open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ივან ლენდლი

**ივან ლენდლი** (; დ. 7 მარტი, 1960, ოსტრავა, ჩეხოსლოვაკია) — ჩეხოსლოვაკი და მოგვიანებით ამერიკელი ყოფილი პროფესიონალი ჩოგბურთელი, მსოფლიოს ყოფილი პირველი ჩოგანი. აღიარებულია ერთ-ერთ საუკეთესო ჩოგბურთელად ისტორიაში.

ლენდლს 8 დიდი სლემის ტურნირი აქვს მოგებული – 3 საფრანგეთის ღია პირველობა, 3 აშშ-ის ღია პირველობა და 2 ავსტრალიის ღია პირველობა. მან ასევე მოიგო 5 წლის შემაჯამებელი ტურნირი. ჯამში მას ATP-ის 94 ტიტული აქვს ერთეულებში მოგებული. ლენდლი 270 კვირის განმავლობაში იკავებდა ჩოგბურთელთა რეიტინგში პირველ ადგილს, რაც მესამე საუკეთესო შედეგია როჯერ ფედერერის და პიტ სამპრასის შემდეგ.

სანაკრებო დონეზე, ლენდლმა ერთხელ მოიგო დეივისის თასი ჩეხოსლოვაკიის ნაკრებთან ერთად. კარიერა მან 1994 წელს დაასრულა. 2001 წელს, ლენდლი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზში შეიყვანეს.

2011 წლის დეკემბერში, ლენდლი ენდი მარის მწვრთნელი გახდა. მისი დახმარებით, მარიმ 3 დიდი სლემის ტურნირი, 2 ოლიმპიური ოქროს მედალი და 1 წლის შემაჯამებელი ტურნირი მოიგო. ბრიტანელი ასევე კარიერაში პირველად აღზევდა რეიტინგში პირველ ადგილზე. 2017 წლის ნოემბერში, ლენდლმა და მარიმ დაასრულეს თანამშრომლობა.

## სტატისტიკა და მიღწევები
### დიდი სლემის ტურნირების ფინალები: 19 (8–11)
### წლის შემაჯამებელი ტურნირის ფინალები: 9 (5–4)
(დ) – დახურული კორტი

## იხილეთ აგრეთვე 
* ლენდლი–მაკინროის მეტოქეობა
* კონორსი–ლენდლის მეტოქეობა
* ვილანდერი–ლენდლის მეტოქეობა
* ედბერგი–ლენდლის მეტოქეობა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ლენდლი ATP-ის ოფიციალურ საიტზე
* ლენდლი ITF-ის ოფიციალურ საიტზე 
* ლენდლი დეივისის თასის ოფიციალურ საიტზე
* ლენდლი საერთაშორისო ჩოგბურთის დიდების დარბაზის ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეხი ჩოგბურთელები
კატეგორია:ამერიკელი ჩოგბურთელები
კატეგორია:ავსტრალიის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:საფრანგეთის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:აშშ-ის ღია პირველობის ჩემპიონები ჩოგბურთში
კატეგორია:მსოფლიოს პირველი ჩოგნები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 7 მარტი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ნოდარ გიორგაძე

**ნოდარ ვარლამის ძე გიორგაძე** (დ. 5 მაისი, 1941, თბილისი — გ. 15 ივლისი, 2009, იქვე) — ქართველი უროლოგი; მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (2001). 

## ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა ლენინგრადის სახელმწიფო პედიატრიის ინსტიტუტი; 1969–1972 წლებში მუშაობდა თბილისის ბავშვთა №5 საავადმყოფოს უროლოგად, 1972–1989 წლებში — უროლოგიის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ბავშვთა განყოფილების მეცნიერ-თანამშრომლად; 1994 წლიდან იყო თბილისის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ბავშვთა ქირურგიის კათედრის პროფესორი. 2000 წელს აირჩიეს საქართველოს ბავშვთა უროლოგთა ასოციაციის პრეზიდენტად და ბავშვთა ქირურგთა კავშირის გამგეობის თავმჯდომარედ. მისი სამეცნიერო შრომები ეხება ბავშვთა ქირურგიის და უროლოგიის აქტუალურ საკითხებს.

## ბიბლიოგრაფია
*თირკმლის და შარდსაწვეთის ანომალიები ბავშვთა ასაკში, თბ., 1978; 
*შარდის შეუკავებლობა ბავშვთა ასაკში, თბ., 1991; 
*„მწვავე“ სათესლე პარკი ბავშვებში, თბ., 2004.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  

კატეგორია:ქართველი უროლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 ივლისი
ნოდარ
ოთარ გიორგაძე

**ოთარ შოთას ძე გიორგაძე** (დ. 19 თებერვალი, 1931, ქუთაისი — გ. 8 იანვარი, 2007, ბათუმი) — ქართველი პედაგოგი; პედაგოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი (1999), პროფესორი (2000), საქართველოს პედაგოგიურ მეცნიერებათა აკადემიისა (1998) და საქართველოს განათლების მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (2001).  

## ბიოგრაფია
1964 წელს დაამთავრა ბათუმის პედაგოგიკური ინსტიტუტის (ახლანდ. შოთა რუსთაველის სახელობის ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტი) რუსული ენისა და ლიტერატრის ფაკულტეტი, 1973 წელს — ლენინგრადის კულტურის უმაღლესი სკოლა. 1949 წლიდან მუშაობდა ხულოსა და ბათუმის სკოლების მასწავლებლად, აგრეთვე სხვადასხვა საზოგადოებრივ თანამდებობაზე განათლების, კულტურის, სპორტის ორგანიზაციებში. 1993–2007 წლებში იყო ბათუმის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დაწყებითი განათლების კათედრის გამგე. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  

კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
ოთარ
დუშეთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**დუშეთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ დუშეთის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი სანადირო მეურნეობის სახით ფლობდა 120 000 ჰექტარ სანადირო სავარგულს და მოიცავდა მთელი რაიონის სხვადასხვა უბანს. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — თიანეთის რაიონი, დასავლეთით — ლენინგორისა და ყაზბეგის რაიონი, ჩრდილოეთით — კავკასიონის ქედი, სამხრეთით — მცხეთის რაიონი. ამ რაიონის რელიეფი ძირითადად მთაგორიანი იყო. ტყეებს საკმაოდ დიდი ფართობი ეკავა და განლაგებული იყო არაგვის და მისი შენაკადების ხეობებში.

ტყის ზოლში მრავლად იყო ირემი, შველი, კურდღელი, გარეული ღორი, ციყვი, კვერნა, დათვი, როჭო, ქედანი, მტრედი და სხვ.

1964 წლიდან „ხარტიშოს“ მიდამოებში ჩამოყალიბდა სამონადირეო მეურნეობა, რომელიც 10 000 ჰექტარ ფართობს მოიცავდა. მეურნეობაში ძირითადად გავრცელებული იყო შველი და კურდღელი. გაძლიერებული იყო დაცვა, აშენებული იყო ორსართულიანი მონადირის სახლი და გაკრული იყო სათანადო წარწერები მეურნეობის საზღვრების ჩვენებით.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 185–187, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
პანტელეიმონ გიორგაძე

**პანტელეიმონ ივანეს ძე გიორგაძე** (დ. 17 აგვისტო, 1925, სოფ. გორმაღალი, ახლანდ. სამტრედიის მუნიციპალიტეტი — გ. 3 მარტი, 2009, თბილისი) — ქართველი სამხედრო პირი და პოლიტიკოსი, საბჭოთა არმიის გენერალ-მაიორი (1971).

## ბიოგრაფია
მეორე მსოფლიო ომის დროს საბჭოთა არმიის რიგებში იბრძოდა ჩრდილოეთ კავკასიის ფრონტზე. დაამთავრა ალმა-ათის საკავალერიო სასაზღვრო სასწავლებელი (1948), სსრკ შინაგან საქმეთა სამინისტროს სამხედრო აკადემია (1956), სსრკ შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემია (1969).

1969–1973 წლებში მუშაობდა ამიერკავკკასიის სასაზღვრო ოლქის შტაბში, შემდეგ — აღმოსავლეთის სასაზღვრო ჯარების უფროსის მოადგილედ. 1973–1976 წლებში მსახურობდა მონღოლეთში. 1976–1979 წლებში იყო შუა აზიის სასაზღვრო ჯარების სარდლის მოადგილე, 1979–1982 წლებში — ამიერკავკასიის სასაზღვრო ჯარების სარდლის მოადგილე. 1982–1985 წლებში სამხედრო მრჩევლად მუშაობდა კუბაში, 1985–1987 წლებში — კვლავ მონღოლეთში. 1987–1990 წლებში იყო საქართველოს სახელმწიფო თავდაცვის საბჭოს მდივანი, 1991–1992 წლებში — საქართველოს სასაზღვრო ჯარების სარდალი, 1992–1993 წლებში — სამშვიდობო ძალების სარდალი საქართველოს მხრიდან ცხინვალის რეგიონში. 1993 წლიდან იყო საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის პირველი მდივანი, კომუნისტურ პარტიათა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე, საბჭოთა ოფიცერთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილე. გამოდიოდა „მშრომელი ხალხისთვის ძალაუფლების დაბრუნების იდეით ქონების ნაციონალიზაციისა და დემოკრატიული სახელისუფლებო ორგანიზაციების მოწყობის გზით“.  1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „სოციალისტური პარტია“.

მისი შვილი, იგორ გიორგაძე, საქართველოს უშიშროების მინისტრი (1993–1995), საქართველოს პროკურატურის მიერ ბრალდებულია ტერორიზმში.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*პანტელეიმონ გიორგაძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:ქართველი კომუნისტები
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
პანტელეიმონ
კატეგორია:საბჭოთა გენერალ-მაიორები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
რენეგატი

**რენეგატი** (გვიანდ.  <  — უარვყოფ) — ადამიანი, რომელმაც უღალატა თავის რწმენას და მოწინააღმდეგის მხარეზე გადავიდა; მოღალატე, გამცემი.

შუა საუკუნეებისა და ახალი დროის ევროპაში ტერმინი „რენეგატი“ გამოიყეებოდა იმ პიროვნების აღსანიშნავად, რომელიც მუსულმანთა (უმთავრესად თურქების და არაბების) მხარეზე გადავიდა და ისლამი მიიღო.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ადამიანის ქცევა
კატეგორია:ტყუილი
თესალონიკის ძარცვა (904)

**თესალონიკის ძარცვა** — X საუკუნის უდიდესი კატასტროფა ბიზანტიის იმპერიისთვის, როდესაც 904 წელს სარაცინმა მეკობრეებმა აიღეს თესალონიკე. თავდაპირველად მუსლიმთა ფლოტმა რენეგატ ლეონ ტრიპოლელის მეთაურობით სირიიდან კონსტანტინოპოლისკენ აიღო გეზი, მაგრამ შემდეგ თავი შეიკავეს იმპერიის დედაქალაქზე შეტევისაგან და გადაწყვიტეს თესალონიკეზე თავდახმა. ეს გადაწყვეტილება სრულიად მოულოდნელი იყო ბიზანტიელებისათვის და მათმა ფლოტმა ვერ შეძლო დროული რეაგირება. ქალაქის კედლები მოძველებული იყო, განსაკუთრებით კი ზღვის მხარეს. ქალაქის დაცვის ორი უფროსი კი ურთიერთსაწინააღმდეგო ბრძანებებს გასცემდა.

ხანმოკლე ალყის შემდეგ სარაცინებმა შეძლეს ზღვისკენ მიმართულ კედლებზე გადასვლა. მათ დაძლიეს თესალონიკელთა წინააღმდეგობა და 29 ივლისს ქალაქი აიღეს. ერთი კვირა მიმდინარეობდა ქალაქის ძარცვა, სანამ მუსლიმები ლევანტში დაბრუნდებოდნენ. მათ გაათავისუფლეს 4 000 მუსლიმი ტყვე და ხელში ჩაიგდეს 60 გემი; აგრეთვე დიდი ალაფი და 20 000-მდე ახალგაზრდა დატყვევებული ადამიანი. ტყვეების უმრავლესობა (მათ შორის იოანე კამინიატე, რომელიც აღწერს ამ მოვლენას) გამოსყიდული ან მუსლიმ ტყვეებში გაცვლილი იქნა იმპერიის მიერ.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:X საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები
კატეგორია:904 წლის ბრძოლები
ჯონდო გიორგაძე

**ჯონდო პარმენის ძე გიორგაძე** (დ. 12 ივლისი, 1934, სოფ. ზემო ხედი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 2008, თბილისი) — ქართველი ინჟინერ-ელექტრომექანიკოსი, საპატიო რკინიგზელი (2002). 

## ბიოგრაფია
1957 წელს დაამთავრა თბილისის რკინიგზის ტრანსპორტის ინჟინრების ინსტიტუტი. 1958 წლიდან მუშაობა დაიწყო თბილისის ელმავალმშენებელი ქარხნის სპეციალურ საკონსტრუქტურო ბიუროში, 1990 წლიდან — იქვე, მთავარ კონსტრუქტორი. 1959–64 წლებში უშუალოდ მონაწილეობდა ქართული ცვლადი დენის „ვლ40” (ВЛ40) მარკის სამგზავრო ოთხღერძიანი და „ვლ10” (ВЛ10) მარკის სატვირთო რვაღერძიანი მაგისტრალური ელექტრომავლების შექმნაში. შემდგომ წლებში მისი ხელმძღვანელობით ქარხანაში დაინერგა მრავალი მნიშვნელოვანი ტექნიკური სიახლე. მუდმივი დენის ოთხღერძიანი ელექტრომავლის 4E1-ის გამოკვლევის, დამუშავებისა და წარმოებაში დანერგვისათვის გიორგაძეს, ავტორთა ჯგუფთან ერთად, მიენიჭა საქართველოს სახელმწიფო პრემია (2002). 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ჯონდო
ჰამლეტ გიორგაძე

**ჰამლეტ გრიგოლის ძე გიორგაძე** (დ. 25 აპრილი, 1937, თბილისი — გ. 1 მარტი, 2005, იქვე) — ქართველი აგრარიკოს-ეკონომისტი; ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1981), პროფესორი (1984). 

## ბიოგრაფია
1960 წელს დაამთავრა საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის (ახლანდ. საქართველოს აგრარული უნივერსიტეტი) ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1965 წლიდან სიცოცხლის ბოლომდე მოღვაწეობდა საქართველოს სახელმწიფო აგრარულ უნივერსიტეტში: 1970–76 წლებში — მათემატიკური მეთოდებისა და გამოთვლითი ტექნიკის კათედრის გამგედ; 1976–2005 წლებში — სოფლის მეურნეობის ეკონომიკის კათედრის გამგედ, 1978–80 წლებში — ასევე პრორექტორად. ავტორია სახელმძღვანელოებისა და მონოგრაფიების. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1999).

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  

კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მარტი
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ჰამლეტ
ალაჰგულუბაღი

**ალაჰგულუბაღი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, არანის რეგიონში, ზარდაბის  რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 518 კაცი.

## სქოლიო
კატეგორია:ზარდაბის რაიონის სოფლები
სირაკუზის ალყა (827–828)

**სირაკუზის ალყა** — ალყა, რომელიც შემორტყმული იყო სიცილიის ბიზანტიელთა ქალაქ სირაკუზას 827–828 წლებში აღლაბიდების მიერ. ალყის დაწყებისას, მუსლიმთა არმია სულ ერთი თვის გადმოსული იყო კუნძულზე. ისინი აჯანყებული სარდლის, ეფემიოსის თხოვნით გადასხდნენ სიცილიაზე, რათა მას დახმარებოდნენ. ადგილობრივი ძალების დამარცხებისა და ციხესიმაგრე მაძარას აღების შემდეგ, არაბები სირაკუზისკენ გაემართნენ. ქალაქი კუნძულის დედაქალაქი იყო ჯერ კიდევ რომის და შემდგომ ბიზანტიის მმართველობისას. ალყა 827 წლის ზამთრიდან 828 წლის ზაფხულამდე გაგრძელდა. მოალყეებმა დიდი დანაკარგები განიცადეს, რადგან შეექმნათ საკვების ნაკლებობისა და ეპიდემიის გავრცელების პრობლემები. ალყის მეთაური ასად იბნ ალ-ფურატი სწორედ ეპიდემიას ემსხვერპლა. ბიზანტიელთა გაძლიერების გამო ახალმა მეთაურმა, მუჰამად იბნ აბი'ლ-ჯავარმა ალყა მოხსნა და სამხრეთ-დასავლეთით დაიხია. მან ამ მიწების შენარჩუნება შეძლო. სწორედ აქედან დაიწყო არაბთა მიერ სიცილიის დაპყრობის ნელი პროცესი, რაც გამოიხატა 877–878 წლებში სირაკუზის და 902 წელს ტაორმინის აღებაში.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:IX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები
კატეგორია:827 წლის ბრძოლები
კატეგორია:828 წლის ბრძოლები
კონსტანტინე დიოგენე

**კონსტანტინე დიოგენე** (; გ. 1032, ვლაქერნი, კონსტანტინეპოლი) — ბიზანტიელი მხედართმთავარი, თესალონიკის დუკა.  

მოღვაწეობდა ბალკანეთში. თავი გამოიჩინა ბულგარელების წინააღმდეგ ომის დასვნით ეტაპზე, შემდეგ იბრძოდა პაჭანიკების წინააღმდეგ. 1029 წელს ბრალი დასდეს იმპერატორ რომანოზ III-ის წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობაში; დააპატიმრეს, აწამეს და აიძულეს ბერად აღკვეცილიყო. მასთან ერთად ბრალდებულთა შორის იყო ათონის ივერთა მონასტრის წინამძღვარი გიორგი მაშენებელი. შემდგომი ძიების პროცესში კონსტანტინემ სიცოცხლე თვითმკვლელობით დაასრულა კონსტანტინეპოლში, ვლაქერნის სასახლეში ყოფნისას. 

კონსტანტინე დიოგენეს ცოლად ჰყავდა რომანოზ III-ის ძმის, ბასილ არგიროსის ქალიშვილი. ბასილის სხვა ქალიშვილი, ელენე ცოლად ჰყავდა საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-ს. კონსტანტინეს ვაჟი რომანოზ IV დიოგენე შემდგომში ბიზანტიის იმპერატორი გახდა.

## ლიტერატურა 
* Garland, Lynda (1999). Byzantine Empresses: Women and Power in Byzantium, AD 527–1204. New York and London: Routledge. ISBN 978-0-415-14688-3.
* Guilland, Rodolphe (1967). Recherches sur les Institutions Byzantines, Tome I (in French). Berlin: Akademie-Verlag.
* Holmes, Catherine (2005). Basil II and the Governance of Empire (976–1025). Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-927968-5.
* Kazhdan, Alexander, ed. (1991). The Oxford Dictionary of Byzantium. Oxford and New York: Oxford University Press. ISBN 0-19-504652-8.
* Lilie, Ralph-Johannes; Ludwig, Claudia; Pratsch, Thomas; Zielke, Beate (2013). Prosopographie der mittelbyzantinischen Zeit Online. Berlin- Brandenburgische Akademie der Wissenschaften. Nach Vorarbeiten F. Winkelmanns erstellt (in German). Berlin and Boston: De Gruyter.
* Stephenson, Paul (2000). Byzantium's Balkan Frontier: A Political Study of the Northern Balkans, 900-1204. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 0-521-77017-3.
* Stephenson, Paul (2003). The Legend of Basil the Bulgar-Slayer. Cambridge: Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81530-7.

კატეგორია:გარდაცვლილი 1032
კატეგორია:ბიზანტიელი მხედართმთავრები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
თბილისი (ენციკლოპედია)

**ენციკლოპედია „თბილისი“** — ქართულ ენაზე შექმნილი ენციკლოპედია, რომელიც გამოსცა ქართული ენციკლოპედიის ირაკლი აბაშიძის სახელობის მთავარმა სამეცნიერო რედაქციამ 2002 წელს. ენციკლოპედია „თბილისი“ პირველი ქართული სამეცნიერო გამოცემაა, რომელიც ერთ ქალაქს ეძღვნება. მასში თავმოყრილი და სისტემაში მოყვანილია ძირითადი ცნობები ჩვენი დედაქალაქის შესახებ. იგი არსებითად განსხვავდება უნივერსალური ენციკლოპედიებისაგან როგორც სტრუქტურით, ისე ტერმინთა შერჩევის პრინციპებით. გამოცემას საფუძვლად დაედო როგორც ქართული ენციკლოპედიის მთავარი რედაქციის, ისე საზღვარგარეთის მდიდარი ენციკლოპედიური გამოცდილება. წიგნი განაზოგადებს, აზუსტებს, ხშირ შემთხვევაში კი კონკრეტული მონაცემებით ავსებს მკითხველის ცოდნას თბილისის ცხოვრების ამა თუ იმ მხარეზე. ენციკლოპედია „თბილისის“ გამოცემა შესაძლებელი გახდა თბილისის მერის, საკრებულოსა და მთავრობის ფინანსური დახმარებითა და მუდმივი მხარდაჭერით.

## იხილეთ აგრეთვე
* — თარგის გვერდი

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „თბილისი“

კატეგორია:ქართული ენციკლოპედიები
კატეგორია:ქართული ენციკლოპედიის გამოცემები
ზესტაფონის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ზესტაფონის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ზესტაფონის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 26 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. სავარგულები გაბნეული იყო რაიონის მთელ ტერიტორიაზე. მეურნეობის საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ჭიათურისა და ორჯონიკიძის რაიონები, დასავლეთით — მაიაკოვსკის რაიონი, ჩრდილოეთით — თერჯოლის რაიონი და სამხოეთით — ორჯონიკიძისა და მაიაკოვსკის რაიონები.

რაიონი მთაგორიანი იყო, ვაკე შედარებით ცოტა და ათვისებული იყო სოფლის მეურნეობის კულტურების მოსაყვანად. მთელ რიგ ადგილებში მთაგორიანი ფერდობები ტყის გაჩეხვის შედეგად ამოსული ამონაყარი ახალშენით იყო დაფარული.

მცენარეულობიდან ფოთლოვანები სჭარბობდნენ.

სანადირო მეურნეობისათვის ზოგი ადგილი ძალიან კარგი იყო, მაგრამ იმის გამო, რომ ვერ იცავედნენ სანადირო ფაუნას და სანადირო მეურნეობაც კეთილმოუწყობელი იყო, სანადირო ცხოველთა რაოდენობაც ძლიერ შემცირდა.

რაიონის სანადირო სავარგულებში ჯერ კიდევ მოიპოვებოდა შველი, გვხვდებოდა კურდღელი, მაჩვი, ტურა, მელა და სხვ. გადამფრენებიდან აღსანიშნავი იყო მწყერი და ტყის ქათამი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 188, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
რენტა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რენტა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* რენტა — შემოსავლის სახეობა.
** მიწის რენტა — რენტის სახეობა.
** აბსოლუტური რენტა — რენტის სახეობა.
** დიფერენციული რენტა — რენტის სახეობა.
** მონოპოლიური რენტა — რენტის სახეობა.
* ფეოდალური რენტა — მიწის საკუთრების რეალიზაციის ეკონომიკური ფორმა.
** პროდუქტადი რენტა — ფეოდალური რენტის სახეობა.
** ფულადი რენტა — ფეოდალური რენტის სახეობა.
** შრომა-მიგებითი რენტა — ფეოდალური რენტის სახეობა.
ზუგდიდის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ზუგდიდის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ზუგდიდის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება ფლობდა 16 000 ჰექტარ სანადირო სავარგულს, რომელიც მდებარეობდა შემდეგ საზღვრებში: აღმოსავლეთით — წალენჯიხისა და ჩხოროწყუს რაიონები, დასავლეთით — შავი ზღვა, ჩრდილოეთით — აფხაზეთის ასსრ და წალენჯიხის რაიონი, სამხრეთით — ხობის რაიონი. ტყეების უმთავრესი ნაწილი განლაგებული იყო შავი ზღვის სანაპიროზე. აქ მეტწილად გვხვდებოდა მურყანი (თხმელა) და იფანი (კოპიტი), იშვიათად მუნა. ამ ტყეებში რამდენიმე წყნარი დინების მდინარე იყო, რის გამოც ტყის ფართობის უმეტესი ნაწილი დაჭაობებული გახლდათ.

ზამთარში აქ მრავლადა იყო წყალში მცურავი გადამფრენი ფრინველები, უმთავრესად იხვი, გაზაფხულსა და შემოდგომაზე კი — ტყის ქათამი.

მიწერილ სანადირო მეურნეობის ტერიტორიაზე მოიპოვებოდა შველი, კურდღელი, მაჩვი, კვერნა, ციყვი, ხოხობი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა და სხვ.

აღსანიშნავია, რომ ზუგდიდელმა მონადირეებმა პირველებმა ითავეს საქართველოში მიწერილი სანადირო მეურნეობის ჩამოყალიბება. „ჭურიის“ მიწერილი სანადირო მეურნეობა პირველი იყო ზუგდიდის რაიონში და საქართველოში. ამ მეურნეობაში აგებული იყო ოთხოთახიანი მონადირის სახლი, მეურნეობას ჰყავდა გაძლიერებული დაცვა, აქაური ნადირ-ფრინველი სავარაუდოდ აღრიცხული იყო. აქ ყოველწლიურად ტარდებოდა ბიოტექნიკური ღონისძიებანი. გაკეთებული იყო სათანადო გამაფრთხილებელი წარწერები და დაწესებული იყო მონადირეთა აქტივის მტკიცე კონტროლი სანადირო წესების დაცვაზე, რაც დადებითად მოქმედებდა აქ ნადირ-ფრინველის გამრავლებაზე.

„ჭურიის“ მეურნეობაში გავრცელებული იყო ძირითადად ხოხობი და შველი. მათზე ნადირობდნენ ლიცენზიით, ხოლო გადამფრენ ფრინველებზე საზოგადოების ყველა წევრი ნადირობდა.

ზუგდიდელების მიწერილ სანადირო მეურნეობა „ჭითა წყალში“ გაშვებული იყო კურდღელი. ამ მეურნეობამ მალევე ზუგდიდელ მონადირეთა მოთხოვნები დააკმაყოფილა.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 188–190, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
თეთრი წყაროს მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**თეთრი წყაროს მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ თეთრიწყაროს რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი მეურნეობის სახით ფლობდა 160 000 ჰექტარ სანადირო სავარგულს. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — გარდაბნისა და მარნეულის რაიონები, დასავლეთით — წალკისა და დმანისის რაიონები, ჩრდილოეთით — კასპისა და მცხეთის რაიონები, სამხრეთით — ბოლნისის რაიონი. რაიონი უმთავრესად მთაგორიანი იყო, რომლის უდიდესი სიმაღლე არ აღემატებოდა ზღვის დონიდან 1500 მეტრს (მთა ბუდენი). რაიონს სამხრეთ საზღვარზე მდინარე ხრამი ჩამოუდიოდა, მდინარე ალგეთი კი მას თითქმის შუაზე ყოფდა. რაიონში საკმარისად დიდი იყო ტყის რაოდენობა და მაღლობებში უმთავრესად წიფლნარები იყო, ქვედა სარტყელში ხარობდა მუხა და რცხილა.

ცხოველებიდან მიწერილ სანადირო მეურნეობაში გავრცელებული იყო შველი, კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, კაკაბი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა, ფოცხვერი; გადამფრენებიდან მწყერი, ტყის ქათამი და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 190–191, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
თელავის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**თელავის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ თელავის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი მეურნეობის სახით ფლობდა 12 000 ჰექტარ სანადირო სავარგულს, რომლის საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ყვარლის რაიონი, დასავლეთით — ახმეტის რაიონი, ჩრდილოეთით — დაღესტნის ასსრ და ახმეტის რაიონი, სამხრეთით — საგარეჯოსა და გურჯაანის რაიონები.

თელავის რაიონის ბუნებრივი პირობები ხელს უწყობდა მრავალი სახეობის გარეული ცხოველის არსებობას. ამიტომაც გარდა იხვისა და არჩვისა, აქ მცირე რაოდენობით გვხვდებოდა ირემი, კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, კვერნა, დათვი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა, როჭო, შურთხი, ხოხობი და სხვ.

რაიონის მონადირეთა აქტივის თაოსნობით აქ შეიქმნა კისისხევის სახოხბე მეურნეობა, სადაც აშენებული იყო მონადირის ორი სახლი, მეურნეობა შემოღობილი იყო მავთულბადით, კეთილმოწყობილი იყო ეზო, ითესებოდა სხვადასხვა კულტურები, რომელსაც ხოხობი საბუდრად და საკვებად იყენებდა.

რაიონის მონადირეთა ცალკეული კოლექტივებისათვის კისისხევის მეურნეობა საჩვენებელი იყო. ამ კოლექტივებს შესაძლებლობა ჰქონდათ მის მსგავსად მოეწყოთ თავიანთი მეურნეობები იმ მიწერილ სავარგულებში, რომლებიც მიმაგრებული ჰქონდათ პირველად კოლექტივებს.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 190, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
დავით დგებუაძე

**დავით დგებუაძე** (დ. 22 მაისი, 1928, წითელხევი, ბაღდათის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი და საბჭოთა ინჟინერი. 

## ბიოგრაფია 
1950 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ჰიდროტექნიკური ფაკულტეტი.

1950–1957 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, მინგეჩაურის წყალსაცავის მშენებლობაზე ოსტატად, უფროს ოსტატად, გეოდეზისტად, სამუშაოთა მწარმოებლად, უფროს სამუშაოთა მწარმოებლად; 1957–1958 წლებში მუშაობდა გუმათის ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობაზე უფროს ინჟინრად; 1958–1976 წლებში მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №8 სამშენებლო ტრესტში სამუშაოთა მწარმოებლად, სამშენებლო და მექანიზაციის სამმართველოების უფროსად, ტრესტის მთავარ ინჟინრად, მმართველად; 1976–1989 იყო საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს №4 სამშენებლო ტრესტის მმართველი; უშუალოდ ხელმძღვანელობდა გაერთიანება „ჭიათურმანგანუმის“ უმნიშვნელოვანესი ობიექტების, ასევე, ქუთაისის საავტომობილო და ელექტრომექანიკური ქარხნების, მაუდის ფაბრიკების, ასევე, ქარხანა „ავანგარდისა“ და გაერთიანება „აისის“ მშენებლობას; მისი ხელმძღვანელობით აშენდა მრავალი სოციალურ-კულტურული და საგანმანათლებლო დანიშნულების ობიექტი ქ. ჭიათურასა და ქ. ქუთაისში, ასევე, იმერეთის რეგიონში.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, გვ. 193, თბ., 2017.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1950)
ლანჩხუთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ლანჩხუთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ლანჩხუთის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი მეურნეობის სახით ფლობდა 28 000 ჰექტარს. მას ესაზღვრებოდა აღმოსავლეთით ჩოხატაურისა და სამტრედიის რაიონები, დასავლეთით — შავი ზღვა, ჩრდილოეთით — ცხაკაიასა და აბაშის რაიონები, სამხრეთით — მახარაძის რაიონი.

ლანჩხუთის რაიონი მდიდარი იყო შველით, მოიპოვებოდა კურდღელი, გარეული ღორი, კვერნა, მაჩვი, ტურა, მელა, იყო ხოხობი.

ზამთრობით, გადაფრენების დროს აქ თავს იყრიდა წყალში მცურავი ფრინველების დიდი რაოდენობა. მდინარე სუფსის სანაპიროზე აგებული იყო მონადირის სახლი და გაძლიერებული იყო დაცვა. აქ იყო სათევზაო ადგილებიც.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 191, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ლაგოდეხის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ლაგოდეხის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ლაგოდეხის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი მეურნეობის სახით ფლობდა 17 000 ჰექტარს. აღმოსავლეთით ამ მეურნეობას ესაზღვრებოდა აზერბაიჯანის სსრ, დასავლეთით — ყვარლის რაიონი, ჩრდილოეთით — დაღესტნის ასსრ და სამხრეთით — სიღნაღის რაიონი. სანადირო მეურნეობა განლაგებული იყო უმთავრესად მთაგორიან ადგილზე. რაიონის ტყეები, სადაც ბინადრობდა ძვირფასი ნადირი, მდებარეობდა მთავარი კავკასიონის სამხრეთ კალთებზე. აქ ჭარბობდა წიფლნარები. მდინარე ალაზნის პირად იყო დაბლობები, რომლებიც აგრეთვე შედიოდა სანადირო მეურნეობის მფლობელობაში. ალაზნისაკენ მიმდინარე მრავალ პატარა მდინარეს ნაპირზე ვიწრო ზოლად გასდევდა ჭალის ტყეები.

სწორედ, ეს ტყეები იყო ხოხბის საუკეთესო ადგილსამყოფელი მდიდარი ბუნებრივი საკვები ბაზით.

ამ ტყეებში ზამთრობით გვხვდებოდა გარეული ღორიც, რომელიც ზაფხულობით ადიოდა მთაში. კავკასიონის კალთების ალპურ და სუბალპურ ზონაში მრავლად მოიპოვებოდა ჯიხვი, არჩვი, კვერნა, დათვი, შურთხი და როჭო; გადამფრენებიდან ტყის ქათამი და მწყერი.

რაიონში შექმნილი იყო სახოხბე მეურნეობა „ჭიაური“, სადაც გაძლიერებული იყო დაცვა, გაკრული იყო სათანადო წარწერები, აშენებული იყო სტანდარტული ბინა და შექმნილი იყო ყოველგვარი პირობა სანადირო მეურნეობის კარგად მოწყობისათვის.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 191, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
გიორგი (ბეგლარბეგი)

**გიორგი** (დ. და გ. წლები უცნობია) — გამაჰმადიანებული ქართველი თავადი. ოსმალობის პერიოდში, 1580 წლის აგვისტოდან 1582 წლის სექტემბრამდე სინან-ფაშას მიერ დანიშნული იყო თბილისის ბეგლარბეგად. გვარეულობა უცნობია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის ისტორია
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი გარდაცვალების თარიღით
მცხეთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**მცხეთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ მცხეთის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 6 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული, რომლებიც გაბნეული იყო რაიონის მთელ ტერიტორიაზე. აღმოსავლეთით რაიონს ესაზღვრებოდა თიანეთის რაიონი, დასავლეთით — კასპის რაიონი, ჩრდილოეთით — დუშეთის რაიონი, სამხრეთით — გარდაბნის რაიონი. რელიეფი ძირითადად მთაგორიანი იყო. მიწერილ მეურნეობაში შედიოდა ცნობილი მუხრანის დაბლობი, რომელიც აერთიანებს წეროვანისა და წილკანის მინდვრებსაც.

წინათ აქ ბლომად მოიპოვებოდა სხვადასხვა გადამფრენი ფრინველი, მათ შორის ჭოვილო. ტყის მასივებში ბინადრობდა ირემი და შველი, გვხვდებოდა მაჩვი, ციყვი, ენოტისებური ძაღლი, იშვიათად ხოხობი; სეზონის მიხედვით აქ ნადირობდნენ მწყერზე და ტყის ქათამზე.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 192–193, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
სტამბოლის აეროპორტი

**სტამბოლის აეროპორტი**  — სტამბოლის მესამე საერთაშორისო აეროპორტი, რომელიც ქალაქის ევროპულ ნაწილში, არნავუთქიოის რაიონში მდებარეობს. აეროპორტის გაიხსნა  2018 წლის 29 ოქტომბერს, რესპუბლიკის დღეზე, თუმცა ავიარეისების უმრავლესობა შესრულდება 2019 წლის აპრილიდან.

აეროპორტი მსოფლიოს უმსხვილეს აეროპორტი უნდა გახდეს, წლიური 150 მილიონიანი მგზავრით, ასევე დაგეგმილია ამ ციფრის მომავალში 200 მილიონამდე გაზრდა. ხოლო მისი IATA-ს კოდი **IST** ახალ აეროპორტს გადაეცემა.

2018 წლის აგვისტოს მდგომარეობით, აეროპორტის მშენებლობის პირველი ეტაპის 94% დასრულდა. აეროპორტის გაიხსნა 2018 წლის 29 ოქტომბერს. ცნობილია, რომ აეროპორტში პირველი სატესტო დაშვება გაიმართება 2018 წლის 26 თებერვალს; თუმცა, პირველი სრული დაშვება 2018 წლის 20 ივნისს შედგა. სანავიგაციო და ელექტრონული სისტემების ტესტირება DHMİ თვითმფრინავებით 2018 წლის 15 მაისს დაიწყო.

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის აეროპორტები
ონის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ონის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ონის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 22 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. აღმოსავლეთით ამ მეურნეობას ესაზღვრებოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი, დასავლეთით — ამბროლაურისა და ლენტეხის რაიონები, ჩრდილოეთით — ჩრდილო-ოსეთის ასსრ, სამხრეთით — საჩხერის რაიონი.

მიწერილი მეურნეობის ტერიტორიაში სუბალპური და ალპური ზონაც შედიოდა, სადაც ბინადრობდა ჯიხვი და არჩვი, რომლებიც ზამთრობით ტყის ზედა ზოლში ჩამოდიოდნენ. აქ გვხვდებოდა კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, კვერნა, დათვი, როჭო, შურთხი, მგელი, ტურა, კატა, მელა და ფოცხვერი.

მეურნეობაში კარგი პირობები იყო კოლექტიური ნადირობისათვის როგორც სასარგებლო ნადირზე, ისე მავნე მტაცებელ ცხოველებზე.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 193, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
საგარეჯოს მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**საგარეჯოს მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ საგარეჯოს რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 25 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. აღმოსავლეთით მას ესაზღვრებოდა სიღნაღისა და გურჯაანის რაიონები, დასავლეთით — გარდაბნის რაიონი, ჩრდილოეთით — თელავის, ახმეტისა და თიანეთის რაიონები, სამხრეთით — აზერბაიჯანის სსრ. მეურნეობა ძირითადად მთაგორიანი იყო.

რაიონში საკმაოდ იყო ხოხობი, კაკაბი და დურაჯი, იშვიათადა — გნოლი. მცირე რაოდენობით იყო ირემი, შველი, კურდღელი, მაჩვი, კვერნა, ციყვი, დათვი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა, ფოცხვერი და სხვ. მდინარე ივრის მარჯვენა მხარეს უდაბნოს ადგილებში ზამთრობით გვხვდებოდა სავათი და სარსარაკი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 193–194, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ორჯონიკიძის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ორჯონიკიძის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ორჯონიკიძის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი მეურნეობის სახით ფლობდა 65 000 ჰექტარს, რომელიც მდებარეობდა რაიონის სხვადასხვა უბანზე შემდეგ საზღვრებში: აღმოსავლეთით — ხაშურის რაიონი, დასავლეთით — ზესტაფონის რაიონი, ჩრდილოეთით — საჩხერის რაიონი და სამხრეთით — მაიაკოვსკისა და ბორჯომის რაიონები.

მეურნეობის ვრცელი და მრავალფეროვანი ტერიტორია საშუალებას იძლეოდა სხვადასხვა სახის გარეული ცხოველის არსებობისათვის. მაღალი, ზოგ ადგილებში გაუვალი ტყეები, კარგად განვითარებული ქვეტყე და ბალახეული კარგ პირობებს ქმნიდა ფაუნის გასამრავლებლად. აქ გვხვდებოდა ირემი, არჩვი, შველი, კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, დათვი, ტურა, მელა, გარეული კატა, ფოცხვერი და სხვ.; გადაფრენის დროს — ტყის ქათამი, მწყერი და სხვ.

მონადირეთა აქტივის ინიციატივით 1965 წელს აქ შეიქმნა სანადირო მეურნეობა „საძროხია“, სადაც აშენებული იყო მონადირის სახლი, გაძლიერებული იყო დაცვა.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 193, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
გიორგი (გარსევანიშვილი)

**გიორგი** (ერისკაცობაში — **გიორგი იესეს ძე გარსევანიშვილი**; დ. დაახლ. 1680 — გ. 20 ივნისი, 1745, მოსკოვი) — ქართველი საეკლესიო და პოლიტიკური მოღვაწე.  

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
დაახლოებული იყო ქართლის მეფე ვახტანგ VI-ის ოჯახთან. ღვთისმეტყველებას ასწავლიდა ბაქარს და ვახუშტი ბატონიშვილს. მისი ძმა, იესე, იყო სამეფო კარისა და ოქონის ხატის დეკანოზი, ჯვარისმტვირთველი. 1724 წელს ემიგრაციაში გაჰყვა ვახტანგ VI-ს. რუსეთში სხვა ქართველ სასულიერო მოღვაწეებთან ერთად ჩაირიცხა სინოდის შტატში. შემდეგ მოღვაწეობდა მოსკოვის ქართველთა ახალშენში. 1730 წლის მარტში ვახტანგ VI-მ და ბაქარმა საგანგებო დავალებით საქართველოში გამოგზავნეს. მას გამოჰყვა არქიმანდრიტი არსენიც (ფიცხელაური). 1737 წლიდან გიორგი საბოლოოდ დასახლდა მოსკოვში. დაკრძალულია ვსესვიატსკოეს ტაძრის სასაფლაოზე. 

## ლიტერატურა 
* გარსევანიშვილი გიორგი // ქართველები უცხოეთში : წ.1 / რუსუდან დაუშვილი, გრიგოლ კალანდაძე, რუსუდან კობახიძე, გოჩა ჯაფარიძე, თემურ ტარტარაშვილი. - თბ., 2012. - გვ.56

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1680
კატეგორია:გარდაცვლილი 1745
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 ივნისი
გიორგი II (კათოლიკოსი)

**გიორგი II** — ქართველი მღვდელმთავარი, ქართლის კათოლიკოსი დაახლ. 826–838 წლებში. მას იხსენიებს „მოქცევაჲ ქართლისაჲ”.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:IX საუკუნის ქართველები
ყვარლის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ყვარლის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ყვარლის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 45 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. სანადირო მეურნეობის ტერიტორია ძირითადად მთაგორიანი იყო. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ლაგოდეხის რაიონი, დასავლეთით — თელავის რაიონი, ჩრდილოეთით — აზერბაიჯანის სსრ და სამხრეთით — თელავისა და გურჯაანის რაიონები. მდინარე ალაზნის მარცხენა სანაპიროზე მდებარე ველები თანდათან გადადის კავკასიონის სამხრეთ კალთებისაკენ ტყიან ზოლში, აქედან კი ალაზნისაკენ მიედინება პატარა მდინარეები და ქმნიან ვიწრო ხეობებს. ტყე წარმოდგენილი იყო ძირითადად ფოთლოვანი ჯიშებით. ალაზნის პირას კი აქა-იქ შემორჩენილი იყო ჭალის ტყის ტიპები.

მიუხედავად იმისა, რომ აქ წინათ ბევრი იყო კავკასიური ხოხობი, იმჟამად მათი რიცხვი მეტად მცირე იყო. მიწერილ მეურნეობაში მოიპოვებოდა ჯიხვი, არჩვი, შველი, კურდღელი, ხოხობი, კაკაბი, მაჩვი, ციყვი, კვერნა, დათვი, როჭო, შურთხი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა და სხვ., გადაფრენის დროს — მწყერი, ტყის ქათამი და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 195, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
სიღნაღის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**სიღნაღის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ სიღნაღის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 27 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული, რომელიც რაიონის სხვადასხვა ადგილებზე იყო განლაგებული შემდეგ საზღვრებში: აღმოსავლეთით — აზერბაიჯანის სსრ და წითელწყაროს რაიონი, დასავლეთით — საგარეჯოსა და გურჯაანის რაიონები, ჩრდილოეთით — აზერბაიჯანის სსრ და ლაგოდეხის რაიონი, სამხრეთით — აზერბაიჯანის სსრ. რაიონის უმეტესი ნაწილი მკვეთრად ეშვებოდა გომბორის ქედის სამხრეთი კალთიდან ალაზნისაკენ და სადგურ წნორისწყლიდან გადადის ალაზნის ველებზე.

ალაზნის მარჯვენა სანაპიროზე მდებარე ჭალის ტყეები აქა-იქ კორომებად იდგა, ხოლო მარცხენა მხარეზე ტყე დიდი სიგანით მისდევდა ალაზანს. აქ იყო საჩვენებელი სანადირო მეურნეობა „ჭიაური“, რომელიც თავისი ბუნებრივი პირობებით, სანადირო ცხოველების სახეობათა და რაოდენობის მიხედვით ყველაზე უფრო სრულყოფილი იყპ მონადირეთა კავშირის სისტემაში არსებულ ყველა მეურნეობაში. იგი 1962 წელს შეიქმნა.

კარგმა დაცვამ, საკვები ბაზის შექმნამ, ზამთრობით დამატებითი საკვების მიცემამ, საბუდარი ადგილების ხელუხლებლობამ თავისი შედეგი გამოიღო და აქ მალე გაიზარდა ხოხბის რაოდენობა, რის შემდეგ უკვე შესაძლებელი გახდა ერთდროული ნებართვით ნადირობაც კი. ნადირ-ფრინვლის აღრიცხვებმა შემდეგ წლებში, რა თქმა უნდა, უკეთესი შედეგები მოიტანა. იმატა ხოხბისა და გარეული ღორის რაოდენობამ, მომრავლდა კურდღელი; მცირე რაოდენობით იყო ირემი და შველი.

აქ აშენებული იყო ორსართულიანი მონადირის სახლი, აგრეთვე სტანდარტული სახლი მეურნეობის მომსახურე პერსონალისათვის. ყოველწლიურად ითესებოდა სხვადასხვა კულტურა საკვები ბაზის გასამტკიცებლად და ნადირ-ფრინვლის თავშესაფარად.

გარდა აღნიშნულისა, მიწერილი მეურნეობის დანარჩენ ტერიტორიაზე მოიპოვებოდა დათვი, კვერნა, ციყვი, მაჩვი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა, ხოხობი, დურაჯი, კაკაბი და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 194–195, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ჩოხატაურის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ჩოხატაურის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ჩოხატაურის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 61 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ვანის რაიონი, დასავლეთით — მახარაძისა და ლანჩხუთის რაიონები, ჩრდილოეთით — სამტრედიისა და ლანჩხუთის რაიონები, სამხრეთით — აჭარის ასსრ და ადიგენის რაიონი.

სანადირო მეურნეობის განვითარებისათვის აქ დიდი შესაძლებლობა იყო. ამ რაიონის სანადირო ფაუნის შემადგენლობაში იყო არჩვი, შველი, მაჩვი, ციყვი, კვერნა, დათვი, ტურა, მელა, გარეული კატა და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 195–196, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ჩხოროწყუს მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ჩხოროწყუს მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ჩხოროწყუს რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება მიწერილი მეურნეობის სახით ფლობდა 120 000 ჰექტარ ფართობს შემდეგ საზღვრებში: აღმოსავლეთით — გეგეჭკორის რაიონი, დასავლეთით — წალენჯიხის რაიონი, ჩრდილოეთით — მესტიისა და ლენტეხი რაიონები, სამხრეთით — ცხაკაიას რაიონი. მეურნეობა ძირითადად ვაკეზე იყო მოთავსებული, ტყეები კი განლაგებული იყო ჩრდილო მხარეზე — ფოთლოვანი მცენარეული ჯიშებით.

აქ გავრცელებული იყო შველი, კურდღელი, მაჩვი, ციყვი; მცირე რაოდენობით — ხოხობი, კვერნა, მგელი, ტურა, მელა და სხვ.; სეზონის მიხედვით ტყის ქათამი და მწყერი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 196, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ცხაკაიას მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ცხაკაიას მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ცხაკაიას რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება ფლობდა მიწერილი მეურნეობის სახით 82 000 ჰექტარ სანადირო სავარგულს. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — გეგეჭკორისა და აბაშის რაიონები. დასავლეთით — ხობის რაიონი, ჩრდილოეთით — ჩხოროწყუს რაიონი, სამხრეთით — ლანჩხუთის რაიონი. მეურნეობა ძირითაღად ვაკეზე იყო მოთავსებული.

რაიონის მონადირეები ზრუნავდნენ სანადირო მეურნეობის განვითარებისათვის. 1965 წელს აქ ჩამოაყალიბეს სანადირო მეურნეობა „ჭალადიდი“, სადაც კარგადა იყო დაცული შველი, ხოხობი და კურდღელი.

მეურნეობაში აშენებული იყო ორსართულიანი მონადირის სახლი, გაძლიერებული იყო დაცვა და ჩატარებული იყო ნადირ-ფრინვლის აღრიცხვა, გარდა ზემოთ ჩამოთვლილი ცხოველებისა, რაიონში გვხვდებოდა არჩვი, მაჩვი, კვერნა, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა და სხვ. გადაფრენის დროს ბევრი იყო ტყის ქათამი და მწყერი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 196, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
წალენჯიხის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**წალენჯიხის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ წალენჯიხის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებას მიწერილი ჰქონდა 46 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ჩხოროწყუს რაიონი, დასავლეთით — აფხაზეთის ასსრ, ჩრდილოეთით — მესტიის რაიონი, სამხრეთით — ზუგდიდისა და ჩხოროწყუს რაიონები.

მეურნეობა ძირითადად მთაგორიანი და დაფარული იყო ტყეებით. ტყეები წარმოდგენილი იყო უმთავრესად ფოთლოვანი ჯიშებით (რცხილა, წიფელი და სხვ.). ვაკე ადგილები ათვისებული იყო სოფლის მეურნეობის კულტურებისათვის. რაიონის მონადირეთა საზოგადოება გარკვეულ მუშაობას ატარებდა სანადირო მეურნეობის განვითაოებისათვის, ამ მიზნით აქ ჩამოაყალიბეს სანადირო მეურნეობა „წყავაში“. საერთოდ, რაიონის ბუნებრივი პირობები, საკვები და თავშესაფარი საუკეთესო შესაძლებლობა ქმნიდა, რომ აქ მოონადირეთა სპორტული მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად საკმარისად მომრავლებულიყო ჯიხვი, არჩვი, შველი, ახლად შეყვანილი გარეული ღორი, მაჩვი, კვერნა, დათვი, მგელი, ტურა, მელა, გარეული კატა, კაკაბი და სხვ. ნადირ-ფრინველი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 196–197, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
წყალტუბოს მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**წყალტუბოს მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ წყალტუბოს რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 22 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ქუთაისისა და ტყიბულის რაიონები, დასავლეთით — სამტრედიისა და წულუკიძის რაიონები, ჩრდილოეთით — ცაგერის რაიონი, სამხრეთით — ვანის რაიონი. მეურნეობის რელიეფი ძირითადად ვაკე იყო, ჩრდილოეთ მხარეზე მცირე სიმაღლეებით.

რაიონი, საერთოდ, ღარიბი იყო ტყის მასივებით და, ამის გამო, ტყის ცხოველებითაც. დაბლობი ადგილები მთლიანად ათვისებელი იყო სოფლის მეურნეობის კულტურებით. ადგილობრივი მონადირეები ძირითადად ნადირობდნენ გადამფრენ ფრინველებზე და მავნე მტაცებელ ცხოველებზე. აქ აგრეთვე მოიპოვებოდა ციყვი, კვერნა, დათვი, ხოხობი და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 198, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
მახარაძის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**მახარაძის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ მახარაძის რაიონში. მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი სანადირო სავარგულები 13 000 ჰექტარზე იყო გადაშლილი. აღმოსავლეთით მათ ჩოხატაურის რაიონი ესაზღვრებოდა, დასავლეთით — შავი ზღვა, ჩრდილოეთით — ლანჩხუთის რაიონი, სამხრეთით — აჭარის ასსრ.

სანადირო მეურნეობა უმთავრესად განლაგებული იყო მთის კალთებზე, სადაც ბლომადა იყო წიფელი.

ტყეები საკმაოდ მდიდარი იყო ქვეტყით და ბალახოვანი საფარით. ამის გამო აქ მრავლადა იყო შველი, არჩვი, კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, კვერნა, დათვი, ტურა, მელა და სხვ. რაიონის დაბლობ ადგილებში გვხვდებოდა გადამფრენი ფრინველები.

რაიონში ჩამოყალიბებული იყო ორი სანადირო მეურნეობა: ერთი „ვაკიჯვარ-შემოქმედის“ და მეორე — „ურეკის“. პირველში უმთავრესად ბინადრობდა არჩვი და შველი, რომელთა რაოდენობამ უკანასკნელ დროს შესამჩნევად იმატა.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 191–192, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ხაშურის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ხაშურის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ხაშურის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 150 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — ქარელის რაიონი, დასავლეთით — ორჯონიკიძისა და საჩხერის რაიონები, ჩრდილოეთით — სამხრეთ ოსეთი და სამხრეთით — ბორჯომის რაიონი. სანადირო ადგილები ძირითადად მთაგორიანი იყო, ტყეები უმთავრესად განლაგებული იყო თრიალეთის ქედის განშტოებების ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთებზე.

თრიალეთის ქედის კალთებზე მდებარე ტყეებში მოიპოვებოდა მცირე რაოდენობით შველი, დათვი, კვერნა.

გარდა ზემოაღნიშნულისა, იშვიათად გვხვდებოდა ირემი, იყო კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, ტურა, გარეული კატა და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 198–199, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ჭიათურის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ჭიათურის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ჭიათურის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 12 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. მას აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა საჩხერის რაიონი, დასავლეთით — ზესტაფონის, თერჯოლისა და ტყიბულის რაიონები, ჩრდილოეთით — ამბროლაურის რაიონი, სამხრეთით — ორჯონიკიძის რაიონი. იგი იმერეთის მაღლობზე იყო მოთავსებული. ეს ადგილები ტყით ძლიერ ღარიბი იყო.

სანადირო ცხოველებიდან ძლიერ მცირე რაოდენობით მოიპოვებოდა შველი, კურდღელი, მაჩვი, ტურა, მელა და სხვ.; გადამფრენი ფრინველებიდან — მწყერი და ტყის ქათამი. რაიონის მონადირეები არ იყვნენ დაკმაყოფილებული ადგილობრივი სანადირო ობიექტებით და მეტწილად მეზობელ რაიონებში ნადირობდნენ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 198, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
წითელწყაროს მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**წითელწყაროს მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ წითელწყაროს რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებას შესანიშნავი პირობები ჰქონდა მიწერილი სანადირო მეურნეობის განსავითარებლად. მათზე მიწერილი 28 000 ჰექტარი სანადირო სავარგულები უმთავრესად საქართველოს უკიდურეს აღმოსავლეთით მდებარეობდა და ესაზღვრებოდა ნადირ-ფრინვლით შედარებით მდიდარ აზერბაიჯანის ტერიტორიას. მეურნეობა მთაგორიანია. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით — აზერბაიჯანის სსრ, დასავლეთით — სიღნაღის რაიონი, ჩრდილოეთით და სამხრეთით — აზერბაიჯანის სსრ. აქ შედიოდა მდინარე ივრის ზეგანი და ცნობილი შირაქის ველი. ტყეები განლაგებული იყო რაიონის მაღლობ ადგილებზე.

რაიონი, საერთოდ, ღარიბი იყო მდინარეებით. ტყეები და ბუჩქნარები კარგი თავშესაფარი იყო გარეული ნადირ-ფრინვლისათვის. აქ საკმაოდ იყო ხოხობი, კურდღელი, დურაჯი, კაკაბი და გნოლი, მტაცებლებიდან — ტურა, მელა, გარეული კატა, ფოცხვერი და სხვ., გადამფრენი ფრინველებიდან გვხვდება მწყერი, ტყის ქათამი, სავათი და სარსარაკი.

1963 წელს აქ ჩამოყალიბდა ხოხბისა და კურდღლის გასამრავლებლად სანადირო მეურნეობა „მიშმიში“, რომელიც 7 000 ჰექტარს მოიცავდა.

აღნიშნულ მეურნეობაში აშენებული იყო სტანდარტული სახლი მონადირეთათვის, გაძლიერებული იყო დაცვა, მეურნეობის საზღვრები გამოყოფილი იყო წარწერებით.

ეს ადგილები განთქმული იყო კაკბით და მას ხშირად სტუმრობდნენ არა მარტო თბილისელი, არამედ თითქმის მთელი აღმოსავლეთ საქართველოს მონადირეები.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 197–198, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ხობის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ხობის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ ხობის რაიონში. რაიონის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო 20 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული. მას აღმოსავლეთით საზღვრავდა ცხაკაიას რაიონი, დასავლეთით — შავი ზღვა, ჩრდილოეთით — ზუგდიდის რაიონი და სამხრეთით — ფოთის ტერიტორია. სანადირო მეურნეობა, ძირითადად, მდინარეებით დაკავებულ ადგილებში იყო მოთავსებული. ტყეები აქ უმთავრესად ფოთლოვანი იყო. შედარებით ნახევრად მშრალ ნიადაგზე გავრცელებული იყო მარცვლეული კულტურები და სხვადასხვა სახეობის გვიმრა.

სანადირო ობიექტებიდან აღსანიშნავი იყო ხოხობი, შველი, კურდღელი, მაჩვი, ციყვი, კვერნა, ტურა; გადამფრენებიდან — მწყერი, ტყის ქათამი და სხვ.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 199, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
შელეპიხა (მოსკოვის მეტრო)

**შელეპიხა** () — მოსკოვის მეტროპოლიტენის სადგური. მდებარეობს დიდ წრიულ ხაზზე და შედგება 1 კუნძულოვანი ბაქნისაგან. სადგური გაიხსნა 2018 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*მოსკოვის მეტროპოლიტენის საიტი 

კატეგორია:მოსკოვის მეტროსადგურები
სირიული ზაზუნა

**სირიული ზაზუნა** ან **წინააზიური ზაზუნა** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ზაზუნასებრთა ოჯახისა. საშალო ზომის ზაზუნაა. მისი სხეულის სიგრძეა 13–13,5 სმ, რომლიდანაც 1,5 სმ კუდის სიგრძეა. მასა — 100–125 გ. დაფარულია რბილი და ფაფუკი მოოქროსფერო ბეწვით. ნაირმჭამელია, იკვებება თესლებით და კაკლებით, აგრეთვე სხვადასხვა მწერებით — ჭიანჭველებით, კრაზანები, ტარაკანებითა და ბუზებით. უკანასკნელ წლებში მთელ მსოფლიოში საკმაოდ პოპულარული გახდა სირიული ზაზუნის მოშინაურება.

## სქოლიო 
კატეგორია:საშუალო ზაზუნა
გიორგიძე

საკუთარი სახელი ** გიორგიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი გიორგიძე — ისტორიკოსი, ფილოლოგი, ბიბლიოთეკარი
* ეთერ გიორგიძე — ინჟინერი

კატეგორია:ქართული გვარები
სამხრეთ ოსეთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**სამხრეთ ოსეთის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ სამხრეთ ოსეთის ასსრ-ში. სამხრეთ ოსეთის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი 60 000 ჰექტარი სანადირო სავარგული განლაგებული იყო ოლქის მთელ ტერიტორიაზე. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით და სამხრეთით — გორის რაიონი, დასავლეთით — ხაშურის რაიონი, ჩრდილოეთით — კავკასიონის ქედის სამხრეთი კალთები.

ოლქის რელიეფი შეიცავდა განსაკუთრებით მთაგორიან ადგილებს, ხშირ ხეობებსა და სამხრეთით სუბალპურ და ალპურ ზონებს. ფართობის მცირე ნაწილი ვაკე ადგილები იყო და გამოიყენებოდა სხვადასხვა სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სათესად. სწორედ ასეთ ადგილებში გვხვდებოდა გადამფრენი ფრინველები: მწყერი, ღალღა და სხვ.

ტყიან ზოლში, ზოგ ადგილზე ხშირი ფოთლოვანი ტყეები იყო შემონახული და მხოლოდ მაღლობებში გვხვდებოდა წიწვოვანები.

სწორედ ამ ზოლს ამშვენებდა ირემი, შველი, ალპურ ზონაში — ჯიხვი, ქვედა სარტყელში — არჩვი. გარდა ამისა, სანადირო სავარ
გულებში გავრცელებული იყო კურდღელი, კვერნა, ციყვი, მაჩვი, კავკასიური როჭო, გნოლი (მცირე რაოდენობით). განსაკუთრებით მრავლადა იყო დათვი. მოიპოვებოდა აგრეთვე მგელი, ტურა, გარეული კატა, მელა და ფოცხვერი.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 180, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
ჩაქვის მიწერილი სანადირო მეურნეობა

**ჩაქვის მიწერილი სანადირო მეურნეობა** — მიწერილი სანადირო მეურნეობა საქართველოს სსრ აჭარის ასსრ-ში. რესპუბლიკის მონადირეთა საზოგადოებაზე მიწერილი იყო ჩაქვის სატყეო მეურნეობის სანადირო სავარგული 4 00 ჰექტარის ფართობით. მისი საზღვრები იყო: აღმოსავლეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით — ქობულეთის რაიონი, ხოლო სამხრეთით — ქედის რაიონი.

მეურნეობის რელიეფი ძირითადად მთაგორიანი და ხევებით მდიდარი ოყო. სანადირო მეურნეობა განლაგებული იყო ტყიან ზოლში სადაც მოიპოვებოდა რელიქტური ჯიშები: პონტიის მუხა, მედვედევის არყი და უნგერნის შქერი.

სანადირო ცხოველებიდან აქ გავრცელებული იყო: შველი, კურდღელი, დათვი, კვერნა, მელა, ტურა, ციყვი, მაღალ სარტყელში — კავკასიური როჭო, გარეული მტრედი და სხვ. იშვიათად გამოჩნდებოდა ხოლმე ფოცხვერიც; გადაფრენის დროს კი — ტყის ქათამი და მწყერი. ბიოტექნიკური ღონისძიებების გატარების შედეგად ამ მეურნეობას მეტი შესაძლებლობა ექნებოდა კოლექტიური ნადირობის მოწყობისა.

## ლიტერატურა 
* *ვ. ბურჯანაძე*, მონადირის ცნობარი, გვ. 180, თბ.: „საბჭოთა საქართველო“, 1969.

კატეგორია:საქართველოს სსრ მიწერილი სანადირო მეურნეობები
გიორგობიანი

საკუთარი სახელი **გიორგობიანი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ბიძინა გიორგობიანი — პოლიტიკოსი
* ედიშერ გიორგობიანი — მსახიობი, რეჟისორი
* ვალერი გიორგობიანი — ბიზნესმენი, პოლიტიკოსი
* ვახტანგ გიორგობიანი — მხატვარი
* თათა გიორგობიანი — მომღერალი
* ინგა გიორგობიანი — სპორტსმენი (აკრობატიკა)
* ოთარ გიორგობიანი — ეკონომისტი
* რამაზ გიორგობიანი — მსახიობი, რეჟისორი


კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით