ტომოიოში მურაიამა

**მურაიამა ტომოიოში** (; დ. 18 იანვარი, 1901 — გ. 22 მარტი, 1977) — იაპონელი მხატვარი, დრამატურგი, მწერალი და რეჟისორი, რომელიც აქტიურად მოღვაწეობდა შოვას პერიოდში. |url=https://www.setagayaartmuseum.or.jp/en/exhibition/special/detail.php?id=sp00161 |website=Setagaya Art Museum |access-date=20 March 2020 |language=en}}

## ბიოგრაფია
### ადრეული ცხოვრება
მურაიამა დაიბადა ტოკიოს კანდას სუეჰიროს უბანში. მისი მამა, რომელიც მსახურობდა სამედიცინო ოფიცრად იაპონიის საიმპერატორო ფლოტში, გარდაიცვალა, როცა ის ცხრა წლის იყო. მისი დედა, რომელიც უჩიმურა კანძოს ზეგავლენით მოაქცია ქრისტიანულ სარწმუნოებაზე, გახდა ერთგული ქრისტიანი და აქტიურად მონაწილეობდა პაციფისტურ მოძრაობაში.

თავდაპირველად მურაიამა დაინტერესებული იყო აკვარელისა და ტრადიციული იაპონური ფერწერის შესწავლით, მაგრამ შემდგომში მიექცა ფილოსოფიისკენ, განსაკუთრებით გერმანელი ფილოსოფოსების, არტურ შოპენჰაუერისა და ნიცშეს ნაშრომებისკენ. თავად გახდა ქრისტიანი მას შემდეგ, რაც თანაკლასელებმა თავს დაესხნენ დედის პაციფისტური შეხედულებების გამეორებისთვის.

### ევროპაში სწავლა
მურაიამამ დაიწყო თავისი კარიერა მეიჯის ეპოქის (1868–1912) დასავლური კამპანიის შემდეგ. 1921 წელს ის შევიდა ტოკიოს საიმპერატორო უნივერსიტეტში ფილოსოფიის შესასწავლად, მაგრამ მალე დატოვა უნივერსიტეტი და გერმანიაში, ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში წავიდა ხელოვნებისა და დრამის შესასწავლად.

ბერლინში ყოფნის დროს მან დაამყარა კავშირები ევროპელ ავანგარდისტ მხატვრებთან, განსაკუთრებით ჰერვარტ ვალდენთან და მის გალერეასთან, Der Sturm-თან, და ასევე იტალიელ ფუტურისტებთან. ბერლინში მურაიამას ჰქონდა შესაძლებლობა გასცნობოდა ვიზუალური ხელოვნების, მუსიკის, პერფორმანსისა და თეატრის უახლეს მიღწევებს. იგი ღრმად მოხიბლული დარჩა გერმანელი მოცეკვავით ნიდი იმპეკოვენით, რომელიც 1920-იან წლებში აღიარებული იყო, როგორც განსაცვიფრებელი ნიჭის მქონე. 1922 წლის მაისში, ვადაჩისა და ნაგანოსთან ერთად, მურაიამა გაემგზავრა დიუსელდორფში, რათა მონაწილეობა მიეღო პირველ საერთაშორისო სამხატვრო გამოფენასა და პროგრესული მხატვრების საერთაშორისო კონგრესში, რომლებიც ორგანიზებული იყო მხატვართა ასოციაციის მიერ.

### MAVO მოძრაობა
თავდაპირველად ტომოიოში მურაიამას აინტერესებდა კონსტრუქტივიზმის ჟანრი, რომელსაც განასახიერებდა ვასილი კანდინსკის ნამუშევარი, მაგრამ შემდგომში შეიმუშავა საკუთარი სტილი, რომელიც იყენებდა რეალური ობიექტების კოლაჟს კონკრეტული ასოციაციების გამოსაწვევად. მან ამ მეთოდს უწოდა „შეგნებული კონსტრუქტივიზმი“, რომელიც ცნობილი გახდა როგორც MAVO. „მავოისტები“ ცდილობდნენ, დაერღვიათ საზღვრები ხელოვნებასა და ყოველდღიურ ცხოვრებას შორის და ამბოხდებოდნენ ტრადიციას სამრეწველო პროდუქტების ფერწერასთან ან ბეჭდვასთან კოლაჟში გაერთიანებით. სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ პროტესტები გამოისახებოდა თეატრალური ეროტიკის გამოყენებით, რომელიც ასევე დასცინოდა საზოგადოებრივ მორალს.

ხელოვნების ყოველდღიურ რეალობაში შეტანის მცდელობის ფარგლებში, მურაიამა და სხვები დაეხმარნენ აოიკანის კინოთეატრის დიზაინს აკასაკაში, ტოკიოში. მან ასევე შექმნა თეატრის ბროშურების გარეკანი.

### დაბრუნება იაპონიაში
1923 წელს, იაპონიაში დაბრუნებისას, მურაიამამ გააცნო როგორც ექსპრესიონისტული, ისე კონსტრუქტივისტული ხელოვნება, მაგრამ უფრო იზიდავდა თანამედროვე თეატრი, განსაკუთრებით 1920-იანი წლების პროლეტარული თეატრის მოძრაობა. მან გამოიყენა ბევრი მსგავსი ტექნიკა და ესთეტიკური მიდგომა თავისი ნახატებიდან დრამის სფეროში, მათ შორის ელემენტები გერმანული ექსპრესიონიზმიდან, დადაიზმიდან, ფუტურიზმიდან და სხვა ევროპული ავანგარდული მოძრაობიდან. მან დაწერა და დადგა მარქსისტული შთაგონებით შექმნილი ვერსიები რობინ ჰუდისა და დონ კიხოტის, რომლებიც ასახავს მის აზრს, რომ სანახაობამ უნდა შეასრულოს მნიშვნელოვანი სოციო-პოლიტიკური მიზანი. მან დახატა ილუსტრაციები რიპ ვან ვინკლისთვის, ვილჰელმ ტელისთვის და სხვა წიგნებისთვის. ევროპული ისტორიების გარდა, მან დახატა ილუსტრაციები იაპონური სურათიანი წიგნებისთვის. ილუსტრაციების ხატვისას იგი იყენებდა ფსევდონიმს Tom, რომელიც მისი სახელის, ტომოიოშის, შემოკლებული ვერსიაა.

### პოლიტიკური აქტივიზმი
მურაიამა ტომოიოში იყო მემარცხენე თეატრის ერთ-ერთი ცენტრალური ფიგურა. გერმანიაში 1922-დან 1923 წლამდე ყოფნის პერიოდში, მას ეგონა, რომ იაპონური თანამედროვე სპექტაკლები სუსტი იყო. იმ დროს რამდენიმე ქვეყანაში, განსაკუთრებით შეერთებულ შტატებში, ეკატერინე დიდის ცხოვრება იყო ხშირი საგანი, რომელიც გამოიყენებოდა სპექტაკლებსა და ფილმებში. მის წინ დადგმულ არცერთ სპექტაკლსა და ფილმს არ გამოხატავდა მისი შეშფოთება საზოგადოების და პოლიტიკის მიმართ. 1927 წელს მურაიამამ დაწერა სპექტაკლი „ნერო ქვედაბოშაში", რომელიც გამოსახავდა რუსეთის ეკატერინე II-ს უგულო მოპყრობას თავის ჯარებისა და გლეხების მიმართ და სისასტიკეს მის საყვარელთან მიმართ, რომელიც ცდილობდა მათი სახელით შუამდგომლობას. ითვლება, რომ სპექტაკლში მარიონეტების გამოყენება იყო დაგეგმილი მსახიობების ნაცვლად, თუმცა პრემიერაზე მან მსახიობები გამოიყენა. იაპონურმა სამთავრობო ცენზორებმა განმარტეს სპექტაკლი, როგორც იაპონიის საიმპერატორო სახლის კრიტიკა და აუკრძალეს მისი დადგმა.

1929 წელს მურაიამამ კვლავ მნიშვნელოვნად შეაშფოთა ხელისუფლება, როდესაც დადგა „ბანდიტების ბანდის ქრონიკა“, დრამა, რომელიც ადიდებდა 1923 წლის ინციდენტს ჯინგუანის რკინიგზაზე ჩინეთში, სადაც ჩინელმა კომუნისტმა პროფკავშირის ლიდერებმა აცეცხლეს თავიანთი უკმაყოფილო მუშები ამბოხისკენ, და შემდგომ ბრბოს ძალადობაში მოკლეს რკინიგზის მენეჯერები და დააზიანეს აღჭურვილობა, სანამ მათ ძალადობრივად ჩაახშვეს არმიამ. სპექტაკლის ბოლოს, მუშები გამოთქვამენ გამბედავ განცხადებებს, რომლებიც გმობენ მილიტარიზმს და იმპერიალიზმს, და მიესალმებიან მუშათა კომუნების ფორმირებას.

### დაპატიმრებები და რეპრესიები
1930 წლის მაისში მურაიამა დააპატიმრეს მშვიდობის შენარჩუნების კანონის დარღვევისთვის და გაათავისუფლეს დეკემბერში. 1931 წლის მაისში ის გაწევრიანდა იაპონიის კომუნისტურ პარტიაში. ეს გახდა მიზეზი, რომ კვლავ დააპატიმრეს 1932 წლის აპრილში, გენერალური რეპეტიციის დროს. ის გაათავისუფლეს პირობითად მხოლოდ 1934 წლის მარტში, მას შემდეგ, რაც უარყო თავისი პოლიტიკური შეხედულებები და დასთანხმდა თავისი თეატრალური დასის დაშლას. მაისში სერიებად გამოაქვეყნა რომანი „თეთრი ღამე“, ლიტერატურულ ჟურნალში *ჩუოკორონი*. თუმცა, ის მალე დაბრუნდა თეატრში, 1934 წლის ნოემბერში დადგა შიმაზაკი ტოსონის „გამთენიამდე“. ერთ ნამუშევარს სხვებიც მალევე მოჰყვა, სულ მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში, მათ შორის მცდელობები გაეცოცხლებინა შიმპას ჟანრი და შეექმნა კაბუკის ახალი ფორმები. მურაიამა ცნობილი იყო თავისი გამბედაობით იაპონური მილიტარიზმისა და ცენზურის წინააღმდეგ, რამაც კვლავ გამოიწვია ოფიციალური გაბრაზება. ის კვლავ დააპატიმრეს 1940 წლის აგვისტოში, გაათავისუფლეს გირაოთი 1942 წლის ივნისში და ხელახლა გაასამართლეს 1944 წელს. 1945 წელს, პირობით გათავისუფლებული, ის კორეაში გაემგზავრა, ხოლო 1945 წლის ივლისში მანჯურიაში წავიდა.

### შემდგომი წლები
მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ, 1945 წლის დეკემბერში, მურაიამა დაბრუნდა იაპონიაში. 1946 წლის თებერვალში მან შექმნა ახალი თეატრალური დასი. თუმცა, პოლიტიკური უთანხმოებების, შიდა განხეთქილებისა და მისი რამდენიმე წევრის კომუნისტური სიმპათიების გამო პოლიციასთან პრობლემები შეიქმნა და დასი მალე დაიშალა. 1959 წელს მურაიამამ გარდაქმნა ის ტოკიოს სამხატვრო დასად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა საზღვარგარეთ გასტროლებზე, ჩინეთსა და კორეაში 1960 და 1966 წლებში. მურაიამა ასევე მონაწილეობდა იაპონიის დემოკრატიული ლიტერატურის ალიანსის ფორმირებაში 1965 წელს, რამდენიმე წლის განმავლობაში იყო თავმჯდომარის მოადგილე. გვიანდელ წლებში მან თავისი ენერგია მიუძღვნა სპექტაკლების კრებულების გამოცემას, ავტობიოგრაფიის წერას და ინტელექტუალური თავისუფლებისთვის ბრძოლის გაგრძელებას.

## ლიტერატურა 
*Cody, Gabrielle H. The Columbia Encyclopedia of Modern Drama: M-Z. Columbia University Press (2007). ISBN 0231144245
*Powell, Brian. Japan's Modern Theatre: A Century of Change and Continuity. RoutledgeCurzon (2002). ISBN 1-873410-30-1
*Weisenfeld, Gennifer. MAVO: Japanese Artists and the Avant-Garde, 1905-1931. University of California Press (2001). ISBN 0-520-22338-1
*Poulton, Cody M., Rimer, Thomas J., Mori, Mitsuya. The Columbia Anthology of Modern Japanese Drama. Columbia University (2014). ISBN 978-0-231-12830-8

## რესურსები ინტერნეტში
მურაიამა ტომოიოში — Setagaya Art Museum
GalleryTOM

კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:იაპონელი მხატვრები
კატეგორია:იაპონელი დრამატურგები
კატეგორია:იაპონელი რეჟისორები
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:ავანგარდისტები

## სქოლიო