open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ორელიუს მარი

**ორელიუს ჯონ ლამოთ მარი** (დ. 23 დეკემბერი, 1904 – გ. 28 სექტემბერი, 1995) — დომინიკელი პოლიტიკოსი და სამართლის სპეციალისტი, რომელიც 1980 წლის 25 თებერვლიდან 1983 წლის 19 დეკემბრამდე დომინიკის მეორე პრეზიდენტის თანამდებობას იკავებდა.  ორელიუს მარის წინამორბედად მოაზრება ჯენერ ამორი, ხოლო ორელიეს ჯონის მემკვიდრედ კლარენს სენიორე.

## პოლიტიკური საქმიანობა
პრეზიდენტად არჩევამდე ორელიუს ჯონ ლამოთ მარის ბევრი გამოცდილება ჰქონდა მსგავს სფეროებში. ორელიუს ჯონი მუშაობდა მოსამართლედ და სამართლის სპეციალისტად. 1980 წლის 25 თებერვალს დომინიკის საკანონმდებლო ორგანომ ჯონ ლამოთ მარი პრეზიდენტად აირჩია. მარიმ ოფიციალური ფიცი მომდევნო დღეს, 26 თებერვალს დადო მოსამართლე სესილ ჰიულეტის წინაშე. ორელიუს ჯონი პრეზიდენტის თანამდებობაზე საკმაოდ დიდი ხანი იყო, ორელიუს ჯონ ლამოთ მარი 1983 წლის 19 დეკემბრამდე იყო პრეზიდენტი.

## სქოლიო
კატეგორია:დომინიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  1904
კატეგორია:დაბადებული 23 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:გარდაცვლილები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის პრეზიდენტები
ზოსიძე

საკუთარი სახელი **ზოსიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ნიაზ ზოსიძე — მწერალი, ჟურნალისტი
* რევაზ ზოსიძე — ბიოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ჯენერ არმორი

**ჯენერ ბორნ მოდ არმორი** (დ. 15 ნოემბერი, 1932 – გ. 25 ივლისი, 2001) — პოლიტიკოსი და ბარისტერი დომინიკიდან, რომელიც მსახურობდა როგორც დროებითი (მოქმედი) პრეზიდენტი დომინიკის 1979–1980 წლებში.

## ბიოგრაფია
არმორი დაიბადა პორტსმუთში, დომინიკაში ტრინიდადელი მამის, დოქტორ რეგინალდ ფ. არმორის, და მისი მეუღლის მარჯერი (ქორწინებამდე გვარი ბრაიანტი) ოჯახში. ჯენერი იყო რონალდ არმორის ძმა.

კონსტიტუციური კრიზისის შემდეგ და პრეზიდენტი ფრედ დეგაზონის წასვლის შემდეგ, არმორი გახდა დროებითი სახელმწიფოს მეთაური. დეგაზონის ოფიციალური გადადგომის შემდეგ 1980 წლის თებერვალში, ჯენერმა თავისი ფუნქცია გადასცა ახალარჩეულ ორელიუს მარის.

შემდეგ ჯენერ ბორნ მოდ არმორი მსახურობდა მინისტრად ევგენია ჩარლზის მთავრობაში. 1985 წელს გახდა პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე. ჯენერი არჩეულ იქნა დომინიკის ასამბლეის წევრად, როგორც დომინიკის თავისუფლების პარტიის კანდიდატი და 1990–1995 წლებში იყო დომინიკის გენერალური პროკურორი.
ჯენერ ბორნ მოდ არმორი არმორი გარდაიცვალა 2001 წლის 25 ივლისს, 68 წლის ასაკში.

## სქოლიო
კატეგორია:დომინიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  1932
კატეგორია:დაბადებული 15 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:გარდაცვლილები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის პრეზიდენტები
სპილო მის ხელებზე

***„სპილო მის ხელებზე“*** — 1913 წლის, ამერიკული, მუნჯი, მოკლემეტრაჟიანი, კომედიური ფილმი. რეჟისორობდა ალ კრისტი. მთავარ როლებს თამაშობდნენ ედი ლაიონსი, ლი მორანი და ლონ ჩეინი. ჩანაწერი დაკარგულია.
## შინაარსი
რამონას მეტად უყვარს ცხოველები, მაგრამ მის მეუღლეს, ედის, ყოველი მათგანის ეშინია — თუთიყუშები კბენენ, მაიმუნები კი უღრენენ. წყვილს ედის ბიძისაგან წერილი მოსდის — ცირკის მეპატრონე ნათესავი ატყობინებს, რომ ბიზნესი ჩაუვარდა და თავის სპილოს, მისახედად, ძმისშვილთან გზავნის. ქმრის პროტესტის მიუხედავად, რამონა ედის აძალებს, სადგურში მივიდეს და სპილო წამოიყვანოს. ედის ჯერ 300-დოლარიანი ფოსტის საფასურის გადახდა უწევს, ხოლო შემდეგ იგებს, რომ მის მიერ დაქირავებულ თავლაში სპილოები არ დაიშვებიან. ახალი „შინაური ცხოველის“ უკანა ეზოში გაჩერებას მეზობლების პროტესტი და პოლიციის ორდერი მოჰყვება, რომელიც ცოლ-ქმარს აიძულებს სპილო უბანს მოაშორონ. ფილმის ბოლო სცენაში ვხედავთ ავეჯით დატვირთულ, სპილოშებმულ გადამზიდს, რომელზეც რამონა შემომჯდარა, ხოლო ედი ამ პროცესიას მიუძღვის.
## როლებში
*ედი — ლონ ჩეინი;
*რამონა ლანგლი;
*ედი ლაიონსი;
*ლი მორანი;
## გამოხმაურება
*„Moving Picture World“*-ის კომენტარის მიხედვით: „ამ კომედიაში, სავარაუდოდ, მეტად გაერთობით ცხოველების ოინბაზობით. ვხედავთ ორ სახეობას — მაიმუნსა და სპილოს. მათგან პირველის გამაოგნებელი ოინები ნებისმიერ სახლს სიცილით აავსებს.“ 
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:1913 წლის ფილმები
კატეგორია:1913 წლის დაკარგული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
მახე (1913)

***„მახე“*** — 1913 წლის, ამერიკული, მუნჯი, მოკლემეტრაჟიანი, დრამატული ფილმი, ედვინ ოგუსტის რეჟისორობით. პროდიუსერი იყო პატ ფაუერსი. მთავარ როლებს ასრულებდნენ მურდოკ მაკქუარი, პაულინ ბუში და ლონ ჩეინი. ჩანაწერი დაკარგულია. მოგვიანებით, 1922 წელს, ჩეინი იმავე სახელწოდების, თუმცა სხვა სიუჟეტის ფილმშიც თამაშობს.
## შინაარსი
შურიანი გოგონა, სახელად ჯეინი, თავისი დანიშნული ლონის ქურთუკზე საღებავს მიაცხებს და გაცოფდება, როდესაც ამ საღებავის კვალს სხვა ქალის კაბის წელზეც შენიშნავს. მალევე გაირკვევა, რომ ქურთუკი ლონმა ძმას, ჩანსს, ათხოვა, რაც ჯეინს დაამშვიდებს. მოგვიანებით, ჩანსის მეუღლე, კლეო, ჯეინის კაბაზე შეამჩნევს საღებავს და ქმარს ღალატს დასწამებს. საბოლოოდ პრობლემა გადაიჭრება.
## როლებში
*ლონი — ლონ ჩეინი;
*ჩანსი (ლონის ძმა) — მურდოკ მაკქუარი;
*ჯეინი (ლონის დანიშნული) — პაულინ ბუში;
*კლეო (ჩანსის ცოლი) — კლეო მადისონი;
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:1913 წლის ფილმები
კატეგორია:1913 წლის დაკარგული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1913 წლის ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
ჰანს-პეტერ ჩუდი

**ჰანს-პეტერ ჩუდი** (დ. 22 ოქტომბერი, 1913 – გ. 30 სექტემბერი, 2002) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი 1959 წლიდან 1973 წლამდე, რომელიც ხელმძღვანელობდა შინაგან საქმეთა დეპარტამენტს (შვეიცარიის შინაგან საქმეთა მინისტრი).

ჩუდი იყო ბაზელ-ქალაქის კანტონური მთავრობის წევრი 1953 წლიდან 1959 წლამდე.

მინი|მარცხნივ|ჰანს-პეტერ ჩუდი 1983 წელს

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:გარდაცვლილები
კატეგორია:პოლიტიკოსები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:შვეიცარიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:შვეიცარიელები
კატეგორია:ევროპელი პოლიტიკოსები
პაწაწინა დედოფალი (1914)

***„პაწაწინა დედოფალი“*** — 1914 წლის, ამერიკული, მუნჯი ფილმი. მთავარ როლს ასრულებს მერი პიკფორდი. სიუჟეტი ეფუძნება ჩანინგ პოლოკის 1909 წლის პიესას, რომელშიც ელსი ფერგუსონი თამაშობდა. 1921 წელს გადაიღეს *„პაწაწინა დედოფლის“* განახლებული ვერსია, კონსტანცა ბინის მონაწილეობით. ორივე ფილმის ოპერატორი ერნესტ ჰალერი იყო.

1914 წლის ვერსია დაკარგულია. მისი თანამედროვე წყაროები აღწერენ როგორც ხუთნაწილიან რომანტიკულ კომედიას.
## როლებში
*დედოფალი ანა ვიქტორია — მერი პიკფორდი;
*მეფე სტეფანი — კარლაილ ბლექველი;
*რობერტ ტრეინორი — ჰაროლდ ლოკვუდი;
*პრემიერ-მინისტრი — რასელ ბასეტი;
*პრინცი იუჯინე — არტურ ჰუფსი;
## რესურსები ინტერნეტში
*
*program cover or lobby sheet
*press advert cover
## სქოლიო
კატეგორია:1914 წლის ფილმები
კატეგორია:1914 წლის დაკარგული ფილმები
კატეგორია:1914 წლის ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სრულმეტრაჟიანი მუნჯი ფილმები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 681

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 681**, მიიღეს 1990 წლის 20 დეკემბერს, გენერალური მდივნის ხავიერ პერეს დე კუელიარის მოხსენების მიღების შემდეგ, რომელიც ავტორიზებული იყო რეზოლუცია 672 (1990)-ით და ეხებოდა არეულობებს ტაძრის მთაზე, საბჭომ გამოხატა შეშფოთება ისრაელის მიერ რეზოლუციების 672 (1990) და 673 (1990) უარყოფის გამო.

საბჭომ შემდგომ დაგმო ისრაელის ოკუპირებული ტერიტორიებიდან პალესტინელების გაძევების განახლების გადაწყვეტილების გამო და მოუწოდა ისრაელის მთავრობას მიეღო 1949 წლის ჟენევის მეოთხე კონვენციის დე იურე გამოყენებადობა და დაემორჩილებოდა მას. ისრაელმა განაცხადა, რომ ისინი გააძევეს „ძალადობის წაქეზებისთვის".

რეზოლუცია 681 ასევე ითხოვდა გენერალური მდივნისგან, მისი მოხსენების რეკომენდაციების შესაბამისად, შეესწავლა შესაძლო ღონისძიებები, რომლებიც შეიძლება მიეღო მან, მეოთხე კონვენციის მაღალი ხელშემკვრელი მხარეების მიერ და საერთაშორისო წითელი ჯვრის კომიტეტის მიერ, კონვენციის ფარგლებში, და საბჭოს ეცნობებინა განხილვების მიმდინარეობის შესახებ. ასევე მოეთხოვა გენერალურ მდივანს გაეგრძელებინა სიტუაციის მონიტორინგი რეგიონში და ეცნობებინა 1991 წლის მარტის პირველ კვირაში და ყოველ ოთხ კვირაში შემდეგ.

რეზოლუცია მიიღეს კუვეიტზე ერაყის შეჭრასთან დაკავშირებული დაძაბულობის ფონზე, რომელთანაც სადამ ჰუსეინი ცდილობდა კუვეიტის პრობლემის გადაწყვეტა პალესტინური საკითხის მოგვარებასთან დაეკავშირებინა.

## რესურსები ინტერნეტში
*[Text of the Resolution at undocs.org](https://undocs.org/S/RES/681(1990))

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1990 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისრაელის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისრაელ-პალესტინის კონფლიქტის შესახებ
მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა

[thumb|[მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა მონპარნასის ვაგზალზე|მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა პარიზის მონპარნასის სადგურზე, 1895 წელს]]
[thumb|[მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა პერალიაში|პერალიას კატასტროფა, რომელიც 2004 წელს ინდოეთის ოკეანეში ცუნამმა გამოიწვია, ისტორიაში ყველაზე მძიმე რკინიგზის ავარია იყო, რომელსაც 1700-ზე მეტი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა.]]
**მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა** — სატრანსპორტო შემთხვევა, რომელიც გამოწვეულია მატარებელთა მოძრაობის ან სამანევრო სამუშაოების დროს რკინიგზის ტრანსპორტის ტექნიკური საშუალების მწყობრიდან გამოსვლით, სალოკომოტივე ბრიგადის წევრების, მოძრაობის მართვის და უზრუნველყოფის სამსახურების რკინიგზის პერსონალის შეცდომების შედეგად, დაუშვებელი გარე ზემოქმედების, რომლის შედეგადაც დაირღვა (დაიმტვრა ინვენტარიდან გამორიცხვის მდგომარეობამდე) რკინიგზის მოძრავი შემადგენლობის (ვაგონი ან ლოკომოტივი) თუნდაც ერთი ერთეული. თუ ამასთან ერთად მგზავრთა რაოდენობიდან გარდაიცვალა, ან ჭრილობები მიიღო თუნდაც ერთმა ადამიანმა, რკინიგზის პერსონალმა ან გარეშე პირმა, მაშინ ამას თვლიან, როგორც მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნას მსხვერპლთან ერთად.

## ფოტოგალერეა 

1918trainwreck.jpg|მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა ნეშვილში, 1918 წელი
NTSB aerial view of Bourbonnais grade crossing accident.jpg|მატარებლის ლიანდაგიდან გადავარდნა ბორბონაისში, ილინოისის შტატი, 1999 წლის 15 მარტს

## ლიტერატურა
* Железнодорожный транспорт: энциклопедия / гл. ред. Н. С. Конарев. — М.: Большая российская энциклопедия, страницы 457—458, 1994. — С. 457—458. — ISBN 5-85270-115-7.

*
კატეგორია:უსაფრთხო მოძრაობა რკინიგზაზე
ჟუან დუ კანტუ ი კაშტრუ

**ჟუან დუ კანტუ ი კაშტრუ და სილვა ანტუნესი** (, დ. 19 მაისი, 1862 — გ. 14 მარტი, 1934, ლისაბონი) — პორტუგალიის სამხედრო-საზღვაო ფლოტის ოფიცერი და პორტუგალიის პრეზიდენტი პირველი რესპუბლიკის პერიოდში. მან ასევე მოკლე დროით პორტუგალიის 67-ე პრემიერ-მინისტრის პოსტი ეკავა. ასევე ცნობილია როგორც **ჟუან დუ კანტუ ი კაშტრუ**. 

## ადრეული ცხოვრება
ჟუანი გენერალ ჟუზე რიკარდუ და კოშტა და სილვა ანტუნესისა (დ. 7 თებერვალი, 1831, ლისაბონი — გ. 7 აგვისტო, 1906) და მარია და კონსეისან დუ კანტუ ი კაშტრუ მასკარენიაშ ვალდესის (დ. 4 ოქტომბერი, 1825 — გ. 20 აპრილი, 1892) ოჯახში დაიბადა.

1891 წელს მან ცოლად შეირთო მარიანა დე სანტუ ანტონიუ მორეირა ფრეირე კორეია მანუელ ტორეს დე აბოიმი (13 ივნისი, 1865, ლისაბონი — 18 იანვარი, 1946), იდანიის პირველი ვიკონტის დისშვილი. წყვილს შეეძინა შვილები.

## კარიერა
კანტუ ი კაშტრუმ დაიკავა საზღვაო მინისტრის პოსტი, ამ თანამდებობაზე დაინიშნა 1918 წლის 9 სექტემბერს და სიდონიუ პაიშმა დანიშნა. 1918 წლის 14 დეკემბერს პაიშის მკვლელობის შემდეგ, ჟუანმა მისი ადგილი დაიკავა.

მისი მმართველობის პერიოდში რევოლუციის მოწყობის ორი მცდელობა დაფიქსირდა. პირველი, რომელიც 1918 წლის დეკემბერში სანტარენში მოხდა, რესპუბლიკელები ფრანცისკუ და კუნია ლეალი და ალვარუ ხავიერ დე კაშტრუ ხელმძღვანელობდნენ. მეორე შემთხვევა მონარქისტული ხასიათის იყო და 1919 წლის იანვარში პაივა კოსეირუმ განახორციელა. მან გარკვეული დროით ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილზე კონტროლის დამყარება შეძლო, რასაც „ჩრდილოეთის მონარქია“ ეწოდა. მიუხედავად იმისა, რომ თავად ჟუანი მონარქისტული შეხედულებების მქონე პიროვნება იყო, როგორც რესპუბლიკის პრეზიდენტს, მას მოუწია ბრძოლა იმ მოძრაობის წინააღმდეგ, რომელიც მის შეხედულებებს ემთხვეოდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*პორტუგალიის პრეზიდენტების სია
*პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა
*პორტუგალიის ისტორია
*პორტუგალიის ისტორიის ქრონოლოგია
*პორტუგალიის პოლიტიკა

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1862
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:პორტუგალიელი პოლიტიკოსები
არგიმუსკო

მარჯვნივ|მინი|„ვარხვი“ და „ბუს“ სავარაუდო მეგალითები.
**არგიმუსკო** — მაღალი პლატო, რომელიც სამხრეთ იტალიაში, სიცილიაში, მთა ეტნას ჩრდილოეთით, ნებროდისა და პელორიტანის მთებს შორის მდებარეობს. იგი როჩელა ვალდემონეს, ტრიპისა და მონტალბანო ელიკონას თემების საზღვრებში მდებარეობს, რომელთაგან ეს უკანასკნელი პრეისტორიული აბაკა ენუმის ადგილას აშენდა. პლატოდან იშლება ეოლის კუნძულების, როკა სალვატესტას და მონტანია დი ვერნას მთების, ტინდარის კონცხის, კალავას კონცხისა და მილაცოს კონცხის ყოვლისმომცველი ხედი.

მინი|„არწივი“.
მარჯვნივ|მინი|„ოფიუქუსი“.

## აღწერა 
ობიექტი მდებარეობს ბოსკო-დი-მალაბოტას ჩრდილოეთ საზღვარზე, ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე; ერთ მხარეს ტირენიის ზღვა ესაზღვრება, მეორე მხარეს კი მდინარე ალკანტარას ხეობა. იგი მოიცავს კვარცის ქვიშაქვის დიდი ლოდების ჯგუფს, რომლებსაც ცხოველებისა თუ ადამიანების მსგავსი უჩვეულო ფორმები აქვთ. ადგილობრივი ლეგენდის თანახმად, ეს კლდეები პრეისტორიული მოსახლეობის მიერ აღმართული დოლმენები და მენჰირული მეგალითებია, თუმცა უფრო სავარაუდოა, რომ ისინი ქარის ეროზიამ წარმოქმნა.

პორტელა ჩერაზაში მეგალითებს შორის ორი დიდი, მოგრძო ქვა დგას, ხოლო სხვა მეგალითზე მზის სიმბოლოა ამოკვეთილი. დასავლეთით, პორტელა ძილაში, დოლმენის ნარჩენების წინ მდებარე დიდი ლოდი, შესაძლოა, წაქცეული მენჰირი ყოფილიყო. სავარაუდო მეგალითების გარშემო პრეისტორიული ადამიანების დასახლების არავითარი მტკიცებულება, როგორიცაა კერამიკა, იარაღები ან ძვლები, აღმოჩენილი არ არის.

ლოდების სახელწოდებების მაგალითებია: „მლოცველი ქალწული“, „ბერი“, „მამაკაცის სახე“ და „არწივი“.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიის პლატოები
კატეგორია:სიცილიის გეოგრაფია
კატეგორია:მესინა
პალაცო ტრაბია

მარჯვნივ|მინი|250x250პქ|სანტო სტეფანო დი კამასტრას კერამიკის მუზეუმი
**პალაცო ტრაბია** — ისტორიული ნაგებობა სანტო სტეფანო დი კამასტრაში, მესინის პროვინციაში, იტალიაში. ამჟამად მასში კერამიკის სამოქალაქო მუზეუმია განთავსებული.

სასახლე ჯუზეპე ლანცა ბარეზიმ XVII საუკუნის ბოლოს ააგო. იგი მდებარეობს დიდ ტერასაზე, ზღვის დონიდან დაახლოებით 80 მეტრის სიმაღლეზე. შენობამ არაერთი რესტავრაცია და ცვლილება განიცადა, სანამ საბოლოო სახე XIX საუკუნის მეორე ნახევარში არ მიიღო. 1994 წელს იგი სანტო-სტეფანო-დი-კამასტრას მუნიციპალიტეტმა შეიძინა. მაშინდელმა მერმა სასახლეში მუზეუმი მოაწყო.

მუზეუმში დაცულია იტალიელი კერამიკოსი დიდოსტატების მხატვრული კერამიკა, მათ შორის არიან პომპეო პიანეცოლა, ალესიო ტასკა, კარლო ძაული, როკო ფამულარო, ფილადელფიო ტოდარო, როზა მარია რაფაელე, ჯუზეპე პრინცი და ფედერიკო ბონალდი.

## სქოლიო
კატეგორია:მესინა
კატეგორია:იტალიის მუზეუმები
გამარჯვების საკურთხეველი

250px|მინი|ავგუსტუსის მმართველობის დროს გამოშვებულ მონეტაზე გამოსახული გამარჯვების ქანდაკება
**გამარჯვების საკურთხეველი** (*Ara Victoriae*) — საკურთხეველი, რომელიც მდებარეობდა რომის სენატის შენობაში (კურია-იულია) და მასზე გამარჯვების ქალღმერთის ოქროს ქანდაკება იდგა. საკურთხეველი ოქტავიანემ (მოგვიანებით ავგუსტუსმა) ძვ.წ. 29 წელს ააგო, აქციუმის ბრძოლაში, ანტონიუსისა და კლეოპატრას დამარცხების აღსანიშნავად. 

## ისტორია
ქანდაკება რომაელებმა ძვ. წ. 272 წელს, პიროსთან ომის დროს, დაიპყრეს და თავდაპირველად ნიკეს გამოსახულებას წარმოადგენდა. მასზე გამოსახული იყო ფრთოსანი ქალღმერთი, რომელსაც პალმის ტოტი ეჭირა და დაფნის გვირგვინის წარდგენისთვის ეშვებოდა. 

თანამედროვე ისტორიკოსი საკურთხევლისა და ქანდაკების მნიშვნელობაზე საუბრობს:

:გამარჯვების ამ საკურთხეველთან სენატორები საკმეველს აკმევდნენ, ყოველწლიურად ლოცულობდნენ იმპერიის კეთილდღეობისთვის, დებდნენ ფიცს ყოველი ახალი იმპერატორის ტახტზე ასვლისას. ამგვარად, ქანდაკება რომის სახელმწიფოსა და რომაულ რელიგიას შორის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანეს კავშირად იქცა.
## გადატანა
საკურთხეველი კურია იულიიდან იმპერატორმა კონსტანციუს II-მ 357 წელს გადაიტანა. მოგვიანებით ის იმპერატორმა იულიანემ დააბრუნა. საკურთხეველი გრაციანემ 382 წელს გადაიტანა.

გრაციანეს სიკვდილის შემდეგ, რომის პრეფექტმა, კვინტუს ავრელიუს სიმმახმა, არაერთხელ თხოვა იმპერატორ ვალენტინიან II-ს, დაებრუნებინა საკურთხეველი. მისი თხოვნები შეხვდა მძლავრ წინააღმდეგობას მედიოლანის ეპისკოპოს, ამბროსის მხრიდან, რომელსაც დიდი გავლენა ჰქონდა იმპერატორზე. თუმცა, ამბროსი მთავარი პირი არ იყო საკურთხევლის გადატანის გადაწყვეტილების მიღებაში, მიუხედავად იმისა, რომ მონაწილეობდა დებატებში.

შემდგომი თხოვნები საკურთხევლის დასაბრუნებლად 391 წელს იმპერატორ თეოდოსიუს I-ის ბრძანებით  უარყოფილ იქნა, რაც მის მცდელობას წარმოადგენდა, უზრუნველყო, ქრისტიანობა ყოფილიყო ერთადერთი რელიგია იმპერიაში. საკურთხეველი აღადგინა ევგენიუსმა თავისი მოკლე მმართველობის დროს (392–394), როგორც ამას ასახავს პაულინუსი მედიოლანელი თავის შრომაში *„ამბროსის ცხოვრება“.*

შერიდანი აღნიშნავს: „ზოგიერთი მიიჩნევს, რომ საკურთხევლის აღება და დაბრუნება ეხებოდა როგორც გამარჯვების საკურთხეველს, ისე გამარჯვების ქანდაკებას. სხვები თვლიან, რომ ქანდაკება არასდროს აუღიათ ადგილიდან. ანტიკური ავტორები არ ასახელებენ, თუ რა მოუვიდა ქანდაკებას საკურთხევლის წაღების დროს, ამიტომ ამაზე სწორი პასუხის გაცემა რთულია“

შერიდანი გვამცნობს: „გამარჯვების საკურთხევლისა და ქანდაკების ბედი საბოლოოდ გადაწყდა 408 წლის კანონით, რომელიც მიზნად ისახავდა არაქრისტიანული ქანდაკებების აღკვეთას იმპერიაში.“ ციტირებით თეოდოსიუსის კოდექსი XVI,10,19–ზე.

## ბიბლიოგრაფია
* Richard Klein: *Symmachus. Eine tragische Gestalt des ausgehenden Heidentums*. Darmstadt (Wissenschaftliche Buchgesellschaft [Impulse der Forschung, Band 2]) 1971, .
* Richard Klein: *Der Streit um den Victoriaaltar. Die dritte Relatio des Symmachus und die Briefe 17, 18 und 57 des Mailänder Bischofs Ambrosius*. Darmstadt (WBG [Texte zur Forschung Band 7]) 1972, .
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*La relazione di Simmaco
* La lettera XVII di Ambrogio
*lettera XVIII di Ambrogio
 
## სქოლიო
კატეგორია:რომის იმპერია
კატეგორია:რომის იმპერატორები
ზრამაგა

**ზრამაგა** — ციხე ისტორიული დვალეთის ერთ-ერთ თემში — ზრამაგისხევში.

XVIII საუკუნის სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილი ანსხვავებს ორ დასახლებულ პუნქტს — ზემო და ქვემო ზრამაგას: „ქვემო ზრამაგა... ციხე დიდი, ფრიად მაგარი; იტყვიან აღშენებულსა თამარ მეფისაგან, და დაბა კოშკოვანი“. ზრამაგის ციხე თავისი ზომით (13 მ x 26 მ) და გეგმით (არასწორ ოთხკუთხედია) მნიშვნელოვნად განსხვავდება ადგილობრივი საგვარეულო კოშკებისაგან. იგი აღმართულია ძნელად მისადგომ წარზიდულ მაღალ კლდოვან გორაზე და გადმოჰყურებს კასრის ხეობას. XVII–XVIII საუკუნეების მიჯნაზე ზრამაგის წარჩინებულ გვარად და ციხის მფლობელად მოიხსენიებიან ელიყანაშვილები, რომელთა თავკაცები ვასალურ დამოკიდებულებაში იყვნენ ქართლის მეფეებთან. აქ არაერთხელ შეფარებია მეფე არჩილ II, ხოლო 1689 წელს ზრამაგაში მისი შვილებიც იყვნენ. ვახუშტის ცნობით, ერეკლე I-მა მათ შესაპყრობად ბარძიმ მდივანბეგი გაგზავნა, მაგრამ ელიყანაშვილმა ქართველი ბატონიშვილები დიგორს გახიზნა და ბარძიმი აიძულა უკან გაბრუნებულიყო.

## ლიტერატურა 
* ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973.

კატეგორია:დვალეთის ციხესიმაგრეები
ზრამაგისხევი

**ზრამაგისხევი** — ისტორიული დვალეთის ერთ-ერთი თემი ცენტრალურ კავკასიონზე, მდ. არდონის ხეობაში. ქართულ წყაროებში ზრამაგისხევი ეწოდებოდა ასევე არდონის მონაკვეთს ჟღელეს ხეობის შესართავიდან ზროგოს ხეობის შესართავამდე.

გვიან შუა საუკუნეებში ზრამაგისხევი დანარჩენ დვალეთთან ერთად ემორჩილებოდა ქართლის მეფეებს. რუსეთის იმპერიის მმართველობის დამყარების შემდეგ, 1859 წელს მეფისნაცვალმა ალექსანდრე ბარიატინსკიმ ზრამაგის თემი, რომელიც შედიოდა ნარის უბანში, გადასცა კავკასიის ხაზის მარცხენა ფრთის ოსეთის სამხედრო ოკრუგს. ეს უკანასკნელი შემდგომში შევიდა თერგის ოლქის, ხოლო 1924 წლიდან — ჩრდილოეთ ოსეთის შემადგენლობაში.

ზრამაგისხევში XVIII საუკუნის ქართველი სწავლული ვახუშტი ბატონიშვილი ასახელებს ორ დასახლებულ პუნქტს — ზემო და ქვემო ზრამაგას. ქვემო ზრამაგაში იყო მძლავრი ციხე. ზემო ზრამაგაში ვახუშტი ახსენებს მცირე ეკლესიას, რომლის შირიმის ფილები უწესრიგოდ გამოუყენებიათ XIX საუკუნეში აგებული ახალი ეკლესიის წყობაში, ხოლო სოფლიდან მცირედით დაშორებულ ნანგრევს უწოდებენ „სანიბას“, ანუ „სამებას“.

## ლიტერატურა 
* ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 4, თბ., 1973.

კატეგორია:დვალეთი
ზროხაკუდი

**ზროხაკუდი** — ძველად საქართველოში გავრცელებული ლითონის ჩასაბერი მუსიკალური საკრავი. 

მოიხსენიება ირანული ეპოსის „შაჰნამეს“ ქართულ ვერსიებში. სულხან-საბა ორბელიანის (XVIII ს.) მიხედვით „ზროხაკუდი საყვირია“ მომცრო, ხოლო დიდი საყვირი ბუკად იწოდებოდა. ივანე ჯავახიშვილის გამოკვლევით „ზროხაკუდი სამხედრო, სახელდობრ, საომარი საკრავი ყოფილა“. ჰქონდა ძლიერი ხმა და ხშირად იხმარებოდა სპილენძჭურთან ერთად. დღეისათვის საკრავი მივიწყებულია და მისი გარეგნული სახის აღდგენა გაძნელებულია.

## ლიტერატურა 
* ჩიჯავაძე ო., საკრავები ძველ საქართველოში, თბ., 2009.
* ჯავახიშვილი ივ., ქართული მუსიკის ისტორიის ძირითადი საკითხები, თბ., 1938.

კატეგორია:ქართული ხალხური საკრავები
ედისონ პეტიტი

**ედისონ პეტიტი** (; დ. 22 სექტემბერი, 1889, პერუ — გ. 6 მაისი, 1962, ტუსონი) — ამერიკელი ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
ედისონ პეტიტი დაიბადა 1889 წლის 22 სექტემბერს პერუში, ნებრასკა. 1911 წელს დაამთავრა ნებრასკას ნორმალური სკოლა (მოგვიანებით პერუს სახელმწიფო კოლეჯი). 1911-1914 წლებში ასწავლიდა საშუალო სკოლაში მინდენში. 1914-1918 წლებში მუშაობდა ვოშბერნის უნივერსიტეტში, ასტრონომიულ დაკვირვებებს ატარებდა უნივერსიტეტის ობსერვატორიასა და იერკესის ობსერვატორიაში. 1918-1920 წლებში იყო იერკესის ობსერვატორიის თანამშრომელი. 1920-1955 წლებში მუშაობდა მაუნტ-ვილსონის ობსერვატორიაში.

მისი ძირითადი შრომები მზის კვლევისა და ვარსკვლავური და პლანეტარული გამოსხივების გაზომვების სფეროს განეკუთვნება. მან გამოაქვეყნა ყველა კარგად დაკვირვებული ამოფრქვევითი პროპლოანციის კატალოგი; შეიმუშავა პროპლოანების კლასიფიკაციის სისტემა მათი ფორმისა და აქტივობის ტიპების მიხედვით, ჩამოაყალიბა კანონი, რომელიც აღწერს პროპლოანების მოძრაობას და იყო ერთ-ერთი პირველი, ვინც გამოიყენა კინოფოტოგრაფია მათ შესასწავლად. მან შექმნა ინტერფერენციული პოლარიზაციის მონოქრომატორი მზის დაკვირვებისთვის. 1918, 1923, 1925, 1930 და 1932 წლებში მან მონაწილეობა მიიღო მზის სრული დაბნელებების დასაკვირვებელ ექსპედიციებში. 1920-იანი წლების დასაწყისში მან ჩაატარა პირველადი კვლევა ასტრონომიაში ვაკუუმური თერმოწყვილის გამოყენების შესახებ. ს. ბ. ნიკოლსონთან ერთად მან გამოიყენა თერმოწყვილი ყველა სპექტრული ტიპის ვარსკვლავების გამოსხივების გასაზომად სხვადასხვა ტალღის სიგრძეში, მათ შორის ინფრაწითელ დიაპაზონში, და ამ მონაცემებიდან განსაზღვრა ვარსკვლავების ბოლომეტრიული სიდიდეები, ტემპერატურა და კუთხური ზომები. პეტიტი და ნიკოლსონი პირველები იყვნენ, ვინც გაზომეს პლანეტებისა და მთვარის ზედაპირის ტემპერატურა. მთვარის დაბნელების დროს მთვარის ზედაპირის ფენის გაგრილების სიჩქარის განსაზღვრით, მათ განსაზღვრეს მისი თერმული თვისებები და მიიღეს მთვარის ზედაპირზე მტვრის ფენის პირველი მტკიცებულება. მან ჩაატარა იუპიტერის, მარსის და ორჯერადი ვარსკვლავების ვიზუალური, ფოტოგრაფიული და ფოტოელექტრული დაკვირვებების სერია. მან აღმოაჩინა ახალი ვარსკვლავი კიჩოს თანავარსკვლავედში და მრავალი წლის განმავლობაში აკონტროლებდა მის სიკაშკაშეს. 1947-1954 წლებში მან 60 და 100 დიუმიანი ტელესკოპების გამოყენებით ჩაატარა მკრთალი გალაქტიკების სიკაშკაშის ფოტოელექტრული გაზომვები.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად,
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს პეტიტი;
*მარსის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს პეტიტი.

## ლიტერატურა
*Колчинский И.Г.,Корсунь А.А.,Родригес М.Г. Астрономы.Биографический справочник. — Киев: Наукова думка, 1986.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ასტრონომები
ვიაჩესლავ ზოფი

**ვიაჩესლავ ზოფი** (; დ. 1890, დუბნო — გ. 1747) — ეთნიკურად ჩეხი საბჭოთა სამხედრო. 1910 წლიდან  ჩაბმული იყო რევოლუციურ მოძრაობაში, 1913 წლიდან იყო რსდმპ-ის წევრი. 1917 წლის ივლისში დაეხმარა ლენინს პეტროგრადიდან რაზლივში გადასვლაში. 1918-1919 წლებში იყო ბრიგადისა და დივიზიის კომისარი. 919-1920 წლებში იყო ბალტიის ფლოტის რევოლუციური საბჭოს წევრი. 1924-1926 წლებში იყუო სსრკ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების უფროსი. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ჩეხი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რსდმპ-ის წევრები
მესინის უნივერსიტეტის ბოტანიკური ბაღი

**მესინის უნივერსიტეტის "პიეტრო კასტელის" ბოტანიკური ბაღი**, ასევე ცნობილი როგორც **მესინის ბოტანიკური ბაღი** (Orto botanico di Messina) — ბოტანიკური ბაღი რომელსაც მართავს მესინის უნივერსიტეტი და მდებარეობს მოედანზე 20 სექტემბრის მოედანზე, მესინაში, იტალიაში. ბაღის ფარობია 8000 მ².

უნივერსიტეტის პირველი ბოტანიკური ბაღი 1638 წელს პიეტრო კასტელიმ დააარსა, თუმცა 1678 წელს ესპანელებმა უნივერსიტეტის დანარჩენ ნაწილთან ერთად გაანადგურეს. მიუხედავად იმისა, რომ 1889 წელს ბაღი მდინარე პორტალენის ნაპირებზე ხელახლა გაშენდა, ეს მეორე ვერსია 1908 წლის მიწისძვრამ დააზიანა, მისი ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი კი შემდგომში მშენებლობებს დაეთმო.

## ნიმუშები 
დღეს ბაღის ხეებს შორისაა:

*Calodendrum capensis*
*Casuarina torulosa*
*Chorisia insignis*
*Dracaena draco*
*Ficus macrophylla*
*Ginkgo biloba*
*Livistona chinensis*
*Phoenix canariensis*
*Pinus brutia*
*Pinus longifolia*
*Pterocarya caucasica*
*Trachycarpus excelsius*
*Washingtonia filifera*

სხვა საინტერესო მცენარეები:

*Anona cherimolia*
*Eugenia jambos*
*Eugenia myrtifolia*
*Eugenia uniflora*
*Feijoa sellowiana*
*Flacourtia indica*
*Mangifera indica*
*Nymphaea capensis*
*Nymphaea alba*
*Persea gratissima*
*Pithecoctenium cynanchoides*
*Pontederia cordata*
*Psidium guajava*
*Psidium cattleianum*

## ლიტერატურა
* Erik Neil, *The* Hortus Messanensis *of Pietro Castelli. Science, Landscape, and Collecting in 17th Century Messina*, in "Lexicon. Storie e architettura in Sicilia" n. 1, 2005

## რესურსები ინტერნეტში
* Official site (in Italian)
* Torrese description and photos (Italian)
* Messinaweb description and photos (Italian)
* Comune of Messina description (Italian)

კატეგორია:ბოტანიკური ბაღები
კატეგორია:მესინა
პეტიტის ნაპრალები

**პეტიტის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-17, LAC-108). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ პეტიტის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1985 წელს). პეტიტის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-17
ზაპეკანკა

მინი|ზაპეკანკა კარტოფილით
**ზაპეკანკა** () ― აღმოსავლეთსლავური სამზარეულოსთვის დამახასიათებელი გამომცხვარი კერძი, რომელიც პიურეს ბაზაზე მზადდება.

მისი ყველაზე გავრცელებული სახეობაა ყველის ზაპეკანკა, ტკბილი ვარიანტი, რომელიც მზადდება ახალი ყველის, კვერცხის, შაქრისა და ფქვილისგან. 

ზაპეკანკა ყოფილი საბჭოთა კავშირის სამზარეულოს ერთ-ერთი მარტივად მოსამზადებელი კერძი იყო. ტკბილ ვარიაციას ხშირად უმატებენ ისეთ ინგრედიენტებს, როგორიცაა ქიშმიში ან სხვა ხილი და წააგავს გამომცხვარ პუდინგს ან ჩიზქეიქს ბისკვიტის გარეშე.

ზაპეკანკა ასევე გვხვდება, როგორც მთავარი კერძი, რომლის ინგრედიენტებსაც კარტოფილის პიურე, დაჭრილი კომბოსტო, ყვავილოვანი კომბოსტო და პასტა წარმოადგენს. ხშირად უმატებენ დაკეპილ ხორცსა და სოკოსაც. 

რუსული კარტოფილის ზაპეკანკა ხაჭოს ღვეზელს წააგავდა, საბჭოთა კაფეტერიებში ხშირი იყო და კარტოფილის პიურეთი, დაკეპილი ღორის ან საქონლის ხორცითა და არაჟნით მზადდებოდა.
## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინული სამზარეულო
კატეგორია:რუსული სამზარეულო
კატეგორია:ბელარუსული სამზარეულო
კატეგორია:სლავური სამზარეულო
კატეგორია:ხორცის კერძები
ვილისონის ავტოგადასაბმელი

**ვილისონის ავტოგადასაბმელი** — ავტომატური გადასაბმელი მოწყობილობა, რომელიც გამოიყენება რკინიგზის ტრანსპორტზე.

აღნიშნული გადასარბენი გამოგონილი იქნა 1910 წელს ამერიკელი ჯონ ვილისონის (John Willison) მიერ. წარმოადგენს ავტოგადასაბმელის გადაბმის ორკბილიან კონტურს.

გამოიყენებოდა მაღაროების და საბადოების მოძრავი შემადგენლობის გადასაბმელად ევროპაში. მის საფუძველზე შემუშავებული იქნა საბჭოთა რკინიგზაზე გამოყენებული (და ასევე რიგი ქვეყნების — მეზობლების და პოსტსაბჭოთა სივრცის რკინიგზებზე) **ავტოგადასაბმელი СА-3**.

## იხილეთ აგრეთვე
* ბუფერი
* შთამნთქმელი აპარატი

## რესურსები ინტერნეტში
* http://vasillich.livejournal.com/40876.html

კატეგორია:გადასაბმელი მოწყობილობები
ლაფენიჩე

***„ლაფენიჩე“*** (*ფენიქსი*) — ქანდაკება, რომელიც შექმნილია არქიტექტურული დიზაინის გუნდის, არტურო ვიტორისა და ანდრეას ვოლერის მიერ და მდებარეობს იტალიაში, სიცილიის  ქალაქ მესინაში, სანაპირო ზოლში, ხსოვნის მოედანზე. ამ მემორიალური მოედნისთვის განკუთვნილი ქანდაკება შეირჩა ქალაქის მიერ დაფინანსებულ კონკურსში, როგორც 2003 წელს დაწყებული უფრო ფართომასშტაბიანი ურბანული განახლების პროექტის ნაწილია. პროექტი მიზნად ისახავდა 1930-იან წლებში ნავმისადგომთან აშენებულ შენობებს შორის საზოგადოებრივი სივრცეების აღორძინებას. ქანდაკება გაიხსნა 2011 წლის 23 ივნისს.

## მდებარეობა და დიზაინი 
ქანდაკება განთავსებულია რამდენიმე მნიშვნელოვანი ღერძის გადაკვეთაზე, რომლებიც აკავშირებს დატვირთულ პორტს ქალაქთან, მიჰყვება სანაპირო ზოლის ბულვარს და, საბოლოო ჯამში, აერთიანებს მიწასა და ზეცას. მისი პრიალა ზედაპირი ირეკლავს მოედანზე ხალხის მოძრაობას, ისევე როგორც სამოქალაქო და ბუნებრივ გარემოს.

მონოლითი შედგება ერთმანეთზე დალაგებული სამი და ნახევარი ოდნავ დახრილი ორმაგი პირამიდისგან. პირამიდებს შორის განთავსებულია შუშის პანელები განათებით, რომელიც ღამით სხვადასხვა ეფექტებს ქმნის. ფორმა ინტეგრირებულია ორნამენტული ქვითა და ამოტვიფრული შუშით გაფორმებულ „დროის კაფსულის“ ბაზისში, რომელიც შემაღლებული მოედნის ქვემოთ 1908 წლის მიწისძვრის ფენებს აჩენს. ქანდაკების შთაგონების წყარო ასევე გახდა ახლოს მდებარე კატალანების ხარების ეკლესიის (Annunziata dei Catalani) ნორმანულ-არაბულ-ბიზანტიური არქიტექტურის მრავალფეროვანი ქვის წყობის გეომეტრიული ორნამენტები; ეს ეკლესია XII საუკუნეში ნეპტუნის წარმართული ტაძრის ადგილზე აშენდა. მხატვრულ გავლენებს შორის აღსანიშნავია ანიშ კაპური („ღრუბლის ჭიშკარი“) და კონსტანტინ ბრანკუზი („უსასრულო სვეტი“).

## თემა 
ქანდაკების ზემოთ მიმართული სწრაფვა უკვდავყოფს იმ მოქალაქეების კოლექტიურ მეხსიერებას, რომლებიც თავდაუზოგავად აღადგენდნენ საკუთარ ქალაქს ყოველ ჯერზე, როდესაც მას ომი ან ბუნებრივი კატასტროფა ანადგურებდა, რომელთაგან ყველაზე ცნობილი 1908 წლის დეკემბრის მიწისძვრაა. მაშინ თითქმის ყველა შენობა მიწასთან გასწორდა და ათასობით ადამიანი დაიღუპა. მითოლოგიური ფენიქსი, რომელიც საკუთარი ფერფლიდან ჯადოსნურად აღდგება, იმედისა და განახლების სიმბოლოა.

## კონსტრუქცია 
ცენტრალური სვეტი წარმოადგენს საყრდენ კონსტრუქციას, რომელზეც მაღალი ხარისხის პოლირებული უჟანგავი ფოლადის ფორმებია დალაგებული. ლურჯი შუშის პანელები იცავს DMX-ით მართვად LED განათებებს პირამიდის ელემენტებს შორის. საინჟინრო მომსახურება უზრუნველყო კომპანიამ RFR Paris. ქანდაკების ზომებია 0.5 x 1 მეტრი, სიმაღლე 4.1 მეტრი, ხოლო წონა 800 კილოგრამს შეადგენს.

## ლიტერატურა
* p.&nbsp;164-5, Encyclopedia of Earthquakes and Volcanoes; David Ritchie, Alexander E. Gates, Facts on File, Inc., New York: 2007

## რესურსები ინტერნეტში
* Architecture and Vision
* Comune de Messina

## სქოლიო
კატეგორია:მემორიალური ნაგებობები
კატეგორია:მესინა
მინადორა ზუხბა

**მინადორა ივანეს ასული ზუხბა** (დ. 6 ნოემბერი, 1909, სოფ. ღუმურიში, ახლანდელი გალის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1998, სოხუმი) — აფხაზი მსახიობი. აფხაზეთის ასსრ-ის (1960) და საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1958).

## ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია (აფხაზური სექტორი).

1935 წელს სასცენო მოღვაწეობას დაიწყო სოხუმის სერგეი ჭანბას სახელობის დრამატულ თეატრში. იყო აკაკი ხორავასა და აკაკი ვასაძის მოწაფე. წარმატებით ასახიერებდა სახასიათო, კომედიურ და ტრაგიკულ როლებს, რომელთა შორის მნიშვნელოვანია: გუნდა (შ. ფაჩალიას „გუნდა“), სოფი (მ. შავლოხოვის „საქმრო“), ხანუმა (ა. ცაგარელის „ხანუმა“), დედა (კ. აგუმაას „დიდი მიწა“), ზიზა, კარამსადა (შ. ფაჩალიას „დიდი ქორწილი“, „სოლუმანი“), სოფიო (მ. გორკის „უკანასკნელნი“), შასია (მ. ლაკერბაის „დანაყაი“), ზეინაბი (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), მედეა (ევრიპიდეს „მედეა“) და სხვა.

## ფილმოგრაფია
*1963 – „ვინ შეკაზმავს ცხენს“
*1984 – „ჩიორა“

## ჯილდოები და აღიარება
*1954 : საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
*1958 : საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
*1960 : აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტი
## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*მინადორა ზუხბა feola.ge-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
კატეგორია:გალის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:აფხაზი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის სახალხო არტისტები
მონტე-დი-პიეტას პალაცო (მესინა)

**მონტე-დი-პიეტას პალაცო** — პალაცო მესინაში, სიცილიაში, რომელიც მდებარეობს 24 მაისის ქუჩაზე (ყოფილი „მონასტრის ქუჩა“). აშენდა 1616 წელს ცისფერთა საძმოსთვის  ნატალე მასუჩოს დიზაინით. შენობა ძლიერ დაზიანდა 1908 წლის მიწისძვრის დროს.

## ისტორია 
მესინის მონტე-დი-პიეტა (სათნოების მთა) 1581 წელს „ცისფერთა საძმომ“ დააარსა და იგი წმინდა ბასილის სახელობის ეკლესიის ნანგრევებზე აშენდა. ამჟამინდელი შენობის მშენებლობა 1616 წელს დაიწყო არქიტექტორ ნატალე მასუჩოს პროექტით. თავდაპირველად ნაგებობა ერთსართულიანი იყო.

1741 წელს შენობამ სახეცვლილება განიცადა: დაემატა მეორე სართული, სამრეკლო და კიბე. ეს სამუშაოები არქიტექტორ ანტონინო ბაზილეს გეგმით შესრულდა. კიბის შუა ნაწილში მოეწყო შადრევანი „სიუხვის“ ქანდაკებით, რომელიც მოქანდაკე ინიაციო ბუჩეტის ნამუშევარია.

შენობის რესტავრაცია 1979 წელს დაიწყო და ამჟამად იგი კულტურული დანიშნულებით გამოიყენება. ეკლესიიდან მხოლოდ ფასადის ნაწილი გადარჩა; თავად ნაგებობა 1908 წლის მიწისძვრისას დაინგრა.

## სქოლიო
კატეგორია:მესინა
ქრონობიოლოგია

**ქრონობიოლოგია** (ბერძნ. χρόνος – „დრო“, βίος – „სიცოცხლე“, λόγος – „მოძღვრება“) არის ბიოლოგიის დარგი, რომელიც შეისწავლის ცოცხალ ორგანიზმებში მიმდინარე პერიოდულ მოვლენებს და მათ ადაპტაციას მზისა და მთვარის ციკლებთან დაკავშირებულ რიტმებთან. ამ მოვლენებს ბიოლოგიური რიტმები ეწოდება.

ქრონობიოლოგიური კვლევები მოიცავს ანატომიის, გენეტიკის, ფიზიოლოგიისა და ეთოლოგიის ასპექტებს სხვადასხვა დონეზე — მოლეკულურიდან პოპულაციურამდე.

## ისტორია
ბიოლოგიური რიტმების დაკვირვება ჯერ კიდევ ანტიკურ ხანაში დაიწყო, თუმცა მეცნიერული საფუძვლები XVIII საუკუნეში ჩაიყარა. 1729 წელს ფრანგმა ასტრონომმა ჟან-ჟაკ დორტუ დე მერანმა აღმოაჩინა, რომ მიმოზას ფოთლები აგრძელებდნენ დღე-ღამურ ციკლს სრულ სიბნელეშიც, რაც მიუთითებდა იმაზე, რომ რიტმი არა მხოლოდ გარე გამღიზიანებელზე, არამედ შინაგან „საათზეც“ იყო დამოკიდებული.

2017 წელს ნობელის პრემია ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში გადაეცათ ჯეფრი ჰოლს, მაიკლ როსბაშსა და მაიკლ იანგს ცირკადული რიტმის მაკონტროლებელი მოლეკულური მექანიზმების აღმოჩენისთვის.

## ბიოლოგიური რიტმების კლასიფიკაცია
ქრონობიოლოგია რიტმებს ყოფს მათი პერიოდულობის მიხედვით:

*ცირკადული რიტმები
ეს არის ყველაზე მეტად შესწავლილი რიტმი, რომლის ციკლი დაახლოებით 24 საათს შეადგენს. ის არეგულირებს:

ძილ-ღვიძილის ციკლს;

სხეულის ტემპერატურის მერყეობას;

ჰორმონალურ სეკრეციას (მაგ. კორტიზოლი, მელატონინი).

*ულტრადიანული რიტმები
რიტმები, რომელთა პერიოდი 24 საათზე ნაკლებია. მაგალითად:

სისხლის მიმოქცევა;

სუნთქვა;

ძილის ფაზების მონაცვლეობა (REM და NREM ძილი).

*ინფრადიანული რიტმები
რიტმები, რომელთა პერიოდი 24 საათზე მეტია. მაგალითად:

ცირკანუალური (წლიური) რიტმები — ფრინველთა მიგრაცია, ჰიბერნაცია;

მენსტრუალური ციკლი ადამიანებში.

## გამოყენებითი მნიშვნელობა
ქრონობიოლოგიას დიდი მნიშვნელობა აქვს თანამედროვე მედიცინაში:

*ქრონოთერაპია; 

*ძილის დარღვევები;

*ფსიქიატრია. 

## წყაროები და ლიტერატურა
*Dunlap, J. C., Loros, J. J., & DeCoursey, P. J. (2004). Chronobiology: Biological Timekeeping.

*Foster, R. G., & Kreitzman, L. (2004). Rhythms of Life: The Biological Clocks that Control the Daily Lives of Every Living Thing.

კატეგორია:ბიოლოგია
ვულკანური ტბა

[250px|მინი|ხედი [ტობას ტბის ყურეზე, სუმატრას კუნძულზე, ინდონეზიაში, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე დიდი ვულკანური ტბაა.]]
**ვულკანოგენური ტბა** — ტბა, რომელიც წარმოიქმნება ვულკანური აქტივობის შედეგად. ისინი, როგორც წესი, წარმოადგენს წყლის მასას უმოქმედო ვულკანური კრატერის შიგნით (კრატერული ტბები), თუმცა შეიძლება იყოს აგრეთვე გამდნარი ლავის დიდი მოცულობა აქტიური ვულკანის კრატერში (ლავის ტბები) ან წყლის ობიექტები, რომლებიც შეზღუდულია ლავის ნაკადებით, პიროკლასტური ნაკადებით ან ლაჰარებით ხეობის სისტემებში.
ტერმინი „ვულკანური ტბა“ ასევე გამოიყენება ვულკანოგენური ტბების აღსანიშნავად, თუმცა უფრო ხშირად ის აღნიშნავს ტბებს, რომლებიც მდებარეობს ვულკანური კრატერების შიგნით.

## ვულკანური კრატერული ტბები
კალდერებში ტბები ავსებენ დიდ კრატერებს, რომლებიც ამოფრქვევის დროს ვულკანის ჩამონგრევის შედეგად წარმოიქმნება. მაგალითები:
250px|მინი|კრატერის ტბა ორეგონში, აშშ
*კრატერის ტბა, ორეგონი, ამერიკის შეერთებული შტატები 
*ზეციური ტბა, ჩინეთი / ჩრდილოეთ კორეა 
*ტობა, სუმატრა, ინდონეზია
250px|მინი|სოდა ლეიქსი ნევადაში, აშშ
მაარში ტბები ავსებს პატარა კრატერებს, სადაც ამოფრქვევის შედეგად ნამსხვრევები ხვრელის გარშემო დალექილია. მაგალითები:
*ნიოსის ტბა, ჩრდილო-დასავლეთის რეგიონი, კამერუნი
*ლაკ პავინი, პუი-დე-დომი, საფრანგეთი
*სოდას ტბები, ნევადა, აშშ

## ლავის ტბები
250px|მინი|ლავის ტბა ნიირაგონგოს მთაზე, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა
ეს არის იშვიათი ლავის ტბების რამდენიმე მაგალითი, სადაც ვულკანში გამდნარი ლავა ინარჩუნებს შედარებით წონასწორობას, არც ამოდის გადმოსასვლელად და არც იძირება დასაშრობად.
*ერებუსი, როსის კუნძული, ანტარქტიდა
*ერტა ალე, აფარის რეგიონი, ეთიოპია
*ნიირაგონგო, ჩრდილოეთ კივუ, კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა

## ლავით გადაკეტილი ტბები
250px|მინი|კანადის ბრიტანეთის კოლუმბიაში მდებარე გარიბალდის ტბა ლავის ნაკადებით არის გადაკეტილი, რომლებიც ბუნებრივ ბარიერს ქმნიან.
*ბალიკის ტბა, აღრის პროვინცია, თურქეთი
*გარიბალდის ტბა, ბრიტანეთის კოლუმბია, კანადა
*გუიას ტბა, გვატემალა, ელ-სალვადორი

## რესურსები ინტერნეტში
* IAVCEI ვულკანური ტბების კომისია
* IAVCEI ვულკანური ტბების კომისია: კრატერის ტბების შესახებ რამდენიმე ფუნდამენტური ინფორმაცია
* ვულკანური ტბების მეცნიერება
* მსოფლიოს ვულკანური ტბები
* USGS ჰავაის ვულკანური ობსერვატორია: წყალი ვულკანებზე: ძლიერი წვიმა და კრატერის ტბები
* აშშ-ის გეოლოგიური სამსახურის კასკადების ვულკანური ობსერვატორია: ვულკანური ტბები
* ვულკანური ტბების მეცნიერება, გრეგ პასტერნაკი, კალიფორნიის შტატის ქალაქ დევისი
* კრატერ-ტბის ეროვნული პარკის დოკუმენტაცია ორეგონის მშენებლობა: ორეგონის და წყნარი ოკეანის ჩრდილო-დასავლეთის არქიტექტურა არქივი
* მსოფლიო ვულკანური ტბების რუკა 

## სქოლიო
კატეგორია:ტბები
კატეგორია:ტბები ტიპების მიხედვით
კატეგორია:ტბები კონტინენტების მიხედვით
კატეგორია:ტბები ქვეყნების მიხედვით
იაბჩანკა

**იაბჩანკა** () — უკრაინული ვაშლის დესერტი, რომელიც არსებობს როგორც მუსის, ასევე ცივი ხილის წვნიანის ფორმით.

## ინგრედიენტები და მომზადება 
### მუსი 
ვაშლს აცხობენ ღუმელში (ზოგჯერ იყებენ ვაშლის მურაბას), რბილობს წურავენ, შაქარსა და კვერცხის ცილას უმატებენ და მიღებულ მასას თქვეფენ, სანამ არ გათეთრდება. ამის შემდეგ, მუსს ფორმაში ასხამენ და გრილ ადგილას გასაცივებლად ათავსებენ. დესერტი მზადდება თეთრი ღვინითა და რომითაც, რომლებსაც ათქვეფილ ნაღებთან ან არაჟანთან ურევენ და აგრილებენ.

### წვნიანი 
გაფრცქვნილ ვაშლს ხარშავენ და წურავენ. უმატებენ ცოტა წყალს, შაქარს გემოვნებით და დაბალ ცეცხლზე ადუღებენ. 2 სუფრის კოვზ ფქვილს ნახევარ ლიტრ რძეში ან ერთ ჭიქა არაჟანში თქვეფენ, უმატებენ დარიჩინსა და ვანილიან შაქარს. როდესაც ვაშლი დუღილს იწყებს, მასში ყველა ინგრედიენტს ხსნიან და მიღებულ წვნიანს აგრილებენ. წესისამებრ, იაბჩანკას დარიჩინთან და კრუტონებთან ერთად მიირთმევენ, თუმცა ზოგიერთ რეცეპტში კრუტონების ნაცვლად მოხარშული ლობიოა გამოყენებული.

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინული სამზარეულო
კატეგორია:სლავური სამზარეულო
კატეგორია:კერძები ძირითადი ინგრედიენტებით
კატეგორია:დესერტები
კატეგორია:ტკბილეული
ლანგ ტენგა (კუნძული)

**ლანგ ტენგა** — კუნძული ტერენგანუში , მალაიზია. 

## გარემო და წვდომა
ლანგ ტენგას კუნძული მდებარეობს კუალა ტერენგანუდან დაახლოებით 40 კმ-ში ჩრდილო-აღმოსავლეთით (ტანჯუნგ მერანგიდან 22.5 კმ) ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მალაიზია.

ტანჯუნგ მერანგი პატარა სათევზაო სოფელია კუალა ტერენგანუდან ჩრდილოეთით 45 წუთის სავალზე და ნავმისადგომი სოფლიდან რამდენიმე წუთის სავალზეა. ლანგ ტენგას კუნძულამდე მისვლა შესაძლებელია ნავით ტანჯუნგ მერანგიდან (არ აგვერიოს მარანგთან, რომელიც კუალა ტერენგანუდან სამხრეთით მდებარეობს), კუალა ტერენგანუდან ჩრდილოეთით 45 წუთის სავალზე. აქედან ჩქაროსნული ნავების გამგზავრება, როგორც წესი, წინასწარ არის შეთანხმებული თქვენს კურორტთან და 40 წუთს გრძელდება. ნავების ოპერატორების უმეტესობას აქვს ფიქსირებული გრაფიკი, პიკის სეზონზე დღეში ორი გამგზავრებით (დილით და შუადღით) და არაპიკის სეზონზე ერთი გამგზავრებით. ტრანსფერის ღირებულება დაახლოებით 95 რინგიტია ორმხრივად.

შესაძლებელია ნავის დაქირავება (380 რინგიტიდან თითო მოგზაურობაზე) ლანგ ტენგას კუნძულზე ტანჯუნგ მერანგიდან, რედანგის კუნძულიდან ან პერჰენტიანის კუნძულებიდან.

## სანაპირო
250px|მინი|მარჯვნივ|ლანგ ტენგას სანაპირო
კუნძული უფრო მეტად იზიდავს დამსვენებლებს, რომლებიც ეძებენ წყნარ ტროპიკულ კუნძულზე დასვენებას. ეს კუნძული გაცილებით მშვიდია და ნაკლებად განვითარებულია, ვიდრე ახლომდებარე (რედანგი). კუნძულზე მხოლოდ ხუთი (5) საკურორტო სასტუმროა, მათ შორის ერთი, რომელიც დაიხურა.

## ტურიზმი
ლანგ ტენგას გარშემო ტროპიკული წყლები გამჭვირვალეა ფირუზისფერი ელფერებით.კუნძულზე არსებული საზღვაო პარკი გამოირჩევა მდიდარი მარჯნის რიფებითა და მრავალფეროვანი თევზის სამყაროთი.პიკის სეზონზე წყლები მშვიდია, რაც შესანიშნავია კუნძულზე არსებულ ერთ-ერთ დაივინგის ცენტრში ყვინთვის შესასწავლად.

მეზობელი კუნძულებისგან, პერჰენტიანის და რედანგისგან განსხვავებით,ლანგ ტენგას კუნძული საკმაოდ მშვიდია. კუნძულზე თითქმის ყველა საცხოვრებელი კურორტებზეა დაფუძნებული. ლანგ ტენგას აქვს ტროპიკული კლიმატი, ტემპერატურა სტაბილურად დაახლოებით 30°C-ია და ხშირი, მაგრამ ხანმოკლე ჭექა-ქუხილი.

## ველური ბუნება
კუნძულს აქვს შესანიშნავი მარჯნის რიფები, სადაც მრავალნაირი თევზია და ზოგჯერ ზვიგენები და სკატებიც გვხვდება.
კუნძულზე აპრილიდან ოქტომბრამდე მწვანე კუები ბუდობენ. ხანდახან ქორისებრი კუებიც ბუდობენ და რეგულარულად ჩანან ზღვაში. საკმაოდ ბევრი ხვლიკია, მაგრამ ისინი იშვიათად ჩანან კურორტის სანაპიროებთან ახლოს. დილით ადრე, პატარა ხვლიკები ჩვეულებრივ გადაადგილდებიან სანაპირო ზოლზე კუნძულის წყნარ ნაწილებში.
კუნძული დაფარულია ტყით და მასში ბინადრობენ ფრინველები, ბაყაყები, ხვლიკები და მწერები.

## ამინდი და სეზონები
მალაიზიის აღმოსავლეთ სანაპიროს დანარჩენი ნაწილის მსგავსად, ლანგ ტენგაზეც გავლენას ახდენს სამხრეთ ჩინეთის ზღვის ჩრდილო-აღმოსავლეთის მუსონი, ამიტომ კურორტების უმეტესობა დაკეტილია და ოქტომბრიდან მარტამდე პერიოდში ბორნის ტრანსპორტირების გრაფიკი მკაცრად შეზღუდულია.

## რესურსები ინტერნეტში
*ლანგ ტენგას კუნძულის კონსერვაციის ინფორმაცია
*ტურიზმი მალაიზიაში - ლანგ ტენგას კუნძული
 

კატეგორია:კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები
კატეგორია:ტერენგანუ
კატეგორია:მალაიზია
კატეგორია:მალაიზიის გეოგრაფია
კატეგორია:მალაიზიის კუნძულები
ფრიდრიხ ფრეი-ეროზე

**ფრიდრიხ ფრეი-ეროზე** (დ. 12 ოქტომბერი, 1801 – გ. 22 სექტემბერი, 1873) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი.

იგი 1848 წლის 16 ნოემბერს აირჩიეს შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში, როგორც ერთ-ერთი პირველი შვიდი წევრიდან. იგი იყო შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის (FDP) წევრი. თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1848–1853)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1854)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1855–1859)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1860)

*ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1861–1866)

იგი ორჯერ, 1854 და 1860 წლებში, იკავებდა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობას. ფრეი-ეროზემ უფლებამოსილება 1866 წლის 31 დეკემბერს დაასრულა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Профиль на сайте Федерального совета Швейцарии 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
იაკობ შტემპფლი

**იაკობ შტემპფლი** (დ. 23 თებერვალი, 1820 – გ. 15 მაისი, 1879) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1854–1863).

იგი შვეიცარიის ფედერალურ საბჭოში აირჩიეს 1854 წლის 6 დეკემბერს და თანამდებობაზე იმყოფებოდა 1863 წლის 31 დეკემბრამდე. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო.

თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1855)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1856)

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1857–1858)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1859)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1860–1861)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1862)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1863)

იაკობ შტემპფლი ასევე იყო იმ საერთაშორისო ტრიბუნალის წევრი, რომელსაც 1871 წელს „ალაბამას სარჩელების“ (Alabama Claims) შესახებ გადაწყვეტილება უნდა მიეღო.

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
პიეტრო პიტატი

**პიეტრო პიტატი** (; დ. 1490, ვერონა — გ. 1567) — იტალიელი ასტრონომი და მათემატიკოსი. ასევე ცნობილი ლათინიზირებული სახელით  **პეტრუს პიტატუსი** (). ბერნარდინო ბალდი თავის „Cronica de matematici“-ში (1707) პიტატს უწოდებს კეთილშობილ ვერონელს, რომელიც მათემატიკაში გაწვრთნილი იყო ბენედიქტელი ბერის მიერ, სახელად ინოკენტიო და ნოვარა (Innocentio da Novara) მიერ.

ცნობილია, რომ ის იყო რამდენიმე ასტრონომიული ნაშრომისა და ალმანახის ავტორი. მისი „Paschales atque nouiluniorum mensurni canones. De varia paschalis solemnitatis obseruatione...De Hebraica anni quantitate...Calendarium nouum cum noua aurei numeri positione, ortu quoque, & occasu stellarum fixarum“ (ვენეცია, მარტი 1537) ერთ-ერთია მეთექვსმეტე საუკუნეში, კალენდრის რეფორმის მრავალ მცდელობათაგან. ეს იყო მისი პირველი ნაშრომი.

პიტატმა ასევე დაწერა კიდევ ერთი წიგნი, რომელიც ეხება მზის და მთვარის წელიწადის ხანგრძლივობას, უძრავ ვარსკვლავებს და კალენდარულ რეფორმას, სახელწოდებით: „Compendium... super annua solaris atque lunaris anni quantitate Paschalis item solennitatis juxta veteres ecclesiae canones recognitione Romanique calendarii instauratione deque vero Passionis Dominicae die ortu quoque et occasu stellarum fixarum, in tres divisum Tractatus“. პიტატის შეთავაზებით „დამკვიდრდა წესი, რომლის მიხედვითაც ოთხი ასწლეულიდან სამი ყოფილიყო ჩვეულებრივი და ერთი ნაკიანი. დღეს ეს ცნობილია როგორც გრიგორიანული წესი“.

პიტატმა შეადგინა ეფემერიდები, რომლებსაც წლების განმავლობაში უმატებდა დანამატებს, როგორიცაა „Almanach nouum...Superadditis annis quinque supra ... Ephemeridas 1551. ad futurum Christi annum 1556. Isagogica in coelestem Astronomicam disciplinam ... Tractatus. tres perbreues de Electionibus, Reuolutionibus annorum, & mutatione aeris. Item horariae tabulae per altitudinem solis in die, ac stellarum in nocte ad medium sexti climatis“.(ვენეცია, 1542).

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს პიტატუსი.

## შრომები
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Euromusicology
* Polybiblio
* Cronica de Matematici

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი მათემატიკოსები
კატეგორია:იტალიელი ასტრონომები
კონსტან ფორნერო

**კონსტან ფორნერო** (დ. 30 მაისი, 1819 – გ. 27 ნოემბერი, 1899) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი ავანშიდან (Vaud-ს კანტონი) და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1855–1867).

იგი ფედერალურ საბჭოში 1855 წლის 11 ივლისს აირჩიეს, როგორც ვოს (Vaud) კანტონის წარმომადგენელი. მან თანამებობა 1867 წლის 31 ოქტომბერს დატოვა. იგი შვეიცარიის თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის წევრი იყო.

თანამდებობაზე ყოფნის პერიოდში იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1855–1856)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1857)

*ვაჭრობისა და საბაჟო დეპარტამენტი (1858)

*ფინანსთა დეპარტამენტი (1859–1861)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1862)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1863)

*სამხედრო დეპარტამენტი (1864–1866)

პოლიტიკური დეპარტამენტი, როგორც კონფედერაციის პრეზიდენტი (1867)

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატალანის წმინდა ხარების ეკლესია

მარჯვნივ|მინი|კატალანის წმინდა ხარების ეკლესია
**კატალანის წმინდა ხარების ეკლესია** () — ეკლესია მესინაში, სიცილიაში, იტალიაში. ნორმანული არქიტექტურის ნიმუში სიცილიაში.

ეკლესია XII საუკუნით თარიღდება, როდესაც სიცილია ნორმანთა მმართველობის ქვეშ იმყოფებოდა. ნეპტუნისადმი მიძღვნილი ძველი ტაძრის ნანგრევებზე აგებული ეს ნაგებობა სიცილიური ნორმანული არქიტექტურის ბრწყინვალე ნიმუშია, სადაც სხვადასხვა კულტურული ელემენტია შერწყმული. ეკლესიაში აშკარად იგრძნობა არაბული და ბიზანტიური არქიტექტურის გავლენა, ასევე გვხვდება ძველი რომაული ელემენტებიც. განსაკუთრებით კარგადაა შემონახული მისი აფსიდი. თავდაპირველად იგი ცნობილი იყო როგორც „კასტელამარეს ხარება“, რადგან ახლოს მდებარეობდა ამავე სახელწოდების შუა საუკუნეების ციხესიმაგრესთან, რომელიც პორტის შესასვლელსა და გემთსაშენს იცავდა. მისი ამჟამინდელი სახელწოდება მომდინარეობს კატალონიელი ვაჭრებისგან, რომლებიც მესინაში XVI საუკუნეში დამკვიდრდნენ.

ეს არის ერთ-ერთი იმ მცირერიცხოვან ნაგებობათაგანი, რომელიც გადაურჩა 1908 წლის კატასტროფულ მიწისძვრას, რომელმაც მესინის უდიდესი ნაწილი გაანადგურა. მიწისძვრის შედეგად, ეკლესია აღდგენილი ქუჩის დონიდან 3 მეტრით დაბლა აღმოჩნდა.

## გალერეა 

File:Church of the Catalans Messina 3.jpg|ეკლესიის კარგად შემონახული აფსიდი გარიბალდის ქუჩის მხრიდან
File:Chiesa dei Catalani facade 7-12-2020.jpg|ეკლესიის ფასადი ჩეზარე ბატისტას ქუჩის მხრიდან
File:Church of Catalans side entrance 14-11-2023.jpg|სამხრეთის მხარეს მდებარე გვერდითა შესასვლელი
File:Messina Church of the Catalans interior 28-10-2024.jpg|ეკლესიის ინტერიერი

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:მესინა
კატეგორია:ეკლესიები
იაკობ დუბსი

**იაკობ დუბსი** (დ. 26 ივლისი, 1822 – გ. 13 იანვარი, 1879) — შვეიცარიელი პოლიტიკოსი და შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრი (1861–1872). გიუსტავ მუანიესთან და გიიომ-ანრი დუფურთან ერთად, მან 1866 წლის ივლისში დააარსა შვეიცარიის წითელი ჯვარი და იყო მისი პირველი პრეზიდენტი 1872 წლამდე.

იგი ფედერალურ საბჭოში 1861 წლის 30 ივლისს აირჩიეს და თანამდებობაზე იმყოფებოდა 1872 წლის 28 მაისამდე. იგი მიეკუთვნებოდა „ლიბერალურ ცენტრს“, რომელიც მოგვიანებით შვეიცარიის ლიბერალურ პარტიად ჩამოყალიბდა.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
პოლიტიკურ თანამდებობაზე ყოფნისას იგი ხელმძღვანელობდა შემდეგ დეპარტამენტებს:

*იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1861–1863)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1864)

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1865)

*იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი (1866)

*ფოსტის დეპარტამენტი (1867)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1868)

*ფოსტის დეპარტამენტი (1869)

*პოლიტიკური დეპარტამენტი (1870)

*შინაგან საქმეთა დეპარტამენტი (1871–1872)

იგი სამჯერ იყო კონფედერაციის პრეზიდენტი: 1864, 1868 და 1870 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები