open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კორონავირუსის პანდემია რუანდაში (2020)

**კორონავირუსის პანდემია რუანდაში** — 2019-2020 წლებში კორონავირუსის პანდემიის მიმდინარეობა რუანდაში.

კორონავირუსული დაავადება COVID-19-ით ინფიცირებული პირი რუანდაში პირველად 2020 წლის 14 მარტს გამოვლინდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* მონაცემები რუანდაში

რუანდა
პლატონ დადვანი

**პლატონ ლაზარეს ძე დადვანი** (დ. 1 აპრილი, 1913, მესტია, — გ. 1989) — ქართველი ლოტბარი, პედაგოგი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958). 

თბილისის საგზაო–საავტომობილო ტექნიკუმის დამთავრების შემდეგ მესტიის პედაგოგიურ სასწავლებელში ასწავლიდა ხატვასა და მუსიკას. აქვე ჩამოაყალიბა მომღერალთა და მოცეკვავეთა გუნდი, აღადგინა და ჩაწერა არაერთი ძველი სვანური სიმღერა, განავითარა და დახვეწა სვანური ცეკვები (განსაკუთრებით ფერხული). იყო მესტიის კულტურის სახლის დაარსების ერთ-ერთი ინიციატორი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
რიკარდო გუირალდესი

**რიკარდო გუირალდესი** (; დ. 13 თებერვალი 1886, ბუენოს-აირესი — გ. 8 ოქტომბერი 1927, პარიზი) — არგენტინელი მწერალი და პოეტი. ითვლება მეოცე საუკუნის არგენტინული ლიტერატურის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წარმომადგენლად. განსაკუთრებით ცნობილია 1926 წელს გამოცემული რომანით „დონ სეგუნდო სომბრა“.

## ნაწარმოებები
* 1915: *El cencerro de cristal*  
* 1915: *Cuentos de muerte y sangre*  
* 1915: *Trilogía cristiana*  
* 1917: *Raucho* 
* 1917: *Un idilio de estación*  
* 1923: *Xaimaca*  
* 1928: *Poemas solitarios*  
* 1929: *Seis relatos*  
* 1932: *El sendero* 
* 1936: *El libro bravo*  
* 1954: *Pampa* 
* 1952: *El pájaro blanco* 

## შრომები რიკარდო გუირალდესის შესახებ
* J.P. Spicer-Escalante, Ricardo Güiraldes’s Américas: Reappropriation and Reacculturation in *Xaimaca* (1923). *Studies in Travel Writing* 7.1: 9-28.
* J.P. Spicer, *Don Segundo Sombra*: en busca del otro. *Revista de Crítica Literaria Latinoamericana* 38.2: 361-73.
* Ricardo Güiraldes and Don Segundo Sombra; life and works / Giovanni Previtali, 1963
* Language, humor, and myth in the frontier novels of the Americas : Wister, Güiraldes, and Amado / Nina M Scott, 1983
* Martín Fierro, Don Segundo Sombra, ambassadors of the New World / Edward Larocque Tinker, 1958
* Ricardo Güiraldes : argentino (1886–1927) / Harry Weiss, 1955

## რესურსები ინტერნეტში
* რიკარდო გუირალდესის ნაწარმოებები — Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
* რიკარდო გუირალდესის ნაწარმოებები — Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes
* რიკარდო გუირალდესის პოეზია — El Gato Tango

## სქოლიო

 

კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:არგენტინელი მწერლები
კატეგორია:არგენტინელი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის არგენტინელი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის არგენტინელი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის არგენტინელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:არგენტინელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:არგენტინელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბუენოს-აირესში დაბადებულები
ბონდო დადვაძე

**ბონდო იონას ძე დადვაძე** (დ. 22 მარტი, 1934, ზესტაფონი — გ. ოქტომბერი, 2013) — ქართველი მუსიკოსი, ფოტოჟურნალისტი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1992).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საორკესტრო ფაკულტეტი 1960 წელს. წლების განმავლობაში უკრავდა სახელმწიფო სიმფონიურ ორკესტრში. 1959 წლიდან მუშაობდა ფოტოკორესპონდენტად სხვადასხვა მედია საშუალებებში. შემდეგ იყო გაზეთ „თბილისის“ ილუსტრაციის განყოფილების გამგე (1972–1973), საქართველოს მინისტრთა საბჭოს საქმეთა მმართველობის ფოტოკორესპონდენტი (1972–1986), საქართველოს ჟურნალისტთა შემოქმედებითი კავშირის (ფედერაცია) ფოტოსტუდიის დირექტორი, „თბილფოტოს“ დირექტორი (1973–1975), საქართველოს დიზაინერთა ფოტოლაბორატორიის უფროსი (1988–1991), „საქინფორმის“ ფოტოქრონიკის მთავარი რედაქტორი (1991–1994). ავტორია ფოტოალბომისა „ქართველ საზოგადო მოღვაწეთა პორტრეტები ავტოგრაფებით“ (2007). დადვაძის პერსონალური ფოტოგამოფენები მოეწყო როგორც საქართველოში, ასევე საზღვარგარეთ. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფოტოგრაფები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
ანაფორა (სამოსი)

მინი|ანაფორით შემოსილი სასულიერო პირი იერუსალიმში.
**ანაფორა** *( - გაქუცული, მონაზვნის გარე სამოსი)* — მღვდელმსახურის შესამოსელი. გრძელი, ფართო სახელოებიანი, ზემოდან მოსაცმელი, თხელი ან დათბილული, შავი შალის ნაჭრის სამოსი. ანაფორა ბერძნული სიტყვაა და გაფხეკილ, გაცრეცილ, ფერდაკარგულს ნიშნავს. ასეთი ღარიბული სამოსი ეცვათ ძველად ბერ-მონაზვნებს, შემდეგ კი მთელ სამღვდელოებას. მღვდელმსახური წირვის დაწყებამდე იხდის ანაფორას და იმოსება სრული სამღვდელო შესამოსელით. ძველად ანაფორას მსგავს სამოსს ჩოხა ერქვა. მის მატარებელს კი ჩოხოსანს უწოდებდნენ. ჩოხის ჩაცმა ან მისი კურთხევა ბერად შედგომას ნიშნავდა.

ანაფორა სიმბოლურად გამოხატავს სინანულსა და მორჩილებას. სამოსლის სახელწოდება მიუთითებს, რომ მისი მატარებელი უსისხლო მსხვერპლშეწირვას ასრულებს.

ანაფორას რამდენიმე, თემატურად ერთმანეთთან დაკავშირებული მნიშვნელობით გამოიყენებენ:
*ევქარისტიული მსხვერპლის (პურისა და ღვინის) მომზადებას ჟამისწირვისთვის;
*საიდუმლო ლოცვა, რომელიც იკითხება ჟამისწირვის დროს. მაგალითად, „ბასილი დიდის ანაფორა“, „იოანე ოქროპირის ანაფორა“ და სხვა;
*ზოგჯერ ეწოდება „დიდ ცას“, დიდ დაფარნას, რომლითაც იბურება ბარძიმი და ფეშხუმი სამსხვერპლოდან ტრაპეზზე საუფლო ძღვენის გადატანისას;

*ევქარისტიული კანონი, რომელიც ლიტურგიის ძირითად ნაწილს წარმოადგენს და „მრწამსის“ გალობის შემდეგ იწყება. ამ შემთხვევაში, ანაფორის ძირითადი ნაწილია წმინდა ძღვენის აღმართვა ტრაპეზიდან.

დღეს, საქართველოში, სასულიერო პირები ყოველდღიურ შესამოსლად ძირითადად კაბას იყენებენ, მის ზემოთ კი უსახელო მოსაცმელებს, ჟილეტებს ხმარობენ.

## ლიტერატურა
* *ლ. ლურსმანაშვილი*, „საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის სასულიერო პირთა სამოსში დაკარგული ქართული ელემენტების კვლევა“, თბილისი, 2006 წ.
* „ლიტურგიკული ლექსიკონი“, „საქართველოს საეკლესიო კალენდარი“, თბილისი, 2003 წ.
* „უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი“
* „უცხო სიტყვათა ლექსიკონი“

კატეგორია:მღვდელმსახურის შესამოსელი
მეჯუგორიეს ღვთისმშობლის გამოცხადება

მინი| მადონას ქანდაკება ტიახლინში, მეჯუგორიეს მახლობლად
**მეჯუგორიეს ღვთისმშობლის გამოცხადება** - მოვლენათა ერთობა, რომელიც დაიწყო 1981 წლის 24 ივნისს, დღევანდელ ბოსნია და ჰერცეგოვინაში მდებარე ქალაქ მეჯუგორიეში. ექვსი ადგილობრივი ახალგაზრდას მტკიცებით, 1981 წელს მათ გამოეცხადათ ღვთისმშობელი. არც კათოლიკური ეკლესიის ადგილობრივ დიოცეზს, და არც ვატიკანს არ უღიარებია აღნიშნული გამოცხადება როგორც ზებუნებრივი ან ჭეშმარიტად მომხდარი. 1981 წელს გამოცხადების პირველი შეტყობინების შემდეგ გრძელდება ღვთისმშობლის გამოცხადების შესახებ შეტყობინებები. ადამიანები, ვინც აცხადებენ, რომ მათ ღვთისმშობელი გამოეცხადა, როგორც წესი მას მოიხსენიებენ, როგორც , რაც ხორვატულად სიტყვა „ქალბატონის“ მოძველბული ფორმაა. 2017 წელს პაპი ფრანცისკე გამოეხმაურა მეჯუგორიეს მოვლენებს. პაპის წერილის მიხედვით, პირველი გამოცხადება დეტალურ შესწავლას მოითხოვდა, თუმცა გვიანდელი ცნობები ორაზროვანი იყო.
## სქოლიო
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა
გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია

**გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია** — პირველი ქართულ-გერმანული პრემია, რომელიც გადაეცემოდა ქართველ კულტურის მოღვაწეებს ქართულ-გერმანული კულტურული ურთიერთობების გაღმავებაში შეტანილი წვლილისათვის.

დაწესდა საქართველოს გოეთეს ინსტიტუტისა და სახალხო უნივერსიტეტთა გერმანული ასოციაციის საერთაშორისო თანამშრომლობის ინსტიტუტის (DVV International) კავკასიის, თურქეთისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ევროპის რეგიონული ოფისის მიერ 2013 წელს.

პრიზს ყოველწლიურად გასცემდა 5 კაციანი დამოუკიდებელი ჟიური, DVV International-ის რეგიონული ოფისისა და თბილისის გოეთეს ინსტიტუტის თაოსნობით.

2013 წელს პრემიის პირველი ლაურეატი თავად გივი მარგველაშვილი გახდა. დაჯილდოების ცერემონია მიხეილ თუმანიშვილის სახელობის თეატრში გაიმართა.

2018 წელს გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემია გაუქმდა.  

## ლაურეატები
* 2013 — გივი მარგველაშვილი
* 2014 — ლაშა ბაქრაძე
* 2015 — დავით ლორთქიფანიძე
* 2016 — ნინო ხარატიშვილი
* 2017 — დავით წერედიანი
* 2018 — ნაირა გელაშვილი

## რესურსები ინტერნეტში
* გივი მარგველაშვილის პრემია  — „ევროკავშირი საქართველოსთვის“

* German-Georgian Cultural Award — DVV International

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ჯილდოები
კატეგორია:2013 წელს დაარსებული ჯილდოები
კატეგორია:გივი მარგველაშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები
კორონავირუსის პანდემია იემენში (2020)

**კორონავირუსის პანდემია იემენში** — 2019-2020 წლებში კორონავირუსის პანდემიის მიმდინარეობა იემენში.

კორონავირუსული დაავადება COVID-19-ით ინფიცირებული პირი იემენში პირველად 2020 წლის 10 აპრილს გამოვლინდა.

## სქოლიო
იემენი
ახალ ძალთა მოძრაობა

**ახალ ძალთა მოძრაობა** () — პოლიტიკური პარტია უკრაინაში, რომელიც დაფუძნდა 2017 წლის 23 თებერვალს, დამფუძნებელია მიხეილ სააკაშვილი. 2019 წლის ივნისში პარტიამ მხარი დაუჭირა უკრაინის პრეზიდენტ ვლადიმერ ზელენსკის. 2019 წელს პარტიამ მიიღო მონაწილეობა უკრაინის საპარლამენტო არჩევნებში სადაც 0,46% მიიღო და ვერ მოიპოვა ადგილი პარლამენტში, არჩევნებამდე ორი დღით ადრე პარტიის ლიდერმა, მიხეილ სააკაშვილმა მოუწოდა თავის ამომრჩევლებს, მხარი დაეჭირათ „ხალხის მსახურისათვის“.

## რესურსები ინტერნეტში
* პარტიის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:მიხეილ სააკაშვილი
კატეგორია:2017 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
სამთითასებრნი

**სამთითასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი. მათი სხეულის სიგრძეა 10–23 სმ, მასა 20–130 გრამი. მცირე ზომის, ხმელეთის ფრინველებია. იერით, შეფერილობით და ეკოლოგიურად მწყრებს წააგვანან, თუმცა, მოლეკულურ-გენეტიკური მონაცემების თანახმად, მიაკუთვნეს მეჭვავიასნაირთა რიგს. ფრთები მომრგვალებულია, მოკლე კუდი თითქმის მთლიანადაა დამალული ბუმბულებში; ნისკარტი მაგარია, ფეხები ძლიერი, აქვთ სამი თითი (აქედან სახელწოდება). ფრენენ მხოლოდ უკიდურესი საფრთხის შემთხვევაში, რა დროსაც მიწიდან მცირე სიმაღლეზე აფრინდებიან და 10–60 მეტრს გაიფრენენ ხოლმე. გავრცელებული არიან ძველი სამყაროს ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ბინადრობენ სტეპებში, სავანებში, მდელოებზე, ბუჩქნარებში, დაჭაობებულ ჭალებში. იკვებებიან თესლებით და მცენარეთა ვეგეტატიური ნაწილებით, იშვეათად უხერხემლოებით. სახეობების უმრავლესობაში დედალი ზომით უფრო დიდი და კაშკაშა ფერისაა, რაც დაკავშირებულია სქესობრივი როლების ინვერსიასთან: დედლები ტიხტიხებენ (გამოსცემენ შორ მანძილზე გასაგებ ხმებს), მეტოქეობენ ტერიტორიისა და მამალთა ყურადღებისათვის. დედალი სხვადასხვა მამალთან ერთად 3–5 ბუდეს აკეთებს და თითოეულში 4-მდე კვერცხს დებს. კრუხობენ მამლები და ბარტყებსაც ისინი უვლიან.

## ლიტერატურა 
* 

*
იაკანასებრნი

**იაკანასებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. ცნობილია 6 გვარის 8 სახეობა. მათი სხეულის სიგრძეა 20–58 სმ, მასა 80–170 გრამი. შეხედულებითა ცხოვრების წესით წინტალებს წააგვანან. ნისკარტი შედარებით მოკლეა, ფეხები არათანაზომიერად დიდი, აქვთ ძალიან გრძელი თითები და ბრჭყალები, რის დახმარებითაც თავისუფლად შეუძლიათ სირბილი მცურავი მცენარეულობით დაფარულ წყალსატევებზე. ფრთები შედარებით მოკლე და ფართოა, მტევნის ნაკეცზე ჩვეულებრივ განვითარებულია რქოვანი დეზი. შეფერილობა კაშკაშა და კონტრასტულია, აქვთ კანის საყურეები და შუბლის ბალთები. დედალი მამალზე რამდენადმე დიდია, რაც დაკავშირებულია სქესობრივი როლების დივერსიასთან: რიგ სახეობებში კრუხობს და ბარტყებზე ზრუნავს მამალი. დედალი 4 კვერცხს დებს. იკვებებიან წყლის და წყლისმახლობელი უხერხემლოებით, თავკომბალებით, ლიფსიტებით, თესლებით. მკვიდრი ფრინველებია, გავრცელებული არიან მთელი მსოფლიოს ტროპიკების მტკნარ წყალსატევებზე.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
აო-პჰანგ-ნგის ეროვნული პარკი

**აო-პჰანგ-ნგის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი სამხრეთ ტაილანდში, პჰანგ ნგას პროვინციაში. პარკის ტერიტორია მოიცავს მუეანგ პჰანგ ნგას რაიონისა და ტაკუა თჰუნგის რაიონის სანაპიროებს. პარკის დიდი ნაწილი მოიცავს მალაკის სრუტესა და იქ მდებარე კირქვის კლდოვან კუნძულებს. მათგან ყველაზე მეტად ცნობილია კჰაო პჰინგ კანი, რომელსაც ხშირად „ჯეიმზ ბონდის კუნძულს“ ეძახიან, რადგანაც აქ ბონდის ერთ-ერთი ფილმის, მამაკაცი ოქროს პისტოლეტით გადაღებები მიმდინარეობდა.

აო-პჰანგ-ნგის ეროვნული პარკი ტაილანდის პოპულარული ტურისტული ღირსშესანიშნაობაა. პარკში ტაილანდის მანგროს ტყეების უდიდესი ნაწილია დაცული. პარკი სამეფო განკარგულებით შეიქმნა და 1981 წლის 29 აპარილს *Royal Gazette*-ში მოიხსენიეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1981 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
სტანისლავ ბოკლანი

**სტანისლავ ბოკლანი** (დ. 12 იანვარი, 1960, ბრუსლივი, ჟიტომირის ოლქი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი მსახიობი. უკრაინის დამსახურებული (2006) და უკრაინის სახალხო არტისტი (2016). ის არის მსახიობ მიკოლა ბოკლანის უფროსი ძმა.

## ბიოგრაფია
1984 წელს დაამთავრა ივან კარპენკა-კარის სახელობის კიევის ეროვნული თეატრის, კინოსა და ტელევიზიის უნივერსიტეტი. ინსტიტუტის შემდეგ მუშაობდა დონეცკის რუსული დრამის თეატრში. 2018 წელს იყო პროექტ „Ліги сміху“-ს ჟიურის წევრი. 1994 წლიდან არის კიევის აკადემიის ახალგაზრდული თეატრის მსახიობი.

## ფილმოგრაფია
# Пульс (2020)&nbsp;— მწვრთნელი
# Передчуття  (2020)&nbsp;— *პეტრო*
# Папік (2019)&nbsp;— *დიდი*
# Кровна помста (მინისერიალი) (2019)&nbsp;— *კირილი*
# Захоплення (ტელესერიალი, 2019)
# Кріпосна (ტელესერიალი, 2019)
# Я, ти, він, вона (2018)
# Сувенір з Одеси (ტელესერიალი) (2018)
# Правило бою (2017)
# Межа (2017)&nbsp;— კრული
# „ხალხის მსახური 2“ (2016)&nbsp;— იური ჩუიკო, პრემიერ-მინისტრი
# Століття Якова   (2016)&nbsp;— იაკოვი
# Центральна лікарня (ტელესერიალი)   (2016)&nbsp;— ვლადიმერ ნაჩალოვი
# Спросите у осени (სერიალი, 2016)&nbsp;— მერი
# ხალხის მსახური (2015)&nbsp;— იური ჩუიკო, პრემიერ-მინისტრი
# Незламна (2015)&nbsp;— ლიუდმილი პავლიჩენკო
# Коли ми вдома (2014)&nbsp;— გრიშა
# Поводир, або квіти мають очі (2013)&nbsp;— ივან კოჩერგა
# Матч (2012)&nbsp; 
# Охотники за караванами (2010)
# Неодинокие (2009)&nbsp;— ივან კოშკინი
# Индийское кино (2009)
# За все тебя благодарю 3 (სერიალი) (2009)&nbsp;— იგორ გეორგიევიჩი
# Удиви меня (2008)
# Тревожный отпуск адвоката Лариной (2008)&nbsp;— სტანისლავ პეტროვიჩი
# Новогодняя семейка (2008)&nbsp;— ივან იზვეკოვი
# Колдовская любовь (სერიალი) (2008)&nbsp;— მოხელე
# Как найти идеал? (2008)&nbsp;— მიხაილ იურიევიჩი
# Доченька моя (2008)
# Антиснайпер (სერიალი) (2008)
# Адреналин (სერიალი) (2008)&nbsp;— მერი
# Абонент временно недоступен (სერიალი) (2008)&nbsp;
# Сердцу не прикажешь (სერიალი) (2007)&nbsp;— ანტონი
# Год золотой рыбки (2007)
# Сестры по крови (სერიალი) (2006)&nbsp;
# Пять минут до метро (სერიალი) (2006)&nbsp;— პაველი
# Не наїжджай на Діда Мороза! (2006)
# Звездные каникули (2006)
# Девять жизней Нестора Махно (сериал) (2006)&nbsp;— ანტონოვ-ოვსეენკო
# Братство (2005)&nbsp;— გენერალი დუბელტი
# Пять звезд (სერიალი) (2004)
# Право на защиту (სერიალი) (2003)
# Небо в горошек (სერიალი) (2003)
# Кукла (სერიალი) (2002)
# Слід перевертня (სერიალი) (2001)&nbsp;— სევა კრუგლოვი
# Нескорений (2000)&nbsp;— კაზაკი
# Атентат — Осіннє вбивство в Мюнхені (1995)
# Репортаж (1995)
# Страчені світанки (1995)&nbsp;— მიხაილო
# Американский блюз (ТВ) (1994)&nbsp;— Thug #4

## რესუსრები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:უკრაინელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბუდო-სუნგაიპადის ეროვნული პარკი

**ბუდო-სუნგაიპადის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ტაილანდში, ნარატჰივატის პროვინციაში. პარკი ტიტივანგსას მთებისა და ტენასერიმის მთიანეთის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილშია მოქცეული. 1974 წელს სამეფო სატყეო დეპარტამენტმა პაჩოს ჩანჩქერის პაკი დააარსა, რომელიც 1999 წელს ბუდო-სუნგაიპადის ეროვნულ პარკად გადააქციეს. 

## გეოგრაფია და კლიმატი
პარკი ნარატჰივატის, იალისა და პატტანის პროვინციის ტერიტორიაზე, 294 კმ²-ზეა გაშენებული. ბუდოს მთიანეთი ინდო-მალაიური ეკვატორული ტროპიკული წვიმის ტყეების ნაწილია და მაღალი ტენიანობით გამოირჩევა.

პარკის ტერიტორიაზე რამდენიმე ჩანჩქერი მდებარეობს, როგორებიცაა: პჰუ ვაე, პაჩო და პაკო. ყველაზე ცნობილი და ხელმისაწვდომი ჩანჩქერი პაჩოა. სიტყვა „პაჩო“ მალაიური **pancur**-დანაა ნასესხები და ტაიზე ჩანჩქერს ნიშნავს.

## ფლორა და ფაუნა
პარკის გამორჩეული მცენარეა „ოქროს ფოთლები“ (იანდაო). იგი პირველად 1988 წელს აღმოაჩინეს. ვაზის ფოთლებს ოქროსფერი შეფერილობა აქვს და ბაუჰინიას გვარის ხეების ფოთლების მსგავსია, თუმცა უფრო ფართო. ზოგიერთი ფოთოლი ხელისგულზე დიდია. ფოთლებს რბილი ხავერდისმაგვარი ტექსტურა აქვთ. იშვიათ ცხოველებს შორის არიან მარტორქები, შავხელა გიბონები, ტაპირები და სუმატრული თხა ანტილოპები.

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები'
გიორგი დადიანი

საკუთარი სახელი **გიორგი დადიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი I დადიანი — ოდიშის ერისთავი
* გიორგი II დადიანი — ოდიშის ერისთავი
* გიორგი III დადიანი — ოდიშის მთავარი
* გიორგი IV დადიანი — ოდიშის მთავარი

*
ჩიჩახვა ჩიბუხასებრნი

**ჩიჩახვა ჩიბუხასებრნი** () — მიწის ფრინველთა ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. ცნობილია 2 გვარი (*Thinocorus*, *Attagis*) ორ-ორი სახეობით. მათი სხეულის სიგრძეა 18-დან (პატაგონიური ჩიჩახვა ჩიბუხა, *T. rumicivorus*) 30 სმ-მდე (წითურმუცელა ატაგისი, *A. gayi*), მასა შესაბამისად 50–60 გ და 300–400 გ. გარეგნულად მტრედს ჰგვანან: ტანი მომრგვალოა, თავი პატარა, ნისკარტი და ფეხები მოკლე. ნესტოები არ არის გამჭოლი, დაფარულია კანის სარქველებით. ფრთები გრძელი და მახვილი; ბოლო მოკლე, მომრგვალებული. წინა თითები გრძელია, უკანა თითი — მოკლე, წამოწეული. ჩიჩახვი კარგადაა განვითარებული (აქედან სახელწოდება). შეფერილობა ზევიდან შემნიღბველია (ბუმბულების მუქი ცენტრები შემოვლებულია ჟანგმიწოვანი ან ყავისფერი წვეროებით, რაც ქერცლისებრ მოხატულობას წარმოქმნის), მუცელი თეთრი ან წითურია. *Thinocorus*-ის გვარის მამლები დედლისაგან გამოირჩევიან მოცისფრო-რუხი ფერის მკერდით. ჩიჩახვა ჩიბუხასებრნი უმთავრესად ბინადრობენ სამხრეთ ამერიკის (ეკვადორიდან კუნძულ ცეცხლოვან მიწამდე) ცივი მთების (ზღვის დონიდან 5500 მეტრამდე) სტეპებსა და ნახევარუდაბნოებში; პატაგონიური ჩიჩახვა ჩიბუხა ბინადრობს ჩილეს მშრალ მთისწინეთებსა და სანაპიროებზე. იკვებებიან მცენარეების წყლიანი ვეგეტატიური ნაწილებით და თესლებით. მონოგამური ფრინველები არიან. ბუდე არაღრმა ორმოა, რომელიც ხმელი ბალახეული მასალებითაა ამოფენილი; დედალი საკვების ძიების დროს (1 საათამდე) ბუდეს ამ ბალახებით მალავს. დებს 4 ცალ მსხლის ფორმის კვერცხს; ინკუბაცია დაახლ. 26 დღე გრძელდება. ბარტყები ფრენის უნარს 7 დღეში იძენენ. გამრავლების სეზონის გარდა მომთაბარეობენ მცირე გუნდებად.

## კლასიფიკაცია 
* ჩიჩახვა ჩიბუხა (*Thinocorus*)
** რუხთავა ჩიჩახვა ჩიბუხა (*Thinocorus orbignyianus*)
** პატაგონიური ჩიჩახვა ჩიბუხა (*Thinocorus rumicivorus*)
* ატაგისი (*Attagis*)
** მაგელანის ატაგისი (*Attagis malouinus*)
** წითურმუცელა ატაგისი (*Attagis gayi*)

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
კაცია დადიანი

საკუთარი სახელი **კაცია დადიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* კაცია I დადიანი — ოდიშის მთავარი;
* კაცია II დადიანი — ოდიშის მთავარი.

*
გრიგოლ დადიანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **გრიგოლ დადიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გრიგოლ დადიანი — ოდიშის მთავარი
* გრიგოლ დადიანი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი
* გრიგოლ დადიანი — პოეტი, საზოგადო და სამხედრო მოღვაწე
* გრიგოლ დადიანი — საეკლესიო მოღვაწე

*
იგორეთი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იგორეთი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლაშის იგორეთი (ყოფ. იგორეთი) — სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, ლაშის თემში;
* კიცხისიგორეთი — სოფელი ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში, კიცხის თემში.
ერავანის ეროვნული პარკი

**ერავანის ეროვნული პარკები** () — ეროვნული პარკი ტაილანდში, ტენასირიმის ბორცვებზე, კანჩანაბურის პროვინციაში. პარკი 1975 წელს დაარსდა და ტაილანდის მე-12 ეროვნული პარკი იყო.

## მიმოხილვა
პარკის ფართობი 550 კმ²-ია. მისი მთავარი ღირსშესანიშნაობა ერავანის ჩანჩქერია, რომელსაც სახელი ინდური მითოლოგიის სამთავიანი თეთრი სპილოს, აირავატას შესაბამისად ეწოდა.

პარკის ტერიტორიაზე ოთხი გამოქვაბული: მი, რუა, წანგ ბაჰდანი და პჰარტატი მდებარეობს. ჩანჩქერის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მკერდის ფორმის ბორცვი, კჰაო ნომ ნანგი მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*National Park, Wildlife and Plant Conservation Department
*Erawan National Park - attractions, species, maps
*Attractions of Erawan
*Erawan Waterfall
*Get there

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1975 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჩალოემ-რატანაკოსინის ეროვნული პარკი

**ჩალოემ-რატანაკოსინის ეროვნული პარკი** (; ასევე, ცნობილი როგორც **ტჰამ ტჰან ლოტის ეროვნული პარკი** ) — ეროვნული პარკი ტაილანდში, კანჩანაბურის პროვინციაში. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს მთები, გამოქვაბულები და ჩანჩქერები და შედის დასავლეთ სატყეო კომპლექსის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში. პარკი 1980 წლის 12 თებერვალს შეიქმნა და ტაილანდის მე-17 ეროვნული პარკი იყო. პარკის უმაღლესი მწვერვალია კამ პანგი, რომელიც ზღვის დონიდან 1260 მეტრზე მდებარეობს. ლეოპარდები, ბანტენგები, გაურები და თეტრხელა გიბონები. პარკი ცნობილი ბინადარია იშვიათი სახეობის ხის ბაყაყი, რომლის ხმაც ძაღლის ყეფას წააგავს.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1980 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჩაე-სონის ეროვნული პარკი

**ჩაე-სონის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ლამპანგის პროვინციაში, ტაილანდში. პარკს სახელი ეწოდა ჩაე-სონის ჩანჩქერის შესაბამისად, თუმცა ცნობილია გამოქვაბულებითა და ცხელი წყაროებითაც.

## გეოგრაფია
ჩაე-სონის ეროვნული პარკი მდებარეობს ქალაქ ლამპანგი დან 75 კმ-ში. მისი ფართობი 529 კმ²-ია. პარკის მთები კჰუნ ტანის მთიანეთის ნაწილია და გარემომცველი ტერიტორიებისთვის წყლის მნიშვნელოვან წყაროს წარმოადგენს.

## ისტორია
ჩაე-სონის სატყეო პარკი 1988 წლის 28 ივლისს დაარსდა. იგი ტაილანდის 58-ე ეროვნული პარკი იყო.

## ფლორა და ფაუნა
პარკის ტყეები შერეული ფოთლოვან ტყეებს განეკუთხვნება. ხეთა სახეობებს შორისაა:*Afzelia xylocarpa*, *Chukrasia velutina*, *Toona ciliata*, *Diospyros*, *Lagerstroemia calyculata*, *Dipterocarpus alatus*, *Dipterocarpus obtusifolius*, *Pinus merkusii*, *Pinus kesiya*, *Pterocarpus macrocarpus*, *Shorea obtusa* და *Shorea siamensis*.

პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობენ: სუმატრული თხა-ანტილოპები, მუნტჯაკები, ირმულასებრნი, ბირმული კურდღლები, მალაიური ფრთამატყლიანები, მაკაკები, აზიური ოქროს კატები და გარეული ღორები.

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1988 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
დოი-ინტანონის ეროვნული პარკი

**დოი-ინტანონის ეროვნული პარკი** (, ასევე ცნობილი როგორც „ტაილანდის სახურავი“) — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდში. მოიცავს ტანენ-ტაუნჯის ქედს, ჩომ თონგის რაიონსა და ჩიანგმაის პროვინციას. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს დოი ინტანონი, ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალი. 483 კმ² ფართობის პარკი 1972 წელს დაარსდა. პარკი ზღვის დონიდან 800 - 2 565 მეტრის სიმაღლეებს მოიცავს და მის საზღვრებში რამდენიმე ჩანჩქერია მოქცეული, მათ შორის: მაე კლანგის, ვაჩირატანის, სირიფუმისა და მაე იას ჩანჩქერები. ხარობს რამდენიმე რელიქტური ფიჭვი.

## გალერეა

File:จุดชมวิว กม.41 อุทยานแห่งชาติดอยอินทนนท์.jpg|ხედი 1009-ე მაგისტრალის 41-ე კმ-ზე
File:ดอยอินทนนท์-3.jpg|დოი-ინტანონის ეროვნული პარკის ტყე
File:Doi Inthanon National Park Chiang Mai,Thailand.jpg|სიამური საკურების ყვავილობა დოი-ინტანონის ეროვნული პარკში
File:แสงวันใหม่บนยอดดอย 8.jpg|დოი-ინტანონის ეროვნული პარკი
File:1006-doi-inthanon-national-park-01.jpg|საკურას ყვავილები ეროვნულ პარკში
File:1006 Doi Inthanon 2.jpg|საცალფეხო ბილიკი 
File:1006 Doi Inthanon 1.jpg|მაე იას ჩანჩქერი
File:Siriphum Waterfall (Doi Inthanon National Park, Chiang Mai, Thailand).jpg|სირი პჰუმის ჩანჩქერი
File:Sirithan Waterfall.jpg|სირი თანის თანჩქერი
File:Solo tree.jpg|ჩანჩქერი დოი-ინტანონის ეროვნულ პარკში

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1972 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
დოი-კჰუნ-ტანის ეროვნული პარკი

**დოი-კჰუნ-ტანის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ჩრდილოეთ ტაილანდში. მოიცავს კჰუნ ტანის ქედის მთიან სივრცეებს ლამფუნისა და ლამპანგის პროვინციებში. 

ეროვნული პარკი 1975 წელს დაარსდა და იმ დროისთვის ტაილანდის მე-10 ეროვნული პარკი იყო. პარკის სიმაღლებრივი სარტყელი ზღვის დონიდან 325-2373 მეტრია. პარკის ტერიტორიაზე მდებარეობს ტაილანდის უგრძესი სარკინიგზო გვირაბი, რომლის სიგრძეც 1352 მეტრია.

## კლიმატი
ეროვნულ პარკში სამი მთავარი სეზონი გამოიყოფა: ზაფხული (მარტიდან-ივნისამდე), წვიმის სეზონი (ივლისიდან-ოქტომბრამდე) და ზამთარი (ნოემბრიდან- თებერვლამდე). საშუალო ტემპერატურა 5-38°C-ს შორის მერყეობს. ნალექი ძირითადად წვიმის სეზონის დროს მოდის, საშუალოდ 1 034 მმ ყოველწლიურად. ნადირობის, ხშირი ხანძრებისა და ადამიანური ზემოქმედების შედეგად პარკის ტერიტორიაზე მობინადრე გიბონები, ვეფხვები, სპილოები, დათვები, ირმები და სხვა სახეობები სრულად გადაშენდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Doi Khun Tan National Park
*Trekthailand - Doi Khun Tan National Park

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1975 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
მცირე აზიის მთიანეთი

**მცირე აზიის მთიანეთი** — მთიანეთი თურქეთში, რომელიც იკავებს მცირე აზიის ნახევარკუნძულის დიდ ნაწილს. სიგრძე 1200 კმ, სიგანე დაახლოებით 600 კმ. გაბატონებული სიმაღლეებია 800–1500 მ. მაქსიმალური სიმაღლეა 3917 მ (ვულკანი ერჯიასი). შიდა ნაწილი უკავია ანატოლიის ზეგანს, რომელსაც ჩრდილოეთიდან ესაზღვრება პონტოს მთები, სამხრეთიდან ტავრი. დასავლეთი მხარე წარმოდგენილია განედური ქედების სისტემით, პლატოებითა და მათი გამყოფი ხეობებით (უდიდესია მდინარე დიდი მენდერესის ხეობა). აღმოსავლეთით თანდათან გადადის სომხეთის მთიანეთში. გვხვდება ნახევარუდაბნოები. დამახასიათებელია მაღალი სეისმურობა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის მთიანეთები
ჯანიქის მთები

**ჯანიქის მთები** () — ქედი თურქეთში, დასავლეთ პონტოსა და აღმოსავლეთ პონტოს მთებს შორის არსებული შუა რგოლი. შემოსაზღვრულია მდინარეების ყიზილ-ირმაქისა და მელეთის ხეობებს შორის. სიგრძე დაახლოებით 200 კმ, სიმაღლე 1971 მ (მთა აიდოღან-თეფე). უმეტესწილად აგებულია ანდეზიტებით, ტრაქიტებითა და ქვიშაქვებით. გაჭრილია იეშილ-ირმაქის გამჭოლი ხეობით. ჩრდილოეთ კალთაზე, 400–700 მ სიმაღლეზე ფართოფოთლოვანი ტყე და ბუჩქნარია, ზედა სარტყელში წიწვოვან-ფართოფოთლოვანი ტყე. სამხრეთის მშრალ კალთაზე გვხვდება ნათელი მუხნარ-ფიჭვნარი, შიბლიაკი, ზედა სარტყელშია ფრიგანა. ხეობებში მისდევენ მევენახეობასა და მეთამბაქოებას.

## იხილეთ აგრეთვე
* პონტოს მთები 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:თურქეთის ქედები
თოლიასებრნი

**თოლიასებრნი**, *თოლიისებრნი* () — წყალმცურავ ფრინველთა ოჯახი მეჭვავიასნაირთა რიგისა. ცნობილები არიან ოლიგოცენიდან. გავრცელებული არიან მთელი მსოფლიოს შიდა წყლებსა და ზღვის აკვატორიებში. მათი სხეულის სიგრძეა 27 სმ-დან, 100 გ მასისა და 70 სმ ფრთების შლილის დროს (მცირე თოლია, *Hydrocoloeus minutus*), 79 სმ-მდე, 2,2 კგ მასისა და 176 სმ ფრთების შლილის დროს (დიდი ზღვის თოლია, *Larus marinus*). ფრთები გრძელი და წამახვილებულია, ფეხები მოკლე, წინა თითებს შორის საცურაო აპკია გადაკრული. ბოლო არაგრძელია, ზოგჯერ ორკაპა, ნისკარტი აქვთ როგორც წვრილი და ბასრი, ასევე მასიური და მოკაუჭებული. შებუმბვლა ხშირი და წყალგაუმტარია. ზრდასრული ფრინველების შეფერილობაში ჭარბობს თეთრი, რუხი და შავი ფერები (იცვლება ასაკისა და სეზონის მიხედვით), ხშირად შეხამებულია კაშკაშა ფეხებთან და ნისკარტთან. კარგად ცურავენ, ფრენენ და დადიან, ნადავლის მოსაპოვებლად შეუძლიათ პიკირება და არაღრმად ჩაყვინთვა. იკვებებიან ზღვის ცხოველებით, პლანქტონიდან დაწყებული თევზებით დამთავრებული, ზოგიერთ სახეობას შეუძლია უხერხემლოებისა და მწერების ხმელეთზე მოპოვება, ჭამენ სანარცხეებში არსებულ ნარჩენებსაც. არიან ჯგროებად, გუნდებად, უმრავლესობისათვის დამახასიათებელია სეზონური მიგრაცია. ბუდობენ მჭიდრო ან მეჩხერ კოლონიებად კლდეებზე ან დაბალ კუნძულებზე, ჭაობიან ადგილებში (ზანზარებში). დედალი დებს 2–3 კვერცხს. ბარტყები ნახევრად წიწილოვანია. ცნობილია 22 გვარის 100-მდე სახეობა. მოლეკულურ-გენეტიკური ანალიზის მონაცემების საფუძველზე თოლიასებრთა ოჯახს მიეკუთვნა წყალკვეთიები და მეთოვლიები, რომლებიც ადრე ცალ-ცალკე ოჯახებად ითვლებოდნენ.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
ქიოროღლუს მთები

**ქიოროღლუს მთები** () — ქედი თურქეთში. გაწოლილია ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში, მდინარეებს საქარიასა და ყიზილ-ირმაქს შორის. სიგრძე დაახლოებით 400 კმ. მაქსიმალური სიმაღლე 2499 მ (მთა ქიოროღლუ-თეფე). ქიოროღლუ-თეფეს სიახლოვეს მოქმედებს ორი სამთო-სათხილამურო კურორტი. გვხვდება სოჭისა და ფიჭვის ტყეები.

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ქედები
კიმ იო ჯონგი

**კიმ იო ჯონგი** (; დ. 26 სექტემბერი, 1988, ფხენიანი, ჩრდილოეთი კორეა) — ჩრდილოკორეელი პოლიტიკური, სახელმწიფო და პარტიული მოღვაწე.  კორეის შრომის პარტიის პროპაგანდისა და აგიტაციის ცენტრალური კომიტეტის დირექტორის პირველი მოადგილე 2014 წლიდან, პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი 2017-2020 წლებში და წევრი 2020 წლის 11 აპრილიდან. ჩრდილოეთ კორეის უზენაესი ლიდერის კიმ ჩენ ინის უმცროსი და, კორეის ყოფილი უზენაესი ლიდერის კიმ ჩენ ირის შვილი და მუდმივი პრეზიდენტის კიმ ირ სენის შვილიშვილი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1988 წლის 26 სექტემბერს ფხენიანში. აქვს მჭიდრო ურთიერთობა ძმასთან, კიმ ჩენ ინთან, მასთან ერთად სწავლობდა შვეიცარიაში 1996-2000 წლებში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ სწავლობდა კიმ ირ სენის სამხედრო უნივერსიტეტის ინფორმატიკის ფაკულტეტზე. 

2015 წლის იანვარში ცოლად გაჰყვა ჩხვე სონს, რომელიც არის ჩრდილოეთ კორეის უმაღლესი სახალხო კრების თავმჯდომარის, ჩხვე რიონ ჰეს მეორე შვილი. 

2014 წელს დანიშნეს კორეის შრომის პარტიის პროპაგანდისა და აგიტაციის ცენტრალური კომიტეტის დირექტორის პირველ მოადგილედ. 2015 წლიდან იგი პრაქტიკულად დირექტორია, ხოლო დირექტორის ნომინალური თანამდებობა უკავია კიმ კი ნამს. კიმ იო ჯონგი რეგულარულად დაყვება თავის ძმას მოგზაურობებში. ხელს უწყობს საკუთარი ძმის პიროვნების კულტის შექმნას. ორგანიზებას უწევს ყველა მსხვილ საზოგადოებრივ ღონისძიებას ქვეყნის მასშტაბით.

2017 წელს აშშ-მა შეიყვანა ე. წ. „შავ სიაში“ ჩრდილოეთ კორეაში ადამიანის უფლებების დარღვევის გამო. 
2017 წელს გახდა პოლიტბიუროს წევრობის კანდიდატი. იგი იყო მეორე ქალი ამ თანამდებობაზე. 

2018 წლის 9 თებერვალს იმყოფებოდა სამხრეთ კორეაში ზამთრის ოლიმპიური თამაშების გახსნაზე. ეს იყო პირველი შემთხვევა, როდესაც კორეის ომის შემდეგ ჩრდილოეთ კორეის მმართველი დინასტიის წევრი ეწვია სამხრეთ კორეას. იგი გახსნის ცერემონიალს დაესწრო სამხრეთ კორეის პრეზიდენტ მუნ ჯე ინისთან ერთად და გადასცა პირადი წერილი ძმისაგან. თან ახლდა საკუთარ ძმას 2018 და 2019 წლების აშშ-ჩრდილოეთ კორეის სამიტებზე. 

2019 წელს აირჩიეს კორეის უმაღლესი სახალხო კრების წევრად. 

2020 წლის 21 აპრილს CNN-მა და Daily NK-მა საკუთარ წყაროზე დაყრდნობით გაავრცელეს ინფორმაცია ჩრდილოეთ კორეის ლიდერის გაუარესებული ჯანმრთელობის შესახებ. 22 აპრილს იაპონურმა გაზეთმა Asahi-მა ივარაუდა, რომ უზენაესი ლიდერის ჯანმრთელობის გაუარესების ფონზე, შესაძლებელია სახელმწიფოს კიმ იო ჯონგი ჩაუდგეს სათავეში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ჩრდილოეთ კორეის პოლიტიკოსები
კატეგორია:ჩრდილოეთკორეელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდრე დადიანი

**ალექსანდრე ლეონის ძე დადიანი** (დ. 1801 — გ. დაახლ. 1860) — რუსეთის იმპერიის არმიის პოლკოვნიკი (1829), იმპერატორის ფლიგელ-ადიუტანტი.  

დაიბადა რუსეთში, სიმბირსკის გუბერნიაში. 1817 წელს ჩაირიცხა ლაიბგვარდიის პრეობრაჟენსკოეს პოლკში. 1821 წელს დანიშნეს გენერალ ივანე პასკევიჩის ადიუტანტად. მასთან ერთად მონაწილეობდა 1826–27 წლების ირანთან და 1828–29 წლების ოსმალეთთან გამართულ ომებში. სარდარ-აბადის ალყის დროს გამოჩენილი მამაცობისათვის დაჯილდოვდა ოქროს დაშნით, ერევნის აღებისათვის — წმინდა ანას III ხარისხის, ყარსის აღებისათვის — წმ. ანას II ხარისხის ორდენებით, ახალციხის აღებისათვის — ამ ორდენისათვის განკუთვნილი ალმასის ნიშნებით. 28 წლის ასაკში, 1829 წელს, იგი დანიშნეს ერევნის კარაბინერთა პოლკის მეთაურად. მისი სამხედრო კარიერა დასრულდა იმით, რომ 1837 წელს კავკასიაში მყოფმა იმპერატორმა ნიკოლოზ I-მა ერევნის პოლკის დათვალიერებისას დადიანი მწყობრიდან გამოიძახა და პოლკში ჩადენილი სამეურნეო დანაშაულისათვის თავის ხელით ჩამოხსნა ფლიგელ-ადიუტანტის აქსელბანდები, ამასთანავე ბრძანა გადაეგზავნათ ბობრუისკის კაზემატში, სადაც მან 1840 წლამდე დაყო. შემდეგ დადიანს ჩამოართვეს ჩინები, ორდენები, თავადის წოდება და საცხოვრებლად გაგზავნეს ვიატკაში. ბოლოს ნება დართეს ქალაქიდან გაუსვლელად ეცხოვრა მოსკოვში. 1856 წელს ალექსანდრე II-მ დადიანს დაუბრუნა თადარიგის პოლკოვნიკის ჩინი, ორდენები, თავადის წოდება. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1801
კატეგორია:გარდაცვლილი 1860-იანები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
ალექსანდრე
ჟოზეპ პუჩ-ი-კადაფალკი

**ჟოზეპ პუჩ-ი-კადაფალკი** (; დ. 17 ოქტომბერი 1867, მატარო, ბარსელონა — გ. 23 დეკემბერი 1956, ბარსელონა, ესპანეთი) — კატალონიელი არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე და პოლიტიკოსი. ითვლება მოდერნის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან წარმომადგენლად ესპანურ არქიტექტურაში. 

## ბიოგრაფია
არქიტექტურასთან ერთად, ბარსელონაში ეუფლებოდა მათემატიკას, ფიზიკას და სხვა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს. უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მშობლიურ მატაროს უბრუნდება, სადაც ქალაქის არქიტექტორის თანამდებობას იკავებს. მატაროში ხუთი წლის განმავლობაში რჩება. ამ პერიოდს მიეკუთვნება მატაროში აშენებული მისი პირველი ნაგებობები. ბარსელონაში გადასვლის შემდეგ, ჯერ კიდევ ახალგაზრდა არქიტექტორი არქიტექტურის სკოლაში ჰიდრავლიკასა და თეორიული სიმკვრივის კურსს უძღვება.

პარალელურად პოლიტიკაში ერთვება და 1917 წელს ჟოზეპ პუჩ-ი-კადაფალკს — კატალონიის პარლამენტის თავმჯდომარედ ირჩევენ. აღნიშნულ პოსტზე ყოფნისას იგი აქტიურად უჭერს მხარს სახალხო მეურნეობისა და კულტურის განვითარების გეგმებს, გამოდის კასტელიონ-დე-ამპურიასში არქოლოგიური გათხრების, ახალი გზების გაყვანისა და სოფლის მეურნეობის მხარდაჭერის ინიციატორად. მიგელ პრიმო დე რივერას 1923 წლის პუტჩის შემდეგ მას კატალონიის პარლამენტის თავმჯდომარის თანამდებობის დატოვება უწევს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:საპატიო დოქტორები
კატეგორია:კატალონიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ესპანელი არქიტექტორები
გრიგოლ დადიანი (დ. 1791)

**გრიგოლ ლევანის ძე დადიანი** (დ. 1791, ზუგდიდი, — გ. 1846, მარტვილი) — დადიანების საგვარეულოს წარმომადგენელი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1826). მონაწილეობდა ომებში ირანთან (1826–28) და ოსმალეთთან (1828–29), მეთაურობდა სხვადასხვა სამხედრო ნაწილებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1791
კატეგორია:გარდაცვლილი 1846
გრიგოლ
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
თევზიყლაპია

**თევზიყლაპია** () — ფრინველთა გვარი მეთოვლიასებრთა ქვეოჯახისა. ცნობილია 4 სახეობა: შავი თევზიყაპია (*Ch. nigra*), ფრთათეთრი ნემსიყლაპია (*Ch. leucoptera*), ლოყათეთრი თევზიყლაპია (*Ch. hybrida*) და *Chlidonias albostriatus*. მათი სხეულის სიგრძეა 25–28 სმ. შეფერილი არიან ვეჟან-შავად და თეთრად, შავ თევზიყლაპიას თეთრი ფერის ზურგის კუდზედა მხარე აქვს, ფრთათეთრს — თეთრი ზედა მფარავი და საჭის ბუმბულები, მუცლის კუდქვეშა მხარე, ლოყათეთრს — თეთრი ლოყები და ყელი. ფართოდ არიან გავრცელებული (ჩრდილოეთის გარდა) ევროპაში, აზიასა და ჩრდილოეთ ამერიკაში, აგრეთვე გვხვდებიან აფრიკასა და ავსტრალიაში. გადამფრენი ფრინველებია. ბუდობენ კოლონიებად ჭაობიან მდელოებზე, ჭაობებში, წყალსატევთა სანაპიროებზე, ხშირი ბალახეულობით დაფარულ ადგილებში. დედალი დებს 2–3 კვერცხს. კრუხობს ორივე მშობელი 18 დღის განმავლობაში.

## ლიტერატურა 
* Птицы Советского Союза, под ред. Г. П. Дементьева и Н. А. Гладкова, т. 3, М., 1951;
* Болотные крачки // Большая Советская Энциклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 3. М., «Советская энциклопедия», 1970.

## სქოლიო 
*
გრიგოლ დადიანი (დ. 1798)

**გრიგოლ (გიორგი) გრიგოლის ძე დადიანი** (დ. 1798 — გ. 1851) — სამეგრელოს მთავრის, გრიგოლ დადიანის შვილი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (დაახლ. 1850).

მონაწილეობდა ომებში ირანთან (1826–28) და ოსმალეთთან (1828–29). მეთაურობდა ერევნის კარაბინერთა პოლკს (1836-1837). მონაწილეობდა დაღესტნის ბრძოლებში. 1832 წელს მიიღო  პოლკოვნიკის ჩინი, გახდა ფლიგელ–ადიუტანტი. თადარიგში გავიდა გენერალ-მაიორის წოდებით. დაქორწინებული იყო გრაფის ასულ ელიზავეტა პავლოვნა ფონ დერ პალენზე, შვილები არ ჰყოლია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1798
კატეგორია:გარდაცვლილი 1851
გრიგოლ
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
გიორგი დადიანი (გენერალი)

მინი|გიორგი დადიანი.
**გიორგი (ეგორ) ლევანის (ლეონტის) ძე დადიანი** (დ. 1683, ზუგდიდი, — გ. 12 ივნისი, 1765, მოსკოვი) — სამეგრელოს მთავრის ლევან IV დადიანის ვაჟი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1725). 

მამამისი ლევანი იყო დადიანთა პირველი დინასტიის უკანასკნელი მმართველი ოდიშში. 1700 წლიდან გიორგი დადიანი ემიგრაციაში იყო მოსკოვში. კარგად დაეუფლა რუსულ ენას, ასრულებდა დიპლომატიურ დავალებებს, მთარგმნელისა და თარჯიმნის მოვალეობას. რუსეთის სამეფო კარსა და მოსკოვში ემიგრირებულ ქართველთა შორის მოლაპარაკებების დროს უძღვებოდა მიმოწერას საქართველოსთან. ცოლად შეირთო რუსეთის არტილერიის გენერალ-ფელდცოიხმაისტერის, ბატონიშვილ ალექსანდრე არჩილის ძის ქალიშვილი სოფიო. გიორგი დადიანი დადიანოვების მოსკოვის შტოს დამფუძნებელია. თავისი სახსრებით მონაწილეობა მიიღო მოსკოვში სუხარევის კოშკის განახლებაში. ფლობდა მამულებს ნიჟეგოროდის მაზრაში. დაეხმარა მომავალში ცნობილ არქიტექტორს, პეტრე ეგოროვს განათლების მიღებაში. დაკრძალულია მოსკოვში, დონის მონასტრის მირქმის ტაძარში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1683
კატეგორია:გარდაცვლილი 1765
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ივნისი
გიორგი
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
დიმიტრი დადიანი

**დიმიტრი ელიზბარის ძე დადიანი** (1848 — გ. 16 ივლისი, 1895, ოდესა) — ქართველი ჟურნალისტი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე.

ქუთაისის გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ შევიდა ოდესის უნივერსიტეტში (არ დაუმთავრებია). საფუძვლიანი აგრონომიული განათლება მიიღო საფრანგეთში. დაბრუნების შემდეგ ელიზავეტპოლის გუბერნიაში მსახურობდა საგანგებო მინდობილობათა მოხელედ. შემდეგ ქუთაისში ეწეოდა ჟურნალისტურ და საზოგადოებრივ მოღვაწეობას: 1881-1883 რედაქტორობდა გაზეთ „შრომას“, აქვეყნებდა სხვადასხვა ხასიათის პუბლიცისტურ თხზულებებს ქართულ და რუსულ პრესაში („დროება“, „შრომა“, „ივერია“, „ნოვოე ობოზრენიე“ და სხვ.). დადიანის შეხედულებით, ქართველი ხალხის საერთო-ეროვნული თვითშეგნების გამთლიანება-აღორძინებისთვის აუცილებელი იყო საზოგადოებრიობის ყველა ფენის კონსოლიდაცია ეროვნული იდეოლოგიის გარშემო, ეკონომიკის დაწინაურება და კულტურულ-საგანმანათლებლო პროცესების პერმანენტული განვითარება. 1884–1890 წლებში განაგებდა ქუთაისის სათავადაზნაურო-საადგილმამულო ბანკს. თავიდან მომხრე იყო თბილისის და ქუთაისის სათავადაზნაურო ბანკების შეერთებისა, რაზეც გამოქვეყნებული აქვს სპეციალური წერილი „მუდამ ცალ-ცალკე თუ ერთად“ („დროება“, 1875, №44). სიცოცხლის ბოლო წლებში დადიანი იყო სენაკის მაზრის თავადაზნაურობის დეპუტატი. 1895 წელს ტუბერკულოზით დაავადებული დადიანი სამკურნალოდ ]]ავსტრია\\ში გაემგზავრა, მაგრამ გზაში (ოდესაში) გარდაიცვალა. დაკრძალულია სენაკში.    

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1895
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
დიმიტრი
დუდუ დადიანი

**დავით (დუდუ) რობერტის ძე დადიანი** (დ. 19 მაისი, 1969, თბილისი, — გ. 22 იანვარი, 2002, იქვე) — ქართველი სპორტსმენი, კალათბურთელი.

სწავლობდა საქართველოს ფიზიკური კულტურის ინსტიტუტში. დადიანის საკალათბურთო კარიერა კლუბ „მართვეში“ დაიწყო, 1992 წელს „ვითაში“ გადავიდა, რომელმაც იმ წელს საქართველოს ჩემპიონის სახელი მოიპოვა და მომდევნო შვიდი წლის განმავლობაში შეინარჩუნა. 1995 წელს დადიანი საქართველოს ეროვნული ნაკრების წევრი და „ვითას“ კაპიტანი გახდა. სახელი აგრესიული, ზოგჯერ უხეში, თამაშის სტილით გაითქვა. 1999 წელს აქტიური სპორტული მოღვაწეობა შეწყვიტა და არჩეული იქნა საქართველოს კალათბურთის ეროვნული ფედერაციის ვიცე-პრეზიდენტად. 2002 წელს მოკლეს თბილისში, სპორტის დეპარტამენტის შენობაში. გამოძიების ოფიციალური ვერსიით, მკვლელობა დადიანსა და უცნობ ადამიანს შელაპარაკების შედეგად მოხდა. მკვლელი დაუდგენელია. 2002 წლიდან საქართველოს კალათბურთის ფედერაციის მიერ დაწესებულია „დუდუ დადიანის თასი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* დავით (დუდუ) დადიანი (1969-2002). პროექტი „დადიანები“. სმიტსონის ინსტიტუტი / საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა.
*დავით (დუდუ) დადიანი (1969-2002)

კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ქართველი კალათბურთელები
დუდუ
კატეგორია:თბილისში მოკლული ადამიანები
დოი-ლუანგის ეროვნული პარკი

**დოი-ლუანგის ეროვნული პარკი** () — ტაილანდის ერთ-ერთი უდიდესი ეროვნული პარკი. პარკი მოიცავს ჩიანგრაის პროვინციის მაესუაის, პჰანნისა და ვიანგ პა პაოს რაიონებს, ლამპანგის პროვინციის ვანგ ნუეასა და ნგაოს რაიონებს და ფაიაუს პროვინციის მაეჩაისა და მეანგ ფაიაოს რაიონებს. 

## აღწერა
დოი-ლუანგის ეროვნული პარკი მდებარეობს ფი პან ნამის ქედის უკდურეს ჩრდილო-დასავლეთ მთიანეთში. პარკი 1990 წელს ოთხი არსებული პარკის გაერთიანებით დაარსდა.

1426 მეტრის სიმაღლის დოი ლუანგი მაეჩაის რაიონის ჩრდილოეთ ნაწილში მდებარეობს. იგივვე სახელწოდების მთა (სიმაღლე 1694 მეტრი) მდებარეობს ფი პან ნამის ქედზე, 30 კმ-ით სამხრეთით. პერკის ტერიტორიაზე მიედინება მდინარეები: ვანგი და ლაო. პარკში მდებარეობს კლდოვანი წარმონაქმნები და თვალწარმტაცი ჩანჩქერები, როგორებიცაა ნამტოკ პუ კაენგი, მანტოკ ჩამ პა თონგი და ნამტოკ ვანგ კაევი.

## ფლორა და ფაუნა
პარკის ტერიტორიაზე ხარობს: *Mesua ferrea*, *Hopea odorata*, *Toona ciliata*, *Lagerstroemia tomentosa* და *Irvingia malayana*; ბინადრობს: ჰიმალაიური დათვი, მალაიური დათვი, მუნჯაკი და ინდოჩინური ლეოპარდი,

## რესურსები ინტერნეტში
*Doi Luang National Park - Tourism Thailand
*Doi Luang National Park 
*Chiang Rai National Parks, Mountains and Waterfalls - Chiang Rai Attractions 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1990 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ძეგვის კოშკი

**ძეგვის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ძეგვის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე მტკვრის ნაპირას, მჭიდროდ დასახლებულ უბანში. 

კოშკი წრიული ფორმისაა. ნაგებია რიყის ქვითა და ბრტყელი აგურით. სამსართულიანია. მთავარი შესასვლელი მეორე სართულზე აქვს. მთავარი კარი მასშტაბური და მოპირკეთებულია. მის წირთხლებად, ზღურბლად და არქიტრავულ გადახურვად გამოყენებულია საფლავის ქვები. მარჯვენა მხარეს ჩადგმულ ქვას კიდეზე მხედრულით შესრულებული წარწერაც აქვს. კოშკის ყველა სართულზე დატანებულია ვიწყო სათოფურები, რომლებიც იმავე დროს სარკმლის როლსაც ასრულებდა. სართულშორისი მაკავშირებელი კედელში ჩატანებული კიბეა. სართულშორის გადახურვა გვირგვინოვანია და აგურითაა ნაშენი. პირველი სართული სამეურნეო დანიშნულების უნდა ყოფილიყო. კედლებში გაკეთებულია დაბალი თაღოვანი და მართკუთხა ფორმის ღრმა ნიშები. მეორე სართული საცხოვრებელი. კარის პირდაპირ გაკეთებულია თაღოვანი ბუხარი. მესამე სართული საბრძოლო ბანია, რომელსაც აუცილებლად უნდა ქონოდა ქონგურები, რომელიც ამჟამად აღარ არსებობს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
სასხორის კოშკი

მინი|კოშკის ხედი სამხრეთიდან
**სასხორის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი მცხეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასხორის  სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ხეობაში, სოფ. ნიჩბისისაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს. 

კოშკი ოთხსართულიანია, ნაგებია ნატეხი ქვით. შესასვლელი მეორე სართულზეა, სამხრეთ-დასავლეთით, კიბეები კედელშია დატანილი. პირველსა და მეორე სართულებს ხის გადახურვა ჰქონია, მესამე სართული აგურის კამარითაა გადახურული. სათოფურები ყველა სართულზეა, სარკმლები — მხოლოდ მესამე სართულზე. მეორე სართულზე, ჩრდილო-აღმოსავლეთ კედელში ნიშებია, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთისაში — საპირფარეშო. მესამე სართულზე, ჩრდილო-დასავლეთით, აივანზეგასასვლელი კარია (ამჟამად ჩანგრეულია), ჩრდილო-აღმოსავლეთით ბუხარი. გარედან საბრძოლო ხვრელობები გადახურულია ქვის ზღუდარებით. მხოლოდ მესამე სართულის ორ სარკმელს აქვს აგურის თაღი. დღესდღეობით კოშკი დაზიანებულია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლულუ დადიანი

**ლულუ სევერიანის ასული დადიანი** (დ. 14 ივნისი, 1942, თბილისი) — ქართველი ფერმწერი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი (1964) და თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტი (1973). ამავე წლიდან მონაწილეობს სამხატვრო გამოფენებში. პერსონალური გამოფენები: თბილისი (1988), შტუტგარტი (გერმანია, 1989, 1991), ოიპენი (ბელგია, 1992), მაინცი (გერმანია, 1995) და სხვ. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „კითხვის ნიშანი“ (1988, მხატვრის კუთვნილება), „ნიღბები“ (1990, კერძო კუთვნილება), „შემოდგომის ყვავილი“ (1994, კერძო კუთვნილება), „რილკეს X ელეგია“ (1994, მხატვრის კუთვნილება), „ხის დაბადება“, „კარიატიდა“ (1990, კერძო კუთვნილება) და სხვ. თარგმნა რაინერ მარია რილკეს „დუინური ელეგიები“ (ვენა, 1998; ავსტრიის სახელმწიფო კანცელარიის პრემია, 2000). დადიანის ნამუშევრები ინახება საქართველოს ეროვნულ გალერეაში, ქ. ჰალეს მხატვართა კავშირის მუზეუმში, ბოსენის ხელოვნ. ცენტრში (გერმანია) და სხვ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
ლულუ
კატეგორია:დაბადებული 14 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ივანე დადიანი

**ივანე (იოვანე) დადიანი** — XI საუკუნის შუა პერიოდის ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალი, დადიანების საგვარეულოს პირველი ცნობილი წარმომადგენელი. „მატიანე ქართლისაჲში“ მოხსენიებულია იმ დიდებულთა შორის, რომლებიც 1045 წელს ლიპარიტ ბაღვაშმა მეფე ბაგრატ IV–სთან დაპირისპირების დროს ანისიდან გამოიტყუა და შეიპყრო. შ. მესხიამ ეს ივანე გააიგივა ერისთავთ-ერისთავ ივანე დადიანთან, რომელიც იხსენიება ე. თაყაიშვილის მიერ ნიკორწმინდის ტაძარში მიკვლეული ერთ-ერთი ხელნაწერის ანდერძ–მინაწერში: „მეოხ ეყავ წინაშე ღმრთისა... ერისთავთ-ერისთავსა იოვანე დადიანსა“.

## ლიტერატურა
* ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში. [ენციკლოპედიური ლექსიკონი]. – კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი. – თბილისი, 2017 – გვ. 150.

კატეგორია:ოდიშის ერისთავები
ივანე
იოსებ დადიანი

**იოსებ იულონის ძე დადიანი** (დ. 1863, სენაკი, — გ. 30 მარტი, 1937, პარიზი) — ქართველი პოლიტიკური და საზოგადო მოღვაწე.

დაამთავრა პეტერბურგის სამთო ინსტიტუტი 1886 წელს. იმავე წლიდან ჩაება საქართველოს ეკონომიკურ და საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. 1901 წელს იყო საქართველოს სოციალ-ფედერალისტთა პარტიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი და წევრი (1917 წლამდე). 1910-იან წლებში უშაობდა ბაქოში ნობელების ნავთობ-გადამამუშავებელი ფირმის ინჟინრად. იყო ბაქოს ქართული სათვისტომოს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბაქოსა და თბილისის განყოფილებათა წევრი. 1917 წელს მონაწილეობდა მიიღო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის დაარსებაში. ამავე პარტიიდან არჩეული იყო საქართველოს ეროვნული საბჭოს  და საქართველოს პარლამენტის წევრად. 1921 წელს ბოლშევიკური რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ ცხოვრობდა პარიზში. 1921–1937 წლებში იყო საქართველოს ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის საზღვარგარეთის ბიუროს ერთ-ერთი ხელმძღვანელი, არჩეული იყო „ანტიბოლშევიკ ერთა ბლოკის“ წევრად. 1924 წელს დადიანის აქტიური მონაწილეობით პარიზში დაარსდა ქართული პოლიტიკური ორგანიზაცია თეთრი გიორგი. თანამშრომლობდა ქართულ ემიგრანტულ პრესასთან. 1931 წელს დააარსა ორგანიზაცია „კავკასიის შესწავლის წრე“ (Cercle d’études caucasiennes).დიდხანს იყო ადგილობრივ ქართველთა სათვისტომოს თავმჯდომარე.

იოსებ დადიანს ცოლად ჰყავდა თამარ გრიგოლის ასული თარხან-მოურავი (1876–1942). მათი შვილები იყვნენ: ელისაბედი (ელისო; 1902–1944), ირინა (ბება; 1904–1944) და სალომე (1912–1957). ელისაბედი დაქორწინებული იყო ბრიტანელ არქიტექტორ არნოლდ ზარბზე (საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში ინახება ელისოს საველი სორინის მიერ შესრულებული პორტრეტი), ირინა — საფრანგეთის არმიის ოფიცერ დიმიტრი ამილახვარზე, სალომე — ალექსი გიორგის ძე ბაგრატიონ-მუხრანელზე. 1944 წელს პარიზში დიმიტრი ამილახვარის ხსოვნის საღამოზე მიმავალი ელისაბედი და სალომე ავტოკატასტროფაში დაიღუპნენ. 

## ლიტერატურა
* ასათიანი ალ., თავადი იოსებ დადიანი (1863–1937), «სამშობლო», პარიზი, 1937, №21–22;

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:საქართველოს ეროვნული საბჭოს წევრები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველები საფრანგეთში
იოსებ
გერმანიის უმაღლესი სასწავლებლების სია

უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკა, რომლის შენობაც ჰაიდელბერგის რუპრეხტ კარლს-უნივერსიტეტის სიმბოლოს წარმოადგენს.]] 

ქვემორე სტატია შეიცავს ბოლოს განახლებულ მონაცემებს გერმანიის ფედერაციულ  რესპუბლიკაში დღესდღეობით არსებულ უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებების შესახებ.

უმაღლეს სასწავლებელთა მოცემულ ნუსხაში მითითებულია სასწავლო დაწესებულების მესაკუთრე, სტატუსი, დაარსების თარიღი და სტუდენტების რაოდენობა. 

2018-19 წლების ზამთრის სემესტრის დამდეგს გერმანიაში ფუნციონირებდა 426 უმაღლესი სასწავლებელი, რომელთაგან შემდეგი პროფილისა და სტატუსის დაწესებულებებია: 

* 106 უნივერსიტეტი,
* 6 პედაგოგიკური უმაღლესი სკოლა, 
* 16 თეოლოგიური უმაღლესი სკოლა, 
* 52 სახელოვნებო უმაღლესი სკოლა,
* 216 სპეციალური უმაღლესი სკოლა, 
* 30 ადმინისტრირების სპეციალური უმაღლესი სკოლა.[1] 

[მინი| დაუსწრებელი სწავლების უნივერსიტეტი [ჰაგენი|ჰაგენში დისტანციური სწავლების ყველაზე დიდი უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებაა გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში.]]

არსებული 426 უმაღლესი სასწავლო დაწესებულებიდან 120 სუბიექტი წარმოადგენს კერძო მფლობელობაში არსებულ უმაღლეს სასწავლებელს.[2] 

ცალკე შეგიძლიათ იხილოთ აგრეთვე: 
# გერმანიის კერძო უმაღლესი სასწავლებლების სია. 
# გერმანიის სპეციალური უმაღლესი სასწავლებლების სია. 

რაოდენობრივად ყველაზე დიდი გერმანული უმაღლესი სასწავლებელი იყო ჰაგენის დისტანციური იგივე დაუსწრებელი სწავლების უნივერსიტეტი, რომელშიც 2019 წლის დასასრულს 70 000 სტუდენტი ირიცხებოდა იმატრიკულაციის წესით. 

## ორი საინტერესო ფაქტი 
* გერმანიის დასწრებული სწავლების უნივერსიტეტებს შორის ყველაზე დიდ სასწავლო დაწესებულებად ითვლება მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის სახელობის უნივერსიტეტი. 

* გერმანიის ტერიტორიაზე ყველაზე ძველ უნივერსიტეტად რუპრეხტ-კარლს-უნივერსიტეტი ითვლება, რომელიც 1386 წელს დაარსებულა. არსებული უნივერსიტეტი იმითაცაა საყურადღებო, რომ ამ სასწავლო დაწესებულებას დაარსების დღიდან ვიდრე დღემდე სწავლების უწყვეტი ტრადიცია გააჩნია.

## სახელმწიფო და სახელმწიფოდ ცნობილი უმაღლესი სასწავლებლები 
ქვემორე სიაში ჩამოთვლილია დღესდღეობით გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში მოქმედი 426 სახელმწიფო ან სახელმწიფოსთან ასოცირებული უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hochschulkompass.de უმაღლესი სკოლების რექტორთა ყრილობა უმაღლესი სასწავლებლების კომპასი]
* ინფორმაცია გერმანიის უმაღლეს სკოლებზე 
* უმაღლესი სასწავლებლები და განყოფილებები

კატეგორია:გერმანიის უმაღლესი სასწავლებლები