open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალბანეთის მუნიციპალიტეტები

**ალბანეთის მუნიციპალიტეტები** ()  — ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეულები ალბანეთში. ალბანეთში არის 61 მუნიციპალიტეტი (2015 წლამდე — 65). ყველაზე პატარა მუნიციპალიტეტია პუსტეცი (3290 ადამიანი), ხოლო უდიდესი ტირანა (557 422). საშუალოდ ერთ მუნიციპალიტეტში მცხოვრებთა რაოდენობაა 39 378 ადამიანი. მუნიციპალიტეტებში შედის კომუნები. კომუნების საერთო რაოდენობაა 373. 

## მმართველობა
წარმომადგენლობითი ორგანოა საკრებულო, რომელიც აირჩევა ოთხი წლით. აღმასრულებელ ხელისუფლებას მეთაურობს მერი, რომელიც აირჩევა პირდაპირი წესით. მერი ასევე არის ოლქის საკრებულოს წევრი.

## უფლებამოსილებები
მუნიციპალიტეტების უფლებამოსილებებში შედის:
*წყალმომარაგება
*კანალიზაცია და სანიაღვრე სისტემები
* ადგილობრივი გზები, ტროტუარები, სკვერები
* გარეგანათება  
*საზოგადოებრივი ტრანსპორტი
*ნარჩენების მართვა
*მიწათსარგებლობა და ურბანული განვითარება
*სოციალური სერვისები
*კულტურა
*ადგილობრივი ეკონომიკური განვითარება
*მცირე ბიზნესის განვითარება
*ვეტერინარული მომსახურება
*მართლწესრიგის დაცვა და სამოქალაქო უსაფრთხოება
*სასაფლაოები

მუნიციპალიტეტების და ოლქების საერთო უფლებამოსილებებში შედის:
*სკოლამდელი და სასკოლო განათლება 
*საზოგადოებრივი ჯანდაცვა
*სოციალური ურთიერთობები
*გარემოს დაცვა

## იხილეთ აგრეთვე
*ალბანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*
*

კატეგორია:ალბანეთის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:მუნიციპალიტეტები
ლალაიანი

გვარ **ლალაიანის** () ცნობილი მატარებლები არიან:

*ვარაზდატ ლალაიანი (დ. 1999) — სომეხი სპორტსმენი, ძალოსანი;
*ერვანდ ლალაიანი (1864-1931) — სომეხი ეთნოგრაფი და არქეოლოგი;
*ეგუშ ლალაიანი (1918-1975) — კოლმეურნეობა „ბაკინსკი რაბოჩის“ ბრიგადირი, სოციალისტური შრომის გმირი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლალაიანცი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ავსტრიის თემები

**ავსტრიის თემები** () —  ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეული ავსტრიაში. სულ ავსტრიაში 2095 თემია. თემის საკრებულო აირჩევა პირდაპირი წესით 5 ან 6 წლით. საკრებულო ნიშნავს გამგეობის წევრებს. გამგეობა შედგება მერისგან, მისი მოადგილეებისგან და წევერბისგან და კომპლექტდება სხვადსხვა პარტიებისგან არჩევნების შედეგების პროპორციულად. მერის არჩევის წესი განსხვავებულია და ის აირჩევა ან საკრებულოს მიერ, ან პირდაპირი არჩევნებით ხალხის მიერ.

თემის უფლებამოსილებებში შედის სოციალური მომსახურება, მართლწესრიგის დაცვა, ურბანული დაგეგმვა და მიწათსარგებლობა, წყალმომარაგება და კანალიზაცია, გზები და საჯარო ტრანსპორტი, კულტურა, ჯანდაცვა და უსაფრთხოება.

## იხილეთ აგრეთვე
*ავსტრიის ადმინისტრაციული დაყოფა
*ავსტრიის ფედერალური მხარეები
*ავსტრიის ოლქები

## რესურსები ინტერნეტში
*ავსტრიის თემების ასოციაცია
*ავსტრიის ქალაქების ასოციაცია

თემი
კატეგორია:თემები
მოის საერთაშორისო აეროპორტი

**მოის საერთაშორისო აეროპორტი** (IATA: **MBA**, ICAO: **HKMO**) — საერთაშორისო აეროპორტი კენიაში. ემსახურება ქვეყნის სიდიდით მეორე ქალაქ მომბასას. 2020 წელს, 2 მილიონამდე მგავრთნაკადის მქონე აეროპორტებს შორის, აეროპორტების საერთაშორისო საბჭოს მიერ ის „აფრიკის საუკეთესო აეროპორტად“ დასახელდა.

## მიმოხილვა
მოის საერთაშორისო აეროპორტი ემსახურება ქალაქ მომბასასა და მის შემოგარენს. ის ქვეყნის ყველაზე დიდი და დატვირთული ჯომო კენიატას საერთაშორისო აეროპორტიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით, 425 კილომეტრში მდებარეობს. მომბასის აეროპორტს კენიის აეროპორტების ადმინისტრაცია მართავს. აეროპორტს სახელი ქვეყნის ყოფილი პრეზიდენტის დანიელ არაპ მოის საპატივმცემლოდ, მისივე პრეზიდენტობის დროს ეწოდა.

აეროპორტი მდებარეობს ზღვის დონიდან 61 მეტრ სიმაღლეზე და გააჩნია ორი ასაფრენ-დასაფრენი ბილიკი. ბილიკი 1 (3/21), რომლის სიგრძე 3350 მეტრია აღჭურვილია ინსტრუმენტული დაჯდომის სისტემით. ბილიკი 2-ის (15/33) სიგრძე 1260 მეტრია. ორივე ბილიკს ასფალტის საფარი აქვს.

აეროპორტს გააჩნია ორი ტერმინალი. ტერმინალი 1 ძირითადად საერთაშორისო ფრენებისთვის გამოიყენება, ხოლო ტერმინალი 2 კი შიდა რეისებს ემსახურება. ზოგიერთი ავიაკომპანია, როგორიცაა მაგალითად Kenya Airways ტერმინალ 1-ს ორივე, საერთაშორისო და შიდა ფრენებისთვის იყენებს. 

2018 წელს დადასტურდა, რომ მომბასის აეროპორტიდან ფრენებს Qatar Airways დაიწყებდა Airbus A320-ით, კვირაში 4 რეისის სიხშირით. პირველი რეისი 2018 წლის 11 დეკემბერს შესრულდა და დოჰიდან ფრენის დრომ დაახლოებით 6 საათი შეადგინა.

## რესურსები ინტერნეტში
* კენიის აეროპორტების ადმინისტრაცია – ჯომო კენიატას საერთაშორისო აეროპორტი

## სქოლიო
კატეგორია:კენიის აეროპორტები
გალიენუსის თაღი

250px|მინი|გალიენუსის თაღი
**გალიენუსის თაღი** — სერვიანეს კედელში არსებული უძველესი რომაული თაღის სახელწოდება. სწორედ აქ იწყებოდა ძველი რომაული გზები ვია-ლაბიკანა და ვია-ტიბურტინა.

## ისტორია
თაღი მონუმენტური სტილით ხელახლა ააგეს ავგუსტუსის პერიოდში. იგი არ იყო გამიზნული როგორც ტრიუმფალური თაღი, არამედ როგორც კარიბჭე რომის რესპუბლიკური პერიოდის ქალაქის კედელში. 262 წელს, იმპერატორის სახლის წევრმა, მხედარმა მარკუს აურელიუს ვიქტორმა, თაღი ხელახლა მიუძღვნა იმპერატორ გალიენუსს და მის მეუღლეს სალონინას, ორიგინალური წარწერის შეცვლით. ხელახალი მიძღვნის მიზანი იყო იმ უარყოფითი პუბლიციტეტის დაბალანსება, რომელიც გალიენუსმა მიიღო მისი მმართველობის დროს იმპერიის სხვადასხვა მარცხის გამო.

## ადგილმდებარეობა
თაღი დგას ვია-სან-ვიტოზე. მისი გაგრძელება, ვია-სან-მარტინო-აი-მონტი, მიჰყვება ძველი არგილეტუმის მარშრუტს, რომელიც მთავარი გზა იყო რომის ფორუმისკენ.

უკვე ავგუსტუსის პერიოდში ესკვილინის კარიბჭე შეტანილი იყო ესკვილინის ფორუმში, რომელიც მოიცავდა მაკელუმ ლივიას სახელით ცნობილ ბაზარს. როდესაც ეს შენობები მიატოვეს გვიანდელ ანტიკურ პერიოდში, სან ვიტოს დიაკონიამ და მონასტერმა გადაიბარა ისინი, როგორც ეს აღნიშნულია აინზიდელნის მარშრუტში. სწორედ ამ ეკლესიასთან არის ახლა თაღის ნაშთები.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის კარიბჭეები
ტონალა (ჩიაპასი)

**ტონალის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 91 913 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 8.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 858.92 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 49.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1849 წლის 31 მარტს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტონალა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07097.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
ტენეხაპის მუნიციპალიტეტი

**ტენეხაპის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 48 162 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 19.6%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 193.12 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 249.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტენეხაპა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07093.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
პინჩიანის კარიბჭე

300px|მინი|პინჩიანის კარბჭე
**პინჩიანის კარიბჭე** () — კარიბჭე ავრელიანეს კედელში.

სახელწოდება მომდინარეობს gens Pincia-დან (პინციების გვარიდან), რომლებსაც ეკუთვნოდათ ამავე სახელწოდების გორაკი (პინციუსის გორაკი). ძველ დროში მას ასევე Porta Turata („ჩაკეტილი კარიბჭე“, რადგან ნაწილობრივ იყო დახურული) და Porta Salaria vetus ეწოდებოდა, რადგან ძველი ვია სალარია მის ქვეშ გადიოდა.

კარიბჭე ააშენეს იმპერატორის ჰონორიუსის მართველობის დროს 403 წელს. კარიბჭე დახურული რჩებოდა XX საუკუნის დასაწყისამდე.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის კარიბჭეები
პიაცა კოლონა

**პიაცა კოლონა** () —  მოედანი რომის ისტორიული ცენტრის, კოლონას რაიონის შუაგულში, იტალიაში. მას სახელი დაერქვა მარკუს ავრელიუსის მარმარილოს სვეტის გამო, რომელიც იქ ახ.წ. 193 წლიდან დგას. წმინდა პავლეს ბრინჯაოს ქანდაკება, რომელიც სვეტს აგვირგვინებს, 1589 წელს პაპ სიქსტუს V-ის ბრძანებით დაიდგა. რომაული ვია ლატა (ამჟამად ვია დელ კორსო) გადის მოედნის აღმოსავლეთ ნაწილში, სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ.

## მიმოხილვა
მოედანი მართკუთხა ფორმისაა. მის ჩრდილოეთ მხარეს მდებარეობს პალაცო კიჯი, რომელიც ადრე ავსტრია-უნგრეთის საელჩო იყო, მაგრამ ამჟამად იტალიის მთავრობის რეზიდენციაა. აღმოსავლეთ მხარეს განთავსებულია მე-19 საუკუნის საჯარო სავაჭრო გალერეა კოლონა, სამხრეთ მხარეს კი მდებარეობს პალაცო ფერაიოლის გვერდი, რომელიც ადრე პაპის საფოსტო განყოფილება იყო, და პატარა ეკლესია სანტი ბართოლომეო ედ ალესანდრო დეი ბერგამასკი. დასავლეთ მხარეს მდებარეობს ვედეკინდის სასახლე, რომელსაც გააჩნია ვეიდან წამოღებული რომაული სვეტების კოლონადა.

მოედანი ანტიკური პერიოდიდან მონუმენტურ ღია სივრცეს წარმოადგენს. მარკუს ავრელიუსის ტაძარი იდგა პალაცო ვედეკინდის ადგილზე.

## შადრევანი
მოედანზე არსებული შადრევანი შეკვეთილი იყო 1577 წელს, პაპ გრიგოლ XIII-ის მიერ ჯაკომო დელა პორტასგან, რომელსაც დახმარებას უწევდა როკო დე როსი. 1830 წელს ის აღადგინეს და გაუკეთეს ორი წყვილი დელფინი გვერდიგვერდ, ერთმანეთში გადახლართული კუდებით, რომლებიც გამოქანდაკებული იყო აკილე სტოკის მიერ და განთავსებული გრძელი აუზის ორივე ბოლოში. ცენტრალური ქანდაკება შემდეგ შეცვალეს უფრო პატარა ქანდაკებითა და შადრევნით.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ხორვატიის მუნიციპალიტეტები

**ხორვატიის მუნიციპალიტეტები** —  ადგილობრივი თვითმმართველობის პირველი დონის ერთეულები  ხორვატიაში. ხორვატიაში თვითმმართველი ერთეულია ქალაქი, დაბა და თემი. მუნიციპალიტეტები ერთიანდებიან მხარეებში. სულ ხორვატიაში 566 მუნიციპალიტეტია.

თემი () ხორვატიაში არის ერთეული 10 000-ზე ნაკლები მცხოვრებით. 10 000-დან 35 000 მცხოვრებამდე არის დაბა. 35 ათას მცხოვრებზე მეტი არის ქალაქი. მმართველობის ორგანოებია ვეჩე () და ქალაქისთავი (), რომლებიც აირჩევიან 4 წლის ვადით. თემების და დაბების უფლებამოსილებები ერთგვაროვანია, ხოლო ქალაქებს მინიჭებული აქვთ დამატებითი უფლებები. ზოგიერთ ქალაქი ასევე ახორციელებს მხარის უფლებამოსილებებსაც, მაგალითად დედაქალაქი ზაგრები.

## რესურსები ინტერნეტში
*ხორვატიის მხარეების ასოციაცია 

კატეგორია:ხორვატიის ადმინისტრაციული დაყოფა
კატეგორია:მუნიციპალიტეტები
ჯონ ამბროზ ფლემინგი

**ჯონ ამბროზ ფლემინგი** (29 ნოემბერი, 1849 – 18 აპრილი, 1945) – ინგლისელი ფიზიკოსი და ინჟინერი, რომელმაც გამოიგონა ფლემინგის სარქველი (ვაკუუმური დიოდი) და შეიმუშავა ფლემინგის მარცხენა ხელის წესი.

## ცხოვრება 
ფლემინგი დაიბადა ლანკასტერში, ინგლისში. განათლება მიიღო ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯში და კემბრიჯში. 1904 წელს მან შექმნა ფლემინგის სარქველი, პირველი ვაკუუმური მილი.

## წვლილი 
სარქველმა შესაძლებელი გახადა რადიოს სიგნალების გამოვლენა, რამაც გავლენა იქონია ელექტრონიკის განვითარებაზე. მარცხენა ხელის წესი გამოიყენება ელექტრომაგნიტიზმში.

## გარდაცვალება 
ფლემინგი გარდაიცვალა 1945 წელს სიდმუთში. მისი გამოგონებები რადიოს ისტორიის ნაწილია.

## სქოლიო
ვედეკინდის სასახლე

**ვედეკინდის სასახლე** () — სასახლე პიაცა კოლონაზე რომში, იტალიაში, რომელიც მდებარეობს სანტი ბართოლომეო ედ ალესანდრო დეი ბერგამასკის ეკლესიის გვერდით. ის გამორჩეულია, როგორც ყოველდღიური გაზეთის „II Tempo“-ს ისტორიული ოფისი.
## ისტორია
მინი|ვეის სვეტები ვედეკინდის სასახლესთან
ვედეკინდის სასახლე აშენებულია ადგილზე, რომელიც ანტიკურ პერიოდში ეკავა მარკუს ავრელიუსის ტაძარს. შუასაუკუნეების შენობები, რომლებიც ამ ადგილზე მდებარეობდა, გაასუფთავეს ლუდოვისების მიერ აგებული ნაგებობისთვის 1659 წელს, რომელიც შემდგომში რომის ვიკარიატის ვიცერეგენტის ოფისებად იქცა. პაპის სახელმწიფოს საფოსტო სამსახურის გენერალური დირექტორის განსათავსებლად, რომელიც აქ 1814 წელს გადმოიტანეს, პალაცო მთლიანად გადააშენა პაპმა გრიგოლ XVI-მ ჯუზეპე ვალადიერის პროექტით, რომელიც განახორციელა პიეტრო კამპორეზე უმცროსმა. ვალადიერის თხოვნით, კამპორეზემ დაამატა პორტიკი, რომელიც აგებული იყო თორმეტი ელეგანტური რომაული სვეტით, რომლებიც ჩამოტანილი იყო ვეის ნანგრევებიდან, აგრეთვე მთავარი შესასვლელის ორივე მხარეს განთავსებული სვეტების ორი წყვილით, რომლებიც ამოღებული იყო სან პაოლო ფუორი ლე მურას ბაზილიკიდან, რომელიც 1823 წელს დაიწვა.
## სახელწოდება
1852 წელს სასახლე შეიძინა მდიდარმა ბანკირმა კარლ ვედეკინდმა, რომელმაც გადააკეთა მისი შიდა სივრცეები გ. ჯოვენალეს გეგმების მიხედვით. 1871 წლიდან პალაცოში განთავსებული იყო იტალიის სამეფოს განათლების სამინისტრო. მოკლე დროის განმავლობაში, 1943 წლის სექტემბრიდან რომის განთავისუფლებამდე, სასახლე იყო „ფაშისტი რომანის“ (Fascisti romani) ოფიციალური ბაზა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
უილიამ შოკლი

**უილიამ ბრედფორდ შოკლი** (13 თებერვალი, 1910 – 12 აგვისტო, 1989) იყო ამერიკელი ფიზიკოსი, რომელმაც ჯონ ბარდინთან და უოლტერ ბრატეინთან ერთად გამოიგონა ტრანზისტორი, რისთვისაც 1956 წელს მიიღო ნობელის პრემია ფიზიკაში.

## ცხოვრება 
შოკლი დაიბადა ლონდონში, ამერიკელი მშობლების ოჯახში. სწავლობდა კალტექში და MIT-ში. 1947 წელს Bell Labs-ში მისმა ჯგუფმა შექმნა ტრანზისტორი, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა თანამედროვე ელექტრონიკას.

## წვლილი 
შოკლის გამოგონებამ, ტრანზისტორმა, შეცვალა ვაკუუმური მილები და გზა გაუხსნა კომპიუტერების განვითარებას. მან ასევე დააარსა Shockley Semiconductor, რამაც ხელი შეუწყო სილიკონის ველის ჩამოყალიბებას.

## გარდაცვალება 
უილიამ შოკლი გარდაიცვალა 1989 წელს სტანფორდში. მისმა მუშაობამ გარდაქმნა ტექნოლოგიური სამყარო.

კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ნერონის აბანოები

[300px|მინი|ნერონის აბანოების ორი სვეტი [სანტ-ეუსტაჩიოს ეკლესიის გვერდით]]
**ნერონის აბანოები** (; ) — ააშენა იმპერატორმა ნერონმა 62-64 წლებში, ეს იყო დიდი აბანოების კომპლექსი, რომელიც განთავსებული იყო პანთეონსა და დომიციანეს სტადიონს შორის. ეს აბანოები იყო იმპერიული მასშტაბის პირველი აბანოები რომში და გამოირჩეოდა მონუმენტური დიზაინით. 227-229 წლებში იმპერატორმა ალექსანდრე სევერუსმა აღადგინა და გაფართოვა აბანოები. კომპლექსში შედიოდა ნატატიო (ბაზარი), ფრიგიდარიუმი (ცივი აბანო), თეპიდარიუმი (თბილი აბანო) და კალდარიუმი (ცხელი აბანო), რომელიც იყო სხვადასხვა ოთახებისა და ორთქლის ოთახების გვერდით.

მიუხედავად იმისა, რომ კომპლექსის უმეტესობა ახლა აღარ არსებობს, აბანოებიდან ნაშთები გადავიდა სხვა შენობებში. ამ მასალების ისეთი ნაწილები, როგორიცაა გრანიტის სვეტები და აუზები, გამოყენებულია რენესანსისა და ბაროკოს პროექტებში. 

## აღდგენა და დიზაინი
ალექსანდრე სევერუსის მიერ განხორციელებული რესტავრაცია იყო მნიშვნელოვანი პროექტი რომის ცნობილი შენობების აღდგენისთვის. მიუხედავად იმისა, რომ არსებობს დებატები იმის შესახებ, იყო თუ არა ნერონის და ალექსანდრე სევერუსის აბანოები ერთიდაიგივე კომპლექსი თუ ორ მოშორებით მდებარე ცალკე კომპლექსი, სავარაუდოდ,  გაფართოებული და განახლებული იყო ნერონის მიერ აგებული აბანოები. კომპლექსის დიზაინი იყო აღიარებული თავისი მასშტაბისა და ინჟინერიისთვის, სადაც აბანოები განლაგებული იყო სიმეტრიულად და კარდინალური მიმართულებების მიხედვით.

## მასალების გამოყენება
საუკუნეების განმავლობაში აბანოებიდან ნაშთები გადანაწილდა  რომის  შენობებში. მაგალითად, აბანოების რომანტიკულად ვარდისფერი გრანიტის სვეტები გამოიყენეს პანთეონში, ხოლო მონუმენტური ქვები გადაიტანეს მედიჩის ვილაში. 1980-იან წლებში ამოუცნობი იყო დიდი გრანიტის აუზი, რომელიც აღადგინეს და ახლა მოიხსენიება ფონტანა-დელა-სენატო სახელით.

## ლიტერატურა
*Filippo Coarelli, *Guida archeologica di Roma*, Verona: Arnoldo Mondadori Editore, 1984.
*Gerd Grasshoff & Christian Berndt, "Decoding the Pantheon Columns." *Architectural Histories*, vol. 18, 2(1), 2014.
*John R. Patterson, "The City of Rome: From Republic to Empire." *The Journal of Roman Studies*, vol. 82, 1992, pp.&nbsp;186–215.
*Samuel Ball Platner, *A Topographical Dictionary of Ancient Rome*, (as completed and revised by Thomas Ashby), London: Oxford University Press, 1929. pp.&nbsp;531–532 "*Thermae Neronianae or Alexandrinae*"
*Romolo Augusto Staccioli, *Acquedotti, fontane e terme di Roma antica*, Rome: Newton & Compton, 2005.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რომის ძველი რომაული აბანოები
კორონარის ქუჩა

მინი|კორონარის ქუჩა
**კორონარის ქუჩა** ( **Via dei Coronari**) — ქუჩა რომის ისტორიულ ცენტრში. გარშემორტყმულია მე-15 და მე-16 საუკუნეებში აშენებული შენობებით და მიიჩნევა ქალაქის ერთ-ერთ ყველაზე თვალწარმტაც ქუჩად, რომელმაც შეინარჩუნა იტალიური რენესანსის სტილი. ის დაახლოებით 500 მ სიგრძისაა და გაყვანილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთის მიმართულებით. სამხრეთ-დასავლეთით იგი გარს უვლის პატარა ბორცვს, მონტე ჯორდანოს. 

## ისტორია 
კორონარის ქუჩა რომაული ისტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი იყო. რენესანსის დროს აქ უამრავი მლოცველი იყრიდა თავს, რადგან ხალხის დიდი ნაკადი მიემგზავრებოდა წმინდა პეტრეს ბაზილიკაში და დასარჩენი ადგილი სჭირდებოდა. ქუჩა სავსე იყო ხელოსნებით, რომლებიც ყიდდნენ დეკორირებულ ჯვრებს, მედლებსა და სხვა რელიგიურ ნივთებს. სწორედ აქედან მომდინარეობს სახელწოდება „კორონარი“, რომელიც ნიშნავს რელიგიური ნივთებისა და ჯვრების გამყიდველს.
მინი|206x206პქ
მაგრამ ეს არ იყო მხოლოდ რელიგიური ცხელი წერტილი. კორონარიზე ასევე ცხოვრობდა მრავალი დიდგვაროვანი ოჯახი. მათი ელეგანტური სასახლეები დღესაც აღაფრთოვანებს მნახველებს და ქუჩას ხიბლს მატებენ. ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული არის ლანცელოტების სასახლე, გრანდიოზული რენესანსული ნაგებობა, რომელიც საუკუნეების განმავლობაში მხოლოდ ერთ საგვარეულოს ეკუთვნოდა. 

დღეს ქუჩაზე ყველაზე მეტი ხელოვანი, ისტორიის მოყვარული ან სიმშვიდის მაძიებელი ადამიანი მიდის. ამის გამო, თითქმის ყველა შენობა სამხატვრო გალერეა, ანტიკვარული მაღაზია ან სახელოსნოა. 

## წყაროები ინტერნეტში 
* quodilbetroma.com
* [gpsmycity.com](https://www.gpsmycity.com/attractions/via-dei-coronari-(street-of-the-coronaries)-59181.html)

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ქუჩები
კატეგორია:რენესანსის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
აკვა-კლაუდია

**აკვა-კლაუდია** (Aqua Claudia) — ძველი რომაული აკვედუკი, რომელიც, ისევე როგორც Aqua Anio Novus, დაიწყო იმპერატორმა კალიგულამ (37–41) 38 წელს და დაასრულა იმპერატორმა კლავდიუსმა (41–54).

ეს იყო მერვე აკვედუკი, რომელიც ამარაგებდა რომს და Aqua Anio Novus-თან, Aqua Anio Vetus-თან და Aqua Marcia-სთან ერთად, იგი განიხილება როგორც „რომის ოთხი დიდი აკვედუკს“ შორის.

## ისტორია
აკვედუკს სულ მცირე ორი ძირითადი რესტავრაცია გაუკეთდა. ტაციტუსი ვარაუდობს, რომ აკვედუკი გამოიყენებოდა იმპერატორ ვესპასიანეს დროს, ამას ვიგებთ წარწერით, რომ აკვა კლაუდია გამოიყენებოდა ათი წლის განმავლობაში, შემდეგ ვერ მოხერხდა და ცხრა წლის განმავლობაში იყო გამოუყენებელი. პირველი შეკეთება ჩატარდა ვესპასიანეს მეფობის დროს 71 წელს [1]. აკვედუკი კვლავ შეაკეთა 81 წელს იმპერატორმა ტიტუსმა გარდა ამისა, 123 წლის აგურის მარკები მოწმობს რომ ზოგიერთ რესტავრაცია მოხდა იმპერატორ ადრიანეს მმართველობის დროს. V საუკუნის საპატიო წარწერები აჩვენებს, რომ შეკეთება ჩატარდა არკადიუსის მმართველობის დროს და ჰონორიუსის მმართველობის დროსაც. მოგვიანებით რესტავრაცია ჩაატარა ბელიზარიუსმა VI საუკუნეში, ხოლო პაპმა ადრიანე I-მა VIII საუკუნეში[1].

ალექსანდრე სევერუსმა გაამაგრა ნერონის თაღები, სადაც მათ უწოდებენ arcus Caelimontani, მათ შორის თაღების ხაზის გასწვრივ ხეობაში კაელიანსა და პალატინს შორის.

ფორმისში სან ტომასოს ეკლესია მოგვიანებით აშენდა აკვედუქის მხარეს.

## მარშრუტი
მისი წყაროები, Caeruleus და Curtius, მდებარეობდა Via Sublacensis-ის 38-ე ეტაპთან.

მთლიანი სიგრძე იყო დაახლოებით 69 კილომეტრი (43 მილი)[6], რომელთა უმეტესი ნაწილი მიწისქვეშაა. ნაკადი დაახლოებით 185,000 მ3 (6,500,000 კუბ ფუტი) 24 საათში -- დაახლ. 2.3 მ3/წმ (80 კუ ფუტი/წმ). უშუალოდ მისი ფილტრაციის ავზის შემდეგ, Via Latina-ს მეშვიდე მილის მახლობლად, იგი საბოლოოდ აღმოცენდა თაღებზე, რომლებიც სიმაღლეში იზრდებიან, როდესაც მიწა ეცემა ქალაქისკენ და აღწევს 30 მეტრს (100 ფუტი).

ნერონმა გააფართოვა აკვედუკი არკუს ნერონიანთან ერთად ესკილინის ბორცვიდან კელიანის გორამდე და დომიციანე შემდგომ გააფართოვა იგი პალატინამდე, რის შემდეგაც აკვა კლაუდიას შეეძლო 14 რომაული ოლქის წყლით უზრუნველყოფა. კაელიის ბორცვის მონაკვეთს ეწოდა arcus Caelimontani.

**ხიდები**

ხილული დარჩენილი ხიდები მოიცავს: Ponte sul Fosso della Noce, Ponte San Antonio, Ponte delle Forme Rotte, Ponte dell`Inferno, Ponte Barucelli.

**ჯოჯოხეთის ხიდი**

ხიდს აქვს ერთი თაღი opus quadratum-ში, რომელიც გვიან პერიოდში გამაგრებულია აგურის ნაკეთობაში. სპეკუსი (არხი) დაახლოებით 1 მ სიგანისაა და ასევე აგებულია opus quadratum-ში, მაგრამ ძალიან ფოროვანი ქვით, რომელიც ადგილობრივად გვხვდება ფენის სახით უშუალოდ ტუფის ზემოთ, რომელზეც ხიდი ეყრდნობა.

**ბარუჩელის ხიდი**

Ponte Barucelli (ასევე ცნობილი როგორც Ponte Diruto) შედგება ორი მონუმენტური ხიდისგან 8 მეტრის დაშორებით აკვა კლაუდია (ჩრდილოეთით) ანიო ნოვუსი (სამხრეთით) აკვა ნერას ნაკადის გადაკვეთისთვის. ორივე თარიღდება 38-დან 52 წლამდე. მოგვიანებით ისინი გამაგრდნენ საყრდენებითა და გამაგრებით, გახდნენ ორი უზარმაზარი უწყვეტი და დაკავშირებული სტრუქტურა.

## სქოლიო
მინერვას ტაძარი

მინი|300პქ
**მინერვას ტაძარი** () — ტაძარი რომში, ავენტინის ბორცვზე, დიანას ტაძრის გვერდით. ის ახლა სრულად განადგურებულია, მაგრამ Forma Urbis Romae ადასტურებს მის არსებობას, როგორც პერიპტერალური ჰექსასტილის ტაძარი, რომელიც განსხვავებული მიმართულებით იყო განლაგებული, ვიდრე დიანას ტაძარი.

ტაძრის დაარსების დრო და დამაარსებელი უცნობია, თუმცა ცნობილია, რომ ის ძვ. წ. III საუკუნეში უკვე არსებობდა. ის იყო ხელოსანთა გაერთიანებების ცენტრი და III საუკუნის  ბოლოს განსაკუთრებით მწერალთა და მსახიობთა გაერთიანებების ადგილი. ძვ. წ. 123 წელს გაიუს გრაკქუსი და მისი მომხრეები ცდილობდნენ თავშესაფრის პოვნას ტაძარში, როცა ისინი რომს ტოვებდნენ, თუმცა უშედეგოდ. ტაძარი აღადგინა იმპერატორმა ოქტავიანე ავსგუსტუსმა. ტაძარი კვლავ არსებობდა IV საუკუნეში, როცა იგი აღინიშნება Forma Urbis Romae-ში. ტაძარი დაიხურა პაგანთა დევნის დროს, რომის იმპერიის გვიან პერიოდში.

## ლიტერატურა
*Filippo Coarelli, *Guida archeologica di Roma*, Verona, Arnoldo Mondadori Editore, 1984.

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:მინერვას ტაძრები
კატეგორია:დანგრეული ტაძრები
კატეგორია:დანგრეული რომაული ტაძრები
ვასილი ზინკევიჩი

**ვასილი (ვასილ) ზინკევიჩი** (  ; დ. 1 მაისი, 1945, სოფელი ვასკოვცი, იზიასლავის რაიონი, ხმელნიცკის ოლქი, უკრაინის სსრ ) — საბჭოთა და უკრაინელი მომღერალი, მსახიობი. უკრაინის გმირი ( 2009 წ .). უკრაინის სსრ სახალხო არტისტი (1986 წ .).
ნაზარი იარემჩუკთან, სოფია როტარუსთან და ვოლოდიმირ ივასიუკთან ერთად, ზინკევიჩი იყო 1970-იან წლებში უკრაინული მუსიკის აღორძინების ერთ-ერთი წარმომადგენელი.
ზინკევიჩმა თავდაპირველი პოპულარობა მოიპოვა, როგორც უკრაინული ვოკალურ-ინსტრუმენტული ანსამბლის სოლისტმა და როგორც მთავარი როლის შემსრულებელმა 1970 წლის ფილმში Chervona Ruta. ვლადიმერ ივასიუკის სიმღერების  ინტერპრეტაციამ მომღერალი ცნობილი გახადა საბჭოთა კავშირის მასშტაბით. ზინკევიჩის რამდენიმე სიმღერა, ისევე როგორც მისი რამდენიმე სიმღერა, საცეკვაო ქორეოგრაფიები, შესულია  უკრაინული ხელოვნების ოქროს ფონდში.
## ბიოგრაფია 
1965 წელს დაამთავრა კლემბოვსკაიას საშუალო სკოლა, ვიჟნიცის დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების სკოლა. 1968 წელს, სსრკ შეიარაღებული ძალების რიგებში მსახურობის შემდეგ გახდა ვია  „სმერიჩკას“ წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ლევკო დუტკოვსკი. ანსამბლს ერთი წლის შემდეგ შეუერთდა ნაზარი იარემჩუკი.
1971 წელს ვასილი ზინკევიჩს  იარემჩუკთან და ივასიუკთან  ერთად შეასრუებულმა სიმღერამ „ Chervona Ruta“ მოუტანა პოპულარობა მთელ საბჭოთა კავშირში.  
1975 წელს მან დატოვა  „სმერიჩკა“ და  გადავიდა  ვია „სვიტიაზის“ სოლისტად ვალერი გრომცევის ხელმძღვანელობით. 1978 წელს მომღერალმა მონაწილეობა მიიღო საკავშირო კონსკურსში „ახალგაზრდა ხმები“, სადაც შეასრულა ვლადიმერ ივასიუკის სიმღერები. 1980 წლიდან იყო  ვოლინის ფილარმონიის სამხატვრო ხელმძღვანელი, ასევე ვია „სვიტიაზის“ სამხატვრო ხელმძღვანელი. 2002 წლის 24 მაისს კულტურისა და ხელოვნების საერთაშორისო ცენტრმა კიევში გახსნა „ვარსკვლავების ხეივანი “სადაც ზინკევიჩს მიენიჭა უკრაინის ვარსკვლავი. 2003 წელს გამოვიდა პოეტი იური რიბჩინსკის ორიგინალური ალბომები, რომელშიც შედიოდა ვასილი ზინკევიჩის მიერ შესრულებული სიმღერები. 2005 წელს უკრაინის ცენტრალურ ტელევიზიაში აჩვენეს მუსიკალური ფილმი, რომელიც ეძღვნებოდა ზინკევიჩის შემოქმედებას. 2021 წლის 3 ოქტომბერს კიევში უკრაინის სასახლეში გაიმართა ვასილი ზინკევიჩის კონცერტი „უკრავს ვიოლინო.“

## პირადი ცხოვრება 
ვასილი ზინკევიჩის შვილები  — ვასილი და ბოგდანი — მუსიკოსები.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:უკრაინის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:უკრაინის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:XX საუკუნის მომღერლები
კატეგორია:უკრაინელი მომღერლები
კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იტა ევერი

300px|მინი|იტა ევერი 2007 წელს
**იტა ევერი** (; დ. 1 აპრილი, 1931 – გ. 9 აგვისტო, 2023) — ესტონელი კინოს, რადიოს, თეატრისა და ტელევიზიის მსახიობი. მას ესტონური თეატრის დიდ ქალბატონად მოიხსენიებდნენ.

მისი კარიერა 1953 წელს დაიწყო როგორც თეატრის მსახიობი და მონაწილეობდა მრავალ ესტონურ და რუსულ კინოპროდუქციაში. იგი ესტონელი მსახიობის ეინო ბასკინის ყოფილი მეუღლე და რეჟისორისა და მსახიობის რომან ბასკინის დედაა.

1983 წელს მან განასახიერა მის მარპლი ფილმში „შაშვების საიდუმლო“ („Тайна «Чёрных дроздов“), ეს იყო აგათა კრისტის რომანის „ჯიბე სავსე ჭვავით“ რუსულენოვანი ადაპტაცია.

იგი მონაწილეობდა სცენურ და კინოპროდუქციებში, რომლებიც დაფუძნებული იყო ოსკარ ლუტსის, ა. ჰ. ტამსაარეს, მატს ტრაატის, აგათა კრისტის, ნიკოლაი გოგოლის, უილიამ შექსპირის, ჯონ სტაინბეკის, ჰენრიკ იბსენისა და ანტონ ჩეხოვის ნაწარმოებებზე.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:ესტონელი მსახიობები
ჩეხეთის თემები

**ჩეხეთის თემები** () —  ადგილობრივი თვითმმართველობის ერთეული ჩეხეთის რესპუბლიკაში. სულ ჩეხეთში 6254 თემია, აქედან 27 ქალაქი, 583 დაბა, 232 სავაჭრო დაბა და 5412 სასოფლო თემი. 

საკრებულო აირჩევა პირდაპირი წესით 4 წლის ვადით. საკრებულო ნიშნავს კომიტეტის წევრებს და მერს, რომელსაც პატარა თემებში ეწოდება სტაროსტა და დიდ ქალაქებში პრიმატორი. მერი ავადროულად არის საკრებულოს წევრი. თემებში, სადაც საკრებულოს წევრთა რაოდენობა 15-ზე ნაკლებია, კომიტეტი არ იქმნება და ინიშნება მხოლოდ მერი.

თემის უფლებამოსილებებში შედის ადგილობრივი განვითარება, სოფლის მეურმნეობის და ტყის მართვა, მუნიციპალური პოლიცია, ყალმომარაგება და კანალიზაცია, ნარჩენების მართვა, დაწყებითი განათლება, სოციალური მომსახურება, ურბანული დაგეგმვა და მიწათსარგებლობა, საჯარო ტრანსპორტი

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩეხეთის მხარეები

## რესურსები ინტერნეტში
*ჩეხეთის ქალაქების და მუნიციპალიტეტების კავშირი

თემი
კატეგორია:თემები
იახალონი

**იახალონის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი ჩიაპასის შტატში, მექსიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 285 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 18.4%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 209.96 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 191.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია შტატის შემადგენლობაში 1882 წლის 11 დეკემბერს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია იახალონი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 07109.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:ჩიაპასის მუნიციპალიტეტები
აპოლო ბელვედერე

**აპოლო ბელვედერე** (  ***Apollo Belvedere**) ―*კლასიკური ანტიკური ხანის ცნობილი მარმარილოს ქანდაკება,ასევე უწოდებენ ბელვედერის აპოლონს ან პითიელ აპოლონს. აღმოაჩინეს რომში, იტალიაში. 

## ისტორია 
ნამუშევარი თარიღდება ახალი წელთაღრიცხვით II საუკუნის შუა პერიოდით და არის ბერძენი მოქანდაკის, ლეოქარესის მიერ ძვ. წ. 330-320 წლებში შექმნილი  ბრინჯაოს ქანდაკების რომაული ასლი. იგი აღმოაჩინეს იტალიაში XV საუკუნის ბოლოს, რენესანსის დროს და 1511 წელს ვატიკანის სასახლეში გამოფინეს  ნახევრად საჯაროდ, სადაც დღემდე ინახება. ამჟამად ის ვატიკანის მუზეუმების კომპლექსის პიო-კლემენტინის მუზეუმშია. 

XVIII საუკუნის შუა პერიოდიდან ის ნეოკლასიცისტების მიერ უდიდეს და უძველეს ქანდაკებად ითვლებოდა და ევროპელებისა და მსოფლიოს დასავლეთ ნაწილის ესთეტიკური სრულყოფილების იდეალებს განასახიერებდა.

## დიზაინი 
ბერძენული ღმერთი აპოლონი გამოსახულია, როგორც მშვილდოსანი, რომელმაც ახლახანს ისარი ისროლა. მიუხედავად იმისა, რომ ზუსტი დეტალების შესახებ მეცნიერები და ისტორიკოსები კონსესუსამდე ვერ მივიდნენ, ტრადიციული შეხედულების თანახმად, აპოლონმა მოკლა დელფის მცველი გველი. ალტერნატიულად, შესაძლოა, ეს იყოს გიგანტი ტიტიოსის მკვლელობა, რომელიც მის დედას, ლეტოს, ემუქრებოდა, ან ნიობიდების ეპიზოდი.
მინი|ქანდაკების თავი
დიდი თეთრი მარმარილოს ქანდაკება 2.24 მ სიმაღლისაა. მისი პოზა დიდი აღფრთოვანების საგანია, რადგან ფიგურას როგორც წინა მხარეს, ასევე პროფილშიც გვაჩვენებს. აპოლონის კუნთებს ისრის სროლის შემდეგ დაძაბულობა ეტყობა. მისი თმა, ოდნავ დახვეული, კისერზე კულულებად ეშვება და მოხდენილად ადის თავამდე, რომელიც გარშემორტყმულია სტროფიუმით, ღმერთებისა და მეფეების სიმბოლური შარავანდედით. ის სრულიად შიშველია, გარდა სანდლებისა და მოსასხამისა, რომელიც მარჯვენა მხარზე აქვს შემოხვეული, მარცხენა ხელით აწეული და ზურგს უკან გადაგდებული.

მარჯვენა ხელის ქვედა ნაწილი და მარცხენა ხელი აღმოჩენისას დაკარგეს და აღადგინა მოქანდაკემ და მიქელანჯელოს მოსწავლემ, ჯოვანი ანჯელო მონტორსოლიმ (1507–1563).

## წყაროები ინტერნეტში 
* ვატიკანის მუზეუმების ოფიციალური ვებ-გვერდი
* metmuseum.org
* wilcox.ku.edu

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ქანდაკებები
კატეგორია:რენესანსი
იანუსის ტაძარი

**იანუსის ტაძარი** () —  ტაძარი რომის ფორუმში, ემილიას ბაზილიკასთან ახლოს. ტაძარში იყო ორსახოვანი ღმერთის იანუსის, ბრინჯაოს ქანდაკება, ხოლო მისი კარი, რომელსაც იანუსის კარი ეწოდებოდა, ომისა და მშვიდობის სიმბოლო იყო. ომის დროს კარი იხსნებოდა, ხოლო მშვიდობის დროს იკეტებოდა, რაც რომის სამხედრო სტატუსის ძლიერ სიმბოლოს წარმოადგენდა.

## წარმოშობა 
ლივიუსის თანახმად, მეფე ნუმა პომპილიუსმა იანუსის ტაძარი ააგო, რათა ადრეული რომაელები მშვიდობისა და სულიერებისკენ მოექცია და მათი საომარი მიდრეკილებები დაეძლია. ეს იყო მისი უფრო ფართო ძალისხმევის ნაწილი, რომელიც რომაული საზოგადოების პატივისცემისა და წესრიგის დამკვიდრებას ისახავდა მიზნად. ტაძარი ფორუმიდან რომის სხვა ნაწილებში გადასასვლელის მთავარ წერტილს წარმოადგენდა, რადგან ფორუმი თავდაპირველად მეფის ეზო იყო.

## ძველი აღწერილობები 
პლუტარქემ ტაძარი აღწერა, როგორც ორმაგი კარით, რომელიც ომის დროს იხსნებოდა და მშვიდობის დროს იკეტებოდა. იგი იშვიათად იკეტებოდა რომის მუდმივი ომების გამო, რომელიც მის გაფართოებასთან ერთად მიმდინარეობდა. პროკოპიუსმა ტაძარი აღწერა, როგორც მცირე, კვადრატული და ბრინჯაოსგან დამზადებული, საკმარისად დიდი იანუსის ქანდაკების განთავსებისთვის.ნერონის მეფობის დროინდელ რომაულ მონეტებზეხშირადაა გამოსახული ტაძარი, როგორც მცირე მართკუთხა სტრუქტურა ორი სვეტით.

## უძველესი აღწერილობები 
პლუტარქე *მეფე ნუმას ცხოვრებაში* წერს: 

## კარის მიზანი 
იანუსის კარებს ჰქონდათ გარკვეული მიზანი: ის რომის ომში ან მშვიდობაში ჩართულობის მდგომარეობის სიმბოლოა. ძველი პოეტები, როგორიცაა ვირგილიუსი და ენიუსი, აღწერდნენ კარებს, როგორც დისკორდისა და რისხვის მფლობელებს მშვიდობის დროს, რაც ამძაფრებდა რომაულ მითოლოგიაში მშვიდობის მოტანილ არეულობას. კარების დახურვა სიმაგრისა და დღესასწაულის ნიშანი იყო, რაც იშვიათ შემთხვევას აღნიშნავდა, ამ დროს რომი ომში არ იყო ჩართული.

## კარების გამოყენება 
ნუმას მეფობის დროს კარები დაიხურა, რაც მშვიდობის პერიოდს აღნიშნავდა. ისინი გაიხსნა ტულუს ჰოსტილიუსის მეფობის დროს და გახსნილი იყო საუკუნეების განმავლობაში. პირველი პუნიკური ომის შემდეგ, კარები ძვ. წ. 241 წელს მოკლე დროით დაიხურა, გალებთან ომის გაგრძელების დროს ხელახლა გაიხსნა. ავგუსტუსის დროს კარები სამჯერ დაიხურა, პირველი ორი დახურვა ძვ. წ. 29 და ძვ. წ. 25 წელს შედგა. მესამე დახურვის ზუსტი თარიღი განიხილება, მაგრამ ხშირად ძვ. წ. 13 ან ძვ. წ. 7 წელს მიეკუთვნება.

## გვიანდელი ისტორიული კონტექსტი 
იანუსისა და მისი კარების ისტორია მთელი ისტორიის განმავლობაში ადაპტირებული იყო. XVI საუკუნეში რომაელმა მღვდლებმა იანუსის ლეგენდა გამოიყენეს ქრისტიანობის ცენტრის რომიდან იერუსალიმში გადასატანად. ბრიტანეთის იმპერიის გაფართოების დროს, იანუსის კარების გახსნა და დახურვა ომისა და დაპყრობის დიდების სიმბოლო გახდა, რაც ეხმიანება ძველი რომაული კარების გამოყენებას სამხედრო კამპანიების დაწყების აღსანიშნავად.

## რესურსები ინტერნეტში
*Temple of Janus
*Closing of the temple 
*Plutarch's Life of Numa

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:რომაული ტაძრები
კატეგორია:რომაული ფორუმის ტაძრები
აკვა-ალექსანდრია

300px|მინი
**აკვა-ალექსანდრია** () — ძველი რომაული აკვედუკი რომში. 22,4 კმ სიგრძის აკვედუკი წყალს პანტანო ბორგეზედან მარსის ველზე მდებარე ალექსანდრეს აბანოებამდე ატარებდა. ის ჩვენი წელთაღრიცხვით III-VIII საუკუნეებში გამოიყენებოდა.

## ისტორია
აკვედუკი აშენდა ახ. წ. 226 წელს როგორც რომის თერთმეტი უძველესი აკვედუკიდან უკანასკნელი. იგი აშენდა იმპერატორ ალექსანდრე სევერუსის მმართველობის დროს, რათა წყალი მიეწოდებინა ნერონის აბანოებისათვის, რომელსაც ეწოდა ალექსანდრიის აბანოები. აკვედუკი პირველად შეკეთდა დიოკლეტიანეს ეპოქაში III და IV საუკუნეებს შორის, შემდეგ V და VI საუკუნეებს შორის და ბოლოს VIII საუკუნეში პაპ ადრიანე I-ის მმართველობის დროს. აკვედუკი აღწერა რაფაელო ფაბრეტიმ XVII საუკუნეში.

## ტექნიკური დეტალები
აკვედუკის წყლის გადატანა დამოკიდებული იყო სეზონებზე და 120 000 დან 320 000 მდე კუბური მეტრი წყალი გადაქონდა დღიურად. თაღები აკვედუკის იყო დამზადებული რომაული ბეტონისგან აგურის საფარით. თითოეული სვეტის თავზე ოთხი პატარა ტრავერტინის სამაგრია, რომელთა ფუნქცია უცნობია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Lacus Curtius article
* Roman Aqueducts
* Andrea Polett
*

კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
მაქსენციუსის მავზოლეუმი

**მაქსენციუსის მავზოლეუმი** () — აპიუსის გზაზე დიდი კომპლექსის ნაწილი, რომელიც მოიცავდა სასახლეს და ეტლების შეჯიბრის ცირკს, აშენებული იმპერატორ მაქსენციუსის მიერ. დიდი წრიული აკლდამა აშენდა მაქსენციუსის მიერ მე-4 საუკუნის დასაწყისში, სავარაუდოდ საკუთარი თავისთვის და ოჯახისთვის. როდესაც მისი ახალგაზრდა ვაჟი ვალერიუს რომულუსი გარდაიცვალა, ის იქ დაკრძალეს. ფართომასშტაბიანი რეკონსტრუქციის შემდეგ მავზოლეუმი საზოგადოებისთვის კვლავ გაიხსნა 2014 წელს.

## ისტორია
მაქსენციუსმა გადაწყვიტა აკლდამის აშენება აპიუსის გზაზე, რადგან რომაული ჩვეულების თანახმად, ყველა ცხედარი უნდა დაკრძალულიყო ქალაქის გარეთ. კომპლექსი ძალიან ახლოსაა რამდენიმე კატაკომბასთან. ვარაუდობენ, რომ მავზოლეუმი იყო ორსართულიანი, ცილინდრული როტონდა დაახლოებით 35 მეტრის დიამეტრით, თუმცა შემორჩენილია მხოლოდ მისი ნახევრად მიწისქვეშა სართული. აქ არის ცენტრალური რვაკუთხა სვეტი ცხრა მეტრზე მეტი დიამეტრით და მას გარს აკრავს შვიდი მეტრის სიგანის, თაღოვანი დერეფანი ღია ნიშებით სარკოფაგებისთვის.  არ არის არანაირი კვალი იატაკის ან კედლის მორთულობისა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ შენობა არასდროს დასრულებულა.

მე-18 საუკუნის საცხოვრებელი სახლი დიდწილად ფარავს მავზოლეუმს აპიუსის გზიდან და დგას იმ ადგილას, სადაც ოდესღაც სვეტებიანი კარიბჭე შემოფარგლავდა აკლდამის მთავარ შესასვლელს. ეს თავდაპირველად იყო ფერმის სახლი და მოგვიანებით გადაკეთდა საცხოვრებლად ტორლონიების ოჯახის მიერ, რომელსაც ის ეკუთვნოდა 1943 წლამდე, სანამ ფაშისტური მთავრობის მიერ არ იქნა გადაბარებული.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
დნიპროს ფერისცვალების ტაძარი

**ფერისცვალების ტაძარი** ( ) — მართლმადიდებლური ეკლესია ქალაქ დნიპროში (ყოფილი ეკატერინოსლავი), უკრაინის მართლმადიდებელი ეკლესიის დნეპროპეტროვსკის ეპარქიის ერთ-ერთი ტაძარი . აკურთხეს უფლის ფერისცვალების პატივსაცემად. აშენდა რუსული კლასიციზმის  სტილში 1835 წელს არქიეპისკოპოს გაბრიელის (რიზანოვი) დროს. ეროვნული მნიშვნელობის არქიტექტურული ძეგლი . ეპარქიის ადმინისტრაციული მმართველობის  დროებითი ადგილი.

## ისტორია 
საკათედრო ტაძრის პირველი პროექტი ფრანგი არქიტექტორის კლოდ გერუას მიერ დამტკიცდა 1786 წელს, როდესაც დაიგეგმა, რომ მაცხოვრის ფერისცვალების ტაძარი უფრო დიდი იქნებოდა, ვიდრე წმინდა პავლეს ტაძარი რომის კედლებს გარეთ.
მარცხნივ|მინი|199x199პქ| ფერისცვალების ტაძრის ორიგინალური არარეალიზებული დიზაინი კლოდ გეეროის მიერ. წინა ხედი
ტაძრის მონახაზი —  მთავარი და გვერდითი ფასადები, გეგმა —  დაცულია მოსკოვში რუსეთის სამხედრო ისტორიულ არქივში (მათი ავტორობა დაადგინა არქიტექტურის ისტორიკოსმა, პროფესორმა ს. რევსკიმ).

პირველი ქვა დაიიდო ტაურიდის მოგზაურობის დროს საზეიმო ატმოსფეროში ეკატერინე II-ისა და იოსებ II-ის მიერ  1787 წლის 9 (20) მაისს. თუმცა საძირკვლის ჩაყრის შემდეგ ტაძრის მშენებლობა ვეღარ გაგრძელდა იმავე წელს დაწყებული  რუსეთ-ოსმალეთის ომის გამო, ხოლო ეკატერინეს გარდაცვალების შემდეგ ნოვოროსიისკის გუბერნიაში ქვით მშენებლობა აიკრძალა.

ტაძრის მშენებლობა განახლდა 1830 წელს. ის დაგეგმილზე 6-ჯერ უფრო პატარა გამოვიდა. ავტორის სახელი დიდი ხნის განმავლობაში საკამათო იყო; მხოლოდ 1950-იან წლებში შეძლო არქიტექტურის ისტორიკოსმა ი. ბურლაკოვმა დაემტკიცებინა, რომ ფერისცვალების ტაძარი ეკუთვნოდა კლასიციზმის ეპოქის დიდ რუს არქიტექტორს იყო ანდრეიან ზახაროვს (1761-1811). საკათედრო ტაძრის დიზაინი მან შეიმუშავა 1805-1806 წლებში.
მინი|273x273პქ| მაცხოვრის ფერისცვალების ტაძარი, მე-20 საუკუნის დასაწყისი.
რევოლუციამდე ის ყველაზე დიდი საკათედრო ტაძარი ქალაქში. 1930 წლიდან 1988 წლამდე ტაძარში ღვთისმსახურება არ ტარდებოდა, ხოლო 1975 წლის შემდეგ ეკლესიის შენობაში განთავსებული იყო რელიგიისა და ათეიზმის მუზეუმი. მანამდე აქ მდებარეობდა გამომცემლობა „ზორიას“ ქაღალდის საწყობი.

მაცხოვრის ფერისცვალების ეკლესია 1992 წლის 21 იანვარს გადაეცა დნეპროპეტროვსკის ეპარქიას. 2008 წელს სამრეკლოზე დამონტაჟდა ახალი მთავარი სამრეკლო.

### ნეკროპოლისი 
ტაძრის ტერიტორიაზე მდებარეობს ეპარქიის ეპისკოპოსებისა და სასულიერო პირების სამარხი.

* მთავარეპისკოპოსი ანდრეი (კომაროვი)
* მთავარეპისკოპოსი ვარლაამი (ილიუშჩენკო)
* ეპისკოპოსი კრონიდი (მიშჩენკო)
* დეკანოზი ვლადიმერ კაპუსტიანსკი
* დეკანოზი კონსტანტინე ოგიენკო
* დეკანოზი სერგეი ოსადოვსკი

1941 წელს მიცვალებულთა ცხედრები მიმდებარე ქუჩებიდან ტაძრის ეზოში გადაასვენეს და ცენტრალურ კარიბჭესთან მდებარე მასობრივ საფლავში დაკრძალეს.
მინი| ტაძრის მთავარი კარიბჭე

## ტაძრის არქიტექტურული ანალოგი 
ტაძრის დიზაინი ასევე გამოიყენა არქიტექტორმა სემიონ დუდინმა იჟევსკში ალექსანდრე ნეველის საკათედრო ტაძრის ასაშენებლად.

## სქოლიო 
კატეგორია:ტაძრები ადგილმდებარეობის მიხედვით
კატეგორია:ტაძრები კონფესიების მიხედვით
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
კატეგორია:უკრაინის მონასტრები
რომის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი

**თანამედროვე ხელოვნების გალერეა** (Comunale d'Arte Moderna) — რომის თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმია. იგი განთავსებულია XVII საუკუნის ყოფილ ფეხშიშველ კარმელიტურ მონასტერში, რომელიც სან ჯუზეპე ა კაპო ლე კაზეს ეკლესიის მიმდებარედ მდებარეობს, მისამართზე: ვია ფრანჩესკო კრისპის 24.

## ისტორია
მუზეუმის კოლექციის სათავე რომის კომუნას მიერ 1883 წლის Esposizione Internazionale di Belle Arti-ს, ანუ საერთაშორისო სახვითი ხელოვნების გამოფენის, ნამუშევრების შეძენით თარიღდება. მუზეუმი ოფიციალურად 1925 წელს დაარსდა. 1931 წელს მას „გალერეა მუსოლინი“ ეწოდა, 1938 წელს დაიხურა და 1949 წელს ხელახლა გაიხსნა. 1995 წელს ის ამჟამინდელ შენობაში გადავიდა. 2003 წელს რესტავრაციისთვის დაიხურა და 2011 წელს ხელახლა გაიხსნა.

2014 წელს შემოთავაზებული იქნა გალერეის გაფართოება ვია ფრანჩესკო კრისპისა და ვია ცუკელის შორის, ნაგავსაყრელზე, რომელსაც მუნიციპალური ნაგვის გატანის კომუნალური კომპანია Azienda Municipale Ambiente [it] იყენებს.

## კოლექციები
გალერეა შეიცავს მე-19 საუკუნის ბოლოს და მე-20 საუკუნის დასაწყისის 3000-ზე მეტ ქანდაკებას, ფერწერასა და გრაფიკულ ნამუშევარს, რომელთა ავტორებიც არიან ჯაკომო ბალა, კარლო კარა, არტურო დაცი, ჯორჯო დე კირიკო, რენატო გუტუზო, ჯაკომო მანზუ და ჯორჯო მორანდი.

## სქოლიო
ბონკომპანის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმი

**ბონკომპანი ლუდოვისის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმი** (Museo Boncompagni Ludovisi per le arti decorative — ხშირად შემოკლებით Museo Boncompagni) — რომის თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული გალერეის დეკორატიული ხელოვნების მუზეუმი. მუზეუმი მდებარეობს ვია ბონკომპანის 18 ნომერში, ელეგანტური და ისტორიული ვია ვენეტოს მახლობლად.

## ისტორია
იტალიური დეკორატიული ხელოვნების, კოსტიუმებისა და მოდის პოპულარიზაციისა და განვითარების მიზნით, 1995 წელს გაიხსნა Boncompagni Ludovisi მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს ვილინო ბონკომპანის ვილაში, რომელიც მეოცე საუკუნის დასაწყისში აშენდა. „ვილინო ბონკომპანი“ 1972 წელს პრინცესა ბლანსფლორ დე ბილდტ ბონკომპანიმ იტალიის რესპუბლიკას ხელოვნებისა და კულტურის პოპულარიზაციის მიზნით შესწირა. შენობის ოთხმოციან წლებში ჩატარებული რესტავრაციის შემდეგ, „ვილინო“ რომის თანამედროვე ხელოვნების ეროვნულ გალერეაში არსებულ იტალიის კულტურული მემკვიდრეობის სამინისტროს (MiBACT) მიერ გადაეცა.

ლიბერთის სტილის მხატვრებმა გალილეო ჩინიმ (1873 – 1956) და ვიტორიო ზეჩინმა (1878 – 1947) 1914 წელს ვენეციის სასტუმრო „ტერმინუსისთვის“ შექმნეს პანელების სერია სახელწოდებით „La Primavera“ და „Mille e una notte“, რომლებზეც გავლენა მოახდინა გუსტავ კლიმტის სტილმა, რომელმაც 1910 წლის ვენეციის ბიენალეზე გამოფინა ნამუშევრები ეს ნამუშევრები მოგვიანებით მუზეუმში გამოიფინა

## ორგანიზაცია
ბონკომპანი ლუდოვისის მუზეუმი აგროვებს „ვილინო ბონკომპანის“ ნახატებს, ქანდაკებებს, კერამიკასა და ორიგინალურ ავეჯს, ასევე რომის თანამედროვე ხელოვნების ეროვნული გალერეიდან შემოსულ ხელოვნების ნიმუშებს. მასში ინახება დაახლოებით რვაასი ნივთი ტანსაცმელი და მოდური აქსესუარები, რომლებიც ასახავს იტალიური მოდის ისტორიას და აჩვენებს იტალიური მოდის დებიუტს, რომელიც 1900-იანი წლების დასაწყისში ბოლო ათწლეულების უკიდურეს შედეგებს მიაღწია.

მუზეუმი ასევე მასპინძლობს დროებით კულტურულ და თანამედროვე ხელოვნების გამოფენებს.

## სქოლიო
სანტა ჩეჩილის მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმი

**სანტა ჩეჩილის მუსიკალური ინსტრუმენტების მუზეუმი** () — მუზეუმი, რომელიც შეიცავს Accademia Nazionale di Santa Cecilia-ს მუსიკალური ინსტრუმენტების კოლექციას.

## აღწერა
ის მდებარეობს რომში, იტალიაში, Auditorium Parco della Musica-შია. ის დააპროექტა არქიტექტორმა რენცო პიანომ და გაიხსნა 2008 წლის თებერვალში.

გამოფენის გალერეაში გამოფენილია დაახლოებით 130 ინსტრუმენტი და დაახლოებით 50 ლოტიერის ხელსაწყო ღია ცის ქვეშ მდებარე ლაბორატორიაში, სადაც მუზეუმის ლოტიერები მუშაობენ.

## კოლექცია
გამოფენა მოიცავს სიმებიან, მშვილდოსნურ, ჩასაბერ, არფებს, ლირებს და ასევე კლავიშებიან საკრავებს.

კოლექციის უმნიშვნელოვანეს ინსტრუმენტებს შორისაა ვიოლინო, რომელიც ცნობილია როგორც „ტოსკანური სტრადი“, რომელიც ანტონიო სტრადივარიმ 1690 წელს ააგო, ოთხი ინსტრუმენტით, რომლებიც ქმნიან ე.წ. „მადიკეის კვინტეტს“, რომელიც დიდი პრინცი ფერდინანდო დე მედიჩისთვისაა შექმნილი.

კიდევ ერთი გამორჩეული ნამუშევარია დავიდ ტეხლერის ალტი, გერმანიაში დაბადებული ლუთიერის, რომელიც 1700 წლის პირველ ნახევარში რომში მუშაობდა და იმ დროის საუკეთესო ინსტრუმენტების შემქმნელი იყო.

მისი ასევე არის ერთ-ერთი საუკეთესო მანდოლინა დედოფალ მარგარიტა დი სავოიას კერძო კოლექციიდან, რომელიც მუზეუმს მემკვიდრეობით დაუტოვა.

მომხმარებლებს შეუძლიათ იქირაონ პერსონალური ციფრული ასისტენტი მუზეუმის აუდიო ტურით, რომელიც წარმოადგენს ოცი შესანიშნავ ნიმუშს ინსტრუმენტების სურათებით.

## სქოლიო
გოეთეს სახლი

**გოეთეს სახლი** () — მუზეუმი რომში, კორსოს ქუჩაზე, მიძღვნილი იოჰან ვოლფგანგ ფონ გოეთესადმი, მისი იტალიური მოგზაურობისა და რომში ცხოვრებისადმი 1786-დან 1788 წლამდე. მოგზაურობის დროს გოეთე წერდა დღიურს და ასევე ბევრ წერილს, რომლებიც გამოქვეყნდებოდა 1816-17 წლებში როგორც „იტალიური მოგზაურობა“.

## ისტორია და აღწერა
მუზეუმი მდებარეობს იმავე სახლში და იმავე ოთახებში, სადაც გოეთე ცხოვრობდა თავის მეგობარ გერმანელ მხატვარ იოჰან ჰაინრიხ ვილჰელმ ტიშბაინთან ერთად რომში ყოფნის პერიოდში 1786 წლის ოქტომბრიდან 1787 წლის თებერვლამდე, სანამ ისინი ერთად გაემგზავრნენ ნეაპოლში. ამის შემდეგ, გოეთე გაემგზავრა სიცილიაში, და კვლავ 1787 წლის ივნისიდან 1788 წლის აპრილამდე. ტიშბაინი იზიარებდა სახლს სხვა გერმანელ და შვეიცარიელ მხატვრებთან, ფრიდრიხ ბურისთან, იოჰან ჰაინრიხ მაიერთან, იოჰან ჰაინრიხ ლიფსთან და იოჰან გეორგ შუცთან. სხვა ხელოვანები, რომლებიც ცხოვრობდნენ რომში და ხშირად სტუმრობდნენ გოეთეს აქ, იყვნენ მხატვრები ანჯელიკა კაუფმანი, მისი მეუღლე ანტონიო ცუკი და იოჰან ფრიდრიხ რაიფენშტაინი, ასევე მწერალი კარლ ფილიპ მორიცი.

[მინი|ტიშბაინი: გოეთე ტიშბაინის ბინის ფანჯარასთან რომში ([1787)]]
როდესაც ტიშბაინი საბოლოოდ გადავიდა ნეაპოლში 1787 წლის ზაფხულში, გოეთე შესახლდა მის ვრცელ სახატავ სტუდიაში დარჩენილი ვიზიტის განმავლობაში. მან განაგრძო რომის ანტიკური და რენესანსის ხელოვნების შესწავლა და სცადა თავისი ძალები ხატვაში, ფერწერასა და ქანდაკებაში. ის ასევე განაგრძობდა მუშაობას თეატრალურ პიესაზე „იფიგენია ტავრიდაში“, გარდა ამისა, განაახლა მუშაობა „ტორკვატო ტასოზე“, „ეგმონტსა“ და „ფაუსტზე“. 

## გამოფენა
მუდმივი გამოფენა მოგვითხრობს გოეთეს ცხოვრებას იტალიაში, მის ნამუშევრებსა და ნაწერებზე, ასევე მის პირად ცხოვრებაზე. აქ წარმოდგენილია ორიგინალი დოკუმენტები მისი ცხოვრების შესახებ. მეორე გამოფენა დროებითი იყო და ხშირად ეხებოდა საკითხებს, რომლებიც აკავშირებს იტალიურ და გერმანულ კულტურებს. ასევე წარმოდგენილია ისეთი ხელოვანები, როგორებიც არიან მაქს ბეკმანი, ჰაინრიხ მანი და თომას მანი, ანდრეუ ალფარო, გიუნტერ გრასი და იოჰან გოტფრიდ შადოვი. ნაჩვენებია მათი გამოცდილება იტალიაში და მათი დამოკიდებულება გოეთეს მიმართ. მუზეუმს აქვს საკუთარი ბიბლიოთეკა, რომელიც მოიცავს რიხარდ ვ. დორნის კოლექციასაც.  

„კაზა დი გოეთე“ (გოეთეს სახლი) გაიხსნა 1997 წელს. მას მართავს დამოუკიდებელი კულტურული ინსტიტუტების ასოციაცია (AsKI) და ხელმძღვანელობს ურსულა ბონგაერტსი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Website Casa di Goethe
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ტრიტონების შადრევანი

**ტრიტონების შადრევანი** () — რომის (იტალია) შადრევანი, პიაცა ბოკა დელა ვერიტას მოედანზე, სანტა მარია ინ კოსმედინის ბაზილიკის წინ. ეს შადრევანი გასაცალკევებელია მასთან ახლოს მდებარე, მსგავსი სახელწოდების მქონე ტრიტონის შადრევნისგან (Fontana del Tritone), რომელიც ჯოვანი ლორენცო ბერნინის მიერაა შექმნილი და ბარბერინის მოედანზე მდებარეობს – იგი მხოლოდ ერთ ტრიტონს გამოსახავს.
მინი|შადრევანი და უკანა პლანზე ჰერკულესის  და პორტუნუსის ტაძრები

## ისტორია
1610 წელს რომის უკანასკნელი აკვედუკის, აკუა-პაოლას მშენებლობას უკან არ მოუტოვებია ორი აკვედუკის მნიშვნელობა, რომლებიც მხოლოდ რამდენიმე წლით ადრე იყო აგებული. ამ აკვედუკებმა შესაძლებელი გახადა ახალი შადრევნების აგება მათ განშტოებებზე, რამაც ქალაქის მასშტაბით წყლის უფრო ფართო განაწილება უზრუნველყო. აკუა ფელიჩეს გვერდით განშტოებამ მიაღწია ტიბრის კუნძულის სამხრეთ მხარეს. აქ, ანტიკურ და შუასაუკუნოვან ძეგლებს შორის (არკუს არგენტარიორუმი, იანუსის თაღი, ჰერკულესის ტაძარი, ფორტუნას ტაძარი და სანტა მარია ინ კოსმედინის ბაზილიკა).

პაპმა კლემენტ XI-მა საკუთარი ხსოვნის აღსანიშნავად ძეგლის აგება გადაწყვიტა. გაურკვეველია, რატომ აირჩია პონტიფიკოსმა შადრევნის მშენებლობა იმ ადგილას, რომელიც ნაკლებად დასახლებული, არათანაბარი რელიეფის და ტიბრის დატბორვების ქვეშ იყო. სინამდვილეში, ამ პროექტის განხორციელებამ უამრავი კრიტიკა გამოიწვია, რადგან ადგილმდებარეობა არადამაკმაყოფილებლად მიიჩნეოდა.

1717 წლის 11 აგვისტოს ახალი შადრევანს საძირკვლის ქვა ჩაუყარეს. შადრევნის პროექტი არქიტექტორ კარლო ბიზაკერის მიერ იქნა შექმნილი ბაზილიკის წინ მდებარე მოედნის მოწყობის დროს. მთელი ტრავერტინის კონსტრუქცია წრიულ საფეხურზეა დაყენებული, ხოლო მის ცენტრში მთავარი აუზის ფორმა ჩაზნექილი გვერდების მქონე რვაკუთხედს წარმოადგენს - რომელიც პაპის, ალბანების ოჯახის გერბის სიმბოლო იყო. ორ ტრიტონს შორის პაპის გერბია გამოსახული.

ოთხი მასკარონი (სახის სკულპტურული გამოსახულება) თავდაპირველად წყალს მთავარ აუზში აგდებდა, მაგრამ ისინი XIX საუკუნეში მოაცილეს - სავარაუდოდ, შემომავალი წყლის ნაკლებობის გამო. რეალურად, შადრევანი დიდი ხნის მანძილზე უწყლოდ იდგა, თუმცა ამჟამად წყალმომარაგება, აღდგენილია.

ბოლო რესტავრაციები ჩატარდა 1994-1995 და 2010 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*The fountain of Piazza Bocca della Verità 
*The Fountain of the Tritons in Piazza Bocca della Verità
*Piazza Bocca della Verità

## ლიტერატურა
*Sergio Delli, “*Le fontane di Roma*”, Schwarz & Meyer Ed., Roma, 1985

## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
ადამ ტრჟასკოვსკი

**ადამ ფ. ტრჟასკოვსკი** (; დ. დაახ 1809) — პოლონელი სამხედრო მეხელე რუსეთის იმპერიაში. 

## ბიოგრაფია
1827 წლის 6 ოქტომბერს, 18 წლის ადამ ტრჟასკოვსკი — ვილენსკის უნივერსიტეტის სტუდენტი პატრიოტული მიზნებიდან გამომდინარე, თავის უნივერსიტეტელებთან ერთად აარსებს საიდუმლო ორგანიზაცია „სარმატული ტომს“ («Племя сарматов»), რომლის თავმჯომარეც თვითონ ხდება.

1828 წელს ადამ ტრჟასკოვსკი ორგანიზაციის სხვა წევრებთან ერთდ, გადასახლებულ იქნა კავკასიაში საიდუმლო ორგანიზაციის წევრობისთვის. კავკასიაში ჩასვლისთანავე ისინი დასაჯეს სასამართლოს გადაწყვეტილების მიხედვით და მიამაგრეს ეგერთა 44-ე პოლკს ჯარისკაცებად. რამოდენიმეწლიანი მსახურის შემდეგ პოლკის მეთაურის ა. პაცკოვსკის შუამდგომლობით ა. ტრჟასკოვკის მიენიჭა უნტერ-ოფიცრის წოდება. აღნიშნული წოდების სამხედრო პირს უკვე აღარ ევალებოდა ყაზარმაში ცხოვრება და შეეძლო კერძო სახლი ექირავა. ეს კი საშუალებას იძლეოდა ადგილობრივი მოსახლეობისა და რეგიონის უკეთ გაცნობას. ტრჟასკოვსკი თავის ყოფილ თანაკურსელებთან ერთად მონაწილეობდა 1828 წლის რუსეთ-სპარსეთისა და 1828-1829 წლების რუსეთ-ოსმალეთის ომებში. შემდეგ ისინი გადაყვანილ იქნენ შავიზღვისპირეთის ხაზის ბატალიონებში. 1834 წელს ერთად გააგრძელეს სამხედრო სამსახური აფხაზეთში. ადამ ტრჟასკოვსკი აფხაზეთში დაბალი ჩინით 10 წელი მსახურობდა. 

1838 წელს მიენიჭა პრაპორშიკის წოდება და მიიქცია უფროსობის ყურადღება, როგორც ქართული ენისა და რეგიონის საუკეთესო მცოდნემ. იგი მალევე დაინიშნა აფხაზეთის, სამეგრელოსა და გურიის მმართველის გენერალ ი. ესპეხოს კანცელარიის ზედამხედველად. აფხაზეთის მთავარ მიხეილ შერვაშიძესთან გამოდიოდა, როგორც ოფიცერი საგანგებო დავალებების დროს. 

1840-იან წლებში, როდესაც აფხაზეთი შავიზღვისპირეთის ხაზის ნაწილი გახდა, ხაზის შტაბის უფროსმა, გენერალმა გ. ფილიპსონმა ტრჟასკოვსკი თავის შტაბ-ბინაში უფროს ადიუტანტად წაიყვანა. 

1843 წელს ადამ ტრზასკოვსკი — კაპიტანია. 

1846-1847 წლებში გაზეთ „კავკაზში“ გამოქვეყნდა ტრჟასკოვსკის ნაშრომები რუსულად „მოკლე ისტორიული ცნობები გურიის შესახებ“ და „გურიის წოდებების შესახებ“. ტრზასკოვსკის ნაშრომებმა, უდავოდ, ხელი შეუწყო რუსეთის ხელისუფლების მიერ გურიის საზოგადოების სტრუქტურის უკეთ გააზრებას და ამ პროვინციის უფრო წარმატებულ მართვას.

1847 წელს მან და მიქაელ ბარათაშვილმა, მარი ბროსეს შეუგროვეს გურიის ქართული წარწერები წიგნში გამოსაქვეყნებლად.

1850-იან წლებში მან მაიორის წოდებით დატოვა სამხედრო სამსახური და გენერალ ნ. რაევსკის მეუღლის მამულების მმართველად მუშაობდა.

## ლიტერატურა
*Боголюбов А.А., «Народы Кавказа в XVIII–XXI вв.: история, политика, культура», Ростов-на-Дону, 2023, გვ. 239

## რესურსები ინტერნეტში
*Лазарян С., «Поляки на службе русского царя», 2021
*Дзидзария Г., Труды, т. 2, Сухум, 2015

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1809