open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი (ბრაზილია)

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ბრაზილიის სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი
**სამხრეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი** () — ბრაზილიის ადმინისტრაციულ-სტატისტიკური რეგიონი. მოსახლეობა 78 000 000  კაცი (2005). ფართობი 924 511 კმ². სიმჭიდროვე – 84,21 ად./კმ².

## რეგიონის შემადგენლობა 
რეგიონის შემადგენლობაში შედის შემდეგი შტატები:
# მინას-ჟერაისი
# რიო-დე-ჟანეირო
# სან-პაულუ
# ესპირიტუ-სანტუ

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბრაზილიის ტურისტული პორტალი 

კატეგორია:ბრაზილიის რეგიონები
სამხრეთი რეგიონი (ბრაზილია)

[thumb|[კურიტიბის ბოტანიკური ბაღი (ქალაქი კურიტიბა) არის არაოფიციალური სიმბოლო რეგიონში.]]
**სამხრეთი რეგიონი** () — ბრაზილიის ადმინისტრაციულ-სტატისტიკური რეგიონი. მოსახლეობა 26,945,776  კაცი (2005). ფართობი 576.409 კმ². სიმჭიდროვე – 46,37 ად./კმ².

## რეგიონის შემადგენლობა 
left|220პქ|ბრაზილიის სამხრეთი რეგიონი
რეგიონის შემადგენლობაში შედის შემდეგი შტატები:
# პარანა
# რიუ-გრანდი-დუ-სული
# სანტა-კატარინა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბრაზილიის ტურისტული პორტალი 

კატეგორია:ბრაზილიის რეგიონები
ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი (ბრაზილია)

მინი|250პქ|ბრაზილიის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი
**ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი რეგიონი** () — ბრაზილიის ადმინისტრაციულ-სტატისტიკური რეგიონი. მოსახლეობა 51,065,275  კაცი (2007). ფართობი 1.558.196 კმ². სიმჭიდროვე – 32 ად./კმ².

## რეგიონის შემადგენლობა 
რეგიონის შემადგენლობაში შედის შემდეგი შტატები:
# ალაგოასი
# ბაია
# მარანიანი
# პარაიბა
# პერნამბუკუ
# პიაუი
# რიუ-გრანდი-დუ-ნორტი
# სეარა
# სერჟიპი

## რესურსები ინტერნეტში
* ბრაზილიის ტურისტული პორტალი 

კატეგორია:ბრაზილიის რეგიონები
გასეირნება ყარაბაღში

**გასეირნება ყარაბაღში** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*მოგზაურობა ყარაბაღში — აკა მორჩილაძის რომანი.
*გასეირნება ყარაბაღში — ქართული ფილმი, რომანის ეკრანიზაცია
*გასეირნება ყარაბაღში — ფილმის მეორე ნაწილი.
*გასეირნება ყარაბაღში 3, იგივე „ბოლო გასეირნება“ — ტრილოგიის დასასრული
ლანდსჰუტი

**ლანდსჰუტი**  () — თვითმმართველი ქალაქი გერმანიაში, ბავარიის ფედერაციულ მხარეში. ერთდროულად ეკუთვნის როგორც აღმოსავლეთ, ასევე სამხრეთ ბავარიას. ქალაქი არის ქვემო ბავარიის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2009 წლის აღწერით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 62.000 კაცს.

## გეოგრაფაია 
ლანდსჰუტი მდებარეობს ალპების მთისწინეთში, მიუნხენის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 72 კილომეტრის მანძილზე. ქალაქს შუაზე ყოფს მდინარე იზარი.

## ისტორია 
ქალაქი დაარსდა 1204 ბავარიის ჰერცოგ ლუდვიგ I ის მიერ.
1231 - 1255 წლებში, ბავარიის ორად გაიყოფის შემდეგ, ლანდსჰუტი იყო ქვემო ბავარიის დედაქალაქი სადაც მდებარეობდა ვიტელსბახების რეზიდენცია.

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, 1945 წელს, როდესაც გერმანია 4 საოკუპაციო ზონად გადანაწილდა, ლანდსჰუტი ამერიკის გავლენის სფეროში მოექცა. 1949 წელს, ამერიკული, ფრანგული და ბრიტანული ზონებისაგან შეიქმნილი გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკის, ხოლო 1989 წელს გერმანიის გაერთიანების შემდეგ, ბავარიის ყველაზე ინტერნაციონალური ქალაქია.

კატეგორია:ბავარიის ქალაქები
კოდრატე (სამოცდაათთაგანი)

**მოციქული კოდრატე** () — ქრისტეს მოციქული, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 სექტემბერი, ახალი სტილით — 4 ოქტომბერი. სავარაუდოდ დაიბადა I საუკუნის მეორე ნახევარში. 

## ცხოვრება 
წმინდა მოციქული კოდრატე მაგნეზიის (ნახევარკუნძული თესალიის აღმოსავლეთით) ეპარქიის მღვდელმთავარი იყო. მან მრავალი წარმართი მოაქცია ქრისტეს სჯულზე. ნეტარის ქრისტიანული მოღვაწეობა სიძულვილით ავსებდა კერპთმსახურებს. ერთხელ ბრბო თავს დაესხა მოციქულს, რომ ქვებით ჩაექოლათ, მაგრამ, წმინდანი ცოცხალი დარჩა. კერპთთაყვანისმცელებმა იგი საპყრობილეში ჩააგდეს და შიმშილით ამოხადეს სული (დაახლ. 130 წ.). კოდრატეს ცხედარი მაგნეზიაში დაკრძალეს.

კოდრატემ 126 წელს დაწერა და იმპერატორ ადრიანეს (117-138) წარუდგინა აპოლოგია ქრისტიანობის დასაცავად, რომელმაც ისე იმოქმედა ქრისტიან მორწმუნეთა მდევნელ ხელისუფალზე, რომ ბრძანა, სამხილის გარეშე არავინ გაესამართლებინათ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული

## ლიტერატურა 
* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი III, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:ქრისტეს სამოცდაათი მოციქული
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2012: კვალიფიკაცია ჯგუფი A

#### ჯგუფი A
## შედეგები 

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

----

## სქოლიო 
კვალიფიკაცია
ასტრო ბიჭი (ფილმი)

**ასტრო ბიჭი** () —  რეჟისორ დევიდ ბაუერსის 2009 წლის სამგანზომილებიანი ანიმაციური ფილმი.  იგი ეფუძნება ოსამუ ტეზუკას ამავე სახელწოდების ანიმე ტელესერიალს. ფილმს სხვადასხვა ცნობილი მსახიობი ახმოვანებს, მათ შორის - ფრედი ჰაიმორი, ნათან ლეინი, ნიკოლას კეიჯი, შარლიზ ტერონი და კრისტენ ბელი.

## სიუჟეტი 
ფილმის მოვლენები ვითარდება ქალაქ მეტროპოლისში. იღუპება მეცნიერ ტემის ერთადერთი შვილი. ტემი ქმნის რობოტს, რომელსაც ხელოვნური ინტელექტი აქვს და მეტიც - მისი შვილის მოგონებები და იერი. მაგრამ ასტრო ბიჭი ოცნებობს დიდ აღიარებაზე და რობოტთა გლადიატორულ ბრძოლებში მონაწილეობს. იგი საბოლოოდ შინ ბრუნდება, რათა მამას შეურიგდეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი (არქივი)
*
*

კატეგორია:2009 წლის ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:Summit Entertainment-ის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ტექნოლოგიების შესახებ
კატეგორია:ამერიკული კომპიუტერული ანიმაციური ფილმები
კატეგორია:2009 წლის ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების ამერიკული ანიმაციური ფილმები
პედრუ II (ბრაზილია)

**პედრუ II** (; დ. 2 დეკემბერი, 1825, რიო-დე-ჟანეირო, ბრაზილია — გ. 5 დეკემბერი, 1891, პარიზი, საფრანგეთი) — ბრაზილიის მეორე და უკანასკნელი იმპერატორი 1831–1889 წლებში. ბრაგანსის დინასტიის წარმომადგენელი.

პედრუ II-მ იმპერატორის ტახტი 1831 წელს, მას შემდეგ დაიკავა, რაც მისმა მამამ პედრუ I-მა უარი თქვა ქვეყნის მართვაზე. ამ დროს იგი სულ 6 წლის იყო. 1840 წლამდე მას პარლამენტის მიერ დანიშნული რეგენტი ჰყავდა. ხასიათის მიხედვით პედრო იყო წყნარი  და კარგად განათლებული.

## მონობის გაუქმება 
1888 წელს ქვეყანაში იმერატორის არ ყოფნის პერიოდში (წასული იყო ევროპაში სამკურნალოდ), მისმა შვილმა ისაბელამ ხელი მოაწერა კანონს მონობის გაუქმების შესახებ, მაგრამ ეს აღარ გადაარჩენდა მონარქიას. 1889 წლის 15 ნოემბერს რესპუბლიკელებმა რიო-დე-ჟანეიროში დაიწყეს აჯანყება და დაამხეს იმპერატორის ხელისუფლება.

პედრუ II გარდაიცვალა პარიზში 1891 წელს. 1939 წელს იმპერატორისა და მისი მეუღლის ნეშტი ბრაზილიაში გადაასვენეს.

## ოჯახი
1843 წელს იქორწინა ორივე სიცილიის სამეფოს პრინცესა ტერეზა კრისტინა ბურბონ-სიცილიელზე, რომელთანაც შეეძინა 4 შვილი: აფონსუ, ისაბელა, ლეოპოლდინა და პედრუ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Historia del Senado Brasileño
* Old Postcards from Brazil 

კატეგორია:ბრაზილიის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
საქართველოს საფეხბურთო თასი 2001-2002

**საქართველოს თასი 2001-02** — საქართველოს თასის მეთორმეტე გათამაშება ფეხბურთში. გამარჯვებული გახდა თბილისის „ლოკომოტივი“, რომელმაც ფინალში ქუთაისის „ტორპედო“ დაამარცხა, ანგარიშით 2–0.

## შედეგები 
### მერვედფინალი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2001 წლის 31 ოქტომბერს, საპასუხო – 14 ნოემბერს (მილანი წნორი–გურია ლანჩხუთის საპასუხო შეხვედრა – 21 ნოემბერს).*

|}

### მეოთხედფინალი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2002 წლის 6 მარტს, საპასუხო – 3 აპრილს.*

|}

#### პირველი შეხვედრები 
----

----

----

#### საპასუხო შეხვედრები 
----

----

----

### ნახევარფინალი 
*პირველი შეხვედრები გაიმართა 2002 წლის 23 აპრილს, საპასუხო – 4 მაისს.*

|}

#### პირველი შეხვედრები 
----

#### საპასუხო შეხვედრები 
----

### ფინალი 
## იხილეთ აგრეთვე 
* უმაღლესი ლიგა 2001-2002

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation.

კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
არდაგანი

**არდაგანი** — მდინარე საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ასპინძის მუნიციპალიტეტში, მტკვრის მარცხენა შენაკადი.

## სქოლიო
კატეგორია:სამცხე-ჯავახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
Ice MC

**Ice MC** — ინგლისელ მუსიკოს **იენ კემპბელის**  ფსევდონიმი. იგი დაიბადა 1965 წლის 22 მარტს. მისი პროექტი ცნობილია ჰიტ-სინგლებით „Easy“, „Scream“, „It's a Rainy Day“, „Give Me the Light“ და „Music for Money“.

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები
* *Cinema* (1990)
* *My World - The Early Songs* (1991)
* ''Ice'n'Green* (1994)
* *Ice'n'Green - The Remix Album* (1995)
* *Dreadatour* (1996)
* *Cold Skool* (2004)
;კომპილაციები
* *Greatest Hits and Remixes'' (1996)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:ევროდენს მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:ინგლისელი მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
These Are the Days of Our Lives

„**These Are the Days of Our Lives**“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფის - Queen-ის სინგლი 1991 წლის ალბომიდან *Innuendo*. დაწერილია როჯერ ტეილორის მიერ. სინგლი გამოიცა ფრედი მერკურის გარდაცვალების შემდეგ.

სიმღერა ბრიტანეთის სინგლების ჩარტის პირველ პოზიციაზე ხუთი კვირის განმავლობაში იმყოფებოდა.

## სიმღერების სია
;პირველი გამოცემა

;მეორე გამოცემა

## სქოლიო
კატეგორია:1991 წლის სიმღერები
კატეგორია:Queen-ის სიმღერები
კატეგორია:1991 წლის სინგლები
Bohemian Rhapsody

„**Bohemian Rhapsody**“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის სიმღერა და სინგლი 1975 წელს გამოცემული ალბომიდან *A Night at the Opera*. ის უნიკალურია თავის უჩვეულო მუსიკალური ფორმით, კერძოდ - მას არ აქვს რეფრენი და შედგება სამი მიმდინარეობის - ბალადის, როკის და ოპერისგან.

პირველად კომპოზიცია სინგლის სახით გამოვიდა და დიდი კომერციული წარმატება მოუტანა ჯგუფს - იგი ცხრა კვირის განმავლობაში ინარჩუნებდა პირველ ადგილს ბრიტანულ ჩარტებში. 1976 წლის იანვრისთვის კი სიმღერის მილიონ ასლზე მეტი იყო გაყიდული. 1991 წელს, ფრედი მერკურის გარდაცვალების შემდეგ სინგლი ისევ მოექცა ბრიტანული ჩარტების თავში. ხუთი კვირის განმავლობაში Bohemian Rhapsody პირველ ადგილს ინარჩუნებდა, საბოლოოდ კი გაერთიანებული სამეფოს რიგით მესამე საუკეთესოდ გაყიდვადი სინგლი გახდა.

„Bohemian Rhapsody“ შესულია Rolling Stone-ის ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერის სიაში.

## სიმღერების სია 
# Bohemian Rhapsody - 5:55 	
# I'm In Love With My Car - 3:05 	

## სქოლიო
კატეგორია:1975 წლის სინგლები
კატეგორია:1976 წლის სინგლები
კატეგორია:1991 წლის სინგლები
კატეგორია:1992 წლის სინგლები
კატეგორია:Queen-ის სიმღერები
პრაპორშჩიკი

**პრაპორშჩიკი** (ძვ. სლავური სიტყვიდან прапор – ალამი, დროშა, ქსოვილი) — სამხედრო წოდება რუსეთის იმპერიაში და ზოგიერთი სხვა ქვეყნის არმიაში. წოდების – „პრაპორშჩიკი“ ახლო ეკვივალენტია უმცროსი ოფიცრის წოდება „ენსინი“ (ინგლისური სიტყვიდან ensign — ალამი, დროშა), რამდენიმე ქვეყნის ან ყოფილი ქვეყნის არმიაში, ასევე „ხორუნჟი“ (ძვ. სლავური სიტყვიდან хоругвь — დროშა) ზოგიერთ სლავურ ქვეყანაში.

რუსეთის იმპერიაში წოდება გაუქმდა 1917 წელს ბოლშევიკების მიერ, მაგრამ განაგრძობდა არსებობას 1917–1921 წლებში თეთრ არმიაში. წოდება აღდგა  1972 წლის 1 იანვარს სსრკ-ს შეიარაღებულ ძალებში.

## გალერეა 

ფაილი:Imperial Russian Army Prap 1917 h.png|რუსეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალების პრაპორშჩიკის სამხრე
ფაილი:Russian police warrant officer.png|რუსეთის ფედერაციის შინაგან საქმეთა სამინისტროს პრაპორშჩიკის სამხრე
ფაილი:GDR_Army_W1_Fähnrich.gif|გდრ-ს არმიის პრაპორშჩიკის (Fähnrich) სამხრე

## ლიტერატურა
* Советская военная энциклопедия. М., 1978

კატეგორია:სამხედრო წოდებები
როლინგ სტოუნის ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერა

[thumb|220px|right| ჟურნალ [როლინგ სტოუნი|როლინგ სტოუნის "ყველა დროის 500 საუკეთესო სიმღერის" ყდა]]
2004 წელს ჟურნალმა როლინგ სტოუნმა გამოაქვეყნა იმ 500 სიმღერის სია, რომელიც 172-მა ცნობილმა მუსიკოსმა და კრიტიკოსმა შეადგინა..
2010 წლის მაისში და შემდეგ 2011 წლის აპრილში ეს სია განახლდა, თუმცა უცვლელი დარჩა ზედა 25 პოზიციაზე განლაგებული სიმღერები.

## საუკეთესო ოცდახუთეული 
## სტატისტიკა 
* ბობ დილანის სიმღერა "Like a Rolling Stone" დასახელებულ იქნა პირველ ნომრად. სიმღერა გამოიცა 1965 წლის 20 ივლისს.
* სიაში მოხვდა მხოლოდ ერთი არაინგლისურენოვანი სიმღერა - რიჩი ვალენსის სიმღერა "La Bamba" (345-ე პოზიცია).
* 1950-იან წლებამდელი პერიოდიდან მხოლოდ ერთი სიმღერა იყო სიაში - ჰენკ უილიამსის "I'm So Lonesome I Could Cry" (112-ე პოზიცია), რომელსაც 2010 წელს დაემატა მადი უოტერსის 1948 წელს ჩაწერილი სიმღერა "Rollin' Stone" (459-ე პოზიცია). ესაა ყველაზე ადრეული სიმღერა სიაში.
* სიმღერების რაოდენობათა სია დეკადების (ათწლეულების) მიხედვით მოცემულია ქვემოთ:

* სიაში შემავალი 23 სიმღერით The Beatles ერთპიროვნულად ლიდერობს, ხოლო ჯონ ლენონი ერთადერთია, ვისი სიმღერებიც (როგორც "The Beatles-ის" შემადგენლობაში, ასევე სოლო კარიერით) ყველაზე მეტად სჭარბობს საუკეთესო ათეულში. The Beatles-ს სიაში შემავალი სიმღერების რაოდენობის მიხედვით მოჰყვებიან: როლინგ სტოუნზი (14), ბობ დილანი (13), ელვის პრესლი (11), U2 (8), The Beach Boys და ჯიმი ჰენდრიქსი (7).

## სქოლიო
კატეგორია:როლინგ სტოუნი
იცერია

**იცერია**, *ავსტრალიური ღარიანი ცრუფარიანა* () — მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. ციტრუსოვანი კულტურების საკარანტინო მავნებელია. აზიანებს სხვა მცენარეებსაც. დედლის სხეული ოვალურია, მოწითალოყავისფერი, სიგრძით 5-7 მმ. კვერცხის დების პერიოდში გამოყოფს თეთრ, ღარებიაჰ საკვერცხე ჩანთას (ოვისაკს). იცერიას სამშობლოა ავსტრალია, საიდანაც სარგავ მცენარეებთან ერთად გავრცელებულია მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში, სადაც კი მოჰყავთ ციტრუსოვნები. 

მამალი იცერია იშვიათია, ის ფრთიანია. დედალი მაისში 100-2000 კვერცხს დებს. იცერიას მატლები ზოგჯერ მრავალრიცხოვან კოლონიებს ჰქმნიან, რის შედეგადაც დაზიანებული მცენარე ზრდაში ჩამორჩება და ნაკლებ მოსავალს იძლევა. ბრძოლის ღონისძიებიდან ძირითადია მტაცებელი ხოჭოს - როდოლიას გავრცელება იცერიას კერებში; იშვიათად ხდება ნარგაობათა დამუშავება ინსექტიციდებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კოქციდები
კატეგორია:მწერები
მცირე სჯულისკანონი

[მინიატიურა|350პქ|[მცირე სჯულისკანონი (S-143)|მცირე სჯულისკანონის ერთ-ერთი ხელნაწერი, ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, S-143]]
**მცირე სჯულისკანონი** (ძვ. ქართ. **მცირე რჩულისკანონი** ან **მცირედი რჩულისკანონი**) — XI საუკუნის ქართული საეკლესიო სამართლის ძეგლი. ნათარგმნია ბერძნულიდან ექვთიმე მთაწმინდელის მიერ, თუმცა ეს არაა ზუსტი თარგმანი და მისი ბერძნული დედანი არ არსებობს. ძეგლში მოცემულია სამართლის მრავალი დარგის შესასწავლი მასალა. წარმოდგენილია სისიხლის სამართლის არაერთი ინსტიტუტი; საუბარია სხვადასხვა სახის დანაშაულზე, სასჯელზე, ბრალის დადების დამამძიმებელ და შემამსუბუქებელ გარემოებებზე და სხვა. ამ საკითხებთან დაკავშირებთ ექვთიმე მთაწმინდელი საკუთარ ახსნა-განმარტებასაც იძლევა. არ მოიპოვება ცნობები იმის შესახებ, თუ როგორ გამოიყენებოდა მცირე სჯულისკანონი საქართველოს სასამართლო პრაქტიკაში. 

მცირე სჯულისკანონი ექვთიმეს გადათარგმნილი აქვს მამის სიკვდილის შემდეგ. ექვთიმეს მამა 1005 წელს გარდაიცვალა. თავად ექვთიმე 1028 წელს გარდაიცვალა

პირველი ნაწილი ცალკე შრომად ითვლებოდა და იგი ცალკე გამოსცა ალექსანდრე ხახანაშვილმა. ასევეა მიჩნეული ივანე ჯავახიშვილისა და კორნელი კეკელიძის მიერ. ალექსანდრე ხახანაშვილმა და ნ. ზაოზერსკიმ ცალკე გამოსცეს მეორე ნაწილიც. სამეცნიერო ლიტერატურაში, კორნელი კეკელიძისა და ივანე ჯავახიშვილის მიერ ეს ნაწილიც, პირველის მსგავსად, ცალკე შრომადაა მიჩნეული

თავად ავტორს, ექვთიმე მთაწმინდელს, მცირე სჯულისკანონი (მცირე რჩულისკანონი) ერთ შრომად მიაჩნია და აღნიშნავს: „მაიძულეს ღმრთისმოყუარეტა და სულიერთა ძმათა აღწერად მცირედი ესე რჩულისკანონი“. მცირე სჯულისკანონს ერთიან და მთლიან ნაშრომად მიიჩნევს ასევე ივანე სურგულაძეც.

## თარგმანი 
მცირე სჯულისკანონის შედგენილობის ქართულის ზუსტი შესატყვისით კრებული ბერძნულ ენაზე არ არსებობს. ექვთიმეს იგი ამოკრებილი აქვს სხვადასხვა წყაროდან, ამიტომ ძეგლს ერთიანი საკანონმდებლო აქტის მნიშვნელობა არ აქვს. თარგმნისას მას არა მარტო თავისებურად აქვს დალაგებული ძეგლი, არამედ თავისუფალი თარგმანი აქვს გაკეთებული. ექვთიმე ხშირად ხშირად უმატებს საკუთარ მოსაზრებებსაც. ქართული სჯულისკანონი სავარაუდო ბერძნულ დედანთან შედარებით კანონის ახსნა–განმარტებებს, დასაბუთებასა და მსჯელობასაც შეიცავს. ამგვარი თავისუფალი თარგმნაები ექვთიმესთვის დამახასიათებელი იყო, ამას აღნიშნავდა ეფრემ მცირეც

## ლიტერატურა 
* ივ. სურგულაძე, ქართული სამართლის ისტორიის წყაროები, თბილისი, 2003. 
* მცირე სჯულისკანონი, გამოსაცემად მოამზადა ელგუჯა გიუნაშვილმა, თბილისი, 1972.
* ივ. ჯავახიშვილი, ქართული სამართლის ისტორია, ტ. I, თბილისი, 1928.

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
კატეგორია:საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესია
სამედიცინო ეთიკის საერთაშორისო კოდექსი

სამედიცინო ეთიკის საერთაშორისო კოდექსი
მიღებულია მსოფლიო სამედიცინო ასოციაციის გენერალური ასამბლეის მიერ, ლონდონში, ინგლისში, 1949 წლის ოქტომბერი. განახლებულია:

22-ე მსოფლიო სამედიცინო ასმბლეის მიერ, სიდნეი, ავსტრალია, 1968 წლის აგვისტო;

35-ე მსოფლიო სამედიცინო ასამბლეის მიერ, ვენეცია, იტალია, 1983 წლის ოქტომბერი.

ექიმის ზოგადი მოვალეობები:

• ექიმი ყოველთვის უნდა ამკვიდრებდეს პროფესიული საქმიანობის უმაღლეს სტანდარტებს;

• ფინანსურმა ინტერესებმა არ უნდა მოახდინონ გავლენა დამოუკიდებელი და თავისუფალი, პაციენტის ინტერესების შესაბამისი პროფესიული გადაწყვეტილების მიღებაზე;

• ექიმი, მიუხედავად საქმიანობის სახისა, სამედიცინო დახმარებას უნდა ატარებდეს თავდადებით, სრული ტექნიკური და მორალური დამოუკიდებლობით, თანაგრძნობითა და ადამიანის ღირსების პატივისცემით;

• ექიმი პატიოსანი უნდა იყოს პაციენტებთან და კოლეგებტან ურთიერთობაში, უნდა ებრძოლოს სხვა ექიმების პროფესიულ და პიროვნულ ნაკლს, უნდა ამხელდეს სიცრუესა და თაღლითობას.

არაეთიკურად უნდა იქნეს მიჩნეული:

• თვითრეკლამა, გარდა იმ შემთხვევებისა, როდესაც ეს დაშვებულია მოცემული ქვეყნის კანონმდებლობით და ეროვნული სამედიცინო ასოციაციის ეთიკური კოდექსით;

• ნებისმიერი სახის საზღაურის გადახდა ან მიღება მხოლოდ სხვისი რეკომენდაციით ან მიმართვით პაციენტის მიღებისათვის და პაციენტის სხვა სპეციალისტთან გაგზავნისათვის;

• ექიმმა პატივი უნდა სცეს პაციენტის, კოლეგების, სხვა სამედიცინო პერსონალის უფლებებს, აგრეთვე, არ უნდა გაამჟღავნოს კონფედენციალური ინფორმაცია პაციენტის შესახებ. Iმ შემთხვევებში, თუ ექიმი იყენებს სამედიცინო დახმარების ისეთ ფორმებს, რომელთაც შეიძლება გააუარესონ პაციენტის ფიზიკური ან ფსიქიკური მდგომარეობა, ექიმმა უნდა იმოქმედოს მხოლოდ პაციენტის ინტერესების შესაბამისად;

• ექიმმა უნდა გამოიჩინოს უდიდესი სიფრთხილე აღმეჩენების, ახალი ტექნოლოგიების ან სამკურნალო მეთოდების არაპროფესიული არხებით გავრცელებისას.

• ექიმმა უნდა დაადასტუროს მხოლოდ ის, რაც თავად შეამოწმა.

ექიმის მოვალეობები ავადმყოფის წინაშე:

• ექიმს ყოველთვის უნდა ახსოვდეს, რომ იგი მოვალეა დაიცვას ადამიანის სიცოცხლე;

• ექიმი მოვალეა უერთგულოს პაციენტს და მთელი თავისი ცოდნა მოახმაროს მას. თუ ექიმს არა აქვს გამოკვლევის ან მკურნალობის საშუალება, მან საამისოდ უნდა მოუხმოს სხვა ექიმს, რომელსაც ეს შესაძლებლობა გააჩნია:

• ექიმმა საიდუმლოდ უნდა შეინახოს ყოველივე თავისი პაციენტის შესახებ, ამ უკანასკნელის სიკვდილის შემდეგაც კი.

• გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების აღმოჩენა ექიმის ჰუმანიტარული მოვალეობაა იმ შემთხვევაში, თუ იგი არ არის დარწმუნებული, რომ ასეთი დახმარების გაწევის სურვილი ან შესაძლებლობა სხვებსაც გააჩნიათ.

ექიმების მოვალეობები ერთმანეთის წინაშე:

• ექიმი ისე უნდა მოექცეს თავის კოლეგებს, როგორც იგი ისურვებდა, რომ მას მოქცეოდნენ;

• ექიმმა არ უნდა გადაიბიროს თავისი კოლეგების პაციენტები;

• ექიმმა უნდა დაიცვას მსოლიო სამედიცინო ასოციაციის გენერალური ასამბლეის მიერ მიღებული “ჟენევის დეკლარაციის” პრინციპები.
Dreadatour

***Dreadatour***  — ევროდენს მუსიკოს Ice MC-ს მეოთხე სტუდიური ალბომი. იგი გამოვიდა 1996 წელს, ლეიბლზე Club Zone.

დისკი გამოიცა იენ კემპბელის (Ice MC-ს ნამდვილი სახელი) ცხოვრებაში რთულ პერიოდში - მას უთანხმოება ჰქონდა პროდიუსერ რობერტო ზანეტისთან. კემპბელი გერმანიაში დასახლდა და გამოსცა ეს წარუმატებელი დისკი. თუმცა, დიდი წარმატება ჰქონდა სინგლებს Give Me the Light და Music for Money.

ალბომის პროდიუსერები არიან ჯგუფ მასტერბოის წევრები.

## სიმღერების სია
#„Give Me The Light“ - 3:49 	
#„New Style 2000“ - 3:49 	
#„The Vibe“ - 4:42 	
#„Skit No.1 Landlady- 0:16 	
#„Music For Money“ - 4:17 	
#„In The Sun“ - 3:24 	
#„Freaky Flow“ - 3:31 	
#„Skit No.2 Tarzan- 0:17 	
#„Tarzan“ - 5:14 	
#„Never Stop Believing“ - 4:13 	
#„Skit No.3 Supermarket“ - 0:23 	
#„Tell Me“ - 5:16 	
#„Anything Can Happen“ - 3:29 	
#„Double Or Quits“ - 4:09 	
#„It's Up To You“ - 3:41 	
#„On The Scene“ - 3:39 	
#„Nothing But Time“ - 4:17 	
#„Skit No.4 Outro Plane To Catch“ - 0:28

## რესურსები ინტერნეტში 
*

კატეგორია:1996 წლის ალბომები
კატეგორია:Ice MC-ს ალბომები
პოლუსი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**პოლუსი** () – შეიძლება აღნიშნავდეს:

*პოლუსი — დედამიწის ბრუნვის წარმოსახვითი ღერძის მიერ დედამიწის ზედაპირის გადაკვეთის წერტილი; ამ წერტილთან ახლოს მდებარე ადგილი, სიცივის პოლუსი — ყველაზე დაბალი ტემპერატურის წერტილი დედამიწის ზედაპირზე. 

*პოლუსი — ელექტრული წრედის ორი ბოლოდან ერთ-ერთი. 

*პოლუსი მაგნიტის ან ელექტრომაგნიტის ორი ბოლოდან ერთ-ერთი. 

*(გადატ.). უკიდურესად განსხვავებული რამ; საპირისპირო, საწინააღმდეგო რამ.
ფრენ უოლში

**ფრენსის „ფრენ“ უოლში, ლედი ჯექსონი**, (; დ. 10 იანვარი,  1959, უელინგტონი, ახალი ზელანდია) — ახალ ზელანდიელი სცენარისტი, კინოპროდიუსერი და მუსიკოსი. იგი არის რეჟისორ პიტერ ჯექსონის მეუღლე, რომელთანაც ორი შვილი ჰყავს - ბილი და კეიტი.

ფრენ უოლში მონაწილეობდა ჯექსონის ყველა ფილმის შექმნაში. პირველი მათ შორის იყო *ცუდი გემოვნება*. საუკეთესო ადაპტირებული სცენარისათვის, წლის ფილმისათვის და საუკეთესო ორიგინალური სიმღერისათვის (ფილმი „ბეჭდების მბრძანებელი: მეფის დაბრუნება“) მას 2004 წელს მიღებული აქვს ამერიკის კინოაკადემიის ჯილდო ოსკარი. მთლიანობაში იგი „ოსკარზე“ შვიდჯერ იქნა ნომინირებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:BAFTA-ს გამარჯვებულები (პიროვნებები)
კატეგორია:გრემის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:ახალზელანდიელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:ახალზელანდიელი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
N.N.

**N. N.** – შემოკლებული ფორმა ლათინური ფრაზისა: Nomen Nescio. ლათინურად nomen – „სახელი“, ხოლო nescio — „არ ვიცი“, სიტყვასიტყვით ნიშნავს „სახელი არ ვიცი“.  გამოიყენება იმ გამოთქმების (აფორიზმები, ფრთიანი ფრაზები და სხვა) აღსანიშნავად, რომელთა ავტორი უცნობია, ან ანონიმი.

აბრევიატურა N. N. გენეალოგიაში გამოიყენება სრულიად უცნობი, ან ნაწილობრივ უცნობი პიროვნების აღსანიშნავად (მაგ. N. ორბელიანი – სახელის არცოდნის შემთხვევაში და N. ჯუანშერი – გვარის არცოდნის შემთხვევაში).

## ლიტერატურა 
* Hooper, David; Whyld, Kenneth (1992), *The Oxford Companion to Chess* (2nd ed.), Oxford University Press, p. 274, ISBN 0-19-280049-3

კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
მიხეილ რომანოვი

thumb|250px|დიდი მთავარი მიხეილ ნიკოლოზის ძე
**მიხეილ რომანოვი** (დ. 25 ოქტომბერი  [ძვ. სტ. 13 ოქტომბერი], 1832, პეტერგოფი, რუსეთის იმპერია — გ.  18 დეკემბერი [ძვ. სტ. 5 დეკემბერი], 1909, კანი, საფრანგეთი) — იმპერატორ ნიკოლოზ I-ს მეოთხე ვაჟი. მთავარსარდალი და სახელმწიფო მოღვაწე. გენერალ-ფელდმარშალი (16 აპრილი, 1878), გენერალ-ფელდცეიჰმეისტერი (1852). კავკასიის მეფისნაცვალი 1881 წლის 23 ივლისამდე. სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარე (1881–1905).

## ლიტერატურა 
* Д.П. Струковъ. Августйшій генералъ-фельдцейхмейстеръ великій князь Михаил Николаевичъ. СПб., 1906.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Михаил Николаевич, БИОГРАФИЧЕСКИЙ УКАЗАТЕЛЬ

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1909
კატეგორია:რომანოვების დინასტია
კატეგორია:რუსეთის დიდი მთავრები
კატეგორია:კავკასიის მეფისნაცვლები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
პიკო-31-დე-მარკო

**პიკო-31-დე-მარკო** () — მთა ბრაზილია-ვენესუელის საზღვარზე. ზღვის დონიდან 2973 მ სიმაღლით არის ბრაზილიის სიმაღლით მეორე მთა. ის პიკო-და-ნებლინას მთათა მასივის ნაწილს წარმოადგენს. პიკო-31-დე-მარკო შეიძლება განხილულ იქნეს როგორც პიკო-და-ნებლინას მეორე მწვერვალი. ეს ორი მწვერვალი ერთმანეთთან დაკავშირებულია პატარა უნაგირით, რომლის დაფარვაც მცირე დროშია შესაძლებელი. 

## აღმოჩენა
მწვერვალი აღმოაჩინეს 1964 წელს, პიკო-და-ნებლინაზე ბრაზილიის ჯარის ექსპედიციის დროს. სახელი (31 მარტის მწვერვალი) მიიღო რამდენიმე თვის წინ (31 მარტს) მომხდარი რევოლუციის პატივსაცემად, როდესაც ბრაზილიაში სამხედრო დიქტატურა დამყარდა. 1985 წელს დემოკრატიული ხელისუფლების დაბრუნების მიუხედავად მწვერვალს სახელი არ შესცვლია. მიუხედავად იმისა, რომ ეს არის ვენესუელის უმაღლესი მწვერვალი, რომელიც მდებარეობს ანდებს გარეთ, ვენესუელელები თვლიან, რომ ეს არის პიკო-და-ნებლინის  ნაწილი და არ ეძახიან ცალკე სახელს.

## მდებარეობა
პიკო-და-ნებლინას მასივი უმაღლესი მწვერვალებია გვიანას მთიანეთში, მაგრამ სახელგანთქმული რორაიმასა და ტეპუისგან განსხვავებით ის არ არის ზეგანი, როგორც უმეტესი ნაწილი გვიანას მთიანეთისა. *Neblina* როგორც ესპანურად ასევე პორტუგალიურად ნიშნავს ნისლს. მთა შედის პიკო-და-ნებლინას ეროვნულ პარკში; მისი ჩრდილოეთი ფერდი ასევე დაცულია ვენესუელის მხრიდან *Serranía de la Neblina National Park* პარკში. ეს ორი ტყუპისცალი პარკი, მეზობელ *Parima Tapirapecó National Park* პარკთან ერთად რომელიც მდებარეობს ვენესუელაში მოიცავენ   80,000 კმ²-ს. ეს არის მსოფლიოში უდიდესი ტროპიკული ტყეების, ეროვნული პარკების სისტემა.

## სიმაღლე
39 განმავლობაში მწვერვალის სიმაღლესთან დაკავშირებით არსებობდა მცდარი წარმოდგენა. 1965 წელს ტოპოგრაფი ხოსე ამბროსიოს მიერ ტეოდოლიტით გაზომილი პიკო-31-დე-მარკოს სიმაღლედ ითვლებოდა 2,992 მეტრი. თუმცა 2004 კარტოგრაფი მარკო აურელიოს მიერ გლობალური ადგილმდებარეობის განმსაზღვრელი სისტემით **(GPS)**  ჩატარებულმა უფრო ზუსტმა აზომვამ აჩვენა, რომ მისი სიმაღლე 2,973 მეტრია. დღეისთვის ეს მონაცემი ოფიციალურად აღიარებულია ბრაზილიის ფედერალური მთავრობის გეოგრაფიული ტოპოგრაფიისა და აღწერის სააგენტოს: ბრაზილიის გეოგრაფიისა და სტატისტიკის ინსტიტუტის მიერ. რომელიც მონაწილეობდა აღნიშნული ექცპედიციის დაფინანსებაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* პიკო-და-ნებლინა
* პიკო-დე-ნებლინის ეროვნული პარკი
* გვიანას მთიანეთი

## რესურსები ინტერნეტში
* სურათების გალერეა Mundo Vertical 
* პიკო-31-დე-მარკო

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის მთები
კატეგორია:ვენესუელის მთები
აგატა კრისტი (ჯგუფი)

**აგატა კრისტი** (რუს: Агата Кристи) — რუსული როკ-ჯგუფი, რომელიც ცნობილი გახდა 1990-იანი წლების პირველ ნახევარში. მისი დამაარსებლები იყვნენ ვადიმ სამოილოვი, ალექსანდრე კოზლოვი და პეტრე მაი. ჯგუფი ჩამოყალიბდა 1988 წელს ეკატერინბურგში. დიდი გარღვევა კოლექტივის შემოქმედებაში მოხდა ალბომებით *Позорная звезда* (სამარცხვინო ვარსკვლავი) და *Опиум* (ოპიუმი). 2009 წელს ჯგუფმა განაცხადა დაშლის შესახებ. მოგვიანებით გამოიცა მისი უკანასკნელი სტუდიური დისკი და ჩატარდა ფინალური საკონცერტო ტურნე რუსეთის ტერიტორიაზე.

## დისკოგრაფია 
;ალბომები მაგნიტურ ფირზე

;ძირითადი დისკები

;კომპილაციები

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1988 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
The Rolling Stones (EP)

***The Rolling Stones*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის პირველი EP დისკი, გამოცემული 1964 წელს. 2004 წელს იგი გამოვიდა კრებულთან *Singles 1963–1965* ერთად. გამოსვლისთანავე მან ბრიტანულ ჩარტში #1 პოზიცია დაიკავა.

## სიმღერების სია
## სქოლიო 
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის EP-ები
კატეგორია:1964 წლის EP-ები
კატეგორია:Decca Records-ის EP-ები
კატეგორია:London Records-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ენდრიუ ლუგ ოლდემის პროდიუსერობით
კატეგორია:სადებიუტო EP-ები
Five by Five (როლინგ სტოუნზის EP)

***Five by Five*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მეორე EP დისკი, გამოცემული 1964 წელს. გამოსვლისთანავე მან ბრიტანულ ჩარტში #1 პოზიცია დაიკავა.

მოგვიანებით გამოსულ დისკში 12 X 5 მოხვდა სიმღერის 2120 South Michigan Avenue სრული ვერსია.

## სიმღერების სია
## სქოლიო 
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის ალბომები
კატეგორია:1964 წლის EP-ები
კატეგორია:Decca Records-ის EP-ები
კატეგორია:ალბომები ენდრიუ ლუგ ოლდემის პროდიუსერობით
გვიანის ზეგანი

[thumb|right|[რორაიმა (მთა)|რორაიმა ვენესუელის, ბრაზილიისა და გაიანის საზღვარზე]]
thumb|right|გვიანის მთიანეთი რუკაზე
**გვიანის ზეგანი** — ერთ-ერთი იმ სამი ქმნილებიდან, რომლებიც შექმნა სამხრეთამერიკულმა ფილამ. 1,7 მილიარდი წლის წინ კამბრიამდელმა გეოლოგიურმა ცვლილებებმა ჩამოაყალიბეს სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთი ნაწილი. ქედის უმაღლეს მწვერვალს ეწოდება გვიანის მაღალმთიანეთი, სადაც მდებარეობს შთამბეჭდავი და იდუმალებით მოცული ტეპუის მთები. გვიანის ზეგანზე ასევე მდებარეობს ჩანჩქერები: ანხელი, კაიტეური და კუკენანი.

კლდეების ქიმიური შემადგენლობის გამო მათ მომწვანო ფერი აქვთ, კლდეები ძირათადად არის შემდეგი ტიპის: ქვიშაქვა, კვარციტი, თიხაფიქალი, კონგლომერატი და გაბრო.

## გეომორფოლოგია 
გვიანის ზეგანზე არის სამი არე:
# *გვიანის ზეგანი* არის ვენესუელის აღმოსავლეთ ნაწილში, გრძელდება დასავლეთით გაიანაში და ჩრდილოეთით რორაიმაში, ბრაზილია.
# *ტუმუკუმაკუს მთები*, რომელიც არის ვილჰელმის მთიანეთის მასივის ნაწილი. მდებარეობს სამხრეთ სურინამში, სურინამის და გაიანას საზღვართან, რომელიც ქმნის ტუმუკ-უმაკის მთებს ბრაზილიაში - პარასა და ამაპას შტატებში. მათი სამხრეთი ფერდობი ეშვება ამაზონის მდინარის აუზში, ხოლო ჩრდილოეთ ფერდობი ატლანტის ოკეანეში.
# *ჩირიბიკიტეს პლატო* დაფარულია ქვიშაქვებით, რომლის სიმაღლეც აღწევს 900 მეტრამდე. ის ქმნის გვიანას მთიანეთის დასავლეთ ნაპირს. პლატო გამოყოფილია აღმოსავლეთ ანდებისგან ნეოგენური სისტემის სუბანდებით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ტეპუი
* რორაიმა
* პიკო-და-ნებლინა

## სქოლიო 
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის გეოლოგია
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის გეოგრაფია
კატეგორია:ბრაზილიის გეოგრაფია
კატეგორია:ვენესუელის გეოგრაფია
კატეგორია:გაიანის გეოგრაფია
კატეგორია:სურინამის გეოგრაფია
Got Live If You Want It! (EP)

***Got Live If You Want It!*** — ინგლისური როკ-ჯგუფ როლინგ სტოუნზის მესამე EP დისკი, გამოცემული 1965 წელს.  მიუხედავად იმისა, რომ იგი შტატებში არასოდეს გამოცემულა, ზოგიერთი სიმღერა ამ დისკიდან მოხვდა ალბომების Out of Our Heads და December's Children (And Everybody's) აშშ ვერსიებში.

დისკის სახელწოდება არის სლიმ ჰარპოს სიმღერის „I Got Love If You Want It“ სათაურის შეცვლილი ვარიანტი.

## სიმღერების სია
## სქოლიო 
კატეგორია:როლინგ სტოუნზის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1965 წლის EP-ები
კატეგორია:Decca Records-ის EP-ები
კატეგორია:საკონცერტო EP-ები
კატეგორია:ალბომები ენდრიუ ლუგ ოლდემის პროდიუსერობით
ჰირაკოთერიუმი

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ჰირაკოთერიუმი
**ჰირაკოთერიუმი** () — ცხენისებრთა ოჯახის ამომწყდარი გვარი. გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ ამერიკის და ევროპის ეოცენში (არსებობს ცნობა ჰირაკოთერიუმის ნაშთების ცენტრალურ აზიაში პოვნის შესახებ). ოჯახის უძველესი წარმომადგენელი, რომელსაც ცხენის შორეულ წინაპრად მიიჩნევენ, პატარა მოკლედრუნჩიანი ცხოველი იყო. წინა კიდურებზე ჰქონდა ოთხი თითი, უკანაზე — სამი; ნებისა და წინა ტერფის ძვლები უკვე რამდენადმე დაგრძელებული იყო. ბინადრობდა დაჭაობებულ ტყეში.

## ლიტერატურა 
* *გაბუნია ლ.,* ქსე, ტ. 11, გვ. 670, თბ., 1987

კატეგორია:ცხენისებრნი
კატეგორია:გადაშენებული ძუძუმწოვრები
The God That Failed

„**The God That Failed**“ — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის სიმღერა და მეათე სიმღერა მათი მეხუთე სტუდიური ალბომიდან *Metallica.* სიმღერა არასოდეს გამოსულა სინგლის სახით, მაგრამ იგი იყო პირველი სიმღერა ალბომიდან, რომელიც საზოგადოებამ მოისმინა. იგი იყო ასევე ერთ-ერთი პირველი მეტალიკის ჩანაწერებიდან, რომელიც შესრულებული იყო ნახევარი საფეხურით დაბლა აწყობილი გიტარებით.

## კომპოზიცია და ჩაწერა 
ტექსტის ავტორმა, მთავარმა ვოკალისტმა და რიტმულმა გიტარისტმა ჯეიმზ ჰეტფილდმა სიმღერა დაახასიათა როგორც „ძალიან ლამაზი... ნელი, მძიმე და მახინჯი.“ მთავარი გიტარისტი კირკ ჰემეტი იხსენებს მისი სოლოს სიმღერაში ჩასმის პროცესს:   ჰემეტის ნათქვამის მიხედვით, იგი და მუსიკალური პროდიუსერი ბობ როკი მუშაობდნენ ჰემეტის სოლოზე სიმღერაში. ერთად მათ შექმნეს მელოდია, რომლისთვისაც ჰემეტს სურდა, დაემატებინა ჰარმონია. პროდიუსერმა გამოთქვა აზრი, რომ ეს სოლო სიმღერის ჟღერადობას მეტისმეტად „მშვენიერს“ გახდიდა და შესთავაზა დაეკრათ იგი ერთი ოქტავით მაღლა. საბოლოოდ სოლო ჩაიწერა ჰემეტის მიერ მისი მრავალჯერ შესრულების შემდეგ ალბომის ჩაწერისას. ჰემეტი შედეგს მის ერთ-ერთ ფავორიტ სოლოებს შორის ასახელებს ალბომიდან. ჯეიმზმა იგრძნო, რომ არ მიჰყოლოდა დედამისი საკუთარ ქრისტიანულ რწმენას, შესაძლოა გადარჩენილიყო.

ბეილორის უნივერსიტეტის ასისტენტ-პროფესორი რელიგიის საკითხებში პოლ მარტენსი აღნიშნავს, რომ სიმღერა აღფრთოვანებით იქნა მიღებული ზოგიერთი ისეთი ანტი-რელიგიური და ათეისტური დაჯგუფებების მიერ, როგორებიცაა ვებ-საიტები Alabama Atheist და The Secular Web, მიუხედავად იმისა, რომ ჰეტფილდი სიმღერაში კი არ ზეიმობს ღმერთის ამ მარცხს, არამედ ადანაშაულებს მას, დედამისის რწმენისა და სიკვდილის გამო, უაზრო ცხოვრების შექმნის გამო.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მეტალიკის The God That Failed საიტზე Encycmet.com 

## კითხვის გასაგრძელებლად 
*

კატეგორია:1991 წლის სიმღერები
კატეგორია:მეტალიკის სიმღერები
Radio Ga Ga

„**Radio Ga Ga**“ — ბრიტანული როკ-ჯგუფ Queen-ის სიმღერა და სინგლი 1984 წელს გამოცემული ალბომიდან *The Works*. მისი ავტორია როჯერ ტეილორი.

სინგლი გამოვიდა სიმღერის „Go Crazy“ თანხლებით  B-მხარეზე. ბრიტანულ ჩარტში იგი #16 პოზიციაზე მოხვდა. აშშ-ში 1992 წლამდე ეს იყო ჯგუფის უკანასკნელი სინგლი, მოხვედრილი საუკეთესო 20-ეულში. სიმღერა შეტანილია კრებულებში  *Greatest Hits II* და *Classic Queen*.

## მნიშვნელობა 
სიმღერა ჩაიწერა 1983 წელს და სინგლის სახით 1984 წლის იანვარში გამოიცა. ეს იყო ერთგვარი პასუხი იმაზე, რომ ტელევიზია სულ უფრო პოპულარული ხდებოდა, რადიოეთერთან შედარებით. იგი ნაწილობრივ ეხება მუსიკალური ვიდეოებისა და  MTV-ს თემას. ირონიულია, რომ 1984 წელს იგი ხშირად გადიოდა MTV-ს ეთერში და ნომინირებული იქნა იმავე წლის 1984 MTV-ის მუსიკალური ვიდეოების დაჯილდოების კატეგორიაში „საუკეთესო მხატვრული რეჟისურა“. ტეილორი

## ვიდეო 
რეჟისორმა დევიდ მალეტმა ფრიც ლენგის 1927 წლის სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმის „მეტროპოლისი“ კადრების გამოყენებით შექმნა სიმღერის ოფიციალური ვიდეო. ფრედი მერკურის სოლო სიმღერა „Love Kills“ გამოყენებული იქნა ფილმის რესტავრირებულ ვერსიაში და სანაცვლოდ Queen-ს მიეცა საშუალება, კადრები საკუთარ ვიდეოში გამოეყენებინა. თუმცა, იმ დროისთვის ფილმზე საავტორო უფლებების მფლობელი იყო აღმოსავლეთ გერმანიის კომუნისტური ხელისუფლება და ჯგუფმა კადრების გამოყენების უფლება მათგან შეიძინა.

ვიდეოში ასევე გამოიყენება კადრები ჯგუფის ადრეული პრომო-ვიდეოებიდან („Bohemian Rhapsody“, „We Are the Champions“, „Don't Stop Me Now“ და  „Flash“).

## სიმღერების სია 
#Radio Ga Ga - 5:47 	
#I Go Crazy - 3:42

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო 
კატეგორია:1984 წლის სინგლები
კატეგორია:2004 წლის სინგლები
კატეგორია:Queen-ის სიმღერები
კატეგორია:1984 წლის სიმღერები
Once You've Tasted Love

**Once Youve Tasted Love** - ჯგუფ Take That-ის მესამე სინგლი. იგი შეტანილია მის პირველ სტუდიურ ალბომში Take That & Party. სინგლი გამოვიდა 1992 წელს.

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის მუსიკალური კლიპი დაბალბიუჯეტიანია. მასში ჯგუფი გადაღებულია ცეკვისას და სიმღერის დროს.

## სიმღერების სია 
; ავსტრიული გამოცემა (PC45257)
# Once You've Tasted Love (Aural Mix) - 8:12
# Guess Who Tasted Love (Guess Who Mix) - 5:25
# Once You've Tasted Love (რადიოს ვერსია) - 3:33

; ბრიტანული 7" ვინილი (PB45257)
# Once You've Tasted Love - 3:43
# Guess Who Tasted Love - 5:25

; ბრიტანული 7" ვინილი (PB45265)(შეზღუდული გამოცემა + კალენდარი)
# Once You've Tasted Love - 3:43
# Guess Who Tasted Love - 5:25

; ბრიტანული 12" ვინილი(PT45258)(სურათიანი დისკი)
# Once You've Tasted Love (Aural Mix) - 8:12
# Guess Who Tasted Love (Guess Who Mix) - 5:25
# Once You've Tasted Love (რადიოს ვერსია) - 3:33

; აუდიოკასეტა(PK45257)
# Once You've Tasted Love - 3:43
# Guess Who Tasted Love - 5:25

კატეგორია:1992 წლის სიმღერები
კატეგორია:Take That-ის სიმღერები
კატეგორია:1992 წლის სინგლები
მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერების სია

ქვემოთ ცხრილში მოცემულია მსოფლიოს ყველაზე მაღალი ჩანჩქერები, მათი ვარდნის სიმაღლეები, მდინარეები და მდებარეობა.

## ლიტერატურა 
* *ყველაფერი ყველაფერზე, 111 გვ. გამომცემლობა „პალიტრა L“, 2007, შემდგენელი - თემურ ყიფიანი.*

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩანჩქერები
ღევონდი

**ღევონდი** () — VIII საუკუნის სომეხი ისტორიკოსი, «ხალიფების ისტორიის» ავტორი, აღწერა სომხეთის პოლიტიკური ისტორია 640-დან 788-მდე. წიგნის ბოლო თავი დაწერა როგორც მოწმემ იმ ამბებისა. წიგნში მოთხრობილია არაბების მართველობის დამყარების შესახებ სომხეთში, სომხების ბრძოლის შესახებ არაბების წინააღმდეგ. წიგნში მოყვანილია ცნობები 703, 748, 762 და 774–775 წწ. აჯანყებების შესახებ. წიგნი შეიცავს არაბეთის ხალიფის ომარ II-ის და ბიზანტიის იმპერატორის ლეონ III-ის მიმოწერას.

## ბიოგრაფია 
ღევონდის ცხოვრების შესახებ არაფერი არაა ცნობილი. წიგნი «ხალიფების ისტორია» ღევონდის მიერ დაწერილია შაპუხ ბაგრატუნის შეკვეთით. ასე რომ, დარწმუნებით შეიძლება ჩაითვალოს რომ ღევონდი ცხოვრობდა და წერდა VIII საუკუნის დასასრულს. არც ერთი სომეხი მწერალი თუ ისტორიკოსი არ გვატყობინებს რაიმე დეტალებს მისი ცხოვრებიდან. ცნობილია მხოლოდ რომ ის იყო *ვარდაპეტი*, ანუ ღვთისმეტყველების დოქტორი, ბერი მეცნიერი. ასოღიკი და  კირაკოსი მას *მღვდელს* უწედებენ.

## ნაშრომები 
«ხალიფების ისტორიის» ტექსტი დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა დაკარგულად და მხოლოდ  XIX საუკუნის 40-იან წლებში იქნა აღმოჩენილი. ამასთან ბევრი სომეხი მწერალი იხსენიებს ღევონდს როგორც ამ "ისტორიის" ავტორს და განსაზღვრავენ ეპოქას, რომელშიც ის ცხოვრობდა. იოანე კათალიკოსმა, რომელიც წერდა IX საუკუნის ბოლოს და Х საუკუნის დასაწყისში, ბევრი რამ ისესხა მისგან პირველი ხალიფების შესახებ; სტეფან ასოღიკი (Х ს. ბოლო) მას აყენებს დროის მიხედვით სებეოსსა და (VII ს.) და შაპუხ ბაგრატუნს (IX ს.) შორის.

კირაკოს განძაკეცი (XIII ს.) ასევე მოიხსენიებს მას, და ამბობს: ღევონდი წერს რომ, 

ღევონდი თავის *ისტორიას* იწყებს მუჰამადის სიკვდილით, ე. ი. 632 წ. და მიდის თავისი თხრობით სტეფანოზ I კათოლიკოსად კურთხევამდე, ე.ი. 788 წ-მდე. აქედან გამომდინარე პერიოდი რომელსაც ის აღწერს მოიცავს 156 წელს, ან მიახლოებით პერიოდს. თავიდან ის მოგვითხრობს არაბების პირველ შემოსევებს სპარსეთში და სომხეთში; შემდეგ ის საუბრობს სომხებისა და სხვა კავკასიელი ერების არაბების  მიერ დამორჩილებაზე. ომების შესახებ არაბებსა და სომხებს, ბერძნებს და ხაზარებს შორის. "ისტორიის" ეს ნაწილი იწვევს დიდ ინტერესს რადგან აქ მოთხრობილია ისეთი ისტორიული წვრილმანები ვრცლად არაბებისა და ხაზარების შესახებ, რაც აქამდე საერთოდ არ იყო ცნობილი.

წიგნის საკმაოდ მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენს პასუხი ლეონ III ისავრიელისა ხალიფ ომარ II-ის წერილზე, რომელიც იმედოვნებდა იმპერატორის ისლამის მიღებაზე. ომარის წერილი ჩვენამდე მთლიანობაში არაა მოღწეული, თუმცა იმპერატორის პასუხი მთლიანადაა მოღწეული და წარმოადგენს მეტად საინტერესო ნიმუშს რელიგიურ-პოლემიკური შინაარსის წერილებისა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომხეთის ისტორია

## თხზულებები 
* «Histoire des guerres et des conquêtes des Arabes en Arménie, par l’éminent Ghevond, vardabet arménien, écrivain du huitième siècle» — პირველი ფრანგული თარგმანი 1856, შესრულებულია კ. შახნაზარიანის მიერ
* Гевонд, История халифов вардапета Гевонда, писателя VIII в., пер. с арм. К. Патканова, СПб, 1862

კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ლეიბ-გვარდია

[მინი|290პქ|ლეიბ-გვარდიის შეკრება კონსატანტინეს სასახლეში [სანქტ-პეტერბურგი|სანქტ-პეტერბურგში]]
[მინი|250პქ|ლეიბ-გვარდიის პავლოვსკის პოლის ჯარისკაცი ([1914)]]
**ლეიბ-გვარდია** (რუს. Лейб-гвардия, მომდინარეობს გერმ.-დან: Leib – სხეული + guardia – დაცვა) — სპეციალური პრივილეგირებული სამხედრო შენაერთი რუსეთის იმპერიის არმიაში, 1917 წლამდე.

ლეიბ-გვარდია დააარსა პეტრე I-მა. თავდაპირველად, როგორც, მართალია, მცირერიცხოვანი, მაგრამ ჩვეულებრივ ჯარებზე უკეთ მომზადებული და მეფისადმი განსაკუთრებულად ერთგული ოფიცრების დაქვემდებარებში მყოფი შენაერთი, ლეიბ-გვარდია მეფის პირადი დაცვის ფუნქციას ასრულებდა. ომიანობის პერიოდში, გარდა ამისა, ასრულებდა განსაკუთრებულად საპასუხისმგებლო დავალებებს, ხშირად ისეთი დანაკარგებით, რომლის მსგავს შემთხვევებში ჩვეულებრივი სამხედრო შენაერთები პანიკით მოცულები გარბოდნენ.  

## ლიტერატურა 
* *Богуславский Л. А.* История Апшеронского полка. 1700—1892. — СПб., 1892.
* *Вахрушев М. Н.* История 101-го пехотного Пермского полка. 1788—1897 гг. — СПб., 1897.
* *Висковатов А. В.* Хроника Российской Императорской армии. — СПб., 1852.
* *Висковатов А. В.* Историческое описание одежды и вооружения Российских войск. — СПб., 1901.
* *Габаев Г. С.* Роспись русским полкам 1812 года. — Киев, 1912.
* *Зноско-Боровский Н.* История Лейб-гвардии Измайловского полка. — СПб., 1882.
* История Лейб-гвардии Егерского полка за 100 лет. 1796—1896гг. — СПб., 1896.
* *Потто В. А.* История Ахтырского полка. — СПб., 1902.
* *Судравский В. К.* История Лейб-гвардии Гренадерского полка. — СПб., 1906
* Сборник биографий Кавалергардов. — СПб., 1901—1908.
* *Смирнов Я. С.* История 65-го пехотного Московского полка. 1642—1700—1890 гг. — Варшава, 1890.
* *Хлопов М. Д.* 52-й пехотный Виленский полк. — Тула, 1893.
* *Чичерин А. К.*, *Долгов С. Н.*, *Афанасьев А. Н.* История Лейб-гвардии Преображенского полка. — СПб., 1883.
* *Шустов В. Н.* История 25-го драгунского Казанского полка. — Киев, 1901.
*  Анненков И. В. История лейб-гвардии Конного полка (1731–1848): в 4 ч— Репринтное издание 1849 г. — СПб.: Альфарет, 2009 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Russian Guards of the Napoleonic Wars
* THE RUSSIAN ARMY, 1914 by Mark Conrad, 2001. Divisions. 
* * Фотоальбом Лейб-Гвардии Семеновского полка

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის შეიარაღებული ძალები
ორენბურგი

**ორენბურგი** (რუს. Оренбург) — ქალაქი რუსეთის ფედერაციაში, ორენბურგის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. მოსახლეობა – 525,6 ათ. (01.01.2010). მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით რუსეთში უკავია 28–ადგილი. მდებარეობს მოსკოვიდან 1,478 კილომეტრზე, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ძალიან ახლოს ყაზახეთის საზღვრებთან. უმაღლესი ადგილია 154.4 მ. ზღვის დონიდან. დაარსებულია 1734 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* City History of Orenburg 
* ორენბურგის საინფორმაციო პორტალი  
* Портал органов государственной власти г. Оренбурга 
* Сайт администрации г. Оренбурга 
* Оренбургский региональный центр социальной информации 
* Форум города Оренбург 

## სქოლიო
კატეგორია:ორენბურგის ოლქის ქალაქები
კატეგორია:რუსეთის ოლქების დედაქალაქები
პრუდენტე დი მორაისი

**პრუდენტე დი მორაისი** (; დ. 4 ოქტომბერი, 1841, იტუ, სან-პაულუ — გ. 3 დეკემბერი, 1902, პირასიკაბა, სან-პაულუ) — ბრაზილიელი პოლიტიკოსი, ბრაზილიის  მესამე პრეზიდენტი (1894-1898).

## ბიოგრაფია
პრეზიდენტი მორაისი დაიბადა სან-პაულის შტატის იტუს რაიონში, 1841 წლის 4 ოქტომბერს. 1863 წელს სან-პაულუს სამართლის სკოლა დაამთავრა. ამის შემდეგ გადავიდა პირასიკაბაში, სადაც 2 წლის განმავლობაში ეწეოდა ადვიკატის პრაქტიკას.

1865 წელს დაიწყო მისი პოლიტიკური კარიერა. გაწევრიანდა ლიბერალურ პარტიაში და აირჩიეს პირასიკაბის ქალაქის მუნიციპალიტეტის წევრად. 1873 წლიდან რესპუბლიკური პარტიის წევრია.

1889-1890 წწ. ეკავა სან-პაულუს შტატის გუბერნატორის თანამდებობა. შემდეგ გახდა სენატორი, ხოლო 1891-1894 წწ. იყო სენატის ვიცე-სპიკერი.

## პრეზიდენტობა
1894 წლის 1 მარტს ბრაზილიაში გაიმართა პირველი საერთო სახალხო არჩევნები, რომელშიც გაიმარჯვა პრუდენტე დი მორაისმა. მან მიიღო 276583  ხმა და დაამარცხა თავისი მთავარი კონკურენტი აფონსუ პენა. 15 ნოემბერს დაიკავა ქვეყნის პრეზიდენტის თანამდებობა.  იგი ბრაზილიის პირველი პრეზიდენტია, რომელიც საყოველთაო სახალხო არჩევნების შედეგად აირჩიეს. ასევე პირველი პრეზიდენტია სამოქალაქო პროფესიით (ადვოკატი). მისი მართველობის დროს მიმდინარეობდა კანუდოსის აჯანყება (1893–1897), რომელიც სასტიკად ჩაახშო ბრაზილიის არმიამ. გარდა ამისა, მორაისმა გადაჭრა რამდენიმე მნიშვნელოვანი საგარეო პოლიტიკური საკითხი: დააზუსტა საზღვარი არგენტინასთან, აღადგინა დიპლომატიური ურთიერთობა პორტუგალიასთან, აიცილა ტერიტორიული პრეტენზიები დიდ ბრიტანეთთან.

## საინტერესო ფაქტები
ქალაქი პრეზიდენტი-პრუდენტი სახელს მის პატივსაცემად ატარებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მორაისის მთავრობა – ბრაზილიის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი
* Mensagem ao deixar o Governo de São Paulo 
* Mensagem ao Congresso Nacional 1895 
* Mensagem ao Congresso Nacional 1896 
* Mensagem ao Congresso Nacional 1897 
* Mensagem ao Congresso Nacional 1898 

კატეგორია:ბრაზილიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  4 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1902
მანუელ კამპუს სალისი

**მანუელ კამპუს სალისი** (; დ. 15 თებერვალი, 1841 — გ. 28 ივნისი, 1913) — ბრაზილიელი იურისტი, ფერმერი და პოლიტიკოსი; იუსტიციის მინისტრი, სენატორი და სან-პაულუს შტატის გუბერნატორი (1894–1897). ბრაზილიის მეოთხე პრეზიდენტი, პრეზიდენტად აირჩიეს 1898 წელს და თანამდებობაზე დარჩა ვადის ამოწურვამდე, 1902 წლამდე. თავისი მმართველობის პერიოდში გაატარა მკაცრი ფინანსური რეფორმები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბრაზილიის პრეზიდენტი
* ბრაზილიის პრეზიდენტების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ბრაზილიის პრეზიდენტის ოფიციალური საიტი - მანუელ კამპუს სალისი

კატეგორია:ბრაზილიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1841
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1913
ადიუტანტი

**ადიუტანტი** ( < ) — ოფიცრის (ზემსახურის) თანამდებობა, რომელიც უფროსის უშუალო დაქვემდებარებაშია. მისი მოვალეობაა სამსახურებრივი და სხვა დავალებების ან საშტაბო სამუშაოების შესრულება.

სამხედრო წოდება (ზოგ არმიაში ასევე – პრაპორშჩიკი, ფლოტში – მიჩმანი), შემდგომში ობერ-ოფიცრის წოდება, მთავარსარდალთან ან ამა თუ იმ სამხედრო ნაწილის შტაბში. ასრულებდა სამსახურეობრივ დავალებებს, ან საშტაბო სამუშაოს. რუსეთის არმიაში XIX საუკუნის ბოლოს — XX საუკუნის დასაწყისში არმიის დივიზიის, კორპუსის შტაბებში, როგორც წესი, უფროსი ადიუტანტის თანამდებობას ასრულებდნენ გენერალური შტაბის ოფიცრები.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გენერალ-ადიუტანტი

## ლიტერატურა
*მეძმარიაშვილი ე., „ქართული სამხედრო ენციკლოპედიური ლექსიკონი“, თბ., 2017, გვ. 9
* Ожегов С. И., Шведова Н. Ю. Толковый словарь русского языка. М.: Азъ, 1996. С.17.
* Каминский В. В. Выпускники Николаевской Академии Генерального Штаба на службе большевистскому режиму в конце 1917 — на протяжении 1919 гг.: становление внутреннего статуса и вклад в победу РККА в гражданской войне. См.: Приложения. //Авторская диссертация на соискание степени доктора философии. Хранится в библиотеках израильских университетов в Беэр-Шеве (Университет им. Бен-Гуриона) и в Иерусалиме (Еврейский Университет).

კატეგორია:სამხედრო წოდებები
ტუმუკ-უმაკი

**ტუმუკ-უმაკი** (, , ) — მთათა სისტემა სამხრეთ ამერიკაში, გადაჭიმულია  დაახლოებით 120 კილომეტრის სიგრძეზე ბრაზილიის, სურინამისა და საფრანგეთის გვიანის სამხრეთ საზღვართან. აპალამის და ვაიანას ხალხების ენაზე *Tumucumaque* ნიშნავს: „კლდეები, რომლებიც შამანებსა და სულებს შორის ბრძოლის სიმბოლოა“. ქედი თითქმის მიუდგომელია. 

მდინარეები მარონი და ოიაროკი სათავეს ტუმუკ-უმაკის მთებში იღებენ. მარონი () ქმნის საზღვარს სურინამსა და ფრანგულ გვიანას შორის, ხოლო ოიაროკი () ბრაზილიასა და ფრანგულ გვიანას შორის. 

ტუმუკ-უმაკის მთები არის ტუმუკუმაქუს ნაწილი, რომელიც თავის მხრივ შედის გვიანას მთიანეთში. გეოგრაფიულად ისინი ყოფენ ამაზონის აუზს და ატლანტის სანაპიროს. ტუმუკ-უმაკის პლატო დაფარულია ტყეებით. 

ბრაზილიაში ტუმუკუმაკუს ეროვნული პარკი მოიცავს ტუმუკ-უმაკის მთიან ტერიტორიას, პარასა და ამაპას შტატებში. ეს არის ბრაზილიის უდიდესი ეროვნული პარკი და ტროპიკული ტყეების მსოფლიოში ყველაზე დიდი დაცული ტერიტორია. უმაღლესი მწვერვალი არის 701 მეტრის სიმაღლის, რომელიც მდებარეობს ამაპას შტატში.

ფრანგული ფილმს *Tumuc Humac* (გადაღებული 1970-ში, რეჟისორი ჟან-მარი პერიერი), სახელი ეწოდა ამ მთების პატივსაცემად.

## რესურსები ინტერნეტში
* გაიანას ქედი

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის ქედები
კატეგორია:სურინამის ქედები
ბრაზილიის შტატები

**ბრაზილიის შტატები** () —  ბრაზილია ფედერაციული რესპუბლიკაა, შედგება 26 შტატისა () და ერთი ფედერალური ოლქისაგან, რომელიც მოიცავს დედაქალაქ ბრაზილიას. შტატები ძირითადად ისტორიულია, თუმცა ზოგიერთი საზღვარი ამ წესს არ ემორჩილება. 1955 წელს პრეზიდენტმა ჟუან კაფე ფილიუმ  გოიასის შტატიდან გამოყო ტერიტორია ფედერალური ოლქისათვის. ოლქს ესაზღვრება გოიასი და მინას-ჟერაისი. 

პირველი ადმინისტრაციული დანაყოფი ბრაზილიაში იყო მემკვიდრეობითი საკაპიტნოები. 

იბერიის უნიის (1580-1640) შემდეგ პორტუგალიის სამფლობელოები სამხრეთ ამერიკაში კიდევ უფრო გაიზარდა და ტერიტორიები დაიყო საკაპიტნოებად, სამეფო საკაპიტნოებად და პროვინციებად. 

1822 წელს, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ ბრაზილია გახდა იმპერია და ყველა საკაპიტნო პროვინციად გადაიქცა. კოლონიურ პერიოდში არსებული თითქმის ყველა საზღვარი ხელუხლებელი დარჩა.  1889 წელს კი ბრაზილიის რესპუბლიკად გამოცხადების შემდეგ ყველა პროვინციას შტატი ეწოდა. 

## ბრაზილიის შტატების სია
ქვემოთ მოყვანილ ცხრილში, ჩამოთვლილია ბრაზილიის შტატები.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Economic statistical data for Brazil's 26 states and federal district (in English, Portuguese, and Spanish)
*
*Map of Brazil, showing states and their regular timezones 
* http://www.ibge.gov.br/home/estatistica/populacao/condicaodevida/indicadoresminimos/sinteseindicsociais2010/SIS_2010.pdf

კატეგორია:ბრაზილიის შტატები
კატეგორია:ბრაზილია
შტაბს-როტმისტრი

**შტაბს-როტმისტრი** ( < ) — ობერ-ოფიცრის X (1797—1884) და IX (1884-1917) კლასის წოდება რუსეთის იმპერიის კავალერიის, ჟანდარმერიის და სასაზღვრო დაცვის წოდებათა რანგების ტაბელით. შეესაბამებოდა შტაბს-კაპიტნის წოდებას ქვეით ჯარებში და პოდ-იასაულს კაზაკთა ლაშქარში.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Большой Энциклопедический словарь

კატეგორია:სამხედრო წოდებები