open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კევინ ბეიკონი

**კევინ ნორვუდ ბეიკონი** (; დ. 8 ივლისი 1958, ფილადელფია, პენსილვანია, აშშ) — ამერიკელი კინომსახიობი, რეჟისორი და პროდიუსერი. იგი ოქროს გლობუსისა და კინომსახიობთა გილდიის ჯილდოს გამარჯვებულია, ასევე ემის პრემიის ნომინანტი.

## ბიოგრაფია 
კევინ ბეიკონი დაიბადა 1958 წელს ქალაქ ფილადელფიაში. დედამისი რუთ ჰილდა იყო დამწყები სკოლის მასწავლებელი და ლიბერალი აქტივისტი, ხოლო მამამისი ედმუნდ ბეიკონი (1910-2005) ცნობილი არქიტექტორი. 17 წლის ასაკში კევინმა სახლი მიატოვა რათა მსახიობი გამხდარიყო. იგი ნიუ-იორკში გაემგზავრა, სადაც მუშაობდა ბროდვეის თეატრში. 20 წლის ასაკში შედგა მისი დებიუტი სცენაზე. მოგვიანებით რამდენიმე წელი იღებდა პატარა როლებს. თავდაპირველად მონაწილეობას იღებდა სერიალებსა და მცირებიუჯეტიან ფილმებში.

კევინ ბეიკონის კინოდებიუტი შედგა 1978 წელს ფილმში „ცხოველთა სახლი“. დიდ ეკრანზე „შეიჭრა“ 1984 წელს, როდესაც ითამაშა ფილმში „თავისუფლები“, რის შემდეგ პოპულარობა მოიპოვა. შემდეგ რამდენიმე ხნით კარიერაში ვარდნა განიცადა, მანამ სანამ ოლივერ სტოუნმა არ მიიწვია ფილმში „ჯფკ“ (1991), რომელიც იყო მისთვის საეტაპო ფილმი. შემდგომ ბეიკონის კინოკარიერამ ისევ აღმავლობა განიცადა და ამჯერად დიდი ხნით. 1994 წელს მერილ სტიპთან ითამაშა ფილმში „ველური მდინარე“. ერთი წლის შემდეგ გამოდის ფილმი „აპოლონ 13“, რომელიც რეალურ ისტორიაზე დაფუძნებული კინოა და მოგვითხრობს ამერიკელ თავდადებულ კოსმონავტებზე. შემდეგ იყო კინოფილმები „უჩინმაჩინი“, „24 საათი“, „მდინარე მისტიკი“, „სად იმალება სიმართლე“, „ფროსტი ნიქსონის წინააღმდეგ“ და სხვა.

სხვადასხვა დროს თამაში მოუწია ჰოლივუდის ვარსკვლავებთან: ჯეკ ნიკოლსონთან, რობერტ დე ნიროსთან, ბრედ პიტთან, ტომ კრუზთან, შონ პენთან, ტომ ჰენქსთან, მერილ სტრიპთან, ჯულია რობერტსთან და ა.შ.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:Obie-ის ჯილდოს მფლობელები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სურამის გვირაბი

frameless|მარჯვნივ|სურამის გვირაბის მშენებლობა
მინიატიურა|სურამის გვირაბის გახსნა 1890 წელი
**სურამის გვირაბი** — სარკინიგზო გვირაბი ლიხის ქედში. სიგრძე 3988 მ. გვირაბის გაყვანისათვის საძიებო სამუშაოებს ატარებდნენ ჯერ ინგლისელი, შემდეგ რუსი ინჟინრები. გვირაბის გაყვანამ (მშენებლობა დაიწყო 1886 წელს და დასრულდა 1890 წელს) მნიშვნელოვნად გააუმჯობესა რკინიგზის ტრანსპორტის მაჩვენებლები, გააადვილა დასავლეთ და აღმოსავლეთ ამიერკავკასიას შორის კავშირურთიერთობა.

## ისტორია
*1886 წელი — მშენებლობის დაწყება;
*1888 წლის 11 ოქტომბერი — ტფილისიდან სურამის მიმართულებით სწრაფი მატარებლით გაემგზავრა რუსეთის იმპერიის გზების მინისტრი, გენერალ-ადიუტანტი კონსტანტინე პოსიეტი.
*1888 წლის 12 ოქტომბერი — გვირაბის გაჭრა;
*1888 წლის 13 ოქტომბერი — დელეგაციის ჩასვლა გვირაბის გაჭრასთან დაკავშირებით;
*1890 წლის 16 სექტემბერი — გვირაბის საზეიმო გახსნა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს გვირაბები
სკვითები

[მინი|300პქ|სკვითებისა და [სლავების ბრძოლა]]
**სკვითები** (; ) — ძველირანული ტომები, მოსახლეობდნენ ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. ძვ. წ. VII საუკუნეში სკვითებმა კიმერიელები გამოდევნეს და მათი ტერიტორია დაიკავეს. ჰეროდოტეს ცნობით, სახლობდნენ დნეპრსა და დონის სტეპებში, ეწეოდნენ მომთაბარეობას, მისდევდნენ მესაქონლეობას. ძვ. წ. IV საუკუნეში ჩამოყალიბდა სკვითების სახელმწიფო.

სკვითების ხელოვნებამ განვითარების მწვერვალს მიაღწია ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. გათხრების შედეგად აღმოჩენილია ოქროს, ვერცხლის, რკინის, ბრინჯაოს ნივთები, ირმის, ლოსის, თხის, მტაცებელი ფრინველების, ფანტასტიკური ცხოველებისა და სხვა გამოსახულებებით. ძვ. წ. IV-III საუკუნეებში გამოსახულებებმა ორნამენტხაზობრივი სახე მიიღო. გორასამარხებში ნაპოვნია, აგრეთვე, ქვის სქემატურგამოსახულებიანი ნივთებიც. მნიშვნელოვანი კედლის მხატვრობის ნიმუშები იპოვეს სკვითების ნეაპოლში. 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* The Slavonic Antiquity  
*"Scythian Gold From Siberia Said to Predate the Greeks"   
* A Scythian warrior found at a height of 2600 metres in the Altay Mountains in an intact burial mound (2006 წლის 25 აგვისტო)
* Scythians overview  
* *Livius* website articles on ancient history, entry on Scythians/Sacae   
* The early burial in Tuva 
* Scythian myth and culture; map 
* Color illustrations of Scythian gold 
* Published excavations of royal Scythian kurgan (barrow) at Chertomlyk reviewed 

კატეგორია:ძველი ხალხები
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:კავკასიის ისტორია
ალექსანდრე კვალიაშვილი

**ალექსანდრე კვალიაშვილი** (დ. 25 აპრილი, 1895, სოფ. მოხისი, ახლანდელი ქარელის მუნიციპალიტეტი — გ. 6 თებერვალი, 1974, თბილისი) — ქართველი რენტგენოლოგი, რენტგენოლოოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1947), საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1961).

## ბიოგრაფია
1920 დაამთავრა ხარკოვის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტი. 1938–1973 განაგებდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის (ამჟამად თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი) რენტგენოლოგიის კათედრას. კვალიაშვილი შეისწავლიდა შინაგანი ორგანოებისა და ძვლოვანი სისტემის რენტგენოდიაგნოსტიკის საკითხებს. შეადგინა რენტგენოდიაგნოსტიკის პირველი სახელმძღვანელო ქართულ ენაზე (1963). იყო საქართველოს რენტგენოლოგთა და რადიოლოგთა საკავშირო სამეცნიერო საზოგადოების საპატიო წევრი. დაჯილდოებულია ”საპატიო ნიშნის” ორდენითა და მედლებით. აღზარდა ქართველ რენტგენოლოგთა მრავალი თაობა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*“მე მხოლოდ რენტგენოლოგი კი არა, ექიმიც ვარ” - ალექსანდრე კვალიაშვილი

კატეგორია:ქართველი რენტგენოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1974
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კეიტ მოსი

**კეთრინ** (**კეიტ**) **ენ მოსი** (; 16 იანვარი 1974, კროიდონი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი სუპერმოდელი, „Forbes“-ის მიხედვით ერთ-ერთი ყველაზე მაღალანაზღაურებადი ტოპ-მოდელია მსოფლიოში.

## კარიერა 
1990 წელს კეიტ მოსი გადაიღეს სარეკლამო რგოლში, ხოლო უკვე 1992 წელს მოდურმა ბრენდმა „Calvin Klein“-მა შესთავაზა მოდელს კონტრაქტი 4 მილიონ დოლარზე. 90-იანიების შუა წლებში ვარსკლავის ჰონორარი დღეში 10 ათას აშშ დოლარს აღემატებოდა. გასული საუკუნის დასასრულისთვის კეიტ მოსი შემოუერთდა სუპერმოდელთა პლეადას, რომელშიც შედიოდნენ ნაომი კემპბელი, სინდი კროუფორდი, კლაუდია შიფერი. კეტრინის სახე მსოფლიო მნიშვნელობის მოდური ჟურნალების ყდებზე მოხდა, მის შესახებ წერდნენ წიგნებს, კინოში გადაღებას სთავაზობდნენ.

მთელი თავისი კარიერის მანძილზე კეიტ მოსი მონაწილეობდა სხვადასხვა მოდური სახლების ჩვენებებში, მათ შორის იყვნენ Gucci, Dolce & Gabbana, Louis Vuitton, Versace, Chanel, Missoni, Dior, Longchamp, David Yurman და ა.შ.

ჟურნალ „Forbes“-ის მიხედვით კეიტ მოსი არის მეორე ადგილზე ჟიზელ ბუნდჰენის შემდეგ მსოფლიოს ყველაზე მაღალანაზღაურებად მოდელთა შორის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Kate Moss Photos Gallery 
* ინტერვიუ: კეიტ მოსი 
* კეიტ მოსის ბიოგრაფია
* კეიტ მოსის პარამეტრები 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრიტანელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1974
კატეგორია:დაბადებული 16 იანვარი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტვიგი

**ლესლი ჰორბნი** (; 19 სექტემბერი 1949, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო) — ბრიტანელი სუპერმოდელი, მსახიობი და მომღერალი. უფრო ცნობილია, როგორც **ტვიგი** („Twiggy“, პირდაპირ ითარგმნება  — „წნელი“, „წკეპლა“).

ლესლი ჰორბნი დაიბადა ლონდონის გარეუბანში საშუალოშემოსვლიან ოჯახში. 16 წლის ასაკში ლესლიმ გაიცნო ცნობილი ლონდონელი პარიკმახერი ლეონარდო და მისი საპარიკმახეროს სახეც გახდა. პირველი ფოტოსესიისას მოდელს მოკლე ვარცხნილობა გაუკეთა ბარი ლატეგანმა. სწორედ მან მოუფიქრა გოგონას ზედმეტსახელი — ტვიგი. 

1966 წელს ტვიგი დასახელებულ იყო წლის სახედ „Daily Express“-ის მიხედვით. მალევე გოგონა გახდა 1960-იანების მოდური ლონდონის სახე და სუბკულტურა მოდების ხატი. მას იღებდნენ საუკეთესო ფოტოგრაფები: ჰელმუტ ნიუტონი და სესილ ბიტონი. უამრავი გოგონა მსოფლიოს მასშტაბით ბაძავდა ტვიგს არა მარტო მაკიაჟით, არამედ წონას იკლებდნენ გაუძლურებამდე („ტვიგის სინდრომი“). 

1970 წელს ტვიგმა დაასრულა სამოდელო კარიერა. 1971 წელს ლესლი დაჯილდოებული იყო ოქროს გლობუსის ორი პრემიით მიუზიკლ „ბოიფრენდში“ მონაწილეობისათვის. 1988 წელს ცოლად გაჰყვა ინგლისელ მსახიობს ლი ლოუსონს და მის გვარზეც გადავიდა. ტვიგი ყოველთვის აქტიურად მოღვაწეობდა სატელევიზიო ცხოვრებაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი   
* ტვიგი 
* ხატი და უბრალო ქალი  

კატეგორია:ინგლისელი მოდელები
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ინგლისელი ქალი კინომსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქავთარ ქაჯიფაისძე

**ქავთარ ქაჯიფაისძე** — გიორგი V ბრწყინვალის (1318-1346 წწ.) ამირეჯიბი, ფიტარეთის მთავარი ტაძრის განმაახლებელი, ბარათაშვილების საგვარეულოს დამაარსებლის, ბარათა ქაჩიბასძის წინაპარი.

ფიტარეთის (მდებარეობს ქვემო ქართლში, დღევანდელი თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტი) მარიამ ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიის სამშენებლო წარწერის მიხედვით, გიორგი მეფის ამირეჯიბმა, ქავთარ ქაჯიფაისძემ, ომში “მონაგებითა საფასითა” (ნადავლი ქონებით) ააშენა ფიტარეთის ტაძარი, იყიდა ორი სოფელი - თევდორეწმინდანი და ტანძია და შესწირა ისინი ფიტარეთის მონასტერს. წარწერა, როგორც ეტყობა, იმ მიზნით,  რომ უკეთ შემონახულიყო, ამოჭრილია ტაძრის სამხრეთი კარიბჭის შიგნითა კედელზე და გადანაწილებულია რამდენიმე ქვაზე. აშკარაა, წარწერა არ არის ტაძრის თანადროული და იგი შესრულებულია უკვე აშენებულ კედელზე. როგორც ტაძრის აღდგენა, ასევე მისთვის სოფლების შეწირვა დაკავშირებული ჩანს მონასტრის ქაჯიფაისძის საგვარეულოსათვის გადაცემასთან. ამ დროისათვის, როგორც ჩანს, ფიტარეთის ტაძარი დაზიანებული იყო და ახალ მფლობელს იგი აღუდგენია (ძველ ქართულში „შენება“ განხლებასაც ნიშნავდა). ამასთან, წარწერის შინაარსი, კერძოდ, ფიტარეთისათვის სოფლების შეწირვის ფაქტი იმის მაუწყებელია, ფიტარეთის მონასტერი ამ დროს მოქმედი იყო და მატერიალურ დახმარებას საჭიროებდა.

ქაჯიფაისძე-ქაჩიბასძეები დასავლეთ საქართველოდან ჩანან მოსული ქვემო ქართლში. ქავთარ ქაჩიბაისძე//ქაჯიფოისძე, მართლაც, ახალი მოსული ჩანს ქართლში და იწყებს ფეოდალური მამულის დაფუძნებას - იძენს საგვარეულო მონასტერს, ყიდულობს სოფლებს და სხვ. ამ საგვარეულოს შთამომავალია ალექსანდრე I-ის (1412-1442 წწ.) თანამედროვე ბარათა ქაჩიბაძე, რომლის ერთ-ერთი შვილის, ბარათას სახელის მიხედვით, საგვარეულო ბარათაშვილთა სახელით განაგძობს არსებობას და გაბატონებულ მდგომარეობას აღწევს ქვემო ქართლში.

ფიტარეთის ტაძარი XII-XIII საუკუნის მიჯნით თარიღდება. იგი განეკუთვნება ბეთანია-ქვათახევის ხუროთმოძღვრული ძეგლების ჯგუფს. ტაძრის გარეპერანგი ამოყვანილია ფერადი ქვებით და შემკულია ნატიფი ჩუქურთმებით. როგორც ქაჯიფაისძის წარწერა იუწყება, ფიტარეთი XIV საუკუნიდან გამხდარა ბარათაშვილების საგვარეულო საძვლე, ხოლო XVII საუკუნის მიწურულს კი იგი ყაფლანისშვილების (ბარათაშვილების ერთ-ერთი განშტოება) ხელში გადავიდა. ფიტარეთის კუთვნილი სოფელი ტანძია, რომელიც ქავთარ ქაჯიფაისძემ შესწირა ფიტარეთის მონასტერს, ყაფლანისშვილ-ორბელისშვილების რეზიდენცია გახდა.

## ლიტერატურა
*ე. თაყაიშვილი, სომხით-საორბელოს წარწერები, პარიზი, 1929.
* ვ. სილოგავა, ქვემო ქართლის წარწერები, დმანისი II, გამომცემლობა `მეცნიერება,~ თბ, 2000.
* პ. ზაქარაია, ქართული ცენტრალურგუმბათიანი არქიტექტურა, XI-XVIII სს, გამომცემლობა `ხელოვნება~,  თბ, 1978.
*ი. ციციშვილი, ქართული არქიტექტურის ისტორია, გამომცემლობა `ხელოვნება,~ თბ, 1945.
*ვ. ბერიძე, ძველი ქართული ხუროთმოძღვრება, გამომცემლობა `ხელოვნება,~ თბ, 1974.
*გ. მჭედლიძე, `შუენიერნაშენი, გუმბათიანი~ (ფიტარეთის მონასტრის ისტორია), დიდგორი, გამომცემლობა `მეცნიერება,~ თბ, 1991.
*გ. მჭედლიძე, ფიტარეთის მონასტრის ისტორიიდან (ფიტარეთის მონასტრის საფლავის ქვების წარწერები).  მრავალთავი XVIII, თბ, 1999.

კატეგორია:ქართველი დიდებულები
საფარისი

**საფარისი** - წმინდა გიორგის სახელობის XII საუკუნის ეკლესია, ქართული ხუროთმოძღვრების შესანიშნავი ნიმუში, მდებარეობს თელავის მუნიციპალიტეტის სოფელ წინანდლიდან 5 კმ-ზე, მდინარე კისისხევის მარჯვენა ნაპირზე. ნაგებია რიყის ქვით. აღმოავლეთის ფასადის სარკმლები, თაღები და კარნიზი შირიმის თლილი ქვისაა. მთავარი ეკლესია შუა ნავშია მოთავსებული. გადახურულია კოლოფა კამარით. აღმოსავლეთ ფასადზე ჩარჩოში ჩასმული რელიეფური ჯვარია ამოკვეთილი, ჯვარია ამოკვეთილი დასავლეთ ფასადზეც. ეკლესიის ჩრდილოეთით აღმართული აგურის ორსართულიანი სამრეკლო XIV-XV საუკუნეებშია აგებული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თელავის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
საყდრიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტოპონიმი **საყდრიონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საყდრიონი –  სოფელი თიანეთის მუნიციპალიტეტში
* საყდრიონი – სოფელი წალკის მუნიციპალიტეტში
ხრამული

**ხრამული**, **კაპოეტი** () — თევზების გვარი კობრისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 60 სმ, მასა — 2,5 კგ აღწევს. აქვთ წაგრძელებული, მსხვილი ქერცლით დაფარული სხეული, ქვედა განივი პირი, მჭრელი რქოვანი შალითით დაფარული ქვედა ტუჩი, 1 ან 2 წყვილი ულვაში. იკვებებიან წყალმცენარეებით. მოიცავს 25 სახეობას. გავრცელებულია აზიის, აფრიკისა და ევროპის მტკნარ წყლებში. საქართველოში ბინადრობს 3 სახეობა და 1 ქვესახეობა. აღმოსავლეთ საქართველოში საკუთრივ ხრამული (მტკვრის, ჩვეულებრივი) — varicorhinus capoeta და მისი ქვესახეობა — სევანის ხრამული — varicorhinus capoeta sevangi, დასავლეთ საქართველოში — კოლხური ხრამული () და მცირეაზიის ხრამული — varicorhinus tinca. მტკვრის ხრამულს ხალხი უწოდებს ცოცხალს, ლურჯას, კაპოეტს და ა.შ. გამრავლების პერიოდში ხრამულის ქვირითი შხამიანია. გემრიელი ხორცი აქვს, თუმცა მეტად ძვლიანია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კობრისებრნი
ელდარის დაბლობი

**ელდარის დაბლობი**, **ელდარის ველი** — აკუმულაციური ვაკე-დაბლობი მდინარე ივრის ქვემო დინების ორივე ნაპირზე,  მინგეჩაურის წყალსაცავის დასავლეთი ნაწილის ჩრდილოეთით. მოქცეულია საქართველოსა და აზერბაიჯანში. აგებულია მეოთხეული ალუვიური და დელუვიური ნალექებით. შეადგენს მტკვარ-არაქსის აკუმულაციური დაბლობი ვაკის ნაწილს. საქართველოს ფარგლებში მდინარე ივრის მარცხენა სანაპიროს გასწვრივ ვრცელდება 25 კმ-ზე, მაქსიმალური სიგანე 6–7 კმ. თითქმის ჰორიზონტალურ სიბრტყეს წარმოადგენს, რომლის აბსოლუტური სიმაღლეა 100–200 მ. ელდარის დაბლობი საქართველოში ერთადერთი ადგილია, სადაც ნამდვილი ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტია. ნალექების წლიური ჯამი 250–300 მმ, ამის შესაბამისად მდინარის ჩამონადენის მოდულიც დაბალია 1–2 ლ/წმ². 

ელდარის დაბლობი საქართველოს გამორჩეული უდაბური და გვალვიანი კუთხეა. რუხ და ღია მურა ნიადაგებზე განვითარებულია აბზინდიანი ნახევარუდაბნოს მცენარეულობა, რომლის ფონზეც ადგილ-ადგილ გავრცელებულია ხურხუმოიანები და უროიანები. ელდარის დაბლობზე წარმოდგენილია ნესტიანობის მკვეთრად გამოყოფილი უარყოფითი ბალანსი (განესტიანების ხარისხი უდრის 0,2–0,3). ვაკისა და მასზე ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან მობჯენილი გაშიშვლებული კალთების (ივრის ზეგნის კიდის) ჰავის სიმშრალის გამო რაიონი სრულიად მოკლებულია ჰიდროგრაფიულ ქსელს. აქ მოედინებიან ხოლმე დროებითი ნაკადები, თუმცა ელდარის დაბლობის გადაკვეთას ვერ ახერხებენ და ნიადაგში იჟონებიან. ელდარის დაბლობის ზედაპირის მნიშვნელოვანი ნაწილი სავსებით გატიტვლებულია და გვალვისაგან დამსკდარი. დაბლობის უკიდურესი სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი ცნობილია „ბუღამოედნის“ სახელწოდებით. ცხვრის საზამთრო საძოვარია. 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს დაბლობები
ლესლი ნილსენი

**ლესლი უილიამ ნილსენი** (; დ. 11 თებერვალი, 1926  — გ. 28 ნოემბერი, 2010) — კანადელი მსახიობი და კომიკოსი. იგი გადაღებულია ასზე მეტ ფილმში, 1500-ზე მეტ ტელეგადაცემაში, განსახიერებული აქვს 220-ზე მეტი პერსონაჟი. სიცოცხლეშივე მას მიენიჭა ერთ-ერთი უმაღლესი ჯილდო, კანადის ორდენი.

ნილსენი დაიბადა რეჯაინაში (სასკაჩევანი, კანადა). მსახიობის კარიერამდე მან თავი სხვადასხვა ამპლუაში მოსინჯა - მაგალითად, დიჯეის სახით. 1948 წელს მან მიიღო პირველი სატელევიზიო როლი და შემდეგი 2 წლის მანძილზე - 50-ზე მეტი. პირველ სრულმეტრაჟიან ფილმებში ნილსენი 1956 წელს გამოჩნდა - ეს იყო დრამები, ვესტერნები და რომანტიკული ფილმები. დადებითი შეფასება მიიღეს მისმა როლებმა ფილმებში *აკრძალული პლანეტა* (1956) და *პოსეიდონის მოგზაურობა* (1972)

მიუხედავად იმისა, რომ პოპულარობა მას ყოველთვის ჰქონდა, 1980 წლის ფილმში *თვითმფრინავი!* განსახიერებულმა ექიმის როლმა კარიერაში დიდი გარდატეხა მოახდინა. კრიტიკოსმა როჯერ ებერტმა მას უწოდა „პაროდიული კინოს ლოურენს ოლივიე“.. დიდი წარმატება ხვდა წილად ფილმების სერიით *შიშველი პისტოლეტი*. ნილსენის პერსონაჟები გამოირჩევიან აბსოლუტურად აბსურდულ სიტუაციაში სერიოზული განწყობის შენარჩუნებით. სიცოცხლის უკანასკნელი ოცი წელიწადი ნილსენის კარიერაში აღსანიშნავია ძირითადად პაროდიული ფილმებით, რომელთა უმეტესობას კრიტიკოსებმა დაბალი შეფასება მისცეს. თუმცა, მიუხედავად ამისა, კინოგაქირავებასა და გაყიდვაში მათ წარმატება იქონიეს. მთელი ცხოვრების მანძილზე ნილსენს არაერთი ჯილდო მიენიჭა. ასევე შეყვანილი იყო კანადისა და ჰოლივუდის დიდების ხეივანში. ნილსენი ოთხჯერ იყო დაქორწინებული. მეორე ქორწინებიდან მას ორი ქალიშვილი დარჩა.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლესლი ნილსენი საიტზე Box Office Mojo
* ლესლი ნილსენი საიტზე Hollywood.com
* Allmovie მონაცემები

კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:კანადელი კომიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი კომიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2010
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
ხოჯალი

**ხოჯალი** — მთა საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის (ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტი) და სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის (მესტიის მუნიციპალიტეტი) ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს კოდორის ქედზე, მდინარე ღალიძგის მარჯვენა შენაკადის — ხოჯალის სათავეში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3308 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტული წყებით. აქვს მახვილი მწვერვალი და ციცაბი კალთები, რომელზეც შემორჩენილია მყინვარული ფორმები. ხოჯალზე მცირე ზომის მყინვარებია. მთა შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოს ბალახეულით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მთები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის მთები
ვულკანი (მდინარე)

[მინი|250პქ|მდინარე ვულკანი და ვულკანი [სან-ხოსე (ვულკანი)|სან-ხოსე]]
**ვულკანი** — მდინარე ჩილეში. მდინარე მაიპოს შენაკადი. სათავეს იღებს ანდებში და შემდეგ მიედინება სანტიაგოს რეგიონის ტერიტორიაზე. მისი სიგრძეა 54 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 507 კმ². 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
რაპელი

მინი|250პქ|რაპელი
**რაპელი** — მდინარე ჩილეში, ო'ჰიგინსის რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - კაჩაპოალის და ტინგირირიკას შეერთების შედეგად. მისი სიგრძეა 315კმ, ხოლო აუზის ფართობი 13,695 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე რაპელის რუკა 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
მაპოჩო

მინი|250პქ
**მაპოჩო** () - მდინარე ჩილეში. სათავეს იღებს ანდებში და შემდეგ მიემართება დასავლეთით. გაედინება ჩილეს დედაქალაქ სანტიაგოში და ყოფს მას ორ ნაწილად. მდინარის სიგრძეა 110 კმ, ხოლო აუზის ფართობი - 4,230 კმ². ერთვის მდინარე მაიპოს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.ecoamerica.cl/sitio/index.php?area=320 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
დელუვიონი

მინი|დელუვიური საფარი 
მინი|დელუვიონი 
**დელუვიონი**, **დელუვიური ნალექები** () — ნალექები, რომლებიც წარმოიქმნება კალთების ქვედა ნაწილებსა და მთის ძირში გამოფიტვის ფხვიერი პროდუქტების გადაადგილებით წვიმისა და თოვლის წყლის ნაკადების მიერ, ან სიმძიმის ძალით. კონტინენტური მეოთხეული დანალექების გენეტიკური ტიპი; გამოყო გეოლოგმა ალექსი პავლოვმა 1888 წელს. 

ჩვეულებრივ, განიხილება კოლუვიონის შემადგენლობაში. მეტად ფართოდაა განვითარებული სემიარიდულ კლიმატურ რეგიონებში, სადაც არ გვხვდება უწყვეტი მცენარეული საფარი. მაღლობის დამრეცი კალთების საფუძველში დელუვიური შლეიფების, — მდინარეთა ხეობების, ტერასების, ხევების ამგებელია. შედგენილობაში ჭარბობს ქვიშნარი და თიხნარი.   

მყარი ქანებით აგებულ კალთებზე, ყალიბდება უფრო რთული შედგენილობის დელუვიონი. ვაკე რელიეფის პირობებში მდიდარია ქვიშებით, ხრეშითა და წვრილი კენჭით, მთებში — ხვინჭითა და ღორღით. ლიოსის განვითარების არეებში დელუვიონი წარმოდგენილია ლიოსისებრი თიხნარით, რომელშიც ზოგჯერ გვხვდება დამარხული ნიადაგის ჰორიზონტები.

## სქოლიო
კატეგორია:სედიმენტოლოგია
ტინგირირიკა

მინი|250პქ|ტინგირირიკა
**ტინგირირიკა** - მდინარე ჩილეში. ო'ჰიგინსის რეგიონში. სათავეს იღებს ანდებში. მისი სიგრძეა 167 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 4,730 კმ². ერთვის რაპელის ტბას. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Rapel.pdf 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
კაჩაპოალი (მდინარე)

მინი|250პქ|კაჩაპოალი
**კაჩაპოალი** — მდინარე ჩილეში, ო’ჰიგინსის რეგიონში, მდინარე რაპელის შენაკადი. ამ მდინარის სახელიდან მომდინარეობს ჩილეს ერთ-ერთი პროვინციის — კაჩაპოალის სახელი. მდინარის სიგრძეა 250 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 6370 კმ². 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე კაჩაპოალი 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ორი პაუთლ დირასონი

**ორი პაუთლ დირასონი** (, დ. 1977 წლის 4 ივლისს) — ისლანდიური პოსტ-როკ ჯგუფ Sigur Rós-ის დრამერი.

ჯგუფს შეუერთდა 1999 წელს, ალბომ *Ágætis byrjun*-ის ჩაწერის შემდეგ, როდესაც წინა დრამერმა, აუგუსტ აივარ გუნარსონმა კოლექტივი დატოვა.

დაქორწინდა ლუკა სიგურზარდოტირზე, ჰავაიზე 2005-ში. ჰყავთ ვაჟი, რომელიც დაიბადა 2010 წლის იანვარში, აგრეთვე ქალიშვილი, ვაკა, რომელსაც ჯგუფის ერთ-ერთი სიმღერა მიეძღვნა. ორი ცოლთან ერთად ცხოვრობს მოსფეთლსბაირის გარეუბანში, რომელიც რეიკიავისგან და Sigur Rós-ის სტუდიისგან მოშორებით მდებარეობს. ლუკა იოუნსი ბირგისონის შეყვარებულ ალექს სომერსთან ერთად ჯგუფისთვის ხელნაკეთ ნივთებს ამზადებს.

## სქოლიო
კატეგორია:ისლანდიელი მუსიკოსები
კატეგორია:Sigur Rós-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასოპარდო

**ასოპარდო** () — მდინარე ჩილეში. მდებარეობს მაგალიანესი და ჩილეს ანტარქტიკის რეგიონში, კუნძულ ცეცხლოვან მიწაზე. გამოედინება ფანიანოს ტბიდან, ზღვის დონიდან 140 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 11 კმ, აუზის ფართობი 2910 კმ². მიედიენაბა დასავლეთისაკენ და ჩაედინება წყნარი ოკეანის ალმირანტასგოს ყურეში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ტენო (მდინარე)

**ტენო** — მდინარე ჩილეში, მაულეს რეგიონში. წარმოიქმნება მდინარეების - მალოსა და ნასიმენტოს შეერთების შედეგად. მდინარის სიგრძეა 102 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 1,590 კმ². 

ტენო კვეთს პანამერიკულ მაგისტრალსა და ჩილეს მთავარ სარკინიგზო ხაზს, შემდეგ ქალაქ კურიკოსთან უერთდება მდინარე ლონტუეს, რის შედეგადაც წარმოიქმნება მდინარე მატაკიტო.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.sinia.cl/1292/articles-31018_Mataquito.pdf 

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
მაულე (მდინარე)

მინი|250პქ|მაულე
**მაულე** — ჩილეს ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი მდინარე. სწორედ ამ მდინარეზე გადიოდა ინკების იმპერიის სამხრეთი საზღვარი. მდინარის სახელს ატარებს ჩილეს ერთ-ერთი რეგიონი - მაულე. მდინარის სიგრძეა 240 კმ, ხოლო აუზის ფართობი 20,600 კმ², აუზის 30% მოქცეულია ანდებში. სათავეს იღებს ანდებში, ლაგუნა-დე-მაულეს ტბიდან, ზღვის დონიდან 2,200 მეტრ სიმაღლეზე, არგენტინის საზღვართან ახლოს. ყველაზე მნიშვნელოვანი შენაკადია მდინარე მელადო. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე მაულე და მისი ხიდები

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ლაგუნა-დე-მაულე

**ლაგუნა-დე-მაულე** () — ტბა ჩილეს ცენტრალურ ანდებში, მაულეს რეგიონში. ტბა ბუნებრივი წარმოშობისაა, მაგრამ მისი წყლის დონე ხელოვნურად გაზარდეს 1957 წელს აშენებული დამბის საშუალებით. ტბის ზედაპირის ფართობია 68 კმ², ხოლო წყლის მოცულობა შეადგენს 1 420 მილიონ მ³-ს.

## რესურსები ინტერნეტში
*http://www.infopais.cl/interior/micrositios/Competitividad/Panorama_economico_social/page15.html 

კატეგორია:ჩილეს ტბები
დიაბაზი

**დიაბაზი** () — ფუძე შედგენილობის სრულკრისტალური პალეოტიპური მაგმური ქანი. სტრუქტურა დიაბაზური (ოფიტური) აქვს. ქიმიური და მინერალური შედგენილობით ბაზალტის მსგავსია. შედგება ფუძე პლაგიოკლაზისა და ავგიტისაგან, ღარიბია SiO2-ით (45-52 %). აქვს შავი ან მომწვანო შავი ფერი. დიაბაზის შემადგენელი მინერალები გაამფიბოლებული, გაქლორიტებული და გასოსიურიტებულია. გამოყოფენ ოლივინიან და პირველადი ყავისფერი რქატყუარის შემცველ დიაბაზებს. დიაბაზი უმთავრესად ქმნის დაიკებს, შრეძარღვებსა და განფენებს.

დიაბაზის ანალოგიური კაინოტიპური ქანია *დოლერიტი*. დიაბაზი ფართოდაა გავრცელებული კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ხოლო დოლერიტი სამხრეთ საქართველოში.  

გვხვდება ასევე კარელიაში, ყირიმში, ციმბირში, გერმანიაში, ჩეხეთში, დიდ ბრიტანეთში, სკანდინავიაში, საფრანგეთში, აშშ-ში და სხვა. დიაბაზებს იყენებენ საავტომობილო და სარკინიგზო მშენებლობასა და სხვ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაგმური ქანები
სურები

**სურები** – ისტორიულ-გეოგრაფიული რეგიონი დასავლეთ საქართველოში, გურიაში, მდინარე სუფსის ზემო წელში. ადმინისტრაციულად მოქცეულია ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტის სამ თემში: ზემო სურები, შუა სურები და დიდივანი.

## ისტორია
სურების სახევისთავოს მთავარი ციხე იყო სურთა ციხე, რომელსაც შემდეგ ბუკისციხე ეწოდა. სურების ხეობა განთქმული იყო თაფლით, რისგანაც აქ გემრიელ და ძვირადღირებულ არაყს ხდიდნენ. სურების მოსახლეობა 1870-იან წლებში შეადგენდა 300 კომლს. სურების პირველი მამასახლისი იყო მოსე მამუკას ძე რამიშვილი, რომლის თაოსნობითაც სოფელში საცალფეხო და საშიში ბილიკის ნაცვლად გაყვანილ იქნა საცხენოსნო შარაგზა. 1887 წელს სოფელში ორკლასიანი სასწავლებელი გახსნა ისიდორე რამიშვილმა. 1905 წლის რევოლუციის დროს ტობახჩაში მოქმედებდა იარაღის არალეგალური საამქრო.1905 წლის აგვისტოში ნიკო მარი ახსენებს ორ სურებს, საკუთრივ სურებსა და ზემო სურებს, რომელთა საერთო მოსახლეობა 400 კომლი იყო. 1906 წლის 23 მარტს გურიის რესპუბლიკის ჩახშობის შემდეგ კონსტანტინე კრილოვმა დაარბია და გადაწვა სურები 1920 წელს დაიყო სამ თემად: დიდივანის, შუა სურების და ზემო სურების. სურები 1931 წელს დაუკავშირდა საავტომობილო გზით დაბა ჩოხატაურს.

## ეკლესიები
სურებში იდგა წმინდა გიორგის სახელობის ხის ეკლესია, მაცხოვრის სახელობის ქვის ეკლესია და ასევე წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია, რომელიც ლომისკარელად იწოდებოდა. ტაძარი ერისთავ-შარვაშიძეების კუთვნილებას წარმოადგენდა. დავით შარვაშიძემ და მისმა ძმამ, ზაალმა წმინდა გიორგი ლომისკარელის სამწყსო უბოძა ტრაპაიძეებს. ანიზდარ ტრაპაიძეს განუახლებია ლომისკარელის ჯვარი. ტაძარში დაცული იყო ადგილობრივთა წარმოდგენით სასწაულმოქმედი ლომისკარელის ხატი. თუ ვინმე რაიმეს დაკარგავდა, ან მოჰპარავდნენ, დამნაშავეს ამ ხატზე გადასცემდა. „ლომისკარელის“ წინაშე ტყუილის თქმას ვერ ბედავდნენ. მას იყენებდნენ სასამართლოს დროს მოწმეების დასაფიცებლად. 

გურიის გლეხთა მოძრაობის დროს ხელისუფლებამ მღვდელ ნიკო რამიშვილის ინიციატივით „ლომისკარელის“ ხატი გამოიყენა გლეხების დასამორჩილებლად. „ლომისკარელის“ წინ გლეხები მთავრობის მორჩილებაზე დააფიცეს და მოძრაობის ლიდერების დასახელება აიძულეს. ამის გამო რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტმა  ბუკისციხეში დასვენებული ხატის გატაცება გადაწყვიტა, რაც დათა ქადაეიშვილმა, დომენტი მესხიშვილმა და ელისო კუტალაშვილმა შეასრულეს. შემდგომ რევოლუციონერმა თენგიზ ჟღენტმა ის რევოლვერით დაცხრილა. ნიკო რამიშვილი ტერორისტმა ბესო ცინცაძემ მოკლა, რის გამოც გურია-სამეგრელოს ეპისკოპოსმა ანტონმა სურების საზოგადოება შეაჩვენა. 1937 წელს ჟღენტმა იმავე იარაღით მოიკლა თავი.

## მოსახლეობა
## ცნობილი ადამიანები
სურებში დაიბადა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის პირველი პრემიერ-მინისტრი ნოე რამიშვილი (ქვემო სურები). სურებში დაიბადა სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობის ლიდერი ისიდორე რამიშვილი.

## გალერეა

Zemo Surebi public School.jpg|სკოლა ზემო სურებში
Shua Surebi village center.jpg|შუა სურების ცენტრი
Riv. Supsa in Surebi.jpg|ქვემო სურები
Noe Ramishvili Surebi.jpg|ნოე რამიშვილის ბიუსტი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გურია
კატეგორია:საქართველოს ხეობები
ჩილეს ლიბერალური პარტია

**ჩილეს ლიბერალური პარტია** () წარმოადგენდა პიპილოსის მიერ 1849 წელს შექმნილ პოლიტიკური პარტიას. 1829 წლის ჩილეს სამოქალაქო ომში კონსერვატორების გამარჯვების შემდეგ, ლიბერალები გახდნენ კონსერვატიული პარტიის ძირითადი ოპოზიციური ძალა. ლიბერალური პარტიის ადრეულ წლებში, მათი ძირითადი მიზანი იყო ჩილეს 1833 წლის კონსტიტუციის ახალი კონსტიტუციით შეცვლა. არჩევნების გააყალბების გამო, 1861 წლამდე ლიბერალური პარტიის წარმომადგენლები ვერ ახერხებდნენ არჩევნებში გამარჯვებას. ამ პერიოდში, ლიბერალური პარტიის ელემენტები ცდილობდნენ მთავრობის ჩამოგდებას, ეს მოხდა 1851 და 1859 წლების რევოლუციების დროს. ამ წარუმატებელ მცდელობებს ლიბერალების დიდი ნაწილის ქვეყნიდან გაძევება მოყვა. 1857 წელს ლიბერალებს გამოეყო ერთი ჯგუფი და შექმნეს რადიკალური პარტია, რომელიც ხელისუფლებაში იყო 1938 წლიდან 1952 წლამდე. თავიდან პარტია ატარებდა კლასიკური ლიბერალიზმის პოლიტიკას, მოგვიანებით კი გახდა მემარჯვენე პარტია.

1966 წელს პარტია შეურთდა მის ძველ მეტოქეს, კონსერვატიულ პარტიას და ჩამოაყალიბეს ნაციონალური პარტია რომელიც 1966-1973 წლებში არსებობდა.

## პრეზიდენტობის კანდიდატები 
ქვემოთ მოყვანილია იმ საპრეზიდენტო კანდიდატთა სია რომლებსაც ლიპერალური პარტია ან პიპილო უჭერდა მხარს.  (ინფორმაცია შეგროვებულია ჩილელეს არჩევნების არქივიდან). 
*1829: ფრანსისკო ანტონიო პინტო (მოიგო), ხოაკინ ვიკუნა (დამარცხდა)
*1831: არ ჰყავდა
*1836: არ ჰყავდა
*1841: ფრანსისკო ანტონიო პინტო (დამარცხდა)
*1846: არ ჰყავდა
*1851: ხოსე მარია დე ლა კრუზი (დამარცხდა)
*1856: არ ჰყავდა
*1861: ხოსე ხოაკინ პერესი (მოიგო)
*1866: ხოსე ხოაკინ პერესი (მოიგო)
*1871: ფედერიკო ერასურის სანიარტუ (მოიგო), ხოსე ტომას დე ურმენეტა (დამარცხდა)
*1876: ანიბალ პინტო (მოიგო)
*1881: დომინგო სანტა მარია (მოიგო), მანუელ ბაქვედანო (დამარცხდა)
*1886: ხოსე მანუელ ბალმასედა (მოიგო)
*1891: ხორხე მონტი (მოიგო)
*1896: ვისენტ რეიესი (დამარცხდა)
*1901: ხერმან რიესკო (მოიგო)
*1906: პედრო მონტი (მოიგო)
*1910: რამონ ბაროს ლუკო (მოიგო)
*1915: ხავიერ ანგელ ფიგუეროა (დამარცხდა)
*1920: ალიანსის ფრაქცია: არტურო ალესანდრი პალმა (მოიგო), კავშირის ფრაქცია: ლუის ბაროს ბორგონო (დამარცხდა)
*1925: ემილიანო ფიგეროა (მოიგო)
*1927: არ ჰყავდა
*1931: ხუან ესტებან მონტერო (მოიგო), არტურო ალესანდრი პალმა (დამარცხდა) 
*1932: არტურო ალესანდრი პალმა (მოიგო), ენრიკო ზანარტუ პრიეტო (დამარცხდა)
*1938: გუსტავო როსსი (დამარცხდა)
*1942: კარლოს იბანიეს დელ კამპო (დამარცხდა)
*1946: ფერნანდო ალესანდრი (დამარცხდა)
*1952: არტურო მატე (დამარცხდა)
*1958: ხორხე ალესანდრი როდრიგესი (მოიგო)
*1964: ედუარდო ფრეი მონტალვა (მოიგო)

კატეგორია:ლიბერალური პარტიები
კატეგორია:ჩილეს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1849 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
მელადო

**მელადო** — მდინარე ჩილეში, მაულეს რეგიონში. სათავეს იღებს ანდებში, არგენტინის საზღვართან ახლოს. მელადოს სიგრძე სულ 75 კმ-ია, შემდეგ უერთდება მდინარე მაულეს. მელადოზე აშენებულია ჰიდროელექტროსადგური. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* მდინარე მელადო

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ანდალიენი

**ანდალიენი** — მდინარე ჩილეში, კონსეფსიონის პროვინციაში. სათავეს იღებს ქალაქ ფლორიდის სიხალოვეს და შემდეგ მიედინება დასავლეთით, კვეთს ქალაქ კონსეფსიონს. ერთვის წყნარ ოკეანეს კონსეფსიონის ყურეში. მდინარის სიგრძეა 130 კმ, ხოლო აუზის ფართობი — 780 კმ².

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს მდინარეების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Francisco Solano Asta-Buruaga y Cienfuegos, Diccionario geográfico de la República de Chile, D. Appleton y Compania, Nueva York, 1899 გვ. 31-32

კატეგორია:ჩილეს მდინარეები
ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი

მინი|ვარძია. საერთო ხედი.
**ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი** — მუზეუმ-ნაკრძალი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთში, ვარძიასა და მისი შემოგარენის ტერიტორიაზე. 

შეიქმნა 1938 წელს საქართველოს სსრ მთავრობის დადგენილებით ამ სახელწოდებით, ხოლო 1981 წელს მას ეწოდა ხელოვნების, ისტორიის და არქიტექტურის მუზეუმ-ნაკრძალი „ვარძია“. 2004 წლიდან მუზეუმ-ნაკრძალზე კონტროლს ახორციელებს საქართველოს კულტურის სამინისტრო. 2008 წლიდან საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულებით მუზეუმ-ნაკრძალი გადავიდა საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტოს დაქვემდებარებაში და ეწოდა ვარძიის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმ-ნაკრძალი. 

მუზეუმ-ნაკრძალი მოიცავს ასპინძის, ახალქალაქისა და ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს. მისი საერთო ფართობია 40 054 მ².

მუზეუმ-ნაკრძალი შედგება XII საუკუნის ვარძიის კლდეში ნაკვეთი ისტორიული არქიტექტურული გამოქვაბულთა კომპლექსისა და უფრო ადრინდელი ხანის (X–XII საუკუნეები) ანანაურის ძეგლისაგან. მრავალსართულად (13 სართული) გამოკვეთილი კომპლექსი (ღვთისმშობლის მიძინების ტაძარი, თავდაცვითი და საირიგაციო ნაგებობები, მონაზონთა სენაკები და სხვ.) ძირითადად შეიქმნა 1156–1203 წლებში, ეკურთხა 1185 წელს თამარის მეფობის ხანაში (1184–1213). ვარძიის მრავალსათავსიანი პალატებისა (120 საცხოვრებელი კომპლექსის 420 სათავსი, 25 მარანი 185 ქვევრით და სხვ.) და ანსამბლის სხვა ელემენტების (სენაკები, სამრეკლო, სატრაპეზო და სხვ.) აგება XIII–XIV საუკუნეებში დასრულდა. 

2010 წლის 1 იანვრისათვის კომპლექსში შედიოდა: 242 გამოქვაბული, „სადარბაზო“ მცირე ეკლესიით, თამარის სენაკი, სათათბირო ოთახი, სატრაპეზო, სალხინო მარნით, აფთიაქი, წყალსადენის ტრასა, თავდაცვითი ნაგებობები (საგანგებო სამალავები, საიდუმლო გვირაბები), XIII საუკუნის სამრეკლო და მთავარი ეკლესიის კარიბჭე, ანანაურის ეკლესია XIII–XV საუკუნეების მოხატულობით, „ლიტანიის ეკლესია“ (სულ 15 ეკლესია); განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ღვთისმშობლის მიძინების ტაძრისა და კარიბჭის მოხატულობა (1184–1203), სადაც მაცხოვრის ცხოვრების ამსახველ სცენებთან ერთად გამოსახულია გიორგი III-ისა და თამარ მეფის პორტრეტები. მუზეუმ-ნაკრძალი ზედამხედველობას ახორციელებს, სწავლობს და პოპულარიზაციას უწევს მის სამოქმედო ზონაში განლაგებულ ისტორიულ, არქიტექტურულ და არქეოლოგიურ ძეგლებს.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ვარძიის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი — საქართველოს მუზეუმების ასოციაცია.
* ვარძიის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი — საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო.

კატეგორია:ასპინძის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1938 წელს დაარსებული მუზეუმები
დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი

**დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი** — მუზეუმ–ნაკრძალი მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, ქალაქ მცხეთასა და მის შემოგარენში. მდებარეობს  თბილისიდან 25 კმ-ში. დაარსდა 1958 წელს. ფართობი  30 ჰა.

## ისტორია
დიდი მცხეთის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალის წინამორბედს საფუძველი ჩაეყარა 1940 წელს, როდესაც პიტიახშთა არმაზისხევის კომპლექსი და მისი მიმდებარე ტერიტორია საქართველოს სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს დადგენილებით გამოცხადდა არქეოლოგიურ ნაკრძალად, 1957 წელს კი საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით შეიქმნა მცხეთის არქეოლოგიური ნაკრძალი, რომელიც მოიცავდა ტერიტორიას მდ. მტკვრისა და მდ. არაგვის შესართავის ხერთვისიდან (ნახევარკუნძული) ბებრისციხემდე.

1977 წლის 14 სექტემბერს საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით მხარეთმცოდნეობის მუზეუმის ბაზაზე დაფუძნდა მცხეთის ხელოვნებისა და ისტორიულ-არქიტექტურული ნაკრძალი, რომელსაც 2001 წელს ეწოდა დიდი მცხეთის მუზეუმ-ნაკრძალი. პრეზიდენტის 2006 წლის ბრძანებულებით შეიქმნა სსიპ დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი, რომელიც  2008 წლის ნოემბერში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოს სტრუქტურული ერთეული გახდა.
## აღწერილობა
მუზეუმ-ნაკრძალის ფონდებში დაცულია სხვადასხვა ეპოქისა (ძვ. წ. IV ათასწლეული – ახ. წ. XI–XII სს.) და ეთნოკულტურული წრის არქეოლოგიური და ეთნოლოგიური ძეგლები (XVIII–XIX სს.) და ფოტოარქივი (XIX–XX სს.) — სულ 30 ათასამდე საკოლექციო ერთეული.

მუზეუმ-ნაკრძალის არეალში შედის პიტიახშთა არმაზისხევის კომპლექსი, სამეფო აკლდამა, სამთავროს ძვ. წ. VI ს-ის ნამოსახლარი და მრავალფენიანი სამაროვანი, არმაზციხის (ბაგინეთი) აკროპოლისი და სხვ. 

დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალის მიერ განხორციელებულია არაერთი საგამოფენო პროგრამა, სამეცნიერო-კვლევითი პროექტი, სადაზვერვო-სტაციონარული არქეოლოგიური გათხრები დიდი მცხეთის სხვადასხვა უბანზე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტო – დიდი მცხეთის არქეოლოგიური სახელმწიფო მუზეუმ-ნაკრძალი

კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1958 წელს დაარსებული მუზეუმები
ენდრიუ ბერდი

მინი|ენდრიუ ბერდი
**ენდრიუ ბერდი** ( დ. 11 ივლისი 1973) — ამერიკელი მუსიკოსი. დაიბადა ილინოისის შტატში. ამჟამად ცხოვრობს ჩიკაგოში. ბერდი არის მომღერალი, გიტარისტი, კომპოზიტორი, აგრეთვე უკრავს ვიოლინოზე.

მან კარიერა დაიწყო Gypsy Jazz-ით და ტრადიციული ფოლკით. მისი შემოქმედება ძირითადად მოიცავს ინდის, ფოლკს, ინდი პოპს, ალტერნატივას და აკუსტიკურს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official site

კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:დაბადებული 11 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზამოსცი

**ზამოსცი** () –  ისტორიული ქალაქი პოლონეთში, ლუბლინის სავოევოდოში. მდებარეობს ვარშავიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით 240 კმ-ზე. 

## ისტორია 
ქალაქი 1580 წელს  დააარსა პოლონეთის სახელმწიფო კანცლერმა იან ზამოისკიმ. მშენებლობა დაიწყო 1587 წელს ვენეციელი არქიტექტორის, რენესანსის ეპოქის ქალაქების სტილის ავტორის  ბერნარდო მორანდოს პროექტის საფუძველზე. სწორედ ამიტომ ამ ქალაქს უწოდეს „ჩრდილოეთის პადუა.“ 1992 წელს ქალაქის რენენსასული ცენტრი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Zamość city website
* Wonders of Zamosc 
* Zespół Kolegiów Nauczycielskich w Zamościu 

კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში

2010 წლის მონაცემებით პოლონეთში 14 **იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია**. 

## სტატისტიკა 
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 911 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 1,4 % პოლოეთის ძეგლებია.
  
პოლონეთის მსოფლიო მემკვიდრეობის 14 ძეგლიდან:
* 13 კულტურული ობიექტია
* 1 ბუნების ძეგლი.

2 კულტურული ობიექტი აღიარებულია ადამიანური გენიის შედევრად (კრიტერიუმი i), ხოლო 1 – ბუნების ფენომენად (კრიტერიუმი vii).

## სია 
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში მათი დამატების მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## კანდიდატების სია 
სიაში ძეგლები შეტანილია საცდელ სიაში მათი დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. პოლონეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სია 
* პოლონეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების საიტების კატალოგი 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში
WikiLeaks

**WikiLeaks** — საერთაშორისო არაკომერციული ჟურნალისტური ორგანიზაცია, რომელიც აქვეყნებს ანონიმური წყაროებიდან მოპოვებულ, ჩვეულებრივ ხელმიუწვდომელ დოკუმენტებს. მისმა ვებ-გვერდმა ფუნქციონირება დაიწყო 2006 წელს და ეკუთვნის *The Sunshine Press*-ს. ამოქმედებიდან ერთ წელიწადში გვერდის მონაცემთა ბაზა შეიცავდა 1,2 მილიონ დოკუმენტს.

თავად ორგანიზაციის განცხადებით, ის დააარსეს ჩინელმა დისიდენტებმა, ასევე ჟურნალისტებმა, მათემატიკოსებმა და პროგრამისტებმა აშშ-დან, ტაივანიდან, ევროპიდან, ავსტრალიიდან, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკიდან. გაზეთ The New Yorker-ის 2010 წლის 7 ივნისის ცნობით, ორგანიზაციის დირექტორი არის ავსტრალიელი მათემატიკოსი, პროგრამისტი და ინტერნეტ-აქტივისტი – ჯულიან ასანჟი.

WikiLeaks-ს 2008 წელს მიღებული აქვს Economist magazine-ის ჯილდო, რომელიც გადაეცემა ახალ მედია-საშუალებებს; ასევე უფლებადამცველი ორგანიზაციის Amnesty International-ის ჯილდო პუბლიკაციისთვის: „კენიაში ადამიანის უფლებათა მდგომარეობის შესახებ“, 2009 წელს; 2010 წელს კი გაზეთმა New York Daily-მ WikiLeaks დაასახელა იმ ვებ-გვერდებს შორის, რომლებმაც, შესაძლოა, სრულიად შეცვალონ ახალი ამბები.

2010 წლის აპრილში WikiLeaks-მა გამოაქვეყნა ვიდეო, რომელიც ასახავდა 2007 წელს მომხდარ ინციდენტს, სადაც აშშ-ს სამხედროები ხოცავენ მშვიდობიან ერაყელებს. ამავე წლის ივლისში გამოაქვეყნა „ავღანეთის ომის დღიური“, რომელიც წარმოადგენდა 76,900 დოკუმენტის კომპილაციას ომის შესახებ. ეს დოკუმენტები მანამდე ხელმიუწვდომელი იყო. ოქტომბერში, მსხვილ მედია-ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის შედეგად, გამოქვეყნდა 400 000 დოკუმენტი, სახელწოდებით „ერაყის ომის ჩანაწერები“.

თავდაპირველად WikiLeaks დაგეგმილი იყო მომხმარებელთა მიერ რედაქტირებად ვებ-გვერდად, მაგრამ ჩამოყალიბდა ტრადიციული ფორმით. მას არ აქვს მომხმარებელთა კომენტარების ფუნქცია. სახელწოდების მსგავსების მიუხედავად მას არაფერი აქვს საერთო ვიკიპედიასთან. ორივე რესურსის სახელწოდება დაკავშირებულია ჰავაურ ენასთან, რომელზედაც wiki ნიშნავს „სწრაფს“, Leaks-ი კი ინგლისურად ნიშნავს „გაჟონვას“ – ანუ wikiLeaks-ი ნიშნავს „სწრაფად გამოჟონილ [ინფორმაციას]“. ორგანიზაციის სლოგანია „ჩვენ გავხსნით მთავრობებს“.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* WikiLeaks და პრესის თავისუფლება გულერმო ფერნანდეს ემპი *Havana Times*, 20 ოქტომბერი 2010 წელი.
* *WikiLeaks მსოფლიოს წინააღმდეგ*. ბერლინის კონგრესი, 25 დეკემბერი 2008 წელი ონლაინ ფლეშ ვიდეო დაგადმოტვირთვა მაღალი რეზოლუციით

## სქოლიო
კატეგორია:WikiLeaks
კატეგორია:შპიონაჟი
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:არაკომერციული ორგანიზაციები
კატეგორია:ეროვნული უსაფრთხოება
კატეგორია:ონლაინ არქივები
კატეგორია:შვედეთში დაარსებული ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები დაარსებული ევროპაში
კატეგორია:ონლაინ ორგანიზაციები
დაიკი

**დაიკი** () — მაგმური ინტრუზიული სხეული; პარალელურგვერდებიანი, გამწე და შედარებით ვიწრო, კედლისებური ფორმის გეოლოგიური წარმონაქმნი. დაიკი უმეტესად უთანხმოდაა განლაგებული (კვეთს შემცველ ქანებს, ციცაბოდ დახრილი ან ვერტიკალურია). სიგრძე რამდენიმე ათეული მეტრიდან ასეულ კილომეტრამდე და სიგანე რამდენიმე სანტიმეტრიდან 5-10 კმ-მდე. ხშირია დაიკების ჯგუფური გამოვლინებებიც. მაშინ ისინი უწესრიგოდ, სარტყლისებურად, წრიულად ან რადიალურად არიან განლაგებული.

დაიკი გამოვლინებულია იქ, სადაც არსებობს მაგმატური პროცესები. ყველაზე ხშირად მაინც ოკეანის ქერქისთვისაა დამახასიათებელი, რომელიც საბოლოოდ სპრედინგის მეშვეობით ფორმირდება. დაიკი ეროზიისადმი მდგრადობის გამო რელიეფის დადებით (კედლისებრ) ფორმებს ქმნის. არსებობს მეტასომატური და დანალექი წარმოშობის მეტა- და ეგზოდაიკებიც. გლაციოლოგიასა და მეოთხეულ გეოლოგიაში გამოყოფენ გლაციოდაიკებს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ინტრუზიები
დაციტი

**დაციტი** () — მაგმური ქანი, გრანოდიორიტებისა და კვარციანი დიორიტების ეფუზიური კაინოტიპური ანალოგი. შედგება წვრილმარცვლოვანი ან მინისებური ძირითადი მასისა და პლაგიოკლაზის, კვარცის, იშვიათად ბიოტიტის, რქატყუარის, პიროქსენის პორფირული გამონაყოფებისაგან. ძირითად მასაში ზოგჯერ კალიუმის მინდვრის შპატია (რიოლითური დაციტი). დაციტის პალეოტიპურ ეკვივალენტს დაციტური პორფირი ეწოდება. პლაგიოკლაზის მთლიანი ალბიტიზაციის შედეგად დაციტი კვარციან ალბიტოფირად გარდაიქმნება. დაციტი ხშირად ასოცირდება ანდეზიტებსა და ტრაქიტებთან და ქმნის ლავურ ნაკადებსა და დაიკებს, იშვიათად კი მასიურ ინტრუზიებს (ვულკანის ცენტრში). კაინოზოური ასაკის დაციტები ფართოდაა გავრცელებული სამხრეთ-აღმოსავლეთ საქართველოში. დაციტები გავრცელებულია ესპანეთში, საბერძნეთში, დიდ ბრიტანეთში, რუმინეთში, ახალ ზელანდიასა და სხვა მთიან მხარეებში.

სახელწოდება დაციტი წარმოსდგება სიტყვისაგან „დაკია“ (ძველი რომის პროვინცია), რომელიც განფენილია დუნაისა და კარპატებს შორის (თანამედროვე რუმინეთი). სწორედ აქ იქნა აღწერილი პირველად დაციტი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაგმური ქანები
პოლონეთის დემოგრაფია

[thumb|300px|right|[გაერთიანებული ერების კვებისა და სოფლის მეურნეობის ორგანიზაცია|FAO-ს მონაცემებით პოლონეთის დემოგრაფიული სურათი 1961-2010 წლებში; ციფრები ნაჩვენებია მილიონებში.]]
**პოლონეთის დემოგრაფია** არის პოლონეთის მოსახლეობის ისეთი დემოგრაფიული მაჩვენებლები როგორიცაა: მოსახლეობის სიმჭიდროვე, ეთნიკური შემადგენლობა, განათლების დონე, მოსახლეობის ჯანმრთელობა, ეკონომიკური მდგომარეობა, რელიგიური შეხედულებები და სხვა ასპექტები.

პოლონეთის სტატისტიკიც ცენტრალური ოფისის მიხედვით 2007 წლის ბოლოსთვის პოლონეთს ჰყავდა 38,115,000 მოსახლე, რაც შეადგენს საშუალოდ 122 ადამიანს ერთ კვადრატულ კილომეტრზე (ქალაქური დასახლებების ტერიტორიაზე 1105 ადამიანი 1 კმ²-ზე, სოფლის ტერიტორიებზე 50 ადამიანი 1 კმ²-ზე).  ქალაქის მაცხოვრებლების პროცენტული წილი ნელ-ნელა მცირდება და ახლა შეადგენს 61.5%-ს. პოლონეთი მოსახლეობის რაოდენობით მსოფლიოში 33-ეა, ხოლო ევროპაში მე-9 (მისი მოსახლეობა შეადგენს მთელი ევროპის მოსახლეობის 5.4%-ს). მოსახლეობის ზრდის მაჩვენებელი თითქმის სტაგნაციას განიცდის (0,08%). 2009 წლის მიხედვით კაცების სიცოცხლის ხანგრძლივობა საშუალოდ 73.1 ხოლო ქალების 79.5 წელია. მოსახლეობის განაწილება არის არათანაბარი. ეთნიკური თვალსაზრისით პოლონეთი არის ჰომოგენური. მოსახლეობის 96.7% პოლონელია.

## რესურსები ინტერნეტში
*პლონეთის რესპუბლიკის სტატისტიკის ცენტრალური ოფისი
*ადამიანთა უფლებების ჰელსინკის კავშირი
*პოლონეთი - მოსახლეობა და ეთნიკური შემადგენლობა 
*სომხები პოლონეთში
*INTEREG

კატეგორია:პოლონეთის დემოგრაფია
თამარ დედოფლის საყდარი

**თამარ დედოფლის საყდარი** – კლდეში გამოკვეთილი საყდარი რაჭაში, სოფლების ბოყვასა და ქორთას ზევით, ფოცხრევის მთის კირქვიან მასივში, ფრიალო კლდეზე. ადრე ვარაუდობდნენ, რომ აქ თამარ მეფის კუბო და შესაბამისი ძვირფასეულობა ინახებოდა, რის გამოც XIX საუკუნის ბოლოს განძის მაძიებელი, სოფელ ბოყვას მკვიდრი პეტრე ომანიძე მასზე ავიდა, თუმცა დიდი განძი არ უნახავს. ვარაუდობენ, რომ ტაძარი თამარ მეფის დროს აიგო.

## ლიტერატურა 
* *ვაჟა გობეჯიშვილი*, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 47–51

კატეგორია:საქართველოს არქიტექტურული ძეგლები
შოდის მონასტერი

**შოდის მონასტერი** – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში. შემორჩენილია წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის ნაშთები.  სავანე უნდა დაარსებულიყო X საუკუნეში. თუმცა, XVI საუკუნისათვის მონასტერი აღარ არსებობს, რასაც ადასტურებს 1503 წელს შედგენილი ალექსანდრე მეფის სიგელი: „შოდას წმიდის გიორგის ეკლესია და სოფელი, ოცდახუთი კუამლი კაცი და ციხე“. შემორჩენილია ქუთაისის მუზეუმში დაცული ჭედური ჯვარ–ხატები. ისინი თარიღდება XI-XII საუკუნეებით. 

1910 წლამდე ღების მაცხოვრის ეკლესიაში ინახებოდა პლატინის მასიური, 35 სმ სიმაღლის, უნიკალური ჯვარი, რომელიც შოდის მონასტერში უნდა ყოფილიყო დამზადებული. მოგვიანებით, ჯვარი ავაზაკებმა გაიტაცეს და მისი კვალი დაკარგულია. 

## ლიტერატურა 
* *ვაჟა გობეჯიშვილი*, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 41–44

კატეგორია:ქართული ეკლესია-მონასტრები
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ძველი ვარშავა

**ძველი ვარშავა** () — ვარშავის ძველი ისტორიული რაიონი. მდებარეობს მდინარე ვისლის გასწვრივ. ეს არის ვარშავის ერთი ყველაზე გამორჩეული ტურისტული ადგილი. 

1980 წელს ქალაქის ისტორიული ნაწილი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

## ღირსშესანიშნაობები
### ეკლესიები

Image:4 Warszawa 12.jpg|*წმ. იოანეს კათედრალი, XIV საუკუნე*
Image:Old Town Jesuite church Warsaw 01.jpg|*იეზუიტების ეკლესია, 1609*
Image:Kosciol sw marcina warszawa.jpg|*წმ. მარტინიე ეკლესია, 1353-1752*

### თავდაცვითი კედლები

Image:VarsaviaBarbacaneFianco.jpg|*ვარშავის ბარბიკანი, 1548*
Image:VarsaviaMuraDalBarbacane.jpg|*იარაღის საწყობი, 1379*
Image:Defensive walls in Warsaw (2).JPG|*თავდაცვითი კედლის დეტალი*

### სხვა

Image:Ulica Szeroki Dunaj w Warszawie 2020.jpg|*Szeroki Dunaj Street* 
Image:VarsaviaViaPiwna.jpg|*Piwna Street* 
Image:Ulica Kanonia w Warszawie 2020.jpg|*Canonicity Square* 

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* **ვირტუალური ტური **
* Royal Castle website 
* ძველი ვარშავის ფოტოები 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პოლონეთში
კატეგორია:ვარშავის უბნები
საზოგადოებრივი გეოგრაფია

[მინი|300პქ|„ჩრდილოეთ-სამხრეთად“ დაყოფა — [განვითარების გეოგრაფია|განვითარებისა და ეკონომიკური გეოგრაფიის მთავარი მახასიათებელი]]
**საზოგადოებრივი გეოგრაფია** (; ) — დასავლური მიდგომის შესაბამისად, ეს არის გეოგრაფიის ის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ამ მეცნიერების ყველა ასპექტს, გარდა იმ საკითხებისა, რომლებიც უშუალოდ ეხება ფიზიკურ  (ბუნებრივ) გარემოს, და ისეთი გეოგრაფიული დისციპლინებისა, რომლებიც შეისწავლიან წმინდა ტექნიკურ საკითხებს. მთლიანად გეოგრაფიის მსგავსად, საზოგადოებრივი გეოგრაფიაც მოიცავს სამ ერთმანეთთან დაკავშირებულ სფეროს:
**სივრცობრივ ანალიზს* — საზოგადოების არსებობის და საქმიანობის აღრიცხვასა და აღწერას დედამიწის ფარგლებში. 
**ადამიანებისა და მათი გარემოს* (როგორც ბუნებრივის, ასევე სოციალურ-ეკონომიკურის) ურთიერთკავშირსა და ურთიერთქმედებას.
**რეგიონულ სინთეზს* — რომელიც ახდენს პირველი ორი საკითხის კომბინირებას განსაზღვრული ადგილმდებარეობის ფარგლებში. 

გვიანდელი საბჭოური მეცნიერება მას განიხილავდა როგორც სოციალურ-ეკონომიკურ გეოგრაფიას — სამეცნიერო დისციპლინების კომპლექსს, რომელიც სწავლობს საზოგადოებრივი წარმოების გადაადგილებისა და მოსახლეობის განსახლების კანონზომიერებებს, სხვა სიტყვებით — საზოგადოების ტერიტორიულ ორგანიზაციას.

დღესდღეობით, საზოგადოებრივი გეოგრაფია მარტივად შეიძლება დახასიათდეს როგორც მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის ადამიანის  საზოგადოების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცე-დროით თავისებურებებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Worldmapper - Mapping project using social data sets
* Online Human Geography Resource  - Help and advice on human geography matters

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:საზოგადოებრივი გეოგრაფია
სორის მონასტერი

**სორის მონასტერი** – ნამონასტრალი რაჭაში, ონის მუნიციპალიტეტში, მდინარე სონტარულას მარჯვენა მხარეს, მთის ძირში, ვაკე ადგილას. სორის მონასტრის ჯვარცმის ეკლესიის აგებას მკვლევრები XIII საუკუნეს მიაწერენ. გიორგი ბოჭორიძის აღწერის მიხედვით (1920–იანი წლები), ეკლესია ერთნავიანი შენობაა, 14,5 X 8,5 მ, ნაგებია ქვითკირისგან. „გადმოცემით ეკლესია აშენებული და მოხატულია საპყარ ერისთავის ჭარელისძის ქველის მიერ, ხოლო განახლებულია შოშიტა ერისთავის მიერ XVIII საუკუნეში. პირველი დახატულია ჩრდილოეთ კედელზე, მეორე სამხრეთ კედელზე. 

წარწერები მხატვრობას აქვს ასომთავრულად, ხუცურად, მდივანმწიგნობრულად და მხედრულად“.

ეკლესია უნიკალური სიძველეებით ყოფილა მდიდარი. თუმცა, XIX-XX საუკუნეებში გაძარცვულა. XIX საუკუნის პირველი ნახევრის რაჭის საეკლესიო წიგნებში მოხსენიებულნი არიან სორის მონასტრის მღვდელ–მონაზვნები: დავით შიოს ძე მინდელი და იოანე ქაიხოსროს ძე. სორის მონასტერში ბერმონაზვნური ცხოვრება 1850-იან წლებში მოიშალა.

## ლიტერატურა 
* *ვაჟა გობეჯიშვილი*, რაჭის მონასტრები, თბ., 2006, გვ. 52–54

კატეგორია:საქართველოს მონასტრები
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები