open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შირბახტისებრნი

**შირბახტისებრნი** () — ყვავილოვან, ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ძირითადად, ერთწლიანი ან მრავალწლიანი ბალახები, უფრო იშვიათად — ბუჩქები და მცირე ზომის ხეები; ხასიათდებიან მცენარის ყველა ნაწილზე წებოვანი ჯირკვლოვანი ბეწვების არსებობით. ამ ოჯახის მცენარეები მწერებით დამტვერვას არის შეგუებული, რაზეც მიუთითებს ყვავილის კაშკაშა ფერებში შეფერილი გვირგვინი და მათი ფურცლების ქვედა ნაწილებზე ზოლებისა და ხალების არსებობა. ნაყოფები მრავალგვარია, მაგრამ ყველაზე ხშირად ესაა ხოლმე ცილინდრული კოლოფი, რომელიც წვეროზე იხსნება. 

აერთიანებს 12 გვარის 90-მდე სახეობას, უმთავრესად გავრცელებულია ტროპიკულ და სამხრეთ აფრიკაში, აგრეთვე მადაგასკარზე, სოკოტრის კუნძულზე, სამხრეთ და აღმოსავლეთ აზიაში, ახალ გვინეასა და ჩრდილოეთ ავსტრალიაში. პრაქტიკული მნიშვნელობა გააჩნია სახეობა შირბახტს. 

ამ ოჯახის სისტეტიზაციაში იყო პრობლემები, ახლო წარსულში მათ ათავსებდნენ რიგში Scrophulariales კრონქვისტის სისტემით და ფარულთესლოვნების ფილოგენეზური ჯგუფების სისტემით კი — რიგში Lamiales. 

კრონქვისტი ოჯახს Martyniaceae აგრეთვე ათავსებდა ოჯახში Pedaliaceae, მაგრამ ფილოგენეზურმა კვლევებმა აჩვენეს, რომ ეს ოჯახები არაა ახლო მონათესავე და ფარულთესლოვნების ფილოგენეზური ჯგუფების სისტემით ისინი ცალ-ცალკე განიხილება. 

ორივე ამ ოჯახს ახასიათებს ლორწოვანი ბუსუსების არსებობა, რაც მათ ღეროებსა და ფოთლებს შეხებაზე წებოვანს ხდის, ასევე ორივე ამ ოჯახს ხშირად გააჩნიათ კაუჭებიანი ან რქებიანი ნაყოფები. 

სეზამი (*Sesamum indicum*) ერთ-ერთი წარმომადგენელია შირბახტისებრთა ოჯახისა, რომელსაც დიდი ეკონომიკური მნიშვნელობა გააჩნია. 

## გალერეა

Whiteflowers5.jpg|*Ceratotheca triloba*
Harpagophytum 5.jpg|*Harpagophytum procumbens*
Pedalium murex MS6569.jpg|*Pedalium murex*
Rogeria longiflora.jpg|*Rogeria longiflora* 

## ლიტერატურა
კატეგორია:შირბახტისებრნი
ჰიფი

მინი|
**ჰიფი** (, huphḗ —  ქსოვილი, ქსელი) — სოკოს ვეგეტატიური სხეულისა (მიცელიუმი) და ნაყოფსხეულის შემადგენელი მიკროსკოპული მარტივი ან დატოტვილი ძაფი. შედგება ერთი (უმდაბლესი სოკოები) ან მრავალი (უმაღლესი სოკოები) უჯრედისაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოკოები
კულა გლდანელი

**კულა გლდანელი** (ნამდვილი სახელი და გვარია: **ივანე ბეროს ძე ყირიმელაშვილი**; დ. 1858, სოფელი გლდანი — გ. 1934, თბილისი) — ქართველი ფალავანი. ერთ-ერთი უძლიერესი ფალავანი. როგორც მოჭიდავემ სახელი გაითქვა თბილისის უბნებში (ორთაჭალა, ფიქრისგორა, დიდუბე, ჩუღურეთი და სხვა). არაერთხელ დაამარცხა იმ დროისათვის ცნობილი ფალავნები, მათ შორის რენელი, თიანელი, ღაღაძე, გონგაძე და სხვები. პირველმა დააარსა თბილისში ეგრეთ წოდებული საჭიდაო წრე, სადაც თავს იყრიდნენ ამიერკავკასიის საუკეთესო ფალავნები. წლების მანძილზე ნესტორ ესებუასთან შეხვედრამდე, კულა გლდანელს საქართველოს დაუმარცხებელი ფალავნის სახელი ჰქონდა. იგი ღონიერი, მარდი და მოქნილი ათლეტი იყო, ქართული ჭიდაობის ნამდვილი ოსტატი. წარმატებით გამოდიოდა ამიერკავკასიისა და რუსეთის სხვადასხვა ქალაქში გამართულ ჩემპიონატებში. არაერთი ცნობილი ფალავანი გამოზარდა. 

1883 წელს მეგობრების დახმარებით თიანეთში მოაწყო დიდი შეჯიბრება ქართულ ჭიდაობაში და შემოსული თანხა მთლიანად ვაჟა-ფშაველას გადასცა, რამაც პოეტს საშუალება მისცა პეტერბურგში წასულიყო სწავლის გასაგრძელებლად. განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევდა გლდანელისა და ნესტორ ესებუას პაექრობა, რასაც აკაკი წერეთელმა უძღვნა პოემა „გლდანელი და ესებუა“. 1925 წელს საზოგადოებრიობამ კულა გლდანელს იუბილე გადაუხადა.

გაზეთი დროება (N 202, 1882 წელი) კულა გლდანელზე წერდა: 

## რესურსები ინტერნეტში
* კულა გლდანელი — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი 

## ლიტერატურა 
* ბარნოვი ა., ჭიდაობა ძველ თბილისში, თბ., 1967;
* გეგენავა დ., ორი ფალავანი, თბ., 1967.

 

კატეგორია:დაბადებული 1858
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები
ჰიფომიცეტები

**ჰიფომიცეტები** () — უსრული სოკოების რიგი. აერთიანებს 10 ათასზე მეტ სახეობას. აქვთ მრავალუჯრედიანი მიცელიუმი. მრავლდებიან უსქესოდ, კონიდიუმებით. კონიდიუმებიანი კონიდიოფორები ვითარდებიან უშუალოდ მიცელიუმზე ან ცალ-ცალკე პატარ-პატარა კონებად. ჰიფომიცეტებს შორის არიან პარაზიტები (რომლებიც ბევრ სასოფლო-სამეურნეო მცენარეს აავადებენ) და საპროფიტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩანთიანი სოკოები
ჩაკაიანის რაიონი

**ჩაკაიანის რაიონი** () — რაიონი პერუში, პასკოს რეგიონის  დანიელ-ალსიდეს-კარიონის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 357 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  2 553 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 198,58 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:პასკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:დანიელ-ალსიდეს-კარიონის პროვინციის რაიონები
კოსტა მაისურაძე

**კოსტა მაისურაძე** (დ. 1881, სოფელი ცხმორი, ქუთაისის გუბერნია — გ. 1918, ბაქო) — ქართველი ფალავანი. საჭიდაო სარბიელზე გამოვიდა 1902 წელს. თბილისის ცირკის პატრონმა ნიკიტინმა მოსკოვში წაიყვანა, სადაც მოკლე ხანში მაისურაძე დაეუფლა ფრანგული ჭიდაობის ილეთებს. დიდი წარმატებით გამოდიოდა  თბილისში, კიევში, პეტერბურგში, გროზნოში,  მოსკოვში, კისლოვოდსკში გამართულ შეჯიბრებებში, სადაც მრავალი სახელგანთქმული ფალავანი დაამარცხა, მათ შორის: კლემენტი ბული, „კაზბეკ-გორა“, პაველ ზაგორუიკო, ივანე ზაიკინი, ნიკოლოზ ვახტუროვი, ალიოშა გრამილოვი, გრიგორი კაშჩეევი და სხვა. ბევრჯერ მოიპოვა გამარჯვება საზღვარგარეთის სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის: ირანში, საფრანგეთში, გერმანიაში, რუმინეთში და სხვა. მიღებული ჰქონდა ირანის, რუსეთის, გერმანიის, საფრანგეთისა და სხვა ქვეყნების სამახსოვრო ჯილდოები და ქამრები. მაისურაძე ჭიდაობის ილეთების იშვიათი მცოდნე იყო. დიდი პოპულარობით სარგებლობდა და კარგი სახელი დატოვა ქართული სპორტის ისტორიაში. კოსტა მაისურაძე იყო ერთ-ერთი უძლიერესი ფალავანი. 1910 წელს პირველი ადგილი დაიკავა თბილისში გამართულ დიდ ტურნირში, რომელშიც უცხოელი მოჭიდავეებიც გამოდიოდნენ. მისი დასაფლავების ადგილი დღემდე დაუდგენელია.

## ლიტერატურა 
* ბარნოვი ა., ჭიდაობა ძველ თბილისში, თბ., 1967.

## რესურსები ინტერნეტში
* კოსტა მაისურაძე  — საქართველოს ოლიმპიელთა კლუბი

კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კ
კალფა-ნოუე

**კალფა-ნოუე** () — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 20 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 197 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ანენი-ნოის რაიონის სოფლები
ემილ ჰახა

**ემილ ჰახა** (; დ. 12 ივლისი, 1872, ბემიშ-შვაინიცი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 26 ივნისი, 1945, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) — მემარჯვენე ორიენტაციის ჩეხი პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის მესამე პრეზიდენტი 1938-1939 წლებში. 1939–1945 წლებში ბოჰემიისა და მორავიის პროტექტორატის პრეზიდენტია. 1945  წელს დააპატიმრეს გერმანელებთან თანამშრომლობის ბრალდებით. გარდაიცვალა ციხეში განაჩენის მოლოდინში. 

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
მაირონ შოულზი

**მაირონ სემუელ შოულზი** (; დ. 1 ივლისი, 1941, ტიმინსი) — კანადური წარმოშობის ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკის დარგში (1997) „წარმოებული ფასიანი ქაღალდების ღირებულების განსაზღვრის ახალი მეთოდისთვის“. ბლეკ-შოულზის მოდელის თანაავტორი.

სწავლობდა მაკმასტერისა (ჰამილტონი, კანადა) და ჩიკაგოს უნივერსიტეტებში, რომელშიც მიიღო დოქტორის ხარისხი. მუშაობდა მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, ასევე ჩიკაგოსა და სტენფორდის უნივერსიტეტებში, სადაც მინიჭებული აქვს ფრენკს ე. ბაკის საპატიო პროფესორის სტატუსი.

## ბიბლიოგრაფია
* მონოგრაფია „დანახარჯები და ბიზნეს სტრატეგიები“ (*Taxes and Business Strategies*, 1991; მ. ვოლფსონთან თანაავტორობით).
* სტატია „ფინანსური ინფრაქტრუქტურა და ეკონომიკური ზრდა (*Financial Infrastructure and Economic Growth*, 1996).

## რესურსები ინტერნეტში
* მაირონ შოულზის ავტობიოგრაფია ნობელის კომიტეტის საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნაუმ ოჰრიდელი

**ნაუმ ოჰრიდელი** ( და ,ასევე ცნობილია, როგორც **ნაუმ პრესლაველი**; 830-იანი წლები — 23 დეკემბერი 910, ოჰრიდი) — ბულგარელი წმინდანი. განსაკუთრებულ პატივს მიაგებენ ბულგარეთსა და მაკედონიაში. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
წმინდა ნაუმი კირილე და მეთოდესა და კლიმენტ ოჰრიდელთან ერთად ითვლება ბულგარული რელიგიური ლიტერატურის დამფუძნებლად.  886-893 წლებში ცხოვრობდა პრესლავში, სადაც დააარსა ლიტერატურული სკოლა. 905 წელს დააარსა მონასტერი ოჰრიდის ტბის ნაპირზე, რომელიც დღეს მისი სახელობისაა. აქვეა დაკრძალული მისი სხეული. 

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001
* *Obolensky, Dimitri (1994). Byzantium and the Slavs. St Vladimir’s Seminary Press, стр. 48-49.* ISBN 0-88141-008-X.

## რესურსები ინტერნეტში
* მოციქულთასწორნი: კლიმენტი ეპისკოპოსი (+916), ნაუმი, საბა, გორაზდი და ანგელარი (X) – orthodoxy.ge

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარელი მწერლები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ედუარდ ბენეში

**ედუარდ ბენეში** (; დ. 28 მაისი, 1884, კოჟლანი, ავსტრია-უნგეთი, — გ. 3 სექტემბერი, 1948, სეზიმოვო-უსტი, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის მეორე პრეზიდენტი 1935–1948 წლებში (1938–1945 წლებში იმყოფებოდა დევნილობაში, თუმცა პრეზიდენტის ტიტული არ შეწყვეტია). ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. ჩეხოსლოვაკიის საგარეო საქმეთა მინისტრი 1918–1935 წლებში. ჩეხოსლოვაკიის წინააღმდეგობის მოძრაობის ლიდერი საზღვარგარეთ მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში.

## ლიტერატურა
*  Lukes, Igor. *Czechoslovakia between Stalin and Hitler: The Diplomacy of Edvard Benes in the 1930s* (1996) online
* Neville, Peter. *Eduard Beneš and Tomáš Masaryk: Czechoslovakia* (2011)
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*President Benes in exile in England during World War II 

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  28 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი  3 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კლიმენტ ოჰრიდელი

**კლიმენტ ოჰრიდელი** (, , ; დ. დაახლ. 840 — გ. 17 ივლისი, 916) — სლავთა განმანათლებელი, ადრეული სლავური ლიტერატურის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და წმინდანი. ხსენების დღეა 9 აგვისტო (ძველი სტილით 27 ივლისი).

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
კლიმენტი იყო კირილე და მეთოდეს მოწაფე. ასევე მათი მოწაფეები იყვნენ ნაუმი, ანგელარი, გორაზდი და საბა. გორაზდიმ შეცვალა მეთოდე ხოლო დანარჩენები ხუცესებად მსახურობდნენ. სლავ განმანათლებლებს წინ აღუდგა პაპი სტეფანე VI, რომელმაც სლავურ ენაზე ღვთისმსახურება აკრძალა.  წმინდა მეთოდეს მოწაფეები მათ შორის ნეტარი კლიმენტიც, სამსჯავროს გადასცეს. 

886 წელს ტყვეთა ერთი ნაწილი, ახალგაზრდები, ებრაელ მონებით მოვაჭრეებს მიჰყიდეს და ისინი ვენეციის ბაზარზე აღმოჩნდნენ. წმინდა გორაზდი, საბა, ნაუმი და ანგელარი სხვა ხანდაზმულ ტყვეებთან ერთად განდევნეს. ნაუმი და ანგელარი ბულგარეთში ჩავიდნენ. წმინდა მამები დაუყოვნებლივ შეუდგნენ ბულგარელ დიდებულთა მიერ შეკრებილი სლავური წიგნების შესწავლას. მალე წმინდა კლიმენტი კი მაკედონიის სამხრეთ-დასავლეთ ოლქში, კუტმიჩივიცაში მოძღვრად დანიშნეს.  893 წელს კლიმენტი დრემვიცის ანუ ველიცის ეპისკოპოსად აკურთხეს.

მღვდელმთავარი კლიმენტი პირველი იყო ბულგარელ მღვდელმთავართაგან, რომელიც სლავურ ენაზე მსახურებდა, ქადაგებდა და წერდა. გარდაიცვალა 916 წელს. 

წმინდა კლიმენტი ითვლება პირველ სლავ მწერლად: მან არა მარტო განაგრძო კირილესა და მეთოდეს მიერ დაწყებული მთარგმნელობითი მოღვაწეობა, არამედ დაგვიტოვა ორიგინალური ნაწერებიც - სლავური სასულიერო მწერლობის პირველი ნიმუშები.

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი III, თბილისი, 2001 

## რესურსები ინტერნეტში
* მოციქულთასწორნი: კლიმენტი ეპისკოპოსი (+916), ნაუმი, საბა, გორაზდი და ანგელარი (X) – orthodoxy.ge
* Похвальное слово Кирилла Философа
* Похвальное слово святого Димитрия

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარელი მწერლები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:X საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
გურამ გუგენიშვილი

**გურამ გუგენიშვილი** (23 ივლისი, 1986, თბილისი — 9 ნოემბერი, 2014) — ქართველი მებრძოლი შერეულ ორთაბრძოლებში, პროფესიონალურ დონეზე გამოდიოდა 2007—2014 წლებში. M-1 Challenge-ის პირველი ჩემპიონი მძიმე წონაში (2010), ცნობილია რუსი მაქსიმ გრიშინისა და ამერიკელი კენი გარნერის დამარცხებით. დაიღუპა ავტოკატასტროფაში.

## ბიოგრაფია 
გურამ გუგენიშვილი 1986 წლის 23 ივლისს თბილისში დაიბადა. 13 წლის ასაკში დაიწყო ვარჯიში თავისუფალ ჭიდაობაში. მომდევნო სამი წლის განმავლობაში მოახერხა საქართველოს ეროვნული ჩემპიონატის მოგება და ასევე გახდა სპორტის ოსტატი, თუმცა, სერიოზული დაზიანების გამო იძულებული გახდა დაესრულებინა მოჭიდავის კარიერა.

იძულებითი შესვენების დროს ბედი სხვადასხვა საბრძოლო სახეობაში სცადა. გახდა მსოფლო ჩემპიონი უნივერსალურ ბრძოლაში, შევიდა საბრძოლო სამბოს მსოფლო ჩემპიონატის პრიზიორთა შორის. 2007 წლიდან დაიწყო ასპარეზობა შერეულ ორთაბრძოლებში.

მისი წარმატებები 2009 წელს დაიწყო, როდესაც კარიერის დასაწყისში გულშემატკივარს ზედიზედ მოგებული 11 ორთაბრძოლით დაამახსოვრა თავი. გუგენიშვილმა თავდაპირველად მოიგო M-1 Ukraine-ის, შემდეგ M-1 Selection Western Europe, რამაც სააშუალება მისცა M-1 Challenge-ის ტურნირში მიეღ მონაწილეობა. M-1 Challenge-ს ტიტულის მოპოვებაში ქართველს ამერიკელი კენი გარნერი ეცილებოდა,, რომელმაც აშშ-ის შესარჩევ ტურნირში გაიმარჯვა. გუგენიშვილმი გარნერს რთული ილეთი „გილიოტინა“ ჩაუტარა და ამერიკელმა გონება დაკარგა. ამდენად, M-1 Challenge-ის ისტორიაში პირველი ჩემპიონი მძიმე წონაში.

2011 წლის მარტში გუგენიშვილმა წარმატებით დაიცვა თავისი საჩემპიონო ქამარი რუსი მაქსიმ გრიშინისგან. ქამრის მეორეჯერ დაცვა გურამმა ტრავმის გამო ვერ შეძლო და ჩემპიონი გარნეტი გახდა. გამოჯანმრთელების შემდეგ, 2012 წლის ივნისში გარნეტს გუგენიშვილი კვალვა შეხვდა რინგზე და დამარცხდა. 2012 წლის ბოლოს გუგენიშვილმა კვლავ სცადა ჩემპიონის ტიტულის დაბრუნება, მაგრამ წარუმატებლად: მესამე ბრძოლა გარნეტმა მოიგო..

წლინახევრიანი უქმობის შემდეგ, რაც ტრავმით იყო გამოწვეული, საბრძოლო მიმართულება M-1 Challenge-ის ყოფილი ჩემპიონი გურამ გუგენიშვილი რინგს დაუბრუნდა და პირველი გამარჯვებაც იზეიმა.
27 წლის ქართველი მებრძოლი იაპონიაში გამართულ ტურნირზე Inoki Genome Fight 1 ავსტრალიელ ვეტერან ტონი ბონელოს (16 მოგება, 2 მარცხი) დაუპირისპირდა და აშკარა უპირატესობით იმარჯვა. შერკინების დაწყებიდან 03:34 წუთი იყო გასული, როდესაც ქართველის სასარგებლოდ ტექნიკური ნოკაუტი დაიქსირდა. მომდევნო წლის იანვარში მას იაპონიაში კიდევ ერთი ორთაბრძოლა ელოდა, რის შემდეგაც M-1 Challenge-ის ბრძოლებს უნდა დაბრუნებოდა, მაგრამ 9 ნოემბერს გუგენიშვილი ავტოკატასტროფაში დაიღუპა.

2015 წლის თებერვალში თბილისის სპორტის სასახლეში შერეულ ორთაბრძოლებში M-1-ის 55-ე ეტაპი ჩატარდა, რომელიც ტრაგიკულად დაღუპული ქართველი სპორტსმენის გურამ გუგენიშვილის ხსოვნას მიეძღვნა.

## ММА სტატისტიკა (12-2) 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კიმ პოლიზი

**კიმ კარინ პოლიზი** (დ. 13 ნოემბერი, 1961) — ამერიკელი ანტრეპრენიორი და ტექნოლოგიური კომპანიების აღმასრულებელი. ამჟამად იკავებს ClearStreet Inc.-ის თავმჯდომარის თანამდებობას.

1984 წელს მიიღო ხელოვნების ბაკალავრის დიპლომი ბიოფიზიკაში კალიფორნიის უნივერსიტეტიდან (ბერკლი), შემდეგ კი ისწავლა კომპიუტერული მეცნიერება ვაშინგტონის უნივერსიტეტში. პოლიზმა კარიერა დაიწყო პროგრამული უზრუნველყოფის კომპანია IntelliCorp-ში, რომელიც Fortune 500-ის კომპანიებს ეხმარებოდა ბიზნეს მონაცემების მენეჯმენტში ხელოვნული ინტელექტის გამოყენებით. შემდეგ ის შეუერთდა Sun Microsystems-ს და მონაწილეობა მიიღო პროგრამირების ენის, ჯავას, შექმნაში. ის ასრულებდა პროდუქტის მენეჯერის ფუნქციებს პროექტის შექმნიდან 1995 წელს მის გამოშვებამდე. ხშირად სწორედ მას მიაწერენ პროგრამირების ენის დასახელების ცვლილებას Oak-დან ჯავაზე.

1996 წლის იანვარში პოლიზი წამოვიდა Sun-დან და ჯავას გუნდის სამ კოლეგასთან: ართურ ვან ჰოფთან, ჯონათან პეინთან და სამი შიაოსთან ერთად დააარსა მარიმბა, პროგრამული უზრუნველყოფის დისტრიბუციისა და მენეჯმენჯის სერვისი. პოლიზი იკავებდა კომპანიის აღმასრულებელი დირექტორის პოზიციას 2000 წლამდე, 2000-2004 წლებში კი იყო თავმჯდომარე, რის შემდეგაც მარიმბა BMC-მ შეიძინა $239 მილიონად. შემდგომში, გარკვეული ხნით იყო SpikeSource-ის აღმასრულებელი დირექტორი. კომპანიამ შეიმუშავა პროგრამული უზრუნველყოფის ავტომატური ტესტირების მექანიზმი.

1997 წელს პოლიზი შევიდა *ტაიმის* 25 ყველაზე გავლენიანი ამერიკელის სიაში. 2012 წლის მაისში კი San Francisco Business Journal-მა ის დაასახელა ერთ-ერთ ყველაზე დაბლენიან ქალბატონად.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული  13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტომაშ გარიგ მასარიკი

**ტომაშ გარიგ მასარიკი** (; დ. 7 მარტი, 1850, გოდონინი, მორავია, — გ. 14 სექტემბერი, 1937, ლანი, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხი სოციოლოგი და ფილოსოფოსი, საზოგადოებრივი და სახელმწიფო მოღვაწე, ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. სახელმწიფოს ჩამოყალიბების შემდეგ კი მისი პირველი პრეზიდენტი  (1918–1935).

დაიბადა უბრალო გლეხის ოჯახში. სწავლობდა ბრნოში, ვენაში, ლაიფციგში. 1882 წელს გახდა პრაღის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1915 წლიდან მონაწილეობს ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში. პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში იმყოფებოდა შვეიცარიაში, იტალიაში, დიდ ბრიტანეთში, საფრანგეთში, რუსეთში, აშშ-ში, სადაც აქტიურად ეწეოდა პროპაგანდას ჩეხოსლოვაკიის დამოუკიდებლობისათვის. ავსტრია-უნგრეთის იმპერიის დაცემის შემდეგ 1918 წელს დაუსწრებლად აირჩიეს ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტად. ერთი თვის შემდეგ დაბრუნდა სამშობლოში. 

ჯერ კიდევ მის სიცოცხლეში არსებობდა პრეზიდენტის კულტი, მას „პრეზიდენტ-განმათავისუფლებელს“ უწოდებდნენ. 1935 წელს მისი გადადგომის შემდეგ პრეზიდენტად აირჩიეს საგარეო საქმეთა მინისტრი ედუარდ ბენეში. 

გარდაიცვალა 1937 წელს. 

## ლიტერატურა
* .
* .
* .

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი 
კატეგორია:დაბადებული 1850
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
ბალასინეშტი

**ბალასინეშტი** () — სოფელი მოლდოვაში, ბრიჩენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 162 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 472 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბრიჩენის რაიონის სოფლები
გიორგი გადრანი

**გიორგი გადრანი** (დ. 30 სექტემბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, „სამტრედიის“ ცენტრალური მცველი.

## საკლუბო კარიერა
საკლუბო კარიერის განმავლობაში თამაშობდა „გაგრაში“, ოდესის „ჩერნომორეცში“, თბილისის „დინამოში“, გორის „დილაში“, ბათუმის „დინამოში“, ქუთაისის „ტორპედოში“, „სამტრედიაში“, ბოლნისის „სიონსა“ და „სპაერში“, ასევე ტაჯიკური „ხოსილოტის“ და ყაზახური „ატირაუს“ რიგებში. 2025 წლის ივლისიდან „სამტრედიის“ ღირსებას იცავს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი ეროვნული ლიგის საიტზე
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი ჩორნომორეცის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გაგრას ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ქუთაისის ტორპედოს ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები
კატეგორია:სამტრედიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოდესის ჩორნომორეცის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატირაუს ფეხბურთელები
გუაიაკილი

**გუაიაკილი** () — ეკვადორის უდიდესი ქალაქი და ნავსადგური, ქვეყნის ეკონომიკური ცენტრი. მდებარეობს სამხრეთი ამერიკის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. გუაიასის პროვინციის და თანამოსახელე კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი.

ქალაქი ზღვის დონიდან 4 მეტრზე მდებარეობს, მდინარე გუაიასის და წყნარი ოკეანის (გუაიაკილის ყურე) შესართავთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*

კატეგორია:ეკვადორის ქალაქები
ბულბოაკა

ტოპონიმი **ბულბოაკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ბულბოაკა — სოფელი მოლდოვაში, ანენი-ნოის რაიონში.
* ბულბოაკა — სოფელი მოლდოვაში, ბრიჩენის რაიონში.
* ბულბოაკა — სოფელი რუმინეთში, ვასლუის ჟუდეცში.
იან პალახი

thumb|იან პალახი
thumb|150px|right|იან პალახის მემორიალური დაფა
**იან პალახი** (; დ. 11 აგვისტო, 1948, ვშეტატი — გ. 19 იანვარი, 1969, პრაღა) — კარლის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის ფაკულტეტის სტუდენტი. 1969 წლის 16 იანვარს პრაღაში ვაცლავის მოედანზე, საბჭოთა ჯარების და ვარშავის პაქტის სხვა ქვეყნების მიერ ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად თავი დაიწვა. 

თავის დაწვისას სხეულის 85 %-ზე მიიღო მესამე ხარისხის დამწვრობა. გადაიყვანეს კარლის უნივერსიტეტის კლინიკაში სადაც გარდაიცვალა სამი დღის შემდეგ. 25 იანვარს დაკრძალეს ოლშანის სასაფლაოზე. 1991 წელს პალახი სიკვდილის შემდეგ დააჯილდოვეს ტომაშ გარიგ მასარიკის ორდენით.

პალახის გარდაცვალების შემდეგ 1969 წლის აპრილამდე კიდევ 26 ადამიანმა სცადა თავის დაწვა იმავე მიზეზით, მათგან შვიდი გარდაიცვალა. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Radio Praha  
* Ян Палах и его последователи 
* Ян Палах. Архивные снимки — Радио Свобода. 16.01.2014 

## სქოლიო
კატეგორია:ანტიკომუნისტები
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
მოსტარი

**მოსტარი** (, , ) — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში, ჰერცეგოვინა-ნერეტვანის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსტარი ისტორიული ჰერცეგოვინის არაოფიციალურ ცენტრად ითვლება. მდებარეობს მდინარე ნერეტვაზე და წარმოადგენს მოსახლეობის რაოდენობით ქვეყნის სიდიდით მე-5 ქალაქს. 

## ძველი ხიდი
ქალაქის სახელწოდება „ხიდის მცველს“ ნიშნავს და მჭიდროდაა დაკავშირებული მდინარე ნერეტვაზე ოსმალების მიერ 1566 წელს აგებულ ძველ ხიდთან, რომელიც ამჟამად იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლს წარმოადგენს. 1992-1995 წლებში მიმდინარე ბოსნიის ომის დროს ხიდი მთლიანად განადგურდა. 2004 წელს იგი თავიდან აღადგინეს და ქვეყნის მშვიადობიან ცხოვრებასთან დაბრუნების სიმბოლოს წარმოადგენს.

## დაძმობილებული ქალაქები
* იზმირი, თურქეთი (1996)

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* მოსტარში სტუმრობა 
* ქალაქი მოსტარი 

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქები
ზენიცა

**ზენიცა** (, , ) — ბოსნია და ჰერცეგოვინის სიდიდით მეოთხე ქალაქი, ზენიცა-დობოის კანტონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ სარაევოდან 70 კმ-ით ჩრდილოეთით და გაშენებულია მდინარე ბოსნაზე. ქალაქის მთლიანი მოსახლეობა 115 134 კაცს შეადგენს'. 

## დაძმობილებული ქალაქები
* პორსგრუნი, ნორვეგია
* გელზენკირხენი, გერმანია
* ჰუნედოარა, რუმინეთი
* იუსქიუდარი, თურქეთი
* ქარშიიაქა, თურქეთი
* კრანი, სლოვენია
* ლულეო, შვედეთი
* ტემირტაუ, ყაზახეთი
* ფიორენცუოლა-დ’არდა, იტალია
* ზალაეგერსეგი, უნგრეთი
* მაჰმუთლარი, თურქეთი

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ქალაქები
სუტიესკის ეროვნული პარკი

**სუტიესკის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. მდებარეობს სერბთა რესპუბლიკაში.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 1962 წელს და მისი ფართობი 175 კმ²-ია.

## შექმნის მიზანი 
ეროვნული პარკი შეიქმნა ევროპის რელიქტური ტყეების დასაცავად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 
*სუტიესკის ეროვნული პარკი - ბოსნია და ჰერცეგოვინის ტურიზმის ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1962 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კოზარის ეროვნული პარკი

**კოზარის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. მდებარეობს სერბთა რესპუბლიკაში.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 1967 წელს და მისი ფართობი 3520 ჰექტარია.

## შექმნის მიზანი 
ეროვნული პარკი შეიქმნა კოზარის მთის მიდამოებში არსებული კულტურული, ისტორიული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის დასაცავად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პარკის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
უნის ეროვნული პარკი

**უნის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ბოსნია და ჰერცეგოვინაში. მდებარეობს ბოსნია და ჰერცეგოვინის ფედერაციაში.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 2008 წელს და მისი ფართობი 3520 ჰექტარია.

## შექმნის მიზანი 
ეროვნული პარკი შეიქმნა აქ არსებული ბუნებრივი გარემოს დასაცავად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული პარკები
კატეგორია:2008 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ანტონინ ზაპოტოცკი

**ანტონინ ზაპოტოცკი** (; დ. 19 დეკემბერი, 1884, კლადნო, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 13 ნოემბერი, 1957, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) —  ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი (1922-1925 წწ.), მთავრობის თავმჯდომარე (1948-1953 წწ.) და პრეზიდენტი 1953-1957 წლებში.

დაიბადა ჩეხი სოციალ-დემოკრატის ლადისლავ ზაპოტოცკის ოჯახში.  1921 წელს კლემენტ გოტვალდთან ერთდ გახდა ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. გოტვალდის გარდაცვალების შემდეგ ქვეყნის პრეზიდენტია გარდაცვალებამდე.

გარდაიცვალა 1957 წლის 13 ნოემბერს.

## ლიტერატურა
* H. Gordon Skilling, "The Formation of a Communist Party in Czechoslovakia", American Slavic and East European Review, Vol. 14, No. 3 (Oct., 1955), p.&nbsp;346-358 
* H. Gordon Skilling, "The Comintern and Czechoslovak Communism: 1921-1929", American Slavic and East European Review, Vol. 19, No. 2 (Apr., 1960), p.&nbsp;234-247

## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული  19 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები
ბატიკალოა

**ბატიკალოა** — ქალაქი და ნავსადგური შრი-ლანკის რესპუბლიკაში. 2011 წლის მონაცემებით ქალაქში 92 ათასე მეტი ადამიანი ცხოვრობს. გაშენებულია ლაგუნაში მდებარე კუნძულზე, კუნძულ შრი-ლანკის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან, რომელსაც უკავშირდება რკინიგზით, ხიდით, ჯებირით და ბორნით. წარმოადგენს სასოფლო-სამეურნეო ცენტრს. ქალაქში განვითარებულია თევზჭერა და მეტეოროლოგია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შრი-ლანკის ქალაქები
შრი-ლანკის ადმინისტრაციული დაყოფა

right|thumb|310px|შრი-ლანკის პროვინციები
**შრი-ლანკის ადმინისტრაციული დაყოფა** ჩამოყალიბდა 1987 წელს. ქვეყნის ტერიტორია იყოფა 9 პროვინციად. პროვინციები თავის მხრივ იყოფიან ოლქებად, რომელთა რაოდენობაა 25, ხოლო ოლქები დივიზიონებად.

## პროვინციები 

## რესურსები ინტერნეტში
* District Secretariats — Announcements 
* Divisional Secretariats 

## სქოლიო
*
ბეზედა

**ბეზედა** () — სოფელი მოლდოვაში, ბრიჩენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 151 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 560 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბრიჩენის რაიონის სოფლები
ექტორ სკარონე

**ექტორ სკარონე** (, 26 ნოემბერი 1898 – 4 აპრილი 1967) — ურუგვაელი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. 1917-1931 წლებში ასპარეზობდა ურუგვაის ნაკრებში, სადაც 52 თამაში ჩაატარა და 31 გოლი გაიტანა, რაც სარეკორდო მაჩვენებელი იყო 2011 წლამდე, სანამ ჯერ  დიეგო ფორლანმა და შემდეგ ლუის სუარესმა არ გააუმჯობესეს მისი რეკორდი.

1930 წელს გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე სკარონემ ურუგვაის ნაკრებთან ერთად მოიპოვა ჩემპიონობა, ნაკრების რიგებში სკარონე გამორჩეული ფეხბურთელი იყო და ჩემპიონატის სიმბოლურ ნაკრებში დაასახელეს, მიუხედავად იმისა, რომ მან მხოლოდ ერთი გოლი გაიტანა ტურნირზე.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ნასიონალი
* ურუგვაის პრიმერა დივიზიონი: (8) 1916, 1917, 1919, 1920, 1922, 1923, 1924, 1934

### სანაკრებო
;  ურუგვაი 
* კოპა ამერიკა: (4) 1917, 1923, 1924, 1926
* კოპა ამერიკა: ვერცხლი (2) 1919, 1927
* კოპა ამერიკა: ბრინჯაო (1) 1929
* ოლიმპიური თამაშები: (2) 1924, 1928
* მსოფლიო ჩემპიონატი: 1930

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 26 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:იტალიელი ურუგვაელები
კატეგორია:ურუგვაელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ურუგვაის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ურუგვაის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის მწვრთნელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის მწვრთნელები
კლემენტ გოტვალდი

**კლემენტ გოტვალდი** (; დ. 23 ნოემბერი, 1896, ვიშკოვი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 14 მარტი, 1953, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) —  ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის გენერალური მდივანი (1929-1953 წწ.), მთავრობის მეთაური (1946-1948 წწ.) და პრეზიდენტი 1948-1953 წლებში.

## ბიოგრაფია 
იგი იყო ღარიბი გლეხის მარია გოტვალდოვას უკანონო შვილი. 1921 წელს გახდა ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1921–1926 წლებში პარტიული გაზეთის რედაქტორია სლოვაკეთში. 1929-1953 წლებში კომპარტიის გენერალური მდივანია. 1948 წლის თებერვალში ჩეხოსლოვაკიის ხელისუფლებაში მოვიდნენ კომუნისტები, რომლებმაც მაისში მიიღეს ახალი კონსტიტუცია. ედუარდ ბენეშმა მას ხელი არ მოაწერა და 7 ივნისს გადადგა (სამი თვის შემდეგ გარდაიცვალა). 14 ივნისს ეროვნულმა კრებამ კლემენტ გოტვალდი პრეზიდენტად აირჩია.

პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ დაიწყო სოფლის მეურნეობის კოლექტივიზაცია, ტანამდებობიდან გაათავისუფლა არაკომუნისტები.

1953 წლის 12 მარტის დაბრუნდა სტალინის დაკრძალვიდან, თავს საკმაოდ შეუძლოდ გრძნობდა და ორი დღის შემდეგ გარდაიცვალა აორტის გასკდომის შედეგად. მისი შემცვლელი გახდა ანტონინ ზაპოტოცკი.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები
ჩორნომორეცი ოდესა (საფეხბურთო კლუბი)

**„ჩორნომორეცი“ ოდესა** () — უკრაინული საფეხბურთო კლუბი, ქალაქ ოდესიდან. ჩამოყალიბდა 1936 წლის 26 მარტს. ასპარეზობს უკრაინის პირველ ლიგაში.

## მიღწევები 
### უკრაინის სსრ 
; უკრაინის სსრ-ის საფეხბურთო ჩემპიონატი
* 15px გამარჯვებული (1): 1961
* 15px მეორე ადგილი (3): 1936 (გაზაფხული), 1939, 1962
; უკრაინის სსრ-ის საფეხბურთო თასი 
* 15px ფინალისტი (4): 1937, 1939, 1944, 1947
* 15px 1/2 ფინალისტი (5): 1938, 1945, 1951, 1955, 1972

### სსრ კავშირი 
**სსრკ-ის ჩემპიონატი** (უმაღლესი ლიგა)
* 15px მესამე ადგილი (1): 1974
**სსრკ-ის თასი**
* 15px 1/2 ფინალისტი (1): 1965/1966
**ფეხბურთის ფედერაციის თასი**
* 15px გამარჯვებული (1): 1990 (ბოლო გათამაშება)

### უკრაინა 
**უკრაინის ჩემპიონატი** (უმაღლესი ლიგა / პრემიერ-ლიგა)
* 15px მეორე ადგილი (2): 1994/95, 1995/96
* 15px მესამე ადგილი (3): 1992/93, 1993/94, 2005/06
**უკრაინის თასი**
* 15px გამარჯვებული (2): 1992 (პრიზის პირველი გამარჯვებული), 1993/94
* 15px ფინალისტი (1) : 2012/13
* 15px 1/2 ფინალისტი (4): 1994/1995, 2003/2004, 2007/2008, 2013/2014
**უკრაინის სუპერთასი**
* 15px ფინალისტი (1): 2013

### უეფა-ს საკლუბო ტურნირები 
**ინტერტოტოს თასი**
* 15px ფინალისტი (1): 2007
15px **უეფა-ს თასი / ევროპის ლიგა**
* უეფა-ს თასის 1/16 ფინალისტი (4): 1985/1986, 1990/1991, 1995/1996, 2013/2014
15px **თასების მფლობელთა თასი**
* 1/6 ფინალისტი (2): 1992/1993, 1994/1995

## შემადგენლობა 2014/2015 
## ბიბლიოგრაფია
* *Галинский Б. В.* «Черноморцы». Одесса.: Маяк, 1969. 176 с., ил.
* *Мартынов С. В.* Футбольные клубы Одессы (от «Динамо» до «Черноморца»), выпуски 1—3. Новая Водолага.: 1994.
* *Усатюк Ю. И.* «Отлитые в бронзе». — Одесса: ВМВ, 2014. — с. 368., ил. ISBN 978-966-413-496-2
* *Рыбак A. М.* «Ведь были схватки боевые…»

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:სსრ კავშირის საფეხბურთო კლუბები
როსალია დე კასტრო

**როსალია დე კასტრო** (; დ. 24 თებერვალი, 1837 — გ. 15 ივლისი, 1885) — გალისიელი მწერალი და პოეტი. რომანტიზმის ერთ-ერთი თვალსაჩინო წარმომადგენელი.

წერდა გალისიურ ენაზე. Séculos Escuros (ბნელი საუკუნეები) გამოქვეყნების შემდეგ როსალია გახდა გალისიური რომანტიზმის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წევრი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა გალისიურ რენესანსს. მისი ნაწარმოებები სავსეა ნოსტალგიით, სევდით და მელანქოლიური ხასიათით.

სიღარიბემ და სევდამ მის ცხოვრებას დიდი დაღი დაასვა. იყო ქალთა უფლებების დამცველი. გარდაიცვალა სიმსივნის შედეგად.

## ლიტერატურა
*Mayoral M. La poesía de Rosalía de Castro. Madrid: Gredos, 1974
*Actas do Congreso Internacional de Estudios sobre Rosalía de Castro e o Seu Tempo : Santiago, 15-20 de xullo de 1985. Santiago de Compostela: Consello de Cultura Galega; Universidad de Santiago de Compostela, 1986.
*Stevens S. Rosalía de Castro and the Galician revival. London: Tamesis, 1986
*Baliñas C. Rosalía de Castro: entre a poesía e a política. Padrón: Edicións do Patronato Rosalía de Castro, 1987
*Geoffrion-Vinci M.C. Between the maternal aegis and the abyss: woman as symbol in the poetry of Rosalía de Castro. Madison: Fairleigh Dickinson UP; London: Associated UP, 2002

## რესურსები ინტერნეტში
* როსალია დე კასტროს ფონდი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1837
კატეგორია:გარდაცვლილი 1885
კატეგორია:გალისიელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ანტონინ ნოვოტნი

**ანტონინ ნოვოტნი** (; დ. 10 დეკემბერი, 1904, ლეტნიანი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 28 იანვარი, 1975, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) —  ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტი 1957-1968 წლებში.

დაიბადა ღარიბ ოჯახში.  1921 წელს შევიდა ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტურ პარტიაში. მეორე მსოფლიო ომის დროს იატაკქვეშა მორვაწეობას ეწეოდა. 1941-1945 წლებში მაუტჰაუზენის საკონცენტრაციო ბანაკშია. 1951 წლიდან ჩეხოსლოვაკიის კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის წევრია, ხოლო 1953 წლიდან პირველი მდივანი. 1968 წელს კულტურის მღვაწეებმა და ახალგაზრდებმა მოითხოვეს მისი გადადგომა. 28 მარტს ნოვოტნი გადადგა, ახალ პრეზიდენტად აირჩიეს ლუდვიკ სვობოდა. ნოვოტნის გადადგომა გახდა პრაღის გაზაფხულის დასაწყისი.

გარდაიცვალა 1975 წლის 28 იანვარს.

## ლიტერატურა
* George Shaw Wheeler, *The Human Face of Socialism: The Political Economy of Change in Czechoslovakia*. Lawrence Hill and Company, Publishers, Inc.: U.S.A, May 1973.
* Milan Čechvala: *Dejinné zadosťučinenie .* In Slovenské národné noviny 7/2006 (4 April 2006).

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
ბობრინეცის რაიონი

**ბობრინეცის რაიონი** () — რაიონი უკრაინაში, კიროვოჰრადის ოლქში. მისი ფართობია 1 496 კმ². 2003 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 31 531 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 56 კაცს კმ²-ზე. ბობრინეცის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბობრინეცი.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:კიროვოჰრადის ოლქის რაიონები
გუსტავ ჰუსაკი

**გუსტავ ჰუსაკი** (; დ. 10 იანვარი, 1913, დუბრავკა, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 18 ნოემბერი, 1991, ბრატისლავა, ჩეხოსლოვაკია) —  ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური  მოღვაწე. ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკის  უკანასკნელი პრეზიდენტი 1975-1989 წლებში. ეროვნებით სლოვაკი. 

დაიბადა მუშის ოჯახში. 16 წლისა გახდა ახალგაზრდა კომუნისტური ორგანიზაციის წევრი. 1933 წლიდან კომუნისტური პარტიის წევრია. მეორე მსოფლიო ომის დროს გამოდიოდა მარიონეტი სლოვაკეთის ფაშისტური მთავრობის წინააღმდეგ. დააპატიმრეს ოთხჯერ. ამ ყველაფრის ფონზე გაუგებარია მისი მეგობრობა სლოვაკეთის ფაშისტ ლიდერ ალექსანდრე მახთან და კატინში ერთად გამგზავრება. ამის შესახებ ჰუსაკმა შემდეგ განაცხადა რომ მახმა იგი დააშინა. 1948 წლის კომუნისტური გადატრიალების შემდეგ დაიწყო მისი კარიერული აღმასვლა, თუმცა 1950 წელს დაადანაშაულეს „ბურჟუაზიულ ნაციონალიზმში“ და 1951 წლის თებერვალში დააპატიმრეს. 1954 წელს მიუსაჯეს სამუდამო პატიმრობა, დანაშაული არ უღიარებია. სასჯელს იხდიდა ალექსანდრე მახთან და სხვა ფაშისტ დამანშავეებთან ერთად. 1960 წელს პრეზიდენტმა ნოვოტნიმ შეიწყალა, ხოლო 1963 წელს მოხდა მისის სრული რეაბილიტაცია. 

1969 წელს გახდა კომპარტიის პირველი, ხოლო 1971 წელს გენერალური მდივანი. ჰუსაკის პოლიტიკურმა კურსმა მიიღო „ნორმალიზაციის“ სახელი. 1987 წელს დატოვა გენერალური მდივნის თანამდებობა, თუმცა შეინარჩუნა პრეზიდენტობა. ხავერდოვანი რევოლუციის შემდეგ მარიან ჩალფას დაავალა ახალი მთავრობის ფორმირება და გადადგა. ახალ პრეზიდენტად აირჩიეს დისიდენტი ვაცლავ ჰაველი. 

გარდაიცვალა 1991 წლის 18 იანვარს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* გუსტავ ჰუსაკის ბიოგრაფია

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
მატარა

**მატარა** — ქალაქი და ნავსადგური შრი-ლანკის სამხრეთ სანაპიროზე. 2012 წლის მონაცემებით ქალაქში 47 420 ადამიანი ცხოვრობს. მატარა წარმოადგენს ქვეყნის სატრანსპორტო კვანძს, ვაჭრობისა და ხელოსნობის ცენტრი. რაიონში აშენებენ ქოქოსის პალმას და სანელებლებს. ქალაქის ტერიტორიაზე მოიპოვება გრაფიტი და ძვირფასი ქვები. როგორიცაა საფირონი, ლალი, აკვამარინი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შრი-ლანკის ქალაქები
Anamorphosée

***Anamorphosée*** — ფრანგი მომღერალ მილენ ფარმერის მეოთხე სტუდიური ალბომი. გამოვიდა 1995 წელს, ლეიბლზე Polydor. ალბომი ჟღერადობით განსხვავდება წინა ნამუშევრებისგან. კრიტიკოსების შერეული შეფასების მიუხედავად ფირფიტა გახდა კომერციულად წარმატებული. ავიდა პირველ პოზიციაზე საფრანგეთის ალბომების ჩარტში და ორი წლის განმავლობაში ინარჩუნებდა პოზიციას. ალბომის ოფიციალური გაყიდვები შეადგენს 1 400 000 ასლს.

## ჩაწერა
სადებიუტო ფილმ *Giorgino*-ს წარუმატებლობის შემდეგ მომღერალი წყვეტს კინო თანამშრომლობას ლორან ბუტონასთან. მილენი მიდის ლოს-ანჯელესში და იწყებს სიმღერების წერას ახალი ალბომისთვის. ინსპირაციის წყარო გახდა ციტატა *Le Livre tibétain de la Vie et de la Mort*, სოგიალ რინპოჩეს წიგნიდან.

შეხედულება ცხოვრებაზე შეიცვალა ამერიკაში წასვლის შემდეგ. მილენმა აღიარა ერთ-ერთ ინტერვიუში, რომ უკვე არ ეშინოდა სიკვდილის და ყველაფერს ოპტიმისტურად უყურებდა. ლორანი შეუერთდება მას 1995 წლის მარტში, 11 კომპოზიციის შესაქმნელად.

ჯეფ დალგრენს (რომელმაც ითამაშა ჯორჯ ვალი ფილმში *Giorgino*) ჰქონდა დიდი ზეგავლენა ალბომის მუშაობაზე. ფარმერი უკმაყოფილო იყო დალგრენთან თანამშრომლობით და ალბომის დასასრულებლად მოიწვია ლორან ბუტონა.

*Anamorphosée* ჩაიწერა სტუდიებში *A&M studios* და *Record One*, ლოს-ანჯელესში. ლორან ბუტონამ, რომელიც ხელმძღვანელობდა ფირფიტის ჩაწერას, ამოირჩია საუკეთესო ამერიკელი მუსიკოსები, მათ შორის: ბერტრან შატენე, რომელიც ადრე მუშაობდა ვანესა პარადისთან.

## ლირიკა და მუსიკა
წინა ალბომებთან შედარებით *Anamorphosée* გამოირჩევა მძიმე ჟღერადობითა და ხმაურიანი ბგერებით. შეიცავს როკის ელემენტებს. სიმღერის ტექსტები მარტივია, მაგრამ, ამავე დროს, იდუმალი. წინა ალბომებთან განსხვავებით, ნაკლებად გვხვდება მწუხარებისა და იმედგაცრუების თემა სიმღერებში.

პირველად თავის შემოქმედებაში მილენმა თავად დაწერა მუსიკა - სიმღერისთვის *Tomber 7 fois*.

## სიმღერების სია
## სინგლები 
## პერსონალი
*მილენ ფარმერი&nbsp; – ვოკალი, ტექსტი ("Tomber 7 fois..."-ის ტექსტი და მუსიკა)
*ლორან ბუტონა&nbsp; – პროდიუსერი
*ჯეფ დელგრენი&nbsp; – გიტარა
*აბრამ ლაბორიელი&nbsp; – ბას გიტარა
*დენი ფონგეიზერი&nbsp; – პერკუსია
*პოლ რამირეს დელ პიუ&nbsp; – ფლეიტა
*კეიტ მარკოვიცი&nbsp; – დამატებითი ვოკალი სიმღერებში "L'Instant X" და "Comme j'ai mal"
*ბერტრან შატენე&nbsp; – ჩამწერი, პროგრამისტი
*მაიკ სკოტელა/ კენ ვილენევი/ ლარი შალიტი&nbsp; – ასისტენტ(ები)ი
*ფრედ ატალი&nbsp; – პროგრამისტი
**A&M Studios*, *Record One*&nbsp; – ხმისჩამწერი სტუდია
*Thierry Suc&nbsp; – მენეჯმენტი
**Herb Ritts / Visages*&nbsp; – ფოტო
*''Henry Neu for Com'N.B*&nbsp; - დიზაინი
*ანდრე პერიატი, ბერნი გრუნდმანი&nbsp; – პროგრამისტი
**Requiem Publishing''&nbsp; – გამომცემლობა

## ჩარტები 
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები და გაყიდვები
## სქოლიო 
კატეგორია:1995 წლის ალბომები
კატეგორია:მილენ ფარმერის ალბომები
კატეგორია:Polydor Records-ის ალბომები
ლუდვიკ სვობოდა

**ლუდვიკ სვობოდა** (; დ. 25 ნოემბერი, 1895, გროზნატინი, ავსტრია-უნგრეთი — გ. 20 სექტემბერი, 1979, პრაღა, ჩეხოსლოვაკია) —  ჩეხოსლოვაკიის პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე.ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკის არმიის გენერალი, ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტი 1968-1975 წლებში.

დაიბადა ჩეხი გლეხის ოჯახში.  1915 წლიდან სამხედრო სამსახურშია. 1921 წლიდან ჩეხოსლოვაკიის არმიის ოფიცერია. 1945 წლიდან დივიზიის გენერალი. მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა 1948 წლის ჩეხოსლოვაკიის სამხედრო გადატრიალებაში. გადატრიალების შემდეგ აირჩიეს ჩეხოსლოვაკიის პარლამენტში. 1950 წელს გახდა ეროვნული თავდაცვის მინისტრი. 1950 წეელს დაინიშნა ვიცე-პრემიერად. 1951 წლიდან დატოვა ყველა თანამდებობა და დაბრუნდა მშობლიურ ქალაქ გროზნატინში, სადაც მუშაობა დაიწყო სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივში. 1952 წელს დააპატიმრეს, თუმცა რამდენიმე დღის შემდეგ გაათავისუფლეს. 1954 წელს ჩეხოსლოვაკიაში ნიკიტა ხრუშჩოვის ვიზიტისას შეხვდა მას და მალევე დაუბრუნდა სამხედრო კარიერას. 1954-1959 წლებში სამხედრო აკადემიის ხელმძღვანელია. 

1968 წელს აირჩიეს ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტად. მხარს უჭერდა ალექსანდრე დუბჩეკის რეფორმებს. 1968 წელს საბჭოთა ჯარების და ვარშავის პაქტის სხვა ქვეყნების მიერ ჩეხოსლოვაკიის ოკუპაციის დროს ეწინააღმდეგებოდა „მუშათა და გლეხთა მტავრობას“. 1975 წელს გადადგა და ქვეყნის პრეზიდენტად აირჩიეს გუსტავ ჰუსაკი. 

გარდაიცვალა 1979 წლის 20 სექტეემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Ludvík Svoboda Site
* Czechoslovak military units in USSR (1942-1945) 

კატეგორია:ჩეხოსლოვაკიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ჩეხი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
ცენტრალური ბალკანეთის ეროვნული პარკი

**ცენტრალური ბალკანეთის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ბულგარეთში. მდებარეობს ბალკანეთის მთების ცენტრალურ ნაწილში. ცენტრალური ბალკანეთის ეროვნული პარკი სიდიდით მესამე დაცული ტერიტორიაა ბულგარეთში. მოიცავს ქვეყნის 5 ოლქის ტერიტორიებს, ესენია: ლოვეჩი, გაბროვო, სოფია, პლოვდივი და სტარა-ზაგორა.

ეროვნული პარკი შეიქმნა 1991 წელს და მისი ფართობი 716.69 კმ²-ია.

## შექმნის მიზანი 
ეროვნული პარკი შეიქმნა აქ არსებული უნიკალური ეკოსისტემის დასაცავად.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ცენტრალური ბალკანეთის ეროვნული პარკი - ოფიციალური საიტი
*ცენტრალური ბალკანეთის ეროვნული პარკის ფოტო გალერეა 

კატეგორია:ბულგარეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
გრიმენკეუცი

**გრიმენკეუცი** () — სოფელი მოლდოვაში, ბრიჩენის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 222 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 4 210 ადამიანს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ბრიჩენის რაიონის სოფლები
რილის ეროვნული პარკი

**რილის ეროვნული პარკი** () — უდიდესი ეროვნული პარკი ბულგარეთში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, რილის მთიან მასივში. 

ეროვნული პარკი შეიქმნა 1992 წელს და მისი ფართობი 810.46 კმ²-ია.

## შექმნის მიზანი 
ეროვნული პარკი შეიქმნა რამდენიმე ბუნებრივი ეკოსისტემის დასაცავად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეროვნული პარკის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბულგარეთის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1992 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ედინ ჯეკო

**ედინ ჯეკო** (; დ. 17 მაისი, 1986; სარაევო, იუგოსლავიის სფრ) — ბოსნიელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ინტერისა“ და ბოსნია და ჰერცეგოვინის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების თავდამსხმელი.

## ტიტულები
 **ვოლფსბურგი**:(1)
* **გერმანიის ბუნდესლიგა** (1): 2008–09

 **მანჩესტერ სიტი**:(5)
***პრემიერ ლიგა** (2): 2011–12, 2013–14, 
***ინგლისის ლიგის თასი** (1): 2013–14
***ინგლისის ასოციაციის თასი** (1): 2011
***ინგლისის სუპერთასი** (1): 2012

## რესურსები ინტერნეტში
*  
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ბოსნიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ სიტის ფეხბურთელები
კატეგორია:რომას ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჟელეზნიჩარი სარაევოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ტეპლიცეს ფეხბურთელები
კატეგორია:უსტი-ნად-ლაბემის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩეხეთის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:იუნისეფის კეთილი ნების ელჩები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
უვის პროვინცია

**უვის პროვინცია** ( *Uva Palata*,  *Uva Maakaanam*) — შრი-ლანკის პროვინცია, მერვე მოსახლეობის, ხოლო მეოთხე ფართობის მიხედვით. შეიქმნა 1896 წელს. შედგება ბადულისა და მონერაგალის ოლქებისაგან. ესაზღვრება ცენტრალური, აღმოსავლეთი, სამხრეთი და საბარაგამუვის პროვინციები. ზღვაზე გასასვლელი არ გააჩნია. ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ბადულა.

პროვინციის ფართობი შეადგენს 8 000 კმ²-ს, საიდანაც ხმელეთს უკავია 8 335 კმ², ხოლო წყლით დაფარულია 165 კმ². 2011 წლის აღწერის მიხედვით, პროვინციაში ცხოვრობს 1 259 800 ადამიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:შრი-ლანკის პროვინციები
აია-სოფიას ტაძარი (ტრაპიზონი)

მინი|300პქ|აია-სოფიას ტაძარი ტრაპიზონშიჯაბა ლაბაძის ფოტო
**აია-სოფიას ტაძარი** ან **მცირე აია-სოფია** — გვიანი ბიზანტიური არქიტექტურის შესანიშნავი ძეგლი ტრაპიზონში. ცნობილია XIII საუკუნის ფრესკებით. ტაძარი მდებარეობს ტრაპიზონის ისტორიული ცენტრიდან დასავლეთით. ტაძარი გადაკეთებულია მეჩეთად. ამჟამად იქ მდებარეობს მუზეუმი. 

## ისტორია 
ტაძარი აგებულია ტრაპიზონის იმპერიის იმპერატორ მანუელ I-ის მმართველობის პერიოდში (1238-1263 წწ.). სამრეკლოს მშენებლობა დაიწყო 1426 წელს, ალექსი IV-ის მმართველობის დროს და დაასრულა მისმა მემკვიდრემ, იოანე IV-მ (1429-1459 წწ.).  1461 წელს მეჰმედ II-მ დაიპყრო ტრაპიზონის იმპერია და ტაძარი მეჩეთად გადააკეთა. ტაძრის შენობა პირველი მსოფლიო ომის დროს ასრულებდა  სამხედრო ჰოსპიტალის დანიშნულებას. 1964 წლამდე ტაძარში კვლავ მეჩეთი მოქმედებდა. 1964 წელს დასრულდა 1958 წელს დაწყებული რესტავრაცია და ტაძარში მუზეუმი გაიხსნა. 

2012 წლის ივლისში ქვეყნის ვიცე-პრემიერმა ბიულენთ არინჩმა ტაძარი გადასცა ადგილობრივ მუსლიმთა გაერთიანებას მეჩეთის გასახსნელად. 2013 წლის აპრილში ტაძარში კვლავ მეჩეთი გაიხსნა.

## ლიტერატურა
*Eastmond, Anthony. *Art and Identity in Thirteenth-Century Byzantium: Hagia Sophia and the Empire of Trebizond*. Burlington, VT: Ashgate, 2004.

## რესურსები ინტერნეტში
*Hagia Sophia of Trabzon/Trebizond 
*Other Christian Churches converted to Mosques 
*PontosWorld
*Photos of the Hagia Sophia in Trabzon

## სქოლიო
კატეგორია:ბიზანტიური არქიტექტურა
კატეგორია:თურქეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ქრისტიანული არქიტექტურა
კატეგორია:1958 წელს დაარსებული მუზეუმები
უანკაბამბის რაიონი (ოსაპამპა)

**უანკაბამბის რაიონი** () — რაიონი პერუში, პასკოს რეგიონის  ოსაპამპის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 666 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  6 810 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5,9 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1 161 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:პასკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ოსაპამპის პროვინციის რაიონები
არჩილ გულისაშვილი

**არჩილ ალექსის ძე გულისაშვილი** (დ. 1 აპრილი, 1887, საგარეჯო — გ. 30 დეკემბერი, 1971, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-მეტალურგი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, ხოლო 1916 წელს პეტროგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტი პირველი ხარისხის დიპლომით. სტუდენტობის პერიოდში დაიწყო მუშაობა პუტილოვოს ქარხანაში მუშად, შემდეგ ობუხოვის ქარხანაში ოსტატად. 1914 წელს დაინიშნა რუსეთის ვაჭრობისა და მრეწველობის სამინისტროს სამთო დეპარტამენტში უმცროს ინჟინრად. 1915 წელს ამავე სამინისტროს დავალებით შეუდგა სპეციალური შენადნობის დამზადებას. 1916 წელს ხელმძღვანელობდა ეკატერინებურგის მაზრის სოფელ ბოევკაში ვოლფრამიტის საბადოებზე ელექტრომეტალურგიული ქარხნის მშენებლობას და ორგანიზაციას უწევდა ახალი შენადნობების დამზადებას ურალის საბადოებზე. აქვე კითხულობდა ლექციებს სპეციალობის მიხედვით.

1921 წელს არჩილ გულისაშვილი დაბრუნდა სამშობლოში და დაინიშნა სპეციალისტ-კონსულტანტად სახალხო მეურნეობის უმაღლეს საბჭოში, პარალელურად ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას მაშინდელ პოლიტექნიკურ სასწავლებელში როგორც დირექტორი და მასწავლებელი. 1923 წელს გამოიგონა ყურძნის საწნეხი მანქანა, რისთვისაც დაჯილდოვდა საპატიო სიგელით.

1928 წელს ა. გულისაშვილის უშუალო მონაწილეობით უნივერსიტეტს გამოეყო და ცალკე ინსტიტუტად გაფორმდა თბილისის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი. 1930 წლიდან იგი არის ამ ინსტიტუტის მეტალურგიის ფაკულტეტის დეკანი და კათედრის გამგე, ხოლო წლების მანძილზე დირექტორის მოადგილე, პრორექტორი სასწავლო-სამეცნიერო დარგში.

ა. გულისაშვილს დიდი ღვაწლი მიუძღვის ქართული ტექნიკური ლიტერატურის შექმნისა და განვითარების საქმეში, კერძოდ მას ეკუთვნის პირველი წიგნი ქართულად მხაზველობით გეომეტრიაში (1927), პირველი სახელმძღვანელო მეტალურგიული პროცესების თეორიაში, „მანქანათა ნაწილები“ (ორ წიგნად). ამ და სხვა ნაშრომებმა მკვიდრის საფუძველი დაუდვეს შემდგომში ქართული ტექნიკური ლიტერატურის განვითარებას. სულ იგი ასამდე ნაბეჭდი შრომის ავტორია.

არჩილ გულისაშვილი იყო მეცნიერული და ტექნიკური ცოდნის დაუცხრომელი პროპაგანდისტი და ახალგაზრდობის გულისხმიერი აღმზრდელი. 1930 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე სათავეში ედგა მხაზველობითი გეომეტრიისა და საინჟინრო გრაფიკის კათედრას, მისი ხელმძღვანელობით არაერთი სახელოვანი სპეციალისტი აღიზარდა.

ამასთანავე არ შეიძლება არ აღინიშნოს მეცნიერის დიდი ერუდიცია და მასშტაბურობა. ბავშვობიდან გატაცებული იყო ლიტერატურით. იგი ხომ გიორგი ლეონიძის მკვიდრი ბიძაშვილი იყო. 8 წლის ასაკიდან აქვეყნებდა ლექსებს ჟურნალ „ჯეჯილში“, სისტემატურად იბეჭდებოდა ჟურნალ „ნივაში“ ნიჭიერი ქართველი სტუდენტის კრიტიკული წერილები ლიტერატურაზე, მის მიერ რუსულ ენაზე თარგმნილი ნიკოლოზ ბართაშვილის „მერანი“, მიჩნეულია ერთ-ერთ საუკეთესოდ, გატაცებული იყო ტურიზმით და ალპინიზმით. მთასვლელობაში მინიჭებული ჰქონდა პირველი ანრიგი, მეცნიერის დიდი ღვაწლი აღინიშნა ლენინის, ორი შრომის წითელი დროშის, „საპატიო ნიშნის“ ორდენებით და მედლებით.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 116, თბ., 1994

 
კატეგორია: ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:საგარეჯოში დაბადებულები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები