მანუელ მარია პონსე ბრუსეტი

**მანუელ მარია პონსე ბრუსეტი**, უმეტესად მოხსენიებული როგორც **მანუელ მ. პონსე** (დ. 5 აპრილი, 1874, არეკიპა — გ. 18 ივლისი, 1966, ლიმა) — პერუელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. მას ხანმოკლე დროით ეკავა პერუს პრეზიდენტის თანამდებობა 1930 წლის 25-დან 27 აგვისტომდე, როგორც სამხედრო სამთავრობო ხუნტის თავმჯდომარეს, პრეზიდენტ აუგუსტო ლეგიას გადადგომის შემდეგ. თუმცა, მას აკლდა ხალხის მხარდაჭერა და იძულებული გახდა გზა დაეთმო სხვა სამხედრო ხუნტისთვის, რომელსაც სათავეში ედგა ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი ლუის მიგელ სანჩეს სერო.

სამხედრო კოლეჯის (Colegio Militar de Lima) დასრულების შემდეგ, პონსე საფრანგეთის არმიაში გადიოდა წვრთნას, სადაც ორდენით დაჯილდოვდა. პერუში დაბრუნების შემდეგ იგი სხვადასხვა ბატალიონს ხელმძღვანელობდა. მას ეკავა ისეთი მნიშვნელოვანი თანამდებობები, როგორიცაა: უმაღლესი სამხედრო სკოლის დირექტორი, ქვეითთა და სროლის ინსპექტორი, ორჯერ იყო სამხედრო ატაშე ბოლივიაში, სროლის გენერალური დირექტორი, არმიის გენერალური შტაბის უფროსი (ორი ვადით) და არმიის გენერალური ინსპექტორი. თავისი კარიერა მან გენერალ-ოფიცერთა საბჭოს პრეზიდენტის რანგში დაასრულა.

## დაბადება და ოჯახი
იგი იყო ტომას პონსესა და მარია დოლორეს ბრუსეს ვაჟი. მამამისი არეკიპაში სამოქალაქო პარტიის (Partido Civil) ერთ-ერთი დამფუძნებელი იყო და როგორც ამ პარტიის წევრი, მხარს უჭერდა მანუელ პარდოს 1872 წლის არჩევნებში, ხოლო ლიზარდო მონტერო ფლორესს 1876 წელს. დედამისი ფრანგი სამხედროს, ანტუან ბრუსე ფრანის შთამომავალი იყო, რომელიც არეკიპაში XIX საუკუნის დასაწყისში, ესპანეთში ნაპოლეონის შეჭრის პერიოდში დასახლდა.

## სამხედრო განათლება
იგი სწავლობდა მშობლიური ქალაქის ამერიკული დამოუკიდებლობის ეროვნულ კოლეჯში. 1888 წელს, სამხედრო მოწოდებით, საცხოვრებლად ლიმაში გადავიდა და არმიის კლასების სკოლაში შევიდა. ეს იყო პირველი ამ ტიპის სასწავლო ცენტრი, რომელიც ჩილესთან ომის შემდეგ რეორგანიზებული სახით გაიხსნა.

მოგვიანებით, 1890 წელს, იგი კადეტად ჩაირიცხა სამხედრო კოლეჯში, რომელიც 1893 წელს სუბტენენტის (უმცროსი ლეიტენანტი) ჩინით დაასრულა. მან საუკეთესო შეფასებები მიიღო და თავისი გამოშვების „საპატიო ხმალი“ გახდა. იმავე წელს იგი ეკვადორის საზღვარზე გაგზავნეს, როგორც იქ მომხდარი ინციდენტის გამომძიებელი კომისიის წევრი.

სწავლის დასრულების მიუხედავად, იგი სამხედრო სკოლაში დარჩა სპეციალური იარაღის მართვის შესასწავლად. ასევე მუშაობდა ტოპოგრაფიის ასისტენტ-პროფესორად, სანამ 1895 წლის მარტში პოლიტიკური ვითარების გამო სკოლა არ დაიხურა.

იმ მომენტიდან იგი არმიის სხვადასხვა ქვედანაყოფში მსახურობდა და თანდათანობით მაღლდებოდა ჩინებში. 1899 წელს მან კაპიტნის წოდება მიიღო და სამხედრო სკოლის მესანგრე-ინჟინერთა ასეულის უფროსად დაინიშნა.

მიუხედავად იმისა, რომ არმიაში კარიერა უკვე დაწყებული ჰქონდა, მას სამხედრო განათლებაზე ზრუნვა არ შეუწყვეტია. სწავლობდა პრაქტიკული მომზადების სკოლაში (1898-1901), სროლის სკოლასა (1904) და უმაღლეს სამხედრო სკოლაში (1905-1907). 1908 წელს, მას შემდეგ, რაც გენერალური შტაბის ოფიცრის დიპლომი აიღო და უკვე ლეიტენანტ-პოლკოვნიკის ჩინი ჰქონდა, კვალიფიკაციის ასამაღლებლად საფრანგეთში გაემგზავრა. იგი მსახურობდა ალპური მსროლელების პოლკში ზემო სავოიაში. სამთო არტილერიაში გრენობლში და არმიის მე-14 კორპუსის გენერალურ შტაბში ლიონში. გარდა ამისა, 1908 წელს იგი ესწრებოდა არმიის დიდ მანევრებს ცენტრალურ საფრანგეთში. სწორედ მაშინ მიიღო მან სახალხო განათლების ოფიცრის ორდენი.

## სამხედრო ტრაექტორია
1909 წელს პერუში დაბრუნების შემდეგ, იგი დაინიშნა კალიაოში დისლოცირებული მე-11 ბატალიონის მეთაურად. მას ასევე დაეკისრა დიდი მნიშვნელობის მისიები. 1909 წელს, ბოლივიის საზღვარზე წარმოქმნილი პრობლემების გამო, იგი სადამკვირვებლო სამმართველოს გენერალური შტაბის უფროსი იყო. მოგვიანებით, 1910 წელს, ეკვადორთან ომის საშიშროების დროს, იგი ჩრდილოეთ საზღვარზე გაგზავნილ ქვეითთა პოლკს მეთაურობდა. 

ამასთანავე, 1913 წელს იგი დაინიშნა არმიის გენერალურ შტაბთან არსებულ ატაშედ და ჩეკაკუპეში ბაზირებული მე-3 სამხედრო რეგიონის მეთაურად. როდესაც პირველი მსოფლიო ომის დაწყების გამო ფრანგულმა სამხედრო მისიამ პერუ დატოვა, ის სათავეში ჩაუდგა უმაღლეს სამხედრო სკოლას, რომელსაც 1914-1915 წლებში ხელმძღვანელობდა. შემდგომში, 1916 წელს, იგი აკრედიტებული იყო სამხედრო ატაშედ ბოლივიაში პერუს წარმომადგენლად. იმავე წელს მან პოლკოვნიკის ჩინი მიიღო.

1917 წელს იგი არმიის გენერალური შტაბის უფროსად დაინიშნა, თუმცა მომდევნო წელს გადადგომა მოუწია სკანდალის გამო. ეს სკანდალი მოჰყვა იმ დროს ახალგაზრდა ჟურნალისტზე, ხოსე კარლოს მარიატეგიზე ფიზიკურ თავდასხმას ლეიტენანტ ხოსე ვასკეს ბენავიდესის მხრიდან. ამ უკანასკნელმა ამ სასტიკი აქტით „არმიის ღირსების აღდგენა“ განიზრახა, რომელიც, მისი აზრით, მარიატეგიმ თავის საგაზეთო სტატიებში უსამართლოდ გააკრიტიკა.

1918 წლიდან 1919 წლამდე იგი სამხედრო სამინისტროს სამხედრო კაბინეტის უფროსი იყო. შემდეგ, 1919-დან 1926 წლამდე, მუშაობდა ეროვნული სროლის გენერალურ დირექტორად და ამ სტატუსით გამართა სროლის მე-3 პანამერიკული კონგრესი. 1926 წლიდან 1928 წლამდე კვლავ მსახურობდა სამხედრო ატაშედ ბოლივიაში პერუს ერთ- ერთ წარმომადგენლად.

1928 წელს პერუში დაბრუნების შემდეგ, იგი დაინიშნა არმიის გენერალური შტაბის უფროსის მოვალეობის შემსრულებლად, მოგვიანებით კი მუდმივ ხელმძღვანელად. ამ თანამდებობაზე ყოფნისას, 1929 წლის 17 იანვარს, მან ბრიგადის გენერლის ჩინი მიიღო.

## ურთიერთობა სანჩეს სეროსთან
ამბობენ, რომ პონსემ პრეზიდენტ აუგუსტო ლეგიასთან პირადი თავდებობა დადო, რათა მაიორ ლუის მიგელ სანჩეს სეროსთვის ლეიტენანტ-პოლკოვნიკის ჩინი მიენიჭებინათ, რაც 1930 წლის მარტში განხორციელდა. ლეგია თავის მემუარებში იხსენებს, რომ თავიდან თავს იკავებდა სანჩეს სეროსთვის ამ დაწინაურების მიცემისგან, რადგან ამ უკანასკნელს მისი მთავრობის წინააღმდეგ რამდენიმე ამბოხების მცდელობა ჰქონდა მოწყობილი, თუმცა საბოლოოდ მაინც დათანხმდა. სანჩეს სერომ არეკიპაში დანიშნულება მიიღო, სადაც შეთქმულებების მოწყობა განაგრძო. სულ რამდენიმე თვეში, ორივე მათგანი, პონსეც და სანჩეს სეროც ლეგიას დამხობის მთავარი ფიგურები გახდნენ.

## სამთავრობო სამხედრო ხუნტის თავმჯდომარე
1930 წლის 22 აგვისტოს ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი ლუის სანჩეს სერო არეკიპაში აუგუსტო ბ. ლეგიას მთავრობის წინააღმდეგ აჯანყდა. ლიმაში, დედაქალაქის გარნიზონის უფროსებმა და სამხედრო სარდლობამ აიძულეს ლეგია გადამდგარიყო და ჩამოაყალიბეს სამთავრობო სამხედრო ხუნტა, რომლის თავმჯდომარეობაც გენერალ მანუელ მარია პონსეს მიენდო. ამ ხუნტის შემადგენლობაში შედიოდნენ პოლკოვნიკი ეულოხიო კასტილიო (შინაგან საქმეთა მინისტრის), საზღვაო ხომალდის კაპიტანი ხულიო ვ. გოიკოჩეა ალვარესი (საგარეო საქმეთა მინისტრი), ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი არტურო საპატა ველესი (იუსტიციის, კულტისა და განათლების მინისტრი), პოლკოვნიკი რიკარდო ე. ლიონა (ფინანსთა მინისტრი), მაიორი ედუარდო კასტრო რიოსი (განვითარებისა და ომის მინისტრი) და კონტრადმირალი სესარ ბილიჩი (საზღვაო და ავიაციის მინისტრი). მიუხედავად იმისა, რომ ამბობდნენ, თითქოს სანჩეს სეროსთვის ომის მინისტრის პორტფელი იყო დაჯავშნილი, ეს თანამდებობა კასტრო რიოსს გადაეცა. მიუხედავად ამისა, სანჩეს სეროსთვის ძალაში დარჩა შეთავაზება კაბინეტში მონაწილეობის შესახებ.

ეს ხუნტა საზოგადოებრივი აზრის მიერ კეთილგანწყობით არ მიღებული, რადგან იგი შედგებოდა ლეგიას რეჟიმთან ზედმეტად დაკავშირებული პირებისგან. ერთ-ერთი მათგანი იყო შინაგან საქმეთა მინისტრი ეულოხიო კასტილიო, დამხობილი პრეზიდენტის ნათესავი და მისი ესკორტის ყოფილი უფროსი. იმ მომენტში ქვეყანა მძიმე პოლიტიკურ, ეკონომიკურ და სოციალურ კრიზისში იყო ჩაფლული. განრისხებული ბრბო თავს დაესხა ლეგიას სახლს. თავად ლეგია, რომელიც კრეისერ „*ალმირანტე გრაუთი*“ საზღვარგარეთ მიემგზავრებოდა, აიძულეს კალიაოში დაბრუნებულიყო და დაატყვევეს.

ხალხის მოთხოვნა იყო ძალაუფლების გადაცემა არეკიპელი რევოლუციონერებისა და მათი წინამძღოლის, კომანდანტე სანჩეს სეროსთვის. ეს უკანასკნელი ლიმაში თვითმფრინავით გაემგზავრა და 27 აგვისტოს, ანუ ლეგიას გადადგომიდან ორი დღის შემდეგ ჩავიდა. პონსეს ხუნტა დაიშალა და შეიქმნა სხვა სამთავრობო სამხედრო ხუნტა, რომელსაც სანჩეს სერო თავმჯდომარეობდა და რომელიც ძალაუფლებაში მომდევნო წლის მარტამდე დარჩა.

პონსე ძალაუფლებაში, ფაქტობრივად, მხოლოდ სამი დღის განმავლობაში იმყოფებოდა. მიუხედავად იმისა, რომ თავისი ჩინით (ბრიგადის გენერალი) იგი სანჩეს სეროზე (ლეიტენანტ-პოლკოვნიკი) მაღლა იდგა, მას არ სურდა ძალაუფლებისთვის დავა ამ უკანასკნელთან, რომელიც ხალხში გაცილებით დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.

## პრეზიდენტობის შემდგომი პერიოდი
პონსემ გააგრძელა თავისი სამხედრო კარიერა და საბოლოოდ ჩამოშორდა პოლიტიკას. 1931 წელს იგი დაინიშნა გენერალ-ოფიცერთა საბჭოს პრეზიდენტად, რომელ თანამდებობაზეც 1944 წლამდე მსახურობდა. იგი ასევე ასრულებდა სხვადასხვა პროფესიულ მისიას, მათ შორის ერთ-ერთი იყო სამხედრო იუსტიციის კოდექსის რეფორმირების კომისიის თავმჯდომარეობა. 1940 წელს მან საბოლოოდ დაასრულა საქმიანობა.

## ჯილდოები
მის ჯილდოებს შორის აღსანიშნავია:
*პერუს მზის ორდენი (Orden El Sol del Perú), დიდი ოფიცრის ხარისხი.
*აიაკუჩოს სამხედრო ორდენი, დიდი ოფიცრის ხარისხი.
*პერუს დამოუკიდებლობის (1921) და აიაკუჩოს ბრძოლის (1924) ასი წლისთავისადმი მიძღვნილი მედლები.
*საფრანგეთის საპატიო ლეგიონის რაინდი.
*იტალიის გვირგვინის ორდენი, კომენდატორის ხარისხი.
*ანდების კონდორის ორდენი, ბოლივია, კომენდატორის ხარისხი.

## იხილეთ აგრეთვე
*პერუს პრეზიდენტი

## ლიტერატურა
*Basadre, Jorge (2005). Historia de la República del Perú. 7.º periodo: El Oncenio (1919-1930) 14 (9.ª edición). Lima: Empresa Editora El Comercio S. A. ISBN 9972-205-76-2. 
*Guerra, Margarita (1984). Historia General del Perú. La República Contemporánea (1919-1980) 12 (1.ª edición). Lima: Editorial Milla Batres. 
*Martín, José Carlos (1974). El general Manuel María Ponce (1.ª edición). Lima: Compañía de Impresiones y Publicidad.

## სქოლიო
კატეგორია:პერუს პრეზიდენტები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილიკატეგორია:დაბადებული 1874
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966