open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალაგირი

**ალაგირი** () — ქალაქი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთის ცენტრალურ ნაწილში, ალაგირის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. 20 013 მცხოვრები (2019). მდებარეობს მდინარე არდონზე (თერგის მარცხენა შენაკადი), ალაგირის ხეობიდან მისი გამოსვლის ადგილზე, ჩრდილოეთ ოსეთის ვაკეზე. რკინიგზის სადგური. ოსეთის სამხედრო გზის საწყისი პუნქტი. წარმოიშვა XIX საუკუნის შუა ხანებში, როგორც გამაგრებული დასახლება ფერადი ლითონების გამოდნობის ქარხანასთან (მოქმედებდა 1853–1897 წლებში), ძველი ვერცხლ-ტყვიის საბადოსთან ახლოს, ალაგირის ხეობის შესასვლელთან. 1938 წლიდან ქალაქის სტატუსი გააჩნია. აღსანიშნავია არქიტექტურული ძეგლები: ალაგირის ცენტრში — დაბალი ციხის კედლები კოშკებითა და სათოფურებით, ტაძარი რუსულ-ბიზანტიურ სტილში (1850–1853, მხატვარ გ. გ. გაგარინის პროექტი; იტერიერის მოხატულობა კ. ლ. ხეთაგუროვისა, 1888–1889). ქალაქში მდებარეობს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი, ალაგირის წინაღობებისა და ხის დასამუშავებელი ქარხნები, კვების მრეწველობის საწარმო. ქალაქის სიახლოვეს, მდინარე ტამისკდონის ხეობაში არის ბალნეოლოგიური კურორტი ტამისკი გოგირდწყალბადოვანი წყლებით

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოეთი ოსეთის ქალაქები
სუმგაითის ტექნოლოგიური პარკი

**სუმგაითის ტექნოლოგიური პარკი** () დაარსდა 2009 წელს აზერბაიჯანის ქალაქ სუმგაითის ჩრდილოეთით, სოფელ ჰაჯი-ზეინალაბდინში. პირველი ტექნოპარკი სამხრეთ კავკასიასა და აზერბაიჯანში. ტექნოპარკის ფართობი 250 ჰექტარია.

პარკის გახსნის ცერემონია გაიმართა 2009 წლის 22 დეკემბერს. 12 ქარხნის საწარმოო და სამშენებლო ობიექტებში 2000-ზე მეტი ადამიანია დასაქმებული, რომელთა დაგეგმილი რაოდენობაა 10 000.

პარკის პროდუქტებში შედის ელექტრომოწყობილობები, კაბელები, ჩარხები, პოლიმერული პროდუქტები, ფოლადის წარმოება, სენდვიჩ-პანელები, სავენტილაციო სისტემები, პოლივილინქლორიდის ფანჯრები, ტექნიკური კეისები, მზის პანელები და სხვ.

## გალერეა

File:Sumgayit Technologies Park - Mechanical engineering plant 04.jpg|შედუღების და მონტაჟის პროცესი
File:Sumgayit Technologies Park - painting process 02.jpg|ფერწერის პროცესი
File:Sumgayit Technologies Park - precision mechanics 02.jpg|ზუსტი მექანიკის პროდუქტები
File:Sumgayit Technologies Park - hot-dip galvanization 03.jpg|ცხელი გალვანიზაციის პროდუქტები

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
საპირველმაისო

**საპირველმაისო** — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. გამოყვანილია როდ-აილენდის, ვიანდოტისა და იურლოვური მყივანა ჯიშის შეჯვარებით. ტანი საშუალო სიგრძისა, განიერი და ღრმად ჩასხმული. თავი პატარაა, აქვს მცირე ზომის მოვარდისფრო ბიბილო; ე. წ. ყურის ბიბილოები წითელია; ნისკარტი მცირე, ყვითელი. შებუმბვლის შეფერილობა თეთრია, ფაფარი და კუდის საჭის ბუმბული — შავი. კანი და ფეხები ყვითელია. მამლის საშუალო მასაა 3,7 კგ, დედლისა — 2,7 კგ. კვერცხმდებლობა 160–170 ცალი წელიწადში; თითოეული საშუალოდ 57 გ იწონის. ჯიშს ძირითადად მოყვარული მეფრინველეები აშენებენ და გენოფონდის მეურნეობებში ინახავენ როგორც რეზერვს.

## ლიტერატურა 
* *Ройтер Я. С.* ПЕРВОМАЙСКАЯ ПОРОДА  // Большая российская энциклопедия. Том 25. Москва, 2014, стр. 609.

კატეგორია:ქათმის ჯიშები
იურლოვური მყივანა

250პქ|მინი|მარჯვნივ|იურლოვური მყივანა ჯიშის მამალი
**იურლოვური მყივანა** — ერთ-ერთი უძველესი სამამულო მეხორცულ-მეკვერცხული ქათმის ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს ვორონეჟის, კურსკისა და ორლოვოს გუბერნიების ტერიტორიაზე (რუსეთის იმპერია) სახალხო სელექციის მეთოდით. ხანგრძლივი ხმიერი ყივილის მქონე მამლების (აქედან სახელწოდება) ამორჩევით მიიღეს ფრინველები განვითარებული გულმკერდითა და კარგად გამოხატული მეხორცული ფორმებით. ტანი მასიურია, თავი მსხვილი, ბიბილო მცირე ზომის, მოვარდისფრო და ფურცლისებრი. შებუმბვლა სხვადასხვა ფერისაა (გავრცელებულია ღია ყვითელი ან მურა ფერის „ფაფრის“ მქონე ქათმები). მამლის ცოცხალი მასაა 3,3–4,0 კგ, დედლისა 2,5–3,0 კგ. კვერცხმდებლობა 110–120 ცალი წელიწადში; თითოეული 65–70 გ იწონის. ძირითადად აშენებენ რუსეთის ცენტრალური ფედერალური ოკრუგის მოყვარული მეფრინველეები. ინახავენ სარეზერვო გენოფონდის სახით.

## ლიტერატურა 
* *Ройтер Я. С.* ЮРЛОВСКАЯ ГОЛОСИСТАЯ ПОРОДА  // Большая российская энциклопедия. Том 35. Москва, 2017, стр. 600.

კატეგორია:ქათმის ჯიშები
შაჰანი

**შაჰანი** () — ლიმანი 

ნაყარში არსებული ფარვატერით უკავშირდება შავ ზღვას. ქვაბული წაგრძელებული არასწორი ფორმისაა, რომელიც გადაჭიმულია ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ. ჩრდილოეთით მდებარე ნაპირი წარმოქმნის ღერძს. სამხრეთი ნაპირი დამრეცია. შაგანს აქვს ხუთი განშტოება: დასავლეთით მდებარე 1 უსახელო განშტოება და ჩრდილოეთით მდებარე 4 განშტოება — მაგალა, მართაზა, უსახელო და ბუდური. აღმოსავლეთით ებჯინება ალიბეის ტბას, ხოლო დასავლეთით განლაგებულია ტბა პატარა სასიკი. წყლის დონის ვარდნის გამო ახასიათებს ნაწილობრივი დაშრობა და დამლაშება. ფსკერი დაფარულია შავი ლამით, ადგილ-ადგილ ქვიშით. ტბის ნაწილი მოქცეულია ტუზლოვსკის ლიმანების ეროვნული პარკის შემადგენლობაში. 1812 წლამდე ეწოდებოდა მურთაზა.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის ტბები
კატეგორია:უკრაინის ლიმანები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ცინცაბაძე

საკუთარი სახელი **ცინცაბაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გრიგოლ ცინცაბაძე — ქართველი პოლიტიკოსი
* ემელიან ცინცაბაძე — ქართველი ეკონომისტი
* სერგი ცინცაბაძე — ქართველი არქიტექტორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ხუვხოიტუნი

**ხუვხოიტუნი** () — ჩამქრალი ვულკანი რუსეთში, კამჩატკის მხარეში. მდებარეობს კამჩატკის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, შუა ქედზე, მდინარე მარჯვენა ნაჩიკის სათავეებში. წარმოადგენს შუა ქედის ერთ-ერთ უმაღლეს ვულკანს. სიმაღლე 2618,9 მ. ფარისებრი ვულკანია. მისი საფუძველის დიამეტრია დაახლოებით 16 კმ. ვულკანის დასავლეთი ნაწილი დიდწილად გადაფარულია ნოვოგრაბლენოვისა და ატლასოვის ვულკანების ლავური ღვარებით. ვულკანის ხილვადი ნაწილის ფართობია დაახლოებით 80 კმ². ამოფრქვეული მასალის მოცულობაა 60 კმ³. ვულკანური ნაგებობის ფორმა ტიპურია, დამახასიათებელია რამდენადმე ეროზირებული კონუსი. ფერდობების დახრის კუთხე აღწევს 25–30°-ს. კალთების ღრმა ეროზიულობა შეინიშნება არა მხოლოდ ვულკანის ძირში, არამედ მისი მწვერვალის ნაწილშიც. როგორც წესი, ნიშანდობლივია მცირე ტროგული ხეობები, მყინვარული კარები და სხვა.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ვულკანები
პლიმუთროკი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|პლიმუთროკის ჯიშის დედალი
**პლიმუთროკი** — სახორცე-მეკვერცხული მიმართულების ქათმის ჯიში. გამოყვანილია აშშ-ში XIX საუკუნის მეორე ნახევარში. შებუმბვლის შეფერილობის მიხედვით გამოყოფენ 8 სახესხვაობას: ზოლიანს, თეთრს (ყველაზე მეტად გავრცელებული) და სხვ. ტანი გრძელი, ფართო და ღრმაა; ფეხები საშუალო სიგრძისაა. მამლის ცოცხალი მასაა 3,6–4,0 კგ, დედლისა 2,7–3,4 კგ. საშუალო კვრცხმდებლობა 170–180 ცალი წელიწადში, კვერცხის მასა 57–60 გ. მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გავრცელებული ქათმის ჯიშია; იყენებენ სადედე ფორმად კორნუოლურ ქათმებთან შეჯვარების დროს, რის შედეგადაც ღებულობენ ბროილერ წიწილებს.

## ლიტერატურა 
* *Ройтер Я. С.* ПЛИМУТРОК  // Большая российская энциклопедия. Том 26. Москва, 2014, стр. 423.

კატეგორია:ქათმის ჯიშები
კლასიკური ცეკვა

250პქ|მინი|მარჯვნივ|კლასიკური ცეკვა
**კლასიკური ცეკვა** — ქორეოგრაფიული ხელოვნების გამომსახველობითი საშუალებების დაკანონებული სისტემა, რომელიც სცენური სახის პოეტურ-განზოგადებული გააზრების პრინციპს ემყარება. ემოციების, აზრისა და განცდების გადმოცემა პლასტიკური საშუალებებით. ტერმინი დამკვიდრდა რუსეთში XIX საუკუნის დასასრულს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბალეტი
მაია ჭალაგანიძე

**მაია ჭალაგანიძე** (დ. 15 ოქტომბერი, 1965) — ქართველი ჟურნალისტი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1965 წლის 15 ოქტომბერს, ქალაქ თბილისში. 1988 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. 

მუშაობდა რამდენიმე გაზეთში, რომელთა შორისაა: „ახალგაზრდა ივერიელი“ (1988), „ივერია ექსპრესი“ (1992), „კავკასიონი“ (1994). იყო რადიოპროგრამა „ალიონის“, რადიო „უცნობის“, „პიკის საათის“, გადაცემა „თავისუფალი სიტყვის“ წამყვანი. არის ჟურნალ „საკანონმდებლო მაცნეს“ და „weekend“-ის მთავარი რედაქტორი. 

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 557, თბ., 2006.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი ქალი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 15 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ლემნოსი

**ლემნოსი** () — კუნძული ეგეოსის ზღვაში, ეკუთვნის საბერძნეთს. შედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კუნძლების ჯგუფში. 

## გეოგრაფიული მონაცემები
კუნძლის ფართობია 477 კმ², მოსახლეობა 17 000 ადამიანი (2001 წლის მონაცემებით). კუნძულზე ოცდაათამდე დასახლებული პუნქტია. მისი დედაქალაქია მირინა, ხოლო სიდიდით მეორე ქალაქია მუდროსი.

ლემნოსი ვულკანური წარმოშობისაა.

## ტრანსპორტი
აეროპორტი განლაგებულია უნძულის ცენტრში. ყოველდღიური რეისებებია ათენიდან. ასევე არსებობს საჰაერო შეტყობინება სალონიკთან და ლესბოსთან.

პორტი მდებარეობს მირინას სამხრეთით.

## რესურსები ინტერნეტში
* კუნძულ ლემნოსის ოფიციალური საიტი
* ლემნოსის შესახებ

კატეგორია:კუნძულები
კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ვლადიმერ წერეთელი

**ვლადიმერ წერეთელი** (დ. 7 აგვისტო, 1947, ჭიათურა) — ქართველი იურისტი. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1947 წლის 7 აგვისტოს, ჭიათურაში. 1970 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 

1971-1989 წლებში იყო რესპუბლიკის პროკურორის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან საქმეთა გამომძიებელი, საქართველოს პროკურორის გამომძიებელი, სამმართველოს პროკურორი, მოსამართლე და თბილისის ვაკის რაიონის პროკურორის მოადგილე. იყო თბილისის ვაკის რაიონის სასამართლოს თავმჯდომარე და გლდანის რაიონის მოსამართლე 1989-2000 წლებში. 2002 წლიდან არის საოლქო სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე, ხოლო 2006 — სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე.

მიღებული აქვს რესპუბლიკის პროკურორის 4 მადლობა.

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 550, თბ., 2006.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ფახთაქორი ტაშკენტი (საფეხბურთო კლუბი)

**ფახთაქორი** () — უზბეკური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ტაშკენტიდან. უზბეკეთისა და ყოფილი სსრ კავშირის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო ცნობილი საფეხბურთო კლუბი. ჩამოყალიბდა 1956 წლის 8 აპრილს ტაშკენტის საფეხბურთო კლუბ „სპარტაკის“ ბაზაზე.

## ისტორია 
### საბჭოთა პერიოდი 
„ფახთაქორის“ სახელწოდებით კლუბმა თავისი პირველი შეხვედრა გამართა 1956 წლის 8 აპრილს ქალაქ მოლოტოვის (ამჟამად ქალაქი პერმი) საფეხბურთო გუნდთან.

1959 წელს გუნდი საკავშირო ჩემპიონატის უმაღლესი ლიგის გათამაშებაში ერთვება. კლუბის ისტორიაში მეოცე საუკუნის სამოციანი წლების ყველაზე გამოჩენილ ფეხბურთელად გენადი კრასნიცკის მიიჩნევენ.

1962 წელს გუნდი საკავშირო პირველობაზე მე-6 ადგილს იკავებს, თუმცა მომდევნო სეზონში ვეღარ ახერხებს წარმატებით ასპარეზობას და უმაღლესი ლიგის დატოვება უხდება. 1964 წელს ალექსანდრე აბრამოვის ხელმძღვანელობით გუნდი კვლავ უბრუნდება უმაღლეს ლიგას.

1968 წელს „ფახთაქორი“ საკავშირო თასის ფინალში ახერხებს გასვლას, სადაც მოსკოვის „ტორპედოსთან“ თმობს გადამწყვეტ შეხვედრას.

1971 წელს გუნდი პირველ ლიგაში ქვეითდება, თუმცა მომდევნო სეზონში კვლავ ახერხებს უმაღლეს ლიგაში დაბრუნებას.

1970-იანი წლების მეორე ნახევარში „ფახთაქორში“ ფეხბურთელთა მეტად ნიჭიერი და პერსპექტიული შემადგენლობა შეიკრიბა, რომლებზეც დიდ იმედებს ამყარებდნენ, როგორც კლუბის ხელმძღვანელობა, ასევე მათი გულშემატკივრები. დიდი იმედები და მოლოდინები სრულიად მოულოდნელი და ყველასათვის შემზარავი ტრაგედიით დასრულდა — 1979 წლის 11 აგვისტოს გუნდი ავიაკატასტროფაში დაიღუპა.

## მიღწევები 
;  უზბეკეთის საფეხბურთო სუპერლიგა
* ჩემპიონი (16): 1992, 1998, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007, 2012, 2014, 2015, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023
* ვიცე-ჩემპიონი (7): 1993, 2001, 2008, 2009, 2010, 2018, 2025
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 2011
;  უზბეკეთის საფეხბურთო თასი
* თასის მფლობელი: (12): 1993, 1997, 2000/01, 2001/02, 2002/03, 2004, 2005, 2006, 2007, 2009, 2011, 2019
* ფინალისტი: (2): 1996, 2008
; აზიის ფეხბურთის კონფედერაციის ჩემპიონთა ლიგა
* ნახევარფინალისტი: (1): 2003, 2004
; თანამეგობრობის თასი
* თასის მფლობელი: 2007
* ფინალისტი: 2008
;  საბჭოთა კავშირის თასი
* ფინალისტი: 1968

### ცნობილი ფეხბურთელები 
* ბერადორ აბდურაიმოვი (1960–1963; 1970–1974)
* გენადი კრასნიცკი (1960–1970)
* სტანისლავ სტადნიკი (1960–1961; 1963–1965)
* იური პშენიჩნიკოვი (1960–1967; 1972)
* ვლადიმერ ფიოდოროვი (1972–1979)
* მიხაილ ანი (1971–1979)
* ვასილის ხაძიპანაგისი (1972–1975)
* ანდრეი იაკუბიკი (1979; 1980–1984)
* ხორენ ოგანესიანი (1989–1991)

## რესურსები ინტერნეტში 
* „ფახთაქორი“ ტაშკენტი — FootballFacts.ru

## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
ლომი (ტანკი)

მინი
**Panzerkampfwagen VII Löwe** ( - *ლომი*) — კრუპის მიერ მეორე მსოფლიო ომის დროს წარმოებული ზემძიმე საბრძოლო ტექნიკა, რომლის თავდაპირველი სახელი იყო VK 70.01 (K). ტანკი წარმოებაში არ  ჩაშვებულა და პროექტად დარჩა, გაუქმდა 1942 წლის 5-6 მარტს.

## ვარიანტები
არსებობს „ლომის“ ორი ვარიანტი, არაოფიციალური სახელწოდება *Leichter Löwe* (მსუბუქი ლომი) და  *Schwerer Löwe* (მძიმე ლომი). ორივეს ხუთკაციანი ეკიპაჟი მართავდა.

*Leichter Löwe*-ს წონა უნდა ყოფილიყო 76 ტონა. ტანკი წინიდან 100 მილიმეტრის სისქის ჯავშანი იცავდა, კორპუსის უკანა მხარეს ჰქოდნა დამონტაჟებული 10.5 cm L/70 მაღალი წარმადობის ქვემეხი და ტყვიამფრქვევი,  მაქსიმალური სიჩქარე 27 კმ/ს, მოგვიანებით ადოლფ ჰიტლერის ბრძანებით მისი წარმოება შეწყდა.

*Schwerer Löwe*-ს წონა უნდა ყოფილიყო 90 ტონა. ტანკს წინიდან იცავდა 120 მილიმეტრიანი ჯავშანი, კორპუსის ცენტრში ჰქონდა 10.5 cm L/70 მაღალი წარმადობის ქვემეხი და ტყვიამფრქვევი, მაგრამ მისი სიჩქარე არ აღემატებოდა 23 კმ/ს-ს. რემოდელირების შემდეგ წინა ჯავშანი შეიცვალა 140 მილიმეტრით, ამჯერად გამოიყენეს 8.8 cm L/71 ქვემეხი, რომლის მაქსიმალური სიჩქარე გახდა 35 კმ/ს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Panzerkampfwagen VII Löve (Lion) . Achtung Panzer. 1996.
* B., David (11 February 2015). "Panzerkampfwagen VII Löwe (VK 70.01) Heavy tank – Paper project (1942)". Retrieved 23 July 2017.

კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის გერმანული ტანკები
კორნუოლური ქათამი

კორნუოლური ჯიშის მუქი ფორმა|250პქ|მინი|მარჯვნივ
**კორნუოლური ქათამი**, *კორნიში* — მეხორცული ქათმის ჯიში. გამოყვანილია XIX საუკუნის ბოლოს დიდი ბრიტანეთის კორნუოლის საგრაფოში სხვადასხვა ძიძგილა ქათმის (ადგილობრივი, მალაიური და ინდური ჯიშის აზილები) შეჯვარებით. შეფერილობის მიხედვით განირჩევა 4 სახესხვაობა: მუქი ყავისფერი, წითელი, ჩალისფერი და თეთრი (ყველაზე მეტად გავრცელებული სახორცე მეფრინველეობაში). სხეულის აგებულება ხასიათდება გამოხატული სახორცე ფორმებით (მასიური ტანი, ფართო მკერდი, ძლიერკუნთიანი ფეხები). თავი მოკლე და განიერია, წარბზედა რკალები „არწივის“ შესახედაობას მატებს. ნისკარტი მოკლე, მყარია. შეფერილია ბზინავად, შებუმბვლა წელთან მიმდებარედ ხშირია. მამლის ცოცხალი მასაა 4,2–4,8 კგ, დედლისა — 3,3–3,6 კგ. კვერცხმდებლობა 120–130 ცალი წელიწადში; კვერცხის მასაა 58–60 გ, ნაჭუჭი ღია ყავისფერია. დედალს კრუხობის ინსტინქტი განვითარებული აქვს. აშენებენ ყველგან; მის საფუძველზე წარმოქმნილი ხაზები ფართოდ გამოიყენება ბროილერების წარმოებაში.

## ლიტერატურა 
* *Ройтер Я. С.* КОРНУЭЛЬСКИЕ КУРЫ  // Большая российская энциклопедия. Том 15. Москва, 2010, стр. 338.

კატეგორია:ქათმის ჯიშები
სონამი

**სონამი** () — ქალაქი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონგიდოს პროვინციაში.

## გეოგრაფია
სონამი მდებარეობს სეულის სამხრეთით. დასავლეთით ის ესაზღვრება კვაჩხონსა და იივანს, სამხრეთით — იონინს, აღმოსავლეთით — კვანჯუს, ხოლო ჩრდილოეთით სეულსა და ჰანამს.

## დაძმობილებული ქალაქები
### ადგილობრივი
* , ასანი
* , მოკპჰო
* , ჰონჩონი
* , კაპჰიონი
* , მასანი
* , სამჩჰოკი

### საზღვარგარეთის ქალაქები
* , პარისიკაბა, სან-პაულუს შტატი
* , კოლორადოს შტატი
* , შენიანი
* , ნამანგანი, ნამანგანის ოლქი

## იხილეთ აგრეთვე
* სამხრეთ კორეის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ქალაქის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:კიონგიდოს პროვინციის ქალაქები
კატეგორია:სამხრეთ კორეის ქალაქები
გრიგოლ ჟვანია

**გივი (გრიგოლ) იერემიას ძე ჟვანია** (დ. 14 ნოემბერი, 1918, ქუთაისი — გ. 17 მაისი, 1979, კალკუტა, ინდოეთი) — ქართველი მეცნიერი. საერთაშორისო სამართლის სპეციალისტი, იურიდიული მეცნიერებების დოქტორი (1969), პროფესორი (1972), საქართველოს სსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1979). სკკპ წევრი 1945 წლიდან. 1941 წელს დაამთავრა თსუს ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1941-1942 წლებში მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1946 წელს დაამთავრა უმაღლესი დიპლომატიური სკოლა მოსკოვში, 1946 წლიდან მუშაობდა გაეროში (აშშ), 1951 წლიდან თსუ-ში კითხულობდა საერთაშორისო სამართლის და სხვა კურსებს, 1963 წლიდან საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ეკონომოკის და სამართლის ინსტიტუტში სახელმწიფო და საერთაშორისო სამართლის განყოფილების გამგე იყო. მისი ნაშრომები ეხება საერთაშორისო სამართალში მოსახლეობისა და ტერიტორიის, ნეიტრალიტეტისა და სხვა საკითხებს. იგი ქართული იურიდიული ტერმინოლოგიის (1963) ერთ-ერთი შემდგენელია. არჩეული იყო საერთაშორისო სამართლის ასოციაციისა და კოსმოსური სამართლის საერთაშორისო ინსტიტუტის წევრად. დაჯილდოებულია მეორე ხარისხის სამამულო ომის ორდენითა და მედლებით.

გარდაიცვალა 1979 წლის 17 მაისს, ინდოეთში. დაკრძალულია თბილისში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
გრიგოლ
ბალა-შიურიუქი

**ბალა-შიურიუქი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის ლენქორანის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —  1,476 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

 

 
კატეგორია:ლენქორანის რაიონის სოფლები
იზნიქი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იზნიქი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*იზნიქი — ქალაქი და რაიონი თურქეთის ბურსის პროვინციაში
*იზნიქი —    ტბა ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში
84 (რიცხვი)

**ოთხმოცდაოთხი** — ოთხმოცდამეოთხე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდასამის მომდევნო და ოთხმოცდახუთის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი **84**. 84 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაოთხი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და ოთხი (იგულისხმება ოთხმოცზე ოთხი ერთეულით მეტი).
## რესურსები ინტერნეტში
* Prime Curios! 84 from the Prime Pages

კატეგორია:რიცხვები
აზერბაიჯანის ფინანსთა სამინისტრო

**აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსთა სამინისტრო** ('**) — აზერბაიჯანის აღმასრულებელი ორგანო, რომელიც უზრუნველყოფს ერთიანი სახელმწიფო ფინანსური პოლიტიკის გატარებასა და სახელმწიფო ფინანსური აქტივების მართვას.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსთა სამინისტრო მოქმედებს წესდების შესაბამისად, რომელიც დამტკიცებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2009 წლის 9 თებერვლის #48 ბრძანებით. ამავე ბრძანებულებით დამტკიცებულია სამინისტროს სტრუქტურა, აგრეთვე სახელმწიფო ხაზინის სააგენტო, სახელმწიფო ვალის მართვის სააგენტო, სახელმწიფო ფინანსური კონტროლის სამსახური, სახელმწიფო დაზღვევის სამსახური, სახელმწიფო დაზღვევის ზედამხედველობისა და ძვირფასი ლითონებისა და ქვების ზედამხედველობის სამსახური, რომლებიც შედის სამინისტროს სტრუქტურაში. ყველა ზემოხსენებული სააგენტო და მომსახურება სამინისტროსთან ერთად ქმნის ქვეყნის ერთიან ფინანსურ სისტემას. ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის ფინანსთა სამინისტრო ასევე ექვემდებარება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსთა სამინისტროს. ფინანსური მეცნიერებისა და ტრენინგის ცენტრი, საინფორმაციო ცენტრი და შპს „ფინანსური და სააღრიცხვო ანგარიშგების გადანაწილება“ არ ეხებიან აღნიშნულ სისტემას მინისტრთა კაბინეტის 2010 წლის 6 აპრილის #55 დადგენილების შესაბამისად.

სამინისტრო თავის საქმიანობაში ხელმძღვანელობს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კონსტიტუციას, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონებს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებებსა და დადგენილებებს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის დადგენილებებსა და ბრძანებებს, საერთაშორისო ხელშეკრულებებს, რომლის მონაწილეცაა აზერბაიჯანის რესპუბლიკა და ნამდვილ წესდებას.

## ისტორია 
დღევანდელი აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე ფინანსთა სამინისტროს შექმნის ისტორია თარიღდება 1918 წლით, როდესაც, 28 მაისს - იმ დღეს, როდესაც დაარსდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკა - მთავრობის პირველ ფინანსთა მინისტრად **ნასიბ იუსიფბეილი''' დასახელდა. იმავე წლის 21 ოქტომბერს ოფიციალურად შეიქმნა ადრ-ის ფინანსთა სამინისტრო და დამტკიცდა მისი დებულება და სტრუქტურა.

აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დაშლის შემდეგ, ფინანსთა სამინისტრო კვლავ ფუნქციონირებდა აზერბაიჯანის სსრ ტერიტორიაზე, 1956 და 1971 წლებში აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს ბრძანებულებით დამტკიცებული დებულების შესაბამისად. იმ დროისთვის სამინისტროს ძირითადი მოვალეობები იყო სახსრების მოზიდვა სახელმწიფო ბიუჯეტში და მათი გადანაწილება ქვეყნის ეროვნული ეკონომიკის განვითარების ღონისძიებებთან მიმართებაში, აგრეთვე აზერბაიჯანის სსრ-ში ხალხური და კულტურული დონის ამაღლება. ნამდვილი დადგენილება, რომელიც განსაზღვრავს სამინისტროს უფლებებსა და მოვალეობებს, არის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2009 წლის 9 თებერვლის #48 ბრძანება „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ფინანსთა სამინისტროს დებულების დამტკიცების შესახებ“.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სახელმწიფო უწყებები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სამინისტროები
კატეგორია:ფინანსები აზერბაიჯანში
ოლქი

**ოლქი** () — სომხეთის, ბელორუსიის, ბულგარეთის, ყაზახეთის, ყირგიზეთის, უკრაინის, თანამედროვე რუსეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.

ოლქად ითარგმნება ასევე უზბეკეთისა და ტაჯიკეთის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულის სახელი *ვილაიეთი*. რამდენიმე ქვეყანაში ოლქს აქვს რეგიონის მნიშვნელობა.

რევოლუციამდელ რუსეთში ოლქი, როგორც ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული გათანაბრებული იყო გუბერნიასთან, მაგრამ იქმნებოდა მხოლოდ ნაციონალურ გარეუბნებში, გეოგრაფიულად დაშორებულ ტერიტორიებზე ან კაზაკების მიწებზე. 
ოქლის მმართველობა გუბერნიისგან იმით განსხვავდებოდა, რომ მის ტერიტორიაზე ყოველთვის იდგა ჯარი, ამიტომაც ოლქის მმართველი ერთდროულად იყო სამხედრო და სამოქალაქო მმართველი. შედეგად ზოგიერთი ოლქი გადაიქცა გუბერნიად.

## ოლქები სსრკში
ოლქები ყოფილ სსრკს ქვეყნებში:
* სომხეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ყაზახეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ბელორუსიის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ყირგიზეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ოლქი (რუსეთი)
* ტაჯიხეკით ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* რუსეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უზბეკეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## სხვა ქვეყნებში
სხვა ქვეყანეების ადმინისტრაციული ერთეულებიც შესაძლოა მოვიხსენიოთ ოლქით. ასეთებია:
* ბანგლადეშის ადმინისტრაციული დაყოფა
* საბერძნეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
* ბულგარეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* [ოლქის მნიშვნელობა და განმარტება

## სქოლიო
კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები
კატეგორია:ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები
კიმ ჯუნ სუ

**კიმ ჯუნ სუ** (, ასევე ცნობილი ფსევდონიმით *XIA*, დ. 15 დეკემბერი, 1986, კიონგიდო) — სამხრეთ კორეელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი, ჯგუფის JYJ წევრი.
 
## ბიოგრაფია
კიმ ჯუნ სუ დაიბადა 1986 წლის 15 დეკემბერს კიონგიდოს პროვინციაში, სამხრეთი კორეა. მისი  დედა მომღერალი და ყოფილი *მის კორეაა*. მას ჰყავს უფროსი ძმა — კიმ ჯუნ ჰო, რომელიც ასევე მოღერალია.

კიმის ნიჭი აღოჩენილ იქნა S.M.Entertainment-ის წარმომადგენლების მიერ, როცა ის 12 წლის იყო. ის სწავლებას გადიოდა ექვსი წლის განმავლობაში, ხოლო დებიუტი შედგა 2003 წელს, როგორც ჯგუფ *TVXQ-ის* წევრის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯგუფ JYJ-ის წევრების შესახებ
* ადრეული ცხოვრება და შემოქმედება 
* კიმ ჯუნ სი ტვიტერზე
* კიმ ჯუნ სუ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:სამხრეთკორეელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შუა ქედი

**შუა ქედი**, **დასავლეთი ქედი** () — ქედი რუსეთში, კამჩატკის მხარეში. კამჩატკის ნახევარკუნძულის მთავარი წყალგამყოფი ქედი. გადაჭიმულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დაახლოებით 1200 კმ-ზე, სიგანე 120 კმ. საშუალო სიმაღლეები 1200-1400 მ ფარგლებშია. უმაღლესი წერტილია ვულკანი იჩინსკაია-სოპკა (3621 მ). აგებულია კრისტალური ფიქლებით, პალეოზოური ასაკის გნაისებით, ქვიშაქვის ფიქალითა და მეზო-კაინოზოური ვულკანური ქანებით. ციცაბო და მოკლე აღმოსავლეთი მაკროკალთა დანაწევრებულია მდინარეთა კანიონისებური ხეობებით, დასავლეთი მაკროკალთა საკმაოდ დამრეცია. წარმოადგენს ღრმად დანაწევრებულ სისტემას რელიეფის ფორმების დიდი მრავალგვარობით, რომლებიც იცვლება ალპურიდან და საშუალომთიური ტიპიდან ლავურ პლატოებამდე. დამახასიათებელია ძველმყინვარული რელიეფის ფორმები, მათ შორის ცირკები და ტროგები.

შუა ქედზე წარმოდგენილია 28 უღელტეხილი და 11 მწვერვალი. უღელტეხილების დიდი ნაწილი განლაგებულია ქედის ჩრდილო ნაწილში. ბევრია ჩამქრალი ვულკანი. ძირითადად წარმოდგენილია ფარისებრი ვულკანები და სტრატოვულკანები. ვულკანების გარდა, გვხვდება ლავური პლატოები, ცალკეული მთათა მასივები და იზოლირებული მწვერვალები, რომლებიც მყინვარებითაა დაფარული. სულ დაახლოებით 240 მყინვარია, რომელთა საერთო ფართობია 470,6 კმ². უდიდესია სლიუნინის მყინვარი, რომლის სიგრძეა 10,1 კმ, ხოლო ფართობი 35,6 კმ². ქედის ცენტრალური ნაწილისათვის დამახასიათებელია მოზრდილ მწვერვალებს შორის არსებული მნიშვნელოვანი დაშორებები, ხოლო სამხრეთი ნაწილისთვის დანაწევრების მაღალი დონე ცალკეულ მასივებად, რომლებიც კალთების ასიმეტრიით გამოირჩევიან.  

მრავალი ვულკანის სიმაღლე 2000 მ-ზე მეტია, მათ შორისაა: ხუვხოიტუნი (2618,9 მ), ალნეი (2581 მ), შიშელი (2531 მ), ოსტრაია (2539 მ). მდინარეები, რომლებიც მოედინებიან შუა ქედის კალთებიდან ზემოთებში მეტად ახლოს არიან ერთმანეთთან განლაგებული. კალთების ზედა და შუა ნაწილშია წიწვოვანი და ფოთლოვანი ტყე. უფრო მაღლაა ქონდარა ფიჭვი და მთის ტუნდრა. საფეხმავლო და სათხილამურ ტურიზმის პოპულარული ადგილია.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ქედები
ტვიბის მთავარანგელოზის ეკლესია

**ტვიბის მთავარანგელოზის ეკლესია** (სვანურად **თარიგზელი**) — ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ჩოლურის თემის სოფელ ტვიბში. დარბაზული, დროებითი სახურავით დაცული კამარაჩამოქცეული მცირე ზომის ეკლესია სოფლიდან 900-1000 მ-ზე, ტყიან მთაზე დგას. დათარიღებულია  X-XI საუკუნეებით. შემორჩენილია ლაპიდარული წარწერები. აფსიდში გატიხრულია ორი ნიშა და ფასადზე შემორჩენილი დიდი გველეშაპის გამოსახულება.  

## არქიტექტურა 
ტაძარი შირიმისაა, კედლები გადმობურცულია, კამარა ჩამონგრეული, რის გამოც გარედან ხის მჭიდებით შეუკრავთ, კედლებზე დაყრდნობილ კონსტრუქციაზე კი თუნუქის გადახურვა მოუწყვიათ. მცირე, უპილასტრო დარბაზული სივრცე აღმოსავლეთიდან განიერმხრებიანი მობრტყელო აფსიდით სრულდება, რომლის წინ კანკელი იყო აღმართული (შემორჩენილია თაღთა დასაწყისები გრძივ კედლებზე) - ცენტრში სამსაფეხურიანი კიბით, აქეთ-იქით კი ხის ჯვრებით. მათზე დარჩენილი ლურსმნები ლითონის მოჭედილობის არსებობას ცხადყოფს. აფსიდში ორი მაღალი და ორად გატიხრული ღრმა ნიშაა. კამარას ცენტრალური და დასავლეთის შეკიდული კაპიტელები იმაგრებდა. ფასადები სადაა - აღმოსავლეთ-დასავლეთის განიერ სარკმლებითა და დასავლეთის კარით დანაწევრებული. არქიტექტურული შემკულობა მხოლოდ დასავლეთის ფასადზეა, იმ მხრიდან, საიდანაც ტაძარს ვადგებით. კარს და მის თავზე სარკმელს გადანაკეციანი სადა თავსართი რთავს. ფასადები შელესილი და მოხატული იყო. ჩრდილოეთ ფასადზე დღემდეა დარჩენილი დიდი გველეშაპის მკრთალი გამოსახულება.

## მოხატულობა 
ინტერიერი მთლიანად მოხატული იყო. საკურთხევლის კონქში გამოსახულია გავრცობილი ვედრება, აფსიდში მეტ-ნაკლებად კარგად ორი წმ. მღვდელმთავრის ფიგურა ჩანს (შუაში და სამხრეთის მხარეს). კამარის ჩრდილო ფერდზე - აღმოსავლეთით ხარების, დასავლეთით ნათლისღების, სამხრეთის ფერდზე კი აღმოსავლეთით შობის ფრაგმენტებია შემორჩენილი. 

ჩრდილოეთის კედელზე, აღმოსავლეთიდან - დასავლეთისკენ ცხენოსანი წმ. გიორგი და ქტიტორებია, სამხრეთის კედელზე გველეშაპის განმგმირავი ცხენოსანი წმ. თევდორე და წმ. დედები. დასავლეთ კედელზე, პირველ რეგისტრზე - ლაზარეს აღდგინება, მეორე რეგისტრზე, შუაში მთავარანგელოზის ნახევარფიგურა, აქეთ-იქით კი თითო-თითო ქტიტორი. იგი გარკვეულად უახლოვდება ზემო სვანეთის XIII ს-ის მაარქაიზებელ მოხატულობებს. აფსიდში ჩრდილოეთისა და დასავლეთის კედლებზე გვიანი გადაწერის კვალია. მოხატულობის კვალი დასავლეთისა და სამხრეთის ფასადებზედაც გაირჩევა. მხატვრობა საკმაოდ ფრაგმენტულია, ბევრგან ბათქაშიანად არის ჩამოცვენილი ან ფერია ჩამოშლილი. 1990-იანი წლების დასაწყისთან შედარებითაც კი მდგომარეობა გაუარესებულია.

ეკლესიას  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, 1998 გვ. 220*
* *ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, ტვიბი, საანგარიშო კრებული, 1997 გვ. 18*
* *ტვიბის ხეობა, ჟურნალი „კარიბჭე“, 2010 წ.*

## სქოლიო
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ველისპირის წმინდა დემეტრეს ეკლესია

**ველისპირის წმინდა დემეტრეს ეკლესია** — ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფელ ველისპირში. ტაძარი წმინდა დიმიტრი თესალონიკელის სახელობისაა და აგებულია VIII–IX საუკუნეებში, გადაკეთებულია XIX საუკუნეში.

ეკლესიას  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* *რჩეულიშვილი ლ.*, ზურტაკეტის ველის ხელოვნების ძეგლთა დახასიათების საკითხისათვის, ქართული ხელოვნების ისტორიის ნარკვევები, გვ. 34-42, თბ., 1994.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
რუსუდან ჭანტურიძე

**რუსუდან ჭანტურიძე** (დ. 25 სექტემბერი, 1958) — ქართველი იურისტი. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1958 წლის 25 სექტემბერს, ქალაქ თბილისში. 1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. 

1983-1992 წლებში იყო საქართველოს განათლების სამინისტროს პედაგოგთა კვალიფიკაციის ამაღლებისა და გადამზადების რესპუბლიკური ინსტიტუტის სამართალმცოდნეობის მეთოდისტი. საქართველოს პარლამენტის აპარატის იურიდიული დეპარტამენტის წამყვანი სპეციალისტი 1993-1999 წლებში. თბილისის საოლქო სასამართლოს მოსამართლე 1999-2005 წლებში. 

2005 წლიდან არის თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მოსამართლე, ხოლო 2015 წლიდან საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მთავარი კონსულტანტი. 

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 559, თბ., 2006.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
85 (რიცხვი)

**ოთხმოცდახუთი** — ოთხმოცდამეხუთე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდაოთხის მომდევნო და ოთხმოცდაექვსის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი **85**. 85 არის კენტი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდახუთი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და ხუთი (იგულისხმება ოთხმოცზე ხუთი ერთეულით მეტი).
## რესურსები ინტერნეტში
* Prime Curios! 85 from the Prime Pages

კატეგორია:რიცხვები
გიორგი ჭკუასელი

**გიორგი ჭკუასელი** (დ. 23 აგვისტო, 1960) — ქართველი ექიმი-ონკოგინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.
## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1960 წლის 23 აგვისტოს, ქალაქ თბილისში. 1983 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი. 

იყო თბილისის ონკოლოგიური სამეცნიერო ცენტრის ორდინატორი 1983-1985 წლებში, ლენინგრადის პეტროვის სახელობის ონკოლოგიის ინსტიტუტის ასპირანტი 1987-1990 წლებში, დოქტორანტი 1991-1994 წლებში. 1994-1998 წლებში იყო სანქტ-პეტერბურგის მეანობა-გინეკოლოგიის ინსტიტუტის წამყვანი მეცნიერ-თანამშრომელი. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის პროფესორი 2000-2006 წლებში.

საკანდიდატო დისერტაციის თემა („Адекватный обьем операии у больных рака вульвы свете особенностей метастезирования и речидивирования“) დაიცვა 1989 წელს; სადოქტორო დისერტაციის თემა („Патогенические обоснования возможностей своевременного выявления рака яичников“) — 1993 წელს.

აქვს 44 სამეცნიერო ნაშრომი.

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 568, თბ., 2006.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
შტუტგარტის დეკლარაცია

**შტუტგარტის დეკლარაცია** - ევროპელი ლიბერალების (ALDE) ფუნდამენტური დოკუმენტი, რომლითაც შეიქმნა პირველი ევროპული პარტია და პარტიული პლატფორმა.

შტუტგარტის დეკლარაციას ხელი 1976 წლის მარტში მოეწერა. დეკლარაციაზე ხელს აწერდნენ ცხრა ევროპული ლიბერალური პოლიტიკური პარტიის წარმომადგენლები: ბელგიიდან, დანიიდან, გერმანიიდან, საფრანგეთიდან, იტალიიდან, ლუქსემბურგიდან, ნიდერლანდების სამეფოსა და გაერთიანებული სამეფოდან.

## შინაარსი
დეკლარაცია დაყოფილია 4 ნაწილად. შესავალში საუბარია ევროპელი ლიბერალების ფასეულობებსა და რწმენაზე. პირველ ნაწილში ჩამოყალიბებულია ადამიანის, სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების ევროპულ დონეზე უზრუნველყოფისკენ სწრაფვის აუცილებლობა. მეორე ნაწილში საუბარია ევროპის კავშირის შექმნის აუცილებლობაზე და ჩამოყალიბებულია თავისუფალი, დემოკრატიული კონსტიტუციის საჭიროება, როემლიც ეფუძნება ძალაუფლების დანაწილების პრინციპს, უმრავლესობის ხმის მიცემასა და უმცირესობების დაცვას. მესამე ნაწილში მდგრადი და დაბალანსებული ეკონომიკური ზრდის უზრუნველყოფის აუცილებლობაზე. მეოთხე ნაწილში საუბარია ევროპის კავშირის  საერთო საგარეო პოლიტიკის აუცილებლობაზე. ბოლო ნაწილში ხაზგასმულია ევროპელი ლიბერალების მზაობა, რომ ევროპის საზოგადოებაში და მომავალში ევროპის კავშირში შევიდეს ყველა ის ევროპული სახელმწიფო, რომლის კონსტიტუცია და პოლიტიკა შეესაბამება დეკლარაციის პრინციპებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
*  სრული ტექსტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბერალიზმი
გია ჭუმბურიძე

**გია ჭუმბურიძე** (დ. 7 მარტი, 1951) — ქართველი მთარგმნელი. თარგმნის ინგლისური ენიდან. მიღებული აქვს „საბას“ ოთხი ნომინაცია და ერთი ჯილდო.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1951 წლის 7 მარტს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. 

იყო მხატვრული თარგმანისა და ლეტერატურული ურთიერთობათა კოლეგიის უფროსი რედაქტორი 1975–1990 წლებში. საქართველოს მთარგმნელთა ასოციაციის რედაქტორ-კონსულტანტი 1990–1992 წლებში. იყო CIPDD-ის გამოცემების მთავარი რედაქტორი 1993–1996 წლებში. 2001–2003 წლებში ალმანახ CaucaSUS-ის ქართულ-ამერიკული პროექტის გამოცემის რედაქტორი. 1995–2006 წლებში იყო ინგლისურენოვანი ჟურნალ Georgian Profile-ის მთავარი რედაქტორი. არის დამოუკიდებელი რედაქტორი. 

## თარგმანები 
* ენტონი ბერჯესი, „მექანიკური ფორთოხალი“ (1990)
* პატრიკ ზიუსკინდი, „ნელსურნელება“ (ბ. კალანდაძესთან ერთად, 1999)
* ჯერომ სელინჯერი, „კლდის პირზე, ჭვავის ყანაში“ (2006, დიოგენე)
* პელემ გრენვილ ვუდჰაუსი, „დაიკიდე, ჯივზ!“ (2012, დიოგენე) — „საბას“ ნომინაცია
* აინ რენდი, „პირველწყარო“ (2012, არეტე, ზაზა ჭილაძესთან ერთად)
* ჰანტერ ტომფსონი, „ზაფრა და გულისრევა ლას-ვეგასში“ (2013, დიოგენე) 
* ჯონათან საფრან ფოერი, „სრული გასხივოსნება“ (2013, დიოგენე)
* რადიარდ კიპლინგი, „კიმი“ (2013, დიოგენე, ზაზა ჭილაძესთან ერთად) — „საბას“ ნომინაცია
* კურტ ვონეგუტი, „სარწეველა ფისოსათვის“ (2014, დიოგენე, ზაზა ჭილაძესთან ერთად) — „საბას“ ნომინაცია
* ტრუმენ კაპოტე, „ხელის აუკანკალებლად“ (2015, დიოგენე)
* სალმან რუშდი, „ეშმაკეული აიები“ (2015, დიოგენე)
* მარკ ტვენი, „ჰაკლბერი ფინის თავგადასავალი“ (2020, ინტელექტი, ზაზა ჭილაძესთან ერთად)
* ჯერომ სელინჯერი, „ფრენი და ზუი“ (2020, პალიტრა L)
* ჯონათან სვიფტი, „გულივერის მოგზაურობა“ (2021, ინტელექტი, ზაზა ჭილაძესთან ერთად) — „საბას“ ნომინაცია
* სიუზენ ზონტაგი, „ფოტოგრაფია“ (2024, დიოგენე, ზაზა ჭილაძესთან ერთად) — „საბას“ ჯილდო

ასევე ნათარგმნი აქვს დენიელ კიზი, ფრანსის ბეკონი, იუკიო მისიმა, პოლ ჯონსონი, ზბიგნეე ბჟეზინსკი, ჯონ მილტონი, „მასონური სიტყვის კონა — მცირე ლექსიკონი“ და სხვა. არის ავტორი მოთხრობებისა და სტატიებისა.

## ლიტერატურა 
*  ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 571, თბ., 2006.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
გიორგი ხაბეიშვილი

**გიორგი ხაბეიშვილი** (დ. 24 ოქტომბერი, 1963) — ქართველი ექიმი-კარდიოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1963 წლის 24 ოქტომბერს, ქალაქ თბილისში.

1987 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი, ხოლო 1988 წელს სუბორდინატურა. 

იყო რუსთავის სასწრაფო დახმარების ექიმი 1988-1989 წლებში. თბილისის პირველი საავადმყოფოს რეინიმატოლოგი 1989-1998 წლებში. არის გულისა და სისხლძარღვთა კლინიკის ხელმძღვანელი 1998 წლიდან. 2011 წლიდან გერმანულ-ქართული კლინიკა „ევრომედის“ ხელმძღვანელი.

გამოქვეყნებული აქვს 18 სამეცნიერო ნაშრომი და 2 მონოგრაფია, საქართველოს, რუსეთისა და აშშ-ის სამეცნიერო ჟურნალებში.

## ლიტერატურა 
* ვინ ვინ არის საქართველოში: ქართული ბიოგრაფიული ცნობარი, გვ. 574, თბ., 2006.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ექიმები
რესპუბლიკური პარტია

**რესპუბლიკური პარტია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* რესპუბლიკური პარტია —  პოლიტიკური პარტია აშშ-ში;
* რესპუბლიკური პარტია   —  რესპუბლიკური პარტია საქართველოში;
* სახალხო რესპუბლიკური პარტია - პოლიტიკური პარტია თურქეთში;
* რესპუბლიკური პარტია - რესპუბლიკური პარტია სომხეთში.
* რესპუბლიკური პარტია - რესპუბლიკური პარტია რუსეთში.
GeForce 200 სერიის ვიდეოდაფები

**GeForce 200 სერია** — Nvidia-ს მიერ, ტესლას მიკროარქიტექტურული ტექნოლოგიით წარმოებული ვიდეოდაფა.

## არქიტექტურა
GeForce 200 თაობის ვიდეოდაფები, ტესლას მიკროარქიტექტურული ტექნოლოგიის მეშვეობით შექმნილი მეორე თაობის ვიდეოდაფაა, რომელიც აღჭურვილია ენვიდიას *ერთიანი ჩრდილების არქიტექტურით*, რაც ერთ-ერთი ძირითადი განახლებაა GeForce 8 სერიის ვიდეოდაფების შემდეგ.

GeForce GTX 280 და GTX 260 დაფუძნებულია ერთი და იმავე პროცესორის ბირთვზე. წარმოების პროცესში, ვიდეოდაფის ბირთვების არამდგრადი მუშაობის გამო, გადაწყდა GTX-ის ჩიპების დაყოფა. ტესტის შემდეგ ის ნაწილი რომელიც GTX 280-ის მონაცემებს არ შეესამბამებოდა, გაყიდვაში კოდური სახელი GTX 260-ით ჩაეშვა.

2008 წლის დასასრულს, ენვიდიამ ხელახლა გამოუშვა GTX 260 რომელსაც 216 ნაკადის პროცესორი აქვს, როდესაც მის წინამორბედს სულ რაღაც 192 ნაკადის პროცესორი გააჩნია.

GeForce 200 სერიის ვიდეოდაფის პროცესორებს (კერძოდ GT200a/b), გარდა GTS 250-სა და GTS 240-ის, რადგან მათ ძველი G92b ვიდეოდაფის პროცესორი აქვთ, გააჩნიათ ორმაგი სიზუსტის მხარდაჭრა GPGPU აპლიკაციებისთვის. GT200-ის ვიდეოდაფის პროცესორს კი გაუმჯობესებული გეომეტრიული შეიდინგი აქვს.

2018 წლის აგვისტოს მონაცემებით GT 200- გაყიდვების რეიტინგით მეექვსე ვიდეოდაფაა, 576 მმ²-ის ზედაპირზე 1.4 მილიარდი ტრანზისტორი აქვს და აგებულია 65 ნმ-ის არქიტექტურით.

ენვიდიამ 2009 წლის 12 ოქტომბერს განაცხადა და გამოუშვა GeForce 210-ისა და GeForce GT 220-ის საცალო ვერსიები. 2009 წლის 17 ნოემბერს კი ოჯახს GeForce GT 240 შეემატა. ახალ 40 ნმ-იან ვიდეოდაფის პროცესორებს დაემატა HD VP4 ვიდეო დეკოდერი, ძველ GeForce 8 და 9 ვიდეოდაფის პროცესორებს კი PureVideo HD VP2 ან VP3 ჰქონდათ, ამავდროულად გამოთვლის შესაძლებლობების 1.1 ვერსის მაგივრად 1.2 ვერსი აქვთ, რაც მათ GeForce 8 და 9 ვიდეოდაფის პროცესორებისგან განასხვავებს.

## ჩიპსეტის ცხრილი
## მახასიათებლები
გამოთვლის შესაძლებლობები: 1.1 (G92 [GTS250] GPU)
გამოთვლის შესაძლებლობები: 1.2 (GT215, GT216, GT218 GPUs)
გამოთვლის შესაძლებლობები: 1.3 აქვს ორმაგი სიზუსტის მხარდაჭრა GPGPU აპლიკაციებისთვის. (გააჩნია მხოლოდ GT200a/b ვიდეო დაფის პროცესორს)

### GeForce 200M (2xxM) სერია
The GeForce 200M სერიები შექმნილია ექსკლუზიურად ვიდეოდაფებისთვის.

## იხილეთ აგრეთვე
*GeForce 40 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 30 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 20 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 16 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 10 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 900 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 700 სერიის ვიდეოდაფები
*GeForce 600 სერიის ვიდეოდაფები

## რესურსები ინტერნეტში
* GeForce GTX 295
* GeForce GTX 285
* GeForce GTX 280 
* GeForce GTX 275
* GeForce GTX 260
* GeForce GTS 250
* GeForce GTS 240 (OEM)
* GeForce GT 240 
* GeForce GT 220
* GeForce 210
* GeForce 205
* Geforce gtx 295 
* GeForce GTX 285M 
* GeForce GTX 280M 
* GeForce GTX 260M 
* GeForce GTS 260M 
* GeForce GTS 250M 
* GeForce GT 240M 
* GeForce GT 230M 
* GeForce G210M 
* Nvidia Nsight

## სქოლიო
კატეგორია:Nvidia
ანაბა

**ანაბა** (, ), 1830–1963 წლებში **ბონი** () — უდიდესი ქალაქი და ნავსადგური ჩრდილო-აღმოსავლეთ ალჟირში. ანაბის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ანაბის ყურეში, ჯებელ-ედუგის მთის ძირში. 

2008 წლის მონაცემებით ქალაქში 257 359 ადამიანი ცხოვრობს. ის არის მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო და სამრეწველო ცენტრი. სარკინიგზო და საავტომობილო გზების კვანძი.

ანაბაში არის სუპერფოსფატის, გოგირდმჟავას, საღებავების წარმოება; ვაგონთმშენებელი სახელოსნოები, თამბაქოს ქარხანა, ზეთსახდელი, საპნის, საკონსერვო ქარხნები, წისქვილები, მეტალურგიული ქარხანა.

ქალაქის არქიტექტურული ძეგლებიდან აღსანიშნავია ხიდი, ბუ მერუანის მეჩეთი. ანაბას მახლობლად ძველი ქალაქის — ჰიპონის ნანგრევებია.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ალჟირის ქალაქები
ანაბეჭდი

**ანაბეჭდი** — საღებავწასმული საბეჭდი ფორმიდან ქაღალდზე ან სხვა მასალაზე გადატანილი სასტამბო ტექსტი ან გრაფიკული გამოსახულება. ანაბეჭდს ამზადებენ სტამბაში აწყობის პროცესში დაშვებული შეცდომებისა და სარედაქციო სწორებისათვის, არსებობს სასინჯი ანაბეჭდიც, რომელსაც ფერადი ბეჭდვის დროს ფორმების მომზადების სხვადასხვა ეტაპზე ფერებისა და გამოსახულების საკონტროლოდ და შესწორებათა შესატანად იყენებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბეჭდვა
86 (რიცხვი)

**ოთხმოცდაექვსი** — ოთხმოცდამეექვსე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდახუთის მომდევნო და ოთხმოცდაშვიდის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი **86**. 86 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაექვსი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და ექვსი (იგულისხმება ოთხმოცზე ექვსი ერთეულით მეტი).
## რესურსები ინტერნეტში
* Prime Curios! 86 from the Prime Pages

კატეგორია:რიცხვები
კოშის გრიგოლ განმანათლებლის ეკლესია

**კოშის დარბაზული ეკლესია** (; , სიტყვ. „ქართული ეკლესია“) — XIII საუკუნის ტაძარი სომხეთში, არაგაწოტნის პროვინციის სოფელ კოშში, სოფლის სასაფლაოზე, სოფლის სამი ისტორიული ეკლესიიდან ერთ-ერთი. გარედან მის ჩრდილოეთ კედელზე, კარნიზის ქვეშ, შესრულებულია 9-სტრიქონიანი ქართული ასომთავრული წარწერა. წარწერას აკაკი შანიძე ათარიღებს 1215/1216 წლებით და მისი ავტორები არიან მხარგრძელები. ის მნიშვნელოვანი წყაროა მე-13 საუკუნის მეორე ათწლეულის საქართველოსა და სომხეთის ეკონომიკური ცხოვრების შესწავლისათვის.

## წარწერა
200px|მინი|ალტ=|მარცხნივ
1. † ს(ა)ხ(ე)ლითა ღ(მრ)თ(ისა)ჲთა [მ]ეოხ(ე)ბითა წ(მიდ)ისა ღ(მრ)თის-

2. მშ(ო)ბლ(ი)ს(ა)ჲთ[ა] / ჩ(უე)ნ. მ(ა)ნდატ(უ)რთ-უხ(უ)ცესმ(ა)ნ ივ(ა)ნე და

3. შ(ა)ნშეს და მისთა ძმათა / დედამ(ა)ნ ხ(ო)შ(ა)მ(ა)ნ, გაგიშჳთ თქ(უე)ნ

4. კოშელთა ზ(ე)მოისა მზღ/ვ(ა)რისა შარიადი {და ქუემოისა მზღვ/რი[ს]აჲ დოკი[ს]აჲ ოდენ კოშ/ელისა კაცისაჲ გაშუე/ბული[ა] [ღ]ალაჲ} ჩ(უე)ნისა

5. და ჩ(უე)ნთა შვილთა — შ(ა)ჰნშეს და / მისთა ძმათა დღეგრძელობის(ა)-

6. თჳs. და თქ(უე)ნ გაგჳკუეთ/ეთ, რომე ერთი საჴნვ(ე)ლი თქ(უე)ნითა ჴა-

7, 8. რითა და/მისითა ჭურჭლითა უკდავად იყოს ჩ(უე)ნთჳს. და / ამისნი ჩ(უე)ნ

9. გ(ა)მსრ(ულე)ბ(ე)ლნი ვ(ა)რთ. და ც(ი)ნცა შეცვ(ა)ლოს / წყეულ და შ(ე)ჩ(უე)ნ(ე)ბ(უ) არს წ(მიდა)თა მ(ა)დლითა.

## ლიტერატურა
* А. Г. Шанидзе, Грузинская надпись XIII века в сел. Кош (ხენლნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე, ტ. I, 1959, გვ. 7—19) (რუსულად)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები სომხეთში
კათედრალური კაპიტული

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|კათედრალური კაპიტული, [ბრიუგე]]
**კათედრალური კაპიტული** — კათოლიკურ და ანგლიკანურ ეკლესიებში კათედრალური ტაძრის სასულიერო პირთა  (კანონიკთა) კოლეგია, დიოცეზის (ეპარქიის) სამართავად ეპისკოპოსთან არსებული საბჭო. ეპისკოპოსის გარდაცვალების შემდეგ (ახლის არჩევამდე) დიოცეზს მართავს კაპიტულის მიერ არჩეული პირი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ორგანიზაცია
კატეგორია:ანგლიკანიზმი
ამიდოპირინი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ამიდოპირინის სტრუქტურა
**ამიდოპირინი** — ტკივილგამაყუჩებელი, სიცხის დამწევი და ანთების საწინააღმდეგო სამკურნალო საშუალება. თეთრი კრისტალური, უსუნო, მომწარო ფხვნილი. იხსნება წყალში, სპირტში, ეთერსა და ქლოროფორმში. ამზადებენ აბებად, ფხვნილებად, იშვიათად კი ხსნარის სახითაც. იყენებენ თავის ტკივილის, ნევრალგიის ართრიტის, მიოზიტის, ქორეისა და მწვავე რევმატიზმის დროს. მისი ფორმულაა C13H17N3O

## ლიტერატურა
კატეგორია:წამლები
აკუსტიკური არხი

** აკუსტიკური არხი** — მოწყობილობათა და ფიზიკურ გარემოებათა ერთობლიობა, რომელიც ბგერით და ულტრაბგერით მოვლენების მეოხებით გადასცემს სიგნალებს, აკუსტიკურ არხში მართვის ან კონტროლისათვის იყენებენ პასიურ სიგნალებს ან აქტიურ, სპეციალურად შექმნილ ბგერით სიგნალებს. პასიურ სიგნალებს მიმართავენ წარმოებაში ნაკეთობის ან აგრეგატის წუნის გამოსათლელად. წუნს ადგენენ ხმაურის მიხედვით; მედიცინაში კი ორგანიზმში შუილის შესასწავლად. ბგერითი ან ულტრაბგერითი დიაპაზონის აქტიური სიგნალების დახმარებით ადასცემე ცნობებს, დისტანციურად ზომავენ სხვადასხვა სიდიდეებს, განსაზღვრავენ საკონროლო გარემოს პარამეტრს, აღმოაჩენენ არასასურველ ჩანართებს და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აკუსტიკა
ანაბიოზი

**ანაბიოზი** () — ორგანიზმის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც სასიცოცხლო პროცესები, ნივთიერებათა ცვლა და სხვა, დროებით შენელებული ან დაქვეითებულია, მაგრამ ხელსაყრელი პირობებისას კვლავ აღდგება.

ანაბიოზი პირველად ცხოველებში აღმოაჩინა და აღწერა ჰოლანდიელმა მეცნიერმა ა. ლენეჰუკმა, 1701 წელს. ანაბიოზს იწვევს ზოგი საარსებო პირობის გაუარესება. მაგალითად: ორგანიზმის მიერ წყლის დაკარგვა ტემპერატურის შეცვლის გამო. ბევრ ცხოველს — ჰიდრებს, მრგვალ ჭიებს, ხმელეთის მოლუსკებს, ზოგიერთ მწერს, ცხელი ქვეყნების ზოგ ხერხემლიანსაც 50, ზოგჯერ კი 75% წყლის დაკარგვის შემდეგაც კი შეუძლია გამოცოცხლდეს, თუ ხელსაყრელი პირობები შეექმნა. მცირეზომის ცხოველებს, მცენარეულ თესლებსა და სპორებს მაშინაც აქვთ გამოცოცხლების უნარი, როცა ვაკუუმში ან დაბალ ტემპერატურაზე არიან გამომშრალი. ცნობილია, რომ მცენარის გამომშრალი თესლი ორმოცდაათი წლის მანძილზე ინაჩუნებს გაღვივების უნარს.

ანაბიოზად ითვლება ორგანიზმის გაყინვით გამოწვეული მდგომარეობაც. რუსმა მეცნიერმა პ. ბახმეტიევმა დაადგინა, რომ მწერების გამოცოცხლება გაყინვის შემდეგ შესაძლებელია მხოოლოდ არასრული გაყინვისას, როცა ქსოვილური სითხე თხევად მდგომარეობაში რჩება. ანაბიოზი ბუნებრივად ახასიათებს ზოგიერთ ცხოველს. ეს მისი შეგუებაა გარემოს არახელსაყრელ პირობებთან. ზოგადბიოლოგიური თვალსაზღისით ანაბიოზი არის ორგანიზმის ევოლუციის პროცესში გამომუშავებული ფიზიოლოგიური შეგუების ერთ-ერთი უძველესი ფორმა. სასიცოცხლო პროცესების დროებით შეწყვეტა. არსებობის არახელსაყრელ პირობებში მცირე ზომის ცხოველების გადარჩენის ერთადერთი საშუალება იყო.

ოსმოსური ანაბიოზი შეიმჩნევა წყლის ცხოველებში. ამ დროს სასიცოცხლო პროცესთა დაქვეითების მიზეზია მარილების კონცენტრაციის გაზრდა. გაყინვით და გამოშრობით მიღებულ ანაბიოზის მოვლენას იიყენებენ მშრალი ცოცხალი ვაქცინების დასამზადებლად. ბაქტერიათა კულტურების, ვირუსებისა და სიმსივნის უჯრედების ხანგრძლივად შესანახად. გადასანერგი ქსოვილებისა და ორგანოების დასაკონსერვებლად. ანაბიოზის მოვლენას განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გულზე, ფილტვებსა და ტვინზე ქირურგიული ოპერაციების ჩატარებისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მეტაბოლიზმი
ლამანაშური

**ლამანაშური** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ლენტეხის მუნიციპალიტეტში (ხოფურის თემი).

## სქოლიო
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანაბარის ყურე

**ანაბარის ყურე** — ყურე ლაპტევების ზღვის დასავლეთ ნაწილში. კონტინენტსა და ნახევარკუნძულ ნორდვიკს შორის. ხმელეთში შეჭრილია 67 კმ-ზე. სიგანე შესასვლელთან 76 კმ, შიდა ნაწილში 7-9 კმ, სიღრმე 3-12 მ. მისი ნაპირები მაღალი და ციცაბოა. ყურის სამხრეთი ნაწილი გადადის ანაბარის უბეში, რომელშიც ჩაედინება მდინარე ანაბარი. ყურე წელიწადის უმეტეს დროს ყინულითაა დაფარული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ყურეები
ქისტანი

**ქისტანი**, **ქისტანისთავი** — მთა საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარი ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე სუნჯის მარჯვენა შენაკადის — არღუნის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3047 მ. აგებულია იურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაქვებით. შემოსილია ალპური მდელოს ბალახეულით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
კაპიტული

**კაპიტული** (გვიანდ. ) — დასავლეთქრისტიანული საეკლესიო პირთა საბჭო:
* კათედრალური კაპიტული — კათოლიკურ და ანგლიკანურ ეკლესიებში კათედრალური ტაძრის სასულიერო პირთა კოლეგია.
* კათოლიკურ სასულიერო-რაინდულ და მონაზვნურ ორდენში ორდენის ხელმძღვანელ პირთა კოლეგია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ორგანიზაცია
კატეგორია:ანგლიკანიზმი
კვანტური ბიოლოგია

კვანტური ბიოლოგია სამეცნიერო დისციპლინების ინტეგრირებული დარგია და მისი ამოცანაა კვანტური მექანიკისა და თეორიული ქიმიის გამოყენება ბიოლოგიური ობიექტების მუშაობის მექანიზმების შესწავლისთვის. მრავალი ბიოლოგიური პროცესი მოიცავს ენერგიის კვანტური მექანიკის ბუნების გარდაქმნებს ქიმიური ტრანსფორმაციებისათვის გამოყენებად ფორმებში. ასეთი პროცესებია: ქიმიური რექაციები, სინათლის შთანთქმა, შეშფოთებული ელექტრონის მდგომარეობის ფორმირება, ენერგიის გადაცემა, ელექტრონებისა და პროტონების (წყალბადის იონების) გადაცემა ისეთ ქიმიურ პროცესებში როგორებიცაა ფოტოსინთეზი, ყნოსვა და უჯრედული სუნთქვა . კვანტურ ბიოლოგიაში გამოიყენება გამოთვლები კვანტური მექანიკის ეფექტების გათვალისწინებით ბიოლოგიური ურთიერთქმედებების მოდელირებისათვის . კვანტური ბიოლოგიის ამოცანაა რთული ბიოლოგიური პროცესების ახსნა მათი დაყვანით ფუნდამენტურ ფიზიკამდე, რაც მოიცავს მთელ რიგ სირთულეებს კვლევაში და ამიტომ შესაძლოა იყოს სპეკულაციური . ამ დარგის შესწავლა არ გულისხმობს ფიზიკის ახალი პრინციპების აღმოჩენას.        

კვანტური ბიოლოგია მეცნიერების ახალი დარგია, კვლევების უმეტესობა თეორიულია და კითხვებზე პასუხის გასაცემად საჭიროებს შემდგომ ექსპერიმენტებს. მიუხედავად იმისა რომ ამ დარგის მიმართ ფართო ინტერესი მხოლოდ ახლახან გაჩნდა, მან მნიშვნელოვანი კონცეპტულაიზაცია განიცადა მე-20 საუკუნეში ფიზიკოსების მიერ. კვანტური ფიზიკის პიონერებმა თავიდანვე გაამახვილეს ყურადღება ბიოლოგიაში კვანტური მექანიკის გამოყენების შესაძლებლობაზე. ერვინ შრედინგერმა თავის წიგნში: „რა არის სიცოცხლე?“ განიხილა კვანტური მექანიკის პერსპექტივები ბიოლოგიაში . შრედინგერმა შემოიტანა „აპერიოდული კრისტალის“ იდეა, რომელიც შეიცავდა გენეტიკურ ინფორმაციას კოვალენტური ქიმიური ბმების კონფიგურაციაში. მან ასევე გამოთქვა ვარაუდი, რომ მუტაციები გამოწვეულია „კვანტური ნახტომებით“. სხვა პიონერებმა, როგორებიც იყვნენ: ნილს ბორი, პასკუალ იორდანი და მაქს დელბრუკი კომპლემენტარულობის კვანტურ იდეას განიხილავდნენ როგორც სიცოცხლის შემსწავლელი მეცნიერებების ფუნდამენტს . 1963 წელს პერ-ულოვ ლუვდინმა გამოაქვეყნა სტატია: „პროტონების ტუნელირება როგორც დნმ-ს მუტაციის სხვა მექანიზმი“. თავის ნაშრომში, მან განაცხადა ახალი დისციპლინის „კვანტური ბიოლოგიის“ შესახებ .   

## სქოლიო
კატეგორია:კვანტური მექანიკა
კატეგორია:ბიოფიზიკა