open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მთიულურ-გუდამაყრული დიალექტი

**მთიულურ-გუდამაყრული დიალექტი** — ქართული ენის დიალექტი, რომელზედაც მეტყველებს საქართველოს ორი ისტორიულ-გეოგრაფიული კუთხის, მთიულეთისა და გუდამაყრის მოსახლეობა.

მთიულურ-გუდამაყრულ დიალექტში ორი კილოკავი გამოიყოფა. ისინი სუსტად ლოკალიზებულ გეოგრაფიულ სივრცეში არიან მოქცეული. მთიულურ და გუდამაყრულ კილოებს ძირითადად ინტონაცია განასხვავებს: მთიულურში მახვილი ფიქსირებულია სიტყვის ან რიტმიკული ჯგუფის ბოლოს (ბოლოდან მეორე მარცვალზე). რაც შეეხება გუდამაყრულს, აქ მახვილი ფიქსირებულია სიტყვის ან რიტმიკული ჯგუფის დასაწყისში. ამ მხრივ გუდამაყრული მთის სხვა კილოებთან ავლენს საერთოს. გუდამაყრულში მახვილიანი მარცვალი უმახვილოსაგან გამოირჩევა მაღალი ინტენსივობით, აგრეთვე ტონის სიმაღლით. მთიულურ-გუდამაყრულ დიალექტში, ისევე როგორც ქართული ენის სხვა დიალექტებში, ენობრივი მახვილი დაცულია ლექსშიც. მთიულურ-გუდამაყრულ დიალექტში შემონახულია **ჴ** ფონემა. 

მთიულურ-გუდამაყრულ დიალექტში გვხვდება ნახევარხმოვანი **ჲ**, რომელიც პირისნიშნისეული **ჰ**-ს ან **ს**-ს ფონეტიკური ვარიანტია. იგი, შესაძლოა, ბრუნვის ნიშნისეული **ი**-ს დასუსტების შედეგიც იყოს მახვილიანი ხმოვნის მომდევნო პოზიციაში. შენარჩუნებულია -**ავ** თემისნიშნისეული **ვ**-ს ადგილი სონორის შემცველ თანხმოვანთკომპლექსის მომდევნოდ ზმნის პირიან და უპირო ფორმებში. ხდება ხმოვნის გაჩენა (ჩართვა) სონორის შემცველ თანხმოვანთკომპლექსებში. მორფემის შიგნით დასტურდება ურთიერთსაპირისპირო მიმართულების პროცესები. 

ზმნისწინთა სისტემაში დამახასიათებელია **მა**- ზმნისწინის გამოყენება I ობიექტურ პირში. ზმნაში **ს**- და **ჰ**- პრეფიქსით აღინიშნება III პირის მიცემითბრუნვიანი ობიექტი. მახვილი მთიულურ-გუდამაყრულ დიალექტში ვერ იწვევს ბოლოკიდური ხმოვნის კვეცას ან დავიწროებას. წყვეტილის ფორმა (დავწერე) და II ხოლმეობითი (დავწერი) სამივე პირში ინარჩუნებს საკუთარ ფორმას, რის გამოც არ ჩნდება მათი ურთიერთდამთხვევის საშიშროება. სწორედ ამიტომ არ ხდება ხოლმეობითის მწკრივის ფორმების -**იდ** ან -**ოდ** სუფიქსით გართულება. შეჩარჩუნებულია ძველი ქართულისებური ფორმა II ხოლმეობითისა. ფორმით ერთმანეთს ემთხვევა I ხოლმეობითისა და უწყვეტლის I და II პირის ფორმები. 

ხოლმეობითის მწკრივები გამოხატავს არა მარტო მრავალგზისობას, არამედ განგრძობითობასაც. დასტურდება ე.წ. თხოვნითი ბრძანებითის ფორმები: გააკეთოდე, გაიგონებდე, წაიკითხოდე. გვხედება სინტაქსური ასიმილაციის შემთხვევები. განსაკუთრებით მდიდარია მთიულურ-გუდამაყრული დიალექტის დარგობრივი (მეცხოველეობა, პურეული კულტურები, მეფუტკრეობა და სხვა) ლექსიკა. ისევე, როგორც მთის სხვა კილოებში, მთიულურ-გუდამაყრულ დიალექტშიც დასტურდება ლექსიკური ნასესხობები მეზობელი ჩრდილო კავკასიური ხალხთა ენებიდან.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქართული ენის დიალექტები

## ლიტერატურა 
* ქართული ენა : ენციკლოპედია, 2008;
* ჩიქობავა არნ, მთიულურის თავისებურებანი. – «ენიმკის მოამბე», 1937, ტ. 2, ნაკვ. I; 
* კაიშაური ლ., მთიულურის დარგობრივი ლექსიკა, თბ. 1967;
* ჯორბენაძე ბ., ქართული დიალექტოლოგია, I, თბ., 1989.

კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები
ჯორჯი (კენტის ჰერცოგი)

**პრინცი ჯორჯი, კენტის ჰერცოგი** (ინგლ. Prince George, Duke of Kent; დ. 20 დეკემბერი, 1902  — გ. 25 აგვისტო, 1942) — გაერთიანებული სამეფოს პრინცი, ჯორჯ V-ის შვილი.  

პრინცი ჯორჯი იყო ბრიტანეთის მეფე ჯორჯ V-ისა და დედოფალი მერის მეოთხე ვაჟი. 1934 წელს პრინცმა იქორწინა საბერძნეთისა და დანიის პრინცესა მარინაზე, ეყოლათ სამი შვილი: ედუარდი (კენტის ჰერცოგი), ალექსანდრა და მაიკლი. 1936 წელს მეფე ჯორჯ V-ის გარდაცვალების შემდეგ ბრიტანეთის მეფე მისი პირველი ძმა ედუარდ VIII გახდა, რომლის გადადგომის შემდეგაც მისი მეორე ძმა, ჯორჯ VI გამეფდა.

მეორე მსოფლიო ომის დაწყებისას პრინცი ჯორჯი აქტიურად ჩაერთო საბრძოლო მოქმედებებში და ერთ-ერთი იერიშისას ტრაგიკულად დაიღუპა ავიაკატასტროფაში, 1942 წლის 25 აგვისტოს, 39 წლის ასაკში.

დაკრძალულია უინძორის სასახლეში არსებულ წმინდა გიორგის სახელობის სამლოცველოში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 20 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:უინძორები
ყიზლარ-მოზდოკური დიალექტი

**ყიზლარ-მოზდოკური დიალექტი** — ქართული ენის მკვდარი დიალექტი. მეტყველებდნენ ის ქართველები, რომლებიც სახლობდნენ ჩრდილოეთ კავკასიის ქალაქებში — ყიზლარსა და მოზდოკში, აგრეთვე ყოფილი ყიზლარის ოლქის სოფლებში — სასოფლოსა და სარაფანში (მოგვიანებით სასოფლო — ალექსანდრონევსკაია, სარაფანი — შელკოვსკაია). 1949 წლის მონაცემებით, სასოფლოში ცხოვრობდა 67 ქართულენოვანი კომლი, ხოლო სარაფანში — 45. ამ პერიოდისათვის ქართული ოჯახები ჩრდილოეთ კავკასიის დასახლებებში სხვაც იყო, ოღონდ ისინი გაფანტული იყვენენ და მათი რაოდენობის დადგენა არ ხერხდებოდა. პირველი ახალშენი ყიზლარში დააარსა 1724 წელს რუსეთს მიმავალი ქართლის მეფის ვახტანგ VI-ის ამალის ერთმა ნაწილმა. მოსახლეობის რაოდენობა აქ შემდეგ იზრდებოდა, რასაც ხელს უწყობდა საქართველოსა და ჩრდილოეთ კავკასიის ქალაქებს შორის ვაჭრობის განვითარება და საქართველოსა და რუსეთს შორის მიმოსვლა ყიზლარ–ასტრახანის გზით. აქ სახლობდნენ ქართლის სამეფო ოჯახის წევრები და გლეხობა საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან (ქართლი, კახეთი, ხევი, რაჭა და იმერეთი). ჩრდილოეთ კავკასიის ქართველი მოსახლეობა სადღეისოდ მთლიანად გარუსებულია. ასე რომ, ყიზლარ-მოზდოკური დიალექტი როგორც დიალექტური ერთეული, აღარ არსებობს. როგორც სპეციალისტები აღნიშნავენ, იგი დამოუკიდებელ დიალექტურ ერთეულს არც ადრე წარმოადგენდა, ენობრივი ნიშნებით ქართლურს მისდევდა, ოღონდ განიცდიდა რუსულის ძლიერ გავლენას, განსაკუთრებით ლექსიკასა და, ნაწილობრივ, გრამატიკულ წყობაშიც.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქართული ენის დიალექტები

## ლიტერატურა 
* ქართული ენა : ენციკლოპედია, 2008;
* ჩხეჩკელი სტ., ყიზლარ-მოზდოკური ქართული (მიმოხილვა, ტექსტები). — «თსუ შრომები», 1936, ტ. 5;
* გიგინეიშეილი ი., თოფურია ვ., ქავთარაძე ი., ქართული დიალექტოლიგია, I, თბ., 1961.

კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები
მზის სისტემის ბუნებრივი თანამგზავრები

thumb|right|300px|ზოგიერთი თანამგზავრის შედარებითი წარმოდგენა დედამიწასთან შედარებით
**მზის სისტემის ბუნებრივი თანაგზავრები, ჯუჯა პლანეტები და მცირე სხეულები**.

## ლიტერატურა
*ხარაძე ე., „ასტრონომიის საფუძვლები“ : 2 ტომად : ტომი II, 1991, გვ. 32-43

## რესურსები ინტერნეტში
* Номенклатура естественных спутников планет на сайте ГАИШ
* Физические параметры спутников на сайте НАСА
* Система поиска снимков на сайте НАСА
მოხეური დიალექტი

**მოხეური დიალექტი** — ქართული ენის დიალექტი, რომელიც გავრცელებულია საქართველოს ერთ-ერთ უძველეს კუთხეში — ხევში. გარდა მოხევეებისა, ხევში ცხოვრობენ ხევსურები, ქისტები, ოსები. ხევზე გადის საქართველოს სამხედრო გზა. 

მოხეური დიალექტის ფონოლოგიური თავისებურებებიდან აღსანიშნავია შემდეგი: დაცულია ფონემა **ჴ**: **ჴ**არი, **ჴ**მალი, **ჴ**ოცს..., თუმცა ახალი თაობის მეტყველებაში იგი თითქმის აღარ ისმის. შედარებით მკვიდრია უმარცვლო **უ̂-**-ს პოზიცია. ზოგჯერ მას სიტყვათგანმასხვავებელი ფუნქციაც აქვს: სველი „დასველებული“ – ს**უ̂-**ელი „შრატი, წაქი“; შეინიშნება ხმოვნის ფშვინიერი და იოტიზებული „შემართვის კვალი“. მოხეური დიალექტის ერთ-ერთი დამახასიათებელი ფონეტიკური თავისებურებაა კომპლექსთა ნაირსახოვანი ცვლილებები. ზოგჯერ შეინიშნება ბოლოკიდური პოზიციის ცვეთის შემთხვევები. II სუბიექტური და III ობიექტური პირის ნიშანთა ფონეტიკური ნაირსახეობანია: **ჰ** → **ხ** → **ღ**, **ს** → **შ** → **ჟ**, **ს** → **ზ**.

მოხეურ დიალექტში თავისებურია არა მარტო მახვილი, არამედ თითოეული ბგერის წარმოთქმაც: დამახასიათებელია მჟღერობის მაღალი ხარისხი, ფშვინვიერთა ბუნების შენარჩუნება და გაძლიერება. მოხეურ დიალექტში მახვილი არაა ფონოლოგიური; იგი სიტყვას ანიჭებს მუსიკალურ-ტონურ ელფერს და იცავს მას წინადადებაში მონოტონური წარმოთქმისაგან. მართალია, ცალკე სიტყვაში მოხეური დიალექტის მახვილი ჰგავს მთიულურისას, მაგრამ მრავალმარცვლიან სიტყვაში ის ტონურ-დინამიკურისაკენ იხრება ისევე, როგორც სალიტერატურო ქართულშია.

სიტყვაში მთავარი და დამატებითი, თანამახვილი, შეინიშნება ბოლოდან მესამე-მეოთხე მარცვლებში. მრავალმარცვლიან სიტყვაში ორი მახვილი — დინამიკური და ტონური უდავოა. ტონური ჩანს დომინანტი. ტონის ამაღლება მესამე-მეოთხე მარცვალზეა.

მოხეურში თვლის სისტემა ასის შემდეგაც ოცობითია: ხუთოცი, ექვსოცი.., ათასის შემდეგ — ასობითი: თერთმეტასი, თორმეტასი და ა.შ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქართული ენის დიალექტები

## ლიტერატურა 
* ქართული ენა : ენციკლოპედია, 2008;
* გიგინეიშვილი ი., თოფურია ვ., ქავთარაძე ი., ქართული დიალექტოლოგია, I, თბ., 1961;
* ქავთარაძე ი, ქართული ენის მოხეური დიალექტი, თბ., 1985; 
* ჯორბენაძე ბ. ქართული დიალექტოლოგია, I, თბ., 1989.

კატეგორია:ქართული ენის დიალექტები
მოწმენდილობის ზღვა

**მოწმენდილობის ზღვა**, *სინათლის ზღვა* () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს. სახელწოდება შემოიღო ასტრონომმა ჯოვანი რიჩიოლიმ.

მოწმენდილობის ზღვის ცენტრის სოლენოგრაფიული კოორდინატებია , დიამეტრი დაახლოებით 674.28 კმ-ია. გამოირჩევა ლავის კონტრასტული ფერებით. გარე კიდის გასწვრივ გაჰყვება მუქი ბაზალტის რგოლი, რომელიც სამხრეთ-აღმოსავლეთით ვრცელდება სიწყნარის ზღვამდე. აღმოსავლეთით მდებარეობს კრატერი პოსეიდონი. ზღვის ცენტრს კვეთს ღია ფერის სხივი, რომელიც სათავეს ტიხოს კრატერიდან იღებს. ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში რამდენიმე ქედია გადაჭიმული (ნიკოლა, ლისტერა, სმირნოვა) და ჩრდილოეთის უსახელო მონაკვეთი. მას არაოფიციალურად გველის ქედს ეძახიან და საინტერესო ობიექტის წარმოადგენს ასტრონომიის მოყვარულთათვის. მოწმენდილობის ზღვაში ყველაზე დიდი კრატერია 16 კმ დიამეტრის კრატერი ბესელი, რომელიც მდებარეობს ზღვის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში.

1972 წელს მოწმენდილობის ზღვას ეწვია აპოლო 17, ხოლო 1973 წელს — ლუნა-21, რომელმაც მთვარის ზედაპირზე გადმოსვა ლუნოხოდ-2. ეს თვითმავალი მანქანა მოძრაობდა მთვარის ზედაპირზე ოთხი თვის განმავლობაში, იღებდა ტერიტორიის ფოტოგრაფიულ პანორამებს, ახდენდა მაგნიტომეტრიულ გაზომვებსა და ნიადაგის რენტგენის ფლუორესცენციულ ანალიზს ზღვებისა და კონტინენტურ ზონებს შორის გარდამავალ ზონაში.

მინი|მარცხნივ|მასკონის მაგნიტური ანომალია
მოწმენდილობის ზღვაში დიდი დადებითი გრავიტაციული ანომალიაა მასკონი. ზემოთ მოცემულ გრაფიკზე ზედა სეგმენტი წარმოადგენს ზღვის ტოპოგრაფიას — ბრტყელ, დაბალ უბანს. ქვედა სეგმენტი აჩვენებს გრავიტაციის ცვლილებას. ცენტრში მწვერვალი არის მასკონი.

მოწმენდილობის ზღვის მიდამოში გაიმართა კოსმოსური ექსპედიციები ნიკოლაი ნოსოვის ზღაპრის რომან «Незнайка на Луне»-ში.

## ლიტერატურა
* Море Ясности // Оксфордская иллюстрированная энциклопедия = The Oxford Illustrated Encyclopedia. — М.: «Инфра-М», «Весь мир», 2003. — Т. 8: Вселенная. — С. 95. — 204 с. — 5000 экз. — ISBN 5-16-000077-1.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Serenitatis.
* Карта моря Ясности

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
ვლადიმირ მაკოვსკი

**ვლადიმირ მაკოვსკი** (; დ. 7 თებერვალი, 1846, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 21 თებერვალი, 1920, პეტროგრადი, რსფსრ) — რუსი მხატვარი-პერედვიჟნიკი, პედაგოგი, საჟანრო სცენის ოსტატი, აკადემიკოსი (1873). პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიის ნამდვილი წევრი (1893).

## ბიოგრაფია
ვლადიმირ მაკოვსკი დაიბადა ცნობილი რუსი ხელოვნების მოღვაწის იგორ ივანეს ძე მაკოვსკის ოჯახში. ის იყო მხატვრების — ალექსანდრა, კონსტანტინე და ნიკოლოზ მაკოვსკების უმცროსი ძმა. მაკოვსკები მდინარე მოსკოვის სანაპიროზე ცხოვრობდნენ და მათი ბინიდან კრემლის ხედი ჩანდა. ვლადიმირი ბავშვობიდან ხელოვნების გარემოცვაში იზრდებოდა. მათ ბინაში ხშირად იკრიბებოდნენ ცნობილი ადამიანები: გლინკა, გოგოლი, ბრიულოვი, ტროპინინი და სხვები. ეწყობოდა ლიტერატურული, სამხატვრო და მუსიკალური საღამოები.

პირველ გაკვეთილებს სამხატვრო ხელოვნებაში ვლადიმირს ტროპინინი უტარებდა. თხუთმეტი წლისამ მან დახატა „ბურახის გამყიდველი ბიჭი“ (1861). 

1861-66 წლებში სწავლობდა მოსკოვის სამხატვრო სასწავლებელში. 

1872 წელს გახდა პერედვიჟნიკების ამხანაგობის წევრი. მონაწილეობდა თითქმის ყველა მათ გამოფენაში. 1874 წელს კი აირჩიეს მმართველობის წევრად.

1894-1918 წლებში მაკოვსკი ასწავლიდა სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიაში. 1895 წელს დაინიშნა აკადემიის რექტორად. მისი მოსწავლეები იყვნენ: არხიპოვი, ბაკშეევი, ჩეპცოვი, კუზნეცოვი, ზენკოვი. 

ვლადიმირ მაკოვსკი გარდაიცვალა 1920 წლის 21 თებერვალს. დაკრძალულია პეტროგრადში, სმოლენსკის მართლმადიდებლურ სასაფლაოზე.

## გალერეა

ფაილი: Maria_Fedorovna_by_V.Makovskiy_(1912,_Russian_museum).jpg|
ფაილი: Маковский_Владимир_Егорович-_Цыганское_гадание.jpg|
ფაილი: Anagoria_Vladimir_E._Makovsky_Maid_with_children.JPG|
ფაილი: Володимир_Маковський._Мати_та_донька._1886._Vladimir_Makovsky_-_Mother_and_Daughter.jpg|
ფაილი: Departure_for_the_Hunt_by_Vladimir_Y_Makovsky.jpg|
ფაილი: Vladimir_Makovsky_-_His_First_Suit.JPG|

## ლიტერატურა
* Друженкова Г. А. Владимир Маковский / Художник-оформитель А. Ф. Серебряков. — М.: Изд-во Академии художеств СССР, 1962. — 136 с. — 42 000 экз. (обл., суперобл.)
* Журавлёва Е. В. Владимир Маковский. — М.: Искусство, 1971. — 160 с. — 25 000 экз. (в пер., суперобл.)
* Азаркович В., Гусарова А., Плотникова Евг. ГТГ: Рисунок. Акварель. М., 1966.
* Кондаков C. Н. Юбилейный справочник Императорской Академии художеств. 1764–1914 : в 2 т. / составил С. Н. Кондаков. — СПб. : Товарищество Р. Голике и А. Вильборг, 1915. — Т. 2 : Часть биографическая. — С. 120. — [4], VI, 454, [5] с. : ил., портр. — OCLC 707072219.
* Нестерова Е.В. Владимир Маковский. СПб.: Петроний, 2019. — 456 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 7 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:გარდაცვლილი 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 თებერვალი
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
აღმოსავლეთის ზღვა

**აღმოსავლეთის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის დასავლეთ ნაწილში. 

აღმოსავლეთის ზღვა მდებარეობს მრავალრგოლიანი დარტყმის აუზში — გიგანტური კრატერში, რომელიც როგორც წესი წარმოიქმნება ასტეროიდის შეჯახების შედეგად. ამ აუზის მთავარი რგოლის დიამეტრი დაახლოებით 930 კმ-ია, ცენტრის სოლენოგრაფიული კოორდინატებია . მისი ზუსტი ასაკი უცნობია, მაგრამ ვარაუდობენ, რომ იგი ჩამოყალიბდა ცოტა მოგვიანებით, ვიდრე წვიმების ზღვა, ანუ არა უადრეს 3,85 მილიარდი წლის წინ. მისი ფორმირების მომენტის მიხედვით ავლებენ საზღვარ ადრე იმბრიულ და გვიან იმბრიულ ეპოქებს შორის.

მთვარის სხვა ზღვების აუზებისგან განსხვავებით, აღმოსავლეთის ზღვის აუზი ნაკლებადაა დაფარული ბაზალტის ლავით, რაც მისი მორფოლოგიური სტრუქტურის დაკვირვების საშუალებას იძლევა. ზღვის ცენტრალური ნაწილი აგებულია ბაზალტების თხელი ფენებით, სავარაუდოდ 1 კმ-ზე ნაკლები სისქის, ანუ ხილული ნახევარსფეროს სხვა ზღვების სისქეზე ნაკლების. შეჯახებამ, რამაც გამოიწვია ზღვის აუზის წარმოქმნა, გამოიწვია მთვარის ქერქზე სამი კონცენტრული ნაკეცის წარმოქმნა. ამ უზარმაზარი დარტყმის კრატერის შიდა ქედი წარმოდგენილია რუკის მთებით, 930 კმ დიამეტრის გარე ქედი — კორდილიერების მთებით. შეჯახების შედეგად ამოვარდნილ ქანს აქვს უხეში რიყის ქვის სტრუქტურა, იწყება კორდილიერების გარე კალთებზე და ვრცელდება 500 კმ-მდე სხვადასხვა მიმართულებით, ქმნის ხაზისებრ სხივურ წარმონაქმნებს, რომლებიც თავს იყრიან ზღვის ცენტრში.

ზღვის თანამედროვე სახელწოდება შემოთავაზებულია გერმანელი ასტრონომის იულიუს ჰაინრიხ ფრანცის მიერ თავის წიგნში „Der Mond“-ში (1906). თუმცა, ინგლისელი მოყვარული ასტრონომი პატრიკ მური მოგვიანებით ამტკიცებდა, რომ ზღვის სახელწოდება მას 1946 წელს გამოცემელ წიგნში ჰქონდა შეყვანილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Orientale.
* 
* 

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-17
ჭინჭარაული

საკუთარი სახელი **ჭინჭარაული** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსი ჭინჭარაული — ენათმეცნიერი
* გიორგი ჭინჭარაული — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* იმედა ჭინჭარაული — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
ანაერობული გლიკოლიზი

მინი|279x279პქ|პირუვატის გარდაქმნა ლაქტატად.
მინი|286x286პქ|კორის ციკლი.
**ანაერობული გლიკოლიზი** წარმოადგენს გლუკოზის გარდაქმნის პროცესს ლაქტატად, როდესაც ჟანგბადი, შეზღუდული რაოდენობითაა ხელმისაწვდომი.  ანაერობული გლიკოლიზი ენერგიის გამომუშავების ეფექტური საშუალებაა მხოლოდ ხანმოკლე, ინტენსიური ვარჯიშის დროს ანაერობული გლიკოლიზის სისტემა დომინირებს დაახლოებით 10-30 წამის განმავლობაში, მაქსიმალური დატვირთვის დროს. ამ პერიოდის განმავლობაში ის ძალიან სწრაფად წარმოქმნის 2 ATP მოლეკულას ერთ გლუკოზის მოლეკულაზე, ანუ გლუკოზის ენერგეტიკული პოტენციალის დაახლოებით 5%-ს (38 ATP მოლეკულა აერობულ გლიკოლიზში). ანაერობულ გლიკოლისში, ATP-წარმოქმნის სიჩქარე დაახლოებით 100-ჯერ აღემატება ჟანგვითი ფოსფორილირების სიჩქარეს.
*სპირტული  დუღილი — საფუარები და სხვა ანაერობული მიკროორგანიზმები გარდაქმნის გლუკოზას არა პირუვატად, არამედ ეთანოლად და CO2-ად. **პირუვატი** თავდაპირველად გარდაიქმნება აცეტალდეჰიდად, ფერმენტ **პირუვატ დეკარბოქსილაზას** მიერ თიამინ პიროფოსფატის და Mg++ თანაობით. ამ რეაქციის დროს გამოიყოფა ნახშირორჟანგი. შემდეგ **აცეტალდეჰიდი** გარდაიქმნება **ეთანოლად** ფერმენტ **ალკოჰოლ დეჰიდროგენაზას** მიერ. ამ რეაქციის დროს NADH იჟანგება NAD+-მდე.

## სქოლიო
კატეგორია:ქიმიური რეაქციები
ჰეპატოპანკრეასი

**ჰეპატოპანკრეასი**, **მომნელებელი ჯირკვალი** ან **შუა ნაწლავის ჯირკვალი** წარმოადგენს ფეხსახსრიანების და მოლუსკების საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ორგანოს. მის მიერ განხორციელებული ფუნქციები, ძუძუმწოვრებში ცალ-ცალკე უზრუნველყოფილია ღვიძლისა და პანკრეასის მიერ, მათ შორის საჭმლის მომნელებელი ფერმენტების გამომუშავება და მონელებული საკვების შეწოვა. 

## ფეხსახსრიანები 
ნაჩვენებია, რომ ფეხსახსრიანებს, განსაკუთრებით ტოლფეხიანების რიგის დეტრიტოფაგებს - Oniscidea-ს (ხის ტილები), შეუძლიათ მძიმე მეტალების აკუმულაცია ჰეპატოპანკრეასში. ამან შეიძლება გამოიწვიოს ბიოაკუმულაცია კვებითი ჯაჭვის მეშვეობით და გავლენა მოახდინოს კვების ქსელის განადგურებაზე, თუ დაგროვება საკმარისად მაღალი იქნება დაბინძურებულ ადგილებში; მაგალითად, მძიმე მეტალების მაღალი კონცენტრაცია შეინიშნება Dysdera-ს გვარის ობობებში, რომლებიც იკვებებიან ხის ტილებით და შესაბამისად მათი ჰეპატოპანკრეასით - რომელიც ტოლფეხიანებში მძიმე მეტალების აკუმულირების ძირითადი ორგანოა.

## მოლუსკები 
ჰეპატოპანკრეასი არის ლიპიდების მეტაბოლიზმის და ლიპიდების მარაგის ძირითადი ადგილი მუხელფეხიანებში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფეხსახსრიანების ანატომია
კატეგორია:მოლუსკების ანატომია
კატეგორია:საჭმლის მომნელებელი სისტემა
ქარიშხლების ოკეანე

**ქარიშხლების ოკეანე** () — მთვარის ყველაზე დიდი ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის დასავლეთ ნაწილში. სახელი დაარქვა იტალიელმა ასტრონომმა ჯოვანი ბატისტა რიჩიოლიმ იმ ვარაუდით, რომ დედამიწაზე ამინდი იცვლებოდა მთვარის ფაზების მიხედვით. ქარიშხლების ოკეანის სიგრძე ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ არის 2500 კმ, ხოლო ფართობი 4 მილიონი კმ².

მთვარის სხვა ზღვების მსგავსად, ქარიშხლების ოკეანე არის ვაკე, რომელიც ამოვსებულია ბაზალტის გაქვავებული ლავით.

ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მთვარის კარპატების მთები ქარიშხლების ოკეანეს წვიმების ზღვისგან გამოყოფს.

1969 წლის 19 ნოემბერს, მთვარის მოდული „Intrepid“, ამერიკული კოსმოსური ხომალდის აპოლო 12-ის დასაჯდომი ნაკვეთური, დაეშვა მთვარეზე. დაშვება მოხდა ქარიშხლების ოკეანეში, კოპერნიკის კრატერიდან სამხრეთით 370 კილომეტრში. მთვარის ზღვის ზედაპირზე გადმოსხდნენ ჩარლზ კონრადი და ალან ბინი. მათ მთვარიდან ჩამოიტანეს დაახლოებით 34 კგ გრუნტი, მათ შორის 45 ქვა. ქარიშხლების ოკეანიდან წამოღებული ნიმუშები აღმოჩნდა შედარებით ღია, ვიდრე სიმშვიდის ზღვაში შეგროვებულები.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Oceanus Procellarum.
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ოკეანე
კატეგორია:კვადრანტი LQ-10
სამხრეთის ზღვა (მთვარე)

**სამხრეთის ზღვა** () — მთვარის ზღვა, რომელიც მდებარეობს მთვარის ხილულ მხარეს. 

ზღვის ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია — , ხოლო დიამეტრი — 603 კმ.

სახელწოდება „სამხრეთის ზღვა“ პირველად შემოგვთავაზა ი. მედლერმა. შეტანილია საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მთვარის ზედაპირზე არსებული ობიექტების ნომენკლატურის შესახებ პირველ ოფიციალურ პუბლიკაციაში (ნომერით 4531), რომელიც გამოქვეყნდა მ. ბლაგისა და კ. მიულერის მიერ 1935 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირი — Mare Australe.
* 

## სქოლიო
ზღვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-28
Mycobacterium leprae

***Mycobacterium leprae*** (ასევე ცნობილი როგორც **კეთრის ბაცილა**, **ჰანსენის ბაცილა** ან **ჰანსენის ჩხირი**) — იმ ორი სახეობის ბაქტერიიდან ერთ-ერთი, რომლებიც იწვევენ კეთრს, ქრონიკულ, მაგრამ განკურნებად ინფექციურ დაავადებას. კეთრი აზიანებს პერიფერიული ნერვების დაბოლოებებს, კანის, თვალების, ცხვირის, კუნთებისა და სხვა ორგანოების ქსოვილებს. 

არის მჟავას მიმართ მდგრადი, გრამდადებითი, ჩხირის ფორმის ბაქტერია და ობლიგატური უჯრედშიდა პარაზიტი, რაც იმას ნიშნავს, რომ მისი ნათესავი *Mycobacterium tuberculosis*-ისგან განსხვავებით, ლაბორატორიის უუჯრედო საკვებ არეში ვერ იზრდება. ეს, სავარაუდოდ, გამოწვეულია გენის დელეციის გამო, რომელიც სახეობის გენომმა განიცადა რედუქციური ევოლუციის შედეგად, რამაც ბაქტერია მის მასპინძელზე ძლიერად დამოკიდებული გახადა.

## სქოლიო 
კატეგორია:მიკობაქტერიები
ნიკოლოზ მაკოვსკი

**ნიკოლოზ მაკოვსკი** (; დ. 10 მაისი, 1841, მოსკოვი, რუსეთის იმპერია — გ. 18 ოქტომბერი, 1886, სანქტ-პეტერბურგი) — რუსი მხატვარი, პერედვიჟნიკების ამხანაგობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ცნობილი რუსი ხელოვნების მოღვაწის იგორ ივანეს ძე მაკოვსკის ოჯახში. ის იყო მხატვრების — ალექსანდრა, კონსტანტინე და ვლადიმირ მაკოვსკების ძმა. 

ნიკოლოზ მაკოვსკიმ თავდაპირველი განათლება მოსკოვის სამეფო არქიტექტურულ სასწავლებელში მიიღო. 1859-1866 წლებში სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგის საიმპერატორო სამხატვრო აკადემიაში არქიტექტურის განყოფილებაზე. 

1870 წელს ერთ-ერთი იყო იმ 15 მხატვართაგან, რომლებმაც ხელი მოაწერეს მოძრავი სამხატვრო გამოფენების ამხანაგობის (პერედვიჟნიკების) წესდებას. ამგვარად ის ამხანაგობის ერთ-ერთი დამფუძნებელი გახდა. მაკოვსკის ნამუშევრების უმრავლესობა მონაწილეობდა მოძრავ სამხატვრო გამოფენებში.

## გალერეა

ფაილი: Nikolay_Makovsky_A_View_Of_The_City.jpg|
ფაილი: Nikolay_Makovsky_Cairo_1876.jpg|
ფაილი: Nikolay_Makovsky_Cairo.jpg|
ფაილი: Nikolay_Makovsky_Feeding_Turkeys.jpg|
ფაილი: Nikolay_Makovsky_The_Boy.jpg | 
ფაილი: Nikolay_Makovsky_vid_na_Volge.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 10 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1886
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:პერედვიჟნიკები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კორის ციკლი

მინი|369x369პქ|კორის ციკლი.
**კორის ციკლი** (ასევე ცნობილია, როგორც **რძემჟავას ციკლი**), სახელი ეწოდა მისი აღმომჩენების, კარლ ფერდინანდ კორის და გერტი კორის პატივსაცემად, წარმოადგენს მეტაბოლურ გზას, რომლის დროსაც ანაერობული გლიკოლიზით კუნთებში წარმოქმნილი ლაქტატი, ტრანსპორტირდება ღვიძლში და გარდაიქმნება გლუკოზად, რომელიც შემდეგ კვლავ ბრუნდება კუნთებში და კვლავ ციკლურად გარდაიქმნება ლაქტატად.

## პროცესი 
მინი|302x302პქ|კარლ კორიმ და გერტი კორიმ1947 წელს, ერთობლივად მოიპოვეს ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში, გლიკოგენის კატალიზური გარდაქმნის აღმოჩენისთვის, რომლის ნაწილიცაა კორის ციკლი.
კუნთის აქტივობა საჭიროებს ატფ-ს, რომელიც უზრუნველყოფილია ჩონჩხის კუნთებში გლიკოგენის დაშლით. გლიკოგენის დაშლის შედეგად (გლიკოგენოლიზი), მიიღება გლუკოზა, გლუკოზა 1-ფოსფატის (G1P) სახით. G1P გარდაიქმნება G6P-ად ფერმენტ ფოსფოგლუკომუტაზას მიერ. G6P ერთვება გლიკოლიზში (ან შესაძლოა ჩაერთოს პენტოზა ფოსფატურ გზაში, თუ G6P-ის კონცენტრაცია მაღალია) პროცესში, რომელიც უზრუნველყოფს კუნთის უჯრედებს ატფ-ით. კუნთის აქტივობის დროს ატფ-ის მარაგი მუდმივად უნდა შეივსოს. როდესაც ჟანგბადის მიწოდება საკმარისია, აღნიშნული ენერგია მიიღება გლიკოლიზის დროს წარმოქმნილი პირუვატის ჩართვით ლიმონმჟავას ციკლში, სადა საბოლოოდ წარმოიქმნება ატფ, ჟანგბადზე დამოკიდებული ჟანგვითი ფოსფორილირებით.

როდესაც ჟანგბადის მიწოდება არასაკმარისია, როგორც წესი, კუნთის ინტენსიური მუშაობის დროს, ენერგია მიიღება ანაერობული მეტაბოლიზმის მეშვეობით. რძემჟავა დუღილი ლაქტატდეჰიდროგენაზას მეშვეობით პირუვატს ლაქტატად გარდაქმნის. რაც მთავარია, დუღილის პროცესში აღდგება NAD+, და ნარჩუნდება მისი კონცენტრაცია, რაც გლიკოლიზის რაქციებისთვის არის საჭირო. დუღილის საფეხურზე იჟანგება გლიკოლიზის შედეგად წარმოქმნილი NADH-ს უკან NAD+-მდე, გამოთავისუფლებული ორი ელექტრონი NADH-დან ხმარდება პირუვატის ლაქტატამდე აღდგენას. (დეტალებისთვის იხილეთ ძირითადი სტატიები გლიკოლიზისა და ფერმენტაციის შესახებ.)

კუნთების უჯრედებში დაგროვების ნაცვლად, ანაერობული დუღილის შედეგად წარმოქმნილი ლაქტატის ათვისება ღვიძლით ხდება.აღნიშნულს მოსდევს კორიც ციკლის შემდეგი პროცესი - ღვიძლში მიმდინარეობს გლუკონეოგენეზი. გლუკონეოგენეზის დროს ლაქტატი ჯერ პირუვატად,ხოლო შემდეგ გლუკოზად გარდაიქმნება, რაც უზრუნველყოფს სუბსტრატს გლიკოლიზისა და ფერმენტაციისთვის. წარმოქმნილი გლუკოზა სისხლის მიმოქცევით კვლავ კუნთებს მიეწოდება,იგი კვლავ ერთვება გლიკოლიზის რეაქციებში. თუ კუნთების აქტივობა წყდება, გლუკოზა გამოიყენება გლიკოგენეზის გზით გლიკოგენის მარაგის შესავსებად.

## მნიშვნელობა 
ციკლის მნიშვნელობა განისაზღვრება ლაქტოაციდოზის პრევენციით კუნთში ანაერობული პირობების დროს. თუმცა, ჩვეულებრივ, სანამ ეს მოხდება, კორის ციკლით რძემჟავა ტრანსპორტირდება კუნთებიდან და ღვიძლში. და შესაბამისად ხდება ლაქტატის დაგროვება. ჩვეულებრივ, ჭარბი მჟავა, რომელიც მიტოქონდრიული ჯაჭვის კომპლექსის დათრგუნვის შედეგად გროვდება, თირკმელებით გამოიყოფა, მაგრამ თირკმლის უკმარისობის მქონე პაციენტებში აღნიშნული პროცესი დარღვეულია. გავრცელებული მცდარი წარმოდგენა, რომ ლაქტატი არის აგენტი, რომელიც პასუხისმგებელია აციდოზზე, მაგრამ უცილებელია გვესმოდეს, რომ ლაქტატი არის მეტაბოლური დარღვევების შედეგი ან მარკერი, და არა თავად აციდოზის გამომწვევი მიზეზი.

## სქოლიო
კატეგორია:ბიოქიმია
კატეგორია:ნახშირწყლები
აფშერონ-ხიზის ეკონომიკური რეგიონი

მინი|238x238პქ|აფშერონ-ხიზის ეკონომიკური რეგიონი
**აფშერონ-ხიზის ეკონომიკური რეგიონი** () — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ეკონომიკური რეგიონი. მოიცავს აფშერონისა და ხიზის ადმინისტრაციულ რეგიონებს და ქალაქ სუმგაითს. 2021 წლის 7 ივლისამდე მას ეწოდებოდა აფშერონის ეკონომიკური რეგიონი.

ფართობი 3730 კმ².

ეს ეკონომიკური რეგიონი არის ქვეყნის მთავარი საწვავი და ენერგეტიკული ბაზა, რომელიც ქვეყნის ნავთობის, გაზისა და ელექტროენერგიის წარმოების მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს.

განვითარებულია ნავთობქიმიური და ქიმიური მრეწველობა, მძიმე მრეწველობა, შავი და ფერადი მეტალურგია, ენერგეტიკა, მანქანათმშენებლობა, ელექტროტექნიკა, მსუბუქი და კვების მრეწველობა, სამშენებლო მრეწველობა, სატრანსპორტო ინფრასტრუქტურა და მომსახურების სექტორი.

სოფლის მეურნეობის სექტორებს შორის მოწინავე პოზიციებს იკავებს რძის და ხორცის მეურნეობა, მეფრინველეობა, მეცხვარეობა, მებოსტნეობა, მევენახეობა, მეყვავილეობა და მშრალი სუბტროპიკული მეხილეობა. რეგიონის განსაკუთრებული აგროკლიმატური რესურსები შესაძლებელს ხდის ზეთისხილის, ზაფრანის, ფისტას, ნუშის, ლეღვის, ვაზის ჯიშებისა და საზამთროს მოყვანა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Экономическая карта

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
ხარაიშვილი

საკუთარი სახელი **ხარაიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ხარაიშვილი — ფეხბურთელი
* გიორგი ხარაიშვილი — მორაგბე
* მამუკა ხარაიშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
ხარანაული

საკუთარი სახელი **ხარანაული** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბესიკ ხარანაული — მწერალი, პოეტი
* ლევან ხარანაული — მხატვარი
* მამისიმედ ხარანაული — სახალხო გმირი

კატეგორია:ქართული გვარები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის მე-2 სესია

**იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის მე-2 სესია** გაიმართა ვაშინგტონში და მიმდინარეობდა 1978 წლის 5 სექტემბრიდან 8 სექტემბრამდე, აშშ-ს შინაგან საქმეთა დეპარტამენტის თევზების, ველური ბუნებისა და პარკების საკითხებში მდივნის თანაშემწის, დევიდ ჰეილზის თავმჯდომარეობით.

სესიას ესწრებოდა მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის 13 წევრი ქვეყნის დელეგაცია, ასევე დამკვირვებლები 1972 წლის მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონვენციის მონაწილე 5 სახელმწიფო და 10 საერთაშორისო სამთავრობო და არასამთავრობო ორგანიზაცია. სამი საერთაშორისო ორგანიზაცია — ICCROM, ICOMOS და IUCN — მოიწვიეს როგორც კონსულტანტები. 

ეს არის მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის პირველი სხდომა, რომელზეც მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია წარადგინეს. სიაში შესატანად 33 კულტურული და ბუნებრივი ძეგლი იყო წარდგენილი. სესიის ბოლოს 7 ქვეყნის 12 ძეგლი შეიტანეს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. გარდა ამისა, სხდომაზე დაამტკიცეს მსოფლიო მემკვიდრეობის ემბლემა.

## მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეტანილი ადგილები 
## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის სესიები
მაკრონუკლეუსი

მინი|ქალამანას აგებულება.
**მაკრონუკლეუსი** (ძველად ცნობილი როგორც მეგანუკლეუსი) წარმოადგენს უფრო დიდი ზომის ბირთვს წამწამიანებში. მაკრონუკლეუსები პოლიპლოიდურია და პირდაპირ იყოფა, მიტოზის გარეშე. იგი აკონტროლებს უჯრედის არარეპროდუქციულ ფუნქციებს, როგორიცაა მეტაბოლიზმი. კონიუგაციის დროს მაკრონუკლეუსი იშლება და მიკრონუკლეუსებთან კარიოგამიით წარმოიქმნება ახალი მაკრონუკლეუსი.

მაკრონუკლეუსი შეიცავს ასობით ათას ქრომოსომას, თითოეული წარმოდგენილია მრავალ ეგზემპლარად. მაკრონუკლეუსს არ გააჩნია მექანიზმი, რომლითაც ბირთვის გაყოფის დროს აღნიშნული კომპლექსური გენომი ზუსტად გაიყოფა; ამრიგად, როგორ ახერხებს უჯრედი დაბალანსებული გენომის შენარჩუნებას უცნობია.

## სქოლიო
ხახუტაშვილი

საკუთარი სახელი **ხახუტაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ანა ხახუტაშვილი — საბავშვო მწერალი
* დიმიტრი ხახუტაშვილი — მხატვარი

კატეგორია:ქართული გვარები
ეპონიმი

**ეპონიმი** (, ) — პირი, რომლის სახელისაგან წარმოდგება ხალხის, ადგილის და სხვათა სახელწოდება.

## ლიტერატურა
*ქართული ენის ორთოგრაფიული ლექსიკონი, ვარლამ თოფურია, ივანე გიგინეიშვილი, თბილისი „განათლება“, 1998, გვ. 268
*„“ ქართული ენის განმარტებით ონლაინ-ლექსიკონში
*ქართული ენის ორთოგრაფიული ლექსიკონი, ვარლამ თოფურია, ივანე გიგინეიშვილი, თბილისი „განათლება“, 1998, გვ. 268
*ჭაბაშვილი მ., უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, თბილისი, 1989, გვ. 158.

## რესურსები ინტერნეტში
*nplg.gov.ge — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი


კატეგორია:ომანისტიკა
ყარაბაღის ეკონომიკური რეგიონი

მინი|238x238პქ|ყარაბაღის ეკონომიკური რეგიონი
**ყარაბაღის ეკონომიკური რეგიონი** () — აზერბაიჯანის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს აღჯაბადის, აღდამის, ბარდას, ფიზულის, ხოჯალის, ხოჯავენდის, შუშას და ტერტერის ადმინისტრაციულ ოლქებს და ქალაქ ხანკენდის (2021 წლის 7 ივლისიდან).

ფართობი 7330 კმ². 

1991 წლიდან 2021 წლამდე ეკონომიკურ რეგიონს ეწოდებოდა ზემო ყარაბაღის ეკონომიკური რეგიონი და მოიცავდა აღდამის, ტერტერის, ხოჯავენდის, ხოჯალის, შუშას, ჯებრაილის, ფიზულისა და ქალაქ ხანკენდის ადმინისტრაციულ რეგიონებს. 2020 წლის 1-ლი დეკემბრის შემდეგ მთლიანად აზერბაიჯანის კონტროლს ექვემდებარება: აღდამის, ჯებრაილის, ფიზულის რაიონები და ტერტერის, ხოჯავენდის, ხოჯალის, შუშას რაიონები. 

2021 წლის 7 ივლისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“.

## ეკონომიკა 
ყარაბაღის ეკონომიკური რეგიონის ძირითადი ბუნებრივი რესურსებია პოლიმეტალური მადნები, ნავთობი, ბუნებრივი აირი, სხვადასხვა სამშენებლო მასალები (მარმარილო, ცემენტის ნედლეული, სამშენებლო ქვა). ტყეებში ნაპოვნი ხეების სხვადასხვა სახეობამ ხელი შეუწყო ხის გადამამუშავებელი საწარმოების განვითარებას.

მრეწველობა ეფუძნება ადგილობრივი სასოფლო-სამეურნეო ნედლეულის გადამუშავებას. კვების მრეწველობის ძირითადი დარგებია მეღვინეობა, სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოება და კონსერვები.

სოფლის მეურნეობის დარგები - მევენახეობა, მარცვლეული, მეხილეობა, ბამბა და თამბაქოს მეურნეობა. ტერიტორიაზე ასევე მოჰყავთ ხილი, კარტოფილი და ბაღ-ბოსტნეული კულტურები. თუთის ბაღები ფართოდ არის გავრცელებული და ხელს უწყობს ამ ტერიტორიაზე მევენახეობის განვითარებას. განსაკუთრებით განვითარებულია მეცხოველეობა, ძირითადად ხორცისა და რძის მეურნეობა, ხოლო მაღალმთიან რაიონებში განვითარებულია ხორცისა და მატყლის მეცხოველეობა.

ტურიზმის მხრივ არის ბუნებრივი ბალნეოლოგიური რესურსები, ტყეები და მინერალური წყაროები (თურშსუ, შირლანი) შესაფერისია დასასვენებლად და სამკურნალოდ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* О регионах

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
სამურ-აფშერონის არხი

**სამურ-აფშერონის არხი** () — სარწყავი და წყალმომარაგების არხი დაღესტანსა და აზერბაიჯანში, რომელიც შედგება ოთხასზე მეტი ჰიდრავლიკური ნაგებობისგან.

მშენებლობა 1939 წელს დაიწყო.

1960-1965 წლებში ჩატარდა არხის რეკონსტრუქცია.

იგი შედგება ორი არხისგან - სამურ-დევეჩის სიგრძით 108,7 კმ და აფშერონის სიგრძით 74 კმ.

იწყება მდინარე სამურიდან და მთავრდება აფშერონის ნახევარკუნძულის ჩრდილო-დასავლეთით. არხი საზრდოობს რეგიონის სამი მდინარიდან: სამური, გუდიალჩაი, ველველიჩაი.

არხი შედგება ჰიდროელექტრო კომპლექსისგან მდინარე სამურზე, ორი არხისგან, ჯეირანბათანის წყალსაცავისგან, სოფელ ზირასკენ მიმავალი მთავარი არხისა და აფშერონის ნახევარკუნძულზე სარწყავი ქსელისგან, რომელიც ირწყავს 100 ათას ჰექტარ მიწას.

იგი მიედინება ხაჩმაზის, შაბრანის და სიაზანის რაიონის ტერიტორიაზე.

გადამწყვეტ როლს ასრულებს ბაქოს, სუმგაითისა და აფშერონის ნახევარკუნძულის წყალმომარაგებაში. საერთო სიგრძე 178 კმ.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის არხები
ტელეკომუნიკაციები აზერბაიჯანში

**ტელეკომუნიკაციები აზერბაიჯანში** წარმოადგენს ტელევიზიას, სახმელეთო და მობილური სატელეფონო კომუნიკაციებს, ასევე ინტერნეტს. ამ ინდუსტრიის რეგულირებას ახორციელებს აზერბაიჯანის ციფრული განვითარებისა და ტრანსპორტის სამინისტრო. მთავარი ოპერატორი არის Aztelekom-ი.

## ისტორია 
XX საუკუნის დასაწყისში არსებობდა ბაქოს სატელეფონო ქსელი.

პირველი **სატელევიზიო მაუწყებლობა** აზერბაიჯანში 1956 წელს გამოჩნდა.

2016 წლის მონაცემებით, აზერბაიჯანში მაუწყებლობს 47 სატელევიზიო არხი, რომელთაგან ოთხი სახელმწიფო საკუთრებაშია: AzTV, Idman Azerbaijan TV (სპორტი), İTV და Medeniyyet TV (კულტურა). 2014 წლის მონაცემებით, ტელევიზიის შეღწევადობის დონე ქვეყანაში 99%-ია.

საკაბელო ტელევიზიის აბონენტთა ბაზის თითქმის 40% კონცენტრირებულია დიდ ქალაქებში. ბაქოში საკაბელო ტელევიზიის შეღწევადობის დონე 2013 წელს 59%-ს შეადგენდა.

2014 წლის მონაცემებით, აზერბაიჯანში მაუწყებლობს 9 AM სადგური, 17 FM სადგური და ერთი მოკლეტალღური სადგური. 2014 წელს ქვეყანაში რადიოს შეღწევადობის დონემ 97% შეადგინა.

**სატელეფონო კომუნიკაციების** მხრივ, 2014 წლის მონაცემებით, რესპუბლიკაში 1 მილიონ 820 000 სატელეფონო აბონენტია (მსოფლიოში 64-ე ადგილი).

მობილურის აბონენტების რაოდენობა 11 000 000-ია (2014 წელი, 75-ე ადგილი მსოფლიოში).

აზერბაიჯანს აქვს როგორც საბჭოთა პერიოდის სატელეფონო სადგურები, ასევე თანამედროვე ციფრული. ფიქსირებული კომუნიკაციებით სარგებლობენ ფიზიკური და იურიდიული პირები - სახელმწიფო და კომერციული საწარმოები.

ქვეყანაში არის სატელიტური სატელეფონო კავშირი.

რესპუბლიკაში სამი ძირითადი მობილური ოპერატორია: Azercell, Bakcell, Azerfon.

2013 წლის მდგომარეობით რესპუბლიკაში **ინტერნეტის** შეღწევადობის დონე 58.7%-ს შეადგენდა.

ქვეყანას მინიჭებული აქვს დომენი .az.

## რესურსები ინტერნეტში 
* აზერბაიჯანის ციფრული განვითარებისა და ტრანსპორტის სამინისტრო - ოფიციალური ვებ-გვერდი
* Azerbaijan Telecoms Market Report - Telecoms, Mobile and Broadband - Statistics and Analyses
* "Перестройка" в отрасли связи Азербайджана

## სქოლიო 
კატეგორია:კომუნიკაციები აზერბაიჯანში
ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონი

მინი|225x225პქ|ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონი
**ცენტრალური არანის ეკონომიკური რეგიონი** () — აზერბაიჯანის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს აღდაშის, გოქჩაის, ქურდამირის, უჯარის, ევლახის, ზარდაბის ადმინისტრაციულ რაიონებსა და ქალაქ მინგეჩაურს.

1991 წლიდან 2021 წლამდე რეგიონს ეწოდებოდა არანის ეკონომიკური ოლქი და მოიცავდა 16 ადმინისტრაციულ რეგიონსა და 18 ქალაქს, მათ შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი შირვანი, მინგეჩაური და ევლახი.

2021 წლის 7 ივლისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“.

## გეოგრაფია 
ფართობი 21150 კმ² შეადგენს რესპუბლიკის მთლიანი ფართობის 24,7%-ს. მოსახლეობა - 1936,0 ათასი ადამიანი. 2015 წლის დასაწყისში[4] შეადგენდა ქვეყნის მთლიანი მოსახლეობის 20,5%-ს.

რეგიონისთვის დამახასიათებელია მშრალი სუბტროპიკული კლიმატი.

რეგიონში მოიპოვება ნავთობი, გაზი, იოდ-ბრომიანი წყლები, სხვადასხვა სამშენებლო მასალები (ქვა, ქვიშა, დატეხილი ქვა).

ამ ეკონომიკური რეგიონის ძირითადი ბუნებრივი რესურსებია მზის ენერგია და მდინარეების მტკვრისა და არაქსის წყლის რესურსები.

მრეწველობა კონცენტრირებულია ძირითადად რეგიონის სამხრეთ-აღმოსავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით. ინდუსტრიის საფუძველია ქიმიური, საინჟინრო, მსუბუქი, კვების და სამშენებლო საწარმოები მასალები.

სოფლის მეურნეობის საფუძველია სარწყავი მეურნეობა. სოფლის მეურნეობის სპეციალიზებული დარგებია: ბამბა, მარცვლეული, მევენახეობა, სუბტროპიკული მეხილეობა და თევზაობა. აზერბაიჯანში წარმოებული ბამბის 9%-ზე მეტი სწორედ ამ რეგიონზე მოდის. ტერიტორიაზე ასევე მოჰყავთ კარტოფილი და შაქრის ჭარხალი.

ცენტრალური არანის ეკონომიკურ რეგიონის ტერიტორიაზე გადის ბაქოს დამაკავშირებელი სატრანსპორტო ხაზები საქართველოს, ირანის და თურქეთის მთავარ ეკონომიკურ რეგიონებთან. ტერიტორიაზე ევლახის აეროპორტი ფუნქციონირებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
განჯა-დაშქესანის ეკონომიკური რეგიონი

მინი|განჯა-დაშქესანის ეკონომიკური რეგიონი
**განჯა-დაშქესანის ეკონომიკური რეგიონი** () — აზერბაიჯანის ერთ-ერთი ეკონომიკური რეგიონი. მოიცავს ქალაქებს განჯასა და ნაფთალანს, აგრეთვე დაშქესანს, გორანბოის, გოიგოლის, სამუხის ადმინისტრაციულ ოლქებს.

ფართობი - 5270 კმ².

2021 წლის 7 ივლისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“, რომლის მიხედვითაც რეგიონს დაერქვა განჯა-დაშქესანი, ხოლო აღსტაფა, ყაზახი, გადაბეი, თოუზისა და შამქორის ადმინისტრაციული რეგიონები გამოეყო ეკონომიკურ რეგიონს.

## ეკონომიკა 
რეგიონის ძირითადი მიწისქვეშა რესურსებია ნავთობი, ბუნებრივი აირი, გოგირდის პირიტი, კობალტი, ბარიტი, რკინის მადანი, ალუნიტი, კირქვა, მარმარილო, თაბაშირი, ცეოლითი, ბენტონიტი, ცემენტის ნედლეული, დაშქესანის რკინის მადანი, ზიაილიკის ალუნიტი, ოქრო, სპილენძი, ხაშბულაგის ქვა - კირქვა.

ელექტროენერგიის ინდუსტრია წარმოდგენილია განჯასა და იენიკენდის ჰიდროელექტროსადგურებით. რეგიონში გამავალი მდინარე მტკვრის ნაწილს აქვს დიდი ჰიდროელექტრო პოტენციალი.

წარმოებისგან განვითარებულია მძიმე მრეწველობა, რომელიც წარმოდგენილია მექანიკური ინჟინერიით, ხელსაწყოების დამზადებით, საკომუნიკაციო აღჭურვილობის წარმოებით, ავტომობილებისა და სასოფლო-სამეურნეო ტექნიკის შეკეთებით. ეს მნიშვნელოვან როლს ასრულებს რეგიონის ეკონომიკაში.

რეგიონში სოფლის მეურნეობის ძირითადი სფეროა კარტოფილის მოყვანა, მარცვლეული კულტურები და მევენახეობა. განვითარდა აგრეთვე მებაღეობა, მეხილეობა, მებოსტნეობა და მეცხოველეობა.

კასპიის ზღვიდან მოპოვებული ნავთობისა და გაზის ტრანსპორტირება ხდება ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის, ბაქო-სუფსას, ბაქო-თბილისი-ერზრუმის მილსადენებით, რომლებიც გადის ამ ეკონომიკური რეგიონის ტერიტორიაზე. რეგიონის ტერიტორიაზე ასევე გადის აზერბაიჯანის საქართველოსთან და შავი ზღვის სანაპიროსთან დამაკავშირებელი მთავარი სარკინიგზო და საავტომობილო გზები.

ხელსაყრელი ბუნებრივი და კლიმატური პირობები შესაძლებელს ხდის აქ შეიქმნას საერთაშორისო მნიშვნელობის სამედიცინო და ჯანმრთელობის კომპლექსები. რაიონში, ზღვის დონიდან 1566 მ სიმაღლეზე, არის დასასვენებელი ადგილები გოიგოლი და აჯიქენდი და მსოფლიოში ცნობილი სამკურნალო კურორტი ნაფთალანი.

ტერიტორიას აქვს დიდი რაოდენობით ბიბლიოთეკები, მუზეუმები, თეატრები, საავადმყოფოები და სხვა სოციალური და კულტურული ობიექტები.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Экономическая карта
* Анализ и оценка хозяйственных комплексов экономических районов Азербайджана

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
აზერბაიჯანის საინვესტიციო კომპანია

**აზერბაიჯანის საინვესტიციო კომპანია** () — აზერბაიჯანის სახელმწიფო საინვესტიციო კომპანია.

კომპანია შექმნილია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2006 წლის 30 მარტის №1395 ბრძანებულებით „საინვესტიციო საქმიანობის სტიმულირების დამატებითი ღონისძიებების შესახებ“.

რეგიონებში სამრეწველო უბნების საქმიანობის ორგანიზება და რეგულირება ევალება აზერბაიჯანის საინვესტიციო კომპანიას.

2022 წლისთვის კომპანიის საწესდებო კაპიტალი 224 მილიონ მანათს შეადგენდა. კომპანიამ 268 მილიონი მანათის ინვესტიცია ჩადო 20 პროექტში ისეთ სფეროებში, როგორიცაა კვების მრეწველობა, ფარმაცევტიკა, ლოგისტიკა და მძიმე მრეწველობა.

კომპანიის მიზნებია გრძელვადიანი ინვესტიციების განხორციელება აზერბაიჯანის არასანავთობო სექტორში მოქმედი კომპანიებისა და კომერციული ორგანიზაციების აქციების, აქციების საწესდებო კაპიტალში შეძენით; ადგილობრივი და უცხოური ინვესტიციების მოზიდვა ქვეყნის ეკონომიკაში და წვლილი ქვეყანაში კაპიტალის ბაზრის განვითარებაში; თანამშრომლობის პრიორიტეტული სფეროებია მძიმე მრეწველობა, ფარმაცევტიკა, კვების მრეწველობა, სოფლის მეურნეობის გადამუშავება, ლოგისტიკა და ალტერნატიული ენერგია.

უმაღლესი მმართველი ორგანოა სამეთვალყურეო საბჭო, რომელსაც ხელმძღვანელობს აზერბაიჯანის ეკონომიკის მინისტრი.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის კომპანიები
ხუცურაული

საკუთარი სახელი **ხუცურაული** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* იოსებ ხუცურაული — მოქანდაკე, პედაგოგი, ფოლკლორისტი
* მარიამ ხუცურაული — პოეტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მღვდლის ცოდვა

„**მღვდლის ცოდვა**“ — ნაწარმოები, რომელიც დაწერილია გოდერძი ჩოხელის მიერ. წიგნი გამოვიდა 2016 წელს. ეს ნაწარმოები 1936-1939 წლების რეპრესიების ფონზე, კიდევ ერთხელ დაგვაფიქრებს, სიკვდილის ყოველმიწიერი შიში როგორ ანადგურებს ადამიანთა სულებს.

## მოკლე შინაარსი
წიგნის მთავარი გმირია მღვდელი შიო. ნაწარმოები სავსეა წითელი მღვდლის, შიოს ცოდვებით. ცოდვებით, რომლებიც არ ასვენებენ მას. ის უსამართლო, კაცისმკვლელი, მრუში მღვდელია, რომელმაც დროების შეცვლისთანავე ანაფორა გაუხდია და იმის ნაცვლად წითელი სატინის ხალათი ჩაუცვამს. მან სახალხოდ ღმერთიც უარყო. ცოდვილ შიოს ერთი წუთითაც არ ასვენებდა ყვავი, რომელიც მას თითოეულ ცოდვას ახსენებდა და რომელსაც შიო ასე გულგამოდებით ებრძოდა, მაგრამ საბოლოოდ, ყვავი თვითონ შიო აღმოჩნდა, მან თვითონვე დაიღუპა თავი, როცა ნაწარმოების ბოლოს მოჭრა ის ხე, რომელზეც ფრინველს ბუდე დაედო.

## ლიტერატურა
* *ჩოხელი გ.*, მღვდლის ცოდვა, თბ., 2016, ISBN 978-99411-64-62-0

## სქოლიო
კატეგორია:2016 წლის წიგნები
აზერბაიჯანის პრესის საბჭო

**აზერბაიჯანის პრესის საბჭო** () — საზოგადოებრივი ორგანიზაცია აზერბაიჯანში მედიის საქმიანობის რეგულირების სფეროში.

შეიქმნა 2003 წლის 15 მარტს ქვეყანაში ჟურნალისტთა პირველ ყრილობაზე. ყრილობაზე დირექტორთა საბჭოში 170 მედია და ჟურნალისტური ორგანიზაციის 400-მდე წარმომადგენელი აირჩიეს.

იმავე წლის 24 აპრილს საბჭო დარეგისტრირდა იუსტიციის სამინისტროში.

2005 წლიდან აზერბაიჯანის პრესის საბჭო არის მსოფლიო პრესის საბჭოს ასოციაციის და ევროკავშირის პრესის საბჭოს ალიანსის წევრი.

საბჭოს თავმჯდომარე წარმოდგენილია მსოფლიო პრესის საბჭოს ასოციაციის საბჭოში.

ორგანოზაცია თანამშრომლობს სხვადასხვა მედია ორგანიზაციებთან პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში და თურქეთში. გარდა ამისა, თანამშრომლობა ხორციელდება ავსტრიის, დიდი ბრიტანეთისა და ინდოეთის პრესის საბჭოებთან.

## სტრუქტურა 
საბჭოს უმაღლესი ორგანოა კონგრესი.

საბჭოს ხელმძღვანელობს თავმჯდომარე. თავმჯდომარეს ჰყავს ორი მოადგილე. საბჭოს გადაწყვეტილებები მიიღება ერთობლივად დირექტორთა საბჭოს სხდომებზე.

დირექტორთა საბჭო შედგება 23 ძირითადი და 6 სარეზერვო წევრისაგან. ძირითადი წევრებიდან 11 წარმოადგენს ჟურნალისტებს, 7 წარმოადგენს საზოგადოებას, 5 წარმოადგენს ინტერნეტ რესურსებს.

დირექტორთა საბჭოს სხდომები იმართება ყოველთვიურად, ხოლო საჩივრების კომიტეტის სხდომები თვეში ორჯერ. სხვა კომისიები პერიოდულად იკრიბებიან.

პრესის საბჭოში ფუნქციონირეს რვა კომისია.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მასმედია
აღმოსავლეთ ზანგეზურის ეკონომიკური რეგიონი

მინი|255x255პქ|აღმოსავლეთ ზანგეზურის ეკონომიკური რეგიონი
**აღმოსავლეთ ზანგეზურის ეკონომიკური რეგიონი** () — აზერბაიჯანის 14 ეკონომიკური რეგიონიდან ერთ-ერთი. მოიცავს ჯაბრაილის, ქალბაჯარის, გუბადლის, ლაჩინის და ზანგილანის ადმინისტრაციულ რეგიონებს.

ფართობი 6420 კმ² (2021 წლის 7 ივლისამდე) - აზერბაიჯანის მთლიანი ფართობის 7,5%.

1991 წლიდან 2021 წლამდე მას ქალბაჯარ-ლაჩინის ეკონომიკური რეგიონი ეწოდებოდა. ფორმალურად მოიცავდა ქელბაჯარის, ლაჩინის, ზანგელანისა და გუბადლის ადმინისტრაციულ რეგიონებს.

2021 წლის 7 ივლისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ხელი მოაწერა ბრძანებულებას „აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში ეკონომიკური რეგიონების ახალი დაყოფის შესახებ“, რომლის თანახმად, ქელბაჯარ-ლაჩინის ეკონომიკურ რეგიონს ეწოდა აღმოსავლეთ ზანგეზურის ეკონომიკური რეგიონი. შეიცვალა შემადგენლობაც.

## ეკონომიკა 
რეგიონში მოიპოვება ოქრო, ვერცხლისწყალი, ქრომიტი, მარმარილო, მოსაპირკეთებელი სამშენებლო ქვა, პერლიტი.

სამრეწველო საწარმოები დაფუძნებულია ადგილობრივი ნედლეულის გადამუშავებაზე. ეკონომიკურ რეგიონში განვითარებულია ხორცისა და რძის პროდუქტების გადამუშავება და ხალიჩების ქსოვა.

სოფლის მეურნეობის განვითარებული დარგებია მეცხვარეობა, მესაქონლეობა, მეფუტკრეობა, თამბაქოს მეურნეობა, მევენახეობა, მეხილეობა და მარცვლეული.

რეგიონში მდებარე მინერალური წყაროები ისტისუ, ტუტგუნი, მინქენდი, ხელსაყრელი კლიმატური და ბალნეოლოგიური პირობები და მთის ტყეები ხელს უწყობს ამ ადგილების საკურორტო ზონად გადაქცევას.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
აზერბაიჯანის აუდიოვიზუალური საბჭო

**აუდიოვიზუალური საბჭო** () — უზრუნველყოფს აზერბაიჯანში ტელევიზიისა და რადიო მაუწყებლობის სფეროში სახელმწიფო პოლიტიკის განხორციელებას და ამ საქმიანობის რეგულირებას.

სსრკ-ის პერიოდში მოქმედებდა აზერბაიჯანის სსრ რადიომაუწყებლობისა და ტელევიზიის სახელმწიფო კომიტეტი.

2002 წლის 5 ოქტომბერს შეიქმნა ტელევიზიისა და რადიოს ეროვნული საბჭო. საბჭო 2022 წლის თებერვლამდე ფუნქციონირებდა.

2022 წლის 8 თებერვალს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა გამოსცა ბრძანება „მედიის შესახებ“ კანონის მისაღებად , რომლის მიხედვითაც გაუქმდა ტელევიზიისა და რადიოს ეროვნული საბჭო. ამის ნაცვლად, შეიქმნა აუდიოვიზუალური საბჭო.

საბჭოს გადაწყვეტილებები სავალდებულოა ტელე და რადიო მაუწყებლებისთვის.

საბჭო შედგება 9 კაცისგან. ხელმძღვანელობს საბჭოს თავმჯდომარე.

აზერბაიჯანში მაუწყებლობას ახორციელებენ სახელმწიფო, მუნიციპალური, კერძო და საზოგადოებრივი მაუწყებლები. მაუწყებლების საქმიანობა შეიძლება შეიზღუდოს მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონის „ნორმატიული სამართლებრივი აქტების შესახებ“, ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის ეროვნული საბჭოს გადაწყვეტილებები ნორმატიულ აქტებად ითვლება.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ტელევიზია
დრაქმა (ძველი საბერძნეთი)

[მინი|ვერცხლის დრაქმა (5,57 გ). ნაქსოსი, [სიცილია, ძვ. წ. 530-510 წწ.]]
**დრაქმა** () — მასისა და ფულის ერთეული ძველ საბერძნეთში (მასა — 4,366 გ). ვერცხლის მონომეტალიზმზე დამყარებული სამონეტო სისტემების ძირითადი ნომინალი. იჭრებოდა ძვ. წ. VI საუკუნიდან. 

აქვს დანაყოფები: ტრიბოილი ანუ ჰემიდრაქმა (დრაქმის 1/2), დიობოლი (დრაქმის 1/3), ობოლი (დრაქმის 1/6) და სხვ. ცნობილია აგრეთვე დიდი ნომინალებიც: დეკადრაქმა (10-დრაქმიანი), ტეტრადრაქმა (4-დრაქმიანი), დიდრაქმა (2-დრაქმიანი). დრაქმა ფართოდ იყო გავრცელებული მიმოქცევაში, დიდი რაოდენობით გვხვდება საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში მოპოვებულ არქეოლოგიურ მასალაშიც.

## ლიტერატურა
*Зограф А. Н., Античные монеты, М.-Л., 1951

კატეგორია:ძველი საბერძნეთის მონეტები
დრაფი

[მინი|[ვლადიმერ ლენინი|ვ. ლენინის დრაფის პალტო]]
**დრაფი** () — შალის სქელი, მჭიდრო ქსოვილი. ამზადებენ აბარატული რთვით მიღებული მაუდის ნართისაგან. დრაფი ორფად ნაქსოვია, ამის გამო მაღალი თბოსაიზოლაციო თვისებები გააჩნია. იგი შეიძლება იყოს ხაოიანი, არახაოიანი, ერთ- და მრავალფერი. ჩვეულებრივ იყენებენ საპალტოედ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შალის ქსოვილები
არაქსის ჰიდროელექტროსადგური

მინი|არაქსის ჰიდროელექტრო კომპლექსი
**არაქსის ჰიდროელექტროსადგური** — ჰიდროელექტროსადგური აზერბაიჯანსა და ირანში, მდებარეობს მდინარე არაქსის საზღვარზე. იგი აშენდა სახელმწიფოთაშორისი ხელშეკრულების შესაბამისად, მდინარის დინების მოწესრიგების, სარწყავი წყალსაცავში წყლის შესანახად და ელექტროენერგიის გამომუშავების მიზნით. ჰიდროელექტროსადგურის პირველი ჰიდრავლიკური ბლოკი ამოქმედდა 1970 წელს.

ჰიდროელექტროსადგურის სიმძლავრე 44 მეგავატია, ელექტროენერგიის საშუალო წლიური გამომუშავება 148 მლნ კვტ/სთ. სადგურის სიმძლავრე და გამომავალი თანაბრად იყოფა ორ ქვეყანას შორის.

ჰიდროელექტროსადგურის შენობებში განთავსებულია 4 ჰიდრავლიკური ერთეული, რომელთა სიმძლავრეა 11 მგვტ.

## იხილეთ აგრეთვე 
ჰიდროელექტროსადგურები აზერბაიჯანში

## ლიტერატურა 
* *Технопромэкспорт.* Гидропроект за рубежом. — Внешторгиздат. — 32 с.
* *Агасиев Д. Я.* Гидрометеорологические условия формирования квартальных расходов воды водохранилища гидроузла «Аракс» // Труды Закавказского научно-исследовательского гидрометеорологического института. — 1977. — Вып. 70. — С. 109-119.

კატეგორია:აზერბაიჯანის ჰიდროელექტროსადგურები
კატეგორია:ირანის ჰიდროელექტროსადგურები
ხადიჯა ალიბეკოვა

**ხადიჯა ალადინ ყიზი ალიბეკოვა** (; დ.1884, ტფილისი — გ.1961, ბაქო) — პირველი აზერბაიჯანელი ქალი რედაქტორი.

## ბიოგრაფია 
ხადიჯა ალიბეკოვა დაიბადა 1884 წელს ტფილისში, სასულიერო პირების ოჯახში. მიუხედავად იმისა, რომ მამამისი ალადინ სუბჰანგულიევი სასულიერო პირი იყო, ხადიჯა ალიბეკოვამ პირველი განათლება რუსულ გოგონათა გიმნაზიაში მიიღო, შემდეგ კი ამიერკავკასიის მეანობის ინსტიტუტში ჩააბარა. აქ განაგრძო სწავლა და 1907 წელს მიიღო ბებიაქალის პირველი კლასის კვალიფიკაცია.

დაოჯახებული იყო ადვოკატ მუსტაფა ბეი ალიბეკოვზე.

ხადიჯა ალიბეკოვა მჭიდროდ იყო ჩართული აზერბაიჯანელი ქალების ცხოვრებაში და ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოებების მუშაობაში. 1911 წელს  აზერბაიჯანში  პირველი ქალთა ჟურნალი „იშიგ“ გამოიცა. მთავარი მიზანი ამ გაზეთის იყო ქალების მხრიდან საკუთარი უფლებების ცოდნა და  განათლების მიღება. ხადიჯა ალიბეკოვა იყო გაზეთის რედაქტორი, რომელიც გამოიცა 1911 წელს, გამომცემელი კი მისი მეუღლე იყო.

მას შემდეგ, რაც ჟურნალმა შეწყვიტა საქმიანობა 1912 წელს, ხადიჯა ალიბეკოვა, რომელიც ბაქოს მუსულმან ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოების ერთ-ერთი აქტიური წევრი იყო, საცხოვრებლად გადავიდა შაქიში და მუშაობდა ექიმ-გინეკოლოგად. 1920 წლიდან 1946 წლამდე ალიბეკოვა მჭიდროდ იყო ჩართული წერა-კითხვის კურსების ორგანიზებაში და ქალთა კლუბში. ის  სიცოცხლის ბოლოს დაბრუნდა ბაქოში.

გარდაიცვალა 1961 წელს ბაქოში.
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
პოლიკარპე კაკაბაძის სახლ-მუზეუმი

**პოლიკარპე კაკაბაძის სახლ-მუზეუმი** — მემორიალური მუზეუმი საქართველოში ხონის მუნიციპალიტეტის სოფელ პატარა კუხში. დაარსდა 1986 წელს, ააიპ (არასამთავრობო, არაკომერციული იურიდ. პირი), ექვემდებარება ხონის სამუზეუმო გაერთიანებას.

მუზეუმში და­ცუ­ლია პ. კაკაბაძის მემორიალური ნივთები, ხელნაწერები, გამოცემები, ცხოვრებისა და შემოქმედების ამსახველი ფოტო- და დოკუმენტური მასალა, სულ 450-მდე ექსპონატი.

მუზეუმში ყოველწლიურად ეწყო­ბა გამოფენა დრამატურგის დაბადების დღესთან დაკავშირებით. მოეწყო გამოფენა „კაკაბაძეთა გვარის წარმომადგენლები“. მოქმედებს საგანმანათლებლო პროგრამები: „პოლიკარპე კაკაბაძის შემოქმედება“, „თეატრი და ცხოვრება“. მუზეუმი გამოსცემს გზამკვლევს. ყოველწლიურად მუზეუმს სტუმრობს დაახლოებით 625 დამთვალიერებელი.

## რესურსები ინტერნეტში
*ენციკლოპედია „საქართველო“ 

კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1986 წელს დაარსებული მუზეუმები