open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კერმადეკის კუნძულები

**კერმადეკის კუნძულები** () — კუნძულოვანი რკალი წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში. კუნძულებს სახელი დაერქვა ფრანგი ზღვაოსნის იუონ დე კერმადეკის პატივსაცემად. 1934 წლიდან კუნძულები ბუნების ნაკრძალია.

## გეოგრაფია 
left|thumb|250px|რაულის კუნძულის ხედი კოსმოსიდან.
კუნძულები მდებარეობს 800—1000 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით ახალი ზელანდიის ჩრდილოეთი კუნძულიდან და 1100 კმ-ზე უფრო მეტი მანძილით სამხრეთ-დასავლეთით ტონგის კუნძულ ატადან.

კუნძულს დასავლეთიდან ეკვრის ფიჯის ზღვა, აღმოსავლეთით მდებარეობს ღრმა კერმადეკის ღარი.

კერმადეკის კუნძულების ფართობია — დაახლოებით 33 კმ². შემადგენლობა — 4 კუნძული და რამდენიმე კლდე:

* რაულის კუნძული (Raoul Island): კოორდინატები — , ფართობი — 29,38 კმ², უმაღლესი წერტილი — პიკი მუმუკაი (Moumoukai peak) — 516 მ.
* მაკოლის კუნძული (Macauley Island): კოორდინატები — , ფართობი — 3,06 კმ², უმაღლესი წერტილი — მთა ჰაზარდი (Mount Haszard) — 238 მ.
* კერტისის კუნძული (Curtis Island): კოორდინატები — , ფართობი — 0,59 კმ², უმაღლესი წერტილი — 137 მ.
* ნუგენტის კუნძული (Nugent Island): კოორდინატები — .
** კლდე ლ'ესპერანსი (L'Esperance Rock): კოორდინატები — , ფართობი — 0,05 კმ², უმაღლესი წერტილი — 70 მ.
** კლდე მაკდონალდი (Macdonald Rock): კოორდინატები — .
** კლდე ავრი (L'Havre Rock): კოორდინატები — .

კუნძულები დაფარულია ტროპიკული და სუბტროპიკული ტყეებით, ზოგიერთი სახეობა ენდემურია (, ), გავრცელებულია . კუნძულებზე — ზღვის ფრინველების დიდი კოლონიებია.

კლიმატი კუნძულებზე ტროპიკული ან სუბტროპიკულია. ტემპერატურა თებერვალში — +23 °C, აგვისტოში — +16 °C.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
კუნძულების ეს ჯგუფი ითვლება ახალი ზელანდიის გარე კუნძულებად და ახალი ზელანდიის ტერიტორიას წარმოადგენს, მაგრამ ის არ ითვლება რომელიმე რეგიონის ან ოლწის ნაწილად, ის იმყოფება სპეციალური ორგანოს —  უშუალო მართვის ქვეშ.

## მოსახლეობა 
1934 წლამდე დასახლებული იყო პოლინეზიელებით და XX საუკუნის დასაწყისში კუნძულებზე ცხოვრობდა 8 ათასამდე ადამიანი. დღეისათვის კუნძულების მოსახლეობა შედგება მხოლოდ რაულის კუნძულზე არსებული სადგურის მეცნიერთა პერსონალისაგან.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალი ზელანდიის კუნძულები
აილენდსი

**აილენდსი** () — ერთ-ერთი რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის ოთხი რეგიონიდან. მდებარეობს ბისმარკის არქიპელაგის ტერიტორიაზე და ჩრდილოეთ სოლომონის კუნძულებზე. ეს ქვეყნის ყველაზე ნაკლებად დასახლებული რეგიონია მოსახლეობით 1 096 543 ადამიანი (2011 წელი), რაც შეადგენს ქვეყნის მოსახლეობის 13,6 %-ს. ამ რეგიონს სხვა რეგიონებთან შედარებით აქვს სხვანაირი ისტორია: აქ გავრცელებულია ავსტრონეზიული ენები და არქეოლოგიური გათხრების დროს ნაპოვნია ლაპიტას კულტურის ელემენტები.

რეგიონში შედის 4 პროვინცია და 1 ავტონომიური რეგიონი:

* აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი
* მანუსი
* ახალი ირლანდია
* ბუგენვილის ავტონომიური რეგიონი
* დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი.

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის რეგიონები
მომასე

**მომასე** () — ერთ-ერთი რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის ოთხი რეგიონიდან.

რეგიონში შედის 4 პროვინცია:

* აღმოსავლეთი სეპიკი
* მადანგი
* მორობე
* სანდაუნი (დასავლეთ სეპიკი)

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის რეგიონები
ნეფერკარა III

[მინი|[აბიდოსის მეფეთა სია (ფრაგმენტი). ნეფერკარა III]]
**ნეფერკარა III ნები** — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, მართავდა ძვ. წ. XXII საუკუნეში მიეკუთვნება VIII დინასტიას.

ფარაონი ცნობილია აბიდოსის წარწერებიდან, მისი სახელი შემორჩენილია დედოფალ ანხესენპიოპის სარკოფაგზე და დედოფალი პუტის პირამიდის შესასვლელზე. მისი საფლავი არ არის აღმოჩენილი, მაგრამ დედამისის სტელა აჩვენებს, რომ მან დაიწყო პირამიდების მშენებლობა. სავარაუდოა რომ იგი იყო ფარაონ პეპი II-ის ვაჟი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Древний Восток и античность

კატეგორია:ეგვიპტის მერვე დინასტიის ფარაონები
სკორპიონ I

**სკორპიონ I** — ზემო ეგვიპტის ნაქადა III-ის პერიოდის ორი მეფიდან ერთ-ერთი. მისი სახელი შეიძლება უკავშირდებოდეს მორიელ ქალღმერთ სერქეტს, თუმცა იქიდან გამომდინარე, რომ სერქეტის კულტის აღზევება ძველი სამეფოს ხანას უკავშირდება, ეჭვს ბადებს, მეფე მორიელს სახელი მისგან აეღო.

მიჩნეულია, რომ სკორპიონ I თინისში ცხოვრობდა, მასზე უკეთ ცნობილ მეფე მორიელზე ერთი ან ორი საუკუნით ადრე, რომელიც ნეხენიდან იყო. სავარაუდოდ, სკორპიონ I ზემო ეგვიპტის პირველი ნამდვილი მეფეა. მას ეკუთვნის სამარხი U-j, აბიდოსი-ს მეფეთა სასაფლაოზე, სადაც თინისელი მეფეები იყვნენ დამარხული. სამარხი ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში გაეძარცვათ, მაგრამ მასში ბევრი პატარა ძვლის ნაკეთობა აღმოჩნდა, რომლებსაც პატარა ხვრელები ჰქონდა რაიმეზე მისამაგრებლად და თითოეული დანიშნული იყო ერთი ან რამდენიმე იეროგლიფის ტიპის ამოკაწრული სურათებით, რომლებიც შეიძლება ქალაქების სახელები იყოს ან შესაძლოა, ნაკეთობა შემოწირულობებზე და ძღვენზე მისამაგრებელ ფუნქცის ასრულებდა, რათა გაეგოთ, ძღვენი რომელი ქალაქიდან მოდიოდა. ამათგან ორ ნაკეთობას აწერია ნილოსის დელტის ქალაქების სახელები ბასეტი და ბუტო, რაც გვიჩვენებს, რომ მეფე მორიელის არმია ნილოსის დელტაში შეჭილა. შეიძლება იმის გამო, რომ მორიელის დაპყრობები დაიწყო და ამ ყველაფრის წერილობითი შენახვა გადაწყვიტეს,ეგვიპტური იეროგლიფური სისტემის შემოღება გახდა საჭირო.

რამდენიმე ხნის წინ, იელის უნივერსიტეტის პროფესორმა, ჯონ დერნელმა, 5,000-წლიანი სიძველის გრაფიტი აღმოაჩინა, რომელზეც მორიელის სიმბოლოებია გამოსახული და ასახავს მის გამარჯვებას სხვა წინადინასტიური პერიოდის მმართველზე (შესაძლოა ნაქადა-ს მეფე). დამარცხებული მეფე ან ადგილი გრაფიტზე "ხარის თავი"-ს სახელით არის დასახელებული, მსგავსი ნიშნები, ასევე, ნაპოვნია სამარხში - U-j.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ნეფერკაუჰორი

[მინი|[აბიდოსის მეფეთა სია (ფრაგმენტი). ნეფერკაუჰორი]]
**ნეფერკაუჰორი** — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, მართავდა ძვ. წ. XXII საუკუნეში მიეკუთვნება VIII დინასტიას.

ფარაონი ცნობილია არა მარტო აბიდოსის წარწერებიდან. შემონახულია მისი გამოცემული ბრძანება, რომელიც ეხება მინა-იდის ტაძრის  უმაღლეს ქურუმს და კოპტების ნომარხს, სადაც ამ უკანასკნელს ენიჭებოდა მამიდან გადასული თანამდებობა ზემო ეგვიპტის მმართველისა, ყოველივე აქედან გამომდინარე ჩანს, რომ მერვე დინასტიის ბოლოს ზემო ეგვიპტის რამდენიმე რაიონში მმართველები იყვნენ კოპტი ნომარხები. ფარაონის ქალიშვილი ნებეთი ცოლად გაყვა ვეზირ შემაის.

## რესურსები ინტერნეტში
* Древний Восток и античность

კატეგორია:ეგვიპტის მერვე დინასტიის ფარაონები
დედაქალაქის ეროვნული ოლქი (პაპუა-ახალი გვინეა)

**დედაქალაქის ეროვნული ოლქი** () — პორტ-მორზბის და მისი შემოგარენის ურბანული ტერიტორია. ოლქის შემადგენლობაში შედიან შემდეგი დასახლებული პუნქტები: კოკი, კონედობუ, ნიუთაუნი, ბადილი, გაბუტუ, კილა, მატიროგო, ფრიმაილი, კაუგერე, საბამა, კორობოზეა, ჰოჰოლა, ჰოჰოლა-ნორტი, ბოროკო, გორდონსი, გორდონს-ნორდი, ერიმა, ვაიგანი, მორატა, სარაგა და გერეჰუ. ოლქი შედის პაპუას რეგიონში, ხოლო თვითონ ოლქის შემადგენლობაში შედის პაპუა-ახალ გვინეაში ყველაზე დიდი სოფელი — ჰანუაბადა.

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
დასავლეთი პროვინცია (პაპუა-ახალი გვინეა)

**დასავლეთი პროვინცია** () — პაპუას რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის სამხრეთ-დასავლეთში. პროვინცია ესაზღვრება ინდონეზიას (პროვინციასთან პაპუა). პროვინციის ფართობია — 98 115 კმ², მოსახლეობა — 201 351 ადამიანი (2011 წლის აღწერით). პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი დარუ (მდებარეობს კუნძულ დარუზე), ყველაზე დიდი ქალაქია — ტაბუბილი.

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
ნიუსტა-ისპანა

250px|მინიატიურა|ნიუსტა-ისპანა
**ნიუსტა-ისპანა** () ან **ჩუკიპ-ალტა** — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში. მდებარეობს კუსკოს რეგიონში, ლა-კონვენსიონის პროვინციის ვილკაბამბის რაიონში, ზღვის დონიდან 2950 მეტრზე. 

ძეგლი შედგება ნაკვეთი კლდეებისგან, რომელსაც **იურაკ-რუმის** (*yuraq* თეთრი, *rumi* ქვა) ან თეთრ ქვას უწოდებენ.

## გალერეა

File:Ñusta Hispana Archaeological site - bath.jpg|აბანო ნიუსტა-ისპანაში
File:Ñusta Hispana Archaeological site - nine seats.jpg|ცხრა დასაჯდომი
File:INC Sign Nusta Hispana.jpg|შესასვლელი

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
პანიამარკა

250px|მინიატიურა|პანიამარკა
250px|მინიატიურა|კედლის სტრუქტურა
**პანიამარკა** (; *paña* მარჯვენა ხელი, მარჯვნივ, *marka* სოფელი) — არქეოლოგიური ძეგლი პერუში, ანკაშის რეგიონში. მდებარეობს სანტას პროვინციის ნეპენიის რაიონში, მდინარე ნეპენიის მარჯვენა ნაპირზე.

მიეკუთვნება მოჩეს კულტურას. 

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს არქეოლოგიური ძეგლები

## რესურსები ინტერნეტში
* geographic.org "Zona Arqueológica Pañamarca: Peru ", retrieved on January 4, 2014

კატეგორია:პერუს არქეოლოგიური ძეგლები
კლაუს იოჰანისი

**კლაუს ვერნერ იოჰანისი** (, ; დ. 13 ივნისი, 1959) — რუმინეთის პრეზიდენტი 2014-2025 წლებში, გერმანული წარმოშობის რუმინელი ფიზიკის მასწავლებელი და პოლიტიკოსი. 2002-2013 წლებში რუმინეთში გერმანელთა დემოკრატიული ფორუმის ლიდერობის შემდეგ, გახდა რუმინეთის ეროვნული ლიბერალური პარტიის ლიდერი. 2014 წლის 16 ნოემბერს აირჩიეს რუმინეთის მეხუთე პრეზიდენტად. თანამდებობა დაიკავა 21 დეკემბერს. 

აქტიურ პოლიტიკაში იოჰანისი 2000 წელს ჩაერთო, როდესაც რუმინეთში გერმანელთა დემოკრატიული ფორუმის წარმომადგენლის სტატუსით ის ქალაქ სიბიუს პირველი არჩეული მერი გახდა. იმის მიუხედავად, რომ ადრე ქალაქ სიბიუში უმრავლესობაში მყოფი გერმანული თემი დროთა განმავლობაში შემცირდა და უმცირესობად იქცა, იოჰანისმა დამაჯერებელი გამარჯვება მოიპოვა და შემდგომაც ხელახლა აირჩიეს 2004 და 2008 წლებში. იოჰანისმა დიდი წვლილი შეიტანა საკუთარი ქალაქის რუმინეთის ყველაზე პოპულარულ ტურისტულ ღირსშესანიშნაობად გადაქცევაში და 2007 წელს სიბიუ ევროპის კულტურულ დედაქალაქად დაასახელეს. 2013 წელს, იოჰანისი დათანხმდა ლიბერალი ლიდერის კრინ ანტონესკუს რუმინეთის ეროვნულ ლიბერალურ პარტიაში გაწევრიანების მოწვევას და პირდაპირ პარტიის პირველ ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა, ხოლო მომდევნო წელს მისი პრეზიდენტი გახდა.

2009 წლის ოქტომბერში, რუმინეთის პარლამენტის ხუთი პოლიტიკური ჯგუფიდან ოთხმა, იმჟამინდელი პრეზიდენტის ტრაიან ბესესკუს დემოკრატიულ-ლიბერალური პარტიის გამოკლებით, იოჰანისი რუმინეთის პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად წარადგინა, თუმცა პარლამენტის დეკლარირებული მხარდაჭერის მიუხედავად ბასესკუმ უარყო მისი კანდიდატურა. ამავე წლის არჩევნებზე რუმინეთის ეროვნულ ლიბერალური პარტიისა და სოციალ-დემოკრატიული პარტიის მიერ იგი ხელმეორედ დასახელდა პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატად.

იოჰანესი ტრანსილვანიელი საქსონია, XII საუკუნეში ტრანსილვანიაში ჩამოსახლებული რუმინელი გერმანელების უმცირესობის შთამომავალი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური ვებ-საიტი 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:რუმინელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გაგი მარგველაშვილი

**გაგი მარგველაშვილი** (დ. 30 ოქტომბერი, 1996) — ქართველი ფეხბურთელი. „ბათუმის დინამოს“ მცველი. უთამაშია საქართველოს 17, 19 და 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებებში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე 
* პროფილი სფფ-ის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 30 ოქტომბერი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გიორგი ხარაიშვილი

**გიორგი ხარაიშვილი** (დ. 29 ივლისი, 1996, მარნეული) — ქართველი ფეხბურთელი, თბილისის „დინამოს“ ნახევარმცველი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები
*საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე 
* პროფილი სფფ-ის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
ტიუ (ფარაონი)

[200px|მინიატიურა|[პალერმოს ქვა, სადაც მოხსენიებულია ფარაონის სახელი.]]

**ტიუ** — ეგვიპტის დინასტიამდელი პერიოდის ფარაონი. მართავდა ძველი ეგვიპტის ქვემო სამეფოს ძვ. წ. IV ათასწლეულის ბოლოს. მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი.  ტიუს არსებობის შესახებ პალერმოს ქვის პირველი ზოლიდან ვიგებთ. ამ ქვაზე ასევე მოხსენიებულნი არიან სხვა ნულოვანი დინასტიის სხვა ფარაონებიც, მაგრამ დღემდე მხოლოდ რამდენიმეს სახელია შემორჩენილი. გერმანელი ეგვიპტოლოგის, ლუდვიგ დავიდ მორენცოს, აზრით, მისი სახელი მიახლოებით „საწნეხს“ ნიშნავს ან „გამოსახულებას“.

## ლიტერატურა
* Schneider T. Lexikon der Pharaonen. — Düsseldorf: Albatros-Verlag, 2002. — S. 299. — ISBN 3-491-96053-3, ISBN 978-3-4919-6053-4.
* Morenz Ludwig D. Bild-Buchstaben und symbolische Zeichen. Die Herausbildung der Schrift der hohen Kultur Altägyptens // Orbis Biblicus et Orientalis. — Fribourg: Academic Press, 2004. — № 205. — ISBN 3-7278-1486-1, ISBN 978-3-7278-1486-0.

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
პაპუა (რეგიონი)

**პაპუა** () — ერთ-ერთი რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის ოთხი რეგიონიდან.

რეგიონში შედის 5 პროვინცია და დედაქალაქის ეროვნული ოლქი:

* ცენტრალური
* ყურე
* მილნ-ბეი
* ორო
* დასავლეთი პროვინცია (ფლაი)
* დედაქალაქის ეროვნული ოლქი (პორტ-მორზბი).

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის რეგიონები
ჰაილენდსი

**ჰაილენდსი** () — ერთ-ერთი რეგიონი პაპუა-ახალი გვინეის ოთხი რეგიონიდან.

რეგიონში შედის 7 პროვინცია:

* ჯივაკა
* ისტერნ-ჰაილენდსი
* საუთერნ-ჰაილენდსი
* უესტერნ-ჰაილენდსი
* სიმბუ
* ჰელა
* ენგა

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის რეგიონები
Microsoft Certified Professional

მინიატიურა|Microsoft Certified Professional-ის ლოგო

**Microsoft-ის სერტიფიცირებული პროფესიონალი** () — კორპორაცია Microsoft-ის თანამშრომლის კვალიფიკაცია, რომელიც დასტურდება კომპანიის მიერ გაცემული სერტიფიკატით. სერტიფიკატის მისაღებად საჭიროა რამდენიმე ან ერთ-ერთი სპეციალური საკვალიფიკაციო გამოცდის წარმატებით ჩაბარება. ამჟამად სერტიფიკატის რამდენიმე ტიპი არსებობს, რომლებიც  დონითა და სპეციალობით განსხვავდებიან.

ისევე, როგორც Apple, Cisco, Oracle, Red Hat და Ubuntu-ს სერტიფიკაციები, Microsoft-ი მეტწილად საკუთარ პროდუქტებზეა ორიენტირებული. Microsoft Certified (MC)-ის სერიაში ერთიანდება Microsoft Certified IT Professional (MCITP), Microsoft Certified Master (MCM), Microsoft Certified Architect (MCA), Microsoft Certified Professional Developer (MCPD), Microsoft Certified Technology Specialist (MCTS), Microsoft Certified Desktop Support Technician (MCDST).

მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში ამჟამად Microsoft-ის სერტიფიცირებული სპეციალისტების კლუბებიც (MCP) მოქმედებს. ასეთი MCP კლუბი თბილისშიც ფუნქციონირებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*MCP-ს ოფიციალური გვერდი
*აიან კურეში- 5 წლის ბიჭი, რომელმაც Microsoft Certified Proffesional-ის გამოცდა წარმატებით ჩააბარა.
*თბილისის MCP კლუბის გვერდი 

კატეგორია:Microsoft-ის სერტიფიცირება
კატეგორია:Microsoft
პორტუგალიური ნაგაზი

**პორტუგალიური ნაგაზი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია პორტუგალიაში XIX საუკუნეში.

ეს კომპაქტური ძაღლი შესანიშნავი მეცხვარე და მოდარაჯეა. ჯიში, როგორც ჩანს, სათავეს იღებს პორუგალიის სამხრეთ რაიონებიდან შემოყვანილი ბრიარებისგან, რომლებიც შემდეგ შეაჯვარეს ადგლიობრივ მთის ძაღლებთან, შესაძლოა, კატალონიურ ნაგაზთან. XX საუკუნის უმეტესი ნაწილი ნაგაზები იყვნენ სამხრეთ პორტუგალიის მწყემსების თანმხლებლები, მაგრამ 1970 წელს ისინი თითქმის მთლიანად გადაშენდნენ. მათი ბალნის სილამაზემ და მეგობრულობამ საშუალო კლასის ძაღლების მოყვარული პორტუგალიელების ყურადღება მიიქცია, ამის წყალობით დღესდღეობით ჯიში გადარჩენილია. ეს შესანიშნავი ცხოველი ადვილად იწვრთნება და დამჯერია, კეთილადაა განწყობილი ბავშვების და სხვა ძაღლების მიმართ, არასოდეს იღრინება და იკბინება, თუ არ გააღიზიანეთ.

მიუხედავად იმისა, რომ პორტუგალიური ნაგაზი ქვეყნის გარეთ პრაქტიკულად უცნობია - ეს კლასიკური ძაღლია, რომელიც საერთაშორისო აღიარებას იმსახურებს. გრძელი ბალანი ფარავს მის სხეულს, მათ შორის, წინა და უკანა ფეხებს და კუდს. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს ყვითელი, ხორბლისფერი, ნაცრისფერი, ყავისფერი, შავი. აქვს ძლიერი, სწორი წინა ფეხები, საშუალო ზომის ყურები, მუქი თვალები, წვერები. კარგად უძლებს სიცივეს, მის ბალანს განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* პორტუგალიური ნაგაზი  (ინგლისური)

კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
კატეგორია:პორტუგალიური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ბრიარი

**ბრიარი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეები/XIX საუკუნე.

ბრიარის წარმოშობა უცნობია, თუმცა ოდესღაც ამ ძაღლს ბოსერონის გრძელბალნიან სახესხვაობად მიიჩნევდნენ. ფიქრობდნენ, რომ ის ბოსერონისა და ბარბეტის შეჯვარების შედეგად გაჩნდა. ძაღლები, რომლებიც წარმოშობით პროვინცია ბრიდან არიან, მთელ საფრანგეთში გავრცელდნენ და გამოიყენებოდნენ როგორც მოდარაჯე და მეცხვარე ძაღლები. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ ამერიკელმა სამხედროებმა ეს ძლიერი ძაღლი აშშ-ში ჩაიყვანეს, მაგრამ მყარი მდგომარეობის დასაკავებლად 50 წელი დასჭირდათ. დღესდღეობით ბრიარი ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული კომპანიონია საფრანგეთში. 1970 წელს სერიოზული ყურადღება მიექცა იმ ნერვულ აგრესიულობას და მფრთხალობას, რომელიც ზოგჯერ აღინიშნებოდა ამ ჯიშის წარმომადგენლებში.

გადარჩევის შედეგად მიიღეს მყარი ფსიქიკის მქონე ძაღლი, რომელიც შესანიშნავად გრძნობს თავს ოჯახში და შენარჩუნებული აქვს მოდარაჯის თვისებები, ასევე ბრიარი კარგი მეცხვარე ძაღლია. გრძელი ბალანი კი უამინდობისგან იცავს. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მოყვითალო-ყავისფერი, ან შავი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. ბრიარს აქვს მოკლე ყურები, რომელიც დაფარულია გრძელი ბალნით, გრძელი თავი, ფართო, ღრმა მკერდი, გრძელი წვერი. დიდ თვალებს მშვიდი გამოხედვა ახასიათებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბრიარი (ინგლისური)

კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
კატეგორია:ფრანგული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ორო (პროვინცია)

**ორო** () — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი პოპონდეტა. ოროს ტერიტორიაზე მეორე მსოფლიო ომის დროს მიმდინარეობდა აქტიური საბრძოლო მოქმედებები. პროვინციაში განვითარებულია სამთო ტურიზმი: ვულკანი ლამინგტონი იზიდავს ბევრ ადამიანს.

ორო — პაპუა-ახალი გვინეის ერთადერთი პროვინციაა, სადაც ანგლიკანიზმი ძირითადი რელიგიური კონფესიაა. აქ მოჰყავთ ბევრი პალმების მცენარეულობა. ეს პროვინციის მეურნეობის ძირითადი დარგია.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|250px|left|ოროს პროვინციის ადმინისტრაციული რუკა
პროვინცია იყოფა ორ რაიონად: სოჰე და იჯვიტარი.

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
ჯეტი

thumb|right|200px|ფარაონ ჯეტის ცნობილი სტელა**ჯეტი** ან **ზეტი**, **უაჯი** და **უჯატი** — ძველი ეგვიპტის მეოთხე ფარაონი ეგვიპტის პირველი დინასტიიდან. იგი მეფობდა დაახლოებით ძვ.წ. 2980 წლისთვის და იმეფა 10 წელი. ჯეტის მეუღლე (დედოფალი) იყო მისივე და მერნეიტი, რომელიც სავარაუდოდ ჯეტის გარდაცვალების შემდეგ სამეფო ტახტზე ავიდა და მომდევნო ფარაონი გახდა. დღეისათვის ჯეტის მმართველობის შესახებ მხოლოდ მცირე ინფორმაციაა ცნობილი, მის შესახებ ინფორმაციას გვაწვდის სტელა, რომელიც აღმოაჩინილ იქნა ფარაონის (ჯეტის) სამარხში. სტელა ამავდროულად არის მტკიცებულება იმისა, რომ ჯერ კიდევ დინასტიური ეპოქის დასაწყისისთვის ძველ ეგვიპტეში მხატვრობა კარგად იყო განვითარებული.
## იხილეთ აგრეთვე 
* ეგვიპტის პირველი დინასტია
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯეტი
* ფარაონი ჯეტი
* ეგვიპტის პირველი დინასტია
* ჯეტი - პირველი დინასტიის ფარაონი 
## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
მერნეიტი

**მერნეიტი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მოგვიანებით კი ძველი ეგვიპტის რეგენტი. ზოგიერთი ოფიციალური ჩანაწერის თანახმად მერნეიტი იყო ეგვიპტის მმართველი, თუ ჩანაწერებიდან გამომდინარე მერნეიტი იყო ეგვიპტის პირველი ქალი ფარაონი. მერნეიტი მეფობდა ძვ. წ. XXX საუკუნეში, დღეისათვის უცნობია მისი მმართველობის ზუსტი წლები და ხანგრძლივობა. სავარაუდოდ, მერნეიტი იყო ფარაონ ჯერის შვილი და ფარაონ ჯეტის მეუღლე, ასევე მისი შთამომავლის ფარაონ დენის დედა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფარაონი მერნეიტი
* დედოფალი მერნეიტი
* 1-ლი დინასტია: მერნეიტი
* მერნეიტი და სხვა ეგვიპტელი ქალები 
* ქალი რომელიც მეფობდა როგორც ფარაონი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ქალი ფარაონები
მილნ-ბეი

**მილნ-ბეი** () — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ახალი გვინეის კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში და 600-ზე მეტ სანაპირო კუნძულზე, რომელთაგან დაახლოებით 160 დასახლებულია. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ალოტაუ.

## გეოგრაფია 
პროვინციის საერთო ფართობია — 14 345 კმ².

პროვინციის ყველაზე დიდი კუნძულებია:
* დ’ანტრკასტოს კუნძულები, მათ შორის, გუდენაფი (ნიდულა), ფერგუსონი (მორატაუ), სანაროა, დობუ და ნორმანბი (დუაუ).
* ტრობრიანის კუნძულები, მათ შორის, კირივინა, კაილეუნა, ვაკუტა და კიტავა.
* ამფლეტის კუნძულები.
* ვუდლარკი.
* ლუიზიადის არქიპელაგი, მათ შორის, როსელი (იელა), ვანატინაი (სადესტი, ტაგულა), მისიმა.
* სამარაი.
* კვატო, დეკა-დეკა, ლოგეა, სალიბა, ბასილაკი და სიდეია.
* ენჯინიერის კუნძულები, მათ შორის ტუბეტუბე და კორაივე.

## მოსახლეობა 
მილნ-ბეის პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 276 512 ადამიანს (2011 წელი). ადგილობრივი მაცხოვრებლები ლაპარაკობენ 48 მკვიდრ ავსტრონეზიულ ენებზე. ბევრი მოსახლე თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად.

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი ეკონომიკის საფუძველს წარმოადგენს სოფლის მეურნეობა და ტურიზმი. საექსპორტოდ იწარმოება პალმის ზეთი, ხე-ტყე, კაკაო, ყავა. ზოგიერთ კუნძულზე მიმდინარეობს სამთო სამუშაოები.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
დენი (ფარაონი)

250px|მინიატიურა|ფარაონ დენის გამარჯვება მტრებზე, ბრიტანეთის მუზეუმი
**დენი (უდიმუ)** — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი II დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა ძვ. წ. 2870-2820 წლებში. მისი ჰორის სახელი იკითხება ასევე როგორც **დენი**, **დევენი**, **უდიმუ** და ითარგმნება, როგორც გამავრცელებელი, გადამჭიმველი, გამგრძელებელი. დენის პირადი სახელი, სეპატი, ცნობილია აბიდოსის სიის მიხედვით, ხოლო მანეთონი ბერძნულად მას უსეფაის უწოდებს.

არც ეგვიპტის სავარაუდო გამაერთიანებელს ჰორ აჰას, არც დენის წინამორბედ ფარაონებს ჯერის და ჯეტის, არ რგებიათ პატივი ეტარებინათ ორმაგი გვირგვინი. ზემოეგვიპტური თეთრი და ქვემოეგვიპტური წითელი გვირგვინების შეხამებით მიღებულ სამეფო გვირგვინს ატარებდა დენი, მან პირველმა მიიღო ასევე ტიტული „ზემო და ქვემო ეგვიპტის ფარაონი“.

## ლიტერატურა 
* Schneider Thomas. Lexikon der Pharaonen. — Düsseldorf: Albatros, 2002. — ISBN 3-491-96053-3.

## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
ანეჯიბი

250px|მინიატიურა|ფარაონ ანეჯიბის გამოსახულება კლდეზე

**ანეჯიბი (აჯიბი)** — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი I დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა 9 ან 26 წელი, ძვ. წ. XXX საუკუნეში. მისი სახელი ითარგმნება როგორც „მისი გულის მფარველი“ ან „ერთიანი გული“. მისი პირადი სახელი ცნობილია აბიდოსის სიის მიხედვით და ეწოდება მერიბიაპუ, საკარის სიის მიხედვით ეწოდება მერიბიაპენი, ტურინის პაპირუსის მიხედვით - მერიგერეგპენი, ხოლო მანეთონი მის ბერძნულ ვარიანტს გვთავაზობს და მიებისს უწოდებს. 

ამ ფარაონის მმართველობის შესახებ პრაქტიკულად არაფერია ცნობილი. ანეჯიბის აკლდამა მდებარეობს სხვა ფარაონების აკლდამებთან ერთად აბიდოსში, მისი სამარხი ყველაზე ცუდად არის შენახული, თუმცა გამოირჩევა მასშტაბებით და აგებულია აგურით. მის სამარხში აღმოაჩინეს ქვის ჭურჭელი. მანეთონი ამტკიცებდა, რომ მან 26 წელი იმეფა. თუმცა სხვა წარწერები გვამცნობენ, რომ  ფარაონმა 9 არასრული წელი იმეფა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Raffaele: Adjib - Merbiape

კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია

**პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია** — სამართლებრივი დოკუმენტი, უმეტესწილად, ხელშეკრულება, რომელიც არეგულირებს საავტორო უფლებებით დაცული პროგრამული უზრუნველყოფის გავრცელებასა და გამოყენებას. ჩვეულებრივ, ლიცენზია მის მფლობელს აძლევს პროგრამული უზრუნველყოფის ერთი ან რამდენიმე ასლის გამოყენების უფლებას, რაც სხვაგვარად გამომცემლის საავტორო უფლებების შელახვა იქნებოდა.  პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზია წარმოადგენს იმის გარანტიას, რომ საავტორო უფლებების მფლობელი არ უჩივლებს მისი პროგრამული პროდუქტის მომხმარებელს სასამართლოში.

პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიების დაყოფა შესაძლებელია თავისუფალ და არათავისუფალ (*ან* ღია და დახურული კოდის) ლიცენზიებად, რაც არსებითად მნიშვნელოვანია მომხმარებლისთვის. თავისუფალი ლიცენზიით გამოსული პროდუქტი ექვემდებარება თავისუფლად გავრცელებასა და მოდიფიკაციას მითითებული პირობების დაცვით, თუ საერთოდ მითითებულია რაიმე პირობა, ხოლო არათავისუფალი ლიცენზიის მქონე პროგრამა არც მოდიფიკაციას ექვემდებარება და არც თავისუფლად ვრცელდება.
## ლიტერატურა 
* 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 16 პქ Free/Open Source Software — ვიკიწიგნებში არის გვერდი თავისუფალ ლიცენზიებზე 
* 
* 

კატეგორია:პროგრამული უზრუნველყოფის ლიცენზიები
კატეგორია:პროგრამული უზრუნველყოფის გავრცელება
სემერხეტი

250px|მინიატიურა|სემერხეტის სახელის ფრაგმენტი
**სემერხეტი** — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი I დინასტიიდან. ქვეყანას მართავდა დაახლ. 9 წელი. აბიდოსის სიის მიხედვით სემსუ ეწოდება, ტურინის პაპირუსის მიხედვით - სემსემი, ხოლო მანეთონი მის ბერძნულ ვარიანტს გვთავაზობს და სემემპსესს უწოდებს. 

არსებობს ეჭვები ამ ფარაონის ლეგეტიმურობასთნ დაკავშირებით. მის სამარხზე სხვა მმართველების სახელებია დაწერილი. მკვლევარების ნაწილს ის უზურპატორად მიაჩნაით. მანეთონის აზრით იგი ქვეყანას მართავდა 18 წელი. ფარაონ სემერხეტის მასტაბა მდებარეობს აბიდოსში, უმ-ელ-ქააბის მეფეთა სასაფლაოზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Raffaele: Semerkhet - nisut-bity Iry

კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
გრიგოლ ჩაბრაძე

**გრიგოლ ჩაბრაძე** (დ. 20 აპრილი, 1996, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ფეხბურთელი, გორის „დილას“ მცველი.

## საკლუბო კარიერა 
2013–2019 წლებში თამაშობდა საფეხბურთო კლუბ „საბურთალოს“ შემადგენლობაში, სადაც ეროვნული ლიგის 137 (გაიტანა 5 გოლი) და საქართველოს თასის გათამაშების ექვსი შეხვედრა ჩაატარა. 

2020 წელს იჯარით „თელავის“ რიგებში იასპარეზა, სადაც ეროვნული ლიგის 15 და საქართველოს თასის გათამაშების სამ შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა.

2021–2024 წლებში იცავდა ეროვნული ლიგის მონაწილე საფეხბურთო კლუბ ბათუმის „დინამოს“ ღირსებას. 

2024–2025 წლებში ირანულ საფეხბურთო კლუბ „ზობ აჰანის“ რიგებში ასპარეზობდა. პირველი შეხვედრა 28 თებერვალს გიორგი გველესიანის „პერსეპოლისთან“ ითამაშა. მატჩი „პერსეპოლისმა“ გიორგი გველესიანის მიერ შეხვედრის მე-9 წუთზე გატანილი თერთმეტმეტრიანით 1–0 მოიგო.

## სანაკრებო კარიერა 
ჩაბრაძე საქართველოს 17, 19 და 21-წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი იყო. ქვეყნის ეროვნულ ნაკრებში პირველად 2021 წლის 25 მარტს, შვედეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო შეხვედრაში ითამაშა. მატჩი სტოკჰოლმში გაიმართა და შვედების გამარჯვებით, ანგარიშით 1–0 დასრულდა.

## სანაკრებო სტატისტიკა 
## მიღწევები 
### საკლუბო 
;  საბურთალო
; ეროვნული ლიგა
* ჩემპიონი: 2018
; საქართველოს თასი
* თასის მფლობელი: 2019
; საქართველოს სუპერთასი
* ფინალისტი: 2019

;  დინამო ბათუმი
; ეროვნული ლიგა
* ჩემპიონი: 2021, 2023
* ვიცე-ჩემპიონი: 2022
; საქართველოს თასი
* ფინალისტი: 2023
; საქართველოს სუპერთასი
* თასის მფლობელი: 2022
* ფინალისტი: 2023

## რესურსები ინტერნეტში 
* გრიგოლ ჩაბრაძე — ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე 
* გრიგოლ ჩაბრაძე — საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბურთალოს ფეხბურთელები
კატეგორია:თელავის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბა (ფარაონი)

მინი|150პქ|ჰორუს ბას სერეხი
**ბა**, *ჰორუს-ბა* — ძველი ეგვიპტის ფარაონი, რომელიც შეიძლება ყოფილიყო, როგორც პირველი დინასტიის ისე მეორე და მესამე დინასტიის მეფე. ზუსტად არ არის ცნობილი მისი მეფობის ხანგძლივობა და არც მისი ქრონოლოგიური პოზიცია. ეგვიპტოლოგები ჩერნი და პეტერ კაპლონები ფიქრობენ, რომ ბა შეიძლება იყოს იგივე ჰორუს-ბა, თუმცა მათი თეორია არ არის საყოველთაოდ აღიარებული.    

ბას დასაფლავების ადგილი უცნობია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Raffaele: Horus SNEFERKA - Horus Bird - Horus SEKHET (?) - Horus BA

კატეგორია:ეგვიპტის მეორე დინასტიის ფარაონები
აკაკი შულაია

**აკაკი შულაია** (დ. 6 სექტემბერი, 1996) — ქართველი ფეხბურთელი, მარტვილის „მერანისა“ და საქართველოს 19 წლამდელთა ნაკრების ნახევარმცველი. ასევე გამოდის 21 წლამდელთა ნაკრების რიგებში.

## იხილეთ აგრეთვე 
*საქართველოს 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები
*საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები
*საქართველოს 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი უეფა-ს ოფიციალურ საიტზე 19 წლ., 21 წლ. 
* პროფილი სფფ-ის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:მარტვილის მერანის ფეხბურთელები
ნინეჩერი

მინიატიურა|ნინეჩერის კარტუში აბიდოსიდან.
**ნინეჩერი**, *ჰორ-ნი-ნეჩერი* — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს მეორე დინასტიის მესამე ფარაონი. 

იურგენ ფონ ბეკერატის დათარიღების მიხედვით მისი მმართველობა გრძელდებოდა ძვ. წ. 2785 წლიდან ძვ. წ. 2742 წლამდე. ეგვიპტოლოგი ტომას შნაიდერი უფრო ფრთხილია და მის მმართველობას ათავსებს ძვ. წ. 2850-2740 წლებს შორის. პალერმოს ქვის მიხედვით ნინეჩერი ქვეყანას მართავდა 14 წელი. მისი მმართველობა მეორე დინასტიის ფარაონებს შორის ყველაზე ხანგრძლივი აღმოჩნდა. მანეთონი მას ბინოფრისს უწოდებს და მის მმართველობას 47 წლით განსაზღვრავს. 

ნინეჩერის სავარაუდ საფლავი მდებარეობს საკარის კლდეში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Raffaele: Ninetjer (nswt-bity Nynetjer)

კატეგორია:ეგვიპტის მეორე დინასტიის ფარაონები
გალფის პროვინცია

**გალფის პროვინცია** (, Gulf — „ყურე“) — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ახალი გვინეის სამხრეთ სანაპიროზე. პროვინცია იყოფა 2 რაიონად: კერემა და კიკორი. პროვინციის ძირითად ტომს ჰქვია ტოარიპი. პროვინციაში ოთხი აეროპორტია: იჰუ, კერემა, ბაიმურუ და კიკორი. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია კერემა — პროვინციების ერთ-ერთი ყველაზე პატარა ქალაქი-ადმინისტრაციული ცენტრი. მისი მოსახლეობა ძლივს აღწევს ხუთი ათას ადამიანს.

პროვინციის რელიეფს, მის აღმოსავლეთ ნაწილში ძირითადად შეადგენენ მთები და გორაკები. ცენტრალურ ნაწილში რელიეფი ზღვის დონიდან სულ აწეულია მხოლოდ რამდენიმე ათეული მეტრით.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
ცენტრალური პროვინცია (პაპუა-ახალი გვინეა)

**ცენტრალური პროვინცია** () — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ სანაპიროზე. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი პორტ-მორზბი, რომელიც ასევე ქვეყნის დედაქალაქიცაა. 2007 წლის 9 ოქტომბერს გამოცხადდა ახალი ადმინისტრაციული ცენტრის — ბაუტამას შექმნის თაობაზე, რომელიც მდებარეობს პორტ-მორზბიდან შორიახლოს, პროვინციის ცენტრში.

ტოკ-პისინი პაპუა-ახალი გვინეის ყველა ქალაქის ძირითადი ენაა, მაგრამ ცენტრალურ პროვინციაში ჭარბობს ჰირი-მოტუ. გამონაკლისს შეადგენს პორტ-მორზბი.

პროვინცია იყოფა 4 რაიონად:
* აბაუ
* გოილალა
* კაირუკუ-ჰირი
* რიგო

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
ნეფერკარა I

მინიატიურა|ნეფერკარას კარტუშის სახელი
**ნეფერკარა I** — ძველი ეგვიპტის ფარაონი II დინასტიიდან. მისი მმართველობის ზუსტი ხანგრძლივობა უცნობია. ისტორიკოს მანეთონის მიხედვით კი იგი მეფობდა 25 წელი. მისი სახელი მოხსენიებულია საქარის სიაში. ტურინის პაპირუსის მიხედვით კი მას ეწოდება **ააკა-ნეფერკა**. მანეთონი კი მის სახელს ბერძნულ ელფერს სძენს და ნეფერხერესს უწოდებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Raffaele: Nwbnefer, Neferkara and Neferkaseker

## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის მეორე დინასტიის ფარაონები
კონსტანტინოს I

**კონსტანტინოს I** (, *Konstantínos Αʹ, Vasiléfs ton Ellínon*; დ. 2 აგვისტო, 1868 — გ. 11 იანვარი, 1923) — საბერძნეთის მეფე 1913—1917 და 1920—1922 წლებში. ის იყო უმაღლესი მთავარსარდალი 1897 წლის საბერძნეთ-ოსმალეთის წარუმატებელი ომის დროს. ის აგრეთვე სათავეში ედგა საბერძნეთის ძალებს 1912—1913 წლების ბალკანეთის ომების დროს, სადაც საბერძნეთმა სალონიკი აიღო და გაორმაგდა მათი ფართობი და პოპულაცია. მამამისის მკვლელობის შემდეგ, 1913 წლის 18 მარტს კონსტანტინოს I საბერძნეთის ტახტზე ავიდა. 

მის უთანხმოებას ელეფტერიოს ვენიზელოსთან, შეეძლო გამოეწვია პირველ მსოფლიო ომში საბერძნეთის ჩაბმა და ეროვნული განხეთქილება. კონსტანტინოს I ვენიზელოს აიძულებდა მეორედ გადამდგარიყო, თუმცა ანტანტის მხრიდან ათონის დაბომბვის მუქარის გამო, 1917 წელს  კონსტანტინოსმა საბერძნეთი დატოვა. ტახტზე მისი მეორე ვაჟი ალექსანდროსი ავიდა. ალექსანდროსის გარდაცვალების შემდეგ, საბერძნეთის 1920 წლის საპარლამენტო არჩევნებში ვენიზელოსი დამარცხდა და პლებისციტის შედეგად, კონსტანტინოსის დაბრუნება და აღდგენა მოითხოვეს. კონსტანტინოს I ტახტი მეორედ და უკანასკნელად 1922 წელს დათმო, როდესაც საბერძნეთი 1919—1922 წლების საბერძნეთ-ოსმალეთის ომში დამარცხდა. ამ დროისთვის წარმატება მისმა უფროსმა ვაჟმა, გეორგიოს II-მ მიაღწია. კონსტანტინოსი გადასახლებიდან ოთხ თვეში, სიცილიაში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
* George B. Leontaritis, *Greece and the First World War* (1990)
*
*
*
*

კატეგორია:საბერძნეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 2 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1923
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
მანუსი (პროვინცია)

**მანუსი** () — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელშიც ასევე შედის საადმირალოს კუნძულები. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი ლორენგაუ, რომელიც განლაგებულია არქიპელაგში ყველაზე დიდ კუნძულ მანუსის ჩრდილო-აღმოსავლეთის სანაპიროზე.

პატარა კუნძულ ლოს ნეგროსზე მდებარეობს აეროპორტი მომოტე. მომოტედან რეგულარულად დაფრინავენ თვითმფრინავები კავიენგში, ლაეში და პორტ-მორზბიში. მომოტეს აეროპორტის გარდა, კუნძულ მანუსზე მდებარეობს ლორენგაუს ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.

მანუსის პროვინციაში მდებარეობს სულ ერთადერთი იმავე დასახელების რაიონი. კუნძულზე ერთადერთი ქალაქია — ლორენგაუ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Manus Island
* WWII Battle for Manus Island
* People of M'Buke Island, Manus, Papua New Guinea

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი

**აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი** () — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ახალი ბრიტანეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ასევე მოიცავს პროვინციაში შემავალ დიუკ-ოფ-იორკის კუნძულებს. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კოკოპო, რომელიც მდებარეობს პროვინციის ადრინდელი ადმინისტრაციული ცენტრის, ქალაქ რაბაულის სიახლოვეს, რომელიც ძლიერ დაზარალდა 1994 წელს ვულკანის ამოფრქვევის დროს. 

## გეოგრაფია 
პროვინციის საერთო ფართობია — 15 274 კმ², რომლის დიდი ნაწილი წარმოადგენს მთიან რაიონებს და დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით.

## ისტორია 
პირველი ადამიანები თანამედროვე პროვინციის რაიონში დასახლდნენ დაახლოებით 12 ათასი წლის წინ. ტომ ტოლაის წარმომადგენლები, რომლებიც შეადგენენ აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთის მოსახლეობის ორ მესამედს, დასახლდნენ ამ რეგიონში, სავარაუდოდ, ახალი ირლანდიის კუნძულის სამხრეთი ნაწილიდან. პროვინციაში შემავალი ამ კუნძულების პირველი ევროპელი აღმომჩენებია გერმანელი მოგზაურები და ვაჭრები, რომლებიც უკვე 1874 წელს დასახლდნენ დიუკ-ოფ-იორკის კუნძულებში შემავალ კუნძულ მიოკოზე. ისინი დაკავებულები იყვნენ ან ვაჭრობით, ან ადგილობრივი ქოქოსის პალმების პლანტაციების შექმნით, რომელთა ნაყოფსაც იყენებდნენ ექსპორტზე მიმავალი კოპრის წარმოებისათვის. რეგიონში პირველი პლანტაცია გაჩნდა 1883 წელს, თანამედროვე ქალაქ კოკოპოს შორიახლოს. 1884 წელს გერმანელებმა კუნძულ მატუპიტზე აღმართეს გერმანიის იმპერიის დროშა და ახალი გვინეა გამოაცხადეს სამეურვეო ტერიტორიად. 1899 წელს გაიხსნა გერმანიის კოლონიალური ხელისუფლების წარმომადგენლობა ქალაქ ჰერბერტსჰოეში (თანამედროვე კოკოპო), რომელიც 1910 წელს გადაიტანეს ქალაქ რაბაულში.

1966 წელს ახალი ბრიტანეთის კუნძული გაიყო ორ პროვინციად: აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი და დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი. 1975 წლიდან ორივე პროვინცია დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია.

## მოსახლეობა 
აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთის მოსახლეობის რაოდენობაა — 328 369 ადამიანი (2011 წელი). ადგილობრივი მაცხოვრებლები ლაპარაკობენ 16 მკვიდრ ავსტრონეზიულ ენებზე, რომელთაგან ყველაზე გავრცელებულია ტოლაის ენა. ბევრი მაცხოვრებელი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად.

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი ეკონომიკის საფუძველს შეადგენს სოფლის მეურნეობა. ექსპორტისათვის იწარმოება კაკაო და კოპრა. აქტიურად ვითარდება ტურიზმი.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
ჩისკილიის რაიონი

**ჩისკილიის რაიონი** () — რაიონი პერუში, ამასონასის რეგიონის ბონგარის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2.070 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 346 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1,98 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 174,96 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 

კატეგორია:ამასონასის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ბონგარის პროვინციის რაიონები
დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი

**დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი** () — პაპუა-ახალი გვინეის პროვინცია, რომელიც მდებარეობს კუნძულ ახალი ბრიტანეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში. პროვინციაში ასევე შედის ვიტუს კუნძულები და კუნძული ლოლობაუ. პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი კიმბე, რომელიც სიდიდით ქვეყნის მესამე პორტია და ერთ-ერთი ყველაზე მზარდი ქალაქია ოკეანეთში.

## გეოგრაფია 
პროვინციის საერთო ფართობია — 20 387 კმ², რომლის დიდი ნაწილი წარმოადგენს მთიან რაიონებს და დაფარულია ხშირი ტროპიკული ტყეებით.

## ისტორია 
ამ რეგიონის პირველი ევროპელი აღმომჩენები არიან გერმანელი მოგზაურები და ვაჭრები. ისინი დაკავებულები იყვნენ ან ვაჭრობით, ან ადგილობრივი ქოქოსის პალმების პლანტაციების შექმნით, რომელთა ნაყოფსაც იყენებდნენ ექსპორტზე მიმავალი კოპრის წარმოებისათვის. 1884 წელს გერმანელებმა ახალი გვინეა გამოაცხადეს სამეურვეო ტერიტორიად.

1914 წელს კუნძული ახალი ბრიტანეთი გადავიდა ავსტრალიის კონტროლ ქვეშ, რომელიც 1921 წლიდან მართავდა მას სამეურვეო ტერიტორიის რანგში ერთა ლიგის მანდატის საფუძველზე. მეორე მსოფლიო ომის წლებში პროვინციის ტერიტორიაზე მიმდინარეობდა დიდი ბრძოლები ავსტრალიის და ამერიკის ჯარებსა და იაპონიის ჯარებს შორის, რომელშიც იაპონელებმა განიცადეს გამანადგურებელი მარცხი 1945 წლისთვის.

1966 წელს ახალი ბრიტანეთის კუნძული გაიყო ორ პროვინციად: აღმოსავლეთი ახალი ბრიტანეთი და დასავლეთი ახალი ბრიტანეთი. 1975 წლიდან ორივე პროვინცია დამოუკიდებელი სახელმწიფო პაპუა-ახალი გვინეის ნაწილია. 1976 წელს ჩამოყალიბდა დამოუკიდებელი პაპუა-ახალი გვინეის დასავლეთი ახალი ბრიტანეთის პროვინცია, რომელშიც მუშაობა დაიწყო პროვინციულმა მთავრობამ.

## მოსახლეობა 
დასავლეთი ახალი ბრიტანეთის პროვინციის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს — 264 264 ადამიანს (2011 წელს). სულ პროვინციის ტერიტორიაზე ცხოვრობს შვიდი ადგილობრივი ტომი (ნაკანაი, ბაკოვი, კოვე, უნეა, მალეუ, კაულონგი და აროვე), რომლებიც ლაპარაკობენ 25 მკვიდრ ავსტრონეზიულ ენებზე. ბევრი მაცხოვრებელი თავისუფლად საუბრობს ინგლისურად.

## ეკონომიკა 
ადგილობრივი ეკონომიკის საფუძველს შეადგენს სოფლის მეურნეობა. ექსპორტისათვის იწარმოება პალმის ზეთი.

## სქოლიო
კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის პროვინციები
გეორგიოს I

**გეორგიოს I** (, *Geórgios Αʹ, Vasiléfs ton Ellínon*; დ. 24 დეკემბერი, 1845 — გ. 18 მარტი, 1913) — საბერძნეთის მეფე 1863 წლიდან 1913 წლამდე.

დანიელი პრინცი ვილჰელმი დანიის დედაქალ კოპენჰაგენში დაიბადა. ჯერ კიდევ 17 წლის ასაკში არჩეული იქნა მეფედ საბერძნეთის ეროვნული ასამბლეის მიერ, რომელმაც საბერძნეთის ყოფილი მეფე ოტონი გადააყენა. მისი კანდიდატურა წამოაყენეს ისეთმა ძლიერმა ძალებმა როგორებიც იყვნენ: დიდი ბრიტანეთის და ირლანდიის გაერთიანებული სამეფო, საფრანგეთის მეორე იმპერია და რუსეთის იმპერია. პრინცი ვილჰელმი, რომელიც მოგვიანებით გეორგიოსად იწოდა, დაქორწინდა რუსეთის დიდ მთავარზე, ოლღა კონსტანტინოვნაზე და საბერძენთის ახალი დინასტიის პირველი მონარქი გახდა. მისმა ორმა დამ, ალექსანდრამ და დაგმარამ ბრიტანეთის და რუსეთის მონარქებზე იქორწინეს. ედუარდ VII და ალექსანდრე III გეორგიოსის სიძეები, ხოლო ჯორჯ V და ნიკოლოზ II დისშვილები იყვნენ.

გეორგიოს I-ის 50 წლიანი მმართველობა ხასიათდება ტერიტორიული მიღწევებით, რომელიც საბერძნეთმა ევროპაში პირველ მსოფლიო ომამდე მოიპოვა. ბრიტანეთმა საბერძნეთს იონიის კუნძულები მშვიდობიანად დაუთმო, იმ დროს, როდესაც თესალია ანექსირებული იყო ოსმალეთის იმპერიის მიერ რუსეთ-ოსმალეთის ომის შემდეგ. საბერძენთი ყოველთვის წარმატებული არ იყო: მან დამარცხება იწვნია 1897 წლის საბერძნეთ-ოსმალეთის ომში. ბალკანეთის პირველი ომის დროს, იმის შემდეგ ,რაც საბერძნეთის ჯარმა მაკედონიის დიდი ნაწილი დაიკავა, გეორგიოს I პოლიტიკური მოტივით სალონიკში მოკლეს. მისი ხანგრძლივი მმართველობის შემდეგ, მისი მემკვიდრეების მეფობა შედარებით მოკლე და არასაიმედო აღმოჩნდა.

## ოჯახი და ადრეული წლები
thumb|left|ავგუსტ სკოტის მიერ შესრულებული პორტრეტი. 1853 წელი
პრინც კრისტოფერის და ლუის ჰესელ-კესელელის მეორე ვაჟი, გეორგიოსი კოპენჰაგენში დაიბადა. აგრეთვე მისი ნამდვილი სახელი იყო *პრინც კრისტიან ვილჰელმ ჰერდინანდ ადოლფ გეორგიოს გლიუქსბურგი*. იქამდე, სანამ საბერძნეთში ჩავიდოდა მას მისი ბაბუების — ფრედერიკ ვილჰელმის და პრინც უილიამის პატივსაცემად, პრინც ვილჰელმსაც (უილიამსს) უწოდებდნენ.

1852 წელს დანიის უმემკვიდრო მეფის, ფრდერიკ VII-ის ტახტზე კრისტოფერ IX ავიდა. გეორგიოსის დედმამიშვილები იყვნენ ფრედერიკი (რომელიც გახდა მამამისის მემკვიდრე), ალექსანდრა (რომელიც გახდა ედუარდ VII-ის მეუღლე და ჯორჯ V-ის დედა), დაგმარა (რომელიც გახდა რუსეთის იმპერატორის, ალექსანდრე III-ის ცოლი და ნიკოლოზ II-ის დედა), ტირა (რომელიც დაქორწინდა პრინც ერნესტ ავგუსტზე) და ვალდემარი.

## წოდებები და ჯილდოები 
### წოდებები 
* 24 დეკემბერი 1845 – 31 ივლისი 1853: *მისი უმაღლესობა* შლეზვიგ-ჰოლშტეინ-ზონდერბურგ-გლუქსბურგის პრინცი ვილჰელმი;
* 31 ივლისი 1853 – 21 დეკემბერი 1858: *მისი უმაღლესობა* დანიის პრინცი ვილჰელმი;
* 21 დეკემბერი 1858 – 30 მარტი 1863: *მისი სამეფო უმაღლესობა* დანიის პრინცი ვილჰელმი;
* 30 March 1863 – 18 March 1913: *მისი უდიდებულესობა* ელინთა მეფე.

### სამხედრო წოდება 
* დანიის სამეფო საზღვაო ძალების ფლოტის ადმირალი.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* გეორგიოს I

## სქოლიო 
კატეგორია:საბერძნეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  24 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1913
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ჰორუს-ბა

მინიატიურა|ფრაგმენტი ჯოსერის პირამიდების კომპლექსიდან.
**ჰორუს-ბა**, *ჰორუს-ფრინველი* — ფარაონი, რომელიც ძველ ეგვიპტეს მართავდა მცირე ხნით პირველ და მეორე დინასტიებს შორის. 

მისი სახელწოდების შესახებ საკმაოდ მცირე წყაროები არსებობს. პირველი ცნობილი დადასტურებული სახელია ფარაონ კაას საფლავზე აღმოჩენილი წარწერა, რომალიც მდებარეობს აბიდოსში. კიდევ უფრო მკაფიო გამოსახულება ნაპოვნია საკარაში, ფარაონ ჯოსერის პირამიდების კომპლექსში, აქ სერეხში დაფიქსირებულია ფრინველის გამოსახულება. ასევე შესაძლებელია ჰორუს-ფრინველია ნახსენები თიხის ვაზაზე. 

ძალიან ცოტა რამ არის ცნობილი ჰორუს-ბაზე. გამოვლენილია რამდენიმე არქეოლოგიური ძეგლი, სადაც მოხსენიებულია რამდენიმე სავარაუდო ფარაონი კაას გარდაცვალებიდან ჰოტეპსეხემუის მმართველობამდე, რომელთაგან ერთ-ერთი შესაძლებელია იყოს ჰორუს-ბა. 

ჰორუს-ბას დაკრძალვის ადგილი უცნობია. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Francesco Raffaele: Horus SNEFERKA - Horus Bird - Horus SEKHET (?) - Horus BA

კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
სენეფერკა

მინიატიურა|საკარაში აღმოჩენილი სენეფერკას სერეხი.
**სენეფერკა**, *სეკანეფერი, ნეფერსეკა* — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ფარაონი I დინასტიიდან. მისი მეფობის ზუსტი პერიოდი უცნობია. მისი სახელიც კი დისკუსიის საგანია, რადგან არსებობს სამეფო სერეხის წაკითხვის რამდენიმე ვარიანტი. ეგვიპტელი არქეოლოგი და ძველი ეგვიპტის ისტორიკოსი ზაჰი ჰავასი მის სახელს კითხულობს, როგორც ნეფერ-სიეკა. 2005 წელს საკარაში აღმოჩენილ ერთ-ერთ მასტაბაზე აღიშნული სახელი ხშირადაა გამოყენებული. ამ აღმოჩენის შედეგები ფართო საზოგადოებისათის ჯერ კიდევ არაა ცნობილი.  

## ლიტერატურა
* Walter Bryan Emery: *Great tombs of the First Dynasty — Excavations at Saqqara, Bd. 3*. Gouvernment Press, London 1958
* Toby Wilkinson: *Early Dynastic Egypt*. Routledge, London1999, ISBN 0-415-18633-1
* Peter Kaplony: *Steingefäße mit Inschriften der 1. — 3. Dynastie*. University Press, Michigan 1968, S. 33, Abb. 13
* Peter Kaplony: *Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Institut Kairo 20*. de Gruyter, Berlin 1965

## სქოლიო
კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის ფარაონები
პიკარდიული ნაგაზი

**პიკარდიული ნაგაზი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეებში.

ცხადია, რომ ეს ყველაზე ძველი ფრანგული მეცხვარე ძაღლია, რომლებიც IX საუკუნეში პიკარდიასა და პა-დე-კალეში კელტებთან ერთად მოვიდნენ. XX საუკუნის პირველ ნახევარში ევროპაში მიმდინარე ომებმა ჯიში გადაშენების პირას მიიყვანეს. პიკარდის პოპულაცია კონცენტრირებული იყო ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთის ფერმებში და სომაში მიმდინარე სამხედრო მოქმედებების შემდეგ მათი რაოდენობა ძალიან შემცირდა. მას შემდეგ ამ ძლიერმა, საიმედო ძაღლმა ვერ შეძლო დანაკარგების სრულად აღდგენა და დღესაც ძალიან იშვიათი ჯიშია. ომის შემდეგ ეს მეცხვარე ძაღლი ჰყავდათ ცალკეულ ფერმებში, მაგრამ არასოდეს ყოფილა პოპულარული არც ფრანგულ გამოფენებზე და არც საფრანგეთის საზღვრებს გარეთ.

პიკარდის აქვს ხშირი, უხეში 5-6 სმ სიგრძის ბალანი, რომელიც იცავს უამინდობისაგან. ბალანი შეიძლება იყოს ხორბლისფერი, ან ნაცრისფერი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. პიკარდი ადვილად იწვრთნება და საიმედო ოჯახის წევრი ხდებიან. პიკარდი, ასევე, კარგი მეცხვარე და მსხვილი რქოსანი საქონლის მწყემსია. კარგი მოდარაჯეა, ადვილად ეგუება ქალაქის პირობებში ცხოვრებას და ბავშვებს. ავს ხშირი წარბები, თუმცა თვალებს არ ფარავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* პიკარდიული ნაგაზი (ინგლისური)

კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
კატეგორია:ფრანგული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
სჰაპენდუსი

**სჰაპენდუსი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია ნიდერლანდებში შუა საუკუნეები/1940-იანი წლები.

მონაცემები ამ ჯიშის წარმოშობის შესახებ არ არსებობს. სჰაპენდუსი დღესდღეობით გადაშენებული ჩრდილო-გერმანული მეცხვარე პუდელის ნათესავია და ორივე ეს ჯიში, როგორც ჩანს, ახლოსაა უნგრული პულის, იტალიური ბერგამასკოსა და პოლონურ ნაგაზთან. იმის მიუხედავად, რომ სჰაპენდუსი ყოველთვის იყო შესანიშნავი მეცხვარე ძაღლი, მისი რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა XX საუკუნის დასაწყისში. ეს განაპირობა როგორც ომებმა, ასევე ნიდერლანდებში ბორდერ კოლის ფართომასშტაბიანმა შემოყვანამ. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეს ჯიში დანიელებმა აღადგინეს, ამასთან მათ შეძლეს აღმოეფხვრათ თვალის დაავადებები (ბადურის პროგრესირებადი ატროფია), რომელიც ზოგიერთ სახეობას აღენიშნებოდა. მიუხედავად ყველაფრისა, სჰაპენდუსების რაოდენობა მაინც მცირეა - წელიწადში დაახლოებით 250 ლეკვი იბადება.

დღესდღეობით სჰაპენდუსი კომპანიონის სახით ჰყავთ. აქვს ღრმა მკერდი, გრძელი კუდი. მთელი სხეული დაფარულია გრძელი, ოდნავ დატალღული, ხშირი ბალნით. ბალნით დაფარულია ყურები, ძაღლს აქვს წვერი და ულვაშები. გრძელი ბალანი ფარავს თვალებსაც. ბალნის შეფერილობა შეიძლება იყოს მრავალნაირი და განსაკუთრებული მოვლა სჭირდება. სჰაპენდუსი კარგად ეგუება ქალაქის პირობებს, სიცივეს, ბავშვებს და სხვა ძაღლებს. ადვილად იწვრთნება.

## რესურსები ინტერნეტში
* სჰაპენდუსი  (ინგლისური)

კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
კატეგორია:ნიდერლანდური წარმოშობის ძაღლის ჯიშები
ჰენრი სტიუარტი (დარნლის ლორდი)

**ჰენრი სტუარტი** (; დ. 7 დეკემბერი, 1545 — გ. 10 თებერვალი, 1567) — შოტლანდიის მეფე-კონსორტი 1565–1567 წლებში. შოტლანდიის დედოფალ მარიამ სტიუარტის მეუღლე.

ჰენრი სტიუარტი იყო მეთიუ სტიუარტის და მარგარეტ დუგლასის მეორე და უფროსი გადარჩენილი შვილი. დედის მხრიდან ჰენრის პაპა და ბებია იყვნენ ანგუსის მეექვსე გრაფი არჩიბალდ დუგლასი და მარგარეტ ტიუდორი, რომელიც ჰენრი VII-ის ქალიშვილი და ჯეიმზ IV-ის ქვრივი იყო. ჰენრი მარიამ სტიუარტის პირველი ბიძაშვილი და მეორე ქმარი იყო. სწორედ მასთან შეეძინა ინგლისის დედოფლის, ელისაბედ I-ის მემკვიდრე ჯეიმზ I.

## ლიტერატურა
**Darnley: A Life of Henry Stuart, Lord Darnley, Consort of Mary Queen of Scots* by Caroline Bingham
**Mary, Queen of Scots and the Murder of Lord Darnley* by Alison Weir
* Macauley, Sarah, 'Lennox Crisis', in *Northern History* vol.41.2 (2004) subscription or ATHENS login required.

კატეგორია:დარნლის ლორდები
კატეგორია:სტიუარტები
კატეგორია:დაბადებული  7 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1545
კატეგორია:გარდაცვლილი  10 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1567
ბოსერონი

**ბოსერონი** () — ძაღლის ჯიში, რომელიც გამოყვანილია საფრანგეთში შუა საუკუნეებში.

ეს ჯიში წარმოშობით პროვინცია ბრიდანაა. გარეგნულად ბოსერონი გამოიყურება როგორც მასტიფის და დობერმანის ნარევი, მაგრამ მისი ანატომიური აღნაგობა ძალიან ჰგავს იმ ძაღლების აღნაგობას, რომლის 2000 წლის წინანდელი ნარჩენები იპოვეს აღმოსავლეთ საფრანგეთში. ეს აქტიური, ძლიერი ნებისყოფის მქონე ძაღლია, სჭირდება მკაცრი, გამოცდილი მწვრთნელი - მხოლოდ ამ შემთხვევაში იქნება სიცოცხლის ბოლომდე მისი ერთგული მეგობარი და დამცველი. ბოსერონს მოძრავი, ძლიერი სხეული აქვს. გაწვრთნა შეიძლება ძნელად წარიმართოს, ამიტომ სხვა ზრდასრულ ძაღლებთან შეხვედრა მეთვალყურეობის ქვეშ უნდა მოხდეს. თუმცა, ბრიარების მსგავსად, ბოსერონი ოჯახის საიმედო წევრი ხდება. ეს შესანიშნავი მუშა ძაღლი სულ უფრო მეტ პოპულარობას იძენს ევროპულ გამოფენებზე. ეს ჯიში გავრცელებული იყო ბოსის პროვინციაში - სწორედ აქედანაა მისი დასახელება.

ბოსერონს აქვს უხეში, მოკლე (არანაკლებ 3 სმ.), ხშირი ბალანი, რომლის შეფერილობა შეიძლება იყოს შავი-ხორბლისფრით, შავი, არლეკინნი (ნაცრისფერი-მარმარილოსებრი-ჟღალი). ბოსერონი კარგად უძლებს სიცივეს და სიცხეს. ბალანს განსაკუთრებული მოვლა არ სჭირდება. ვერ ეგუება ქალაქის პირობებს. სჭირდება დამატებითი ფიზიკური დატვირთვა. აქვს გრძელი, ოდნავ ამობურცული თავის ქალა. თვალების ფერი შეიძლება იცვლებოდეს ბალნის შეფერილობის მიხედვით.
 
## რესურსები ინტერნეტში
* ბოსერონი (ინგლისური)

კატეგორია:მეცხვარე და მოდარაჯე ძაღლები
კატეგორია:ფრანგული წარმოშობის ძაღლის ჯიშები