open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩხანდოკუნი

**ჩხანდოკუნი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ჩხანდოკუნის სასახლე** — ისტორიული ნაგებობა სამხრეთ კორეის დედაქალაქ სეულში. იგი ერთ-ერთია ჩოსონის დინასტიის მიერ აშენებული „ხუთი დიდი სასახლიდან“. იმის გამო, რომ ჩხანდოკუნი კიონბოკუნის სასახლის აღმოსავლეთით მდებარეობს, მას ხშირად აღმოსავლეთ სასახლესაც უწოდებენ (東闕). იგი კორეელი პრინცების საყვარელი ადგილს წარმოადგნდა. სასახლე 1395 წელს აიგო.

ჩხანდოკუნი, ისევე როგორც სეულის ხუთივე დიდი სასახლე, მნიშვნელოვნად დაზიანდა კორეის იაოპნური ოკუპაციის დროს. დღეისათვის მისი სტრუქტურის მხოლოდ 30%-ია შემორჩენილი.

## გალერეა

Image:Daejojeon, Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|
Image:Huijeongdang (interior), Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|
Image:Injeongjeon (interior), Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|
Image:Juhamnu, Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|
Image:Korea-Seoul-Changdeokgung-02.jpg|
Image:Ongnyucheon, Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|
Image:Seonjeongjeon, Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|
Image:Yeongyeongdang, Changdeokgung - Seoul, Korea.JPG|

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO: Changdeokgung Palace Complex
* Changdeokgung 
* Official guide from Cultural Heritage Administration 
* Changdeokgung : Official Seoul City Tourism 
* Life in Korea: Changdeok Palace / Biwon Garden

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
ნეშ ლოულერი

**ნეშ ლოულერი** (; დ. 21 დეკემბერი, 1984) — ამერიკელი პორნო მსახიობი, რომელიც გამოჩნდა გეი, ჰეტეროსექსუალურ, ბისექსუალურ პორნოგრაფიულ ფილმებსა და ჟურნალებში. 2009 წელს მას ასევე მიღებული აქვს გრების ჯილდო.

## ვიდეოგრაფია
* *Hot House Backroom Vol. 15*, Hot House Entertainment
* *Men of Massive Studio: Vol. 10*, Falcon Entertainment
* *Curious*, COLT Studio Group
* *Green Door*, Falcon Entertainment
* *Beg For It*, COLT Studio Group
* *Burning Desires*, Falcon Entertainment
* *Endgame*, Dirty Bird Pictures
* *Hot House Backroom Vol. 8*, Hot House Entertainment
* *Best Men Part 1: The Bachelor Party*, Falcon Entertainment
* *Unknown*, Channel 1 Releasing
* *Afterparty*, Falcon Entertainment
* *Winter Heat*, Falcon Entertainment
* *Sharp: Killer Good Looks*, Channel 1 Releasing

## ჯილდოები და ნომინაციები
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:ამერიკელი პორნო მსახიობები
კატეგორია:გეი პორნო მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
ჰვასონის ციხესიმაგრე

**ჰვასონი** — ციხესიმაგრე სამხრეთ კორეის ქალაქ სუვონის ცენტრში, რომელიც 1794 წელს ჩოსონის დინასტიის მეფე ჩონჯომ ააშენა. მდებარეობს სეულიდან 30 კილომეტრით სამხრეთით. მეფემ ციხესიმაგრე მიუძღვნა მამამისს — პრინც სადოს, რომელიც მამამისმა (ჩონჯოს პაპამ), მეფე იონჯომ ბრინჯის შესანახ ყუთში ჩაკეტა და აიძულა თავი მოეკლა.  1997 წელს, იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

ციხესიმაგრე დასავლური და აღმოსავლური არქიტექტურის კომბინაციითაა ნაგები, რითაც მნიშვნელოვნად განსხვავდება სხვა კორეული ნაგებობებისგან.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*UNESCO Hwaseong Fortress Site
*Asian Historical Architecture profile of Hwaseong fortress

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
ტეგ ადამსი

**ტეგ ადამსი**  (ადრე მოღვაწეობდა როგორც **ჩეტ რობერტსი** ), (დ. 4 აპრილი, 1972) — პორნო მსახიობი, რომელიც მონაწილეობას იღებს გეი პორნოგრაფიულ ფილმებში.

## ვიდეოგრაფია 
### როგორც ჩეტ რობერტსი 
*''Billy's Tale*
**Drenched Part 1*
**The Drenched Set*

### როგორც ტეგ ადამსი 
**Pokin' in the Boys Room*
**Detention*
**Tag Punished*
**Bedroom Eyes*

## ჯილდოები 
*2004 გრების დაჯოლდოვება  გამარჯვებული ნომინაციაში *საუკეთესო შემსრულებელი* და *საუკეთესო ორმაგი სექსის სცენა* ეიდენ შოუსთან "Perfect Fit"-ში (Hot House Entertainment)
*2007 გრების დაჯილდოება ნომინაცია *საუკეთესო პასივი'' .

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:გეი პორნო მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი პორნო მსახიობები
ნორვეგიის მონარქი

**ნორვეგიის მონარქი**, ანუ მეფე, ნორვეგიის სახელმწიფოს მეთაურია, სადაც კონსტიტუციურ მონარქიასთან ერთად მთავრობის საპარლმანეტო სისტემაა. ნორვეგიის მონარქიის ფესვებს ჰარალდ თმამშვენიერამდე მივყავართ. მანამდე ქვეყანა პატარ–პატარა სამეფოებად იყოფოდა, რომელთა გაერთიანების საფუძველზე ნორვეგიის სამეფო შეიქმნა. ნორვეგია დიდი ხნის მანძილზე დანიასთან და შვედეთთან უნიაში იმყოფებოდა.

ნორვეგიის მონარქი ამჟამად მეფე ჰარალდ V-ეა, რომელიც ტახტზე 1991 წლის 17 იანვარს ავიდა. მისი მემკვიდრეა კრონ–პრინცი ჰააკონი. კრონ–პრინცს უამრავი საზოგადოებრივი ფუნქცია აკისრია ისევე როგორც დედოფალ სონიას. ჰააკონი რეგენტის ვალდებულებასაც ითავსებს მეფის არყოფნაში. ჰააკონის გარდა, მეფის სახლეული  კიდევ რამდენიმე წევრისგან შედგება: მეფის ქალიშვლი, შვილიშვილები და დედმამიშვილები. ნორვეგიის სამეფო ოჯახი გლუქსბურგების მთავართა შტოს წარმომადგენელია და წარმოშობით გერმანიიდან – შლეზვიგ–ჰოლშტეინიდან არის; იგივე წარმოშობა აქვთ დანიის მონარქსა და საბერძნეთის ყოფილ სამეფო ოჯახს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ვიდეო NRK–დან თანამედროვე მონარქიის ისტორიის შესახებ 

კატეგორია:ნორვეგიის ისტორია
კატეგორია:ნორვეგიის მონარქები
კატეგორია: ნორვეგიის მთავრობა
კატეგორია:მიმდინარე მონარქები
კოჩანგის, ჰვასუნესა და კანჰვას დოლმენები

**კოჩანგის, ჰვასუნესა და კანჰვას დოლმენები** — მდებარეობს სამხრეთ კორეაში და წარმოადგენს ასამდე ქვის დოლმენს, რომლებასაც ჩვენს წელთაღრიხვამდე პირველ ათასწლეულში, კორეის ნახევარკუნძულზე არსებული მეგალითური კულტურა სამარხებად და სხვა სარიტუალო დანიშნულებისამებრ იყენებდა. 2000 წელს, იუნესკომ ობიექტები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.  როგორც კორეის სახელმწიფომ ოფიციალურად განაცხადა, მსოფლიო დოლმენების 40% სწორედ კორეაში მდებარეობს, ძირითადად ამ სამ ადგილში. 

მეგალითები მართლაც შეუფასებელია. მათ ქვეშ დამარხულ მმართველთა საფლავებში აღმოჩენილია კერამიკა, ბრინჯაო, იუვილერია და სხვა სამგლოვიარო არტეფაქტები. ქვები მეტყველებენ, როგორ იქნნენ ისინი მოპოვებული, ტრანსპორტირებული და შემდეგ დოლმენების აშენებაში გამოყენებულნი. აღნიშნული დოლმენები ძვ.წ. VII საუკუნით თარიღდება. 

ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრები 1956 წლიდან დაიწყო.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* Cultural Heritage
* Korean National Heritage Online 
* UNESCO

## სქოლიო
კატეგორია:კორეული კულტურა
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
კიონჯუს ისტორიული ზონა

**კიონჯუს ისტორიული ზონა** — ტერიტორია სამხრეთ კორეაში, რომელიც 2000 წელს იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. დაცული არეალი მოიცავს ტაძრებისა და სასახლეების ნანგრევებს, პაგოდებსა და სტატუეტებს, ასევე სილას სამეფოს სხვა მრავალ არტეფაქტს. ამ ისტორიული ზონას ხანდახან მსოფლიოში ყველაზე დიდ ღია ცის ქვეშ მდებარე მუზეუმს უწოდებენ.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO
* Korean National Heritage Online 
* Cultural Heritage
* Oriental Architecture

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
ჰიდრომეტრია

**ჰიდრომეტრია** () — ხმელეთის ჰიდროლოგიის დარგი, რომელშიც შემუშავებულია ხმელეთის წყლებისა და ზღვების ჰიდროლოგიური რეჟიმის ელემენტების გაზომვისა და დაკვირვების მეთოდიკა, აგრეთვე გაზომვის შედეგების დამუშავების, მათი შეკრების, შენახვისა და პუბლიკაციის წესები. წყლის შესახებ არსებული უძველესი მეცნიერებაა. ჩვეულებრივ პრაქტიკაში დამკვიდრებულ გაგებაში ჰიდრომეტრია შეიცავს მხოლოდ გაზომვისა და დაკვირვების მეთოდებს ხმელეთის ჰიდროლოგიაში, რომელიც გამოიყენება მდინარეთა რეჟიმის, ტბების, წყალსაცავებისა და ჭაობების შესასწავლად. ოკეანეებისა და ზღვების ჰიდრომეტრია ატარებს პრაქტიკული ოკეანოგრაფიის სახელწოდებას და მიეკუთვნება ოკეანოლოგიას.

ჰიდრომეტრიის კვლევის სფეროში შედის სიღრმეების, დონეების, ფსკერისა და ნაკადის თავისუფალი ზედაპირის, რელიეფის, წნევებისა და დაწნევების, სიჩქარეთა და სითხის დინების მიმართულებების, სიჩქარეების და წნევების პულსაციების, ტალღის ელემენტების, ჰიდრავლიკური ქანობების, სითხის მოცულობითი, წონითი და მასითი ხარჯების, ნაკადის სიმღვრივის, ნატანისა და პულპის ხარჯების, ნაკადის თერმული და ყინულოვანი რეჟიმების მახასიათებელი ელემენტების განსაზღვრა.

ჰიდრომეტრიული ინფორმაციის წყაროს ჰიდროლოგიურ სადგურებსა და პოსტებზე არსებული სტაციონარული დაკვირვებები შეადგენს, კვლევის საექსპედიციო, სპეციალური, დისტანციური და სხვა მეთოდები. 

ჰიდრომეტრიას ფართოდ გამოიყენებენ ფიზიკური მოვლენების შესწავლისას (განსაკუთრებით ექსპერიმენტულ ჰიდროაერომექანიკაში); წარმოებასა და მშენებლობის პროექტირების და აგრეთვე მდინარეებისა და ზღვების ჰიდროტექნიკური კონსტრუქციებისა და ჰიდროელექტროსადგურების მშენებლობის დროს და ა.შ. ჰიდრომეტრია შეიძლება განვიხილოთ ბუნებაში წყლის შესწავლისა და სხვადასხვა ტექნოლოგიურ პროცესებში, მანქანებსა და აპარატებში სითხეების გამოყენების თვალსაზრისითაც.

## სქოლიო
კატეგორია:ჰიდროლოგია
ჩეჯუ

**ჩეჯუს ვულკანური კუნძული და ლავის ხვრელები** — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სამხრეთ კორეაში. ჩეჯუ, იგივე **ჩეჯუდო** ვულკანური კუნძულია, რომელიც კორეის სამხრეთი სანაპიროდან 130 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. მისი ფართობი 1 846 კმ²-ია და წარმოადგენს სამხრეთ კორეის უდიდეს კუნძულსა და ყველაზე პატარა პროვინციას. კუნძულის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს სამხრეთ კორეის უმაღლესი მწვერვალი და ჩამქრალი ვულკანი ჰალასანი (1 950 მ). მისი ვულკანური აქტივობები დაიწყო ცარცულ პერიოდში და გრძელდებოდა მესამეულ სისტემამდე. ბოლო აქტივობა დაფიქსირდა 800 წლის წინ. კუნძული შედგება ვულკანური კლდეებისა და ნიადაგისგან, რომლებიც ჰალსანის მოქმედების შედეგია. 

ჩეჯუ მეცნიერულად განსაკუთრებით ფასეულია, რადგან აქ მდებარეობს ლავური მილების სისტემა. ეს ბუნებრივი მილსადენები, რომლებშიც ერთ დროს მაგმა მიედინებოდა, ახლა ცარიელია და წარმოადგენს მღვიმეებს, რომლებიც ერთ-ერთი უდიდესია მსოფლიოში ამ ტიპის მღვიმეებს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* Jeju Volcanic Island and Lava Tubes, UNESCO
* World Heritage in Korea

კატეგორია:სამხრეთ კორეის გეოგრაფია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
SONAX

**SONAX** (სონაქსი, შემოკ. SX) — გერმანული საწარმო, რომელიც მდებარეობს დუნაის ნოიბურგში. მისი საქმიანობის სფერო მოიცავს მანქანის მოვლის ქიმიური საშუალებების წარმოებას და მომსახურებას. გერმანიაში იგი არის თავისი სეგმენტის ლიდერი და მისი ბაზრის წილი 50%-ზე მეტს შეადგენს. აქვს ასევე ფილიალები ავსტრიასა და ნიდერლანდებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* სონაქსის საერთაშორისო საიტი 
* სონაქსის რუსული საიტი  

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის ორგანიზაციები
წყალდიდობა ევროპაში (2005)

right|thumb|250px|რუკა, რომელზედაც დემონსტრირებულია დაზარალებული ქვეყნები
**წყალდიდობა ევროპაში** — ძლიერი წყალდიდობა, რომელიც დაფიქსირდა 2005 წლის აგვისტოში. გამოვლინდა რუმინეთში, შვეიცარიაში, ავსტრიასა და გერმანიაში; საერთო ჯამში წყალდიდობამ გადაუარა ცენტრალურსა და აღმოსავლეთ ევროპას. წყალდიდობას სხვადასხვა ქვეყნებში მასობრივი მსხვერპლიც მოჰყვა. 

კატასტროფის შედეგად ყველაზე მეტად რუმინეთი დაზარალდა, სადაც წყალდიდობამ დაახლოებით 30-მდე კაცი იმსხვერპლა. საერთო ზარალმა ასტრონომიულ ციფრს მიაღწია; საჭირო გახდა ათასობით ადამიანის ევაკუაცია. დაინგრა სახლები და სხვადასხვა შენობები, რის შემდეგ მრავალი ადამიანი უსახლკაროდ დარჩა. 

კატასტროფამ იმსხვერპლა შვეიცარიაც. აქ უწყვეტი თავსხმა წვიმების შემდეგ არაერთი კანტონი დაზარალდა. იყო მასობრივი ევაკუაცია. დაფიქსირდა მსხვერპლიც.

გერმანიაში საგანგებო სიტუაცია გამოცხადდა, მრავალი რაიონი წყლის ქვეშ მოექცა, რის შემდეგად შეუძლებელი გახდა გარე სამყაროსთან კავშირი. საგზაო მარშრუტები ტალახითა და ნაყარით დაიფარა, რის გამოც გადაიკეტა გზები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* წყალდიდობა ევროპაში (2002)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Europe counts cost of flood chaos 
* European Flood Deaths Rise To 42  
* Flood risk across Europe subsides 

კატეგორია:წყალდიდობა
გუფი

**გუფი** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები:აგვავერა, აკვასკია, აჯამფაზრა, ზეგანი, ფადგუ, ჩაწვქითი). 

მდებარეობს სამურზაყანოს დაბლობზე, მდინარე ღალიძგის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 170 მ, ოჩამჩირიდან 14 კმ. სოფლის მიდამოებში არის კარსტული მღვიმეები. მოსახლეობა — 345 მცხოვრები (1989). 

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გურჩხი

**გურჩხი**, სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (ჯგერდის თემი).

მდებარეობს კოდორის ქედის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე კაციკვარის (დღამშის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 250 მ, ოჩამჩირიდან 24 კმ. მოსახლეობა: 272 მცხოვრები (1989). 

## სქოლიო
## ლიტერატურა
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუფაგუ

**გუფაგუ** — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში. არასაძიხის თემის ცენტრი (სოფლები: არასაძიხი, მეორე არასაძიხი). 

მდებარეობს კოდორის ქედის სამხრეთ მთისწინეთზე, მდინარე მოქვის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 280 მ, ოჩამჩირიდან 20 კმ. მოსახლეობა — 457 მცხოვრები (1989).

.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაჩა

**დაჩა** (ყოფ. ***აგარაკი***) — სოფელი აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში (არაკიჩის თემი), სამურზაყანოს დაბლობზე. ზღვის დონიდან 80 მ, ოჩამჩირიდან 28 კმ. 1989 წლის აღწერით იყო 465 მცხოვრები. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წყალდიდობა ევროპაში (2002)

[right|thumb|300px|წყალდიდობა ქალაქ [დრეზდენი|დრეზდენში (გერმანია)]]
**წყალდიდობა ევროპაში** — 2002 წლის აგვისტოში მომხდარი ძლიერი წყალდიდობა. ყველაზე მეტად დაზარალდა ჩეხეთი, ავსტრია, გერმანია, სლოვაკეთი, პოლონეთი, უნგრეთი, რუმინეთი და ხორვატია. სწორედ 2002 წელს დაფიქსირდა ბოლო 100 წლის განმავლობაში ევროპის უძლიერესი წყალდიდობა, რომელმაც ასობით ადამიანის სიცოცხლე იმსხვერპლა. წყალდიდობა კოკისპირულმა წვიმებმა გამოიწვია.  

ძლიერი წვიმები 10 აგვისტოდან დაიწყო და დაახლოებით ერთ კვირას გაგრძელდა. ნაპირებიდან გადმოვიდა დიდი და პატარა მდინარეები, რომლებიც უძლიერეს ნაკადებად გადაიქცნენ და რომლებმაც წალეკეს გზა და გზა დასახლებული ადგილები. 

პრაღაში მდინარე ვლტავის დონემ 7 მეტრით აიწია, ხოლო გერმანიაში ელბას დონე თითქმის 10 მეტრით გაიზარდა. ევროპის ერთ-ერთმა უმსხვილესმა მდინარემ დუნაიმ დატბორა ავსტრიის, სლოვაკეთის, ხორვატიის დიდი ნაწილები, ხოლო დუნაის შენაკადმა ტისამ დატბორა რუმინეთისა და ბულგარეთის რიგი სოფლები. 

წყალი და ტალახიანი ნაკადები საკმაოდ ფართოდ გავრცელდა და საფრთხის ქვეშ დააყენა სხვადასხვა ქვეყნების კულტურული და ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობები, როგორებიცაა: ქალაქები, სახლები, ქუჩქები, მეტროპოლიტენები, რკინიგზები, ხიდები, სასოფლო-სამეურნეო ტერიტორიები და ა.შ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* წყალდიდობა ევროპაში (2005)

## რესურსები ინტერნეტში 
*Flood Photographs of Prague 
*Photographs of flooded metro in Prague

## სქოლიო 
კატეგორია:წყალდიდობა
ნიკა თვაური

და ბრინჯაოს მედლის მფლობელი მოცურავე ნიკა თვაური]]

**ნიკა თვაური** (დ. 25 დეკემბერი, 1983, თბილისი, საქართველო) — ორივე თვალით უსინათლო და მარჯვენა ხელის მტევანამპუტირებული, S-11 კატეგორიის ქართველი მოცურავე. მისი მწვრთნელია ჰენრი კუპრაშვილი. 2011 წლის 1-10 აპრილს თურქეთის ქალაქ ალანიაში S-11 კატეგორიის მოცურავეთა შორის მსოფლიო ჩემპიონატზე  ორმოცდაათ მეტრზე ბრასით ცურვაში მესამე ადგილი დაიკავა და ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა. მის მიერ მოპოვებული მედალი დამოუკიდებელი ქართული სპორტის ისტორიაში, ცურვის სახეობებს შორის პირველია.

## კარიერა
*2011 – საქართველოს ეროვნული პარალიმპიური ნაკრების წევრი ცურვაში.
*2011 – უსინათლოთა შორის მსოფლიო თამაშების ბრინჯაოს მედლის მფლობელი - ალანია, თურქეთი. (პირველი საერთაშორისო მედალი დამოუკიდებელი საქართველოს ისტორიაში.)
*2011  – მწვრთნელი ჰენრი კუპრაშვილი.
*2012  – იტალიაში გამართულ საერთაშორისო ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალის მფლობელი, დისტანცია 100 მ. / ბრასი და ოქროს მედალი დისტანცია 50 მ./ ბრასი.
*2012  – ლონდონში გამართულ პარალიმპიური თამაშების მონაწილე.
*2013 – ბერლინის საერთაშორისო ჩემპიონატზე 2 ვერცხლის მედალის მფლობელი დისტანცია – 100მ და 200მ/ ბრასი.
*2013 – შვედეთში გამართულ საერთაშორისო ჩემპიონატზე ვერცხლის მედალის მფლობელი 100 მ./ ბრასი.
*2014  – გერმანიაში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე ოქროს მედალის მფლობელი დისტანცია 50მ./ ბრასი.
*2014  – გერმანიაში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე მოიპოვა ოფიციალური ლიცენზია ევროპისა და მსოფლიოს გასამართ ჩემპიონატზე, რომელიც პარაცურვის ისტორიაში იყო პირველი ოფიციალური ლიცენზია საქართველოსთვის.
*2015  – სეულში გამართულ პარა ოლიმპიურ მსოფლიო თამაშებზე უსინათლოთა შორის გახდა ბრინჯაოს მედლის მფლობელი.
*2017 – ბერლინის საერთაშორისო ჩემპიონატში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი 50მ./ბრასი.
*2011 – საუკეთესო პარა სპორტსმენი.
*2012  – „ BP-საქართველოს“ ელჩი სპორტსმენი.

ნიკა თვაური არის საქართველოს საუკეთესო პარა სპორტსმენი ცურვაში და საქართველოს ჩემპიონი, სამჯერ ნომინირებული საუკეთესო პარა სპორტსმენად.

## ლიტერატურა
**ვაჟა დანელია*. ცურვამ მეორე სიცოცხლე დაუბრუნა. გაზ. "ლელო", #080, 2011 წლის 7 აპრილი
**ვაჟა დანელია*. ბრინჯაოს დებიუტი და საგზური. გაზ. "ლელო", #081, 2011 წლის 8 აპრილი
**ვაჟა დანელია*. მსოფლიო მოილიეს და ევროპაზე ფიქრობენ. გაზ. "ლელო", #088, 2011 წლის 16 აპრილი

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკა თვაური ლონდონის 2012 წლის პარალიმპიური თამაშების ლიცენზიის მოპოვებისთვის იბრძოლებს
*თვაურმა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა
*ქართველმა სპორტსმენმა მსოფლიო ჩემპიონატზე ცურვაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა
*ნიკა თვაურმა შეზღუდული შესაძლებლობების მქონე სპორტსმენთა მსოფლიოს ჩემპიონატზე ცურვაში ბრინჯაოს მედალი მოიპოვა
*ნიკა თვაურის წარმატება პარალიმპიადაზე
* http://www.paralympic.org/Athletes/Athlete_Biographies/ 

კატეგორია:ქართველი მოცურავეები
კატეგორია:დაბადებული   25 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული   1983
ეიზენჰაუერის დოქტრინა

**ეიზენჰაუერის დოქტრინა** მიუთითებს დუაიტ ეიზენჰაუერის მიმართვაში კონგრესისადმი 1957 წლის 5 იანვარს. დოქტრინის მიხედვით ქვეყანას შეეძლო ეკონომიკური ან (სხვა ქვეყნიდან აგრესისიის შემთხვევაში) სამხედრო დახმარება ეთხოვა ამერიკისთვის. აიზენჰაუერმა გამოარჩია სსრკ-დან საფრთხე და აშშ-ს სამხედრო კომიტეტს უფლება მისცა „დაეცვა ტერიტორიული მთლიანობა  და პოლიტიკური დამოუკიდებლობა ისეთი ქვეყნებისა, რომლებიც ითხოვენ დახმარებას რომელიმე საერთაშორისო კომუნიზმს დაქვემდებარებული ქვეყნის აშკარა აგრესიის წინააღმდეგ“.

გლობალურ პოლიტიკურ კონტექსტში, დოქტრინა იყო გამოხმაურება შესაძლო ომისა, რომელსაც სსრკ-ს, სუეცის კრიზისის საბაბით, ეგვიპტეში შესაძლო შესვლა მოასწავებდა. რეგიონში წარმოქმნილი უხელისუფლებობის გამო, რომელიც ინგლისური და ფრანგული მხარეების წარუმატებლობას მოჰყვა, ეიზენჰაუერმა ჩათვალა, რომ თავისი გავლენის გაზრდა აუცილებელი იყო. სიტუაციას ართულებდა ეგვიპტის პრეზიდენტის ნასარის პოლიტიკა. მან განალაგა ბაზები, რომლებსაც იყენებდა აშშ-სა და სსრკ-ს ინტერესთა შესაჯახებლად. ამასთან ნასარი იღებდა სსრკ-სგან დახმარებას.

რეგიონულ დონეზე, დოქტრინის მიზანი იყო დახმარება არაბული რეჟიმებისა უზრუნველეყო ნასარის პოლიტიკური კონტროლის ალტერნატივა.

დოქტრინა 5 მარტს დაამტკიცა კონგრესმა 422 ხმით 79 ხმის წინააღმდეგ. 9 მარტს გამოცხადდა ოფიციალურად კონგრესის რეზოლუციაზე პრეზიდენტის ხელმოწერის შემდეგ.

შეიარაღებული ძალები პირველად გამოიყენეს ლიბანის კრიზისისას, როცა ამერიკის სამხედრო ძალებმა მოახდინეს ინტერვენცია ლიბანში.

## დოქტრინის მიზნები
დოქტრინა მიზნად ისახავდა არაბულ ქვეყნებში ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ჩახშობას, აგრეთვე იქ (სუეცის კრიზისის გამო ინგლის-საფრანგეთის პოზიციების დასუსტებასთან დაკავშირებით) აშშ-ის პოზიციების განმტკიცებას. დოქტრინის განსახორციელებლად  იქნა 200 მლნ. ამერიკული დოლარი.

## იხილეთ აგრეთვე
*დალესის გეგმა

## ლიტერატურა
ქსე, ტ. IV, გვ. 59–60, თბ. 1979.

## რესურსები ინტერნეტში
*იანვარს წარმოთქმული სპეციალური ტექსტი კონგრესისადმი 1957 წელს

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პრეზიდენტების დოქტრინები
კატეგორია:აშშ-საბჭოთა კავშირის ურთიერთობები
კატეგორია:ცივი ომი
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
ბრომი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ბრომი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბრომი — ქიმიური ელემენტი, ჰალოგენი.
* ჯერალდ ბრომი — ამერიკელი გოტიკური მხატვარ-ფანტასტი.
* ჯონ ვან დენ ბრომი — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი
* ბრომი (პერსონაჟი)
სუნი

[მინი|300პქ|[იან ბრეიგელ ბარხატნი. სუნი. მიახ. 1617. პრადოს მუზეუმი. მადრიდი]]
**სუნი** — სპეციფიკური შეგრძნებაა ჰაერში მფრინავი არომატული ნივთიერებების (მან) არსებობისა, რისი გამოვლენა ხდება ყნოსვის შეგრძნების ქიმიური რეცეპტორების მეშვეობით (იხ. ხემეროცეპცია), რომელიც განლაგებულია ცხოველის ცხვირის ღრუში.

## ადამიანის სუნის აღქმის სპეციფიკა 
### საერთო ცნობები 
სუნი ადამიანების უმრავლესობისათვის არის — შედარებით სუსტად დიფერენცირებული, ინტეგრალური შეგრძნებაა, რადგანაც ის განისაზღვრება ყნოსვის რეცეპტორების, სამწვერა ნერვის რეცეპტორების და ვომერნოზალური ორგანოს რეცეპტორების გაღიზიანების ჯამური ეფექტით.

### ფსიქოფიზიოლოგიური პროცესების ზეგავლენა აღქმაზე 
შეიძლება გამოვყოთ რამდენიმე წამყვანი რგოლი და ფაქტორი, რომელიც მონაწილეობს სუნის აღქმის პროცესში:
* რეცეპტორული დონე
** ცხვირით სუნთქვის ხარისხი
** ჰორმონალური ფონი
** სპეციფიკური ანოსმიები
** ასაკური თავისებურებები
* ნერვთა კონების გამტარობა
* ლიმბური სისტემა
* ფსიქიკური დონე
** ნერვული სისტემის აღზნების დონე
** ინდივიდუალური გამოცდილება

### სუნის აღქმის ფსიქოლოგიის თავისებურებანი 
სუნის შეგრძნებაზე დიდი გავლენა აქვს ადამიანის ფსიქოფიზიოლოგიურ მდგომარეობას. გარკვეულ პირობებში შეიმჩნევა სუნის დამახინჯებული აღქმა, როდესაც გარკვეული, ჩვეულებრივი ნივთიერება მოულოდნელად ხდება მკვეთრად არასასიამოვნო.

## სუნის ძალის გაზომვის მეთოდები 
სუნის აღქმის გამოკვლევას აწარმოებს ოლფაქტომეტრია.

სუნის ძალის შეფასება მნიშვნელოვანია ეკოლოგიაში, კვების პროდუქტების ხარისხის ობიექტური შეფასებისათვის, პარფიუმერიაში, სხვადასხვაგვარი პათოლოგიების კლინიკური კვლევებისას.

## სუნის რეპროდუქციის მოწყობილობა 
XX საუკუნეში ხმის (პატეფონი, მაგნიტაფონი) და გამოსახულების (ფოტოგრაფია, კინომატოგრაფი, ვიდეოკამერა) რეპროდუქციის მოწყობილობების ფართო გავრცელების შემდეგ, სულ უფრო ხშირად გამომგონებლები მიმართავენ სუნის რეპროდუქციის მოწყობილობების დამუშავებას.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ცდა იყო ასეთი სისტემის შემუშავება ამერიკა-ისრაელის ფირმის DidgiScent (2002 г.) მიერ. ამ ფირმამ ვერ შეასრულა აღებული ვალდებულებები დროულად და პროექტი ჩაიშალა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყნოსვა
* არომატი
* არომათერაპია
* პარფიუმერია
* სიმყრალე
* დეზოდორანტი
* ფერომონი
* ატრაქტანტი
* ანოსმია (ყნოსვის დაკარგვა)
* ოდოროლოგია
* ქალის სურნელი
* თავისუფლების სურნელი
* ვნების სურნელი (ფილმი)

*
კატეგორია:ფიზიოლოგია
ჰაჰოე

**ჰაჰოე** — ტრადიციული სოფელი სამხრეთ კორეაში. მის მთავარ ღირებულებას აქ წარმოდგენილი ჩოსონის დინასტიის პერიოდის არქიტექტურული სტილი, ხალხური ტრადიციები, ფასეული წიგნები და ძველი ტრადიციები წარმოადგენს.

სოფელი მდებარეობს ანდონის პროვინციაში, ნამსანის მთის ჩრდილოეთით. დაგეგმარებულია გეომანტიკის პრინციპებით და მას ლოტოსის ყვავილის ფორმა გააჩნია.

2010 წელს, იუნესკომ ჰაჰოე მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## გალერეა 

Image:Korea-Andong-Hahoe.Village-01.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-05.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-07.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-15.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-09.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-20.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-13.jpg
Image:Korea-Andong-Hahoe Folk Village-12.jpg

## იხილეთ აგრეთვე 
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* UNESCO: Hahoe Folk Village in Andong
* World Heritage in Korea
* Andong City - Hahoe Folk Village  Audio Introduction 
* Andong Hahoe Folk Village

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
იანგდონგი

**იანგდონგი** — ჩოსონის დინასტიის ტრადიციული სოფელი სამხრეთ კორეაში. მდებარეობს კიონსან-პუკტოს პროვინციაში, ქალაქ კიონჯუდან 16 კმ-ით ჩრდილო-დასავლეთით, მდინარე ჰეიონგსანის გასწვრივ. 

დაცვის ხარისხი, არაერთი კულტურული ასპექტი, ტრადიციონალიზმი, ულამაზესი ბუნება — ყველაფერი ეს იანგდონგში სრულადაა წარმოდგენილი. სოფელი ასევე ნათელი მაგალითია იანბანის (*კორეული არისტოკრატია*) ცხოვრების წესისა და ნეო-კონფიციანიზმისა.  

2010 წელს, სოფელ ჰაჰოესთან ერთად, იუნესკომ იანგდონი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* Website of Yangdong Village 
* UNESCO
* Visit Korea
* World Heritage in Korea

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
პოლარული ნივთიერებები

**პოლარული ნივთიერება** — ქიმიაში არის ნივთიერება, რომლის მოლეკულებს გააჩნიათ ელექტრონული დიპოლური მომენტი. პოლარული ნივთიერებებისთვის, არაპოლარულ ნივთიერებებთან შედარებით, დამახასიათებელია მაღალი ფარდობითი დიელექტრიკული შეღწევადობა (თხევად ფაზაში 10-ზე მეტი), მაღალი დუღილისა და დნობის ტემპერატურა.

პოლარული მოლეკულები ურთიერთქმედებენ დიპოლ – დიპოლური მოლეკულათშორისი ძალების და წყალბადური ბმების საშუალებით. პოლარობას საფუძვლად უდევს უამრავი ფიზიკური თვისება, მათ შორის ზედაპირული დაძაბულობა, ხსნადობა, დნობის და დუღილის ტემპერატურები.

პოლარული გამხსნელებში ყველაზე უკეთ იხსნებიან პოლარული ნივთიერებები, მათ ასევე  გააჩნიათ იონების სოლვატაციის უნარი. პოლარული გამხსნელების მაგალითებია წყალი, ამიაკი, სპირტები, და სხვა ნივთიერებები. 

## ბმების პოლარობა
იმის გამო, რომ ელექტრონებს აქვთ უარყოფითი მუხტი, ელექტრონების არათანაბარი გადანაწილება ბმის შიგნით იწვევს ელექტრული დიპოლის წარმოქმნას: ამიტომაც დადებითი და უარყოფითი ელექტრული მუხტები განცალკევდება. ასეთ დიპოლებში განცალკევებული მუხტები ჩვეულებრივ უფრო მცირეა, ვიდრე ფუნდამენტური მუხტი, ამიტომაც ასეთ მუხტებს უწოდებენ ნაწილობრივ მუხტებს, აღინიშნებიან δ + (დელტა პლუსით) და δ− (დელტა მინუსით). ეს სიმბოლოები შემოიღეს 1926 წელს სერ კრისტოფერ ინგოლდმა და დოქტორმა ედიტ ჰილდა ინგოოლდმა.

სუსტი ელექტრული გადახრა შესაძლებელია თუნდაც არაპოლარული სითხეებისთვისაც.

### კლასიფიკაცია
ბმების პოლარობა, როგორც წესი, იყოფა სამ ჯგუფად, რომლებიც  დამყარებული არის ელექტროუარყოფითობის განსხვავებაზე,  ბმის მქონე ატომებს შორის. პაულინგის სკალის მიხედვით:

*არაპოლარული ბმები, ძირითადად მაშინ ჩნდება, როდესაც ელექტროუარყოფითობის სხვაობა ორ ატომს შორის 0,5 – ზე ნაკლებია.
*პოლარული ბმები, ძირითადად ჩნდება როდესაც ელექტროუარყოფითობა ორ ატომს შორის მერყეობს დაახლოებით 0,5-სა და 2.0-ს შორის.
*იონური ბმები ზოგადად ჩნდება, როდესაც ელექტროუარყოფითობის სხვაობა ორ ატომს შორის 2.0-ს აღემატება.

პაულინგმა ეს კლასიფიკაციის სქემა დაფუძნა ბმის ნაწილობრივ იონურ თვისებაზე. მისი შეფასებით, 1.7-ი სხვაობა შეესაბამება 50% იონურ ბმას, ასე რომ უფრო დიდი სხვაობა შეესაბამება ბმას, რომელიც უფრო მეტად იონიურია.

როგორც კვანტურ-მექანიკური აღწერილობით, პაულინგმა გამოიყენა  პოლარული მოლეკულის AB- ისთვის ტალღური ფუნქცია, რაც არის კოვალენტური და იონური მოლეკულების ტალღური ფუნქციების ხაზოვანი კომბინაცია: ψ = aψ(A:B) + bψ(A+B−). 

კოვალენტური და იონური თვისებები დამოკიდებულია კვადრატული კოეფიციენტების მნიშვნელობებზე a2 და b2-ზე.

## პოლარობის პროგნოზირება
ნივთიერება შედგენილობის მიხედვით შესაძლებელია იმის პროგნოზირება ნივთიერება პოლარულია თუ არაპოლარული. ცხრილში მოცემულია მაგალითები:

## რესურსები ინტერნეტში
* ქიმიური ბმა
* ბმების და მოლეკულების პოლარობა
* მოლეკულის პოლარობა

## სქოლიო 
კატეგორია:ფიზიკური ქიმია
კატეგორია:გამხსნელები
ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები

**ჩოსონის დინასტიის მეფეთა აკლდამები** სამხრეთ კორეაში, მოიცავს კორეის ჩოსონის დინასტიის (1392-1910) მეფეთა 40 საფლავს. საფლავები 18 სხვადასხვა ადგილასაა გაფანტული მთელი სამხრეთ კორეის მასშტაბით. აგებულია მათი დიდებისა და მიღწევების პატივსაცემად. 2009 წელს, იუნესკომ ეს საფლავები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

საფლავები ორ ტიპად იყოფა. მეფეეები და დედოფლები დაკრძალული არიან ნეუნგ-ის ტიპის საფლავებში, ხოლო ტახტის მემკვიდრეები და მათი საცოლეები, აგრეთვე სანმეფო ოჯახის ახლობლები ვონ-ის ტიპის საფლავებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* UNESCO - Royal Tombs of the Joseon Dynasty
* Oriental Architecture

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სამხრეთ კორეაში
მადაინ-სალიჰი

**მადაინ-სალიჰი** (არაბ. صالحمدائن) ასევე **ალ-ჰიჯირი** ან **ჰეგრა** — ისლამის წინა პერიოდის არქეოლოგიური ძეგლი საუდის არაბეთის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ალ-მადინას რეგიონში. თარიღდება ნაბატეის სამეფოს პერიოდით (ახ.წ. I საუკუნე). 

ოაზისი პეტრასა და ჰიჯაზის დამაკავშირებელ მთავარ საქარავნო გზაზე მდებარეობდა. სწორედ აღნიშნული სამეფოს აშენებულია ქალაქი პეტრაც იორდანიაში. კომპლექსში აღმოჩენილია 131 კლდეში გამოკვეთილი, მონუმენტური, ორნამენტებით საგულდაგულოდ მორთული სამარხი და წყალმომარაგების საშუალებები, რომლებიც ნაბატეის ქალაქ ჰეგრას მიეკუთვნებოდა. ასევე აღმოჩენილია კლდეებზე გაკეთებული 50 წარწერა, რომლებიც ნაბატეიმდელ პერიოდს მიეკუთვნება. 

2008 წელს, იუნესკომ ძეგლი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

## რესურსები ინტერნეტში 
*Personal website on Hegra (Madain Saleh) (picture, text, map, video and sound) at hegra.fr
*Photo gallery at nabataea.net
*World Heritage listing submission
*Photos  
*Historical Wonder  
*Saudi Arabia's Hidden City 
*Madain Salah: Saudi Arabia's Cursed City 

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საუდის არაბეთში
ბუსრა

**ბუსრა** () — უძველესი ქალაქი სამხრეთ სირიაში. წარმოადგენს ქვეყნის მთავარ არქეოლოგიურ ტერიტორიას და 1980  წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლს. 

პირველი დასახლებები ამ ტერიტორიაზე, ნახსენებია ძველი ეგვიპტის ფარაონების - თუთმოს III-ისა და ამენჰოტეპ IV-ის დოკუმენტებში (ძვ.წ. XIV საუკუნე). უკვე ძვ.წ. II საუკუნეში, ბუსრა ნაბატეის სამეფოს ქალაქია. ახ.წ. 106 წელს, აღნიშნული სამეფო რომის იმპერატორ ტრაიანეს გენერალმა კორნელიუს პალმამ დაიპყრო. 

რომის იმპერიის შემადგენლობაში, ქალაქს სახელი გადაერქვა და ეწოდა *ნოვა-ტრაიანე-ბოსტრა* და წარმოადგენდა რომის ერთ-ერთი პროვინციის - ქვიანი არაბეთის დედაქალაქს. ბუსრა რამდენიმე მნიშვნელოვანი სავაჭრო გზის გადაკვეთაზე აღმოჩნდა, სულ მალე აყვავდა და რეგიონის მთავარი მეტროპოლია გახდა. 

VII საუკუნეში ქალაქი სასანიდებმა დაიპყრეს, შემდეგ მას მოჰყვა მცირე ხნიანი ბიზანტიური დაპყრობა და ბოლოს რაშიდთა არმიამ დაიპყრო ხალიდ იბნ ალ-ვალიდის მეთაურობით. ამის შემდეგ, ბუსრას ისლამური ისტორია იწყება.

## გალერეა

Image:syria bosra theater.jpg|
Bosra, Daraa, Syria, Ancient City, Columns.jpg|
File:Roman ruins, Bosra, Syria.jpg|
Bosra, Daraa, Syria, Citadel of Bosra.jpg|
Bosra, Daraa, Syria, Ancient City, Walls.jpg
File:Bosra square.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

## რესურსები ინტერნეტში
*Catholic Encyclopedia on Bosra
*Official website of Bosra city 
*Bosra World Heritage site in panographies - 360 degree interactive imaging 
*Extensive photo site about Bosra

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სირიაში
აშშ-ის გერბი

**აშშ-ის დიდი ბეჭედი** () — ამერიკის შეერთებული შტატების ემბლემა. გამოიყენება აშშ-ის მტავრობის მიერ გამოცემულ დოკუმენტებზე ხელმოწერის დროს. მის ოფიციალურ მფლობელად ითვლება აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი. დიდი ბეჭდის ნახვა შეიძლება ვაშინგტონში, სახელმწიფო დეპარტამენტის საგამოფენო დარბაზში. ბეჭდის წინა მხარეს ზოგჯერ უწოდებენ აშშ-ის გერბსაც.

ამერიკის დიდი ბეჭედი ორი სახსაგან შედგება, მაშინ როდესაც ბეჭედი ჩვეულებრივ ერთი სახლისაგან შედგება.

## გერბის აღწერა 
აშშ-ს გერბზე გამოხატულია თეთრთავა არწივი ფართოდ გაშლილი ფრთებით, ერთ-ერთ ბრჭყალში მას ზეთისხილის რტო უჭირავს - მშვიდობის სიმბოლო, მეორეში 13 ისარი - ომის სიმბოლო. არწივის თავი შეტრიალებულია ზეთისხილის ტოტისკენ, რაც გულისხმობს მშვიდობისკენ მისწრაფებას. მის თავზე ცამეტი ვარსკლავია, რაც პირველ ცამეტ შტატს ნიშნავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* PDF booklet from U.S. State Department, 2003 version, and 1996 version&nbsp;— Bureau of Public Affairs
* Website on the Great Seal
* Dr. Robert Hieronimus visits the Keeper of the Seal with photos of the actual die press 

კატეგორია:აშშ-ის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
ნაბუკო

ნაბუქოს დადგმა ებერსვალდეს მწვანე დარბაზში (გერმანია, 2004)|მინიატიურა
**ნაბუკო** (, შემოკლება ნაბუქოდონოსორისა, Nabucodonosor) — ჯუზეპე ვერდის იტალიურენოვანი ოპერა. შეიქმნა 1841 წელს, ხოლო პრემიერა 1842 წლის 9 მარტს მილანში, ლა სკალას თეატრში შედგა. ოპერის ლიბრეტო ეკუთვნის თემისტოკლე სოლერას (1815-1878). ოპერის თემას ერთი მხრივ წარმოადგენს ბაბილონის ტყვეობაში მყოფი ებრაელი ერისა და მათი თავისუფლების დევნა, ხოლო მეორე მხრივ კი ნაჩვენებია სულიერი გარდატეხა მთავარი გმირისა, ნაბუქოდონოსორისა — იგი თავდაპირველად თავს ღმერთად აცხადებს და ამის გამო სიგიჟით ისჯება ღვთის მიერ, საღი გონება მას მხოლოდ მას შემდეგ უბრუნდება, რაც ებრაელთა ღმერთის უზენაესობას აღიარებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოკლე აღწერა
* ლიბრეტო იტალიურად 

კატეგორია:ჯუზეპე ვერდის ოპერები
კატეგორია:იტალიური ოპერები
კართსოფელი

**კართსოფელი** (*კარათყაუ*) — ნასოფლარი საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში (კობის თემი), მდებარეობს თრუსოს ხეობაში, მდინარე თერგის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 2060 მეტრი, სტეფანწმინდიდან 38 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კართსოფლის მთავარანგელოზთა ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
თურღაის ხეობა

**თურღაის ხეობა** – დაბალი (126-160 მ), ბრტყელფსკერიანი ეროზიულ-ტექტონიკური ღარტაფი ყაზახეთის დასავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია 800 კმ-ზე. სიგანე 20-75 კმ. ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ კვეთს თურღაის პლატოს და აერთებს დასავლეთ ციმბირის ვაკეს და თურანის დაბლობის ჩრდილოეთ ნაწილს.

თურღაის ხეობა შეესაბამება თურღაის როფის ღერძულ ნაწილს და აგებულია ძვ. ალუვიური და ტბიურ-ალუვიური თიხნარით. თურღაის ხეობაში ჩრდილოეთით მიედინება მდინარე თურღაი. არის უამრავი წყალმარჩხი ტბა. სტეპურ (ჩრდილოეთის) და ნახევარ-უდაბნოს (სამხრეთით) ლანდშაფტების ფონზე თურღაის ხეობაში განვითარებულია ბიცობ-მლაშობი, ბიცობ-მდელო-სტეპისა და სტეპის კომპლექსები. არის საძოვრები და სათიბები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზახეთის გეოგრაფია
სიხოტე-ალინის მეტეორიტი

right|thumb|300პქ|სიხოტე-ალინის მეტეორიტის ნაგლეჯი
**სიხოტე-ალინის მეტეორიტი** () — ვარდნისას შემჩნეული უდიდესი რკინის მეტეორიტი. სრული მასა ≈ 70 ტ. ჩამოვარდა 1947 წლის 12 თებერვალს, რუსეთის პრიმორიეს მხარეში, სიხოტე-ალინის დასავლეთ ნაწილში. ადგილობრივი დეკრეტული დროით 10 სთ 38 წთ. 

ჰაერშივე დაიმსხვრა და 3 კვ.კმ ფართობზე მეტეორიტული წვიმა გამოიწვია, ახლდა ბოლიდიც, რომელიც 400 კმ რადიუსიან არეში ჩანდა
და დატოვა მტვრის ნაკვალევი (ჩანდა რამდენიმე საათის განმავლობაში). ბოლიდის გაქრობისას გაისმა დარტყმის ხმა, გრუნტი და ნაგებობები შეირყა. 

მოვლენა შეისწავლა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის მეტეორიტეტის კომიტეტის რამდენიმე ექსპედიციამ ვ. ფესენკოვის, ე. კრინოვისა და ს. ფონტინის ხელმძღვანელობით. აღმოჩნდა 24 კრატერი (დიამეტრი 9-26 კმ) და 78 პატარა ღრმული, რომლებიც ცალკეულმა მეტეორიტებმა წარმოქმნეს. უფრო მსხვილი მეტეორიტები დაიმსხვრა კლდის ქანებზე დაჯახებისას, წარმოიქმნა მტვერი და წვრილი მეტეორიტები, რომლებიც ტაიგაში გაიფანტა (იპოვეს ≈ 3500). 

ყველაზე დიდი მთლიანი მეტეორიტების მასაა 1745, 1000; 700; 500, 450, 350 კგ. სულ შეგროვდა 27 ტ. ქიმიური შედგენილობა: Fe (93,29%, მასის მიხედვით), Ni (5,94%), Co (0,38%), P (0,56%), S (0,28%), Cu (0,03%).

## რესურსები ინტერნეტში 
* სიხოტე-ალინის მეტეორიტი 
* სიხოტე-ალინის მეტეორიტი 
* სიხოტე-ალინის მეტეორიტი 

## ლიტერატურა 
* ჯაფიაშვილი ვ., მოწყვეტილი ვარსკვლავები და ციური ქვები, თბ., 1976;
* Сихотэ-Алинский железный метеоритный дождь. [Сб. ст.], т. 1—2, М., 1959—1963.

კატეგორია:რუსეთში ნაპოვნი მეტეორიტები
კატეგორია:კატასტროფები
მაზი გონდოლენდში

**მაზი გონდოლენდში** () — კომპანია BBC-ს საგანმანათლებლო ანიმაციური ფილმი, რომელიც გამოვიდა 1986 წელს. მისი მიზანი იყო მაყურებლისათვის ინგლისური, როგორც მეორე ენის გაცნობა. გარდა ამისა, ფილმი გამოვიდა ესპანურ, ფრანგულ, გერმანულ, იტალიურ ენებზე. იგი ასევე ნათარგმნია ესპერანტოსა და უელსურზე. ფილმის ინგლისურ ვერსიას ახმოვანებენ: უილი რაშტონი, მირიამ მარგოლისი, სიუზენ შერიდენი, დერეკ გრიფიტსი, ჯეკ მეი და ბენჯამინ უიტროუ.

ამ პროგრამის გაგრძელება, მაზი ბრუნდება, გამოვიდა 1989 წელს.

## პერსონაჟები
*მაზი - ფუმფულა მომწვანო-მოლურჯო ფერების უცხოპლანეტელი (ჯეკ მეი)
*მეფე  - ლომი (უილი რაშტონი) 
*დედოფალი - კაპიბარა (მირიამ მარგოლისი)
*პრინცესა სილვია - პუდელი (სიუზენ შერიდენი)
*ბობი - მებაღე ვირთხა (დერეკ გრიფიტსი)
*კოვექსი - მწვანე გობლინი (დერეკ გრიფიტსი)
*ნორმანი - ადამიანი (ბენჯამინ უიტროუ)
*კოვექსის კატა - (სიუზენ შერიდენი)
*ვაჭარი - ახალგაზრდა კენგურუ (დერეკ გრიფიტსი)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Early Advantage - მაზის პროდუქცია

კატეგორია:1986 წლის ფილმები
კატეგორია:BBC-ს ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ანიმაციური ფილმები
წყლიანი ჰორიზონტი

მინი|შავკანიანი ქალი ეზიდება მიწისქვეშა წყალს
**წყლიანი ჰორიზონტი** — მიწისქვეშა წყლით გაჟღენთილი ქანთა ფენები; დანალექი ქანები, რომლებიც წარმოდგენილია ერთი ან რამდენიმე წყალგამტარი ფენით. არსებული ნაპრალები ან სხვა სიცარიელეები მიწისქვეშა წყლებითაა ამოვსებული. ერთმანეთთან ჰიდრავლიკურად დაკავშირებული წყლიანი ჰორიზონტები ქმნიან წყლისშემცველ კომპლექსს. 

წყლიანი ჰორიზონტების ფენები ნაწილობრივ შედგება ფხვიერი მასალისაგან, როგორებიცაა: ხრეში, დოლომიტი, შლამი, კირქვა, მერგელი ან ქვიშა. ჰორიზონტი შემოზღუდულია ან ორი წყალგამძლე ფენით (უმთავრესად თიხით) ან წყალგამძლე ფენითა და აერაციის ზონით. წყლიანი ჰორიზონტები სხვადასხვა სიღრმეზეა წარმოდგენილი. როდესაც ისინი ახლო ზედაპირთან არიან განლაგებული, მათ ინტენსიურად იყენებენ სარწყავად, ასევე ხშირად ასეთი სახის წყლიანი ჰორიზონტები წვიმის წყლებით ივსება. მრავალი უდაბური რეგიონი შეიცავს კირქვიან ბორცვებსა და მთებს, გრუნტის წყლებთან ერთად.

ზედაპირული წყლიანი ჰორიზონტები, რომელშიც წყალი მოიპოვება, წარმოდგენილია ჩრდილოეთ აფრიკაში (ატლასი), აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში (სიერა-ნევადა). ასეთი წყლების ჭარბად მოხმარებამ შესაძლოა გამოიწვიოს გრუნტის წყლების დონის შემცირება. ასე მაგალითად: ლიბიასა და ისრაელში მოსახლეობის მატებასა და წყლების გაძლიერებულ გამოყენებას მოჰყვა მიწისქვეშა წყლების დონის შემცირება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* არტეზიული წყლები
* მიწისქვეშა წყალი

## რესურსები ინტერნეტში 
* წყლიანი ჰორიზონტი — გეოგრაფიის ენციკლოპედია 

## სქოლიო 
კატეგორია:ჰიდროლოგია
კატეგორია:ჰიდროგეოლოგია
კიი, შჩეკი და ხორივი

მინი|მარჯვნივ|კიი, შჩეკი, ხორივი და ლიბიდი (ილუსტრაცია XV საუკუნის სლავური ხელნაწერიდან)
**კიი, შჩეკი და ხორივი** () – სამი ძმა, XI-XII საუკუნეებში რუსულ მატიანეებში დაცული გადმოცემით, პოლიანების ტომის მთავრები. დააარსეს 3 დასახლება, რომლებიც საფუძვლად დაედო ქალაქ კიევს. არქეოლოგიური მონაცემები ადასტურებენ კიევის რამდენიმე დასახლებიდან წარმოშობას. მათთან ერთად ხშირად მოიხსენიებენ მათ დას, ლიბიდს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:სლავები
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
კატეგორია:ქალაქების დამაარსებლები
თუშრათა

**თუშრათა** – მითანის მეფე, „უფალი ხურის ქვეყნისა“. ეგვიპტის ფარაონებთან  მიმოწერა ჰქონდა ხურიულსა და აქადურ ენებზე. ეგვიპტე-|მითანის მეგობრობის დასტურად მან თავისი ასული თადუხეფა ამენჰოტეპ III-ს მიათხოვა. მისი მეფობის პირველ ნახევარში მითანი წინა აზიის ერთ-ერთი ძლიერი სახელმწიფო იყო. მაგრამ ხეთებთან ბრძოლაში დამარცხდა. თუშრათა მოკლა მისმა ვაჟიშვილმა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მითანის მეფეები
თუტმოსი (მოქანდაკე)

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[ნეფერტიტი, თუტმოსის ქანდაკება]]
**თუტმოსი** – ეგვიპტელი მოქანდაკე, მოქანდაკეთა ხელმძღვანელი ამენჰოტეპ IV-ის კარზე. ამენჰოტეპ IV-ის, დედოფალ ნეფერტიტისა და სხვა სკულპტურულიპორტრეტების ავტორი. თუტმოსის შემოქმედებისთვის დამახასიეთებელია ფორმათა დახვეწილი მოდელირება, ცოცხალი და მეტყველი სახეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ეგვიპტე
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სუკოტაის ისტორიული პარკი

**სუკოტაის ისტორიული პარკი** (ტაილ. อุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย) — ისტორიული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდის ქალაქ სუკოტაის სიახლოვეს. მოიცავს აღნიშნული ქალაქის ისტორიულ ნაშთებს, რომელიც XIII-XIV საუკუნეებში სუკოტაის სამეფოს დედაქალაქი იყო, ამჟამად კი ამავე სახელწოდების პროვინციის ცენტრია. 

ძველ ქალაქს გარს 2 x 1.6 კმ ზომების კედელი აკრავს. ტერიტორიის ფართობი 70 კმ²-ია და წარმოდგენილია 193 ერთეული ნანგრევი. კედლის თითოეულ მხარეს, ცენტრში მდებარეობს ჭიშკარი. სამეფო სასახლის ნაშთების შემოგარენში კი 26 ტაძარი მდებარეობს. 

ყოველწლიურად პარკს ათასობით ტურისტი სტუმრობს, რომლებიც გაოცებაში მოყავს ბუდას ქანდაკებებს, სასახლეებსა თუ ტაძრებს. 

1962 წელს ისტორიული ქალაქი დაცულ ტერიტორიად გამოცხადდა, ხოლო 1976 წელს მისი რესტავრაციის პროექტი იქნა დამტკიცებული. 1988 წლის ივლისში, პარკი ოფიციალურად გაიხსნა. უკვე 1991 წელს კი იუნესკომ იგი კამპჰაენგ-პჰეტის ისტორიულ პარკთან და სი-სატჩანალაისთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა როგორც ერთი დიდი ობიექტის, „სუკოტაი და მასთან ასოცირებული ისტორიული ქალაქების" ნაწილი.

## გალერეა

Image:Sukhothai historical park1.jpg|
Image:Phra Achana Wat Si Chum.jpg|
Image:Wat Phra Phai Luang.jpg| 
Image:Phra Achana Hand.jpg|
Sukhothai, Statue of Buddha 2, Thailand.jpg
Sukhothai, Buddhist temples and stupas, Thailand.jpg
Sukhothai, Buddha, Gesture, Thailand.jpg
Sukhothai, Trees and stupa on the lake, Thailand.jpg
Sukhothai, Wat Traphang Ngoen, Lake, Thailand.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* Sukhothai Historical Park  

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტაილანდში
სი-სატჩანალაი

**სი-სატჩანალაის ისტორიული პარკი** — ისტორიული პარკი ტაილანდში, სუხოტჰაის პროვინციაში. ტერიტორიის ფართობი 213 კმ²-ია და მოიცავს არაერთ ტაძარს, რომლებიც XIII საუკუნეში აშენდა, მაშინ, როდესაც მეზობლად მდებარე ქალაქი სუხოტჰაი სიამის დედაქალაქი იყო. ამ არეალში ასევე მდებარეობს ქჰმერების დასახლების ნანგრევები. 

ისტორიული ქალაქის ნაშთები 1961 წელს დაცულ ტერიტორიად გამოცხადდა, ხოლო 1976 წელს მისი რესტავრაციის პროექტი იქნა დამტკიცებული. 1988 წელს, პარკი ოფიციალურად გაიხსნა. უკვე 1991 წელს კი იუნესკომ იგი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## გალერეა

Image:Wat Chang Lom Si Satchanalai.jpg|
Image:Lotusbudwchetthaeo0408.jpg|
Image:Buddha sukhothainagbrok.jpg|
Image:Watpsrattanamahathat.jpg|

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
*Kampaeng Phet Historical Park 
*Si Satchanalai Informations and History  

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტაილანდში
სალადინის ციტადელი

**სალადინის ციტადელი** (არაბ. قلعة صلاح الدين‎), **საჰიუნი** ან **სონის ციხესიმაგრე** () — ციხესიმაგრე სირიაში. მდებარეობს საპორტო ქალაქ ლატაკიიდან 30 კმ-ით აღმოსავლეთით, მაღალ, მთიან ტერიტორიაზე. აღმართულია ქედზე, რომელიც ორ ღრმა ხეობას შორის მდებარეობს და გარშემო ტყეები აკრავს. 

ციხესიმაგრე უძველეს პერიოდში, სავარაუდოდ ფინიკიელების მიერაა აგებული (*ძვ.წ. პირველი ათასწლეულის ადრეულ წლებში*). ძვ.წ. 334 წელს, ფინიკიელებმა ის ალექსანდრე მაკედონელს დაუთმეს. 

ლეგენდის თანახმად, ხანგრძლივი ალყის შემდეგაც კი, მაკედონელთა ფალანგები უძლურნი აღმოჩნდნენ ციხესიმაგრის წინაშე. ამ დროს კი სასოწარკვეთილი ალექსანდრე ღმერთებს ევედრებოდა ჰერაკლეს ადგილობრივ ტაძარში. და აი, მეორე საღამოს, ჰერაკლე ალექსანდრეს გამოეცხადა და უჩვენა ცხის ახლოს მდებარე გამოქვაბული, სადაც მისი ლეგენდარული კვერთხი იმალებოდა. უმალ წამოხტა მაკედონელი საწოლიდან და მითითებულ ადგილას მართლაც იპოვა კვერთხი. მეორე დღეს, ჰერაკლეს კვერთხით შეიარაღებული ალექსანდრე ჯარს ციხესიმაგრისკენ გაუძღვა. ციხესიმაგრის ჭიშკრები უძლურნი აღმოჩნდნენ ღმერთკაცის იარაღის წინაშე და მაკედონელი მას როგორც იქნა დაეუფლა. ამის შემდეგ, ბევრი აღარაფერია ცნობილი შემდგომ განვითარებული მოვლენების შესახებ. X საუკუნეში ციხეს ბიზანტიელები ეუფლებიან, ხოლო XII საუკუნეში ჯვაროსნები. სტრუქტურის დღეს არსებული ნაწილები სწორედ ამ პერიოდშია აშენებული. 

1188 წელს, ციხესიმაგრის კედლები მუსლიმთა არმიამ გაარღვია, რომელთაც სალადინი მეთაურობდა. სწორედ მის სახელს ატარებს დღეს ნაგებობა. უკვე 1273 ციხე ეგვიპტის მამლუქი სულთნის, ბაიბარსის ხელში გადადის. 

2006 წელს, სალადინის ციტადელი, კრაკ-დე-შევალიესთან ერთად, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია არაბულ ქვეყნებში

## რესურსები ინტერნეტში
*Stronghold Heaven article on this castle".
*Stones that Did the Work of Men"
*The Citadel of Salah Ed-Din - AKTC

## სქოლიო
კატეგორია:ჯვაროსნული ლაშქრობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სირიაში
აღმოსავლეთი რენელი

მინი|მარცხნივ|250პქ|რენელის მდებარეობა

**აღმოსავლეთ რენელი** () — სოლომონის კუნძულების შემადგენლობაში მყოფი კუნძულ რენელის აღმოსავლეთი ნაწილი, რომელიც 1998 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი.

რენელი მსოფლიოში უდიდესი მარჯნის რიფებისგან შემდგარი რელიეფის მქონე ატოლია. მისი ზომა 15 - 68 კმ-ია.

მსოფლიო მემკვიდრეობის ზონა 37 000 ჰექტარს მოიცავს კუნძულზე და დაახლოებით 3 მილის რადიუსს წყალში. ატოლის მთავარი სიმდიდრე ტეგანოს ტბაა, რომელშიც უამრავი ენდემური სახეობა ბინადრობს. ერთ დროს იგი ლაგუნა ყოფილა, ამჟამად კი მთელს ოკეანეთში ყველაზე დიდი შიგა წყლის მასაა (ფართობი 15 500 ჰა).

2013 წელს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტმა შეიყვანა საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO East Rennell Site

## სქოლიო
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
წყლის ბალანსი

**წყლის ბალანსი** — ატმოსფეროში, დედამიწის ზედაპირზე და მის ცალკეულ უბნებზე წყლის ყოველგვარი შემოსავლისა და გასავლის რაოდენობრივი მახასიათებელი. წყლის ბალანსი წარმოადგენს დედამიწაზე წყლის ბრუნვის რაოდენობრივ გამოხატულებას. ხმელეთის წყლის ბალანსის დამახასიათებელი ძირითადი დამოკიდებულებაა: მოცემულ ტერიტორიაზე მოსული ატმოსფერული ნალექების რაოდენობა ტოლია აორთქლების, ჩამონადენისა და ლითოსფეროს ზედა ფენებში წყლის დაგროვების (ან ხარჯის) ჯამისა; ატმოსფეროს წყლის ბრუნვაში დედამიწის ზედაპირის გარკვეულ ნაწილზე ნალექების მოსასვლელად საჭირო წყლის ხარჯი ტოლია დდამიწის ზედაპირიდან აორთქლების, ჰაერის დინების მიერ წყლის ორთქლის ჰორიზონტალური შემოტანის ან გატანისა და ატმოსფეროში წყლის რაოდენობის ცვლილების ჯამისა. 

ატმოსფეროს წყლის ბალანსი არსებითად არის დამოკიდებული ატმოსფეროს ტენბრუნვის პირობებზე, რომლის მსვლელობაში წყლის ორთქლი ერთი რაიონიდან მეორეში გადადის. თუმცა ხმელეთის ზედაპირიდან წყლის აორთქლება კონტინენტებზე მოსული ატმოსფერული ნალექების 2/3 შეადგენს, ფაქტობრივად ხმელეთზე მოსული ნალექების მეტი წილი წარმოიქმნება ჰაერის დინების მიერ ოკეანიდან მოტანილი ორთქლისაგან. ეს იმით აიხსნება, რომ ხმელეთის ზედაპირიდან აორთქლებული წყლის ორთქლის მნიშვნელოვანი ნაწილი ატმოსფერულ ცირკულაციას კონტინენტებიდან 
ოკეანეებისაკენ მიაქვს. 

კონტინენტებზე აორთქლებასა და ნალექებს შორის სხვაობა, რომელიც კონტინენტებზე ატმოსფეროში წყლის ორთქლის შემოსავალსა და გასავალს შორის სხვაობის ტოლია, ამავე დროს უდრის კონტინენტებიდან ოკეანეებში მდინარის ჩამონადენს. თუ წყლის ბალანსს განვიხილავთ მთელი დედამიწის ზედაპირისათვის, ისევე როგორც მთელი ატმოსფეროსათვის, მაშინ ნალექების წლიური ჯამი ტოლია აორთქლების სიდიდისა, რომელიც თანამედროვე მონაცემების მიხედვით დაახლოებით 100 სმ/წ უდრის.
 
წყლის ბალანსის ელემენტები — ნალექები, აორთქლება, ჩამონადენი იზომება მეტეოროლოგიურ და ჰიდროლოგიურ სადგურებში. აორთქლების, ჩამონადენისა და წყლს ბალანსის სხვა წევრების განსაზღვრისათვის ფართოდ იყენებენ გაანგარიშების მეთოდებს.

საყოველთაო წყლის ბალანსის განტოლებაა:
:P = Q + E + \Delta S

სადაც:
:P — ატმოსფერული ნალექები
:Q — ზედაპირული წყლის ჭარბი ჩამონადენი
:E — ატმოსფეროში წყლის აორთქლების პროცესი
:\Delta S — საცავის ცვლილება (ნიადაგ-დედაქანისა)
## ლიტერატურა 
* Kеллер P., Воды и водный баланс суши, пер. c нем., M., 1965;
* Львович M. И., Mировые водные ресурсы и их будущее, M., 1974;
* Джамалов P. Г., Зекцер И. C., Mесхетели A. B., Подземный сток в моря и Mировой океан, M., 1977.

კატეგორია:ჰიდროლოგია
გეოდინამიკა

[right|thumb|250px|[დედამიწა]]
**გეოდინამიკა** (ბერძ. gē – მიწა და დინამიკა) — გეოლოგიური მეცნიერების დარგი, რომელიც მიზნად ისახავს ენდოგენური პროცესების შესწავლას. ამისათვის იგი კომპლექსურად იყენებს კვლევის გეოლოგიურ, გეოფიზიკურ და გეოქიმიურ მეთოდებს. გეოდინამიკა მჭიდროდა არის დაკავშირებული გეოფიზიკასთან, გეოქიმიასთან, პეტროლოგიასთან, ტექტონიკასთან. 

იგი ემყარება საერთო ფიზიკისა და ქიმიის კანონებს. ფართოდ იყენებს ასევე პლანეტოლოგიურ ცნობებს.

გეოდინამიკამ როგორც მეცნიერებამ ჩამოყალიბება XX საუკუნის 50-იან წლებში დაიწყო. მის სათავეებთან იმთავითვე დადგა გერმანელი მეცნიერი ალფრედ ვეგენერი და ამერიკელი გეოლოგი ართურ ჰოლმზი. გეოდიმანიკის შემდგომ განვითარებაზე დიდად იზრუნეს ვლადიმერ მაგნიცკიმ, ვლადიმერ ბელოუსოვმა, პეტრე კროპოტკინმა და სხვებმა. 

შიდა ღრმა პროცესების შესასწავლად საჭიროა მზის სისტემის პლანეტების წარმოშობისა და ევოლუციურ თეორიული კონცეფციების დამუშავება.
ამასთანავე გეოდინამიკა იკვლევს ლითოსფეროს ფილების მოძრაობის მექანიზმს, რის საფუძველზე სწავლობს დინამიკურ პირობებს. 

გამოიყოფა გეოდინამიკის რამდენიმე განხრა:
* *ზოგადი გეოდინამიკა* (ე.ი. საკუთრივ გეოდინამიკა, რომელიც სწავლობს დედამიწის შიდა გარსებს);
* *კერძო გეოდინამიკა* (შეისწავლის დედამიწის გარეგან გარსებს);
* *რეგიონული გეოდინამიკა* (შეისწავლის ლითოსფეროს ფილებს დედამიწის ზედაპირის კონკრეტულ ტერიტორიებზე);
* *ისტორიული გეოდინამიკა* (ახდენს გეოლოგიურ წარსულის გეოდიმანიკური გარემოების აღდგენას).

## ლიტერატურა 
* Батугин А.С. Геодинамическое районирование. Москва. МГГУ. 2003. ISBN 5-94999-007-2.

## რესურსები ინტერნეტში 
*გეოდინამიკის გამოსათვლელი ინფრასტრუქტურა  
*გეოდინამიკა  
*გეოდინამიკა - JPL/NASA  
*პლანეტური გეოდინამიკა   
* გეოდინამიკა – სამთო ენციკლოპედია 

კატეგორია:გეოფიზიკა
კატეგორია:გეოდინამიკა
კატეგორია:გეოდეზია
დიაგენეზისი

**დიაგენეზისი** (ბერძნ. dia – აქ მოქმედების დამთავრების აღმნიშვნელი წინსართი და *გენეზისი*) — წყლის აუზის ფსკერზე ლამიანი ნალექების ქანად გარდაქმნა. ცნება „დიაგენეზისი“ მეცნიერებაში დაამკვიდრა გერმანელმა მეცნიერმა ვილჰელმ გუმბელმა (1880). 

ლამში, რომელიც შედგება ქანებისა და მინერალთა ნამტვრევებისაგან, ცოცხალი (ბაქტერიები) და მკვდარი 
ორგანიზმებისაგან და მეტად გაწყლიანებულია, დიაგენეზის დროს მიმდინარეობს რთული ფიზიკურ-ქიმიური პროცესები: ბაქტერიების მიერ ლამის წყლიდან თავისუფალი ჟანგბადის შთანთქმის შედეგად დამჟანგველი გარემო აღმდგენად იქცევა; არამდგრადი მინერალები იხსნება ლამის წყალში; ორგანული ნივთიერებების ლპობის შედეგად წარმოიქმნება CO2, NH3, H2S, N2, СН4 და სხვ. აირები; იწყება ლამისა და ფსკერის წყალს შორის ნივთიერების გაცვლა და ნალექში აუტიგენური მინერალების წარმოქმნა; მიმდინარეობს ნალექის დეჰიდრატაცია, კოლოიდების დაძველება, კონკრეციების გაჩენა, ნალექების შეცემენტება და წარმოიქმნება დანალექი ქანი.

## ლიტერატურა 
* Страхов Н. М., Основы теории литогенеза, 2 изд., т. 2, М., 1962.

კატეგორია:პეტროლოგია
კატეგორია:გეოლოგიური პროცესები