open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
დავით VIII

**დავით VIII** (დ. დაახლოებით 1273/1274 — გ. 1311) — საქართველოს მეფე 1293-1311 წლებში, დემეტრე II თავდადებულის ძე. 1284 წლიდან იზრდებოდა ტარსაიჭ ორბელის სახლში. 1289 წელს დემეტრე II-მ ილხანთა ურდოში წაიყვანა. 1291 წელს ათაბაგი ხუტლუბუღა შეეცადა ვახტანგ II-ის (დავით ნარინის ძე) მაგიერ დავით უფლისწული გაემეფებინა, მაგრამ მიზანს ვერ მიაღწია. 1291 (1292) მონაწილეობდა ქეღათუ-ყაენის მიერ რუმის (მცირე აზია) აჯანყების ჩასაქრობად მოწყობილ ლაშქრობაში. ამის შემდეგ ყაენმა დავით VIII მეფედ დაამტკიცა. დავით VIII ფაქტობრივად აღმოსავლეთ საქართველოს მეფე იყო, დასავლეთ საქართველოსი კი კონსტანტინე I, დავით VI ნარინის ძე განაგებდა. დავით VIII ცდილობდა ილხანსა და ნოინებს შორის ბრძოლა თავის სასარგებლოდ გამოეყენებინა. 1295 წელს მან კავშირი შეკრა ქეღათუ-ყაენის მოწინააღმდეგე თუქალ-ნოინთან. იმავე წელს ბაიდუსა (ილხანი 1295) და ყაზანს (ილხანი 1295-1304) შორის ბრძოლაში თუქალი ბაიდუს მხარეზე იბრძოდა. 1297 წელს დავით VIII ყაზან-ყაენმა ურდოში იხმო. ვაზირთა რჩევის მიუხედავად, მეფე არ ეახლა მას, აჯანყდა და მომხრე ფეოდალებთან ერთად მთიულეთში გამაგრდა. დავით VIII-მ ყაზანის წინააღმდეგ პოლიტიკური კავშირი შესთავაზა ორქოს ურდოს ყაენს - მას თავისი უმცროსი ძმა ვახტანგი გაუგზავნა ელჩად და ირანში შესასევად უმოკლესი, დარიალის გზის მიცემას დაჰპირდა. ამ კავშირის ჩაშლის მიზნით ყაზან-ყაენი შეეცადა დაზავებოდა დავით VIII-ს, მაგრამ უშედეგოდ. მაშინ ყაზანმა ჯარები გამოგზავნა ურჩი ვასალის დასამორჩილებლად. როდესაც ამ გზითაც ვერაფერს გახდა, 1299 წელს მეფედ დაამტკიცა დავით VIII-ის უმცროსი ძმა (შემდეგში გიორგი V ბრწყინვალე).

მონღოლთა განუწყვეტელი შემოსევები ქვეყანას ანადგურებდა. დავით VIII-ის მომხრე მსხვილ ფეოდალთა უმრავლესობა დარწმუნდა, რომ ბრძოლის გაგრძელება უაზრო იყო და ყაენს დამორჩილდა. დავით VIII კვლავ მთიულეთში გამაგრდა და საქართველოს იმ მხარეებს არბევდა, რომლებიც ყაენის ხელისუფლებას ემორჩილებოდნენ. მალე დავით VIII თავის ძმას ვახტანგსაც გადაემტერა, ვახტანგი იძულებული გახდა ყაენს ხლებოდა. 1302 წელს ყაენმა ვახტანგი საქართველოს მეფედ დაამტკიცა. დიდი სამხედრო ძალის მიუხედავად მონღოლებმა ვერ შეძლეს მთიულეთში შესვლა, რამაც მათ ძლევამოსილებას სახელი გაუტეხა. მაგრამ მონღოლთა ლაშქრის ყოველწლიურმა თარეშმა აღმოსავლეთ საქართველო ააოხრა. ბრძოლებს თან შიმშილი მოჰყვა, ქართლის მოსახლეობა სამცხეში გარბოდა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1311
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
სიმონ II

**სიმონ II**, *სიმონ-ხანი* (გ. 1630 ან 1631) — ქართლის ხანი (ქართული წყაროებით — მეფე) 1619-1630/1631. ირანში გაზრდილი, მაჰმადიანი, ბაგრატ VII-ის (ბაგრატ-ხანი) ძე. მცირეწლოვანი სიმონ II  ქართლის ხანად დანიშნა ირანის შაჰმა აბას I-მა და მრჩევლად დაუყენა გიორგი სააკაძე, რომელიც ქვეყნის ფაქტობრივი გამგებელი გახდა. 1625 მარტში, გ. სააკაძის მეთაურობით ირანის წინააღმდეგ აჯანყების დროს, სიმონ II  ყიზილბაშებთან ერთად თბილისიდან გაიქცა და აღჯაყალის ციხეში (ახლანდელი მარნეულის რაიონი) ჩაიკეტა. ქართლ-კახეთში თეიმურაზ I გამეფდა. მარაბდის ბრძოლის (1625 ივლისი) შემდეგ შაჰმა სიმონ II აღადგინა ქართლის ხანად, მაგრამ მისი ხელისუფლება მხოლოდ თბილისსა და ქვემო ქართლზე ვრცელდებოდა, ქართლის დანარჩენ ნაწილს თეიმურაზ I ფლობდა. ბაზალეთის ბრძოლის (1626) შემდეგ ხელისუფლებისათვის ბრძოლაში თეიმურაზ I შეუთანხმდა ზურაბ არაგვის ერისთავს და მოაკვლევინა სიმონ II.
## ლიტერატურა
**გუჩუა ვ.*, ქსე, ტ. 9, გვ. 352, თბ., 1985

კატეგორია:ქართლის მეფეები
კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
ლუარსაბ II

**ლუარსაბ II** (დ. 1592 — გ. 1622) — ქართლის მეფე 1606-1615 წლებში. 14 წლისა მეფედ დაამტკიცა თბილისში მყოფმა შაჰ აბას I-მა უეცრად გარდაცვლილი გიორგი X-ის ნაცვლად. ლუარსაბ II-ს ირან-ოსმალეთის წინააღმდეგ ბრძოლა ევალებოდა. თავი გამოიჩინა ტაშისკარის ბრძოლაში (1609). 1610 წელს ლუარსაბ II ირანში ესტუმრა შაჰს, რომელმაც ამ ვიზიტის შედეგად მას დაუბრუნა თბილისის ციხე (ამ ციხეში ადრე ოსმალები, 1606 წლიდან კი ყიზილბაშები იდგნენ). 1611 წლის ბოლოს ლუარსაბ II-მ ცოლად შეირთო გიორგი სააკაძის და, რომელსაც დიდ თავადთა მოთხოვნით მალე გაეყარა, ამას მოჰყვა შეთქმულება სააკაძის წინააღმდეგ. ლუარსაბ II-ს ცოლი აღარ შეურთავს, თუმცა ქართლის სამეფო ტახტს პირდაპირი მემკვიდრე არ ჰყავდა. 1612 წელს ლუარსაბ II-მ მოაკვლევინა ყაზახის ხანი მოჰამედი, რომელიც შაჰის წაქეზებით მტრობდა ქართლს. იმავე წელს ლუარსაბ II-ის და ხორეშანი ცოლად შეირთო კახეთის მეფემ თეიმურაზ I-მა. ამით ქართლსა და კახეთს შორის შეიკრა კავშირი, რომლის მიზანი იყო ერთობლივი ბრძოლა ირანის მოსალოდნელი აგრესიის წინააღმდეგ. 1614 წლის დასაწყისში, შაჰ აბას I-ის შემოსევის დროს, ლუარსაბ II იმერეთში გადავიდა და სხვა ქართველ მეფეებთან ერთად ოსმალეთს სთხოვა დახმარება სეფიანთა წინააღმდეგ. 1614 წლის ოქტომბერში ლუარსაბ II შადიმან ბარათაშვილის მეცადინეობით ქართლში დაბრუნდა და შაჰთან მივიდა, რათა ქართლი აოხრებისაგან ეხსნა. შაჰმა 1615 წელს ლუარსაბ II ირანში წაიყვანა და ციხეში დაამწყვდია, რადგან მან გამაჰმადიანებაზე უარი თქვა. ქართველ პოლიტიკურ მოღვაწეთა თხოვნით ლუარსაბ II-ის გასათავისუფლებლად შაჰთან იშუამდგომლა რუსეთის ხელმწიფემ, მაგრამ უშედეგოდ. ლუარსაბ II შაჰის ბრძანებით შირაზის ციხეში საბლით მოაშთვეს. იგი ქართულმა ეკლესიამ წმინდანად შერაცხა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის მეფეები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
კატეგორია:დაბადებული  1592
კატეგორია:გარდაცვლილი  1622
კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი მონარქები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
კატეგორია:XVII საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
ვახტანგ V

**ვახტანგ V**, *შაჰნავაზი* () (გ. 1675) — ქართლის მეფე 1658-1675. ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს წარმომადგენელი, სათავადოს მეთაური 1629-1658. როსტომ მეფემ იშვილა და ტახტის მემკვიდრედ გამოაცხადა. 1654 წელს ირანში მაჰმადიანობა მიაღებინეს და შაჰნავაზი უწოდეს. ვახტანგ V-ის პოლიტიკის მიზანი იყო ქართლ-კახეთის ერთ სამეფოდ გაერთიანება და დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრებთან მჭიდრო კავშირი ქართლის ჰეგემონობით, ცენტრალური ხელისუფლების განმტკიცება და თავადების პოლიტიკური უფლებების შეზღუდვა, ქართლის საშინაო ცხოვრების მოწესრიგება და ეკონომიური წინსვლისთვის ხელის შეწყობა. საგარეო პოლიტიკაში ვახტანგ V ირანის ვასალად აღიარებდა თავს და მასთან მშვიდობიანი ურთიერთობის დაცვას ცდილობდა. საგარეო პოლიტიკურმა ვითარებამ ხელი შეუწყო ქართლის მოშენებას და ეკონომიურ წინსვლას.

ვახტანგ V-მ მოაკვლევინა კახეთის ფაქტობრივი გამგებელი ზაალ არაგვის ერისთავი და კახეთი თავისი გავლენის სფეროში მოაქცია. ისარგებლა იმერეთის სამეფოში მომხდარი არეულობით, შეუთანხმდა სამეგრელოს მთავარ ვამეყ III დადიანს, იმერეთის დიდი ნაწილი დაიკავა და თავისი უფროსი ვაჟი არჩილი იმერეთის ტახტზე აიყვანა (1661). დადიანად ვახტანგ V-მ თავისი მომხრე დასვა და საკუთარი ძმისწული თამარი შერთო, გურიელთან მეგობრული კავშირი დაამყარა, აფხაზეთის მთავარმაც მორჩილება განუცხადა და, ამრიგად, თითქმის მთელი საქართველო ვახტანგ V-ის ხელქვეით გაერთიანდა. მაგრამ მალე ოსმალების მოთხოვნით ვახტანგ V იძულებული გახდა იმერეთიდან გაეყვანა არჩილი. ვახტანგ V შეეცადა არჩილი კახეთის მეფედ დაესვა, მაგრამ მის მეტოქედ კახეთის სამეფო ტახტზე თეიმურაზ I-ის შვილიშვილი ერეკლე (შემდეგში ერეკლე I) გამოვიდა, რომელმაც ირანის ხელშეწყობით კახეთი დაიკავა. ვახტანგ V-ის მეორე ვაჟი ლუარსაბი ახალციხეს გაიქცა, რათა იქიდან ოსმალეთის დახმარებით იმერეთის ტახტი დაეკავებინა (არჩილიც მას გაჰყვა). ამის გამო 1675 ირანის შაჰმა ვახტანგ V თავისთან დაიბარა.

## გარდაცვალება
1675 წელს ირანში მიმავალი მეფე ვახტანგი გზაში ავად გახდა და ხოშკარში გარდაიცვალა. იგი ირანს წაასვენეს და ქალაქ ყუმში დაკრძალეს.

ვახტანგ V მოხსენიებულია ანჩისხატის სამრეკლოს წარწერაში:

ქართული ქორონიკონი „ტნიგ“ (363) წელი იწყება 1675 წელს და მთავრდება 1676 წლის 21 მარტს. შესაბამისად ვახტანგ მეფე უნდა გარდაცვლილიყო 1675 წლის 21 მარტის შემდეგ.

## ოჯახი
ვახტანგი ორჯერ იყო დაქორწინებული: პირველად მან ცოლად შეირთო როდამ ორბელიანი, მაგრამ ირანის შაჰის დაჟინებული თხოვნით, გაეყარა.
მეორედ მან ცოლად შეირთო როსტომის ნაცოლები მარიამ დადიანი. მას ჰყავდა 10 შვილი:
* არჩილ II (შაჰნაზარ ხანი) (1647–1713)
* გიორგი XI (გურგინ ხანი) (1751–1709)
* ლევან ბატონიშვილი (შაჰყული ხანი) (1653–1709)
* ალექსანდრე ბატონიშვილი (ისქანდერ მირზა) (1666–1697)
* ლუარსაბ ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1698)
* სოლომონ ბატონიშვილი (სულეიმან მირზა) (გარდაიცვალა 1703)
* სახელი უცნობია
* ანუკა ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1697), გააგზავნეს აბას II-ის ჰარამხანაში. როდესაც აბასი გარდაიცვალა, იგი დაქორწინდა შაჰვერდი ხანზე.
* თამარ ბატონიშვილი (გარდაიცვალა 1694), დაქორწინდა გივი ამილახვარზე (1634–1700)
* ელენე ბატონიშვილი

## ლიტერატურა
*საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. 4, თბ., 1973

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი  1675
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:საქართველოს რეგენტები
კატეგორია:ქართველი მუსლიმები
დავით XI

**დავით XI**, *დაუთ-ხანი* — ქართლის ხანი (ზოგიერთი ქართული წყაროს მიხედვით, ქართლის მეფე) 1569–1578, ლუარსაბ I-ის ძე. სამედიცინო წიგნის, იადიგარ დაუდის ავტორი.

დავით XI-მ უღალატა ძმას სიმონ I-ს და თავის მომხრე ქვემო ქართლის თავადებთან — ბარათაშვილებთან ერთად 1561 წელს ირანს გაემგზავრა და შაჰ-თამაზ I-ს ეახლა ყაზვინს. იგი გაამაჰმადიანეს, ვასალობის რაყამი უბოძეს, ქართლის ხანად დანიშნეს (1562) და ყიზილბაშთა ჯარით საქართველოში გამოგზავნეს. დავით XI განაგებდა მხოლოდ თბილისსა და ქვემო ქართლს, რომელიც ამ დროს ირანს ეპყრა. დანარჩენი ქართლი სიმონ I-ს ემორჩილებოდა, რომელსაც ფეოდალთა დიდი ნაწილი ერთგულობდა. ქართლში „ორიანობა“ (ორმეფობა) დამყარდა. დავით XI-მ 1569 წელს ფარცხისის ბრძოლაში ყიზილბაშთა დახმარებით სიმონი დაამარცხა და ქართლის ერთადერთი მმართველი გახდა. დატყვევებული სიმონი ირანში გაგზავნეს. მაგრამ თავადთა უმეტესობა საჩინო ბარათაშვილის მეთაურობით კვლავ განაგრძობდა დავით XI-ისა და ყიზილბაშების წინააღმდეგ ბრძოლას. დავით XI წელიწადში 20000 დუკატს უხდიდა ირანს ხარკად. 1578 წელს, როდესაც ოსმალეთის დიდი არმია ლალა მუსტაფა-ფაშას მეთაურობით საქართველოში შემოიჭრა, დავით XI-მ თბილისი გადაწვა და თავი ლორეს შეაფარა. ოსმალებმა ქართლი საფაშოდ გამოაცხადეს და თბილისში ფაში დასვეს. 1578 წელს ირანის მთავრობამ სიმონ I ტყვეობიდან გაათავისუფლა და ქართლში დააბრუნა ოსმალთა წინააღმდეგ საბრძოლველად, დავით XI-მ ციხეები ოსმალთა სარდალს გადასცა, თვითონ კი სტამბოლში წავიდა, სადაც პატივით მიიღეს და სარჩოდ ორი სანჯაყი უბოძეს. დავით XI-ის ვაჟებმა ბაგრატმა და ხოსრომ ჯერ კახეთს შეაფარეს თავი, შემდეგ კი სპარსეთში წავიდნენ. დავით XI-მ ოსმალეთში რამდენიმე წელი დაჰყო და იქვე გარდაიცვალა. ოსმალეთში ყოფნის დროს ორი ოსმალური კარაბადინისაგან ერთი ქართული საექიმო წიგნი (იადიგარ დაუდი) შეადგინა და საქართველოში გამოგზავნა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის მეფეები
კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ორშაბათი

**ორშაბათი** — დღე კვირადღესა და სამშაბათს შორის. ძველ რომაელებსა და ჩრდილოგერმანულ ტომებში ეს დღე ეძღვნებოდა მთვარეს (გერმანულად Montag: Mond-Tag არის „მთვარის დღე“). ორშაბათი ხან კვირის პირველ დღედ მიიჩნევა (მაგალითად, თანამედროვე ევროპაში), ხან მეორე დღედ (აშშ და სხვა ქვეყნები). ეს თვალსაზრისი ძველი იუდეიდან მომდინარეობს. ამ მიზეზით ქართულში, არაბულში, ებრაულში, ბერძნულში, აგრეთვე პორტუგალიურში მისი მნიშვნელობაა — „მეორე დღე“. თანამედროვე კულტურა ორშაბათს განიხილავს, როგორც კვირის დასაწყისს, ვინაიდან უქმე დღის შემდეგ ხალხი ბრუნდება სამსახურებში და სასწავლებლებში.

## ცნობილი ორშაბათები 
* **დიდი ორშაბათი** – ვნების კვირის დღე, როდესაც იესომ დაწყევლა უნაყოფო ლეღვი;

## ორშაბათი ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: თუთაშხა
* ლაზური: თუთაჩხა
* სვანური: დო̈შდიშ
* ძველქართული: მთოვარისა

01
გიორგი XI

**გიორგი XI** (დ. 1651 — გ. 21 აპრილი, 1709) — ქართლის მეფე 1676–1688 და 1703–1709 წლებში. ვახტანგ V-ის ძე.

## საისტორიო წყაროები
მისი მეფობის ხანა ხასიათდებოდა ირანთან ურთიერთობის გამწვავებით. გიორგი XI ცდილობდა მეფის ხელისუფლების განმტკიცებას და ირანელთა ბატონობის მოსპობას ქართლში. დახმარების მისაღებად დიპლომატიური მოლაპარაკება გამართა ოსმალეთთან. 1687 წლის 29 აპრილით დათარიღებულ წერილში თავისი და თავისი შვილის ბაგრატის სახელით ერთგულებას უცხადებს რომის პაპს ინოკენტ XI-ს, აცხადებს თავს კათოლიკედ და პაპს სთხოვს, რომ ბრძანება გასცეს საქართველოს მხედრობისთვის. პაპის საპასუხო წერილებიდან სჩანს, რომ იგი მას კათოლიკე მეფეთა სიაში მოიხსენებს. თუმცა პრაქტიკულ დახმარებაზე არ არის საუბარი, რადგან მართალია ვენა ამ დროს ოსმალებისაგან ახალი განთავისუფლებულია (1683), მაგრამ საფრანგეთი (ლუი XIV) და გერმანია (ლეოპოლდ I) უკვე ერთმანეთში ომისათვის ემზადებიან და 1688 წელს დაიწყება კიდეც პფალცის ომი. ამას ემატებოდა ინოკენტი XI-ისა და ლუი XIV-ის დაძაბული ურთიერთობა. ევროპასთან ურთიერთობის მომსწრეა არა მხოლოდ გიორგი XI-ის ძმა ლევან ბატონიშვილი, არამედ მისი ბიძაშვილი, სულხან-საბა ორბელიანი, რომლის აღზრდაზეც გიორგის ზეგავლენა სჩანს. გიორგი XI სათავეს უდებს ქართლის სამეფო შტოს ერთი ნაწილის პროევროპულ პოლიტიკურ მიმართულებას საგანმანათლებლო და რელიგიური თვალსაზრისით. ინტენსიური ურთიერთობა მისიონარებთან, პაპებთან და ევროპელ მონარქებთან, რომელიც გიორგი XI-მ და მისმა მომხრეებმა, უპირველეს ყოვლისა, მისმა ძმამ ლევანმა და სულხან-საბა ორბელიანმა ერთად დაიწყეს, და რომელიც მკაფიოდ გამოიხატა ლევანის შვილების, ქაიხოსრო მეფისა და ვახტანგ VI-ის პოლიტიკაში, გასტანს საუკუნე, და დასრულდება ლევანის შვილიშვილის, ანტონ I-ის სიკვდილით.

1688 წელს გიორგი XI ჯანყდება ირანელების წინააღმდეგ. აჯანყება მარცხით დამთავრდა, რადგან გიორგი XI-ს უღალატეს ადგილობრივმა ფეოდალებმა და ვერც ოსმალეთიდან მიიღო შეპირებული დახმარება. შაჰმა გიორგი XI ტახტიდან გადააყენა და მის ადგილზე ერეკლე I დასვა (1688). გიორგი XI-მ იმერეთს შეაფარა თავი და ცდილობდა ტახტის დაბრუნებას. ამასობაში ირანში გაუარესდა შინაპოლიტიკური მდგომარეობა. ირანის იმპერიის შორეულ რაიონებში გაიზარდა მისწრაფება პოლიტიკური განკერძოებისაკენ. განსაკუთრებით დაძაბული ვითარება შეიქმნა ავღანეთში. შაჰ-ჰუსეინმა გადაწყვიტა შერიგებოდა გიორგი XI-ს, რათა მისი სამხედრო ცოდნა და ქართველთა ჯარი ავღანელთა წინააღმდეგ გამოეყენებინა. თავის მხრივ, გიორგი XI-ს სურდა ტახტი დაებრუნებინა და გაეგრძელებინა სამშობლოს დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლა. ამიტომ იგი დათანხმდა წინადადებას და 1696 წელს ისპაანში გაემგზავრა. შაჰმა გიორგი XI კვლავ დაამტკიცა ქართლის მეფედ და დაავალა ავღანელთა დამორჩილება. გიორგი XI-მ აჯანყებულები მალე დაიმორჩილა, მაგრამ ავღანელებმა იგი ღალატით მოკლეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1651
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1709
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
სამშაბათი

**სამშაბათი** — კვირის დღე ორშაბათსა და ოთხშაბათს შორის. ძველ რომაელებში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება მარსს, ძველ გერმანულ ტომებში — ტირუს. აშშ-ში ტრადიციულად სამშაბათს ტარდება არჩევნები. ფედერალური არჩევნები იმართება ნოემბრის პირველი ორშაბათის მომდევნო დღეს. 

## ცნობილი სამშაბათები 
* **დიდი სამშაბათი** – ვნების კვირის დღე, როდესაც იესომ ტაძარში ახალი მოძღვრება იქადაგა; 
* **შავი სამშაბათი** - 1929 წლის 29 ოქტომბერი, აშშ-ს საფონდო ბირჟებზე დაიწყო დიდი პანიკა;

## სამშაბათი ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: თახაშხა
* ლაზური: იკინაჩხა
* სვანური: თახა̈შ
* ძველქართული: არიასი

02
ხუთშაბათი

**ხუთშაბათი** — კვირის დღე ოთხშაბათსა და პარასკევს შორის. ძველ რომაელებში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება იუპიტერს, ძველ გერმანულ ტომებში - თორს. აქედან უნდა მომდინარეობდეს ამ დღის ინგლისური სახელწოდება (Thursday). ზოგიერთ ხელშეკრულებებში ხუთშაბათი არის დღე, რომელიც განსაზღვრავს კვირების ნუმერაციას: წლის პირველ კვირად მიიჩნევა ის კვირა, რომელიც შეიცავს წლის პირველ ხუთშაბათს. ტრადიციისამებრ, დიდ ბრიტანეთში არჩევნები ტარდება ხუთშაბათობით.

## ცნობილი ხუთშაბათები 
* **დიდი ხუთშაბათი** – ვნების კვირის დღე, როდესაც იესომ თვითონ გაუმართა მოციქულებს სერობა, ამხილა იუდა და დაადგინა ზიარების საიდუმლო. 

## ხუთშაბათი ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: ცაშხა
* ლაზური: ჩაჩხა/უმქისერთი
* სვანური: ცა̄̈შ
* ძველქართული: აფროდიტისა

04
ოთხშაბათი

**ოთხშაბათი** — კვირის დღე სამშაბათსა და ხუთშაბათს შორის. ძველ რომში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება მერკურის, ამიტომ იგი შემონახულია ამ დღის ფრანგულ (Mercredi), ესპანურ და იტალიურ სახელწოდებებში. ჩრდილოეთ ევროპაში მერკურის შესატყვისია ოდინი, საიდანაც მომდინარეობს ინგლისური (Wednesday) და ნიდერლანდური (Woensdag) სახელწოდებანი. იმ შემთხვევაში, თუ კვირადღეს განვიხილავთ საწყის დღედ, მაშინ ოთხშაბათი იქნება კვირის შუა დღე. აქედან მომდინარეობს ოთხშაბათის რუსული (Среда) და გერმანული (Mittwoch) სახელწოდებანი.

## ცნობილი ოთხშაბათები 
* **დიდი ოთხშაბათი** – ვნების კვირის დღე, როდესაც მოწაფეებმა იესოს სერობა მოუწყვეს;

## ოთხშაბათი ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: ჯუმაშხა
* ლაზური: ჯუმაჩხა
* სვანური: ჯჷმა̈შ
* ძველქართული: ერმისა

03
შაბათი

**შაბათი** — კვირის დღე პარასკევსა და კვირადღეს შორის. ძველ რომაელებში ეს დღე ეძღვნებოდა ღვთაება სატურნს. ტრადიციის თანახმად, რომელიც იუდაიზმიდან მომდინარეობს, ეს კვირის ბოლო დღეა. ეს შეთანხმება ძალაში რჩება ისრაელსა და აშშ-ში, მაგრამ თანამედროვე ევროპაში მას განიხილავენ როგორც კვირის მე-6 დღეს. ქართულ ენაში, ისევე როგორც ბევრ ენაში, ამ დღის სახელწოდება მომდინარეობს იუდაისტური დღესასწაულის „შაბათის“ სახელიდან.

## ცნობილი შაბათები 
* **დიდი შაბათი** - ვნების კვირის დღე, როდესაც იესო დაკრძალეს. 

## შაბათი ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: საბატონი (შურიშხა)
* ლაზური: საპ(ბ)ატონი
* სვანური: საფტინ
* ძველქართული: კრონოსისა

06
კატეგორია:ებრაული დღესასწაულები
პარასკევი

**პარასკევი** — კვირის დღე ხუთშაბათსა და შაბათს შორის. უმრავლეს ქვეყნებში, სადაც მიღებულია 5-დღიანი სამუშაო კვირა, პარასკევი წარმოადგენს უკანასკნელ სამუშაო დღეს. 

* ძველ რომაელებში ეს დღე ეძღვნებოდა ქალღმერთ ვენერას, ძველგერმანულ ტომებში - ქალღმერთ ფრიას (ფრიგი), ამიტომ ჰქვია მას ინგლისურ ენაში „Friday“. 
* ისლამში პარასკევი არის მეჩეთებში საეკლესიო მსახურის დღე.
* ებრაული შაბათი იწყება პარასკევს მზის ჩასვლის შემდეგ. 
* პარასკევა არის ველური კაცის სახელი, რომელიც რობინზონ კრუზოს მსახური იყო.

## პარასკევს მომხდარი გახმაურებული შემთხვევები 
* **დიდი პარასკევი** - ვნების კვირის დღე, როდესაც იესო აწამეს და ჯვარს აცვეს;
* **წითელი პარასკევი** - 1925 წლის 31 ივლისი, ინგლისელ მაღაროელთა გამარჯვების დღე შახტების მფლობელებზე, რომლებიც ცდილობდნენ ხელფასების შემცირებას.
* **წმინდა პარასკევა** - აღმოსავლურ სლავურ მითოლოგიაში წმინდანი, ქალთა და დედათა მფარველი.
* **პარასკევი, 13** - გავრცელებული ცრურწმენა

## პარასკევი ანდაზებში 
* „მას კვირაში ცხრა პარასკევი აქვსო“.
* „პარასკევია დღესაო, კატა ვერ შესწვდა ძეხვსაო“

## პარასკევი ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: ობიშხა
* ლაზური: ობიჩხა/პარასკა
* სვანური: უ̂ებიშ
* ძველქართული: დიოსისა

05
ქაიხოსრო (მეფე)

**ქაიხოსრო** — ქართლის მეფე 1709-1711, გიორგი XI-ის ძმისწული. ქაიხოსროს მამა ლევანი სპარსეთის მდივანბეგი იყო. როდესაც ლევანი შაჰმა ქართლში გაგზავნა გიორგი XI-ის ნაიბად (მოადგილედ), ქაიხოსრო დანიშნა სპარსეთის მდივანბეგის ნაიბად. ლევანის სპარსეთში დაბრუნების შემდეგ ქაიხოსრო შაჰის კარზე დარჩა და მის სხვადასხვა დავალებას ასრულებდა. 1707 მან ჩაახშო ისპაანში მომხდარი აჯანყება. 1709 შაჰმა ქაიხოსრო ქართლის მეფედ და სპარსეთის სპასალარად დანიშნა და თავრიზი და ბარდა უბოძა. მას აჯანყებულ ავღანელებთან ბრძოლა დაევალა. ქაიხოსრომ სძლია და გააქცია აჯანყებულთა მეთაური მირ ვეისი, მაგრამ 1711 ერთ-ერთი ბრძოლის დროს ღალატის შედეგად დამარცხდა და დაიღუპა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართლის მეფეები
კატეგორია:მუხრანელების სამეფო შტო
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
გიორგი პაპაშვილი

**გიორგი პაპაშვილი** (დ. 23 აგვისტო, 1898, კობიაანთკარი, დუშეთის რაიონი — გ. 29 მარტი, 1978, კემბრია, კალიფორნია) — ქართველი მწერალი და მოქანდაკე. 

## ბიოგრაფია
1921 წელს, როცა წითელი არმია საქართველოში შემოიჭრა, გიორგი პაპაშვილი ჯარში მსახურობდა და მენშევიკებთან ერთად კონსტანტინოპოლში აღმოჩნდა. ორი წლის მანძილზე კონსტანტინოპოლში ცხოვრობდა. თხუთმეტწლიანი ხეტიალის შემდეგ, გიორგი პაპაშვილმა ცოლად ამერიკელი მწერალი ქალი ჰელენ უაიტი შეირთო. წყვილმა ჰელენის მზითევით პენსილვანიის შტატში პატარა ფერმა იყიდა და გიორგიმ მამა-პაპის ხელობას — ხვნა-თესვას მიჰყო ხელი. განსაკუთრებული წარმატება ხვდა წილად მის წიგნს „Anything Can Happen“ („ყველაფერი შეიძლება მოხდეს“; გამოქვეყნდა 1945 წელს, ხოლო ქართულად თბილისში, 1965 წელს), რომელიც იქცა ბესტსელერად და რომლის 1,5 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა მთელ მსოფლიოში. იგივე ნაწარმოები ჰოლივუდის მიერ კინოდ ქცეული გახდა 1952 წელს, ხოსე ფერერისა და კიმ ჰანტერის მონაწილეობით. პაპაშვილი მოხვედრილია აშშ-ში XX საუკუნის ამერიკული მწერლობისა და ხელოვნების ანთოლოგიებში. 1961 წელს გიორგი პაპაშვილი მეუღლესთან ერთად ეწვია საქართველოს, მოინახულა მშობლიური სოფელი, ახლობლები, შეხვდა ქართველ მწერლებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი პაპაშვილი — ქართველები უცხოეთში

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ამერიკაში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ამერიკელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მოქანდაკეები
კვირა

**კვირა (კვირადღე)** — კვირის დღე შაბათსა და ორშაბათს შორის. ძველ გერმანულ ტომებში ეს დღე ეძღვნებოდა მზეს, აქედანაა ინგლისური (Sunday). ბევრ სლავურ ენაში კვირადღეს ჰქვია „неделя“, ე.ი. დღე, როდესაც არ მუშაობენ („не делают“). კვირადღე ხშირად კვირის უკანასკნელი დღეა (განსაკუთრებით ევროპასა და სამხრეთ ამერიკაში), სხვაგან — კვირის პირველი დღე. ეს ტრადიცია მომდინარეობს ძველი ებრაელებისა და ძველი ეგვიპტელებისაგან. სტანდარტიზაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის გადაწყვეტილებით 1976 წლის 1 იანვრიდან კვირადღე დადგინდა კვირის ბოლო დღედ.

კვირადღე ქრისტიანთა უმრავლესობისათვის დასვენების დღეა. მართლმადიდებელ ქრისტიანებში ამ დღეს არ შეიძლება საოჯახო, სასოფლო-სამეურნეო და საზოგადოებრივი საქმიანობა, რაიმეს კეთება, რაც სხვისგან მოითხოვს შრომის გაწევას (მაგ. ყიდვა, მომსახურების მიღება, საზოგადოებრივი ტრანსპორტით სარგებლობა და ა.შ.). გამონაკლისს წარმოადგენს გადაუდებელი სამედიცინო და სხვა სახის მომსახურება.

## კვირა ქართველურ ენებზე 
* მეგრული: ჟაშხა
* ლაზური: ბჟაშხა
* სვანური: მიშლადეღ
*ძველქართული: მზისა

07
სევერიან ბუაძე

**სევერიან ბუაძე** (დ. 9 იანვარი 1894, ბუგეული ― გ. 27 თებერვალი 1934, ჰალე) — ქართველი  	ექიმი, მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის ქართული სათავადაზნაურო გიმნაზია. სწავლობდა პეტერბურგის სამხედრო-სამედიცინო აკადემიაში. შემდეგ, 1920-1925 წლებში, ჰალეს, მარბურგისა და ისევ ჰალეს უნივერსიტეტებში. სევერიან ბუაძემ ცნობილ შვეიცარიელი ფიზიოლოგთან პროფესორ ემილ აბდერჰალდენთან ერთად, რომლის ასისტენტადაც იგი ჰალეში სწავლის შემდეგ მუშაობდა, დაამტკიცა იმავე პროფესორის სახელწოდებით მედიცინაში ცნობილი აბდერჰალდენის რეაქცია. მაშინდელ სამეცნიერო სენსაციად წოდებული სტატია აბდერჰალდენმა და ბუაძემ გამოაქვეყნეს 1930 წელს, ჟურნალ „Fermentforschung“-ის მე-11 ნომერში.

ცნობილია, რომ ჰალეს უნივერსიტეტი მას იცავდა ნაცისტების წინაშე და სევერიან ბუაძემ 1933 წელს მოიპოვა პროფესორობის უფლება. ჰალეს უნივერსიტეტის არქივში იგი მოხსენიებულია პრუსიის მოქალაქედ და კათოლიკე ქრისტიანად, რომელსაც საბჭოთა უწყებებმა 1933 წელს საქართველოში ჩასვლა აუკრძალეს. 1934 წელს სევერიან ბუაძე გარდაიცვალა ხანმოკლე ავადმყოფობის შემდეგ ფილტვების ანთებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* სევერიან ბუაძის ბიოგრაფია

კატეგორია:ქართველი ექიმები
კატეგორია:ქართველი კათოლიკეები
კატეგორია:დაბადებული 9 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1934
კახეთის მეფეები

კახეთის სამეფოს მმართველების ქრონოლოგიური სია:

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 130, თბ., 1977

*
ნიკო სამადაშვილი

**ნიკო სამადაშვილი** (დ. 19 ივლისი, 1905, ხიდისთავი, ტფილისის გუბერნია ― გ. 1 მაისი, 1963, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

მოთხრობების პირველი კრებული 1989 წელს გამოქვეყნდა. მისი ცხოვრების პერიოდში ერთი ლექსიც არ დაბეჭდილა მიუხედავად იმისა, რომ გერონტი ქიქოძე, ვახტანგ კოტეტიშვილი და ერეკლე ტატიშვილი, თვით გალაკტიონ ტაბიძეც განსაკუთრებულ პოეტად აღიარებდნენ. ცხოვრობდა და ასწავლიდა ბორჯომის რაიონის სოფელ სადგერის დაწყებით სკოლაში. 1943 წლის 12 იანვარს დააპატიმრეს და ომის შემდეგ გამოუშვეს, თუმცა ინტრიგები, შევიწროებები და უკიდურესი სიდუხჭირე ცხოვრობის ბოლომდე სდევდა სამი შვილის მამას. მისი პირველი ლექსები დაიბეჭდა 1967 წელს „ლიტერატურულ საქართველოში“, ხოლო პირველი კრებული „ბეთანია“ გამოვიდა 1973 წელს და მომდევნო 80-იან წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკო სამადაშვილის შემოქმედება
*ნიკო სამადაშვილი, ცხოვრება, შემოქმედება, ფოტოგალერეა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  1905
კატეგორია:გარდაცვლილი  1963
ნიკო
როსტომი (ქართლის მეფე)

**როსტომი** (ასევე **როსტომ ხანი**, **ხოსრო მირზა**, **ქაიხოსრო ბატონიშვილი**; დ. 1565  — გ. 1658 ან 17 ნოემბერი, 1659, თბილისი) — ქართლის მეფე 1633-1658, ქართლ-კახეთის მეფე 1648-1656. დავით XI-ის (დაუთ-ხანის) ძე, ქართლის ბაგრატიონების უკანასკნელი წარმომადგენელი. 

აღიზარდა ირანში. აბას I-მა იგი თავისი გვარდიის სარდლად (ყულარაღასად) დანიშნა, შემდეგ კი ისპაანის მოურავიც გახდა. ქართველების თვალსაზრისით, როსტომი მეფე იყო, რომელიც თავს სეფიანთა იმპერიის ვასალად აღიარებდა, შაჰი კი ქართლს ირანის პროვინციად მიიჩნევდა და როსტომს თავის მოხელედ თვლიდა. 

როსტომის გამეფებით ირანისა და ქართლის ურთიერთობაში ერთგვარი კომპრომისი დამყარდა. ირანი უცვლელად ტოვებდა ქართულ სოციალურ-ეკონომიურ წყობას, ტახტსაც  ბაგრატიონთა დინასტია ფლობდა, თუმცა მაჰმადიანობის პირობითა და „ვალის“ ტიტულით. „გურჯისტანის ვალის“ ხარკი და საჩუქრები უნდა ეძლია ირანისათვის. როსტომმა ქართლში გამეფებისთანავე თბილისის, გორისა და სურამის ციხეში ყიზილბაში მეციხოვნეები ჩააყენა, ირანიდან ჩამოყოლილ ქართველ თავად-აზნაურებს მამულები უბოძა, მოხელეებად თავისი მომხრეები დანიშნა. 1648 წელს შაჰის დავალებით კახეთში ილაშქრა, თეიმურაზ I განდევნა და კახეთი დაიკავა. ჩამოსვლისთანავე ცოლად შეირთო ლევან II დადიანის და მარიამი. 

როსტომი ზრუნავდა ქალაქებისა და ვაჭრობის განვითარებაზე. 1639 წელს მისი ბრძანებით აღიკვეთა თბილისის მებაჟეთა თვითნებობა, ზოგიერთი ვაჭარი ბაჟისაგან გაათავისუფლა, ზოგიერთს ბაჟი შეუმსუბუქა, მდინარე ქციაზე, განჯის გზაზე, ხიდი და ქარვასლა ააგო, მდინარე თეძმის პირას ქალაქი ააშენა (ახლანდელი მეფისქალაქი), თბილისში, მდინარე მტკვრის პირას — სამეფო სახლი. როსტომის მეფობის წლებში სამეფო კარზე და მაღალ ფეოდალურ არისტოკრატიაში მაჰმადიანობა და ყიზილბაშური წეს-ჩვეულებანი გავრცელდა. იგი არ ავიწროებდა ქრისტიანებს, ხელს უწყობდა მარიამ დედოფალს დანგრეული და დაზიანებული ეკლესიების აღდგენაში. როსტომმა ზოგიერთი ქართული სახელი ყიზილბაშურით შეცვალა, მაგრამ ქართული სამოხელეო წყობილება ძირითადად უცვლელი დარჩა. როსტომის რეფორმები ქართულ საზოგადოებრივ და სამეურნეო წყობას არ შეხებია. 

უშვილო როსტომი 30-იან წლებში იმერთა მეფის გიორგის ვაჟის, მამუკას, მემკვიდრედ გამოცხადებას აპირებდა, მაგრამ ეს საქმე ჩაიშალა. 1642 წელს სიმონ II-ის შვილიშვილი ლუარსაბი იშვილა, მაგრამ იგი 1652 მოკლეს. 1653 წელს როსტომის მემკვიდრედ აირჩიეს ბაგრატიონების გვერდითი შტოს მუხრანბატონების წარმომადგენელი ვახტანგი (შემდეგ ვახტანგ V), რომელიც როსტომის ავადმყოფობის დროს ტახტს განაგებდა. გარდაიცვალა 1658 წელს, დაკრძალულია ირანში, ქ. ყუმში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართლის მეფეები
კატეგორია:ქართლ-კახეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1565
კატეგორია:გარდაცვლილი 1658
კატეგორია:ქართლის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:ქართველი მონარქების უკანონო შვილები
კატეგორია:ქართველი მუსლიმები
გია დვალი

**გიორგი (გია) დვალი** (დ. 30 მაისი, 1964, თბილისი) — ქართველი ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია 
გიორგი (გია) როლანდის ძე დვალი დაიბადა 1964 წლის 30 მაისს, თბილისში. დაამთავრა თბილისის 55-ე საშუალო სკოლა და სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე. 1985 წელს დაიცვა დიპლომი ზურაბ ბერეჟიანის ხელმძღვანელობით. 1985-92 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ე. ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტში. 1992-93 წლებში იყო თეორიული ფიზიკის საერთაშორისო ცენტრის (ICTP, ტრიესტი, იტალია), ხოლო 1993-95 წლებში — პიზის უნივერსიტეტის პოსტდოქტორანტი, 1995-97 წლებში — ბირთვული კვლევის ევროპული ცენტრის (CERN) მკვლევარი, 1997-98 წლებში – ICTP-ს პროფესორი, 1998 წლიდან — ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის პროფესორი. დვალის კვლევის სფეროა ელემენტარული ნაწილაკების თეორია, კოსმოლოგია, კვანტური გრავიტაცია, ადრეული სამყაროს ევოლუცია. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი შედეგები, რომლებიც დვალმა მიიღო კოლეგებთან ერთად (ნ. არკანი-ჰამედი, ირანი, ს. დიმოპოულოსი, საბერძნეთი), ეხება სამყაროს ფარული განზომილებების თეორიას (1998). 

ამ თეორიის თანახმად, სუბმილიმეტრულ მანძილებზე საჭირო ხდება ნიუტონის მსოფლიო მიზიდულობის კანონის შეცვლა, რადგან სხეულთა შორის მოქმედი მიზიდულობის ძალის დამოკიდებულება მათ შორის მანძილზე ხდება უფრო ძლიერი (და ფარული განზომილებების რაოდენობაზე დამოკიდებული), ვიდრე ნაწინასწარმეტყველებია ნიუტონის თეორიით. ამჟამად მიმდინარეობს ამ ჰიპოთეზის ექსპერიმენტული შემოწმება. 

დვალს მიღებული აქვს დ. და ლ. პაკარდების (1999), ა. სლოუნის (2000), ნიუ-იორკის მერის (2001) ჯილდოები მეცნიერებასა და ტექნოლოგიაში მიღწეული წარმატებისათვის. 2007 მიიღო ნიუ-იორკის უნივერსიტეტის „ვერცხლის პროფესორის“ წოდება, ხოლო 2008 წელს მიენიჭა ჰუმბოლდტის პრემია, რომელიც ნობელის პრემიის ანალოგიურია. მონაწილეობს დიდი ჰადრონული კოლაიდერის ექსპერიმენტში. იწინასწარმეტყველა, რომ ამ ექსპერიმენტში შესაძლებელია მიკროსკოპული შავი ხვრელების წარმოქმნა და გააანალიზა ამ მოვლენის შესაძლო დაკვირვებითი შედეგები. 2010 წლიდან არის მაქს პლანკის ინსტიტუტის (მიუნხენი, გერმანია) დირექტორი. დვალი ეწევა აქტიურ პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 

ავტორია 100-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა. მშობლიური ენის გარდა ფლობს: ინგლისურ, გერმანულ, რუსულ და იტალიურ ენებს. მეუღლე — თამუნა დვალი. ჰყავთ ქალ-ვაჟი — სოფო და დათო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია საქართველო, გიმნაზია — ენდრო  თბ. 2012.
* გიორგი დვალი — ქართველები უცხოეთში
* გიორგი დვალის პორტალი მიუნხენის უნივერსიტეტში 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალექსანდრე I (კახეთის მეფე)

**ალექსანდრე I** (დაახლოებით დ.  1454-1456 — გ. 1511)  — კახეთის მეფე 1476–1511 წლებში, მეფე გიორგი VIII-ის ძე. 

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
მის დროს დადგინდა ახლად ჩამოყალიბებული კახეთის სამეფოს საზღვრები. ალექსანდრე I ცდილობდა მშვიდობიანი ურთიერთობა ჰქონოდა საქართველოს სხვა სამეფო-სამთავროებსა და მეზობელ ქვეყნებთან. მან საფუძველი ჩაუყარა კახეთის მეფეთა ტრადიციულ საგარეო პოლიტიკას — ყოველგვარი საშუალებით (მოხერხებული დიპლომატია, ზოგჯერ დათმობა, ფორმალური ყმობა, მცირე ხარკი და სხვ.) უზრუნველყოთ ქვეყნის მშვიდობიანი განვითარება.

1477 წელს ქართლში უზუნ-ჰასანის შემოსევის დროს, თურქმანთა ბრძოლებმა მოარბიეს ქართლის მოსაზღვრე კახეთის რაიონებიც: ხერკი, საგურამო, მარტყოფი და თიანეთი. ალექსანდრე I-მა უზუნ-ჰასანს ძღვენი მიართვა, მორჩილება აღუთქვა და კახეთი აოხრებას გადაარჩინა. ისმაილის (შემდგომში პირველი სეფიანი შაჰის) შირვანში ლაშქრობის დროსაც (1501) მან მორჩილება აღუთქვა შაჰს და ეს შემოსევაც აიცდინა. ამის შემდეგ კახეთსა და ირანს შორის მშვიდობა არ დარღვეულა XVII საუკუნის დასაწყისამდე. 1483 და 1491 ალექსანდრე I-მა ელჩები გაგზავნა მოსკოვის დიდი მთავრის ივანე III-ის კარზე, რითაც საფუძველი ჩაეყარა რუსეთ-საქართველოს პოლიტიკურ ურთიერთობის ახალ, მნიშვნელოვან ეტაპს. 1490 წელს, მას შემდეგ რაც ქართლის სამეფოს დარბაზმა ურჩია კონსტანტინე II-ს დროებით ხელი აეღო საქართველოს გაერთიანებაზე, ალექსანდრე I-მა ზავი დადო ქართლის მეფესთან. ვახუშტის მიხედვით, ამავე დროს მომხდარა სამეფოებს შორის საზღვრების დადგენაც.

კახეთის სამეფოს საგარეო საფრთხე თითქოს არ ემუქრებოდა, თუმცა სამაგიეროდ მეფესა და მის უფოს ვაჟს, გიორგის შორის იყო დაძაბული ურთიერთობა. 1511 წელს გიორგიმ მოკლა ალექსანდრე და თავი მეფედ გამოაცხადა.

## ლიტერატურა
**ცინცაძე ი.,* ძიებანი რუსეთ-საქართველოს ურთიერთობის ისტორიიდან (X-XVI სს.), თბ., 1956;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 4, თბ., 1967;
**Алексидзе Л.,* Древнейший документ грузино-русских дипломатических отношений,    წგნ.: Советский ежегодник мецдународного права, М., 1962

* მ. ლორთქიფანიძე, რ. მეტრეველი - საქართველოს მეფეები, 2007 წ.

## სქოლიო
კატეგორია:კახეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1511
კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:მოკლული ქართველები
ლევანი (კახეთის მეფე)

**ლევანი** — კახეთის მეფე 1518/1520—1574 წლებში, გიორგი II-ის (ავგიორგის) ძე. 1513 წელს, როდესაც ქართლის მეფემ დავით X-მ კახეთი თავის ხელისუფლებას დაუმორჩილება, მცირეწლოვანი ლევანი მისმა მომხრე კახელმა თავადებმა ოჩანის ციხეში დამალეს. მათ ისარგებლეს 1518 წელს ქართლში შაჰ ისმაილ I-ის ლაშქრობით და ლევანი კახეთის მეფედ გამოაცხადეს. 1520 წელს ლევანმა დაამარცხა კახეთში შეჭრილი დავით X-ის ლაშქარი. ამის შემდეგ ქართლისა და კახეთის მეფეები დაზავდნენ და იცნეს კახეთის ქართლისაგან გამოყოფა. ლევანი სეფიანთა ირანის ვასალი იყო და მშვიდობიანობის შესანარჩუნებლად შაჰისადმი ერთგულების პოლიტიკას იცავდა. 1551 წელს ის დაეხმარა შაჰ-თამაზ I-ს შაქის დამორჩილებაში. ირანსა და ოსმალეთს შორის ამასიის ზავის დადების (1555) შემდეგ შაჰს არ აკმაყოფილებდა კახეთის შედარებით მსუბუქი ვასალური ვალდებულებები. ამით უკმაყოფილო ლევანი 50-60-იან წლებში შეეცადა რუსეთისაგან დახმარების მიღებას. 1563 წელს მან ელჩები გაგზავნა მოსკოვში ივანე IV-თან, რის შედეგადაც კახეთში ჩამოვიდა რუსთა რაზმი, რომელიც ლევანმა ციხე-სიმაგრეებში ჩააყენა. ოსმალეთისა და ირანის პროტესტმა აიძულა ლევანი ეს რაზმი მალე დაეთხოვა. ლევანის 56 წლიანი მმართველობის დროს კახეთში მტრის შემოსევები არ ყოფილა, ქვეყანა ეკონომიურად მოღონიერდა, დაწინაურდნენ ახალი ქალაქები — ბაზარი და გრემი. მასზე დიდ ხანს არცერთ ბაგრატიონს უმეფია.

1574 წელს ლევანი გარდაიცვალა და მის მემკვიდრეებს შორის ბრძოლა ატყდა ტახტის დაუფლებისათვის.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:კახეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1504
კატეგორია:გარდაცვლილი 1578
კატეგორია:კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ჯანიშინი

**ჯანიშინი** (სპარსულად ჯანეშენ — მოადგილე, ნაცვალი) — შაჰის მიერ ირანში გაწვეული ქართლის მეფის ნაცვლად ქვეყნის გამგებლად დატოვებული პირი. ირანის სეფინი შაჰები ქართლის მეფეს ერთდროულად ირანის სპარსალარობასაც აძლევდნენ და იქვე ტოვებდნენ მოვალეობის შესასრულებლად, მის სამეფო საქმეებს კი მისივე მემკვიდრე — ჯანიშინი ასრულებდა. წყაროებში მას ნაიბი ან გამგეც ეწოდებოდა. მაგალითად, 1703 შაჰმა სულთან-ჰუსეინმა ქართლის მეფობა გიორგი XI-ს დაუმტკიცა და ირანის სპასალარობა და ყანდაარის ბეგლარბეგობა უბოძა, ქართლში კი მის ჯანიშინად მისივე ძმისწული ვახტანგ VI დანიშნა. ჯანიშინი სახელმწიფოს სრულუფლებიანი გამგებელი იყო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თანამდებობები ძველ საქართველოში
გიორგი XII

მინი|გიორგი XII-ის გვირგვინი
**გიორგი XII** (დ. 10 ოქტომბერი, 1746 — გ. 28 დეკემბერი, 1800, თბილისი) — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე (1798—1800), ერეკლე II-ის ძე. ლიტერატურაში.

## ბიოგრაფია
აღიზარდა სამეფო კარზე. XVIII საუკუნის 60-იანი წლებიდან მონაწილეობდა სახელმწიფო საქმეებში. 1765 წელს მხარი არ დაუჭირა ერეკლე II-ის წინააღმდეგ მოწყობილი შეთქმულების მონაწილეთა მკაცრად დასჯას, რაც მამა-შვილს შორის უთანხმოების საფუძველი გახდა. ამ უკმაყოფილებას კიდევ უფრო ამწვავებდა გიორგი XII-ის დედინაცვალი დარეჯან დედოფალი, რომელიც გიორგი XII-ს საკუთარ შვილებს უპირისპირებდა. როცა ერეკლე II-ის გარდაცვალების შემდეგ, 1798 წლის იანვარში, გიორგი XII გამეფდა, იგი უკვე მძიმე ავადმყოფი იყო.

### მოღვაწეობა
[მარცხნივ|მინი|გიორგი XII-ის საფლავი [სვეტიცხოველი|სვეტიცხოვლის მონასტერში.]]
მისი მეფობისას ქართლ-კახეთში მეტად რთული საშინაო და საგარეო ვითარება შეიქმნა. გიორგი XII ზრუნავდა ირანელთა 1795 წლის შემოსევის შედეგად დანგრეული თბილისის აღდგენაზე. მისი ბრძანებით ჩატარდა ხალხის აღწერა და შემოიღეს ფულადი გადასახადი სამეფო სასახლის ასაგებად, მაგრამ შეკრებილი თანხა ეკლესიების კეთილმოწყობაზე დაიხარჯა. დაიწყეს სტამბის აღდგენა. გიორგი XII ცდილობდა ერეკლეს დროინდელი მორიგე ჯარის აღდგენას, ებრძოდა ქვეყანაში შემოჭრილ ირანულ წეს-ჩვეულებებს, ფიქრობდა ქართველთა და სომეხთა სარწმუნოებრივ ერთობაზე (სომხებში მართლმადიდებლური ქრისტიანობის დანერგვით). შეეცადა მოწინააღმდეგე ბატონიშვილთა პარტიის დამორჩილებას და შინაური მოღალატეების ალაგმვას, მაგრამ ვერ შეძლო.

### საგარეო პოლიტიკა
საგარეო პოლიტიკაში გიორგი XII რუსეთთან ტრადიციული ურთიერთობის კურსს იცავდა. იგი მოითხოვდა 1783 წლის გეორგიევსკის ტრაქტატის შესრულებას და საქართველოში რუსეთის ჯარის შემოყვანას, რომლის დახმარებით ფიქრობდა საშინაო და საგარეო პოლიტიკური სიძნელეებიდან თავის დაღწევას. მაგრამ რუსეთის ჯარის საქართველოში შემოსვლამ (1799 წლის 26 ნოემბერი) ვერ გამოაკეთა ქართლ-კახეთის შერყეული სახელმწიფოებრივი მდგომარეობა. ასეთ ვითარებაში გიორგი XII დათანხმდა შეეზღუდათ 1783 წლის ტრაქტატით გათვალისწინებული მეფის უფლებანი, ოღონდ მისთვის და მისი შთამომავლებისათვის მეფობა შეენარჩუნებინათ. რუსეთის მთავრობა ხედავდა ქართლ-კახეთის სამეფოში შექმნილ კრიტიკულ მდგომარეობას და ამ სამეფოს სრული გაუქმებისათვის ხელსაყრელ მომენტს ელოდა. 

გიორგი XII გარდაიცვალა თბილისში 1800 წლის 28 დეკემბერს, დილის 11 საათზე, დასაფლავებულია სვეტიცხოველში. 

მისი გარდაცვალების შემდეგ ქართლ-კახეთის სამეფო რუსეთს შეუერთდა.

## ლიტერატურა
* Утверждение русского владычества на Кавказе. Том 1

## რესურსები ინტერნეტში
* გიორგი XII საქართველოს უკანასკნელი მეფე და მისი შემოერთება რუსეთთან
* ღვინო უყვარდა წითელი და აქვნდა უკლეველი ხოდაშნური და ყვარული

## სქოლიო
კატეგორია:ქართლ-კახეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1746
კატეგორია:გარდაცვლილი 1800
კატეგორია:ქართლ-კახეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ბაგრატიონთა დინასტიის იმერეთის შტო

* დავით VI ნარინი 1245/47-1259; იმერეთში დავით I, 1259-1293
* კონსტანტინე I	1293-1327
* მიქელი		1327-1329
* ბაგრატ I ერისთავი	1329-1372	
* ალექსანდრე I ერისთავი 1372-1387; მეფე 1387-1389
* გიორგი I 		1389-1392
* ბაგრატ II1463-1466 (ქართლ-იმერეთში ბაგრატ VI 1466-1478)	
* კონსტანტინე II (ბაგრატიონთა ძირითადი შტო), ქართლ-იმერეთის მეფე 	1478/79-1484	
* ალექსანდრე II 1484-1510
* ბაგრატ III		1510-1565		
* გიორგი II 1565-1585
* ლევანი		1585-1590
* როსტომი 	1590-1604
* გიორგი III	1605-1639
* ალექსანდრე III	1639-1660
* ბაგრატ IV	1660-1661, 1663-1668,	1669-1678,	1679-1681
* არჩილ II (ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტო)	1661-1663, 1678, 1690, 1695, 1698 
* ალექსანდრე IV	1683-1690, 1691-1695
* გიორგი IV გოჩია	1696-1697	
* სიმონი		1698-1701
* გიორგი VI	1703-1711, 1713, 1716-1720	
* ალექსანდრე V	1720-1740,	1741-1752
* გიორგი VII	1741	
* სოლომონ I		1752-1784
* დავით II	1784-1789,	1792	
* სოლომონ II (დავითი)	1789-1810
## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 2, გვ. 130, თბ., 1977

კატეგორია:საქართველოს მეფეები
კონსტანტინე I (იმერეთის მეფე)

**კონსტანტინე I** (გ. 1327) — იმერეთის მეფე 1293-1327, დავით VI ნარინის ძე. ვახტანგ II-ის მომდევნო ძმა. მეფობას ეცილებოდა უმცროსი ძმა მიქელი, რომელმაც დაიპყრო რაჭა-ლეჩხუმი და არგვეთი. ძმებს შორის ბრძოლა კონსტანტინე I-ის გარდაცვალებამდე არ შეწყვეტილა. შინაური არეულობით ისარგებლეს მსხვილმა ფეოდალებმა (დადიანმა, შერვაშიძემ, გურიელმა) და ოდიში (სამეგრელო), აფხაზეთი, გურია ცენტრალური ხელისუფლებისაგან თითქმის დამოუკიდებელ სამთავროებად აქციეს. კონსტანტინე I აღესრულა 1327 წელს. შვილი არ დარჩენია.

## ლიტერატურა
*სანიკიძე გ., სანიკიძე ლ., უბის ისტორია, თბ., 1992

კატეგორია:გარდაცვლილი 1327
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მიქელი (იმერეთის მეფე)

**მიქელი** — ლიხთ-იმერეთის მეფე 1327-1329, დავით VI ნარინის ძე. უფლისწილობაში ტახტისათვის ებრძოდა უფროს ძმას კონსტანტინე I-ს. დაიპყრო რაჭა-ლეჩხუმი და არგვეთი. ძმებს შორის ბრძოლა კონსტანტინე I-ის გარდაცვალებამდე არ შეწყვეტილა.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 3, თბ., 1966.

კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ალექსანდრე I (იმერეთის მეფე)

**ალექსანდრე I** (გ. 1389), იმერეთის მეფე 1387-1389. დავით ნარინის შთამომავალი, ძე ბაგრატ I-ისა, რომლის გარდაცვალების (1372) შემდეგ საქართველოს მეფე ბაგრატ V დიდმა ერისთავად დანიშნა. რეზიდენცია ალექსანდრე I-ს შორაპანში ჰქონდა. 1387 წელს, როდესაც თემურ-ლენგმა ბაგრატ V დაატყვევა, ალექსანდრე I-მა იმერეთის მეფედ გამოაცხადა თავი. ბაგრატ V-ისა და მისი მემკვიდრის - გიორგის ერთგულნი დარჩნენ ოდიშის, ცხუმისა და სვანეთის ერისთავები, აგრეთვე გურიელი. ალექსანდრე I-ის გარდაცვალების შემდეგ იმერეთი კვლავ საერისთავო გახდა. 
## წყარო
**ვახუშტი*, საქართველოს ცხოვრება, [ნაწ.] 2, ზ. ჭიჭინაძის გამოც. ტფ., 1913, გვ. 278-280
## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1389
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ალექსანდრე II (იმერეთის მეფე)

**ალექსანდრე II** (გ. 1510), იმერეთის მეფე (1484-1510). ბაგრატ VI-ის ძე. მამის გარდაცვალების (1478) შემდეგ მან ვერ შეძლო იმერეთში გამეფება ოპოზიციურად განწყობილი მთავრების (შარვაშიძე, დადიანი, გურიელი, გელოვანი) წინააღმდეგობის გამო. ამით ისარგებლა ქართლის მეფემ კონსტანტინე II-მ (1479-1505) და ხელთ იგდო იმერეთის ტახტი. 1484 წელს ალექსანდრე II-მ შეძლო მცირე ხნით დაუფლებოდა მამისეულ ტახტს, მაგრამ ქართლის მეფე ლიხთ-იმერეთს არ თმობდა. მხოლოდ 1488 წელს სძლია ალექსანდრე II-მ საბოლოოდ კონსტანტინეს და დადიან-გურიელიც შემოირიგა, შემდეგ კი თვითონ დაიწყო ბრძოლა ქართლის შემოსაერთებლად. 1509 წელს აიღო გორი და ჩრდილოეთ-დასავლეთ ქართლში გაბატონდა. მაგრამ ქართლ-იმერეთის გაერთიანების გეგმა განუხორციელებელი დარჩა. ოსმალთა შემოსევამ აიძულა იგი ქართლისათვის თავი მიენებებინა. თურქებთან დაპირისპირებიდან მალევე მეფე დასნეულდა და გარდაიცვალა. მის შემდეგ იმერეთის ტახტზე მისი 15 წლის ვაჟი, ბაგრატ III ავიდა.

## ლიტერატურა
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 4, თბ., 1967;

კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1510
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ალექსანდრე III (იმერეთის მეფე)

**ალექსანდრე III** (გ. 1660) — იმერეთის მეფე 1639-1660. გიორგი III-ის უფროსი შვილი. ებრძოდა გაძლიერებულ ფეოდალურ ანარქიას. მხარს უჭერდა თავის სიმამრს თეიმურაზ I-ს (ცოლად ჰყავდა თეიმურაზის ქალიშვილი დარეჯანი, ზურაბ არაგვის ერისთავის ქვრივი) ირანის აგრესიის წინააღმდეგ ბრძოლაში. თეიმურაზის გავლენით ურთიერთობა დაამყარა მოსკოვის სახელმწიფოსთან და რამდენიმეჯერ (1649, 1651, 1656) გაგზავნა ელჩები. 1651 წლის 9 ოქტომბერს ხელი მოაწერა მოსკოვის ხელმწიფის ერთგულების ფიცის წიგნს.

ალექსანდრე III ოცი წლის მანძილზე ებრძოდა ოდიშის მთავარ ლევან II დადიანს. 1657 წელს კი, როდესაც ლევან II გარდაიცვალა, გაილაშქრა ოდიშზე, გადააყენა ლიპარიტ დადიანი და მთავრად თავისი ერთგული კაცი ვამეყ III დადიანი დანიშნა (1658), გურიის მთავრადაც თავისი მომხრე დემეტრე სიმონის ძე დასვა. ამით ორივე სამთავრო დაიმორჩილა და შეძლო დროებით განემტკიცებინა იმერეთის საშინაო მდგომარეობა.

## გალერეა

Georgie au XVI siecle. Alexandre, roi des rois,1417-1442.jpg|იმერეთის მეფე ალექსანდრე III და მისი მეუღლე იმერეთის დედოფალი დარეჯანი  

## ლიტერატურა
**გვრიტიშვილი დ.*, ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან (XV-XVII სს.), [წგნ.] 2, თბ., 1965

კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1660
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ალექსანდრე IV

**ალექსანდრე IV** (გ. 1695), იმერეთის მეფე 1683-1690, 1691-1695. ბაგრატ IV-ის უკანონო შვილი.

1681 წელს, როდესაც ბაგრატ IV გარდაიცვალა, ალექსანდრე IV ქართლის მეფე გიორგი XI-ის კარზე იმყოფებოდა. ამით ისარგებლა გიორგი გურიელმა და იმერეთის ტახტი მიიტაცა. იმერეთის დიდებულთა და გიორგი XI-ის შუამდგომლობით ოსმალეთის სულთანმა იმერეთის ტახტი ალექსანდრე IV-ს უბოძა და იგი ახალციხის ფაშის დახმარებით ტახტზე ავიდა. პოლიტიკური მიზნით მან თავისი და დარეჯანი მიათხოვა პაატა აბაშიძეს, რომლის გავლენას მთელი ზემო იმერეთი ემორჩილებოდა. 1684 წელს როკითის ბრძოლაში ალექსანდრე IV-მ დაამარცხა გურიელი და მისი მომხრეები - გიორგი ლიპარტიანი, შოშიტა II რაჭის ერისთავი, ბეჟან ლორთქიფანიძე და ჩიჯავაძენი. 1689 წელს, როდესაც გიორგი XI ირანს აუჯანყდა, ალექსანდრე IV-მ შაჰთან დაამყარა ურთიერთობა, რაც ოსმალეთის ვასალობაზე უარის თქმას ნიშნავდა. ამის გამო სულთანმა მას მეფობა ჩამოართვა (1690 წლის აგვისტო). ალექსანდრე IV ქართლში გადავიდა და გორს დადგა. ქართლში ახლად გამეფებული ერეკლე I-ის მეცადინეობით ირანის შაჰმა ოსმალეთის სულთანთან იშუამდგომლა და 1691 წელს ალექსანდრე IV იმერეთის ტახტზე აღადგინეს.

ალექსანდრე IV-ის მეფობის დროს გაძლიერდა ფეოდალური ანარქია, გახშირდა ტყვეებით ვაჭრობა, მორალურად დაქვეითდა არისტოკრატია. 1695 წელს ალექსანდრე IV-ის წინააღმდეგ შეთქმულება მოეწყო მისივე სიმამრის გიორგი აბაშიძის თაოსნობით. შეთქმულებმა ალექსანდრე IV შეიპყრეს და გიორგი XI-ს გადასცეს, რომლის ბრძანებით იგი რუისში მოკლეს და იქვე ეკლესიაში დამარხეს.

## წყარო
**გორგიჯანიძე ფ.*, საქართველოს ისტორია, ს. კაკაბაძის გამოც., «საისტორიო მოამბე», 1925, [ტ.] 2;
**ვახუშტი*, საქართველოს ცხოვრება, [ნაწ.] 2, ზ ჭიჭინაძის გამოც., ტფ., 1913

## ლიტერატურა
**გვრიტიშვილი დ.*, ნარკვევები საქართველოს ისტორიიდან (XV-XVII სს.), [წგნ.] 2, თბ., 1965

კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1695
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:ქართველი მონარქების უკანონო შვილები
ალექსანდრე V

**ალექსანდრე V** (დ. დაახლოებით 1703/1704 — გ. მარტი, 1752) — იმერეთის მეფე 1720-1741, 1741–1746, 1749–1752. მის დროს გაძლიერდა ოსმალეთის აგრესია. მეფის ხელისუფლება გამუდმებული შინაფეოდალური ომებით დასუსტებული იყო. 1721-1728 წლებში სამეფოს ფაქტობრივად ოდიშის მთავარი  ბეჟან I დადიანი განაგებდა. 1732 წელს ალექსანდრე V-მ ჩიხორის ბრძოლაში დაამარცხა ოტია დადიანი და მეფე-მთავრებს შორის დროებით მშვიდობა დამყარდა.

ალექსანდრე V რუსეთთან დაახლოების მომხრე იყო. მის პირველ ცდას 1720-1730 წლებში ამ მხრივ შედეგი არ მოჰყოლია. მხოლოდ რუსეთ-ოსმალეთის 1735-1739 ომის დროს, რუსების მიერ აზოვის აღების შემდეგ (1736 წლის 16 ივნისი), გაუჩნდათ ალექსანდრე V-სა და მის მომხრეებს დახმარების იმედი. 1738 წელს ალექსანდრე V-მ რუსეთში ელჩად გაგზავნა ქუთათელი მიტროპოლიტი ტიმოთე გაბაშვილი. ელჩმა იმპერატორს დასავლეთ საქართველოს რუკა წარუდგინა, ქვეყნის ოსმალებისაგან განთავისუფლების გეგმა გააცნო და მფარველობა სთხოვა. ამ გეგმის განხორციელებას ხელი შეუშალა რუსეთ-ოსმალეთის ბელგრადის საზავო ხელშეკრულებამ (1739). სამეფოში კვლავ ატყდა შინაფეოდალური ომი. 1741 წელს ალექსანდრე V-ის მოწინააღმდეგე ფეოდალებმა მისი ძმა გიორგი გაამეფეს. მაგრამ ალექსანდრე V-მ იმავე წელს დაიბრუნა ტახტი. 1743 წელს მან ზავი დადო დადიანთან და სამეფოში მცირე ხნით მშვიდობა დამყარდა. 1746 წელს ალექსანდრე V ტახტიდან გადააყენა მისმა ძმამ - მამუკამ. 1749 წელს ოსმალეთის დახმარებით ალექსანდრე V-მ ისევ დაიბრუნა მეფობა, მაგრამ სამეფოში საერთო არეულობა სუფევდა.

ალექსანდრე V-მ ააგო ჩხარის წმ. გიორგის მონასტერი (1737) და ვარციხის სამეფო სასახლე. 
## წყარო
**დადიანი ნ.,* ქართველთ ცხოვრება, შ. ბურჯანაძის გამოც., თბ., 1962;
**ვახუშტი,* საქართველოს ცხოვრება, [ნაწ.] 2, ზ. ჭიჭინაძის გამოც., ტფ., 1913;
**ორბელიანი პ.,* ამბავნი ქართლისანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ნაწ. 2, დ. ჩუბინაშვილის გამოც., სპბ., 1854
## ლიტერატურა
**ბურჯანაძე შ.*, ლიხთ-იმერეთის 1737 წლის რუკა როგორც ფეოდალური საქართველოს ისტორიის პირველწყარო, «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1959, ტ. 1

კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1752
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
ლევანი (იმერეთის მეფე)

**ლევანი** (გ. 1590) — იმერეთის მეფე 1583-1590, გიორგი II-ის ძე. მცირეწლოვან მეფეს ტახტს ეცილებოდა ბიძამისი კონსტანტინე ბატონიშვილი. ლევანი კონსტანტინეს წინააღმდეგ დაუკავშირდა ოდიშის მთავარს მამია IV დადიანს. ამ კავშირის განსამტკიცებლად მან ცოლად შეირთო მამიას და მარეხი. 1587 წელს ლევანმა დადიანის დახმარებით ზემო იმერეთში ილაშქრა, დაამარცხა კონსტანტინე და მას დაპყრობილი ტერიტორიები ჩამოართვა. ლევანი მალე მოურიგდა ბატონიშვილს და საუფლისწულო გამოუყო იმერეთში. შემდეგში ქართლის მეფე სიმონ I შეეცადა ესარგებლა დასავლეთ საქართველოში დაწყებული შინაომებით და დააპირა მისი შემოერთება ან იქ თავისი გავლენის განმტკიცება. სიმონს მხარს უჭერდნენ ზემო იმერეთის თავადებიც. სიმონმა 1588 წელს იმერეთში ილაშქრა. ლევანმა დახმარება სთხოვა დადიანსა და გურიელს, მაგრამ ისინი მეფეს არ მიეშველნენ. გოფანთოს ბრძოლაში ლევანი დამარცხდა და ლეჩხუმში გაიქცა. სიმონმა იმერეთი დაიპყრო და ქართლში დაბრუნდა, რადგან ქართლს ოსმალთაგან საფრთხე მოელოდა. შექმნილი ვითარებით ისარგებლა ლევანმა და იმერეთში თავისი ხელისუფლება აღადგინა. ამის შემდეგ მეფესა და მამია IV დადიანს შორის ურთიერთობა უფრო გამწვავდა. 1590 წელს  ქუთაისში მომხდარ ბრძოლაში ლევანი ტყვედ ჩაუვარდა დადიანს, რომელმაც იგი შხეფის ციხეში გამოკეტა, სადაც მალე გარდაიცვალა.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი  1590
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
სიმონი (იმერეთის მეფე)

**სიმონი** (გ. 1701), იმერეთის მეფე 1698-1701. ალექსანდრე IV-ის უკანონო შვილი, იზრდებოდა ქართლის მეფის ერეკლე I-ის კარზე, იმერეთის სამეფო ტახტზე კი ვახტანგ V-ის ძე არჩილ II იჯდა. ეს ოსმალეთის ინტერესებს ეწინააღმდეგებოდა. ამიტომ ახალციხის ფაშამ გააძევა და იმერეთში სიმონი გაამეფა. ამ პერიოდის იმერეთში ფეოდალური ანარქიის შედეგად პირველობდა თავადი გიორგი აბაშიძე, რომელმაც სიმონს თავისი ასული ანიკა მიათხოვა ცოლად. გიორგი აბაშიძემ და მისმა მეორე ასულმა თამარმა (ალექსანდრე IV-ის ქვრივმა) სიმონი აიძულეს ქართლში გაქცეულიყო. სიმონი ისევ ერეკლე I-ს შეეკედლა. მამია III გურიელის ინიციატივით ახალციხის ფაშამ სიმონი ისევ მეფედ დასვა და ცოლად მამიას და შერთეს. სიმონისა და გურიელის გათიშვის მიზნით აბაშიძემ გურიელს მეფობა აღუთქვა: 1701 წელს სიმონი მოკლეს და იმერეთში მამია III გურიელი გაამეფეს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:იმერეთის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი  1701 
კატეგორია:იმერეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:მოკლული მონარქები
კატეგორია:ქართველი მონარქების უკანონო შვილები