open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სულთან-სალის სურბ-გევორქის ეკლესია

**ნესვეტაის სურბ-კარაპეტის ეკლესია** (; ) — ეკლესია მიასნიკოვის რაიონის სოფელ სულთან-სალიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მიეკუთვნება სომხეთის სამოციქულო ეკლესიას. აგებულია 1795-1850 წლებში.

ეკლესიის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, მიასნიკოვის რაიონი, სოფელი სულთან-სალი, პირველი მაისის ქუჩა № 1-ბ.

## ისტორია 
დონის მიწაზე სომხების დასახლება დაიწყო ორი საუკუნის წინ. XVIII საუკუნეში ეკატერინე II-მ გამოსცა ბრძანებულება ყირიმიდან სომხების გადასახლების შესახებ აზოვისპირეთში. 1779 წელს ათასი სომეხი გადაასახლეს დონის მიწაზე, ძირითადად სოფლებში: ჩალტირი, ყირიმი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი. სოფელი სულთან-სალი დაარსდა 1779 წელს, ხოლო სოფლის ეკლესია სურბ-გევორქი დაარსდა 1795 წელს. ქვის ეკლესია სოფელში ააშენეს 1795 წელს.

1848 წეკლლს ეკლესია უკვე  კრიტიკულ მდგომარეობაში იყო და მრევლმა თხოვნით მიმართა დონის კონსისტორიას რათა თანხმობა მიეცა და საქველმოქმედო თანხებით დაეწყოთ ეკლესიის რეკონსტრუქცია. შემოწირულობის შეგროვება ითავა ქალაქის თავმა არუთიუნ ხალილოვმა. მოგვიანებით მრევლმა გადაწყვიტა ახალი ეკლესიის რემონტის ნაცვლად, უკეთესი იქნებოდა აეშენებინათ ახალი, რადგან 1849 წელს ეკლესია უკვე გაძარცვული იყო.

მრევლის შეგროვილი თანხებით 1850 წელს სოფელში ააშენეს ახალი ეკლესია. 1858 წელს მოხდა ახლადაშენებული ეკლესიის რეკონსტრუქცია.

1864 წლის მარტში მრევლმა ძველი ეკლესია დაანგრია, ხოლო 1867 წელს ახალი ეკლესია აკურთხეს. მომდევნო  პერიოდში ეკლესია რამდენიმეჯერ გაარემონტეს. 1881 წელს ეკლესია გარედან შეაკეთესს, 1889 წელს ჩაუტარდა კოსმეტიკური რემონტი.

1872 წელს ეკლესიასთან გაიხსნა საეკლესიო-სამრევლო სკოლა, რომელშიც 1908 წლისათვის  სწავლობდა 126 ადამიანი.

1896 წლის 28 ოქტომბერს ძლიერი ქარიშხლის შედეგად ეკლესიის გუმბათი და ჯვარი ჩამოინგრა. საბჭოთა ხელისუფლების პერიოდში 1930-იან წლებში ეკლესია დახურეს. ეკლესია მეორე მსოფლიო ომის დროს დაბომბვების შედეგად დაზაარალდა.

ამჟამად ეკლესიის წინამძღვრის ტერ თადეოს გაიბარიანის ინიციატივით მიმდინარეობს სამუშაოები ეკლესიის აღსადგენად, შეიმუშავეს ეკლესიის აღდგენის გეგმა.

ეკლესიის წინამძღვარია ეჩმიაძინის სასულიერო სემინარიის ყოფილი მოსწავლე, სოფელ ჩალტირის მკვიდრი ტერ ტადეოს გაიბარიანი.

## ლიტერატურა
* Вартанян В.Г., Казаров С.С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону // Ростов н/Д., 2001 Е.И.
* Халпахчьян О.X. Архитектура Нахичевани-на-Дону // Ер. 1988
* Шахазиз Е. Новый Нахичеван и новонахичеванцы / Перевод с армянского Ш. М. Шагиняна // Ростов-на-Дону, 1999
* Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М., 2013

## რესურსები ინტერნეტში
* [Церковь Сурб Геворг (Султан Салы, Ростовская область)](http://ru.hayazg.info/%D0%A6%D0%B5%D1%80%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D1%8C_%D0%A1%D1%83%D1%80%D0%B1_%D0%93%D0%B5%D0%B2%D0%BE%D1%80%D0%B3_(%D0%A1%D1%83%D0%BB%D1%82%D0%B0%D0%BD_%D0%A1%D0%B0%D0%BB%D1%8B,_%D0%A0%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F_%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C)) 
* Церковь Сурб Геворг
* Армянские храмы на Дону 

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ეკლესიები
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
Wyclef Jean Presents The Carnival

***The Carnival*** — ამერიკელი რეპერ უაიკლეფ ჟანის სადებიუტო სოლო ალბომი, გამოცემული 1997 წლის 24 ივნისს. მას კომერციული წარმატება ხვდა წილად, ისევე, როგორც კრიტიკოსების დადებითი შეფასებები. ალბომიდან გამოიცა წარმატებული სინგლები „We Trying to Stay Alive“, „Guantanamera“ და „Gone Till ნოემბერი“.

## სიმღერების სია
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:1997 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:კონცეპტუალური ალბომები
კატეგორია:უაიკლეფ ჟანის ალბომები
კატეგორია:Sony Music Entertainment-ის ალბომები
კატეგორია:Columbia Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები უაიკლეფ ჟანის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ჯერი დუპლესისის პროდიუსერობით
ჩემი დედინაცვალი უცხოპლანეტელია

***ჩემი დედინაცვალი უცხოპლანეტელია*** () — 1988 წლის ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკის ჟანრის კომედიური ფილმი, გადაღებული Weintraub Entertainment Group-ის და გამოშვებული Columbia Pictures-ის დისტრიბუციით. ფილმის რეჟისორია რიჩარდ ბენჯამინი, ხოლო მთავარ როლებს ასრულებენ დენ ეიკროიდი, კიმ ბესინგერი, ჯონ ლოვიცი და ელისონ ჰენიგენი. სიუჟეტის მიხედვით, მშვენიერ ქალბატონად ქცეული უცხოპლანეტელი დედამიწაზე ჩამოდის და უნდა დაეხმაროს სხვა უცხოპლანეტელებს დედამიწის განადგურებაში, თუმცა მანამდე ადგილობრივების შესახებ ინფორმაცია უნდა შეაგროვოს.

ფილმს კრიტიკოსებს შორის წარმატება არ ჰქონია. თუმცა, 1988 წლის 9 დეკემბერს პრემიერის შემდეგ, შემქმნელებს პირველივე კვირაში 2 066 980 აშშ დოლარის შემოსავალი მოუტანა, საერთო ჯამში კი შემოსავალმა აშშ-ში 13 854 000 დოლარი შეადგინა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1988 წლის ფილმები
კატეგორია:1980-იანი წლების რომანტიკული კომედიური ფილმები
კატეგორია:1980-იანი წლების სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები
კატეგორია:Columbia Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:Weintraub Entertainment Group-ის ფილმები
ტრადიციული პოპ-მუსიკა

**ტრადიციული პოპი** (იგივე **კლასიკური პოპი** ან **პოპ-სტანდარტები**) — მუსიკალური ჟანრი, რომელიც შეიცავს დასავლური პოპულარული მუსიკის ელემენტებს. ჩამოყალიბდა 1950-იანებში როკ-ენ-როლის გამოჩენისას. ამ მიმართულების სიმღერები ცნობილია, როგორც *პოპ-სტანდარტები* ან **ამერიკული სტანდარტები**. ჟანრის მომღერლების თუ კომპოზიტორების ნაშრომები ითვლება კანონიკურად. ისინი უმეტესწილად შედიან ე.წ. „დიდი ამერიკული სიმღერათა კრებულის“ შემადგენლობაში.

AllMusic ამ მიმართულებას განსაზღვრავს, როგორც „ბიგ-ბენდების შემდგომ და როკ-ენ-როლამდე წარმოშობილ პოპ-მუსიკას.“

## რესურსები ინტერნეტში
* America's Original Classics 
* PopularSong.org 
* მომღერლები და სიმღერების ავტორები 

## სქოლიო
კატეგორია:პოპ-მუსიკის ჟანრები
კატეგორია:ტრადიციული პოპ-მუსიკა
დისკო

**დისკო** — საცეკვაო მუსიკის ქვეჟანრი, რომლის ელემენტებში შედის ფანკი, პოპი და სალსა. 1970-იან—1980-იან  წლებში მან დიდი პოპულარობა მოიპოვა. აშშ-ში მას თავდაპირველად უსმენდნენ კლუბის ხშირი სტუმრები - გეი, აფრო-ამერიკელი, იტალო-ამერიკელი, ლათინოამერიკელი პიროვნებები ფილადელფიასა და ნიუ-იორკში. დისკო ერთგვარი პასუხი იყო როკ-მუსიკის დომინირებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sexy Days of Disco 

## სქოლიო
კატეგორია:1970-იანი წლები მუსიკაში
კატეგორია:ცეკვები
კატეგორია:მუსიკალური სუბკულტურები
კატეგორია:დისკო
AIR Studios

**Associated Independent Recording (AIR)** — დამოუკიდებელი ხმისჩამწერი კომპანია, დაარსებული 1965 წელს ლონდონში The Beatles-ის პროდიუსერ სერ ჯორჯ მარტინის და მისი პარტნიორ ჯონ ბერჯესის მიერ, EMI-დან წასვლის შემდეგ.

სტუდიების ძირითადი კომპლექსი აგებული იქნა 1969 წელს. მას შემდეგ AIR მუსიკოსებს სთავაზობს პროფესიონალური აუდიოჩანაწერების მოსამზადებელ ყველა ტექნიკურ საშუალებას.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ჯორჯ მარტინი
კატეგორია:1965 წელს დაარსებული კომპანიები
ელენე ბოჭორიშვილი

**ელენე (პეპი) ბოჭორიშვილი** (დ. 11 იანვარი, 1966, თბილისი, საქართველო) — კანადაში მცხოვრები რუსულენოვანი ქართველი მწერალი.

## ბიოგრაფია 
ელენე (პეპი) ბოჭორიშვილი თბილისში დაიბადა, 1966 წლის 11 იანვარს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის (თსუ) ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი. ცამეტი წლის ასაკიდან რუსულად წერდა სტატიებს, იყო ცნობილი რუსულენოვანი სპორტული ჟურნალისტი, რომელმაც საბჭოთა კავშირში ერთ–ერთმა პირველმა დაწერა ბეისბოლზე. იყო მსოფლიოს ერთ–ერთი ყველაზე მაღალტირაჟიანი, მთავარი რუსულენოვანი სპორტული გაზეთის, „სოვეტსკი სპორტის“, ერთ–ერთი პირველი უცხოელი კორესპონდენტი. თანამშრომლობდა გაზეთ „ლელოსთან“.

1992 წლიდან ელენე ბოჭორიშვილი კანადაში ცხოვრობს. წერს რუსულად. 1997 წელს დაიწერა მისი პირველი რომანი „ჟუჟუნა წვიმა“.

ელენე ბოჭორიშვილმა დაამკვიდრა რომანის ახალი ჟანრი, – Roman stenographiuque (სტენოგრაფიული რომანი), რომელიც დახვეწილი, მოკლე ფრაზებით და იუმორით უნდა შეიქმნას. ამ სტილითაა შექმნილი მისი ყველა ნაწარმოები („მამაჩემის თავი“, „ჯადოსნური მალამო“, „ჩემი ტკბილი ბებრუცუნები“, „ოპერა“, „ჟუჟუნა წვიმა“ , „მშვენიერი ცხოვრება“, „მხოლოდ ლოდინი და ყურება“, „ფაინა, ანუ როიალის ამბავი“, „სოვკი“). მის რომანებს იცნობენ შესანიშნავი ფრანგული თარგმანის წყალობით. არსებობს ელენეს რამდენიმე ნაწარმოების იტალიური, რუმინული, პორტუგალიური, ჩეხური და ქართული თარგმანები.

ელენე ბოჭორიშვილს ჰყავს ფრანგული წარმოშობის კანადელი მეუღლე (Richard Chartier) და შვილი, გიორგი.

## წიგნები 
* *სტენოგრაფიული რომანები* (სამი რომანი), მთარგმნელი ელზა ნაბახტეველი, თბ., სეზანი, 2016, ISBN 9789941087264 
* *ოპერა* (რომანი), მთარგმნელი მარიამ სააკაშვილი, თბ., ბაკურ სულაკაურის გამომცემლობა, 2010, ISBN 9789941152054

## პრემიები და ჯილდოები 
* რუსსკაია პრემია, 2016, 2011
* ფესტივალ „რუსოფონიას“ პრიზი, „მამაჩემის თავის" რუსულიდან ფრანგულად თარგმნისთვის, 2012
* წლის საუკეთესო რეპორტიორი, 1988
* სახელმწიფო ჯილდი ჟურნალისტიკაში, „მოკლე სტატია“, 1988

## ლიტერატურა 
* წარმოგიდგენთ ემიგრანტ მწერალს ელენე პეპი ბოჭორიშვილს, თბ., სეზანი, 2016, ISBN 9789941087271 
* ქალბატონი პეპი — ბეჭდების მბრძანებელი (ინტერვიუ), ელენე ბოჭორიშვილს ესაუბრა ანო (პეპი) ქობულაძე, ობოობა: სტუდენტური ჟურნალი მედიათა მიჯნაზე, თბ., 2011, სექტემბერი, N 2, გვ. 182-187
* ბელა ჩეკურიშვილი — „ოპერა“ კანადიდან საქართველოში (გამოვიდა ელენე ბოჭორიშვილის მეორე წიგნი), გაზეთი „24 საათი“. თბ., 2010. 24 დეკემბერი, N2602 (277), გვ. A6

## რესურსები ინტერნეტში 
* ელენე პეპი ბოჭორიშვილი
* [ლევან ბერძენიშვილი(https://ka.wikipedia.org/wiki/%E1%83%9A%E1%83%94%E1%83%95%E1%83%90%E1%83%9C_%E1%83%91%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%AB%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%A8%E1%83%95%E1%83%98%E1%83%9A%E1%83%98) — „ყველაზე არასაბაჭოთა პეპი“]
* თავისუფლების დღიურები
* Botchorichvili, Elena
* Books by Elena Botchorichvili
* Library of Congress
* Botchorichvili, Elena

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ქალი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სლავიანკა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სლავიანკა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*სლავიანკა — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში

## რუსეთი
მიტროფანე გრეკოვის სახლ-მუზეუმი

**მიტროფანე გრეკოვის სახლ-მუზეუმი** () — სახლ-მუზეუმი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. სახლში 14 წელი ცხოვრობდა საბჭოთა მხატვარი მიტროფანე გრეკოვი. სახლ-მუზეუმი არის ნოვოჩერკასკის დონის კაზაკთა ისტორიის მუზეუმის ფილიალი. შენობა არის რუსეთის ფედერაციის ფედერალური მნიშვნელობის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი.

მუზეუმის მისამართი: რუსეთი, როსტოვის ოლქი, ნოვოჩერკასკი, გრეკოვის ქუჩა № 124.

## ისტორია 
მიტროფანე გრეკოვის (1882-1934 წწ.) ცხოვრებისა და მოღვაწეობის დიდი ნაწილი წარიმართა ქალაქ ნოვოჩერკასკში. მხატვარი ქალაქში ცხოვრობდა 14 წლის განმავლობაში ამ პერიოდში მან შექმნა 92 ტილო, მათ შორის „ბუდიონის რაზმში“ (1923 წ.),„ტაჩანკა“ (1925 წ.), „კავალერიის შეტევა“ (1927 წ.), „ეგორლინკის ბრძოლა“ (1927-1928 წწ.), პირველი საბჭოთა დიორამა „როსტოვის აღება“. მხატვარი სახლში ცხოვრობდა 1918 წლის ივნისიდან 1931 წლამდე. ამ დროიდან ოთხი წელი და სამი თვე მსახურობდა  საომარ ნაწილებში, დანარჩენი პერიოდი კი ხატავდა სურათებს. საბჭოთა მხატვარ-ბატალისტისათვის ნოვოჩერკასკში ცხოვრების პერიოდი იყო საკმაოდ ნაყოფიერი. ამ პერიოდში მან შექმნა 74 ცნობილი ნახატი. 

მხატვარი მიტროფანე მარტიშჩენკო, რომელიც მუშაობდა ფსევდონიმით მ. გრეკოვი, დაიბადა 1882 წელს ხუტორ შარპაევკაში. ფერწერას სწავლობდა ოდესის სამხატვრო სასწავლებელში, პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში. გახდა საბჭოთა ბატალისტიკისა და საბჭოთა პანორამული ხელოვნების დამაარსებელი. მისი მემორიალური სახლ-მუზეუმი გაიხსნა 1957 წელს მხატვრის გადაცვალებიდან 23 წლის შემდეგ. სახლში დაცულია ის ავეჯი და ნივთები რომელსაც იყენებდა მხატვარი. მემორიალის შემადგენლობაში შედის სახლი, რომელშიც იგი ცხოვრობდა, ფლიგელი, მცირე ხეხილის ბაღი. სახლში დაცულია მისი ნახატები, ესკიზები, ეტიუდები, მხატვრის პირადი ნივთები. 

მხატვრის სახელოსნოში დაცულია მისი მოლბერტი, სკამით, დივანი, მეტალის სავარძელი, კარადა. სახელოსნოს კედლებზე ჰკიდია მისი ნახატები. სახლ-მუზეუმის ექსპოზიციაში ერთ-ერთი განყოფილება ეძღვნება მის ბატალისტურ ნახატებს. 

მემორიალური სახლ-მუზეუმის ეზოში დგას მ. გრეკოვის ბიუსტი. 

მუზეუმის პირველი დირექტორი იყო მხატვრის ძმისშვილი ელენა ტერენტის ასული გრეკოვა, რომელსაც დიდი წვლილი მიუძღვის სახლ-მუზეუმის ჩამოყალიბებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Музей Митрофана Борисовича Грекова в Новочеркасске 
* Мемориальный дом-музей художника-баталиста М.Б. Грекова. 
* Музей М. Б. Грекова 

## სქოლიო
კატეგორია:ნოვოჩერკასკის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
იაგუბლუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იაყუბლუ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*იაგუბლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში
*იაგუბლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ოღუზის რაიონში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სოუდლუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სოუდლუ** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სოუდლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში
*სოუდლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯაბრაილის რაიონში
*სოუდლუ — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში
სლავიანკა (გადაბეი)

**სლავიანკა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  გადაბეის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა   —  3 705  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ბატანგ-აის ეროვნული პარკი

**ბატანგ-აის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი მალაიზიაში, სარავაკის შტატში. მდებარეობს ქალაქ კუჩინგიდან 250 კმ-ით აღმოსავლეთით მოიცავს სულ 24 კმ²-ზე გადაჭიმულ ტროპიკულ წვიმის ტყეებს, სადაც გავრცელებულია რამდენიმე უიშვიათესი, დაცული ცხოველი. პარკში მდებარეობს ჰიდროელექტროსადგურისთვის შექმნილი ხელოვნური წყალსატევი. ეროვნულ პარკად გამოცხადდა 1991 წელს და სულ მალე საკმაოდ პოპულარული გახდა როგორც ადგილობრივებში, ისე ტურისტებში, მიუხედავად ინფრასქტრუქტურის ნაკლებობისა.

არეალში გადაადგილება ძირითადად ნავებით ხდება. სველ, დიპტეროკარპულ ტყეებში ბინადრობს ორანგუტანი, გიბონი. ადგილობრივ მოსახლეობას ძირითადად იბანის ხალხი შეადგენს; ტურისტებს შორის პოპულარულია ტურები მათი სახლების სიახლოვეს. პარკის მენეჯმენტში აქტიურადაა ჩართული ადგილობრივი საზოგადოება. პარკის დაცვის ხელშეწყობის მიზნით, მათ შექმნილი აქვთ კოოპერატივი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მალაიზიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Sarawak Forestry
* Hilton Batang Ai Longhouse Resort
* Aiman Batang Ai Resort and Retreat 

კატეგორია:მალაიზიის ეროვნული პარკები
სუვოროვის ძეგლი (აქსაი)

**სუვოროვის ძეგლი** () — ძეგლი აქსაიში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მხედართმთავარს, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვს. გაიხსნა 2013 წელს. ძეგლის ავტოორია მოქანდაკე ანატოლი დემენტიევი.

## ისტორია 
გენერალ-პორუჩიკი ალექსანდრე სუვოროვი 1777 წელს დაინიშნა  ყუბანის კორპუსის აზოვისპირეთის კომენდანტად. ყუბანის გზაზე აუცილებლად უნდა გაველო წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე, რომელიც ომის დროს იყო რუსეთის ჯარების ბაზა. სუვოროვმა ყუბანში სამთვიანი ყოფნის პერიოდში  მოახდინა გამაგრების სისტემის მოწყობა, მოახდინა თავდაცვის ხაზის ორგანიზება. მდინარე ყუბანის მარჯვენა ნაპირზე მოახდინა ოთხი ციხესიმაგრის აგება.

სუვოროვი დონის მხარეს მეორედ ესტუმრა 1782 წელს ოჯახთან ერთად. ამ პერიოდში წმინდა დიმიტრი დონელის ციხესიმაგრეში განთავსებული იყო სამხედრო კორპუსის შტაბი. 

სუვოროვის თხოვნით იმპერატორ ეკატერინე II-სადმი, ყირიმელი სომხები დაასახლეს დონის ტერიტორიაზე, მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები: ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.

როსტოვის ოლქში სუვოროვის ათზე მეტი ძეგლი დგას. 2013 წელს ქალაქ აქსაიში დადგეს მხედართმთავრის კიდევ ერთი ძეგლი. ძეგლი დადგეს 22-ე სპეციალური დანიშნულების ბრიგადის ტერიტორიაზე, დიდების ხეივნის დასაწყისში. XVIII საუკუნის 80-იან წლებში ამ ადგილიდან ახლოს მდებარეობდაყუბანის კორპუსის მეთაურთა შტაბი. ძეგლი დადგეს დონის სუვოროვ-ნახიმოვის კავშირის დაფინანსებით.

## აღწერა 
მხედართმთავარ ალექსანდრე სუვოროვის ძეგლი დადგეს სუვოროვის სამხედრო და ნახიმოვის სამზედრო-საზღვაო სკოლის დაარსების 70 წლისთავის აღსანიშნავად. 

ძეგლი არის ბრინჯაოს ბიუსტი, რომელიც დგას კვარცხლბეკზე. კვარცხლბეკზე დაკრულია მემორიალური დაფა, რომელზეც წარწერაა  ძეგლი შემოსაზღვრულია. 

ძეგლი დაამზადეს ქალაქ კრაპოტკინში. მისი საერთო მასა ორი ტონაა, საიდანა 1 200 კგ. თავად სუვოროვის ბიუსტია. ძეგლი დადგეს „სუვოროვ-ნახიმოვის კადეტთა კავშირის“ ინიციატივით. ძეგლის სიმაღლეა 3,6 მეტრი.

## ლიტერატურა 
* Агуренко Б. Александр Суворов, гениальный полководец/ Б. Агуренко// Вечерний Ростов.- 2002.- 4 февр.-С. 2.
* Бормотов В. «Потомство мое прошу брать мой пример»/ В. Бормотов// Резонанс.- 1999.- № 10.
* Вартанов Э. Он был необъяснимым чудом/ Э. Вартанов// Наше время.- 2010.- 22 янв.
* Корольченко А. В крепости Ростовской/ А. Корольченко//Приазовский край.- 1993.- 19 авг.
* Рудик Ю. Из фельдмаршалов – в генералиссимусы/Ю. Рудик// Вечерний Ростов.-1999.- 1 марта.
* Чеботарев В. Александр Суворов на Дону и Северном Кавказе/ В. Чеботарев// Приазовский край.- 2005.- 24 нояб.

## რესურსები ინტერნეტში 
* В Аксае установят памятник великому русскому генералиссимусу Суворову
* В Аксае открыли памятник Александру Суворову
* В Аксае открыли памятник Александру Суворову

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
Medúlla

***Medúlla*** — ისლანდიელი მომღერალ ბიორკის მეხუთე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა  2004 წლის 31 აგვისტოს. ალბომი გამოსცა ლეიბლმა One Little Indian. სახელწოდება მომდინარეობს ლათინურიდან და აღნიშნავს ძვლის ტვინს. სხვადასხვა ქვეყნის ჩარტში ალბომმა პირველი პოზიცია დაიკავა.

## სიმღერების სია
ყველა სიმღერის ავტორი - ბიორკი, გარდა მითითებულისა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ბიორკის ოფიციალურ საიტზე

## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:ბიორკის ალბომები
კატეგორია:2004 წლის ალბომები
კატეგორია:One Little Indian Records-ის ალბომები
დიდებული საუკუნე: ქიოსემი (მსახიობების სია)

ამ სტატიაში წარმოდგენილია ისტორიული ჟანრის თურქული სერიალ „დიდებული საუკუნე: ქიოსემის“ პერსონაჟების სია.

## მსახიობთა სია
### მთავარ როლებში
## მეორე ხარისხოვან როლებში
### ოსმანების დინასტია
### დივანის (საბჭოს) წევრები
### მოსამსახურეები და ხარჭები
### სხვა
## სქოლიო
დიდებული საუკუნე
საღვთო ლიგა (1684)

**საღვთო ლიგა** — ანტიოსმალური კოალიცია, რომელიც შეიქმნა რომის პაპის, ინოკენტი XI-ის ინიციატივით 1684 წელს, ვენის ბრძოლაში ოსმალების სასტიკი მარცხიდან მალევე. კოალიციის მიზანი იყო ოსმალეთის იმპერიის დამარცხება დიდ თურქულ ომში. საღვთო ლიგაში, თავდაპირველად, პაპის ოლქი, საღვთო რომის იმპერია  ლეოპოლდ I-ის მეთაურობით, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა იან III სობესკის მეთაურობით და ვენეციის რესპუბლიკა გაერთიანდნენ. 1686 წელს კოალიციას შეუერთდა რუსეთის სამეფოც.

საღვთო ლიგის წევრებმა დიდ თურქულ ომში აბსოლუტურ გამარჯვებას მიაღწიეს. გაათავისუფლეს ცენტრალური ევროპის მნიშვნელოვანი ქალაქები, რომელიც ოსმალეთის იმპერიას საუკუნეზე დიდი ხნის განმავლობაში ჰქონდათ დაკავებული. 1686 წელს აიღეს ბუდა, 1687 წელს მოჰაჩის ბრძოლაში გამარჯვების შედეგად დაიკავეს უნგრეთი, 1688 წელს — ბელგრადი.

საღვთო ლიგისთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ზენტის ბრძოლაში გამარჯვება გამოდგა, 1697 წელს. ბრძოლიდან ორი წლის შემდეგ კარლოვიცში გაიმართა კონგრესი, რომელზეც დაიდო ზავი. მისი მიხედვით ოსმალეთის იმპერიამ დათმო უნგრეთი, პოდოლია, უკრაინის ნაწილი და აზოვი. ამის შემდეგ, კოალიცია დაიშალა.

## სქოლიო 
კატეგორია:1684
კატეგორია:სამხედრო ალიანსები
კატეგორია:ჯვაროსნული ლაშქრობები
საქართველოს საკათალიკოსო საბჭო

**საქართველოს საკათალიკოსო საბჭო** — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის უმაღლესი მმრთველი ორგანო 1917-1934 წლებში, შედგებოდა როგორც სასულიერო ისე საერო პირებისაგან. 

საკათალიკოსო საბჭო შემოღებული იქნა  საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის პირველ ადგილობრივი კრებაზე 1917 წლის 17 სექტემბერს, საქართველოს ეკლესიის მართვა-გამგეობის დებულებით. წევრების არჩევნები გაიმართა იმავე დღეს. საკათალიკოსო საბჭოს ჩაანაცვლა საქართველოში გაუქმებული რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის სინოდალური მმართველობა.

საბჭოს დაარსებისთანავე საეკლესიო კრებაზე აირჩიეს ოთხი საბჭოს წევრი: რაფიელ ივანიცკი, პავლე ინგოროყვა, პეტრე ბარათაშვილი და ქრისტეფორე კაპანაძე, რომელთაც დაევალათ შეემუშავებინათ ეკლესიის მიმდინარე მდგომარეობა, ჩამოეყალიბებინათ მისი მართვა-გამგეობის ფუნქციები, თვალყური ედევნებინათ თუ რამდენად შესაბამისობაში იქნებოდა საეკლესიო კრების მიერ მირებული მართვა-გამგეობის დებულებანი და წლის თავზე მოწვეულ საეკლესიო კრებაზე გაეკეთებინათ მოხსენება.

გაუქმდა 1934 წელს 31 მაისს საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეშვიდე ადგილობრივ კრებაზე, ხოლო მის ნაცვლად შეიქმნა საქართველოს წმინდა სინოდი, რომლის წევრები მხოლოდ სასულიერო პირები უნდა ყოფილიყვნენ. 

## ლიტერატურა
* „საქართველოს ეკლესიის კალენდარი“, თბ., 1976, გვ. 110-111
* 

კატეგორია:საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
პლატოვის ძეგლი (კამენსკ-შახტინსკი)

**პლატოვის ძეგლი** () — ძეგლი კამენსკ-შახტინსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება ატამან მატვეი პლატოვს. გაიხსნა 2003 წლის 14 ოქტომბერს.

## ისტორია 
დონის კაზაკების ატამანის, კავალერიის გენერლის (1809 წ.), ალექსანდრე სუვოროვის თანამებრძოლის მატვეი ივანეს ძე პლატოვის (1751-1818 წწ.) ძეგლი, რომელიც მონაწილეობდა რუსეთის ყველა ბრძოლაში და ომში, რომელიც გაიმართა XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დასაწყისში, კამენსკ-შახტინსკში დადგეს  2003 წელს. ატამანის ინიციატივით დაარსდა სტანიცა კამენსკაია. 

ძეგლი არის ატამანის ბიუსტი, რომელიც დგას კვარცხლბეკზე. პლატოვის ძეგლი გაიხსნა 2003 წლის 14 ოქტომბერს, ღვთისმშობლის კვართის დღესასწაულზე, რომელსაც განსაკუთრებით პატივს მიაგებენ დონელი კაზაკები. ძეგლი დადგეს კამენსკ-შახტინსკის ღვთისმშობლის კვართის ეკლესიის გვერდით ატამან პლატოვის მოედანზე. შემოსაზღვრულია აჟურული მეტალის ღობით, რომელიც დამაგრებული აქვს აგურის პატარა ბოძებს. 

1921 წელს კამენსკ-შახტინსკში დაარსდა ამჟამინდელი პლატოვის მოედანი. მოედანი ჩამოაყალიბეს მას შემდეგ, რაც დაანგრიეს პეტრე და პავლე მოციქულების სახელობის ტაძარი, რომელიც აგებული იყო გუმბათამდე, მაგრამ პირველი მსოფლიო ომის დაწყების გამო მისი მშენებლობა შეწყდა. მოედანმა მიიღო პეტრე-პავლეს მოედნის სახელი. საბჭოთა მმართველობის პერიოდში მოედანმა მიიღო საბჭოთა რევოლუციონერის, საბჭოთა სამხედრო მოღვაწის, გენერალ-პოლკოვნიკ ეფიმ შჩადენკოს სახელი, რომელიც წარმოშობით იყო სტანიცა კამენსკაიიდან (ამჟამად კამენსკ-შახტინსკი).

2010 წლის სექტემბერში მოედანს გადაარქვეს სახელი მატვეი პლატოვის პატივსაცემად. მოედანზე დადგეს სამახსოვრო სტელა და პლატოვის ბიუსტი. მოედანზე ასევე დადგეს მემორიალური ფილა წარწერით „პლატოვის მოედანი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Памятник М.И. Платову 
* Бюст атамана М. И. Платова (Каменск-Ша́хтинский)
* Памятник атаману Платову 

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
პლატოვის ძეგლი (სემიკარაკორსკი)

**პლატოვის ძეგლი** () — ძეგლი სემიკარაკორსკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება კავალერიის გენერალს, XVIII-XIX საუკუნეების მიჯნაზე ყველა რუსული ბრძოლის მონაწილეს, დონის კაზაკთა ატამან მატვეი პლატოვს. გაიხსნა 2010 წელს.

## ისტორია 
მატვეი ივანეს ძე პლატოვი დაიბადა დონის კაზაკტა დედაქალაქ ჩერკასკში (ამჟამად სტაროჩერკასკაია).

დონის კაზაკების გმირი 47 წლის მანძილზე მონაწილეობდა ომებში. მ. პლატოვი იყო რუსეთ-ოსმალეთის ომების მონაწილე, ალექსანდრე სუვოროვის თანამებრძოლი, მონაწილეობდა ოჩაკოვოსა და იზმაილის აღებაში, 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის ომის გმირი დონის კაზაკების სამხედრო ატამანი. რუსეთის არმიის საზღვარგარეთულ ლაშქრობებში მ. პლატოვი მეთაურობდა კაზაკთა კორპუსს. მისი ხელმძღვანელობით კაზაკებმა გაიმარჯვეს ფრანგულ, ოსმალურ და თათართა ჯარებზე. 

2010 წელს როსტოვის ოლქის ქალაქ სემიკარაკორსკში ატამანისა და მისი დამსახურების პატივსაცემად გახსნეს ძეგლი. ძეგლის დადგმის ინიციატორები იყვნენ პარტია სამართლიანი რუსეთის ადგილობრივი ორგანიზაციის წარმომადგენლები  და თადარიგის ოფიცერთა გაერთიანება.

ძეგლი დადგეს კაზაკების, ფერმერებისა და ქალაქების სემიკარაკორსკის, ნოვოჩერკასკის, ვოლგოდონსკისა და ტალინის მეწარმეთა ფინანსებით. 

ძეგლის ავტორია როსტოველი მოქანდაკე ვლადიმერ ბელიაკოვი.

## აღწერა 
მატვეი პლატოვის ძეგლი დგას მცირე კვარცხლბეკზე, რომელიც თავის მხრივ დგას ქვების გორაზე. ბრინჯაოს სკულპტურა წარმოდგენილია მთელი ტანით. ატამანი დგას ჰუსარების მუნდირით. კვარცხლბეკზე დამაგრებულია ფილა ძეგლის აღწერით.

ძეგლის მიმდებარე ტერიტორია კეთილმოწყობილია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Семикаракорск. Бюсты известных земляков
* В Семикаракорске открыт памятник атаману Платову. 
* Памятник Платову в Семикаракорске
* В городе Семикаракорске Ростовской области открыт памятник атаману Платову
* В Семикаракорске Ростовской области открыт памятник атаману Платову

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
BGM-109 Tomahawk

**BGM-109 Tomahawk** () — სახმელეთო შეტევის, შორი მოქმედების, ბგერამდელი ამერიკული ფრთოსანი რაკეტების ოჯახი. ძირითადად გამოიყენება აშშ-ის საზღვაო ძალების მიერ გემების და წყალქვეშა ნავების პლატფორმებიდან სახმელეთო იერიშებისთვის. დაპროექტებულია კომპანია General Dynamics-ის მიერ 1970 წლებში და თავდაპირველის გემით წარმოადგენდა საშუალო-შორი მოქმედების, დაბალ სიმაღლეზე მფრენ რაკეტას, რომლის გაშვებაც განხორციელდებოდა სახმელეთო პლატფორმიდან. დროთა განმავლობაში „ტომაჰავკმა“ მრავალი განახლება და მოდიფიკაცია განიცადა, აღიჭურვა ზუსტი ნავიგაციის მართვის სისტემებით. ამჟამად იწარმოება Raytheon-ის მიერ. 2016 წელს აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტმა შეიძინა 202.3 მილიონი აშშ დოლარის ღირებულების Tomahawk Block IV მოდიფიკაციის 149 რაკეტა.

სახმელეთო ბაზირების „ტომაჰავკებისთვის“ (GLCM) გამოიყენებოდა სატვირთო პლატფორმა MAN KAT1 და გაშლილი იყვნენ ევროპაში. შეიარაღებიდან GLCM მოიხსნა 1987 წლის შეთანხმების საფუძველზე. ხომალდსაწინააღმდეგო ვერსიების უმრავლესობა, ცივი ომის დასრულების შემდეგ გადაკეთდა სახმელეთო იერიშის რაკეტებად (TLAM). Block III მოდიფიკაციას, რომელიც სამსახურში ჩადგა 1993 წელს, ჰქონდა მოქმედების გაზრდილი სიშორე და მიიღო GPS-მიმღებები, რითაც იერიშის სიზუსტე გაიზარდა. Block III TLAM-C-ში შენარჩუნდა სანავიგაციო სისტემა DSMAC II, GPS-დამიზნება ხდებოდა მხოლოდ ისეთ მისიებში, რომლებიც სწრაფად იგეგმებოდა სიზუსტის გარკვეული შემცირებით, ხოლო DSMAC II გამოიყენებოდა იმ მისიებში, რომლებიც ხანგრძლივი დაგეგმვის ეტაპს გადიოდნენ, თუმცა სიზუსტე უკეთესი იყო;  DSMAC II და GPS სანავიგაციო სისტემების კომბინაციის გამოყენების შემთხვევაში მიიღება საუკეთესო სიზუსტე. Block IV TLAM-ები მთლიანად ხელახლა დაპროექტდა, მიიღო გაუმჯობესებული ტურბოვენტილატორული ძრავი. 

## სქოლიო 
კატეგორია:აშშ-ის სარაკეტო შეიარაღება
კატეგორია:ფრთოსანი რაკეტები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
გიორგი ნიორაძე

**გიორგი ყაფლანის ძე ნიორაძე** (დ. 12 დეკემბერი [ძვ. სტ. 30 ნოემბერი], 1886, შროშა, ზესტაფონის რაიონი — გ. 10 დეკემბერი, 1951, თბილისი) — ქართველი არქეოლოგი და პედაგოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის სამასწავლებლო ინსტიტუტში. 1921 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი. 1910-1917 წლებში იყო ქუთაისის საქალაქო სასწავლებლისა და მუშათა საღამოს კურსების მასწავლებელი; ატარებდა ლექციებს ღარიბ მოსწავლეთა სასარგებლოდ; უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ იქვე დატოვეს საპროფესოროდ მოსამზადებლად; 1920-1922 წლებში აწარმოებდა არქეოლოგიურ გათხრებს; 1922-1924 წლებში სწავლობდა ჯერ ბერლინის, ხოლო შემდეგ ჰამბურგის უნივერსიტეტში და მიიღო არქეოლოგის კვალიფიკაცია; 1925 წლიდან საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის განყოფილების გამგე; 1926 წლიდან თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლექტორი; 1927 წელს მისი ხელმძღვანელობით გაითხარა ადრინდელი რკინის ხანის ორმოსამარხი ზემო ავჭალაში, 1930 წელს მტკვარ — არაქსის კულტურის ადრეული ძეგლი დიდუბეში; 1934 წლიდან არქეოლოგიის კათედრის გამგე; 1933 წლიდან პროფესორი, 1935 წლიდან ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი; 1935 წელს დაინიშნა საქართველოს არქეოლოგიის ინსტიტუტის დირექტორად; 1933–1943 წლებში განაგებდა ენის, ისტორიის და მატერიალური კულტურის ინსტიტუტის(შემდგომში ისტორიის ინსტიტუტი) არქეოლოგიის განყოფილებას; მისი არქეოლოგიური გამოკვლევები მოიცავს ქრონოლოგიური დიაპაზონის ძეგლებს ქვის ხანის მღვიმე საცხოვრისებიდან ფეოდალურ ხანამდე; ეთნოლოგიურ-ანთროპოლოგიური გამოკვლევები ეძღვნება ქართველების, ოსების, კავკასიისა და ციმბირის ხალხთა ყოფას, რელიგიას, ზოგადად კულტურისა და ისტორიის საკითხებს; გამოიკვლია დასავლეთ საქართველოს ხელოვნური ბორცვების ხასიათი და ასაკი, აღმოსავლურ-ქართული ბრინჯაოს კულტურის თავისებურება, ქართულ-წინააზიურ კულტურათა ურთიერთობა; გათხარა და შეისწავლა დასავლეთ და აღმოსავლეთ საქართველოს არქეოლოგიური ძეგლები, ქართული არქეოლოგიის ფუძემდებელი. 

## ლიტერატურა
*გიორგი ნიორაძე (1886-1951) : ბიობიბლიოგრაფია, გვ. 5-18, თბ., 1988 წელი;
*გიორგი ნიორაძის ცხოვრება და მოღვაწეობა, გვ. 49-52, თბ., 1989 წელი;
.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 12 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:ქართველი არქეოლოგები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ემა მორანო

მინი|200პქ|ემა მორანო
**ემა მორანო** ( დ. 29 ნოემბერი, 1899 — გ. 15 აპრილი, 2017, იტალია) — 2016 წლის 12 მაისიდან დედამიწის უხუცესი მცხოვრები. გარდაიცვალა 117 წლის ასაკში.
ჟანა კალმანის შემდეგ, ემა მორანო ევროპის მეორე უხუცესი მაცხოვრებელია.

## ბიოგრაფია
ემა მარტინა ლუიზა მორანო დაიბადა 1899 წლის 29 ნოემბერს ჩივიავსკოში, ჯოვანი მორანოსა და მატილდა ბრეშანის ოჯახში. ემა იყო უფროსი შვილი ხუთ გოგონასა და სამ ვაჟს შორის. ემას ოჯახის წევრები: დედა, დეიდა და რამდენიმე და-ძმა 90 წელზე მეტ ხანს ცხოვრობდნენ. მისი და ანჟელა მორანი 102 წლის ასაკში გარდაიცვალა 2011 წელს. 

1926 წლის ოქტომბერში ემა ცოლად გაჰყვა ჯოვანი მარტინუცის. 1937 წელს მას შეეძინა ვაჟი, რომელიც ექვსი თვის ასაკში გარდაიცვალა. ქორწინება არ აღმოჩნდა ბედნიერი და 1938 წელს მორანო ფაქტობრივად გაეყარა ქმარს, მიუხედავად ამისა, ისინი ფორმალურად რჩებოდნენ ცოლ-ქმრად.
1975 წელს ემა პენსიაზე გავიდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
მიხეილ ბოროვი

მინი|220პქ|მიხეილ ბოროვი
**მიხეილ ბოროვი** (დ. 1896, რუსეთის იმპერია — გ. 29 მაისი, 1941, კიევი) — მოჭიდავე. საბჭოთა კავშირის პირველი ჩემპიონი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში.

## ბიოგრაფია
1936 წელს მიუხედავად 130 კილოგრამიანი წონისა, მიხეილ ბოროვმა ასმეტრიანი გარბენი 11,8 წამში შეასრულა.
1940-1941 წელს, ნოვოსიბირსკში ვარჯიშის დროს ინფექცია შეეყარა. დაავადმყოფებულმა კიევის საავადმყოფოში ექვსი თვე გაატარა. ათლეტმა გამოუჯანმრთელებლად მალევე დაიწყო ვარჯიში და შეჯიბრებისთვის მზადება. გაციების მიუხედავად მონაწილეობს კიევის ტურნირში. დაიღპა 29 მაისს 1941 წელს. დასაფლავებულია კიევში.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.erzia.saransk.ru/arhiv.php?n=1190&nom11=257 
* http://erziana.my1.ru/publ/mikhail_alekseevich_vtulkin/1-1-0-108

კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:საბჭოთა მოჭიდავეები
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
ლიტურგიკა

**ლიტურგიკა** — ქრისტიანული ღვთისმსახურების შემსწავლელი დისციპლინა, რომელიც იკვლევს მის თეორიულ საფუძვლებს, განვითარების ისტორიულ პროცესებსა და ტრადიციებს, საეკლესიო დღესასწაულთა ციკლებს, ღვთისმსახურების შესრულების წესსა და რიგს და ა. შ. ლიტურგიკა, როგორც სამეცნიერო დარგი, ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნეში. მისი პირველწყაროებია სასულიერო მოღვაწეთა თხზულებანი და მრავალფეროვანი ლიტურგიკული კრებულები.

ლიტურგიკა სასულიერო მწერლობის მნიშვნელოვანი დარგია. ქართულ ლიტურგიკულ ძეგლებში ასახულია ქრისტიანული სამრევლო და სამონასტრო ღვთისმსახურების ტრადიციები საქართველოში. X საუკუნემდე ქართული ეკლესიას წარმართავდა იერუსალიმური, X-XII საუკუნეებში – კონსტანტინოპოლური რედაქციის, შემდეგ – პალესტინის საბაწმიდის მონასტრის ტიპიკონი, რომელიც XVIII საუკუნეში სლავურის მიხედვით შეასწორეს. ცნობილია აგრეთვე ამა თუ იმ მონასტრისთვის დაწესებული სამონასტრო, ანუ ქტიტორული ტიპიკონები (მაგ., პეტრიწონის მონასტრისთვის დაწესებული გრიგოლ ბაკურიანის ტიპიკონი, 1084; „განგება ვანის ქუაბთა მონასტრისა“, 1204-1234 და სხვ.).

ქრისტიანული ღვთისმსახურების სამმა ძირითადმა ელემენტმა – საკითხავებმა, ლოცვებმა და საგალობლებმა – განაპირობა ლიტურგიკული წიგნების სპეციფიკა. ადრეულ ეტაპზე ბიბლიური საკითხავები ძირითადად ლექციონარებში იყო თავმოყრილი. შემდგომში ძველი აღთქმის საკითხავების კრებულს საწინასწარმეტყველო, ხოლო ახალი აღთქმისას აპრაკოსები ეწოდა. ბერძნულის მიხედვით შედგენილ საკითხავთა ქართულ კრებულებში ასახულია ღვთისმსახურების პრაქტიკის, მისი ტრადიციების მრავალსაუკუნოვანი ისტორია.

საეკლესიო ლოცვები ძირითადად კონდაკებსა და კურთხევანებშია შეკრებილი. ქართული საგალობლები თავმოყრილია ჰიმნოგრაფიულ კრებულებში (იადგარი, თვენი, მარხვანი, ძლისპირი და ა. შ.), რომლებშიც ასახულია ბერძნული და, შესაბამისად, ქართული სასულიერო პოეზიის განვითარება V-XVIII საუკუნეებში უმარტივესი ფსალმუნური საგალობლებიდან რთულ პოეტურ-მუსიკალურ კომპოზიციებამდე.

## ლიტერატურა
*კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960; საღმრთო ჟამისწირვის სახისმეტყველება, ნ. ქაჯაიას გამოც., თბ., 2018.
*„მცირე საეკლესიო ენციკლოპედია“, «საქართველოს ეკლესიის 2005 წლის კალენდარი», თბ. 2004, გვ. 185

კატეგორია:ლიტურგიკა
სუვოროვის ძეგლი (ნოვოჩერკასკი)

*  
**სუვოროვის ძეგლი** () — ძეგლი ნოვოჩერკასკში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. ძეგლი ეძღვნება მხედართმთავარს, გენერალისიმუს ალექსანდრე სუვოროვს. გაიხსნა 2004 წელს. ძეგლის ავტორია მოქანდაკე სერგეი ოკუნევი.

## ისტორია 
როსტოვის ოლქში შემთხვევით არ დგას ალექსანდრე სუვოროვის 10-ზე მეტი ძეგლი. მისი სახელი ეწოდება ქუჩებსა და სასწავლო დაწესებულებებს. სუვოროვი მუშაობდა და ხშირად სტუმრობდა დონის მხარეს. გენერალ-პორუჩიკი ალექსანდრე სუვოროვი 1777 წელს დაინიშნა  ყუბანის კორპუსის აზოვისპირეთის კომენდანტად. ყუბანის გზაზე აუცილებლად უნდა გაველო წმინდა დიმიტრი როსტოველის ციხესიმაგრე, რომელიც ომის დროს იყო რუსეთის ჯარების ბაზა. სუვოროვმა ყუბანში სამთვიანი ყოფნის პერიოდში  მოახდინა გამაგრების სისტემის მოწყობა, მოახდინა თავდაცვის ხაზის ორგანიზება. მდინარე ყუბანის მარჯვენა ნაპირზე მოახდინა ოთხი ციხესიმაგრის აგება.

სუვოროვი დონის მხარეს მეორედ ესტუმრა 1782 წელს ოჯახთან ერთად. ამ პერიოდში წმინდა დიმიტრი დონელის ციხესიმაგრეში განთავსებული იყო სამხედრო კორპუსის შტაბი. 

სუვოროვის თხოვნით იმპერატორ ეკატერინე II-სადმი, ყირიმელი სომხები დაასახლეს დონის ტერიტორიაზე, მათ დააარსეს ქალაქი დონის ნახიჩევანი, სოფლები: ყირიმი, ჩალტირი, ბოლშიე-სალი, სულთან-სალი და ნესვეტაი.

ნოვოჩერკასკში 2004 წელს სუვოროვის კიდევ ერთი ძეგლი დადგეს. იგი მდებარეობს რუსეთის შინაგან სამინისტროს სუვოროვის სახელობის სამხედრო სასწავლებლის მახლობლად. 

## აღწერა 
ნოვოჩერკასკში სხვადასხვა დროს მუშაობდა სუვოროვის ორი სამხედრო სასწავლებელი. ერთი ფუნქციონირებდა 1943  წლიდან 1963 წლამდე, ხოლო მეორე ამჟამადაც ფუნქციონირებს. მეორე სასწავლებლის ხელმძღვანელობა, მასწავლებლები და მოსწავლეები იყვნენ ქალაქში გენერალისიმუსის ძეგლის დადგმის ინიციატორები. სუვოროვის სახელს ატარებს შსს-ს სასწავლებელი. 

ძეგლის დასადგემლად გამოაცხადეს კონკურსი. კონკურსის განმარჯვებულები გახდნენ მოქანდაკეთა კოლექტივი დონის როსტოვიდან, რომელთაც ხელმძღვანელობდა ტატიანა იაგოდიცნაია. პროექტის განხორციელება დაევალა მოქანდაკე სერგეი ოკუნევს. 

ძეგლის საზეიმო გახსნა გაიმართა 2004 წლის 17 დეკემბერს შსს-ს სასწავლებლის კედელთან. 

ძეგლი ბრინჯაოს ბიუსტია, რომელიც დგას მრგვალ, მარმარილოს  კვარცხლბეკზე. კვარცხლბეკზე არის წარწერა „გენერალისიმუსი ალექსანდრე ვასილის ძე სუვოროვი 1730-1800“. ძეგლის ახლოს ორივე მხარეს დგას თითო ქვემეხი.

## ლიტერატურა 
* Агуренко Б. Александр Суворов, гениальный полководец/ Б. Агуренко// Вечерний Ростов.- 2002.- 4 февр.-С. 2.
* Бормотов В. «Потомство мое прошу брать мой пример»/ В. Бормотов// Резонанс.- 1999.- № 10.
* Вартанов Э. Он был необъяснимым чудом/ Э. Вартанов// Наше время.- 2010.- 22 янв.
* Корольченко А. В крепости Ростовской/ А. Корольченко//Приазовский край.- 1993.- 19 авг.
* Рудик Ю. Из фельдмаршалов – в генералиссимусы/Ю. Рудик// Вечерний Ростов.-1999.- 1 марта.
* Чеботарев В. Александр Суворов на Дону и Северном Кавказе/ В. Чеботарев// Приазовский край.- 2005.- 24 нояб.

## რესურსები ინტერნეტში
* Описание Памятник А.В. Суворову
* Памятник Суворову

კატეგორია:როსტოვის ოლქის ძეგლები
დონეცკის აეროპორტი

მინი|250პქ|დონეცკის აეროპორტი
**სერგეი პროკოფიევის სახელობის დონეცკის საერთაშორისო აეროპორტი** () — უმოქმედო აეროპორტია უკრაინაში. ადრე ემსახურებოდა ხარკივის, ლუჰანსკის, ზაპორიჟიის ოლქებს, მთლიანობაში 6,5 მილიონ ადამიანს.

2014 წლის 26 მაისს უკრაინის სახელმწიფო საავიაციო სამსახურის მიერ აეროპორტის მუშაობა შეჩერებულ იქნა. 2014 წლის ივნისისა და 2015 წლის იანვარში განხორციელებული თავდასხმების შემდეგ აეროპორტი სრულიად უფუნქციოა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის აეროპორტები
სოუდლუ (გადაბეის რაიონი)

**სოუდლუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  გადაბეის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა   —    	2 372  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 
 

კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
ბელოკალიტვინის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

**ბელოკალიტვინის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** () — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ ბელაია-კალიტვაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1996 წელს.

მუზეუმის მისამართი: 347040, როსტოვის ოლქი, ქალაქი ბელაია-კალიტვა, ბოლშაიის ქუჩა № 2.

## ისტორია 
მუზეუმი დაარსდა 1996 წელს ბელოკალიტვინის რაიონის ადმინისტრაციის მიერ. მათი დადგენილების თანახმად, მუზეუმს გადაეცა XIX საუკუნის შენობა, რომელიც არის არქიტექტურლი ძეგლი. მუზეუმის შენობა აგებულია 1886 წელს უსტ-ბელოკალიტვინის კაზაკების სახსრებით და მასში განთავსებული იყო ორკლასიანი სასწავლებელი. ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ეს შენობა იყო ქალაქის საშუალო სკოლა № 1. 1996 წლიდან 1998 წლამდე მიმდინარეობდა შენობის რემონტი. 1998 წლის 18 სექტემბრიდან იგი გაიხსნა საზოგადოებისათვის. გახსნა დაემთხვა ქალაქის დაარსების 295-ე წლისთავს. 

მუზეუმში წარმოდგენილია შემდეგი კოლექციები: „არქეოლოგია“, „სამოქალაქო და დიდი სამამულო ომები“, „დონის მხარის ბუნება“, „მართლმადიდებლური კულტურის ნივთები“, „მუსიკალური სანთლები“, „ანტიკური სპილენძის, თიხის და ხის ჭურჭელი“ და სურათების გალერეა (გაიხსნა 2005 წელს), რომელშიც დაცულია ადგილობრივი მხატვრების 250 ნახატი. 2007 მუზეუმის მიმდებარე ტერიტორია შემოღობეს და შექმნეს კომპოზიცია ღია ცის ქვეშ „კაზაკების ეზო“. 

ამჟამად მუზეუმის ექსპოზიცია მოიცავს 7 000 ექსპონატს. 

2008 წელს მუზეუმმა გაიმარჯვა  საგრანტო კონკურსში „სამუზეუმო ექსპოზიციის ტექნოლოგიები“, რომელიც მიმდინარეობდა ვ. პოტანინის საქველმოქმედო ფონდის დაფინანსებით. ფონდის დაფინანსებით შეიქმნა კომპოზიცია „უბრალოდ ცხოვრება. სოციალისტური პროვინცია“, რომელიც დამთვალიერებლებისათვის გაიხსნა 2009 წელს. პროექტის ავტორი ლ. საფონოვა გამარჯვებულთა ჯგუფთან ერთად გაემგზავრა ლონდონში სტაჟირებაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Белокалитвинский историко-краеведческий музей 
* Белокалитвинский историко-краеведческий музей
* БИКМ

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
თოფლარი

**თოფლარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.

## სქოლიო
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
თოთუხლუ

**თოთუხლუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  გადაბეის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
თურშსუ (გადაბეი)

**სლავიანკა** ()  (1991 წლამდე ცნობილი იყო როგორც **ქილსელი**   ) — სოფელი აზერბაიჯანში,  გადაბეის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:გადაბეის რაიონის სოფლები
აზიმუტი

მინი|
**აზიმუტი** (; „აზიმუტი“ არაბული სიტყვაა და მიმართულებას ნიშნავს) — კუთხე, რომელიც იქმნება ჩრდილოეთის მიმართულებას, დამკვირვებელსა და დასაკვირვებელ საგანს შორის. მას ჩრდილოეთის მიმართულებიდან საათის ისრის მოძრაობის გაყოლებით 0-დან 360°-მდე ითვლიან.

რომ განვსაზღვროთ აზიმუტი, ჯერ კომპასით აუცილებლად უნდა დავადგინოთ ჰორიზონტის ძირითადი მხარეები. როდესაც ზუსტად გვეცოდინება ჩრდილოეთის მიმართულება, დავადგენთ ჩვენთვის საჭირო აზიმუტს და იმ მიმართულებით დავიწყებთ მოძრაობას. 

ჰორიზონტის მხარეების მოძებნას და აზიმუტით მოძრაობას დიდი მნიშვნელობა აქვს მოგზაურობისას, სამხედრო, საზღვაო და საავიაციო საქმიანობაში.

## სქოლიო
კატეგორია:ასტრონომია
კატეგორია:ნავიგაცია
სტანისლავ იაბლონოვსკი

მინი|250პქ|სტანისლავ იაბლონოვსკის პორტრეტი
**სტანისლავ იან იაბლონოვსკი** (დ. 3 აპრილი, 1634, იაბლუნივი, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა — გ. 3 აპრილი, 1702, ლვოვი, პოლონეთ-ლიტვის თანამეგობრობა) — პოლონელი დიდგვაროვანი, პოლონეთის სახელმწიფო მოღვაწე, ჰუსართა კავალერიის მთავარსარდალი (ვოივოდი), იაბლონოვსკების ფეოდალური საგვარეულოს წარმომადგენელი და მეთაური, დიდი ჰეტმანი, პოლონეთის მეფის, სტანისლავ ლეშჩინსკის პაპა. თავი გამოიჩინა ყირიმელი თათრებისა და კაზაკების წინააღმდეგ ომების, ასევე 1683 წლის ვენის ბრძოლისა და დიდი თურქული ომის დროს. მეფე იან III სობესკის გარდაცვალების შემდეგ იყო პოლონეთის მეფობის კანდიდატი. საღვთო რომის იმპერატორმა, ლეოპოლდმა 1697 წელს მას მამულები უბოძა ავსტრიასა და ბოჰემიაში. 

## ლიტერატურა
* Нечаев В. М.,. Яблоновский, Станислав Ян // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
* Stanisław Jan Jabłonowski z Jabłonowa h. Prus (III) (ID: 8.192.78)

კატეგორია: დაბადებული 1634
კატეგორია: გარდაცვლილი 1702
კატეგორია: დაბადებული 3 აპრილი
კატეგორია: გარდაცვლილი 3 აპრილი
კატეგორია: პოლონეთის სამხედრო მოღვაწეები
კრასნოე-სელო (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კრასნოე-სელო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*კრასნოე-სელო   — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალაქ განჯაში.

## რუსეთი
*კრასნოე-სელო — ქალაქი რუსეთში
ჰაია რაშიდ ალ-ხალიფა

**ჰაია რაშიდ ალ-ხალიფა** (; დ. 18 ოქტომბერი, 1952) — ბაჰრეინელი იურისტი და დიპლომატი, ალ-ხალიფის სამეფო ოჯახის წევრი. 1999-2004 წწ. იყო ბაჰრეინის ელჩი საფრანგეთში. პირველი ქალი ელჩი ბაჰრეინის ისტორიაში. გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარე 2006-2007 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ჰაია რაშიდ ალ-ხალიფა დაიბადა 1952 წლის 18 ოქტომბერს სამეფო ოჯახში. 1974 წელს დაამთავრა ქუვეითის უნივერსიტეტი სამართლის ბაკალავრის ხარისხით. მან ასევე მიიღო კერძო სამართლის სამოქალაქო უფლებების დიპლომი ალექსანდრიის უნივერსიტეტში, ეგვიპტე. ლულვა ალ ავადისთან ერთად იგი იყო ორიდან ერთ-ერთი ქალი-ადვოკატი ბაჰრეინში, რომელმაც ჩამოაყალიბა თავისი იურიდიული ფირმა. 1997 წლიდან 1999 წლამდე იყო იურისტების საერთაშორისო ასოციაციის თავჯდომარის მოადგილე. იგი ასევე იყო ბაჰრეინის სამეფო კარის იურიდიული მრჩეველი. 1999 წლიდან 2004 წლამდე ჰაია რაშიდ ალ-ხალიფა იყო ბაჰრეინის ელჩი საფრანგეთში, ბელგიაში, შვეიცარიასა და ესპანეთში. ამავე პერიოდში ჰაია რაშიდ ალ-ხალიფა იყო იუნესკოში ბაჰრეინის მუდმივი წარმომადგენელი. 2006 წლის 12 სექტემბერს აირჩიეს გაერო 61-ე გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარედ.

## ოჯახი 
პრინცესა ჰაია რაშიდ ალ-ხალიფა არის სამეფო ოჯახის წევრი. 1869-1932 წლებში ბაჰრეინის მმართველის ისა იბნ ალი ალ-ხალიფას შთამომავალი და ბაჰრეინის მეფის ჰამიდ იბნ ისა ალ-ხალიფას გარე მამიდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*"Outgoing General Assembly president urges more dialogue among civilizations," UN News Centre, September 17, 2007.
*Election of the President of the United Nations General Assembly  *United Nations*
*"Bahraini woman diplomat to become UN General Assembly Prez". Press Trust of India. *Hindustan Times*. June 8, 2006. 
*"A date 'to remember with pride'". Habib Toumi. Gulf News. June 8, 2006. 
*"Bahraini woman becomes UN General Assembly president". Zee News. June 8, 2006.
* *UN General Assembly to be headed by its third-ever woman president*, UN.org, June 8, 2006.
* *Lawyer vows to strengthen UN*, *Daily Telegraph* (Australia), July 5, 2006
*Haya Rashed Al Khalifa Law Firm 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაჰრეინელი იურისტები
კატეგორია:ბაჰრეინელი დიპლომატები
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გაეროს გენერალური ასამბლეის თავმჯდომარეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
თასი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**თასი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*თასი — ჭურჭელი
*თასი  — სოფელი აზერბაიჯანში, გობუსტანის რაიონში
თასი

**თასი** — 1. ოქროს, ვერცხლის ან სხვა ლითონის პირგაშლილი სასმისი. ქართულ წერილობით წყაროებში საუკუნიდან გვხვდება. ფეოდალურ საქართველოში მეფე-დიდებულთა და თავად-აზნაურთა ნადიმებზე ღვინის სმა უმთავრესად ოქროს ან ვერცხლის სასმისებით იყო მიღებული. საყურადღებოა, რომ აღმოსავლეთ საქართველოში მთიელებში საქორწილო ლხინში სადღეგრძელოს გადალოცვის უფლებას „თასი“ ერქვა. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე მრავალი თასია აღმოჩენილი. თრიალეთის გორასამარხში — ერთი ოქროს თასი, ძვირფასი თვლებით მოჭედილი, მეორე — ვერცხლისა, ზედ რიტუალური სცენაა გამოსახული; მცხეთაში — ძვირფასი ქვებით მოჭედილი, ყურძნის მტევნებისა და ვაზის ფოთლების გამოსახულებით შემკული ვერცხლის თასი და სხვა;

2. ყოფაში გამოყენებული ხის, თიხის და სხვა ლითონის ჯამის ფორმის საოჯახო ჭურჭელი;

3.ძვირფასი ლითონის, ბროლის ან ფაიფურის დეკორატიული ჭურჭელი გამარჯვებულ სპორტსმენთა და ხელოვანთა დასაჯილდოებლად.

## ლიტერატურა
* *ლეკიშვილი ა.,* შენ ხარ ვენახი, თბ., 1972;
* *ფრუიძე ლ.,* მევენახეობა და მეღვინეობა საქართველოში, წგნ. 1, თბ., 1974;
* *ჯავახიშვილი ივ.,* მასალები ქართველი ერის მატერიალური კულტურის ისტორიისათვის, ტ. 3—4, თბ., 1962;

კატეგორია:ჭურჭელი
სიგურდ გველისთვალა

**სიგურდ გველისთვალა** () (გ. 891) —  IX საუკუნის ვიკინგი მებრძოლი, დანიის კონუნგი, სკანდინავიური საგების თანახმად დანიელი ლეგენდარული მეფის, რაგნარ ლოდბროკის უმცროსი ვაჟი. მისი რეალურობის დამადასტურებელი მოსაზრება მართებულად  შეიძლება ჩაითვალოს შუა საუკუნეების წყაროებიდან  გამომდინარე. საგები სიგურდს მიაწერენ კუნძულ ზელანდიის აღმოჩენას. 

865 წელს, მეფე ელა II-ის მიერ მამამისის სიკვდილით დასჯის შემდეგ, სიგურდი უფროს ძმებთან ერთად შეუერთდა დიდ წარმართულ ჯარს, რომელმაც 867-881 წლებში გამანადგურებელი ლაშქრობები მოაწყო ინგლისის ტერიტორიაზე. 867 წელს ნორთუმბრიის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ სიგურდმა ცოლად შეირთო ელა II-ის ასული, რომელთანაც შეეძინა ერთი ქალიშვილი, ასლაუგი და მემკვიდრე, ჰანტეკნუტ I.

ბრიტანეთში წარმატების შემდგომ რაგნარ ლოდბროკის ვაჟებმა დაპყრობილი მიწები გაინაწილეს, ხოლო სკანდინავიაში რამდენიმე სამეფო და პოლიტიკური ერთეული დააფუძნეს. ბიორნ რკინისგვერდამ მოიპოვა შვედეთის მეფის ტიტული, ივარ უძვლოს ბრძოლის გაგრძელება მოუწია უესექსისა და ანგლოსაქსების წინააღმდეგ, ხოლო სიგურდი მამის ანდერძის თანახმად გახდა დანიელთა კონუნგი. 

დანიელი ისტორიკოსების აზრით, სკანდინავიურ ქვეყნებში დღემდე ცხოვრობენ სიგურდის შთამომავლები.

## პოპულარულ კულტურაში
History Channel-ის ისტორიულ ტელესერიალში „ვიკინგები“, სიგურდ გველისთვალას როლს ასრულებს დანიელი მსახიობი, დავიდ ლინდსტიორმი.

## სქოლიო
კატეგორია: ვიკინგები
კატეგორია: სკანდინავიური მითოლოგია
კატეგორია:დანიის ლეგენდარული მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 891
კროკერის ქედის ეროვნული პარკი

**კროკერის ქედის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი მალაიზიაში, საბაჰის შტატში, კუნძულ ბორნეოზე. შეიქმნა 1984 წელს, თუმცა მანამდე, ეს ტერიტორია სატყეო ნაკრძალი იყო. მოიცავს  1200-1800 მ სიმაღლის კროკერის ქედს. დამთვალიერებელთათვის არ არსებობს შესაბამისი ინფრასტრუქტურა. 

პარკის ფართობი 1 399 კმ²-ია და უდიდესია საბაჰის შტატში. პარკში წარმოდგენილია კუნძულ ბორნეოს ფლორისა და ფაუნის მრავალი ენდემი. პარკის შენარჩუნებაზეა დამოკიდებული საბაჰის შტატის მრავალი სოფლისა და ქალაქის სუფთა წყლით მომარაგება. 

პარკში გავრცელებულია პრიმატთა მინიმუმ 5 სახეობა, მათ შორის ორანგუტანები, გიბონები და გრძელთითა მაიმუნები უზარმაზარი მრავალი თვალებით, ასევე მაკაკები. 

ეროვნულ პარკს მართავს სახელმწიფო ინსტიტუტი „საბაჰის პარკები“.

## იხილეთ აგრეთვე
*მალაიზიის ეროვნული პარკების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*საბაჰის პარკები

კატეგორია:მალაიზიის ეროვნული პარკები
რაგიბაღ-ყაენი

**არაჯაბიღ რაგიბაღ-ყაენი** იგივე  **იმპერატორი ტიანშუნი** (დ.  1320 — გ.  14 ნოემბერი, 1328) — იუანის დინასტიის მე-7 იმპერატორი 1328 წელს, მონღოლთა ნომინალური ყაენი, იესუნ თემურ-ყაენის ვაჟი, ყუბილაის შთამომავალი.

მამამისის გარდაცვალების შემდეგ იუანის დინასტია ქაოსმა მოიცვა. ჩინეთში ქულუგ-ყაენის ვაჟის, ჯაიათუს მომხრეებმა დაიწყეს აჯანყებები. მათი ამბოხის უმთავრესი მიზეზი ხელისუფლების მუსლიმებით დაკომპლექტება იყო. 1328 წლის ოქტომბერში ჯაიათუს არმიამ რამდენიმეჯერ დაამარცხა რაგიბაღ-ყაენის რეგენტის, დავლათ-შაჰის მომხრეთა ჯარი.

ერთ-ერთი შეტაკების დროს ჩინელებმა დავლათ-შაჰი მოკლეს და შეიპყრეს 8 წლის რაგიბაღ-ყაენი, რომელიც 14 ნოემბერს სიკვდილით დასაჯეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუანის დინასტია
* მონღოლთა იმპერია
* მონღოლთა იმპერიის მმართველთა სია

## ლიტერატურა
* The Cambridge History of China, vol6, pg539
* Tu-Meng wu erh shih chi, 157. pp.&nbsp;26a
* C.P.Atwood-Encyclopedia of Mongolia and the Mongol Empire, p.&nbsp;430
* The Empire of the Steppes, by Rene Grousset, Naomi Walford, p.&nbsp;321
* Herbert Franke, Denis Twitchett, John King Fairbank-The Cambridge History of China: Alien regimes and border states, 907–1368, p.&nbsp;544
* Frederick W. Mote- Imperial China 900–1800, p.&nbsp;471

## წყარო
* 

კატეგორია:დაბადებული 1320
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1328
კატეგორია:იუანის იმპერატორები
კატეგორია:მონღოლი ყაენები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
ტაცინსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი

**ტაცინსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი** () — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი სტანიცა ტაცინსკაიაში, როსტოვის ოლქი, რუსეთის ფედერაცია. მუზეუმი დაარსდა 1968 წელს. მისი სრული და ოფიციალური სახელწოდებაა „მუნიციპალური საბიუჯეტო განყოფილება ტაცინსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი“

მუზეუმის მისამართი: 347060, როსტოვის ოლქი, ტაცინის რაიონი, სტანიცა ტაცინსკაია, სორევროვანიის შესახვევი № 9.

## ისტორია 
ტაცინსკაიის ისტორიულ-მხარეთმცოდნეობითი მუზეუმი დაარსდა 1968 წელს. მისი გახსნა მიეძღვნა ტაცინსკაიის სატანკო რეიდის 25-ე წლისთავს. მუზეუმის ექსპოზიცია განთავსებულია ოთხ დარბაზში: № 1 — „კაზაკები“ № 2 — „სამოქალაქო ომი და ომამდელი წლები“, № 3 — „საბრძოლო დიდების დარბაზი“, № 4 — „საგამოფენო დარბაზი“.

ექსპოზიციაში ცენტრალური ადგილი უჭირავს ტაცინსკაიის სატანკო რეიდს, რომელიც შეასრულა 24-ე სატანკო კორპუსმა 1942 წლის 16 დეკემბრიდან 24 დეკემბრამდე გენერალ-მაიორ ვასილი მიხეილის ძე ბადანოვის მეთაურობით და მის როლს  სტალინგრადის ბრძოლაში. ამ ამბებს ეძღვნება დიორამა „ბრძოლა ტაცინსკაიის აეროდრომზე“ (ავტორი ვიტალი ივანეს ძე რომახოვი), სტალინგრადის ბრძოლის სქემატური რუკა, სტალინგრადის ბრძოლის მონაწილეთა ფოტოები და ბრძოლაში გამოყენებული იარაღის ნიმუშები.

მუზეუმის საექსპოზიციო საგამოფენოო ფართობია 226 მ², ფონდსაცავებისა  — 14 მ². წლის განმავლობაში დამთვალიერებელთა საშუალო მაჩვენებელია — 4 000 კაცი. მუზეუმში დაცული ექსპონატების რაოდენობაა — 2 147 ერთეული.

2014 წლის 13 მარტს მუზეუმიდან მოიპარეს დონელი მხედართმთავრის, ავიაციის გენერალ-მაიორ სემიონ დიმიტრის ძე ტერენჩენკოს ორი იშვიათი ორდენი და ერთი მედალი.

მუზეუმთან ახლოს მოედანზე დგას ომის შემდეგი გამოშვების ტანკი Т-34-85.

## რესურსები ინტერნეტში
* ТИКМ на сайте museum.ru
* МУ «Тацинский историко-краеведческий музей»  на сайте Правительства Ростовской области

## სქოლიო
კატეგორია:როსტოვის ოლქის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ელექტროპოპი

**ელექტროპოპი** — სინთპოპის სახეობა. მასში ყურადღება გამახვილებულია ელექტრონული მუსიკის უფრო დამძიმებულ ჟღერადობაზე. ჟანრმა პოპულარობა შეიძინა 2000-იანების შემდეგ, თუმცა მისი წარმომავლობა შეიმჩნევა 1980-იან წლებში.

## შენიშვნები
## ბიბლიოგრაფია
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ჟანრები
კატეგორია:პოპ-მუსიკის ჟანრები
კატეგორია:ელექტროპოპი