5 ნოემბერი

**5 ნოემბერი** — გრიგორიანული კალენდრის 309-ე დღე (ნაკიან წლებში – 310-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 56 დღე.

## დღის მოვლენები 
* ძვ. წ. 333 : ალექსანდრე მაკედონელის ბრძოლა დარიოს III-ის წინააღმდეგ ისოსთან.
* 1757 : შვიდწლიანი ომი - ფრიდრიხ დიდი ამარცხებს საფრანგეთისა და საღვთო რომის იმპერიის გაერთიანებულ არმიას როსბახის ბრძოლაში.
* 1813 : რუსეთი და სპარსეთი ხელს აწერენ გულისტანის საზავო ხელშეკრულებას, რითაც სრულდება რუსეთ-სპარსეთის 1804-13 წლების ომი.
* 1838 : ცენტრალური ამერიკის შეერთებული შტატები დაიშალა ფედერაციიდან ნიკარაგუას გამოსვლის გამო.
* 1854 : ინკერმანის ბრძოლა ყირიმის ომში.
* 1895 : ჯორჯ სელდანზე გაიცა პირველი აშშ-ის პატენტი ავტომობილზე.
* 1911 : 29 სექტემბერს ოსმალეთზე ომის გამოცხადების შემდეგ იტალია იპყრობს ტრიპოლისა და კირენეიკას.
* 1913 : დიდი ბრიტანეთი კვიპროსის ანექსიას ახდენს და საფრანგეთთან ერთად ოსმალეთს ომს უცხადებს.
* 1916 : პოლონეთის სამეფო გამოცხადდა გერმანიის და ავსტრო-უნგრეთის იმპერატორების მიერ მოწერილი 5 ნოემბრის აქტით.
* 1935 : ძმები პარკერები უშვებენ სამაგიდო თამაშს მონოპოლია.
* 1945 : კოლუმბია გაეროს წევრი ხდება.
* 1979 : აიათოლა ხომეინიმ აშშ დიდ სატანად შერაცხა.
* 1994 : 45 წლის ჯორჯ ფორმანი ხდება ყველაზე ასაკოვანი მძიმე წონის კრივის ჩემპიონი მაიკლ მურზე ნოკაუტით გამარჯვებით.
* 1996 : აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში დემოკრატი ბილ კლინტონი ამარცხებს რესპუბლიკელ ბობ დოულს და მეორე ვადით რჩება პოსტზე.
* 1996 : რუსეთის პრეზიდენტს ბორის ელცინს გულის ოპერაციას უკეთებენ, მის მოვალეობას ვიქტორ ჩერნომირდინი ასრულებს.
* 2004 : რუსეთის პრეზიდენტი  ვლადიმირ პუტინი კიოტოს პროტოკოლს აწერს ხელს, რითაც სრულდება საკმარისი პირობები მსოფლიო ნახშირბადის ორჟანგის გამონაბოლქვის ქვოტების ასამოქმედებლად.
* 2006 : ამერიკელი მწერალი ჯონათან ლიტელი საფრანგეთის ლიტერატურული ჯილდოს - **გონკურის პრემიის** ლაურეატი გახდა.
* 2006 : ერაყში სადამ ჰუსეინს კაცობრიობის წინააღმდეგ ჩადენილი დანაშაულებისთვის ჩამოხრჩობა მიუსაჯეს.
* 2008 : ბარაკ ობამა დემოკრატიული პარტიიდან პირველი შავკანიანი პრეზიდენტი გახდა ამერიკის ისტორიაში.
* 2009 : ფინეთი და შვედეთი ამტკიცებენ წინააღმდეგობრივი ნორდ სტრიმის მშენებლობას, რომელმაც ბუნებრივი აირის სადენი უნდა გაიყვანოს ვიბორგიდან, რუსეთი, გრეიფსვალდში, გერმანია, მათი ეკონომიკური ზონების გავლით.
* 2010 : ინდონეზიის კუნძულ იავაზე ვულკან მერაპის ამოფრქვევის შედეგად 49 ადამიანი დაიღუპა.
* 2023 : საქართველოს ტერიტორიიდან ჩრდილოეთის ციალი გამოჩნდა. 
* 2024 :  აშშ-ის საპრეზიდენტო არჩევნებში დონალდ ტრამპი იმარჯვებს.

## ამ დღეს დაბადებულნი 
*1271: ყაზან-ყაენი   — ირანის ილხანთა ანუ ჰულაგუიანთა დინასტიის მეშვიდე მბრძანებელი  (გ. 1304)
*1854: პოლ საბატიე   —   ფრანგი ქიმიკოსი  (გ. 1941)
* 1938: ჯო დასენი — ამერიკული წარმოშობის ფრანგი მომღერალი და მუსიკოსი
* 1948: პიტერ ჰემილი — ინგლისელი მუსიკოსი
*1952: ოლეგ ბლოხინი  — უკრაინელი ფეხბურთელი. 
* 1959: ბრაიან ადამსი  — კანადელი როკ-მუსიკოსი

## ამ დღეს გარდაცვლილნი 
* 1846 : თეიმურაზ ბატონიშვილი — ქართველი მწერალი და მეცნიერი
* 1887 : ყიფიანი, დიმიტრი — ქართველი საზოგადო მოღვაწე
* 1933 : კატაიამა სენ — იაპონიისა და საერთაშორისო მუშათა მოძრაობის მოღვაწე. 
* 1985 : ჩიქობავა, არნოლდ — ქართველი ენათმეცნიერი (დ.1898)

## დღესასწაულები 
* მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს:

** იაკობი ძმა უფლისა
** წმინდა ეგნატე

## იხილეთ აგრეთვე 
**სხვა თვეები:**
## სქოლიო
* 

1105