open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტრაქტატი ივერიელ მეფეთა და მთავართა

**საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატი 1790**  — სამოკავშირო ხელშეკრულება ქართლ-კახეთის სამეფოს, იმერეთის  სამეფოს, ოდიშისა და გურიის სამთავროთა შორის. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების გაერთიანების შესახებ 1790 მოლაპარაკებას პირდაპირი შედეგი არ მოჰყოლია. ერთიანობის იდეა მაინც ისე ძლიერი იყო, რომ მალე, 1790 წლის ივნისს, დაიდო საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატი — ორხმრივი ხელშეკრულება, ერთი მხრივ ქართლ-კახეთის სამეფოსა და მეორე მხრივ — იმერეთის სამეფოს, ოდიშისა და გურიის სამთავროებს შორის. ტრაქტატის მომზადების ორგანიზატორი იყო სოლომონ ლიონიძე. ტრაქტატის პრეამბულაში აღნიშნული იყო, რომ ხელშეკრულების საფუძველია ქართველთა ეროვნული ერთობა: „ყოველნი ივერიელნი“ არიან „სისხლით ნათესავნი, ერთმოწმუნენი და ერთისა ენისა მქონებელნი“; აქედან გამომდინარე, საქართველოს მეფე-მთავრები დებენ ზემო და ქვემო ივერიის (ე. ი. აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს) ერთობისა და ურთიერთდახმამრების პირობას. ერეკლე II, რომელიც ამ ხელშეკრულებაში გამოდიოდა როგორც მოკაცშირეთა შორის რანგით უმაღლესი ხელისუფალი, დასავლეთ საქართველოს მცხოვრებთა „საზოგადო მამა“, საჭირო შემთხვევაში ყოველგვარი საშუალებით დახმარებას აღუთქვამდა მოკავშირეებს და პირდებოდა, რომ იზრუნებდა მათ შეყვანაზე რუსეთის მფარველობაში. თავის მხრივ, დასავლეთ საქართველოს მეფე-მთავრები ერეკლე II-ს პირობას აძლევდნენ, რომ ისინი, ნებაყოფლობით უერთდებიან რა რუსეთის იმპერიას ქართლ-კახეთის მიერ დადებულ მფარველობით ხელშეკრულებას (გეორგიევსკის ტრაქტატს 1783), საჭირო შემთხვევაში ყოველგვარი საშუალებით დაეხმარებიან ქართლ-კახეთის სამეფოს. ეს ტრაქტატი რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1787-1791) დროს დაიდო.  მონაწილეთაგან სათანადოდ დამტკიცებული ტრაქტატის ასლი ერეკლემ მაშინვე იასიში მყოფ რუსეთის საზავო დელეგაციის მეთაურს გრიგოლ ალექსანდრესძე პოტიომკინს გაუგზავნა. რუს დიპლომატებს ეს დოკუმენტი იმის დასამტკიცებლად უნდა გამოეყენებინათ, რომ საქართველოს სამეფო-სამთავროები ნებაყოფლობით შევიდნენ რუსეთის მფარველობის ქვეშ და რუსეთის მთავრობას უფლება ჰქონდა ემოქმედა მათი სახელით. პოტიომკინის სიკვდილის შემდეგ დელეგაციის ახალმა ხელმძღვანელმა ა. ბეზბოროდკომ ტრაქტატის ტექსტი სათანადოდ არ გამოიყენა და იასის საზავო ხელშეკრულებაში საქართველოს საკითხი უყურადღებოდ დარჩა.
## ლიტერატურა
**ბურჯანაძე შ.,* იმერეთის სამეფოს საშინაო პოლიტიკა 1789-1802 წლებში, «ხელნაწერთა ინსტიტუტის მოამბე», 1962, ტ. 4;
**ჩხატარაიშვილი ქ.*, გურიის სამთავროს პოლიტიკური ისტორიიდან, «მაცნე», 1964, № 4;

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:1790
ელ-უედის პროვინცია

250პქ|მინი|მარჯვნივ|ელ-უედის მდებარეობა ალჟირში
**ელ-უედი** (არაბ. ولاية الوادي) — საჰარას პროვინცია (*ვილაიეთი*) ალჟირში, რომელიც მდებარეობს უადიში. პროვინციის დედაქალაქია ელ-უედი. დედაქალაქის გარდა, პროვინციის მნიშვნელოვანი ქალაქებია გუემარი, დებილა და რობაჰი. პროვინციის ფართობია 54,573 კმ². 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 673,934 ადამიანს.

პროვინცია შედგება 12 რაიონისგან, რომლებიც იყოფიან 30 კომუნად (ან მუნიციპალიტეტად).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალჟირის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* El-Oued-Souf.net 

კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
თეოდოსიუს I

**თეოდოსიუს I**, **თეოდოსიუს დიდი** (ლათ: Flavius Theodosius Augustus; დ. 11 იანვარი, 347 — გ. 17 იანვარი, 395) — რომის იმპერატორი 379–395 წლებში. თეოდოსიუსი ბოლო იმპერატორი იყო, რომელიც როგორც, აღმოსავლეთ, ასევე დასავლეთ რომის იმპერიას მართავდა. მან ქრისტიანობა გამოაცხადა რომის იმპერიის ოფიციალურ რელიგიად. მართლმადიდებლური ეკლესია მას წმინდანად რაცხავს და წმინდა თეოდოსიუსის სახელით მოიხსენიებს. მისი გარდაცვალების შემდეგ იმპერია სამუდამოდ გაიხლიჩა მის ორ ვაჟს, არკადიუსსა და ჰონორიუსს შორის, რომელთაც შესაბამისად, აღმოსავლეთ და დასავლეთ რომის იმპერიები ხვდათ წილად.

## იხილეთ აგრეთვე
* რომის იმპერატორების სია

## ლიტერატურა
**სანიკიძე ლ.* რომის იმპერია, ნაკვეთი 2, თბილისი, 1972

## რესურსები ინტერნეტში 
* De Imperatoribus Romanis, Theodosius I 
* list of Roman laws of the fourth century

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 11 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 347
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 395
Poker Face (ლედი გაგას სიმღერა)

**Poker Face** () —  სიმღერა ამერიკელი მომღერლის ლედი გაგას სადებიუტო ალბომიდან *The Fame* (2008) სიმღერის პროდიუსერი RedOne, სიმღერა არის გამოშვებული, როგორც სინგლი 2008 წელს რამდენიმე ქვეყანაში და 2009 წლის დასაწყისში მთელ მსოფლიოში. სიმღერა გადაწყვეტილია საცეკვაო პოპ სტილში. სიმღერა "Poker Face" არის სექსზე და თამაშზე.

"Poker Face"-მა მიიღო დადებითი შეფასება კრიტიკოსებისგან. სიმღერა მიაღწია მსოფლიოს ოცამდე ქვეყნის ჩარტის პირველ ადგილს, მათ შორის ამერიკის შეერთებული შტატებში, გაერთიანებული სამეფოში, ავსტრალიაში, ახალი ზელანდიაში, კანადაში და ევროპის ბევრ ქვეყანაში. "Poker Face" ასევე გახდა ყველაზე გადმოწერადი სიმღერა დიდი ბრიტანეთის მოსიკის ისტორიაში. სიმღერა ასევე გახდა ყველაზე გაყიდვადი სიმღერა მთელი მსოფლიოს მასშტაბით, ბოლო მონაცემებით სიმღერა გაიყიდა 9.8 მილიონი ასლზე მეტი.

გაგამ შეასრულა სიმღერა ცოცხლად მუსიკალური შოუს American Idol-ის მერვე სეზონში, გაგა ასსევე ასრულებდა სიმღერას თავის ორ მსოფლიო ტურნეში The Fame Ball Tour და The Monster Ball Tour. ცოცხლად შესრულებაში შედიოდა სიმღერის ელექტრონული ვერსია და აკუსტიკური ვერსია ფორტეპიანოს თანმხლებით. სიმღერა ნომინირებული იყო გრემის 52-ე დაჯილდოებაზე წლის სიმღერის და წლის ჩანაწერის ნომინაციაში და გაიმარჯვა წლის საუკეთესო საცეკვაო ჩანაწერის ნომინაციაში. ჟურნალ როლინგ სტოუნის 2000 ათწლეულის  ტოპ 100 საცეკვაო სიმღერების სიაში სიმღერამ მიიღო ოთხმოცდამეთხუთმეტე ადგილი. 2011 წლის ოქტომბერში, ჟურნალ NME გამოაქვეყნა 15 წლის განმავლობაში 150 საუკეთესო სიმღერის სია სადაც სიმღერამ დაიკავა 103-ე პოზიცია.

## სიმღერების სია
***UK CD single**
#Poker Face – 3:58
#Just Dance (Robots to Mars Remix) – 4:38

***Vinyl LP**
#Poker Face – 3:58
#Just Dance (RedOne Remix) [feat. Colby O'Donis & Kardinal Offishall] – 4:18

## გამოშვების ისტორია
## სქოლიო 
კატეგორია:2008 წლის სინგლები
კატეგორია:2008 წლის სიმღერები
კატეგორია:ლედი გაგას სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები ლედი გაგას ავტორობით
კატეგორია:Interscope Records-ის სინგლები
კატეგორია:სიმღერები RedOne-ის ავტორობით
კატეგორია:სიმღერები RedOne-ის პროდიუსერობით
საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდია

**საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდია** — დამოუკიდებელ საწარმოო-შემოქმედებით ორგანიზაციად ჩამოყალიბდა  თბილისში 1958 წლის ივლისში 1928 —1958 წლებში ქართული ქრონიკალურ-დოკუმენტურ და სამეცნიერო-პოპულარული ფილმებს იღებდნენ ჯერ „სახკინმრეწვთან“, ხოლო შემდეგ — კინოსტუდია „ქართულ ფილმთან“ არსებულ კინოქრონიკის სექტორის ბაზაზე).  კინოსტუდია ყოველწლიურად უშვებდა 80-100 დასახელების ფილმსა და კინოჟურბალს, რომელთაგან 7 სამეცნიერო-პოპულარულია (მზადდებოდა საკავშირო ეკრანისათვის რუსულ ენაზე); 25 — დოკუმენტური (1 — სრულმეტრაჟიანი, დანარჩენი — მოკლემეტრაჟიანი); 12 — კინოჟურნალი „საბჭოთა საქართველო“ და 4  — ყოველკვარტალური თემატური კინოჟურნალი „ადამიანი და კანონი“.  გარდა ამ გეგმური კინოფილმებისა, კინოსტუდია იღებდა სხვადასხვა უწყების (ძირითადად საკავშირო ტელევიზიისა და სახკინოს) მიერ დაკვეთილ სრულმეტრაჟიან და მოკლემეტრაჟიან ფილმებს, ყოველწლიურად ამზადებდა კინომატიანის მასალას 4000 მ ოდენობით.

სტუდიაში სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდნენ საბჭოთა კინომატოგრაფიის თვალსაჩინო წარმომადგენლები: მიხეილ კალატოზიშვილი (სტუდიის ერთ-ერთი პირველი დირექტორი), ს. დოლიძე (კინოქრონიკის სექტორის ხელმძღვანელი), გ. ასათიანი და სხვები. სტუდიაში გადაიღეს თავიანთი პირველი ფილმები ო. იოსელიანმა, გ. შენგელაიამ, გ. კანდელაკმა და სხვებმა.  1979 წელს სსრკ კინომატოგრაფიის სახელმწიფო კომიტეტის გადაწყვეტილებით საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარული და დოკუმენტური ფილმების სტუდიამ III კატეგორიის სტუდიის სტატუსი მიიღო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული კინო
ავრელიანე

**ავრელიანე** (; დ. 9 სექტემბერი, 214 ან 215 — გ. სექტემბერი ან ოქტომბერი, 275) — რომის იმპერატორი 270–275 წლებში. იმპერატორობის დროს მან დაამარცხა ძველგერმანული ტომი ალემანები, აგრეთვე , გუთები, ვანდალები, თიურინგები, იუთნუნგები და სარმატები. დაასრულა მესამე საუკუნის კრიზისი და ხელახლა შემოიერთა სეპარატისტული ტერიტორიები — გალების იმპერია და პალმირის იმპერია, რითაც რომის იმპერია სრულყო. მიუხედავად ამ წარმატებებისა ის იძულებული გახდა, მიეტოვებინა და დაეცალა დაკიის პროვინცია, რომელიც იმპერიას აღარასდროს დაუბრუნებია. იმ წარმატებების გამო, რასაც მან მიაღწია, მან მოიპოვა სახელი „restitutor orbis“, რაც ნიშნავს „სამყაროს აღმადგენელს“.

იმპერატორობის წლებში ავრელიანემ გამოსცა ბრძანება სამონეტო მეურნეობასთან დაკავშირებით. ბარბაროსების შემოსევებმა და ხშირმა აჯანყებებმა სახელმწიფო ხაზინაში გამოიწვია ფულის გაუფასურება. სამონეტო სახლის გამგებლები ბოროტად იყენებდნენ თავინათ უფლებებს — ძვირფასი ლითონის ნაცვლად მონეტას ჭრიდნენ ნაკლები ხარისხის შენადნობით. ამის გამო დაეცა მონეტის ფასი, რასაც მოჰყვა პროტესტის დიდი ტალღა, რომელიც „მონეტარიების“ აჯანყების სახელით არის ცნობილი. აჯანყების ფართო რეზონანსზე მეტყველებს ის ფაქტი, რომ მათთან ბრძოლაში დაიღუპა 7 ათასი ლეგიონერი.

ავრელიანეს დროს სენატმა დაკარგა ყოველგვარი ფუნქცია. დაკანონდა თვითმპყრობელობა. საფუძველი ჩაეყარა იმპერიის გადასვლას მმართველობის ახალ ფორმაზე, რომელიც დომინატის სახელწოდებით არის ცნობილი. იმპერატორის სამხედრო-ბიუროკრატიული სისტემა ემყარებოდა არმიას. ავრელიანე გარეგნული სამკაულებითაც განსხვავდებოდა წინამორბედებისაგან. ატარებდა მეფურ დიადემას. თავს უწოდებდა „ღმერთსა“ და „ბატონს“, სახელმწიფოს უმაღლეს ღვთაებად გამოაცხადა მზის ღმერთი. რომში მარსის ველზე აღმართა მზის ღმერთის ქანდაკება.

ავრელიანე მეომარი იმპერატორი იყო. იბრძოდა იმპერიის ყველა მხარეში, ზემოთ ნახსენებთა გარდა, მან ილაშქრა ალექსანდრიასა და გალიაში.

გატარებული რეფორმების მიუხედავად, რომის არმიამ ვერ დაიბრუნა ადრინდელი ბრწყინვალება.

რეფორმატორი და მეომარი იმპერატორი 275 წელს სპარსეთის წინააღმდეგ სალაშქროდ დაიძრა, მაგრამ მიზანი განუხორციელებელი დარჩა, აზიაში გადასული, ბიზანტიონთან ახლოს შეთქმულებმა მოკლეს. მის შემდეგ იმპერატორად აირჩიეს ხანდაზმული სენატორი მარკუს კლავდიუს ტაციტუსი.

## ლიტერატურა 
* 
* ქავთარია გ., რომის ისტორია, ტ. II, ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, თბილისი, 2020, გვ. 276–278.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Aurelian coinage
* On coins of Aurelian with the title *dominus et deus* (Section 1.9) 
* www.Aurelianus.net 

კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 214
კატეგორია:გარდაცვლილი 275
კატეგორია:პრეტორიანელების მიერ მოკლული რომის იმპერატორები
კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები
გალიენუსი

thumb|გალიენუსი
**გალიენუსი** (; დ. დაახ. 218 — გ. 268)  — რომის იმპერატორი თავის მამასთან, ვალერიანესთან ერთად 253–260 წლებში  და დამოუკიდებლად 260–268 წლებში. მან იმპერიის კონტროლი მაშინ ჩაიბარა როდესაც ის დიდ კრიზისს განიცდიდა. მიუხედავად იმისა, რომ მან მრავალი სამხედრო გამარჯვება მოიპოვა, ის უძლური იყო, რომ შეეჩერებინა მისი სამფლობელოს დიდ ნაწილს გამოყოფოდა იმპერიას.

  

კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 218
კატეგორია:გარდაცვლილი 268
კატეგორია:რომის გაღმერთებული იმპერატორები
ნორვეგიული ვიკიპედია

**ნორვეგიული ვიკიპედია** — ნორვეგიული სალიტერატურო ენის ორივე  სტანდარტზე —      ბუკმოლსა და ნიუნორსკზე — არსებული ვიკიპედიის განყოფილება. თავდაპირველად, 2001 წლის 26 ნოემბერს, ნორვეგიულმა ვიკიპედიამ არსებობა ბუკმოლზე დაიწყო, ხოლო 2004 წლის 21 ივლისს ნიუნორსკზეც გაჩნდა სტატიები. 2005 წელს ჩატარებული კენჭისყრის მიხედვით, ვიკიპედიის ძირითად განყოფილებად Bokmål/Riksmål იქნა არჩეული. 

ჩრდილოგერმანიკული ენების ერთმანეთთან მსგავსების გამო სკანდინავიური საიტები ხშირად თანამშრომლობენ ერთმანეთთან, გამონაკლისი არც ვიკიპედიაა; ამდენად სკანდინავიური ვიკიპედიები საიტ ვიკიმედიის Skanwiki მეტავიკის განყოფილებიდან ახდენენ ინფორმაციის ურთიერთგაცვლას.

ნორვეგიული ვიკიპედიის სტატისტიკა შემდეგნაირად გამოიყურება: 2011 წლის 29 დეკემბრის მონაცემებით ბუკმოლზე 322 312 სტატიაა, ხოლო ნიუნორსკზე — 75 757.
## რესურსები ინტერნეტში 
*Wikimedia Norge
* Norwegian Wikipedia (ბუკმოლი და რიქსმოლი)
* Norwegian Wikipedia (ნიუნორსკი)
*Meta: Skanwiki

კატეგორია:ნორვეგიული ენციკლოპედიები
კატეგორია:ვიკიპედიები ენების მიხედვით
The Walkers

**The Walkers** — დანიური გლემ როკ-ჯგუფი. წევრები იყვნენ მომღერალი და კომპოზიტორი ტორბენ ლენდაგერი, გიტარისტი გერტ მიხელსენი, დრამერი პოლ დენარდტი და ბაზისტი იან კენსტრუპ ჰანსენი. დაარსდა 1968 წელს და 1977 წლამდე იარსება.

ჯგუფის ჰიტ-სიმღერები იყო  „Sha-La-La-La-La“ (1973) და „Little Kitty“ (1974).

## დისკოგრაფია 
### სინგლები 
* *Bang-Shang-a-Lang*, 1969
* *Looky Looky*, 1970
* *Marry me*, 1971
* *Dabadio-Dabadie*, 1972
* *Rosie*, 1972
* *Sunshine*, 1972
* ''(We're just a) rock'n'roll band*, 1973
* *Fire*, 1973
* *Sha-La-La-La-La*, 1973
* *Do the yo-yo*, 1974
* *Let's go, let's go, let's Rock'n'Roll*, 1974
* *Little Kitty*, 1974
* *Strip tease*, 1974
* *Baby love*, 1975
* *Forever together*, 1975
* *Wish I could give you up*, 1975
* *Cinderella*, 1976
* *Dance on (disco darling)*, 1977
* *I wanna boogie*, 1977
* *Baby, now that I've found you*, 2001

### ალბომები 
* *Walkers*, 1972
* *A show just for you*, 1974
* *Forever together*, 1975
* *Greatest hits*, 1976
* *Sha-la-la-la-la*, 2000
* *Reinstalled'', 2003

## რესურსები ინტერნეტში 
* . 

კატეგორია:დანიური როკ-ჯგუფები‎
ანტონიო მაკეოს აეროპორტი

**ანტონიო მაკეოს აეროპორტი** () — საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი კუბაში, ქალაქ სანტიაგო-დე-კუბასთან. ერთ-ერთ გარე კედელზე არსებობს ერნესტო ჩე გევარას პორტრეტი. აეროპორტი ემსახურება აგრეთვე რეაქტიულ თვითმფრინავებსაც. სრულდება როგორც ადგილობრივი, ისე საერთაშორისო რეისები. უკანასკნელი ვიზიტის დროს ანტონიო მაკეოს აეროპორტში ჩამოფრინდა რომის პაპი იოანე პავლე II, რომელმაც იმგზავრა სანტიაგო-დე-კუბასა და ჰავანაში.

2010 წლის 4 ნოემბერს თვითმფრინავმა ATR 72, ბორტზე მყოფ 68 მგზავრთან ერთად განიცადა კატასტროფა, რასაც ყველა მგზავრი შეეწირა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ანტონიო მაკეოს აეროპორტი 
* ანტონიო მაკეოს აეროპორტი  

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის აეროპორტები
მიხეილ VIII (ბიზანტია)

thumb|მიხეილ VIII პალეოლოგოსი
**მიხეილ VIII პალეოლოგოსი** (; დ. 1223 — გ. 11 დეკემბერი 1282) — ბიზანტიის იმპერატორი; მართავდა ბიზანტიის იმპერიას 1261–1282 წლებში. მიხეილ VIII იყო პალეოლოგოსების დინასტიის, ბიზანტიის უკანასკნელი და ყველაზე ხანგრძლივი მმართველი დინასტიის, დამაარსებელი. მან გაათავისუფლა კონსტანტინოპოლი ლათინებისაგან 1261 წელს და ნიკეის იმპერია გადააქცია აღდგენილ ბიზანტიის იმპერიად. იყო დასავლეთის და აღმოსავლეთის ეკლესიების უნიის მომხრე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბიზანტიის იმპერატორების სია
* პალეოლოგოსები

## რესურსები ინტერნეტში 
* მიხეილ VIII პალეოლოგოსი

კატეგორია:დაბადებული 1223
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1282
კატეგორია:პალეოლოგოსები
კატეგორია:XIII საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
სიმეონ I (ბულგარეთი)

მინი|სიმეონ I-ის ბეჭედი
მინი|250პქ|სიმეონ I-ის იმპერია (893-927)
**სიმეონ I დიდი** () — ბულგარეთის იმპერატორი. მართავდა ბულგარეთის იმპერიას 893-927 წლებში. ბიზანტიელების, უნგრელებისა და სერბების წინააღმდეგ სიმეონის წარმატებული კამპანიების გამო, ბულგარეთმა მიაღწია უდიდეს ტერიტორიულ ექსპანსიას თავის ისტორიაში და იქცა უძლიერეს სახელმწიფოდ თანამედროვე აღმოსავლეთ ევროპაში. მისი მმართველობა აგრეთვე იყო პერიოდი უბადლო კულტურული და საგანმანათლებლო აღორძინებისა, რომელიც მოგვიანებით ბულგარული კულტურის ოქროს ხანად შერაცხეს. სიმეონ I-ის მმართველობის ჟამს ბულგარეთს ეკავა უზარმაზარი ტერიტორია, რომელიც გადაჭიმული იყო ეგეოსის, ადრიატიკისა და შავ ზღვებს შორის. გადმოცემის თანახმად, ახალი ბულგარული დედაქალაქი პრესლავი თავისი ბრწყინვალებით კონსტანტინოპოლს უწევდა მეტოქეობას, იმჟამად დამოუკიდებელი ბულგარული მართლმადიდებელი ეკლესია კი გახდა პირველი ახალი საპატრიარქო პენტარქიის გარდა და ბულგარულ ენაზე დაწერილი ქრისტიანული ტექსტების თარგმანები მთელ იმდროინდელ სლავურ სამყაროში ვრცელდებოდა. სიმეონ I-მა თავისი მმართველობის შუა ხანებში მიიღო ტიტულად „იმპერატორი“ (ცარი), მანამდე კი ის იყენებდა წოდებას „პრინცი“ (კნიაზი).

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბულგარეთის მონარქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტატია სიმეონ I-ზე ბრიტანიკაში

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
თენგიზ სანაძე

**თენგიზ ივანეს ძე სანაძე** (დ. 30 იანვარი, 1930, თბილისი — გ. 15 დეკემბერი, 2011, იქვე) — ქართველი ფიზიკოსი, საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1974)

## ბიოგრაფია
თენგიზ სანაძე დაიბადა 1930 წლის 30 იანვარს თბილისში. 1948 წელს ოქროს მედლით დაამთავრა ვაჟთა І საშუალო სკოლა და იმავე წელს მისაღები გამოცდების ჩაბარების შემდეგ ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკა-ტექნიკის ფაკულტეტზე<. 1953 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1954 წ. ნახევარი წლის განმავლობაში მუშაობდა ლებედევის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის (მოსკოვი) რხევების ლაბორატორიაში მივლინებულ ასპირანტად. აკადემიკოს ალექსანდრე პროხოროვის ხელმძღვანელობით, მან აითვისა ზემაღალი სიხშირეების ტექნიკა.

1954 წელს თბილისში დაბრუნების შემდეგ ააწყო ელექტრონული პარამაგნიტური რეზონანსის (ეპრ) სპექტრომეტრი და ასევე შექმნა საბჭოთა კავშირში ერთ-ერთი პირველი დაბალტემპერატურული რეზონატორი, ლითონის კრიოსტატი თხევადი წყალბადის და თხევადი ჰელიუმის ტემპერატურაზე სამუშაოდ.

1956–1958 სანაძე თსუ-ს უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელია, 1958–1960 — დაბალი ტემპერატურების ფიზიკის სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის გამგე, 1960 წლიდან რადიოფიზიკის კათედრის გამგე. მისი უმთავრესი შრომები ეხება ელექტრონული პარამაგნიტური რეზონანსის (ეპრ) საკითხებს. ნაშრომთა ციკლისათვის ეპრ-ში (გივი ხუციშვილთან ერთად) მიენიჭა პ. მელიქიშვილის სახელობის პრემია (1970).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*თენგიზ სანაძე — ბიოგრაფიული ლექსიკონი
*აკადემიკოს თენგიზ სანაძის ხსოვნას

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ფიზიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1930
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრ-კორესპონდენტები
ბუკმოლი

[thumb|[ნორვეგიული ენა|ნორვეგიული ენის ორივე ფორმის გავრცელების არეალი ნორვეგიის მუნიციპალიტეტების მიხედვით 2007 წლის მდგომარეობით.]]
**ბუკმოლი** (ნორვ. bokmål — „წიგნის ენა“) — ნიუნორსკის პარალელურად ერთ-ერთი სტანდარტი (ნორმა) ნორვეგიული ენისა. ჩამოყალიბდა დანიურის საფუძველზე დანიის ნორვეგიაზე ოთხსაუკუნოვანი ბატონობის პერიოდში (დანია-ნორვეგიის უნია).

XIX საუკუნის უდიდესი ნორვეგიელი მწერლები ჰენრიკ იბსენი და ბიორნსტიერნე ბიორნსონი სტიქიურად ნორვეგიზებულ დანიურ ენაზე წერდნენ, თუმცა დანიურ ორთოგრაფიას ინარჩუნებდნენ. თავდაპირველად ბუკმოლს „დანიურ-ნორვეგიული“ ერქვა. სახელწოდება „ბუკმოლი“ 1929 წლიდან იქნა შემოღებული, რასაც წინ უსწრებდა სახელწოდება „საიმპერიო ენა“ (ნორვ. riksmål). ნორვეგიის მეორე ოფიციალური სამწერლობო ენაა ნიუნორსკი.

ბუკმოლს ნორვეგიის მოსახლეობის 90%-მდე იყენებს, ენის შემსწავლელები სწორედ ამ ვარიანტს შეისწავლიან და ადგილობრივი მედიაც ამავე ენაზე მაუწყებლობს. ბუკმოლის ნორმები აღმოსავლეთ ნორვეგიის მოსახლეობის კილოზე, განსაკუთრებით ოსლოსა და მის გარშემო მცხოვრები მოსახლეობის მეტყველების თავისებურებაზეა მორგებული, მაგრამ მაინც დანიურს ემყარება. დანიური ენა ბუკმოლის მცოდნეს ტექსტურად თავისუფლად ესმის, მაგრამ ზეპირმეტყველებაში ფონეტიკის მკვეთრი განსხვავების გამო თითქმის გაუგებარი ხდება. ბუკმოლში გაცილებით მეტია ნასესხობანი, ვიდრე ნიუნორსკში. XX საუკუნეში ბუკმოლის დემოკრატიზაციის მიზნით რამდენიმეჯერ იქნა გატარებული რეფორმა, მაგრამ უმეტესობა ვერ დამკვიდრდა. ნორვეგიულ „წიგნის ენას“ ერთიანი ორთოეპიკური სტანდარტი დღემდე არ გააჩნია.

## წყარო 
* Vikør, Lars. "Fakta om norsk språk". Retrieved 2009-08-04.
* a b Lundeby, Einar. "Stortinget og språksaken". Retrieved 2007-06-12.
* Halvorsen, Eyvind Fjeld. "Marius Nygaard". In Helle, Knut (ნორვეგიულად). Norsk biografisk leksikon. Oslo: Kunnskapsforlaget. Retrieved 6 February 2010.

კატეგორია:ნორვეგიული ენა
ადრარის პროვინცია

180პქ|მინი|მარჯვნივ|ადრარის მდებარეობა ალჟირში
**ადრარი** (არაბ. ولاية أدرا, ადრარის ვილაიეთი) — პროვინცია (*ვილაიეთი*) სამხრეთ-დასავლეთ ალჟირში. პროვინციის დედაქალაქია ადრარი. მისი ფართობია 427,368 კმ² და სიდიდთ მეორეა ქვეყანაში. 2008 წლის აღწერის მონაცემებით, პროვინციაში ცხოვრობს 402,197 ადამიანი. ესაზღვრება შემდეგი პროვინციები: ბეშარი, ელ-ბაიადი და გარდაია, დასავლეთიდან ტინდუფი და აღმოსავლეთიდან — ტამანრასეტი, სამხრეთიდან — მავრიტანია და მალი.

ადრარი შედგება სამი ბუნებრივი და კულტურული რეგიონისგან: ტუატი, გურარა და ტიდიკელტი.

პროვინცია იყოფა 11 რაიონად და 28 კომუნად. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალჟირის პროვინციები ‎

## რესურსები ინტერნეტში 
* ადრარის ისტორია  
* ადრარის ისტორია, ტურიზმი და ფოტოები História, turismo e fotos de Adrar] 
* Timimoun  
* Adrar  em *Adventures of Algeria* 

კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
საქართველოს სამრეკლო

**„საქართველოს სამრეკლო“** — ქართული ყოველკვირეული ლიტერატურული გაზეთი, გამოვიდა 1923 წელს თბილისში (ერთადერთი ნომერი). რედაქტორი —კონსტანტინე გამსახურდია. დაბეჭდილია კ. გამსახურდიას, ი. ტატიშვილის, კ. აბაშიძის, ა. ჭუმბაძის , ი. მოსაშვილის და სხვა ქართველ მწერალთა ლექსები და სტატიები.
## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
უმ-ელ-ბუახის პროვინცია

200პქ|მინი|მარჯვნივ|ელ-ბუახის მდებარეობა ალჟირში
**უმ ელ-ბუახი** (არაბ. ولاية أم البواقي) — პროვინცია (*ვილაიეთი*) ალჟირში. მისი დედაქალაქია უმ ელ-ბუხაი. პროვინციის ფართობია 6,768 კმ². 2008 წლის მონაცემებით, პროვინციაში ცხოვრობს 644,364 ადამიანი.

პროვინცია იყოფა 12 რაიონად. რაიონები თავის მხრივ იყოფა 29 კომუნად (ან მუნიციპალიტეტად).

## იხილეთ აგრეთვე
* ალჟირის პროვინციები

## სქოლიო
კატეგორია:ალჟირის პროვინციები
მე ჯერ აქ ვარ

**მე ჯერ აქ ვარ** () — კეისი აფლეკის ფსევდოდოკუმენტური კინოფილმი, რომლის გადაღებები ოფიციალურად დაიწყო 2009 წლის 16 იანვარს, ლას-ვეგასის ერთ-ერთ ღამის კლუბში. სცენარი ფილმისთვის დაწერეს კეისი აფლეკმა და ხოაკინ ფენიქსმა. ფილმი მოგვითხრობს ყოფილი მსახიობის ხოაკინ ფენიქსის ცხოვრების შესახებ, რომელიც კინემატოგრაფს მიატოვებს და სამოღვაწეოდ მუსიკის სფეროს აირჩევს. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2010 წლის 6 სექტემბერს, ვენეციის კინოფესტივალზე. Rotten Tomatoes რეიტინგში ფილმს აქვს 54%.

ფილმის სიუჟეტშია ხოაკინ ფენიქსი, რომელმაც ახალი კარიერის დაწყება გადაწყვიტა. 2008 წელს ფენიქსმა სენსაციური განცხადება გააკეთა, მან მიატოვა კინო რათა მომღერალი გამხდარიყო. მსახიობიდან იგი ჰიპ ჰოპის შემსრულებლად გადაიქცა. კეისი აფლეკმა და ფენიქსმა დაიწყეს დოკუმენტური ფილმის გადაღება, ხოლო ეს უკანასკნელი ჰიპ ჰოპით დაკავდება, რომელსაც კარიერის განვითარებაში ხელს უწყობს რეპერი შონ „დიდი“ კომბსი. 2009 წლის იანვარში ფენიქსი გამოჩნდა დევიდ ლეტერმანის შოუში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
*Critical essay on the film's blurred status as doc/mockumentary 

## სქოლიო
კატეგორია:2010 წლის ფილმები
ხუან გალბერტო გომესის აეროპორტი

**ხუან გალბერტო გომესის აეროპორტი** () — საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი კუბაში, ვარადეროსთან. აეროპორტი მდებარეობს ქალაქ მატანსასის სიახლოვეს. ხოსე მარტის საერთაშორისო აეროპორტის შემდეგ, ხუან გუალბერტო გომესის აეროპორტი დატვირთვის მიხედვით კუბაში მეორე ადგილზეა. ტერმინალის ნაგებობა შეიცავს რამდენიმე მაღაზიებსა და კაფეებს. 

აეროპორტს სახელი ეწოდა კუბელი ჟურნალისტისა და ადამიანთა უფლებების დამცველის — ხუან გალბერტო გომესის (1854-1933) პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
*ხუან გალბერტო გომესის აეროპორტი  
*ხუან გალბერტო გომესის აეროპორტი 
*ხუან გალბერტო გომესის აეროპორტი 

კატეგორია:კუბის აეროპორტები
რამსევაკ შანკარი

**რამსევაკ შანკარი**  () (р. 6 ნოემბერი 1937) — სურინამელი პოლიტიკოსი. ეკავა სურინამის პრეზიდენტის თანამდებობა  1988-1990 წწ.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1937 წლის 6 ნოემბერს პარამარიბოში. 1990 წელს, შანკარის ხელისუფლება დაამხეს უსისხლო სამხედრო გადატრიელების შედეგად, რომელსაც სათავეში ედგა ოფიცერი დეზი ბაუტერსე. სამხედრო ხუნტამ ახალ პრეზიდენტად დაასახელა იოჰან კრააგი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სურინამის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* პრეზიდენტი რამსევაკ შანკარი

კატეგორია:სურინამის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვილო აკუნიას აეროპორტი

**ვილო აკუნიას აეროპორტი** / **ხუან ვიტალიო აკუნიას აეროპორტი** () — საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი კუბაში, პატარა მარჯნული წარმოშობის კუნძულ კაიო-ლარგო-დელ-სურზე (ხუვენტუდი). აეროპორტი ზღვის დონიდან 3 მ სიმაღლეზე მდებარეობს. აქვს ერთი ასფალტისსაფრიანი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვილო აკუნიას აეროპორტი 
*ვილო აკუნიას აეროპორტი 

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის აეროპორტები
ხაიმე გონსალესის აეროპორტი

**ხაიმე გონსალესის აეროპორტი** () — საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი კუბაში, რომელიც ემსახურება კუბის სამხრეთ სანაპიროზე მდებარე ქალაქ სიენფუეგოსს. აეროპორტი ზღვის დონიდან 31 მ სიმაღლეზე მდებარეობს. გააჩნია ერთი ასფალტისსაფრიანი ასაფრენ-დასაჯდომი ზოლი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ხაიმე გონსალესის აეროპორტი 
*ხაიმე გონსალესის აეროპორტი  

## სქოლიო
კატეგორია:კუბის აეროპორტები
დიოფიზიტობა

**დიოფიზიტობა** (ბერძ. δυο-ორი, φύσις-ბუნება)  — ქრისტოლოგიური კონცეფცია, რომლის თანახმადაც იესო ქრისტეში თანაბრად აღიარებულია ორი ბუნება - ღვთაებრივი და ადამიანური, რომელიც შეერთებულია „შეურწყმელად, უცვლელად, განუყოფლად და განუყრელად“. როგორც დოქტრინა გაფორმდა ქალკედონის მსოფლიო საეკლესიო კრებაზე 451 წელს (აქედან დიოფიზიტობის მეორე სახელწოდება: ქალკედონელობა), სადაც ნიკეის პირველი საეკლესიო კრების (325) და კონსტანტინოპოლის პირველი საეკლესიო კრების (381) სიმბოლომ ახალი ქრისტოლოგიური განსაზღვრა მიიღო: ქრისტეში მოცემულია ერთმანეთისაგან განსხვავებული და თანაბარი ორი ბუნება – ღვთაებრივი და ადამიანური.

ქართული ეკლესია დვინის საეკლესიო კრებაზე (506 წ.) ჩაება მსოფლიო ეკელსიაში მიმდინარე ქრისტოლოგიურ პოლემიკაში და მონოფიზიტებთან შემრიგებლური პოზიცია დაიკავა იმპერატორ ზენონის „ჰენოტიკონის“ (482 წ.) საფუძველზე. VII საუკუნიდან ქართული ეკლესიის მრწამსი უკვე დიოფიზიტურია. 

## ქალკედონის დოგმატი 
*„ამგვარად, ჩვენ ყველანი, ღვთაებრივ მამათა მიმდევარნი, ერთხმად ვასწავლით, ვაღიაროთ ერთი და იგივე ძე, ჩვენი უფალი იესო ქრისტე, სრული ღმერთი და სრული ადამიანი, ჭეშმარიტი ღმერთი და ჭეშმარიტი ადამიანი, იგივე სხეულითა და გონიერი სულით, მამის ერთარსი თავისი ღვთიურობით და იგივე, ჩვენი ერთარსი თავისი კაცებით, ყველაფერში ჩვენი მსგავსი, გარდა ცოდვისა, ღმრთეებით მამისაგან შობილი უწინარეს ყოველთა საუკუნეთა, ხოლო უკანასკნელ ჟამს ჩვენთვის და ჩვენი ცხონებისათვის კაცობრივად შობილი ღვთისმშობელ ქალწულ მარიამისაგან.ვაღიარებთ ერთსა და იმავე ქრისტეს, ძეს, უფალს, მხოლოდშობილს, ცნობილს ორი ბუნებით, რომელიც აქვს შეურწყმელად, უცვლელად, განუყოფლად, განუცალკევებლად, - ისე, რომ შეერთებით ოდნავადაც არ დარღვეულა ორი ბუნების განსხვავება, არამედ მით უფრო შენარჩუნებულია თითოეული ბუნების თვისება, რომლებიც შეერთებულია ერთ პირსა და ერთ ჰიპოსტასში, - რომლებიც არ განიყოფა და არ განიკვეთება ორ პირად, არამედ ვაღიარებთ ერთსა და იმავე ძესა და მხოლოდშობილ ღვთის სიტყვას, უფალ იესო ქრისტეს, როგორც (ასწავლიდნენ) ძველი წინასწარმეტყველები მის შესახებ და (როგორც) ეს ჩვენ გადმოგვცა მამათა სიმბოლომ.“*

## იხილეთ აგრეთვე 
*ქალკედონის საეკლესიო კრება
*ეფესოს საეკლესიო კრება
*მონოფიზიტები
*ნესტორიანელობა
*კონსტანტინოპოლის მეორე საეკლესიო კრება

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* მართლმადიდებლობის ისტორიული გზა, ა. შმემანი (ქართ)
*/ Болотов В.В. ,Лекции по истории древней Церкви. Том 4

## სქოლიო 
კატეგორია:ქრისტიანობა
კატეგორია:ქრისტიანობის ისტორია
გორანები

მინი|გორანების ძირითადი საცხოვრებელი არეალი.
**გორანები** (თვითსახელრქმევა **Goranci** [*გორანცი*]; სერბულხორვატულად და მაკედონურად гора/gora „მთიანეთი“/„მთა“) — ისლამური აღმსარებლობის სლავები, რომლებიც ძირითადად კოსოვოს მთიანეთში სამხრეთდასავლეთით მაკედონიისა და ალბანეთის საზღვარზე ცხოვრობენ.)

## გორანთა დასახლების ადგილები 
გორანების უმეტესობა კოსოვოს დრაგაშის (Dragaš) ერთ დიდ თემში, კერძოდ კი მის სამხრეთ ნაწილში ცხოვრობს. ამ ადგილას მცხოვრები გორანები ავტოქტონურ ხალხად ითვლებიან.
კოსოვოს ომის შემდეგ - ეუთოს მონაცემების თანახმად - დასახლების მთავარ პუნქტებში გორანთა რაოდენობა 18 500-დან (ბოლო სახალხო აღწერის (1981 წელი) მონაცემები) დაეცა 10 000 პირამდე.

ალბანეთსა და მაკედონიაშიც არის რამდენიმე სოფელი. სავარაუდოდ, დაახლოებით 180 გორანი ოჯახი უნდა ცხოვრობდეს მაკედონიაში. გარდა ამისა, გორანები ცხოვრობენ სერბიასა და ყოფილი იუგოსლავიის სხვა კუთხეებში, ხოლო ასეთთა რიცხვი კი ოფიციალური ბელგრადის შეფასებებით 5000-ზე მეტია. სხვა მონაცემებით, გორანთა რაოდენობა ყველაზე უფრო ხელგაშლილი დათვლის შემთხვევაში 20 000 ადამიანია.

## გორანული ენა ? 
**გორანები** ლაპარაკობენ ე.წ. ენაზე, რომელსაც თავად ისინი „გორანსკის“ (Goranski) უწოდებენ. გორანული წარმოადგენს ერთი მხრივ მაკედონურის ჩრდილოური დიალექტებისა და მეორე მხრივ სერბული და ბულგარული ენების საზიარო ტორლაკური დიალექტის სპეციფიკურ ვარიანტს, რომელიც უხვადაა გაჯერებული თურქობის ხანიდან შემორჩენილი ნასესხობებით, ანუ ტურციზმებით.

## გორანთა თვითაღქმა 
გორანთა თვითცნობიერება, როგორც ეროვნული უმცირესობისა, არის მეტად სუსტი. XX საუკუნის 60-იან წლებში გორანები თავიანთ თავს თურქებს მიაკუთვნებდნენ. 1971 წელს იუგოსლავიაში გაჩნდა ეთნიკური მუსლიმების, როგორც ცალკე ხალხის ახალი კატეგორია, რომელშიც გააერთიანეს ყველა სლავურ ენაზე მეტყველი მუსლიმი. 

* სლავი მუსლიმები არიან ბოსნიაკები, ტორბეშები და პომაკები.
 
### სტატუსი 
კოსოვოში გორანებს უმცირესობის სტატუსი გააჩნიათ და ადგილობრივ პარლამენტში წარმოდგენილი არიან თავიანთი დელეგატებით. ვოივოდინაში გორანებს ცალკე ეროვნულ ჯგუფად თვლიან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პრიშტინელი გორანები
* სერბული პროექტი *რასტკო* გორანთა კულტურასა და ტრადიციებზე 
* რეპორტაჟი გორანებზე, - ადამინის უფლებადამცველი ლიგის ჟურნალში (2006)
* მოხუცი კაცი და გზა, რეპორტაჟი გორანთა ერთ სოფელზე (2008)

კატეგორია:მსოფლიოს ხალხები
კატეგორია:სლავები
კატეგორია:უმცირესობა
პომაკები

მინი|პომაკები ადრეულ XX საუკუნეში.
**პომაკები** (ბულგარულად **помак** [*პომაკ*], მრავლ. რიცხვში **помаци** [*პომაცი*], ოფიციალური სახელდება ბულგარეთში българи-мохамедани [ბულგარი-მუხამედანი], ქართულად „ბულგარელი მუჰამედანელები“; ბერძნულად πομάκος, πομάκοι) — საკამათო წარმომავლობისა და ეთნიკურობის ხალხი, რომელთა წარმომადგენლები გაფანტულად ცხოვრობენ ბულგარეთში, სერბეთში, მაკედონიაში, საბერძნეთსა და თურქეთში.

## ლიტერატურა 
* Büchsenschütz, Ulrich: Minderheitenpolitik in Bulgarien. Die Politik der Bulgarischen Kommunistischen Partei (Bkp) gegenüber den Juden, Roma, Pomaken und Türken 1944-1989. Berlin 2004.
* Eminov, Ali: Turkish and other Muslim Minorities of Bulgaria. London: Hurst & Company.
* Karagiannis, Evangelos: Zur Ethnizität der Pomaken in Bulgarien, 1997.
* Pomaks in Encyclopaedia of Islam, ტომი VIII, 320-324.
* Neuberger, Mary: The Orient within - Muslim minorities and the negotiation of nationhood in modern Bulgaria, Cornell University Press, 2004.
* Steinke, Klaus; Voss, Christian (გამომც.): The Pomaks in Greece and Bulgaria. A model case for borderland minorities in the Balkans, Südosteuropa-Studien 73, München 2007.
* Steinke, Klaus: Pomakisch, წიგნში: Okuka, Miloš (გამომც.): Lexikon der Sprachen des europäischen Ostens. Klagenfurt 2002 
* Velinov, Alexander: Religiöse Identität im Zeitalter des Nationalismus. Die Pomakenfrage in Bulgarien. Köln 2001 (დისერტაცია)

## რესურსები ინტერნეტში 
* Glasyt na pomatsite (ბულგ.)
* მაკედონიის ბულგარი-მუსლიმები (ტორბეშები და პომაკები) (ბულგ.)
* Пламен Павлов. Помъчените (Размисли върху историята и не само…) (ბულგ.)
* Pomak Leaks 

კატეგორია:უმცირესობა
კატეგორია:ბულგარეთის ხალხები
კატეგორია:საბერძნეთის ხალხები
კატეგორია:სლავები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
კრუმი

მინი|კრუმი
მინი|ტერიტორიული ექსპანსია კრამის მმართველობის ქვეშ (803-814)
**კრუმი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **კრუმ მრისხანე** (გ. 814) — ბულგარეთის ხანი (მეფე) დაახლ. 803 - 814 წლებში. მისი მეფობის დროს ბულგარეთი ტერიტორიულად გაორკეცდა - ის გადაჭიმული იყო დუნაის შუა წელიდან მდინარე დნეპრამდე და ოდრინიდან (თანამედროვე ედირნე) ტატრის მთებამდე. მისი ძლიერმა და ენერგიულმა მმართველობამ საფუძველი ჩაუყარა ბულგარულ სახელმწიფოებრივ ორგანიზებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.britannica.com/EBchecked/topic/323896/Krum

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი 814
ომურტაგი

**ომურტაგი**, ცნობილი, როგორც აღმაშენებელი, მართავდა ბულგარეთს 814 - 831 წლებში, როგორც დიდი ხანი (). თავისი მმართველობის დასაწყისში მან ხელი მოაწერა 30-წლიან ზავს აღმოსავლეთ რომის იმპერიასთან, რომელიც ძალაში დარჩა მთელი მისი სიცოცხლის განმავლობაში. ომურტაგმა წარმატებით შეძლო სამეფოს ჩრდილო-დასავლეთ მიწების დაცვა, რომლის წართმევასაც ფრანკთა იმპერია ლამობდა. ის აგრეთვე გაუმკლავდა არეულობას რამდენიმე სლავურ ტომს შორის. მან გაატარა ადმინისტრაციული რეფორმები, რამაც გააძლიერა ცენტრალური ხელისუფლების  ძალაუფლება და ავტორიტეტი. მისი მმართველობის პერიოდი აგრეთვე აღსანიშნავია ბულგარული არქიტექტურის განვითარებით და მნიშვნელოვანი სამშენებლო პროექტებით.

## ლიტერატურა 
* Д. Овчаров, *Омортаг кана сюбиги от Бога владетел на българите*, С., 116 с. (Българска вечност, 32).
* Джордан Андреев, Иван Лазаров, Пламен Павлов, *Koj koj e v srednovekovna Bălgarija*, С., 1999.
* John V.A. Fine Jr., *The Early Medieval Balkans*, Ann Arbor, 1983.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ომურტაგ ხანთან დაკავშირებული წარწერები

კატეგორია:ბულგარეთის მმართველები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლუი I ღვთისმოსავი

**ლუი I ღვთისმოსავი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **სამართლიანი** და **თავაზიანი** (დ. 778 — გ. 20 ივნისი, 840) — ფრანკთა მეფე 813–840 წლებში, კაროლინგების დინასტიის წარმომადგენელი, კარლოს დიდისა და მისი მეუღლის, ჰილდეგარდის ერთადერთი ვაჟი, რომელმაც მიაღწია სრულწლოვნებას. მამამისის ზეობის დროს აქტიურად იყო ჩართული სახელმწიფო საქმეებში,
781 წლიდან იყო აკვიტანიის მმართველე, 813 წელს მამამისისგან მიიღო საღვთო რომის იმპერატორის ტიტული, 814 წელს კარლოს დიდის გარდაცვალების შემდეგ, ლუი გახდა ფრანკთა ერთპიროვნული მმართველი .

აკვიტანიის მმართველობის დროს მას დავალებული ჰქონდა იმპერიის სამხრეთ-დასავლეთ საზღვრის დაცვა. 801 წელს ლუი I-მა ბარსელონა მუსლიმებისგან გაათავისუფლა. 812 წელს პირენეის მთების გადაღმა განამტკიცა ფრანკთა მმართველობა პამპლონასა და ბასკებზე. იმპერატორობისას მან თავისი შვილები ლოთარი, შარლი და ლუი ჩართო მმართველობით პროცესებში და სურდა შესაბამისად გაეყო სამფლობელო მათ შორის.

ლუი ღვთისმოსავის მმართველობის პირველი ათწლეული გამოირჩეოდა რამდენიმე ტრაგიკული და სამარცხვინო მოვლენით, რომელთა შორის ყველაზე მეტად აღსანიშნავია მის მიერ ძმისშვილის ბერნარდ იტალიელის სასტიკი დასჯა, როდესაც იმპერატორმა ამ უკანასკნელის შეთქმულების შესახებ შეიტყო. 830-იან წლებში იმპერია სამოქალაქო ომმა ძლიერ შეასუსტა, რომელიც გამოიწვია ლუი I-ის მცდელობებმა შვილი შარლიც ჩაერთო მემკვიდრეობით გეგმებში. მიუხედავად იმისა, რომ ლუი ღვთისმოსავის მმართველობა კარგად დასრულდა და იმპერიაში მეტწილად აღდგენილ იქნა წესრიგი, მის გარდაცვალებას სამწლიანი სამოქალაქო ომი და ფრანკთა იმპერიის დაშლა მოჰყვა.

## ლიტერატურა 
* *Vita Hludovici|Vita Hludovici Imperatoris*, the main source for his reign, written c. 840 by an unknown author usually called "the Astronomer"
* *Vita Hludowici Imperatoris* by Thegan of Trier on-line Latin text

## სქოლიო 
კატეგორია:ფრანკთა მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 778
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 840
საქართველოს სამხრეთი მთიანეთი

**საქართველოს სამხრეთი მთიანეთი** — მთიანი ოლქი საქართველოს სამხრეთ ნაწილში. მოიცავს ვულკანურ ზეგანსა და მის ჩრდილოეთ პერიფერიის გასწვრივ მდებარე მცირე კავკასიონის დასავლეთ ნაწილს — მესხეთისა და თრიალეთის ქედებს, რომლებიც აგებულია პალეოგენის ძლიერ დანაოჭებული ვულკანური დანალექი ქანებით. უმაღლესი მწვერვალების მეფისწყარო (2850 მ) და შავიკლდე (2850 მ). ქედებისათვის დამახასიათებელია ძირითადად სტრუქტურული, ეროზული და დენუდაციური ფორმები (სხვადასხვა სიმაღლის მოსწორებული ზედაპირები).

მცირე კავკასიონის სამხრეთით ვრცელდება ვულკანური ზეგანი, რომლის გაგრძელება სომხეთისა და თურქეთის ტერიტორიაზეა. ზეგნის მთავარი ოროგრაფიული ნაწილებია ჯავახეთისა (მწვერვალი ემლიქლი 3053 მ) და სამსრის ქედები (მწვერვალი დიდი აბული 3304 მ), ახალქალაქის, წალკის, გომარეთის, დმანისისა და სხვა პლატოები (დაახლოებით 1200—2000 მ). ისინი დანაწევრებულია მტკვრისა და ქცია-ხრამის სისტემის მდინარეთა ვიწრო ხეობებით, ზეგანი აგებულია ნეოგენურ-მეოთხეული ვულკანით (ეფუზიური) ლავებითა (ბაზალტები, ანდეზიტები, დაციტები, დიაბაზები და სხვა) და ტბიურ-მდინარეული ნალექებით. ახასიათებს დანაოჭება და წყვეტები. ყველაზე ძველია (ზედამიოცენური) ე. წ. გოდერძის წყება, რომელშიც ჩართულია განამარხებული მცენარეები. ჰავა ზღვის ნოტიო სუბტროპიკული (მესხეთის ქედი) და ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულია (თრიალეთის ქედი). ვულკანურ ზეგანზე ზომიერად ნოტიო სუბტროპიკულიდან წინა აზიის მთიანეთის მშრალ სუბტროპიკულზე გარდამავალი ჰავაა. მესხეთის ქედის მდინარეთა ნაწილი (სუფსა, ნატანები, ჩაქვისწყალი) ერთვის უშუალოს შავ ზღვას, ნაწილი (ხანისწყალი) მდინარე რიონსა და ჭოროხს (აჭარისწყალი). თრიალეთის ქედისა ვულკანური ზეგნის მდინარეები (ფარავანი, ძამა, ტანა, თეძამი, ალგეთი, ქცია-ხრამი და სხვა) მტკვრის შენაკადებია.

მესხეთისა და თრიალეთის ქედებზე წითელმიწა, ტყის ყომრალი, მთის მდელოს ნიადაგებია; ზეგანზე — მთის შავმიწა, კორდიანი მთის მდელოს ნიადაგები, მესხეთისა და თრიქლეთის ქედებზე გავრცელებულია კოლხური ტყე, შერეული ფოთლოვანი ტყე, ნაძვნარ-სოჭნარი, ფიჭვნარი, სუბალპური და ალპური მდელოები. ზეგანზე მთის სტეპები, სუბალპური და ალპური მდელოებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხანა

**საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხანა** — საქართველოს საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის მანქანათსაშენი მრეწველობის ერთ-ერთი მსხვილი საწარმო ქ. თბილისის გარეუბანში. შეიქმნა „საქნავთობის“ სისტემის თბილისის ყოფილი მექანიკური ქარხნის „ნეფტებურმაშის“ ბაზაზე (1959). პირველი პროდუქციის ჩაის პლანტაციებისათვის განკუთვნილი სამთვლიანი თვითმავალი შასების (სშ-ზგ) წარმოება აითვისა 1959 წელს. შემდეგ ამზადებდა მთისა და ბარის მიწათმოქმედების, მევენახეობის, მეჩაიეობის, მეცხოველეობის, მებაღეობისა და სხვა დარგებისათვის საჭირო სხვადასხვა მოდელის მანქანებს, აპარატებს, ტრანსპორტიორებს, ჩაის საკრეფ მანქანა „საქართველოს“, ხელის ჩაის საკრეფ, დასაწვიმებელ აპარატებს (უდვ-08), საირიგაციო მოწყობილობებს. 1958-1979 წლებში ქარხანამ აითვისა სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის სამოცი სახეობა.

საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო მანქანების ქარხნის პროდუქცია ექსპონირებული იყო საერთაშორისო გამოფენებზე — ქ. იზმირში (თურქეთი, 1968; 1969), ქ. ჰანოიში (ვიეტნამი, 1977), ქ. ლაიფციგში (გერმანია, 1977), ქ. თეირანში (ირანი, 1978), ქ. პოზნანში (პოლონეთი, 1978). 1975 წლიდან ქარხნის პროდუქციის ნაწილი იგზავნებოდა საზღვარგარეთ:მონღოლეთში, ბულგარეთში, კუბაში, ვიეტნამში, ანგოლაში, ეთიოპიასა და ირანში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს საწარმოები
ინუიტები

მინი|200პქ|ინუიტი გოგონა
**ინუიტები** (Inuit, ) — ჩრდილოეთ კანადის მკვიდრი ხალხი. 1999 წელს კანადის მთავრობამ ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიების ნაწილი ინუიტების ტერიტორიად გამოაცხადა, რითაც ინუიტებს ის მიწები დაუბრუნა, რომელიც მათ ახალმოსახლეებმა წაართვეს. ახალ ტერიტორიას ნუნავუტი ეწოდა, რაც ინუკიტუტზე ანუ ინუიტების ენაზე „ჩვენს მიწას“ ნიშნავს.

## ინუიტების ტრადიციები 
ინუიტები ტრადიციებს დღესაც ინარჩუნებენ: ლაპარაკობენ ინუკიტიტუტზე, საკვებს ნადირობით მოიპოვებენ და ხისა და ძვლისგან სხვადასხვა ფიგურასა და საგანს ჭრიან. იყენებენ თანამედროვე ტექნოლოგიებსაც: თოვლმავლებს, ტელეფონებსა და კომპიუტერებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Inuit Culture, Traditions, and History.
* The Arctic Inuit in Olden Times.
* Countries and Their Cultures.
* Inuit History after 1500 AD .

კატეგორია:ესკიმოსები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
საქართველოს სასულიერო მახარობელი

**საქართველოს სასულიერო მახარობელი** — პირველი ქართული სპეციალური საღვთისმეტყველო და საეკლესიო ყოველთვიური ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1864–1868 წლებში. რედაქტორი-გამომცემელი — გიორგი ხელიძე. ჟურნალში დაბეჭდილია როგორც საეკლესიო მასალა, ისე ორიგინალური და თარგმნილი ლიტერატურა, აგრეთვე ისტორიული ნაწარმოებები. ყოველ ნომერს დართული აქვს დამატება რუსულ ენაზე საკუთარი პაგინაციით.

დ. კარიჭაშვილის ცნობით, სულ გამოვიდა შემდეგი ნომრები: 1864 წელს — 6 ერთეული (ივლისიდან დეკემბრამდე), 1865 წელს — 12 წიგნი, 1866 წელს — 10 წიგნი, 1866–67 წლებში — სამი წიგნი, რომელთაგან ერთი შეიცავდა ორ ნომერს (1866 წლის ნოემბრის და დეკემბრის), დანარჩენი ორი წიგნი — სამ-სამ ნომერს; 1868 წელს — 7 ერთეული.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
ჰონორიუსი

მინი|*დასავლეთ რომის იმპერატორი ჰონორიუსი*, ჟან პოლ ლორანი (1880). ჰონორიუსი გახდა ავგუსტუსი 393 წლის, 23 იანვარს, რვა წლის ასაკში
**ჰონორიუსი** (; დ. 9 სექტემბერი, 384 — გ. 15 აგვისტო, 423) — დასავლეთ რომის იმპერიის მმართველი 395–423 წლებში. ჰონორიუსი იყო იმპერატორ თეოდოსიუსის უმცროსი ვაჟი და აღმოსავლეთ რომის იმპერატორ არკადიუსის ძმა. მისი მმართველობის პერიოდი დასავლეთ რომის იმპერიის სწრაფი დაკნინების სტანდარტების მიხედვითაც კი ქაოტური და არასაიმედო იყო. მისი *დე-ფაქტო* მმართველობის მთავარ საყრდენს მთავარი გენერალი, ფლავიუს სტილიქონი, რომელიც ჯერ მის მეურვეს (ბავშვობისას), ხოლო შემდეგ კი სიმამრს (როდესაც ის სრულწლოვანი გახდა) წარმოადგენდა. სტილიქონის ეს თანამდებობა იმპერიას გარკვეულწილად მაინც უნარჩუნებდა სტაბილურობას, მაგრამ მისი სიკვდილით დასჯის შემდეგ, იმპერია ნგრევის ზღვარზე აღმოჩნდა.

### მმართველობა 
## ადრეული მმართველობა 
მას შემდეგ რაც კონსული გახდა 2 წლის ასაკში, ჰონორიუსი გამოცხადებული იქნა იმპერატორად (ავგუსტუსად) 393 წლის 23 იანვარს, მამამისის თეოდოსიუს I-ის მიერ. მისი ავგუსტუსად გამოცხადება ნიშნავდა იმას, რომ ის იყო თანამმართველი მამასთან ერთად. როდესაც 395 წლის იანვარში თეოდოსიუსი გარდაიცვალა, ჰონორიუსმა და არკადიუსმა დაიყვეს იმპერია, ასე რომ ჰონორიუსი დასავლეთ რომის იმპერატორი გახდა 10 წლისა. მისი მმართველობის პირველი ეტაპის განმავლობაში ჰონორიუსი დამოკიდებული იყო გენერალ სტილიქონის სამხედრო ხელმძღვანელობაზე, რომელიც თავის დროზე თეოდოსიუსმა დანიშნა ამ პოსტზე. სტილიქონი იყო შერეული სისხლისა, მამით ვანდალი და დედით რომაელი. იმ მიზნით, რომ განემტკიცებინა კავშირი მცირეწლოვან იმპერატორთან, სტილიქონმა ქალიშვილი მარია ცოლად მიათხოვა მას. ჰონორიუსზე დიდი გავლენა ჰქონდათ რომის პაპებს, რომელთაც სურდათ მისი სისუსტე და სიყრმე თავიანთ სასარგებლოდ გამოეყენებინათ. მათ შორის გამოირჩეოდა პაპი ინოკენტ I რომელმაც მოახერხა ის რომ 407 წელს ჰონორიუსს გააგზავნინა წერილი თავის ძმასთან, რომელშიც ის იოანე ოქროპირის გადაყენებას გმობდა. თავდაპირველად ჰონორიუსმა გადაწყვიტა დედაქალაქად მედიოლანუმი (მილანი) გაეხადა, მაგრამ როდესაც ვესტგოთები 401 წელს მეფე ალარიხ I-ის მეთაურობით იტალიაში შემოიჭრნენ, მან დედაქალაქი გადაიტანა ზღვისპირა ქალაქ რავენაში, რომელიც ჭაობების რკალით და ძლიერი ციხესიმაგრეებით იყო დაცული. მიუხედავად იმისა, რომ ახალი დედაქალაქი იოლად დასაცავი იყო, მისი ადგილმდებარეობა არასახარბიელო იყო იმისთვის, რომ რომაელ ჯარისკაცებს ზრდადი რეგულარულობის ბარბაროსული თავდასხმებისგან ცენტრალური იტალიის დაცვა შეძლებოდათ. ისტორიულად მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ იმპერატორის რეზიდენცია იყო აქ 476 წელს ბოლო იმპერატორის ტახტიდან ჩამოგდებამდე, რამაც განაპირობა ის რომ რავენა აირჩიეს არა მხოლოდ ოსტგოთების სამეფოს, არამედ ბიზანტიელი ეგზარქების(იუსტინიანე I-ის დაპყრობების შემდეგ) დედაქალაქადაც.
## სტილიქონი და იტალიის დაცვა 
## კონსტანტიუსი და დასავლეთ რომის იმპერიის ეროზია
## გარდაცვალება 
კატეგორია:რომის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 384
კატეგორია:გარდაცვლილი 423
კატეგორია:ედემით გარდაცვლილები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
Total War

***Total War*** — სტრატეგიული ვიდეო თამაშების სერია შექმნილი ბრიტანული კომპანია The Creative Assembly-ის მიერ, ხოლო გამომცემლები იყვნენ სხვადასხვა დროს სხვადასხვა კომპანიები: Electronic Arts (2000-2001), Activision (2002-2004), Sega (2005-დან დღემდე). სერია მოიცავს ბიჯური სტრატეგიისა და რეალური დროის ტაქტიკის ელემენტებს. სერიის პირველი თამაშია „Shogun: Total War“, ხოლო უახლესი თამაში ფრენჩაიზიდან არის 2018 წლის 3 მაისს გამოსული „Total War Saga: Thrones of Britannia“. დღემდე, საერთო ჯამში სერია მოიცავს 12 დამოუკიდებელ თამაშს, ხოლო გაყიდვების რაოდენობა 20 მილიონამდე ასლს აღწევს.

## ძირითადი თამაშები
## იხილეთ აგრეთვე
*Sega

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სერიები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზები
კატეგორია:4X-ის ჟანრის ვიდეო თამაშები
კატეგორია:რეალური დროის ტაქტიკური თამაშები
კატეგორია:Total War
კატეგორია:ვიდეო თამაშები შემუშავებული გაერთიანებულ სამეფოში
საქართველოს სიძველენი

**საქართველოს სიძველენი** — დოკუმენტთა კრებული, რომელიც გამოსცა საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოებამ ექვთიმე თაყაიშვილის რედაქტორობით. გამოვიდა 3 ტომი (1 ტ. გამოვიდა 1899, შესულია 1362 — 1848 წლების 431 დოკუმენტი; II ტ. — 1909, გამოქვეყნებულია XI—XIX საუკუნეების 509 დოკუმენტი; III ტ. —1910, შეიცავს 1408—1836 წლების 587 დოკუმენტს). 1911 წელს დაიბეჭდა IV ტომის პირველი თაბახი, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზის გამო ბეჭდვა შეწყდა, 1926 წელს საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების საბჭოს დადგენილებით ეს თაბახი გამოქვეყნდა სიმონ ჯანაშიას რედაქციით, როგორც „საქართველოს სიძველენის“ III ტომის დამატება (8 საბუთი, 1170—1477 წლები).

„საქართველოს სიძველეთა“ I ტომის თითქმის მთელი ტირაჟი გამოსვლისთანავე დაიწვა (გადარჩა რამდენიმე ცალი) და ე. თაყაიშვილმა მოახერხა ამ ტომის მხოლოდ პირველი 201 დოკუმენტის ხელახლად დაბეჭდვა. „საქართველოს სიძველენის“ სამივე ტომში შესულია „ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოებისა“ და საქართველოს საისტორიო და საეთნოგარფიო საზოგადოების წიგნთსაცავებში დაცული მასალა და აგრეთვე დოკუმენტები კერძო კოლექციებიდან, რომლებიც ამ გამოცემებისათვის გადმოსცეს კერძო პირებმა ე. თაყაიშვილს. გამოცემა მოამზადეს მ. ჯანაშვილმა, ა. სარაჯიშვილმა, დ. კარიჭაშვილმა, ა. ქუთათელაძემ.

სამივე ტომი შეიცავს ყველა სახის დოკუმენტს — სამეფო სიგელებს, ნასყიდობის, გაცვლის, წყალობის, შეწირულების, გაყრის და სხვა წიგნებს, სასისხლო სიგელებს, სასამართლო დადგენილებებს, არზებს, ოქმებს, თამასუქებს, ვალის ხელწერილებს, ხარჯის ნუსხებს, მიმოწერას და სხვა. გამოცემაში დასტამბულია ორბელიანების, ბარათაშვილების, ერისთავების, ჯავახიშვილების, წინამძღვრიშვილების, ფირცხელაურების, ყორღანაშვილების, ბებუთაშვილების და სხვა საგვარეულოთა საბუთები და მიწერ-მოწერა. იგი ძვირფასი წყაროა საქართველოს პოლიტიკური, სოციალური, ეკონომიკური, ისტორიული, კულტურული ვითარების, სამართლის წარმოების, ყოფა-ცხოვრების, გარეშე ქვეყნებთან ურთიერთობის ისტორიული და სხვა საკითხების შესასწავლად. ი. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტმა 1970 წელს გამოსცა „საქართველოს სიძველენის“ სამივე ტომის პირთა და გეოგრაფიულ სახელთა საძიებლები (შემდგენელი ლ. დავლიანიძე).

## ლიტერატურა
* *მეტრეველი რ.,* საქართველოს საისტორიო და საეთნოგაფიო საზოგადოება, თბ., 1982;

## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს სიძველენი, ტ. 1-3. საქართველოს საბიბლიოთეკო ასოციაცია.

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ნდოლა

**ნდოლა** () — ზამბიის სიდიდით მესამე ქალაქი.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში, დაახლოებით 10 კმ-ში კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის საზღვრიდან. სპილენძმომპოვებელი კოპერბელტის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. აბსოლუტური სიმაღლე მდებარეობს ზღვის დონიდან — 1304 მეტრ სიმაღლეზე.

## ისტორია 
ქალაქი დაარსდა 1904 წელს მონათა ვაჭრობის ბაზრის ადგილზე.

## მოსახლეობა 
2013 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 528 330 ადამიანს შეადგენს..

*ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობის დინამიკა წლების მიხედვით:*

## ტრანსპორტი 
ნდოლაში მდებარეობს ქვეყნის სამიდან ერთი საერთაშორისო აეროპორტი (დანარჩენი 2 მდებარეობს ლუსაკაში და ლივინგსტონში), რომელიც იღებს რეისებს ლუსაკიდან, იოჰანესბურგიდან და ნაირობიდან. ზამბიის რკინიგზით ნდოლა დაკავშირებულია ქალაქებთან: კაბვე, ლუსაკა, ლივინგსტონი, კაპირი, მპოში, მპიკა, ნაკოდე და კიტვე.

## დამეგობრებული ქალაქები 
*  პორტუ, პორტუგალია
*  რეჯაინა, კანადა
*  მაჰაჩყალა, რუსეთი
*  უოლფიშ-ბეი, ნამიბია

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ზამბიის ქალაქები
საქართველოს სახელმწიფო სურათების გალერეა

**საქართველოს სახელმწიფო სურათების გალერეა**  — დაარსდა თბილისში 1920 წელს. თავდაპირველად საქართველოს ეროვნული სამხატვრო გალერეა ერქვა. მოთავსდა ე. წ. დიდების ტაძარში (აშენდა XIX  საუკუნის დასასრულს, რუსეთ-ოსმალეთის ომში რუსეთის არმიის გარმარჯვების აღსანიშნავად). გალერეის შექმნის ინიციატორი და პირველი დირექტორი იყო მხატვარი დიმიტრი შევარდნაძე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონია

**საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონია** — საკონცერტო ორგანიზაცია, რომელიც აყალიბებს და ხელმძღვანელობს კამერულ-სიმფონიურ და საესტრადო ანსამბლებს.  ჯგუფებს, აწყობს მათ კონცერტებს საზღვარგარეთ, იწვევს საგასტროლოდ საკონცერტო ჯგუფებს საზღვარგარეთიდან.

ფილარმონიას საფუძველი ჩაეყარა ჯერ კიდევ 1905 წელს, როდესაც თბილისში ოფიციალურად ჩამოყალიბდა საქართველოს ფილარმონიული საზოგადოება. მის შექმნას სათავეში ედგა მოწინავე ქართველ მუსიკოსთა და საზოგადო მოღვაწეთა ჯგუფი (ზაქარია ფალიაშვილი, ია კარგარეთელი, ანდრია ყარაშვილი, ფილიმონ ქორიძე, იოსებ სულხანიშვილი, ზაქარია ჩხიკვაძე, ვასილ კარბელაშვილი, პეტრე მირიანაშვილი და სხვები). საზოგადოების პირველი თავმჯდომარე იყო იოსებ სულხანიშვილი.

ფილარმონიული საზოგადოება აგროვებდა და გამოსცემდა ქართულ ხალხურ სიმღერებს, საეკლესიო საგალობლებს, აყალიბებდა ხალხურ მომღერალთა გუნდებს, მომღერალ ქალთა ანსამბლებს, სამუსიკო სკოლებს. მისი ინიციატივით და დახმარებით 1913 წლის 27 აპრილს ქართველთა სათავადაზნაური საზოგადოების შენობაში შესრულდა პირველი ქართული ოპერა — ზაქარია ფალიაშვილის „აბესალომ და ეთერის“ ახლადშექმნილი ნაწყვეტები.

წლების განმავლობაში ფილარმონიას ხელმძღვანელობდნენ ცნობილი მუსიკოსები და მუსიკის მოღვაწეები: ზ. ფალიაშვილი, გრიგოლ კოკელაძე, აპოლონ ყიფიანი, ნოშრევან კიტია და სხვები.  
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის გვერდი facebook-ზე

კატეგორია:საქართველოს შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:საკონცერტო დარბაზები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
იგნასიო აგრამონტეს საერთაშორისო აეროპორტი

**იგნასიო აგრამონტეს საერთაშორისო აეროპორტი** () — საერთაშორისო მნიშვნელობის აეროპორტი კუბაში, კამაგუეის პროვინციაში. აეროპორტი ემსახურება ქალაქებს კამაგუეისა და სანტა-ლუჩიას. 

## ავიახაზები და დანიშნულების ადგილები 
* American Airlines (მაიამი) 
* American Eagle (მაიამი)
* Air Transat (მონრეალი, კვებეკი)
* Cubana de Aviación (ჰავანა, მონრეალი, ტორონტო-პირსონი)
* Skyservice (ტორონტო-პირსონი)
* Sunwing Airlines (ბაგოტვილი, მონრეალი, კვებეკი, ტორონტო-პირსონი)
* WestJet (ოტავა, ტორონტო-პირსონი)

## რესურსები ინტერნეტში
*camaguey.airportcuba.net Complete information about Camagüey airport 

კატეგორია:კუბის აეროპორტები