open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
შოლოხოვსკი

**შოლოხოვსკი** () — დაბა რუსეთში, როსტოვის ოლქში, ბელაია-კალიტვის რაიონში. დაბის სტატუსი მიენიჭა 1955 წელს. 2020 წლის მონაცემებით, შოლოხოვსკში ცხოვრობს 7306 ადამიანი. 

## ცნობილი ადამიანები 
* ტატიანა კოტოვა – „მის რუსეთი 2006“, რუსი მსახიობი, მოდელი და მომღერალი

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:როსტოვის ოლქის დაბები
ხელხვავი

**ხელხვავი** — ქართული ხალხური სიმღერების ჯგუფი. ხელხვავი პოლიფონური ნადური სიმღერაა, რომელიც დასავლეთ საქართველოში, განსაკუთრებით იმერეთში, გურიასა და აჭარაში, იყო გავრცელებული. ხელხვავი სრულდებოდა სასოფლო სამეურნეო შრომის პროცესში: კალოზე სიმინდის რჩევის, ღომის აღება-დამუშავების, ოჯახში მოსავლის დაბინავების შემდეგ. შესაბამისად არსებობს „კალოს ხელხვავი“ და „სუფრის ხელხვავი“. სიმღერის ტექსტები ნაწილობრივ რელიგიური შინაარსისაა, ნახსენებია წმინდანები გიორგი და გრიგოლი, მთავარანგელოზი, რომლებზეც იყო თითქოს დამოკიდებული მოსავლის ბედი. ვარაუდობენ, რომ ხელხვავები წარმართული წარმოშობისაა.

## ლიტერატურა
**რუხაძე, ჯ.* „ხალხური აგროკულტურა დასავლეთ საქართველოში“, თბილისი, 1976
*ქართული ხალხური სიტყვიერება, ტ. 1, თბილისი, 1975
**ოქროშიძე, თ*. „ქართული ხალხური შრომის პოეზია“, თბილისი, 1963

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
ხენტეის მთიანეთი

**ხენტეის მთიანეთი** — მთიანეთი მონღოლეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. მთიანეთის ჩრდილოეთ შტოქედები რუსეთის ტერიტორიაზეა. გადაჭიმულია 250 კმ-ზე. სიმაღლე 1500-2000 მ, უმაღლესი წერტილი 2800 მ. უმთავრესად აგებულია გრანიტული კირქვებით, რომლებსაც გამყინვარების კვალი ემჩნევა. სამხრეთ კალთები შემოსილია მთის სტეპით, ჩრდილოეთ კალთებზეა ტყესტეპები, ლარიქსსა და კედრის ტაიგის უბნები. სამხრეთ შტოქედზე არის მურა ნახშირის საბადო, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში ოქროს ქვიშრობები. სამხრეთ-დასავლეთ მთისძირზე გაშენებულია ქალაქი ულან-ბატორი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მონღოლეთის გეოგრაფია
გიორგი გაბუნია

**გიორგი გაბუნია** (დ. 28 ივლისი, 1975) — ქართველი ჟურნალისტი. მიჰყავს გადაცემა „Post Factum“ მთავარ არხზე. არის ქართველი მსახიობისა და ტელეწამყვანის, ჯულიეტა ვაშაყმაძის შვილი.

## კარიერა 
თავდაპირველად მუშაობა დაიწყო „პირველ არხზე“, რომლისთვისაც სიუჟეტებს ამზადება. პირველად ეთერში ტელეკომპანია „მაესტროზე“ მუშაობის პერიოდში გამოჩნდა. წლების მანძილზე მუშაობდა „რუსთავი 2“-ზე, სადაც მიჰყავდა გადაცემა P.S. 2019 წლიდან მუშაობს „მთავარ არხზე“ სადაც მიჰყავს გადაცემა „Post Factum“. იყო პროექტების, „X Factor“-ისა და „მხოლოდ ქართული“-ს ჟიურის წევრი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხემყრალი

**ხემყრალი** — მცენარეთა გვარი სიმარუბასებრთა ოჯახისა. ფოთოლმცვივანი მაღალი ხეებია. აქვთ მორიგეობით განლაგებული უსიამოვნო სუნიანი კენტფრთართული ფოთლები. გავრცელებულია სამხრეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ავსტრალიაში. საქართველოში მისი სამი სახეობაა შემოტანილი, შედარებით ფართოდ კი ჩინური ხემყრალი. ის ადვილად სახლობს ხრიოკ და ქვა-ღორღიან ადგილებზე, მრავლდება ადვილად და იქცევა სარეველად. მისი მერქანი მაღალი ღირსების სამშენებლო და მოსაპირკეთებელი მასალაა, ასევე ყიენებენ ქაღალდის წარმოებაში. დეკორატიულია, განსაკუთრებით კი მისი წითელნაყოფა სახესხვაობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფარულთესლოვნები
ხენიანი

**ხენიანი** — ქალაქი ჩინეთში, ხუნანის პროვინციაში, ნავსადგური მდინარე სიანძიანზე. არის სამთამადნო მრეწველობის ცენტრი. მოსახლეობა 1 453 000 ადამიანი (2017).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ქალაქები
ანგელიკა იაკუბოვსკა

**ანგელიკა იაკუბოვსკა** (დ. 30 აპრილი, 1989) — პოლონელი მოდელი. წარადგინა პოლონეთი მის სამყარო 2009-სა და „Miss International 2009“-ზე. 2008 წელს გახდა „მის პოლონეთი“.

2010 წლის სექტემბერში გამოჩნდა ფლეიბოიში.

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* „მის პოლონეთის“ ოფიციალური საიტი

კატეგორია:მის პოლონეთის გამარჯვებულები
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:დაბადებული 30 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩორჩანის ეკლესია

**ჩორჩანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი სამცხე ჯავახეთში, ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩორჩანში. 

იგი მცირე ზომის დარბაზული ნაგებობაა. აგებულია დიდი ზომის ბაზალტის ქვით დუღაბზე. დგას პირდაპირ კლდის მასივზე ყოველგვარი საძირკვლის გარეშე. მხოლოდ აღმოსავლეთის კედელს აქვს ერთსაფეხურიანი ბაზალტის ქვითვე ნაწყობი ცოკოლი. პერანგის ქვა თითქმის სრულად მოცლილია, თუმცა მშვენივრადაა შემორჩენილი ანაბეჭდები. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია გაჭრილი და დარბაზის იატაკიდან ორი საფეხურითაა აწეული. კარი არქიტრავული უნდა ყოფილიყო. იქვე დევს 2,2 მ სიგრძის საპირე ქვა, რომელიც კარის თავზე უნდა ყოფილიყო ჩადგმული. კარის ზღურბლზე შერჩენილია კარის ჩამკეტი და  საანჯამე ფოსოები. კარის ჭრილის სამხრეთ საპირედ გამოყენებულია კარგად დამუშავებული პარელელეპიპედი, რომელსაც შუაში გამჭოლი წრიული ხვრელი აქვს. ტაძარი განათებული იყო დასავლეთის და აღმოსავლეთის სარკმლებით. სარკმლები ვიწროა, ზემოთკენ შევიწროვებული და თაღით დასრულებული, წირთხლები შეგინითკენ გაგანიერებული. 

აღმოსავლეთის კედლის ფრონტონში შემორჩენილი ქვა მეტყველებს, რომ კედლები დასრულებული უნდა ყოფილიყო ქვის კარნიზით, რომელსაც ებჯინებოდა ლორფინი (ლორფინის ანაბეჭდები კარგად იკითხება). ტაძრის აფსიდი არასწორი ნახევარწრეა, დარბაზისგან 4-7 სმ სიგანის მხრით გამოყოფილი. კონქი ეყრდნობა მხრის პილასტრებზე გადასულ თაღს. აფსიდას ნიშები არ აქვს. არც საკურთხევლის იატაკია ამაღლებული დარბაზისგან და არც ტრაპეზია შემორჩენილი. საკურთხევლის სარკმლის ჩრდილოეთ პირში მოგვიანებით ჩასმული კუბია, რომლის პირზეც შეისრულ თაღში ჩამჯდარი გოლგოთის ჯვრის რელიეფური გამოსახულებაა. ამ წახნაგის მარცხენა წახნაგზე კი შუაში ოვალური ფოსოა ამოჭრილი. ტაძარი დასრულებულია ნახევარწრიული კამარით, რომელიც ეყრდნობა სატრიუმფო თაღებს. 

ნახევარპილასტრები, ისევე როგორც მხრები დასრულებულია კაპიტელებით. ოთხივე პროფილირებულია: მხრის კაპიტელებს სამ-სამი ლილვი აქვს, ხოლო ნახევარპილასტრის კაპიტელებს ორ-ორი (შესაბამისად, თუ პირველები უფრო მაღალია ვიდრე მეორეები). ამ კაპიტელებიდან სამს ლილვები მხოლოდ საფასადე მხარეს აქვს მოცემული, ჩრდილოეთი მხრის კაპიტელს კი სამივე მხარეს. დარბაზის იატაკი მიწატკეპნილია. 

ტაძრის გარშემო მდებარე სასაფლაოზე აღმოჩენილია XIX საუკუნის საფლავის ქვები არაბული წარწერებით და მცირე ზომის არქიტექტურული დეტალი ადამიანის თავის ჰორელიეფით, რომლებიც ამჟამად ახალციხის ისტორიულ მუზეუმშია დაცული.

## ლიტერატურა
*მარსაგიშვილი გ., ახალციხისა და ტაო-კლარჯეთის ეპარქია, ჩორჩანის წმინდა გიორგის ეკლესია, თბ., 2013, გვ. 539
*ბოჭორიძე გ., „მოგზაურობა სამცხე-ჯავახეთში“, თბ., 1992, გვ. 87-88
*ვაჩნაძე ნ., „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრება, როგორც საისტორიო წყარო“, თბ., 1975, გვ. 157

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
პუერტორიკოელები

**პუერტორიკოელები** — პუერტო-რიკოს ძირითადი მოსახლეობა. მათი რაოდენობა შეადგენს დაახლოებით 9 მილიონ ადამიანს, საიდანაც პუერტო-რიკოში ცხოვრობს 3 მილიონზე მეტი, ხოლო აშშ-ს ტერიტორიაზე 5,7 მილიონზე მეტი. პუერტო-რიკოელები არიან ესპანელ კოლონისტთა შთამომავლები, XVI საუკუნეში ისინი შეერწყნენ კარიბელ ინდიელებს, ხოლო მოგვიანებით აფრიკელ მონაბე ს და მიიღეს დღევანდელი ეთნიკური სახე. პუერტო-რიკოელების ძირითადი ენებია ესპანური და ინგლისური. გავრცელებული რელიგიებია კათოლიციზმი და პროტესტანტობა.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
პუერტო-რიკოს ღარი

**პუერტო-რიკოს ღარი** — ღრმა ზღვის ღარი ატლანტის ოკეანის დასავლეთ ნაწილში. გადაჭიმულია დიდი და მცირე ანტილიის კუნძულების გასწვრივ 1200 კმ-ზე. მაქსიმალური სიღრმეა 8742 მ კუნძულ პუერტო-რიკოს ჩრდილოეთით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პუერტო-რიკო
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის რელიეფი
ჩორჩანი

ტოპონიმი **ჩორჩანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჩორჩანი — სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში.
* ჩორჩანი — სოფელი ადიგენის მუნიციპალიტეტში.
ბეჟან წაქაძე

**ბეჟან წაქაძე** (დ. 17 თებერვალი, 1960) — ქართველი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1960 წლის 17 თებერვალს. 1979-1980 წლებში იყო თბილისის საავიაციო ქარხანაში მუშად, სავაჭრო გაერთიანების სასურსათო საწყობის გამგედ. 1985-1991 წლებში იყო პოდოლსკის ელექტრომექანიკური ქარხანა „სვეტის“ მთავარი ბუღალტერი. 1991-2000 წლებში მუშაობდა ვანის რაიონის საგადასახადო ინსპექციაში საგადასახადო ინსპექციის უფროსად. წაქაძე იყო საქართველოს სამთო-გეოლოგიური ასოციაციის ფინანსური დირექტორი, თბილისის დიდუბე-ჩუღურეთის საგადასახადო ინსპექციის მთავარი ინსპექტორი, საგადასახადო, საკონსულტაციო და სააუდიტორო ორგანიზაცია „პროფესიონალის“ დამფუძნებელი და დირექტორი. 2007-2010 წლებში იკავებდა სამშენებლო კომპანიების - „მოდულის“, „სასკოს“, „ბილდერსის“, „კალასის“ და „თბილ ელიტ ჰაუსის“ ფინანსური მენეჯერის თანამდებობას. 2010-2016 წლებში იყო სამშენებლო კამპანია „Georgian Development Group“-ის დამფუძნებელი და დირექტორი. 2016 წლიდან დღემდე არის სამშენებლო კომპანია „ჯორჯიან დეველოპმენტ გრუპ+“-ის დამფუძნებელი და დირექტორი, აგრეთვე შპს „ჯდჯ პლაზას“ დამფუძნებელი. 2017 წლიდან არის შპს „ჯდჯ პალასის“ დამფუძნებელი და დირექტორი. 2018 წლიდან დღემდე – შპს „მაგნოლიას“, აგრეთვე შპს „ჯდჯ იმერეთის“ დამფუძნებელი და დირექტორი. 

2020 წელს „ქართულმა ოცნებამ“ წარადგინა ზესტაფონის, ბაღდათის, თერჯოლისა და ტყიბულის მაჟორიტარობის კანდიდატად. მან ხმათა 49,77% (38 290 ხმა) მიიღო და გახდა საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ბიოგრაფია „ქართული ოცნების“ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
თოჯინების თეატრი

**თოჯინების თეატრი** — თეატრის სახეობა, რომელშიც თოჯინები მოქმედებენ. თოჯინას ამოძრავებს მაყურებლისთვის უხილავი მსახიობი. 

## ისტორია
თოჯინების თეატრს საფუძველი ჩაეყარა წარმართულ წეს-ჩვეულებებსა და თამაშობებში რელიგიურ-მისტერიული სანახაობებიდან. ძველ ეგვიპტეში ძვ. წ. XVI საუკუნეში თოჯინების თეატრში წარმოადგენდნენ მისტერიას ოსირისსა და ისიდაზე.  თეატრალური თოჯინები მოხსენიებულია ჰეროდოტეს, ქსენოფონტის, არისტოტელეს, ჰორაციუსის, მარკუს ავრელიუსის და სხვათა თხზულებებში. თოჯინების თეატრის უძველესი ტრადიცია აქვთ აზიის და ახლო აღმოსავლეთის ხალხებს. ძვ. წ. I საუკუნეში თოჯინების თეატრი აღმოცენდა ჩინეთში. იაპონიაში ის XI საუკუნიდანაა ცნობილი. XI საუკუნეში ევროპაში თოჯინების თეატრის წარმოდგენები იმართებოდა ეკლესიებსა და მონასტრებში ბიბლიურ სიუჟეტებზე. მათი მთავარი პერსონაჟი იყო წმინდა მარიამი. აქედან მოდის რომანულ-გერმანულ ენებში თოჯინის აღმნიშვნელი სიტყვა „მარიონეტი“. თანდათან თოჯინების თეატრის რეპერტუარში შეიჭრა მიწიერი თემატიკა, ამიტომ თეატრი ეკლესიიდან გააძევეს. მას შემდეგ იგი დამკვიდრდა მოედნებსა და ბაზრობებზე. XIV საუკუნის იტალიაში ის ჩამოყალიბდა როგორც ხალხური სატირული ხელოვნება, რომლის მთავარი გმირი იყო პულჩინელა. XVII საუკუნეში ანალოგიური თეატრი დამკვიდრდა საფრანგეთში (პოლიშინელი), ინგლისში (პანჩი), გერმანიაში (ჰანსვურსტი, შემდეგ კაშპერლე), ჩეხეთში (კაშპარეკი), რუსეთში (პეტრუშკა) და სხვა ქვეყნებში. XIX საუკუნის ევროპაში თოჯინების თეატრში ასრულებდნენ ტრადიციულ პიესა-მიმოხილვებს, მოხეტიალე სიუჟეტებს დონ-ჟუანზე, ფაუსტზე და სხვა. გოეთემ ფაუსტის სიუჟეტი ისესხა თოჯინების თეატრიდან. თოჯინების თეატრისთვის პიესებს წერდნენ ე. ჰოფმანი, ანატოლ ფრანსი, მორის მეტერლინკი, ბერნარდ შოუ. XX საუკუნის I ნახევარში შეიქმნა პროფესიული თოჯინების თეატრები ბავშვებისა და მოზარდებსთვის.

## თოჯინების თეატრი საქართველოში
საქართველოში თოჯინების თეატრის ელემენტებს შეიცავდა ქართული წარმართული სანახაობები. VII საუკუნის დასაწყისში იმართებოდა რელიგიურ-მისტერიული თოჯინების თეატრის წარმოდგენები, რომლებიც თანბდათან კარგავდნენ რელიგიურს და იძენდნენ საერო შინაარსს. XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ცნობილი იყო თოჯინების თეატრი „დედოფალების კარავი“. ერთ-ერთი პირველი ქართველი მეთოჯინეები იყვნენ ლ. და ნ. ტორაძეებიდა დ. ჭითავა. 1934 წელს დაარსდა თბილისის, 1935 წელს რუსთავის, 1936 წელს ბათუმის ხოლო 1946 წელს ქუთაისის თოჯინების თეატრები. თვითმოქმედების თოჯინების თეატრები მოქმედებდა გორსა და თელავში.

## ლიტერატურა
**ცაგარეიშვილი, ს.* „ქართული თოჯინების თეატრის ისტორიისთვის“, თბილისი, 1972
**ღოღობერიძე, ნ.* „ქართული ხალხური დედოფალების კატალოგი“, თბილისი, 1968
**ცაგარეიშვილი, ს.* „თოჯინების თეატრის ელემენტარული საკითხები“, თბილისი, 1955
**ჯანელიძე, დ.* „ქართული თეატრის ხალხური საწყისები“, თბილისი, 1948


კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
თეიმურაზ ჩარკვიანი

**თეიმურაზ ჩარკვიანი** (დ. 5 თებერვალი, 1952,  თბილისი — გ. 2014)  —  ქართველი ბიზნესმენი, ინჟინერი, პოლიტიკოსი.

1974 წელს დაამთავრა შრომის წითელი დროშის ორდენოსანი, ვ. ი. ლენინის სახელობის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.   2008-2012 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (ბათუმის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
## ჯილდოები, პრემიები და პრიზები
*2007: ღირსების ორდენი

 

კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:გარდაცვლილი 2014
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1974)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ესპანეთის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები

**ესპანეთის 21  წლამდე  ფეხბურთელთა  ნაკრები** წარმოადგენს ესპანეთს მსოფლიოს საფეხბურთო ახალგაზრდულ  ჩემპიონატებში და მას ადმინისტრირებას ესპანეთის ფეხბურთის ფედერაცია უწევს. ნაკრებმა ხუთჯერ (1986, 1998, 2011, 2013, 2019) მოახერხა 21 წლამდელთა ევროპის ჩემპიონატის მოგება. ამ ტურნირზე ნაკრებმა 13-ჯერ იასპარეზა (პირველად 1982 წელს).

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ესპანეთის ფეხბურთი
ჯიმი ნეიტრონი: ბიჭი გენია

**„ჯიმი ნეიტრონი: ბიჭი გენია“** () — ამერიკული სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმი. Nickelodeon Movies-სა და კინოგაერთიანება Paramount Pictures-ის ერთობლივი ნაწარმოები. პრემიერა 2001 წლის 21 დეკემბერი გაიმართა. რეჟისორი — ჯონ დევისი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:2001 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები
ვაჟა ჩიტაშვილი

**ვაჟა ჩიტაშვილი** (დ. 10 თებერვალი, 1963, ვალე, ახალციხის რაიონი) — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1963 წლის 10 თებერვალს. დაამთავრა საბჭოთა კავშირის შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოსკოვის მილიციის უმაღლესი სკოლა, სამართალმცოდნეობის სპეციალობით. 1984-1985 წლებში იყო ვალეს მახარაძის სახელობის კოლმეურნეობის წევრი. 1985-2004 წლებში მუშაობდა საქართველოს სსრ-სა და საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროში. 2004-2008 წლებში იყო სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურორის მოადგილე, განყოფილების უფროსი. 2008 წელს იყო ახალციხის მუნიციპალიტეტის გამგებელი, ამავე წელს იყო სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურორი. 2008-2012 წლებში იყო სამცხე-ჯავახეთის საოლქო პროკურორი. 2012-2016 წლებში იყო საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ახალციხის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“. 2020 წელს „ერთიანმა ნაციონალურმა მოძრაობამ“ წარადგინა ახალციხის, ადიგენის, ბორჯომისა და ასპინძის მაჟორიტარობის კანდიდატად. მან ხმების 24,22% (12981) მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვაჟა ჩიტაშვილი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის“ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ვალეში დაბადებულები
ვაჟა
ვასილი პუკირევი

**ვასილი პუკირევი** (დ. 1832 — გ. 1 ივნისი, 1890, მოსკოვი) — რუსი ფერმწერი.

## ბიოგრაფია
1847-1858 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ფერწერის, ძერწვის და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელში, იყო ს. ზარიანკოს მოწაფე. 1861-1873 წლებში ასწავლიდა იქვე. 1863 წლიდან იყო პროფესორი. 1850-იან წლებში შექმნა პორტრეტები, შემდეგ მუშაობდა ჟანრულ ფერწერაში, ასევე ისტორიულ ჟანრში, ქმნიდა ილუსტრაციებს. მისი მნიშვნელოვანი ნაწარმოებია „შეუფერებელი ქორწინება“ (1862), რომელიც დაცულია ტრეტიაკოვის გალერეაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1890
კატეგორია:XIX საუკუნის მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ფრანსის პულანკი

**ფრანსის პულანკი** (დ. 7 იანვარი, 1899, პარიზი — გ. 30 იანვარი, 1963, პარიზი) — ფრანგი კომპოზიტორი და პიანისტი. მისი ნაწარმოებები მოიცავს სიმღერებს, სოლო საფორტეპიანო ნამუშევრებს, კამერული მუსიკას, საგუნდო ნამუშევრებს, ოპერებს, ბალეტებს და საორკესტრო კონცერტის მუსიკას. მათ შორის ყველაზე ცნობილია Trois mouvements perpétuels (1919), ბალეტი Les biches (1923), Concert champêtre (1928) კლავესინისა და ორკესტრისათვის, Organ Concerto (1938), ოპერა Carmélites Dialogues (1957) და Gloria (1959) სოპრანოს, გუნდისა და ორკესტრისათვის.

როგორც წარმატებული მეწარმის ერთადერთი ვაჟი, იგი მამის გზას უნდა გაჰყოლოდა და არ მისცეს მუსიკალური კოლეჯში ჩარიცხვის უფლება. პულანკი თვითნასწავლი მუსიკოსი იყო, თუმცა სწავლობდა პიანისტ რიკარდო ვინიესთან, რომელიც მისი მენტორი გახდა კომპოზიტორის მშობლების გარდაცვალების შემდეგ. პულანკმა ასევე გაიცნო ერიკ სატი, რომლის წყალობით იგი ახალგაზრდა კომპოზიტორთა ჯგუფის, Les Six-ის წევრი გახდა.

კომპოზიტორობასთან ერთად, პულანკი იყო წარმატებული პიანისტი. იგი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი საშემსრულებლო თანამშრომლობით ბარიტონ პიერ ბერნაკთან და სოპრანო დენიზ დიუვალთან. ფრანსის პულანკმა მათთან ერთად იმოგზაურა ევროპასა და ამერიკაში და არაერთი ჩანაწერი გააკეთა როგორც პიანისტმა. ის, იყო ერთ-ერთი პირველი კომპოზიტორი, რომელმაც გრამოფონის მნიშვნელობა შეაფასა და 1928 წლიდან მოყოლებული აქტიურად ეწეოდა ხმის ჩამწერ საქმიანობას.

გარდაიცვალა 1963 წლის 30 იანვარს გულის შეტევის შედეგად. დაკრძალულია პერ-ლაშეზის სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Francis Poulenc 1899–1963, the official website (French and English version)
* Poulenc material in the BBC Radio 3 archives
* 
* Guide to the Lambiotte Family/Francis Poulenc archive, 1920–1994 (Woodson Research Center, Fondren Library, Rice University, Houston, TX, USA)
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 7 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
პული

**პული** — ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში დორსეტშირის საგრაფოში. მდებარეობს ლა-მანშის სრუტის ნაპირზე, პულ-ბეის ფართო უბეში. მოსახლეობა 151 500 ადამიანი (2019). მოქმედებს საზღვაო ნავსადგური.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები
გიორგი ჩივიაშვილი

**გიორგი ჩივიაშვილი** (დ.  3 იანვარი, 1981,  თბილისი)  —  ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი.

2002 წელს დაამთავრა საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია. 2010-2011 წლებში იყო საქართველოს მე-7 მოწვევის პარლამენტის წევრი  (გურჯაანის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსთვის“. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 3 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
პულმონოლოგია

**პულმონოლოგია** — მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის სუნთქვის ორგანოების: ტრაქეის, ბრონქების, ფილტვების და პლევრის დაავადებებს. ფილტვის ტუბერკულოზს შეისწავლის ფტიზიატრია. პულმონოლოგია თეარაპიას, ქირურგიას და პედიატრიას გამოეყო XX საუკუნის II ნახევარში. პულმონოლოგიაში იყენებენ კვევის სპეციალურ მეთოდებს: რენტგენოლოგიურ, ენდოსკოპიურ, ფუნქციონალური დიაგნოსტიკის, ნახველის ლაბორატორიულ გამოკვლევას, ბიოფსიას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამედიცინო სპეციალობები
კატეგორია:სასუნთქი სისტემა
პულოროზი

**პულოროზი** — ფრინველების ინფექციური დაავადება. ფართოდაა გავრცელებული ჭუკებსა და წიწილებში, მიმდინარეობს ენტეროკოლიტის ნიშნებით. დაავადებას იწვევს ბაქტერია Salmonella pullorum.. ევროპაში პირველად დაფიქსირდა 1913 წელს, საქართველოში 1929 წელს. დაავადება საზიანოა მეფრინველეობისთვის. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხოველთა დაავადებები
ალეპოს ციტადელი

**ალეპოს ციტადელი** () — შუა საუკენეების პერიოდის საფორტიფიკაციო დანიშნულების სასახლე, რომელიც სირიის ჩრდილოეთ ნაწილში, ქალაქ ალეპოში მდებარეობს. 

ციტადელი მსოფლიოში ერთ-ერთი უძველეს და უდიდეს სასახლედ მიიჩნევა. ბორცვი, რომელზეც აგებულია ციტადელი, ძვ. წ. III ათასწლეულის შუა ხანებიდან გამოიყენებოდა. ისტორიის მანძილზე ტერიტორიას სხვადასხვა ცივილიზაციები ფლობდნენ, მათ შორის ბერძნები, ბიზანტიელები, აიუბიდები, მამლუქები და ოსმალები. ნაგებობა დღევანდელი სახით აიუბიდების მმართველობის პერიოდით თარიღდება. 2012-2016 წლებში, ალეპოს ომის პერიოდში ციტადელს მნიშვნელოვანი ზიანი მიადგა. ნაგებობა საჯაროდ 2017 წელს, სარემონტო სამუშაოების მიმდინარეობისას გაიხსნა.

ციტადელი ძველი ალეპოს ნაწილია, რომელსაც 1986 წელს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა.  

## ისტორია
### სელევკიდების პერიოდი
მას შემდეგ, რაც ალეპო ალექსანდრე მაკედონელის ჯარებმა აიღეს, ქალაქს სელევკე I ნიკატორი მართავდა. ამ უკანასკნელმა ალეპო ბეროიას სახელით ააღორძინა. შუა საუკუნეების არაბ ისტორიკოსთა ცნობების მიხედვით, ციტადელის, როგორც საფორტიფიკაციო დანიშნულების ნაგებობის ისტორია, სწორედ ნიკატორის პერიოდში დაიწყო.  ელინისტური დასახლების ნაშთები ციტადელის გარკვეულ მონაკვეთებში დღემდეა შემორჩენილი.

### რომაელთა და ბიზანტიელთა პერიოდი
ძვ. წ. 64 წელს რომაელებმა სელევკიდები ტახტიდან ჩამოაგდეს. მათი მმართველობის პერიოდში ციტადელის ბორცვი რელიგიურ დანიშნულებას ინარჩუნებდა. 363 წელს ალეპოს იმპერატორი იულიანე განდგომილი ეწვია. ციტადელში რომაელთა მმართველობის პერიოდის მეტად მცირე ფიზიკური ნიშნებია შემორჩენილი.

395 წელს რომის იმპერია ორად გაიყო. ალეპო მისი აღმოსავლეთი ნაწილის, ბიზანტიის შემადგენლობაში მოექცა. VII საუკუნეში სასანიანთა შაჰის, ხოსრო II-ის შემოტევების დროს ქალაქის მოსახლეობამ ციტადელს შეაფარა თავი. დღესდღეობით, ციტადელში ბიზანტიელთა პერიოდის ძალიან მცირე გადმონაშთები გვხვდება, თუმცა ცნობილია, რომ ციტადელის შიგნით მდებარე ორი მეჩეთი გადაკეთებული ტაძრებია, რომლებიც ბიზანტიელთა პერიოდში აშენდა. ჰამანიდებმა მდინარის ნაპირზე დიდებული სასახლე ააგეს, თუმცა მას შემდეგ, რაც ამ უკანასკნელზე 962 წელს ბიზანტიელებმა იერიში მიიტანეს, მათ ციტადელში გადაინაცვლეს. ჰამანიდების მმართველობასს მოჰყვა არასტაბილურობის პერიოდი, რომლის დროსაც ალეპო ბიზანტიელთა და ბედუინთა შეტევებს განიცდიდა. მოკლე ხნით ქალაქს ფატიმიდები მართავდნენ. მათ მირდასიდები მოჰყვნენ, რომლებმაც ციტადელში მდებარე ტაძრები მეჩეთებად გადააკეთეს.

1193-1215 წლებს ალეპოს სალადინის მესამე ვაჟი, ალ-ზაჰირ გაზი მართავდა. ამ პერიოდის მანძილზე ციტადელმა საფუძვლიანი რეკონსტრუქცია განიცადა. ნაგებობა გაამაგრეს და ახალი სტრუქტურები დაუმატეს, რის შედეგადაც მან დღევანდელი სახე მიიღო. ალ-ზაჰირ გაზიმ გააფართოვა ქალაქის გალავანი და მასში სამხრეთი და აღმოსავლეთი გარეუბნებიც მოაქცია, რის შედეგადაც ციტადელი გალავნიანი ქალაქის ცენტრი გახდა.

## ლიტერატურა 
* Julia Gonella, Wahid Khayyata, Kay Kohlmeyer: *Die Zitadelle von Aleppo und der Tempel des Wettergottes*. Rhema-Verlag, Münster 2005, .
*  .
*  .

## რესურსები ინტერნეტში
* Syrian Ministry of Tourism 
* Historic Cities Support Programme, Aga Khan Trust for Culture
* Extensive photo site about the citadel

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სირიაში
კატეგორია:სირიის ციხესიმაგრეები
კვირიასხევის პირველი ნასოფლარი

**კვირიასხევის ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიასხევის განაპირას, ჩრდილოეთით, ტყეში. განეკუთვნება ადრინდელ შუა საუკუნეებს. ნასოფლარზე შემორჩენილია რამდენიმე სხვადასხვა ზომის ნასახლარი ბუდე (8 x 4 მეტრი, 7 x 5 მეტრი). იქვე, ახლოს, ზედაპირულად მრავლად აღმოჩნდა ადრინდელი შუა საუკუნეების რუხად გამომწვარი, უხეშკეციანი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კვირიასხევის ნასოფლარი

ტერმინი **კვირიასხევის ნასოფლარი** შეიძლება აღნიშნავდეს

* კვირიასხევის პირველი ნასოფლარი — ნასოფლარი თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი — ნასოფლარი თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი

**კვირიასხევის მეორე ნასოფლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვირიასხევის სამხრეთით, 11 კილომეტრზე, ნასოფლარზე დადასტურდა 25 ნამოსახლარი ბუდე (4 x 8 მეტრი, 5 x 10 მეტრი და ასე შემდეგ). ნასოფლარის მიდამოებში ზედაპირულად აღმოჩნდა ანტიკური და ადრინდელი შუა საუკუნეების წითლად გამომწვარი და წითლად შეღებილი, გაპრიალებული სამტუჩა დოქების, ჯამებისა და ქოთნების ნატეხები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
რკინისკალოს სამაროვანი

**რკინისკალოს სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, რკინისკალოზე. განეკუთვნება ძვ. წ. VIII-VI საუკუნეს. გაითხარა 1963, 1965 და 1969 წლებში, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ. ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი. სამაროვანის ზედაპირი დაფარული იყო 20-25 სმ სისქის კორდოვანი ფენით, რომლის ქვეშაც წარმოქმნილი იყო რიყის სხვადასხვა ზომის ქვისაგან შემდგარი ქვაყრილის მთლიანი საფარი. ამ ქვაყრილში და მის ქვეშ მდებარე თიხნარ ნიადაგში, მიწის ზედაპირიდან სხვადასხვა სიღრმეზე მოთავსებული იყო ქვაყრილიანი ორმოსამარხები. გათხრილია 37 სამარხი.  

სამარხთა ყველაზე დიდი ჯგუფი მიწის ზედაპირიდან 0,45-1 მეტრ სიღრმეზე მდებარეობდა. მათ უმრავლესობაში სამარხეული ინვენტარი და მიცვალებულის ნაკლული ძვლები ქვაყრილში ისე იყო არეული, რომ დაკრძალვის წესის გარჩევა გაძნელდა. შედარებით უკეთ იყო შემონახული უფრო ღრმად მდებარე სამარხები. ქვედა იარუსის სამარხები, ზედასთან შედარებით, მეჩხერადაა განლაგებული. თიხნარ ნიადაგში ოვალურად ამოჭრილ ორმოებში არქეოლოგებს პერიოდულად ხვდებოდა, კიდურებმოკეცილი, მარცხენა ან მარჯვენა გვერდზე მდებარე ჩონჩხი, რომელსაც თავი სამხრეთით ან სამხრეთ-დასავლეთით ჰქონდა მიმართული.  

სამაროვანზე გამოვლენილი ნივთიერი მასალა მრავალრიცხოვანი და მრავალგვარია: თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს სამკაული, რკინის საბრძოლო იარაღი, ძვლის ნივთები, მძივები და სხვა. მასალა ინახება არქეოლოგიურ კვლევით ცენტრის, დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
საცხვრეგორის სამაროვანი

**საცხვრეგორის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთში სოფლის სამხრეთით, საცხვრეგორის ჩრდილოეთით,  ფერდობზე. განეკუთვნება V-VIII საუკუნეებს. 1963 და 1966 წლებში. სამაროვანზე გათხრები ჩაატარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). საცდელ თხრილში 0,5 მეტრ სიღრმეზე, აღმოჩნდა ერთმანეთის პარალელურად და ტერასულად განლაგებული ოთხი ქვისსამარხი დამხრობილი დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. სამარხები კედლები და სახურავი ნაგებია შირიმისა და ნატეხი ქვის ფილებით. არის როგორც ინდივიდუალრუი, ისე საოჯახო სამარხები, რომელშიც გამოვლენილია ბრინჯაოს საკინძები, საყურეები, შვილდსაკინძი, რკინის საკინძი, სარდიონის საბეჭდავი და სხვა.

საცხვრეგორის დასავლეთ ფერდობზე გაითხარა შემთხვევით აღმოჩენილი XI-XIII საუკუნის ორმოსამარხი, სადაც ესვენა ქრისტიანული წესით დაკრძალული ერთი ჩონჩხი. სამარხეული ნივთები წრმოდგენილია მინის, რკინისა და ბრინჯაოს სამაჯურებით, ბრინჯაოს სამი ბეჭდით.
მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის, დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.
                
## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მარია პუიმანოვა

**მარია პუიმანოვა** (დ. 8 ივნისი, 1893, პრაღა — გ. 19 მაისი, 1958, პრაღა) — ჩეხი მწერალი, ჩეხოსლოვაკიის სახალხო ხელოვანი (1953). 

## ბიოგრაფია
ადრეულ ეტაპზე განიცდიდა იმპრესიონიზმის გავლენას. 1920-იან წლებში ეწეოდა ლიტერატურულ-კრიტიკულ მოღვაწეობას, გამოდიოდა რეალისტური ხელოვნების დასაცავად. იმოგზაურა სსრკ-ში და 1932 წელს გამოსცა რეპორტაჟების წიგნი „ახალი ქვეყნისთვის თვალის გადავლება“. 1938-1944 წლებში წერდა ლირიკულ ლექსებს. ავტორია ტრილოგიისა „ხალხი გზაჯვარედინზე“ (1937), „თამაში ცეცხლთან“ (1948) და „სიცოცხლე სიკვდილის წინააღმდეგ“ 1952.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:XX საუკუნის ჩეხი მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:კომუნისტი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ჩეხი პოეტები
თრანის სამეთუნეო საწარმო

**თრანის სამეთუნეო საწარმო** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თრანში, მდინარე თრანულის მარჯვენა ნაპირზე, ოდიაანთ ნასახლარზე. განეკუთვნება XII-XIII საუკუნეს. აღმოაჩინეს 1966 წელს, ხოლო არქეოლოგიური გათხრა ჩატარდა 1969 წელს, ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მიერ. ექსპედიციას ხელმძღვანელობდა რ. რამიშვილი. თხრილში გამოვლინდა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისაკენ მიმართული რიყის ქვით ნაგები კედელი. ხოლო ამ კედლის პარალელურად - რიყის ქვითვე ნაგები მეორე კედლის ნაშთი. თხრილის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში გამოვლინდა რიყის პატარა ქვებით გამოყვანილი ოვალური ორმო, რომელშიც შემორჩენილი იყო თიხის მარაგი. მისგან აღმოსავლეთით აღმოჩნდა ერთი დანგრეული ქურა. იქვე ახლოს (ჩრდილო-დასავლეთით) გაითხარა მეორე ქურის რიყის ქვით ნაგები, გეგმით სწორკუთხა საცეცხლურის ქვედა ნაწილი. მის წინ გამოვლინდა სამფეხა სადგარები და თიხის ჭურჭლის ნატეხები. ნაცეცხცლურის დასავლეთით დადასტურდა წვრილი ნაშთის მიხედვით, მეორე ქურა ორსართულიანი უნდა ყოფილიყო.  

თრანის ორივე ქურის ნანგრევებში აღმოჩენილია თიხის 17 სამფეხა სადგური, რომელიც სამეთუნეო წარმოების ერთ-ერთი უტყუარი საბუთია.  

თრანის კერამიკა (ჭინჭილები, ხელადები, სურები) ტექნოლოგიურად ერთფეროვანია, ყველა მათგანი თხელკედლიანია, გამომწვარია მოწითალოდ, თიხამინარევიანია, გამოყვანილია მორგვზე. შემკულობის ხერხიც ერთნაირია, ყელსა და მუცელს შემოვლებული აქვს წიბო და ჭდეები, ზედაპირი შემკულია სიგრძივი, წვრილი, მოყავისფფრო, პრიალა ზოლებით. კერამიკული ნაწარმი მიეკუთვნება თანადროულ ნასოფლარს, რომელიც მის სამხრეთით მდებარეობს. ნივთები ინახება არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კვერნაულის კოშკი

**კვერნაულის კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ კვერნაულას ჩრდილოეთით, 2 კილომეტრზე, მდინარე მოლამურისხევის მარჯვენა ნაპირზე, ტყეში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. შემორჩენილია სამი სართულის სიმაღლეზე. კოშკი გეგმით სწორკუთხაა, ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. კოშკში შესასვლელი I სართულის დონეზეა, მიწის ზედაპირიდან 2,8 მეტრ სიმაღლეზე. კარი გარედან ტიმპანითაა დასრულებული, ხოლო შიგნით სწორკუთხაა. შიგნით, შესასვლელის თავზე, პატარა, თითქმის კვადრატული ფორმის ნიშია. მსგავსი თითო ნიშია დასავლეთი კედლის შუა ნაწილში და ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთით კუთხესთან. სართულის იატაკში სამეურნეო დანიშნულების ოთხი კვადრატული ორმოა. სართულის გადახურვა ხის კოჭებზე ყოფილა გამართული. აღმოსავლეთ კედლის შუაში შემორჩენილია ხის კოჭის ნაშთი. II სართულის სამხრეთ კედელში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია, დასავლეთ და აღმოსავლეთ კედლებში - პატარა კვადრატული ნიშები. სართულის კამაროვანი გადახურვა აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ეყრდნობა. სამარის სამხრეთ გვერდის აღმოსავლეთ კიდეში, III სართულზე ასასვლელი ხვრელია. III სართულის სამხრეთ კედლის შუაში ვიწრო სწორკუთხა სარკმელია. დანარჩენი კედლების შემორჩენილი ნაწილები ყრუა. სართულის გადახურვა ჩამოშლილია.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ლიშოს ეკლესია

**ლიშოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიშოს შუა ნაწილში, განეკუთვნება XVlll საუკუნეს. ეკლესია დარბაზულია (10,2 x 5,98 მეტრი). ნაგებია რიყის ქვითა და აგურით. კედლები ძირითადად რიყის ქვისაა, აგურით ნაწყობია გარეთა კუთხეები, კარ-სარკმლების ღიობები, საბჯენი თაღები, კონქი და კამარა. სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში გაჭრილია თაღოვანი შესასვლელები, ორივე კარი შიგნიდან კედლის სწორკუთხოვან შეღრმავებაშია ჩასმული. ღრმა, გეგმით თითქმის ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე დაბალი, შეისრული თაღით გადახურული სარკმელია. მსგავსი თითო სარკმელია სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ ნაწილში, ჩრდილო კედლის შუაში და დასავლეთ კედლის ღერძზე. საკურთხევლის სარკმლის ორივე მხარეს, აფსიდის კიდეებთან, თითო ფართო თაღოვანი ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე სამ-სამი მარტივი პილასტრია, რომლებსაც შეისრული ფორმის საბჯენი თაღები ეყრდნობა. მათგან აღმოსავლეთ წყვილი და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღი საკურთხევლის ნაწილს დარბაზისგან გამოყოფს. დასავლეთით კამარა კედლის მიმდებარე შეკიდებულ საბჯენ თაღზეა დაყრდნობილი. ფასადები რიყის ქვითაა მოპირკეთებული, რომელშიც ერთმანეთისაგან თანაბარი ინტერვალებით დაცილებული ერთრიგად ნაწყობი აგურის ჰორიზონტალური შრეებია ჩართული. აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფასადების ფრონტონებზე, აგურის წყობის შეღრმავებით, გამოსახულია საფეხუროვან პოსტამენდზე დაყრდნობილი თითო ჯვარი. დასავლეთის ფასადის ფრონტონის წვერზე დგას გეგმით კვადრატული, აგურის პატარა სამრეკლო, რომლის თითოეული წახნაგი ნახევარწრიული თაღითაა გახსნილი. სამრეკლო გადახურულია აგურით ნაწყობი პირამიდული ფორმის სახურავით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ბერის სენაკი

**ბერის სენაკი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, სოფლის განაპირა, ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ნაშენია დიდი ზომის ნატეხი ქვით. ნაგებობა სამი მხრიდან მიწაშია ჩამჯდარი, მიწის ზევით მხოლოდ სამხრეთ კედელი და სახურავია. სამხრეთით სწორკუთხა კარია. აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლების ჩრდილო კიდეში თითო სწორკუთხა ნიშია. ნაგებობას აქვს ორფერდა სხმული სახურავი, რომელიც გარედან მოზრდილი ქვის ფილებითაა დაბურული. აღმოსავლეთის ფერდზე, გადახურვის ერთ-ერთ ქვაზე რელიეფური ჯვარია გამოსახული. ნაგებობას ირგვლივ დაბალი გალავანი ევლება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ხახმატის ჯვრის ეკლესია

**ხახმატის ჯვრის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლიშოს განაპირას, სამხრეთ-დასავლეთით, შემაღლებულ ადგილზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (4,3 x 3,2 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია: მთლიანად ჩამონგრეულია გადახურვა და ჩრდილო კედელი, დასავლეთ კედლის მხოლოდ სამხრეთ ნაწილია შემორჩენილი. დასავლეთ კედელში შემორჩენილია შესასვლელის სამხრეთ ნახევარი, კარი გარედან გადახურული ყოფილა შირიმის ქვით. აღმოსავლეთ კედლის ღერძზე გაჭრილ ვიწრო სწორკუთხა სარკმელს გარედან შირიმის ერთ ქვაში გამოკვეთილი თაღი ხურავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზახარი სტოიანოვი

**ზახარი სტოიანოვი** (დ. 1850 ან 1851 — გ. 2 სექტემბერი, 1889, პარიზი) — ბულგარელი მწერალი, ბულგარული აღორძინების ერთ-ერთი წარმომადგენელი, 

## ბიოგრაფია
იყო სტარა-ზაგორის (1875) და აპრილის (1876) აჯანყებების თანაორგანოზატორი. ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1880 წელს, დააარსა გაზეთი „რაბოტნიკი“ (რუსე, 1881), „ბორბა“ (პლოვდივი, 1885). აქვეყნებდა ფელეტონებს, სტატიებს, ნარკვევევბს. ავტორია მოთხრობისა „ისკანდერ ბეი“ (1882). ავტორია ე. ლევსკის (1883) და ხ. ბოტევის (1889) ბიოგრაფიებისა. დაწერა „ჩანაწერები ბულგარეთის აჯანყებებზე“ სამ ტომად (1884-1892).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1850-იანები
კატეგორია:XIX საუკუნის მწერლები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1899
ჟებოტის კოპალას ეკლესია

**ჟებოტის კოპალას ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჟებოტის დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. ამჟამად სამხრეთ კედლის უმეტესი ნაწილი განახლებულია, რომელშიც შემორჩენილია თავდაპირველი შესასვლელის წირთხლების ქვედა ნახევარი. ღრმა, თითქმის ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია ვიწრო, შეისრული თაღით გადახურული სარკმელი. მისგან მარცხნივ მცირე ზომის სწორკუთხა ნიშია. ეკლესიას შეისრული სხმული კამარა აქვს. შენობა გადახურულია შიფერით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიმონიანთხევის ეკლესია

**სიმონიანთხევის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელი სიმონიანთხევის ჩრდილო-დასავლეთით, 2 კმ-ზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია ნაგები ყოფილა რიყისა და ნატეხი ქვით, მთლიანად დანგრეულია. კედლები 0,2-0,4 მეტრ სიმაღლეზეა შემორჩენილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. აფსიდი ნახევარწრიული ფორმისაა.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მამადაანების პირველი ეკლესია

**მამადაანების პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მამადაანებში, ტყიანი მთის კონცხზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი ქვით. ძლიერ დაზიანებულია. მთელ სიმაღლეზე შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი და სამხრეთ კედლის აღნოსავლეთ ნაწილი. დანარჩენილი კედლები 0,9-1,3 მეტრ სიმაღლეზე დგას. შესასვლელი სამხრეთით ჰქონია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელი ეკლესიას სამხრეთით ჰქონია. შემორჩენილია სარკმლის აღმოსავლეთ ნახევარი. ინტერიერი შელესილი და მოხატული ყოფილა. აღმოსავლეთ სარკმელის გვერდებზე და ზემოთ მოხატულობის კვალი შეიმჩნევა. სამხრეთ მინაშენისგან ნანგრევებიღაა დარჩენილი. ეკლესიას შემორტყმული ჰქონია გალავანი, რომელიც ამჟამად უკვე ნანგრევებადაა ქცეული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მაგრანეთის გალავანი

**მაგრანეთის გალავანი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის განაპირას, სამხრეთით. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია კედლის წყობის 5-10 რიგი. კედლის სისქეა 1 მეტრი. გალავანი გეგმით წრიულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქიტექტურული ძეგლები
მაგრანეთის ყორღანები

**მაგრანეთის ყორღანები** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთში, სოფლის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში. განეკუთვნება ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრულს. ძეგლი 1982 წელს გაითხარა ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის, არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის კომპლექსური ექსპედიციის მიერ (ხელმძღვანელი გ. მირცხულავა). 

შესწავლილია სამი ქვაყრილიანი უორმოო ყორღანი. კამერის ზომებია დაახლოებით 2×2 მეტრი. კამერები, როგორც ჩანს, ხით ყოფილა გადახურული. ერთ ყორღანში  მიცვალებული მარცხენა გვერდზე იყო დასვენებული. თავით სამხრეთ აღმოსავლეთისაკენ, კიდურებმოხრილი. კამერის სამხრეთ კედელში პატარა თახჩა იყო მოწყობილი და ზედ საქონლის ძვლები ელაგა. გაძარცვულ სამარხში აღმოჩნდა მოშავო-მოყავისფრო  თიხის ჭურჭლის რამდენიმე ნატეხი და ბრინჯაოს ყუნწიანი ისრისპირი. მეორე ყორღანში კამერის თიხატკეპნილ იატაკზე აღმოჩნდა ძვლისა და კერამიკის რამდენიმე ნატეხი. მესამე ყორღანში ორი მიცვალებულის ჩონჩხი გამოვლინდა. ერთი დაკრძალული იყო ცენტრალურ ნაწილში, თავით  აღმოსავლეთისაკენ, მარჯვენა გვერდზე, ხელფეხმოკეცილი, ხოლო მეორე მის ფერხთით, დასავლეთ ნაწილში. აღმოჩნდა ერთი ძალზე დაშლილი თიხის ჭურჭელი. მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის ივრის ხეობის ექსპედიციის ბაზაში, დაბა სიონში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მაგრანეთის პირველი ეკლესია

**მაგრანეთის პირველი ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის სასაფლაოზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (6,7 x 4,7 მეტრი), ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით, ალაგ-ალაგ გამოყენებულია ტლანქად დამუშავებული შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: თითქმის მთლიანადაა დანგრეული სამხრეთ და ჩრდილო კედლები; შემორჩენილია აფსიდის შუა ნაწილი (სიმაღლე 3 მეტრი) და დასავლეთ კედელი, რომელსაც ზედა ნაწილი მონგრეული აქვს. შესასვლელი სამხრეთ კედლის დასავლეთ ნაწილშია (შემორჩენილია დასავლეთ წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია. აფსიდის ღერძზე გაჭრილია მაღალი, სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ჩრდილოეთით ღრმა შეისრულთაღოვანი ნიშია. სარკმლის ღიობი და ნიშის თაღი შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. კედლების გარეთა პირი, როგორც ინტერიერში, ასევე ფასადებზე, გასწორებულია ბათქაშით, რომელიც საპირე ქვების მნიშვნელოვან ნაწილს ფარავს. ეკლესიას ირგვლივ მრუდხაზოვანი გალავანი ჰქონია შემოვლებული (შემორჩენილია ფრაგმენტის სახით).

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საჯინიბოს ეკლესია

**საჯინიბოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საჯინიბოს განაპირას, საყდრების ხევში. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია სხვადასხვა ზომის რიყის ქვის ირეგულარული წყობით. მოგვიანებით აღდგენილი ნაწილების წყობაში გამოყენებულია გაცილებით წვრილი რიყის ქვა. ძლიერ დაზიანებულია: ჩამოშლილია სახურავის საფარი, მთელ სიგრძეზე მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა, კარი გარედან თაღოვანია, ხოლო შიგნიდან თარაზულადაა გადახურული. აღმოსავლეთით, ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე, თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს, ერთმანეთის სიმეტრიულად თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის ქვემოთ, კედელზე მიშენებული ტრაპეზის მცირე ნაწილია შემორჩენილი. აფსიდი გადახურულია წესიერი ფორმის კონქით, დარბაზი - ნახევარ-ცილინდრული კამარით. ფასადები სადაა, მოკლებული ყოველგვარ მორთულობას.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ლელოვნის ეკლესია

**ლელოვნის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ლელოვნის აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ყარელაანთ ტყეში, მშრალი ხევის მარჯვენა ნაპირზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია (9,1 x 6 მეტრი), ნაგებია ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია აღმოსავლეთ კედელი აფსიდთან ერთად (სიმაღლე 2,8 მეტრი) და გვერდითი კედლების ნაწილი. ნახევარწრიულ აფსიდში, სარკმლის ორივე მხარეს, თითო მაღალი თაღოვანი ნიშია. ეკლესიას ორი შესასვლელი ჰქონია - სამხრეთით და დასავლეთით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიმონიანთხევის მონეტების განძი

**სიმონიანთხევის მონეტების განძი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიმონიანთხევში. განძის ქრონოლოგიური ჩარჩოები განისაზღვრება 499-536 წლებით. მისი ჩამარხვა შეიძლება მომხდარიყო VI საუკუნის შუა ხანებში. 1924 წელს, წყალსადენის მილების ჩაწყობისას, აღმოჩნდა თიხის პატარა დოქი ვერცხლის მონეტებით, რომლებიც დამსწრეებმა დაირიგეს და მხოლოდ ერთი ცალი მოხვდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. 1938 წელს მუზეუმში კიდევ 12 მთელი და ერთი ნამტვრევი სასანური დრაქმა შემოვიდა, რომლებიც იმ განძის ნაწილს შეადგენდა.  

განძი ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:საქართველოში აღმოჩენილი განძები
ლიუდმილ სტოიანოვი

**ლიუდმილ სტოიანოვი** (დ. 6 თებერვალი, 1886, კოვაჩევიცა — გ. 11 აპრილი, 1973, სოფია) — ბულგარელი მწერალი, ბულგარეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), ბულგარეთის კულტურის სახალხო მოღვაწე (1963). 

## ბიოგრაფია
ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1914 წლიდან. თავდაპირველად იყო სიმბოლისტი, რაც გამოვლინდა ლექსების კრებულებში „მოჩვენებები გზაჯვარედინზე“ (1914) და „მახვილი და სიტყვა“ (1917). შემდეგ დაუახლოვდა სოციალისტურ რეალიზმს: კრებულები „წინაპარი“ (1925), „წმიდათაწმიდა“ (1926), „მიწიერი ცხოვრება“ (1939). ავტორია მოთხრობებისა „პოლკოვნიკ მატოვის ვერცხლის ქორწილი“ (1933), „ქოლერა“ (1935), „ბავშვობა“ (1962) და რომანი „განთიადისას“ (1945).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარელი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:დაბადებული 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
კატეგორია:კომუნისტი მწერლები
სიმონიანთხევის პირველი სამაროვანი

**სიმონიანთხევის პირველი სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიმონიანთხევში, ადგილ ლამებში. განეკუთვნება VI-VII საუკუნეს. 1968 წელს სადაზვერვო გათხრა ჩაატარა ისტორიის და ეთნოლოგიის ინსიტუტის ერწო-თიანეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი რ. რამიშვილი). გაითხარა ორი ქვისსამარხი, რომლებიც დამხრობილი იყო დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ. ერთ-ერთ სამარხში აღმოჩნდა ბრინჯაოს აბზინდა და საყურეები, რკინის რგოლი და აბზინდა, მინის მძივები და სხვა.  

მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა ინახება დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მაგრანეთის მეორე ეკლესია

**მაგრანეთის მეორე ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ მაგრანეთის განაპირას, სამხრეთით, სასაფლაოზე. აგებულია XlX საუკუნის დასასრულს. ეკლესია დარბაზულია (5,9 x 4,7 მეტრი), ნაგებია აგურითა და რიყის ქვით. დაზიანებულია: ჩაქცეულია გადახურვა, განგრეულია კედლების ქვედა ნაწილები. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარი შიგნით და გარედან თაღოვანია. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე განიერი თაღოვანი სარკმელია. თითო მსგავსი სარკმელია დასავლეთ და ჩრდილო კედელში. გარედან ეკლესიის კედლები ძირითადად რიყის ქვითაა ნაწყობი, რომელშიც ჩართულია, ერთმანეთისაგან თანაბარი მანძილით დაცილებული, აგურის თითორიგიანი ჰორიზონტალური შრეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
მამადაანების ეკლესია

ტერმინი **მამადაანების ეკლესია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მამადაანების პირველი ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* მამადაანების მეორე ეკლესია — ეკლესია თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
საყდრიონის ამაღლების ხატი

**საყდრიონის ამაღლების ხატი** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდრიონის ჩრდილო-დასავლეთით. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია მოზრდილი ზომის რიყი ქვით. ეკლესიის გადახურვა და სამხრეთ და დასავლეთ კედლები მთლიანად დანგრეულია. აღმოსავლეთ ნაწილში სწორკუთხა ნიშია. შიგნით ეკლესია ერთიანი კამარით ყოფილა გადახურული, რომლის ქუსლის წყობის რამდენიმე ქვა შემორჩა ჩრდილოეთ კედელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
საყდრიონის ეკლესია

**საყდრიონის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყდრიონის სამხრეთით, 1 კილომეტრზე. განეკუთვნება გვიანდელ შუა საუკუნეებს. დარბაზულია, ნაგებია რიყის ქვით. შემორჩენილია მხოლოდ აღმოსავლეთ კედელი და სამხრეთ კედლის ნაწილი. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია. სწორკუთხა, მომრგვალებულკუთხეებიანი საკურთხევლის აღმოსავლეთ კედელში სარკმელია. დარბაზი და საკურთხეველი საერთო შეისრული კამარით ყოფილა გადახურული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
საყდრიონის თეთრი გიორგის ხატი

**საყდრიონის თეთრი გიორგის ხატი** — საკულტო ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყრდიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 0,8 კილომეტრზე. აგებულია XX საუკუნეში. ხატი კუბური ფორმის მასიური ნაგებობაა. ნაშენია ნატეხი ქვით, რიყის ქვითა და აგურით. დასავლეთისა და სამხრეთის წახნაგებში თითო ნიშია. მათგან დასავლეთისა ბრტყელი, ხოლო სამხრეთისა სამკუთხა თაღითაა დასრულებული. ხატს გადახურვა ჩამოშლილი აქვს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
საყდრიონის დიდბატონის ეკლესია

**საყრდიონის დიდბატონის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ საყრდიონის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 1 კილომეტრზე. ტყიანი მთის წვერზე. განეკუთვნება განვითარებულ შუა საუკუნეებს. ეკლესია დარბაზულია, შვერილაფსიდიანი, ნაგებია რიყისა და ნაგები ქვით.  კარ-სარკმლების,  აფსიდის მხრებისა და გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმი. კედლები შიგნით შელესილია. მოგვიანებით ეკლესიისათვის ჩრდილოეთიდან მიუშენებიათ პატარა სწორკუთხა მინაშენი, ხოლო დასავლეთიდან კოშკი ისე, რომ ეკლესიის დასავლეთ კედელი კოშკის კედლად ყოფილა გამოყენებული. ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია. შემორჩენილია აფსიდის ჩრდილოეთ ნახევარი, ჩრდილოეთ კედლის დიდი ნაწილი და დასავლეთ კედელი მთლიანად. დანგრეულია ჩრდილოეთ მინაშენის აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლები, მონგრეულია კოშკის კედლების ზედა ნაწილები, ჩამოშლილია სართულშუა გადახურვა.

ეკლესიას ორი შესასვლელი აქვს: ერთი დასავლეთიდან, კოშკიდან, მეორე ჩრდილოეთიდან, მინაშენიდან. ჩრდილოეთის შესასვლელს აღმოსავლეთ წირთხლი და ბრტყელი გადახურვის ნაწილიღა შემორჩა. დასავლეთის შესასვლელი თაღოვანია. აფსიდს ნახევარწრიული ფორმა ჰქონია. აფსიდის შემორჩენილ ნაწილში ერთი სწორკუთხა ნიშია. ჩრდილოეთ მინაშენი ეკლესიის ჩრდილოეთ კედლის შუა ნაწილზეა მიდგმული. მინაშენის ჩრდილოეთ კედელში მცირე ზომის სწორკუთხა სარკმელია. მინაშენს ორფერდა გადახურვა ჰქონია, რომელიც აღმოსავლეთ და დასავლეთ კედლებს ეყრდნობოდა. კოშკი ორსართულიანია, გეგმით სწორკუთხა. დასავლეთ კედელში ერთ ვერტიკალზე ორი სწორკუთხა სარკმელია, რომელთა შორის სართულშუა გადახურვის კვალი ჩანს. კოშკის შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 4-5 მეტრს არ აღემატება. ეკლესიის ირგვლივ ჩანს სამარხები, ხოლო ოდნავ მოშორებით შეიმჩნევა ნასახლარის ნაშთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
სიმონიანთხევის სამაროვანი

ტერმინი **სიმონიანთხევის სამაროვანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* სიმონიანთხევის პირველი სამაროვანი — სამაროვანი თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
* სიმონიანთხევის მეორე სამაროვანი — სამაროვანი თიანეთის მუნიციპალიტეტში.
სიმონიანთხევის მეორე სამაროვანი

**სიმონიანთხევის მეორე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელი სიმონიანთხევის ახალი სასაფლაოს სამხრეთით, ვაკეზე. განეკუთვნება III-IV საუკუნეს. 1967 წელს შემთხვევით აღმოჩნდა მდიდრული სამარხი. ინვენტარიდან გადარჩა მხოლოდ ოქროს რომაული მონეტა. სხვა სამარხები არ დადასტურებულა, მაგრამ აღმოჩნდა სამაროვნის თანადროული კერამიკა, რაც მიუთითებს ნამოსახლის არსებობაზე.  

კერამიკული მასალა ინახება არქეოლოგიური კვლევითი ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში, ხოლო მონეტა — საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სიონთგორის სამაროვანი

**სიონთგორის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თიანეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ სიონთგორის სამხრეთ-დასავლეთით. განეკუთვნება ძვ. წ. VI-IV საუკუნეს. ხვნის დროს გამოვლინდა დიდძალი სამარხეული მასალა (ლეგა და წითელკეციანი თიხის ჭურჭელი, წითელი საღებავებით მოხატული ხელადა, გველის თავებით შემკული ბრინჯაოს სამაჯურები, რკინის შუბისპირები, საკინძები და სხვა.). არქეოლოგიური მასალა ინახება თიანეთის მხარეთმეცნიერების მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
სტოკპორტი

**სტოკპორტი** — ქალაქი გაერთიანებულ სამეფოში, დიდი მანჩესტერის საგრაფოში. მდებარეობს მდინარე მერზის ნაპირზე. სტოკპორტი XIX საუკუნს ბოლოს იყო ინგლისში ბამბის ნართისა და ქუდების წარმოების ცენტრი. ქუდების უკანასკნელი მაღაზია დაიხურა 1997 წელს. სტოკპორტიდანაა არტ-როკ ჯგუფი 10cc. ქალაქში 1968 წლიდან 1990-იან წლებამდე მოქმედებდა ხმის ჩამწერი სტუდია Strawberry Studios, სადაც იწერებოდა 10cc-ის, Joy Division-ის, The Smiths-ის ალბომები. 1982 წიდან დამეგობრებულია გერმანიის ქალაქ ჰაილბრონთან. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინგლისის ქალაქები