ბერტა ბენცი

**ბერტა ბენცი** (დაბ. სახელი: **ცეცილია ბერტა რინგერი**; 1849 წლის 3 მაისი – 1944 წლის 5 მაისი) იყო გერმანელი ავტომობილის პიონერი. იგი იყო ავტომობილის გამომგონებლის კარლ ბენცის საქმიანი პარტნიორი, ინვესტორი და მეუღლე. 1888 წლის 5 აგვისტოს მან პირველმა გაიარა შორი მანძილი შიდაწვის ძრავიანი ავტომობილით, გამოსცადა Benz Patent-Motorwagen და 105 კმ-იანი მოგზაურობის განმავლობაში გამოიგონა სამუხრუჭე ხუნდი და გადაჭრა რამდენიმე პრაქტიკული პრობლემა. ამით მან Benz Patent-Motorwagen-ს მსოფლიო პოპულარობა მოუტანა და კომპანიას პირველი გაყიდვები უზრუნველყო. ბერტა ბენცს ბადენის დიდ საჰერცოგოში სწავლის უფლება არ ჰქონდა, ხოლო მისი ფინანსური და საინჟინრო წვლილი 21-ე საუკუნემდე უმეტესად უყურადღებოდ რჩებოდა.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ცეცილია ბერტა რინგერი დაიბადა 1849 წლის 3 მაისს მდიდარი დურგლის ოჯახში პფორცჰაიმიში. იგი იყო ცხრა შვილიდან მესამე. მისი მამა, კარლ ფრიდრიხ რინგერი, ოსტატი მშენებელი და დურგალი, და მისი 20 წლით უმცროსი დედა, აუგუსტე ფრიდრიხი, იყვნენ მდიდარი ადამიანები, რომლებიც დიდ ინვესტიციებს დებდნენ შვილების განათლებაში. ბადენის დიდი საჰერცოგოში. მისი მამა გამდიდრდა უძრავი ქონებით სპეკულაციით. იგი 10 წლის განმავლობაში სწავლობდა პფორცჰაიმის პანსიონატში და გამოირჩეოდა თავისი ამბიციითა და ტექნოლოგიური ინოვაციათი მომხიბვლელობით, თუმცა უმაღლესი განათლების მიღება არ შეეძლო, რადგან იმ დროს ქალებს უნივერსიტეტში სიარულის უფლება არ ჰქონდათ. როგორც გაუთხოვარი ქალი, მას ამის უფლება ჰქონდა; ბენცზე დაქორწინების შემდეგ კი, გერმანული კანონმდებლობის თანახმად, ბერტამ დაკარგა ინვესტორად მოქმედების სამართლებრივი უფლება.

## სრულწლოვანი ცხოვრება
1872 წლის 20 ივლისს ბერტა რინგერი დაქორწინდა კარლ ბენცზე. მოდელი II გადაკეთდა ოთხბორბლიანად სატესტო მიზნებისთვის, რაც მას ამ მოდელის ერთადერთ ეგზემპლარად აქცევს.
1886 წლის 3 ივლისს კარლ ბენცმა საჯაროდ წარადგინა პატენტ-მოტორვაგენი მანჰაიმიში. მას ჰქონდა უკანა ამძრავი თვლები რგოლოვანი ფოლადით და მყარი რეზინით, მართვადი წინა თვალი და სავარჯიშო სავარძლების განლაგების ვარიანტები და დასაკეცი სახურავი. ამ ისტორიულ მოგზაურობამდე, მოტორიზებული გასვლები იყო მხოლოდ ძალიან მოკლე გამოცდები, საწყის წერტილში დაბრუნებით, მექანიკოსების დახმარებით. საეტლო ბილიკებს მიჰყვებოდა, ეს პიონერული ტური მოიცავდა დაახლოებით  ერთმხრივ მანძილს.

მიუხედავად იმისა, რომ მოგზაურობის აშკარა მიზანი დედის მონახულება იყო, ბერტა ბენცს სხვა მოტივებიც ჰქონდა&nbsp;– დაემტკიცებინა თავისი ქმრისთვის, რომელსაც თავისი გამოგონების მარკეტინგზე სათანადოდ არ უფიქრია, რომ ავტომობილი, რომელშიც ორივემ დიდი ინვესტიცია ჩადო, ფინანსურ წარმატებას მიაღწევდა, როგორც კი დამტკიცდებოდა მისი სარგებლიანობა ფართო საზოგადოებისთვის; და მიეცა ქმრისთვის რწმენა, რომ მის კონსტრუქციებს მომავალი ჰქონდა.

მან მანჰაიმი დაახლოებით გამთენიისას დატოვა, გზაში უამრავი პრობლემა გადაჭრა. ბერტამ ამ მოგზაურობაში თავისი მნიშვნელოვანი ტექნიკური შესაძლებლობები გამოავლინა. საწვავის ავზის გარეშე და კარბიურატორიში მხოლოდ 4.5 ლიტრი ბენზინით, მას უნდა ეპოვა ლიგროინი, ნავთობის გამხსნელი, რომელიც მანქანის სამუშაოდ იყო საჭირო. გამხსნელი მხოლოდ აფთიაქებში იყო ხელმისაწვდომი, ამიტომ მან ვისლოხიში გაჩერება მოახდინა ქალაქის აფთიაქში, შტადტ-აფთეკეში, საწვავის შესაძენად. იმ დროს, ბენზინი და სხვა საწვავი მხოლოდ ფარმაცევტებისგან იყო შესაძენი, და სწორედ ამიტომ გახდა ვისლოხის ფარმაცევტი მსოფლიოში პირველი საწვავის სადგური. ერთ მომენტში მჭედელის დახმარება დასჭირდა ჯაჭვის შესაკეთებლად. როდესაც ხის მუხრუჭები გაფუჭება დაიწყო, ბენცმა მიაკითხა მეჩექმეს, რომ ტყავი დაემაგრებინა, რითაც შექმნა მსოფლიოში პირველი სამუხრუჭე ხუნდების წყვილი. აორთქლებითი გაგრილების სისტემა გამოიყენებოდა ძრავის გასაგრილებლად, რაც წყლის მარაგს მოგზაურობის განმავლობაში დიდ პრობლემად აქცევდა. სამეული ყოველ გაჩერებაზე მარაგს წყალს უმატებდა.

1926 წელს ბენც და კომპანია შეუერთდა გოტლიბ დაიმლერისა და ვილჰელმ მაიბახის კომპანიას და ჩამოაყალიბა დაიმლერ-ბენცი, რომელიც მერსედეს-ბენცის სახლი გახდა. კარლ ბენცი გარდაიცვალა 1929 წელს დიდი დეპრესიის დასაწყისში.

თავისი 95 წლის დაბადების დღეზე, 1944 წლის 3 მაისს, მიიღო კარლსრუეს ტექნიკური უნივერსიტეტის საპატიო სენატორის წოდება, სადაც მისი ქმარი სწავლობდა — ქალებს სწავლის უფლება არ ჰქონდათ მისი ახალგაზრდობის დროს.

ბერტა ბენცი გარდაიცვალა 95 წლის ასაკში თავის სოფელში ლადენბურგში, 1944 წლის 5 მაისს.

## გარდაცვალების შემდგომი პატივი, XXI საუკუნე
ს ოფიციალური მაჩვენებელი]]
ში, სადაც მან გაჩერება მოახდინა საქალაქო აფთიაქში საწვავის შესავსებად, რომელიც ახლა "მსოფლიოში პირველ გასამართ სადგურად" იწოდება]]

2008 წელს ბერტა ბენცის მემორიალური მარშრუტი ოფიციალურად დამტკიცდა როგორც კაცობრიობის სამრეწველო მემკვიდრეობის მარშრუტი, რადგან იგი მიჰყვება ბერტა ბენცის გზას 1888 წელს ავტომობილით მსოფლიოში პირველი გრძელი მანძილის მოგზაურობის დროს. ახლა შესაძლებელია 194&nbsp;კმ-იანი ნიშნების მიყოლება, რომლებიც მის მარშრუტს მიუთითებს მანჰაიმიდან ჰაიდელბერგის გავლით პფორცჰაიმიმდე (შავი ტყე) და უკან.

*ბერტა ბენცის გამოწვევა*, ჩართული *2011 წლის ავტომობილური ზაფხულის* ცერემონიის ჩარჩოში, დიდი ოფიციალური გერმანული ღონისძიება და დაბადების დღის წვეულება კარლ ბენცის მიერ ავტომობილის გამოგონების  წლისთავისადმი მიძღვნილი, გაიმართა ბერტა ბენცის მემორიალური მარშრუტზე 2011 წლის 10 და 11 სექტემბერს. ეს იყო გლობალურად თვალსაჩინო სიგნალი ავტომობილის ახალი მიღწევებისთვის და ღია იყო მხოლოდ მდგრადი მობილობისთვის&nbsp;– მომავალზე ორიენტირებული მანქანები ალტერნატიული წამყვანი სისტემებით, *ანუ*, ჰიბრიდული და ელექტრო, წყალბადის და საწვავის ელემენტების მანქანები და სხვა უკიდურესად ეკონომიური მანქანები. დევიზია *ბერტა ბენცის გამოწვევა – მდგრადი მობილობა მსოფლიოში უძველეს საავტომობილო გზაზე!*

2011 წლის 25 იანვარს დოიჩე ველემ (DW-TV) მსოფლიო მასშტაბით გადასცა თავის სერიაში *Made in Germany*, სატელევიზიო დოკუმენტური ფილმი კარლ ბენცის მიერ ავტომობილის გამოგონების შესახებ, რომელიც უსვამდა ხაზს მისი მეუღლის, ბერტა ბენცის ძალიან მნიშვნელოვან როლს. რეპორტაჟი არა მხოლოდ ავტომობილის ისტორიაზეა, არამედ შეხედა მის მომავალსაც, რაც ნაჩვენები იყო ბერტა ბენცის გამოწვევით 2011 წლის 10 და 11 სექტემბერს.

2016 წელს იგი შეიყვანეს საავტომობილო დიდების დარბაზში, ქმრის შეყვანიდან 42 წლის შემდეგ.

ბენცების სახლი ისტორიულ ძეგლად არის გამოცხადებული და გამოიყენება როგორც სამეცნიერო შეხვედრების სივრცე არაკომერციული ფონდისთვის, დაიმლერისა და ბენცის ფონდისთვის, რომლის მიზანია მეცნიერებისა და კვლევის ხელშეწყობა ადამიანს, გარემოსა და ტექნოლოგიას შორის კორელაციის უკეთ გასაგებად.

## პოპულარულ კულტურაში
2011 წელს გადაიღეს დრამატიზებული სატელევიზიო ფილმი კარლისა და ბერტა ბენცის ცხოვრების შესახებ, სახელად '''', რომელიც პრემიერით გავიდა 11 მაისს და გაიდო Das Erste-ზე 23 მაისს. ფილმის თრეილერი და "მეიქინგ ოფის" სპეციალური გამოშვება განთავსდა YouTube-ზე.

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელები
კატეგორია:გერმანელი ქალები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი
კატეგორია:გერმანელი გამომგონებლები
კატეგორია:გერმანელი ინჟინრები