open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზაფხული როდესაც გავლამაზდი (ტელე სერიალი)

**The Summer I Turned Pretty** — ამერიკული, რომანტიკული, დრამატული სატელევიზიო სერიალი, შექმნილია ავტორი ჯენი ჰანის მიერ Amazon Prime Video-სთვის. დაფუძნებულია ამავე სახელობის ნოველაზე. სერიალის პრემიერა შედგა 2022 წლის 17 ივნისს, პირველი სეზონით, რომელიც შედგება შვიდი ეპიზოდისგან. მეორე სეზონი დადასტურებულია.

## აღწერა 
ყოველწლიურ საზაფხულო არდადეგებზე ოჯახის მეგობრის სანაპირო სახლში, ბელი მეგობრებს კვლავ ხვდება, ძმებს, ჯერემაიას და კონრადს. ის სასიყვარულო სამკუთხედში აღმოჩნდება.

## მსახიობები და პერსონაჟები 
### მთავარი 
* ლოლა ტუნგი იზაბელ "ბელი" კონკლინის როლში. 
* ჯეკი ჩუნგი ლორელ პარკის როლში.
* ტომ ევერეტ სკოტი ადამ ფიშერის როლში. ასევე აღმასრულებელი პროდიუსერებია: გაბრიელ სტენტონი, კარენ როზენფელტი, ნნე ებონგი და ჰოუპ ჰარტმანი.
2022 წლის 8 ივნისს, სერიალის პრემიერამდე, Amazon-მა მეორე სეზონი დააანონსა.
#### მსახიობების შერჩვა 
2021 წლის 28 აპრილს, ლოლა ტუნგი, რეიჩელ ბლანჩარდი, ჯეკი ჩუნგი და კრისტოფერ ბრაინი სერიალის მთავარ პერსონაჟებად აიყვანეს. 2021 წლის ივლისში გევინ კაზალენიო, შონ კაუფმანი, მინი მილსი და ალფრედო ნარცისო შეუერთდნენ მთავარ მსახიობებს, ხოლო სამერ მედისონი, დევიდ იაკონო, რაინ სპენსერი და ტომ ევერეტ სკოტი მეორე ხარისხოვან მსახიობებს.aptation Of Jenny Han's YA Novel|website=Deadline Hollywood|first=Denise|last=Petski|date=July 26, 2021|access-date=July 26, 2021}} On August 31, 2022, Kyra Sedgwick and Elsie Fisher were cast in recurring capacities for the second season.
#### გადაღება 
პირველი სეზონის გადაღება 2021 წელს გაიმართა ვილმინგტონში, ჩრდილოეთ კაროლინაში.  მეორე სეზონის გადაღება 2022 წლის ივლისში დაიწყო.
##### პრემიერა 
სერიალის პრემიერა Prime Video-ზე 2022 წლის 17 ივნისს შედგა.
## გავლენა 
სერიალის პრემიერის შემდეგ სამივე წიგნს რეიტინგი აუმაღლდა, ამაზონის ბესტსელერების სიაში პირველ სამი ადგილი დაიკავა, მეორე წიგნი, "It's Summer Without You", პირველ ადგილზეა. არტისტებმა, რომელთა მუსიკაც გამოიყენებული იყო შოუში, ასევე ნახეს გაყიდვებისა და მიმდევრების ძალიან დიდი ზრდა, ზოგიერთს კი სიმღერების გაყიდვების 6000%-მდე ზრდა აქვს. ტეილორ სვიფტის მეშვიდე სტუდიური ალბომი, Lover, აღორძინდა გაყიდვებით და სტრიმინგში, კვლავ შევიდა Billboard 200-ის ჩარტის ტოპ 40 რეგიონში, მისი სამი სიმღერა- "Cruel Summer", "Lover" და "False God" - სერიალში მოხვდნენ. სერილს ასევე ჰქონდა სოციალური მედიის მასიური გამოხმაურება, ჰეშთეგით #TheSummerIturnedPretty შეაგროვა 1,3 მილიარდზე მეტი ნახვა TikTok-ზე. სოციალური ანალიტიკური სააგენტო DMS-ის თანახმად, სერიალის შესახებ შეიქმნა 107000-ზე მეტი გლობალური პოსტი, მხოლოდ პრემიერის პირველ შაბათ-კვირას და 725 მილიონი პოტენციური შთაბეჭდილება პლატფორმებზე.
## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული სერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ხურშიდბანუ ნათავანის ბიუსტი (შუშა)

**ხანის ასულის ნათავანის ძეგლი** () — ხურშიდბანუ ნათავანის საფლავის ქვა შუშაში. ძეგლი სომხებმა ტყვიებით დახვრიტეს და საქართველოსთვის ჯართად გაყიდეს. ძეგლი აზერბაიჯანულმა მხარემ ბაქოში საქართველოდან რამდენიმე წლის წინ ჩამოიტანა. ძეგლის ავტორი ნამიგ დადაშოვია. ამჟამად იგი რამიზ მუსტაფაევის სახელობის ხელოვნების მუზეუმის ეზოში ინახება.

კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ნიზამის ქუჩა (შუშა)

**ნიზამის ქუჩა ან შეითან ბაზრის ქუჩა** () — ისტორიული ქუჩა, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას ისტორიულ ცენტრში, რომელიც იწყება მეიდნიდან და წარმოადგენს რასტას ბაზრის ქუჩის გაგრძელებას. ამ ქუჩაზე იყო ყარაბაღის ხანის მინისტრისა და პოეტის მოლა ფანაჰ ვაგიფის სასახლე.

## ისტორია 
რასტა ბაზარის ქუჩა, შუშას მთავარი სავაჭრო ქუჩა, კვეთს მოედანზე ჰაჯი ამირასლანის ქარვასლას და სამხრეთისკენ გრძელდება შეითან ბაზარის სახელით. ამ ქუჩაზე ჩვენს დრომდე იყო მოლა ფანაჰ ვაგიფის სასახლე.

## მახასიათებლები 
შეითან ბაზრის ქუჩა რასტა ბაზრის ქუჩის სიგრძის დაახლოებით 1/3-ია (დაახლოებით 300 მ), რაც მას უფრო ქუჩის მონაკვეთად აქცევს, ვიდრე დამოუკიდებელ ქუჩად. ბაზარის ქუჩის მშენებლობისას ჰორიზონტალური ფენა გამოიყენებოდა საკმაოდ მშვიდ რელიეფზე. ქუჩას აქვს ოდნავ ჩრდილოეთ-სამხრეთის დახრილობა, ეს თვისება უფრო შესამჩნევია სამხრეთის ბოლოში. რასტასა და ქვედა ბაზრის ქუჩების მსგავსად, შეითან ბაზრის ქუჩაზე სამშენებლო სამუშაოები მკაცრ წითელ ხაზზე მიმდინარეობდა. ქუჩის დასავლეთი მხარე უკავია კვადრატული ფორმის ქარვასლას, რომელსაც სამხრეთი დასასრულის გარდა იგივე გეგმა აქვს. ქარვასლები ერთმანეთისგან პატარა ქუჩით არის გამოყოფილი. პირველი იმ ქარვასლის ჩრდილოეთ-სამხრეთის ფასადი უკავშირდება მოედანზე მდებარე ჰაჯი ამირასლანის ქარვასლის სამხრეთ-დასავლეთ ფასადს, რითაც ქმნის შაითან ბაზარის ქუჩის გასასვლელს მოედანზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
ევგენი პაშუკანისი

**ევგენი პაშუკანისი** ( დ. 23 თებერვალი, 1891 — გ. 1937) — რუსი საბჭოთა იურისტი, 1920-1923 წლებში მუშაობდა რსფსრ–ის საგარეო საქმეთა სახალხო კომისარიატში. 1922 წელს პ. სტუჩკასთან ერთად ჩამოაყალიბ კომუნისტური აკადემიური სამართლის სექცია. 1927 წლიდა იყო კომუნისტური აკადემიის ნამდვილი წევრი, შემდეგ მისი პრეზიდიუმის წევრი და ვიცე-პრეზიდენტი. 1936 წლიდან იყო სსრკ–ის იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილე. 

მისი მეცნიერული შრომები შეეხებოდა სამართლის ისტორიის, ზოგადი თეორიის, სახელმწიფო და საერთაშორისო სამართლის საკითხებს. მისი ძირითადი ნაშრომია „სამართლის ზოგადი თეორია და მარქსიზმი“ (1924), რომელიც ქართულად თარგმნა და გამოსცა თინათინ წერეთელმა 1930 წელს. სხვა ნაშრომებია „მოძღვრება სახელმწიფოს და სამართლის შესახებ“ (1932) და „საერთაშორისო სამართლის ნარკვევები“ (1935).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*სამართლის ზოგადი თეორია და მარქსიზმი ქართულად

კატეგორია:რუსი იურისტები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1891
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
წითლობის წმინდა გიორგის ეკლესია

**წითლობის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი გარდაბნის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნორიოში.

ეკლესია დარბაზულია. ის მიეკუთვნება ბერძნულ სტილს. ნაშენებია ფლეთილი ქვით, ქართული აგურით და კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებული თლილი ქვით. დაზიანებულია, ფასადებს ბზარები აქვთ, განსაკუთრებით სამხრეთ და აღმოსავლეთ ფასადებს. კამარა და კონქი ჩამონგრეულია, კედლების ზედა ნაწილები ადგილობრივმა მოსახლეობამ ცემენტით და ქვებით აამაღლა, გრძივ კედლებზე რკინის კოჭები გასდო და ნახევარცილინდრული რკინაბეტონის კამარა დაადგა. ინტერიერი: აღმოსავლეთით ღრმა, ნახევარწრიული აფსიდაა ცენტრში მაღალი, განიერი თაღოვანი სარკმელით. აფსიდის ჩრდილოეთ კუთხეში ერთი ვიწრო და სწორკუთხა ფორმის და ერთი მაღალი, განიერი და თაღოვანი ნიშაა, სამხრეთ ნაწილში დიდი, სწორკუთხა ნიშაა იატაკიდან დაწყებული. აფსიდას არა აქვს კონქი. შემორჩენილი დეტალებიდან აშკარაა, რომ ის ქართული აგურისა იყო, ისევე, როგორც სარკმელების პირები. აფსიდის იატაკი ქართული აგურით არის მოგებული. აფსიდის იატაკი ერთი საფეხურით მაღალია დარბაზის იატაკზე და სამხრეთ კუთხეში შერჩენილი აქვს ქართული აგურით ნაგები კანკელის ფრაგმენტი. აღსავლის კართან იატაკზე დევს წრიული ფორმის ქვა - სოლეა. აფსიდას და საერთოდ ინტერიერის კედლებს შერჩენილი აქვთ შელესილობის ფრაგმენტები. დარბაზის იატაკი ქართული აგურით და რიყის ქვით არის მოწყობილი. ინტერიერის კედლების ქვედა ნაწილი რიყის და ფლეთილი ქვით არის ნაშენი, ზედა ქართული აგურით და რიყის ქვით. აფსიდა გრძივი კედლებისაგან მხრებით არის გამოყოფილი. გრძივი კედლების სიბრტყე განიერი პილასტრებით ორ-ორ ნაწილად იყოფა. აღმოსავლეთ ნახევრებში აფსიდის სარკმელის ანალოგიური სარკმელებია ჩასმული. პილატრებს თლილი ქვის მარტივი ბრტყელი კარნიზები აქვთ, რომლებზეც გადასულ თაღს ტრიუმფალურ თაღთან და დასავლეთ კედლის კუთხეებში დატანებულ ნახევარპილასტრებზე დაყრდნობილ ნახევართაღთან ერთად ეჭირათ ნახევარცილინდრული ფორმის კამარა, რომელიც, სავარაუდოდ ქართული აგურისა უნდა ყოფილიყო. სამხრეთი კედლის დასავლეთ ნახევარში სწორკუთხა ფორმის განიერი შესასვლელია, რომელსაც ინტერიერის მხრიდან ხის არქიტრავი აქვს. დასავლეთი კედელი ყრუა, სავარაუდოდ სარკმელი მის უკიდურეს ზედა ნაწილში უნდა ყოფილიყო, რომელიც არ შემორჩა.

ეკლესიას ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ დადგმული აქვს რკინაბეტონის ნახევარცილინდრული კამარა და რკინის კარკასი, რომელიც აუცილებლად ექვემდებარება დემონტაჟს. ფასადები: აღმოსავლეთი ფასადის ცენტრში თაღოვანი სარკმელის ღიობია. სარკმელს ქართული აგურის საპირეები აქვს. ფასადის ქვედა ზოლი რიყის ქვისაა, მის ზემოთ ფლეთილი ქვის და მცირედ რიყის ქვის წყობაა, წყობაში ჩატანებულია ქართული აგურის ზოლები. ფასადის კუთხეებში შედარებით დიდი ზომის უხეშად დამუშავებული ადგილობრივი კლდის ჯიშის ქვებია გამოყენებული. ფასადის ზედა ნაწილში ადგილობრივი მოსახლეობის მიერ დაშენებულია ქართული აგურის და ბეტონის ფილების ზოლი და რკინაბეტონის უხეში სარტყელია მოწყობილი. სამხრეთი ფასადის ცენტრში თაღოვანი სარკმელის ღიობია, დასავლეთ ნაწილში შესასვლელი, რომელსაც გვერდითი წირთხლები თლილი ქვისა აქვს და ქართული აგურის თაღშემოვლებული თლილი ქვის ტიმპანი. ამ ფასადის ზედა ნაწილიც ისევეა დამახინჯებული, როგორც აღმოსავლეთი ფასადი. ჩრდილოეთის ფასადიც ანალოგიურია სამხრეთის ფასადისა, იმ განსხვავებით, რომ შესასვლელი არა აქვს. დასავლეთის ფასადი მთლიანად ყრუა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
ვიქტორ პაცაევი

**ვიქტორ პაცაევი** (; დ. 19 ივნისი, 1933, აქტიუბინსკი — გ. 30 ივნისი, 1971) — რუსი საბჭოთა მფრინავი, საბჭოთა კავშირის გმირი (1971). იფრინა კოსმოსური ხომალდით „სოიუზ-11“-ით. კოსმონავტები დაიღუპნენ დედამიწაზე დაშვების დროს. დაკრძალულია წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:რუსი მფრინავები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:დაბადებული 13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
გეო მილევი

**გეო მილევი** (; დ. 15 იანვარი, 1895, რადნევი — გ. 15 მაისი, 1925, სოფია) — ბულგარელი პოეტი. განიცადა სიმბოლიზმის და ექსპრესიონიზმის გავლენა. ეკუთვნის კრებულები „სასტიკი ბეჭედი“ (1920), „ხატებს სძინავთ“ (1922). 1923 წლის აჯანყების შემდეგ იდგა რევოლუციურ პოზიციებზე (პოემა „სექტემბერი“, 1925). თარგმნიდა ფრანგულიდან, ინგლისურიდან, რუსულიდან და გერმანულიდან.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მაისი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ევგენი მილერი

**ევგენი მილერი** (; დ. 25 ოქტომბერი, 1867 — გ. 1939) — რუსი სამხედრო პირი, გენერალ-ლეიტენანტი (1915). იბრძოდა რუსეთის სამოქალაქო ომში ჩრდილოეთის ფრონტზე ბოლშევიკების წინააღმდეგ. 1920 წლის თებერვალში წავიდა ნორვეგიაში, შემდეგ კი საფრანგეთში. 1937 წელს პარიზში გაიტაცეს საბჭოთა უშიშროების აგენტებმა და 1939 წელს დახვრიტეს მოსკოვში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1867
კატეგორია:გარდაცვლილი 1939
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ვსევოლოდ მილერი

**ვსევოლოდ მილერი** (; დ. 7 აპრილი, 1848, მოსკოვი — გ. 5 ნოემბერი, 1913, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ფილოლოგი, ორიენტალისტი, ფოლკლორისტი, ეთნოგრაფი, სანქტ-პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემოკოსი (1911). იკვლევდა ოსების და კავკასიის სხვა ხალხების ენებს, ეთნოგრაფიას, ფოლკლორს, ისტორიას. ეკუთვნის ფუნდამენტური გამოვკევა „ოსური ეტიუდები“ (სამ ნაწილად, 1881-1887).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 7 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1848
კატეგორია:გარდაცვლილი 1913
კატეგორია:რუსი ეთნოგრაფები
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ნოემბერი
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
რონდა (უელსი)

**რონდა** () – ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში, უელსში, გლამორგანშირის საგრაფოში. მდებარეობს რონდის ხეობაში. არის ქვანახშირის მოპოვების აუზის ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:უელსის ქალაქები
ორესტ მილერი

**ორესტ მილერი** (; დ. 23 ივლისი, 1833, ჰააფსალუ — გ. 20 მაისი, 1889, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი ფოლკლორისტი, ლიტერატურათმცოდნე. სათავე დაუდო ხალხური სიტყვიერების სისტემატურ შესწავლას რუსეთში. იყო მითოლოგიური სკოლის მიმდევარი ფოლკლორისტიკაში.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1833
კატეგორია:გარდაცვლილი 1889
კატეგორია:რუსი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 მაისი
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კარლ მილესი

**კარლ მილესი** (; დ. 23 ივნისი, 1875 — გ. 19 სექტემბერი, 1955, სტოკჰოლმი) — შვედი მოქანდაკე. განიცადა ოგიუსტ როდენის, შუა საუკუნეების პლასტიკის და ბერძნული არქაიკის გავლენა. სტოკჰოლმში შექმნილია მილესის ბაღი, სადაც თავმოყრილია მისი მრავალი ნამუშევარი.

## ბიოგრაფია
1897-1904 წლებში სწავლობდა პარიზში, 1905-1906 წლებში მიუნხენში. 1920-1931 წლებში იყო სტოკჰოლმის სამეფო სამხატვრო აკადემიის პროფესორი. 1931 წლიდან მუშაობდა აშშ-ში. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედი მოქანდაკეები
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1955
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 სექტემბერი
მარდინლის უბანი

**მარდინლის უბანი**  — მე-18 საუკუნის ბოლოსა და მე-19 საუკუნის დასაწყისში აგებული შუშის ერთ-ერთი ზედა უბანი. იგი მდებარეობს ქალაქის ცენტრალურ ნაწილში. უბნის მოსახლეობას შეადგენდა ჯავანშირ-დიზაგის რაიონის ჰაჯილის თემი, აგრეთვე სოფლების იაღლევანდის, ყარახანბეილის, ზარგერის, დადალის და მერდინლის მოსახლეობა. მარდინლის უბნიდან ბევრი ცნობილი პიროვნება იყო ჩამოსული. ცნობილი მომღერალი აბდულ ბაღი ზულალოვი ბულბულჯანი და ცნობილი თარისტი სადიგჯანი ამ უბნის აღზრდილია.

## ისტორია 
მარდინლის უბანი, სავარაუდოდ, რასტას ბაზრის პარალელურად გამავალი განივი ქუჩის აღმოსავლეთი ნაწილის გაფართოების შედეგად შეიქმნა. ამ ფართო სწორკუთხა მოედნის კომპოზიციური დომინანტია მეჩეთი, რომელიც ეყრდნობა ერთი მეტრის სიმაღლის სარდაფს და ორიენტირებულია დასავლეთისკენ. ქუჩის აღმოსავლეთ მხარეს იგი აშენდა ჩაღრმავებით მიმდებარე სახლებისა და შენობების სიღრმეზე წითელი შენობის ხაზის აღმოსავლეთით. ამრიგად, ეს ტერიტორია შემოიფარგლება მეზობელი შენობების გვერდითი ფასადებით სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან. აღმოსავლეთის მხარეს კვადრატული საზღვრის მეოთხედი მეჩეთია, რომლის მთელ მთავარ ფასადს ამშვენებს მიმზიდველი, პლასტმასის დიზაინის ქვის ვერანდა ქვის რვაკუთხა სვეტებზე შესასვლელი ნახევარწრიული არკადის სახით. სამწუხაროდ, ეს თაღი საგრძნობლად ამცირებს როგორც მეჩეთის არქიტექტურის გამომხატველობას, ასევე მოედნის კვარტალის მთელ ანსამბლს. მოედნის ცენტრში მდებარე პატარა წყარო მაღალი ხის და დაბალი ქვის სვეტის სახით ორდუბადის სამეზობლო მოედნის დამახასიათებელ ანსამბლს ახსენებს და ამ ანსამბლს კომპოზიციის სისრულეს ანიჭებს. შუშას მეათე და მეთერთმეტე აბანოები, რომელიც ჰაჯი რზაგულუ ბეი აგაკიში ბეი ოღლუ შამსიბეოვმა ააგო ხანის ქალიშვილ ხურშიდბანუ ნატავანთან ერთად, მდებარეობს მარდინლის სამეზობლოში. 1870-1880 წლებში შუშას მე-17 შირინსუს (ტკბილი წყლის) აბანო, რომელიც ხურშიდბანუ ნატავანმა ააშენა, მდებარეობდა მარდინლის კვარტალში, ბაზარ ბაშში, რომელიც რადიკალურად განსხვავდებოდა სხვებისგან არქიტექტურული თვალსაზრისით.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
პიერ დე რონსარი

**პიერ დე რონსარი** ( დ. 11 სექტემბერი, 1524 —  გ. 27 დეკემბერი, 1585) — ფრანგი პოეტი. პირველი ოდა გამოაქვეყნა 1547 წელს. 1550-1560 წლებში რონსარმა სრულიად გადაახალისა ფრანგული პოეზიის ჟანრები, შექმნა ეროვნულ-ჰეროიკული პოეზიის ნიმუშები, ე.წ პინდარული ოდები და ლირიული ნაწარმოებები. 1563-1572 წლებში კარის ოფიციალური პოეტი იყო. 

## ლიტერატურა
**ბუაჩიძე გ.*, „რონსარის რამდენიმე ლექსი ქართულად“, „თსუ შრომები“, N163, 1975
## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1524
კატეგორია:გარდაცვლილი 1585
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 დეკემბერი
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:XVI საუკუნის ფრანგი პოეტები
აბრამ როომი

**აბრამ როომი** (; დ. 16 ივნისი, 1894, ვილნიუსი — გ. 1976, მოსკოვი) — რუსი კინორეჟისორი, რსფსრ-ის სახალხო არტისტი (1965). კინოში მუშაობდა 1924 წლიდან. ორჯერ აქვს მიღებული სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:რუსი კინორეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 16 ივნისი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ვილნიუსში დაბადებულები
ფირუდინ ბეი ქოჩერლის სახლი

**ფირუდინ ბეი კოჩარლის სახლი** () —  XIX საუკუნეში აშენებული საცხოვრებელი სახლი შუშაში. მდებარეობს ქოჩერლის უბანში. იგი XIX საუკუნის ხუროთმოძღვრული ძეგლია. ამჟამად შენობის ნანგრევებია შემორჩენილი.

## ისტორია 
აზერბაიჯანელი პედაგოგის, პედაგოგის, მეთოდოლოგის, ლიტერატურათმცოდნე, პუბლიცისტი, აზერბაიჯანის ლიტერატურის ისტორიის მეცნიერების ფუძემდებელი ფირუდინ ბეი ქოჩერლის სახლი მდებარეობს ქალაქ შუშაში, ყარაბაღში. საცხოვრებელი შენობა სომხებმა ქალაქ შუშას ოკუპაციის შემდეგ დაანგრიეს. ქალაქის განთავისუფლების შემდეგ აღმოაჩინეს შენობის ნანგრევები.

## სქოლიო
კატეგორია:სახლები შუშაში
ქვედა მეიდანი (შუშა)

**ქვედა მეიდანი** ან **თორფაგ მეიდანი**  — ქალაქ შუშას ერთ-ერთი უძველესი მოედანი. მდებარეობს შუშას ციხის ქვედა აწილში. 

## ისტორია 
ქვედა მოედნის სახელწოდება დაკავშირებულია დაკავშირებულია შუშის ციხის ქვედა ნაწილში ქვედა მოედნის ტერიტორიის მდებარეობასთან. ქვედა მოედანი ცნობილია როგორც თორფაგის (მიწის) მოედანი.ამ სახელწოდების მიზეზი დაკავშირებულია იმასთან, რომ შუშა, სხვა ქალაქის მოედნებისაგან განსხვავებით, ქვებით არ არის მოპირკეთებული და აქვს ნიადაგის საფარი.

## მახასიათებლები 
ქვედა მოედანი მდებარეობს ზუსტად ქვედა უბნის შუაში. აზერბაიჯანელი მხატვარი ელთუნ ავალოვი, ეფუძნება ტერიტორიის სიმშვიდეს, ბრტყელ რელიეფს, დიდ განზომილებებს, საზოგადოებრივ სავაჭრო კომპლექსს და ქვედა ბაზარის ქუჩის გავლით იუხარი გოვჰარ აღას მეჩეთთან კავშირს. აღნიშნავს, რომ ქვედა მოედანი არის ქალაქის ერთ-ერთი უძველესი მოედანი და დიდი ხნის განმავლობაში ფუნქციონირებს როგორც მთავარი საზოგადოებრივი და კომერციული ცენტრი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
ედუარდ მურზაევი

**ედუარდ მაკარის ძე მურზაევი** (დ. , სიმფეროპოლი — გ. 1 აგვისტო, 1998, მოსკოვი) — რუსი ფიზიკოგეოგრაფი და ტოპონიმისტი, რსფსრ მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1970). 1930 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფიის ფაკულტეტი. 1931 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტში; პროფესორი 1956 წლიდან. იყო მრავალი ექსპედიციის მონაწილე ცენტრალურ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. ძირითადი შრომები მიუძღვნა არიდული ტერიტორიების ლანდშაფტების განვითარების ისტორიას, ქვეყანათმცოდნეობას, გეოგრაფიული სახელების წარმომავლობას, ადგილობრივ ტერმინოლოგიას და აზიის გეოგრაფიული კვლევის ისტორიას. იყო ლევ ბერგის, ნიკოლოზ პრჟევალსკის, პეტრე კოზლოვის შრომების რედაქტორი და კომენტატორი. სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1951). დაჯილდოებულია სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ნ. პრჟევალსკის მედლით (1947).

## სქოლიო 
კატეგორია:საბჭოთა გეოგრაფები
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:რუსი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
Half-Life: Blue Shift

***Half-Life: Blue Shift*** ― პირველი პირის შუტერი ვიდეო თამაში, შექმნილი Gearbox Software-სა და Valve-ს მიერ. იგი გამოვიდა 2001 წლის 12 ივნისს. წარმოადგენს ორიგინალური Half-Life-ის დამატებას, ისევე როგორც Half-Life: Opposing Force და Half-Life: Decay. თამაშში მოვლენები პირველი Half-Life-ს პარალელურად ვითარდება. მთავარი გმირი მცველი ბარნი კალჰაუნია, რომლის მიზანი "Black Mesa"-ს ლაბორატორიიდან გაქცევაა. 

## სათამაშო პროცესი 
*Half-Life: Blue Shift*-ში მოთამაშეს არ გააჩნია არც დამცავი კოსტიუმი H.E.V (როგორც *Half-Life*-ში) და არც P.C.V (როგორც *Half-Life: Opposing Force-*ში).

*Half-Life: Blue Shift-*დან ამოღებულია ისეთი იარაღები, როგორიცაა არბალეტი.

## სქოლიო
ქოჩარლის უბანი

**ქოჩერლის უბანი** () —  შუშის უძველესი ქვედა 8 უბნიდან ერთ-ერთი, აშენებული მე-19 საუკუნეში, შუშას ჩრდილო-დასავლეთით.

## ისტორია 
საათლის უბნის მარცხენა მხარეს, ციცაბო ფერდობზე მდებარე ერთ-ერთი ზედა უბანი. შედარებით განიერი და ქალაქის ცენტრისკენ გადაჭიმული გზის ორივე მხარეს იყო საცხოვრებელი ნაგებობები, მეჩეთი, წყარო, აბანო, ქვედა ნაწილში კი ხიდი და მოედანი. სამეზობლო ხიდს „სამეფო ხიდი“ ეწოდა. მე-20 საუკუნის 40-იან წლებში ხიდი დაანგრიეს და მოედანი ოდნავ გაფართოვდა. უბნის საცხოვრებელი კორპუსები ერთმანეთისგან განსხვავდებოდა. ეს გამოწვეული იყო სოციალური უთანასწორობით. უბანში 6-მდე ორსართულიანი საცხოვრებელი კორპუსი იყო. დანარჩენი შენობები ერთსართულიანი იყო. XVIII საუკუნის შუა ხანებში აქ დასახლდა ჯავანშირის რაიონის სოფელ ქოჩარლიდან გადმოსული პირი მუჰამედი (ფირიდუნ ბეი ქოჩარლის დიდი ბაბუა), მოგვიანებით კი მისი შვილები. მისი შვილები მომთაბარე ცხოვრებას ეწეოდნენ. ზუსტად ამიტომ ეწოდებოდა უბანს „ქოჩარლი“ (მომთაბარე). ფირუდინ ბეი ქოჩარლი წარმოშობით ჯავანშირის რაიონის სოფელ ქოჩარლიდანაა. მისი ერთ-ერთი დიდი ბაბუა, მოჰამად ბეი, სოფელ ქოჩარლიდან შუშაში გადავიდა, სადაც სახლი ააშენა, რითაც შუშაში ქოჩარლის უბანი ჩამოყალიბდა. ამ უბანში მდებარეობს ბაჰმან მირზა გოვანლი-ყაჯარის სასახლის კომპლექსი.

ცარისტული ხელისუფლების მფარველობის დახმარებით სომხებმა, რომლებმაც შუშაში რიცხობრივ უპირატესობას მიაღწიეს, დაიწყეს აზერბაიჯანელების შევიწროება, რომლებიც ქალაქის მკვიდრნი იყვნენ. 1905 წლის 16 აგვისტოს შეიარაღებული სომხები თავს დაესხნენ აზერბაიჯანელებს. მათ კიდევ უფრო დიდი სისასტიკე ჩაიდინეს ქოჩარლისა და ხალფალის რაიონებში მცხოვრები აზერბაიჯანული მოსახლეობის მიმართ. მათ რუსები დაეხმარნენ. მ.ს. ორდუბადი წერს, რომ 1906 წლის 12 ივნისს, „ერთი მხრივ, კაზაკთა რაზმები და რუსული ქვეითი ჯარები, მეორე მხრივ, 10 ათასამდე სომეხი ჯარისკაცი შეიკრიბა და მუსლიმებზე განახორციელეს თავდასხმა. ხუთ დღეში, 1905 წლის 16 აგვისტოს, სომხების შეტევა დაიწყო შუშაში. სომეხმა მებრძოლებმა შეუტიეს 3 მიმართულებით. პირველი ჯგუფი გადავიდა ქოჩარლის უბანში მეორე ჯგუფი წავიდა ხალფალის კარიბჭისკენ, ხოლო მესამე ჯგუფი ცენტრალურ მოედანზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დასახლებული პუნქტები
სირტი (მაღლობი)

**სირტი** (<თურქ. სირტ — შემაღლება, ბორცვი) — ვოლგისპირეთსა და სამხრეთ ურალისწინეთში გავრცელებული ფართო, ხევებით დანაწევრებული ბრტყელი წყალგამყოფი (მაღლობი). სიმაღლით 300–350 მეტრია. დაფარულია ველის მცენარეულობით. მისი მაგალითია ობშჩი-სირტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სირტი (ვაკე)

## სქოლიო 
კატეგორია:მაღლობები
სირტი (ვაკე)

**სირტი** (<თურქ. სირტ — შემაღლება, ბორცვი) — სწორი ან ოდნავ ტალღოვანი და სუსტად დანაწევრებული დენუდაციური ზედაპირი (ვაკე) ტიან-შანის მთებში, 3500–4000 მ სიმაღლეზე. წარმოადგენს უახლეს ხანაში დიდ ნაოჭებად გაღუნულ, წყვეტებით გართულებულ და ეროზიით დანაწევრებულ მოსწორების ზედაპირის ნარჩენს. სირტები ერთმანეთისგან გამოყოფილია უფრო მაღალი ქედებით. ჭარბობს მთის ველებისა და ცივი უდაბნოს მცენარეულობა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სირტი (მაღლობი)

## სქოლიო 
კატეგორია:ვაკეები
კატეგორია:ტიან-შანი
სირტი

**სირტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* სირტი — დენუდაციური ვაკეები ტიან-შანის მთებში;
* სირტი — მაღლობები ვოლგისპირეთსა და სამხრეთ ურალისწინეთში;
** ობშჩი-სირტი
* სირტი — დაბა რუსეთის ორენბურგის ოლქის პერევოლოცკის რაიონში.
მეიდანი (შუშა)

**მეიდანი** () — ქალაქ შუშას  მთავარი მოედანი. დივანხანას მოედნიდან დაწყებული შუშას ციხის განჯის კარიბჭის მახლობლად, რასტა ბაზრის ქუჩა, შუშას მთავარი კომერციული გზა, აკავშირებს მოედანს და დივანხანას.

## ისტორია 
 წ. ნახატი ასახავს რელიგიურ ცერემონიას იუხარი გოვჰარ აღას მეჩეთის წინ მოედანზე.]]

აზერბაიჯანელი მხატვარი ელთუნ ავალოვი აღნიშნავს, რომ მიმდებარე შენობების დანიშნულებაში მოედანი მნიშვნელოვან სოციალურ და კომერციულ როლს თამაშობდა შუშაში; აქ იმართებოდა დიდი რელიგიური ცერემონიები (აშურა). მოედნის ძირითადი არქიტექტურული ელემენტებია რელიგიური და კომერციული ნაგებობები, რაც დამახასიათებელია XVII-XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის ქალაქებში აშენებული მოედნებისთვის.

ქალაქ შუშას უცნობი გენერალური გეგმის მიხედვით, პირველი რელიგიური ნაგებობის ირგვლივ ჩამოყალიბდა ქალაქის მთავარი არქიტექტურული და კომერციული კომპლექსი მეიდანი. მოგვიანებით, მეჩეთების ირგვლივ აშენებული კომერციული და სხვა ნაგებობები მეჩეთების ვაკუფებს (რელიგიურ ფონდებს) ეკუთვნოდა; მეჩეთებისა და მედრესეების მოვლა-პატრონობის ხარჯები ამ შენობებით სარგებლობით მიღებული შემოსავლით იფარებოდა.

მოედნის ფორმირებით შესაძლებელია შუშის სხვა შუა საუკუნეების მოედნების შექმნის გზის გაცნობა. რასტა ბაზარის ქუჩის აღმოსავლეთი მხარის სამხრეთი ბოლო სიღრმისეულად გაფართოვდა მიმდებარე ნაგებობების საშუალებით. სკვერის შექმნის მეთოდის დაცვა შესაძლებელია ქუჩის ნაწილის გაფართოებით შუშას ბაზრისა და მარდინლის უბნის მოედნების მაგალითზე. ეს მეთოდი, რომელიც ქმნის კონტრასტს ქუჩების გადაკვეთის შედეგად, ქმნის სივრცის ეფექტს მცირე ფართობზეც კი.

მოედნის სამხრეთ ნაწილში მდებარე შენობები, რომლებიც გრძელდება მხოლოდ ქვედა ბაზრის ქუჩიდან ერთსართულიან სავაჭრო რიგებთან, გამოიყენებოდა კომერციული მიზნებისთვის. მეორე მხარეს მეჩეთისკენ მიმავალი ორსართულიანი შენობა და მასთან დაკავშირებული დანარჩენი ორსართულიანი შენობები ორივე მხრიდან მედრესეს ნაგებობაა.

## მახასიათებლები 
რასტას ბაზრის ქუჩის ღერძის გასწვრივ გადაჭიმული მოედანი მართკუთხა ფორმისაა. მოედანი კარგად არის მოწყობილი და აქვს მოწესრიგებული გარეგანი სახე.

მოედანზე, რომელიც არა მხოლოდ სავაჭრო კომპლექსის, არამედ მთლიანად ქალაქის დაგეგმარების ბირთვია, იკვეთება ორი მთავარი კომერციული გზა - რასტას ბაზარი და მისი გაფართოება, შეითან ბაზარი და ქვედა ბაზრის ქუჩები. დივანხანას მოედნისაგან განსხვავებით, რომელსაც აქვს ბრტყელი ზედაპირი, მოედანი ოდნავ დახრილია სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ და ამ ნაწილიდან იხსნება ქვედა ბაზრის ქუჩა.

შუა საუკუნეებში ევროპული ქალაქების ცენტრალურ მოედნებზე აშენებული მაღალკოშკიანი ტაძრები დომინირებდა დაბალ საცხოვრებელ შენობებში და ჩანდა ყველა მხრიდან, რაც მიუთითებდა ქალაქში მომავალი ხალხისთვის მთავარი სავაჭრო ქუჩებისა და მოედნების მდებარეობაზე. აღმოსავლეთის ქვეყნების ქალაქებში, მათ შორის შუშაში, ამ როლს ასრულებდნენ მეჩეთები მაღალი მინარეთებით. აქედან გამომდინარე, ქალაქის არქიტექტურულ კომპოზიციაში დომინირებს საკმაოდ მაღალი ლილვის მინარეთები და იუხარი გოვჰარ აღას მეჩეთის ცენტრალური გუმბათი. იუხარი გოვჰარ აღას მეჩეთი მთავარ ადგილს იკავებს მოედნის არქიტექტურულ ანსამბლში და იმორჩილებს მიმდებარე შენობებს. Yuxarı Gövhər ağa məscidi Meydanın memarlıq ansamblında əsas yeri tutmaqla, ətrafında yerləşən binaları özünə tabe edir.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
აშიქოლის ღრმული

**აშიქოლის ღრმული** () — ღრმული ყაზახეთში, თურქესტანისა და ყიზილორდის ოლქებში, მდინარეების სარისუსა და შუს (ჩუს) ქვემო წელზე, ბეთფაყ-დალის სამხრეთ-დასავლე ნაწილში. სიგრძე 80 კმ, სიგანე 25 კმ. აგებულია მდინარეული ქვიშა-თიხოვანი და ქვიშოვანი ალუვიური ნალექებით. აშიქოლის ღრმულის ცენტრში მდებარეობს ტბები აყჟაიყინი და აშიქოლი. მლაშობებზე გავრცელებულია ავშნიან-ვაციწვერიანი და მლაშობურიანი მცენარეულობა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის ღრმულები
ფლენსბურგი

**ფლენსბურგი** (ქვემო საქსონური: *Flensborg*; ჩრდილო ფრიზიული: *Flansborj*; სამხრეთ იუტლანდიური: *Flensborre*) ― დამოუკიდებელი ქალაქი (*kreisfreie Stadt*) გერმანიის ჩრდილოეთით, შლეზვიგ-ჰოლშტაინის შტატში. ქალაქი სამხრეთ შლეზვიგის რეგიონის ცენტრია. კილისა და ლუბეკის შემდეგ ფლენსბურგი სიდიდით მესამე ქალაქია შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მასშტაბით. 

უახლოესი დიდი ქალაქებია კილი (86 კმ-ით სამხრეთით) და ოდენსე დანიაში (92 კმ ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ფლენსბურგის ცენტრი დანიის საზღვარიდან დაახლოებით 7 კმ-ითაა დაშორებული. 

## გეოგრაფია
ფლენსბურგი შლეზვიგ-ჰოლშტაინის მხარის ჩრდილოეთ ნაწილში, გერმანია-დანიის საზღვართან ძალიან ახლოს მდებარეობს. კუნძულ ზილტზე მდებარე ქალაქ ვესტერლანდის შემდეგ ფლენსბურგი გერმანიის ყველაზე ჩრდილოეთით მდებარე ქალაქია. ქალაქი ფლენსბურგის უბის შიდა სანაპიროზეა გაშენებული. ფლენსბურგის აღმოსავლეთი სანაპირო ანგილიის ნახევარკუნძულის ნაწილია. 

### მეზობელი მუნიციპალიტეტები
საათის ისრის მიმართულებით, ფლენსბურგის უბის გერმანული სანაპიროდან, ფლენსბურს შლეზვიგ-ფლენსბურგის რაიონისა და სამხრეთ დანიის რეგიონის შემდეგი მუნიციპალიტეტები ესაზღვრება: გლიუკსბურგი, ვესი, მასბიული, ჰიურუპი, ტასტრუპი და ფრაიენვილი, იარპლუნდ-ვედინგი, ჰანდევიტი, ჰარისლე და ობენროს მუნიციპალიტეტი ფლენსბურგის უბეში, დანიის სანაპიროს მხრიდან. 

## ისტორია
### შუა საუკუნეეები
ფლენსბურგი დანიელებმა 1200-იან წლებში დააარსეს ფლენსბურგის უბის ბოლოში. დანიელებს მალე გერმანელი ვაჭრები შეუერთდნენ. 1284 წელს ქალაქის სტატუსი მიენიჭა და მალე შლეზვიგის საჰერცოგოში ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი დასახლება გახდა. ჰოლშტეინისგან განსხვავებით შლეზვიგი საღვთო რომის იმპერიას არ მიეკუთვნებოდა. სწორედ ამიტომ ფლენსბურგი ჰანზაში არ შედიოდა, მაგრამ ამ მნიშვნელოვან სავაჭრო ქსელთან კონტაქტებს ინარჩუნებდა. 

ისტორიკოსების აზრით, ფლენსბურგის ადგილას დასახლების შექმნა რამდენიმე მიზეზმა განაპირობა, რომელთა შორისაა:
*ძლიერი ქარებისგან დაცულობა
*სავაჭრო მარშრუტი ჰოლშტაინსა და ჩრდილოეთ იუტლანდიას შორის (*Hærvejen*, რომელიც ჰამბურგს, შლეზვიგ0ჰოლშტაინსა და იუტლანდიას შორის გზების ქსელს მოიცავდა, შეიძლება ბრინჯაოს ხანიდანაც კი)
*სავაჭრო მარშრუტი ჩრდილოეთ ფრიზიასა და ანგლიის ნახევარკუნძულს შორის
*ყაშაყისებრთა თევზებით მდიდარი წყლები

1412 წლის 28 ოქტომბერს დედოფალი მარგარიტა დანიელი ბურბონული ჭირისგან გარდაიცვალა ფლენსბურგის ნავსადგურში მდგარ ხომალდზე.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*Flensburg's official website
*Flensburg tourism information 
*Flensburg online
*Danish newspaper in Flensburg
*German newspaper in Flensburg
*Museumsberg Flensburg

## სქოლიო
კატეგორია:შლეზვიგ-ჰოლშტაინის ქალაქები
კატეგორია:ფლენსბურგი
კატეგორია:ბალტიის ზღვის საპორტო ქალაქები
მიხაილივკა (ჰენიჩესკის რაიონი)

**მიხაილივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ჰენიჩესკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 76 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ჰენიჩესკის რაიონის სოფლები
ჟაკ-ბენინ ბოსუე

**ჟაკ-ბენინ ბოსუე** (; დ. 27 სექტემბერი, 1627 – გ. 12 აპრილი 1704) — ფრანგი ეპისკოპოსი და თეოლოგი, ცნობილია მისი ქადაგებებით. ის ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ორატორად მიიჩნევა.

ლუი XIV-ის კარის მქადაგებელი, ბოსუე იყო პოლიტიკური აბსოლუტიზმისა და მეფეთა ღვთაებრივი უფლების ძლიერი დამცველი. ის ამტკიცებდა, რომ მთავრობა ღვთიური განგებით იყო დადგენილი და მეფეები სუვერენულ ძალაუფლებას ღვთისგან იღებდნენ.

ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია: დედოფალ ჰენრიეტა მარიას დაკრძალვებზე წარმოთქმული სამი დიდი სიტყვა, ინგლისის ჩარლზ I-ის ქვრივი (1669), მისი ქალიშვილი ჰენრიეტა ორლეანის ჰერცოგინია (1670) და და გამოჩენილი სამხედრო მეთაური ლუი II-ის (1687).

მისი 1681 წელს წარმოთქმული სიტყვას საყოველტაო ისტორიის შესახებ ბევრი კათოლიკე ნეტარი ავგუსტინეს ღვთის ქალაქის ახალ ვერსიად მიიჩნევს. 

## ლიტერატურა 
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
*Discours sur l'Histoire universelle ( French text – 1681 PDF)
*Livre audio mp3 gratuit: Oraison funèbre de Henriette-Anne d’Angleterre, duchesse d’Orléans. Oraison funèbre de Henriette-Marie de France, reine de la Grand’Bretagne.

კატეგორია:დაბადებული 1627
კატეგორია:გარდაცვლილი 1704
კატეგორია:საფრანგეთის აკადემიის წევრები
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მონარქისტები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის მწერლები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი არამხატვრული მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჩუხურის უბანი

**ჩუხურის უბანი** () — მე-18 საუკუნეში აშენებული შუშის ერთ-ერთი ქვედა უბანი. „ჩუხური“ (ორმო) ეწოდა იმიტომ, რომ მდებარეობს ქალაქის ყველაზე დაბალ ნაწილში. სხვა უბნების მსგავსად, ამ უბანსაც ჰქონდა მეჩეთი, აბანო, პატარა მოედანი და წყარო. ამ უბანში მდებარეობს ჰაჯი გულუს ქონება, ბულბულის სახლ-მუზეუმი (შუშა).
შუშას სხვა ისტორიული ადგილების მსგავსად, ჩუხურის უბანი სომხური ვანდალიზმის მსხვერპლი გახდა. სომხებმა გაანადგურეს მე-18 საუკუნეში აშენებული მეჩეთი და მეზობლად მდებარე სხვა ისტორიული ნაგებობები.

## სურათები 

Çuxur məhəllə məscidi 2.jpg|ჩუხურის უბნის მეჩეთი
Çuxur məhəllə bulağı.jpg|ჩუხურის უბნის წყარო

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის რაიონები
ჩოლ გალას უბანი

**ჩოლ გალას (გარე ციხის) უბანი** () — მე-18 საუკუნეში აშენებული შუშის ქვედა უბნის მე-17 უბანი. შუშას ციხის ქვედა უბანი თავისი პოზიციითა და კლიმატით განსხვავდებოდა ზედა უბნებისგან. ხურშიდბანუ ნათევას სასახლე, ასად ბეი ჯავანშირის სასახლის კომპლექსი, ხან შუშინსკის სახლი, უზეირ ბეი ჰაჯიბეილის საგვარეულო მამული მდებარეობს ციხის კედლებთან ყველაზე ახლოს. ბევრი ცნობილი პიროვნება ჩამოვიდა გურდლარისა და საათლის უბნებიდან, სადაც იყო უდაბნოს ციხე, ზოჰრაბბაიოვების სახლი, ყარაბაღის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ოჯახი, გარაბოიუქ ხანის სასახლე და საზოგადო მოღვაწის აჰმად ბეი აღაოღლუს მამის მამული მდებარეობს. ყარაბაღის სახანოს პრემიერ-მინისტრი, პოეტი მოლა ფანაჰ ვაგიფი ცხოვრობდა საათლის უბანში და ასწავლიდა მედრესეში.

## ისტორია 
გრძელი ქვით მოპირკეთებული გზა ციხეს ორ ნაწილად ყოფს. ჩოლ გალას უბნისკენ გადაჭიმული ტერიტორიაზეა ყარაბაღის ხანების სასახლის არქიტექტურული ძეგლიც. შუშას ოკუპაციის დღემდე ეს უზარმაზარი შენობა საცხოვრებელ კორპუსს წარმოადგენდა. შენობას დიდი ჭიშკარი ჰქონდა. ქუჩისკენ გაღებული პატარა კარი ყურადღებას იპყრობს თავისი სილამაზით. ეს კარიბჭე ხანის სასახლეს განსაკუთრებულ სილამაზეს ანიჭებს.  სასახლის ხუროთმოძღვრული ძეგლი ფართო ტერიტორიას მოიცავს. მას ყოველი მხრიდან ქვის გალავანი აკრავს. ეს სახანო შუალედური სამეზობლოა. შუშაში აშენებული ბოლო უბანია „ჩოლ გალას ციხე“. მას შემდეგ, რაც ამ უბნის მაცხოვრებლები ციხის კედლების აშენების შემდეგ გადავიდნენ და დასახლდნენ ციხის გარეთ, ქალაქელები მათ უწოდებდნენ „ჩოლ გალელს“ ანუ „ციხის გარეთ მცხოვრებთ“ და უბანი ამ სახელით იყო ცნობილი. ჰაჯი ნასირ რზა ოღლუმ, შუშას ერთ-ერთმა ქველმოქმედმა, 1889 წელს ააგო შადრევანი ამ უბანში.

## არქიტექტურა 
აქ ვაკე ტერიტორიები, სამეზობლო სკვერები, მეჩეთები სხვებისგან განიერია და განსხვავდება არქიტექტურული სტილით. ციხის ქვედა უბანში არის მრავალი წყლის ჭა, ტბორები, შადრევნები და ცისტერნები. უბნის ქუჩებისა და მოედნების სიგანე, საცხოვრებელი კორპუსები, ხანისა და ხანის შვილების, ვაჭრებისა და რელიგიური მოღვაწეების კუთვნილი შენობები კიდევ უფრო მატებს უბანს ბრწყინვალებას. სამეზობლო ასე დასახელებულია, რადგან ის ყველაზე ახლოსაა ციხის კედლებთან. სხვა უბნების მსგავსად, ამ უბანსაც ჰქონდა მეჩეთი, აბანო, პატარა მოედანი და წყარო. ამ უბანში მდებარეობს ხურშიდბანუ ნათევას სასახლე, ასად ბეი ჯავანშირის სასახლის კომპლექსი, ხან შუშინსკის სახლი, უზეირ ჰაჯიბეოვის მამის ქონება.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის დასახლებული პუნქტები
ბულბულის ბიუსტი

**ბულბულის ბრინჯაოს ბიუსტი** () —  ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც აღმართულია ქალაქ შუშაში. ძეგლი სომხებმა ტყვიებით დახვრიტეს და საქართველოსთვის ჯართად გაყიდეს. 1992 წელს შუშას ოკუპაციის შემდეგ ბიუსტი (ნათავან და უზეირ ჰაჯიბეოვის ბიუსტებთან ერთად) საქართველოს ტერიტორიაზე გადაჰყავთ, რათა იქ ლითონის სახით გაეყიდათ. მოგვიანებით ეს ბიუსტები აზერბაიჯანის ხელისუფლებამ აიღო. მისი ავტორია ნამიგ დადაშოვი. ამჟამად ინახება რამიზ მუსტაფაევის სახელობის აზერბაიჯანის ეროვნული ხელოვნების მუზეუმის ეზოში.

ბულბულის შვილის ფოლად ბულბულოღლუს ძალისხმევით ბაქოში ჩამოიტანეს დიდი მომღერლის ბულბულის ბიუსტი, ასევე უზეირ ჰაჯიბეოვისა და ნათავანის.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
გასიმ ბეი ზაქირის საფლავის ქვის ძეგლი

**გასიმ ბეი ზაქირის საფლავის ძეგლი** () — ძეგლი, რომელიც აღმართულია 1984 წელს მოაზროვნე გასიმ ბეი ზაქირის საფლავზე, შუშაში, მირზა ჰასანის სასაფლაოზე. ძეგლი სომხური ვანდალიზმის მსხვერპლი გახდა, როდესაც ქალაქი შუშა იყო ოკუპირებული.

## ისტორია 
ცნობილი პოეტის გასიმ ბეი ზაქირის დაბადებიდან 200 წლისთავთან დაკავშირებით, აზერბაიჯანის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის სპეციალური გადაწყვეტილებით, 1984 წელს მის საფლავზე შუშაში, მირზა ჰასანის სასაფლაოზე ძეგლი დაიდგა. ადრე პოეტის საფლავზე სამარხი იყო, მოგვიანებით კი საფლავის ქვის ძეგლი დაუდგეს.

გასიმ ბეი ზაქირის საფლავის ძეგლის ავტორია ნამიგ დადაშოვი, დამსახურებული მხატვარი, მოქანდაკე, აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი.

გასიმ ბეი ზაქირის საფლავის ქვის ძეგლი არის პატარა გორაზე - ჯავანშირის დინასტიის მინდორში. ასევე აღადგინეს გასიმ ბეი ზაქირის საფლავის ირგვლივ დამარხული მე-19 საუკუნეში მცხოვრები ცნობილი ადამიანების საფლავები, პატარა ბორცვზე ყვავილები და ხეები დაირგო, აგრეთვე დაიგო გაზონიც დაიგო.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ყარაბაღის ისტორიის მუზეუმი

**აზერბაიჯანის სახელმწიფო ყარაბაღის ისტორიის მუზეუმი** () —  1991 წელს დაარსდა შუშაში და 1992 წელს შუშის ოკუპაციის გამო შეწყვიტა საქმიანობა. ოკუპაციის შემდეგ სომეხი დამპყრობლების მიერ მუზეუმის 1000-მდე ექსპონატი გაძარცვეს.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის ყარაბაღის სახელმწიფო ისტორიის მუზეუმი შუშაში 1991 წლის თებერვალში აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს დაკვეთით დაარსდა. მუზეუმის შექმნის ეტაპზე ჩამოყალიბდა 550-მდე ექსპონატი, დამტკიცდა საშტატო მაგიდა. თავდაპირველად მუზეუმისთვის ფირუდინ ბეი ქოჩარლის სახლი იყო გამოყოფილი, მოგვიანებით კი მუზეუმი დროებით ფუნქციონირებდა საკურორტო სანატორიუმის გაერთიანებაში შემავალ ერთ-ერთ შენობაში. მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო ემინ აღაევი. 1992 წლის 8 მაისს სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ ქალაქ შუშას ოკუპაციის შედეგად მუზეუმის ათასამდე ექსპონატი განადგურდა და ის, რისი ამოღებაც შესაძლებელი იყო, გადაიტანეს. ოკუპაციის შემდეგ სომხებმა გაძარცული სამუზეუმო ნივთები მსოფლიო საზოგადოებას სომხური მატერიალური კულტურის ნიმუშად წარუდგინეს და რიგ ქვეყანაში გამოფინეს.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მუზეუმები
კატეგორია:1991 წელს დაარსებული მუზეუმები
გარაბოიუქ ხანიმის სასახლე

**გარაბოიუქ ხანიმის სასახლე** () — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას ისტორიულ ცენტრში. მიუხედავად იმისა, რომ წყაროები გვაწვდიან ინფორმაციას შუშას ციხის ტერიტორიაზე რამდენიმე სასახლის არსებობის შესახებ, მათგან მხოლოდ ორი, გარაბოიუქ ხანიმის სასახლე და ფანაჰალი ხანის სასახლეა შემორჩენილი ჩვენს დრომდე. გარაბოიუქ ხანიმის ციხის შესასვლელი კარიბჭის წარწერა მიუთითებს იმაზე, რომ იგი აშენდა ჰიჯრის 1182 წელს (1768).

## ისტორია 
აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ეს ციხეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით წარმოადგენდნენ სახანოების დედაქალაქებს და მცირე ფეოდალურ სახელმწიფოებს. ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან. XVI-XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანში მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან ერკი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში).

ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც მდებარეობს შუშას ციხე აქვს უნიკალური სტრატეგიული თავისებურება, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის ფანაჰალი ხანის ციხის ჩათვლით, დაიწყო შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, პანაჰალი ხანის მეფობის დროს შუშაში ხანის ოჯახის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები“.

შუშას ციხეში აშენებული ციხეებიდან მხოლოდ ორია შემორჩენილი ჩვენს დრომდე, მათგან ერთია გარაბოიუქ ხანიმის ციხე, რომელიც მდებარეობს ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, ხოლო მეორე არის ფანაჰალი ხანის ციხე, რომელიც დგას კლდის პირას ღრმა ხეობაში. გარაბოიუქ ხანიმის ციხის შესასვლელი კარის წარწერაზე ნახსენებია მისი აშენება ჰიჯრის 1182 წელს (1768 წ.).

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
დივანხანა (შუშა)

**დივანხანას მოედანი ან ბაზარბაში** () — პირველი და უდიდესი ქალაქის მოედანი, რომელიც მდებარეობს შუშას ციხის შიგნით, განჯის კარიბჭის გავლისას. ამ მოედნიდან სათავეს იღებს რასტა ბაზარი, ქალაქის უდიდესი სავაჭრო ქუჩა.

ყარაბაღის სახანოს რუსეთის იმპერიასთან შეერთების შემდეგ, შუშაში ჩატარებული სარეკონსტრუქციო სამუშაოების დროს, დაინგრა ხანის სასახლის მიმდებარე ციხის კედლების ნაწილი, მათ შორის მოედანზე მდებარე შენობები, რის შემდეგაც დივანხანას მოედანი გაიხსნა. იმ პერიოდის შემდეგ მოედანმა „ბაზარბაშის“ სახელწოდება მიიღო. ამ სახელწოდების ჩამოყალიბების მთავარი მიზეზი, რომელიც დღემდეა შემორჩენილი, არის ის, რომ იმ დროს განვითარებული და კომერციული რიგების მქონე რასტას ბაზრობის ქუჩა ამ მოედნიდან აიღო თავისი დასაწყისი.

## ყარაბაღის ხანის სასახლე 
ყარაბაღის ხანის სასახლე არის ისტორიული სასახლე, რომელიც იყო ყარაბაღის სახანოს დამაარსებლის, პანაჰალი ხანის რეზიდენცია. პანაჰალი ხანის დროს სასახლე არა მხოლოდ ხანის რეზიდენცია იყო, არამედ ის ამ სასახლეშიც ცხოვრობდა ხანის ოჯახთან ერთად. ყარაბაღის ხანის სასახლე ერთ-ერთი უძველესი ნაგებობაა შუშაში, რომელიც აშენებულია შუშას ციხის პარალელურად და გარშემორტყმულია ციხის კედლებით. ამ თვალსაზრისით ყარაბაღის ხანის სასახლე ერთგვარ ციხეს წააგავს. ზოგიერთ წყაროში სასახლის სახელწოდება დაკავშირებულია იმ ფაქტთან, რომ მას აქვს მკაცრი თავდაცვის სისტემა.

დიდი სასახლის კომპლექსი, რომელიც მდებარეობს დივანხანას მოედნის ჩრდილოეთით, ერთ-ერთი მთავარი კომპოზიციური დომინანტია არა მხოლოდ მოედანზე, არამედ ქალაქ შუშაში (იუხარი გოვჰარ აღა მეჩეთთან ერთად).

## ბაზარბაშის ქარვასლა 
ბაზარბაშის ქარვასლა მდებარეობს დივანხანას მოედნის სამხრეთით და წარმოადგენს მოედნის სამხრეთ საზღვრებს. ქარვასლას აგება მე-19 საუკუნით თარიღდება. ავალოვის 51 ქარვასლა მდებარეობს ორ პარალელურ ქუჩას - რასტა ბაზრისა და საათლის ქუჩებს შორის, სამხრეთიდან დივანხანას მოედანზე. სამხრეთით ქარვასლას მშენებლობამ უზრუნველყო დივანხანას მოედნის სამხრეთით გაშლილ კომერციულ ქუჩებთან კავშირი.

## აღა კაჰრამან მირსიაბ ოღლუს ქარვასლა 
აღა კაჰრამან მირსიაბ ოღლუს ქარვასლა დივანხანას მოედნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს მდებარეობს. ქარვასლა აშენდა მე-19 საუკუნეში. შენობას გეგმაში კვადრატული ფორმა აქვს. ქარვასლის სამხრეთ ფასადმა წარმატებით დაასრულა დივანხანას მოედნის არქიტექტურული ანსამბლი.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე

**იბრაჰიმხალილ ხანის სასახლე** ან **იბრაჰიმხალილ ხანის ციხე** () — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, სოფელ დაშალთის მახლობლად. ზოგიერთ წყაროში სასახლეს ყარაბაღის ხანის სასახლესაც უწოდებენ, რაც დაკავშირებულია იმასთან, რომ სასახლე იყო ხანის რეზიდენცია იბრაჰიმხალილ ხანის დროს.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ამ ციხეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით და წარმოადგენდნენ სახანოების დედაქალაქებს, მცირე ფეოდალურ სახელმწიფოებს და ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან, მოთავსებული იყო სასახლის კომპლექსი და სხვა დამხმარე ნაგებობები, რომლებიც უზრუნველყოფდნენ მმართველსა და მისი ოჯახის წევრებს საცხოვრებლითა და უსაფრთხოებით. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან ერკი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში).

ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც შუშის ციხე მდებარეობს, უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო. ბეი მირზა ადიგოზალის ცნობით, ფანაჰალი ხანის დროს შუშაში ხანის გვარის წევრებისთვის აშენდა „ფართო ნაგებობები და მაღალი სასახლეები“.

ყარაბაღელი ისტორიკოსი მირ მეჰდი ხაზანი შუშას ციხის აგებაზე საუბრისას ასევე ხაზს უსვამს პანაჰალი ხანის ბრძანებით ციხესიმაგრის შიგნით სასახლეების აშენებას.
შუშას ციხეში არსებული ციხესიმაგრეების უნიკალური არქიტექტურული თავისებურებები უძველესი დროიდან იქცევდა მოგზაურთა და ქალაქის დამთვალიერებელთა ყურადღებას.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
რიხარდ ზორგე

**რიხარდ ზორგე** (; დ. 22 სექტემბერი, 1895, ბაქო — გ. 7 ნოემბერი, 1944, ტოკიო) — გერმანელი საბჭოთა მზვერავი, ჟურნალისტი, საბჭოთა კავშირსი გმირი (1964). 

## ბიოგრაფია
იყო ფრიდრიხ ზორგეს შვილიშვილი.  მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1919 წლიდან იყო გერმანიის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1924 წლიდან მუშაობდა სსრკ–ში. 1930-იან და 1940-იან წლებში მუშაობდა საბჭოთა აგენტად სხვადასხვა ქვეყანაში. 1941 წელს დააპატიმრა იაპონიის პოლიციამ და მიუსაჯა სიკვდილი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ნოემბერი
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ადამიანები
მაჰამადჰასან აღას სასახლე

**მაჰამადჰასან აღას სასახლე** () — ისტორიული სასახლე, რომელიც მდებარეობს ქალაქ შუშას ისტორიულ ცენტრში. სასახლე აშენდა ციცაბო კლდეზე შუშას ზეგანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სასახლე ეკუთვნოდა მუჰამედ ჰასან აღას, იბრაჰიმხალილ ხანის უფროს შვილს და მისი ოჯახის წევრებს. აღა მუჰამედ შაჰ ყაჯარ მუჰამედ ჰასანმა, რომელმაც 1796 წელს დაიპყრო შუშა, დაიწყო ცხოვრება აღა მუჰამედ ჰასანის სასახლეში და მოკლა მისმა მსახურმა საფარ ალიმ ამ სასახლეში 1797 წელს.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის ფეოდალური პერიოდის ციხე-ქალაქებისთვის დამახასიათებელია ციხეები, სადაც ხანის სასახლეა განთავსებული. ეს ციხესიმაგრეები, რომლებიც დომინანტური იყო ახალი ქალაქების არქიტექტურისა და დაგეგმარების თვალსაზრისით, იყვნენ სახანოების დედაქალაქები, მცირე ფეოდალური სახელმწიფოები, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ მე -18 საუკუნის დასაწყისიდან.  ისინი უზრუნველყოფდნენ მმართველისა და მისი ოჯახის საცხოვრებელი ადგილის უსაფრთხოება. XVI - XVIII საუკუნეებში აზერბაიჯანის მმართველ ციხეებს ეწოდებოდა იჩერის გალა, ბალა გალა ან კიდობანი (როგორც, მაგალითად, თავრიზში).

ჩვეულებრივ, ფეოდალური ქალაქების მშენებლობა მმართველის ციხის აგებით იწყებოდა. იმის გამო, რომ ტერიტორია, სადაც მდებარეობს შუშას ციხე უნიკალური სტრატეგიული თავისებურებით გამოირჩევა, ციხის შიგნით არსებული ციხესიმაგრეების მშენებლობა, მათ შორის, ფანაჰალი ხანის ციხე, შუშას ციხის მშენებლობასთან ერთად დაიწყო.

ნ.დუბროვინის ცნობით, ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთ მხარეს, ციცაბო კლდეზე იყო „იბრაჰიმხალილ ხანის ძის მუჰამედასან აღას კვადრატული სასახლე“. 1796-1797 წლებში შუშას ციხის ოკუპაციის დროს აღა მუჰამედ ხან ყაჯარი და მისი დიდებულები ამ სასახლეში დასახლდნენ.

XIX საუკუნეში შედგენილ ქალაქ შუშას გეგმებში, 1837 წლის გენერალური გეგმის ჩათვლით, ნ.დუბროვინის მიერ მითითებულ ადგილას კვადრატული ფორმის ნაგებობაა ნაჩვენები დიდი ზომებით. ის შენობა გეგმებში მონიშნულია, როგორც „პოლკოვნიკ ჯაფარგულუ აღას სახლი“. ჯაფარგულუ აღა იყო მოჰამადჰასან აღას ვაჟი და მემკვიდრე.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურა
კვიტკოვე (ჰენიჩესკის რაიონი)

**კვიტკოვე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ჰენიჩესკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 63 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ჰენიჩესკის რაიონის სოფლები
ლეონიდ ზორინი

**ლეონიდ ზორინი** (; დ. 3 ნოემბერი, 1924, ბაქო — გ. 31 მარტი, 2020) — რუსი დრამატურგი. ავტორია სხვადასხვა პიესებისა და ფილმების სცენარებისა. სცენარის ავტორია ფილმებისა „მშვიდობა ახალმოსულს“ (1961), „მეგობრები და წლები“ (1965) და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:აზერბაიჯანში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:რუსი დრამატურგები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
იაზიჯიკი, ნიკსარი

**იაზიჯიკი** — ქალაქი ტოკატის პროვინციის ნიკსარის რაიონში .

## ისტორია 
.ქალაქის სახელი მოხსენიებულია როგორც გეირანი 1530 წლის ოსმალეთის ჩანაწერებში.  ოსმალეთის პერიოდის 1916 წლის აღწერის დოკუმენტებში ჩანს, რომ სოფელ გეირანში ცხოვრობდნენ თურქები და ქრისტიანი ბერძენი უმცირესობა. სოფელში 134 კომლი იყო და მოსახლეობა 945 იყო.  დასახლება, რომელსაც 1960 წელს ეწოდა „Yazıcık“ დაარსდა მე-3 სახელმწიფო საბჭოში, რომელიც გამოქვეყნდა 1976 წლის 23 ივნისის ოფიციალურ გაზეთში და ნომრით 15625. სამმხრივი დადგენილებით, დეპარტამენტის 1976 წლის 29.04.1976 და ნომრით 1976/297-303 გადაწყვეტილებით, ქალაქის სტატუსი მოიპოვა.  იაზიჩიკის მუნიციპალურ სტატუსს ვადა ამოეწურა 2013 წელს, როდესაც მისი მოსახლეობა 2000 ადამიანზე ნაკლებს შემცირდა.  თუმცა, ადმინისტრაციული გაერთიანების შედეგად, ქალაქი გადარჩა დახურვისგან, როდესაც წლის ბოლოს მისმა მოსახლეობამ 2000-ს გადააჭარბა. 

## გეოგრაფია 
.დეფნე ტოკატის ქალაქის ცენტრი 70 კმ, ნიკსარის ცენტრი 25 კმ.  მუნიციპალიტეტი ცდილობს ტურისტებისთვის გახსნას კარაჩამის, დუდენისა და ლალდიზის მაღალმთიანები, რომლებიც იაზიჯიქის მაღალმთიანეთია.  ქალაქ ნიკსარ იაზიჯიკში არის დიდი რაოდენობით ჩამოსხმული ბენტონიტის მაღარო და მათეთრებელი მიწა.  Yazicik Town-ის მიწის უმეტესი ნაწილი და თითქმის მთელი ბენტონიტის ნიადაგის მაღარო შედგება. 

## მოსახლეობა 
## მენეჯმენტი 
### მერიაში 
ტუნჩერ უზუნოღლუ იაზიჯის მერად ზედიზედ 8 ვადით აირჩიეს. 

## წყარო 
## გარე ბმულები 
* https://www.yazicik.bel.tr/
* https://www.google.com/maps?f=q&hl=en&ll=40.4780,37.1196&spn=0.1,0.1&t=k&om=1
* https://www.bing.com/maps?v=2&cp=40.4780~37.1196&style=h&lvl=9 
 

კატეგორია:თურქეთი
კატეგორია:თურქ
თავკვერი უხეშფოთლიანი

**თავკვერი უხეშფოთლიანი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

თავკვერის ერთ-ერთი ვარიაციაა.

## ბოტანიკური აღწერა
მისი ფოთლები ჩვეულებრივ თავკვერთან შედარებით უფრო სქელი და უხეშია. ყვავილითა და მტევნით თავკვერისგან თითქმის არ განსხვავდება. სამაგიეროდ მარცვლის რბილობი უფრო მკვრივი და კნატუნა აქვს. ამ ვარიაციის წიპწა უფრო დიდი ზომისაა. მოსავლიანობით ჩვეულებრივ თავკვერს აჭარბებს, ხარისხი კი იგივეა.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 141

კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
თავქარა

**თავქარა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მრგვალი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრადაა შებუსული, ხოლო ძარღვები დაფარულია ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი დიდი ზომის და კონუსური ფორმისაა, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, შეზნექილი, მუქი ვარდისფერი.

თავქარა ძლიერი ზრდისაა. მოსავლიანობა საშუალო და საშუალოზე მაღალი აქვს. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-18.2%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის ვარდისფერი მშრალი ღვინო და გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 141

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები