open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1389-1392)

**ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი** —  ხელისუფლებისათვის ბრძოლის მეორე ეტაპი პოლონეთის მეფესა და ლიტვის დიდ მთავარ ვიტოვტისა და თავად იაგაილოს შორის.  მათი პირველი დაპირისპირება დამთავრდა ხელშეკრულების დადებით, მაგრამ ფუნდამენტური წინააღმდეგობები არ აღმოფხვრილა. მას შემდეგ, რაც იაგაილო იადვიგაზე დაქორწინდა და გახდა პოლონეთის მეფე ვლადისლავ II-ის სახელით, სამთავროში მეფისნაცვლად  დატოვა თავისი ძმა სკირგაილო. ეს უკანასკნელი არ იყო ხალხში პოპულარული, სწორედ ამიტომ ვიტოვტიმ გადაწყვიტა განეახლებინა ბრძოლა ხელისუფლებისათვის. სამთავროს დედაქალაქის ვილნას აღებისრამდენიმე წარუმატებელი მცდელობის შემდეგ ვიტოვტი დაუკავშირდა ტევტონთა ორდენს. ტევტონთა ორდენი იყო ლიეტუვის მოწინააღმდეგე, თუმცა გარკვეულ დროს სამოკავშირეოდ მისთვის ვიტოვტისაც მიუმართავს და იაგაილოსაც. 

დაპირისირებას არ გამოუვლენია გამარჯვებული, ამიტომ მხარეები იძUლებულები გახდნენ კომპრომისზე წასულიყვნენ. მათ შორის დაიდო ოსტროვის შეთანხმება, რომლის მიხედვითაც ვიტოვტიმ იაგაილო აღიარა სიუზერენად, ხოლო თავად გახდა ლიტვის დიდი მთავარი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* სამოქალაქო ომების სია

## ლიტერატურა
* *Koncius J. B.* Vytautas the Great: Grand Duke of Lithuania. — Vol. 1. — Maiami: Franklin Press, 1964. — 211 p.
* *Kosman M*. Wielki książę Witold. — Warszawa: Ksiąźka i Wiedza, 1967. — 279 s.
* *Łowmiański H*. Witold, wielki księze litewski. — Wilno: Wydawnictwo Komitetu obchodu pięćsetnej rocznicy zgonu wielkiego księcia Witolda, 1930. — 121 s.
* *Mickūnaitė G*. Making a great ruler: Grand Duke Vytautas of Lithuania. — Budapest: Central European University Press, 2006. — 337 p. — ISBN 963-7326-58-8.
* *Prochaska A.* Dzieje Witolda Wielkiego Księcia Litwy. — Wilno, 1914. — 420 s.
* *Tęgowski J*. Pierwsze pokolenia Giedyminowiczów. — Poznań, Wrocław: Wydawnictwo Historyczne, 1999. — 319 s. — ISBN 83-913563-1-0.

კატეგორია:ლიტვის დიდი სამთავრო
კატეგორია:სამოქალაქო ომები
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
მაგნუს ფეხშიშველი

**მაგნუს ოლაფსონი** ცნობილი როგორც **მაგნუს III ფეხშიშველი** (დ. 1073 — გ. 24 აგვისტო, 1103) — ნორვეგიის მეფე 1093 წლიდან მის გარდაცვლებამდე, 1103 წლამდე. მისი მეფობისას ნორვეგიას აგრესიული სამხედრო პოლიტიკა გააჩნდა და ეწეოდა დამპყრობით ომებს ბრიტანეთის კუნძულებზე. მისი გავლენა ვრცელდებოდა დუბლინამდე. მაგნუსი მიჩნეულია უკანასკნელ ვიკინგ მეფედ.

## ლიტერატურა
*სნორი სტურლუსონი (1230) Magnus Barefoot's saga (in Heimskringla). English translation: Samuel Laing (London, 1844).

კატეგორია:ნორვეგიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1073
კატეგორია:გარდაცვლილი  24 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი   1103
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
შერპები

**შერპები** (ტიბეტური:  "აღმოსავლეთის ხალხი", ***შერ*** "აღმოსავლეთი" + ***პა*** "ხალხი") — ჰიმალაის მაღალმთიან რეგიონში (ძირითადად ნეპალში) მცხოვრები ეთნიკური ჯგუფი.

შერპების უმეტესობა ცხოვრობს ნეპალის აღმოსავლეთ რეგიონებში. ტენგბოჩე არის შერპების უძველესი სოფელი ნეპალში. შერპული ენა წარმოადგენს ტიბეტურ-ბირმული ენების ოჯახის წევრს. შერპული წარმოადგენს ტიბეტური ენის განაყოფს თუმცა ტუბეტურ ენოვან მოსახლეობას არ ესმის შერპული ენა.

ბოლო პერიოდში გაიზარდა შერპები ემიგრაცია დასავლეთში. შერპების განსაკუთრებით დიდი დიასპორაა ნიუ-იორკში, დაახლოებით 2500 ადამიანი. ნეპალის 2001 წლის აღწერამ ქვეყანაში 154,622 შერპა დააფიქსირა, რომელთაგან:  92.83% იყო ბუდისტი, 6.26% ინდუისტი, 0.63% ქრისტიანი და 0.20% ბონი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Everything about himali Sherpa Culture 
* Tapting Sherpa Kyidug – a Sherpa community group in Kathmandu
* Sherpa dictionary 
* Gaiety of Spirit:  The Sherpas of Khumbu 

## სქოლიო 
კატეგორია:ნეპალელები
კატეგორია:მთამსვლელობა
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი

ტერმინი **ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1381-1384)
*ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1389-1392)
*ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1432-1438)
*ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1696-1702)
რონინი

**რონინი** — უბატონო სამურაი ფეოდალურ იაპონიაში 1185–1868 წლების განმავლობაში. რონინი ატარებდა ორ ხმალს. რონინთა რაოდენობა განსაკუთრებით გაიზარდა ედოს პერიოდში სიოგუნის მმართველობისას. ბევრი რონინი მდიდარი ფეოდალების დაქირავებულ მცველებადაც მსახურობდა. ასევე ბევრიც კრიმინალში იყო გახვეული სხვადასხვა ქალაქებსა თუ სოფლებში. ბევრი მათგანი ასევე ფლობდა საროსკიპოებს და ეწეოდა რეკეტს. სიტყვა რონინი ნიშნავს „ტალღის კაცს“ და მისი პირდაპირი მნიშვნელობა არის „უსახლკარო, მოხეტიალე კაცი“.

## ლიტერატურა
*S.R. Turnbull: The Samurai: A Military History, MacMillan Publishing, New York 1977, ISBN 0-02-620540-8

კატეგორია:იაპონიის ისტორია
ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია

**ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია** — საქართველოს სატრანსპორტო სააგენტო 2005 წლიდან 2011 წლამდე, რომელშიც ერთიანდება საავტომობილო ტრანსპორტი, სამოქალაქო ავიაცია და საზღვაო ტრანსპორტი. სააგენტო თავდაპირველად დაექვემდებარა საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს, ხოლო შემდეგ საქართველოს რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტროს. სააგენტოს ჰქონდა საკუთარი სათავო ოფისი თბილისში.

2011 წლის თებერვალში, ერთიანი სატრანსპორტო ადმინისტრაცია დაიყო: საავტომობილო ტრანსპორტის, სამოქალაქო ავიაციის და საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტოებად, რომელთაგან თითოეული არის საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და ექვემდებარება საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს.

## დეპარტამენტები
* საავტომობილო ტრანსპორტის დეპარტამენტი
* სამოქალაქო ავიაციის დეპარტამენტი
* საზღვაო ტრანსპორტის დეპარტამენტი

კატეგორია:სატრანსპორტო სააგენტოები
ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი (1432-1438)

**ლიტვის დიდი სამთავროს სამოქალაქო ომი** — შეიარაღებული კონფლიქტი პოლონეთის სამეფოსა და მის ვასალ ლიტვის დიდ სამთავროს შორის, რომელიც დაიწყო სვიდრიგაილოს დიდ მთავრად არჩევის შემდეგ.

სვიდრიგაილოს მიერ ლიტვის დიდი სამთავროს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლამ პოლონეთთან ურთიერთობები გაართულა. სიტუაცია კიდევ უფრო დაიძაბა მას შემდეგ რაც პოლონელებმა დაიკავეს პოდოლია. მალევე დაიწყო შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელშიც სვიდრიგაილოს მხარეს ჩაებნენ ტევტონთა ორდენის რაინდები, რომელთაც უკვე ომი ჰქონდათ გამოცხადებული პოლონეთთან. 

კონფლიქტმა სამოქალაქო ომის სახე მიიღო 1432 წელს, მას შემდეგ, რაც პოლონელების დახმარებით სამთავროს ტახტის კანდიდატმა სიგიზმუნდმა სვიდრიგაილო გარდაცვლილად გამოაცხადა და დაიკავა მისი ადგილი. 

სამოქალაქო ომის აქტიური ფაზა გაგრძელდა 1435 წლამდე, როდესაც ვილკომირის გადამწყვეტ ბრძოლაში სვდრიგაილოს და მისი მომხრეების არმია დაამარცხეს სიგიზმუნდის მომხრეთა არმიამ. სვიდრიგაილოს ჯარები საბოლოოდ დაამარცხეს 1437 წელს. 

სიგიზმუნდი ხელისუფებაში დარჩა 8 წლის განმავლობაში, 1440 წელს იგი შეთქმულებმა მოკლეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* სამოქალაქო ომების სია

## ლიტერატურა
* *Biskup M., Labuda G.* Dzieje zakonu krzyżackiego w Prusach. — Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1986.
* *Kosman M.* Orzeł i pogoń. Z Dziejów polsko-litewskich XIV—XX w. — Warszawa, 1992.
* *Lewicki A.* Powstanie Swidrygiełły. Ustęp z dziejów unii Litwy z Koroną. — Kraków, 1892.
* *Matusas J.* Švitrigaila Lietuvos didysis kunigaikštis. — Vilnius: Mintis, 1991.
* *Nikodem J.* Przyczyny zamordowania Zygmunta Kiejstutowicza // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — Białystok, 2002. — Nr. 17. — S. 5—33.
* *Nikodem J.* Stosunki Swidrygiełły z Zakonem Krzyżackim w latach 1430—1432 // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — Białystok, 2000. — Nr. 14. — S. 5—32.
* *Nikodem J.* Wyniesienie Świdrygiełły na Wielkie Księstwo Litewskie // Białoruskie Zeszyty Historyczne. — Białystok, 2003. — Nr. 19. — S. 5—31.

კატეგორია:სამოქალაქო ომები
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:პოლონეთის ისტორია
ისააკ ბენ-იეჰუდა აბრაბანელი

**ისააკ ბენ-იეჰუდა აბრაბანელი** ( დ. 1437, ლისაბონი — გ. 1508, ვენეცია) — ებრაელი სწავლული, თეოლოგი, და ფილოსოფოსი თანახის კომენტარების ავტორი და ეგზეგეტი აგრეთვე იყო სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
ისააკ აბრაბენელი იყო  პორტუგალიის მეფე აფონსუ მეხუთესთან დაახლოებული პირი. მეფის გარდაცვალების შემდეგ ტახტზე ავიდა ჟან II, რის შედეგადაც 1482 წელს აბრაბანელი გაიქცა კასტილიაში, სადაც 1484 წელს დაიკავა ფინანსთა მინისტრის პოსტი. ამ პოსტზე ისააკ აბრაბანელს 1492 წლის 31 მაისს მოუსწრო ფერდინანდ II არაგონელის ედიქტმა რომელიც ითვალისწინებდა ებრაელთა განდევნას ესპანეთიდან. ისააკმა პირველი წიგნი ჯერ კიდევ ახალგაზრდობაში დაწერა (ელემენტის ფორმები). მან შემდეგი წიგნი დაწერა 1465 წელს (სიძველებიის გვირგვინი). აბრაბანელის ყველაზე ნაყოფიერ დროდ მიჩნეულია 1483-1505 წლები, როდესაც იგი წინასწარმეტყველთა წიგნზე აკეთებდა კომენტარებს, განსაკუთრებით თანახზე. მას აქვს განმარტებული იუდას, იოსების, სამუელის, მეფეთა წიგნის, ესაიას, იერემიას ეზეკიელის და თორმეტი მცირე წინასწარმეტყველზე. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Short biography of Isaac Abravanel
* Abrabanel
* Columbia Encyclopedia entry
* Jewish Encyclopedia

## ლიტერატურა 
* Guttman, Jacob. Die religionsphilosophischen Lebren des Isaak Abravanel. Breslau,1916
* Heschel,Abraham Joshua,Don Jizchak Abravanel. Berlin,1937.

კატეგორია:ებრაელი თეოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1437
კატეგორია:გარდაცვლილი 1508
კატეგორია:ლისაბონში დაბადებულები
თამაზ II

**შაჰ-თამაზ II** (; დ. 1704 — გ. 11 თებერვალი, 1740) — სეფიანების მეათე წარმომადგენელი შაჰ-ჰუსეინის ვაჟი. ირანის შაჰი 1729–1732 წლებში.

1722 წელს, როდესაც ირანის დედაქალაქი ისპაჰანი ალყაში იყო და თამაზის მამა, ჰუსეინი, იძულებული გახდა ტახტიდან გადამდგარიყო, თამაზს საფრთხე ემუქრებოდა, ამიტომ იგი თავის გადასარჩენად თავრიზში გაიქცა. მან იქ მოიპოვა კავკასიელი სუნიტი მუსლიმანებისა, რამდენიმე ყიზილბაშური ტომის, შემდეგში კი ოსმალეთის იმპერიისა და რუსეთის მხარდაჭერაც. საბოლოოდ, იგი ტახტზე ავიდა 1729 წელს.

1732 წელს, იგი ტახტიდან გადააყენა მის სამსახურში მდგარმა მომავალმა შაჰმა ნადირმა მისი მცირეწლოვანი ვაჟის, აბას III-ის სასარგებლოდ. 

1736 წელს, ნადირ შაჰმა გადააყენა აბას III-ც, სეფიანების ბოლო წარმომადგენელი და ტახტზე თავად ავიდა.

1740 წელს, მამა-შვილი მოკლეს ნადირ-შაჰის შვილის ბრძანებით.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* Lawrence Lockhart, *Nadir Shah* (London, 1938)
*The Armenian Rebellion of the 1720s and the Threat of Genocidal Reprisal, Armen Ayvazyan, Yerevan 1997

კატეგორია:სეფიანთა დინასტია
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
კატეგორია: დამხობილი მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1704
კატეგორია:გარდაცვლილი 1740
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 თებერვალი
მასიეჟ როსიევიჩი

**მასიეჟ როსიევიჩი** (დ. 31 ივლისი, 1977) — პოლონელი მძლეოსანი სპორტული სიარულის სახეობაში. 2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე საქართველოს სახელით გამოვიდა 50 კმ-იან დისტანციაზე. ლონდონში გამგზავრებამდე საქართველოს ოლიმპიური ნაკრების წევრები, მათ შორის მასიეჟი, მიხეილ სააკაშვილმა პრეზიდენტის სასახლეში მიიღო და სპორტულ თამაშებში წარმატებები უსურვა.
 
2011 წელს, როსიევიჩმა საქართველოს მოქალაქეობა მიიღო.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი მძლეოსნები
კატეგორია:დაბადებული    31 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვირილიზაცია

**ვირილიზაცია** () — მამაკაცური ნიშნების გამოვლინება ქალებში ანდროგენების გავლენით (აღნაგობის ტიპი, ჭარბთმიანობა, ხმის ტემბრი და სხვა).ზოგადად, ბიოლოგიასა და მედიცინაში, ვირილიზაცია სქესობრივი განმასხვავებლობის ჩამოყალიბების პროცესს ეწოდება, რაც მამაკაცის სხეულს ქალის სხეულისგან განსხვავებულად აყალიბებს, რაშიც აქტიურად იღებს მონაწილეობას სასქესო სტეროიდი (ანდროგენი). ტერმინი ყველაზე ხშირად გამოიყენება შემდეგ სამედიცინო და ბიოლოგიური სქესის კონტექსტებში: პრენატალური სექსუალური დიფერენციაცია; პოსტნატალური ცვლილებები და სქესობრივი მომწიფება; ანდროგენის ჭარბი დონის მოქმედება მდედრობით სქესზე.

**ვირილიზმი** — ქალებში მამაკაცის მეორეული სასქესო ნიშნები. ვირილიზმის დროს აღინიშნება ხმის დაბოხება, ჭარბთმიანობა (როგორც სახეზე, ისე ტანზე), მენსტრუაციის უქონლობა ან დაწყებისთანავე შეწყვეტა, ქალის მუსკულატურისა და ჩონჩხის მსგავსება მამაკაცისასთან. გამოწვეულია ორგანიზმში ანდროგენების სიჭარბით. ხშირ შემთხვევაში ჩნდება შინაგანი სეკრეციის ჯირკვლების დაავადებების დროს. ქალები, რომლებსაც ახასიათებთ ვირილიზაცია, ხშირად განიცდიან ორგანიზმში ჰორმონების: ესტროგენისა და ტესტოსტერონის ბალანსის დეფიციტს. მედიცინაში მიჩნეულია, რომ ნებისმიერი სამედიცინო მდგომარეობა, რომელიც სქესის ჰორმონების დისბალანსს იქვევს, შესაძლოა ვირილიზაციაში გადაიზარდოს.

## ლიტერატურა 
* Schuiling, Kerri Durnell; Likis, Frances E. (2005). Women's Gynecologic Health. Jones & Bartlett Publishers. ISBN 0-7637-4717-3
* Stewart PM. The adrenal cortex. In: Kronenberg HM, Shlomo M, Polonsky KS, Larsen PR, eds.Williams Textbook of Endocrinology
* Styne DM, Grumbach MM. Puberty: ontogeny, neuroendocrinology, physiology, and disorders.

კატეგორია:ფიზიოლოგია
კატეგორია:ლგბტ ტერმინები
კრისტიანოპოლისი

**კრისტიანოპოლისი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, გოიასის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 802 მეტრზე. მიეკუთვნება გოიასის შტატის სამხრეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პირის-დუ-რიუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 932 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 13,01 კმ²-ზე. ფართობი 225 359 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* გოიასი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
*ბრაზილიის 2010 წლის აღწერის მონაცემები გოიასის შტატში 
**Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil* 

კატეგორია:გოიასის შტატის მუნიციპალიტეტები
აბას III

**აბას III** (; დ. იანვარი, 1732 — გ. თებერვალი,  1740) — სეფიანების დინასტიის ბოლო, მეთერთმეტე წარმომადგენელი, ირანის ნომინალური შაჰი 1732-1736 წლებში, შაჰ-თამაზ II-ისა და შაჰფური ბეგუმის ვაჟი.

იგი ახლადდაბადებული იყო, როდესაც 1732 წელს, ნადირ ხანმა (მომავალში ნადირ-შაჰმა), მამამისი ტახტიდან გადააყენა და მისი სამწლიანი მმართველობა დაასრულა, ხოლო ჩვილი აბასი ირანის შაჰად გამოაცხადა. რა თქმა უნდა, აბასი იყო ირანის ნომინალური მმართველი, სინამდვილეში ირანს ნადირ-ხანი მართავდა.

4 წლის შემდეგ, ნადირ-ხანმა აბასიც გადააგდო ტახტიდან და ტახტზე თავად ავიდა ნადირ-შაჰის სახელით. ამით დასრულდა სეფიანების თითქმის ორ საუკუნენახევრიანი მმართველობა. ნადირ შაჰი ტყვეობაში ამყოფებდა თამაზსა და მის მცირეწლოვან შვილს. 1740 წელს, როდესაც ნადირ-შაჰი ლაშქრობაში იმყოფებოდა, მისმა ვაჟმა შეიტყო, რომ იგი გარდაიცვალა და იმისთვის, რომ ტახტის შემცილებელი არავინ ჰყოლოდა, ყოფილი შაჰების: თამაზ II-ისა და აბასის სიკვდილით დასჯის ბრძანება გასცა.

## ლიტერატურა
*Michael Axworthy *Sword of Persia: Nader Shah: From Tribal Warlord to Conquering Tyrant* (IB Tauris, 2006)
*L. Lockhart, *Nadir Shah*, London, 1938
*R.M. Savory, *Encyclopaedia Iranica*

## სქოლიო 
კატეგორია:სეფიანთა დინასტია
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
კატეგორია: დამხობილი მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1732
კატეგორია:გარდაცვლილი 1740
კატეგორია:სპარსეთის მოკლული მონარქები
აბდულა (შეჰზადე)

**შეჰზადე აბდულა** ( დ. 1523 — გ. 1526) — ოსმალეთის შეჰზადე, ოსმალეთის სულთან სულეიმან I-ისა და ჰიურემ სულთნის მესამე შვილი და მეორე ვაჟი. ხოლო სულთან სულეიმანისთვის მე-5 შვილი.

დაიბადა 1523 წელს, თოფქაფის სასახლეში. აბდულა იყო სულეიმან I-ის მე-3 ვაჟი (რომელიც მას ცოცხალი ჰყავდა), მუსტაფასა და მეჰმედის შემდეგ.

ტრადიციისამებრ აბდულაც სასახლეში იზრდებოდა, მაგრამ 1526 წელს, ოსმალეთის დედაქალაქ სტამბოლში გავრცელდა ეპიდემია. შეჰზადე აბდულასაც შეეყარა სასიკვდილო დაავადება და გარდაიცვალა სამი წლის ასაკში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1523
კატეგორია:გარდაცვლილი 1526
კატეგორია:შეჰზადეები
როშენი

**საკონდიტრო კორპორაცია როშენი** () — უკრაინული საკონდიტორო ნაწარმის მწარმოებელი ჯგუფი, რომელსაც აკონტროლებს პეტრო პოროშენკო. ის ქვეყნის მასშტაბით საკონდიტრო პროდუქციის უდიდესი მწარმოებელია. კომპანიის ქარხნები მდებარეობს უკრაინის ქალაქებში: ბერშადი, კიევი, ვინიცია, მარიუპოლი და კრემენჩუკი, ასევე ლიეტუვის ქალაქ კლაიპედასა და რუსეთის ქალაქ ლიპეცკში. კომპანიის სახელი მისი მფლობელის გვარიდან, პო**როშენ**კო მომდინარეობს.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინის კომპანიები
დემოკრიტე

**დემოკრიტე** ( დ. დაახლ. ძვ. წ. 460, აბდერა — გ. დაახლ. ძვ. წ. 370) — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი. ატომიზმისა და მატერიალური ფილოსოფიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი, დემოკრიტეს ზედმეტ სახელად მცინარე ფილოსოფოსსაც უწოდებდნენ. წარმოშობით იყო ქალაქ აბდერიდან.

## ბიოგრაფია 
იმოგზაურა ეგვიპტეში, ბაბილონში, სპარსეთში, არაბეთში, ინდოეთსა და ეთიოპიაში. დემოკრიტე იყო ენციკოპედიური განათლების მქონე ფილოსოფოსი, მას აქვს დაწერილი  მრავალი თხზულება, მაგრამ დღემდე შემორჩენილია მხოლოდ ფრაგმენტები.

დემოკრიტეს მოძღვრების გამოსავალს წარმოადგენდა ბუნება ე.ი. მრავალ და მოძრავ საგანთა არსებობა. მისი აზრით, საჭიროა სიმრავლის, მოძრაობის, თვალხილული საგნების ახსნა და არა უარყოფა, რასაც ელეტებთან ჰქონდა ადგილი. თუ პარმენიდე გამოდიოდა გარკვეული  აქსიომატური დებულებიდან და შემდეგ ასკვნიდა სიმრავლისა და მოძრაობის არარსებობას, დემოკრიტემ საწინააღმდეგო გზა აირჩია, მიიღო ბუნების — სიმრავლისა და მოძრაობის არსებობა და შეეცადა მათი პირობების მონახვას ანუ მათ ახსნას. თუ არსებობს არარსი მაშინ შეიძლება არსებობდეს მოძრაობა და სიმრავლე, მაგრამ არარსი არ არსებობს, მაშასადამე, არც მოძრაობა და სიმრავლე არ არსებობს,  ფიქრობდნენ ელეატები, დემოკრიტე ეთანხმება ელეატებს იმაში, რომ მოძრაობისა და სიმრავლის პირობა არის არარა, სიცარიელე. არ უნდა მტკიცება იმას, რომ მოძრაობა და სიმრავლე არსებობს, ეს არის ფაქტი. თუ არსებობს მოძრაბა და სიმრავლე, მაშინ აუცილებლობით უნდა არსებობდეს მათი პირობა — სიცარიელე, ამით დასაბუთებულია სიცარიელეს არსებობა. რომ არ არსებობდეს სიცარიელე, მაშინ მოძრაობას გასაქანი არ ექნებოდა, ის არ იარსებებდა, რომ არ არსებობდეს სიცარიელე, მაშინ არც სიმრავლე იარსებებდა, რადგან სიმრავლეს ქმნის საზღვარი ერთეულებს შორის,საზღვარი კი სიცარიელეა. არსებობს მოძრაობა და სიმრავლე, მაშასადამე, არსებობს სიცარიელე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Democritus  entry by Sylvia Berryman in the

## ლიტერატურა 
* ფილოსოფიის ისტორია. თბილისი, 1962 წ.
* დანელია ს., ატომისტური ფილოსოფია ძველ საბერძნეთში (დემოკრიტე), [ტფ.], 1925 (მე-2 გამოც. 1933); 
* დანელია ს., ანტიკური ფილოსოფია სოკრატის წინ, ტფ., 1926; 
* დანელია ს., Научное знание в представлении Демокрита, Тфл., 1935;

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 460
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 370
კატეგორია:ძველი ბერძენი ფილოსოფოსები
მოიზმი

**მოიზმი** (ჩინურად: 墨家) — ჩინური ფილოსოფიური სკოლა, რომლის ფუძემდებელია მოძღვარი მო (ან მო ძი), რომელიც ცხოვრობდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 470-391 წლებში.
 
## მოიზმი და კონფუციანელობა 
მოიზმის მიმდევრები მკაცრად დაუპირისპირდნენ კონფუციანელობას, ტექსტში, რომელიც საგანგებოდ კონფუციანელთა წინააღმდეგაა დაწერილი, იკითხება: „კონფუციანელები მიისწაფვიან მიაღწიონ შთაგონებულ გარეგნობას, მდიდრულად ირთვებიან, თანამედროვენი რომ აცდუნონ. ისინი სიმღერებითა და ცეკვებით ცდილობენ მოიმრავლონ მოწაფეები, აწყობენ უამრავ რთულ ცერემოანიალს, რათა წარმოჩდნენ და მიიპყრონ მრავალი ადამიანის ყურადღება, მათი ვრცელი მოძღვრება არ შეიძლება იყოს სამყაროს წესრიგის ამხსნელი, მათ უამრავ განაზრებებს არ ძალუძთ დაეხმარონ უბრალო ადამიანებს, მთელი ცხოვრების მანძილზეც კი ვერ აითვისებ მათ მოძღვრებას“ (13,153).

## მოძღვრება 
მოისტების ფილოსოფიური სკოლის ფუძემდებელი მო-ძი უარყოფდა ბედისწერას, ამნიშნითაც აკრიტიკებდა იგი კონფუცის ფატალიზმს. მოისტების მიხედვით ადამიანმა ბედნიერება თავად უნდა მოიპოვოს შრომითა და კაცთმოყვარეობით, როცა ადამიანმა თავისი მოქმედების და აზრის საფუძველი იცის, იგი ბედისწერას უარყოფს. მიწათმოქმედმა, რომელიც დილაადრიან იწყებს შრომას და გვიან საღამოს ბრუნდება სახლში, იცის რომ შიმშილი აღარ ემუქრება, მაშასადამე, აღარც ბედისწერისა ეშინია. მოისტები ცოდნის ორ წყაროს აღიარებდნენ: შეგრძნებებს და აზროვნებას.
მოისტების სკოლა ცნობილი იყო უმკაცრესი წესრიგით, სადაც მსჯელობდნენ ომების, მტრობის, უსამართლობის აღკვეთაზე, იქ თავს იყრიდნენ ამ საკითხებით დიდად დაინტერესებული ყოფილი მეომრები, სკოლაში საყოველთაო სიყვარულს ქადაგებდნენ."რა არის უწესრიგობა?" - კითხულობს მოიზმის მიმდევარი და პასუხობს:"ეს არის ის,როცა შვილს თავისი თავი უყვარს ხოლო მამა არა, როცა ქვეყნის მმართველებს უყვართ თავისი ქვეყანა, სხვას კი ომით ემუქრებიან" მოისტების მოძღვრების თანახმად, სუსტს ძლიერი უნდა ეხმარებოდეს.

## ლიტერატურა 
* გორდეზიანი რ., ჭელიძე მ., ძველი აღმოსავლეთის ფილოსოფია // ინდოეთი, ჩინეთი. თბილისი 2001.

კატეგორია:ფილოსოფიური სკოლები და ტრადიციები
რამდენიმე დოლარით მეტი

**რამდენიმე დოლარით მეტი** () — 1965 წლის ვესტერნი. გადაღებულია სერჯო ლეონეს მიერ. ეს არის რეჟისორის „დოლარების ტრილოგიის“ მეორე ფილმი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
*

კატეგორია:1965 წლის ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ვესტერნები
კატეგორია:სერჯო ლეონეს ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:დოლარების ტრილოგია
ალექსანდრე ლუკაჩევსკი

**ალექსანდრე ლუკაჩევსკი** (; დ. 1893, პეტროზავოდსკი — გ. 26 ნოემბერი, 1937, მოსკოვი) — საბჭოთა პროპაგანდისტი და საბჭოთა კავშირის სამეცნიერო-ათეისტური მოძრაობის ორგანიზატორი. 1920 წლიდან საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრი. 1923-1926 წლებში სწავლობდა წითელი პროფესორების ინსტიტუტში. 1926 წლიდან მუშაობდა მებრძოლ ათეისტთა კავშირის ცენტრალურ საბჭოში და 1937 წლამდე იყო ამ ორგანიზაციის თავმჯდომარის მოადგილე.

## ძირითადი ნაშრომები
* რელიგია (1925),
* რელიგის წარმოშობა. თეორიის განხილვა (1930)
* ათეიზმის ისტორიის ნარკვევები (1929—1930)
* მარქსიზმ-ლენინიზმი, როგორც მებრძოლი ათეიზმი (1932)
* შესავალი რელიგიის ისტორიაში (1934)

## ლიტერატურა
*  
* 

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის ფილოსოფოსები
კატეგორია:ბოლშევიკები
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
რიგითი რაიანის გადასარჩენად

**რიგითი რაიანის გადასარჩენად** () — სტივენ სპილბერგის 1998 წლის ამერიკული სამხედრო დრამა მეორე მსოფლიო ომის შესახებ.

## ჯილდოები
;ოსკარი
#საუკეთესო ოპერატორი: იანუშ კამინსკი
#საუკეთესო რეჟისორი: სტივენ სპილბერგი 
#საუკეთესო ხმის მონტაჟი: გერი რაიდსტორმი, რიჩარდ ჰიმნზი
#საუკეთესო ხმა: გერი რაიდსტორმი, გერი სამერსი, ენდი ნელსონი, რონ ჯუდკინსი
#საუკეთესო მონტაჟი: მაიკლ კანი

;ოქროს გლობუსი
#საუკეთესო დრამა
#საუკეთესო რეჟისორი: სტივენ სპილბერგი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:1998 წლის ფილმები
კატეგორია:გერმანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები მეორე მსოფლიო ომის შესახებ
კატეგორია:სტივენ სპილბერგის ფილმები
კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კიშლა (კანტემირის რაიონი)

**კიშლა** () — სოფელი მოლდოვაში, კანტემირის რაიონში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 159 მეტრზე. 2004 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 601 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლდოვის ადმინისტრაციული დაყოფა
* კანტემირის რაიონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოლდოვის მოსახლეობის 2004 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:კანტემირის რაიონის სოფლები
ჰაანხესი

**ჰაანხესი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ჰაანხესი ეგვიპტის ფარაონის სეხემრე-ჰერუჰირმაატ ინტეფის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის დედოფლები
ჰენუტმირე

**ჰენუტმირე** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცხრამეტე დინასტიიდან, ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ჰენუტმირე ეგვიპტის ფარაონის რამსეს II-ის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტიის დედოფლები
ჰითი

**ჰითი** () — პატარა ზღვისპირა ქალაქი კენტის ინგლისურ საგრაფოში.

შუა საუკუნეებში ქალაქს ორი მახლობელი ციხესიმაგრე იცავდა, ესენი არიან სალტვუდისა და ლიმფნის ციხესიმაგრეები.

ქალაქი აშენებულია ნორმანული და გეორგიანული სტილის შენობებით.

ჰითი ერთ-ერთია უძველესი ხუთი პორტის საქალაქო კავშირიდან.

მოსახლეობა — 14 170 კაცი, 45,94 % მამაკაცი და 54,06 % ქალი. მოსახლეობის სიმჭიდროვე: 1154,85 კაცი/კმ². 16 წლამდე ქალაქის მაცხოვრებლების პროცენტული რაოდენობა შეადგენს — 16,82 %; 16-დან 74 წლამდე — 68 %, ხოლო 74 წელზე მეტი ხნის მაცხოვრებლები მოსახლეობის  15,19 %-ს წარმოადგენენ. მცხოვრებთა საშუალო ასაკი შეადგენს 45,78 წელს. მაცხოვრებელთა 93,7 % გაერთიანებული სამეფოდანაა, 2,65 % — ევროპის სხვა ქვეყნებიდან, ხოლო 3,66 % მსოფლიოს სხვა ქვეყნებიდან.

დღესდღეობით ქალაქი წყნარ ადგილად ითვლება და ხშირად სტუმრობენ ბრიტანელი და უცხოელი ტურისტები.

## რესურსები ინტერნეტში
* www.hythe-kent.com 
* www.hythe-tourism.com 

კატეგორია:კენტი
ჯესერეტნებტი

**ჯესერეტნებტი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მესამე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. ჯესერეტნებტი ეგვიპტის ფარაონის სეხემხეტის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მესამე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მესამე დინასტიის დედოფლები
ზესტაფონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**გივი ჯაოშვილის სახელობის ზესტაფონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ქალაქ ზესტაფონში. უშანგი ჩხეიძის სახლ-მუზეუმთან ერთად შედის არასამეწარმეო (არაკომერციული) იურიდიული პირის — ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სამუზეუმო გართიანების შემადგენლობაში.  

## ისტორია 
მუზეუმი დაარსდა 1968 წელს, როგორც ზესტაფონის რკინიგზის №7 სკოლის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. 1968–1980 წლებში გადავიდა სხვა შენობაში და არსებობა განაგრძო საზოგადოებრივ საწყისებზე. 1980 წელს მიიღო სახელმწიფო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის სტატუსი. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის დახმარებით ჩატარდა საექსპოზიციო სამუშაოები და 1987 წელს გაიხსნა ყველა ექსპოზიცია. მუზეუმი განთავსებულია ზესტაფონის ცენტრალურ ნაწილში, დავით აღმაშენებლის ქ. №25-ში მდებარე შენობაში.

## ექსპონატები 
2013 წლის 1 იანვრისათვის ზესტაფონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ფონდში იყო 8 500-მდე ექსპონატი. დაცული ნივთების უმრავლესობა ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზეა აღმოჩენილი. მათ შორისაა აღსანიშნავია ქვის ხანის ქვა-კაჟისაგან დამზადებული საბრძოლო და სამეურნეო იარაღები, ბრინჯაოს ხანის ნივთები, ადრეანტიკური და ელინისტური ხანის რკინის საბრძოლო და შრომის იარაღები, შორაპნის ციხის ტერიტორიაზე ნაპოვნი ქვის ღუზა და ბრინჯაოს მხედრის სკულპტურა, რომელიც თარიღდება ძვ. წ. VI–IV საუკუნეებით, XII საუკუნის ჯაჭვის პერანგი, შუა საუკუნეების საყოფაცხოვრებო ნივთები, აგრეთვე კერამიკული ნაწარმის ნიმუშები. 

მუზეუმის ნუმიზმატიკული კოლექცია წარმოდგენილია ფულის ნიმუშებით უძველესი დროიდან დღემდე, მ. შ. კოლხური თეთრი. მუზეუმში ასევე ინახება მრავალი შემოწირული ნივთი, მ. შ. პირველი მსოფლიო ომის საბრძოლო მედალი, ბელგიასა (1906) და ნეაპოლში (1910) ღვინის მსოფლიო გამოფენაზე მიღებული ქართული ღვინოების მედლები, ჩოხა-ახალუხი ვერცხლის ქამარ-ხანჯლით და სხვ. მუზეუმში დაცულია ადგილობრივ მხატვართა მიერ შესრულებული სახვითი ხელოვნების ნიმუშები, XIX საუკუნის წერილობითი დოკუმენტები და ფოტომასალები.  

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ზესტაფონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:ზესტაფონი
კატეგორია:1968 წელს დაარსებული მუზეუმები
ნეფერუ I

**ნეფერუ I** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთერთმეტე დინასტიიდან, ეგვიპტის შუა სამეფოს პერიოდის დროს. ნეფერუ I ეგვიპტის ფარაონის მენტუჰოტეპ I-ის მეუღლე, ასევე ინტეფ I-ის და ინტეფ II-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტიის დედოფლები
ხენემეტნეფერჰეჯეტი III

**ხენემეტნეფერჰეჯეტი III** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთორმეტე დინასტიიდან, ეგვიპტის შუა სამეფოს პერიოდის დროს. ხენემეტნეფერჰეჯეტი III ეგვიპტის ფარაონის ამენემჰეტ III-ის მეუღლე დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეთორმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთორმეტე დინასტიის დედოფლები
მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა

**მონღოლეთის სახალხო რესპუბლიკა** () — სოციალისტური რესპუბლიკა აღმოსავლეთ აზიაში, რომელიც არსებობდა 1924—1992 წლებში. ქვეყანას მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტია მართავდა. 

## ისტორია
### ფორმაცია
1691 წლიდან 1911 წლამდე, გარე მონღოლეთს მანჯუ-ცინის დინასტია მართავდა. XX საუკუნის დასაწყისში, ცინის მთავრობამ დაიწყო ე.წ. ახალი პოლიტიკის განხორციელება, რომელიც მიზნად ისახავდა გარე მონღოლეთის ინტეგრაციას. XIX საუკუნეში შიგა მონღოლეთში არეულობის დროს, აკინის კოლონიზაციის განვითარების გამო მონღოლმა არისტოკრატიამ დასახმარებლად რუსეთის იმპერიას მიმართა. 1911 წლის აგვისტოს მონღოლეთის დელეგაცია წავიდა სანქტ-პეტერბურგში და მიიღო გარკვეული დახმარების პირობა. როდესაც დელეგაცია უკან დაბრუნდა, დაიწყო სინხაის რევოლუცია ჩინეთში, რომელმაც საბოლოოდ დაამთავრა დინასტიის მმართველობა ქვეყანაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
კატეგორია:სოციალისტური სახელმწიფოები
კატეგორია:ყოფილი სოციალისტური რესპუბლიკები
კატეგორია:ცივი ომის პერიოდის ისტორიული სახელმწიფოები
კატეგორია:კომუნისტური სახელმწიფოები
ტერორის მთა

**ტერორის მთა** () — დიდი ფარისებრი ვულკანი ანტარქტიდაში. მდებარეობს ვიქტორიას მიწის ნაპირებთან, როსის კუნძულის აღმოსავლეთ ნაწილში. სიმაღლე 3230 მ. აგებულია ბაზალტებით. აქვს მრავალრიცხოვანი შლაკური კონუსები და გუმბათები, რომლებიც მეტწილად თოვლითა და ყინულითაა დაფარული. როსის კუნძულის ოთხი ვულკანიდან ტერორის მთა სიდიდით მეორეა და რამდენადმეა დაჩრდილული მის მეზობლად მდებარე ვულკან ერებუსის მიერ, რომელიც დასავლეთით 30 კილომეტრში ვრცელდება. ტერორის მთას სახელი უწოდა ჯეიმზ კლარკ როსმა თავისი მეორე გემის HMS Terror-ის პატივსაცემად 1841 წელს. ტერორის კაპიტანი იყო როსის ახლო მეგობარი ფრენსის კროზიე. მწვერვალზე არსებული ქანები არ არის შესწავლილი, თუმცა ქვედა ადგილები გეოლოგიურად შესწავლილია და ამ ქანების ასაკია 0,82-1,75 მილიონი წელი. ვულკანური აქტივობის ნიშნები არ გააჩნია. პირველად მასზე ავიდნენ 1959 წელს. ტერორის მთის ქვემოთ არის ტერორის წერტილი, აქვეა ტერორის თოვლის უნაგირა. ტერორის მთასა და ტერა-ნოვის მთას შორის მდებარეობს ტერორის მყინვარი, რომელსაც სამხრული მიმართულება აქვს. 2000 წელს მოხდა ძლიერი მიწისძვრა.

## რესურსები ინტერნეტში
* აშშ-ის გეოლოგიური სამსახური 
* ტერორის მთა 

კატეგორია:ანტარქტიდის ვულკანები
მერესანხ IV

**მერესანხ IV** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეხუთე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. მერესანხ IV ეგვიპტის ფარაონების მენკაუჰორის ან ჯედკარა ისესის მეუღლე, ასევე რაემკას და კაემტჯენეტის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეხუთე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეხუთე დინასტიის დედოფლები
მერესანხ II

**მერესანხ II** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეოთხე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. მერესანხ II ეგვიპტის პრინცის ჰორბაეფის და ფარაონების ჯედეფრეს და ხეფრენის მეუღლე, ასევე ნეფერტკაუ III-ის, ნებთი-ტეპიტესის და ჯათის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის დედოფლები
მონღოლეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

**მონღოლეთის ადმინისტრაციული დაყოფა** — მონღოლეთი ადმინისტრაციულად იყოფა 21 აიმაკად. რომელიც თავის მხრივ იყოფა სუმებად. სუმების რაოდენობა 2005 წლისათვის იყო 330.

## აიმაკები 
## სქოლიო
*
დეივიდ იუმი

**დეივიდ იუმი** (; დ. 7 მაისი, 1711, ედინბურგი — გ. 25 აგვისტო, 1776, იქვე) — შოტლანდიელი ფილოსოფოსი.  ემპირიზმისა და აგნოსტიციზმის წარმომადგენელი, ეკონომისტი, ისტორიკოსი, პუბლიცისტი, ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი შოტლანდიელი განმანათლებელი.

## მოძღვრება 
დეივიდ იუმმა თანმიმდევრულად განავითარა ბერკლის სუბიექტური იდეალიზმი, მან დიდი გავლენა მაოხდინა იდეალისტური ფილოსოფიის განვითარებაზე, თანამედროვე პოზიტივიზმი იუმის ფილოსოფიის თავისებურ აღდგენას წარმოადგენს. დეივიდ იუმის აზრით, ჩვენს ცხოვრებაში არაფერია, გარდა პერცეფციებისა, პერცეფციები ორგვარია: შთაბეჭდილებები და იდეები, პერცეფციები სიმარტივე-სირთულითაც განსხვავდება; არსებობს რთული და მარტივი იდეები.
შთაბეჭდილებები ორგვარია იმისდა მიხედვით თუ რა არის მათი წყარო; არსებობს შეგრძნებით მიღებული შთაბეჭდილებები და რეფლექციით მიღებული შთაბეჭდილებები, ორივე ამ შთაბეჭდილებათა პრინციპი ერთია, რადგან რეფლექსიის შთაბეჭდილებები — შიში, სიხარული და სხვა ემოციები, თვით შეგრძნებებიდან წარმოიშობა. იუმი განიხილავს პერცეპციებს ჩაკეტილ ცნობიერებაში. იუმის აზრით, შთაბეჭდილებები უფრო ცხოველი ხასიათისაა, იდეები კი შაბეჭდილებათა სუსტ ასლებს წარმოადგენს, შთაბეჭდილება ყოველთვის უსწრებს წინ იდეებს, ყოველ შთაბეჭდილებას იმეორებს მარტივი იდეა, მარტივი იდეები მკრთალად გამოხატავს შთაბეჭდილებებს. ადამიანს აქვს მეხსიერება და წარმოსახვის უნარი, მეხსიერება არის შთაბეჭდილების სიცოცხლის შენახვის უნარი. წარმოსახვა კი არის შთაბეჭდილების სიცხოველის დაკარგვისა და მისი იდეად შენახვის უნარი. წარმოსახვას თავისუფლება ახასიათებს, მეხსიერებას კი არა, მეხსიერება მხოლოდ ინახავს შთაბეჭდილებებს. წარმოსახვა კი იდეათა დაკავშირებასაც ახდენს, ის თავისუფლად მოქმედებს.

## პუბლიკაციები 
* 1739-40 — „ტრაქტატი ადამიანის ბუნების შესახებ“ (*A Treatise of Human Nature*)

## ლიტერატურა 
* ფილოსოფიის ისტორია, თბ., 1962. 

კატეგორია:შოტლანდიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:შოტლანდიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:შოტლანდიელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1711
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1776
კატეგორია:რელიგიის კრიტიკოსები
კატეგორია:ედინბურგში დაბადებულები
მაჰმუდი (სულეიმან I-ის ვაჟი)

**შეჰზადე მაჰმუდი** (; დ. 1512 — გ. 1521) — ოსმალეთის იმპერიის უფლისწული, სულეიმან I-ის პირველი შვილი და ვაჟი მისი პირველი ფავორიტი ხარჭისგან ფულანე ხათუნისგან, როდესაც ის მანისაში მსახურობდა.

მაჰმუდი დაიბადა 1512 წელს მანისაში, ის წესით მამის პირველი მემკვიდრე უნდა ყოფილიყო და ასეც იყო სამი წლის განმავლობაში, მაგრამ მას შემდეგ, რაც მაჰიდევრან სულთანი სულეიმანის ჰარემში მოხვდა, სულეიმანის ფავორიტი ხარჭა აღარ იყო ფულანე და მეტიც, სულეიმანმა თავისი ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა შეჰზადე მუსტაფა, რომელიც მას 1515 წელს სწორედ მაჰიდევრანისგან ეყოლა. ფულანე ხათუნს ეს ძალიან არ მოეწონა და მაჰიდევრანთან დაპირისპირება დაიწყო. მან ხელახლა მოახერხა მოეგო შეჰზადე სულეიმანის გული და 1516 წელს მას გაუჩინა ქალიშვილი, ფატმა. მაგრამ სულეიმანი თავის მემკვიდრედ მაინც მუსტაფას ასახელებდა და მას მეტ დროს უთმობდა ვიდრე მაჰმუდს.

1521 წელს, სულეიმანის ტახტზე ასვლიდან ერთი წლის შემდეგ, სტამბლოლში გავრცელდა ყვავილის ეპიდემია, რომელმაც  19 ოქტომბერს შეიწირა მაჰმუდის სიცოცხლე. ამავე ეპიდემიას ემსხვერპლა მისი უმცროსი ძმის, გიულფემ ხათუნის ვაჟის, მურადის სიცოცხლეც.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შეჰზადე მაჰმუდი

კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1512
კატეგორია:გარდაცვლილი 1521
კატეგორია:შეჰზადეები
ჟაკ ლე გოფი

**ჟაკ ლე გოფი**  (; დ. 1 იანვარი, 1924 ტულონი, — გ. 1 აპრილი, 2014, პარიზი) — ფრანგი ისტორიკოს-მედიევისტი, შუა საუკუნეების მკვლევარი. საფრანგეთის ისტორიის მამად აღიარებული. მისმა ნაშრომებმა როგორიცაა „ინტელექტუალები შუა საუკუნეებში“, „წარმოსახვითი შუა საუკუნეები“ და „წმინდა ლუის ანტიბიოგრაფია“, მას მსოფლიო აღიარება მოუტანა.

## ლიტერატურა
*მერაბ კალანდაძე, ფრანგი „ისტორიის მამა“, ჟურნალი ისტორიანი, სექტემბერი, №9, 2014

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
ივან მიხაილოვი

250პქ|მინი|ივან მიხაილოვი
**ივან მიხაილოვი**  (; დ. 26 აგვისტო, 1896 ნოვო სელო — გ. 5 სექტემბერი, 1990, რომი, იტალია) — მაკედონიის შიდა რევოლუციური ორგანიზაციის ლიდერი. დიდი ბრიტანეთის, გერმანიის, საფრანგეთისა და საბჭოთა კავშირის დაზვერვის მიერ ბალკანეთში ყველაზე საშიშ ტერორისტად აღიარებული პიროვნება. მის სახელს არაერთი ტერაქტი უკავშირდება. აქედან ყველაზე ცნობილია მარსელის ტერაქტი, რომლის დროსაც მოკლეს იუგოსლავიის მეფე ალექსანდრ I კარაგეორგევიჩი. 

## ლიტერატურა
*ნიკა თევზაძე, ყველაზე საშიში პიროვნება ბალკანეთში,  ჟურნალი ისტორიანი, აპრილი, №4, 2015

კატეგორია:დაბადებული 26 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი  5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ტერორისტები
ნიკოლა სანსონე

**ნიკოლა დომენიკო სანსონე** (; დ. 10 სექტემბერი, 1991, მიუნხენი) — იტალიელი ფეხბურთელი, ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის კლუბ „ვილიარეალის“ გარემარბი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი ვილიარეალის ოფიციალურ საიტზე   
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პარმის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვილიარეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 10 სექტემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დანიელ კალიჯური

**დანიელ კალიჯური** (; დ. 15 იანვარი, 1988, ვილინგენ-შვენინგენი, ბადენ-ვიურტემბერგი, გერმანია) — იტალიური წარმოშობის გერმანელი ფეხბურთელი. გერმანიის ბუნდესლიგის საფეხბურთო კლუბ „შალკე 04“-ის ნახევარმცველი.

## ტიტულები
### საკლუბო
; ვოლფსბურგი
* გერმანიის თასი: 2014–15
* გერმანიის სუპერთასი: 2015

## რესურსები ინტერნეტში 
*fussballdaten

კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრაიბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვოლფსბურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:შალკე 04-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ჯგუფი D

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008: ჯგუფი D** — ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2008-ის ფინალური ეტაპის ერთ-ერთი ჯგუფი. მატჩები დაიწყო 10 ივნისს და დასრულდა 18 ივნისს. ექვსივე მატჩი გაიმართა ავსტრიაში, ინსბურკსა და ზალცბურგში. ჯფუგში გამოდიოდნენ ევროპის მოქმედი ჩემპიონი საბერძნეთის ნაკრები, ასევე ესპანეთის, შვედეთისა და რუსეთის ნაკრები გუნდები. საბერძნეთი, ესპანეთი და რუსეთი ასევე ერთ ჯგუფში გამოდიოდნენ წინა ჩემპიონატზე, ევრო 2004-ზე.

ესპანეთმა პირველ წრეში რუსეთი 4–1 და მეორე წრეში შვედეთი 2–1 დაამარცხა. მას შემდეგ, რაც მეორე წრეში რუსეთმა საბერძნეთს მოუგო, ესპანეთმა გაინაღდა მეოთხედფინალში მონაწილეობა ორ ტურში, ხოლო მოქმედი ჩემპიონები დარჩნენ ცხრილის ბოლო საფეხურზე. მეორე ადგილის ბედი გადაწყდა რუსეთისა და შვედეთის მატჩში, სადაც შვედეთისთვის საკმარისი იყო არ წაეგო, მაგრამ რუსეთმა მოიგო, გაიტანა რა თითო ტაიმში თითო გოლი. ამასთან, ესპანეთმა, მიუხედავად იმისა, რომ მარცხდებოდა პირველ ტაიმში, ბოლო წუთებში მოიგო მესამე ტურის მატჩიც საბერძნეთის წინააღმდეგ და 100%-იანი შედეგით დაასრულა ჯგუფური ეტაპი. 

## ცხრილი

## ესპანეთი vs რუსეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საბერძნეთი vs შვედეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## შვედეთი vs ესპანეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საბერძნეთი vs რუსეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საბერძნეთი vs ესპანეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## რუსეთი vs შვედეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

D
ნახტნეითი

**ნახტნეითი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი პირველი დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს პერიოდის დროს. ნახტნეითი ეგვიპტის ფარაონის ჯერის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის პირველი დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის პირველი დინასტიის დედოფლები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი D

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი: ჯგუფი D** — ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004-ის ფინალური ეტაპის ერთ-ერთი ჯგუფი. მატჩები დაიწყო 15 ივნისს და დასრულდა 23 ივნისს. ჯგუფში გამოდიოდნენ გერმანიის, ნიდერლანდების, ჩეხეთისა და ლატვიის ნაკრები გუნდები.

ჩეხეთმა, როგორც გამარჯვებულმა, და ნიდერლანდებმა, როგორც მეორეადგილოსანმა, გადალახეს ჯგუფური ეტაპი და ასპარეზობა გააგრძელეს მეოთხედფინალებში.  

## ცხრილი
*მატჩები ნაჩვენებია ადგილობრივი დროით (UTC+1)*

## ჩეხეთი vs ლატვია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## გერმანია vs ნიდერლანდები
|valign="top" width="50%"|

|}

## ლატვია vs გერმანია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნიდერლანდები vs ჩეხეთი
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნიდერლანდები vs ლატვია
|valign="top" width="50%"|

|}

## გერმანია vs ჩეხეთი
|valign="top" width="50%"|

|}

## რესურსები ინტერნეტში 
* UEFA Euro 2004 Group D

ჯგუფი D
ნებეტი (დედოფალი)

**ნებეტი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეხუთე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. ნებეტი ეგვიპტის ფარაონის უნისის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეხუთე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეხუთე დინასტიის დედოფლები
ნებეტნეჰატი

**ნებეტნეჰატი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთვრამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. დღესდღეობით უცნობია ნებეტნეჰატის მეუღლის, ეგვიპტის ფარაონის სახელი.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის დედოფლები
ჰეკენუჰეჯეტი

**ჰეკენუჰეჯეტი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეოთხე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. ჰეკენუჰეჯეტი ეგვიპტის ფარაონის ხეფრენის მეუღლე და სეხემკარეს დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის დედოფლები
ნახტუბასტერაუ

**ნახტუბასტერაუ** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი ოცდამეექვსე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის გვიანი პერიოდის დროს. ნახტუბასტერაუ ეგვიპტის ფარაონის ამასის II-ის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის დედოფლები
ღაზი ხოსრო-ბეგი

[200პქ|thumb|[ღაზი ხოსრო-ბეგის მეჩეთი სარაევოში, რომლის ეზოშიცაა იგი დაკრძალული]]

**ღაზი ხოსრო-ბეგი** (; ; არებ. غازى حۆسرهو ب‍هغ; დ. 1480, სერესი, ოსმალეთის იმპერია – გ. 1541, სარაევო) — ბოსნიელი ოსმალო მხედართმთავარი, სანჯაყ-ბეგი, ბოსნიის სანჯაყის გამგებელი 1521 – 1525, 1526 — 1534 და 1536 — 1541. 
## ბიოგრაფია
ხოსრო სერესში, თანამედროვე საბერძნეთის ტერიტორიაზე დაიბადა. მამამისი ფერხადი იყო ბოსნიელი ტრებინეს მხრიდან, ხოლო დედამისი იყო სელჩუკა, რომელიც გადმოცემების თანახმად ბაიაზიდის ქალიშვილი იყო.

1486 წელს ფერხადი მამლუქთა სულტან ალ-აშრაფ საიფუ დ-დინ ყაით-ბაის წინააღმდეგ ომში დაიღუპა. დაქვრივებული სელჩუკაც მალევე გარდაიცვალა და ხოსრო ოსმალეთის სამეფო კარზე აღიზარდა. იხსენიება 1503 წელს, როცა ბაიაზიდის ვაჟი მეჰმედი ყირიმის სახანოს ესტუმრა დიპლომატიური დავალებით, ხოსროც მას ახლდა. 1504 წელს მეჰმედის გარდაცვალების შემდეგ ხოსრო ყირიმიდან კონსტანტინოპოლში დაბრუნდა, საიდანაც ამჯერად ალბანეთში, შკოდერის სანჯაყში გაამწესეს. თავი გამოიჩინა სამხედრო ნიჭით უნგრეთის სამეფოს წინააღმდეგ ბრძოლებში. ასევე აქტიურად ეწეოდა ექსპანსიას დასავლეთით, მ. შ. თანამედროვე ხორვატიის ტერიტორიაზე. დაიკავა ქალაქები გრებენი, სოკოლი, იეზერო, ვინაცი, ვრბაშკი გრადი, ლივაჩი, კამატინი, ბოჩაცი, უდბინა, ვრანა, მოდრუჩი, პოჟეგა და სხვები.

მონაწილეობდა მოჰაჩის ბრძოლაში, სადაც აქინჯიებსა და მშვილდოსან კავალერიას მეთაურობდა. მოჰაჩის ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ ოსმალებმა თანამედროვე უნგრეთის ტერიტორია დაიკავეს, იმპერიის საზღვრები ბოსნიის სანჯაყიდან მოშორებით გადავიდა. ხოსრო-ბეგს ამჯერად რეგიონში სტაბილიზაციისთვის უწევდა ბრძოლა და აჯანყებების ჩახშობა. მონაწილეობდა ჩერნოგორიაში წარმოქმნილ კონფლიქტში ისქანდარ-ბეგ ცრნოიევიჩის გარდაცვალების შემდეგ. 1541 წელს მონაწილეობდა ჩერნოგორიელი აჯანყებულების წინააღმდეგ ბრძოლაში, სადაც დაიღუპა სოფელ მოკროსთან.

ლეგენდის თანახმად, ხოსრო-ბეგი იმდენად დიდი აღნაგობის ყოფილა, რომ მისმა ჯარისკაცებმა ცხედრის ზიდვა ვეღარ მოახერხეს და მხოლოდ მისი გულღვიძლი დამარხეს *ხოჯის მწვერვალთან* (), საიდანაც მოგვიანებით მხარე დრობნაცმა მიიღო თავისი სახელი ( *შიგნეული*). ამ ლეგენდის რეალობასთან კავშირი დაუდგენელია, რადგან ისტორიულად სახელი დრობნაცი უფრო ადრინდელია, ხოლო ხოსრო დაკრძალულია სარაევოში, თავის მიერ აგებული მეჩეთის ეზოში. 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1480
კატეგორია:გარდაცვლილი 1541
კატეგორია:ოსმალეთის იმპერიის ისტორია
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის ისტორია
არახანგაის აიმაკი

**არახანგაის აიმაკი** — ერთ-ერთი მონღოლეთის 21 აიმაკიდან. მისი ფართობია 55 313,82 კმ². მოსახლეობა 2008 წლის 31 დეკემბერს შეადგენდა 89 282 ადამიანს, ხოლო 2009 წლის 31 დეკემბერს 89 331 ადამიანს. იყოფა 19 სუმად. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ცეცერლეგი.

## სქოლიო
კატეგორია:არახანგაის აიმაკი
კატეგორია:მონღოლეთის აიმაკები
ნეფერთენუტი

**ნეფერთენუტი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთორმეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის შუა სამეფოს პერიოდის დროს. ნეფერთენუტი ეგვიპტის ფარაონის სენუსერტ III-ის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეთორმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთორმეტე დინასტიის დედოფლები
ტემერინი

**ტემერინი** () — საქალაქო ტიპის დასახლება სერბეთში. მდებარეობს სამხრეთ-ბაჩის რაიონში, ვოევოდინაში.

## დემოგრაფია და ეთნიკური შემადგენლობა
2002 წლის მოსახლეობის აღწერის თანახმად, ტემერინში ცხოვრობს 19 216 კაცი. მათგან 9 660 (50,27%) სერბია, 8 187 (42,60%) უნგრელი, 304 (1,58%) იუგოსლავიელი და ა.შ.

## ცნობილი ტემერინელები
* ლუკიან მუშიცკი — სერბი მწერალი და თეოლოგი
* კაროლ სირმაი — უნგრელი მწერალი
* დრაგუტინ ზელენოვიჩი — სერბეთის პრემიერ-მინისტრი

## გალერეა

ფაილი:Centar Temerina 2.JPG|ქალაქის ცენტრი
ფაილი:SpomenikSlobodeTemerin.JPG|იუგოსლაველი პარტიზანების ძეგლი
ფაილი:Temerin orthdox church.jpg|მართლმადიდებლური ეკლესია

კატეგორია:ვოევოდინას ქალაქები
კატეგორია:სერბეთის დასახლებული პუნქტები
ნაპარეა

**ნაპარეა** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი ოცდამეხუთე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. ნაპარეა ეგვიპტის ფარაონის ტაჰარქას მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეხუთე დინასტიის დედოფლები
ნებეტაუი

**ნებეტაუი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცხრამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ნებეტაუი ეგვიპტის ფარაონის რამსეს II-ის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტიის დედოფლები
ნუბხესბედი

**ნუბხესბედი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეოცე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ნუბხესბედი ეგვიპტის ფარაონის რამსეს VI-ის მეუღლე, ასევე რამსეს VII-ის, ამენჰერხეპშეფის, პანებენკემაიტის და ისეტის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეოცე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოცე დინასტიის დედოფლები
ნუბხაესი

**ნუბხაესი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. დღეისათვის უცნობია ნუბხაესის მეუღლის სახელი, თუმცა მიიჩნევა, რომ ის სობეხოტეპ IV-ის ერთ-ერთი შთამომავალი იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის დედოფლები
ნუბემჰატი

**ნუბემჰატი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ნუბემჰატი ეგვიპტის ფარაონის სობეკემსაფ I-ის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის დედოფლები
ნიმაეთაპ II

**ნიმაეთაპ II** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეხუთე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. დღეისათვის უცნობია ნიმაეთაპ II-ის მეუღლის სახელი, თუმცა ცნობილია, რომ ის მეხუთე დინასტიიდან იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეხუთე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეხუთე დინასტიის დედოფლები
ნიმაეთაპი

**ნიმაეთაპი** (ასევე **ნიმაათაპი**) — ძველი ეგვიპტის დედოფალი. მეორე დინასტიის უკანასკნელი ფარაონის ხასეხემუის მეუღლე და მესამე დინასტიის ფარაონის ჯოსერის დედა. გარდაიცვალა ჯოსერის მმართველობის დროს.

მისი სახელი შემორჩენილია ბეჭედზე, რომელიც აბიდოსში ხასეხემუის საფლავშია აღმოჩენილი. მასზე წარწერაა, სადაც დედოფალი მოხსენიებულია, როგორც „მეფის შვილების დედა“, მეორე წარწერაზე, რომელიც ბეთშია აღმოჩენილი, დედოფალი ნიმაათაპი მოიხსენიება, როგორც „ორივე მიწის მეფის დედა“. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეორე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეორე დინასტიის დედოფლები
კარამატი

**კარამატი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი ოცდამეორე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. კარამატი ეგვიპტის ფარაონის შეშონქ I-ის მეუღლე და ოსორკონ I-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის ოცდამეორე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეორე დინასტიის დედოფლები
ხამერერნებთი I

**ხამერერნებთი I** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეოთხე დინასტიიდან, ეგვიპტის ძველი სამეფოს პერიოდის დროს. ხამერერნებთი I ეგვიპტის ფარაონის ხეფრენის მეუღლე, ასევე მენკაურას და ხამერერნებთი II-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის დედოფლები
ნებსემი

**ნებსემი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთვრამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ნებსემი ეგვიპტის ფარაონის თუტმოს III-ის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთვრამეტე დინასტიის დედოფლები
ხედებნეითირბინეტ I

**ხედებნეითირბინეტ I** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი ოცდამეექვსე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის გვიანი პერიოდის დროს. ხედებნეითირბინეტ I ეგვიპტის ფარაონის ნეხო II-ის მეუღლე და ფსამეტიქ II-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეექვსე დინასტიის დედოფლები
იაჰი (დედოფალი)

**იაჰი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეთერთმეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის შუა სამეფოს პერიოდის დროს. იაჰი ეგვიპტის ფარაონის ინტეფ III-ის მეუღლე, ასევე მენტუჰოტეპ II-ის და ნეფერუ II-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეთერთმეტე დინასტიის დედოფლები
ინენი (დედოფალი)

**ინენი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. ინენი ეგვიპტის ფარაონის მერნოფერა აიბის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეცამეტე დინასტიის დედოფლები
ისეტნოფრეტ II

**ისეტნოფრეტ II** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეცხრამეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ისეტნოფრეტ II ეგვიპტის ფარაონის მერნეპტაჰის მეუღლე და სეთი II-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეცხრამეტე დინასტიის დედოფლები
ისეტ ტა-ჰემჯერტი

**ისეტ ტა-ჰემჯერტი** (ასევე **ისის ტა-ჰემჯერტი** ან **ისისი**) — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეოცე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის ახალი სამეფოს პერიოდის დროს. ისეტ ტა-ჰემჯერტი ეგვიპტის ფარაონის რამსეს III-ის მეუღლე და რამსეს VI-ის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეოცე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოცე დინასტიის დედოფლები
სიტჯეჰუტი

**სიტჯეჰუტი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი მეჩვიდმეტე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს. სიტჯეჰუტი ეგვიპტის ფარაონის სეკენენრა ტაას მეუღლე და იაჰმესის დედა იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის მეჩვიდმეტე დინასტიის დედოფლები
ტენტამუნი (XXI დინასტია)

**ტენტამუნი** — ძველი ეგვიპტის დედოფალი ოცდამეერთე დინასტიიდან, ძველი ეგვიპტის მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. ტენტამუნი ეგვიპტის ფარაონის სმენდესის მეუღლე იყო.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ეგვიპტის ოცდამეერთე დინასტია

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დედოფლები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეერთე დინასტიის დედოფლები