open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თოგანალი-ქალბაჯარი-ისთისუს საავტომობილო გზა

**თოგანალი-ქალბაჯარი-ისთისუს საავტომობილო გზა** (აზერ. ) — პირდაპირი საავტომობილო მაგისტრალია, რომელიც გოიგოლის ქალაქიდან ქალბაჯარის ქალაქამდე მუროვდაღის ქედის გავლით მიემართება. გზა იწყება გოიგოლის რაიონის სოფელ თოგანალიდან და დასრულდება ქალბაჯარის რაიონის დასახლებაში ისთისუ.

## ისტორია 
ქალბაჯარი აზერბაიჯანს 2020 წლის 25 ნოემბერს გადაეცა, მეორე ყარაბაღის ომის დასრულების შემდეგ.

ომის დასრულებისთანავე პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევიმ განთავისუფლებული ტერიტორიების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების გეგმის მომზადების მითითება გასცა; ამ მიმართულებით ერთ-ერთ ამოცანად განისაზღვრა ქალბაჯარისკენ ახალი გზატკეცილის მშენებლობა. თოგანალი-ქალბაჯარი-ისთისუს გზა იწყება გოიგოლის რაიონის სოფელ თოგანალიდან და გადის განთავისუფლებული ქალბაჯარის რაიონის ტერიტორიაზე.

## მშენებლობა 
2–4 ზოლიანი, დაახლოებით 81 კმ სიგრძის თოგანალი-ქალბაჯარი-ისთისუს გზატკეცილის ფართომასშტაბიანი მშენებლობა დაიწყო 2021 წლის 23 ივლისს.

მაგისტრალზე მდებარე 11,6 კმ სიგრძის მუროვდაღის გვირაბის საძირკველი 2021 წლის 16 აგვისტოს ჩაეყარა ილჰამ ალიევისა და მეჰრიბან ალიევას მონაწილეობით. იმავე დღეს დაიწყო 72,8 კმ სიგრძის ქალბაჯარი–ლაჩინის ავტომაგისტრალზე დაგეგმილი 3,4 კმ სიგრძის გვირაბის მშენებლობაც.

გოიგოლისა და ქალბაჯარის რაიონების დამაკავშირებელი პროექტის სიგრძე 80,7 კმ-ია. პროექტის დაახლოებით 13,5 კმ-იანი მონაკვეთის შემდეგ იწყება მუროვდაღის ქედი, ხოლო სიმაღლე მუროვდაღის მწვერვალთან 1 700 მ-დან 3 250 მ-მდე იზრდება.

ზამთარში ძლიერი თოვლისა და ყინვის პირობებში გზის უსაფრთხო ექსპლუატაცია შეიძლება გართულდეს; ამიტომ 31,5 კმ-იანი რთული მონაკვეთის ნაცვლად უფრო მიზანშეწონილად ჩაითვალა ქედის ქვემოთ 11,6 კმ-იანი გვირაბის გაყვანა. გვირაბი თითოეულ მიმართულებაზე 2 ზოლიანი და 12 მეტრი სიგანის იქნება.

მუროვდაღის გვირაბის მშენებლობის პროცესში (მარცხენა მიმართულებით ზედა ნახევარში 125 მ, ხოლო მარჯვენა მიმართულებით ზედა ნახევარში 115 მ) შესრულდა მიწის სამუშაოები; შემდგომ ეტაპზე სამუშაოები გრძელდება ბურღვის, აფეთქებისა და დამანგრეველი მეთოდების გამოყენებით კლდოვანი მასების მოხსნით. გზისა და გვირაბის მშენებლობას ახორციელებენ აზერბაიჯანის სახელმწიფო საავტომობილო გზების სააგენტო და თურქული კომპანიები, როგორც სუბკონტრაქტორები.

პროექტის მიხედვით, გზაზე დაგეგმილია წყლის გატარებისთვის 103 წრიული მილსადენის (საერთო სიგრძე 2 575 მ) და ასევე საჭირო მონაკვეთებზე 5 ახალი საავტომობილო ხიდის (საერთო სიგრძე 450 მ) აშენება.

## ასევე იხილეთ 
* მუროვდაღის გვირაბი

## სქოლიო 
კატეგორია:გზები
კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში
ცენტრალური რეგიონი

**ცენტრალური რეგიონი** () — ტოგოს 5 რეგიონიდან ერთ-ერთი. რეგიონის ფართობი შეადგენს 13 101 კმ²-ს. 2022 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 795 529 ადამიანს. მოსახლეობის სიმჭიდროვე — 60,72 ად./კმ². რეგიონის ადმინისტრაციული ცენტრია — ქალაქი სოკოდე. სხვა ქალაქებია — ჩამბა და სოტუბუა.

## გეოგრაფია 
ტოგოს ცენტრალური რეგიონი მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. ცენტრალური რეგიონის ჩრდილოეთით მდებარეობს კარის რეგიონი, სამხრეთით პლატოს რეგიონი. მისგან დასავლეთით გადის ტოგოს სახელმწიფო საზღვარი განასთან, ხოლო აღმოსავლეთით — სახელმწიფო საზღვარი ბენინთან.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
thumb|right|250px|ცენტრალური რეგიონის პრეფექტურები.
რეგიონი იყოფა 4 პრეფექტურად:
* ბლიტა
* სოტუბუა
* ჩამბა
* ტიაუჯო

## სქოლიო
კატეგორია:ტოგოს რეგიონები
რკინის მუშტის მონუმენტი

**რკინის მუშტის მონუმენტი** () — მონუმენტი აზერბაიჯანის ხოჯავენდის რაიონის დაბა ჰადრუთში. ძეგლის სახელწოდება უკავშირდება 2020 წლის სამხედრო ოპერაციას, რომელსაც აზერბაიჯანში „რკინის მუშტი“ ეწოდება და რომლის ფარგლებშიც ჰადრუთი აზერბაიჯანის კონტროლს დაუბრუნდა მეორე ყარაბაღის ომის დროს.

მონუმენტის ავტორია მხატვარი ელხან ალიევი. მისი გახსნა გაიმართა 2021 წლის 24 ივნისს და მიეძღვნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შეიარაღებული ძალების დღეს. მუშტის ფორმის კომპოზიციაზე გამოსახულია აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების სამხედრო მოსამსახურეები და უპილოტო საფრენი აპარატები. 2020 წლის 20 ოქტომბერს პრეზიდენტმა, ხალხისთვის მიმართვაში, „რკინის მუშტი“ ერთიანობის სიმბოლოდაც წარმოაჩინა.

ავტორის თქმით, მან თავდაპირველად მოამზადა ძეგლის მაკეტი და გადასცა გენერალ მაის ბარხუდაროვს, რომელიც ომის პერიოდში შესაბამის სამხედრო ნაწილს მეთაურობდა. შემდგომში, მიღებული შენიშვნების გათვალისწინებით, პროექტი განახლდა. მონუმენტის და „გამარჯვების შაჰიდების მემორიალური კომპლექსის“ დიზაინი მოამზადა ელხან ალიევის ქალიშვილმა — ახალგაზრდა არქიტექტორმა გულარ ალიზადემ. მონუმენტი ავტორის ხელმძღვანელობით მოქმედი კომპანიის გუნდის მიერ, საკუთარი ხარჯებით შეიქმნა; სამუშაოებს დაახლოებით ხუთი თვე დასჭირდა.

მონუმენტი გაიხსნა 2021 წლის 24 ივნისს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ძეგლები
ყარაბაღის უნივერსიტეტი

**ყარაბაღის უნივერსიტეტი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებისა და განათლების სამინისტროს დაქვემდებარებაში არსებული უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებაა. უნივერსიტეტი მდებარეობს აზერბაიჯანის ყარაბაღის ეკონომიკური რეგიონის ქალაქ ხანქენდიში.

## ისტორია 
ყარაბაღის უნივერსიტეტი დაარსდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2023 წლის 16 დეკემბრის ბრძანებულებით.

ხანქენდიში მდებარე უნივერსიტეტი ფუნქციონირებს როგორც საჯარო სამართლის იურიდიული პირი და ექვემდებარება აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მეცნიერებისა და განათლების სამინისტროს. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის 2024 წლის 19 მარტის გადაწყვეტილებით დამტკიცდა ყარაბაღის უნივერსიტეტის წესდება.

2024 წლის 20 სექტემბერს პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევიმ მონაწილეობა მიიღო უნივერსიტეტის გახსნის ღონისძიებაში და შეხვდა პროფესორ-მასწავლებლებსა და სტუდენტებს. 2024 წლის 23 სექტემბრიდან ყარაბაღის უნივერსიტეტმა პირველი სასწავლო წელი დაიწყო 1 269 სტუდენტით, 6 ფაკულტეტითა და 19 სპეციალობით.

აღსანიშნავია, რომ ყარაბაღის უნივერსიტეტი ფუნქციონირებს ხანქენდიში 1969 წელს დაარსებული აზერბაიჯანის პედაგოგიური ინსტიტუტის შენობაში. ყარაბაღში უმაღლესი განათლების ტრადიცია ისტორიულად არსებობდა: 1969 წელს რეგიონში შეიქმნა პირველი უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულება, რომელიც 1980–1989 წლებში ფუნქციონირებდა როგორც დამოუკიდებელი ინსტიტუტი, ხოლო ოკუპაციის პერიოდში საქმიანობა შეწყვიტა.

უნივერსიტეტის რექტორია შაჰინ ბაირამოვი.

## ფაკულტეტები 
უნივერსიტეტში ბაკალავრიატის საფეხურზე ფუნქციონირებს ექვსი ფაკულტეტი: ხელოვნების, ეკონომიკის, ინჟინერიის, ჰუმანიტარული და სოციალური მეცნიერებების, პედაგოგიკისა და ტურიზმის.

## კამპუსი 
ყარაბაღის უნივერსიტეტის კამპუსი მოიცავს მთავარ, მეორე და მესამე სასწავლო შენობებს, აგრეთვე საცხოვრებელ კომპლექსებს. სასწავლო შენობებში მიმდინარეობს სწავლება სხვადასხვა სპეციალობით, მათ შორის ინგლისური ენის განვითარების მიმართულებით. საცხოვრებელი ინფრასტრუქტურა დაგეგმილია თანამედროვე კამპუსის კონცეფციის შესაბამისად და აკმაყოფილებს მაღალი სტანდარტების მოთხოვნებს როგორც სტუდენტებისთვის, ასევე პერსონალისთვის.

## ყარაბაღის უნივერსიტეტის კლინიკა 
2025 წლის 7 თებერვალს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „ყარაბაღის უნივერსიტეტის კლინიკის“ შექმნის შესახებ. კლინიკა იმოქმედებს ხანქენდიში და უზრუნველყოფს სამედიცინო სპეციალობების სტუდენტების პრაქტიკულ მომზადებას, სამეცნიერო კვლევების განხორციელებასა და რეგიონის მოსახლეობის სამედიცინო მომსახურებას.

კლინიკა წარმოადგენს საჯარო სამართლის იურიდიულ პირს. მისი დამფუძნებელია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი, ხოლო რეორგანიზაცია და ლიკვიდაცია მეცნიერებისა და განათლების სამინისტროს კომპეტენციაში შედის. კლინიკის საქმიანობის დასაწყებად უნივერსიტეტს გამოეყო 5 მილიონი მანათი, ხოლო სახელმწიფო მხარდაჭერა გაგრძელდება თვითდაფინანსებაზე ეტაპობრივი გადასვლის პერიოდამდე.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის უნივერსიტეტები
კატეგორია:2024 წელს დაარსებული სასწავლებლები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ხანქენდი
კატეგორია:უმაღლესი განათლება აზერბაიჯანში
სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1992

**სსრკ-ის XIX პირადი ჩემპიონატი საჭადრაკო კომპოზიციაში 1992** — პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

## ზოგადი ცნობები 
სსრკ-ის XIX პირად ჩემპიონატში მონაწილეობდა 1987–1988 წლებში გამოქვეყნებული საჭადრაკო კომპოზიციები. ნახევარფინალში მონაწილეობის უფლება ჰქონდათ დიდოსტატებსა და სპორტის ოსტატებს საჭადრაკო კომპოზიციაში, საერთაშორისო და საკავშირო შეჯიბრებების გამარჯვებულებს (5-5 მონაწილე) და რესპუბლიკური შეჯიბრებების გამარჯვებულებს (3-3 მონაწილე). თითოეულ ტრადიციულ განყოფილებაში კომპოზიტორს არაუმეტეს ექვსი ნაწარმოების წარდგენა შეეძლო, ხოლო თანაავტორობით შედგენილი ამოცანების წარმოდგენა ნებისმიერი რაოდენობით შეიძლებოდა. სამკაციანი მსაჯთა კოლეგია თითოეულ ნამუშევარს 15-ბალიანი სისტემით აფასებდა. საბოლოო ქულა განისაზღვრებოდა სამი მსაჯის შეფასების საშუალო არითმეტიკულით. თითოეული განყოფილების 20 საუკეთესო ნამუშევრის ავტორი გადიოდა ფინალში, სადაც დაითვლებოდა თითოეული ფინალისტის არაუმეტეს ოთხი საუკეთესო ნაწარმოები (მათგან არაუმეტეს ორი კოლექტიური ნაშრომისა). შეჯიბრების მთავარი მსაჯი მოსკოველი ალექსანდრე გულიაევი იყო. ჩემპიონატი, რომელიც საბჭოთა პერიოდში დაიწყო, ხოლო დასრულდა 1992 წელს, როდესაც სსრკ-მ და საკავშირო საჭადრაკო ფედერაციამ არსებობა შეწყვიტეს. XIX ჩემპიონატი უკანასკნელი აღმოჩნდა სსრკ-ის საჭადრაკო კომპოზიტორებისთვის.

## ორსვლიანი ამოცანები 
მსაჯები — იაკობ ვლადიმიროვი (მოსკოვი), იმანტს კისისი (ლატვია), იური სუშკოვი (სანქტ-პეტერბურგი).

## სამსვლიანი ამოცანები 
მსაჯები — ევგენი ბოგდანოვი (ლვოვი), ლეონიდ ზაგორუიკო (მოსკოვი), მიხეილ კუზნეცოვი (იაროსლავლი).

## მრავალსვლიანი ამოცანები 
მსაჯები — ლეონიდ ზაგორუიკო (მოსკოვი), კ. პოჩტარიოვი (სანქტ-პეტერბურგი), რევაზ თავარიანი (თბილისი).

## ეტიუდები 
მსაჯები — ვირჯილ ნესტორესკუ (რუმინეთი), იან რუსინეკი (პოლონეთი), გერმან უმნოვი (პოდოლსკი).

## ლიტერატურა 
*Шахматная поэзия (журнал). 1994. № 3. გვ. 3—20.
*Шахматный вестник. 1992. № 5. გვ. 42—43.

კატეგორია:სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატები საჭადრაკო კომპოზიციაში 
კატეგორია:1992 წელი ჭადრაკში
მუროვდაღის გვირაბი

**მუროვდაღის გვირაბი** () — ორმაგი საავტომობილო გვირაბი, რომელიც შენდება მუროვდაღის ქედის ქვეშ, თოგანალი–ქალბაჯარი–ისთისუს საავტომობილო გზაზე. გვირაბი აკავშირებს აზერბაიჯანის გოიგოლის და ქალბაჯარის რაიონებს და წარმოადგენს ალტერნატიულ მარშრუტს ომარის უღელტეხილზე გამავალი გზის მიმართ, რომელიც ზამთარში ძლიერი თოვლის გამო ხშირად გაუვალია.

## აღწერა 
გვირაბი მდებარეობს თოგანალი–ქალბაჯარი–ისთისუს საავტომობილო გზის დაახლოებით 13,5-ე კილომეტრზე, სადაც რელიეფი მკვეთრად რთულდება და ზღვის დონიდან სიმაღლე დაახლოებით 1 700 მეტრიდან 3 200 მეტრზე მეტამდე იზრდება.

2025 წლის 21 აგვისტოს გვირაბის ტექნიკური გახსნა გაიმართა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევისა და პირველი ლედის მეჰრიბან ალიევას მონაწილეობით.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში
ზანგილან-ჰორადიზის საავტომობილო გზა

**ზანგილან-ჰორადიზის საავტომობილო გზა** () — პირდაპირი საავტომობილო გზა ზანგილანის რაიონიდან ჰორადიზის ქალაქამდე.

გზატკეცილის საძირკველი 2021 წლის 26 აპრილს ჩაიყარა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ილჰამ ალიევის, პირველი ვიცე-პრეზიდენტის მეჰრიბან ალიევასა და მათი ქალიშვილის ლეილა ალიევას მონაწილეობით, მათი ვიზიტის დროს ზანგილანისა და ჯაბრაილის რაიონებში.

## ისტორია 
მეორე ყარაბაღის ომის დასრულების შემდეგ, აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა გასცა მითითებები განთავისუფლებული ტერიტორიების სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების გეგმის მომზადების შესახებ. ერთ-ერთ პრიორიტეტულ მიმართულებად განისაზღვრა ზანგილანის რაიონში ახალი საავტომობილო გზის მშენებლობა.

2021 წლის 26 აპრილს, პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის, პირველი ლედის მეჰრიბან ალიევისა და მათი ქალიშვილის ლეილა ალიევას ვიზიტის ფარგლებში, გაიმართა ზანგილან-ჰორადიზის საავტომობილო გზის საძირკვლის ჩაყრის ცერემონია.

## მშენებლობა 
ზანგილან-ჰორადიზის საავტომობილო გზის პროექტის სიგრძე წინასწარი გათვლებით 124 კილომეტრს შეადგენს. დაგეგმილია, რომ გზა იქნება 4–6 ზოლიანი და აშენდება თანამედროვე სატრანსპორტო სტანდარტების შესაბამისად.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში
საკავშირო პირველობა საჭადრაკო კომპოზიციაში 1929

**საკავშირო პირველობა საჭადრაკო კომპოზიციაში 1929** — პირადი პირველობა საჭადრაკო ამოცანებისა და ეტიუდების შედგენაში.

ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 34 ავტორის 1929 წელს გამოქვეყნებული 131 ნაწარმოები. შეჯიბრება ჩატარდა განსაკუთრებული სისტემით. მსაჯები თავად მონაწილეები იყვნენ. გამარჯვებულები ვლინდებოდნენ დაგროვილი ქულების მინიმალური ჯამის მიხედვით.

## ორსვლიანი ამოცანები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 20 ავტორის 71 ამოცანა. ფინალში 20 საუკეთესო ამოცანა შეფასდა 1-დან 20 ქულამდე; შემდეგი ორი ჯგუფი — 25 და 30 ქულით. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორად დასახელდა მიხეილ ბარულინი.

## სამსვლიანი ამოცანები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 9 ავტორის 25 ამოცანა. ფინალში 10 საუკეთესო ამოცანა შეფასდა 1-დან 10 ქულამდე; შემდეგები — 15 და 20 ქულით. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორად დასახელდა იაკობ ვილნერი.

## ეტიუდები 
ნახევარფინალში წარმოდგენილი იყო 8 ავტორის 35 ეტიუდი. ფინალში 10 საუკეთესო ეტიუდი შეფასდა 1-დან 10 ქულამდე; შემდეგები — 15 და 20 ქულით. საუკეთესო კომპოზიციის ავტორად დასახელდა ვლადიმირ კოროლკოვი.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:სსრკ-ის პირადი ჩემპიონატები საჭადრაკო კომპოზიციაში 
კატეგორია:1929 წელი ჭადრაკში 
კატეგორია:1929 წლის სპორტი სსრკ-ში
ქლივანა

**ქლივანა** — ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების, ზემო ქლივანისა და ქვემო ქლივანის ძველი საერთო სახელწოდება. ამჟამად ნასოფლარებია. მდებარეობს რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
გიასლის მეჩეთი

**გიასლის მეჩეთი** () — მეჩეთი აზერბაიჯანში, აღდამის რაიონის სოფელ გიასლიში. იგი XVIII საუკუნის ისტორიული და არქიტექტურული ძეგლია.

აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით, იგი შეტანილია ადგილობრივი მნიშვნელობის უძრავი ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში.

## ისტორია 
გიასლის მეჩეთი XVIII საუკუნეში აშენდა სოფელ გიასლიში, ყარაბაღის სახანოს პერიოდში. თავდაპირველად მეჩეთს ორი მინარეთი ჰქონდა.

1928 წლის დეკემბერში მრავალი მეჩეთი, ეკლესია და სინაგოგა საგანმანათლებლო მიზნებისთვის კლუბებად გადაკეთდა.

1917 წელს აზერბაიჯანში 3000 მეჩეთი იყო. 1927 წლისთვის მათი რაოდენობა 1700-მდე შემცირდა, 1928 წელს 1369-მდე, ხოლო 1933 წელს მხოლოდ 17 დარჩა.

ამ პერიოდში გიასლის მეჩეთი ლოცვისთვის დაკეტილი იყო. 1929–1932 წლებში მეჩეთის შენობა კოლმეურნეობის ადმინისტრაციულ ცენტრად გამოიყენებოდა, 1960–1970-იან წლებში — სოფლის მაღაზიად, ხოლო 1985–1989 წლებში შენობაში „მწვანე აფთიაქი“ ფუნქციონირებდა. 1989 წელს მეჩეთი ადგილობრივმა მაცხოვრებლებმა გარემონტეს და მლოცველებისთვის ხელახლა გახსნეს.

ოკუპაციის შემდეგ, აღდამის რაიონში არსებული 135 ისტორიული ძეგლიდან 75 განადგურდა. ასევე განადგურდა სოფელი გიასლი და მისი მეჩეთი. გავრცელებული ცნობებით, მეჩეთის შენობა პირუტყვის სადგომად გამოიყენებოდა.

(მეჩეთი ადგილობრივი მნიშვნელობის უძრავი ისტორიული და კულტურული ძეგლების სიაში შეტანილია აზერბაიჯანის მინისტრთა კაბინეტის 2001 წლის 2 აგვისტოს №132 გადაწყვეტილებით.) 2020 წლის 10 ნოემბრის ცეცხლის შეწყვეტის დეკლარაციის შემდეგ, აღდამის რაიონი (მათ შორის სოფელი გიასლი) 2020 წლის 20 ნოემბერს აზერბაიჯანის კონტროლს დაუბრუნდა. წყაროებში ასევე აღნიშნულია, რომ წასვლამდე სომხურმა ძალებმა გიასლის მეჩეთი დაწვეს, ხოლო სოფელში ჩასულმა ფრანგმა ფოტოგრაფმა რეზა დეღათიმ (National Geographic Society) დანგრევა დააფიქსირა.

2021 წლის 17 სექტემბერს სამხრეთ კავკასიაში ევროკავშირის სპეციალურმა წარმომადგენელმა ტოივო კლაარიმ აღდამში გიასლისა და ჯუმას მეჩეთები მოინახულა.

2025 წლის 18 ივლისს, რესტავრაციის შემდეგ, მეჩეთი ხელახლა გაიხსნა. რესტავრაცია ჰეიდარ ალიევის ფონდმა ჩაატარა. რესტავრაციის დროს აღდგა დახრილი ქვის სვეტები, თავიდან აიგო ქვის თაღები და გუმბათები, ხოლო მეჩეთის მახლობლად დამხმარე შენობები აშენდა.

## გალერეა 

Ağdam rayonuDSC 0308.jpg |გიასლის მეჩეთი, 2021 წელი
Giyasli mosque.jpg|გიასლის მეჩეთი, 2021 წელი
Giyasly mosque.jpg|გიასლის მეჩეთი, 2021 წელი
Giyasli Mosque interior 3.jpg|მეჩეთის შესასვლელი
Giyasli Mosque interior 2.jpg|მეჩეთის განადგურებული ინტერიერი

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
ცენტრალური რეგიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ცენტრალური რეგიონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ცენტრალური რეგიონი (ბურკინა-ფასო) — ქვეყნის 13 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ცენტრალური რეგიონი (განა) — ქვეყნის 10 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ცენტრალური რეგიონი (კამერუნი) — ქვეყნის 10 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ცენტრალური რეგიონი (მალავი) — ქვეყნის 3 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ცენტრალური რეგიონი (უგანდა) — ქვეყნის 4 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ცენტრალური რეგიონი (ტოგო)— ქვეყნის 5 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ცენტრალური რეგიონი (სინგაპური) — ქვეყნის 5 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი
* ცენტრალური რეგიონი (პორტუგალია) — ქვეყნის 9 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი.
2023 წლის ხანქენდის გამარჯვების აღლუმი

**2023 წლის ხანქენდის გამარჯვების აღლუმი** () — სამხედრო აღლუმი, რომელიც გაიმართა 2023 წლის 8 ნოემბერს ქალაქ ხანქენდიში, მეორე ყარაბაღის ომში აზერბაიჯანის გამარჯვების მესამე წლისთავის აღსანიშნავად. აღლუმი ჩატარდა ქალაქის ცენტრალურ მოედანზე, რომელსაც მოგვიანებით *გამარჯვების მოედანი* ეწოდა.

აღლუმი მიიღო აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა და შეიარაღებული ძალების უმაღლესმა მთავარსარდალმა ილჰამ ალიევმა. აღლუმს ხელმძღვანელობდა აზერბაიჯანის შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის უფროსი, გენერალ-პოლკოვნიკი ქარიმ ვალიევი.

მოწყობილობაში წარმოდგენილი იყო კომპოზიციაც, რომელზეც სიტყვა „“ („გამარჯვება“) იყო გამოსახული ჩამორთმეული სამხედრო ტექნიკის ნომრებისგან დამზადებულ პანელზე.

## პრეზიდენტის სიტყვა 
აღლუმზე სიტყვით გამოვიდა პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი.

## სქოლიო
იმარათის სასაფლაო

thumb|იმარათის სასაფლაო, აგვისტო 2024

**იმარათ გარვანდის სასაფლაო** (), ასევე ცნობილი როგორც **იმარათის სასაფლაო** () — მავზოლეუმების კომპლექსი ქალაქ აღდამში, სადაც დაკრძალულია ყარაბაღის ხანის ოჯახის წევრები და სხვა გამოჩენილი პირები. სასაფლაოში განისვენებენ როგორც ყარაბაღის სახანოს პერიოდის, ისე მისი შემდგომი ეპოქის ცნობილი წარმომადგენლები.

## აღწერა 
იმარათის სასაფლაოზე მდებარეობს XVIII–XIX საუკუნეებით დათარიღებული ფანაჰალი ხანის მავზოლეუმი. მის გვერდით აგებულია მსგავსი სტრუქტურის კიდევ ერთი მავზოლეუმი, რომელიც ფანაჰალი ხანის ვაჟს, ყარაბაღის ხანს — იბრაჰიმ ხალილ ხანს ეკუთვნის.

ფანაჰალი ხანის მავზოლეუმს ერთი შესასვლელი აქვს, რომელიც თაღოვანი კონსტრუქციით გამოირჩევა. ნაგებობას მრავალკუთხა კონუსური გეგმა ახასიათებს. გარდაცვლილის საფლავი უშუალოდ მავზოლეუმის შიდა სივრცეშია განთავსებული. მავზოლეუმების წინ დადგმულია პოეტისა და საზოგადო მოღვაწის ხურშიდბანუ ნათავანის ბიუსტი.

## თანამედროვე პერიოდი 
1993 წელს ქალაქი აღდამი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს. ინტენსიურმა დაბომბვამ მოსახლეობა აიძულა დაეტოვებინა ქალაქი და მიმდებარე სოფლები, რის შედეგადაც აღდამი ე.წ. „მოჩვენებათა ქალაქად“ იქცა.

2020 წელს მეორე ყარაბაღის ომის შედეგად ტერიტორია აზერბაიჯანის კონტროლს დაუბრუნდა. ქალაქისა და რაიონის განთავისუფლების შემდეგ გაირკვა, რომ ხურშიდბანუ ნათავანის მავზოლეუმი განადგურებული იყო, ხოლო მისი საფლავი შეურაცხყოფილი და გაძარცვული — საფლავი ამოთხრილი, ნეშტის ნაწილები კი წაღებული. აღნიშნულ ფაქტებზე ინფორმაცია გაავრცელა ცნობილმა ფრანგმა ფოტოჟურნალისტმა რეზა დეღათიმ.

აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტის ანგარიშის მიხედვით, XVIII საუკუნის იმარათის წმინდა და ისტორიული სასაფლაო, ქალაქის მოწამეთა ხეივნის ჩათვლით, შეურაცხყოფილი, გაძარცვული და განადგურებული იყო. დასავლელმა დიპლომატებმა, რომლებიც ტერიტორიას ეწვივნენ, განაცხადეს, რომ ადგილზე მხოლოდ ორმოები იყო შემორჩენილი, სადაც ადრე სამარხები მდებარეობდა, ხოლო სასაფლაოზე მხოლოდ ერთი დაზიანებული საფლავის ქვა აღმოჩნდა.

## სასაფლაოზე დაკრძალულნი 
სასაფლაოზე დაკრძალულია ყარაბაღის ხანთა საგვარეულოს მრავალი წარმომადგენელი, მათ შორის:

* ფანაჰალი ხანი — ყარაბაღის სახანოს დამაარსებელი  
* იბრაჰიმ ხალილ ხანი — ყარაბაღის ხანი  
* მეჰდიქული ხანი — ყარაბაღის ხანი  
* ხურშიდბანუ ნათავან — პოეტი და საზოგადო მოღვაწე  
* ჯაფარყული ხანი ნევა — პოეტი და რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორი  
* გამერნისა ბეიიმ აბრახანოვა — პოეტი, ყარაბაღის ხანთა დინასტიის წარმომადგენელი  

## გალერეა 

Mausoleum at Imarat cemetery.jpg|
Information label at Imarat Cemetery.jpg|
Grave of Khurshidbanu Natavan.jpg|

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები
კლეოსტრატე

**კლეოსტრატე ტენედოსელი** (; დ. 	ძვ. წ. 520 — გ. ძვ. წ. 432) — ძველი ბერძენი ასტრონომი.

შესაძლოა, სწორედ კლეოსტრატემ გადაიტანა ზოდიაქოს ნიშნები ბაბილონური ასტრონომიიდან ბერძნულ ასტრონომიაში. კლეოსტრატემ შექმნა მთვარე-მზისიერი კალენდარი რვაწლიანი ციკლით (ოქტაეტერიდა), რომელიც მოგვიანებით მეტონმა შეასწორა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს კლეოსტრატე.

## ლიტერატურა
* Фрагменты ранних греческих философов. Часть I: От эпических теокосмогоний до возникновения атомистики / Издание подготовил А.В.Лебедев. М.: Наука. 1989. С.83.
* *van der Waerden B. L.* Die Astronomie der Griechen. — : Wiss. Buchgesellschaft, 1988.
* *E. J. Webb*, Cleostratus Redivivus, The Journal of Hellenic Studies, Vol. 41, Part 1 (1921), pp. 70-85
* *Fotheringham J.K.* «Cleostratus.» The Journal of Hellenic Studies, Vol. 39, (1919), pp. 164—184.
* *Fotheringham J.K.* «Cleostratus (III)» The Journal of Hellenic Studies , Vol. 45, Part 1 (1925), pp. 78-83.
* *Webb E.J.* «Cleostratus and His Work».The Journal of Hellenic Studies , Vol. 48, Part 1 (1928), pp. 54-63

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი ბერძენი ასტრონომები
აღდამის ინდუსტრიული პარკი

**აღდამის ინდუსტრიული პარკი** () — ინდუსტრიული პარკი აღდამის რაიონში, აზერბაიჯანში, ქალაქ აღდამის მახლობლად. პარკი მოიცავს დაახლოებით 190 ჰექტარს და შეიქმნა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ბრძანებულებით 2021 წლის 28 მაისს.

პარკის ორგანიზებას, მართვასა და განვითარებას ახორციელებს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეკონომიკის სამინისტროს დაქვემდებარებაში მოქმედი აზერბაიჯანის ეკონომიკური ზონების განვითარების სააგენტო.

## ისტორია 
აღდამის რეგიონის ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ, ლოგისტიკურმა პოტენციალმა და სოციალურ-ეკონომიკური განვითარების საჭიროებებმა განაპირობა თანამედროვე ინდუსტრიული პარკის შექმნა. პარკი ოფიციალურად დაარსდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტის 2021 წლის 28 მაისის ბრძანებულებით, რომლის მიხედვითაც განისაზღვრა მისი სპეციალიზაცია, მართვის სტრუქტურა და ინფრასტრუქტურული განვითარების ეტაპები.

2024 წლის სექტემბერში მან მონაწილეობა მიიღო პარკში აშენებული რამდენიმე ახალი საწარმოს გახსნის ცერემონიაში.

## ინფრასტრუქტურა და საქმიანობა 
პარკის ტერიტორიაზე მოწყობილია აუცილებელი საინჟინრო ინფრასტრუქტურა, მათ შორის წყალმომარაგების სისტემა, 10 კვ ძაბვის ელექტროგადამცემი ხაზი და ტრანსფორმატორული ქვესადგური, ასევე განათების სისტემა, რომლის ნაწილშიც გამოყენებულია მზის პანელები.

პარკში წარმოდგენილია სხვადასხვა მიმართულების საწარმოები, მათ შორის სამშენებლო მასალების, ელექტრო და საინჟინრო მოწყობილობების, კვების პროდუქტების, სასოფლო-სამეურნეო გადამუშავების, ფეხსაცმლისა და სხვა სამრეწველო პროდუქციის წარმოება. ზოგიერთი პროდუქცია ექსპორტზეც გადის, მათ შორის საქართველოს მიმართულებით.

ინდუსტრიული პარკის რეზიდენტები სარგებლობენ აზერბაიჯანში მოქმედი სპეციალური საგადასახადო და საბაჟო შეღავათებით, რაც მიზნად ისახავს წარმოების განვითარებასა და ინვესტიციების წახალისებას.

## აგრეთვე 
* აზერბაიჯანის ეკონომიკა

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
მაქსიმ ლოპესი

**მაქსიმ ბაილა ლოპესი** (ესპ. López, ; დაბადებული 1997 წლის 4 დეკემბერს) — ფრანგი პროფესიონალი ფეხბურთელი, რომელიც თამაშობს დაცვითი ნახევარმცველის პოზიციაზე და წარმოადგენს პარიზის საფეხბურთო კლუბს.

ლოპესი არის მარსელის აკადემიის აღზრდილი. პროფესიონალურ დონეზე დებიუტი შედგა 2016 წლის აგვისტოში. კლუბის შემადგენლობაში ჩაატარა 150 მატჩი. 2021 წელს, იჯარით თამაშის შემდეგ, იგი სრულფასოვნად გადავიდა სასუოლოში. ასევე წარმოადგენდა საფრანგეთს ახალგაზრდულ ეროვნულ ნაკრებებში.

## საკლუბო კარიერა 
მაქსიმ ლოპესმა საფეხბურთო კარიერა დაიწყო ბიურელის საფეხბურთო კლუბში 2003 წელს. 2010 წელს შეუერთდა მარსელის აკადემიას, სადაც პროგრესი ახალგაზრდულ გუნდებში სწრაფად განვითარდა. მისი წარმატებული გამოსვლების შედეგად, 2016 წელს შედგა დებიუტი მარსელის პირველ გუნდში.

## ეროვნული გუნდი 
ლოპესი თამაშობდა საფრანგეთის ასაკობრივ ეროვნულ ნაკრებებში. იგი წარმოადგენდა საფრანგეთის 20-წლამდე და 21-წლამდე გუნდებს საერთაშორისო ტურნირებსა და შესარჩევ შეხვედრებში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ფეხბურთელები
კატეგორია:ფეხბურთელები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ფეხბურთელები კლუბების მიხედვით
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
საგანმანათლებლო ტექნოლოგია

**საგანმანათლებლო ტექნოლოგია** (ხშირად შემოკლებით: **ედუტექი** ან **ედტექი**) — არის კომპიუტერული აპარატურის, პროგრამული უზრუნველყოფისა და განათლების მეცნიერებებში ჩამოყალიბებული თეორიისა და პრაქტიკის ერთობლივი გამოყენება სწავლისა და სწავლების ხელშეწყობის მიზნით.

პრაქტიკული საგანმანათლებლო გამოცდილების გარდა, საგანმანათლებლო ტექნოლოგია ეფუძნება სხვადასხვა დისციპლინიდან მიღებულ თეორიულ ცოდნას, მათ შორისაა კომუნიკაცია, განათლება, ფსიქოლოგია, სოციოლოგია, ხელოვნური ინტელექტი და კომპიუტერული მეცნიერება. იგი მოიცავს რამდენიმე სფეროს, მათ შორის სწავლების თეორიას, კომპიუტერზე დაფუძნებულ სწავლებას, ონლაინ სწავლებას და მობილურ სწავლებას (m-learning), სადაც გამოიყენება მობილური ტექნოლოგიები.

საგანმანათლებლო კომუნიკაციებისა და ტექნოლოგიების ასოციაცია (AECT) საგანმანათლებლო ტექნოლოგიას განსაზღვრავს როგორც „სწავლის ხელშეწყობისა და შედეგიანობის გაუმჯობესების მიზნით შესაბამისი ტექნოლოგიური პროცესებისა და რესურსების შექმნის, გამოყენებისა და მართვის შესწავლისა და ეთიკური პრაქტიკის ერთობლიობას“. ამავე ორგანიზაციის მიხედვით, სასწავლო ტექნოლოგია განისაზღვრება როგორც „სწავლისთვის განკუთვნილი პროცესებისა და რესურსების დიზაინის, განვითარების, გამოყენების, მართვისა და შეფასების თეორია და პრაქტიკა“.

ამგვარად, საგანმანათლებლო ტექნოლოგია მოიცავს გამოყენებითი განათლების მეცნიერებების ყველა სანდო და ვალიდურ მიმართულებას, მათ შორის ტექნიკურ აღჭურვილობას, აგრეთვე პროცესებსა და პროცედურებს, რომლებიც მიღებულია მეცნიერული კვლევის საფუძველზე. კონკრეტულ კონტექსტში იგი შეიძლება ეხებოდეს თეორიულ, ალგორითმულ ან ჰეურისტიკულ პროცესებს და არ გულისხმობს აუცილებლად ფიზიკური ტექნოლოგიის არსებობას. საგანმანათლებლო ტექნოლოგია ასევე წარმოადგენს განათლების სფეროში ტექნოლოგიების პოზიტიური ინტეგრაციის პროცესს, რომელიც ხელს უწყობს უფრო მრავალფეროვანი სასწავლო გარემოს ჩამოყალიბებას და აძლევს მოსწავლეებს შესაძლებლობას, ისწავლონ როგორც ტექნოლოგიების გამოყენება, ისე მათი ჩვეულებრივი სასწავლო დავალებების შესრულება.

## სქოლიო
კატეგორია:ტექნოლოგია
კატეგორია:პროგრამული ინჟენერია
ლაჩინის საერთაშორისო აეროპორტი

thumb|ლაჩინის საერთაშორისო აეროპორტი, მაისი 2025

**ლაჩინის საერთაშორისო აეროპორტი** () — საერთაშორისო აეროპორტი აზერბაიჯანიში, რომელიც მდებარეობს ლაჩინის რაიონის სოფელ ქორჩუს მახლობლად. იგი წარმოადგენს აზერბაიჯანის ყველაზე მაღალ სიმაღლეზე განთავსებულ აეროპორტს.

## ზოგადი ინფორმაცია 
აეროპორტი მდებარეობს ლაჩინის ქალაქიდან დაახლოებით 30 კმ-ში, შუშის ქალაქიდან — 70 კმ-ში და ქელბაჯარიდან — 60 კმ-ში, რთულ მთიან რელიეფზე, ზღვის დონიდან 1 738 მეტრის სიმაღლეზე.

ლაჩინის საერთაშორისო აეროპორტი არის აზერბაიჯანის მეცხრე საერთაშორისო აეროპორტი და მესამე, რომელიც ექსპლუატაციაში შევიდა მეორე ყარაბაღის ომის შემდეგ განთავისუფლებულ ტერიტორიებზე.

აეროპორტი წარმოადგენს მნიშვნელოვან საჰაერო კვანძს, რომელიც აკავშირებს ყარაბაღისა და აღმოსავლეთ ზანგეზურს აზერბაიჯანის დანარჩენ რეგიონებთან.

აეროპორტის ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკის სიგრძე შეადგენს 3 000 მეტრს, ხოლო სიგანე — 60 მეტრს. ბილიკი დაფარულია ასფალტბეტონის საფარით და განკუთვნილია სხვადასხვა ტიპის თვითმფრინავების, მათ შორის მძიმე სატვირთო ავიაციის მისაღებად.

ტერმინალის შენობის საერთო ფართობი შეადგენს 5 000 მ²-ს და იგი გათვლილია საათში 200 მგზავრის მომსახურებაზე.

აეროპორტი აღჭურვილია „Phoenix“-ის ტიპის საჰაერო მოძრაობის მართვის სისტემით.

აეროპორტის ტერიტორია მოიცავს დაახლოებით 130 ჰექტარს. 2025 წლის 26 მაისს ლაჩინის აეროპორტს ოფიციალურად მიენიჭა საერთაშორისო სტატუსი.

## ისტორია 
საბჭოთა პერიოდში ლაჩინის რაიონში აეროპორტი არ ფუნქციონირებდა.

2020 წლის 1 დეკემბერს, მთიან ყარაბაღში ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმების საფუძველზე, სომხეთმა აზერბაიჯანს დაუბრუნა ლაჩინის რაიონი, რომელიც პირველი ყარაბაღის ომის შედეგად ოკუპირებული იყო.

2021 წლის იანვარში აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა გასცა დავალება ქელბაჯარის ან ლაჩინის რაიონებში აეროპორტის მშენებლობისთვის შესაბამისი ადგილის მოძიების შესახებ. რთული რელიეფის გამო შესაფერისი ადგილის შერჩევა ხანგრძლივი პროცესის შედეგად განხორციელდა და საბოლოოდ არჩეული იქნა ლაჩინის რაიონის სოფელ ქორჩუს მიმდებარე ტერიტორია.

აეროპორტის საძირკვლის ჩაყრის ცერემონია გაიმართა 2021 წლის 16 აგვისტოს. პროექტის განხორციელებაში მონაწილეობა მიიღო 13-ზე მეტმა თურქულმა კომპანიამ.

2025 წლის 28 მაისს ლაჩინის საერთაშორისო აეროპორტის გახსნის ოფიციალური ცერემონია გაიმართა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევისა და თურქეთის პრეზიდენტ რეჯეფ თაიფ ერდოღანის მონაწილეობით.

## გალერეა 

Opening ceremony of Lachin International Airport 09.jpg
Opening ceremony of Lachin International Airport 03.jpg
Opening ceremony of Lachin International Airport 05.jpg
Лачинский международный аэропорт Май 2025 4.jpg
Opening ceremony of Lachin International Airport 01.jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის აეროპორტები
ეპიმეთეოსი

**ეპიმეთეოსი** (ბერძნ. Ἐπιμηθεύς; მნიშვნელობა – „შემდგომი დაფიქრება“) იყო ბერძნული მითოლოგიის ტიტანური პერსონაჟი, ატლასის, მენოეთიოსისა და პრომეთეოსის ძმა. პრომეთეოსი „მომავლის ხედვისა“ და ჭკვიანურად მოქმედების, ეპიმეთეოსი კი „შემდგომი დაფიქრების“ და უცოდინრობის სიმბოლოა. ზოგი მითის მიხედვით, ეპიმეთეოსი იწვევს პანდორას ქილიდან გამოშვებულ პრობლემებს.

## მითოლოგია
პლატონეს მიხედვით, ძველი მითის გამოყენებით, დიალოგში *პროტაგორასი* (320d–322a), ტიტან ძმებს დაევალა ახალი ცხოველებისთვის თვისებების გადანაწილება. ეპიმეთეოსი პასუხისმგებელი იყო ყოველი ცხოველისთვის დადებითი თვისების მიცემაზე, მაგრამ ადამიანის მომენტში, რადგან „მომავლის ხედვა“ აკლდა, ვერაფერი დაუტოვა. პრომეთეოსმა ადამიანისთვის გამოარჩია ცივილიზაციის ხელოვნება და ცეცხლი, რომელსაც ატენასა და ჰეფესტუსს წაიღო. მოგვიანებით პრომეთეოსი მის ქმედებაზე სასამართლოში პასუხობდა.

ჰეზიოდოსის მიხედვით (*თეოგონია*, 527–; *სამსახური და დღეები*, 57–), ეპიმეთეოსი იყო ის, ვინც ღმერთებისგან მიიღო პანდორა. მათი ქორწინება სავარაუდოა, თუმცა ტექსტებში პირდაპირ არ არის აღნიშნული. მოგვიანებით, ეპიმეთეოსისა და პანდორას ქალიშვილი იყო პირა, რომელიც დაქორწინდა დეოკალიონზე, პრომეთეოსის შთამომავლის ხაზი. ერთად ისინი იყვნენ ორი ადამიანი, რომლებიც გადარჩნენ მაჰის დროს.

ზოგი წყაროს მიხედვით, ეპიმეთეოსს ჰყავდა მეორე ქალიშვილი, მეტამელეა, სახელის მნიშვნელობა – „შემდგომი ხვეწნა“, რაც აღნიშნავს, რომ ვინც წინასწარ არ გეგმავს, სევდას იგრძნობს კატასტროფის დროს.

აპოლონიოს როდოსელის *არგონავტიკა*–ზე მინიშნების მიხედვით, ეპიმეთეოსის ცოლი ერქვა ეფირა, ოკეანოსისა და თეტის ქალიშვილი.

პინდარის *პითიადაში* ეპიმეთეოსი წარმოდგენილია როგორც პროფასის მამა.

## თანამედროვე კულტურა
*Psychological Types*–ში, მე–X თავში, „ტიპების ზოგადი აღწერა“, კარლ იუნგი იყენებს ეპიმეთეოსის გამოსახულებას (პირდაპირი მითითებით კარლ სპიტელერი–ს ეპიმეთეოსისკენ) იმისთვის, რომ გამოხატოს მენტალური ფუნქციის არასწორი გამოყენება, საპირისპიროდ მის სრულ, ჯანმრთელ და შემოქმედებით გამოყენებასთან.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფა

მინი|შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფა
**შატლ „ჩელენჯერის“ კატასტროფა** — 1986 წლის 28 იანვარს 11:39 საათზე (16:39 UTC) აშშ-ის ცენტრალური ფლორიდის სანაპიროსთან, ატლანტის ოკეანის თავზე მომხდარი შატლ STS-51L-ის ავარიული განადგურება, რომელიც გამოწვეული იყო კოსმოსური ხომალდის გარე საწვავის ავზის ფრენის დაწყებიდან 73 წამში აფეთქებით. ავარიის შედეგად ეკიპაჟის შვიდივე წევრი დაიღუპა. 

ეკიპაჟის წევრები: 
#ეკიპაჟის მეთაური — ფრენსის „დიკ“ რიჩარდ სკობი ();
#მეორე პილოტი — მაიკლ ჯონ სმითი ();
#სამეცნიერო სპეციალისტი — ელისონ შოჯი ონიძუკა (, );
#სამეცნიერო სპეციალისტი — ჯუდით არლენ რეზნიკი ();
#სამეცნიერო სპეციალისტი — რონალდ ერვინ მაკნეირი ();
#სასარგებლო დატვირთვის სპეციალისტი — გრეგორი ბრუს ჯარვისი ();
#სასარგებლო დატვირთვის სპეციალისტი — შერონ კრისტა კორიგან მაკოლიფი ().

## რესურსები ინტერნეტში
* Как в НАСА допустили самую страшную катастрофу в истории космонавтики // Лента. Ру, 7 марта 2019
* 
* 
* 
* 
* Rogers Commission Report (pdf, 9.85Mb) — compiled by Thomas ('thomasafb')
* *Challenger* disaster: remembered. *The Boston Globe*. January 28, 2011.

კატეგორია:კოსმოსური ფრენის კატასტროფები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 601

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 601** მიიღეს 1987 წლის 30 ოქტომბერს. წინა 269-ე (1969), 276-ე (1970), 301-ე (1971), 385-ე (1976), 431-ე (1978), 432-ე (1978), 435-ე (1978), 439-ე (1978), 532-ე (1983), 539-ე (1983) და 566-ე (1985) რეზოლუციების გახსენების შემდეგ საბჭომ კვლავ დაგმო სამხრეთ აფრიკა, ნამიბიის „უკანონო“ ოკუპაციისა და წინა რეზოლუციების შესრულებაზე უარის თქმის გამო.

რეზოლუციამ კიდევ ერთხელ დაადასტურა გაეროს პირდაპირი პასუხისმგებლობა ნამიბიის ტერიტორიაზე და აღნიშნა, რომ 535-ე (1978) რეზოლუციასთან დაკავშირებული ყველა გადაუჭრელი საკითხი მოგვარებული  იყო. რეზოლუცია ასევე მიესალმა სამხრეთ-დასავლეთ აფრიკის სახალხო ორგანიზაციის მიერ მიღებულ პირობას, ხელი მოეწერა და დაეცვა ცეცხლის შეწყვეტის შესახებ შეთანხმება სამხრეთ აფრიკის თავდაცვის ძალებთან, ამიტომ საბჭომ გენერალურ მდივანს, ხავიერ პერეს დე კუელარს, უფლება მისცა, მოეწყო ცეცხლის შეწყვეტა ორივე მხარეს შორის, რათა გაეროს გარდამავალი დახმარების ჯგუფი ნამიბიაში განთავსებულიყო.

საბჭომ ასევე მოუწოდა წევრ სახელმწიფოებს, დახმარებოდნენ გენერალურ მდივანს და მის თანამშრომლებს მიმდინარე რეზოლუციის განხორციელებაში და სთხოვა გენერალურ მდივანს, რაც შეიძლება მალე წარედგინა ანგარიში რეგიონში 
განვითარებული მოვლენების შესახებ.

რეზოლუცია 601 მიიღეს 14 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო შეერთებული შტატებმა კენჭისყრისგან თავი შეიკავა.

## იხილეთ აგრეთვე
*აპართეიდი

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/601(1987))

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1987 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სამხრეთ აფრიკის სასაზღვრო ომის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები სამხრეთ აფრიკის შესახებ
კატეგორია:1987 წელი სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ნამიბიის შესახებ
ჰადრუთის მეჩეთი

thumb|ჰადრუთის მეჩეთი, 2025 წლის სექტემბერი

**ჰადრუთის მეჩეთი** () — საკულტო ნაგებობა აზერბაიჯანში, ხოჯავენდის რაიონის ჰადრუთის დასახლებაში.

## ისტორია 
მეჩეთის საძირკველი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა 2021 წლის ოქტომბერში ჩაუყარა. სამშენებლო სამუშაოები განხორციელდა კომპანია „PMD GROUP“-ის მიერ.

მეჩეთის ოფიციალური გახსნა გაიმართა 2025 წლის 14 სექტემბერს აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მონაწილეობით.

## არქიტექტურული თავისებურებები 
მეჩეთის პროექტი შემუშავდა ჰადრუთის დასახლების აღდგენა-რეკონსტრუქციის გენერალური გეგმის შესაბამისად. ნაგებობა მოიცავს ორსართულიან სალოცავ დარბაზს, მათ შორის მეორე სართულზე განთავსებულ ქალთა სალოცავ სივრცეს, და გაფორმებულია ეროვნული არქიტექტურული სტილის ელემენტებით.

მინარეთის სიმაღლე პროექტის მიხედვით დაახლოებით 25 მეტრია. სალოცავი დარბაზი გათვლილია ერთდროულად 210 მლოცველის მიღებაზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
შუშას ახალი მეჩეთი

thumb|შუშას ახალი მეჩეთი მშენებლობის პროცესში, 2025 წლის მარტი

**შუშას ახალი მეჩეთი** () — ქალაქ შუშაში მშენებარე საკულტო ნაგებობა.

## ისტორია 
მეჩეთის საძირკველი 2021 წლის 12 მაისს ჩაეყარა აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის, პირველი ლედის მეჰრიბან ალიევას და მათი ქალიშვილების — ლეილა ალიევასა და არზუ ალიევას მონაწილეობით.

მეჩეთის პროექტი ხორციელდება ჰეიდარ ალიევის ფონდისა და „ფაშა ჰოლდინგის“ მხარდაჭერით.

2025 წლის 17 ივლისს მეჩეთში მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოებს გაეცნო თურქმენეთის სახალხო საბჭოს თავმჯდომარე გურბანგული ბერდიმუჰამედოვი.

2025 წლის 16 სექტემბერს კი მეჩეთში ჩატარებული სამუშაოები დაათვალიერა არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტმა, შეიხმა მოჰამედ ბინ ზაიიდ ალ ნაჰაიანმა.

მეჩეთის მშენებლობის დასრულება 2026 წელს არის დაგეგმილი.

პროექტის მიხედვით, მეჩეთის მინარეთების სიმაღლე 72 მეტრს მიაღწევს. შენობის გარე ფასადი გაფორმებული იქნება შუშის ისტორიულ მეჩეთებში გამოყენებული გეომეტრიული ორნამენტებით, ხოლო გუმბათი მოზაიკით მოირთვება.

მეჩეთის არქიტექტურული პროექტი მომზადდა აზერბაიჯანელი და იტალიელი არქიტექტორების ერთობლივი თანამშრომლობით.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არქიტექტურული ძეგლები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
აღდამის მუღამის ცენტრი

thumb|აღდამის მუღამის ცენტრი, 2025 წლის მაისი

**აღდამის მუღამის ცენტრი** () — კულტურული ცენტრი ქალაქ აღდამში. ცენტრის მშენებლობა 2023 წელს დაიწყო, ხოლო მისი ოფიციალური გახსნა 2025 წლის 10 მაისს გაიმართა.

## ისტორია 
აღდამის მუღამის ცენტრის საძირკველი 2023 წლის 2 მაისს ჩაეყარა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევსა და პირველ ლედის მეჰრიბან ალიევას მონაწილეობით.

2024 წლის 18 თებერვალს პრეზიდენტმა და პირველმა ლედიმ ცენტრში მიმდინარე სამშენებლო სამუშაოების მიმდინარეობა დაათვალიერეს.

სამშენებლო სამუშაოების დასრულების შემდეგ, ცენტრი ოფიციალურად გაიხსნა 2025 წლის 10 მაისს.

## არქიტექტურა და ფუნქციური მახასიათებლები 
აღდამის მუღამის ცენტრი აშენებულია 1,4 ჰექტარ ფართობზე. შენობის პირველ სართულზე განთავსებულია კაფე, კინოდარბაზი, ბიბლიოთეკა და ორი საცეკვაო დარბაზი. მთავარი საკონცერტო დარბაზი გათვლილია 474 მაყურებელზე.

მეორე სართულზე მოწყობილია ადმინისტრაციული და სამუშაო სივრცეები, მათ შორის შეხვედრების დარბაზი, პედაგოგებისა და დირექტორის კაბინეტები, აგრეთვე საგამოფენო დარბაზი.

ცენტრს სულ 15 საკლასო ოთახი აქვს. მის ტერიტორიაზე ასევე აშენებულია ღია ამფითეატრი, რომლის ფართობი შეადგენს დაახლოებით 1 250 კვადრატულ მეტრს და რომელიც 615 მაყურებელს იტევს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საკონცერტო დარბაზები
შუქურბეილი-ჯაბრაილი-ჰადრუთის საავტომობილო გზა

thumb|საავტომობილო გზის შუქურბეილი–ჯაბრაილის მონაკვეთი, 2022 წლის ოქტომბერი

**შუქურბეილი-ჯაბრაილი-ჰადრუთის საავტომობილო გზა** () — მაგისტრალური საავტომობილო გზა აზერბაიჯანში, რომელიც გადის ყარაბაღისა და აღმოსავლეთ ზანგეზურის ეკონომიკური რეგიონების ტერიტორიაზე და აკავშირებს ოკუპაციისგან გათავისუფლებულ ხოჯავენდის, ფუზულის და ჯაბრაილის რაიონებს.

გზა იწყება ჰაჯიყაბული–ჰორადიზი–აღბანდი–ზანგეზურის დერეფნის მაგისტრალის იმ მონაკვეთიდან, რომელიც ჯაბრაილის რაიონის სოფელ შუქურბეილის გადის, და მიემართება ხოჯავენდის რაიონის ჰადრუთის დასახლებამდე. გზის საერთო სიგრძე 39,7 კილომეტრია და იგი მოიცავს დაახლოებით 20-მდე დასახლებას, მათ შორის ჰადრუთის დასახლებასა და ჯაბრაილის ქალაქს.

## ისტორია 
შუქურბეილი-ჯაბრაილი-ჰადრუთის ახალი საავტომობილო გზის საძირკველი ჩაეყარა 2021 წლის 15 მარტს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევსა და პირველ ლედის მეჰრიბან ალიევას მიერ, მათი ვიზიტის დროს ოკუპაციისგან გათავისუფლებულ ფუზულისა და ხოჯავენდის რაიონებში. საძირკვლის ჩაყრის შემდეგ პროექტის განხორციელება დაუყოვნებლივ დაიწყო.

შუქურბეილი-ჯაბრაილი-ჰადრუთის გზის 14,2 კილომეტრიანი შუქურბეილი–ჯაბრაილის მონაკვეთი ექსპლუატაციაში შევიდა 2022 წლის 19 ოქტომბერს პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მონაწილეობით.

2023 წლის 5 მაისს პრეზიდენტმა მონაწილეობა მიიღო გზის დამატებითი 8,2 კილომეტრიანი მონაკვეთის გახსნაში.

## ტექნიკური მახასიათებლები 
შუქურბეილი-ჯაბრაილი-ჰადრუთის საავტომობილო გზა აშენებულია I ტექნიკური კატეგორიის მიხედვით, ოთხზოლიანი მაგისტრალური გზის სტანდარტით.

გზა გადის ხოჯავენდის, ფუზულის და ჯაბრაილის რაიონების ტერიტორიებზე და აკავშირებს დაახლოებით 20 დასახლებას, მათ შორის ჰადრუთის დასახლებასა და ჯაბრაილის ქალაქს.

გზის გასწვრივ აშენებულია სულ 6 საავტომობილო ხიდი, რომელთაგან ერთ-ერთი დაპროექტებულია ჰაჯიყაბული–მინჯივანი–ზანგეზურის დერეფნის მაგისტრალისთან გადაკვეთის წერტილში და უზრუნველყოფს კომფორტულ შესვლა-გამოსვლას მთავარ მაგისტრალზე.

პროექტის ერთ-ერთ მთავარ უპირატესობად აღინიშნება ის ფაქტი, რომ 42 კილომეტრის სიგრძის ძველი გზა 2,3 კილომეტრით შემოკლდა და შეიცვალა 39,7 კილომეტრიანი ახალი მარშრუტით.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში
ფუზული-ჰადრუთის საავტომობილო გზა

**ფუზული-ჰადრუთის საავტომობილო გზა** () — ოთხზოლიანი საავტომობილო გზა აზერბაიჯანში, რომელიც აკავშირებს ფუზულისა და ხოჯავენდის რაიონებს ყარაბაღისა და აღმოსავლეთ ზანგეზურის ეკონომიკური რეგიონების ფარგლებში. გზა იწყება ფუზული-შუშის საავტომობილო გზიდან და უკავშირდება შუქურბეილი-ჯაბრაილი-ჰადრუთის საავტომობილო გზას.

## ისტორია 
ფუზული-ჰადრუთის საავტომობილო გზის მშენებლობა დაიწყო 2021 წლის 16 მარტს.

2021 წლის განმავლობაში განხორციელდა ფართომასშტაბიანი მიწის სამუშაოები, მათ შორის მიწის ამოღება და შევსება, გზის გაფართოება, ახალი მიწის საწოლისა და საფუძვლის ფორმირება.

2022 წლის სექტემბრისთვის გზის დაახლოებით 12-კილომეტრიან მონაკვეთზე დასრულებული იყო მიწის საწოლისა და საფუძვლის ძირითადი სამუშაოები; ცალკეულ მონაკვეთებზე მიმდინარეობდა ასფალტის ქვედა ფენის დაგება, ხოლო წყალგამტარი ნაგებობებისა და ხიდის საყრდენების მშენებლობა დასკვნით ეტაპზე იყო.

2023 წლის იანვარში გავრცელებული ინფორმაციით, დასრულდა გზის გაფართოებისა და ახალი მიწის საწოლის მოწყობის სამუშაოები, ხოლო ასფალტის ქვედა ფენა დაგებული იყო დაახლოებით 11 კილომეტრ მონაკვეთზე. ამასთან, დასრულებული იყო სადრენაჟო ნაგებობების — მათ შორის წყალგამტარი მილებისა და გზისქვეშა გასასვლელების — მშენებლობაც.

ფუზული-ჰადრუთის საავტომობილო გზა ექსპლუატაციაში შევიდა 2023 წლის 5 მაისს.

## ტექნიკური მახასიათებლები 
ფუზული-ჰადრუთის საავტომობილო გზა 13 კილომეტრის სიგრძისაა და I ტექნიკური კატეგორიის ოთხზოლიან მაგისტრალად არის აშენებული. სავალი ნაწილის სიგანე შეადგენს 14 მეტრს, ხოლო მიწის საწოლის საერთო სიგანე — დაახლოებით 21–21,5 მეტრს.

გზის გასწვრივ მოწყობილია სხვადასხვა დიამეტრის წყალგამტარი მილები, გზისქვეშა გასასვლელები და ყუთოვანი წყალგამტარი ნაგებობა, რომლებიც ატარებენ წვიმისა და ზედაპირულ წყლებს.

6,7-ე კილომეტრზე, ყარგაბაზარის ტერიტორიაზე, აშენებულია საავტომობილო ხიდი, რომლის სიგრძე 18 მეტრს, ხოლო სიგანე 21 მეტრს შეადგენს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში
ბარდა-აღდამის საავტომობილო გზა

thumb|ბარდა-აღდამის საავტომობილო გზის გზაჯვარედინი, 2023

**ბარდა-აღდამის საავტომობილო გზა** () — აზერბაიჯანში მდებარე ოთხზოლიანი, I ტექნიკური კატეგორიის საავტომობილო გზა, რომელიც ქალაქ ბარდას აღდამთან აკავშირებს ყარაბაღის ეკონომიკურ რეგიონში.

## ისტორია 
ბარდა-აღდამის საავტომობილო გზის საძირკვლის ჩაყრის ცერემონია გაიმართა 2021 წლის 28 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ილჰამ ალიევის მონაწილეობით.

2022 წლის ოქტომბრისთვის დასრულებული იყო მიწის სამუშაოები და პროექტის საერთო მოცულობის დაახლოებით 75 %. გზის ფარგლებში აშენდა ოთხი ხიდი, სამი სხვადასხვა დონეზე განთავსებული ქვეითთა გადასასვლელი და 29 ავტობუსის გაჩერება, რომელთაგან 14 უკვე დასრულებული იყო აღნიშნული პერიოდისთვის.

საავტომობილო გზა ოფიციალურად ექსპლუატაციაში შევიდა 2023 წლის 24 დეკემბერს.

## ტექნიკური მახასიათებლები 
ბარდა-აღდამის საავტომობილო გზა იწყება ქალაქ ბარდაში და მისი საერთო სიგრძე 44,5 კილომეტრს შეადგენს. გზა აგებულია I ტექნიკური კატეგორიის შესაბამისად, ოთხი მოძრაობის ზოლით, ხოლო გზის საერთო სიგანე 26,5 მეტრია.

გზის საწყისი 14-კილომეტრიანი მონაკვეთი გადის ბარდისა და მის მიმდებარე დასახლებებზე. მთლიანობაში, გზა ემსახურება ბარდისა და აღდამის რაიონებში მდებარე 20-ზე მეტ დასახლებას და უზრუნველყოფს პირდაპირ სატრანსპორტო კავშირს ქალაქ აღდამთან.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტრანსპორტი აზერბაიჯანში
ქლივანის სამაროვანი

**ქლივანის სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი აღმოსავლეთ საქართველოში, სოფელ ქლივანის მიდამოებში (ახლანდ. ოკუპირებული ერედვის მუნიციპალიტეტი). გათხარა 1977–1984 წლებში საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ექსპედიციის რაზმმა (ხელმძღვანელი ა. სლანოვი).

სამაროვნის ტერიტორიაზე გაითხარა 30-მდე ორმოსამარხი (წყვილთა, ასევე კოლექტიური), რომელიც ძვ. წ. VI–IV საუკუნეებით თარიღდება. სამარხებს ჰქონდა ოვალური ან წაგრძელებული ფორმა, სიღრმე — 0,2–1,5 მ. მამაკაცები მოთავსებულები იყვნენ მარცხენა გვერდზე, ქალები და ბავშვები — მარცხენა გვერდზე; ცალკეულ შემთხვევევში — ზურგზე, მოხრილი ქვედა კიდურებით. სამარხების ინვენტარი შედგებოდა კერამიკული ნაწარმისგან, ლითონის იარაღებისგან (რკინის საბრძოლო ცულები, ცალლესული ხანჯლები, შუბისპირები და სხვ.), სამკაულებისგან, სამეურნეო ნივთებისგან. სამარხებში აღმოჩნდა შინაური ცხოველების (ცხვარი, წვრილფეხა რქოსანი პირუტყვი) ძვლები, ხის ნახშირი, სარიტუალო კოცონის კვალი. ერთ-ერთი სამარხი მდიდრული ინვენტარით (საბრძოლო იარაღი, ვერცხლის სამკაული, საკულტო და სამეურნეო ჭურჭელი), როგორც ჩანს, ეკუთვნოდა მეომარს.

## ლიტერატურა
* Сланов Аким Харитонович, Итоги археологического исследования Сохтинского и Кливанского могильников // Полевые археологические исследования в 1977 году. – Тбилиси, 1980. – С.215-227.
* Сланов Аким Харитонович, Раскопки Кливанского могильника // АО 1982г. – М., 1984. – С.429.
* Сланов Аким Харитонович, Раскопки Кливанских могильников // АО 1983г. – М., 1985. – С.478.
* Сланов Аким Харитонович, Раскопки Второго Кливанского могильника // АО 1984 г. – М., 1986. – С.408.

კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
საჭადრაკო ოსკარი

მარჯვნივ|მინი|299პქ|1974—1988 წლებში „ოსკარის“ სტატუეტი ბარსელონაში მდებარე ცნობილი სკულპტურის — „ქალი ქოლგით“ — მინიატურული ასლი იყო
**საჭადრაკო ოსკარი** () — ყოველწლიური საერთაშორისო ჯილდო, რომელიც გადაეცემოდა წლის საუკეთესო მოჭადრაკეს. პრემია 1967 წელს დააარსა საჭადრაკო ჟურნალისტთა საერთაშორისო ასოციაციამ (AIPE).

## ისტორია 
ჯილდოს იდეა დაიბადა 1967 წელს პალმა-დე-მალიორკაში გამართული საერთაშორისო ტურნირის დროს. ჟურნალისტებმა სცადეს დაესახელებინათ წლის საუკეთესო მოჭადრაკე, რომელიც დანიელი დიდოსტატი ბენტ ლარსენი აღმოჩნდა. მომდევნო წლიდან ჯილდო ოფიციალური გახდა. AIPE-ს პრეზიდენტმა, ესპანელმა ჟორჟ პუიგმა, პრემიის სახელწოდება ამერიკული კინოაკადემიის ჯილდოს ანალოგიით შემოიღო. 1988 წელს პუიგის გარდაცვალების შემდეგ ჯილდოს გაცემა დროებით შეწყდა. 1995 წელს საჭადრაკო ჟურნალმა „64“  აღადგინა ტრადიცია. გამარჯვებული ვლინდებოდა მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის საჭადრაკო ჟურნალისტების გამოკითხვის საფუძველზე. 2014 წლიდან ჯილდო აღარ გაცემულა.

## ჯილდოს ფორმა 
წლების განმავლობაში „ოსკარმა“ სამჯერ შეიცვალა გარეგნობა:
*1968–1972: პატარა ცხენზე ამხედრებული მამაკაცი (სანჩო პანსას მსგავსი).
*1973: მადრიდის სიმბოლო — დათვი.
*1974–1988: ბარსელონას სიმბოლო — „გოგონა ქოლგით“ (ვერცხლის სტატუეტი).
*1995–2014: რუსული ნავი.

## ქართველი ლაურეატები 
ქალთათვის საჭადრაკო ოსკარი 1982 წელს ფიდე-ს პრეზიდენტის, ფლორენსიო კამპომანესის ინიციატივით დაწესდა. ამ ჯილდოს მოპოვებაში ქართველ მოჭადრაკეებს გამორჩეული როლი აქვთ:
*ნონა გაფრინდაშვილი — გახდა პირველი ქალი მოჭადრაკე, რომელსაც 1982 წელს გადაეცა საჭადრაკო ოსკარი.
*მაია ჩიბურდანიძე — ჯილდოს მფლობელი გახდა ზედიზედ ოთხჯერ (1984, 1985, 1986 და 1987 წლებში).

## ლაურეატი მამაკაცების სია 
## ლაურეატების ქალების სია 
## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საჭადრაკო ჯილდოები
ქალები ვეტერანების წინააღმდეგ (საჭადრაკო ტურნირი)

**ქალები ვეტერანების წინააღმდეგ** (; ასევე ცნობილი როგორც Ladies vs Seniors) — საერთაშორისო საჭადრაკო მატჩ-ტურნირების სერია, რომელიც 1992–2001 წლებში იმართებოდა. ტურნირის ორგანიზატორი იყო „მაქს ეივეს აკადემია“, ხოლო მისი მთავარი სპონსორი — ჰოლანდიელი მეცენატი იოპ ვან ოსტერომი. ეს ტურნირები მნიშვნელოვანი იყო იმით, რომ ქალ მოჭადრაკეებს ეძლეოდათ შესაძლებლობა, ეთამაშათ უმაღლესი კლასის მამაკაცი დიდოსტატების წინააღმდეგ, რომელთაც უდიდესი გამოცდილება ჰქონდათ. იოპ ვან ოსტერომმა ამით ხელი შეუწყო ქალთა ჭადრაკის პოპულარიზაციას და პროფესიულ ზრდას.

## შეჯიბრის ფორმატი 
შეჯიბრება ტარდებოდა შევენინგენის სისტემით, სადაც ერთი გუნდის ყოველი წევრი ხვდებოდა მეორე გუნდის ყველა წევრს. გუნდები შედგებოდა 5 ან 6 მოთამაშისგან. ქალების გუნდში მსოფლიოს უძლიერესი ქალი მოჭადრაკეები გამოდიოდნენ, ხოლო ვეტერანების გუნდში — გამოჩენილი დიდოსტატები. საინტერესოა, რომ ყოველ შეჯიბრებას მასპინძელი ქვეყნის ნაციონალური ცეკვის სახელი ერქვა და გახსნის ცერემონია შესაბამისი ქორეოგრაფიული ნომრით იწყებოდა.

## მონაწილეები 
### ქალები 
ქალთა გუნდში სისტემატურად გამოდიოდნენ ქართული საჭადრაკო სკოლის ვარსკვლავები: მაია ჩიბურდანიძე, ნონა გაფრინდაშვილი, ნანა იოსელიანი, ქეთევან არახამია. სხვა ქვეყნებიდან წარმოდგენილები იყვნენ: ჟუჟა პოლგარი, იუდით პოლგარი, სე ცზიუნი, პია კრამლინგი, ალისა მარიჩი.

## ვეტერანები 
ვეტერანთა გუნდი დაკომპლექტებული იყო მსოფლიო ჭადრაკის კორიფეებით: ვასილი სმისლოვი, ბორის სპასკი, ვიქტორ კორჩნოი, ბენტ ლარსენი, ლაიოშ პორტიში, მარკ ტაიმანოვი, ბორისლავ ივკოვი, ვლასტიმილ ჰორტი, ვასილი სმისლოვი.

## შეჯიბრებების შედეგები 
## ინდივიდუალური მაჩვენებლები 
## ტურნირის დასასრული 
2000 წელს, მიუნხენის ტურნირის დასრულებისას, იოპ ვან ოსტერომმა განაცხადა, რომ 2001 წლის საიუბილეო, რიგით მე-10 შეჯიბრება იქნებოდა უკანასკნელი „ქალები ვეტერანების წინააღმდეგ“ სერიაში. მისი თქმით, ამ ფორმატის ამოწურვის შემდეგ იგი ახალი პროექტის განხორციელებას გეგმავდა. ტურნირის ათწლიანი ციკლი სიმბოლურად ნიდერლანდებში, ამსტერდამის 2001 წლის გათამაშებით დასრულდა.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ჭადრაკი
კატეგორია:საჭადრაკო ტურნირები
ჩრდილოეთი პროვინცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ჩრდილოეთი პროვინცია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ჩრდილოეთი პროვინცია (ახალი კალედონია) — ქვეყნის 3 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ჩრდილოეთის პროვინცია (ზამბია)— ქვეყნის 10 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ჩრდილოეთი პროვინცია (რუანდა) — ქვეყნის 5 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ჩრდილოეთი პროვინცია (სიერა-ლეონე) — ქვეყნის 5 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* ჩრდილოეთი პროვინცია (შრი-ლანკა) — ქვეყნის 9 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი.
დასავლეთი პროვინცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დასავლეთი პროვინცია** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დასავლეთის პროვინცია (ზამბია) — ქვეყნის 10 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* დასავლეთი პროვინცია (კენია) — ქვეყნის 8 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* დასავლეთი პროვინცია (პაპუა-ახალი გვინეა) — ქვეყნის 22 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* დასავლეთი პროვინცია (რუანდა) — ქვეყნის 5 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* დასავლეთი პროვინცია (სოლომონის კუნძულები) — ქვეყნის 10 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი;
* დასავლეთი პროვინცია (შრი-ლანკა) — ქვეყნის 9 ადმინისტრაციული რეგიონიდან ერთ-ერთი.
ქალი კამელიებით

***ქალი კამელიებით*** () — ფრანგი მწერლის, ალექსანდრ დიუმას (შვილის), ერთადერთი რომანი. რომანი 1852 წელს გადაკეთებულ იქნა იმავე სახელწოდების პიესად. რომანი წარმატებული აღმოჩნდა და ავტორს დიდი პოპულარობა მოუტანა. მისი მიხედვით ჯუზეპე ვერდიმ შექმნა ოპერა „ტრავიატა“.

## სიუჟეტი
რომანის მთავარი გმირია ქალი მარგარიტა გოტიე, რომელიც სასეირნოდ დადის სხვადასხვა ფერის, ხან თეთრი, ხან წითელი კამელიებით. ის არის ხასა, რომელიც საკუთარი ნებით უარყოფს სიყვარულს, რათა ლაქა არ მოსცხოს შეყვარებულის კეთილშობილ ოჯახს. მარგარიტას გარდაცვალების შემდეგ მისი შეყვარებული აქვეს ყურადღებას, რომ ქალის საფლავზე ყვავილები შეიცვალოს ხოლმე მარგარიტასვე წესის თანახმად.
## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*

კატეგორია:ფრანგული რომანები
კატეგორია:1848 წლის რომანები
კატეგორია:ფილმებად ადაპტირებული რომანები