open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტოს სასახლე

**ტოს სასახლე** () — საფრანგეთის ქალაქ რეიმსში მდებარე ამავე ქალაქის არქიეპისკოპოსის ყოფილი სასახლე. მისი წარსული დაკავშირებულია ფრანკთა მეფეებთან, რომლებიც სასახლის სიახლოვეს მდებარე რეიმსის საკათედრო ტაძარში იდგამდნენ მეფის გვირგვინს.

ჯერ კიდევ VI-VII საუკუნეებში, თანამედროვე სასახლის ადგილას გალიურ-რომანული ვილა მდებარეობდა, რომელიც მოგვიანებით კაროლინგების სასახლე გახდა. მისი სახელის პირველი დოკუმენტურად დადასტურებული ხსენება 1131 წელს მიეკუთვნება და ეფუძნება სასახლის გეგმას, რომელიც T ასოს მსგავსია (ბერძნულ ანბანში ტო). სასახლის ადრეულ ნაგებობათა უდედეს ნაწილს ჩვენამდე არ მოუღწევია, დღეისათვის უძველესია სამლოცველო, რომელიც 1207 წლით თარიღდება. 1498 - 1509 წლებში, სასახლე მასშტაბურად გადაკეთდა გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში, ხოლო 1671 - 1710 წლებში, კიდევ ერთი გადაკეთების შედეგად მან დღეს არსებული, ბაროკოს სტილი მიიღო. 1914 წლის 19 სექტემბერს, ის მნიშვნელოვნად დააზიანა ხანძარმა. აღდგენითი სამუშაოები მხოლოდ მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ დაიწყო.

რეიმსის კათედრალში კორონაციამდე, ფრანკთა მეფეები სასახლეში საგანგებოდ იმოსებოდნენ, ხოლო ცერემონიალის დასრულების შემდეგ, აქ ბანკეტი იმართებოდა. ჩანაწერი პირველ ასეთ ბანკეტზე 990 წელს მიეკუთვნება, ხოლო უკანასკნელი 1825-ს.

1972 წელს სასახლე მუზეუმად გამოცხადდა, 1991 წელს კი ის სენ-რემის ყოფილ სააბატოსა და კათედრალთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*UNESCO website
*World Heritage website 
*Reims tourism 

კატეგორია:საფრანგეთის სასახლეები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ფლამენკო

მინი|250პქ|ფლამენკოს მოცეკვავე
thumb|ფლამენკოს მელოდია
**ფლამენკო** () – ტრადიციული ესპანური მუსიკისა და ცეკვის ჟანრი, რომელიც წარმოიშვა ანდალუსიაში. საბოლოოდ ჩამოყალიბებული სახე მან XVIII საუკუნეში მიიღო. ფლამენკო ესპანურ, ბოშურ და არაბულ ფოლკლორის ელემენტებს შეიცავს. მისთვის დამახასიათებელია ცეკვა და სიმღერა გიტარის თანხლებით. ცეკვას თან ახლავს შეძახილები, ტაში, თითების ტკაცუნი, მამაკაცები ცეკვას ასრულებენ ფეხების ძლიერი რიტმული მოძრაობით, ქალები ხელებისა და ტანის ცეცხლოვანი მოძრაობით.

2010 წლის 16 ნოემბერს, იუნესკომ ფლამენკოს კაცობრიობის მსოფლიო მემკვიდრეობის სტატუსი მიანიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Agencia Andaluza para el Desarrollo del Flamenco
* Canal flamenco  
* FlamencoBeat Radio on FLAMENCO.CA ♯♭ 24-hour Authentic Flamenco Music Online 
* Flamenco Forum 
* Flamenco has been proposed for Intangible Cultural Heritage of Humanity by UNESCO vote for it! 
* Hot Flamenco in Havana
* Flamenco - Its Origin and evolution

კატეგორია:ფლამენკო
კატეგორია:ცეკვები
კატეგორია:კაცობრიობის ზეპირი და არამატერიალური მემკვიდრეობის შედევრები
საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება

**საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება** — საქართველოს მიერ უცხო სახელმწიფოსთან ან საერთაშორისო ორგანიზაციასთან წერილობითი ფორმით დადებული შეთანხმება, რომელიც რეგულირდება საერთაშორისო ნორმებით, განურჩევლად იმისა, წარმოდგენილია იგი ერთი, თუ რამდენიმე ერთმანეთთან დაკავშირებული დოკუმენტით მისი კონკრეტული სახელწოდების მიუხედავად.

საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება საქართველოს კანონმდებლობის განუყოფელი ნაწილია. საერთაშორისო ხელშეკრულებას, თუ იგი არ ეწინააღმდეგება საქართველოს კონსტიტუციას, საქართველოს კონსტიტუციურ კანონსა და საქართველოს კონსტიტუციურ შეთანხმებას, აქვს უპირატესი იურიდიული ძალა შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტების მიმართ. ოფიციალურად გამოქვეყნებული საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების დებულებები, რომლებიც ადგენენ კონკრეტული ხასიათის უფლებებსა და მოვალეობებს და არ საჭიროებენ დამაზუსტებელი შიდასახელმწიფოებრივი ნორმატიული აქტის მიღებას, საქართველოში მოქმედებენ უშუალოდ.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს კონსტიტუცია
* საქართველოს კანონი საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების შესახებ
* ა. დემეტრაშვილი, ი. კობახიძე, კონსტიტუციური სამართალი, თბ., 2010
* პ. ცნობილაძე, კონსტიტუციური სამართალი, წიგნი I, თბ., 2004
* გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
საქართველოს კანონი საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულების შესახებ

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს საერთაშორისო ხელშეკრულება და შეთანხმება
ბრიზი

thumb|220px|A: ზღვის ბრიზი, B: ხმელეთის ბრიზი
**ბრიზი** () — დღეღამური პერიოდულობის ქარი, წარმოიქმნება ზღვის, დიდი ტბისა და წყალსაცავის სანაპიროებზე წყლისა და ხმელეთის არათანაბარი გათბობა-გაცივების შედეგად. 

ბრიზი დღე-ღამეში ორჯერ იცვლის მიმართულებას. დღისით ზღვიდან გამთბარი სანაპიროსკენ ქრის — დღის ანუ ზღვის ბრიზი, ხოლო ღამით — გაგრილებული სანაპიროდან ზღვისაკენ — ღამის ან ხმელეთის ბრიზი; დღის ბრიზი ჩვეულებრივ მოიცავს რამდენიმე ასეული მეტრიდან 1-2 კმ-მდე სისქის ჰაერის ფენას. 
მისი სიჩქარე იშვიათად აღემატება 1-5 მ/წმ. 

ბრიზს დიდი მნიშვნელობა აქვს ამინდის დღეღამური ცვალებადობისათვის, განსაკუთრებით ტროპიკებში, სადაც ზღვის ბრიზი დაბლა სწევს
ჰაერის ტემპერატურას, ზრდის ტენიანობას. ამასთანავე დიდ სიმაღლეებზე ფიქსირდება უკუდინება.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხმელეთისა და ზღვის ბრიზი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 
* ხმელეთისა და ზღვის ბრიზი 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კლიმატოლოგია
ბურჟის საკათედრო ტაძარი

**ბურჟის წმინდა სტეფანეს საკათედრო ტაძარი** () — XII-XIII საუკუნეების ტაძარი საფრანგეთის ქალაქი ბურჟში. წარმოდაგენდა ბურჟის არქიეპისკოპოსის მთავარ ტაძარს. გადაწყვეტილია გოთიკურ არქიტექტურულ სტილში. 

ტაძრის არქიტექტურულ სიძლიერეს, მისი პროპორციების ჰარმონიასა და უმდიდრეს დეკორაციებს მნახველები დღესაც გაოცებაში მოჰყავს. განსაკუთრებით თვალშისაცემია ტაძრის უნიკალური გეგმა, სკულპტურები და მინის ვიტრაჟები. ტაძრის საუცხოო პროპორციები და მთლიანი კონსტრუქციის ერთიანობა, რომელიც მისი არქიტექტურული მშვენიერების მიღმა წარმოჩინდება ხაზს უსვამს ქრისტიანობის ძალაუფლებას შუა საუკუნეების საფრანგეთში. თავის ინოვაციური სტილით, კათედრალი გოთიკური არქიტექტურის საუცხოო ნიმუშია, რომელიც საკმაოდ განსხვავდება სხვა პრესტიჟული კათედრალებისაგან და რომელიც დიდი ხნის განმავლობაში ყველასაგან იგნორირებული იყო. 

ტაძარი წმინდა სტეფანეს სახელზე 1324 წლის 13 მაისს ეკურთხა. ყველა იმ საკათედრო ტაძრის მსგავსად, რომლებიც ეკლესიისა და სახელმწიფოს გაყოფამდე აშენდა, ტაძარი ამჟამად საფრანგეთის სახელმწიფოს კუთვნილებაშია. 

1992 წელს, იუნესკომ კათედრალი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Sacred Destinations: Bourges Cathedral
* History of Gothic Architecture: Bourges 
* Bourges Cathedral at UNESCO World Heritage
* City of Bourges: Saint-Etienne cathedral
* The 13th Century Stained Glass of Bourges Cathedral 

კატეგორია:საფრანგეთის ტაძრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
ბორა (ქარი)

მინი|280პქ|ბორა
**ბორა** (; ;  — ჩრდილოეთის ქარი) — ძლიერი და მძაფრი ქარი. წარმოიქმნება უმთავრესად წლის ცივ პერიოდში და მკვეთრ აცივებას იწვევს. ბორა უმთავრესად იმ ადგილებში იცის, სადაც მცირე 
სიმაღლის ქედი თბილ ზღვას ესაზღვრება (ადრიატიკის სანაპიროზე, ტრიესტთან, რიეკთან; კავკასიაში — შავიზღვისპირეთის ჩრდილოეთში, ტუაფსესა და ნოვოროსიისკს შუა). 

ხმელეთზე შემოჭრილი ცივი ჰაერის მასა წნევის გრადიენტისა და სიმძიმის ძალის გავლენით სწრაფად ეშვება ქედის ქარზურგა კალთაზე თბილი ზღვის ნაპირისაკენ ისე, რომ ვერ ასწრებს ადიაბატურად გათბობას. ქარის სიჩქარე ამ დროს 40 მ/წმ აღწევს (ნოვოროსიისკთან მარკოთხის უღელტეხილზე 60 მ/წმ აღემატება). 

გრძელდება ერთი დღიდან ერთ კვირამდე. ბორას გამოჩენამდე მთის მწვერვალებთან ფიქსირდება ხშირი ღრუბლები. ბორა 2-3 დღის განმავლობაში ქრის და ხშირად დიდი ზიანი მოაქვს. 

1928 წელს დაფიქსირდა უძლიერესი ბორა, რომლის სიჩქარემ შეადგინა 80 მ/წმ.

ფაილი:Nin (bura).jpg
ფაილი:Nin (bura2).JPG
ფაილი:Bora-Croatia.jpg
ფაილი:Bura vor Senj, vodena prasina (Wasserstaub).JPG

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტრამონტანა
* სარმა

## რესურსები ინტერნეტში 
*Local Mediterranean winds 
*Name of Winds
*Il Libro della Bora (In Italian. Eng: The Book of Bora) 

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:მეტეოროლოგია
მდინარის ვარდნა

**მდინარის ვარდნა** — წყლის ზედაპირის აბსოლუტურ სიმაღლეთა სხვაობა მდინარის სათავესა და შესართავს ან მისი რომელიმე მონაკვეთის ბოლოებს შორის. მდინარის ვარდნის შეფარდება შესაბამისი მონაკვეთის კალაპოტის სიგრძესთან არის მდინარის დახრილობა და და გამოიხატება %-ებით. 

მდინარის ვარდნის დასახასიათებლად ანგარიშობენ ვარდნას კალაპოტის 1 კმ-ზე. ვაკის მდინარის 1 კმ-ზე ვარდნა უდრის რამდენიმე სმ (მაგ., მდინარე დონის ვარდნა 10,2 სმ), ხოლო მთის მდინარის — რამდენიმე მეტრი (მაგ., მდინარე ბზიფის ვარდნა 21 მ).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მდინარეები
საქართველოს კონსტიტუციური კანონი

**საქართველოს კონსტიტუციური კანონი** — მიიღება საქართველოს ტერიტორიული სახელმწიფოებრივი მოწყობის განსაზღვრისას და საქართველოს კონსტიტუციის გადასინჯვისას. საქართველოს კონსტიტუციური კანონი საქართველოს კონსტიტუციის განუყოფელი ნაწილია. კონსტიტუციური კანონი მიღებულად ჩაითვლება, თუ მას მხარს დაუჭერს პარლამენტის სრული შემადგენლობის სულ ცოტა ორი მესამედი.

კონსტიტუციური კანონით განისაზღვრება აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკისა და აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ნორმატიული აქტების მომზადების, მიღების (გამოცემის), გამოქვეყნებისა და მოქმედების წესი.

საქართველოს კონსტიტუციის ამოქმედებიდან დღემდე საქართველოს სახელმწიფო მოწყობის შესახებ მიღებულია ორი კონსტიტუციური კანონი: 2001 წლის კონსტიტუციური კანონი „აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ“ და 2004 წლის კონსტიტუციური კანონი „აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის სტატუსის შესახებ“. ორივე კონსტიტუციური კანონი საქართველოს კონსტიტუციის განუყოფელი ნაწილია, მაგრამ ისინი არ შესულა საქართველოს კონსტიტუციის ტექსტში.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს კონსტიტუცისა
* საქართველოს კანონი ნორმატიული აქტების შესახებ
* ა. დემეტრაშვილი, ი. კობახიძე, კონსტიტუციური სამართალი, თბ., 2010
* პ. ცნობილაძე, კონსტიტუციური სამართალი, წიგნი I, თბ., 2004
* გ. ხუბუა, სამართლის თეორია, თბ., 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
* საქართველოს კონსტიტუციური კანონი აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის შესახებ

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს კონსტიტუცია
კატეგორია:საქართველოს კონსტიტუციური კანონები
სენ-ბენეზეს ხიდი

**სენ-ბენეზეს ხიდი** () აგრეთვე ცნობილი როგორც **ავინიონის ხიდი** — შუა საუკუნეების ცნობილი ხიდი სამხრეთ საფრანგეთის ქალაქ ავინიონში.

მდინარე რონაზე გადებული ხიდი თავდაპირველად ერთმანეთთან აკავშირებდა ავინიონსა და ვილნევ-ლეზ-ავინიონს. აშენდა  1171 - 1185 წლებში და იმ დროისთვის მისი სიგრძე 900 მეტრი იყო, მაგრამ ხშირი დატბორვების გამო რამდენიმეჯერ ჩამოიქცა და კვლავ აღადგინეს. საუკუნეთა განმავლობაში, ხიდი უფრო მეტად საშიში ხდებოდა, რადგან ჩამოქცეული თაღები არაგამძლე ხის მასალით ჩაანაცვლეს.

1668 წელს, კატასტროფული წყალდიდობისას ხიდი ხმარებიდან საბოლოოდ გამოვიდა, სტრუქტურის უდიდესი ნაწილი წყალმა წაიღო. ამის შემდეგ, ხიდი ყველას მიავიწყდა და მისი შეკეთების არანაირი მცდელობაც კი არ ყოფილა. დაიწყო გადარჩენილი თაღების ნელ-ნელა ჩამოქცევა და ამჟამად, თავდაპირველი 22 თაღის ნაცვლად, მხოლოდ ოთხია შემორჩენილი.

ხიდს დიდი სტრატეგიული მნიშვნელობა გააჩნდა, რადგან წარმოადგენდა მდინარის გადაკვეთის ერთადერთ მყარ გზას ლიონსა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. აქედან გამომდინარე, მდინარის ორივე მხარეს ის დაცული იყო. მარცხენა სანაპიროს, რომელსაც საფრანგეთის მონარქის ხელში იყო, კონტროლდებოდა იქვე მდებარე უზარმაზარი ფილიპ IV ლამაზის ციხესიმაგრიდან და ვილნევ-ლეზ-ავინიონის ციტადელიდან. ავინიონის მხარეს, ხიდი გაივლიდა XIV საუკუნეში აგებულ ფართო ჭიშკარს.

ავინიონის ხიდი მთელ მსოფლიოში ცნობილი გახდა მისადმი მიძღვნილი სიმღერით  "Sur le pont d'Avignon" (ავინიონის ხიდზე).

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* ხიდის ისტორია 
* ხიდის რუკა და სურათები

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
სენტ-ემილიონი

**სენტ-ემილიონი** () — კომუნა სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში, ჟირონდის დეპარტამენტში. მდებარეობს ქალაქ ბორდოდან 35 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით

სენტ-ემილიონის ისტორია პრეისტორიული ხანიდან იწყება. მოგვიანებით, რომაელებმა აქ ვენახები გააშენეს, რომლებიც ახ. წ. II საუკუნის დასაწყისში სენტ-ემილიონად იქცა. IV საუკუნეში, რომაელმა პოეტმა ავსონმა ხოტბა შეასხა ქალაქის ბარაქიან ვაზს.

ქალაქს სახელი ეწოდა ბერი ემილიანის პატივსაცემად, რომელიც მოგზაური მოძღვარი იყო და რომელიც აქ VIII საუკუნეში, კლდეში მდებარე გამოქვაბულში განდეგილად დასახლდა. მას მოჰყვნენ სხვა ბერები, რომლებმაც ამ არეალში ღვინის კომერციული წარმოება გააჩაღეს.

დღეისათვის სენტ-ემილიონი ბორდოს რეგიონის წითელი ღვინის ერთ-ერთი ძირითადი არეალია.

1999  წელს, სენტ-ემილიონის ვიწრო ქუჩების გასწვრივ მდებარე რომანული სტილის მომაჯადოებელი ეკლესიები და სხვადასხვა შენობათა ნარჩერნები იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ძეგლთა შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* საფრანგეთის ქალაქები
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* სენტ-ემილიონის ტურიზმის ოფიციალური საიტი
* aerial photography of the Saint-Émilion and Aquitaine area 

კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
პოსტგლაციალური უკუქცევა

მინი|300პქ|ამჟამინდელი მასების ცვლილების მოდელი პოსტგლაციალური უკუქცევისა და ოკეანური აუზების (ზღვის წყალთან ერთად) გადატვირთვის შედეგად. ლურჯი და იისფერი არეები აღნიშნავენ აზევებას ყინულოვანი ფარების მოცილების გამო. ყვითელი და წითელი არეები აღნიშნავენ ვარდნას იმის შესაბამისად, თუ როგორ გადაადგილდება მანტიის მასალა ამ არეებიდან, რათა მოამარაგოს აზევებული არეები, ყინულოვანი ფარების ირგვლივ არსებული ფორბოლჯის კოლაფსის გამო.
**პოსტგლაციალური უკუქცევა** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **იზოსტატიკური უკუქცევა** ან **ქერქული უკუქცევა**) — ყინულოვანი ფარის დიდი სიმძიმის მოცილების შედეგად არსებული ხმელეთის მასების აზევება უკანასკნელი მყინვარული ეპოქის განმავლობაში, რომელმაც გამოიწვია იზოსტატიკური დეპრესია. პოსტგლაციალური უკუქცევა და იზოსტატიკური დეპრესია **გლაციალური იზოსტაზიის** (**გლაციალური იზოსტატიკური ადაპტაციის**, **გლაციოიზოსტაზიის**) ფაზაა, დედამიწის ქერქის დეფორმაციის საპასუხოდ ყინულოვანი მასების გავრცელების ცვლილებაზე. პოსტგლაციალური უკუქცევის პირდაპირი აზევების ეფექტები ადვილადაა შესამჩნევი ჩრდილოეთ ევრაზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, პატაგონიასა და ანტარქტიდაში. თუმცა, ოკეანის ამოტუმბვისა და კონტინენტური ბერკეტის პროცესების შედეგად პოსტგლაციალური უკუქცევის ეფექტები ზღვის დონეზე გლობალურად იგრძნობა შორს ამჟამინდელი ლოკაციებიდან დაწყებული ყოფილ ყინულოვან ფარებამდე დამთავრებული.

## სქოლიო
კატეგორია:გლაციოლოგია
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კატეგორია:გეოდინამიკა
პროვენი

**პროვენი** () — კომუნა ჩრდილო-ცენტრალურ საფრანგეთში, ილ-დე-ფრანსის რეგიონის სენა და მარნის დეპარტამენტში. 

2001 წელს, პროვენი - შუა საუკუნეების ბაზრების ქალაქი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

## ადმინისტრაცია
პროვენი დეპარტამენტის ქვედანაყოფი (*arrondissement*) უდიდესი ქალაქი არაა, მაგრამ მისი სათავო ქალაქს წარმოადგენს. უდიდესი ქალაქია მონტრო-ფო-იონა. 

დეპარტამენტის ქვედანაყოფი შედგება 7 კანტონის, 125 კომუნისა და 112 020 (2006 წ.) მაცხოვრებლისგან. პროვენის კანტონი 15 კომუნისა და  21 000 მოსახლისგან შედგება.

## ღირსშესანიშნაობები
ქალაქი IX საუკუნეში დაარსდა და ცნობილია თავის შუა საუკუნეების თავდაცვითი ნაგებობებით, რომელთა შორისაცაა კეისრის კოშკი (ტურ-კეისარი) და კარგად შემონახული ქალაქის კედლებით. ქალაქში ასევე მდებარეობს წმინდა კირიაკის ეკლესია, რომლის მშენებლობაც XII საუკუნეში, ფილიპ IV ლამაზის დროს დაიწყო და ფინანსური პრობლემების გამო აღარასდროს დასრულებულა.

## ეკონომიკა
პროვენი ვარდის მოშენების მნიშვნელოვანი ცენტრია, რომლისგანაც აწარმოებს მრავალ საკვებ პრიდუქტს, რომელთა შორის მთავარია ვარდის ფურცლების ჯემი, თაფლი და შაქარყინული.

## იხილეთ აგრეთვე
* საფრანგეთის ქალაქები
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* City council website  
* Champagne and Brie in Medieval History of Navarre
* http://www.provins.net/ 
* http://www.provins.org/  
* http://www.provins-medieval.com/  
* Provins photos   
*1999 Land Use, from IAURIF (Institute for Urban Planning and Development of the Paris-Île-de-France région  
* Ameller Dubois and Associates, architects of the Provins police station  

კატეგორია:საფრანგეთის კომუნები
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ისილდური

**ისილდური** — ჯ.რ.რ. ტოლკინის რომანის „ბეჭდების მბრძანებლის“ გმირი, რომელიც რომანის მთავარი გმირის არაგორნის წინაპარია. ისილდური იყო ძლიერი სახელმწიფოს, გონდორის მმართველი. მან დაამარცხა ბოროტი ლორდი საურონი და მისი ბეჭედი დაისაკუთრა, შემდეგ კი მოკლულ იქნა მტრების მიერ.

საურონთან ბრძოლაში ისილდურს გაუტყდა ხმალი, რომელსაც შემდეგში გაამთელებენ და საურონის ბოროტების წინააღმდეგ კვლავ გამოიყენებს ისილდურის ნამდვილი მემკვიდრე არაგორნი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Isildur. Encyclopedia of Arda.

კატეგორია:ბეჭდების მბრძანებლის პერსონაჟები
კარკასონის ციხესიმაგრე

**კარკასონის ციხესიმაგრე** ან **კარკასონის ქალაქი** () — შუა საუკუნეების გამაგრებული არქიტექტურული ჯგუფი საფრანგეთის ოდის დეპარტამენტის ქალაქ კარკასონში. მდებარეობს მდინარე ოდის მარჯვენა სანაპიროზე, ბორცვზე, თანამედროვე ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. ერთ დროს ის ისტორიულ ქალაქ კარკასონს წარმოადგენდა.

ისტორიული ქალაქი გალიურ-რომაულ პერიოდში დაარსდა. სახელი მომდინარეობს მისი შემომსაზღვრელი ორმაგი კედლსიგან (3 კმ სიგრძის), რომელსაც 52 კოშკი გააჩნდა. ქალაქს დაახლოებით 2 500 წლოვანი ისტორია გააჩნია. მისი ისტორიის დასაწყისში, ის გალიური დასახლება იყო. ახ. წ. III საუკუნეში რომაელებმა მისი გამაგრებულ ქალაქად გარდაქმნა გადაწყვიტეს. საბოლოოდ, 1247 წელს ქალაქის ანექსია საფრანგეთის სამეფომ მოახდინა და სულ მალე საფრანგეთსა და არაგონის სამეფოს შორის ძლიერ ფრანგულ საზღვრად იქცა.

1659 წელს, პირენეის ზავის შემდეგ, რუსილონის პროვინცია საფრანგეთის შემადგენლობაში მოექცა და ქალაქმა სამხედრო მნიშვნელობა დაკარგა. თავდაცვითი ნაგებობები მიტოვებულ იქნა და კარკასონი საფრანგეთის ერთ-ერთი ეკონომიკური ცენტრი გახდა, სადაც წამყვანი იყო შალის ტექსტილის ინდუსტრია.

1849 წელს, საფრანგეთის მთავრობამ ქალაქის თავდაცვითი ნაგებობების დანგრევა გადაწყვიტა, რასაც წინ მთელი მოსახლეობა აღუდგა. ციხესიმაგრისა და ისტორიული მონუმენტების გადარჩენის კამპანიას სათავეში სახელგანთქმული არქეოლოგი და ისტორიკოსი - ჟან პიერ კრო-მეირვიელი და პროსპერ მერიმე ჩაუდგნენ. წინააღმდეგობის შედეგად, 1853 წელს მთავრობამ გადაწყვეტილება შეცვალა და პირიქით, სარესტავრაციო სამუშაოები დაიწყო. სამუშაოებს სათავეში ჩაუდგა არქიტექტორი ეჟენ ვიოლე-ლე-დუკი. მისი სამუშაობი საყოველთაო კრიტიკის საგანი გახდა კლიმატთან და რეგიონის ტრადიციებთან შეუსაბამობის გამო. მისი სიკვდილის შემდეგ, 1879 წლიდან სარესტავრაციო სამუშაოები მისმა მოსწავლემ - ოოლ ბოსვილვალდმა გადაიბარა.

ქალაქის აღდგენა XIX საუკუნის ბოლოს დასრულდა. XX საუკუნის ბოლოს კი, 1996 წელს, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* French Ministry of Culture site on the Cité of Carcassonne 
* Mescladis
* Le Château de Carcassonne 

## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
გაძგიფვა

მინი|გაძგიფვა ედომაზე, რუსეთი 
მინი|გაძგიფვა 
მინი|გაძგიფვა ხოპიორზე, რუსეთი 
**გაძგიფვა** — წყალსადინარისა და წყალსატევის ზედაპირზე უძრავი ყინულის წარმოქმნის პროცესი და პერიოდი, რომლის განმავლობაში წყალსადინარისა და წყალსატევის ზედაპირზე შეინიშნება უძრავი ყინულსაფარი. გაძგიფვის პროცესი დამოკიდებულია ზამთრის ტემპერატურულ რეჟიმზე, მის ხანგრძლივობაზე, წყლის ობიექტის დინამიკასა და სხვა. გაძგიფვის პერიოდის ხანგრძლივობა და ყინულის სისქე დამოკიდებულია აგრეთვე ამ პირობებზე და ამასთან, ყინულის ზედაპირზე თოვლის საფარის სიმაღლესა და ქარის რეჟიმზე. ჩქარი დინების გამო მთის მდინარეებს უწყვეტი გაძგიფვა არ ახასიათებს.

გაძგიფვის პერიოდში მიმდინარეობს ყინულის უძრავი მასების განმტკიცება, წყლის კრისტალიზაციის შედეგად ყინულსაფრის ქვედა ზედაპირზე ყინულის მატება, აგრეთვე წყლით გაჟღენთილი და ყინულსაფარზე მდებარე თოვლის შეყინვა. 

## სქოლიო
კატეგორია:ყინული
კატეგორია:ჰიდროლოგია
თოში

მინი|თოში ვისლაზე
მინი|თოში ვისლაზე
**თოში** — ფხვიერი ღრუბლოვანი ყინულის ბელტი, რომელიც ჩნდება შემოდგომაზე წყლის სიღრმეში (სიღრმითი თოში) ან მის ზედაპირზე (ზედაპირული თოში) წყალსატევის გაძგიფვამდე. ყალიბდება სიღრმული თოშის კრისტალებისა და ძგიფისაგან. 

წარმოიქმნება გაძგიფვამდე წყლის 0 °С-ზე დაბლა გადამეტცივების შედეგად უმეტესწილად მთისა და ჭორომიან მდინარეებზე, ყინულღრუს ქვემოთებსა და ჰიდროკვანძების ქვედა ბიეფებში, იშვიათად — ვაკე-მდინარეებსა და ტბებზე. თოში, დინების მიმართულებით მოძრაობისას იკავებს დიდ ფართობს, ავსებს ნაკადის ცოცხალ კვეთს, რითაც წარმოიქმნება თოშხერგილი. თოში საქართველოს მრავალ მდინარეს ახასიათებს.  

თოშის მატარებელი აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეები, გარდა იმისა, რომ რაოდეობრივად მეტნი არიან დასავლეთ საქართველოს მდინარეებზე, თოშის გაჩენის სიხშირითაც ძლიერ სჭარბობენ მათ. განსაკუთრებით მკვეთრი კონტრასტი დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეებს შორის ვლინდება თოშიან დღეთა რაოდენობაში. ასევე მკვეთრად განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს მდინარეები თოშიანი წლების განმეორების სიხშირითაც. საქართველოში თავის დროზე, თოშის გამო ძლიერ გაძნელებული იყო ზამთრის პერიოდში მაგალითად ჩითახევჰესისა და სამგორის კასკადის ჰიდროსადგურების ექსპლუატაცია. თოშის გამო, მრავალ კილოვატსაათ ელექტროენერგიას კარგავდა საქართველოს სახალხო მეურნეობა და, რაც მთავარია, ეს ენერგია იკარგებოდა სწორედ მაშინ, როდესაც მდინარებზე იყო ზამთრის წყალმცირობა.  

## სქოლიო
კატეგორია:ყინული
კატეგორია:ოკეანოლოგია
კორდილიერა

**კორდილიერა** (ესპ. Cordillera - მთაგრეხილი) — კუნძულთა ვიწრო მწკრივი (პატარა, ჩვეულებრივ, კლდოვან კუნძულთა არქიპელაგი), რომელიც ტექტონიკურად გეოანტიკლინური აზევების თხემურ ნაწილს წარმოადგენს. ჩნდება გეოსინკლინის განვითარების საწყის სტადიაზე და მაქსიმალურ გავრცელებას აღწევს მისი მოწიფულობის პერიოდში. 

ფიქრობენ, რომ კორდილიერები განაპირობებენ გეოსინკლინში ფლიშურ ნალექთდაგროვებას. ოროგენულ ეტაპზე, გეოსინკილინის საერთო აზევების პირობებში, კორდილიერა დამოუკიდებელ ერთეულად აღარ გამოიყოფა და შედის მთათა სისტემაში დიდი ანტიკლინორიუმის სახით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტექტონიკა
მთვარის პორტი

**მთვარის პორტი** () — საფრანგეთის ქალაქ ბორდოს ნავსადგურის პოპულარული სახელი, რაც მომდინარეობს მისი ახალი მთავრისებრი ფორმით, რომელსაც მდინარე გარონა ქმნის. ეს ფორმა გამოსახულია ბორდოს გერბზეც.

2007 წელს, ქალაქის ეს ნაწილი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა, როგორც „დასახლებული ისტორიული ქალაქი, განმანათლებლობის პერიოდის უნიკალური ურბანული და არქიტექტურული ანსამბლი".

XVI - XX საუკუნეებში, ნავსადგურის მარცხენა ნაპირი ბორდოს მთავარ სავაჭრო არეალს წარმოადგენდა, რომელმაც შემდგომში გარონის ქვემო დინებისკენ გადაინაცვლა.

## გალერეა

Image:Blason ville fr Bordeaux (Gironde).svg|ბორდოს გერბი
Image:Bordeaux port de la lune 01.jpg|მთვარის პორტი
Image:Bordeaux quais 04.jpg|
Image:Plan de Bordeaux et de ses environs, par Hippolyte Matis.jpg|ბორდოს 1717 წლის რუკა

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ინგოლფრ არნარსონი

**ინგოლფრ არნარსონი** () — წარჩინებული ნორვეგიელი, ისლანდიის აღმომჩენი. IX საუკუნის დასასრულს საცხოვრებლად გადავიდა ისლანდიაში თავის გარემოცვასთან ერთად და კუნძულზე პირველი დასახლება დააარსა.

ინგოლფრის ისტორია აღწერილია „დასახლების წიგნში“. ინგოლფრმა მოუწოდა სხვა ვიკინგებს გამოყოლოდნენ მის კვალს. დაკრძალულია ისლანდიაში.
## რესურსები ინტერნეტში
*ინგოლფრ არნარსონი

კატეგორია:ვიკინგები
კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები
ჰარდაბაირი

**ჰარდაბაირი** ( ) — ქალაქი ისლანდიაში, ჰიოვუდბორგარშვაიდიდის რეგიონში. ქალაქში ცხოვრობს 10272 ადამიანი და მე-6-ე ქალაქი ქვეყანაში მოსახლეობის სიდიდით.

ქალაქი დაარსებულია 1876 წელს, როგორც *გარდაჰრეპპური* (). ამჟამინდელი სახელწოდება მიენიჭა 1976 წელს.

## დაძმობილებული ქალაქები 
კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
კატეგორია:ისლანდიის მუნიციპალიტეტები
ვობანის თავდაცვითი ნაგებობები

**ვობანის ფორტიფიკაციები** — საფრანგეთის დასავლეთ, ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ საზღვრების გასწვრივ მდებარე თავდაცვითი ნაგებობების 12 სისტემა. დაპროექტებულია სებასტიან ლე პრეტრ ვობანის მიერ (1633–1707). ვობანის მიერ კიდევ სხვა არაერთი თავდაცვითი ნაგებობაა დაპროექტებული.

2008 წლიდან შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში, როგორც სამხედრო არქიტექტურის თვალსაჩინო ნიმუშები.

მინი|მარცხნივ|250პქ|ნაგებობების მდებარეობა

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.sites-vauban.org/ 

კატეგორია:საფრანგეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
სელტიარნარნესი

**სელტიარნარნესი** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ისლანდიაში.

ქალაქი სელტიარნარნესი განთავსებულია ისლანდიის სამხრეთ-დასავლეთში იმავე დასახელების ნახევარკუნძულზე, რეიკიავიკიდან სამხრეთში. ადმინისტრაციულად არის სელტიარნარნესის თემის ცენტრი. ქალაქის ფართობი შეადგენს 2 კმ², მცხოვრებთა რიცხვი - 4.428 ადამიანს. 

ქალაქის სტატუსი მიიღო 1974 წელს. ქალაქში არის მედიცინის მუზეუმი *ნესსტოფა*  და ფარმაცეფტული მუზეუმი. ქალაქის ელექტრომომარაგება ხორციელდება გეოთერმული წყაროებიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური ვებ გვერდი

კატეგორია:ისლანდიის ქალაქები
კატეგორია:ისლანდიის მუნიციპალიტეტები
ანტეცედენტური ხეობა

**ანტეცედენტური ხეობა** (ლათ. antecedens - წინამორბედი) — გამკვეთი ხეობა. წარმოიქმნება რელიეფის დადებითი ფორმის (ქედის, სერის, პლატოს ან მასივის) აზევების პროცესში იქ, სადაც უკვე იყო მდინარეთა ქსელი და მდინარის ეროზია ასწრებდა აზევებული ზონის ჩაჭრას დინების მიმართულების შენარჩუნებით. 

ასეთი ხეობა გეოლოგიურად უფრო ხნიერია, ვიდრე მის მიერ გაკვეთილი ქედი ან მაღლობი. ანტეცედენტური ხეობა ბევრია ნეოტექტონკურად აქტიურ მთაგორიან მხარეებში, კერძოდ, კავკასიაში. მაგ., ჭიდროთის ვიწრობი მდინარე რიონის ხეობაში ონის ზემოთ, რომელიც შოდა-კედელას ქედს კვეთს; ტეხურის ხეობა ნაქალაქევის ზემოთ, რომელიც ნაქალაქევის მთის ბრაქიანტიკლინურ მასივს ჭრის და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გეოლოგია
ისლანდიური კრონი

**ისლანდიური კრონი** — ფულის ერთეული ისლანდიაში. მიმოქცევაში შემოღებულია 1885 წლიდან. ოფიციალურად მიმოქცევაშია შემდეგი ნომინალის მონეტები — 1, 5, 10, 50, 100 კრონი და ბანკნოტები ნომინალით 10, 50, 100, 500, 1000, 2000 და 5000 კრონი. ძირითადი ფერებია მოწითალო-მოყავისფრო. თეორიულად კრონი შედგება 100 ეირესგან, მაგრამ 2003 წლის 1 ოქტომბრიდან ნომინალით 1 კრონზე დაბალი მონეტები მიმოქცევიდან ამოიღეს, ხოლო ბანკნოტები ნომინალით 10, 50 და 100 უკვე აღარ გამოდის.

## 2008 წლის ფინანსური კრიზისი
2008 წლის ფინანსურმა კრიზისმა გამოიწვია ისლანდიური კრონის კურსის დაცემა 53 %-ით ამერიკულ დოლართან მიმართებაში. 2009 წლის იანვარში ისლანდიის მთავრობის წარმომადგენელმა განაცხადა: „კრონი მკვდარია ჩვენ გვჭირდება ახალი ვალუტა. ერთადერთი ალტერნატივა არის ევრო“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ისლანდიური კრონი 

კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
ჯულიანო ბონფანტე

**ჯულიანო ბონფანტე** ( დ. 6 აგვისტო, 1904, მილანი — გ. 9 სექტემბერი, 2005, რომი) — იტალიელი ენათმეცნიერი. რომანული და ინდოევროპული, აგრეთვე ზოგადი ენათმეცნიერების სპეციალისტი, ნეოლინგვისტიკის წარმომადგენელი. ბონფანტე ამერიკული საენათმეცნიერო ჟურნალის „უორდის“ (Word) ერთ-ერთი დამაარსებელია.

## თხზულებები
* Позиция неолингвистики, წგნ.: Звегинцев В. А., Хрестоматия по истории языкознания XIX и XX веков, М., 1956; 
* I dialetti indoeuropei, Napoli, 1931;
* Los ele-mentos populares en la lingua de Horacio, в кн.: Emerita. Boletin de linguistica у filologia clasica, t. 4—5, Madrid, 1936—37; 
* Semantics, Princeton, 1950; 
* Corso di glottologia, Torino, 1961.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯულიანო ბონფანტე – პორტერეტი 
* ჯულიანო ბონფანტე 

## ლიტერატურა 
* შარაშენიძე თ., ნეოლინგვისტიკის თეორია ენის შესახებ, „იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“, 1962, ტ. 13.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
გეოტექტურა

მინი|დედამიწის გეოტექტურები 
**გეოტექტურა**, **მორფოტექტურა** ( gē — მიწა და tectura — საფარი) — საბჭოთა გეოგრაფიული ტერმინი დედამიწის რელიეფის ყველაზე მსხვილი ფორმების — კონტინენტებისა და ოკეანური ღრმულების აღსანიშნავად. რელიეფის გეოტექტურული ელემენტები განპირობებულია ზოგადპლანეტარული მასშტაბის ძალებთან, რომლებიც ურთიერთდაკავშირებულია (გეოლოგიურ და გეოგრაფიულ) პროცესებთან, რომლებიც თავის მხრივ, მონაწილეობას იღებენ დედამიწის ქერქის სტრუქტურის ჩამოყალიბებაში. 

გამოიყოფა გეოტექტურის ოთხი ძირითადი ტიპი: კონტინენტური, ოკეანური, გარდამავალი ზონის და შუაოკეანური ქედები. დედამიწის ეს ფორმები პირველი, მეორე და მესამე თანრიგისაა. გეოტექტურა იყოფა ასევე უფრო წვრილ ერთეულებად: მორფოსტრუქტურებად და მორფოსკულპტურებად. ცნება გამოხატავს დედამიწის გლობალურ არქიტექტურას.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* მორფოსტრუქტურა
* მორფოსკულპტურა

## სქოლიო
კატეგორია:გეომორფოლოგია
თრთვილი

მინი|თრთვილი ფოთლებზე
მინი|თრთვილი ბალახზე
**თრთვილი** — ყინულის წვრილი კრისტალები, რომელიც წარმოიქმნება ღამით დედამიწის ზედაპირის 0°C-ზე დაბლა რადიაციული გაცივებისას. ამ დროს წყნარ ამინდში ნიადაგის, ბალახისა და სხვა საგნების მიმდებარე ჰაერის ფენის ტემპერატურა იმდენად ეცემა, რომ წარმოიქმნება ხელსაყრელი პირობა მათ ზედაპირზე ჰაერში მყოფი წყლის ორთქლის სუბლიმაციისათვის. თრთვილი გამოიყოფა თოვლის ფიფქის მსგავსი ყინულის კრისტალების სახით. 

თრთვილის წარმოქმნისათვის ყველაზე ხელსაყრელია ღია უქარო ღამეები და ზედაპირის უსწორმასწოროებანი, რომელსაც გააჩნია მცირეოდენი სითბოგამტარიანობა (მაგ., ღია ნიადაგური საფარი). ტყეს დიდი გავლენა აქვს ნამსა და თრთვილზე. იგი განსაკუთრებით შეიმჩნევა ზამთარში ნისლიანი ამინდის დროს. მისგან გამოიყოფა წვრილი წყლის წვეთები და მომცრო მყინვარული კრისტალები. საქართველოში თრთვილი ხშირად გვიან შემოდგომაზე აღინიშნება. 
  
თრთვილის კრისტალებს სუსტი ყინვებისას აქვთ ექვსწახნაგა პრიზმის, ზომიერი ყინვებისას ფირფიტის, ხოლო ძლიერი ყინვებისას ბლაგვი ნემსის ფორმა. თრთვილის წარმოქმნისათვის ყველაზე ხელსაყრელია დაბალი ტემპერატურაგამტარობის მქონე ნათელი წყნარი ღამეები და სხეულის ხორკლიანი ზედაპირები. ძლიერი ქარი აბრკოლებს თრთვილის წარმოქმნას, თუმცა სუსტი ქარი, რომელიც იწვევს ნოტიო ჰაერის ყველა ახალი მასის ცივ ზედაპირთან ურთიერთშეხებას პირიქით, ხელს უწყობს თრთვილის წარმოშობას. 

ხალხში და მხატვრულ ლიტერატურაში კრისტალურ ჭირხლს ხშირად თრთვილს უწოდებენ, რაც შეცდომაა და იმისათვის, რომ არ აგვერიოს ცნებები, უნდა აღინიშნოს, რომ თრთვილი არ წარმოიქმნება ძაფისებრ ზედაპირებზე. თრთვილის ნაწილაკები თოვლის ფიფქებს წააგავს, თუმცა მისგან ნაკლებად სწორი ფორმით განირჩევა. 

## სქოლიო
კატეგორია:გლაციოლოგია
კატეგორია:ატმოსფერული ნალექები
ვინი პუჰი (1969 წლის ფილმი)

**ვინი პუჰი ** () — პირველი საბჭოთა ანიმაციური ფილმი ალან მილნის მიერ გამოგონილი ვინი პუჰის შესახებ.

ასევე მოჰყვა ორი ფილმი — „ვინი პუჰი სტუმრად მიდის“ და „ვინი პუჰი და საზრუნავის დღე“.

## შექმნა 
თედორე ხიტრუკი, ფილმის რეჟისორი, იხსენებდა, რომ მთავარი პერსონაჟების გასახმოვანებლად მსახიობთა შერჩევისას პრობლემები შეიქმნა.

მრავალი მცდელობის შემდეგ სცადეს მსახიობ ევგენი ლეონოვის ხმის ჩაწერა, მაგრამ მისი ხმა ზედმეტად ბოხი იყო. ხმის ოპერატორის ინიციატივით ფირის სწრაფი გადახვევით მოხდა ხმის აჩქარება. შედეგი იდეალურად მოერგო პერსონაჟს. ამიტომ იგივე ხერხი გამოიყენეს სხვა პერსონაჟების შემთხვევაშიც.

მსახიობ ია სავინას (გოჭუნა) აღიარებით, პერსონაჟის გახმოვანებისას იგი ცდილობდა ბელა ახმადულინას პაროდირებას - კერძოდ, მისი პერსონაჟის განსახიერებას ერთ-ერთი ფილმიდან.

## ვიზუალური მხარე 
ფილმის მხატვრული გადაწყვეტა აერთიანებს ’ბავშვური’ ტიპის ფონების ნახატებს და თავისი დროისათვის ფერთა ნოვატორულ ცვლილებას პერსონაჟთა ნახატებში (რაც მეორე სერიაში უკვე აღარ გამოიყენებოდა). მოქმედება მიმდინარეობს სიბრტყეზე, როგორც ხშირად ხდება ხიტრუკის ფილმებში.

## ჯილდოები 
* 1976 — თედორე ხიტრუკს გადაეცა სსრკ სახელმწიფო პრემია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვინი პუჰი

## რესურსები ინტერნეტში 
* კადრები ფილმიდან

კატეგორია:1969 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:სსრკ-ის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ფილმები ვინი პუჰის შესახებ
კოლუვიონი

მინი|მასების მოძრაობა ალასკაში
მინი|ჩამონაშალის აკუმულაცია კოლუვიონის მაგალითია
**კოლუვიონი**, **კოლუვიური დანალექები** () — ფერდობზე და მის ძირში დაგროვებული გამოფიტული პროდუქტები, რომელიც წარმოიქმნება სხვადასხვა დიამეტრის ჩამონაშალი და ჩამონაზვავი მასალით. კოლუვიონი შეიცავს დანალექების 5 გენეტიკურ ტიპს: ჩამონაშალს, ჩამონაზვავს, მეწყრულს, სოლიფლუქციურს და დელუვიურს. 

ჩამონაშალი, ჩამონაზვავი და მეწყრული კოლუვიონი ყალიბდება ნატეხი მასალით, რომელიც გადაადგილებულია სიმძიმის ძალის ზეგავლენით უფრო მაღლა განლაგებული ფერდობის მონაკვეთებიდან. ეს გენეტიკური ტიპები გროვდება ხმელეთსა და წყალქვეშ, მათთვის ნიშანდობლივია დიდი სიმძლავრე (რამდენიმე ასეულ მეტრამდე). ხმელეთზე ყველაზე უფრო ფართოდ, დიდწილად მთიან რაიონებში, განსაკუთრებით მაღალმთიანეთში, არიდული კლიმატის ფარგლებში გავრცელებულია ჩამონაშალი კოლუვიონი, სადაც მრავალრიცხოვანია ქანების კლდოვანი გამოსავლები ციცაბო კალთებით, რომელიც ფიზიკურ გამოფიტვას ექვემდებარება. ფერდობის საფუძველში დაგროვებულ კოლუვიონს კოლუვიაცია ეწოდება. 

## სქოლიო
კატეგორია:გეომორფოლოგია
კატეგორია:სედიმენტოლოგია
ვულკანური გუმბათი

მინი|280პქ|ვულკანური გუმბათი
**ვულკანური გუმბათი** — გუმბათისებრი ფორმის ექსტრუზიული წარმონაქმნი, რომელიც ზედაპირიდან ამოწეულია 700-800 მ სიმაღლეზე და რომელსაც გააჩნია ციცაბო ფერდობები (40°).
წარმოიქმნება ვულკანური არხიდან ბლანტი ლავის გაჭიმვის შედეგად. 

ბლანტი ლავა ხუფავს მაგმაამომყვან არხს, რაც ხელს უწყობს ვულკანის აფეთქებით აქტიურობას, აირების გამოყოფას, ზვავსაშიშროებასა და სხვ. თავდაპირველად წარმოიქმნება მყარი ქერქი, შემდგომში ზევით ამოდინებული. შედეგად ქერქის სწრაფი გაცივებისას იგი სკდება, რის შედეგადაც ლავა
ინთხევა კალთების გასწვრივ. 

ვულკანური გუმბათის შიგა ბირთვული ნაწილი ნელა ცივდება, მის მწვერვალზე ბუნებრივი პირობების გამო წარმოიქმნება ჯამისებრი ქვაბულები. 

ვულკანური გუმბათები გვხვდება კუნძულ მარტინიკაზე, იავაზე, კამჩატკის ნახევარკუნძულზე და სხვ.

ფაილი:Volcán Chaitén-Sam Beebe-Ecotrust.jpg
ფაილი:MSH80 bulge on north side 04-27-80.jpg
ფაილი:Novarupta.jpg
ფაილი:Panum Crater.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყველაფერი გეოლოგიის შესახებ 
* ვულკანური გუმბათი    
* ფოტოგალერეა   

კატეგორია:ვულკანოლოგია
სტარი-რასი

**სტარი-რასი** (სერბ. Стари Рас) ან უბრალოდ **რასი** — შუა საუკუნეების სერბული სახელმწიფო რაშკას ერთ-ერთი პირველი დედაქალაქი და ყველაზე მნიშვნელოვანი ქალაქი საკმაოდ დიდი ხნის განმავლობაში. მდებარეობს თანამედროვე სერბეთის სანჯაკის რეგიონში. დაარსდა VIII-IX საუკუნეებში, ხოლო XIII საუკუნეში თითქმის მთლიანად გაუდაბნოვდა. ქალაქის მნიშვნელობას ზრდიდა მისი ხელსაყრელი მდებარეობა რაშკას ხეობის გასწვრივ, ადრიატიკის ზღვის, ზეტას საკნიაზოსა და კოსოვოს გზაჯვარედინზე. არეალში მდებარეობს შუა საუკუნეების შთამბეჭდავი მონუმენტების ჯგუფი, მათ შორისაა ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები. სოპოჩანის მონასტერი დასავლურ და ბიზანტიურ სამყაროებს შორის კონტქატის გადმონაშთს წარმოადგენს. მონუმენტები დღეისათვის სავალალო მდგომარეობაშია, მაგრამ არსებობს მათი სამომავლო რეკონსტრუქციის გეგმა.

1979 წელს, სტარი-რასი მის სიახლოვეს მდებარე სოპოჩანის მონასტრთან ერთად იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ამავე წელს, სტარი-რასი გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO World Heritage Site
* Official site of monastery Djurjdevi stupovi in Stari Ras 

კატეგორია:სერბეთის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში
ფარიკაობა (ხევსურული)

**ხევსურული ფარიკაობა** — ხევსურების სამხედრო-ფიზიკური აღზრდის შემადგენელი ნაწილი, ცივი იარაღის ფლობის ერთ-ერთი ფორმა, გორდით ფარიკაობა, ფარის აუცილებელი გამოყენებით.

მისი სპეციალური შესწავლა XX საუკუნის 50-იანი წლებიდან დაიწყო. მანამდე, მოგზაურები და ეთნოგრაფები (ა. ზისერმანი, გ. რადე, ვაჟა-ფშაველა, ნ. ხუდადოვი, ნ. ურბნელი (ხიზანიშვილი), რ. ერისთავი, პ. უვაროვა, ვ. გურკო-კრიაჟინი, ვ. შკლოვსკი, ა. ყამარაული, ა. შანიძე, გ. თედორაძე, ს. მაკალათია, ვ. ბარდაველიძე, გ. ჩიტაია, რ. ხარაძე) ხევსურულ ფარიკაობას მხოლოდ ზოგადად აღწერდნენ, მათ მიზანს არ წარმოადგენდა მისი ფორმებისა და ილეთების ტექნიკის შესწავლა. 

აღსანიშნავია, რომ ფარიკაობის ჩვეულება და წესები XX საუკუნის 50-იანი წლებისთვის უფრო შემონახული იყო პირაქეთა ხევსურეთში, ვიდრე პირიქითაში, სადაც ეს ჩვეულება თითქმის უკვე მთლიანად დავიწყებას იყო მიცემული.

ფარიკაობის შესწავლა იწყებოდა 6-8 წლის ასაკში, ეტაპობრივად და თანდათან რთულდებოდა 14-15 წლის ასაკამდე, როდესაც უკვე გადადიოდნენ ხის სასწავლო იარაღიდან საომარზე.

## ლიტერატურა 
* В. И. Элашвили, Хевсурское фехтование, ГРУЗМЕДГИЗ, Тбилиси, 1956

კატეგორია:ფარიკაობა
კატეგორია:საქართველოს სპორტი
კატეგორია:ქართული ხალხური თამაშები
კატეგორია:სპორტის სახეობები
კატეგორია:საბრძოლო ხელოვნებები საქართველოში
ახალი კალედონიის ბარიერული რიფი

**ახალი კალედონიის ბარიერული რიფი** () — ბარიერული რიფი წყნარი ოკეანის სამხრეთ ნაწილში, ახალ კალედონიაში. წარმოადგენს მსოფლიოში სიგრძით მეორე, ორმაგ ბარიერულ, მარჯნის რიფს ავსტრალიის დიდი ბარიერული რიფის შემდეგ.

ბარიერული რიფი გარს ერტყმის ჯგუფის უდიდეს კუნძულს, გრანდ-ტერს, ისევე როგორც პენს და სხვა რამდენიმე პატარა კუნძულს, რის შედეგადაც მისი საერთო სიგრძე 1500 კმ-ია. რიფს თან ახლავს 24 000 კმ² ფართობის მქონე ლაგუნა, რომლის საშუალო სიღრმეც 25 მეტრია. რიფები გაწოლილია სანაპიროდან 30 კმ-ის მოშორებით, მაგრამ ჩრდილო-დასავლეთით  განფენილია 200 კმ-ზე. ამ განფენილობაში მდებარეობს ბელეპის და და სხვა პატარა ქვიშიანი კუნძულები (Cay).

რიფი ცოცხალი სამყაროს სახეობების განსაკუთრებული ბიომრავალფეროვნებითა და ენდემების მაღალი დონით გამოირჩევა. აქ ბინადრობენ საფრთხის ქვეშ მყოფი დუგონები (*Dugong dugon*), ასევე დიდი რაოდენობით ზღვის მწვანე კუები (*Chelonia mydas*).

რიფების უმრავლესობა, სიჯანსაღის მხრივ, კარგ მდგომარეობაშია. მხოლოდ მისი ზოგიერთი აღმოსავლეთი ნაწილია დაზიანებული კუნძულ გრანდ-ტერზე ნიკელის მოპოვებითი სამუშაოების შედეგად.

მაღაროებიდან, სასოფლო სამეურნეო მიწებიდან და მდელოებიდან ჩატანილმა სედიმენტებმა მნიშვნელოვნად დააზიანა მდინარის შესართავებთან მდებარე რიფები. სიტუაცია კიდევ უფრო გაუარესდა მანგროს ტყეების გაჩეხვის შემდეგ, რომელიც სედიმენტების კუნძულზე შენარჩუნებას უწყობდა ხელს. ყოველივე ამის შემდეგ, ზოგიერთი რიფი რამდენიმე მეტრის სისქის შლამით დაიფარა.

ახალი კალედონიის ლაგუნებში გავრცელებულია მრავალი სახეობის პლანქტონი, დიდი ზომის თევზები და ზვიგენები.

2002 წელს, საფრანგეთის მთავრობამ იუნესკოს შესთავაზა ახალი კალედონიის რიფები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეეტანა. ორგანიზაციამ თხოვნა 2008 წელს დააკმაყოფილა და ობიექტი მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა სახელით: *ახალი კალედონიის ლაგუნები: რიფების მრავალფეროვნება და მათთან დაკავშირებული ეკოსისტემები*.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* New Caledonia Barrier Reef (World Wildlife Fund)
* New Caledonia reefs (French Coral Reef Society) 
* Biodiversity and Nickel Mining in Kanaky/New Caledonia (Mines and Communities Website) 

კატეგორია:ახალი კალედონია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
კატეგორია:წყნარი ოკეანის კუნძულები
კატეგორია:ახალი კალედონიის კუნძულები
სტუდენიცის მონასტერი

**სტუდენიცის მონასტერი** (სერბ. Манастир Студеница) — XII საუკუნის მართლმადიდებლური მონასტერი ცენტრალურ სერბეთში, ქალაქ კრალევოდან 39 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით. წარმოადგენს სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთ-ერთ უდიდეს და უმდიდრეს მონასტერს. 

მონასტერი 1190 წელს შუა საუკუნეების სერბული სახელმწიფოს შემქმნელმა - სტეფან ნემანიამ დააარსა, მას შემდეგ, რაც ის ტახტიდან გადადგა. მისი გამაგრებული კედლები მოიცავს ორ ეკლესიას: ღვთისმშობლის ეკლესიას და მეფის ეკლესიას. ორივე მათგანი თეთრი მარმარილოთია ნაგები. მონასტერი საუკეთესოდაა ცნობილი მისი XII-XIV საუკუნეების ბიზანტიური სტილის ფრესკების კოლექციით. 

1979 წელს, სტუდენიცის მონასტერი გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს. 1986 წელს კი ის იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* *Studenica Monastery* at UNESCO
* Churches of Serbia: Studenica Monastery
* The Serbian Unity Congress presentation of the Studenica Monastery
* Blago - Studenica monastery 

კატეგორია:სერბეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში
კატეგორია:კუპელჰალე სერბეთში
იქს-ადამიანები: პირველი კლასი

***იქს-ადამიანები: პირველი კლასი*** — ამერიკული სუპერგმირული ფილმი, რომელშიც მოთხრობილია იქს-ადამიანების ადრეული წლების შესახებ. ფილმი ეფუძნება Marvel Comics-ის კომიქსების სერიას. ბრიტანეთში იგი გამოვიდა 2011 წლის 1 ივნისს, ხოლო აშშ-ში - 3 ივნისს.

ფილმში მთავარ როლებს ასრულებენ ჯეიმზ მაკევოი (პროფესორი X) და მაიკლ ფასბენდერი (მაგნეტო).

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:იქს-ადამიანები (ფილმების სერია)
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:2011 წლის ფილმები
სოპოჩანის მონასტერი

**სოპოჩანი** (სერბ. Сопоћани) — მართლმადიდებლური მონასტერი სერბეთში. აშენებულია XIII საუკუნის მეორე ნახევარში, სერბეთის მეფე სტეფან უროშ I-ის მიერ, მდინარე რაშკას სათავეში, რასის რეგიონში, შუა საუკუნეების სერბული სახელმწიფოს შუაგულში. 1979 წლიდან, სტარი-რასთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში.

ეკლესიის მშენებლობა დასრულდა 1265 წელს და აგებულია წმინდა სამების სახელზე. ინტერიერის დეკორირება ოდნავ გვიანდელია. საკურთხევევლში, გამოსახულია არქიეპისკოპოსი სავა II, რომელიც 1263 წელს სერბეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაური გახდა. სოპოჩანის ფრესკები, ზოგიერთ შუა საუკუნეების სერბული ხელოვნების მკვლევარს, იმ პერიოდის ნიმუშებს შორის ყველაზე მშვენიერად მიაჩნია. დასავლეთის კედელზე გამოსახულია ღვთისმშობლის მიძინების სცენა. XVI საუკუნეში, ოსმალებისგან მომდინარე საფრთხის გამო, ბერებმა მონასტერი დროებით დატოვეს. საბოლოოდ, 1689 წლის თავდასხმისას, თურქებმა მონასტერი ცეცხლს მისცეს, ეკლესიის სახურავში გამოყენებული ტყვია კი თან წაიღეს. მონასტრიდან გაქცევისას, საძმომ ზოგიერთი მნიშვნელოვანი რელიკვია კოსოვოში წაიღო, რომელიც სოპოჩანს აღარასდროს დაბრუნებია. ორასი წლის მანძილზე, XX საუკუნემდე, მონასტერი მიტოვებული, უდაბური რჩებოდა. ეკლესია თანდათან დაიშალა: კამარები ამოითხარა, გუმბათი ჩამოინგრა, ხოლო გარემომცველი შენობების ნანგრევები ლოდებითა და მიწით დაიფარა.

XX საუკუნის განმავლობაში, მონასტერი აღგა და დღეს აქ სამონასტრო ცხოვრება ყვავის. მიუხედავად მრავალი ვარამისა და ორსაუკუნოვანი დაუცველობისა, ფაქტია, რომ სოპოჩანის ფრესკების უმრავლესობა დღესაც უწინდელ მშვენიერებასა და ბრწყინვალებას ინარჩუნებს. ზოგიერთს ეს ღვთაებრივ სასწაულად მიაჩნია.

1979 წელს, სოპოჩანის მონასტერი გაფორმდა როგორც განსაკუთრებული კულტურული მნიშვნელობის მონუმენტი, რომელსაც სერბეთის სახელმწიფო იცავს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*Serbian Unity Congress - BLAGO Project: Sopoćani 

კატეგორია:სერბეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში
კოსოვოს მართლმადიდებლური მონასტრები

**კოსოვოს შუა საუკუნეების მონუმენტები** — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი, რომელიც მოიცავს ოთხ სერბულ მართლმადიდებლურ ეკლესიასა და მონასტრებსს. მონუმენტები წარმოადგენს აღმოსავლეთ მართლმადიდებლურ, ბიზანტიური და დასავლეთ რომანული საეკლესიო არქიტექტურის ნარევს პალეოლოგიური რენესანსის სტილში. ძეგლები მდებარეობს კოსოვოს კონფლიქტურ რეგიონში, რომელსაც სერბეთი თავის სამხრეთ პროვინციად მიიჩნევს, მიუხედავად იმისა, რომ კოსოვომ 2008 წლის 17 თებერვალს თავის მხრივ დამოუკიდებლობა გამოაცხადა.

2004 წელს, ვისოკი-დეჩანის მონასტერი მისი თვალსაჩინო, უნივერსალური ღირებულების გამო, იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანა. ორი წლის მოგვიანებით, ობიექტს დაემატა კიდევ სამი რელიგიური მონუმენტი და ამჟამად, მოიცავს შემდეგ ძეგლებს:

*ვისოკი-დეჩანის მონასტერი
*პეჩის საპატრიარქო მონასტერი
*ლევიშკის ღვთისმშობლის ეკლესია
*გრაჩანიცის მონასტერი

1996 წელს, უფრო ადრე, ვიდრე იუნესკო ამ ძეგლებს თავის სიაში შეიტანდა, ისინი გამოცხადებული ჰქონდა საფრთხის ქვეშ მყოფ მემკვიდრეობად, რაც გამოწვეული იყო რეგიონის პოლიტიკური არასტაბილურობიდან მომდინარე საფრთხეებით..

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი იუნესკოს საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:სერბეთის მონასტრები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სერბეთში
ვულკანური ყუმბარა

მინი|ვულკანური ყუმბარა
მინი|ვულკანური ყუმბარა
**ვულკანური ყუმბარა** — ვულკანის ამოფრქვევის დროს ამორტყორცნილი თხიერი ან პლასტიკური ლავის გუნდა, რომელმაც ჰაერში მისი სიბლანტისა და შედგენილობის შესაბამისი ფორმა მიიღო. ვულკანური ყუმბარის სიდიდე 1 სმ-იდან 7 მ-მდეა. ბლანტი მჟავე ლავებისათვის დამახასიათებელია პურის ქერქის მსგავსი ზედაპირის მქონე გუნდისებრი ფორმა; ნაკლებად თხევადი ბაზალტური ლავებისათვის — თითისტარისებრი, მსხლისებრი, სფერული და გრეხილი ფორმები. ძალზე თხევადი ლავების გუნდა დიდხანს ინარჩუნებს პლასტიკურობას და მიწაზე დანარცხებისას ლავაშისებრ ბრტყელდება.

ამოფრქვევის მყარი პროდუქტები გამოინთხევა ფერფლის სახით, ან უფრო მსხვილი ნაკუწებით. მომცრო ნაკუწებს ლაპილს უწოდებენ, ხოლო შედარებით უფრო მსხვილსას კი — *ვულკანურ ყუმბარას*.

ვულკანური ყუმბარის ფორმა დამოკიდებულია ჩვეულებრივ, ლავის სიბლანტესთან და ფრენის პირობებთან. პლასტიკური კონსისტენციის გამო ვულკანური ყუმბარა ხშირად ჰაერში ფრენისას და მიწასთან დანთხევისას იცვლის ფორმას.

თხევადი ლავა, რომელიც ვერ ახერხებს ჰაერში გაცივებას, მიწასთან დარტყმის დროს იღებს მომრგვალო ფორმას. მცირედ თხევადი ლავა ჰაერში რწევისას იღებს მსხლისებრ ფორმას.

ვულკანის ამოფრქვევის დროს კრატერიდან შესაძლოა ამოფრინდეს ვულკანური ყუმბარა, რომლის მასამ შესაძლოა მიაღწიოს რამდენიმე ტონას. ვულკანური ყუმბარა ფართოდ არის მიმოფანტული ვულკანების კალთებზე.

ვულკანური ყუმბარის გული ფოროვანია, ქერქი — მკვრივი, მინოვანი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლაპილი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვულკანური ყუმბარა  
* ვულკანური ყუმბარა 

## ლიტერატურა 
* Шуман В. Мир камня. Горные породы и минералы. — М.: Мир, 1986. С.86-87.

კატეგორია:ვულკანოლოგია
ფუტკრის რძე

thumb|300px| ფუტკრის რძით გარშემორტყმული დედოფლის მატლი
**ფუტკრის რძე** — თეთრი, ფაფისებრი კონსისტენციის ნივთიერება.  იგი 130-ზე მეტი ორგანული ნაერთებისაგან შედგება. გამოიყოფა მუშა ფუტკრის ყბისზედა ჯირკვლების სეკრეციის შედეგად. მკვებავი ფუტკრების ფუტკრის რძით კვებავენ მუშა და მამალ ფუტკრებს ბარტყობის პერიოდის პირველი 3 დღის განმავლობაში, ხოლო დედა ფუტკარს — მატლობის პერიოდში განვითარების მთელ მანძილზე. ფუტკრის რძის მიღების წინა პირობაა ფუტკრის ოჯახის მიერ დედის გამოყვანა. ოჯახის დაობლების შემდეგ სამუშე ლავრა (ჭუპრი) უნდა გარდაიქმნას სადედე ლავრად. ამ შემთხვევაში სამუშე ლავრიან უჯრას ფუტკრები რძით გაავსებენ და ეს საკვები, ხდება მიზეზი, იმისა, რომ მუშა  ფუტკრის ნაცვლად (ცოცხლობს 3-5 თვე) მიიღება დედა ფუტკარი (ცოცხლობს 5-7 წელი). სწორედ ამ უჯრედებიდან, დედა ფუტკრის გამოჩეკვამდე, ხდება ფუტკრის რძის შეგროვება მეფუტკრის მიერ. ფუტკრის რძეს მჟავე გემო აქვს, შეიცავს ცილებს, ცხიმებს, შაქრებს, მინერალურ მარილებს, ვიტამინებს და სხვა. ფუტკრის რძის პრეპარატებს (აპილაკი) იყენებენ მედიცინაში

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.kutais-gaenati.ge/futkari/tapli.php#rze1 
## ლიტერატურა
კატეგორია:მეფუტკრეობა
Outsider (ჯგუფი)

**Outsider** — პანკ-როკისა და ალტერნატიული მუსიკის ჟანრის ჯგუფი, ჩამოყალიბებული ქუთაისში, 1989 წელს. გამოცემული აქვს სამი ალბომი.

## ისტორია
ჯგუფის ლიდერი და იდეოლოგი არის რობი კუხიანიძე.

ჯგუფმა პირველი ალბომი ჩაწერა მოსკოვში, რუსი ანდერგრაუნდ მუსიკოსის, პეტრე მამონოვის სტუდიაში. ეს იყო პირველი ალბომი, რომელიც ქართულმა ჯგუფმა საზღვარგარეთ ჩაწერა. აუტსაიდერი ერთადერთი ქართული ჯგუფი იყო, რომელიც მონაწილეობდა ალტერნატიული მუსიკის ფესტივალებში ტალინში (1991) და მოსკოვში (1992). 1996 წელს ფესტივალ „მარგარიტა 96“-ზე მას მიღებული აქვს ჯილდო საუკეთესო ქართველი ალტერნატიული მუსიკოსის კატეგორიაში. 2000 წელს ჯგუფი გადავიდა თბილისში.

## ჯგუფის წევრები
*რობი კუხიანიძე  - ვოკალი, გიტარა
*საბა კუპრაშვილი - ბას-გიტარა 
*აკაკი ჯაფარიძე  - დასარტყმელი საკრავები (2002 წლიდან)
*გიორგი გობეჯიშვილი - ბას-გიტარა (2004 წლიდან)
*გიგა მჟავია - დასარტყმელი საკრავები (1990-1992)
*გია შილაკაძე - დასარტყმელი საკრავები(1992-2000)

## დისკოგრაფია 
**Inside* - 1992
**პრიმიტივი* - 1997
**მკვლელი* - 1998

## რესურსები ინტერნეტში 
*Outsider საიტზე Georgian Live Music

კატეგორია:1989 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
კატეგორია:ქართული ალტერნატიული როკ-ჯგუფები
ისლანდიის კულტურა

მინი|ტრადიციული სახლები, სკუგარის მუზეუმი
**ისლანდიის კულტურა** არის მდიდარი და მრავალფეროვანი, გამოსარჩევია მისი მწერლობა, რომელიც სათავეს XII-XIV საუკუნეებში იღებს. სხვა ისლანდიური ტრადიციული ხელოვნების დარგებია: ქსოვა, ჭედურობა და ხეზე ჭრა. რეიკიავიკის ტერიტორიაზე მდებარეობს რამდენიმე თეატრი, ორკესტრი და ოპერა ასევე უამრავი გალერეა, წიგნების მაღაზია, კონო თეატრი და მუზეუმი. არის ასევე ოთხი მოქმედი ფოლკლორული ანსამბლი. ისლანდია წერა-კითხვის ცოდნის მაჩვენებლით მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესოა.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ისლანდიური ლიტერატურა

კატეგორია:ისლანდიური კულტურა