open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ცელა

მინი|ბალტიის ცელა
**ცელა** — ზღვის ან ტბის ნაპირებზე ქვიშის, კენჭნარის ან ნიჟარების ვიწრო და დაბალი მონალექი ზოლი, რომელიც ერთი ბოლოთი უკავშირდება ხმელეთს, ხოლო მეორეთი თავისუფლად ბოლოვდება აკვატორიის ფარგლებში. 

აგებულია უმთავრესად რბილი მასალით — ქვიშებით, ღორღით, რიყნარით, კენჭითა და ხრეშით. წარმოიქმნება ნაპირის გამოყოლებით ნალექების გადაადგილებისა და დალექვის შედეგად; ზოგჯერ ნალექები ორი საწინააღმდეგო მიმართულების ნაპირისგასწვრივი დინების შეხვედრის ადგილას გროვდება. ასეთი ცელა სანაპირო ხაზის პერპენდიკულარულადაა შეჭრილი ზღვაში და ისარა ეწოდება. აღსანიშნავია კურშის ცელა, ბალტიის ცელა, არაბატის ცელა, ჩუშკა და სხვა.  

## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
სვირი

**სვირი** () — მდინარე რუსეთის ფედერაციაში (ლენინგრადის ოლქი). გამოედინება ონეგის ტბიდან, ერთვის ლადოგის ტბას. სიგრძე 224 კმ, აუზის ფართობი 84400 კვ.კმ. სვირის ჩამონადენი მოწესრიგებულია ონეგის ტბითა და ჰესებით. წყლის საშუალო ხარჯი დაახლოებით 785 მ³/წმ. იყინება ნოემბერ-დეკემბერში, ზოგჯერ იანვარში. 

მდინარის სიგანე თავის მთლიან სიგრძეზე იცვლება 100 მეტრიდან 10÷12 მ-მდე. დინების სიჩქარე 0,5-იდან 10,6 კმ/ს.

ყინულძვრაა აპრილ-მაისში. სვირი თეთრი ზღვა-ბალტიისა და ვოლგა-ბალტიის სანაოსნო გზების ნაწილია. სვირის ნაპირზეა ნავმისადგომები: ვოზნესენიე, პოდპოროჟიე, ლოდეინოე-პოლე, სვირიცა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის მდინარეები
ბერლინის ელექტრონული მუსიკის სკოლა

**ბერლინის ელექტრონული მუსიკის სკოლა**, აგრეთვე ცნობილი როგორც **ბერლინის სკოლა** — 1970-იან წლებში ცნობილი ელექტრონული მუსიკის მოძრაობა, რომელშიც მონაწილეობდნენ კლაუს შულცე, Tangerine Dream და Ashra.
 
ბერლინის სკოლის ჟანრის მუსიკალური კომპოზიციების ხანგრძლივობა 20-დან 30 წუთამდე მერყეობს, ანუ იკავებს ვინილის ფირფიტის ერთ გვერდს. ეს ჟანრი იმდენად მჭიდროდ ასოცირდება მუსიკის ხანგრძლივ ფორმებთან, რომ 1980-იან წლებში სხვადასხვა მუსიკოსის მიერ პრიორიტეტად უფრო მოკლე კომპოზიციების არჩევამ უარყოფითად იმოქმედა მოძრაობის არსებობაზე. თუმცა, კომპაქტ-დისკების გამოჩენის შემდეგ "რეტრო" შემსრულებლებისათვის აღარ არსებობდა შეზღუდვები. უკანასკნელი წლების სხვადასხვა კომპოზიციის ხანგრძლივობა 80 წუთამდეც ადის.

როგორც კრაუტროკიდან წარმოშობილი ჟანრი, ბერლინის სკოლა ასეთ სახელწოდებას ატარებს, ვინაიდან მისი წარმომადგენლების დიდი ნაწილი წარმოშობით ბერლინიდან იყო. მოხდა ჟანრის გაიგივება კოსმოსურ მუსიკასთან. თავისი ჟღერადობით ბერლინის სკოლის მუსიკოსები გამოირჩევიან უფრო მეტად პერკუსიასა და რითმზე ორიენტირებული დუსელდორფის სკოლისგან (Can, Cluster, Kraftwerk, Neu!).

მიუხედავად ყველაფრისა, ბერლინის სკოლის ჟანრი კვლავ არსებობს, თუმცა არ აქვს ისეთი გავლენა მსოფლიო მუსიკაზე, როგორც, მაგალითად, Kraftwerk-ის კომპოზიციებს. მასში თავმოყრილია ემბიენტი, ელექტრონიკა, ნიუ ეიჯი და ტრანსი. ბერლინის სკოლა სხვადასხვა წრეებში ითვლება ნიუ ეიჯის ან ემბიენტის ქვეჟანრად.

## რესურსები ინტერნეტში
* ელექტრონული მუსიკის ენციკლოპედია
* ბერლინის სკოლა საიტზე Synthtopia

კატეგორია:მუსიკალური სცენები
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ჟანრები
Lazy Days

„**Lazy Days**“ — რობი უილიამსის 1997 წლის სიმღერა და სინგლი. იგი შეტანილია მის სადებიუტო სტუდიურ ალბომში *Life thru a Lens*. სიმღერა წარმატებით სარგებლობდა მხოლოდ ბრიტანეთში, ხოლო სხვა ქვეყნებში შედარებით წარუმატებელი აღმოჩნდა.

## სიმღერების სია
**ბრიტანეთი, CD1**

# Lazy Days – 3:53 	 
# Teenage Millionare – 3:09
# Falling in Bed (Again) – 3:28

**ბრიტანეთი, CD2**

# Lazy Days – 3:53 
# She Makes Me High – 3:23
# Everytime We Say Goodbye – 3:03

## ჩარტები
## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია სინგლზე რობი უილიამსის ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:1997 წლის სინგლები
კატეგორია:1997 წლის სიმღერები
კატეგორია:რობი უილიამსის სიმღერები
კატალონიური მუსიკის სასახლე

**კატალონიური მუსიკის სასახლე** (Palau de la Música Catalana) — საკონცერტო დარბაზი ბარსელონაში. დაპროექტებულია კატალონიურ მოდერნისტულ სტილში, არქიტექტორ ლუის დომენიკ ი მონტანერის მიერ. ნაგებობა 1905 - 1908 წლებში აშენდა და განკუთვნილი იყო 1891 წელს დაარსებული საზოგადოებისთვის, რომელიც კატალონიურ კულტურულ მოძრაობას ედგა სათავეში. ეს მოძრაობა რენეხენსას სახელით არის ცნობილი.

მშენებლობას ძირითადად საზოგადოება აფინანსებდა, მაგრამ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს მდიდარმა ბარსელონელმა მრეწველებმა და ბურჟუაზიის წარმოამდგენლებმა. 1982 -1989 წელს, შენობას მასშტაბური სარესტავრაციო სამუშაოები ჩაუტარდა, ხოლო 1997 წელს ის იუნესკომ სანტ-პაუს ჰოსპიტალთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. ამჟამად, სასახლეს მუსიკალურ წარმოდგენებზე დასასწრებად ყოველწლიურად დაახლოებით ნახევარი მილიონი ადამიანი სტუმრობს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* Photos
* 360 view
* Tot Passejant

კატეგორია:ესპანეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
დიტო შველიძე

**დიტო შველიძე** (დ. 4 ივნისი, 1990) — ქართველი მწერალი. 

დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი. ცნობილი გახდა სათავგადასავლო-ფანტასტიკური ჟანრის სამ ნაწილიანი რომანით „ოლდთაუნის საიდუმლოება“ (2008-2011). სიუჟეტის მიხედვით, ერთმანეთს უპირისპირდება ორი ჯადოსნური სამყარო. აღნიშნულმა ტრილოგიამ დაიმსახურა დადებითი შეფასება სხვადასხვა ცნობილი მწერლისა, თუ კრიტიკოსისგან. თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ლიტერატურული კონკურსის „მუზა 2009“ და ლიტერატურული კონკურსის „მცირე პროზის“ გამარჯვებული.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1990
ნუნატაკი

მინი|ნუნატაკი
**ნუნატაკი** () — თხელ ყინულსაფარში ამოშვერილი იზოლირებული კლდოვანი პიკი, თხემი ან ბორცვი, რომელიც ამოშვერილია მყინვარული საფრის ან მყინვარის ზედაპირზე. განსაკუთრებით დამახასიათებელია გრენლანდიისა და ანტარქტიდის ყინულსაფრის კიდური ნაწილებისათვის. ნუნატაკები გვხვდება ასევე ახალ მიწასა და ფრანც-იოსების მიწაზე. ცნობილია აგრეთვე „ყინულოვანი კუნძულების“ სახელწოდებით. მყინვარულ მხარეებში წარმოადგენს თავშესაფარს მცენარეულობისათვის.

ისეთ ნუნატაკს, რომელიც უწინ მთლიანად ყინულით იყო გადახურული, აქვს მომრგვალებული მწვერვალი, რომელიც მყინვარული ნაკაწრებითაა დაფარული. მათი აღნიშვნისთვის ზოგჯერ იყენებენ ისლანდიური წარმოშობის სპეციალურ ტერმინს — „ნუნაკოლს“.

ტერმინი ნუნატაკი წარმოსდგება გრენლანდიური ენიდან და ინგლისურ ენაში გავრცელდა 1870-იანი წლებიდან მოყოლებული.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:გლაციოლოგია
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
ესთეტიკა

[მინი|[ცისარტყელა ხშირად ესთეტიკით იქცევს ყურადღებას]]
**ესთეტიკა**  ( — გრძნობა, შეგრძნება) — ფილოსოფიის დარგი, რომელიც არკვევს ხელოვნებისა და მშვენიერების ბუნებას, ღირებულებასა და საზრისს. ესთეტიკა ცალკე ფილოსოფიურ დისციპლინად ჩამოაყალიბა გერმანელმა ფილოსოფოსმა ალექსანდრ გოტლიბ ბაუმგარტენმა XVIII საუკუნეში, მანვე დაარქვა მას ეს სახელი. მანამდე ესთეტიკის საკითხებს მოსაზღვრე ფილოსოფია (ონტოლოგიურ, გნოსეოლოგიურ, ეთიკურ, ნატურფილოსოფიურ, თეოლოგიურ და ა. შ.) პრობლემებთან ერთად განიხილავდნენ, თუმცა უკვე პლატონმა და არისტოტელემ გამოავლინეს ესთეტიკის პრობლემათა თავისთავადი მნიშვნელობა.

## ლიტერატურა 
* Derek Allan, ''Art and the Human Adventure, Andre Malraux's Theory of Art*, Rodopi, 2009
* Augros, Robert M., Stanciu, George N., *The New Story of Science: mind and the universe*, Lake Bluff, Ill.: Regnery Gateway, c1984. ISBN 0-89526-833-7 (has significant material on Art, Science and their philosophies)
* John Bender and Gene Blocker *Contemporary Philosophy of Art: Readings in Analytic Aesthetics* 1993.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Revue online *Appareil'' 
* Postscript 1980- Some Old Problems in New Perspectives
* Aesthetics in Art Education: A Look Toward Implementation 

კატეგორია:ესთეტიკა
ენდი გარსია

**ენდი გარსია** (; დ. 12 აპრილი 1956, ბეხუკალი — კუბა) — ამერიკელი მსახიობი, კინორეჟისორი და კინოპროდიუსერი. პრემია ALMA-ს ნომინანტი (2007 წ.) საუკეთესო სარეჟისორო ნამუშევრისთვის ფილმისთვის „დაკარგული ქალაქი“.

## ბიოგრაფია 
ენდი გარსია დაიბადა 1956 წლის 12 აპრილს ქალაქ ჰავანაში. როდესაც მას 5 წელი შეუსრულდა მისი ოჯახი ქვეყანაში დატრიალებული რევოლუციის გამო იძულებული გახდა ემიგრირებული ამერიკის შეერთებულ შტატებში. დედამისი ამელი მენენდესი ოყო ინგლისური ენის მასწავლებელი, ხოლო მამამისი რენე გარსია ფერმერი, რომელიც ავოკადოზე მუშაობდა. მოგვიანებით მან აშშ-ში გახსნა სხვადასხვა არომატების ბიზნესი. ბავშვობიდანვე კალათბურთელობაზე ოცნებობდა. ენდი გარსიამ დაამთავრა ფლორიდის საერთაშორისო უნივერსიტეტი. 1978 წელს გარსია საცხოვრებლად ლოს-ანჟელესში გადადის, გამოიდიოდა დამოუკიდებელ თეატრალურ ჯგუფებში. 
შემდეგ დროდარდო იღებდა მცირე როლებს ტელევიზიაშიც. 1980-იანი წწ. დასაწყისში მონაწილეობა მიიღო რამდენიმე ტელესერიალში. 
	
მისი კინოკარიერა სწორედ 1980-იანი წლებიდან იწყება. ამ პერიოდში შესრულებული კინოროლებიდან აღსანიშნავია: „რვა მილიონი ხერხი თუ როგორ უნდა მოკვდე“, „ხელშეუხებელნი“, „შავი წვიმა“. 80-იან წწ. ენდი გარსიას უმთავრესად სერიოზულ როლებში უწევდა გამოსვლა. წარმატებით გაგრძელდა მისი კინოკარიერა 1990-იან წლებშიც. 1990 წელს მიიღო როლი კინოში „ნათლიმამა III“, ხოლო 1995 წელს „რით დაკავდეს მკვდარი დენვერში“.

ერთ-ერთი საუკეთესო როლი შეასრულა ფილმში „მოდილიანი“, სადაც იტალიელი მხატვრის ამადეო მოდილიანის სახე განასახიერა. მნიშვნელოვანი იყო ასევე მისი როლები ფილმებში: „ამნეზია“, „ჰაერი ,რომლითაც ვსუნთქავ“ და სხვ.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*Andy Garcia interview for Smokin’ Aces 
*Andy Garcia interview on his City Island diet
*Photos "Cristiada": Andy García filming in Durango, México 
*Lisa Bradshaw, "Andy Garcia - Film star returns to Ghent after 22 years: "I've come full circle""  - article in Flanders Today

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სონატა არქტიკა

**სონატა არქტიკა** — ფინური პაუერ მეტალ ჯგუფი ქალაქ კემიდან, ჩამოყალიბებული 1995 წელს. მათი გვიანდელი შემოქმედება (განსაკუთრებით კი *The Days of Grays*, *Unia* რამდენიმე სიმღერა ალბომიდან *Reckoning Night*) შეიცავს პროგრესული მეტალისთვის დამახასიათებელ ტიპურ ელემენტებსაც.

## დისკოგრაფია 
**სტუდიური ალბომები**:
**Ecliptica* (1999)
**Silence* (2001)
*''Winterheart's Guild* (2003)
**Reckoning Night* (2004)
**Unia* (2007)
**The Days of Grays* (2009)
**Stones Grow Her Name* (2012)
**Pariah's Child* (2014)
**The Ninth Hour* (2016)
* *Talviyö* (2019)
* *Clear Cold Beyond'' (2024)

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* სონატა არქტიკის ოფიციალური ფანკლუბი 
* 

კატეგორია:1990-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2000-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:2010-იანი წლების მუსიკალური ჯგუფები
კატეგორია:სიმფონიური მეტალ ჯგუფები
კატეგორია:ფინური მძიმე მეტალ ჯგუფები
კატეგორია:სონატა არქტიკა
სანტ-პაუს ჰოსპიტალი

**სანტ-პაუს ჰოსპიტალი** () — არქიტექტურული კომპლექსი ბარსელონას შემოგარენში, ელ-გინარდოს რაიონში. აშენდა 1901-1930 წლებში, კატალონიელი მოდერნისტი არქიტექტორის, ლუის დომენიკ ი მონტანერის პროექტის მიხედვით. 2009 წლიდან, კატალონიური მუსიკის სასახლესთან ერთად შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში. 2009 წლის ივნისამდე, სრული დატვირთვით მუშაობდა თავისი პირვანდელი ფუნქციით — როგორც ჰოსპიტალი, მაგრამ ამჟამად სარემონტო სამუშაოების გამო დახურულია, ვინაიდან იგი უნდა გადაიქცეს მუზეუმად და კულტურულ ცენტრად.

მიუხედავად იმისა, რომ დღევანდელი შენობა XX საუკუნისაა, სანტ-პაუს ჰოსპიტალი ჯერ კიდევ 1401 წელს დაარსდა, როდესაც ექვსი პატარა, შუა საუკუნეების ჰოსპიტალი გაერთიანდა. მისი ყოფილი შენობები, რომლებიც ამჟამად ბარსელონას ცენტრის სიახლოვეს მდებარეობს,  XV საუკუნით თარიღდება და მათში გახსნილია ხელოვნების სკოლა და კატალონიის ბიბლიოთეკა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*Hospital de Sant Pau   
*Hospital de Sant Pau on *Gaudí i el Modernisme a Catalunya* site.    

კატეგორია:ესპანეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:საავადმყოფოები ანბანის მიხედვით
მონტე-პერდიდო

**მონტე-პერდიდო** (;  — *დაკარგული მთა*) — მესამე უმაღლესი მწვერვალი პირენეების მთებში (3355 მ). მდებარეობს ესპანეთში, უესკის პროვინციაში. საფრანგეთიდან იგი არ ჩანს, რადგან სხვა მწევრვალები ეფარება. მწვერვალის მიმდებარე ტერიტორიაზე შექმნილია ორდესა-ი-მონტე-პერდიდოს ეროვნული პარკი.

მწვერვალი კირქვისგან შედგება და მოიცავს 30,6 ჰა ტერიტორიას, ასევე ორ უღრმეს კანიონს მთელ ევროპაში და და სამ ფართო მყინვარულ ცირკს. პასტორალური ლანდშადტი (სოფლები, მინდვრები და ფერმები, მთის საძოვრები და გზები) წარმოაჩენს ევროპის მთიანი რეგიონებისათვის დამახასიათებელ სოფლის მეურნეობის ყველაზე ადრეულ წყობას. 1997 წელს მწვერვალი და მისი მიმდებარე რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*  Normal route and Escaleras route to climb Monte Perdido

კატეგორია:ესპანეთის მთები
კატეგორია:საფრანგეთის მთები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
ჭორომი

მინი|ჭორომები ერთ-ერთ მდინარეზე
**ჭორომი** — მდინარის წყალმარჩხი ჩქერებიანი მონაკვეთი, რომელიც წარმოიქმნება იქ, სადაც მდინარის კალაპოტი გადაკვეთს ეროზიისადმი მდგრად, მკვრივ ქანებს. ამ მონაკვეთზე მდინარეს დიდი ვარდნა და სწრაფი დინება აქვს. ხშირად სწორედ აქ აგებენ ჰესებს (მაგ., დნეპრჰესი – დნეპრის ჭორომებზე, ბრატსკის ჰესი – ანგარის ჭორომებზე). 

ჭორომები ხელს უშლიან მდინარეზე ნაოსნობას და ხე-ტყის დაცურებას. 
თუ ჭორომი შედგება რამდენიმე თანმიმდევრულად განლაგებული ჩაძირული ავზებისაგან (რომელთა მანძილი არ აღემატება გემის სიგრძეს), ასეთ ჭორომს *ერთსაფეხურებიანი ჭორომი* ეწოდება; თუკი ჩაძირულ ავზებს შორის გემს თავისუფლად შეუძლია მანევრირება და მოძრაობა ერთი ნაპირიდან მეორემდე, ასეთ ჭორომს *მრავალსაფეხურებიანი ჭორომი* ეწოდება. 

ჭორომებს მსოფლიოს მრავალი მდინარე ქმნის.

## ლიტერატურა 
* Геологический словарь, т2, М-Я. М. 1955.

კატეგორია:მდინარეები
ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა

**ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლა** — მოქალაქეთა ზედაფენებისა და ფეოდალთა ერთი ჯგუფის აჯანყება ცენტრალური სამეფო ხელისუფლების წინააღმდეგ მეჭურჭლეთუხუცეს ყუთლუ-არსლანის მეთაურობით XII საუკუნის მეორე ნახევრის საქართველოში.

ყუთლუ-არსლანის დასის პროგრამა მოითხოვდა სამეფო კარის გვერდით შექმნილიყო ახალი, სამეფო ხელისუფლებისაგან სრულიად დამოუკიდებელი, დაწესებულება — „კარავი“. „კარაველები“ ითხოვდნენ მმართველობის სადავეების ხელში აღებას, იბრძოდნენ საკანონმდებლო უფლებებისთვის. საქართველოს მეფეს კარავის მუშაობაში მონაწილეობა არ უნდა მიეღო. დასის მიერ წამოყენებული პოლიტიკური პროგრამა თამარს მხოლოდ აღმასრულებელ უფლებას უტოვებდა. ასეთი მკვეთრად რევოლიციური პროგრამა, რომელმაც ფატობრივად სახელმწიფო ხელისუფლების დანაწილების საკითხი დააყენა, მანამდე უცხო იყო ფეოდალური საქართველოსთვის. თამარის ისტორიკოსი, „ისტორიანი და აზმანი შარავანდეთანის“ ავტორი ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლას უწოდებს «უცხო მოსაგონებელს», ხოლო თვით აჯანყების მეთაურს, ჯორის მსგავსად, ორბუნება პიროვნებად მიიჩნევს.

საქართველოს სამეფო ხელისუფლება აღშფოთებით შეხვდა ყუთლუ-არსლანის დასის გამოსვლას. ამ პროგრამის განხორციელება, სამეფო კარის აზრით, ხელმწიფობის დასასრულს მოასწავებდა. თამარმა თავის ერთგულ პირებთან მოთათბირებისა და მათი დასტურის შემდგომ შეიპყრო ყუთლუ–არსლანი, მაგრამ დასის წევრებმა(„თანაშეფიცულებმა“) ამ ფაქტს მძაფრი რეაქციით უპასუხეს — სამეფო სასახლეზე გასალაშქრად მოემზადნენ და მოითხოვეს დასის მეთაურის უვნებლად განთავისუფლება. თამარმა ანგარიში გაუწია ყუთლუ-არსლანის დასის სიძლიერეს და მათთან შებმას მშვიდობიანი მოლაპარაკება არჩია: აჯანყებულებს ორი საპატიო „დიოფალი“ — ქართლის ერისთავის რატის დედა ხუაშაქ ცოქალი და დიდგვაროვანი ფეოდალების — სიმძივართა დედა კრავაჲ ჯაყელი მიუგზავნა მოსალაპარაკებლად. მანდილოსნებმა თავიანთი მისია ღირსეულად შეასრულეს და მოლაპარაკებაც დადებითი შედეგით დასრულდა. აჯანყებულებმა დედოფლისგან მათი ხელშეუხებლობის ფიცი აიღეს. საქართველოს მეფემ, მართალია, საკანონმდებლო უფლებები ხელიდან არ გაუშვა, მაგრამ როგორც მიიჩნევენ, დარბაზსაც გაეზარდა უფლებები სახელმწიფო საკითხების გადაწყვეტაში.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ყუთლუ-არსლანი

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ფეოდალური საქართველო
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ფინეთის კულტურა

მინი|250პქ|ფინური ხალხური ცეკვა 1907 წლის საფოსტო მარკაზე
**ფინური კულტურა** აერთიანებს ადგილობრივ მემკვიდრეობას, რომელიც ძირითადად ურალურ ენათა ჯგუფის სახელმწიფო ფინური ენითა და საუნითაა წარმოდგენილი. ახლოსაა ევროპულ კულტურასთან. ფინეთის ისტორიული წარსულისა და გეოგრაფიული მდებარეობის წყალობით, ფინური კულტურის ჩამოყალიბება განაპირობა ბალტიისპირელ და გერმანელ ხალხთან ურთიერთობამ, აგრეთვე მისმა დამპყრობლებმა — რუსეთმა და შვედეთმა.

ფინეთის რეგიონებს შორის ჯერ კიდევ შემორჩენილია კულტურული განსხვავებები, განსაკუთრებით უმნიშვნელო განსხვავებები აქცენტებსა და ლექსიკურ მარაგში. მრავალი ფინელი ემოციურად დამოკიდებულია გარემომცველ სამყაროსა და ბუნებაზე.

## ტრადიციები 
thumb|250პქ|საზაფხულო კოტეჯი „mökki“
ფინური დღესასწაულები ემთხვევა ქრისტიანულ კალენდარსა და პროტესტანტულ ტრადიციებს. დღესასწაულები ათასწლოვანი ნაზავია ფინური და პროტესტანტული ტრადიციებისა.

აღსანიშნავია იოჰანუსი, ზაფხულის ფინური დღესასწაული. ფინელთა უმრავლესობა დღესასწაულის დროს დასასვენებლად საზაფხულო კოტეჯებში (mökki) გადადის, რომლებიც განლაგებულნი არიან ტბებთან. ზაფხულის დღესასწაული ბნელი ძალების განდევნის რიტუალადაა მიჩნეულია. ტრადიცია ფინური ფოლკლორიდან იღებს სათავეს.

ფინური შობა, იოულუ, აღინიშნება ისე, როგორც ყველგან. არდადეგები 23 დეკემბერს იწყევა. საჩუქრების გადაცემა შობის წინა დღეს ხდება, როცა მათ, ლეგენდის მიხედვით, სანტა კლაუსი სტუმრობთ. ტრადიციული საჭმელი მხოლოდ შობას გემოვნდება, რასაც საუნა მოსდევს. შობას მოსდევს „სიჩუმის დღე“. ბოლო, 26-ე დღესასწაული წმინდა სტეფენეს დღეა.

აღდგომა ქრისტიანული და მითოსური ტრადიციების ნაზავია. დიდი ხუთშაბათისა და წითელი პარასკევის გარდა ბავშვები ჯადოქრებივით იმოსებიან და კარდაკარ დადიან, რათა კანფეტები შეაგროვონ. ეს იგივეა, რაც ამერიკის შეერთებულ შტატებში „ჰელოუინი“. 

ფინეთის დამოუკიდებლობის დღე აღინიშნება 6 დეკემბერს.

## რესურსები ინტერნეტში
*What Finland can Teach America About True Luxury by Trevor Corson, *The Christian Science Monitor*, May 1, 2009
*The Finnuit - Finnish Culture and the Religion of Uniqueness  by Edwahird Dutton, 2009
*Discussion about Finnish Culture 

კატეგორია:ფინეთი
კატეგორია:ფინური კულტურა
მარია გრაცია კუჩინოტა

**მარია გრაცია კუჩინოტა** ( დ. 27 ივლისი 1968, მესინა, სიცილია, იტალია) — იტალიელი მსახიობი, პროდიუსერი და მოდელი. საერთაშორისო პოპულარობა მოიპოვა მას შემდეგ, რაც ითამაშა ფილმში „ფოსტალიონი“.

მარია გრაცია კუჩინოტა დაიბადა 1968 წლის 27 ივლისს, ქალაქ მესინაში. კარიერა დაიწყო როგორც მოდელმა. 1987 წელს გამართულ სილამაზის კონკურსში „მის იტალია“ დაიკავა მე-3 ადგილი. 1990-იან წლებში რამდენიმე ცნობილ კინოფილმში მიიღო მონაწილეობა, მათ შორის აღსანიშნავია: „მსოფლიოც არ არის საკმარისი“, „ბრუკლინში დაბადება“ და სხვა. მარია კუჩინოტას 2005 წელს მოუწია ცნობილი ტელესერიალის სიმფსონების ერთ-ერთი პერსონაჟის გახმოვანება. მარია კუჩინოტამ მცირე როლი მიიღო ასევე ფილმში „ასტრალი“, სადაც ერთ-ერთი მთავარი როლი ენტონი ჰოპკინზმა შეასრულა.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* მარია გრაცია კუჩინოტას ინტერვიუ  

კატეგორია:იტალიელი მსახიობები
კატეგორია:იტალიელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ივანე მაჭავარიანი

**ივანე ნიკოლოზის ძე მაჭავარიანი** (დ. 1863, თბილისი — გ. 1943) — ქართველი მთარგმნელი.

დაიბადა 1863 წელს, თბილისში, ნიკოლოზ მაჭავარიანისა და თინათინ ფურცელაძის ოჯახში. 1883 წლიდან სწავლობდა შვეიცარიაში, დაამთავრა  ჟენევის უნივერსიტეტი.

„იგი სამწერლო ასპარეზზე გამოვიდა თავისი ნიჭიერად დაწერილი მოთხრობებით, პუბლიცისტური წერილებით, ქრონიკებით, მიმოხილვებითა და თარგმანებით. იგი წლების განმავლობაში მხარში ედგა ილია ჭავჭავაძეს", ივ. მაჭავარიანი განაგებდა ჟურნალ „მოამბეს”, იყო „ნაკადულის” სარედაქციო კომისიის წევრი, პუბლიცისტურ წერილებსა და რეცენზიებს აქვეყნებდა ”ივერიაში”, ”მოამბეში”, „ცნობის ფურცელში“,„დროებაში“, „საქართველოში“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებში, მისი ყოველთვიური ქრონიკები „ჩვენსა და სხვაგან“ იბეჭდებოდა ჟურნალ „მოამბეში“, მისი ავტორობით გამოიცა ფრანგულ-ქართული ლექსიკონი. იგი წერდა ფსევდონიმებით „ინტრანსიჟან”, „კვიმატი”, „ივანე ახალშენაშვილი”, „ინ ანი”, „ი.მ-ნი”, „X”. ივანე მაჭავარიანს ქართულ ენაზე თარგმნილი აქვს ფრანგი და რუსი მწერლების მრავალი რომანი და მოთხრობა. მისი პირველი თარგმანი გამოვიდა 1885 წელს. იგი იყო ექვთიმე თაყაიშვილის თაოსნობით დაარსებული საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრი. მისი მეუღლე იყო ნინო სულხანიშვილი, ეკატერინე გაბაშვილის სახელობის „ჭრა-კერვის” სკოლის ერთი დამაარსებელთაგანი და გამგეობის წევრი. ივანე მაჭავარიანი 1899 წლიდან მუშაობდა ამირკავკასიის რკინიგზაზე კომერციული განყოფილების უფროსად. იგი გარდაიცვალა 1943 წელს. დაკრძალულია კუკიის სასაფლაოზე.

## ივანე მაჭავარიანის თარგმანები
*ალექსანდრე დიუმა — ”სამი მუშკეტერი” ტ. 1,2.
*ვიქტორ ჰიუგო — „საბრალონი“, ტ. 1,2.
*ვიქტორ ჰიუგო — ”93 წელი”.
*დენი დიდრო — ”პარადოქსი აქტიორზე”.
*ერკმან შტრიანი — ”გლეხკაცის ისტორია” (ჟ. ”ივერია” 1897-98 წწ, 1897, 1910, 1931, 1959 (ოთხი გამოცემა).
*ალფონს დოდე — ”ტარტარენ ტარასკონელი”.
*ალბერტო ჯაკომეტი — ”ივდითი”
*მოლიერი — ”ტარტიუფი, ანუ მუზმუზელა”. 1901 წ. (1921 წელს დაიდგა რუსთაველის თეატრში)
*ალექსანდრე ტოლსტოი — ”პეტრე პირველი”. 1935.
*იპოლიტ ტენი — ”ხელოვნების ფილოსოფია”. 1990. საქართველო.
*პ. პავლენკო — ”ბარიკადები”. 1935. ტფ.
*მაქსიმ გორკი — ”იტალიური ზღაპრები”.
*ფრანგულ — ქართული ლექსიკონი, 1942 წ. - პირველი გამოცემა, 1955 წ. - მეორე გამოცემა.
*ოქტავ მირბო — ”გზა ბედნიერებისკენ”. მოთხრობა. ”ივერია”, 1894, ნომერი 256.
*ოგიუსტ სტრინბერგი — ”სვინდისის მხილება”, ”მოამბე”, 1894, ნომერი 3.
*კატიულ მენდესი — ”მხდარი”, ”ივერია”, 1895, ნომერი 26, ”საზარელი სასჯელი”, ”ივერია”, ნომერი 57.
*ჟიულ ლემეტრი — ”იესო და მდიდარი რომაელი”, ”ივერია”, 1896, ნომერი 34,35.
*ფრანსუა კოპე — მოთხრობები. ’განათებული ფანჯარა”, ”ივერია”, 1894, ნომერი 24 . ”სიყვარულის შური”, ”ივერია”, 1895,, ნომერი 114-115.
*კოკლენი — ”მსახიობის ოსტატობა”.
*ფრანჩესკო მონტი — ”კაი გრაკხი”.
*ა. ბუვიე — ნოველები. ”ქვრივი”, ”ბატონო მსაჯულო”, ”ძეგლი”, ”ბავშვის ძალა”, ”მეგობრები”, ”დავიწყებანი”, ”ქვეყნის მანათობელი”, ”მნათობი”, ნომერი 1894, 10-11.
*ჩემი მოგონებები. ჟურნალი ”მაცნე”, 1992, ნომერი 4, გვ. 146-157, ჟ. ”განთიადი”, 1993, 1-2, გვ.170-176.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
სან-მილან-დე-ლა-კოგოლიის მონასტრები

**სან-მილან-დე-სუსო** და **სან-მილან-დე-იუსო** () — ორი მონასტერი, რომელიც მდებარეობს ესპანეთის ლა-რიოხის პროვინციის სოფელ სან-მილან-დე-ლა-კოგოლიაში, ერთმანეთისგან სულ რამდენიმე ასეული მეტრის დაშორებით. აგებულია სხვადასხვა ეპოქაში. 1997  წელს იუნესკომ ისინი მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

მონასტრების სახელები - *Suso* და *Yuso* ძველ კასტილიურ ენაზე „*ზემოს*" და „*ქვემოს*" ნიშნავს შესაბამისად. სუსოს მონასტერი შუაგულ ტყეში მდებარეობს და უფრო ადრეა აგებული, ვიდრე იუსო. მორწმუნეებს სჯერათ, რომ იმ ადგილასაა აშენებული, სადაც წმინდა ემილიანი ცხოვრობდა განდეგილობის დროს.

მონასტერში დაკრძალულია გონსალო დე ბერსეო, XIII საუკუნეში მონასტერში მოღვაწე ბერი და ამავე დროს პირველი ესპანელი პოეტი, რომელიც სახელითაა ცნობილი. ამ მონასტერში, 977 წელს, ერთ-ერთი ბერის მიერ შესრულებულია დღემდე ცნობილი პირველად ჩაწერილი კასტილიური ტექსტი *Glosas Emilianenses*, რომელიც ლათინურიდან კანონიკის თარგმანს წარმოადგენს. დღეს ის ესკორიალში ინახება.

იუსოს მონასტერი 1050 წელს დაარსდა, თუმცა სრული რეკონსტრუქცია XVI - XVIII საუკუნეებში ჩაუტარდა. მისი დრეს შემორჩენილი ყველაზე ძველი ნაწილი XVI საუკუნეს მიეკუთვნება.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი იუნესკოს საიტზე
*http://www.monasteriodeyuso.org(http://www.monasteriodeyuso.org/)
*Cervantes Centre

კატეგორია:ესპანეთის ეკლესიები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა

**სან-კრისტობალ-დე-ლა-ლაგუნა** ბოლო დროს ცნობილი როგორც **ლა-ლაგუნა** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კანარის კუნძულების კუნძულ ტენერიფეზე. ლა-ლაგუნა კუნძულების ძველი დედაქალაქია. 2009 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 150,661 ადამიანს შეადგენს და წარმოადგენს არქიპელაგის მესამე და კუნძულის მეორე ყველაზე ხალხმრავალ ქალაქს. შედის სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს სუბ-ურბანულ არეალში. 1999 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 2003 წლიდან, მუნიციპალიტეტმა არეალის განახლების მიზნით, ამბიციური ურბანული დაგეგმარება წამოიწყო. ლა-ლაგინა ფიზიკურად ქალაქ სანტა-კრუსის ნაწილს წარმოადგენს, მათ საერთო ურბანული ცენტრი გააჩნიათ, რომელიც მიმდებარე სხვა დასახლებებს თანდათან მათს აგლომერაციაში იზიდავს.

ქალაქში მდებარეობს ლა-ლაგუნას უნივერსიტეტი, სადაც 30 000 სტუდენტი სწავლობს. ამჟამად ლა-ლაგუნა კანარის კუნძულების კულტურულ ცენტრად მიიჩნევა.

ქალაქის ეკონომიკა ბიზნესზეა ორიენტირებული, სადაც წამყვანი ადგილი სოფლის მეურნეობას უკავია, რომელიც ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილშია კონცენტრირებული.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Maps of Tenerife  
*http://www.aytolalaguna.com
*Organismo Autónomo de Deportes de La Laguna 

კატეგორია:კანარის კუნძულები
კატეგორია:ესპანეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:სანტა-კრუს-დე-ტენერიფეს მუნიციპალიტეტები
ატაპუერკის მთები

**ატაპუერკის მთები** () — უძველესი კარსტული რეგიონი ესპანეთში, ბურგოსის პროვინციის ქალაქ ატაპუერკის სიახლოვეს. რეგიონი რამდენიმე გამოქვაბულს მოიცავს, სადაც აღოჩენილია მთელ დასავლეთ ევროპაში ამჟამად ცნობილი უძველესი ადამიანის — ჰომინინის ნამარხები და ქვის იარაღები. უძველესი ჰომინიდები 1.2 მლნ წლით თარიღდებიან და ევროპის პირველ ადამიანებს წარმოადგენენ. 

2000 წელს, რეგიონი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა სახელით „ატაპუერკის არქეოლოგიური ზონა".

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*Official Web Page of the Atapuerca UCM-ISCIII Research Group 
*American Museum of Natural History-Atapuerca
*www.atapuerca.com 

კატეგორია:ესპანეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
სუნ ძი

**სუნ ძი** (გამარტივებული ჩინური): 孙子 ტრადიციული ჩინური: 孫子；ფინინი: sūnzi (დაბადების სახელი სვენ უ გამარტივებული ჩინური: 孙武 ტრადიციული ჩინური: 孫武; ფინინი: sūnwǔ) — ჩინელი მხედართმთავარი და სამხედრო თეორეტიკოსი. დაიბადა ცის სამეფოში. სამხედრო ხელოვნების ტრაქტატის — „ომის ხელოვნების“ ავტორი. ომს განიხილავდა უმნიშვნელოვანეს მოვლენად, რომელზეც დამოკიდებულია სახელმწიფოს ბედი. ომის მომზადებაში დიდ როლს ანიჭებდა პოლიტიკას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სვენ ძძი — ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:ჩინელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:დაბადებული ძვ. წ. 544
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 496
ვალ-დე-ბოის რომანული ეკლესიები

**ვალ-დე-ბოის რომანული ეკლესიები** () — რომანული სტილის ცხრა ეკლესია ესპანეთში, კატალონიის ავტონომიური გაერთიანების ალტა-რიბრაგოსის რაიონში. მდებარეობს პირენეის მთებში მდებარე ვალ-დე-ბოის ხეობაში. ეკლესიები რამდენიმე სოფლეშია გაფანტული. 

## ეკლესიების სია
2010 წელს, იუნესკომ აღნიშნული ეკლესიები მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა: 

## გალერეა

Image:Sant Quirc de Durro.jpg|სანტ-კრიკის ეკლესია
Image:Santamariadecoll.jpg|სანტა-მარია-დე-ლა-ასუნსიონის ეკლესია
Image:Boi001.jpg|სან-ხუან-დე-ბოის ეკლესია
Image:Taull001.jpg|სან-კლემენტეს ეკლესია
Image:Barruera - Sant Feliu.jpg|სან-ფელიქსის ეკლესია

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* დეტალური ინფორმაცია ვალ-დე-ბოის ეკლესიებზე 
* ინფორმაცია მთავარ ტაძრებზე 
* სან-კლემენტეს ეკლესია 

კატეგორია:ესპანეთის ეკლესიები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
BMW M6

***BMW M6*** — მაღალტექნოლოგიური სპორტული ავტომანქანა, რომელიც შემუშავებულია მსხვილი გერმანული საავტომობილო კომპანია BMW-ს მიერ.

## E24 M635CSi/M6
*BMW M6* პირველი თაობა წარმოდგენილი იყო 1983 წლის სექტემბერს ფრანკფურტის ავტოსალონში. ავტომობილს გააჩნდა Е24 ძარა, 6-ცილინდრიანი ძრავით (M88/3), 3453 სმ³ მოცულობითა და 286 ცხ.ძ.-ით. 1987 წლიდან იგი იწარმოებოდა ამერიკის შეერთებულ შტატებშიც, სადაც მიიღო შემოკლებული სახელწოდება – М6.

1989 წლის აპრილში შეწყდა M635 CSi (М6) ავტომანქანის წარმოება.

## E63 M6 
1989 წლიდან დაწყებული М6 წარმოება დიდი ხნით გადაიდო, კერძოდ კი 2005 წლამდე. სწორედ 2005 წლიდან დაიწყო თანამედროვე მე-2 თაობის სუპერთანამედროვე ავტომანქანის წარმოება, რომელსაც BMW 6 სერიის ექსტერიერი გააჩნია.

ახალი თაობის bmw m6-ს გააჩნია სპორტული ხასიათის ტყავის სავარძლები და ელექტრული რეგულატორები. მნიშვნელოვნად არის შემცირებული მანქანის წონაც. საერთო ჯამში bmw m6-ის წონა მხოლოდ 1710 კგ-ია.

აღსანიშნავია მეტად ძლიერი ხუთლიტრიანი V10 ძრავა, რომელიც გამოიმუშავებს 507 ცხ.ძ. 100 კმ/სთ განვითარებისთვის BMW M6 მხოლოდ 4.5 (4.6) წამი სჭირდება, რაც საკმაოდ კარგ რეზულტატად შეიძლება ჩაითვალოს. M6 სპიდომეტრი 330 კმ-ს უჩვენებს, რაც ახდენს ამ ავტომანქანის ძირითად პოტენციალს. თუმცა მანქანის სიჩქარე ელექტრონიკით შემოსაზღვრულია მხოლოდ 250 კმ/სთ-ით.

## გალერეა 

ფაილი:1986 BMW M6.jpg|პირველი თაობის bmw m6 
ფაილი:BMW M6 E64.jpg|bmw m6 კაბრიო
ფაილი:BMW E63 M6 Coupé.JPG|bmw m6 კაბრიო
ფაილი:M6back.JPG|bmw m6 კაბრიოს უკანა მონაკვეთი

## იხილეთ აგრეთვე 
* BMW
* BMW M
* BMW 6

## რესურსები ინტერნეტში 
*BMW M6 Corporate website 
* Offizielle Website des M6 Coupé 
* Offizielle Website des M6 Cabriolet
* Das BMW M6 Coupé (E63) im Fahrbericht auf www.classicdriver.de
* Das BMW M6 Cabriolet (E64) im Fahrbericht auf www.classicdriver.de
* M6
* M6board.com 

## სქოლიო 
კატეგორია:BMW-ს ავტომობილები
სეიშები

მინი|360პქ|მდგრადი ტალღა (წითლად) წარმოადგენს გავრცელებული ორი ტალღის ჯამურ ურთიერთსაპირისპირო მიმართულებას (ლურჯი და წითელი)
**სეიშები** () — დიდი პერიოდის (რამდენიმე წთ-იდან ათეულ სთ-მდე) მქონე მდგრადი ტალღები, რომლებიც წარმოიქმნება მეტ-ნაკლებად დახშულ წყალსატევებში (ზღვა, ტბა, ყურე და სხვა). სეიშები გარეშე ძალების (ატმოსფერული წნევის მკვეთრი ცვლილება, ქარი, სეისმური მოვლენები და სხვა) გავლენით წარმოქმნილი ტალღებისა და აუზის ნაპირებიდან არეკვლილი ტალღების ინტერფერენციის შედეგია.
 
სეიშების ამპლიტუდა რამდენიმე მმ-იდან რამდენიმე მ-მდეა. სეიშების დროს რხევით მოძრაობაში ჩართულია წყლის მთელი მასა, მაგრამ არსებობს ერთი ან რამდენიმე ხაზი, ე. წ. საკვანძო ხაზი, სადაც წყლის დონე არ იცვლება. განარჩევენ ერთ და მრავალკვანძიან სეიშებს. ტერმინი შემოღებულია 1890 წელს შვეიცარიელი ბუნებისმეტყველის ფრანსუა ალფონს ფორელის მიერ, რომელმაც აღნიშნული მოვლენა პირველად შეისწავლა ჟენევის ტბაზე, სადაც სეიშების ამპლიტუდა 2 მეტრამდე აღწევს (დაახლოებით 1 საათის განმავლობაში).

## რესურსები ინტერნეტში 
*სეიშები – ენციკლოპედია ბრიტანიკა  
*სეიშების შესახებ   

## ლიტერატურა 
* Арсеньева Н. М. Сейши на озёрах, Л., 1963. 

კატეგორია:ოკეანოლოგია
კატეგორია:ჰიდროლოგია
ტარაკო

**ტარაკო** — უძველესი ქალაქი ესპანეთის ხმელთაშუაზღვიურ სანაპიროზე, თანამედროვე ქალაქ ტარაგონის ადგილას.  ძვ. წ. 218 წელს დაპყრობილი იქნა რომაელების მიერ და იქცა რომაული პროვინცია ახლო ესპანეთის დედაქალაქად და მთელი იბერიის ნახევარკუნძულის ერთ-ერთ უმთავრეს ქალაქად. კანტაბრიის ომის წარმატებით დასრულების შემდეგ, ტარაკოში გამოიზამთრა ოქტავიანე ავგუსტუსმა, რომელმაც გამარჯვების აღსანიშნავად ქალაქში მრავალი შენობა ააგო.

2000 წელს, ტარაკოს არქეოლოგიური ანსამბლი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი იუნესკოს საიტზე

კატეგორია:ესპანეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
რუსუდანი (დემეტრე II-ის ასული)

**რუსუდანი** – დემეტრე II თავდადებულის ასული, რომელიც შეეძინა ტრაპიზონის კეისრის ასულისაგან.  XIII  საუკუნის 80-იან წლებში დემეტრე მეფემ გაათხოვა მონღოლეთში ყველაზე დიდი გავლენის მქონე, დიდი ემირის, ბუღას ვაჟზე. რუსუდანის მიერ გუდარეხის აშენების ფაქტს ადასტურებს აგრეთვე XVI საუკუნის ისტორიული საბუთი, რომლის მიხედვითაც დედოფალი დაკრძალული ყოფილა გუდარეხის მონასტერში.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტომი III, თბ. 1979
* გ. მჭედლიძე, გუდარეხის მონასტრის ისტორიისათვის, მრავალთავი XIII, გამომცემლობა მეცნიერება, თბ, 1986
* გ. მჭედლიძე, გუდარეხის მონასტრის მაშენებელი რუსუდან დედოფალი, მრავალთავი XVII, გამომცემლობა მეცნიერება, თბ, 1992
* საქართველოს ისტორია, ტ. II, თბ. 2008

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:ქართველი ქალები
გუდარეხის მონასტერი

**გუდარეხის მონასტერი** – მდებარეობს საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარეში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში, მისგან ჩრდილოეთით 8 კილომეტრში, სოფელ გუდარეხის მიდამოებში. 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. სამონასტრო კომპლექსში შედის მთავარი ტაძარი, სამრეკლო, საჟამნო, ჯვრიანი შენობა, ჩუქურთმიანი შენობა, ზღუდე, ჭიშკარი, სასახლე, საჯინიბო, მარანი, სენაკი I, სენაკი II, სენაკი III, შენობა I, შენობა III, პილასტრებიანი შენობა, კლდეში გამოკვეთილი ნაგებობები და შალვას ეკლესია.

გუდარეხის მთავარი ტაძარი აუგია ხუროთმოძღვარ ჭიჭაფორისძეს. ნაშენია კარგად გათლილი კვადრებით, მოპირკეთებული ფასადები მდიდრულად არის მოჩუქურთმებული. შემორჩენილია კედლის მხატვრობის ფრაგმენტები. აღმოსავლეთის ფასადს ამკობს ორი სამკუთხა ნიში; სარკმლის თავზე დიდი მოჩუქურთმებული ჯვარია, ქვემოთ კი — მოჩუქურთმებული კვადრატები. გარედან ეკლესიას ორი მინაშენი ჰქონია — სამხრეთით კარიბჭე, ჩრდილოეთით ეგვტერი (ამჟამად ორივე დანგრეულია). ორსართულიანი სამრეკლო აგებულია 1278 წელს დემეტრე II თავდადებულის ხანაში. ეს ყველაზე ადრინდელი დათარიღებული სამრეკლოა საქართველოში.  სამრეკლოს ქვედა სართული ღიაა, ზემოთ რვამალიანი ფანჩატურია, ხოლო მათ შუა — სადგომი. გუდარეხის ეკლესიის მოჩუქურთმებული კანკელის ფრაგმენტები დაცულია საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში.

1917 წელს გუდარეხის მონასტერი მოინახულა მღვდელმა მ. ყანჩაველმა.

გუდარეხის მონასტერი მანგლისისა და წალკის ეპარქიის დაქვემდებარებაშია.

## ლიტერატურა
*
**მუსხელიშვილი ლ., ხიდაშელი შ., ჯაფარიძე ვ.,* გუდარეხის პირველი და მეორე (1938 და 1939 წწ.) არქეოლოგიური კამპანიის ანგარიში, თბ., 1954;

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ქვემო ქართლის მხარეში
სიეგა-ვერდე

**სიეგა-ვერდე** () — არქეოლოგიური ძეგლი ესპანეთში. მდებარეობს სალამანკის პროვინციის ვილიარ-დე-ლა-იეგუის მუნიციპალიტეტში. 2010 წელს, იუნესკომ ის მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში უკვე მყოფ ობიექტს, კოას ხეობას დაამატა.

ძეგლი მოიცავს კლდის გრავიურების მთელ სერიას, რომელიც 1988 წელს პროფესორმა მანუელ სანტოხა ი როსარიო პერესმა აღმოაჩინა, როდესაც მდინარე აგუედის ხეობაში მდებარე ესპანეთის არქეოლოგიური ძეგლების აღრიცხვის კამპანია მიმდინარეობდა.

გრავირებებით გამოსახულია ცხენები, თხები, ხარები, ირმები, ბიზონები, ჩრდილოეთის ირმები და რაც ყველაზე საინტერესოა ბეწვიანი მარტორქა, რომელიც დღეისათვის გადაშენებულია.

გრავირებები ზედა პალეოლითის პერიოდს მიეკუთვნება (20 000 წლის წინ), ასევე შიენიშნება 12 000 წლის წინანდელი ნამუშევრები. სულ აღმოჩენილია 94 გრავირებული პანელი, რომლებიც კლდეზე 3 კმ-ის სიგრძეზეა განლაგებული.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Page at Celtiberia.net 

კატეგორია:ესპანეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პორტუგალიაში
ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა

230px|thumb|ქვის წინასახე.
**ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა** — (შვედ. Karlevistenen) — რუნიკული ქვა ჰოვგორდენში კუნძულ ადელსიოზე, მელარენის ტბა უპლანდში, შვედეთი.
პროექტ Rundata-ს კლასიფიკაციის მიხედვით, ქვას ნომერი U 11 აქვს მინიჭებული. ქვის წარწერა დათარიღებულია XI საუკუნით.

## აღწერილობა 
ქვას რთული დიზაინი აქვს, ტექსტი სერპანტინითაა განლაგებული. ტექსტი ხელმოწერილი არ არის და შესრულებულია Pr4 სტილში, რაც ხასიათდება ნახატში მჭიდროდ ჩაწნული, წვრილი სტილიზებული ცხოველებით. ცხოველთა თავები პროფილშია შესრულებული, წვრილი ნუშისებრი თვალებითა და ზეაწეული ნესტოებითა და კისრებზე წანაზარდებით.
ქვა ეძღვნება ტოლირსა და მის ცოლ გიულს. ტოლირი ბრუტი იყო, ანუ როდენში კონუნგის ფოგტი იყო. ამ ქვას ჰოკონ წითურს უკავშირებენ, რომელიც 1070-იან წლებში მართავდა. 
ქვა იმითაცაა საინტერესო, რომ სიტყვა კონუნგი აწერია ზედ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* U 11, Hovgården, Adelsö 

კატეგორია:რუნიკული ქვები
კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კარები (კარსტი)

thumb|250px|კარული ველი
**კარები** () — შიშველი კარსტისათვის დამახასიათებელი ხნულისებრი (დაღარული) მიკრორელიეფი (ღარების სიღრმე რამდენიმე სმ-იდან 1-2 მ-მდე და მეტია). კარი კირქვის ამოზნექილ ზედაპირს ჭრის, რომელიც საბოლოოდ მოგვაგონებს ბუნებრივ ტროტუარს.
ჩნდება კირქვის ან სხვა ხსნადი ქანების ზედაპირზე წვიმის, ლანქერის, იშვიათად ზღვისა და მდინარის წყლის ქიმიური მოქმედებით. ღარები ქმნის რთულად დატოტვილ ლაბირინთს. ხშირად კარი მოიცავს დიდ ფართობს და *კარულ  ველს* წარმოქმნის. 

უმთავრესად კარი წარმოიქმნება ნაპრალებს შორის (ნაპრალოვანი კარი და სხვ.). მკვეთრად ციცაბო კლდოვან ფერდობებზე კარი არ არის დაკავშირებული ნაპრალებთან. კარის ცნობილი მაგალითებია: საფრანგეთის ალპები, ჩრდილოეთ ინგლისი (იორკშირი), სტორა-ალვარეტი (კუნძული ელანდი, შვედეთი), ბურენი (ირლანდია) და სხვ. 

ფაილი:Silberen Detail.jpg|კარი (შვეიცარია)
ფაილი:Burren2.JPG|კარი (ირლანდია)
ფაილი:Limestone pavement above Malham Cove.jpg|კარული ველი
ფაილი:Karst Dent-de-Crolle-8.jpg|კარი საფრანგეთში

## რესურსები ინტერნეტში 
* კარების შესახებ  

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:სპელეოლოგია
კატეგორია:გამოფიტვა
ტაიფუნი (ციკლონი)

thumb|260px|ტაიფუნების მარშრუტის გავრცელების სქემა
**ტაიფუნი** (ჩინ. – 颱風; ფინინი – táifēng; ინგლ. – Typhoon) — წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში (ა. გ. 170°-მდე) ეკვატორის ჩრდილოეთით წარმოქმნილი ტროპიკული ციკლონის ადგილობრივი სახელწოდება.
 
ტაიფუნი გადაადგილდება დასავლეთით და ჩრდილო-დასავლეთით 10-20 კმ/სთ სიჩქარით და აღწევს ინდოჩინეთის, ჩინეთისა და კორეის ნაპირებს, შემდეგ მოძრაობს ჩრდილოეთისაკენ ან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 30-50 კმ/სთ (ზოგჯერ 100 კმ/სთ) სიჩქარით და აღწევს იაპონიას, ზოგჯერ კურილის კუნძულებს და კამჩატკასაც.

წლის განმავლობაში იცის 30-მდე ტაიფუნი, უმრავლესობა ივლისიდან ოქტომბრამდე. ტაიფუნს თან სდევს ზღვის ძლიერი ღელვა და რამდენიმე ასეული მმ ატმოსფერული ნალექი.

იაპონიისთვის განსაკუთრებულად დამანგრეველი აღმოჩნდა 1991 წლის სეზონი, სადაც ტაიფუნის წნევამ 870-878 მბარ-ს მიაღწია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ციკლონი
* ტროპიკული ციკლონი

## რესურსები ინტერნეტში 
*Japan Meteorological Agency
*China Meteorological Agency 
*National Weather Service Guam
*Hong Kong Observatory
*Korea Meteorological Administration
*Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration
*Taiwan Central Weather Bureau

## ლიტერატურა 
* Риль Г., Тропическая метеорология, пер. с англ., М., 1963;
* Мамедов Э. С., Павлов Н. И., Тайфуны, Л., 1974.

კატეგორია:ოკეანოლოგია
კატეგორია:წყნარი ოკეანე
უბედა

**უბედა** () — ქალაქი ესპანეთში, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების პროვინცია ხაენში. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 35 649 ადამიანს შეადგენს.

უბედა მეზობელ ქალაქ ბაესასთან ერთად გამოირჩევა მდიდარი კულტურული მემკვიდრეობით, რასაც ძირითადად XVI საუკუნეში, რენესანსულ სტილში ნაგები ეკლესიათა და სასახლეთა მთელი სერიები წარმოადგენს. ამის გამო, ქალაქები დაცულია, 2003 წლიდან კი მათი რენესანსული მონუმენტები შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

ბოლო დროს გაკეთებული არქეოლოგიური აღმოჩენების შედეგად დასტურდება, რომ უბედაში რომაელების მოსვლამდეც ყოფილა დასახლებები, რომლებიც ჯერ რომაელებმა, შემდეგ კი ვესტგუთებმა დაიპყრეს. იბერიის ნახევარკუნძულზე არაბების მოსვლის შემდეგ, არეალი მნიშვნელოვან ქალაქად იქცა. ის ხელახლა გააშენა აბდ-არ-რაჰმან II-მ (822–852).

რეკონკისტის დროს, 1233 წელს, მეფე ფერდინანდ III-მ უბედა მუსლიმ მმართველებს გამოჰგლიჯა. ამის შემდეგ, ქალაქში ერთმანეთის გვერდიგვერდ, მუსლიმური, ქრისტიანული და ებრაული კულტურები დიდი ხნის განმავლობაში თანაარსებობდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
*ქალაქის ოფიციალური საიტი 
*Virtual Guide to Úbeda  
*Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza 
*Histories of Úbeda  
*eGuide to Úbeda

კატეგორია:ხაენის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები
ლუგო

**ლუგო** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ესპანეთში, გალისიის ავტონომიურ გაერთიანებაში, ლუგოს პროვინციის დედაქალაქი. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 97 635 ადამიანს შეადგენს, რის შედეგადაც ლუგო გალისიის მეოთხე ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქია. 
[მინი|250პქ|მარცხნივ|ლუგოს რომაული კედელი - [იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი]]
## ისტორია
ქალაქი ძვ. წ. I საუკუნეში კელტებმა დააარსეს. მოგვიანებით იგი რომაელებმა დაიპყრეს. მიუხედავად იმისა, რომ ლუგო საკმაოდ პატარა იყო, რომაული მმართველობის პერიოდში ის გალისიის მთავარ ქალაქს წარმოადგენდა, ხოლო მოგვიანებით მისი დედაქალაქი გახდა. იმ დროისთვის, ეს რეგიონი საკმაოდ მდიდარი იყო ოქროთი, მიდიოდა გამალებული მოპოვებითი სამუშაოები.

XIX საუკუნის დასაწყისში, ესპანური კამპანიის მიმდინარეობისას, ლუგო ნაპოლეონმა დაიპყრო.  1976 წელს, ქალაქის მცხოვრებლებმა ლუგოს 2 000 წლის იუბილე აღნიშნეს, ვინაიდან მათ მიაჩნიათ, რომ ქალაქი ძვ. წ. 24 წელს დაარსდა.

## მემკვიდრეობა
ლუგო ერთადერთი ქალაქია მთელ მსოფლიოში, რომელსაც გარს სრულიად ხელუხლებელი, რომაელების დროინდელი, III საუკუნის კედელი აკრავს. კედლის სიგრძე 2 117 მეტრია, სიმაღლე 10-15 მეტრი და მოიცავს 71 კოშკს და 10 ჭიშკარს. 2000  წელს, ლუგოს კედელი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*ფოტოები 
*ქალაქის რუკებიGoogle Maps-ისგან

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:ლუგოს მუნიციპალიტეტები
ბრუ-ნა-ბოინი

**ბრუ-ნა-ბოინი** (ირლ. Brú na Bóinne) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ირლანდიაში, მდინარე ბოინის მოხრის ადგილას.  წარმოადგენს ევროპის უდიდეს და ყველაზე მნიშვნელოვან მეგალითურ არეალს. კომპლექსი შეიცავს ნეოლითურ აკლდამებს, მეგალითებს, ჰენჯებს და სხვა პრეისტორიულ ნაშთებს, რომელთაგან ზოგიერთი ძვ. წ. 35-ე - 32-ე საუკუნეებით თარიღდება. ძეგლები უფრო ძველია ვიდრე ეგვიპტის პირამიდები და აგებულია სხვადასხვა მეცნიერებისა და მათ შორის ასტრონომიის ცოდნის გათვალისწინებით, რა მხრივაც განსაკუთრებით გამოირჩევა ნიუგრეიჯის კორიდორული სამარხი. 

ტერიტორია გადაჭიმულია 780 ჰექტარზე და არაერთ პრეისტორიულ მონუმენტთან ერთად მოიცავს 40 კორიდორულ სამარხს, რომლებიც ძირითადად მდინარე ბოინის ჩრდილოეთ სანაპიროებზეა განლაგებული.

ეს არეალი ადამიანების მიერ მონახულებული იყო ბრინჯაოსა და რკინის ხანებში, ისევე როგორც რომანულსა და შუა საუკუნეების პერიოდში, რასაც  1962 - 1975 წლის არქეოლოგიური გათხრების არტეფაქტები ადასტურებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* UNESCO's World Heritage Site  description
* Official website link 
* Boyne Valley Portal Website
* Martin Byrne's Newgrange pages 
* Newgrange.com
* Knowth.com

კატეგორია:მეგალითური ნაგებობები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირლანდიაში
ჰალ-საფლიენი

**ჰალ-საფლიენი** (მალტ. Ħal-Saflieni) — მიწისქვეშა, მეგალითური სტრუქტურა მალტაზე, ქალაქ პაოლაში. თარიღდება ძვ. წ. 3000-2500 წლებით. თავდაპირველად ის სალოცავი ყოფილა, რომელიც შემდეგ ნეკროპოლისად იქცა. ამჟამად კი მსოფლიოში ერთადერთი პრეისტორიული მიწისქვეშა ტაძარია. 1980 წელს იგი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 1992 - 1996 წლებში, სარესტავრაციო სამუშაოების გამო მნახველთათვის ის დახურული იყო. მას შემდეგ კი, ყოველდღიურად მხოლოდ 80 ადამიანის შესვლაა ნებადართული, აქედან გამომდინარე, ხშირად ბილეთის ლოდინი 2-3 კვირაა საჭირო. 

მონუმენტი 1902 წელს მთალდ შემთხვევით, მუშებმა აღმოაჩინეს, როდესაც ისინი მშენებარე სახლისთვის წყლის რეზერვუარს თხრიდნენ, პირდაპირ ტაძრის სახურავს მიადგნენ. თავდაპირველად მუშებმა ამ ამბის დაფარვა სცადეს, მაგრამ საბოლოოდ აღმოჩენა მაინც გახმაურდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Select Hal Salflieni in the "Browse our Sites" drop down for the Official Website of the Hypogeum 
* Unesco World Heritage Site

კატეგორია:მალტის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მალტაში
კატეგორია:მეგალითური ნაგებობები
ჰოვგორდენი

**ჰოვგორდენი** (შვედ. Hovgården) — სავარაუდო ადგილმდებარეობა შუა საუკუნეების სვეების მმართველის სასახლისა კუნძულ ადელსიოზე (მელარენის ტბა შვედეთში).

არ არის გამორიცხული, რომ მეზობელ კუნძულ ბიორკიოზე შვედეთის უდიდესი ბაზარი ყოფილიყო განლაგებული, რომელიც ლათინ ავტორებს ბირკის სახელით აქვთ მოსხენიებული, და კონუნგს თავისი ჰოვგარდენის სიმაგრიდან ედევნებინა ბაზრისთვის თვალყური.
[მინი|მარცხნივ|[ჰოვგორდენის რუნიკული ქვა|ჰაკონის ქვა, 1070]]
XX საუკუნის დამდეგს შვედმა არქეოლოგებმა გახსნეს 124 სამარხი და ორი  ე.წ. სამეფო ყორღანი, რაც ჰოვგორდენში მეფის მამულის არსებობას შეიძლება მიუთითებდეს IX საუკუნის დასაწყისიდან XI საუკუნის შუახანებამდე, ანუ მაშინაც კი, როდესაც ბიორკიოს ბაზარს ყველანაირი მნიშვნელობა ჰქონდა უკვე დაკარგული.  

XIII საუკუნეში მაგნუს III-მ ჰოვგორდენში აგურის სასახლე ააგო, რომელიც არ შემორჩენილა. სიძველის ჩვენამდე მოღწეული ერთ-ერთი იშვიათი ძეგლია არქეოლოგიური აღმოჩენების ზონიდან ოდნავ მოშორებული  XII საუკუნის ეკლესია.
აქვეა ჰოვგარდენის რუნიკული ქვა ნომრით  U 11 იგივე ჰაკონ წითურის ქვა, რაც დაახლოებით  XI საუკუნით თარიღდება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*Birka and Hovgården  იუნესკოდან
*ბირკა და ჰოვგორდენი 

კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კატეგორია:შვედეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები შვედეთში
სანტა-მარია-დელე-გრაციეს ტაძარი

**სანტა-მარია-დელე-გრაციე** () — ეკლესია და დომინიკელთა ორდენის მონასტერი მილანში. მონასტრის სატრაპეზოს კედელი შეიცავს ლეონარდო და ვინჩის შედევრს — საიდუმლო სერობას. 1980  წლიდან ეკლესია შესულია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.

დომინიკლეთა ორდენისთვის მონასტრისა და ეკლესიის აშენება მილანის ჰერცოგმა ფრანჩესკო I ფორცამ ბრძანა, იმ ადგილას, სადაც სანტა-მარია-დელე-გრაციეს პატარა კაპელა მდებარეობდა.

მონასტრის მშენებლობა 1469 წელს დასრულდა, მაგრამ ეკლესიის მშენებლობას კიდევ დიდი დრო დასჭირდა. მილანის ახალმა ჰერცოგმა ლუდოვიკო სფორცამ გადაწყვიტა, რომ კომპლექსი სფორცების ოჯახის აკლდამად ექცია და 1490 წელს, მშენებლობების დასრულების შიემდეგ, მისი გადაკეთება დაიწყო. 1497 წელს, ეკლესიაში მისი ცოლი ბეატრისი დაკრძალეს.

მეორე მსოფლიო ომის მიმდინარეობისას, 1943 წლის 15 აგვისტოს, ეკლესია და მონასტერი ბრიტანული და ამერიკული ავიაციის მიერ დაიბომბა. დაინგრა კომპლექსის უდიდესი ნაწილი, მაგრამ ზოგიერთ გადარჩენილ კედელს შორის ის კედელიც იყო, რომელზეც და ვინჩის საიდუმლო სერობაა გამოსახული. ფრესკის გადარჩენის მიზნით, კედელი დაბომბვამდე ქვიშის ტომარებით დაეფარათ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*ოფიციალური საიტი
*Leonardo's Last Supper: QTVR
*360degree panorama inside the church

კატეგორია:იტალიის ეკლესიები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები იტალიაში
სკელიგ-მაიკლი

**სკელიგ-მაიკლი** (ირლ. Sceilig Mhichíl - მაიკლის კლდე) — ფრიალო კლდეებიანი კუნძული ატლანტის ოკეანეში, ირლანდიის სანაპიროდან 9 მილის დაშორებით.

## ისტორია 
VII საუკუნეში კუნძულზე დაარსდა ქრისტიანული მონასტერი, რომელიც მომდევნო 600 წლის მანძილზე ირლანდიის სამონასტრო ცხოვრების ცენტრს წარმოადგენდა. იგი 230 მეტრი სიმაღლის კლდის წვერზე მდებარეობს. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში ის საკმაოდ კარგადაა ცნობილი, ერთ-ერთი ყველაზე ძნელად მისაღწევი მონასტერია. 2003 წელს, მონასტერი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## მედიაში
* კუნძულზე გადაღებულია „ვარსკვლავური ომების“ მეშვიდე ეპიზოდის, „ძალის გამოღვიძების“ უკანასკნელი, ისევე, როგორც შემდეგი ნაწილის, „უკანასკნელი ჯედაის“ სცენები. ვინაიდან კუნძული მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაშია შეტანილი, ზოგიერთი ორგანიზაცია ამას დაუშვებლად მიიჩნევდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი მსოფლიო მემკვიდრეობის საიტზე
* The Forgotten Hermitage - დეტალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ირლანდიაში
კატეგორია:ირლანდიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ბაესა

**ბაესა** () — ქალაქი ესპანეთში, ანდალუსიის ავტონომიური გაერთიანების პროვინცია ხაენში. 2009 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 16 253 ადამიანს შეადგენს. 

ქალაქი მდებარეობს ლომა-დე-ბაესის კლდეზე, მთის მასივში, რომელიც მდინარე გვადალკვივირსა და მისი შენაკადს - გვადალიმარს შორის მდებარეობს. ბაესა ცნობილია საუკეთესოდ შემონახული, იტალიური რენესანსის სტილის არაერთი ნაგებობით. 2003 წელს, მეზობელ ქალაქ უბედასთან ერთად, ის იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა. 

ბაესა ჯერ კიდევ ძველი რომაელების პერიოდში არსებობდა, როდესაც მას ბაეტიას ეძახდნენ. შუა საუკუნეებში, იგი მავრების აყვავებულ ქალაქს წარმოადგენდა, 50 000 მცხოვრებით. 1227 წელს, ქალაქი კასტილიის მეფე ფერდინანდ III-მ აიღო. კორდობასა და უბედას ჭიშკრებთან ერთად, ბაესის თაღი დღეს მავრების თავდაცვითი ნაგებობების ნიმუშებს წარმოადგენს. 

XVI საუკუნეში, ბაესა და მისი მეზობელი ქალაქი უბედა ტექსტილის წარმოების შედეგად საკმაოდ გამდიდრნენ. მდიდარმა, ადგილობრივმა დიდებულებმა არქიტექტორების დაქირავება დაიწყეს, მათ შორის ისეთი დონის, როგორიც იყო ანდრეს დე ვანდელვირა, რომლებსაც სხვადასხვა ნაგებობების - სასახლეების, ეკლესიებისა თუ სკვერების იტალიურ სტილში დაპროექტებას უკვეთავდნენ. 

XVII საუკუნეში ორივე ქალაქის ეკონომიკამ კოლადსი განიცადა და მას შემდეგ თითქმის არაფერი მნიშვნელოვანი აღარ აშენებულა, მაგრამ დარჩა რენესანსის სტილის უნიკალურ მონუმენტთა მთელი ანსამბლები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
*Romanesque church at Baeza 
*BaezaForos, the most updated website about Baeza, including a forum 
*Information about the city of Baeza in Jaen
*Ubeda and Baeza homepage 
*Renaissance Monumental Ensembles of Úbeda and Baeza

კატეგორია:ხაენის ქალაქები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ესპანეთში
კატეგორია:ხაენის მუნიციპალიტეტები
სამყურისწყალი

**სამყურისწყალი**  — მდინარე ახმეტის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ალაზნის ერთ-ერთი შემადგენელი. სათავე აქვს კახეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2980 მ სიმაღლეზე. სიგრძე 18 კმ, აუზის ფართობი 92 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა — ზამთარში.

საშუალო წლიური ხარჯი 5,3 მ³/წმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ალაზნის შენაკადები