open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ირაკლი გეჯაძე

**ირაკლი გეჯაძე** (დ. 26 ოქტომბერი, 1925, მცხეთა — გ. აგვისტო, 2002, თბილისი) — ქართველი კომპოზიტორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982).

1957 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიტორო ფაკულტეტი (ა. მაჭავარიანის კლასი). 1946-1952 წლებში იყო თბილისის შ. რუსთაველის სახელობის დრამატული თეატრის ორკესტრის მევიოლინე, 1949–1957 წლებში — უცხო ენათა ინსტიტუტის თვითმოქმედი საგუნდო კოლექტივის ხელმძღვანელი. იყო თბილისის IX სამუსიკო სკოლისა და I სასწავლებლის პედაგოგი, 1963–1978 წლებში კი ამავე სასწავლებლის დირექტორი. 

შექმნოლი აქვს ნაწარმოებები: ოპერა „განთიადი“, მუსიკალური კომედია „ორი რეკორდი“, სიმფონია „რექვიემი“, პროგრამული სიმფონია „ვარძია“, ორატორია „მარადისობა“, ორი კონცერტი ვიოლინოსა და ორკესტრისათვის. შექმნილი აქვს კამერული, საგუნდო ნაწარმოებები და მუსიკა სპექტაკლებისა და კინოფილმებისათვის.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1982 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1999 — ღირსების ორდენი ქართული სამუსიკო ხელოვნების განვითარებაში შეტანილი პირადი დიდი წვლილისათვის, ნაყოფიერი შემოქმედებითი, პედაგოგიური და საზოგადოებრივი მოღვაწეობისათვის

## ფილმოგრაფია
*1960 — ამბავი ერთი ქალიშვილისა
*1962 — არდადეგებზე
*1963 — თეთრი ქარავანი
*1965 — მიქელა
*1965 — ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი
*1966 — ლონდრე
*1981 — მოხუცი მემანქანე
*1979 — ზღარბი
*1981 — მე მოვედი
*1969 — ცაბუნია
*1975 — ბერიკაცები
*1983 — მოუსვენარი ზაფხული
*1990 — ცეცხლთან თამაში
*1992 — ხაფანგი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ირაკლი გეჯაძე
* 
* ირაკლი გეჯაძე 

კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:მცხეთაში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
დიმიტრი თაყაიშვილი

**დიმიტრი თაყაიშვილი** (დ. 6 იანვარი, 1919, თბილისი — გ. 28 მარტი, 1998, იქვე) — ქართველი მხატვარი და მსახიობი. საქართველოს სახალხო მხატვარი (1985). საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967)

დაიბადა 1919 წლის 6 იანვარს ქ. თბილისში. 1934–38 წლებში სწავლობდა სამხატვრო სასწავლებელში, ხოლო 1938–44 წლებში თბილისის სამხატვრო აკადემიის ფერწერის ფაკულტეტზე. 1944–45 წლებში კვალიფიკაციის ასამაღლებლად მივლინებული იყო მოსკოვის ფერწერის ინსტიტუტის დეკორატიულ სახელოსნოში პროფ. მ. ბობიშევთან. მუშაობდა მთავარ მხატვრად მოსკოვის მოძრავ მუსიკალურ თეატრში (1945), ხოლო დამდგმელ მხატვრად მოსკოვის საოლქო მუსიკალურ (1946–47) და ქ. ნოგინსკის საოლქო დრამატულ (1947-48) თეატრებში. 1949-51 წლებში თბილისის მოზარდ მაყურებელთა ქართული, ხოლო 1952-57 წლებში ქუთაისის თეატრების მთავარი მხატვარია. 1955 წელს ქუთაისში დააარსა სამხატვრო სკოლა. 1957 წლიდან მოღვაწეობდა კინოსტუდია „ქართულ ფილმში“. დამდგმელი მხატვარია ფილმების: „განაჩენი“ (1959), „თეთრი ქარავანი“ (1963), „მე ვხედავ მზეს“ (1965), „ჯვარცმული კუნძული“ (1968), „მხიარული რომანი“ (1972), პირველი მერცხალი (1975) და სხვა. 

1968 წლიდან ხელმძღვანელობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიის კინოსა და ტელევიზიის სახელოსნოს. 1976–86 წლებში იყო მხატვართა კავშირის გამგეობის მდივანი. ფერწერის ფაკულტეტის პროფესორი (1985). 

გარდაიცვალა 1998 წლის 28 მარტს. დაკრძალულია თბილისში, მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1967 — საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1985 — საქართველოს სახალხო მხატვარი

## ფილმოგრაფია
### გადაღებულია ფილმებში
*როცა აყვავდა ნუში
*აურზაური სალხინეთში
*მოხეტიალე რაინდები
*იყო შაშვი მგალობელი

### დამდგმელი მხატვარია ფილმების
*წარსული ზაფხული
*განაჩენი
*ამბავი ერთი ქალიშვილისა
*განძი
*თოჯინები იცინიან
*ერთი ცის ქვეშ
*თეთრი ქარავანი
*მე ვხედავ მზეს
*უყაიმო თამაში
*ჯვარცმული კუნძული
*ფილატელისტის სიკვდილი
*დაისი
*მხიარული რომანი
*ლევან ხიდაშელი
*პირველი მერცხალი
*არ დაიჯერო, რომ აღარა ვარ
*ზღვის მაშვრალნი
*ნისლა
*არ იდარდო!
*პასპორტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* დიმიტრი თაყაიშვილი — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 
* დიმიტრი თაყაიშვილი 

კატეგორია:დაბადებული 6 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ლიკანის სასახლე

**ლიკანის სასახლე** — რომანოვების სასახლე, დიდი მთავრის, ნიკოლოზ მიხეილის ძე რომანოვის საზაფხულო რეზიდენცია ყოფილ სოფელ ლიკანში (შეუერთდა ბორჯომს). აშენდა 1892-1895 წლებში არქიტექტორ ლ. ბენუას პროექტით (მშენებელი – თბილისელი არქიტექტორი ლ. ბილფელდი). ასიმეტრიული გეგმით აგებული სასახლე საგანგებოდ მოწყობილ ტერასაზეა განთავსებული. ერთმანეთისაგან განსხვავებული ფასადების მორთულობა იმდროინდელი არქიტექტურის ტენდენციებს ასახავს. სასახლის ირგვლივ მოეწყო ვრცელი პარკი ორანჟერეით. 1898 წელს სასახლის გასანათებლად აშენდა ჰიდროელექტროსადგური, რომელიც პირველი იყო რუსეთის იმპერიაში.

ლიკანის სასახლეში დაცულია უნიკალური ისტორიული ექსპონატები, მ. შ. ნაპოლეონის მიერ რომანოვებისათვის ნაჩუქარი მაგიდა, ირანის შაჰის ნაჩუქარი სავარძელი, რუსეთის იმპერატორის პეტრე I-ის ხელით კაკლის ხისაგან დამზადებული მაგიდა; ასევე რომანოვების დროინდელი ბილიარდის მაგიდა. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ ლიკანის სასახლე სახელმწიფო საკუთრებაში გადავიდა. წლების განმავლობაში მან შეიცვალა ფუნქცია. სასახლეში, რომელიც წარმოადგენს ლიკანის ძირითად ღირსშესანიშნაობას, ბოლო ხანს მიმდინარეობს მნიშვნელოვანი სარეაბილიტაციო სამუშაოები.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საქართველოს სასახლეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ბორჯომში
კატეგორია:ბორჯომის შენობა-ნაგებობები
კარლ ფონ ბერგენი

**კარლ ფონ ბერგენი** (; დ. 8 დეკემბერი, 1853, კუქსჰაფენი — გ. 29 იანვარი, 1933, მიუნხენი) — გერმანელი მხატვარი.

კარლ ფონ ბერგენი გაიზარდა კუქსჰაფენში. 1878 წლიდან სწავლობდა მიუნხენის ხელოვნების აკადემიაში და ფერწერის კლასი წარმატებით დაასრულა. ადრევე გახდა ცნობილი თავისი ჟანრული ფერწერული ტილოებით საბავშვო თემატიკით. 

## გალერეა

ფაილი: C_Bergen_Blick_auf_Wolfratshausen.jpg|
ფაილი: Carl_von_Bergen_-_Spiel_mit_den_Küken_(1912).jpg|
ფაილი: Carl_von_Bergen_Ein_vergnüglicher_Sommertag.jpg|
ფაილი: Die Gartenlaube (1885) b 385.jpg|
ფაილი: Carl_von_Bergen_-_Blumen_pflücken.jpg|
ფაილი: Carl_von_Bergen_Das_Segelschiff.jpg| 
ფაილი: Carl_von_Bergen_Ährenfeld_1903.jpg |
ფაილი: Kath._Illustratie_1894_De_eerste_opsmuk,_naar_Karl_von_Bergen.jpg |

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1853
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
ლიკოფრონი

**ლიკოფრონი** (; ძვ. წ. 320-იანი წლები — ძვ. წ. III საუკუნე) — ბერძენი პოეტი და გრამატიკოსი, ალექსანდრიული სკოლის წარმომადგენელი. შეუთხზავს 11 წიგნის შემცველი ისტორიულ-ლიტერატურული გამოკვლევა „კომედიისათვის“ და 20-მდე ტრაგედია (მოღწეულია ფრაგმენტები და სათაურები). სრულადაა შემონახული ლიკოფრონის პოეტური თხზულება „ალექსანდრა“ ანუ „კასანდრა“, რომელიც შეიცავს 1474 იამბიკური ტრიმეტრით გამართულ კარედს. მასში დაცულია მრავალი მითოლ. და ისტორიულ-გეოგრაფიული ხასიათის ცნობა. მოხსენიებულია არგონავტების თქმულების შესახებაც: 50 მოგზაურთან ერთად იასონის ჩასვლა „ლიგისტიკურ კჳტაიაში“ (ქუთაისი), ურჩხულის დაძინება, ცეცხლმფრქვევი ხარების დამორჩილება და „მეტყველი კაჭკაჭით“ (ხომალდი „არგო“) ცხვრის ტყავის (ოქროს საწმისი) და „ნათესავთმკვლელი ჩიტის“ (მედეა) გატაცება; აგრეთვე, მოთხრობილია აიასა და კორინთოს გამგებლის – აიეტის მიერ მედეას საძებნელად გაგზავნილი კოლხების პოლაში დასახლებისა და საიქიოს სამეფოში აქილევსის „კჳტაიელ“ (ქუთაისელ) ასულზე (მედეა) დაქორწინების ამბავი. თხზულება დაწერილია მეტისმეტად ღვლარჭნილი ენით, რის გამოც ავტორს „სკოტეინოსი“ (ბნელი) შეარქვეს. „ალექსანდრას“ XI ს. ხელნაწერს დართული აქვს ძვირფას ცნობათა შემცველი სქოლიოები, რ-თა საფუძველზე, აგრეთვე სხვა წყაროთა გამოყენებით დაიწერა „ალექსანდრას“ განმარტებები. მათ ავტორობას იოანე ცეცეს მიაწერენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიკოფრონი

კატეგორია:ძველი ბერძენი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ლილოს განძი

**ლილოს განძი** — სპილენძის ქართული მონეტების განძი (300 ც-მდე) „არაწესიერი ჭედისა“. ნაპოვნია 1937 წელს სოფელ პატარა ლილოში. განძის შედგენილობა ასეთია: მეფე გიორგი III-ის (1156-1184) – 44 ც., მეფე თამარის (1184-1207/13) – 90 ც., გიორგი IV ლაშასი (1210-1223) – 100 ც; მათი თანამედროვე აღმოსავლური ფულის უმნიშვნელო მინარევი: აზერბაიჯანელი ილდეღიზიდი მმართველების და დარუბანდის ამირა მუზაფარ იბნ მუჰამედ იბნ ხალიფეს – 15 ც., სელჩუკი რუმის (XIII საუკუნე) – 1 ც., დერბენდის  ემირის – 2 ც., გაურკვეველია – 27  მონეტის კუთვნილება.

განძი XIII საუკუნის II ნახევარში უნდა იყოს ჩამარხული.

## ლიტერატურა
*დუნდუა გ., ჯალაღანია ი., ქართული ნუმიზმატიკური ლექსიკონი, თბ., 2009; 
*Капанадзе Д. Г., Клад монет XII–XIII вв. из сел Ничбиси, „Вестник Гос. Музея Грузии“, 1969, в. 28; 
*Пахомов Е. А., О Дербендском княжестве XII–XIII вв., Известия АзГНИИ историко-этнографическое и археологическое отделение, т. 1. Б., 1930.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლილოს განძი

კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
თენგიზ ლილუაშვილი

**თენგიზ ალექსანდრეს ძე ლილუაშვილი** (დ. 10 მაისი, 1928, სოფელი შუა გორა — გ. 30 აგვისტო, 2007, თბილისი) — ქართველი იურისტი (სამოქალაქო საპროცესო სამართალი), იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1970), პროფესორი (1973). 

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა თსუ-ის იურიდიული ფაკულტეტი. 1958 წლიდან მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე: 1970–1993 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკური და სამართლის ინსტიტუტის სამოქალაქო სამართლის განყოფილების გამგე; 1993–1994 წლებში — სახელმწიფო და სამართლის ინსტიტუტის დირექტორის მოვალეობის შემსრულებელი; 1995–2007 წლებში — ამავე ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი; 1996–1998 წლებში — საქართველოს იუსტიციის სასწავლო ცენტრის დირექტორი; 1998–2007 წლებში — საქართველოს უზენაესი სასამართლოს მეცნიერ-კონსულტანტი; საქართველოს სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის პროექტის შემმუშავებელი კომისიის, აგრეთვე სამართლის რეფორმის სახელმწიფო კომისიის თავმჯდომარე.

## შრომები
*სამოქალაქო პროცესის საკითხები საქართველოს სასამართლოების პრაქტიკაში, თბ., 2002; 
*სამოქალაქო საპროცესო სამართალი, თბ., 2005; 
*აპელაცია სამოქალაქო პროცესში, თბ., 2005; 
*სამოქალაქო საპროცესო კოდექსის კომენტარი, თბ., 2004, გამოც., მე-2, თბ., 2007 (თანაავტ.).

## ჯილდოები
* ღირსების ორდენი: 2003

## რესურსები ინტერნეტში
*ლილუაშვილი თენგიზ ალექსანდრეს ძე 

კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
ვლადიმერ ლინდე

**ვლადიმერ ვლადიმერის ძე ლინდე** (დ. , პორხოვი, ფსკოვის ოლქი — გ. 14 აგვისტო, 1956, მოსკოვი) — საბჭოთა მეცნიერი საფეიქრო მრეწველობის დარგში. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1930), პროფესორი (1916). 

1913 წლიდან ხელმძღვანელობდა რუსეთის მეაბრეშუმეთა საზოგადოებას, შემდგომ – საკავშირო სოფლის მეურნეობის აკადემიის მეაბრეშუმეთა სექციას, საფეიქრო მრეწველობის სამეცნიერო-ტექნიკურ საზოგადოებას და სხვ. ლინდემ დიდად შეუწყო ხელი საქართველოში მეაბრეშუმეობის სამეცნიერო-კვლევითი საქმიანობის განვითარებას და საფეიქრო მრეწველობისათვის უმაღლესი კვალიფიკაციის კადრების მომზადებას. მიღებული აქვს მრავალი სახელმწიფო ჯილდო.

## შრომები
*Учение о шелке, 2 изд., М. – Л., 1940; 
*Технология шелка, М., 1951 (თანაავტ.: П.А.Осипов).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლინდე ვლადიმერ ვლადიმერის ძე 

კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
ლინი

**ლინი** — საჟღარუნებელ საკრავთა ჯგუფის უძველესი მუსიკალური ინსტრუმენტი. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით – „რვალის საჩხარუნებელი დიდი“. ივ. ჯავახიშვილის აზრით, იგი „გონგისაებრ ცალად ასახმაურებელ თეფშად უნდა ვიგულისხმოთ“. საკრავის მთავარი დანიშნულებაა მუსიკალურ ნაწარმოების მეტრ-რიტმის გამახვილება, მისი ნაირსახეობით წარმოდგენა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლინი

კატეგორია:საჟღარუნებელი საკრავები
ლინოგრავიურა

**ლინოგრავიურა** [ლინო(ლეუმი) და გრავიურა] — ამობურცული გრავიურა ლინოლეუმზე ან მსგავს მასალაზე; ჰგავს ქსილოგრაფიას. წარმოიშვა XX საუკუნის დასაწყისში. იყენებენ როგორც შავ-თეთრს, ასევე ფერად ლინოგრავიურას. XX საუკუნის შუა წლებში ლინოგრავიურის რამდენიმე სკოლა შეიქმნა. ლინოგრავიურა განსაკუთრებით განვითარდა ლათინურ ამერიკაში, კერძოდ, მექსიკაში, „ხალხური გრაფიკის სახელოსნოს“ გრავიორთა შემოქმედებაში (ლ. მენდესი, ა. ბელტრანი და სხვ.), ბრაზილიაში – „გრავიურის მეგობართა კლუბის“ ოსტატთა ხელოვნებაში (კ. სკლიარი, რ. კაცი, ვ. პრადუ და სხვ.), არგენტინაში (ა. ვიგო და ნ. ონოფრიო), ჩილეში (კ. ერმოსილია ალვარესი). ლინოგრავიურას მიმართავდნენ: ა. მატისი და პ. პიკასო (საფრანგეთი), ფ. მაზერელი (ბელგია), ე. პაკარდი და ბ. რენდოლი (აშშ), პ. ნილსენი (დანია), ი. სოკოლოვი, ვ. ფავორსკი (რუსეთი); საქართველოში – რ. თარხან-მოურავი, ჯ. ლოლუა, დ. ნოდია, გ. ღლონტი და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლინოგრავიურა 

კატეგორია:გრავიურა
იოსებ ლიპარტელიანი

**იოსებ ლიპარტელიანი** (დ. 3 თებერვალი, 1971, სოფელი ხოფური, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ძიუდოისტი. ოლიმპიური თამაშების მესამე პრიზიორი (1996, ატლანტა); ევროპის ჩემპიონატის მეორე პრიზიორი (1993), ევროპის გუნდური ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1996). საერთაშორისო ტურნირების გამარჯვებული. სამბოში ევროპის ჩემპიონატის მესამე პრიზიორი (1993).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიპარტელიანი იოსებ ჯიბილოს ძე 

კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
ოთარ ლიპარტელიანი

**ოთარ ანტონის ძე ლიპარტელიანი** (დ. 3 დეკემბერი, 1932, სოფელი კახურა, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ - გ. 2023) — ქართველი აგრონომი. სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1990), საქართველოს სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1994). 

## ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის აგრონომიის ფაკულტეტი. 1976-1978 წლებში ლიპარტელიანი ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას თსუ-სა და 1979-1989 წლებში საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტში სელექცია-გენეტიკის განხრით. 1985 წელს მიიღო პირველი ხარისხის დიპლომი მეცნიერების მიღწევების წარმოებაში დანერგვისათვის. 1986 წელს გადაეცა საქართველოს სახელმწიფო პრემია სიმინდის მარტივი ხაზთაშორისი ჰიბრიდის, ქართული 9-ის გამოყვანისა და დანერგვისათვის. 1986 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მიწათმოქმედების სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის მცხეთის სასელექციო სადგურში, 1993-2004 წლებში იყო ამავე სადგურის დირექტორი. 2013 წლიდან – სოფლის მეურნეობის მეცნიერებათა აკადემიის სამეცნიერო საბჭოს წევრი, 2014 წლიდან – საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრის მარცვლეული კულტურების სამსახურის მთავარი სპეციალისტი. ლიპარტელიანი მუშაობს ერთწლოვანი კულტურების სელექციისა და გენეტიკის საკითხებზე. მისი ავტორობითა და თანაავტორობით გამოყვანილი და წარმოებაში დანერგილია სიმინდის 8 ჰიბრიდი და 1 ჯიში, მ. შ. 2 ჰიბრიდი გასავრცელებლად დაშვებულია ჩრდილოეთ კავკასიაში, შუა აზიაში, უკრაინასა და სამხრეთ რუსეთში. არის სამეცნიერო ნაშრომების, მონოგრაფიებისა და სახელმძღვანელოს, მრავალი გამოგონებისა და პატენტის ავტორი.

## შრომები
*სიმინდის მეთესლეობა საქართველოში, თბ., 1965; 
*ჰიბრიდული სიმინდის სელექცია საქართველოში, თბ., 1974; 
*სიმინდი საქართველოში, თბ., 2014.

## ჯილდოები და მედლები
მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1999).

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიპარტელიანი ოთარ ანტონის ძე — ენციკლოპედია „საქართველო“ 
 

კატეგორია:დაბადებული 3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
როლანდ ლიპარტელიანი

**როლანდ რამინის ძე ლიპარტელიანი** (დ. 20 თებერვალი, 1951, სოფელი კახურა, ლენტეხის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი პოლიციის გენერალ-მაიორი (1998), საქართველოს შსს დამსახურებული მუშაკი (2001). საქართველოს შსს დეპარტამენტის თავმჯდომარის I მოადგილე (1997–1998), შინაგან საქმეთა მინისტრის მოადგილე (1998–1999), სატრანსპორტო პოლიციის დეპარტამენტის თავმჯდომარე (2000).

## ჯილდოები
* ღირსების ორდენი: 1996 
* საქართველოს შსს დამსახურებული მუშაკი: 2001

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიპარტელიანი როლანდ რამინის ძე

კატეგორია:დაბადებული 20 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:ლენტეხის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ზურაბ ჯავახაძე

**ზურაბ ჯავახაძე** (დ. 1936 — გ. 2020, ქუთაისი) — ქართველი სპორტის მკვლევარი, პუბლიცისტი, საზოგადო მოღვაწე, ქუთაისის საპატიო მოქალაქე, ღირსების ორდენის კავალერი. ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმის დამაარსებელი და პირველი დირექტორი. საექსკურსიო ბიუროს ყოფილი დირექტორი.

## ბიოგრაფია
ზურაბ ჯავახაძეს მოვლილი ჰქონდა საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკები, საიდანაც ჩამოჰქონდა სპორტთან დაკავშირებული ნივთები. მისი კოლექცია თანდათან იზრდებოდა და გადაწყვიტა, რომ ეს უნიკალური ნივთები ხალხის საკუთრება გამხდარიყო. საქალაქო კომიტეტის ხელშეწყობით მოხერხდა მუზეუმისთვის შენობის გამოძებნა და პირად საკუთრებაში არსებული ნივთები გახდა ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმის პირველი ექსპონატები. ეს პირველი სპორტის მუზეუმი იყო საკავშირო მასშტაბით. შემდეგში იგივე ტიპის მუზეუმები შეიქმნა ტალინსა და კიევში.

1970–2007 წლებში დამაარსებელი მუზეუმს თავად ხელმძღვანელობდა. საკუთარი ძალებით და თავდაუზოგავი შრომით შექმნა ის სივრცე, სადაც ახლა სპორტის ისტორიის ამსახველი უამრავი ექსპონატია განთავსებული. მისთვის ეს საქმე არა მარტო პროფესია, არამედ ცხოვრების წესი იყო, რომელსაც ცხოვრების ბოლომდე მისდევდა.

ზურაბ ჯავახაძე სპორტულ თემაზე შექმნილი 70-ზე მეტი წიგნისა და მონოგრაფიია ავტორია. მათ შორის არის წიგნები ქართული სპორტის და ოლიმპიური მოძრაობის ისტორიაზე, სახელოვან ოლიმპიელებზე, გამოჩენილ სპორტსმენებსა და მწვრთნელებზე, სპორტის ცალკეულ სახეობებზე. მის შემოქმედებაში განსაკუთრებული ადგილი უჭირავს იმერეთის სპორტულ ცხოვრებას. ამ თემას ეძღვნება ჟურნალისტური ნარკვევები და გამოკვლევები, საინტერესო საგაზეთო პუბლიკაციები, წიგნებში თავმოყრილი სპორტულ ასპარეზობათა ქრონიკები. 

2003 წელს ზურაბ ჯავახაძე ოქსფორდის ბიბლიოგრაფიულმა ცენტრმა XX საუკუნის 2000 გამოჩენილი ადამიანის სიაში შეიყვანა. მსოფლიო მნიშვნელობის მუზეუმის შექმნისთვის ის ოქროს მედლით დაჯილდოვდა.

2020 წლის ბოლოს ზურაბ ჯავახაძეს კორონავირუსი დაუდგინდა და ქუთაისის ინფექციურ საავადმყოფოში მკურნალობდა. თანმდევი დაავადებების გამო ექიმებმა მისი გადარჩენა ვერ შეძლეს.

## ჯილდოები და აღიარება
* ქუთაისის საპატიო მოქალაქე
* ღირსების ორდენი
* საქართველოს ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის მედალი
* სხვადასხვა ჟურნალისტური პრემია

## ხსოვნა
* ზურაბ ჯავახაძის სახელს ატარებს ქუთაისის სპორტის ისტორიის მუზეუმი
* 2021 წლის ივნისში მუზეუმის დამაარსებლის დაბადებიდან 85 წლისადმი მიძღვნილი ღონისძიება მისივე დაარსებულ სპორტის მუზეუმში გაიმართა. ღონისძიებაზე წარმოდგენილი იყო ზურაბ ჯავახაძის ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა და მის მიერ სიცოცხლის მანძილზე გამოცემული 75-მდე მონოგრაფიული ნაშრომი, სადაც დეტალურად არის ასახული ქართული სპორტის ისტორია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ქუთაისის საპატიო მოქალაქეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ლისა (ნასოფლარი)

**ლისა** — ძველი ნასოფლარი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობდა მაღალი მთის კალთაზე. 

ლისა, ანუ ზემო ლისა უძველესი დროიდან ყოფილა დასახლებული. ტყით დაფარულ მთის წვერზე დარჩენილია ერთი კოშკი და ეკლესია. სავარაუდოდ სამსართულიანი კოშკი ძველია, ნაგებია კლდის ქვით, დუღაბით, სართულები ჩაქცეულია. გეგმით ოთხკუთხაა, სიგრძე – 9 მ, განი – 6,5 მ, სიმაღლე – 10 მ. II სართულს აქვს ერთი შესასვლელი კარი; კოშკს სათოფურები არა აქვს; აღმოსავლეთის კედელზე მიშენებულია პატარა დარბაზული ეკლესია, რომელსაც უწოდებენ ლისის ჯვარს. ეკლესია ნაგებია ქვითკირით და გადახურულია ქვაფიქლით. ფართ. 6 მ * 3 მ. საკურთხეველში გამოჭრილია ერთი სარკმელი, ორივე მხარეს ჩაშენებულია ქვევრი რეზონანსისათვის. შესასვლელი კარი სამხრ-იდანაა. კარის თავზე მომრგვალებული დიდი ლოდია, რომელზედაც ამოჭრილია 8-სტრიქონიანი ნუსხა-ხუცური წარწერა. ზოგი პწკარი ნაკლულია, ასოებიც მკრთალად ჩანს და ძნელი წასაკითხია. წარწერა მშენებლებისაა და პალეოგრაფიულად მიეკუთვნება XV–XVI სს.

## ლიტერატურა
*მაკალათია ს., ფრონის ხეობა, თბ., 1963.

კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
სიცივის ზღვა

**სიცივის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს, წვიმების ზღვის ჩრდილოეთით და გადაჭიმულია მოწმენდილობის ზღვის ჩრდილოეთ კიდემდე. სამხრეთიდან სიცივის ზღვას აკრავს ალპები. ზღვა მდებარეობს ქარიშხლების ოკეანის გარე რგოლში; იგი ჩამოყალიბდა ადრეული იმბრიული პერიოდის ეპოქაში, მისი აღმოსავლეთი ნაწილი — გვიანიმბრიულ პერიოდში, ხოლო დასავლეთი — მთვარის გეოლოგიური აქტივობის ერატოსთენეს პერიოდში.

ზღვის სამხრეთით მდებარეობს კრატერი პლატონი.

ობიექტის სელენოგრაფიული კოორდინატები — , მაქსიმალური სიგრძეა 1596 კმ.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Frigoris.

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-05
თეთრი წყევლა (ფილმი)

**„თეთრი წყევლა“** () — საბჭოთა მხატვრული ფილმი, გადაღებული 1987 წელს კინოსტუდიაში „ლენფილმი“. რეჟისორი — ნიკოლაი კოვალსკი. ფილმი გადაღებულია ვლადიმერ სანინის ამავე სახელწოდების მოთხრობის მიხედვით.

## სიუჟეტი
ფილმში მოქმედება სამთო-სათხილამურო აგარაკზე ხდება იალბუზის რაიონის სოფელში. ტურისტული სეზონი ძალაშია შესული. დამსვენებლები მთიდან თხილამურებით ეშვებიან, ერთობიან და მხიარულობენ. მხოლოდ ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურის თანამშრომლები ხედავენ მოსალოდნელ საფრთხეს მორიგი უხვი ნალექის შემდეგ. აფრთხილებენ აგარაკის უფროსობას და დამსვენებლებს, რომ ერთი შეხედვით უცოდველი თეთრი თოვლი ცხვრის ტყავში გახვეული სისხლისმსმელი ლომია. აკრძალვები მხოლოდ უკმაყოფილებას იწვევს: დამსვენებლებს არ მოსწონთ შენობაში ჩაკეტვა, უფროსობას კი უმუშევრობით გამოწვეული ზარალი აშინებს. ზვავსაწინააღმდეგო სამსახური მთელი სოფლის ევაკუაციას ითხოვს.

## როლებში
* ლემბიტ ულფსაკი — მაქსიმ უვაროვი, ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურის უფროსი 
* ალექსანდრა იაკოვლევა — კატია, დამსვენებელი 
* ლარისა გუზეევა — ნადეჟდა, ექიმი 
* ვიქტორ ბიჩკოვი — სტეპან გვოზდი, ზვავსაწინააღმდეგო სამსახურის თანამშრომელი 
* იგორ დმიტრიევი — გერმანელი ტურისტი 
* გენადი ნილოვი — პეტუხოვი 
* ლიუბოვ მალინოვსკაია — ანა ფიოდორის ასული, მაქსიმის დედა 
* ვალენტინ კამერგოევი — მურადი 
* ანდრეი პავლოვეცი — ტოლია 
* ბაგანდ მაგომედოვი — ოსმანი, ამფეთქებელი 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ლენფილმის ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ფილმები
კატეგორია:საბჭოთა ფილმი-კატასტროფები
ოცნებების ზღვა

**ოცნებების ზღვა** () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის უკანა მხარეს. 

ოცნებების ზღვის ქანები და მიმდებარე კრატერები მიეკუთვნება გვიან იმბრიულ ეპოქას (3.8-3.2 მილიარდი წელი), ხოლო ოცნებების აუზის ქანები — დონეტარის პერიოდს (4.5-3.9 მილიარდი წელი).

ობიექტის სელენოგრაფიული კოორდინატებია — , დიამეტრი შეადგენს 318 კმ-ს.

## სახელწოდება
ეს ტერიტორია პირველად აღმოაჩინეს მთვარის უკანა მხარის ფოტოებში, რომლებიც მოიპოვა საბჭოთა ავტომატურმა პლანეტათაშორისმა სადგურმა ლუნა-3-მა. ტერიტორიას ეწოდა ოცნებების ზღვა, შესაბამისი ლათინური სახელწოდებით — Mare Desiderii (პირდაპირი მნიშვნელობით — „სურვილის ზღვა“). თუმცა, მოგვიანებით გადაღებულმა უფრო ნათელმა ფოტოებმა აჩვენა, რომ ეს არის არა ერთი დაბლობი, არამედ რამდენიმე კრატერისა და Mare Ingenii-ად წოდებული მობრტყელებული ადგილის ერთობა. ამასთან დაკავშირებით, საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა მთვარის ზედაპირზე არსებული ობიექტების სიაში შეიტანა მხოლოდ სახელი Mare Ingenii, რომელსაც მიეწერა შესატყვისი „ოცნებების ზღვა“, მიუხედავად იმისა, რომ ასე არ ითარგმნებოდა; ლათინური სახელი „Mare Ingenii“ სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც „გონების ზღვა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Ingenii.
* 

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-29
ზურაბ ლიპარტია

**ზურაბ შალვას ძე ლიპარტია** (დ. 5 აგვისტო, 1947, რუხი, ზუგდიდის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერ-ეკონომისტი. აფხაზეთის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრი (2001), ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (2000), პროფესორი (2000). 

## ბიოგრაფია
1972 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სატყეო-ტექნიკური აკადადემია საინჟინრო-ეკონომიური ფაკულტეტი. 1973-1987 წლებში მუშაობდა საქართველოს „ენგურჰესმშენის“ სამრეწველო-საწარმოთა გაერთიანების გენერალურ დირექტორის მოადგილედ, 1987-2007 წლებში აფხაზეთის მ. გორკის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეკონომიკისა და ბიზნესის ფაკულტეტზე. 2000-2006 წლებში შეთავსებით ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს საბაჟო აკადემიაში, 2007-2013 წლებში ახალციხის სახელმწიფო ინსტიტუტში. 2002-2007 წლებში იყო აფხაზეთის მეცნიერებათა აკადემიასთან არსებული სასწავლო-სამეცნიერო დაწესებულება შპს „აესას“ რექტორი. 2009 წლიდან სტუ-ის სრული პროფესორია.

ლიპარტია ავტორია სამეცნიერო ნაშრომების, მ. შ. მონოგრაფიებისა და სახელმძღვანელოების. მისი სამეცნიერო ნაშრომები ეხება საქართველოს რეგიონების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების პრიორიტეტების, აღრიცხვისა და აუდიტის საერთაშორისო სტანდარტებთან ჰარმონიზაციის პრობლემების კვლევას.

## შრომები
*კორპორაციული ფინანსები (თეორია, პრაქტიკა, სტრატეგიები), ტ. 1–2, თბ., 2012–13 (თანაავტ.); 
*ბუღალტრული აღრიცხვისა და ფინანსური აუდიტის ადმინისტრირება საქართველოში, თბ., 2017; 
*ფინანსური მენეჯმენტის ფილოსოფია, თბ., 2017; 
*ბიზნესის ანალიზი (შეფასება და განვითარების პროგნოზირება), თბ., 2020; 
*სტრატეგიული მენეჯმენტი, თბ., 2022.

## ჯილდოები და მედლები
დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2013).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიპარტია ზურაბ შალვას ძე

კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:ქართველი ინჟინერ-ეკონომისტები
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი

**საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი** — სისხლის სამართლის  მთავარი წყარო და ერთადერთი ნორმატიული აქტი, რომელიც ადგენს დანაშაულს და დანაშაულებრივი ქმედებების დასჯას საქართველოს ტერიტორიაზე. 

საქართველოს მოქმედი სისხლის სამართლის კოდექსი მიღებულ იქნა 1999 წლის 22 ივლისს საქართველოს პარლამენტის მიერ, გამოქვეყნდა 1999 წლის 13 აგვისტოს და ხელმოწერილია საქართველოს პრეზიდენტის ედუარდ შევარდნაძის მეირ.

## საქართველოს სისხლის სამართლის კანონმდებლობა 
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი ადგენს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის საფუძველს, განსაზღვრავს, თუ რომელი ქმედებაა დანაშაულებრივი, და აწესებს შესაბამის სასჯელს ან სხვა სახის სისხლისსამართლებრივ ღონისძიებას.

## სისხლის სამართლის კოდექსის სტრუქტურა 
საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი დაყოფილია ორ ნაწილად: ზოგადი და კერძო ნაწილებად, რომლებიც ორგანულადაა დაკავშირებული ერთმანეთთან და ერთ მთლიანობას ქმნის. 

სისხლის სამართლის ზოგად ნაწილში მოცემულია დანაშაულის ყველა შემადგენლობისათვის საერთო ცნებები და ნიშნები, პრინციპები და ინსტიტუტები, ხოლო კერძო ნაწილში განსაზღვრულია დანაშაულთა ცალკეული სახეები და მითითებულია სასჯელის კონკრეტული სახეები, რომელიც გამოყენებულ უნდა იქნეს მისი ჩადენისათვის. 

კერძო ნაწილი დაყოფილია კარებად, ხოლო კარები თავებად. კარებში დანაშაული დაჯგუფებულია გვარეობითი ობიექტის მიხედვით, ხოლო თავებში დაჯგუფებულია - სახეობით ობიექტებად. 

ზოგადი ნაწილი მოიცავს 6 კარს, 18 თავს და 1-1077 მუხლებს. ზონადი ნაწილის მუხლები განსაზღვრავენ სისხლის სამართლის ზოგად პრინციპებსა და დებულებებს, სისხლის სამართლის კანონის მოქმედებას დროში და სივრცეში, დანაშაულის ცნებასა და კატეგორიებს , სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობას დაქვემდებარებულ პირებს, მართლწინააღმდეგობის გამომრიცხველ გარემოებებს (აუცილებელი მოგერიება, დამნაშავის შეპყრობა, უკიდურესი აუცილებლობა და ა. შ.) და ბრალის გამომრიცხველ გარემოებებს (შეურაცხაობა, შეზღუდული შერაცხადობა, შეცდომა და ა. შ.), დებულებებს, რომლებიც ეხება დაუმთავრებელ დანაშაულს, დანაშაულებრივი ქმედებას, დანაშაულში თანამონაწილეობას, სასჯელს, მის სახეებს, მიზნებსა და დანიშვნის წესს, შემთხვევებს, როდესაც პირი შეიძლება გათავისუფლდეს სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობისა და სასჯელისაგან.

კერძო ნაწილი მოიცავს 8 კარს, 29 თავს და108-413 მუხლებს და აღწერს კონკრეტული დანაშაულის ელემენტებს, აგრეთვე ჩამოთვლის სასჯელის სახეებს მათი ჩადენის შემთხვევაში.

კატეგორია:სისხლის სამართალი
კატეგორია:საქართველოს სამართალი
გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გალის მუნიციპალიტეტის ქალაქ გალში. დაარსდა 1978 წელს. პირველი ექსპოზიცია გაიხსნა 1979 წელს. მუზეუმის ფონდში 800-მდე ექსპონატი იყო, მ. შ. გვიანდელი ბრინჯაოს და ანტიკური ხანის არქეოლოგიური მასალა, მხარის ისტორიის ამსახველი დოკუმენტები და ფოტომასალა. 

ამჟამად მუზეუმი რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა.

## რესურსები ინტერნეტში
*გალის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი 

კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
დანდანაქანის ბრძოლა

**დანდანაქანის ბრძოლა**  () —  1040 წელს თურქ-სელჩუკებსა და ღაზნევიდების სახელმწიფოს შორის ქალაქ მერვის მახლობლად (ახლანდელი თურქმენეთი) გამართული ბრძოლა. დასრულდა სელჩუკთა გადამწყვეტი გამარჯვებით, რამაც დაასრულა ღაზნევიდების ბატონობა ხორასანში.

## წინაპირობები
1034 წელს ყარახანიდების მიერ ტრანსოქსიანადან გამოძევებული სელჩუკები დასახლდნენ ხვარაზმში ღაზნევი მმართველის ჰარუნის მფარველობის ქვეშ. 1035 წელს ჰარუნის მკვლელობამ ისინი აიძლა გაქცეულიყვნენ ყარაყუმის უდაბნოში მერვისკენ, მაგრამ გადავიდნენ ხორასნის მიმდებარედ ნასაზე. საფრთხის გამო სულთანმა მასუდმა ილთუღდი დიდი ჯარით გაგზავნა ნასაში. სელჩუკთა ძალების განდევნის შემდეგ, ღაზნევიდების არმიამ დაიწყო კამათი ნადავლის გამო. სელჩუკები ჩაღრი-ბეგის მეთაურობით დაბრუნდნენ, დაესხნენ ღაზნევიდებს და დაამარცხეს. შედეგად, მასუდმა სელჩუკებს გადასცა ხორასნის სამი ქალაქი: დიჰისტანი, ნასა და ფარავა. ბალხამდე ლაშქრობების შემდეგ მთელი ხორასანი თურქ-სელჩუკებს დაექვემდებარა.

## ბრძოლა
1040 წლის 23 მაისს, დაახლოებით 16 000 სელჩუკი ჯარისკაცი ჩაერთო ბრძოლაში მშიერი და დემორალიზებული ღაზნევიდების არმიის წინააღმდეგ დანდანაქანში და დაამარცხა ისინი ქალაქ მერვის მახლობლად. ბრძოლაში განადგურდა ღაზანავიდების ძალების დიდი ნაწილი.

## შემდეგ
სელჩუკებმა დაიკავეს ნიშაპური, ჰერათი და ალყა შემოარტყეს ბალხს. 1047 წლისთვის თოღრული ნიშაპურში ჭრის მონეტას, რომლის წარწერაზეც იგი მოხსენიებულია როგორც შაჰანშაჰი. 

მასუდი გაიქცა ინდოეთში და საბოლოოდ ციხეში მოკლეს.

## ლიტერატურა
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

კატეგორია:თურქმენეთის ისტორია
კატეგორია:XI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1040 წლის ბრძოლები
ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ქალაქ ბორჯომში. დაარსდა 1926 წელს საკურორტო სამმართველოსთან სატყეო მუზეუმის სახელწოდებით (მ. მურვანიშვილისა და გ. სალარიძის ინიციატივით). მუზეუმი განთავსებულია რუსეთის საიმპერატორო ოჯახის, რომანოვების, ყოფილი სასახლის კანცელარიის შენობაში, რომელიც 1890 წელს გერმანელმა არქიტორმა ვ. შვეიერმა ფსევდოგოთურ სტილში ააგო. პირველ ექსპოზიციაში იყო ხის ჯიშები, ცხოველთა ფიტულები, პეპლების კოლექციები, დაზიანებული ხეების ნიმუშები, ტყის, როგორც კურორტის განვითარების ერთ-ერთი ძირითადი ფაქტორის, ამსახველი მასალა. 

1936 წელს იგი გადაკეთდა ბორჯომის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმად. ჩატარდა საორგანიზაციო სამუშაოები (1952, 1964, 1986), ექსპედიციები, ახალი ექსპონატების შეგროვება-შენახვა. მუზეუმში 4 სტაციონარული განყოფილებაა: მხარის ბუნების, 1921 წლამდე პერიოდის, უახლესი ისტორიის პერიოდისა და მხატვრული. ფონდებში დაცულია გეოლოგიური, ბოტანანიკური, ზოოლოგიური, არქეოლოგიური, მინერალოგიური, ნუმიზმატიკური, ეთნოგრაფიული კოლექციები, ფოტოსურათები, დოკუმენტები, ფერწერა და სხვა. სულ 2 ათასი ექსპონატი, რომელთა შორისაა: მზის ღვთაებასთან დაკავშირებული ჭვირული დისკოები (ძვ. წ. II ათასწლეული), ბრინჯაოს ბალთები, ფიბულები და სხვა; რომანოვების საიმპერატორო ოჯახის პირადი ნივთები – გამოყენებითი და სახვითი ხელოვნების ნიმუშები (მე-19 საუკუნე) და სხვა. მუზეუმის ფართობი მოიცავს 584 მ²-ს, აქედან მუდმივ ექსპოზიციას უჭირავს 297 მ², პერიოდულ გამოფენებს — 36 მ², საცავს — 110 მ². 

მუზეუმში ტარდება ლექცია-საუბრები, სამეცნიერო სესიები, შეხვედრები და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ბორჯომში
კატეგორია:1926 წელს დაარსებული მუზეუმები
სიენგიუნი (იღბლიანი ღრუბლები)

მინი|ალტ=სიენგიუნი, ჩინეთი, XVII-XVIII საუკუნეები|იღბლიანი ღრუბლები, ჩინეთი, XVII-XVIII საუკუნეები
**სიენგიუნი** () — სტილიზებული ღრუბლები ტრადიციულ, ჩინურ დეკორაციაში. აგრეთვე ცნობილი, როგორც  **იუნვენი** (), **სიხარულის ღრუბლები,** ან **იღბლიანი ღრუბლები.** 

სიენგიუნი ჩინური ხელოვნების ყველაზე ხშრად გამოყენებული, იღბალთან ასოცირებული ნიმუშია. ღრუბლების ორნამენტის ჩანასახები ჯერ კიდევ შანგისა და აღმოსავლეთ ჭოუს დინასტიის დროს ჩნდება და წარმოადგენს ერთ-ერთ უძველეს დეკორაციის ელემენტსა და ორნამენტს, რომელსაც ვხვდებით ჩინურ ხელოვნებაში, არქიტექტურაში, ტექსტილსა და ტანისამოსში. ჩინურ ტექსტილზე გამოყენებულ სიენგიუნს გააჩნია მრავალი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული ფორმა. ღრუბლების ეს გამოსახულება ჩინეთში მრავალი საუკუნის მანძილზე, თაობიდან თაობას გადაეცემა და დღემდე ფასობს, როგორც ჩინური, ტრადიციული კულტურის მნიშვნელოვანი გადმონაშთი.

მისი ისტორიის საწყის ეტაპზე, ღრუბლები მოქცეული იყო რიტუალური და ლიტურგიული ჩარჩოს ფარგლებში, სადაც სიენგუნი ხშრად ასოცირდებოდა ღვთაებებთან და იღბლის მომტანად აღიქმებოდა. ჩინურ მითოლოგიაში მითოლოგიური არსებები და ღვთაებები ცხოვრობდნენ ღრუბლებში. დაკავშირებული იყო ჩინელ უკვდავებთან (Xian) და მათ რეზიდენციასთან მთა ფენგლაიზე. 

## სქოლიო
კატეგორია:ორნამენტები
კატეგორია:ჩინური ხელოვნება
შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი

მინი|254x254პქ|შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი
**შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს ქალაქებს შირვანს, ბილასუვარს, ჰაჯიყაბულს, ნეფთჩალისა და სალიანის ადმინისტრაციულ რეგიონებს.

1991 წლიდან 2021 წლამდე ზემოაღნიშნული ადმინისტრაციული ოლქების ტერიტორია შედიოდა არანის ეკონომიკური რეგიონის (ამჟამად ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონის) შემადგენლობაში.

შირვან-სალიანის ეკონომიკური რეგიონი შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2021 წლის 7 ივლისის  „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“ ბრძანებულებით .

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
ყიზყალასის წყალსაცავი

**ყიზყალასის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი მდინარე არაქსზე. ირანისა და აზერბაიჯანის საზღვარზე. აშენებულია 1999-2008 წლებში.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ირანში პირველი ოფიციალური ვიზიტის დროს, რომელიც შედგა 1994 წლის ზაფხულში, ხელი მოეწერა მემორანდუმს წყალსაცავის მშენებლობის პროექტის განხორციელების შესახებ.

წყალსაცავის მშენებლობის მიზანი იყო ჰიდროელექტროენერგიის წარმოება და სარწყავის სისტემის ჩამოყალიბება.

2016 წლის თებერვალში აზერბაიჯანისა და ირანის მთავრობებს შორის ხელი მოეწერა შეთანხმებას ხუდაფერინის და ყიზყალასის წყალსაცავების მშენებლობის, ექსპლუატაციისა და წყლის რესურსების გამოყენების სფეროში თანამშრომლობის შესახებ.

2022 წლის თებერვალში ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის ფარგლებში წყალსაცავზე დასრულდა ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა და დაიწყო ტურბინების მონტაჟი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის წყალსაცავები

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის წყალსაცავები
თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მუზეუმი

**თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მუზეუმი** — მუზეუმი საქართველოში, თბილისში. 

1928 წელს სამხატვრო აკადემიის რექტორის ა. დუდუჩავას თაოსნობით შეიქმნა აკადემიის სტუდენტთა და ასპირანტ-სტაჟიორთა საუკეთესო ნამუშევრების ფონდი; საფონდო კოლექციები გაამდიდრა პროფესორ-მასწავლებელთა და მათ საკუთრებაში არსებულმა სხვა გამოჩენილი ოსტატების ტილოებმა. დროთა განმავლობაში ფონდს შეემატა გამოყენებითი ხელოვნების სხვადასხვა დარგის (მინა, კერამიკა, თექა, ჭედურობა, ტიხრული მინანქარი და სხვ.) ნიმუშები. XX საუკუნის 90-იან წლებში ფონდის ბაზაზე შეიქმნა მუზეუმი, რომელიც განთავსდა სამხატვრო აკადემიის სათავო შენობის მეორე სართულზე, გვიანირანული მხატვრული სტილით მორთულ „სარკეებიან დარბაზში". მუზეუმის ფონდში დაცულია სხვადასხვა დარგის გამოჩენილ ოსტატთა 1000-ზე მეტი ნამუშევარი.

## რესურსები ინტერნეტში
*თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის მუზეუმი

კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმი

**აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმი** () — მუზეუმი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ქალაქ სოხუმში. 

მუზეუმი დაარსდა 1915 წელს სოხუმში. პირველი ექსპოზიცია გაიხსნა 1917 წელს. მის ფონდში იყო სამხარეთმცოდნეო მასალები (610 ექსპონატი), იარსება 1920 წლამდე. 1922 წელს დაარსდა აფხაზეთის სამეცნიერო საზოგადოება, რომლის გადაწყვეტილებით ხელახლა გაიხსნა მუზეუმი დ. გულიას, ა. ჭოჭუას, ა. ჩუკბარის, ვ. ზუხბას, მ. ივაშჩენკოს, გ. ბარაჩის ინიციატივითა და მოღვაწეობით. 1928 წელს მიენიჭა სახელმწიფო მუზეუმის სტატუსი. მუზეუმს ჰქონდა 5 საექსპოზიციო განყოფილება (18 დარბაზი), ბუნებისმეტყველების ისტორიის,არქეოლოგიის, ძველი ისტორიის, ეთნოგრაფიის, აფხაზეთის სოციალურ-ეკონომიკური, ისტორიული და სამხატვრო-გასაფორმებელი განყოფილებები.

1990 წელს ფონდში დაცული იყო 164 ათასზე მეტი ექსპონატი, მ. შ. არქეოლოგიური (ადრინდელი აშელის ეპოქის ძვლის იარაღი იაშთხვიდან, ბრინჯაოს ხანის ძეგლები ოჩამჩირის ნამოსახლარიდან, ეშერის ოსარიუმიდან და დოლმენებიდან, ლიხნის რიტუალური სატევრები, ტარიანი ცულები და სხვა; ბაღლანის სამარხეული ოქროს ნივთები, სოხუმის ყურის ფსკერიდან ამოღებული ძვ. წ. V-IV საუკუნეების მარმარილოს სტელა, ქალის სკულპტურული ბიუსტი ეშერიდან, გვიანდელი ანტიკური და ადრინდელი ფეოდალური ხანის კერამიკისა და მინის კოლექციები წებელდიდან და სხვა), ნუმიზმატიკური (კოლხური თეთრი, ბერძნული, რომაული, ბიზანტიური, ქართული მონეტები, ვამეყ დადიანის უნიკალური მონეტა და სხვ.) და ეთნოგრაფიული კოლექციები (რიტუალური ჭურჭელი, ხალიჩები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, შუა საუკუნი ოქროს ჯვრები და სხვა).

მუზეუმის ფილიალებია: ახალი ათონის პანტელეიმონის ტაძარი, სამხატვრო გალერეა (სოხუმი).

მუზეუმი ამჟამად მდებარეობს რუსეთის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმი
*მუზეუმის საიტი (სეპარატისტულ აფხაზეთში)

კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ვასილ ლიტვინენკო

**ვასილ კონსტანტინეს ძე ლიტვინენკო** (; დ. , სოფელი საველიევკა, სამარის გუბერნია, ჩრდილოეთ ვოლგის მხარე, რუსეთის იმპერია — გ. 3 თებერვალი, 1967, მოსკოვი, რსფსრ) — რუსი ბალეტმაისტერი, საოპერო მომღერალი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1941). 

## ბიოგრაფია
1915 წლიდან იყო სარატოვის ოპერისა და ბალეტის თეატრის მსახიობი, 1916 წლიდან — ესტრადის მოცეკვავე, 1917-1921 წლებში – ამავე თეატრის სოლისტი. 1921-1922 წლებში სწავლობდა თბილისის გ. მორდკინის სტუდიაში, პარალელურად 1921-1924 წლებში იყო თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. 1924 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია ვოკალის განხრით (ხელმძღვანელი ე. რიადნოვი). მუშაობდა ბაქოში, მოსკოვში (დიდი თეატრი), ხარკოვში, კიევში. 1935-1947 წლებში კვლავ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტია. დგამდა ცეკვებს რუსთაველის თეატრში. ამიერკავკასიის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლში. ბალეტმაისტერ დ. ჯავრიშვილთან ერთად მონაწილეობდა ბალეტ „მალთაყვას“ შექმნაში (თანადამდგმელი და მთავრი როლის შემსრულებელი). თბილისის ოპერის თეატრში შესრულებული აქვს შემდეგი როლები: ჯარჯი (ა. ბალანჩივაძის „მთების გული“), ახალკაცი (შ. თაქთაქიშვილის „მალთაყვა“) და სხვ.

## ჯილდოები და აღიარება
*1941 — საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Литвиненко Василий Константинович (1899-1967)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1967
კატეგორია:რუსი ბალეტმაისტერები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ვედენის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ლიტრა

**ლიტრა** () — ძველი (ბერძნული, ელინური) სამყაროს მასის ერთეული, რომელიც გამოიყენებოდა საქართველოშიც. 

წყაროებში გვხვდება IX საუკუნიდან, მაგრამ მისი დამკვიდრება უფრო ადრეა სავარაუდო. თავდაპირველი ლიტრა უდრიდა რომაულ-ბიზანტიურ ლიტრას – 327.45 გ. შემდეგ მისი მასა გაიზარდა და გახდა: 406.25 გ (IX–XI საუკუნეები), 950 გ. (XIII საუკუნე), 1.07 კგ (XIV-XV საუკუნის I ნახევარი), 1.780 კგ (XV საუკუნის II ნახევარი XVI საუკუნე), 2.5 კგ (XVII საუკუნე), 3 კგ (XVII საუკუნეს მიწურული – XVIII საუკუნის I ნახევარი), 3.3-3.4 კგ (XVIII საუკუნის II ნახევარი).

ლიტრა XIX საუკუნეში აღმოსავლეთ საქართველოში გამოიყენებოდა მარცვლეულის, აგრეთვე სითხის საწყაოდაც. მისი ტევადობა სხვადასხვა კუთხეში 3.2–5 კგ/ლ-მდე მერყეობდა.

## ლიტერატურა
*ჯაფარიძე გ., ნარკვევი ქართული მეტროლოგიის ისტორიიდან (IX–XIX სს.) თბ., 1973.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიტრა

კატეგორია:მასის საზომი ერთეულები
ლიტურგიკული დრამა

**ლიტურგიკული დრამა** — შუა საუკუნეების რელიგიურ-მისტიკურ წარმოდგენათა სახეობა, სასულიერო დრამა. წარმოიშვა IX საუკუნეში. დაკავშირებული იყო საშობაო და სააღდგომო კათოლიკურ ღვთისმსახურებასთან. იწერებოდა ლათინურ ენაზე. იყო ხალხურ სანახაობით ფორმათა ერთგვარი ანტითეზა (სახარების ეპიზოდთა, წმინდანთა და მოციქულთა შესახებ თქმულებების ინსცენირება).

ქრისტიანული ეკლესია საეკლესიო მსახურებაში ფართოდ იყენებდა თეატრალიზაციის ხერხს, რაც განაპირობებდა ეკლესიის საიდუმლოებასთან მიახლოებას და ღვთის მსახურების დროს ექსტაზის განცდას. ფაქტობრივად ლიტურგიკული დრამის მიზანი იყო კათარზისის, განწმენდის მიღწევა. საშემსრულებლო თვალსაზრისით, ლიტურგიკული დრამას ახასიათებდა მკაცრი ფორმალიზმი, რიტუალურ-სიმბოლისტური სტილი. XIII საუკუნიდან ლიტურგიკული დრამაში შეიჭრა საერო მოტივები, ხალხური ინტონაციები; მეტი ადგილი დაიჭირა კომედიურმა ელემენტებმა, გაძლიერდა სანახაობითი მხარე, სასულიერო პირებთან ერთად მონაწილეობდნენ საერო პირებიც; წარმოდგენამ ტაძრიდან მოედნებზე გადაინაცვლა და რელიგიურ დღესასწაულთა ნაცვლად იმართებოდა ბაზრობის დღეებში; ლათინური ენა შეცვალა ადგილობრივმა ევროპულმა ენებმა. ამის შემდეგ მას ნახევრად ლიტურგიკული დრამა ეწოდება, ხოლო მოგვიანებით მისტერიის სახე მიიღო.

საქართველოს მართლმადიდებელ ეკლესიაში X საუკუნიდან დღემდე სრულდება ლიტურგიკული დრამა – „განგება ფერხთა ბანისა“ (სახარების ერთ-ერთი ეპიზოდის ინსცენირება).

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიტურგიკული დრამა 

კატეგორია:ქრისტიანობა
კატეგორია:თეატრალური ჟანრები
ფოლგენის შეღებვა

**ფოლგენის შეღებვა** — შეღებვის ტექნიკა, რომელიც შეიმუშავა რობერტ ფოლგენმა და გამოიყენებოდა ჰისტოლოგიაში უჯრედის ნიმუშებში ქრომოსომული მასალის ან დნმ-ის იდენტიფიცირებისთვის. მეთოდი დამოკიდებულია დნმ-ის მჟავა ჰიდროლიზზე, ამიტომ თავიდან უნდა იქნას აცილებული ფიქსატორების გამოყენება, რომლის შემადგენლობაშიც შედიან ძლიერი მჟავები.

ნიმუში მუშავდება თბილი (60 °C) მარილმჟავათი, შემდეგ შიფის რეაგენტით. საბოლოოდ, იგი დეჰიდრატირდება ეთანოლით, იწმინდება ქსილენით და მონტირება ხდება ფისოვან მედიუმში.

დნმ იღებება წითლად, ფონი, თუკი ხდება კონტრასტირება - მწვანედ.

აღნიშნული ტექნიკის გამოყენებით დადგინდა, რომ ინტერფაზური უჯრედები შესაძლოა შედგებოდეს ჰაპლოიდური ან დიპლოიდური გენომისგან, რა დროსაც ბირთვები იდენტური ჩანს, თუმცა მათი ნაწილი შეიცავს ორჯერ მეტ დნმ-ს. აღნიშულიდან გამომდინარე უჯრედული ციკლის ინტერფაზური პერიოდის დაიყო G1, S და G2 ფაზებად.

## სქოლიო 
კატეგორია:შეღებვა ჰისტოლოგიაში
ვახტანგ ლიჩელი

**ვახტანგ ლიჩელი** (დ. 16 აპრილი, 1948, ბორჯომი) — ქართველი არქეოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1991). 

## ბიოგრაფია
1971 წელს დაამთავრა თსუ-ის ისტორიის ფაკულტეტი. 1970 წლიდან მონაწილეობს ან ხელმძღვანელობს საქართველოს ტერიტორიაზე ჩატარებულ გათხრებს – ვანი, ნასტაკისი, ძალისა, აბასთუმანი, წნისი, ბენარა, ასპინძა, წაღვერი, მზეთამზე, იგოეთი და სხვ. 2015 წლიდან დღემდე ხელმძღვანელობს ქართულ არქეოლოგიურ მისიას კვიპროსზე. 2010 წლიდან არის თსუ-ის ჰუმანიტარული ფაკულტეტის არქეოლოგიის ინსტიტუტისა და არქეოლოგიის მიმართულების ხელმძღვანელი.

ლიჩელის სამეცნიერო მოღვაწეობა მოიცავს როგორც საველე არქეოლოგიურ სამუშაოებს, ისე თეორიული სახის გამოკვლევებს. 1977 წელს მან საქართველოში პირველმა გამოიყენა კომპიუტერული ტექნიკა არქეოლოგიური კლასიფიკაციის პრობლემების გადასაჭრელად. 1987 წელს დაამუშავა ფენის თეორიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი საკითხი – არტეფაქტების კულტურულ ფენებში განფენის რაოდენობრივი შეფასების მათემატიკური კრიტერიუმი („ფენის ნაჯერობა“). ფიზიკოსებთან ერთად ამუშავებს დათარიღების თანამედროვე მეთოდებს (ელექტროპარამაგნიტური რეზონანსი და კერამიკის დეჰიდრატაცია). 1994 წლიდან ინტენსიური სამეცნიერო ურთიერთობები აქვს მსოფლიოს სხვადასხვა უნივერსიტთან და ინსტიტუტთან, არის სხვადასხვა საერთაშორისო ორგანიზაციისა და კომისიის წევრი, მ. შ. 2010 წლიდან იუნესკოს საქართველოს კომისიის „ადამიანი და გარემო“ წევრი.

## შრომები
ლიჩელი არის სამეცნიერო ნაშრომების ავტორი, მათ შორისაა: 
*„საველე არქეოლოგიური კვლევის მეთოდოლოგია“ (2010);
*„არქეოლოგიის მართვის საკითხები“ (2013);
*„საუბრები არქეოლოგიაზე“ (2021).

## ჯილდოები
ლიჩელს მიღებული აქვს: 
*ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენი (2013) 
*წმ. გრიგოლ ფერაძის პრემია (პოლ., 2016)
*თსუ-ის საიუბილეო მედალი (2018)
*ივ. ჯავახიშვილის სახელობის მედალი (2018) 
*თსუ-ის ოქროს მედალი (2021)
*ბორჯომის საპატიო მოქალაქე (2011)

## რესურსები ინტერნეტში
*ლიჩელი ვახტანგ ტარიელის ძე

კატეგორია:დაბადებული 16 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები
კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ბორჯომის საპატიო მოქალაქეები
ვახტანგ
ბარსი

**ბარსი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი). მდებარეობს გუდისის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1050 მ. ჯავიდან დაშორებულია 3 კმ-ით, ცხინვალიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) — 25 კმ-ით. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კასათა

**კასათა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი). მდებარეობს მდინარე ლიახვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1300 მ, ჯავიდან 5 კმ. 

ამჟამად ოკუპირებულ ტერიტორიაზეა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰენრიეტა ლეჟავა

**ჰენრიეტა ლეჟავა** (დ. 26 თებერვალი, 1918, ჭიათურა — გ. 6 აგვისტო, 1977) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1961).

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1918 წლის 26 თებერვალს ჭიათურაში. 1935 წელს დაამთავრა თბილისის შრომის მე–9 სკოლა, 1941 წელს — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. სწავლის პერიოდში გამოდიოდა დრამწრის სცენაზე. 1944 წელს მუშაობა დაიწყო თბილისის სანკულტის თეატრში, ხოლო 1953 წლიდან მოღვაწეობდა მარჯანიშვილის თეატრში მსახიობად. შესრულებული აქვს როლები: დარეჯანი (ი. ჭავჭავაძის „კაცია ადამიანი?!“), ევა (ვ. გაბესკირიას „უფსკრულიდან“), თამარი (რ. თაბუკაშვილის „რას იტყვის ხალხი“), ეფროსინე, მაკრინე (მ. ბარათაშვილის „მარინე“, „ჩემი ყვავილეთი“), მაშიკო (კ. ლორთქიფანიძის „კოლხეთის ცისკარი“) და სხვა. გადაღებულია მხატვრულ ფილმებშიც.

## ფილმოგრაფია
* 1958 — მანანა — ეპიზოდი
* 1961 — უდიპლომო სასიძო — ზოსიმეს ცოლი
* 1961 — ბურთი და მოედანი — ჭაჭულის მეზობელი
* 1970 — ქვევრი — მარო
* 1971 — მოიტაცეს თამარ ქალი აგრაფინა
* 1976 — ქალაქი ანარა — დონა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ჰენრიეტა ლეჟავა — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ჭიათურაში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
რობერტ კავთელაძე

**რობერტ კავთელაძე** (დ. 15 აგვისტო, 1936, ზედა საზანო) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1960 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის პედიატრიული ფაკულტეტი.

1960–1964 წლებში იყო ახალციხის რაისაავადმყოფოს ქირურგი. 1964–1966 წლებში „ახალციხნახშირის“ მედ. სანნაწილის ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1966–1978 წლებში კლინიკური ორდინატურა გაიარა მოსკოვის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტიში. 1968–1970 წლებში იყო მოსკოვის ოლქის ლუბერცის რაიონის ბერეჟინსკის სახელობის საავადმყოფოს ქირურგი. 1970–1972 წლებში ბოტკინის სახელობის საავადმყოფოს ორდინატორი. 1972–1975 წლებში მოსკოვის 36–ე საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგე. 1975–1982 წლებში მოსკოვის სტომატოლოგიური ინსტიტუტის ქირურგიული კათედრის ასისტენტი. 1982 წლიდან ზესტაფონის ცენტრალური საავადმყოფოს ქირურგიული განყოფილების გამგე.

1970 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ოპერაციის შემდგომი პერიტონიტები.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 134

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ტალღების ზღვა

**ტალღების ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს.

ტალღების ზღვა კრიზისის ზღვის აუზში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი ტბაა (დიამეტრი 243 კმ). ზღვის მიმდებარე აუზი აგებულია ნექტარული პერიოდის ქანებისგან, ხოლო ბაზალტები, რომლებიც ზღვას ქმნიან, ადრეიმბრიულ პერიოდს მიეკუთვნება. ზღვის სამხრეთ ნაწილში არის დუბიაგოს კრატერი 53 კმ დიამეტრით.

1830-იან წლებში, როდესაც გერმანელი ასტრონომი იოჰან მედლერი მთვარის ამ უბანს აკვირდებოდა, ტალღების ზღვის ზედაპირზე მუქი მრუდე ზოლები შენიშნა, რამაც მეცნიერი ცრუ დასკვნებამდე მიიყვანა მთვარის ზედაპირზე მცენარეულობის არსებობის შესახებ. 

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Undarum.
* Mare Undarum
* Virtual Moon Atlas

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13
სანაპირო ზღვა

**სანაპირო ზღვა** () — მთვარის ზღვა, მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს.

ზღვის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია — , დიამეტრი — 420 კმ.

უშუალოდ ზღვაში მდებარეობს ტეილერის კრატერი. სამხრეთით არის დიდი კრატერები ნეპერი და ჯანსკი (ლათ. Jansky), ჩრდილო-დასავლეთით არის კრატერები გოდარდი და იბნ-იუნუსი

ზღვის დასავლეთით არის ბნელი უბნების ჯგუფი, რომელსაც აქვს არაოფიციალური სახელი — კატის ღიმილის ტბა (ლათ. Lacus Risus Felis).

სანაპიროს ზღვის სახელწოდება პირველად გამოჩნდა კატალოგში „Die Randlandschaften des Mondes“, რომელიც გამოქვეყნდა 1913 წელს. იგი შეტანილია საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ დამტკიცებულ მთვარის ზედაპირის ობიექტების სახელების პირველ კატალოგში, რომელიც გამოქვეყნდა მ. ბლაგისა და კ. მიულერის მიერ 1935 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Marginis.
* Море Краевое в THE MOON WIKI

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-13