ჰომოსექსუალობის ისტორია

**ჰომოსექსუალობა** — განისაზღვრება როგორც რომანტიკული მიზიდულობა, სექსუალური მიზიდულობა ან სქესობრივი ქცევა ადამიანებს შორის, რომლებიც ერთი და იმავე სქესისა ან გენდერისანი არიან. როგორც სექსუალური ორიენტაცია, ჰომოსექსუალობა ნიშნავს „გრძნობითი, რომანტიკული ან/და სექსუალური მიზიდულობის მდგრად ნიმუშს“ მხოლოდ იმავე სქესის ან გენდერის მქონე ადამიანების მიმართ. ის ასევე „მიჩნეულია ადამიანის იდენტობის შეგრძნებად, რომელიც ეფუძნება ამ მიზიდულობას, შესაბამის ქცევას და ისეთ საზოგადოებაში მონაწილეობას, რომელიც ამ მიზიდულობებს იზიარებს.“

საზოგადოებრივი დამოკიდებულებები ერთსქესიან ურთიერთობებთან მიმართებით განსხვავდებოდა დროთა განმავლობაში და გეოგრაფიულ არეალში. ჰომოსექსუალი ანუ გეი მამაკაცებისადმი დამოკიდებულება სხვადასხვაგვარი იყო. ზოგჯერ მამაკაცებისთვის სავალდებულოდაც კი იყო მიჩნეული ერთსქესიანი ურთიერთობა, ზოგჯერ კი ჩვეულებრივად იყო ინტეგრირებული საზოგადოებრივ ცხოვრებაში. დამოკიდებულებები მერყეობდა დაშვებიდან, მცირე ცოდვად მიჩნევიდან სამართლებრივი დევნით გაგრძელებული და მისული რეპრესიებამდე და ზოგჯერ სიკვდილით  დასჯით დასრულებული. განსხვავდებოდა ისიც, ეხებოდა თუ არა უარყოფითი დამოკიდებულება ყველა ჰომოსექსუალს — რაც ხშირი იყო აბრაამულ რელიგიებში — თუ მხოლოდ პასიური როლის მქონე (პენეტრირებული) მონაწილეებისადმი იყო მკაცრი მიდგომა — რაც დამახასიათებელი იყო ძველი საბერძნეთისა და ძველი რომის საზოგადოებებისთვის.

ის, თუ რომელი ქმედება ითვლებოდა „სექსუალურად“, „ვნებიანად“ ან „რომანტიკულად“, დროთა განმავლობაში იცვლებოდა. სხვადასხვა ეპოქაში ისეთი ქმედებები, როგორიცაა საწოლის გაზიარება, მოხვევა, ვნებიანად სიყვარულის აღიარება ან კოცნა, მიიჩნეოდა ერთსქესიან მეგობრობაში ნორმალურად, ხოლო სხვასქესიან ურთიერთობაში ან ქორწინების ფარგლებში კი მიუღებლად.

ქალის ჰომოსექსუალობას, ანუ ლესბოსელობას, ისტორიულად ნაკლები ყურადღება ექცეოდა, ასევე ნაკლები იყო როგორც მისი ცალსახა აღიარება, ისე გამოკვეთილი წინააღმდეგობა, მამაკაცთა ჰომოსექსუალობასთან შედარებით. თანამედროვე დამოკიდებულებები ლესბოსელებისადმი მერყეობს კულტურულად და სამართლებრივად მიღებულობისგან მკაცრ სამართლებრივ სანქციებამდე.

ჰომოსექსუალობა, ზოგადად, ტოლერანტულად აღიქმებოდა მრავალ ძველ აღმოსავლური კულტურაში, განსაკუთრებით იმ კულტურებში, რომლებიც გავლენას განიცდიდა ბუდიზმისგან, ინდუიზმისგან და დაოიზმისგან.

აღმოსავლეთში ჰომოფობიაზე საუბრისას ხშირად ხაზგასმულია, რომ ის შეიძლება მივიჩნიოთ როგორც დასავლეთიდან იმპორტირებული ფენომენი. ზოგიერთი მკვლევარი მიუთითებს, რომ ჰომოსექსუალობისადმი დამოკიდებულებების განვითარება და ლგბტ უფლებების გავრცელება ხშირად დასავლური ცენტრიზმის პრიზმით განიხილება.

ბევრ მამაკაც ისტორიულ ფიგურას, მათ შორის სოკრატეს, ლორდ ბაირონს, ედუარდ II-ს და ჰადრიანეს, მოგვიანებით მიაკუთვნეს ისეთი ტერმინები, როგორიცაა *გეი* ან *ბისექსუალი*. მიშელ ფუკოსა და სხვა მეცნიერების აზრით, მსგავსი ტერმინების გამოყენება საფრთხეს უქმნის ანაქრონიზმსა და სექსუალობის ისეთი სოციალური კონსტრუქციის დანერგვას, რომელიც ანტიკურ ეპოქაში არ არსებობდა. თუმცა ზოგიერთი მკვლევარი ამ შეხედულებას ეწინააღმდეგება.

კონსტრუქციონისტული არგუმენტის საერთო თემა ისაა, რომ ანტიკურ ან შუა საუკუნეების პერიოდში არავინ განიცდიდა ჰომოსექსუალობას, როგორც ერთადერთ, მუდმივ და თვითმყოფად სექსუალურ მდგომარეობას. ამ მოსაზრებას დაუპირისპირდა ჯონ ბოზველი, რომელმაც ძველი საბერძნეთის ტექსტებში, მათ შორის პლატონის ნაშრომებში მიუთითა ინდივიდებზე, რომელთაც ჰქონდათ ერთსქესიანი ექსკლუზიური მიზიდულობა.

## აფრიკა
[thumb|ნიანხხნუმი და ხნუმჰოტეპი ერთმანეთს ეხვევიან — ერთ-ერთი პირველი ვიზუალური გამოსახულება, რომელიც შესაძლოა ასახავდეს [ერთსქესიანთა ქორწინება|ერთსქესიან წყვილს.]]

ნიანხხნუმი და ხნუმჰოტეპი — ძველი ეგვიპტელი ოფიციალური პირები, რომლებიც განისვენებენ ერთობლივ აკლდამაში საქარაში. ისინი წარმოდგენილნი არიან ხელჩაკიდებული და ერთნმანეთს შემოხვეულნი, რაც ზოგიერთი მკვლევარის აზრით, შესაძლოა მიუთითებდეს ეგვიპტურ კულტურაში ერთსქესიანთა ურთიერთობების არსებობაზე ძველ ეგვიპტეში.

### ეგვიპტე
ძველ ეგვიპტეში ჰომოსექსუალობა ეგვიპტოლოგიის დარგში დღემდე დაპირისპირებისა და ცხელი დისკუსიის მქონე თემაა: ისტორიკოსები და ეგვიპტოლოგები აქტიურად კამათობენ იმაზე, თუ როგორი დამოკიდებულება ჰქონდა ძველ ეგვიპტურ საზოგადოებას ჰომოსექსუალობის მიმართ. მხოლოდ რამდენიმე პირდაპირი მინიშნებაა შემორჩენილი და ბევრი სხვა ინდიკატორი ბუნდოვანია, რაც ფართო ინტერპრეტაციის შესაძლებლობას იძლევა.

ყველაზე ცნობილი შემთხვევა, რომელიც შესაძლოა ჰომოსექსუალობას უკავშირდებოდეს, არის ორი მაღალი რანგის ოფიციალური პირის — ნიანხხნუმისა და ხნუმჰოტეპის — მაგალითი. ორივე მამაკაცი მსახურობდა ფარაონ ნიუსერეს დროს მეხუთე დინასტიის პერიოდში (ძვ. წ. 2494–ძვ. წ. 2345). ნიანხხნუმსა და ხნუმჰოტეპს ჰყავდათ ცოლები და შვილები, თუმცა სიკვდილის შემდეგ მათი ოჯახების გადაწყვეტილებით, ისინი საერთო მასტაბაში დაკრძალეს. აკლდამაში წარმოდგენილია რამდენიმე ფრესკა, რომელზეც ისინი ერთმანეთის მოხვეულნი არიან და ცხვირებით ეხებიან ერთმანეთს. ასეთ ჟესტს ძველ ეგვიპტეში ხშირად კოცნის სიმბოლოდ აღიქვამდნენ. სხვა მკვლევრები კი აღნიშნულ სცენებს განმარტავენ როგორც ტყუპების — შესაძლოა შერწყმული ტყუპების — გამოსახულებას. მიუხედავად ინტერპრეტაციის განსხვავებულობისა, ცხადია, რომ ნიანხხნუმსა და ხნუმჰოტეპს ერთმანეთთან განსაკუთრებული და ახლო ურთიერთობა ჰქონდათ როგორც სიცოცხლეში, ისე სიკვდილის შემდეგაც.

### უგანდა
XIX საუკუნეში ბუგანდის კაბაკა მვანგა II (1868–1903) რეგულარულად ამყარებდა სექსუალურ კავშირს თავის ვაჟთან.

## ამერიკა 
### კოლონიზაციამდე არსებული ადგილობრივი საზოგადოებები 
[thumb|ნახატი [ჯორჯ კატლინის (დ. 1796 — გ. 1872) მიერ შესრულებული დიდი ბალახნარის ტერიტორიაზე, სადაც იგი იმყოფებოდა საკი და ფოქსის ტომთან ერთად. გამოსახულია მამაკაცი მებრძოლები, რომლებიც ცეკვავენ ქალის ტანისამოსში მყოფი მამაკაცის გარშემო. არა-მშობლიური წარმოშობის მხატვარმა, კატლინმა ნახატს დაარქვა "ცეკვა ბოშასთან" ანუ „ბიჭ მეძავთან“]]

ამერიკის მკვიდრ ხალხებს შორის, კოლონიზაციამდე, მრავალი ტომის კულტურაში ჰომოსექსუალ, ბისექსუალ და გენდერულად არაკონფორმისტ პირებს მნიშვნელოვანი ცერემონიალური და სოციალური როლები ჰქონდათ მინიჭებული. ამგვარი როლები დღემდე არსებობს თანამედროვე აშშ-ის ინდიელებისა და კანადის პირველი ერის წარმომადგენელთა მრავალ თემში.

მიუხედავად იმისა, რომ თითოეულ კულტურაში არსებობდა საკუთარი ტერმინოლოგია," 1990-იანი წლებიდან ფართო მოხმარებაში დამკვიდრდა საერთო, პან-ინდური ტერმინი — „ორ სულიანი“. ტერმინი „ორ სულიანი“ შემოიღეს 1990 წელს ადგილობრივ ლესბოსელ და გეი აქტივისტთა საერთაშორისო შეხვედრაზე, რათა ჩანაცვლებულიყო ტერმინი ბოშა, რაც ნიშნავდა 'პასიურ პარტნიორს სოდომიაში, ბიჭ მეძავს'. 
ამ ტერმინის მიმართ ზოგიერთმა ტრადიციულმა თემმა გამოთქვა უკმაყოფილება, ვინაიდან ისინი უკვე იყენებდნენ საკუთარ ტერმინებს ამგვარი პირებისთვის და მიაჩნდათ, რომ ეს სიტყვა წარმოადგენს "ურბანულ ნეოლოგიზმს", რომელიც მოიაზრებს დასავლურ ბინარულ ჩარჩოებს. მათ მიაჩნიათ, რომ ეს ტერმინი მცდარად წარმოადგენს ამ პირებს როგორც "მამაკაცისა და ქალის ნაზავს". მიუხედავად ამისა, აღნიშნულმა ტერმინმა უფრო ფართო აღიარება ჰპოვა, ვიდრე ის ანთროპოლოგიური ტერმინი, რომელიც მან ჩაანაცვლა.

ჰომოსექსუალური და გენდერულად განსხვავებული პირები გვხდებოდნენ  აგრეთვე სხვა ამერიკულ ცივილიზაციებშიც ესპანური რეკონკისტის წინა პერიოდში, მათ შორის: აცტეკების, მაიას, კეჩუების, მოჩეს, ძაპოტეკებისა და ტუპინამბაა ხალხებში.

[thumb|left|upright=1.3|მკვლელი [ვასკო ნუნიეს დე ბალბოა აგზავნის სამხედრო ძაღლებს ბოშა პირების წინააღმდეგ 1513 წელს; ნიუ-იორკის საჯარო ბიბლიოთეკა]]

ესპანელი კონკისტადორები შეძრწუნებულნი იყვნენ იმით, რომ მათ მიერ აღმოჩენილ ტომებში ღიად ხდებოდა სოდომიის პრაქტიკა. მათ მკაცრად ცადეს ამ ტრადიციის აღმოფხვრა, რასაც თან ახლდა ბოშათა სასტიკი დასჯა, მათ შორის — საჯარო დასჯით, დაწვით ან ძაღლების მიერ გაგლეჯით.

### კოლონიური პერიოდის შემდგომი ეპოქა 
XIX საუკუნეში, ურბანულ სივრცეებში თვალსაჩინოდ იმატა ჰომოსექსუალურ და სხვა არაორთოდოქსალურ სექსუალურ საქმიანობაში მონაწილეობის შემთხვევებმა. ამ პერიოდში, როდესაც ვიქტორიანული ეპოქის გავლენით სექსუალური სიამოვნება მხოლოდ თანდათანობით იწყებდა ნორმალიზებას, ისიც მხოლოდ ქორწინების ფარგლებში, ქორწინების გარეთ ნებისმიერი სქესობრივი ურთიერთობა კვლავ აღქმული იყო როგორც გარკვეულწილად დევიანტური მოვლენა.

ისტორიკოსი ჰანე ბლანკი აღნიშნავს, რომ ეს ტენდენცია განმანათლებლობის უფრო ფართო პროცესის ნაწილია, როდესაც მეცნიერების მეშვეობით იწყება იმ ზნეობრივი გადაცდომების პათოლოგიზება, რომლებსაც ადრე ეკლესია არეგულირებდა.

ჩინური ლიტერატურა შეიცავს მრავალ ანეკდოტს კაცებს შორის არსებული ჰომოსექსუალური ურთიერთობების შესახებ. მაგალითად, ზედმეტი ატმის ნარჩენის  მოთხრობა აღწერს გაზაფხულისა და შემოდგომის ეპოქაში მომხდარ მოვლენას. ისტორიკოსი ჰან ფეი მოგვითხრობს მი ძი-სიას  და ვეის ლინგის ჰერცოგის ურთიერთობაზე, როდესაც მი ძი-სიამ საყვარელ მამაკაცს განსაკუთრებით გემრიელი ატამი გაუყო.

დაჭრილი სახელოს საყვარლის ამბავი  აღწერს ჰანის იმპერატორ აის და მისი საყვარელის, დონგ სიანის ურთიერთობას. ერთ დილას, როცა იმპერატორმა აიმ დილით გაიღვიძა და შენიშნა, რომ დონგ სიანს მის სახელოზე ეძინა, მან არ გააღვიძა და ფრთხილად მოიჭრა სახელო.

მინის დინასტიის პერიოდში, გავრცელებული მოსაზრებით, ჯენდეგეს იმპერატორს ჰომოსექსუალური ურთიერთობა ჰქონდა მუსლიმი ლიდერის — საიიდ ჰუსეინთან.

მინის დინასტიის გვიან პერიოდში, ჰომოსექსუალობა ხშირად მოიხსენიებოდა როგორც "სამხრეთის ტრადიცია", რადგან ფუცზიანის პროვინციაში დაშვებული იყო, მამაკაცებს შორის ქორწინების უნიკალური სისტემა, რომელიც აღწერეს შენ დაფუმ და ლი იუმ, რომელიც ლეგენდა "ბაჭიის სულშია" მოთხრობილი.

ცინის დინასტიამ ჩინეთში პირველად შემოიღო კანონი თანხმობითი, არამონეტიზებული ჰომოსექსუალური აქტის წინააღმდეგ. თუმცა, სასჯელი — ერთი თვე ციხეში და 100 დარტყმა — ცინის სამართლებრივ სისტემაში ერთ-ერთი უმსუბუქეს კანონად ითვლებოდა.

#### იაპონია
ჰომოსექსუალობა იაპონიაში, რომელსაც სხვადასხვა დროს უწოდებდნენ შუდოს ან ნანშოკუს, იაპონიაში ათას წელზე მეტხანს დოკუმენტირდება. მას გარკვეული კავშირი ჰქონდა ბუდისტურ მონასტრულ ცხოვრებასთან და სამურაების ტრადიციასთან. ამგვარი ერთსქესიანი სიყვარულის კულტურამ წარმოშვა მდიდარი ტრადიცია გრაფიკულ ხელოვნებაში და ლიტერატურაში, რომელიც ასახავდა და განადიდებდა მსგავს ურთიერთობებს.

#### სიამი
მსგავსად, ტაილანდში, ტერმინი კატოეი, რომელიც ითარგმნება როგორც „ქალა-ბიჭები“, საუკუნეების განმავლობაში ტაილანდური საზოგადოების ერთ-ერთ გამორჩეულ მახასიათებლად ითვლებოდა. ისტორიულად, ტაილანდის მეფეებს ჰყავდათ როგორც კაცი, ასევე ქალი საყვარლები. კატოეი შეიძლება მოიცავდეს როგორც უბრალო ფემინურობას, ასევე ტრანსვესტიზმს, თუმცა ტაილანდურ კულტურაში ის, როგორც წესი, აღიქმება მესამე სქესად. ისინი ზოგადად საზოგადოების მიერ მიიღებიან.

### სამხრეთ აზია
სამხრეთ აზიას გააჩნია დადასტურებული და წყაროებით გამაგრებული ჰომოსექსუალობის ისტორია, რომელიც უკან ბრუნდება მინიმუმ ძვ.წ. XII საუკუნეში. ინდოეთში ამ პერიოდის ინდუისტური სამედიცინო ტექსტები აღწერს ჰომოსექსუალურ ქმედებებს და ცდილობს მათ ახსნას ნეიტრალურ/მეცნიერულ ფორმატში.

ასევე ამავე პერიოდის მრავალრიცხოვანი ხელოვნებისა და ლიტერატურის ნიმუშები აღწერს ჰომოსექსუალობას.

პალის კანონი, რომელიც შრი-ლანკაში შედგა ძვ.წ. VI საუკუნიდან - I საუკუნემდე, აცხადებს, რომ მონასტრული კოდექსის ფარგლებში აკრძალულია ყველა სახის სქესობრივი კავშირი — ჰეტეროსექსუალური თუ ჰომოსექსუალური. მასში ნათქვამია, რომ რბილი ჰომოსექსუალური აქტები (მაგ. მასტურბაცია ან შუალედური კავშირი ბარძაყებს შორის) დასჯადი არ არის, თუმცა მოითხოვს აღიარებას და მონასტერში განცხადების გაკეთებას. ეს კოდექსები ეხება მხოლოდ ბერებს და არ ვრცელდება საერთო მოსახლეობაზე.

კამა სუტრა, რომელიც ინდოეთში დაახლოებით 200 წელს დაიწერა, ჰომოსექსუალურ ქმედებებს პოზიტიურად აღწერს.

მანუს კანონებში, ინდუისტური სამართლის ფუნდამენტურ ტექსტში, ნახსენებია „მესამე სქესი“, რომლის წარმომადგენლებიც შეიძლება გამოხატავდნენ არატრადიციულ გენდერულ იდენტობას და ჰომოსექსუალურ ქმედებებს.

კამა სუტრა, რომელიც IV საუკუნეში შეიქმნა, აღწერს ტექნიკებს, რომელსაც ჰომოსექსუალი მამაკაცები ასრულებდნენ. ამას ფელაციოსს უწოდებდნენ.

მეტი კი, როგორც კამა სუტრაში ვკითხულობთ, მსგავსი ჰომოსექსუალი მამაკაცები ასევე ქორწინდებოდნენ: 

## ევროპა
### ანტიკურობა
[thumb|upright=1.3|[რომი|რომაელი კაცი ეწევა პენეტრაციას ახალგაზრდასთან, I საუკუნეს შუა წლებში. აღმოჩენილია ბიტირისთან (?), იერუსალიმის მახლობლად]]

დასავლური სამყაროს უძველესი დოკუმენტური წყაროები — ლიტერატურული ნიმუშები, მხატვრული ობიექტები და მითოლოგიური მასალები — ერთსქესიანი ურთიერთობების შესახებ წარმოდგენილია ძველი საბერძნეთიდან.

ამ პერიოდის ფორმალიზებული პრაქტიკა მოიცავდა ეროტიკულ, თუმცა ხშირად თავშეკავებულ ურთიერთობას თავისუფლად დაბადებულ მამაკაცისა და თავისუფლად დაბადებულ მოზარდ კაცს შორის. აღნიშნული ურთიერთობა დაფასებული იყო მისი საგანმანათლებლო მნიშვნელობის გამო, ასევე განიხილებოდა როგორც დემოგრაფიული კონტროლის საშუალება, თუმცა ზოგჯერ მას საზოგადოებრივ უწესრიგობას აბრალებდნენ.

„სიმპოზიუმში“, პლატონი ფედრუსს ააშკარავებს ამგვარი კავშირების სასარგებლოდ, მაშინ როცა სოკრატე აღიარებს პლატონური სიყვარულის უპირატესობას უფროსისა და უმცროსი მამაკაცების შორის.
თუმცა, გვიანდელ ნაწარმოებებში პლატონი უკვე მხარს უჭერს მამაკაცებს შორის სქესობრივი ურთიერთობის აკრძალვას და მას „არაბუნებრივად“ მიიჩნევს.

არისტოტელე, თავის ნაშრომში *პოლიტიკა*, უარყოფს პლატონის იდეას ჰომოსექსუალობის აკრძალვაზე (2.4); იგი ამტკიცებს, რომ ბარბაროსები, როგორიც იყვნენ კელტები, ამ ურთიერთობას განსაკუთრებული პატივით ექცეოდნენ (2.6.6), ხოლო კრეტელებს ის დემოგრაფიის რეგულირებისთვის ჰქონდათ შემოღებული (2.7.5).

საფოს პოეზია ვნებასა და სიყვარულზეა ორიენტირებული, ისევე როგორც გრძნობებით დატვირთულ ლირიკულ ტექსტებზე, რომლებიც მიმართულია როგორც ქალების, ისე კაცების მიმართ. მისი ნაწერების „მხატვრული ხმები“ ხშირად გამოხატავენ ვნებას, სიყვარულს და მოწონებას ქალების მიმართ — ზოგჯერ პასუხგაცემულს, ზოგჯერ — არა.

თუმცა, ქალებს შორის სქესობრივი ურთიერთობების პირდაპირი აღწერა იშვიათია და განსახილველად საკამათოც კი.

[thumb|200px|[საფო კითხულობს თავის მეგობარ ქალებთან ერთად, ათენის ვაზაზე, დაახლ. ძვ. წ. V საუკუნე]]

ძველი რომის პერიოდში ჰომოსექსუალური აქტები დოკუმენტურად არის აღწერილი. ჰომოსექსუალობის გავრცელებული ფორმა ხშირად პიდარასტული ხასიათის იყო, როდესაც უფროსი თავისუფალი კაცები აქტიურ როლს ასრულებდნენ, ხოლო მონები ან თავისუფლება მინიჭებული ახალგაზრდები – პასიურ როლს სქესობრივ ურთიერთობაში.

პასიური ჰომოსექსუალობა ხშირად გამხდარა კრიტიკისა და დაცინვის ობიექტი, ხოლო პიდარასტიული ურთიერთობები ლეგიტიმურად ითვლებოდა მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი მხოლოდ მიმართული იყო მონებისკენ.

ჰელენოფილი იმპერატორი ჰადრიანე განსაკუთრებით არის ცნობილი თავისი ურთიერთობით ანტინოოსთან.

თუმცა, ქრისტიანობაზე მოქცევასთან ერთად, 390 წელს, იმპერატორმა თეოდოსიუს I-მა ჰომოსექსუალობა კანონით დასჯად ქმედებად გამოაცხადა პასიური პარტნიორისთვის:

558 წლისთვის, მმართველობის ბოლოს, იუსტინიანემ კანონმდებლობა გააფართოვა და აღნიშნული აკრძალვა აქტიურ პარტნიორსაც შეეხო. მან გააფრთხილა საზოგადოება, რომ მსგავსმა ქცევამ შესაძლებელია გამოიწვიოს ღვთის რისხვა და ქალაქების განადგურებამ.

მიუხედავად ამ რეგულაციებისა, ბიჭების ბორდელებიდან მიღებული გადასახადების ამოღება, რომლებიც ჰომოსექსუალური კავშირებისთვის არსებობდა, გაგრძელდა ანასტასიოს I-ის მმართველობის ბოლომდე, 518 წლამდე.

### შუა საუკუნეები
[thumb|350px|left|[რიჰარდ პულერი ჰოენბურგელი და ანტონ მეცლერი, ციურიხში 1482 წელს სოდომიისთვის კოცონზე დაწვეს. (ციურიხის ცენტრალური ბიბლიოთეკა)]]

ევროპაში შუა საუკუნეების განმავლობაში ჰომოსექსუალობა მოექცა „სოდომიის“ ცნების ქვეშ — ეს ნიშნავდა ყოველგვარ სქესობრივ აქტს, რომელიც გამრავლების მიზანს არ ემსახურებოდა. კათოლიკური ეკლესიის მოძღვრებით, ასეთი ქმედება ითვლებოდა ბუნების საწინააღმდეგოდ („contra naturam“) და ცოდვად.

არსებობს სიმღერებში და პიესებში მოტანილი მტკიცებულებები, რომლებიც მიუთითებს ერთსქესიან აქტებზე, თუმცა ამ პერიოდს არ ახასიათებდა სექსუალური იდენტობის ცნება. ცოდვა, როგორც ყველა სხვა, მიიჩნეოდა, რომ ნებისმიერი ადამიანის ბუნების ნაწილი იყო.

ისტორიკოსი ჰანე ბლანკი სოდომელის ტერმინს აღწერს როგორც „არა იდენტობის, არამედ დანაშაულის აღრიცხვის ფორმას.“

ამავე პერიოდში გავრცელებული იყო ცნება — „რომანტიკული მეგობრობა“, რომელიც მოიცავდა საწოლის გაზიარებას, არასექსუალურ ფიზიკურ სიახლოვეს და ვნებიანი გრძნობების გამოხატვას.
თუმცა, აღნიშნული ინტერპრეტაცია სადავოა.

კვლავ მიმდინარეობს დებატი იმაზე, იყვნენ თუ არა გამოჩენილი ჰომოსექსუალები ან ბისექსუალები შუა საუკუნეებში. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, ინგლისის მეფე, ედუარდ II, რიჩარდ ლომგული, ფილიპე II ავგუსტი და უილიამ რუფუსი მონაწილეობდნენ ერთსქესიან ურთიერთობებში.

### რენესანსი
რენესანსის პერიოდში, ჩრდილოეთ იტალიის მდიდარი ქალაქები — განსაკუთრებით ფლორენცია და ვენეცია — განთქმული იყვნენ ერთსქესიანი სიყვარულის ფართოდ გავრცელებული პრაქტიკით, რომელშიც მამაკაცთა დიდი ნაწილი იყო ჩართული. ეს ურთიერთობები ეყრდნობოდა ბერძნული და ბოშა კულტურების კლასიკურ მოდელს.

თუმცა, მიუხედავად იმისა, რომ ბევრი მამაკაცი იყო ჩართული ერთსქესიან ურთიერთობებში, ხელისუფლება, ღამის ოფიცრების ხელმძღვანელობით, მათ აქტიურად დევნიდა, აჯარიმებდა და საპატიმროში გზავნიდა.

მრავალი გამოჩენილი მხატვარი, რომლებმაც განსაზღვრეს რენესანსი, როგორიც იყვნენ მიქელანჯელო და ლეონარდო და ვინჩი, სავარაუდოდ, მამაკაცებთან ჰქონდათ რომანტიკული ურთიერთობები. კულტურული და ეროტიკული თავისუფლების ეს პერიოდიც დასრულდა მას შემდეგ, რაც ჯიროლამო სავონაროლა — მორალისტი მონაზონი — მოვიდა ხელისუფლებაში.

ინგლისში კი ჰომოსექსუალური ბორდელების არსებობა დადასტურებულია უკვე XVII საუკუნის დასაწყისიდან. ჯეფრი ჩოსერის "პარდონერის ზღაპარი" მოგვითხრობს იდუმალ და მატყუარა პერსონაჟზე, რომელიც ტექსტში ერთ ადგილას მოხსენიებულია როგორც „ქალწული ან მაჩუქალი“, რაც მიანიშნებს, რომ მთხრობელი მას თვლიდა ან უნუსქესად, ან ჰომოსექსუალად.

### მოდერნულობა
#### ადრეული მოდერნულობა
ინგლისში არსებობდა „მოლი ჰაუსები“ — ე.წ საზოგადოებრივი სახლები, სადაც მამაკაცები სექსუალური ურთიერთობაში შედიოდნენ სხვა მამაკაცებთან — მათი არსებობა დადასტურებულია 1700 წლიდან 1730-იანი წლების ჩათვლით. ამ დაწესებულებებში მამაკაცები ერთმანეთს ქალური მეტსახელებით მიმართავდნენ, თუმცა არ არსებობს მტკიცებულება იმისა, რომ სხვა გენდერული არაკონფორმული ქცევები არსებობდა იმგვარად, როგორც ეს დღეს ტრანსგენდერულობის გამოვლინებად ჩაითვლებოდა. როდესაც მათ შესახებ ინფორმაცია გავრცელდა, მედიაში გაჩნდა საზოგადოებრივი აღშფოთება.

ევროპული განმანათლებლობის იდეებმა გავლენა მოახდინა ფრანგ რევოლუციონერებზე და 1789 წელს, სეკულარული და რელიგიური კანონმდებლობის გაყოფის ფარგლებში, ერთსქესიანი სექსუალური აქტის დეკრიმინალიზაცია ირიბად განხორციელდა. თუმცა ჰომოფობია კვლავაც გავრცელებული იყო როგორც სეკულარული ასევე რელიგიური ხელისუფლებების მხრიდან, რომლებიც ცდილობდნენ „მაღალი მორალური სტანდარტების“ დაცვას.

საზოგადოებრივი ელიტის წევრების პირადმა ურთიერთობებმა, როგორიც იყო მეფე იაკობ I და ბაკინგემის ჰერცოგი ჯორჯ ვილიერსი, კიდევ უფრო თვალსაჩინო გახადა საკითხი, მათ შორის ანონიმურად გამოქვეყნებულ ქუჩის პამფლეტებში:
„ცვლილა ქვეყანა როგორც სჩანს,
კაცი კოცნის კაცს, ქალს კი არა;
იაკობი — პირველ მეფე,
ცოლი განუდგა, აღარ ჰხედდა,
განიმედეს ელტვოდა არა შიშით,
არამედ ალერსით.“

ანონიმურად გამოცემული *სიყვარულის წერილები გარკვეულ გვიანდელ დიდგვაროვანსა და ცნობილ მისტერ ვილსონს შორის* ინგლისში, 1723 წელს გამოქვეყნდა და ზოგიერთი თანამედროვე მკვლევარი თვლის, რომ ეს იყო რომანი.

#### გვიანდელი მოდერნულობა 
[thumb|[ოსკარ უაილდი და ალფრედ დუგლასი ფრანგულ წიგნში *La longue marche des gays* (სერია "Découvertes Gallimard", ტომი 417), ავტორი ფრედერიკ მარტელი]]

XIX საუკუნეში ქალაქებში გაიზარდა ჰომოსექსუალითა აქტივობა, ისევე როგორც სხვა არატრადიციული სექსუალური ქცევები. ამ პერიოდში, ვიქტორიანული ეპოქისა და 1910-იანი წლების განმავლობაში, სექსუალური სიამოვნება ქორწინებაში თანდათანობით ნორმალიზდებოდა, ხოლო ქორწინების გარეთ სექსუალური აქტივობა, ნებისმიერ ფორმაში, კვლავ მიჩნეული იყო გადახრად.

1864 წლიდან 1880 წლამდე, გერმანელი მწერალი კარლ ჰაინრიხ ულრიხსი გამოაქვეყნა თორმეტი ტრაქტატი, რომელსაც საერთო სახელწოდებით უწოდა „კაცი-კაცური სიყვარულის გამოცანის კვლევა“. 1867 წელს იგი გახდა პირველი ადამიანი, რომელმაც საჯაროდ დაიცვა ჰომოსექსუალობა, როდესაც მიუნხენში გერმანელი იურისტების კონგრესზე მოუწოდა ანტიჰომოსექსუალური კანონების გაუქმებას. აღნიშნული კანონები მამაკაცებს შორის სექსუალურ კავშირს "არაბუნებრივ სიძვად" განიხილავდა. ულრიხსმა საკუთარი თავი აღწერა როგორც "სექსუალური ინვერტი" — პიროვნება, რომელსაც მამრობითი სხეული ჰქონდა, მაგრამ მდედრობითი გონება. თუმცა მას არ აღენიშნებოდა ისეთი მახასიათებლები, რომლებიც დღეს ტრანსგენდერი იდენტობის ნიშნად ჩაითვლებოდა. იმ პერიოდში დასავლურ სამყაროში არ არსებობდა მკაფიო განსხვავება ბიოლოგიური სქესსა და გენდერს შორის.

კარლ მარია კერტბენი, უნგრელი პუბლიცისტი, რომელიც ბერლინში ცხოვრობდა, ითვლება პირველ ადამიანად, ვინც 1868 წლის მაისის 6-ს საზოგადოებრივ წერილში შემოიტანა ტერმინები "ჰომოსექსუალი" და „ჰეტეროსექსუალი“ იმ მიზნით, რომ ჩაენაცვლებინა დამამცირებელი ტერმინები: „სოდომისტი“ და „პედერასტი“. კერტბენი ამტკიცებდა, რომ ერთსქესიანი ურთიერთობები სხვებს ზიანს არ აყენებდა და, შესაბამისად, ბოროტებად ვერ ჩაითვლებოდა. იგი ასევე აცხადებდა, რომ ჰომოსექსუალი მამაკაცები ისეთივე მამაცნი და ვირილურები იყვნენ, როგორც "ჰომოსექსუალები".

1886 წელს ავსტრიელი ფსიქიატრი რიხარდ ფონ კრაფტ-ებინგი ტერმინები "ჰომოსექსუალი" და "ჰეტეროსექსუალი" განმარტა თავის ცნობილ წიგნში *Psychopathia Sexualis*. ეს წიგნი იმდენად პოპულარული გახდა როგორც არაპროფესიონალურ, ისე სპეციალისტთა წრეებში, რომ ორივე ტერმინი გავრცელდა როგორც სექსუალური ორიენტაციის ძირითადი განმარტებები. ისტორიკოსი ჰანე ბლანკი აღნიშნავს, რომ ეს იყო განმანათლებლობის ფართო ტენდენციის ნაწილი, რომლის ფარგლებშიც მორალური გადაცდომები საეკლესიო რეგულაციებიდან სამეცნიერო პათოლოგიად გარდაიქმნა.

„ჰაველოკ ელისის“ ნაშრომი „Sexual Inversion“, რომელიც პირველად გამოიცა 1896 წელს, ეწინააღმდეგებოდა თეორიებს, რომელთაც ჰომოსექსუალობა პათოლოგიურ გადახრად მიიჩნევდნენ. იგი ამავე დროს ამსხვრევდა სტერეოტიპებს და ამტკიცებდა ჰომოსექსუალობის გავრცელებულობას, მისი ინტელექტუალურ და მხატვრულ მიღწევებთან ასოცირების გზით. მიუხედავად იმისა, რომ მსგავსი მედიცინური ტექსტები (რომელთა ნაწილი ლათინურად იყო დაწერილი სექსუალური დეტალების დამალვის მიზნით) ფართო საზოგადოებისთვის ხელმისაწვდომი არ ყოფილა, მათ მნიშვნელოვნად შეუწყვეს ხელი მაგნუს ჰირშფელდის სამეცნიერო ჰუმანიტარული კომიტეტის შექმნას, რომელიც 1897-დან 1933 წლამდე იბრძოდა გერმანიაში ანტისოდომიური კანონების წინააღმდეგ. ამავე დროს, გაჩნდა გაცილებით არაოფიციალური და ნაკლებად საჯარო მოძრაობა ბრიტანულ ინტელიგენციასა და მწერლებში, რომელთაგანაც აღსანიშნავია ედუარდ კარპენტერი და ჯონ ედინგტონ საიმონდი.

1894 წელს გამოქვეყნებული სტატიის „Homogenic Love“ შემდეგ, სოციალისტი პოეტი ედუარდ კარპენტერი სისტემატურად აქვეყნებდა ჰომოსექსუალობის მხარდამჭერ წერილებსა და პამფლეტებს; ხოლო 1916 წელს თავისი ავტობიოგრაფიული წიგნის „My Days and Dreams“ მეშვეობით ღიად გამოაცხადა საკუთარი იდენტობის შესახებ.

1900 წელს ელისარ ფონ კუპფერი გამოსცემს ჰომოსექსუალური ლიტერატურის ანტოლოგიას სახელწოდებით *„Lieblingminne und Freundesliebe in der Weltliteratur“*, რომელიც მოიცავდა ტექსტებს ანტიკურობიდან ავტორის თანამედროვე პერიოდამდე. ამ გამოცემის მიზანი იყო ჰომოსექსუალობის საზოგადოებრივი აღქმის გაფართოება მხოლოდ ბიოლოგიური ან მედიცინური პერსპექტივის მიღმა — მისი ეთიკური და კულტურული კონტექსტების გათვალისწინებით.

ზიგმუნდ ფროიდი თითქოს გარკვეულად დაურწმუნებლად ეკიდებოდა კითხვას, იყო თუ არა ჰომოსექსუალობა პათოლოგიური, რადგან სხვადასხვა დროსა და ნაშრომში ამ საკითხზე ურთიერთსაპირისპირო მოსაზრებებს გამოთქვამდა. ფროიდი მიიჩნევდა, რომ ყველა ადამიანი ბისექსუალია, რაც მისთვის იმას ნიშნავდა, რომ თითოეულ ინდივიდში არსებობდა როგორც ქალის, ასევე კაცის ელემენტები და, შესაბამისად, ყველა ადამიანი განიცდის სექსუალურ მიზიდულობას ორივე სქესის მიმართ.

ამ მიმართულებით განვითარებულმა პროცესებმა არაერთი დაბრკოლება განიცადა — როგორც შემთხვევითი, ისე შეგნებული. მაგალითად, 1895 წელს ცნობილი დრამატურგი ოსკარ უაილდი გაერთიანებულ სამეფოში „საზიზღარი უზნეობის“ გამო გასამართლდა, ხოლო სასამართლო პროცესის სკანდალური დეტალები (განსაკუთრებით ახალგაზრდა მამაკაცი სექს-მუშაკებთან დაკავშირებული ეპიზოდები) გამკაცრებული ყურადღების საგნად აქცია მამაკაცებს შორის ურთიერთობები. ყველაზე დამანგრეველი რეაქცია მოჰყვა მოვლენებს ნაცისტური გერმანიის დროს, როდესაც ჰოლოკოსტის კონტექსტში ლგბტ ადამიანები შეუბრალებლად დაისაჯნენ.

## ახლო აღმოსავლეთი
[left|upright=1.4|thumb|„[ბაჩას ცეკვა“სამარყანდი, (დაახლოებით 1905–1915), ფოტო — სერგეი მიხაილოვიჩ პროკუდინ-გორსკი. კონგრესის ბიბლიოთეკა, ვაშინგტონი, დ.კ.]]

ვარაუდობენ, რომ უძველეს ასურეთში (ძვ. წ. II ათასწლელული  — I ათასწლეული) ჰომოსექსუალობა უარყოფითად აღიქმებოდა და, მინიმუმ, დანაშაულად ითვლებოდა. ზოროასტრიზმის რელიგიური კოდექსები კრძალავდა ჰომოსექსუალობას, ხოლო იუდაიზმის, ქრისტიანობისა და ისლამის აღზევებამ ხელი შეუწყო ჰომოფობიის გავრცელებას დასავლურ სამყაროში. უძველესი წყაროების უმრავლესობა აბრაამისეულ რელიგიებამდე ჰომოსექსუალობას ასახავს როგორც კაცის დომინაციის ან ძალადობის ფორმას.

აბრაამულმა რელიგიებმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს ჰომოფობიის გავრცელებაში აზიის სხვადასხვა ნაწილში. ისლამი გავრცელდა მონღოლთა იმპერიის გზით, რომელმაც აკრძალა ჰომოსექსუალობა ცენტრალურ აზიაში, სამხრეთ აზიასა და სინოსფეროში. ხოლო ქრისტიანობა გავრცელდა ევროპული სახელმწიფოების კოლონიური ექსპანსიის გზით.

არსებობს რამდენიმე ჩანაწერი არაბი მოგზაურებისგან, რომლებიც ევროპაში იმყოფებოდნენ XIX საუკუნეს შუა პერიოდში. მათ შორის ორმა — რიფაათ ათ-ტაჰტავიმ და მუჰამედ ას-საფარმა — გაოცება გამოხატეს იმაზე, რომ ფრანგები ლირიკულ პოეზიაში ახალგაზრდ ბიჭზე მიმართული სიყვარულის გამოხატვას მიზანმიმართულად თარგმნიდნენ ახალგაზრდა ქალზე, რათა შეენარჩუნებინათ თავიანთი ზნეობრივი ნორმები.

თანამედროვე ახლოაღმოსავლურ ქვეყნებს შორის ერთი სქესის პირებს შორის სქესობრივი კავშირი ზოგიერთ ქვეყანაში სასიკვდილო სასჯელით ისჯება, მათ შორის საუდის არაბეთსა და ირანში.

დღესაც კი, ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნების მთავრობის დიდი ნაწილი ჰომოსექსუალობას ან უგულებელყოფს, ან უარყოფს მის არსებობას, ან კი კრიმინალიზაციას უკეთებს. ირანის პრეზიდენტმა მაჰმუდ აჰმადინეჟადი, 2007 წელს კოლუმბიის უნივერსიტეტში გამართული სიტყვით გამოსვლისასას asserted, რომ ირანში „გეი ადამიანები არ არსებობენ“. თუმცა, ირანში მართლაც ცხოვრობენ ლგბტ ადამიანები, მაგრამ იძულებულნი არიან, საკუთარი სექსუალური იდენტობა საზოგადოებისგან დამალონ — ამის მიზეზია როგორც სახელმწიფოს მიერ დაწესებული მკაცრი კანონმდებლობა, ასევე ტრადიციული ნორმები, რომლებიც საჯარო თვითგამოხატვას ზღუდავს.

### მესოპოტამია
ზოგიერთი ასურული რელიგიური ტექსტის მიხედვით, შესაძლოა, არსებობდა ლოცვები, რომლებიც ღმერთების მიერ ჰომოსექსუალური ურთიერთობებისთვის კურთხევის თხოვნას შეიცავდა, თუმცა იმავე წყაროებში აღინიშნება, რომ ჰომოსექსუალობა საზოგადოებაში მკაცრად დასაგმობ და, მინიმუმ, დანაშაულად მიჩნეული იყო.
არსებობს თავისუფლად შესრულებული ხელოვნების ნიმუშები, რომლებიც ანალურ კავშირს ასახავს რელიგიური რიტუალის ნაწილად — ამგვარი გამოსახულებები თარიღდება ძვ. წ. III ათასწლეულით და შემდგომი პერიოდით.

იმ შემთხვევებში, როდესაც ჰომოსექსუალური ურთიერთობა არსებობდა სამეფო კარის მსახურებთან, მეომრებს შორის, ან მაშინ, როდესაც მასში მონაწილეობდა სოციალური სტატუსით მაღალი პირი, რომელიც იყო ან დამყოლი ან პენეტრირებული, ასეთი კავშირები ხშირად განიხილებოდა როგორც გაუპატიურება ან ცუდი ნიშანი, რის გამოც მოსდევდა შესაბამისი დასჯაც.

## სამხრეთ წყნარი ოკეანე
ბევრ მელანეზიურ საზოგადოებაში, განსაკუთრებით პაპუა-ახალ გვინეაში, ერთსქესიანი ურთიერთობები კულტურის განუყოფელ ნაწილად ითვლებოდა XX საუკუნეს შუა პერიოდამდე. მაგალითად, ეტოროსა და მარინდ-ანიმის ხალხში ჰეტეროსექსუალობა ზოგჯერ ცოდვად მიიჩნეოდა, ხოლო ჰომოსექსუალობა — საზეიმოდ აღიქმებოდა.

ბევრ ტრადიციულ მელანეზიურ კულტურაში პუბერტულ ასაკამდე, ბიჭი წყვილდებოდა ასაკით უფრო, უფროს მოზარდთან, რომელიც მისი მენტორი ხდებოდა და გარკვეული წლების განმავლობაში მას „ინსემინაციას“ უკეთებდა — რაც ზოგ შემთხვევაში ხდებოდა ორალურად, ანალურად ან ადგილობრივი ტრადიციების მიხედვით ტოპიკურად, რაც ახალგაზრდისთვის სქესობრივად მომწიფების აუცილებელ ეტაპად ითვლებოდა.

თუმცა, მელანეზიის მრავალი საზოგადოება ქრისტიანობის გავრცელების შემდეგ, რომელსაც ევროპელი მისიონერები ავრცელებდნენ, ერთსქესიანი ურთიერთობების მიმართ მტრულად განეწყო.

## II მსოფლიო ომის შემდეგ 
### დასავლური სამყარო
ომის შემდეგ ჰომოსექსუალობის ისტორია დასავლურ საზოგადოებებში ბევრად მსგავს და ხშირად გადაჯაჭვულ გზებზე განვითარდა.

1948 წელს ამერიკელმა ბიოლოგმა ალფრედ კინსიმ გამოაქვეყნა ნაშრომი „Sexual Behavior in the Human Male“, რომელიც ფართოდ ცნობილია როგორც კინსის ანგარიში. 1957 წელს გაერთიანებული სამეფოს მთავრობამ დაავალა ვოლფენდენის ანგარიშის მომზადება, რომელიც მიზნად ისახავდა ქვეყნის ანტისოდომიური კანონმდებლობის გადახედვას. დასკვნაში რეკომენდებული იყო თანხმობითი ჰომოსექსუალური ქმედებების დეკრიმინალიზაცია, თუმცა კანონში ცვლილებები მხოლოდ ათი წლის შემდეგ შევიდა.

ჰომოსექსუალობა მრავალი წლის განმავლობაში ითვლებოდა ფსიქიატრიულ აშლილობად, თუმცა მოგვიანებით ამ თეორიის საფუძვლად გამოყენებული კვლევები მეცნიერულად გაუმართლებლად ჩაითვალა. 1973 წელს გაერთიანებულ სამეფოში ჰომოსექსუალობა ამოიღეს მენტალურ დაავადებათა სიიდან. 1987 წელს კი ამერიკის ფსიქიატრთა ასოციაციამ DSM-ის უახლესი გამოცემიდან მთლიანად ამოიღო ნებისმიერი მითითება ჰომოსექსუალობის ფსიქიატრიულ ბუნებაზე.

#### ლგბტ უფლებების მოძრაობები
სექსუალური რევოლუციის პერიოდში, სხვადასხვა სქესის ადამიანებს შორის სქესობრივი ურთიერთობა საბოლოოდ გაიმიჯნა გამრავლების იდეისგან, თუმცა ამავდროულად ჩამოშორდა ერთსქესიან სექსუალობას. მიუხედავად ამისა, ბევრმა ამ პროცესში დაინახა სექსუალური თავისუფლების გაფართოების შესაძლებლობა, მათ შორის ლგბტ ადამიანებისთვისაც.

სტოუნვოლის არეულობები იყო ნიუ-იორკის გრინვიჩ ვილიჯში მდებარე გეი-ბარის, Stonewall Inn-ის, სტუმრებსა და პოლიციელებს შორის მომხდარი ძალადობრივი დაპირისპირების სერია. არეულობა დაიწყო 1969 წლის 27 ივნისს, პარასკევს, როდესაც ტრანსგენდერი ქალები და კაცები, გეები, ლესბოსელები, ქვინები და სხვა ქუჩაში მცხოვრები ადამიანები უკან იგერიებდნენ პოლიციის ძალადობას — იმდროინდელი სამოქალაქო უფლებების მოძრაობების სულისკვეთებით. არეულობა დასრულდა 28 ივნისის დილას, თუმცა მცირე მასშტაბის დემონსტრაციები მთელი კვირის განმავლობაში გრძელდებოდა იმავე რაიონში.

არეულობის შემდეგ ჩამოყალიბდა მრავალი გეი უფლებათა ორგანიზაცია, მათ შორის გეების განმათავისუფლებელი ფრონტი (GLF). ერთი წლის შემდეგ გაიმართა პირველი გეი სიამაყის აღლუმი, რომლის მიზანიც იყო არეულობის წლისთავის აღნიშვნა.

## ისტორიოგრაფიული განხილვები
1868 წელს, წერილში, გაგზავნილი კარლ ჰაინრიხ ულრიხსისთვის, კარლ-მარია კერტბენიმ ჩამოაყალიბა ტერმინები „ჰომოსექსუალი“ და „ჰეტეროსექსუალი“, რომლებიც შემდეგ გამოაქვეყნა ორ პამფლეტში 1869 წელს. ეს ტერმინები სტანდარტულ ფორმებად იქცა მას შემდეგ, რაც მათ გამოიყენა რიხარდ ფონ კრაფტ-ებინგმა თავის ცნობილ ნაშრომში *Psychopathia Sexualis* (1886).

ტერმინი „ბისექსუალობა“ გაჩნდა XX საუკუნეში, მას შემდეგ, რაც სექსუალური იდენტობები უფრო მკვეთრად განისაზღვრა ადამიანის მიზიდულობის ობიექტის მიხედვით და საჭირო გახდა აღნიშვნა იმ ადამიანებისა, რომლებიც არ არიან ექსკლუზიურად მიზიდულნი მხოლოდ ერთ სქესზე.

ეს ყველაფერი მიუთითებს, რომ სექსუალობის ისტორია არ არის მხოლოდ სხვადასხვა სქესის და ერთსქესიანი ურთიერთობების ისტორიის ჯამი, არამედ გაცილებით ფართო კონცეფცია — ისტორიული მოვლენების გააზრება თანამედროვე წარმოდგენების თვალსაზრისით, „სექსუალობის“ ყველაზე ფართო ან ლიტერალური გაგებით.

ისტორიულ პიროვნებებს ხშირად ანიჭებენ თანამედროვე სექსუალურ იდენტობებს — „სტრეიტი“, „ბისექსუალი“, „გეი“ ან „ქვიარი“. მსგავსი პრაქტიკის მომხრეთა აზრით, ეს შესაძლოა შეეწინააღმდეგოს დისკრიმინაციულ ისტორიოგრაფიას, როდესაც, მაგალითად, ერთსქესიანი გამოცდილებები უგულებელყოფილია ბიოგრაფიებში ან ლიტერატურულ და მხატვრულ ანალიზში არ არის გათვალისწინებული პერსონაჟების სექსუალური იდენტობისგან გამომდინარე გრძნობადობა. ამავდროულად, თანამედროვე რეალობაში საპირისპირო შემთხვევაცაა შესაძლებელი — ლგბტ მხარდამჭერი მკვლევრები შესაძლოა ზედმეტად დაყრდნობოდნენ მხოლოდ ჰომოსექსუალობის თეორიებს, რითაც გამორიცხავენ სხვა ინტერპრეტაციებსაც.

თუმცა, მრავალი აკადემიკოსი პრობლემურად მიიჩნევს თანამედროვე ტერმინების გამოყენებას ისტორიულ კონტექსტში, რადგან სხვადასხვა საზოგადოებაში სექსუალური იდენტობა განსხვავებულად ფორმირდებოდა და სიტყვებს, როგორებიცაა „ქვიარი“, აქვთ მათდამი მიკუთვნებული კონოტაციები.

სხვა მკვლევრები კი აღნიშნავენ, რომ თანამედროვე პერიოდშიც კი არ ყველა კაცი, რომელსაც აქვს სქესობრივი კავშირი კაცთან, იდენტიფიცირდება რომელიმე თანამედროვე ტერმინთან. ამავდროულად, ნაციონალობის ან შშმ სტატუსის მსგავსად, თანამედროვე თეორიებში ფორმირებული ან მედიკალიზებული ცნებები ფართოდ გამოიყენება ანაქრონისტულად, უბრალოდ ახსნის გასაადვილებლად — შესაბამისად, ზოგიერთი ისტორიკოსი ასეთივე მიდგომას მიმართავს სექსუალური ორიენტაციის შემთხვევაშიც.

აკადემიურ ნაშრომებში, წესისამებრ, განისაზღვრება, რომელი ტერმინები იქნება გამოყენებული და რა კონტექსტში. ამასთან, მკითხველს აფრთხილებენ, რომ არ უნდა გააკეთოს ზედმეტი დასკვნები ისტორიული ფიგურების იდენტობაზე მხოლოდ გამოყენებული ტერმინების საფუძველზე.

### ძველი საბერძნეთი
ბერძენი კაცები ფლობდნენ მნიშვნელოვან თავისუფლებას სექსუალური თვითგამოხატვის თვალსაზრისით, მაშინ როცა მათი ცოლები მკაცრად შეზღუდულნი იყვნენ — ისინი იშვიათად გადიოდნენ სახლიდან ზედამხედველობის გარეშე, განსაკუთრებით იმ ასაკში, როცა საზოგადოებისგან ისმოდა კითხვა: „ვისი დედაა?“ და არა „ვისი ცოლია?“

კაცებს ასევე შეეძლოთ ჰყოლოდათ მოზარდი ბიჭები პარტნიორებად, რასაც ადასტურებს ერთსქესიან ურთიერთობებთან დაკავშირებული უძველესი დოკუმენტაცია, რომელიც სწორედ ძველი საბერძნეთიდან მომდინარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ მონად ბიჭების შეძენა შესაძლებელი იყო, თავისუფალი ბიჭები ფლირტის გზით უნდა მოეპოვებინათ — არსებული მასალა მიუთითებს, რომ ამაზე თანხმობა ბიჭის მამასაც უნდა განეცხადებინა, რაც ასევე დასტურდება დოკუმენტურად.

ამგვარი ურთიერთობები არ ცვლიდა ქორწინებას კაცსა და ქალს შორის, არამედ ხშირად ხდებოდა მის წინ ან პარალელურადაც. ზრდასრული კაცი იშვიათად ეძებდა ზრდასრულ კაცს პარტნიორად (თუმცა, არსებობდა გამონაკლისებიც, მათ შორის ალექსანდრე მაკედონელი). ასეთ ურთიერთობაში ზრდასრული კაცი იყო ერასტესი („სიყვარულის მაძიებელი“), ხოლო ახალგაზრდა — ერომენოსი („საყვარელი“).

ისტორიკოსი კენეთ დუვერი ვარაუდობდა, რომ მიუღებლად ითვლებოდა, როცა ერომენოსს თვითონ ჰქონოდა სექსუალური სურვილი, ვინაიდან ეს „არამამაკაცურად“ აღიქმებოდა. ერასტესი კი, სიყვარულისა და აღტაცების გრძნობით შთაგონებული, სრულად უთმობდა თავს ერომენოსს, რათა მას საზოგადოებაში სრულფასოვანი ადგილი დაეკავებინა.

უახლეს პერიოდში დუვერის თეორია ეჭვქვეშ დადგა, რადგან უძველეს ხელოვნებაში და სიყვარულის პოეზიაში მოპოვებულმა მასალამ მეტი ემოციური სიღრმე გამოავლინა, ვიდრე წარსულის მკვლევრებმა განაცხადეს.

### ძველი რომი
ძველი რომის საზოგადოებაში ფართოდ იყო გავრცელებული ე.წ. „დაპყრობის მენტალიტეტი“, რაც მნიშვნელოვნად განსაზღვრავდა ჰომოსექსუალურ პრაქტიკებს.

რომის რესპუბლიკის პერიოდში, რომის მოქალაქისთვის პოლიტიკური თავისუფლება ნაწილობრივ განისაზღვრებოდა იმითაც, რომ მას ჰქონდა უფლება დაეცვა თავისი სხეული სხვისი ფიზიკური ჩარევისგან. შესაბამისად, ზრდასრულ მამაკაცს, რომელიც სიამოვნების მიღებისთვის პასიურ როლს შეითავსებდა, მონური სტატუსი მიენიჭებოდა.

მნიშვნელოვანი იყო, რომ მამაკაცი ურთიერთობაში თამაშობდა პენეტრაციულ როლს — ამ შემთხვევაში, ერთსქესიანთა ურთიერთობები სოციალურად მისაღებად ითვლებოდა და არ აზიანებდა მის მამაკაცურობასა და სოციალურ მდგომარეობას.

თუმცა, თანასწორი სტატუსის მქონე მამაკაცებს შორის სექსუალური კავშირები, მათ შორის ჯარისკაცებს შორის, მკაცრად გაკრიტიკებული იყო და ზოგ შემთხვევაში — სასჯელიც მოჰყვებოდა. მოქალაქე მოზარდების სხეულები მკაცრ „აკრძალულ ზონად“ მიიჩნეოდა, ხოლო *Lex Scantinia* აწესებდა სასჯელს მათთვის, ვინც სქესობრივ დანაშაულს (*სტუპრუმი*) სჩადიოდა თავისუფალი მამაკაცი მცირეწლოვნის წინააღმდეგ.

მეორე მხრივ, მამაკაცი მონები, მეძავები და სხვა ინფამურ პირად მიჩნეული ადამიანები (რომლებთაც არ ჰქონდათ სოციალური სტატუსი) საზოგადოების თვალში მისაღები პარტნიორები იყვნენ, რომლებსაც დომინანტი მოქალაქე თავისუფლად იყენებდა.

ტერმინები „ჰომოსექსუალი“ და „ჰეტეროსექსუალი“ ძველი რომის სექსუალურ კატეგორიებში არ არსებობდა და ლათინურ ენაში არ მოიპოვება ზუსტი შესატყვისები, რომლითაც აღნიშნული ცნებები შეიძლება გადმოიცეს.

მამაკაცი მოქალაქე, რომელიც ნებაყოფლობით ახორციელებდა ორალურ სექსს ან იღებდა ანალურ სექსს, საზოგადოებრივად დაწუნებული იყო. სასამართლო პროცესებსა და პოლიტიკურ რიტორიკაში, ქალური მანერებისა და პასიური სექსუალური ქცევის ბრალდებები ხშირად მიმართული იყო განსაკუთრებით პოპულარების რიგის დემოკრატი პოლიტიკოსების წინააღმდეგ, როგორიც იყვნენ იულიუს კეისარი და მარკუს ანტონიუსი.

მანამდე, ვიდრე რომის იმპერია კონსტანტინე დიდის მმართველობისას ქრისტიანული წესრიგის ქვეშ მოექცეოდა, იშვიათად გვხვდება მტკიცებულება სასამართლო სასჯელის შესახებ იმ მამაკაცების მიმართ, რომლებიც თანამედროვე გაგებით „ჰომოსექსუალებად“ ჩაითვლებოდნენ.

## ჰომოსექსუალობის სამართლებრივი სტატუსი მსოფლიოში 
### ლეგენდა 
* ლურჯი— ჰომოსექსუალობა ლეგალურია, ქორწინება ან სამოქალაქო პარტნიორობა დაშვებულია  
* ღია ლურჯი — ჰომოსექსუალობა ლეგალურია, მაგრამ ქორწინება არა  
* ყვითელი — ლეგალურია, მაგრამ დისკრიმინაცია არ არის აკრძალული  
* ნარინჯისფერი — კრიმინალიზებულია  
* წითელი — ჰომოსექსუალობა აკრძალულია და ისჯება  
* მუქი წითელი — სასჯელი სიკვდილია  
* ნაცრისფერი — მონაცემი არ არის ან არ ვრცელდება

### წყარო 
* ILGA – International Lesbian, Gay, Bisexual, Trans and Intersex Association  
* Human Rights Watch

## ჰომოსექსუალობის ისტორიის ქრონოლოგია 
## გალერეა 

File:Warren Cup - pipes.jpg|ვორენის ჭურჭელი – რომაული ვერცხლის თასი, I საუკუნე, ასახავს ჰომოსექსუალურ სცენას  
File:Sir Lawrence Alma-Tadema, RA, OM - Sappho and Alcaeus - Walters 37159.jpg|„Sappho and Alcaeus“ – ლორენს ალმა-ტადემას თილო, 1881, ანსახიერებს სიყვარულს, საერთო სქესის პირებს შორის  
File:Spence disciples of Sappho.jpg|„Disciples of Sappho“ – ტომას სპენსის ნახატი, 1896  
File:Pompei - Sappho - MAN.jpg|„Pompei – Sappho“ – რომაული ფრესკა, ა.წ. I–II საუკუნეები, პომპეიში

## იხილეთ აგრეთვე
*ლგბტ ისტორია

## დამატებითი ლიტერატურა
*
*დ. ლ. დევისი და რ. გ. უიტენი, „ადამიანის სექსუალობის კულტურათაშორისი კვლევა“, Annual Review of Anthropology, ტ. 16: გვ. 69–98, 1987 წლის ოქტომბერი, 
*
*გვენ ჯ. ბრაუდე და სარა ჯ. გრინი, „ოც სექსუალურ განწყობასა და პრაქტიკაზე კულტურათაშორისი კოდები“, Ethnology, ტ. 15, ნომერი 4 (1976 წლის ოქტომბერი), გვ. 409–429.

## სქოლიო
კატეგორია:გეი მამაკაცები საქმიანობის მიხედვით
კატეგორია:ჰომოსექსუალობის ისტორია
კატეგორია:ლგბტ ისტორია
კატეგორია:ჰომოსექსუალობა
კატეგორია:სექსუალობა და გენდერთან დაკავშირებული ცრუ შეხედულობები