open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვახვახიშვილები

**ვახვახიშვილები** — თავადური გვარი კახეთში. იოანე ბატონიშვილის მიხედვით მათი წინაპრები, ვახვახად წოდებულნი, თავდაპირველად სამცხეში სახლებულან, XIII საუკუნის ბოლოს კახეთში გადასულან და თელავს დასახლებულან; იწოდებოდნენ ვახვახიშვილებად და ბაზიერთხუციშვილებად; ამათივე განაყოფები არიან ზაალისშვილები, ყორჩიბაშისშვილები და კახისშვილები.

შემორჩენილ უადრეს დოკუმენტებში ვახახიშვილებად იხსენიებიან. კათოლიკოს აბალაკის 1492–1497 წლების საბუთში ვახახიშვილი ზუბელა დასახელებულია მოწმედ კახეთში მცხეთის კუთვნილი მამულების საზღვრების დადგენის ამბავთან დაკავშირებით. 1644 წელს კახთა მეფე თეიმურაზმა ვახუშტი ვახახიშვილს 18 საკომლო უწყალობა ენისელში, ტილურს. 

ვახახიშვილებს კახეთის წარჩინებულ საგვარეულოებს შორის მოიხსენიებს XVIII საუკუნის სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილიც. მასვე მოჰყავს გადმოცემა, რომლის მიხედვითაც 1587 წელს ერთ-ერთი ვახახიშვილი გამოცხადებულა შაჰ აბას I-თან და გამაჰმადიანებულა, რისთვისაც შაჰ-აბასს იგი ერევნის ციხის აღების (1604 წლის 8 ივნისი) შემდეგ ალექსანდრე II კახთა მეფისათვის ჩამორთმეული კაკ-ელისენის სულთნად დაუსვამს.

ვახვახიშვილებს კახთა მეფის კარზე ხშირად ბაზიერთუხუცესის სახელო ჰქონდათ. ცნობილია ბაზიერთუხუცესი დათუნა (საჩინო) 1663 წელს, ბაზიერთუხუცესი დავითი 1729 წელს, ეშიკაღაბაში და ბაზიერთუხუცესი ზაალი 1729-1785 წლებში, მისი ძმა — მდივანბეგი ვახუშტი 1729-1806 წლებში და სხვ. ზაალს და ვახუშტის 1743 წელს აუგიათ ვახვახიშვილების ციხის სახელით ცნობილი დღემდე შემორჩენილი სიმაგრე თელავში. 1801 წელს პეტერბურგში გაგზავნილ ქართლ-კახეთის თავადაზნაურთა დეპუტაციის წევრებს შორის იხსენიება დიმიტრი ვახვახიშვილი.  

1825 და 1850 წლებში ვახვახიშვილებს (ვახვახოვებს) რუსეთის იმპერიის თავადობა დაუმტკიცდათ ქართლ-კახეთის თავადაზნაურთა 1783 წლის ტრაქტატს თანდართული სიის საფუძველზე. არაერთი ვახვახიშვილი ცნობილია რუსეთის სამხედრო სამსახურში, მათ შორის: კაპიტანი ივანე რევაზის ძე ვახვახიშვილი [დ. 1800 — გ. 1850 წ. შემდეგ; წმ. გიორგის IV ხარისხის ორდენის (1839) და ოქროს იარაღის (1842) კავალერი], მაიორი სულხან რევაზის ძე ვახვახიშვილი [დ. 1802 — გ. 1841, ოქროს იარაღის (1830) კავალერი], პრაპორჩშიკი დავით ზაალის ძე ვახვახიშვილი (დ. 1816 — გ. 1854, გმირულად დაიღუპა ჩოლოქის ბრძოლაში), გენერალ-მაიორი აგაფონ (თორნიკე) ვახვახიშვილი, პოლკოვნიკი ნიკოლოზ ვახვახიშვილი და სხვ. 1924 წლის აგვისტოს აჯანყების ჩახშობის დროს საბჭოთა ხელისუფლებამ დახვრიტა ორი ვახვახიშვილი — ალექსანდრე და შალვა.

## ლიტერატურა
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973.
* იოანე ბაგრატიონი, შემოკლებით აღწერა საქართველოსა შინა მცხოვრებთა თავადთა და აზნაურთა გვარებისა, რომელნიცა აღწერილ არიან ძველად მეფეთაგანცა (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, ფონდი №550), თბ., 1997.

* Списки титулованным родам и лицам Российской империи, СПб., 1892. — С. 20.
* Дворянские роды Российской Империи, Том 4: Князья Царства Грузинского, под ред. С. В Думина, СПб., 1998. — С. 136-139.

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
*
მოსე ვახნიანსკი

**მოსე აბრამის ძე ვახნიანსკი** (; დ. 22 ოქტომბერი, 1899, ნოვი-ბუჰი, ახლანდ. მიკოლაივის ოლქი, უკრაინა — გ. 7 აპრილი, 1964, თბილისი) — რუსი ებრაელი რეჟისორი და მსახიობი, პროფესიით მეგზევე-ინჟინერი. 

თბილისის IV ვაჟთა გიმნაზია (1918). 1919-1920 წლებში მონაწილეობდა ავჭალის აუდიტორიასთან არსებულ რუსული დრამატული წრის წარმოდგენებში. 1921-1922 წლებში მსახიობად მუშაობდა თბილისის პროლეტკულტის რუსულ თეატრში, 1922-1924  წლებში — მოსკოვის სამხატვრო თეატრში რეჟისორის თანაშემწედ (პარალელურად სწავლობდა ამავე თეატრის მე-2 სტუდიაში), 1924-1927 წლებში კი მოღვაწეობდა ბაქოსა და თბილისის თეატრებში. 1927-1931 წლებში თბილისის მოზარდ მაყურებელთა რუსული სახელმწიფო თეატრის რეჟისორი იყო. მომდევნო წლებში მუშაობდა ქ. ბაქოს რკინიგზის სადგურის უფროსად. 

1937 წელს ვახნიანსკი ბაქოში დააპატიმრეს „კონტრრევოლუციური მავნებლური დივერსიული ორგანიზაციის“ წევრობის ბრალდებით და გადაასახლეს ცენტრალურ აზიაში (რეაბილიტირებულია 1956 წელს). გადასახლების პერიოდში, 1943-1945 წლებში იყო რეჟისორი მაგადანის სახელმწიფო დრამატული თეატრისა. 1945 წელს დაუბრუნდა თბილისის მოზარდ მაყურებელთა რუსული თეატრს და იქ გარდაცვალებამდე მუშაობდა. დაკრძალულია ნავთლუღის ებრაელთა სასაფლაოზე. 

ვახნიანსკის მნიშვნელოვანი დადგმები: ა. ოსტროვსკის „უდანაშაულო დამნაშავენი”, „შემოსავლიანი ადგილი”, ს. მიხალკოვის „საგანგებო დავალება”, გ. ვლადიჩინასა და ო. ნეჩაევის „მშვენიერი ვასილისა”, ვ. კატაევის „პოლკის შვილი”, ვ. კანდელაკის „მაია წყნეთელი” და სხვ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* [Вахнянский Моисей Абрамович](https://ru.openlist.wiki/Вахнянский_Моисей_Абрамович_(1899)) — «Открытый список».
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:დაბადებული  22 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  7 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1964
კატეგორია:რუსი რეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კახემეს მუნიციპალიტეტი

**კახემე** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 436,484 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4,876.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 89.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1927 წლის 30 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სიუდად-ობრეგონი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
თორმეტი თანამგზავრი

**„თორმეტი თანამგზავრი“** — 1961 წლის კინოსტუდია „არმენფილმის“ ფილმი, რომლის რეჟისორია ერაზმ კარამიანი. ფილმი გადაღებულია ნ. შუნდიკის პიესის სიუჟეტის მიხედვით.

## სიუჟეტი
სამგზავრო თვითმფრინავი, რომელიც მოსკოვიდან ერევნის მიმართულებით მიფრინავს, კავკასიონის ქედზე ქარიშხლის არიდებისას თავისი ტრასიდან აცდება და მართვის ცენტრთან კავშირი უწყდება. საწვავის მარაგიც მცირეა და მფრინავი შეუძლებელს აკეთებს: ერთ-ერთი მყინვარის რაიონში განახორციელებს დაშვებას. მფრინავი, რომელიც ომის დროს იბრძოდა ამ ადგილებში, ხვდება, რომ მყინვარების მახეში მოექცნენ. ერთადერთი გამოსავალი უღელტეხილზე გადასვლაა, მაგრამ ზამთარში ესეც შეუძლებელია. ისინი მხოლოდ დახმარების იმედად რჩებიან.

## როლებში
* გურგენ ტონუნცი — ტიგრან ბაგრატუნიანი, მფრინავი
* მარგარიტა კორაბელნიკოვა — ბორტგამცილებელი
* დავიდ მალიანი — მინასიანი
* გურგენ ჯანიბეკიანი — ხაჩატური
* ტამარა ოგანეზოვა — შახვერდიანი
* მარინე თბილელი — ზარუნი
* არმენ ჯიგარხანიანი — ფედოსეევი
* ვალენტინა ხმარა — ლენა
* ვლადიმერ ტატოსოვი — ჟორა
* გენადი იუხტინი — რომაშკინი
* ვიქტორ ჩეკმარიოვი — ბერბერიანი
* ფელიქს იავორსკი — იგორი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:1961 წლის ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „არმენფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სომხური ფილმები
კატეგორია:საბჭოთა შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ერაზმ კარამიანის ფილმები
კუკურპეს მუნიციპალიტეტი

**კუკურპე** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 863 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.9%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1,577.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კუკურპე.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
აგაფონ ვახვახიშვილი

**აგაფონ (თორნიკე) გარსევანის ძე ვახვახიშვილი**  (დ. 5 ოქტომბერი, 1837, სოფ. კურდღელაური, ახლანდ. თელავის მუნიციპალიტეტი, — გ. 8 იანვარი, 1909, ვარშავა) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1892). 

ვახვახიშვილების საგვარეულოს წარმომადგენელი. დაამთავრა კადეტთა I კორპუსი (1855). სამხედრო სამსახური დაიწყო იუნკერად გალიციის ეგერთა პოლკში, შემდეგ მსახურობდა ჟიტომირის 56-ე ქვეით პოლკში. 1860 წლიდან მეთაურობდა სოკოლსკოეს ცხენოსანთა-საბადრაგო რაზმს. ლაიბგვარდიის ვოლინის პოლკის შემადგენლობაში მონაწილეობდა პოლონეთის 1863–1864 წლების აჯანყების ჩაქრობაში, შემდეგ — რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) ომში (კავკასიის ფრონტი). 1886 წელს მიიღო პოლკოვნიკის წოდება. 1892 წელს თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდების მინიჭებით. ფლობდა მამულებს და ვენახებს თელავის მაზრაში, ასევე მიწებს კელცეს გუბერნიაში (პოლონეთი). სიცოცხლის ბოლო წლებში ცხოვრობდა და გარდაიცვალა ვარშავაში 1909 წელს; დაკრძალულია იქვე. დაჯილდოებულია წმ. ვლადიმირის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1877) და წმ. ანას II (1891) ხარისხის ორდენებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1909
აგაფონ
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
ემპალმეს მუნიციპალიტეტი

**ემპალმე** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 51 431 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 593.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 86.7 დამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1937 წლის 8 მაისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ემპალმე.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ბავიაკორის მუნიციპალიტეტი

**ბავიაკორი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 191 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის აღწერასთან შედარებით 10.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 842.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 3.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1829 წლის 26 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ბავიაკორა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ფეთონგთან ჩინავატი

**ფეთონგთან ჩინავატი** (; დ. 21 აგვისტო, 1986, ბანგკოკი, ტაილანდი) — ტაილანდელი პოლიტიკოსი და ბიზნესმენი, 2024 წლის 16 აგვისტოდან - 2025 წლის 29 აგვისტომდე იყო ტაილანდის 31-ე პრემიერ-მინისტრი. 2023 წლიდან პჰია თაის პარტიის ლიდერი. ჩინავატის ოჯახის წევრი, იგი არის თაქსინ ჩინავატის (ყოფილი პრემიერ-მინისტრი 2001-2006 წწ.) უმცროსი ქალიშვილი და იინგლაკ ჩინავატის ძმისშვილი (პრემიერ-მინისტრი 2011 წლიდან 2014 წლამდე). ფეთონგთანი გახდა ტაილანდის ყველაზე ახალგაზრდა პრემიერ-მინისტრი და მეორე ქალი მამიდის შემდეგ, რომელმაც ეს თანამდებობა დაიკავა.

დაიბადა 1986 წლის 21 აგვისტოს ბანგკოკში. საბაზო საშუალო განათლება მიიღო სენტ-ჯოზეფ კონვენტის სკოლაში და უმაღლესი საშუალო განათლება მატერ-დეის სკოლაში. სწავლობდა ჩულალონგკორნის უნივერსიტეტის პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტზე, სადაც 2008 წელს მიიღო ბაკალავრის ხარისხი პოლიტიკურ მეცნიერებაში, სოციოლოგიასა და ანთროპოლოგიაში. შემდეგ სწავლა განაგრძო ინგლისში, სურეის უნივერსიტეტში, სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი სასტუმროების საერთაშორისო მენეჯმენტში. ჩინაბვატის კანდიდატურა დაამტკიცა წარმომადგენელთა პალატამ 16 აგვისტოს მას შემდეგ, რაც მმართველი კოალიციის სხვა პარტიებმა მისი ალტერნატივა არ დაასახელეს. ოფიციალური ფიცი დადო 18 აგვისტოს, მეფე მაჰა ვაჩირალონგკორნის მიერ მისი კანდიდატურის მოწონების შემდეგ.

## შენიშვნა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ტაილანდის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ტაილანდელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:აზიის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეტჩოხოის მუნიციპალიტეტი

**ეტჩოხოის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა  61309 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია  948.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა  64.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1909 წლის 15 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ეტჩოხოა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
გუაიმასის მუნიციპალიტეტი

**გუაიმასი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 156 863 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 5.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 7 945.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 19.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1847 წლის 28 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია გუაიმასი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
კანანეის მუნიციპალიტეტი

**კანანეა** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 39,451 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 19.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2,316.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 17 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1907 წლის 1-ელ ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კანანეა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ანიაკჩაკის მთა

**ანიაკჩაკის მთა** — ვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. ალეუტური ვულკანური რკალის ნაწილი. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში.  წარმოიქმნა წყნარი ოკეანის ტექტონიკური ფილის  სუბდუქციის შედეგად ჩრდილოეთ ამერიკის ტექტონიკური ფილის ქვეშ. ვულკანის ზედ, ჩრდილო-აღმოსავლეთით 10 კმ სიგანის კალდერაა. კალდერა შეიცავს ვულკანურ ტბასა და ბევრ ვულკანურ კონუსს, მაარსა და კრატერს, მათ შორის ვენტის მთას. ვულკანი იფრქვევა ძირითადად ბაზალტური ლავით.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
ტრიფონ თაბუკაშვილი

**ტრიფონ თაბუკაშვილი** (დ. 13 თებერვალი, 1866, სოფ. ფარცხნალი, ახლანდ. ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი, — გ. 11 იანვარი, 1926, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოფელ ფარცხნალში. 1886 წელს დაამთავრა ხონის საოსტატო სემინარია. მუშაობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად ძიმითის დაწყებით სკოლაში, ხონის საოსტატო სემინარიაში, თბილისის ცენტრალურ საპედაგოგო ინსტიტუტში. ავტორია სახელმძღვანელოების: „განთიადი", შრომის სკოლის II და III ჯგუფებისათვის (1923), „მეთოდიკური შენიშვნები გრამატიკის სწავლების შესახებ" (1923), „აისი" (1924), „სასვენი ნიშნების ხმარება" (1925) და სხვ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1866
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1926
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
ტრიფონ
ვახტანგ VI-ის მონეტა

**ვახტანგ VI-ის მონეტა** — ქართლის მეფის ვახტანგ VI-ის სპილენძის მონეტები, რომლებიც იჭრებოდა მისი ჯანიშინობისას თბილისის სამეფო ზარაფხანაში 1708–1709 წლებში. 

1708 წლით დათარიღებული ნახევარბისთიანი მონეტების საშუალო მასა შეადგენს 8,87 გ (მაქს. 9,04 გ, მინ. 8,38 გ), ხოლო 1709 დათარიღებულისა — 8,79 გ (მაქს. 9,16 გ, მინ. 8,20 გ). მათი დიამეტრი საშუალოდ 25–26 მმ. მონეტის შუბლზე გამოსახულია მარჯვნივ ან მარცხნივ მცურავი სამანძიანი ხომალდი, მასზე ზემოდან ეშვება მტრედი, რომელსაც ნისკარტით რტო უპყრია. ქვემოთ, ზღვის ტალღების ფონზე, მონეტაზე აღნიშნულია მოჭრის თარიღი შემდეგი ფორმით — 178 (იგულისხმება 1708) ან 179 (იგულისხმება 1709). ყოველივე ამას გარს აკრავს ხაზოვან-წერტილოვანი რკალი. ზოგჯერ ხომალდის ანძებს შორის აღბეჭდილია ვარსკვლავი, მონეტის ზურგზე კი — სამი („ვნგ” ან „ვტგ”) ანდა ორი ასოსაგან შემდგარი მეფის დაქარაგმებული სახელი ქართულად (მხედრული შრიფტით), რომელიც ჩასმულია ორნამენტულ ჩარჩოში. მის გარეთ სპარსული ლეგენდაა: „ფულუსი იჭედა თბილისს წელსა 1120”. იქვე გამოსახულია ორი თევზი, რომლებიც ერთმანეთის საპირისპიროდ მიცურავს (ზოდიაქოს ნიშანი). 

მონეტებზე მათი მოჭრის თარიღი აღნიშნულია როგორც ქრისტიანული წელთაღრიცხვით, ასევე ჰიჯრით, რაც პირველი შემთხვევაა ქართული ნუმიზმატიკის ისტორიაში. ამ მონეტების გამოშვებით თბილისის ზარაფხანაში განახლდა ქართულწარწერიანი ლითონის ფულის მოჭრა, რაც ორ საუკუნეზე მეტხანს შეწყვეტილი იყო. ამით ბაგრატიონებმა დაიბრუნეს სამონეტო რეგალია.

## ლიტერატურა
* დუნდუა თ., დუნდუა გ., ჯავახიშვილი ნ., ფული საქართველოში, II გადამუშ. გამოცემაგამოც. მე-2, თბ., 2003
* დუნდუა გ., დუნდუა თ., ქართული ნუმიზმატიკა, ნაწ. 2, თბ., 2011.
* ჯავახიშვილი ნ., ვახტანგ VI-ის ღვაწლის ასახვა საზოგადოებრივ აზროვნებაში, ჟურნ. «ისტორიანი», 2013, №9 (33).

* Кутелия Т., Грузия и Сефевидский Иран (по данным нумизматики), Тб., 1979.

კატეგორია:საქართველოს მონეტები
ერაზმ კარამიანი

**ერაზმ კარამიანი**  (; ნამდვილი გვარი მელიქ-კარამიანი; დ. 15 მარტი 1912, პარიზი — გ.  15 ივნისი, 1985, ერევანი)  — სომეხი კინორეჟისორი, თეატრალური რეჟისორი, სცენარისტი. სსრკ სახალხო არტისტი (1971). 

## ბიოგრაფია
1930 წლიდან მუშაობდა რეჟისორად დასავლეთ ციმბირისა და მოსკოვის თეატრებში.

1936 წელს დაამთავრა ხარკოვის მუსიკალურ-დრამატული ინსტიტუტის სამსახიობო და სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1937 წლიდან კინოსტუდია „არმენფილმში“ რეჟისორის ასისტენტია.

იყო დიდი სამამულო ომის მონაწილე. 1945 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი.

გადაღებული აქვს ფილმები: „მოჩვენებანი ტოვებენ მწვერვალებს“ (ს. კევორკოვთან ერთად, 1955), „ცნობილია პირადად“ (ს. კევორკოვთან და გ. ბალასანიანთან ერთად, 1957), „თორმეტი თანამგზავრი“ (1961) „აფეთქება ნაშუაღამევს“ ( ს. კევორკოვთან ერთად, 1968) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1945 — წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* 1955 — სომხეთის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1956, 1971 — შრომის წითელი დროშის ორდენი 
* 1966 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი
* 1971 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1982 — ხალხთა მეგობრობის ორდენი
* 1985 — სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი
* მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“
* მედალი „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წელი“
* მედალი „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წელი“
* მედალი „1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წელი“
* საიუბილეო მედალი ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავად
* მედალი „მოსკოვის დაცვისათვის“
* მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“
* მედალი „პრაღის გათავისუფლებისათვის“

## ლიტერატურა
* Ризаев С., Армянская художественная кинематография, Ер., 1963.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:სომეხი რეჟისორები
კატეგორია:საბჭოთა კინორეჟისორები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მოსკოვის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ხალხთა მეგობრობის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:თოხმახის სასაფლაოზე დაკრძალულები
ჩუგინადაკის კუნძული

მინი
**ჩუგინადაკის კუნძული** (ალეუტ. Tanax̂ Angunax̂) — უდიდესი კუნძული ალეუტის არქიპელაგის ოთხი მთის კუნძულების ქვეჯგუფში. 

სახელწოდება „ჩუგინადაკი“ არის ალეუტური სახელი, რომელიც პირველად კაპიტანმა ტებენკოვმა გამოაქვეყნა 1852 წლის რუკაზე. კნუტ ბერგსლანდის ალეუტური ლექსიკონის მიხედვით, ალეუტური სიტყვა „ჩუგიდა-ლიქსი“ ნიშნავს „შეწვას, გაწურვას“. კუნძულის დასავლეთ ნახევარს ალეუტში „ჩუგინადაქსი“ ჰქვია, რაც ნიშნავს „მოშუშვას“. და ამჟამად აქტიური კლივლენდის სტრატოვულკანი ქმნის მთლიანი მიწის მასის დასავლეთ ნახევარს, ხოლო კუნძულის აღმოსავლეთ ნახევარი არის ძალიან ეროზიული და მას ნაკლებად ცნობილი სტრატოვულკანი ტანა იკავებს. 

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
იმურისის მუნიციპალიტეტი

**იმურისი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 12 563 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 1.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 170 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 5.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იმურისი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ვესტდალის ვულკანი

**ვესტდალის ვულკანი** (**ვესტდალის მთა**; ) — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულზე, უნიმაკის კუნძულზე, ალეუტის ქედში. 

ბოლოს ამოიფრქვა 1992 წლის 15 იანვარს. ასევე ამოფრქვეულია 1795–1796, 1827–1829, 1951, 1964 და 1978 წლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კენაის ნახევარკუნძული

მინი|კენაის ნახევარკუნძული
**კენაის ნახევარკუნძული** () — დიდი ნახევარკუნძული აშშ-ში, სამხრეთ-ცენტრალური ალასკის სანაპიროსთან. სახელი კენაი (/ˈkiːnaɪ/, KEE-ny) მომდინარეობს სიტყვიდან "Kenaitze" ან "Kenaitze Indian Tribe", მშობლიური ათაბასკელი ალასკელთა ტომის სახელი, Kahtnuht'ana Dena'ina ("ხალხი კახტნუს გასწვრივ (მდინარე კენაი)“), რომლებიც ისტორიულად ბინადრობდნენ ამ მხარეში. სწორედ მათ უწოდეს კენაის ნახევარკუნძულს Yaghanen ("კარგი მიწა").

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
პროგომნის ვულკანი

**პროგომნის ვულკანი** () — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს კუნძულ უნიმაკზე, ალეუტის კუნძულებზე. მის მახლობლად მდებარეობს 5 ვულკანური კონუსი და მთა, რომელსაც „პოგრომნის დას“ უწოდებენ.

პოგრომნი ასაკით ძველი და ეროზიულია, ერთი მყინვარით მის ფლანგსა და ძირზე. იგი ამოიფრქვა 1795, 1796, 1826, 1827 და 1830 წლებში, მაგრამ შესაძლებელია, რომ პროგომნის ვულკანს ვესტდალის ვულკანის ზოგიერთ ამოფრქვევასაც მიაწერენ.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კენაი (მდინარე)

**კენაი** () — მდინარე აშშ-ში, ყველაზე გრძელი მდინარეა კენაის ნახევარკუნძულზე, სამხრეთ-ცენტრალურ ალასკაში. ის მიედინება კენაის ტბის დასავლეთით 132 კმ-ში, კენაის მთებში, კენაის ველური ბუნების ეროვნული თავშესაფრისა და სკილაკის ტბის გავლით. ჩაედინება წყნარ ოკეანეში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:მდინარეები
სკილაკი (ტბა)

**სკილაკი** () — დიდი ტბა აშშ-ში, ალასკაში, კენაის ნახევარკუნძულზე, კენაის ველური ბუნების ეროვნულ თავშესაფარში. 

ტბა მდინარე კენაის სისტემის ნაწილია, მაგრამ ასევე შეიცავს მყინვარულ ჩამონადენს, რომელიც იკვებება სკილაკის მყინვარის გამდნარი წყლით. წყალი საოცრად გამჭვირვალეა, ძირითადად კლდოვანი ფსკერით, შეიცავს მცირე რაოდენობით წყლის მცენარეულობას. მაქსიმალური სიღრმეა 193 მ, სიგრძე 24 კმ, სიგანე კი ზოგ ადგილას 6.4 კმ-ს აღწევს. 

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:ტბები
ტუსტუმენა (ტბა)

**ტუსტუმენა** () — ტბა აშშ-ში, კენაის ნახევარკუნძულის დასავლეთ ნაწილში, სამხრეთ-ცენტრალურ ალასკაში, კენაის ველური ბუნების ეროვნულ თავშესაფარში და ქალაქ კასილოფთან ახლოს. 

ტუსტუმენა ალასკის სიდიდით მერვე და  კენაის ნახევარკუნძულის უდიდესი ტბაა. მაქსიმალური სიღრმეა 290 მ, იგი  განსაკუთრებულად ღრმაა, სიღრმით აღემატება ქუქ ინლეტსაც. ტბა 40 კმ სიგრძისა და 9,7 კმ სიგანის, საზრდოობს  ტუსტუმენას მყინვარისა და რამდენიმე მდინარისაგან.|

## სქოლიო
კატეგორია:ტბები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კენაი (ალასკა)

**კენაი** () — ქალაქი აშშ-ში, ალასკაში, კენაის ნახევარკუნძულზე. 

საავტომობილო გზით, ის ანკორიჯის სამხრეთ-დასავლეთით 254 კმ-შია. 2020 წლის აღწერით, მოსახლეობა 7 424 ადამიანია. იგი  მეთხუთმეტე ყველაზე დასახლებული ქალაქი შტატში.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის ქალაქები
კატეგორია:ალასკა
ავსაჯანიშვილი

საკუთარი სახელი **ავსაჯანიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გიორგი ავსაჯანიშვილი — მხატვარ-არქიტექტორი
* თენგო ავსაჯანიშვილი — პოეტი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჰაშემ საფი ად-დინი

**ჰაშემ საფი ად-დინი** (; დ. 1964 — გ. 3 ოქტომბერი, 2024) — ლიბანელი შიიტი სასულიერო პირი და პოლიტიკოსი, რომელიც 2024 წლის 29 სექტემბრიდან არის ჰეზბოლას გენერალური მდივანი.  ყოფილი გენერალური მდივნის, ჰასან ნასრალას ბიძაშვილი. ჰეზბოლას აღმასრულებელი საბჭოს ხელმძღვანელი, აშშ-ის მიერ გამოცხადებულია განსაკუთრებული მნიშვნელობის გლობალურ ტერორისტად, ხოლო საუდის არაბეთის მიერ ტერორისტად. ჰასან ნასრალას მკვლელობამდე ჰეზბოლას მმართელობაში მიიჩნეოდა „ნომერ ორად“.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ჰეზბოლა
მოკტესუმის მუნიციპალიტეტი

**მოკტესუმა** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 173 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 877.5 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 2 ნოემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მოკტესუმა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
კარბოს მუნიციპალიტეტი

**კარბო** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4,946 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.5%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2,581.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1943 წლის 3 ივლისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია კარბო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ხოსრო ბატონიშვილი

**ხოსრო ბატონიშვილი**, *ბაგრატიონი* — XVI საუკუნის იმერეთის ბაგრატიონთა წარმომადგენელი.

იმერთა მეფის გიორგი II-ის მიერ გელათის მონასტრისათვის ბოძებულ შეწირულობის წიგნში ხოსრო გიორგი მეფის ბიძაშვილად იხსენიება. ამიტომ ის უნდა ყოფილიყო შვილი იმერეთის მეფის ალექსანდრე II-ის (ზეობდა 1484-1510) ძის — ვახტანგ ბატონიშვილისა, თუმცა ვახუშტი ბატონიშვილი (XVIII ს.) ხოსროს „ვახტანგის ძის ძეს“ უწოდებს.

1568 წელს ხოსრო „ღალატით დაესხა“ იანეთს მყოფ გიორგი II-ს. ვახუშტის მიხედვით მას ზურგს უმაგრებდნენ დადიანი და ვარაზ ჭილაძე, გიორგი მეფის შეწირულობის წიგნის მიხედვით კი — ბეჟან ნემსაძე. ბრძოლაში გიორგიმ გაიმარჯვა და მოწინააღმდეგე გააქცია. 1570 წლის ერთი საბუთის მიხედვით „ხოსროსეული“ სასახლე ხონში გიორგიმ დავით წულუკიძეს უწყალობა (ო. სოსელიას აზრით, ხონის სასახლე არა ხოსრო ბატონიშვილის, არამედ ღოღობერიძეთა საკუთრება უნდა ყოფილიყო).

## ლიტერატურა
* ვახუშტი, აღწერა სამეფოსა საქართველოსა, წგ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973.
* ქართული ისტორიული საბუთების კორპუსი, ტ. I, შეადგინეს და გამოსაცემად მოამზადეს თ. ენუქიძემ, ვ. სილოგავამ, ნ. შოშიაშვილმა, თბ., 1989. — გვ. 371.
* სოსელია ო., ნარკვევები ფეოდალური ხანის დასავლეთ საქართველოს სოციალურ-პოლიტიკური ისტორიიდან (სათავადოები), ტ. II, თბ., 1981. — გვ. 33-36.
* Toumanoff C., Manuel de généalogie et de chronologie pour l'histoire de la Caucasie chrétien (Arménie - Géorgie - Albanie), Roma, 1976. — გვ. 169-170.

კატეგორია:XVI საუკუნის ქართველები
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ნაკოს მუნიციპალიტეტი

**ნაკოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 774 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.8%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 238.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 4.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1937 წლის 30 ივნისს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ნაკორი-ჩიკოს მუნიციპალიტეტი

**ნაკორი-ჩიკო** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 531 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 25.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 832.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 0.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1917 წლის 21 თებერვალს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკორი-ჩიკო.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ნაკოსარი-დე-გარსიის მუნიციპალიტეტი

**ნაკოსარი-დე-გარსია** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 369 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 12.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 735.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 8.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1912 წლის 15 ოქტომბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნაკოსარი-დე-გარსია.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ნავოხოის მუნიციპალიტეტი

**ნავოხოის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 164 387 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 4.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 2 808.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 58.5 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1862 წლის 3 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ნავოხოა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ჩიგინაგაკის მთა

**ჩიგინაგაკის მთა** () — სტრატოვულკანი აშშ-ში, ალასკაში. მდებარეობს ალასკის ნახევარკუნძულზე, ჩიგინაგაკის ყურის ჩრდილო-დასავლეთით 15 კმ-ში.

1971 წლის ივლისსა და 1998 წლის აგვისტოში ვულკანიდან ხანმოკლე ფერფლის ამოფრქვევები დაფიქსირდა. ფუმაროლის აქტივობა ხდება 1600 მ სიმაღლეზე ვულკანის ჩრდილოეთ კალთაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
ვედრება (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ვედრება** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ვედრება — ლოცვის ფორმა
* ვედრება — ქრისტიანული იკონოგრაფიის მოტივი, იგივეა, რაც დეისუსი
* ვედრება — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში
* „ვედრება“ — ქართული მხატვრული ფილმი (რეჟ. თ. აბულაძე, 1967)

## იხილეთ აგრეთვე
* ვედრი — ანაბარი ძველ ქართულ სამართალში
დივისადეროსის მუნიციპალიტეტი

**დივისადეროსი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 753 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 7.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 385.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1932 წლის 23 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია დივისადეროსი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
ვედრების ნასოფლარები

**ვედრების ნასოფლარები** — ფეოდალური ხანის ორი ნასოფლარი სოფელ ვედრების მახლობლად.

პირველი ნასოფლარი მდებარეობს ვედრების ჩრდილოეთით, 1 კმ-ზე, შემაღლებულ ბორცვზე (სამების მთა). შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესიის დასავლეთი კედლის ნაწილი. შეინიშნება გალავნისა და სხვა ნაგებობათა ნაშთები. მრავლადაა დიდი ზომის ქვები, თიხის ჭურჭლისა და კრამიტის ნატეხები.

მეორე ნასოფლარი ასევე თანამედროვე სოფლის ჩრდილოეთითაა, გზის მარჯვენა მხარეს. შემორჩენილია ნატეხი ქვით ნაგები დარბაზული ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესიას შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონდა. ირგვლივ შეინიშნება სხვა ნაგებობათა ნაშთებიც. სამხრეთ-აღმოსავლეთით შემთხვევით ამოთხარეს დიდი ზომის ჩაკიდული ქვევრის ფუძე (ამჟამად დევს ეკლესიის სამხრეთ კედელთან). 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
დარია ვედრებისელი

**დარია კონსტანტინეს ასული ვედრებისელი** (ნამდვილი გვარი — მალიევა-კალგინა; დ. 1874, სოფ. ვედრება, ახლანდ. ქარელის მუნიციპალიტეტი, — გ. 25 მაისი, 1925, მცხეთა ) — მწერალი, პუბლიცისტი, წარმოშობით ოსი, არქიტექტორ ანატოლი კალგინის ცოლი.

დაამთავრა ბაქოს ქალთა გიმნაზია (პედაგოგიური განხრით) და იქვე დაიწყო მუშაობა მასწავლებლად. აქტიურად ჩაება ბაქოს კულტურულ-საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 90-იანი წლებიდან დაიწყო ლიტერატურული საქმიანობა. მოთხრობებსა (მ. შ. „ხიზნები“, 1898) და ნარკვევებს აქვეყნებდა ბაქოს, თბილისის და პეტერბურგის რუსულ პრესაში („რუსსკოე ბოგატსტვო“, „კავკაზ“, „ზაკავკაზიე“). 1908 წელს პეტერბურგში ნ. გორბუნოვის გამომცემლობამ გამოსცა ვედრებისელის მოთხრობების კრებული „ხელუხლებელი კუთხე: ქართული მოთხრობები“ (II გამოცემა 1912, თბილისი). ვედრებისელს შემოქმედებითი და მეგობრული ურთიერთობა ჰქონდა ცნობილ ქართველ და რუს მოღვაწეებთან: ვ. კოროლენკოსა და ნ. მიხაილოვსკისთან, დ. ოვსიანიკო-კულიკოვსკისთან, ე. გაბაშვილთან, გ. თუმანიშვილთან, ნ. ნაკაშიძესთან, ა. ერისთავ-ხოშტარიასა და სხვებთან. დაკრძალულია მცხეთის სამთავროს ეკლესიის გალავანში.
## ბიბლიოგრაფია
* Нетронутый уголок: Груз. рассказы. Т. 1, Санкт-Петербург , М.Д. Орехов, 1903.
## ლიტერატურა
* სიგუა ა., მწერლები და პორტრეტები, თბ., 1977.
* ხუციშვილი ს., ქართველ მოღვაწეთა ნეკროპოლი, თბ., 1961.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:ოსი მწერლები
მასატანის მუნიციპალიტეტი (სონორა)

**მასატანი** () ― მუნიციპალიტეტი სონორის შტატში, მექსიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 1 101 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 683 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 1.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1907 წლის 16 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია მასატანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სონორის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:სონორის მუნიციპალიტეტები
აბათუბანი

**აბათუბანი** — ისტორიული სოფელი სამხრეთ საქართველოში. გურჯისტანის ვილაიეთის ახალციხის ლივის ჭაჭარაქის ნაჰიეში. სოფელი მოხსენიებულია 1595 წლის „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“.

ქართველი აღმოსავლეთმცოდნის, აკადემიკოს სერგი ჯიქიას მცირე კომენტარი სოფლის შესახებ: „ერთგან ჩამიწერია, რომ აბათუბანი ახლაც სოფელიაო“, თუმცა არასრულყოფილი ჩანაწერის გამო,
ეს საკითხი გაურკვეველი დარჩა.

გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის მიხედვით სოფელ აბათუბანის წლიური გადასახადების ჯამი მარცვლეულსა და სხვაზე შეადგენდა 3000 ახჩას.

## ლიტერატურა
* *დ. ნიკოლაიშვილი, დ. სართანია, ა. უჯმაჯურიძე, დ. კირთაძე, მ. კვეტენაძე.* მესხეთი ოსმალური დავთრების მიხედვით. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი", თბ., უნივერსალი, 2021, გვ. 1423

კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში მოხსენიებული სოფლები
შანდორ ვეერეში

**შანდორ ვეერეში** (; დ. 22 ივნისი, 1913, სომბატჰეი, — გ. 22 იანვარი, 1989, ბუდაპეშტი) — უნგრელი პოეტი, მთარგმნელი, XX საუკუნის უნგრეთის ლირიკის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელი.

სწავლობდა პეშტის უნივერსიტეტში. ესეისტური ნაშრომისათვის „ლექსის დაბადება“ მიენიჭა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი (1939). II მსოფლიო ომის (1939-1945) დროს იმყოფებოდა იძულებით სამუშაოზე. 1948-1951 წლებში მოგზაურობდა. კომუნისტური დიქტატურის პერიოდში, 1948-1964 წლებში აქტიურ ლიტერატურულ მოღვაწეობას ჩამოშორებული იყო. შემდგომდროინდელი თხზულებებიდან აღსანიშნავია პოეტური კრებული „ცეცხლის ჭა“ (1964) და გამოგონილი XIX საუკუნის პოეტი ქალის ავტობიოგრაფია „ფსიქე“ (1972). დაინტერესებული იყო მსოფლიოს ხალხთა ლიტერატურით, ეწეოდა მთარგმნელობით მოღვაწეობას. დაჯილდოებულია ბაუმგარტენის (ორგზის) და კოშუტის სახელობის (1970) პრემიებით.

ვეერეში დიდ ინტერესს იჩენდა ქართული პოეზიის მიმართ. თარგმნა „ვეფხისტყაოსანი“ (Tigrisboros lovag / Rusztaveli; forditotta Weöres Sandor; Zichy Mihaly 27 kepevel. Budapest, 1954), ვახტანგ VI-ის, ბესიკის, ა. ჭავჭავაძის, ნ. ბარათაშვილის, გ. ტაბიძის, გ. ლეონიძის და სხვ. ლექსები.
## ლიტერატურა
* გაგნიძე ჯ., ვეფხისტყაოსნის უნგრული თარგმანები, თბ., 1975.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:უნგრელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
დიმიტრი ვეზირიშვილი

**დიმიტრი გიორგის ძე ვეზირიშვილი** (დ. 15 მაისი, 1825, სოფ. ოსიაური, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 18 აპრილი, 1898, თბილისი) — თავადი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1879).

დიმიტრი ვეზირიშვილი იყო შვილიშვილი ერეკლე II-ის ნასაღჩიბაშის გიორგი ვეზირიშვილისა და შვილი შტაბს-კაპიტან თავად გიორგი ვეზირიშვილისა, რომელმაც თავი ისახელა რუსეთ-ოსმალეთის ომში (1828-1829) ქართლის მილიციის რაზმით გოგიას ციხის დაცვით (1828 წლის ივლისი). 

დიმიტრი ვეზირიშვილს ოფიცრის ჩინი 1846 წლიდან ჰქონდა. ძირითადად მსახურობდა მე-14 ქართველ გრენადერთა პოლკში. მონაწილეობდა ყირიმისა (1853–1856) და რუსეთ-ოსმალეთის (1877–1878) ომებში. 1873 წლიდან ჰქონდა პოლკოვნიკის წოდება, მეთაურობდა გრენადერთა სარეზერვო ბატალიონს ბათუმში. თავის მოგონებებში იხსენიებს დავით კლდიაშვილი, რომელიც მასთან მსახურობდა („პოლკოვნიკი ვეზირიშვილი... ახირებული ადამიანი იყო: თავის ნაწილს ისე უყურებდა, თითქოს იქ მისი ყმები იყვნენ.“).  

1879 წელს ვეზირიშვილმა მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება. გარდაიცვალა 1898 წელს. დაკრძალულია სოფ. ოსიაურში, საგვარეულო აკლდამაში. ვეზირიშვილის ცოლი იყო (1856 წლიდან) პოეტ ნიკოლოზ ბარათაშვილის და — ბარბარე (დ. 1838 — გ. 1919). ჰყავდა სამი შვილი: 
* ნინო (დ. 1859 — გ. 1893) — ვასილ მაჩაბლის ცოლი, იმსხვერპლა ქოლერის ეპიდემიამ.
* ელისაბედი (დ. 1861 — გ. 1918) — თავად იოსებ ფალავანდიშვილის ცოლი (1898-1915), მოკლეს ოსიაურში ბოლშევიკური ანარქიის დროს.
* გიორგი (დ. 1864 — გ. 1918) — საზოგადო მოღვაწე, მოკლეს ოსიაურში ბოლშევიკური ანარქიის დროს.  

## ლიტერატურა
* შუბითიძე ვ., ბიწაძე შ., კრწანისის უცნობი გმირი და მისი შთამომავალნი, «ჩვენი მწერლობა», 2013, №5(187). — გვ.3-7. 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1898
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
თეთრი ბიმი შავი ყურით (ფილმი)

**„თეთრი ბიმი შავი ყურით“** () — 1977 წლის საბჭოთა ორნაწილიანი მხატვრული ფილმი, რომლის რეჟისორია სტანისლავ როსტოცკი, ფილმი გაბრიელ ტროეპოლსკის ამავე სახელწოდების მოთხრობის ადაპტაციაა.

ფილმი რეჟისორ ს. როსტოცკისა და მსახიობ ვიაჩესლავ ტიხონოვის მეექვსე თანამშრომლობაა. გადაღებები კალუგაში მიმდინარეობდა. მისი პირველი გამოსვლისას ფილმი 20 მილიონზე მეტმა მაყურებელმა ნახა. ცენტრალური ტელევიზიით ფილმი პირველად 1980 წლის 26 და 27 აგვისტოს აჩვენეს.

სურათი 1979 წელს ნომინირებული იყო ოსკარზე, როგორც საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმი 

1978 წელს, ჟურნალ „საბჭოთა ეკრანის“ გამოკითხვის მიხედვით, იგი წლის საუკეთესო ფილმად იქნა აღიარებული. ვიაჩესლავ ტიხონოვის ნამუშევარი ამ ფილმში დაჯილდოვდა ლენინური პრემიით.

## სიუჟეტი
ძაღლის ისტორია, რომელიც მოულოდნელად მარტო დარჩება პატრონის ავადმყოფობის გამო. დაბადებიდან თეთრი ფერის  ბიმი, რომელიც არ შეესაბამება შოტლანდიური სეტერების სტანდარტს, ბინაში თავის მფლობელთან, მარტოხელა პენსიონერ, ივანე ივანეს ძესთან ერთად ცხოვრობს. პატრონს, ყოფილ ჟურნალისტს, დიდი სამამულო ომის მონაწილეს და ინვალიდს, ახლა კი მხიარულ მონადირეს, უყვარს თავისი ძაღლი და სისტემატიურად დაჰყავს ტყეში სანადიროდ.

მოულოდნელად, პატრონს ძველ ჭრილობაში ჩარჩენილმა ნამსხვრევმა შეახსენა თავი, ის მოსკოვში გადაიყვანეს სამკურნალოდ. ძაღლი მეზობელს მიაბარეს, მაგრამ უყურადღებობის გამო, პატრონის საძებნელად გაიქცა ბინიდან და ქუჩაში, მეთვალყურეობის გარეშე დარჩა. მოგზაურობისას ბიმი ხვდება უამრავ ადამიანს — კეთილს და ბოროტს, მოხუცს და ახალგაზრდას. თითოეული მათგანი განსხვავებულად ექცევა, მაგრამ ვერავინ ახერხებს მის მუდმივად შეფარებას.

## გადაღების გეოგრაფია
გადაღებები კალუგაში მიმდინარეობდა. ფილმში არაერთხელ ჩანს ხედი კინოთეატრ „კოსმოსზე“ (დანგრეულია 2006 წელს, მდებარეობდა მშვიდობის მოედანთან, საარბიტრაჟო სასამართლოს ადგილზე). მთავარი გმირი, ივანე ივანეს ძე ცხოვრობს კალუგის ცენტრსა და გარეუბანს შორის, ოკას ნაპირებიდან არც თუ ისე შორს, ხუთსართულიან კორპუსში, რომელიც მდებარეობს პლეხანოვის ქუჩაზე, № 94. მის სახლთან არის ცნობილი არქიტექტურული ძეგლი - კორობოვის ქვის დარბაზები, რომლებიც ხშირად ხვდება ფილმის კადრში. შესაძლებელია ასევე ძველი აგურის სახლის ამოცნობა, რომელიც ჯერ კიდევ არსებობს (კოსმონავტ კომაროვის ქუჩა № 47). ოპერაციის შემდეგ მოსკოვიდან დაბრუნებული ივანე ივანეს ძე ჩადის სადგურზე „კალუგა I“. ფილმის დასასრული  გადაღებულია ცენტრალურ პარკში სამების საკათედრო ტაძრის გვერდით.

## როლებში
* ვიაჩესლავ ტიხონოვი - ივანე ივანეს ძე, ბიმის პატრონი
* ვალენტინა ვლადიმიროვა - მეზობელი
* ივან რიჟკოვი - პავლე, სახლმმართველი
* ირინა შევჩუკი - დაშა, სტუდენტი
* ვასილი ვორობიოვი - ტოლიკი
* მიხეილ ზიმინი - ტოლიკის მამა
* რიმა მანუკოვსკაია - ტოლიკის დედა

## გადამღები ჯგუფი
* სცენარის ავტორი: სტანისლავ როსტოცკი და გავრილ ტროეპოლსკი
* რეჟისორი: სტანისლავ როსტოცკი
* ოპერატორი: ვიაჩესლავ შუმსკი
* მხატვარი: სერგეი სერებრენიკოვი
* კომპოზიტორი: ანდრეი პეტროვი
* დირიჟორი: ვლადისლავ ჩერნუშენკო
* ხმის ოპერატორი: იური ხრჟანოვსკი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1977 წლის ფილმები
კატეგორია:რუსულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ცხოველების შესახებ
კატეგორია:რეალურ მოვლენებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
ნანა ნაზაროვა

**ნანა (წოვინარ) ნაზაროვა** (დ. 1 ივლისი, 1956, თბილისი) — სამოქალაქო უფლებების დამცველი.

## ბიოგრაფია 
ნანა ნაზაროვა დაიბადა 1956 წლის 1 ივლისს, ქალაქ თბილისში. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ავტომატიკისა და გამოთვლითი ტექნიკის ფაკულტეტი. 1996 წელს დააარსა ადამიანის ჰარმონიული განვითარების ხელშემწყობი საზოგადოება, 1998 წლიდან ჩართულია ქალთა უფლებების დაცვის მოძრაობაში. იგი 1999 წლიდან მონაწილეობს ადამიანის უფლებათა დაცვის, სოციალური რეაბილიტაციისა და ადაპტაციის ტრენინგებში.

მუშაობდა შრომის მედიცინისა და ეკოლოგიის კვლევითი ინსტიტუტის მათემატიკური მოდელირების ლაბორატორიაში. 2000 წლიდან თანამშრომლობს საერთაშორისო ქსელთან — „ევროპული პლატფორმა ტრეფიკინგის, მონობისა და ექსპლუატაციის წინააღმდეგ“, როგორც ექსპერტი და მკვლევარი მიგრაციისა და მისი კრიმინალური ასპექტების, ადამიანის ვაჭრობასთან ბრძოლის საკითხებში. ამ სფეროში არის 50-ზე მეტი პროექტის ავტორი და ტრეფიკინგისა და მიგრაციის საკითხებზე გამოქვეყნებული რვა პუბლიკაციის თანაავტორი.

## ლიტერატურა 
* რადიო „თავისუფლების“ პროექტი, თბ., 2014, გვ. 125

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სამოქალაქო უფლებების დამცველი აქტივისტები
დეივ ნავარო

**დეივიდ მაიკლ ნავარო** (ინგლ. David Michael Navarro; დ. 7 ივნისი, 1967, სანტა მონიკა, კალიფორნია) — ამერიკელი გიტარისტი. ცნობილია როკ ჯგუფის Jane's Addiction-ის წევრობით, რომელთანაც ოთხი ალბომი აქვს ჩაწერილი. 1993-1998 წლებში იყო Red Hot Chili Peppers-ის გიტარისტი და ჩაწერა ერთი ალბომი. 2001 წელს გამოუშვა სოლო ალბომი „Trust No One“. ასევე იყო ბენდების Deconstruction და The Panic Channel გიტარისტი.

ნავარო დახასიათებულია, როგორც ალტერნატიული როკის ერთ-ერთი პირველი ნამდვილი გიტარის ლეგენდა. მისი დაკვრის სტილი აერთიანებს მძიმე მეტალს, ფსიქოდელიურ როკს და თანამედროვე როკს.

## დისკოგრაფია 
### სოლო ალბომები 
*Trust No One - 2001

### ალბომები ჯგუფთან Jane's Addiction 
*Nothing's Shocking - 1988
*Ritual de lo Habitual - 1990
*The Strays - 2003
*The Great Escape Artist - 2011

### ალბომები ჯგუფთან Red Hot Chili Peppers 
*One Hot Minute - 1995

### ალბომები ჯგუფთან Deconstruction 
*Deconstruction - 1994

### ალბომები ჯგუფთან The Panic Channel 
*ONe - 2006

## რესურსები ინტერნეტში 
*Dave Navarro — IMDb-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:Red Hot Chili Peppers-ის წევრები
კატეგორია:Jane's Addiction-ის წევრები
კატეგორია:The Panic Channel-ის წევრები
კატეგორია:Deconstruction-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 7 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ირაკლი ვეზირიშვილი

**ირაკლი იოსების (ნიკოლოზის) ძე ვეზირიშვილი** (დ. 1 აგვისტო, 1866, სოფ. ოსიაური, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპალიტეტი, — გ. წ. უცნობია) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალი (1919).

დაიბადა ოსიაურელი მემამულისა და პოეტის, თავად ნიკოლოზ (იოსებ) ვეზირიშვილის და ნინო ბეგთაბეგოვის ოჯახში. სწავლობდა თბილისის კადეტთა კორპუსსა და კონსტანტინეს მე-2 სამხედრო სკოლაში, დაამთავრა ალექსანდრეს სამხედრო-იურიდიული აკადემია (1901). სამხედრო სამსახურში იყო 1885 წლიდან. 1907 წელს მიიღო პოდპოლკოვნიკის, 1911 წელს — პოლკოვნიკის წოდება. 1907-1911 წლებში მსახურობდა კავკასიის სამხედრო ოლქის სამხედრო გამომძიებლად, 1911-1917 წლებში — კავკასიის სამხედრო-საოლქო სასამართლოს სამხედრო პროკურორის თანაშემწედ. 

1918 წლიდან იყო საქართველოს რესპუბლიკის ჯარში, 1919-1921 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო პროკურორი. შემდგომი ბედი უცნობია. 1907 წლიდან იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ნამდვილი წევრი. დაჯილდოებულია წმ. ანას III (1906) და II (1915), წმ. სტანისლავის II (1909) და წმ. ვლადიმერის IV (1915) ხარისხის ორდენებით. ცოლად ჰყავდა ანასტასია, პოლკოვნიკ პავლე მაჭავარიანის ასული.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1866
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
ოთარ ვეზირიშვილი

**ოთარ შალვას ძე ვეზირიშვილი** (დ. 5 ოქტომბერი, 1938, თბილისი) — ქართველი ენერგეტიკოსი. ტექიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1987), საქართველოს დამსახურებული გამომგონებელი (1989). 

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ენერგეტიკის ფაკულტეტი (1961). მუშაობა დაიწყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენერგეტიკის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1978 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში (2013 წლიდან — სრული პროფესორი).

სამეცნიერო კვლევის სფეროა ენერგოდამზოგი პროგრესული ტექნოლოგიების დამუშავება, განახლებადი ენერგორესურსების ეფექტური გამოყენებისათვის დანადგარების შექმნა და ეკოლოგიური სისტემის დაცვის კომპლექსური სქემების დანერგვა. გამოქვეყნებული აქვს 18 მონოგრაფია და 9 სახელმძღვანელო. აქვს 7 გამოგონება. 1974 წელს ვეზირიშვილმა ვ. გომელაურთან ერთად შექმნა სსრ კავშირში პირველი თბური ტუმბო, რომელიც დაინერგა სამტრედიის ჩაის ფაბრიკაში.
## ბიბლიოგრაფია
* ენერგოეფექტურობის მენეჯმენტი ენერგეტიკაში, თბ., 2008.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 5 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1938
კატეგორია:ქართველი ენერგეტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1961)
ვასილ ჯალიაშვილი

**ვასილ ჯალიაშვილი** (დ. 1912, ფანიანი — გ. 2000) — ქართველი გეოლოგი, მეცნიერი.

1935 წელს დაამთავრა ამიერკავკასიის გეოლოგიურ-საძიებო ტექნიკუმი მატერიალურ საბადოთა ძიების ტექნიკოს-გეოლოგ მაძიებლის სპეციალობით.

1947 წელს მოსკოვის ორჯონიკიძის სახელობის გეოლოგიურ-საძიებო ინსტიტუტი დაამთავრა, სადაც სწავლობდა სამთო ინჟინერ-ჰიდროგეოლოგიასა და საინჟინრო გეოლოგიას. 1935-1937 წლებში მუშაობდა სვანეთის რეგიონში, „სოიუზმიშიაკის“ გეოლოგიურ პარტიაში, როგორც ტექნიკოსი. 1937-1940 წლებში შორეულ აღმოსავლეთში, სკოვოროდინის (ჩიტის ოლქი) ჰიდროგეოლოგიურ ჯგუფში აგრძელებდა საქმიანობას. 1941 წელს მოსკოვის გეოლოგიურ ინსტიტუტში მონაწილეობდა ბაქოს ექსპედიციის ორგანიზებაში. 1941-1945 წლებში მონაწილეობას იღებდა მე-2 მსოფლიო ომში.

1947-1949 წლებში ხელმძღვანელობდა ახტალის ჰიდროგეოლოგიურ სამუშაოებს საქართველოს კურორტოლოგიის ინსტიტუტში. შემდეგ, 1950-1952 წლებში, იყო ჯავის ჰიდროლოგიური ექსპედიციის უფროსი. 1954-1955 წლებში მსახურობდა როგორც ინჟინერ-გეოლოგი ფიზიკურ-ქიმიური ლაბორატორიაში, და ამავე დროს მისი გამგე იყო. 1955 წლიდან ხელმძღვანელობდა ჰიდროლოგიურ განყოფილებას და 1968 წლიდან გარდაცვალებამდე ჰიდრომინერალური რესურსების შესწავლის მიმართულებით მუშაობდა.

## ჯილდოები
* 1999 - საქართველოს ღირსების ორდენი
* 1998 - ღირსების მედალი
* 1985 - სამამულო ომის I ხარისხის ორდენი
* სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლები თბ., 2012 გვ. 17
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 3/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი, თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2001. გვ. 280

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
ზაზა ბოჭოიძე

**ზაზა ბოჭოიძე** (დ. 1978, მანავი, საგარეჯო — გ. 2008) — ქართველი სამხედრო პირი, გმირი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, შემდეგ დაამთავრა მარნეულის უნივერსიტეტი. წარმატებით გაიარა კომპიუტერისა და საბანკო საქმის კურსები. მესამე კურსზე, სასამართლოში დაიწყო მუშაობა მოსამართლის თანაშემწედ, შემდეგ 2 წელი ადვოკატად მუშაობდა.  წარმატებით გაიარა კომპიუტერისა და საბანკო საქმის კურსები.

## ჯილდოები და წოდებები 
*  2008 წელს დაჯილდოვდა მედლით, „მხედრული მამაცობისთვის“

## ხსოვნა 
* მარნეულში სკვერს ზაზა ბოჭოიძის სახელი უწოდეს
* უბანს სადაც იგი გაიზარდა, ზაზა უწოდეს

## ლიტერატურა 
* *ყაჯრიშვილი თ., შარმიაშვილი თ., ფაჩუაშვილი დ.,* გმირი,  თბ., 2010, გვ. 507-508

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
ეტონი, ბერკშირი

**ეტონი** - ქალაქი ბერკშირში, ინგლისში, მდინარე ტემზის  ნაპირზე უინძორის მახლობლად.  2011 წლის აღწერის თანახმად ეტონის მოსახლეობა 4692 ადამიანს შეადგენს .  ეტონი ისტორიულად ბუკინგემშირის ისტორიული საგრაფოს საზღვრებში შედიოდა, 1974 წელს იგი მოექცა ბერკშირის ადმინისტრაციის ქვეშ ადგილობრივი მმართველობის აქტის თანახმად.   ქალაქი ცნობილია, ეტონი კოლეჯით.

## ისტორია 
[მინი| ეტონის ხედი [ვინდსორი, ბერკშირი|უინძორიდან მდინარე ტემზას გადაღმა]]
სახელი მომდინარეობს ძველი ინგლისურიდან  *Ēa-tūn*, რაც ნიშნავს "მდინარესპირა ქალაქს", რაც მიუთითებს ეტონის სიახლოვეს მდინარე ტემზასთან . მიწა, რომელიც ახლა ეტონია, ოდესღაც ეკუთვნოდა დედოფალ ედიტის მამულს,  ედუარდ აღმსარებლის ცოლს. მიწა ნორმანელებმა 1066 წლის შემდეგ მიითვისეს. ხოლო .  1

ეტონი დადებითად მოდერნიზებული იყო და გახდა პირველი სოფელი დიდ ბრიტანეთში, რომელსაც ჰქონდა საკუთარი საფოსტო ოფისი და თანამედროვე სადრენაჟო სისტემა.  1925 წლისთვის ქალაქი აღწერილი იყო, როგორც უფრო კომერციული, ვიდრე საცხოვრებელი, რომელიც ემსახურებოდა კოლეჯის მოსწავლეებს.  1

## გამორჩეული ხალხი 
* უილიამ ოუტრედი (1574–1660), მათემატიკოსი და სასულიერო პირი
* ედმუნდ ბრისტოუ (1787–1876), მხატვარი, დაიბადა ეტონში და მთელი ცხოვრება უინძორის მხარეში ცხოვრობდა.
* ჩარლზ დიუკ იონგი (1812–1891), ინგლისელი ისტორიკოსი, კლასიკოსი და კრიკეტისტი  
* ჯორჯ ე დევისი (1850–1906), ქიმიური ინჟინერიის დამფუძნებელი მამა