open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კოხათი

**კოხათი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ვანათის თემში. 

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარე პატარა ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, ცხინვალიდან 11 კილომეტრი.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კროზა (ქურთის მუნიციპალიტეტი)

**კროზა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის  ქურთის მუნიციპალიტეტში (ხეთაგუროვის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში.  მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკის ჩრდილოეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან  850 მეტრი, ცხინვალიდან 15 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კოშკები

**კოშკები** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (სკრის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 780 მეტრი, გორიდან 9 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 176 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ეკლესია საწყალი
*კოშკების კოშკი
*კოშკების ღვთისმშობლის ეკლესია
*ტყუპის ეკლესია
*შალიკაშვილების ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლული

**ლული** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (საყავრის თემი) თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე, მდინარე ვიცხის (თეძმის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 1120 მეტრი, გორიდან 37 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კუსირეთი

**კუსირეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ხეთაგუროვის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში.  მდებარეობს მდინარე დიდი ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 950 მეტრი, ცხინვალიდან 2 კილომეტრი.

## ღირსშესანიშნაობები 
სოფლის განაპირას მინდორში შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი VIII-IX საუკუნის ეკლესიის ნანგრევები. კულბითის ეკლესია ქრონოლოგიურად ახლოს დგას შიდა ქართლის, კერძოდ, ქსნის ხეობის სხვა ძეგლებთან. დარბაზული ტიპის ნაგებობას სამი მხრიდან გარსშემოსასვლელი ეკვროდა, აღმოსავლეთ მხარეს ჰქონდა წახნაგოვანი შვერილი აფსიდა. კამარა ეყრდნობოდა პილასტრებზე ამოყვანილ საბჯენ თაღებს. შემონახულია მოჩუქურთმებული კანკელის მცირე ფრაგმენტები (IX-X სს.). ეკლესიის მახლობლად აღმართულია გეგმით ოთკუთხა კოშკი (XVII საუკუნე).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ცერერა

**1 ცერერა** (**1 Ceres** — მცპ-ის კატალოგის მიხედვით; სიმბოლო: ), ადრე *A801 AA* — მზის სისტემის ჯუჯა პლანეტა. მდებარეობს ასტეროიდთა სარტყელში. ცერერა აღმოაჩინა იტალიელმა ასტრონომმა ჯუზეპე პიაციმ 1801 წლის 1 იანვარს. ეს არის ყველაზე მასიური სხეული. დიდი ხნის განმავლობაში ცერერა ითვლებოდა სრულყოფილ პლანეტად, თუმცა შემდგომ მოხდა მისი კლასიფიკაცია როგორც ასტეროიდის, ხოლო საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის 2006 წლის 24 აგვისტოს XXVI საკ-ის გენერალური ასამბლეის გადაწყვეტილებით ცერერა ჩაითვალა ჯუჯა პლანეტად. მისი ეკვატორული დიამეტრია დაახლოებით 980 კმ-ია, ხოლო პოლარული დიამეტრი 910 კმ. მზის ირგვლივ ორბიტაზე 17 882 მ/წმ სიჩქარით მოძრაობს. მზის მხარეს (პერიფელიუმში) ზედაპირის მაქსიმალური ტემპერატურაა -34&nbsp;°C (239 °K).

ფაილი:Confronto Ceres Lua.jpg
ფაილი:Ceres Rotation.jpg
ფაილი:Ceres Cutaway inernaz.png
ფაილი:Sistema Solar interior ru.png

## ლიტერატურა 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Movie of one Ceres rotation (processed Hubble images) 
* How Gauss determined the orbit of Ceres 
* A simulation of the orbit of Ceres

## სქოლიო
კატეგორია:ჯუჯა პლანეტები
მამითა

**მამითა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ქემერტის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში.  მდებარეობს  მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან  960 მეტრი, ცხინვალიდან  7 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მებრუნე

**მებრუნე** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქურთის მუნიციპალიტეტში (ძარის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში.  მდებარეობს მდინარეების დიდი ლიახვისა და აღმოსავლეთის ფრონის წყალგამყოფის აღმოსავლეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან  1160 მეტრი, ცხინვალიდან 10 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეღვრეკისი

**მეღვრეკისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტირძნისის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. მდინარე დიდი ლიახვის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, გორიდან 30 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 783 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეღვრეკისის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
*მეღვრეკისის კოშკი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მეჯუდისპირი

**მეჯუდისპირი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (მეჯვრისხევის თემი). მდებარეობს მდინარე მეჯუდის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 750 მეტრი, გორიდან 20 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 600 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამდო

thumb|ამდო
**ამდო** (ტიბ. ཨ༌མདོ, ჩინ 安多) პროვინცია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ტიბეტში. ამდოში დაიბადა XIV დალაი ლამა.

## ისტორია 
## დემოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ტიბეტი
მარანა

**მარანა** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში (ტყვიავის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე პატარა ლიახვის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 770 მეტრი, გორიდან 18 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 526 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*მარანის კოშკები

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტიბეტური ბუდიზმი

მინი|ტიბეტური ბუდიზმის ნინგმა სკოლის დამფუძნებელი პადმასამბჰავა, აგრეთვე ცნობილი როგორც გურუ რინპოჩე
**ტიბეტური ბუდიზმი** — მიმდევრობა ბუდიზმში, რომელიც გავრცელებულია ტიბეტში, ჰიმალაების მიმდებარე რეგიონებში, ნეპალის და ბჰუტანის ჩათვლით, მონღოლეთში და რუსეთის რეგიონებში, ყალმუხეთში, ტუვაში და ბურიატეთში, ასევე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. ტიბეტური ბუდიზმი შეიცავს ჰინაიანას, მაჰაიანას და ვაჯრაიანასთვის დამახასიათებელ მედიტაციურ პრაქტიკებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Tibetan Buddhism at the Open Directory Project
* LamRim.com &mdash; Tibetan Buddhist Internet Radio
* The Tibetan and Himalayan Digital Library 
* The Tibetan Buddhist Resource Center 
* the Tibetan bibliography database 
* Tibetan Buddhism in the West by Dzongsar Khyentse Rinpoche 
* Songtsen &mdash; The rescue and preservation of Tibet's cultural and spiritual traditions
* Famous Monasteries of Tibet 

კატეგორია:ტიბეტი
კატეგორია:ტიბეტური ბუდიზმი
თათანაანთუბანი

**თათანაანთუბანი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტის კეხიჯვრის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მტკვრის შუა ხეობის ვაკეზე, მდ. ძამის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან მ-ზე, ქარელიდან 3 კმ-ის დაშორებით. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 166 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კრობანი

**კრობანი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (კეხიჯვრის თემი). მდებარეობს მდინარე ძამის ხეობაში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ქარელიდან 8 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 39 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლოპანი

**ლოპანი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ბალთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონში. მდებარეობს მდინარე ლოპანისწყლის (დასავლეთის ფრონის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 12 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თრეხვი

**თრეხვი** — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზემო ხვედურეთის თემი). მდებარეობს მდინარე ხვედრულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1040 მეტრი, ქარელიდან 12 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის 70 %-ს წარმოადგენდნენ ოსები, 30 %-ს კი ქართველები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში აღარავინ ცხოვრობს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ეკლესია მარიამწმინდა
*თრეხვის ღვთისმშობლის ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ახალსოფელი (თიღვის თემი)

**ახალსოფელი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თიღვის თემი). ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 1 კილომეტრი. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ და დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი. 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვედრება

**ვედრება** — სოფელი საქართველოში (შიდა ქართლის მხარე), ქარელის მუნიციპალიტეტში (კეხიჯვრის ადმინისტრაციული ერთეული). 

მდებარეობს მდინარე ძამის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 720 მ-ზე, ქარელიდან 8 კმ-ში.

სოფლის დასავლეთით, სასაფლაოზე, დგას IX–X საუკუნეების ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია (აღდგენილია 2001-2007 წლებში). სოფლის ჩრდილოეთით შემორჩნილია ფეოდალური ხანის 2 ნასოფლარი. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი.

სოფელში ცხოვრობენ: მწარიაშვილები, გაგლოშვილები, მძინარაშვილები, ფილიშვილები და ელბაქიძეები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლოშკინეთი

**ლოშკინეთი** — ნასოფლარი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს მდინარე აბუხალოსღელეზე (ძამის აუზი). ზღვის დონიდან 1040 მეტრი. ქარელიდან 28 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში არავინ ცხოვრობს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ზემო ძაღინა

**ზემო ძაღინა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტის ახალშენის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე). მდებარეობს მდ. შუა ფრონის (მტკვრის აუზი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 920 მ-ზე, თიღვიდან 2 კმ-ში, დაბა ყორნისიდან 5,5 კმ-ში. 

ზემო ძაღინა ისტორიული ძაღინის ნაწილია. 1990 წლამდე ზემო ძაღინა შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის (ყორნისის) რაიონში (თერეგვანის სასოფლო საბჭო). 1991 წელს ოფიციალურად გადაეცა ქარელის რაიონს, 2006 წელს — თიღვის მუნიციპალიტეტს. საქართველოს ხელისუფლების მიერ სოფელი ვერ კონტროლდებოდა. ამავე პერიოდში „სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის“ სეპარატისტული რეჟიმმა სოფლები ზემო ძაღინა და ქვემო ძაღინა ადმინისტრაციულად გააერთიანა ძაღინას სახელწოდებით. 

სოფლის მახლობლად შემორჩენილია შუა საუკუნეების ციხე და ფალავანდიშვილების კუთვნილი XVII–XVIII საუკუნეების დაზიანებული კოშკები, ასევე ამაღლების ეკლესია ზემო ძაღინის სოფლის სასაფლაოზე. 

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
თამარაშენი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**თამარაშენი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ფცის თემი). მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, ქარელიდან 19 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 401 ადამიანი.

## ისტორია
თამარაშენის შესახებ პირველი ცნობები გვხვდება რუისის საეპისკოპოსოს 1715 წ. აღწერის დავთარში. იგი ასევე მოხსენიებულია 1784 წ. 6 სექტემბრით დათარიღებულ ერთ განაჩენში, რომლის მიხედვით ფალავანდიშვილებს აქ 14 კომლი ყმა ჰყოლიათ. 1715 წ. თამარაშენში 17 კომლი მცხოვრები ყოფილა. ამ დროს სოფელში უცხოვრიათ შემდეგ გვარებს:

#ახალკაცი მახარა
#კავაძე თამაზა
#კავაძე ივანა
#სკლიკაშვილი გოგია
#ჭამპურიძე გიორგი
#ოქუტაშვილი დათუნა
#ფოფხაძე ზუბიტა
#სვიმონიშვილი გურგენა
#იაღიტაშვილი ბერი
#კვირიაშვილი დემეტრე
#კვირიაშვილი ივანე
#კვირიაშვილი ოთია
#კვირიაშვილი ზაზუტა
#ანდუაშვილი თამაზა
#კობახიძე ბერი
#ქველაძე დათუნა
#ზუბიტაშვილი ბარნაბე.

მომხდურთა თარეშის გამო ფრონის ხეობის მრავალი სოფელი, მათ შორის თამარაშენი უკვე 1794-1799 წწ. აღწერის მასალებში მოხსენებულია, როგორც ნასოფლარი. გაუქმებული თამარაშენი აღდგა 1804 წლის შემდეგ, როდესაც რუსეთმა საბოლოოდ დაიმორჩილა აღმოსავლეთ საქართველო. 1818 წლიდან აქ ირიცხება 6 კომლი (27 კაცი). სოფელი ახალმოსახლეებს აღუდგენიათ. მოსახლეთა შორის ძველი გვარი აღარ მოიხსენება. 1818 წლის მდგომარეობით სოფელში ცხოვრობდნენ: ჭეღელიძე, სიმონიშვილი, მაჭარაშვილი, ჯოღერდიშვილი, ბარჯაძე (ბარჯაძეები იმერეთიდან ქართლში გადმოსულან 1790 წლის ახლო ხანებში). 1818-1830 წწ. დასახლებულან სოფელში: ბიწაძე, ფარქოსაძე. 1839-1859 წწ. მოსულან სოფელში: კაჟაშვილი (სოფელ ცერონისიდან), მეტრეველი (სოფელ ფციდან), სიდამონიძე (სოფელ ფციდან), ნებიერიძე, პაპელიშვილი, ხუციშვილი, თხელიძე, კეხოშვილი, ქოქოშვილი. 1859-1873 წწ. მოსულან: ცოტნიაშვილი, ჯამბრიშვილი.

XIX საუკუნის მასალებში სოფელი ზოგჯერ იხსენიება პატარა თამარაშენად (დიდ თამარაშენად იგულისხმებოდა ცხინვალის რეგიონში მდებარე თამარაშენი. აწ უკვე გაუქმებული ქართული სოფელი სამაჩაბლოში).

## ღირსშესანიშნაობები
ისტორიული ძეგლებით თამარაშენი დიდად განებივრებული არ არის. სოფლის სასაფლაოზე მიკვლეულია ანტიკური ხანის სამარხი, რაც მიუთითებს, რომ მოსახლეობა ამ ტერიტორიაზე დიდი ხნის წინ ცხოვრობდა. აღსანიშნავია, აგრეთვე, სამების მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია, რომელიც XIX საუკუნის შუახანებით თარიღდება. ტაძრის შესასვლელის თავზე არსებული წარწერა გვამცნობს, რომ იგი 1883 წელს აუგიათ. ტაძარი იყო დიდხანს გაუქმებული და მიტოვებული. იგი რამდენიმე წელია მოქმედებს.

## იხილეთ აგრეთვე
*თამარაშენის სამარხი

## ლიტერატურა
*ომარ კილასონია, „ქარელი ისტორიის ანალებში“, თბ., 1996

* ე. თაყაიშვილი, მასალანი სტატისტიკურის აღწერილობისა XVIII ს-ში, გამოცემული ე. თაყაიშვილის რედაქტორობით, თბ., 1907.

## რესურსები ინტერნეტში
*თამარაშენი (ფოტოები)

## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მარმაზეთი

**მარმაზეთი** — სოფელი საქართველოში, ერედვის მუნიციპალიტეტში, ვანათის თემში. 

## გეოგრაფია
მდებარეობს მდინარეების დიდი ლიახვისა და პატარა ლიახვის წყალგამყოფი გუდისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე პატარა ლიახვის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1280 მეტრი, ცხინვალიდან 20 კილომეტრი.

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში, ხოლო 2006 წლამდე შედიოდა გორის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ, ხოლო სოფელს დე ფაქტო აკონტროლებს სეპარატისტული სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა, რომლის ტერიტორიაზე სოფელს მიანიჭეს ოსური სახელწოდება ().

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ერედვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თანდიწყარო (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

**თანდიწყარო** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თერეგვანის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე თანდიწყაროს (შუა ფრონის შენაკადი) ორივე ნაპირზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ყორნისიდან 8 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლისა

**ლისა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თერეგვანის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე ლისის (შუა ფრონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 920 მეტრი, ყორნისიდან 7 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო შაქშაქეთი

**ზემო შაქშაქეთი** — სოფელი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტის მოხისის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს დოღლაურის ვაკეზე, მდინარე ფცის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 700 მ-ზე, ქარელიდან 16 კმ-ში, აგარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 6 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 127 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თერეგვანი

**თერეგვანი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (თერეგვანის თემი; თემის ცენტრი — ქვემო ძაღინა). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე შუა ფრონის მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 840 მეტრი, ყორნისიდან 5 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
XIII დალაი ლამა

thumb|XIII დალაი ლამა
**ტუბტენ გიაცო** (ტიბ. ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་) (12 თებერვალი 1876 - 17 დეკემბერი 1933)- XIII დალაი ლამა და ტიბეტის მმართველი.

## ბიოგრაფია 
## საშინაო პოლიტიკა
## საგარეო პოლიტიკა 
## წინასწარმეტყველება
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დალაი ლამები
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი 1933
კატეგორია:სულიერი ლიდერები
თურქები გერმანიაში

**გერმანიის თურქები** — გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკაში მცხოვრები თურქული ეროვნების პირები, რომლებიც ამ ფედერაციული რესპულიკის ტერიტორიაზე ცხოვრობენ, ან აქვთ ამ ქვეყნის მოქალაქის ოფიციალური სტატუსი, ან პირადი, ან სხვადასხვა ოჯახური პირობების გამო წლების განმავლობაში ცხოვრობენ ე.წ. დროებითი სტატუსით.

**გერმანიის თურქობა** ყველაზე დიდ ეთნო-კულტურულ ჯგუფს წარმოადგენენ გერმანიაში. ეკონომიკური სასწაულის წლებში გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში მუშა ხელის ნაკლებობა შეიქნა. გერმანიამ დაქირავების შეთანხმებათა საფუძველზე ხელშეკრულებები გააფორმა იტალიასთან (1955 წელს), ესპანეთთან და საბერძნეთთან (1960 წელს), ხოლო ბოლოს მსგავსსავე ხელშეკრულებაზე 1961 წელს მოაწერა ხელი თურქეთის რესპუბლიკასთან. თავდაპირველად არ იყო ჯეროვნად გააზრებული, რომ ეს მუშები გერმანიაში მოგვიანებით თავიანთ ცოლ-შვილს ჩამოიყვანდნენ და საცხოვრებლად საბოლოოდაც აქვე დარჩებოდნენ. დღესდღეობით ისეთი სიტუაციაა შექმნილი, რომ არათუ ოჯახები, არამედ ახლო ნათესავებიც ჩამოდიან აქ და ქორწინდებიან ძირითადად თავიანთი ეროვნების ხალხზე და ამგვარად ამგვარად მრავლდებიან თავიანთ მიკრო-კულტურულ გარემოში. სწორედ ამ მიზეზის გამო გერმანიის თურქობა ერთ-ერთ ყველაზე საყურადღებო დემოგრაფიულ ფაქტორადაა ქცეული.

## ტერმინი „გერმანიის თურქობა“ 
ბოლო 40 წლის განმავლობაში, თურქეთიდან გერმანიაში დაახლოებით 3 მილიონი ადამიანი გადასახლდა. ამ უმცირესობას, რომელიც თავს იჩენს როგორც კულტურის, ასევე ეკონომიკურ სფეროში, უწოდებენ გერმანელ თურქებს, ემიგრანტებს ან გერმანელებს, რომელთა გამოყენება აღარ არის ჩვეულებრივი. ევროპაში თურქები ან ზოგადად ევროპელი თურქები არიან ადამიანები, რომლებიც თურქეთიდან ევროპაში გადასახლდნენ.

## ლიტერატურა 
* Ackermann, Irmgard : *Türken deutscher Sprache. Berichte, Erzählungen, Gedichte.* München 1984. ISBN 3-423-10311-6
* Cil, Hasan: *Anfänge einer Epoche.* Schiler, Berlin 2003. ISBN 3-89930-015-7
* Goldberg, Andreas, Halm, Dirk, Şen, Faruk: *Die deutschen Türken.* Lit, Münster 2004. ISBN 3-8258-8232-2
* Goldberg, Andreas, Şen, Faruk: *Deutsche Türken - Türkische Deutsche?* Lit, Münster 1999. ISBN 3-8258-4396-3
* Groeben, Annemarie von der: *Yıldız und Aytekin. Die zweite Generation erzählt.* Hammer, Wuppertal 2006. ISBN 3-7795-0056-6
* Hunn, Karin: *„Nächstes Jahr kehren wir zurück...“. Die Geschichte der türkischen „Gastarbeiter“ in der Bundesrepublik.* Wallstein, Göttingen 2005. ISBN 3-89244-945-7
* Kappert, Petra, Haerkötter, Ruth, Böer, Ingeborg: *Türken in Berlin 1871 - 1945.* de Gruyter, Berlin 2002. ISBN 3-11-017465-0

## რესურსები ინტერნეტში 
*  „როგორ ჩავრთოთ გერმანიის საზოგადოებრივ ცხოვრებაში გერმანელი თურქობა, როგორ მოვახდინოთ მათი ინტეგრაცია?“ *გერმანიის თურქთა შორის წარმოებული სოციოლოგიური კვლევის შედეგები*  
*  *თურქთა ინტეგრაცია გერმანიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში: ზოგადი სჯანი ერთი კვლევის მაგალითზე*. *გერმანიაში თურქეთის საელჩოს პუბლიკაცია, ბერლინი. 2002 წლის ნოემბერი*  
*  *ჰაიდი რეში* (**Heidi Rösch**) მიგრაციის შესახებ არსებულ ლიტერატურაზე* (ინტერკულტურული (*კულტურათშორისო*) დისკურსი ) 
*  *თურქულენოვანი მოსწავლეების საგანმანათლებლო და ინტეგრაციული პრობლემატიკა* („ტაგესშპიგელი“)
*  *თურქეთის საელჩო ბერლინში'' 

კატეგორია:გერმანელები
კატეგორია:თურქები
კატეგორია:გერმანიის დემოგრაფია
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ბეყმარი

**ბეყმარი** — სოფელი საქართველოში, მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ყორნისიდან 17 კილომეტრი.

## ისტორია
სოფელი მოხსენიებულია იოანე ბაგრატიონის 1794-99 წლების აღწერაში.1847 წლის მონაცემებით შედიოდა ყორნისის ხეობის სოფლებში და დასახლებული იყო ეთნიკური ოსებით. 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის მიერ და დე-ფაქტო აკონტროლებს სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკა. სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის ადმინისტრაციული დაყოფით შედის ზნაურის რაიონში, ყორნისის თემის ცენტრი.

## მოსახლეობა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
კატის ფუგა

**ფუგა ლა მინორში Kk. 30** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **„კატის ფუგა“**) — ერთმოქმედებიანი საკლავესინო სონატა დაწერილი დომენიკო სკარლატის მიერ.

## მეტსახელის ისტორია
სახელი „კატის ფუგა“ გამოყენებული იყო მე-19 საუკუნის დასაწყისში, თვით კომპოზიტორს ეს სახელი არ დაურქმევია. არსებობს ლეგენდა, რომ სკარლატის ჰყავდა კატა, სახელად პულჩინელა, რომელსაც, კომპოზიტორის აღწერით, ძალიან უყვარდა კლავესინის ნოტებზე სიარული. 

ერთხელ სკარლატის მოეწონა გამა, რომელიც კატამ შემთხვევით „აიღო“. სკარლატი მიუჯდა კლავესინს და იმპროვიზაციით დაწერა ნაწარმოები.

## გავლენა
Kk. 30 გამოქვეყნდა ლონდონში, 1739 წელს. კომპოზიტორმა გეორგ ფრიდრიხ ჰენდელმა, განთქმულმა სხვა მუსიკის „არებისთვის“ და გადაკეთებისთვის იხმარა თავის კონცერტში (ოპ.6) — 1739 წელს სექტემბრიდან ოქტომბის თვემდე დაწერილ ნაწარმოებში.

## იხილეთ აგრეთვე
*სკარლატის სოლო ნაწარმოებები კლავესინისთვის

## რესურსები ინტერნეტში
*ნოტები
*ნოტები და მუსიკა

კატეგორია:ფუგები
კატეგორია:სონატები
კატეგორია:საკლავესინო ნაწარმოებები
სოკრატესეული მეთოდი

**სოკრატესეული მეთოდი**, სხვაგვარად **სოკრატული მეთოდი** — სწავლების მეთოდი, რომელიც გულისხმობს მოსწავლეების აქტიურად ჩართვას, კითხვა-პასუხის გზით, საკუთარი ცოდნის აგებაში. მეთოდის სახელწოდება მომდინარეობს ბერძენ ფილოსოფოს სოკრატესგან, რომელიც საკუთარ მოსწავლეებს სწორედ ამ გზით ასწავლიდა ფილოსოფიას.

სწავლებისას, სოკრატული მეთოდის გამოყენების დროს მასწავლებელი სვამს მხოლოდ პრობლემურ (და არა ინფორმაციულ) კითხვებს (მაგ.: რას ფიქრობთ ამაზე? რა განმარტებები გვჭირდება ამისთვის?) და არ აწვდის არანაირ ინფორმაციას მოსწავლეებს. ამ დროს მასწავლებელი განიხილავს გამონაკლისებს და მარტივ იდეას ეჭვქვეშ აყენებს. იგი არ აძლევს მოსწავლეებს ინფორმაციას, არამედ მათ სთხოვს აზროვნებას, რათა ისინი დამოუკიდებლად მივიდნენ პრობლემის გადაწყვეტამდე. სოკრატული მეთოდის გამოყენება შესაძლებელია დისკუსიით, დებატებით, პრობლემური კითხვების დასმით და სხვა. ზოგჯერ მასწავლებელს მოჰყავს ფაქტები მოსწავლეთა მიერ გამოთქმული მოსაზრებების საწინააღმდეგოდ, მაგრამ არ აფიქსირებს საკუთარ პოზიციას, ხელს უწყობს იმ პასუხების ეჭვქვეშ დაყენებას, რომელთაც გვაძლევენ სხვადასხვა ავტორიტეტები და სხვა. მოსწავლეები თავისუფლად გამოთქვამენ საკუთარ მოსაზრებებს დასმულ პრობლემასთან დაკავშირებით, თამამად თხზავენ ჰიპოთეზებს და ვერსიებს, აანალიზებენ ერთმანეთის არგუმენტებს. ქვემოთ მოყვანილია ამ მეთოდის გამოყენების მაგალითები გაკვეთილზე: 
# მასწავლებელი სვამს პრობლემურ შეკითხვებს, რათა წაახალისოს მოსწავლეთა აზროვნება მოცემულ საკითხებზე;
# მასწავლებელს მოჰყავს დამხმარე და საწინააღმდეგო მაგალითები მოცემული მოვლენის საილუსტრაციოდ;
# მასწავლებელი კრიტიკულად განიხილავს მოსწავლის არგუმენტებს;
# მასწავლებელი ხელს უწყობს კლასის დისკუსიაში ჩაბმას;
# მასწავლებელი ახალისებს საკუთარი და სხვების აზრების კრიტიკული შეფასების უნარის განვითარებას;
# მასწავლებელი მოსწავლეს სთხოვს, ფაქტებისა და ცნებების ანალიზს, მასალაში მოცემული ფარული არსის გაგებას და ა. შ.;
# მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეს, რომ დააკავშიროს სხვადასხვა წყაროდან მიღებული ცოდნა, სხვადასხვა ელემენტისაგან შექმნას ახალი სტრუქტურა; 
# მასწავლებელი სთხოვს მოსწავლეს, რომ გამოიტანოს დასკვნა (გააკეთოს შეფასება) საკუთარ არგუმენტაციაზე დაყრდნობით.

## იხილეთ აგრეთვე 
*სოფისტები

## რესურსები ინტერნეტში
* განმარტებითი ლექსიკონი განათლების სპეციალისტებისთვის ტ.1, ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრი, 2007
* ეროვნული სასწავლო გეგმებისა და შეფასების ცენტრის პუბლიკაციები
* მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ცენტრი 
* განათლების თანამედროვე ტექნოლოგიები

კატეგორია:განათლება
კატეგორია:დიალექტიკა
განითყაუ

**განითყაუ** — სოფელი საქართველოში, ქარელის მუნიციპალიტეტში (ყორნისის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე დასავლეთის ფრონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1000 მეტრი, ყორნისიდან 15 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გვინჯინა

**გვინჯინა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ყორნისის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა ნაპირას. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ყორნისიდან 13 კილომეტრი.

კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ციხიათა

**დიდი ციხიათა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ნულის ტერიტორიული ორგანო).

მდებარეობს ლიხის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ნაპირას, ზღვის დონიდან 960 მ-ზე, ყორნისიდან 11 კმ-ში, ცხინვალიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 18 კმ-ში. 

1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონში, ოლქის გაუქმების შემდეგ, 1990-2006 წლებში — ქარელის რაიონში, 2006 წლიდან — თიღვის მუნიციპალიტეტში. ცხინვალის რეგიონში 1990-იანი წლების კონფლიქტის შედეგად სოფელზე არ ვრცელდება საქართველოს ხელისუფლების კონტროლი. 2008 წლიდან საქართველოს კანონმდებლობით რუსეთის ფედერაციის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიაა. 

სოფლის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ხერხეულიძეების კოშკის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ამბრეთი

**ზემო ამბრეთი** — სოფელი საქართველოში, ყოფილი სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ტერიტორიაზე.

1991 წლამდე შედიოდა ყორნისის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 1160 მ-ზე, ყორნისიდან 15 კმ-ში. 

2008 წლიდან სოფელი ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის სამხედრო აგრესიის შედეგად. 2008 წლის 23 ოქტომბრის ოკუპირებული ტერიტორიების შესახებ საქართველოს კანონის საფუძველზე დადგენილია ამ ტერიტორიების განსაკუთრებული სამართლებრივი რეჟიმი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ყორნისი

**ზემო ყორნისი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტის ნულის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდ. ტილიანის (აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირზე, ზღვის დონიდან 980 მ-ზე, სოფელ თიღვიდან 15 კმ-ის და დაბა ყორნისიდან 14 კმ-ის დაშორებით.
## ისტორია 
საბჭოთა პერიოდში, 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის (ყორნისის) რაიონში. 1991 წელს ოფიციალურად გადაეცა ქარელის რაიონს, 2006 წელს — თიღვის მუნიციპალიტეტს. საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ სოფელი ვერ კონტროლდებოდა.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაღიანი

**ბაღიანი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ყორნისის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარეების აღმოსავლეთის ფრონის და შუა ფრონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 10 კილომეტრი.

კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო წორბისი

**ზემო წორბისი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტის ნულის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის მარცხენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 980 მ-ზე, თიღვიდან 16 კმ-ის და ყორნისიდან 14 კმ-ის დაშორებით. 
## ისტორია 
სოფელი ისტორიული წორბისის ნაწილია. ცალკე სოფლად 1970-იანი წლების ბოლოს გამოიყო. 1990 წლამდე შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის (ყორნისის) რაიონის ყორნისის სასოფლო საბჭოში. ოლქის (1990) და ყორნისის რაიონის (1991) გაუქმების შემდეგ სოფელი ოფიციალურად მიეკუთვნა ქარელის რაიონს, 2006 წელს კი — ახალშექმნილ თიღვის მუნიციპალიტეტს. 1990-იანი წლების დასაწყისიდან სოფელზე საქართველოს ხელისუფლების კონტროლი ვერ ხორციელდება. 1989 წლის საბჭოთა აღწერით სოფელში იყო 107 მცხოვრები (ოსები), 2015 წელს „სამხრეთ ოსეთის“ დე-ფაქტო რეჟიმის მიერ ჩატარებული აღწერით — 92 მცხოვრები.  

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
გობოზაანი

**გობოზაანი** (ისტორიული სახელი „ტყისუბანი“) — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტის (ძვილეთის თემი), შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ღაღურის (შუა ფრონის მარცხენა შენაკადი) ნაპირას. ზღვის დონიდან 805 მ, თიღვიდან 15 კმ, აგარიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგ.) 19 კმ. ყორნისიდან 14 კილომეტრი. 2002 აღწერით მუდმივი მოსახლეობა არ არის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ველეები

**ველეები**, *ველები* — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის ადმინისტრაციული ერთეული).  

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, ზღვის დონიდან 890 მ-ზე, თიღვიდან 9 კმ-ში.  

1990 წლამდე შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქში (ზნაურის რაიონი). 1989 წლის აღწერით იყო 185 მცხოვრები (ოსები). 1990-იანი წლების დასაწყისის კონფლიქტის შემდეგ სოფელი საქართველოს ხელისუფლების კონტროლს მიღმა დარჩა. საქართველოს დე-იურე ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დაყოფით ვახტანა შედიოდა ქარელის, 2006 წლიდან — თიღვის მუნიციპალიტეტში. 2008 წლის კანონით სოფელი მოქცეული ოკუპირებულ ტერიტორიაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლაშე (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

**ლაშე**, *ლაშე ქვათეთრი* — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტის ავნევის ადმინისტრაციულ ერთეულში (შიდა ქართლის მხარე).

მდებარეობს მდ. ღაღურის (შუა ფრონის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, სოფელ თიღვიდან 7 კმ-ის დაშორებით. 

## ისტორია 
საბჭოთა პერიოდში, 1922–1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის (ყორნისის) რაიონში (ძვილეთის სასოფლო საბჭო). უშუალოდ ემიჯნებოდა სოფელ შუა ქვათეთრს. ასევე იწოდებოდა „ლაშე ქვათეთრის“ სახელით. 1991 წელს ოფიციალურად გადაეცა ქარელის რაიონს, 2006 წელს — თიღვის მუნიციპალიტეტს. საქართველოს ცენტრალური ხელისუფლების მიერ სოფელი ვერ კონტროლდებოდა.  1989 წლის აღწერით ლაშეში იყო 33 მცხოვრები (ოსები).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
მალდა

**მალდა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ყორნისის თემი). მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის ხეობაში. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ყორნისიდან 12 კილომეტრი. 

## ისტორია
1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. 

## არქეოლოგიური ძეგლები
1955 წელს შიდა ქართლის დაზვერვითმა ექსპედიციამ მალდაში მიაკვლია გვიანი ბრინჯაოს ხანის სამოსახლო გორას.

## სქოლიო 
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გვირგვინა (ძვილეთის თემი)

**გვირგვინა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ძვილეთის თემი). 

მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აღმოსავლეთის ფრონის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მ-ზე, ქარელიდან 27 კმ, ცხინვალიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგ.) 15 კმ დაშორებით. 

1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში, 1990-2006 წლებში — ქარელის რაიონში, 2006 წლიდან — თიღვის მუნიციპალიტეტში. ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ. ამჟამად მუდმივი მოსახლე არ არის.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტიბეტოლოგია

**ტიბეტოლოგია** — სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც ტიბეტში არსებულ ენათა და სულიერი და მატერიალური კულტურის შესწავლითაა დაკავებული.

ტიბეტოლოგიის საუნივერსიტეტო კურსი შეიძლება მოიცავდეს როგორც ფილოლოგიას, ლიტერატურათმცოდნეობას და რელიგიისმცოდნეობას, ისტორიას, ან ხელოვნების ისტორიას, ასევე ტიბეტის საზოგადოების და ბუდიზმის მეცნიერული კვლევების საფუძვლების შესწავლა-დაუფლებას. 

## ტიბეტოლოგია მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნებში 
ევროპის უნივერსიტეტებში მოქმედ ტიბეტოლოგიურ ფაკულტეტებზე სწავლების მთავარი საგანს ხშირად ტიბეტის ბუდიზმის კვლევა წარმოადგენს. აქედან გამომდინარე განსაკუთრებული ყურადღება კლასიკური ტიბეტური ენის, მაგრამ ასევე ტიბეტური სასაუბრო ენის შესწავლას ეთმობა. ხშირად ტიბეტოლოგია შერწყმულია ინდოლოგიასთან.

ტიბეტოლოგიის დამაარსებლად მიიჩნევენ უნგრელ ორიენტალისტს ალექსანდერ სომას. ტიბეტოლოგიის პირველი კათედრები გერმანიაში XX საუკუნის 60-იან წლებში დაარსდა, რისი ერთ-ერთი მიზეზთაგანი ისიც იყო, რომ პოლიტიკური გარემოებების გაუარესების გამო უამრავმა ტიბეტელმა სწავლულმა მიაშურა დასავლეთის ქვეყნებს.
 
ტიბეტოლოგიური სპეციალობები გერმანიაში ფუნქციონირებს ჰამბურგის უნივერსიტეტთან არსებულ აზია-აფრიკის ინსტიტუტში, ლაიფციგის უნივერსიტეტში, მიუნხენის უნივერსიტეტსა და ბონის უნივერსიტეტში.

რამდენიმე ათეული წელია რაც ტიბეტოლოგია სხვა დისციპლინების მიმართაც ღიაა, ეს ღიაობა განსაკუთრებით ანგლოსაქსურ ქვეყნებს შეიმჩნევა; განსხვავებულ დარგებში მოღვაწე უფრო მეტი მეცნიერი ინტერდება ტიბეტის ენითა და კულტურით. ამ საქმეში კი დიდი როლი ითამაშა წლების განმავლობაში **ტიბეტის სწავლებათა საერთაშორისო ასოციაციის** (ინგლისურად *International Association of Tibetan Studies* (შემოკლ. IATS)) მიერ გამართულმა ყრილობებმა.

საკუთრივ ჩინეთში ტიბეტოლოგია როგორც დარგი მხოლოდ დღეს იდგამს ფეხს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აღმოსავლეთმცოდნეობა, ტიბეტელები
* ტიბეტის ენები, ლჰასა, დალაი ლამა 
* აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

## ლიტერატურა 
* Shakya, Tsering: *The Development of Modern Tibetan Studies*. წიგნში: Robert Barnett (გამომც.): *Resistance and Reform in Tibet*, University of Indiana Press, Bloomington/Indianapolis 1994, ISBN 0-253-31131-4, 1–14 გვერდი.
* Zhou, Yuan: *Tibetology in China*. China Intercontinental Press, Beijing 1995, ISBN 7-80113-071-5.
* Yao, Wang (王堯): *A Brief Introduction to Tibetology in China*. წიგნში: Nihon chibettogakkai kaihō (日本西蔵学会々報) 36.25–29 (1990 წლის მარტი).
## რესურსები ინტერნეტში 
*  ჩინეთი, ტიბეტოლოგიის კვლევითი ცენტრი (ოფციონებით ტიბეტურ და ჩინურ ენებზე)
*  ტიბეტისა და ჰიმალაიას დიგიტალური ბიბლიოთეკა 
*  ინდოლოგიისა და ტიბეტოლოგიის სემინარი, გეტინგენის უნივერსიტეტი 
*  ინდოეთისა და ტიბეტის კულტურისა და ისტორიის განყოფილება, ჰამბურგის უნივერსიტეტი 
*  ინდოლოგიისა და ტიბეტოლოგიის ფაკულტეტი, მარბურგის უნივერსიტეტი 
*  ტიბეტოლოგია ბონის უნივერსიტეტი 

*
*
*
მეხეთი

**მეხეთი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზემო ხვედურეთის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. მდინარე ხვედრულის (მტკვრის მარჯვენა შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 960 მეტრი, ქარელიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2002 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობის 78 %-ს წარმოადგენდნენ ქართველები, 22 %-ს კი ოსები. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლოს-ალამოსი

**ლოს-ალამოსი** (ესპ. Los Álamos — «ბამბის ხე») — დასახლებული პუნქტი და ოლქი შტატ ნიუ-მექსიკოში. არ აქვს ქალაქის ან სოფლის სტატუსი, თუმცა ცენზის მიხედვით განკერძოებული სტატისტიკური უბანია (ინგლ. Census Designated Places, CDP).

ლოს-ალამოსში 1942 წელს მანჰეტენის პროექტზე სამუშაოდ შეიქმნა ლოს-ალამოსის ეროვნული ლაბორატორია (ინგლ. Los Alamos National Laboratory, LANL).

კატეგორია:ნიუ-მექსიკო
სომხეთის სახელმწიფო ჰიმნი

**სომხეთის ჰიმნი** ( — კომპოზიცია „ჩვენი სამშობლო“ , „*Mer Hayrenikh*“, სიტყვასიტყვით — «ჩვენი მამული»). ჰიმნი დამტკიცებულია სომხეთის რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს მიერ 1991 წლის 1 ივნისს. მუსიკის ავტორია მიქაელ ნალბანდიანი, ხოლო ტექსტი ეკუთვნის ბარსეგ კანაჩიანს.

## ტექსტი

Մեր Հայրենիք, ազատ անկախ,
Որ ապրել է դարեդար
Իր որդիքը արդ կանչում է
Ազատ, անկախ Հայաստա

Ահա եղբայր քեզ մի դրոշ,
Որ իմ ձեռքով գործեցի,
Գիշերները ես քուն չեղա,
Արտասուքով լվացի։

Նայիր նրան` երեք գույնով,
Նվիրական մեկ նշան
Թող փողփողի թշնամու դեմ
Թող միշտ պանծա Հայաստան։

Ամենայն տեղ մահը մի է
Մարդ մի անգամ պի՛տ մեռնի,
Բայց երանի, որ յուր ազգի
Ազատության կզոհվի։

კატეგორია:სომხეთი
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
კატეგორია:სომხეთის ეროვნული სიმბოლოები
ბიჯნისის წმინდა მარინეს ეკლესია

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ბიჯნისის წმინდა მარინეს აღდგენილი ეკლესიაჯაბა ლაბაძის ფოტო
** ბიჯნისის წმინდა მარინეს ეკლესია** — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბიჯნისის სასაფლაოზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ეკლესია დარბაზულია (11,2x6,95 მეტრი), ნაგებია უხეშად დამუშავებული ქვიშაქვით. წყობა ირეგულარულია. ეკლესია თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილი კედლების სიმაღლე დაახლოებით 0,6 – 0,8 მეტრია. შესასვლელი სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია ორი წირთხლი). ნახევარწრიულ აფსიდში სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზის გრძივ კედლებზე თითო ორსაფეხურიანი პილასტრია, ხოლო დასავლეთ კედლის ჩრდილოეთ კუთხესთან შემორჩენილია ასეთივე პილასტრის ფრაგმენტი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კარბონატული წყალი

**კარბონატული წყალი**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **გაზიანი წყალი** — სასმელი წყალი, რომელშიც გახსნილია ნახშირორჟანგის აირი, და მნიშვნელოვანი და განმსაზღვრელი კომპონენტია მრავალ უალკოჰოლო სასმელში. ნახშირორჟანგის აირის წყალში გახსნის პროცესს კარბონაცია ეწოდება. მისი შედეგია ნახშირმჟავას წარმოქმნა (რომლის ქიმიური ფორმულაა H2CO3).

წარსულში სოდიან წყალს სახლის პირობებში აწარმოებდნენ, თუმცა ის ოდნავ განსხვავდებოდა კარბონატული წყლისგან, ვინაიდან ის მცირე რაოდენობით სუფრის მარილს, სოდის ციტრატს, სოდის ბიკარბონატს, კალიუმის ბიკარბონატსა და დისოდიუმის ფოსფატს შეიცავდა, დამმზადებლის მიხედვით, რის გამოც მათ ოდნავ მარილიანი გემო დაჰკრავდა.  ეს პროცესი შესაძლებელია ბუნებრივადაც შეიძლება წარმოიქმნას კარბონატული მინერალური წყლის შესაქმნელად, მაგ. როგორიცაა მიჰალკოვოს მინერალური წყალი ბულგარეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Priestley Society
* Priestley's paper *Impregnating Water with Fixed Air* 1772
* Interview with one of New York City's last seltzer delivery men 

კატეგორია:კარბონატული წყლები
კატეგორია:გამაგრილებელი სასმელები
კვანტური კომპიუტერი

[thumb|[ბლოხის სფერო კუბიტის განსახიერებაა, რაც კვანტური კომპიუტერის ფუნდამენტური ნაწილია.]]
**კვანტური კომპიუტერი** — ჰიპოთეტური გამომთვლელი მოწყობილობა, რომელიც კვანტური ალგორითმების შესრულების გზით მუშაობისას იყენებს კვანტურ-მექანიკურ ეფექტებს, როგორიცაა კვანტური პარალელიზმი.

მიუხედავად იმისა, რომ კვანტური გამოთვლები ჯერ კიდევ ჩანასახის სტადიაშია, დღემდე ჩატარებულ ექსპერიმენტებში კვანტური გამოთვლების ოპერაციები შესრულდა ძალიან მცირე რაოდენობის კუბიტზე (კვანტური ბინარული ერთეულები). გაცხოველებული პრაქტიკული და თეორიული კვლევა ამ სფეროში ამჟამადაც მიმდინარეობს და მრავალი ეროვნული მთავრობა ხელს უწყობს კვანტური გამოთვლების კვლევებს კვანტური კომპიუტერების დამუშავებაში სამოქალაქო და ეროვნული უსაფრთხოების მიზნებისთვის (მაგ. კრიპტოანალიზისთვის).

თუ მსხვილმასშტაბიანი კვანტური კომპიუტერების აწყობა შესაძლებელი გახდა, ისინი შეძლებენ გარკვეული პრობლემების გადაჭრას გაცილებით სწრაფად, ვიდრე ნებისმიერი სხვა კლასიკური კომპიუტერი (მაგ. შორის ალგორითმი). კვანტური კომპიუტერები განსხვავდება სხვა კომპიუტერებისგან, როგორიცაა დნმ კომპიუტერები და ტრადიციული კომიუტერები ტრანზისტორებზე).

კატეგორია:კომპიუტერები
კატეგორია:კვანტური გამოთვლები
კატეგორია:გამოთვლითი სისტემები
კატეგორია:ინფორმაციის თეორია
სათივის ღვთისმშობლის ეკლესია

მინი|250პქ|სათივის ღვთისმშობლის ეკლესია
**სათივის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ სათივის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. აგებულია XIX საუკუნეში.

ეკლესია დარბაზულია (4,6×3 მეტრი), ნაგებია თლილი ხის ძელებით აქ ადრე არსებული, რიყის ქვით ნაგები ეკლესიის საძირკველზე. აღმოსავლეთ კედელში ოთკუთხა სარკმელია. ფასდების ძელური წყობა თარაზულია. კუთხეები შეკრულია კონტრფორსებით. შენობაზე დასავლეთიდან მიდგმულია კარიბჭე (3×2 მეტრი), რომლის სამხრეთ კედელში გაჭრილია ეკლესიაში შესასვლელი კარი.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, ტ. 5, თბ., 1990 წ.

კატეგორია:ხაშურის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ანკლავი და ექსკლავი

thumb|right|px|C — A ქვეყნის ანკლავი და ამასთანავე B ქვეყნის ექსკლავი
thumb|right|px|C — B ქვეყნის ექსკლავი, გარშემორტყმული A და D ქვეყნების ტერიტორიებით
**ანკლავი** () — ერთი სახელმწიფოს ტერიტორია ან ტერიტორიის ნაწილი, რომელიც ყოველი მხრიდან გარშემორტყმულია სხვა სახელმწიფოს სამფლობელოებით და რომელსაც არ აქვს ზღვის ნაპირი (მაგ., სან-მარინოს რესპუბლიკა იტალიაში).

თუ ანკლავს აქვს გასასვლელი ზღვაზე, მას უწოდებენ ნახევრადანკლავს (მაგ., მონაკო).

**ექსკლავი** — სახელმწიფოს ტერიტორიის ნაწილი, რომელსაც არ აქვს საერთო საზღვარი სახელმწიფოს ძირითად ტერიტორიასთან და შემოსაზღვრულია სხვა ქვეყნის ტერიტორიით. ამავე დროს არ არის აუცილებელი ის შემოსაზღვრული იყოს მხოლოდ ერთი ქვეყნის ტერიტორიით, მას შეიძლება ესაზღვრებოდეს რამდენიმე ქვეყანა. (მაგ., ნახიჩევანი, რომელიც ეკუთვნის აზერბაიჯანს, გარშემორტყმულია სომხეთით, თურქეთითა და ირანით).

ექსკლავს, რომელსაც გასასვლელი აქვს ზღვაზე, უწოდებენ ნახევრადექსკლავს (მაგ., კალინინგრადის ოლქი).

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:პოლიტიკური გეოგრაფია
კატეგორია:სახელმწიფო საზღვარი
კატეგორია:ანკლავები და ექსკლავები
აზერბაიჯანის სახელმწიფო ჰიმნი

**„აზერბაიჯანის მარში“** (), *აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჰიმნი* — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო სიმბოლო, ისევე, როგორც აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დროშა და გერბი. ჰიმნის მელოდია დაწერილია 1919 წელს აზერბაიჯანელი კომპოზიტოროის უზეირ ჰაჯიბეკოვის მიერ, ხოლო სიტყვები ეკუთვნის პოეტ აჰმედ ჯავადის. ჰიმნი ოფიციალურად მიიღეს 1992 წლის 27 მაისს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიერ თავისუფლების აღდგენის შემდეგ. 
    
## ჰიმნის ისტორია 
აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის არსებობის წლებში კომპოზიტორ უზეირ ჰაჯიბეილიმ დაწერა ორი მარში. ეს ორივე ნაწარმოები გამოქვეყნებული იყო თურქი მუსიკადმცოდნეს  ეტემ უნგიორის წიგნში „თურქული მარშები“ (), რომელიც გამოქვეყნდა 1965 წელს ანკარაში. ამ ნაწარმოებების ხელნაწერაბი ჩატანილი იქნა თურქეთში კომპოზიტორის ძმის ჯეიჰუნ ჰაჯიბეკოვის მიერ. ერთ-ერთი მათგანს ეწოდება „აზერბაიჯანის ეროვნული მარში“ ().  1919 წელს ამ ნაწარმოებს მიენიჭა პირველი ადგილი აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის მთავრობის მიერ (ამის შესახებ დაწერილია 1919 წლის 14 ნოემბრის  გაზეთ „აზერბაიჯანში“ ). უ. ჰაჯიბეილის მიერ დაწერილი ხელნაწერი ინახება კომპოზიტორის სახლ-მუზეუმში, ბაქოში.

მეორე მარშის შესახებ, რომელსაც ეწოდება „აზერბაიჯანის მარში“ (), თურქი პუბლიცისტი იძლევა შემდეგნაირ განმარტებას: „იმ წლებში, როდესაც აზერბაიჯანს ჯერ არ ჰქონდა დაკარგული თავისი დამოუკუდებლობა,  ამ მარშს მღეროდნენ სამხედრო სასწავლებლებში სწავლის დაწყების წინ“. მოგვიანებით ეს მარშიაიდინ აზიმოვას მიერ არანჟირებული  გუნდისთვის და ორკესტრისთვის მიღებულ იქნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჰიმნად. ის, რომ ეს მარში წარმოადგენდა აზერბაიჯანული დემოკრატიული რესპუბლიკის სახელმწიფო გიმნს,  დასტურდება ასევე ჩანაწერებით და დოკუმენტებით, რომლებიც ინახება კომპოზიტორის სახლ-მუზეუმში. 

1992 წლის 27 მაისის აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის  გადაწყვეტილებით  „აზერბაიჯანის მარში“, რომლის მუსიკაც დაწერილ იქნა უზეირ ჰაჯიბეკოვის მიერ, ხოლო სიტყვები ეკუთვნის აჰმედ ჯავადს,  მიღებულ იქნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ჰიმნად. 

1993 წლის 2 მარტის  აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის დამტკიცებული  იქნა  დადგენილება აზერბაიჯანის  რესპუბლიკის სახელმწიფი ჰიმნის შესახებ. 

ჰიმნის ტექსტი გვხდება აზერბაიჯანულ ბანკნოტაზე (5 მანათის ნომინალზე). ჰიმნის ტექსტი მოოქროვილ  ბრინჯაოზე  ასევე დადგმულია  ბაქოში სახელმწიფო დროშის მოედანზე. 2011 წელს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის 20 წლის იუბილესთან დაკავშირებით გამოსვებულ იქნა საფოსტო მარკა სახელმწიფო ჰიმნის ტექსტით.  

File:5 manat obv.jpg|5 მანათის ნომინალის  აზერბაიჯანული ბანკნოტა ჰიმნის ტექსტით 
File:Stamps of Azerbaijan, 2011-991.jpg|ჰიმნის მუსიკის ავტორი უზეირ ჰაჯიბეკოვი (მარცხნივ) და სიტყვების ავტორი - აჰმედ ჯავადი (მარჯვნივ)

## იხილეთ ასევე 
* აზერბაიჯანის გერბი
* აზერბაიჯანის დროშა

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰიმნი (სიტყვების გარეშე)
* აზერბაიჯანის ჰიმნი
* აზერბაიჯანი. სახელმწიფო სიმბოლოები და ატრიბუტები 

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
ნისკარტთავიანები

**ნისკარტთავიანები** () — ქვეწარმავალთა ქვეკლასი (ცნობილია ჯერ კიდევ ტრიასული პერიოდიდან). დღემდე შემორჩა ერთადერთი წარმომადგენელი — ჰატერია ანუ ტუატარა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვეწარმავლები
ბულბულის ციხე

250px|მინი
**ბულბულის ციხე** — არქეოლოგიური ძეგლი, მდებარეობს ხაშურის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბულბულისციხის სამხრეთ-დასავლეთით 1,5 კილომეტრზე. მდებარეობს ქვიშხეთიდან იმერეთში მიმავალ გზაზე. თარიღდება ფეოდალური ხანით. აგებულია რიყის ქვით. ძლიერ დაზიანებულია, ჩრდილოეთი და აღმოსავლეთი კედლები დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარწრიული გოდოლის ნაშთი. დასავლეთ ნაწილში და სამხრეთის სათოფურებიანი კედელი (სიმაღლე 5 მეტრი, სიგრძე 35 მეტრი; კედლის სისქე ზედა ნაწილში 1,2 მეტრია, ქვედაში - 2 მეტრი). ციხესიმაგრე მნიშვნელოვანი საფორტიფიკაციო ნაგებობა იყო აღმოსავლეთ და დასავლეთ საქართველოს დამაკავშირებელ გზაზე.

## ლიტერატურა
* გოგიბერიძე ვ. ბულბულისციხე, ძეგლის მეგობარი, 1975 წ.
* საქართველოს ისტორიისა და კულტურის ძეგლთა აღწერილობა, თბ., 1990 წ.
* ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ.II, თბ., 1977 წ.
* გვასალია ჯ., ფრონის ხეობის ისტორიულ გეოგრაფიულო საკითხები, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული, VII, თბ., 1989 წ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
მიხეილ გლინკა

[thumb|225px|მიხეილ გლინკა, [1856.]]
**მიხეილ ივანეს ძე გლინკა** ( დ. 20 მაისი [ ძვ. სტ. 1 ივნისი], 1804 — გ. 3 თებერვალი [ ძვ. სტ. 15 თებერვალი], 1857, ბერლინი) —   პირველი რუსი კომპოზიტორი, განთქმული ევროპაში, აგრეთვე ცნობილი როგორც რუსული კლასიკური მუსიკის მამა, რუსული ნაციონალური საკომპოზიტორო სკოლის ფუძემდებელი.   

მიხეილ გლინკა დაიბადა რუსეთში, სოფელ ნოვოსპასკოიეში. მამამისი იყო მდიდარი არმიის კაპიტანი, მის ოჯახს კი ცართან ახლო კავშირი ჰქონდა. მიხეილ გლინკის „პატრიოტული სიმღერა“ (*Патриотическая песня*) 1991-2000 წლებში იყო რუსეთის ფედერაციის ეროვნული ჰიმნი.

## ლიტერატურა 
*Knowles, John Paine (Ed.), Theodore Thomas, and Karl Klauser (1891). *Famous Composers and Their Works*, J.B. Millet Company.

## რესურსები ინტერნეტში 
*List of works 

კატეგორია:რუსი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1804
კატეგორია:გარდაცვლილი  3 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1857
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
Aqualung (სიმღერა)

„**Aqualung**“ — ბრიტანული პროგრესული როკ ჯგუფ ჯეთრო ტალის კომპოზიცია ალბომიდან *Aqualung*. სიმღერის ავტორები არიან ჯგუფის ლიდერი იენ ანდერსონი და მისი ყოფილი მეუღლე ჯენი ფრენკსი. ორიგინალური ჩანაწერის ხანგრძლივობაა 6 წთ 32 წმ. ისევე, როგორც ჯგუფის სხვა სიმღერებში, აქაც მოთხრობილია უსახლკარო ადამიანის ისტორია.

1999 წლის ინტერვიუში ანდერსონი აღნიშნავს:

პერსონაჟი „აკვალანგი“ ნახსენებია ალბომის შემდეგ სიმღერაში „Cross-Eyed Mary“.

ეს სიმღერა ასევე შეტანილია კომპიუტერულ თამაშში *Rock Band 2*.

VH1-ის მიერ სიმღერა დასახელდა 90-ე ადგილზე მძიმე როკის ჟანრის საუკეთესო კომპოზიციებში.

## შეტანილია ალბომებში
* *Aqualung* (1971)
* *M.U. – The Best of Jethro Tull* (1976)
* *Bursting Out* (1978)
* *Slipstream* (1981)
* *A Classic Case* (1985)
* *Original Masters* (1985)
* *20 Years of Jethro Tull* (1988)
* *20 Years of Jethro Tull: Highlights* (1988)
* *The Very Best of Jethro Tull* (2001)
* *Living with the Past* (2002)
* *A New Day Yesterday* (2003)
* *Ian Anderson Plays the Orchestral Jethro Tull* (2005)
* *Aqualung Live* (2005)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* სიმღერის ტექსტი 
* ფაქტები სიმღერის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:ჯეთრო ტალის სიმღერები
კატეგორია:1971 წლის სიმღერები
ნიუკა

**ნიუკა** () — მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი ნიუკასებრთა ოჯახისა. ერთსახლიანი მცენარეებია.

ნიუკას ნედლი გორგლები შეიცავს შხამიან ნივთიერებებს, გამომშრალი კი საჭმელად ვარგისია.

## სქოლიო 
*
ნიუკასებრნი

**ნიუკასებრნი** () — ერთლებნიან მცენარეთა ოჯახი. აერთიანებს ფესურიან ან გორგლიან მრავალწლოვან ბალახებს, მცოცავ ბუჩქებს ან ბუჩქბალახებს, ზოგჯერ — ხისებრ ფორმებს და ეპიტებს. აქვთ ტარო ყვავილედი, ტაროს ძირში კი — მკვეტღად შეფერილი ერთი დიდი მფარავი ფოთოლი — საბურველი. 

ოჯახში თავმოყრილია 110-მდე გვარის 2000 სახეობა, რომლებიც გავრცელებულია ტროპიკებში და ნაწილობრივ ზომიერი ჰავის ქვეყნებში. 

საქართველოში ამ ოჯახის 2 გვარის 4 სახეობაა. ნიუკასებრთა შორის ბევრია საჭმელი კულტურა (ტარო, ალოკასია, ქსანთოსომა) და ოთახის და ორანჟერეის მცენარე (მონსტერა, ფილოდენდრონი და სხვა).

## ლიტერატურა 
*
ნიუ-ჰემფშირი (ქათამი)

thumb|ნიუ-ჰემფშირი
**ნიუ-ჰემფშირი** — ამერიკული ქათმის ჯიში სახორცე-საკვერცხე მიმართულებისა. სახელწოდება ნიუ-ჰემფშირის შტატის გამო მიიღო, სადაც პირველად (1938) გამოიყვანეს იგი როდ-აილენდის ჯიშის მეკვერცული თვისებების გაუმჯობესების საფუძველზე. ნიუ-ჰემფშირი აგურისფერია, ფოთლისებრი ბიბილო აქვს. საშუალო წლიური კვერცხმდებლობა 180-200 ცალი. დედალი იწონის 2,7-2,8კგ, მამალი — 3,5-3,6 კგ. წიწილა ნელა იბუმბლება, ამიტომ ძნელი გამოსაზრდელია. ნიუ-ჰემფშირის ჯიშის ქათმების საქართველოში შემოიყვანეს 1947—1948 წლებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქათმის ჯიშები
ნიურმიში

**ნიურმიში** — უღელტეხილი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის მთავარი ქედის სამხრეთ კალთაზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3600 მ. უღელტეხილის მიდამოები აგებულია კამბრიულისწინა და ქვედაპალეოზოური კრისტალური ფიქლებით. ახასიათებს თანამედროვე გამყინვარება. აკავშირებს ტვიბერისა და ლეხზირის მყინვარებს (მდინარე ენგურის აუზი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
ნიღაბი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ნიღაბი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ნიღაბი - მიცვალებულის სახეზე დასაფარავი
* ნიღაბი - თეატრში იყენებენ
* ნიღაბი - ხალხური ან რელიგიური დღობებისათვის განკუთვნილი

## კინო 
* ნიღაბი (1961 წლის ფილმი) - დაბალბიუჯეტიანი კანადური ფილმი
* ნიღაბი (1988 წლის ფილმი) - 1998 წლის იტალიური ფილმი
* ნიღაბი - 1994 წლის კომედია ჯიმ კერის მონაწილეობით.
ნიქოზი

**ნიქოზი** — ისტორიული სოფელი შიდა ქართლში, გორის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ნიქოზისა და ქვემო ნიქოზის ძველი საერთო სახელწოდება; საქართველოს თანამედროვე ტერიტორიული მოწყობით — გორის მუნიციპალიტეტის ერთ-ერთი ადმინისტრაციული ერთეული, რომელიც აერთიანებს სოფლებს: ზემო ნიქოზს, ზემო ხვითსა და ქვემო ნიქოზს. 

ნიქოზი წერილობით წყაროებში პირველად ჯუანშერის „ვახტანგ გორგასლის ცხოვრებაში“ იხსენიება. ვახტანგ გორგასალს (V საუკუნის II ნახევარი) ნიქოზში აუშენებია ღვთაების ეკლესია, სადაც წმინდა რაჟდენის ნეშტი დაუკრძალავთ. ნიქოზში გარდაცვლილა და იქვე დაუკრძალავთ თამარ მეფეზე უიმედოდ შეყვარებული ოვსთა ერთ-ერთი „მეფე“. 1614 წელს კახეთის დარბევის შემდეგ ნიქოზში ირანის შაჰი აბას I მოვიდა. სოფელი ასევე ფიგურირებს თეიმურაზ II-ისა და ერეკლე II-ის ბრძოლებში ლეკების წინააღმდეგ. 

ნიქოზი არქეოლოგიურად შეუსწავლელია. ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში ინახება ნიქოზის მიდამოებში 1910-იან წლებში ნაპოვნი გვიანბრინჯაო-ადრერკინის ხანის ბრინჯაოს სამაჯურები და სახელურის ნატეხი, ასევე გვიანდელი შუა საუკუნეების ბრინჯაოს ფირფიტა წმიდანის გამოსახულებით. ისტორიული ნიქოზის ტერიტორიაზე შემორჩენილია ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლები: ზემო ნიქოზის ღვთაების ეკლესიის კომპლექსი, ზემო ნიქოზის მთავარანგელოზის ეკლესია, ქვემო ნიქოზის კვირაცხოვლის ეკლესია, ქვემო ნიქოზის წმინდა გიორგის ეკლესია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები