ბაქოს მეტროპოლიტენი

{{მეტრო
|სახელი = ბაქოს მეტროპოლიტენი
|ლოგო = 250px|ბაქოს მეტროპოლიტენი
|ქვეყანა = 
|ქალაქი = {}|ბაქობაქო
|გახსნა = 6 ნოემბერი 1967
|სიგრძე = 40,3 კმ
|სადგურები = 27
|ხაზები = 4
|მგზავრები_დ = 629,315 ათასი
|ხაზების სქემა = 200px|ბაქოს მეტროპოლიტენი
}}
**ბაქოს მეტროპოლიტენი** () — ქალაქური ტრანსპორტის სახეობა, რომელიც განთავსებულია მიწის ქვეშ ბაქოში (აზერბაიჯანი). ბაქოს მეტროპოლიტენმა მუშაობა დაიწყო 1967 წლის 6 ნოემბერს. 40,3 კმ სიგრძის ხაზებზე 27 სადგურია განლაგებული. ბაქოს მეტროს ყველა სადგური განლაგებულია მიწისქვეშ და ძალიან ღრმა არის. სადგურების უმეტესობას მიწისქვეშა ვესტიბიულები და ქუჩის მიწისქვეშა გადასასვლელებიდან შესასვლელები აქვს. 2019 წლის მონაცემებით, ბაქოს მეტროპოლიტენს ყოველდღიურად 629,315 მგზავრი გადაჰყავდა..

ქალაქის უნიკალური ლანდშაფტის გამო, ბაქოს მეტროს არ ჰქონდა ტიპური სამკუთხა განლაგება და ჰქონდა ორი ელიფტიკური ხაზი, რომლებიც ერთმანეთს კვეთდნენ ქალაქის ცენტრში. ძირითად მარშრუტს საზღვაო სანაპიროდან 500-700 მეტრამდე დაშორებით პარალელური მიდამოები ჰქონდა. 1953 წელს სამშენებლო სამუშაოები დროებით შეჩერდა და განახლდა მხოლოდ 1960 წელს. ამან მნიშვნელოვნად შეაფერხა ბაქოს მეტროს ექსპლუატაციაში გაშვება.
მარცხნივ|მინი|240x240პქ|1970 წლის ბაქოს მეტროს სისტემა
1966 წელს შეიქმნა ბაქოს მეტროს სამმართველო. 1967 წლის 25 ნოემბრიდან დაიწყო ბაქოს მეტროს რეგულარული მუშაობა. 2000-იანი წლების შუა რიცხვებში დაიწყო მეორე ხაზის ჩრდილოეთ ნაწილის მშენებლობა. 2008 წლის 9 ოქტომბერს გაიხსნა „ნასიმის სადგური“.

## ხაზები
ცხრილში მოყვანილი ფერები შეესაბამება სქემის ხაზების ფერებს.

## სადგურების გახსნის ქრონოლოგია 
## გაფართოების გეგმები 
დღეისათვის დაგეგმილია რამდენიმე გაფართოების პროექტი, რომელთაგან ორი მშენებარეა. 2011 წელს, ბაქოს მეტროს მთავარმა ხელმძღვანელმა, თაღი აჰმადოვმა განაცხადა, რომ 2030 წლისთვის 76 ახალი სადგურის მშენებლობა იგეგმება. ამჟამად მიმდინარეობს რვა სადგურის მშენებლობა. ერთ-ერთი სადგურის მშენებლობის დასრულება იგეგმება 2019 წლისთვის.

მეწამული ხაზის პირველი ფაზის სიგნალიზაცია და სატელეკომუნიკაციო სისტემები Thales Group-ის მიერ იქნება განახლებული. 

2013 წლის აგვისტოში მეორე ხაზის მშენებლობა (მწვანე ხაზი), ხათაისა და აზი ასლანოვს შორისა და ნობელის გამზირის გასწვრივ დაიწყო ფრანგულ-უკრაინული კონსორციუმის მიერ.

2016 წლის 19 აპრილს მეტროს მესამე - მეწამული ხაზი გაიხსნა ორი სადგურით „ავტოსადგური“ და „მემარ აჯემი“. ბაქოს მეტრო აღჭურვილია თანამედროვე ტექნოლოგიებით. სადგურები აღჭურვილია თანამედროვე პლატფორმებით, ესკალატორებით, ასევე ახალი სიგნალიზაციითა და კონტროლის სისტემებით.

## მუშაობა 
მიუხედავად იმისა, რომ მწვანე ხაზი 1968 წელს გაიხსნა, მისი მთავარი ნაწილი (10 სადგურიდან 8) ფუნქციონირებს წითელ ხაზში - ჩანგლის მოძრაობის პრინციპით. მატარებლები „აზი ასლანოვიდან“ – „28 მაისამდე“ ერთად მიდიან, ხოლო „28 მაისიდან“ უკვე იმიჯნებიან: ერთი მატარებელი მიდის სადგურ „იჩერი შეჰერამდე“, მეორე - სადგურ „დარნაგულამდე“.

„ჯეფერ ჯაბარლისა“ და „შაჰ ისმაილ ხათაის“ სადგურებს შორის თითოეულ გზაზე 2 მაქო მოძრაობს. ასეთი საგზაო სქემა ახსნილია იმ ფაქტით, რომ ჯერ კიდევ არ არის აშენებული სადგურების “ჯეფერ ჯაბარლის” და “ნიზამისთან” დაკავშირებული მიწისქვეშა გზები. მათი მშენებლობის დასრულების შემდეგ, ასევე „დარნაგულის“ დეპოს ექსპლუატაციაში შესვლის შემდეგ შეიცვლება საგზაო სქემა, რათა საბოლოოდ გაიყოს მწვანე და წითელი ხაზები.

ამ დროისთვის, მაქო ასევე მოძრაობს სადგურებზე „ავტოსადგური“ და „მემარ აჯემი-2“. „ჯეიჰუნ სალიმოვის“, „ჯალილ მამმადგულეზადას“ და „ზამთრის ბულვარის“ სადგურების ექსპლუატაციაში შესვლის შემდეგ ისინი მეწამული ხაზის გასწვრივ გადაადგილდებიან.

„ბაქმილის“ სადგურზე მატარებელი იგზავნება დამტკიცებული გრაფიკით, დაახლოებით 25 წუთში ერთხელ.

## მოძრავი შემადგენლობა 
ბაქოს ემსახურება ორი დეპო. პირველი მდებარეობს ბაქმილის სადგურის გვერდით და არის ნარიმან ნარიმანოვის სახელობის. მეორე დეპო სადგურ ჰოჩასანთან მდებარეობს და ამავე სახელს ატარებს. 2005 წლის იანვრის მონაცემებით, სისტემას ჰქონდა 228 ვაგონი. მოდელების ადრეული კომპლექტი მოიცავს ძველ Еж3 და Ем-508 ტიპებს. უმეტესწილად 81-717 / 714 ტიპის მატარებლებს. 

2018 წელს ბაქოს მეტროს ახალი მატარებლები შეიძინეს მოსკოვის მახლობლად, ქალაქ მიტიშჩიში მდებარე „მეტროვაგონმაშის“ სარკინიგზო ქარხნიდან. მატარებლები დამზადდა უჟანგავი ფოლადისგან და აღჭურვილია კონდიციონერებით, ასევე USB დამტენებით.

Метровагонмаш-ისა და Alstom- ის მიერ შემუშავებული ტიპის 81-760А/761А "Ока" პირველი მოძრავი შემადგენლობა ჩამოვიდა 2014 წელს, მაგრამ პრობლემების გამო ისინი ექსპლუატაციიდან მალე გამოვიდნენ. 2016 წელს ჩამოვიდა ახალი 81-760Б/761Б მოდიფიკაცია, და ამჟამად ცვლის ძველ 81-717 / 714 მოდელს. 

2019 წელს, ჩამოვიდა ახალი მოძრავი შემადგენლობა Метровагонмаш-ისგან 81-765/766/767 კოდური სახელით "მოსკვა" (Москва) 

2017 წლის 6 ნოემბერს ბაქოს მეტროს 50 წლისთავისადმი მიძღვნილი რეტრო ვაგონების პრეზენტაცია გაიმართა.

## მგზავრობის ღირებულება 
მგზავრობის ღირებულების კონტროლი ტარდება ტურნიკეთებით, რომლებიც სადგურის შესასვლელთან დგანან. გადახდის დღევანდელი სისტემა 2010 წლიდან შემოვიდა. 2015 წლიდან შემოღებულ იქნა სამოგზაურო ბარათები „BakıKart“, რომელიც მრავალჯერადი და ერთჯერადი ტიპისაა. მრავალჯერადი მოხმარების ტიპის ბარათის ღირებულება 2 მანათია და ერთჯერადის 20 კაპიკი. მგზავრობის ღირებულება შეადგენს 30 კაპიკს.
ცენტრი|მინი|BakuCard

## გალერეა 

ფაილი:Baku Metro.JPG|ძველი ვაგონის ტიპი, 81-717/714, ბაქოს მეტრო
ფაილი:81-760B.jpg|ახალი ვაგონის ტიპი, 81-760B/761B/763B, ბაქოს მეტრო

## იხილეთ აგრეთვე 
მეტროპოლიტენთა სია

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი    
* ბაქოს მეტროს რუკა 
* Urbanrail - ბაქოს მეტრო 
* ბაქოს საზოგადო ტრანსპორტი