანვარი, 1934, ნიში — გ. 12 თებერვალი, 1961, ზაგრები) — სერბი პოეტი, ნეოსიმბოლისტური მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი, რომლის მისია იყო სიმბოლიზმის სიურრეალიზმთან დაკავშირება. ასევე დაკავებული იყო ესეების წერით და თარგმანებით.

## ბიოგრაფია
ბრანკო მილკოვიჩი დაიბადა ნიშში, ხოლო 1953 წელს ბელგრადში გადასახლდა. ბელგრადის უნივერსიტეტში შეისწავლა ფილოსოფია (1953-1957). იგი დადიოდა რედაქციებში , რათა თავისი ნაწარმოებები გამოექვეყნებინა (1956). 1957 წელს გამოქვეყნდა მილკოვიჩის პირველი ლექსების კრებული „ფუჭი გამოღვიძება“.

ბრანკო ბოჰემურ ცხოვრებას ეწეოდა. რეჟიმთან კონფლიქტებში იყო გახვეული. ხანმოკლე ცხოვრების მანძილზე მან ხუთი ლექსების წიგნი გამოაქვეყნა, წერდა კრიტიკულ წერილებსა და ესეებს, თარგმნიდა ფრანგულიდან, რუსულიდან და სლოვენურიდან.

კრებულში „სიკვდილით სიკვდილის წინააღმდეგ“ მილკოვიჩმა საცდელად მიმართა მოქალაქეობრივი ლირიკის ჟანრს. ჯარისკაცის თავგანწირვას სხვებისთვის გალობისას, იგი აღიარებს, რომ არარსებობისგან სივრცის დაპყრობა შესაძლებელია არა მხოლოდ სიტყვის, არამედ „სიკვდილით სიკვდილის დამარცხების“ გზით.
მილკოვიჩი ტრადიციულ სუბიექტურ ლირიკას უგულებელყოფდა. მას თითქმის არ აქვს სიყვარულზე ლექსები. მისთვის პოეზია არა გულის, არამედ „გონების პათოსის“ ნაყოფია.

სიურეალისტების მსგავსად, მილკოვიჩი მიმართავს „არსებობის მეორე მხარეს“ — ღამესა და სიცარიელეს, სადაც ის ცდილობს „ინტეგრალური არსებობის“ აზრის მოძიებას. თუმცა, ავტომატური წერა მისთვის უცხოა: იგი შემოქმედებით პროცესს სრული ცნობიერებით უერთდება.

კრებულში „ცეცხლი და არაფერი“ გამოხატულია სურვილი, მატერიალურ რეალობაში არსებული სიმბოლოების მეშვეობით აზრის ნაპერწკლები დაინახოს. მილკოვიჩის „ზეპიროვანი“ პოეზია მიზნად ისახავს ფილოსოფიური კატეგორიების „გაცოცხლებას“. მრავალი ლექსი მიუძღვნა ცეცხლს (რომელიც ჰერაკლიტესთვის პირვანდელი ელემენტი იყო).

თავის ლექსებში იგი ცდილობს გამოხატოს „პირვანდელი საწყისი“, შემაძრწუნებელი „სიცარიელე“ და „სიჩუმე“, სადაც სიცოცხლე და სიკვდილი ჯერ კიდევ განუყოფელია.

## ხსოვნა
1971 წლიდან არსებობს ბრანკო მილკოვიჩის სახელობის პოეზიის პრემია.

მილკოვიჩს მიეძღვნა ფილმები:
*„ცეცხლი და არაფერი“ (1995), რეჟისორი მარისლავ რადისლავლევიჩი.
*„პოეზიის პრინცი – ბრანკო მილკოვიჩი“, რეჟისორი მიომირ სტამენკოვიჩი.

## პოეტური კრებულები
*„ფუჭი გამოღვიძება“ (1957)
*„სიკვდილით სიკვდილის წინააღმდეგ“ (1959, ბლაჟე შეპანოვიჩთან ერთად)
*„იმედის წარმოშობა“ (1960)
*„ცეცხლი და არაფერი“ (1960)
*„Kрв која светли“ („ნათელი სისხლი“) (1961, სერბულად)

## რესურსები ინტერნეტში
* С. А. Небольсин, Й. Я. Станишич. Сербские поэты XX века: Комментированная антология 
* Сайт «Международное радио Сербии» о Бранко Мильковиче
* Страница, посвящённая Бранко Мильковичу, на сайте о сербско-хорватской поэзии. 

## სქოლიო
კატეგორია:სერბი პოეტები
კატეგორია:ესეისტები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მთარგმნელები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მთარგმნელები ეროვნებისა და საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:ესეისტები
კატეგორია:მთარგმნელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მარგარიტა დე პრადესი

**მარგარიტა დე პრადესი** (; დ. 1387, ფალსეტი, ესპანეთი – გ. 23 ივლისი, 1429, რუიდომსი, ესპანეთი) — არაგონელი დიდგვაროვანი. არაგონის დედოფალი 1409-1410 წლებში, როგორც მეფე მარტინის მეორე ცოლი. 

## ბიოგრაფია 
მარგარიტა დაიბადა 1387 წელს ქალაქ ფალსეტში. იგი ენტენსას ბარონ პედრო დე პრადესისა და მისი ცოლის, ბარონესა ხუანა დე კაბრერას ქალიშვილი იყო. 

1406 წელს გარდაიცვალა არაგონის დედოფალი მარია დე ლუნა, 1409 წელს კი მისი ერთადერთი ძე, მარტინი, რომელსაც მემკვიდრეები არ დარჩა. ამის გამო არაგონის მეფე მარტინი მემკვიდრის კრიზისი ჰქონდა, რის გამოც მან ხელახალი ქორწინება გადაწყვიტა მემკვიდრის გასაჩენად, რათა თავიდან აერიდებინა სამომავლოდ ტახტისათვის ბრძოლის დაწყება. ამიტომ, 1409 წლის 17 სექტემბერს მეფე მარტინმა მარგარიტა დე პრადესზე იქორწინა, რომელიც მარგარიტას მამას მეორე თაობის ბიძაშვილი იყო. პატარძალი ამ დროს დაახლოებით 22 წლის იყო, სიძე კი - 53-ის. ქორწინება დიდ ხანს არ გაგრძელებულა და სულ ექვს თვეში, 1410 წლის 31 მაისს მეფე მარტინი გარდაიცვალა. დედოფალ მარგარიტას მისგან შვილი არ დარჩენია და დაქვრივებისას არც ორსულად იყო, რის გამოც ტახტი მეფე მარტინის დის, ელეონორას ვაჟმა, კასტილიის ინფანტმა ფერდინანდ I-მა დაიკავა. თუმცა, სანამ ფერდინანდი ამას შეძლებდა, ორი წლის განმავლობაში არაგონის ტახტისათვის ბრძოლა მიმდინარეობდა და ქვეყანაში უმეფობის ხანა იყო. 

დაქვრივების შემდეგ მარგარიტა რამდენიმე წლის განმავლობაში აღარ გათხოვილა. საბოლოოდ, 1415 წელს იგი ადგილობრივ დიდგვაროვანზე, ხუან დე ვილარაგუტზე დაქორწინდა, რომლისგანაც 1416 წელს საიდუმლოდ გააჩინა თავისი ერთადერთი ვაჟი, ხუან ხერონ დე ვილარაგუტი. 1422 წელს მისი მეორე ქმარიც გარდაიცვალა, რის შემდეგაც მარგარიტამ უარი თქვა საერო ცხოვრებაზე და მონსერატის მონასტერში მონაზვნად აღიკვეცა, სადაც გაატარა დარჩენილი ცხოვრება და გარდაიცვალა 1429 წლის 23 ივლისს. 

## ბიბლიოგრაფია 
* Fort I Cogul, Eufemià (1970). La llegenda sobre Margarida de Prades (en catalán). Barcelona: Fundació Salvador Vives Casajuana. OCLC 13154089.
* Núria Silleras-Fernández: Widowhood and Deception: Ambiguities of Queenship in Late Medieval Crown of Aragon – 14 August 2011

კატეგორია:დაბადებული 1387
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1429
კატეგორია:არაგონის დედოფლები
კრისტოფ ბირმანი

**კრისტოფ ბირმანი** (დ. 23 დეკემბერი, 1960, კრეფელდი) — გერმანელი სპორტული ჟურნალისტი და ავტორი. ძირითადად წერს საფეხბურთო თემატიკაზე, როგორც მიმდინარე საფეხბურთო მატჩებზე, ასევე ზოგად თემებზე, როგორიცაა გულშემატკივართა კულტურა და ფეხბურთის ტაქტიკა.

## ბიოგრაფია 
კრისტოფ ბირმანი გაიზარდა ჰერნეში თავის ძმასთან ერთად, რომელიც მასზე სამი წლით უმცროსი იყო. მამასთან ერთად 1971 წლიდან ესწრებოდა „ვესტფალია ჰერნეს“ საფეხბურთო მატჩებს. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ, 1979 წელს სწავლობდა გერმანისტიკასა და ისტორიას ბოხუმის რურის უნივერსიტეტში. 15 წლის განმავლობაში ესწრებოდა „ბოხუმის“ საშინაო თამაშებს - 1992 წელს კიოლნში გადასვლამდე.

სწავლის პერიოდან იყო გაზეთის „Die Tageszeitung“ სპორტული გვერდის თავისუფალი ავტორი და ჟურნალის „Marabo“ მუსიკალური რედაქტორი. 1987 წელს, სწავლის დამთავრების შემდეგ, მუშაობდა შტატგარეშე თანამშრომლად სხვადასხვა ბეჭდურ და სამაუწყებლო მედიაში (მათ შორის „Stern“, „Die Zeit“). 1996-1999 წლებში მუშაობდა საფეხბურთო ჟურნალ „ჰეთთრიქში“. 1999 წლიდან 2006 წლამდე იყო „Süddeutsche Zeitung“-ის სპორტული კორესპონდენტი. შემდეგ ის გადავიდა საინფორმაციო ჟურნალში „Der Spiegel/Spiegel Online“. 2004 წლიდან არის ყოველთვიური ჟურნალის „11 Freunde“-ის მიმომხილველი.

1990-იანი წლების ბოლოდან გამოსცა მრავალი წიგნი საფეხბურთო თემაზე. ბევრი მათგანი ასევე ითარგმნა სხვა ენებზე. არის გერმანიის საფეხბურთო კულტურის აკადემიის წევრი. კრისტოფ ბირმანი ბერლინში ცხოვრობს.

## ბიბლიოგრაფია 
* *Wenn du am Spieltag beerdigt wirst, kann ich leider nicht kommen: die Welt der Fussballfans*. Kiepenheuer und Witsch, Köln 1995, ISBN 3-462-02464-7.
* *Fußball ist ein Spiel für 22 Leute, und am Ende gewinnt immer Deutschland: außer manchmal; ein WM-Tagebuch*. Verlag Die Werkstatt, Göttingen 1998, ISBN 3-89533-238-0.
* *Der Ball ist rund, damit das Spiel die Richtung ändern kann: wie moderner Fußball funktioniert*, mit Ulrich Fuchs. Kiepenheuer und Witsch, Köln 1999, ISBN 3-462-02857-X. (2., überarb. und erw. Aufl. 2002, ISBN 3-462-03124-4.)
* *Meine Tage als Spitzenreiter: letzte Wahrheiten über Fußball*. Verlag Die Werkstatt, Göttingen 2004, ISBN 3-89533-447-2.
* *Fast alles über Fußball*. Kiepenheuer und Witsch, Köln 2005, ISBN 3-462-03639-4.
* *Wie ich einmal vergaß, Schalke zu hassen: wahre Fußballgeschichten*.  Kiepenheuer und Witsch, Köln 2007, ISBN 3-462-03792-7.
* *Die Fußball-Matrix: auf der Suche nach dem perfekten Spiel*, Kiepenheuer und Witsch, Köln 2009, ISBN 978-3-462-04144-6.
* *Wenn wir vom Fußball träumen: Eine Heimreise*, Kiepenheuer und Witsch, Köln 2014, ISBN 978-3-462-04627-4.
* *Matchplan. Die neue Fußball-Matrix.* Kiepenheuer und Witsch, Köln 2018, ISBN 978-3-462-05100-1 (vollst. überarbeitete und aktualisierte Ausgabe 2020, ISBN 978-3-462-05428-6).
* *Wir werden ewig leben: Mein unglaubliches Jahr mit dem 1. FC Union Berlin*. KiWi-Paperback, Köln 2020, ISBN 978-3-462-00111-2
* *Um jeden Preis: Die wahre Geschichte des modernen Fußballs von 1992 bis heute*. Kiepenheuer und Witsch, Köln 2022, ISBN 978-3-462-00373-4.

## სქოლიო 
კატეგორია:სპორტული ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1960
ბათუმი (ტელეკომპანია)

**„ბათუმი“** — ქართული რეგიონალური სამაუწყებლო კომპანია, რომელიც 2016 წლის 22 თებერვალს დაარსდა ქალაქ ბათუმში. კომპანიის დამფუძნებელი და 100%-იანი წილის მფლობელი არის რიჩარდ ტოტოჩავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ტელეკომპანია „ბათუმის“-ს ოფიციალური საიტი
* 

კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
კატეგორია:აჭარის ტელეკომპანიები
კატეგორია:სატელევიზიო არხები
კატეგორია:რეგიონული ტელეკომპანიები
კატეგორია:რეგიონული მედია
TV 12 (ტელეკომპანია)

**„TV12“** (აგრეთვე ცნობილი როგორც „**ტელეკომპანია 12**“) — ქართული რეგიონალური სამაუწყებლო კომპანია, რომელიც 1998 წლის 12 იანვარს დაარსდა ქალაქ ბათუმში. კომპანიის დამფუძნებელი და მფლობელი არის ჯემალ მეგრელიძე, რომელმაც თავდაპირველად დააარსა ჟურნალგაზეთი „აჭარა PS“, ხოლო 2015 წელს მოიპოვა საერთო მაუწყებლობის ლიცენზია და დააარსა „ტელეკომპანია 12“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტელეკომპანია TV12-ის ოფიციალური საიტი
* 

კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
კატეგორია:აჭარის ტელეკომპანიები
კატეგორია:რეგიონული ტელეკომპანიები
კატეგორია:სატელევიზიო არხები
კატეგორია:რეგიონული მედია
კატეგორია:ქართული სატელევიზიო არხები
თეისტური ევოლუცია

**თეისტური ევოლუცია** (ასევე ცნობილია როგორც **თეისტური ევოლუციონიზმი** ან **ევოლუციური კრეაციონიზმი**) — შეხედულება, რომელიც აერთიანებს ღმერთის არსებობის რწმენასა და ბიოლოგიური ევოლუციის სამეცნიერო თეორიას. მისი არსი იმაში მდგომარეობს, რომ სიცოცხლის ევოლუციური განვითარება ბუნებრივი მექანიზმების — მუტაციის, გენეტიკური ცვალდებადობისა და ბუნებრივი გადარჩევის მეშვეობით, არა მხოლოდ არ ეწინააღმდეგება ღვთის არსებობას, არამედ შეიძლება აღქმული იქნას, როგორც ღვთის შემოქმედებითი ნების გამოვლინება. თანამედროვე თეისტური ევოლუცია იღებს ზოგად მეცნიერულ კონსენსუსს დედამიწის ასაკის, სამყაროს ასაკის, დიდი აფეთქების, მზის სისტემის წარმოშობის, სიცოცხლის წარმოშობისა და ევოლუციის შესახებ.

თეისტური ევოლუცია წარმოადგენს შუალედურ პოზიციას კრეაციონიზმსა და მატერიალისტურ (ათეისტურ) ევოლუციონიზმს შორის. ეს მიდგომა წმინდა წერილებში შექმნის ამბის ალეგორიულ ინტერპრეტაციას ეფუძნება. ებრაელებისა და ქრისტიანების ნაწილმა, ჩარლზ დარვინის ევოლუციის თეორიის ჩამოყალიბებამდე ბევრად ადრე, ბიბლიური შექმნის ნარატივი იგავურ-ალეგორიულად მიიჩნია და არა ისტორიულ ფაქტად. ამის ორი მნიშვნელოვანი მაგალითია ფილონ ალექსანდრიელის (I საუკუნე) და ნეტარი ავგუსტინეს (IV საუკუნე) თეოლოგიური შრომები.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* Brundell, Barry, "Catholic Church Politics and Evolution Theory, 1894-1902", *The British Journal for the History of Science*, Vol. 34, No. 1 (Mar., 2001), pp.&nbsp;81–95, Cambridge University Press on behalf of The British Society for the History of Science
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:თეიზმი
კატეგორია:ბიოლოგიური ფილოსოფია
ქალციპორუსი

**ქალციპორუსი** () — სოკოების გვარი ბოლეტუსისებრთა ოჯახისა. გვარი მოიცავს დაახლოებით 25 სახეობას. ტიპური სახეობაა მწარე დუმასოკო.

ქალციპორუსი გვარის წარმომადგენლებს აქვთ წითლიდან ვარდისფერამდე ფორებიანი ნაყოფსხეული. ფეხი ბადისებრი ნახატის გარეშე, მიცელიუმი — ყვითელი  და გლუვი, სპორები — ოვალური. მიკორიზას წარმოქმნის წიწვოვან ხეებთან.

## რესურსები ინტერნეტში
*ქალციპორუსი — სიცოცხლის ენციკლოპედია

## სქოლიო
კატეგორია:ქალციპორუსი
კატეგორია:სოკოების გვარები
მინა მარუაშვილი

**მინა მალაქიას ძე მარუაშვილი** (დ. 1885, ქუთაისი — გ. 12 აგვისტო, 1928) — ქართველი ექიმი.

## ბიოგრაფია
მინა მარუაშვილი დაიბადა 1885 წელს ქუთაისში, დურგლის ოჯახში. სწავლობდა ქუთაისის სამოქალაქო სასწავლებელში, ხოლო 1903 წლიდან თბილისის სამიწათმზომელო სასწავლებელში.

1907 წელს, მინამ ხარკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტზე ჩააბარა და 1912 წელს ექიმის წოდებით სამშობლოში დაბრუნდა. იმავე წელს თელავის მაზრის სოფელ ყვარელში დაიწყო მუშაობა და ცოტა ხანში ყვარლიდან სოფელ ქვემო მაჩხაანში საექიმო პუნქტის გამგედ გადავიდა. პირველი მსოფლიო ომის დროს ოსმალეთისა და სპარსეთის ფრონტებზე მსახურობდა და 1918 წელს, ისევ მაჩხაანში დაბრუნდა. 1919 წელს ქალაქ ხაშურში სამუშაოდ მიიწვიეს.

1920 წელს თბილისის უნივერსიტეტის ფარმაკოლოგიური კათედრის ასისტენტად აირჩიეს და 1920-1922 წლებში ყარაიასა და კახეთის სამალარიო ექსპედიციებში, მალარიისა და მასთან ბრძოლის პირობების გამოსაკვლევად მონაწილეობდა.

1921 წელს, მინა მარუაშვილმა, ექიმ სიმონ კანდელაკთან ერთად, ფეხით შემოიარა თითქმის მთელი კახეთი და მალარიის ეპიდემიით დაავადებულ გლეხობს დახმარება გაუწია. 1925 წელს გადავიდა რკინიგზის საავადმყოფოს სამალარიო განყოფილებაში, რომლის ხელშეწყობითაც მოგზაურობდა და პრაქტიკულად იკვლევდა მალარიის გავრცელების პირობებს.

1926 წელს, ჯანმრთელობის სახალხო კომიტეტში სამალარიო სექციის გამგედ მიიწვიეს და ამავე დროს ტროპიკული ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილის მოვალეობასაც ითავსებდა. 1927 წელს ჯანმრთელობის სახალხო კომიტეტიდან საზღვარგარეთ გაემგზავრა, სადაც, განსაკუთრებით ჰამბურგში, აწარმოებდა მეცნიერულ დაკვირვებებს მალარიასთან ბრძოლის თანამედროვე მეცნიერული მეთოდოლოგიის გასაცნობად. 

მან 1929 წელს, კომისიის დავალებით, შეადგინა „მალარია და მასთან ბრძოლის გეგმა საქართველოში“, რომლის მასალები ჯანსახკომმა თავისი პრაქტიკული საქმიანობის საფუძვლად მიიღო.

ექიმი-მალარიოლოგი, სამედიცინო მეცნიერების თვალსაჩინო წარმომადგენელი,  საქართველოში მალარიისა და მასთან მეცნიერული ბრძოლის ერთ-ერთი გამოჩენილი მკვლევარმწარმოებელი მინა მარუაშვილი გარდაიცვალა 1928 წლის 12 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მინა მალაქიას ძე მარუაშვილი — ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები

კატეგორია:დაბადებული 1885
კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
რეჩიცა

**რეჩიცა** () — ქალაქი ბელარუსში, გომელის ოლქში, რაიონის ცენტრი. ნავსადგური მდინარე დნეპრის ნაპირზე და რკინიგზის სადგური. განვითარებულია ხის დამამუშავაბელი მრეწველობა. ქალაქის ახლოს 1970-იან წლებამდე მოიპოვებოდა ნავთობი. მოქმედებს მუზეუმი და საფეხბურთო კლუბი.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ბელარუსის ქალაქები
ვასილ რეხვიაშვილი

**ვასილ რეხვიაშვილი**; (დ. 5 მარტი 1911, ჭიორა – გ. 1995) — ქართველი ინჟინერი, ნავთობის სპეციალისტი, სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა გროზნოს ნავთობის ინსტიტუტი 1935 წელს; 1935 წლიდან ინჟინრად და ხელმძღვანელ მუშაკად მუშაობდა ბაშკირეთში, სახალინზე და კუიბიშევის ოლქში ნავთობის საბადოთა ძიების და ჭაბურღილების ბურღვის დარგში. 1955 წელს დაამთავრა ნავთობის მრეწველობის აკადემია. 1968 წლიდან მუშაობდა ტიუმენის ოლქში; 1971 წლიდან იყო დასავლეთ ციმბირის საბურღი სამუშაოების სახელმწიფო საწარმოო გაერთიანების უფროსის მოადგილე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
ნიკოლოზ რეხვიაშვილი

**ნიკოლოზ რეხვიაშვილი**; (დ. 24 დეკემბერი 1911, ჭიორა – გ. 19 ივნისი, 1974) — ქართველი ეთნოგრაფი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1964). 1939 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ეთნოგრაფიულ განყოფილებაში; 1942-1951 წლებში იყო ამავე განყოფილების გამგე. იკვლევდა ქართველი ხალხის მეტალურგიის ისტორიას

## თხზულებები
* მჭედლობა რაჭაში, თბილისი, 1953
* ქართული ხალხური მეტალურგია, თბილისი, 1964

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები
კატეგორია:ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
კორნუდელია-დე-მონსანი

**კორნუდელია-დე-მონსანი** (; ) — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ტარაგონის პროვინციის პრიორატის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 63,50 კმ². მოსახლეობა — 944 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* ტარაგონის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* კორნუდელია-დე-მონსანის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ტარაგონის მუნიციპალიტეტები
ერა (ტელეკომპანია)

**„ერა“** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **„ერა TV“**) – ქართული რეგიონული სამაუწყებლო კომპანია. დაარსდა 2002 წლის 5 ივნისს ქალაქ ბათუმში. კომპანიის დამფუძნებლები არიან მერაბ მეტრეველი და სულხან გოგიბერიძე. ამ ეტაპზე კომპანია მაყურებლებს სთავაზობს საკაბელო მომსახურებას, არასაკმარისი ფინანსების გამო ტელეკომპანია მაუწყებლობს ხარვეზებით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტელეკომპანია „ერას“ ოფიციალური საიტი
* 

კატეგორია:საქართველოს ტელეკომპანიები
კატეგორია:აჭარის ტელეკომპანიები
კატეგორია:რეგიონული ტელეკომპანიები
კატეგორია:ქართული სატელევიზიო არხები
გრიგოლ რეჩკალოვი

**გრიგოლ რეჩკალოვი** (; დ. 9 თებერვალი 1918, ხუდიაკოვო – გ. 20 დეკემბერი, 1990) — რუსი სამხედრო პირი, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი 1943 და 1944 წლებში, ავიაციის გენერალ-მაიორი (1957), 1-ლი კლასის სამხედრო მფრინავი. 1939 წელს დაამთავრა პერმის სამხედრო-სავიაციო სკოლა და 1951 წელს სამხედრო-საჰაერო აკადემია. 1959 წლიდან იყო თადარიგში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 9 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:რუსეთში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
სტეფან კნაპი

[200px|მინი|სტეფან კნაპის მოზაიკა [ნიკოლაი კოპერნიკი|ნიკოლაი კოპერნიკის უნივერსიტეტში, ტორუნი]]
**სტეფან კნაპი** (Stefan Knapp}}, დ. 11 ივლისი, 1921, ბილგორაი, ლუბლინის სავოევოდო — გ. 12 ოქტომბერი, 1996, ლონდონი) — პოლონური წარმოშობის ბრიტანელი მხატვარი და მოქანდაკე.

## ბიოგრაფია
სტეფან კნაპი დაიბადა 1921 წლის 11 ივლისს, ქალაქ ბილგორაიში (დასავლეთი უკრაინა). 

1935 წელს ჩაირიცხა ლვოვის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. დასავლეთი უკრაინის სსრკ-სთან შეერთების შემდეგ, როგორც „არასანდო პირი“, იგი დაპატიმრებული  და გადასახლებული იქნა ციმბირში.

1942 წელს, სიკორსკი-მაისკის ხელშეკრულების (შეთანხმება დიპლომატიური ურთიერთობების აღდგენის შესახებ სსრკ-სა და ემიგრაციაში მყოფი პოლონეთის რესპუბლიკის მთავრობას შორის) დადების შემდეგ, იგი გაათავისუფლეს. ის შეუერთდა „ანდერსის არმიას“ და სურვილი გამოთქვა ემსახურა სამხედრო-საჰაერო ძალებში. იგი გადაისროლეს დიდ ბრიტანეთში და 1942 წლის 29 ივნისიდან ჰეკნელში სამხედრო მომზადება გაიარა. მსახურობდა  Spitfire-ის პილოტად ბრიტანეთის სამეფო საჰაერო ძალებში. თავისუფალ დროს სტეფან კნაპი ხატავდა თავის 318-ე ესკადრილიას თანამებრძოლების პორტრეტებს.

მან ასევე მოხატა ვარშავის მეტროს სადგური „პოლე მოკოტოვსკი“ ნახატით „ბრიტანეთის ბრძოლა“. ტორუნში ნიკოლაი კოპერნიკის უნივერსიტეტისთვის კი შექმნა ასტრონომიულ თემაზე შესრულებული ნამუშევარი.

1970-იანი წლებიდან სტეფან კნაპი მეუღლესთან ერთად სოფელში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც ააშენა დიდი ღუმელი ნაკეთობების გამოსაწვავად.

ის არის მემუარების ავტორი სახელწოდებით „Kwadratowe Słońce“ („კვადრატული მზე“).

სამხედრო სამსახურისთვის დაჯილდოებულია „Virtuti Militari“-ს ჯვრით. სხვა ჯილდოებს შორის არის „პოლონეთის აღდგენის ორდენის რაინდის ჯვარი“ (Polonia Restituta) და  ჯვარი სიმამაცისთვის (Cross of Valor).

იგი გარდაიცვალა 1996 წელს ლონდონში, სტუდიაში მუშაობის დროს. დაკრძალულია ლონდონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official webpage

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მხატვრები საუკუნის მიხედვით
ედე

**ედე** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ცენტრალურ ნიდერლანდებში, კერძოდ გელდერლანდის პროვინციაში. 2021 წლის მონაცემებით ედეში 119 186 ადამიანი ცხოვრობს. ქალაქი ედე არნემსა და უტრეხტს შორის მდებარეობს. ის რკინიგზითა და საავტომობილო გზით დაკავშირებულია ორივე ქალაქთან. ედე ეკოლოგიურად სუფთა გარემოთია ცნობილი, ქალაქთან ახლოს მდებარეობს ჰოგე-ველიუვეს ეროვნული პარკი.

## ეკონომიკა
გასულ საუკუნეში ქალაქის ეკონომიკა მჭიდროდ იყო დაკავშირებული აქ არსებულ ამერიკული კომპანია „ენკას“ ქარხანასთან, სადაც 1922 წლიდან 2008 წლამდე ნახევრად სინთეტიკურ აბრეშუმს აწარმოებდნენ, ამ წელს ქარხანა დაიხურა. ქალაქის ეკონომიკისთვის აგრეთვე მნიშვნელოვანი იყო ედეს მახლობლად არსებული სამხედრო ბაზები, რომლებმაც 1997 წელს დაკარგეს ფუნქცია, რადგან ნიდერლანდებმა სავალდებულო ჯარში გაწვევა გააუქმა. დღეისათვის ედეს ეკონომიკა მჭირდროდაა შიდა ტურიზმზე დამოკიდებული. 

## გალერეა 

File:Ede - 2013 - panoramio (9).jpg
File:Ede-stationsweg-by-honck.JPG
File:Wekeromse Zand stuifzand.jpg
File:20170328 Ven2 Wekeromse Zand.jpg
File:Ede-stationsweg-hoog.JPG
File:Ede, beelden van kunstenaar Juan Ripolles voor het gemeentehuis IMG 5044 2020-04-26 10.57.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდების ქალაქები
დონაფუგატის ციხე

მინი|დონაფუგატის ციხის დასავლეთ ნაწილი
**დონაფუგატის ციხე** () — ციხესიმაგრე რაგუზიდან 15 კილომეტრში სიცილიაში, იტალიაში.

მიუხედავად იმისა, რომ დონაფუგატის ციხის ისტორია XIV საუკუნიდან მომდინარეობს, მისი ამჟამინდელი ნეოკლასიკური და ნეო-გოთიკური გარეგნობა XIX საუკუნისაა.

## ტოპონიმიკა 
მინი| ციხის ლოჯი
მინი| ქვის ლაბირინთის დეტალი
სახელი შესაძლოა იყოს არაბული ტოპონიმის عين الصحة (*აინ ალ-სიჰჰათ*, ანუ ჯანმრთელობის წყარო) ენობრივი ასიმილაციის შედეგი. სიცილიურად უწოდებენ *რონაფუატას*.

გარდა ამისა, დონაფუგატა იტალიურიდან ითარგმნება, როგორც „გაქცეული ქალი“ ან „ქალი, რომელიც გაიქცა“. ამ ინტერპრეტაციაზე დაყრდნობით, ერთი ლეგენდა ირწმუნება, რომ ნავარის დედოფალი ბლანკა I, არაგონის მეფე მარტინ I-ის ქვრივი, ემალებოდა გრაფ ბერნარდო კაბრერას, რომელსაც სურდა მასზე დაქორწინება და სიცილიაზე მმართველობის დამყარება. იგი იმალებოდა დონაფუგატის ციხესიმაგრეში, სანამ კაბრერამ ალყაში მოაქცია. ამ დროს ჯოვანი მონკადა დაეხმარა მას პალერმოში, სტერის სასახლეში გაპარვაში. მიუხედავად იმისა, რომ ეს ამბავი შეიძლება სიმართლე იყოს, ეს არ არის ციხის სახელის წარმოშობის რეალური მიზეზი.

სხვა წყარო ირწმუნება, რომ სახელი დონაფუგატა აღნიშნავს დედოფალ მარია კაროლინას, ფერდინანდ IV-ის ცოლს, რომელიც 1811-1816 წლებში სიცილიის ბრიტანელი სამხედრო გუბერნატორის, ლორდ უილიამ ბენტინკის ბრძანებით, სანტა მარგერიტა დი ბელისის სასახლეში, შინაპატიმრობაში იმყოფებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Donnafugata Castle on Ragusa municipal website  Archived 2014-02-03 at the Wayback Machine
* Donnafugata Castle on hermes-sicily.com

## სქოლიო 
კატეგორია:იტალიის ციხესიმაგრეები
კერის შუქურა

**კერის  შუქურა** () — შუქურა ესტონეთში,  მდებარეობს კუნძულ კერიზე, ფინეთის ყურეში, ბალტიის ზღვაში. შუქურის სიმაღლე ზღვის დონიდან 31 მეტრს (102 ფუტს) შეადგენს, ხოლო თვით შუქურის სიმაღლე 28 მეტრია (92 ფუტი).

## ისტორია
დღევანდელი შუქურა აშენდა 1858 წელს და წარმოადგენს წითელი მეტალის ცილინდრს, რომელსაც თავზე ადგას ფარნის ოთახი და აივანი, დაყრდნობილი ცილინდრულ ქვის საძირკველზე. შუქურა კომპიუტერულად კონტროლდება, იკვებება მზის ელემენტებითა და აკუმულატორებით.

პირველი ხის შუქურა აშენდა 17241724ს. XIX საუკუნის დასაწყისში ის ხელახლა აშენდა ქვის საძირკველზე ხის კოშკის დამატებით.

1907 წლიდან 1912 წლამდე  იყო მსოფლიოში ერთადერთი შუქურა, რომელიც ენერგიის წყაროდ ბუნებრივ აირს იყენებდა. 1990 წელს ქვის საძირკველმა დაიწყო ნგრევა და დამონტაჟდა ფოლადის გამაგრებები. 2007 წელს დამონტაჟდა ინტერნეტ კამერა, ხოლო 2009 წელს - ინტერნეტ მეტეოროლოგიური სადგური.

## მახასიათებლები
ღამის საათებში შუქი ციკლურად ანათებს შემდეგი თანმიმდევრობით: 13 წამი გამორთული; 2 წამი ჩართული. შუქი 11 საზღვაო მილის მანძილზე ჩანს .

## საფოსტო მარკა
ესტონეთის ფოსტამ 2003 წლის 15 იანვარს გამუშვა მარკა, რომელიც კერის შუქურას ეძღვნებოდა. იმავე დღეს გამოიცა შტამპიანი კონვერტებიც.
## გალერეა

Keri tuletorn 2005 (2).jpg|კერის შუქურა 2005 წელს
Keri majakas.jpg|კერის შუქურა და მიმდებარე შენობები, 2008 წელი
Keri saar 2007.JPG|საუნა, კალევას მემორიალური ძეგლი და შუქურა
Keri majakas 02.JPG|ინტერიერი
Keri majakas 06.JPG|შუქურა

## სქოლიო
კატეგორია:1850-იან წლებში დაარსებულები
კატეგორია:შუქურები
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები ევროპაში
კატეგორია:შენობა-ნაგებობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ესტონეთის შენობა-ნაგებობები
სომხეთის საერთაშორისო და უსაფრთხოების საკითხთა ინსტიტუტი

**სომხეთის საერთაშორისო და უსაფრთხოების საკითხთა ინსტიტუტი** (AIISA) () — სომხური არაკომერციული ორგანიზაცია. AIISA დაარსდა 2014 წელს, წარმოადგენს დამოუკიდებელ კვლევით ინსტიტუტს, მისი მთავარი ოფისი მდებარეობს ერევანში.სტიოპა საფარიანი, მემკვიდრეობის პარტიის ყოფილი დეპუტატი, არის დამფუძნებელი და ამჟამინდელი მთავარი მკვლევარი.
## ისტორია 
საერთაშორისო და უსაფრთხოების საკითხთა სომხეთის ინსტიტუტი დაარსდა 2014 წელს, როგორც დამოუკიდებელი კვლევითი ინსტიტუტი. ინსტიტუტის საქმიანობა მიმართულია სომხეთის დამოუკიდებელი საგარეო პოლიტიკის განვითარებაზე, ადამიანის უფლებებისა და პოლიტიკური თავისუფლებების გაძლიერებაზე, ასევე თავისუფალი ბაზრის ეკონომიკის ხელშეწყობაზე. AIISA აწყობს სემინარებს, კონფერენციებს, აქვეყნებს სტატიებს სხვადასხვა თემაზე და რეგულარულად მასპინძლობს პოლიტიკის საკითხებზე ფრუმებს სახელმწიფო მოხელეებთან ერთად. AIISA თანამშრომლობს საერთაშორისო პარტნიორებთან, მათ შორის NATO-სთან და დემოკრატიის ეროვნული ფონდთან.
## აქტივობები 
2015 წლის 9 ივნისს სტიოპა საფარიანმა განაცხადა, რომ რუსეთმა შანტაჟის გზით აიძულა სომხეთი, არ დაედო ასოცირების შეთანხმება ევროკავშირთან. საფარიანის თქმით, რუსეთმა წარმატებით მოახდინა სომხეთის იზოლაცია და მოუწოდა სომხეთის ხელისუფლებას, განაახლოს მოლაპარაკებები ევროკავშირთან შეთანხმების ხელმოწერის შესახებ. 
2015 წლის 10 აგვისტოს საფარიანმა ასევე აღნიშნა, რომ სომხეთისთვის არ არსებობს სარგებელი რუსეთის ხელმძღვანელობით შექმნილ ევრაზიულ ეკონომიკურ კავშირში გაწევრიანებისგან და რომ ამ კავშირში გაწევრიანებამ არანაირი გაუმჯობესება არ მოიტანა სომხეთის ეკონომიკისთვის.

2018 წლის 7 ივლისს სომხეთის ყოფილმა პრეზიდენტმა არმენ სარქისიანმა სიტყვით მიმართა საერთაშორისო და უსაფრთხოების საკითხთა სომხეთის ინსტიტუტის (AIISA) მესამე ყოველწლიურ ახალგაზრდულ ფორუმზე, სახელწოდებით „დემოკრატია, უსაფრთხოება და საგარეო პოლიტიკა“. პრეზიდენტმა აღნიშნა სომხეთის კონსტიტუციის მნიშვნელობა საზოგადოებისთვის.

2019 წლის 4 აპრილს სტიოპა საფარიანმა განაცხადა, რომ 2018 წლის სომხეთის რევოლუციის შემდეგ ხელისუფლება პროგრესს აღწევს დემოკრატიული რეფორმების განხორციელებაში, ევროკავშირის აღმოსავლეთ პარტნიორობის 10 წლის იუბილესადმი მიძღვნილ კონფერენციაზე.

მეორე მთიანი ყარაბაღის ომის შემდეგ AIISA-მ მოუწოდა სტაბილურობისა და უსაფრთხოების უზრუნველყოფას სომხეთ–აზერბაიჯანის საზღვარზე და დაპირდა მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მოგვარებას.

2021 წლის 16 სექტემბერს AIISA-მ და სომხეთის ელჩმა უკრაინაში განიხილეს სომხეთ–უკრაინის ურთიერთობების გაფართოება და სომხურ-უკრაინული კვლევითი ცენტრების თანამშრომლობა.

2022 წლის 21 ოქტომბერს AIISA-მ შეხვედრა გამართა სომხეთის უშიშროების საბჭოს ხელმძღვანელ არმენ გრიგორიანთან. შეხვედრაზე განიხილეს პოლიტიკური და ეროვნული უსაფრთხოების საკითხები.

2024 წლის 21 ივნისს საფარიანი მონაწილეობდა ეროვნული ასამბლეის მოსმენაში, სადაც მოუწოდა ხელისუფლებას ჩაატაროს რეფერენდუმი სომხეთის ევროკავშირის კანდიდატის სტატუსზე განაცხადის შესახებ. საფარიანმა განაცხადა: „სომხეთისთვის ევროკავშირში გაწევრიანება, პირველ რიგში, ნიშნავს მოკავშირეების მოპოვებას რეგიონული უსაფრთხოების გამოწვევების დასაძლევად. ერვანს აქვს შესაძლებლობა, ევროინტეგრაციის გზით 20-ზე მეტი მოკავშირე შეიძინოს. უსაფრთხოების გარდა, ეს ასევე მოიტანს კეთილდღეობას და პროგრესს.“

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის ორგანიზაციები
ჩილონი (ჩიაპასი)

**ჩილონის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 137 262 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 23%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 685.16კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 81.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ჩილონი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07031.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
სინტალაპა

**სინტალაპის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 88 106 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 448.75 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 36 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სინტალაპა-დე-ფიგეროა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07017.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები