open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტირენიის ზღვა

250px|thumbnail|right|ტირენიის ზღვა
**ტირენიის ზღვა** () — ხმელთაშუა ზღვის ნაწილი, მდებარეობს იტალიის სანაპიროდან დასავლეთით. დასავლეთიდან ესაზღვრება კუნძულები სარდინია და კორსიკა; აღმოსავლეთიდან – ტოსკანა, ლაციო, კამპანია, ბაზილიკატა და კალაბრია; სამხრეთიდან – კუნძული სიცილია.

## რესურსები ინტერნეტში
*ტირენიის ზღვა, ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:ზღვები ხმელთაშუა ზღვაში
კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
Over the Pop

***Over the Pop*** — იტალიელი მომღერლის საბრინა სალერნოს მესამე სტუდიური ალბომი, გამოცემული 1991 წელს.

## სიმღერების სია
### ორიგინალური გამოცემა 
# Yeah Yeah - 4:01
# Vola - 3:35
# Dirty Boy Look - 4:27
# With A Boy Like You - 4:46
# Yesterday Once More - 4:11
# Shadows of the Night - 4:25
# Afraid to Love - 4:40
# Promises in The Dark - 4:18
# You Can Get It If You Really Want - 4:15
# Love Dream - 4:29
# Domination - 4:11
# Love Is Like Magic - 4:23

### Picture disc edition 
# Siamo Donne (with Jo Squillo) - 3:38
# Promises In The Dark - 4:18
# Vola - 3:35
# You Can Get It If You Really Want - 4:15
# Dirty Boy Look - 4:27
# Domination - 4:11
# Love Is Like Magic - 4:23
# Yeah Yeah (Remix) - 4:20
# Afraid to Love - 4:40
# Love Dream - 4:29
# With a Boy Like You - 4:46
# Yesterday Once More - 4:11
# Shadows of the Night - 4:25
# Yeah Yeah (acapella) - 1:30

## სქოლიო 
კატეგორია:1991 წლის ალბომები
კატეგორია:საბრინა სალერნოს ალბომები
ბერნი შოუ

**ბერნი შოუ** (დ. 15 ივნისი, 1956, ვიქტორია, ბრიტანეთის კოლუმბია) — კანადელი მომღერალი. იგი 1986 წლიდან ბრიტანული როკ ჯგუფ Uriah Heep–ის წამყვანი ვოკალისტია.

[thumb|ბერნი შოუ და [მიკ ბოქსი, 9 მაისი, 2009, ხორვატია]]

## რესურსები ინტერნეტში 
* Uriah Heep

კატეგორია:Uriah Heep-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:კანადელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ირლანდიის ზღვა

250px|right|thumb|ირლანდიის ზღვის მდებარეობა
**ირლანდიის ზღვა** ( ან *Muir Mhanann*,  ან *Muir Mhanainn*, ) — აგრეთვე ცნობილი როგორც, *მანის ზღვა* ან *მანქსის ზღვა*, მდებარეობს კუნძულ ირლანდიასა და დიდ ბრიტანეთს შორის. ზღვა განეკუთვნება ატლანტის ოკეანის აუზს.

ატლანტის ოკეანეს სამხრეთიდან უკავშირდება წმინდა გიორგის სრუტით, ხოლო ჩრდილოეთიდან ჩრდილოეთის სრუტით.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოკეანეებისა და ზღვების საზღვრები 
* Fylde Coast Marine Life Project 
* Irish Sea Conservation Zones 

კატეგორია:ატლანტის ოკეანის ზღვები
კატეგორია:ზღვები ანბანის მიხედვით
აზავრეთი

**აზავრეთი** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, თრიალეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ჩამოუდის მდინარე აზავრეთისხევი. ზღვის დონიდან 2100 მ. ახალქალაქიდან დაშორებულია 21 კმ-ით.

არის მოსაზრება, რომ სოფლის სახელის ეტიმოლოგია აზავერს („ხარია საკიდარი“ — საბა) უკავშირდება. თითქოს აზავრეთში გამოჰყავდათ აზავრები.

სოფელში შემორჩენილია დარბაზული ტიპის შუა საუკუნეების დიდი ეკლესია, რომელიც რესტავრირებულ იქნა გასული საუკუნის 90-იან წლებში. ეკლესიის ერთ-ერთ შემორჩენილ ბარელიეფზე გამოსახულია წმინდა დანიელი ლომების ხაროში. შემორჩენილია ასევე ბოლნური ჯვარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1161 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
* მ. ბერიძე, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა.  გვ. 335-404,  ახალციხე  2002

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აბულის ციკლოპური ციხე

**აბულის ციკლოპური ციხე** — მშრალად ნაგები ციკლოპური ციხე, მდებარეობს მთა პატარა აბულზე (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ზღვის დონიდან 2670 მეტრის სიმაღლეზე. იგი ძლიერ წააგავს შაორის სიმაგრეს — ერთგვარია ბუნებრივი პირობები, მშენებლობის ტექნიკა, გადაუხურავი ტალანები და მისასვლელები. მაგრამ აბულის სიმაგრე მაინც გამორჩეულია. იგი ერთი უპირველესი ცენტრთაგანი უნდა იყის უძველესი დროიდან. თვალში საცემია მისი სიდიდე, სიძლიერე, მიუვალობა, სტრატეგიული მდებარეობა: მის სამხრეთით გადის გზა ფოკა-ხოსპიო-ხერთვისისაკენ.

## არქიტექტურა
აბულის ციხე გრანდიოზული და რთული გეგმარებისაა. პატარა აბულის სამხრეთი კალთა, რომელზეც ციხე მდებარეობს, მორენებითაა დაფარული. ამით უსარგებლიათ ძველთაგანვე და ლოდების მცირე გადაადგილებით მიუღიათ დარან-სამალავები, რომლებსაც ვიწრო, დაბალი შესაძრომი აქვთ. საკმარისია ერთი ლოდის აფარება და ყველაფერი შეუმჩნეველია, ის აღარაფრით გამოირჩევა ქვიანი მასის საერთო გროვიდან. ციხე-გალავანი ამ დარნების შუაში, მაღალ ადგილზეა აგებული. ის შედგება გალავნის, შიდა-ციხისა და მის კედლებზე შიგნიდან მიშენებული სათავს-სადგომებისაგან. ზედაპირზევეა ქვაყუთის ტიპის საფლავები.

მიუხედავად იმისა, რომ წყობა ყველგან მშრალია, კედლების სიმაღლე ზოგან 5 მ-მდე აღწევს, სიგანე კი 3 მ-ია. „შიდაციხე“ მოიცავს ფართობს დაახლოებით 60×40 მ. დასავლეთის ორი კუთხე მართია, აღმოსავლეთისა — მომრგვალებული. ბურჯებიდანაც ორი მრგვალია, სამი — ოთხკუთხა. შესასვლელი ორია — სამხრეთ და დასავლეთ კედლებში.

ციხის შიგნით კედლებსა და ბურჯებზე მიშენებული 40-მდე სადგომია, ზოგან ორ-სამ სართულად. აღმოსავლეთით ტერასებად დაშვებული სამალავები, ისევე, როგორც გალავნის შიგნითა სათავსები, სხვადასხვა გეგმისანი არიან: 1. წრიული, დიამეტრით 2 მ. 2. მოგრძო დარნები, რომლებსაც ერთი ბოლო მომრგვალებული აქვთ, მეორე — სწორკუთხა, ფართობით 4×2 მ. 3. მოზრდილი, სწორკუთხა ოთახები.

პირველი ორი ტიპის სადგომებს გადახურვა ერთნაირი აქვთ: ვერტიკალური კედლიდან თანდათან, ცენტრისკენ საფეხურებად გადმოწეული ბრტყელი ფილები იძლევიან ხის დარბაზების მსგავს გვირგვინს. დიდი ოთახების სახურავები ყველგან ჩაქცეულია, შესაძლოა მათ ბანური გადახურვა ჰქონდათ.

აბულის სიმგრის სამხრეთით, ქედზე წყარო გამოდის, რაც გააძლიერებდა თავდაცვისუნარიანობას.

## გალერეა 

ფაილი:Abuli megalithic fortress-1.jpg|აბულის ციხე
ფაილი:Abuli megalithic fortress-7.jpg|აბულის ციხე შიგნიდან
ფაილი:Abulis simagre.JPG|აბულის სიმაგრის გეგმა

## ლიტერატურა 
* *დ. ბერძენიშვილი*, „ჯავახეთის ძველი სიმაგრეები. ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა“ გვ. 181-203 — ახალციხე. 2002 წ.

## რესურსები ინტერნეტში
* აბულის ციხე - მის შესახებ სტატიები

კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:პრეისტორიული საქართველო
Trouble (ეიკონის ალბომი)

***Trouble*** — სენეგალელ-ამერიკელი ჰიპ ჰოპისა და რიტმ ენდ ბლიუზის მომღერლის, ეიკონი სადებიუტო ალბომი. გამოიცა 2004 წლის 29 ივნისს.

## სიმღერების სია
## სქოლიო 
კატეგორია:ეიკონის ალბომები
კატეგორია:2004 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Universal Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები Disco D-ს პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ეიკონის პროდიუსერობით
არაგვა

**არაგვა** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში.

ამ სოფლის სახელი ადგილობრივ მკვიდრთა მეტყველებაში დღეს სხვადასხვაგვარად ჟღერს: არაგუა, არაკოვა, არაგოვა და სხვ.

სოფლის შუაგულში დგას ახალი სომხური ეკლესია.

მთაზე აღმოსავლეთით დღესაც არის ციხის ნანგრევები და ნაეკლესიარი, რომელიც საინტერესოა არქეოლოგიურად.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 861 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
* *მ. ბერიძე,* ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა,   გვ. 335-404, ახალციხე  2002

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ალასტანი

**ალასტანი** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ჭობარეთის ორივე ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1660 მეტრზე, ახალქალაქიდან დაშორებულია 22 კმ-ით.

## ისტორია 
ალასტანი უძველესი ისტორიული სოფელია საქართველოში. XIII–XIV საუკუნეებში იგი იყო საუფლისწულო მამული, ქართველ მეფეთა თუ უფლისწულთა რეზიდენცია. თუ რა როლს თამაშობდა სოფელი საქართველოს ისტორიაში, წარმოდგენა შეგვექმნება, თუ გავიხსენებთ, რომ ლაშა-გიორგის ალასტანელ მეფეს ეძახდნენ. ლაშა-გიორგის გარდა ალასტანელი მეფეები ყოფილან დავით და მელქისედეკ რუსუდან დედოფლის შემდეგ. „ეტყობა მონღოლების დროს ერთი შტო ბაგრატიონთა გამეფებულა ალასტანში“ (ექვთიმე თაყაიშვილი).

ისტორიულად ალასტანი ორად იყოფოდა ზემო და ქვემო ალასტანი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 641 ადამიანი.

## ეკლესია
სოფლის ცენტრში დგას X–XI სს. დარბაზული ეკლესია. ეკლესიის აღმოსავლეთ კედელზე არის ორი წარწერა. ერთი იკითხება: „*ესე მე ოძელმან დავდე ქვა*“. მეორე წარწერის წაშლა უცდიათ საგულდაგულოდ, საღებავიც გადაუსვამთ ისე, რომ აღარ ირჩევა. სოფელში ქართული ეკლესიის უკანვე აშენებულია XIII–XIV საუკუნეების სომხური დიდი ეკლესია.

## ლიტერატურა 
* 
* *ბერიძე მ.*, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. გვ. 335-404, ახალციხე, 2002

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ასფარა

**ასფარა** — ნასოფლარი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ფარავნის ტბის დასავლეთ ნაპირზე, ზღვის დონიდან 2080 მეტრზე. ნინოწმინდიდან დაშორებულია 40 კმ-ით.

## ისტორია
სოფლის თავდაპირველი სახელია ასპანა. ასფარა მისი ახალი ფორმაა. ასპანასთან არის დაკავშირებული გეოგრაფიული სახელი ასპანაური, ასევე მესხეთში გავრცელებული გვარი ასპანიძე. საბჭოთა პერიოდში სოფელში განვითარებული იყო მეცხოველეობა. შედიოდა ტამბოვკის სასოფლო საბჭოში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 107 კაცი. 2014 წლის მონაცემებით სოფელი დაცლილია.

## ღირსშესანიშნაობანი
ტბის სიახლოვეს თითქმის მიწასთან გასწორებული ტაძრის კედელიღაა შემორჩენილი. სავარაუდოდ, თავის დროზე საკმაოდ დიდი ნაგებობა ყოფილა, რომელსაც შემოვლებული ჰქონია გალავანი. სოფელთან მდებარეობს ციხესიმაგრე „ქოროღლის“ ნანგრევები, დათარიღებული ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 3000 წლით.

## ლიტერატურა 
* *მ. ბერიძე*, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. ახალციხე. 2002 წ. გვ. 335-404.

## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
აფნია

**აფნია** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, გოგაშენის თემში. მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1700 მეტრზე, ახალქალაქიდან 23 კმ-ში, სოფელ გოგაშენიდან 2 კმ-ში.

1595 წელს აფნია იმ დროისთვის დიდი, 35 კომლიანი სოფელი ყოფილა. 70-იანი წლების ბოლოს იქ 8 კომლიღა ცხოვრობდა. სოფელში იყო ბენტონიტური თიხების ქარხანა.

სოფელში დგას დარბაზული ეკლესია თლილი ქვით ნაშენი, დასავლეთიდან გვიანდელი მინაშენით. ეკლესიას გააჩნია მხედრული წარწერა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 160 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
* *მ. ბერიძე,* ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა.  გვ. 335-404, ახალციხე  2002

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბარალეთი

**ბარალეთი** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბარალეთი, იხტილა). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე ბარალეთისწყლის ნაპირებზე, ზღვის დონიდან 1680 მ, ახალქალაქიდან დაშორებულია 16 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 770 კაცი.

## ღირსშესანიშნაობები
სოფლის ცენტრში დგას XI საუკუნის ქართული ეკლესია — სამნავიანი ბაზილიკა, რომლის აღმოსავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერაა:  „ჯავახთუფლის“ მეფედ დაჯდომა განსაკუთრებით აღუნიშნავთ ბარალეთში. რადგანაც იმ დროისთვის (1213) საქართველოში ბაზილიკები აღარ შენდებოდა, სავარაუდოა, რომ ეს ცნობა უფრო ადრინდელი ეკლესიის აღდგენას ან შეკეთებას გულისხმობდეს. სოფლის აღმოსავლეთით, ნასოფლარ სირგვთან ახლოს, აღმართულია კარგად შენახული 6 მეტრის სიმაღლის სტელა.

სოფლის ღირშესანიშნაობებიდან აგრეთვე აღსანიშნავია ჯავახური დარბაზი: გოგოლაძეებისა და ბერძენიძეების დარბაზი, რომლის გვირგვინიც პირდაპირ კედლიდან იწყება.

## ცნობილი ადამიანები
1900-1902 წლებში სოფლის ექიმად მუშაობდა საზოგადო მოღვაწე ივანე გომართელი.

## გალერეა

ფაილი:Baraleti. R. Beridze (1).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა. საერთო ხედი
ფაილი:Baraleti. R. Beridze.JPG|ბარალეთის ბაზილიკა
ფაილი:Baraleti. R. Beridze (4).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა
ფაილი:Baraleti. R. Beridze (2).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა. სამრეკლო
file:Baraleti. R. Beridze (3).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა. XI ს.

## ლიტერატურა 
*
* *მ. ბერიძე,* ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში (1979 წ.), ჯავახეთი, ისტორია და თანამედროვეობა, გვ. 335-404, ახალციხე 2002 
* *ვ. სილოგავა,* ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, ახალციხე, 2001

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბავრა

**ბავრა** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში (ხოსპიოს თემი). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე აბულის (ფარავნის შენაკადი) შესართავთან. ზღვის დონიდან 1590 მ, ახალქალაქიდან დაშორებულია 4 კმ-ით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 873 ადამიანი.

## ისტორია 
1914 წელს ალექსანდრე ფრონელი წერდა: „ბავრისა, ხულგუმოს, კარტიკამის და ტურცხის კათოლიკეებმა სომხური არ იციან. ზოგნი ამბობენ, რომ ეგენი ქართველები არიან და გადმოსახლდნენ არტაანის ოლქიდან (ველი), ზოგნი კი უჩვენებენ (ანუ, უთითებენ) სომხეთის მუშს, საიდანაც ვითომ იგინი მოსულან. ველი ძველად ქართული პროვინცია იყო“.

1933 წელს ჯავახეთში მოგზაურობისას ს. ჯიქიას ჩაუწერია: „დილით ბავრაში წავედით, მოსახლეობა — ნაწილი თურქულენოვანი კათოლიკე ქართველები, ნაწილი თურქულენოვანი კათოლიკე სომხები. პირველები ამბობებ არტაანიდან ვართო, მეორეები — ერზურუმიდან“.

## ეტიმოლოგია 
ამ სოფლის სახელი საინტერესოა შემდეგი თვალსაზრისით: იგი შედის ჯავახეთის ცნობილი სოფლის ხიზაბავრის შემადგენლობაში. ასევე იყო სოფელი ხიზა, რომელიც დღეს ნასოფლარია. ხიზადან და ბავრიდან გადასულებმა დააარსეს სოფ. ხიზაბავრა.

## ბავრის ეკლესია 
სოფლის ცენტრში დგას დარბაზული ტიპის ქართული ეკლესია. იგი შედარებით კარგად არის შემონახული. ეკლესიას გააჩნია რელიეფი „*წმ. დანიელი ლომების ხაროში*“ წარწერით „*ქრისტე ადიდე სოფრონ*“ და კიდევ ერთი წარწერა, რომელშიც მოხსენიებულია იგივე სოფრონი, ადგილობრივი ფეოდალი, რომლის ბრძანებითაც აგებულია ეკლესია X-XI ს-ში. ეკლესიის ეზოში დგას წარწერიანი სვეტი, სავარაუდოდ საფლავის ქვა.

## ლიტერატურა 
* *მ. ბერიძე,* ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. გვ. 335-404, ახალციხე, 2002

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აბლარი (ნასოფლარი)

**აბლარი**, **აბი** — ნასოფლარი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობდა ახალქალაქის პლატოზე, მდინარე აბლარის (ფარავნის სათავეში) ზემო წელში, სოფელ კარტიკამთან ახლოს, ზღვის დონიდან 1700 მეტრ სიმაღლეზე.

სოფელი აბი იხსენიება XVI საუკუნის მიწურულს „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. გურჯისტანის ვილაიეთის ახალქალაქის ლივის აკშეჰირის ნაჰიეში. დატანილია „გურჯისტანის ვილაიეთის რუკაზეც“. დავთარში სოფლის სახელწოდება „აბი“ შეცდომითაა მითითებული, უნდა იყოს: აბლარი. სახელწოდება „აბლარი“ შესაძლებელია დაკავშირებული იყოს სპარსულ სიტყვასთან „აბ“, რაც წყალს, „წყლიან ადგილს“ ნიშნავს. როგორც ჩანს, ეს სახელი წყლის რესურსების სიუხვის გამო უნდა შერქმეოდა. მისი მიდამოები წყაროების სიუხვითაა გამორჩეული, რომელსაც ადგილობრივები „გეზებს“ უწოდებენ. აბლარი (აბი), რომელსაც დუბლი მოეპოვება სამცხეში და აბული ერთი წარმომავლობის სახელები ჩანს.

ნასოფლარში შემორჩენილია დარბაზული ტიპის გაძარცვული, პერანგშემოცლილი და დანგრეული ეკლესია (წმინდა ელენეს სახელობის). მიმოფანტულია მრავალი პოსტამენტი, ნანგრევი, ლოდები და ქვები. აქვე ყოფილა სასაფლაოც. 1920-იან წლებში სოფლიდან მოსახლეობა ქალაქ ახალციხეში გადასახლებულა.

კ. ზისერმანის მიხედვით სოფელში მდგარა 11 სახლი 65 მოსახლით, ყველა ქართველ სუნიტებადაა აღრიცხული, თუმცა ისიცაა აღნიშნული, რომ შემორჩენილია მართლმადიდებლური ეკლესიის ნანგრევები.

სოფელი აღნუსხულია აგრეთვე ამიერკავკასიის მხარის მოსახლეობის 1886 წლის საოჯახო სიებში, რომლის მიხედვითაც იგი შედიოდა ტფილისის გუბერნიის ახალციხის მაზრის ურავლის უბანსა და ვალეს სასოფლო თემში: ამ პერიოდში აქ ცხოვრობდა 14 კომლი (158 მაცხოვრებელი). მთელი მოსახლეობა სუნიტი ქართველი იყო.

დავთრის მიხედვით წლიური გადასახადების ჯამი მარცვლეულსა და სხვაზე შეადგენდა 2500 ახჩას.

## ლიტერატურა 
* მ. ბერიძე, ჯავახეთის ძეგლთა მდგომარეობა (სამეცნიერო ექსპედიციის ანგარიში, 1979 წ.). ჯავახეთი. ისტორია და თანამედროვეობა. ახალციხე. 2002 წ. გვ. 335-404.
* ჯიქია, 1958, გვ. 338.
* ბერიძე, 2002, გვ. 335-404.
* უნივ. ენც. ლექს., 2006. 
* Сводъ статистическихъ данныхъ..., 1893.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
კატეგორია:გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში მოხსენიებული სოფლები
რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019

**რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი 2019** (, ) — რაგბის რიგით მე–9 მსოფლიო ჩემპიონატი, რომელიც 2019 წლის 20 სექტემბრიდან – 2 ნოემბრამდე იაპონიაში გაიმართება. ტურნირის არსებობის მანძილზე ეს აზიაში გამართული პირველი ჩემპიონატი იქნება. 

2009 წლის 28 ივლისს დუბლინში, IRB–ის მიერ ორგანიზებულ კენჭისყრაზე იაპონია 2019 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძელ ქვეყანად დასახელდა.

## ქალაქები და სტადიონები 

1: 2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე გამოყენებული სტადიონები.

## ჩემპიონატზე გასული ნაკრებები
იაპონიამ, როგორც ტურნირის მასპინძელმა ავტომატურად მოიპოვა მონაწილეობის უფლება. ყველა ნაკრებმა, რომლებმაც 2015 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ჯგუფურ ეტაპზე დაიკავა პირველი სამი ადგილი, ავტომატურად მოიპოვა მონაწილეობის უფლება.

## ჯგუფური ეტაპი
### ჯგუფი A
### ჯგუფი B
### ჯგუფი C
### ჯგუფი D
## პლეი-ოფის ეტაპი 
### მეოთხედფინალები
----

----

----

### ნახევარფინალები
----

### ბრინჯაოს ფინალი
### ფინალი
## სქოლიო
კატეგორია:რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატი
ასუანი

**ასუანი** (,  ) — ქალაქი ეგვიპტეში. ასუანის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. სამდინარო პორტი მდინარე ნილოსის მარცხენა ნაპირზე.

## ფოტო გალერეა 

Image:Archangel Michael's Coptic Orthodox Cathedral, built in the Coptic style 2006-10-EGYPT-ASWAN.jpg|მთავარანგელოზ მიქაელის კოპტური ორთოდოქსული ტაძარი
Image:El-Tabia Mosque in Aswan.jpg|ელ-ტაბიას მეჩეთი
Image:Railway Station Street, Aswan, Egypt, Oct 2004 A.jpg|
Image:Aswan street parallel to Corniche, Egypt, October 2004.jpg|
image: Assuan.jpg|
Image:Assuao.jpg|
File:Nile N517266177 30554 627.jpg|ნილოსი ასუანის სიახლოვეს

## კლიმატი 
## იხილეთ აგრეთვე
* ეგვიპტის ქალაქები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ასუანი

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები
კატეგორია:ასუანის მუჰაფაზა
კატეგორია:ეგვიპტის ტურიზმი
ექსცესი (ჯგუფი)

**ექსცესი** — ქართული რეპ ჯგუფი, რომელიც 1999 წელს, თბილისში დაარსდა. ჯგუფი სამი წევრისგან შედგებოდა.

## ისტორია 
ჯგუფი ექსცესი შეიქმნა 1999 წლის ნოემბერში, ქ.თბილისში. ჯგუფის სადებიუტო სიმღერა იყო შაბაშის ღამე. პირველი სიმღერის ჩაწერის შემდეგ ჯგუფთან მუშაობას დაიწყო პროდიუსერმა, მიშა ჩხაიძემ. პირველი კონცერტი ჯგუფმა რუსთავში გამართა. თბილისში მათი დებიუტი გრიბოედოვის თეატრში შედგა, 1999 წლის 19 დეკემბერს. ამ დროისათვის ჯგუფს უკვე ჰქონდა თავისი ჩამოყალიბებული იმიჯი — შავი ანაფორები. ამის შემდეგ ჩაიწერა პირველი დუეტი ჯგუფ Dog Street-თან(აპოკალიფსი).

## „7 დღე და 7 ღამე“ 
2000 წელს ჯგუფს უკვე ჰქონდა დასრულებული პირველ ალბომზე მუშაობა, თუმცა პოლიციასთან შექმნილმა პრობლემებმა ალბომის გამოშვება დროებით შეაფერხა. 2000 წლის ოქტომბერში გამოვიდა პირველი ალბომი და ჯგუფმა თავისი პირველი მუსიკალური ვიდეო, „განკითხივს დღე“ წარადგინა.

### „საფლავები“ 
2000 წლის სექტემბერში ჯგუფმა მეორე ალბომზე დაიწყო მუშაობა და 2001 წლის აგვისტოში უკვე დასრულებული წარედგინა საზოგადოებას. ალბომის სახელი „ფულის ხანა“ უნდა ყოფილიყო, თუმცა გადაწყდა, რომ ალბომს „საფლავები“ ეწოდებოდა. ალბომში შესული ერთ-ერთი კომპოზიცია, „საფლავები“ ორნაწილინია, რომელიც დაწერილია მიტოვებულ სასაფლაოზე, ღამის სამ საათზე.

### კარიერა და წარმატებები 
ექსცესის პირველი სიმღერა, „შაბაშის ღამე“ „თაობა 2000-ის“ კრებულში შევიდა და დიდი აჟიოტაჟიც გამოიწვია. რამდენიმე რადიომ ჯგუფს სატანისტობა დასწამა და კატეგორიული უარი განაცხადა ჯგუფის სიმღერების თავის ეთერში გაშვებაზე. ამას ჯგუფის კარიერული წინსვლისთვის ხელი არ შეუშლია.
ექსცესის პირველი კლიპი — „განკითხვის დღე“ , ნაჩვენები იყო სხვადასხვა ტელეარხებზე. ასევე წარმატებით იყო ნაჩვენები სტუდენტური ფილმების ფესტივალზე და ბათუმის ახალგაზრდული ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე. კლიპი არ გაუშვეს თბილისის ახალგაზრდული ფილმების საერთაშორისო ფესტივალზე. მიზეზი კი კვლავ ექსცესისადმი სატანიზმის პროპაგანდის უსაფუძვლო ბრალდება იყო.

კომპოზიცია „წარსულის აჩრდილები“ გამოყენებული იქნა მუსიკალურ გაფორმებად ფილმში „ქართული საბრძოლო იარაღი“ (რეჟისორი: ნინო ჩიჩუა), რომლისთვისაც თბილისის კინოფესტივალზე პირველი ადგილი დაიკავა.

თუმცა 2002 წელს გამართულ თბილისის კინოფესტივალ „დებიუტში“, „საუკეთესო მუსიკალური გაფორმების“ ნომინაციაში პირველი ადგილის აღების მიუხედავად ჯგუფს ჯილდო არ მიუღია. საქმე ისაა, რომ ამის შესახებ ჯგუფისთვის არავის არაფერი შეუტყობინებია, ხოლო ჯილდო თავად რეჟისორმა აიღო. თუმცა საქმე ასე არ დამთავრებულა, ამბავი კულტურის სამინისტროს ყურამდე მივიდა და გადაწყდა, რომ ჟიური თავიდან შეიკრიბებოდა და ჯგუფს თავისი კუთვნილი ჯილდო ოფიციალურად გადაეცემოდა.

## დისკოგრაფია 
* *7 დღე და 7 ღამე* (2000)
* *საფლავები* (2001)
* *ხაფანგი* (2002)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ჰიპ-ჰოპ ჯგუფები
კატეგორია:ქართული მუსიკალური ჯგუფები
პოლიკარპე I (ბიზანტიის ეპისკოპოსი)

**პოლიკარპე I** (; დ. უცნობია — გ. 89, ბიზანტიონი) —  ბიზანტიის ეპისკოპოსი 69–89 წლებში. თანამდებობაზე შეცვალა ონისიმე მოციქული. ეპისკოპოსის ტახტი ეკავა 20 წლის მანძილზე. უკანასკნელი რვა წელი (81 წლიდან) მმართველობა უხდებოდა იმპერატორ დომიციანეს დროს, რომელიც სასტიკად დევნიდა ქრისტიანებს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Polycarp I 

კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 89
კატეგორია:ბიზანტიის ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ქრისტეს სისხლი

[thumb|ქრისტეს წმინდა სისხლი, [ბელგია, წმინდა სისხლის ბაზილიკა]]
[thumb|ქრისტეს წმინდა სისხლი, [იტალია, Basilica di Sant'Andrea di_Mantova]]
**ქრისტეს სისხლი** — ქრისტიანული თეოლოგიის მიხედვით სისხლი, რომელიც დაიღვარა იესო ქრისტეს ჯვარცმისას და ასევე ის სისხლიც, რომელსაც ევქარისტიის დროს მორწმუნეები იღებენ ღვინის სახით.

## ისტორია
გადმოცემის მიხედვით ქრისტეს სისხლი ჯვარცმისას რამდენიმე ადგილას ფიგურირებს:
* ცხოველსმყოფელი ჯვარი, რომელიც შეიღება ქრისტეს სისხლით.
* გრაალი - თასი, რომელშიც ჩაედინებოდა ქრისტეს სისხლი და წყალი, ლახვრით განგმირული გვერდიდან.
* ცხვრის მატყლი, რომელიც შეღებილია ქრისტეს სიხლით.

## იხილეთ აგრეთვე
*წმინდა სისხლის ბაზილიკა

კატეგორია:ქრისტიანობა
კატეგორია:ქრისტიანული სიწმინდეები
გიზა

**გიზა** () — ქალაქი ეგვიპტეში, მდინარე ნილოსის დასავლეთ ნაწილში. დედაქალაქ კაიროდან მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთით, 20 კმ-ში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენდა 2,681,863 კაცს. ქალაქი გიზა ცნობილია თავისი პირამიდებით.

## დაძმობილებული ქალაქები 
*  ლოს-ანჯელესი, აშშ
*  სტოკჰოლმი, შვედეთი

## იხილეთ აგრეთვე 
* გიზის პირამიდები
* დიდი სფინქსი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Google-ის რუკა

კატეგორია:ეგვიპტის ქალაქები
კატეგორია:გიზის მუჰაფაზა
ანზორ აბულაშვილი

**ანზორ აბულაშვილი** (დ. 3 მაისი, 1932, ჯუგაანი, სიღნაღის მუნიციპალიტეტი – გ. აგვისტო, 2013) — ქართველი პოეტი და ფილოლოგი, საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი.

დაამთავრა თბილისის პუშკინის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი 1961 წელს. ლექსების წერა ადრეულ ასაკში დაიწყო, პირველი კრებული ოცი წლისამ გამოაქვეყნა გაზეთ  „ახალგაზრდა კომუნისტში“. 1961 წელს ჟურნალმა „ნაკადულმა“ გამოსცა ანზორ აბულაშვილის ლექსების პირველი წიგნი, ანზორ აბულაშვილის ლექსმა „მახარობელი“, რომელსაც წილად ხვდა სახალხო აღიარება და სიყვარული, თავისი ადგილი დაიმკვიდრა პოეზიაში. ანზორ აბულაშვილი ავტორია მრავალი საბავშვო ლექსისა.

ანზორ აბულაშვილი განაგრძობს ლიტერატურულ მოღვაწეობას.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
ა
ივანე ჯავახიშვილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ივანე ჯავახიშვილი**, ამ სახელითა და გვარით რამდენიმე პიროვნებაა ცნობილი:

* ივანე ჯავახიშვილი — ქართველი ისტორიკოსი საზოგადო მოღვაწე და თსუ–ს დამაარსებელი;
* ივანე ჯავახიშვილი — რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი;
* ვანო ჯავახიშვილი — ქართველი იუმორისტი;
* ივანე ჯავახიშვილი — ქართველი დრამატურგი, კომპოზიტორი და მსახიობი. 

;იხილეთ აგრეთვე:
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი
Konvicted

***Konvicted*** — ეიკონის მეორე სტუდიური ალბომი.  იგი გამოიცა 2006 წლის 14 ნოემბერს. იგი შეიცავს ემინემთან, სნუპ დოგთან, Styles P-თან და T-Pain-თან ჩაწერილს სიმღერებს.

## სიმღერების სია 
## სქოლიო 
კატეგორია:ეიკონის ალბომები
კატეგორია:2006 წლის ალბომები
Freedom (ეიკონის ალბომი)

***Freedom*** — ეიკონის მესამე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2008 წლის 2 დეკემბერს.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:2008 წლის ალბომები
კატეგორია:ეიკონის ალბომები
Konvict Muzik

**Konvict Muzik** — ხმისჩამწერი ლეიბლი, რომელიც დააარსეს მელვინ ბრაუნმა  და რიტმ-ენდ-ბლუზის ჟანრის მომღერალმა ეიკონმა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ხმისჩამწერი ლეიბლები
მიკ ბოქსი

[მინი|მიკ ბოქსი, [ოსლო, 1977]]
**მიკ ბოქსი** (დ. 8 ივნისი, 1947, ლონდონი, ინგლისი) — ბრიტანული როკ ჯგუფ Uriah Heep–ის წამყვანი გიტარისტი. ის ერთადერთი წევრია, რომელიც დაარსების დღიდან (1969) ამ ჯგუფის წევრი იყო.

## დისკოგრაფია
### დეივიდ ბაირონთან ერთად
*Take No Prisoners

### Uriah Heep–თან ერთად
*''...Very 'Eavy ...Very 'Umble* – 1970
**Salisbury* – 1971
**Look at Yourself* – 1971
**Demons & Wizards* – 1972
**The Magician's Birthday* – 1972
**Live '73* – 1973
**Sweet Freedom* – 1973
**Wonderworld* – 1974
**Return to Fantasy* – 1975
**High and Mighty* – 1976
**Firefly*...1977
**Innocent Victim*...1977
**Fallen Angel* – 1978
**Conquest* – 1980
**Abominog* – 1982
**Head First* – 1983
**Equator* – 1985
**Raging Silence* – 1989
**Different World* – 1991
**Sea of Light* – 1995
**Sonic Origami* – 1998
**Wake the Sleeper* – 2008
**Celebration – Forty Years of Rock* – 2009
**Into the Wild* – 2011
**Outsider* – 2014
**Living the Dream* – 2018
**Chaos & Colour* – 2023

### Iris–თან ერთად
*„Lady In Black“

### Spearfish–თან ერთად
**Back For The Future''

## რესურსები ინტერნეტში
*მიკ ბოქსის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ინგლისელი გიტარისტები
კატეგორია:Uriah Heep-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:დაბადებული 8 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
შიმშილაქედი (თერჯოლის მუნიციპალიტეტი)

**შიმშილაქედი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (ზედა საზანოს თემი). მდებარეობს მდინარე ძუსის (ჩოლაბურის აუზი) მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 320 მეტრი, თერჯოლიდან 10 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 185 ადამიანი.

## ეტიმოლოგია
სოფლის სახელწოდების შესახებ არსებობს ლეგენდა. შიმშილაქედის ტერიტორიაზე დიდი წყალდიდობა დაწყებულა. მდინარე ხმორდოლს კალაპოტი გადაულახავს და მთელი ტერიტორია დაუტბორავს. წყალდიდობა დიდხანს გაგრძელებულა. მდინარის მარჯვენა ნაპირის მოსახლეობა მოუწყვეტია მარცხენა მხარისათვის. ხალხი შიმშილისაგან აუტანელ დღეში ჩავარდნილა, ძუძუთა ბავშვების დიდი ნაწილი დაღუპულა. როდესაც წვიმა შეჩერებულა, წყალს დაუკლია. მაგრამ გაღმა-გამოღმა კავშირი მაინც ვერ აღუდგენიათ. ამ დროს მდინარის მარცხენა მხარის სოფელში სტუმრად ყოფილა მარჯვენა ნაპირის მცხოვრები ხუხუტა. როდესაც ხუხუტა აზვირთებულ მდინარის ნაპირს მიდგომია, მაშინვე ოჯახის ამბავი მოუკითხავს. მდინარის მეორე ნაპირიდან მეზობლებს დაუძახიათ „შიმშილი არის აქეთო“. ამ ამბის შემდეგ ამ ადგილს შიმშილაქედი შეურქმევიათ და დღესაც ამ სახელითაა ცნობილი.

## ისტორია
სოფლის ტერიტორია ნაწილი იყო ჭალატყის ნაქალაქარისა, რომელშიც შედიოდნენ ზესტაფონის მუნიციპალიტეტის სოფლები ჭალატყე, ზოვრეთი, ქვედა საზანო, ტყლაპივაკე, შიმშილაქედი და ამჟამინდელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფელი ზედა საზანო. ლეგენდებში ნაქალაქარი „ბალიასტომად“ მოიხსენიება.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩხარ-ეწერი

**ჩხარ-ეწერი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიციპალიტეტში (სიქთარვის თემი), მდებარეობს მდინარე ძევრულის (ჩოლაბურის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, თერჯოლიდან 6 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 577 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პეტრე I (ალექსანდრიის პატრიარქი)

**პეტრე I ალექსანდრიელი** () (გ. 25 ნოემბერი, 311) — ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესიის მე-17 პაპი და პატრიარქი. წმინდანად არის შერაცხილი რომის კათოლიკური ეკლესიის, მართლმადიდებელი ეკლესიისა და კოპტური ეკლესიის მიერ.  წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 25 ნოემბერი, ახალი სტილით - 8 დეკემბერი.

## ბიოგრაფია 
პეტრე ალექსანდრიელი ალექსანდრიაში დაიბადა და აღიზარდა. ღრმად განსწავლული მამა ალექსანდრიის სასწავლებელს განაგებდა. 300 წელს მან თავისი მასწავლებლისა და სულიერი მოძღვრისგან - წმინდა თეონასგან ალექსანდრიის ეკლესიის მესაჭეობა მიიღო. იმპერატორ დიოკლეტიანესა და მაქსიმინუსის მიერ (284-305) ქრისტიანთა დევნისას, პეტრე ალექსანდრიელი ქალაქიდან განდევნეს. მან იმპერიის მრავალი ოლქი შემოიარა, ბოლოს კი ისევ დაუბრუნდა მშობლიურ ქალაქს, რათა რთული ოერიოდის განმავლობაში პირადად ეხელმძღვანელა ალექსანდრიის ეკლესიისათვის.

დევნისა და შევიწროების მიუხედავად ალექსანდრიის ეკლესია პეტრე ალექსანდრიელის ბრძნული ხელმძღვანელობით მტკიცდებოდა და იზრდებოდა. ბოლოს იმპერატორ მაქსიმიანე გალერიუსის (305-311) ბრძანებით მღვდელმთავარი შეიპყრეს. მთელი ხალხი შეიკრიბა საპყრობილის კარებთან მღვდელმთავრის დასახმარებლად. წმინდა პეტრემ, რომელსაც სურდა, თავიდან აეცილებინა სახალხო ჯანყი და სისხლისღვრა, ხელისუფალს წერილობით შესთავაზა, ციხის უკანა კედელი გაერღვიათ და ხალხისგან ფარულად გაეყვანათ იგი სიკვდილით დასასჯელად. ღამის უკუნში წმინდა მწყემსმთავარი ქალაქის გალავანს გადაღმა გაიყვანეს და სწორედ იმ ადგილას მოჰკვეთეს თავი, სადაც ადრე წმინდა მოციქული მარკოზი დასაჯეს სიკვდილით. ეს მოხდა 311 წელს. დილით ქალაქმა შეიტყო წმიდა მღვდელმთავრის მოწამეობრივი აღსასრული. მორწმუნეებმა უფლის სათნომყოფლის ცხედარი ეკლესიაში დააბრძანეს, სამღვდელმთავრო სამოსით შემოსეს და წესის აგების დროს შემაღლებულ ადგილას დასვეს.

## იხილეთ აგრეთვე
* ადრეული ქრისტიანობა
* პატროლოგია გრეკა
* ალექსანდრე ლიკოპოლელი
* მეთოდე ოლიმპოელი
* დიოკლეტიანე

## ლიტერატურა 
* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.
* Severus of Al'Ashmunein (Hermopolis). "History of the Patriarchs of the Coptic church of Alexandria, Part 2, Chap. 6: Peter I, the seventeenth patriarch (300-311)". *Patrologia Orientalis(1904)*. **1**: 383–518 (pp.119–256 of text). Retrieved 2007-12-08

## სქოლიო
კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ალექსანდრიის პატრიარქები
კატეგორია:გარდაცვლილი 311
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ონისიმე (სამოცდაათთაგანი)

**მოციქული ონისიმე** (; გ. 68) — ქრისტეს მოციქული, ბიზანტიის ეპისკოპოსი (54-68 წწ.). მართლმადიდებელ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა  და , კათოლიკურში — 16 თებერვალი.

## ბიოგრაფია
ონისიმე მოციქული ფრიგიის ოლქის ქალაქ კოლასეში მცხოვრები მდიდარი ქრისტიანის, ფილიმონის მონა იყო. ერთხელ მან რაღაც შესცოდა ბატონის წინაშე, შემდეგ კი სასჯელს გაექცა და რომს მიაშურა. აქ გაქცეული მონა დაატუსაღეს და საპყრობილეში ჩააგდეს. საპყრობილეში ონისიმეს დახვდა შებორკილი პავლე მოციქული, რომელმაც სახარების სიტყვა დამოძღვრა, შემდეგ კი ნათელ-სცა მას. ახალნათელღებული შვილივით ემსახურებოდა პყრობილ წმინდანს. პავლემ, რომელიც პირადად იცნობდა ფილიმონს, ონისიმეს წერილი გაატანა მასთან და სიყვარულით სთხოვა, შეეწყალებინა შეცოდებული მონა და ძმასავით მიეღო იგი.  ფილიმონმა (ხს. 4 იანვარს, 19 თებერვალს და 22 ნოემბერს) ამ წერილის პასუხად არა მარტო შეუნდო მომავალ წმინდანს, არამედ გაათავისუფლა კიდეც იგი და უკანვე, რომში გაგზავნა მოციქულთა თავთან. აქ ონისიმე ეპისკოპოსად იქნა ხელდასმული. პეტრე და პავლე მოციქულების სიკვდილის შემდეგ მან სახარების ქადაგებით მოიარა ესპანეთი და აზია. ღრმა მოხუცებულობაში წმინდანი ტიმოთეს შეენაცვლა ეფესოს სამღვდელმთავრო კათედრაზე. როცა ეგნატე ღმერთშემოსილი რომში სიკვდილით დასასჯელად მიჰყავდათ, გზაზე მას ნეტარი ონისიმე გამოეგება რამდენიმე ქრისტიანთან ერთად, რასაც თავად ეგნატე ახსენებს ეფესელთა მიმართ ეპისტოლეში.

იმპერატორ ტრაიანეს მეფობისას ონისიმე შეიპყრეს და სამსჯავროზე წარადგინეს. ქრისტეს მხნე აღსარებისათვის იგი ჯერ საპყრობილეში გამოამწყვდიეს, შემდეგ კი ქვებით თავი მოჰკვეთეს. ერთმა დიდგვაროვანმა და კეთილმსახურმა ქალმა მოწამეობრივად აღსრულებული მოციქულის წმინდა ცხედარი ვერცხლის ლუსკუმაში ჩაასვენა. ეს მოხდა დაახლოებით 109 წელს.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:I საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:ბიზანტიის ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
Chevrolet

**Chevrolet** (ქართულად წარმოითქმის როგორც **შევროლე**) (საუბრულად ცნობილია სახელით „**შევი**“) — ავტომობილის ბრენდი, რომელსაც აწარმოებს General Motors. 

დაარსდა 1911 წელს ლუის შევროლესა და უილიამ დურანტის მიერ. კომპანიას სახელი დაერქვა ლუი შევროლეს პატივსაცემად, რომელიც იმ დროში ცნობილი მრბოლი და ავტოინჟინერი იყო.

1920-იანებში შევროლეტი აწარმოებდა ავტომობილებს, რომლებიც კონკურენციას უწევდნენ ფორდი „T“ მოდელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:1911 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:General Motors
კატეგორია:ავტომწარმოებელი კომპანიები
ქვაყუდე

**ქვაყუდე** — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გორმაღალის თემში. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში, მდინარე ხევისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 180 მეტრი, სამტრედიიდან 17 კილომეტრი. სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში.სოფელში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 475 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტოლები

**ტოლები** — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბუღნარა, ვაზისუბანი, ზემო ნოღა, ქვემო ნოღა). მდებარეობს მდინარე ხევისწყლის ნაპირებზე. ზღვის დონიდან 210 მეტრი, სამტრედიიდან 19 კილომეტრი, საჯავახოს რკინგზის სადგურიდან 6 კმ. ტოლები იყოფოდა ორ უბნად: ზემო და ქვემო ტოლები. 2010-იანი წლებიდან ზემო ტოლები ცალკე სოფელია.

## ისტორია
სოფელ ტოლებთან შემორჩენილია ტელეფისის ციხის ნანგრევები. სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. XIX საუკუნეში, რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში ტოლები რელიგიური დაყოფით ეკუთვნოდა გურიის საჯავახოს საბლაღოჩინო ოლქს. სოფელში იდგა წმინდა გიორგის ეკლესია. 1936 წლისთვის შედიოდა საჯავახოს სასოფლო საბჭოში. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მევენახეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 152 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტელეფისის ციხე

## ლიტერატურა
* *დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ.*, სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 111-114

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Locked Up

***Locked Up*** — ეიკონის სადებიუტო სინგლი, რომელიც შედის ალბომ *Trouble*-ში.

## ვერსიები 
**CDS**
# "Locked Up" (აზიდთან ერთად)
# "Locked Up" (რემიქსი) (Taz & Styles P)
# "Locked Up" (რემიქსი) (La Mala Rodríguez)
# "Locked Up" (Music video)
# "Locked Up" (რემიქსი) (Vybz Kartel)
# "Locked Up" (რემიქსი) (ტუპაკი)
# "I'm F***ed Up" (T-Pain-ის რემიქსი)"
# "Locked Up" (Savage-ს რემიქსი) ალბომ* Moonshine*-ში

## ჩარტები 
კატეგორია:ეიკონის სიმღერები
კატეგორია:2004 წლის სინგლები
კატეგორია:2004 წლის სადებიუტო სინგლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ეგვიპტეში

2008 წლის მონაცემებით ეგვიპტეში **იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის** 7 ძეგლია. 

იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 878 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,8  % ეგვიპტის ძეგლებია.

## ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

## ობიექტის გეოგრაფიული მდებარეობა 
## რესურსები ინტერნეტში
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. ეგვიპტის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სია
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები რუსულ ენაზე 

ეგვიპტე
*
2008 წელი კინოში

2008 წლის ყველაზე შემოსავლიან მხატვრულ და ანიმაციურ ფილმებს შორის იყო „კუნგ-ფუ პანდა“, „ბნელი რაინდი“, „უოლ-ი“ და „ინდიანა ჯოუნსი და ბროლის თავის ქალის სამეფო“.

## სქოლიო
*
კატეგორია:კინო წლების მიხედვით
ქვედა ბაში

**ქვედა ბაში** — ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ბაშის თემი), მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 25 მეტრი, სამტრედიიდან 15 კილომეტრი. ამჟამად შედის სოფელ ბაშის შემადგენლობაში.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 417 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ქვედა ეწერი

**ქვედა ეწერი** — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (გომის თემი), მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 130 მეტრი, სამტრედიიდან 14 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 121 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 147-148

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო აბაშა

**ქვემო აბაშა** — ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, 2007 წლიდან გაერთიანებულია ზემო აბაშასთან გამოჩინებულის სახელით. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 240 მეტრი, სამტრედიიდან 17 კილომეტრი. ისტორიულად შედიოდა საჯავახოს მხარეში.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 198 ადამიანი. 2014 წლის აღწერით სოფლები ქვემო და ზემო აბაშა ერთადაა აღწერილი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ღანირი

**ღანირი** — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფელი: ჭაგანი). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს, ხონი–სამტრედიის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 55 მეტრი, სამტრედიიდან 10 კილომეტრი. სოფელში მოქმედებს ღვთისმშობლის სახელობის ტაძარი.

1926 წლისთვის ღანირ-ჭაგანის თემი შედგებოდა სამი სოფლისგან და მისი მოსახლეობა შეადგენდა 3949 ადამიანს, ხოლო ფართობი 35,2 კმ²-ს.

## ეტიმოლოგია
სოფელ ღანირის სახელწოდების ეტიმოლოგიის შესახებ, დოკუმენტური წყაროს სახით მონაცემები არ არსებობს. გადმოცემის მიხედვით, აღნიშნული ტერიტორია გაუვალი ტყით იყო დაფარული და სამეგრელოდან გამოქცეულ ყმა-გლეხებს შეუფარებიათ თავი, შემდეგ აქვე დასახლებულან. აქაურობა არ გამოირჩეოდა მდიდარი მიწებით. მიწის სიმწირისა და სიღარიბის გამო, ადგილობრივებს, ტერიტორისთვის, ღანირი დაურქმევიათ. სახელწოდება „ღანირი“ ძველი ქართული სიტყვაა და მწირ, მოუსავლიან მიწას ნიშნავს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1130 ადამიანი.

## განათლება
სოფელში არის საჯარო სკოლა. სკოლაში სწავლობს 175 მოსწავლე. ღანირში პირველი სკოლა 1905 წელს გაიხნსა. სკოლა ორკლასიანი იყო, სწავლება - ფასიანი, გადასახადიდან მხოლოდ ღარიბი მოსწავლეები თავისუფლდებოდნენ. 1935 წლის სექტემბერს ღანირში დაარსდა პირველი საშუალო სკოლა. სკოლა დაამთავრა მეორე მსოფლიო ომის გმირმა, აკაკი ტერელაძემ, რომლის სახელიც სკოლას მიენიჭა. სკოლას 1989 წლამდე ჰქონდა ურთიერთობა უკრაინის ქალაქ რჟიშჩევის ოლეგ კოშევოის სახელობის სკოლასთან.

## ცნობილი ადამიანები
thumb|ბენედიქტე ბალავაძე
* შალვა ელიავა — საბჭოთა პარტიული მოღვაწე
* ბენედიქტე ბალავაძე — ქართველი გეოფიზიკოსი
* ვახტანგ ბალავაძე — ქართველი მოჭიდავე
* აკაკი ტერელაძე — მეორე მსოფლიო ომის გმირი
* კონსტანტინე მანჯგალაძე — ქართველი ქორეოგრაფი
* ეროსი მანჯგალაძე — ქართველი მსახიობი
* ნიკოლოზ ელიავა — ქართველი იურისტი, პოლიტიკოსი

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 36-42

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუა ბაში

**შუა ბაში** — ყოფილი სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, იყო ბაშის თემის ცენტრი (სოფლები: ზედა ბაში, მეორე ეწერბაში, პირველი ეწერბაში, ქვედა ბაში). ამჟამად შედის სოფელ ბაშის შემადგენლობაში.

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 40 მეტრი, სამტრედიიდან 18 კილომეტრი.

სოფელში დგას წმინდა ნიკოლოზისა და ღვსთისმშობლის სახელობის ეკლესიები, ორივე XIX საუკუნისა.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 492 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ჩხენიში

**ჩხენიში** — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ნაბაკევის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 50 მეტრი, სამტრედიიდან 10 კილომეტრი. სოფელში არის შუა საუკუნეების წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. სოფელში მოიპოვება ქვიშა-ხრეში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 553 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
thumb|150px|right|ანდრია რაზმაძე
სოფელში დაიბადა ანდრია რაზმაძე — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ერთ-ერთი დამაარსებელი.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 58-61

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბარი (საფეხბურთო კლუბი)

**ბარი** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ ბარიდან. დაფუძნდა 1908 წლის 15 იანვარს. მიმდინარე სეზონში ბარი ასპარეზობს სერია B-ში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*კლუბის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ბარი (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ჭოგნარი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

**ჭოგნარი**, *ჭოკნარი* — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, საჯავახოს თემში. მდებარეობს იმერეთის სამხრეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 120 მეტრი, სამტრედიიდან 15 კილომეტრი, საჯავახოდან 4 კმ. სოფელში გადის საჯავახო-ჩოხატაური-ოზურგეთი-ქობულეთის საავტომობილო გზა. სოფელში არის საბაზო (ცხრაწლიანი) სკოლა.

## ისტორია
სახელწოდება აღნიშნავს ტყეს, სადაც იჭრება გრძელი და წვრილი ჭოკი/ჭოგი/ჭოლოკი.სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. სოფელში იდგა სვეტიცხოვლის სახელობის ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეხილეობა და მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 132-135

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხუნჯულაური

**ხუნჯულაური** — სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ნაბაკევის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე ცხენისწყლის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 30 მეტრი, სამტრედიიდან 8 კილომეტრი. სოფელს ემსახურება დაბა კულაშის სკოლა. სოფელში დგას XVII საუკუნის მაცხოვრის შობის ტაძარი. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. სოფელში მოიპოვება ინერტული მასალა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 285 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 65-67

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯიქთუბანი

**ჯიქთუბანი** — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (ეწერის თემი).

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 35 მეტრი, სამტრედიიდან 7 კილომეტრი.

ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნის I ნახევარში. შუა საუკუნეებში აქ დასავლეთ საქართველოს კათალიკოსის ერთ–ერთი  სასახლე იყო. სოფელში დგას XV საუკუნის ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 208 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 85-87

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვედა ჭყეპი

**ქვედა ჭყეპი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ორპირის თემი), მდებარეობს მდინარე წყალწითელას მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 290 მეტრი, ტყიბულიდან 16 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 109 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციხია

**ციხია** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, გურნის თემი. მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 440 მეტრი, ტყიბულიდან 10 კილომეტრი. პირველად ისტორიულ წყაროებში მოხსენიებულია XVI საუკუნეში. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ციხე და ეკლესია. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 92 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ციხიას რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუყერი

**შუყერი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ორპირის თემში), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, მდინარე ჭალის (წყალწითელის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 330 მეტრი, ტყიბულიდან 27 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 45 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძიროვანი

**ძიროვანი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, საწირის თემში. მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე მთისჭალის ზემოთში. ზღვის დონიდან 600 მეტრი, ტყიბულიდან 10 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში არის X-XI საუკუნეების ეკლესია, ციხე-დარბაზი და „თამარის ციხე“.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 275 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ძიროვანის რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძუყნური

**ძუყნური** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ხრესილის თემი), მდებარეობს ოკრიბა–არგვეთის სერის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 420 მეტრი, ტყიბულიდან 14 კილომეტრი. სოფელს ემსახურება ხრესილის საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 158 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძმუისი

**ძმუისი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (სოჩხეთის თემში. მდებარეობს ნაქერალის ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე. მდინარეების ლეხიდრისა და მეჩხეურის (რიონის აუზი) შესართავთან. ზღვის დონიდან 640 მეტრი, ტყიბულიდან 20 კილომეტრი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XV საუკუნეში. სოფელში არის X საუკუნის ეკლესია, ჩანჩქერი. სოფელში არის საჯარო სკოლა

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 143 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საქართველოს წლის ფეხბურთელი

**საქართველოს წლის ფეხბურთელი** – ჯილდო, რომელიც ყოველწლიურად გადაეცემა საქართველოს საუკეთესო ფეხბურთელს ქვეყნის ფეხბურთის ფედერაციისაგან. პირველი ჯილდო 1990 წელს გათამაშდა და მისი მფლობელი თემურ ქეცბაია გახდა.

## გამარჯვებულები
## სტატისტიკა
## სქოლიო
საქართველოს წლის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ფეხბურთი
წყნორი

**წყნორი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში. სოჩხეთის თემში. მდებარეობს ნაქერალას ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ჭალის (წყალწითელას აუზი) ზემოთში. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ტყიბულიდან 14 კილომეტრი. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 466 კაცი. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XV საუკუნეში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 306 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*წყნორის რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯვარისა (ტყიბულის მუნიციპალიტეტი)

**ჯვარისა** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლეყერეთი, ოჯოლა, ხორჩანა). მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე ღვაღვანის ხეობაში. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ტყიბულიდან 33 კილომეტრი. სოფელში არის საექიმო ამბულატორია და საჯარო სკოლა. ჯვარისაში დაიბადა და ბავშვობა გაატარა მწერალმა ნიკოლო მიწიშვილმა. სოფელში არის მისი სახლ-მუზეუმი.

წერილობით წყაროებში ჯვარისა პირველად იხსენიება 1071–1080 წლების „ნიკორწმინდის დაწერილში“ როგორც „ოკრიბას ჯუარისა“ (გასარჩევად მეორე ამავე სახელწოდების სოფლისგან, რომელიც „ზნაკუას ჯვარისა“ სახელითაა მოხსენიებული იმავე დოკუმენტში).
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 249 ადამიანი.

## ისტორია
სოფელი დასახლებული იყო ანტიკურ ხანაში. წყაროებში პირველად მოიხსენიება XI საუკუნეში. შემორჩენილია ჯვარის ციხის ნანგრევები. ციხე მოხსენებული აქვს ვახუშტი ბატონიშვილს 1723 დასავლეთ საქართველოში ოსმალთა აგრესიასთან დაკავშირებით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ჯვარისას რუკა

## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხრესილი

**ხრესილი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ახალდაბა, ბუეთი, გადაღმა წყალწითელა, გადმოღმა წყალწითელა, ივანეული, ლეღვა, ძუყნური).

სოფელში არის საექიმო ამბულატორია და საჯარო სკოლა. სკოლაში სწავლობს 105 მოსწავლე. სკოლა ემსახურება სოფელ ძუყნურსაც. მოქმედებს საბავშვო ბაღი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 274 ადამიანი.

მაღალია სოფლიდან მიგრაციის მაჩვენებელი. მიგრაციის ნაკადი ძირითადად მიმართულია ქალაქ ქუთაისისკენ.

## ბუნება
სოფელი მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე წყალწითელას ხეობაში. ზღვის დონიდან 390 მეტრი, ტყიბულიდან 15 კილომეტრი.

ხრესილში გავრცელებულია წითელმიწა და ყვითელმიწა ნიადაგები, არის ნეშომპალა კარბონატული და ალუვიური ნიადაგები. მცენარეულობიდან გვხვდება მუხა, წიფელი, ნეკერჩხალი, თელა, ფიჭვი, მურყანი, წაბლი, ძელქვა. ტყეები მდიდარია ტყის ხილით: ვაშლი, მსხალი, ზღმარტლი, ჟოლო, მოცვი, ასკილი, კუნელი. მრავალწლიანი ნარგავებიდან გაშენებულია ჩაი, ციტრუსოვანი კულტურები, სიმინდი, ლობიო.

ცხოველებიდან გვხვდება მაჩვი, კურდღელი, თაგვი, მელა, ციყვი, ზღარბი, თხუნელა, ტურა, კვერნა, მგელი, მურა დათვი. ფრინველებიდან — კაჭკაჭი, ყვავი, მოლაღური, წივწივა, მერცხალი, გულწითელა, სკვინჩა, ბულბული, კოდალა, გუგული, ქორი, ძერა. თევზებიდან — ქაშაყი, ნაფოტა, კალმახი.

ხრესილში მიედინება მდინარე წყალწითელა და მისი შენაკადები. ერთ-ერთი შენაკადი, მცირე მდინარე ღვაღვანა ქმნის პატარა ჩანჩქერს. სოფლის მოსახლეობა სასმელად იყენებს წყაროს წყლებს. სასმელი წყლებიდან მნიშვნელოვანია „თათროულის წყარო“ და „კოვზის წყარო“.

ხრესილში არის გიშერი, თუმცა მისი მოპოვება და დამუშავება არ ხდება.

## ისტორია
წყაროებში პირველად მოიხსენიება XVII საუკუნეში. 1757 წელს სოფელთან (სოფლის მიდამო – „თათრული“) გაიმართა ბრძოლა ოსმალთა და ქართველთა ჯარებს შორის.

## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
უდინეზე (საფეხბურთო კლუბი)

**უდინეზე** — იტალიის საფეხბურთო კლუბი, ქალაქ უდინედან. ამჟამად უდინეზე მონაწილეობას იღებს სერია A-ს გათამაშებაში.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები
ხორჩანა

**ხორჩანა** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ჯვარისის თემში), მდებარეობს იმერეთის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. მდინარე ღელიას (წყალწითელას აუზი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 440 მეტრი, ტყიბულიდან 33 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატანია (საფეხბურთო კლუბი)

**კატანია** () — იტალიური საფეხბურთო კლუბი ქალაქ კატანიიდან. გუნდი შეიქმნა 1908 წელს და მიმდინარე სეზონში თამაშობს სერია A–ში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:კატანია (საფეხბურთო კლუბი)
კატეგორია:იტალიის საფეხბურთო კლუბები