open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თეოდორე ღაზა

მინი|right|250პქ|თეოდორე ღაზა
მინი|250პქ|right|ბოტიჩელის მიერ შესრულებული თეოდორე ღაზას პორტრეტი

**თეოდორე ღაზა**, ან **თეოდორე ღაზისი** (ბერძ. Θεώδορος Γαζής, Theodoros Gazis; იტალ. Teodoro Gaza; ლათ. Theodorus Gazes, Theodori Gazae; ასევე იწოდებოდა ეპითეტით Thessalonicensis (ლათ.) და Θεσαλλονικεύς, Thessalonikeus (ბერძ.) (დ. დაახ. 1400 – გ. 1475) — ბერძენი ჰუმანისტი და არისტოტელეს მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა თესალონიკეში,  1387 თურქების მიერ ქალაქის აღების შემდეგ. მისი დაბადების წელთან დაკავშირებით სხვადასხვა წყაროები სხვადასხვა ცნობებს იძლევიან – 1370, 1400, 1410 და 1415. 

1429 წელს გადასახლდა იტალიაში, შეისწავლა ლათინური ენა და გააგრძელა მანუელ ქრისოლორის დაწყებული ტრადიცია, ბერძნული ენის გავრცელების კუთხით. სიენისა და ტოსკანის შემდეგ მიიწვიეს ფერარაში ბერძნული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. 1455 წელს რომის პაპის, ნიკოლოზ V-ს მიწვევით ჩადგა ნეაპოლის მეფის სამსახურში, ხოლო ორ წელიწადში, მეფის გარდაცვალების შემდეგ, დაბრუნდა რომში.

შემორჩენილია თეოდორე ღაზას ორი პორტრეტი, რომელთაგან ერთი (ქვემოთ) ბოტიჩელის ეკუთვნის.

## შრომები 
* ბერძნული გრამატიკა (პარიზი, 1516)
* თვეების შესახებ
* თურქტა წარმოშობის შესახებ (ბაზელი, 1556)
* ჰომეროსის ილიადის პარაფრაზი
* არისტოტელეს და პლატონის შესახებ
* შენიშვნები ფილოსტრატეზე
* Habentur hoc volumine haec Theodoro Gaza interprete Aristoteliw de nature animalium lib IX
* Aeliani de instrumentiw aciebus libram
* Dionysii Halicarnassei, de oratione nuptiali, et natalitia praecept
* Chrysostomi de incomprehensibus dei natura homiliae V
* Aphorismi Hippocratis
* ციცერონის ლათინურიდან ბერძნულზე შესრულებული თარგმანი

## ლიტერატურა 
* Herbert Hunger: *Gazes, Theodoros*. In: Lexikon des Mittelalters 4, Sp.1151–1152
* C. Bianca: *Gaza, Teodoro* In: Dizionario Biografico degli Italiani, Roma, 1999, 737-46.
*John Monfasani *Greeks and Latins in Renaissance Italy. Studies on Humanism and Philosophy in the 15th Century*, Ashgate/Variorum, 2004.
*''L'Abbadia di S. Giovanni a Piro, Trattato Historico legale del dott. Pietro Marcellino Di Luccia*, Nuova Stamperia di Luca Antonio Chracas 1700 Roma
* Giuseppe Cataldo *Teodoro Gaza, Umanista Greco ed Abate del Cenobio Basiliano di S. Giovanni a Piro'' Salerno 1993

კატეგორია:ჰუმანიზმი
კონსტანტინე ლასკარისი

[thumb|190px|კონსტანტინე ლასკარისი. [1493 წლის გრავიურა]]

**კონსტანტინე ლასკარისი** (ბერძ. Κωνσταντίνος Λάσκαρης; დ. 1434 — გ. 1501) — ბიზანტიელი მეცნიერი და გრამატიკოსი, იტალიაში ბერძნული ენის სწავლების ერთ–ერთი ინიციატორი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა კონსტანტინოპოლში. მიეკუთვნებოდა ბითინიელი ლასკარისების წარჩინებულ საგვარეულოს, რომლიდანაც  რამდენიმე იმპერატორი გამოვიდა. 1453 წელს, კონსტანტინოპოლის დაცემის შემდეგ მან ჯერ როდოსს შეაფარა თავი, ხოლო  შემდეგ იტალიას, სადაც ის მილანის ჰერცოგის, ფრანჩესკი ფორცას ქალიშვილის მასწავლებლად დაინიშნა.  იქვე 1476 წელს გამოიცა მისი სახელგანთქმული „ბერძნული გრამატიკა“ (Grammatica Graeca, sive compendium octo orationis partium), რომელიც იყო პირველი ბერძნული ნაბეჭდი წიგნი.

1465 წელს ლასკარისი აგრძელებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას ნეაპოლში, სადაც ის ნეაპოლის მეფის, ფერდინანდ I-ის მიწვევით გადავიდა და კითხულობს საბერძნეთის შესახებ ლექციების კურსს. 1466 წელს იგი საცხოვრებლად გადავიდა კუნძულ სიცილიაზე, ქალაქ მესინაში, ადგილობრივ მაცხოვრებელთა მოწვევით. კარდინალ ბესარიონ ნიკეელის რეკომენდაციით იგი დაინიშნა ბასილიანელ ბერთა ბერძნული ენის მასწავლებლად, სადაც ასწავლიდა სიცოცხლის ბოლომდე. მისი მრავალრიცხოვანი მოწაფეებიდან ცნობილი არიან პიეტრო ბემბო – კარდინალი და ჰუმანისტი, ფრანჩესკო ჯიანელი, ნიკოლო ვალა და სხვები. ლასკარისმა თავისი ძვირფასი ხელნაწერების ბიბლიოთეკა უანდერძა მესინას სენატს. შემდგომში ეს კოლექცია გადაიტანეს ესპანეთში და დღეს იგი მადრიდის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში ინახება.

ლასკარისის უმნიშვნელოვანეს შრომად ითვლება „ბერძნული გრამატიკა“, რომელიც შემდგომში არაერთხელ გამოიცა. მისი სახელი მკითხველისთვის ცნობილი გახდა აბელ-ფრანსუა ვილმენის რომანიდან  „ლასკარისი, ანუ XV ასწლეულის ბერძნები“ (1825).

## ლიტერატურა 
* Constantine Lascaris] კათოლიკურ ენციკლოპედიაში
* Vassileiou, Fotis & Saribalidou, Barbara, Short Biographical Lexicon of Byzantine Academics Immigrants in Western Europe, 2007.
* J.M. Fernandez Pomar, La coleccion de Uceda y los manuscritos griegos de Constantino Lascaris, Emerita xxxiv (1966) 211-288.
* Jonathan Harris, *Greek Émigrés in the West, 1400-1520*, Camberley UK: Porphyrogenitus, 1995. ISBN 1-871328-11-X
* Teresa Martínez Manzano, *Konstantinos Laskaris. Humanist, Philologe, Lehrer, Kopist*, Hamburg, 1994.
* Fotis Vassileiou & Barbara Saribalidou, *Short Biographical Lexicon of Byzantine Academics Immigrants in Western Europe*, 2007.
* N.G. Wilson, *From Byzantium to Italy. Greek Studies in the Italian Renaissance*, London, 1992. ISBN 0 7156 24180

კატეგორია:ბიზანტიელები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ოტრადნოე (გაგრის მუნიციპალიტეტი)

**ოტრადნოე** ( [აძაფშჲ]; ყოფილი *სიხარული*, ყოფილი *ოტრადნოე* — გადაერქვა 1948 წლის 3 სექტემბერს) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (კოლხიდის თემი), აფხაზეთის მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 80 მ, გაგრიდან 4 კმ. 

## ისტორია
ეს იყო სოფელ კოლხიდის ნაწილი, სადაც XX საუკუნის დასაწყისში იყო პრინც ოლდენბურგის მამული „ოტრადნოე“. შემდეგ აქ შექმნილ სოფელსაც ოტრადნოე შეერქვა. 1948 წელს მას ქართული სახელი სიხარული ეწოდა. 1955 წელს დაუბრუნდა სახელი ოტრადნოე. 1992-1993 წწ. ომის შემდეგ აფხაზებმა უწოდეს აძაფშ (Аӡаҧшь). სახელწოდება აფხაზურია (აძ — წყალი, იფშოუ-ფშ — წმინდა), შიიძლება იყოს „წმინდა წყალი“.

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 1 055 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბელაქანის რაიონი

[thumb|right|250px|საქართველო–აზერბაიჯანის საზღვარი. [ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტიდან ბელაქნის რაიონში.]]
**ბელაქანის რაიონი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული ერთეული ქვეყნის ჩრდილოეთით, ისტორიული ჰერეთის ტერიტორია. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბელაქანი. 1918-1921 წლებში ბელაქნის რაიონი საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ზაქათალის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში შედიოდა. 1921 წელს ბელაქნის რაიონი საბჭოთა რუსეთის მითითებით კავკასიელმა ბოლშევიკებმა საქართველოს ჩამოაშორეს და აზერბაიჯანს გადასცეს.

## ისტორია 
დღევანდელი ბელაქნის რაიონის ტერიტორიამ, საინგილოს სხვა ნაწილებთან ერთად, საქართველოდან ჩამოცილება 1604 წელს დაიწყო, როდესაც შაჰ-აბას I-მა იგი წახურებს გადასცა. 1727 წელს კი თურქეთის სულთანმა საინგილო ჭარელ ლეკებს მიუზომა. ამ დროიდან დაიწყო ამ მიწაზე ლეკების მასობრივი ჩამოსახლება, რომლებმაც ქართულ სოფლებში მოიკიდეს ფეხი. XVIII საუკუნეში ლეკები გაერთიანდნენ ორ პოლიტიკურ ერთეულში: ელისუს სასულთნოსა და ჭარ-ბელაქნის თემში. დაიწყო ქართველების დევნა და მათი ძალდატანებითი გამაჰმადიანება. გამაჰმადიანებულ ქართველს „იანგილოს“ ეძახდნენ, რაც თურქულად „ახლად მორჯულებულს“ ნიშნავს. აქედან წარმოსდგება სახელები „ინგილო“ და „საინგილო“. 1803 წელს რუს-ქართველთა ჯარმა ჭარ-ბელაქანი დაიკავა და ამის შემდეგ საქართველოს ნაწილია ჯერ ჭარ-ბელაქნის სამხედრო ოლქის, შემდეგ ზაქათლის ოლქის სახელით. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ბელაქანის ტერიტორია საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ნაწილი იყო. საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1921 წელს საინგილო აზერბაიჯანს გადაეცა. ბელაქნის რაიონი წარმოიქმნა 1930 წელს.

მეორე მსოფლიო ომის დროს, ბელაქანის რაიონიდან ფრონტზე 6882 ადამიანი გაიწვიეს, აქედან 2315 დაიღუპა. ყარაბაღის კონფლიქტისას (1988-1994) რაიონიდან 152 მებრძოლი დაიღუპა.

## მოსახლეობა 
აზერბაიჯანის სტატისტიკის კომიტეტის მონაცემებით 2007 წელს რაიონში ცხოვრობდა 87 365 ადამიანი: 42 867 (49 %) მამაკაცი და 44 498 (51 %) ქალი.
* აზერბაიჯანელები — 56 674 (67,68 %)
* ხუნძები — 24 415 (29,16 %)
* ქართველები — 1731 (2,07 %)
* ლეკები — 219 (0,26 %)
* რუსები — 237 (0,28 %)
* უკრაინელები — 34 (0,04 %)
* თურქები — 43 (0,05 %)
* თათრები — 39 (0,05 %
* სომხები — 3 (0,003 %)
* სხვა — 337 (0,40 %)

## რესურსები ინტერნეტში 
* საიტი აზერბაიჯანულ ენაზე .
* საინფორმაციო საიტი აზერბაიჯანულ ენაზე .

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰერეთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
ორეხოვო

**ორეხოვო** ( [არასახჿჷ]; ყოფილი *კაკლიანი*) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში, გაგრის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ხოლოდნაია-რეჩკის თემის ცენტრი (სოფლები:გრებეშოკი, ჩიგრიფში, ხოლოდნაია რეჩკა). ზღვის დონიდან 350 მ, გაგრიდან 8 კმ. 

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 88 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Brahma

**Brahma** — ბრაზილიური ლუდის ბრენდი. თავიდან ეკუთვნოდა კომპანია Manufatura de Cerveja Brahma Villiger & Companhia. დაარსდა 1888 წელს რიო-დე-ჟანეიროში. ამჟამად კომპანია InBev-ის მფლობელობაშია. ლუდი Brahma შედის იმ სამეულში, რომელიც ყველაზე გაყიდვადი ბრენდია InBev-ის კონცერნში со Stella Artois და Beck's=თან ერთად. შედის მსოფლიოში 10 ყველაზე გაყიდვად ლუდის ბრენდში.

## ისტორია
1888 წელს იოზეფ ვილიგერმა, ემგრანტმა შვეიცარიიდან, რიო-დე-ჟანეიროში დააარსა ლუდსახარში კომპანია Brahma Villiger & Cо, რომელიც უშვებდა ლუდს სახელად Brahma. თავიდან კომპანიაში მუშაობდა 32 ადამიანი, საწარმოო სიძლიერეს კი 12 000 ლიტრი ლუდი შეადგენდა დღეში. 1934 წელს, ბრენდი Brahma გახდა ყველა პოპულარული ლუდი ბრაზილიაში, რომლის ყოველწლიური ლუდის წარმოება 30 მილიონი ლიტრი იყო. ამ წელსვე Brahma-ს გამოშვება შუშის ბოთლში დაიწყეს (მანამდე მხოლოდ კასრებით იყიდებოდა). დღეს (1999 წლიდან) ბრენდი ეკუთვნის ბელგიურ კონცერნ InBev-ს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ლუდი
რაფიწა

**რაფიწა** ( [რაფჷწა]) — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გაგრის მუნიციპალიტეტში (ლიძავის თემი), შავიზღვისპირა ვაკე-დაბლობზე, მდინარე აძიდუს ნაპირას. ზღვის დონიდან 40 მ, გაგრიდან 29 კმ. 

## ისტორია
ეს არის ისტორიული სოფელი, რომელიც რაბიწა-ს სახელით ბიჭვინთის შემოგარენში იხსენიება „ბიჭვინტის იადგარში“ (XVI ს.) ოდიშის ერისთავის მამია III დადიანის
(1512-1533) შეწირულობის სიგელში ბიჭვინტისადმი. სახელწოდების მიხედვით აფხაზური დასახლება ჩანს, თუმცა ეტიმოლოგია უცნობია. 1949 წელს სოფელი რაფიწა ლძაანის სასოფლო საბჭოს ცენტრი იყო. მისი ამჟამინდელი სახელია რაფიწა (Раҧыҵа).

## დემოგრაფია
1989 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 238 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*პაატა ცხადაია, ბეჟან ხორავა, „აფხაზეთის გეოგრაფიული სახელწოდებანი“, თბ., 2016.

## სქოლიო
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცის სფერო

მარჯვნივ|მინი|230პქ|ცის სფერო დაყოფილია ცის ეკვატორით
მარჯვნივ|მინი|230პქ|გეოცენტრული ცის სფერო  
**ცის სფერო** — ნებისმიერრადიუსიანი დამხმარე წარმოსახვითი სფერო, რომელზეც აგეგმილებენ ციურ მნათობს და რომელსაც სხვადასხვა ასტრომეტრიული ამოცანის მოსახსნელად იყენებენ. 

შორეულ წარსულში ცნება „ცის სფერო“ წარმოიშვა იმასთან დაკავშირებით, რომ ადამიანს, რომელსაც შორეულ მნათობებამდე მანძილთა განსაზღვრა არ შეეძლო, ისინი ერთსა და იმავე მანძილზე, კერძოდ რეალურ სფეროზე, განლაგებულად ეჩვენებოდა. ძველ საბერძნეთში აღმოცენებული გეოცენტრული კოსმოლოგიური სისტემის თანახმად, მთვარე, მზე და პლანეტები თავიანთ სფეროებზე გარემოიქცეოდნენ დედამიწის ირგვლივ, ვარსკვლავები კი ყველაზე გარეთა სფეროზე. 

ეს მოძღვრება საქართველოშიც გავრცელდა და ლიტერატურაშიც პოვა გამოძახილი. მაგ.: სულხან საბა-ორბელიანს მოყავს ცათა იერარქიული სქემა, რომლის მიხედვით, დედამიწას აკრავს ჰაერი, შემდეგ ეთერი, უფრო გარეთ თანმიმდევრულად არის მთვარის ცა, რომელსაც *ჭირანო* ეწოდება, მერკურის ცა — *ცორანო*, ვენერას ცა — *მელტარო*, მზის ცა — *კოჭიმელა*, მარსის ცა — *ჭიმჭიმელი*, იუპიტერის ცა — *კიმკიმელი*, სატურნის ცა — *არბასტრო* და ა. შ.

მოგვიანებით ასტრონომებმა დაადგინეს, რომ სხვადასხვა ციური სხეული ჩვენგან სხვადასხვა მანძილზეა, მაგრამ ცის სფეროს ცნება შემორჩა, როგორც ხელსაყრელი მოდელი ასტრონომიული გამოთვლებისათვის.

განსახილველი ამოცანის ხასიათის მიხედვით ცის სფეროს ცენტრად შეიძლება მივიღოთ ის ადგილი, სადაცაა დამკვირვებელი (ტოპოცენტრული ცის სფერო), დედამიწის ცენტრი (გეოცენტრული ცის სფერო), მთვარის ცენტრი (სელენოცენტრული ცის სფერო), ცენტრი რომელიმე პლანეტისა (პლანეტაცენტრული ცის სფერო), ან მზისა (ჰელიოცენტრული ცის სფერო), ან სხვა ნებისმიერი წერტილი.

თითოეული მნათობი შეიძლება დავაგეგმილოთ ცის სფეროს ზედაპირზე იქ, სადაც მნათობისა და ცის სფეროს ცენტრებზე გამავალი წრფე კვეთს ცის სფეროს ზედაპირს. 
ამის შემდეგ ცის კოორდინატების ნებისმიერ სისტემაში ორი კუთხური კოორდინატის საშუალებით ცალსახად განისაზღვრება ცის სფეროზე ყოველი მნათობის მდებარეობა. მზის, მთვარის, პლანეტებისა და ვარსკვლავების და ამოსვლა-ჩასვლასთან და საერთოდ ცის ბრუნვასთან დაკავშირებულ ამოცანებში ხელსაყრელია სათანადო f განედზე მყოფი დამკვირვებლის ტოპოცენტრული ცის სფეროს გამოყენება.

დედამიწის თითოეული პოლუსისათვის ცის ერთი ნახევარსფეროს მნათობები ყოველთვის ჰორიზონტს ზემოთაა, მეორე ნახევარსფეროსი — ყოველთვის ჰორიზონტს ქვემოთ, ეკვატორზე ყველა მნათობი ყოველდღე ამოდის და ჩადის, საშუალო განედებზე კი ვარსკვლავთ ნაწილი ჩაუვალია, ნაწილი — ამოუვალი, ნაწილი კი — ამომავალიცაა და ჩამავალიც. 

ცის სფეროს ძირითადი წრეწირებია ცის ეკვატორი, მათემატიკური ჰორიზონტი, ეკლიპტიკა, ცის მერიდიანი და სხვ., ძირითადი წერტილები კი — ზენიტი, ნადირი, ჩრდილოეთ და სამხრეთ პოლუსები, გაზაფხულისა და შემოდგომის ბუნიობის, ზაფხულისა და ზამთრის მზებუდობის, აგრეთვე ჩრდილოეთის, სამხრეთის, დასავლეთისა და აღმოსავლეთის წერტილები.

## ლიტერატურა 
* ხარაძე ე, ასტრონომიის საფუძვლები, თბ., 1971.

კატეგორია:ასტრონომია
მოხავეს უდაბნო

მინი|250პქ|მოხავეს უდაბნოს მდებარეობა
მინი|250პქ|250პქ
**მოხავე** (), *მოუჰავი* ( ) — უდაბნო აშშ-ში, კალიფორნიის, ნევადის, იუტის და არიზონის ტერიტორიებზე. სახელი მომდინარეობს ადგილობრივი ინდიელების, მოხავეს ხალხიდან. მისი ფართობი 25 000 კმ²-ს შეადგენს. უდაბნო გამოირჩევა აქ არსებული მთათა სისტემებით, რომლებიც ხშირად წარმოქმნიან ხეობებს, მარილის ღრმულებს, და სეზონურ მლაშე ტბებს.

მოხავეს უდაბნო ზღვის დონიდან 910–1800 მეტრზე მდებარეობს. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობა 254 მმ-ს შეადგენს. ივლის-აგვისტოში აქ ტემპერატურა 49&nbsp;°C-ია. უადბნო მოიცავს მოხავეს ეროვნულ ნაკრძალს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mojave Desert images at bioimages.vanderbilt.edu
* Mojave Desert Blog
* Mojave Desert Catalog Project

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
ხორნადა-დელ-მუერტო

მინი|250პქ|ხორნადა-დელ-მუერტო
მინი|250პქ|ხორნადა-დელ-მუერტოზე გამავალი გზა
**ხორნადა-დელ-მუერტო** (, *მკვდრის გზა*) — უდაბნო აშშ-ში, ნიუ-მექსიკოს შტატში. თავდაპირველად ეს სახელი ესპანელმა კონკისტადორებმა უწოდეს აქ გამავალ 160 კმ-იან გზას. ეს გზა მიემართებოდა კოლონია ახალი ესპანეთიდან (*თანამედროვე მექსიკა*) ნუევო-მექსიკოს პროვინციისაკენ (*თანამედეროვე სანტა-ფე-დე-ნუევო-მექსიკო, აშშ*).

უდაბნოს და მის ეკორეგიონს წაგრძელებული ფორმა აქვს და დაახლოებით 160 კმ სიგრძისაა. მდებარეობს ისკურასა და სან-ანდრესის მთებს შორის  აღმოსავლეთით და ფრა-კრისტობალისა და კაბალოს მთებს შორის დასავლეთით.

დღეისათვის, უდაბნო თითქმის დაუსახლებელი და განუვითარებელია.

## რესურსები ინტერნეტში
* New Mexico Wilderness Alliance: Jornada del Muerto 

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
მეტეხის ამაღლების ეკლესია

**მეტეხის ამაღლების ეკლესია** – ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეტეხის აღმოსავლეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (5 X 4 მ), ნაგებია ნატეხი და რიყის ქვით. კონსტრუქციის ნაწილებში, კუთხეებსა და წირთხლებზე გამოყენებულია შირიმის ქვა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია. აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია მხრებით, რომლებზეც მარტივი სატრიუმფო თაღია გადაყვანილი. საკურთხევლის წინ დგას მცირე ზომის ორმალიანი კანკელი. დარბაზი გადახურულია პილასტრებზე გადაყვანილი ცილინდრული კამარით, რომელსაც ორი შეკიდული საბჯენი თაღი აქვს.  ეკლესიის ინტერიერი და კანკელი შელესილია. საკურთხევლის ბაქანი არ არის გამოყოფილი. იატაკი დატკეპნილი მიწისაა.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.

კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
წითელი უდაბნო

მინი|250პქ|წითელი უდაბნო
მინი|250პქ
**წითელი უდაბნო** — უდაბნო აშშ-ში, უაიომინგის შტატის სამხრეთ ცენტრალურ ნაწილში. მისი ფართობია 24 000 კმ². მიუხედავად წყლის დეფიციტისა, უდაბნო გამოირჩევა ველური ბუნების სიუხვით. ამჟამინდელ წყლის რესურსებს წარმოადგენს მარილიანი ტბები და ტბორები. უდაბნო ზღვის დონიდან საკმაოდ მაღლა 3000 - 6000 მეტრზე მდებარეობს. ამ ტერიტორიაზე ბევრია დამშრალი მდინარე და ტბა.

## რესურსები ინტერნეტში
* National Wildlife Federation - Red Desert 
* BLM Rock Springs Field Office  Recreation Page 
* Friends of the Red Desert
* Biodiversity Conservation Alliance - Red Desert 
* Annie Proulx on the Red Desert 

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
მეტეხის კვირაცხოვლის ეკლესია

**მეტეხის კვირაცხოვლის ეკლესია** — ეკლესია კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ მეტეხის დასავლეთით. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (9,7 X 6 მ), ნაგებია რიყის ქვით, შიგნითა კედლები და პილასტრები ქვითაა ნაწყობი, ხოლო კრონშტეინები, კაპიტელები, თაღი, კამარა და კონქი - კარგად შერჩეული მცირე ზომის შირიმის ქვით. ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისაგან მხრებით და მათზე გადაყვანილი შეისრული სატრიუმფო თაღითაა გამოყოფილი. აფსიდის ღერძზე სწორკუთხა სარკმელია, აფსიდის ქვედა ნაწილში თითო სწორკუთხა ნიშია. დარბაზის გრძივი კედლების განაპირა მონაკვეთებში წყვილ-წყვილი პილასტრია, რომლებზეც შეისრული კამარის საბჯენი თაღებია გადაყვანილი.

სამხრეთ ფასადზე შესასვლელი დასრულებულია თაღიანი ტიმპანით, რომელშიც სწორკუთხა შეღრმავებაა. ამ ფასადზე კუთხეები თლილი ქვითაა ნაწყობი. ფასადებზე სარკმლები სწორკუთხაა. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონებზე, კედლის სიბრტყეში თითო შეღრმავებული ჯვარია გამოსახული. თითქმის მთლიანადაა შემორჩენილი თლილი ქვით ნაწყობი თაროსებრი ლავგარდანი.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.

კატეგორია:კასპის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
დიდი მარილის ტბის უდაბნო

მინი|250პქ|უდაბნოს ტანამგზავრული ფოტო
მინი|250პქ|დიდი მარილის ტბის უდაბნო
**დიდი მარილის ტბის უდაბნო** — ფართო, დამშრალი ტბა აშშ-ში, იუტას შტატში. მდებარეობს მდებარეობს დიდი მარილის ტბისა და ნევადის შტატის საზღვარზე. გამოირჩევა თეთრი ქვიშით. უდაბნოს კიდეებთან გადაჭვარედინებულია პატარა მთები. დასავლეთით, ნევადის საზღვართან მდებარეობს მწვერვალი პილოტის პიკი. 

ზამთრის განმავლობაში, უდაბნო საკმაოდ ცივია. გავრცელებულია არსებულ ბუნებრივ პირობებს შეგუებული მცენარეები. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 200 მმ-ს შეადგენს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* დიდი მარილის ტბის უდაბნო
* USGS: Lake Bonneville and the Bonneville Flood 

მინი|700პქ|მარცხნივ|უდაბნოს ხედი პილოტის პიკიდან

კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
ბიროფოლოგია

**ბიროფოლოგია** — ლუდის ატრიბუტიკის შეგროვება: ლუდის ბაკლების, კასრების, ეტიკეტების, თავსახურების და სხვა ყველაფრის რაც დაკავშირებულია ლუდთან. ბიროფილი: ლუდის მოყვარულია (ინგლ.–დან *beer* – ლუდი). ჩვეულებრივ, ბიროფილი სპეციალიზდება კონკრეტულ ნივთზე, მაგრამ აგროვებს ყველაფერს. ნივთებს, რომლებიც კოლექციაში არ შედიან, ბიროფილები ცვლიან ან ყიდიან. ბიროფილები ერთიანდებიან კლუბებში (საზოგადოებებად), ატარებენ გასვლით შეხვედრებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ტულის ლუდის კლუბი 

კატეგორია:ლუდი
გურამ ნიშნიანიძე

**გურამ დავითის ძე ნიშნიანიძე** (დ. 8 ივლისი, 1939, ზესტაფონი) — ყოფილი ქართველი ფეხბურთელი და მწვრთნელი.

დაიბადა 1939 წლის 8 ივლისს. ზესტაფონში. 1959 წელს მიიწვია უშანგი სალდაძემ ქუთაისის „ტორპედოში“, რომელიც უკვე სსკ–ს „ბ“ კლასში გამოდიოდა. რიონისპირელთა კაპიტანი განსაკუთრებით 1961 წელს იხსენებს, როდესაც „ტორპედომ“ პირველად მოიპოვა საკავშირო უმაღლესი ლიგის საგზური. 1964 წელს თბილისის დინამო ჩემპიონი გახდა. მის უპირველეს მეტოქეს მოსკოვის „ტორპედოს“ შინ მოუგეს ქუთაისის „ტორპედოელებმა“. იმ წელს ისინი გათამაშებაში მოხვდნენ და სძლიეს გორკის „დინამოს“. ფეხბურთელის კარიერა გურამ ნიშნიანიძემ ექიმების რეკომენდაციით 26 წლისას დაამთავრა. მწვრთნელობა ორჯერ სცადა და ორივეჯერ ვსევოლდ ბლინკოვთან ერთად, რომელიც ქუთაისი „ტორპედოს“ 60–იან წლების ბოლოს ედგა სათავეში.

## რესურსები ინტერნეტში
* გურამ ნიშნიანიძე — FootballFacts.ru
* გურამ ნიშნიანიძე — Sport-strana.ru
* 

კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
ესკალანტეს უდაბნო

**ესკალანტეს უდაბნო** — უდაბნო ეკორეგიონი აშშ-ში, ნევადის შტატის სამხრეთ-დასავლეთში. მდებარეობს ქალაქ სედარის ჩრდილოეთით. ზღვის დონიდან  1500 - 1700 მეტრზე. უდაბნოს ფართობი შეადგენს 8469 კმ²-ს.

ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 330 მმ-ს შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ესკალანტეს უდაბნო 

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები
ჯოკერი

[მინი|მარჯვნივ|200 პქ|[ბანქოს ერთ-ერთი ფიგურა **ჯოკერი**]]
**ჯოკერი** — ერთგვარი ბანქოს (კარტის) თამაში, 2-4 მოთამაშისათვის. მოთამაშის მიზანია აიღოს მაქსიმალური ქულები რამდენიმე დარიგების განმავლობაში, ხელში აღებული კარტების გამოყენებით. ყოველი დარიგებისას მოთამაშე ცდილობს წაიღოს წინასწარ ნავარაუდევი კარტის რაოდენობა.

თამაშში გამოიყენება 36 კარტი, რომლიდანაც 2 ჯოკერია.

## რესურსები ინტერნეტში
* თამაშისადმი მიძღვნილი საიტი

კატეგორია:თამაშები
ჩრდილოეთი

მინი|250პქ|მარჯვნივ|ჰორიზონტის წერტილი — ჩრდილოეთი, რომელიც ზევითაა განთავსებული (N)
**ჩრდილოეთი** (ჩრდილოეთის წერტილი) — ჰორიზონტის ერთ-ერთი მთავარი წერტილი. სამყაროს ჩრდილოეთ პოლუსთან უახლოესი იმ ორ წერტილს შორის, რომლებშიც ცის მერიდიანი ჭეშმარიტ ჰორიზონტთან იკვეთება. აღინიშნება გერმანული N (Nord) ასოთი.

## გეოგრაფიული ორიენტაცია 
ჩრდილოეთი წერტილი თანამედროვე მსოფლიო გეოგრაფიულ რუკაზე გამოისახება რუკის თავზე, ე. ი. მის ზედა მხარეზე ანუ ჩრდილოეთით. ჩრდილოეთის წერტილი რუკაზე დაგვეხმარება ქვეყნის ან რომელიმე პუნქტის ადგილმდებარეობის გამოსავლენად. თუმცა ცალკეულ ქვეყნებში ზოგჯერ არ არის შესაძლებელი ზუსტად ჩრდილოეთის წერტილის (მხარის) გამოვლენა ბუნებრივი პირობების ზემოქმედების გამო.

ასეთ შემთხვევაში კარგ მაგალითს გვაწვდის საქართველო. როგორც ეს გეოგრაფიულ რუკაზე ჩანს, ჩვენში კარგად არის გამოხატული ჰორიზონტის ორი წერტილი — დასავლეთისა და აღმოსავლეთისა. ისინი იკავებენ დიდ სივრცეებს. საქართველოსთვის ჩრდილოეთი იქნება მისი მთლიანი ჩრდილო სასაზღვრო ზოლი (სადაც საზღვარი რუსეთს გაუყვება), ხოლო დასახლებული მხარე არა მთლიანად, არამედ ნაწილობრივ, იქ, სადაც კავკასიონის მცირე ნაწილი წყალგამყოფის ჩრდილოეთით რომ გადადის. ეს არის საქართველოს ის მიწა-წყალი, რომელიც კავკასიონის მთების — ზილგახოხისა (დასავლეთით) და შავიკლდის (აღმოსავლეთით) შორისაა მოქცეული. დასავლეთ საქართველოში ტერიტორია არსად არ გადადის მთავარი თხემის ჩრდილოეთით.

ე.ი. აღმოსავლეთ საქართველოში ამდენად აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ წერტილები გამოიხატება. 

მხედველობაშია მისაღები აგრეთვე გლობუსი, სადაც „დამსხდარი“ ქვეყნისა (და წყლის) ნაწილები იქნება აუცილებლად მის ზედა ნაწილში, ე. ი. ჩრდილოეთში.  

### ჩრდილოეთის დადგენა ვარსკვლავების საშუალებით
[მინი|მარჯვნივ|[პატარა დათვის თანავარსკვლავედი|პატარა დათვის (ცენტრში) და დიდი დათვის თანავარსკვლავედების თანმიმდევრობითი მდებარეობა ცაზე, 6 საათიანი ინტერვალით]]
ჩრდილოეთი მხარის გეოგრაფიული ორიენტაცია ყოველთვის მარტივი იყო ყველა ეპოქაში. მას მეზღვაურები და სხვადასხვა მეცნიერები იღებდნენ, როგორც ცამრგვალზე პატარა დათვის თანავარსკვლავედზე მდებარე უძრავ ვარსკვლავს. ცნობილია რომ ცამრგვალის მუდმვი მოძრაობის მიუხედავად დედამიწიდან მხოლოდ ერთი — პოლარული ვარსკვლავი რჩება გაუნძრევლად თავის ადგილზე, რაც კარგი საშუალება იყო ჩრდილოეთი მხარის გასარკვევად, ხოლო აქდან კი დანარჩენი სამი მხარის დადგენც.

### ჩრდილოეთის დადგენა კომპასის საშუალებით
მინი|მარცხნივ|კომპასი
ადგილზე ჩრდილოეთი მხარის დადგენა შესაძლებელია კომპასითაც. კომპასზე არსებულ მაგნიტურ ისარზე, დედამიწის მაგნიტურ ველის ზემოქმედებით ისარი იღებს ისეთ მდგომარეობას, რომლის ერთი მხარე მიმართულია ჩრდილოეთის, ხოლო მეორე — სამხრეთისკენ.

ჩრდილოეთის წერტილის საპირისპიროა სამხრეთი წერტილი, რომელიც ეკვატორიდან სამხრეთით მიდის. ჩრდილოეთ ტერიტორიას ამა თუ იმ მონაკვეთში ემატება ჰორიზონტის სხვა მნიშვნელოვანი წერტილები — დასავლეთი და აღმოსავლეთი, რომლებიც უფრო დეტალურად დაადგენენ მოცემულ გეოგრაფიულ სივრცეში ამა თუ იმ ტერიტორიას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ცის სფერო
* დასავლეთი
* სამხრეთი
* აღმოსავლეთი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორიენტაცია
კატეგორია:გეოგრაფიული ტერმინები
Edelweiss (ლუდი)

**Edelweiss Weissbier** (იგივე *Edelweiß Weißbier*) — თეთრი ლუდის ტიპი. ხარშავს *Hofbräu Kaltenhausen*, ზალცბურგთან ახლოს. თავად ლუდსახარში, 1475 წელს დაარსდა * Kalte Bräuhaus-ის* სახელის ქვეშ სოფელ კალტენჰაუზენის მერის და ქალაქ ზალცბურგის მოსამართლის იოჰან აიზენჰაიმერის მიერ. მარკა Edelweiss 1986 წელს გამოჩნდა.

ლუდის შემადგენლობაში არ შედის ყვავილი ედელვაისი. დასახელება იხმარება, როგორც სისუფთავისა და უნიკალურობის მეტაფორა.

## ისტორია
პიტერ შონჰოფენი პრუსიელი ემიგრანტი იყო, რომელიც ჩიკაში 1850 წლისათვის ლუდის ვაჭრობაშ იყო ჩართული. 1861 წელს იგი მათეუს გოტფრიდის პარტნიორი გახდა. მათ, მალე კანალპორტ ავენიუზე და მე–18 ქუჩაზე ლუდის ხარშვა დაიწყეს, ადრეული 1860–იანი წლებისათვის ისინი ყოველწლიურად 600 ბარელზე მეტ ლუდს ხარშავდნენ. 
1867 წელს შონჰოფენმა გაწყვიტა პატრნიორთან ურთიერთობა და კომპანია  *Peter Schoenhofen Brewing Co.* გახდა და 1860 წლისათვის მისმა წარმოებამ 10 000 ბარელს მიაღწია. 1890 წლისათვის, როდესაც ბიზნესი City Contract Co.–მ შეისყიდა ყოველწლიური წარმოება 180 000 ბარელი გახდა. 1900 წელს შონჰოფენების ოჯახმა აღიდგინა კომპანიაზე მმართველობა, რომელშიც 500 კაცი იყო დასაქმებული. ამ დროისათვის კომპანია ასევე ცნობილი იყო, როგორც *National Brewing Co.* კომპანიის ერთ–ერთი ყველაზე გაყიდვადი ბრენდი კი სწორედ Edelweiss იყო. სამუშაო აკრძალვის დროს შეწყდა, მაგრამ 1933 წლისათვის, ალკოჰოლზე ნაციონალური აკრძალვის შემდეგ, კომპანია ბიზნესში დაბრუნდა, მაგრამ ახალი სახელით, *Schoenhofen-Edelweiss Co.* 1940 წელს კომპანიის Atlas Brewing Co. მიერ შესყიდვის შემდეგ შონჰოფენი ''Drewery's Ltd.–ის'' ნაწილი გახდა და მას შემდეგ ამ კომპანიის სახელს ატარებდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* რესული პრომო-საიტი Edelweiss 

კატეგორია:ავსტრიული ლუდი
კატეგორია:ლუდი
გამბრინუსი (მეფე)

right

**გამბრინუსი** () — ლეგენდარული მეფე, რომელიც ლუდის ხარშვის გამომგონებლად ითვლება.

გამბრინუსზე (სახელით გამბრივიუსი) პირველად 1519 წელს, საუბრობს გერმანელი ისტორიკოსი იოჰან ავენტინი თავის „ბავარიულ ანალიებში“ (*Annales Bajorum*). ავენტინი წერს, რომ გამბრივიუსი ერთ-ერთი გერმანული ტომის მეფის, მარუსის შვილი იყო. გამბრივიუსმა, „ანალების“ თანახმად, ცოლად ეგვიპტელი ნაყოფიერების ქალღმერთი იზიდა მოიყვანა, რომელმაც ასწავლა ლუდის ხარშვის ხელოვნება. სხვა წყაროებით, პირველად, გამბრინუსის წარმომავლობის ამგვარი ვერსია გერმანელმა პოეტმა ბუკარტ ვალდისმა წამოაყენა 1543 წელს.

თავად სახელი გამბრინუსი, 1574 წელს გამოჩნდა ანტვერპენში შეცდომით დაბეჭვდის შედეგად, რამაც გამბრივიუსი გამბრინუსად აქცია. სახელი გამბრივიუსი გვხვდება ასევე ტაციტუსთან, მის „გერმანიაში“ (თავი 2). იქ არის მოთხრობილი გერმანელი ხალხის, მარსიების შესახებ.

დღეს, სახელ გამბრინუსს, ბევრი ევროპული და ამერიკული ლუდის ბრენდი ატარებს. მათ შორის ყველაზე ცნობილია გამბრინუსის ლუდსახარში პლზენში (ჩეხეთი), კომპანია „გამბრინუსი“ სან-ანტონიოში (ტეხასი) და ფირმა „გამბრინუსი“ მულეზიდან (ელზასი).

## რესურსები ინტერნეტში
* "Král Gambrinus ve velíně" გამბრინუსის ლუდსახარშის ვებ-საიტი (ჩეხ.)

კატეგორია:ლუდი
ადრიანი (მოსკოვის პატრიარქი)

**ადრიანე** (დ. 1627 – გ. 1700) – სრულიად მოსკოვისა და რუსეთის პატრიარქი. მხარს უჭერდა პეტრე დიდის რეფორმებს (ოღონდ არა წვერის გაპარსვას, მოწევას, უცხო სამოსელს). მისივე დავალებით მასალებს აგროვებდა ახალი სჯულდების შესაქმნელად. ადრიანეს სიკვდილის შემდეგ ახალი პატრიარქის არჩევნები რუსეთში 1917 წლამდე არ შემდგარა, ხოლო პატრიარქის ტახტის მეთვალყურედ სტეფან იავორსკი გამოცხადდა.

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, ტ. 2, თბ. 2008 წ. გვ. 247

## რესურსები ინტერნეტში 
* [Адриан Статья в *Православной энциклопедии* (2000(https://ka.wikipedia.org/wiki/2000))]
* Адриан на сайте *Русское Православие* 
* Андрей Петрович Богданов. *Патриарх Адриан*

კატეგორია:მოსკოვის პატრიარქები
კატეგორია:დაბადებული 1627
კატეგორია:გარდაცვლილი 1700
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ლოგარითმი

**ლოგარითმი** — ფუნქცია მათემატიკაში, რომელიც იღებს იმ რიცხვით მნიშვნელობას რომელიც საჭიროა რომ ავიყვანოთ ლოგარითმის ფუძე და მივიღოთ მისივე მნიშვნელი, აღნიშნავენ სამი ლათინური ასოთი log. თუ a>0,a≠1, დადებით b რიცხვის ლოგარითმი a ფუძით ეწოდება ისეთ c რიცხვს (და ეს რიცხვი ერთადერთია), რომლისთვისაც a^c=b, აღნიშნავენ logab=c. სხვანაირად რომ ვთქვათ, რიცხვის ლოგარითმი a ფუძით ეწოდება ხარისხის მაჩვენებელს, რომელშიც უნდა ავახარისხოთ a, რომ მივიღოთ b. მაგალითად log10010=0.5, რადგან 100 უნდა ავიყვანოთ 0.5 (ანუ ამოვიღოთ ფესვი) ხარისხად, რომ მივიღოთ 10. ლოგარითმის განმარტების ძალით გამომდინარეობს ეს:
a^{\log_{a} b}=b

ლოგარითმული ფუქნციის თვისებებიდან გამომდინარეობს, რომ ყოველ დადებით რიცხვს შეესაბამებაერთადერთი ნამდვილი ლოგარითმი მოცემული ფუძით. ლოგარითმი უარყოფითი რიცხვის არის კომპლექსური რიცხვი.

ლოგარითმის ძირითადი თვისებებია:
* \log_{a} MN=\log_{a} M + \log_{a} N
* \log_{a} \frac{M} N=\log_{a} M - \log_{a} N
* \log_{a^n} b^m=\frac{m} n \log_{a} b
და ახალ ფუძეზე გადასვლის ფორმულა:
\log_{a}N=\frac{\log_b N}{\log_b a}

ლოგარითმს, რომლის ფუძეა 10 აღნიშნავენ ორი ასოთი lg. ასევე გავრცელებულია ლოგარითმი, რომლის ფუძეშია ტრანსცენდენტური რიცხვი რიცხვი e და აღნიშნავენ ორი სიმბოლოთი ln, ხოლო უწოდებენ ნატურალურ ლოგარითმს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მათემატიკა
კარკროსის უდაბნო

მინი|250პქ|კარკროსის უდაბნო ზამთარში
**კარკროსის უდაბნო** — უდაბნო კანადაში, კარაკოსის ფედერალურ ტერიტორიაზე. ის ხშირად მიიჩნევა მსოფლიოს ყველაზე პატარა უდაბნოდ.მისი ფართობი დაახლოებით 2.6 კმ²-ია.

კარაკოსს მხოლოდ ბოლო ხანებში მიიჩნევენ უდაბნოდ. სინამდვილეში ის ქვიშის დიუნების სერიაა, სადაც კლიმატი საკმაოდ მშრალია, რის გამოც მას უდაბნოს უწოდებენ. ეს ქვიშა უკანასკნელი გამყინვარების ეპოქაში ჩამოყალიბდა.

კარაკოსის უდაბნო ბევრად მშრალია, ვიდრე ახლოს მდებარე რეგიონები. ნალექების საშუალო წლიური მაჩვენებელი 50 სმ-ს შეადგენს.

## სქოლიო
კატეგორია:კანადის უდაბნოები
ქვემო კალიფორნიის უდაბნო

მინი|250პქ|ქვემო კალიფორნიის უდაბნო
მინი|250პქ|კალიფორნიის ნახევარკუნძული
**ქვემო კალიფორნიის უდაბნო** — უდაბნო ეკორეგიონი მექსიკაში, კალიფორნიის ნახევარკუნძულზე. რეგიონი მოიცავს 77,700 კმ² ტერიტორიას. დასავლეთიდან მას ესაზღვრება წყნარი ოკეანე, აღმოსავლეთით - კალიფორნიის ნახევარკუნძულის მთათა სისტემა. 

კლიმატი მშრალი სუბტროპიკულია. დაბალია ნალექების რაოდენობა, მიუხედავად ამისა წყნარი ოკეანის სიახლოვე მაინც განაპირობებს ტენს. ტემპერატურა ახლოს მდებარე სონორას უდაბნოს მსგავსია. 

უდაბნოში გავრცელებულია სიმშრალის ამტანი ბუჩქები, სულ 500 სახეობის მცენარე. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Baja California desert (World Wildlife Fund)

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის უდაბნოები
დაფი (ლუდი)

thumb|ლუდი დაფი|110px

**დაფი** () — გამოგონილი ლუდის ბრენდი ანიმაციური სერიალიდან „სიმფსონები“. იგი არის ჰომერ სიმფსონის საყვარელი ლუდი. დაფი მდარე ხარისხის, იაფი, ამერიკული ლუდის პაროდიაა. ლუდს ჰყავს ოფიციალური წარმომადგენელი – დაფმენი.

პირველად დაფი გამოჩნდა ეპიზოდში „Duffless“.

დაფის მთავარი კონკურენტი ლუდი ფადია (*Fudd*), რომელიც პირველად ეპიზოდ *Colonel Homer–ში* გამოჩნდა. ლუდი ფადი ძალიან პოპულარულია ქალაქ შელბივილში, თუმცა მომ თქვა, ის ფიქრობს, რომ ეს ლუდი აიკრძალა, რადგან *მის გამო ამ სოფლელებმა „გააფრინეს“*.

## მსგავსება ბუდვაიზერთან
* ეტიკეტები ერთმანეთს ჰგავს.
* ბუდვაიზერს ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც ბუდს, ეს სახელწოდება ჟღერდა ასევე რეკლამებშიც.
* ბუდვაიზერი იყენებდა ბუდმენის ტიპაჟს.

## ლუდის ტიპები
მულტსერიალში ნახსენები დაფის სახეობები:
* Duff — სხვადასხვა ეპიზოდებში.
* Duffenbrau — ეპიზოდი «Mayored to the Mob».
* Duff Lite — ეპიზოდი «Duffless».
* Duff Dry — ეპიზოდი «Duffless».
* Duff Jr.
* Duff Dark — ეპიზოდი «Duffless».
* Lady Duff — ეპიზოდი «Duffless».
* Duff Lager
* Raspberry Duff — ეპიზოდი «Duffless».
* Tartar Control Duff — ეპიზოდი «Duffless».
* Henry K. Duff’s Private Reserve
* Duff Blue
* Duff Stout
* Duff Zero (უალკოჰოლო)
* Duff Extra Cold
* Duff Microbrew
* New Duff
* Duff Gummi Beers — ეპიზოდი «Duffless».
* Duff Experimental
* Duff Red
* Duff Ice — კომპიუტერული თამაში «The Simpsons Hit & Run».
* Duff Special Reserve
* Duff Draft
* Duff Malt
* Duff Christmas Ale
* Duff Amber Fire-Brewed Barley Export
* Duff’s Double-Dunkin' Breakfast Lager
* კორპორაცია დაფი უშვებს ამავე სახელწოდების შამპანიურსაც — ეპიზოდი «Eternal Moonshine of the Simpson Mind»
* Duff 200

## ფაქტები
* ლუდი, მარკით „დაფი“ 1990 წლიდან 1996 წლამდე სამხრეთ ავსტრალიაში გამოდიოდა, სანამ არ გაირკვა რომ ეს სახელწოდება ნებართვის გარეშე იყო აღებული სიმფსონებიდან. ამ ლუდის ერთი ყუთის ფასი დღეს 10 000$ აღწევს, როდესაც მაშინ, მწარმოებელთან 24$ ღირდა.
* სიმფსონების, სტუდია პილოტის უკრაინულ გახმოვანებაში, ლუდ *დაფს* *„კნური“* ჰქვია (უკრ. ღორი). უკრაინული დუბლირების თავდაპირველ ვერსიებში ლუდს ჰქვია *რიგანი* რეალური უკრაინული მარკის ლუდის, ხარკოვის წარმოების *როგანის* ანალოგად – დაბალი ხარისხის, იაფი ლუდი.
* არგენტინაში, სიმფსონების ფანებმა შექმნეს ლუდსახარში *დაფი*. კომპანია *ფოქსი* არ ჩქარობს ამ ფირმის წინააღმდეგ სარჩელის შეტანას.

## სქოლიო
კატეგორია:ლუდი
კატეგორია:გამოგონილი სასმელები
კატეგორია:გამოგონილი ბრენდები
კატეგორია:გამოგონილი კომპანიები
კატეგორია:სიმფსონები
ლაონიკე ქალკოკონდილე

**ლაონიკე ქალკოკონდილე** (; დ. დაახ.  1423 ან 1430, ათენი — გ. დაახ. 1490, კრეტა) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი წარჩინებული ოჯახიდან. მსახურობდა კონსტანტინე პალეოლოგოსის კარზე. 40-იან წლებში ცხოვრობდა  მისტრაში, სწავლობდა გიორგი პლითონ გემისტოსთან. თავის „ისტორიაში“ (10 წიგნი) აღწერა 1298—1463 წლების მოვლენები, განსაკუთრებით დაწვრილებით — ბიზანტიის დაცემა და ოსმალეთის იმპერიის აღზევება. მისი ნაშრომი ასევე შეიცავს ძვირფას ცნობებს სამხრეთ და აღმოსავლეთ ევროპის ხალხებზე, მათ შორის საქართველოს შესახებ, კერძოდ ტრაპიზონის იმპერიისა და ჭანური მოსახლეობის საგვარეულოებზე. აღწერილია თემურლენგის ლაშქრობები იბერიაში. 

## ლიტერატურა 
* Веселаго Е. Б. К вопросу об общественно-политических взглядах и мировоззрении византийского историка XV в. Лаоника Халкокондила, «Вестник МГУ. Исторические науки», 1960
* Диттен Г. Известия Лаоника Халкокондила о России, в сборнике, М., 1962, т. 21

## რესურსები ინტერნეტში 
* Opera Omnia by Migne Patristica Graeca with analytical indexes

კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ამარგოსის უდაბნო

მინი|250პქ|ამარგოსის უდაბნო
მინი|250პქ|უდაბნოს მდებარეობა
**ამარგოსის უდაბნო** () — უდაბნო აშშ-ში. მდებარეობს ნევადის შტატში, კალიფორნიის შტატთან საზღვრის გასწვრივ. მისი ფართობი 6734 კმ²-ია. გეოგრაფიულად მიიჩნევა ამარგოსის ველის ნაწილად.

უდაბნოს სახელი მომდინარეობს მდინარე ამარგოსადან, რაც ესპანურად მწარეს ნიშნავს. ეს კი იმითაა განპირობებული, რომ ამ მდინარსი წყალს მწარე გემო აქვს. უდაბნო ზღვის დონიდან 790 - 840 მეტრზე მდებარეობს.

უდაბნო მდებარეობს ფუნერალის მთებსა და სიკვდილის ველს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Amargosa Desert Research Site

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის უდაბნოები
ანტონიო ნუნიეს ხიმენესი

**ანტონიო ნუნიეს ხიმენესი** (; დ. 20 აპრილი 1923, ალკისარი, ჰავანის პროვინცია — გ. 13 სექტემბერი 1998) — კუბელი მეცნიერი, გეოგრაფი და ისტორიკოსი. სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე. რევოლუციონერი, დიპლომატი. 

დაიბადა გლეხის ოჯახში. 1950 წელს დაამთავრა ჰავანის უნივერსიტეტი ისტორიისა და გეოგრაფიის სპეციალობით. 1940-1950 წლებში მის მიერვე დაარსებული კუბის სპელეოლოგიური საზოგადოების პრეზიდენტი; 1955-1957 წლებში ქალაქ სანტა-კლარას ცენტრალური უნივერსიტეტის გეოგრაფიის პროფესორი; 1957 წლიდან მონაწილეობდა ბატისტას დიქტატურის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1959-1961 წლებში აგრარული რეფორმის ეროვნული ინსტიტუტის ვიცე-პრეზიდენტი, 

1962-1972 წლებში კუბის მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდენტი, 1972-1977 წლებში ელჩი პერუში, 1978 წლიდან კუბის კულტურის მინისტრის მოადგილე. 

მოსკოვის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორი (honoris causa; 1960). სსრკ გეოგრაფიული საზოგადოების უცხოელი წევრ-კორესპონდენტი (1963). კუბის ეროვნული ატლასის (ჰავანა, 1970) შექმნაში მონაწილეობისათვის მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1973).

## თხზულებები 
* Аграрная реформа на Кубе. Краткий исторический очерк. М., 1960;
* Республика Куба. Исторический очерк, М., 1963.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:კუბელი რევოლუციონერები
კატეგორია:კუბელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
დიდი აუზის უდაბნო

მინი|300პქ|დიდი აუზის უდაბნოს მდებარეობა
**დიდი აუზის უდაბნო** — ნეარქტიკული უდაბნო ჩრდილოეთ ამერიკაში, რომელიც კვეთს აშშ-ის შტატებს: ნევადას, კალიფორნიას, ორეგონს, აიდაჰოს და იუტას. იჭრება მდინარე კოლორადოს აუზში. უდაბნოში არსებული მცენარეულობა ძირითადად თათაბოს გვარისგან შედგება.

უდაბნო გამოირჩევა ცივი კლიმატით.

## რესურსები ინტერნეტში
* აშშ-ის უდაბნოები - დიდი აუზის უდაბნო

კატეგორია:დიდი აუზის უდაბნოები
კატეგორია:ნევადის უდაბნოები
კატეგორია:კალიფორნიის უდაბნოები
კატეგორია:იუტის უდაბნოები
პოლიტიკური გეოგრაფია

მინი|300პქ|მსოფლიოს პოლიტიკური რუკა
**პოლიტიკური გეოგრაფია** — გეოგრაფიის დარგი, რომელიც შეისწავლის პოლიტიკური ძალების ტერიტორიულ განაწილებას და შეფარდებას როგორც ქვეყნის შიგნით, ისე ცალკეულ ქვეყნებსა და ქვეყნების ჯგუფებს შორის მათ სოციალულ-ეკონომიკურ სტრუქტურასთან დაკავშირებით; ქვეყნების და სახელმწიფოების ტერიტორიული ფორმირების, მათი სახელმწიფო საზღვრების, ისტორიული ოლქების, ადმინისტრაციული წყობის საკითხებს.

გასულ საუკუნეში ზოგი მეცნიერი მას ეკონომიკური გეოგრაფიის განუყოფელ ნაწილად მიიჩნევდა, ზოგიც კი მას ეკონომიკურ გეოგრაფისთან დაკავშირებულ ცალკე გეოგრაფიულ დისციპლინად თვლიდა. პოლიტიკური გეოგრაფია, უპირველეს ყოვლისა, იყენებს გეოგრაფიულ მეთოდებს, მათ შორის კარტოგრაფიულს. მისი თეორიული საფუძვლების ფორმირებაში დიდი როლი ითამაშა გერმანელმა გეოგრაფმა კარლ რიტერმა, რომელმაც საბოლოოდ მიიღო პოლიტიკურ-გეოგრაფიული აზრის პრინციპი. შემდგომში, ეს იდეა გახდა ანთროპოგეოგრაფიის საფუძველი, რომლის დიდი წარმომადგენელი იყო ფრიდრიხ რატცელი. ამ უკანასკნელმა არაერთი საფუძვლიანი თეორიული ნაშრომი შექმნა, რომლებმაც კიდევ უფრო განამტკიცეს ამ დარგის იდეური პრინციპები. პოლიტიკურ-გეოგრაფიული კვლევების გაგრძელებისათვის დიდი მნიშვენლობა ჰქონდა ასევე ფრანგი გეოგრაფისა და სოციოლოგის ა. ზიგფრიდის შრომებს.

რუსეთში პირველად ტერმინი პოლიტიკური გეოგრაფია გამოიყენა ვასილი ტატიშჩევმა. 1758-1772 წლებში გამოიცა ი. გრეჩისა და ს. ნაკოვალნინის მიერ შედგენილი პოლიტიკური გეოგრაფიის პირველი რუსული სახელმძღვანელო.

XVIII საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედსა და XIX საუკუნის განმავლობაში პოლიტიკური გეოგრაფიის საკითხები აისახა ა. რადიჩშევის, კ. არსენიევის, პ. სემიონოვ ტიან-შანსკისა და სხვათა თხზულებებში.

პოლიტიკურ გეოგრაფიის საკითხებს ეხება ასევე ნ. ბარანსკის, ი. ვიტვერის, ი. მაერგოიზის, ბ. სემევსკისა და სხვა გეოგრაფების ნაშრომებში. უცხოეთში ამ დარგს დიდი ყურადრებას უთმობდენენ: შ. რადო (უნგრეთი), ი. ბარბაგა (პოლონეთი), ა. ნუნიეს ხიმენესი (კუბა) პ. ჟორჟი  (საფრანგეთი) და სხვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გეოპოლიტიკა

## ლიტერატურა 
* Риттер К. Общее землеведение. Лекции, изданные Г.А.Даниелем. - М., 1864;
* Ф. Ратцель «Исследование политического пространства» (1895);
* Шигер А. Г., Политическая карта мира (1900—1960). Справочник, М., 1961;
* Саушкин Ю.Г. Экономическая география: история, теория, методы, практика. - М., 1973;
* Туровский Р.Ф. Политическая география: учебное пособие. М.-Смоленск, 1999.

კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
კატეგორია:გეოგრაფია
კატეგორია:გეოგრაფიის დარგები
ირანის მთიანეთი

**ირანის მთიანეთი** (სპარს. فلات ایران) — მთიანეთი დასავლეთ აზიაში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება თურანისა და სამხრეთ კასპიის დაბლობები, აღმოსავლეთით მდინარე ინდის აუზში მდებარე ვაკე, სამხრეთით გარმსირის ზღვისპირა უდაბნო, სამხრეთ-დასავლეთით მესოპოტამიის დაბლობი, დასავლეთით გადადის სომხეთის მთიანეთში. ფართობი 2,7 მლნ. კვ.კმ. გადაჭიმულია დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ დაახლ. 2500 კმ-ზე, ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ დააახლ. 1500 კმ-ზე. ტერიტორიის 2/3 ირანს ეკუთვნის, დანარჩენი — ავღანეთსა და პაკისტანს, ჩრდილოეთ განაპირა კიდე თურქმენეთშია, დასავლეთ ნაწილი კი ერაყში. 

ირანის მთიანეთი წარმოადგენს ნაოჭა და ნაოჭა-ლოდა მთების, ზეგნებისა და ქვაბულების ერთობლიობას. განაპირა მთები ალპური ოროგენეზის სარტყელშია მოქცეული და ახასიათებს მაღალი სეისმურობა. ესენია: ჩრდილოეთ ნაწილში — ელბურსი, თურქმენეთ-ხორასანის მთები, ფაროფამიზი, ჰინდუქუში; სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში — ზაგროსი, მაქრანი; აღმოსავლეთ ნაწილში კირთარის, სულეიმანის მთები, სფინგარისა და ჰინდურაჯის ქედები. მთიანეთის შიგა ნაწილში აღმართულიია ქუჰრუდის, ქუჰბანანის, შუა ავღანეთისა და სხვა მთათა სისტემები.
ზეგნებიდან აღსანიშნავია სარჰადი, ღაზნი-ყანდაარის ზეგანი; მთათაშორისი დახშული ქვაბულებიდან — დაშთე-ქევირი, დაშთე-ლუთი და სხვ. 

ამომშრალი ტბების ფსკერზე მარილი და თაბაშირია გამოლექეილი. ირანის მთიანეთის ჰავა ჩრდილოეთით მშრალი კონტინენტური, სუბტროპიკულია. სამხრეთით ტროპიკული. ნალექები მცირეა (50-150 მმ წელიწადში). ნალექიანია ელბურსის მთების ჩრდილოეთ კალთები (2000 მმ-მდე) და სულეიმანის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთები (1000 მმ-მდე). ირანის მთიანეთის მდინარეთა უმრავლესობა წყალმცირეა. მთავარი მდინარეებია: ქარუნი, ჰილმენდი, ჰარირუდი. მდინარეებს იყენებენ სარწყავად.

ბევრია მლაშე ტბა. გავრცელებულია უდაბნოსა და მშრალი სტეპის მცენარეულობა. განვითარებულია მლაშობი, ქვიშიანი, ქვიშიან-კენჭნარი უდაბნოები. 
ელბურსის ჩრდილოეთ და ზაგროსის დასავლეთ კალთებზე გვხვდება ფართოფოთლოვანი ტყეები, სულეიმანისა და კირთარის აღმოსავლეთ კალთებზე — მთის სავანა და სუბტროპიკული ტყეები. ცხოველებიდან გავრცელებულია ქვეწარმავლები, მღრღნელები, ტბებზე მრავალი ფრინველი ზამთრობს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ირანის გეოგრაფია
გიორგი კოდინე

**გიორგი კოდინე** () — ბიზანტიელი ისტორიული ქრონიკების ავტორი, რომლის ბიოგრაფია უცნობია. მას მიაკუთვნებენ ორ ნაწარმოებს: 

1) „პატრია” (*Patria Konstantinoupoleos*), სავარაუდოდ შეთხზული უნდა იყოს XI–XII საუკუნეებში. შედგება 5 ნაწილისაგან. მასში მოცემულია ქ. კონსტანტინოპოლის დაარსების ამბავი და ტოპოგრაფიული აღწერა. უკანასკნელი ნაწილი — „წმინდა სოფიოს ტაძრის აშენების შესახებ” — უმეტესად ლეგენდარულ ცნობებს შეიცავს. ნაშრომი შუა საუკუნეებში ქართულად ყოფილა თარგმნილი (ერთ-ერთი ხელნაწერი გამოსცა ექვთიმე თაყაიშვილმა);

2) თხზულება *De Officiis* ბიზანტიის სამეფო კარის თანამდებობათა კრებულია. იგი XIV საუკუნეში უნდა იყოს შედგენილი, ლიტერატურაში ფსევდოკოდინეს ნაწარმოებს უწოდებენ. მასში მოიპოვება მოკლე ცნობა საქართველოს მეფის ბაგრატ IV-ის ასულის, ბიზანტიის დედოფლის მარიამის შესახებ.

## ლიტერატურა 
*Lambecii, "De Georgii Codini Vita et Scriptis, Brevis dissertatio". In: Immanuel Bekker (a cura di), George Codinus, Excerpta de antiquitatibus Constantinopolitanis ex recognitione Immanuelis Bekkeri. E. Weber, 1843, pp. XIII-XIV, (ინტერნეტ ვერსია)

## რესურსები ინტერნეტში 
* „George (Georgios Kodinos) Codinus“, Encyclopaedia Britannica, 1911, Vol. 6, p. 636 

კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
რიდლი სკოტი

**სერ რიდლი სკოტი** ()  — ინგლისელი რეჟისორი, პროდიუსერი და ოპერატორი. დაიბადა 1937 წლის 30 ნოემბერს. იგი აგრეთვე არის  რეჟისორ და პროდიუსერ ტონი სკოტის უფროსი ძმა.
 
## ბიოგრაფია 
რიდლი სკოტის მამა იყო სამხედრო ოფიცერი, დედა ელიზაბეტ სკოტი – მსახიობი. რიდლის უფროსმა ძმამ ფრენკმა ჩააბარა ინგლისის სავაჭრო ფლოტში, მაშინ რიდლი მცირე ასაკის ბავშვი იყო და ძმას იშვიათად ხედავდა. 1944 წელს დაიბადა რიდლის უმცროსი ძმა ტონი სკოტი.

სკოლის დამთავდების შემდეგ ის სწავლობდა დიზაინერობას კოლეჯში. კოლეჯში სწავლის დროს მან გადაიღო თავისი პირველი მოკლემეტრაჟიანი ფილმი „ბიჭი და ველოსიპეტი“. კოლეჯის დამთავრების შემდეგ რიდლი სკოტმა დაიწყო სამსახური ბი–ბი–სი–ში, სადაც ის თავიდან ასრულებდა დიზაინერის მოვალეობას ტელე სერიალში, ხოლო შემდეგ თვეთონ გახდა რეჟისორრ რამდენიმე სერიის.

1977 წელს გამოვიდა მისი პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი „მედუელეები“, რომელიც დაფუძნებული იყო ჯოზეფ კონრადის მოთხრობაზე „დუელი“.

რიდლი სკოტს სურდა გადაეღო „ტრისტანი და იზოლდას“ კინოვარიანტი, მაგრამ „ვარსკვლავური ომების“ ყურების შემდეგ გადაწყვიტა გადაეღო ფილმი სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრში. 1979 წელს გამოვიდა ფილმი „უცხო“. ფილმი წარმატებული გამოდგა და დიდი წარმატება მოუტანა როგორც რეჟისორი, ასევე მთავარი როლის შემსრულებელ მსახიობ სიგურნი უივერს. შემდეგში გადაღებულ იქნა „უცხოს“ სამი სერია, მაგრამ უკვე სხვა რეჟისორების მიერ.

რიდლი სკოტის ყველაზე წარმატებული ფილმია ისტორიული დრამა „გლადიატორი“. მთავარ როლში რასელ ქროუ. მას შემდეგ რეჟისორმა განაგრძო მუშაობა რასელ კროუსთან: 2006 წელს გამოვიდა კომედია „კარგი წელი“, 2007 წელს — „ამერიკელი განგსტერი“ ,ამ ფილმში რასელ კროუსთან ერთად მონაწილეობა მიიღო დენზელ ვაშინგტონმა. 2008 წელს გამოვიდა „სიცრუის ერთობლიობა“ ლეონარდო დიკაპრიოსა და რასელ კროუს მონაწილეობით. 2010 წელს გამოვიდა ისტორიული ფილმი „რობინ ჰუდი“. მთავარ როლში რასელ კროუ ასრულებდა.

რეჟისორმა ორჯერ იქორწინა. პირველი ქორწინება ჰქონდა ფელიცია ჰეივუდთან, 1964–1975 წლებში, მეორე - სენდი უილსონთან 1979–1989 წლებში. მისი შვილები ჯეიკი და ჯორდანი ასევე რეჟისორები არიან.

## ფილმების შემოსავალი 
## ნამუშევრები 
### ფილმოგრაფია 
### რეკლამები 
* *Bike Round* (Hovis) (1973)
* *Chanel... Share the fantasy.* (შანელი) (1979)
* *1984* (Apple) (1984)
* *Deficit Trials*, უილიამ გრეისი (1986)
* *The Choice of a New Generation*, პეპსი (1986) (დონ ჯონსონისა და გლენ ფლის მონაწილეობით)
* *Nissan 300ZX Twin Turbo Super Bowl (1992)

### მუსიკალური კლიპები
* *Satellite 15... The Final Frontier'', აირონ მეიდენი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Ridley Scott Associates (RSA)

კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ინგლისელი რეჟისორები
კატეგორია:ინგლისელი პროდიუსერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იოსებ II (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

[thumb|იოსებ II, ფრესკა [მოგვთა კაპელაში, ფლორენცია.]]
**იოსებ II** — (ბერძ. Ιωσήφ Β) — კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1416–1439 წლებში. ბულგარეთის მეფის ივანე შიშმანის ვაჟი.

პატრიარქად არჩევამდე იყო ეფესოს მიტროპოლიტი. არჩევის შემდეგ მხარს უჭერდა იმპერატორ იოანე VIII-ს მის მცდელობაში, გაეერთიანებინა მართლმადიდებელი და რომის კათოლიკური ეკლესიები. იმპერატორთან ერთად ეწვია ფერარა-ფლორენციის საეკლესიო კრებას და გარდაიცვალა იტალიაში 1439 წელს.

## ლიტერატურა 
* Gerhard Podskalsky, JOSEPH II., Patriarch von Konstantinopel, tomus 3, columnae 690-692
*Giorgio Sfranze, *Paleologo, Grandezza e caduta di Bisanzio*, Palermo, Sellerio, 2008, ISBN 88-389-2226-8
*Ducas, *Historia turco-bizantina 1341-1462*, a cura di Michele Puglia, 2008, il Cerchio, Rimini, ISBN 88-8474-164-5

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფერარა-ფლორენციის კრება "კათოლიკურ ენციკლოპედიაში"

კატეგორია:ბიზანტიელები
კატეგორია:კონსტანტინოპოლის პატრიარქები
ჯონათან მუვერი

**ჯონათან მუვერი**  — ამერიკელი დრამერი. იგი სხვადასხვა დროს თანამშრომლობდა ცნობილ მუსიკოსთან და ჯგუფთან, როგორებიც არიან: არეთა ფრანკლინი, ელის კუპერი, შაკირა, GTR, ევერლასტი, მიკ ჯაგერი, Marillion, პიტ ფრემპტონი, სელინ დიონი, ელტონ ჯონი, მაიკ ოლდფილდი, სტივ ჰეკეტი, ჯო სატრიანი, ჯო ლინ ტერნერი და სხვები. მუვერის დაკვრის სტილი აძლევს მას საშუალებას, ითანამშრომლოს სხვადასხვა ჟანრის მუსიკოსთან. ამჟამად იგი უფრო ხშირად ჩნდებოდა კოლექტივთან The Tubes.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მუსიკოსის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:Marillion-ის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იოანე არგიროპულოსი

**იოანე არგიროპულოსი** (, ); დ. 1415, კონსტანტინოპოლი — გ. 26 ივნისი, 1487, რომი) — ბიზანტიელი მეცნიერი. სახელი გაითქვა იტალიაში ბერძნული ლიტერატურის აღდგენის საქმეში თავისი ღვაწლით.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა კონსტანტინოპოლში, 15 წლის ასაკში ჩავიდა იტალიაში, სადაც აღიზარდა პადუას გიმნაზიაში კარდინალ ბესარიონ ნიკეელის ხარჯით. რომში შექმნა სკოლა ძველი ბერძენი ავტორების კომენტირების მიზნით. კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა თურქების მიერ ქალაქის აღებამდე (1453) ახლო ხანებში, რის შემდეგაც გაიქცა იტალიაში.  1456 წელს კოსიმო მედიჩიმ მიიწვია ფლორენციაში ფილოსოფიის მასწავლებლად და ჩააბარა თავისი ვაჟი პიეტროს და შვილიშვილი ლორენცო აღსაზრდელად. 1477-1481 წლებში იყო ფლორენციის აკადემიის პროფესორი. 1481 წელს ფლორენციაში შავი ჭირის გაჩენასთან დაკავშირებით არგიროპულოსი გადავიდა რომში, სადაც ასწავლიდა სიცოცხლის ბოლომდე.

მისი მოწაფეები იყვნენ პალა სტროცი, პოლიციანო და იოჰან რეიხლინი. მან დატოვა არისტოტელეს თხზულებათა რამდენიმე თარგმანი ლათინურ ენაზე (1518-1520 წლები), კომენტარი მის „ეთიკა“-ზე და „პოლიტიკა“-ზე და საღვთისმეტყველო შინაარსის რამდენიმე ბროშურა (1541).

## ლიტერატურა 
* Аргиропуло Иоанн // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона: В 86 томах (82 т. и 4 доп.). — СПб.: 1890—1907
* Encyclopaedia Britannica, “John Argyropoulos ”
* Geanakoplos, Deno J., “Constantinople and the West : Essays on the Late Byzantine (Palaeologan) and Italian Renaissances and the Byzantine and Roman Churches”, University of Wisconsin Press, 1989, ISBN 0-299-11884-3
* Geanakoplos, Deno J., 'A Byzantine looks at the Renaissance', Greek, Roman and Byzantine Studies
* Harris, Jonathan, 'Byzantines in Renaissance Italy ', Online Reference Book for Medieval Studies
* Fotis Vassileiou & Barbara Saribalidou, Short Biographical Lexicon of Byzantine Academics Immigrants to Western Europe, 2007, ISBN 978-960-930-275-3
* Nicholl Charles, “Leonardo Da Vinci: The Flights of the Mind”, Penguin Books Ltd, 2005, ISBN 0-14-029681-6
* Vassileiou Fotis, Saribalidou Barbara, 'John Argyropoulos teacher of Leonardo Da Vinci', Philosophy Pathways Issue 117, 19 May 2006, International Society for Philosophers
* Vassileiou, Fotis & Saribalidou, Barbara, Short Biographical Lexicon of Byzantine Academics Immigrants in Western Europe, 2007.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიელები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ნაკფა

**ნაკფა** (ტიგრ. ናቕፋ, ) — მცირე ქალაქი ჩრდილოეთ ერიტრეაში. მისი სახელი ეწოდა ერიტრეის ეროვნულ ვალუტას. ქალაქი იყო ერიტრეის განმათავისუფლებელი სახალხო ფრონტის ბაზა დამოუკიდებლობისათვის ომის პერიოდში, რომლის შედეგადაც ერიტრეა ეთიოპიის შემადგენლობიდან გამოვიდა.

ომის დროს ნაკფა გახდა სამკვდრო-სასიცოცხლო ბრძოლების არენა, რის შემდეგაც მხოლოდ მეჩეთი გადარჩა. მაშინ მიწის ქვეშ გაჩნდა მთელი ქალაქი, თავისი საავადმყოფოებით, ტიპოგრაფიებით, ქარხნებით, რადიოსადგურებით და კოლეჯით. ქალაქს გარს ერტყმიან ტრანშეები, რომლებიც შემორჩენილია საბრძოლო მოქმედებების შედეგად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ომი ერიტრეის დამოუკიდებლობისათვის

## რესურსები ინტერნეტში 
* ომი დამოუკიდებლობისათვის ერიტრეაში 1961–1993 

## სქოლიო
კატეგორია:ერიტრეის ქალაქები
აგატეს უდაბნო

**აგატეს უდაბნო** — პრერია (*და არა ნამდვილი უდაბნო*)  აშშ-ში, ორეგონის შტატში, თეთრი ქალაქის შემოგარენში. უდაბნოს გარკვეულ ნაწილში, მდინარე როგის ველზე დაცულია ბალახით დაფარული მდელოები.

ამ ტერიტორიაზე მდებარე ტბორებში ბინადრობენ უიშვიათესი ლაყუჩფეხიანები. ტერიტორია ასევე წარმოადგენს ერთადერთ ამჟამად ცნობილ ადგილს დედამიწაზე, სადაც იზრდება საფრთხის ქვეშ მყოფი მცენარე *Limnanthes floccosa*.

## რესურსები ინტერნეტში 
*U.S. Fish and Wildlife Service 
*The Nature Conservancy's Agate Desert Preserve 
*EIS on threatened and endangered species in the Agate Desert 
*Agate Desert Lomatium (Agate Desert Parsley) 
*Oak fungus in the Agate Desert 
*Whetstone Savanna 
*Fairy shrimp

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის უდაბნოები