open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვახტანგ დუგლაძე

**ვახტანგ ვალერიანის ძე დუგლაძე** (დ. 23 ივლისი, 1916, სოფ. კლდეეთი, ახლანდ. ზესტაფონის მუნიციპალიტეტი, — გ. 2011) — ქართველი ფერმწერი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1985). 

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1943). იმავე წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. 1946-1948 წლებში მუშაობდა მოსკოვში აპოლონ ქუთათელაძის სახელოსნოში. 1954–1959 წლებში იყო საკავშირო სასოფლო-სამეურნეო გამოფენის, 1959–1964 წლებში — თავდაპირველად სახალხო მეურნეობის მიღწევათა საკავშირო გამოფენის საქართვ. პავილიონის, შემდეგ — რესპუბლიკების პავილიონების მთავარი მხატვარი, 1964–1979 წლებში — საკავშირო საზოგადოება „ზნანიეს“ საცდელი ექსპერიმენტული ფაბრიკის მთავარი მხატვარი და დირექტორის მოადგილე. ამ პერიოდში მისი ნამუშევრების მთავარი თემატიკა იყო „მეცნიერული ციმბირი“ და „კოსმოსის ათვისება საბჭოთა კავშირში“. დუგლაძე აპროექტებდა ამ გამოფენებს, აწყობდა ექსპოზიციებს მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. შემდგომში დუგლაძე ძირითადად მოღვაწეობდა პეიზაჟისა და პორტრეტის ჟანრში. მისი ნამუშევრებიდან აღსანიშნავია: „ახალგაზრდა პარტიზანის დაკითხვა“ (1943), „გენერალი ლესელიძე ფრონტზე“ (1945); სერიები: „შვეცია“ (1972), „ამერიკის შეერთებული შტატები“ (1976–77), „საქართველო“ (1977-1986), „იტალია“ (1979) და სხვ. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული   1916
კატეგორია:ზესტაფონის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო მხატვრები
დუდუნა

**დუდუნა** — სოფელი ისტორიულ არტაანში (ახლანდ. თურქეთი). მდებარეობს მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, ქ. არტაანის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დაახლოებით 18 კმ-ზე.

„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ (1595) მიხედვით, დუდუნაში სახლობდა 69 კომლი, ძირითადად ქართველები: ელიაზარ იმარინდოსძე, გიორგი ცისკარასძე, იოსებ გიორგისძე, შავთვალასძე, ფერა მახარებლისძე, გოგიჩა მჭედლიშვილი, მახარებელ ზაქარასძე, გოგინა იოსებისძე, დავით სალმანისძე, ელია წამალასძე, მახარა სულასძე, ხახუტა სორაზანისძე, მანველ გოგიჩასძე, იასონ იორდანისძე, მაცაცა გრიგოლისძე და სხვ. 5–6 არაქართული სახელიც გვხვდება: შაჰყული, გრიქორ მინასისძე, ტერაკოფ, ხაჩიკ ქორჩიკასძე და სხვ. ყველა ქრისტიანი იყო, რისთვისაც იხდიდნენ სპეციალურ გადასახადს 1725 ახჩის ოდენობით. სოფელში მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი; ჰქონდათ ბოსტანი; ჰყავდათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი; ჰქონიათ 3 თვალი წისქვილი. ყველაფერ ამისათვის სოფელი იხდიდა სულ 22600 ახჩას. დუდუნაში ყოფილან თიმარის მფლობელი მაჰმადიანებიც — რამაზანი, დაუდი და ბუნიანდი, რომელთა მიწაზე 5 კომლი ქართველი ქრისტიანი ცხოვრობდა.

მათი გამოსაღები 1000 ახჩას შეადგენდა. სოფელთან ყოფილა სათესი „მრგვალი ტყე“. „ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთრის“ მიხედვით, 1718–1719 წლებში სოფელი დუდუნა შედიოდა დიდი არტაანის ლივის ტყე-ნაჰიეში, ექვემდებარებოდა იაჰია აჰმედის ძეს და იხდიდა გამოსაღებს — 7500 ახჩას. 1878 წელს იქ მხოლოდ 8 კომლი ცხოვრობდა, 1882 წელს კი — 4.
## ლიტერატურა
* გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, ს. ჯიქიას გამოც., წგ. 2, თბ., 1941, წგ. 3, თბ., 1958; ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთარი, ც. აბულაძის და მ. სვანიძის გამოც., თბ., 1979.

კატეგორია:საქართველოს ისტორიული სოფლები თურქეთის ტერიტორიაზე
როლანდ დუდუჩავა

**როლანდ ვალერიანის ძე დუდუჩავა** (დ. 12 თებერვალი, 1945, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი, მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1983), პროფესორი (1989).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი (1968). 1970 წლიდან მუშაობდა ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე, 1973–2004 წლებში — თსუ-ის გამოყენებითი მათემატიკისა და მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტებზე, 2002 წლიდან — ა. რაზმაძის სახელობის მათემატიკის ინსტიტუტში მათემატიკური ფიზიკის განყოფილების გამგეა, 2019 წლიდან — საქართველოს უნივერსიტეტის მათემატიკის ინსტიტუტის დირექტორი. 1993–2004 წლებში იყო მიწვეული პროფესორი გერმანიის სხვადასხვა უნივერსიტეტში, 2004–2007 წლებში — დიფერენციალური გეომეტრიის კათედრის გამგის მოვალეობის შემსრულებელი ზაარლანდის უნივერსიტეტში. 2000–2002 სამეცნიერო კონტრაქტით მუშაობდა აეროკოსმოსურ ფირმასთან „დორნიე“ (დაიმლერ-კრაისლერი). 1997–2001 წლებში და 2009 წლიდან აირჩიეს საქართველოს მათემატიკოსთა კავშირის პრეზიდენტია. 

დუდუჩავას სამეცნიერო ინტერესების სფეროებია: სასაზღვრო ამოცანები კერძოწარმოებულიანი დიფერენციალური განტოლებებისათვის, ინტეგრალური განტოლებები, დრეკადობის თეორიის და ელექტრომაგნიტური ტალღების გავრცელების ამოცანები, ბოლცმანის არაწრფივი განტოლებები.
## ბიბლიოგრაფია
* Integral equations with fixed singularities, Lpz., 1979; 
* On multidimensional singular integral operators, «Journal of Operator Theory», 11, 1984: I. The half-space case, pp. 41–76; II. The case of manifolds, pp. 199–214; 
* Asymptotics without logarithmic terms for crack problems, «Communications in Partial Differential Equations», 28, 2003, (თანაავტ.: M. Costabel, M. Dauge).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
ალექსანდრე დუდუჩავა

**ალექსანდრე იოსების ძე დუდუჩავა** (დ. 1901, სოფ. საჭამიასერი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 22 ნოემბერი, 1937, თბილისი) — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, ლიტერატურათმცოდნე. 1920-1930-იანი წლების საქართველოს კულტურული ცხოვრების აქტიური მონაწილე, საბჭოთა ფუნქციონერი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოლოფიური ფაკულტეტი (1922). 1918-1921 წლებში იყო ახალგაზრდა მარქსისტთა ორგანიზაციის, 1921 წლიდან — კომუნისტური (ბოლშევიკური) პარტიის წევრი. 1920-იან წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „საბჭოთა ხელოვნებას“, 1927-1930 წლებში იყო თბილისის სამხატვრო აკადემიის რექტორი, 1928-1930 წლებში — „სახკინმრეწვის“ სამხატვრო-პოლიტიკური საბჭოს თავმჯდომარე, 1933 წელს — საქართველოს მხატვართა კავშირის თავმჯდომარე, თსუ-ის პროფესორი, შემდეგ თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის დირექტორი, თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიის რექტორი, ხოლო 1935–1936 წლებში — შოთა რუსთაველის სახელობის ლიტერატურის ინსტიტუტის დირექტორი. 1937 წელს დუდუჩავა დააპატიმრეს „მემარჯვენეთა ანტისაბჭოთა ორგანიზაციის წევრობის“ და „კულტურული მშენებლობის დარგში მავნებლობის“ ბრალდებით. დახვრიტეს იმავე წელს. მის ნაშრომებში განხილულია ქართული მწერლობის, ხელოვნების, ხუროთმოძღვრებისა და სხვა საკითხები, ფორმალისტური სკოლების მხატვრულ-ესთეტიკური პრინციპები. 

## ბიბლიოგრაფია
* თეატრი და დრამატურგია, თბ., 1933.
* რჩეული წერილები, თბ., 1966.
* Грузинская живопись: опыт социально-эстетического исследования. Тифлис, 1930.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:ქართველი კრიტიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
დუმასუბანი

**დუმასუბანი** — ისტორიული სოფელი კახეთში. მოიხსენიება კახეთის მეფე ალექსანდრე II-ის მიერ სვეტიცხოვლის მამულების მფლობელობის განახლების წიგნში (1579 წ.), ვარცასა და შენოანთუბნის გვერდით.

## ლიტერატურა
* ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965.

კატეგორია:კახეთის მხარის ისტორიული სოფლები
დუკა (ისტორიკოსი)

**დუკა** ( [Doukas]) (დ. დაახლ. 1400 — გ. დაახლ. 1470) — ბიზანტიელი ისტორიკოსი.

დუკას წარმომავლობის და ცხოვრების შესახებ ცნობები მწირია. უცნობია მისი სახელიც. პაპამისი მიქაელ დუკა 1345 წელს პოლიტიკური მღელვარების გამო კონსტანტინოპოლიდან ეფესოში გადასახლდა. თავად ისტორიკოსი ჯერ ახალი ფოკეის (ახლანდელ იზმირის პროვინციაშია) გენუელი პოდესტის ჯოვანი ადორნოს, შემდეგ კი კუნძულ ლესბოსის გენუელი მმართველი ოჯახის გატილუზიოს სამსახურში იყო. კონსტანტინოპოლის ალყისა და დაცემის ახლო პერიოდში (1452-1456) დუკა ასრულებდა გატილუზიოს დიპლომატიურ დავალებებს ოსმალთა სულთან მეჰმედ II-სთან. ოსმალთა მიერ ლესბოსის აღების (1462) შემდედ დუკა, სავარაუდოდ, ვენეციაში გაიქცა.    

დუკას თხზულება „ისტორია“ მოიცავს პერიოდს ქვეყნის დასაბამიდან 1462 წლამდე. მასში დაცულია მნიშვნელოვანი ცნობები XIV–XV საუკუნეების საქართველოს შესახებ: თურქმანების და შემდეგ თურქ-ოსმალთა შემოსევები, ურთიერთობა უზუნ-ჰასანთან, მისი შეჭრა დასავლეთ საქართველოში. 

## ლიტერატურა
* გეორგიკა. ბიზანტიელი მწერლების ცნობები საქართველოს შესახებ, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 8, თბ., 1970.

* Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Ducas". Encyclopædia Britannica. Vol. 8 (11th ed.). Cambridge University Press. p. 628.
* Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Magoulias, Harry, ed. (1975). Decline and Fall of Byzantium to the Ottoman Turks, by Doukas. An Annotated Translation of "Historia Turco-Byzantina". Detroit: Wayne State University Press. ISBN 978-0-8143-1540-8.

კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
კატეგორია:XV საუკუნის ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
აკაკი დუმბაძე

**აკაკი აბდულას ძე დუმბაძე** (დ. 16 აგვისტო, 1940, სოფ. გეგელიძეები, ახლანდ. ქედის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი მექანიკოსი. ტექნიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1994), პროფესორი (1997), საქართველოს საინჟინრო აკადდემიის ნამდვილი წევრი (2005).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი მექანიკის სპეციალობით (1966). 1966–1971 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მანქანათა მექანიკის ინსტიტუტში (პოლიმერების განყოფილებაში), 1972–1994 წლებში — საქართველოს კ. ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის ინსტიტუტის პოლიმერების ცოცვადობისა და ხანგრძლივი სიმტკიცის განყოფილებაში. 1994 წლიდან საქართველოს საავიაციო უნივერსიტეტის სრული პროფესორია, იქვე განაგებდა თვითმფრინავმშენებლობის კათედრას 1995–2005 წლებში. მისი სამეცნიერო კვლევები ეხება დრეკადბლანტი სხეულების მექანიკას. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).

## ბიბლიოგრაფია
* კომპოზიტური მასალების ცოცვადობა და რელაქსაცია, თბ., 2007.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 16 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული  1940
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მექანიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გივი დუმბაძე

**გივი გრიგოლის ძე დუმბაძე** (დ. 16 თებერვალი, 1925, ოზურგეთი, — გ. 11 მაისი, 1999, თბილისი) — ქართველი პათოფიზიოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1972), პროფესორი (1979), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1985). საქართველოს მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი და ვიცე-პრეზიდენტი (1994).

საბჭოთა არმიის რიგებში მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1952 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. 1965-1969 წლებში ხელმძღვანელობდა ტრავმატოლოგიისა და ორთოპედიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის პათოფიზიოლოგიისა და ექსპერიმენტული თერაპიის განყოფილებას, 1969-1974 წლებში — ანალოგიურ განყოფილებას თბილისის ექსპერიმენტული და კლინიკური ქირურგიის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში. 1974 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ცენტრალური სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის (1994 წლიდან — ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი) დირექტორი; იმავდროულად, 1986-1991 წლებში იყო თსსი-ის პრორექტორი სამეცნიერო დარგში. 1990- წლიდან არჩეული იყო სრულიად სრულიად საქართველოს მეორე მსოფლიო ომის ვეტერანთა ასოციაციის პრეზიდენტად.

დუმბაძის სამეცნიერო შრომები ეხება ექსტრემალური მდგომარეობის პათოფიზიოლოგიასა და ექსპერიმენტულ თერაპიას, კორუნდოკერამიკული მასალის გამოყენებას ტრავმატოლოგიასა და ორთოპედიაში და სხვ. 
## ბიბლიოგრაფია
* ფსიქოფიზიოლოგიური სისტემურ-ანალიზური გამოკვლევის მეთოდი მედიცინაში, თბ., 1986 (თანაავტ.: გ. ვასაძე, ი. მიხელი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1925
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი პათოფიზიოლოგები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
ოცდაერთი პირობა

'*ოცდაერთი პირობა კომუნისტურ ინტერნაციონალში მიღებისა, *ოპკიმ''''' — 1920 წლის 6 აგვისტოს კომინტერნის II კონგრესზე მიღებული რეზოლუცია. მასში ჩამოყალიბებული იყო პარტიების კომინტერნში შესვლის პირობები და მიღებულ პარტიათა ვალდებულებები. პირობების პროექტი დაწერა ვ. ლენინმა. იგი გამოქვეყნდა 1920 წლის 30 ივლისს. ოპკიმ კომინტერნის წევრი პარტიებისაგან მოითხოვდა პროლეტარიატის დიქტატურის მოპოვებისათვის ყოველდღიურ კომუნისტურ პროპაგანდასა და აგიტაციას; რეფორმიზმსა და ცენტრალიზმთან კავშირის სრულ გაწყვეტას და ამ მოთხოვნის პროპაგანდას პარტიის წევრთა ფართო წრეებში. ეს ლენინური დოკუმენტი, რომელშიც აისახა იმდროინდელი რევოლუციური ბრძოლის თავისებურებები და კომუნისტური მოძრაობის უმნიშვნელოვანესი ზოგადი პრინციპები, მოიწონეს ჯერ კომინტერნის II კონგრესის დელეგატთა უმრავლესობამ, ხოლო შემდეგ მთელი მსოფლიოს კომუნისტებმაც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლენინიზმი
თამაზ დუმბაძე

**თამაზ სევერიანის ძე დუმბაძე** (დ. 1 იანვარი, 1936, თბილისი, — გ. 24 აგვისტო, 2016) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალ-ლეიტენანტი (1999).
## ბიოგრაფია
დაამთავრა მოსკოვის ვაჭრობის ინსტიტუტი (1979). სხვადასხვა პოზიციაზე მუშაობდა თბილისის №1 სამკერვალო ფაბრიკაში. 1989 წლიდან ჩაება ეროვნულ მოძრაობაში, მონაწილეობდა საქართველოს ეროვნული გვარდიის ჩამოყალიბებაში, 1991-1992 წლებში — პრეზიდენტ ზვიად გამსახურდიას ხელისუფლების სამხედრო გადატრიალების გზით დამხობაში. 1992 წელს მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება და იყო საქართველოს შეიარაღებული ძალების მთავარსარდლის მოადგილე, 1992-1998 წლებში — საქართველოს თავდაცვის მინისტრის მოადგილე, 1998-2004 წლებში — თავდაცვის მინისტრის განსაკუთრებულ დავალებათა ჯგუფის უფროსი. არის ვახტანგ გორგასლის ორდენის სრული კავალერი (1998).

## ჯილდოები
* 1998 — ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენი (სრული კავალერი)  
* სამშობლოს დაცვისა და ერთიანობისათვის ბრძოლაში გამოჩენილი მამაცობისა და თავდადებისათვის  
* 1997 — მედალი "მხედრული მამაცობისთვის"  
* 1995 — ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენი  
* 1993 — ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენი
## ბიბლიოგრაფია
* თქვენ გასაგონად, ბიჭებო!.. / თამაზ დუმბაძე ; მთ. რედ. შ. მირიჯანაშვილი ; რედ.-კონსულტანტი დ. ღონღაძე ; მხატვ. მ. თბილელი. - თბ. : "მერანი-3"-ის გამ-ბა და სტ., 1999.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ლიკლიკაძე, კობა, თამაზ დუმბაძე: რუსი ორივეს გვაძლევდა იარაღს, რომ ერთმანეთი გვეხოცა, „რადიო თავისუფლება“, დეკემბერი 23, 2015.

კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი   2016
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ლუიზა კობალაძე

**ლუიზა კობალაძე** (დ. 11 ნოემბერი, 1938, ბორჯომი) — ქართველი მომღერალი და ფილოლოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1986).

## ბიოგრაფია 
დაამთავრა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი რუსული ენისა და ლიტერატურის განხრით 1956 წელს.

სწავლის დროს მღეროდა თვითმოქმედების კოლექტივში (ხელმძღვანელი ო. ლოლაშვილი). 1968 წლიდან იყო სახელმწიფო ფილარმონიის ანსამბლ „ივერიის“  სოლისტია. მონაწილეობდა ანსამბლის მუსიკალურ დადგმებში: „ჩხიკვთა ქორწილი“, „არგონავტები“, „ფიროსმანი“. გადაღებულია მუსიკალურ ფილმებში: „სიყვარული, ივერია და...“, „უმცროსი და“, „ჩხიკვთა ქორწილი“, „არგონავტები“.

კომპოზიტორ ალექსანდრე ბასილაიას მეუღლე.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
გორდა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გორდა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გორდა — მოკლე, უვადო, მოხრილი და დრეკადი ქართული ხმალი;
* გორდა — დავით თორაძის ორმოქმედებიანი ქართული ბალეტი;
* გორდა — ერთ ხეში ამოღებული ჭურჭელი, გამოიყენებდნენ ქართლში.
გიორგი დუნდუა

**გიორგი თევდორეს ძე დუნდუა** (დ. 12 ივლისი, 1932, თბილისი, — გ. 2019) — ქართველი ისტორიკოსი, ნუმიზმატი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1982), პროფესორი (1996).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი (1957). 1958-1968 წლებში მუშაობდა სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმის ნუმიზმატიკის განყოფილებაში, 1968 წლიდან — ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტში, შემდეგ — არქეოლოგიური კვლევების ცენტრში. ლექციებს კითხულობდა სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებელში. იკვლევდა ანტიკური და შუა საუკუნეების ქართული ნუმიზმატიკის საკითხებს.

## ბიბლიოგრაფია
* სამონეტო მიმოქცევის საკითხებისათვის XV საუკუნის საქართველოში, თბ., 1964; 
* სამონეტო მიმოქცევა და სავაჭრო-ეკონომიკური ურთიერთობანი ბიჭვინთაში ძვ. წ. II – ახ. წ. IV სს., წგ.: დიდი პიტიუნტი, [წგ.] 1, თბ., 1975; 
* საქართველოს სამონეტო განძები, თბ., 1979; 
* ქართული ნუმიზმატიკა, თბ., 2006 (თანაავტ. თ. დუნდუა); 
* ქართული ნუმიზმატიკური ლექსიკონი, თბ., 2009 (თანაავტ. ირ. ჯალაღანია); 
* Денежное обращение центральной Колхиды в V–I вв. до н. э., Тб., 1983 (თანაავტ. Г. Лордкипанидзе);
* Нумизматика античной Грузии, Тб., 1987.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული  1932
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ოთარ დუდაური

**ოთარ ზაქარიას ძე დუდაური** (დ. 23 სექტემბერი, 1932, დუშეთი — გ. 25 დეკემბერი 2015, თბილისი) — ქართველი გეოლოგი. გეოლოგიურ-მინერალოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (2003). 

## ბიოგრაფია
1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი. იმავე წლიდან მუშაობს ა. ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტში — 1955–1958წწ ასპირანტი; 1958–1965წწ ამავე ინსტიტუტის უმცროსი, 1965–1978წწ უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1978–2005წწ იზოტოპური გეოქრონოლოგიის განყოფილების ხელმძღვანელი; 1995-2000წწ ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სამეცნიერო დარგში. 2003 წლიდან არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. 

დუდაურის სამეცნიერო მოღვაწეობის ძირითადი სფეროა საქართველოს ტერიტორიაზე ფართოდ გავრცელებული მეზოზოური და კაინოზოური ინტრუზიული მაგმური წარმონაქმნების პეტროლოგიური თავისებურებების შესწავლა და მათი დათარიღება იზოტოპური გეოქრონოლოგიის მეთოდებით. მონაწილეობდა საერთაშორისო გეოქრონოლოგიურ ექსპედიციებში მონღოლეთსა (1986) და რუმინეთში (1989), ხელმძღვანელობდა 1988 წელს აფხაზეთში მოწყობილ საერთაშორისო გეოქრონოლოგიურ ექსპედიციას. მონაწილეობა აქვს მიღებული არაერთ ადგილობრივ და საერთაშორისო კონფერენციასა და სამეცნიერო პროექტში. 2003 წლიდან ლექციებს კითხულობს საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში; 2009 წლიდან ალექსანდრე ჯანელიძის სახელობის გეოლოგიის ინსტიტუტის მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი და ინსტიტუტის შრომების რედკოლეგიის წევრი. მიღებული აქვს ალექსანდრე ჯანელიძის (2020) სახელობის პრემია (გარდაცვალების შემდეგ). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ოთარ დუდაური — ქართული გეოლოგიური სკოლის თვალსაჩინო მეცნიერი

კატეგორია:დაბადებული 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული  1932
კატეგორია:დუშეთში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გეოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერს
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
ლიალია-ილაჰი

**ლიალია—ილაჰი** () — ბორცვი 271,1 მ სიმაღლით, მდებარეობს სოფელ ჩოჯუკ-მარჯანლის ჩრდილო-დასავლეთით 2,9 კმ-ის დაშორებით, აზერბაიჯანის ჯაბრაილის ოლქში. ბორცვი ცნობილია, როგორც ლელეთეფე ().

აზერბაიჯანელი ფოლკლორისტის სედნიკ პირსულთანლის ცნობით, მთის სახელი ეწოდა მაჰმუდის ძის აშუღ ლიალის პატივსაცემად, რომელიც შუა საუკუნეებში ამ მხარეებში ცხოვრობდა და დაკრძალული იყო ფიზულის რაიონის სოფელ ახმედალილარში.

ყარაბაღის პირველი ომის დროს ლიალია-ილაჰის მწვერვალი გახდა ერთ-ერთი ბრძოლის ველი, რადგან მასზე კონტროლის საშუალებით შესაძლებელი გახდა აღმოსავლეთით მდებარე სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი ქალაქი ჰორადიზი, ისევე როგორც ფიზულის რეგიონის უმეტესი ნაწილი საარტილერიო დიაპაზონში ყოფილიყო.

2016 წლის 2 აპრილს, 2016 წლის აპრილის ბრძოლების დროს, ლიალია-ილაჰი დაუბრუნდა აზერბაიჯანის არმიის კონტროლს.

2019 წელს, აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ, ისტორიულ მეცნიერებათა კანდიდატის ხაგანი ალმამედოვის ხელმძღვანელობით, გამოაცხადა ნეოლითური დასახლების აღმოჩენა ლიალია-ილაჰის მიდამოებში, რომელიც დათარიღებულია ძვ.წ. VI ათასწლეულის პირველი ნახევარი. საერთო ფართობით 0,9 ჰექტარი. 

2020 წელს დაწყებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოაჩინეს კონუსური ზიგურატი, ასევე სამი ნაგებობის ნაშთი: მრგვალი, ოვალური და მართკუთხა გალავნის მცირე მონაკვეთით. საცხოვრებლად გამოიყენებოდა მრავალსართულიანი მრგვალი კონსტრუქცია, რომლის დიამეტრი 3,3 მ და სიმაღლე 1,5-2 მ; აქ აღმოჩენილია ორი დოქი, ქვისა და ძვლის ხელსაწყოები და კერის ნაშთები. მესამე იარუსის ქვეშ ბავშვის ჩონჩხი აღმოაჩინეს. ახლომდებარე სამარხში იყო 14 საფლავი, რომლებშიც ჩონჩხის გარდა, იყო მინის, ქვისა და მალაქიტის ყელსაბამები, აგრეთვე ძვლისგან დამზადებული სამკაულები და სახელური. 

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის რელიეფი
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქეოლოგიური ძეგლები
ნიკოლოზ დუბროვსკი

**ნიკოლოზ ალექსანდრეს ძე დუბროვსკი** (; დ. 16 მაისი, 1874, ახალციხე, — გ. 16 დეკემბერი, 1943, თბილისი) — ისტორიკოსი, პედაგოგი.

დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტის ისტორიულ-ფილოსოფიური ფაკულტეტი (1901). 1902-1912 წლებში მუშაობდა ვარშავაში, 1914-1919 წლებში იყო თბილისის ქალთა კომერციული სასწავლებლის დირექტორი, 1919-1922 წლებში — აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ზოგადი ისტორიის კათედრის პროფესორი, 1919-1920 წლებში — იქვე, ისტორიის ფაკულტეტის დეკანი, 1920-1922 წლებში — აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორი. 

1923-1932 წლებში დუბროვსკი მოსკოვის გ. პლეხანოვის სახელობის სახალხო მეურნეობის ინსტიტუტში ასწავლიდა დასავლეთ ევროპის სახალხო მეურნეობის ისტორიას. 1932 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის, 1933 წლიდან კი, იმავდროულად ქუთაისის პედაგოგიური ინსტიტუტის პროფესორი. იკვლევდა XIX საუკუნის დასავლეთ ევროპის ისტორიას; აქვს  წერილები პოლონეთის ისტორიაზე.
## ბიბლიოგრაფია
* Очерки по истории 30 и 40 годов XIX столетия в Западной Европе. Франция, июль 1830 г., Ростов-на-Дону, 1905.
## ლიტერატურა
* Николай Александрович Дубровский (1874-1943) : (Забытые имена) / М. Каландадзе // Труды / Николай Дубровский. - Тбилиси, 2004.

კატეგორია:დაბადებული 16 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1874
კატეგორია:ახალციხეში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1943
კატეგორია:თბილისში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
მერაბ დურგლიშვილი

**მერაბ გიორგის ძე დურგლიშვილი** (დ. 6 სექტემბერი, 1928, თბილისი, — გ. 18 აპრილი, 1993, იქვე) — ქართველი ფერმწერი, დიზაინერი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1966).

დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია (1959). 1954-1956 წლებში ასწავლიდა თბილისის იაკობ ნიკოლაძის სახელობის სამხატვრო სასწავლებელში. 1958-1962 წლებში იყო სამხატვრო ფონდის მთავარი მხატვარი. 1962 წლიდან მონაწილეობდა სამხატვრო გამოფენებში. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: „სახურავები“ (1962, საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი), „წითელი მთები“ (1964, მხატვრის კუთვნილება) და სხვ.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 6 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1993
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული მხატვრები
რომან დუმბაძე

**რომან ნოდარის ძე დუმბაძე** (დ. 17 მარტი, 1964, სოფ. ფუშრუკაული, ახლანდ. ხულოს მუნიციპალიტეტი, — გ. 21 მაისი, 2012) — ქართველი სამხედრო პირი, გენერალ-მაიორი (1998). 
## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის უმაღლესი სამხედრო საარტილერიო სასწავლებელი (1987), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ბათუმის სამართლის ინსტიტუტის იურიდიული ფაკულტეტი (1999). 1987 წლიდან საბჭოთა არმიაში იყო. სხვადასხვა დროს მსახურობდა აღმოსავლეთ გერმანიაში, შემდეგ შორეული აღმოსავლეთის, ციმბირის სამხედრო ოლქებში თავდაპირველად ტანკსაწინააღმდეგო ოცეულის, შემდეგ ნაღმტყორცნელთა ბატარეის მეთაურად. 1992 წლიდან საქართველოს შეიარაღებულ ძალებში იყო, მონაწილეობდა საომარ მოქმედებებში აფხაზეთში. იყო თავდაცვის სამინისტროს პოლკის შტაბის უფროსი, 1994 წლიდან — ბათუმში განლაგებული 25-ე მოტომსროლელი ბრიგადის მეთაური.

აჭარის 2004 წლის კრიზისის დროს გენერალმა დუმბაძემ საქართველოს ცენტრალურ ხელისუფლებას დაუმორჩილებლობა გამოუცხადა და მხარი აჭარის განდგომილ ლიდერს ასლან აბაშიძეს დაუჭირა. აბაშიძის რუსეთში გაქცევის შემდეგ დუმბაძე დააკავეს. 2006 წელს მას, სამშობლოს ღალატის ბრალდებით, მიესაჯა პატიმრობა 17 წლის ვადით. რუსეთ-საქართველოს 2008 წლის აგვისტოს ომის დროს რუსეთის სარდლობის მოთხოვნით და საქართველოს ხელისუფლების პოლიტიკური გადაწყვეტილების საფუძველზე დუმბაძე გაიცვალა რუსების მიერ დატყვევებულ 12 ქართველ სამხედრო მოსამსახურეზე. მას შემდეგ მოსკოვში ცხოვრობდა. 2010 წელს რუსეთის პრეზიდენტმა დიმიტრი მედვედევმა რუსეთის მოქალაქეობა მიანიჭა.
## მკვლელობა
დუმბაძე 2012 წლის 21 მაისს მოკლეს მოსკოვში. 2014 წელს მოსკოვის სასამართლომ ქართული წარმოშობის 4 პირს დუმბაძის მკვლელობასთან დაკავშირებით პატიმრობა შეუფარდა. 2016 წელს საქართველოს ხელისუფლებამ სამხედრო პოლიციის ყოფილ უფროსს, მეგის ქარდავას დაუსწრებლად წაუყენა ბრალი დუმბაძის მკვლელობის შეკვეთაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ხულოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  2012
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:აფხაზეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოკლული ქართველები
დურმიშიძე

საკუთარი სახელი **დურმიშიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ომარ დურმიშიძე — მხატვარი
* სერგი დურმიშიძე — ბიოქიმიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ირაკლი შერაზადიშვილი

**ირაკლი შერაზადიშვილი** (დ. 31 დეკემბერი, 1909, ონი — გ. 15 ივლისი, 1980) — ქართველი თეატრის მსახიობი და რეჟისორი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1961). საპატიო ნიშნის ორდენის კავალერი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1902 წლის 31 დეკემბერს ონში. 1933 წელს დაამთავრა რუსთაველის სახალხო თეატრთან არსებული სტუდია.

1938 წლიდან მუშაობდა სოხუმის, გორის, თელავის და ველისციხის თეატრებში. 1949 წლიდან გარდაცვალებამდე კი ცხინვალის ქართული თეატრის წამყვანი მსახიობი და რეჟისორი იყო. მან სცენაზე 250-ზე მეტი სახე შექმნა. მათ შორის: გოჩა (ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“), ბახა (ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“), ლევან ჩადუნელი (მოსაშვილის „სადგურის უფროსი“), კომბლე (ნახუცრიშვილის „კომბლე“), ჟამთაბერი (ჯაფარიძის „ჟამთაბერის ასული“), ლევანი (ერისთვის „სამშობლო“), თინიბეგი (მრევლიშვილის „ზვავი“), ოთარ-ბეგი და ანანია (სუმბათაშვილ-იუჟინის „ღალატი“) და სხვა. როგორც რეჟისორმა, 40-მდე პიესა დადგა. მათ შორის: ყაზბეგის „ხევისბერი გოჩა“, ვაჟა-ფშაველას „მოკვეთილი“, შატბერაშვილის „ფიქრის გორა“, ბუაჩიძის „მკაცრი ქალიშვილები“ და სხვა. 

## ჯილდოები და აღიარება
* 1954 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
* 1961 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* საპატიო ნიშნის ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  31 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ონში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
აჰმედ დური ეფენდი

**აჰმედ დური ეფენდი** (; გ. 1722) — ოსმალეთის იმპერიის სახელმწიფო მოხელე და დიპლომატი.

1720 წელს ოსმალეთის მთავრობამ გაგზავნა იმ დროს კრიზისში მყოფ სეფიანთა ირანში სადაზვერვო-დიპლომატიური მისიით, რომლის მიზანი ფორმალურად ოსმალეთის გავლით ირანელი ვაჭრებისთვის ავსტრიაში სავაჭრო გზების გახსნის შეთანხმება იყო. 1721 წელს დური ეფენდი ოსმალეთში ირანელი ელჩის მორთაზყოლი-ხანის თანხლებით დაბრუნდა. 

დური ეფენდიმ თავისი მოგზაურობა აღწერა „სეფარეთნამეში“ („ელჩობის წიგნი“), რომელშიც უარყოფითადაა დახასიათებული სეფიანთა კარის ცხოვრება. თხზულება მნიშვნელოვანი წყაროა XVIII საუკუნის I მეოთხედის ირან-ოსმალეთისა და საქართველოს ისტორიისთვის. მასში უხვადაა მოცემული ცნობები ამ პერიოდში ირანში მოღვაწე ქართველებზე, სეფიანთა ირანში ავღანელთა შემოსევებისა და მათ წინააღმდეგ მოწყობილ ლაშქრობაში ქართველთა მონაწილეობის შესახებ.  
## ლიტერატურა
* შენგელია ნ., XV–XIX საუკუნეების საქართველოს ისტორიის ოსმალური წყაროები, თბ., 1974.

* Yazici, Tahsin, Dürri Efendi, Ahmed, Encyclopædia Iranica, Vol. VII, Fasc. 6, p. 598.  

კატეგორია:გარდაცვლილი 1722
კატეგორია:თურქი დიპლომატები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
რეტის ეტიუდი

**რეტის ეტიუდი** — ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი საჭადრაკო ეტიუდი. ის 1921 წელს გამოაქვეყნა ჩეხოსლოვაკიელმა მოჭადრაკე რიხარდ რეტიმ.

## ეტიუდი 
ორი კურდღლის მდევარი ვერც ერთს დაიჭერს და ვერც მეორესო. ამ ქართული ანდაზის ჭეშმარიტება დაგაეჭვებს, როცა რეტის ცნობილ პოზიციას გაეცნობი. შავი მეფე თეთრი პაიკის კვადრატშია, თეთრ მეფეს კი h5 პაიკის შესაკავებლად სამი სვლა სჭირდება. თუ გავითვალისწინებთ, რომ მეფის და პაიკის გადაადგილების სიჩქარე თანაბარია, მაშინ თეთრების პოზიცია უიმედოა. ასევე, სამი სვლა სჭირდება თეთრ მეფეს, თავისი გამსვლელი პაიკის დახმარება რომ შეძლოს. 
**1. მფg7 h4**
**2. მფf6. მფb6**
**3. მფe5** და შეიძლება ითქვას, „ორი კურდღლის მდევარი ან ერთს დაიჭერს ან მეორესო“.
**3. მფc6**
**4. მფf4** და მეფე შავი პაიკის კვადრატშია, ხოლო თუ 3. ... h3, მაშინ 4. მფd6! h2 5. c7 და ყაიმი. 

რეტის პარადოქსული იდეა სწრაფად გახდა მთელ მსოფლიოში პოპულარული. შეიქმნა სხვადასხვა ვარიაციები. (ეტიუდი წარმოდგენილია დავით გურგენიძის კომენტარით)

## სქოლიო
კატეგორია:საჭადრაკო ეტიუდები
კატეგორია:საჭადრაკო კომპოზიცია
იური აკობია

**იური აკობია** (დ. 20 მაისი, 1937, ანაკლია, საქართველოს სსრ —  გ. 4 ნოემბერი, 2014, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, ეტიუდისტი. საერთაშორისო ოსტატი საჭადრაკო კომპოზიციაში, საერთაშორისო არბიტრი საჭადრაკო კომპოზიციაში, იყო საერთაშორისო კონკურსების პრიზიორი: I პრიზი - „ვეჩერნაია ოდესა“ (1983, ვაჟა ნეიძესთან და ა.გრინთან ერთად), II პრიზი - „ოქროს საწმისი“ (1987), III პრიზი - „შახმატნა მისლ“ (1987, დავით გურგენიძესთან ერთად) და სხვ. გამოსცა წიგნები - „შამათი ეტიუდში“ (1990, გია ნადარეიშვილთან ერთად, რუსულ ენაზე). გამოქვეყნებული აქვს 500-მდე საჭადრაკო კომპოზიცია.

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:** 
**1. მb6+ &nbsp;მფxc7**
**2. მd5+ &nbsp;მფd6**
**3. მფf6! &nbsp;d1=ლ**
**4. c5+! &nbsp;კxc5**
**5. მc3! &nbsp;ლxd3**
**6. ეd5+ &nbsp;ლxd5**
**7. მb5#&nbsp;.**

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ზუგდიდის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
1000 (რიცხვი)

**ათასი** (შემოკლებული ფორმა — ათ.) — ნატურალური რიცხვი 1000, ათჯერ ასი, 10³. წარმოადგენს ლუწ, შედგენილ, ოთხნიშნა რიცხვს.

ერთეულთა SI სისტემაში რიცხვ ათასს შეესაბამება თავსართები: კილო — ათასის გამსოახატავად (10³) და მილი — ერთი მეათასედის გამოსახატად (10⁻³). რომაულ ციფრებში ათასი აღინიშნება ლათინური სიმბოლო **M**-ით ().

## სქოლიო
კატეგორია:რიცხვები
თამარ იშხნელი

**თამარ იშხნელი** (დ. 1 მაისი, 1896, ქუთაისი  — გ. 23 ოქტომბერი, 1994, თბილისი) — ქართველი მომღერალი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1976).

## ბიოგრაფია
1910-1917 წლებში სწავლობდა ქუთაისის პროგიმნაზიაში. 1918-1919 წლებში დებთან ერთად ჩამოაყალიბა თვითმოქმედი ანსამბლი და კონცერტებით გამოდიოდა ქუთაისში. 1930 წელს იგი ოჯახთან ერთად გადავიდა თბილისში. 1940 წელს დები იშხნელები საქართველოს რადიოკომიტეტის ანსამბლში მღეროდნენ. იმავე წელს მათი კვარტეტი მიიწვიეს საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიაში. თამარ იშხნელი წლების განმავლობაში ხელმძღვანელობდა ამ ანსამბლს, გამოდიოდა სოლო კონცერტებითაც. მღეროდა როგორც ქართულ, ისე რუსულ რომანსებს. იგი რამდენიმე სიმღერის ავტორიცაა („არც ჰოს ამბობს, არც არას“, „შენ აყვავდი, ქართლო მეტად“, „ახალი წელი“, „არ დაიჯერებ“ და სხვა). იშხნელების კვარტეტი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. მათი რეპერტუარიდან განსაკუთრებული აღსანიშნავია: „ციცინათელა“ (ტექსტი აკ. წერეთლის, მუსიკა ხალხური) „ყაყაჩო აყვავებულა“ (ტექსტი და მელოდია ხალხური), „სულიკო“ (ტექსტი აკ. წერეთლის, მუსიკა. ვ. წერეთლის), „ტურფავ, ტურფავ“ (ტექსტი აკ. წერეთლის, მუსიკა ხალხური), „შემიყვარდა ეგ ხმა ტკბილი“ (ტექსტი აკ. წერეთლის, მუსიკა ივ. კერესელიძის), „ისევ შენ და ისევ შენ“ (ტექსტი აკ. წერეთლის, მუსიკა ა. ყარაშვილის), „სანთელივით ჩავქრები“ (ტექსტი აკ. წერეთლის, მუსიკა ხალხური), „არც ჰოს ამბობ, არც არას“ (ტექსტი ი. გრიშაშვილის, მუსიკა იშხნელების), „მეტეხის თავზე“ (ტექსტი გ. ლეონიძის, მუსიკა იშხნელების), „რა დამავიწყებს“ (ტექსტი ლ. ასათიანის, მუსიკა ხალხური), „ბულბული“ (ტექსტი ალ. ჭავჭავაძის, მუსიკა ო. დიხამინჯიასი), „ორთავ თვალის სინათლევ“ (ტექსტი და მუსიკა ხალხური) და სხვა. 

თამარ იშხნელი 1994 წლის 23 ოქტომბერს გარდაიცვალა. დაკრძალულია დიდუბის მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება
*1949: საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
*1976: საქართველოს სახალხო არტისტი

## იხილეთ აგრეთვე
* დები იშხნელები

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
შედგენილი რიცხვი

**შედგენილი რიცხვი** — ნატურალური რიცხვი, რომელიც არ არის მარტივი, ესეიგი რიცხვი, რომელსაც ერთიანისა და თავის თავის გარდა სხვა გამყოფიც აქვს (მაგალითად 4, 6, 8, 9...). ნებისმიერი შედგენილი რიცხვი შეიძლება ცალსახად წარმოვადგინოთ მარტივ მამრავლთა ნამრავლის სახით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შედგენილი რიცხვები
ოცობითი თვლის სისტემა

**ოცობითი თვლის სისტემა** ან **თვლის ოცობითი სისტემა** — პოზიციური თვლის სისტემა, რომლის ფუძეა 20. (მაგალითად, ქართული სამოცი, სამოცდაათი, ოთხმოცი. შედარებისათვის რუსული ათობითი თვლა ).

## ლიტერატურა
20
რომაული ციფრები

**რომაული ციფრები** — არაპოზიციური თვლის სისტემა, რომელბსაც იყენებდნენ ძველი რომაელები. ამ ციფრების შესახებ სარწმუნო მონაცემები არ არსებობს. სავარაუდოა, რომ ეს ციფრები ნასესხებია ეტრუსკებისაგან. 

რომაული ციფრების სისტემა ემყარება სპეციალურ აღნიშვნებს:

## ჩაწერის წესი
ნატურალური რიცხვი იწერება ამ ციფრების გამეორებით, ამასთან ერთად, თუ დიდი ციფრი პატარა ციფრის წინ წერია, ისინი იკრიბებიან (შეკრების პრინციპი, მაგალითად, VI=5+1=6), ხოლო თუ პირიქითაა (ამ დროს ციფრები არ შეიძლება მეორდებოდეს), მაშინ დიდ ციფრს აკლდება პატარა [გამოკლების პრინციპი, მაგალითად IV=5-1=4 (IIII-ის ნაცვლად), IX=10-1=9 (VIIII-ის ნაცვლად)]. უკანასკნელ წესს იყენებენ ერთი და იმავე ციფრის ოთხჯერ გამეორების თავიდან ასაცილებლად. ამ ჩაწერისას მრავალნიშნა რიცხვზე არითმეტიკული ოპერაციების შესრულება მოუხერხებელია, რის გამოც ამჟამად რომეულ ციფრებს იშვიათად იყენებენ.

დღესდღეობით რომაული ციფრები მეტწილად გამოიყენება რიგობითი რიცხვითი სახელის აღსაღნიშნავად: საუკუნეების (მაგალითად ძვ. წ. II საუკუნე, XX საუკუნე), თვეების (მაგალითად 19.I.1973), სამზე მეტი დაბალი რიგის წარმოებულების (მაგალითად, y(IV), y(V)) და სხვათა ჩასაწერად.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:არაპოზიციური თვლის სისტემები
რეზოლუტის მერხი

300px|მინი|ბარაკ ობამა ზის რეზოლუტის მერხთან, 2009 წელი
**რეზოლუტის მერხი** — მეცხრამეტე საუკუნის პარტნიორობის მაგიდა. მაგიდა თეთრ სახლში, ოვალურ კაბინეტში, რომელსაც შეერთებული შტატების პრეზიდენტები იყენებდნენ. მაგიდა 1880 წელს დედოფალმა ვიქტორიამ საჩუქრად გადასცა პრეზიდენტ რეზერფორდ ბ. ჰეიესს, რომელიც დამზადდა ბრიტანული არქტიკული საძიებო გემის HMS Resolute-ის მუხის ხისგან. 1300 ფაუნდის (590 კილოგრამიანი) სამუშაო მაგიდა შექმნა უილიამ ევენდენმა, კენტში მდებარე Chatham Dockyard-ის დახელოვნებულმა ხელოსანმა, სავარაუდოდ მორანტის, ბოიდის და ბლანფორდის დიზაინიდან. სამუშაო მაგიდა ორჯერ შეიცვალა, 1945 წელს დაემატა მუხლის ხვრელი, ხოლო 1961 წელს სამუშაო მაგიდას დაემატა 2 დიუმიანი (5,1 სმ) პლინტი.

HMS Resolute მიატოვეს არქტიკაში სერ ჯონ ფრანკლინისა და მისი დაკარგული ექსპედიციის ძებნისას. გემი 1855 წელს იპოვა ჯორჯ ჰენრიმ, ვეშაპზე მონადირე გემით, შეაკეთა და დააბრუნა გაერთიანებულ სამეფოში, როგორც შეერთებული შტატეების მიერ კეთილი ნების გამოხატვის ჟესტი. გემი 1879 წელს დაშალეს და მისი ხის მასალისგან ააშენეს სამი მაგიდა. დედოფალმა ვიქტორიამ ერთ-ერთი ასეთი მაგიდა გაუგზავნა ამერიკის პრეზიდენტს რეზერფორდ ბ. ჰეისს. რეზოლუტის მერხი მიიღეს თეთრ სახლში 1880 წლის 23 ნოემბერს და გამოიყენებოდა ოვალურ კაბინეტში პრეზიდენტის სამუშაო მაგიდად. რეკონსტრუქციის შემდეგ იგი განთავსდა სამაუწყებლო ოთახში, სადაც დუაიტ ეიზენჰაუერი იყენებდა მას რადიო და სატელევიზიო გადაცემების დროს. 1961 წელს ჟაკლინ კენედიმ ხელახლა აღმოაჩინა მერხი და მიიტანა ოვალურ კაბინეტში. ჯონ კენედის მკვლელობის შემდეგ მაგიდა თეთრი სახლიდან წაიღეს და კენედის საპრეზიდენტო ბიბლიოთეკაში განათავსეს. პრეზიდენტმა ჯიმი კარტერმა მაგიდა 1977 წელს დააბრუნა თეთრ სახლში, სადაც ის დღემდე დგას. 

## ლიტერატურა
*Abbott, James A., and Elaine M. Rice. Designing Camelot: The Kennedy White House Restoration. Van Nostrand Reinhold: 1998. ISBN 0-442-02532-7.
*Matthews, Elizabeth. HMS Resolute. Auxilium ab Alto Press: 2007. ISBN 978-0-7552-0396-3.
*Owen, Roderic. The Fate of Franklin. Hutchinson: 1978. ISBN 0-09-131190-X.
*Seale, William. The White House: The History of an American Idea. White House Historical Association: 1992, 2001. ISBN 0-912308-85-0.
*Wolff, Perry. A tour of the White House with Mrs. John F. Kennedy. Doubleday: 1962.OCLC 6800644

კატეგორია:ამერიკის ისტორია
კატეგორია:ბრიტანეთის ისტორიის ქრონოლოგია
კატეგორია:ამერიკის ისტორიის ქრონოლოგია
1,000,000

**1,000,000**, **ერთი მილიონი** (; შემოკლებული ფორმა — მლნ.; ციფრობრივი ნიშანი: 1,000,000) — ნატურალური რიცხვი 1,000,000, ათასჯერ ათასი, 10⁶. წარმოადგენს ლუწ, შედგენილ, შვიდნიშნა რიცხვს.

ერთეულთა SI სისტემაში მილიონს შეესაბამება თავსართები: მეგა — მილიონის გამსოახატავად (10⁶) და მიკრო — ერთი მემილიონედის გამოსახატად (10⁻⁶). 

## ისტორია
სიტყვა „მილიონი“ პირველად შემოიღეს იტალიაში XIV საუკუნეში, რომელიც ნიშნავდა „დიდ ათასს“, ე. ი. 1,000². XV-XVI საუკუნეებში ეს სიტყვა გავრცელდა ევროპის სხვა ქვეყნებშიც. ფრანგმა მათემატიკოსმა შუკემ 1484 წელს შემოიღო სიტყვები: „ბილიონი“, „ტრილიონი“, „კვადრილიონი“, „კვინტილიონი“, „სეპტილიონი“, „სექსტილიონი“, „ნონილიონი“ აღსანიშნავად ხარისხებისა: 1,000,000², 1,000,000³ ,..., 1,000,000⁹. დაახლოებით XVII საუკუნეში საფრანგეთში დაიწყეს რიცხვების დაყოფა პერიოდებად, თითოეულში სამ-სამი ციფრით. ამასთანავე, ბილიონმა ძველი 10¹² მნიშვნელობის მაგივრად მიიღო ახალი 10⁹ მნიშვნელობა; ტრილიონს, კვადრილიონს და ა. შ. ასე აღნიშნავდნენ: 10¹², 10¹⁵ ,.... თუმცა, ინგლისში, გერმანიაში და ზოგიერთ ჩრდილო-ევროპულ ქვეყანაში სიტყვები „მილიონი“, „ტრილიონი“, „კვადრილიონი“ და ა. შ, ახლაც ნიშნავს შესაბამისად რიცხვებს: 10¹², 10¹⁸, 10²⁴, ...

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*nplg.gov.ge // მილიონი
*genia.ge // არითმეტიკული რიცხვები
*yell.ge // დიდი რიცხვები

## სქოლიო
კატეგორია:რიცხვები
პეტრე დუნდუა

**პეტრე ბესარიონის ძე დუნდუა** (დ. 20 აგვისტო, 1931, ბორჯომი — გ. 26 ივნისი, 2024) — ქართველი მეტყევე ინჟინერი, ტექნიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2003), პროფესორი (2006), საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი (1982). 

დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სატყეო-საინჟინრო ფაკულტეტი. მუშაობდა სხვადასხვა პასუხსაგებ თანამდებობებზე, მ. შ. იყო ავეჯის საწარმოო გაერთიანების გენერალური დირექტორი, შემდეგ სატყეო მრეწველობის ინსტიტუტის დირექტორი. ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში. იკვლევდა მერქნის დამზადების და უნარჩენო გადამუშავების ახალი ტექნოლოგიების პროცესებს. არის საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1990), დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2001).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ბორჯომში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მეტყევეები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 26 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024
ტრილიონი

**1,000,000,000,000**, **ერთი ტრილიონი** (; შემოკლებული ფორმა — ტრლნ.; ციფრობრივი ნიშანი: 1,000,000,000,000) — ნატურალური რიცხვი 1,000,000,000,000, ათასი მილიარდი, 10¹². წარმოადგენს ლუწ, შედგენილ, ცამეტნიშნა რიცხვს; ზოგიერთ ქვეყანაში აღნიშნავს რიცხვი 10¹⁸-ს.

ერთეულთა SI სისტემაში ტრილიონი შეესაბამება თავსართები: ტერა — ტრილიონის გამსოახატავად (10¹²) და პიკო — ერთი მეტრილიონედის გამოსახატად (10⁻¹²). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*nplg.gov.ge // ტრილიონი
*genia.ge // არითმეტიკული რიცხვები
*yell.ge // დიდი რიცხვები

კატეგორია:რიცხვები
კვადრილიონი

**კვადრილიონი** (; შემოკლებული ფორმა — კვადრლნ.) — ნატურალური რიცხვი, რომელიც გამოისახება ერთიანით და

* 15 ნულით (1,000,000,000,000,000 = 10¹⁵, ათასი ტრილიონი ან მილიონი მილიარდი) გამოიყენება მოკლე სკალის რიცხვთა სახელწოდების სისტემაში: საფრანგეთში, აშშ-ში, რუსეთში;
* 24 ნულით (1,000,000,000,000,000,000,000,000 = 10²⁴ = (10⁶)⁴, მილიონი მეოთხე ხარისხში) გამოიყენება გრძელი სკალის რიცხვთა სახელწოდების სისტემაში: დიდი ბრიტანეთის გარდა, მთელ ცენტრალურ და დასავლეთ ევროპაში, ასევე ლათინური ამერიკის ზოგიერ ქვეყანაში).

ერთეულთა SI სისტემაში კვადრილიონი შეესაბამება თავსართები: პეტა — კვადრილიონის გამსოახატავად (10¹⁵) და ფემტო — ერთი მეკვადრილიონედის გამოსახატად (10⁻¹⁵).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*nplg.gov.ge // კვადრილიონი
*genia.ge // არითმეტიკული რიცხვები
*yell.ge // დიდი რიცხვები

კატეგორია:რიცხვები
ჰელენა სირკუსი

200px|მინი|ჰელენა სირკუსის საფლავი
**ჰელენა სირკუსი** (, დ. 14 მაისი, 1900, ვარშავა — გ. 19 ნოემბერი, 1982, ვარშავა) — პოლონელი არქიტექტორი, ურბანული დამგეგმავი და მასწავლებელი.

## ბიოგრაფია
ჰელენა სირკუსი დაიბადა 1900 წლის 14 მაისს, ვარშავაში. 1918 წლიდან 1923 წლამდე სწავლობდა ვარშავის ტექნიკურ აკადემიაში არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1922 წელს შეიცვალა გვარი და გახდა ნემიროვსკაია. გარდა ამისა, სირკუსი სწავლობდა ხატვას რომან კრამშტიკთან და ასევე ფილოსოფიას ვარშავის უნივერსიტეტში. იგი იყო ავანგარდული ჯგუფის Praesens-ის თანადამფუძნებელი და თანამედროვე არქიტექტურის საერთაშორისო კონგრესის წევრი, სადაც 1945 წლიდან 1954 წლამდე იკავებდა ვიცე-თავმჯდომარის თანამდებობას. 1950 წელს მან დაიწყო ლექციების კითხვა პოლონეთის ტექნოლოგიურ აკადემიაში  არქიტექტურის ფაკულტეტზე. იგი იყო თანამედროვე ვარშავის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის პროფესორი. ათენის ქარტიის რედაქტორი. გერმანული ოკუპაციის დროსБ ჰელენა და მისი მეუღლე მუშაობდნენ მიწისქვეშა არქიტექტურულ და ურბანული დაგეგმარების სახელოსნოში (PAU), რომელიც ფუნქციონირებდა სოციალური სამშენებლო საწარმოს სტრუქტურაში. ჰელენას ქმარი დააპატიმრეს და გაგზავნეს ოსვენციმში, მაგრამ გადარჩა.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იგი მუშაობდა ვარშავის რეკონსტრუქციის გეგმებზე. 1948 წლიდან 1952 წლამდე იგი და მისი მეუღლე, მუშაობდნენ ვარშავაში კოლას პროექტზე, რომელის მოსახლეობა 10 000 ადამიანი იყო.

იგი გახდა პოლონეთის მუშათა პარტიის წევრი 1944 წელს და პოლონეთის გაერთიანებული მუშათა პარტიის წევრი — 1948 წელს. პოლონურ და ფრანგულ ენებზე. მალევიჩმა წყვილს გადასცა „Zeta Architecton“, რომელიც მოგვიანებით განადგურდა ვარშავის აჯანყების დროს.

სირკუსი გარდაიცვალა ვარშავაში 82 წლის ასაკში.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი არქიტექტორები
კატეგორია:ვარშავაში დაბადებულები
ვაჟა დადიანიძე

**ვაჟა დადიანიძე** (დ. 9 დეკემბერი, 1934, გორი, საქართველოს სსრ —  გ. 7 ივლისი, 2002, გორი, საქართველო) — ქართველი პოეტი, დრამატურგი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. მისი ინიციატივით გამოიცა პირველი ჟურნალი საჭადრაკო კომპოზიციაში ქართულ ენაზე - „შამათი“. 
 
## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:**

:**1. მფd5 მფg5**
:**2. მb4 მc3#**
მეორე ვარიანტი:
:**1. მფc5 მფh5** 
:**2. ეe3 კd4#** 

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## ბმულები 
კატეგორია:დაბადებული 7 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი დრამატურგები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
ფიდე-ს ალბომი

**ფიდე-ს ალბომი** () — მსოფლიოს საჭადრაკო კომპოზიტორთა საუკეთესო ნაწარმოების კრებული, რომელშიც სამი წლის მანძილზე შექმნილი კომპოზიციები შეაქვთ, გამოდის 1961 წლიდან და მას გამოსცემს ხორვატიის მოჭადრაკეთა კავშირი.

ალბომში გამოსაქვეყნებლად ათასობით კომპოზიცია გროვდება. დასაბეჭდად საუკეთესოებს ჟანრების მიხედვით მსაჯთა კოლეგიები (სამი მსაჯი და დირექტორი) არჩევენ. ალბომში გამოქვეყნებული კომპოზიციის ავტორებს ბალები ეწერებათ. განსაზღვრული ბალების დაგროვების შემდეგ მათ ავტორებს ენიჭებათ საერთაშორისო დიდოსტატის და საერთაშორისო ოსტატის წოდებები საჭადრაკო კომპოზიციაში. ალბომში დაბეჭდილი ერთი ამოცანა 1 ბალით ფასდება, ერთი ეტიუდი - 1,67 ბალით, კოლექტიური ამოცანა და კოლექტიური ეტიუდი, შესაბამისად, - 0,5 და 0,83 ბალით. საერთაშორისო დიდოსტატის წოდების ნორმატივია 70, ხოლო საერთაშორისო ოსტატის - 25 ბალი.

## ქართველი ავტორები ფიდე-ს ალბომში 
ფიდე-ს ალბომში ქართველი ავტორების ნაწარმოებებიც იბეჭდება. ქვემოთ წარმოდგენილია, რომელი წლების ალბომში რომელი ქართველი კომპოზიტორის რამდენი კომპოზიცია იყო დაბეჭდილი.

:1941-1944 - ალექსანდრე დობორჯგინიძე - 1.
:1945-1955 - იოსებ კრიხელი - 4, გია ნადარეიშვილი - 6.
:1956-1958 - ელგუჯა კვეზერელი - 1, გია ნადარეიშვილი - 2.
:1959-1961 - გია ნადარეიშვილი - 2, ვაჟა ნეიძე - 1.
:1962-1964 - ველიმირ კალანდაძე - 3, იოსებ კრიხელი - 12, გია ნადარეიშვილი - 8, ვაჟა ნეიძე - 1.
:1965-1967 - ველიმირ კალანდაძე - 2, იოსებ კრიხელი - 9, გია ნადარეიშვილი - 6, ვაჟა ნეიძე - 4.
:1968-1970 - დავით გურგენიძე - 1, ველიმირ კალანდაძე - 2, იოსებ კრიხელი - 16, გია ნადარეიშვილი - 8, ვაჟა ნეიძე - 2, ვლადიმერ სავჩენკო - 5, რევაზ თავარიანი - 1.
:1971-1973 - დავით გურგენიძე - 7, ველიმირ კალანდაძე - 2, იოსებ კრიხელი - 9, ჯემალ მახათაძე - 2, გია ნადარეიშვილი - 6, ვაჟა ნეიძე - 2, შერგილ სუხიტაშვილი - 2, რევაზ თავარიანი - 1, იური შოსტი - 1.
:1974-1976 - მერაბ გოგბერაშვილი - 1, დავით გურგენიძე - 13, ველიმირ კალანდაძე - 8, იოსებ კრიხელი - 10, გია ნადარეიშვილი - 6, ვაჟა ნეიძე -3, რევაზ თავარიანი - 1.
:1977-1979 - დავით გურგენიძე - 14, ველიმირ კალანდაძე - 5, იოსებ კრიხელი - 10, გია ნადარეიშვილი - 4, ვიქტორ სერედა - 1, რევაზ თავარიანი - 1.
:1980-1982 - დავით გურგენიძე - 12, ველიმირ კალანდაძე - 2, იოსებ კრიხელი - 16, გია ნადარეიშვილი - 2, შერგილ სუხიტაშვილი - 1, რევაზ თავარიანი - 1, იაკობ მინცი - 1.
:1983-1985 - დავით გურგენიძე - 5, ველიმირ კალანდაძე - 3, გია ნადარეიშვილი - 1, ვაჟა ნეიძე - 5, იოსებ კრიხელი - 10, იაკობ მინცი - 6.
:1986-1988 - დავით გურგენიძე - 14, გია ნადარეიშვილი -  2, ვაჟა ნეიძე - 2, რევაზ თავარიანი - 1, იური აკობია - 1, ველიმირ კალანდაძე - 1, მერაბ გოგბერაშვილი - 1, შერგილ სუხიტაშვილი - 1, იოსებ კრიხელი - 1 (კოლექტიური ამოცანა).

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:საჭადრაკო კომპოზიცია
კატეგორია:სტატიების ესკიზები ჭადრაკის შესახებ
1,000,000,000

**1,000,000,000**, **ერთი მილიარდი** (; შემოკლებული ფორმა — მლრდ.; ციფრობრივი ნიშანი: 1,000,000,000) — ნატურალური რიცხვი 1,000,000,000, ათასი მილიონი, 10⁹. წარმოადგენს ლუწ, შედგენილ, ათნიშნა რიცხვს.

ერთეულთა SI სისტემაში მილიარდი შეესაბამება თავსართები: გიგა — მილიარდის გამსოახატავად (10⁹) და ნანო — ერთი მემილიარდედის გამოსახატად (10⁻⁹). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*nplg.gov.ge // მილიარდი
*genia.ge // არითმეტიკული რიცხვები
*yell.ge // დიდი რიცხვები

## სქოლიო
კატეგორია:რიცხვები
ცუნგენვურსტი

300px|მინი|ცუნგენვურსტი
**ცუნგენვურსტი** (ენის ძეხვი) — ხორცის პროდუქტი, რომელიც მზადდება ძროხის ენისგან, ბეკონისა და ძროხის სისხლისაგან. მას ასევე უწოდებენ ენის ყველს. ჩვეულებრივ, მოხმარებამდე მას ჭრიან და ბრაწავენ კარაქში ან ბეკონის ცხიმში. მარკეტებში იყიდება წინასწარ მოხარშული და შავი ფერი. 

ის ასევე იყიდება ცივ მდგომარეობაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*სოსისის თეზაურუსი

კატეგორია:გერმანული სამზარეულო
ელენე ჩოხელი

**ელენე ჩოხელი** (დ. 21 მარტი, 1914, თბილისი  — გ. 25 ივლისი, 1991, თბილისი) — ქართველი საესტრადო მომღერალი და მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1965).

## ბიოგრაფია
1932 წელს დაამთავრა თბილისის I ქორეოგრაფიოული სტუდია, 1937 წელს - თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიასთან არსებული მუშფაკულტეტი (ვოკალური).

1937–1943 წლებში საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტი იყო, 1943 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე - თბილისის მუსიკალური კომედიის თეატრის წამყვანი მსახიობი. ქართული რეპერტუარი, ოპერეტები: „სიმღერა თბილისზე“ (შ. მილორავა დაიდგა 350–ზე მეტჯერ, მთავარი როლი), მარგო (ა. შავერზაშვილი „ნინო“, 1967, პრემიერა), მთავარი როლი (ბ. კვერნაძე „ცოლები და ქმრები“, 1970, პრემიერა), მთავარი როლი (მ. ჩირინაშვილი „ძველი თბილისის სურათები“, 1975, პრემიერა), მთავარი როლი (შ. მილორავა „ჩემი კეთილი მეზობელი“, 1977, პრემიერა). გადაღებულია მხატვრულ ფილმებში.

ელენე ჩოხელი 1994 წლის 23 ოქტომბერს გარდაიცვალა. დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე.

## ჯილდოები და აღიარება
*1955 : საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
*1965 : საქართველოს სახალხო არტისტი

## ფილმოგრაფია
* 1934 — „ჟუჟუნას მზითევი“
* 1934 — „სამშობლო“
* 1943 — „გიორგი სააკაძე“
* 1958 — „ორი ოჯახი“
* 1962 — „თხუნელა“
* 1967 — „დაბრუნებული ღიმილი“
* 1968 — „ტარიელ გოლუა“
* 1972 — „მხიარული რომანი“

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:კუკიის სასაფლაოზე დაკრძალულები