ჰელის ბრძოლა

**ჰელის ბრძოლა** ან **ჰელის დაცვა** (   სიტყვასიტყვით „ჰელის დაცვა“)  — მეორე მსოფლიო ომის შეტაკება, რომელიც იბრძოდა 1939 წლის 1 სექტემბრიდან 2 ოქტომბრამდე ჰელის ნახევარკუნძულზე, ბალტიის ზღვის სანაპიროზე, გერმანულ ჯარებსა და პოლონეთის ქვედანაყოფების დაცვას შორის პოლონეთში გერმანიის შეჭრის დროს (ასევე. პოლონურ ისტორიოგრაფიაში ცნობილია სექტემბრის კამპანიის სახელით). ჰელის ნახევარკუნძულის დაცვა ხდებოდა ჰელის გამაგრებული ტერიტორიის ირგვლივ, პოლონური სიმაგრეების სისტემა, რომელიც აშენდა 1930-იან წლებში გერმანიის მესამე რაიხთან ომის შუალედურ საზღვართან.

1939 წლის 20 სექტემბრიდან დაწყებული, მას შემდეგ, რაც პოლონეთის არმია პომორზი დამარცხდა ტუჩოლას ტყის ბრძოლაში, და მას შემდეგ, რაც სხვა პოლონეთის სანაპირო ციხესიმაგრეებმა კაპიტულაცია გამოაცხადეს ვესტერპლატეს, გდინიასა და კეპა ოქსივსკას ბრძოლაში, ჰელი იყო ერთადერთი მნიშვნელოვანი წერტილი, რომელშიც კვლავ დარჩა პოლონური სამხედრო წინააღმდეგობა ჩრდილოეთ პოლონეთში. ის ასევე იყო შეჭრის ერთადერთი საზღვაო ზედაპირული შეტაკების ადგილი.

გერმანელებმა დაბლოკეს ჰელის ნახევარკუნძულის დამცველები და არ წამოიწყეს ძირითადი სახმელეთო ოპერაციები 1939 წლის სექტემბრის ბოლომდე. დაახლოებით 2 800 პოლონელი ჯარისკაცი ადმირალ ვლოდიმიერზ სტეიერის მეთაურობით, სახმელეთო სანაპირო თავდაცვის ფორმირების ნაწილი, იცავდა ჰელის გამაგრებულ ზონას დაახლოებით 32 დღის განმავლობაში, სანამ ისინი არ დანებდნენ დაბალი მარაგებისა და მორალის გამო.

## პრელუდია 
პოლონეთის საზღვაო ძალების პორტის მშენებლობა ჰელში, ჰელის ნახევარკუნძულზე, დაიწყო 1931 წელს, და 1936 წელს ჰელის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთი ნაწილი ოფიციალურად გამოცხადდა ჰელის გამაგრებულ ზონად (*Helski Rejon Umocniony*). საფორტიფიკაციო ნაგებობების მშენებლობა ომის დაწყებამდე არ დასრულებულა, მაგრამ რამდენიმე თვის განმავლობაში, როცა პოლონეთსა და გერმანიას შორის დაძაბულობა გაიზარდა, სიმაგრეები გაძლიერდა დროებითი მიწის სამუშაოებით.

ჰელის გამაგრებულ ზონას ჰქონდა სანაპირო (საზენიტო) და საზენიტო საარტილერიო ბატარეები. სანაპირო საარტილერიო დივიზიის სანაპირო ბატარეები შედგებოდა ერთი დანადგარისგან ოთხი 152 მმ (6 დიუმიანი) იარაღით, ორი ძველი დანადგარისგან  ორი 105 მმ (4.1 დიუმიანი) იარაღით და სამი დანადგარისგან რვა 75 მმ (3 დიუმიანი) იარაღით.

1939 წლის სექტემბერში დაახლოებით 2800 ჯარისკაცი განლაგდა ჰელის გამაგრებაში. მიუხედავად იმისა, რომ ჰელის სანაპირო დანადგარები ყველაზე ძლიერი იყო პოლონეთში, ისინი არაადეკვატური იყო კრიგსმარინესთან დასაპირისპირებლად და დიდ საფრთხეს არ წარმოადგენდა გერმანიის გემებისთვის. ანალოგიურად, რეგიონში პოლონეთის საჰაერო თავდაცვის ბატარეები ძალიან ცოტა და მსუბუქი იყო მტრის თვითმფრინავების შესაჩერებლად, ხოლო საზღვაო საჰაერო ესკადრის თვითმფრინავები, რომლებსაც ევალებოდათ ტერიტორიის დაცვა, განლაგებული მეზობელ ქალაქ პაკში, პოლონური თვითმფრინავები უფრო ძველი იყო, ვიდრე გერმანულები და ბრძოლა დაახლოებით ათიდან ერთს უწევდათ.

## ბრძოლა 
მარცხნივ|მინი| რუკა, რომელშიც ნაჩვენებია ბრძოლა 1939 წლის 25 სექტემბერს

მარცხნივ|მინი| პოლონური 75 მმ-იანი ჰაერსაწინააღმდეგო იარაღი ჰელის ბრძოლაში

მარცხნივ|მინი| ჰელის კაპიტულაცია, 1939 წლის 1 ან 2 ოქტომბერი. პოლონელი კომოდორი სტეფან ფრანკოვსკი *(მარჯვნივ)* გერმანელი ადმირალი ჰუბერტ შმუნდტი *(მარცხნივ)*

ჰელს თავს დაესხა გერმანული ლუფტვაფე შემოსევის პირველივე დღიდან. ამ ბრძოლაში პოლონეთის სანაპირო ბატარეაც მონაწილეობდა. ეს იყო სექტემბრის კამპანიის ერთადერთი საზღვაო შეტაკება და შედარებით არაეფექტური იყო. გერმანულმა გამანადგურებელმა *Z1 Leberecht Maass-*მა მსუბუქი დაზიანება მიიღო და ოთხი ადამიანი დაიღუპა. პოლონურმა ORP *Gryf-მა* ასევე მიიღო მსუბუქი დაზიანება, შვიდი ადამიანი დაიღუპა. გერმანულმა ხომალდებმა უკან დაიხიეს და მოგვიანებით იმ დღეს ლუფტვაფემ ჩაიძირა ORP *Gryf*, ORP *Wicher*, ისევე როგორც ORP *Mewa*, პოლონურმა გემმა ORP *General Haller-*მა დიდი ზიანი მიიღო, მიატოვეს და ჩაიძირა 6 სექტემბერს. პოლონური ORP *Komendant Piłsudski* დიდწილად დაუზიანებელი იყო, მაგრამ ასევე მიტოვებული იყო. ამან ფაქტობრივად გაანადგურა პოლონეთის საზღვაო ფლოტი, რომელიც უკვე ბევრად ჩამორჩებოდა გერმანიის საზღვაო ძალებს რაოდენობაში, როგორც საბრძოლო ძალებს ბალტიის ზღვაზე, თეატრში მხოლოდ რამდენიმე მსუბუქი ქვედანაყოფი იყო მოქმედი. ჩაძირული პოლონური გემების გადარჩენილი ეკიპაჟები შეუერთდნენ გარნიზონის დამცველებს და ორი 120 მმ-იანი დანადგარი ORP *Gryf-*ისგან გადარჩა და სანაპირო დაცვის დანადგარად გამოიყენეს გამოსაყენებლად.

სექტემბრის პირველ კვირას ვერმახტმა აიძულა პოლონური არმიის პომორზეს ქვედანაყოფებს უკან დაეხიათ დანციგის დერეფნიდან და 9 სექტემბერს პუკის დაკავების შემდეგ დაიწყო შეტევა ჰელის ნახევარკუნძულზე. გემების შეიარაღება ჩამოართვეს და გადააკეთეს დამატებით სახმელეთო იარაღებად დასაყენებლად. *შლეზვიგ-ჰოლშტაინმა* დაიწყო პოლონეთის პოზიციების დაბომბვა ჰელსა და რედლოვოში (ვისლას ლაგუნის მეორე მხარეს, გდინიას ბრძოლის ადგილზე) ეს ოპერაციები 13 სექტემბრამდე გაგრძელდა. *შლეზიენი* 21 სექტემბრიდან დაუბრუნდა პოლონეთის პოზიციების დაბომბვას ჯასტარნიასა და ჰელში. 25-დან 27 სექტემბრის ჩათვლით *შლეზვიგ-ჰოლშტაინი* კვლავ შეუერთდა თავის და გემს ჰელში.

ჰელის ბრძოლის ზოგიერთი ცნობა იუწყება 1 ოქტომბერს გერმანული ნაღმმტყორცნ M85-ის ჩაძირვის შესახებ ჰელის ნახევარკუნძულთან ახლოს, 24 ადამიანი დაიღუპა. ნაღმები განთავსდა პოლონეთის წყალქვეშა ნავმა ORP *Żbik-მა*, როგორც Plan Sack-ის ნაწილი. ORP *Żbik* და ორი სხვა წყალქვეშა ნავი, ORP *Sęp* და ORP *Ryśმ* განლაგებული ჰელზე ზღვაში წავიდნენ 1 სექტემბერს.

## შედეგი 
პოლონეთის მსხვერპლი მსუბუქი იყო, დაახლოებით 50 დაიღუპა და 150 დაიჭრა. დაახლოებით 3600 პოლონელი ჯარისკაცი და მეზღვაური ტყვედ აიყვანეს.

ჰელის ჩაბარების შემდეგ, პოლონეთში ერთადერთი ორგანიზებული სამხედრო წინააღმდეგობა ჩაატარა დამოუკიდებელმა ოპერაციულმა ჯგუფმა Polesie-მ, რომელმაც კაპიტულაცია გამოაცხადა 1939 წლის 5 ოქტომბერს კოკის ბრძოლის შემდეგ, რაც ნიშნავდა გერმანიის შემოსევის წინააღმდეგ ორგანიზებული წინააღმდეგობის დასასრულს.

ჰელის ზოგიერთი სიმაგრე გადარჩა და ამჟამად ტურისტულ ღირსშესანიშნაობებს წარმოადგენს. ჰელის ოთხი 152 მმ ბოფორსის დანადგარებიდან ერთ-ერთი ახლა გამოფენილია ვარშავაში პოლონეთის არმიის მუზეუმში. ჰელის ბრძოლა ჩნდება ვარშავაში უცნობი ჯარისკაცის საფლავზე ჩაწერილ ბრძოლებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
## შენიშვნა
*  ითვლის მონაწილეებს კეპა ოქსივსკას ბრძოლაში.
*  კაპიტულაციის მოლაპარაკებები დაიწყო 30 სექტემბერი-1 ოქტომბრის ღამეს ცეცხლის შეწყვეტა გამოცხადდა შემდეგ დღეს და 2 ოქტომბერს ტყვედ აიყვანეს პოლონელი ჯარისკაცები.
*  სამი სხვა გემი, ORP Błyskawica, ORP Burza და ORP Grom, უსაფრთხოდ წაიყვანეს ბრიტანუყლ პორტებში.
*  დაუდგენელია დანაკარგების ზუსტი ლუფტვაფეს შემადგენლობაში და ორივე მხრის სამხედრო-საზღვაო ძალებში.

კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები
კატეგორია:პოლონეთის ბრძოლები
კატეგორია:1939 წლის ბრძოლები