open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მარი ლუიზ ელიზაბეტ ორლეანელი

**მარი ლუიზ ელიზაბეტ ორლეანელი** (; დ. 20 აგვისტო, 1695 — გ. 21 ივლისი, 1719) — ორლეანელთა დინასტიის წარმომადგენელი. ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და ფრანსუაზ მარი დე ბურბონის უფროსი ქალიშვილი. ბერის ჰერცოგინია როგორც შარლ დე ბურბონის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
მარი ლუიზ ელიზაბეტი დაიბადა 1695 წლის 20 აგვისტოს ვერსალის სასახლეში. იგი იყო ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და მისი ცოლის, ფრანსუაზ მარი დე ბურბონის პირველი ქალიშვილი. აღსანიშნავია, რომ ფილიპ II ჰერცოგ ფილიპ I-ის ვაჟი იყო, ხოლო ფრანსუაზ მარი საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის უკანონო ასული იყო, რის გამოც მისი მშობლები ერთმანეთს ღვიძლ ბიძაშვილებად ერგებოდნენ, როგორც მეფე ლუი XIII-ის შვილიშვილები. ასეთი წარმომავლობის გამო იგი ბავშვობიდანვე იზრდებოდა სამეფო კარზე. 

1710 წლის 6 ივლისს, 14 წლის მარი ლუიზ ელიზაბეტი დააქორწინეს საფრანგეთის მეფე ლუი XIV-ის ვაჟის, დოფინ ლუი დე ბურბონისა და მარია ანა ვიქტორია ბავარიელის უმცროს ვაჟზე, ბერის ჰერცოგ შარლ დე ბურბონზე.

მიუხედავად იმისა, რომ მან ორი ბავშვი გააჩინა, ისინი ჩვილობაშივე დაიღუპნენ, რის გამოც ხალხი მათ მაინც უნაყოფოებად მიიჩნევდა. 1714 წელს შარლი გარდაიცვალა, დაქვრივებული და ახალგაზრდა მარი ლუიზ ელიზაბეტი კი ერთობ აღვირახსნილ ცხოვრებას იწყებს ვერსალში. მალევე იგი უცნობი საყვარლისგან დაორსულდა, რასაც დიდი სკანდალი მოჰყვა. რამდენადაც ცნობილია იგი ჩუმად ამშობიარეს სარდაფში, ბავშვის ბედი კი ყველასათვის უცნობია. 1719 წლის აპრილში მან კიდევ ერთი ბავშვი გააბა თავისი საყვარლის, რიომის გრაფ არმან დე აიდიკისგან.  რამდენადაც ცნობილია, ამ ორსულობამ გაანადგურა მისი ჯანმრთელობა, რასაც 1719 წლის 21 ივლისს, 23 წლის მარი ლუიზ ელიზაბეტის გარდაცვალება მოჰყვა. 

## წინაპრები 

**მარი ლუიზ ელიზაბეტ ორლეანელის წინაპრები**

## ლიტერატურა 
* Soulié, Dussieux et Feuillet de Conches (éds.) Journal du Marquis de Dangeau avec les additions du duc de Saint-Simon, Paris, Firmin Didot 1860, vol 18, 1719-1720, p.87
* Charles-Pinot Duclos: Œuvres complètes, vol. 5, Paris, Colnet, 1806, p. 401
* E. de Barthélémy (ed.), Gazette de la Régence. Janvier 1715-1719, Paris, 1887, p.196.
* Françoise Weil (ed.), Lettres de Paris à un diplomate hollandais, Champion-Slatkine, Paris & Geneva, 2004, p. 384.
* Jay Caplan, In the King's Wake : Post-Absolutist Culture in France. University of Chicago Press, 1994, p.50-51.
* Émile Raunié (ed.), Chansonnier historique du XVIIIème siècle: recueil Clairambault-Maurepas, Paris, 1880, pp.36-38.

კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1695
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1719
კატეგორია:ორლეანები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ფილიპინა ელიზაბეტ ორლეანელი

**ფილიპინა ელიზაბეტ ორლეანელი** (; დ. 18 დეკემბერი, 1714 — გ. 21 მაისი, 1734) — ორლეანელების დინასტიის წარმომადგენელი. ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და ფრანსუაზ მარი დე ბურბონის ქალიშვილი. ესპანეთის მეფე კარლ III-ის საცოლე.

## ბიოგრაფია 
ფილიპინა ელიზაბეტი დაიბადა 1714 წლის 18 დეკემბერს ვერსალში. იგი იყო ორლეანის ჰერცოგ ფილიპ II-ისა და მისი ცოლის, ფრანსუაზ მარი დე ბურბონის შუათანა ქალიშვილი. მამის მხრიდან მისი პაპა-ბებია ორლეანის ჰერცოგი ფილიპ I და ელიზაბეტ შარლოტა კურპფალცელი, ხოლო დედის ზახით საფრანგეთის მეფე ლუი XIV და მისი საყვარელი, მადამ დე მონტესპანი იყვნენ. 

სამეფო კარზე იგი მადმუაზელ დე ბეჟოლეს სახელით იყო ცნობილი. მისი დაბადებიდან ერთ წელიწადში გარდაიცვალა მეფე ლუი XIV, რის გამოც ტახტი მისმა შვილთაშვილმა, 5 წლის ლუი XV-მ დაიკავა, რომლის რეგენტიც ფილიპინას მამა, ფილიპ II გახდა. 

1718 წელს საფრანგეთ-ესპანეთს შორის ომი დაიწყო, რომელიც ორ წელიწადში დამთავრდა. ესპანეთის მეფე ფილიპე V-ს საფრანგეთთან მშვიდობის დამყარება სამი დინასტიური ქორწინებით სურდა. მისი სამი წლის ასული, ინფანტა მარიანა ვიქტორია ესპანელი დაქორწინდებოდა 15 წლის ლუი XV-ზე, ესპანეთის ტახტის მემკვიდრე, ასტურიის პრინცი ლუისი ცოლად შეირთავდა ფილიპ II ორლეანელის ქალიშვილ ლუიზ ელიზაბეტ ორლეანელს, ხოლო თავისი შუათანა ვაჟი, პრინცი კარლი ცოლად ფილიპინა ელიზაბეტს შეირთავდა. 

ზემოთ ხსენებული სამი ქორწინებიდან მხოლოდ ერთი შედგა: პრინცი ლუისი დაქორწინდა პრინცესა ლუიზ ელიზაბეტზე. 1724 წელს ფილიპე V ლუის I-ის სასარგებლოდ გადადგა ტახტიდან, რის შემდეგაც ფილიპინას და, ლუიზ ელიზაბეტი ესპანეთის დედოფალი გახდა. 1726 მან ფილიპინა ესპანეთში ჩაიყანა, რათა პრინც კარლზე დაექორწინებინა. ორლეანელი დები ერთად ცხოვრობდნენ მადრიდის სამეფო კარზე, სადაც მეტად დაძაბული ურთიერთობა ჩამოუყალიბდათ დედოფალ ისაბელ ფარნეზესთან, რომელიც 1724 წელსვე, ლუისის დაღუპვის შემდეგ მეორედ ავიდა ტახტზე. 

1728 წელს ფილიპინასა და კარლის ნიშნობა გაუქმდა, ისევე როგორც ჩაიშალა ლუი XV-ისა და მარიანა ვიქტორიას კავშირი. ამრიგად, მარიანა ვიქტორია ესპანეთში დაბრუნდა, ფილიპინა და ლუიზ ელიზაბეტი კი საფრანგეთში. აქ იგი დედასთან ერთად მშვიდად ცხოვრობდა ბანიოლეტის პატარა შატოში. იგი სწორედ აქ, 1734 წელს გარდაიცვალა 19 წლის ასაკში, ვარიოლათი.

## წინაპრები 

**ფილიპინა ელიზაბეტ ორლეანელის წინაპრები**

## ლიტერატურა 
* El primo de Felipa Isabel, Gian Gastone de Médici, Gran duque de Toscana, no tenía herederos por lo tanto su Estado era un posible anexamiento al Imperio Español
*  «Unruly daughters; a romance of the house of Orléans». www.archive.org. Consultado el 7 de diciembre de 2009.
*  Locos de la Historia. Rasputín, Luisa Isabel de Orleáns, Mesalina y otros personajes egregios. Alejandra Vallejo-Nágera.
*  Matthieu Marais, Mémoires intéressants sur les premières années du règne de Louis XV

კატეგორია:დაბადებული 18 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1714
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1734
კატეგორია:ორლეანები
კატეგორია:ყვავილით გარდაცვლილები
ნოა შნაპი

**ნოა შნაპი** (; დ. 3 ოქტომბერი, 2004) — ამერიკელი მსახიობი. ყველაზე მეტად ცნობილია უილ ბაიერსის როლით ტელესერიალში  „უცნაური ამბები“. მან აგრეთვე გაახმოვანა ჩარლი ბრაუნის პერსონაჟი ანიმაციურ ფილმში „სნუპის ახალი წელი“ (2015), ხოლო იმავე წელს ითამაშა როჯერ დონოვანის როლი ფილმში „ჯაშუშების ხიდი“. 2016 წელს გადაიღეს ჯგუფ Panic! at the Disco-ს მუსიკალურ ვიდეოში „LA Devotee“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 2004
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:კანადელი ამერიკელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
Francisella novicida

***Francisella novicida*** — გრამუარყოფითი პათოგენური ბაქტერია, Francisellaceae-ს ოჯახის წარმომადგენელი. ისინი კოკისებრი ან ჩხირისებრი ფორმისაა და უჯრედშიდა პარაზიტებს წარმოადგენენ. ამ ოჯახში 6 სახეობაა იდენტიფიცირებული და *F. novicida*-ს ზუსტი კლასიფიკაცია სადავოა - იგი *F. tularensis*-ის ქვესახეობაა, თუ დამოუკიდებელი სახეობა. თუ ჩავთვალეთ, რომ იგი *F.tularensis-*ის ქვესახოებაა, მაშინ *F. novicida* შეუერთდებოდა სხვა ქვესახეობების რიგს, მათ შორის *F. t. tularensis (A ტიპი)* და *F. t. holarctica (B ტიპი)*. *F. tularensis*-ის ქვეტიპების და შტამების იდენტიფიკაციისთვის შემუშავებული ბიოქიმიური ანალიზის მეთოდები იდეალური არაა და მათი შედეგები ხშირად არადეფინიტური და ვარიაბელურია, რის გამოც მათი გამოყენება უნდა მოხდეს მხოლოდ დამატებითი ტესტის სახით. *F. novicida*-ს მრავალი შტამი (ან *F. novicida-*ს მსგავსი ბაქტერიაა) იდენტიფიცირებულია და მათი გარჩევის ერთ-ერთი პოტენციური გამოსავალია PCR მეთოდები.

მიუხედავად მისა, რომ *F. novicida* იშვიათად იწვევს დაავადებას, მისი ახლო ნათესავი, *F. tularensis*, ფართოდაა ცნობილი როგორც ტულარემიის გამომწვევი. *F. tularensis*-ისგან განსხვავებით, *F. novicida*-ს ტრანსმისია ფეხსახსრიანის ნაკბენის შედეგად არ დაფიქსირებულა. ინფექციის კარიბჭე ცნობილია რაა, თუმცა სავარაუდოა, რომ დაბინძურებული წყალი ინფექციის ერთ-ერთი წყაროა. დაავადების ძირითადი სიმპტომებია პნევმონია, მიალგია (კუნთების ტკივილი), ცხელება და სხვა. *F. novicida*-ს ინფექციები უმეტესწილად ვლინდება დასუსტებული იმუნიტეტის მქონე პირებში. ერთ-ერთი შემთხვევა დაფიქსირდა არიზონაში, 2009 წელს.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიები
WonderSwan-ის თამაშების სია

ეს არის Bandai-ის პორტატიული კონსოლის **WonderSwan-ის ვიდეო თამაშების სია**, დალაგებული ანბანის მიხედვით. თავად კონსოლი და მისი თამაშები იაპონიის გარეთ არ გამოცემული. სიაში წარმოდგენილია 103 თამაში, რომლებიც თავსებადია Wonderswan-ის ყველაზე ვერსიაზე.

## იხილეთ აგრეთვე
*WonderSwan Color-ის თამაშების სია

კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები პლატფორმების მიხედვით
კატეგორია:WonderSwan-ის თამაშები
ტყის ბუ

**ტყის ბუ** () — ფრინველთა გვარი ბუსნაირთა რიგისა.

## აღწერა 
მათი სხეულის სიგრძეა 29–69 (უფრო ხშირად 35–40) სმ, მასა 200-დან (მკრთალი ბუ, *S. butleri*) 660–1900 გრამამდე (წვეროსანი ბუ, *S. nebulosa*); დედალი მამალზე დიდია. თავი და სახის დისკი დიდია, „ყურები“ არ აქვთ; მცირე გამონაკლისების გარდა თვალის ფერადი გარსი მუქია, ნისკარტი ღია, თითები შებუმბლული. ფრთები ფართო, მობლაგვებული, მისი ბოლოები კუდზე უფრო გამოწეული არ არის. ბუმბული ჭრელი და მფარველობითია, ჭარბობს მუქი-მურა, რუხი, ყავისფერი და წითური ფერები.

## გავრცელება 
გვარში 19 სახეობაა (ახალი კლასიფიკაციით დაემატა 3–4 სახეობა *Ciccaba*-ს გვარიდან). გავრცელებული არიან ახალ და ძველ სამყაროში. ბინადრობენ სხვადასხვა ტიპის ტყეებში: ტაიგის ტყიდან მარადმწვანე ტროპიკულ და მთის ნოტიო ტყეებამდე, აგრეთვე მეჩხერში, ქსეროფიტულ ბუჩქებსა და კულტურულ ლანდშაფტებში, მათ შორის ბაღებსა და ქალაქის პარკებში. მთებში ადიან ზღვის დონიდან 5000 მეტრამდე (სიჩუანური ბუ, *S. davidi*); საქართველოში გვხვდება რუხი ბუ, იგივე ჩვეულებრივი ტყის ბუ (*Strix aluco*). უპირატესად ეწევიან მკვიდრ ცხოვრებას.

## კვება 
მათ რაციონში ჭარბობს ხერხემლიანი ცხოველები (უმთავრესად მღრღნელები, მწერიჭამია ხელფრთიანები, ფრინველები, ამფიბიები, ქვეწარმავლები) და ფეხსახსრიანები (ცხრაფეხები, ობობები, მორიელები, მრავალფეხიანები და მწერები, განსაკუთრებით ხოჭოები და სწორფრთიანები). დიდ ბუებს (წვეროსანსა და გრძელკუდას, იგივე ურალურს) შეუძლიათ მოზარდი კურდღლების, ჟრუნისა და გნოლის მოპოვება.

## გამრავლება 
მონოგამი ფრინველებია, თუმცა პოლიგამიის შემთხვევებიც ცნობილია. ბუდობისთვის იყენებენ ფუღუროებს 30 მეტრამდე სიმაღლეზე, კლდეთა ნაპრალებსა და სხვადასხვა ნიშებს, ციყვების, ყორნისებრ და ქორისებრ ფრინველთა ძველ ნაგებობებს, ზოგჯერ ამონათხრებს მიწაზე ან ხელოვნურ საბუდრებს. დებენ 1–9 (უფრო ხშირად 3–5, ზოგი სახეობა 1–2) კვერხს, კრუხობს დედალი 28–36 დღის განმავლობაში (მამალი ამ დროს მას კვებავს). ბარტყები ბუდეში 25–40 დღე რჩებიან, 32–46 დღის ასაკში ფრენის უნარს იძენენ, დამოუკიდებლად ცხოვრებას 2–4 თვის შემდეგ იწყებენ.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
ალიუტორები

**ალიუტორები** (თვითდასახელება — *элутэлг’у*) — კორიაკების ეთნოგრაფიული ჯგუფი; ზოგიერთი მკვლევარი გამოჰყოფს როგორც ცალკე ხალხს. 2010 წლის შეფასებით რუსეთში ცხოვრობდა 1 ალიუტორი, თუმცა 2010 წლის სრულიად რუსეთის მოსახლეობის აღწერაში შესული არ არის. ბოლო პერიოდში ძირითადად ცხოვრობდნენ ჩრდილო-აღმოსავლეთ კამჩატკის სანაპიროზე კორფის ყურიდან სოფელ ტიმლატამდე, მანამდე — მდინარე ხაილჟის შუა წელზეც; 1980-იან წლებამდე აგრეთვე ცხოვრობდნენ ჩრდილო-დასავლეთ კამჩატკის სოფელ რეკინიკში. რუსულ წყაროებში ცნობილია XVIII საუკუნის დასაწყისიდან. ნაწილი ლაპარაკობდა ალიუტორულ ენაზე, დანარჩენები — კორეაკულად ან რუსულად. შემორჩენილი იყო ტრადიციული კულტი, იყვნენ მართლმადიდებლებიც.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:რუსეთის ხალხები
კატეგორია:ჩუკოტკურ-კამჩატკური ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ლალიონის შესახვევი

**ლალიონის შესახვევი** — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია), სოლომონ ქურდიანის ქუჩიდან გიორგი გურგენიძის შესახვევამდე.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლალიონი

## ლიტერატურა
კატეგორია: ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ლამის ქუჩა

**ლამის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); დიღომბარის ქუჩიდან პაატა სააკაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე ქუჩის დასაწყისი, დიღომბარის ქუჩიდან ყოფ. ლამის I შესახვევამდე, დატანილია როგორც ლამის ქუჩა, ხოლო ბოლო მონაკვეთი როგორც ლამის II ქუჩა. 2019 წლის ივლისში ლამის II შესახვევს, II ჩიხსა და ასპინძის შესახვევის ერთ მონაკვეთს დოდო ჭიჭინაძის სახელი ეწოდა. ლამის ქუჩის ბოლო მონაკვეთს კი (ყოფ. ლამის II ქუჩა) ბელა მირიანაშვილის ქუჩა დაერქვა. ამავე წლის აგვისტოში ლამის ქუჩის პირველ მონაკვეთს, I და III შესახვევებს ერთად ეწოდა ლამის ქუჩა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ლამისყანის ქუჩა

**ლამისყანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); წერონისის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. ადრე ლოტკინის დასახლების V ქუჩა ერქვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
თედო რაზიკაშვილის ქუჩა

**თედო რაზიკაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); სამრეკლოს ქუჩიდან გუმბრის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ყარაქლისის ქუჩა, ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 60-იან წლებში თედო რაზიკაშვილის სახელი დაერქვა.

## ლიტერატურა
რაზიკაშვილი
ლანჩხუთის ქუჩა

**ლანჩხუთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ხონის ქუჩიდან ლაილაშის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლანჩხუთი 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ელდარ ნადირაძე

**ელდარ ნადირაძე** (დ. 15 სექტემბერი, 1949, ჭორვილა, საჩხერის რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ეთნოლოგი და მეცნიერი. სამხრეთ კავკასიისა და მახლობელი აღმოსავლეთის ხალხთა ეთნოკულტურის მკვლევარი. 1999-2004 წლების მეხუთე მოწვევის პარლამენტის წევრი.

## ბიოგრაფია 
ელდარ ნადირაძე დაიბადა 1949 წლის 15 სექტემბერს, საჩხერის რაიონის სოფელ ჭორვილაში. 1972 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1974 წელს დაიწყო მუშაობა  სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. მონაწილეობა აქვს მიღებული მართლმადიდებლობისადმი მიძღვნილ საერთაშორისო კონფერენციათა მუშაობაში (პატმოსი, ბუქარესტი, ტალინი, რიგა). არის სამეცნიერო კრებულის „ეთნოლოგიური ძიებანის“ დამაარსებელი. მისი ხელმძღვანელობითა და რედაქციით მომზადდა აკადემიური ნაშრომი „ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი“. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1987 წელს, ხოლო სადოქტორო დისერტაცია 1998 წელს. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს აღორძინება“.

1995 წელს მიენიჭა ღირსების ორდენი. არის ილია ჭავჭავაძის ფონდის „საგურამოს“ პრემიის ლაურეატი.

## ბიბლიოგრაფია 
* აზერბაიჯანული ხალიჩები საქართველოს ეროვნული მუზეუმიდან, თბ., 2014, ISBN 978-9941-0-6735-8
* ქართული და ძველაღმოსავლური სამყარო გიორგი ჩიტაიას შემოქმედებაში, თბ., 2012, ISBN 978-9941-0-4178-5
* ქართული ლუდი, თბ., მერიდიანი, 2010, ISBN 978-9941-10-271-4
* მსოფლიოს რელიგიები, თბ., მერიდიანი, 2008, ISBN 978-9941-10-021-5
* საქართველოს მემორიალური კულტურა, თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2001 
* უდაბნო საღვთოთ შემოკრებულთა : ქართული ბერ-მონაზვნობის ისტორიიდან, თბ., 2001, ISBN 99928-0-292-8
* ხალხური ქვითხუროობა იმერეთში, თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 2001, ISBN 99928-33-65-3
* მემორიალურ ძეგლთა სიმბოლიკა, თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1998 
* საქართველოს ზოომორფული ძეგლები, თბ., თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1996, ISBN 5-511-00674-2

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი ეთნოლოგები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ნიკოლოზ ლანდიას ქუჩა

**ლანდიას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში (ვარკეთილი-3); დასაწყისი დიმიტრი ალექსიძის ქუჩიდან (II მიკრორაიონის მე-14 და 29-ე კორპუსებს შორის). 1987 წელს ქუჩას ნიკოლოზ ლანდიას სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
ლანდია
მთვლემარე ხეობა

**„მთვლემარე ხეობა“** ()  — ტიმ ბარტონის 1999 წლის გოთიკური ჰორორი. ფილმი წარმოადგენს ვაშინგტონ ირვინგის ნოველის „მთვლემარე ხეობის ლეგენდები“ ეკრანიზაციას. მთავარ როლებს ასრულებენ ჯონი დეპი და კრისტინა რიჩი. მსოფლიო პრემიერა შედგა 1999 წლის 17 ნოემბერს. ფილმმა მოიპოვა ოსკარი საუკეთესო მხატვრული გაფორმებისთვის.

## სიუჟეტი
მოქმედება ხდება 1799 წლის ამერიკაში. ნიუ-ორკელ კონსტებლს, იქაბოდ კრეინს, აგზავნიან სოფელ მთვლემარე ხეობაში მისტიკური მკვლელობათა სერიის გამოსაძიებლად. ადგილობრივების რწმენით დამნაშავე ლეგენდარული უთავო მხედარია.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:1999 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1999 წლის საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ამერიკული დეტექტიური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული მისტიკური ფილმები
კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (ფილმები)
კატეგორია:ამერიკული ზებუნებრივი საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:კრიმინალური საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ბნელი ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:ვაშინგტონ ირვინგის ნაწარმოებებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:მოთხრობებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ტიმ ბარტონის ფილმები
კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ამერიკული საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ამერიკულ რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:საშინელებათა რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:გოთიკური საშინელებათა ფილმები
კატეგორია:ჯოჯოხეთი მასობრივ კულტურაში
კატეგორია:Mandalay Pictures-ის ფილმები
ანატოლი ილინი

**ანატოლი ილინი** (; დ. 27 ივნისი, 1931, მოსკოვი, რსფსრ, სსრ კავშირი — გ. 10 თებერვალი, 2016, მოსკოვი, რუსეთი) — რუსი და საბჭოთა ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. იცავდა მოსკოვის „სპარტაკისა“ და საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საბჭოთა კავშირის ხუთგზის (1952, 1953, 1956, 1958, 1962) ჩემპიონი და საბჭოთა კავშირის თასის (1958) მფლობელი მოსკოვის „სპარტაკის“ შემადგენლობაში. 1956 წლის ოლიმპიური ჩემპიონი, ჰელსინკის 1952 წლის ოლიმპიური თამაშებისა და 1958 წლის შვედეთის მსოფლიო ჩემპიონატის მონაწილე საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1957). საპატიო ნიშნის ორდენისა (1957) და მეგობრობის ორდენის კავალერი (1997).

შვიდჯერ იყო დასახელებული საბჭოთა კავშირის წლის 33 საუკეთესო ფეხბურთელის სიაში. აქედან ექვსჯერ პირველ ნომრად.

### სანაკრებო კარიერა 
1952–1959 წლებში საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 31 შეხვედრას ატარებს და 16 ბურთი გააქვს.

მელბურნის 1956 წლის ოლიმპიური თამაშების საფეხბურთო ტურნირის ფინალში იუგოსლავიის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გატანილი გამარჯვების მომტანი ერთადერთი გოლის ავტორი.

პირველი გოლის ავტორი ევროპის ჩემპიონატების გათამაშების ისტორიაში. ანატოლი ილინმა აღნიშნული გოლი 1958 წლის 28 სექტემბერს უნგრეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მატჩის მე-4 წუთზე გაიტანა. შეხვედრა მოსკოვში, ლენინის სახელობის ცენტრალურ სტადიონზე გაიმართა და მას ასი ათასზე მეტი გულშემატკივარი დაესწრო. ეს იყო ევროპის თასის პირველი გათამაშების მერვედფინალური ორმატჩიანი ეტაპის პირველი დაპირისპირება, რომელიც საბჭოთა ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით — 3–1 დასრულდა.

### სანაკრებო სტატისტიკა
### მსოფლიო ჩემპიონატზე 
ანატოლი ილინმა 1958 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის 5 შეხვედრაში მიიღო მონაწილეობა და 2 ბურთი გაიტანა.

## მიღწევები 
### საკლუბო
;  სპარტაკი მოსკოვი
; საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატი
* ჩემპიონი: 1952, 1956, 1958, 1962
* ვიცე-ჩემპიონი: 1954, 1955,
* ბრინჯაოს პრიზიორი: 1957, 1957
### ინდივიდუალური 
* საბჭოთა კავშირის ჩემპიონატის საუკეთესო ბომბარდირი: 1954, 1958
* საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი: 1957  № 1139
* გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრი: 106 გოლი
; 
* №1: 1952, 1953, 1955, 1956, 1957, 1958 
* №2: 1959

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## ბიბლიოგრაფია
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* ანატოლი ილინი — ფიფა-ს ჩანაწერი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 თებერვალი
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:რუსი ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მოსკოვის სპარტაკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერთი კლუბის ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1958 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:გრიგორი ფედოტოვის კლუბის წევრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
სვირის ქუჩა

**სვირის ქუჩა**− ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); იაკინთე ლისაშვილის შესახვევდან გეგუთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცხოვრებაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ხარლამპი სავანელის ქუჩა

**ხარლამპი სავანელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი), გერგეტის ქუჩიდან შხეფის ქუჩამდე. ატარებს მუსიკოს ხარლამპი სავანელის სახელს.

ქუჩა წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც სოფლის შესახვევი, შემდეგ სასოფლო ქუჩა დაერქვა. თბილისის ქუჩების 1960 წლის ცნობარში შეტანილია სავანელის ქუჩის სახელწოდებით. აქვს ერთი ჩიხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
გიორგი ტეტელაშვილის ქუჩა

**გიორგი (გია) ტეტელაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი). დავით აღმაშენებლის გამზირიდან დიმიტრი უზნაძის ქუჩამდე. წარმოიქნა XIX საუკუნეში. თავდაპირველად მიხეილის ქუჩის, 1923 წლიდან პლეხანოვის შესახვევი იყო, 30-იანი წლებიდან — ზაქარია ჩოდრიშვილის, 1991 წელს გიორგი ტეტელაშვილის  სახელი ეწოდა. ქუჩას ადრე ძაღლის შესახვევიც ერქვა.

## ლიტერატურა 
ტეტელაშვილი
ელიოტ სმითი

**სტივენ პოლ „ელიოტ“ სმითი** (; დ. 6 აგვისტო, 1969 — გ. 21 ოქტომბერი, 2003) — ამერიკელი მომღერალი, სიმღერების ავტორი და მულტი-ინსტრუმენტალისტი. 

ელიოტ სმითი დაიბადა 1969 წლის 6 აგვისტოს, ომაჰაში, ნებრასკაში. ძირითადად გაიზარდა ტეხასის შტატში, ხოლო ცხოვრების დიდი ნაწილი გაატარა პორტლენდში, ორეგონში, სადაც პირველად მოიპოვა პოპულარობა. სმითის ძირითადი ინსტრუმენტი გიტარა იყო, თუმცა ის ასევე უკრავდა ფორტეპიანოზე, კლარნეტზე, ბას-გიტარაზე, დრამსა და ჰარმონიკაზე და გამოირჩეოდა განსხვავებული ვოკალური სტილით.

ჯგუფ Heatmiser-ში რამდენიმეწლიანი მოღვაწეობის შემდეგ, იგი 1994 წლიდან სოლო კარიერას შეუდგა და გამოუშვა სადებიუტო სტუდიური ალბომი *Roman Candle* (1994) ლეიბლზე Cavity Search. მომდენვნო წელს ამას მოჰყვა მეორე ალბომის *Elliott Smith* გამოცემა ლეიბლზე Kill Rock Stars. 1997 წელს ორწლიანი კონტრაქტი გააფორმა DreamWorks Records, ვისთვისაც ჩაწერა ორი ალბომი. საყოველთაო აღიარება მოუტანა ფილმ „ნიჭიერი უილ ჰანტინგისთვის“ დაწერილმა საუნდტრეკმა „Miss Misery“, რომელიც ნომინირებული იქნა 1998 წლის ოსკარის ცერემონიალზე.

წლების განმავლობაში სმითი იტანჯებოდა ქრონიკული დეპრესიით, ალკოჰოლიზმითა და ნარკომანიით, რაც მრავალგზის აისახა კიდეც მის მუსიკალურ შემოქმედებაში. 

ელიოტ სმითი 2003 წელს, 33 წლის ასაკში მკერდის არეში დანით მიყენებული ჭრილობით გარდაიცვალა. გამოძიებაზე დაყრდნობით ელიოტ სმითმა სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა, თუმცა გვამის გაკვეთის შემდეგ გაჩნდა ეჭვი, რომ იგი მოკლეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ელიოტ სმითი  — Kill Rock Stars
* 
* ელიოტ სმითის კოლექცია — Internet Archive-ის ცოცხალი მუსიკის არქივი
* Keep the Things You Forgot: An Elliott Smith Oral History 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:Virgin Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ნიუ-იორკელი სიმღერების ავტორები
კატეგორია:ნიუ-იორკელი მომღერლები
კატეგორია:ფემინისტი მუსიკოსები
კატეგორია:DreamWorks Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Caroline Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:ამერიკელი როკ-გიტარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები და სიმღერების ავტორები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მომღერლები და სიმღერების ავტორები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გიტარისტები
კატეგორია:ამერიკელი ინდი-როკ მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ფემინისტები
კატეგორია:ალტერნატიული როკ-მომღერლები
კატეგორია:ალტერნატიული როკ-გიტარისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
ქართლის ქუჩა

**ქართლის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი, ღრმაღელე); ეკა ბეჟანიშვილის ქუჩიდან ღრმაღელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში.

აქვს 1 შესახვევი და 4 ჩიხი. ადრინდელ ქართლის II შესახვევს 2024 წელს ეწოდა ახალგორის I ჩიხი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ტეხილი შესახვევი

**ტეხილი შესახვევი** — ყოფილი ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ხარფუხი). მდებარეობდა იაკობ ცურტაველის ქუჩასა და დურნუკის შესახვევს შორის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
თეოფილე ჩოჩუას ქუჩა

**თეოფილე ჩოჩუას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს  ისნის რაიონში (ნავთლუღის პირველი დასახლება) ირაკლი ტატიშვილის ქუჩიდან დიმიტრი უზნაძის ქუჩამდე. ნავთლუღის პირველი დასახლების IX ქუჩას თეოფილე ჩოჩუას სახელი ეწოდა 1983 წელს. 

## ლიტერატურა
ჩოჩუა
სამთავისის ქუჩა

**სამთავისის ქუჩა** — ყოფილი ქუჩა თბილისში. მდებარეობდა მთაწმინდის რაიონში (ვერა). ყოფილ სასტუმრო „ივერიასა“ და მაშხალის ქუჩას შორის. ადრე ერქვა მეხანძრეთა ქუჩა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
საბატონოს ქუჩა

**საბატონოს ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ორთაჭალა); გია გულუას ქუჩიდან ხეივნის II ქუჩამდე. თავდაპირველად ხეივნის I ქუჩა ერქვა. 2017 წელს ფილოლოგ რევაზ სირაძის სახელი ეწოდა. 2018 წელს საბატონოს ქუჩა დაერქვა.

აქვს 4 ჩიხი (ადრე ჰქონდა 2).

## სქოლიო 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
არუთინ საიათნოვას ქუჩა

**არუთინ საიათნოვას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); გია აბესაძის ქუჩიდან გრიგოლ ხანძთელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის I ნახევარში. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია „მეშჩანსკაიას“ ქუჩის სახელწოდებით, თბილისის 1900 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც კათოლიკეების შესახვევი. 1923 წელს არუთინ საიათნოვას სახელი ეწოდა. აქვს 2 ჩიხი.

## ლიტერატურა 
საიათნოვა
ქარელის ქუჩა

**ქარელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); ვიქტორ დოლიძის ქუჩიდან იყალთოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში.  

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
წიწამურის ქუჩა

**წიწამურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); გიორგი ჭყონდიდელის ქუჩიდან ცოტნე დადიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. 

## იხილეთ აგრეთვე
* წიწამური

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ოთარ ღუდუშაურის ქუჩა

**ოთარ ღუდუშაურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); გურამ ასათიანის I შესახვევიდან რევაზ ინანიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. თავდაპირველად ძმობის ქუჩა ერქვა. სახელი დაერქვა სხვადასხვა ეროვნების მუშათა ერთობის აღსანიშნავად. 1938 წელს ეწოდა ვალენტინა გრიზოდუბოვას, ხოლო 1993 წელს მიენიჭა ოთარ ღუდუშაურის სახელი. თბილისის 1934 წელს გეგმაზე ქუჩის მონაკვეთი, მიხეილ მესხის II შესახვევიდან გურამ ასათიანის I შესახვევამდე, დატანილია როგორც მორის შესახვევი.

## ლიტერატურა 
ღუდუშაური
ჩოხატაურის ქუჩა

**ჩოხატაურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი), ვახტანგ მახალდიანის ქუჩიდან ამავე სახელწოდების შესახვევამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ქინძმარაულის ქუჩა

**ქინძმარაულის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში (ზემო მეტალურგების დასახლება); პეტრე და იოსებ ოცხელების ქუჩიდან გარდაბნის გზატკეცილამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 1967 წელს ქუჩის ერთ მონაკვეთს — კაიროს, 1996 წელს კი — გრიგოლ ლორთქიფანიძის სახელი დაერქვა. ქუჩაზეა თბილისის გრეხილი ავეჯის კომბინატის ბაზაზე შექმნილი სააქციო საზოგადოება „საკარცხული“.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამგორის რაიონის ქუჩები
დირსიჭალის ქუჩა

**დირსიჭალის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (დირსიჭალა); ბერი გაბრიელ სალოსის გამზირიდან მანავის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. სახელწოდება დაკავშირებულია ამ მიდამოებში არსებულ დირსიჭალის ბაღებთან. იმავე სიაში და 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია დირსიჭალის მოედანიც.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
რომანოზ ხომლელის ქუჩა

**რომანოზ ხომლელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში (ვარკეთილი); ჯავახეთის ქუჩიდან მიხეილ გახოკიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ქუჩას რომანოზ ხომლელის სახელი ეწოდა 1962 წელს. აქვს 2 შესახვევი.

## ლიტერატურა 
ხომლელი
Francisella piscicida

***Francisella piscicida*** — ბაქტერია. გვხვდება ვირთევზებში. იგი ფრანცისელოზის გამომწვევია; ეს სერიოზული დაავადებაა, რომელიც ხშირად ვლინდება ნორვეგიული ვირთვეზების მეურნეობაში. 

ამ სახეობას მრავალი გენეტიკური მსგავსება აქვს *F. philomiragia*-სთან — დნმ-დნმ ჰიბრიდიზაციით გამოვლინდება 70%-იანი მსგავსება.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქტერიები
ქვემო ვეძისი

**ქვემო ვეძისი** — დასახლება თბილისში, მდებარეობს საბურთალოს რაიონის, თბილისის დასავლეთ ნაწილში. ჟიული შარტავასა და იური გაგარინის
ქუჩებსა და ჰეიდარ ალიევის სანაპიროს შორის.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის დასახლებები
კლდისუბანი (თბილისი)

**კლდისუბანი** — ქალაქ თბილისის ისტორიულად ჩამოყალიბებული მიკროუბანი, კალის დასავლეთ ნაწილის - ე. წ. ქვემო უბნის ერთი მხარე (კრწანისის რაიონი). სახელწოდება „კლდისუბანი“ მოდის მისი მდებარეობიდან - შეფენილია სოლოლაკის ქედის კლდოვან კალთაზე. კლდისუბანი თავისი ძნელად მისადგომი, მოუხერხებელი მდებარეობის გამო ქალაქის ღარიბი მოსახლეობის უბანი იყო. მატერიალური კულტურის ძეგლთაგან შემორჩენილია ადრინდელი შუა საუკუნეების ცეცხლთაყვანისმცემელთა სალოცავი, ე.წ. ათეშგა და რამდენიმე ეკლესია.

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია თბილისი, თბ., 2002, გვ. 600

კლდისუბანი
ღრმაღელე (თბილისი)

**ღრმაღელე** — თბილისის ძველი უბანი მტკვრის მარცხენა მხარეს, დიდუბესა და ავჭალას შორის, ახლანდელი ღრმაღელის ქუჩის მიდამოები, ნაძალადევის რაიონი. სახელწოდება მიიღო ჩახრამული რელიეფის გამო.

## ისტორია
ღრმღელის მიდამოებში მიკვლეულია ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლები. გვიანდელ შუა საუკუნეებში სამგორიდან მდინარე მტკვრამდე აღწევდა ხრამი, რომელიც დიდი წვიმების დროს ღელედ იქცეოდა. მოგვიანებით ხრამი ამოავსეს, ახლა იქ ღრმაღელის ქუჩა გადის. XIX საუკუნის ბოლოდან ღრმაღელე თბილისის რევოლუციური გარეუბანი იყო. 1898 წლის 19 აპრილს აქ გაიმართა არალეგალური საპირველმაისო მიტინგი.

1948 წლის 24 დეკემბერს, საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის ბრძანებულების საფუძველზე, ღრმაღელის დასახლება გამოეყო თბილისის რაიონს და შეუერთდა ქალაქ თბილისს შემდეგ საზღვრებში: ჩრდილოეთით — მდინარე გლდანი, აღმოსავლეთით — ქალაქის მიჯნა, სამხრეთით — ღრმაღელის ხევი და დასავლეთით — მდინარე მტკვარი. შედიოდა ლენინის სახელობის რაიონში. XX საუკუნის 80-იან წლებში ღრმაღელე დამტკიცებული პროექტის მიხედვით განაშენიანდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ღრმაღელის არქეოლოგიური ძეგლები

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის უბნები
კალიუმის ჰიპოქლორიტი

**კალიუმის ჰიპოქლორიტი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით KClO. არის წყალში ხსნადი, ღია ნაცრისფერი ფერისა და ძლიერ დამახასიათებელი ქლორის მსგავსი სუნის მქონე ნივთიერება. გამოიყენება როგორც სადეზინფექციო საშუალება.

## მიღება
მიიღება კალიუმის ჰიდროქსიდისა და ქლორის რეაქციით:
: \mathrm{2\ KOH + Cl_2 \rightarrow KClO + KCl + H_2O}
ეს არის ტრადიციული მეთოდი, პირველად გამოიყენა კლოდ ლუი ბერთოლემ 1789 წელს.

## უსაფრთხოება
ნატრიუმის ჰიპოქლორიტის მსგავსად, კალიუმის ჰიპოქლორიტიც გამაღიზიანებელია. მან შეიძლება გამოიწვიოს ძლიერი დაზიანება კანთან, თვალებთან და ლორწოვან გარსებთან კონტაქტის დროს. მისი ორთქლის ჩასუნთქვამ შეიძლება გამოიწვიოს ბრონქული გაღიზიანება, სუნთქვის გაძნელება და განსაკუთრებით მძიმე შემთხვევებში ფილტვების შეშუპება. მაღლი კონცენტრაციით მიღება შეიძლება ლეტალური აღმოჩნდეს.

კალიუმის ჰიპოქლორიტი არ განიხილება, როგორც ხანძარსაშიში ან ასაფეთქებელი ნივთიერება.

## სქოლიო
კატეგორია:კალიუმის ნაერთები
კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
კატეგორია:მარილები
ხივის შესახვევი

**ხივის შესახვევი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); კონსტანტინე ერისთავის ქუჩიდან ერევნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ხოჯავანქის შესახვევი ერქვა, შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს რაბადის შესახვევი დაერქვა, დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. შემდეგ ხივის შესახვევი ეწოდა. აქვს ერთი ჩიხი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ხორნაბუჯის ქუჩა

**ხორნაბუჯის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); მუხრანის ქუჩიდან თიანეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. 43–48-ე ქუჩებს 50-იან წლებში ნიკოლოზ ვატუტინის სახელი დაერქვა, 1990 წელს — ხორნაბუჯის ქუჩა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ვახტანგ ბერიძის ქუჩა

**ხოდაშნის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, კრწანისის რაიონში (ქვემო უბანი); კონსტატინე (კოტე) აფხაზის ქუჩიდან ანტონ კათალიკოსის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ზაქარიას შესახვევი. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია ხოდაშნის ქუჩის სახელწოდებით. XXI საუკუნეში ვახტანგ ბერიძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
ხერთვისის ქუჩა

**ხერთვისის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); სამღერეთის ქუჩიდან გორდის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 40-იან წლებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ტეხურის ქუჩა

**ტეხურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (საბურთალო); სიმონ ჩიქოვანის ქუჩიდან იყალთოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია 2 ქუჩა, ტეხურისა და ჭაობის. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია მხოლოდ ჭაობის ქუჩა. 40-იან წლებში ჭაობის ქუჩას ტეხურის ქუჩასთან
ერთად ტეხურის ქუჩა დაერქვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საბურთალოს რაიონის ქუჩები
ლითიუმის ჰიპოქლორიტი

**ლითიუმის ჰიპოქლორიტი** —  არაორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით LiClO. გამოიყენება აუზების სადეზინფექციო საშუალებად და ზოგიერთ ქიმიურ რეაქციაში რეაგენტად.

## რეაქციები
*ლითიუმის ჰიპოქლორიტი მიიღება ლითიუმის ჰიდროქსიდისა და ქლორის რეაქციით:
::\mathsf{ 2LiOH + Cl_2 \ \xrightarrow{}\ LiClO + LiCl + H_2O }

*მისი დაშლით მიიღება ლითიუმის ქლორიდი და ლითიუმის კარბონატი
::\mathsf{ 3LiClO \ \xrightarrow{}\ 2LiCl + LiClO_3 }

## ლიტერატურა
*CRC Handbook of Chemistry and Physics. — 89th Edition. — Taylor and Francis Group, LLC, 2008—2009.

კატეგორია:ლითიუმის ნაერთები
კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
კატეგორია:მარილები
ზურაბ ქვლივიძის ქუჩა

**ზურაბ ქვლივიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); არნოლდ ჩაქობავის ქუჩიდან ტერენტი გრანელის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 40-იან წლებში. ადრე ერქვა აგურის ქუჩა (სახელწოდება უკავშირდება ქუჩაზე მდგარ აგურის ქარხანას). 1875 წელს დაერქვა ქალაქისათვის — იასონ თუმანოვის (თუმანიშვილის) სახელი (დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე). 1923 წელს მიხეილ ბოჭორიშვილის (ძვ. რევოლუციონერი), 1958 წელს — მიხეილ ბოჭორიძის, 1922 წელს — ვასილ ჩერქეზიშვილის, 2007 წელს ზურაბ ქვლივიძის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ხოსროვის ტახტზე ასვლა

**„ხოსროვის ტახტზე ასვლა“** () — აღა მირექ მირზა გიასის მიერ შექმნილი მხატვრული ნაწარმოები, რომელიც შევიდა ნიზამი განჯევის „ხამსის“ ხელნაწერში. 1539 – 1543 წლებში შაჰ თაჰმასიბ I-ის დაკვეთით დამზადებული ნაწარმოები გაფორმებულია თებრიზის მინიატურის სკოლის ოსტატების ნახატებით. აღნიშნული ხელნაწერი ამჟამად ინახება ბრიტანეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ნატრიუმის ჰიპოქლორიტი

**ნატრიუმის ჰიპოქლორიტი** —  არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით **LiClO** ან **NaOCl**. ანჰიდრიტი ნაერთი არის არასტაბილური და შეიძლება დაიშალოს აფეთქებით. იგი კრისტალირდება როგორც პენტაჰიდრატი ·5. არის მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მყარი, რომელიც არ არის ფეთქებადი და სტაბილურია, თუ კი ინახება მაცივარში.

ნატრიუმის ჰიპოქლორიტი ყველაზე ხშირად გვხვდება, როგორც ღია ფერის მომწვანო-მოყვითელი განზავებული ხსნარი, რომელიც ცნობილია როგორც მათეთრებელი. იგი საყოფაცხოვრებო ქიმიკატია, რომელიც ფართოდ გამოიყენება მე -18 საუკუნიდან, სადეზინფექციო საშუალებად ან მათეთრებლად. ხსნარში ნივთიერება არასტაბილურია და ადვილად იშლება, ქლორის გამოთავისუფლებით. ნატრიუმის ჰიპოქლორიტი არის ყველაზე ძველი და ყველაზე მნიშვნელოვანი  ქლორიანი მათეთრებელი.

## მიღება
*ნატრიუმის ჰიპოქლორიტი მიიღება ნატრიუმის ქლორიდისა და ოზონის რეაქციით, რომელიც მიმდინარეობს ოთახის ტემპერატურაზე:
:NaCl + O3 → NaClO + O2

*მიიღება ნატრიუმის ჰიდროქსიდისა და ქლორის რეაქციით:
:NaOH + Cl2 →  NaCl + NaClO + H2O

*სხვა მეთოდი მოიცავს ნატრიუმის კარბონატისა და კალციუმის ჰიპოქლორიტს შორის რეაქციას:
:Na2CO3 + Ca(OCl)2 → CaCO3 + 2NaOCl

## რესურსები ინტერნეტში
* International Chemical Safety Card 0482 
* International Chemical Safety Card 1119 
* Institut national de recherche et de sécurité 
* Home and Leisure Accident Statistics 2002
* Emergency Disinfection of Drinking Water
* Chlorinated Drinking Water
* NTP Study Report TR-392: Chlorinated & Chloraminated Water 
* Guidelines for the Use of Chlorine Bleach as a Sanitizer in Food Processing Operations  

## სქოლიო
კატეგორია:ნატრიუმის ნაერთები
კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
კატეგორია:მარილები
ციხესიმაგრე კარასუ

**ციხესიმაგრე კარასუ** () — ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის შარურის რაიონის სოფელ გიუმიშლის მახლობლად მდებარე ჩვენს ერამდე II – I ათასწლეულების კუთვნილი ციხესიმაგრე, რომლის ფართობი შეადგენს 5 ჰექტარს.

ტერასებზე აგებული დიდებული კედლები ციხეს ორად ყოფს. ქვედა ტერასაზე მდებარე ნაწილის კედლები აგებულია დიდი ქვებისგან. შიდა ციხესიმაგრე (ნარინკალა) განლაგებულია მთაზე, 50 – 60 მეტრის მოშორებით. ნარინკალას კედლები მცირე ზომის ქვებისგან არის აგებული. ციხის შიგნით აღმოჩენილია გათლილი ქვისგან აგებული შენობის ნაშთები.

ციხესიმაგრე კარასუ მიეკუთვნება აზერბაიჯანის ძველ ციკლოპიურ შენობებს.ციხის შიგნით კლდეებს შორის ასევე აღმოაჩინეს რამდენიმე წყალსაცავი აუზი.

არქეოლოგიური გათხრებების დროს ციხის ტერიტორიიდან ამოიღეს სალესი ქვები, ობსიდიანსა და კაჟის ფირფიტები, თიხის ჭურჭელი, ბრინჯაოს სამაჯურები და ადრეული რკინის ხანის კუთვნილი ისრის ბუნიკები, რაც არის დამახასიათებელი „შეღებილი ჭურჭლის“ კულტურისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკა
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
შემქირის ციხესიმაგრე

**შემქირის ციხესიმაგრე** () — ციხე აზერბაიჯანში

ციხესიმაგრე სავარაუდოდ აგებულია ანტიკურ ხანაში აბრეშუმის დიდი გზის გასწვრივ მდებარე ქალაქ შემქირის თავდასხმებისგან დაცვის მიზნით. ციხის ნანგრევები ამჟამინდელი შემქირის მახლობლად მდებარეობს. ციხესიმაგრე ასახულია XIII საუკუნის არაბი მოგზაურის იაგუთ ელ ჰამავის ნაწარმოებში „მუჯამალბულდანი“.

ბოლო დროს ნანგრევებში მიმდინარე არქეოლოგიური გათხრებების შედეგად აქ აღმოაჩინეს აჰამენიდების სახელმწიფოს პერიოდს კუთვნილი სასახლე.

შემქირის რაიონის სოფელ მუხტარიაში მდებარე „შუა საუკუნეების ძველი ციხე-ქალაქი შემქირი“, რომელიც VI საუკუნეში დიდ ქალაქად იქცა, აღმოაჩინეს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის მიერ ჩატარებული გათხრებების დროს. ქალაქის ნაშთები მოიცავს 30ჰა ტერიტორიას. მტრებისგან თავის დაღწევის მიზნით ციხეს ჰქონდა რვა კოშკი და ოთხი ჭიშკარი.

როგორც არის ცნობილი, სასახლე აიგო აჰამენიდების სახელმწიფოს პერიოდში. ძველი კედლების მშენებლობის დროს გამოყენებულია არანის არქიტექტურული სტილი. კედლები აგებულია წითელი აგურისგან, რომელიც იყო დამზადებული ამავე ტერიტორიაზე კუსტარული მეთოდით (კედლების სიმაღლე შვიდი, ხოლო სიგანე - დაახლოებით ორი მეტრია). დანარჩენი თეთრი ქვა და კენჭი მოგროვებულია შემქირის ტერიტორიასა და მდინარე შემქირში.

არქეოლოგიური გათხრებები უკვე შვიდი წელია გრძელდება. 2013 წლის პირველი მეოთხედის ბოლოს ტერიტორიაზე აღმოაჩინეს ძველი ადმინისტრაციული შენობა - „შეჰრისტანი“, წყალსადენი, გარშემო კი - ქალაქის სხვა ნაშთები. ექსპედიციის ხელმძღვანელის რაშიდ ბაშიროვის თქმით, წარსულში აბრეშუმის დიდი გზა ზუსტად ამ ტერიტორიაზე გადიოდა. ამას ადასტურებს დაახლოებით XI საუკუნის კუთვნილი ძველი ხიდიც.

არაბეთის, ბიზანტიის, ჰულაგუსა და ატაბეკების შემდეგ ტერიტორიას თავს დაესხა რუსეთი. გათხრებების დროს აღმოჩენილ იქნა რუსების მიერ აქ შექმნილი სამხედრო გარნიზონი, საცხოვრებელი სახლები და ფულადი ერთეულები.

ამჟამად ტერიტორიაზე გრძელდება გათხრებები დანარჩენი ნაშთების გამოვლენის მიზნით.

კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
ელმირა ჰუსეინოვა

**ელმირა მეჰრალის ასული ჰუსეინოვა** (; 12 თებერვალი 1933 – 23 იანვარი 1995) — მოქანდაკე, აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვარი (1967).

1954 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმოვის სახელობის ბაქოს სამხატვრო სკოლა, ხოლო 1960 წელს - ი.რეპინის სახელობის ფერწერის, ქანდაკებისა და არქიტექტურის ინსტიტუტი. მუშაობდა ქანდაკების საყოფაცხოვრებო და პორტრეტის ჟანრში.

1967 წელს ე.ჰუსეინოვას მიენიჭა აზერბაიჯანის დამსახურებული მხატვრის წოდება.

გარდაიცვალა 1995 წლის 23 იანვარს ქალაქ ბაქოში.

თეატრალური მოღვაწის, პოეტ სამედ მანსურის შვილიშვილია.

## შემოქმედება 
„კოლმეურნე გოგონა“ (1957), „მუშა“ (1958), „ოჯახი“ (1960), „ჯაფარ ჯაბარლი“ (1968), „დედა“ (1970), „რასული რზა“ (1970) და სხვ.

ე. ჰუსეინოვას ნაწარმოებები გამოირჩევა პლასტიკური ფორმების ლაკონიურობითა და კომპოზიციის ორიგინალობით. იგი ასევე მუშაობდა მონუმენტური ქანდაკების დარგში (ჯაფარ ჯაბარლის ძეგლი სუმგაითში, 1966; ჰასან ბეკ ზარდაბის ძეგლი ბაქოში, 1983).

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალი მხატვრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოქანდაკეები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
გიტეგა

**გიტეგა** (; ადრე **კიტეგა**) — ბურუნდის დედაქალაქი 2019 წლის 16 იანვრიდან, ამავე დასახელების პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ზღვის დონიდან 1658 მეტრზე. 22 989 მცხოვრები (2012); მოსახლეობის მიხედვით სიდიდით მეოთხე ქალაქია. 

## ისტორია 
200px|მინი|მარცხნივ|გიტეგის საკათედრო ტაძარი
ქალაქი დააარსეს გერმანელებმა 1912 წელს და ბურუნდის სამეფოს დედაქალაქი გახდა უსუმბურას მაგივრად. აქვე განთავსდა მვამის (მეფის) რეზიდენციაც. ბელგიური მმართველობის პერიოდში ქალაქი კიტეგა რუანდა-ურუნდის ადმინისტრაციული ცენტრი იყო.

1959 წლის 10 ნოემბერს რომის პაპის იოანე XXIII-ის ბულის მიხედვით შეიქმნა გიტეგის არქიეპარქია. 1962 წლიდან დამოუკიდებელი ბურუნდის დედაქალაქი თითქმის 57 წლის განმავლობაში ბუჟუმბურა გახდა, ხოლო გიტეგაში დარჩა მვამის რეზიდენცია 1966 წლამდე, ქვეყანაში მონარქიის ლიკვიდაციამდე. 1990 წლის 5 სექტემბერს ქალაქს ეწვია რომის პაპი იოანე პავლე II, აფრიკული ტურის ფარგლებში.

2007 წელს ბურუნდის პრეზიდენტმა პიერ ნკურუნზიზამ განაცხადა, რომ გიტეგა მომავალში ქვეყნის დედაქალაქი გახდებოდა. 2018 წლის 24 დეკემბერს პრეზიდენტმა პარლამენტს დასამტკიცებლად გადაუგზავნა დედაქალაქის გადატანის გადაწყვეტილება. პარლამენტმა იგი 2019 წლის 16 იანვარს დაამტკიცა და გიტეგა ოფიციალურად დედაქალაქი გახდა. ბუჟუმბურას კი მიენიჭა ქვეყნის ეკონომიკური დედაქალაქის სტატუსი.

## გეოგრაფია
განლაგებულია მდინარე რუვუბუს (მდინარე კაგერის შემდგენელი, ნილოსის აუზი) ზემო წელზე. ზღვის დონიდან 1845 მ.

## ეკონომიკა
საავტომობილო კვანძი (ბუჟუმბურა — გიტეგა, გიტეგა — ბუტარე, გიტეგა — მაკამბა). განვითარებულია კვების მრეწველობა (ყავის გაწმენდა და გადამუშავება, ლუდის ხარშვა, უალკოჰოლო სასმელების წარმოება). ქალაქთან ახლოს მდებარეობს ნიკელის მსხვილი საბადო.

## განათლება
ქალაქში არის უმაღლესი სასოფლო-სამეურნეო სკოლა (1983), კერამიკის ხელოვნების სკოლა, ბურუნდის ეროვნული მუზეუმი  (1955). 2014 წელს დაარსდა გიტეგის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი.

## მოსახლეობა 
მოსახლეობა წლების მიხედვით:

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის დედაქალაქები
კატეგორია:ბურუნდის ქალაქები
გიორგი ჭიღვარია

**გიორგი ჭიღვარია** (დ. 20 აპრილი, 1980, ქუთაისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ისტორიკოსი და პოლიტიკოსი. ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერი 2017-2020 წლებში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1980 წლის 20 აპრილს, ქუთაისში. 1986-1995 წლებში იგი სწავლობდა ქუთაისის წმინდა ნინოს სახელობის მესამე საშუალო სკოლაში. 1995 წელს სწავლა გააგრძელა ქალაქ ქუთაისის ჰუმანიტარულ ლიცეუმში, რომელიც 1997 წლამდე სწავლობდა. 2002 წელს წარჩინებით დაასრულა ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთის ქვეყნების ისტორიის ფაკულტეტი. 2002-2003 წლებში გაიარა თურქული ენის შემსწავლელი პროგრამა ანკარის უნივერსიტეტის თომერის კოლეჯში.

2003 წლიდან ხარისხის მაძიებლის სტატუსით დაიწყო მუშაობა სადოქტორო ნაშრომზე ანკარის უნივერსიტეტში. 2003-2004 წლებში — სამხედრო სავალდებულო სამსახური საქართველოს შეიარაღებული ძალების მე-11 მოტომსროლელ ბრიგადაში. 2010 წელს მას ქუთაისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიენიჭა დოქტორის აკადემიური ხარისხი. იგი არის აკაკი წერეთლის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ფაკულტეტისა და შოთა მესხიას სახელობის ზუგდიდის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი. მუშაობდა ქუთაისის მუნიციპალიტეტის თვითმმართველობაში სხვადასხვა თანამდებობებზე: იყო ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერის მრჩეველი, საპარლამენტო არჩევნებში „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ ქუთაისის საოლქო ორგანიზაციის შტაბის უფროსი, „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველოს“ ქუთაისის საოლქო ორგანიზაციის თავმჯდომარე, იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის მოადგილე. 2017-2020 წლებში იყო ქუთაისის მუნიციპალიტეტის მერი.

## პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ქუთაისის მერები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კაგერა

**კაგერა** () — მდინარე აღმოსავლეთ აფრიკაში, რუანდაში, ტანზანიასა და უგანდაში (ნაწილობრივ მათ შორის საზღვრებზე). ითვლება ნილოსის სათავედ. სიგრძე ნიავარონგოსა და რუვუბუს შეერთებიდან — 420 კმ, მდინარე რუკარარას სათავიდან (მოედინება ვირუნგის მთებიდან) — დაახლოებით 800 კმ. ძირითადად მიედინება ფართო დაჭაობებულ ხეობაში, რამდენიმე მცირე ზომის ტბის გავლით. ჩაედინება ვიქტორიას ტბაში. იკვებება წვიმის წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი 1500 მ³/წმ. სანაოსნოა ქვემო წელზე, შესართავიდან 160 კმ-ზე. აღმოაჩინა ჰენრი მორტონ სტენლიმ, 1876 წელს.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:რუანდის მდინარეები
კატეგორია:ტანზანიის მდინარეები
კატეგორია:უგანდის მდინარეები
კატეგორია:ნილოსის აუზი
ბესარიონ ქებურიას დასახლება

**ბესარიონ ქებურიას დასახლება** — მდებარეობს თბილისში, სამგორის რაიონში, თბილისის სამხრეთ აღმოსავლეთ ნაწილში, სამხედრო და აეროპორტის დასახლებას შორის. ადრე ერქვა ქვემო ალექსევსკის დასახლება. 1999 წელს მიენიჭა ბესარიონ ქებურიას სახელი.

## ლიტერატურა 
ქებურიას დასახლება
ნაზ ელემა

**ნაზ ელემა** () — აზერბაიჯანული ხალხური ცეკვა. დაწერილია გილმან სალახოვის მიერ. ცეკვავენ წყვილში. მისი სახელი აზერბაიჯანულიდან ითარგმნა როგორც „ნუ იქნები კაპრიზული“, რაც ასახულია ქორეოგრაფიაში, რომელიც შემსრულებლებისგან მოითხოვს დახვეწილობას, იმპულსურობას და განსაკუთრებულ ექსპრესიულობას.

„ნაზ ელემა“ პოპულარული გახდა ამინა დილბაზის სპექტაკლის წყალობით, რომლისთვისაც ალიბაბა აბდულაევმა დადგა ეს ცეკვა. ითვლებოდა მხატვრის საუკეთესო ნომრად, მასთან ერთად მან იმოგზაურა მთელ მსოფლიოში.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
დენის როდმანი

**დენის კეიტ როდმანი** (; დ. 13 მაისი, 1961) — ამერიკელი კალათბურთელი, ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის ყოფილი მოთამაშე, რომელიც თამაშობდა დეტროიტ პისტონსში, სან-ანტონიო სპურსში, ჩიკაგო ბულზში, ლოს-ანჯელეს ლეიკერსში და დალას მავერიქსში. ხუთჯერ გახდა NBA-ს ჩემპიონი, ორჯერ, 1989 და 1990 წელს დეტროიტ პისტონსში თამაშის დროს და სამჯერ ზედიზედ ჩიკაგო ბულზში 1996, 1997 და 1998 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* დენის როდმანის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ამერიკელი კალათბურთელები
კატეგორია:ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის კალათბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტერტ-ბუტილის ჰიპოქლორიტი

**ტერტ-ბუტილის ჰიპოქლორიტი** — ორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით (CH3)3COCl
არის უფერო სითხე, რაც იშვიათი ორგანული ჰიპოქლორიტისსთვის. გამოიყენება ქლორირებისთვის. იგი იწარმოება ტერტ-ბუტილის ალკოჰოლის ქლორირებით ტუტის თანაობისას: 

:(CH3)3COH  +  Cl2  + NaOH  →   (CH3)3COCl  +  NaCl  +  H2O

ტერტ-ბუტილის ჰიპოქლორიტი საჭიროა ორგანული ქლორამინების სინთეზში:

:R2NH  +  *t*-BuOCl  →  R2NCl  +  *t*-BuOH

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:ტერტ-ბუტილის ნაერთები
კატეგორია:ჰიპოქლორიტები
დრატჰაარი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|დრატჰაარი
**დრატჰაარი** () ან **გერმანული უხეშბეწვიანი მეძებარი** — მონადირე ძაღლის ჯიში. გამოყვანილია გერმანიაში XIX საუკუნის ბოლოს მოკლებეწვიანი და უხეშბეწვიანი მეძებრების საფუძველზე. პირველი სტანდარტი მიღებულია 1924 წელს. მსხვილი ძაღლია, დამახასიათებელია მაგარი მშრალი კონსტიტუცია; სიმაღლე მინდაოში 56–68 სმ, მასა 27–32 კგ. ბეწვი უხეშია, მჭიდროდ აკრავს ტანს, თავზე აქვს წვერი, ულვაშები და წარბები. შეფერილობა: სხვადასხვა ელფერის ყავისფერი, ჭაღარაშერეული ყავისფერ-ამლაყი, ყავისფერ-რუხი. კუდის მოჭრა ყველა ქვეყანაში მიღებული არ არის. ენერგიული, ამტანი და მცირე მოთხოვნილების მქონე ძაღლია. პოპულარულია გერმანიასა და სხვა ქვეყნებში. ძირითადად იყენებენ ფრთოსნებზე სანადიროდ.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მეძებარი ძაღლები
დემონების მკვეთი ხმალი

**დემონების მკვეთი ხმალი** (, ) — იაპონური მანგას სერია, რომლის შემქმნელი და ილუსტრატორია კოიოჰარუ გოტოგე. იბეჭდება 2016 წლის 15 თებერვლიდან ჟურნალ „Weekly Shōnen Jump“-ში. 

სიუჟეტი მოგვითხრობს ახალგაზრდა ბიჭის, ტანჯირო კამადოს ისტორიას, რომელიც დემონების გამანადგურებელი ხდება, მას შემდეგ, რაც მის ოჯახის წევრებს კლავენ დემონები, ხოლო მისი და, ნეზუკო კამადო დემონად იქცევა. ტანჯირო ეძებს გზას, რომ ნეზუკო ისევ ადამიანად აქციოს.

2017 წელს „დემონების მკვეთი ხმალის“ გამოცემის ლიცენზია ჩრდილოეთ ამერიკაში მოიპოვა კომპანია Viz Media-მ. 2018 წლის ნოემბრის მონაცემებით სერიის გამოცემის საერთო რაოდენობა 3 მილიონ ეგზემპლარს აღემატებოდა. იმავე წლის ივნისში გახდა ცნობილი, რომ კომპანია Ufotable მუშაობდა ამავე სახელწოდების ანიმეს შექმნაზე, რომლის პროდიუსერად დაინიშნა ჰიკარუ კონდო,

## რესურსები ინტერნეტში
*  
*  
*  
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მანგას სერიები
კატეგორია:2016 წლის მანგა
კატეგორია:2019 წლის ანიმე ტელესერიალები
კატეგორია:სათავგადასავლო ანიმე და მანგა
კატეგორია:ბნელი ფენტეზი ანიმე და მანგა
კატეგორია:დემონები მასობრივ კულტურაში
კატეგორია:ანიმე და მანგა ახალგაზრდებისთვის
კატეგორია:Shueisha-ს მანგა
კატეგორია:Toonami
კატეგორია:Ufotable
კატეგორია:Viz Media-ს მანგა
კატეგორია:Aniplex
გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩა

**გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მიხეილ მესხის ქუჩიდან ბესარიონ ქებურიას ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში და მუშათა ქუჩა დაერქვა. შეტანილია თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში. 2017 წელს გრიგორ (გრიშა) ბიჩინაშვილის ქუჩა ეწოდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები