open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
წოვათუშები

მინი|ბაცბები
**წოვათუშები**, შემოკლებით **წოვები**, ანუ **ბაცბები** — ქართული ეროვნული ცნობიერების მქონე სუბეთნოსი (დაახლოებით 3 ათასი კაცი). ისტორიულად სახლობდნენ თუშეთის ტერიტორიაზე. მოგვიანო პერიოდში თუშების მსგავსად მოხდა მათი ბარში, ალვანში ჩამოსახლება. წოვათუშები ბილინგვები არიან და საუბრობენ როგორც ქართულად, ასევე ნახური ქვეჯგუფის წოვათუშურ (ბაცბურ) ენაზე.

## ორთოგრაფია 
ამ ეთნონიმის სწორი დაწერილობა არის „წოვათუში“, „წოვათუშები“ (დეფისის გარეშე), თუმცა სამეცნიერო ლიტერატურაში, მათ შორის ქსე-ში, ხშირად ვხვდებით მის არასწორ დაწერილობასაც — „წოვა-თუში“, „წოვა-თუშები“.

## ენა 
წოვათუშები ბილინგვები არიან. საუბრობენ ქართულად და წოვათუშურად (ბაცბურად), რომელიც ინგუშურის მონათესავე ენაა და ნახურ ენათა ჯგუფში შედის.

## განსახლება 
წოვათუშები (ისევე როგორც, ნაწილობრივ, ჩაღმათუშები) მომთაბარე ცხოვრების წესს მისდევდნენ, რამდენადაც ოდითგანვე მათ სამეურნეო საქმიანობას წარმოადგენდა მეცხვარეობა. ამ ფაქტორმა განაპირობა, რომ წოვათუშების სოფლები გაშენებულია როგორც მთაში, ისე — ბარში: 
* მთაში მათ ჰქონდათ სოფლები: ინდურთა, მოზართა, ეთელთა, ნაზართა, წარო, შავწყალა, საგირთა (*სტიქიური უბედურებების გამო განადგურდა 1861 წელს*) და ნადირთა;
* ბარში მოსახლეობდნენ:
** პანკისის ხეობაში: ომალო, ხალაწანი, ბაწარა, ბირკიანი და სხვა; 
** ალვანის ველზე: ბახტრიონი, წიწალყურე, მუხროვანი, გურგალჭალა, ოთხთვალა, ალონი, ლაფანყური და ბაიჩლაყურე.

## ლიტერატურა 
* *თოფჩიშვილი რ.*, წოვა-თუშები. საქართველოს ეთნოგრაფია /ეთნოლოგია / ივანე ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლ. ინ-ტი. თბ., 2010, გვ.154-162
* *ნიჟარაძე ბ.* ისტორიულ–ეთნოგრაფიული სტატიები. ტომი 1. თბ., 1962
* *ბუქურაული ივ.* თუშური ლექსები.მოამბე. №3. ტფილისი, 1895
* Шавхелишвили А. Тушины. Тбилиси, 2001
* Цискаришвили Ив. Записки о Тушети. Кавказ. 1848. №7, 1848

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბელა შავხელიშვილი, წოვა-თუშები ქართულ სოციოკულტურულ სამყაროში, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის რეცენზირებადი ელექტრონული ბილინგვური სამეცნიერო ჟურნალი "სპეკალი", №4

კატეგორია:თუშეთი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
თომა ჩაგელიშვილი

**თომა ჩაგელიშვილი** (დ. 9 მაისი, 1972) — ქართველი ისტორიკოსი და ჟურნალისტი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-ის გადაცემის, „საქართველოს უახლესი ისტორიის“ ავტორი. პროექტი რუსთავი 2-ზე 2001 წლის იანვრიდან დაიწყო და 2010 წელს დასრულდა. სულ გადაღებულია 24 დოკუმენტური ფილმი, საქართველოს ისტორიის ცალკეულ, მაგრამ მნიშვნელოვან მოვლენებზე: „ილია ჭავჭავაძის მკვლელობა“, „70-იანი წლების დისიდენტურ მოძრაობასთან ბრძოლა“, „თბილისის ომი 1991–1992 წლები“, „პირველი პრეზიდენტის — ზვიად გამსახურდიას სიკვდილი“ და სხვა. 2010 წელს ფონდ „ინტერნიუსთან“ თანამშრომლობით გადაიღო დოკუმენტური სერიალი „ევროპის მეზობლები“. 2010 წლიდან არის დოკუმენტური ფილმების სტუდიის „თი-სტუდია“ დამფუძნებელი.  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
მასტერმაინდი

**მასტერმაინდი (ჯეისონ უინგარდი)** — Marvel Comics-ის სუპერბოროტმოქმედი, იქს-ადამიანების მოწინააღმდეგე. შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯეკ კირბის მიერ. პირველად გამოჩნდა კომიქსში *შემზარავი იქს-ადამიანები* #4 (1964 წლის მარტი). ”ნამდვილი სახელი”, ჯეისონ უინგარდი, მუტანტს კრის კლერმონმა და ჯონ ბინრიმ უწოდეს.

მასტერმაინდს შეუძლია კომპლექსური ტელეპათიური ილუზიების წარმოქმნა. იგი ბოროტი მუტანტების საძმოს დამაარსებელი წევრია. შემდგომში, ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის ლორდების კარდინალის გამოსაცდელი წევრი გახდა. მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ”შავი ფენიქსის საგას” მოვლენებში.

ჯეისონ უინგარდის ვიზუალური გარეგნობა ილუსტრატორმა ჯონ ბირნიმ ბრიტანელი მსახიობის, პიტერ უინგარდის გარეგნობას შეუსაბამა. ამ უკანასკნელმა კი განასახიერა ჯოჯოხეთის ცეცხლის კლუბის ლიდერი სამოციანი წლების სატელევიზიო სერიალში *შურისმაძიებლები*. პიტერ უინგარდი განსაკუთრებით ცნობილია ბრიტანული სერიალიდან, სახ. ჯეისონ კინგი, სადაც მისი პერსონაჟი ვიზუალურად მეტად წააგავს მარველის ჯეისონ უინგარდს.

მემკვიდრული ვირუსის შედეგად ჯეისონის სიკვდილის შემდგომ გამოჩნდა მისი ორი ქალიშვილი, ორივე ფლობს ილუზიის წარმოქმნის მამისეულ უნარს: მარტინიქიუ ჯეისონი ცნობილია, როგორც მასტერმაინდი, მისი და - რეგან უინგარდი კი თავს ლედი მასტერმაინდს უწოდებს . 2009 წელს, IGN-ის კომიქსების ყველა დროის საუკეთესო ბოროტმოქმედებს შორის  ჯეისონ უინგარდმა 98-ე ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:1964 წლის კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
AltaVista

**AltaVista** () — საძიებო სისტემა. პოპულარობით მეშვიდეა მსოფლიოში. 

## ისტორია 
AltaVista შეიქმნა 1995 წლის დეკემბერში. იმ დროისთვის იგი იყენებდა ერთ-ერთ უძლიერეს სერვერს და ერთდროულად მილიონობით მომხმარებელს შეეძლო ძებნა განეხორციელებინა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Website 

კატეგორია:საძიებო სისტემები
ფეხსაცმლის ბრახუნის ინციდენტი

thumb|300px|ხრუშჩოვის ფეხსაცმლის ინციდენტი
**ფეხსაცმლის ბრახუნის ინციდენტი** — მოხდა 1960 წლის 12 აგვისტოს გაეროს გენერალური ასამბლეის 902-ე პლენარულ სხდომაზე, როდესაც გაბრაზებულმა საბჭოთა კავშირის ლიდერმა ნიკიტა ხრუშჩოვმა თავისი ფეხსაცმელი მისი დელეგატის მაგიდაზე დააბრახუნა.

ინციდენტის შესახებ არსებობს რამდენიმე სხვადასხვა ვერსია. ხრუშჩოვის შვილთაშვილი ნინა ხრუშჩევა წერს, რომ წლების სიჩუმის შემდეგ მისმა ოჯახმა ახსნა: სხდომის დროს ხრუშჩოვმა გაიხადა ფეხსაცმელი, რომელიც მას უჭერდა. როდესაც მან გაბრაზებულმა მაგიდაზე ხელების ბრახუნი დაიწყო, საათი იატაკზე დაუვარდა. როდესაც იგი საათს იატაკიდან იღებდა ფეხსაცმელი მოხვდა თვალში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ფოტო: ხრუშჩოვი აბრახუნებს ფეხსაცმელს , არქივი *კომსომოლსკაია პრავდაში*

კატეგორია:ნიკიტა ხრუშჩოვი
კატეგორია:ფეხსაცმელი
კატეგორია:დიპლომატიური ინციდენტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საგარეო ურთიერთობები
კლოჭი

მინი|მარჯვნივ|კლოჭი
**კლოჭი** ან *კლოჩი* () — კულიჩი (ღვეზელი), ეზიდთა რელიგიური ტრადიციის მიხედვით არის ახალი წლის სიმბოლო. კლოჭი იცხობა მარტის მესამე კვირის ოთხშაბათს. მას აცხობენ მხოლოდ ამიერკავკასიის, რუსეთის და უკრაინის ეზიდები. კლოჭმა ჩაანაცვლა ჩარშამა სორი და სარსალი ეზიდთა მიგრირების დროს. კლოჭს შვიდი აუცილებელი ინგრედიენტი აქვს: ფქვილი, შაქარი, მარილი, კვერცხი, მაწონი(არაჟანი), წყალი, სოდა და მონეტა ან მძივი.

მეორე დღეს, დილაადრიანად , ოჯახის წევრები თავს იყრიან კულიჩის გარშემო, ოჯახის უფროსი (*Malxê Malê*) ახსენებს ღმერთს და ჭრის ნამცხვარს.  ჯერ შუაში დაუსვამენ კულიჩს დანას —  ამას „ხა-ტა ჯოტი“ (*xeta cot*), ანუ „გუთნის კვალი“ ეწოდება. ერთ-ერთ მხარეს ექვს ნაწილად ჭრიან და წმინდანებს უძღვნიან:
* **Heft mêrê dîwanê**  ჰაჶტ მერე დივანე 
* **Xwedanê malê**  ხოდანე მალე 
* **Memê şivan**  მამე შვან 
* **Gavanê Zerzan**  გავანე ზარზან
* **Xatuna Fexra**  ხატუნა ჶახრა 
* **Şems**  შამს

მეორე მხარეს ჭრიან იმდენ ნაწილად რამდენი წევრიცაა ოჯახში. ვისაც შეხვდება მონეტა(მძივი), ძველი ეზიდური გადმოცემით, მას დაიფარავენ იმ წელს წმინდანები და ანგელოზები.

კატეგორია:ეზიდიზმი
დევის ნამუხლარი

**დევის ნამუხლარი**, **დევის-ნამუხლი** — ადგილი თბილისში, მუხათგვერდის ქვემოთ; კლდე, რომელიც კეტავდა თბილისიდან ძეგვისკენ მიმავალ გზას.

1561 წლის აპრილში ქართლის მეფე სიმონ I თბილისის გასათავისუფლებლად ემზადებოდა და ციხედიდთან ქართლ-კახეთის ლაშქარი შეკრიბა. ბანაკის დასაცავად დევის ნამუხლართან იდგნენ გუშაგები, რომელთაც ფარეშა გერმანოზიშვილი მეთაურობდა.

6 აპრილის, აღდგომის ღამეს, ქართველი გუშაგები მუხათგვერდში ავიდნენ წირვაზე. ამით ისარგებლეს ყიზილბაშებმა და მოულოდნელად დაეცნენ სიმონის ლაშქარს. ქართველები დამარცხდნენ. 

ვახუშტი ბატონიშვილიც ახსენებს თავის „აღწერა სამეფოსა საქართველოსაში“:

## იხილეთ აგრეთვე
*ციხედიდის ბრძოლა 1561

## ლიტერატურა
*თბილისის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1990.

კატეგორია:თბილისის მთები
რუსეთი რუსებისთვის

**„რუსეთი რუსებისთვის“** (რუს. Росси́я для ру́сских, „როსსია დლია რუსსკიხ“), პოლიტიკური ლოზუნგი და ეთნო-ნაციონალისტური დოქტრინა, რომლის თანახმადაც რუსეთის სახელმწიფოში პრივილეგირებულ ეთნიკურ ჯგუფს შეიძლება წარმოადგენდნენ მხოლოდ რუსები. იდეის მხარდამჭერები ყველა სხვა ხალხის წარმომადგენლებს მიიჩნევენ მეორეხარისხოვან მოქალაქეებად ანდა ქადაგებენ ქვეყნიდან მათ გაძევებას. ლოზუნგი XIX საუკუნის მეორე ნახევარში გაჩნდა, თუმცა განსაკუთრებული პოპულარობა XX-XXI სს. მიჯნაზე მოიპოვა. ეს იდეა ხშირად რეალიზდება უცხოელების მიმართ ძალადობის სახით, რასაც თან სდევს მსხვერპლი.

ლოზუნგის ავტორობას სხვადასხვა წყარო მიაწერს XIX ს. სამ პოლიტიკურ მოღვაწეს: „შავი ასეულების“ ერთ-ერთ იდეოლოგს ვლადიმერ გრინგმუტს, იმპერატორ ალექსანდრე III-ს ან გენერალ მიხაილ სკობელევს. რუსეთის პირველი რევოლუციის (1905-07 წწ.) დროს პოლიტიკური პარტიების ლეგალიზაციასთან დაკავშირებით ეს ლოზუნგი ბევრი რადიკალური ნაციონალისტური ჯგუფის საბრძოლო შეძახილად იქცა. იდეის მხარდამჭერები მიიჩნევდნენ, რომ „ერთიან და განუყოფელ“ რუსეთის იმპერიაში წამყვანი როლი მხოლოდ რუსებს ეკისრებოდათ. ისინი მტრულად იყვნენ განწყობილი იმპერიაში მცხოვრები სხვა ხალხების მიმართ, მათ უმადურობასა და ორპირობაში ადანაშაულებდნენ და იცავდნენ ცარიზმის რუსიფიკატორულ პოლიტიკას. მიუხედავად ამისა, გაღატაკებულ და ნაციონალიზმის მიმართ იმხანად ინდიფერენტულ რუს გლეხობასა და მუშებში იდეამ ფეხი ვერ მოიკიდა. ლოზუნგის კრიტიკით გამოდიოდნენ ცნობილი პოლიტიკოსები პაველ მილიუკოვი და სერგეი ვიტე, რომლებიც თვლიდნენ, რომ მსგავსი განწყობები საფრთხეს უქმნიდა იმპერიის ერთიანობას. 

თანამედროვე რუსეთში ლოზუნგი „რუსეთი რუსებისთვის“ მზარდი პოპულარობით სარგებლობს. ამას განაპირობებს ერთი მხრივ საბჭოთა კავშირის დაშლითა და 1990-იანი წლების კრიზისით გამოწვეული რევანშისტული განწყობები რუსული საზოგადოების დიდ ნაწილში, მეორე მხრივ კი — მიგრაციის გაძლიერება ცენტრალური აზიიდან, ჩინეთიდან და კავკასიიდან. დამოუკიდებელი სოციოლოგიური კვლევები აჩვენებს, რომ გამოკითხულებში იდეის მხარდამჭერთა რიცხვი 46%-დან (1998 წ.) 58%-მდე (2005 წ.) გაიზარდა. ადამიანის უფლებათა დამცველ ორგანიზაციათა თქმით, ამას ხელი შეუწყო ვლადიმერ პუტინის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ გატარებულმა საგარეო და საშინაო პოლიტიკის კურსმა, მ.შ. ჩეჩნეთის ომმა, ანტი-ქართულმა რიტორიკამ და ა.შ. თვით იდეის მხარდამჭერებში ლოზუნგის შინაარსი არაერთგვაროვნად აღიქმება, თუმცა დიდი ნაწილი რუსებს სწორედ ეთნიკური ნიშნით და არცთუ იშვიათად „სლავური“ გარეგნობით გამოარჩევს. არარუსები და უცხოელი მიგრანტები აღიქმება როგორც ყოველი უბედურების წყარო და საფრთხე რუსეთის სახელმწიფოსათვის. ლოზუნგი ხშირად გაისმის ეროვნულ დღესასწაულებზე, პარტიულ მანიფესტაციებზე და ქსენოფობიური ჯგუფების მიერ უცხოელებზე გახშირებული თავდასხმებისას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ევრაზიიზმი
* პანსლავიზმი
* პან-მოძრაობები
* რუს ნაციონალისტთა ორგანიზაციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფაშისტური მისალმება უკვე ბავშვებმაც კი იციან . „24 საათი“. 2007-11-10.
* Россия для русских или для всех? . ВЦИОМ Пресс-релиз № 603. 2006-12-21
* Иванов, А., «Россия для русских»: pro et contra. Трибуна русской мысли № 7, 2007.
* Sapozhnikova, Galina (2008-04-29), Hate crimes in Russia: Citizens of former Soviet republics fear Russia's streets – Part 2. Komsomolskaya Pravda

კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის პოლიტიკა
კატეგორია:ნაციონალიზმი
პაატა ჭავჭავაძე

**პაატა ჭავჭავაძე** (დ. 1755 — გ. 1824 ან 1825), თავადი, ქართლ-კახეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ილია ჭავჭავაძის პაპა.

მეფე ერეკლე II-ის დაღესტანზე ლაშქრობის მონაწილის — თავად ბესპაზ ჭავჭავაძის ვაჟი. აქტიურად მონაწილეობდა იმერეთის სამეფოს ტახტზე სოლომონ II-ის აყვანაში. გიორგი XII-მ ხუთასისთავობა უბოძა; მას ევალებოდა  ბახტრიონიდან გავაზამდე შეკრებილი მოლაშქრეების მეთაურობა. რუსეთის მიერ საქართველოს ანექსიის შემდეგ ახალი მთავრობა უნდობლად უყურებდა; მხოლოდ 1816 წ. აღუდგინა ძველი ღირსება კავკასიის მთავარმართებელმა ალექსეი ერმოლოვმა. დაიღუპა სოფ. გავაზზე ლეკების თავდასხმის მოგერიებისას. 

პაატა ჭავჭავაძემ იქორწინა პელაგია ანდრონიკაშვილზე. მათ ჰყავდათ 6 (შესაძლოა 7) შვილი:

*მაკრინე (1792-1872) — თავად ივანე ერისთავის მეუღლე; ილია ჭავჭავაძის გამზრდელი
*მიხეილი (1802-1832) — დაიღუპა ლეკებთან შეტაკებისას
*სიმონი (1802-1827) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; დაიღუპა ერევანთან სპარსელებთან ბრძოლაში
*ალექსანდრე (1808-1838) — რუსეთის არმიის ოფიცერი; დაიღუპა დაღესტნის ომში
*გრიგოლი (1811-1852) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; ილიას მამა
*გარსევანი (1816-1847) — რუსეთის არმიის შტაბს-კაპიტანი; დაიღუპა დაღესტნის ომში

## ლიტერატურა
*მცირე მონოგრაფია დიდი მამულიშვილის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე. „24 საათი“, 2007-09-10
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1755
კატეგორია:გარდაცვლილი 1824
კატეგორია:გარდაცვლილი 1825
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
პ
კატეგორია:ილია ჭავჭავაძე
ერთა თანამეგობრობა

**ერთა თანამეგობრობა** ()
ორგანიზაციაში შედის დიდი ბრიტანეთი და ყველა ის სახელმწიფო, რომელიც წარსულში იყო ბრიტანეთის კოლონია, დომინიონი ან პროტექტორატი. მიუხედავად ამისა, ორგანიზაციის წევრია ორი ისეთი ქვეყანა, რომელიც არ შეესაბამება ამ კრიტერიუმს — მოზამბიკი და რუანდა. 
* ოფიციალური ენები — ინგლისური
* დაარსებულია — როგორც ბრიტანული თანამეგობრობა 1926 წელს, და როგორც დღემდე არსებობს 1949 წ.
* ქვეყნების რაოდენობა - 54
* შტაბ-ბინა — ვესტმინსტერი, ლონდონი, 
* ოფიციალური საიტი — ერთა თანამეგობრობა

## ლიტერატურა 
* *The Commonwealth in the World*, by J D B, by N Mansergh. University of Toronto Press, 1982. ISBN 0-8020-2492-0
* *Making the New Commonwealth*, by R J Moore. Clarendon Press, 1988. ISBN 0-19-820112-5
* *Les ONG du Commonwealth contemporain: rôles, bilans et perspectives*, by C A Auplat. L'Harmattan, Paris, 2003. ISBN 2-7475-5513-5
* *Commonwealth: Inter- and Non-State Contributions to Global Governance*, by Timothy M Shaw. Routledge, 2008. ISBN 978-0-415-35120-1 (hbk); 978-0-415-35121-8 (pbk)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Commonwealth Secretariat official website
* Commonwealth Foundation website
* The Commonwealth Conversation 

კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ჩვენებურები (ფესტივალი)

**„ჩვენებურები“** — ქართული კულტურის საერთაშორისო ფესტივალი; ტარდება საქართველოში, ყოველწლიურად 2002 წლიდან.

ფესტივალი მიზნად ისახავს საზღვარგარეთის ქართულ დიასპორებთან კულტურული კავშირების აღდგენასა და შენარჩუნებას, ქართული ფოლკლორის პოპულარიზაციას. მასში მონაწილეობენ საქართველოში მოღვაწე, ასევე ქართული დიასპორის წარმომადგენლებით დაკომპლექტებული შემოქმედებითი ჯგუფები და ის უცხოური კოლექტივები, რომელთა რეპერტუარში დიდი ადგილი უჭირავს ქართულ სიმღერასა და ცეკვას. ფესტივალის პრეზიდენტია პროფ. გიული ალასანია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*გელა ბეჟუაშვილი ფესტივალ 'ჩვენებურების' მონაწილეებს შეხვდა. The Georgian Times, 2007.12.21
*ფესტივალი "ჩვენებურები" დღეს გორში გაიხსნება. ინტერპრესნიუსი, 2008.10.18

კატეგორია:ქართული ფოლკლორი
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ფესტივალები
კვიკსილვერი

**კვიკსილვერი (პიეტრო ჯანგო მაქსიმოფი)** — Marvel Comics-ის გამოგონილი პერსონაჟია. პირველად გამოჩნდა კომიქსში *შემზარავი იქს-ადამიანები* №4 (1964 წლის მარტი). შექმნილია მწერალი სტენ ლისა და მწერალი/ილუსტრატორი ჯეკ კირბის მიერ. ის არის, ალისფერი ჯადოქრის ძმა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კვიკსილვერი Marvel-ის მონაცემთა ბაზაში

კატეგორია:1964 წლის კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:კომიქსების პერსონაჟები
კატეგორია:Marvel Comics-ის ბოროტმოქმედები
არტ-გენი

thumb|ფესტივალ „არტ-გენის“ დასკვნითი კონცერტი თბილისის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში (2008 წ.)
**„არტ-გენი“** — ქართული ფოლკლორისა და თვითშემოქმედების ყოველწლიური ფესტივალი. ეწყობა თბილისსა და საქართველოს რეგიონებში. საფუძველი ჩაეყარა როკ-მუსიკოს ზაზა კორინთელის („ზუმბა“) ინიციატივით 2004 წელს.

ფესტივალის მიზანია ქართული ხალხური შემოქმედების პოპულარიზაცია, უცნობი ნიმუშების შეკრება და საზოგადოებისათვის გაცნობა. ფესტივალის ფარგლებში ეწყობა კონცერტები საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან მოწვეული მუსიკალური შემსრულებლების მონაწილეობით, ასევე ხალხური რეწვისა და გამოყენებითი ხელოვნების გამოფენა-გაყიდვები. ფესტივალი ტრადიციულად იხურება თბილისის ეთნოგრაფიულ მუზეუმში გამართული კონცერტით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფესტივალის საიტი

კატეგორია:ქართული ფოლკლორი
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ფესტივალები
პატუქსაი

**პატუქსაი** (სიტყვასიტყვით *გამარჯვების ჭიშკარი* ან *სატრიუმფო ჭიშკარი*), წინათ ეწოდებოდა Anousavary ან Anosavari-ის ძეგლი — მონუმენტი ვიენტიანის ცენტრში, ლაოსში. აგებულია 1962 ან 1968 წლებში საფრანგეთისგან გათავისუფლებისათვის მებრძოლების პატივსაყოფად. 
მონუმენტი პარიზის სატრიუმფო თაღს ჩამოჰგავს და ლაოსისთვის დამახასიათებელი კინარით არის შემკული. 

პატუქსაი ამერიკული ფინანსებით აშენდა. აშშ-მა ლაოსს ახალი აეროპორტის ასაშენებლად ფინანსური დახმარება გამოუყო, თუმცა, ლაოსის ხელისუფლებამ ამ თანხით ძეგლის დადგმა არჩია. ხანდახან პატუქსაის "ვერტიკალურ ასაფრენ-დასაჯდომ ბილიკს" უწოდებენ. თაღამდე "თანონ ლუანგის" ავენიუ მიდის, რომელსაც "დიდ ქუჩასაც" ეძახიან. 

კატეგორია:ლაოსი
კინარი

thumb|კინარი

**კინარი** ბუდისტურ და ინდუისტურ მითოლოგიაში **კინარა** — პარადიგმატული შეყვარებული, ასტრონომიული მუსიკოსი, ნახევრად ადამიანი და ნახევრად ჩიტი. კინარების ხასიათი ადი პარვა მაჰაბჰარატაში შემდეგნაირადაა ახსნილი: ჩვენ მარადიულად გვიყვარს და ვუყვარვართ. არასდროს ვიყრებით. მუდმივი ცოლ-ქმარი ვართ. არასდროს ვხდებით დედ-მამა. ჩვენი არანაირი შთამომავლობა არ გაგვაჩნია. ჩვენ ვართ ოდეს ჩახუტებული შეყვარებული. ჩვენს შორის რაიმეს მომთხოვნი მესამე არსება ვერ ჭაჭანებს. ჩვენი ცხოვრება ულევი სიამოვნებაა.

## ტაილანდი 
კინარი (ტაილანდურად กินรี—"კინარიი"). ტაილანდის ლიტერატურაში ინდოეთიდან არის შესული და ტაი აზროვნებაზე მოსარგებად სახეცვლილი. ტაილანდური კინარი ანგელოზის სამოსიანი ახალგაზრდა ქალის სახით არის წარმოდგენილი. ქვედა წელი ფრინველისას მიუგავს, რათა ადამიანებისა და სულიერ სამყაროს შორის შეეძლოს ფრენა. ტაილანდში ყველაზე ცნობილი კინარი **მანორას** (წარმომდგარია მანოჰარადან) სახელით არის ცნობილი, რომელსაც პანიასა ჩადოკის უფლება გააჩნია. კინარი ნაწილია მანორა ბუჩაიანის ცეკვისა, რომელიც ტაიურ მაღალკლასიკურ ცეკვებს შორის ყველაზე მისტიკურია.

ტაილანდის საერთაშორისო ავიახაზები ყოველთვიურ ჟურნალს უშვებს სახელწოდებით **კინარი**.

კატეგორია:ბუდიზმი
კატეგორია:მითური ფრინველები
ჰეიდარ ალიევი

**ჰეიდარ ალიევი** ( დ. 10 მაისი 1923, ნახჭევანი, აზერბაიჯანის სსრ — გ. 12 დეკემბერი 2003, კლივლენდი, ოჰაიო, აშშ) — სსრკ-ის და აზერბაიჯანის პოლიტიკური მოღვაწე.

ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტს, იყო აზერბაიჯანის კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი,  სკკპ ცკ პოლიტბიუროს წევრი (ნოემბერი 1982), სსრკ მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარის პირველი მდივანი. 1987 გადადგა დაკავებული თანამდებობიდან. 1990 წლის ივლისში აზერბაიჯანში დაბრუნების შემდეგ, ჯერ არჩეულ იქნა აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს დეპუტატად. 1991–1993 წლებში ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის უმაღლესი მეჯლისის თავმჯდომარედ, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილედ, (1993, 1998) ორჯერ არჩეულ იქნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტად.

თბილისში არსებობს მისი სახელობის სანაპირო.
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:აზერბაიჯანის პრეზიდენტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მილი მეჯლისის თავმჯდომარეები
კატეგორია:სსრკ-ის პოლიტიკოსები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია: წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სსრკ-ის VIII მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის IX მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის X მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:სსრკ-ის XI მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ნაციონალისტები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
სტინგის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ინგლისელი მუსიკოს  სტინგის სრული დისკოგრაფია.

მუსიკოსის აქტიური სოლო კარიერა დაიწყო 1985 წელს, როდესაც მან ჯგუფი The Police დატოვა და ჩაწერა სადებიუტო სტუდიური ალბომი  *The Dream of the Blue Turtles*. დღეისთვის მას, როგორც სოლო შემსრულებელს, საერთოდ ჯამში, გამოცემული აქვს 12 სტუდიური ალბომი, 5 საკონცერტო ალბომი, 9 კომპილაციური ალბომი (ზოგიერთი მათგანი - ექსკლუზიურად რომელიმე ქვეყანაში), 5 EP და 44 სინგლი. სტინგის ალბომებს და სინგლებს მიღებული აქვთ მრავალგზის პლატინის და ოქროს სტატუსები.

## ალბომები
### სტუდიური ალბომები
### საკონცერტო ალბომები
### კომპილაციური ალბომები
### EP-ები
## სინგლები
### 1980-იანები
### 1990-იანები
### 2000-იანები
### 2010-იანები
### ერთობლივი სინგლები
## სხვა ჩანაწერები
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური დისკოგრაფია 

## სქოლიო 

კატეგორია:ბრიტანელი შემსრულებლების დისკოგრაფიები
კატეგორია:სტინგი
ჭაკისმთა

**ჭაკისმთა**, **ჭაკისმთა-მათურა** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის მთავარ ქედზე, მდინარე ფშავის არაგვის მარჯვენა შენაკადის — მათურხევის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3170 მ. აგებულია ქვედა-იურული ასპიდური ფიქლებით, თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. აქვს ძლიერ დახრილი კალთები. მთაზე შემორჩენილია მყინვარული ფორმები. შემოსილია ალპური ბალახეულით.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
ჟანგვის რიცხვი

**ჟანგვის რიცხვი**, *ჟანგვის ხარისხი* — ელექტროსტატიკური მუხტის რიცხვითი სიდიდე, რომელიც მიეწერება ატომს მოლეკულაში იმ დაშვებით, რომ ქიმიური ბმის წარმომქმნელი ელექტრონული წყვილები მთლიანადაა წანცალკევებული ნაკლებად ელექტროდადებითი ატომებიდან ელექტროუარყოფით ატომებისაკენ. 

ჟანგვის ხარისხი შეესაბამება იონის მუხტს, ან მოლეკულაში ან ქიმიურ ერთეულში ატომის ფორმალურ მუხტს, მაგ.:

 \stackrel{+1}{\mbox{Na}} \stackrel{-1}{\mbox{Cl}},   \stackrel{+2}{\mbox{Mg}} \stackrel{-1}{\mbox{Cl}}_{2},   \stackrel{-3}{\mbox{N}} \stackrel{+1}{\mbox{H}}_{3},   \stackrel{+2}{\mbox{C}} \stackrel{-2}{\mbox{O}},   \stackrel{+4}{\mbox{C}} \stackrel{-2}{\mbox{O}}_{2}, 

 \stackrel{+1}{\mbox{Cl}} \stackrel{-1}{\mbox{F}},   \stackrel{+1}{\mbox{H}} \stackrel{+5}{\mbox{N}} \stackrel{-2}{\mbox{O}}_{3},   \stackrel{-4}{\mbox{C}} \stackrel{+1}{\mbox{H}}_{4},   \stackrel{+1}{\mbox{K}} \stackrel{+7}{\mbox{Mn}} \stackrel{-2}{\mbox{O}}_{4}. 

ჟანგვის რიცხვი მიეთითება ელემენტის სიმბოლოს თავზე. ატომის მუხტის მითითების წესისგან განსხვავებით, ჟანგვის ხარისხის მითითებისას ჯერ იწერება ნიშანი, შემდეგ კი მნიშვნელობა და არა პირიქით:

 \stackrel{+1}{\mbox{H}} \stackrel{+3}{\mbox{N}} \stackrel{-2}{\mbox{O}}_{2}  — ჟანგვის ხარისხი,

 {\mbox{H}}^{+} {\mbox{N}}^{3+} {\mbox{O}}_{2}^{2-}  — მუხტი.

მოლეკულაში ატომების ჟანგვის ხარისხის ალგებრული ჯამი ყოველთვის 0-ის ტოლია:

 \stackrel{+1}{\mbox{H}}_{2} \stackrel{+6}{\mbox{S}} \stackrel{-2}{\mbox{O}}_{4}, 

 (+1 \cdot 2) + (+6 \cdot 1) + (-2 \cdot 4) = +2 +6 -8 = 0 

## გამოყენება 
ჟანგვის რიცხვი გამოიყენება ჟანგვა-აღდგენითი რეაქციების ტოლობების შესადგენად არაორგანული ნაერთების, განსაკუთრებით კი კომპლექსნაერთების კლასიფიკაციაში. ხშირად ჟანგვის რიცხვი არ ემთხვევა არც ვალენტობას (მაგ. ორგანულ ნაერთებში ნახშირბადი ყოველთვის ოთხვალენტოვანია, ხოლო ნახშირბადატომის ჟანგვის რიცხვი CH4, CH3OH, HCOOH-ში შესაბამისად უდრის -4, -2 და +2) და არც ბმის წარმომქნელი ელექტრონების რაოდენობას. როდესაც სხვადასხვა სახის ატომების ელექტროუარყოფითობა ახლოა ერთმანეთთან, ჟანგვის რიცხვის განსაზღვრა ცალსახად არ ხერხდება.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 8 , გვ. 243, თბ., 1984
ჭალა

მინი|მდინარე მორავას ჭალა
**ჭალა**, **ჭალის ტერასა** — ხეობის ძირის ნაწილი, რომელიც წყალდიდობის დროს წყლით იფარება. ჭალის ზედაპირი უსწორმასწოროა; მდინარის გადაკეტილი კლაკნილებისა და ტოტების ნარჩენებს სერები ენაცვლება.

ჭალა შედგება 3 ნაწილისაგან:
*კალაპოტისპირა, რომელიც ყველაზე მაღალია და მსხვილი ალუვიონით არის აგებული,
*ცენტრალური, რომელიც უფრო დაბალია და შედარებით მცირე ზომის ნატანით არის აგებული და
*ტერასისპირა ნაწილი, რომელიც ყველაზე დაბალია, დაჭაობებულია და მოლამული.

ჭალის ნიადაგი მდიდარია ორგანული ნივთიერებით და ძალიან ნოყიერია. ჭალა, ჩვეულებრივ, ტყითა და ბუჩქნარით არის შემოსილი, კულტურული ათვისების შედეგად იყენებენ საძოვრებად.

დაღვრის შედეგად მდინარეს ჭალის ტერიტორიაზე მოაქვს ნაყარი, რომელიც თანდათანობით დონეს უმატებს ჭალის ზედაპირს. აკუმულაციასთან ერთად ჭალის ზედაპირზე მიმდინარეობს მისი ნაპირების წარეცხვა, რასაც იწვევენ მდინარეული ნაკადები.

არსებობს ასევე ტბიური ჭალები.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ჭალის ტყე

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფიზიკური გეოგრაფია
კატეგორია:მდინარეები
კატეგორია:ხეობები
ჭალა (გულრიფშის მუნიციპალიტეტი)

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გულრიფშის მუნიციპალიტეტში, განახლების თემში, მდინარე კოდორის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 120 მ, გულრიფშიდან 22 კმ, დრანდიდან 13 კმ., განახლებიდან 1 კმ. 1948 წლამდე ეწოდებოდა ნიკოლაევკა. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეჩაიეობა, მეთამბაქოეობა, მესიმინდეობა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:გულრიფშის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭალა (ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტი)

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში, ჩიბათის თემში (სოფლები: ზემო ჩიბათი, ქვემო ჩიბათი, ჭალა). მდებარეობს გურიის დაბლობზე, ზღვის დონიდან 40 მ, ლანჩხუთიდან 2,5 კმ., ჩიბათიდან 2 კმ. სოფელში განვითარებული იყო მეჩაიეობა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭალა (ონის მუნიციპალიტეტი)

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში (შეუბნის თემი), მდინარე რიონის ხეობაში, ზღვის დონიდან 890 მეტრზე, ონიდან დაშორებულია 1,5 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 32 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ცხომის დედათა მონასტერი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭალა (ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი)

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში, ბოხვაურის თემში (სოფლები: ბოხვაური, ჭალა). მდებარეობს მდინარე ნატანების მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 150 მ, ოზურგეთიდან 6 კმ, ბოხვაურიდან და დვაბზუდან 1 კმ.

## ეკლესია
სოფელში იდგა XIX საუკუნეში აგებული ტაძარი. ამჟამად მისგან შემორჩენილია მხოლოდ ცოკოლი, დასავლეთის კედელი და იატაკის ფილები, ასევე სამრეკლო. ჭალის ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, აშენებული იყო ნატეხი ქვით, მთავარანგელოზ მიქაელის სახელზე. შენობას ჰქონდა გარეთ გაზიდული ნახევარწრიული აბსიდი. შესასვლელი დასავლეთიდან ჰქონდა. კარი თაღოვანია. ტიმპანზე რელიეფია მოცემული. ამავე კედელზე, შესასვლელის სიმეტრიულად მიდგმულია ბაზალტის კარგად გათლილი კვადრებით ნაგები სამრეკლო. ის სამსართულიანია. თითოეული სართული ოთხ სვეტზე დაყრდნობილი თაღოვანი ფანჩატურია. ყოველი მომდევნო სართული მოცულობებში მცირდება. სამრეკლო თუნუქის წაწვეტებული სახურავით მთავრდება. პირველი სართულის სვეტები მასიურ, სწორკუთხა ბაზისებზეა აღმართული. თითოეული სვეტი კაპიტელებით ბოლოვდება, რომლებსაც ეყრდნობა სართულის თაღები. სამრეკლოს სვეტები სხვადასხვა სახის დეკორატიული დეტალებითაა შემკული. სამრეკლოს ნაგებობა საქართველოსთვის იშვიათობას წარმოადგენს, ის ერთ-ერთი გამოხატულებაა საქართველოში უცხო სტილის შემოტანის მცდელობისა. 1828 წლისთვის სამრევლოში 40 კომლი შედიოდა. წმინდა მიქაელის საყდარი 1920-იან წლებში დაანგრიეს. ნაეკლესიარს და სამრეკლოს კულტურული ძეგლის სტატუსი აქვს.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
*სიმონ გოგიტიძე (1872-1927) — პედიატრი
*ილარიონ გიორგაძე (1881-1923) — რევოლუციონერი
*გერმანე გოგიტიძე (1886-1960) — პროდიუსერი, ქართული კინოს პიონერი

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭალა (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, საჩხერის  მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: დარყა, დრბო, ზემო ქარზმანი, თედელეთი, პერევი, საკოხია, სინაგური, სპეთი, ტბეთი, ქვემო ქარზმანი, ღონა, ჭურნალი, ჯრია, ხახეთი და ჯალაბეთი).

მდებარეობს მდინარე ყვირილის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, საჩხერიდან 11 კილომეტრი. სოფელში არის საექიმო პუნქტი და საჯარო სკოლა.

## ისტორია
ჭალის ტერიტორია თავისი ხელსაყრელი ბუნებრივი პირობების გამო დასახლებული იყო უკვე ბრინჯაოს ხანაში, ამას ადასტურებს სამეურნეო სამუშაოების დროს ნაპოვნი სამუშაო იარაღები. ფეოდალურ ხანაში ეს ტერიტორია რაჭის საერისთავოში შედიოდა და მას კახაბერ I განაგებდა. გვიან ფეოდალურ ხანაში ჭალა აბაშიძეების სამფლობელო გახდა. მათი აღზევება XV საუკუნიდან იწყება. აბაშიძეები იმერეთში მრავალ სოფელსა და ეკლესიებს ფლობდნენ, ხოლო რეზიდენცია ჭალაში გააჩნდათ, აქ იყო მათი სასახლე, კარის ეკლესია, და საძვალე. აბაშიძეების სახელს უკავშირდება წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელიც XVI საუკუნის ძეგლს წარმოადგენს და ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის ნანგრევები, რომელიც 1502 წლით თარიღდება.

1896 წელს ჭალას ეწვია მარჯორი უორდროპი და მისი ოჯახის წევრები. ისინი თავად ნიკოლოზ აბაშიძეს სტუმრობდნენ.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მევენახეობა და მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 676 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადა ქართველი მსახიობი გოჩა აბაშიძე.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფლის მახლობლად დგას ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი – აბაშიძეების შუა საუკუნეების მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია. ინტერიერის მოხატულობა XV საუკუნის დასაწყისს განეკუთვნება.

სოფელში შემორჩენილია ადგილობრივი მკვიდრის, ღენტორ აბაშიძის სახლი, რომელიც იმერული ოდის ნიმუშია. ამ სახლში გადაღებულია მხატვრული ფილმი სამანიშვილის დედინაცვალი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სილენდი

**სილენდი** , ოფიციალურად – **სილენდის სამთავრო** ('''') — არაღიარებული ქვეყანა. მდებარეობს ყოფილ თავდაცვით პლატფორმა — რაფს-ტაუერზე, ჩრდილოეთის ზღვაში. დიდი ბრიტანეთის სანაპიროდან დაშორებულია 10 კილომეტრით..

## გალერეა 

ფაილი:Sealand-sky.jpg|სილენდის ხედი ზემოდან
ფაილი:Sealand Coins Flag.jpg|სილენდის ფულის ერთულები

## სქოლიო 
კატეგორია:ვირტუალური სახელმწიფოები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფო
კატეგორია:თვითაღიარებული ქვეყნები
არაბული ქვეყნების ლიგა

**არაბული ლიგა** (), ოფიციალური სახელი **არაბული ქვეყნების ლიგა** () — საერთაშორისო ორგანიზაცია, რომელიც 22 არაბულ ქვეყანას და პარტნიორ სახელმწიფოებს აერთიანებს. ორგანიზაცია შექმნილია 1945 წლის 22 მარტს. უმაღლესი ორგანო — ლიგის საბჭო მდებარეობს კაიროში (ეგვიპტე).

## ისტორია 
შექმნისთანავე, 1945 წელს მშვიდობის და ორგანიზაციის შექმნის ხელშეკრულებას შვიდმა ქვეყანამ მოაწერა ხელი: ეგვიპტე, ერაყი, ლიბანი, საუდის არაბეთი, სირია, ტრანსიორდანია (დღევანდელი იორდანია) და იემენი. შემდეგში კი ლიგას შეურთდნენ: ლიბია (1953), სუდანი (1956), მაროკო და ტუნისი (1958), ქუვეითი (1961), ალჟირი (1962), ბაჰრეინი, კატარი, ომანი და არაბთა გაერთიანებული საამიროები (1971), მავრიტანია (1973), სომალი (1974), ჯიბუტი (1977), კომორის კუნძულები (1993). 1976 წელს ლიგაში მიიღეს პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაცია, 1988 წლიდან წარმოადგენს პალესტინის სახელმწიფო.

## გენერალური მდივნები
*, აბდულ რაჰმან ჰასან აზამი 1945 – 1952
*, აბდულ ხალექ ჰასაუნა 1952 – 1972
*, მაჰმუდ რიადი 1972 – 1979
*, ჩედლი ქლიბი 1979 – 1990
*, აჰმედ ისმათ აბდელ მაგიდი 1991 – 2001
*, ამრ მუსა 2001 – 2011
*, ნაბილ ელარაბი 2011–დან 

## რესურსები ინტერნეტში
*არაბული ლიგა 
*Arab Gateway 
*World Statesmen
*Winthrop University 
*Jewish Virtual Library
*Looklex Encyclopedia 

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ირმის ნახტომი

thumb|300px|გალაქტიკის ბირთვის ინფრაწითელი გამოსახულება
**ირმის ნახტომი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **რძიანი გზა, ხარის ნავალი, იერუსალიმის გზა, დათვისფეხა, ცის-იკანკლედი, დევის ნამუხლარი** (;  *გალაქსიას* — „რძიანი გზა“) — გალაქტიკა, გიგანტური ვარსკვლავური სისტემა, რომელშიც მდებარეობს ჩვენი მზის სისტემა, ასევე ყველა შეუიარაღებელი თვალით ხილული ვარსკვლავი, პლანეტა და ციური სხეული; დაკვირვებადი სამყაროს მილიარდობით გალაქტიკიდან ერთ-ერთი.

## აგებულება და სტრუქტურა 
გალაქტიკა შედგება ელიფსური ფორმის ცენტრისგან, რომელიც გარშემორტყმულია გაზისა და კოსმოსური მტვრის დისკით, ხოლო ვარსკვლავები ქმნიან ოთხ მკაფიო სპირალისებურ მკლავს. ირმის ნახტომის დიამეტრი დაახლოებით 30 ათასი პარსეკია (100 000 სინათლის წელი) და მისი სისქე კი დაახლოებით 1000 სინათლის წელიწადია. გალაქტიკა შეიცავს სულ მცირე 200 მილიარდ ვარსკვლავს (თანამედროვე შეფასება მერყეობს 200-დან 400 მილიარდ ვარსკვლავამდე). 2009 წლის იანვარის მონაცემებით გალაქტიკის მასა არის მზის მასის 3×1012, ანუ 6×1042 კგ. მისი ძირითადი მასა მოდის არა ვარსკვლავებისა და ვარსკვლავთშორისი აირის, არამედ უჩინარი შავი მატერიის ჰალოზე.

### გალაქტიკის ცენტრი 
გალაქტიკის ცენტრი არის ამოზნექილი და სიგანეში დაახლოებით 8 ათასი პარსეკია. მის ცენტრში მდებარეობს ზემასიური შავი ხვრელი (მშვილდოსანი A*), რომლის გარშემო ბრუნავს საშუალო მასის შავი ხვრელი. მათი ერთობლივი გრავიატაცია აიძულებს მათ გარშემო მყოფ ვარსკვლავებს იბრუნონ უჩვეულო ტრაექტორიაზე.

### მკლავები 
ირმის ნახტომი ეკუთვნის სპირალურ გალაქტიკებს, რაც ნიშნავს რომ მას გააჩნია სპირალური მკლავები. ყოველი მკლავი წარმოადგენს ლოგარითმულ სპირალს 12 გრადუსიანი დახრით. მიჩნეულია რომ არსებობს ოთხი ძირითადი მკლავი.
thumb|right|260px|გალაქტიკის მკლავები

### ჰალო 
გალაქტიკის ჰალოს აქვს სფეროსებური ფორმა დაახლოებით 5-10 ათასი სინათლის წელიწადის დიამეტრით და მისი ტემპერატურა დაახლოებით 5×105 კელვინია.

## პანორამა 
## იხილეთ აგრეთვე 
* გალაქტიკის ჰალო
* ირმის ნახტომის სახელების სია
* გალაქტიკა


კატეგორია:სპირალისებური გალაქტიკები
The Journey and the Labyrinth

***The Journey and the Labyrinth*** — ინგლისელი მუსიკოს სტინგის და ედინ კარამაზოვის ერთობლივი კონცერტის ჩანაწერი. იგი გამოიცა 2007 წელს როგორც DVD დისკის, ასევე აუდიოჩანაწერის სახით. DVD დისკს კონცერტის გარდა,  ახლავს დოკუმენტური ფილმი წმინდა ლუკას სახელობის ეკლესიაში (ლონდონი) ჩატარებულ კონცერტზე.

კონცერტის მსვლელობისას ბარბითზე შესრულდა სიმღერები ალბომიდან *Songs from the Labyrinth*.

## სიმღერების სია
### DVD 
# Come Again
# *Project Origin*
# Can She Excuse My Wrongs
# *The Lute and the Labyrinth*
# The Lowest Trees Have Tops
# Flow My Tears
# ''Dowland's Exile*
# Clear and Cloudy
# *Political Intrigue*
# Have You Seen the Bright Lily Grow
# Weep You No More, Sad Fountains
# Le Rossignol
# *Religion*
# *Sting and the Lute*
# Come, Heavy Sleep
# In Darkness Let Me Dwell
# *Choir Rehearsal''
# Fine Knacks for Ladies
# Can She Excuse My Wrongs

### აუდიო დისკი 
# Flow My Tears (Lachrimae) - 4.41
# The Lowest Trees Have Tops - 2.25
# Fantasy - 2.46
# Come Again - 2.53
# Have You Seen the Bright Lily Grow - 2.38
# In Darkness Let Me Dwell - 4.05
# Hellhound On My Trail - 3.15
# Message in a Bottle - 5.58

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია სტინგის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:სტინგის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:სტინგის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:2007 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:2007 წლის ვიდეო ალბომები
კატეგორია:Deutsche Grammophon-ის ალბომები
ჭალაათის მყინვარი

**ჭალაათის მყინვარი** — ხეობის რთული ტიპის მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე მულხრის მარჯვენა შენაკადის — მესტიაჭალის სათავეში. შედგება ორი ნაკადისაგან და იკვებება ზღვის დონიდან 4000 მეტრზე მაღალი მწვერვალების: უშბის, ჩათინის, კავკასის და ბჟედუხის ფერდობებიდან. ძირითადია მარცხენა ნაკადი, მის ზედაპირზე სამი ყინულჩანჩქერია განვითარებული, რაც მყინვარქვეშა რელიეფში რიგელების არსებობაზე მიუთითებს. ყველაზე მძლავრი ზედა ყინულჩანჩქერის სიმაღლე 300 მეტრია, სიგანე 700 მეტრი. ქვედა ორი ყინულჩანჩქერი შედარებით მცირეა. ყინულვარდნილების მიდამოებში მყინვარის ენა სხვადასხვა მიმართულების ნაპრალებით არის დასერილი (სერაკები). იგი კავკასიონის სამხრეთ ფერდობებზე არსებული მყინვარებიდან ყველაზე დაბალ ნიშნულამდე ზღვის დონიდან 1960 მ ჩამოდის და ტყის ზონაში იჭრება. მყინვარის ფართობი 8,59 კმ²-ია, მარცხენა მთავარი ნაკადის სიგრძე 9,35 კმ, ხოლო მარჯვენა ნაკადის სიგრძე 7,30 კმ-ია. მყინვარიდან გამოდის მდინარე მესტიაჭალის შენაკადი ჭალაათი. მისასვლელი გზა დაბა მესტიიდან.

## ლიტერატურა 
* ტიელიძე, ლევან, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი“, თბ., 2014;

კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
Viva la Vida Tour

**Viva la Vida Tour** — Coldplay-ს მეოთხე ალბომის, *Viva la Vida or Death and All His Friends* მხარდასაჭერად გამართული მსოფლიო ტურნე.

## შესრულებული სიმღერები 
ამერიკული ტურნეს დროს სრულდებოდა:

* Life in Technicolor
* Violet Hill
* Clocks
* In My Place
* Viva la Vida
* Yes
* 42
* Fix You
* Strawberry Swing
* Chinese Sleep Chant
* God Put a Smile upon Your Face [რემიქსი]
* Square One/Speed of Sound
* The Hardest Part [აკუსტიკური]
* Yellow
* Lost!
* The Scientist [აკუსტიკური]
* Death Will Never Conquer [აკუსტიკური, ასრულებს უილ ჩემპიონი]
* Talk [რემიქსი]
* Politik
* Lovers in Japan
* Death and All His Friends
* The Escapist
* Green Eyes/Don't Panic
* The Dubliners

ევროპული ტურნეს მსვლელობისას სრულდებოდა სიმღერები:

* Life in Technicolor
* Violet Hill
* Clocks
* In My Place
* Speed of Sound
* Cemeteries of London
* Chinese Sleep Chant
* 42
* Fix You
* Strawberry Swing
* God Put a Smile Upon Your Face [რემიქსი]
* Talk [techno remix]
* The Hardest Part [აკუსტიკური]
* Postcards from Far Away
* Viva la Vida
* Lost!
* The Scientist [აკუსტიკური]
* Death Will Never Conquer [აკუსტიკური, ასრულებს უილ ჩემპიონი]
* Viva la Vida [რემიქსი]
* Politik
* Lovers in Japan
* Death and All His Friends
* Yellow
* The Escapist

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:Coldplay-ს საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:2008 წლის საკონცერტო ტურნეები
კლაუდიო მონტევერდი

**კლაუდიო მონტევერდი** ( დ. 15 მაისი, 1567, კრემონა, — გ. 29 ნოემბერი, 1643, ვენეცია) — იტალიელი კომპოზიტორი, მომღერალი და კათოლიკე მღვდელი. პატარაობაში მას მუსიკას მარკ’ანტონიო ინგეგნერი ასწავლიდა კრემონას კათედრალში. 1587–1638 წლებში გამოაქვეყნა მადრიგალის 8 წიგნი. 1607 წლიდან მის შემოქმედებაში მთავარი ადგილი ოპერამ დაიკავა. კლაუდიო მონტევერდიმ დიდი გავლენა მოახდინა თანამედროვეებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კლაუდიო მონტევერდი
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1567
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1643
კატეგორია:იტალიელი კომპოზიტორები
კატეგორია:რენესანსის კომპოზიტორები
ჭალა (შუახევის მუნიციპალიტეტი)

**ჭალა** — სოფელი საქართველოში, აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, შუახევის  მუნიციპალიტეტში (ჭვანას თემი). მდებარეობს მდინარე ჭვანისწყლის ხეობაში, ზღვის დონიდან 760 მ, დაბა შუახევიდან 16 კმ. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეთამბაქოეობა, მეცხოველეობა. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 354 კაცი.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქოჩაქიძეები

**ქოჩაქიძეები** — არისტოკრატიული საგვარეულო დასავლეთ საქართველოში, ოდიშში. მემკვიდრეობით ფლობდნენ ჭალადიდს. თავადობა დაუმტკიცდათ რუსეთის მმართველობის პერიოდში, XIX საუკუნეში. იოანე ბატონიშვილის გენეალოგიურ ტრაქტატში შემონახული გადმოცემის მიხედვით, საგვარეულო მომდინარეობს თამარ მეფის დროს ზაქარია II მხარგრძელის მიერ დატყვევებული და შემდეგ საქართველოში გაქრისტიანებული ხვარაზმელი დიდგვაროვნისგან.

საგვარეულოს ცნობილი წარმომადგენელი იყო პოეტი გიორგი ჭალადიდელი (გიორგი ქოჩაქიძე; 1847-1898).

## რესურესები ინტერნეტში 
* ბაგრატიონი, იოანე. ქოჩაქიძე (ოდიშის თავადნი) . „შემოკლებით აღწერა საქართველოს შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა“.

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ალექსანდრე ბერულავა

**ალექსანდრე (საშა) ბერულავა** (დ. 11 ნოემბერი, 1945, სოხუმი, საქართველოს სსრ — გ. 27 სექტემბერი, 1993, სოხუმი, საქართველო) — ქართველი ჟურნალისტი, მწერალი, აფხაზეთში ქართული ტელევიზიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს პრესსამსახურისა და სამხედრო პრესცენტრის უფროსი. უგზო-უკვლოდ დაკარგულად ითვლებოდა სოხუმის დაცემის დღიდან, დახვრიტეს აფხაზმა სეპარატისტებმა და ჩრდილოკავკასიელმა დაქირავებულმა მებრძოლებმა სოხუმის დაცემის დღეს, ჟიული შარტავასა და მინისტრთა კაბინეტის სხვა წევრებთან ერთად.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოხუმში. დაამთავრა სოხუმის მე-14 საშუალო სკოლა და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი, რომლის დასრულებისთანავე მუშაობდა გაზეთ „*საბჭოთა აფხაზეთში*“, შემდეგ კი — „*აფხაზეთის რესპუბლიკაში*“. აფხაზეთის შეარაღებული კონფლიქტის დროს მუშაობდა სამხედრო კორესპონდენტად, ბოლოს კი — აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთავრობის პრეს-ცენტრის ხელმძღვანელად.

ალექსანდრე ბერულავა აფხაზეთში ქართული ტელევიზიის ერთ-ერთი დამფუძნებელია. ომის დაწყებისას, 1992 წლის 14 აგვისტოს, ქალაქის ცენტრში იგი ახალგაზრდა აფხაზმა ბოევიკებმა დაატყვევეს. გუდაუთაში სეპარატისტების ბაზაზე ხანგრძლივი წამების შემდეგ მისი განთავისუფლება მხოლოდ საერთაშორისო ორგანიზაციების ჩარევით მოხერხდა. 

სოხუმის ბრძოლების დროს იმყოფებოდა ჟიული შარტავასთან ერთად ალყაში მოქცეულ აფხაზეთის მინისტრთა საბჭოს შენობაში. ქალაქის დაცემის შემდეგ გაუჩინარდა. არ ჩანს აფხაზი ოპერატორის მიერ გადაღებულ ქართველი ტყვეების წამების და დახვრეტის ფირზე. ბერულავას დარჩა მეუღლე და შვილი. 

დაჯილდოებულია, სიკვდილის შემდეგ, ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენით (2018). საქართველოს პრეზიდენტმა გიორგი მარგველაშვილმა ჟურნალისტის დღეს საქართველოს ერთიანობისათვის ბრძოლაში დაღუპულ მეომრებზე საუბრისას ხაზი გაუსვა ეროვნული გმირების თავდადების მნიშვნელობას თანამედროვე ქართული სახელმწიფოს განვითარების საქმეში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Берулава Александр Лаврентьевич . ექსტრემალური ჟურნალისტიკის ცენტრის (რუსეთი) საინფორმაციო ბაზა «Memorium»
*  Завесой молчания окружена участь его(Жюли ) товарищей..Саши Берулава....

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
ა
ტელნეტი

**ტელნეტი** ან **telnet**-ი (**TE**rmina**l** **NET**work ან **TEL**ecommunication **NET**work, ან კიდევ **TEL**etype **NET**work) — ქსელური პროტოკოლი, რომლის გამოყენება შესაძლოა ქსელებში, რომლებიც TCP/IP-ს იყენებენ. ტელენეტი ნორმირებულია IETF-ის მიერ (RFC 854 და RFC 855).

ტელნეტის მიზანი არის ორმიმართულებიანი და ბაიტ-ორიენტირებული საყოველთაო კავშირის უზრუნველყოფა. ტელნეტი არის ამავე დროს პროგრამის სახელი რომელიც ორ კოპიუტერს შორის ინტერნეტ ქსელის მეშვეობით კავშირის დამყარების საშუალებას იძლევა.

## პროტოკოლის შესახებ 
ტელნეტი არის კლიენტ-სერვერის ტიპის პროტოკოლი და დამოკიდებულია TCP-ზე. უფრო ხშირად კლიენტებს შეუძლიათ დაკავშირება ტელნეტ სერვერთან 23-მე პორტზე.

## მოხმარება 
ერთ ერთი telnet-ის ბრძანების ფუნქცია არის ტელნეტ სერვერებთან დაკავშირება, რომელიც მოხმარეს სთხოვს შეიტანოს თავისი მომხმარებელის სახელი, და შემდეგ პაროლი, და წარმატების შემთხვევაში გთავაზობთ ბრძანების ველს შორეულ სერვერზე. ამისთვის შორეულ კომპიუტერში გაშვებული უნდა იყოს ტელნეტ სერვერი, რომელსაც ხშირად ჰქვია telnetd.

ბრძანება telnet-ი პრაქტიკულია სერვერების შეერთების გასასინჯად. telnet-ის ხმარება შეიძლება არა მარტო ტელნეტ სერვერებთან კავშირის დამყარებისათვის არამედ სხვა ტიპის სერვერბთან ერთადაც, რომლებიც იყენებენ TCP-ეს.

ასეთი სერვერები არსებობენ სხვადასხვა პროტოკოლებისათვის, მაგალითად: SMTP, HTTP, POP, IMAP და სხვა. ამ შემთხვევაში უნდა ვიხმაროთ მოცემული პროტოკოლის სტანდარტული პორტი და არა ტელნეტის სტანდარტული პორტი.

მაგალითი: gmail.com-ის SMTP სერვერთან დაკავშირება:

```
telnet smtp.gmail.com 25
```

მაგალითი: ka.wikipedia.org-ის ვებ სერვერთან დაკავშირება:

```
telnet ka.wikipedia.org 80
```

## უსაფრთხოება 
როცა ხმარობთ ტელნეტს, ინფორმაცია "ღიად" იგზავნება, ისე რომ თუ ლოკალურ ქსელში ხაკერი იმყოფება, შეუძლია რომ გაიგოს რას აგზავნით და რას იღებთ, პაკეტების ხელში ჩაგდების პროგრამის მეშვეობით როგორიც არის tcpdump-ი ან Wireshark-ი.
ასეთი შემთხვევის თავიდან ასაცილებლად იყო გამოგონილი ფარული პროტოკოლი SSH-ი, რომლის მოხმარება შეიძლება ტელნეტის ნაცვლად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*PuTTY არის უფასო, ღია და გთავაზობთ SSH-ს, Telnet-ს, rlogin-ს, და raw TCP კლიენტს ვინდოუსისათვის, ლინუქსისათვის და იუნიქსისათვის.
*SyncTERM  არის უფასო და ღია Telnet/RLogin/SSH-ს კლიენტი ვინდოუსისათვის და იუნიქსისათვის, მაკ ოს X-ის ჩათვლით, თან შეუძლია Zmodem-ის გამოყენება.

კატეგორია:ინფორმატიკა
კატეგორია:ინტერნეტი
ჭალაათის უღელტეხილი

**ჭალაათის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4200 მ. აგებულია კამბრიულისწინა და პალეოზოური კრისტალური ფიქლებითა და გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი. აკავშირებს მდინარეების მესტიაჭალისა (ენგურის აუზი) და ადილსუს (ბაქსანის აუზი) ხეობებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ჭალაათი

ტოპონიმი  **ჭალაათი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ჭალაათი — მყინვარი სვანეთის კავკასიონზე
*ჭალაათი — უღელტეხილი სვანეთის კავკასიონზე
*ჭალაათი — მდინარე
ეროვნული გმირის ორდენი

მინი|ეროვნული გმირის ორდენი.
**ეროვნული გმირის ორდენი** — საქართველოს უმაღლესი სახელმწიფო ჯილდო, რომელიც საქართველოს ეროვნული გმირის წოდებასთან ერთად ენიჭება პირს საქართველოსთვის განსაკუთრებული, გამორჩეული გმირული ქმედებისათვის. დაწესდა 2004 წლის 24 ივნისს.

## აღწერა 
ეროვნული გმირის ორდენის ნიშანი წარმოადგენს ხუთჯვრიან კომპოზიციას – ოქროს დიდი ჯვარი, მკლავთა შორის ოთხი ოქროს მცირე
ჯვრითა (იმეორებს საქართველოს სახელმწიფო დროშის კომპოზიციას) და ჯვრების ფრთებში მეწამული (წითელი) მინანქრით. ჯვრის კომპოზიციის საკიდს წარმოადგენს ძვირფასი თვლებით მოოჭვილი ოქროს „ივერიული“ გვირგვინი (სახელმწიფო გერბის ფარს ზემოთ მოთავსებული სუვერენიტეტის სიმბოლო). ორდენი საკიდთან დაკავშირებულია ვაზის წნულის ორნამენტული ოქროს დეტალით.

ეროვნული გმირის ორდენის ესკიზის ავტორია მხატვარი-ჰერალდიკოსი მამუკა გონგაძე.

## ტარების წესი 
ეროვნული გმირის ორდენის ტარება ხდება ყელზე, მეწამულ (წითელ) ლივლივა ბაფთაზე, რომელსაც კიდეებზე გასდევს ოქროსფერი ზოლები. ორდენის აღნიშვნა აგრეთვე ხდება ორდენის ბაფთის შესატყვისი თამასით. ორდენის დიამეტრი 5 სმ-ია.

## ორდენის მფლობელები 
მინიჭებული აქვს აფხაზი სეპარატისტების მიერ დახვრეტილ აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარეს ჟიული შარტავას (გ. 1993) და ცხინვალის რეგიონში გმირულად დაღუპულ ჯარისკაცს ზაზა დამენიას (გ. 2004), რუსეთ-საქართველოს ომის დროს ოსი სეპარატისტების მიერ წამებით მოკლულ გიორგი ანწუხელიძეს, აფხაზეთის ომში გმირულად დაღუპულ სამხედრო მფრინავ ზურაბ იარაჯულს, გიორგი მაზნიაშვილს, ავთო იოსელიანს, ზვიად გამსახურდიას, მერაბ კოსტავას, მარო მაყაშვილს, გრიგოლ ფერაძეს, ექვთიმე თაყაიშვილს, ქაიხოსრო ჩოლოყაშვილს, მიხაკო წერეთელს, ამბროსი ხელაიას, გურამ გაბესკირიას, ზურაბ ჭავჭავაძეს, გენო ადამიას, მამია ალასანიას, ალექსანდრე ონიანს, ლევან კლიმიაშვილს, ელიზბარ გულისაშვილს, სიმონ ბაგრატიონ-მუხრანელს, ვარდენ წულუკიძეს, ალექსანდრე ანდრონიკაშვილს, როსტომ მუსხელიშვილს, ალექსანდრე მაჭავარიანს, დიმიტრი ჩრდილელს, ფარნაოზ ყარალაშვილს, ივანე ქუთათელაძეს, სიმონ ჭიაბრიშვილს, იასონ კერესელიძეს, გიორგი ხიმშიაშვილს, ნიკოლოზ ზანდუკელს, კოტე აფხაზს. სიკვდილის შემდეგ; აგრეთვე პოლონეთის პრეზიდენტ ლეხ კაჩინსკის და ამერიკელ სენატორ ჯონ მაკ-კეინს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები . საქართველოს პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
მონტეკრისტო (ტელესერიალი)

„**მონტეკრისტო**“ — არგენტინული ტელესერიალი, ალექსანდრე დიუმას რომანის „გრაფი მონტე-კრისტო“ ახლებური ინტერპრეტაცია. შედგება 145 ეპიზოდისგან.

სცენარის ავტორია მარსელო ნაჩის, ხოლო რეჟისორი - ადრიანა ლორენსონი. სერიალი გადიოდა ტელეარხზე „Telefe“.

## როლებში 
* პაბლო ეჩჩარი (Pablo Echarri) — სანტიაგო დიაზ ჰერეირა
* პაულა კრუმი (Paola Krum) — ლაურა ლედესმა 
* ვივიანა საკკონე (Viviana Saccone) — ვიქტორია 
* ხოაკინ ფურიელი (Joaquin Furriel) — მარკუსი 
* მარია აბადი (Maria Abadi) — ერიკა 
* რიტა კორტეზე (Rita Cortese) — სარიტა 
* ლუის მაჩინი (Luis Machin) — როკამორა 
* რობერტო კარნახი(Roberto Carnaghi) — ლისანდრო
* ვირჰინია ლაგო (Virginia Lago) — ჰელენა
* ესტებან პერესი (Esteban Perez) — ლუჩანო 
* ოსკარ ფერეირო (Oscar Ferreiro) — ალბერტო
* სელინა ფონტი (Celina Font) — მილენა 
* ვიქტორია რაუჩი (Victoria Rauch) — ვალენტინა 
* მარია პასიკი (Mario Passik) — ჰორაციო დიაზ ჰერეირა
* ჰორასიო როკა (Horacio Roca) — პედრო 
* მარია ონეტო (Maria Onetto) — ლეტისია
* მაქსიმილიანო ღიონე (Maximiliano Ghione) — რამონი 
* მონიკა სკაპარონე (Monica Scapparone) — ლოლა 
* მილტონ დე ლა კანალი (Milton De La Canal) — მატიასი

## სქოლიო 
კატეგორია:არგენტინული ტელესერიალები
კატეგორია:2000-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
მცოხნელები

**მცოხნელები** () — ძუძუმწოვრების ქვერიგი წყვილჩლიქოსნების რიგისა. უმეტესობას 4-განყოფილებიანი (ფაშვი, ბადურა, წიგნარა, მაჭიკი) კუჭი აქვს. საჭმლის მონელების პროცესში დიდ როლს თამაშობს ცოხნა. მცოხნელებთაგან ბევრს კარგად განვითარებული რქები აქვთ. ზედა საჭრელები არ აქვთ. კიდურებზე ყველაზე მეტად განვითარებულია მე-3 და მე-4 თითები, რომლებზეც დიდი რქოვანი ჩლიქები აქვთ. არსებობს მცოხნელების 6 ოჯახის (ირმულასებრნი, მუშკისებრნი, ირმისებრნი, რქახრახნილისებრნი, ჟირაფისებრნი, ძროხისებრნი) 180-მდე სახეობა. ველური მცოხნელები თითქმის ყველგან გვხვდებიან (ავსტრალია, მადაგასკარისა და ანტილის კუნძულების გარდა). უმეტესად ჯოგური, პოლიგამიური ცხოველებია. აქვთ დიდი სამეურნეო მნიშვნელობა (იყენებენ უმთავრესად ხორცსა და ტყავს).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:წყვილჩლიქოსნები
მცურავები

**მცურავები** () — კრებითი სახელწოდება, რომელიც აღნიშნავს ანკარასებრთა ოჯახის გველების რამდენიმე გვარს. მათი სიგრძე 3,5 მ-ს აღწევს. მცურავების 90-ზე მეტი სახეობა გავრცელებულია შუა და სამხრეთ ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ აფრიკაში, ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში. ბინადრობენ ველებზე,  ნახევრადუდაბნოებში, უდაბნოებში, დაბლობისა და მთის ტყეებში. მეტად მოძრავი არიან. იკვებებიან წვრილ-წვრილი ხერხემლიანებით (ახალგაზრდები — მწერებით). უმრავლესობა მსხვერპლს სხეულის რგოლებით ან მიწაზე მიჭერით გუდავს. მრავლდებიან კვერცხებით. საქართველოში გვხვდება 7 სახეობის მცურავები, ამათგან 3 ეკუთვნის Coluber-ის გვარს, 4 — Elaphe-ს გვარს.

## იხილეთ აგრეთვე
*მცურავების კლასიფიკაცია
*გრძელი მცურავი

## ლიტერატურა
**თ. მუსხელიშვილი*, ქსე, ტ. 7, გვ. 255, თბ., 1984

კატეგორია:ანკარასებრნი
ჭალადიდის არქეოლოგიური ძეგლები

**ჭალადიდის არქეოლოგიური ძეგლები** — სხვადასხვა დროის (ძვ. წ. II ათასწლ. ნახ. დასასრულის, ძვ. წ. VII ს., ძვ. წ. VI-IV სს., ძვ. წ. III-II სს., ფეოდალური ხანის) არქეოლოგიური ძეგლები ქვემო ჭალადიდის თემის ტერიტორიაზე, საბაჟოში (ხობის მუნიციპალიტეტი). არქეოლოგიური კვლევა მიმდინარეობდა 1961 წლიდან (ხელმძღვანელი თ. მიქელაძე).

აღმოჩენილია ერთმანეთთან მჭიდროდ დაკავშირებული ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარის 3 კულტურული ფენა, ასევე ადრინდელი რკინის ხანის კულტურის ფენები, კოლხეთის სამეფოსათვის დამახასიათებელი ადგილობრივი და იმპორტული ნივთები, შუა საუკუნეების მასიური ქვევრები და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კოლხეთი