ფალუჯის პირველი ბრძოლა

**ფალუჯის პირველი ბრძოლა**, კოდური სახელწოდებით **Operation Vigilant Resolve** — ოპერაცია ფალუჯაში აჯანყებულების წინააღმდეგ, ისევე როგორც 2004 წლის მარტში ოთხი ამერიკელი კონტრაქტორის მკვლელობაში დამნაშავეების დაჭერის ან მოკვლის მცდელობა.

ოპერაციის მთავარი კატალიზატორი იყო Blackwater-ის ოთხი კერძო სამხედრო კონტრაქტორის მკვლელობა და დასახიჩრება და რამდენიმე დღით ადრე ჰაბანიაში ხუთი ამერიკელი ჯარისკაცის მკვლელობა.

ბრძოლამ ერაყში საზოგადოებრივი აზრის პოლარიზაცია გამოიწვია.

## ფონი 
ფალუჯამ ზოგადად ეკონომიკურად ისარგებლა სადამ ჰუსეინის დროს და ბევრი მაცხოვრებელი დასაქმებული იყო სამხედრო და დაზვერვის ოფიცრად მის ადმინისტრაციაში, თუმცა მის მიმართ მცირე სიმპათია იყო მისი ხელისუფლების დაშლის შემდეგ, რომელსაც ბევრი მაცხოვრებელი მჩაგვრელად თვლიდა. ქალაქი ერაყის ერთ-ერთი ყველაზე მეტად რელიგიური და კულტურულად ტრადიციული ტერიტორია იყო.

2003 წლის დასაწყისში ბაათისტური ინფრასტრუქტურის დაშლის შემდეგ, ადგილობრივმა მოსახლეობამ აირჩია საქალაქო საბჭო, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ტაჰა ბიდაივი ჰამედი, რომელიც იცავდა ქალაქს მძარცველებისა და ჩვეულებრივი კრიმინალების ხელში ჩავარდნისგან. ქალაქის საბჭოც და ჰამედიც ნომინალურად პროამერიკელებად ითვლებოდნენ და მათი არჩევა თავდაპირველად ნიშნავდა იმას, რომ შეერთებულმა შტატებმა გადაწყვიტა, რომ ქალაქი ნაკლებად სავარაუდოა, რომ გამხდარიყო ბრძოლის ეპიცენტრი და არ მოითხოვდა ჯარების დაუყოვნებლივ გადასროლას. ამან განაპირობა ის, რომ შეერთებულმა შტატებმა თავიდანვე მცირე ძალები შეიყვანა ფალუჯაში.

მიუხედავად იმისა, რომ ფალუჯა საჰაერო თავდასხმების მსხვერპლი ამერიკული ძალების მხრიდან, საზოგადოებრივი ოპოზიცია არ მოჰყვა მანამ, სანამ 82-ე საჰაერო-სადესანტო დივიზიის 700 წევრი პირველად არ შევიდნენ ქალაქში 2003 წლის 23 აპრილს და ჩარლის კომპანიის დაახლოებით 150 წევრმა დაიკავა *ალ-ქაიდის* პრაიმერი. 28 აპრილს, დაახლოებით 200 კაციანი ბრბო შეიკრიბა სკოლის წინ კომენდანტის საათის გასვლის შემდეგ, ამერიკელებისგან შენობის დაცლას და სკოლად გახსნის უფლებას მოითხოვდნენ. მიტინგი სულ უფრო გამწვავდა და ცრემლსადენმა აირმა ვერ დაშალა ხალხი. პროტესტი გამწვავდა მას შემდეგ, რაც გავრცელებული ინფორმაციით, შეიარაღებულმა პირებმა ესროლეს აშშ-ის ძალებს საპროტესტო ბრბოდან და აშშ-ის არმიის ჯარისკაცებმა 82-ე საჰაერო სადესანტო დივიზიის 325-ე საჰაერო სადესანტო პოლკის 1-ელი ბატალიონიდან საპასუხო ცეცხლი გახსნეს, რის შედეგადაც დაიღუპა 17 ადამიანი და დაიჭრა 70-ზე მეტი მომიტინგე. ინციდენტს აშშ-ის არმიისა და კოალიციის მსხვერპლი არ მოჰყოლია. აშშ-ის ძალებმა განაცხადეს, რომ სროლა მოხდა 30-60&nbsp;წამში, თუმცა სხვა წყაროები ამტკიცებენ, რომ სროლა ნახევარ საათს გაგრძელდა.

ორი დღის შემდეგ, საპროტესტო აქციას ბაათისტური პარტიის ყოფილ შტაბ-ბინაში, რომელიც აკრიტიკებდა ამერიკულ სროლებს, ასევე ისროლეს აშშ-ის ძალებმა, ამჯერად აშშ-ის მე-3 ჯავშანტექნიკის პოლკმა, რასაც ემსხვერპლა კიდევ სამი ადამიანი. ორივე ინციდენტის შემდეგ კოალიციურმა ძალებმა განაცხადეს, რომ მათ არ უსროლიათ მომიტინგეების მიმართულებით მანამ, სანამ თავად მომიტინგეებმა არ გახსნეს ცეცხლი.

82-ე საჰაერო სადესანტო დოვოზიის ჯარისკაცები შეცვალეს მე-3 ჯავშანტექნიკის პოლკის და 2/502-ე პოლკის, 101-ე საჰაერო-სადესანტო დივიზიის ჯარისკაცებმა. 4 ივნისს , 2/502-ე პოლკის B&nbsp;კომპანიას („რენეგადები“) თავს დაესხნენ პატრულირების შემდეგ, როდესაც ტრანსპორტში სხდებოდნენ უკან დასაბრუნებლად, RPG ჭურვი მოხვდა წამყვან მანქანას; პირველი კლასის რიჰითი ბრენდონ ობერლაიტნერი დაიღუპა და ექვსი დაშავდა. ობერლაიტნერის სიკვდილი იყო  B კომპანიის ერთადერთი დანაკარგი განლაგების დროს.  ამ თავდასხმის შემდეგ მალევე, მე-3 ჯავშანტექნიკამ მოითხოვა დამატებითი 1500 ჯარისკაცი, რათა შეეჭერებინათ მზარდი წინააღმდეგობა ფალუჯასა და მიმდებარე ალ-ჰაბანიაში.

ივნისში, ამერიკულმა ძალებმა დაიწყეს მოტოციკლების ჩამორთმევა ადგილობრივი მოსახლეობისგან, იმის მტკიცებით, რომ მათ იყენებდნენ კოალიციის ძალებზე თავდასხმების დროს.

30 ივნისს მეჩეთში დიდი აფეთქება მოხდა, რომლის დროსაც იმამი, შეიხ ლაით ხალილი და რვა სხვა ადამიანი დაიღუპა. მიუხედავად იმისა, რომ ადგილობრივი მოსახლეობა ამტკიცებდა, რომ ამერიკელებმა მეჩეთს რაკეტა ესროლეს,, აშშ-ის ძალებმა განაცხადეს, რომ ეს იყო შემთხვევითი აფეთქება მეამბოხეების მიერ, რომლებიც ამზადებდნენ ბომბებს.

2004 წლის 12 თებერვალს მეამბოხეები თავს დაესხნენ კოლონას, რომელშიც იმყოფებოდა გენერალი ჯონ აბიზაიდი, შეერთებული შტატების ძალების მეთაური ახლო აღმოსავლეთში, და 82-ე საჰაერო-სადესანტო დივიზიის გენერალ-მაიორი ჩარლზ სვანაკი, ერაყის უსაფრთხოების სამსახურში შეღწევის შემდეგ მანქანებს ახლომდებარე სახურავების სროლით ესროდნენ აჯანყებული ძალები.

თერთმეტი დღის შემდეგ, მეამბოხეებმა ერაყის პოლიცია გადაისროლეს ცრუ საგანგებო სიტუაციაში ქალაქის გარეუბანში, სანამ ერთდროულად თავს დაესხნენ პოლიციის სამ განყოფილებას, მერის ოფისსა და სამოქალაქო თავდაცვის ბაზას. დაიღუპა სულ მცირე 17 პოლიციელი, და გაათავისუფლეს 87 პატიმარი.

ამ დროის განმავლობაში, 82-ე საჰაერო-სადესანტო დივიზია აწარმოებდა რეგულარულ „ელვისებურ რეიდებს“ ქალაქის შიგნით, სადაც Humvee-ის კოლონები ანადგურებდნენ გზის ბარიერებსა და ბორდიურებს, რომლებსაც შეეძლოთ IED-ების დამალვა, და ზედამხედველობდნენ სახლებისა და სკოლების ჩხრეკას, რომლებიც ხშირად მოყვებოდა მატერიალური ზიანი და სროლები ადგილობრივ მოსახლეობასთან.

2004 წლის მარტში სვანაკმა ალ-ანბარის პროვინციის უფლებამოსილება გადასცა I საზღვაო ქვეითთა საექსპედიციო ძალებს, რომელსაც მეთაურობდა გენერალ-ლეიტენანტი კონვეი.

2004 წლის მარტის დასაწყისში ქალაქი პარტიზანული ფრაქციების მზარდი გავლენის ქვეშ მოექცა. ამერიკელთა წინააღმდეგ მზარდმა ძალადობამ გამოიწვია ჯარების სრული გაყვანა ქალაქიდან, მხოლოდ დროდადრო შემოსევები ცდილობდნენ მოეპოვებინათ და გაემაგრებინათ კონტროლი ქალაქზე. ამას თან ახლდა ერთი ან ორი პატრული FOB Volturno-ს გარე საზღვრებთან, ქუსეი და უდეი ჰუსეინების ყოფილ სასახლეში.

27 მარტს, JSOC-ის სათვალთვალო ჯგუფი კომპრომეტირებული იყო ქალაქში და მოუწია უბედურებისგან თავის დაღწევა.

31 მარტის დილას, 1-ელი საინჟინრო ბატალიონის/1-ელი ქვეითი დივიზიის საბრძოლო ინჟინრების ჯგუფი გაიგზავნა მარშრუტის გაწმენდის მისიაზე 82-ე საჰაერო-სადესანტო დივიზიისა და Blackwater-ის მხარდასაჭერად. ჰაბანიადან ფალუჯასკენ მიმავალ გზაზე, მათ შეხვდათ ყველაზე დიდი გზისპირა ბომბი, რომელიც გამოიყენებოდა ომის იმ მომენტში, რის შედეგადაც დაიღუპა ბრავოს კომპანიის 5 ჯარისკაცი. 

## Blackwater-ის წევრების მკვლელობები 
2004 წლის 31 მარტს, ერაყელმა მეამბოხეებმა ფალუჯაში ჩასაფრება მოუწყვეს კოლონას, რომელშიც შედიოდა ოთხი ამერიკელი კერძო სამხედრო კონტრაქტორი Blackwater USA-დან, რომლებიც ახორციელებდნენ საკვების მიწოდებას ESS-ისთვის.

ოთხი შეიარაღებული კონტრაქტორი, სკოტ ჰელვენსტონი, ჯერკო ზოვკო, უესლი ბატალონა და მაიკლ ტიგი მოკლეს სროლისა და მათი ჯიპებში შეგდებული ყუმბარის შედეგად. შემდეგ ბრბომ მათ სხეულებს ცეცხლი წაუკიდა და მათი გვამები ქუჩებში გადაათრიეს, სანამ ევფრატზე გადამკვეთ ხიდზე ჩამოკიდებდნენ. ამბოხებულებმა გადასცეს სურათები საინფორმაციო სააგენტოებს მთელს მსოფლიოში, რამაც გამოიწვია დიდი აღშფოთება და განრისხება ამერიკის შეერთებულ შტატებში. სასწრაფოდ მოჰყვა განცხადება ქალაქის მოახლოებული „დამშვიდების“ შესახებ.

საზღვაო ქვეითთა კორპუსის დაგეგმილი სტრატეგია ფეხით პატრულირების, ნაკლებად აგრესიული რეიდების, ჰუმანიტარული დახმარებისა და ადგილობრივ ლიდერებთან მჭიდრო თანამშრომლობის შესახებ შეჩერდა ფალუჯას პარტიზანებისაგან გასასუფთავებლად სამხედრო ოპერაციის განხორციელების ბრძანების საფუძველზე.

აბუ მუსაბ ალ-ზარქაუი თავდაპირველად იყო ეჭვმიტანილი, როგორც ჩასაფრების ორგანიზატორი, რადგან ცნობილი იყო, რომ იგი გეგმავდა ტერორისტულ თავდასხმებს და სავარაუდოდ იმ მხარეში იმყოფებოდა. თუმცა, დაზვერვას ეჭვები ჰქონდა, რადგან მსხვერპლის ცხედრების შეურაცხყოფის სურათების მაუწყებლობა არ იყო დამახასიათებელი ალ-ზარქაუისთვის, რომლის ტიპიური სტილი იყო ალ ჯაზირასთვის ცნობა, რომ მას თავდასხმა დაგეგმილი ჰქონდა მომხდარიდან რამდენიმე კვირის შემდეგ. 2004 წლის სექტემბრისთვის ალ-ზარქაუი იყო „უმაღლესი პრიორიტეტული“ სამიზნე ფალუჯაში შეერთებული შტატების სამხედროებისთვის; ის გარდაიცვალა დაგეგმილი მკვლელობის შედეგად 2006 წლის ივნისში, როდესაც შეერთებული შტატების საჰაერო ძალების თვითმფრინავმა ჩამოაგდო ორი 230 კილოგრამიანი მართვადი ბომბები სათავსოზე, რომელშიც ის ესწრებოდა შეხვედრას.

ალ-ისაუი ასევე მნიშვნელოვანი სამიზნე იყო, რომლის თავდასხმები გაგრძელდა მანამ, სანამ 2009 წელს SEAL-ის სპეცოპერაციის დარბევამ ის შეიპყრო გასროლის გარეშე. მან დაადანაშაულა ამერიკელი სამხედროები არასათანადო მოპყრობაში პატიმრობაში ყოფნისას და ჩვენება მისცა 2010 წლის აპრილში სამხედრო სასამართლოებში სამი საზღვაო ძალების SEAL-ის წინააღმდეგ (ყველა მათგანი გაამართლეს). შემდგომში იგი გადასცეს ერაყის ხელისუფლებას, რომლებმაც 2013 წლის ნოემბრამდე გაასამართლეს და სიკვდილით დასაჯეს ჩამოხრჩობით.

## კამპანია 
მარცხნივ|მინი| აშშ-ის საზღვაო ქვეითებმა 1-ელი ბატალიონიდან, საზღვაო ქვეითების მე-5 პოლკი,  ცეცხლი გაუხსნეს მეამბოხეების პოზიციებს ფალუჯას პირველი ბრძოლის დროს.
1 აპრილს, ბრიგადის გენერალმა მარკ კიმიტმა, აშშ-ის სამხედრო ოპერაციების დირექტორის მოადგილემ ერაყში, დაჰპირდა „აბსოლუტური“ პასუხის გაცემას Blackwater USA-ში დაღუპულებზე და განაცხადა, რომ „ჩვენ მშვიდობას მოვუტანთ ამ ქალაქს“.

2004 წლის 3 აპრილს პირველმა საზღვაო საექსპედიციო ძალებმა მიიღო წერილობითი ბრძანება გაერთიანებული დავალებათა ჯგუფისგან, რომელიც ბრძანებდა შეტევითი ოპერაციების განხორციელებას ფალუჯაში. ეს ბრძანება ეწინააღმდეგებოდა საზღვაო ქვეითთა მეთაურების სურვილს ადგილზე, რომლებსაც სურდათ ჩაეტარებინათ ქირურგიული დარტყმები და რეიდები Blackwater-ის სიკვდილში ეჭვმიტანილთა წინააღმდეგ.

2004 წლის 4 აპრილის ღამეს, ამერიკულმა ძალებმა წამოიწყეს დიდი შეტევა ფალუჯაში „უსაფრთხოების აღდგენის“ მიზნით, 2000-მდე ჯარისკაცით ქალაქის ალყაში მოქცევით.

შეფასებულია, რომ არსებობდა მეამბოხეების 12–24 ცალკეული ჯგუფი, რომლებიც შეიარაღებულნი იყვნენ RPG-ებით, ტყვიამფრქვევებით, ნაღმტყორცნებით და საზენიტო იარაღით, რომელთა ნაწილი ერაყის პოლიციის მიერ იყო მოწოდებული.

ალყის შედეგად დაიხურა ფალუჯას ორი მთავარი საავადმყოფო, ფალუჯას გენერალური საავადმყოფო და იორდანიის საავადმყოფო, რომლებიც ხელახლა გაიხსნა ცეცხლის შეწყვეტის დროს 2004 წლის 9 აპრილს. ასევე ამ დროს, ჯებელ ალის პორტში ავიამზიდი USS George Washington (CVN-73)-ის ვიზიტი გაუქმდა და *ჯორჯ ვაშინგტონის* გადამზიდავი დამრტყმელ ჯგუფს და მის ბორტზე მყოფი Carrier Air Wing Seven-ს დაევალათ დარჩენა სადგურზე სპარსეთის ყურეში, რადგან გაძლიერდა ბრძოლა კოალიციის ძალებსა და ერაყელ მეამბოხეებს შორის ფალუჯას გარშემო.

შედეგად შეტაკებები გადაიარდა ფართო ბრძოლებშიი მთელს ცენტრალურ ერაყში და ქვემო ევფრატის გასწვრივ, ერაყის ამბოხების სხვადასხვა ელემენტებმა ისარგებლეს სიტუაციით და დაიწყეს ერთდროულად ოპერაციები კოალიციის ძალების წინააღმდეგ. ამ პერიოდმა აღნიშნა მაჰდის არმიის, შიიტი სასულიერო პირის მუქთადა ალ-სადრის მილიციის გაჩენა, როგორც ძირითადი შეიარაღებული ფრაქცია, რომელიც იმ დროს აქტიურად მონაწილეობდა ანტიკოალიციურ ოპერაციებში. მოვლენებს ასევე მოჰყვა სუნიტების აჯანყება ქალაქ რამადში. ამ პერიოდში არაერთი უცხოელი  ტყვედ ჩაიგდეს მეამბოხე ჯგუფებმა. ზოგი პირდაპირ მოკლეს, ზოგი კი მძევლად აიყვანეს პოლიტიკური ან სამხედრო დათმობისთვის გაცვლის მცდელობისთვის. ერაყის პოლიციისა და ერაყის სამოქალაქო თავდაცვის კორპუსის ზოგიერთმა ელემენტმა ასევე შეუტია კოალიციის ძალებს ან უბრალოდ მიატოვა პოსტები.

ფალუჯაში აჯანყებულებმა გაუძლეს საჰაერო დაბომბვის წვიმას მეამბოხეების პოზიციებზე მთელი ქალაქის მასშტაბით, Lockheed AC-130-ის საბრძოლო ხომალდებმა არაერთხელ შეუტიეს სამიზნეებს თავიანთი GAU 12 იარაღით და ჰაუბიცებით. სკაუტი სნაიპერები გახდნენ საზღვაო ქვეითების სტრატეგიის ძირითადი ელემენტი, ბრძოლაში საშუალოდ 31 მოწინააღმდეგეს კლავდნენ, ხოლო PSYOP ტაქტიკური ფსიქოლოგიური ოპერაციების გუნდები ტაქტიკური ფსიქოლოგიური ოპერაციების რაზმიდან 910 იტყუებდნენ ერაყელებს  სნაიპერებისთვის სკრიპტების წაკითხვით, რომლებიც მიზნად ისახავდა მეამბოხე მებრძოლების გაბრაზებას და თან რთავდნენ AC/DC-ს, მეტალიკასთან და სხვა როკ მუსიკასთან ერთად ხმამაღლა დინამიკებით.

სამდღიანი ბრძოლის შემდეგ, დადგინდა, რომ შეერთებულმა შტატებმა კონტროლი მოიპოვა ქალაქის 25%-ზე და სავარაუდოა, რომ აჯანყებულებმა დაკარგეს რამდენიმე ძირითადი თავდაცვითი პოზიცია. 

იმის გამო, რომ ამერიკული თავდასხმების შედეგად დაზარალდა როგორც სამოქალაქო პირები, ასევე ერაყელ მეამბოხეები, კოალიციური ძალები ერაყის მმართველი საბჭოს შიგნით მზარდი კრიტიკის წინაშე აღმოჩნდნენ, სადაც ადნან პაჩაჩიმ თქვა, რომ „ამერიკელების ეს ოპერაციები მიუღებელი და უკანონოა“.

ალ-ჯაზირას რეპორტიორმა აჰმედ მანსური და ოპერატორმა ლაით მუშტაქი, ერთადერთი ორი ჟურნალისტი, რომლებიც კონფლიქტს აშუქებდნენ 2004 წლის 3 აპრილის შემდეგ, იტყობინებიან, რომ უცნობი წყარო აცხადებდა, რომ შეერთებული შტატები დაჟინებით მოითხოვდა რეპორტიორების ქალაქიდან გაყვანას, როგორც წინასწარი ცეცხლის შეწყვეტის პირობა.

2004 წლის 9 აპრილის შუადღისას, მმართველი საბჭოს ზეწოლის ქვეშ, პოლ ბრემერმა გამოაცხადა, რომ აშშ-ის ძალები ცალმხრივად დაამყარებდნენ ცეცხლის შეწყვეტას და განაცხადა, რომ მათ სურდათ ხელი შეუწყონ მოლაპარაკებებს ერაყის მმართველ საბჭოს, მეამბოხეებსა და ქალაქის სპიკერებს შორის და დაუშვან სახელმწიფო მარაგების მოსახლეობისათვის გადაეცემა.

შედეგად, ძალზედ საჭირო ჰუმანიტარულმა დახმარებამ, რომელიც შეჩერებული იყო ბრძოლებისა და ბლოკადის შედეგად, საბოლოოდ მოახერხა ქალაქში შესვლა, განსაკუთრებით ბაღდადიდან კერძო მოქალაქეების, ბიზნესმენების და სასულიერო პირების მიერ ორგანიზებული ძირითადი კოლონა შია-სუნიტთა ერთობლივი ძალისხმევით.  ზოგიერთმა აშშ-ის ძალებმა გამოიყენეს ეს დრო მიტოვებული სახლების დასაკავებლად და მათი *დე ფაქტო* ბუნკერებად გადაქცევისთვის, რამდენიმე მეამბოხემ იგივე გააკეთა. მიუხედავად იმისა, რომ თავდასხმის შედეგად ასობით მეამბოხე დაიღუპა, ქალაქი მტკიცედ დარჩა მათი კონტროლის ქვეშ. ამერიკულმა ძალებმა იმ დროისთვის მხოლოდ ქალაქის სამხრეთით მდებარე ინდუსტრიულ უბანში შეძლეს ფეხის მოკიდება. ამ დროისთვის ძირითადი ოპერაციების დასრულებამ გამოიწვია მოლაპარაკებები სხვადასხვა ერაყელ ელემენტებსა და კოალიციურ ძალებს შორის, რომელიც იზრდებოდა შეტაკებებში.

2004 წლის 13 აპრილს ამერიკელი საზღვაო ქვეითებს თავს დაესხნენ მეჩეთის შიგნით გამაგრებული მეამბოხეები. საჰაერო თავდასხმამ გაანადგურა მეჩეთი, რასაც საზოგადოების პროტესტი მოჰყვა.

2004 წლის 15 აპრილს ამერიკულმა F-16 Fighting Falcon-მა ჩამოაგდო 910 კილოგრამიანი JDAM GPS მართვადი ბომბი ფალუჯას ჩრდილოეთ რაიონზე.

2004 წლის 19 აპრილს ცეცხლის შეწყვეტის შეთანხმება, როგორც ჩანს, კონსოლიდირებული იყო ქალაქში აშშ-ის და ერაყის ერთობლივი პატრულირების ხელახალი დანერგვის გეგმით. დროთა განმავლობაში ეს შეთანხმება ჩაიშალა და ქალაქი დარჩა აშშ-ის მიერ დანიშნული ერაყის დროებითი მთავრობის წინააღმდეგ ოპოზიციის მთავარ ცენტრად. გარდა ამისა, ფალუჯაში შეიარაღებული ჯგუფების შემადგენლობა შეიცვალა მომდევნო თვეების განმავლობაში და სეკულარული, ნაციონალისტური და ყოფილი ბაათისტური ჯგუფების დომინირებიდან, რომლებიც ორგანიზებულ დანაშაულთან და ადგილობრიც მხედართმთავრებთან იყვნენ კავშირში, გადაიზარდა რადიკალური ვაჰაბისტური პოზიციის მიმდევარი მეომრების აშკარა დომინაციისკენ. 

2004 წლის 27 აპრილს მეამბოხეებმა შეუტიეს აშში-ს თავდაცვით პოზიციებს, რის გამოც ამერიკელებმა საჰაერო მხარდაჭერა გამოიძახეს.

### აშშ-ის გამოსვლა 
2004 წლის 1 მაისს შეერთებულმა შტატებმა დატოვა ფალუჯა, რადგან გენერალ-ლეიტენანტმა ჯეიმზ კონვეიმ გამოაცხადა, რომ მან ცალმხრივად გადაწყვიტა დარჩენილი ოპერაციები გადაეცა ახლად ჩამოყალიბებულ ფალუჯას ბრიგადისთვის - სუნიტური უსაფრთხოების ძალებს, რომლებიც ჩამოყალიბდა CIA-ს მიერ, იყოს შეიარაღებული ამერიკული იარაღითა და აღჭურვილობით, მათ მეთაურობდა ბაატისთური არმიის ყოფილი გენერალი ჯასიმ მოჰამედ სალეჰი. რამდენიმე დღის შემდეგ, როდესაც გაირკვა, რომ სალეჰი ჩართული იყო სადამ ჰუსეინის დროს შიიტების წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებებში, აშშ-ის ძალებმა განაცხადეს, რომ ბრიგადას მუჰამედ ლატიფი უხელმძღვანელებდა. მიუხედავად ამისა, ჯგუფი დაიშალა და სექტემბრისთვის მთელი მიწოდებული იარაღი გადასცეს აჯანყებულებს. ბრიგადის ჯარისკაცებმა გამოაცხადეს ლოიალობა მეამბოხეების მიმართ და შეუერთდნენ სხვადასხვა ჯიჰადისტურ და ნაციონალისტურ ჯგუფებს, რომლებიც იბრძოდნენ ქალაქში ძალაუფლებისთვის. ფალუჯას პირველმა ბრძოლამ შემოაბრუნა მიმდინარე კონფლიქტის აღქმა საზოგადოებაში. ეს იმიტომ მოხდა, რომ მეამბოხეები, ვიდრე სადამს ერთგულები, განიხილებოდნენ, როგორც აშშ-ის ძალების მთავარი მოწინააღმდეგეები. ასევე შეაფასეს, როგორც სამხედრო, ასევე სამოქალაქო სააგენტოებმა, რომ აშშ-ის მიერ დაფინანსებული რეგიონალურ მილიციები, როგორიცაა წარუმატებელი ფალუჯას ბრიგადა, შეიძლება დამღუპველი აღმოჩნდეს. ამერიკელი სტრატეგები ბრძოლის შედეგს ასეხავენ ერთი ნაწერით „ხელწერა კედელზეა. ფალუჯას ბრძოლა არ იყო დამარცხება, მაგრამ ჩვენ არ შეგვიძლია ამის მსგავს გამარჯვების ატანა.“

ბრძოლამ ასევე მოიყვანა აბუ მუსაბ ალ-ზარქაუი საზოგადოების ყურადღების ცენტრში, როგორც ერაყში ანტიკოალიციური ძალების ყველაზე ცნობილი მეთაური და საზოგადოების ყურადღება მიიპყრო სუნიტური სამკუთხედის კონცეფციაზე.

ფალუჯაში ბრძოლის დროს 27 ამერიკელი სამხედრო დაიღუპა. ბრძოლაში დაიღუპა დაახლოებით 800 ერაყელი, რომელთაგან 572–616 მშვიდობიანი მოქალაქე იყო და 184–228 მეამბოხე. ბევრი მოკლული ერაყელი დაკრძალეს ქალაქის ყოფილ საფეხბურთო სტადიონში, რომელიც ცნობილი გახდა როგორც მოწამეთა სასაფლაო.

## მონაწილე ერთეულები 
* 1-ელი საზღვაო დივიზია
** 1-ელი ბატალიონი მე-5 საზღვაო ქვეითები
** მე-2 ბატალიონი 1-ელი საზღვაო ქვეითები
** მე-2 ბატალიონი მე-2 საზღვაო ქვეითები
** მე-2 ბატალიონი მე-7 საზღვაო ქვეითები
** მე-3 ბატალიონი მე-7 საზღვაო ქვეითები
** მე-3 ბატალიონი მე-4 საზღვაო ქვეითები
** მე-3 ბატალიონი 24-ე საზღვაო ქვეითები
** 1-ელი სატანკო ბატალიონი
** 1-ელი ბატალიონი მე-11 საზღვაო ქვეითები (ალფა ბატარეა)
** საზღვაო ფრთის დამხმარე ესკადრილია 374
** 1-ელი მსუბუქი ჯავშანტექნიკის სადაზვერვო ბატალიონი (ალფა ასეული)
** 1-ელი სადაზვერვო ბატალიონი
** 1-ელი ძალების სადაზვერვო ასეული
** MCSOCOM რაზმი ერთი
** მე-2 ბატალიონი მე-11 საზღვაო ქვეითები (ექო ბატარეა)
** 1-ელი საბრძოლო ინჟინერიის ბატალიონი
** მე-2 საბრძოლო საინჟინრო ბატალიონი
** საზღვაო მოძრავი სამშენებლო ბატალიონი-74
** მე-3 თავდასხმის ამფიბიების ბატალიონი
** თანა. 112 სამხედრო პოლიციის ბატალიონი 89 BDE. - შედგება PA & RI ეროვნული გვარდიის მიერ (ოპერატიულად კონტროლდება 1-ელი საზღვაო საექსპედიციო ძალის ქვეშ)
** 21-ე სამხედრო პოლიციის კომპანია (საჰაერო სადესანტო)|21-ე სამხედრო პოლიციის კომპანია (ოპერატიულად კონტროლდება 1-ელი საზღვაო საექსპედიციო ძალის ქვეშ)
** 1-ელი დაზვერვის ბატალიონი
** 1-ელი ძალების სამსახურის დამხმარე ჯგუფი
** საბრძოლო სამსახურის დამხმარე კომპანია 113
** საბრძოლო სამსახურის დამხმარე კომპანია 111
* 1-ელი ქვეითი დივიზია
** 1-ელი ბატალიონი, მე-16 ქვეითი
* მე-5 სპეცდანიშნულების რაზმი
* 1-ელი სპეცრაზმის ოპერატიული რაზმი-დელტა
* თავდაცვის დეპარტამენტის უსაფრთხოების ძალები, ტაქტიკური რეაგირების ჯგუფი
* 101-ე საჰაერო სადესანტო დივიზია
* 82-ე საჰაერო სადესანტო დივიზია
* მე-10 სამთო დივიზია
* HMM-261
* HMLA-775
* HMLA-167
* VFA-131
* HMM-764
* საბრძოლო სამსახურის დამხმარე ბატალიონი 1
* ერაყის სამოქალაქო თავდაცვის 505-ე კორპუსი (ICDC)
* ერაყის 30-ე კომანდო ბატალიონი, ერაყის სპეციალური ოპერაციების ბრიგადა
* ერაყის ეროვნული ანტიტერორისტული ძალები
* 1-ელი ბატალიონი მე-11 საზღვაო ქვეითები (ალფა ბატარეა)
* შტაბ-ბინის მე-10 საზღვაო ქვეითთა კონტრ ბატარეის რადარი/სამიზნეების შეძენის ოცეული
* 555-ე საექსპედიციო მოიერიშე ესკადრილია
* 492-ე საექსპედიციო მოიერიშე ესკადრილია

## პოპკულტურაში 
* *No True Glory: A Frontline Account of the Battle for Fallujah*, by Bing West (2005) ()
* ''Blood Stripes: The Grunt's View the War in Erar*, by David J. Danelo (2007) ()
* *მოწყენილობა დღისით, სიკვდილი ღამით: ერაყის ომის ჟურნალი*, საზღვაო ჯარისკაცი სეტ კონორი (2007) ()
* *ერთხელ საზღვაო: ერაყის საომარი ტანკის მეთაურის შთამაგონებელი მემუარები ბრძოლის, გამბედაობისა და* გამოჯანმრთელების შესახებ, ნიკოლას პოპადიჩი, მაიკ სტირთან ერთად (2008) ()
* ფალუჯას სასამართლო ექსპერტიზა, ტარა სატონის დოკუმენტური ფილმი
* *მწვანე ზონის მიღმა: გაგზავნილი ჟურნალისტი ოკუპირებულ ერაყში, ავტორი დაჰრ ჯამაილი* (2007) () Haymarket Books.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფალუჯას მეორე ბრძოლა

## რესურსები ინტერნეტში 
* "აშშ იწყებს "ფხიზლად გადაწყვეტას", Associated Press, 2004 წლის 5 აპრილი. ახალი ამბების სტატია გამოქვეყნდა ოპერაციის დაწყებისას.
* *ჰარდბოლი კრის მეთიუსთან ერთად*, 2004 წლის 7 აპრილი. MSNBC სატელევიზიო რეპორტაჟის ჩანაწერი, რომელიც შეიცავს ინფორმაციას Operation Vigilant Resolve-ის და დანარჩენი გაზაფხულის აჯანყებების შესახებ.
* "პირადი მეომრები", PBS Frontline.
* Operation Vigilant Resolve at GlobalSecurity
* Iraq: The Siege of Falluja, *Guardian Unlimited''. Detailed interactive on the Fallujah battles.

## სქოლიო
კატეგორია:ერაყის ბრძოლები
კატეგორია:აშშ-ის ბრძოლები
კატეგორია:2004 წლის ბრძოლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები