სოფლის მეურნეობა ტაილანდში

**ტაილანდის სოფლის მეურნეობა** კონკურენტუნარიანი, დივერსიფიცირებული და სპეციალიზებულია და პროდუქცია საერთაშორისო ექსპორტზე გადის. ტაილანდის სოფლის მეურნეობის ყველაზე მნიშვნელოვანი კულტურა ბრინჯია. 13 მილიონი ფერმერიდან 60%-ს კულტივირებული მიწების თითქმის ნახევარზე სწორედ ბრინჯი მოჰყავს. ტაილანდის მსოფლიო ბაზარზე ბრინჯის ერთ-ერთი მთავარი ექსპორტიორია. 2014 წელს ბრინჯის ექსპორტმა ქვეყნის მთლიანი შიდა პროდუქტის 1.3% შეადგინა. სოფლის მეურნეობა ტაილანდის მშპ-ის 9-10.5%-ს შეადგენს. მოსახლეობის 40% სოფლის მეურნეობასთან დაკავშირებულ დარგებშია დასაქმებული. ტაილანდელი ფერმერების დიდი ნაწილი 8 ჰექტარზე ნაკლებ მიწას ფლობს.

სოფლის მეურნეობის სხვა პროდუქტებს შორის მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია თევზსა და ზღვის პროდუქტებს, ტაპიოკას, რეზინს, მარცვლეულსა და შაქარს. იზრდება ნახევარფაბრიკატების, როგორებიცაა დაკონსერვებული თინუსი, ანანასი და გაყინული კრევეტები, ექსპორტის მაჩვენებლებიც. 

## წარმოება
ს მახლობლად]]
2018 წელს ტაილანდმა აწარმოა: 104.3 მილიონი ტონა შაქრის ლერწამი (მეოთხე უმსხვილესი მწარმოებელი მსოფლიოში ბრაზილიის, ინდოეთისა და ჩინეთის შემდეგ), 32.1 მლნ ტონა ბრინჯი (მე-6 უმსხვილესი მწარმოებელი მსოფლიოში), 31.6 მლნ ტონა მანიოკი (მეორე უმსხვილესი მწარმოებელი მსოფლიოში ნიგერიის შემდეგ), 15.4 მლნ ტონა პალმის ზეთი (მესამე უმსხვილესი მწარმოებელი მსოფლიოში ინდონეზიისა და მალაიზიის შემდეგ), 5 მლნ ტონა სიმინდი, 4.7 მლნ ტონა რეზინი (უმსხვილესი მწარმოებელი მსოფლიოში), 3.8 მლნ ტონა მანგო (მანგოსტანისა და გუავას ჩათვლით; ჩამორჩება მხოლოდ ინდოეთსა და ჩინეთს), 2.1 მლნ ტონა ანანასი (მე-4 ადგილი მსოფლიოში კოსტა-რიკის, ფილიპინებისა და ბრაზილიის შემდეგ), 1 მლნ ტონა ბანანი, 1 მლნ ტონა ბოსტნეული, 885 ათასი ტონა ქოქოსი (მე-9 ადგილი მსოფლიოში), 516 აასი ტონა ფორთოხალი და სხვ.

## პროდუქცია
ტაილანდის სურსათის ექსპორტი საშუალოდ წლიურად ტრილიონ ტაილანდურ ბატს შეადგენს. საკვების მოხმარების მაჩვენებელი შიდა ბაზარზე წლიურად ორ ტრილიონ ბატს უტოლდება. ტაილანდი სურსათის მოწინავე ექსპორტიორია: მთავარი საექსპორტო პროდუქტი ბრინჯია, რომელიც ქვეყნიდან სურსათის ექსპორტის 17.5%-ს შეადგენს. ბრინჯის შემდეგ მთავარი საექსპორტო პროდუქტებია: ქათამი, შაქარი, თინუსი, ტაპიოკის ფქვილი და კრევეტები. ტაილანდი მთავარი საექსპორტო ბაზრებია: იაპონია, ჩინეთი, ვიეტნამი, ინდონეზია, მიანმარი, კამბოჯა, მალაიზია და ფილიპინები. 2019 წელს ტაილანდის სურსათის ექსპორტი მსოფლიო სურსათის ვაჭრობის 2.5%-ს შეადგენდა. 2019 წელს სურსათის იმპორტი 401 მილიარდ ბატს გაუტოლდა.

### ქოქოსი
ქოქოსის პლანტაციებს ტაილანდში ერთი მილიონი რაი უკავია, რომელზეც ყოველწლიურად 800 000 ქოქოსი მოჰყავთ, თუმცა ტაილანდში უფრო მეტ ქოქოსს მოიხმარენ, ვიდრე აწარმოებენ. 2018 წელს ქოქოსი 5-6 ბატად იყიდებოდა. ფერმერთა თქმით, ქოქოსის მოყვანა და ტრანსპორტირება 2.5 ბატი ჯდება და ერთეულზე მოგება 1 ბატს ან ყოველ რაიზე წელიწადში 5 000 ბატს შეადგენს, რაც მინიმალურ ხელფასზე მცირე მაჩვენებელია. 2017 წელს ტაილანდში ქოქოსის იმპორტმა 416 124 ტონა შეადგინა, რომლის ღირებულებაც 4.62 მილიარდი ბატი იყო: 384 102 ტონა ქოქოსი ინდონეზიიდან იყო, 15 613 ტონა ― ვიეტნამიდან, 2 864 ტონა ― მიანმარიდან და 13 524 ტონა ― მალაიზიიდან.

### რძის პროდუქტები
2015 წლის მონაცემებით ტაილანდში ყოველდღიურად 2 800 ტონა რძეს ან ყოველწლიურად მილიონ ტონაზე მეტ რძეს აწარმოებენ. ნაწარმის 40% სკოლების რძის პროგრამას (ტაილანდის სასკოლო რძის პროგრამა 1985 წელს ამოქმედდა, 1984 წელს ფერმერთა მიერ რძის გაყიდვასთან დაკავშირებული პრობლემებით გამოწვეული პროტესტის საპასუხოდ) ხმარდება, ხოლო დანარჩენი კომერციული დანიშნულებით გამოიყენება. სოფლის მეურნეობის სამინისტროს მონაცემებით, ტაილანდი სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ასოციაციაში რძის უმსხვილესი მწარმოებელი და ექსპორტიორია.

### ყავა
2014 წლისთვის ტაილანდი მსოფლიოში ყავის 25 უმსხვილეს სახელმწიფოს შორის იყო. არაბული ყავა ჩრდილოეთ ტაილანდში, ხოლო კონგოური ყავა სამხრეთ ნაწილში მოჰყავთ. *Coffea canephora* მეტწილად ჩუმფონის, სურატ-თანის, ნახონ-სი-თამარათის, კრაბის, ფჰანგ-ნგისა და რანონგის პროვინციებშია გავრცელებული. ყავა 67 832 ჰექტარზეა კულტივირებული. ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში 80 000-ზე მეტი ტონა კონგოური ყავა მოჰყავთ. ამ ტიპის ყავის 1/4 შიდა მოხმარებისთვისაა განკუთვნილი. 2020 წლისთვის ტაილანდი მსოფლიოში შაქრის მეორე უმსხვილესი მწარმოებელია (ბრაზილიის შემდეგ). 2018 წელს ტაილანდის შაქრის ექსპორტი 11 მილიონი ტონა შეადგინა, ხოლო ექსპორტიდან მიღებული შემოსავალი 115 მილიარდ ბატს გაუტოლდა.

## დამატებითი საკითხავი
*
*Lindsay Falvey, (2000). *Thai Agriculture, Golden Cradle of Millennia*, Kasetsart University Press. .
*Also available in the Thai language as *karn kaset thai*, and full text of both languages are available at http://www.iid.org/books_thai.php 

## რესურსები ინტერნეტში
*Bank for Agriculture and Agricultural Cooperatives

## სქოლიო
კატეგორია:სოფლის მეურნეობა ტალანდში