open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რობერტინები

მინი|რობერტინების გენეაოლოგიური ხე (ბესანკონის მუნიციპალური ბიბლიოთეკა, XIV საუკუნე).
**რობერტელთა** ოჯახის  სახელწოდება წარმოდგება საკუთარი სახელი რობერტისგან, რომელსაც ბევრი მისი წარმომადგენელი ატარებდა. ამ ფრანკი დიდგვაროვნების ძალაუფლება განმტკიცებული იყო ნოისტრიაში. დინასტია ცნობილია არა იმდენად სამეფო მდგომარეობის არამდგრადობით, რამდენადაც „უნარით, უარი თქვან გვირგვინზე რათა განიმტკიცონ საკუთარი პოზიცია“ სამეფოში და მართონ ფაქტობრივად. ტახტზე ავიდა ოჯახის სამი წევრი: ედი, იგივე ოდონი 888 წელს, მისი ძმა რობერტ I 922 წელს და ამ უკანასკნელის შვილიშვილი ჰუგო კაპეტი 987 წელს. მისი შთამომავლები იწოდებიან კაპეტინგებად და უწყვეტად მეფობდნენ საფრანგეთში 987-დან 1792 წლამდე (805 წლის განმავლობაში). შემდეგ, 1815–1848 წლებში (33 წლის განმავლობაში). ასევე 888–1848 წლებში რობერტინების ოჯახი უმნიშვნელოვანეს პოლიტიკურ როლს თამაშობდა საფრანგეთში.  

## რობერტინების ისტორია და გენეალოგია 
რობერტინების ოჯახის წარმოშობა დიდი ხნის განმავლობაში უცნობი იყო, რამაც ხელი შეუწყო მრავალი ვარაუდის გავრცელებას. არსებობს ვერსია, რომ რობერტ ძლიერი იყო შილდებრანის აგანტური შთამომავალი, მაგრამ ეს თეორია ამჟამად უარყოფილია. XX საუკუნეში რამდენიმე ისტორიკოსის შრომებზე დაყრდნობით ჩამოყალიბდა რამდენიმე თეორია, რომლებიც შესაძლოა იყოს სარწმუნო. კაპეტინგების წინაპრები აყალიბებენ ოჯახურ ჯგუფს უკანასკნელი მეროვინგების მომსახურე პირებთან ერთად. სურათზე წარმოდგენილი დაფა კიდევ ერთი მტკიცებულებაა რობერტინების საგვარეულო ხაზთან დაკავშირებული მოსაზრებისა.

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიოს სამეფო დინასტიები
მარიკა გულორდავა

**მარიკა გულორდავა** (დ. 29 აგვისტო, 1985, სოხუმი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მომღერალი, სოპრანო.

## ადრეული ბიოგრაფია და კარიერა
დაიბადა 1985 წლის 29 აგვისტოს ქალაქ სოხუმში. 2004 წლიდან სწავლობდა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალურ ფაკულტეტზე, 2011 წელს დაამთავრა მილანის ლა სკალას ვოკალური ხელოვნების აკადემია. თბილისის კონსერვატორიასა და ლა სკალას აკადემიაში სწავლის პერიოდში შეასრულა მთავარი პარტიები შემდეგ სპექტაკლებში: ტატიანას პარტია (პეტრე ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“ ), იოლანტას პარტია (პეტრე ჩაიკოვსკის „იოლანტა“), ვილოეტას პარტია (ჯუზეპე ვერდი, „ტრავიატა“); 2008 წელს კალიარის ოპერის თეატრის სცენაზე შეასრულა ჭაბუკის პარტია ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვის ოპერაში „თქმულება ქალაქ კიტეჟზე“. 2011 წელს ლა სკალას თეატრში მან შეასრულა ბერენიჩეს პარტია ჯოაკინო როსინის ოპერაში „შემთხვევა გხდის ქურდად“. 2007-2012 წლებში იგი წარმატებით გამოდიოდა ევროპის მასშტაბით. მიღებული აქვს მონსერატ კაბალიეს სახელობის საერთაშორისო კონკურსის I პრემია 2007 წელს, ამავე წელს მიიღო პეტრე ჩაიკოვსკის სახელობის XIII საერთაშორისო კონკურსის III პრემია და ახალგაზრდა მუსიკოს-შემსრულებელთა IV რესპუბლიკური კონკურსის I პრემია.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:სოხუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი სოპრანოები
კატეგორია:ქართველი ოპერის მომღერლები
მარიკო ებრალიძე

**მარიკო ებრალიძე** (დ. 1984, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ჯაზის მომღერალი. საქართველოს წარმდგენი 2014 წლის ევროვიზიაზე ჯგუფ „The Shin“-თან ერთად, სიმღერით „Three Minutes to Earth“.

## კარიერა
დაიბადა 1984 წელს თბილისში. სწავლობდა ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის მუსიკალურ სასწავლებელსა და მუსიკის ხელოვნების პედაგოგიურ ინსტიტუტში სადაც მოიპოვა ბაკალავრის წოდება. 2008 წელს გახდა სოლისტი და მასწავლებელი. პოპულარობა მოიპოვა ჯაზის შესრულებისათვის, 2008 წლიდან არის თბილისის ორკესტრის ბიგ-ბენდის სოლისტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ევროვიზიის კონკურსანტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მდელოს ძაღლი

**მდელოს ძაღლი** ( <  — „ძაღლთაგვა“) — ძუძუმწოვართა გვარი ციყვისებრთა ოჯახისა. გარეგნულად ყვითელ თრიას (Spermophilus fulvus) წააგვანან; მათი სხეულის სიგრძეა 40 სმ-მდე, კუდისა 7–11 სმ-მდე; შეფერილობა ღიაა, მურა-ქვიშისფერი. ცნობილია 5 სახეობა. ბინადრობენ ჩრდილოეთ ამერიკის ცენტრალური და სამხრეთი რაიონების სტეპისა და უდაბნო-სტეპის ლანდშაფტებში ვაკეებისა და მთების ტერიტორიაზე; ვერტიკალურად ადიან ზღვის დონიდან 3200 მეტრამდე. სახლობენ დიდ კოლონიებად, ღრმა სოროებში. გამოსცემენ თავისებურ მყეფარა ყმას, საიდანაც მოდის მათი სახელწოდება. ზამთარში მათი აქტიურობა მცირდება, შეიძლება ძილქუშს მიეცნენ. იკვებებიან მცენარეთა მიწისზედა ნაწილებით. წელიწადში ერთხელ ყრიან 2–10 ნაშიერს. წარმოადგენენ მტაცებელი მხეცების ნადავლს. ზიანს აყენებენ სათიბ სავარგულებს. მათი ხორცი საკვებად ვარგისია. შავი ჭირის გამომწვევის ბუნებრივი მატარებლები არიან. 2 სახეობა შეტანილია IUCN-ის წითელ წიგნში.

## ლიტერატურა 
* მდელოს ძაღლი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ციყვისებრნი
ანგელოზის მთა

**ანგელოზის მთა** — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ხევის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3095,7 მ.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
სადიო მანე

**სადიო მანე ** (; დ. 10 აპრილი, 1992, სედიუ, სენეგალი) — სენეგალელი ფეხბურთელი, პოზიციით ფლანგის თავდამსხმელი. ასპარეზობს არაბულ კლუბ „ალ-ნასრში“. 2016 წლიდან 2022 წლამდე თამაშობდა „ლივერპულში“, რომელმაც ის „საუთჰემპტონისგან“ 34 მილიონი ფუნტ სტერლინგის სანაცვლოდ შეიძინა.

## მიღწევები
 **რედ ბულ ზალცბურგი**:(2)
* ავტრიის ბუნდესლიგა: 2013–14
* ავსტრიის თასი: 2014

 **ლივერპული**:(6)
* **პრემიერ ლიგა** (1): 2019–20
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2018–19  *ფინალისტი*: 2017–18, 2021-22
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2019
* **ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი** (1): 2019
* **ინგლისის ლიგის თასი** (1): 2021–22
* **ინგლისის ასოციაციის თასი** (1): 2022

 **ბაიერნი**:(2)

* ბუნდესლიგა (1): 2022-23
* გერმანიის სუპერთასი (1): 2022

 **ალ-ნასრი**:(1)

* არაბეთის კლუბების ჩემპიონთა თასი (1): 2023
* მეფის თასი მეორე ადგილი: 2023-24

 **სენეგალი**:(1)

* აფრიკის ერთა თასი (1): 2021; მეორე ადგილი: 2019

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*მანეს პროფილი „FootNational“-ზე
*პროფილი ლივერპულის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:დაბადებული 10 აპრილი
კატეგორია:სენეგალელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საუთჰემპტონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:რედ ბულ ზალცბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მსახიობის დღე

**„მსახიობის დღე“** — ქართული გაზეთი, მსახიობთა ყოველწლიური ორგანო. გამოდიოდა 1920, 1921 და 1923 წლებში. გამომცემელი — სრულიად საქართველოს მსახიობთა კავშირი. რედაქტორი — შალვა დადიანი. გამოიცემოდა თბილისში, მსახიობის დღის აღსანიშნავად. 2 იანვარი ქართული თეატრის დაბადების დღეა, სწორედ ამ დღეს, 1920 წელს, გაიმართა ქართველ მსახიობთა ყრილობა.

გაზეთის 1920 წლის მეორე ნომერი მთლიანად ეძღვნება სრულიად საქართველოს მსახიობთა კავშირის ისტორიას. პირველივე გვერდზე დაბეჭდილია განცხადება მსახიობის დღის აღნიშვნის შესახებ და თბილისში წარმოდგენილი 14 სპექტაკლის ჩამონათვალი. საგაზეთო პუბლიკაციები ეხმიანება მსახიობთა დღესასწაულს. ამ მოვლენას ეძღვნება გ. ახალციხელის „მსახიობთა დღე – ჩვენი დღესასწაულიც არის“, დ. ჭიაბერაშვილის „სალამი“, აგრეთვე ე. ანდრონიკაშვილის „ოცნება... და მხოლოდ ოცნება“ და სხვ. იოსებ იმედაშვილის სტატიაში „ქურუმი ეროვნებისა“ საუბარია ქართული სამსახიობო სკოლის განვითარებისა და ჩამოყალიბების ეტაპებზე. ავტორი საზოგადოებას ულოცავს დღესასწაულს და მას ქართული კულტურისათვის მნიშვნელოვან მოვლენად მიიჩნევს. ამავე ნომერში დაიბეჭდა ანკეტა, რომელიც მსახიობთა საბჭომ დაუგზავნა თავის წევრებს. 1923 წლის ექვსგვერდიანი გამოცემა თავს უყრის ქართული თეატრის დაარსების 73-ე წლისთავისადმი მიძღვნილ მწერალთა და მსახიობთა სტატიებს. ქართული თეატრის მდგომარეობას, განვითარების პერსპექტივასა და პრობლემებს ასახავს დ. კანდელაკის „განათლების სახალხო კომისარის წერილი“ და გრ. რობაქიძის „ქართული თეატრი“. გაზეთში დაიბეჭდა ინტერვიუ იმჟამად საქართველოში მყოფ ალ. სუმბათაშვილ-იუჟინთან, რომელსაც ესაუბრა მსახიობი ვ. ჯიქია. საუბარი შეეხო თეატრის აწმყოს, ამოცანებს, ქართულ დრამატურგიას, თეატრალური სკოლების დაარსების საკითხს. ქართული თეატრის იუბილეს ეძღვნება აკაკი ფაღავას წერილი „73“. გაზეთში დაიბეჭდა ივ. გომართელის სტატია „ქართული ხელოვნება“, ალ. ახმეტელის „ახალი სახიობა“, კ. აბაშიძის „ქართული დრამის მოკლე მიმოხილვა“, დ. ლიხელის „ქართული თეატრი“, ალ. წუწუნავას „მისალოცი ქართული თეატრისადმი“, ვ. ფალიაშვილის „ოპერა“ და სხვ. ახლაფეხადგმულ კინოხელოვნებას ეხებოდა ვ. ბარსკის „წერილი კინემატოგრაფიაზე“. გაზეთი აქვეყნებდა მ. ბალანჩივაძის მუსიკალური ნაწარმოების „ზღაპრის“ ნოტებს, აქვე დაიბეჭდა 
ს. შანშიაშვილის, შიო მღვიმელისა და ვ. რუხაძის ლექსები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
ცოკორი

**ცოკორი** () — მღრღნელთა გვარი ბრუცასებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 15–27 სმ, კუდისა 3–7 სმ. გარეთა ყური არ გააჩნიათ, თვალები ძალიან მცირე ზომისა აქვთ. წინა კიდურებზე გაზრდილია ბრჭყალები, რომლებიც თხრასაა შეგუებული. შეფერილობა ერთფეროვანია, მურა და ნაცრისფერ-რუხი ელფერით, ფხისებრი ბეწვი არ არის განვითარებული. გვარში გაერთიანებულია 3 სახეობა. გავრცელებული არიან სამხრეთ ციმბირში, ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აზიაში. ბინადრობენ ვაკისა და მთის სტეპებში. ეწევიან მიწისქვეშა ცხოვრების ნირს. თხრიან 3 მეტრამდე სიღრმის სოროების რთულ ქსელს. იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა ნაწილებით. ადგილ-ადგილ ზიანს აყენებენ სოფლის მეურნეობას. მათ ტყავს ამუშავებენ და იყენებენ როგორც მეორეხარისხოვან ბეწვეულს.

## ლიტერატურა 
* ცოკორი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ბრუცასებრნი
წითელი არმია ყველაზე ძლიერია

**„წითელი არმია ყველაზე ძლიერია“** () ან **„თეთრი არმია, შავი ბარონი...“** () — კომპოზიტორ სამუილ პოკრასისა და პოეტ პავლე გორინშტაინის მიერ რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს დაწერილი სიმღერა.

სიმღერა პირველად 1920 წელს, განსხვავებული ტექსტით გაისმა. თავდაპირველად იგი დაიწერა კიევის საბრძოლო ოკრუგის ჯარისკაცებისათვის და საზღვარგარეთ „წითელი არმიის მარშის“ სახელით გავრცელდა.

სიმღერა იყო რეაქცია 1920 წლის ზაფხულის მოვლენების შემდეგ. ბოლშევიკთა კონტროლის ქვეშ მყოფ ტერიტორიას ყირიმიდან თავს დაესხნენ გენერალ ბარონ ვრანგელის არმიის ნაწილები. ბეჭდურად ეს სიმღერა პირველად 1925 წელს გამოვიდა და მას შემდეგ მრავალგზის გამოიცემოდა სხვადასხვა სახელით: „ტაიგიდან ბრიტანეთის ზღვებამდე“, „წითელი არმია“, „წითელარმიული“ 1937 წლამდე, მაშინ მან საბოლოოდ მიიღო სახელი „წითელი არმია ყველაზე ძლიერია“.

ტექსტის გამოცემისას მისი ავტორს დიდხანს არ უთითებდნენ. ასე გაგრძელდა 1950-იან წლებამდე, როდესაც მუსიკათმცოდნე ა. ვ. შილოვმა (ბევრს ეჭვი ეპარებოდა ამ ფაქტების სიმართლეში) დაადგინა მისი შემქნელების ვინაობა.

## ტექსტი 
ერთ-ერთი ვარიანტი:

Белая армия, чёрный барон
Снова готовят нам царский трон,
Но от тайги до британских морей
Красная Армия всех сильней.

მისამღერი:
Так пусть же Красная
Сжимает властно
Свой штык мозолистой рукой,
И все должны мы
Неудержимо
Идти в последний смертный бой!

Красная Армия, марш марш вперёд!
Реввоенсовет нас в бой зовёт.
Ведь от тайги до британских морей
Красная Армия всех сильней!

მისამღერი

Мы раздуваем пожар мировой,
Церкви и тюрьмы сравняем с землёй.
Ведь от тайги до британских морей
Красная Армия всех сильней!

მისამღერი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Draft Translation from Russian to English - word-by-word rough text
*MIA: History: Soviet History: Sounds of the Soviet Union: Lyrics: White Army, Black Baron
*"Die Arbeiter von Wien / Wir sind das Bauvolk der kommenden Welt." 
*
*Popularity of the title "White Army, Black Baron"

კატეგორია:რუსულენოვანი სიმღერები
კატეგორია:საბჭოთა სიმღერები
კატეგორია:რუსული საბრძოლო სიმღერები
ინა ჟორდანია

**ინა ჟორდანია** (დ. 1877, ბერდინო, ორლოვის გუბერნია – გ. 1967, პარიზი) — საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის თავმჯდომარის, ნოე ჟორდანიას, ცოლი, სოციალ-დემოკრატი. დაიბადა მღვდელის ოჯახში. 

## ბიოგრაფია
1902 წელს დაამთავრა სორბონის უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. მომავალი ქმარი 1903 წელს პარიზში გაიცნო. 1904 საქართველოში დაქორწინდა ნოე ჟორდანიაზე. ახალგაზრდობიდანვე შეუერთდა რუსეთის სოციალ-დემოკრატიულ მუშათა პარტიას, იყო მენშევიკური ფრაქციის წევრი პარტიული ფსევდონიმით „თამარი“. ქმართან ერთად აქტიურად იყო ჩართული პოლიტიკურ საქმიანობაში. გარკვეული პერიოდი იყო მენშევიკური ფრაქციის ბაქოს კომიტეტის წევრი, 1905 ბაქოში მეფის ჟანდარმერიამ დააპატიმრა, თუმცა ფეხმძიმობის გამო, ექიმთა შუამდგომლობით, გაათავისუფლეს. 1906 წელს მონაწილეობდა პარტიის კონფერენციაში ტამერფორსში. რუსეთის IV მოწვევის სახელმწიფო სათათბიროს არჩევნების დროს ხელმძღვანელობდა არჩევნებში გამარჯვებულ სოციალ-დემოკრატ მათე სკობელევის საარჩევნო კამპანიას, რის გამოც მას აეკრძალა კავკასიაში ცხოვრება და გადასახლდა მოსკოვში. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ კვლავ აგრძელებდა აქტიურ პარტიულ და საზოგადოებრივ საქმიანობას. 1917 წლის ბოლოს სოციალ-დემოკრატიული სიით მონაწილეობდა რუსეთის დამფუძნებელი კრების არჩევნებში. 

საქართველოს დამოუკიდებლობის პერიოდში, როგორც მთავრობის თავმჯდომარის მეუღლე, აქტიურად იყო ჩართული საქველმოქმედო საქმიანობაში. ოლივერ უორდროპის ცნობით, ის ხელმძღვანელობდა  „ქალთა საზოგადოებას ბავშვთა კეთილდღეობისათვის“. ნოე რამიშვილის და აკაკი ჩხენკელის ცოლებთან — მარო რამიშვილთან და მაკრინე ჩხენკელთან — ერთად აწყობდა კულტურულ საღამოებს გაჭირვებულთა და ავადმყოფ ბავშვთა დასახმარებლად. ხელს უწყობდა ქალთა განათლების წახალისებასა და სამკითხველოების გახსნას. იყო საქართველოს სოციალ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, დამფუძნებელი კრების მანდატით, შვილებთან ერთად ემიგრაციაში გაჰყვა მეუღლეს. შემდგომ პერიოდშიც აქტიურად აგრძელებდა საზოგადოებრივ საქმიანობას. ემიგრაციული წრეების გასაძლიერებლად და გაჭირვებულთა დასახმარებლად პარიზში აწყობდა საქველმოქმედო საღამოებს, რომლისგანაც შემოსული თანხებით ტუბერკულოზისა და სხვა მძიმე დავადებების მქონე ქართველ ემიგრანტებს ეხმარებოდა. სიცოცხლის ბოლო წლებში გახდა საფრანგეთის სოციალისტური პარტიის წევრი. დაკრძალულია ლევილის ქართულ სასაფლაოზე, მეუღლის გვერდით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პირველი ქალბატონები
ოჟახლი

**ოჟახლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.  

## რესურსები ინტერნეტში
*  

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ფილ ფოდენი

**ფილიპ უოლტერ ფოდენი** (; დ. 28 მაისი, 2000, სტოკპორტი, ინგლისი) — ინგლისელი ფეხბურთელი, „მანჩესტერ სიტისა“ და ინგლისის ეროვნული ნაკრების ნახევარმცველი.

2017 წელს ფოდენი გახდა ყველაზე ახალგაზრდა ინგლისელი ფეხბურთელი, რომელმაც სასტარტო შემადგენლობაში დაიწყო თამაში უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის მატჩში. ის ასევე არის XXI საუკუნეში დაბადებული პირველი მოთამაშე, რომელმაც ჩემპიონთა ლიგაზე შეძლო გოლის გატანა. ამასთან ერთად, 2018 წელს „მანჩესტერ სიტიმ“ მოახერხა პრემიერ ლიგის მოგება, რის შედეგადაც ფოდენი გახდა ამ ტურნირის ყველაზე ახალგაზრდა გამარჯვებული.

## მიღწევები
### საკლუბო
 **მანჩესტერ სიტი**:(18)
***პრემიერ ლიგა** (6): 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
***ინგლისის ლიგის თასი** (4): 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
***ინგლისის ასოციაციის თასი** (2): 2019, 2023 
***ინგლისის სუპერთასი** (3): 2018, 2019, 2024
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2022–23, ფინალისტი: 2020–21
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2023
* **ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი** (1): 2023

### სანაკრებო
 **ინგლისი**:
* **ევროპის ჩემპიონატი**: *ფინალისტი*: 2020, 2024

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*პროფილი მანჩესტერ სიტის ოფიციალურ საიტზე 
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 28 მაისი
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2024 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბრუცასებრნი

**ბრუცასებრნი** () — ძუძუმწოვართა ოჯახი მღრღნელთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძეა 35 სმ, კუდი მოკლეა. გარეთა ყური და თვალები რუდიმენტირებულია (თვალის კაკალი კანის ქვეშაა დამალული — აქედან სახელწოდება). ბეწვი ხშირი და რბილია; შეფერილობა — რუხ-ჩალისფერიდან მურამდე. შეგუებულები არიან მიწისქვეშა ცხოვრების ნირს (თხრიან მიწისქვეშა გზების რთულ სისტემას). სახლობენ ევროპის, წინა აზიისა და ჩრდილოეთ აფრიკის სტეპის, ტყესტეპის, ნახევარუდაბნოსა და მთა-მდელოს ლანდშაფტებში; მთებში — ზღვის დონიდან 2500 მეტრამდე. საქართველოში, კერძოდ წალკასა და ახალქალაქის პლატოზე გვხვდება თეთრკბილა ბრუცა (Spalax leucodon). აერთიანებს 6–7 გვარის 36–37 სახეობას. ყველაზე ცნობილია ჩვეულებრივი ბრუცა (Spalax microphtalmus). იკვებებიან მცენარეთა მიწისქვეშა ნაწილებით; ზამთრისთვის საკვებს იმარაგებენ. წელიწადში 1–2-ჯერ ყრიან 1–3 ნაშიერს. ზოგჯერ ზიანი მოაქვთ, ღრნიან ტყის ნარგავების ნერგებს, ანადგურებენ ძირხვენებს, ამოჰყრიან მიწის გროვებს და სხვ.

## ლიტერატურა 
* ბრუცასებრნი // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:მღრღნელები
დაჩი ნანობაშვილი

**დაჩი ნანობაშვილი** (დ. 15 მარტი, 1979, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი მათემატიკოსი და პედაგოგი, „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო 2018“-ის ფინალისტი და ოლიმპიადა „ევერესტის“ დამაარსებელი.

## ბიოგრაფია
დაჩი ნანობაშვილი დაიბადა 1979 წლის 15 მარტს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. 1999 წლიდან არის მათემატიკის პედაგოგი. 2009 წელს დააარსა ოლიმპიადა „ევერესტი“, სადაც მონაწილეობას იღებენ ბავშვები II-დან VI კლასის ჩათვლით. „ევერესტის“ პროექტის ფარგლებში გამოუშვა 13 ამოცანათა კრებული, რომელში შესულ ამოცანათა უმრავლესობა მისი შექმნილია. 2010 წელს იყო ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის გარე ექსპერტი. 2011 წელს იყო 1-6 კლასის მათემატიკის სახელმძღვანელოების გრიფირების ექსპერტი. 2018 წლიდან არის წმინდა გიორგის სახელობის საერთაშორისო სკოლის პირველი კლასების მენეჯერი. 2018 წელს მონაწილეობა მიიღო კონკურსში „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდო“ და მოხვდა საუკეთესო ხუთეულში (შესაბამისად გავიდა ფინალში).

## რესურსები ინტერნეტში
* დაჩი ნანობაშვილი  — მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს საიტი

კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
იოსქანი

**იოსქანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. 2012 წლის 7 მარტამდე ეწოდებოდა **ოსქანი**.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ნიკოლაევკა (არშალის რაიონი)

**ნიკოლაევკა** () — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის მიხაილოვკის სასოფლო ოკრუგში. ატოკ კოდი — 113449200.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 558 კაცს, რომლის 47% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 20% — გერმანელი.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 437 ადამიანი (213 მამაკაცი და 224 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 337 ადამიანს შეადგენს (172 მამაკაცი და 165 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ილია კრსტევსკი

**ილია კრსტევსკი** (; დ. 21 თებერვალი, 1993, სკოპიე, ჩრდილოეთ მაკედონია) — ჩრდილოეთ მაკედონიელი ხელბურთელი, რომელიც ამჟამად ფინური „პარგასის“ ღირსებას იცავს. თამაშობს მარჯვენა ფლანგზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.eurohandball.com/ec/chc/men/2015-16/player/544672/IlijaKrstevski 
* http://24rakomet.mk/?p=5503 

კატეგორია:დაბადებული 21 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:მაკედონელი სპორტსმენები
კატეგორია:ჩრდილოეთ მაკედონელი ხელბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ედერსონ მორაესი

**ედერსონ სანტანა დე მორაესი** (; დ. 17 აგვისტო, 1993, ოზასკუ, ბრაზილია) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების წევრი, პოზიციით მეკარე. იცავს „ფენერბახჩეს“ ღირსებას. 2017 წლიდან 2025 წლამდე თამაშობდა „მანჩესტერ სიტიში,“ რომელმაც ის პორტუგალიური „ბენფიკასგან“ 35 მილიონი ფუნტის სანაცვლოდ შეიძინა. ამ ტრანსფერის შედეგად, ედერსონი 2018 წლის მაისამდე ითვლებოდა მსოფლიო ფეხბურთის ისტორიის ყველაზე ძვირადღირებულ მეკარედ.

## მიღწევები
### საკლუბო
 **ბენფიკა**:(4)
***პორტუგალიის პრიმეირა ლიგა** (2): 2015–16, 2016–17
***პორტუგალიის საფეხბურთო თასი** (1): 2016–17
***პორტუგალიის ლიგის თასი** (1): 2015–16

 **მანჩესტერ სიტი**:(18)
***პრემიერ ლიგა** (6): 2017–18, 2018–19, 2020–21, 2021–22, 2022–23, 2023–24
***ინგლისის ლიგის თასი** (4): 2017–18, 2018–19, 2019–20, 2020–21
***ინგლისის ასოციაციის თასი** (2): 2019, 2023 
***ინგლისის სუპერთასი** (3): 2018, 2019, 2024
* **უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა** (1): 2022–23, ფინალისტი: 2020–21
* **უეფა-ს სუპერთასი** (1): 2023
* **ფიფას საკლუბო მსოფლიო ჩემპიონატი** (1): 2023

### სანაკრებო
 **ბრაზილია**: (1)
* **კოპა ამერიკა** (1): 2019

## რესურსები ინტერნეტში 
*
* ედერსონის პროფილი „ბენფიკას“ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლისაბონის ბენფიკას ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ანრი I (ნავარა)

**ანრი I ნავარელი** (, ), მეტსახელად **მსუქანი** (, ; დ. 1244 — გ. 22 ივლისი, 1274) — ბლუელთა დინასტიის წარმომადგენელი. ნავარის მეფე თეობალდ I-ის ვაჟი და თეობალდ II-ის ძმა. ნავარის მეფე, შამპანისა და ბრიეს გრაფი 1270-74 წლებში. საფრანგეთისა და ნავარის დედოფალ ჟანა I-ის მამა. 

## ბიოგრაფია 
ანრი დაიბადა 1244 წელს. იგი იყო ნავარის მეფე თეობალდ I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარგარიტა დე ბურბონის უმცროსი ვაჟი. 1253 წელს მეფე თეობალდ I გარდაიცვალა, ტახტზე კი მისი უფროსი ვაჟი თეობალდ II ავიდა. ანრის ბავშვობისა და ყმაწვილობის წლებმა მთლიანად მისი ძმის ჩრდილში განვლო. 1269 წელს ანრი დააქორწინეს ფრანგ დიდგვაროვან ქალბატონ ბლანშ არტუელზე, რომელიც საფრანგეთის მეფე ლუი VIII-ის შვილიშვილი იყო. 

მას შემდეგ, რაც თეობალდ II-ის უნაყოფობა საბოლოოდ დადასტურდა, ნავარის ტახტის მემკვიდრედ ოფიციალურად გამოაცხადეს ანრი. 1270 წლის დეკემბერში თეობალდი უშვილოდ გარდაიცვალა, რის გამოც ნავარის მეფედ ანრი I გვევლინება. გარდა ნავარისა, მან მემკვიდრეობით შამპანისა და ბრიეს საგრაფოებიც მიიღო. 1271 წლის 1 მარტს პამპლონას საკათედრო ტაძარში ის და მისი ცოლი ნავარის მეფე-დედოფლად ეკურთხნენ. მისი, როგორც მეფის პირველი ნაბიჯი იყო მეზობელი საფრანგეთის მეფე ფილიპ III-ისთვის შამპანის საგრაფოს სუვერენულ სახელმწიფოდ ცნობა, რის გამოც იგი ცოლთან ერთად საფრანგეთში წავიდა. 

როდესაც ანრი ტახტზე ავიდა, ამ დროს ნავარაში ეკონომიკური კრიზისი იყო, ამიტომაც იგი ყველანაირად ცდილობდა შედარებით უფრო ნაყოფიერი მიწების მოერთებას. ინგლისელთა დახმარებით იგი ფრანგებს გასკონიაზეც ედავებოდა. 1266 წელს პრივილეგიები მიიღო ქალაქ ესტრელაზე, ლოს აკროსა და ვიანაზე. ამის შემდეგ იგი მშვიდობის მფარველად იქცა. მას ძალიან მოსწონდა მშვიდი ცხოვრება და მზად იყო მშვიდობა შეენარჩუნებინა, ნებისმიერ ფასად. 

1270 წელს იგი კასტილიის მეფე ალფონსო X-ის ამბოხებულ ძმას ეხმარებოდა, იმ იმედით, რომ მისი გამეფების შემთხვევაში კასტილია ნავარას მის წართმეულ მიწებს დაუბრუნებდა. იგი 1272 წლიდან ცდილობდა კასტილიასთან ალიანსის შექმნას, რაც მისი ვაჟის, თეობალდისა და კასტილიის მეფის ასულ ვიოლანტას ქორწინებით უნდა მოხერხებულიყო, თუმცა მოულოდნელად თეობალდი დაიღუპა. ამის შემდეგ ანრის თავის ერთადერთ მემკვიდრედ საკუთარი ასულიღა დარჩა. ანრი I 1274 წელს გარდაიცვალა, რის შემდეგაც ტახტზე მისი ქალიშვილი ჟანა I ავიდა, რომელიც საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV-ზე იყო დაქორწინებული, რასაც ნავარის დროებით საფრანგეთთან მიერთება მოჰყვა შედეგად. 

## ლიტერატურა 
* Alighieri, Dante (2003). Durling, Robert M. (ed.). The Divine Comedy of Dante Alighieri : Volume 2: Purgatorio. Oxford University Press.
* Evergates, Theodore (2007). The Aristocracy in the County of Champagne, 1100-1300. University of Pennsylvania Press.
* Gee, Loveday Lewes (2002). Women, Art, and Patronage from Henry III to Edward III: 1216-1377. Boydell & Brewer.
* Kinkade, Richard P. (1992). Alfonso X, Cantiga 235, and the Events of 1269-1278. Speculum. Vol. 67.
* Procter, Evelyn S. (1980). Curia and Cortes in León and Castile 1072-1295. Cambridge University Press.
* Woodacre, Elena (2013). The Queens Regnant of Navarre: Succession, Politics, and Partnership, 1274-1512. Palgrave Macmillan.

კატეგორია:დაბადებული 1244
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1274
კატეგორია:ნავარის მეფეები
სინოდი

**სინოდი** — უმაღლეს სასულიერო პირთა კრება მართლმადიდებლურ და პროტესტანტულ ეკლესიებში. სინოდი იყო ეკლესიის უმაღლესი მმართველი ორგანო რუსეთის იმპერიაში 1721 წლიდან 1917 წლამდე. რუსეთში სინოდი შეიქმნა გაუქმებული საპატრიარქოს ნაცვლად და განაგებდა მთელ საკლესიო ცხოვრებას. სინოდის წევრებს ნიშნავდა რუსეთის იმპერატორი, ხოლო მის საქმიანობას აკონტროლებდა ობერ-პროკურორი. 1917 წელს დაარსდა საქართველოს ეკლესიის წმინდა სინოდი. 1960-იან წლებში ეპისკოპოსთა სინოდი შეიქმნა კათოლიკურ ეკლესიაში. სინოდი მოქმედებს კოპტურ, სომხურ, ქალდეველთა და სხვა ეკლესიებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქრისტიანული ტერმინები
კატეგორია:ქრისტიანული ორგანიზაციის ტიპები
ფილიპ ლენარდი

**ფილიპ ედუარდ ანტონ ვონ ლენარდი** (; დ. 7 ივნისი, 1862, ბრატისლავა, უნგრეთის სამეფო, ავსტრიის იმპერია — გ. 20 მაისი, 1947, მოსელჰაუსენი, გერმანია) — გერმანელი ფიზიკოსი, რომელიც გახდა 1905 წელს ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „მისი შრომისათვის კათოდურ სხივებზე“.

## ბიოგრაფია
### ადრეული წლები და მუშაობა
ფილიპ ედუარდ ანტონ ვონ ლენარდი დაიბადა 1862 წლის 7 ივნისს, პრესბურგში (დღევანდელი ბრატისლავა), უნგრეთის სამეფოში. ლენარდის ოჯახი წარმოშობით ტიროლიდან მოდის (XVII საუკუნე). მისი მშობლები იყვნენ გერმანულ ენაზე მოლაპარაკენი. ახალგაზრდა ლენარდი სწავლობდა *Pozsonyi Királyi Katolikus Főgymnasium*-ში და როგორც იგი საკუთარ ავტობიოგრაფიაში წერს, ამ სასწავლებელმა მასზე დიდი შთაბეჭდილება მოახდინა (განსაკუთრებით მისმა მასწავლებელმა ვირგილ კლატმა). 1880 წელს ფილიპმა ვენასა და ბუდაპეშტში შეისწავლა ფიზიკა და ქიმია.

## დაფასება და ჯილდოები
ლენარდის ჯილდოებში შედიოდა: სამეფო საზოგადოების რუმფორდის მედალი (1896), იტალიის მეცნიერებათა აკადემიის მატეუჩის მედალი (1896), ფრანკლინის ინსტიტუტის ფრანკლინის მედალი (1932) და ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში (1905). აგრეთვე იგი იყო საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

2008 წელს მთვარის ჩრდილოეთ პოლუსთან ახლოს მდებარე კრატერს ეწოდა ფილიპ ლენარდის სახელი მის პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
* Nobel Foundation biography
* On Cathode Rays
* The Cathode Ray Tube site
* Philipp Lenard at the Mathematics Genealogy Project
* Newspaper clippings about Philipp Lenard  in the 20th Century Press Archives of the German National Library of Economics (ZBW)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ეპარქია

**ეპარქია** — საეკლესიო ტერიტორიული ერთეული ქრისტიანულ ეკლესიებში. მის მმართველს ეპისკოპოსი ჰქვია. რომის კათოლიკური ეკლესია ეპარქიას უწოდებს დიოცეზს. ხოლო პროტესტანტული რელიგიების გარკვეული ნაწილი - სუპერინტენდანტს. 

## საქართველოს ეკლესიის ეპარქიები
ფეოდალურ ხანაში საქართველოს ტერიტორიაზე 30-ზე მეტი საეპისკოპოსო არსებობდა. რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში საქართველოს საეგზარქოსოში იყო ხუთი ეპარქია: საქართველოს, ვლადიკავკაზის, იმერეთის, გურია-სამეგრელოს, სოხუმის ეპარქიები. საქართველოს ეკლესიის ავტოკეფალიის აღდგენის შემდეგ, პირველმა ადგილობრივმა კრებამ დაადგინა 13 ეპარქია. საბჭოთა პერიოდში საქართველოს სსრ-ის ტერიტორიაზე მოქმედებდა 15 ეპარქია.

თანამედროვე მდგომარეობით საქართველოს ეკლესიაში 49 ეპარქიაა, აქედან 42 საქართველოში, ხოლო 7 საზღვაგარეთ. ეპარქიების მართვა ხორციელდება 1995 წელს მიღებული მართვა-გამგეობის დებულების შესაბამისად. დებულების თანახმად ეპარქია წარმოადგენს საქართველოს ეკლესიის იმ ნაწილს, რომელსაც კანონიკურად მართავს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქისა და წმინდა სინოდის მიერ დადგენილი მღვდელმთავარი. ეპარქიები, თავის მხრივ, შედგება სამრევლოებისაგან და სამღვდელმთავროთა ტერიტორიაზე განლაგებული მონასტრებისაგან. სამთავარხუცესოს ხელმძღვანელობა მინდობილი აქვს ეპისკოპოსის მიერ დანიშნულ მთავარხუცესს. სამრევლოები კი ეპარქიის ტერიტორიაზე არსებულ ტაძრებთან გაერთიანებული მრევლია, რომელიც სამღვდელო და მორწმუნე მართლმადიდებელ ქრისტიანთაგან შედგება. მისი ხელმძღვანელობა ეპარქიის მღვდელმთავრის მიერ დადგენილ წინამძღვარს (მღვდელს) ევალება. მონასტერთა საქმიანობა კი ხორციელდება სპეციალური სამონასტრო ტიპიკონის შესაბამისად. მისი მართვა მღვდელმთავრის მიერ დადგენილ შავი სამღვდელოების შესაბამის წარმომადგენელს, წინამძღვარს (მღვდელ-მონაზონი, იღუმენი, არქიმანდრიტი) აქვს მინდობილი. ეპარქიათა მმართველი მღვდელმთავრები, იმავდროულად, საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმიდა სინოდის წევრებიც არიან.

## ლიტერატურა
* *პაპუაშვილი ნ.* „მსოფლიო რელიგიები საქართველოში“, თბილისი, თავისუფლების ინსტიტუტი, 2002

## რესურსები ინტერნეტში
*აღმოსავლეთის ეკლესიათა ეპარქიების რუკა

კატეგორია:ეპარქიები
ფალექლი

**ფალექლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —  318 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ხორტევანი

**ხორტევანი** ან ხორცევანი — ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარე სამხრეთ საქართველოში. ექვემდებარებოდა დადაშენის საეპისკოპოსოს, ამ ინფორმაციას გვაწვდის XVI საუკუნის ისტორიული დოკუმენტი „სამცხე-საათაბაგოს მღვდელმთავართა ნუსხა“:

მხარე მოხსენიებულია დავით აღმაშენებლის ანდერძში.

## რესურსები ინტერნეტში
* დავით აღმაშენებლის ანდერძი
* დადაშენის საეპისკოპოსო — ენციკლოპედია „საქართველო“ 
* АКАДЕМИЯ НАУК ГРУЗИНСКОЙ ССР

კატეგორია:საქართველოს ისტორიულ-გეოგრაფიული მხარეები
რქაფიწალა ანტილოპა

**რქაფიწალა ანტილოპა** () — მცოხნელი ძუძუმწოვარი წყვილჩლიქოსანთა რიგისა, თავისი ოჯახის (Antilocapridae) ერთადერთი წარმომადგენელი.

მისი სხეულის სიგრძეა 100–150 სმ, სიმაღლე მინდაოში 80–100 სმ, მასა 40–60 კგ; საშუალოდ დედლები მამლებზე მცირე ზომისანი არიან. მამლებს აქვთ მოკლე (30 სმ-მდე სიგრძის), სქელი, თავისებური ფორმის რქები, რომელებიც ბოლოში განშტოებულია, წინ აქვს გამოწეული „დეზებით“; ისინი ფორმით ფიწალს წააგავს (აქედან წარმოდგება სახელწოდება). დედალს რქები მნიშვნელოვნად მოკლე აქვს. ძროხისებრთა ოჯახის წარმომადგენლებისაგან განსხვავებით, რომელთაც რქები მთელი სიცოცხლის განმავლობაში ეზრდება, რქაფიწალებს მისი შალითი პერიოდულად სცვივა შეწყვილების სეზონის შემდეგ და მეორე წელს ახალი ეზრდება. თავის ზედა ნაწილში განლაგებული თვალების საშუალებით მხედველობის კარგი ველი აქვს. მოკლე კუდი და გავის მიდამო თეთრია. მამალს კისრის მიდამოში შავი ზოლები და შავი „ნიღაბი“ ახასიათებს.

სქესობრივ სიმწიფეს 15 თვემდე აღწევენ, მაგრამ მამლები მხოლოდ 3 წლის ასაკიდან იწყებენ შეჯვარებას. წყვილდებიან შუა სექტემბრისათვის; მაკეობა 235 დღემდე გრძელდება; დედალი ყოველწლიურად მაის-ივნისში შობს 2-მდე ხბოს. რქაფიწალა ჯოგური, პოლიგამური ცხოველია. ცხოვრობს 40–100-სულიან ჯოგებად; თუმცა ბებერი მამლები ძირითადად მარტო ცხოვრობენ. დარბის სწრაფად, დაახლ. 80 კმ/სთ სიჩქარით.

ბინადრობს ჩრდილოეთ ამერიკის სტეპებში ჩ. გ. 50°-დან სამხრეთით მექსიკამდე და მისურიდან კლდოვან მთებამდე. იკვებება მცენარეებით, ბუჩქის ფოთლებით, ბალახით, კაქტუსითა და სხვ. ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში დიდ ჯოგებად გვხვდებოდა და მათ ხორცისა და ტყავის გამო მოიპოვებდნენ. შემდგომში რაოდენობა ძლიერ შემცირდა, ბევრ ადგილას გაქრა. იმყოფებოდა ძლიერი დაცვის ქვეშ და შედეგად რიცხოვნობა გაიზარდა. ზოგჯერ გალიებშიც ჰყავთ. ცოცხლობს 10–15 წლამდე.

## ქვესახეობები 
მოიცავს 5 ქვესახეობას:
* *A. americana americana*
* *A. americana mexicana*
* *A. americana oregona*
* *A. americana peninsularis*
* *A. americana sonoriensis*

## ლიტერატურა 
* Einarsen A. S., The pronghorn antelope and its management, Wash., 1948, p. 1-238.
* რქაფიწალა ანტილოპა // დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია [30 ტომად], მთ. რედ. პროხოროვი ა. მ., III გამოც., : გამომც. „საბჭოთა ენციკლოპედია“, 1969.

## სქოლიო 
კატეგორია:რქაფიწალა ანტილოპა
მიხაილოვკა (არშალის რაიონი)

**მიხაილოვკა** () — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის მიხაილოვკის სასოფლო ოკრუგში. ატოკ კოდი — 113449100.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1659 კაცს, რომლის 45% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 25% — გერმანელი.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 1428 ადამიანი (676 მამაკაცი და 752 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 1212 ადამიანს შეადგენს (593 მამაკაცი და 619 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ყარაბოიუნლარი

**ყარაბოიუნლარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 210 კაცი.

## სქოლიო 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ფეხბურთი მონტენეგროში

მონტენეგროში **ფეხბურთი** ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული სპორტია. 2006 წლის 21 მაისს გამართული მონტენეგროს დამოუკიდებლობის რეფერენდუმიდან ორ კვირაში, 3 ივნისს დაარსდა მონტენეგროს ფეხბურთის ფედერაცია.

## ისტორია
### 2006 წლამდე
ფეხბურთმა მონტენეგროში გავრცელება იუგოსლავიის ნაწილად ყოფნის პერიოდში დაიწყო. 1919 წელს შეიქმნა იუგოსლავიის ფეხბურთის ფედერაცია. 2003 წელს შეეცვალა სახელი და ეწოდა სერბეთისა და მონტენეგროს ფეხბურთის ფედერაცია. იუგოსლავიის ნაწილად ყოფნის პერიოდში ნაკრები ორჯერ გავიდა მსოფლიო თასის ნახევარ-ფინალში (1930, 1962) და ორგზის გახდა ევროპის ჩემპიონატის ფინალისტი (1960, 1968). პირველი მონტენეგროელი მსოფლიო თასზე იყო მეკარე მილოვან ჯაკშიჩი, რომელიც იუგოსლავიის ნაკრებში თამაშობდა და მონაწილეობა მიიღო 1930 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე. მონტენეგროელი ფეხბურთელები ხშირად ხვდებოდნენ იუგოსლავიის ნაკრების და მოგვიანებით სერბეთისა და მონტენეგროს ეროვნულ ნაკრებში, ბევრი მათგანი იუგოსლავიის ფეხბურთის ისტორიაში შევიდა.

### 2006 წლის მსოფლიო თასი
სერბეთისა და მონტენეგროს ნაკრებმა ერთიანი გუნდით იასპარეზეს მსოფლიო თასზე ამის შემდეგ გუნდი საბოლოოდ დაიშალა.

### დამოუკიდებლობა
2006 წლის 30 ივნისს ფედერაცია გახდა ფიფას წევრი, ხოლო 2007 წლის იანვარში — უეფასი. 2007 წლის 24 მარტს ნაკრებმა პირველი ოფიციალური შეხვედრა გამართა პოდოგრიცაში უნგრეთის წინააღმდეგ, გუნდმა ანგარიშით 2–1 გაიმარჯვა.

## შიდა ტურნირები
მონტენეგროში არის სამი საფეხბურთო საკლუბო საფეხური კაცებში, ხოლო ერთი ქალებში. ქვეყანაში ტარდება მონტენეგროს თასი. პირველი ლიგის გამარჯვებული უეფას ჩემპიონთა ლიგაზე იღებს მონაწილეობას ხოლო მე-2 და მე-3 ადგილოსნები — უეფას ევროპა ლიგაზე. 2008 წელს მონტენეგროში შეიქმნა ქალთა ლიგა, გარდა ამისა მონტენეგროში ტარდება კიდევ ერთი ქალთა ტურნირი — მონტენეგროს თასი.

### ლიგათა სისტემა
### კაცთა ფეხბურთი
#### ქალთა ფეხბურთო
### თასი
* მონტენეგროს თასი
* მონტენეგროს რეგიონთა თასი
* მონტენეგროს თასი (ქალთა)

## იხილეთ აგრეთვე
* მონტენეგროს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები
* მონტენეგროს საფეხბურთო ჩემპიონატი (1922-1940)
* მონტენეგროს ფეხბურთის ფედერაცია
* მონტენეგროს საფეხბურთო კლუბების სია

## სქოლიო
კატეგორია:მონტენეგროს ფეხბურთი
გაბრიელ ლიპმანი

**ჯონას ფერდინანდ გაბრიელ ლიპმანი** (დ. 16 აგვისტო, 1845, ბონევოიე, ლუქსემბურგი — გ. 13 ივნისი, 1921, ატლანტის ოკეანე) — ფრანგი-ლუქსემბურგელი ფიზიკოსი, გამომგონებელი და ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკის დარგში „ფერთა ფოტოგრაფიული რეპროდუქციისთვის, რომელიც ინტერფერენციის ფენომენზეა დაფუძნებული“ (1908).

## ადრეული წლები და განათლება
ჯონას ფერდინანდ გაბრიელ ლიპმანი დაიბადა 1845 წლის 16 აგვისტოს ბონევოიეში (დღევანდელ ლუქსემბურგში). ამ პერიოდში ბონევოიე იყო ჰოლერიჩის ნაწილი და ხშირად სწორედ ამ ადგილს მოიხსენიებენ მის დაბადების ადგილას. მისი მამა ისაი ფრანგი ებრაელი რომელიც დაიბადა ენერიში, ქალაქ მეცის მახლობლად. 1848 წელს ოჯახი საცხოვრებლად გადავიდა პარიზში. იგი იყო საკმაოდ საზრიანი და მგრძნობიარე მოსწავლე, ასევე აღსანიშნავია მისი მათემატიკისადმი სიყვარული. 1868 წელს იგი სასწავლებლად შევიდა ეკოლო ნორმალის სასწავლებელში, სადაც მან აგრეჟეს გამოცდა ვერ ჩააბარა. 1872 წელს საფრანგეთის მთავრობამ ლიპმანი ჰეიდელბერგის უნივერსიტეტში გაგზავნა სასწავლებლად. მოგვიანებით ლიპმანი დაბრუნდა პარიზში (1875) და კვლავ განაგრძო სწავლა 1878 წლამდე, ხოლო ამ წელს იგი გახდა სორბონის უნივერსიტეტის პროფესორი ფიზიკაში.

ბერლინში ყოფნის პერიოდში ლიპმანი შეხვდა ფიზიოლოგ და ფიზიკოს ჰერმან ფონ ჰელმჰოლცის. ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტში ლიპმანი მუშაობდა ფსიქოლოგ ვილჰელმ კუჰენთან და ფიზიკოს გუსტავ კირხჰოფთან ერთად.

## კარიერა
უპირველეს ყოვლისა ლიპმანი მოიხსენიება, როგორც ფერთა ფოტოგრაფიული რეპროდუქციის (რომელიც ინტერფერენციის ფენომენზეა დაფუძნებული) გამომგონებელი, რომლისტვისაც მას 1908 წელს მიენიჭა ნობელის პრემია ფიზიკის დარგში.

## აკადემიური მიღწევები
გაბრიელ ლიპმანი 1886 წლის 8 თებერვლიდან სიკვდილამდე იყო საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (ამ აკადემიის პრეზიდენტი — 1912 წელს). გარდა ამისა იგი იყო ლონდონის სამეფო საზოგადოების უცხოელი წევრი, „*Bureau des Longitudes*“ წევრი ლიპმანი იყო საფრანგეთში თეორიული და გამოყენებითი ოპტიკის ინსტიტუტის ერთ-ერთი დამფუძნებელი. იგი აგრეთვე 1903-1904 წლებში იყო საფრანგეთის ასტრონომიული საზოგადოების პრეზიდენტი.

## პატივი
ლიპმანის სიკვდილის შემდგომ ლუქსემბურგში მდებარე ფუნდაენტურ მეცნიერებათა კვლევით ინსტიტუტს მის პატივსაცემად ეწოდა მისი სახელი (*გაბრიელ ლიპმანის საზოგადოებრივი კვლევითი ცენტრი*).

1879 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა ლიპმანის სახელი უწოდა მთვარეზე ერთ-ერთ კრატერს.

## პირადი ცხოვრება
ლიპმანი 1888 წელს დაქორწინდა ნოველისტ ვიქტორ ჩერბულიეზის ქალიშვილზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Nobel Foundation
* Gabriel Lippmann in Jewish Encyclopedia
* Centre de Recherche Public - Gabriel Lippmann
* Информация с сайта Нобелевского комитета 

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
კატეგორია:ლუქსემბურგელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ფრანგი ნობელის პრემიის ლაურეატები
როდნიკი (აყმოლის ოლქი)

**როდნიკი** () — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის თურგენის სააულო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 10 კმ-ით აღმოსავლეთით. ატოკ კოდი — 113447300.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 323 კაცს, რომლის 52% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 215 ადამიანი (110 მამაკაცი და 105 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 69 ადამიანს შეადგენს (40 მამაკაცი და 29 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
სარიობა (სოფელი)

**სარიობა** () — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის სარიობის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 39 კმ-ით ჩრდილოეთით. ატოკ კოდი — 113453100.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 814 კაცს, რომლის 29% ეთნიკურად ყაზახი იყო, 28% — რუსი, ხოლო 24% — გერმანელი.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 917 ადამიანი (453 მამაკაცი და 464 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 784 ადამიანს შეადგენს (399 მამაკაცი და 385 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
სარიობა (სადგური)

**სარიობა** () — სადგური ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის სარიობის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 39 კმ-ით ჩრდილოეთით. ატოკ კოდი — 113453500.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 598 კაცს, რომლის 51% ეთნიკურად რუსი იყო, ხოლო 27% — ყაზახი.

1999 წელს სადგურში ცხოვრობდა 686 ადამიანი (328 მამაკაცი და 358 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 685 ადამიანს შეადგენს (331 მამაკაცი და 354 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ქოჩდარა

**ქოჩდარა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 93 კაცი.

## სქოლიო 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
თურგენი (აყმოლის ოლქი)

**თურგენი** (; 2007 წლამდე ***ტურგენევკა***) — აული ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. თურგენის სააულო ოკრუგის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 18 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე იშიმის მარცხენა სანაპიროზე. ატოკ კოდი — 113447100.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 1176 კაცს, რომლის 49% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს აულში ცხოვრობდა 981 ადამიანი (476 მამაკაცი და 505 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 833 ადამიანს შეადგენს (399 მამაკაცი და 434 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ფლორიან ბააკი

**ფლორიან ბააკი** (; დ. 18 მარტი, 1999, ბერლინი გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი. ამჟამად თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „ჰერტა ბერლინში“, მცველის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ფეხბურთელები ბერლინიდან
კატეგორია:ბერლინის ჰერტას ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყარაბაღლილარი

**ყარაბაღლილარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 332 კაცი.

## სქოლიო 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
კახისა და ქურმუხის ეპარქია

**კახისა და ქურმუხის ეპარქია** — საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი ეპარქია, მდებარეობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ტერიტორიაზე, ისტორიულ ჰერეთში (საინგილო). 2009 წლის 30 აპრილის წმინდა სინოდის სხდომის განჩინებით (VI პუნქტი), ჰერეთის მხარე გამოეყო ნეკრესისა და ჰერეთის ეპარქიას და ჰერეთისთვის დაინიშნა ტიტულოვანი ეპისკოპოსი ადგილსამყოფელით ქ. თბილისში. ამავე სხდომაზე წმინდა სინოდმა გამოარჩია სამღვდელმთავრო კანდიდატად არქიმანდრიტი მელქისედეკ ხაჩიძე (IX პუნქტი), რომელიც 2009 წლის 3 მაისს სვეტიცხოვლის საპატრიარქო ტაძარში ეკურთხა ჰერეთის ეპისკოპოსად. 

2009 წლის აგვისტოში ეპარქია უკვე დედოფლისწყაროსა და ჰერეთის ეპარქიად მოიხსენიებოდა, 2010 წლის 21 დეკემბრის სინოდის სხდომის მიხედვით ეპარქიას დაუბრუნდა თავისი ისტორიული სახელი და ეწოდა ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქია.

2014 წლის 3 ივნისის სინოდის სხდომის განჩინებით (VII პუნქტი) ხორნაბუჯისა და ჰერეთის ეპარქიას გამოეყო ჰერეთის სამრევლოები და შეიქმნა:
# ხორნაბუჯის ეპარქია
# **კახისა და ქურმუხის ეპარქია**

ამავე სხდომაზე წმინდა სინოდმა გამოარჩია სამღვდელმთავრო კანდიდატად არქიმანდრიტი დემეტრე (თეთრუაშვილი), რომლის ეპისკოპოსად კურთხევა გაურკვეველი მიზეზების გამო არ მომხდარა.

2015 წლის 25 მაისის ხსდომაზე წმინდა სინოდმა განიხილა არქიმანდრიტ დემეტრეს (თეთრუაშვილი) წერილი  და დაადგინა (V პუნქტი):

:1. არქიმანდრიტ დემეტრეს (თეთრუაშვილი) საკითხის შესწავლა დაევალოს სინოდალურ კომისიას, შემდეგი შემადგენლობით:
::ა) მაღალყოვლადუსამღვდელოესი ანანია (ჯაფარიძე) – მანგლისისა და წალკის მიტროპოლიტი;
::ბ) მაღალყოვლადუსამღვდელოესი თეოდორე (ჭუაძე) – ახალციხისა და ტაოკლარჯეთის ეპისკოპოსი;
::გ) ყოვლადუსამღვდელოესი მელქისედეკი (ხაჩიძე) – მარგვეთისა და უბისის ეპისკოპოსი;
::დ) ყოვლადუსამღვდელოესი იაკობი (იაკობაშვილი) – ბოდბელი ეპისკოპოსი.
:კომისიამ მუშაობის შედეგები მომავალ სინოდამდე უნდა წარუდგინოს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს

:2. ჰერეთის ეპარქიის დროებითი მმართველობა დაევალა ხორნაბუჯელ ეპისკოპოს დიმიტრის (კაპანაძე).

მიუხედავად სინოდის ამ დადგენილებისა საკითხი შესწავლილი და სინოდისთვის განსახილველად გადაცემული არ არის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდა სინოდის სხდომის ოქმი  (3 ივნისი, 2014)
* წმიდა სინოდის კრების ოქმი  (25 მაისი, 2015)

კატეგორია:საქართველოს ეპარქიები
კატეგორია:მართლმადიდებლობა აზერბაიჯანში
კატეგორია:ჰერეთი
აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია

**აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია** () — დაარსდა 1945 წლის 23 იანვარს და მდებარეობს ბაქოში. წარმოადგენს ძირითად სახელმწიფო ორგანოს, რომელიც ახორციელებს კვლევებს და აზერბაიჯანის მასშტაბით კურირებას უწევს სამეცნიერო და საზოგადოებრივი მეცნიერებების საქმიანობას.

აკადემიის პრეზიდენტია აკიფ ალიზადე, ხოლო აკადემიკოს-მდივანი რასიმ ალგულიევი,

## ასოციაციები 
აკადემია არის კავკასიის უნივერსიტეტის ასოციაციის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website   

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
კატეგორია:1940-იან წლებში დაარსებულები
კატეგორია:სსრკ-ის აკადემიები
ყოვლარი

**ყოვლარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, განჯა-ყაზახის რეგიონის თოუზის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 13642 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
## სქოლიო
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
იზაბელა ფრანგი (1242-1271)

**იზაბელა ფრანგი** (, ; დ. 2 მარტი, 1242 — გ. 17 აპრილი, 1271) — კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. საფრანგეთის მეფე ლუი IX-ისა და დედოფალ მარგარიტა პროვანსელის ასული. ნავარის დედოფალი და შამპანის გრაფინია 1255-70 წლებში როგორც თეობალდ II-ის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
იზაბელა დაიბადა 1242 წლის 2 მარტს. იგი იყო საფრანგეთის მეფე ლუი IX-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ მარგარიტა პროვანსელი შუათანა ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია საფრანგეთის მეფე ლუი VIII და დედოფალი ბლანკა კასტილიელი იყვნენ. აქვე აღსანიშნავია, რომ მას ისტორიაში მეტად ცნობილი სამი დეიდა ჰყავდა: ინგლისის დედოფალი ელეონორა, გერმანიის დედოფალი სანჩია და სიცილიის დედოფალი ბეატრიჩე პროვანსელები. 

მეფე ლუი სამხრეთით მემეზობლე ესპანურ სამეფოებთან მშვიდობის დამყარებას ყოველნაირად ცდილობდა, რათა ზურგი გაემაგრებინა და თავისუფლად შესძლებოდა წმინდა მიწის გამოსახსნელად ახალი ჯვაროსნული ლაშქრობის მოწყობა. სწორედ ამ მიზნით, 1255 წლის 6 აპრილს იზაბელა ნავარის მეფე თეობალდ II-ს მიათხოვა. მათი ქორწინება საფრანგეთის ქალაქ მელუნში შედგა. წყვილს ჯვარი მეფის თხოვნით რუანის არქიეპისკოპოსმა დასწერათ. ქორწინებისას პატარძალი 14-ის, ხოლო სიძე 16-ის იყო. ასევე ალიანსის შესაქმნელად, ლუი IX-მ თავისი დანარჩენი შვილებიც უცხოელ მონარქებზე დააქორწინა, მაგალითად პრინცი ფილიპი ასევე ესპანელ ინფანტაზე, ისაბელა არაგონელზე, მეორე ქალიშვილი ბლანში კასტილიის მეფეს მიათხოვა, დანარჩენი ორი ასული კი ბურგუნდიასა და ბრაბანტში გაათხოვა. 

დედოფალ იზაბელას მამა და ქმარი ძალიან მალე დაახლოვდნენ და ახალი, რიგით მერვე ჯვაროსნული ლაშქრობისათვის ერთად ემზადებოდნენ. 1270 წელს, ტუნისზე ალყისას დიზენტერიით მოიწამლა ლუი IX, რის გამოც თეობალდ II უკან, საფრანგეთში გაბრუნდა, თუმცა პარიზის გზაზე ისიც დაიღუპა. ვინაიდან მასა და იზაბელას შვილები არ დარჩენიათ, ტახტზე თეობალდის ძმა, ანრი I ავიდა. დაქვრივებულმა იზაბელამ დატოვა პარიზის სამეფო კარი და დედის მშობლიურ მხარეში, ანუ პროვანსში გადასახლდა, სადაც სულ რამდენიმე თვეში, 1271 წლის 17 აპრილს, 29 წლის ასაკში გარდაიცვალა. 

## ლიტერატურა 
*  Sibly & Sibly, W. A. e M.D (2003). The Chronicle of William of Puylaurens: The Albigensian Crusade and Its Aftermath. Washington: The Boydell Press. 121 páginas

კატეგორია:დაბადებული 2 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1242
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1271
კატეგორია:კაპეტინგები
კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები
კატეგორია:ნავარის დედოფლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ფრანგი ქალები
მეცნიერება და ტექნოლოგია აზერბაიჯანში

**მეცნიერება და ტექნოლოგია აზერბაიჯანში** — წარმოადგენს აზერბაიჯანის სახელმწიფო სტრატეგიის ნაწილს. აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია არის ამ სახელმწიფო სტრატეგიის განმახორციელებელი მთავარი ორგანო.

## მეცნიერების პოლიტიკა 
მცენიერების პოლიტიკის მთავარი პრიოტიტეტებია: ქვეყანაში მეცნიერების დატექნოლოგიის მდგრდი განვითარების უზრუნველყოფა, სამეცნიერო დატექნიკური პოტენციალის განვითარება, მაღალ კვალიფიციური შრომითი რესურსების მომზადება და სამეცნიერო მუშაკების შრომითი ღირებულების გაზრდა. მეცნიერების განვითარების სტრატეგია და პოლიტიკა შემუშავებულია აზრბაიჯანის ეროვნული აკადემიის მიერ. სტრატეგია მოიცავს საზოგადოებაში მეცნიერების როლის გაზრდასთან დაკავშირებულ საკითხებს.
 
### სამეცნიერო სტრატეგიის ძირითადი მიზნები 
* აზერბაიჯანში ქვეყნის მოთხოვნების შესაბამისად, მეცნიერების შინაარსისი და სტრუქტურის განსაზღვრა
* მსოფლიო სამეცნიერო და ტექნოლოგიური გამოცდილებების გათვალისწინებით სამცნიერო წინსვლის უზრუნველყოფა
* ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებაში მეცნიერების როლის გაზრდა
* შრომითი რესურსების გაუმჯობესების მიზნით სამეცნიერო მუშაკებისთვის ტრენინგების უზრუნველყოფა
* სოციალურ-ეკონომიკური და სოციალურ-კულტურული მიმართულებით პრიორიტეტების და სამეცნიერო კვლევების განსაზღვრა
* ფუნდამენტური მეცნიერებების კვლევების გაღრმავება
* მეცნიერების და ტექნოლოგიების მენეგმენტის გაუმჯობესება
* სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტების დაფინანსების გაუმჯობესება
* მეცნიერების და ტექნოლოგიების ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესება და სამეცნიერო-იურიდიული ბაზის შექმნა
* სამეცნიერო ინსტიტუტების და სკოლების დაცვა
* წარმოებაში სამცნიერო მუშაობის ინტეგრაცია
* მეცნიერ მუშაკების სოციალუირი მდგომარეობის გაუმჯობესება
* სამეცნიერო ინფორმაციის გავრცელების გაუმჯობესება
* საერთაშორისო სამეცნიერო ურთიერთობების გაღრმავება და აზერბაიჯანის მეცნიერების ინტეგრაცია საერთაშორისო სამეცნიერო წრეებში

## ტენდენციები მეცნიერების დაფინანსებაში 
სტატისტიკის მიხედვით 2000-2009 წლებში მეცნიერების დაფინანსება შეადგენდა მთლიანი შიდა პროდუქტის 0.3%-ს, ხოლო 2009-2016 პერიოდში 0.2%-ს.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:აზერბაიჯანის პოლიტიკა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
ოლგინკა (აყმოლის ოლქი)

**ოლგინკა** () — სოფელი ყაზახეთში, აყმოლის ოლქის არშალის რაიონში. შედის მიხაილოვკის სასოფლო ოკრუგში. მდებარეობს რაიონის ცენტრ არშალიდან დაახლ. 40 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ატოკ კოდი — 113449300.

## მოსახლეობა 
1989 წლის მოსახლეობის სრულიად საკავშირო აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენდა 448 კაცს, რომლის 79% ეთნიკურად რუსი იყო.

1999 წელს სოფელში ცხოვრობდა 396 ადამიანი (188 მამაკაცი და 208 ქალი). 2009 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 301 ადამიანს შეადგენს (136 მამაკაცი და 165 ქალი).

## სქოლიო 
კატეგორია:არშალის რაიონის დასახლებული პუნქტები
ქოჟარა

**ქოჟარა** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
სალადინლი

*სალადინლი*' () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —	 126 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
სოფულარი

**სოფულარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 460 კაცი (2009).

## სქოლიო
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ზურაბები

**ზურაბები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში (მცხეთა-მთიანეთის მხარე), თიანეთის მუნიციპალიტეტში (ნაქალაქარის ადმინისტრაციული ერთეული).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები