open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Songs of Faith and Devotion Live

***Songs of Faith and Devotion Live*** — ინგლისური ელექტრონული ჯგუფ Depeche Mode-ის მეორე საკონცერტო ალბომი. ჩაწერილია ჯგუფის 1993 წლის ტურნეს Devotional Tour დროს. იგი ბრიტანეთში 1993 წლის 6 დეკემბერს გამოვიდა.

## სიმღერების სია
# I Feel You  – 7:11
# Walking in My Shoes  – 6:41
# Condemnation  – 3:56
# Mercy in You  – 4:20
# Judas  – 5:01
# In Your Room  – 6:47
# Get Right with Me  – 3:11 (კოპენჰაგენი, 27 მაისი, 1993)
# Rush  – 4:35
# One Caress  – 3:35 (ნიუ-ორლეანი, 8 ოქტომბერი, 1993)
# Higher Love  – 7:30

ტურნეს დროს ასევე სრულდებოდა სიმღერები Policy of Truth, World in My Eyes, Death's Door, Never Let Me Down Again და Fly On The Windscreen. ყოველი მათგანი მოხვდა სხვადასხვა სინგლებზე და ლიევინის კონცერტის ორმაგ DVD-ზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:Depeche Mode-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1993 წლის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:Mute Records-ის საკონცერტო ალბომები
მარიცა

**მარიცა** (  ) — მდინარე ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ძირითადად ბულგარეთში. ქვემოთში წარმოადგენს საზღვარს საბერძნეთსა და თურქეთს შორის. სიგრძე 480 კილომეტრი. აუზის ფართობი 54 ათ. კმ². სათავე აქვს რილის მთებში. მიედინება თრაკიის დაბლობზე. კვეთს აღმოსავლეთ როდოპის შტოქედებს და ერთვის ეგეოსის ზღვას. უმთავრესად საზრდოობს წვიმის წყლით. იყენებენ სარწყავად. სანაოსნოა ქალაქ ედირნეს ქვემოთ. მარიცის ნაპირზე გაშენებულია ქალაქები: პაზარჯიკი, პლოვდივი (ბულგარეთი), ედირნე (თურქეთი).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბულგარეთის მდინარეები
კატეგორია:თურქეთის მდინარეები
კატეგორია:საბერძნეთის მდინარეები
სეულის მეტროპოლიტენი

**სეულის მეტროპოლიტენი**(수도권 전철) — მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა სეულში; სამხრეთი კორეა. ერთ-ერთი ყველაზე გადატვირთული მეტროპოლიტენი მსოფლიოში. მეტრო არა მხოლოდ სეულს, არამედ ახლომდებარე პროვინციის რამდენიმე დაბასაც ემსახურება. მეტროხაზების 70% მიწისქვეშ გადის. 
მეტროსადგურებში ყველა წარწერა ორენოვანია - კორეული და ინგლისური. ზოგიერთ სადგურსა და მეტროს რუკებზე ჩინურადაც წერია. მომდევნო სადგურის და გადასაჯდომი ხაზების გამოცხადება კორეულად და ინგლისურად ხდება, შემდეგ კი იაპონურად და ჩინურადაც.

## ისტორია 
კორალიმ, სეულის მეტროს წინამორბედმა 1974 წელს დაიწყო მუშაობა პირველი ხაზით. ხაზები 2 და 3, ასევე 4 1970-იანი წლების ბოლოს და 1980-იანი წლების დამდეგს გამოჩნდა. სეულის მეტრო კი თვითმყოფადად 1994 წელს ჩამოყალიბდა 5 და 8 ხაზების ოპერირებით.

## ხაზები 
## იხილეთ აგრეთვე 
*მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
**Korail
**სეულის მეტრო
**Seoul Metropolitan Rapid Transit Corporation 
**კიბერ სადგური - რუკა, სადგურები და მიმართულებები 
*City Government
**Official Seoul city Tourism 
**Seoul Metropolitan Government - Subway General Information 
**English-language WMV video  describing Seoul Subway history, current construction and future projects

კატეგორია:მეტროპოლიტენი
კატეგორია:სეული
თელ-ავივის მეტროტრამი

მინი|300px|თელ-ავივის მეტროს რუკა
**თელ-ავივის მეტროტრამი** — ისრაელის უმსხვილესი ქალაქის თელ-ავივის მსუბუქლიანდაგიანი სატრანსპორტო სისტემა (მშენებარე). იგეგმება ოთხი ხაზის აშენება: წითლის, ყვითლის, მწვანისა და მეწამულის. წითელ ხაზს მეტროსთვის დამახასიათებელი შტრიხები აღენიშნება, დანარჩენი სამი ხაზი კი მეტროტრამთან უფროა მიახლოებული.

## ისტორია 
თელ-ავივში მეტროპოლიტენის აშენების პირველი არაოფიციალური გეგმა 1967 წელს გაჩნდა, თუმცა, ბიუჯეტში სახსრების სიმწირის გამო მხოლოდ რამდენიმე სადგურის აშენება მოხერხდა. 1973 წელს იმდროის პრემიერ-მინისტრმა გოლდა მეირმა მეტროს მშენებლობის შესახებ ოფიციალურად განაცხადა. იმხანად საქმე მეტროპოლიტენს ეხებოდა და არა მსუბუქლიანდაგიან სისტემას. რიგი მიზეზების გამო ეს პროექტიც ვერ განხორციელდა. 
1997 წელს შეიქმნა სახელმწიფო კომპანია „ნეტა“, რომელიც მსუბუქლიანდაგიან სატრანსპორტო სისტემაზეა პასუხისმგებელი. 

2006 წლის თებერვალში პირველი ხაზის აშენებაზე ტენდერი გამოცხადდა. ძირითადი პრეტენდენტები იყვნენ ჯგუფები MTS (Metro Transportation Solution) და Metro Rail. გამარჯვებულს სახელმწიფო სუბსიდიის მცირე ნაწილი ერგება, სამაგიეროდ გადაზიდვებიდან შესული თანხა კომპანიასვე დარჩება. გამარჯვებული კომპანიაა MTS. 

პროექტის ღირებულება 7,16 მლრდ შეკელია. აქედან ნახევარს ევროპის საინვესტიციო ბანკი დაფარავს. კონტრაქტის ვადა 32 წელია, ამის შემდეგ მეტრო სახელმწიფო დაქვემდებარებაში გადავა. პირველი ხაზის მშენებლობა 2012 წლისთვის უკვე დასრულებული უნდა იყოს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეტროპოლიტენის საიტი  

კატეგორია:მეტროპოლიტენი
კატეგორია:თელ-ავივი
პარტია სამშობლო (თურქეთი)

**პარტია სამშობლო** () — თურქეთის ერთ-ერთი მსხვილი მემარცხენე ლიბერალური ორიენტაციის პარტია. დაარსდა 1983 წელს. დამაარსებელი: თურგუთ ოზალი. პარტია ორიენტირებულია თურქეთის ევროკავშირში გაწევრიანებაზე. 

## პარტიის ლიდერები 
პარტიის ლიდერია ყრილობის მიერ არჩეული გენერალური მდივანი (Genel Başkan).

# თურგუთ ოზალი (20 მაისი 1983 — 31 ოქტომბერი 1989)
# ილდირიმ აკბულუთი (16 ნოემბერი 1989 — 15 ივნისი 1991)
# მესუთ ილმაზი (15 ივნისი 1991 — 4 ნოემბერი 2002)
# ალი თალიფ ოზდემირი (18 ნოემბერი 2002 — 3 ოქტომბერი 2003)
# ნესრინ ნასი (15 ოქტომბერი 2003 — 21 მარტი 2005)
# ერკან მუმჯუ (2 აპრილი 2005 — 26 ოქტომბერი 2008)
# სალიჰ უზუნი (26 ოქტომბერი - 31 ოქტომბერი 2009)

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1983 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
მეხიკოს მეტროპოლიტენი

thumb|მექსიკის მეტროპოლიტენი

**მეხიკოს მეტროპოლიტენი** — კაუჩუკის საბურავიანი მეტროსისტემა, რომელიც მეხიკოს საქალაქო ტერიტორიასა და მეხიკოს ფედერალურ ოლქს ემსახურება. ესაა ჩრდილოეთ ამერიკაში მეორე უმსხვილესი მეტროპოლიტენი ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის შემდეგ. 

2006 წელს სისტემა 1.417 მლრდ ადამიანს მოემსახურა; მეხიკოს მეტრო მსოფლიოში მეხუთე ადგილზე დგას. 

## ისტორია 
პირველი ხაზი 1969 წელს გაიხსნა და 16 სადგურით იყო წარმოდგენილი. მას მერე მეტროსისტემა არაერთხელ გაფართოვდა და დღეისათვის 11 ხაზი აქვს 451 კმ სიგრძეზე. 
მეტროს 175 სადგური აქვს, აქედან 24 გადასაჯდომია. მეტროში 106 მიწისქვეშა სადგურია (ყველაზე ღრმა 35 მეტრზე მდებარეობს). 53 მიწისპირზეა აშენებული, ხოლო 16 ესტაკადოვანია. 

2007 წელს ხელისუფლებამ ახალი ხაზის აშენების შესახებ გააკეთა განცხადება. 12 ხაზი ქალაქის სამხრეთ-აღმოსავლეთით იქნება გაყვანილი და 2, 3, 7 და 8 ხაზხებს გადაკვეთს.

## ხაზები 
thumb|left|მეხიკოს მეტროსისტემა

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეხიკოს მეტროპოლიტენი  (ოფიციალური)
* Map of the whole network in Google Earth You need to have Google Earth installed to be able to open this file.

კატეგორია:მეტროპოლიტენი
ფაწა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

**ფაწა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი). მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1260 მეტრი, ჯავიდან 4  კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჯევდეთ სუნაი

**ჯევდეთ სუნაი** (; დ. 10 თებერვალი, 1899, ტრაპიზონი, თურქეთი — გ. 22 მაისი 1982, სტამბოლი, თურქეთი) — თურქეთის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. ახალგაზრდობაში მიიღო მონაწილეობა პირველ მსოფლიო ომში და დამოუკიდებლობისათვის ომში, რის შემდეგაც გაიკეთა სამხედრო კარიერა.

* 1960–1966 თურქეთის გენშტაბის უფროსი.
* 1966–1973 თურქეთის მე–5 პრეზიდენტი.

თანამდებობიდან გადადგომის შემდეგ გახდა მუდმივი სენატორი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯევდეთ სუნაის ბიოგრაფია 

კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
ქვემო ერმანი

**ქვემო ერმანი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ერმანისწყლის (დიდი ლიახვის სისტემა) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1940 მეტრი, ჯავიდან 46 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფაწა

**ფაწა** – მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, მაღრან-დვალეთის კავკასიონში, ლიახვის მარჯვენა შენაკადი. აუზის ფართობი 220 კმ², სიგრძე 17 კილომეტრი. სათავე აქვს სოფელ ერწოს მიდამოებში. მარჯვნიდან ერთვის ქეშელთა. საზრდოობს უმთავრესად თოვლის ნადნობი და წვიმის წყლით. საშუალო წლიური ხარჯი ქეშელთის შეერთებამდე 0,34 მ³/წმ, ქეშელთის შეერთების შემდეგ 3,5 მ³/წმ, შესართავთან – 4,9 მ³/წმ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:დიდი ლიახვის შენაკადები
ქვემო როკა

**ქვემო როკა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის ნაპირას, ჯავა–ედისის საავტომობილო გზაზე. როკის თემის ცენტრი (სოფლები: ზემო როკა, ზემო ჯომაღა, ზღუბირი, მაღი, საულოხთიყაუ, ქვემო როკა, ქვემო სბა, ქვემო ჯომაღა, შუა როკა, შუა სბა).  ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, ჯავიდან 34 კილომეტრი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო სბა

**ქვემო სბა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი). მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე სბის (დიდი ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1560 მეტრი, ჯავიდან 43 კილომეტრი. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ჯომაღა

**ქვემო ჯომაღა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის როკის თემში.

მდებარეობს კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ჯომაღისწყლის (ლიახვის მარჯვენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 1860 მ-ზე, ჯავიდან 37 კმ-ში. მინიჭებული აქვს მაღალმთიანი დასახლების სტატუსი.

1922–1990 წლებში იყო სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ჯავის რაიონის ნაწილი. 1989 წლის აღწერით სოფელში იყო 3 მცხოვრები (ოსები). სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია გვიანი შუა საუკუნეების კოშკების ანსამბლი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქეშელთა

საკუთარი სახელი **ქეშელთა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ქეშელთა — მდინარე ჯავის მუნიციპალიტეტში;
* ქეშელთა — უღელტეხილი მაღრან-დვალეთის კავკასიონზე;
* ქეშელთა — სოფელი ჯავის მუნიციპალიტეტში.
ქვემო ბაქართა

**ქვემო ბაქართა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ვანელის თემი). მდებარეობს ჯავის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 18 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქეშელთა (მდინარე)

**ქეშელთა** – მდინარე საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, სათავე აქვს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 3005 მეტრზე. მარჯვნიდან ერთვის მდინარე ფაწას. სიგრძე 19 კილომეტრი. აუზის ფართობი 124 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზე და ზაფხულის პირველ ნახევარშია. წყალმცირობა – ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი 3,2 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მდინარეები
ქეშელთის უღელტეხილი

**ქეშელთის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარეში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2669 მეტრი. აგებულია იურული მეზოკაინოზოური დანალექი წყებებით. აკავშირებს მდინარეების ლიახვისა და ქეშელთის ხეობებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის უღელტეხილები
ადიამანი

**ადიამანი** () — თურქული ქალაქი თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ადიამანის პროვინციის დედაქალაქი. ის თურქეთის ერთ-ერთი სწრაფად მზარდი ქალაქია. მოსახლეობის რაოდენობა გაიზარდა 100,045-დან (1990), 178,538-მდე (2000). 

## ლიტერატურა 
* Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World, (ISBN 0-691-03169-X), p.&nbsp;67.

## რესურსები ინტერნეტში 
### თურქულენოვანი რესურსები 
* Nemrut Dağı 
* Karakuş Tümülüsü 
* Cendere Köprüsü 
* Perre Antik Şehir Mezarlığı 
* Eski Kahta Yeni Kale 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ქეშელთა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

**ქეშელთა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ჯეჯორისა და ქეშელთის წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ქეშელთის მარჯვენა მხარეს, თემის ცენტრი (სოფლები: დუოდონასტო, მაირამი, მულდართა, რარო, სიხთა, ყოლა, ჩაგათა, წამადი). ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ჯავიდან 21 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქვემო ხვწე

**ქვემო ხვწე** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტის ხვწის თემში (შიდა ქართლის მხარე). 

მდებარეობს ჯავის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ლიახვის (დიდი ლიახვის) ნაპირას, ზღვის დონიდან 1160 მ-ზე, დაბა ჯავიდან 5 კმ-ში. 

## ისტორია
სოფელი ხვწე წერილობით წყაროებში ცნობილია XVIII საუკუნიდან. 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. 1989 წლის აღწერით ქვემო ხვწეში იყო 135 მცხოვრები, ეთნიკურად ოსები.  

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქოთანთო

**ქოთანთო** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ყემულთის თემი). მდებარეობს ჯავის ქედის სამხრეთ–დასავლეთ კალთაზე. მდინარე ფაწის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1600 მეტრი, ჯავიდან 20 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ირაკლი აბუსერიძე

**ირაკლი აბუსერიძე** (დ. 25 ნოემბერი, 1977) — ქართველი მორაგბე, ჰავბეკი. საქართველოს ნაკრების 15 გზის კაპიტანი. ღვინისფერი კეპი (85) მფლობელი. ერთა თასის 12 გათამაშების მონაწილე და 5-გზის ჩემპიონი. მსოფლიო თასის 3-გზის მონაწილე (2003 ავსტრალია, 2007 საფრანგეთი, 2011 ახალი ზელანდია).   2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ვაზისუბნის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 

## რესურსები ინტერნეტში 
*Irakli Abuseridze Statistics

კატეგორია:ქართველი მორაგბეები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
ირაკლი
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოტრაღოდუ

**ოტრაღოდუ**, *ობირუ* — ძველი ქართული ხალხური (ლაზური) ცეკვა. ორმწკრივად აგებული ვაჟთა საფერხულო წყობა, რომელსაც ახლავს ლექსების იმპროვიზაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
Mute Records

**Mute Records** — დამოუკიდებელი ხმისჩამწერი ლეიბლი, დაარსებული დენიელ მილერის მიერ 1978 წელს. 2002 წელს შეისყიდა ბრიტანულმა კომპანია EMI-მ. Mute Records-თან თანამშრომლობდნენ ჯგუფები Wire, Depeche Mode, Erasure და სხვა. მიუხედავად იმისა, რომ ლეიბლი არასოდეს არ ყოფილა ისეთივე ცნობილი, როგორც Factory Records და Rough Trade Records, მან ბევრად გაუსწრო თავის კონკურენტებს ალბომების გაყიდვების მხრივ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლები
კატეგორია:1978 წელს შექმნილი ლეიბლები‎
კატეგორია:EMI
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ლეიბლები
კატეგორია:ალტერნატიული როკ მუსიკის ლეიბლები
კატეგორია:Mute Records
აიდინი

**აიდინი** () — ქალაქი თურქეთის დასავლეთ ნაწილში, აიდინის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქალაქი მდებარეობს უძველეს ლიდიის სამეფოს ტერიტორიაზე. აიდინი მდებარეობს მდინარე დიდი მენდერესის ველის ცენტრში - მცირე აზიის დასავლეთი ნაწილის მნიშვნელოვანი მდინარე.

## დამეგობრებული ქალაქები 
აიდინი დამეგობრებულია შემდეგ ქალაქებთან:
: ბუგულმა, თათარსტანი, რუსეთი
: ჰავრი, საფრანგეთი
: მონტრო-ფო-იონა, საფრანგეთი
: მანჩესტერი, გაერთიანებული სამეფო

## ლიტერატურა 
* 
* Blue Guide, Turkey, The Aegean and Mediterranean Coasts (ISBN 030304892), pp.&nbsp;353–54.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Aydın Nazilli
* Newspaper "Aydin", 1874- .  Bilingual Greek and Turkish (arabic script) . 
* Aydin, 1875 

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ოფი

**ოფი** () — ფოთოლმცვივანი ხე ტირიფისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 30 მ, დიამეტრი 4 მ აღწევს. 

გვხვდება ევრაზიაში, უმთავრესად ზომიერ სარტყელში. კავკასიაში, შუა აზიაში, სამხრეთ ციმბირში (ენისეიმდე).  საქართველოში საკმაოდ გავრცელებული  მცენარეა. იზრდება მდინარეთა გაყოლებაზე, ხევებსა და ტყის პირებზე, მთის ქვედა და შუა სარტყელში, ზღვის დონიდან 1400 მ-დე. კარგად ხარობს ტენიან ნიადაგზე.

სწრაფმზარდია, იყენებენ ქალაქების გასამწვანებლად. რბილი და მსუბუქი მერქანი აქვს. მისგან აკეთებენ კოვზებს, ფინჯნებსა და სხვა ნივთებს. კვირტი შეიცავს ეთერზეთებს, ვაშლის მჟავას, სალიცინს და სხვა ნივთიერებებს, ქერქი — მთრიმლავ ნივთიერებებს. კვირტისაგან დამზადებულ ნაყენს და მალამოს ხალხურ მედიცინაში ხმარობენ. აშენებენ ქარსაფარ ზოლებში, ჭალებში.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტირიფისებრნი
ოფოფა

**ოფოფა** () — მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. ერთწლოვანი ბალახებია. 

20-მდე სახეობა გავრცელებულია ძირითადად ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საქართველოში ოფოფას გვარის მხოლოდ 2 სახეობა იზრდება: Scandix iberica (ამიერკავკასია-ანატოლიის სახეობა) და Scandix  pectenveneris, რომელიც ფართო არეალით ხასიათდება (ხმელთაშუაზღვისპირეთის რეგიონის უძველესი სახეობაა). 

ოფოფა იზრდება მშრალ ფერდობებზე, ზოგჯერ რუდერალურ ადგილებზეც.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქოლგოსანნი
ოტრევი

**ოტრევი** — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში, ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ოტრევისა და ქვემო ოტრევის ძველი საერთო სახელწოდება.

ოტრევი იხსენიება იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნის მიწურული) ქსნის ხეობის გვერდისძირის სოფლებს შორის, რომლებიც ადრე ქსნის ერისთავთა, შემდეგ კი იულონ ბატონიშვილის მფლობელობაში იყო. XX საუკუნეში დაიყო ორ სოფლად — ზემო ოტრევად და ქვემო ოტრევად, რომლებიც 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში. ამჟამად ტერიტორია ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ.  

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სოფლების ძველი სახელწოდებები
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ოფეთი

**ოფეთი** — სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლების დიდი ოფეთის, პატარა ოფეთის და ნაწილოფეთის ძველი სახელწოდება. სოფელი ოფეთი შედიოდა საჯავახოს მხარეში. ოფეთში იდგა წმინდა მთავარანგელოზთა ეკლესია. ოფეთს ეკუთვნოდა ასევე სოფლები ძველი ოფეთი და მთავარანგელოზი. ოფეთის ადმინისტრაციული ერთეული ამჟამად მოიცავს სოფლებს: დიდი ოფეთი, პატარა ოფეთი, ნაწილოფეთი, თხილაგანი, მტერჩვეული, წიაღუბანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ოფრეთის ციხე

მინი|250პქ
**ოფრეთის ციხე** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრე სომხეთში, საქართველოს ისტორიულ მხარე ქვემო ქართლში, შულავერის ხეობის ზემო წელზე, მდინარის მარჯვენა ნაპირზე, სოფელ ოფრეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სოფელ ჯილიზას აღმოსავლეთით.

წყაროებში პირველად მოხსენიებულია X საუკუნეში. ოფრეთის ციხე მდებარეობდა 4 ხეობის გზასაყარზე, რომელიც მგლისკარის უღელტეხილით ტაშირში, გადადიოდა. მატიანის ცნობით, V საუკუნეში ქართლის პიტიახშ ვარსქენს ოფრეთის ციხეში ჰყავდა დაპატიმრებული თავისი მეუღლე შუშანიკი. ოფრეთის ციხე ადრინდელი ფეოდალური ხანის ნაგებობაა, რომელიც შემოზღუდულია ფართო კედლებით, დაყოლებული აქვს მრგვალი კოშკები. ზღუდის შიგნით სხვადასხვა ნაგებობათა ნაშთებია, აქვეა მცირე ეკლესია ნალისებური აფსიდით. ციხე ნაგებია საშუალო ზომის კვადრებით. ეს არის დიდი ფეოდალის ტიპური რეზიდენცია. აქვეა ნასოფლარი. ამჟამად ციხე სომხეთის საზღვრებშია.

## ლიტერატურა
**ბერძენიშვილი დ.,* ციხეთა შესწავლის ზოგიერთი საკითხი „ძეგლის მეგობარი“, 1968,  № 14

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კატეგორია:სომხეთის ციხესიმაგრეები
ოქონა (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ოქონა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოქონა — ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლების ძველი სახელწოდება
* ოქონა — სოფელი თერჯოლის მუნიციპალიტეტში
* ოქონა — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელოდან.

;აგრეთვე:

* ოქონის მონასტერი — ტაძარი ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში
* ოქონის ხატი — ქართული ხატი
ბივისი და ბატ-ჰედი

**ბივისი და ბატ-ჰედი** () — ამერიკული ანიმაციური სერიალი, შექმნილი მაიკ ჯაჯის მიერ. პირველი წარმატებული სერიის *ბეისბოლი ბაყაყით* შემდეგ ბივისისა და ბატ-ჰედის თავგადასავლები რეგულარულად გადიოდა ტელეარხის MTV ეთერში, 1993 წლის 8 მარტიდან 1997 წლის 28 ნოემბრამდე. ორიგინალური სერიების განმეორებითი ჩვენება ასევე მიმდინარეობდა ტელეარხზე MTV2.

სერიალის მთავარი გმირები არიან ბივისი და ბატ-ჰედი, რომლებიც ცხოვრობენ ტეხასის შტატის გამოგონილ ქალაქ ჰაილენდში. მათი დიალოგები სარკაზმით არის სავსე, შეიცავს სექსუალურ ფანტაზიებს, მიუხედავად იმისა, რომ თავად სექსუალური გამოცდილება არ ჰქონიათ. ისინი დადიან ჰაილენდის სკოლაში (რომლის პროტოტიპად იქცა ნიუ მეხიკოს სჯოლა, რომელშიც ჯაჯი სწავლობდა), ხანდახან მუშაობენ, მაგრამ ყველაფერში მცირეოდენი წვლილი შეაქვთ. მათი საყვარელი საქმიანობაა ტელევიზორთან ჯდომა და მუსიკალური არხების ყურება - თითოეული ეპიზოდის მსვლელობისას ორეული დასცინის/განიხილავს 2-3 მუსიკალურ ვიდეოს. ბივისი და ბატ-ჰედი ხშირად სხვადასხვა უცნაურ თავგადასავალში ამოჰყოფენ თავს.  1996 წელს სერიალის პოპულარობის გამო გამოვიდა სრულმეტრაჟიანი ანიმაციური ფილმიც - *Beavis and Butt-head Do America*, რომელშიც პერსონაჟები აშშ-ის ტერიტორიაზე მოგზაურობენ.

2011 წელს სერიალის ჩვენება დროებით აღდგა და MTV-ს ეთერში გავიდა მისი მერვე სეზონი. მეცხრე სეზონი გამოვიდა 2022 წელს, ხოლო მეათე — 2023 წელს.

## პერსონაჟები 
ტელევიზორთან ჯდომის დროს ორივე, როგორც წესი, ნაჩოს, ლუდის მსგავს სასმელებს შეექცევა, აგრეთვე უსმენს მძიმე მეტალს. როგორც წესი, ბივისს აცვია ჯგუფ მეტალიკის სიმბოლიკის მქონე მაისური (პირველ ეპიზოდებში - ჯგუფ სლეიერის სიმბოლიკით), ხოლო ბატ-ჰედს - ჯგუფის AC/DC სიმბოლიკის მქონე მაისური. თუმცა, მოგვიანებით, სხვადასხვა პროდუქციაზე, საავტორო უფლებებთან პრობლემების გამო, მაისურებზე ეწერა „Skull“ და „Death Rock“.

პერსონაჟების წარმომავლობა და გვარები უცნობია, თუმცა ფილმში *Beavis and Butt-head Do America* ბატ-ჰედი ამტკიცებს, რომ მისი სახელია ბატ, ხოლო გვარი - ჰედი. ასევე არაფერია ცნობილი მათ მშობლებზე, თუმცა ბატ-ჰედი ბივისის დედას ხშირად *ძუკნად* მოიხსენიებს. სრულმეტრაჟიან ფილმში აგრეთვე არის სცენა, რომელშიც ორივე უდაბნოში უცნობ მამაკაცებს ხვდება. ეს ორი უკანასკნელი იხსენებს, თუ როგორც გაატარეს ღამე ორ ჰაილენდელ კახპასთან. სავარაუდოდ, სწორედ ისინი არიან ბიჭების მამები.

## ეპიზოდები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:1990-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
კატეგორია:ბივისი და ბატ-ჰედი
კატეგორია:MTV-ის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:სატირული სატელევიზიო გადაცემები
კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
კატეგორია:2020-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალები
ოქროთვალასებრნი

**ოქროთვალასებრნი** () — მწერების ოჯახი ბადეფრთიანთა რიგისა. მათი სიგრძეა 1 სმ. აქვთ გრძრელი, ნაზი, ბადისებრ დაძარღვული ფრთები და ოქროსფერი თვალები. ფრთების შლილი 4 სმ-მდეა. იკვებებიან  მწერებით - ხეხილის, ჩაის, ციტრუსებისა და სხვა კულტურების მავნებლებით. საქართველოში რეგისტრირებულია 13 სახეობა, რომელთაგან ჩვეულებრივია   Chrysopa perla, Chrysopa carnea, Chriysopa septempunctata.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბადეფრთიანები
Siemens AX72

**Siemens AX72** გამოუშვა Siemens AG-მ 2005 წლის ნოემბერში. ის იწონის 76 გრამს და სიგრძეში არის 105.6 მმ , სიგანეში 46.8 მმ , ხოლო სისქეში 17.5 მმ. მისი ბატარეს ლოდინის რეჟიმში 220 სთ ძლებს, ხოლო საუბრის რეჟიმში 5 სთ.
## დახასიათება 
### მთავარი 
სიხშირის დიაპაზონი : GSM 900 / 1800 / 1900

კავშირი : 2G

გამოშვების თარიღი : 2005 წლის ნოემბერი

ანტენა : შინაგანი

### გარეგნობა 
მასა : 76 გ

ზომები : 105.6 x 46.8 x 17.5 მმ

ფერი : შავი

დისპლეის ტიპი : CSTN, 65536 ფერი

დისპლეის ზომები : 128 x 128 პიქსელი

### კლავიატურა 
ნავიგაციის კლავიშის ტიპი : ჯოისტიკი , ოთხ მხრიანი

სწრაფი გამოძახების ღილაკები : ცხრა , მარცხენა ზემოთა ღილაკი და 2-9-მდე ციფრები

### მეხსიერება 
ცარიელი მეხსიერების ზომა : 1.32 მბ

მულტიმედიური მეხსიერების ზომა : 1 მბ

სისტემის მეხსიერების ზომა : 800 კბ

Card Slot-ი : არა

ნომრები მობილურში : 500

### ზარები 
მელოდიის ტიპი : პოლიფონია

პოლიფონიის ტიპი : 32 ხმიანი

ვიბროზარი : კი

### კავშირი 
ინტერფეისები : COM პორტი და USB

ინტერნეტი : WAP 1.2.1 , GPRS

მოდემი : არის

კომპიუტერთან სინქრონიზაცია : არის

### შეტყობინებები 
SMS : არის

EMS : არის

MMS : არის

SMS-ის დამატებითი ფუნქციები : სიტყვების შეყვანა ლექსიკონით, ტექსტის აღება შაბლონიდან, SMS-ის გაგზავნა რამდენიმე ადრესატთან.

### ჩასაწერი წიგნი და ორგანაიზერი 
ნომრების ადგილი ტელეფონში : 500

სწრაფი დარეკვის (Speed Dial) ღილაკები : 8 (2-9)

ორგანაიზერი : კალკულატორი , კალენდარი , მაღვიძარა , დამგეგმავი , ხმის ჩამწერი , ხმით ბრძანებები , ტაიმერი , წამმზომი , ვალუტის გადამყვანი , ხმამაღლა მოლაპარაკე

### მულტიმედიური შესაძლებლობები 
კამერა : მიმაგრებადი

Java : არის

თამაშები : არის

სურათის ფაილების გაფართოებები : JPG , JPEG , GIF , BMP , PNG

ხმის ფაილების გაფართოებები : WAV , AMR , MID

მეხსიერების ზომა : 1.32 მბ

### ბატარეა 
ბატარეის ტიპი : Li-lon

ბატარეის ზომა : 600 mAh

ბატარეის მუშაობა ლოდინის რეჟიმში : 220 სთ

ბატარეის მუშაობა ლაპარაკის რეჟიმში : 5 სთ 

## მსგავსი მოდელები 
* Siemens AX75
* Siemens A65
* Siemens A75
* Siemens A62
* Siemens M55

## რესურსები ინტერნეტში 
Siemens AX72-ის ტესტის ვიდეო Youtube-ზე

Seimens AX72 Mymobile.ge-ზე

კატეგორია:Siemens მობილური ტელეფონები
ოქონა

**ოქონა** — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში, თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ოქონისა და ქვემო ოქონის ძველი საერთო სახელწოდება; საქართველოს თანამედროვე ტერიტორიული მოწყობით — თიღვის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული (სოფლები: ზემო ოქონა, მუღრისი, სუნისი, ტყისუბანი, ქვემო ოქონა.  

წერილობით წყაროებში სოფელი ოქონა ცნობილია XV საუკუნიდან. იხსენიება ვახუშტი ბატონიშვილის თხზულებაში „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ და იოანე ბატონიშვილის „ქართლ-კახეთის აღწერაში“ (XVIII საუკუნე). ოქონის ეკლესიაში 1924 წლამდე ინახებოდა ბიზანტიური სპილოსძვლის ხატი (X-XI საუკუნეები) დეისუსის (ვედრების) გამოსახულებით — „ოქონის ხატი“. სახელწოდება „ოქონის“ ეტიმოლოგიის შესახებ სხვადასხვა მოსაზრება არსებობს. ტრადიციულად მას ხატის წარმოშობის ადგილთან — ბიზანტიის ქალაქ იკონიასთან აკავშირებდნენ, ბიზანტინისტ თამარ მესხის მოსაზრებით კი ხატის და სოფლის სახელწოდება უნდა მომდინარეობდეს მიქაელ მთავარანგელოზის ერთ-ერთ ბერძნული ზედწოდებიდან — „ო–ხონიატი“ („დანმთქმელი“). 

საბჭოთა პერიოდში, 1922–1990 წლებში ოქონა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის შემადგენლობაში შეიყვანეს. სოფელი დაიყო ზემო ოქონად და ქვემო ოქონად. ამჟამად რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაა. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
შიბოითა

**შიბოითა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ყემულთის თემი). მდებარეობს მდინარეების ჯეჯორისა და ქეშელთის  წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე მაჩხადონის (დიდი ლიახვის   სისტემა) მარჯვენა ნაპირზე.  ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ჯავიდან 28 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ოქროკუდა

**ოქროკუდა** () — პეპელა ტალღურების ოჯახისა. ხეხილისა და ტყის ფოთლოვანი ჯიშების საშიში მავნებელია. პეპლის ფრთების შლილი 35 მმ აღწევს. ოქროკუდა თეთრია, წინა ფრთებზე ბოლოში ოთხი პატარა შავი წერტილი აქვს. დედალი ოქროკუდას მუცელი ოქროსფერი ბეწვების კონით ბოლოვდება (აქედან სახელწოდება). მატლი მონაცრისფრო შავია, მეჭეჭებზე აქვს ოქროსფერი ბეწვები. იკვებება ფოთლებით. მავნებლის მასობრივი გამრავლებისას მცენარე უფოთლოდ რჩება. ოქროკუდა ყველგანაა გავრცელებული; საქართველოში უმეტესად ქართლში, მესხეთსა და იმერეთში

ახასიათებს ერთწლიანი გენერაცია.

## გალერეა 

Euproctis chrysorrhoea MHNT.CUT.2012.0.357 Claix (Isère) Female.jpg|♀
Euproctis chrysorrhoea MHNT.CUT.2012.0.356. Les Mathes Male.jpg|♂
Euproctis chrysorrhoea-01 (xndr).jpg|მუხლუხი

## სქოლიო 
კატეგორია:ტალღურასებრნი
შიხანთური

**შიხანთური** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი). მდებარეობს  მდინარეფაწის  მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1480 მეტრი, ჯავიდან 7 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუა როკა

**შუა როკა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი). მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის ნაპირას. ზღვის დონიდან 1650 მეტრი, ჯავიდან 35 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუშითა

**შუშითა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი). მდებარეობს მდინარე  ლიახვის  ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1180 მეტრი, ჯავიდან 5 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შუა ერმანი

**შუა როკა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედესის თემი), მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ერმანისწყლის (დიდი ლიახვის სისტემა) ხეობაში. ზღვის დონიდან 2220 მეტრი, ჯავიდან 47 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფაჰრი კორუთურქი

**ფაჰრი კორუთურქი** (, დ. 3 აგვისტო, 1903, სტამბოლი — გ. 12 ოქტომბერი, 1987, იქვე) — თურქეთის სამხედრო–საზღვაო ოფიცერი, დიპლომატი, თურქეთის მე–6 პრეზიდენტი.

1916 წელს შევიდა და 1923 წელს დაამთავრა სამხედრო–საზღვაო კადეტთა სკოლა, ხოლო 1933 წელს დაამთავრა სტამბოლის სამხედრო–საზღვაო აკადემია. მუშაობდა კრეისერზე და წყალქვეშა ნავზე. იყო სამხედრო ატაშე რომში, ბერლინში და სტოკჰოლმში.

1960 წლიდან ელჩია ჯერ სსრკ–ში, შემდეგ ესპანეთში. 1973 წელს თურქეთის პარლამენტმა აირჩია პრეზიდენტად. ამ თანამდებობაზე დარჩა ზუსტად 7 წელი, გადადგომის შემდეგ კი გახდა სენატის მუდმივი წევრი.

გარდაიცვალა 1987 წლის 12 ოქტომბერს. დაკრძალულია ანკარაში თურქეთის სახელმწიფო პანტეონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Who is Who Database - *Fahri Korutürk (1903 - 1987)* 

კატეგორია:თურქეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:თურქი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული  3 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
ყემულთა

**ყემულთა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარეების ქეშელთისა და ფაწის (დიდი ლიახვის აუზი) შესართავთან, ცხინვალი–ონის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 1600 მეტრი, ჯავიდან 12 კილომეტრი.

## ისტორია
1921 წელს ყემულთის თემის 20 სოფელი მიეკუთვნა სამხრეთ ოსეთის რევკომს. 1922-90 წლებში შედიოდა ჯავის რაიონის შემადგენლობაში და იყო სასოფლო საბჭოს ცენტრი (სოფლები: აბანო, თლია, ნაზიგინა, სარიტათა, სოხთა, ქვემო მაჩხარა, ქოთანთო, ყემულთა, შიბოითა, ხიხათა). ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ.

## იხილეთ აგრეთვე
*ყემულთის კოშკი
*ყემულთის ნაეკლესიარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხოძი

**ხოძი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ედისის თემი), მდებარეობს ხარულის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში, ზღვის დონიდან 2000 მეტრი, ჯავიდან 45 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბუენოს-აირესის მეტროპოლიტენი

thumb
[thumb|[ბუენოს-აირესის მეტროსსქემა]]
**ბუენოს-აირესის მეტროპოლიტენი** — არგენტინის დედაქალაქ ბუენოს-აირესის მიწისქვეშა ტრანსპორტის სისტემა. პირველი მეტროსადგურის გახსნა 1913 წელს მოხდა, რაც თავის მხრივ პირველი იყო არა მხოლოდ არგენტინაში, არამედ მთელს სამხრეთ ნახევარსფეროში. მეტროს პირველი განვითარება 20-იანი წლებიდან დაიწყო და მეორე მსოფლიო ომამდე გასტანა, ამის შემდეგ მეტროს განვითარება წყდება და მხოლოდ 1990-იან წლებშიღა განახლდება გაფართოებითი სამუშაოები, როდესაც 4 ხაზი ემატება. 
ბუენოს-აირესის მეტროპოლიტენი ქვეყანაში ერთად-ერთი მეტროსისტემაა, მიუხედავად ამისა, ქალაქ კარდობას მეტროს პროექტი უკვე დამუშავებულია და მომავალში არგენტინას მეორე მეტროპოლიტენი შეემატება.

## ისტორია 
thumb|left|ძველი A ხაზის მეტროპოლიტენის ჩასასვლელი
პირველი ხაზი 1913 წლის 1 დეკემბერს გაიხსნა - რაც თავის მხრივ პირველია არა მხოლოდ სამხრეთ ამერიკაში, არამედ, მთელს ესპანურად მოლაპარაკე სამხრეთ ნახევარსფეროში. პირველი ოციოდე წლის განმავლობაში მეტროსისტემა დიდი სისწრაფით ვითარდებოდა, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ კი მეტროს განვითარება თითქმის შეწყდა. თავდაპირველად მეტროს ხაზებს სხვადასხვა კომპანია ფლობდა; მეტროს სრული ნაციონალიზება 1930-იანების ბოლოსღა მოხდა ბუენოს-აირესის სატრანსპორტო კორპორაციის მიერ, რომელიც 1952 წელს ბუენოს-აირესის გენერალურ ადმინისტრაციად გადაკეთდა. 1963 წელს ადმინისტრაცია კომპანია Subterráneos de Buenos Aires მფლობელობაში გადავიდა, ხოლო 1994 წელს კომპანია Metrovías S.A-მ მოახდინა მეტროს საკუთრებაში მოქცევა.

## ხაზები 
thumb|left|ხაზი B
თანამედროვე მეტროპოლიტენი ექვს ხაზს მოიცავს, რომელთაც A" "B", "C", "D" "E" და "H" ეწოდება. ხაზები სქემაზე სხვადასხვა ფერით არის მოცემული. ხაზების საერთო სიგრძეა 52 კმ. ქალაქს მსუბუქი მეტროს ერთი ხაზიც ემსახურება E2. დღიური მგზავრთა ნაკადი 1.3 მლნ ადამიანია. უქმეებზე მეტროპოლიტენს ხშირად მატარებლების რაოდენობა არც კი ყოფნის. მეტროს გაფართოებაზე მუშაობა უკვე მიმდინარეობს და 2011 წლისთვის ხაზების საერთო სიგრძე 97 კმ-ს მიაღწევს.
მგზავრობის ღირებულება 0.31 აშშ დოლარის ექვივალენტია, რაც უფრო იაფია, ვიდრე საქალაქო ავტობუსის ბილეთი. მეტროში გამოიყენება ბარათები, სადაც თანხაა დარიცხული. 
მეტრო მუშაობს 5:00-დან 22:45-მდე, და ყოველ 3-6 მოძრაობს.

thumb|300px|left|მსუბუქი მეტროს ხაზი

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.metrovias.com.ar/
* Subterráneos de Buenos Aires (ესპანურად)
* მეტროპოლიტენი საიტზე UrbanRail.Net
* საუკეთესო არაოფიციალური საიტი, ესპანურად
* Subte de Buenos Aires 

კატეგორია:მეტროპოლიტენი
კატეგორია:ბუენოს-აირესი
ქვემო კოშკა

**ქვემო კოშკა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ვანელის თემი). მდებარეობს ჯავის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1860 მეტრი, ჯავიდან 21 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ასკეტიზმი

[მინი|[ბუდა როგორც ასკეტი]]
**ასკეტიზმი** (ბერძნ. ασκεσις — ვარჯიში, წვრთნა) — ადამიანთა რელიგიური ცხოვრების წესი, რომელიც ზნეობრივი სრულყოფის მისაღწევად ამ ქვეყნისაგან განდგომას, მიწიერი სურვილებისაგან უკიდურეს თავშეკავებას, სხეულის დართგუნვას გულისხმობს. თითქმის ყველა რელიგია ასკეტიზმს ადამიანის ზნეობრივ იდეალად აცხადებს. ეკლესია აკანონებს ასკეტიზმს, ადამიანის თვითგვემას სისტემურ ხასიათს აძლევს. „ტანჯვა არის ქრისტიანობის უმაღლესი მცნება, თვითონ ისტორია ქრისტიანობისა კაცობრიობის ტანჯვის ისტორიაა“, წერდა ლუდვიგ ფოიერბახი. რელიგიური ასკეტიზმი არის უარის თქმა არა მარტო ამქვეყნიურ სიამოვნებაზე, არამედ ყოველგვარი ბოროტების წინააღმდეგ ბრძოლაზეც. იგი ადამიანს ზრდის მონური მორჩილებისა და მოთმინების სულისკვეთებით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რელიგია
შუა სბა

**შუა სბა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (როკის თემი). მდებარეობს მაღრან-დვალეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე სბის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1740 მეტრი, ჯავიდან 44 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩრდილო ჩიფრანი

**ჩრდილო ჩიფრანი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ვანელის თემი). მდებარეობს გუდისის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1450 მეტრი, ჯავიდან 19 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვაშინგტონის მეტროპოლიტენი

**ვაშინგტონის მეტროპოლიტენი** () — აშშ-ში სიდიდით მეორე მეტროსისტემა ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის შემდეგ. ვაშინგტონის მეტრო მოიცავს როკვილიდან (ჩრდილოეთი) ალექსანდრიამდე (სამხრეთი) მთელ „დიდ ვაშინგტონს“.

## ზოგადი მონაცემები 
მეტროპოლიტენის ხაზები ორ შტატში გადის (ვირჯინია და მერილენდი) და კოლუმბიის ფედერალურ ოლქში. ყოველდღიური მგზავრთანაკადი 520 ათასი ადამიანია (2004). სავაგონო პარკი 950 ვაგონით არის წარმოდგენილი. ვაგონებსა და სადგურებში სამაგალითო სისუფთავე და წესრიგი სუფევს. 
thumb|left|ვაგონის ინტერიერი მოდერნიზების შემდეგ

## ისტორია 
მეტროს გახსნა 1976 წელს მოხდა. ამხნიდან მოყოლებული ქალაქში ხუთი ხაზი აშენდა: 
* წითელი: მონტგომერის ოლქიდან (Montgomery County), მერილენდი, ქალაქის საქმიანი უბნების გავლით ისევ უკან მონტგომერიში — ყველაზე დატვირთული ხაზი. 
* ნარინჯისფერი: ფერფაქსის ოლქიდან (Fairfax County), ვირჯინია, არლიგტონის ოლქისკენ (Arlington County), ვირჯინია, ქალაქის ცენტრის გავლით და ბოლო სადგურით პრინც ჯონსის ოლქში (Prince George’s County), მერილენდი. 
* ლურჯი: ფერფაქსის ოლქიდან ალექსანდრიისა და არლინგტონის  გავლით (ვირჯინია), ნარინჯისფერი ხაზის გასწვრივ ვაშინგტონზე გადის პრინც ჯონსის მიმართულებით. 
* ყვითელი: ლურჯი ხაზის გასწვრივ პენტაგონის მიმართულებით მდინარე პოტომაკის მეორე ნაპირზე, ხაზი ქალაქის საქმიან ნაწილში სრულდება. 
* მწვანე: პრინს ჯონსიდან ქალაქის აღმოსავლეთ ნაწილის გადაკვეთით და უკან პრინს ჯონსში.

სულ 86 სადგურია, ხაზების საერთო სიგრძე 170,5 კმ. თავდაპირველი პროექტით 83 სადგური და 165,5 კმ გზა იყო, რომელიც 2001 წლის 13 იანვარს დასრულდა.

„დიდი ვაშინგტონი“ ფხვიერ, ჭაობიან ნიადაგზეა გაშენებული, ამიტომ ღრმა სადგურები მხოლოდ ქალაქის ცენტრში აშენდა.  ქალაქის მეტროხაზების დიდი ნაწილი მიწისპირის ან მიწისზედაა. გარეუბნებში მიწისპირის გადასარბენები საკმაოდ გრძელია და პრაქტიკულად დაუცველია. ლიანდაგები მავთულიანი მესრით არის შემოზღუდული. მატარებლები საკმაოდ ნელა მოძრაობს — საშუალო სიჩქარით 40 კმ/ს.

ყველაზე ღრმა სადგურები წითელი ხაზის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარეობს: Wheaton (აქ დასავლეთ ნახევარსფეროში ყველაზე გრძელი ესკალატორია ჩაყენებული - 70 მ) და სადგური Forest Glen (60 მ სიღრმეზე), სადაც ესკალატორების ნაცვლად მაღალჩქაროსნული ლიფტები გამოიყენება.

thumb|right|300px|მეტროპოლიტენის ორდონიანი რუკა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეტროპოლიტენების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* დიდი ვაშინგტონის სატრანსპორტო უწყება ოფიციალური საიტი
* Metro Transit Police  Official site
* StationMasters Online ახლომდებარე ტერიტორიების რუკები და სადგურების პანორამული ფოტოები
* MetroRiders.Org  Metro Passenger Advocacy Group
* Dulles Corridor Metrorail Project
* Dulles Corridor Rail Association
* Building the Washington Metro

კატეგორია:ვაშინგტონის მეტროპოლიტენი
ყოლა

**ყოლა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ქეშელთის თემი), მდებარეობს მდინარეების ჯეჯორისა და ქეშელთის  წყალგამყოფი ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ქეშელთის (დიდი ლიახვის   სისტემა) მარჯვენა ნაპირზე.  ზღვის დონიდან 1800 მეტრი, ჯავიდან 20 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხუმსართა

**ხუმსართა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (მსხლების თემი). მდებარეობს ჯავის ქედის სამხრეთ–აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე დიდი ლიახვის  ხეობაში. ზღვის დონიდან 1100 მეტრი, ჯავიდან 3 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პაისი დიდი

thumb|ღირსი პაისი დიდი
**ღირსი პაისი დიდი** — V საუკუნეში მოღვაწე წმინდანად წოდებული ქრისტიანი განდეგილი. დაიბადა ეგვიპტეში, მდიდარი და კეთილმსახური ქრისტიანების ოჯახში. წმინდანის მამა ადრე გარდაიცვალა, დედამ კი ანგელოზის შეგონებით უმცროსი შვილი - პაისი ღვთისმსახურებს მიაბარა აღსაზრდელად. პაისიმ სიყრმეშივე შეიყვარა მონაზვნური ცხოვრება და, როდესაც წამოიზარდა, ეგვიპტის ერთ-ერთ სკიტს მიაშურა. აქ ნეტარმა სრულიად მოიკვეთა საკუთარი ნება და ყველაფერში მოძღვარს, წმინდა პამვას (ხს. 18 ივლისს) ემორჩილებოდა. მოსაგრე გულმოდგინედ კითხულობდა წმინდა წერილს, მოუკლებლად ლოცულობდა, მკაცრად მარხულობდა, თავდაპირველად იგი კვირაში ერთხელ იღებდა საზრდელს, შემდეგ - ორ კვირაში ერთხელ, ზოგჯერ კი, წმიდა ზიარების მიღების შემდეგ, მთელი სამოცდაათი დღის მანძილზე რჩებოდა უსმელ-უჭმელი. პაისი წმინდა პამვას სიკვდილამდე ამ სავანეში ცხოვრობდა, შემდეგ კი, ღვთის ნებით, ნიტრიის უდაბნოს სიღრმეში შევიდა და საკუთარი ხელით გამოკვეთილ მღვიმეში დაეყუდა. აქ ნეტარი მამა საოცარი ჩვენების ხილვის ღირსი შეიქმნა: თავად უფალმა იესო ქრისტემ განუცხადა, რომ მისი ღვაწლის მეოხებით მთელი უდაბნო სულიერ მოღვაწეთა სამკვიდრებლებით მოიფინებოდა. პაისი გაკადნიერდა ეკითხა, როგორ შეძლებენო ისინი არსებობას ამ უსიცოცხლო გარემოში. უფალმა მიუგო: „თუ ჩემს მცნებებს დაიცავენ, მე თვითონ მივაწვდი მათ ყველაფერ აუცილებელს და ბოროტის საცთურთა მახესაც განვარიდებ!“

თანდათან წმიდა მამის ირგვლივ მისი ხელმძღვანელობით მოღვაწეობის მსურველები შემოიკრიბნენ და მონასტრებიც დაარსდა. წმიდა მამას სული დაუმძიმა მდუმარების აღთქმის დარღვევამ და უფრო შორეულ მღვიმეში გადასახლდა.

დაუცხრომელი მოღვაწეობისათვის წმიდანს სულიერ სნეულებათა კურნების ნიჭი მიემადლა: ერთხელ, მისი კურთხევით ეგვიპტეში ხელსაქმის გასაყიდად წასულ ბერს გზად ერთი ებრაელი დაემგზავრა. იგი გულმართალ მონაზონს ჩასჩიჩინებდა, ქრისტე მაცხოვარი არ არის მესია, სხვა, ჭეშმარიტ მხსნელს უნდა მოველოდეთო. ბოლოს მოწესემ დაეჭვებით თქვა: „შესაძლოა მართალიცაა, რასაც ლაპარაკობ“, მაგრამ თავისი სიტყვებისთვის დიდი მნიშვნელობა არ მიუნიჭებია. სავანეში დაბრუნებულ ბერს წმიდა პაისიმ მწუხარებით მიმართა: „ჩემი მოწაფე ქრისტიანი იყო, შენ კი ქრისტიანი აღარა ხარ - ნათლისღების მადლი განგეშორა“. მონაზონი სინანულში ჩავარდა და მწარედ აცრემლებულმა შენდობა ითხოვა. მხოლოდ მაშინ დადგა წმიდა მამა ლოცვად და უფლისგან სულიერი შვილისათვის ცოდვის ახსნა გამოითხოვა.

ღირსი პაისი საოცარი თავმდაბლობით გამოირჩეოდა. იგი ცდილობდა, შეძლებისდაგვარად დაეფარა თავისი ღვაწლი. ძმების შეკითხვაზე, რომელი სათნოებააო ყველაზე აღმატებული, წმინდანი პასუხობდა: „ის, რომელიც ფარულად აღესრულება და რომლის შესახებაც არავინ უწყის“.

ღირსი პაისი V საუკუნეში მიიცვალა ღრმა მოხუცებულობაში. ბერებმა იგი პატივით მიაბარეს მიწას. რამდენიმე ხნის შემდეგ წმიდა ისიდორე პელუსიოტელმა (ხს. 4 თებერვალს) ნეტარი მამის უხრწნელი ნაწილები თავის მონასტერში გადაასვენა და მისი სულიერი მეგობრის, ღირსი პავლე მეუდაბნოეს ნეშტის გვერდით დააბრძანა. წმინდანის ხსენების დღეა 19 (2.07) ივნისი.

## ლიტერატურა 
* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი II, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:ეგვიპტელი ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ეგვიპტელი ქრისტიანი ასკეტი ბერები
კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი ასკეტი ბერები
ოქრომკედი

**ოქრომკედი** — აბრეშუმის ან ბამბის ძაფთან შეგრეხილი ოქროს ან ვერცხლის ძაფი, რომელსაც ძველთაგანვე ძვირფასი ქსოვილებისა და სამოსელის საქარგავად იყენებდნენ. ადრინდელ ქართულ წერილობით წყაროებში მოხსენიებულ ტერმინს – „ოქრონემსულს“ (ოქროს ძაფით ნაკერი) გვიანდელი ხანის ძეგლებში „ოქრომკედით ნაკერი“ შეესატყვისება. ოქრომკედით ქარგვის ძველი ქართული ტრადიციები (მდიდარი ორნამენტი, მხატვრული სიმბოლიკა, სიუჟეტური კომპოზიცია, შესრულების მანერა) კარგად იყო შემონახული XIX საუკუნის ეთნოგრაფიულ ყოფაში. ქარგავდნენ უმთავრესად ხავერდზე, ატლასზე და სხვა ძვირფას ქსოვილებზე.

ოქრომკედით ნაქარგ სახეებში ხშირად ურთავდნენ მარგალიტს, ფერად მძივებსა და ზოგჯერ პატიოსან თვლებსაც. ოქრომკედით ნაქარგობა ძველთაგანვე საექსპორტო საგანი იყო. XIX საუკუნის ერთ-ერთი რუსული წყაროს მიხედვით ირანსა და ოსმალეთში გატანილი ქართული ოქრომკედით ნაქარგობა საუკეთესო ნახელავად ითვლებოდა მთელს აზიაში და ყველაზე ძვირად ფასობდა. მუზეუმის ფონდებში დაცული ოქრომკედით ნაქარგობის უძველესი ნიმუშები უმთავრესად საეკლესიო ნივთების სახითაა შემონახული (სამღვდელოების ტანსაცმლის და თავსაბურავის ელემენტები, ქართული წარწერით შემკული შესაწირავი ქსოვილები და სხვა). ოქრომკედის ნაქარგობის მთავარი მოტივებია უმთავრესად ნაყოფიერებასთან დაკავშირებული მცენარეული ორნამენტი (ვაზის ფოთლები და მტევნები, ხორბლის თავთავები და სხვა), ანთროპომორფული და ზოომორფული გამოსახულებანი.

## ლიტერატურა
* მასალები საქართველოს შინამრეწველობის და წვრილი ხელოსნობის ისტორიისათვის, ტ. 2, ნაწ. 2, თბ., 1982;
* *მესხია შ.,* საისტორიო ძიებანი, ტ. 1, თბ., 1982;

## რესურსები ინტერნეტში
* ოქრომკედი — ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი

კატეგორია:ქართული კულტურა
კატეგორია:ოქრომჭედლობა
ივანე ოქრომჭედლიშვილი

**ივანე ლაზარეს ძე ოქრომჭედლიშვილი** (*სერებრიაკოვი*), (დ. 1833, სიღნაღი — გ. 10 აგვისტო, 1868, თბილისი) —  ერთ-ერთი პირველი ქართველი აგრონომი. დაწყებითი განათლება სიღნაღის სასწავლებელში მიიღო. 1855 წელს დაამთავრა თბილისის გიმნაზია, 1859 წელს გორიგორეცკის (მოგილიოვის გუბერნია, ორშის მაზრა) სამიწათმოქმედო ინსტიტუტი. ნაშრომისათვის „თამბაქოს მოყვანის შესახებ“ მიენიჭა ჯერ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი, შემდეგ მაგისტრის წოდება. საქართველოში დაბრუნებისთანავე სათავეში ჩაუდგა (1861) ჟურნალ „ცისკრის“ დამატება „გუთნის დედას“, რომელშიც ქვეყნდებოდა სტატიები აგრონომიის აქტუალურ საკითხებზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი აგრონომები
კატეგორია:დაბადებული 1833
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1868
კატეგორია:სიღნაღში დაბადებულები
ალანია (თურქეთი)

**ალანია** () — ქალაქი ანთალიის პროვინციაში, თურქეთი. ის ფართოდაა ცნობილი, როგორც სრულყოფილი დასვენებისა და გართობის ცენტრი. ქალაქის მოსახლეობა 150,000 კაცს შეადგენს. ალანია მდებარეობს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე, ანთალიიდან 120 კმ-ში.

## ლიტერატურა 
*
* Redford, Scott. *Landscape and the state in medieval Anatolia: Seljuk gardens and pavilions of Alanya, Turkey*. Oxford: Archaeopress; 2000. ISBN 1-84171-095-4

## რესურსები ინტერნეტში 
*Alanya municipality official site
*Alanya Map

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
წამადი

**წამადი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ქეშელთის თემი), მდებარეობს ჯავის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე ქეშელთის (ლიახვის აუზი) ხეობაში. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ჯავიდან 20 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხიხათა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

**ხიხათა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ყემულთის თემი). მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ფაწის მარჯვენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1550 მეტრი, ჯავიდან 10 კილომეტრი.

1907 წელს სოფლის მოსახლეობა იყო 50 ადამიანი, ცხოვრობდნენ ოსები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წონა (ჯავის მუნიციპალიტეტი)

**წონა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. თემის ცენტრი (სოფლები:ბითეთა, დოდოთი, ელყანთა, ერწო, ცადიყაუ, ხალივდონი, ხამფალგომი, ხუგათა). ზღვის დონიდან 1780 მეტრი, ჯავიდან 28 კილომეტრი.

ვახუშტი ბაგრატიონი წონის შესახებ წერს:	

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცადიყაუ

**ცადიყაუ** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, (წონის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში. ერწოს ტბის ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1750 მეტრი, ჯავიდან 21 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხუგათა

**ხუგათა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (წონის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 1840 მეტრი, ჯავიდან 30 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხამფალგომი

**ხამფალგომი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში, (წონის თემი), მდებარეობს რაჭის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ყვირილის ნაპირას. ზღვის დონიდან 1720 მეტრი, ჯავიდან 23 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აივალიქი

**აივალიქი** (ძვ. ბერძ.: *Κυδωνίαι*, ბერძ.: Αϊβαλί *Aivali* ან *Κυδωνίες*) — ზღვიაპირა ქალაქი ჩრდილოეთში, ეგეოსის ზღვის სანაპიროზე თურქეთში. აივალიკი არის ლურჯი სამშობლოს დედაქალაქი, ეროვნული დოქტრინა, რომელიც მოიცავს თურქეთის რესპუბლიკის მიერ შავ ზღვაში, ხმელთაშუა ზღვასა და ეგეოსში გამოცხადებულ საზღვაო იურისდიქციის არეალებს (ტერიტორიული წყლები, კონტინენტური შელფი და ექსკლუზიური ეკონომიკური ზონა).ქალაქი მდებარეობს ბალიქესირის პროვინციაში. ბერძნულ-თურქული მოსახლეობის გაცვლამდე აივალიქში ძირითადად ეთნიკური ბერძნები ცხოვრობდნენ. XIX საუკუნის ბოლოსათვის მოსახლეობა 20,000 კაცს შეადგენდა, საიდანაც 2%-ზე ნაკლები იყვნენ ეთნიკური თურქები.

## რესურსები ინტერნეტში 
*summer rental house 
*gayrimenkul danışmanlık 
*ayvalık otel motel pansiyonları  

კატეგორია:თურქეთის ქალაქები
ციფგინა

**ციფგინა** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი). მდებარეობს მდებარეობს გუდისის ქედის დასავლეთ კალთაზე, მდინარე  დიდი ლიახვის  მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 1200 მეტრი, ჯავიდან 4 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩიმასი

**ჩიმასი** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი). მდებარეობს მდინარე გუდისისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1520 მეტრი, ჯავიდან 8 კილომეტრი, ცხინვალიდან 28 კმ., ქვემო ხვწედან 6 კმ. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ჯავის რაიონის ხვწის სასოფლო საბჭოში, მოქმედებდა ჯავის მეცხოველეობის მეურნეობა. 

სოფელი ამჟამად ოკუპირებულია რუსეთის მიერ.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გუთნის დედა

**„გუთნის დედა“** — პირველი ქართული აგრონომიული ჟურნალი. სასოფლო-სამეურნეო ორკვირეული ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1861 წლის დეკემბრიდან 1876 წლის ოქრომბრამდე. ჟურნალში იბეჭდებოდა აგრონომიული ხასიათის გარდა XIX საუკუნის 60-70-იანი წლების საქართველოს სოფლის მეურნეობის ამსახველი სტატიები. სხვადასხვა დროს ჟურნალს რედაქტორობდნენ ივანე კერესელიძე, ა. ვართანოვი, ანტონ ფურცელაძე. 1861–1872 წლებში „გუთნის დედა“ იყო ჟურნალ „ცისკრის“ დამატება, 1873 წლიდან კი დამოუკიდებელი ჟურნალი გახდა. გამოსცემდა კავკასიის სოფლის მეურნეობის საზოგადოება.

გამოცემა 8 გვერდიანი იყო. სულ გამოვიდა ჟურნალის შემდეგი ნომრები:

* 1862: №1 (1.I) — №24 (15.XII)
* 1863: №1 (1.I) — №24 (15.XII)
* 1864: №1 (1.I) — №24 (15.XII)
* 1865: №1 (1.I) — №24 (15.XII)
* 1866: №1 (1.I) — №16 (15.VII)
* 1867: №1 (1.I) — №16 (11.IX)
* 1868: №1 (1.I) — №24 (1.XII)
* 1869: №1 (1.I) — №12 (1.VII)
* 1870: №1 (?) — №24 (XII)
* 1871: ..?
* 1872: ..?
* 1873: №1 (1.III) — №19 (18.XII)
* 1874: №1 (1.III) — №20 (15.XII)
* 1875: №1 (30.I) — №23 (15.XII)
* 1876: №1 (15.I) — №17 (15.XII)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჟურნალის ელექტრონული ვერსია

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
წრუ

**წრუ** — სოფელი საქართველოში, ჯავის მუნიციპალიტეტში (ხვწის თემი). მდებარეობს გუდისის ქედის კალთაზე, მდინარე  გუდისისწყლის  მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1650 მეტრი, ჯავიდან 12 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატეგორია:ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჭილოვანი

**ჭილოვანი** — სოფელი ჭიათურის მუნიციპალიტეტში (პერევისას თემი). მდებარეობს ჭიათურის პლატოზე, მდინარე ყვირილის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 560 მეტრი, ჭიათურიდან 7 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 184 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ჭიათურის მუნიციპალიტეტის სოფლები