იოსებ სტალინი

**იოსებ ბესარიონის ძე სტალინი** (, დაბადებისას — **ჯუღაშვილი**, დ. , 1878 (ოფიციალური ვერსიით , 1879), გორი — გ. 5 მარტი, 1953, მოსკოვი) — საბჭოთა პოლიტიკოსი და რევოლუციონერი, საბჭოთა კავშირის ხელმძღვანელი 1924 წლიდან მის სიკვდილამდე 1953 წელს. მის მიერ დაკავებული ოფიციალური თანამდებობა 1922-1952 წლებში იყო საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი, ხოლო 1941 წლიდან — სიცოცხლის ბოლომდე - მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე. თავდაპირველად სსრკ-ს ხელმძღვანელობდა კოლექტიური ხელმძღვანელობის ფარგლებში, თუმცა მოგვიანებით, ძალაუფლების კონსოლიდაციის შემდეგ, 1930-იანი წლებისთვის გახდა აბსოლუტური დიქტატორი. საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიისთვის სტალინმა ჩამოაყალიბა მარქსიზმის ინტერპრეტაცია - *მარქსიზმ-ლენინიზმი*, ხოლო მის მიერ შექმნილი ტოტალიტარული რეჟიმი ცნობილია სტალინიზმის სახელით.

დაიბადა ღარიბ ქართულ ოჯახში გორში, რუსეთის იმპერიის მიერ საქართველოს ოკუპაციის პერიოდში. სტალინმა სწავლა თბილისის სასულიერო სემინარიაში დაიწყო, თუმცა მალევე  მარქსისტული რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის წევრი გახდა. იმ პერიოდში სტალინის ფუნქცია იყო ლენინის ბოლშევიკური ფრთისთვის ფულის შოვნა, ხშირად - ბანკების ძარცვითა და სხვა დანაშაულების მეშვეობით. ამავე დროს იგი იყო პარტიული გაზეთის, *პრავდას* რედაქტორი. იყო არაერთხელ  დაპატიმრებული და ციმბირში გადასახლებული. 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ, სტალინი გახდა პოლიტბიუროს წევრი, ხოლო 1922 წლიდან გენერალური მდივნის თანამდებობიდან გაზარდა საკუთარი გავლენა პარტიის ბიუროკრატიაზე. სტალინისა და სერგო ორჯონიკიძის უშუალო ჩარევით საქართველოს ჩამოეჭრა ლორე და ზაქათალა. 1924 წელს ლენინის გარდაცვალების შემდეგ, მან შიდაპარტიულ დაპირისპირებაში დაამარცხა მეტოქეები, მათ შორის ლევ ტროცკი, და ძალაუფლება მოიხვეჭა. მისი თეორია „სოციალიზმი ერთ ქვეყანაში“ გახდა პარტიის იდეოლოგიის ბირთვი. მანვე 1928 წლიდან შექმნა „ხუთწლედები“ - ხუთწლიანი გეგმები, რაც სოფლის მეურნეობის კოლექტივიზაციას, ინდუსტრიალიზაციასა და ცენტრალიზებულ დაგეგმილ ეკონომიკაზე გადასვლას გულისხმობდა. ამ პოლიტიკამ ხელი შეუწყო 1932–1933 წლების შიმშილს, რასაც მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ამავე პოლიტიკის შედეგი უკრაინაში გახდა ჰოლოდომორი. 1936-1938 წლებში სტალინმა ჩაატარა დიდი წმენდა, რომლის დროსაც ასიათასობით ადამიანი დახვრიტეს. მისი მმართველობის პერიოდში გულაგის ტიპის იძულებითი შრომის ბანაკებში დაახლოებით 18 მილიონი ადამიანი გადაასახლეს; ექვს მილიონზე მეტი ადამიანი, მათ შორის კულაკები და მთელი ეთნიკური ჯგუფები, იძულებით გადაასახლეს საბჭოთა კავშირის შორეულ რეგიონებში.

მარქსიზმ-ლენინიზმის უცხოეთში გასავრცელებად სტალინი აქტიურად იყენებდა კომინტერნს. იგი უჭერდა მხარს ევროპაში ანტიფაშისტურ მოძრაობებსაც, თუმცა ეს მიმართულება მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის შემდეგ შეწყდა. 1939 წელს მისი მთავრობა ხელს აწერს მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტს ნაცისტურ გერმანიასთან, რის შემდეგაც საბჭოთა კავშირი პოლონეთში შეიჭრა. სსრკ-სა და ნაცისტური გერმანიის ერთობლივი მოქმედებები მეორე მსოფლიო ომის დაწყების ერთ-ერთი მიზეზი გახდა. გერმანიამ პაქტი 1941 წელს დაარღვია საბჭოთა კავშირში შეჭრით, რის შემდეგაც სტალინი მოკავშირეთა მხარეს გადავიდა. სტალინის სარდლობით და ამერიკული ლენდ-ლიზის დახმარებით წითელმა არმიამ მოახერხა გერმანიის შეჭრიეს მოგერიება და 1945 წელს ბერლინი აიღო, რითაც 1945 წლის 8 მაისს მეორე მსოფლიო ომი ევროპაში დასრულდა. საბჭოთა კავშირმა დააარსა სოციალისტური ბანაკი - საბჭოთა კავშირზე ორიენტირებული სახელმწიფოების ბლოკი აღმოსავლეთ ევროპაში და აშშ-სთან ერთად გახდა ზესახელმწიფო. ორი ქვეყანა გადავიდა ცივი ომის ფაზაში. ომის დასრულების შემდეგ სტალინი ზედამხედველობდა საბჭოთა კავშირის აღდგენას და პირველი ატომური ბომბის გამოცდას. ამავე პერიოდში სსრკ-ში გავრცელებული იყო შიმშილი და ქვეყანა მოიცვა ანტისემიტურმა კამპანიამ, რომელიც „ექიმების საქმით“ დასრულდა. 1953 წელს სტალინი ინსულტით გარდაიცვალა. იგი შეცვალა გიორგი მალენკოვმა, მოგვიანებით კი - ნიკიტა ხრუშჩოვმა, რომელმაც 1956 წელს გააკრიტიკა სტალინის კულტი და დაიწყო დესტალინიზაცია.

სტალინის მემკვიდრეობა დღემდე უაღრესად საკამათოა. XX საუკუნის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი მმართველობის მიუხედავად, მისი რეჟიმი ფართოდ არის დაგმობილი ტოტალიტარული რეჟიმის შექმნის, მასობრივი პოლიტიკური რეპრესიების, ეთნიკური წმენდების, ხალხთა მასობრივი დეპორტაციების, ასობით ათასი სიკვდილით დასჯილი ადამიანისა და მასობრივი შიმშილობების გამო, რასაც მილიონობით ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული ბიოგრაფია 
[მინი|168პქ|მარცხნივ|სოსო ჯუღაშვილი — [თბილისის სასულიერო სემინარია|ტფილისის სასულიერო სემინარიის მოსწავლე, 1894.]]
იოსებ ბესარიონის ძე ჯუღაშვილი დაიბადა მეწაღე ხელოსნის ოჯახში, 1878 წლის 18 დეკემბერს, (ოფიციალური ვერსიით 21 დეკემბერი) თბილისის გუბერნიის ქალაქ გორში. მისი მშობლები იყვნენ ეკატერინე (კეკე) გელაძე და ბესარიონ ჯუღაშვილი. ჰყავდა უფროსი ძმები, გიორგი და მიხეილი, რომლებიც ჩვილობის ასაკში გარდაიცვალნენ.

1894 წელს დაამთავრა გორის სასულიერო სემინარია და შევიდა თბილისის მართლმადიდებლურ სასულიერო სემინარიაში. ინგლისელი ისტორიკოსი საიმონ სებაგ-მონტეფიორე აღნიშნავს, რომ სემინარიაში სწავლისას სტალინმა თავი გამოავლინა, როგორც ძალიან ნიჭიერმა მოსწავლემ, რომელსაც მაღალი შეფასება ჰქონდა ყველა საგანში, მათ შორის მათემატიკაში, თეოლოგიაში, ბერძნულ ენასა და რუსულ ენაში. სტალინი გატაცებული იყო პოეზიით და ახალგაზრდობაში თავად წერდა ლექსებს ქართულ ენაზე.

ამიერკავკასიაში მცხოვრები რუსი მარქსისტების გავლენით ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში. არალეგალურ წრეში შეისწავლა კარლ მარქსის, ფრიდრიხ ენგელსის, ვლადიმერ ლენინის, გიორგი პლეხანოვის შრომები.

მინი|220პქ|მარჯვნივ|ახალგაზრდა სტალინი, 1902.
ეწეოდა მარქსისტული იდეების პროპაგანდას თბილისის რკინიგზის მთავარი სახელოსნოების მუშებს შორის. 1899 რევოლუციური მოღვაწეობისათვის სემინარიიდან გარიცხეს, რის შემდეგაც არალეგალურად დაიწყო ცხოვრება. გაწევრიანდა რსდმპ-ის თბილისის ორგანიზაციაში, სადაც დაუპირისპირდა სილიბისტრო ჯიბლაძეს. ამის გამო გარიცხა პარტიულმა სასამართლომ. თბილისიდან გადავიდა ბათუმში, სადაც ცივად მიიღეს, რის შემდეგაც გადავიდა ბაქოში.მონაწილეობდა გაზეთების „ბაკინსკი პროლეტარიატის“, „გუდოკის“, „ბაკინსკი რაბოჩის“ გამოცემაში. ბაქოდან მალე დაბრუნდა ბათუმში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ბათუმის მუშათა გაფიცვაში, რის გამოც დააპატიმრეს და მოათვასეს ქუთაისის ციხეში. 1903 წლის სექტემბერში გადაასახლეს რუსეთში. რსდმპ-ში მომხდარი განხეთქილების შემდეგ მიემხრო ბოლშევიკებს. 1905 წელს იყო რსდმპ I ყრილობის დელეგატი ტამპერეში, სადაც პირველად შეხვდა ვ. ი. ლენინს. 1906 წელს ჩავიდა რსდმპ IV ყრილობაზე, როგორც ბორჩალოს დელეგატი, მაგრამ რამდენადაც ბორჩალოში პარტიული ორგანიზაცია არ არსებობდა, ის არ დაუშვა სამანდატო კომისიამ და ყრილობაში მონააწილეობა მიიღო მხოლოდ სათათბირო ხმით. მისი მანდატი სადავო იყო რსდმპ V ყრილობაზეც, თუმცა აქ სამანდატო კომისიამ ის დაუშვა დელეგატად.

1930-იანი წლების მასობრივმა რეპრესიებმა რუსული ეკლესია, როგორც ინსტიტუტი, თითქმის მთლიანად გაანადგურა: 1939 წლისათვის, სტალინის ბრძანებით განადგურებული იყო მრავალი ეკლესია, ათობით ათასი მღვდელი, ბერი და მონაზონი რეპრესირებული და მოკლული იყო. 1937-1938 წლების ტერორისას 100,000-ზე მეტი დახვრიტეს. მეორე მსოფლიო ომის დროს, მართლმადიდებელი ეკლესიის მიმართ ხელისუფლებამ პოზიცია შეარბილა და მას აღდგენის საშუალება მისცა, როგორც პატრიოტულ ორგანიზაციას. ამავე დროს, რუსულმა ეკლესიამ აღიარა საბჭოთა მთავრობა და სტალინი, რასაც ქვეყნის ფარგლებს გარეთ არსებული რუსული მართლმადიდებლური წარმომადგელობების მხრიდან მათი სქიზმა მოჰყვა.

სტალინის მმართველობისას, მართლმადიდებელი ეკლესიის მსგავსი ბედი გაიზიარეს სხვა რელიგიურმა ორგანიზაციებმაც: კათოლიკეებმა, ბაპტისტებმა, მუსლიმებმა, ბუდისტებმა, იუდეველებმა. მოხდა ათასობით ბერის რეპრესია, განადგურდა ასობით სინაგოგა, მეჩეთი, ტაძარი და სხვა რელიგიური დაწესებულება.

### სტალინის კულტის ჩამოყალიბება 
სტალინის მოღვაწეობაში დადებით მხარეებთან ერთად ადგილი ჰქონდა თეორიულ და პოლიტიკურ შეცდომებს, უარყოფითად გამომჟღავნდა ზოგიერთი მისი პიროვნული თვისება. თუ ვ. ი. ლენინის გარდაცვალების შემდეგ მუშაობის პირველ წლებში სტალინი ანგარიშს უწევდა მის მიმართ გამოთქმულ კრიტიკულ შენიშვნებს, შემდგომში დაიწყო კოლექტიური ხელმძღვანელობისა და პარტიული ცხოვრების ნორმების ლენინური პრინციპებიდან გადახვევა, პარტიისა და ხალხის წარმატებებში საკუთარი დამსახურების გაზვიადება. თანდათანობით ჩამოყალიბდა სტალინის პიროვნების კულტი, რომელმაც გამოიწვია სოციალისტური კანონიერების უხეში დარღვევები, სერიოზული ზიანი მიაყენა პარტიის მოღვაწეობას, კომუნისტური მშენებლობის საქმეს.

სკკპ XX ყრილობამ გააკრიტიკა პიროვნების კულტი, როგორც მარქსიზ-ლენინიზმის სულისკვეთებისათვის, სოციალისტური საზოგადოების წყობის ბუნებისათვის უცხო მოვლენა. სკკპ ცკ-ის 1956 წლის 30 ივნისის დადგენილებაში „პიროვნების კულტისა და მის შედეგების დაძლევის შესახებ“ პარტიამ მოგვცა სტალინის მოღვაწეობის ობიექტური შეფასება, პიროვნების კულტის ფართო კრიტიკა. სტალინის პიროვნების კულტს არ შეუცვლია და ვერც შეცვლიდა საბჭოთა წყობილების სოციალისტური არსი, სკკპ მარქსისტულ-ლენინური ხასიათი და მისი ლენინური კურსი, საზოგადოების განვითარების კანონზომიერი სვლა. პარტიამ შეიმუშავა და განახორციელა ღონისძიებათა სისტემა, რომლებმაც უზრუნველყვეს პარტიული ცხოვრებისა და პარტიული ხელმძღვანელობის პრინციპების ლენინური ნორმების აღდგენა და შემდგომი განვითარება.

## ჯილდოები 
[მინი|მარჯვნივ|სტალინი [მოსკოვის კრემლი|კრემლის სამუშაო კაბინეტში, 1935.]]
სტალინი იყო საკავშირო კპ(ბ) ცკ-ის პოლიტბიუროს წევრი (1919–52), სკკპ ცკ-ის პრეზიდიუმის წევრი (1952–53), კომინტერნის აღმასკომის წევრი (1925–43), სრულიად რუსეთის ცაკის წევრი 1917-იდან, სსრკ ცაკისა - 1922-იდან, სსრკ I–III მოწვევების უმაღლესი საბჭოთა დეპუტატი. მინიჭებული ჰქონდა სოციალისტური შრომის გმირისა (1939) და საბჭოთა კავშირის მარშლის (1943) წოდებები. 1945 წლის 27 ივნისს, საკავშირო კპ(ბ) ცკ-ის პოლიტბიუროს წინადადებისა და ფრონტების სარდალთა წერილობითი წარდგინების საფუძველზე, „დიდ სამამულო ომში გაწეული განსაკუთრებული ღვაწლისა და დამსახურებისათვის“ საბჭოთა კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გენერალისიმუსის უმაღლესი სამხედრო წოდება და საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, „გამარჯვების“ 2 ორდენით, 3 წითელი დროშის ორდენით, სუვოროვის I ხარისხის ორდენით, აგრეთვე მედლებით.

## ლიტერატურა 
[მინი|მარჯვნივ|გენერალისიმუსი სტალინი საბჭოთა კავშირის მარშლის ფორმაში [პოტსდამის კონფერენციაზე, 1945.]]
### ქართულენოვანი გამოცემები 
* პიროვნების კულტისა და მისი შედეგების დაძლევის შესახებ. სკკპ ცკ დადგენილება. 1956 წლის 30 ივნისი, თბ., 1956
* საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის ისტორია, თბ., 1973
* ქსე, ტ. 9, გვ. 545-545, თბ., 1985
* ვასაძე, აკაკი. სამი დღე იოსებ სტალინთან (მოგონებები). თბილისი, 1990
* რიბინი, ალექსეი. სიმართლე სტალინზე (პირადი მცველის ჩანაწერები). თბილისი : შპს „ურანი“, 1997
* სოლოვიოვი, ბორის; სუხოდეევი, ვლადიმერ. უმაღლესი მთავარსარდალი სტალინი. თბილისი, 2002
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*  
*  
*  
* 
*  
*  
*  
*  
*    
*    
*   
*   
*  
*   
*  
*  
*   
*    
*  
*   
* 
*   
*    
*  
* 
*   
*  
*    
* 
* 
### რუსულენოვანი გამოცემები 
* XX съезд КПСС Стенографич. отчет, т. 1–2 М., 1956
* История КПСС т. 1–5, М., 1964–70 
* 
* 
* 
* 
*  
*  
*   
*   
*  
*   
*   
*   
*  
*   
*   
*  
*  
*   
*  
*  
*   

### ინგლისურენოვანი გამოცემები 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*  
* 
* 
* 
*   
* 
* 
*   
* 
* 
*  Vol. 11, No. 2, pp.&nbsp;70–88
* 
* 
* 
* 
* 
*   

### გერმანულენოვანი გამოცემები 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* იოსებ სტალინი
* იოსებ სტალინი
* სტალინი 
* სტალინის სახლ-მუზეუმი 
* ი. ბ. სტალინი. თხზულებათა კრებული. ტომი 1
* ი. ბ. სტალინი. თხზულებათა კრებული. ტომი 2
* ი. ბ. სტალინი. თხზულებათა სრული კრებული. ტ. 1-18
* ი. ბ. სტალინი. თხზულებათა სრული კრებული. ტ. 1-16
* ი. ბ. სტალინზე შექმნილი სიმღერების არქივი
* ი. ბ. სტალინი (აუდიო, ვიდეო, ტექსტური და სხვა მასალები) – Internet Archive

#### ტექსტური მასალები 
* საიმონ სებაგ-მონტეფიორე – ახალგაზრდა სტალინი
* ემზარ ხვიჩია – სტალინის ფენომენი

### საბიბლიოთეკო რესურსები 
; საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა
* სტალინური სიები საქართველოდან (ელექტრონული მონაცემთა ბაზა)

### ქართულენოვანი მედია რესურსები 
; რადიო თავისუფლება
* სტალინური სიები საქართველოდან – დახვრეტილთა არდასავიწყებელი ამბავი 
* ცოცხალი ჰიტლერი, როგორც სტალინის ლაზიერი ცივ ომში
* რუსეთში გამოკითხულთა 57%-ს სტალინი „ბრძენ ხელმძღვანელად“ მიაჩნია
* ჯორჯ მარშალი – ევროპის დავიწყებული მამა
* 9 მაისი: ვიზეიმოთ თუ ვიგლოვოთ?
* „ხელისუფლებამ უნდა გაუძლოს ელექტორატის შენარჩუნების ცდუნებას“
* ჰიტლერული ბლიცკრიგის ხელახალი ანალიზი
* (რელიგიური) ერებისა და (ქართული) ბრბოს ფსიქოლოგია
* რა კვალი დაამჩნია სტალინმა საქართველოს
* სტალინგრადი 75 წლის შემდეგ
* დაცინვის პატივი
* რუსეთი აღნიშნავს სტალინგრადის ბრძოლაში საბჭოთა კავშირის გამარჯვების 75-ე წლისთავს
* ვის არ სურს რუსეთში „სტალინის სიკვდილის“ ჩვენება
* ნადავლი ფილმები
* კომპ(ერთ)პარტიული მემკვიდრეობა და მესიანიზმი
* სტალინის დაბადების დღე გორში
* სტალინის დაბადების დღეს ულტიმატუმი ხელისუფლებას
* სამყარო, რომელიც კაფკასაც კი განაცვიფრებდა
* სტალინის მთავარი შეცდომა ომის წინ
* მწერალი, მოსწავლეები და ევროპული ღირებულებები
* გორში სტალინისტებისა და ანტისტალინისტების მოსაზრება ბელადის განსასვენებელთან დაკავშირებით ერთმანეთს დაემთხვა
* კადიროვი გამოდის წინადადებით, რომ საქართველოს გადაეცეს სტალინის ნეშტი
* რუსეთის ოლიმპიური კომიტეტის წევრი მოითხოვს დოპინგზე ინფორმაციის გამავრცელებელი პირის „დახვრეტას“
* მითხარი, რას ზეიმობ და გეტყვი, ვინ ხარ შენ
* სტეფან კურტუა: ქართველ მენშევიკთა მთავრობა დიდი პოპულარობით სარგებლობდა ევროპის სოციალისტურ წრეებში
* რეპრესიების მოწმე საგნები
* სტალინის ძეგლის საკითხი წინასაარჩევნო კამპანიის კონტექსტში
* კუნდერას უმნიშვნელობისა და არასერიოზულობის დეკადანსი
* ენ ეპლბაუმი უკრაინის ჰოლოდომორზე: „ვფიქრობ, ეს გენოციდი იყო“
* „ჯარისკაცს ფელდმარშალში არ ვცვლი“
* 1947 წლის 26 მაისს, სტალინის თავში
* გარდაიცვალა იოსებ სტალინის შვილიშვილი
* სტალინი მოსკოვსა და რუსეთში
* ლავრენტი ბერიას „დინამო“
* ცხოვრება მხიარულია
* რა განძს ინახავს ხელოვნების მუზეუმი
* სტალინის მეორე სიკვდილი
* წმინდანები, სტალინი და ქართული იდენტობა
* წმინდანები, სტალინი და ქართული იდენტობა (მოხსენება თემაზე „სტალინის მუზეუმის წარსული და მომავალი“)
* რევიზიონისტებსა და სხვა რჯულის კონსპირატოლოგებზე
* რატომ უნდა იყო ფრთხილად რუსეთში კომენტარების წერისას
* 25 წელი საბჭოთა კავშირის გარეშე
* მოსკოვში გარდაიცვალა იოსებ სტალინის შვილიშვილი, ევგენი ჯუღაშვილი
* მარო მაყაშვილი სტალინის ნაცვლად
* დღე, როცა სტალინის პირველი ძეგლი ჩამოაგდეს
* ბელადები – ფსკერზე
* დემოკრატიის რთული, მაგრამ შედეგიანი გზა
* ლევან ცუცქირიძე პროექტზე – „13 მითი სტალინის შესახებ“
* სტალინი კვლავ პრაღაშია
* გორში სტალინის ქუჩისთვის სახელის გადარქმევა დღის წესრიგში დგება
* „სადღესასწაულო“ დაპირისპირება გორში

### ციფრული არქივი 
* Yale University Press – Stalin Digital Archive
* University of Pittsburgh – Stalinka: Digital Library of Staliniana
* ი. ბ. სტალინის ინტერნეტ ბიბლიოთეკა – Stalin Internet Library
* ი. ბ. სტალინის ინტერნეტ არქივი – Joseph Stalin Internet Archive

### ფოტოარქივი 
* Pinterest by World War Items 
* Pinterest by Kenneth
* Pinterest by Пётр Никитин 
* Getty Images – Stalin Pictures and Images
* Getty Images – Stalin Pictures and Images 
* Getty Images – Joseph Stalin Photo Gallery
* Getty Images – Joseph Stalin Pictures and Images

### ვიდეოარქივი 
### ქართულენოვანი ვიდეო მასალები 
* ქართული დოკუმენტალისტიკა – 1924 წლის დაისი – პირველი არხი – ფილმები
* ახალგაზრდა სტალინი – VakhoSanaiasReport
* შეხვედრა წარსულთან (კანდიდ ჩარკვიანი სტალინის შესახებ) – Fitter Happier

### ინგლისურენოვანი ვიდეო მასალები 
* The Death of Stalin 
* Stalin: Inside the Terror – Dr Alan Brown
* Stalin's Final Speech 1952 – Scott W. Palmer
* Red Army Parade (1945 – English) – bydloscum
* Double life of Joseph Stalin – Телеканал СТБ
* Mystery of Stalin's Death (RT Documentary) – RT
* Apocalypse – Stalin Documentary – Nikola Raider
* Biography of Soviet Leader Joseph Stalin – For All
* A Portrait of Stalin: Mind Control – georgeweatherby
* A Portrait of Stalin: Secret Police – georgeweatherby
* BBC Horizon – Stalin, Inside The Terror – Abram Ivanov
* Stalin's Bodyguard Talks About Stalin – TheFinnishBolshevik
* Soviet Files: The Mystery of Stalin's Death – RT Documentary
* NBC News White Paper: The Death of Stalin – 1963 – YorkVid
* The Private Life of Joseph Stalin (full documentary) – docukino
* The Startling Truth Behind Stalin's Last Plot – The Film Archives
* Stalin, Volume I: Paradoxes of Power, 1878–1928 – Ellison Center
* Biography Joseph Stalin Red Terror Documentary – History Of Wars
* Joshua Rubenstein | "The Last Days of Stalin" – Harvard Law School
* Stalin's Great Terror. An interview with Prof. J. Arch Getty (UCLA) – The Faculties
* Stalin Documentary on the Real Life and Reign of Joseph Stalin – BBC Documentary
* Inside The Stalin Archives: The Secrets of The Great Terror – Massachusetts School of Law at Andover

### რუსულენოვანი ვიდეო მასალები 
#### ნაწილი პირველი 
* А. А. Зиновьев о Сталине и сталинизме – vikinformburo
* Александр Бурдонский, режиссёр-постановщик, внук Сталина 
* Александр Бурдонский. "В гостях у Дмитрия Гордона". 1/2 (2013) 2/2 (2013)
* Андрей Фурсов – Убийство Сталина – Берия, Хрущев – insight attitude
* Антисталинисты впадают в истерику – RedPenza
* Апокалипсис: Сталин – 1 серия 2 серия 3 серия – Шухрат Гулямов
* Архивный историк Юрий Жуков. Руководство СССР. Сталин – Наталина
* В.А. Ефимов о Сталине. Думайте и решайте сами – MrZaval11
* Василий Сталин. Расплата за отца – Документальный Channel
* Василий Сталин. Тайны кремлевского узника – Документальный Channel
* Великий Сталин? Или Джугашвили? А. Фурсов – От Создателей
* Видеоархив выступлений Сталина – kob.su
* Вся правда о Сталине – Белый Рус
* Выступление Сталина (1937 год) – HistoryTVru
* Выступления Сталина – Vaxa Elimxanov

#### ნაწილი მეორე 
* Дача Сталина на Рице – Вадим Мурашкин
* Дело Иосифа Сталина (1 серия) – Имперское ТВ
* Дело Иосифа Сталина, серии 1–12 – Леонид Грингауз
* Дети Сталина. Из цикла "Кремлевские дети" – 1 – ЖЗЛ
* Дети Сталина. Из цикла "Кремлевские дети" – 2 – ЖЗЛ
* Дом-музей И.В. Сталина в г. Гори – null
* Дневник охранника вождя. Документальный фильм о начальнике охраны Сталина
* Евгений Спицын «Как создавали ложь о Сталине и о 22-м июня 1941 года» – День ТВ
* Загадки века. Почему Сталин пощадил Гитлера? – Татося Хор
* Зачем очерняют имя Сталина – Antonina Ageeva
* Железный еврей Сталина. Фильм Владимира Чернышёва – НТВ
* Жена Сталина – 1 серия 2 серия 3 серия 4 серия – Алексей Граф

#### ნაწილი მესამე 
* И. Сталин в первые дни войны – Ежи Васлица
* И. Сталин и А. Гитлер. Особая папка – Канал Победы
* И. Сталин. Речь 11 декабря 1937 г. перед избирателями – Бородач Канарейка
* И. Сталин. Речь о Конституции СССР 25 ноября 1936 г. – Бородач Канарейка
* Имя Россия – Иосиф Сталин – NCnews
* Имя Россия – Иосиф Сталин – Васильев Константин
* Иосиф Сталин – биография – Документальный жанр MaxTV
* Иосиф Сталин – Путь к власти – Величайшие биографии
* Иосиф Сталин. Речь к Победе над Германией 9 мая 1945 года – Охранные системы
* История жизни сына Сталина – Василия – Канал о Войне – оружии истории
* Как погиб Яков Джугашвили, старший сын Сталина – Hunters History
* Кедми развенчал мифы о Сталине – Вечер с Владимиром Соловьевым
* Кем был Сталин на самом деле. Доклад Петрова К.П. – stalinizator
* Кем был Сталин. НТВ против мнения народа, кто такой Сталин – Потребительского общества "ВИТАРА"
* Крипто. Смерть Сталина. Было ли убийство? – InteresMedia
* Культ и личности: как "стирали" Сталина – Pravda
* Mировая революция для тов Сталина. (НТВ Россия) – L1452VALERY999
* Мог ли Сталин остановить Гитлера? – glagolgag
* Музей Сталина на Мамаевом Кургане – Антон Щепетнов

#### ნაწილი მეოთხე 
* Особая папка: И. В. Сталин и А. Гитлер – Bobby Lechner
* Ошибка Сталина, которую нельзя простить. Исторические заблуждения и реальные факты – Территория Непознанного
* Парад Победы 1945 года на Красной площади в Москве – imenabratska
* Покушения на Сталина | Телеканал "История" – История
* Последнее выступление И. В. Сталина – Communist World
* Последние дни Сталина – Angeisss
* Последний год Сталина, как он его провел и как умер – Канал о Войне – оружии истории
* Похороны Сталина – Sasha Alsaif
* Почему востребован Сталин? – Документальный Channel
* Правда на ОТР. Роль Сталина в истории – OTVrussia
* Правда на ОТР. Сталин снова живее всех живых – OTVrussia
* Приказ: убить Сталина. Документальное кино Леонида Млечина – TV Center
* Путь Сталина – Пятый канал Россия
* Радзинский о Сталине и Ленине – smi lv
* Радзинский – Смерть Сталина. Другая версия 1 – NCnews
* Радзинский – Смерть Сталина. Другая версия 2 – NCnews

#### ნაწილი მეხუთე 
* Секретная речь Сталина. Особая папка – TV Center
* Секретно. Сталину. Главная загадка Великой Отечественной. Документальный фильм – Россия 24
* Семья Сталина. фильм 1-й, младший сын Василий Иосифович. Взлет – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 2-й, младший сын Василий Иосифович. Падение – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 3-й, старший сын Яков Иосифович – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 4-й, дочь Светлана Иосифовна. Золотое Детство – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 5-й, дочь Светлана Иосифовна. Личная жизнь – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 6-й, дочь Светлана Иосифовна. Побег – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 7-й, хозяин Иосиф Виссарионович, 1953 год – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 8-й, Иосиф Виссарионович, последние дни жизни – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 9-й, Иосиф Виссарионович, смерть – Виктор Тарасов
* Семья Сталина. фильм 10-й, Иосиф Виссарионович, дача – Виктор Тарасов
* Смерть Сталина. Как умирал один из самых могущественных людей ХХ века – Загадки Вселенной
* Совершенно секретно – XXI. В. Сталин. Часть 1 2 3 4 5 – TheLeoVel

#### ნაწილი მეექვსე 
* Сталин и Великая Отечественная: Мифы и реальность – postactualidad
* Сталин и Великая Отечественная: Мифы и реальность – Sarah Lyons
* Сталин и ветер правды – Рассвет правды
* Сталин и его роль в Победе. Вечер с Владимиром Соловьевым – Politics Russia–Ukraine
* Сталин против Ленина. Поверженный кумир – TV Center
* Сталин Радзинского. Часть 1 2 3 4
* Сталин. Дневник охранника вождя – Aleksandr
* Сталин. Некоторые страницы личной жизни. Часть Первая – NCnews
* Сталин. Первое поражение – День ТВ
* Сталин. Последнее дело | Телеканал "История" – История
* Сталин. Речь по радио 9 мая 1945 года – Aleks59
* Сталин. Тайны власти – День ТВ
* Сталин. Что же произошло на самом деле? – Документальный Channel
* Сталин: от революции до сверхдержавы – вова печеный
* Стратегия Сталина. Юрий Жуков – Концептуал ТВ
* Сын Сталина – СТВ ГОСРГТРК
* Сын Сталина В. М. Жухрай. 16 марта 2010 года на квартире – Проект Stalker

#### ნაწილი მეშვიდე 
* Товарищ Сталин. 1 Серия 2 Серия 3 Серия 4 Серия – NCnews
* Трагедии внуков Сталина | Телеканал "История" – История
* Троцкий против Сталина – sluza2
* Троцкий против Сталина. Серия 1 Серия 2 – Александр Новиков
* Убить Сталина. Все серии подряд с 1 по 4 с 5 по 8 – Star Media
* Феномен Сталина в русской истории – gremlintreasure

#### ნაწილი მერვე 
* Хлеб для Сталина. Истории раскулаченных – НТВ
* Человек за спиной Сталина – Документальный Channel
* Шокирующие планы и идеи сталина, о которых принято умалчивать! – Николай Воронин
* Шокирующие цитаты Сталина которых вы точно не слышали. Вся правда о Сталине – Крамола
* Эдвард Радзинский о Сталине и Иване Грозном – Vasil Shelekhaw
* Эдвард Радзинский. Сталин 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 
* Эксгумация Сталина. Отравление Сталина – baiigor
* Эпоха Сталина – Николай Стариков
* Юрий Емельянов: «Убийство Сталина: новые факты и версии» – KM.RU/TV
* Юрий Жуков. Руководство СССР. Интересное о Сталине – s_sedoy
* Юрий Жуков. СССР при Сталине – Непредсказуемая Предопределенность
* Я служил в охране Сталина. документальный фильм воспоминания – Андрей Ли

#### საბჭოთა პერიოდის ამსახველი საიტები 
* Sovetika.ru

## სქოლიო

კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1879
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კატეგორია:ქართველი რევოლუციონერები
კატეგორია:XX საუკუნის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო მეთაურები
კატეგორია:სსრკ-ის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:გამარჯვების ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სუვოროვის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ანტიფაშისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის მარშლები
კატეგორია:ცივი ომის ლიდერები
კატეგორია:დიქტატორები
კატეგორია:გენერალისიმუსები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:ქართველი ათეისტები
კატეგორია:ქართველი კომუნისტები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:იოსებ სტალინი
კატეგორია:სსრკ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სტალინიზმი
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XV ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:საკავშირო კპ-ის (ბ) XVIII ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:სკკპ-ის XIX ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რსფსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:რსფსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ლატვიის სსრ-ის II მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:უკრაინის სსრ-ის I მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:დაკრძალულები ნეკროპოლში კრემლის კედელთან
კატეგორია:მოსკოვის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:იაპონიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მუშურ-გლეხური წითელი არმიის XX წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილეები
კატეგორია:მხედართმთავრები დიდ სამამულო ომში