open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დროკია

**დროკია** () — ქალაქი მოლდოვაში, დროკიის რაიონის ცენტრი.

## ეტიმოლოგია 
ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს სიტყვისგან *dropie*, რაც ნიშნავს *სავათს*.

## დობილი ქალაქები 
*  დოროხოი, რუმინეთი
*  რედეუცი, რუმინეთი
*  კოლომია, უკრაინა
*  ბორისოვი, ბელარუსი

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
დურლეშტი

**დურლეშტი** () — ქალაქი მოლდოვაში. შედის კიშინიოვის მუნიციპალიტეტის ბოიუკანის სექტორში. მდებარეობს კიშინიოვიდან სამხრეთ-დასავლეთით, იალოვენის რაიონის საზღვართან (ყოფილი კუტუზოვის რაიონი). მოსახლეობა დაახლოებით შეადგენს 20 ათას ადამიანს. 

## დობილი ქალაქები 
*  ტრადატე (იტალია)

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
დუბესარი

**დუბესარი** () — ქალაქი დნესტრის მარცხენა ნაპირზე. დნესტრისპირეთის მოლდოვის რესპუბლიკის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით, რომელიც ფაქტობრივად აკონტროლებს დასახლებულ პუნქტს, წარმოადგენს დნესტრისპირეთის მოლდოვის რესპუბლიკის დუბესარის რაიონის ცენტრს, ხოლო მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით შედის დნესტრის მარცხენა სანაპიროს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულების შემადგენლობაში. 2010 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 25 714 ადამიანს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქ დუბესარის ოფიციალური საიტი
* ქალაქ დუბესარის რუკა 
* ქალაქის ისტორია 

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კელერაში

**კელერაში** () — ქალაქი მოლდოვაში, კელერაშის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს კიშინიოვიდან 50 კმ-ში. სარკინიგზო სადგური ხაზზე კიშინიოვი—უნგენი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Метрические книги села Калараш

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კანტემირი

**კანტემირი** () — ქალაქი მოლდოვაში, კანტემირის რაიონის ცენტრი. დაარსდა 1973 წლის აპრილში. სახელი ეწოდა დიმიტრი კანტემირის პატივსაცემად.

## გეოგრაფიული მდებარეობა 
ქალაქი კანტემირი მდებარეობს რესპუბლიკის სამხრეთში, მდინარე პრუტის მახლობლად პლატოზე. ქალაქში გადის საავტომობილო ტრასა კიშინიოვი-ლეოვა-კაჰული. ქალაქი მდებარეობს კიშინიოვიდან სამხრეთით 126 კილომეტრში და ბასარაბეასკა-კაჰულის ხაზზე მდებარე პრუტის სარკინიგზო სადგურიდან 1 კილომეტრში.

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კეუშენი

**კეუშენი** () — ქალაქი მოლდოვაში, კეუშენის რაიონის ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ბოტნაზე, კიშინიოვიდან სამხრეთით 88 კილომეტრში. მოსახლეობა 2010 წლის აღწერის მონაცემებით შეადგენს 19 900 ადამიანს.

## მოსახლეობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* კეუშენის რაიონული საბჭო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კრიულენი

**კრიულენი** () — ქალაქი მოლდოვაში, კრიულენის რაიონის ცენტრი.

## ცნობილი პიროვნებები 
* ვიქტორ გავრიკოვი (დ. 1957) — საბჭოელი ლიტველი მოჭადრაკე.
* ალექსანდრა კამენშიკი (დ. 1988) — მოლდოველი მეთხილამურე და ბიათლეტი.
* სერგეი კლეშენკო (დ. 1972) — მოლდოველი ფეხბურთელი.
* იური მუნტიანი (დ. 1972) — მოლდოვის რესპუბლიკის კომუნისტთა პარტიის ცენტრალური კომიტეტის აღმასრულებელი მდივანი.

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კორნეშტი

**კორნეშტი** () — ქალაქი მოლდოვაში. შედის უნგენის რაიონის შემადგენლობაში. სარკინიგზო სადგური ხაზზე კიშინიოვი-უნგენი. ქალაქი მდებარეობს კიშინიოვიდან 72 კმ-ში. კორნეშტში მოქმედებდა (1952 წლისთვის) ხილ-ბოსტნეულის, ღვინის, ზეთისა და ყველის ქარხნები. 1956 წლის 9 იანვრამდე დასახლება წარმოადგენდა ამჟამად გაუქმებული კორნეშტის რაიონის ადმინისტრაციულ ცენტრს.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კაჰული

**კაგული** () — ქალაქი მოლდოვის სამხრეთში, კაგულის რაიონის ცენტრი, კურორტი.

კაგულმა ქალაქის სტატუსი ოფიციალურად მიიღო 1835 წლის დეკემბერში. სახელწოდება მას ერგო 1770 წელს მდინარე კაგულთან გამართული ბრძოლის პატივსაცემად, რომელშიც რუსეთის არმიამ თურქები დაამარცხა. ამ დრომდე დასახლებას ეწოდებოდა შკეა, შემდეგ — ფრუმოასა (ლამაზი). პირველად იხსენიებოდა XVI საუკუნის სახელმწიფო სიგელებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კაგულის მუნიციპალიტეტი
* ქალაქ კაგულის საიტი
* ქალაქ კაგულის საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
კუპჩინი

**კუპჩინი** () — ქალაქი მოლდოვაში. შედის ედინეცის რაიონის შემადგენლობაში. მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროს ეწოდებოდა კალინინსკი. კუპჩინის დაქვემდებარებაში შედიან დასახლებები ძველი კეტროშიკა და კიურტი.

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
პუნტე-პენია

**პუნტე-პენია** () — ქალაქი პანამაში, ბოკას-დელ-ტოროს პროვინციაში. 2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 520 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* პანამის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Población en la República por sexo, según provincia, comarca, distrito y corregimiento  *Censos de 1990 a 2010*. Instituto Nacional de Estadística y Censo (INEC). Consultado el 7 de enero de 2014.

კატეგორია:პანამის ქალაქები
კატეგორია:ბოკას-დელ-ტოროს პროვინციის დასახლებული პუნქტები
დონდუშენი

**დონდუშენი** () — ქალაქი მოლდოვაში, დონდუშენის რაიონის ცენტრი. სარკინიგზო სადგური ხაზზე ბელცი—ჩერნივცი.

## ისტორია 
მოლდავეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დროს დონდუშენში მოქმედებდა შაქრისა და პურის ქარხნები, ხორცის კომბინატი. 1970 წელს მოსახლეობა შეადგენდა 7,2 ათას მცხოვრებს.

## ცნობილი პიროვნებები 
* ალექსანდრ გელმანი (დ. 1933) — საბჭოელი დრამატურგი, მწერალი, სცენარისტი, პუბლიცისტი, საზოგადო და პოლიტიკური მოღვაწე. მარატ გელმანის მამა.
* ბორის რაისოვი (1928—1985) — ოპერის მომღერალი (ბარიტონი), მოლდოვის ეროვნული არტისტი (1980).
* მოშე სამბატიონი (1913—1988) — ებრაელი მწერალი, ლიტერატურათმცოდნე.
* ლიდია ფრაიმანი (1920—1992) — ლატვიელი საბჭოთა მსახიობი, სსრკ-ის ეროვნული არტისტი (1970).
* ტატიანა ბოტნარიუკი (დ. 1967) — მოლდოველი პოლიტიკოსი, მოლდოვის პარლამენტის დეპუტატი.
* დორინ რეჩანი (დ. 1974) — მოლდოველი პოლიტიკოსი, მოლდოვის პრემიერ-მინისტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დონდუშენის ტელევიზია 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:მოლდოვის ქალაქები
Wonderous Stories: The Best of Yes

***Wonderous Stories: The Best of Yes*** — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ Yes-ის კომპილაციური ალბომი. იგი პირველად გამოვიდა ევროპაში, 2011 წელს. 2014 წელს კრებული ხელახლა გამოიცა, როჯერ დინის მიერ შექმნილი სპეციალური გარეკანით.

გამოცემა მნიშვნელოვანია იმით, რომ იგი პირველი კრებულია, რომელზეც წარმოდგენილია ალბომის *Close to the Edge* სამივე კომპოზიცია.

## სიმღერების სია 
;დისკი 1
#„Siberian Khatru“
#„Yours is No Disgrace“
#„No Opportunity Necessary, No Experience Needed“
#„Mood for a Day“
#„Everydays“
#„I've Seen All Good People (Your Move; All Good People)“
#„Heart of the Sunrise“
#„Starship Trooper“
#„Close to the Edge“

;დისკი 2
#„Owner of a Lonely Heart“
#„Wonderous Stories“
#„Roundabout“
#„And You and I“
#„Long Distance Runaround“
#„Going for the One“
#„Parallels“
#„Leave It (Acapella Mix)“
#„The Remembering: High the Memory“
#„Tempus Fugit“
#„Soon“

## სქოლიო
კატეგორია:2011 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2014 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Yes-ის კომპილაციური ალბომები
უკადრისასებრნი

**უკადრისასებრნი** ()  — ორლებნიან ფურცლებგანცალკევებულ ბალახოვან მცენარეთა ოჯახი.   

მარტივფოთლებიანი მცენარეებია. აქვთ წვნიანი და მეტ-ნაკლებად გამჭვირვალე ღერო, ზიგომორფული ყვავილი, 5-ნაკვთიანი ჯამი, მათგან ქვედა წარზიდულია დეზად. ნაყოფი წვნიანი კოლოფია. 

აერთიანებს 4 გვარის 450-მდე სახეობას. გავრცელებული არიან ძირითადად ტროპიკულ აზიასა და აფრიკაში. ძირითადი გვარია უკადრისა. უკადრისასებრთა ბევრ სახეობას აშენებენ კულტურაში.

## ლიტერატურა
უკბილო

**უკბილო** () — მტკნარი წყლის ორსაგდულიანი მოლუსკების გვარი სადაფიანების ოჯახისა. უკბილოს რბილი სხეული ორსაგდულიან ნიჟარაშია მოქცეული. ნიჟარა მოზრდილია (25 სმ-მდე), მურა-მომწვანო. ცნობილია უკბილოს დაახლოებით 50 სახეობა, რომელთაგან საქართველოს მტკნარ წყლებში გვხვდება 3:  Anodonta cellensis, Anodonta piscinalis და ყველაზე ფართოდ გავრცელებულია Anodonta cyrea.   იკვებებიან წყალმცენარეებით, ბაქტერიებით, ორგანული ნარჩენებით. უკბილო გაყოფილსქესიანები არიან, მრავლდებიან კვერცხებით, საიდანაც იჩეკებიან გლოქიდიები, რომლებიც თავდაპირველა თევზებზე პარაზიტობენ. უკბილოს სადაფის შრისაგან ამზადებენ ღილებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორსაგდულიანები
ნეპტუნის შადრევანი (ბოლონია)

**ნეპტუნის შადრევანი** (; არაოფიციალურად *al Żigànt*, *გიგანტი*) — მონუმენტური საზოგადოებრივი შადრევანი, მდებარე იმავე სახელის მქონე *ნეპტუნის მოედანზე* (*Piazza Nettuno*), პიაცა მაჯორე-ს გვერდით, იტალიის ქალაქ ბოლონიაში. შადრევნის ნეპტუნის ბრინჯაოს ფიგურა, მისი ღვთიური ჟესტით, რომელიც წყლების დამშვიდებისა და მართვის უნარს გამოხატავს, წარმოადგენს მოქანდაკე ჯამბოლონიას ადრეულ შემოქმედებას, რომელიც დაახლოებით 1567 წელს დაასრულა. ჯამბოლონიას შადრევნების დიზაინის ინოვაციურობა, გამოიხატებოდა ფანტასტიური არაგეომეტრიული ფორმებით, რომლებსაც იგი წყლით მშხეფარე ბასეინებს აძლევდა.

## ისტორია 
[thumb|left|200px|შადრევნის დეტალი ლაქტაციის მქონე [ნერეიდა (მითოლოგია)|ნიმფათი.]]
შადრევანი შუა XVI საუკუნის ელიტის მანერიზმული გემოვნების ნათელი მაგალითია: ქანდაკების აგება კარდინალ ჩარლს ბორომეოს მიერ იქნა შეკვეთილი, რათა აღენიშნა პაპის არჩევნებზე საკუთარი ბიძის, პაპ პიუს IV-ის არჩევა. შადრევანი ჩარლს ბორომეოს გეგმის ნაწილი იყო ეპისკოპოს პიერ დონატო ჩეზის მეშვეობით. ეს მონუმენტი პიუს IV-ის წარმატებული მმართველობის სიმბოლო უნდა გამხდარიყო, ხოლო *ნეპტუნის* ქანდაკება რამდენიმე წლის შემდეგ დაადგეს.

## აღწერა 
შადრევნის საფუძველი უბრალო ადგილობრივი ქვისგანაა, ხოლო გარე მოპირკეთება ვერონული მარმარილოსგანაა შერსულებული.

## ფაქტები 
აღსანიშნავია, რომ ბოლონიის ნეპტუნის შადრევნის ასლი, საქართველოს ქალაქ ბათუმში დგას. ამ ორი შადრევნის განსხვავება კი ნეპტუნის ფიგურით და ჰერალდიკური ფარებით შეიძლება, ბათუმის ნეპტუნის ქანდაკების ეს მონაკვეთები მოოქროვილია, ბოლონიის კი ბრინჯაოსი.

## გალერეა 

File:Piazza del Nettuno, Bologna.JPG
Image:Piazza Maggiore.jpg
Image:Fontneptbologne 082005.jpg
Image:Neptune fountain05.jpg
Image:Fontneptdetbologne 082005.JPG
Image:BO-nettuno.jpg
Image:Fontana del Nettuno a Bologna (Visuale curiosa).JPG
Image:Fontana del Nettuno (Bologna).jpg
Image:Fontana del Nettuno (e Palazzo Re Enzo).JPG

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნეპტუნის შადრევანი (ბათუმი)
* ნეპტუნის შადრევანი (ფლორენცია)
* ნეპტუნი
* მითოლოგია

## სქოლიო
უკანა ბეშკაშენი

**უკანა ბეშკაშენი** — ისტორიული სოფელი (ამჟამად ნასოფლარი) აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლში, ბეშკაშენის ხევში. პირველად მოხსენიებულია XVIII საუკუნის წყაროებში.
## ლიტერატურა
**ლორთქიფანიძე ი.,* ქვემო ქართლი XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში, ნაწ. 1—2, ტფ. 1935;

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები
გრამპიანის მთები

**გრამპიანის მთები** () — უმაღლესი მთები დიდ ბრიტანეთში. სიმაღლე 1344 მ-მდე (მთა ბენ-ნევისი). მდებარეობს შოტლანდიაში, გლენ-მორის გრაბენსა და (ჩრდილოეთით) და შოტლანდიის დაბლობს შორის (სამხრეთით). სიგრძე დაახლოებით 250 კმ. აგებულია კრისტალური და მეტამორფული ქანებით, ზედაპირი ოდნავ ტალღოვანია, დანაწევრებულია მდინარეთა ვიწრო ხეობებითა და ტბიური ქვაბულებით. განვითარებულია მყინვარული ეგზარაციის ფორმები. განვითარებულია ზომიერი ოკეანური კლიმატი, გრილი ზაფხულით; ნალექები 1000 მმ-ზე მეტი წელიწადში. კალთებიდან სათავეს იღებენ მდინარეები: ნესი, ტეი, სპეი და სხვა. დამახასიათებელია მანანიანი, ტორფნარები და მთის მდელოები. გრამპიანის მთების აღმოსავლეთით არის დანოტარის ციხე-სიმაგრე.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ქედები
უკრაინული ნაცარა ჯიში

მსხვილი რქოსანი საქონლის **უკრაინული ნაცარა ჯიში** — სახორცე-სარძეო მიმართულების ჯიში. გამოირჩევა ამტანობით, ფერად ნაცარაა. ადრე იყენებდნენ როგორც მუშა საქონელს. ცოცხალი მასა: კუროსი 800—850 კგ, ფურის 450—550 კგ. ნასუქი ცხოველის ნაკლავის გამოსავალი 63—65%, საშუალო წლიური წველადობა 2500—2700 კგ, რძის ცხიმიანობა 4,2—4,5%. მოშენებულია უკრაინაში. საქართველოში შემოიყვანეს უკრაინიდან გადმოსახლებულმა სექტანტებმა და შეაჯვარეს ადგილობრივ პირუტყვს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
უკრაინული სტეპის თეთრი ღორი

**უკრაინული სტეპის თეთრი ღორი** — სახორცე-საქონე მიმართულების პირველი კულტურული ჯიში ყოფილ სსრკ-ში, გამოიყვანა აკადემიკოსმა მ. ივანოვმა 1924—1934 წლებში უკრაინული მოკლეყურა ღორის მსხვილ თეთრ ღორთან შეჯვარებით. ჯიშში 18 ხაზი და 30 ოჯახია. მსხვილი თეთრი ღორისაგან განსხვავდება სხეულის აღნაგობით და სტეპის პირობებთან შეგუებულობით. კერატის ცოცხალი მასა 300—340 კგ, ნეზვისა 210— 230 კგ. ნაყოფიერება 10—12 გოჭი, მერძეულობა 70—80 კგ. სუქებისას დღიური ნამატი 701 გ. ყოველ კგ ცოცხალი მასის მატებაზე ხარჯავს 4,12 საკვებ ერთეულს. 100 კგ აღწევს 192 დღეში. მოშენებულია ხერსონის, ზაპორიჟიის, დნიპროპეტროვსკის, მიკოლაივისა და ოდესის ოლქებში. იყენებენ სამრეწველო შეჯვარებისას. ტარდება მუშაობა მეხორცეულობისა და ადრეულობის გასაუმჯობესებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ღორის ჯიშები
უკია

**უკია**  —  არაბული მასის საზომი ერთეული. შეადგენდა რატლის 1/12 ნაწილს. ქართულ წერილობით წყაროებში გვხვდება XI—XV საუკუნეებში სამედიცინო ძეგლებში. სავარაუდოა, რომ სამედიცინო და ბაღდადური ლიტრების შემადგენელი ნაწილი იყო და მათ 1/12-ს შეადგენდა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
კვარციტი

**კვარციტი** — მეტამორფული ქანი, რომელიც შედგება კვარცის უწვრილესი მარცვლებისაგან. მაგარი და მტკიცე ქანია; თეთრი, რუხი, ან მოწითალო ფერისაა. წარმოიქმნება რეგიონული მეტამორფიზმის დროს კვარციანი ქვიშაქვების გადაკრისტალების შედეგად. დიდი რაოდენობით შეიცავს SiO2-ს (95-99%). ცეცხლგამძლეობა — 1710-1770°С-მდე. დამახასიათებელია მექანიკური სიმტკიცე. კვარციტს უწოდებენ მასიურ კვარციან ქვიშაქვებსაც და ზოგჯერ გამოფიტვის ქერქში მეტასომატურად წარმოქმნილ კვარციან მარცვლოვან ქანებსაც (ჰიპერგენული კვარციტი). განარჩევენ აგრეთვე მჟავე და საშუალო ეფუზიური ქანებისა და მათი ტუფების, იშვიათად მჟავე ინტრუზიული ქანების, ჰიდროთერმულ-მეტასომატური გზით გარდაქმნის შედეგად წარმოქმნილ მეორეულ კვარციტებს. კვარციტი კარგი სამშენებლო და მჟავაგამძლე მასალაა, იყენებენ ნედლეულად ცეცხლგამძლე აგურისა და მინის წარმოებაში, აგრეთვე მეტალურგიაში. დასამუშავებლად რთული ქანია. კვარციტის ძირითადი საბადოებია რუსეთში, აშშ-ში, აღმოსავლეთ ევროპაში, აფრიკაში.   

## სქოლიო 
კატეგორია:მეტამორფული ქანები
ენციკლოპედია კანადიანა

მინიატიურა|ენციკლოპედია კანადიანა
**ენციკლოპედია კანადიანა** ( Encyclopedia Canadiana) - შედის ენციკლოპედიათა განსაკუთრებულ ჯგუფში, რომელიც კონტინენტებისა და ქვეყნების აღწერილობას ეძღვნება და ე. წ. ქვეყანამთმცოდნეობით ენციკლოპედიას წარმოადგენს. *კანადიანა* გვაცნობს კანადის ბუნებას, მოსახლეობას, ეროვნულ მრეწველობას, ჯანდაცვას, კულტურასა და სხვა.  
*ენციკლოპედია კანადიანას* პირველი გამოცემა 1967-58 წლებში მოხდა ოტავაში Canadiana Company-ის მიერ. მთავარი რედაქტორი ჯონ ე. რობინსი. გამოიცა 10 ტომად. LCCN: 57059196 

*კანადიანას* მომდევნო  გამოცემამ დღის სინათლე 1975 წელს იხილა. გამოიცა ტორონტოში Grolier of Canada-ის მიერ ასევე 10 ტომად. მთავარი რედაქტორია კენეთ ჰ. პირსონი. ISBN 0717216020

## იხილეთ აგრეთვე 
*ენციკლოპედიები ენების მიხედვით.

კატეგორია:ენციკლოპედიები
უკბილო ვეშაპები

**უკბილო ვეშაპები**  () — ძუძუმწოვრების ქვერიგი ვეშაპისნაირთა რიგისა. კბილების ნაცვლად ზედა ყბაზე უვითარდებათ 360—800 გრძელი (20—450 სმ) რქოვანი ფირფიტა, ე. წ. „ვეშაპის ულვაში“. ისინი ქმნიან ცხრილისებრ აპარატს, რომლის საშუალებითაც ხდება პირში მოხვედრილი საკვების (მოლუსკების, კიბოსნაირები, წვრილი თევზები) გაცხრილვა.  დინგზე აქვთ ვიბრისები — შეხების ორგანოები. ნესტოები წყვილია. უკბილო ვეშაპები თანამედროვე ძუძუმწოვართა შორის ტანად ყველაზე დიდი ცხოველებია. მაგალითად, ლურჯი ვეშაპის სიგრძე 33 მ, მასა 160 ტ აღწევს. უკბილო ვეშაპებს განეკუთვნება 10 სახეობა: გრენლანდიური, სამხრეთული, ჯუჯა, რუხი, კუზიანი, ლურჯი, ბრაიდის, მცირე ზოლებიანი ვეშაპები, ფინვალი და სეივალი. ფართოდ არიან გავრცელებული ოკეანეებში, გარდა გრენლანდიური, ბრაიდისა და ჯუჯა ვეშაპებისა. აქვთ დიდი სარეწაო მნიშვნელობა. 1959 წლიდან საერთაშორისო დაცვას ექვემდებარებიან გრენლანდიური, სამხრეთული და რუხი ვეშაპები, ხოლო 1967 წლიდან — ლურჯი ვეშაპი. მცირე ზოლებიანი ვეშაპის ერთი ეგზემპლარი 1880 წელს ზღვის დინებამ გამორიყა ქობულეთის მახლობლად. მისი ჩონჩხი ინახება ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ზოოლოგიის განყოფილებაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უკბილო ვეშაპები
ჩრდილოეთ შოტლანდიის მთიანეთი

**ჩრდილოეთ შოტლანდიის მთიანეთი** () — მთიანეთი დიდი ბრიტანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, შოტლანდიაში. ჩრდილოეთ შოტლანდიის მთიანეთი შუა შოტლანდიის დაბლობით გამოყოფილია სამხრეთ შოტლანდიის მაღლობისაგან. ფართობი დაახლოებით 40 ათ. კმ². სიმაღლე 1344 მ (მთა ბენ-ნევისი). აგებულია გრანიტებით, გნაისებით, კრისტალური ფიქლებით, კვარციტებით. ტექტონიკური ქვაბულებით დანაწევრებულია ცალკეულ ზეგნებად და ქედებად. მთის კალთები დანაწევრებულია ხეობებით, დასავლეთით — ფიორდებით. ბევრია მდინარე, ტბა და ჭაობი. შემოსილია მანანიანით, მდელოს ბალახეულით, არყისა და ფიჭვის ტყეებით, განვითარებულია მესაქონლეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მთიანეთები 
კატეგორია:ფიზიოგრაფიული პროვინციები
ჰიდრის თანავარსკვლავედი

მინი|ჰიდრის თანავარსკვლავედი
**ჰიდრის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. მისი ყველაზე ბრწყივნალე ვარსკვლავის, ალფარდის ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეა 2,0. დაკვირვებისათვის ყველაზე ხელსაყრელი პირობები თებერვალსა და მარტშია. ჩანს საქართველოდანაც.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰიდრა

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
Use Your Illusion I

***Use Your Illusion I*** — ჯგუფ Guns N' Roses-ის მესამე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1991 წლის 17 სექტემბერს ლეიბლზე Geffen Records. გამოვიდა ჯგუფის ტურნეს Use Your Illusion Tour პარალელურად. შემდგომში გამოიცა მისი გაგრძელება *Use Your Illusion II* და ამრიგად, ორივე ერთად ითვლება ორმაგ ალბომად. ჩანაწერი მოხვდა *Billboard*-ის მეორე პოზიციაზე და გამოცემიდან პირველ კვირაში გაიყიდა 685.000 ასლის ოდენობით. *Use Your Illusion I* 2010 წლისთვის აშშ-ში გაყიდულია 5,502,000 ასლის სახით. თითოეული *Use Your Illusion*-ის ალბომებიდან RIAA-მ შვიდი გზის პლატინის სტატუსით აღნიშნა. 1992 წელს *Use Your Illusion I* ნომინირებული იყო გრემის ჯილდოზე საუკეთესო მძიმე-როკის შესრულების კატეგორიაში.

## სიმღერების სია 
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:1992 წლის ალბომები
კატეგორია:Guns N' Roses-ის ალბომები
კატეგორია:Geffen Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები მაიკ კლინკის პროდიუსერობით
ულევრის არქეოლოგიური ძეგლები

**ულევრის არქეოლოგიური ძეგლები** — ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. XXIV–XXIII საუკუნეები) გორასამარხები მარტყოფის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 2 კმ-ზე, ე.წ. ულევრის ველზე, 1978–1979 წლებში გათხარეს 2 გორასამარხი (ო. ჯაფარიძე), 1 გორასამარხის (დიამეტრი 70 მ) ცენტრში აღმოჩნდა თხელი ფილებისაგან მშრალი წყობით ნაგები ოთხკუთხა სამარხი (სიგრძე 2,7 მ, სიგანე 3,2 მ), რომლის იატაკზე ქვის ფილები იყო დაგებული. სამარხის ჩრდილოეთ-დასავლეთ კედელთან იატაკში 0,5 მ კონუსური ორმო იყო ჩაჭრილი, რომელშიც ცეცხლის კვალი ჩანდა. მიცვალებულის ძვლები არ აღმოჩნდა (კრემაცია). არქეოლოგიური მასალა:ბრინჯაოს 2 ისრისპირი, გახვრეტილი ეშვი, ნიჟარის მძივები, ქვის გახვრეტილი ცული (რომელიც ჩრდილოეთ კავკასიასა და აღმოსავლეთ ევროპაში მოსახლე ტომებთან კავშირზე მიუთითებს). აგრეთვე ნიჟარის დაკბილული ფირფიტა, თიხის ჭურჭლის ნატეხები და ცხვრის 3 კოჭი. მეორე გორასამარხის (დიამეტრი 46 მ) ცენტრში ქვის ძლიერი ნაგებობა მდგარა, რომლის კედლების გასწვრივ დიდი ზომის ჭურჭელი ყოფილა განლაგებული. მიცვალებული მოხრილი ესვენა. მისთვის ჩაუყოლებიათ ხარის თავი და წვრილფეხა პირუტყვი. ნაგებობის თიხით შელესილ იატაკზე აღმოჩნდა 2 ყუნწიანი სატევარი (ბრინჯაოსი და ვერცხლისა), ბრინჯაოს მძივები, ბრინჯაოს 3 ისრისპირი, თიხის ჭურჭელი, რომელსაც საერთო აქვს ადრინდელ და შუა ბრინჯაოს ხანის მასალასთან, შეიმჩნევა ბევრი ახალი საფეხურის ნიშანიც. გორასამარხები ტომის დაწინაურებული წევრებისა უნდა იყოს.

1972 წელს სოფელ მარტყოფის მიდამოებში, ადგილ მოხვეულში, პედაგოგმა გ. კახაბრიშვილმა მიაკვლია ანტიკური ხანის ქვევრ-სამარხებს. მათში აღმოჩნდა პართიის მეფეების ოროდე II-ისა (ძვ. წ. 57—37) და გოტარზის (40—51) ვერცხლის მონეტები და სხვა. სოფლის ჩრდილოეთით და დასავლეთით 70-იან წლებში შეისწავლეს (შ. დედაბრიშვილი) გორასამარხები: ე. წ. წითელი გორა და ჭიანჭველის გორა. ორივე უძველეს დროში გაუძარცვავთ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ულვა

**ულვა** (), *ზღვის სალათა* — მწვანე წყალმცენარეების გვარი ულვისნაირთა რიგისა. აქვს მთლიანი ან დატოტვილი, ორშრიანი, ფირფიტისებრი მწვანე თალუსი, რომლის სიგრძე 30—150 სმ. უსქესო გამრავლება ოთხშოლტიანი ზოოსპორებით ხდება, სქესობრივი — იზოგამიის ან ანიზოგამიის ტიპისაა, ფართოდაა გავრცელებული ზომიერი და სუბტროპიკული სარტყლების ზღვებში. ზოგიერთ ზღვისპირა ქვეყანაში საკვებად ხმარობენ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ულვისნაირნი
ნეპტუნის შადრევანი (ბათუმი)

**ნეპტუნის შადრევანი** — მანერიზმულ სტილში გაკეთებული მონუმენტური შადრევანი, მდებარე ბათუმის დრამატული თეატრის წინ, სკვერში, საქართველოს ქალაქ ბათუმში. შადრევნის ნეპტუნის მოოქროვილი ფიგურა, მისი ღვთიური ჟესტით, წყლების დამშვიდებისა და მართვის უნარს გამოხატავს. ქანდაკების სკვერში დამონტაჟება ქალაქის კეთილმოწყობის სამსახურის მიერ 2010 წელს მოხდა. თითბერის მასალისგან დამზადებული ძეგლი ჩინეთიდან ჩამოიტანეს და მის დამონტაჟებაში ჩინელი სპეციალისტები მონაწილეობდნენ. ამ ძეგლის XVI საუკუნის ორიგინალი ნეპტუნის შადრევანი იტალიაში, ქალაქ ბოლონიაში იმავე სახელის მქონე ნეპტუნის მოედანზე დგას. 2011 წელს შადრევნის ცენტრში მდგარი ნეპტუნის ქანდაკება და ჰერალდიკური ფარები მოაოქროვეს.

## აღწერა 
thumb|200პქ|მარცხნივ|მოოქროვილი ჰერალდიკური ფარი, ლათინური წარწერით „LIBERTAS“ (თავისუფლება)
შადრევნის საფუძველი უბრალო ქვისგან, ხოლო გარე მოპირკეთება მარმარილოსგანაა შესრულებული.
შადრევნის თასს კვადრატული ფორმა აქვს, ფიგურული ოდნავ შიგნით შეზნექილი კუთხეებით. თასის შუაგულში აღმართულია პოსტამენტი, რომელზეც ნეპტუნის სამკაპიანი მოოქროვილი ქანდაკება დგას. პოსტამენტის გარშემო, ნეპტუნის ქვეშევრდომების — ზღვის სამეფოს ბინადრების ფიგურებია. სირინოზების, დელფინების, ნერეიდების და სხვა მითური არსებების ფიგურებიდან წყლის ნაკადები გადმოედინება, პოსტამენტის გვერდებზე კი მოოქროვილი ჰერალდიკური ფარებია მიმაგრებული, ლათინური წარწერებით „LIBERTAS“ (თავისუფლება).

დღესდღეობით ნეპტუნის შადრევანი, ბათუმში ტურისტებისთვის ერთ-ერთი ღირსშესანიშნავი ადგილია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნეპტუნის შადრევანი (ბოლონია)
* ნეპტუნის შადრევანი (ფლორენცია)
* ნეპტუნი
* მითოლოგია

## სქოლიო 
კატეგორია:ბათუმის არქიტექტურა
კატეგორია:საქართველოს შადრევნები
ბენ-ნევისი

**ბენ-ნევისი** () — კუნძულ დიდი ბრიტანეთის უმაღლესი მწვერვალი გრამპიანის მთების დასავლეთ ნაწილში. მდებარეობს შოტლანდიაში. სიმაღლე 1344 მ. აგებულია გრანიტებით, ანდეზიტებითა და ფიქლებით. აქვს ბრტყელი ზედაპირი, რომელიც დაფარულია მთის მდელოებით. მწვერვალი ხშირად ღრუბლებში და ნისლშია გახვეული.

ბენ-ნევისი ძველი გიგანტური ვულკანის ნაშთია. წარსულში მოქმედი, ამჟამად კი ჩამქრალი ვულკანია. სამხრეთი კალთები დამრეცია, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე არის ფლატე, რომლის სიმაღლეა დაახლოებით 460 მ. ფერდობების დაჩრდილულ ნაპრალებში მთელი წლის განმავლობაში თოვლნარია. ბენ-ნევისის სიახლოვეს კლიმატი მკაცრია. მწვერვალზე არის მეტეოროლოგიური ობსერვატორია. პირველად მწვერვალი დაიპყრო ჯეიმზ რობერტსონმა 1771 წლის 17 აგვისტოს.

ბენ-ნევისი შოტლანდიურ-გელურ ენაზეა „Beinn Nibheis“. ამავე დროს, „Beinn“ გელური სიტყვაა და „მთას“ ნიშნავს, ხოლო „Nibheis“ სხვადასხვაგვარად აღიქმება, მაგრამ ჩვეულებრივ, ითარგმნება როგორც „ბოროტი“ ან „შხამიანი“. „Beinn Nibheis“ ალტერნატიული ინტერპრეტაციის მიხედვით წარმოსდგება „beinn nèamh-bhathais“-გან, სადაც „nèamh“ „ზეცებს“, „ღრუბლებს“, ხოლო „bathais“ „ადამიანის თავის მწვერვალს“ ნიშნავს. კელტურად ბენ-ნევისი „თოვლიან მთას“ ნიშნავს. ადგილობრივი მოსახლეობა მთას შემოკლებით „ბენს“ უწოდებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბენ-ნევისი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა   
* ბენ-ნევისი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია 

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს მთები
ლოხ-ლომონდი

**ლოხ-ლომონდი** () — ტბა დიდი ბრიტანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 7,6 მ სიმაღლეზე. შოტლანდიის უდიდესი ტბა. ფართობი 71 კმ². მაქსიმალური სიღრმე 190 მ. მდებარეობს გრამპიანის მთების სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ტექტონიკურ ქვაბულში, რომელიც ჩაღრმავებულია ძველი მყინვარის მიერ. სამხრეთ ნაწილში ბევრია კუნძული, რომელთაგან ყველაზე დიდია კუნძული ინჩმარინი. ფართოვდება სამხრეთისაკენ და იღებს სამკუთხედის ფორმას. ჩრდილოეთით აღმართულია თოვლით შემოსილი მთები, რომლებიც 900 მ-მდე მაღლდებიან, სამხრეთით უფრო ნაზი ბორცვებია. ტბის სანაპიროზე არის დასახლებული პუნქტები. ინვერაგლასში არის ჰიდროელექტროსადგური. ლოხ-ლომონდი ადგილობრივ მკვიდრთა პუპულარული კურორტია. განვითარებულია მეთევზეობა, ნაოსნობა. 2002 წლიდან ტბა ეროვნული პარკის ნაწილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:შოტლანდიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები

**ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები** () — მწვანე წყალმცენარეთა კლასი. აერთიანებს უკიდურესად მრავალფეროვან ფორმებს. აქვთ მრავალუჯრედიანი, ძაფისებრი ან ფირფიტისებრი თალუსი. თავისუფლად მცხოვრები ან სუსბსტრატზეა მიმაგრებული. მათი ზომა რამდენიმე მილიმიკრონიდან ასეულ კვადრატულ სანტიმეტრამდე აღწევს. უჯრედები ერთბირთვიანია, აქვთ ერთი ან, იშვიათად, რამდენიმე ფირფიტისებრი ან კედლისპირა ქლოროპლასტი. უსქესო გამრავლება ზოოსპორებით ხდება, სქესობრივი გამრავლება იზო-, ჰეტერო- ან ოოგამის ტიპისაა. გავრცელებულია მტკნარ წყალსა და ზღვაში. ტიპობრივი წარმომადგენელია ულოტრიქსის გვარის სახეობების.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ულოტრიქსისნაირი წყალმცენარეები
ულუთაუ

**ულუთაუ** () — მთა საქართველოსა და რუსეთის (ყაბარდო-ბალყარეთი) საზღვარზე, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის თხემზე, ლეხზირის მყინვარის ჩრდილოეთით. სიმაღლე ზღვის დონიდან 4198 მ. ულუთაუ აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
ქვემო ხეთი

**ქვემო ხეთი** — სოფელი საქართველოში, გურიის მხარის ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში, საჭამიასერის თემის ცენტრი (სოფლები: ქვემო ხეთი, კალაგონი, მამულარი, ჩომეთი). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 320 მ., ჩოხატაურიდან 16 კმ., საჯავახოდან 14 კმ. სოფლის ცენტრში შენდება წმინდა ბარბარეს სახელობის მართლმადიდებლური ტაძარი. ტაძრის მიმდებარედ არის დიდი სამამულო ომის მონაწილეთა მემორიალი და ნაძვის კორომი.

## ისტორია
ქვემო ხეთი შედიოდა ნანეიშვილების სასოფლო საზოგადოებაში. 1870-იან წლებში სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 117 კომლს. სოფელთან ახლოს, საწაბლიოს ქედის ძირში, ჭყორენძუისწყლის შენაკადზე, რომელსაც ჭილაძის წყალს ეძახიან, შემორჩენილი იყო თლილი ქვით ნაგები კვადრატული ფორმის აუზი, რომელსაც ჭილაძის სათევზავი ჰქვია. ის ეკუთვნოდა საჯავახოს მფლობელ ჭილაძეებს. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ქვის ვრცელი ეკლესია

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 380 ადამიანი.

## ეკონომიკა
სოფელში მოქმედებდა ღვინის ქარხანა. გავრცელებული კულტურებია სიმინდი და ვაზი, კერძოდ ცოლიკოური. სოფელი ასფალტირებული გზით უკავშირდება დაბა ჩოხატაურს, საავტობუსო მიმოსვლით უკავშირდება ჩოხატაურს, ბათუმს, სამტრედიას, თბილისს. სოფელში არის საბავშვო ბაღი.

## გალერეა

ფაილი:View from Sachamiaseri.jpg|ხედი სოფლის ცენტრიდან
ფაილი:North of Sachamiaseri.jpg|სოფლის ერთ-ერთი უბანი
ფაილი:Sachamiaseri Church.jpg|წმინდა ბარბარეს სახელობის ტაძარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ულეწელა

**ულეწელა** () — მრავალწლოვან ან ორწლოვან ბალახოვან მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. 

შეიცავს 30-მდე სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ევრაზიის ზომიერ სარტყელში. საქართველოში იზრდება მხოლოდ 2 სახეობა (Chondrilla juncea   და Chondrilla acantholepis); მათ ძირიდანვე დატოტვილი, წკეპლისებრი ღერო აქვთ; ფესვთანური ბურბუშელისებრია, ღეროსეული — ხაზური ან ლანცეტა. ენისებრი ორსქესიანი ყვითელი ყვავილები შეკრებილია მრავალყვავილიან კალათებად. 

იზრდებიან მთის შუა სარტყლამდე, ქვიშნარებზე. Chondrilla juncea  შეიცავს კაუჩუკს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
პატარა ჭინჭრობის ეკლესია

**პატარა ჭინჭრობის ეკლესია** — დარბაზული ტიპის ნაეკლესიარი, დგას თურქეთის ტერიტორიაზე ქ. არტაანის დასავლეთით 3 კმ-ში, სოფელ პატარა ჭინჭრობის ცენტრში.

ეკლესია დარბაზული ტიპიასაა სავარაუდოდ 3X5 მ. ფართობის. ძლიერ დაზიანებულია, ძირითადად შემორჩენილია აღმოსავლეთის ნაწილი, რომელიც მიწაყრილიდან 20-90 სმ-მდეა. მძიმე ბუნებრივი პირობების გარდა შეიმჩნევა მძარცველთა კვალიც.

Image:Little Chinchrobi Church 2.JPG
Image:Little Chinchrobi Church 3.JPG
Image:Little Chinchrobi Church 4.JPG

## ადგილი რუკაზე
* პატარა ჭინჭრობის ეკლესია

კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები კოლა-არტაანში
ულუმბო

**ულუმბო**, *უცხო სუნელი* ()  — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე პარკოსანთა ოჯახისა. 

აქვს სწორმდგომი, განტოტვილი ღერო, სამფოთოლაკიანი ფოთოლი, სფეროსებრი მტევანი ყვავილედი, ცისფერი ან ღია ლურჯი ყვავილი. ნაყოფი პარკია.  

ულუმბო გვხვდება სარეველა მცენარედ, ხშირად მოჰყავთ ბოსტნებშიც. მის გამხმარ ნაყოფს სხვადასხვა კერძის საკაზმ-სანელებლად  იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
ულუფა

**ულუფა** — ლაშქრის, სახელმწიფო მოხელეთა და შიკრიკების გამოსაკვებად დაწესებული გადასახადი შუა საუკუნეებში. ულუფა ძირითადად ნატურალური გამოსაღები იყო, მაგრამ ზოგჯერ ფულადაც იხდიდნენ. ეს გადასახადი ჯერ კიდევ სელჩუკიანთა ხანაში გვხვდება (ნიზამ ალ-მულქი), მონღოლთა ბატონობის დროს კი ერთ-ერთი ყველაზე მძიმე გადასაღები გახდა, რადგან ზუსტად არ იყო განსაზღვრული მისი ოდენობა და აკრეფასაც ბევრი სიავკაცე სდევდა. საქართველოში ულუფა მონღოლებმა შემოიღეს. XV—XVIII საუკუნეებში ის ადგილობრივი გადასახადად იქცა. გვხვდება სათათრო, მუდამი, მთელი, წვრილი ულუფა. თანამედრო ქართულში აღნიშნავს კერძს, წილს (საზრდოსი, საკვებისა).
## წყარო
*ჟამთააღმწერელი,წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959;
*ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965;
*ჯუვეინის ცნობები საქართველოს შესახებ, რ. კიკნაძის გამოც., თბ., 1974
## ლიტერატურა
**გაბაშვილი ვ.,* ქართული ფეოდალური წყობილება XVI-XVII საუკუნეებში, თბ., 195;

## რესურსები ინტერნეტში
* მონღოლური გადასახადები და სამხედრო ბეგარა

კატეგორია:მონღოლური გადასახადები
დიდი ძუ დათვი

**დიდი ძუ დათვი** (მთის ამბავი, პროლოგითა და ეპილოგით) — ქართველი მწერლის, მიხო მოსულიშვილის რომანი.

## მოკლე შინაარსი 
კავკასიონზე მდებარე სოფლის მცხოვრებნი დიდ ძუ დათვს ებრძვიან, რომელიც ანადგურებს სიმინდის ყანებს, ამტვრევს თაფლის სკებს, იტაცებს ცხვარ-ძროხას, ხოცავს მონადირეებს და მათ ძაღლებს, გვერდს უვლის ხაფანგებს. სოფლის ადმინისტრატორი, ბიბლიური სახელით აქაბი, იქ მცხოვრებთა დახმარებით, ცდილობს დიდი ძუ დათვის მოკვლას. და ყველა სოფლელი ხვდება, რომ ეს დათვი აქაბის წარსულიდან მოსული აჩრდილია.

## რომანის ნოვაცია 
წიგნს თან ერთვის CD დისკი, საიდანაც შეგიძლიათ მოისმინოთ სტუდია „არაგვიანში“ ჩაწერილი, ავტორის მიერ წაკითხული მთელი რომანი.

## რომანის გამოცემები 
* 2013 წ. — გამომცემლობა „საუნჯე“
* 2013 წ. — „საბა“ ელექტრონული წიგნების სახლი
* 2025 — Europe Books 

## ფილმი 
2015 წელს შემოქმედებითი საწარმოო გაერთიანება „ლირა პროდაქშენის“ პროდიუსერისა და კინორეჟისორის ლალი კიკნაველიძის მონაწილეობით, ავტორმა ამ რომანის მიხედვით შექმნა სრულმეტრაჟიანი მხატვრული ფილმის სცენარი „დიდი ძუ დათვი“, რომელიც ერთ-ერთი გამარჯვებული გახდა საქართველოს კინემატოგრაფიის ეროვნული ცენტრის, საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს და ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრის ერთობლივი პროექტის „21-ე საუკუნის ქართული ლიტერატურული ნაწარმოების მიხედვით სცენარის შექმნის კონკურსში“ (საექსპერტო კომისიის წევრები: ლევან ბერძენიშვილი, ნანა ჯორჯაძე, ვაჟა გიგაშვილი, ლევან თუთბერიძე, დავით ჩუბინიშვილი, ლელა ოჩიაური, დავით გაბუნია, მანანა ანასაშვილი).

კანის ფესტივალის ექსპერტები იზაბელ ფოვიე და ნიკოს პანაიოტოპულოსი ამ კონკურსში გამარჯვებული პროექტების ავტორებთან ერთად მუშაობდნენ სცენარების განვითარებაზე.

2016 წელს ნორვეგიის ქალაქ ჰაუგესუნდის ინტერნაციონალური კინოფესტივალის კოორდინატორის ოისტეინ ეგეს (Øystein Egge) შერჩევის შემდეგ, კინოპროექტი „დიდი ძუ დათვი“ ლალი კიკნაველიძის, როგორც პროდიუსერის მიერ წარდგენილი იყო ნორდიკის ერთობლივი პროექტების ბაზრობაზე

## რესურსები ინტერნეტში 
* „დიდი ძუ დათვი“ ქართული წიგნის ეროვნული ცენტრის გვერდზე 
* „დიდი ძუ დათვი“
* The Big She-Bear (book trailer) - a prologue
* „დიდი ძუ დათვი" - პიკის საათში
* მიხო მოსულიშვილის ახალი რომანი „დიდი ძუ დათვი“
* A BIG SHE BEAR 
* „დიდი ძუ დათვი“ (ხმოვანი წიგნი) 

## სქოლიო 
კატეგორია:მიხო მოსულიშვილის ნაწარმოებები
კატეგორია:2013 წლის რომანები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:მაგიური რეალიზმი
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ქართული მითოლოგია
კატეგორია:სათავგადასავლო რომანები
კატეგორია:მაგიური რომანები
უმარტივესები

**უმარტივესები** (ლათ. Protozoa)   —  ერთუჯრედიანი ცხოველების ტიპი ევკარიოტების ჯგუფისა. მრავალუჯრედიანი ორგანიზმების უჯრედებისაგან განსხვავებითმათ მაღალორგანიზებული უჯრედი აქვთ. ახასიათებთ ყველა სასიცოცხლო ფუნქცია:ნივთიერებათა ცვლა,გაღიზიანებადობა,მოძრაობა, გამრავლება. აქვთ ტიპური უჯრედული ულტრასტრუქტურა და საერთო დანიშნულების ორგანოიდების კომპლექსი:მიტოქონდრიები, ენდოპლაზმური ბადე, გოლჯის აპარატის ელემენტები, რიბოსომები, ლიზოსომები. ბირთვი შემოფარგლულიატიპური ორმემბრანიანი ფოროვანი გარსით, შეიცავს კარიოპლაზმას, ქრომოსომებსა და ნუკლეოლებს. 
უმარტივესები მოიცავს 25—30 ათასამდე სახეობას (მათი რაოდენობა ყოველწლიურად იზრდება ახალი აღმოჩენების შედეგად).    უმარტივესები მიკროსკოპული ორგანიზმებია. მათი ზომა მერყეობს 2 მკმ-იდან 1 სმ-მდე. მორფოლოგიურ-ფიზიოლოგიურად განსხვავებული არიან, მაგ., ამება შედარებით  მარტივი აგებულებისაა (დიფერენცირებული არ აქვს მოძრაობის, საკვების მოსაპოვებელი და სხვა ორგანოიდები). ინფუზორიებს რთული ორგანიზაცია (ზედაპირული პელიკულური სტრუქტურა, საყრდენი და კუმშვადი ფიბრილები, სამოძრაო ორგანოიდები—წამწამები და სხვა) ახასიათებთ. უმარტივესების ევოლუციისათვის დამახასიათებელია ორგანოიდების პოლიმერიზაცია, პოლიპლოიდიის მაღალი დონე, ბირთვის დიფერენცირება გენერაციულად და ვეგეტატიურად (ინფუზორიებში მათ ეწოდებათ მაკრონუკლეუსი და მიკრონუკლეუსი). უმარტივესების უმრავლესობისათვის დამახასიათებელია უსქესო და სქესობრივი გამრავლების კანონზომიერი ცვლა.

უმარტივესები ბუნებაში ფართოდ არიან გავრცელებული, მნიშვნელოვანი ადგილი უკავიათ ბიოცენოზისა და მთლიანად ბიოსფეროს კვების ჯაჭვში. მრავალი მათგანი (შოლტოსნები, რადიოლარიები, ინფუზორიები) ზღვისა და მტკნარი წყლის ბენთოსისა და პლანქტონის შემადგენლობაში შედის და ზოოპლანქტონისა (კიბოსნაირნი, ნიჩაბფეხიანები) და თევზის ლიფსიტების საკვებია (განსაკუთრებით ინფუზორიები).  წყალსაცავებში უმარტივესები ხშირად იკვებებიან ბაქტერიებით და მიკროორგანიზმებით, რის გამოც მათ სანიტარული მნიშვნელობა აქვთ. ზოგიერთი უმარტივესები შეგუებულია ნიადაგში ცხოვრებას.

უმარტივესების დიდი ნაწილი პარაზიტებია. სპოროვნები და კნიდოსპოროდიები კი მთლიანად პარაზიტულ ფორმებს შეიცავენ. მათი მასპინძლები არიან ადამიანი, სხვადასხვა სახეობის ცხოველები. ადამიანის დაავადებებიდან, რომელთაც ისინი იწვევენ, მნიშვნელოვანია მალარია, ლეიშმანიოზი, ლამბლიოზი, ამებიაზი და სხვა;  მსხვილი რქოსანი საქონლის დაავადებებიდან — პიროპლაზმოზი, თეილერიოზი, ტრიპასომოზი. მნიშვნელოვანია ფრინველების პარაზიტული უმარტივესებით (კოქციდიები) გამოწვეული ზარალი. ხშირად თევზის მეურნეობაში თევზის მასობრივი დაღუპვის მიზეზია პარაზიტული უმარტივესები (იქთიოფთირიუსი).  მიქსოსპორიდიები ძირითადად თევზის პარაზიტებია, მიკროსპორიდიები — ფუტკრის, თუთის აბრეშუმხვევიასი და სხვა.

ზღვის უმარტივესებს — რადიოლარიებსა და ფორამინიფერებს — დიდი მნიშვნელობა აქვთ დანალექი ქანების ფორმირებისათვის. სხვადასხვა გეოლოგიურ პერიოდში ზღვისა და მდინარეების ფსკერზე კირქვები და ცარცული ნალექი მთლიანად ან ნაწილობრივ წარმოქმნილია ნამარხი უმარტივესების ჩონჩხებისაგან. უმარტივესების ზოგი სახეობა (ამება, ინფუზორია) გამოიყენება ლაბორატორიულპრაქტიკაში ციტოლოგიის, გენეტიკური და ბიოფიზიკური პრობლემების შესასწავლად.
## ლიტერატურა
კატეგორია:უმარტივესები
უმაღლესი მცენარეები

**უმაღლესი მცენარეები**, *ჩანასახოვანი მცენარეები* (Embryobionta, Embryophyra), *ღეროიანი მცენარეები* (Cormophyta, Cormobionta), *ტელომური მცენარეები* (Telomophyta, Telomobionta) — მცენარეული სამყაროს მაღალორგანიზებული ჯგუფი. მოიცავს ხავსისნაირებს, გვიმრანაირებს, შიშველთესლოვან და ფარულთესლოვან მცენარეებს. უმაღლესი მცენარეების სახეობათა რაოდენობა 300 ათასზე მეტია.

უმაღლესი მცენარეები რთულად დიფერენცირებული მრავალუჯრედიანი ორგანიზმებია; უმრავლესობა შეგუებულია ხმელეთზე ცხოვრებას. მათი სასიცოცხლო ციკლი შედგება 2 მონაცვლე ფაზისა ან თაობისაგან: სქესობრივი (გამეტოფიტი), რომელზეც მრავალუჯრედიანი სასქესო ორგანოები (გამეტანგიუმები) ვითარდება და უსქესო (სპოროფიტი), რომელზეც სპორანგიუმები ვითარდება. გამეტანგიუმები 2 ტიპისაა: მამრობითი (ანთერიდიუმი) და მდედრობითი (არქეგონიუმი). ანთერიდიუმებში ვითარდება მამრობითი სასქესო უჯრედები (მამრობითი გამეტები), არქეგონიუმებში — მდედრობითი სასქესო უჯრედები (მდედრობითი გამეტები). მდედრობითი გამეტა კვერცხუჯრედი ყოველთვის ერთია და უძრავი. განაყოფიერების შედეგად წარმოიქმნება ზიგოტა, რომელიც საწყისს აძლევს მრავალუჯრედიან ჩანასახს; ზრდისა და დიფერენციაციის შედეგად ვითარდება სპოროფიტი სპორანგიუმებითურთ, რომლებშიც სპორები წარმოიქმნება.

უმაღლესი მცენარეების უმრავლესობას აქვს გამტარი ქსოვილი — ქსილემა და ფლოემა, ეპიდერმისი კუტიკულით და ტიპობრივი ბაგეებით. მათი მაფოტოსინთეზირებელი ორგანოები მწვანეა, ქლოროფილი დამატებით პიგმენტებს არ შეიცავს. უმაღლესი მცენარეების ნამარხები ცნობილია სილურული პერიოდიდან.
## ლიტერატურა 
*
ანთიმოზი

**ფლავიუს პროკოფიუს ანთიმოზი** () (დ. 420 — გ. 472) — რომის იმპერატორი  467–472 წლებში. მისი კანდიდატურა წამოაყენა აღმოსავლეთ რომის იმპერატორმა ლეონ I-მა. ანთიმოზი  იყო რომის იმპერიის უკანასკნელი დამოუკიდებელი იმპერატორი. იგი ცდილობდა რომისთვის დაებრუნებინა დაკარგული ტერიტორიები. თუმცა მისი ორი უდიდესი კამპანია, ვესტგუთებისა და ვანდალების წინააღმდეგ, მარცხით დასრულდა. ებრძოდა ძლევამოსილ მთავარსარდალ რიციმერს, რომელმაც რომს ალყა შემოარყა და ანთიმოზი მოკლა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ralph W. Mathisen Anthemius 
* Bury, John Bagnall. History of the Later Roman Empire

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 420
კატეგორია:გარდაცვლილი 472
კატეგორია:რომის იმპერიის კონსულები
ტარიმის მუმიები

220px|მინიატიურა|ტარიმის აუზი და თაკლა–მაკლანის უდაბნო
**ტარიმის მუმიები** — ტაკლა-მაკანის უდაბნოს მშრალ პირობებში დაცული ევროპეიდების მუმიფიცირებული სხეულები ძვ.წ. XVIII საუკუნიდან — ახ. წ. II საუკუნემდე. ისინი აღმოჩენილია ჩინეთის სინცზიან-უიგურის ავტონომიური ოლქის ლოულანის, ტურფანის და ტარიმის აუზის ზოგიერთ სხვა ოლქებში.

## აღწერა 
მუმიები თარიღდება ძვ. წ. 1800 წლიდან  ახ.წ. 200 წლით. ისინი აღმოაჩინეს მდინარე ტარიმის აუზში, ჩინეთში დღევანდელ ხინჯიანგში. მიუხედავად იმისა, რომ არ არსებობს საკმარისი მტკიცებულებები, უკენასკნელი მონაცემებით, მათ მიაკუთვნებენ ინდოევროპულ რასას. მუმიები გამოირჩევიან გრძელი მოწითალო ფერის თმებით.  მათ სხეულზე კარგად არის შემონახული ქსოვილები – შალის ძაფით ნაქსოვი გრძელი მოსასხამი და კუბოკრულნახატებიანი წინდები.

## ისტორია 
320px|მინიატიურა|მარცხნივ|ტარიმის აუზი და თაკლა-მაკლანის უდაბნო
ტარიმის მუმიები აღმოაჩინეს XX საუკუნის დასაწყისში აურელია სტეინის და სვენა გედინის ექსპედიციამ. მაშინვე დაიწყო დავა სამეცნიერო საზოგადოებაში იმაზე, თუ რა ენაზე ლაპარაკობდნენ ეს ადამიანები. ყველაზე ფართო მხარდამჭერები ჰყავს მოსაზრებას, რომ ეს ადამიანები საუბრობდნენ ტოხარულ ენებზე და წარმოადგენდნენ ტოხარებს. 

აზიის სიღრმეში ევროპეოდული რასის ფართო გავრცელებაზე მოწმობენ 2000 — 3000 წლის წინანდელი პაზირიკის და ტაშტიკის კულტურები. აგრეთვე, ზოგიერთი წერილობთი წყარო. მაგსლითად, პლინიუს უფროსი გვაუწყებს, რომ ცეილონის ელჩი იმპერატორ კლავდიუსის კარზე აღწერდა დასავლეთ ჩინეთის მოსახლეობას, როგორც საშუალოზე მაღალ, ქერათმიან და ლურჯთვალება ხალხს.

## ლოულანის ლამაზმანი 
ლოულანის ლამაზმანი უწოდეს ტარიმის აუზის ერთ-ერთ უძველეს მუმიას. ის წარმოადგენდა ევროპეიდული რასის ახალგაზრდა ქალს სიმაღლით 180 სმ. ქერა თმებით. აღმოჩენილია 1980 წელს ლოულანის (თანამედროვე ჩინეთი) მიდამოებში. ის არის დაახლოებით 3800 წლის ასაკის. მუმია შენახულია სინცზიან-უიგურის ავტონომიური რაიონის ქალაქ ურუმჩის მუზეუმში. მის გვერდით დაკრძალული იყო 50-ოდე წლის მამაკაცი და სამი თვის ბავშვი საქონლის რქის ბოთლით ხელში. ნაპოვნია სხვა არტეფაქტებიც: ტყავის ჩანთა ხორბლის მარცვლებით, ქუდი და სხვა.

## ლიტერატურა 
* 
* Baumer, Christoph. (2000). *Southern Silk Road: In the Footsteps of Sir Aurel Stein and Sven Hedin*. White Orchid Books. Bangkok. ISBN 974-8304-38-8 (HC); ISBN 974-8304-39-6 (TP).
* Davis-Kimball, Jeannine, with Mona Behan (2002). *Warrior Women: An Archaeologist’s Search for History’s Hidden Heroines*. Warner Books, New York. First Trade Edition 2003. ISBN 0-446-67983-6 (pbk)
* .
* .
* .
*  .
*  .
* .
* .
* .
*  .
* Xie Chengzhi; Li Chunxiang; Cui Yinqiu; Cai Dawei; Wang Haijing; Zhu Hong; Zhou Hui (2007) Mitochondrial DNA analysis of ancient Sampula population in Xinjiang. *Progress in Natural Science*, 17(8): 927-933.
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩინური მუმიების მისტერია 
* ქერათმიანი ამორძალები ჩინეთიდან
* თაკლა–მაკლანის მომღერალი მიცვალებულები
* საიდუმლო ტიბეტელთა წარმოშობა
* მუმიების ტყის საიდუმლო
* ტარიმის აუზის მუმიები
* თაკლა–მაკლანის მუმიების ფოტოები 
* გენეტიკური ტესტის ანალიზი 
* ჩინური მუმიები
* ტარმის აუზის მუმიების შესახებ

კატეგორია: აღმოსავლეთ თურქესტანის ისტორია
კატეგორია: არქეოლოგია ჩინეთში
კატეგორია: მუმიები
კატეგორია: აზიის არქეოლოგიური კულტურა
კარლ ორტვინ ზაუერი

**კარლ ორტვინ ზაუერი** ( დ. 24 დეკემბერი, 1889 — გ. 18 ივლისი, 1975) — ამერიკელი გეოგრაფი. თანამედროვე კულტურული გეოგრაფიის ფუძემდებელი. 1940-1941 წლებში ამერიკის გეოგრაფთა ასოციაციის პრეზიდენტი. სწავლობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში, სადაც 1915 წელს დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია და გახდა ფილოსოფიის დოქტორი. 1915-1923 წლებში მოღვაწეობდა მიჩიგანის უნივერსიტეტში, 1923-1957 წლებში იყო კალიფორნიის უნივერსიტეტის გეოგრაფიის პროფესორი, ხოლო 1957 წლიდან გარდაცვალებამდე იმავე უნივერსიტეტის საპატიო პროფესორი. იკვლევდა უდაბნოების, ტროპიკული არეალების, ამერიკელი ინდიელების საზოგადოებრივი გეოგრაფიის, აგრიკულტურისა და ახალი მსოფლიოს ადგილობრივი მარცვლოვანი კულტურების საკითხებს. მისთვის გეოგრაფია იყო კაცობრიობის ისტორიის განუყოფელი ნაწილი, რადგან დედამიწამ, მისმა რესურსებმა, და გარემომ ღრმად განიცადა კაცობრიობის გავლენა. მრავალმხრივი მეცნიერი იყო. 1925 წელს გამოაქვეყნა ნაშრომი „ლანდშაფტის მორფოლოგია“, სადაც შემოღებული იყო „კულტურული ლანდშაფტის“ გაგება. არაერთი წიგნის, მონოგრაფიის და სტატიის ავტორია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კარლ ორტვინ ზაუერი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* კარლ ორტვინ ზაუერი — ბიოგრაფია  
* კარლ ორტვინ ზაუერი — ბიოგრაფია  

კატეგორია:ამერიკელი გეოგრაფები
პოკროვი (უკრაინა)

**პოკროვი** (; 2016 წლის 1 აპრილამდე **ორჯონიკიძე**) — ქალაქი უკრაინაში, დნიპროპეტროვსკის ოლქში. მდებარეობს რკინიგზის სადგურ ჩერტომლიკიდან 5 კმ. იღებენ მანგანუმის მადანს (ნიკოპოლის აუზი). ქალაქში არის სამთო-მამდიდრებელი კომბინატი, კვების მრეწველობა, ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობის ინსტიტუტი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის ოლქის ქალაქები
ჯორჯ ევერესტი

**ჯორჯ ევერესტი** ( დ. 4 ივლისი, 1790 — გ. 1 დეკემბერი, 1866) — ბრიტანელი გეოდეზისტი. სწავლობდა ვულიჯის სამეფო სამხედრო აკადემიაში. 1806–1843 წლებში შეასრულა ინდოეთის სხვადასხვა რაიონის ტოპოგრაფიული აგეგმვა. 1841 წელს დაასრულა ჰიმალაის ტოპოგრაფიული აგეგმვა. ევერესტის დიდ სამეცნიერო მიღწევად ითვლება ინდოეთის მერიდიანული ღერძის დადგენა (11°30'). 1818–1843 წლებში მუშაობდა ინდოეთის გეოდეზიურ სამსახურში. 1830-1843 წლებში იყო ინდოეთის მთავარი გეოდეზისტი. 1806 წელს შეუერთდა ბრიტანეთის ოსტინდოეთის კომპანიას და მომდევნო 7 წელი ბენგალში გაატარა. 1814-1816 წლებში მუშაობდა იავის ტოპოგრაფიულ აგეგმვაზე, შემდეგ ინდოეთში დაბრუნდა. ევერესტმა ინდოეთის გეოდეზია და კარტოგრაფია ახალ დონეზე აიყვანა. 1827 წელს აირჩიეს ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრად, ხოლო 1861 წელს მიენიჭა რაინდის წოდება. 1862 წლიდან იყო სამეფო გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი. 1865 წელს სამეფო გეოგრაფიულმა საზოგადოებამ მისი სახელი მიანიჭა დედამიწის უმაღლეს წერტილს, თუმცა თავად ევერესტი ამის წინააღმდეგი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯორჯ ევერესტი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია 

კატეგორია:ბრიტანელი გეოდეზისტები
კატეგორია:დაბადებული  4 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1790
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1866
უმდაბლესი მცენარეები

**უმდაბლესი მცენარეები**, *თალუსოვანი მცენარეები* () — მცენარეული სამყაროს ერთ-ერთი ქვესამეფო. აერთიანებს ბაქტერიებს, აქტინომიცეტებს, მიქსომიცეტებს, სოკოებს, წყალმცენარეებს, ლიქენებს. უმდაბლესი მცენარეების სხეული არ არის დიფერენცირებული ფესვად, ღეროდ და ფოთლად. ასეთ სხეულს თალუსი ეწოდება. გამრავლების ორგანოები ერთუჯრედიანია. უმდაბლესი მცენარეებს შორის გამოიყოფა პროკარიოტები და ევკარიოტები; ერთუჯრედიანი და მრავალუჯრედიანი მიკროსკოპული და მაკროსკოპული ფორმები; ჰეტეროტროფული და ავტოტროფული ორგანიზმები. ბაქტერიებისა და ერთუჯრედიანი წყალმცენარეების ნამარხი ფორმები ცნობილია არქაული და პროტეროზოული პერიოდის ნალექებიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:უმდაბლესი მცენარეები
ველებიტი

**ველებიტი** () — ქედი დინარის მთიანეთში, ხორვატიაში. გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ ადრიატიკის ზღვის სანაპიროს გასწვრივ დაახლოებით 150 კმ-ზე. ციცაბოდ ეშვება ზღვისკენ. სიმაღლე 1757 მ-მდე (მთა ვაგანსკი-ვრხი). ჩვეულებრივ ველებიტი 4 ნაწილად იყოფა: ჩრდილოეთი ველებიტი, შუა ველებიტი, სამხრეთი ველებიტი და სამხრეთ-აღმოსავლეთი ველებიტი. უმთავრესად აგებულია კირქვებით. განვითარებულია კარსტი. არის მღვიმეები. დასავლეთი ციცაბო კალთები უტყეოა, დამრეცი აღმოსავლეთი კალთები 1300 მ-მდე შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყეებით, უფრო მაღლა — წიწვოვანი ტყეა. ველებიტი ბუნების პარკად არის გამოცხადებული. გამოიყოფა 2 ეროვნული პარკი: ჩრდილოეთ ველებიტი და პაკლენიცა.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:ხორვატიის ქედები
Heartbleed

მინი|Heartbleed-ის შეცდომის ამსახველი ლოგო. ლოგო და სახელი Heartbleed („სისხლდენა გულიდან“) აღნიშნულ საკითხზე საზოგადოების ინფორმირების ხელშეწყობას ემსახურება.

**Heartbleed** — უსაფრთხოების შეცდომა კრიპტოგრაფიულ პროგრამულ უზრუნველყოფაში OpenSSL, რომელიც სერვერზე ან კლიენტზე მეხსიერების, მათ შორის, სერვერის პირადი გასაღების, მომხმარებელთა სესიური კუკიებისა და პაროლების არასანქციონირებულად კითხვის საშუალებას იძლევა.

## ისტორია 
შეცდომა აღმოაჩნდა OpenSSL 1.0.1 ვერსიას და აღმოიფხვრა 1.0.1g ვერსიაში.

შეცდომა შეტანილი იქნა 2011 წლის 31 დეკემბერს TLS heartbeat გაფართოების მხარდაჭერის ნაცვლად კეთილი მიზნებით და 2012 წლის 14 მარტიდან გავრცელდა ვერსიაში OpenSSL 1.0.1.

2014 წლის 7 აპრილს დაანონსდა, რომ OpenSSL-ის ვერსიას 1.0.2-beta და ყველა 1.0.1g-ის წინა ვერსიას 1.0.1 აქვს კრიტიკული შეცდომა მეხსიერების მართვის განხორციელებისას TLS Heartbeat გაფართოებასთან. ეს დეფექტი საშუალებას იძლევა, მიღებულ იქნას 64 კილობაიტი შემთხვევითი მონაცემები ყოველი heartbeat მოთხოვნის გაგზავნის შედეგად. შეცდომა CVE სისტემაში დარეგისტრირებულია ნომრით CVE-2014-0160.

## საიტები და ვებსერვისები 
ქვემოთ ჩამოთვლილია საიტები და სერვისები შესაძლო დაინფიცირებით, რომელთაც ურჩიეს საკუთარ მომხმარებლებს პაროლების შეცვლა.

*Akamai Technologies
*Amazon Web Services
*Ars Technica
*Bitbucket
*BrandVerity
*GitHub
*IFTTT
*PeerJ
*SoundCloud
* SourceForge
*SparkFun
*Stripe
*Tumblr
*Wattpad       
*ფონდი ვიკიმედია (მ.შ. ვიკიპედიაც)
*Wunderlist
*Mojang 

LastPass პაროლების მენეჯერი არ აღმოჩნდა საფრთხის ქვეშ forward secrecy-ის გამოყენების გამო, მაგრამ მომხმარებლებს მაინც ურჩევს პაროლების გამოცვლას იმ მონაცემთა პოტენციური მოპარვის გამო, რომლებიც მან განათავსა საფრთხის ქვეშ მყოფ საიტებზე.

კომპანიაში LogMeIn განაცხადეს, რომ „OpenSSL-ზე დაფუძნებული ბევრი პროგრამული ნაწარმი და სერვისი გააახლეს“.

## სქოლიო 
კატეგორია:ინტერნეტის უსაფრთხოება
კატეგორია:პროგრამირების შეცდომები
ირავადი

**ირავადი** — უდიდესი მდინარე მიანმარში. სიგრძე 2170 კმ, აუზის ფართობი 413,710 კმ². სათავე აქვს ტიბეტის მთიანეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კიდეზე, ზღვის დონიდან 147 მ სიმაღლეზე. ზემოთში ხეობა ღრმა და ჭორომიანია, შუაწელსა და ქვემოთში ირავადი განიერ ტერასებიან ხეობაში მიედინება. იშლება ირავადის ვაკეზე. ერთვის ანდამანის ზღვას და აჩენს ვრცელ დაჭაობებულ დელტას, რომლის ფართობია 30 ათასი კმ². 

საზრდოობს თოვლისა და წვიმის წყლით, აქვს მუსონური რეჟიმი. აპრილ-სექტემბერში წყალუხვია, ზამთარში — წყალმცირე. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი ქვემო დინებაში — 13-14 ათ. მ³/წმ, თავსხმა წვიმების დროს — 40 ათ. მ³/წმ აღემატება, რის გამოც წყლის დონე მატულობს 8-11 მ-ით, მდინარის სიგანე იზრდება 4-5-ჯერ. სანაოსნოა შესართავიდან 1440 კმ-მდე. მცირე გემები აღწევენ მიიჩინამდე, 1600 კმ-ს შესართავიდან. 

ირავადის ნაპირზეა ქალაქები: მანდალაი, პიი, ჰინტადა, დელტაში — ქალაქი იანგონი. შესართავიდან 300 კმ-ში განშტოვდება 9 მოზრდილ ტოტად. მიანმარის მოსახლეობის დაახლოებით 30 % ცხოვრობს ირავადის დელტაში, აქვეა თავმოყრილი ბრინჯის წარმოების 70 %. იყენებენ სარწყავად, ზემოთში ხე-ტყეს აცურებენ. ძირითადი შენაკადებია: შუელი, მიინგე (მარცხენა); ჩინდუინი (მარჯვენა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* ირავადი — გეოგრაფიული ენციკლოპედია 

 

კატეგორია:მიანმარის მდინარეები
აბერდინი (ვაშინგტონი)

**აბერდინი** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს ვაშინგტონის შტატის გრეის-ჰარბორის ოლქში. აბერდინი 1884 წელს დააარსა სემუელ ბენმა. ქალაქის ოფიციალური სტატუსი მიიღო მხოლოდ 1890 წლის 12 მაისს. ქალაქი არის გრეის-ჰარბორის ოლქის ეკონომიკური ცენტრი. მის აგლომერაციაში შედის პატარა ქალაქები ჰოკიუმი და  კოსმოპოლისი. აბერდინს ზოგჯერ უწოდებენ „ოლიმპიკის ჭიშკარს“, ქალაქი ასევე ცნობილია, როგორც პოპულარული როკ-მუსიკოსის კურტ კობეინის სამშობლო.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვაშინგტონის შტატის ქალაქები
ალექსი V დუკა

**ალექსი V დუკა** (; გ. დეკემბერი, 1205) — ბიზანტიის იმპერატორი 1204 წლის 5 თებერვლიდან 12 აპრილამდე. მიეკუთვნებოდა დუკების ცნობილ საგვარეულოს.

ალექსი V იმპერატორად გამოაცხადეს ანგელოსების დინასტიის დაცემის შემდეგ, მალევე წააგო ომი ჯვაროსნებთან, რომლებმაც განადგურებული კონსტანტინოპოლის ტერიტორიაზე დააარსეს ლათინთა იმპერია.

## ლიტერატურა 
*Дашков С. Б. Алексей V Дука Мурзуфл // Императоры Византии. — М.: Красная площадь, 1997. — ISBN 5-87305-002-3
*Васильев А. А. Внешняя политика времени Ангелов // История Византийской империи. — М.: Алетейя, 2000. — Т. 2. — ISBN 978-5-403-01726-8
*Норвич, Д. Д. Краткая история Византии. — М.: АСТ, Астрель, 2011. — ISBN 978-5-17-050648-4

კატეგორია:ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1205
კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:დამხობილი მონარქები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
მანუელ ვალსი

**მანუელ ვალსი** (; დ. 13 აგვისტო 1962, ბარსელონა, ესპანეთი) — საფრანგეთის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. საფრანგეთის სოციალისტური პარტიის წევრი (1980–2017). შინაგან საქმეთა მინისტრი 2012–2014 წლებში.  2014 წლის 31 მარტიდან 2016 წლის 6 დეკემბრამდე — საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი 

## რესურსები ინტერნეტში 
* მანუელ ვალსი: სოციალისტი სარკოზი 

კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:საფრანგეთის შინაგან საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტყის ქამასოკო

**ტყის ქამასოკო** () — სოკო ქამასოკოს გვარისა. კვერცხისებრი ქუდი აქვს, რომლის დიამეტრია 7-10 სმ. რბილობი თეთრია, წამტრევისას წითლდება. ფირფიტები ჯერ თეთრია, შემდეგ მოწითალო, საბოლოოდ კი ყავისფერია, შუაში გამობერილი. აქვს 4-6 სმ სიმაღლისა და 1-1,5 სმ სიგანის, ცილინდრული, ხშირად საფუძველთან გამობერილი ფეხი. იზრდება წიწვოვან და შერეულ ტყეში ივლისიდან ოქტომბრამდე. საჭმელად ვარგისია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტყის ქამასოკო 

კატეგორია:ქამასოკო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები