open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნელმა

**ნელმა** () — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. თევზთეთრას ქვესახეობა. გავრცელებულია ჩრდილოეთ ყინულოვანი ოკეანის აუზში. ნახევრადგამსვლელი ან მტკნარი წყლის თევზია. მისი სხეულის სიგრძეა 1,3 მ, წონა 50 კგ-მდე. ტოფობს შემოდგომაზე. ნაყოფიერება 125–420 ათ. ქვირითი, რომელიც ვითარდება ქვებს შორის მთელი ზამთრის განმავლობაში. მტაცებელია სიცოცხლის პირველივე წლიდან. იკვებება ცქიმურებით, ჭაფალებითა და სხვა. ძვირფასი სარეწაო თევზია; გამრავლების ობიექტია. ცნობილია ადგილობრივი ფორმები. დიდი თევზია. ჩვეულებრივ 30-40 კგ-ია. მისი საშუალო წონა სხვადასხვა წყალსატევებში 5-იდან 12 კგ-მდეა. ქვირითს ყრის სექტემბრის მეორე ნახევარსა და ოქტომბერში. სასიცოცხლო ციკლის ხანგრძლივობა ირტიშში, პეჩორასა და ობში შეადგენს 16 წელს, ენისეიში, ლენასა და ანადირში 22 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* თევზთეთრა და ნელმა  

კატეგორია:ორაგულისებრნი
თბილისური ეზო

**თბილისური ეზო** (ასევე *იტალიური ეზო*) — ქალაქ თბილისისთვის დამახასიათებელი სოციალურ-კულტურული სივრცე, რომელიც სპეციფიკური არქიტექტურის ეზოებში წარმოიშვა. კულტუროლოგი ცირა ელისაშვილი თბილისურ ეზოს ახასიათებს, როგორც „სხვადასხვა ეთნოსის წარმომადგენელი ოჯახების თანაცხოვრებით“ თბილისში წარმოშობილ სივრცეს.

თბილისური ეზოების უმეტესობა, რომელიც თბილისში გვხვდება, კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს წარმოადგენს და მნიშვნელოვნად განსაზღვრავს ქალაქის განუმეორებელ არქიტექტურულ იერსახეს.

თბილისური ეზოს ერთ-ერთი კარგად შემონახული მაგალითია მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩაზე მდებარე სახლი N148.

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის ისტორია‎
კატეგორია:თბილისის კულტურა‎
ძუკნა (1931 წლის ფილმი)

**ძუკნა** () — ფრანგული დრამატული კინოფილმი. ჟან რენუარის პირველი სრულმეტრაჟიანი ხმოვანი სურათი, რომელიც გადაღებულია ჟორჟ დე ლა ფურშადერის ამავე სახელწოდების რომანისა და ანდრე მუზი-ეონის სცენური ადაპტაციის მიხედვით. ფილმში მთავარ როლს ასრულებენ მიშეილ სიმონი, ჟანი მარეზი და მოყვარული მსახიობი ჟორჟ ფლამანი. ფილმის პრემიერა შედგა 1931 წლის 17 სექტემბერს ქალაქ პარიზში. 

ფილმი მოგვითხრობს არცთუ ახალგაზრდა მოლარის მორის ლეგრანის შესახებ, რომელიც უბედურია ქორწინებაში და რომელიც ფერწერაში პოულობს ნუგეშს. ერთხელ იგი შემთხვევით გაიცნობს ლულუს, რომელიც შეუყვარდება; ლულუს კი სუტენიორი დედე უყვარს, რომელიც მასში მხოლოდ შემოსავლის წყაროს ხედავს. მორისის გულწრფელი გრძნობა უკუგდებული და მასხრად აგდებული აღმოჩნდება და სწორედ ეს უბიძგებს მას დანაშაულისაკენ. 

ზნეობის, სამართლიანობის, ორდინარულობისა და განკერძოებულობის ურთულესი თემების შეხებისას რენუარი შეფასებისაგან თავს იკავებს: თეატრალიზებულ პროლოგში ფილმი ირონიულად არის წარმოდგენილი როგორც „არც დრამა“ და „არც კომედია“, რომელიც „არ შეიცავს არანაირ მორალსა და არაფერს ამტკიცებს“. რენუარი გადაღების პროცესში ბევრ ექსპერიმენტს ატარებდა ხმასთან დაკავშირებით, ცდილობდა რა ბუნებრივი საქალაქო ხმაურის მაქსიმალურად რეალისტურად გადმოცემას. 

ოპერატორული მუშაობა ხასიათდება კადრის სიღრმის ექსპერიმენტებით; გარდა ამისა, მრავალი სცენა გადაიღეს გრძელი პლანით, რათა შენარჩუნებულიყო ბუნებრიობა და სამსახიობო თამაშის უწყვეტობა. რეალისტურ და ნატურალისტურ მანერაში გადაღებული ფილმი, განიხილება როგორც კინემატოგრაფიული მიმართულების — პოეტური რეალიზმისა და ნუარის ერთ-ერთი წინამორბედი. მემარცხენე კრიტიკოსებმა სურათი აღტაცებით მიიღეს, მაშინ როდესაც ფრანგული საზოგადოების კონსერვატიულმა წრეებმა უარყოფითად. ფილმის გაქირავებას ეწინააღმდეგებოდნენ მემარჯვენე რადიკალური ორგანიზაციები და ასეთი მდგომარეობით სურათმა მხოლოდ უმნიშვნელო მოგება ნახა. ამჟამად, კინომცოდნეები ფილმს განიხილავენ როგორც რენუარის პირველ უპირობო შედევრს, რომელიც მისი შემოქმედების მოწიფულ პერიოდს გვაჩვენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1931 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ფილმები
კატეგორია:ფრანგული დრამატული ფილმები
კატეგორია:ფრანგული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ფილმები პარიზის შესახებ
კატეგორია:ჟან რენუარის ფილმები
კატეგორია:ფრანგულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
სქიმა

მინი|მარჯვნივ|250 პქ|სქიმა
**სქიმა** ( – *გარეგნული სახე, ფორმა*) — მონაზვნობისა და ბერობის უმაღლესი ასკეტიკური ხარისხი მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. სამონაზვნო სქიმა სიმბოლურად გამოხატავს უდაბნოში მოღვაწე წმინდა იოანე ნათლისმცემელს, რომელიც აქლემის ბეწვით იყო მოსილი, წელზე კი ტყავის სარტყელი ერტყა. სქიმა გვხვდება ორ ხარისხში, ესენია: მცირე სქიმა და დიდი სქიმა.

**მცირე სქიმით** — იმოსებიან მორჩილები ბერად ან მონაზვნად აღკვეცისას.

**დიდი სქიმის** — მიმღები ბერების ხარისხის სახელწოდებას წინ ემატება „სქიმ“ (სქიმმონაზონი, სქიმიღუმენი, სქიმარქიმანდრიტი). ჩვეულებრივ ისინი ცხოვრობენ სხვა საძმოებისგან განცალკევებით.

იოანე პეტრიწის განმარტება სქიმის შესახებ: *„სქიმა ეწოდების ნაკვეთსა, ხოლო მონაზონნი რა შეიმოსენ სქიმასა, ჯერ–არს განიკვეთოს მსოფლიოთა საქმეთაგან. სქიმაჲ, რომელ არს ნაკვეთი.“*

## ლიტერატურა
* *ლ. ბარბაქაძე*, „ჯიბის ცნობარი მართლმორწმუნე ქრისტიანისათვის“, თბილისი, 2013 წ.
* „იოანე პეტრიწის თარგმანები“, წიგნი II, გვ. 11, 3.

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
ბედონის ყველაწმინდის ეკლესია

300px|მინი
**ბედონის ყველაწმინდის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბედონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას. თარიღდება IX-X საუკუნეებით. 

## აღწერა
ეკლესია დარბაზულია. სამხრეთიდან ვიწრო და დაბალი გვიანდელი მინაშენი აკრავს. მომდევნო ხანებში სამხრეთი მინაშენისათვის დასავლეთიდან კვადრატული გეგმის ორფერდასახურავიანი ნაგებობა მიუდგამთ, რომელიც ეკლესიის დასავლეთის ფასადის თითქმის ნახევრამდე აღწევს. ეკლესია აგებულია მოზრდილი ზომის, უხეშად ნათალი ქვით. წყობა უმეტესად რეგულარულია. ქვემს შორის დარჩენილი არეები შევსებულია კირის ბათქაშით. 

ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნაწილშია - მინაშენიდან. კარი ორივე მხრიდან ბრტყლადაა გადახურული. მინაშენის იატაკი ეკლესიის იატაკის მიმართ რამდენადმე მაღალია, რის გამოც კარის ღიობში კიბის ორი საფეხურია მოწყობილი. ეკლესიის შიდა სივრცე განათებულია აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებში გაჭრილი თითო სარკმლით, რომლებსაც საფეხურებად დამუშავებული რაფა აქვთ. აღმოსავლეთის სარკმელი სწორკუთხაა. დასავლეთისა ოდნავ მაღალია და ზემოთკენ შესამჩნევად ვიწროვდება. საკურთხევლის ქვედა ნახევარი სწორკუთხაა, ზედა - კუთხეებში მომრგვალებული. საკურთხეველი გადახურულია საკმაოდ ტლანქად ნაწყობი კონქით. საკურთხეველში ორი ტრაპეზი დგას. ერთი სარკმლის ქვემოთაა, კედელთან, მეორე, რამდენადმე მოზრდილი - შუაში. აღმოსავლეთი კედლის ჩრდილოეთ კიდეში ერთი მცირე ზომის ნიშანია, სამხრეთ კედელში - სამი. ინტერიერის კედლებს მთელ სიგრძეზე საფეხური გასდევს. ეკლესიის უსწორო მოხაზულობის კამარა მარტივ კონსოლებზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით გაყოფილია ორ თანაბარ ნაწილად. ერთი შეკიდებული საბჯენი თაღია კამარის დასავლეთ კიდეში. სამხრეთი მინაშენი განივი კედლით ორ არათანაბარ ნაწილადაა გაყოფილი. მათგან დასავლეთისა კვადრატულია და ეკლესიის კარიბჭის დანიშნულებას ასრულებს. კარიბჭეში შესასვლელი თაღოვანი კარი დასავლეთის მინაშენიდანაა. კარის არქიტრავზე კაუჭებიანი წარბია ამოკვეთილი. კარიბჭის სამხრეთ კედელში ფართო სწორკუთკა სარკმელია. აღმოსავლეთით - კარი, რომლითაც კარიბჭე მინაშენის აღმოსავლეთ ნაწილს უკავშირდება. ამ ნაწილს ერთი სარკმელი და ორი სათოფური აქვს. დასავლეთ მინაშენში სწორკუთხა შესასვლელი სამხრეთიდანაა. მინაშენის კედლებში ოთხი სათოფური და ორი სწორკუთხა ნიშია. განათებულია დასავლეთ კედელში მოწყობილი თაღოვანი სარკმლით.

ეკლესიის ფასადები სადაა. აქა-იქ შემორჩენილია შელესილობის ფრაგმენტები. დასავლეთ სარკმლის თავზე ამოკვეთილია მცირედ შეღრმავებული თაღი. კედლები დასრულებულია თაროსებრი ლავგარდნით, რომელსაც განივ ფასადებზე, ფრონტონის კუთხეებთან, ჰორიზონტალური შემონაკეცები აქვს. ეკლესია და ორივე მინაშენი ფიქლითაა გადახურული . ეკლესიის სახურავს მაღალი კეხი გასდევს, რომლის აღმოსავლეთ კიდეს ქვაში გამოკვეთილი პატარა ჯვარი აგვირგვინებს. დასავლეთ მინაშენის დასავლეთ ფრონტონის წვეროზე კი ვერძის ქანდაკებაა დადგმული.

ეკლესიის სამხრეთით, ფიქლით ნაგებ გვიანდელ კვარცხლბეგზე დგას ქვის ჯვარი, რომელზეც დაბალი რელიეფით რომბში ჩასმული მზის სიმბოლური გამოსახულებაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ქრისტინე ფალასინიდი

**ქრისტინე ფალასინიდი** (დ. 31 ივლისი, 1970, თბილისი) — ქართველი სპორტსმენი ქალი (სინქრონული ცურვა), სსრკ მრავალგზის ჩემპიონი ერთეულებში, დუეტებსა და ჯგუფურ ვარჯიშში. XXIV ოლიმპიური თამაშების მონაწილე, ევროპის ჩემპიონი (1989, ბონი, გფრ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ქრისტინე ფალასინიდი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 31 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ქართველი მოცურავეები
კატეგორია:ქალები სპორტში
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გუსლი (ჟურნალი)

**„გუსლი“** (, „გუსლი“) — ყოველკვირეული მხატვრულ-იუმორისტული სურათებიანი ჟურნალი, გამოდიოდა თბილისში რუსულ ენაზე 1881–1882 წლებში. რედაქტორობდა პოეტი ივანე თხორჟევსკი, მუდმივი თანამშრომლები იყვნენ პეტრე ოპოჩინინი და ალექსანდრა თხორჟევსკაია (პალმი). კარიკატურები და ნახატები ეკუთვნოდა მიხეილ ჩემოდანოვს. „გუსლი“ აგრძელებდა ჟურნალ „ფალანგის“ ტრადიციებს. მიზნად ისახავდა ბრძოლას სიცრუესთან, თვითნებობასთან. ჟურნალი დაიხურა მთავრობის ბრძანებით.    

## ლიტერატურა
* Гусли, тифлисский журнал. Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, т. IXa (1893): Гравилат — Давенант, - გვ. 924.  

კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:რუსულენოვანი ჟურნალები
ივანე სიხარულიძე

**ივანე ალექსის ძე სიხარულიძე** (დ. 25 ივნისი, 1896, ჩოხატაური, ოზურგეთის მაზრა — გ. 6 მაისი, 1964, თბილისი) — ქართველი ექიმი, ოფთალმოლოგი, მედიცინის დოქტორი (1946), პროფესორი (1947), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1958).

## ბიოგრაფია
1924 წელს დაამთავრა თბილისის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 1943 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე განაგებდა თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის თვალის სნეულებათა კათედრას. შეისწავლიდა თვალის სნეულებთა საკითხებს: თვალის ფსკერის ცვლილების მნიშვნელობას არტერიული ჰიპერტონიის დიაგნოზისა და პროგნოზისათვის, ექსპერიმენტულ კერატიტს და სხვა. ქართულ ენაზე შეადგინა ოფთალმოლოგიის სახელმძღვანელო (1955). დაჯილდოებულია წითელი დროში,ს საპატიო ნიშნისა ორდენებითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი 
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1964
კატეგორია:ქართველი ოფთალმოლოგები
კატეგორია:ჩოხატაურში დაბადებულები
ივანე
ივანე თხორჟევსკი

**ივანე ფელიქსის ძე თხორჟევსკი** (; დ. 1843, სევასტოპოლი, — გ. 3 აპრილი, 1910, თბილისი) — რუსი პოეტი, მთარგმნელი. მეუღლესთან, ალექსანდრა ალექსანდრეს ასულ პალმთან (დ. 30 დეკემბერი, 1855, ოდესა, — გ. თებერვალი, 1933, ლენინგრადი) ერთად ხშირად აქვეყნებდა ლექსებს საერთო ფსევდონიმით „ივან-და-მარია“ (Иван-да-Марья). 

XIX ს. 70-იანი წლების დასასრულს ცოლ-ქმარი თბილისში ჩამოვიდა და აქაურ ლიტერატურულ-საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ჩაება. მათი ნაწარმოებები იბეჭდებოდა ადგილობრივ რუსულენოვან იუმორისტულ ჟურნალ „ფალანგაში“ (1880–1881). ამ ჟურნალის აკრძალვისთანავე, 1881 წლის დეკემბრიდან, თხორჟევსკიმ თბილისელი ინტელიგენციის დახმარებით გამოსცა მხატვრულ-იუმორისტული ჟურნალი „გუსლი“ (1881–1882), რომელშიც იბეჭდებოდა მისი, აგრეთვე დავით ერისთავის, დ. მინაევის, ალექსი პლეშჩეევის, ალექსანდრა პალმის და სხვათა ნაწარმოებები. თხორჟევსკის დიდ დახმარებას უწევდნენ ნიკო ნიკოლაძე და სხვა ქართვ. მოღვაწეები.

1901 წელს თხორჟევსკის რედაქტორობით გამოიცა ჟურნალი „არგონავტი“. 1892-1893 წლებში თბილისში გამოიცა „ივან-და-მარიას“ მიერ ნათარგმნი ფრანგი პოეტის, პიერ-ჟან დე ბერანჟეს ლექსების კრებული, 1897 წელს კი — კრებული „ქართული პოეზიის ნიმუშები“, რომელშიც შევიდა თხორჟევსკის მიერ თარგმნილი გრიგოლ ორბელიანის, ნიკოლოზ ბარათაშვილის, ალექსანდრე ჭავჭავაძის, აკაკი წერეთლის, ილია ჭავჭავაძის, რაფიელ ერისთავის და სხვათა ნაწარმოებები. ეს იყო ქართველი მწერლების ნაწარმოებთა ერთ-ერთი პირველი კრებული რუსულ ენაზე.

## ლიტერატურა
* Макарова Г. Кто такие «Иван-да-Марья?», ჟურნ. «Вопросы и ответы», 1969, №10;
* Письма русских литературно-общественных деятелей к Н. Я. Николадзе, ред. и вводная ст . В. С. Шадури, Тб., 1949.

კატეგორია:დაბადებული 1843
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1910
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:რუსი მთარგმნელები
კატეგორია:თბილისელები
გურჯუსტანი

**„გურჯუსტანი“** (, „საქართველო“) — ყოველკვირეული დამოუკიდებელი საზოგადოებრივ-პოლიტიკური გაზეთი აზერბაიჯანულ ენაზე. დაარსდა 1921 წელს თბილისში. სხვადასხვა დროს ერქვა: „იენი ფიქირი“ („ახალი აზრი“, 1922), „იენი ქენთი“ („ახალი სოფელი“, 1927–38), „სოვეტ გურჯუსტანი“ (1938-1990). 1946–1960 წლებში გაზეთი არ გამოდიოდა. საბჭოთა პერიოდში იყო პარტიული და სახელმწიფო ბეჭდვითი ორგანო. 1990 წლიდან ჰქვია „გურჯუსტანი“. სხვადასხვა დროს რედაქტორები იყვნენ: მ. ნასირი, მ. მურადოვი, ყ. ყულიევი, მ. რასულ-ზადე, ჰ. საბრი, მ. ჰუსეინოვი, თ. ჯაფარლი, სულეიმან სულეიმანოვი (1972-2014). გაზეთი აშუქებს საქართველოს საზოგადოებრივ-პოლიტიკური ცხოვრების, ეკონომიკის, კულტურის და სხვა საკითხებს. რედაქცია დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ (სსრკ, 1972) და ღირსების (საქართველო, 1997).   

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი გაზეთები
Trimeresurus salazar

**Trimeresurus salazar** — კუფიას გვარის გველის სახეობა გველგესლასებრთა ოჯახიდან. აღმოაჩინეს 2020 წელს არუნაჩალ-პრადეშის დასავლეთ ნაწილში მდებარე დაბლობზე. ახალ სახეობას სახელი ჰარი პოტერის ერთ-ერთი პერსონაჟის სალაზარ სლიზერინის საპატივმცემლოდ უწოდეს.

## სქოლიო
კატეგორია:გველგესლასებრნი
ლევან ქავჟარაძე

**ლევან ქავჟარაძე** (დ. 21 ივლისი, 1996, ოზურგეთი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონი (2019, 63 კგ), ჭაბუკებს შორის (2013, 58 კგ) ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი  და ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატების ვერცხლისა (2016, 60 კგ) და ბრინჯაოს (2015, 60 კგ) პრიზიორი. 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2019, ნოვი-სადი, სერბეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლევან ქავჟარაძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 21 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იაკობ ქაჯაია

**იაკობ ქაჯაია** (დ. 28 სექტემბერი, 1993, წყალტუბო) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონი (2019, 130 კგ), ახალგაზრდებსა (2013, 120 კგ) და 23 წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2016, 130 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* იაკობ ქაჯაია  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 28 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
ი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ველისციხის კვირაცხოვლის ეკლესია

**ველისციხის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი, მდებარეობს გურჯაანიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისციხეში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ განაპირას.

შემოჩნილია მხოლოდ სამხრეთ კედელი. (სიგრძე-9, სიმაღლე-1,3 მეტრი) რაზედაც მოგვიანებით აგურის გალავანი დაუშენებიათ, ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყის ქვითა და კირის დუღაბით. 2003 წელს ეკლესიის ახლოს მოსახლეობამ პატარა (1,5 X 0,66 მეტრი სიმაღლე — 0,98 მეტრი) ნიში ააგო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ცისარტყელა კალმახი

**ცისარტყელა კალმახი** () — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. ქმნის რამდენიმე ქვესახეობას. გამსვლელი და მტკნარი წყლის ფორმებია. ბუნებრივ წყალსატევებში მისი სხეულის სიგრძეა 40–50 სმ, წონა 0,8–1,6 კგ (ქვესახეობა კამჩატკური ცისარტყელა კალმახის წონა 12 კგ-ს აღწევს). სიცოცხლის ხანგრძლივობა 14 წელი.

ცისარტყელა კალმახი საქართველოში 1936–1940 წლებში რუსეთის ტერიტორიიდან კურსკის ოლქიდან შემოიყვანეს მოსაშენებლად. პირველად, ეს სახეობა შავწყალას საკალმახე მეურნეობაში მოაშენეს, საიდანაც გადაიყვანეს თბილისის, ტყიბულის, კუმისის, შაორის წყალსაცავებში და რუისის საკალმახე მეურნეობებში.

ცისარტყელა კალმახის მთავარი მწარმოებლები არიან: ევროკავშირი, ჩილე, ნორვეგია, თურქეთი და ირანი. 2014 წლის ვაჭრობის საერთაშორისო ცენტრის მონაცემების მიხედვით, კალმახის მთავარი ექსპორტიორი ქვეყნებია: ნორვეგია, შვედეთი, დანია, იტალია და ესპანეთი, მთავარი იმპორტიორები კი — რუსეთი, ბელარუსი, ფინეთი და პოლონეთი.

## რესურსები ინტერნეტში
* თევზის მოშენება — ცისარტყელა კალმახი და მისი წარმოება

## სქოლიო
კატეგორია:ორაგულისებრნი
ტერეზა ბენედიქტა ბავარიელი

**ტერეზა ბენედიქტა ბავარიელი** (; დ. 6 დეკემბერი, 1725, მიუნხენი, ბავარია — გ. 29 მარტი, 1743, ფრანკფურტი, ჰესენი) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VII-ისა და დედოფალ მარია ამალია ავსტრიელის ასული.

## ბიოგრაფია 
ტერეზა ბენედიქტა დაიბადა 1725 წლის 6 დეკემბერს მიუნხენში. იგი იყო ბავარიის კურფიურსტისა და საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VII-ისა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია მარია ამალია ავსტრიელის შუათანა ქალიშვილი. დედის მხრიდან მისი პაპა-ბებია საღვთო რომის იმპერატორი იოზეფ I და დედოფალი ვილჰელმინა ამალია ბრაუნშვაიგ-ლიუნებურგელი, ხოლო მამის მხრიდან ბავარიის კურფიურსტი მაქსიმილიან II ემანუელი და პოლონეთის მეფე იან III-ის ქალიშვილი, პრინცესა ტერეზა კუნეგუნდა სობიესკა იყვნენ. დედამისი იყო ავსტრიის იმპერატრიცა მარია ტერეზიას ღვიძლი ბიძაშვილი, რითაც ტერეზა ბენედიქტა ბიძაშვილად ერგებოდა საფრანგეთის დედოფალ მარი ანტუანეტს.

დედამისმა სულ შვიდი ბავშვი გააჩინა, რომელთაგან მხოლოდ ოთხი გადაურჩა ბავშვობაში სიკვდილს. მისი და-ძმები იყვნენ: ბავარიის კურფიურსტი მაქსიმილიან III, საქსონიის კურფიურსტი მარია ანტონია და ბადენ-ბადენის მარკგრაფინია მარია ანა.

ტერეზა ბენედიქტა გარდაიცვალა 1743 წლის 29 მარტს ფრანკფურტში, 17 წლის ასაკში. მისი მოულოდნელი გარდაცვალების მიზეზად ჩუტყვავილა სახელდება.

## ლიტერატურა 
* Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 40.
* *Historischer Verein von Oberbayern: Oberbayerisches Archiv für vaterländische Geschichte*. Band 56, 1912: 12.

კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1725
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1743
კატეგორია:ვიტელსბახები
მარიამ სიხარულიძე

**მარიამ ალექსის ასული სიხარულიძე** (დ. 3 აპრილი, 1907, გოგოლესუბანი, ოზურგეთის მაზრა — გარდაცვალების თარიღი უცნობია) — ქართველი სელექციონერი, მემცენარე, სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1968), პროფესორი (1969), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1980).

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აგრონომიული ფაკულტეტი. მისი გამოკვლევები ეხება საქართველოს მინდვრის კულტურათა ბოტანიკური შედგენილობის, მათი სელექციური ღირსებისა და სელექციის მეთოდიკის საკითხებს. შექმნა პერსპექტიული სასელექციო მასალა ინტენსიური ტიპის ხორბლის ახალი ჯიშების გამოსაყვანად. თანაავტორია ლობიოს დარაიონებისა და ახალი ჯიშების გამოყვანისა. ეკუთვნის სახელმძღვანელო „მინდვრის კულტურათა სელექცია და მეთესლეობა“ (1961, 1964, 1975). მიღებული აქვს შრომის წითელი დროშის ორდენი და მედლები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი 
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:ქართველი სელექციონერები
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
მარიამ
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მაქსიმილიან III იოზეფი

**მაქსიმილიან III იოზეფი** (; დ. 28 მარტი, 1727, მიუნხენი, ბავარია — გ. 30 დეკემბერი, 1777, მიუნხენი, ბავარია) — ვიტელსბახების დინასტიის წარმომადგენელი. ბავარიის კურფიურსტი 1745-1777 წლებში. საღვთო რომის იმპერატორ კარლ VII-ისა და მარია ამალია ავსტრიელის ვაჟი.

## ბიოგრაფია 
მაქსიმილიან იოზეფი დაიბადა 1727 წლის 28 მარტს მიუნხენში. იგი იყო ბავარიის კურფიურსტ კარლ III ალბრეხტისა და მისი მეუღლის, ერცჰერცოგინია მარია ამალია ავსტრიელის უფროსი ვაჟი. მას სახელი ბაბუების, ბავარიის კურფიურსტ მაქსიმილიან II-ისა და საღვთო რომის იმპერატორ იოზეფ I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. 

მას შემდეგ, რაც იმპერატორი კარლ VI უვაჟოდ გარდაიცვალა, მაქსიმილიანის დედასა და კარლის ქალიშვილ მარია ტერეზიას შორის დაიწყო ომი ავსტრიული მემკვიდრეობისათვის, რომლის შედეგადაც ჰაბსბურგთა მონარქიის ქვეყნები მარია ტერეზიას დარჩა, ბოჰემია და საღვთო რომის იმპერია კი მაქსიმილიან იოზეფის მშობლებს. ამრიგად გახდა მამამისი საღვთო რომის იმპერატორი კარლ VII, რომელიც 1745 წელს დაიღუპა. ამან წარმოშვა კიდევ ერთი კონფლიქტი ავსტრიასა და ბავარიას შორის, რომლის შედეგადაც მარია ტერეზიას ქმარმა, ფრანც შტეფანმა, დაიკავა ბოჰემიაც და საღვთო რომის იმპერიაც. ეს მარია ამალიამ გააპროტესტა, რის გამოც ფრანც შტეფანი ბავარიის ანექსირებით დაიმუქრა, რის გამოც ბავარიელებმა უარი თქვეს სხვა ტახტებზე, სამაგიეროდ კი მაქსიმილიან III იოზეფი ბავარიის ახალი კურფიურსტი გახდა. ამ კონფლიქტის მოგვარებისათვის მალევე მისი და, მარია იოზეფა ცოლად გაჰყვა მარია ტერეზიას ვაჟს, ერცჰერცოგ იოზეფს.

1747 წლის 9 ივლისს მაქსიმილიანმა ცოლად შეირთო თავისი ბიძაშვილი მარია ანა საქსონიელი, თუმცა ქორწინება უნაყოფო აღმოჩნდა. ამის პარალელურად დაიწყო შვიდწლიანი ომი, რომელიც სულ მალე მთელ ევროპას მოედო. ამ ომში ბავარიელები ავსტრიის მხარეს იბრძოდნენ, მაშასადამე პრუსიის წინააღმდეგ. ომი ავსტრიის მარცხით დასრულდა, რა დროსაც პრუსიამ მიიტაცა მთელი სილეზია, თუმცა ბავარიას რეალურად არაფერი დაუკარგავს.

მსგავსად სხვა ევროპელი მონარქებისა, მაქსიმილიან III-ც ცდილობდა თავის სამფლობელოში აბსოლუტიზმის დამყარებას, რასაც წარმატებით გაართვა თავი. ამასთან იგი მხარს უჭერდა ბავარიაში იეზუიტთა მოღვაწეობას. 1759 წელს დააარსა ბავარიის მეცნიერებათა აკადემია, რომელიც დღემდე ფუნქციონირებს. ამასთან ერთად იგი აქტიურად უწყობდა ხელს ბავარიაში როკოკოს დამკვიდრებას და ქვეყანაში განმანათლებლობის შეტანას.

მაქსიმილიან III იოზეფი გარდაიცვალა 1777 წლის 30 დეკემბერს მიუნხენში, 50 წლის ასაკში, უშვილოდ. ამის გამო ბავარიის ტახტი მისმა გარე ბიძაშვილმა, ცვაიბრიუხენელმა კარლ IV თეოდორმა დაიკავა. 

## ლიტერატურა 
* Paul Bernard. Joseph II and Bavaria: Two Eighteenth Century Attempts at German Unification. Hague: Martin Nijoff, 1965, p. 40.
* Germany, German guide-books, CUP Archive, 1931, pg. 94–95.
* Genealogie ascendante jusqu'au quatrieme degre inclusivement de tous les Rois et Princes de maisons souveraines de l'Europe actuellement vivans [Genealogy up to the fourth degree inclusive of all the Kings and Princes of sovereign houses of Europe currently living] (in French). Bourdeaux: Frederic Guillaume Birnstiel. 1768. p. 40.

კატეგორია:დაბადებული 28 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1727
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1777
კატეგორია:ვიტელსბახები
კატეგორია:ბავარიის კურფიურსტები
კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები
ალიბუხარი

**ალიბუხარი** — ქლიავის ადგილობრივი  ჯიში, ატმისებურის აღმოსავლეთქართული ფორმა. გავრცელებულია ცალკეული ხეების სახით აღმოსავლეთ საქართველოში (ძირითადად ქართლში). ზომიერი ზრდის ხეა. აქვს მომრგვალო ვარჯი. ახასიათებს ყვავილობის საშუალო პერიოდი. ნაყოფის კანი მკვრივი, ყვითელია, თეთრი კანქვეშა წინწკლებით. დაფარულია სქელი ცვილისებრი ნაფიფქით. კანი სრულ სიმწიფეში ადვილად სცილდება რბილობს. აქვს მოგრძო, კვერცხისებური ფორმა. ნაყოფს სიგრძეზე გასდევს ზედაპირული ღარი. ზომაში საკმაოდ მსხვილია (38–40 გ). ყუნწი საშუალო სიგრძის ან გრძელია. რბილობი ყვითელი, მკვრივი, მცირედ ძარღვიანი. კურკა მცირე ზომის, მოგრძო, ბრტყელი და თავისუფალი რბილობისაგან. მწიფდება სექტემბრის პირველ დეკადაში. დაავადებების მიმართ საშუალო გამძლეობას ავლენს. კარგი საგემოვნო თვისებები აქვს, არის მომჟავო-ტკბილი, სუსტი არომატით. მსხმოიარობს უხვად, ყოველწლიურად. გამოიყენება ჩირის, ხილფაფის, მურაბისა და ტყლაპის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა 
* *ხომიზურაშვილი ნ.* და სხვები,  საქართველოს მეხილეობა, ტ. 4, გვ. 45, თბ.: გამომც. „მეცნიერება“, 1978.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქლიავის ჯიშები
დავით თავაძე

**დავით ელიზბარის ძე თავაძე** (დ. 1916, აცანა, ოზურგეთის მაზრა — გ. 20 ივნისი, 1979) — ქართველი სამხედრო პირი, მაიორი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1944).

## ბიოგრაფია
1938 წელს გაიწვიეს სსრკ შეიარაღებულ ძალებში. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიაში, ვოლგაზე, ტამანის ნახევარკუნძულზე, ნოვოროსიისკთან, იალტასთან, ფეოდოსიასთან, სევასტოპოლთან. მისი ხელმძღვანელობით ესკადრილიამ განახორციელა 1227 საბრძოლო გაფრენა. საჰაერო ბრძოლაში მოპოვებული წარმატებისათვის მიენიჭა საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, საბრძოლო ორდენები და მედლები.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
დავით
ედუარდ გუფელდი

**ედუარდ ეფიმის ძე გუფელდი** (დ. 19 მარტი, 1936, კიევი, — გ. 23 სექტემბერი, 2002, ლოს-ანჟელესი) — მოჭადრაკე, ლიტერატორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1958), საერთაშაშორისო ოსტატი (1964), საერთაშორისო დიდოსტატი (1967). საქართველოს (1977) და საბჭოთა კავშირის (1980) დამსახურებული მწვრთნელი.

დაამთავრა ჩერკასის პედაგოგიური ინსტიტუტი. 1973-1988 წლებში ცხოვრობდა თბილისში. იყო მაია ჩიბურდანიძის მწვრთნელი და კონსულტანტი, ფიდეს ორი კომისიის თავმჯდომარე. სსრკ ჩემპიონატის 8 ფინალის, 2 პირველი ლიგის, 33 საერთაშაშორისო ტურნირის მონაწილე. ორგზის (1961, 1962) სტუდენტთა მსოფლიო ჩემპიონი (გუნდურ ჩათვლაში). საჭადრაკო ჟურნალისტთა საერთაშაშორისო ასოციაციის (აიპე) წევრი (1982). 1995 წლიდან ამერიკის შეერთებულ შტატებში ცხოვრობდა. ავტორია მრავალი საჭადრაკო წიგნისა.   

## ბიბლიოგრაფია 
* მაია, თბ., 1981 (თანაავტ. ა. ერემიანი); 
* ჭადრაკში დახელოვნების სკოლა, თბ., 1982. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა მოჭადრაკეები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:კიევში დაბადებულები
გუშაგი (ჟურნალი)

**„გუშაგი“** () — ქართულენოვანი ჟურნალი პარიზში, ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის პერიოდული ორგანო, გამოდიოდა 1984-1993, 1994 და 1997 წლებში. რედაქტორ-დამფუძნებელი იყო ემიგრანტი მწერალი გიორგი წერეთელი. 

„გუშაგი“ „თავისუფლების ტრიბუნის“ გაგრძელება იყო და მის მსგავსად ემსახურებოდა საქართველოს განთავისუფლების იდეას, ქვეყანაში დამოუკიდებელი, დემოკრატიული წესწყობილების დამკვიდრებას. გამოცემის დევიზი იყო: "თავისუფლება და თანასწორუფლებიანობა ყველა რასისა და ერისა, თავისუფალ და თანასწორუფლებიან ერთა ოჯახში, თავისუფალი და თანასწორუფლებიანი ქართველი ერი". აქვეყნებდა წერილებს არა მარტო საქართველოსა და მსოფლიოში მიმდინარე მოვლენების შესახებ, დისიდენტურ ლიტერატურას, ფრანგული პოლიტიკური თხზულებების თარგმანებს, ემიგრაციასა და საქართველოში შექმნილ თვალსაჩინო ნაწარმოებებს და სხვ. ჟურნალთან თანამშრომლობდნენ: კარლო ინასარიძე, გულბათ გულბათიშვილი, გიორგი ყიფიანი, ირაკლი ოთხმეზური, გიორგი წერეთელი, ალექსანდრე მანველიშვილი, გივი კობახიძე, ილია კუჭუხიძე, ზვიად გამსახურდია, მერაბ კოსტავა და სხვა ემიგრანტი და საქართველოში მოღვაწე დისიდენტები. 1984–1993 წლებში დაისტამბა 30 ნომერი. 1989 წლის სექტემბერში, 9 აპრილის მოვლენებთან დაკავშირებით, გამოიცა ჟურნალის სპეციალური რიგგარეშე ნომერი. გიორგი წერეთლის გარდაცვალების (1993) შემდეგ ჟურნალმა პრაქტიკულად შეწყვიტა არსებობა. შემდგომ სანდრო თუშმალიშვილის რედაქტორობით გამოიცა ჟურნალის ორი ნომერი (1994, 1997). ჟურნალის სრული კომპლექტი დაცულია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართული ემიგრაციის მუზეუმში, გურამ შარაძის კერძო კოლექციაში.   

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
კატეგორია:საფრანგეთის ჟურნალები
გუშინ შვიდნი გურჯანელნი

**„გუშინ შვიდნი გურჯანელნი“** — პოპულარული ქართული (ქართლ-კახური) ხალხური ეპიკური სიმღერა. ბურდონული სამხმიანობის ტიპური ნიმუში. ასრულებენ მამაკაცები. სიმღერას ახასიათებს ამაღლებული ტონუსი, შედგება რამდენიმე მუხლისაგან. სოლისტის რეჩიტატიულად გამღერებულ პარტიას ყოველ მუხლში გამჭვირვალე, ნათელი ჰარმონიისა და გამომსახველი მელოდიის მქონე სამხმიანი გუნდი ენაცვლება. ბოლო მუხლში კი დამწყების პარტია რთულდება და კულმინაციას აღწევს. განეკუთვნება სუფრულის ტიპის სიმღერებს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*  (ჰამლეტ გონაშვილის შესრულებით).

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
ცეცხლაძე

საკუთარი სახელი **ცეცხლაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ცეცხლაძე — არქიტექტორი
* გოჩა ცეცხლაძე — არქეოლოგი, ისტორიკოსი
* გრიგოლ ცეცხლაძე — მწერალი, ჟურნალისტი
* ვლადიმერ ცეცხლაძე — ექიმი, ანატომი
* ზვიად ცეცხლაძე — ინჟინერი, პოლიტიკოსი
* თეა ცეცხლაძე — ფიზიკოს-ქიმიკოსი
* მამუკა ცეცხლაძე — მხატვარი
* ნიკო ცეცხლაძე — მხატვარი
* საბა ცეცხლაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მერცხალები

**მერცხალები** () — ფრინველთა ქვეოჯახი მერცხალასებრთა ოჯახისა. აერთიანებს ორი გვარის (მერცხალა და Stiltia) 8 სახეობას. გამოირჩევიან მოკლე ფეხებითა და ნისკარტით, პირის ფართო ჭრილი თვალების დონემდე აღწევს. თავი მსხვილია, თვალები დიდი, კისერი მოკლე, ფრთები გრძელი და მახვილი, ბოლო ორკაპა. სხეულის სიგრძე 17–29 სმ-ს შეადგენს, მასა 50–200 გრამს აღწევს. შეფერილობის ძირითადი ფონი ერთფეროვანია, თიხისფერი, მუცელი უფრო ღია, ბოლოს ზედა და ქვედა მხარე თეთრი, ნისკარტის ძირში, ყელსა და კისერზე მკრთალი ნახატია. გავრცელებული არიან ევრაზიის, აფრიკისა და ავსტრალიის ღია მშრალ ლანდშაფტებში. ჰაერში იჭერენ დიდი ზომის მწერებს, საკვებს მიწაზეც მოიპოვებენ. ბუდობენ კოლონიებად (ასამდე მობუდარი) ან წყვილებად წყალსატევებთან ახლოს ვაკე ადგილებზე. უპირატესობას ანიჭებენ თაყირებს, ბიცობებს, ქვიშის ცელებს და კუნძულებს. ბუდეში 2–4 კვერცხს დებენ. კრუხობასა და ბარტყებზე ზრუნვაში ორივე პარტნიორი მონაწილეობს.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:მერცხალასებრნი
რბენიები

**რბენიები** () — ფრინველთა ქვეოჯახი მერცხალასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 21–24 სმ. შეფერვა მფარველობითია, ქვიშისფერ-მურა ან მოწითურო ტონებისა. აქვს მოხდენილი სხეულის აგებულება, ფეხები გრძელია, ნისკარტი წვრილი და ბასრი. სქესობრივი დიმორფიზმი არ არის გამოხატული. ცნობილია 2 გვარის 9 სახეობა. გავრცელებული არიან აფრიკის, ახლო აღმოსავლეთის, ცენტრალური აზიისა და ინდოეთის ღია მშრალ ვაკე ადგილებზე, სადაც მცენარეულობა გაიშვიათებულია. ჩრდილოური პოპულაციები გადამფრენია, სამხრეთი — მკვიდრი. კვების დროს მიწაზე სწრაფად დარბიან და ზედაპირიდან კენკავენ მცირე ზომის უხერხემლოებს; ზოგჯერ საკვების ძიებისას ნისკარტით ქექავს ნიადაგის ზედა ფენას. მფრთხალი ფრინველები არიან, სწრაფად რბენენ, დროდადრო ჩერდებიან, თავს მაღლა სწევენ და გარშემო ათვალიერებენ. ბუდე მიწაზე არსებული მცირე ზომის ორმოა. დებენ 2–4 კვერცხს; კრუხობს ორივე მშობელი. ბარტყები ბუდეს მალევე ტოვობენ, თუმცა კიდევ რამდენიმე დღე მათ მშობლები კვებავენ.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:მერცხალასებრნი
მდინარის კალმახი

**მდინარის კალმახი**, **ნაკადულის კალმახი** () — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. კუმჟას ქვესახეობა ან მორფი. მისი სხეულის სიგრძეა 20–80 სმ (იშვიათად 1 მ), წონა დაახლოებით 13 კგ. ზურგი წენგოსფერ-ყავისფერი და მოვერცხლისფრო-მოლურჯოა, მუცელი მოთეთრო-მოყვითალო. მუცლის მხარეს წითელი ლაქები გასდევს. ჩვეულებრივ, იწონის 2 კგ-მდე და ცხოვრობს 18 წლამდე. გვერდითი ხაზი შეიცავს 115–132 ქერცლს.

იკვებება წვრილი კიბოსნაირებით, მწერების მატლებითა და სხვა. მდინარის კალმახი საქართველოში ბინადრობს მთის ცივ, ჩქარ მდინარეებში, სუბალპურ და ზოგჯერ ალპურ ზონაშიც, იშვიათად ბარის მდინარეებშიც, მტკვარში, ტაშისკარიდან მდინარე ოკამამდე და ზევით. მტკვრის შენაკადებში: ხრამში, არაგვში საგურამოდან ქსნამდე, ლიახვში, ბორჯომულაში, ფოცხოვისწყალში, ფარავანში, ალაზანსა და მის შენაკადებში, ჭოროხში; წალკის, თბილისისა და სიონის წყალსაცავებში.

2006 წლიდან მდინარის კალმახი შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“ და მინიჭებული აქვს მოწყვლადი კატეგორია. 2016 წლიდან, ველური ბუნების ეროვნული სააგენტო ახორციელებს პროექტს, რომელიც მდინარის კალმახის გამრავლებას ითვალისწინებს. აღსანიშნავია, რომ 2019 წელს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ველური ბუნების სააგენტომ შაორის წყალსაცავში 600 ცალი მდინარის კალმახი გაუშვა. 2020 წელს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ველური ბუნების ეროვნულმა სააგენტომ პოპულაციის აღდგენის მიზნით 700-მდე ნაკადულის კალმახი მდინარე ხრამში, წალკის კანიონის ხეობაში გაუშვა. 2022 წელს 110&nbsp;000-მდე ქვირითით დათევზიანდა მდინარეები ჭივჭავი, ხრამი და ალგეთი (ალგეთის ეროვნული პარკი), 30&nbsp;000-მდე ქვირითით — ფშავის არაგვი, 100&nbsp;000-მდე ქვირითით — მდინარეები ოცხე, სკინთავა და ჩიხურა.

## სქოლიო
კატეგორია:ორაგულისებრნი
ალექსანდრე ჭეიშვილი

**ალექსანდრე ნიკოლოზის ძე ჭეიშვილი** (დ. 17 მარტი, 1903, ასკანა, ოზურგეთის მაზრა ― გ. 1962) — ქართველი კრიტიკოსი, მწერალი.

## ბიოგრაფია 
1917-1923 წლებში იყო სოციალისტ-ფედერალისტების წევრი. 1922-1923 წლებში მუშაობდა გაზეთ „ტრიბუნის“ კორექტორად. 1924-1926 წლებში ასწავლიდა გაერთიანებულ სამხედრო სკოლაში. 1926 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტი, იქვე გაიარა ასპირანტურა. 1926-1945 წლებში მუშაობდა თსუ-ში, 1929 წლიდან აქვეყნებდა კრიტიკულ ნაშრომებს. 1930-1932 წლებში მივლინებით მუშაობდა ბერლინის უნივერსიტეტში. 1936 წლიდან გახდა საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი. 1941-1949 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიაში. ავტორია რომანისა და მოთხრობებისა.

## ლიტერატურა 
*

კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ალექსანდრე ერიციანი

**ალექსანდრე დავითის ძე ერიციანი (ერიცოვი)** (; დ. 24 ოქტომბერი, 1841, თბილისი — გ. 21 თებერვალი, 1902, იქვე) — სომეხი ისტორიკოსი, არქეოლოგი. 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის ნერსესის სასულიერო-საერო სასწავლებელში, შემდეგ – რუსულ გიმნაზიაში. 1866–1867 წლებში გ. ტ. ალექსანდრიანთან ერთად გამოსცემდა გაზეთ „ვაჭარაკანს“ (ვაჭარი). თანამშრომლობდა თბილისში გამომავალ სომხურ ჟურნალ-გაზეთებთან: „კრუნქ ჰაოც აშხარჰ“ („სომხეთის ქვეყნის წერო“), „მეღუ ჰაიასტან“ („სომხეთის ფუტკარი“), აგრეთვე რუსულენოვან „Кавказ“-ში და სხვ. აგროვებდა და აქვეყნებდა XIX საუკუნის კავკასიის ხალხთა სოციალურ-ეკონომიკურ, ისტორიულ მასალებს. პერიოდულ გამოცემებში გამოქვეყნებული წერილებიდან ქართულ-სომხური ისტორიის ურთიერთობის თვალსაზრისით ყურადღებას იქცევს მისი წერილები: „ახტალის მონასტერი“, „გრაფ ლორის-მელიქიანის გვარტომობისათვის“, „თბილისელი სომხები და მისი სტატისტიკა“ და სხვა. ეს უკანასკნელი, ფაქტობრივად, უერთდებოდა სომეხ პუბლიცისტ-პოლიტიკოსების ერთი ნაწილის მიერ გაშლილ იმ კამპანიას, რომელიც საქართველოში სომეხთა მექანიკური სიმრავლის შექმნით ცდილობდა ქართულ მიწებზე თავისი „ისტორიული უფლების მტკიცებას“. მათ აღწერეს ქართლ-კახეთის სომხებად მიჩნეული მოსახლეობა და სია ჟურნალ „მურჭში“ („ურო“) გამოაქვეყნეს, უწოდეს რა ამ მოსახლეობას „ვრაც ხოს ჰაიოც“ ქართულად მოლაპარაკე სომხები. რამდენადაც მოკამათე სომხური მხარისათვის მთავარი იყო თბილისსა და აღმოსავლეთ საქართველოში სომეხთა სიჭარბის შთაბეჭდილების შექმნა, ყველა ტრიბუნიდან, ხელაღებით, უარყოფდნენ როგორც ქართველ კათოლიკეების, ისე სომხური სარწმუნოების მქონე ქართველთა კრებულის არსებობის ფაქტსაც კი. ერიციანის წერილში სომხური სარწმუნოების ქართველთა საზოგადოება მთლიანად იყო მიკუთვნებული სომხეთის ეთნოსს.

1871 წლის გაზაფხულზე არქეოლოგიური მისიით იმყოფებოდა ლორეში, რომლის დროსაც დებედის აუზში მოინახულა 36 სოფელი და 29 მონასტერი. აიღო 400-მდე წარწერის ასლი, შეისწავლა ლორის სომხების კილო და გამოიკვლია 8 გამოქვაბული კომპლექსი, რომელიც მდებარეობდა აღპათის, სანაინის, ვარნაკის სოფლების მახლობლად. გამოქვაბულებში აღოაჩინა ხელნაწერთა ბიბლიოთეკა. აღნიშნული მოგზაურობის გამოქვეყნებას ის გეგმავდა თავის წიგნში «Археология древной провинции Армении — Гугарк».

1872 წლის მაისში განახორციელა მისი მესამე არწეოლოგიური ექსპედიცია. თან ხალდა ფოტოგრაფი ე. ვესტლი. გადაიღეს ახტალის, აღპათის, სანაინის, უძის, ქობაირის, დისეგის, ჰნევანქის და წუღრუღაშენის მონასტრების 25 ფოტო. 1872 წელს ფოტოები წარმოდგენილი იყო მოსკოვის პოლიტექნიკურ გამოფენაზე. ჩაატარა არქეოლოგიური გათხრები სოფელ აღპათსა და ქობაირში. მოიარა მრავალი სოფელი და არქიტექტურული ძეგლები: ჰუჯაბი, წუღრუღაშენი, ბოლნისის სიონი და ბოლოს კოჯორთან კაბენით დაბრუნდნენ თბილისში, სადაც ფოტოგრაფმა ვესტლიმ ასევე გადაიღო ფოტოები.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქართველი მონოფიზიტები 

## ლიტერატურა
*Ерицев А., Раскопки на Дигомском могильнике, Труды Предварительного комитета V археологического съезда, М., 1879.

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:სომეხი არქეოლოგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ვიქტორ გუჩუა

**ვიქტორ გესას ძე გუჩუა** (დ. 12 ოქტომბერი, 1914, სოფ. ფახულანი, ახლანდ. წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი, — გ. 31 აგვისტო, 1985, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1983), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1982).   

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1940). მონაწილეობდა II მსოფლიო ომში (1941-1945). 1945-1960 წლებში საშუალო სკოლიდ დირექტორად მუშაობდა წალენჯიხის და ზუგდიდის რაიონებში. 1960 წლიდან იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. ამავდროულად, 1969 წლიდან მუშაობდა „ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის“ საქართველოს ისტორიის რედაქციის მეცნიერ-კონსულტანტად, შემდეგ — გამგედ. იკვლევდა საქართველოს სოციალურ-ეკონომიკური, პოლიტიკური და კულტურის ისტორიის, ისტორიოგრაფიისა და ქრონოლოგიის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს 50-ზე მეტი სამეცნიერო სტატია, მონოგრაფია, სახელმძღვანელო. გუჩუა არის „საქართველოს ისტორიის ნარკვევების“ IV ტომის ერთ-ერთი ძირითადი ავტორი, აგრეთვე III ტომის რედაქტორი ზურაბ ანჩაბაძესთან ერთად (1982 წელს ავტორთა კოლექტივთან ერთად მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია). დაჯილდოებულია მედლით „საბრძოლო მამაცობისათვის“.

## ბიბლიოგრაფია
* საქართველოს ისტორია. მე- 7–10 კლასების სახელმძღვანელო, თბ., 1961–85 (თანაავტ. შ. მესხია); 
* გადავხედოთ წარსულს, თბ., 1967; 
* საქართველოში სოციალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1967 (თანაავტ. ი. ანთელავა); 
* საქართველოს XVI–XVIII სს. ეკონომიური ისტორიის შესწავლა ქართულ საბჭოურ ისტორიოგრაფიაში, კრ.: ქართული ისტორიოგრაფია, ტ . 1, თბ., 1968. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ნატალია ფილატკინა

**ნატალია ფილატკინა** (; დ. 18 აგვისტო, 1975, მოსკოვი) — რუსი ენათმეცნიერი, ძველი გერმანისტიკული ფილოლოგიის დარგში მოღვაწე გერმანისტი. სამეცნიერო და პედაგოგიურ საქმიანობას ეწევა ქალაქ ტრირის უნივერსიტეტში. 

## ცხოვრების გზა 
ნატალია ფილატკინა თავდაპირველად გერმანისტიკას მოსკოვში სწავლობდა, ხოლო 1994 წელს სტიპენდია მოიპოვა და სწავლა ბერლინის უნივერსიტეტში () გააგრძელა, მოგვიანებით კი ბამბერგის უნივერსიტეტში (). 

ნატალია ფილატკინა 1996-დან 1999 წლამდე მოსკოვში ასწავლიდა გერმანულს (როგორც უცხო ენას). გერმანიაში ნ. ფილატკინა დაბრუნდა ლუქსემბურგის კულტურის და კვლევის სამინისტროს ხელშეწყობით გამოყოფილი სტიპენდიით და დისერტაცია დაიცვა 2003 ქალაქ ბამბერგში პროფესორ კლოდინ მულენის ხელმძღვანელობით თემაზე ლუქსემბურგული ენის ფრაზეოლოგია (ISBN 3-8253-5055-X), შრომა აღინიშნა ლუქსემბურგის უნივერსიტეტის პრემიით (). 

ნატალია ფილატკინა არის ლუქსემბურგის ენების და ლიტერატურების კვლევითი ცენტრის წევრი. არსებული ცენტრი, სხვა მიმართულებით საქმიანობის გარდა, დაკავებულია ლუქსემბურგის ლინგვისტიკის ონლაინ-ბიბლიოგრაფიით. 

2003 წლის ზამთრის სემესტრიდან მოყოლებული ნატალია ფილატკინა არის ტრირის უნივერსიტეტში ძველი გერმანული ფილოლოგიის მეცნიერ-თანამშრომელი. 

ტრირის ისტორიული და კულტურულოგიური კვლევითი ცენტრის საქმიანობის ფარგლებში ნატალია ფილატკინა აგრძელებს კვლევით მოღვაწეობას ისტორიულ ენათმეცნიერებაში, კერძოდ კი გერმანული ენის ფრაზეოლოგიაში.

2013 წელს ნატალია ფილატკინა წარმოადგენდა დიუსელდორფის უნივერსიტეტის () პროფესურას. 

დღესდღეობით ნატალია ფილატკინა მუშაობს საჰაბილიტაციო პროექტზე „ისტორიული ფორმალური ენა“, პროექტი მიმდინარეობს ვალტერ და ზიბილე კალკჰოფ-როზეს ფონდის ( სტიპენდიის ხელშეწყობით. 

ნატალია ფილატკინამ 2020 წელს დაიკავა ჰამბურგის უნივერსიტეტის () არაგეგმიერი პროფესორის საპატიო თანამდებობა, სადაც დღემდე უნივერსიტეტის პროფესორად მსახურობს.

ნატალია ფილატკინას დაოჯახებულია და ჰყავს ერთი ვაჟი.

## მიმდინარე კვლევითი პროექტები 
* საჰაბილიტაციო პროექტი „ისტორიული ფორმალური ენა“. 
* კვლევით მოღვაწეობა ისტორიულ ენათმეცნიერებაში, კერძოდ კი გერმანული ენის ფრაზეოლოგიაში.
* ლუქსემბურგის ლინგვისტიკის ონლაინ-ბიბლიოგრაფია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Projekt: Historische Formelhafte Sprache und Traditionen des Formulierens (ისტორიული ფორმალური ენა და ფორმულირების ტრადიციები)
* Homepage an der Universität Trier (ტრირის უნივერსიტეტის ოფიციალური გვერდი) 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ფილოლოგები
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:დაბადებული 25 აგვისტო
ნიკოლოზ გუძი

**ნიკოლოზ კალენიკეს ძე გუძი** (, ; დ. 21 აპრილი, 1887, მოგილიოვ-პოდოლსკი, უკრაინა, — გ. 29 ოქტომბერი, 1965, მოსკოვი) — უკრაინელი ლიტერატურათმცოდნე. უკრაინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945).

დაამთავრა კიევის უნივერსიტეტი (1911). იყო მოსკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი (1922 წლიდან). იკვლევდა ძველ რუსულ ლიტერატრას („ამბავი იგორის ლაშქრობისა“, XVI საუკუნის პუბლიცისტიკა, აბაკუმის თხზულება), XVIII–XX საუკუნეების რუსულ და უკრაინულ ლიტერატურას (თეოფან პროკოპოვიჩი, მიხეილ ლომონოსოვი, ალექსანდრე პუშკინი, ნიკოლოზ გოგოლი, ლევ ტოლსტოი, თედორე ტიუტჩევი, ვალერი ბრიუსოვი, ტარას შევჩენკო, ივან ფრანკო), ტექსტოლოგიურ საკითხებს და ფილოლოგიის ისტორიას. მუშაობდა რუსულ-ქართული ლიტერატურის ურთიერთობის საკითხებზეც. დაინტერესებული იყო ძველი რუსული თხზულებით „მოთხრობა დინარაზე“, მას მიუძღვნა ნაშრომი „ამბავი საქართველოს დედოფალ დინარას შესახებ“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 21 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:უკრაინელი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველოლოგები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ქსენია სიხარულიძე

**ქსენია ალექსის ასული სიხარულიძე** (დ. 20 ივნისი, 1909, გოგოლესუბანი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 13 ოქტომბერი, 1976, თბილისი) — ქართველი ფოლკლორისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1948), პროფესორი (1954), საქართველოს სსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1960).

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიბრძნისმეტყველების ფაკულტეტი. 1936 წლიდან მუშაობდა უნივერსიტეტთან არსებულ შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის ფოლკლორის განყოფილებაში. 1940 წლიდან კითხლობდა ლექციებს თსუ-ში. 1968 წლიდან ხელმძღვანელობდა ფოლკლორისტიკის კათედრას. იკვლევდა ქართული ფოლკლორის აქტუალურ პრობლემებს: საბავშვო ფოლკლორს, საწესჩვეულებო პოეზიას, საგმირო და საისტორიო ზეპირსიტყვიერებას, ფოლკლორულ-ლიტერატურულ ურთიერთობებს და სხვა. ძირითადი ნაშრომები: „ქართული ხალხური საგმირო-საისტორიო სიტყვიერება“ (1949), „ქართველი მწერლები და ხალხური სიტყვიერება“ (I, 1956: II, 1966), „ქართული ხალხური საინტერესო სიტყვიერება“( სამ ტომად, 1961, 1964, 1967), „ქართული ხალხური საგმირო პოეზიის საკითხები“ (1970), „ქართული ფოლკლორისა და თეორიის საკითხები“ (1976) და სხვა. დიდი ამაგი დასდო ფოლკლორულ ნიმუშთა შეკრებასა და გამოცემას. ნაშრომები თარგმნილია რუსულ, უნგრულ, გერმანულ, ინგლისურ ენებზე. 

## ლიტერატურა
**ზანდუკელი, ფ.* გამოჩენილი ფოლკლორისტი, კრებული ფოლკლორის თეორია და ისტორია, თბილისი, 1979
**ცანავა, ა.*, ქსენია სიხარულიძე, თბილისი, 1971

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 ივნისი 
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ქსენია
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ირაკლი შავაძე

**ირაკლი შავაძე** (დ. 28 თებერვალი, 1996, ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა), საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2016, 59 კგ), ჭაბუკებს (2012, 50 კგ) და ახალგაზრდებს (2015, 55 კგ) შორის ევროპის ჩემპიონი და აგრეთვე ახალგაზრდებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2013, 50 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ირაკლი შავაძე  — ქართული სპორტი 

კატეგორია:დაბადებული 28 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
გძელიშვილი

საკუთარი სახელი **გძელიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი გძელიშვილი — იურისტი, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე 
* იოსებ გძელიშვილი — ქართველი არქეოლოგი
* კონსტანტინე გძელიშვილი — ქართველი ფერმწერი
გიორგი სალუქვაძე (პოეტი)

**გიორგი სალუქვაძე** (დ. 15 სექტემბერი, 1922, კოხნარი, ოზურგეთის მაზრა ― გ. 1987, ბათუმი) — ქართველი პოეტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა გლეხის, გრიგოლ სალუქვაძის, ოჯახში. 1930 წელს მისი ოჯახი თბილისში გადავიდა საცხოვრებლად. 1941 წელს დაამთავრა ბათუმის მე-9 საშუალო სკოლა. 1943-1945 წლებში სწავლობდა ბათუმის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. სწავლის პარალელურად, 1934 წლიდან, მუშაობდა გაზეთ „საბჭოთა აჭარის“ რედაქციაში კორექტორად და მთარგმნელად. 1938 წელს დაიბეჭდა მისი პირველი ლექსი. 1946 გამოაქვეყნა ლექსების პირველი კრებული. 1945-1947 წლებში მუშაობდა აჭარის ასსრ სახელგამის დირექტორის მოადგილედ, შეთავსებით ბათუმის სახელმწიფო თეატრში სალიტერატურო ნაწილის გამგედ. 1947 წლის მაისიდან მუშაობდა გაზეთ „საბჭოთა აჭარის“ რედაქციაში. ცხოვრობდა და გარდაიცვალა ბათუმში.

სალუქვაძის პოეტური კრებულებია „დაბრუნებულან“ (1946), „ლირიკა“ (1955), „რა ხანია გათენდა“ (1965), „დღე“ (1970), „რჩეული“ (1973), „მაისის წვიმა“ (1978). ეკუთვნის კორნელის, რასინის, ვოლტერის, ლერმონტოვის, ესენინის თარგმანები.

## ლიტერატურა 
*

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
გრიგოლ შინჯიკაშვილი

**გრიგოლ შინჯიკაშვილი** (დ. 18 ნოემბერი, 1985, გარდაბანი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (2006, -81 კგ), მსოფლიო თასის ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი, 20-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი (2004) და ბრინჯაოს პრიზიორი, უნივერსიადის ჩემპიონი (2007). გუნდურში  ევროპის  ჩემპიონი (2007, მინსკი, ბელარუსი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გრიგოლ შინჯიკაშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
გუჯეჯიანი

საკუთარი სახელი **გუჯეჯიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბორის გუჯეჯიანი — ქართველი ინჟინერ-გეოლოგი
* ლაშა გუჯეჯიანი — ქართველი ძიუდოისტი
* როზეტა გუჯეჯიანი — ქართველი ისტორიკოსი, ეთნოლოგი

გუჯეჯიანები
კატეგორია:ქართული გვარები
შვედეთის საერთაშორისო ლიბერალური ცენტრი

**შვედეთის საერთაშორისო ლიბერალური ცენტრი** (), ასევე ცნობილი როგორც **სილკი** (, ) — შვედური პოლიტიკური ფონდი, რომლის მიზანი მსოფლიოში ლიბერალიზმის მხარდაჭერა და ხელშეწყობაა. ფონდი 1980 წელს დააარსა შვედეთის ლიბერალურმა სახალხო პარტიამ. ფონდის მთავარი ფასეულობებია ინდივიდუალური თავისუფლება და ლიბერალიზმი.

სილკი არის ასევე ევროპის ლიბერალური ფორუმის წევრი. 

## სქოლიო
კატეგორია:შვედეთის პოლიტიკა
კატეგორია:ლიბერალური ორგანიზაციები
რევაზ ჩიკოიძე

**რევაზ ჩიკოიძე** (დ. 30 მაისი, 1984, თბილისი) — ქართველი პარასპორტსმენი (ძიუდო), საქართველოს ჩემპიონატების ხუთგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2008, 2006, 2009, 2010, 2013), მსოფლიო თასის ვერცხლის (2010) და ბრინჯაოს პრიზიორი (2006), ევროპის ჩემპიონი პარაძიუდოში (2019, გენუა, იტალია).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რევაზ ჩიკოიძე — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
კატეგორია:ქართველი პარასპორტსმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შალვა ძნელაძე

**შალვა ანტონის ძე ძნელაძე** (დ. 15 ივლისი, 1892, ბურნათი, ოზურგეთის მაზრა — გ. 19 სექტემბერი, 1934) — ქართველი ფერმწერი, გრაფიკოსი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისში ნატიფ ხელოვნებათა ხელშეწმყობი კავკასიური საზოგადოების ფერწერისა და ქანდაკების სკოლაში. 1917 წელს დაამთავრა კიევის სამხატვრო სასწავლებელი. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისში საშუალო სკოლებში.

ავტორია ქაღალდზე ფანქრით, სანგინით, ტუშით ან აკვარელით შესრულებული მცირე ზომის ნახატებისა. მისი შემოქმედების მთავარი თემაა გურიის ყოფა. შესრულებული აქვს სიმონ გუგუნავას პოემა „თამარიანისა“ და ეგნატე ნინოშვილის თხზულებათა ილუსტრაციები. მისი ნახატებისთვის დამახასიათებელია რამდენადმე დეკორატიული დინამიკური კომპოზიცია, ცოცხალი, ექსპრესიული, ზოგჯერ თითქმის გროტესკული ფიგურები. მისი ნამუშევრები „აჯანყებულთა ხელში“ (1926), „ხევსურის სიკვდილი“ (1928), „აჯანყებულთა ფიცი“ (1932), „კრიმანჭული“, „ჯანყი გურიაში“ (1934) დაცულია სურათების ეროვნულ გალერეაში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 15 ივლისი
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 სექტემბერი
ტრაგოპანი

**ტრაგოპანი**, *რქოსანი ხოხობი* () — ფრინველთა გვარი ხოხბისებრთა ოჯახისა. მამლები სიგრძეში 61–73 სმ-ს აღწევენ (მასა 1,4–2,1 კგ), დედლები — 50–60 სმ-ს (მასა 0,9–1,4 კგ). სხეულის აგებულება მკვრივია, ბოლო შედარებით მოკლე. დედლები მურა ფერისანი არიან, აქვთ ღია ჭრელი ლაქები. მამლების შეფერილობაში ჭარბობს წითური და წაბლისფერი, მოხატული არიან ღია ფერის ლაქებით; თავის შეუბუმბლავი მონაკვეთები ლურჯად, ცისფრად, წითლად და ყვითლადაა მორთული. თავის ორივე მხრიდან გამოშვერილია ხორცოვანი გამონაზარდები (აქედან მეორე სახელწოდება). ცნობილია 5 სახეობა, რომლებიც ერთმანეთს ენაცვლებიან ჰიმალაის, ტიბეტისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ჩინეთის მაღალმთიან ტყეებში. საჭმელად უპირატესად მცენარეულ საკვებს იყენებენ. შეჯვარების პერიოდში მამლებს კისერზე აქვთ კანის სახიანი ლაპოტები (ე. წ. „წვერები“) და „რქები“ რამდენიმეჯერ უდიდდებადათ. ტიხტიხის დროს დადიან საცერემონიო ნაბიჯებით, არხევენ თავს, ფრთებით „ხაზავენ“ გრუნტს, შლიან ბოლოს, შხივიან და ფრუტუნებენ. ბუდეს მიწაზე აგებენ, ზოგჯერ ჯირკებზე, კუნძებზე, ხეებზე იკავებენ სხვა ფრინველთა ბუდეებს. დებენ 3–6 კვერცხს, კრუხობს დედალი. რუხმუცელა (*T. blythii*) და ჩინური, ანუ მურამუცელა (*T. caboti*), ტრაგოპანები ძალიან იშვიათია, მათი პოპულაცია არ აღემატება რამდენიმე ასეულ წყვილს; შეტანილი არიან IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
კატეგორია:აზიის ფრინველები