ვადიმ მელერი

**ვადიმ მელერი** (; უკრ: *Вади́м Георгі́йович Ме́ллер*; დ. 26 აპრილი, 1884 — გ. 4 მაისი, 1962) — უკრაინელი, საბჭოთა მხატვარი-ავანგარდისტი (კუბისტი, ფუტურისტი, კონსტრუქტივისტი და ექსპრესიონისტი), თეატრის მხატვარი, ილუსტრატორი და არქიტექტორი. 1925 წელს პარიზში გამართულ *თანამედროვე დეკორატიული და ინდუსტრიული ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენაზე* ბერეზილის თეატრის სასცენო გაფორმებისთვის მელერმა ოქროს მედალი მიიღო.

## ადრეული წლები და განათლება
ვადიმ მელერი სანქტ-პეტერბურგში 1884 წელს დაიბადა. მამამისი, ჯორჯ მელერი წარმოშობით შვედი, ხოლო დედა, ელენა კარუზო ნახევრად იტალიელი და ნახევრად ბერძენი იყო. 

1903-1908 წლებში მელერი კიევის უნივერსიტეტში სწავლობდა. 1905 წელს მელერი ჟენევას ეწვია და ფრანც რუბოს კერძო სკოლაში ხელოვნების გაკვეთილებს ესწრებოდა. 1908 წელს, რუბოს რეკომენდაციით, სწავლა განაგრძო ჰაინრიხ კნირის კერძო სამხატვრო სკოლაში, მიუნხენში, გერმანიაში. აქ ყოფნისას მელერი პაულ კლეეს შეხვდა, რომელმაც მას ლურჯი მხედრის ჯგუფი წარუდგინა. 1908-1912 წლებში მელერი მიუნხენის სახვითი ხელოვნების აკადემიაში სწავლობდა.

## კარიერა
1912-1914 წლებში მელერი საფრანგეთში ცხოვრობდა, სადაც ემილ ანტუან ბურდელის სტუდიაში სწავლობდა და დამოუკიდებელთა სალონს დაუახლოვდა. ამ პერიოდში მელერი კაზიმირ მალევიჩთან, ალექსანდრა ექსტერთან და სხვებთან ერთად პარიზულ სალონებში იღებდა მონაწილეობას.

1915 წელს კიევში დაბრუნების შემდეგ მელერი გრაფიკულ და კოსტიუმების დიზაინერად და ძეგლების მხატვრად მუშაობდა. რევოლუციის შემდეგ პერიოდში მელერმა სცენოგრაფიაში გადაინაცვლა. 1918-1921 წლებში მელერი ბრონისლავა ნიჟინსკაიას (ვაცლავ ნიჟინსკის და) საბალეტო სტუდიაში სცენოგრაფად მუშაობდა.  ამ პერიოდში იგი არქიტექტურისა და ვიზუალური ხელოვნების ეროვნული აკადემიის პროფესორი გახდა.

1922 წელს ლეს კურბასმა მელერი ახლად დაარსებულ ბერეზილის თეატრში მიიწვია.   1925 წელს ვადიმ მელერმა ალექსანდრა ექსტერთან, სონია ტერკთან და ანათან ალტმანთან ერთად პარიზში გამართულ *თანამედროვე დეკორატიული და ინდუსტრიული ხელოვნების საერთაშორისო გამოფენაში* მიიღო მონაწილეობა, სადაც მელერმა ბერეზილის თეატრის სასცენო დიზაინისთვის ოქროს მედალი დაიმსახურა.  იმავე წელს მელერმა ნიუ-იორკში გამართულ *თეატრის საერთაშორისო ექსპოზიციაში“ მიიღო მონაწილეობა.

ვადიმ მელერი უკრაინული საასცენო დიზაინის კონსტრუქტივიზმის მიმართულების ლიდერი გახდა. 1945 წლამდე იგი ეროვნულ თეატრში მთავარ მხატვრად მუშაობდა. 1925 წლიდან ვლადიმირ ტატლინთან და ალექსანდრე ბოგომაზოვთან ერთად კიევის ხელოვნების ინსტიტუტში ასწავლიდა. 1925 წელს მელერი *უკრაინის რევოლუციონერი ოსტატების ასოციაციას* შეუერთდა დავიდ ბურლიუკთან, ალექსანდრე ბოგომაზოვთან, ვასილ ერმილოვთან, ვიქტორ პალმოვთან და ალექსანდრე ხვოსტენკო-ხვოსტოვთან ერთად. 1928 წელს ვადიმ მელერმა ელ ლისიცკისთან, ალექსანდრე ტიშლერთან და ვასილ ერმილოვთან ერთად კელნიში *გამართულ საერთაშორისო პრესგამოფენაზე* მიიღო მონაწილეობა. 1935 წელს ვ. დ. ერმილოვთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ხარკოვის პიონერთა სასახლის გაფორმებაში.

ვადიმ მელერი 1962 წლის 4 მაისს, კიევში გარდაიცვალა. დაკრძალულია ბაიკოვეს სასაფლაოზე.

## ჯილდოები
* შრომის წითელი დროშის ორდენი (25 აპრილი, 1944)
* საპატიო ნიშანი (24 ნოემბერი, 1960)

## ლიტერატურა
* *Vadym Meller's Expressive Constructivism*, Olga Petrova, pp.&nbsp;5–32, Catalog, an Exhibition  *Avant-Garde Adventures*, National Art Museum of Ukraine (NAMU),  Kiev, Ukraine,2004.
* *Vadym Meller:Missionary of Avant-Garde Scenic Design*, Tetiana Rudenko, pp 46–68, book "Staging the Ukrainian Avant-Garde of the 1910s and 1920s", Ukrainian Museum, New York, US, 2015.
* *Vadim Meller*, Zoya Kucherenko, Mistetstvo, Kiev, 1975.
**Kyiv to Paris: Ukrainian Art in the European Avant-Garde*, 1905-1930, publication By Prof. Myroslav Shkandrij, Department of German and Slavic Studies University of Manitoba, Winnipeg, Canada, Zorya Fine Art, 2003.
* *Modernism in Kyiv: Jubilant Experimentation*, pp&nbsp;3,5,11,219,229,257,264,299,415,426,430,492,497,501, etc. edited by Irena R. Makaryk., Virlana Tkacz., University of Toronto Press, 2010 .
* *The World Encyclopedia of Contemporary Theatre. Europe*, pp.&nbsp;872–4,883,885, volume 1, Editor Don Rubin, Routledge, Inc., New York, US, 1994.
* *Avant-Garde Art in Ukraine, 1910-1930 , contested memory*, *Vadym Meller  and Sources of Inspiration in Theater'', Myroslav Shkandrij, Boston, Academic Studies Press, 2019 .

## რესურსები ინტერნეტში
* Encyclopedia of Ukraine on Vadym Meller
* Biography on artinvestment.ru
* Z.Kucherenko. Vadym Meller. Kyiv,1975
* Avant-garde Adventures. Vadym Meller, Nina Genke-Meller, Nina Vetrova-Robinson. Kyiv, 2004

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მხატვრები
კატეგორია:რუსი მამაკაცი მხატვრები
კატეგორია:კონსტრუქტივიზმი
კატეგორია:უკრაინული ავანგარდი
კატეგორია:მოდერნისტული თეატრი
კატეგორია:მოდერნისტი მხატვრები
კატეგორია:რუსული ავანგარდი
კატეგორია:საბჭოთა მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები