open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იენ პეისი

**იენ ანდერსონ პეისი** (; დ. 29 ივნისი, 1948, ნოტინგემი) — ბრიტანელი მუსიკოსი. სახელი გაითქვა მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ში მოღვაწეობით. 2002 წელს ჯგუფიდან ჯონ ლორდის წასვლის შემდეგ პეისი ერთადერთი წევრია, ვინც დაარსებიდანვე Deep Purple-ში უკრავს.

იენ პეისი ერთ-ერთი მათგანია, ვინც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა მძიმე როკის განვითარებაში, რადგან მუსიკის ამ ჟანრში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს რითმულ ნაწილს. პეისი როკ სამყაროში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი და გავლენიანი დრამერია. მან დაკვრის თავისი უნიკალური სტილი შექმნა. ასევე ერთ-ერთი იმ მცირეთაგანია, ვინც სპეციალურად ცაციებისთვის აწყობილ დასარტყამ ინსტრუმენტებზე უკრავს. სხვები ან მარჯვენა ხელით დაკვრას სწავლობენ (მაგ. რინგო სტარი) ან თავიანთ ტექნიკას მემარჯვენეთათვის განკუთვნილ ინსტრუმენტებს უთავსებენ.

## მუსიკალური კარიერა
იენ პეისმა მუსიკალური კარიერა 15 წლის ასაკში, მამის ჯგუფში დაიწყო. პირველი დიდი ჯგუფი, რომელშიც იგი უკრავდა, იყო Georgie & the Rave-Ons, რომელსაც მოგვიანებით The Shindigs ეწოდა. 1966 წელს იგი ჯგუფ MI5-ში გადავიდა, რომელსაც ასევე შეეცვალა სახელი. The Maze-ის სახით მან გამოსცა რამდენიმე სინგლი, ძირითადად - იტალიასა და საფრანგეთში. ჯგუფში აგრეთვე შედიოდა როდ ევანზი, რომელიც Deep Purple-ს 1968 წლის თებერვალში შეუერთდა.

19 წლის ასაკში პეისმა დატოვა ჯგუფი და 1968 წელს Deep Purple დააარსა რიჩი ბლეკმორთან, ჯონ ლორდსა და როდ ევანზთან ერთად. პეისი ერთადერთია, ვინც Deep Purple-ის ყველა შემადგენლობაში იყო. იმ პერიოდში, როდესაც Deep Purple დაშლილი იყო, პეისი ჯგუფ Paice Ashton Lord-ში უკრავდა.

მიუხედავად იმისა, რომ იენ პეისი კვლავ აქტიურად მოღვაწეობს მუსიკის სფეროში, უკანასკნელ წლებში მისი სტილი უფრო მშვიდი და ნელი გახდა. როგორც სტუდიურ ჩანაწერებში, ასევე კონცერტების დროს დასარტყმელი ინსტრუმენტების სოლო უფრო იშვიათია. ზოგიერთ სიმღერაში, მაგ. „Space Truckin'“-ში დასარტყმელი საკრავების სოლო შემცირებულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინტერვიუ ჟურნალთან Drummer's Digest
*სტატია პეისის დასარტყამი დანადგარის კონფიგურაციაზე (1984 წლამდე)
*The Sunflower Jam

კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:ინგლისელი როკ-მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სტივ მორსი

**სტივენ ჯეი მორსი** (, დ. 28 ივლისი, 1954, ოჰაიო, აშშ) — მძიმე როკ-ჯგუფ Deep Purple-ის სოლო გიტარისტი 1994—2022 წლებში. მისი კარიერა მოიცავს როკის, ქანთრი, ჯაზის, კლასიკისა და ამ მუსიკალურ მიმდინარეობათა ნაზავს. მორსი Deep Purple-ის წევრია 1994 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
სტივის მშობლები პროფესიით ფსიქოლოგები იყვნენ. ჰამილტონიდან ოჯახი ტენესიში გადავიდა, შემდეგ ქალაქ იპსილენტში (მიჩიგანი), სადაც სტივმა ბავშვობა გაატარა.მიუხედავად იმისა, რომ მორსი ფორტეპიანოსა და კლარნეტზე უკრავდა, მან საბოლოოდ გიტარა აირჩია.

სტივი თავის ძმა დეივთან ერთად უკრავდა ჯგუფ The Plague-ში. რიჩმონდის აკადემიაში მორსი შეხვდა ბასისტ ენდი უესტს. მათ ჯონ კართან (კლავიშები), ფრენკ ბრიტინჰემსა (გიტარა და ვოკალი) და დეივ მორსთან (დასარტყმელი საკრავები) ერთად შექმნეს ჯგუფი Dixie Grits, თუმცა ჯგუფმა დიდხანს არ იარსება.

უესტი და მორსი აგრძელებდნენ ერთად დაკვრას, მანამდე სანამ სტივი სკოლიდან გარიცხეს (მან უარი განაცხადა, თმები შეეჭრა). სტივმა მაიამის უნივერსიტეტში ჩააბარა. 1970-იან წლებში იქ რამდენიმე, მომავალში ცნობილი მუსიკოსი სწავლობდა. ენდი უესტიც მაიამის უნივერსიტეტში მოხვდა.

1993 წელს Deep Purple-ის ალბომ The Battle Rages On-ის მხარდამჭერ ტურნეს დროს, რიჩი ბლექმორმა ჯგუფი დატოვა. სანამ ჯგუფში სტივს აიყვანდენ, ტურნეს დასასრულებლად დროებით გიტარისტი ჯო სატრიანი მოიწვიეს. 2022 წლამდე მორსი Deep Purple-ში უკრავდა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*MySpace გვერდი
*ყოფილი ოფიციალური საიტი  
*Deep Purple-ის ოფიციალური საიტი
*Angelfire-ის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი როკ-გიტარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 28 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
როჯერ გლოვერი

**როჯერ დეივიდ გლოვერი** (, დ. 1945 წლის 30 ნოემბერს ქალაქი ბრეკონში) — უელსელი ბას-გიტარისტი და ხმის ჩაწერის პროდიუსერი. სახელი გაითქვა მძიმე როკ ჯგუფ Deep Purple-ში დაკვრისას.

## ადრეული კარიერა
ათი წლის ასაკში ოჯახთან ერთად ლონდონში გადავიდა. მაგ დროისთვის გლოვერი როკით დაინტერესდა და ცამეტი წლის ასაკში გიტარაზე დაკვრა დაიწყო. სკოლაში სწავლის პერიოდში, როგერმა მეგობრებთან ერთად ჯგუფი Madisons ჩამოაყალიბა, რომელიც შემდეგ მეტოქე გუნდს შეუერთდა, ასე შეიქმნა ჯგუფი Epsiode Six. ამ ჯგუფში მღეროდა იენ გილან. გილანი და გლოვერი 1969 წელს Deep Purple-ში გადავიდნენ.

## Deep Purple-თან ერთად და სოლო კარიერა
Deep Purple-ში ოთხი წლის მოღვაწეობის შემდეგ, რომელ პერიოდშიც ჯგუფმა ორი წარმატებული ალბომი - Deep Purple in Rock და Machine Head ჩაწერა, გლოვერმა დატოვა ჯგუფი და ხმისჩაწერის პროდიუსერი გარდა. ის მუშაობდა ჯგუფებთან: Judas Priest, ნაზარეთი და ელფი. ასევე ჩაწერა ორი სოლო ალბომი: Butterfly Ball (1974 წელს) და Elements (1978). შემდეგ შეუერთდა ყოფილი Deep Purple-ელი - რიჩი ბლეკმორის რეინბოუს, სადაც ჯგუფთან ერთად ხუთი ალბომი ჩაწერა. მოგვიანებით ისევ სოლო კარიერას დაუბრუნდა და თავისი მესამე ალბომო - Mask (1984 წელი) ჩაწერა. ამ წელს Deep Purple ხელახლა შეიკრიბა და გლოვერი თავის ძველ ჯგუფს დაუბრუნდა, სადაც დღემდე უკრავს.

## დისკოგრაფია
### სოლო კარიერა
* *Butterfly Ball* (1974)
* *Elements* (1978)
* *Mask* (1984)
* *Snapshot* (2002)

### Deep Purple-თან ერთად 
* *Concerto for Group and Orchestra*
* *Deep Purple in Rock*
* *Fireball*
* *Machine Head*
* *Made in Japan*
* *Who Do We Think We Are*
* *Perfect Strangers*
* *The House of Blue Light*
* *Slaves and Masters*
* *The Battle Rages On...*
* *Purpendicular*
* *Abandon*
* *Bananas*
* *Rapture of the Deep*
* *Now What?!*

### რეინბოუსთან ერთად 
* *Down To Earth*
* *Difficult to Cure*
* *Straight Between the Eyes*
* *Bent Out of Shape*
* *Finyl Vinyl*

### გილანი & გლოვერი
* *Accidentally on Purpose*
 
### როგორც მოწვეული მუსიკოსი
* Episode Six – *The Complete Episode Six*
* Episode Six – *Cornflakes and Crazyfoam*
* დენ მაკ-კაფერტი – *Dan McCafferty*
* Mountain 1975
* ჯონ ლორდი – *Gemini Suite*
* იენ გილანი – *Cherkazoo and Other Stories*
* იენ გილანი – *Naked Thunder*
* Gov't Mule - *The Deep End*
* Gov't Mule - *The Deepest End*

### როგორც პროდიუსერი
* Nazareth  - ''Loud 'n' Proud* (1974)
* რორი გალაგერი – *Calling Card* (1976)
* Judas Priest – *Sin After Sin* (1976)
* Michael Schenker Group – *The Michael Schenker Group'' (1980)

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:უელსელი ბას-გიტარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დონ ეირი

**დონალდ სმით ეირი** (, დაიბადა 1948 წლის 21 ივნისს სანდერლენდში) — ინგლისელი მუსიკოსი. მან შეცვალა Deep Purple-იდან წასული ჯონ ლორდი. ეირის საკმაოდ ხანგრძლივი და ნაყოფიერი კარიერა ჰქონდა. ის უკრავდა ისეთ ცნობილ ადამიანებსა და ჯგუფებთან, როგორიცაა: გარი მური, ოზი ოსბორნი, ბრიუს დიკინსონი, Judas Priest, Black Sabbath, ჯეთრო ტალი, ვაითსნეიქი, რეინბოუ, და ა.შ. ის ასევე მუშაობდა ენდრიუ ლოიდ ვებერთან ერთად.

დონ ეირიმ მუსიკისადმი სიყვარული ადრეულ ასაკშივე გამოამჟღავნა. მან შეისწავლა ფორტეპიანოზე დაკვრა. ის სწავლობდა ნოტინგემის უნივერსიტეტში. შემდეგ ჩრდილოეთის სამეფო მუსიკალურ კოლეჯში (Royal Northern College of Music), მანჩესტერში. 1974 წელს გადავიდა ლონდონში და კოზი პაუელის ჯგუფ ჰამერს შეუერთდა. 1978 წელს დონი მცირე ხნით ჯგუფ Black Sabbath-ში გადავიდა. მან მონაწილეობა მიიღო ალბომ Never Say Die!-ს ჩაწერაში. მალე ის შეუერთდა გიტარისტ რიჩი ბლექმორის ჯგუფ რეინბოუს. ეირიმ ჯგუფთან ერთად ორი ალბომი ჩაწერა: Down to Earth და Difficult to Cure. 1980 წელს ის უკრავდა ოზი ოსბორნის პირველ სოლო ალბომში The Blizzard of Ozz, სადაც განსაკუთრებული აღნიშვნის ღირსია შესავალი სიმღერისა Mr. Crowley, ეირის შესრულებით. 1981 წელს მან დატოვა რეინბოუ და სამი წლის მანძილზე ოზი ოსბორნთან უკრავდა. თავისი წვლილი შეიტანა ალბომების - Bark at the Moon და Speak of the Devil-ს ჩაწერაში. 1987 წელს ტურნეს შეუერთდა ჯგუფ ჯეთრო ტალს. მაგრამ მალე დატოვა ჯგუფი და ჩაწერა ალბომი "K2".

2001 წელს დონ ეირი შეუერთდა ჯგუფ Deep Purple-ს, მან შეცვალა დაშავებული ჯონ ლორდი, რომელმაც ამ შემთხვევის შემდეგ მუსიკალური კარიერა დაასრულა. ეირი ჯგუფს სრული დატვირთვით 2002 წლის მარტში შეუერთდა.

ამჟამად დონ ეირი მეუღლე დორისსა და სამ შვილთან ერთად კემბრიჯში (ინგლისი) ცხოვრობს.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ინგლისელი მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:Deep Purple-ის წევრები
კატეგორია:როკ-ენ-როლის დიდების დარბაზში შესული შემსრულებლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიდი გამოფენა (ლონდონი)

thumb|480px|დიდი გამოფენა ჰაიდ-პარკში 1851 წელს.
thumb|280px|უზარმაზარი "ბროლის სასახლე" სულ რაღაც ცხრა თვეში აიგო.
thumb|დიდი გამოფენის მთავარი შესასვლელი.

**დიდი გამოფენა** (Great Exhibition, აგრეთვე ცნობილი როგორც Crystal Palace Exhibition) იყო საერთაშორისო გამოფენა, რომელიც ჩატარდა ჰაიდ-პარკში, ლონდონი, 1851 წლის 1 მაისიდან 15 ოქტომბრამდე და პირველი იყო მსოფლიო კულტურული და ინდუსტრიული მიღწევების ექსპოზიციათა სერიაში — ერთობ პოპულარული ღონისძიება მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში.

საერთაშორისო ინდუსტრის მიღწევათა დიდი გამოფენის ორგანიზატორები იყვნენ პრინცი ალბერტი, ჰენრი კოული, ფრენსის ფულერი და სამეფო აკადემიის სხვა წევრები, ხელოვნების, წარმოებისა და კომერციის წახალისების მიზნით, და თანამედროვე ინდუსტრიული ტექნოლოგიისა და დიზაინის მიღწევების აღსანიშნავად. კრიტიკოსთა შეხედულებით დიდი გამოფენა 1844 წელს საფრანგეთის ინდუსტრიული ექსპოზიციის უაღრესად დიდი წარმატების გამოძახილი იყო.

გამოფენის მოსაწყობად სპეციალური შენობა, მეტსახელით "ბროლის სასახლე", დააპროექტა ჯოზეფ პაქსტონმა (სტრუქტურული ინჟინერი ჩარლზ ფოქსის დახმარებით). არქიტექტურულად საკმაოდ გაბედული შენობა პაქსტონის მიერ დევონშირის გრაფისთვის ზამთრის ბაღის პროექტის გამოცდილებით შეიქმნა ლითონის ჩონჩხითა და მინით, რომელიც ბირმინგემსა და სმეტნიკში დამზადდა, რასაც უდიდესი წარმატება ხვდა წილად. მასიური მინის შენობა 563 მ იყო სიგრძეში და 138 მ სიგანეში და სულ რაღაც ცხრა თვეში დასრულდა. შენობა მოგვიანებით გადაიტანეს სიდენჰემში, სამხრეთ ლონდონი.

დიდი გამოფენა ფინანსურად მომგებიანი აღმოჩნდა, ამონაგებმა £186,000 შეადგინა, რაც ვიქტორიისა და ალბერტის მუზეუმის, მეცნიერების მუზეუმისა და ბუნების ისტორიის მუზეუმების დაარსებისთვის გამოიყენეს. ეს მუზეუმები გამოფენის სამხრეთით ააგეს, იმპერიული ინსტიტუტის გვერდით - ამ ადგილს შემდეგ ალბერტოპოლისი დაერქვა.

გამოფენას ურთიერთწინააღმდეგობრივი რეაქცია ჰქონდა საზოგადოებაში. ზოგი შიშობდა, რომ დამთვალიერებელთა დიდი მასა შეიძლება რევოლუციურ ბრბოში გადაზრდილიყო, მაშინ როდესაც ისეთი რადიკალები, როგორც კარლ მარქსი, მას ნივთების მიმართ კაპიტალისტური ფეტიშიზმის განსახიერებად თვლიდნენ. დღეს დიდი გამოფენა ვიქტორიანული ერის სიმბოლოდ ითვლება და მისი სქელტანიანი კატალოგი მაღალი ვიქტორიანული დიზაინის პირველადი წყაროა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 1851 map Map of London showing the site of the Great Exhibition in Hyde Park. MAPCO
* "Memorials of the Great Exhibition" (cartoon) Cartoon series from Punch Magazine
* Charlotte Bronte's account of a visit to the Great Exhibition  mytimemachine.co.uk
* 
* Great Exhibition Collection in the National Art Library  Victoria and Albert Museum
* "In Our Time" BBC radio programme discussing the Great Exhibition and its impact. Originally broadcast 27 Apr 2006
* Royal Engineers Museum  Royal Engineers and the Great Exhibition
* 

კატეგორია:1851
კატეგორია:ლონდონის ისტორია
კატეგორია:ვიქტორიანული ერა
კატეგორია:მსოფლიო გამოფენები
კმარა (მოძრაობა)

**კმარა** — ახალგაზრდული პოლიტიკური მოძრაობა საქართველოში. აწარმოებდა კამპანიას  ედუარდ შევარდნაძის წინააღმდეგ და დიდი როლი შეასრულა ვარდების რევოლუციაში 2003 წელს.

2001 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ეროვნულ უმაღლეს სასწავლებლებში კორუფციის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად სტუდენტთა მცირე ჯგუფმა მოძრაობა ჩამოაყალიბა. მოგვიანებით მსგავსი სტუდენტური თვითმმართველობა არჩეულ იქნა სხვა უნივერსიტეტებშიც ქვეყნის მასშტაბით. 

სტუდენტური ორგანიზაციების ქსელი 2003 წლის დასაწყისში ახალგაზრდულ მოძრაობაში გადაიზარდა, რომელსაც „კმარა“ ეწოდა. კმარას დამფუძნებლები სარგებლობდნენ სერბული ორგანიზაციის, „ოტპორის“ გამოცდილებით. მათგან აიღეს ორგანიზაციის დროშაც. კმარას ორგანიზაციული სტრუქტურის ჩამოყალიბებაში დაეხმარა არასამთავრობო ორგანიზაცია თავისუფლების ინსტიტუტი, რომელიც ასევე ახალგაზრდა აქტივისტების შექმნილი იყო.

„კმარა“ მონაწილეობდა 2003 წელს ვარდების რევოლუციაში, 2004 წელს ასლან აბაშიძის წინააღმდეგ საპროტესტო გამოსვლებში, 2005 წლის უკრაიანის ნარინჯისფერ რევოლუციაში.

2004 წლიდან კმარას აქტივისტთა ნაწილი, მათ შორის გიგა ბოკერია და გიგი უგულავა დაინიშნენ  პოლიტიკურ თანამდებობებზე. 

კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია
კატეგორია:პოლიტიკური მოძრაობები საქართველოში
სვიშტოვის წმინდა სამების ეკლესია

right|thumb|240px|წმინდა სამების ეკლესია
**წმინდა სამების ეკლესია** () — XIX საუკუნის ბულგარული მართლმადიდებლური ეკლესია ჩრდილოეთ ბულგარეთის ქალაქ სვიშტოვში; გვიანდელი ბულგარეთის ეროვნული აღორძინების ეკლესიური არქიტექტურის ერთ-ერთი უნატიფესი ნიმუში.

იმ პერიოდის ბულგარეთის განთქმული არქიტექტორი ნიკოლა ფიჩევის პროექტის ეკლესია, აგებული ქალაქის უმაღლეს ბორცვზე, 1867 წლის 19 სექტემბერს გაიხსნა. სამნავიანი ეკლესიას ცენტრალური გუმბათი და მოგრძო 30 მ სიგრძის ძირითადი კარკასი აქვს ვიწრო, მაღალი სვეტებითა და სამი მცირე გუმბათით. ფასადის დიზაინი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ფიჩევმა დაარღვია მართლმადიდებლური არქიტექტურის კანონი მთელი აღმოსავლეთის ფასადზე უზარმაზარი ტალღოვანი აფსიდის შექმნით.

16 მ სიგრძისა და 10 მ სიმაღლის იკონოსტასი შექმნა ანტონ პეშევმა დებარიდან 1870-72 წლებში, ხოლო მასზე მოთავსებული 73 ხატი დაწერა ნიკოლაი პავლოვიჩმა, ადგილობრივმა ხელოსანმა. სამრეკლო, სტილისტურად დასავლურ-ევროპული არქიტექტურის, დაემატა 1883-86 წლებში გენჩო ნოვაკოვის პროექტით.

რამდენიმე მნიშვნელოვან ფიგურას, მათ შორის ბულგარეთის პირველ ეგზარხოს ანტიმ I (1872), ტარნოვის მიტროპოლიტ ილარიონ მაკარიოპოლსკის (1872) და ტარნოვოს ეპარქიალურ მიტროპოლიტ ეპისკოპოს კლემენტს (1889) ეკლესიაში ღვთისმსახურება ჩაუტარებით. 1877 წლის 28 ივნისს აქ სტუმრად მყოფმა რუსეთის იმპერატორმა ალექსანდრე II-მ ეკლესიას სამი ზარი აჩუქა სამრეკლოსთვის.

1977 წლის 4 მარტს სამების ეკლესია მიწისძვრამ მნიშვნელოვნად დააზიანა, თუმცა მოგვიანებით იგი აღადგინეს და ამჟამად ტაძარი ეროვნულ კულტურულ ძეგლთა სიაშია.

კატეგორია:ბულგარეთის ტაძრები
კატეგორია:ველიკო-ტარნოვოს ოლქი
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
დარიოს III

**დარიოს III** ან *კოდომანი* (დაახ. ძვ. წ. 380 - 330) — სპარსეთის აქამენიდთა იმპერიის ბოლო მეფე ძვ. წ. 336-330 წლებში. დარიოს III-მ შეძლო მმართველობის განმტკიცება და ეგვიპტეც დაიმორჩილა (ძვ. წ. 335 წ.), მაგრამ ალექსანდრე მაკედონელმა, ძვ. წ. 333 წელს ისოსის ბრძოლაში დაამარცხა. ძვ. წ. 331 წელს კი გავგამელასთან მისი არმია საბოლოოდ გაანადგურა. ალექსანდრე მაკედონელის მიერ დამარცხების შემდეგ ტახტიდან ჩამოაგდეს და აღმოსავლეთ ირანს შეაფარა თავი, აქ იგი მოკლა მისმავე ნათესავმა ბაქტრიის სატრაპმა ბესოსმა. დარიოს III-ის სიკვდილის შემდეგ აქემენიდთა სახელმწიფო დაემხო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 380
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 330
კატეგორია:აქემენიდები
კატეგორია:ეგვიპტის ოცდამეთერთმეტე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:სპარსეთის მოკლული მონარქები
საფოსტო ბარათი

thumb|230px|საბჭოთა პერიოდის ცალმხრივი საფოსტო ბარათი.
**საფოსტო ბარათი**, ან **ღია ბარათი** — როგორც წესი, მართკუთხა სქელი მუყაოს ქაღალდი, რომელიც გამოიყენება წერილისთვის უკონვერტოდ გასაგზავნად. ხელოვნების სამყაროში საფოსტო ბარათი ხელოვნების ნიმუშად შეიძლება იყოს აღქმული; ამ სახის ხელოვნებას *საფოსტო ხელოვნება* (mail art) ეწოდება. საფოსტო ღია ბარათების შეგროვებასა და შესწავლას დელტოლოგიას უწოდებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*საფოსტო ბარათების ტრეიდერების ასოციაცია
*საფოსტო ბარათების კოლექცია . 

კატეგორია:ფოსტა
კურტუაზია

**კურტუაზია** — ლიტერატურული მიმდინარეობა და ქცევის კოდექსი შუა საუკუნეების ევროპაში.

## წარმოშობა 
]]
კურტუაზიული ლიტერატურის მთავარი თემა კურტუაზიული სიყვარული ანუ ე.წ. "წრფელი სიყვარული" (Fin'amor) იყო. იგი დოქტრინის სახით ჩამოყალიბდა დღევანდელი სამხრეთ საფრანგეთის ტერიტორიაზე, კერძოდ პროვანსში. მისი გამავრცელებლები იყვნენ ტრუბადურები. კურტუაზიული პოემები სამხრეთულ ენაზე იქმნებოდა და გამიზნული იყო სასიმღეროდ.   XIII საუკუნემდე პროვანსელმა პოეტებმა ეს ჟანრი საკმაოდ წარმატებით განავითარეს და დახვეწეს, მაგრამ ამ დროიდან იწყება კურტუაზიის უკუსვლა, რაც გამოწვეულია იმ საზოგადოების კრიზისით, რომელსაც იგი მიემართებოდა. სამხრეთში ცივილიზაციისა და კულტურის მთავარი დამცველი კატართა სექტა იყო, რომელსაც დიდი ფინანსური შესაძლებლობები გააჩნდა. XIII საუკუნეში იწყება ჯვაროსნების მიერ კატართა სექტის დარბევა, რამაც გამოიწვია პროვანსული ცივილიზაციის შესუსტება. ამიტომ კურტუაზიულმა პოეზიამ ჩრდილოეთით - ტრუვერთა ხელოვნებაში გადაინაცვლა. აქ მას ელეონორ აკვიტანიელი და მისი შვილები მფარველობდნენ.

## კურტუაზიული სიყვარული 
კურტუაზიული სიყვარული არის რაინდის სიყვარული გათხოვილი ქალის მიმართ, რომელსაც  ირჩევს სულიერი და ფიზიკური მშვენიერების გამო. რაინდი ხდება ქალის მორჩილი და ასრულებს მის ნებისმიერ სურვილს, მიდის ბრძოლაში და ამით უმტკიცებს სიყვარულს. ასეთი დამოკიდებულება თავად ფეოდალური ურთიერთობის სიმბოლოცაა: ქალი გამოდის სენიორის როლში, მით უმეტეს, რომ კურტუაზიულ სიყვარულში ქალი იერარქიულად  რაინდზე მაღლა მდგომი უნდა იყოს.  ეს პირობა აუცილებელია რათა ქალმა თავი არ იგრძნოს უხერხულად, შებორკილად. თუ ქმარს კანონით აქვს ცოლზე უფლება, რაინდმა ქალის კეთილგანწყობა თავად უნდა მოიპოვოს მისთვის სიყვარულის, ერთგულებისა და მამაცობის დამტკიცებით. მაგრამ ეს სიყვარული არაა პლატონური, რადგან რაინდი ერთგულების სანაცვლოდ საყვარელი ქალისგან საპასუხო გრძნობას ელის. 

პუბლიკა მოხიბლული რჩებოდა ამ ახალი გმირებით, რომლებიც არ კმაყოფილდებოდნენ ღმერთისა და სენიორისადმი ერთგულებით, საბრძოლო თვისებების გამოვლენით და ამავდროულად იყვნენ ელეგანტურები, კეთილშობილები, ეტრფოდნენ ქალებს. 

## სტილი და ჟანრები 
კურტუაზიულ ლიტერატურაში საყვარელი ქალის მდგომარეობის გამო საჭირო იყო, რომ რაინდს თავის გრძნობებზე არა პირდაპირ, არამედ ფარულად, შენიღბულად ელაპარაკა. ამან გამოიწვია პოეზიაში პერიფრაზების გაჩენა. მართალია, ეს მხატვრულ ღირსებას მატებდა პოემას, მაგრამ ამავდროულად ტექსტის ზედმეტად დახვეწა აბსტრაქტულობისა და ხელოვნურობაში გადავარდნის საფრთხეს ქმნიდა. 

კურტუაზიული პოეზიის მთავარი ჟანრები იყო: კანცონა, სირვენტი, ჯვაროსნული სიმღერები, ტენცონა. მოგვიანებით, XIIსაუკუნეში ჩნდება ე.წ. კურტუაზიული რომანი, რომელიც ასევე ლექსად იყო დაწერილი, მაგრამ ზემოთჩამოთვლილი ჟანრებისგან განსხვავებით არ იყო სასიმღეროდ გამიზნული, შემოტანილი იყო პერსონაჟების დეტალური პორტრეტი, ფსიქოლოგიური ანალიზი და ხშირი იყო დიალოგები. კურტუაზიული რომანი იწერებოდა 12 მარცვლიანი ტაეპით - ე.წ ალექსანდრინით. 

არჩევენ ანტიკურ და ბრეტანულ რომანებს: პირველი შექმნილია ანტიკურ მითოლოგიაზე, ბრეტანულ ციკლს კი ეკუთვნის მეფე არტურისა და მრგვალი მაგიდის რაინდთა შესახებ ლეგენდები. ბრეტანული რომანების მაგალითია *ტრისტანი და იზოლდა, ლანცელოტი* და ა.შ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Debora B. Schwartz, "Backgrounds to Romance: 'Courtly Love'" 

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
კატეგორია:შუა საუკუნეების ლიტერატურა
სინკანსენი

thumb|300px|სინკანსენის მარშრუტები
thumb|300px|"სინკანსენ 500" კიოტოს სადგურზე.
**სინკანსენი** (იაპ.: 新幹線) — სწრაფი რკინიგზის ხაზების ქსელი იაპონიაში. 1964 წელს პირველი ტოკაიდო სინკანსენის გახნის შემდეგ ქსელი გაფართოვდა და ამჟამად იაპონიის ყველა ძირითად ქალაქს მოიცავს. ამ ეტაპზე ქსელის სიგრძეა 2764,6 კმ, ხოლო მაქსიმალური სიჩქარე 240–320 კმ/სთ.

სინკანსენი პირდაპირ ნიშნავს "ახალ რელსებიან გზას", ხოლო თავად მატარებლებს ოფიციალურად "სუპერ ექსპრესს" უწოდებენ. ძველი ხაზებისგან განსხვავებით, სინკანსენი სწორხაზოვანი ლიანდაგებია, რომლებიც დაბრკოლებების გადასალახავად მათი შემოვლის ნაცვლად გვირაბებსა და ვიადუკებს იყენებს. სინკანსენის ქსელში გამოიყენება ლიანდაგის ევროპული სიგანე – 1435 მმ, რაც განასხვავებს მას იაპონიის რკინიგზის უფრო ძველი ხაზებისაგან, რომელთა სიგანე ძირითადად 1067 მმ-ია. ხაზები ელექტროფიცირებულია ერთფაზიანი 25 კილოვოლტიანი და 60 ჰერციანი ცვალებადი დენის სისტემით, მინი-სინკანსენის ხაზებზე ძაბვა შეადგენს 20 კილოვოლტს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Biting the Bullet: What we can learn from the Shinkansen, discussion paper by Christopher Hood in the *electronic journal of contemporary Japanese studies*, 23 მაისი, 2001
* East meets West
* Bullet on wheels
* Shinkansen Wheelchair Accessibility

## სქოლიო 
კატეგორია:იაპონიის რკინიგზა
იომ-ქიფური

thumb|250px|მორის გოტლიბი, ებრაელები ლოცულობენ სინაგოგაში იომ-ქიფურის დღეს, ვენა, 1878.
**იომ-ქიფური** (ივრ. יוֹם כִּפּוּר, სიტყვასიტყვით „მიტევების დღე“, ითარგმნება როგორც „გამოსყიდვის დღე“, „განკითხვის დღე“) — იუდაიზმში ყველაზე მნიშვნელოვანი და წმინდა დღესასწაული; მარხვის, აღსარებისა და ცოდვების მიტევების დღე; აღინიშნება ებრაული თიშრის თვის მეათე დღეს და მონანიების ათი დღის დასასრულია.

### იომ-ქიფური და ქრისტიანობა 
ქრისტიანთა უმრავლესობა იომ-ქიფურს არ აღნიშნავს, რადგანაც იგი ახალ აღთქმაში არ მოიხსენიება. თუმცა სწავლულები და თეოლოგები პოულობენ მჭიდრო კავშირს „იომ-ქიფურის“ მნიშვნელობასა და ქრისტეს სამსჯავროზე წარდგომის დღეს შორის, რომელსაც მომავალში მოელიან ქრისტიანები.

მართლმადიდებლურ რელიგიაში იომ-ქიფურის დღეს შეესაბამება ორი დღე: 
* ჯვართამაღლების წინა დღე, რომელიც ასევე სექტემბერში აღინიშნება მძიმე მარხვითა და ლოცვით, თუმცა ეს დღე ფიქსირებული თარიღია. ამ ორ რელიგიურ თარიღს შორის კავშირის რეალობას ბევრი თეოლოგი აღნიშნავს.
* დიდი პარასკევი - ვნების კვირის პარასკევი, როდესაც მართლმადიდებელი ქრისტიანები იხსენებენ უფალ იესო ქრისტეს ჯვარცმის დღეს, როდესაც იესომ გამოისყიდა კაცობრიობის ცოდვები. მართლმადიდებლები ამ დღეს მკაცრად მარხულობენ და ლოცულობენ.

### იხილეთ აგრეთვე
* ებრაული დღესასწაულები
* ებრაული დღესასწაულები (2000-2050)
* იომ-ქიფურის ომი

კატეგორია:ებრაული დღესასწაულები
ხუცური

**ხუცური** — ასომთავრულისა და ნუსხურის საერთო სახელწოდება.

## იხილეთ აგრეთვე
* 
* 
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 11, გვ. 521, თბ., 1987

კატეგორია:ნუსხური
მხედრული (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მხედრული** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მხედრული – ქართული დამწერლობა
* მხედრული – ქართული ხალხური სიმღერა
* მხედრული – ქართული ხალხური ცეკვა
მრგლოვანი

**მრგლოვანი**, *მრგვლოვანი* — უძველესი ქართული დამწერლობის აღმნიშვნელი ტერმინი. იგივეა, რაც ასომთავრული.  მრგლოვანით ანუ ასომთავრულით შესრულებული უძველესი ნიმუშებია პალესტინის ქართული ეპიგრაფიკული ძეგლები (V საუკუნის I ნახევარი) და ბოლნისის სიონის წარწერა (V საუკუნის II ნახევარი).
## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 167, თბ., 1984

კატეგორია:ასომთავრული
ასო (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ასო** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ასო — წერილობითი ნიშანი, გრაფემა;
* ასო — მოქმედი ვულკანი კუნძულ კიუსიუზე;
* ასო — მამაკაცის სასქესო ორგანო.
არიან-ქართლი

**არიან-ქართლი** — მომდინარეობს მოქცევაჲ ქართლისაჲში ნახსენები ფრაზიდან — "*ძჱ არიან ქართველთა მეფისაჲ*", რომელსაც მეცნიერთა ერთი ნაწილი კითხულობს, როგორც "ძჱ არიან-ქართველთა მეფისაჲ" ანუ არიან-ქართლის მეფეთა შთამომავალი. ანუ არიან-ქართლი მიჩნეულია ქართველი ხალხის თავდაპირველ სამშობლოდ. მეორენი აღნიშნულ ფრაზაში პიროვნების ტიტულს ხედავენ და მას კითხულობენ, როგორც "ძჱ არიან ქართველთა მეფისაჲ" ანუ არიან მეფის ძე.

## არიან-ქართლი
„მოქცევაჲ ქართლისაჲს“ მიხედვით ალექსანდრე მაკედონელის მიერ მცხეთაში მმართველად დატოვებული აზო არიან-ქართლის მეფის შვილი იყო. აზო წასულა მამის ქვეყანაში – „არიან ქართლად“, – იქიდან წამოუყვანიათ 18 სახლი ანუ გვარი და მცხეთასა და მის მიდამოებში დაუსახლებია. ასე გამოჩენილა ქართული მოსახლეობა საქართველოს აწინდელ მიწა-წყალზე.

## არიან, ქართლის მეფე
ამ ჰიპოთეზის მიხედვით, ზემოთმოყვანილი ფრაზის, როგორც პირონების აღქმას, მივყევართ ქართლის ცხოვრებაში ნახსენები ფრაზებთან წინააღმდეგობაში, სადაც წერია "აზონ, ძე იარედოსისი".

## პროლოგი
არიან-ქართლის პრობლემას სხვადასხვა დროის მრავალი მკვლევარი შეეხო, მაგრამ სათანადოდ გაშუქებული მაინც არ არის. აზრთა სხვადასვხაობას განსაკუთრებით სახელის – „არიანის“ რაობა იწვევს. ზოგი მკვლევარი მას აზოს მამის სახელად მიიჩნევს, ზოგი – ქვეყნისა და მის მცხოვრებთა სახელის მსაზღვრელად. საცილობელია არიან-ქართლის ლოკალოზაციის საკითხიც. მართალია, ყველა მკვლევარის აზრით, იგი კავკასიის სამხრეთით მდებარეობდა, მაგრამ კერძოდ სად, დადგენილი არ არის. ამ საკითხის შესახებ არსებულ მოსაზრებათა შორის განსაკუთრებით საგულისხმოა ორი აზრი: აკადემიკოს ს. ჯანაშია თვლის, რომ არიან-ქართლი „წარმოადგენს მოგონებას ჰარი ქვეყნის, როგორც ქართველთა უძველესი საცხოვრისის შესახებ. რეალურად აქ შესაძლებელია იგულისხმებოდეს როგორც მიტანი, ისე ურარტუც, ვანის ტბის მიდამოები, რადგანაც... ჰარი ქვეყანა შეიცავდა ერთსაც და მეორესაც“ (შრომები, ტ. 2, გვ. 70).

გ. მელიქიშვილის აზრით, არიან-ქართლი უნდა იყოს საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთი კუთხე, რომელიც ერთ დროს აქემენიდთა ირანის საბრძანებელში შედიოდა და რომელსაც უფრო ჩრდილოეთით მოსახლე ქართველები არიან-ქართლს ანუ ირანის ქართლს უწოდებდნენ.

## ლიტერატურა 
**მელიქიშვილი გ.,* საქართველოს, კავკასიისა და მახლობელი აღმოსავლეთის უძველესი მოსახლეობის საკითხებისათვის, თბ., 1965;
**ჯანაშია ს.,* უძველესი ეროვნული ცნობა ქართველთა პირველსაცხოვრისის შესახებ... შრომები, [ტ.] 2,  თბ., 1952;
**Меликишвили Г. А.,* К истории древней Грузии, Тб., 1959;
**გრიგოლია კ.,* ქსე, ტ. 1, გვ.565-566, თბ., 1975

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
არია

** არია** ( „ჰაერი“) — ოპერის, ორატორიის, კანტატის დასრულებული ვოკალური ეპიზოდი (ნომერი), რომელსაც მომღერალი ორკესტრის თანხლებით ასრულებს. არიას ოპერის დრამატურგიის განვითარებაში ისეთივე ადგილი უჭირავს, როგორც მონოლოგს დრამაში. არიასთვის დამახასიათებელია ფართო მღერადობა. მას ხშირად რეჩიტატივი უძღვის წინ.

არიის ნაირსახეობანია არიეტა, არიოზო, კავატინა და სხვა. სამნაწილიან არიას, რომლის მესამე ნაწილი პირველის გამეორებაა, ეწოდება არია და კაპო. არიას უწოდებენ აგრეთვე მღერადი ხასიათის მქონე ზოგიერთ ინსტრუმენტულ პიესას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არიები
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
კატეგორია:ოპერა
დოიჩჰაუზი

thumb|350px|დოიჩჰაუზი მაინცში, ხედი ქალაქის მოედნიდან.
**დოიჩჰაუზი** (გერმ.: Deutschhaus ან Deutschordenskommende - ტეუტონურ რაინდთა საკომანდო) — რაინლანდ-პფალცის ლანდტაგი მაინცში, გერმანია.

ბაროკოს სტილის სასახლე 1729-40 წლებში აიგო მაინცის არქიეპისკოპოსი ფრანც ლუდვიგ ფონ პფალც-ნოიბერგისთვის. ვინაიდან ის იმ პერიოდში ტევტონურ რაინდთა ჰოხმაისტერი იყო, მან დოიჩჰაუზი თავის მეორე რეზიდენციად ააგებინა წარმომადგენლობითი დანიშნულებისთვის, მისი როგორც ჰოხმაისტერის ფუნქციებისთვის, პირველი რეზიდენციის გვერდით.

შენობა ფრანგული ბაროკოს არქიტექტურის გავლენით ანსელმ ფრანც ფრაიჰერ ფონ რიტერ ცუ გრონესტეინმა ააგო; შედგება მთავარი ნაგებობისა და ორი პავილიონისგან ცენტრალური ეზოს ირგვლივ. ერთ-ერთ პავილიონში კაპელა იყო ქრისტოფ თომას შეფლერის ფრესკებით. 1732 წელს ჰოხმაისტერის გარდაცვალების გამო შენობა მისი პირველადი დანიშნულებისთვის არასდროს გამოყენებულა.

კატეგორია:გერმანიის სასახლეები
კატეგორია:რაინლანდ-პფალცი
ჩარლზ ლი (იუსტიციის მინისტრი)

**ჩარლზ ლი** ( დ. 1758 — გ. 24 ივნისი, 1815) — ამერიკელი იურისტი ვირჯინიიდან. აშშ-ის გენერალური პროკურორი 1795-1801 წლებში.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ვირჯინიაში, ვესმორლენდ-ქაუნტიში. ჩარლზი, ზაქარი ტეილორის ბიძაშვილი იყო. 1775 წელს დაამთავრა ვირჯინიის კოლეჯი.

1789 წელს დაქორწინდა ენ ლიზე. მათ ოთხი შვილი ჰყავდათ. ენ ლი გარდაიცვალა 1804 წელს, რის შემდეგაც 1809 წელს ჩარლზი მეორედ დაქორწინდა მარგარეტ სკოტზე და მასთან კიდევ სამი შვილი ეყოლა.

უილიამ ბრედფორდის გარდაცვალების შემდეგ, პრეზიდენტმა ვაშინგტონმა იგი დანიშნა იუსტიციის მინისტრად. ჩარლზ ლი მოვალეობის შესრულებას შეუდგა 1795 წლის 10 დეკემბერს და ამ პოსტზე მსახურობდა 1801 წლამდე როგორც ვაშინგტონის, ასევე ადამსის პრეზიდენტობის დროსაც.

ლი გარდაიცვალა 1815 წელს, ვირჯინიაში, 56 ან 57 წლის ასაკში. იგი დაკრძალულია უარენტონის სასაფლაოზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჩარლზ ლი 

კატეგორია:აშშ-ის გენერალური პროკურორები
კატეგორია:დაბადებული 1758
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1815
კატეგორია:XIX საუკუნის ამერიკელი პოლიტიკოსები
სეჯონ დიდი

**სეჯონ დიდი** (ჰანგული 세종대왕, ჰანჯა 世宗大王) (დ. 7 მაისი, 1397 — გ. 18 მაისი, 1450) — კორეის მეფე 1418 წლიდან. ახალი კორეული დამწერლობის ჰანგულის ფუძემდებელი.

## ლიტერატურა 
**King Sejong the  Great: the Light of Fifteenth Century Korea*, Young-Key Kim-Renaud, International Circle of Korean Linguistics, 1992, softcover, 119&nbsp;pages, ISBN 1-882177-00-2
*Kim-Renaud, Young-Key.  2000.  Sejong's theory of literacy and writing.  *Studies in the Linguistic Sciences* 30.1:13–46.
*Gale, James Scarth.  *History of the Korean People* Annotated and introduction by Richard Rutt. Seoul: Royal Asiatic Society, 1972..

## რესურსები ინტერნეტში 
*King Sejong's Confucian Humanism in the Early Choson Period 
*Location of the four forts and the six posts 
* King Sejong featured on the 10000 Korean Won banknote. 

კატეგორია:ჯოსონის დინასტია
კატეგორია:კორეის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 7 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1397
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1450
კატეგორია:დამწერლობის შემქმნელები
იგავი

**იგავი **— მოყვანილი კერძო შემთხვევა, *კაზუსი* და მისი საკანონმდებლო მოწესრიგება.  იგი არის რეალურ ან გამოგონებულ ფაქტებზე დაფუძნებული მოთხრობა, რომლის მეშვეობითაც გადმოიცემა რელიგიური, ზნეობრივი ან საერო ხასიათის სხვადასხვა ამბავი.

სიტყვის პოტენცია ყველაზე მეტად განსახოვნებაში ანუ სახისმეტყველებაში ვლინდება. სიტყვის სახისმეტყველებითი პოტენცია მოცემულია ენაში, ვითარცა სისტემაში. ამ აზრით ვამბობთ, რომ ენაში მოცემულია არა მხოლოდ ის, რაც იყო და არის, არამედ ისიც, რაც მომავალში გამოვლინდება... ასეთ იურიდიულ-ტექნიკურ ხერხს მიმართავდნენ სამართლის ნორმის უკეთ გაგების მიზნით მაშინ, როდესაც საჭირო იყო ჩვეულებრივი მართლურთიეთობისაგან განსხვავებული რთული შემთხვევის საკანონმდებლო გადაწყვეტა. იგავის ანუ „სიტყვით მაგალითის“ (საბა) სახითა გადმოცემული ბერძნული სამართლის ქართული ვერსიის („სამართალი ბერძნული“) 204 და 280 მუხლები (შდრ.მმ.203 და 279).

 მიერ, 1660 წ]]
კანონიკური სახარებებისა და ახალი აღთქმის ზოგიერთი მკვლევარი იყენებს ტერმინს „იგავი“ მხოლოდ იესოს იგავებზე,     თუმცა ეს არ არის ტერმინის საერთო აღწერა. იესოს სწავლების მეთოდისთვის მნიშვნელოვანია ისეთი იგავი, როგორიცაა უძღები ძის იგავი.

იგავი ერთ-ერთი უძველესი ჟანრია. იგავების ტექსტები ჯერ კიდევ უძველესი ერების - შუმერების და ბაბილონელების წერილობით ძეგლებშია აღმოჩენილი. ჩამოყალიბებული სახე იგავმა ძველ საბერძნეთში მიიღო. მთელ მსოფლიოში ცნობილია ძველი ბერძენი მეიგავის - ეზოპეს იგავები. იგავურ მეტყველებას ზოგჯერ ეზოპეს ენაც ეწოდება.

საქართველოში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი იგავების მქმნელი იყო სულხან-საბა ორბელიანი.

## სქოლიო
კატეგორია:იგავ-არაკები
ტრეში

**ტრეში** (ინგლ. trash — ნაგავი) — ლიტერატურული ტალღა, ჩაისახა ამერიკაში 1970-იანი წლების ბოლოს.

ეს იყო ცხოვრებისადმი ახალი ეგზისტენციალური დამოკიდებულება და ახალი ესთეტიკა. თუკი სიურრეალისტებმა მიზნად ცხოვრების შეცვლა დაისახეს, ხოლო სიტუაციონისტები არქიტექტურასა და ურბანიზმში ახალი სიტუაციების შექმნით მენტალიტეტის შევცლას ცდილობდნენ, ტრეშის ამგვარი „კეთილშობილური“ ამბიციები არ გააჩნია. იგი ცდილობს არა სამყაროს შეცვლას, არამედ მის, რაც შეიძლება მწვავედ, უხეშად აღწერას. მისი მიზანია დღის სინათლეზე გამოტანა ყოველივე იმისა, რასაც საზოგადოებრივი პირობითობები, ზრდილობის წესები ნიღბავს, მოკლედ, საჭიროა დიდი სოციალური ტაბუების დამსხვრევა. უწმინდურობა, გარყვნილება, ვულგარულობა, უიმედობა, სიმახინჯე, პორნო, სიგიჟე, შიში — ესენია აღნიშნული მიმართულების მთავარი თემები.

ტრეშის წარმოშობის პარალელურად 1976–1977 წლებში დიდ ბრიტანეთში, შემდეგ კი მთელ დასავლეთში გავრცელდა პანკური დაჯგუფებები. პანკურმა ნიჰილიზმმა, რომელსაც სიმახინჯის, სიბილწისა და ანარქიის აპოლოგია ახასიათებდა, მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ახალ ლიტერატურულ მიმდინარეობაზე. ტრეშის დებიუტი, რაც არ უნდა გასაკვირი იყოს, შედგა არა დასავლური, არამედ აღმოსავლური სამყაროს წარმომადგენლის, იაპონელი რიუ მურაკამის რომანით *თითქმის გამჭვირვალე ცისფერი* (1976). მასში აღწერილია ცხოვრება ახალგაზრდა ტოკიოელი მოზარდთა ჯგუფისა, რომელთა ერთადერთ საზრუნავს სექსი და ნარკოტიკები წარმოადგენს. ასე რომ, რომანი ჯერ კიდევ 70-იან წლებში ალაპარაკდა მატერიალისტური სამყაროს ერთ-ერთ ძირითად პრობლემაზე.

საფრანგეთში ტრეში შედარებით გვიან, 90-იანი წლების დასაწყისში გავრცელდა. ეს მოხდა ვენსან რავალეკისა და ვირჟინი დეპანტის რომანებით. თუმცა უცხოელებისგან განსხვავებით ფრანგი ავტორების ნაწარმოებები მორალისგან მთლიანად თავისუფალი არ არის.

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
ახალი ფიქცია

**ახალი ფიქცია** — ავანგარდული ლიტერატურული მიმდინარეობა.

ჯერ კიდევ XIX საუკუნიდან მოყოლებული რელისტური ლიტერატურის პარალელურად არსებობს ე.წ. წარმოსახვითი ლიტერატურა. თუკი პირველი გარემომცველი რელობის შეძლებისდაგვარად ადეკვატურ აღწერას გვთავაზობს და დიდ ადგილს უთმობს სოციალურ და ფსიქოლოგიურ საკითხებს, წარმოსახვითი მიმართულება არაცნობიერსა და წარმოსახულს ემყარება. ახალი ფიქცია საყოველთაოდ ცნობილი სამეცნიერო ფანტასტიკური მიმართულების რადიკალიზაციას წარმოადგენს და მიზნად ისახავს ადამიანის სულში არსებული პოეტური სიღრმეების შეცნობას, რისი მიღწევაც შეუძლებელია ყოველდღიური ცხოვრების უბრალო ტრანსკრიფციით. ამისთვის აუცილებელია ქვეცნობიერი თუ წარმოსახვითი ნიღბების თამაში.

ახალ ფიქციაში განასხვავებენ სხვადასხვა ტენდენციებს. ავტორთა ერთი ნაწილი უპირატესობას ანიჭებს დროში მოგზაურობას: ერთი ინტრიგის ფონზე ხდება სხვადასხვა წარსული ეპოქის გაცოცხლება, რაც ხშირად წმინდა ფანტასმაგორიაში იზრდება. ამგვარად სტრუქტურირებული ისტორიული ამბავი სრულიად ახალი კუთხით გაიაზრება, რის საშუალებასაც რეალისტური მიდგომა არ იძლევა. წარსულის ფანტასტიკური გაცოცხლება ხდება *ფარაონის სიცილში* (ფ. კუპრი, 1984), *კონფუცის სიზმარსა* (ჟ. ლევი, 1989) თუ *შუშის კოშკში* (ჟ.ო. შატორეინო, 1994). მწერალთა მეორე ნაწილი სივრცეში მოგზაურობას გვთავაზობს. განსაკუთრებული ინტერესით სარგებლობს აღმოსავლური (*ტიბეტური ოცნება*, პ.კარე, 1994; *დიდი იმპერატორი და მისი ავტომატები*, ჟ. ლევი, 1985), გერმანული და ებრაული სამყარო. ხშირად მწერალი თავადვე იგონებს ახალ ადგილებსა და ცივილიზაციებს. დროისა და სივრცის ტრანსგრესიას მითოლოგიური პერსონაჟები და სიუჟეტებიც ემატება. 
       
საინტერესოა ახალი ფიქციისათვის დამახასიათებელი თხრობითი კონსტრუქციების თავისებურებაც. მონათხრობი და თხრობის მანერა იმგვარად ირევა ერთმანეთში, რომ ფიქცია თავადვე იქცევა ფიქციის შესახებ მსჯელობად. ამის ნათელი მაგალითია ისეთი რომანები, როგორიცაა: *ჩინელი მხედრის ზღაპრები* (ფ. კუპრი, 1994), რომლის თითოეული თავი ცალკე ზღაპარს შეიცავს; *სტეფანი ფანისტე* (ფ. ტრისტანი, 1997), რომელშიც უამრავი ურთიერთსაწინააღმდეგო მოანთხრობია ჩართული; *სიმაღლის სურნელი* (ს. ჟუტი, 1999), სადაც სამი სხვადასხვა, მაგრამ ურთიერთდაკავშირებული ამბავი ერთმნეთის ინტერპრეტაციას წარმოადგენს.

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
ლექსი პროზად

**ლექსი პროზად** — პროზის ფორმით დაწერილი ლირიკული ნაწარმოები. 
აქვს ლირიკული ლექსის შემდეგი ნიშნები: მცირე ზომა, სტროფების მსგავს მცირე აბზაცებად დაყოფა, ამაღლებული, ექსპრესიული სტილი, მკაფიოდ გამოხატული სუბიექტური განცდა, უსიუჟეტო კომპოზიცია. სამაგიეროდ არ გააჩნია მეტრი, რიტმი და რითმა. ამდენად განსხვავდება ვერლიბრისა და რიტმული პროზისგან. 
ტერმინი **ლექსი პროზად** შემოიტანა შარლ ბოდლერმა. 

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლირიკული ფორმები
ტრიოლეტი

**ტრიოლეტი** (;  — სამი) — რვატაეპიანი ლექსი, რომელშიც პირველი ტაეპი სამჯერ მეორდება. VIII ტაეპი იმეორებს მეორეს. ტრიოლეტში რითმა ორი სახისაა: I, III, IV, V, VII ტაეპები ერთ რითმას ატარებენ, II, VI და VIII — მეორეს. რითმული წყობა გრაფიკულად ასეთია: abaaabab. ლექსის ყველა მყარ ფორმათა შორის ტრიოლეტი ყველაზე უფრო შეზღუდული ფორმაა და, ამდენად, უფრო გასართობი პოეზიისთვისაა განკუთვნილი. ტრიოლეტი გავრცელებული იყო შუა საუკუნეების ფრანგულ პოეზიაში. საქართველოში ის XX საუკუნის 10-იან წლებში დაამკვიდრეს ვალერიან გაფრინდაშვილმა, პაოლო იაშვილმა, იოსებ გრიშაშვილმა და ალექსანდრე აბაშელმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტრიოლეტი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლირიკული ფორმები
ვერლიბრი

**ვერლიბრი** ( — „თავისუფალი ლექსი“) — ურითმო ლექსი, რომლის ტაეპები არათანაზომიერია და მარცვალთა რაოდენობა ნებისმიერი. თავისუფალია აგრეთვე ტაეპების შეწყობა და სტროფული კომპოზიცია, მაგრამ აუცილებელია ტაეპთა სალექსო სტრიქონებად განლაგება და რიტმულ-ინტონაციური შეწყობა. 

ვერლიბრმა განსაკუთრებული პოლულარობა მოიპოვა დასავლეთ ევროპაში XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისში სიმბოლისტი პოეტების შემოქმედებაში. საქართველოში XX საუკუნიდან დასაწყისიდან დამკვიდრდა. ვერლიბრის პირველი ნიმუშები ეკუთვნის გ. ტაბიძეს („ფარდების შრიალი“, „სამრეკლო უდაბნოში“) და ცისფერყანწელებს (პ. იაშვილი, ტ. ტაბიძე, ვ. გაფრინდაშვილი). ვერლიბრითაა დაწერილი გ. ტაბიძის პოემა „ჯონ რიდი“. ვერლიბრის ხელახალი აღორძინება 1960–1970-იან წლებში მოხდა (ო. ჭილაძე, ბ. ხარანაული, ლ. სტურუა და სხვ.).
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ვერლიბრი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლირიკული ფორმები
მორალიტე

**მორალიტე** () — XV–XVI სს. ევროპის ქვეყნებში ზნეობრივ-დამრიგებლური ხასიათის ალეგორიული დრამატული ნაწარმოები. პერსონაჟები სიმბოლურად განასახიერებენ სხვადასხვა ადამიანურ ღირსებასა თუ ნაკლოვანებას. რელიგიური ხასიათის მოუხედავად მორალიტეში წარმოდგენილი სიტუაციები უახლოვდება რეალურ სინამდვილეს. მორალიტეს ალეგორიული პერსონაჟები პირველწყაროდ იქცა შემდგომი დროის დრამატურგიისათვის და ტიპიზაციის პრინციპებისთვის. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
ვოდევილი

**ვოდევილი** () — მსუბუქი ხასიათის კომედიური პიესა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია ინტრიგა, მოქმედების სწრაფი განვითარება, ანეგდოტური სიტუაციები, ხუმრობა, კალამბური, მოულოდნელი, მაგრამ კეთილი დასასრული, მუსიკის თანხლება, სასიმღერო კუპლეტები და ცეკვა. 

დრამის ერთ-ერთი ჟანრი, რომელიც გამოეყო კომედიას და დასრულებული სახით ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის საფრანგეთში, ბურჟუაზიული რევოლუციის დროს. ვოდევილის ფუძემდებელია ე. სკრიბი. რუსეთში ვოდევილი ჩნდება XIX საუკუნის დასაწყისში და იძენს ისტორიულ-ეროვნულ მოტივებს. მოგვიანებით ვოდევილში ჩნდება დემოკრატიული ტენდენციები და სინამდვილის მახინჯი მხარეების მხილება.

ქართული ვოდევილის პირველი ნიმუშები ეკუთვნის რ. ერისთავს („ბიძიასთან გამოხუმრება“, „მასწავლებელი სოფლის სკოლისა, ჯერ დაიხოცნენ, მერე იქორწინეს“). კოტე მარჯანიშვილის სახელობის თეატრში 60-იანი წლებიდან დიდი წარმატებით იდგმებოდა „ძველი ვოდევილები“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:თეატრი
კალიგრამი

**კალიგრამი** — ლექსი, რომლის გრაფიკული წყობა ფურცელზე ქმნის ნახატის ფორმას. ეს უკანასკნელი ხშირ შემთხვევაში ტექსტის სიუჟეტთან არის დაკავშირებული, მაგრამ ზოგჯერ მისი საპირისპიროცაა. ტერმინი შემოიტანა გიიომ აპოლინერმა (ორი ტერმინის  - „კალიგრაფია“ და „იდეოგრამა“ - შერწყმით) და მანვე განავითარა თავის შემოქმედებაში. ეტიმოლოგიურად ეს სიტყვა ნიშნავს „ლამაზ ნაწერს“: ბერძნული ზედსართავი  kali (ლამაზი) და არსებითი სახელი gramma (წერილობითი ნიშანი). ხშირად ამ ფორმას  გრაფიკულ პოეზიადაც მოიხსენიებენ.

კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კატეგორია:ლირიკული ფორმები
კატეგორია:კალიგრაფია
არიდული ჰავა

**არიდული ჰავა**  (ლათ. aridus — მშრალი) — უდაბნოებისა და ნახევარუდაბნოების ჰავა. ახასიათებს ჰაერის ტემპერატურის დიდი დღეღამური და წლიური ამპლიტუდები. ნალექების უმნიშვნელო რაოდენობა ან თითქმის სრული უნალექობა (100-150 მმ წელიწადში). უდაბნოებზე გამავალი მდინარეები, რომლებიც უფრო ნოტიო უბნებიდან მოედინება, აქ თხელდება და ხშირად მლაშე ტბებიან გაუდინარ ქვაბულებში იკარგება. გაშიშვლებული მიწის ზედაპირის ტემპერატურა დღე-ღამის განმავლობაში მკვეთრად ირყევა, რის გამო მკვრივი ქანებიც კი იშლება და ქვიშად იქცევა. ქარს ადვილად გადააქვს მშრალი ქვიშა და ბარხანებისა და დიუნების ტალღოვან რელიეფს ქმნის.

არიდული ჰავა ყველაზე მკვეთრად გამოხატულია ტროპიკულ და სუბტროპიკულ განედებზე (საჰარა, არაბეთის ნახევარკუნძულისა და ავსტრალიის უდაბნოები). უფრო მაღალ განედებზე დაკავშირებულია ოკეანის სიშორესთან (ცენტრალური და შუა აზიის უდაბნოები) ან იმ ქედებთან, რომლებიც ოკეანიდან წამოსულ სინოტივეს ეღობება წინ (ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკის უდაბნოები).
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
*Desert climate summary
*Desert report/essay

კატეგორია:კლიმატოლოგია
არიდული მცენარეულობა

**არიდული მცენარეულობა** ( — „მშრალი“, „გამხმარი“, „მწირი“) — მცენარეულობა, რომელიც გავრცელებულია მშრალი ჰავის პირობებში (უდაბნო, ველი), სადაც აორთქლებული ტენის რაოდენობა მოსულ ნალექებს აღემატება. არიდული მცენარეულობას განეკუთვნება: 

* მრავალწლოვანი მცენარეები, რომლებსაც სიმშრალეში აორთქლების მცირე ინტენსივობა და ქსოვილებში წყლის დიდი რაოდენობით შეწოვისა და დაგროვების უნარი აქვთ (სუკულენტები); 

* მრავალწლოვანი მცენარეები, რომლებიც მშრალ პერიოდში დროებით კარგავენ მიწისზედა ორგანოებს, ტენით უზრუნველყოფის დროს კი კვლავ არადგენენ დაკარგულ ორგანოებსა და ფიზიოლოგიურ ფუნქციებს (ეფემეროიდები);

* ერთწლოვანი მცენარეები, რომლებიც გავლვის დაწყებამდე ასწრებენ სასიცოცხლო ციკლის გავლას (ეფემერები).

## იხილეთ აგრეთვე
* არიდული ჰავა

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
არივარა ნარიჰირა

**არივარა ნარიჰირა** (; დ. 825 ― გ. 880) — იაპონელი პოეტი, უფლისწული. თქმულებებად ქცეული მისი ფათერაკიანი ცხოვრება IX საუკუნის და მომდევნო პერიოდების ბევრ ლიტერატურულ ძეგლს დაედო საფუძვლად.

ვარაუდობენ, რომ თვითონაა ავტორი ცნობილი იაპონური მოთხრობისა „ისე-მონოგატარი“, რომელიც არივარას თავგადასავალს მოგვითხრობს და მისსავე ლექსებს შეიცავს. არივარას ეს და სხვა ლექსების ტანკის ჟანრს განეკუთვნება. დიდად პოპულარული იყო მისი ნატიფი სატრფიალო და პეიზაჟური ლირიკა, რომლის ნიმუშები X საუკუნიდან მოყოლებული, არაერთ ანთოლოგიაში შევიდა. შემონახულია არივარას პირადი კრებული „არივარა-ასონსიუ“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 825
კატეგორია:გარდაცვლილი 880
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ენდრიუ ფაიერი

thumb|right|ენდრიუ ფაიერი
**ენდრიუ ფაიერი** (Andrew Z. Fire; 1959) — ამერიკელი მეცნიერი, მოლეკულური გენეტიკოსი. სტენფორდის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის პათოლოგიისა და გენეტიკის პროფესორი.

2006 წელს კრეიგ მელოსთან ერთად "რნკ-ინტერფერენციის - გარკვეული გენების აქტიურობის ჩაცხრობის ეფექტის - აღმოჩენისთვის" ფიზიოლოგიასა და მედიცინის დარგში ნობელის პრემიით დაჯილდოვდა.

კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიოლოგიასა და მედიცინაში
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადებული 27 აპრილი
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ებრაელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კვადრატული განტოლება

[thumb|ნამდვილი ამონახსნიანი კვადრატული ფუნქციის f(x) = ax2 + bx + c, გრაფიკი, ნამდვილი ცვლადით x, [პარაბოლაა.]]
**კვადრატული განტოლება** — მათემატიკაში არის ax^2+bx+c=0\,\! სახის ისეთი მრავალწევრი, სადაც x\,\! ცვლადია, ხოლო a\,\!, b\,\! და c\,\! — რიცხვები, ამასთან a \ne 0.

a\,\!-ს ეწოდება კვადრატული განტოლების პირველი კოეფიციენტი, b\,\!-ს მეორე კოეფიციენტი, ხოლო c\,\!-ს თავისუფალი წევრი. თუ a=1\,\!, განტოლებას დაყვანილი სახის განტოლება ეწოდება.

ზოგადად ამოიხსნება ამგვარად:

x_{1,2} = \frac{-b \pm \sqrt{b^2-4ac}}{2a}
.

რიცხვს D=b^2 - 4ac\,\! ეწოდება მრავალწევრის დისკრიმინანტი ax^2 + bx + c = 0\,\!.
* თუ D > 0\,\!, მაშინ განტოლებას ორი სხვადასხვა ამონახსნი აქვს, ე.ი. პარაბოლა x ღერძს ორ წერტილში კვეთს.
* თუ D = 0\,\!, მაშინ ორივე ფესვი არსებითია და ერთმანეთის ტოლია.
* თუ D , მაშინ განტოლებას ამონახსნი არა აქვს, ე.ი. პარაბოლა აბსცისათა ღერძს არ კვეთს და Y ნიშანმუდმივია.

კატეგორია:ელემენტარული ალგებრა
კატეგორია:განტოლებები
სემიუელ ოსგუდი

thumb|right|სემიუელ ოსგუდი

**სემიუელ ოსგუდი** (; დ. 3 თებერვალი, 1747 – გ. 12 აგვისტო, 1813) — მასაჩუსეტსის წარმომადგენელი კონტინენტალურ კონგრესზე, აშშ-ის ფოსტის პირველი ხელმძღვანელი.

## ადრეული წლები
1630 წელს ინგლისიდან, ქალაქ ანდოვერიდან, მასაჩუსეტსში ჩამოვიდა ჯონ ოსგუდი. 1642 წელს მან დააარსა ქალაქი, რომელსაც თავისი მშობლიური ქალაქის სახელი, ანდოვერი, უწოდა. სემიუელ ოსგუდი იყო მისი შვილიშვილის კაპიტანი პიტერ ოსგუდის შვილი. 

სემიუელი სწავლობდა ჰარვარდის კოლეჯში, 1770 წელს მან თეოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა.  იგი დაბრუნდა მშობლიურ ქალაქში და ადგილობრივი მილიციის რამზში ჩაეწერა მოხალისედ. 1774 წლის კოლონიალურ ასამბლეაზე წარგზავნილი იქნა ქალაქის წარმომადგენლის რანგში. 

## რევოლუცია
ლექსინგტონისა და კონკორდის ბრძოლებში ოსგუდი ხელმძღვანელობდა ადგილობრივ მოხალისეთა რაზმს. მას შემდეგ, რაც ბრიტანელებმა უკან დაიხიეს, ოსგუდი და მისი რაზმი მათ უკან გაჰყვა და მონაწილეობა მიიღო ბოსტონის აღებაში. 1776 წელს ბოსტონის აღების წარმატებით დასრულების შემდეგ ოსგუდმა დატოვა არმია და პროვინციულ კონგრესში დაბრუნდა. 1780 წელს ის აირჩიეს შტატის სენატში. 

## ნიუ-იორკი
1789 წელს პრეზიდენტმა ვაშინგტონმა ოსგუდი ფოსტის პირველ ხელმძღვანელად დანიშნა. როდესაც გადაწყდა, რომ ხელისუფლება ფილადელფიაში უნდა დამჯდარიყო და იქიდან ემართა ქვეყანა, ოსგუდმა ნიუ-იორკში დარჩენა გადაწყვიტა და 1791 წელს დაკავებული თანამდებობიდან გადადგა. 

1800 წელს ოსგუდი ნიუ-იორკის საკრებულოში აირჩიეს, სადაც 1803 წლამდე მსახურობდა სპიკერად. 1803 წელს იგი დანიშნეს ნიუ-იორკის საზღვაო პორტის მთავარ ოფიცრად, ამ თანამდებობაზე იგი სიკვდილამდე მსახურობდა. 1812 წელს ის აირჩიეს ნიუ-იორკის საქალაქო ბანკის პირველ პრეზიდენტად, მოგვიანებით ცნობილი როგორც Citibank - დღევანდელი Citigroup-ის წინამორბედი. 

ოსგუდი 1813 წელს გარდაიცვალა, ნიუ-იორკში, დაკრძალულია ნიუ-იორკში.

## ლიტერატურა
* Samuel Osgood (April 1889). Mrs. William C. Eddy (granddaughter), ed. "Sketch of the Life of Samuel Osgood". The Magazine of American History with Notes and Queries. 21 (4): 324–8.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1747
კატეგორია:გარდაცვლილი  12 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1813
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
მემუარები

[thumb|right|[ჰენრი ტოროს მემუარების, „უოლდენის“ სატიტულო გვერდი. (1854)]]
**მემუარები** (,  — მოგონება) — ეპიკური ჟანრის პუბლიცისტური ნაწარმოები. იმ პირთა ჩანაწერები, რომელნიც წარსულ ამბავთა მონაწილენი თუ თვითმხილველნი იყვნენ. თხრობის ფორმითა და ასახული მასალის მოწოდებით უახლოვდება დღიურს.

მემუარებში ორი მხარეა საყურადღებო:

* მწერლის პიროვნული, ავტობიოგრაფიული მომენტის წინ წამოწევა, რომლითაც შესაძლებლობა გვეძლევა გავეცნოთ მისი ცხოვრების ზოგიერთ მხარეს;
* საერთო საზოგადოებრივი ამბების, ეპოქის, ისტორიული შემთხვევების, საზოგადოებრივი აზრის განვითარების აღწერა, რომლის უშუალო მონაწილეც ზოგჯერ თვით მწერალი ყოფილა. ამიტომ, ძალზე ხშირად, მეტად მნიშვნელოვანია მემუარების ავტორის მიერ მოწოდებული ცნობები.

მემუარების ნიმუშებია: სენ-სიმონის „მემუარები“, ნაპოლეონ ბონაპარტეს *მემუარები წმინდა ელენედან*, ჟან ჟაკ რუსოს „აღსარება“, გერცენის „ნამყო და ფიქრები“, შარლ დე გოლის მემუარები.

ქართულ ლიტერატურაში აღსანიშნავია გაბრიელ მცირის „მემუარული თხრობანი“, ალექსანდრე ამილახვარის „გეორგიანული ისტორია“, თედო სახოკიას „როგორ ვიზრდებოდით ძველად“, შალვა დადიანის „რაც გამახსენდა“, დავით კლდიაშვილის, დიმიტრი ყიფიანის და ა.შ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ავტობიოგრაფია
* დღიური (ჩანაწერი)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მემუარები
კატეგორია:ლიტერატურული ჟანრები
კრეიგ მელო

**კრეიგ კამერონ მელო** (Craig Cameron Mello; დ. 18 ოქტომბერი, 1960)  — ამერიკელი მეცნიერი, მასაჩუსეტსის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტის მოლეკულური მედიცინის პროფესორი 1994 წლიდან. ფილოსოფიის დოქტორი ჰარვარდის უნივერსიტეტიდან (1990). 2006 წელს ენდრიუ ფაიერთან ერთად დაჯილდოვდა ნობელის პრემიით ფიზიოლოგიასა და მედიცინის დარგში, კერძოდ რნკ ინტერფერენციის აღმოჩენისთვის.

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ავტოფიქცია

**ავტოფიქცია** (ბერძ. ავტო - თვითონ; ფიქცია - გამონაგონი), ლიტერატურული მიმდინარეობა, XX საუკუნის შუა ხანებიდან. ტერმინი პირველად 1977 წელს გამოიყენა სერჟ დუბროვსკიმ თავის ერთ-ერთ რომანზე (*ვაჟიშვილი*) საუბრისას. 

ეს არის ლიტერატურული, ძირითადად რომანული ჟანრი, რომელიც ერთმანეთთან აკავშირებს თხრობის ორ ურთიერთგანსხვავებულ ტიპს: ერთი მხრივ საქმე გვაქვს ავტობიოგრაფიის მსგავსად ავტორის, იგივე მთხრობელის ანუ პერსონაჟის პიროვნებაზე დაფუძნებულ თხრობას და ამავე დროს აღიარებს რომ არის ფიქცია, გამონაგონი. ავტორი ყვება საკუთარ ცხოვრებას, მაგრამ უფრო რომანული, შელამაზებული ფორმით, შეცვლილი სახელებით და ზოგ შემთხვევაში მხოლობითი რიცხვის მესამე პირში. სერჟ დუბროვსკი, როგორც ამ ახალი ჟანრის ფუძემდებელი, მიიჩნევს, რომ ავტოფიქცია არის "რეალური ფაქტებისა და მოვლენების ფიქცია." ამ შემთხვევაში ფიქცია ხდება საკუთარი მე-ს ძიების საშუალება.

## განსაზღვრებები 
# (ვიწრო გაგებით) საკუთარი მე-ს გამოტანა გამოგონილ სამყაროში სადაც ავტორს შეიძლებოდა ეცხოვრა მაგრამ რეალურად არასოდეს უცხოვრია.
# (ფართო გაგებით) ზოგადად ავტობიოგრაფიული რომანი, რამდენადაც ყოველთვის ნებისმიერ აღსარებაში არის გარკვეული ხარისხით ფიქცია.
# (ს. დუბროვსკი) "მოთხრობა, რომლის მახასიათებლები შეესაბამება ავტობიოგრაფიას, მაგრამ რომელიც რომანულ ჟანრს მიეკუთვნება, რამდენადაც რეალობიდან აღებულ ფაქტებს უმატებს ფიქტიურ ელემენტებს." 

## ავტოფიქციის წარმომადგენლები 
* კრისტინ ანგო
* კლოე დელომი
* მარტინ დესო
* სერჟ დუბროვსკი
* ბრეტ ესტონ ელისი
* მიშელ უელბეკი
* ფრედერიკ ბეგბედერი
* ან სკოტი
* ჟორჟ პერეკი
* ოლივიე როლენი
* მარსელ პრუსტი
* ჰენრი მილერი
* პატრიკ მოდიანო
* ჟან ფილიპ ტუსენი
* მარგერიტ დიურასი

კატეგორია:ლიტერატურული მიმდინარეობები
ეკლის გვირგვინის დადგმა

სურათის **ეკლის გვირგვინის დადგმა** (1598-1509) ორი ვერსია არსებობს. ერთი ჰიერონიმუს ბოსხის შესრულებით, მეორე კი მის მიმბაძველს ეკუთვნის, რომელიც დაახლოებით 1530 წლით თარიღდება.

ფაილი:Hieronymus Bosch 059.jpg|**ეკლის გვირგვინის დადგმა** (ორიგინალი)

ორივე სურათი შესრულებულია ზეთის საღებავებით ხის ზედაპირზე.

ჰიერონიმუს ბოსხის მიერ შესრულებული სურათი ლონდონის ეროვნული გალერეაშია გამოფენილი, ხოლო ასლი ესპანეთში ინახება

კატეგორია:ჰიერონიმუს ბოსხის ნახატები
არიოზო

**არიოზო** (იტალ. arioso < aria - არია) — ოპერის (ორატორიის, კანტატის) ვოკალური ეპოზოდი ერთი ხმისათვის (სოლო), ჩვეულებრივ, არიაზე მცირე ზომისა. არიოზოს მელოდია მღერად-დეკლამაციური ხასიათისაა, მაგალითად, კანიოს არიოზო (ლეონკავალოს „ჯამბაზები“), ლენსკის არიოზო (ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“) და სხვა.

## ლიტერატურა 
* ქსე, ტ. 1, გვ. 568, თბ., 1975

კატეგორია:ოპერა
არისი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **არისი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* არისი — ტბა ყაზახეთში
* არისი — მდინარე ყაზახეთში
* არისი — ქალაქი ყაზახეთში
არისტარქე კოლხის დრაქმა

**არისტარქე კოლხის დრაქმა** — ვერცხლის მონეტა (წონა 3,25 - 3,75 გ), მოჭრილი კოლხეთის მმართველის არისტარქეს სახელით ძვ. წ. 52 - ძვ. წ. 51 წლებში. მონეტის შუბლზე გამოსახულია გვირგვინოსანი მამაკაცი — არისტარქე, ანდა ჰელიოსი თუ პომპეუსი. ზურგზე გვირგვინოსანი ქალღმერთი და ბერძნული ზედწერილი: „არისტარქესი [რომელიც] კოლხეთში მმართველობდა [წელსა] თორმეტსა“.

## ლიტერატურა
** კაპანაძე დ*., ქართული ნუმიზმატიკა, თბ., 1969;

კატეგორია:კოლხეთის მონეტები