open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ცენტრალური მაშონალენდი

**ცენტრალური მაშონალენდი** () — პროვინცია ზიმბაბვეში. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ბინდურა.

## გეოგრაფია 
ცენტრალური მაშონალენდის პროვინცია მდებარეობს ზიმბაბვეს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მისი ფართობი შეადგენს 28 374 კმ²-ს. ცენტრალური მაშონალენდის პროვინციის ჩრდილოეთით გადის ზიმბაბვეს სახელმწიფო საზღვარი მოზამბიკთან.

## მოსახლეობა 
2012 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 152 520 ადამიანს. ისინი უმეტესად შონას ხალხს წარმოადგენენ.

*პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|right|300px|ცენტრალური მაშონალენდის პროვინციის რაიონები.
ადმინისტრაციული თვალსაზრისით ცენტრალური მაშონალენდის პროვინცია დაყოფილია 7 რაიონად:
* ბინდურა
* ცენტენერი
* გურუვე
* მაუნტ-დარვინი
* რუშინგა
* შამვა
* მაზოვე

## სქოლიო
კატეგორია:ზიმბაბვეს პროვინციები
ტაკის პროვინცია

**ტაკის პროვინცია** () — ტაილანდის ერთ-ერთი ჩრდილოეთი პროვინცია, მეზობელი პროვინციებია: მეჰონგსონი, ჩიანგმაი, ლამფუნი, ლამპანგი, სუქოტაი, კამფენგფეტი, ნაქონსავანი, უთაითანი და კანჩანაბური. დასავლეთ კიდეზე პროვინციას აქვს გრძელი საზღვარი მიანმართან.

## გეოგრაფია 
[left|thumb|*Bhumibol*-ის [კაშხალი]]
*Bhumibol*-ის კაშხალი (შემდეგში *King Bhumibol Adulyadej*, რომლის ძველი სახელი იყო *Yanhee Dam*) აშენდა ტაკის პროვინციაში 1958—1964 წლებში. იგი აჩერებს მდინარე პინგს. ხელოვნური ტბა მოიცავს 300 კმ²-იან ფართობს და არის უმსხვილესი ტბა ტაილანდში. *Taksin Maharat* ეროვნული პარკი, *Namtok Pha Charoen* ეროვნული პარკი, *Lan Sang* ეროვნული პარკი და *Khun phao* ეროვნული პარკი, ყველა ამ პროვინციაში. *Thung Yai Naresuan Wildlife Sanctuary* და *Huai Kha Khaeng Wildlife Sanctuary* უთაითანის პროვინციასთან  საზღვარზე არიან მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები.

ტაკის პროვინციას უჭირავს 16.406 კმ² და მდებარეობს 426 კმ-ით ჩრდილოეთით ბანგკოკიდან.

## ისტორია 
ტაკის ისტორიული სამეფო აშენდა 2000-ზე მეტი წლის წინ, ჯერ კიდევ *სუქოტაის სამეფოს* პერიოდში. უძველესი სამეფოს თავისი განვითარების პიკს მიაღწია დაახლოებით 1 საუკუნისთვის. მე-5 საუკუნეში სამეფოს დედაქალაქი გადავიდა სამხრეთით *ლავოში* (დღევანდელი ლოპბურის პროვინცია). ქალაქი დასახელდა *ბანტაკად*, რომელიც შექმნა *Jamadevi* (พระนาง จาม เทวี), *ლავოსის* პრინცესამ, დაახლოებით 663 წელს. შემდეგ ქალაქი გადაიტანეს უფრო დასავლეთით და დაარქვეს *Mueang Rahang*, *აიუთაიას* სამეფოს დროს, როდესაც მეფობდა მიანმარის მეფე *Maha Thammaracha*. ქალაქი უკან აღმოსავლეთით გადაიტანეს მდინარე პინგზე ადრეული ბანგკოკის პერიოდში.

## ეკონომიკა 
სოფლის მეურნეობა ძირითადი ნაწილია ტაკის ეკონომიკის. ტაკის პროვინცია აწარმოებს ბრინჯს, სიმინდს, ბოსტნეულს, სხვადასხვა ხილს, აგრეთვე ხორცს და სხვა საკვებს. ტაკის პროვინციის მრეწველობა მოიცავს სამთოს, გრანიტის და სამკაულებს. ხალხური რეწვა და მიანმარის პროდუქტები ასევე მნიშვნელოვან ადგილს იკავებს სავაჭრო სფეროში. *Bhumibol*-ის კაშხალი ტაკის პროვინციის ჩრდილოეთ ნაწილში არის ყველაზე პოპულარული ტურისტებს შორის.

## დემოგრაფია 
დაახლოებით მეოთხედი მოსახლეობის ეკუთვნის ტაილანდის მთის ტომებს, მათ შორის ტაკში უდიდესი ტომია *Karen*-ი.

## ლტოლვილები 
გაეროს ლტოლვილთა უმაღლესი კომისარიატის მონაცემებით, 2006 წელს თითქმის 100 000 კაცი, რეგისტრირებული 130 000 კაციდან ტაილანდში, დევნილია მიანმარიდან და განთავსებულია რამდენიმე ლტოლვილთა ბანაკში ტაკის პროვინციაში.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
left|150px|ტაკის პროვინციის რაიონები

ტაკის პროვინცია დაყოფილია 9 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 63 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 493 სოფლისგან (მუბანი).

## გალერეა 

ფაილი:Umphang_Highway.jpg|მეურნეობათა ტერასები პროვინციაში
ფაილი:Ping_River_in_Tak_Province.jpg|მდინარე პინგი ტაკის პროვინციაში
ფაილი:Mae_La_refugee_camp2.jpg|ლტოლვილთა ბანაკი ტაკის პროვინციაში
ფაილი:Tak_Night_Bazaar_at_dusk.jpg|აღმოსავლური ბაზარი პროვინციაში

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
ჰემატომა

**ჰემატომა** (ჰემატო... და ...ომა) — სისხლის განსაზღვრული რაოდენობის დაგროვება ქსოვილებში, წარმოიქმნება სისხლის დენის დროს, როდესაც სისხლი კი არ ჟღინთავს ქსოვილებს (კანქვეშა უჯრედისს, კუნთებს, ძვლისაზრდელას, თავის ტვინს, ღვიძლს, ელენთას), არამედ მათში ქმნის ღრუს. ძირითადი მიზეზებია ტრავმა, ავადმყოფურად შეცვლილი სისხლძარღვების გახევა, ამასთან მიზეზები შეიძლება გახდეს მალორი-ვეისის სინდრომი, სისხლის მიმოქცევის პროცესის დარღვევა. პატარა ჰემატომა უკვალოდ შეიწოვება, დიდი ჰემატომის გარშემო ვითარდება ანთებითი პროცესი და წარმოიქმნება მკვრივი კაფსულა. ჰემატომის ადგილი შესივებული, ჩალურჯებული და მტკივნეულია.

## მკურნალობა
ჰემატომის ადგილზე დამწოლი ნახვევი, პირველ დღე-ღამეს სიცივე, შემდეგ – სითბო; ღვიძლისა და ელენთის ჰემატომის გახეთქვისას, აგრეთვე ჰემატომის დაჩირქებისას აუცილებელია ქირურგიული ჩარევა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*www.medgeo.net - ჰემატომა
*www.reitingi.ge - სილურჯეებისა და ჰემატომას სწრაფი მკურნალობის 7 უნიკალური მეთოდი
## სქოლიო
კატეგორია:ანატომიური პათოლოგიები
იოანე II თბილელი

**იოანე II** — თბილელი ეპისკოპოსი, მოღვაწეობდა საქართველოს მეფე ალექსანდრესა და საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქ შიოს დროს. 

მოხსნიებულია 1440 წლის სიგელში. ტექსტი დაწერილია ალექსანდრე I დიდის ბრძანებით (ქორონიკონს რკჱ) 1440-1441 წლებში და ეხება თემურლენგისათვის მალის ( — „მალი სათათრო“ ანუ ხარკი) არ გადახდას.

მოხსნიებულია 1441 წლის სიგელში, უკვე, როგორც — „თბილელ-მანგლელი იოვანე“.

## იხილეთ აგრეთვე
* თბილელი მღვდელთმთავრები

## ლიტერატურა
* «Акты, собранные Кавказской археографической комиссией», ტ. I, გვ 3.

კატეგორია:თბილელი მღვდელთმთავრები
რატჩაბურის პროვინცია

**რატჩაბურის პროვინცია** () —  ტაილანდის ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია (*ჩანგვათი*). მეზობელი პროვინციებია: კანჩანაბური, ნაქონპათომი, სამუტსაქონი, სამუნგსონგქარამი და ფეტჩაბური. დასავლეთით ესაზღვრება მიანმარი.

რატჩაბური მდებარეობს 80 კილომეტრით დასავლეთით ბანგკოკიდან და ესაზღვრება მიანმარს დასავლეთში *Tanaosri Range* ქედთან, რომელიც ქმნის ბუნებრივ საზღვარს. პროვინციაში მიედინება მდინარე მაიკლონგი.

## გეოგრაფია 
რატჩაბური არის საშუალო ზომის პროვინცია, ფართობით დაახლოებით 5,196 კმ². ყველაზე ცნობილი ტურისტული ადგილია ამ პროვინციაში **მცურავი ბაზრები**  (). პროვინციის დასავლეთი ნაწილი უფრო მთიანი და მოიცავს *ტანასვრის* ქედს. მთების უმეტესობა შედგება ძირითადად კირქვისაგან, არსებობს რამდენიმე გამოქვაბულები სტალაქტიდების შემცველობით. რამდენიმე გამოქვაბული, დასახლებულია ხელფრთიანების კოლონიებით. სხვა მღვიმეები, როგორიცაა *ქაო ბინი* ხელმისაწვდომია ტურისტებისთვის. პროვინციის დასავლეთ ნაწილში მთავარი მდინარეა ფჰაჩი.

მდინარე ფჰაჩის მარცხენა ნაპირზე განლაგებულია *Chaloem Phra Kiat Thai Prachan*-ის ეროვნული პარკი.

რატჩაბურის პროვინციის ფართობი დაყოფილია სამ ნაწილად. პირველი, საზღვრის დასავლეთი, რომელიც გაყოფილია მიანმართან და შეადგენს დაახლოებით 60 კმ-ს. მეორე შეიცავს *Tenasserim*-ის მთებს და ტყეებს, სიმაღლით ზღვის დონიდან დაახლოებით 200-300 მეტრით. პროვინციის ცენტრალური ნაწილი მდიდარია წყლის რესურსებით და ჭარბტენიანობით მდინარის დინების გამო. რატჩაბურის პროვინცია მნიშვნელოვანია ბუნებრივი რესურსებით, როგორიცაა ტყე, რომელსაც უკავია პროვინციის ფართობის დაახლოებით 38%. უფრო მეტიც, მას აქვს მინერალები, როგორიცაა: კალა, ტანტალი, მინდვრის შპატი, კვარცი, კირქვა და მერგელი.

## ისტორია 
ქალაქის ისტორია თარიღდება *დრავატის* პერიოდით, როდესაც ის იყო *მონ*-ების სამეფოს დედაქალაქი. ქალაქ *Khu Bua*-ს მიმდებარედ მხოლოდ ნანგრევების ნაშთებია დარჩენილი. ლეგენდის თანახმად იგი თარიღდება მითური *Suvarnabhumi*-ს სამეფოს არსებობასთან, რომელიც *დრავატის* სამეფომდე არსებობდა.

"რატჩაბური" ნიშნავს "მეფეთა მიწას".

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
რატჩაბურის პროვინცია დაყოფილია 10 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 104 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 935 სოფლისგან (მუბანი).

## დემოგრაფია 
მოსახლეობის 1.1% არიან მთიანი ტომების წევრები, ძირითადად *Karen*-ის, რომლებიც ცხოვრებობენ მიანმარის საზღვერთან ახლოს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
ფოტოტროპიზმი

**ფოტოტროპიზმი** (ფოტო... და   —  მობრუნება) — მცენარის ორგანოების ზრდის მიმართულების შეცვლა სინათლის ცალმხრივი  მოქმედების გავლენით. დადებითი ფოტოტროპიზმი (გადახრა სინათლის  მიმართულებით ახასიათებს ღერძულ ყლორტებს, ფოთლის ყუნწების უმეტესობას); უარყოფითი ფოტოტროპიზმი (მოძრაობა სინათლის წყაროს საწინააღმდეგო მიმართულებით) ნაკლებადაა გავრცელებული (სუროს მოსაკიდი ფესვები, ზოგიერთი მცენარის ჩანასახოვანი ფესვები, ველური ვაზის ულვაშები და სხვა). ფესვები უმეტესად ავტოტროპულია — არ რეაგირებენ სინათლეზე. პლაგიოფოტოტროპიზმი (ორიენტირება გარკვეული კუთხით სინათლის წყაროსადმი) ახასიათებს ბევრ გვერდით ყლორტს, მისი კერძო შემთხვევა — დიაფოტოტროპიზმი  (ორიენტირება სინათლის წყაროს მიმართ 90°-იანი კუთხით) — ფოთლის ფირფიტების უმეტესობას. 

ერთმა და იმავე ორგანომ შეიძლება გამოავლინოს დადებითი ფოტოტროპიზმი სუსტ სინათლეზე, უარყოფითი — ძლიერზე და და სრულიად არ გამოამჟღავნოს ფოტოტროპიზმი საშუალოზე. სხვადასხვა სახეობის მცენარის ფოტოტროპიზმის უნარი განსხვავებულია. იგი შეიძლება იცვლებოდეს ერთ და იმავე სახეობაში  ასაკის მიხედვით (ახალგაზრდა ეგზემპლარებში იგი მეტია, ვიდრე ხნიერებში). დადებითი ფოტოტროპიზმი უმეტესად ვლინდება განათებულ მხარეს მისი გაძლიერების შედეგად, რასაც იწვევს აუქსინის  არათანაბარი განაწილება. ფოტოტროპიზმის გაღიზიანების აღქმისა და გავრცელების მექანიზმი იგივეა, რაც ყველა ტროპიზმისა.

თესლოვან მცენარეებში ფოტოტროპიზმის რეაქციას იწვევს მხოლოდ მოკლეტალღიანი (ლურჯი) სხივები.  გაღიზიანების აღქმა ხორციელდება სპეციფიკური ფოტოაქტიური კომპლექსით, რომლის შემადგენლობაში შედის კაროტინოიდები და ფლავინური პიგმენტები. გვიმრებისა და ხავსების  პროტონემებისათვის ეფექტურია აგრეთვე გრძელტალღიანი სხივები; სავარაუდოა, რომ აქ ფოტოტროპული რეაქციის ჩართვა ხდება ფოტოქრომული სისტემის მეშვეობით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა ფიზიოლოგია
ქეი-ხოსროვ I

**ქეი-ხოსროვ I** (, Ghīyāth al-Dīn Kaykhusraw bin Qilij Arslān; ; დ. ?; გ. 1211, აიდინის პროვინცია) — ქილიჩ-არსლან II-ის შვილი, რუმის სულთანი 1192–1196 და 1205–1211 წლებში.

## ქილიჩ-არსლან II-ის გადაწყვეტილება
1186—1187 წლებში, ქილიჩ-არსლან II-მ გადაწყვიტა, რომ სასულთნო საკუთარი 9 ვაჟისთვის, ძმის შვილისთვის და ძმისთვის - შანქარ-შაჰისთვის გაენაწილებინა:

* ქუთბ ალი-დინ მალიქ-შაჰი — აქსარაი
* ქეი-ხოსროვ I — ბურგლარი
* რუქნ ად-დინ სულეიმან-შაჰი — თოქათი
* ნასირ ად-დინ-შაჰი — ნიქსარი
* მუჯჰით ად-დინ-შაჰი — ელიბისთანი
* ნურ ად-დინ-მაჰმუდ-შაჰი — სივასი
* მუ-იზ-ად-დინ-შაჰი — მალათია
* არსლან-შაჰი — ნიგდე
* მასუდ-შაჰი — ანკარა
* შანქარ-შაჰი - ერეგლი
* ქილიჩ-არსლან II-ის ერთ-ერთი შვილის სახელი უცნობია.

## პირველი მმართველობა (1192—1196)
ქილიჩ-არსლან II-ის გარდაცვალების შემდეგ, ქეი-ხოსროვ I-მა თავის რუმის სულთნად გამოაცხადა და განაცხადა, რომ ეს იყო მამის სურვილი. მიუხედავად ამისა, მისი ძმები აქტიურად ჩაერთნენ არეულობაში. 1196 წელს, ქეი-ხოსროვ I-ის ძმის – ქუთბ ალი-დინ მალიქ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, რუქნ ად-დინ სულეიმან-შაჰმა მიისაკუთრა მისი კუთვნილი ტერიტორია აქსარაი და დაამხო ქეი-ხოსროვ I-ის მმართველობა (1192–1196), ამის შემდეგ კი თავი რუმის სულთნად გამოაცხადა.

## ქეი-ხოსროვ I-ის დევნილობაში ყოფნა
ქეი-ხოსროვ I ჯერ დამასკოში გაიქცა, ხოლო შემდეგ ბიზანტიის დედაქალაქ კონსტანტინოპოლში, ალექსი III ანგელოსთან.

1203 წელს იგი ბიზანტიაში დაქორწინდა იმპერატორის კარის მოხელის მანუელ მავროზომის ქალიშვილზე, რომელიც რუმის მომდევნო ორი სულთნის დედა გახდა: ქეი-ქავუს I (1211-1220) და ქეი-ყუბად I (1220-1237).

1204 წელს, მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის მონაწილეებმა კონსტანტინოპოლი აიღეს. ამ დროს, რუქნ ად-დინ სულეიმან-შაჰი კონიაში გარდაიცვალა და რუმის სულთანი მისი შვილი – ქილიჩ-არსლან III გახდა.

## მეორე მმართველობა (1205–1211)
ძმის გარდაცვალების შემდეგ, გაქტიურდა დევნილობაში მყოფი ქეი-ხოსროვ I, რომელიც 1205 წელს სიმამრის დამხარებით დაბრუნდა სამშობლოში და ტახტიდან ჩამოაგდო ძმის შვილი, ქილიჩ-არსლან III. 1207 წლის მარტში, მან ანთალია ფრანკთა გარნიზონებს ჩამოართვა, რითაც მოიპოვა წვდომა ხმელთაშუა ზღვაზე და ამასთანავე, იტალიელებმა ხელი მოაწერეს სამშვიდობო და სავაჭრო ხელშეკრულებას. ნიკიტა ქონიატეს გადმოცემის მიხედვით იგი 1211 წელს, ნიკეის იმპერატორმა თეოდორე I ლასკარისმა მოკლა, მეანდრის ხეობის მეორე ბრძოლაში. დაკრძალულია ალაედინის მეჩეთში, კონია. მისი გარდაცვალების შემდეგ, რუმის სულთანი მისი შვილი — ქეი-ქავუს I გახდა.

## ლიტერატურა
* Varzos, K. (1984), Ē genealogia tōn Komnēnōn, Thessaloniki, pp. 496–502.

## სქოლიო
კატეგორია:რუმის სულთნები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1211
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
სენსუალიზმი

**სენსუალიზმი** (  — აღქმა, გრძნობა) — მიმართულება გნოსეოლოგიაში, რომლის მიხედვითაც გრძნობა და აღქმა სანდო შემეცნების ერთადერთი და მთავარი ფორმაა. ეს მიმართულება რადიკალურად განსხვავდება რაციონალიზმისგან. სენსუალიზმის მთავარი პრინციპია: „არაფერია გონებაში ისეთი, რაც არ არსებობს გრძნობებში“. სენსუალიზმის პრინციპი მთლიანად დაყრდნობილია როგორც აღქმასა და გრძნობებზე, ასევე წარმოდგენებზეც.

უდიდესი წილი შეიტანეს სენსუალიზმის ჩამოყალიბებაში შემდეგმა ფილოსოფოსებმა: პროტაგორა — ცნობილი ძველბერძენი სოფისტი ფილოსოფოსი; ეპიკურე; ჯონ ლოკი; ეტიენ ბონო დე კონდილიაკი.

ტერმინი სენსუალიზმი შემოიღო ვიქტორ კუზენმა, რომელმაც თავის ნაშრომში „Histoire générale de la philosophie“ სენსუალიზმს უპირისპირებს იდეალიზმს და, შესაბამისად, ამ ტერმინით აღნიშნავს მიმართულებას, რომელიც მიღებულია ითვლებოდეს მატერიალიზმად. თუმცა ეს სახელწოდება არ შენარჩუნდა. დღეს სენსუალიზმს გნოსეოლოგიაში უწოდებენ ცნობილ ხერხს სხვადასხვა გნოსეოლოგიური ამოცანის გადასაჭრელად და იგი უპირისპირდება ინტელექტუალიზმსა და რაციონალიზმს.

## რესურსები ინტერნეტში
* სენსუალიზმი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ფილოსოფიური სკოლები და ტრადიციები
კატეგორია:ემპირიზმი
კატეგორია:შემეცნება
პროტაგორა

**პროტაგორა** ( ძვ. წ. 485 — ძვ. წ. 410) — ძველბერძენი ფილოსოფოსი, სოფიზმის გამოჩენილი წარმომადგენელი. ასევე მას მიაკუთვნებენ სკეპტიკოსებსა და მატერიალისტებს. პროტაგორს ეკუთვნის ცნობილი თეზისი: „ადამიანი არის ყველა არსებულის საზომი“. 

პროტაგორის ვერც ერთმა ნაშრომმა ჩვენამდე ვერ მოაღწია. პროტაგენის სწავლებას ჩვენ ვეცნობით მხოლოდ პლატონისა და დიოგენე ლაერტელის ნაშრომებიდან. 

პლატონი თვლიდა, რომ პროტაგორა სენსუალისტი იყო, რომელიც ქადაგებდა, რომ სამყარო ისეთია, როგორადაც ადამიანი მას აღიქვამს გრძნობების მეშვეობით. პლატონური მოსაზრება პროტაგორას შესახებ დღესდღეობით დომინირებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფილოსოფიის ინტერნეტ-ენციკლოპედია 

კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
კატეგორია:სოკრატემდელი ფილოსოფოსები
ეტიენ ბონო დე კონდილიაკი

**ეტიენ ბონო დე კონდილიაკი** (; დ. 30 სექტემბერი, 1715 — გ. 3  აგვისტო, 1780) — ფრანგი ფილოსოფოსი. 
კონდილიაკი ხშირად ხვდებოდა ენციკლოპედისტების წრეში, 1768 წელს ფრანგული აკადემიის წევრი გახდა, 1768 წლამდე კი ლუი XV-ის შვილიშვილის — ფერდინანდ I-ის (პარმის ჰერცოგი) აღმზრდელი იყო. გარდაიცვალა 1780 წელს. 

კონდილიაკი მნიშვნლეოვანი ისტორიული ფიგურაა, ვინაიდან მასთანაა დაკავშირებული სენსუალისტური შემეცნების თეორიის განვითარება. ასევე მთავარი ფიგურაა ფრანგულ ფილოსოფიაში: თავდაპირველად მას უამრავი მიმდევარი ჰყავდა, შემდგომ კი ფრანგული ფილოსოფია განიხილებოდა როგორც კრიტიკა კონდილიაკის მიერ შემოღებული ძირითადი ცნებებისა. კონდილიაკმა ასევე გარკვეული წილი შეიტანა ინგლისური ემპირიზმის ჩამოყალიბებაში. მას ეკუთვნის რამდენიმე ფილოსოფიური ნაშრომი, როგორებიცაა „Essai sur l’Origine des Connaissances humaines“ („ადამიანის ცოდნის წარმოშობის გამოცდილება“, 1746 წ.); „Traité des Systèmes“ („ტრაქტატი სისტემების შესახებ“, 1749 წ.); „Traité des Sensations“ („ტრაქტატი შეგრძნებების შესახებ“, 1754 წ.) და „Traité des animaux“ („ტრაქტატი ცხოველების შესახებ“, 1755 წ.). 

ლოკი, კონდილიაკის აზრით, ცდებოდა, როდესაც თვლიდა, რომ შემეცნება დამოკიდებულია შეგრძნებებსა და რეფლექსიაზე. კონდილიაკის აზრით, რეფლექსია არაა თვითნებური პროცესი, არამედ გადამუშავებული შეგრძნებაა; შეგრძნებებიდანვე იკრიბება მეხსიერება; შეგრძნებების უმეტესობა თავისთავად წარმოქმნის მსჯელობას. კონდილიაკი, ამის მიხედვით, არა მხოლოდ ხსნის სხვადასხვა სულიერი მოვლენის ბუნებას, არამედ სულიერების განვითარებას ანიჭებს ისტორიას.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეტიენ ბონო დე კონდილიაკი
* ეტიენ ბონო დე კონდილიაკი

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული 1715
კატეგორია:გარდაცვლილი 1780
პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია

**პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია** () — ტაილანდის ერთ-ერთი ცენტრალური პროვინცია (*ჩანგვათი*), მდებარეობს მალაკის ნახევარკუნძულის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბანგკოკიდან 240 კმ-ით (150 მილი) სამხრეთით. მეზობელი პროვინციებია: ფეტჩაბური ჩრდილოეთით და ჩუმფონი სამხრეთით. დასავლეთით ესაზღვრება მიანმარი.

## გეოგრაფია 
thumb|left|200px|left|thumb|*Kuha Karuhas*-ს პავილიონი, *Phraya Nakhon*-ის გამოქვაბულში, *Khao Sam Roi Yot*-ის ეროვნულ პარკში

პრაჩუაპქირიქანის ფართობია 6,367.62 კვადრატული კილომეტრი. მდებარეობს *კრას ყელში*, დამაკავშირებელია მალაკის ნახევარკუნძულის (მატერიკულ აზიას) მიწის ვიწრო ნაწილით. გეოგრაფიულად, პრაჩუაპქირიქანი არის ზომიერი ბარის ტერიტორია ზღვის სხვადასხვა დონიდან, 1,200 მ ზღვის დონიდან. მაქსიმალური სიმაღლე რეგიონში მიიღწევა ჩრდილო აღმოსავლეთით და ცენტრალურ დასავლეთით, რაც ტერიტორიის დაახლოებით 30% შეადგენს.

ტაილანდის ყურეს გააჩნია გრძელი სანაპირო ზოლი და მრავალი ქვიშიანი პლაჟები, მათ შორის ყველაზე ცნობილა *Hua Hin*-ი, რომელიც გახდა პოპულარული მას შემდეგ, რაც მეფე *რამა VII*-მ ააშენა ზაფხულის სასახლე აქ. პროვინციის უმაღლესი წერტილია 1494 მეტრიანი *Khao Luang*-ის მთა. იმის გამო, რომ პროვინცია მდებარეობს ვიწრო ტერიტორიაზე აქ მცირეა მდინარეების რაოდენობა. ერთადერთი დიდი მდინარეა — *Pran Buri*, რომელიც პროვინციის ჩრდილოეთით მდებარეობს. მათ შორის მცირე მდინარეა *Khlong Kui*.

*Khao Sam Roi Yot*-ის ეროვნული პარკის შეიქმნა 1966 წელს, ტაილანდის უდიდეს მტკნარი ჭაობების დაცვის მიზნით. პარკი შეიცავს მანგროს ტყეების და ვატებს.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
left|150px|thumb|პრაჩუაპქირიქანის პროვინციის რაიონები

პრაჩუაპქირიქანის პროვინცია დაყოფილია 8 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 48 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 388 სოფლისგან (მუბანი).

## ტრანსპორტი 
### გზები
პრაჩუაპქირიქანში მდებარეობს ტაილანდი ავტომაგისტრალი *Route 4* (*Phetkasem Road*), რომელიც აკავშირებს ცენტრალური რეგიონებს სამხრეთით.

### რკინიგზა
პრაჩუაპქირიქანის რკინიგზის მარშრუტი არის სამხრეთით ბანგკოკიდან. არსებობს 5 ძირითადი სადგური, ესენია: 1) ჰუაჰინი, 2) პრანბური, 3) მუანგი, 4) ბანგსაპჰანი და 5) ბანგსაპჰან-ნოი.

### ავტობუსები
ბანგკოკიდან რეგულარულად დადიან ავტობუსები. ბანგკოკიდან, ავტობუსები გადიან სამხრეთის ტერმინალიდან (*Sai Tai Mai*).

### აეროპორტი
არსებობს აეროპორტი ჰუაჰინის რაიონში, მაგრამ ის განკუთვნილია მხოლოდ კერძო ჩარტერულ რეისებისთვის.

ერთ-ერთი საერთაშორისო გადამზიდავია (ბერჯაია აირი), რომელიც მოქმედებს მალაიზიასა და ჰუაჰინის რაიონს შორის.

## ტურიზმი 
ტაილანდის სამეფო ოჯახის და განსაკუთრებით, ყოფილი მეფეთა დადგენილებით ეს ადგილი რუკაზე დაიტანა, როგორც ზღვის ორიგინალური სანაპირო დანიშნულების ადგილი. გრძელი თეთრი ქვიშიანი პლაჟები არის სუფთა და ლამაზი. გარდა ამისა, მზის აბაზანების მისაღებად არსებობს სპეციალური ადგილები და საცურაო აუზები, სტუმრებს შეუძლიათ ასევე ისარგებლობენ გოლფის მოედნებით, აბაზანებით, მაღაზიებით და ეროვნული პარკით. ქალაქი თბილია და მეგობრულია, რაც მას ქმნის სასიამოვნოს ოჯახებისთვის და წყვილებისთვის.

## გალერეა 

ფაილი:Prachuap Khiri Khan City Hall.jpg|პრაჩუაპქირიქანის მერიის შენობა
ფაილი:Old_Province_Hall_Prachuap_Khiri_Khan.jpg|პროვინციის ძველი მერიის შენობა

## რესურსები ინტერნეტში
*პროვინციის რუკა და სიმბოლიკა
*პროვინციის გვერდი ტურისტებისთვის 
**Kui Buri*-ის ეროვნული პარკი

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
ჩაჩენგსაოს პროვინცია

**ჩაჩენგსაოს პროვინცია** () — ტაილანდის პროვინცია (*ჩანგვათი*). მეზობელი პროვინციებია (ჩრდილოეთიდან საათის ისრის მიმართულებით): პრაჩინბური, საკეო, ჩანთაბური, ჩონბური, სამუტპრაკანი, ბანგკოკი, პათუმთანი და ნაქონ-ნაიოკი. აქვს მოკლე სანაპირო ტაილანდის ყურესთან.

## ისტორია 
ჩაჩენგსაო ან *პაეტ რიუ* (* Paet Riu*) პროვინციაა აღმოსავლეთ ტაილანდში. მისი ისტორია დათარიღებულია *Borommatrailokkanat*-ის მეფობის წლით, *აიუთაია*-ს სამეფოს პერიოდში. მოსახლეობა პირველად დასახლდა *Bang Pakong* მდინარის და არხების გასწვრივ.

"Luang Phor Phuttha Sothon" ეს არის *პაეტ რიუ*-ს ხალხის რწმენის ცენტრი.

წარსულში, ჩაჩენგსაო იყო მეოთხე კლასის ქალაქი თავდაცვის სამინისტროს დაქვემდებარებაში. 1916 წელს, მისი სტატუსი შეიცვალა ქალაქიდან პროვინციაზე.

## გეოგრაფია 
thumb|center|ჩაჩენგსაო

პროვინციის დასავლეთ ნაწილში არსებობს პატარა მდინარე *Bang Pa Kong*-ი, რომელიც გამოიყენება ინტენსიურად ბრინჯის მეურნეობაში. აღმოსავლეთით *Hillier* რელიეფია, რომლის საშუალო სიმაღლე მეტია 100-ზე მ ზღვის დონიდან.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
frameless|left|ჩაჩენგსაოს პროვინციის რაიონები

ჩაჩენგსაოს პროვინცია დაყოფილია 11 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 93 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 859 სოფლისგან (მუბანი).

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
არკუსი (მინას-ჟერაისი)

**არკუსი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მინას-ჟერაისის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 740 მეტრზე. მიეკუთვნება მინას-ჟერაისის შტატის დასავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ ფორმიგის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 36 597 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 71,78 კმ²-ზე. ფართობი 509 873 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინას-ჟერაისი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:მინას-ჟერაისის შტატის მუნიციპალიტეტები
ვიქტორ კუზენი

**ვიქტორ კუზენი** (; დ. 28 ნოემბერი 1792, პარიზი, საფრანგეთი — გ. 14 იანვარი 1867, კანი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფილოსოფოსი, პოლიტიკური მოღვაწე, ისტორიკოსი. მენ დე ბირანისა და როიე-კოლარის მოსწავლე, ეკლექტიზმისა და სპირიტუალიზმის დოქტრინების შემქმნელი, ფრანგული მეცნიერების აკადემიის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1792
კატეგორია:გარდაცვლილი 1867
კატეგორია:ფრანგი ფილოსოფოსები
დიდებული საუკუნე: ქიოსემი

**დიდებული საუკუნე: ქიოსემი** () — თურქული დრამა, რომელიც 2011 წელს გამოსული „დიდებული საუკუნის“ გაგრძელებაა. დაწერილია ილმაზ შაჰინის, ნუკეთ ბიჩაკჩისა და სევგიზ ილმაზის მიერ. სერიალი დაფუძნებულია ისტორიულ ფაქტებზე რომელიც მოგვითხრობს ქიოსემ სულთნის ცხოვრების შესახებ: თუ როგორ გახდა მონა ყველაზე ძლიერი სულთანი, მთელ ოსმალეთის იმპერიაში აჰმედ I-ის ჰარამხანაში მისვლის შემდეგ.

სერიალის პირველი ეპიზოდების გადაღება საბერძნეთში, კუნძულ ხიოსზე მიმდინარეობდა. სერიალის რამდენიმე მონაკვეთი გადაიღეს კანში, საფრანგეთში სერიალის პრემიერამდე  (2015 წლის 12 ნოემბერი) ერთი თვით ადრე.

## პილოტი 
ანასტასია (ასევე ეძახიან ნასიას), არის 13 წლის ბერძენი გოგო, რომელიც ცხოვრობს კუნძულ ტინოსზე. იგი დახატეს და ეს ნახატი თოფქაფის სასახლეში გაიგზავნა, ის უძღვნეს აჰმედს, ოსმალეთის ახალგაზრდა სულთანს, ტახტზე ასვლის აღსანიშნავად. ამ ნახატმა დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა ახალგაზრდა სულთანზე, საფიე სულთანმა ბრძანა რომ გოგონა თოფქაფის სასახლეში მიეყვანათ. ანასტასია თავიდან ფიცხი და ცოტა ბავშვური იყო. ფაქტობრივად, ეს მისი პირველი წინააღმდეგობა იყო სიძნელესთან. სასახლეში მისვლისას აჰმედი მას ხშირად ხვდებოდა. რადგან გოგონას არასდროს ჰყვარებია ვინმე აქამდე, არც აჰმედი შეჰყვარებია, მაგრამ მოგვიანებით გაიგო სიყვარულის მნიშვნელობა და „გაიზარდა“. აჰმედისადმი გრძნობების გაჩენის შემდეგ, ნასია მიხვდა რომ ერთმანეთისთვის იყვნენ შექმნილნი, მის გამო გოგონამ სიცოცხლეც კი გარისკა. იგი უფრო და უფრო ძლიერდებოდა. შეიცვალა სახელი და დაირქვა ქიოსემი. საბოლოოდ ის ყველაზე ძლიერი სულთანი გახდა ოსმალეთის იმპერიაში.

## სერიების მიოხილვა 
## მოქმედი პირები 
### მთავარი მოქმედი პირები 
### მეორეხარისხოვანი გმირები 
## საერთაშორისო მაუწყებლობა 
## სქოლიო
კატეგორია:თურქული ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
სიგელი (რკჱ)

**სიგელი (რკჱ)** — ტექსტი დაწერილია ალექსანდრე I დიდის ბრძანებით (ქორონიკონს რკჱ) 1440-1441 წლებში და ეხება თემურლენგისათვის მალის ( — „მალი სათათრო“ ანუ ხარკი) არ გადახდას.

## ტექსტი
## ლიტერატურა
* «Акты, собранные Кавказской археографической комиссией», ტ. I, გვ 3.

კატეგორია:ქართული ხელნაწერები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი C

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი C** — მუნდიალი 2006-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დასრულდა 21 ივნისს. ეს ჯგუფი შეფასებული იყო „სიკვდილის ჯგუფად“.

## ცხრილი
## არგენტინა vs კოტ დ'ივუარი 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## სერბეთი და მონტენეგრო vs ნიდერლანდები
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## არგენტინა vs სერბეთი და მონტენეგრო
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნიდერლანდები vs კოტ დ'ივუარი 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნიდერლანდები vs არგენტინა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## კოტ დ'ივუარი vs სერბეთი და მონტენეგრო
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

C
ანკარის ტერაქტი (თებერვალი, 2016)

**ტერაქტი ანკარაში 2016** წელს, ანკარის ჩანქაიის რაიონში, თურქეთის გენერალური შტაბის სამხედრო მოსამსახურეებით დატვირთული ავტობუსთან აფეთქება. წერტილი, სადაც აფეთქება მოხდა, არის 5 წუთის მოშორებით პარლამენტიდან.

ასაფეთქლებით დატვირთული მანქანა აფეთქდა იმ დროს, როდესაც მანქანის გვერდზე გადიოდა თურქეთის გენერალური შტაბის სამხედრო მოსამსახურეებით დატვირთული 5 ავტობუსი. შედაგად დაიღუპა 28 ადამიანი, ერთი კი საავადმყოფოში ვერ გადაარჩინეს, მათ შორის სამოქალაქო პირებიც, ხოლო 61 დაშავდა.

## მიზეზები 
სირიის სამოქალაქო ომის პერიოდში, სირიის ჩრდილოეთში, თურქეთან საზღვარზე მოქმედი ქურთული დაჯგუფებები, გამოხატეს სურვილი იმისა, რომ შექმნან ამ ტერიტორიაზე სპეციალური დე ფაქტო ავტონომიური რესპუბლიკა. ამ მოთხოვნაზე თურქეთმა განაცხადა, რომ არ დაუშვებს მას. იმავე წელს ჯერაბლუსის აღმოსავლეთი ტერიტორიებიდან, ძალიან ახლოს თურქეთის საზღვართან, სახალხო დაცვის ბლოკის მიერ იქნა გახსნილი ცეცხლი საარტილერიო დანადგარებიდან თურქეთის უსაფრთხოების ძალების წინააღმდეგ. ამის საპასუხოდ ცეცხლი გახსნეს საარტილერიო და საჰაერო დანადგარებიდან თურქეთის სამხედრო ძალებმა. ეს ღონისძიება დროთა განმავლობაში გადაიზარდა თურქეთ-სახალხო დაცვის ბლოკს შორის კონფლიქტში.

2016 წლის 23 იანვარს, ქურთისტანის მუშათა პარტიის სირიის ფილიალი, ტერორისტ-ბოევიკებს მოუწოდა თავდასხმების განხორციელებას თურქეთის წინააღმდეგ.

## ტერაქტი 
თავდასხმა ანკარაში, ჩანქაიის რაიონში ინენიუს ბულვართან და სამხედრო ინსტიტუტების ცენტრალურ შენობებთან ახლოს მოხდა. აფეთქება მოხდა ზუსტად იმ მომენტში, როდესაც თურქეთის შეიარაღებული ძალების სამხედრო კოლონა (ავტობუსები) გაჩერდა შუქნიშანთან 18:31 საათზე, აფეთქების შემდეგ სამხედრო კოლონის ავტობუსებს და მიმდებარედ მყოფ მანქანებს გაუჩნდა ცეცხლი, რომელიც გადაიზარდა ხანძარში. ასაფეთქებელი მოწყობილობა დამონტაჟებული იყო ტერორისტის ავტომობილში.

## გამოხმაურება 
thumb|200px|პროტესტი ტერორიზმის წინააღმდეგ თურქეთში
thumb|200px|აფეთქების შედეგად დაზიანებული ავტომობილი
### თურქეთის მთავრობა 
პრეზიდენტი ერდოღანი: "*თურქეთის ტერორიზმთან ბრძოლაში ახალი დაღუპულების მიმატება, ერთან ერთად ჩვენს გულს ჭრის, მაგრამ ჩვენ ბოლომდე მივიყვანთ ჩვენს ბრძოლას ტერორიზმთან*". ასევე გააუქმა მომდევნო დღეს დაგეგმილი ვიზიტი აზერბაიჯანში.

პრემიერ-მინისტრმა აჰმეთ დავუთოღლუმ ასევე გააუქმა თავისი ვიზიტი ბრიუსელში.

### საერთაშორისო 
 გადადო იმიგრანტების საკითხი.

-ს გენერალური მდივანი იენს სტოლტენბერგი გამოაცხადა, რომ მკაცრად გმობს თავდასხმას და "ნატო მოკავშირეების მხარესაა და ერთად იბრძოლებენ ტერორიზმის წინააღმდეგ".

-ს ელჩმა ჯონ ბასმა განაცხადა, რომ ძალიან შეწუხებულია თავდასხმით.

ს პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი, გამოხატავს ღრმა მწუხარებას აფეთქებით ანკარაში და ლოცულობს მათთვის, ვინც დაკარგა ცხოვრება.

ს მთავრობამ გამოსცა ტექსტი, სადაც თავდასხმა დაგმო.

 კანცლერმა ანგელა მერკელმა და საგარეო საქმეთა მინისტრმა ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერმა დაგმეს თავდასხმა და გამოხატეს თანადგომა თურქ ხალხს.

ს ემირი შეიხი თამიმ ბინ ჰამად ეს-სანი განაცხადა, რომ მკაცრად გმობს ტერორისტულ თავდასხმებს და მწუხარებას გამოთქვამს დაღუპულებისადმი.

ს მეფე სალმან იბნ აბდულ-აზიზ ალ საუდი თანაგრძნობა გამოხატა თურქ ხალხს.

## იხილეთ აგრეთვე
* სტამბოლის ტერაქტი (მარტი, 2016)
* ანკარის ტერაქტი (მარტი, 2016)

## სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის ტერორისტული აქტები
კატეგორია:ტერორისტული აქტები ანკარაში
ჩანთაბურის პროვინცია

**ჩანთაბურის პროვინცია** () — ტაილანდის პროვინცია (*ჩანგვათი*). მდებარეობს ტაილანდის აღმოსავლეთში, კამბოჯის საზღვარზე და ტაილანდის ყურის სანაპიროზე. მეზობელი პროვინციებია: ტრატი აღმოსავლეთით და რაიონგი, ჩონბური, ჩაჩენგსაო და საკეო დასავლეთით და ჩრდილოეთით.

## ისტორია 
*პაკნამის კრიზისი*-ს შემდეგ, 1893 წელს, საფრანგეთის კოლონიურმა ჯარებმა მოახდინეს ჩანთაბურის ოკუპაცია, როდესაც 1905 წელს, ტაილანდმა დათმო კამბოჯის საკუთრებაში პროვინციის დასავლეთი ნაწილი. პროვინციის მოქალაქეების მნიშვნელოვან უმცირესობას წარმოადგენენ ვიეტნამელები, რომლებიც მოვიდნენ აქ სამ ტალღად: პირველი, მე-19 საუკუნის განმავლობაში კათოლიკების დევნის გამო ჩინეთიდან; მეორე ტალღა 1920-1940 წლებში გაქცეულები ფრანგულ ინდოჩინეთიდან; და მესამე ტალღა, 1975 წელს კომუნისტების ვიეტნამში გამარჯვების შემდეგ.

## გეოგრაფია 
thumb|left|ლაიმ სინგის რაიონის ქუჩა

მიუხედავად იმისა, რომ პროვინციის სამხრეთი ნაწილი მდებარეობს ტაილანდის ყურის ნაპირზე და ძირითადად სანაპირო ვაკეზეა, პროვინცია მაინც საკმაოდ მთიანია. *ჩანთაბურის ქედს* ჩრდილოეთით აქვს უმაღლესი წერტილი — 1,556 მ სიმაღლით და ჰქვია *Soi Dao Nua Peak*. პროვინციის მთავარი მდინარეა ჩანთაბური.

მეზობელ პროვინციებთან ერთად, ჩანთაბური არის ძვირფასი ქვების მოპოვების ცენტრი, განსაკუთრებით ლალის და საფირონის. ასევე ძირითად პროდუქციას შორის არის ტროპიკული ხილი. 2000 წელს, პროვინცია აწარმოა თითქმის 380,000 ტონა *დურიანი*, რომელიც ტაილანდის წარმოების 45.57% შეადგენს, მთელი მსოფლიოს დაახლოებით 27%.

პროვინციაში მოქმედებს სამი ეროვნული პარკი: *Namtok Phlio*-ს ეროვნული პარკი, *Khao Khitchakut*-ის ეროვნული პარკი და *Khao Sip Ha Chan*-ის ეროვნული პარკი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|left|170px|ჩანთაბურის პროვინციის რაიონები

ჩანთაბურის პროვინცია დაყოფილია 10 რაიონად (ამფხე), რომლებიც, თავის მხრივ, შედგება 76 ქვეზონისგან (ტამბონ) და 690 სოფლისგან (მუბანი).

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის პროვინციები
პოზნანის ტრამვაი

პოზნანში]]
პოზნანში ექსპლუატაციაშია ტრამვაის დიდი ქსელი, რომელიც წარმოადგენს ქალაქის ძირითად სატრანსპორტო სახეობას. მოქმედებს დღის 20, 1 ღამის და 1 ტურისტული მარშრუტი. სისტემას ემსახურება 4 ტრამვაის დეპო და 325 ტრამვაის ვაგონი.
## ისტორია
პოზნანში პირველი ცხენის წევის ტრამვაის ხაზი (ე.წ. კონკა) 1880 წლის 31 ივლისს გაიხსნა. 1898 წლის 6 მარტს გაიხსნა ელექტრო ტრამვაის პირველი ხაზი და დაიწყო მთელი სისტემის ელექტროფიცირება.
## მოძრავი შემადგენლობა
**ექსპლოატაციაშია:**
* Konstal 102Na (სამუზეუმოა, მაგრამ ასევე ექსპოატაციაშია)
* Konstal 105N (სამუზეუმოა, მაგრამ ასევე ექსპოატაციაშია)
* Konstal 105Na (105NaD-ს ჩათვლით)
* Konstal 105NTW1 და Konstal 105NTW2
* Konstal 105NaDK
* Moderus Alfa (105N-ის მოდერნიზაცია)
* Moderus Beta MF 02 AC	(105N-ის მოდერნიზაცია)
* Beynes 3G
* Düwag GT6 (M ტიპის)
* Düwag GT8 (N ტიპის)
* Düwag GT8ZR (O ტიპის)
* Tatra RT6N1
* Siemens Combino
* 118N Puma
* Solaris Tramino

**სამუზეუმო ვაგონები** (2009)**:**
* ცხენის წევის ვაგონი B3/H0, 1880 (გადაკეთებული)
* Konstal N გადაკეთებული Konstal 4NJ-ად (მსგავსად გადაკეთებული მისაბმელი ვაგონით)
* Konstal 102N
* Konstal 13N
**რესტავრაციის მოლოდინშია:**
* Konstal N
* Konstal 105N/2
* Fuchs/Heidelberg KSW
* Wismar S2D
* Carl Weyer

## რესურსები ინტერნეტში
*  პოზნანის სატრანსპორტო გაერთიანების ოფიციალური ვებგვერდი

კატეგორია: ტრამვაის ქსელები ქალაქების მიხედვით
აზატ-ხანი

**აზატ-ხან ავღანი** (), ან **აზატ-შაჰ ავღანი** (; გ. 1781) — პუშტუნების სამხედრო მეთაური. 1747 წლიდან, ნადირ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ, დასავლეთ ირანის ტახტის მთავარი პრეტენდენტი. 

აზატ-ხანი ფაქტობრივად ხელისუფლების სათავეში იყო 1752-1757 წლებში და აკონტროლებდა აზერბაიჯანის ნაწილს ქალაქ ურმიამდე, ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ირანს, სამხრეთ-დასავლეთი თურქმენეთისა და აღმოსავლეთი ქურთისტანის ტერიტორიებს. აზატ-ხანი იყო დურანის სახელმწიფოს დამაარსებლის აჰმად-შაჰ დურანის თანამედროვე. 

აზატ-ხანი დაიბადა ავღანეთის პროვინცია ღაზნში, ქალაქ ანდარში. იგი ნადირ-შაჰის არმიას შეუერთდა დაახლოებით 1738 წელს და მიიღო მონაწილეობა  ირანსა და ინდოეთში მის მიერ გამართულ ლაშქრობებში. ნადირ-შაჰის მკვლელობის პერიოდში მსახურობდა აზერბაიჯანში ასლან-ხანთან. 

აზატ-ხანმა ითამაშა მნიშვნელოვანი როლი ხელისუფლებისათვის ბრძოლაში, რომელიც დასრულდა ნადირ-შაჰის მკვლელობით. იგი სასწრაფოდ გადავიდა ნადირ შაჰის მემკვიდრის იბრაჰიმ აფშარის მხარეს და მოიპოვა ხანის ტიტული. 1749 წელს იბრაჰიმ აფშარიც დაამხო შაჰრუჰმა. აზატ-ხანი კი აგრძელებდა ირანში მიმდინარე არეულობაში მონაწილეობას. დასავლეთ ირანში ქურთებთან და ოსმალებთან კავშირში და ერეკლე II-სთან დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე 1752 წლისათვის თითქმის მთლიანად დაიმორჩილა ტერიტორია არდებილიდან ურმიამდე. 

აზატ-ხანი დამარცხდა ყირხბულახის ბრძოლაში ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-სთან ბრძოლაში და ვერ შეძლო ძალაუფლების გამყარება სამხრეთ  ამიერკავკასიაში.  ამის შემდეგ იგი ცდილობდა ქერიმ-ხანის წინააღმდეგ ბრძოლას, მაგრამ აქაც მარცხი განიცადა.1754 წელს ფათ-ალი-შაჰთან ერთად თავს დაესხა ქერიმ-ხანს და დაიკავა შირაზი. 

1757 წლისათვის მას დაწინაურებულმა ყაჯარებმა წაართვეს ისპაანი, თავრიზი და ურმია. აზატ-ხანი ბაღდადში გაიქცა, ხოლო 1760 წელს გადავიდა თბილისში და თავშესაფარი ითხოვა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-სთან. 1762 წელს ერეკლე II-მ იგი ქერიმ-ხანს გადასცა. ქერიმ-ხანმა იგი საპატიო პენსიაზე გაუშვა და გააგზავნა შირაზში. 

აზატ-ხანი გარდაიცვალა 1781 წელს და ანდერძის თანახმად დაკრძალეს ქაბულში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირხბულახის ბრძოლა

## რესურსები ინტერნეტში
*Hukm by Azad Khan Afghan (assignment by Azad Khan Afghan), original assignment and English translation. 

## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1781
კატეგორია:პუშტუნები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1998 : ჯგუფი H

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 1998 : ჯგუფი H** — მუნდიალი 1998-ის ერთ-ერთი ჯგუფი. ჯგუფში გამოდიოდა მსოფლიო ჩემპიონატების დებიუტანტი, ხორვატიის ნაკრები, რომელიც მეორე ადგილზე გავიდა ჯგუფში, საბოლოოდ კი ბრინჯაოს მედლები მიიღო ჩემპიონატზე.

## ცხრილი
## არგენტინა vs იაპონია 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## იამაიკა vs ხორვატია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## იაპონია vs ხორვატია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## არგენტინა vs იამაიკა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## არგენტინა vs ხორვატია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## იაპონია vs იამაიკა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

H
მაკდონალდის ტრიადა

**მაკდონალდის ტრიადა** — ჯონ მაკდონალდის მიერ 1963 წელს სტატიაში „მკვლელობის მუქარა“ () ფორმულირებული კრებული, რომლებიც შედგება სამი მახასიათებლისაგან: ზოოსადიზმისაგან, პირომანიასა და ენურეზისაგან. ეს ტრიადა მაკდონალდმა დაუკავშირა განსაკუთრებულად საზარელი მკვლელობის ჩადენის წინამორბედ „მახასიათებლებს“. 

თავის ნაშრომში მაკდონალდმა გამოიკვლია 100 პაციენტი, რომლებიც ოდესმე ადამიანს სიკვდილით ემუქრებოდნენ (მათგან ორმა მომავალში შეძლო საკუთარი მუქარის რეალიზება). მათგან 48-ს გააჩნდა ფსიქოპათოლოგიები. მაკდონალდმა აღმოაჩინა, რომ ბავშვობაში უამრავი პაციენტი, რომელსაც სადისტური მიდრეკილებები გააჩნდა, ცხოველებს აწამებდა, აჩენდნენ ხანძარს (ან უბრალოდ წვავდნენ ამა თუ იმ ობიექტს) და ჰქონდათ ენურეზი ხუთი წლის ასაკის შემდეგაც კი.  

ბავშვის ამგვარი არაადეკვატური რეაქცია ძირითადად განპირობებულია სტრესის „შეუთვისებლობის“ გამო. დღეისთვის მაკდონალდის ტრიადა არ ითვლება კრიმინალური მოქმედების პრედიქტორად, თუმცა იგი აღნიშავს, რომ ბავშვი განიცდის სტრესს.

## სქოლიო
კატეგორია:ფსიქოლოგიური ტიპოლოგიები
კატეგორია:ფსიქოპათია
ბიპოლარული აშლილობა

**ბიპოლარული აშლილობა** — აფექტური (გუნება-განწყობის) ფსიქიკური აშლილობა, რომელსაც ახასიათებს დეპრესიისა და უჩვეულოდ ამაღლებული განწყობის — მანიის (ან ჰიპომანიის) — ეპიზოდები, რომლებიც ერთმანეთს ენაცვლება და რამდენიმე დღის ან კვირის განმავლობაში გრძელდება. ზოგჯერ დეპრესიისა და მანიის სიმპტომები ერთდროულად ვლინდება (მაგ., აღშფოთებასთან ერთად მოწყენილობა, შენელებული ეიფორია — ე.წ. არაპროდუქციული მანია — და სხვა). 

ეს მდგომარეობები, რომლებსაც ფაზებს ან ეპიზოდებს უწოდებენ, პერიოდულად ცვლიან ერთმანეთს უშუალოდ „ნათელი“ ფსიქიკური ჯანმრთელობის (ინტერმისიები, რომლებსაც ინტერფაზებსაც უწოდებენ) შუალედის მეშვეობით, რომლის დროსაც არ ფიქსირდება ფსიქიკის ფუნქციონირების აქტივობის დაქვეითება დიდი რაოდენობის დაავადებებისა და ფაზების გადატანის შემთხვევაშიც კი. ინტერმისიებში ავადმყოფის ფსიქიკა და პიროვნული მახასიათებლები მთლიანად აღდგენას ექვემდებარება. ამასთან, ღირს აღვნიშნოთ, რომ ხშირად, პაციენტებს, რომლებსაც ბიპოლარუილი აშლილობა აღენიშნებათ, სხვა ფსიქიკური დაავადებებიც შეიძლება გააჩნდეთ.

პაციენტის სიმპტომების მიხედვით გამოყოფენ ბიპოლარული აშლილობის სამ ძირითად ტიპს: ბიპოლარული I, ბიპოლარული II და ციკლოთიმია. თუმცა, ზოგ ადამიანს განწყობის ცვლილების განსხვავებული სიმპტომები აქვთ, რომლებიც ჰგავს, მაგრამ ბოლომდე არ ემთხვევა ბიპოლარული აშლილობის ჩამოთვლილი სამი ტიპისთვის დამახასიათებელ სიმპტომებს, რა შემთხვევაში დიაგნოზი შეიძლება იყოს სხვა განსაზღვრული ან განუსაზღვრელი ბიპოლარული ან მასთან დაკავშირებული აშლილობა.

ბიპოლარული აშლილობა მენტალური ჯანმრთელობის ქრონიკული პრობლემაა, რომელიც არ იკურნება, თუმცა არსებობს მისი სიმპტომების მართვის რამდენიმე ეფექტური გზა, მათ შორის: მედიკამენტები, ფსიქოთერაპია (კოგნიტიურ-ბიჰევიორული თერაპია, ფსიქოგანათლება, ინტერპერსონალური და სოციალური რიტმის თერაპია), პროცედურული თერაპიები (ელექტროკონვულსიური თერაპია) და სხვა.

## ისტორია 
პირველად ბიპოლარული აშლილობა 1854 წელს თითქმის ერთდროულად აღწერეს ორმა მკვლევარმა — ჟ. პ. ფალრემ და ჟ. გ. ფ. ბაიარჟემ. თუმცა თითქმის ნახევარი საუკუნის განმავლობაში ამ აშლილობის არსებობას არ აღიარებდა იმ დროის ფსიქიატრია და იგი მოგვიანებით გამოყო ცალკე აშლილობად ემილ კრეპელინმა (1896). კრეპელინმა მას უწოდა მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი, რომელიც დიდი დროის განმავლობაში იყო ზოგადად მიღებული სახელწოდება, თუმცა მოგვიანებით შემოღებული ზოგადი კლასიფიკაციის გამო ეს არაკორექტულ სახელწოდებად აღიარეს, ვინაიდან ამ დაავადებას ყოველთვის თან არ ერთვის ფსიქოტური დარღვევები და ყოველთვის ორივე ტიპის ფაზა (მანიაც და დეპრესიაც) არ ფიქსირდება.

ამასთან, ტერმინი „მანიაკალურ-დეპრესიული ფსიქოზი“ გარკვეული თვალსაზრისით დაავადებულებთან ურთიერთობაში სტიგმატიზირებულად ითვლება. დღესდღეობით უფრო კორექტულ და მეცნიერულ სახელწოდებად „ბიპოლარული აფექტური აშლილობა“ აღიარეს. ეს სახელწოდებაც არაა სრულიად კორექტური და მივყავართ, მაგალითად, ისეთ ტერმინოლოგიასთან, როგორიცა „ბიპოლარული აშლილობის მონოპოლარული ფორმა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* Bipolar Disorder overview  from the U.S. National Institute of Mental Health website
* NICE Bipolar Disorder clinical guidelines from the U.K. National Institute for Health and Clinical Excellence website
* რა არის ბიპოლარული აშლილობა?
* ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობის გზები

კატეგორია:ბიპოლარული აშლილობა
კატეგორია:აფექტური აშლილობები
კატეგორია:დეპრესია
Nyan Cat

მინი
**Nyan Cat **— 2011 წელს YouTube-ზე ატვირთული ვიდეო, რომელიც იქცა ინტერნეტ მემედ. ვიდეო მოიცავდა იაპონურ პოპ სიმღერას ანიმაციურ კატასთან Pop-Tarts-ის სხეულით, რომელიც კოსმოსში დაფრინავს და მის უკან ცისარტყელის კვალს ტოვებს. 2011 წელს ვიდეო ერთ-ერთი ყველაზე მეტად ნანახ ვიდეობის ხუთეულში შევიდა.

2011 წლის 2 აპრილს, ანიმაციური გიფი პირველად 25 წლის ქრისტოფერ ტორესმა, საკუთარ ვებ-გვერდზე LOL-Comics-ზე გამოაქვეყნა, ქრისტოფერი „prguitarman“-ის ზედმეტსახელით იყო ცნობილი. სიმღერის ორიგინალური ვერსია „Nyanyanyanyanyanyanya!“ მომხმარებელ „daniwell“-ის მიერ პირველად 2010 წელს, იაპონურ ვებსაიტზე აიტვირტა. იაპონური სიტყვა „nya“ (ნია) არის კატის ხმის ონომატოპეური იმიტაცია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:IOS-ის თამაშები
კატეგორია:Xbox 360-ის თამაშები
ალტმანის სკალა მანიის თვითშეფასებისთვის

**ალტმანის სკალა მანიის თვითშეფასებისთვის** () — შემუშავდა *ილინოისის უნივერსიტეტში* მანიაკალური სინდრომის სიმპტომების დასადგენად. იგი შედგება ხუთი პუნქტისაგან, რომელიც, DSM-IV-ს თანახმად, სადიაგნოსტიკო კრიტერიუმებზეა დამყარებული. 

## სქოლიო
კატეგორია:ფსიქოდიაგნოსტიკური მეთოდიკები
ციცქა საჩხერული

მინიატიურა|ციცქა საჩხერული
მინიატიურა|ციცქა საჩხერული
**ციცქა საჩხერული** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს მტევნების გამო, რომელთა ფორმა და ზომაც ძალიან ჰგავს ნამდვილი ციცქას მტევნებს.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, თითქმის მთლიანი, ზოგჯერ სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული, იშვიათად კონუსური ფორმის. ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ თითქმის ოვალური, მომწვანო-მოყვითალო. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, კარგად გამოხატული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი წვნიანია.

საჩხერული ციცქა საშუალო ზრდისა და მაღალმოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 146 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 130-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 11.7 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 5.0-6.0 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 446
* Ампеолграфия СССР, т. III. стр. 105, 1966 г. 

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ათასწლეული

**ათასწლეული** — დროის საზომი ერთეული, მოიცავს ათ საუკუნეს ან ას ათწლეულს ან ათას წელს.

## წელთაღრიცხვა
დღესდღეობით ქვეყნების უმრავლესობის მიერ მიღებულია, რომ ახალი წელთაღრიცხვის (გრიგორიანულ კალენდარის მიხედვით) პირველ ათასწლეულად ითვლება პერიოდი 1 წლის 1 იანვრიდან 1000 წლის 31 დეკემბრამდე, მეორე ათასწლეულად მოიაზრება 1001 წლის 1 იანვრიდან 2000 წლის 31 დეკემბრამდე, მესამე კი 2001 წლის 1 იანვრიდან 3000 წლის 31 დეკემბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
*უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი : (3 ტომად) / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა. - I-ლი გამოც.. - თბ. : ფანტაზია, 2006. - 28სმ.(MFN: 136149)

კატეგორია:ქრონოლოგია
მეტყველება

მინი|მეტყველება
**მეტყველება** — ადამიანის საუბრის ფორმა გარკვეულ წესებზე დაყრდნობილი ენობრივი კონსტრუქციებით. მეტყველების პროცესი ვარაუდობს, ერთის მხრივ, აზროვნების ფორმირებასა და ფორმულირებას ენობრივი (მეტყველების) მეშვეობით, მეორე მხრივ კი — ენობრივი კონსტრუქციების აღქმა და გაგება. მეტყველება წარმოადგენს ფსიქოლინგვისტურ პროცესს. მეტყველება იცვლება ადამიანის ინდივიდუალური თავისებურებების შესაბამისად, ასევე შინაგანი მდგომარეობისა და სიტუაციის მიხედვით. მეტყველების საშუალებით ადამიანი ადრეული ასაკიდანვე ენის დაუფლების პროცესში იძენს თავისი კულტურის და სოციალური წრის გამოცდილებას.

## ლიტერატურა
**შარაშენიძე თ*. „ენისა და მეტყველების ურთიერთობის პრობლემა“, თბ. 1974
**ჩიქობავა ა.*, „ზოგადი ენათმეცნიერება“ ტ. 2, თბ. 1945

## რესურსები ინტერნეტში
* მეტყველება — ენციკლოპედიური ლექსიკონი
საქართველო-ტაილანდის ურთიერთობები

მინი|მარჯვნივ|250პქ|საქართველოს დროშა
მინი|მარჯვნივ|250პქ|ტაილანდის სამეფოს დროშა

**საქართველო-ტაილანდის ურთიერთობები** —  წარმოადგენს  ურთიერთობებს ტაილანდსა და საქართველოს შორის. ტაილანდთან დიპლომატიური ურთიერთობები დამყარდა 1992 წლის 21 ივლისს. 

## საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები ტაილანდის სამეფოში 
*ნოდარ კომახიძე - (1994-1997, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
*ტარიელ ლებანიძე - (1998-2004, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
*გრიგოლ მგალობლიშვილი - (2004-2008, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
*ტარიელ ლებანიძე - (2009-2010, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
*ზურაბ კაჭკაჭიშვილი - (2011 წლის ნოემბერი - 2014 წლის თებერვალი, რეზიდენციით ქ. ნიუ-დელიში);

საქართველოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩი ინდოეთის რესპუბლიკაში ლევან ნიჟარაძე იქნება ასევე აკრედიტებული ტაილანდის სამეფოში.

## ტაილანდის სამეფოს საგანგებო და სრულუფლებიანი ელჩები საქართველოში 
*სუჩიტრა ჰირანპრუეკი - (1997-1999, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
*ვიჩიენ ჩენსავასდიჯაი - (1999-2000, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
*რანგსან პჰაჰოლიტინი - (2001-2005, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
*სორაიუტ პრომპოჯი - (2005-2008, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
*სუპოტ დჰირაკაოსალი - (2008-2009, რეზიდენციით ქ. მოსკოვში);
*კანია ჩაიმანი - (2009-2010, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
*არბჰორნ მანასვანიჩი - (2011-2012 წელი, რეზიდენციით ქ. ანკარაში);
*რათაკიტ მანათატი - (2013 წლის თებერვალი - 2013 წლის სექტემბერი).

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოსა და ტაილანდის სამეფოს შორის არსებული ურთიერთობები 

კატეგორია:საქართველოს დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:ტაილანდის დიპლომატიური ურთიერთობები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო ურთიერთობები
კატეგორია:ტაილანდის საგარეო ურთიერთობები
ფსიქოლინგვისტიკა

**ფსიქოლინგვისტიკა** ან **პათოფსიქოლინგვისტიკა** — დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის ურთიერთკავშირს ენის, აზროვნებასა და ცნობიერებას შორის. გაჩნდა 1953 წელს. 

ტერმინი ფსიქოლინგვისტიკა პირველად 1946 წელს ნიკოლაი პრონკომ გამოიყენა. ფსიქოლინგვისტიკას სამი ძირითადი თეორიული წყარო გააჩნია. პირველია — ფსიქოლოგიური მიმართულება ენათმცოდნეობაში. წინა საუკუნეების ენათმეცნიერები წერდნენ იმის შესახებ, რომ ენა — უშუალოდ უკავშირდება სულიერ პროცესებს და ერის კულტურის სარკეა. ამასთან, ისინი აღნიშნავდნენ, რომ ენა შეიცავს არა მხოლოდ ფიზიკურ, არამედ ფსიქიკურ კომპონეტებსაც. ენის საშუალებით ადამიანი ამყარებს კონტაქტს სამყაროსთან და ამასთანავე არეგულირებს ადამიანის როლს სამყაროში, იგი ზღუდავს სამყაროს შემეცნებას და შეუძლებლად აქცევს სხვა ადამიანის სრულყოფილად გაგებას. ერთ-ერთი მთავარი თეორია ფსიქოლინგვისტიკის ისტორიაში სეპირ-უორფის ჰიპოთეზა (ფარდობით-ლინგვისტური ჰიპოთეზა) გახდა. სწორედ ბენჯამინ ლი უორფის აქტიური ინტერესის დამსახურებით, ეს საკითხი აქტიურად გავრცელდა მეცნიერულ სამყაროში და მას დღემდე შეისწავლიან. 

ფსიქოლინგვისტიკის მეორე წყარო — ამერიკელი სტრუქტურალისტებისა და, უპირველეს ყოვლისა, ნოამ ჩომსკის ნამუშევრებია. 

ფსიქოლინგვისტიკის მესამე წყარო ფსიქოლოგების ნამუშევრებია, რომლებიც შეისწავლიდნენ ენისა და მეტყველების საკითხებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Psycholinguistics  DMOZ-ზე

კატეგორია:გამოყენებითი ფსიქოლოგია
კატეგორია:ფსიქოლინგვისტიკა
ალბერტო მორენო

**ალბერტო მორენო პერესი** (; დ. 5 ივლისი, 1992, სევილია, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, იტალიური „კომოს“ მარცხენა მცველი. 

## კარიერა
კარიერა დაიწყო „სევილიაში“, სადაც უეფას ევროპის ლიგის მოგება მოახერხა 2014 წელს. თამაშობს მარცხენა მცველის პოციზიაზე.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო
;  სევილია 
* უეფა-ს ევროპის ლიგა (1): 2013–2014

;  ლივერპული 
* უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა: 2018–19; ფინალისტი: 2017–18
* ინგლისის ლიგის თასის ფინალისტი: 2015–16
* უეფა-ს ევროპის ლიგის ფინალისტი: 2015–16

### სანაკრებო
;  ესპანეთი 21-წლ.
* ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი: 2013 

### ინდივიდუალური
* ევროპის ახალგაზრდული ჩემპიონატი: საუკეთესო თერთმეტეული (1): 2013

## რესურსები ინტერნეტში
* ალბერტო მორენო Transfermarkt.com
* ალბერტო მორენო Soccerway.com

კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:სევილიის ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:სევილია ატლეტიკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ვილიარეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:კომოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფსიქოპათოლოგია

**ფსიქოპათოლოგია** ( — სული,  — დაავადება,  — სწავლება) — სფერო ფსიქიატრიაში, რომელიც შეიწავლის ფსიქიკურ აშლილობებს მედიცინის თვალსაზრისით. ძირითადი მეთოდებია — კლინიკური დაკვირვება და საუბარი.

ზოგადი ფსიქოპათოლოგია — შეიწავლის ძირითად, მრავალი ფსიქიკური დაავადებისთვის მახასიათებელ ფსიქიკური აქტივობის პათოლოგიების გამომამჟღავნებელ და განმავითარებელ კანონზომიერებებს, ეტიოლოგიისა და პათოგენეზის ზოგად დებულებებს, ფსიქოპათოლოგიური პროცესების ბუნებას, მის მიზეზებს, კლასიფიკაციის პრინციპებს, გამოკვლევის მეთოდებსა და მკურნალობას. 

კერძო ფსიქოპათოლოგია — შეისწავლის ცალკეულ ფსიქიკურ დაავადებებს, მათ ეტიოლოგიას, პათოგენეზს, კლინიკას, განვითარების კანონზომიერებებს, მკურნალობის საშუალებებსა და შრომისუნარიანობის აღდგენას. მეტყველების უნარი ცალკეული ფსიქიკური დაავადების მიმდინარეობისას გამოიკვლევა პათოფსიქოლინგვისტიკის ფარგლებში.

## ლიტერატურა
* Ясперс К. Общая психопатология. — М.: Практика, 1997.

კატეგორია:პათოფსიქოლოგია
კატეგორია:ფსიქიატრია
კატეგორია:ფსიქოპათოლოგია
ქეი-ქავუს I

**ქეი-ქავუს I** ან ** ქეი-ქაუს I** ( *ʿIzz ad-Dīn Kaykāwūs ibn Kaykhusraw*) — ქეი-ხოსროვ I-ის უფროსი შვილი, რუმის სულთანი 1211-1220 წლებში, გარდაცვალებამდე.

1211 წელს, ქეი-ხოსროვ I-ის გარდაცვალების შემდეგ, ქეი-ქავუს I-მა და მისმა უმცროსმა ძმებმა — კაიფერიდუნ იბრაჰიმმა და ალაედინ ქეიყუბადმა კონფლიქტი წამოიწყეს, დაპირისპირების მიზეზი კი ის იყო, თუ რომელი მათგანი გახდებოდა მამის მემკვიდრე, შესაბამისად, რუმის მომდევნო სულთანი. თავდაპირველად, ალაედინ ქეიყუბადმა რუმის სასულთნოს მეზობლების — კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეფე ლევონ II-ის და საკუთარი ბიძის, ამავდროულად, ერზურუმის დამოუკიდებელი მმართველის თოღრულ-შაჰის მიმართ გარკვეული მხარდაჭერა გამოიჩინა. ამ დროს, კაიფერიდუნმა დახმარებისთვის კვიპროსელ ფრანკებს მიმართა, რითაც ახლად შეძენილი ანთალიის პორტი საფრთხეში ჩააგდო. ამირების უმრავლესობამ, მხარი ქეი-ქავუს I-ს დაუჭირა. ამის შემდეგ, მან კაისერი და კონია დაიპყრო. ქეიყუბად I ანკარაში გაიქცა, კასთამონუს თურქმანული ტომებისგან დახმარების საძიებლად. ქეი-ქავუს I-მა ორივე ძმა დააკავა და თავი რუმის სულთნად გამოაცხადა.

მოსალოდნელი საფრთხის თავიდან ასაცილებლად, ქეი-ქავუს I-მა სამშვიდობო მოლაპარაკება განახორციელა ნიკეის იმპერატორ თეოდორე ლასკარისთან, რითაც ბოლო მოუღო სელჩუკთა სახელმწიფოს და ნიკეის იმპერიას შორის არსებულ დაპირისპირებებს. თუმცა, თურქმანული ტომები მაინც განაგრძობდნენ პრობლემების შექმნას საზღვარზე.  

## მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობა
ანთალიის უსაფრთხოების გაუმჯობესების და დასავლური მსვლელობის მშვიდობიანად წარმართვის შემდეგ, ქეი-ქავუს I-მა ყურადღება აღმოსავლეთს მიაპყრო. მეხუთე ჯვაროსნული ლაშქრობის განმავლობაში, ჯვაროსნებმა ქეი-ქავუს I მოკავშირედ გაიხადეს და აიუბიდებს კონფლიქტის წამოწყება აიძულეს. 

## სინოპის დაპყრობა
ქეი-ქავუს I-ის მიერ რუმის სასულთნოში შეტანილი ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი წვლილი სინოპის შავი ზღვის პორტის შეძენა იყო. 1214 წელს, ქალაქგარეთ, სანადირო მოგზაურობისას თურქმანება ტყვედ წაიყვანეს ტრაპიზონის იმპერატორი ალექსი კომნენოსი. ალექსი I-მა, სულთანს თავისუფლების სანაცვლოდ სინოპის და ტრაპიზონის იმპერიის აღმოსავლეთით არსებული ვასალიტეტის გადაცემა შესთავაზა, ამით, სელჩუკები შავ ზღვაზე გასასვლელს მოპოვებდნენ. ტერიტორიების გადაცემა 1214 წლის 1 ნოემბერს შედგა. ამის შემდეგ, ქალაქში ევროპული და ბიზანტიური ვაჭრობა დამყარდა. შერეულად მცხოვრები თურქული და ბერძნული მოსახლეობის მართვა, ქეი-ქავუს I-მა რაის-ჰეტუმს უბრძანა . 1215 წლის აპრილსა და სექტემბერს შორის, ბერძენი არქიტექტორის — სებასტოსის მეთვალყურეობით კედლების რეკონსტრუქცია მიმდინარეობდა. ეს ნამუშევარი მოიხსენიება, როგორც დასავლეთ კარიბჭის მახლობლად მდებარე კოშკის ორენოვანი — ბერძნულ და სპარსულ ენებზე შესრულებული ბილინგვა.

## გარდაცვალება
ქეი-ქავუს I გარდაიცვალა 1220 წელს, ტუბერკულოზით.

## სქოლიო
კატეგორია:რუმის სულთნები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1220
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია