open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ხამურაბი

thumb|ხამურაბის კანონების სტელის ზედა ნაწილი
**ხამურაბი** (დაახ. ძვ. წ. 1810 — ძვ. წ. 1750) — ბაბილონეთის მეფე პირველი ბაბილონური დინასტიიდან, ძვ. წ. 1792 - ძვ. წ. 1750. ისტორიაში ცნობილი პირველი კანონების კრებულის ავტორი.

მისი მეფობის პირველ წლებში ბაბილონი ლარსის მეფეს რიმსუენსა და ასურეთის მეფე შამშიადად I-ს ემორჩილებოდა. ასეთ ვითარებაშიც კი მან  ფრთხილი დიპლომატიის წყალობით შეძლო სამხრეთ შუამდინარეთის ქალაქების ურუქის, ურისა და ისინის შემომტკიცება.

შამშიადად I-ის გარდაცვალების შემდეგ ხამურაბი აქტიურ საგარეო პოლიტიკას დაადგა — მარიდან გააძევა ასურელი მეფე იასმახადადი და იქ თავისი კაცი ზიმრილიმი დასვა; მეფობის 30-ე წელს ჩრდილოეთ შუამდინარეთში გაილაშქრა, ეშნუნას სამეფო დაიმორჩილა და ელამი დაამარცხა. მომდევნო წელს ლარსაც შემოიერთა. ზიმრილიმის მხრიდან ღალატში დაეჭვებული ხამურაბი მეფობის 32-ე წელს შეიჭრა მის სამეფოში და იავარჰყო იგი. მეორეჯერ მოწყობილი დამსჯელი ექსპედიციის  დროს მარი საბოლოოდ შემოიმტკიცა. მალე ხამურაბიმ ასურეთის დედაქალაქი აშურიც დაიპყრო. ხამურაბის დროს ბაბილონის სახელმწიფო პოლიტიკურად და ეკონომიკურად გაძლიერდა, კულტურა აყვავდა. ხამურაბის პერიოდს განეკუთვნება მრავალი ადმინისტრაციული და დიპლომატიური მიმოწერის საბუთები, სააღმშენებლო წარწერები თუ იურიდიული დოკუმენტები. ჩვენს დრომდე მოაღწია ხამურაბის სახელით შედგენილმა კანონთა კრებულმა, რომელიც ძველი აღმოსავლეთის  საკანონმდებლო საქმიანობის მნიშვნელოვან ძეგლს წარმოადგენს.

ჯეიმზ პრიტჩარდის წიგნში ჩამოთვლილია ხამურაბის 300-მდე კანონი, რომლებიც ძველ ბაბილონში მოქმედებდა. ამ კანონების თანახმად იმ დროს აუცილებელი იყო ბრძოლა აღმაშფოთებელ უპატიოსნობასთან, რასაც, როგორც ჩანს, ფეხი მოეკიდებინა მაშინდელ სავაჭრო სისტემაში. ერთ-ერთ კანონში წერია: „თუ მიწათმფლობელი მოწმეებისა და წერილობითი შეთანხმების გარეშე შეიძენს ან შესანახად დაიტოვებს ვერცხლს ან ოქროს, მონას ან მხევალს, ხარს, ცხვარს ან ვირს ან ნებისმიერ ნივთს სხვა მიწათმფლობელის ვაჟის ან მონის ხელიდან, მაშინ ეს მიწათმფლობელი ქურდია და სიკვდილით უნდა დაისაჯოს“  

## რესურსები ინტერნეტში
* A Closer Look at the Code of Hammurabi (Louvre museum) 
* 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ბაბილონის პირველი დინასტია
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 1810
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 1750
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ჰუბერტ ჰამფრი

**ჰუბერტ ჰორაციო ჰამფრი, უმც.** (ინგლ. Hubert Horatio Humphrey, Jr.) (დ. 27 მაისი, 1911 ―  გ.   13 იანვარი, 1978) — აშშ-ის 38-ე ვიცე-პრეზიდენტი (1965–1969) დემოკრატიული პარტიიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰუბერტ ჰამფრი

კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:ნორვეგიელი ამერიკელები
ლოცმანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლოცმანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ლოცმანი — თანამდებობის პირი;
* ლოცმანი — ზღვის თევზი.
ლოცმანი (თევზი)

**ლოცმანი** () — ზღვის თევზი სტავრიდასებრთა ოჯახისა. გვხვდება ატლანტის, ინდოეთისა და წყნარი ოკეანეების ტროპიკულ და სუბტროპიკულ ზონაში, შედის შავ ზღვაშიც. მისი სიგრძე 60 სმ აღწევს, მუდამ თან სდევს ზვიგენებს, დელფინებს, კუებსა და გემებს. იკვებება წვრილი თევზებით, კიბოსნაირებით და სხვა. ზვიგენებთან სიახლოვე იცავს მას მტაცებლებისაგან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სტავრიდასებრნი
ლოწობანი

**ლოწობანი** — ისტორიული ციხესიმაგრე აღმოსავლეთ საქართველოში, მდინარე ქსნის მარცხენა ნაპირზე, სოფ. იკოთიდან (ახალგორის მუნიციპალიტეტი) ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4 კმ დაშორებით აღმართულ კლდეზე. 

ააგო კახეთის ქორეპისკოპოსმა ფადლა II-მ (X საუკუნე). ლოწობანი გაბატონებული იყო მდინარეების ქსანსა და არაგვს შორის მოქცეულ ტერიტორიაზე. მასთან გადიოდა კახეთიდან მდინარე ქსნის შუა წელისაკენ მიმავალი მნიშვნელოვანი სტრატეგიული გზა. X საუკუნის შუა წლებში, კახეთის მთავარ კვირიკე II-ისა და აფხაზეთის მეფის გიორგი II-ის ბრძოლის დროს, ლოწობანი დაიკავა კვირიკე II-ის მოღალატე ფეოდალმა ივანე არშის ძემ, ქართლელ და კახელ აზნაურთა დახმარებით კვირიკე II-მ მალე აიღო ლოწობანი და ახალ აგებულ შურის ციხესთან ერთად დაანგრია. ამით აფხაზთა მეფეს გამოეცალა მნიშვნელოვანი საყრდენი პუნქტები ქართლში გასაბატონებლად. 1072-1073 წლებში საქართველოს მეფე გიორგი II-მ კლდეკარის ერისთავს ლიპარიტ ივანეს ძეს რუსთავის სანაცვლოდ ლოწობანი გადასცა. იმავე ხანებში ლოწობანს კახეთის მეფე აღსართან I დაეუფლა. XIV საუკუნის დასაწყისში ლოწობანი შალვა ქსნის ერისთავმა დაიკავა. ამით ქსნის ერისთავებმა მტკიცედ მოიკიდეს ფეხი მდინარე ქსნის ხეობის შუა წელზე.

შემორჩენილია ფრაგმენტები ლოწობნის ციხის კედლებისა, რომლებიც ბუნებრივი სიმაგრის დანამატები იყვნენ. შეიმჩნევა კედლის ორგვარი სამშენებლო წყობა, რაც შეიძლება სხვადასხვა პერიოდისა იყოს.

## ლიტერატურა
**გვასალია ჯ.,* ქსნის ხეობის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები. «საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიის კრებული», 1967, ტ. 3;
**მუსხელიშვილი დ.,* კახეთ-ჰერეთის პოლიტიკური გეოგრაფიის საკითხები XII-XIII საუკუნეებში, იქვე;
**გვასალია ჯ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 300, თბ., 1983

კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ფარმაცია

**ფარმაცია** ( < ) — იმ სამეცნიერო-პრაქტიკული დისციპლინების კომპლექსი, რომლებიც შეისწავლის საწამლე საშუალებათა ძიების, მოპოვების, გამოკვლევის, დამზადების, შენახვისა და გაცემის პრობლემებს. ფარმაკოლოგიასთან ერთად  ფარმაცია შეადგენს მეცნიერებას წამლების შესახებ. ფარმაციას განეკუთვნება ფარმაცევტული ქიმია, ფარმაცევტული პრეპარატებისა და საწამლე ფორმების ტექნოლოგია, სასამართლო ქიმია, ფარმაკოგნოზია, ფარმაციის ორგანიზაცია და ეკონომიკა და სხვა. ფარმაციის პერსპექტული მიმართულებაა ბიოფარმაცია, რომელიც შეისწავლის, თუ რამდენად დამოკიდებულია წამლის ეფექტი მისი გამოყენების ფორმაზე და წამლის დამზადების ტექნოლოგიურ თავისებურებებზე.

ფარმაციის სფეროს სპეციალისტებს ფარმაცევტებს უწოდებენ. ფარმაცევტულ დაწესეჯულებებს განეკუთვნება სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტები, ლაბორატორიები და საწარმოები, რომლებიც ამზადებენ საწამლე საშუალებებს; დაწესებულებები, რომლებიც განაგებენ სამკურნალო მცენარეულის მოგროვებასა და დამუშავებას; აფთიაქები, საწყობები, საანალიზო ლაბორატორიები და სხვა. 

სამკურნალო მცენარეების მოშენება და წამლების დამზადება საქართველოში უძველესი დროიდან იყო ცნობილი. ქართული ფარმაციის უნიკალური ძეგლებია „უსწორო კარაბადინი“, „წიგნი სააქიმოი“, „სამკურნალო წიგნი – კარაბადინი“ და „იადიგარ დაუდი“. XIX საუკუნეში იწყება ფარმაცევტული დაწესებულებების დაარსება, 1912 წელს საქართველოში 161 აფთიაქი იყო. 1922 წელს თსუ-ის სამკურნალო ფაკულტეტზე შეიქმნა ფარმაცევტული განყოფილება 1932 წელს დაარსდა ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი, ხოლო 1937 წელს თბილისის ფარმაცევტული ინსტიტუტი. 1951 წელს შეიქმნა საქართველოს ფარმაცევტთა სამეცნიერო საზოგადოება. საქართველოში ფარმაციის განვითარების საქმეში დიდი ღვაწლი მიუძღვით ი. ქუთათელაძეს, ნ. მასხულიას, ვ. ჭუმბურიძეს, ე. აბოლს, ვ. შოთაძეს, ა. მშვიდობაძეს და სხვებს.

## ლიტერატურა 
* 
* Asai, T. (1985). *Nyokan Tūkai*. Tokyo: Kōdan-Sha.
* Pharmacy Consulting Services | McKesson  – A landmark study in hospital pharmacy performance based on an extensive literature review and the collective experience of the Health Systems Pharmacy Executive Alliance.
ლოჭინი

**ლოჭინი** (საცხენისი, ლოჭინისხევი, ომანისხევი) — მდინარე გარდაბნის მუნიციპალიტეტში და თბილისში. იწყება იალნოს ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1085 მ სიმაღლეზე. მიედინება ივრის ზეგანზე. მტკვრის მარცხენა შენაკადი ფონიჭალასთან. სიგრძე 30 კმ, აუზის ფართობი 207 კმ²). მთავარი შენაკადებია ნორიოსხევი, ალიხევი, საცხენისი, ლილოსხევი. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში, წყალმოვარდნები — ზაფხულსა და შემოდგომაზე. იყენებენ სარწყავად. ლოჭინის მარჯვენა მხარეს გაშენებულია თბილისის უბანი ლილო. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მდინარეები
კატეგორია:თბილისის მდინარეები
კატეგორია:მტკვრის შენაკადები
ჰიმალაიური დათვი

**ჰიმალაიური დათვი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. ჰიმალაიური დათვის სხეულის სიგრძე 1.3-1.7 მ, მამრების წონა 50-180 კგ, ხოლო მდედრებისა 42-70 კგ აღწევს. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 20-24 წელია. 

ჰიმალაიური დათვი, ანუ აზიური დათვი ოდნავ პატარაა, ვიდრე მისი ამერიკელი ორეული და ბინადრობს აზიის ტყისა და მთიან რეგიონებში, მოყოლებული ირანიდან კორეასა და იაპონიის ჩათვლით. მისი ლათინური სახელწოდება „Selenarctos“ ნიშნავს „მთვარის დათვს“. ეს სახელი მან მიიღო იმის გათვალისწინებით, რომ მკერდზე ნახევარმთვარის ფორმის თეთრი ნიშანი აქვს. ჩვეულებრივ მისი ბეწვი მუქი შავი ფერისაა, თუმცა გვხვდება მურა ან მოწითალო-მოყავისფრო შეფერილობის ჰიმალაიური დათვიც.

დათვის ეს სახეობა საუკეთესო მცოცავია, ამიტომ დროის უმეტეს ნაწილს ხეზე ატარებს. აქ იგი ტოტებისგან ბუდეს მსგავს ადგილს აწყობს და ხილითა და ფოთლებით იკვებება.

მხოლოდ ჩრდილოეთ რეგიონებში მობინადრე ჰიმალაიური დათვი იკეთებს ბუნაგს, სადაც ზამთრობენ და შობენ ბელებს. სამხრეთის რაიონების აზიური დათვები ზამთრის ძილს ხანმოკლე პერიოდს უთმობენ, ან სრულიადაც არ სძინავთ, ჩამოდიან რა მეტად თბილ ადგილებში და მთელი ზამთრის განმავლობაში აქტიურ ცხოვრებას აგრძელებენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*TheBearTruth.org 

კატეგორია:დათვი
ტუჩა დათვი

**ტუჩა დათვი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. ტუჩა დათვის სხეულის სიგრძე 1.5-1.9 მ, წონა 90-135 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 60-90 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა 30 წელია. ტუჩა დათვი ყველაზე პატარა სახეობაა დათვებს შორის. იგი ბინადრობს ინდოეთსა და შრი-ლანკაზე. მალაიური დათვის მსგავსად, ისიც ღამის ცხოველია და ასევე ერთადერთ მეწყვილე ჰყავს მთელი ცხოვრების განმავლობაში.

თუჩა დათვის გარეგნული განსხვავება ისაა, რომ მისი შავი ბეწვი ძალიან გრძელი და გაბურძგნულია. მის მოთეთრო დრუნჩზე ბეწვი ნაკლებად იზრდება. ხოლო მისი ტუჩები სრულიად არ არის დაფარული ბეწვით და კარგად ჩანს. სახელწოდება სწორედ ამ ფაქტს უკავშირდება. ტუჩა დათვს აქვს გრძელი და მოღუნული ბრჭყალები, რომელთა საშუალებითაც იგი ადვილად ეკიდება ხეებზე.

სხვა დათვების მსგავსად, ტუჩა დათვიც მრავალნაირ საკვებს მიირთმევს, თუმცა უპირატესობას ტერმიტებს ანიჭებს. ნესტოები, რომლებიც იხურება, ჩაღრმავებული სასა და რამდენიმე წინა კბილის ნაკლებობა საშუალებას აძლევს მას ადვილად იკვებოს ამ ცხოველებით.

ტუჩა დათვი ბუნაგს იკეთებს მხოლოდ თავშესაფრის მიზნით, მას ზამთარში არ სძინავს. შრი-ლანკაზე მას დაწყვილების პერიოდი არ აქვს განსაზღვრული და პარტნიორის მოძებნა წელიწადის ნებისმიერ დროს შეუძლია. ინდოეთში კი დაწყვილების პერიოდი აპრილიდან ივნისამდე მერყეობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტუჩა დათვი — ინფორმაცია 

კატეგორია:ტუჩა დათვები
კატეგორია:ინდოეთის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ნეპალის ძუძუმწოვრები
მალაიური დათვი

**მალაიური დათვი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. მალაიური დათვის სხეულის სიგრძე 1-1.4 მ, წონა 27-65 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 70 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა უცნობია. მსოფლიოში ყველაზე პატარა დათვი, ე.წ. მალაიური დათვი ბინადრობს სამხრეთ ჩინეთში, მიანმარში, მალაიზიაში, ინდოეთისა და ბორნეოს კუნძულებზე. მისი შავი ბეწვი მოკლე და პრიალაა, ხოლო მკერდზე აღენიშნება ნარინჯისფერი ლაქა. ამის გამო მას „მზის დათვსაც“ უწოდებენ. თუმცა, მალაიური დათვი არ ამართლებს თავის ამ სახელს და ღამით არის აქტიური. მთელი დღის განმავლობაში კი ხეებზე გაკეთებულ ტოტების პლატფორმაზე ისვენებს. ასეთი ადგილსამყოფელი ზოგჯერ 2 მეტრზე მეტ სიმაღლეზე მდებარეობს.

მალაიური დათვიც ყოვლისმჭამელ ცხოველთა რიცხვს მიეკუთვნება, თუმცა მისი საყვარელი საჭმელია თაფლი. დროის უმეტეს ნაწილს იგი თაფლის ძებნაში ატარებს.

მალაიური დათვი ზომიერი ჰავის მიდამოებში ბინადრობს და აქტიურია მთელი წლის განმავლობაში. ამ სახეობის დაწყვილება წელიწადის ნებისმიერ დროსაა შესაძლებელი. პატარა ბელები იბადებიან ბუჩქნარის ფარულ ადგილებში. ამ დათვებს მხოლოდ ერთი მეწყვილე ჰყავთ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მალაიური დათვი — ინფორმაცია  

კატეგორია:მალაიური დათვები
იუნონა

thumb|იუნონას ქანდაკება ვატიკანის მუზეუმიდან
**იუნონა** () — რომაულ მითოლოგიაში ოჯახის, დედობის, ქალების და ქალთა ნაყოფიერების ქალღმერთი. ითვლებოდა რომ ყველა ქალს ჰყავს თავისი იუნონა (ისევე როგორც ყველა კაცს თავისი გენიუსი). იუნონა იყო იუპიტერის მეუღლე, მას ბერძნულ ჰერასთან აიგივებდნენ. იუნონას კულტმა რომში დაპყრობილი იტალიური ქალაქებიდან გადმოინაცვლა და მას ახალი ფუნქციები და ეპითეტები დაემატა: „დედოფალი“, ლუცინა (ნათელი), „ბავშვის დამბადებელი“. მას ასახავდნენ მეომრადაც, ეტლზე, თხის ტყავით, ფარით და შუბით. იუნონა იუპიტერთან და მინერვასთან ერთად კაპიტონიუმურ ტრიადაში შედიოდა, მათ ეძღვნებოდათ კაპიტოლიუმზე ტაძარი.

იუნონას თაყვანს უმეტესად გათხოვილი ქალები სცემდნენ. გაუთხოვარ საყვარლად მყოფ ქალებს მის ალტართან შეხება ეკრძალებოდათ. მისი დღესასწაულები იყო 1 მარტს იუნონა ლუცენას მატრონალიები და დაუდგენელი წარმოშვების კაპიტოლინას ნონები 7 ივნისს. ამ უკანასკნელ დღესასწაულში მონა ქალებიც იღებდნენ მონაწილეობას.

ქორწილისას იუნონას მოუხმობდნენ და მშობიარობის შემდეგ მას სწირავდნენ მსხვერპლს. როგორც ნაყოფიერების ქალღმერთს, მას აკავშირებდნენ ფავნთან.

პროვინციებში იუნონას აიგივებდნენ ადგილობრივ ქალღმერთებთან ანალოგიური თვისებებით. ფილოსოფიაში იუნონა ასახიერებდა მიწას და ჰაერს, რაც იუპიტერის - ეთერის ქვემოთ არის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნონა

კატეგორია:რომაული ქალღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
რიჩარდ მენტორ ჯონსონი

**რიჩარდ მენტორ ჯონსონი** ( დ. 17 ოქტომბერი, 1780 ― გ. 19 ნოემბერი, 1850) — აშშ-ის მე-9 ვიცე-პრეზიდენტი (1837–1841).

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აშშ-ის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:აშშ-ის სენატორები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:დაბადებული  17 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1780
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1850
სათვალიანი დათვი

**სათვალიანი დათვი** () — მტაცებელი ძუძუმწოვარი ცხოველი დათვისებრთა ოჯახისა. სათვალიანი დათვის სხეულის სიგრძე 1.3-2.1 მ, წონა 80-200 კგ აღწევს. მისი სიმაღლე მხრებში 70-80 სმ-ია. სიცოცხლის ხანგრძლივობა ტყვეობაში 20-25 წელია. სათვალიანი დათვი ბინადრობს უკიდურეს სამხრეთ რეგიონებში. გვხვდება სამხრეთ ამერიკის ანდებში, ვენესუელასა და ჩილეში. ასეთი საინტერესო სახელი მას უწოდეს იმის გამო, რომ სახეზე თვალების მიდამოებში აქვს ღია ყვითელი ფერის ლაქები, რომლებიც სათვალეს ჰგავს.

ეს სახეობა დათვებს შორის ყველაზე ვეგეტარიანელი დათვია, იგი საუკეთესო მცოცავია და დროის უმეტეს ნაწილს ხეებზე ატარებს. სათვალიანი დათვი მთელი წლის განმავლობაში აქტიურია. მშობიარობს იანვარში.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  'სათვალიანი დათვი

კატეგორია:სათვალიანი დათვები
ლოქორია

**ლოქორია**, *გუწუ* () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 30 სმ, მასა 500 გ აღწევს, მაღალია, სქელი, ლორწოს სქელი ფენით დაფარული. აქვს წვრილი ქერცლი, მუქი მწვანე ზურგი, ზეთისხილისფერი გვერდები, რომელსაც ოქროს ელფერი დაჰკრავს, პირის კუთხეებში — თითო პატარა ულვაში. ბინადრობს ევროპაში, აზიაში, ობისა და ენისეის აუზებში. საქართველოში ძირითადად შავი ზღვის აუზის მტკნარ წყლებში გვხვდება. ლოქორიას სარეწაო მნიშვნელობა მცირეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კობრისებრნი
ძრავა

მინი|250px|შიგაწვის ძრავის სასწავლო მოდელი
**ძრავა** — მანქანა, რომელიც რომელიმე სახის ენერგიას მექანიკურ მუშაობად გარდაქმნის. იმის მიხედვით, თუ როგორია ძრავის ტიპი, მუშაობის მიღება შეიძლება მბრუნავი როტორისაგან, უკუქცევით-წინსვლითი დგუშიდან ან რეაქტიული აპარატიდან. 

განასხვავებენ პირველად და  მეორეულ ძრავებს.

პირველადი ძრავა (მაგალითად წყლის, ქარის, თბური ძრავა) ბუნებრივ ენერგეტიკულ რესურსებს (საწვავს, წყლის ენერგიას, ქარის ენერგიას და სხვას)უშუალოდ მექანიკურ ენერგიად გარდაქმნის.

მეორეული ძრავა გარდაქმნის პირველადი ძრავის საშუალებით მიღებულ ენერგიას, მაგალითად ელექტროძრავა, ჰაერის ძრავა (იყენებს შეკუმშული ჰაერის ენერგიას) და ზოგიერთი ჰიფრავლიკური ძრავა, ისეთი მოწყობილობები, რომლებიც დაგროვილ ენერგიას გასცემენ, ძრავებს განეკუთვნებიან (ინერციული, ზამბარული მექანიზმები).

ძრავა შეიძლება იყოს სტაციონარული, გადასატანი, სატრანსპორტო და კომბინირებული.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ტექნიკა
ლოხონი

**ლოხონი** — მთა საქართველოში, შიდა ქართლის მხარისა და იმერეთის მხარის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლიხის ქედის ჩრდილოეთ ნაწილში, მდინარე ყვირილის მარცხენა შენაკადის — ძირულის სათავეებში. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1925 მ. აგებულია ბაიოსური პორფირიტებით, მათი ტუფებით, ტუფ-ბრექჩიებით, ტუფ-ქვიშაქვებით და ფიქლებით. კალთები დამრეცია და შემოსილია ფართოფოთლოვანი ტყით, თხემი — სუბალპური მდელოთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შიდა ქართლის მხარის მთები
კატეგორია:იმერეთის მხარის მთები
ლუგელა

**„ლუგელა“** — სამკურნალო მინერალური წყალი. საბადო მდებარეობს საქართველოს ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტში, ხობისწყლის ხეობაში, სოფელ მუხურიდან 4 კმ-ზე, 290 მ სიმაღლეზე. წყალი გამოდის ბაიოსური ასაკის ძლიერ დისლოცირებული ქანებიდან. „ლუგელა“ ბუნებრივი მედიკამენტია, წარმოადგენს კალციუმის ქლორიდის 9,5%-იან ხსნარს. ქიმიური შედგენილობა Br_{0\text{'}15-0\text{'}20}M_{45-60}{\tfrac{Cl{99}SO_41}{Ca{90}(NA{+}K){10}}}{12}\text{°}CpH{7,0}; დებიტი 22მ3/დღე-ღამე. იხმარება სასმელად. ლუგელას პირველი ქიმიური ანალიზი აკადემიკოს რ. კუპცისის მიერ იქნა შესრულებული 1927 წელს. წარმოებს ჩამოსხმა, წელიწადში (1981) დაახლოებით 0,5 მლნ ბოთლი (0,5 ლ). 

„ლუგელა“ ურთულესი ქიმიური შემადგენლობისაა. იგი მიეკუთვნება ქლორიდული წყლების ჯგუფს, თვითონ ქმნის მინერალური წყლების ტიპს და ჰიდროქიმიურ ლიტერატურაში „ლუგელას“ წყლების სახელწოდებითაა ცნობილი. წამყვანი ელემენტებია: კალციუმის კათიონი და ქლორის ანიონი, დამახასიათებელია ბრომის არსებობა, თანმხლები გაზია მეთანი, მცირე რაოდენობით შეიცავს: ანიონებიდან ფტორს, იოდსა და სულფატს, ხოლო კატიონებიდან ნატრიუმს, კალციუმს და მაგნიუმს. მაღალი მინერალიზაციის გამო დიდხანს ინახება, ჩამოსხმისას არ საჭიროებს ნახშირორჟანგით გაჯერებას, აღნიშნული თივსებების გამო „ლუგელას“ მსოფლიოში ბადალი არ ჰყავს.

სამედიცინო გამოკვლევებით დადგენილია, რომ მინერალური წყალი „ლუგელა“, მიეკუთვნება სამკურნალო–სასმელი წყლების კატეგორიას, რომელიც მიიღება მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით. „ლუგელას“ სამკურნალო ჩვენებებია ტუბერკულოზი, ლულოვანი ძვლების მოტეხილობა, რაქიტი, ალეგიული დაავადებები, სისხლის შედედების დაქვეითება და სხვა. ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტის მიერ დამუშავებულია „ლუგელას“ მინერალური წყლისაგან კბილის პასტის მიღების ტექნოლოგია. იგი დიდი წარმატებით გამოიყენება აგრეთვე მეცხოველეობასა და მეფრინველეობაში. წყლისაგან მიღებული  მაღალი კონცენტრაციის ხსნარი, როგორც სიცივის გადამტანი აგენტი, წარმატებით გამოიყენება სამაცივრო დანადგარებში.

## ლიტერატურა 
**ნურმან არდია, ჭიჭიკო ჯანელიძე*, სამეგრელო (გეოგრაფიული აპექტები) – თბილისი–ზუგდიდი, 1999 წ.

კატეგორია:ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:სამეგრელო
კატეგორია:ქართული მინერალური წყლები
დგუში

thumb|დგუში
**დგუში** — მოძრავი ცილინდრული ნაწილი.

დგუშის დანიშნულებაა მიიღოს აირების წვის შედეგად წარმოქმნილი თბური ენერია და თითისა და ბარბაცას საშუალებით გადასცეს მუხლა ლილვს. დგუში ასევე ემსახურება დამხმარე ტაქტებს: შეშვება, შეკუმშვა, მუშა სვლა და აირების გაშვება.
დგუშის მუშაობის პირობები ხასიათდება დიდი მექანიკური და თბური დატვირთვებით, ამავე დროს იგი გადაადგილდება არათანაბარი სიჩქარით. ცილინდრის შუა ნაწილში სიჩქარე აღწევს მაქსიმუმს, ხოლო მკვდარ წერტილებში იგი ნულის ტოლია. აღნიშვნული პროცესი იწვევს ინერციას. მუდმივი ხახუნი დგუშისა და ცილინდრებს შორის იწვევს მექანიკურ ცვეთას. ზემოთ აღნიშნულის გამო დგუშის დასამზადებლად გამოყენებულ მასალას უნდა ჰქონდეს შემდეგი თვისებები:მაღალი მექანიკური სიმტკიცე, მდგრადობა დიდ ტემპერატურულ რეჟიმზე, მაღალი ანტიფრიციული თვისება,სითბოს კარგი გამტარეობა, სწორხაზოვანი გაფართოების დაბალი კოეფიცენტი და კოროზიული მდგრადობა.

საავტომობილო მწარმოებლებში დგუშის დასამზადებლად ძირითადად იყენებენ ალუმინის შენადნობებს, იშვიათად თუჯს. 
ამჟამად მიდის აქტიური მუშაობა კერამიკული მასალისგან დგუშების დასანერგად.ალუმინის ნაკლები კუთრი წონის გამო მისგან დამზადებულ დგუშებს ინერციული დატვირთვა შემცირებული აქვთ.

სითბოს კარგი გადაცემის შედეგად შემცირებულია თბური დაძაბულობა. დაბალი ხახუნის კოეფიცენტის გამო ნაკლებია შიდა დანაკარგები. ამავდროულად ალუმინის შენადნობიდან დამზადებულ დგუშებს აქვთ შემდეგი ნაკლოვანებები:თბური გაფართოების დიდი კოეფიცენტი,არასაკმარისი ცვეთამედეგობა და შედარებით მაღალი ღირებულება.

თუჯისგან დამზადებულ დგუშებს აქვთ უფრო მაღალი სისალე, ცვეთადემედეგობა და მხურვალმტკიცობა და ამავდროულად ხახოვანი გაფართოების თანაბარი კოეფიცენტი მასრებთან. აღნიშნული ფაქტორი იძლევა ღრიჩოს შემცირების საშუალებას. თუჯის ძირითადი უარყოფითი მხარეებია: შედარებით მაღალი კუთრი წონა, რაც ზრდის ინერციის ძალებს. ამიტომ შეუძლებელი ხდება მათი გამოყენება სწრაფსვლიან ძრავებში.

დგუშს აქვს შემამჭიდროებელი ნაწილი (თავი) ძრო და მიმმართველი ნაწილი (კალთა) შემამჭიდროებელ ნაწილს აქვს არხები საკომპრესიო და ზეთჩამომწმენდი რგოლებისათვის. თითის დასამაგრებლად დგუშს აქვს კორძი.
დგუში მუშაობისას ცხელდება არათანაბრად. იმ მიზნით, რათა მოხდეს სხვადასხვა ხარისხით გაფართოების კომპენსირება, დგუშს აკეთებენ კონუსურს და ოვალურს. კორძების ღერძზე დიამეტრი ნაკლებია, ვიდრე მის პერპენდიკულარულად. ეს გამოწვეულია იმის გამო, რომ დიდი მეტალის მასა უფრო ინტენსიურად ფართოვდება, რადგან დგუშის ზედა ნაწილი უფრო მეტად ცხელდება. ამიტომ თავის დიამეტრი უფრო ნაკლებია ვიდრე კალთისა. სიმტკიცის გაზრდის მიზნით შიდა ნაწილში აკეთებენ სიხისტის წიბოებს, რომელნიც გარკვეულწილად ხელს უწყობენ დგუშის თავიდან კალთაზე ტემპერატურის გადაცემას. იმისათვის, რომ სწორად მოხდეს დგუშის ცილინდრში ჩასმა მას უკეთებენ მისანიშნ ჭდეს. ასეთი ჭდე კეთდება დგუშის და ბარბაცას სწორად შეერთებისათვის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დგუშის თითი

კატეგორია:მანქანებისა და მექანიზმების ნაწილები
ლუიზიანური ხავსი

**ლუიზიანური ხავსი** () — ბრომელიასებრთა ოჯახის ყვავილოვანი ეპიფიტური მცენარე. 

გავრცელებულია აშშ-ის სამხრეთ-აღმოსავლეთ შტატებიდან არგენტინასა და ჩილემდე. მისი ძალზე წვრილი, ძაფისებრი და დატოტვილი  ღეროები ლიქენების მსგავსად გრძელ რუხ ფოჩებად კიდია ხეებზე. ლუიზიანური ხავსის ღეროებს ლეიბებისა და რილი ავეჯის დასატენად ხმარობენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ერთლებნიანები
ლუკა იერუსალიმელი

**ლუკა იერუსალიმელი**, *მუხაისძე* (დ. დაახლოებით 1245 — გ. 1273), იერუსალიმის ჯვრის  ქართული მონასტრის წინამძღვარი 1270-1273 წლებში. 1273 წელს ჯვრის მონასტერი მამლუქებმა მიიტაცეს და ლუკა იერუსალიმელი ქრისტიანობის დაცვისათვის სიკვდილით დასაჯეს. 

## იხილეთ აგრეთვე
*ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობა

## ლიტერატურა
**გაბიძაშვილი ე.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 308, თბ., 1983

## რესურსები ინტერნეტში
*ლუკა მუხაისძე/ იერუსალიმელი, XIII ს.–ის მეორე ნახევარი

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1245
კატეგორია:გარდაცვლილი 1273
ლუი

**ლუი**  შეიძლება აღნიშნავდეს:

## ლუი  (Louis), საფრანგეთის მეფეები
*ლუი II (საფრანგეთი)
* ლუი III (საფრანგეთი)
* ლუი IV (საფრანგეთი)
* ლუი V (საფრანგეთი)
*ლუი VI (საფრანგეთი)
* ლუი VII (საფრანგეთი)
* ლუი VIII (საფრანგეთი)
* ლუი IX (საფრანგეთი)
* ლუი X (საფრანგეთი)
* ლუი XI (საფრანგეთი)
* ლუი XII (საფრანგეთი)
* ლუი XIII (საფრანგეთი)
* ლუი XIV (საფრანგეთი)
* ლუი XV (საფრანგეთი)
* ლუი XVI (საფრანგეთი)
* ლუი XVIII (საფრანგეთი)
ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობა

**„ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობა“** — ქართული მწერლობის ანონიმური ძეგლი, რომელიც შეიქმნა XIV საუკუნის პირველ ნახევარში. „ლუკა იერუსალიმელის მარტვილობის“  ჩვენამდე მოღწეული ერთადერთი ნუსხა (მიაკვლია ნიკო მარმა 1902 წელს) მოგვიანებით უნდა იყოს ჩაკინძული XI საუკუნის ხელნაწერში. ტექსტი გამოსცა დავით ყიფშიძემ 1927 წელს. თხზულება, რომელიც იერუსალიმის ჯვრის ქართული მონასტრის წინამძღვრის ლუკა იერუსალიმელის  ცხოვრების სვინაქსარული რედაქციაა, მნიშვნელოვანი წყაროა პალესტინის ქართული კოლონიის ისტორიის შესასწავლად.

## ლიტერატურა
**მეტრეველი ე.,* მასალები იერუსალიმის ქართული კოლონიის ისტორიისათვის (XI-XVII სს.), თბ., 1962;
**გაბიძაშვილი ე.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 308, თბ., 1983

კატეგორია:ქართული ჰაგიოგრაფია
ლოჭინის ნასოფლარი

**ლოჭინის ნასოფლარი** — ადრინდელი ფეოდალური ხანის (IV-VI სს.) არქეოლოგიური ძეგლი მდინარე ლოჭინის მარცხენა ნაპირას, სოფ. გამარჯვების ტერიტორიაზე, თბილისიდან 28 კმ-ზე. სახელი ეწოდა აღმოჩენის ადგილის მიხედვით. 1952 გათხარეს (რ. აბრამიშვილი) ნასოფლარის ნაწილი. ძეგლი მდებარეობს დაბალ ბორცვზე, დასავლეთიდან ხევი აკრავს, დანარჩენი 3 მხრიდან კი გამაგრებულია 2 მ სიღრმის ხელოვნური თხრილით. გათხრების შედეგად გამოვლინდა სამეურნეო და საცხოვრებელი ნაგებობანი და მათ შუა არსებული გასასვლელი. ქვის კედლები ნაგები და შელესილი იყო ოთხის ხსნარით. ზოგი ოთახის იატაკი ქვიშაქვის ფილებით იყო მოგებული. ნაგებობანი გადახურული იყო კრამიტით. აღმოჩენილია მრავალნაირი კერამიკული ნაწარმი. აგრეთვე მარცვლეულის შესანახი ხაროები. აღსანიშნავია დოქის ყელისა და გვერდის ნატეხები, რომლებზეც, შესაძლოა, პატრონის ვინაობის აღმნიშვნელი ქართული ასოებია ამოკაწრული, რაც საზოგადოების ფართო ფენებში დამწერლობის გავრცელებაზე მიუთითებს.

ლოჭინის ნასოფლარის არქეოლოგიური მასალა ანტიკურიდან ადრინდელი ფეოდალურზე გარდამავალი ხანისთვის დამახასიათებელი ნიშნებით ხასიათდება.

## ლიტერატურა
* *აბრამიშვილი რ., ჭილაშვილი ლ.,* ლოჭინის ნასოფლარის არქეოლოგიური გათხრები, «ს. ჯანაშიას სახელობის საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1962, ტ. 23 B;
*

კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:გარდაბნის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლუკარნა

მინი|200პქ|*რენესანსის ლუკარნა*, საფრანგეთი
**ლუკარნა**  (ფრანგ. lucarne < ლათ. lux „სინათლე“) — სარკმლის ღიობი სხვენის სახურავსა და გუმბათურ გადახურვაში. ლუკარნს ხშირად დეკორატიული დანიშნულება აქვს. გარედან ჩვეულებრივ, შემკულია საპირეებით, ნაძერწი მორთულობით და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
ლურჯი ვეშაპი

**ლურჯი ვეშაპი** () — ძუძუმწოვარი ცხოველი ზოლიან ვეშაპისებრთა ოჯახისა. ტანად ყველაზე დიდი ცხოველია, მისი სხეულის სიგრძე 33 მ, მასა 150 ტ აღემატება. აქვს პატარა ზურგის ფარფლი, ზედა ყბაზე — 350-800 წყვილი რქოვანი შავი ფირფიტა. ლურჯი ვეშაპის არეალი ძალზე ფართოა, თუმცა თითქმის განადგურებულია. გვხვდება ერთეულებად, იშვიათად წყვილად ან 3 ერთად. იკვებება კიბოსნაირებით (თევზს არ ჭამს). ყოველ 2-3 წელიწადში დედალი შობს 1 ნაშიერს, რომლის სიგრძეა 6-8 მ, მასა 2-3 ტ. ნაშიერი 7-8 თვე რძით იკვებება (ვეშაპის რძე 35-60%-მდე ცხიმს შეიცავს). მაკეობა 11 თვემდე გრძელდება. სქესობრივ სიმწიფეს აღწევს 4-5 წლისა. ერთი ლურჯი ვეშაპი საშუალოდ იძლევა 15-20 ტ ცხიმს და 35-40 ტ ხორცს. 1966 წლიდან ლურჯ ვეშაპზე ნადირობა აკრძალულია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:უკბილო ვეშაპები
ლუკიანე

**ლუკიანე** — VI საუკუნის I ნახევრისა და შუა წლების ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, დავით გარეჯელის უახლოესი მოწაფეთაგანი. დავით გარეჯელის თხოვნით დააარსა გარეჯის მრავალმთის იოანე ნათლისმცემლის მონასტერი. ლუკიანეს შესახებ ცნობები დაცულია „დავით გარეჯელის ცხოვრების“ რედაქციებში. მისი მოღვაწეობის ეპიზოდები ფართოდ აისახა ქართულ იკონოგრაფიაში.

## ლიტერატურა 
* *ლომინაძე ბ.,* ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან (სენიორიები), ტ. 1, თბ., 1966;

* ზ. თვალჭრელიძე, გარეჯის ნათლისმცემლის უდაბნო-მონასტერი, ძეგლის მეგობარი, 80, თბ., 1988

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
ლურჯი კაპარჭინა

**ლურჯი კაპარჭინა** () — თევზი კობრისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძე 40 სმ, მასა 600 გ აღწევს. ზედა ნაწილს მოლურჯო ელფერი დაჰკრავს. გვერდები და მუცელი ვერცხლისებრ-თეთრია და ოქროს ელფერი აქვს. ბინადრობს დიდ ტბებსა და მდინარეებში. გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთის, ბალტიის, შავი, აზოვის, კასპიის ზღვებში. იკვებება ზოოპლანქტონით.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კობრისებრნი
ქურუმი

მინი|200პქ|ძველი ეგვიპტელი ქურუმი

**ქურუმი** — წარმართული რელიგიური კულტების სასულიერო პირი, კერპთმსახური, ის,ვინც საკულტო-სარიტუალო საქმიანობას და ტაძრების მომსახურებას ეწეოდა.

## ძველი ეგვიპტე
ქურუმები შეადგენდნენ ეგვიპტის საზოგადოების ყველაზე გავლენიან სოციალურ ფენას. ზოგჯერ ისინი დინასტიებსაც აფუძნებდნენ. მოგვიანებით ქურუმობას მემკვიდრეობითი ხასიათი მიიღო.

ქურუმების იერარქია განსაკუთრებული ორგანიზებულობით გამოირჩეოდა. ყოველ ღვთაებას ჰყავდა თავისი კლირი (ორგანიზაცია), რომლის სათავეშიც უმაღლესი ქურუმი იდგა. მას ფარაონი ნიშნავდა. რაც უფრო მაღალი იყო ამა თუ იმ ღმერთის ადგილი პანთეონურ იერარქიაში, მით უფრო ძლიერი იყო კლირი.

ყველაზე ძლიერი კლირის უმაღლესი ქურიმი ზოგჯერ ყველა კლირისა და ქურუმის უზენაეს ხელმძღვანელად ითვლებოდა. ახალი სამეფოს ხანიდან ყველაზე ძლიერი ორგანიზაცია ამონ-რას კლირი იყო.

ქურუმები უმაღლეს ქურუმს ემორჩილებოდნენ. ქურუმთა ორგანიზაციაც რანგებად იყოფოდა. უმაღლეს ფენებში შედიოდნენ ე. წ. ჰემ-ნეჩერები — ღვთის მონები. ისინი კულტის მთავარი წარმმართველები იყვნენ. შემდეგ მოდიოდნენ ხერიხებები — წმინდა ტექსტების მცოდნენი და მკითხველნი („ხერი-ხები“-ი ქურუმთა ამ რანგის სახელია). დაბალი ფენის სასულიერო პირთა დიდი უმრავლესობა ტაძარში სამეურნეო სამუშაოებს ასრულებდა. მათ უაბებს — „სუფთებს“ უწოდებდნენ. განსაკუთრებული ადგილი ეკავათ ტაძარში მწერლებს — სეხ-პერ-ანხებს. ეს ყველაზე პატივსაცემი და პრესტიჟული თანამდებობა იყო. ქურუმები ვალდებულნი იყვნენ, თეთრი სელის სამოსი ცმოდათ. შალეულის ტარება აკრძალული ჰქონდათ. ზოგიერთი პანტერის ტყავითაც იმოსებოდა. ეცვათ თეთრი სანდლები. ხშირად განიბანებოდნენ და მთელ სხეულსა და თავზე თმას იპარსავდნენ. კლირში ერთიანდებოდნენ მომღერლებიც და მუსიკოსებიც.

ძველი ეგვიპტის ქურუმობა უნიკალური მოვლენაა კაცობრიობის ისტორიაში. ხალხს სწამდა, რომ ქურუმები სამყაროს შესახებ ფუნდამენტურ ცოდნას ფლობდნენ, რომელსაც ადამიანებისთვის მარადიული სიცოცხლე უნდა მოეტანა. ძველ ეგვიპტელთა აზრით, მთელი ეს ცოდნა ჯერ კიდევ შორეული წარსულიდან იყო დაუნჯებული „მიცვალებულთა წიგნში“, რომელიც ყოველი ეგვიპტელის წმინდა წიგნად ითვლებოდა.

ახალი სამეფოს ეპოქიდან დაიწყო განხეთქილება ფარაონებს და ქურუმებს შორის.

## შუმერი
შუმერი ქურუმების კასტა ცალკეულ ჯგუფებათ იყოფოდა, რომლებიც ვიწრო სარიტუალო პროცესებს აღასრულებდნენ: ერთნი ღვთისმსახურებასა და ტაძრის მუსიკას განაგებდნენ, მეორენი შემლოცველნი იყვნენ, მესამენი - ნათელმხილველნი, რომელთა მოვალეობას შეადგენდა ციურ მნათობებზე დაკვირვება, კეთილ და უკეთურ დღეთა გარჩევა. იყვნენ ქურუმები ქალებიც, რომლებსაც ხალხი დიდ პატივს სცემდა. ისინი სეზონურ დღესასწაულებზე საღვთო ქორწინების რიტუალს ასრულებდნენ.

ადრე შუმერთა მთავარი ღვთაება იყო ენლილი. რელიგია ბოლომდე პოლითეისტური (მრავალღმერთიანი) დარჩა, თუმცა მისი განვითარების განსაზღვრულ პერიოდში (ჩვ. წ.-მდე XVIII საუკუნე) იგრძნობოდა მიდრეკილება მონოთეიზმისკენ (ერთღმერთიანობა). მაგალითად, მარდუქ-ენლილს თითქმის ყველა ღმერთის ატრიბუტები მიაწერეს.

## სქოლიო
კატეგორია:წარმართობა
ლურჯი ნარი

**ლურჯი ნარი**, *ლურჯეკალა* () — მცენარეთა გვარი ქოლგოსანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ორ- ან ერთწლოვანი ბალახია. 230-მდე სახეობა გავრცელებულია ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ზომიერ სარტყლებში (უპირატესად მექსიკასა და სამხრეთ ამერიკაში). საქართველოში 5 სახეობაა. ზოგიერთი სახეობა სარეველაა. *Eryngium planum* შეიცავს საპონინებს და ეთეროვან ზეთებს, იხმარება ამოსახველებელ საშუალებად.

## ლიტერატურა
*
ლუკუნის მთა

**ლუკუნის მთა**, **შინდლარი** — მთიანი მასივი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, დმანისის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ზემო ხრამის პლატოზე. წარმოადგენს მდინარეების გეტისწყლის, ორმაშენისა და მაშავერის (ხრამის აუზი) წყალგამყოფს. სიმაღლე ზღვის დონიდან 1899 მ. აგებულია მეოთხეული ვულკანური ლავებით. დამახასიათებელია მთის სტეპის ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მთები
ფილარმონია

thumb|150px|თბილისის ფილარმონია
**ფილარმონია** (ბერძნ. *philéo* — მიყვარს და *harmonía* — ჰარმონია) — საკონცერტო ორგანიზაციებისა და საზოგადოებების სახელწოდება ზოგიერთ ქვეყანაში. XIX საუკუნეში ევროპისა და ამერიკის ქალაქებში (პეტერბურგი, მოსკოვი, ბერლინი, ლონდონი, ნიუ-იორკი და სხვა) შეიქმნა ფილარმონიული საზოგადოებები, რომლებიც პროპაგანდას უწევდნენ სიმფონიურ მუსიკას. XX საუკუნეში ასეთი საზოგადოებები ფართოდ გავრცელდა, ევროპის სოციალისტურ ქვეყნებში და  საბჭოთა კავშირში  სახელმწიფო ორგანიზაციებად იქცნენ.

სსრკ-ში ფილარმონიის მიზანი იყო მუსიკალური ნაწარმოებების, შემსრულებელთა ხელოვნების, აგრეთვე  საესტრადო ხელოვნების სხვადასხვა სახეობის (ცეკვა, მხატვრული კითხვა და სხვა) პოპულარიზაცია. პირველი ფილარმონიები ჩამოყალიბდა პეტროგრადში (1921), მოსკოვში (1922). სსრკ-ში სულ 140-მდე ფილარმონია იყო. ფილარმონიას მუდმივ შტატში ჰყავს შემსრულებლები, მუსიკალური კოლეკტივები (სიმფონიური და კამერული ორკესტრები, გუნდები).

საქართველოში ფილარმონიული საზოგადოება შეიქმნა 1905 წელს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორგანიზაციები
კატეგორია:მუსიკა
ლურჯი სუფრა

მინი|ტრადიციული ლურჯი სუფრა (XXI საუკუნე)
**ლურჯი სუფრა** — ქართული ტრადიციული სუფრის ერთ-ერთი ნიმუში, რომელიც უმთავრესად აღმოსავლეთ საქართველოში იყო გავრცელებული. მზადდებოდა თბილისის, გორის, თელავის საჩითავ სახელოსნოებში. ლურჯი სუფრის მხატვრული მოტივები მრავალფეროვანი იყო. მხატვრული ორნამენტის ისეთ ტრადიციულ ელემენტებში, როგორიცაა ასტრალური და მცენარეული მოტივები, ზოომორფული და ანთროპომორფული სახეები, თავისებურადაა ასახული ქართველი ხალხის უძველეს მსოფლმხედველობასთან დაკავშირებული წარმოდგენები. ლურჯი სუფრის საყოფაცხოვრებო მოტივებიდან აღსანიშნავია სუფრის ატრიბუტები: დანა, ჩანგალი, კოვზი, აგრეთვე ქართული კაბასა და ჩოხა-ახალუხში გამოწყობილი მოცეკვავე მამაკაცთა და მანდილოსანთა გამოსახულებანი. ლურჯი სუფრას ფართოდ ხმარობდნენ გვიანდელი ფეოდალური ხანის ქართული საზოგადოების ყველა ფენაში. XVII საუკუნის I ნახევარში რუსული წყაროების მიხედვით, აღმოსავლეთ საქართველოს სამეფო კარზე მიღებული ეტიკეტით ლურჯი სუფრა დარბაზობის დროს კარისკაცთა პურობისათვის ყოფილა განკუთვნილი. XIX საუკუნეში ლურჯი სუფრა ფართოდ იყო გავრცელებული თბილისის მოსახლეობაში, განსაკუთრებით მოქალაქეთა ყოფაში სხვადასხვა დღეობასთან დაკავშირებულ პურობასა და საქორწინო წვეულებებში. აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანეთში (მთიულეთში) ახლო წარსულამდე იყო შემონახული ვიწროგანიანი და გრძელი ლურჯი სუფრები, რომლებიც სათემო დღეობებზე საწესო პურობისთვის იყო განკუთვნილი. XVIII–XIX საუკუნეებში ლურჯი სუფრების საყურადღებო კოლექცია დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის ფონდებში.

2017 წლის 2 ივნისიდან ლურჯი სუფრის დამზადების ტრადიციულ ტექნოლოგიასა და კულტურას მინიჭებული აქვს საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დაჩითვა

## ლიტერატურა 
* *ბრაილაშვილი ნ.,* ლურჯი სუფრები (ალბომი), თბ., 1964;
* *Полиевктов М. А.,* Материалы по истории грузино-русских взаимоотношений. 1615–1640, Тб., 1937;

## რესურსები ინტერნეტში 
* საკრალური ლურჯი სუფრა, რადიო თავისუფლება.
* ლურჯი სუფრა, ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქსოვილები
კატეგორია:საქართველოს არამატერიალური კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები
ლუფარი

**ლუფარი** () — თევზის ერთადერთი სახეობა ლუფარისებრთა ოჯახისა. აქვს წაგრძელებული სხეული, რომლის სიგრძე 115 სმ, მასა 15 კგ აღწევს. გვხვდება ტროპიკულ და ზომიერ ზღვებში. ყოფილ სსრკ-ში — შავ და აზოვის ზღვებში. მტაცებელია. იკვებება სხვადასხვა თევზით. ძვირფასი თევზია, გემრიელი ხორცი აქვს. რეწვის ობიექტია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქორჭილასნაირნი
კატეგორია:ევროპის თევზები
კატეგორია:აფრიკის თევზები
კატეგორია:აზიის თევზები
ლუხვანო

**ლუხვანო** — ცაგერის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ლუხვანოსა და ქვედა ლუხვანოს ძველი სახელწოდება. 

ლუხვანოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილია ძვ. წ. X-VIII საუკუნეების ბრინჯაოს ნივთების განძი (ცულები, შუბისპირები და სხვა); დაცულია ერმიტაჟში (სანქტ-პეტერბურგი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცაგერის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლუხუნი

**ლუხუნი** — მდინარე ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში, რიონის მარჯვენა შენაკადი. სათავე აქვს ლეჩხუმის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2650 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 39 კმ, აუზის ფართობი 239 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულზე, წყალმცირობა - ზამთარში, წყალმოვარდნები - შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 12,1 მ³/წმ. სოფ. ურავთან მდინარეზე აგებულია ჰესი. ქვემო დინებაში იყენებენ ხე-ტყის დასაცურავებლად.

## ციტატა
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რიონის შენაკადები
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მდინარეები
საჭიროება

**საჭიროება** არის რაღაცისადმი უკმარისობის გრძნობა, რომელსაც განიცდის ადამიანი.

ადამიანური საჭიროება შეიძლება იყოს:

* *ფიზიკური* — საჭიროება საკვების, ტანსაცმლის, სითბოს და უსაფრთხოების;
* *სოციალური* — საჭიროება სხვა ადამიანებთან ურთიერთობის, სულიერი სიახლოვის და სიყვარულის;
* *ინდივიდუალური* — საჭიროება ცოდნისა და თვითგამოხატვის.

როდესაც საჭიროება არ კმაყოფილდება, ადამიანი ეძებს საშუალებას, რომლის მეშვეობითაც შეიძლება დაიკმაყოფილოს ეს საჭიროება ან ახშობს მას.

კატეგორია:ეკონომიკა
კატეგორია:ფილოსოფია
ალბერ ლებრანი

thumb|right|ალბერ ლებრანი
**ალბერ ლებრანი** (*ფრანგ.:* Albert Lebrun), (დ. 29 აგვისტო, 1871, ლოთარინგია, საფრანგეთი — გ. 6 მარტი, 1950, პარიზი) — ფრანგი პოლიტიკოსი, საფრანგეთის უკანასკნელი პრეზიდენტი მესამე რესპუბლიკის პერიოდში 1932–1940 წლებში.

## ლიტერატურა 
* Albert Lebrun, *Témoignage*, Plon, 1945 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Notice d'Albert Lebrun dans les annales de l'École des mines
*  Biographie plus complète et petite exposition virtuelle sur Albert Lebrun

კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1850
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
ადოლფ ტიერი

thumb|ადოლფ ტიერი
**ლუი-ადოლფ ტიერი** (ფრანგ. Louis-Adolphe Thiers) (მარსელი 16 აპრილი 1797 - 3 სექტემბერი 1877) ფრანგი პოლიტიკოსი და ისტორიკოსი. საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრი მეფე ლუი-ფილიპის დროს 1836 - 1839 და 1840 წლებში და პრეზიდენტი 1871 - 1873 წლებში.

## ლიტერატურა 
* Bury, J.P.T. and R. P. Tombs. *Thiers, 1797–1877: A Political Life* (1986) 307p; the standard scholarly biography
* Mitchell, Allan. "Thiers, MacMahon, and the Conseil supérieur de la Guerre," *French Historical Studies,* Fall 1969, 6#2 pp 232–52 in JSTOR
* Tombs, Robert. "The Thiers Government and the Outbreak of Civil War in France, February–April 1871," *Historical Journal,* Dec 1980, 23#4, pp 813–831 in JSTOR

## რესურსები ინტერნეტში 
* Site listing links to the Third Republic
* Page on history of French flags with brief outline of formation of the Third Republic
* 
* 

კატეგორია:ფრანგი ისტორიკოსები
კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:საფრანგეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1797
კატეგორია:გარდაცვლილი 1877
ლუფა

**ლუფა** () — მცენარეთა გვარი გოგრისებრთა ოჯახისა. მცოცავღეროიანი ერთწლოვანი ბალახებია. აქვთ ერთსქესიანი, დიდი ყვითელი ან თეთრი ყვავილები და მრავალთესლიანი, მშრალი, ბოჭკოვანი ნაყოფი. 

6-8 სახეობა (სხვა მონაცემებით 20-მდე) ტროპიკებში იზრდება. უფრო ცნობილია ცილინდრული ლუფა () და წახნაგოვანი ლუფა (). ორივე სახეობა ძირითადად კულტივირებულია ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში (იაპონია, ინდოეთი, ინდოჩინეთი, ეგვიპტე, ტროპიკული ამერიკა, აშშ, მცირე აზია). მოჰყავთ აგრეთვე კავკასიასა და ყირიმის შავი ზღვის სანაპიროზე, ჩრდილოეთ კავკასიასა და შუა აზიაში. მკვახე ნაყოფი იჭმება. მწიფე ნაყოფს დამუშავების შემდეგ იყენებენ საბანაო ღრუბლად, ქუდების და სხვა ნივთების დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გოგრისებრნი
კატეგორია:სართავი კულტურები
პატრის მაკ-მაჰონი

**მარი ედმ პატრის მორის დე მაკ-მაჰონი** (ფრანგ. Marie Edme Patrice Maurice de Mac-Mahon) (დ. 13 ივნისი, 1808 — გ. 17 ოქტომბერი, 1893) — ფრანგი გენერალი და პოლიტიკოსი, მაჯენტას პირველი ჰერცოგი, საფრანგეთის სახელმწიფოს მეთაური 1873 წლიდან 1875 წლამდე და საფრანგეთის პრეზიდენტი 1875-1879 წლებში.

## ლიტერატურა 
* D.W. Brogan, *France Under the Republic: The Development of Modern France (1870-1939)* (1940) pp 127–43.
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:საფრანგეთის მარშლები
კატეგორია:დაბადებული 1808
კატეგორია:გარდაცვლილი 1893
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
ლუხუნის დარიშხანის საბადო

**ლუხუნის (ლუხუმის) დარიშხანის საბადო**, მდებარეობს ამბროლაურის რაიონში, მადნისღელის (მდინარე ლუხუნის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში. საბადო დაკავშირებულია ზედაიურულ-ქვედაცარცული ფლიშის ზედა კარბონატულ წყებასთან. წყების სამხრეთ პერიფერიაზეა შეცოცების ტიპის რღვევა, რომლის ფარგლებშიც ლოკალიზებულია მადნიანი სხეული. 

მთავარი მადნეული მინერალებია რეალგარი და აურიპიგმენტი. საბადო მიეკუთვნება ჰიდროთერმულ ტიპს. წარმოშობილია დაბალ და ნაწილობრივ საშუალო ტემპერატურაზე, ძირითადად გვერდითი ქანების მეტასომატური შეცვლის შედეგად და უკავშირდება კაინოზოური ასაკის მაგმატიზმს. ლუხუნის   დარიშხანის საბადოს ბაზაზე სოფ. ურავში მუშაობს რაჭის სამთომეტალურგიული კომბინატი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს საბადოები
ლუჰა

**ლუჰა** — მესტიის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზედა ლუჰისა და ქვედა ლუჰის ძველი სახელწოდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ისტორიული სოფლები
ლუხუნისწვერი

**ლუხუნისწვერი** — მთა საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ლენტეხის, ონისა და ამბროლაურის მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს ლეჩხუმის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მდინარეების რიონის, ლუხუნისა და ხიდურის (ცხენისწყლის მარცხენა შენაკადი) წყალგამყოფი. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3185 მ. აგებულია იურული ნალექებით — თიხიანი და კირიანი ფიქლებით. კალთებზე ალპური მდელოებია. ლუხუნისწვერზე გზა ადის მდინარე ლუხუნის ხეობიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის მთები
მაანიკვარა

**მაანიკვარა** — მდინარე საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. სათავე აქვს ბზიფის ქედის სამხრეთ განშტოებაზე, ზღვის დონიდან 945 მ სიმაღლეზე, ერთვის შავ ზღვას. სიგრძე 10.9 კმ, აუზის ფართობი 38.9 კმ². საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყლის დანარჩენ დროს — წყალმოვარდნები. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი 1.77 მ³/წმ.

მდინარე მაანიკვარა მოედინება მდინარე ფსირცხას აღმოსავლეთით, რომელთა შორის მდებარეობს კარსტული წარმონაქმნი — მაანიკვარის შახტი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მდინარეები
კატეგორია:შავ ზღვაში ჩამდინარე მდინარეები
მაბუია

**მაბუია** (Mabuya) — ხვლიკების გვარი სცინკისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძე 22 სმ აღწევს. ჩვეულებრივ მურაა, ღია ფერის ზოლები დასდევს. კიდურები კარგად აქვს განვითარებული. გვარში 90-მდე სახეობაა. გავრცელებულია აფრიკაში, მადაგასკარზე, სამხრეთ აზიაში, სამხრეთ და ცენტრალურ ამერიკაში და ანტილის კუნძულებზე. იკვებებიან მწერებით და მზორე ზომის უხერხემლოებით. ზოგი კვერცხმდებია, უმრავლესობა კი — კვერცხცოცხლადმშობი. სომხეთში, თურქმენეთში და სამხრეთ-აღმოსავლეთ უზბეკეთში გვხვდება ოქროსფერი მაბუია (Mabuya aurata).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სცინკისებრნი
მაგანა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაგანა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მაგანა — მდინარე წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში;
* მაგანა — უღელტეხილი აფხაზეთის კავკასიონზე.
მააკია

**მააკია** () — ფოთოლმცვივან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. აღმოსავლეთაზიური გვარია. შეიცავს 5-6 სახეობას. ყოფილ სსრკ-ში ბუნებრივად გავრცელებულია მხოლოდ 1 სახეობა — ამურის მააკია (). ხშირვარჯიანი ხეა, რომლის სიმაღლე 15-20 მ აღწევს. მისი ფოთლები და ნორჩი ყვავილები დაფარულია აბრეშუმისებრი ბუსუსით. 

მეტწილად იზრდება შორეულ აღმოსავლეთში, კორეასა და ჩრდილო-აღმოსავლეთ ჩინეთში. კულტივირებულია დეკორატიულ მცენარედ, აგრეთვე ხევებისა და ფერდობების გასამაგრებლად. კარგად ხარობს ბათუმის ბოტანიკურ ბაღში. აქვს მაგარი და ძნელად ლპობადი მერქანი, რომელსაც სახარატო და სადურგლო საქმეში იყენებენ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:პარკოსნები
მაგანა

**მაგანა** — მდინარე წალენჯიხის მუნიციპალიტეტში, სათავე აქვს ეგრისის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2460 მ სიმაღლეზე, სიგრძე 34 კმ, აუზის ფართობი 141 კმ². ერთვის მდინარე ენგურს მარცხნიდან ქალაქ ჯვართან. საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულსა და ზამთარში, წყალმოვარდნები — შემოდგომაზე. საშუალო წლიური ხარჯი 8.10 მ³/წმ. მაგანის სათავეში, ზ. დ. 2654 მეტრზე მდებარეობს ტობავარჩხილის ტბა.

## ლიტერატურა
*ენციკლოპედია „საქართველო“ — მაგანა

## სქოლიო
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ენგურის შენაკადები
მაგარი ხორბალი

**მაგარი ხორბალი** () — ხორბლის ტეტრაპლოიდური სახეობა. მსოფლიოში გავრცელების მიხედვით II ადგილი უკავია რბილი ხორბლის შემდეგ. 

ყოფილ სსრკ-ში უმთავრესად ევროპის ნაწილშია კულტივირებული. პოლიმორფული სახეობაა. ძირითადად გავრცელებულია საგაზაფხულო ფორმა. აქვს მსხვილი, მაღალხარისხოვანი ცილებით მდიდარი მარცვალი. ფქვილის წარმოებაში იყენებენ რბილი ხორბლის ფქვილის ხარისხის გასაუმჯობესებლად. 

საქართველოში უმეტესად თესავენ შავთავთავიან და შავფხიან ავტოქტონურ ჯიშებს („შავფხა“). ძვირფასი სასელექციო მასალაა ხორბლის ახალი ჯიშებისა და ფორმების შესაქმნელად. სოკოვან დაავადებათა მიმართ გამძლეა.

## იხილეთ აგრეთვე
* თავთუხი

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხორბლები
მაგანის უღელტეხილი

**მაგანის უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) საზღვარზე, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში, სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს აფხაზეთის კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, მდინარეების გრიბზისა (ბზიფის მარჯვენა შენაკადი) და მაგანის (დიდი ლაბის მარცხენა შენაკადი) სათავეებთან. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2265 მ. უღელტეხილის მიდამოები აგებულია პალეოზოური კრისტალური ქანებით, შემოსილია სუბალპური მდელოებით. გადადის საჭაპანო გზა, რომელიც აკავშირებს ბზიფის ხეობას ჩრდილოეთ კავკასიის (ყარაჩაი-ჩერქეზეთის) სოფლებთან.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის უღელტეხილები
კატეგორია:აფხაზეთის კავკასიონის უღელტეხილები
მაგნოლია

**მაგნოლია** () — მცენარეთა გვარი მაგნოლიასებრთა ოჯახისა. მარადმწვანე ან ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. მეტწილად დიდი ფოთლები აქვთ. ყვავილები კენწრული და ორსქესიანია, უმეტესად სურნელოვანი, იშვიათად მყრალი. 

ნაყოფი გირჩისებრი, მრავალფოთლურაა, საიდანაც ძაფზე ჩამოკიდებული, წითელ გარსში მოქცეული თესლი. ცნობილია მაგნოლიის 80-მდე სახეობა, მათგან 20-მდე სახეობა ჩრდილოეთ ამერიკაში იზრდება, დანარჩენი — სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. 

მაგნოლია კულტურაში ფართოდ არის დანერგილი. კარგად ხარობს ნოყიერ, ტენიან, დრენირებულ ნიადაგზე. ამრავლებენ თესლით, კალმით (სათბურში). ყოფილ სსრკ-ში კულტივირებულია 16 სახეობა, უმეტესად დიდყვავილა მაგნოლია (), რომელიც შეიცავს ეთერზეთებს, გლიკოზიდებსა და ალკალოიდებს. საქართველოში მაგნოლია მოშენებულია თბილისში, წინანდალში, ქუთაისში და სხვა ადგილებში, უფრო მეტად კი შავი ზღვის სანაპიროზე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მაგნოლიასებრნი
მაგნოლიასებრნი

**მაგნოლისებრნი** () — ორლებნიანი მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე ან ფოთოლმცვივანი ხეებია, იშვიათად ბუჩქები.აქვთ მთლიანი ან დანაკვთული, ხშირად თანაფოთლებიანი ფოთლები, ორსქესიანი (იშვიათად ერთსქესიანი) ყვავილები, მრავალი მტვრიანა. 

ოჯახში 12 გვარის 220-მდე სახეობაა, რომელიც გავრცელებულია აღმოსავლეთ და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთში და ცენტრალურ ამერიკაში, აგრეთვე ვესტინდოეთსა და სამხრეთ ამერიკის ჩრდილოეთში. 

ყოფილ სსრკ-ში, კერძოდ, კურილის კუნძულებზე ამ ოჯახიდან ბუნებრივად იზრდება მაგნოლიის გვარის მხოლოდ 1 სახეობა; სამხრეთ რაიონებში დეკორატიულ მცენარედ კულტივირებულია 20-მდე სახეობა

## ლიტერატურა
*
System of a Down-ის დისკოგრაფია

აქ წარმოდგენილია ამერიკული როკ-ჯგუფ System of a Down-ის დისკოგრაფია. იგი The Beatles-ის შემდეგ პირველი ჯგუფია, რომელმაც აშშ-ში ერთსა და იმავე წელს გამოსცა ალბომები, რომელთაგანაც ორივე ჩარტის სათავეში მოექცა. ჯგუფის გამოშვებული აქვს ხუთი სტუდიური ალბომი, 16 სინგლი და 11 მუსიკალური ვიდეო.

2006 წელს System of a Down-მა შეისვენა, ხოლო მისმა წევრებმა დაიწყეს სოლო პროექტებზე მუშაობა. 2010 წლის 29 ნოემბერს ცნობილი გახდა მათი გაერთიანების შესახებ. დრამერ ჯონ დოლმაიანის თქმით, ისინი ახალ ალბომს გამოსცემენ.

## სტუდიური ალბომები
## სინგლები
### პრომო სინგლები
## მუსიკალური ვიდეოები
## სხვა ჩანაწერები
* *Chef Aid: The South Park Album* (1998) - Will They Die 4 You? (აგრეთვე მონაწილეობენ მეისი, შონ კომბსი და ლილ კიმი)
* *უცხო მიწა* (საუნდტრეკი, 1998) - Marmalade
* *ალქაჯი ბლერიდან 2* (საუნდტრეკი, 2000) - Mind
* *დრაკულა 2000* (საუნდტრეკი, 2000) - The Metro (Berlin-ის სიმღერის ვერსია)
* *მძიმე მეტალი 2000* (საუნდტრეკი, 2000) - Störagéd
* *Loud Rocks* (2000) - Shame (Wu-Tang Clan-ის სიმღერის ვერსია)
* *MTV The Return of the Rock* (2000) - Suite-Pee
* *Nativity in Black, Vol. 2: A Tribute to Black Sabbath* (2000) - Snowblind (Black Sabbath-ის სიმღერის ვერსია)
* *Scream 3* (2000) - Spiders
* *არასაბავშვო ფილმი* (საუნდტრეკი, 2001) - The Metro (Berlin-ის სიმღერის ვერსია)
* *მორიელების მეფე* (საუნდტრეკი, 2002) - Streamline
* *Ozzfest 2002 Live Album* (2002) - Needles
* *ATV Offroad Fury 2* (2002) - Science
* *Pledge of Allegiance Tour: Live Concert Recording* (2002) - Chop Suey!, Bounce და Toxicity
* *პარანოია* (საუნდტრეკი, 2007) - Lonely Day
* *Rock Band 2* (2008) - Chop Suey!
* *Guitar Hero World Tour* (2008) - B.Y.O.B
* *Guitar Hero: Metallica* (2008) - Toxicity
* *Rock Band 4* (2015) - Spiders
* *The Secret Life of Pets* (საუნდტრეკი, 2016) - Bounce

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*[ System of a Down] საიტზე Allmusic
*System of a Down საიტზე Discogs

## წყაროები
;ძირითადი

* 
* 

;სქოლიო

კატეგორია:დისკოგრაფიები
დისკოგრაფია
კატეგორია:მძიმე მეტალ ჯგუფების დისკოგრაფიები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლების დისკოგრაფიები
გამყიდველის ბაზარი

**გამყიდველის ბაზარი** არის ბაზარი, რომლის დროსაც მეტი ძალაუფლება ეკუთვნით გამყიდველებს. ეს არის საქონლისა და მომსახურების დეფიციტის ბაზარი. ტიპური ბაზარია განვითარებადი ქვეყნების ეკონომიკისათვის.

კატეგორია:ეკონომიკა
ბაზარი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ბაზარი ** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* ბაზარი — საქონელგაცვლის სფერო;
* ბაზარი — ისტორიული ქალაქი ფეოდალურ საქართველოში;
* ბაზარი — საგნებით, პროდუქტებით ვაჭრობისათვის განკუთვნილი ადგილი;
*ბაზარი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ზაქათალის რაიონში.

## პიროვნებები 
* ბაზარი, სენტ-ამან — ფრანგი უტოპისტი.
Red Rain (სიმღერა)

**Red Rain** — პიტერ გებრიელის სიმღერა და სინგლი ალბომიდან *So*. ჩაიწერა სტიუარტ კოუპლენდის (The Police) მონაწილეობით. სინგლის სახით 1987 წელს გამოიცა. მიუხედავად თავად ალბომის წარმატებისა, სინგლი ნაკლებად წარმატებული გამოდგა.

ცნობილია, რომ სიმღერის ტექსტი დაიწერა, როდესაც გებრიელი თავის აუზში იმყოფებოდა და წითელ ღვინოს სვამდა. „Red Rain“ დღემდე სრულდება პიტერის კონცერტებზე, თუმცა, უფრო შენელებული ტემპით.

## სიმღერების სია
# Red Rain  
# In Your Eyes (სპეციალური მიქსი) [მხოლოდ 12" სინგლზე]
# Gaga

**შენიშვნა**: Gaga არის სიმღერის *I Go Swimming* ინსტრუმენტული ვერსია.

## სქოლიო
კატეგორია:1987 წლის სინგლები
კატეგორია:პიტერ გებრიელის სიმღერები
კატეგორია:1986 წლის სიმღერები
მადა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მადა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* მადა — კვების მოთხოვნილებასთან დაკავშირებული სასიამოვნო შეგრძნება;
* მადა — მთა საქართველოში.