ჟან-მარი მიუზი

**ჟან-მარი მიუზი** (დ. 10 აპრილი, 1876 – გ. 19 აპრილი, 1952) — შვეიცარიელი ბანკირი და პოლიტიკოსი, ქრისტიან-დემოკრატიული პარტიის წევრი. იგი იყო ფედერალური მრჩეველი 1920-1934 წლებში.

1930-იან წლებში იგი დაშორდა თავის პარტიას, ძირითადად მისი კორპორატივისტული იდეების გამო. იგი ასევე გამოირჩეოდა ოჯახური ფასეულობების ერთგულებითა და მგზნებარე ანტიბოლშევიზმით. მეორე მსოფლიო ომის მიწურულს, გერმანელ ნაცისტებთან თავისი კონტაქტების გამოყენებით, მან მონაწილეობა მიიღო ებრაელთა გადარჩენის რამდენიმე ოპერაციაში.

იგი იყო მოტო და ავტო მრბოლელის, ბენუა მიუზის და მხედრისა და ბობლეისტის, პიერ მიუზის მამა.

## ახალგაზრდობა
მიუზი დაიბადა ფრიბურგელი ნოტაბლების ოჯახში. 1901 წელს მიიღო სამართლის ლიცენზია, ხოლო 1904 წელს დოქტორის ხარისხი. 1906 წელს დაქორწინდა ჯულიეტ დე მეიერზე. 1906-1911 წლებში მუშაობდა ადვოკატად ბულში, რის შემდეგაც დაინიშნა ბანკ „Crédit gruyérien“-ის დირექტორად (1911-1912). ამ პერიოდში, სახელმწიფო მრჩეველ ჟორჟ პითონის მხარდაჭერით, იგი სათავეში ჩაუდგა ბულის კონსერვატორებს.

## პოლიტიკური კარიერა (1920-იანი წლები - გადადგომა)
1911 წელს აირჩიეს ფრიბურგის დიდ საბჭოში, შემდეგ კი კანტონის სახელმწიფო საბჭოში კონსერვატიული პარტიის რიგებიდან. 1914 წლის ოქტომბერში აირჩიეს ეროვნულ საბჭოში. მან სახელი გაითქვა 1918 წლის ნოემბრის გაფიცვის ჩახშობის მოთხოვნით. მისმა ანტიკომუნიზმმა იგი „წესრიგის პარტიის“ ერთ-ერთ ლიდერად აქცია.

1913-1919 წლებში მუშაობდა შვეიცარიის ეროვნულ ბანკში. 1919 წლის 11 დეკემბერს აირჩიეს ფედერალურ მრჩევლად და სათავეში ჩაუდგა ფინანსთა და საბაჟო დეპარტამენტს. 1920-იანი წლების ეკონომიკური კრიზისის დროს მან გაატარა დეფლაციური პოლიტიკა, რომელიც წარუმატებელი აღმოჩნდა. 1925 და 1930 წლებში იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი. 1927 წელს მან მიაღწია საჯარო მოხელეთა სტატუსის მიღებას, რაც მათ გაფიცვის უფლებას უკრძალავდა. იგი მუდმივად ეწინააღმდეგებოდა სსრკ-სთან დიპლომატიური ურთიერთობების დამყარებას.

1930-იან წლებში იგი მხარს უჭერდა ორ იდეას: კორპორატივიზმსა და ევროპულ კავშირს, რის გამოც საკუთარ ბანაკში იზოლირებული აღმოჩნდა. 1934 წლის 22 მარტს, მას შემდეგ რაც ხალხმა რეფერენდუმზე უარყო საზოგადოებრივი წესრიგის შესახებ კანონი და მისმა რადიკალურმა პროგრამამ მხარდაჭერა ვერ პოვა, იგი თანამდებობიდან გადადგა.

## ანტიკომუნისტური ორიენტაცია
იტალიური ფაშიზმით შთაგონებულმა, 1935 წელს წამოაყენა ფედერალური კონსტიტუციის რეფორმის პროექტი, რომელიც უარყვეს. 1935-1939 წლებში კვლავ იყო ეროვნული საბჭოს წევრი.

კომუნიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის მიზნით, 1936 წელს იგი დაუახლოვდა ნაცისტ მაღალჩინოსნებს, მათ შორის ჰიმლერს. მან შექმნა „შვეიცარიის ეროვნული მოქმედება ბოლშევიზმის წინააღმდეგ“, მონაწილეობდა ფაშისტური „ეროვნული კავშირის“ მიტინგებში და 1938 წელს გადაიღო ანტიკომუნისტური ფილმი „წითელი ჭირი“. იგი კონტაქტში იყო მესამე რაიხის ელჩთან და NSDAP-ის წარმომადგენლებთან. 1941 წელს იგი ეწვია ბერლინს, რათა ჰიმლერის წინაშე მხარი დაეჭირა საფრანგეთის ვიშის რეჟიმის პოლიტიკისთვის.

## მოლაპარაკებები ჰიმლერთან ებრაელთა გადასარჩენად
1944 წლის აპრილში ბერნელმა წყვილმა ლობებმა მას სთხოვეს შუამავლობა მათი და-ძმის, კლერმონ-ფერანში დაპატიმრებული ბლოხების სასარგებლოდ. ვინაიდან ქალბატონი ბლოხი წარმოშობით შვეიცარიელი იყო, მან ივნისში მოახერხა მისი გათავისუფლება SS-ის გენერალ კარლ ობერგის მეშვეობით. მას დაუკავშირდა ებრაელ ლტოლვილთა დახმარების ასოციაცია (HIJEF). მისმა წარსულმა, პერსონალურმა პოლიტიკურმა არჩევანმა და კონტაქტებმა SS-სა და ნაცისტურ პარტიაში საშუალება მისცა 1944 წლის ნოემბერში გამგზავრებულიყო ბერლინში და შეხვედროდა ჯერ SS-ის გენერალ შელენბერგს, შემდეგ კი ჰიმლერს ბრესლაუში. მან გადასცა HIJEF-ის მიერ შედგენილი გასათავისუფლებელ ებრაელთა სია და შესთავაზა ერთი მილიონი შვეიცარიული ფრანკი ნაცისტურ საკონცენტრაციო ბანაკებში მყოფი ყველა ებრაელის გასათავისუფლებლად. 1945 წლის იანვარში იგი კვლავ შეხვდა მას ვილდბადში: მან მიაღწია ქალბატონი შტერნბუხის ძმების გათავისუფლებას და მოლაპარაკებების გაგრძელებას. შელენბერგთან ერთად წარმოებულმა მოლაპარაკებებმა შედეგად გამოიღო:

*ტერეზინშტადტის ბანაკიდან 1200 ადამიანის გათავისუფლება, რომლებიც მატარებლით გაემგზავრნენ შვეიცარიაში, სადაც 7 თებერვალს ჩავიდნენ;

*61 უნგრელი ებრაელის გათავისუფლება, რომლებსაც აღრიცხვა არ ჰქონდათ გავლილი (თებერვლის ბოლოს);

*აპრილში შტერნბუხების მეგობრებისა და რაბინების გათავისუფლება.

მისი მოტივაცია ისტორიკოსების მიერ სხვადასხვა კუთხით განიხილება. გასტონ კასტელა თვლის, რომ იგი მოქმედებდა „ჰუმანურობისა და ქრისტიანული ქველმოქმედების გრძნობით“. ალენ დიკოფი სხვა გზებს უთითებს: პირველ რიგში, HIJEF-მა მას 60 000 შვეიცარიული ფრანკი გადაუხადა გერმანიაში მგზავრობისთვის; იგი სავარაუდოდ მოქმედებდა თავისი ფაშისტური სიმპათიების რეაბილიტაციისთვისაც. ზოგი ახსენებს ქრისტიანულ რწმენაზე დაფუძნებულ შესაძლო ცუდ სინდისს და იმქვეყნიური სამყაროს შიშს, რადგან მიუზი უკვე ხანდაზმული (68 წლის) იყო. ასევე ვარაუდობენ, რომ მიუზის სურდა ომისშემდგომი სანქციების შერბილება გერმანიის ნაკლებად სასტიკი სახის ჩვენებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Жан-Мари Мюзи на официальном сайте Федерального совета
* Биография на „Historischen Lexikon der Schweiz“

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები