open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვაჟასწყარო

**ვაჟასწყარო** — ბალნეოკლიმატური კურორტი დუშეთის მუნიციპალიტეტში, ფშავის არაგვის ხეობაში.

კურორტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 1050 მ სიმაღლეზე, თბილისიდან 70 კმ-ის და დუშეთიდან 25 კმ-ის დაშორებით. იცის ზომიერად ცივი თოვლიანი ზამთარი (იანვრის საშუალო ტემპერატურა –4°C) და თბილი ზაფხული (აგვისტოს საშუალო ტემპერატურა +18°C). ნალექები 1000 მმ წელიწადში. ბუნებრივი სამკურნალო ფაქტორად ითვლება მთის ჰავა და მინერალური წყალი „ვაჟას წყარო“, რომლის საბადო ფშავის არაგვისა და ჩარგლულის შესართავთან მდებარეობს. 

„ვაჟას წყარო“ ნახშირორჟანგიანი ქლორიდულ-ჰიდროკარბონატული კალციუმ-ნატრიუმიანი მინერალური წყალია. წყალი განლაგებულია იურულ-ცარცული ასაკის კარბონატული ქანების ნაპრალოვან ზოლში. საბადოს ჯამური მარაგი (დებიტი) არის 229 მ³/დღ-ღ. წყლის ქიმიური შედგენილობა: ტემპერატურა 11–12°C. მაღალი მინერალიზაციის წყალს (М – 12–22 გ/ლ) სეზონურად იყენებენ აბაზანების მისაღებად (წყალს ათბობენ 37–38°C-მდე), დაბალი მინერალიზაციისას (М – 4–12 გ/ლ) – სასმელად.

კურორტი 1960-იან წლებში შეიქმნა. ამჟამად საკურორტო ინფრასტრუქტურა მოუწყობელია. „ვაჟას წყაროს“ ჩამომსხმელი ქარხანა (აშენდა 1961) 2007 წლიდან კომპანია „ჩარგლის წყაროების“ მფლობელობაშია. 
## ლიტერატურა
* კურორტი ვაჟას წყარო // საქართველოს 100 კურორტი / ავტ.-შემდგ.: ირმა ლიპარტელიანი, თამარ ნინიკაშვილი, თბილისი, 2014. - ISBN 978-9941-441-36-3. — გვ. 88-89.

## სქოლიო
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის კურორტები
კატეგორია:ქართული მინერალური წყლები
სანტიაგო-ატიტლანი (ოახაკა)

**სანტიაგო-ატიტლანი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიერა-მისეს რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 3 556 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 70.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 50.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ვანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ვანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — შუა საუკუნეების ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სოფელ ვანში (ხარაგაულის მუნიციპალიტეტი). ძეგლი პირველად 1962 წელს შეისწავლა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტის ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი — გიორგი ცქიტიშვილი). 

ერთნავიანი ეკლესიაა, ნაგებია უხეშად გათლილი ქვით. მშენებლობის თავდაპირველი ფენა IX–X საუკუნეებს მიეკუთვნება. ძეგლი დაზიანებულია. კომპოზიციით ორნავიან ეკლესიას წააგავს, მაგრამ სინამდვილეში ჩრდილოეთის ვიწრო მინაშენი აქ ვერ ასრულებს „ნავის“ ფუნქციას. საყურადღებოა დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმლების, კარნიზის ქვებისა და ინტერიერთა პილასტრების კაპიტელების დეკორატიული მორთულობა. 

მოგვიანებით, XVI საუკუნის დასაწყისში ეკლესია აღადგინეს, შეაკეთეს და მოხატეს. კედელზე გამოსახული არიან იმერეთის მეფე ალექსანდრე II და გელათის წინამძღვარი მელქიზედეგ აბაშიძე (დაახლ. 1505–1519). შენობას XIX საუკუნის რესტავრაციის კვალიც აჩნია. დასავლეთის ამჟამად დანგრეული მინაშენი სულ გვიანდელი დანამატია. ეკლესიაში იდგა საკურთხევლის წინა ჭედური ჯვარი (XVI საუკუნე), რომელიც 1960-იანი წლებიდან დაცულია შ. ამირანაშვილის სახელობის ხელოვნების მუზეუმში. ამჟამად ძეგლი მთლიანად აღდგენილია. რეკონსტრუქციის დროს ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის ძირში აღმოჩნდა ქვით ნაგები, კამარით გადახურული სათავსი, სავარაუდოდ, საძვალე. ეკლესიის ეზოში დაცული ორი სვეტისთავი უფრო ადრინდელ ნაგებობას ეკუთვნის.
## ლიტერატურა
* საყვარელიძე თ., ვანის წმინდა გიორგის ეკლესია, «ძეგლის მეგობარი», 1972, №29. — გვ. 25-30.
* ტაბატაძე კ., სოფელ ვანის ეკლესია და მისი შემოგარენი, «ძეგლის მეგობარი», 1986, №3. — გვ. 28-30.
## რესურსები ინტერნეტში
* ვანის ეკლესიები (ხარაგაულის რ-ნი) — საქართველოს ისტორიულ ძეგლთა ბიბლიოგრაფიული ლექსიკონი.
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ვარაზ-ბაკურ გამრეკელი

**ვარაზ-ბაკურ გამრეკელი** — XI საუკუნის II ნახევრის ქართველი დიდებული, ერისთავი.

„მატიანე ქართლისაჲს“ მიხედვით, 1065 წლის ახლო ხანებში საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-მ მოციქულად გაგზავნა სომეხთა (ტაშირ-ძორაგეტის) მეფე კვირიკესთან, რათა მიეღო თანხმობა ბაგრატის დისწულის და, ამავდროულად, კვირიკეს ძმისწულის სელჩუკთა სულთან ალფ-არსლანისთვის ცოლად მითხოვებაზე. სომეხთა მეფემ უარი განაცხადა ძმისწულის გათხოვებაზე. ამ საბაბით ბაგრატ IV-მ კვირიკე შეიპყრო და სამშვილდე ჩამოართვა.

ვარაზ-ბაკური უნდა იგულისხმებოდეს აძიკვის ეკლესიის (ახლანდ. თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) წარწერებშიც („მე ვარაზბაკურ შევსწირე მიწაჲ თავნარული აძიკურსა ეკლესიასა სალოცავად სულისა ჩუენისა“, „ქრისტე ადიდე შოთაჲ და გამრეკელ და ბეშქენ და ვარაზბაკურ“). ის თორელთა წარმომადგენლად და ამ საგვარეულოდან ჯავახეთის პირველ ერისთავადაა მიჩნეული.   

## ლიტერატურა
* კლდიაშვილი დ., ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში: ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2017. — გვ. 180.
* შოშიაშვილი ნ., თორელთა ფეოდალური სახლის ისტორია და შოთა რუსთაველი, კრ.: შოთა რუსთაველი, თბ., 1966. — გვ. 23.

კატეგორია:ქართველი დიდგვაროვანი ფეოდალები
კატეგორია:XI საუკუნის ქართველები
მატიას-რომერო (ოახაკა)

**მატიას-რომერო** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ხუჩიტანის რაიონში, ისტმო-დე-ტეუანტეპეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 38 183 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 355.4 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 28.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1906 წლის 9 ნოემბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ევსოციალურობა

მინი|ევსოციალურობის მაგალითი ფუტკრებში
**ევსოციალურობა** () — სოციალური ორგანიზების უმაღლესი დონე ცხოველებში. ტერმინი „ევსოციალური“ პირველად სუზან ბატრამ გამოიყენა 1966 წელს, ჰალიქტიდების სოციალური თვისებების დახასიათების დროს. ევსოციალურობა განისაზღვრება შემდეგი მახასიათებლებით: შთამომავლობაზე ერთობლივად ზრუნვა, კოლონიაში რამდენიმე თაობის თანაცხოვრება, შრომის რეპროდუქციულ და არარეპროდუქციულ ჯგუფებად დაყოფა. შრომის განაწილებით იქმნება ცხოველთა სპეციალიზირებული ჯგუფები, რომლებსაც გარკვეული ფუნქცია გააჩნიათ. ასეთ ჯგუფებს ხშირად „კასტებად“ მოიხსენიებენ. ევსოციალურობა გამოირჩევა ყველა სხვა სოციალური სისტემისგან, ვინაიდან კოლონიაში ყველა ფუნქცია გადანაწილებულია, სულ მცირე ერთი კასტის წარმომადგენლები ხშირად კარგავენ იმ თვისებებს, რომლებიც სხვა კასტის ინდივიდებს გააჩნიათ და, შესაბამისად, პირველი კასტის წევრებისთვის ასეთი თვისებები უსარგებლოა. ევსოციალური კოლონიები შეიძლება სუპერორგანიზმებად განიხილებოდეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოლოგია
კატეგორია:ქცევითი ეკოლოგია
ადელ შედლი

**ადელ შედლი** (დ. 16 სექტემბერი, 1976, ლა რიკამარი, საფრანგეთი) — ყოფილი პროფესიონალი ფეხბურთელი, თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე. წარმოადგენდა ტუნისს საერთაშორისო დონეზე.

## საკლუბო კარიერა 
შედლი შეუერთდა AS Saint-Étienne და 1996 წელს საკლუბო კარიერა დაიწყო. 1997 წელს გადავიდა  FC Sochaux-ში და რამდენიმე წელი ითამაშა ლიგა 1-ში. ასევე ითამაშა პირველი მატჩი ტუნისის ნაკრებში. გერმანიაში გადასვლამდე შედლი თამაშობდა FC Istres-ში. მან კლუბი თავისუფალი ტრანსფერით დატოვა მას შემდეგ, რაც ლიგა 2-ში 88 მატჩის ჩაატარეს.

ნიურნბერგში შედლის პირველი წელი რთული იყო, სეზონის ბოლოს მან ბუნდესლიგის მხოლოდ ექვს მატჩში ითამაშა და დროდადრო დაქვეითებული იყო კლუბის ბაიერნლიგის სარეზერვო გუნდში. მისი მდგომარეობა არ გაუმჯობესებულა, როდესაც შედლი მოკლე დროში ორჯერ გაათავისუფლეს, ერთხელ რეზერვებით და ერთხელ ამხანაგურ მატჩში კანზას სიტი უიზარდსთან. უკანასკნელი ინციდენტის შემდეგ, როდესაც შედლიმ ფეხში დაარტყა უიზარდსთან ფეხბურთელს, მან დატოვა მოედანი და ლანძღავდა ნიურნბერგის პირველი გუნდის მწვრთნელს ჰანს მაიერს, მოვლენა, რომელიც ნიურნბერგის პრესამ განმარტა, როგორც დაუმორჩილებლობა და იწინასწარმეტყველა მარცხენა ნახევარმცველის ადრეული გათავისუფლება, რომლის კონტრაქტიც უკვე არსებობდა, ნიურნბერგი 2007 წლამდე იმუშავებდა. ეს პროგნოზი ახდა 2006 წლის ივლისში, როდესაც მოთამაშე და გუნდი კონტრაქტის გაწყვეტაზე შეთანხმდნენ.

## საერთაშორისო კარიერა 
საფრანგეთის ახალგაზრდული ნაკრების წევრი, მან დებიუტი შეასრულა მშობლიურ ტუნისში 1996 წლის 26 მაისს, ამხანაგურ მატჩში სენეგალის წინააღმდეგ. იმის გამო, რომ ეროვნების ტრანსფერი 2000-იან წლებამდე არ დაუშვეს, ის კვლავ შევიდა გუნდში და ტუნისის ნაკრებში 2003 წლიდან რეგულარული იყო და 2004 წელს აფრიკის ერთა თასი მოიგო „კართაგენის არწივებთან“. ის ასევე იყო ტუნისის კონფედერაციების თასის ნაკრების წევრი 2005 წელს და იყო გუნდის წევრი 2006 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ადელ შედლი  L'Équipe Football-ზე ()
* ადელ შედლი საფრანგეთის ლიგის სტატისტიკა LFP-ზე ()
*ადელ შედლი ()

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ტუნისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სან-ბლას-ატემპა

**სან-ბლას-ატემპა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტეუანტეპეკის რაიონში, ისტმო-დე-ტეუანტეპეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 19 696 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.2%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 208.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 94.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1868 წლის 19 ოქტომბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ვარაზ-ბაკური (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ვარაზ-ბაკური** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ვარაზ-ბაკური — ქართლის (იბერიის) მეფე IV საუკუნის II ნახევარში
* ვარაზ-ბაკური — რანის ერისთავი V საუკუნის II ნახევარში
* ვარაზ-ბაკური — ქართლის პოლიტიკური მოღვაწე VIII საუკუნის დასაწყისში 
* ვარაზ-ბაკურ გამრეკელი — ჯავახეთის ერისთავი XI საუკუნის II ნახევარში
ვარაზ-ბაკური (რანის ერისთავი)

**ვარაზ-ბაკური** (გ. დაახლ. 456) — „რანის ერისთავი“ ჯუანშერის „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისას“ მიხედვით, ბარზაბოდის ძე, საგდუხტის ძმა და ქართლის მეფის ვახტანგ I გორგასლის ბიძა. სხვა ქართული და უცხოური წყაროებით ვარაზ-ბაკური უცნობია.

ქართული მატიანის მიხედვით ვარაზ-ბაკური მამის გარდაცვალების შემდეგ (დაახლ. V საუკუნის 40-იანი წლები) სპარსთა მეფეს რანის ერისთავად, ე. ი., ალბანეთის მარზპანად დაუნიშნავს. კ. თუმანოვის აზრით, ვარაზ-ბაკური გარდმანის მთავარი უნდა ყოფილიყო მიჰრანიანთა დინასტიიდან. ჯუანშერის ცნობით, ვარაზ-ბაკურმა „ოვსეთს“ სალაშქროდ მიმავალ ვახტანგ გორგასალს 12 ათასი მეომარი მიახმარა. მოგვიანებით, 453-456 წლებში, მან ირანის ჩრდილოეთ ქუსტაქში შემავალი ქვეყნების ლაშქრით ვახტანგ გორგასალთან ერთად ბიზანტიის იმპერიის წინააღმდეგ გაილაშქრა. მოკლეს ბიზანტიელებთან ბრძოლაში. ვარაზ-ბაკურის ცხედარი ქალაქ ბარდავში გადაასვენეს.
## ლიტერატურა
* გოილაძე ვ., ამიერკავკასიაში სასანიანთა მმართველობის ასახვა ქართულ საისტორიო ტრადიციაში, «მაცნე». ისტ., არქეოლ., ეთნოგრ. და ხელოვნების ისტ. სერია, 1982, №4.
* Toumanoff, C., Studies in Christian Caucasian History, Georgetown, 1963. — pp. 239 n. 312, 489, 499.
* Toumanoff, C., Les dynasties de la Caucasie Chrétienne: de l'Antiquité jusqu'au XIXe siècle: tables généalogiques et chronologique, Rome, 1990. — p. 397.

კატეგორია:კავკასიის ალბანეთი
გიორგი ვარაზაშვილი (ინჟინერი)

**გიორგი სოფრომის ძე ვარაზაშვილი** (დ. 7 აპრილი, 1893, თბილისი, — გ. 5 სექტემბერი, 1966, იქვე) — ქართველი სამთო ინჟინერი, საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1964). ივანე, ისიდორე და ვასილ ვარაზაშვილების ძმა.

თბილისის კლასიკური ვაჟთა გიმნაზიის დამთავრების შემდეგ (1914) სწავლა განაგრძო გერმანიაში, დაამთავრა ბერლინის სამთო აკადემია. იყო გერმანიაში დაარსებული „რუსთაველის საზოგადოების” მდივანი. ეხმარებოდა ძმებს ჭიათურის მრეწველთათვის საექსპორტო კავშირების დამყარებაში. ეწეოდა საქველმოქმედო საქმიანობას. 1925 წელს გიორგი ვარაზაშვილი დაბრუნდა საქართველოში. თანამშრომლობდა „ჭიათურის შავი ქვის მრეწველთა აქციონერულ საზოგადოებასთან”. მუშაობდა ნატახტრის წყალსადენის მშენებლობაზე, დიდი წვლილი შეიტანა თბილისის წყალმომარაგების საქმეში, ასევე სოხუმის წყალმომარაგების სისტემის აღდგენაში. 1928 წლიდან ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას საქართველოს პოლიტიკის ინსტიტუტში, გეოდეზიის და მარკშაიდერიის კათედრაზე.
## ბიბლიოგრაფია
* მთის რეგიონებში წყალსაცავებისა და წყალსამეურნეო სისტემების შექმნისა და ექსპლუატაციის საინჟინრო-ეკოლოგიური პრობლემები, თბ., 2002.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული  1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1966
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული ინჟინრები
გიორგი
ტეუანტეპეკი

**ტეუანტეპეკი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ტეუანტეპეკის რაიონში, ისტმო-დე-ტეუანტეპეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 67 739 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.5%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 197.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 56.6 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1823 წლის 14 ოქტომბერს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
რუსუდან არაბიძე

**რუსუდან არაბიძე** (დ. 2 იანვარი, 1953,ზესტაფონი) — ქართველი მუსიკოსი, პედაგოგი, ხელოვნების მუშაკი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის მუსიკისმცოდნეობის ფაკულტეტი 1979 წელს.
1979-1983 წლებში მუშაობდა ზესტაფონის სამუსიკო სასწავლებელში პედაგოგად. 1983-2006 წლებში იყო კომპანია "ქართული ტელეფილმის" ხმის ოპერატორი.

## ხმის რეჟისორი / ოპერატორი 
*„ქება ვაზისა“(დოკუმენტური, 1988)
*„ლუარსაბ თათქარიძე“(1989)
*„Odeon“(1993)
*„The flash art“(1994)
*„ბზარი“(დოკუმენტური, 1996)
*„ბალეტმაისტერი“(1996)
*„უაილდ ვესთის მხედრები“(დოკუმენტური, 1997) 
*„ღამის სიზმრები“(1999)
*„გურული ფირალები“(დოკუმენტური, 2000) *„დედაო ღვთისავ...“(დოკუმენტური, 2003).
*„გასეირნება“(1995)
*„რა გაცინებს?“ (1996)
*„ვან გოგის ყური“(1996)
*„ქარაგმა“ (1998)
*„შვიდფერა ყვავილი“ (1996)
*„გზა მაცხოვრისა“ (2002)
*„დიმიტრი შევარდნაძე“ (2000)
*„რაინდები“ (1996)
*„თავშესაფარი“ (1997)
*„უაილდ ვესთის მხედრები“ (1997)
*„ნინიკო“ (1990)
*„საქართველოს ქრონიკები“ (1991)
*„გიგი“ (2003)
*„რამინის ბიჭები“ (2003) 
*„სიაუშ ქართველი“ (1997)
*„სნაიპერი“ (2000)
*„მაესტრო ლატაიო“ (2003)
*„ქება ვაზისა“ (1988)
*„წელიწადის დრონი“ (1996)
*„ეფემერა“ (1997)
*„არტისტის დაბრუნება“ (1995)
*„გია ყანჩელი“ (2001)
*„სახლი ლხინისა“ (1998)

## ორგანიზაციის, ასოციაციის ან ჯგუფის წევრი 
* საქართველოს კინემატოგრაფისტთა შემოქმედებითი კავშირი, წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*რუსუდან არაბიძე
## სქოლიო
კატეგორია:არაბიძეები
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:ზესტაფონში დაბადებულები
ისიდორე ვარაზაშვილი

**ისიდორე სოფრომის ძე ვარაზაშვილი** (დ. 14 ნოემბერი, 1882, სოფ. მუხლი, ახლანდ. ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 18 აპრილი, 1945, ურალსკი) — ქართველი სარკინიგზო საქმის სპეციალისტი, მეწარმე, პოლიტიკოსი. ივანე, გიორგი და ვასილ ვარაზაშვილების ძმა.

დაამთავრა თბილისის სარკინიგზო სასწავლებელი (1897). სხვადასხვა დროს მუშაობდა ბორჯომი–ბაკურიანის, ბაქო–ჯულფის, ერზურუმი–სარიყამიშის რკინიგზის გაყვანაზე. 1901 წელს გ. ნუცუბიძესთან ერთად ჭიათურაში დააარსა სცენის მოყვარულთა წრე. 1903 წლიდან ჩაერთო რევოლუციურ მოძრაობაში; 1904 წელს გახდა სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტიის (ესერების) წევრი; აქტიურად მონაწილეობდა 1905 წლის რევოლუციურ გამოსვლებში ჭიათურაში, მეთაურობდა ესერთა „წითელ რაზმს“. 1906 წელს დაპატიმრებული იყო. 1909 წელს იყო ჭიათურის რკინიგზის სადგურის უფროსი. ამავე წელს დანიშნეს ჭიათურის მანგანუმის მრეწველთა საბჭოში საბაგირო გზების გამგედ. იყო სინდიკალისტთა მთავარი კომიტეტის თავმჯდომარე, „ჭიათურის შავი ქვის მრეწველთა აქციონერული საზოგადოების” ერთ-ერთი გავლენიანი წევრი. 1917 წელს ეროვნულ საკითხში უთანხმოების გამო დატოვა სოციალისტ-რევოლუციონერთა პარტია და შეუერთდა საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა სარევოლუციო პარტიას. 

1922 წელს ისიდორე ვარაზაშვილი ძმასთან, ივანესთან ერთად გაემგზავრა გერმანიაში, სადაც, კომერციული საქმიანობის გარდა, თანამშრომლობდა „რუსთაველის საზოგადოებასთან”. 1926 წელს იგი საქართველოში დაბრუნდა და ნიკო ნიკოლაძესთან ერთად დააარსა თბილისის საპაიო-საგამომცემლო საზოგადოება „ქართული წიგნი”, სადაც გამოიცა ილია ჭავჭავაძის თხზულებათა სრული კრებული, დაიბეჭდა ნიკოლოზ ბარათაშვილის, გრიგოლ ორბელიანის ლექსთა კრებულები, კონსტანტინე გამსახურდიას მიერ თარგმნილი უცხოელ კლასიკოსთა ნაწარმოებები. ახალი ეკონომიკური პოლიტიკის (ნეპი) დასრულების შემდეგ (XX საუკუნის 30-იანი წლების დასაწყისი), საბჭოთა მთავრობამ გადაწყვიტა ჰარიმანის კომპანიისათვის ჭიათურის მანგანუმის საბადოს ჩამორთმევა. ისიდორე ვარაზაშვილი დაინიშნა ჭიათურის შავი ქვის მრეწველთა საზოგადოების სალიკვიდაციო საბჭოს კონსულტანტად. 1930 წელს ისიდორე ვარაზაშვილი საქართველოში სამონტაჟო-სამშენებლო ტრესტს ხელმძღვანელობდა. 1935 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ დააპატიმრა ალექსანდრე წერეთელსა და რამდენიმე ადამიანთან ერთად, რომელთა შორის მისი ქალიშვილი თამარიც იყო. 1937 წელს დახვრიტეს მისი ვაჟი — ინჟინერ-მშენებელი სოსო (სოფრომ) ვარაზაშვილი. ოფიციალური ცნობით ისიდორე ვარაზიშვილი გადასახლებაში გარდაიცვალა მიოკარდიუმის ინფარქტით (შესაძლოა დახვრიტეს).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ვარაზაშვილი ისიდორე სოფრომის ძე — „საზოგადოებრივი არქივი“, საბჭოთა წარსულის კვლევის ლაბორატორია.

კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი ბიზნესმენები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ჩაუიტესი

**ჩაუიტესი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ხუჩიტანის რაიონში, ისტმო-დე-ტეუანტეპეკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 11 356 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 2.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 22.7 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 500.3 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1949 წლის 15 იანვარს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
ჰასან მაჯიდოვი

**ჰასან ალი ოღლუ მაჯიდოვი** (; დ. 12 დეკემბერი, 1914, ბაქო — გ. 11 იანვარი, 1978, ბაქო ) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა არქიტექტორი.

## ბიოგრაფია 
ჰასან ალი ოღლუ მაჯიდოვი დაიბადა 1914 წლის 12 დეკემბერს ბაქოში.

1943 წელს გახდა კომუნისტური პარტიის წევრი.

1950-1954 წლებში იყო აზერბაიჯანის არქიტექტორთა კავშირის დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარის მოადგილე.

1958-1960 წლებში იყო აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს სამთავრობო შენობებზე მუშაობის კომიტეტის თავმჯდომარე.

1960-1978 წლებში იყო აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კათედრის გამგე და დეკანი. იყო აზერბაიჯანის სსრ მე-5 მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი (1959-1962).

1960 წელს მიენიჭა აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული აღმაშენებლის წოდება.

გარდაიცვალა 1978 წლის 11 იანვარს ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20160304082837/http://www.uaa.az/az/news-az/azerbaijan-union-architects/110-grkmli-memar-hsn-mcidovun-xatirsi-anld
* https://web.archive.org/web/20161223064957/http://www.ictnews.az/read-41841-news-3.html

## სქოლიო
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
კატეგორია:საბჭოთა არქიტექტორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
რაფიგ მეჰდიევი

**რაფიგ მაჰმუდ ოღლუ მეჰდიევი** (; დ. 10 ივნისი, 1933, შაჰბუზი, ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა - 28 ნოემბერი, 2009, ბაქო) — აზერბაიჯანის სახალხო მხატვარი (გრაფიკოსი).

## ბიოგრაფია 
რაფიგ მეჰდიევი დაიბადა 1933 წლის 10 ივნისს ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის შაჰბუზის რაიონში. საშუალო განათლება ბაქოს 31-ე სკოლაში მიიღო. დაამთავრა ა.აზიმზადეს სახელობის ფერწერის კოლეჯი (1948-1953) და მოსკოვის სურიკოვის სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტის გრაფიკული განყოფილება (1953-1958).

მუშაობდა ა.აზიმზადეს სახელობის ფერწერის კოლეჯში მასწავლებლად (1962).

1980 წელს მიენიჭა დამსახურებული არტისტის წოდება. 

1988 წელს მიენიჭა დოცენტის წოდება, 1992 წელს მიენიჭა პროფესორისა და სახალხო არტისტის საპატიო წოდება.

2003 წელს მიენიჭა პრეზიდენტის სტიპენდია.

გარდაიცვალა 2009 წელს ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://web.archive.org/web/20221028184254/http://www.anl.az/down/he_serencamlar.pdf

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
სირუს მირზაზადე

**სირუს იადულა ოღლუ მირზაზადე** (; დ. 1 იანვარი, 1944, ბაქო, სსრკ) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018).

## ბიოგრაფია 
სირუს მირზაზადე დაიბადა 1944 წლის 1-ლ იანვარს ქალაქ ბაქოში. საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ 1966 წელს დაამთავრა ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლა. 1972 წელს დაამთავრა მოსკოვის უმაღლესი სამხატვრო სკოლა. იმავე წელს მიიღეს აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრად.

1970-იანი წლებიდან მხატვარი მუშაობს როგორც მონუმენტურ, ისე დეკორატიულ და დაზგური ფერწერაში და საქმიანობის ეს ორი მიმართულება შერწყმულია მის შემოქმედებაში. მხატვარი აზერბაიჯანული ფერწერის სკოლის ცნობილი წარმომადგენელია.

მირზაზადეს ნამუშევრები გამოიფინა აზერბაიჯანში, რუსეთში, ირანში, თურქეთში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, ნორვეგიაში, საფრანგეთში, კუბაში, რუმინეთში, ბულგარეთში, უნგრეთში, სირიაში, არაბთა გაერთიანებულ საემიროებში, დიდ ბრიტანეთში, აშშ-სა და იტალიაში. მისი ნამუშევრები ინახება მუზეუმებსა და კერძო კოლექციებში.

ამჟამად სირუს მირზაზადე აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში პედაგოგიურ საქმიანობას ეწევა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://medeniyyet.az/page/news/35588/Emekdar-ressam-Sirus-Mirzezadenin-ferdi-sergisi-acildi.html
* https://news.day.az/culture/541108.html

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტუნგურაუა

**ტუნგურაუა** () — აქტიური სტრატოვულკანი ეკვადორში. ვულკანის სახელწოდებიდან მომდინარეობს ტუნგურაუის პროვინციის სახელი. ვულკანი 1999 წლის 19 აგვისტოს გააქტიურდა და მას შემდეგ რემდენჯერმე ამოიფრქვა. უახლესი ამოფრქვევა 2016 წლის 26 თებერვლიდან იმავე წლის 16 მარტამდე გაგრძელდა. 

ტუნგურაუა ზღვის დონიდან 5023 მეტრს აღწევს. მდებარეობს ცენტრალური ეკვადორის ანდებში, კიტოს სამხრეთით 140 კმ-ში. ახლომდებარე აღსანიშნავი მწერვალებია ჩიმბორასო (6263 მ) და ელ-ალტარი (5319 მ). ვულკანი დაჰყურებს ქალაქ ბანოს-დე-აგუა-სანტას, რომელიც ვულკანის კალთაზე მდებარეობს, მწვერვალის ჩრდილოეთით 8 კმ-ში. ტუნგურაუა სანგაის ეროვნული პარკის ნაწილია.

ერთ-ერთი ჰიპოთეზის თანახმად, სახელწოდება „ტუნგურაუა“ (tʊŋɡʊˈrɑːwə) მომდინარეობს კეჩუას ენიდან, სიტყვიდან „ტუნგური“ (tunguri), რომელიც ნიშნავს „ყელს“, და სიტყვიდან „რაუა“ (rahua), რომელიც ნიშნავს „ცეცხლს“.
## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ვულკანები
კატეგორია:აქტიური ვულკანები
ჟან ფრანსუა ოგიუსტ მულენი

მინი| ჟან ფრანსუა ოგიუსტ მულენი
**ჟან ფრანსუა ოგიუსტ მულენი** (დ. 14 მარტი, 1752 — გ. 12 მარტი, 1810) — საფრანგეთის რევოლუციის დროინდელი გენერალი და შემდგომში დირექტორიის წევრი. აქტიური პოლიტიკური ცხოვრების დაწყებამდე მულენს საკმაოდ ხანგრძლივი სამხედრო კარიერა ჰქონდა. ლუი XVI-ის მმართველობის პერიოდში სამხედრო ოფიცრად მსახურობდა, ასევე, მსახურობდა რევოლუციის დროინდელ ნაციონალურ ჯარსა და ნაპოლეონის „დიდ არმიაში“. 

## ადრეული წლები და სამხედრო კარიერა 
მულენი წარმოშობით კანიდან იყო, აქვე მიიღო განათლება, მისი პირველი პროფესია ინჟინერია იყო. მოგვიანებით გადაწყვიტა ბრეტანში მყოფ ქვეითთა სამხედრო რაზმს შეერთებოდა, 1788 წლამდე გეოგრაფად მუშაობდა. 1789 წელს, როდესაც რევოლუცია დაიწყო, იგი საფრანგეთის ეროვნულ გვარდიაში მოხალისედ ჩაეწერა. შემდგომში, პრორევოლუციურად განწყობილმა მულენმა იაკობინელების მხარე დაიჭირა.

პირველი რესპუბლიკის პერიოდში მულენს გენერლის თამამდებობა ეკავა და აქტიურად იყო ჩართული საფრანგეთის რევოლუციურ ომებში. 1791 წელს იგი დააწინაურეს, ხოლო 1793 წლისთვის უკვე დივიზიის გენერლის თანამდებობა ეკავა. მულენი ხელმძღვანელობდა რესპუბლიკის სამხედრო ძალებს ვანდეიაში მიმდინარე ანტირევოლუციური გამოსვლების დროს.

## დირექტორიის წევრი 
მიუხედავად იმისა, რომ მულენი არ იყო გამოცდილი პოლიტიკოსი და ეროვნული მნიშვნელობის ფიგურა მაინც შეძლო საფრანგეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების (დირექტორიის) წევრი გამხდარიყო, შემთხვევითი გარემოებების გამო. პოლ ბარასის მხარადჭერის დამსახურებით მან მომახერხა და 1799 წლის ივნისში ერთ-ერთი დირექტორის თანამდებობა დაიკავა. თუმცა ამ თანამდებობაზე დიდხანს არ დარჩენილა. მულენი ბასასთან, სიიესთან, როჟე დიუკოსთან და გოიესთან ერთად ხელმძღვანელობდა დირექტორიას სწორედ მაშინ, როცა 1799 წლის 9-10 ნოემბერს ნაპოლეონ ბონაპარტმა სახელმწიფო გადატრიალება მოაწყო, დირექტორია დაამხო და ქვეყნის მმართველობა სამ კონსულს გადასცა. მულენი გოიესთან ერთად ეწინააღმდეგებოდა ნაპოლეონის ქმედებებს, მაგრამ უშედეგოდ, ისინი დააპატიმრეს და 1799 წლის 10 ნოემბერს ხელი მოაწერინეს თანამდებობიდან გადადგომის დოკუმენტზე.

მოგვიანებით ნაპოლეონსა და მულენს შორის ურთიერთობა გამოსწორდა, გამოცდილი გენერალი დათანხმდა სამხედრო კარიერის განახლებას და ბონაპარტის „დიდი არმიის“ ერთ-ერთი მეთაურიც გახდა. აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ნაპოლეონის ომებში, ვიდრე ჯანმრთელობის პრობლემის გამო იძულებული არ გახდა უკან, საფრანგეთში დაბრუნებულიყო. გარდაიცვალა 1810 წლის 12 მარტს.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1752
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1810
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუციის ფიგურები
კატეგორია:ფრანგი გენერლები
სანტო-დომინგო-ტეპუსტეპეკი

**სანტო-დომინგო-ტეპუსტეპეკი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის სიერა-მისეს რაიონში, სიერა-ნორტე-დე-ოახაკის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 6 029 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 16.1%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 113.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 53.1 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
აზერბაიჯანის სამთო მრეწველობა

**აზერბაიჯანის სამთო მრეწველობა** — ქვეყნის ეკონომიკის ერთ-ერთი განშტოებაა.

აზერბაიჯანის ძირითადი ბუნებრივი რესურსებია ბუნებრივი აირი, ნავთობი, ფერადი ლითონები, ბოქსიტი და რკინის მადანი. საბადო და არალითონური მინერალები კონცენტრირებულია მცირე და დიდი კავკასიონის მთებში, წიაღისეული საწვავი კონცენტრირებულია დაბლობ ადგილებში და სამხრეთ კასპიის აუზში.

2010 წელს აზერბაიჯანში არაერთი მინერალი და ლითონი მოიპოვეს.

ქვეყანაში ნავთობის წარმოება და ექსპორტი ხორციელდება. 1991 წლიდან ოფშორული რესურსები ვითარდება. 2010 წლის მთავარი პროექტები იყო შაჰ-დენიზის გაზის კონდენსატის საბადო და აზერი-ჩირაგ-გუნეშლის ოფშორული ნავთობის პლატფორმა.

2013 წელს ინდუსტრიამ 33,7 მილიარდი მანეთის ღირებულების პროდუქცია გამოუშვა, მთლიანი წარმოების 74% სამთო მრეწველობაზე მოდიოდა. მრეწველობის ძირითად კაპიტალში ინვესტიციების 66.2% სამთო მრეწველობის სექტორში იყო.

2014 წელს სპილენძის მადნის წარმოება 135%-ით გაიზარდა, კირის წარმოება 88%-ით.

2023 წლის 28 დეკემბერს განჯაში ამოქმედდა სამოქალაქო დანიშნულების სამრეწველო ასაფეთქებელი ნივთიერებების წარმოების ქარხანა AzerBlast, AzerGold-ის შვილობილი კომპანია. ქარხანამ სრულ რეჟიმში მუშაობა 2024 წლის 29 ივლისს დაიწყო. ქარხნის ფართობი 15 ჰექტარია. ქარხნის საწყისი სიმძლავრე იქნება 14 ათასი ტონა ასაფეთქებელი ნივთიერება წელიწადში.

## აალებადი მინერალები 
წიაღისეული საწვავის წყაროები აზერბაიჯანში წარმოდგენილია ნავთობით, გაზით, ნავთობის ფიქალით და ტორფით. ნავთობის ინდუსტრია მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ეკონომიკაში. ნავთობი მოიპოვება როგორც კონტინენტური, ასევე ოფშორული საბადოებიდან.

აზერბაიჯანი ასევე აწარმოებს ნახშირწყალბადის გაზებს.

აზერი-ჩირაგ-გუნეშლის საბადოზე წარმოებული ნავთობის ნაწილი ბაქოს ნავთობგადამამუშავებელ ქარხანაში მუშავდება. ქარხანა დღეში დაახლოებით 400 მილიარდ ბარელ ნავთობს აწარმოებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:მრეწველობა აზერბაიჯანში
ჩხირი

**ჩხირი** — ხის წვრილი ტოტის ჩამონატეხი ან ჩამონასხეპი. თუმცა შეიძლება აგრეთვე აღნიშნავდეს:
* საწრუპი ჩხირი  — მილის მსგავსი ნივთი კოქტეილის და სხვა სასმელების ჭიქიდან ამოსაწრუპად;
* საქსოვი ჩხირი  — საქსოვი იარაღი, ფოლადის სწორი მავთული ან ხისგან გათლილი წვრილი ჯოხი;
* ჩინური ჩხირები — ხის წვრილი ჯოხები, რომლებსაც საჭმლის ასაღებად (ჩანგლის და კოვზის ნაცვლად) იყენებენ აღმოსავლეთ აზიაში;
* ჩხირი  — ხერხემლიანთა თვალის ბადურის ფოტორეცეპტორი, რომელიც უზრუნველყოფს ბინდში ხედვას;
* ჩხირები, ანუ ბაცილები — ჩხირის ფორმის ბაქტერიების ჯგუფი.
გიორგი ჭიჭინაძე

**გიორგი (გოგი) ჭიჭინაძე** (დ. 1 აპრილი, 1941, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგია-მინერალოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი (1982). აკადემიური დოქტორი (2007). 

## ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ინჟინერ-გეოლოგის სპეციალობით. 1964-1976წწ მუშაობდა საქართველოს სსრ გეოლოგიის სამმართველოში: 1964-1966წწ თემატური პარტიის უფროსი ტექნიკური გეოლოგის, 1966-1969წწ თემატური პარტიის ტექნიკური გეოლოგის, 1969-1971წწ მეტალებზე კომპლექსური თემატური პარტიის გეოლოგის, 1971-1973წწ ჯერ ადანგეს კომპლექსური გეოლოგიური პარტიის, ხოლო 1973-1976წწ საკენის გეოლოგიური ძებნითი პარტიის უფროსი გეოლოგის თანამდებობებზე. 

1976 წლიდან გიორგი ჭიჭინაძე ეწევა სამეცნიერო საქმიანობას საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ალ. ჯანელიძის სახ. გეოლოგიის ინსტიტუტში. 1976-1981წწ ის გახლავთ პეტროგრაფიის განყოფილების  უმცროსი მეცნიერი თანამშრომელი, ხოლო 1981-1984წწ უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი.

1984 წლიდან ის სამეცნიერო მოღვაწეობას აგრძელებს ალ. თვალჭრელიძის სახ. კავკასიის მინერალური ნედლეულის ინსტიტუტში. 1984-1989წწ რეგიონალური გეოლოგიის განყოფილების თემატური პარტიის უფროსად, 1989-1996წწ ჯერ რეგიონალური გეოლოგიის განყოფილების, ხოლო 1996-2007წწ მყარი წიაღისეულის განყოფილების წამყვან მეცნიერ-თანამშრომლად.

2007 წლიდან გიორგი ჭიჭნაძე ბრუნდება ალ. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში და 2007-2017წწ გახლავთ მინერალოგიის, პეტროლოგიის, ლითოლოგიისა და ვულკანოლოგიის განყოფილების უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი, ხოლო 2017წ-დან  ამავე განყოფილების მთავარი მეცნიერი თანამშრომელი.

2012-2023 წწ. გიორგი ჭიჭინაძე იყო ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ალ. ჯანელიძის სახ. გეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე.

## ორგანიზაციები 
* საქართველოს მინერალოგიური საზოგადოების წევრი

## ჯილდოები 
* ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის პრემია (1992)

## შრომები
* U–Pb LA-ICP-MS geochronology of polygenetic zircons from Beshta and Kamenistaya intrusions (the Greater Caucasus), 2022.
* Metamorphism of the Dizi Series Rocks (the Greater Caucasus): Petrography, Mineralogy and Evolution of Metamorphic Assemblages, 2021.
* U–Pb LA–ICP–MS dating of zoned zircons from the Greater Caucasus pre-Alpine crystalline basement: Evidence for Cadomian to Late Variscan evolution 2020.
* Genetic Typification of Zircons from Infrastructure of the Elbrus Subterrane (Caucasus), 2007.

## რესურსები ინტერნეტში
*გიორგი ჭიჭინაძე — პეტროლოგიის, მინერალოგიის, გეოქიმიისა და ლითოლოგიის განყოფილება

კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
სტაფილოკოკური ინფექცია

**სტაფილოკოკური ინფექცია** — ინფექციურ დაავადებათა ჯგუფი, რომელსაც იწვევს სტაფილოკოკების სხვადასხვა სახეობა, რომელთაგან ყველაზე მეტ პათოგენურობას ავლენს ოქროსფერი სტაფილოკოკი (*Staphylococcus aureus*). დაინფიცირება შესაძლებელია ავადმყოფებთან და სტაფილოკოკური ინფექციის მატარებლებთან კონტაქტით, საყოფაცხოვრებო ნივთების მეშვეობით, ჰაერწვეთოვანი და საკვებისმიერი გზებით. სტაფილოკოკური ინფექციისთვის დამახასიათებელია კლინიკური გამოვლინებების მრავალფეროვნება - ადგილობრივი ანთებითი პროცესებიდან დაწყებული (ე.წ. კეროვანი ინფექცია) სეფსისით დამთავრებული. კეროვან ინფექციებს შორის ჭარბობს კანისა და ლორწოვანი გარსების დაზიანებები, როგორც ზედაპირული (ფოლიკულიტი, ფურუნკული და სხვ.), ასევე ღრმა (ჰიდრადენიტი, ფლეგმონა, აბსცესი). სტაფილოკოკებს შეუძლიათ დააზიანონ სასუნთქი და შარდ-სასქესო გზები, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტი (საკვებისმიერი ტოქსიკოინფექციები და სხვ.), გული (მიოკარდიტი, ენდოკარდიტი) და სხვ. სტაფილოკოკური ინფექცია არის ქრონიკული ინტოქსიკაციისა და სხეულის ტემპერატურის ხანგრძლივი ზომიერი მომატების, ე.წ. სუბფებრილიტეტის მიზეზი. სტაფილოკოკის სხვა სახეობები (ეპიდერმული და საპროფიტული), რომლებიც ადამიანის ნორმალური მიკროფლორის წარმომადგენლები არიან, იმუნიტეტის დასუსტების შემთხვევაში შესაძლოა პათოგენურები გახდნენ. მკურნალობა დამოკიდებულია სტაფილოკოკური ინფექციის კლინიკურ გამოვლინებებზე (ანტიბიოტიკები, სპეციფიკური იმუნოპრეპარატები, ჰემოსორბცია, პლაზმაფერეზი; ქირურგიული მკურნალობა და ანთების კერის დრენირება სტაფილოკოკური ინფექციის ლოკალიზებული ფორმების დროს და სხვ.).

## იხილეთ აგრეთვე 
* სტაფილოკოკოზი

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიული დაავადებები
ჩხირები

280პქ|მინი
**ჩხირები**, *ბაცილები* (, მხ. რ. ) — ჩხირის ფორმის ბაქტერიების ჯგუფი. აერთიანებს ფილოგენეტიკურად მრავალფეროვან ტაქსონებს. აქ შედის ისეთი ცნობილი პათოგენური გვარები, როგორიცაა *Bacillus* და *Clostridium*, ასევე *Enterobacteriaceae*-ის ოჯახის წარმომადგენლები. უმრავლესობა ნიადაგის მიკროორგანიზმია. ნაწილი პარაზიტული ფორმაა, ნაწილი — კომენსალური. უჯრედების განლაგების მიხედვით, გამოყოფენ ჩხირების რამდენიმე კატეგორიას:

* *დიპლობაცილები* — ორი ჩხირისებრი ბაცილა, განლაგებული გვერდიგვერდ (მაგ., *Klebsiella pneumoniae*);
* *სტრეპტობაცილები* — ჩხირისებრი ბაცილები განლაგებულია ჯაჭვებად (მაგ., *Streptobacillus*);
* *კოკობაცილები* — მოკლე ბაცილები, რომელთა სიგრძე დაახლოებით მათი სიგანის ტოლია. შუალედური ფორმაა კოკსა და ბაცილას შორის, ამიტომ ხშირად ცალკე კატეგორიად გამოიყოფა (მაგ., *Brucella*, *Bordetella*);
* *მესრისებრი* — უჯრედები განლაგებულია ერთმანეთის მიმართ კუთხით, აქვთ ბოლოგამსხვილებული ფორმა (მაგ., *Corynebacterium*).

გრამდადებითი ჩხირები ძირითადად მიეკუთვნება *Bacillota*-ის ტიპს (სინ. *Firmicutes*), ხოლო გრამუარყოფითები — *Pseudomonadota*-ს (სინ. *Proteobacteria*). არიან როგორ აერობული, ისე ანაერობული ორგანიზმები.

გრამდადებითი ჩხირები, როგორიცაა *Bacillus*-ის გვარის წარმომადგენლები, ცნობილია სპორების წარმოქმნის უნარით, რაც ზრდის მათ გადარჩენის შანსს მკაცრ გარემო პირობებში. ეს სპორები შეიძლება უმოქმედოდ დარჩნენ ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში და სწრაფად განვითარდნენ ხელსაყრელ პირობებში, რაც მათი სასიცოცხლო ციკლის მნიშვნელოვანი ასპექტია.

ჩხირებს მნიშვნელოვანი როლი აკისრიათ სხვადასხვა ეკოსისტემაში, მათ შორის ნიადაგსა და ადამიანის მიკრობიომში. მაგალითად, *Bacillus*-ის ზოგიერთი სახეობა სასარგებლოა მცენარეების ზრდისა და ნიადაგის ჯანმრთელობისთვის, ხოლო სხვები შეიძლება აფუჭებდნენ საკვებ პროდუქტებს. ჩხირების პათოგენური პოტენციალი მრავალფეროვანია. მაშინ როცა ბევრი გრამდადებითი ჩხირი პირობითი (ოპორტუნისტული) პათოგენია, რომელსაც მხოლოდ გარკვეულ პირობებში შეუძლია ინფექციების გამოწვევა, ზოგიერთი, მაგალითად *Bacillus anthracis*, ცნობილია თავისი ვირულენტობით და ისეთი სერიოზული დაავადებების გამოწვევის უნარით, როგორიცაა ჯილეხი. გრამდადებითები იწვევენ ასევე დიფტერიას (*Corynebacterium diphtheriae*), ტეტანუსს (*Clostridium tetani*),, ბოტულიზმს (*Clostridium botulinum*), ტუბერკულოზს (*Mycobacterium tuberculosis*). გრამუარყოფითი ჩხირები, განსაკუთრებით *Enterobacteriaceae*-ის ოჯახის წარმომადგენლები, ხშირად არიან საშარდე გზების, სისხლის მიმოქცევის სისტემის ინფექციებისა და პნევმონიის გამომწვევები, *Yersinia pestis* არის ჭირს გამომწვევი პათოგენი (ცნობილია შავი ჭირის პანდემია), *Salmonella typhi* — მუცლის ტიფისა,

## იხილეთ აგრეთვე 
* კოკები

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიები
ალექსანდრე მასლიაკოვი

**ალექსანდრე ვასილის ძე მასლიაკოვი** (; დ. 24 ნოემბერი, 1941, სვერდლოვსკი, სსრკ — გ. 8 სექტემბერი, 2024, მოსკოვი, რუსეთი) — საბჭოთა და რუსი ტელეწამყვანი. რუსეთის ფედერაციის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1994). „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ ორდენის სრული კავალერი. 

ალექსანდრე მასლიაკოვი წლების განმავლობაში იყო სხვადასხვა სატელევიზიო გადაცემების წამყვანი: „მხიარულთა და საზრიანთა კლუბი“, „აბა, გოგონებო!“, „აბა, ბიჭებო!“, „ვირაჟი“, „მხიარული ახალგაზრდები“, „მე-12 სართული“ და სხვა. რამდენიმე წელი იყო სოჭის საერთაშორისო მუსიკალური ფესტივალის მუდმივი წამყვანი, ასევე მიჰყავდა გადაცემა „წლის სიმღერა“ (1976-1979 და 1981 წლებში). 

გარდაიცვალა მოსკოვში, 2024 წლის 8 სექტემბერს. დაკრძალულია ნოვოდევიჩის სასაფლაოზე (ნაკვეთი №11).

## ჯილდოები და აღიარება
* 1994 — რუსეთის ფედერაციის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1994 — პრემია „ოვაცია“
* 1997 — მაჰაჩყალის საპატიო მოქალაქე
* 1999 — ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 2006 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ IV ხარისხის ორდენი
* 2011 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ III ხარისხის ორდენი
* 2015 — ალექსანდრე ნეველის ორდენი
* 2016 — სოჭის საპატიო მოქალაქე
* 2016 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ II ხარისხის ორდენი
* 2021 — „მამულის წინაშე დამსახურებისთვის“ I ხარისხის ორდენი
* 1997 — მაჰაჩყალის საპატიო მოქალაქე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსი ტელეწამყვანები
კატეგორია:რსფსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:IV ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:III ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:II ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:I ხარისხის მამულის წინაშე დამსახურებისათვის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ნოვოდევიჩიეს სასაფლაოზე დაკრძალულები
ელ-ალტარი

**ელ-ალტარი** (; აგრეთვე ცნობილი, როგორც **კაპაკ-ურკუ**) — ჩამქრალი ვულკანი ეკვადორში. მდებარეობს სანგაის ეროვნული პარკის დასავლეთ ნაწილში, კიტოს სამხრეთით 170 კმ-ში. უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან 5319 მეტრს აღწევს.

ელ-ალტარი შედგება პლიოცენ-პლეისტოცენის ხანის დიდი ზომის სტრატოვულკანისა და მისგან დასავლეთით მდებარე კალდერისაგან. ინკების ლეგენდები იუწყება, რომ ელ-ალტარის მწვერვალი შვიდწლიანი აქტივობის შემდეგ ჩამოინგრა, დაახლოებით 1460 წელს, მაგრამ გეოლოგების აზრით ვულკანის კალდერა ბევრად ძველია. ცენტრალური აუზი მოიცავს კრატერულ ტბას, რომელიც ზღვის დონიდან 4200 მეტრ სიმაღლეზეა. იგი ცნობილია როგორც კოლანესის ლაგუნა (Laguna Collanes) ან ამარილას ლაგუნა (Laguna Amarilla). ცენტრალური აუზი 9 მწვერვალითაა გარშემორტყმული.

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის ვულკანები
ამფიპოლისი

200პქ|მინი|ამფიპოლისის ლომი
200პქ|მინი|ქალაქის სიმაგრეების ნაშთები
**ამფიპოლისი** () — ძველი ბერძნული ქალაქი მდინარე სტრიმონზე, მაკედონიაში (თანამედროვე საბერძნეთი). დაარსდა ძვ. წ. 437 წელს. აკონტროლებდა გემთმშენებლობისთვის საჭირო ხე-ტყითა და ოქროთი მდიდარ რაიონს და ეგეოსის ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე გამავალ გზას. ძვ. წ. 424 წელს პელოპონესის ომის დროს დაიპყრო სპარტელმა მხედართმთავარმა ბრასიდასმა, რომელიც აქვე დაიღუპა ბრძოლაში და პატივით დაკრძალეს. ავტონომიურობა შეინარჩუნა მაკედონიის მეფე ფილიპე II-ის მიერ ძვ. წ. 357 წელს დაპყრობამდე. იყო ალექსანდრე მაკედონელის ლაშქრობის საზღვაო ბაზა. რომაულ პერიოდში აქ გადიოდა უმნიშვნელოვანესი ეგნატიუსის გზა, რომელიც აკავშირებდა ეგეოსისა და ადრიატიკის სანაპიროებს. არსებობა შეწყვიტა სლავების მიერ საბერძნეთის ტერიტორიების დაპყრობის დროს ახ. წ. VII–VIII საუკუნეებში.

ამფიპოლისის სპორადული კვლევები მიმდინარეობდა XIX საუკუნიდან. 1912–1913 წლების ბალკანეთის ომის დროს აღმოაჩინეს ლომის უზარმაზარი ქანდაკება (ეკუთვნოდა საფლავს, რომელსაც მიაწერენ ლაომედონს, ალექსანდრე მაკედონელის მხედართმთავარს); შემდგომში იპოვეს მისი კვარცხლბეკი და 1936 წელს ძეგლი აღდგენეს პირვანდელი სახით. შემორჩენილია ქალაქის კედლების, კლიოს ტაძრის, 50 მეტრზე მეტი სიგრძის პორტიკის ნაშთები, რომლის ადგილზეც აღმოჩნდა ადრებიზანტიური ეკლესიების ნაშთებიც. არის წარწერები, მოზაიკები და სხვა. ძვ. წ. V საუკუნიდან რომაულ ხანამდე პერიოდის ნეკროპოლისი. გამოირჩევა ელინისტური პერიოდის აღმოჩენები (სარკოფაგები, მოხატულობა, ოქროს სამკაულები და სხვა).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის ქალაქები
კატეგორია:საბერძნეთის არქეოლოგიური ძეგლები
გუადალუპე-ეტლა

**გუადალუპე-ეტლა** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის სამხრეთ ნაწილში, ოახაკის შტატში. შედის ეტლის რაიონში, ცენტრალური ხეობის რეგიონში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 2 929 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 20.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 4.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 681.2 ადამიანი კმ²-ზე. მუნიციპალიტეტი ოახაკის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს მაისს შევიდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ოახაკის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ოახაკის მუნიციპალიტეტები
კურსების წმინდა გიორგის ეკლესია

**კურსების წმინდა გიორგის ეკლესია** —არქიტექტურული ძეგლი ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, სოფელ კურსებში.

## აღწერა
კურსების ქაშვეთის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია მდებარეობს ქვედა კურსების სასაფლაოს ტერიტორიაზე. იგი წარმოადგენს მოზრდილი ზომის დარბაზულ ეკლესიას, ხუთწახნაგა შვერილი აფსიდით. დასავლეთიდან ორ სვეტზე დაყრდნობილი სამსართულიანი სამრეკლო-კარიბჭით, რომელიც 8 სვეტზე დაყრდნობილი რვაწახნაგა ფანჩატურით ბოლოვდება. ეკლესია ნაგებია მოყვითალო ფერის კარგად გათლილი ეკლარის ქვით. ეკლესია დგას ორსაფეხურიან დაბალ ცოკოლზე. ინტერიერი ნათდება სამხრეთ და ჩრდილოეთ კედლებში დატანებული ორ-ორი სწორკუთხა ღიობითა და ასევე აღმოსავლეთ შვერილ აფსიდაზე არსებული შედარებით მოზრდილი ზომის სამი თაღოვანი ღიობით. სამხრეთის და ჩრდილოეთის სარკმლები სწორკუთხა მოჩარჩოებაშია ჩასმული, რომელსაც ტალღური რელიეფური ორნამენტი შემოუყვება, ხოლო თავზე სამკუთხა ფრონტონი ადგას. რაც შეეხება აღმოსავლეთ ფასადის სარკმლებს მათ ხუთზოლად შემოვლებული რელიეფური მოჩარჩოება აქვთ. შვერილი აფსიდის ხუთივე წახნაგს დეკორატიული თაღედი გადაუყვება, რომლებიც ორწყვილ ლილვს ეყრდნობიან. სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადის ცენტრში ეკლესიაში შესასვლელი კარის სწორკუთხა ღიობებია გაჭრილი. ორივე კარის მოჩარჩოება დეკორატიულ ელემენტებს შეიცავს, ჩრდილოეთის კარის თავზე ცრუ ლუნეტია გამოყვანილი რომლის თავზეც კარნიზის ქვეშ კარგად ნათალი რელიეფურ ზედაპირიანი სწორკუთხა ფილაა ჩასმული, რომელზეც წმინდა გიორგის ცხენზე ამხედრებული გამოსახულებაა მხედრული წარწერით, სადაც ეკლესიის შემომწირველი მოიხსენიება და თარიღიცაა მითითებული: 1853 წელი, 20 სექტემბერი. რაც შეეხება სამხრეთის კარის მოჩარჩოებას აქ ვხვდებით ორ პილასტრზე დაყრდნობილ სამკუთხა ფრონტონს, რომლის ქედზეც სამ სადგამიან სწორკუთხედში ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა, რომელიც მცენარეული ორნამენტებით არის შემკობილი. სამრეკლოს პირველი სართული როგორც უკვე ვახსენეთ ორ სვეტსა და ეკლესიის დასავლეთ კედელს ეყრდნობა. მეორე სართულს სამხრეთ და ჩრდილოეთ ფასადზე თითო მცირე ზომის ოთხკუთხა სარკმლები აქვს დატანებული. მეორე სართული გაფორმებულია სამკუთხა ფრონტონებისა და ჯვრის რელიეფური გამოსახულებით. ხოლო მესამე სართულზე რვაწახნაგა ფანჩატურის სვეტებს შორის ჭვირული მოაჯირებია ქვისგან ამოყვანილი. სამრეკლო კარიბჭის გავლის შემდეგ ეკლესიის დასავლეთ კედელზე ტაძარში შესასვლელი ცენტრალური კარის სწორკუთხა ღიობია დატანებული, რომლის თავზეც ასევე ნახევარწრიული ფორმის ცრუ ლუნეტია გამოსახული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
სტაფილოკოკოზი

**სტაფილოკოკოზი** — ყველა სახეობის ფრინველისა და ბოცვრის ინფექციური დაავადებები, რომლებსაც იწვევენ სტაფილოკოკები. რეგისტრირებულია ყველგან, სიკვდილიანობა ფრინველებში 90%-ს აღწევს, ბოცვრებში 50–70%-ია. სტაფილოკოკოზის სიმპტომებია: ფრინველებში — ართრიტები, ბურსიტები, ვეზიკულარული დერმატიტი, ფაღარათი, კვერცხდების შეწყვეტა; ბოცვრებში — სეფსისი, აბსცესები, მასტიტი. მკურნალობა ძირითადად სიმპტომურია. პროფილაქტიკა და ბრძოლის მეთოდები: ვეტერინარულ-სანიტარული წესების დაცვა სისტემური დათვალიერებით, დაავადებული ცხოველების იზოლაციით და შენობებისა და ინვენტარის დაუყოვნებელი დეზინფექციით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სტაფილოკოკური ინფექცია

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიული დაავადებები
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
მიშელ ბარნიე

**მიშელ ჟან ბარნიე** (; დ. 9 იანვარი, 1951, ლა-ტრონში, იზერის დეპარტ.) — ფრანგი პოლიტიკოსი, საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი 2024 წლის 5 სექტემბერიდან.

დაამთავრა პარიზის კომერციის უმაღლესი სკოლა (1972). 1970-იანი წლების დასაწყისიდან იყო სახელმწიფო სამსახურში. სხვადასხვა დროს იყო ე. წ. გოლისტური მიმართულების პოლიტიკური ორგანიზაციების („დემოკრატების კავშირი რესპუბლიკისთვის“, „კრება რესპუბლიკისთვის“, „სახალხო მოძრაობის კავშირი“, „რესპუბლიკელები“) წევრი. 1978-1993 წლებში არჩეული იყო საფრანგეთის ეროვნული კრების წევრად სავოიის დეპარტამენტიდან. 1994-1995 წლებში იყო საფრანგეთის გარემოს დაცვის მინისტრი, 1995-1997 წლებში — ევროპული საქმეების მინისტრი-დელეგატი, 2004-2005 წლებში — საგარეო საქმეთა მინისტრი, 2007-2009 წლებში — სოფლის მეურნეობისა და თევზის მრეწველობის მინისტრი. 

ბარნიეს ასევე მუშაობდა შიდა ბაზრისა და მომსახურების ევროპულ კომისრად 2010-2014 წლებში, ევროპის სახალხო პარტიის ვიცე-პრეზიდენტად 2010-2015 წლებში, იყო ევროკავშირის დელეგაციის ხელმძღვანელი ევროკავშირიდან დიდი ბრიტანეთის გასვლასთან დაკავშირებულ მოლაპარაკებებში 2016-2021 წლებში. 2024 წლის სექტემბერში, საფრანგეთის რიგგარეშე საპარლამენტო არჩევნების შემდეგ, პრეზიდენტმა ემანუელ მაკრონმა ბარნიე საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრად დანიშნა. ბარნიე ცნობილია, როგორც პრო-ევროპული მიმართულების, ნეოლიბერალური ეკონომიკური შეხედულებების მქონე კონსერვატორი პოლიტიკოსი.
## რესურსები ინტერნეტში
*  Gozzi, Laura (5 September 2024). "Michel Barnier's journey from Mr Brexit to French PM". BBC News.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადანის არქეოლოგიური მუზეუმი

**ადანის არქეოლოგიის მუზეუმი** () — მუზეუმი ადანაში, სადაც დაცულია კილიკიის ისტორიული მემკვიდრეობა. ეს არის ერთ-ერთი უძველესი არქეოლოგიური მუზეუმი თურქეთში.

## ისტორია
ადანის არქეოლოგიური მუზეუმი დაარსდა 1919 წელს კილიკიის ფრანგული მმართველობის პერიოდში. კოლექცია თავდაპირველად შეიცავდქა სხვადასხვა ექსპონატებს, რომლებიც აღმოაჩინეს ადგილობრივმა სამოქალაქო პირებმა და ფრანგმა სამხედროებმა. კონსტანტინოპოლის საიმპერატორო მუზეუმთან დადებული შეთანხმების თანახმად სილიფკეში არსებული გარკვეული სიძველეები ადანის მუზეუმს გადაცემა. 1924 წელს რესპუბლიკის ჩამოყალიბების შემდეგ, ადანელი ალიანაქზადე ჰალილ ქამილ ბეი დაინიშნეს მუზეუმის დირექტორად, ხოლო 1928 წელს კოლექცია გადაიტანეს ჯაფერ ფაშას მეჩეთის მედრესეში, რის შემდეგაც გაიხსნა საზოგადოებისთვის.

მუზეუმი გადაიტანეს შენობაში, რომელშიც ადრე განთავსებული იყო ეთნოგრაფიული მუზეუმი. აქ თავი მოიყარა კილიკიის ადრეული ხანის ნივთებმა, რომლებიც აღმოაჩინეს თარსუსში (გოზლუკულეში, 1934), მერსინში (იუმუქთეფე, 1936), ჯეიჰანში (სირქელი, 1938) და იურეღირში (მისისი,1958) ჩატარებული გათხრების დროს. მუზეუმი ქალაქის ცენტრში ახალ ადგილას გადავიდა 1972 წლის 7 იანვარს.

თუმცა, 2010-იან წლებში ახალი, ბევრად უფრო დიდი ადანის მუზეუმი შეიქმნა ცენტრიდან დასავლეთით რამდენიმე კილომეტრში ყოფილი ეროვნული ტექსტილის ქარხანაში. აქ განთავსებული იქნება სამუზეუმო კომპლექსი, რომელშიც გაერთიანდება ქალაქის მუზეუმი, სოფლის მეურნეობის მუზეუმი, მრეწველობის მუზეუმი, ეთნოგრაფიის მუზეუმი, საბავშვო მუზეუმი და მოზაიკის მუზეუმი. 2019 წელს გაიხსნა არქეოლოგიური განყოფილება. ბევრი ობიექტი, რომელიც ადრე ძველი მუზეუმის ბაღში იყო, ახლა შენობაშია და დაცულია. 

## კოლექციები
მუზეუმში დაცულია ხეთების პერიოდის მრავალი არტეფაქტი, როგორიცაა ღმერთის ქანდაკება ეტლზე და მრავალი სტელა. ასევე უხვადაა ადრინდელი და გვიანდელი პერიოდის ობიექტები (ნეოლითი, ბრინჯაოს ხანა, რკინის ხანა, არქაული, რომაული, ბიზანტიური, ოსმალური). რომაული ექსპონატები მოიცავს სარკოფაგებს მდიდარი გირლანდის დეკორაციებით, დოქებით, წარწერებით, სამსხვერპლოებით და სხვადასხვა არქიტექტურული ელემენტებით, მინის ნაწარმით, კერამიკითა და სამკაულებით. რეგიონში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აღმოჩენილი ნივთები ცალკეა გამოფენილი. მარმარილოს სარკოფაგი თარსუსიდან, რომელის ზედა რელიეფზე გამოსახულია ტროას ომების ამბები, რომელიც ცნობილია როგორც აქილევსის სარკოფაგი. აქვეა დაცული მედუზას სარკოფაგი უძველესი ქალაქ ავგუსტადან, რომელიც ჩაძირული იყო სეიჰანის კაშხლის წყალსაცავის ქვეშ და ქარათაშში აღმოჩენილი ნატურალური ზომის ბრინჯაოს ქანდაკება ძველი ქალაქ მაგარსუსიდან.

მუზეუმში დაცულია ერთადერთი ცნობილი წარწერა, სადაც მოხსენიებულია ახ. წ. III-IV საუკუნეების მოღვაწე აპოლონიოს ტიანელი.

## გალერეა

File:Adana_Müze13.jpg|
File:Adana_Müze23.jpg|
File:Adana_Müze22.jpg|
File:Adana_Müze25.jpg|
File:Adana Archaeological Museum Woman figurine Terra cotta Early Bronze Age 0700.jpg|ქალის ტერაკოტის ფიგურა
File:Adana Archaeological Museum Hittite Masked Human figure 0703.jpg|ხეთური ნიღბიანი ადამიანის ფიგურა
File:Adana Archaeological Museum Late Hittite Tarhunda on chariot 0214.jpg|გვიან ხეთური ქანდაკება
File:Adana Archaeological Museum Hittite Antropomorphic terra cotta jug 0232.jpg|ხეთური ანთროპომორფული ქანდაკება

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1919 წელს დაარსებული მუზეუმები
ლევონ ვარდანიანცი

**ლევონ არსენის ძე ვარდანიანცი** (, ; დ. 28 სექტემბერი, 1893, ეკატერინოდარი, ახლანდ. კრასნოდარი, რუსეთი, — გ. 18 მაისი, 1971, ლენინგრადი, ახლანდ. სანქტ-პეტერბურგი) — სომეხი გეოლოგი. სომხეთის მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1945). გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1939), პროფესორი (1940). 

დაამთავრა დონეცკის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამთო ფაკულტეტი (1918). 1926 წლიდან მუშაობდა სსრკ გეოლოგიურ კომიტეტში. ვარდანიანცის კვლევები ეძღვნება კავკასიის, შუა აზიის, აღმოსავლეთ ევროპის გეოლოგიურ აგებულებას და გეოლოგიურ მეცნიერებათა (კრისტალთა ოპტიკის, მინერალოგიის, პეტროლოგიის) თეორიულ საკითხებს. შეისწავლა ცენტრალური კავკასიონის გვიანდელი იურული და კაინოზოურ-მეოთხეული ნალექების სტრატიგრაფიის, ტექტონიკის, სეისმოტექტონიკისა და გეოლოგიური განვითარების ისტორიის საკითხები, მეოთხეული გამყინვარების სტადიები კავკასიაში, დევდარაკის მყინვარი, ჩრდილოეთ კახეთის მაგმური წარმონაქმნები, მამისონის სპილენძის გამოვლინება და სხვ. შეადგინა კავკასიის მილიონიანი მასშტაბის გეომორფოლოგიური, სტრატიგრაფიული, ტექტონიკური, სეისმოტექტონიკური, პეტროგრაფიული რუკები (1935–1967). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

## ბიბლიოგრაფია
* О некоторых стратиграфических и тектонических соотношениях в Центральном Кавказе между ВГ и ВО дорогами, «Известия Геол. комитета», 1929, т. 48, в. 4; 
* Об орогенических фазах верхней юры на Кавказе, «Доклады АН СССР», 1934, т. 3, №5; 
* Об отложениях титана и валанжина в верховьях рек Ардон и Терек в Центральном Кавказе, «Известия АН СССР», сер. 7, 1934; 
* Интрузивы Северной Кахетии, «Проблемы современной геологии», 1936, т. 8, №4; 
* Постплиоценовая история Кавказско-Черноморско-Каспийской области, Ер., 1948.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი გეოლოგები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები