დეკოვილის სიგანე

**დეკოვილის სიგანე** () — რკინიგზის ლიანდაგი სიგანით 400 მმ (1' 3.70"), 500 მმ (1' 7.70") და 600 მმ (1' 11 3/5 "), თავდაპირველად გამოიყენებოდა საფრანგეთში სასოფლო ადგილებში ტვირთების გადატანის უზრუნველსაყოფად, მოპოვების მცირე მოცულობის მქონე მაღაროებში და სამშენებლო მოედნებზე.
thumb|დეკოვილის სიგანის რკინიგზის ლიანდაგების გამოყენება მრეწველობაში
ასეთი სისტემა შეიმუშავა ფრანგი ფერმერის შვილმა, ინჟინერმა პოლ დეკოვილმა. დეკოვილი დაკავებული იყო ჭარხლის მოყვანით საკუთარი სპირტის სახდელი ქარხანისთვის. ცუდმა ამინდმა, რომელმაც ყველა გრუნტიანი გზა აატალახა და საკუთარ მინდვრებში მოყვანილი 9 ათასი ტონა ჭარხლის მარაგის გამოყენების პრობლემამ აიძულა დეკოვილი მოეძებნა გამოსავალი. მან გადაწყვიტა გამოეგონა რელს-შპლებიანი ლიანდაგი მხოლოდ ლითონის ელემენტებით, რომელთაგან თითოეული იქნებოდა მცირე წონის, მაგრამ ამასთან ერთად ადვილად აიწყობოდა და დაიშლებოდა. მინდვრებში მოსავლის გადასარჩენად ეს აღმოჩნდა სრულიად საკმარისი — შეიქმნა მცირე ზომის ხელით გადასაადგილებელი ვაგონები.
thumb|დეკოვილის სიგანის ლიანდაგის ლოკომოტივი
ლიანდაგები 400 მმ-ის სიგანის იყო, ​4,5 კგ/მ სიგრძის რელსებით და ყველა ვაგონს 2 ღერძი ჰქონდა. მასზე შესაძლებელი იყო ორთქლის წევის გამოყენება. სისტემა თანდათან შეიცვალა ლიანდაგის სიგანის 600 მმ-მდე გაზრდით და რელსების ჯერ 7-დან 9 კგ/მ-მდე, ხოლო უფრო შემდეგ კი 12 კგ/მ-მდე გამოყენებით. ეს რკინიგზები დიდი წარმატებით სარგებლობდა და მალევე დეკოვილის მთავარ ბიზნესად იქცა. დეკოვილის კომპანიამ დააპროექტა სატრანსპორტო სისტემა და უზრუნველყო ყველა საჭირო მასალა, მონტაჟი და პერსონალის მომზადება. მომდევნო წლებში სხვა მშენებლებმა, თუნდაც არაფრანგებმა, მოახერხეს იგივე ტიპის მომსახურების გაწევა.
thumb|600 მილიმეტრიანი დეკოვილის სიგანის რკინიგზის ლიანდაგები
ასეთი რკინიგზების პირველი მომხმარებლები მსხვილი ფერმერები და სამრეწველო ქარხნები იყვნენ. შაქრის ჭარხლის კულტივაციის წარმატება განპირობებული იყო იმით, რომ მათ შეეძლოთ მოსავლის სწრაფად გადატანა გადამამუშავებელ ქარხნებში, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებდა დანაკარგებს გამოყენებამდე საჭირო ტრანსპორტირების დროის გამო.
[thumb|სპირტის სახდელ ქარხანაში მისი გამოყენება [შამპანი (მეღვინეობის რეგიონი)|შამპანის მეღვინეობის რეგიონში]]
შემდგომში სისტემა განვითარდა და დაიხვეწა. დეკოვილის სიგანის რკინიგზები სხვადასხვა ქვეყნებში ფართედ გამოიყენებოდა საბრძოლო მარაგების შემოსაზიდად ციხესიმაგრეებისა და საფორთიფიკაციო შენობების შიგნით, მრეწველობაში და სამთომომპოვებელ საწარმოებში.

ბრაზილიაში დეკოვილის სისტემა ძირითადად პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ გამოიყენებოდა ყავის ფერმებში, ყავის მარცვლების საშრობიდან საწყობში გადასატანად. ის ასევე გამოიყენებოდა ბანანის ფერმებში, პარანაპიაკაბას ახალი ფუნიკულიორის რკინიგზის მშენებლობაში, სამრეწველო ობიექტებში, ხე-ტყის მრეწველობაში, ცემენტის ქარხნებსა და მცირე სამთომომპოვებელ საწარმოებში. არსებობდა თავად დეკოვილის მიერ წარმოებული 0-4+4-0T ​​გოგორწყვილების (ბორბლები) განლაგების მქონე არტიკულარული ლოკომოტივები, რომლებიც წარმოადგენდნენ ამ სისტემის უდიდეს ლოკომოტივებს ბრაზილიაში. გამოყენებული იყო ფრანგული და გერმანული მანქანები და აღჭურვილობა, რომლებიც წარმოიშვა ევროპული სამხედრო კამპანიებიდან, გარდა ამისა, გამოყენებული იყო მოგვიანებით შეძენილი აღჭურვილობა, რადგან სისტემა უფრო პოპულარული გახდა ქვეყანაში. დეკოვილის ხაზები არსებობდა პარანას, სან პაულოს, მინას-ჟერაისის, ესპირიტუ-სანტუს და რიუ-გრანდი-დუ-სულის შტატებში.

XIX საუკუნის ბოლოდან, საფრანგეთის არმიამ ეს რკინიგზები აღმოსავლეთ საფრანგეთის გამაგრებულ ადგილებში დაამონტაჟა, რადგან მათ მხოლოდ მუდმივ ნაგებობებში მომსახურებისთვის ვარგისად მიიჩნევდა. ამავდროულად, გერმანიის არმიამ შეიმუშავა პორტატული რკინიგზის სისტემა ჰიპოთეტური ომის დროს ფრონტის ხაზის მომარაგებისთვის, თუნდაც არასტაბილურ ფრონტზე. ეს იდეა წარმატებული აღმოჩნდა პირველი მსოფლიო ომის დროს, როდესაც გაირკვა, რომ სატვირთო მანქანები არ იყო შესაფერისი იარაღის, მარაგების გადასაზიდად და ადამიანების გადასაყვანად იმ გზებზე, რომლებიც იმ დროს თითქმის ყოველთვის მოუასფალტებელი იყო. საფრანგეთმა, გაერთიანებულ სამეფოსთან და ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ერთად, შემდეგ გადააკეთა თავისი რკინიგზა ბრძოლის ველზე გამოსაყენებლად. დეკოვილის რკინიგზის პიკური განვითარება პირველი მსოფლიო ომის  დროს მოხდა, როდესაც ყველა ფრონტზე 600 მმ-ანი ლიანდაგის სიგანის რკინიგზა აშენდა.

როგორც წესი ვაგონების (ან მცირე ზომის ვაგონების) გასაწევად გამოიყენებოდა საჭაპანო წევა, მაგრამ პარიზში 1889 წლის მსოფლიო გამოფენაზე 600 მმ სიგანის, სიგრძით დაახლოებით 3 კმ-ის სიგრძის ლიანდაგზე მგზავრებით სავსე მატარებლებს ატარებდნენ ორთქლმავლები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზები
კატეგორია:ლიანდაგის სიგანე