open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხმელეთის კუები

**ხმელეთის კუები** (Testudinidae) —  ქვეწარმავლების ოჯახი ფარულკისრიან კუთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 10 სმ - 1 მ აღწევს. ჩვეულებრივ, მაღალი და ამობურცული ბაკანი აქვთ. ზურგის ფარი უძრავადაა შეერთებული მუცლის ფართან, ორივე დაფარულია მსხვილი და სქელი რქოვანი ფირფიტებით. თითები შეზრდილია. თავი მთლიანად იმალება ბაკანში. ოჯახის 6 (სხვა ვერსით 10)  გვარი აერთიანებს 40-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ძირითადად აფრიკაში, ასევე აზიაში, სამხრეთ ევროპასა და ამერიკაში. საკმაოდ ზანტი ცხოველები არიან. ზოგჯერ 100 და უფრო მეტ წელს ცხოვრობენ. აღმოსავლეთ საქართველოში გვხვდება ხმელთაშუა ზღვის კუ (Testudo graeca). ბინადრობს ქსეროფიტულ ადგილებში. იკვებება მცენარეულობით. მრავლდება კვერცხით. ამჟამად მისი რაოდენობა ბევრ ადგილზე შემცირებულია. შეტანილია საქართველოს „წითელ წიგნში“.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ხმელეთის კუები
სპასკოე (ხაროვსკის რაიონი)

**სპასკოე** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## რესურსები ინტერნეტში
* სპასკოე — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ფხოველთა და დიდოელთა აჯანყება

**ფხოველთა და დიდოელთა აჯანყება** — მთიელთა გამოსვლა ფეოდალიზაციისა და გაქრისტიანების წინააღმდეგ XIII საუკუნის 10-იან (სავარაუდოდ 1212 წ.) წლებში. XIII საუკუნის დასაწყისისათვის მთიელები ჯერ კიდევ არ იყვნენ მასობრივად ჩაბმული ფეოდალურ ურთიერთობაში. მთის მოსახლეობის შეზღუდული ეკონომიკური საშუალებები ბარის მოსახლეობის მიმართ ანტაგონიზმს წარმოშობდა. ამის შედეგი იყო მთიელთა თავდასხმები ბარის მოსახლეობაზე.  მთიელთადმი მტრულად იყვნენ განწყობილი, ერთი მხრივ, ფეოდალური ზედაფენა, რომელიც მთიელთა ფეოდალურ უღელში შებმას ესწრაფოდა, მეორე მხრივ – ბარის მწარმოებელი მოსახლეობა, რომელიც მთიელთა თავდასხმის ობიექტი იყო. საქართველოს ფეოდალური მონარქია ერთდროულად ისწრაფოდა მთიელთა ფეოდალიზაციისა და გაქრისტიანებისაკენ. ფხოველთა და დიდოელთა აჯანყებაც სწორედ ამ პროცესის საწინააღმდეგო რეაქცია იყო. მთიელთა აჯანყებაში დიდძალი ხალხი მონაწილეობდა.

სამეფო ხელისუფლებამ აჯანყებულ მთიელთა წინააღმდეგ მთის სხვა ხალხები (დვალები, მოხევეები, ჭართალელები, ერწოთიანელები, ცხრაზმელები, ხადელები და ცხავატელები) წარგზავნა ივანე მხარგრძელის სარდლობით, ამით სამეფო ხელისუფლება ხაზს უსვამდა იმ გარემოებას, რომ მის წინააღმდეგ მთელი მთა არ აჯანყებულა, რომ მთიელთა მნიშვნელოვანი ნაწილი სამეფო ხელისუფლების ერთგული იყო.

დამსჯელი ექსპედიციის ხელმძღვანელობამ შეიმუშავა აჯანყებულებთან ბრძოლის კონკრეტული გეგმა. ივანე მხარგრძელმა მთიელთა რაზმები ხადის  მთით გადაიყვანა „მთასა ფხოველთასა და დიდოთასა“. სამეფო ლაშქრის ერთ მხარეს მოექცა ძურძუკეთი, მეორე მხარეს კი – ფხოვეთი და დიდოეთი. როგორც ჩანს სამეფო ხელისუფლება არც ძურძუკეთს ენდობოდა  და ამიტომ გამოაცალკევა აჯანყებული მხარეებისაგან. ძურძუკთა მეფეები ძღვენით ეახლნენ ივანე მხარგრძელს და თავისი ლაშქრით მხარში ამოუდგნენ  სამეფო სპას. ამის შემდეგ საქართველოს ლაშქარმა ძურძუკებთან ერთად შეუტია აჯანყებულებს. ურიცხვი ფხოველი და დიდოელი ამოუწყვეტიათ. 3 თვე (ივნისი, ივლისი, აგვისტო) უმკლავდებოდნენ აჯანყებულები ივანე მხარგრძელის ლაშქარს. ბოლოს ზავი ითხოვეს და ერთგულების პირობა დადეს. ივანე მხარგრძელმა საზავო პირობები მიიღო და მძევლები წამოასხა. ამ გამარჯვებისათვის სამეფო ხელისუფლებამ ივანე „უაღრესსა პატივსა აიყვანა“.

საბჭოთა ისტორიოგრაფიის შეფასებით, ფხოველთა და დიდოელთა აჯანყების დამარცხებას სხვადასხვა არსებითი ხასიათის მიზეზი ჰქონდა. აჯანყებულებს არ გააჩნდათ განსაზღვრული სამოქმედო გეგმა. მთიელთა ეს გამოსვლა ვერ გასცილდა ფეოდალური ექსპლუატაციის წინააღმდეგ მიმართული გლეხთა სტიქიური აჯანყების ფარგლებს. ფხოველებმა და დიდოელებმა ვერ მოახერხეს აჯანყებაში მთის მთელი მოსახლეობის ჩაბმა. პირიქით, მთის დანარჩენი მოსახლეობა მათ წინააღმდეგ გამოვიდა. თავისთავად ფხოველთა და დიდოელთა აჯანყება ფეოდალური კლასისათვის მკაცრი გაფრთხილება და დამაფიქრებელი გაკვეთილი იყო. ფხოველთა და დიდოელთა აჯანყებას მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ფეოდალური საქართველოს ისტორიაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს აჯანყებები
აბარე

**აბარე** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, ბაიას შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება ვალი-სან-ფრანსისკუ-და-ბაიას მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 17 072 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 1 693.690 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,08 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბაიას შტატის მუნიციპალიტეტები
ქერჩის საზღვაო ბრძოლა

**ქერჩის საზღვაო ბრძოლა** — ბრძოლა რუსეთისა და ოსმალეთის ფლოტებს შორის 1790 წლის 19 ივლისს რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791 წწ.) დროს. ოსმალეთის ესკადრა, რომელიც ოსმალეთიდან ყირიმში დესანტის გადასასხმელად მიემართებოდა 19 ივლისს ქერჩის სრუტიდან 20-25 მილის დაშორებით შეხვდა კონტრ-ადმირალ თედორე უშაკოვის რუსულ ესკადრას. ოსმალეთის ფლოტმა ისარგებლა ზურგის ქარით და უმალ შეუტია რუსულ ესკადრას. უშაკოვმა მარჯვე მოქმედებით ხელსაყრელი პოზიცია დაიკავა და მოკლე დისტანციიდან ზუსტი ცეცხლით ზარალი მიაყენა  ოსმალეთის ესკადრის ავანგარდსა და ცენტრს. ოსმალეთის ესკადრა განადგურებას გადაარჩინა სწრაფმავალმა ხომალდებმა და ჩამოწოლილმა ნისლმა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1790 წლის ბრძოლები
აღმოსავლეთი გერმანია 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**აღმოსავლეთ გერმანიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე პირველად იასპარეზა 1968 წელს, მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 25 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 
*საერთაშორისო ოლიმპიური კომიტეტის შედეგების მონაცემთა ბაზა

კატეგორია:ქვეყნები 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:აღმოსავლეთი გერმანია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ევროპის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ქესრანიდები

**ქესრანიდები** — შირვანშაჰების მეორე მმართველი დინასტია შირვანის ფეოდალურ სახელმწიფოში (აზერბაიჯანი) (1027-1382 წწ.) დიდ ძლიერებას მიაღწია მანუჩაჰრ II-ისა (1120-1149 წწ.) და ახსითანის (1149-1203 წწ.) მმართველობის დროს, როდესაც იგი აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობისათვის სელჩუკთა წინააღმდეგ ბრძოლის ცენტრად იქცა. ქესრანიდების დინასტია შეცვალა დერბენდის დინასტიამ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
კატეგორია:შირვანშაჰები
რკინის ლედი

**რკინის ლედი** — მეტსახელი, რომელიც დღესდღეობით გამოიყენება მდედრობითი სქესის მთავრობის ლიდერთა მისამართით. ტერნინი ახასიათებს ქალბატონების მტკიცე და შეუპოვარ ხასიათს. შედარება რკინასთან ყველაზე ცნობილია მარგარეტ ტეტჩერთან მიმართებაში. ის პირველად გამოიყენა კაპიტანმა იური გავრილოვმა 1976 წელს საბჭოთა გაზეთ წითელ ვარსკვლავში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ქალთა საერთაშორისო მუზეუმი 

კატეგორია:არაოფიციალური პირადი სახელები
ქვევრსამარხი

**ქვევრსამარხი** — ინჰუმაციური სამარხის ერთ-ერთი სახე, როდესაც მიცვალებულს ათავსებენ ქვევრში ან თიხის სხვა ჭურჭელში. ქვევრსამარხები ცნობილია დინასტიამდელ ეგვიპტეში, ძვ. წ. III-II ათასწლეულების ანატოლიასა (ალაჯაჰოიუქი, ალიშარი) და ხმელთაშუა ზღვის აუზის ქვეყნებში (პირენესა და აპენინის ნახევარკუნძულები, მატერიკული საბერძნეთი, კვიპროსი, კრეტა, სარდინია, კიკლადები, მცირე აზიის დასავლეთი ნაწილი), გვიანდელი ელამური ხანის სუსაში, ტროადაში (ძვ. წ. VII-III საუკუნეები), ანატოლიაში (ელინისტური ხანა), ყირიმში (ძვ. წ. I საუკუნე), სამხრეთ ამერიკაში (I ათასწლეული). ანტიკური წყაროების მონაცემების მიხედვით, მიცვალებულებს თიხის ჭურჭელში მარხავდნენ ბალეარის კუნძულებზე (ძვ. წ. I საუკუნე) და იტალიაშიც (I საუკუნე).

## ქვევრსამარხები საქართველოში 
საქართველოში ქვევრსამარხები გავრცელდა ძვ. წ. IV საუკუნის დასასრულს და კოლხეთში არსებობდა ძვ. წ. I საუკუნემდე (დაბლაგომი, დაფნარი, ზემო ფარცხმა, ფარცხანაყანევი, ჭოგნარი, ნოქალაქევი და სხვა). ქართლში აღმოჩენილი ზოგიერთი ქვევრსამარხი (თეთრიწყარო, კავთისხევი და სხვა) ადრინდელი ელინისტური ხანით თარიღდება, ყველა სხვა კი ძვ. წ. II-ახ. წ. I საუკუნეებით (არკნეთი, ზემო ავჭალა, დიღომი, მცხეთა, სამთავრო, მთა ქართლი, კარსანი და სხვა). კახეთის ტერიტორიაზე გავრცელებული ქვევრსამარხები ალაზან-ალოილუთეფეს კულტურას განეკუთვნება. საქართველოში სამარხად იყენებდნენ სამეურნეო დანიშნულების ჩვეულებრივ ქვევრებს – კოლხეთში რუხი თიხისას, ქართლ-კახეთში – წითლადგამომწვარს (ერთ შემთხვევაში მოხატულიც აღმოჩნდა); ჩვილ ბავშვებს ზოგჯერ ორყურა დერგებით მარხავდნენ. კოლხეთში დადასტურებულია სამარხისათვის სპეციალურად დამზადებული ქვევრების გამოყენების რამდენიმე შემთხვევა. ადრინდელი ელინისტური ხანის კოლხეთში ქვევრებს უმეტესად ვერტიკალურად, პირქვე ფლავდნენ. წინასწარ შუაზე გადახერხილი ქვევრის ჩაპირქვავებულ ზედა ნაწილში ათავსებდნენ ხელფეხმოკეცილ მიცვალებულებს გვერდზე, თავით დასავლეთისაკენ, და ზევიდან ქვევრის ქვედა ნაწილს ახურავდნენ, აღმოსავლეთ საქართველოში და გვიანდელი ელინისტური ხანის კოლხეთში სამარხი ქვევრები ჰორიზონტულად იყო დაწვენილი, სამხრეთიდან ჩრდილოეთის ან, იშვიათად, დასავლეთიდან აღმოსავლეთის მიმართულებით. მიცვალებულებს მარხავდნენ უმეტესად ცალ-ცალკე, იშვიათად - წყვილად. ცნობილია კოლექტიური ქვევრსამარხებიც (ციხიაგორა).

სამარხეული მასალა საკმაოდ ღარიბულია: თიხის თითო-ოროლა ჭურჭელი, ბრინჯაოს ზარაკები, სამაჯურები, ბეჭდები, იშვიათად საკისრე რკალები, ბრინჯაოსა და ვერცხლის სასაფეთქლე რგოლები და საყურეები, მინისა და იშვიათად, ქვის მძივები. კოლხეთში ქვევრსამარხებში ხშირად გვხვდება მონეტები - კოლხური თეთრის წვრილი ნომინალები; აღმოსავლეთ საქართველოში მონეტები იშვიათად გვხვდება, სამთავროს ქვევრსამარხებში 5 პართული მონეტა აღმოჩნდა (ძვ. წ. I საუკუნე). შედარებით უფრო მრავალფეროვანი და მრავალრიცხოვანია კახეთის ქვევრსამარხების არქეოლოგიური მასალა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაკრძალვის ტრადიციები
კატეგორია:არქეოლოგია
ქიცუვათნა

**ქიცუვათნა**, *ქიცვათნა* — ქვეყანა ძვ. წ. II ათასწლეულის მცირე აზიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ რაიონში, კილიკიის ზეგნის აღმოსავლეთ ნაწილში. უძველესი დროიდან დასახლებული უნდა ყოფილიყო ინდოევროპული წარმომავლობის ტომებით, განსაკუთრებით ლუვიელებით. მოგვიანებით იქ ხურიტებიც ცხოვრობდნენ. ხეთების ძველი სამეფოს ხანაში (ძვ. წ. 1650-1500 წწ.) ქიცუვათნა დამოუკიდებელი ქვეყანა იყო. იგი ხურიტების პოლიტიკურ და კულტურულ-რელიგიურ გავლენას განიცდიდა. ძვ. წ.  XIV საუკუნიდან ქიცუვათნა ხეთების ვასალური სამეფო გახდა. ქიცუვათნის ტერიტორიაზე იმყოფებოდა ღვთაება ხეფათის მთავარი საკულტო ცენტრი  –  ქუმანი (კლასიკური ხანის კომანა). ჰ. გოლდმანმა 1935 წელს თარსუსში იპოვა ქიცუვათნის მეფის ისფუთახსუს საბეჭდავი, რომელსაც ჰქონდა ხეთური (ლუვიური) იეროგლიფური წარწერა. იგი ერთ-ერთი უძველესია ამ სახის წარწერათა შორის. ხეთების სახელმწიფოს განადგურების შემდეგ (ძვ. წ. XIII საუკუნე) ქიცუვათნის ეთნიკური სურათი შეიცვალა, აქ დასახლდნენ სხვა წარმოშობის ტომები, განსაკუთრებით არამეელები.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
დაუნინგის ქუჩა 10

მინი|მარჯვნივ

**დაუნინგის ქუჩა 10** (10 Downing Street), სალაპარაკო ენაში ცნობილი როგორც **ნომერი 10** (Number 10) — დიდი ბრიტანეთის მთავრობის სათავო ოფისი და ოფიციალური რეზიდენცია. მდებარეობს ვესტმინსტერის სააბატოში (ლონდონი). წარმოადგენს მსოფლიოში ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ მისამართს. შენობა 300-ზე მეტი წლის არის და დაახლოებით 100 ოთახისგან შედგება. პირადი რეზიდენცია მდებარეობს მესამე სართულზე, ხოლო სამზარეულო - სარდაფში. სხვა სართულებზე მდებარეობს კაბინეტები და მრავალი საკონფერენციო დარბაზი, მისაღები, დასასვენებელი ოთახები, სადაც პრემიერ-მინისტრი მუშაობს, ხოლო სახელმწიფო მინისტრები, ეროვნული ლიდერები და უცხოელი სტუმრები ისვენებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ლონდონის არქიტექტურა
ქოდალოს განძი

**ქოდალოს განძი** — XIII-XIV საუკუნეების ილხანების ვერცხლის მონეტების განძი. შემთხვევით აღმოჩნდა 1940 წელს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქოდალოში. ჩაფლული იყო უჭურჭლოდ. შეიცავს 501 ვერცხლის დირჰემსა და ორიან დირჰემს, რომლებიც მოჭრილია ირანის ილხანების ყაზან-ყაენისა (1295-1304 წწ.) და ოლჯაითუ-ყაენის (1304-1317 წწ.) სახელებით სხვადასხვა ზარაფხანაში. 165 მონეტა მოჭრილია თბილისში, 17 - ახალციხეში, 4 - ანისში. განძის ადრეული მონეტა თარიღდება 1298 წლით, უგვიანესი - 1306 წლით. განძი დაფლული უნდა იყოს 1307 წლის შემდეგ. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ნიკოლოზ მიკლუხო-მაკლაი

**ნიკოლოზ მიკლუხო-მაკლაი** (დ. , იაზიკოვო — გ. , სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი მეცნიერი, მოგზაური და საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა ინჟინრის ოჯახში. 1863 წელს შევიდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში, საიდანაც 1864 წელს სტუდენტთა მოძრაობაში მონაწილეობისათვის გარიცხეს. საბუნებისმეტყველო სამეცნიერო განათლება მიიღო ჰაიდელბერგის, ლაიფციგისა და იენის უნივერსიტეტებში. მისი მსოფლმხედველობის ჩამოყალიბებაზე დიდი გავლენა მოახდინა XIX საუკუნის 60-იანი წლების რუსული დემოკრატიული მოძრაობის იდეებმა. 1866-1867 წლებში იმოგზაურა კანარის კუნძულებსა და მაროკოში. 1869 წელს წითელი ზღვის სანაპიროზე მოგზაურობის შემდეგ მიკლუხო-მაკლაი დაბრუნდა რუსეთში. თავისი პირველი სამეცნიერო გამოკვლევები მიუძღვნა ზოოლოგიის საკითხებს. მალაის არქიპელაგზე, მალაკის ნახევარკუნძულზე მოგზურობის დროს ჩაატარა მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული დაკვირვებები, დაინტერესდა ამ ქვეყნების მოსახლეობის ყოფითა და კულტურით. შემდგომში საფუძვლიანად შეისწავლა სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის, ავსტრალიის და წყნარი ოკეანის კუნძულების მკვიდრი მოსახლეობა. 2½ წელიწადს ცხოვრობდა ახალი გვინეის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე (ამჟამად მიკლუხო-მაკლაის ნაპირი), სადაც ახალგვინეელთა დიდი ნდობა და სიყვარული დაიმსახურა. იმოგზაურა ფილიპინებსა და ინდონეზიაში (1873), მიკრონეზიასა და მელანეზიაში (1876-1879). 1878-1882 და 1884-1886 წლებში სიდნეის მახლობლად დააარსა ბიოლოგიური სადგური და სხვა.

თავის ანთროპოლოგიურ და ეთნოგრაფიულ გამოკვლევებში მიკლუხო-მაკლაი იცავდა ადამიანთა რასების სახეობრივი ერთიანობის იდეას. მან უარყო იმხანად გავრცელებული შეხედულება, თითქოს ახალი გვინეის ნეგროიდები (პაპუასები) შეადგენენ კაცობრიობის განსაკუთრებულ, სხვა რასებისაგან სავსებით განსხვავებულ სახეს. მიკლუხო-მაკლაიმ პირველმა აღწერა საფუძვლიანად დასავლეთ ოკეანიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის კუნძულებზე გავრცელებული მელანეზიური ანთროპოლოგიური ტიპი, დაამტკიცა, რომ პაპუასების ოკეანიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის სხვა ხალხთა ჩამორჩენილობა მხოლოდ გარკვეული ისტორიული მიზეზებით იყო გამოწვეული და რომ ისინი თავისი ნიჭითა და უნარით არაფრით ჩამოუვარდებოდნენ ევროპელებს. მიკლუხო-მაკლაიმ ამხილა რასიზმი და კოლონიალიზმი. 1881 წელს შეიმუშავა ახალ გვინეაზე დამოუკიდებელი სახელმწიფოს პაპუასური კავშირის შექმნის პროექტი. 1886 წელს მიკლუხო-მაკლაი ავსტრალიიდან პეტერბურგში დაბრუნდა. მისი მოგზაურობის დღიურები 1923 წელს გამოქვეყნდა დიმიტრი ანუჩინის რედაქციით. მიკლუხო-მაკლაის მიერ ჩამოტანილი, მრავალრიცხოვან ექსპედიციებში შეგროვებული ანთროპოლოგიური და ეთნოგრაფიული კოლექციები დაცულია სანქტ-პეტერბურგის ანთროპოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმში.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ეთნოლოგები
კატეგორია:რუსი ანთროპოლოგები
კატეგორია:რუსი მოგზაურები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კატეგორია:XIX საუკუნის რუსი მეცნიერები
პაპუასები

thumb|300px|პაპუასების განსახლების რეგიონები
მინი|მარჯვნივ|პაპუასი

**პაპუასები** — პაპუა-ახალი გვინეისა და ინდონეზიის რამდენიმე რაიონის უძველესი მოსახლეობა. ანთროპოლოგიური ტიპის მიხედვით მელანეზიელებთან ახლოს არიან, მაგრამ ენით განსხვავდებიან.

ერთ-ერთი კვლევის თანახმად პაპუასები, ისევე, როგორც მელანეზიელები, წარმოადგენენ თანამედროვე ხალხის ერთადერთ ტიპს, რომელთა უძველეს წინაპართა სისხლი აღრეული იქნა დენისოვურ ადამიანებთან.

ყველა პაპუასური ენა ერთმანეთს არ ენათესავება. საერთო ეროვნულ ენად ითვლება კრეოლური ტოკ-პისინი, რომელიც ინგლისურ ენაზეა აგებული. მოსახლეობის უმეტესობა ეროვნული რწმენის მატარებელია, მაგრამ გავრცელებულია ქრისტიანობაც, ყველა სოფელში არის ეკლესია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდონეზიის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის ეთნიკური ჯგუფები
მარსილიუს პადუელი

მინი|200 პქ|მარსილიუს პადუელი
**მარსილიუს პადუელი** (დ. 1275 — გ. 1342) — იტალიელი პოლიტიკური მოაზროვნე, ქალაქის ზედაფენის იდეოლოგი. მარსილიუს პადუელმა შუა საუკუნეებში ერთ-ერთმა პირველმა წამოაყენა საზოგადოებრივი ხელშეკრულების თეორიის საფუძველზე სახელმწიფოს შექმნის იდეა. ამტკიცებდა, რომ საერო ხელისუფლება სასულიეროზე მაღლა იდგა. მონარქია მაიჩნდა სახელმწიფოს საუკეთესო ფორმად. პაპობის კრიტიკისა და ლუდვიგ IV ბავარიელისთვის აშკარა მხარდაჭერის გამო 1327 წელს პაპმა მარსილიუს პადუელი ეკლესიისაგან განკვეთა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იტალიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1275
კატეგორია:გარდაცვლილი 1342
დენის ლოუ

**დენის ლოუ**  (; დ. 24 თებერვალი, 1940, აბერდინი, შოტლანდია — გ. 17 იანვარი, 2025, იქვე) — ყოფილი შოტლანდიელი ფეხბურთელი.

კარიერა დაიწყო ინგლისში, ჰადერსფილდ ტაუნში. დიდი დრო გაატარა მანჩესტერულ კლუბებში სიტიში და იუნაიტედში, ამ უკანასკნელის ისტორიაში ლოუს გამორჩეული ადგილი უჭირავს, იგი იუნაიტედის ყველა დროის მეორე საუკეთესო ბომბარდირია ბობი ჩარლტონის შემდეგ. ასევე ასპარეზობდა იტალიურ ტორინოში. შოტლანდიის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ფეხბურთელი, მან ეროვნულ ნაკრებში 55 მატჩი გამართა და 30 გოლი გაიტანა.
 
1964 წელს ჟურნალმა France Football-მა დაასახელა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელად და გადასცა ოქროს ბურთი, ის ერთადერთი შოტლანდიელია ვინც ეს ჯილდო მოიპოვა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*დენის ლოუს ინფო Soccerbase-ზე

კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:შოტლანდიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ტორინოს ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:უეფას ჩემპიონთა ლიგის საუკეთესო ბომბარდირები
კატეგორია:1974 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის კომანდორები
კატეგორია:შოტლანდიის ნაკრების ფეხბურთელები
ტეტერიხა (ვოლოგდის ოლქი)

**ტეტერიხა** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის ხაროვსკის სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, 2002 წლის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ტეტერიხა — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ქუმუხი

მინი|250პქ|ახალი ხეთური პერიოდის ისტორიული რუკა, რომელზეც აღნიშნულია ქუმუხის მდებარეობა
**ქუმუხი**, *კუმუხი* — მსხვილი პოლიტიკური გაერთიანება ძვ. წ. I ათასწლეულში აღმოსავლეთ მცირე აზიაში. მდებარეობდა მელიდის (ახლანდელი მალათიის) სამხრეთით, მდინარე ევფრატის დასავლეთ სანაპიროზე. ძვ. წ. VIII საუკუნემდე დამოუკიდებელი სამთავრო იყო. შემდეგ  ურარტუს პოლიტიკური გავლენის ქვეშ მოექცა. მონაწილეობა მიიღო ასურეთის საწინააღმდეგო კოალიციაში. ძვ. წ. VI-IV საუკუნეებში აქემენიდთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში იყო, ძვ. წ. III-II საუკუნეებში სელევკიდებს ემორჩილებოდა. ძვ. წ. 162 წელს დამოუკიდებელი გახდა. მოგვიანებით რომის იმპერიის შემადგენლობაში შევიდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისტორიული სახელმწიფოები
ქტესიფონი

მინი|ქტესიფონის სასახლის ნანგრევები 1864 წელს
**ქტესიფონი** — ძველი ქალაქი მდინარე ტიგრის ნაპირზე (თანამედროვე ბაღდადის მახლობლად ერაყში). ძვ. წ. I საუკუნიდან ახ. წ. III საუკუნის დასაწყისამდე პართიის მეფეთა — არშაკიდების საზამთრო რეზიდენცია. II საუკუნიდან მრავალჯერ დალაშქრეს რომაელებმა. 226/227 წლიდან სასანიანთა სახელმწიფოს დედაქალაქი და ახლო აღმოსავლეთის ერთ-ერთი უდიდესი და უმდიდრესი ქალაქია, VII საუკუნის 30-იან წლებში დაიპყრეს და დაანგრიეს არაბებმა.

მდინარე ტიგრის აღმოსავლეთ ნაპირზე სასანიანთა სამეფო სასახლის თაკი-ქისრის ნანგრევებია. სასახლეს ჰქონდა უზარმაზარი აივანი. ფასადს ამკობდა ცრუ არკატურების იარუსები. გათხრების შედეგად გამოვლენილია სტუკის დეკორის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა 
*M. Streck, *Die alte Landschaft Babylonien nach den arabischen Geographen*, 2 vols. (Leiden, 1900–1901).
*M. Streck, "Seleucia und Ktesiphon," *Der Alte Orient*, 16 (1917), 1–64.
*A. Invernizzi, "Ten Years Research in the al-Madain Area, Seleucia and Ctesiphon," *Sumer*, 32, (1976), 167–175.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ctesiphon and Taq-i Kisra photo gallery 
* Livius.org: Ctesiphon 

კატეგორია:ისტორიულ სახელმწიფოთა დედაქალაქები
კატეგორია:ერაყის არქეოლოგიური ძეგლები
ლუის სუარეს მირამონტესი

**ლუის სუარეს მირამონტესი** (; დ. 2 მაისი, 1935, ლა-კორუნია, გალისია, ესპანეთი — გ. 9 ივლისი, 2023, მილანი, იტალია) — ესპანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე ესპანურ და იტალიურ კლუბებში და ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში. 1960 წლის ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი. 1964 წლის ევროპის ჩემპიონი ესპანეთის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. ითვლება ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ესპანელ ფეხბურთელად. 1960 წელს სუარესი გახდა პირველი და ერთადერთი ესპანელი ფეხბურთელი, რომელსაც ოქროს ბურთი გადაეცა.

## ბიოგრაფია
ფეხბურთელის კარიერის მსგავსად, სამწვრთნელო კარიერაც იტალიურ და ესპანურ კლუბებში გაატარა, წვრთნიდა ასევე ესპანეთის ახალგაზრდულ და ეროვნულ ნაკრებებს. 1960 წელს ლუის სუარესი France Football-ის ვერსიით გახდა ევროპის საუკეთესო ფეხბურთელი და გადაეცა ოქროს ბურთი, ამის გარდა კიდევ ორჯერ, 1961 და 1964 წლებში მეორე, ხოლო 1965 წელს მესამე პოზიცია დაიკავა. სუარესი ინდივიდუალური ტიტულების რაოდენობით საუკეთესოა ესპანეთის ნაკრების ფეხურთელთაგან ალფრედო დი სტეფანოს შემდეგ. IFFHS-ის მიხედვით, ლუის სუარესი მე-20 საუკუნის ევროპის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის 50-ე ადგილზე და მე-20 საუკუნის ესპანეთის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის მე-5 ადგილზე დასახელდა.

1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 74-ე ადგილზე დასახელდა. Guerin Sportivo-ს მიხედვით მე-20 საუკუნის საუკეთესო მოთამაშეებს შორის 46-ე ადგილზე დასახელდა.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  ბარსელონა
* ლა ლიგა: 1958–59, 1959–60
* ესპანეთის თასი: 1957, 1958–59
* ბაზრობათა თასი: 1955–58, 1958–60
* ევროპის ჩემპიონთა თასის ფინალისტი: 1960-61

;  ინტერი მილანი
* სერია A: 1962–63, 1964–65, 1965–66
* ევროპის ჩემპიონთა თასი: 1963–64, 1964–65
* საკონტინენტთაშორისო თასი: 1964, 1965

### სანაკრებო
;  ესპანეთი  
* ევროპის ერთა თასი: 1964

### ინდივიდუალური
* ოქროს ბურთი: 1960
** ვერცხლის ბურთი: 1961, 1964
** ბრინჯაოს ბურთი: 1965
* ერიკ ბატის მსოფლიოს საუკეთესო თერთმეტეული: 1963, 1964, 1965
* FUWO-ს ევროპის წლის გუნდი: 1965
* ევროპის ერთა თასის სიმბოლური ნაკრების წევრი: 1964
* Golden Foot: 2008, როგორც ფეხბურთის ლეგენდა
* Marca-ს ლეგენდა: 2016

## ჯილდოები
*  სპორტული დამსახურების სამეფო ორდენი: 2001

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლუის სუარეს მირამონტესი — „ბარსელონას“ ოფიციალური საიტი
* Luis Suárez - Goals in International Matches — RSSSF

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:დაბადებული 2 მაისი
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დეპორტივო ლა-კორუნიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის მწვრთნელები
კატეგორია:დეპორტივო ლა-კორუნიას მწვრთნელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1966 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის მწვრთნელები
კატეგორია:სერია A-ს მწვრთნელები
კატეგორია:კალიარის მწვრთნელები
კატეგორია:სამპდორიას მწვრთნელები
ღურიდები

250px|მინიატიურა|ღურიდების სამეფო ტერიტორიული გაფართოების ზენიტში.
**ღურიდები** — ღურის სულთანთა დინასტია სურის გვარიდან. მდინარეების ჰერირუდისა და ჰილმენდის სათავეებში მათ დააარსეს დამოუკიდებელი სახელმწიფო (1148-1206 წწ.), რომლის ცენტრი იყო მთიანი ოლქი ღური (ახლანდელი ავღანეთის ტერიტორიაზე), დედაქალაქები – ფირუზქუჰი და ღაზნი. ღურიდების სახელმწიფომ ძლიერებას მიაღწია სულთნების ყიას ალ-დინ მუჰამადის (1163-1203 წწ.) და შიჰაბ ალ-დინის (1203-1206 წწ.) დროს. მათ დაიპყრეს ახლანდელი ავღანეთის თითქმის მთელი ტერიტორიები, აგრეთვე სინდი, პენჯაბი, ბენარესი და ინდოეთის სხვა ოლქები და ქალაქები. ღურიდები ხვარაზმშაჰებთან ბრძოლაში დამარცხდნენ და 1206 წელს მათი სახელმწიფო დაიშალა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დინასტიები
კატეგორია:ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:ავღანეთის ისტორია
კატეგორია:პაკისტანის ისტორია
კატეგორია:ირანის ისტორია
ერთგული მებაღე (ფილმი)

**ერთგული მებაღე** () — 2005 წლის ბრიტანული დრამატული ფილმი. სიუჟეტი ნიგერიაში მომხდარ რეალურ ამბავზეა დაფუძნებული.

## სიუჟეტი
ბრიტანელი მაღალი რანგის დიპლომატი ჯასტინ კუეილი (რეიფ ფაინზი) და მისი ცოლი ტესა (რეიჩელ ვაისი)  კენიაში იმყოფებიან. მოულოდნელად ტესა ექიმ არნოლდ ბლუმთან (ჰუბერტ კონდი)  ერთად ტბაზე მიემგზავრება. მას მკვდარს პოულობენ. ჯასტინი იწყებს მკვლელობის გამოძიებას. ტესა Amnesty International-ის აქტივისტი იყო და კენიაში შვეიცარიულ-კანადური ფარმაცევტული ფირმის მიერ წამლების ადგილობრივ მოსახლეობაზე უკანონოდ გამოყენებას იძიებდა. ჯასტინი ძიებისას შეთქმულების კვალს გადააწყდება.

## როლებში
*რეიფ ფაინზი - ჯასტინ კუეილი 
*რეიჩელ ვაისი - ტესა კუეილი
*პიტ პოსტლეთვეიტი - დოქტორი ლორბერი
*დენი ჰიუსტონი - სენდი ვუდროუ 
*ჰუბერტ კუნდი - არნოლდ ბლუმი 
*არჩი პანჯაბი - გიტა პირსონი
*ბილ ნაი - ბერნარდ პელეგრინი
*ჯერარდ მაკსორლი - კენეთ კერტისი
*დონალდ სამპტერი - ტიმ დონოე

## ჯილდოები
*ოსკარი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში: რეიჩელ ვაისი
*ოქროს გლობუსი საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის მეორეხარისხოვან როლში: რეიჩელ ვაისი
*BAFTA საუკეთესო მონტაჟისთვის: კლეირ სიმფსონი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2005 წლის ფილმები
კატეგორია:დრამატული ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფერნანდუ მეირელისის ფილმები
ქუსარა

**ქუსარა** — ქალაქ-სახელმწიფო ძვ. წ. II ათასწლეულის დასაწყისში მცირე აზიაში. მდებარეობდა ქანესის ანუ ნესის (ახლანდელი ქიულთეფე, ქ. კაისერის) მახლობლად (ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია). სავარაუდოა, რომ ქუსარა ინდოევროპელ ხეთურ-ნესიტურ ტომთა ერთ-ერთი უძველესი კერა იყო, საიდანაც ხდებოდა ხეთების თანდათანობით გავრცელება ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ანატოლიაში. განსაკუთრებით გაძლიერდა მეფე  ფითხანასა და მისი ძის ანითას მმართველობის დროს. მოგვიანებით ძვ. წ.  XVII საუკუნეში, ქუსარა ხეთების სამეფოს ცენტრი გახდა. მას შემდეგ, რაც ხათუსილი I-მა ხეთების სახელმწიფოს დედაქალაქი ქუსარიდან ხათუსაში (ახლანდელი ბოღაზქოი) გადაიტანა, ქუსარამ დაკარგა მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ყოფილი დედაქალაქები
კატეგორია:ხეთები
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
პუშიამიტრა შუნგა

მინი| პუშიამიტრა შუნგას ფიგურული მონუმენტი
**პუშიამიტრა შუნგა** — შუნგას დინასტიის დამაარსებელი. ჩრდილოეთ ინდოეთის მმართველი ძვ. წ. 185-151 წლებში. 

თავდაპირველად პუშიამიტრა შუნგა იყო მაურიების იმპერიის „სენაპატი“ (მთავარსარდალი). ძვ. წ. 185 წელს სამხედრო აღლუმის დროს მან მოკლა მაურიების უკანასკნელი იმპერატორი ბრიჰადრათჰა და თავი იმპერატორად გამოაცხადა. თავისი მმართველობის დროს მან დაიმორჩილა ჩრდილოეთ ინდოეთის დიდი ნაწილი  და დაასრულა აშვამედჰა. შუნგას წარწერები გვხვდება პენჯაბში ჯალანდჰარამდე. დივიავადანა გვიამბობოს, რომ მისი სამფლობელოები ვრცელდებოდა საგალამდე (სიალკოტა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* აშოკა და პუშიამიტრა 
* პუშიამიტრას სახელისათვის

კატეგორია: ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:ინდოეთის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 151
კატეგორია:შუნგას იმპერია
კატეგორია:ძველი ინდოეთი
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მიკლუხო-მაკლაის ნაპირი

**მიკლუხო-მაკლაის ნაპირი** — კუნძული ახალი გვინეის სანაპიროს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილი. გადაჭიმულია ასტროლაბის ყურიდან აღმოსავლეთისაკენ 300 კილომეტრზე. შემოსილია ტროპიკული ტყით, კაუჩუკოვანების პლანტაციებით. სახელი ეწოდა ნიკოლოზ მიკლუხო-მაკლაის პატივსაცემად, რომელიც 1871-1872, 1876-1877 და 1883 წლებში აქ ცხოვრობდა და იკვლევდა სანაპიროს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალი გვინეა
სრულიად საქართველოს ცენტრალური აღმასრულებელ კომიტეტი

**სრულიად საქართველოს ცენტრალური აღმასრულებელ კომიტეტი** (საქ. ცაკი) — საქართველოს სსრ უმაღლესი საკანონმდებლო, განმკარგულებელი და მაკონტროლებელი ორგანო რესპუბლიკის საბჭოების ყრილობათა შუა პერიოდში. ცაკს სრულიად საქართველოს საბჭოების ყრილობა ირჩევდა. იგი თავისი საქმიანობის ანგარიშს უდგენდა ყრილობასს და მის წინაშე იყო პასუხისმგებელი. ცაკი სასესიო წესით მუშაობდა (სესიათა შუა პერიოდში ცაკის პრეზიდიუმი მოქმედებდა). საქართველოს ცაკის  უფლებამოსილება განსაზღვრული იყო ჯერ რესპუბლიკის 1922 და შემდეგ 1927 კონსტიტუციით. მის კომპეტენციაში შედიოდა რესპუბლიკის სახკომსაბჭოსა და სახალხო კომისარიატების შექმნა, საშინაო პოლიტიკის საერთო ხელმძღვანელობა, სახელმწიფო ბიუჯეტის დამტკიცება, კოდექსების, დეკრეტებისა და დადგენილებების გამოცემა. კონსტიტუციის დაცვის მეთვალყურეობა და სხვა. საქართველოს ცაკი 1922—1938 წლებში არსებობდა. იგი პირველად 1922 წლის 3 მარტს აირჩიეს. საქართველოს სსრ 1937 კონსტიტუციის ძალით უზენაესი სახელმწიფო ხელისუფლება გადაეცა რესპუბლიკის უმაღლეს საბჭოსა და მის პრეზიდიუმს, რომელთა ფორმირება 1938 წლის ივნის-ივლისში დასრულდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სსრ
სტავრიდა

**სტავრიდა** () — თევზების გვარი ქორჭილასნაირთა რიგისა. მათი თითიტარისებრი, წვრილკუდიანი სხეულის სიგრძე 50 სმ, მასა 400 გ აღწევს. შეიცავს 10 სახეობას, ბინადრობენ მსოფლიო ოკეანის სუბტროპიკულ და ზომიერად თბილ წყლებში. შავ ზღვაში საქართველოს სანაპიროებთან გვხვდება 1 ქვესახეობა (Trachurus mediterraneus ponticus). აქვთ სარეწაო მნიშვნელობა. იყენებენ ნედლს, დამარილებულს, შებოლილს, ამზადებენ კონსერვებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:სტავრიდასებრნი
სტავროპოლური ცხვარი

**სტავროპოლური ცხვარი** — სამატყლე მიმართულების წმინდამატყლიანი ჯიშის ცხვარი. გამოყვანილია სტავროპოლის მხარის სამომშენებლო „სოვეტსკოე რუნოში“ (1923-1950) ახალკავკასიური მერინოსების შეჯვარებით ჯერ ამერიკული რამბულიეს ერკემლებთან, შემდეგ გროზნოულ ჯიშებთან.

სტავროპოლური ცხვარი გამოირჩევა მაღალპროდუქტიული მატყლით. ერკემლის მატყლის ნაპარსი შეადგენს 14–19 კგ (უდიდესი 25 კდ-მდე), ნერბისა 7–8 კგ (უდიდესი 13 კგ-მდე). მატყლი ხშირია, მაგარი, ერთგვაროვანი, აბრეშუმისებრი. 64-ე, 70-ე ხარისხისა, სიგრძე 8–10 სმ. სუფთა მატყლის გამოსავალი 40–43%. ერკემლის მასა 100–115 კგ. ნერბისა — 50-55 კგ. ნაყოფიერება — 120–140 ბატკანი 100 ნერბზე. გავრჩელებულია ჩრდილოეთ კავკასიის რაიონებში და ქვემო ვოლგისპირეთში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხვრის ჯიშები
სტატოცისტები

მინიატიურა
**სტატოცისტები** (ბერძნ.  statos — უძრავი   და kystis — ბუშტი) — უხერხემლოების წონასწორობის შეგრძნების ორგანოები. სტატოცისტები ბუშტუკია, შექმნილი კანის ეპითელიუმის უჯრედისაგან, რომელთა შორის ჩართულია წარმაწებიანი მგრძნობარე უჯრედები. სტატოცისტების ღრუ ამოვსებულია სითხით, რომელშიც ერთი ან რამდენიმე კენჭია (სტატოლითები ანუ ოტოლითები).   ზოგჯერ სტატოცისტების ტიპის ორგანო გარეთ იხსნება. სტატოცისტები აქვთ ნაწლავღრუიანების, მოლუსკების, ჭიების, კიბოსნაირების უმეტესობას. ძლიერ გართულებული სტატოცისტების ხერხემლიანი ცხოველებისა და ადამიანის ყურის აპკოვანი ლაბირინთიც;

2. მცენარეული უჯრედები, რომლებშიც წარმოიქმნება სახამებლის წვრილი მოძრავი მარცვლები — სტატოლითები.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველების ანატომია
ოდო

**ოდო** () — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9.

ოდო არის დაცვის უფროსი კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9.

## ბიოგრაფია 
**ოდო** არის მეტამორფი (ცვალებადი). იგი აღმოაჩინეს 2337 წელს. ოდო მსახურობსა დაცვის უფროსად სადგურზე ტეროკ ნორი (მოგვიანებით ღრმა კოსმოსი 9). ის თავისი რასის მიერ გაგზავნის იქნა გალაქტიკის შესასწავლად. 2356 წელს იგი გადაიყვანეს ბაჯორის სამეცნიერო ცენტრში, სადაც მას იკვლევდა დოქტორი მოლა პოლი.

სახელი ოდო წარმოდგება კარდასიანული სიტყვიდან Odo’ital — არაფერი (არასწორი თარგმანი წარწერისა „უცნობი ნიმუში“).

მას შემდეგ რაც სადგური გადავიდა ფედერაციის მმართველობაში, ოდო დარჩა და აქტიურად მონაწილეობდა ბრძოლებში ფედერაციის მხარეზე.

ოდოს შეუძლია მიიღოს ნებისმიერი ფორმა. მას სჭირდება რეგენერეცია ყოველ 16 საათში ერთხელ. კარგა ხნის მანძილზე იგი ითვლებოდა საკუთარი რასის ერთადერთ წარმომადგენლად ალფა კვადრანტში. მოგვიანებით გაირკვა რომ მისი რასა წარმოადგენს გამა კვადრანტში არსებული იმპერიის — დომინიონის მმართველ ძალას. როცა ფედერაციასა და დომინიუონს შორის იწყება ომი ოდო იბრძვის ფედერაციის მხარეს. იგი აღმოჩნდება ისტორიაში პირველი მეტამორფი, რომელმაც მოკლა თავისი რასის წარმომადგენელი (თავდაცვის მიზნით), რისთვისაც იგი დასაჯეს და წაართვეს გარდაქმნის უნარი. იგი რამდენიმე თვის მანძილზე ცხოვრობდა ადამიანის გარეგნობით. მიუხედავად ამისა იგი მთელი ომის მანძილზე რჩება ფედერაციისა და ბაჯორის ერთგული.

წლების მანძილზე ოდოსა და კვარკს შორის არის მუდმივი დაპირისპირება. ოდო მუდმივად აკონტროლებს კვარკს რომელიც სულ ცდილობს კონტრაბანდის გადატანას თუ სხვა უკანონო საქმიანობების განხორციელებას. მიუხედავად ამისა დროთა განმავლობაში ისინი საკმაო პატივისცემით განეწყვნენ ერთმანეთის მიმართ. ბოლო სერიაში ოდო აღიარებს რომ თვლის კვარკს მეგობრად.

[მინი|ოდო და [კირა ნერისი]]
2372 წელს ოდო დაქორწინდა ლუაქსანა ტროიზე, რომელიც ახალი განქორწინებული და ორსული იყო, რათა მისთვის არ წაერთმიატ შვილი. ქორწილის შემდეგ ლუაქსანა დაბრუნდა ბეტაზედზე.

ოდოს აკავშირებდა რომანტიკული ურთიერთობები კირა ნერისთან. ოდოს წლების მანძილზე უყვარდა ნერისი, თუმცა თავდაპირველად იგი ვერ ამჩნევდა ამას . შემდგომ ისინი ხვდებოდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რენე აბერჯენო
* ვარსკვლავური გზა
* ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* startrek.com 

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
ბრიჰადრათჰა

**ბრიჰადრათჰა** (ძვ. წ. 252—224) — მაურიების იმპერიის უკანასკნელი მმართველი ძვ.წ.187 წლიდან  ძვ.წ. 180 წლამდე. იგი მოკლა საკუთარმა „სენაპატმა“ (მთავარსარდლი) პუშიამიტრა შუნგამ.

## მმართველობა 
პურანის თანახმად, ბრიჰადრათჰა იყო შატადჰანის მემკვიდრე და 7 წლის მანძილზე მართავდა ქვეყანას. მაურიების სამფლობელოები თავმოყრილი იყო დედაქალაქ პატალიპუტრას გარშემო.  აშოკას მმართველობის პერიოდიდან, როცა ბრიჰადრათჰა ავიდა ტახტზე, ის მნიშვნელოვნად იყო შემცირებული. 

## დემეტრიოს I-ის ლაშქრობები 
ძვ. წ. 180 წელს ჩრდილო-დასავლეთ ინდოეთი (თანამედროვე ავღანეთის და პაკისტანის ნაწილები) აღმოჩნდა ბერძენ-ბაქტრიელი მეფის დემეტრიოს I-ის თავდასხმების ქვეშ. მან თავისი ხელისუფლება გაავრცელა ქაბულის ხეობასა და პენჯაბის ნაწილში (თანამედროვე პაკისტანი). დემეტრიოსი შეიჭრა, ასევე, მაურიების სამფლობელოებში ბრიჰადრათჰას მმართველობის დროს. პანჩალას ოლქის, აგრეთვე, ქალაქების საკეტისა და მატჰურის ოკუპაციის შემდეგ, ბოლოსდაბოლოს, აიღო დედაქალაქი პატალიპუტრა. თუმცა მალე  იძულებული გახდა უკან დაბრუნებულიყო ბაქტრიაში, სადაც მისი არყოფნის დროს ხელისუფლებისათვის სასტიკი ბრძოლა გაიმართა ევკრადიტებსა და  დემეტრიოსებს შორის.

## ლიტერატურა 
* Romila Thapar (2001). Aśoka IAST and the Decline of the Mauryan, New Delhi: Oxford University Press, ISBN 0-19-564445-X, p.183
* Lahiri, B. (1974). Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.) , Calcutta: University of Calcutta, pp.22-4
* Lahiri, B. (1974). Indigenous States of Northern India (Circa 200 B.C. to 320 A.D.) , Calcutta: University of Calcutta, pp.24-5

კატეგორია: ინდოეთის ისტორია
კატეგორია:ინდოეთის მმართველები

კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 180
კატეგორია:ძველი ინდოეთი
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
სტეგოცეფალები

**სტეგოცეფალები** () — ნამარხი ამფიბიები. ჰქონდათ ქალას მთლიანი სახურავი, უმეტესად ძვლოვანი ფარებით მოფენილი ტანი. ბინადრობდნენ დევონური პერიოდიდან მოყოლებული ტრიასული პერიოდის ჩათვლით. ზოგი სტეგოცეფალები უფრო თანამედროვე ამფიბიებს უახლოვდება, რის გამოც სტეგოცეფალების უმეტეს ნაწილს ლაბირინთოდონტების ზერიგში აერთიანებენ, ხოლო ტერმინ „სტეგოცეფალებს“ აღარ ხმარობენ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:გადაშენებული ამფიბიები
ქუშანის სამეფო

[250px|მინიატიურა|ქუშანის სამეფოს ტერიტორია, რომელმაც მაქსიმუმს მიაღწია [კანიშკას მეფობის პერიოდში]]
**ქუშანის სამეფო** — ძველი მსოფლიოს სახელმწიფო, რომელიც ბაქტრიის ტერიტორიაზე აღმოცენდა. თავისი აყვავების პერიოდში (I-III საუკუნე) იგი მოიცავდა ახლანდელ შუა აზიის მნიშვნელოვან ნაწილს, ავღანეთს, პაკისტანს, ინდოეთის ჩრდილოეთ ნაწილს.

ძვ. წ. II საუკუნის II ნახევარში ბერძნულ-ბაქტრიულმა სამეფომ არსებობა შეწყვიტა მომთაბარე ტომების თავდასხმების შედეგად, რომელთაგან განსაკუთრებით გამოირჩეოდნენ „დიდი იუჯები“. იუჯებმა შექმნეს 5 სამთავრო, რომელთაგან ყველაზე ძლიერი იყო გუიშუანი ანუ ქუშანი ბაქტრიაში. ქუშანის მთავარმა კუჯულა კადფიზმა დაიმორჩილა დანარჩენი იუჯები და ხელთ იგდო ახალი მიწები, მ. შ. ჩრდილო-დასავლეთ ინდოსტანის ნაწილი. მისმა მემკვიდრემ ვიმა კადფიზმა კიდევ უფრო განავრცო ქუშანის სამეფოს საზღვრები — დაიპყრო ჩრდილოეთ ინდოეთის სხვადასხვა ოლქები ქაშმირამდე, გაატარა მნიშვნელოვანი სახელმწიფო რეფორმები. ქუშანის სამეფომ აყვავებას მიაღწია კანიშკას მეფობის (დაახლ. 78–123 წწ.) დროს. მას უკავშირდება წელთაღრიცხვის ახალი სისტემის შემოღება (ე. წ. „კანიშკას ერა“). პირველად მის დროს გაჩნდა მონეტებზე „ქუშანური დამწერლობით“ შესრულებული ლეგენდები.

III საუკუნის II ნახევარში და IV საუკუნის დამდეგს ქუშანის სამეფომ დაკარგა თავისი სამფლობელოები მდინარე განგის ხეობაში, აღმოსავლეთ თურქესტანში, ხვარაზმში, მარგიანეში და სხვ. IV საუკუნის II ნახევრიდან ქუშანის სამეფოს მნიშვნელოვანი ნაწილი მიიტაცეს სასანიანებმა, რომლებიც საბოლოოდ ბაქტრიასაც დაეპატრონენ. სწორედ ამ პერიოდს განეკუთვნება ჩვენამდე მოღწეული ქუშანურ-სასანური და სასანურ-ქუშანური მონეტები, რომელთა გამოშვება შეწყდა V საუკუნის დასასრულს.

## ლიტერატურა
ბენჯამინ სისკო

**ბენჯამინ სისკო** () — „ვარსკვლავური გზის“ პერსონაჟი. მონაწილეობს სერიალში ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9.

სისკო არის კოსმოსური სადგურის ღრმა კოსმოსი 9 მეთაური და ხომალდ დეფაიანტის კაპიტანი.

## ბიოგრაფია 
[left|მინი|ბენჯამინსისკო შვილთან, [ჯეიკ სისკო|ჯეიკთან ერთად]]
ბენჯამინ სისკო დაიბადა 2332 წელს ახალ ოელეანში რესტორნის მფლობელის ოჯახში. მას ჰყავს ერთი და დაორი ძმა.

2350 წელს სისკომ ჩააბარა ვარსკვლავური ფლოტის აკადემიაში. იგი გადიოდა პრაქტიკას 137-ე ვარსკვლავურ ბაზაზე.

აკადემიის დამთავრების შემდეგ სისკომ გაიცნო თავისი მომავალი ცოლი ჯენიფერი. მათ ეყოლათ შვილი რომელსაც ჯეიკი დაარქვეს.

სისკო მსახურობდა ხომალდზე „ლივინგსტონი“. აქ იგი დაუმეგობრდა კურზონ დაქსს. მოგვიანებით იგი გადავიდა ხომალდზე „ოკინავა“ და მიიღო ლეიტენანტის წოდება. ეს მოხდა კაპიტან ლეიტონოს წყალობით, რომელმაც ახალგაზრდა ოფიცერში დიდი პოტენციალი დაინახა.

მოგვიანებით სისკო დაინიშნა პირველ ოფიცრად „სარატოგაზე“. 2367 წლის დასაწყისში იგი მონაწილეობდა ბორგთან ბრძოლაში. ამ ბრძოლაში დაიღუპა სისკოს მეუღლე ჯენიფერი.

ამის შემდეგ მან მიიღპო დანიშნულება მარსზე, სადაც იგი აკონტროლებდა ხომალდების მშენებლობას. მათ შორის „USS დეფაიანტი“.

[მინი|[ღრმა კოსმოსი 9]]
2369 წელს სისკო დაინიშნა მეთაურად კოსმოსურ სადგურზე ღრმა კოსმოსი 9 (), რომელი მდებარეობდა ბაჯორის სექტორში. ბაჯორი ახალი გათავისუფლებული იყო კარდასიანთა ოკუპაციისგან. ბაჯორთა კაი (რელიგიური ლიდერი) აცხადებს ნას ემისარად და აძლევა მას ერთ-ერთ „წინასწარმეტყველთა ცრემლს“ (). მისი შესწავლისას ჯაძია დაქსმა აღმოაჩინა ანომალია სადგურის ახლოს. სისკომ და დაქსმა აღმოაჩინეს რომ ამ ანომალიის საშუალებით შესაძლებელია გამა კვადრანტში მოხვედრა. ასევე აღმოაჩინეს მასში მცხოვრები არსებები. ბაჯორელები ამ ანომალიას უწოდებენ ზეციურ ტაძარს, ამ არსებებს კი წინასწარმეტყველებს.

ამ აღმოჩენის გამო ღრმა კოსმოსი 9 გადაიქცა სტრატეგიულად მნიშვნელოვან ობიექტად. იგი იქცა კომერციული, სამეცნიერო და პოლიტიკური მოქმედებების ცენტრად. სისკო და მაიორი კირა თავდაპირველი პრობლემების მიუხედავად დროთა განმავლობაში პატივიაცემით განეწყვნენ ერთმანეთის მიმართ და საბოლოოდ დამეგობრდნენ კიდეც. სადგურზე სისკო კვლავ შეხვდა დაქსს, ჯაძია დაქსის სახით, რომელიც ასევე დაინიშნა ღრმა კოსმოსი 9-ზე. დაქსის სიმბიოტი ადრე უკუთვნოდა კურზონს, სისკოს მეგობარს. სისკო და ჯაძიაც დამეგობრდნენ. მოგვიანებით როცა ჯაძიას დაღუპვის შემდეგ სიმბიოტი გადავიდა ეზრი დაქსთან სისკო ზრუნავდა მასზე. მან დანიშნა ეზრი ფსიქოლოგად სადგურზე.

ანომალიის აღმოჩენამ დაარწმუნა ბაჯორელები რომ სისკო არის წინასწარმეტყველთა ემისარი. თავდაპირველად იგი უარყოფდა ამას, თუმცა მოგვიანებით იძულებული გახდა მიეღო ეს როლი. როცა დომინიონთან ბრძოლისას სისკო თავისი ხომალდით გაემართა მთერთან შესახვედრად, წინასწარმეტყველები ჩაერივნენ და გაანადგურეს მოწინააღმდეგის ფლოტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ევერი ბრუკსი
* ვარსკვლავური გზა
* ვარსკვლავური გზა: ღრმა კოსმოსი 9

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* startrek.com

* memory-beta
* [Benjamin Sisko (mirror) at Memory Alpha](http://memory-alpha.org/wiki/Benjamin_Sisko_(mirror))
* Benny Russell at Memory Alpha
* Emissary of the Prophets article at Memory Alpha

## სქოლიო
კატეგორია:ვარსკვლავური გზა
კატეგორია:ვარსკვლავური გზის პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:გამოგონილი კაპიტნები
BAFTA საუკეთესო მონტაჟისთვის

**BAFTA საუკეთესო მონტაჟისთვის** — ბრიტანეთის ფილმისა და სატელევიზიო ხელოვნების აკადემიის ერთ-ერთი ჯილდო. გაიცემა 1968 წლიდან. ჯილდო მხოლოდ მთავარ მემონტაჟეებს გადაეცემათ.

## ლაურეატები
*1968 - სემ ო'სტინი ფილმისთვის *„კურსდამთავრებული“*
*1969 - ჰიუ ა. რობერტსონი ფილმისთვის *„შუაღამის კოვბოი“*
*1976 - რიჩარდ ქრიუ, შელდონ კანი ფილმისთვის *„ვიღაცამ გუგულის ბუდეს გადაუფრინა“*
*1979 - პიტერ ცინერი ფილმისთვის *„ირმებზე მონადირე“*
*1981 - თელმა შუნმეიქერი ფილმისთვის *„ცოფიანი ხარი“*
*1985 - მაიკლ ჩენდლერი, ნენა დანევიჩი ფილმისთვის *„ამადეუსი“*
*1987 - კლერ სიმფსონი ფილმისთვის *„ოცეული“*
*1991 - ჯონ ჰაჩინგი, პიეტრო სკალია ფილმისთვის *„ჯფკ“*
*1993 - მაიკლ კანი, ფილმისთვის *„შინდლერის სია“*
*1995 - ჯონ ოტმანი ფილმისთვის *„ჩვეულებრივი ეჭვმიტანილები“*
*1996 - უოლტერ მარში ფილმისთვის *„ინგლისელი პაციენტი“*
*1997 - პიტერ ჰონესი ფილმისთვის *„ლოს-ანჯელესის საიდუმლოება“*
*1998 - დევიდ გრემბლი ფილმისთვის *„შეყვარებული შექსპირი“*
*1999 - თარიქ ანვარი, კრისტოფერ გრინბარი ფილმისთვის *„ამერიკული სილამაზე“*
*2000 - პიეტრო სკალია ფილმისთვის *„გლადიატორი“*
*2001 - მერი სუინი ფილმისთვის *„მალჰოლანდ დრაივი“*
*2002 - დენიელ რეზენდე ფილმისთვის *„ღმერთის ქალაქი“*
*2003 - სარა ფლეკი ფილმისთვის *„თარგმანში დაკარგული“*
*2004 - ვალდის ოსკარდოტირი ფილმისთვის *„ბრწყინვალე გონების მუდმივი ნათება“*
*2005 - კლერ სიმფსონი ფილმისთვის *„ერთგული მებაღე“*
*2010 - ანგუს ვალი, კირკ ბაქსტერი ფილმისთვის *„სოციალური ქსელი“*
*2012 - უილიამ გოლდენბერგი ფილმისთვის *„არგო“*
*2013 - დენიელ ჰელი, მაიკლ ჰილი ფილმისთვის *„რბოლა“*

კატეგორია:BAFTA-ს ჯილდოები
სტენობიონტები

**სტენობიონტები** (ბერძნ.   stenos — ვიწრო, შეზღუდული და ბიონტი — ცოცხალი) — ცხოველები და მცენარეები, რომელთაც გააჩნიათ გარემოს შედარებით მუდმივ პირობებში არსებობის უნარი. სტენობიონტებს განეკუთვნება მრავალი პარაზიტი და სიმბიონტი, რომელთაც აქვთ მხოლოდ ერთი რომელიმე სახეობის წარმომადგენელთან თანაცხოვრების უნარი, აგრეთვე ოკეანეების სიზრქეში, მღვიმეებში, ტენიან, ტროპიკულ ტყეებში, მაღალმთიან რაიონებში ბინადარი მრავალი ცხოველი. 

სტენობიონტებია მანული, პრომეთეს მემინდვრია, ტიბეტის ზეგანზე მცხოვრები იაკი, ჩიმბორასოს პიკზე მობინადრე კოლიბრი და სხვა.  სტენობიონტობის უნარი ზღუდავს განსახლების შესაძლებლობას და განაპირობებს სახეობათა ლოკალურ გავრცელებას (ვიწრო არეალი). სტენობიონტებს უპირისპირდება ევრიბიონტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანიზმები
სერდუ (სეარა)

**სერდუ** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, სეარის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონში. მიეკუთვნება სეარის შტატის სამხრეთ-ცენტრალურ მეზორეგიონს.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 24 618 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 725.786 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 33.92 კმ²-ზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტი , 
*მოსახლეობის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:სეარის შტატის მუნიციპალიტეტები
იგორ ბელანოვი

**იგორ ივანოვიჩ ბელანოვი** (; დ. 25 სექტემბერი, 1960, ოდესა, უკრაინის სსრ, სსრ კავშირი) — უკრაინელი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1986). სხვადასხვა დროს იცავდა ოდესის „სკა“-ს, „ჩორნომორეცის“, კიევის „დინამოს“, მენხენგლადბახის „ბორუსიის“, ბრაუნშვაიგის „აინტრახტის“, მარიუპოლის „მეტალურგისა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ორგზის (1985, 1986) ჩემპიონი, საბჭოთა კავშირის თასის ორგზის (1985, 1987), საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო სუპერთასის ორგზის (1986, 1987) და თასების მფლობელთა თასის (1986) მფლობელი კიევის „დინამოს“ შემადგენლობაში. ევროპის საუკეთესო მოთამაშის ოქროს ბურთის მფლობელი (1986). 1986 წლის მექსიკის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე.

ოთხჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში.

1986 წელს ბელანოვი მესამე ფეხბურთელი გახდა საბჭოთა კავშირიდან ლევ იაშინისა და ოლეგ ბლოხინის შემდეგ, რომელიც France Football-მა ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად დაასახელა.

## მიღწევები 
### საკლუბო 
;  დინამო კიევი
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი: 1985, 1986
; საბჭოთა კავშირის თასი
* თასის მფლობელი: 1985, 1987
; საბჭოთა კავშირის სუპერთასი
* თასის მფლობელი: 1986, 1987
; თასების მფლობელთა თასი
* თასის მფლობელი: 1986
### სანაკრებო 
;  საბჭოთა კავშირი
; ევროპის ჩემპიონატი 
* ვიცე-ჩემპიონი: 1988
#### ინდივიდუალური 
* ევროპის წლის საუკეთესო ფეხბურთელის ოქროს ბურთი: 1986
* საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1986  № 3210

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 
*  
* 
*  
*  

## პერიოდიკა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* იგორ ბელანოვი — ფიფას ჩანაწერი

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:უკრაინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ოდესის ჩორნომორეცის ფეხბურთელები
კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:1986 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ომარ სივორი

**ენრიკე ომარ სივორი** (, დ. 2 ოქტომბერი, 1935; სან ნიკოლასი, არგენტინა — გ. 17 თებერვალი, 2005, იქვე) — არგენტინელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე რივერ პლეიტის, იუვენტუსის და ნაპოლის შემადგენლობაში. სივორი ერთ-ერთია იმ იშვიათი ფეხბურთელებიდან, ვისაც სხვადასხვა ეროვნული ნაკრებების ღირსება აქვს დაცული, იგი არგენტინის და იტალიის სახელით გამოდიოდა საერთაშორისო ასპარეზზე.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  რივერ პლეიტი
; არგენტინის პრიმერა დივიზიონი  
* ჩემპიონი (3):   1955, 1956, 1957
;  იუვენტუსი
; იტალიის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი (3):   1957–58, 1959–60, 1960–61
; იტალიის თასი
* თასის მფლობელი (2):   1958–59, 1959–60
### სანაკრებო 
;  არგენტინა
* კოპა ამერიკა:   1957
### ინდივიდუალური 
* კოპა ამერიკის საუკეთესო ფეხბურთელი:   1957
* სერია A-ს საუკეთესო ბომბარდირი: 1959–60
* ოქროს ბურთი:   1961
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004

## ლიტერატურა 
*  
*  
*  

## რესურსები ინტერნეტში 
* ომარ სივორი — ფიფას ჩანაწერი
* 
* პროფილი და სტატისტიკა – NFT

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:იტალიელი არგენტინელები 
კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:არგენტინის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:რივერ პლეიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:არგენტინის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოქროს ბურთის მფლობელები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:არგენტინელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:რივერ პლეიტის მწვრთნელები
კატეგორია:ესტუდიანტესის მწვრთნელები
კატეგორია:არგენტინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მწვრთნელები
კატეგორია:კოპა ამერიკის გამარჯვებული ფეხბურთელები
კუნმინი

**კუნმინი** — ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ ჩინეთში. იუნანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა  6,432,212 კაცი (2010). გაშენებულია იუნანის პლატოზე, 1892 მეტრ სიმაღლეზე, დიანჩის ტბის ჩრდილოეთ სანაპიროსთან. ქალაქი ქვეყნის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო კვანძია. კუნმინიდან გადის იუნან-ბირმის საავტომობილო გზა და რკინიგზის ხაზი ვიეტნამისაკენ. ქალაქი წარმოიქმნა ახ. წ. I საუკუნეში ძიანლინის სახელწოდებით. კუნმინი ეწოდა XIII საუკუნეში მონღოლების მიერ ჩინეთის დაპყრობის შემდეგ. XVII საუკუნის შუა წლებიდან იუნანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
ლასლო კევერი

**ლასლო კევერი** (; დ. 29 დეკემბერი 1959, პაპა) — უნგრელი პოლიტიკური მოღვაწე, უნგრეთის ეროვნული ასამბლეის თავმჯდომარე. პარტია ფიდესი — უნგრეთის მოქალაქეთა კავშირის წევრ-დამფუძნებელი (1988 წლიდან).

2010 წელს უნგრეთის პარლამენტის თავმჯდომარედ აირჩიეს, თანამდებობა დაიკავა 6 აგვისტოს და შეცვალა  უნგრეთის პრეზიდენტად არჩეული პალ შმიტი.

2012 წლის 2 აპრილიდან 10 მაისამდე, პალ შმიტის გადადგომის შემდეგ, ასრულებდა ქვეყნის მეთაურის მოვალეობას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Dr. Kövér László  

## სქოლიო
კატეგორია:უნგრეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:დაბადებული 29 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მალიორკა

**მალიორკა** ან *მაიორკა* — კუნძული ხმელთაშუა ზღვაში, უდიდესია ბალეარის კუნძულთა ჯგუფში. ეკუთვნის ესპანეთს. ფართობი 3640,16 კმ². რელიეფი უმთავრესად ტალღოვანი ვაკეა. ჩრდილო-დასავლეთით არის 1445 მეტრამდე სიმაღლის მთები, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და სამხრეთ-დასავლეთ ნაპირები დანაწევრებულია დიდი უბეებით. ლანდშაფტი ხმელთაშუა ზღვის ტიპისაა. მისდევენ მეხილეობას, თევზჭერას. კუნძულზე არის საკურორტო ზონები. განვითარებულია ტურიზმი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხმელთაშუა ზღვის კუნძულები
კატეგორია:ესპანეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
მხსნელი (ფილმი)

**მხსნელი** () — 1998 წლის სამხედრო ფილმი. მთავარი გმირია ამერიკელი ჯარისკაცი, რომელიც ბოსნიის ომის ცდილობს გაეროს უსაფრთხოების ზონამდე მიიყვანოს ჩვილბავშვიანი ქალი. კინომცოდნე როჯერ ებერტის შეფასებით, ფილმი ასახავს, თუ როგორ შეიძლება სიძულვილი და ცრურწმენა გამოიყურებოდეს პატრიოტიზმად. მან ფილმს მიანიჭა 3,5 ქულა შესაძლო ოთხიდან

## როლებში
*დენის კუეიდი - ჯოშუა როზე
*ნასტასია კინსკი - მარია როზე
*სტელან შარსგორდი - პიტერ დომინიკი
*სერგეი ტრიფუნოვიჩი - გორანი
*ნატაშა ნინკოვიჩი -ვერა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:სერბულ-ხორვატულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1998 წლის ფილმები
კატეგორია:ანტიმილიტარისტული ფილმები