open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
პავლე ბელიაევი

მინი|პავლე ბელიაევი
**პავლე ივანეს ძე ბელიაევი** (; დ. 26 ივნისი, 1925, სოფელი ჩელიშჩევო, ვოლოგდის ოლქი — გ. 10 იანვარი, 1970, მოსკოვი) — საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1965), სკკპ წევრი (1949-დან).

## ბიოგრაფია
1942 წელს საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ქარხანაში. 1943 წელს მოხალისედ წავიდა საბჭოთა არმიის რიგებში. ჩარიცხეს ეისკის საზღვაო მფრინავ-გამანადგურებელთა საავიაციო სასწავლებელში, რომელიც დაამთავრა 1945 წელს. მონაწილეობდა იაპონიასთან ომში. 1959 წელს დაამთავრა სამხედრო-საჰაერო აკადემია. 1965 წლის 18 მარტს ა. ლეონოვთან ერთად გაფრინდა კოსმოსში „ვოსხოდ-2“-ით (იყო ხომალდის მეთაური). გაიყვანა ხომალდი ორბიტაზე. 26 სთ იფრინა კოსმოსში, 17-ჯერ შემოუარა დედამიწას და დაფარა 720 ათას კმ-ზე მეტი.

დაჯილდოვებულია ლენინის ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კოსმონავტები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კონსტანტინე ფეოქტისტოვი

**კონსტანტინე პეტრეს ძე ფეოქტისტოვი** (; დ. 7 თებერვალი, 1926, ვორონეჟი, რსფსრ, სსრკ — გ. 21 ნოემბერი, 2009, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1964), ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1967), პროფესორი (1969). 

## ბიოგრაფია
მონაწილეობდა დიდ სამამულო ომში. 1949 წელს დაამთავრა ნ. ბაუმანის სახელობის მოსკოვის უმაღლესი ტექნიკური სასწავლებელი. მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით ორგანიზაციებში. 1964 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. 1964 წლის 12-13 ოქტომბერს ვ. კომაროვსა და ბ. ეგოროვთან ერთად იფრინა კოსმოსში მრავალადგილიან ხომალდ „ვოსხოდ-1“-ით. იყო მეცნიერი თანამშრომელი. 16-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. ასტრონავტიკის საერთაშორისო აკადემიის წევრ-კორესპოდენტი.

## ჯილდოები და მედლები
იყო ლენინური პრემიის ლაურეატი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, სხვა ორდენებით და მედლებით.

## სხვა წოდებები
* ქალაქ ბაიკონურის საპატიო მოქალაქე
* ქალაქ კალუგის საპატიო მოქალაქე
* ქალაქ ვორონეჟის საპატიო მოქალაქე

## ხსოვნა
* მის პატივსაცემად მთვარის უკანა მხარის ერთ-ერთ კრატერს უწოდეს ფეოქტისტოვი.
* მის პატივსაცემად ვორონეჟის ერთ-ერთ ქუჩას მისი სახელი უწოდეს.

## ლიტერატურა
## ბიბლიოგრაფია
* *Феоктистов К. П.* «Научный орбитальный комплекс». — М.: «Знание», 1980. — 64 с.
* *Феоктистов К. П., Бубнов И. Н.* «О космолётах». — М.: «Молодая гвардия», 1982. — 208 с. — («Люди и космос»).
* *Феоктистов К. П. (ред.)* «Ракетно-космический комплекс. Космические аппараты». — М.: «Воениздат», 1983. — 320 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კოსმონავტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ლენინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ყამირი მიწების ათვისებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ვლადიმერ ლენინის დაბადების 100 წლისთავის აღსანიშნავი მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ტექნიკურ მეცნირებათა დოქტორები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ტროეკუროვის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:შრომის ვეტერანის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სსრ კავშირის შეიარაღებულ ძალთა 70 წლის საიუბილეო მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
რაული ჩაგუნავა

**რაულ ჩაგუნავა** (დ. 24 ოქტომბერი, 1938, თბილისი — გ. 2014) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი, ქიმიკოსი.

## ბიოგრაფია 
სწავლობდა მოსკოვის დიმიტრი მენდელეევის სახელობის ქიმიურ-ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ფიზიკური ქიმიის კათედრაზე. დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი ქიმიკოს-ტექნოლოგის სპეციალობით 1962 წელს. 1962-1963 წლებში მუშაობდა რუსთავის აზოტოვანი  სასუქების ქარხნის ცენტრალურ ლაბორატორიაში ქიმიკოს - ინჟინრის თანამდებობაზე.1963-1979 წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის არაორგანული და გამოყენებითი  ქიმიის ინსტიტუტის დენის წყაროების ლაბორატორიაში. 1979 წელს სათავეში ჩაუდგა მის მიერვე შექმნილ ქიმიის ინსტიტუტის ლაბორატორიას. ავტორია მრავალი სამეცნიერო ნაშრომის, მათ შორის 6 მონოგრაფიის. 2005 წელს მიიღო იუნესკოს მედალი. ასევე მიღებული აქვს ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორის წოდება.

## ლიტერატურა 
* ცნობილი და უცნობი პოლიტექნიკოსები, დავით გურგენიძე, თბილისი, 2020, გვ.231

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 24 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
ვირშა

**ვირშა** — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში. ვირშაში იყო მთავარანგელოზის სახელობის მონასტერი, რომელიც ცნობილია XIV-XVI საუკუნეების დოკუმენტებით. 

ვირშის ზუსტი ლოკალიზება რთულია; სავარაუდოა, რომ ის პატარა ლიახვის ხეობაში მდებარეობდა, სოფელ ქორდთან ახლოს. ვირშის მონასტერი პირველად მოიხსენიება 1392 წლის საკათოლიკოსო მამულების სითარხნის გუჯარში („ვირშას მონასტერი მთავარანგელოზისა, თჳსითა შესავლითა“). 1431 წლით დათარიღებული სიგელით „მთა ვირშისა, მონასტერი და მისი შესავალნი ბადასშვილნი და ქორდი“ მეფე ალექსანდრე I-მა სვეტიცხოვლის განახლებულ საკათოლიკოსო ტაძარს უწყალობა. აქვე აღნიშნულია, რომ ვირშა „ძუელითგან მეფეთაგან შემკობილი და აღშენებული და გადიდებული“ ყოფილა. ამავე დოკუმენტში ნახსენები „ვირშისა სახლი“, ისტორიკოს გიორგი სოსიაშვილის აზრით, წარსულში ვირშელთა საგვარეულოს არსებობაზე უნდა მიუთითებდეს. 

ვირშა სხვა დოკუმენტებშიც იხსენიება. 1447 წლის საკათოლიკოსო მამულების სითარხნის გუჯრის მიხედვით ალექსანდრე I-ის ძემ გიორგიმ სხვა მამულებთან ერთად საპატრიარქოს ხელახლა დაუმტკიცა მამულები, მათ შორის „ვირშა მისითა შესავლითა“. 1559 წლის გუჯრითაც ვირშა საკათოლიკოსო მამულებში შედიოდა. 1574 წლის 14 მარტით დათარიღებული წყალობის წიგნის თანახმად, კათოლიკოსმა ნიკოლოზმა სოფელ ყურისუბნის სანაცვლოდ ქართლის მეფე სიმონ I-ის ძმას, ვახტანგ ბატონიშვილს ლიახვის ხეობის რამდენიმე სოფელი გადასცა, მათ შორის „მონასტერი და სოფელი ვირშა მისითა შესავლითა“.

## ლიტერატურა
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, რედ.: ენრიკო გაბიძაშვილი, ექვთიმე კოჭლამაზაშვილი, თბ., 2007. — გვ. 330.
* სოსიაშვილი, გ., ვირშას მონასტერი და ვირშელთა საგვარეულო (საკითხის შესწავლისათვის), „შრომათა კრებული“ № 8, გორის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიისა და არქეოლოგიის ცენტრი, 2015. — გვ. 66-78.

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები
მოხისის სამების ეკლესია

**მოხისის სამების ეკლესია** — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, სოფელ მოხისში. ეკლესია დგას სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ე. წ. აგარაკების ტერიტორიაზე.

ეკლესია სტილისტური ნიშნებით X-XI საუკუნეებით თარიღდება. XIX საუკუნის ბოლოს ეკლესია განუახლებია ვინმე იოსებ ყავრიშვილს, რომელიც ამავე ტაძარშია დაკრძალული საფლავის ქვის წარწერის მიხედვით (ჩაშენებულია დასავლეთ კედელში). ეკლესიაზე სარეაბილიტაციო სამუშაოები განხორციელდა 1983-1984 წლებში.

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა, ზომით 9,3 X 5,4 მეტრი. ნაგებია სრულიად განსხვავებული ზომის და ფორმის სხვადასხვა ჯიშის ქვით. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი. კარი გარედან არქიტრავითაა დასრულებული (თავდაპირველი არქიტრავი დაკარგულია), შიგნიდან თაღოვანია. განათებულია აღმოსავლეთის, დასავლეთის და სამხრეთის ვიწრო და თაღოვანი სარკმლებით. აფსიდა ნახევარწრიულია. ფასადების გაფორმება ძუნწია.

ტაძრის აღმოსავლეთის ფასადზე, სარკმლის რელიეფური წარბის გარშემო, მოთავსებულია ქვა ნუსხურნარევი ასომთავრული სამშენებლო წარწერით, რომელიც გვამცნობს, რომ ტაძარი აუგიათ კვირიკე, თევდორე და ბეშქენ ალმაოტისძეებს და მისთვის ჭალას ნაყიდი ვენახიც შეუწირავთ საზედაშეოდ:

{{ციტატა|სახელითა ღმრთისაჲთა, მამისა, ძისა და სულისა წმიდისა, ჩუენ, ალმაოტისძეთა კუირიკე და თევდორე {და} ბეშქენ აღვაშენეთ წმიდაი ესე ეკლესიაი საოხად სულისა ჩუენისა. ღმერთი არს მოწმე ჩუენთა, ესე გლახაკთა გუიქნია. პირველ, ჭალას ვენაჴი ვიყიდეთ საზედაშედ ამავე ეკლესისათუის.}}

## ლიტერატურა
* გელაშვილი ი., გოგოლაძე თ., X-XI საუკუნეების უცნობი წარწერა მოხისის სამების ეკლესიიდან, „მრავალთავი: ფილოლოგიურ-ისტორიული ძიებანი“, ტ. 25, 2015. — გვ. 180-187.

## რესურსები ინტერნეტში
* ECG914. მოხისის სამების წარწერა  — საქართველოს ეპიგრაფიკული კორპუსი (ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლინგვისტურ კვლევათა ინსტუტიტი).

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ASAP Rocky

**რაკიმ ათელასტონ მაიერსი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1988, 	ნიუ-იორკი, აშშ) — ცნობილი როგორც ASAP Rocky (A$AP Rocky), არის ამერიკელი რეპერი. მასი მუსიკალური კარიერა დაიწყო ჰიპ-ჰოპ ჯგუფ „ASAP Mob“-ში, საიდანაც აიღო სასცენო სახელი. 2011 წლის აგვისტოს მაიერსის სინგლი „პესო“ გავრცელდა ინტერნეტში და რამდენიმე კვირაში გაჟღერდა რადიოშიც, ამის შემდეგ მან კონტრაქტი გააფორმა „Polo Grounds Music“-თან, (RCA Records) იმავე წლის ოქტომბერში, და ცოტა ხნის შემდეგ გამოუშვა თავისი სადებიუტო მიქსტეიპი „Live. Love. A$AP“ (2011). რაკიმი ახლო მეგობარია და ხშირად მუშაობს რეპერ Tyler, The Creator და ASAP Ferg-თან. ჰყავს 2 შვილი ამერიკელ მომღერალ რიანასთან.

### ჯილდოები და ნომინაციები 
მაიერსმა აქვს BET, ორი BET Hip Hop, MTV Video Music Japan და MTVU Woodie ჯილდო, ასევე ნომინირებულია ორ გრემის ჯილდოზე, ექვს  World Music ჯილდოზე, სამ MTV Video Music Awards და ორ MTV Europe Music ჯილდოზე.

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები

* Long. Live. ASAP (2013)
* At. Long. Last. ASAP (2015)
* Testing (2018)
* Don't Be Dumb (2025)

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტენერ ბიუკენენი

**ტენერ ემანუელ ბიუკენენი** (დ. 8 დეკემბერი, 1998, ლიმა, ოჰაიო) — ამერიკელი მსახიობი. ამჟამად ყველაზე მეტად ცნობილია კირკმენის როლის შესრულებისთვის ABC-ის პოლიტიკურ დრამაში „ბოლო კანდიდატი“ და რობი კინის როლის შესრულებისთვის Netflix-ის სერიალში „კობრა კაი“. ასევე ცნობილია Nickelodeon-ის სატელევიზიო სერიალში „თამაშის ამრევები“ მეისონ კენდალის როლის შესრულებისთვის. ნომინირებული იყო 2019 წლის კანადის საერთაშორისო რწმენისა და ოჯახის კინოფესტივალზე საუკეთესო მეორეხარისხოვანი როლისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური ვებსაიტი
*ტენერ ბიუკენენი - IMDb-ზე

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კორნული ენა

**კორნული ენა**, *კორნუოლური ენა* (Kernewek ან Kernowek) — კელტურ ენათა ოჯახის ბრიტული შტოს ერთ-ერთი ენა, რომელზეც საუბრობდნენ ბრიტანეთის, ახლანდელი ინგლისის ტერიტორიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილებში. უელსურ და ბრეტონულ ენებთან ერთად, კორნული წარმოიშვა საერთო ბრიტული ენიდან, რომელიც ფართოდ იყო გავრცელებული დიდ ბრიტანეთში. კორნული ენა კორნუოლის მთავარ ენად ითვლებოდა მანამ, სანამ იგი ინგლისურმა არ ჩაანაცვლა, და კუნძულის უკიდურეს დასავლეთისკენ არ განდევნა. კორნული ენა ახლო კავშირებს ინარჩუნებდა ბრეტონულ ენასთან და ამ ენების მატარებლებს ადვილად ესმოდათ ერთი-მეორის. კორნუოლის სხვადასხნა ნაწილში საერთო სასაუბრო ენა იყო XVIII საუკუნის შუა ხანებამდე და არსებობს გარკვეული მტკიცებულებები, რომ ამ ენის ტრადიციული მოლაპარაკეები XIX  საუკუნეშიც არსებობდნენ. დღეისათვის კორნულ ენაზე ძალიან მცირე რაოდენობის ადამიანი საუბრობს, იყენებენ როგორც მეორე ენას.

## სქოლიო 

კატეგორია:კელტური ენები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ენები
ისრაელ ადესანია

**ისრაელ ადესანია** (დ. 22 ივლისი, 1989) — ახალზელანდიელი შერეული საბრძოლო ხელოვნების (*MMA*) მებრძოლი, კიკბოქსერი, ყოფილი მოკრივე.

## ბიოგრაფია
დაბადებულია 22 ივლისს, 1989 წელს ქალაქ ლაგოსში, ნიგერია. მისი მამა ოლუვაფამი ბუღალტერი, ხოლო დედა ტაივო, ექთანია. ადესანია კრისლენდის სკოლაში სწავლობდა, როდესაც იგი ტაეკვანდოს ჯგუფში გაწევრიანდა და ვარჯიშობდა მანამდე, სანამ დედამ ტრამვის გამო არ გამოიყვანა. 1999 წელს იგი განაში გადავიდა 10 თვით  მშობლებთან ერთად. იმის გამო, რომ მათ მშობლებს ბავშვებისთვის კარგი განათლების მიცემა სურდათ. ის როტურუაში დასახლდა, ახალ ზელანდიაში.10 წლის ადესანია, როტურუას ვაჟთა საშუალო სკოლაში ჩაირიცხა. ადესანია სკოლის პერიოდში არ ინტერესდებოდა სპორტით, მაგრამ მისი ინტერესი ამ დროს იაპონური ანიმეების მიმართ იყო მიპყრობილი, როგორიცაა *Death note* და *Naruto*. 18 წლის ასაკში, როდესაც მან ნახა ფილმი Muay Thai-ზე სახელად **Ong-Bak**, დაინტერესდა კიკბოქსინგით და დაიწყო ვარჯიში.

## კიკბოქსინგის კარიერა
2010 წლის მაისში ,ადესანიამ მოიგო პირველი ბრძოლა დაამარცხა ტიმ ანტონიო ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით. მან მოიგო თავისი შემდეგი 6 ბრძოლაც. მისმა ამ გამარჯვებების სერიამ მოიპოვა ადგილი 2014 წლის Kunlun Fight 80 კგ ტურნირზე, რომელიც გაიმართა Kunlun Fight 2-ის დროს. მან წააგო ნახევარფინალი საიმონ მარკუსთან მსაჯების გაყოფილი გადაწყვეტილებით. ადესანიამ ამის შემდეგ მიიღო მონაწილეობა ახალ ზელანდიაში King in the Ring Cruiserweights მეორე ტურნირში. იგი ფინალში გავიდა ,სადაც ჯეიმს ადესი შეხვდა, რომელსაც ნოკაუტით მოუგო. ზედა წონაში ასვლის შემდგომ ადესანიამ მიიღო მონაწილეობა 
2015 წლის The Heavyweights III-შიც. ნახევარფინალში მან დენ რობერტს ნოკაუტით მოუგო, ხოლო ფინალში ისევ ჯეიმ ადესს დაუპირისპირდა და ამჯერად ის მსაჯების გადაწყვეტილებით დაამარცხა.

## შერეული საბრძოლო ხელოვნების კარიერა
2019 წლის, 13 აპრილს ადესანია დაუპირისპირდა კელვინ გასტელუმს, UFC 236-ზე, საშუალოწონის ჩემპიონატზე, რაც ადესანიას მოგებით დასრულდა. ეს ჩხუბი განიხილებოდა როგორც წლის საუკეთესო ბრძოლა, რომელმაც მიიღო ნომინაცია MMA საინფორმაციო საშუალებების უმეტესი ნაწილიდან. 2019 წლის 6 ოქტომბერს ადესანია რობერტ ვიტეკერს დაუპირისპირდა UFC 243-ზე საშუალოწონის ჩემპიონატზე. ეს ბრძოლაც ადესანიას გამარჯვებით დასრულდა, მან მეტოქე მეორე რაუნდში დაანოკაუტა და იგი UFC ჩემპიონი გახდა. ადესანიამ მას შემდეგ მრავალი ბრძოლა მოიგო, ხოლო მისი შეჩერება ამ პერიოდში მხოლოდ იან ბლაჰოვიჩმა შეძლო UFC 259-ზე, როდესაც ადესანია ერთი წონით ზედა საფეხურზე ავიდა. მან მსაჯების ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით წააგო. ის დღემდე UFC მებძოლია და მისი სტატისტიკა ესე გამოიყურება: *24-3-0*.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ახალზელანდიელი მოკრივეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იენისეფა

## იენისეფა (ბოლუს რაიონი) 
**იენისეფა**(თურქ,Yenisefa)—სოფელი თურქეთში,ბოლუს პროვინციაში,
ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
 1928 წლის ჩანაწერებში სოფლის სახელწოდება იენიცე ფელეკედინია.

## გეოგრაფია 
 სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 13 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
იონდერი (არდეშენის რაიონი)

**იონდერი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 69 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 19 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 100 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, 2009 წელს გამოქვეყნებულ ლაზური ადგილთა სახელების ლექსიკონში გვხვდება როგორც კვაშუბა, რაც ლაზურად ნიშნავს „ქვის უბანს“ ან „ქვის გულს“. 2011 წელს იგი გამოეყო სოფელ იუქარიდურაქის .

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
იენიფელითჩიქი

## იენიფელითჩიქი (ბოლუს რაიონი) 
**იენიფელითჩიქი**(თურქ,Yenipelitçik)—სოფელი თურქეთში,ბოლუს პროვინციაში,ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
 სოფლის სახელწოდება 1928 წლის ჩანაწერებში მოიხსენიება როგორც პელიჩიკი, ხოლო 1946 წლის ჩანაწერებში თეკეპელიჩიკი.

## გეოგრაფია 
 სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 45 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
ფლორა დოსენი

**ფლორა დოსენი** (, დ. 26 თებერვალი, 1922, გოსპიჩი, ხორვატია — გ. 21 აპრილი, 2015, სტრეზა, იტალია) — ხორვატი მწერალი, მწვავე სოციალურ და ისტორიულ თემებზე შექმნილი წიგნების ავტორი ფრანგულ ენაზე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ორთოპედი ფერდე გროსპიჩის ოჯახში. ხუთი წლის ასაკში იგი მშობლიურ ქალაქ გოსპიჩიდან საცხოვრებლად გადავიდა ზაგრებში, სადაც 1941 წელს ჩაირიცხა ზაგრების უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტზე. 1946 წელს დიპლომის მიღების შემდეგ, ორი წლით პრაღაში გაემგზავრა, სადაც შეისწავლა ჩეხური და ფრანგული ენები. შემდეგ იგი გადავიდა მილანში, სადაც დაქორწინდა გერმანული წარმოშობის იტალიელ მრეწვეელ შტეფან ვესელზე და დაიწყო რომანებისა და ლექსების წერა. მისი პირველი რომანი „Le Maestro“, რომელიც 1961 წელს გამოსცა პარიზულმა გამომცემლობამ „Flammarion“-მა, დაიწერა ხორვატულ ენაზე, განსხვავებით მისი შემდგომი ნამუშევრებისგან, რომლებიც მან დაწერა ფრანგულ ენაზე. დროთა განმავლობაში მისი წიგნები იურე კასტელანმა იტალიურად თარგმნა და ფრანგი ლიტერატურათმცოდნეების მაღალი შეფასება მიიღო. ფლორა დოსენი თავის ნამუშევრებში ცდილობდა მკითხველისთვის მარტივი ენით გადმოეცა ბურჟუაზიული ოჯახის ცხოვრების დრამატული მხარეები.

მან ფსევდონიმისთვის გვარი დედის ქალიშვილობის გვარიდან ისესხა — Došen ().

## რჩეული ნამუშევრები
* *Le Maestro* (1961)
* *La messe du lundi* (1962)
* *La poussičre des jours preveo je za Forum* (1970)
* *Ja, svemir* (1976)
* *Život kao život* (1976)
* *Ilirka* (1988)

## ლიტერატურა
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1922
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:ხორვატი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ორთაალანი (არდეშენის რაიონი)

**ორთაალანი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 58 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 12 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 326 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
ცნობილია, რომ სოფელი ორთაალანი ოსმალეთის პერიოდში დაარსდა და სოფლის დამფუძნებლად ტირიაკიოღლუ ჰაჯი მურთაზა ითვლება.  სოფელი ორთაალანი გეოგრაფიულად გალავნის მსგავს გორაკებით გარშემორტყმულ ვაკეს წააგავს. სწორედ ამიტომ იგი თავდაპირველად ორთაქოის, შემდეგ კი სოფელი ორთაალანის სახელწოდებას ატარებდა. არდეშენის სოფლებს შორის ეს არის ერთადერთი სოფელი, რომლის ძველი სახელი თურქული იყო. ამასთან, სოფლის უბნების სახელები ლაზურია. სოფელში შემდეგი უბნებია: სულუზენი, ბაღუქუჩე, ქორზატი და შემრონა.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ოზგური (არდეშენის რაიონი)

**ოზგური** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 67 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 17 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 166 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფელი ოზგური ადრე სოფელი ქვედა დურაქის მუშკალეს უბანს წარმოადგენდა. 1993 წელს სოფელი ქვედა დურაქისგან გამოიყო და მიიღო „თავისუფალი სოფლის“ სახელი, რითაც სოფლის სტატუსი მოიპოვა. სოფლის სახელი 2009 წელს გამოქვეყნებულ ლაზურ ტოპონიმთა ლექსიკონში მუშქალა/მუშქალე სახით არის მოხსენიებული.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
მეფისკალო

გეოგრაფიული სახელი **მეფისკალო** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* დიდი მეფისკალო — მთა ცენტრალურ კავკასიონზე
* პატარა მეფისკალო — მთა ცენტრალურ კავკასიონზე
იეშილჩელე

## იეშილჩელე (ბოლუს რაიონი) 
**იეშილჩელე** (თურქ,Yeşilçele)—სოფელი თურქეთში,ბოლუს პროვინციაში,
ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
 სოფლის სახელწოდება 1928 წლის ჩანაწერებში ჩელე ვეისლერ, ხოლო 1960 წლის ჩანაწერებში ჩამლიბელი მოიხსენიება.

## გეოგრაფია 
 სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 22 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
ქარჯა (ბოლუს რაიონი)

**ქარჯა** () — სოფელი თურქეთში,  ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
1928 წლიდან სოფელს „ქარჯა“ ეწოდება.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 28 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ფირინჩლიქი (არდეშენის რაიონი)

**ფირინჩლიქი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 45 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 4 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 433 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1681 წლის ოსმალურ წყაროში მოხსენიებულია როგორც ღათვანი (ლაზურად), ხოლო 1928 წელს დაწერილ თურქულ წყაროში როგორც სიფატი (ლაზურად). სოფელს ფირინჩლიქის (ბრინჯის) სახელი მიენიჭა იმის გამო, რომ 1850-იან წლებამდე ამ რეგიონში დიდი რაოდენობით ბრინჯი მოჰყავდათ.  სოფელში არის მეჩეთი, რომელიც 1789 წელს აშენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
სესლიქაია (არდეშენის რაიონი)

**სესლიქაია** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 53 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 8 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 430 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1928 წელს გამოქვეყნებულ თურქულ წყაროში არის „აღვანი“, ხოლო 2009 წლის ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში მოიხსენიება სახელით „ამგვანი“. სოფელში მდებარეობს სესლიქაიის ხიდი და 1801 წელს აშენებული მეჩეთი.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
იენიქიოი

## იენიქიოი (ბოლუს რაიონი) 
 **იენიქიოი** (თურქ,Yeniköy)—სოფელი თურქეთში,ბოლუს პროვინციაში,
ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
 1943 წლის ჩანაწერებში სოფლის სახელწოდება იენიცაა მოხსენიებული.მიუხედავად იმისა, რომ ადრე იყო სოფელ ჩუკურორენის იენიცე უბანი, მან მოიპოვა სოფლის სტატუსი სახელწოდებით ახალი სოფელი 1956 წლის 13 იანვარს.

## გეოგრაფია 
 სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 5 კმ-ით არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
შეჰითლიქი (არდეშენის რაიონი)

**შეჰითლიქი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 59 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 14 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 321 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
1994 წლის შემდეგ, როდესაც ის იყო უბანი, რომელიც მიეკუთვნებოდა დუიგულუს სოფელს რიზეს პროვინციის არდეშენის რაიონში, გამოეყო სოფელს და გახდა სოფელი სახელად „შეჰითლიქი“. სახელი შეჰითლიქი მომდინარეობს უცნობი ჯარისკაცის მემორიალისგან, რომელიც მდებარეობს სოფლის შესასვლელში. სოფლის სახელი ლაზური ადგილების სახელების ლექსიკონში, რომელიც გამოიცა 2009 წელს, მოხსენიებულია როგორც „დობირა“, რაც ლაზურად ნიშნავს კარგ მიწას.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
სინანქოი (არდეშენის რაიონი)

**სინანქოი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 63 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 18 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 52 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი 1955 წელს გამოქვეყნებულ თურქულ წყაროში ლაზურად „ქაზიქლილარ“ (სიტყვასიტყვით: „სვეტიანი“), ხოლო 2009 წელს გამოქვეყნებულ ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში პ'ალივათის სახელით მოიხსენიება.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ბორის ეგოროვი

მინი|ბორის ეგოროვი
**ბორის ბორისის ძე ეგოროვი** (; დ. 26 ნოემბერი, 1937, მოსკოვი — გ. 12 სექტემბერი, 1994, იქვე) — საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1964), მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1979), პროფესორი (1984).

## ბიოგრაფია
1961 წელს დაამთავრა მოსკოვის სამედიცინო ინსტიტუტი. 1964 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. 1964 წლის 12-13 ოქტომბერს ვ. კომაროვთან და კ. ფეოქტისტოვთან ერთად იფრინა კოსმოსში მრავალადგილიან ხომალდ-თანამგზავრ „ვოსხოდ-1“-ით. ეგოროვი იყო ბერლინის ჰუმბოლდტის სახელობის უნივერსიტეტის მედიცინის დოქტორი (1965). 

დაჯილდოვებულია ლენინის ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კოსმონავტები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
იოენოქოი (არდეშენის რაიონი)

**იოენოქოი** () — სოფელი არდეშენის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 59 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ არდეშენიდან 14 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 167 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის სახელი, რომელიც ადრე იწოდებოდა მაჰატტობად, რაც ლაზურად ნიშნავს „ჩრდილოეთ ტბას“,სოფლის რწმუნებულების მოთხოვნით შეიცვალა და გახდა იოენოქოი. 2009 წელს გამოქვეყნებულ ლაზური ტოპონიმების ლექსიკონში სოფლის სახელი მოხსენიებულია როგორც მახატობა.

## სქოლიო
კატეგორია:არდეშენის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ვახტანგ აბაშიძე (ფიზიკოსი)

**ვახტანგ აბაშიძე** (დ. 9 სექტემბერი, 1928, ისლარი — გ. 25 ივლისი, 2019) — ქართველი მათემატიკოსი, ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია
1951 წელს დაამთავრა პუშკინის სახელობის თბილისის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი ფიზიკოსის სპეციალობით.

1952 წელს მუშაობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გეოფიზიკის სპეციალობით. 1952-1954 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტის გეოფიზიკის კათედრის ლაბორანტი, 1954-1958 წლებში ამავე კათედრის ასისტენტი. 1958-1965 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გეოფიზიკის ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერ თამანშრომელი. 1965-1969 წლებში კი უფროსი მეცნიერ თანამშრომელი. 1969-2005 წლებში იყო ინსტიტუტის მეცნიერ-კონსულტანტი. მისი შრომები ეხება კავკასიის ტერიტორიის გრავიტაციული ველის, დროის მიხედვით მისი ცვალებადობის და ენგურჰესის რაიონში გეოდინამიკური პროცესების გეოფიზიკური მეთოდების კვლევებს. გამოქვეყნებული აქვს 130-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის, 2 მონოგრაფია და 2 სახელმძღვანელო.

## ჯილდოები
* 2002 - მერაბ ალექსიძის სახელობის პრემია
* 2000 - ღირსების ორდენი
* საქართველოს სახელმწიფო პრემია, მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგში (ერთობლივი გამარჯვება)

## ბიბლიოგრაფია
* ფიზიკის ფაკულტეტის გეოფიზიკის კათედრის მოკლე ისტორია : ეძღვნება თსუ-ის 100 წლისთავს თბილისი, თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2018 გვ. 44 - ISBN: 9789941137464
* გეოდეზიური გრავიმეტრიის მოკლე კურსი : სახელმძღვ. საქ. ტექნ. უნ-ტის სტუდ - თბილისი, ჯისიაი, 2004. გვ. 269
* Geophysical monitoring of geodynamical processes in region of Enguri High Dam - Tbilisi, Metsniereba, 2001

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებისა და ტექნიკის დარგის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები 1993-2004 წლებში თბ., 2012 გვ. 44
* წიგნი ღირსებისა: ტ. 5/ შემდგ.: თამაზ ყიფიანი (რედ.), თენგიზ გაჩეჩილაძე, გურამ სიმონიშვილი თბ., 2003 გვ. 194
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006/შემდგ. და რედ.: ირინა ჯაფარიძე თბ., 2012 გვ. 138

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
გრიგოლ ერემოვი

**გრიგოლ არტემის ძე ერემოვი** (დ. 11 სექტემბერი, 1912, დაბა სურამი, ახლანდ. ხაშურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 ივნისი, 2002, თბილისი) — ქართველი იურისტი, სახელმწიფო და ადმინისტრაციული სამართლის სპეციალისტი. საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1974).

თსუ-ის იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1963), პროფესორი (1964). ერემოვის ნაშრომები ეხება საქართველოს კონსტიტუციის განვითარების ეტაპებს, კანონიერების განხორციელებას და სხვ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1997).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 11 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ომეგა-ბარიონი

[thumb|ნაწილაკის კვალი [ბუშტოვანი კამერა|ბუშტოვან კამერაში მიუთითებს ომეგა ჰიპერონის აღმოჩენაზე]]

**ომეგა-ბარიონი**, *ომეგა-ჰიპერონი*, *ომეგა მუნუს ნაწილაკი* (სიმბოლო: Ω) — სუბატომური ნაწილაკი ჰადრონების (ბარიონი) ოჯახიდან. 

ელემენტარული ნაწილაკი Ω−, წარმოადგენს ბარიონს −3 უცნაურობით და იზოტოპური სპინი 0-ით. Ω-ბარიონი შედგება სამი s კვარკისგან. ასევე Ω-ბარიონებს უწოდებენ ისეთ ნაწილაკებს, რომლებსაც აქვთ c-, b- ან t-კვარკები ერთი, ორ ან სამივე s-კვარკების ნაცვლად. ძირითად მდგომარეობაში მას აქვს სპინი 3/2, მაგრამ ორბიტალური მომენტის არსებობის შემთხვევაში მათი სპინი შეიძლება იყოს უფრო დიდი. ომეგა-ბარიონის არსებობა იწინასწარმეტყველა მ. გელ-მანმა 1962 წელს კვარკის მოდელის ფარგლებში. ექსპერიმენტულად აღმოაჩინეს ბრუკჰავენის ნაციონალურ ლაბორატორიის ამაჩქარებელზე 1964 წელს.

2017 წელს აღმოჩენილ იქნა სუბატომური ნაწილაკები \Omega_c(3000)^0, \Omega_c(3050)^0, \Omega_c(3066)^0, \Omega_c(3090)^0 და \Omega_c(3119)^0.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბარიონები
ფრიდრიხ ერენდორფერი

**ფრიდრიხ ერენდორფერი** (; დ. 26 ივლისი, 1927, ვენა, — გ. 28 ნოემბერი, 2023, იქვე) — ავსტრიელი ბიოლოგი, ბოტანიკოსი, მცენარეთა სისტემატიკოსი.  

ვენის უნივერსიტეტში სწავლობდა ბიოლოგიას, ბოტანიკას, პალეონტოლოგიასა და ფილოსოფიას (1945–1949). ვენის უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი (1955–65), გრაცის უნივერსიტეტის პროფესორი, ბოტანიკის სისტემატიკის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, ბოტანიკური ბაღის დირექტორი (გრაცი, 1965–1970), ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი, ბოტანიკური ინსტიტუტის ხელმძღვანელი და ბოტანიკური ბაღის დირექტორი (1970–95). ერენდორფერის სამეცნიერო კვლევა მოიცავს მცენარეთა სინთეზურ სისტემატიკას (ციტოგენეტიკის, ევოლუციურ და ფილოგენეზის ურთიერთკავშირი), 25 წელი ხელმძღვანელობდა თავისსავე დაარსებულ ჟურნალს „Plant Systematics and Evolution”. არჩეული იყო საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელ საპატიო წევრად (1996).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2023
კატეგორია:ავსტრიელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრები
კატეგორია:ვენის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
ერზინჯანის დროებითი ზავი

**ერზინჯანის დროებითი ზავი** — დაზავება ოსმალეთის იმპერიასა და ამიერკავკასიის კომისარიატს შორის პირველი მსოფლიო ომის დროს. დაიდო ქალაქ ერზინჯანში (აღმოსავლეთი თურქეთი) 1917 წლის 5 (ახ. სტ. 18) დეკემბერს.

1917 წლის ოქტომბერში პეტროგრადში ხელისუფლების ხელში ჩაგდების შემდეგ რუსეთის ახალმა ბოლშევიკურმა მთავრობამ მსოფლიო ომი იმპერიალისტურად გამოაცხადა და გამოვიდა დაზავების მოთხოვნით „ანექსიისა და კონტრიბუციის გარეშე“. 1917 წლის 26 ოქტომბერს სრულიად რუსეთის საბჭოების II ყრილობაზე მიიღეს „დეკრეტი მშვიდობის შესახებ“. ამ დროისთვის რუსეთის ჯარების საბრძოლო მორალი და ორგანიზებულობა კავკასიის ფრონტზე საფუძვლიანად იყო შერყეული. საომარი მდგომარეობის დასრულებით დაინტერესებულნი იყვნენ ასევე ამიერკავკასიის დროებითი კოალიციური მთავრობა — ამიერკავკასიის კომსიარიატი — და ოსმალეთის ხელისუფლება, რომელსაც იმავდროულად ბრძოლა უწევდა დიდი ბრიტანეთის ჯარებთან მესოპოტამია-პალესტინის ფრონტზე.

1917 წლის 17 ნოემბერს კავკასიის ფრონტის სარდლობამ მიიღო ოსმალეთის კავკასიის არმიის სარდლის ვეჰიბ-ფაშას წინადადება, დაეწყო მოლაპარაკება დაზავების შესახებ. 21 ნოემბერს ეს წინადადება განხილულ იქნა ამიერკავკასიის კომისარიატის სხდომაზე. ქალაქ ერზინჯანში გაიგზავნა ამიერკავკასიის 5-კაციანი დელეგაცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა კავკასიის არმიის შტაბის უფროსი გენერალ-მაიორი ე. ვიშინსკი. ოსმალეთის დელეგაციის ხელმძღვანელი იყო ოსმალეთის კავკასიის არმიის შტაბის უფროსი პოლკოვნიკი ომერ ლუთფი-ბეი. 4-დღიანი მოლაპარაკების შემდეგ, 1917 წლის 5 დეკემბერს, მხარეებს შორის დაიდო უვადო დროებითი ზავი და დადგინდა სადემარკაციო ხაზი. ამ დროისთვის, 2 დეკემბერს უკვე ხელმოწერილი იყო დროებითი ზავი ცენტრალურ სახელმწიფოებსა და საბჭოთა რუსეთს წარმომადგენლებს შორის ბრესტ-ლიტოვსკში, სადაც ამიერკავკასიის კომისარიატის წარმომადგენლები მიწვეული არ ყოფილან.  

ერზინჯანის დროებითი ზავი ოსმალეთისთვის დიპლომატიური წარმატება აღმოჩნდა. დაზავების პირობების თანახმად, ოსმალებს უფლება არ მიეცათ, გადაეყვანათ ჯარები მესოპოტამიის ფრონტზე. ამან ოსმალებს საშუალება მისცა გაეძლიერებინათ კავკასიის არმია და საჭირო დროს შეტევა დაეწყოთ. ამასთან ამიერკავკასიის დელეგაცია დათმობაზე წავიდა და მიიღო ოსმალთა წინადადება: მხარეებისათვის სავალდებულო ყოფილიყო ბრესტის კონფერენციის გადაწყვეტილებები. ამან საშუალება მისცა ოსმალეთს ბრესტის ზავის თანახმად ამიერკავკასიის კომისარიატისაგან მოეთხოვა ყარსის, არტაანისა და ბათუმის ოლქების გადაცემა. 1918 წლის იანვარში ოსმალეთმა ისარგებლა შეცვლილი სამხედრო-პოლიტიკური რეალობით და რუსეთის კავკასიის ფრონტის სრული მოშლით და 30 იანვარს დაიწყო მასშტაბური შეტევითი ოპერაცია ერზრუმის, ვანის და ზღვისპირა მიმართულებებზე. 
## ლიტერატურა 
* თევზაია ბ., დროებითი ზავის ჩამოგდება ოსმალეთთან (დელეგატის მოგონება), გაზ. «დროება», 1917 წ. 22 დეკ., N223.
* სვანიძე მ., 1917 წ. 5(18) დეკემბრის ერზინჯანის დროებითი ზავი, კრ.: ქართული დიპლომატიის წელიწდეული, ტ. 4, თბ., 1997.

* Документы и материалы по внешней политике Закавказья и Грузии, Тб., 1990.

კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომი
კატეგორია:1917 წელს დადებული ხელშეკრულებები
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ხელშეკრულებები
დონალდ გლეიზერი

**დონალდ ართურ გლეიზერი** (; დ. 21 სექტემბერი, 1926, კლივლენდი, აშშ — გ. 28 თებერვალი, 2013, ბერკლი, აშშ) — ამერიკელი ფიზიკოსი. ნობელის პრემიის ლაურეატი (1960).

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა მიჩიგანის უნივერსიტეტთან არსებული კლივლენდის ტექნოლოგიური უნსტიტუტი. 1959 წლიდან კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორია. 1952 წელს გამოიგონა ბუშტოვანი კამერა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
ჟორჟეტა ღამბაშიძე

**ჟორჟეტა ღამბაშიძე** (დ.1903 — გ.1981) — ქართველი ჰუმანიტარი

## ბიოგრაფია 
საქართველოდან ემიგრირების შემდეგ სტამბოლის მახლობლად ქალთა ამერიკულ კოლეჯში სწავლობდა. კოლეჯის დასრულებისთანავე შეუერთდა საფრანგეთში ემიგრირებულ ოჯახს. 1927 წელს იქორწინა გიორგი ნიკოლაძეზე და 1928-1931 წლებში კვლავ საქართველოში ცხოვრობდა. გიორგი ნიკოლაძის გარდაცვალების შემდეგ დატოვა ქვეყანა. 1937 წელს ხელმეორედ იქორწინა შოტლანდიელ პოლკოვნიკ რობერტ ნილ სტიუარტზე და კინლოხმოიდარტში, სტიუარტების საგვარეულო მამულში, გადავიდა საცხოვრებლად. მათი სახლის ეზოშია დასაფლავებული ექიმი და საზოგადო მოღვაწე ვახტანგ ღამბაშიძე.

## ლიტერატურა 
* ჩემი თავგადასავალი, ვახტანგ ღამბაშიძე, თბილისი, 2018, გვ.29

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
ედუარდ ბელამი

**ედუარდ ბელამი** (; დ. 26 მარტი, 1850, ჩიკოპი-ფოლზი, მასაჩუსეტსის შტატი, აშშ — გ. 28 მაისი, 1898, იქვე) — ამერიკელი მწერალი, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე. სახელი გაითქვა სოციალურ-უტოპიური რომანით „2000 წლიდან 1887 წლისკენ მოხედვა“ (1888), რომელშიც წარმოსახულია თანასწორუფლებიანობის პრინციპზე დაფუძნებული იდეალური საზოგადოება; მისი გაგრძელებაა რომანი „თანასწორობა“ (1897). სხვა ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია რომანი „მისის ლუდინგტონის და“ (1884), ნოველების კრებული „ბრმა კაცის სამყარო და სხვა მოთხრობები“ (1898), ისტორიული რომანი „სტოკბრიჯის ჰერცოგი“ (გამოქვეყნდა 1901).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
შარლ ბელანჟე

**შარლ ბელანჟე** (; დ. 27 მაისი, 1805, პარიზი — გ. 18 ნოემბერი, 1881, სენ-პიერი) — ფრანგი ნატურალისტი პონდიშერის სამეფო ბოტანიკური ბაღის დირექტორი. 1825-1829 წლებში იმოგზაურა კავკასიაში, ირანსა და ინდოეთში. ამიერკავკასიაზე შეგროვილ, უმეტესად ეკონომიკური ხასიათის მასალას თავი მოუყარა წიგნში „მოგზაურობა აღმოსავლეთ ინდოეთში“, რომელშიც საყურადღებო ცნობებია ქართველების, ჩერქეზების, ინგუშების, ოსების, ლეკების, სომხებისა და სხვათა ყოფაზე; ბელანჟე აღწერს თბილისს, მცხეთას, ანისს, ერევანს და სხვ. საყურადღებოა სტატისტიკური მონაცემები თბილისის და ამიერკავკასიის შესახებ. წიგნს დართული აქვს სურათები – თბილისი, თბილისის ბაზარი, ქართველი ქალი და მამაკაცი, სასოფლო-სამეურნეო იარაღი, მუსიკალური საკრავები და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1805
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
კატეგორია:ფრანგი ნატურალისტები
ოქჩულარი (ბოლუს რაიონი)

**ოქჩულარი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელს 1928 წლიდან ეწოდება „ოქჩულარი“.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 2 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ერთაწმინდობა

მინი|ერთაწმინდის ტაძარი
**ერთაწმინდობა** — დიდმოწამე ევსტათის სახელობის რელიგიური დღესასწაული, კასპის მუნიციპალიტეტში მდებარე ერთაწმინდის ტაძრის დღეობა. იმართება სოფელ ერთაწმინდაში 3 ოქტომბერს (ძვ. სტ. 20 სექტემბერი). დღეობაზე სალოცავად მიდიან ქართლ-კახეთის ყველა მხრიდან, სწირავენ მსხვერპლს, იმართება ლხინი, ჭიდაობა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს დღესასწაულები
ერთი მსახიობის თეატრი

**ერთი მსახიობის თეატრი „ვერიკო“** — თეატრი თბილისში, შეიქმნა 1987 წელს კოტე მახარაძის ინიციატივითა და თაოსნობით. თეატრი თავდაპირველად არსებობდა დარეჯანის სასახლის „სამლოცველო საჩინოში”, შემდგომ ბინა დაიდო ვერიკო ანჯაფარიძისა და მიხეილ ჭიაურელის მუზეუმში ფიქრის გორაზე და ორი დარბაზი დაიკავა. ექსპოზიციის ნაწილი შეიცვალა, მაგრამ კედლებზე გამოფენილი სურათები და ფოტომასალა შენარჩუნებულ იქნა. 

თეატრი აგებული იყო ლიტერატურული თეატრის პრინციპზე. დაარსების პირველივე დღეებიდანვე თეატრში კოტე მახარაძე და სოფიკო ჭიაურელი მონოსპექტაკლებს წარმოადგენდნენ. აქ, მათ გარდა, მაყურებელს თავიათ შემოქმედებას აცნობდნენ მსახიობები მურმან ჯინორია, გიორგი გეგეჭკორი, მარინა ჯანაშია, დუტა სხირტლაძე და სხვები. დადგმულ სპექტაკლებს შორისაა: „მარტოობის ბინადარი“ (რეჟ. ნანა მჭედლიძე), „დედა დედოფალი“ (რეჟ. თენგიზ კოშკაძე), „სიყვარულის სულთათანა“ (რეჟ. თემურ ჩხეიძე), „ილია“, „ბაგრატიონები“, „რაც მტრობას დაუნგრევია“, „მონატრება“, „პლანეტების დაბადება“, „თავო ჩემო, ბედი არ გიწერია!“, „გამოიღვიძე ქნარო“, „კარმენ!“, „ღამე და თუთიყუში“ (რეჟ. დიმიტრი ხვთისიაშვილი), „ეს რა წიგნი გვქონია“ (რეჟ. ივანე ხუციშვილი), „ლიფტი“, „დიდოსტატის ნადიმი“ და სხვა. 

თეატრი მართავდა შემოქმედებით საღამოებს, გასტროლებს, აწყობდა შეხვედრებს ხელოვნების გამოჩენილ მუშაკებთან. აღებული აქვს ფესტივალების პრიზები: 1996 წ. კიევში სპექტაკლი „ბაგრატიონები“ დაჯილდოვდა გრან-პრით, 1999 წელს კიშინიოვში მარინა ჯანაშიამ (სპექტაკლი „კარმენი“) მიიღო ფესტივალის უმაღლესი ჯილდო „ოქროს იონი“. 

კოტე მახარაძის გარდაცვალების (2002) შემდეგ თეატრის ხელმძღვანელობა სოფიკო ჭიაურელმა ითავა. ამ უკანასკნელის გარდაცვალების (2008) შემდეგ თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი ნიკუშა შენგელაია გახდა, თუმცა 2009 წლიდან უსახსრობის გამო თეატრმა ფუნქციონირება შეწყვიტა. 2019 წლიდან თეატრმა აკაკი ხორავას სახელობის მსახიობის სახლში განაგრძო სპექტაკლების დადგმა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის თეატრები
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ერთხმიანობა

**ერთხმიანობა**, *მონოდია* () — მუსიკის ისეთი წყობა, რომელშიც მხოლოდ ერთი ხმა — მელოდია არსებობს. 

მსოფლიოს მრავალი ერის მუსიკალურ-სააზროვნო სისტემას ერთხმიანობა წარმოადგენს.  ერთხმიანი მუსიკალური ნაწარმოები სრულდება ერთი ხმის — მომღერალ-სოლისტის მიერ, შესაძლოა საკრავის თანხლებით. ერთხმიანი სიმღერა ორგვარია — ინდივიდუალური (სოლო) და გუნდური (უნისონი). ქართულ ხალხურ მუსიკაში ერთხმიანობა ძირითადად ინდივიდუალურია (გამონაკლისია სიმღერები „დალაჲ“, „გელინო“), რამდენიმე მომღერლის მონაწილეობა მაშინვე წარმოქმნის მრავალხმიანობის რომელიმე სახეს. 

ინდივიდუალური ერთხმიანობა ახასიათებს „ნანას“, „ურმულს“, „ოროველას“ და დატირების ზოგიერთ ვარიანტს. გუნდური (უნისონური) ერთხმიანობა გვხვდება საქართველოს ისეთ რეგიონებში, სადაც შეიმჩნევა მეზობელი ხალხების კულტურის ზეგავლენა ან მრავალხმიანობის გაქრობის კვალი (მესხეთ-ჯავახეთი, ლაზეთი, ქვემო ქართლი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მუსიკის თეორია
მსოფლიო ჩემპიონატი ძიუდოში

**მსოფლიო ჩემპიონატი ძიუდოში** — საერთაშორისო შეჯიბრება ძიუდოში. სპორტის ამ სახეობაში არის უმაღლესი რანგის ტურნირი ოლიმპიურ თამაშებთან ერთად. ჩემპიონატი იმართება ყოველწლიურად (გარდა იმ წლებისა, როდესაც ტარდება ოლიმპიადა) ძიუდოს საერთაშორისო ფედერაციის მიერ და კვალიფიციური ძიუდოისტები ასპარეზობენ თავიანთ კატეგორიებში, როგორც თავიანთი ქვეყნის წარმომადგენლები. გუნდური შეჯიბრებები 1994 წლიდან იმართება. ჩემპიონატი მამაკაცებს შორის დაიწყო 1956 წელს, თუმცა ტურნირის ფორმატი და პერიოდულობა დროთა განმავლობაში იცვლებოდა.

## ისტორია 
ძიუდოს პირველი მსოფლიო ჩემპიონატი 1956 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში ჩატარდა. ამ პერიოდში წონითი კატეგორიები არ არსებობდა და იაპონელი ძიუდოისტი შოკიჩი ნაცუი გახდა პირველი მსოფლიო ჩემპიონი ისტორიაში. მან ფინალში თანამემამულე იოშიჰიკო იოშიმაცუ დაამარცხა. მორიგი მსოფლიო ჩემპიონატი ასევე ტოკიოში, ორი წლის შემდეგ გაიმართა, სადაც შეჯიბრების ფინალში კვლავ იაპონელები გავიდნენ. 1961 წელს ჩემპიონატი პირველად ჩატარდა იაპონიის გარეთ, კერძოდ კი პარიზში, სადაც ჰოლანდიელმა ძიუდოისტმა ანტონ გეისინკმა დაამარცხა წინა მსოფლიო ჩემპიონი კოჯი სონე და გახდა პირველი არაიაპონელი მსოფლიო ჩემპიონი.

1965 წლის მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა რიო-დე-ჟანეიროში და პირველად შემოიღეს წონითი კატეგორიები: −68 კგ, −80 კგ და +80 კგ. ძიუდო გახდა ოლიმპიური სპორტი 1964 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე, რომელიც გაიმართა ტოკიოში. ტურნირი არ ჩატარებულა 1968 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე, ხოლო 1972 წლიდან მუდმივი ოლიმპიური სპორტია.

1980 წლიდან ტარდება ტურნირი ქალებს შორის. პირველი ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატი ჩატარდა ნიუ-იორკში 1980 წელს. 1987 წლამდე მამაკაცთა და ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატები ცალ-ცალკე ტარდებოდა. შერეული ჩემპიონატები 1987 წლიდან იმართება. 2005 წელს კაიროში, მსოფლიო ჩემპიონატის დებიუტი შედგა აფრიკის კონტინენტზე.

## მედლების ცხრილი 
*განახლებულია 2025 წლის ჩემპიონატის შემდეგ*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Live: Olympic Games Paris 2024 Mixed Teams
*Judobase

კატეგორია:ძიუდოს ტურნირები
ფრედ შატლზუორთი

**ფრედ შატლზუორთი** ( ; დ. 18 მარტი, 1922, მაუნტ-მეიგზი, ალაბამა — გ. 5 ოქტომბერი, 2011, ბირმინგემი, ალაბამა) — ამერიკელი პასტორი, სამოქალაქო უფლებებისათვის მებრძოლი. მარტინ ლუთერ კინგთან და სხვებთან ერთად დააარსა საზოგადოებრივი ორგანიზაცია „სამხრეთის ქრისტიანული ხელმძღვანელობის კონფერენცია“ (SCLC). მუშაობდა სამხრეთ შტატებში სეგრეგაციის შეწყვეტისათვის.

იყო უფროსი ვაჟი. სიღარიბეში გაიზარდა მამინაცვლის ფერმაში (ალაბამა). საშუალო სკოლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა სატვირთოს მძღოლად. შემდგომ გადაწყვიტა ცხოვრება ეკლესიასთან დაეკავშირებინა. სელმის უნივერსიტეტსა (ხელოვნების ბაკალავრი, 1951) და ალაბამის შტატის კოლეჯში (ახლანდ. ალაბამის შტატის უნივერსიტეტი; მეცნიერების ბაკალავრი, 1952) სწავლის დროს მასწავლებლად მუშაობდა სელმის პირველ ბაპტისტურ ეკლესიაში. 1952 წელს სელმა დატოვა და გადავიდა ბირმინგემის ბეთელის ბაპტისტურ ეკლესიაში პასტორად.

ბირმინგემში კიდევ უფრო აქტიურად ჩაება სამოქალაქო უფლებებისათვის ბრძოლაში. თანამშრომლობდა ისეთ ორგანიზაციებთან, როგორიც იყო ეროვნული სამოქალაქო ლიგა და ფერადკანიანი მოსახლეობის წინსვლის ეროვნული ასოციაცია, რომლებიც მუშაობდნენ, მათ შორის, აფროამერიკელი მოქალაქეების საამომრჩევლო რეგისტრაციის გაზრდისათვის. 1956 წელს დააარსა ალაბამის ქრისტიანული მოძრაობა ადამიანის უფლებებისათვის. ორგანიზაცია იღწვოდა ბირმინგემში სეგრეგაციის კანონების გაუქმებისათვის. მომდევნო წელს მონაწილეობდა სამხრეთის ქრისტიანული ხელმძღვანელობის კონფერენციის დაარსებაში. თავისი აქტიურობის გამო მრავალჯერ მოჰყვა ფიზიკური თავდასხმის ქვეშ, 1956 წლის შობა დღეს კი მისი სახლი კუ-კლუქს-კლანმა ააფეთქა.

1961 წელს გადავიდა ცინცინატიში, სადაც 1966 წელს დააარსა „დიადი ახალი ნათელის ბაპტისტური ეკლესია“. 1965 წელს მონაწილეობდა სელმიდან მონტგომერამდე ხმის უფლების მოპოვებისათვის გამართული ისტორიული მარშის ორგანიზებაში. ღარიბების საცხოვრისით უზრუნველყოფის მიზნით 1980-იან წლებში ცინცინატიში დააარსა „შატლზუორთის საცხოვრისით უზრუნველყოფის ფონდი“. 2001 წელს ბილ კლინტონისგან მიიღო მოქალაქის საპრეზიდენტო მედალი, ქვეყნის მეორე უმაღლესი სამოქალაქო ჯილდო. ხუთი წლის შემდეგ საეკლესიო თანამდებობას ჩამოშორდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრო-ამერიკელების სამოქალაქო უფლებების დამცველი აქტივისტები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი საზოგადო მოღვაწეები
იური ჩიკვაიძე

**იური ჩიკვაიძე** (დ. 12 სექტემბერი, 1934, თბილისი — გ. 26 ნოემბერი, 2004) — ქართველი არქიტექტორი, მხატვარი, რეჟისორი და სცენარისტი. შემოქმედებითი ჯგუფის „სამეული“ ერთ-ერთი შემქმნელი და წევრი.

## ბიოგრაფია
იური დაიბადა თბილისში, 1934 წლის 12 სექტემბერს. სწავლობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში, არქიტექტურის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1959 წელს. 1957 წელს, ოლეგ ქოჩაკიძესა და ალექსანდრე სლოვინსკისთან ერთად შექმნა შემოქმედებითი ჯგუფი „სამეული“. 1976-1992 წლებში მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში მთავარ მხატვრად მუშაობდა. 1993 წლიდან ცხოვრობდა და მუშაობდა აშშ-ში, სადაც 2004 წლის 26 ნოემბერს გარდაიცვალა.

## ფილმოგრაფია
*'*„*კონკურენცია*“** (ანიმაციური, 1970)
***„*ჯადოსნური* კვერცხი“** (ანიმაციური, 1974)
***„*სადა ხარ ჩემო სავანა?*“** (ანიმაციური, 1975)
***„*ოქრო*“** (ანიმაციური, 1966)
***„*კონკურენცია*“*' (ანიმაციური, 1970)

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:დაბადებული 12 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ნოემბერი
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
ნანა ახვლედიანი

**ნანა ახვლედიანი** (დ. 4 იანვარი, 1955, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, მეცნიერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით.

1980-1993 წლებში მუშაობდა წამყვან არქიტექტორად სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „თბილქალაქპროექტში“. 1992 წლიდან ასწავლიდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში. 2004 წელს მიენიჭა დოცენტის სამეცნიერო-პედაგოგიური წოდება არქიტექტურის სპეციალობით. არის არქიტექტურის ფაკულტეტის ასოცირებული პროფესორი. 2014 წელს საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის არქიტექტურის, ურბანისტიკისა და დიზაინის კათედრაზე დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე — „საქართველოს ბალნეოლოგიური კურორტების ქალაქთმშენებლობითი განვითარების ტენდეციები“ და მიენიჭა არქიტექტურის დოქტორის აკადემიური ხარისხი. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები და სტატიაბი. არის მრავალი საერთაშორისო კონფერენციის, სიმპოზიუმის, გამოფენის, ფორუმისა და კონკურსის მონაწილე. 1985 წელს გაიმარჯვა არქიტექტურის საერთაშორისო კონკურსში და მიენიჭა ლაურეატის წოდება. აშშ-ში ბოსტონის არქიტექტორთა ასოციაციის მიწვევით იმყოფებოდა ჰარვარდისა და სხვა ცნობილ არქიტექტურულ ინსტიტუტებში, სადაც კითხულობდა ლექციებს საქართველოს არქიტექტურასა და ხელოვნებაზე. 

2023 წლის 31 აგვისტოს საქართველოს ვიცე-პრემიერმა, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრმა ლევან დავითაშვილმა საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორის წოდება მიანიჭა.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 53-54

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
ლეონიდე მამალაძე

**ლეონიდე მამალაძე** (დ. 16 აგვისტო, 1910, შემახა — გ. 24 აპრილი, 1982) — ქართველი არქიტექტორი, მოქანდაკე, მხატვარი.

## ბიოგრაფია
1936 წელს დაამთავრა თბილისის ინდუსტრიული ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი.

1936-1940 წლებში, პედაგოგად მუშაობდა თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. კინემატოგრაფიის სფეროში მხატვრად მოღვაწეობდა ორ კინოსტუდიაში: ჯერ 1941-1946 წლებში „ქართულ ფილმში“, შემდეგ კი 1946-1951 წლებში „მოსფილმში“. 1951-1954 წლებში, იყო საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის საქართველოს სსრ პავილიონის მთავარი მხატვარი. 1954 წლიდან კვლავ დაუბრუნდა „ქართულ ფილმს“, ხოლო 1967-1971 წლებში უკვე ამ სტუდიის მთავარი მხატვრის თანამდებობას იკავებდა.

1958 წლიდან საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის მთავარი მხატვარ-არქიტექტორი იყო. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: მონუმენტები „გონების აღმაფრენა", რომელიც 1960-1961 წლებში შეიქმნა, და „შემოქმედება", რომელიც 1971 წელს დასრულდა. ორივე მონუმენტი გამოფენის ტერიტორიაზე მდებარეობს. ასევე აღსანიშნავია საქართველოს სსრ სახალხო მეურნეობის მიღწევათა გამოფენის პავილიონის პროექტი მოსკოვში, რომელიც 1960 წელს გიორგი ლეჟავასთან ერთად შექმნა.

გააფორმა მრავალი კინოფილმი: „გიორგი სააკაძე", რომლის პირველი და მეორე სერია 1943 წელს გამოვიდა და რომელზეც  რევაზ მირზაშვილთან და მიხეილ გოცირიძესთან ერთად იმუშავა. „დავით გურამიშვილი", რომელიც 1946 წელს შეიქმნა ქრისტესია ლებანიძესთან და ა. უტკინთან თანამშრომლობით. 1946 წელს „ფიცი". 1949 წელს, ორსერიანი ფილმი „სტალინგრადის ბრძოლა". „ოთარაანთ ქვრივი", რომელიც 1958 წელს გამოვიდა. 1956 წელს „აბეზარა". 1956 წელს „ორი ოკეანის საიდუმლოება". 1957 წელს „მე ვიტყვი სიმართლეს". „შეხვედრა მთაში", რომელიც 1966 წელს შეიქმნა. „ტარიელ გოლუა" 1968 წლიდან და სხვ.

## ჯილდოები
* 1967 - საქართველოს სახალხო მხატვარი
* 1950 - სსრკ სახელმწიფო პრემია ( ფილმის *სტალინგრადის ბრძოლა* (1-2 სერია) გაფორმებისთვის)
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი მოქანდაკეები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ბეჰბუდ ხან ჯავანშირი

**ბეჰბუდ ხან ჯავანშირი** (; 24 ივლისი, 1878, აზად ყარაყოიუნლუ, ჯავანშირის მაზრა, ელიზავეტპოლის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — 18 ივლისი, 1921, სტამბოლი, ოსმალეთის იმპერია) — აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, დიპლომატი, აზერბაიჯანის შინაგან საქმეთა მინისტრი (1918), აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრის მოადგილე. აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
ბეჰბუდ ხან ჯავანშირი 1878 წლის 24 ივლისს სოფელ აზად ყარაყოიუნლუ, ჯავანშირის მაზრაში დაიბადა. მამამისი აზად—ხანი ყარაბაღის სახანოს დამაარსებლის პანაჰ ალი ხანის შვილთაშვილი გახლდათ. 

1890 წლიდან 1898 წლამდე ბეჰბუდ ხანმა საშუალო განათლება ტფილისის რეალურ სკოლაში მიიღო. 

1902 წელს გერმანიის ფრაიბურგის სამთო აკადემიაში ჩაირიცხა, რომელიც 1906 წელს წარჩინებით დაამთავრა. იცოდა გერმანული ენა. შემდეგ ლონდონში გაემგზავრა, სადაც ერთი წლის განმავლობაში გაიუმჯობესა ინგლისური ენა.

1907 წელს სამშობლოში დაბრუნებულმა მუშაობა შიბაევის ნავთობის საბადოებში მთავარ ინჟინერად დაიწყო და საქველმოქმედო საზოგადოების წევრი გახლდათ.

1918 წლის 17 ივნისიდან მუშაობდა აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის შინაგან საქმეთა მინისტრად, ხოლო იმავე წლის 6 ოქტომბრიდან ვაჭრობისა და მრეწველობის მინისტრის პოსტს იკავებდა. მას შემდეგ, რაც სექტემბერში თურქულ-აზერბაიჯანულმა ჯარებმა ბაქო აიღეს, მთავრობა განჯიდან ბაქოში გადავიდა.

აზერბაიჯანში საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, ბეჰბუდ ხან ჯავანშირმა მოახერხა პატიმრობის თავიდან აცილება, რაშიც მას ნარიმან ნარიმანოვმა დაეხმარა, და ბაქოს საბჭოთა ნავთობის საბადოებში ინჟინრად მუშაობდა.

ბეჰბუდ ხან ჯავანშირი 1921 წლის 18 ივლისს სტამბოლში, სასტუმრო „პერა პალასის“ მოპირდაპირედ, ოპერაცია „ნემესისის“ დროს, მოკლეს. მკვლელი სომეხი მისაკ თორლაკიანი იყო.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1921
კატეგორია:აზერბაიჯანელი დიპლომატები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:მოკლული პოლიტიკოსები