open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექტრიონი

**ალექტრიონი** (ბერძნ. Άλεκτρυών — მამალი) — არესის მოსამსახურე ყმაწვილი. გადმოცემის თანახმად, იგი დარაჯობდა ხოლმე არესაა და აფროდიტეს, როდესაც ისინი დროს ატარებდნენ. იგი ვალდებული იყო შეყვარებულთათვის დღის მოახლოება ეცნობებინა, რათა "ყოვლისმხილველ" ჰელიოსს ისინი ერთად არ დაენახა. ერთხელ ალაქრიონს ჩაეძინა, შეყვარებულებს დღის დადგომა ვერ აცნობა, ტრფიალებით გართული წყვილი ჰელიოსმა დაინახა და ამის შესახებ აფროდიტეს ქმარს — ჰეფესტოს უამბო. ჰეფესტომ მაშინვე რკინის ბადე გააკეთა, ერთიმეორეს ჩახვეული შეყვარებულები დაიჭირა და შესარცხვენად ყველას წინაშე წარადგინა. გაჯავრებულმა არესმა ალექრიონი მამლად აქცია.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:გადაქცევა
კატეგორია:გამოგონილი ქათმები
კატეგორია:მითური ფრინველები
აკონტიოსი

**აკონტიოსი** (ბერძნ. Άκόντιος) — ერთ-ერთი დელოსური ლეგენდის გმირი, რომელიც ცნობილი იყო დიდი სიმდიდრითა და სილამაზით. მას შეუყვარდა ათენელი ქალიშვილი კიდიპე. დიდხანს უტრიალა აკონტიოსმა კიდიპეს, მაგრამ მიუხედავად მრავალი დადებითი თვისებისა, ქალი მაინც ვერ დაითანხმა. ბოლოს აკონტიოსმა ასეთი ხერხი იხმარა: ერთხელ, როდესაც კიდიპე არტემიდეს ტაძარში ლოცულობდა, აკონტიოსმა, რაკი იცოდა, რომ ღმერთქალის ტაძარში წარმოთქმული ფიცი უცილობლად უნდა შესრულებულიყო, კიდიპეს წინ ფარულად დააგდო ოქროს ვაშლი წარწერით: "ფიცს ვდებ, რომ ცოლად გავყვები მხოლოდ და მხოლოდ აკონტიოსს". კიდიპემ ვაშლი აიღო და გულუბრყვილოდ ხმამაღლა წაიკითხა წარწერა. ქალმა რომ წარწერის შინაარსი გაიგო, განრისხდა და მაშინვე გადააგდო ვაშლი, მაგრამ უკვე ყველაფერი გვიან იყო — არტემიდეს ტაძარში წარმოთქმული ფიცი უნდა შესრულებულიყო. ეს ამბავი კიდიპეს არავისთვის გაუმხელია, მაგრამ როგორც კი გათხოვებას დააპირებდა, არტემიდეს სურვილის თანახმად ავად ხდებოდა. როდესაც ეს რამდენიმეჯერ განმეორდა და კიდიპეს მამამ არტემიდეს ტაძარში მომხდარი ისტორია გაიგო, ქალიშვილი აკონტიოსს მისცა.

თავისთავად ცხადია, რომ მითს საფუძვლად უდევს არტემიდეს ტაძრის უდიდესი ავტორიტეტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* არტემიდეს ტაძარი

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
პონ-დიუ-გარი

**პონ-დუ-გარი** (, სიტყვ. „ხიდი გარზე“) — ყველაზე მაღალი დღემდე შემორჩენილი ძველრომაული აკვედუკი. გადაჭიმულია მდინარე გარდონზე (უწინ გარი) საფრანგეთის დეპარტამენტში გარი, რემულანთან. აკვედუკის სიგრძეა 275 მ, სიმაღლე 47 მ. შეტანილია იუნესკოს მსოფლიოს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში (1985 წლიდან).

დიდი ხნის განმავლობაში ითვლებოდა, რომ პონ დუ გარი ქალაქ რომისთვის წყლის მისაწოდებლად იყო აშენებული მარკუს აგრიპუსის ბრძანებით, რომელიც იმპერატორი ავგუსტუსის სიძე იყო (დაახ. ძვ. წ. 19). უახლესი გამოკვლევებით დასტურდება, რომ მშენებლობა მიმდინარეობდა ახ. წ. I ს-ში. აკვედუკი სამშენებლო ხსნარის გარეშე შენდებოდა და 50 კილომეტრიანი წყალსადენის ნაწილს შეადგენდა. აკვედუკი სამიარუსიანია: ქვემო იარუსზე ექვსი არკაა, შუაზე - თერთმეტი, ხოლო ზედაზე - ოცდათხუთმეტი. ნაპირთან მოახლოებასთან ერთად არკების სიგანე ვიწროვდება.

წყალსადენმა ფუნქციონირება შეწყვიტა რომის იმპერის დაცემის შემდეგ, თუმცა თვით აკვედუკი მრავალი საუკუნე გამოიყენებოდა ხიდად მარხილების გადასაყვანად. გაბარიტული სატრანსპორტო საშუალებების მის ქვეშ გაყვანის მიზნით საბჯენების ნაწილი გამონგრეულ იქნა, რამაც მთელ კონსტრუქციას შეუქმნა საფრთხე. 1747 წელს მის შორიახლოს თანამედროვე ხიდი ააგეს, მოძრაობა პონ დუ გარზე გაუქმდა, თვით ეს არქიტექტურული ძეგლი კი ნაპოლეონ III-ის ბრძანებით რესტავრირებულ იქნა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საფრანგეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official Pont du Gard museum website 
* Location of Pont du Gard (Michelin) 
* Photos of the aqueduct le Pont du Gard 
* Full Aqueduct (Uzès to Nîmes) website (in French) 
* Pont du Gard: Picture Galerie 

კატეგორია:საფრანგეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:რომაული აკვედუკები
კატეგორია:რომაული ხიდები
ალთაია

მინიატიურა
**ალთაია** (ბერძნ. Αλθαία) — ბერძნული მითოლოგიის პერსონაჟი. ის იყო კალიდონის მეფის, ოინევსის მეუღლე.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ტრანსნაციონალური კომპანია

**ტრანსნაციონალური კომპანია (კორპორაცია)** — კომპანია, რომელიც რამდენიმე ქვეყანაში ფლობს საწარმოო ქვედანაყოფებს ან მინიმუმ ორ ქვეყანაში მაინც აწარმოებს მომსახურებას. ზოგიერთ ვრცელ ტრანსნაციონალურ კომპანიას ბიუჯეტი მრავალ ქვეყანაზე მეტი აქვს. ამგვარ კომპანიებს ძლიერი გავლენა აქვს საერთაშორისო ურთიერთობებზე და ადგილობრივ ეკონომიკებზე. ეს კომპანიები ასევე მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ გლობალიზაციაში; ზოგიერთის მტკიცებით გლობალიზაციის საპასუხოდ ამჟამად ტრანსნაციონალური კორპორაციის ახალი ფორმა ვითარდება — „გლობალურად ინტეგრირებული საწარმო“.

## იხილეთ აგრეთვე 
*გლობალიზაცია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Data on transnational corporations
* UNCTAD publications on multinational corporations 
* Hosting Multinational Corporations

*
კატეგორია:საერთაშორისო ეკონომიკა
კატეგორია:საერთაშორისო ბიზნესი
საგარეო პოლიტიკა

**საგარეო პოლიტიკა** — ქვეყნის მიზნების ერთობლიობა, რომლითაც ის განსაზღვრავს მის ურთიერთობას მსოფლიოს სხვა ქვეყნებთან. საგარეო პოლიტიკის მიზანი ასევე ქვეყნის ეროვნული ინტერესების, ეროვნული უსაფრთხოების, იდეოლოგიური მისწრაფებებისა და ეკონომიკური განვითარების დაცვაა. შესაბამისად, შეიძლება ითქვას, რომ საგარეო პოლიტიკა იმდენად ძველია, როგორც თვით საზოგადოება.

საგარეო პოლიტიკის მნიშვნელობა მკვეთრად გაიზარდა XX საუკუნეში, ვინაიდან თითქმის ყველა ქვეყანამ შეძლო ერთმანეთთან ურთიერთობის დამყარება გარკვეული დიპლომატიური ფორმით. ნომინალურად საგარეო პოლიტიკის ჩამოყალიბება მთავრობის მეთაურისა და საგარეო საქმეთა მინისტრის საქმეა. ზოგიერთ ქვეყანაში მასში ასევე მონაწილეობს საკანონმდებლო ორგანო. გამონაკლისის სახით, საფრანგეთში, ფინეთსა და აშშ-ში საგარეო პოლიტიკაში პასუხისმგებელი სახელმწიფოს მეთაურია, ხოლო მთავრობის მეთაური ძირითადად შინაური პოლიტიკით არის დაკავებული.

კატეგორია:საერთაშორისო პოლიტიკა
კატეგორია:პოლიტიკის მეცნიერება
ალასტორი

thumb|thumb|ალასტორი
**ალასტორი** (ბერძნ. Άλάστωρ) — შურისძიების სული.

## მითოლოგია 
სარპედონის მეგობარი, ტროას ომის მონაწილე, მოკლა ოდისევსმა.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ბერძნული ღმერთები
კატეგორია:დემონები ქრისტიანობაში
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
აფრიკული კამეჩი

**აფრიკული კამეჩი** ან **კაფრის კამეჩი** () — წყვილჩლიქოსანი ცხოველი ხარისებრთა ქვეოჯახის ხარების ტრიბისა. ფართოდ გავრცელებულია აფრიკაში. Syncerus-ის გვარის ერთადერთი დარჩენილი სახეობაა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
*გაური
*ზებუ

## ლიტერატურა 
* *Ecology and Behaviour of the African Buffalo – Social Inequality and Decision Making* (Chapman & Hall Wildlife Ecology & Behaviour)
* Huffman, B. 2006. *The ultimate ungulate page*. *UltimateUngulate.com*. Retrieved January 9, 2007.
* International Union for Conservation of Nature and Natural Resources (IUCN). (2006) 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Video:Battle Kruger
* African buffalo images 

კატეგორია:აფრიკის ფაუნა
კატეგორია:აფრიკული კამეჩები
MTV რუსეთი

200px|thumb|right|ლოგო

**MTV რუსეთი** ()) — რუსული მუსიკალურ-გასართობი ტელეარხი, რომელიც მაუწყებლობდა 1998 წლის 25 სექტემბრიდან 2013 წლის 31 მაისამდე. 2013 წლის 1 ოქტომბერს Viacom International Media Networks (VIMN)-ის, MTV-ის ბრენდის გადაწყვეტილებით, ხელახლა იქნა გაშვებული, როგორც ფასიანი ტელეარხი.

1998—2013 წლებში MTV-ის რუსეთში ჩვენების უფლება ჰქონდა ტელეკომპანია „Энергия-ТВ“-ს. 1998 წლის 25 სექტემბრიდან 2000 წლის 16 ივლისამდე MTV-ის ეთერის პარალელურად ეკრანზე ჩნდებოდა Энергия ТВ-ს ლოგოც. 2013 წლის შემოდგომიდან ტელეარხის დამფუძნებელი და ტრანსლირებაზე პასუხისმგებელია Viacom International Media Networks Russia. 

არხის მიზნობრივი აუდიტორია 11-დან 34-წლამდე ასაკის ახალგაზრდობაა. არხის პროგრამის 60% რუსულ მუსიკას უკავია. 2005 წლიდან MTV რუსეთი ანიმეს ჟანრის ფილმებსაც გადმოსცემს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:MTV
კატეგორია:რუსეთის ტელეარხები
კატეგორია:რუსეთის ტელეკომპანიები
ალთემენე

**ალთემენე** () — კრეტის მეფის, კატრევსის ვაჟი. სამისნომ იწინასწარმეტყველა, რომ კატრევსი მოკვდებოდა თავისი ვაჟის სახელით. შეშინებული ალთემენე კუნძულ როდოსზე გაიქცა. კარგა დრომ რომ გაიარა, მოხუცებულმა კატრევსმა გადაწყვიტა მოენახა შვილი და სახელმწიფო გადაეცა. როდესაც მეფე ამალითურთ კუნძულზე გადავიდა, დამხვდურებმა მტრად მიიღეს და ომი გაუმართეს. კატრევსი მართლაც თავისი შვილის სახელით მოკვდა. როდესაც ალთემენემ საქმის ვითარება გაიგო, მეტისმეტად დამწუხრდა და ღმერთებს სიკვდილი შესთხოვა. ღმერთებმა თხოვნა შეისმინეს და ალთემენე მიწამ ჩაყლაპა, მითი მიეკუთვნება შვილთაგან მამის მოკვლის ფართოდ გავრცელებულ თქმულებათა ციკლს, რომლებსაც ხშირად რეალური საფუძველიც ჰქონდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მამის მკვლელები
ალკესტიდა

[200px|right|thumb|"ალკესტიდას სიკვდილი". ავტორი: [ანგელიკა კაუფმანი]]
**ალკესტიდა** (ბერძნ. Άλκηστις, ιδος) — პელიასის ქალიშვილი, ადმეტოსის მეუღლე, ევმელოსის დედა. როდესაც პელეადებმა მამა დაჩეხეს გაახალგაზრდავების მიზნით, აკლესტიდამ ამ საქმეში მონაწილეობა არ მიიღო.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ალკათოოსი

**ალკათოოსი** (ბერძნ. Ἀλκάθοος) — ბერძნულ მითოლოგიაში ექვსი პერსონაჟის სახელია, რომლებიდანაც ყველაზე აღსანიშნავია პელოპის ვაჟი.

## ალკათოოსი პელოპის ძე 
1. მეგარელი გმირი, პელოპისა და ჰიპოდამიას ვაჟი. როდესაც მეგარის მეფისწული ლომმა დაგლიჯა, მამამ გამოაცხადა: ქალიშვილს ცოლად მისცემდა მას, ვინც მისი ვაჟის დამგლეჯ ლომს მოკლავდა. ალკათოოსმა მოკლა ლომი და ევეხმე ცოლად შეირთო. სიმამრის სიკვდილის შემდეგ მეფობა მან განაგრძო. აპოლონის დახმარებით ალკათოოსმა აღადგინა ადრე კრეტელებისგან დანგრეული ქალაქის კედლები. მოგვინაებით მეგარაში ააგეს ალკათოოსის საკურთხეველი და მის პატივსაცემად თამაშობებსაც მართავდნენ.

 
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ტროის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ტროელები
კატეგორია:ენეიდას პერსონაჟები
კატეგორია:ილიადას პერსონაჟები
ალკიმედე

**ალკიმედე** (ბერძნ. Άλκιμέδη) — იასონის დედა. ერთი მითის მიხედვით, როდესაც იასონის მამა კვდებოდა, მოიხმო ძმა პელიასი. სახელმწიფო და შვილის მეურვეობა ჩააბარა იმ პირობით, რომ შემდეგ სამეფოს იასონს დაუბრუნებდა. მაგრამ პელიასს არ უნდოდა ტახტის დაკარგვა და ჩვილი იასონის მოკვლა განიზრახა. როდესაც ალკიმედემ მაზლის ბოროტი ზრახვები გაიგო განრიდების მიზნით, იასონი აღსაზრდელად მისცა კენტავრ ქირონს.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ალკიონე

[მინი|250პქ|*ალკიონე*, [რობერტ ჯეიმზ დრეიპერი]]
**ალკიონე** (ბერძნ. Ἁλκυόνη) — ეოლოსის ქალიშვილი, კეიქსის მეუღლე. მითი დაამუშავა ოვიდიუსმა და შემდეგ ფართოდ გამოიყენეს პოეტებმა და მუსიკოსებმა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ალკიონე (პლეიადი)

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:გადაქცევა
ალკინოოსი

**ალკინოოსი** (ბერძნ. Άλκίνοος) — ფეაკთა მეფე კუნძულ სქერიაზე, პოსეიდონის შვილიშვილი. ბრძენი, ძლიერი და სტუმართმოყვარე მმართველი. მან კეთილად მიიღო მის ქვეყანაში შემთხვევით მოხვედრილი ოდისევსი და ყოველგვარი დაეხმარა. მანვე ხელი შეუწყო მედეასა და იასონის დაქორწინებას. კერკირას კუნძულზე არსებობდა ალკინოოსის კულტი.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ოდისეას პერსონაჟები
კატეგორია:მითური მეფეები
ალკიონე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალკიონე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალკიონე — ეოლოსის ქალიშვილი.
* ალკიონე — ერთ-ერთი პლეიადთაგანი.
ალკიონევსი

**ალკიონევსი** (ბერძნ. Άλκυονεύς) — ძველი ბერძნული მითოლოგიის თანახმად, გიგანტი, რომელიც ჰერაკლეს დაესხა თავს ისთმოსში, ესროლა უზარმაზარი კლდე. თითის გაკვრით გმირმა უკანვე ისროლა იგი, დასცა ალკიონევსს და მოკლა. სხვა თქმულების მიხედვით, ერთ-ერთი გიგანტთაგანი, რომელიც აღდგა ღმერთთა წინააღმდეგ და მოკლა ჰერაკლემ.

## ლიტერატურა
* Andreae, B., "Herakles und Alkyoneus", Jahrbuch des Deutschen Archäologischen Instituts 77: 130-210. 1962.
* Алкионей // Мифы народов мира : Энцикл. в 2 т. / гл. ред. С. А. Токарев. — 2-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1987. — Т. 1 : А—К. — С. 59—60.
* Ἀλκυονεύς // Реальный словарь классических древностей / авт.-сост. Ф. Любкер ; Под редакцией членов Общества классической филологии и педагогики Ф. Гельбке, Л. Георгиевского, Ф. Зелинского, В. Канского, М. Куторги и П. Никитина. — СПб., 1885.

## რესურსები ინტერნეტში
* ალკიონევსი — უნივერსალური ენციკლოპედიური ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:გიგანტები
ალკიონიდები

**ალკიონიდები** () — ალკიონევსის ქალიშვილები, რომლებიც მამის სიკვდილის შემდეგ ჩაცვივდნენ ზღვაში და ზღვის ფრინველებად იქცნენ.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ალკმენე

**ალკმენე** () — იფიკლეს და ჰერაკლეს დედა. ჰერაკლე შეეძინა ზევსისგან. იფიკლე კი ჰყავდა კანონიერი მეუღლისაგან — ამფიტრიონისაგან. ზევსის სურვილისამებრ სიკვდილის შემდეგ გადაიტანეს ელისიაში, მკვდრეთით აღადგინეს და დააქორწინეს რადამანთისზე. როგორც ჰერაკლიდების გვარის ფუძემდებელს, ალკმენეს ხშირად უმღეროდნენ პოეტები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
ალკმეონი (მითოლოგია)

**ალკმეონი** () — ერთ-ერთი ეპიგონთაგანი, ერიფილესა და ამფიარაოსის ვაჟი, „შვიდნი თებეს წინააღმდეგ“ ლაშქრობის მონაწილე, გამარჯვების შემდეგ დაბრუნებულმა ალკმეონმა მოკლა თავისი დედა (როგორც მამის დაღუპვაში დამნაშავე). ალკმეონს აედევნენ ერინიები და მოსვენებას არ აძლევდნენ. სამისნომ აუხსნა მას, რომ ერინიები მხოლოდ იმ ქვეყანაში დაეხსნებიან, რომელიც დანაშაულის ჩადენის დროს არ არსებობდა. ასეთ ადგილად გამოდგა იმ ხანებში მდინარის ფსკერიდან ამოწეული კუნძული. ალკმეონი დასახლდა იქ, ცოლად შეირთო მდინარის ღვთაების ქალიშვილი კალიროე და შეეძინა ვაჟები: აკარნანი და ამფოტეროსი. ბოლოს ალკმეონმა დატოვა კუნძული, რათა მამის ქონება დაებრუნებინა, მაგრამ გზაში მოკლეს. თებეში არსებობდა ალკმეონის ტაძარი. ალკმეონის მითი გახდა მრავალი ჩვენამდის მოუღწეველი ტრაგედიის წყარო.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:შვიდნი თებეს წინააღმდეგ
კატეგორია:ეპიგონები
ალკმეონი

**ალკმეონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალკმეონი — ერთ-ერთი ეპიგონთაგანი.
* ალკმეონი — ათენის უკანასკნელი მეფე.
* ალკმეონ კროტონელი — ძველი ბერძენი ფილოსოფოსი, მედიცინის თეორეტიკოსი.
ალკიონე (პლეიადი)

**ალკიონე** (ბერძნ. Ἁλκυών) — ატლანტისა და პლეიონეს ქალიშვილი. პოსეიდონის სატრფო. ბეოტიის მეფე ჰირიევსის დედა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პლეიადები
* ალკიონე
სახლი ქიმერებით (კიევი)

thumb|330px|სახლის წინა ფასადი
**სახლი ქიმერებით** (; 1901-1902) — არქიტექტურული მოდერნის ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული ნიმუში უკრაინის დედაქალაქ კიევში. მდებარეობს ბანკოვას ქუჩის #10-ში. აგებულია არქიტექტორ ვლადისლავ გოროდეცკის მიერ, რომელსაც თანამემამულენი კიევის გაუდიდ მიიჩნევდნენ.

შენობის სახელი მომდინარეობს მისივე ორნამენტული დეკორაციებისგან, რომლებიც სხვადასხვა ეგზოტიკურ ცხოველებსა და ნადირობის სცენებს განასახიერებენ, და გოროდეცკის ნადირობით პირადი გატაცების გამოძახილია. შენობა უკრაინის პრეზიდენტის ოფისის პირდაპირ მდებარეობს ისტორიულ პეჩერსკის უბანში. 2005 წლიდან მას საპრეზიდენტო რეზიდენციად იყენებენ ოფიციალური და დიპლომატიური ცერემონიებისთვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Легенды и были Замка Ричарда, Дом с Химерами, замок барона Штейнгеля .
* ფოტოგალერეა.

კატეგორია:კიევის არქიტექტურა
კატეგორია:უკრაინის ოფიციალური რეზიდენციები
კატეგორია:არტ-ნუვო
ვიშვანათან ანანდი

thumb|300px|ვიშვანათან ანანდი
**ვიშვანათან ანანდი** (ჰინდი: विश्वनाथन आनन्द) (თამილი: விச்வநாதன் ஆனந்த்) (IPA: ʋiɕ'ʋəˌnɑˌt̪ʰən ɑnˌəndd̪) (დ. 11 დეკემბერი, 1969) — ინდოელი ჭადრაკის დიდოსტატი და ყოფილი მსოფლიო ჩემპიონი. ანანდი ერთ-ერთია ექვს მოჭადრაკეს შორის ისტორიაში, რომელმაც 2800 ნიშნული მოხსნა ფიდეს რეიტინგის სიაში.

2012 წლის 31 მაისს, ანანდიმ ბორის გელფანდი დაამარცხა და ზედიზედ მეოთხედ გახდა მსოფლიო ჩემპიონი ჭადრაკში. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Anand wins World Championship 2010 
* 500+ photos from the World Championship 2010 
*Viswanathan Anand at CSA Celebrity Speakers 
* Latest Videos of Viswanathan Anand 
* Viswanathan Anand games at 365Chess.com

 

კატეგორია:ინდოელი მოჭადრაკეები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ჭადრაკში
კატეგორია:ჭადრაკის დიდოსტატები
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:დაბადებული 11 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯო დასენი

**ჯო დასენი** (; სრული სახელი *ჯოზეფ აირა დასენი*, ; დ. 5 ნოემბერი, 1938 — გ. 20 აგვისტო, 1980) — ამერიკული წარმოშობის ფრანგი მომღერალი და მუსიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ნიუ-იორკში ფილმ-ნუარის სტილის რეჟისორის ჟულს დასენისა და ბეატრის ლონერის ოჯახში. ბავშვობა ჯერ ნიუ-იორკში, შემდეგ კი ლოს-ანჯელესში გაატარა. თუმცა სენატორ ჯოზეფ მაკკარტის ანტიკომუნისტური პოლიტიკის გამო ის და მისი ოჯახი შემდეგ ევროპაში გადადიან. ჟენევის საერთაშორისო სკოლასა და ლე როზის ინსტიტუტში სწავლის შემდეგ დასენი აშშ-ში ბრუნდება და მიჩიგანის უნივერსიტეტში სწავლობს. კოლეჯის დასრულების შემდეგ საფრანგეთში მიდის. აქ რადიო სადგურში მუშაობისას ხმის ჩამწერმა სტუდიამ მას საკუთარი სიმღერების ჩაწერა შესთვაზა.

ადრეული 1970-იანი წლებისთვის დასენის სიმღერები უკვე საფრანგეთის ჰიტებად იქცა. ის სიმღერებს, ფრანგულისა და ინგლისურის გარდა, ასევე გერმანულად, ესპანურად, იტალიურად და ბერძნულად წერდა.

დასენი გულის შეტევით გარდაიცვალა 1980 წლის 20 აგვისტოს ტაიტიზე შვებულების პერიოდში. დაკრძალულია ჰოლივუდში (კალიფორნია).

## ფრანგული დისკოგრაფია
### სტუდიური ალბომები 
## რესურსები ინტერნეტში
*Another French entry 
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები
კატეგორია:ებრაელი მომღერლები
კატეგორია:ფრანგი კომპოზიტორები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი პოპ-გიტარისტები
კატეგორია:ამერიკელი ფოლკ-გიტარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გიტარისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი გიტარისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი მომღერლები და სიმღერების ავტორები
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები
ალფა (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „ალფა“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Alpha;
*`` — \alpha.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Α — greek capital letter alpha
*graphemica.com // α — greek small letter alpha
თუთინამე

**"თუთინამე"** (სპარს. "თუთიყუშის წიგნი"), სპარსულ-ტაჯიკური კლასიკური პროზის ძეგლი, ერთი სიუჟეტური ჩარჩოთი შემოფარგლული არაკების კრებული. არაკებს ჰყვება თუთიყუში, რათა გაართოს თავისი პატრონის ცოლი და არ მისცეს ქმრის ღალატის საშუალება. წყარო ინდურია — "შუკასაპტი" ("თუთიყუშის სამოცდაათი მოთხრობა"), სპარსულ ენაზე "თუთინამე". ლიტერატურულად დაამუშავა ინდოეთში მცხოვრებმა მწერალმა ზიაედინ ნახშაბიმ (XIV ს.). შემდგომში გავრცელდა მისი ხალხური ვერსია "ჩეჰელ თუთი" ("თუთიყუშის ორმოცი არაკი"). "თუთინამე" თარგმნილია მრავალ ევროპულ და აღმოსავლურ ენაზე, მ. შ. — ქართულზეც (კრებული "ბაღდადელი თვათმაქცი", 1967).

## ლიტერატურა
კატეგორია:სპარსული ლიტერატურა
თუთისებრნი

**თუთისებრნი** () — ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. ხეები და ბუჩქებია, იშვიათად ბალახი. თითქმის ყველა შეიცავს რძეწვენს. აქვთ მეტწილად ერთსქესიანი, ერთ- ან ორსახლიანი ყვავილები, რომლებიც თავთავისებრ ან ქოლგისებრ ყვავილებად არის თავმოყრილი. ყვავილსაფარი 4 შეზრდილი ან თავისუფალი ჯამის ფოთლისაგან შედგება, ზოგჯერ სრულიად არ არის. ნაყოფი კაკლუჭა ან კურკიანაა, ხშირად ურთიერთშეზრდილია ნაყოფედად. 

ოჯახი აერთიანებს 85-მდე გვარის 1500-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც გავრცელებულია ძირითადად ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. თუთისებრთა ოჯახიდან საქართველოში ველურად იზრდება ლეღვი, კულტივირებულია თუთა, მაკლურა და სხვა. 

თუთისებრთა შორის ბევრია სამეურნეო მნიშვნელობის მცენარე; თუთის, ლეღვისა და პურის ხის ნაყოფი იჭმება; რძის ხის ნოყიერ და მოტკბო რძეწვენს სვამენ; თუთის ფოთოლიაბრეშუმის ჭიის თითქმის ერთადერთი საკვებია; ოჯახი მოიცავს კაუჩუკისშემცველ (-ს გვარის სახეობები), ძვირფასმერქნიან (ბრუსონეცია, მაკლურა და სხვა) და შხამიან (ანჩარი) მცენარეებსაც.

## ლიტერატურა 
*
აკასტოსი

**აკასტოსი** (ბერძნ. Ἄκαστος) — იოლკოსის მეფე პელიასისა და ბიანტის ქალიშვილის — ანაქსიბიას ვაჟი. ზოგი ვარიანტით პელიასისა და ამფიონის ქალიშვილის — ფილომაქეს ვაჟი. პელოპეას და ალკესტიდას ძმა. კალიდონის ნადირობის და არგონავტთა ლაშქრობის ერთ-ერთი მონაწილე. მითები გადმოგვცემენ, რომ პელიასმა, რაკი მას სურდა არგონავტების დაღუპვა, (მან ხომ იასონი იმისათვის გაგზავნა ოქროს საწმისის დასაბრუნებლად, რომ იმედი ჰქონდა, იქ დაიღუპებაო) საიდუმლო ბრძანება გასცა, არგო სუსტი სოლებით გაემართათ, რათა ზღვაში გასვლისას მალე დაშლილიყო და არგონავტები დაღუპულიყვნენ. ამიტომ სასტიკი წინააღმდეგი იყო თავისი შვილის აკასტოსის არგონავტებთან გამგზავრებისა. როდესაც პელიასს შეეკითხნენ ასეთი სასტიკი წინააღმდეგობის მიზეზს, მან ვერაფერი უპასუხა და იძულებული გახდა, ნება დერთო აკასტოსისათვის, გამგზავრებულიყო არგონავტებთან ერთად. მითის მიხედვით თითქოს იასონმა აკასტოსს მისცა პელეასის ტახტი. სხვა მითის მიხედვით, როდესაც აკასტოსი მეფე გახდა, თავისი სამეფოდან განდევნა იასონი და მედეა.

კატეგორია:არგონავტები
კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:მითური მეფეები
ანჩარი

**ანჩარი** () — ხე თუთისებრთა ოჯახისა. გვხვდება აზიის ტროპიკებში. მისი ძლიერ შხამიანი რძეწვენი, რომელიც გლიკოზიდ ანტიარინსა და ანტიოზიდინს შეიცავს, კანზე აჩენს წყლულებს. ადგილობრივი მოსახლეობა მას ხმარობდა ისრების მოსაწამლავად.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თუთისებრნი
თუთის მავნებლები

**თუთის მავნებლები** — მწერები, რომლებიც აზიანებენ თუთის ნარგაობებს საქართველოში. ამ მავნებელ მწერთა ფაუნას დაახლოებით 115 სახეობა შეადგენს, მათგან ფართოდაა გავრცელებული *თუთის ჭიჭინობელა*, რომელიც მოდებულია დასავლეთ საქართველოს როგორც დაბლობ, ისე მთისწინა რაიონებში ზღვის დონიდან 500 მ სიმაღლემდე. მნიშვნელოვან ზიანს აყენებს მეაბრეშუმეობას. გადააქვს თუთის მიკოპლაზმური დაავადება - ხუჭუჭა წვრილფოთლიანობა I და II თაობის ნიმფისა და იმაგოს ფაზებში, დაავადება არ გადადის გადამტანის კვერცხებით. თუთის ჭიჭინობელას სასიცოცხლო ციკლი უშუალოდ დაკავშირებულია თუთის ხესთან, რომელზეც იკვებება, ვითარდება და მრავლდება. იშვიათად ბინადრობს ბადრიჯანზე. საქართველოს პირობებში იძლევა 3-4 თაობას. იზამთრებს კვერცხის ფაზაში ახალგაზრდა ერთწლიანი ტოტების პარენქიმაში. 

*ბრძოლის ღონისძიებანი:* მოზამთრე კვერცხებზე 4%-იანი ზეთის ემულსიისა და 0,2%-იანი ფოსფამიდის კომბინირებული ნაზავის შესხურება ადრე გაზაფხულზე. თუთისა და ხეხილის ნარგაობებს აზიანებს აგრეთვე *თუთის ფარიანა* - მწუწნავი მწერი კოქციდების ქვერიგისა. მდედრის სხეული (სიგრძე 0,8-1 მმ) დაფარულია თეთრი ფარით, მამრი ფრთიანია, ამ მავნებლის სამშობლოა ამერიკა, საიდანაც სარგავ მცენარეებთან ერთად გავრცელდა სხვადასხვა ქვეყანაში. ყოფილ სსრკ-ში პირველად აფხაზეთში აღმოჩნდა, მაგრამ არ გავრცელებულა და ყოფილ სსრკ-ში მავნებელ მწერად არაა ცნობილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მწერები
თუთუბო (გვარი)

**თუთუბო** () — ფოთოლმცვივანი, იშვიათად მარადმწვანე ხეებისა და ბუჩქების გვარი თუთუბოსებრთა ოჯახისა. აქვს პატარა ერთ- ან ორსქესიანი ყვავილი, წითელი კურკიანა ნაყოფი. 

გვარის 150-მდე სახეობა გავრცელებულია სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ტროპიკული ჰავის ზონებში. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული თუთუბოს ერთი სახეობა *Rhus coriaria*, რომელიც ველურად იზრდება. თუთუბო პატარა ხე ან ბუჩქია. 

გვხვდება ზღვის დონიდან 1000 მ-მდე, მშრალ ქვიან ფერდობებზე და გამეჩხერებულ ბუჩქნარებში. მისი ფოთლები და ნორჩი ყლორტი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. ფოთლების, ღეროს ქერქისა და ნაყოფისაგან მიიღება სხვადასხვა ფერის საღებავი. 

ნაყოფს მომჟავო გემო აქვს და საჭმლის საკაზმად იხმარება. მრავლდება თესლით და ფესვის ამონაყარით. თუთუბოს ზოგიერთი სახეობის მერქანი, ფოთოლი და ნაყოფი შეიცავს ტოქსიკურ ნივთიერებებს. საქართველოში კულტივირებულია რამდენიმე უცხოური სახეობა.

## გალერეა

ფაილი:თუთუბო Rhus coriaria Gerbersumach, Gewürzsumach (2).JPG|თუთუბო ()

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თუთუბოსებრნი
თუთუბოსებრნი

**თუთუბოსებრნი** () — ფარულთესლოვან ორლებნიან მცენარეთა ოჯახი. მარადმწვანე და ფოთოლმცვივანი ხეები და ბუჩქებია. ორსქესიანი, იშვიათად ერთსქესიანი ყვავილები შეკრებილია საგველა ყვავილედებად. ნაყოფი კოლოფი ან კურკიანაა, რომელსაც სხვადასხვა გასავრცელებელი სამარჯვი აქვს.

ოჯახში გაერთიანებულია 80-მდე გვარის 600-მდე სახეობა, რომლებიც ორივე ნახევარსფეროს ტროპიკულ, სუბტროპიკულ და ნაწილობრივ ზომიერი ჰავის ზონებშია გავრცელებული. საქართველოს მშრალ და თბილ რაიონებში ბუნებრივადაა გავრცელებული 3 გვარი — საკმლის ხე, თუთუბო და თრიმლი. შავი ზღვის სანაპიროზე კულტივირებულია ერთი სამხრეთ ამერიკის გვარი Schinus.

თუთუბოსებრთა ოჯახში ბევრი სასარგებლო მცენარეა. მანგოს, აკაჟუს და ფსტის ნაყოფი და თესლი იჭმება; თუთუბო და კვებრახო (კებრახო) მთრიმლავ ნივთიერებებს შეიცავს; იაპონური თუთუბოს ქერქიდან მიღებულ წვენს ლაქის დასამზადებლად იყენებენ; თუთუბოსებრნისგან ბევრი შეიცავს ფისს, გუმფისს, საღებავ ნივთიერებებს, ნაწილი შხამიანი, ზოგს ძვირფასი მერქანი აქვს, ზოგს აშენებენ დეკორატიულ მცენარედ.

## ლიტერატურა 
*
პი (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „პი“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Pi;
*`` — \pi.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Π — greek capital letter tau
*graphemica.com // π — greek small letter pi
*graphemica.com // ϖ — greek pi symbol
*graphemica.com // ᴨ — greek letter small capital pi
რო (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „რო“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Rho;
*`` — \rho.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Ρ — greek capital letter tau
*graphemica.com // ρ — greek small letter tau
*graphemica.com // ϱ — greek rho symbol
*graphemica.com // ϼ — greek rho with stroke symbol
ლიგატურა

**ლიგატურა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ლიგატურა (საიუველირო საქმე)
*ლიგატურა (პოლიგრაფია)
*ლიგატურა (მედიცინა)
*ლიგატურა (მეტალურგია)
*ლიგატურა (მუსიკა)
*ლიგატურა (ფონეტიკა)
ანა თულაშვილი

300px|thumb|ტფილისის სამუსიკო სასწავლებელი. ცენტრში - დირექტორი ნ. ნიკოლაევი და პიანისტი ანა თულაშვილი. 1910 წ.
**ანა ივანეს ასული თულაშვილი** (დ. 24 თებერვალი, 1874, თბილისი — გ. 27 მაისი, 1956, იქვე) — ქართველი პიანისტი, პედაგოგი, ქართული საფორტეპიანო სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1941), ალოიზ მიზანდარის მოწაფე. 

## ბიოგრაფია 
1894-იდან სწავლობდა პარიზის კონსერვატორიაში პროფესორ ლ. დიმერთან. 1903 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამუსიკო სასწავლებელში, მონაწილეობდა კონცერტებში. 1917 წლიდან თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი (1925-იდან - პროფესორი, პირველი ქართველი პროფესორი ქალი). თულაშვილმა მცირეწლოვანთათვის გამოიგონა „საბავშვო პედალი“ (1929). მოწაფეები: რ. კერერი, მ. როგოვსკაია, თ. ამირეჯიბი, ე. ექსანიშვილი, მ. მაჭუტაძე, გ. ქავთარაძე, ვ. შიუკაშვილი, მ. ჩხეიძე, ო. ბარამიშვილი და სხვა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშისა ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა 
* *ექსანიშვილი ე.,* ანა თულაშვილი, «საბჭოთა ხელოვნება», 1976, № 3;
* *ვაჩნაძე მ.,* ნარკვევები ქართული საფორტეპიანო მუსიკის ისტორიიდან, თბ., 1973;
* *კილაძე ნ.,* ანა თულაშვილი, «საბჭოთა ხელოვნება», 1969, № 1.

კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
ტაუ (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „ტაუ“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Tau;
*`` — \tau.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Τ — greek capital letter tau
*graphemica.com // τ — greek upsilon with hook tau
ფი (ასო)

## სიმბოლოდ გამოყენება 
მცირე ასო φ (ან მისი სხვა ვარიანტი, ) ხშირად გამოიყენება, რათა წარმოაჩინოს შემდეგი:
*ოქროს კვეთა \tfrac{1 + \sqrt{5}}{2} \approx  1.618033988749894848204586834... მათემატიკაში, ხელოვნებაში, და არქიტექტურაში.

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „ფი“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Phi;
*`` — \phi.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Φ — greek capital letter phi
*graphemica.com // φ — greek small letter phi
*graphemica.com // ϕ — greek phi symbol
ხი (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „ხი“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Chi;
*`` — \chi.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Χ — greek capital letter chi
*graphemica.com // χ — greek small letter chi
ფსი (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „ფსი“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Psi;
*`` — \psi.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Ψ — greek capital letter psi
*graphemica.com // ψ — greek small letter psi
ოპუს დეი

მინი

**ოპუს დეი** ( — *საქმე ღვთისა*, სრული სახელი — *წმინდა ჯვრისა და ოპუს დეის პრელატურა*) — კათოლიკური ეკლესიის პერსონალური პრელატურა. ორგანიზაცია დაარსდა მადრიდში 1928 წლის 2 ოქტომბერს კათოლიკე მღვდლის ხოსემარია ესკრივა დე ბალაგერის მიერ — „ლოცვითი განმარტოების დროს ის ღვთის ნებას შეიცნობს“.

ოპუს დეის მიზანს რელიგიური განახლების იდეების პროპაგანდა და საზოგადოების პაპის ენციკლიკების სწავლებების შესაბამისად მოწყობა წარმოადგენს. პრელატურის შტაბ-ბინა რომში მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  დოკუმენტები, მტკიცებულებები, ანალიზი და ინფორმაცია ოპუს დეის შესახებ

კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის ორგანიზაციები
კატეგორია:ქრისტიანული ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
Ford Model T

მინი|250პქ|ფორდის Model T
**Model T** (არაოფიციალურად ცნობილი როგორც **Tin Lizzie**, **Leaping Lena** დ **Flivver**) — ავტომობილი, რომელსაც ჰენრი ფორდის Ford Motor Company აწარმოებდა 1908-1927 წლებში. Model T-მ 1908 წელს ისტორიული გახდა იმით, რომ ავტომობილი ფართო მასებისთვის გამოყენებადი გახადა. მას ზოგადად პირველ ხელმისაწვდომ ავტომობილად მიიჩნევენ, მანქანად, რომელმაც „ამერიკა ბორბლებზე შესვა“. ამ მოდელის წარმატება ძირითადად ფორდის გამოგონებების შედეგი იყო, რომელთა შორის ყველაზე მნიშვნელოვანი კონვეიერული ხაზით წარმოება იყო ინდივიდუალური ხელით აწყობის ნაცვლად (თუმცა ამ დარგში პიონერი „Oldsmobile Curved Dash“ იყო), ისევე როგორც მუშებისთვის მანქანის პროპორციული ხელფასის გადახდა, რაც გასაღების მზა ბაზარს უზრუნველყოფდა. პირველი მოდელი 1908 წლის 27 სექტემბერს აიწყო პიკეტის საწარმოში, დეტროიტში, მიჩიგანის შტატში და 1 ოქტომბერს იხილა მზის სინათლე.

## ლიტერატურა
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
*FordModelT.net – Resource for Model T Owners and Enthusiasts
*Model T Ford Club of America (USA)
*Model T Ford Club International

## სქოლიო
კატეგორია:ფორდის ავტომობილები
ჰიჯრა

**ჰიჯრა** ( — გადასახლება, გადახვეწა, ემიგრაცია) — მაჰმადიანური ტრადიციის მიხედვით, მუჰამადისა და მისი მიმდევრების (მუჰაჯირების) გადასახლება მექიდან მედინაში 622 წლის 24 სექტემბერს.

## ისტორია 
622 წელს მექას მოსახლეობა, რომლებიც აღიარებდნენ სხვადასხვა სახის რელიგიებს, უკმაყოფილონი იყვნენ მუჰამედის ქადაგებით, რის გამოც იგი და მისი მიმდევრები მექადან მედინაში განდევნეს, სადაც უკვე იყვნენ საკმაო რაოდენობით, გადასახლებული მუსლიმები. ეს მოვლენა შეიძლება ჩაითვალოს პირველი ისლამური სახელმწიფოს შექმნის დასაწყისად. ჰიჯრამდელი პერიოდი სახელდება როგორც ჰაჯილა, ეს ტერმინი ფართო გაგებით ისლამის გავრცელებამდე პერიოდს ნიშნავს. 

ჰიჯრას წელი გახდა ისლამური, მთვარის კალენდრის პირველი წელი. ჰიჯრადან ხდება ასევე ირანული მზის კალენდრის ათვლაც.
მუჰამედის მისვლას ქალაქ იათრიბში (შემდგომში მედინა) ისტორიკოსების უმრავლესობა  622 წლის 24 სექტემბერით ათარიღებს. აღსანიშნავია, რომ წელთაღრიცხვის ათვლა ჰიჯრადან დაიწყეს 637 წელს, მეორე ჭეშმარიტი ხალიფას უმარ იბნ ალ-ხატაბის მმართველობის პერიოდში. ხალიფას ბრძანებით ახალი ერას ათვლის წერტილად გამოცხადდა არა მუჰამედის მედინაში მისვლის დღე, არამედ მუჰარამის თვის პირველი რიცხვი (მუჰარამი - პირველი თვის პირველი რიცხვი) ეს დღე იულიუსის კალენდრის მიხედვით არის 622 წლის 16 ივლისი.

## ლიტერატურა 
* *Цыбульский В.* Современные календари стран Ближнего и Среднего Востока . Снихронические таблицы и пояснения, М., 1964;

## რესურსები ინტერნეტში 
* IslamiCity.com სტატია ჰიჯრას შესახებ 
* აუდიო ფაილები ჰიჯრას შესახებ

კატეგორია:ისლამი
ჰაილე გებრსილასე

thumb|300px|ჰაილე ამსტერდამში 2005 წელს.
**ჰაილე გებრსილასე** (, haylē gebre silassē; დ. 18 აპრილი, 1973) — შორი დისტანციის მორბენალი ათლეტი ეთიოპიიდან. ამჟამად ფლობს მსოფლიო რეკორდს 20K და მარათონში. მოხსნილი აქვს 25 მსოფლიო რეკორდი და მრავალი ოლიმპიური და მსოფლიოს ჩემპიონის ტიტულს ფლობს; საყოველთაოდ აღიარებულია ერთ-ერთ უდიდეს მორბენალად ისტორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Olympedia

კატეგორია:დაბადებული 18 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ეთიოპიელი მორბენალები
კატეგორია:ეთიოპიელი მძლეოსნები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები მარათონში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მარათონი

thumb|330px|თანამედროვე მარათონელები
**მარათონი** — მძლეოსნობის ოლიმპიური სახეობა — გარბენა დისტანციაზე 42 კმ 195 მ.

## ისტორია 
სახელი „მარათონი“ მომდინარეობს ფედიპიდეს ლეგენდიდან, ბერძენი ჯარისკაცის, რომელიც ქალაქ მარათონიდან ათენში გააგზავნეს მარათონის ბრძოლაში სპარსელების დამარცხების შესატყობინებლად. თქმულების თანახმად მან მთელი დისტანცია შეუსვენებლივ გაირბინა, თუმცა ქალაქისთვის ამბის შეტყობინებიდან რამდენიმე წუთში სული ამოხდა. მარათონიდან ათენში გარბენის პირველი ხსენება პლუტარქეს წერილში „ათენის დიდების შესახებ“ ჩანს ჩვ. წ.-ის I საუკუნეში, რომელსაც ჰერაკლიდეს პონტიკუსის დაკარგული ნამუშევრიდან ციტატა მოჰყავს, სადაც აღნიშნავს მორბენალის სახელს, როგორც ან თერსპუს ერხიუსს ან ევკლესს. ჩვ. წ.-ის II საუკუნეში ლუციანე სამოსატაელი ასევე აღწერს ამ ისტორიას და მორბენალს ფილიპიდესს უწოდებს.

კატეგორია:მძლეოსნობა
*
კატეგორია:სპორტის ოლიმპიური სახეობები
Dawn (კოსმოსური ხომალდი)

thumb|300px|„Dawn“ მხატვრის წარმოდგენით
**Dawn** () — 2007 წლის 27 სექტემბერს გაშვებული NASA-ს კოსმოსური ზონდი, რომლის მისია ასტეროიდების სარტყლის ორი ყველაზე მასიური წევრის გამოკვლევა იყო: ასტეროიდი ვესტასა და ჯუჯა პლანეტა ცერერასი.  Dawn-მა ვესტას 2011 წელს მიაღწია, ხოლო 2012 წლის სექტემბერში ციური სხეულის ორბიტაზე მუშაობა დაასრულა. ზონდმა ცერერას 2015 წელს მიაღწია.

Dawn-ი პირველი კოსმოსური ხომალდია, რომელიც დედამიწისა და მთვარის გარდა ორი პლანეტარული სხეულის ორბიტაზე მოხვდა და ასევე პირველი, რომელიც ცერერას ეწვია.

## რესურსები ინტერნეტში
* *Dawn*-ის საიტი — Jet Propulsion Laboratory
* *Dawn*-ის საიტი — NASA

## სქოლიო
კატეგორია:პროგრამა Discovery
კატეგორია:კოსმოსური ზონდები
სუვერენიტეტი

**სუვერენიტეტი** (ფრანგ. souveraineté — უზენაესი ხელისუფლება) — ექსკლუზიური უზენაესობა, უზენაესი უფლებების ერთობლიობა, რომელიც სახელმწიფოსა და მის მეთაურს ეკუთვნის. ქვეყნის სუვერენიტეტი მის სრულ დამოუკიდებლობას ნიშნავს.

სხვა სიტყვებით, სუვერენიტეტი ნიშნავს, რომ მოცემული ქვეყნის ტერიტორიის ყველა წესი და კანონი თავად ამ ტერიტორიის მიერ წესდება, და მხოლოდ მის მიერ. სახელმწიფო სუვერენიტეტის გარეშე სახელმწიფო არ არის და რომელიმე სხვა სახელმწიფოს ნაწილს ან კოლონიას წარმოადგენს.

სახელმწიფო სუვერენიტეტი ვრცელდება შიდა წყლებზე, ტერიტორიულ ზღვაზე, მიმდებარე ზონაზე, გეზ-ზე, კონტინენტურ შელფზე. აქედან აბსოლუტური სუვერენიტეტი ვრცელდება შიდა წყლებსა და ტერიტორიულ ზღვაზე. სახელმწიფო საზღვარი ზღვაზე ამ შემთხვევაში გადის ტერიტორიულ ზღვაზე.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:საერთაშორისო ურთიერთობები
კატეგორია:საერთაშორისო სამართალი
კატეგორია:პოლიტიკური ფილოსოფია
(4) ვესტა

მინი|ასტეროიდ ვესტას სრული ბრუნი
**4 ვესტა** (; სიმბოლო: ), ადრე *A807 FA* — მთავარი სარტყლის ერთ-ერთი უმსხვილესი ასტეროიდი. მასით მეორე და ზომით მესამე ასტეროიდი პალადისა და ცერერას შემდეგ. ეს ასევე ყველაზე კაშკაშა ასტეროიდია და ერთადერთი, რომელზე დაკვირვება შეუიარაღებელი თვალით შეიძლება. აღმოაჩინა 1807 წლის 29 მარტს ჰენრიხ ვილჰელმ ოლბერსმა და კარლ გაუსის წინადადებით ფუძისა და სახლის ძველრომაული ქალღმერთის ვესტას სახელი დაერქვა.

მთვარე vs. ასტეროიდთა სარტყლის ობიექტები.jpg|მთავარი სარტყლის პირველი 10 ასტეროიდისა და მთვარის მასშტაბების ურთიერთშედარება

## ლიტერატურა 
* *The Dawn Mission to Minor Planets 4 Vesta and 1 Ceres*, Christopher T. Russell and Carol A. Raymond (Editors), Springer (2011), 
* Keil, K.; *Geological History of Asteroid 4 Vesta: The Smallest Terrestrial Planet* in *Asteroids III*, William Bottke, Alberto Cellino, Paolo Paolicchi, and Richard P. Binzel, (Editors), University of Arizona Press (2002), 

## რესურსები ინტერნეტში 
* NASA video 
* Vesta atlas
* Vesta to scale

კატეგორია:ასტეროიდები
ჯუჯა პლანეტა

|-
|ჯუჯა პლანეტად აღიარებული პირველი ოთხი პლანეტა (ზემოთ მარცხნიდან):
* ცერერა. ასტეროიდთა სარტყელის ერთადერთი ჯუჯა პლანეტა.
* პლუტონი,*ნიუ-ჰორაიზონსის* გადაღებული სურათი. 2015 წლის 13 ივლისი.
* მაკემაკეს სურათი ჰაბლიდან.
* ერისი და მისი მთვარე დისნომია, გადაღბულია ჰაბლიდან.
|}
**ჯუჯა პლანეტა** — საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის გასაზღვრებით ციური სხეული მზის სისტემაში, რომელიც შემდეგ ოთხ მოთხოვნას აკმაყოფილებს:

* მოძრაობს მზის გარშემო;
* აქვს საკმარისი მასა საკუთარი გრავიტაციისთვის გარე პლანეტების მიზიდულობის ძალის დასაძლევად და ჰიდროსტატიური წონასწორობის (თითქმის სფერული) ფორმის მისაღებად;
* საკუთარ ორბიტაზე არ დომინირებს (არ ძალუძს გაწმინდოს სივრცე სხვა ობიექტებისგან);
* არ არის თანამგზავრი.

ტერმინი „ჯუჯა პლანეტა“ მიიღეს 2006 წელს, როგორც შემადგენელი ნაწილი მზის გარშემო მოძრავი სხეულები სამგვარი კლასიფიკაციის. სხეულები, რომლებსაც იმდენი ძალა შესწევთ, რომ მათ გარშემო სივრცე გაწმინდონ სხვა სხეულებისგან, პლანეტები ეწოდებათ, ხოლო ისინი, რომლებიც ზედმეტად მცირენი არიან ჰიდროსტატიური წონასწორობისთვის განსაზღვრულია, როგორც მზის სისტემის მცირე სხეულები.

კატეგორია „ჯუჯა პლანეტა“ არ არის პლანეტის ქვეკატეგორია, არამედ სრულიად ცალკე მდგომი კატეგორიაა. ანუ, ეს იმას ნიშნავს, რომ ჯუჯა პლანეტა პლანეტა არ არის.

ამჟამად საერთაშორისო ასტრონომიული კავშირის მიერ აღიარებულია ხუთი ჯუჯა პლანეტა: ცერერა, პლუტონი, ჰაუმეა, მაკემაკე და ერისი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კენტავრები (ასტეროიდები)

## რესურსები ინტერნეტში 
* NPR: Dwarf Planets May Finally Get Respect (David Kestenbaum)
* BBC News: Q&A New planets proposal

## სქოლიო 
*
კაპა (ასო)

## ვიკიფორმულები
ბერძნული ასო „კაპა“ მათემატიკურ ფორმულებში იწერება შემდეგი თეგებით;
*`` — \Kappa;
*`` — \kappa.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*graphemica.com // Κ — greek capital letter kappa
*graphemica.com // κ — greek small letter kappa
*graphemica.com // ϰ — greek kappa symbol
ქეთევან მაჭავარიანი

thumb|ქეთევან მაჭავარიანი
**ქეთევან მაჭავარიანი** (დ. 28 დეკემბერი, 1972, საჩხერე, საჩხერის რაიონი) — ქართველი რეჟისორი, ხელოვნებათმცოდნე და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია 
1995 წელს დაამთავრა თსუ ხელოვნებათმცოდნეობის ფაკულტეტი, 2002 წელს – საქართველოს თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის კინოსარეჟისორო ფაკულტეტი.

## ფილმოგრაფია 
### როგორც რეჟისორი 
* მარიამი (2003)
* შუშის ნამსხვრევი (2003)
* მარილივით თეთრი (2011)

### როგორც სცენარისტი 
* მარიამი (2003)
* შუშის ნამსხვრევი (2003)
* მარილივით თეთრი (2011)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქეთევან (ქეთი) მაჭავარიანი, ეროვნული ფილმოგრაფია.

კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ქეთევან
თუმანიშვილები

250px|thumb|თუმანიშვილების გერბი; დავით გულორდავას ნამუშევარი.
**თუმანიშვილები** — საქართველოს მეფეთა კარის მდივან-მწიგნობრების გვარი. 

**ზაქარია* - XV საუკუნეში გიორგი VIII-ისა და კონსტანტინე მეფის კარის მდივან-მწიგნობარი.
**ნასრი* - XVII საუკუნის დასაწყისში ლუარსაბ II-ის კარის მწიგნობარი.
**ბირთველი* - XVII საუკუნის II ნახევარში როსტომ მეფის მდივან-მწიგნობარი.

გიორგი XI-ის კარზე მოღვაწეობდნენ ძმები *ზურაბი* და სულხანი. მათი შვილები და შვილიშვილები იყვნენ: *გივი ზურაბის ძე*, *დავით გივის ძე*, *შიოშ სულხანის ძე*, სულხან შიოშის ძე და სხვა. ამათგან ყველაზე ცნობილია გივი თუმანიშვილი. მისი ნამუშევრებია S - 424, კრებული; H - 3061, ვეფხისტყაოსანი; Q - 164, ვახტანგის სამართალი, (ხელნაწერთა ინსტიტუტი). XVIII საუკუნეში მოღვაწეობდნენ *გიორგი ბირთველის ძე*, *გორჯასპი*, *სულხანი* და *მანუჩარი*, *პაპუა იესეს ძე*; ერეკლე II-ის კარზე მდივნად იყვნენ *იოსები* და *ეგნატე ბაინდურისძე* (1746-1820). ეგნატე დახელოვნებული კალიგრაფი ჩანს, ასევე საინტერესო კალიგრაფია მისი შვილი იესე. ეგნატეს შვილები იყვნენ აგრეთვე დავით თუმანიშვილი და პოეტი გიორგი თუმანიშვილი. თუმანიშვილების გვარის კიდევ ბევრი წარმომადგენელი იღვწოდა ქართული კულტურის ამ სარბიელზე.

## იხილეთ აგრეთვე
* თუმანიშვილი

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
აბესაძე

საკუთარი სახელი **აბესაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ აბესაძე — ფიზიოლოგი 
* ავქსენტი აბესაძე — პუბლიცისტი, სამხედრო პირი
* ბეჟან აბესაძე — პოლიტიკოსი
* გია აბესაძე — ექიმი, 1990-იანი წლების სამოქალაქო დაპირისპირების მსხვერპლი 
* დავით აბესაძე — მომღერალი
* ინგუშა აბესაძე — პოლიტიკოსი
* ირაკლი აბესაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
* კაპიტონ აბესაძე — მსახიობი
* ნიკოლოზ აბესაძე — ინჟინერი, პედაგოგი
* ნინო აბესაძე — ჟურნალისტი, ისრაელის პარლამენტის წევრი 
* ოთარ აბესაძე — კინორეჟისორი 
* ოთარ აბესაძე — ეკონომისტი
* რამაზ აბესაძე — ეკონომისტი

*
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ოთარ აბესაძე

**ოთარ დავითის ძე აბესაძე** (დ. 14 თებერვალი, 1934, სოფ. ქვედა საქარა, ზესტაფონის რაიონი — გ. 5 ნოემბერი, 1980, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი, სცენარისტი და მემონტაჟე.

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საკავშირო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტი.

## ფილმოგრაფია
### რეჟისორი
*ესკულაპეს მოწაფე (1977)
*ანარეკლი (1974)
*ჩემი ქალაქის ვარსკვლავი (1970)
*მალე გაზაფხული მოვა (1967)
*სალამური (1964)
*კარდაკარ (1960)

### სცენარისტი
*ესკულაპეს მოწაფე (1977)
*ანარეკლი (1974)
*მალე გაზაფხული მოვა (1967)
*სალამური (1964)

### მემონტაჟე
*ქართული ბალეტის ოსტატები (1955)

## წოდებები და ჯილდოები
*საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979)

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*
* 

კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
კატეგორია:ქართველი მემონტაჟეები
კატეგორია:დაბადებული 14 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი  5 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
ოთარ
დავით თუმანიშვილი

**დავით ეგნატეს ძე თუმანიშვილი** (დ. 1780 ―   გ.   უცნობია) — ქართველი პოეტი და კალიგრაფი. მოღვაწეობდა რუსეთში. 1826 მიიღო ნადვორნი სოვეტნიკის ჩინი. თუმანიშვილის შემოქმედებას აშუღური პოეზიის დაღი აზის. თემატიკურად მისი ლექსები ერთფეროვანია, ძირითადია სატრფიალო მოტივი. თუმანიშვილს დიდი დამსახურება მიუძღვის ქართული ლიტერატურის პოპულარიზაციის საქმეში. მან გადანუსხა და მოკაზმა მრავალი ქართული ხელნაწერი.

## ლიტერატურა
* *მიქაძე გ.,* დავით თუმანიშვილი, «ლიტერატურული ძიებანი», 1963, ტ. 14;

კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
კატეგორია:დაბადებული  1780
დ
ალოადები

“, გუსტავ დორეს ილუსტრაცია.]]

**ალოადები** () — **ოტოსისა** და **ეფიალტეს** საერთო სახელი. ალოევსის ვაჟები — პოსეიდონის შვილიშვილები (ზოგი ვარიანტით პოსეიდონის ვაჟები). ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდნენ დიდი ძალ-ღონით. ერთ-ერთი მითის მიხედვით ყმაწვილებმა გადაწყვიტეს მიეღწიათ ცისთვის, რათა ჰერასა და აფროდიტეს სიყვარული მოეპოვებინათ. ამისთვის მოისურვეს ოლიმპოზე დაედგათ ოსა, ოსაზე კი — პელიონი. ამაზე გაჯავრებულმა აპოლონმა ისინი დახოცა და თითქოს ამის შემდეგ შეძლეს ცაში ასვლა. სხვა ვარიანტის მიხედვით, ალოადებმა დახოცეს ერთიმეორე, როდესაც მათ ახლოს შვლის სახით გარბენილი არტემიდეს დაჭერას ცდილობდნენ. ერთი მითის მიხედვით, ალოადებმა 13 თვით დააპატიმრეს არესი. იმ პერიოდში ქყვეყნად სიმშვიდე და ბედნიერება სუფევდა (არესი გაათავისუფლლა ჰერმესმა). თავხედობისათვის ალოადგებმა სიკვდილის შემდეგ ასეთი სასჯელი მიიღეს: ჰედესში მიაკრეს ბოძზე და ყურებში გამუდმებით ჩაჰკიოდნენ ბუები. კუნძულ ნაქსოსზე არსებობდა ალოადთა კულტი. ალოადების მითში აისახა ოლიმპიელთა რელიგიის ბრძოლა ძველი კულტების წინააღმდეგ.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:გიგანტები
კატეგორია:ბერძნული მითური არსებები
ალოევსი

**ალოევსი** () — პოსეიდონისა და კანაკეს შვილი. იფიმედეას მეუღლე. ალოადების — ოტოსისა და ეფიალტეს — მამა. 

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:პოსეიდონის შთამომავლობა
ალოპე

**ალოპე** () — ელევსინელი ბუმბერაზის კერკიონის ქალიშვილი. პოსეიდონთან კავშირით შეეძინა ვაჟი, რომელიც მიტოვებაც აუცილებელი შეიქმნა. გადაგდებული ბავშვი იპოვეს მწყემსზებმა და ალოპეს მამას მიუყვანეს. ტანსაცმლით, რომელშიც გახვეული იყო ჩვილი, მან იცნო თავისი ქალიშვილის უკანონო შვილი და ალოპეს ჩამოხრჩობა ბრძანა. პოსეიდონმა ალოპე წყაროდ აქცია.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
საკურთხეველი

მინი|300პქ|ადრეული კოპტური საკურთხეველი გამოჭრილი ტაძრის კედელში.
**საკურთხეველი**, **სამსხვერპლო** ( — სამსხვერპლო) — ადგილი, სადაც ღმერთებისთვის მიჰქონდათ შესაწირავი, რათა აეცდინათ მათი რისხვა და მფარველობა მოეპოვებინათ. პირველი სამსხვერპლოები იყო შეშის ხორები, რომელთაც მსხვერპლთან ერთად წვავდნენ. შემდგომ სამსხვერპლოები იგებოდა ქვის, თიხის, მიწის პატარა ამაღლებული ადგილების სახით, სადაც ხდებოდა მსხვერპლთშეწირვა. სჯეროდათ, რომ მსხვერპლიდან ასული კვამლი ადის ცაში და აღწევს ღმერთამდე. სამსხვერპლოებს ღია ცის ქვეშ მართავდნენ.

გმირთა და ღმერთთა სამსხვერპლოები განსხვავდებოდა. ღმერთთა სამსხვერპლოები უმეტესად დიდი მოცულობისანი იყვნენ და ამზადებდნენ ტაძრებთან ახლოს მოედნებზე, წმინდა ჭალებში. ზოგი სამსხვერპლო უზარმაზარი მოცულობის იყო (მაგალითად, პერგამონის საკურთხეველი). გმირთა სამსხვერპლოები დაბალი და მცირე ზომის იყვნენ, დასავლეთის მხარეზე ჰქონდა ორმო, სადაც მსხვერპლად შეწირული ცხოველების სისხლი უნდა ჩასულიყო.

## ქრისტიანულ ეკლესიაში
საკურთხეველი, ქრისტიანული ტაძრის აღმოსავლეთ ნაწილში ძირითადი სივრცისაგან გამოყოფილი ამაღლებული ადგილი, სამსხვერპლო, რომელიც განკუთვნილია ადამიანის ღმერთთან შეხვედრის, მასთან დაახლოების, ლოცვა-კურთხევისა და წმინდა სერობისათვის. საკურთხეველში დგას მაგიდა (ტრაპეზი), რომელზედაც სრულდება ღვინისა და პურის ქრისტეს სისხლად და ხორცად გადაქცევის საიდუმლო წესი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* საკურთხეველი — ბიბლიოვიკი
* საკურთხეველი — კათოლიკური ეცნიკლოპედია

კატეგორია:საეკლესიო არქიტექტურა
გორგანი (ირანი)

**გორგანი** — ქალაქი ჩრდილოეთ ირანში, გულისტანის ოსტანში. 2005 წლის მონაცემებით 244.955 მცხოვრები. რკინიგზითა და საავტომობილო გზით უკავშირდება ნავსადგურ ბენდერ-შაჰსა და თეირანს. ბამბასაწმენდი, ბრინჯსაცეხვი, ზეთსახდელი პატარა ქარხნები, ხელოსნურ-კუსტარული წარმოება.

ქალაქის მახლობლად მდებარეობს ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III-II ათასწლეულები) ნამოსახლარი თურანთეფე, რომელიც შედგება რამდენიმე ბორცვისაგან, ცენტრალური ბორცვის სიმაღლე 34 მ აღწევს. ძვ. წ. III-II ათასწლეულის მიჯნაზე გორგანი სამხრეთ-აღმოსავლეთ კასპიისპირეთის მნიშვნელოვანი ცენტრი ყოფილა. გათხრების დროს აღმოჩნდა სამეურნეო მორგვზე დამზადებული რუხპრიალა ლერამიკა, ქალის ტერაკოტული ქანდაკებანი, ბრინჯაოს შუბისპირები. XIX საუკუნეში თურანთეზე აღმოჩენილ განზში საყურადღებოა ოქროს თასი, რომელზეც გამოსახული არიან გრძელსამოსიანი ადამიანები. გამოსახულებები მოგვაგონებენ ძვ. შუმერისა და ელამის მკვიდრთ. აღმოჩენები ახლოს დგას ჰისარისა და შაჰთეფეს მასალებთან.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ირანის ქალაქები
დევი აბაშიძე

**დევი კონსტანტინეს ძე აბაშიძე** (დ. 1 მაისი, 1924, სოფ. ისლარი, ხარაგაულის რაიონი — გ. 4 აგვისტო, 2005, თბილისი) — ქართველი რეჟისორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია
1941 წელს დაამთავრა ხარაგაულის მე–2 საშ. სკოლა. 1941–1944 წლებში სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტში, საიდანაც გარიცხეს, ტროცკისტის შვილობის ბრალდებით. 1944–1948 წლებში მუშაობდა მსახიობად სხვადასხვა თეატრსა და სახელმწიფო ანსამბლში. 1948 წელს ჩაირიცხა და 1953 წელს წარჩინებით დაამთავრა საქართველოს შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო ფაკულტეტი. იყო ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრის რეჟისორი. 1957 წლიდან მუშაობდა რეჟისორად კინოსტუდია  „ქართულ ფილმში“.

## ფილმოგრაფია
### როგორც რეჟისორი:
*„წითელი პატეფონი“ (1995)
*„ომი ყველასთვის ომია“ (1990)
*„ყველა კომეტა როდი ქრება“ (1982)
*„გამოაღეთ ფანჯრები“ (1981)
*„ყვარყვარე“ (1978)
*„ჩაძირული ქალაქის მაძიებლები“ (1972)
*„დიდოსტატის მარჯვენა“ (1970)

### როგორც სცენარისტი:
*„წითელი პატეფონი“ (1995)
*„ომი ყველასთვის ომია“ (1990)
*„ყვარყვარე“ (1978)

### როგორც მეორე რეჟისორი:
*„ნინო“ (1959)
*„ჭიაკოკონა“ (1961)
*„ალავერდობა“ (1962)
*„ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“ (1965)
*„უყაიმო თამაში“ (1966)

## ჯილდოები
*საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1980)
*ღირსების მედალი (1995)
*ღირსების ორდენი (1999)

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია — დევი აბაშიძე
* 

კატეგორია:დაბადებული  1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი რეჟისორები
კატეგორია:ქართველი სცენარისტები
დევი
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ალფეოსი

**ალფეოსი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალფეოსი — მდინარის ღმერთი ბერძნულ მითოლოგიაში
* ალფეოსი — მდინარე საბერძნეთში, რომელიც მითური პერსონაჟის სახელს უკავშირდება
თურაშაული

**თურაშაული** — ძველი ქართული ვაშლის ზამთრის ჯიში. აქვს მომრგვალო ფორმის ვარჯი. მოსავალს იძლევა მე-10 - მე-12 წელს, უხვმსხმოიარეა, ერთი ხიდან საშუალო მოსავალია 250-300 კგ, მეწლეა. ნაყოფი მომრგვალო, ოდნავ კონუსური, სქელკანიანია, ფერად მწვანეა და მუქი მოწითალო ზოლები დასდევს. რბილობი თეთრია, ტკბილი და წვნიანი. ოქტომბრის შუა რიცხვებში იკრიფება და გაზაფხულამდე ინახება. ტრანსპორტაბელურია. იყენებენ ნედლად და გადასამუშავებლად, გავრცელებულია რაჭა-ლეჩხუმში, ქართლში, მესხეთსა და კახეთში. განარჩევენ თურაშაულის ქართლურ, მესხურ, კახურ და ლეჩხუმურ კლონებს. დაავადებათა მიმართ გამძლეა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვაშლის ქართული ჯიშები
გრაფიტი

მინი|გრაფიტი
**გრაფიტი** (იტალ. graffiti, ბერძნ. γραφειν ვწერ) — წარწერები ან ნახატები შენობებისა და გადასასვლელების კედლებზე, მატარებლის ვაგონებზე, ღობეებზე და სხვა ვერტიკალურ ზედაპირებზე. ზოგან ფოლკლორის სახეობაც შეიძლება იყოს. ითვლება ახალგაზრდობის თვითგამოხატვის ერთ-ერთ სახეობად. თანამედროვე გრაფიტის მხატვრების თვითსახელწოდებაა „რაიტერები“ (ინგლ. writers).

გრაფიტი ხშირად უმსგავსო დაზიანებად და არასასურველ ვანდალიზმად აღიქმება საზოგადოების მიერ. გრაფიტის დატანა შენობის ან ნაგებობის კედლებზე პატრონის ნებართვის გარეშე მრავალ ქვეყანაში კრიმინალურ აქციად ითვლება და კანონით ისჯება.

გრაფიტი უხსოვარი დროიდან არსებობდა. მისი ზოგიერთი ნიმუში ძველი საბერძნეთისა და რომის იმპერიის პერიოდიდან შემორჩა. გრაფიტი შეიძლება იყოს ყველაფერი მარტივი ნაჩხაპნიდან რთულ ორნამენტულ კედლის მხატვრობამდე. თანამედროვე პერიოდში გრაფიტში ყველაზე გავრცელებული მასალა სასხურებელი საღებავები და მარკერები გახდა. მიუხედავად იმისა, რომ ბევრგან იგი აკრძალულია, ზოგადად მას სოციალური და პოლიტიკური შეტყობინებების გადასაცემად იყენებენ. ზოგან იგი ხელოვნების ფორმაა, რომელიც გალერეებში გამოფენას იმსახურებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ვანდალიზმი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Ancient Graffiti of Saudi Arabia 
* Video interview with Angel "LAROC" Ortiz, a 1970's NYC graffiti artist, on tagging

*
კატეგორია:ხელოვნების ჟანრები
კატეგორია:ვანდალიზმი