open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ალექსანდრე კოვალევსკი

**ალექსანდრე ონოფრეს ძე კოვალევსკი** ( დ. 19 ნოემბერი [ძვ. სტ. 7 ნოემბერი], 1840, ვარკავის თემი, ახლანდელი პრეილის რაიონი, ლატვია, — გ.  22 ნოემბერი [ძვ. სტ. 9 ნოემბერი], 1901, პეტერბურგი) — რუსი ბიოლოგი, ევოლუციური ემბრიოლოგიისა და ფიზიოლოგიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი. პეტერბურგის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1890). ვლადიმერ კოვალევსკის უფროსი ძმა. შეისწავლა ქორდიანთა (ამფიოქსუსი) და მრავალი უხერხემლო ცხოველის ემბრიონული განვითარება და დაადგინა ცხოველთა განვითარების საერთო კანონზომიერებანი, აგრეთვე გამოიკვლია გამომყოფი სისტემის სტრუქტურა და ფუნქციები, აღმოაჩინა და შეისწავლა უხერხემლო ცხოველთა ფაგოციტური ორგანოები და მათი როლი მწერების მეტამორფოზში. კოვალევსკის გამოკვლევებმა ილია მეჩნიკოვის და ერნსტ ჰეკელის ნაშრომებთან ერთად, საფუძველი ჩაუყარა ფილოგენეზურ მიმართულებას ემბრიოლოგიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
* Мечников И. И., Александр Онуфриевич Ковалевский, в кн.: Страницы воспоминаний, М., 1946; 
* Догель В. А., А. О. Ковалевский (1840—1901), М.—Л., 1945; 
* Бляхер Л. Я., История эмбриологии в России (С середины XIX до середины XX вв.). Беспозвоночные, М., 1959.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ბიოლოგები
კატეგორია:რუსი ემბრიოლოგები
კატეგორია:რუსი ზოოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:გარდაცვლილი 1901
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ყველა თავისთვის და ღმერთი ყველას წინააღმდეგ

**ყველა თავისთვის და ღმერთი ყველას წინააღმდეგ** () — ვერნერ ჰერცოგის 1974 წლის ფილმი კასპარ ჰაუზერის შესახებ. სცენარის ავტორი და რეჟისორია ვერნერ ჰერცოგი. ფილმმა მიიღო კანის კინოფესტივალის გრან პრი.

## სიუჟეტი
კასპარ ჰაუზერი მთელი მისი ცხოვრების განმავლობაში ჩამწყვდეული იყო სარდაფში და დაბმული იყო ჯაჭვებით. მას აღმოაჩენენ და მის აღზრდას ცდილობენ, თუმცა არაფერი გამოსდით. საბოლოოდ ჩათვლიან, რომ მას ტვინის დაავადება ჰქონდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:1974 წლის ფილმები
კატეგორია:გერმანული ფილმები
კატეგორია:გერმანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ვერნერ ჰერცოგის ფილმები
კაშიასი (მარანიანი)

**კაშიასი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 66 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაშიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 155 129 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 30,12 კმ²-ზე. ფართობი 5 150 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მარანიანი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
*''Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010*
*[*Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil''](http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm) 

კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
უოლტერ შირა

**უოლტერ შირა** (; დ. 12 მარტი, 1923, ჰეკენსეკი — გ. 2 მაისი, 2007, ლა-ხოლლა) — აშშ-ს კოსმონავტი მფრინავი. სამხედრო-საზღვაო ფლოტის I რანგის კაპიტანი. 

## ბიოგრაფია
1940–1941 წლებში სწავლობდა სამანქანათმშენებლო კოლეჯში ნიუ-იორკში. 1945 წელს დაამთავრა სამხედრო-საზღვაო აკადემია ანაპოლისში, აგრეთვე საზღვაო ავიაციის ოფიცერთა სკოლა და გამომცდელ მფრინავთა სკოლა. 1959 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. 1962 წლის 3 ოქტომბერს ხომალდ „მერკურით“ 6-ჯერ შემოუფრინა დედამიწას. 1965 წლის 15-16 დეკემბერს ტომას სტეფორდთან () ერთად იფრინა კოსმოსში ხომალდ „ჯემინი-6-ით“. 15 დეკემბერს მოხდა შეხვედრა ორბიტაზე ადრე გაყვანილ ხომალდ ჯემინი-7-თან. ერთობლივი ფრენა 5,5 საათი გაგრძელდა. 1968 წლის 11-22 ოქტომბერს უოლტერ კანინგემსა () და დონ აიზელთან () ერთად იფრინა ხომალდ „აპოლონ-7-ით“, იყო ხომალდის მეთაური. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ამერიკელი კოსმონავტები
კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2007
კატეგორია:იტალო-ამერიკელები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
ჰოვანეს შირაზი

**ჰოვანეს შირაზი** *ჰოვანეს თათევოსის ძე კარაპეტიანი* (; დ.  27  აპრილი [ ძვ. სტ. 12 აპრილი], 1914, ალექსანდროპოლი — გ. 14 მარტი, 1984, ერევანი) — სომეხი საბჭოთა პოეტი.

## ბიოგრაფია
1935 წელს გამოვიდა მისი ლექსების პირველი კრებული. ავტორია ლექსების კრებულებისა „სომხეთის სიმღერა“ (1940), „ლირიკა“ (1946) და სხვა. ასევე პოემებისა „ბიბლიური“ (1944), „ჩვენი სოფლის სახელები“ (1950) და სხვა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი  14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:კომიტასის პანთეონში დაკრძალულები
ვიაჩესლავ შიშკოვი

**ვიაჩესლავ იაკობის ძე შიშკოვი** (; დ.  3 ოქტომბერი [ ძვ. სტ. 21 სექტემბერი], 1873, ბეჟეცკი — გ. 6 მარტი, 1945, მოსკოვი) —  რუსი  საბჭოთა მწერალი.

## ბიოგრაფია
ლიტერატურული მოღვაწეობა 1908 წლიდან დაიწყო. განავითარა რუსული ლიტერატურის დემოკრატიული ტრადიციები (მოთხრ. „ტაიგა“, 1916). ძირითადი თხზულებებია: რომანი „უგრიუმ-მდინარე“ (ტ. 1-2, 1933), ისტორიული ეპოპეა „ემელიანე პუგაჩოვი“ (წგნ. 1-3, 1938-1945; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1946).

დაჯილდოვებული იყო ლენინის ორდენითა და „საპატიო ნიშნის“ ორდენით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ქედმოუხრელნი

**ქედმოუხრელნი** () — სტენლი კრამერის 1958 წლის ამერიკული ფილმი. ფილმი ასახავს ორი ადამიანის, ერთმანეთზე გადაბმული თეთრკანიანისა და შავკანიანის გაქცევას ციხიდან. 

## როლებში
*ტონი კერტისი — ჯონ ჯექსონი
*სიდნი პუატიე — ნოა კალენი
*თეოდორ ბიკელი — შერიფი მაქს მიულერი
*კარა უილიამსი — ბილის დედა

## ჯილდოები
;ოსკარი
# შავ-თეთრი ფილმის საუკეთესო ოპერატურა: სემ ლევიტი
# საუკეთესო ორიგინალური სცენარი:  ნედრიკ იანგი, ჰაროლდ ჯეიკობ სმითი

;სხვა ჯილდოები
# ოქროს გლობუსი საუკეთესო დრამისთვის
#BAFTA საუკეთესო მსახიობი კაცისთვის მთავარ როლში: სიდნი პუატიე

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
კატეგორია:1958 წლის ფილმები
კატეგორია:სტენლი კრამერის ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
შალვა I ქვენიფნეველი

**შალვა I ქვენიფნეველი** (დ. დაახლ. 1267 — გ. 1301 წლის შემდეგ) — ცხრაზმის (ცხრაზმისხევის) ერისთავი XIII საუკუნის 80-იანი წლებიდან XIV საუკუნის 10-იან წლებამდე, ქვენიფნეველთა საგვარეულოს წარმომადგენელი, ერისთავ ვირშელ (I) ქვენიფნეველის ძე.

ერისთავთა საგვარეულო მატიანის — „ძეგლი ერისთავთას“ მიხედვით შალვა 3 წლის იყო, როდესაც მამამისი გარდაიცვალა. აღიზარდა სამეფო კარზე. როდესაც საქართველოში მონღოლების ბატონობის დროს შექმნილ რთულ პოლიტიკურ სიტუაციაში ძმები დავით VIII და ვახტანგ III ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ, შალვა განუდგა მონღოლთა წინააღმდეგ მებრძოლ დავითს და ხუტლუბუღა ნოინის ჯარს უწინამძღვრა, მაგრამ მეფე იხსნა მიუვალმა ციკარეს ციხემ. შალვა ვახტანგ III-ს ურდოშიც გაჰყოლია. საპასუხოდ, დავითმა ააოხრა ქვენიფნეველის მამული ცხრაზმისხევში. ჟამთააღმწერლის მიხედვით შალვა იძულებული გახდა შევედრებოდა ქართლის ერისთავ ჰამადა სურამელს, ეშუამდგომლა დავით მეფესთან და ღალატი „თავზე ნაცრის გადაყრის“ ჟესტით მოუნანიება. მეფეს იგი, მართლაც, შეუწყალებია.

ერისთავთა მატიანის თანახმად, შალვას ცოლად ჰყოლია ოვსთა მეფის ასული ბირდი, „რომელმან განადიდა პატივი მონასტრისა ამის და შექმნა ყოველი სამსახური ეკლესიისა“ (უნდა იგულისხმებოდეს ქვენიფნეველთა საგვარეულო მონასტერი ლარგვისს). მათი შვილებიდან ცნობილია ერისთავი ლარგველი და პიპა, გიორგი მეფის ელჩი ეგვიპტის სულთანთან.
## ლიტერატურა
* „ძეგლი ერისთავთა“, ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965. — გვ. 105-117.
* არახამია გ., ძველი ქართული საგვარეულო მატიანეები, თბ., 1988. — გვ. 92-99.
* ბახტაძე მ., ერისთავობის ინსტიტუტი საქართველოში, თბ., 2003. — გვ. 201.
* ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში: ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ხელმძღვ. თ. აბულაძე), თბ., 2017. — გვ. 176-177.

კატეგორია:ქვენიფნეველები
კატეგორია:XIII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:XIV საუკუნის ქართველები
ანანურის ბრძოლა

მინიატიურა|ანანურის კომპლექსი. კოშკი „შეუპოვარი” (ცენტრში).
**ანანურის ბრძოლა** — ბრძოლა ქსნისა და არაგვის საერისთავოების ჯარებს შორის 1739 წელს. დასრულდა შანშე ქსნის ერისთავის მიერ ანანურის აღებით, გადაწვითა და არაგვის ერისთავთა დაღუპვით.

შანშე ქსნის ერისთავის ანანურზე გალაშქრების უშუალო მიზეზი გახდა მისი რუსეთში ლტოლვილობის დროს მისი ძმის, იასე ყულარაღასის მეუღლის, ქეთევანის დატყვევება და გაუპატიურება ბარძიმ არაგვის ერისთავის ძმის, უთრუთის მიერ. სამშობლოში დაბრუნებულმა შანშემ 12000 ლეკი დაიქირავა და შურისძიების მიზნით ანანურს ალყა შემოარტყა. ბარძიმმა და უთრუთმა მომხდურებს ძლიერი წინააღმდეგობა გაუწიეს, მაგრამ მოალყეების მიერ წყალსადენის გადაკეტვის შემდეგ ციხის დამცველებს გაუჭირდათ. ბარძიმმა შანშესგან უვნებლობის ფიცი მიიღო და დანებდა, უთრუთი კი კოშკ „შეუპოვარში“ გამაგრდა და ბრძოლა განაგრძო. განრისხებულმა შანშემ ბარძიმი სიკვდილით დასაჯა, შემდეგ ანანურის ციხეში შეიჭრა, მონასტერი აიკლო და კოშკი გადაწვა. უთრუთი, მისი ოჯახი და თანმხლები პირები ხანძარმა იმსხვერპლა. 

ბრძოლის შემდეგ არაგველებმა კოშკი ამოქოლეს და დაღუპულთა სამარხად აქციეს. 1939 წელს კოშკი არქეოლოგებმა გახსნეს; ნახანძრალი სავსე აღმოჩნდა დიდებისა და ბავშვების დამწვარი ძვლებით, იარაღითა და სხვადასხვა საყოფაცხოვრებო ნივთით. 

## ლიტერატურა 
*  გვრიტიშვილი დ. ურთიერთობა ქსნისა და არაგვის ერისთავებს შორის. მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის. თბ., 1951 წ. ნაკვ. 19. გვ.46-47.
* ალ ჯამბაკურ-ორბელიანი. მეფის ირაკლი მეორის ცოტცოტა ანბები, ანუ ზოგიერთი მაშინდელი პირნი. კაკაბაძე ს. წერილები და მასალები საქართველოს ისტორიისათვის. წ. 1. თბ., 1914. გვ.46-47. 
* ზაქარაია პ. საქართველოს ძველი ციხესიმაგრეები. თბ., 1988. გვ.92.
* ქეთევან ჩოლოყაშვილი - იესე ყულარაღასისი მეუღლე : (დაახლოებით 170?-1780) // ქსნის ერისთავიანთ ქალები : წ.1 : XIV-XIX სს. / ვიტალი ქენქაძე. - თბილისი, 2014. - ISBN 978-9941-0-7200-0. - გვ.18-22

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:1739
კატეგორია:1739 წლის ბრძოლები
იასე ყულარაღასი

**იასე ყულარაღასი**, *იესე (იასე) დავითის ძე ერისთავი* (ჩანს 1700 – გ. 1745) — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე, ყულარაღასი, ძმა და თანამებრძოლი შანშე ქსნის ერისთავისა. მონაწილეობდა შანშეს აჯანყებაში ირანის წინააღმდეგ. მასთან ერთად დატყვევებული იყო მაშათის ციხეში. 1745 წელს პატიმრობიდან გათავისუფლებული იასე გზაში გარდაიცვალა.

იასეს ცოლად ჰყავდა ქეთევანი, თავად ედიშერ ჩოლოყაშვილის ასული, მეფე თეიმურაზ II-ის დის, მარიამის (მაკრინე) შვილი (გ. 1791). 1739 წელს შანშეს რუსეთში ლტოლვილობისას ქეთევანი ბაზალეთის გზაზე ხელთ იგდო ბარძიმ არაგვის ერისთავის ძმამ, უთრუთმა, რომელმაც მას ნამუსი აჰხადა და შემდეგ არაგვის ერისთავებთან სტუმრად მყოფ ყიზილბაშებს გადასცა. სამშობლოში დაბრუნებულმა შანშემ არაგვის ერისთავებზე შური იძია, 12 000 ლეკით აიღო ანანურის ციხე, ბარძიმი სიკვდილით დასაჯა, ხოლო უთრუთი და მისი თანმხლები პირები ალყაშემორტმულ კოშკში დაიწვნენ.

იასე ეწეოდა ლიტერატურულ მოღვაწეობასაც. ძველი ქართული ჰიმნოგრაფიული ტრადიციის მიხედვით შექმნა ორიგინალური საგალობელი „წმიდათა და დიდებულთა ორთა ძმათა მოწამეთა ქართველთა ელისბარ ქსნის ერისთავისა და ძმისა მისისა შალვასი და წმიდისა დიდებულისა მოწამისა ბიძინა კახისა“ — ხოტბა მიძღვნილი ბახტრიონის აჯანყების გმირებისადმი, რომელთა შორის პაპამისი შალვაც იყო (საგალობელს აქვს აკროსტიქი — „ქრისტეს მოწამეო შალვა, შეიწყალე ძის ძე შენი იესე“). თავდაპირველად მასში არ იყო ასახული აჯანყების ამბები. მოგვიანებით თხზულების ეს ხარვეზი ნაწილობრივ შეავსო ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიშვილმა, რომელმაც თავის ჰაგიოგრაფიულ კრებულში იესეს საგალობელი შევსებული და რედაქტირებული წარმოადგინა.

იესეს უნდა ეკუთვნოდეს კახეთის აჯანყების გმირებისადმი მიძღვნილი სვინაქსარული საკითხავიც. მანვე დაწერა ისე წილკნელის აკროსტიქული შესხმა, გალექსა საბას ლექსიკონის თავსართი ასოები. იასეს დაკვეთით გამოიცა გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა შემცველი დიდი ხელნაწერი, ასევე მისი და მისი ძმის ხელშეწყობით ახალგორში ლიტერატურულ საქმიანობას ეწეოდა გარეჯელი მწიგნობარი ექვთიმე ბარათაშვილი.     

## ლიტერატურა 
*  გვრიტიშვილი დ. ურთიერთობა ქსნისა და არაგვის ერისთავებს შორის. მასალები საქართველოსა და კავკასიის ისტორიისათვის. თბ., 1951 წ. ნაკვ. 19. გვ.46-47.
* ალ ჯამბაკურ-ორბელიანი. მეფის ირაკლი მეორის ცოტცოტა ანბები, ანუ ზოგიერთი მაშინდელი პირნი. კაკაბაძე ს. წერილები და მასალები საქართველოს ისტორიისათვის. წ. 1. თბ., 1914. გვ.46-47.
* ქეთევან ჩოლოყაშვილი - იესე ყულარაღასისი მეუღლე : (დაახლოებით 170?-1780) // ქსნის ერისთავიანთ ქალები : წ.1 : XIV-XIX სს. / ვიტალი ქენქაძე. - თბილისი, 2014. - ISBN 978-9941-0-7200-0. - გვ.18-22, 50.

კატეგორია:ქსნის ერისთავები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1745
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
ანდრონოვოს კულტურა

მინი|ანდრონოვოს კულტურა
**ანდრონოვოს კულტურა** — ბრინჯაოს ხანის კულტურების ერთობლიობა, რომლებიც განვითარებული იყო ძვ. წ. 2000–900 წლებში დასავლეთ ციმბირსა და აზიურ ველზე. მისი უფრო სწორი არქეოლოგიური განსაზღვრებაა კულტურული ფენა.

ადრინდელი შინტაშტური კულტურა (ძვ. წ. 2100–1800) აღარ მიიჩნევა ანდრონოვოს კულტურად, არამედ მის წინამორბედად, თუმცა შედის ანდრონოვოს კულტურულ ფენაში.

მეცნიერების ნაწილი მიიჩნევს, რომ ანდრონოვოს კულტურის მომცველ ტერიტორიაზე ძირითადად ინდოირანულ ენებზე საუბრობდნენ.

## იხილეთ აგრეთვე 
*მარგიანული ცივილიზაცია

## ლიტერატურა 
* .
* .

## რესურსები ინტერნეტში 
*Center for the Study of Eurasian Nomads 
*The Discovery of Sintashta  
*Archaic Motifs in North Russian Folk Embroidery and Parallels in Ancient Ornamental Designs of the Eurasian Steppe Peoples

## სქოლიო 
კატეგორია:ბრინჯაოს ხანა
კატეგორია:ცენტრალური აზიის ისტორია
კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
ელ-ჰუფუფი

**ელ-ჰუფუფი** () — ქალაქი საუდის არაბეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. ელ-ჰასის ცენტრი. მოსახლეობა — 729 606 ადამიანი (2022 წლის მდგომარეობით).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:საუდის არაბეთის ქალაქები
გალისიის ავტონომიის აქტი (1936)

[მინი|*Estatuto de Galicia* ([Portable Document Format|pdf).]]
**გალისიის ავტონომიის აქტი** (1936) — გალისიის ავტონომიის აქტი. აქტის მიღება მოხდა რეფერენდუმზე და წარედგინა ესპანეთის პარლამენტს. თუმცა აქტის მიღება არ მომხდარა ესპანეთში განვითარებული სამოქალაქო ომისა (1936–1939) და შემდგომ ფრანკოს დიქტატურის გამო (1939–1977). აქტი შედგენილი იყო გალისიური პარტიის პარტიო გალეგუისტას მიერ და არის დღევანდელი 1981 წლის ავტონომიის აქტის ისტორიული წინამორბედი.

## ისტორია 
XX საუკუნის დასაწყისში პარტიო გალეგუისტას მიერ გაღვივებულმა გალისიურმა ნაციონალიზმა გალისიასა და დანარჩენ ესპანეთს შორის ურთიერთობაში ბევრი საკითხი წამოწია. საკითხები ვარირებდა რეგიონის ავტონომიიდან სრული დამოუკიდებლობის მოთხოვნამდე. ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის (1931–1939) დროს აქტუალური იყო ფედერალური მოწყობის საკითხი, სადაც ესპანეთის რეგიონებს შესაძლებლობა ექნებოდათ ესარგებლათ ფართე ავტონომიით და დეცენტრალიზაციით. ამ ფონზე პარტიო გალეგუისტამ გალისიის ავტონომიის იდეის პოპულარიზებისთვის 1931 წელს შეიმუშავა გალისიის ავტონომიის აქტი, რომელიც დაფუძნებული იყო ადრეულ გალისიანიზმის და თანამედროვე ნაციონალიზმის იდეებზე.

## დოკუმენტის მონახაზი 
1931 წელს, ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის დამყარებისთანავე *the Seminario de Estudos Galegos*-მა (გალისიურის შესწავლის სემინარი) წამოაყენა ავტონომიის აქტის პირველი მონახაზი. მასში გადმოცემული იყო შემდეგი პუნქტები:
თავი 1. გალისია წარმოაგდენს დამოუკიდებელ სახელმწიფოს ესპანეთის ფედერალური რესპუბლიკის შემადგენლობაში.
თავი 2. გალისიის სახელმწიფოში ოფიციალურ ენებს წარმოადგენენ, გალისიური და ესპანური.
სამოქალაქო მომსახურების პირებმა უნდა იცოდნენ გალისიური.
თავი 3. გალისიის ეროვნული ფერებია თრეთრი და ცისფერი.
თავი 4. გალისიის ტერიტორია მოიცავს ოთხ ძველ პროვინციას: Coruña, Lugo, Pontevedra და Ourense
თავი 5. ნებისმიერი მეზობელი ტერიტორია შეიძლება შეუერთდეს გალისიას თუ ეს მისი მოსახლეობის 2/3-ის სურვილი იქნება(...) 
თავი 6. გალისიის მოქალაქე არის:
:a) ნებისმიერი ვინც დაიბადება გალისიაში გალისიელი მშობლების მიერ.
:b) ნებისმიერი ვისაც ჰყავს გალისიელი დადა ან მამა, თუნდაც ის იყოს საზღვარგარეთ დაბადებული (...)
:c) ნებისმიერი ვინც არ დაბადებულა გალისიაში და/ან არ ჰყავს გალისიელი წინაპრები თუ ის ოფიციალურად არის გალისიის რეზიდენტი.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
*ალფონსო დანიელ როდრიგეს კასტელაო

## ლიტერატურა 
* Cores Trasmonte, B. (1986): *Las polémicas de Bóveda en la gestación del Estatuto de Autonomía*. Ediciós do Castro, Sada
* Hooper, J. (1986): *The Spaniards. A New Portrait of Spain*. Viking Press, New York
* López, Pablo C. (2006): "Estatuto do 36, setenta anos construíndo nación", in *Faneca brava*, no. 10, p.&nbsp;6–7
* Lorenzo Crespo, J.B. (2006): "O Estatuto do 36", in *Cadernos do Ateneo Eumés*, no. 4, p.&nbsp;31–38
* Viveiro Mogo, P. (2008): *O Estatuto galego durante a II República*. Edicións do Castro, Sada

## რესურსები ინტერნეტში 
*Part of the 1936 Statute, commented by Castelao (გალიციური)

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
პარნარამა

**პარნარამა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ კაშიასის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 34 586 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 10,06 კმ²-ზე. ფართობი 3 439 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მარანიანი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
*''Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010*
*[*Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil''](http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm) 

კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ქუთაისის დრამატული თეატრი

**ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის პროფესიული სახელმწიფო დრამატული თეატრი** — ქართული სახელმწიფო დრამატული თეატრი, ქუთაისის უდიდესი და უმთავრესი თეატრი.

1861 წლის 3 მარტს ქუთაისში, სცენისმოყვარეების მონაწილეობით, გაიმართა პირველი, ისტორიული წარმოდგენა, გიორგი ერისთავის კომედია „გაყრა“, რომლითაც აღინიშნა ახალი მოძრაობის დასაწყისი ქართული თეატრის ისტორიაში. 1880 წელს ქუთაისში დაფუძნდა პროფესიული დასი, რომელსაც 1885 წელს სათავეში ჩაუდგა ცნობილი მსახიობი და რეჟისორი კოტე მესხი.

1894-1905 წლებში ქუთაისის თეატრს ხელმძღვანელობდა დიდი ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და საზოგადო მოღვაწე ლადო ალექსი-მესხიშვილი. 1928 წელს ქუთაისში დაარსდა მეორე სახელმწიფო თეატრი, ქუთაის-ბათუმის თეატრის სახელწოდებით, კოტე მარჯანიშვილის ხელმძღვანელობით. ორი სათეატრო სეზონის განმავლობაში, ქართული თეატრის რეფორმატორმა, დიდმა რეჟისორმა, ქართული სცენის მსახიობთა ჭეშმარიტ თანავარსკვლავედთან ერთად, აქ განახორციელა თავისი საუკეთესო დადგმები.

1940 წელს ქუთაისის თეატრს ლადო მესხიშვილის სახელი მიენიჭა. 1955 წელს ოფიციალურად გაიხსნა ქუთაისის დრამატული თეატრის ახალი შენობა, უნიკალური არქიტექტურული ნაგებობა (არქიტექტორები: მ. შავიშვილი, შ. თავაძე), რომელსაც 2009 წელს ძეგლის სტატუსი მიენიჭა. 2008 წელს მესხიშვილის თეატრში გაიხსნა 100 ადგილიანი მცირე სცენა და ქუთაისის თეატრის ისტორიის ამსახველი მუზეუმი. 2009-2010 წლებში, კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროს გადაწყვეტილებით, თეატრის შენობის წინ საზეიმოდ გაიხსნა მესხიშვილის თეატრის სამი მსახიობის სახელობითი ვარსკვლავი: ევა ხუტუნაშვილის, ანზორ ხერხაძის და ერემო სვანაძის. შემდგომ წლებში გაიხსნა კიდევ რამდენიმე მსახიობის სახელობითი ვარსკვლავი: ნათელა საღარაძის (2014), ლამარა ვაშაკიძის (2014), გიზო კაკაურიძის (2024). 

ქუთაისის თეატრის ისტორია მდიდარია ქართული თეატრისა და კულტურის თვალსაჩინო მოღვაწების სახელებით, მნიშვნელოვანი თეატრალური მოვლენებით და ფაქტებით. მის ტრადიციებს ღირსეულად აგრძელებს მესხიშვილელთა ახალი თაობა.

## ლიტერატურა
**ბუხნიკაშვილი გ.*, „თეატრალური ქუთაისი“, თბილისი, 1976
**ანთაძე დ.*, „დღეები ახლო წარსულისა“ თბილისი, 1971
**ფაღავა ა.*, „ლადო მესხიშვილი“, თბილისი, 1969
**მაჭავარიანი შ.*, „ქართული საბჭოთა თეატრი“, თბილისი, 1966
**გერსამია ს.*, „ქუთაისის თეატრი“, თბილისი, 1947

## რესურსები ინტერნეტში
*მესხიშვილის თეატრის ოფიციალური საიტი 
* მესხიშვილის თეატრი facebook-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქუთაისის თეატრები
კატეგორია:ქუთაისის არქიტექტურა
კატეგორია:თეატრები ანბანის მიხედვით
ჰუსეინ ჯავიდი

**ჰუსეინ ჯავიდი** (ნამდვილი სახელი — *ჰუსეინ რასიზადე*, ; დ. 24 ოქტომბერი, 1882, ნახიჩევანი — გ. 5 დეკემბერი, 1941) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა პოეტი და დრამატურგი. 

## ბიოგრაფია
ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1906 წლიდან. მისი ლექსთა კრებულები „წარსულის დღეები“ (1913), „გაზაფხულის ნამი“ (1917) მიმართულია სოციალური უსამართლობის წინააღმდეგ. მისთვის დამახასიათებელია ღრმა ჰუმანიზმი (ტრაგედია „სატანა“, 1917). პოეტმა უძღვნა სოციალისტურ რევოლუციას (პოემა „აზერი“, 1926), (დრამა „თავადი“, 1930).

## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მიქაილ ჰუსეინოვი

**მიქაილ ალესქერ-ოღლუ ჰუსეინოვი** (; დ.  19  აპრილი [ძვ. სტ. 6 აპრილი], 1905, ბაქო — გ. 7 ოქტომბერი, 1992, იქვე) —  აზერბაიჯანელი  საბჭოთა არქიტექტორი და არქიტექტურის ისტორიკოსი, სსრკ სახელმწიფო არქიტექტორი (1970), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945).

## ბიოგრაფია
1922-1929 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში. 1930–1970 წლებში ასწავლიდა იქვე. იყო, პროფესორი 1942 წლიდან, აზერბაიჯანის სსრ არქიტექტორთა კავშირის გამგეობის თავმჯდომარე 1947 წლიდან. 1946 წლამდე მუშაობდა ს. დადაშევთან ერთად. 1946 წლის შემდეგ მისი ნამუშევრებია: მ. ახუნდოვის სახელობის რესპუბლიკის საჯარო ბიბლიოთეკა (1960), აზერბაიჯანის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის ნაგებობათა კომპლექსი (1960); სსრკ სახელმწიფო პრემია (1941). სსრკ IV და V მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატი.

დაჯილდოებულია 2 ლენინის ორდენითა და მედლებით.

 
## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული   19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ჯგუფი D

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2000: ჯგუფი D** — ევრო 2000-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დაიწყო 11 ივნისს და დასრულდა 21 ივნისს. ტურნირის თანამასპინძელმა ნიდერლანდის ნაკრებმა და მოქმედმა მსოფლიო ჩემპიონმა საფრანგეთის ნაკრებმა მოიგეს ჯგუფური ეტაპი.

## ცხრილი
## საფრანგეთი vs დანია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ნიდერლანდები vs ჩეხეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ჩეხეთი vs საფრანგეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## დანია vs ნიდერლანდები
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## დანია vs ჩეხეთი
ამ თამაშის წინ ორივე გუნდს დაკარგული ჰქონდა შემდეგ ეტაპზე გასვლის შანსი.  

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საფრანგეთი vs ნიდერლანდები
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## რესურსები ინტერნეტში
*Group D at UEFA.com

## სქოლიო
იოახიმ პაიპერი

200პქ|მინი|იოახიმ პაიპერი
**იოახიმ პაიპერი** (; დ. 30 იანვარი, 1915, ბერლინი — გ. 14 ივლისი, 1976, საფრანგეთი) — ჰაინრიხ ჰიმლერის ადიუტანტი, მეორე მსოფლიო ომის დროს ვაფენ-სს-ის შტანდარტენფიურერი. მონაწილეობას იღებდა საფრანგეთის კამპანიაში. იბრძოდა აღმოსავლეთის და დასავლეთის ფრონტზე. მეთაურობდა ვაფენ-სს-ის პირველი სატანკო დივიზიის „ლეიბშტანდარტ ადოლფ ჰიტლერის“ ერთ-ერთ დანაყოფს. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ იგი ნიურნბერგის პროცესზე გაასამართლეს. ციხიდან გამოვიდა 1958 წელს.

## ლიტერატურა
*John M. Bausermann: The Malmédy Massacre. Shippensburg 1995.
*Erich Kuby: Verrat auf deutsch: Wie das Dritte Reich Italien ruinierte. Hamburg 1982.
*Poger Martin: L’affaire Peiper. Dagorno, Paris 1994.
*Peter M. Quadflieg, René Rohrkamp (Hrsg.): Das "Massaker von Malmedy". Täter, Opfer, Forschungsperspektiven, Aachen 2010, ISBN 978-3-8322-9241-6.

კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1976
კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
ულპია დედოფალი

მინი|ოქროს ბეჭედი ულპიას წარწერით.
**ულპია დედოფალი** — II-III საუკუნეების იბერიის დედოფალი. მისი სახელი ცნობილია მცხეთაში, სვეტიცხოველის ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადთან 2001 წელს აღმოჩენილ აკლდამაში ნაპოვნი ოქროს ბეჭდის ბერძნული წარწერით.

აკლდამაში განისვენებდა დაახლოებით 50 წლის დიდებული ქალი, რომლის მარცხენა ხელზეც აღმოჩნდა ბეჭედი ქალის მკერდზედა პროფილური გამოსახულებით და ბერძნული მთავრული წარწერით: „დედოფალი ულპია მბრძანებელი“ (BACIΛICCA/OYΛΠΗANAΞΗA). დედოფლის სახელი შესაძლოა მიუთითებდეს რომის მოქალაქეობას, პორტრეტზე გამოსახული ირანული ყაიდის თავსაბურავი კი აღმოსავლურ კულტურულ გავლენას. დედოფალ ულპიას ვინაობა და მისი ადგილი იბერიის სამეფო დინასტიაში ჯერჯერობით უცნობია.

## ლიტერატურა 
* ა. აფაქიძე, გ. ყიფიანი, ვ. ნიკოლაიშვილი, გ. მანჯგალაძე, მ. კაპანაძე. სვეტიცხოვლის ეზოში ჩატარებული არქეოლოგიური სამუშაოები. VI სამეცნიერო სესია. 2001 და 2002 წწ. საველეარქეოლოგიური კვლევების შედეგები, თბ., 2003, გვ. 83. ტაბ. VIII; იმავე კრებულში, თ. ყაუხჩიშვილი, ბერძნულწარწერიანი ნივთები მცხეთიდან. გვ. 124.
* ულპიას საბეჭდავი ბეჭდის შესწავლის საკითხისათვის = For the Issue of Ulpia Seal Stude // საქართველოს ისტორიის ინსტიტუტის შრომები = Institute of Georgian History proccedings: ჟურნალი: 2017 წელი: ტომი XII / მარიკა მშვილდაძე; რედაქტორები: თედო დუნდუა; ალექსანდრე ბოშიშვილი; ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი, ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტი.

კატეგორია:იბერიის სამეფო
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი G

**მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006: ჯგუფი G** — მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დაიწყო 13 ივნისს და დასრულდა 23 ივნისს. შვეიცარიის ეროვნულმა საფეხბურთო ნაკრებმა ჯგუფში გაიმარჯვა და გახდა ერთადერთი გუნდი მსოფლიო ჩემპიონატების ისტორიაში, რომელსაც არ წაუგია და არ გაუშვია არცერთი გოლი, და ისე გავარდა ტურნირიდან მერვედფინალში უკრაინასთან პენალტების სერიაში დამარცხების გამო.

## სამხრეთ კორეა vs ტოგო
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საფრანგეთი vs შვეიცარია
{{football box
|date=13 ივნისი 2006
|time=18:00
|team1=
|score=0–0
|report=ანგარიში
|team2=
|goals1=
|goals2=
|stadium=მერსედეს-ბენც არენა, შტუტგარტი
|attendance=52 000
|referee=ვალენტინ ივანოვი (რუსეთი} }}

|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საფრანგეთი vs სამხრეთ კორეა 
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ტოგო vs შვეიცარია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ტოგო vs საფრანგეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## შვეიცარია vs სამხრეთ კორეა
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

კატეგორია:მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი 2006
ვილჰელმ ადამი

200პქ|მინი|ვილჰელმ ადამი
**ვილჰელმ ადამი ** (; დ. 15 სექტემბერი, 1877, ანსბახი — გ. 8 აპრილი, 1949, გარმიშ-პარტენკირხენი)  — ვერმახტის გენერალი მეორე მსოფლიო ომში 

## ბიოგრაფია
ვილჰელმ ადამი დაიბადა 1877 წლის 15 სექტემბერს ვაჭრის ოჯახში. 1897 წელს ჰუმანიტარული გიმნაზიის დასრულების შემდეგ მსახურობდა ბავარიის არმიაში. 1899 წელს მიიღო ლეიტენანტის წოდება. 1906 წელს იგი დაქორწინდა იზაბელა ბუხნერზე, რომელთანაც ჰყავდა ორი შვილი. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისას მისი ბატალიონი დისლოცირებული იყო ლოთარანგიაში. 1917 წელს მიიღო მაიორის ჩინი. ომის დასრულების შემდეგ 1924-1927 წლებში იგი იყო შტაბის უფროსი მიუნხენში. მეორე მსოფლიო ომში ადამი აკრიტიკებდა ჰიტლერის ომის სარისკო გეგმას. იგი ამბობდა,რომ გერმანიას არ ჰქონდა საკმარისი რესურსები ხანგრძლივი და ფართომასშტაბიანი ომის საწარმოებლად. ამის გამო ადამი სამხედრო აკადემიის ხელმძღვანელად ჩამოაქვეითეს. მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ იგი მიწვეული იყო მოწმის სახით ნიურნბერგის პროცესზე. 

## ლიტერატურა
*Friedrich-Christian Stahl: Generaloberst Wilhelm Adam. In: Gerd R. Ueberschär (Hrsg.): Hitlers militärische Elite. Band 1. Primus, Darmstadt 1998, ISBN 3-89678-083-2, S. 1-8.
*Gerd F. Heuer: Die Generalobersten des Heeres. Inhaber höchster deutscher Kommandostellen. Moewig, Rastatt 1988, ISBN 3-8118-1049-9, S. 1-8.
*Fritz von Siegler: Adam, Wilhelm. В: Neue Deutsche Biographie (NDB). Том 1, Duncker & Humblot, Berlin 1953, S. 53 f. (Электронная версия).

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1949
კატეგორია:გერმანელი გენერლები
კატეგორია:მესამე რაიხის სამხედროები
ალექსანდრე შორინი

**ალექსანდრე შორინი** (; დ. 5 დეკემბერი [ძვ. სტ. 23 ნოემბერი], 1890, სანქტ-პეტერბურგი — გ. 21 ოქტომბერი, 1941, ულიანოვსკი) — საბჭოთა გამომგონებელი რადიოს, ტელეგრაფიისა და ბგერათჩაწერის დარგში. 1911-1914 წლებში სწავლობდა პეტერბურგის ელექტროტექნიკურ ინსტიტუტში. 1919-1922 წლებში მუშაობდა ნიჟნი-ნოვგოროდის რადიო ლაბორატორიაში. 1927-1934 წლებში სადენიანი კავშირგაბმულობის ცენტრალურ ლაბორატორიაში. 1934 წლიდან სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ავტომატიკისა და ტელემექანიკის ინსტიტუტის დირექტორი. გამოიგონა სატელეგრაფო სტარტსტოპური აპარატი, ბგერათჩამწერი ხელსაწყოები და სხვა. მიღებული აქვს სსრკ-ის სახელმწიფო პრემია (1941). დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საბჭოთა გამომგონებლები
კატეგორია:დაბადებული 1890
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
მონღოლეთის დროშა

**მონღოლეთის დროშა** — ქვეყნის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიიღეს 1992 წლის 12 თებერვალს. 

დროშა შედგება სამი სხვადასხვა ზომის მეწამული, ლურჯი და მეწამული ვერტიკალური ველისაგან. იმ მეწამულ ველზე, რომელი მხრითაც დროშა შტანდარტზეა დაკიდებული, ყვითელი ფერით გამოსახულია ეროვნული სიმბოლო სოიომბო. ლურჯი ფერი ქვეყნის უღრუბლო ცის სიმბოლოა. წითელი - ცეცხლის სიმბოლოა. 

## ისტორიული დროშები 

ფაილი:Flag of Mongolia (1911-1921).svg|  1912—1921
ფაილი:Flag of the People's Republic of Mongolia (1921-1924).svg| 1921—1924
ფაილი:Flag of the People's Republic of Mongolia (1924-1940).svg| 1924—1940 
ფაილი:Flag of the People's Republic of Mongolia (1945-1992).svg| 1940—1992

## რესურსები ინტერნეტში
* STANDARD OF MONGOLIAN NATIONAL FLAG 

კატეგორია:მონღოლეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ულგიი

**ულგიი** () — ქალაქი მონღოლეთში, ბაიან-ულგიის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს დასავლეთ ნაწილში. მოსახლეობა შეადგენს 28 496 ადამიანს (2008).

## კლიმატი 
## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ტურისტული საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის აიმაკების ადმინისტრაციული ცენტრები
კატეგორია:ბაიან-ულგიის აიმაკი
მურადი (შეჰზადე)

**შეჰზადე მურადი** (; დ. 1519 — გ. 1521) — სულეიმან I-ისა და მისი ხარჭის, გიულფემ ხათუნის ვაჟი.

მურადი დაიბადა 1519 წელს, მამამისის ტახტზე ასვლამდე ერთი წლით ადრე, როდესაც იგი მანისაში მსახურობდა. ის იყო მისი მესამე ვაჟი (რომელიც ცოცხალი ჰყავდა) მაჰმუდისა და მუსტაფას შემდეგ. ის იყო გიულფემ ხათუნისა და სულეიმანის ერთადერთი ვაჟი.

მურადი არ მოიაზრებოდა ტახტის მემკვიდრედ, რადგან მის წინ ორი ძმა იყო. გიულფემ ხათუნს ეშინოდა, რომ, როცა სულეიმანის რომელიმე შვილი ტახტს დაიკავებდა, ოსმალური ტრადიციის მიხედვით, მურადს სიკვდილით დასჯიდა. ამიტომ ცდილობდა მოეგო სულეიმანის გული ისე, რომ მას სულ გადავიწყებოდა სხვა ხარჭები და შესაბამისად, უფრო მეტად შეეყვარებინა მურადი და ტახტის მემკვიდრედაც ის გამოეცხადებინა, მაგრამ ამის შემშლელი თავიდან მაჰიდევრან სულთანი გახდა, ხოლო სულეიმანის ტახტზე ასვლის შემდეგ ჰიურემ სულთანი.

მურადი გარდაიცვალა 1521 წელს, მამამისი ტახტზე ასვლიდან ერთი წლის შემდეგ, ყვავილით. სწორედ ამ წელსა და ამავე დაავადებით გარდაიცვალა მისი ძმა შეჰზადე მაჰმუდიც.

მისი დედა, გიულფემ ხათუნი, 1562 წელს, სულთან სულეიმანის ბრძანებით სიკვდილით დასაჯეს.

## სქოლიო
კატეგორია:ოსმანების დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1519
კატეგორია:გარდაცვლილი 1521
კატეგორია:შეჰზადეები
მუჰამად ჰუსეინ ჰაიქალი

**მუჰამად ჰუსეინ ჰაიქალი** (; დ. 20 აგვისტო [ ძვ. სტ. 10 აგვისტო], 1888, ქაფრ-ღანამი, დაკაჰლიის პროვინცია — გ. 8 დეკემბერი, 1956, კაირო) — არაბი (ეგვიპტელი) მწერალი და სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
უმაღლესი განათლება მიიღო კაიროსა და სორბონში, სადაც დაიცვა სადოქტორო ხარისხი. 1937-1944 წლებში იყო ეგვიპტის განათლების მინისტრი, 1945-1950 წლებში ეგვიპტის სახელმწიფო მინისტრი და სენატის თავმჯდომარე. ავტორია არაბულ ლიტერატურაში პირველი რეალისტური რომანებისა „ზეინაბი“ (1910) და „ასე შეიქმნა“ (1955), რომლებშიც გაილაშქრა ქალთა უუფლებო მდგომარეობისა და ფელახთა ჩაგვრის წინააღმდეგ. ავტორია ქრონიკისა „მუჰამედის ცხოვრება“ (1929).

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:არაბი მწერლები
კატეგორია:ეგვიპტის განათლების მინისტრები
კატეგორია:ეგვიპტის სახელმწიფო მინისტრები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ფაბიენ ბარტეზი

**ფაბიენ ბარტეზი** (; დ. 28 ივნისი, 1971) — ფრანგი ფეხბურთელი, საფრანგეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ყოფილი მეკარე. ნაკრებთან ერთად მოგებული აქვს მსოფლიოს (1998) და ევროპის (2000) ჩემპიონატები. მოხვდა ორივე ჩემპიონატის სიმბოლურ ნაკრებში, ხოლო 1998 წლის მუნდიალზე დასახლედა საუკეთესო მეკარედ.

## ბიბლიოგრაფია 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Fabien Barthez on soccerway 

კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ფრანგი ავტომრბოლელები
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ოლიმპიკი მარსელის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტულუზის ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ნანტის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მანჩესტერ იუნაიტედის ფეხბურთელები
კატეგორია:საფრანგეთის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:საპატიო ლეგიონის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2002 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2003 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ფიფა-ს კონფედერაციების თასის მფლობელი ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მონღოლეთის გერბი

**მონღოლეთის გერბი** () — ქვეყნის ერთ-ერთი ეროვნული სიმბოლო. მიიღეს 1992 წელს, მას შემდეგ რაც მონღოლეთში კომუნისტური მმართველობა დასრულდა. 

გერბი ჩაწერილია წრეში. ლურჯი ფერი ცის სიმბოლოა. ხოლო გარშემო შემორტყმული ოქროსფერი ზოლი ერთიანობის სიმბოლოა. ცენტრში გამოსახულია ეროვნული სიმბოლო სოიომბო და ქარში მორბენალი ცხენი. ეს სიმბოლოები აღნიშნავენ დამოუკიდებლობას, სუვერენიტეტს და მონღოლეთის სულს. გერბის ზედა ნაწილში ჩინტამანის თილისმაა, რომელიც მონღოლურ ფოლკლორში წარსულს, აწმყოსა და მომავალს აღნიშნავს. ცენტრის ქვემოთ გამოსახულია მთები და ბუდისტური ბორბალი დჰარმაჩაკრა. ბორბალზე გადადებულია რიტუალური ყელსახვევი ხადაგი. გერბის ძირითადი ბაზისია ლოტოსი ბუდიზმის ერთ-ერთი სიმბოლო. 

## ისტორიული გერბები 

Soyombo yellow.svg|1911-1939
Soyombo yellow1939.svg|1939-1940
Coat of Arms of the People's Republic of Mongolia (1940 - 1941).svg|1940-1941
Coat of Arms of the People's Republic of Mongolia (1941 - 1960).svg|1941-1960
State emblem of the People's republic of Mongolia.svg|1960-1992

## რესურსები ინტერნეტში
* მონღოლეთის ეროვნული სიმბოლოები

კატეგორია:მონღოლეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები ცხენის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები მთების გამოსახულებით
ცეცერლეგი

**ცეცერლეგი** () — ქალაქი მონღოლეთში, არახანგაის აიმაკის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, ულან-ბატორიდან სამხრეთ-დასავლეთით 600 კილომეტრში. 2006 წლის შეფასებით, ქალაქში ცხოვრობს 16 300 ადამიანი.

## კლიმატი 
## რესურსები ინტერნეტში
* Don Croner's World Wide Wanders:  Tsetserleg 
* "Tsetserleg" Encyclopædia Britannica
* Mongolia City Development Strategies for Secondary Cities http://siteresources.worldbank.org/MONGOLIAEXTN/Resources/Mon_CDS_2_city_engl.pdf

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის აიმაკების ადმინისტრაციული ცენტრები
კატეგორია:არახანგაის აიმაკი
ანაპურუსი

**ანაპურუსი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის აღმოსავლეთ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ შაპადინიის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 13 939 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 22,91 კმ²-ზე. ფართობი 608 296 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მარანიანი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
*''Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010*
*[*Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil''](http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm) 

კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ევგენი კისელიოვი

მინიატიურა|ევგენი კისელიოვი
**ევგენი კისელიოვი** (დ. 15 ივნისი,  1956, მოსკოვი, სსრკ) — საბჭოთა, რუსი და უკრაინელი ჟურნალისტი, ტელემოდერატორი.
ამჟამად მოდერაციას უწევს საღამოს პოლიტიკურ შოუს „ჩორნოე ზერკალო“ («Чёрное зеркало» ქართ. შავი სარკე), რომელიც სატელევიზიო ეთერში პარასკევობით გადის უკრაინის სატელევიზიო არხის „ინტერზე“.

## ბიოგრაფია 
ევგენი კისელიოვი 1956 წელს დაიბადა ინჟინერ-ლითონმცოდნეთა ოჯახში. 

საშუალო განათლება მიიღო მოსკოვის საგზაო შეტყობინების სახელმწიფო უნივერსტეტთან არსებულ ინგლისური ენის გაძლიერებული სწავლების სპეციალურ სკოლა N 123-ში.
 
1979 წელს ევგენი კისელიოვმა წარმატებით დაასრულა მოსკოვის მ.ვ. ლომონოსოვის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტთან არსებული აზიისა და აფრიკის ქვეყნების ინსტიტუტის ისტორიულ-ფილოლოგიური ფაკულტეტი სპეციალობით ისტორიკოსი-აღმოსავლეთმცოდნე, ხოლო 1977/1978 წლებში კი გაიარა სტაჟირება ირანში.

1979—1981 წლებში გადიოდა სამხედრო სამსახურს ავღანეთში, სადაც თარჯიმნად მუშაობდა საბჭოთა სამხედრო მრჩეველთა ჯგუფში.

1981—1984 წლებში მუშაობდა საბჭოთა კავშირის ფ.ე. ძერჟინსკის სახელობის სუკის უმაღლეს სკოლაში სპარსული ენის მასწავლებლად.

1984—1987 წლებში მუშაობდა სსრკ-ს სახტელერადიოს ახლო და შუა აღმოსავლეთზე მაუწყებლობის მთავარ რედაქციაში.

1987—1990 წლებში მუშაობდა პროგრამა "90 მინუტ"-ის («90 минут» ქართ. 90 წუთი) წამყვანად. მოგვიანებით გადაცემას გაეზარდა ფორმატი და დაერქვა "120 წუთი", - «90 минут».

## რესურსები ინტერნეტში 
* Yevgeny Kiselyov
* რადიო "ეხო მოსკვის" საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:რუსი ჟურნალისტები
კატეგორია:უკრაინელი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული 15 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მოსკოვში დაბადებულები
ჰუსარები

250პქ|მინი|მარჯვნივ|უნგრელი ჰუსარი (გრავიურა, 1578)
**ჰუსარები** () — კავალერიის გვარეობა, შეიარაღებული იყვნენ ხმლით, კარაბინითა და დამბაჩებით.

სახელწოდება ჰუსარი პირველად გაჩნდა უნგრეთში. დაერქვა აზნაურთა ლაშქრის განსაკუთრებულ რაზმებს. XVI–XVII საუკუნეებში პოლონეთში მძიმე კავალერიის სახელწოდებაა. XVII-XVIII საუკუნეებში საფრანგეთში, ავსტრიასა და პრუსიაში შეიქმნა ჰუსარების რეგულარული პოლკები, მათ როგორც მსუბუქ ცხენოსან ჯარს, მტრის ზურგში და ფალანგებზე მოქმედებისათვის, დაზვერვისა და დევნისათვის იყენებდნენ. XVII საუკუნეში რუსეთში უცხოელთაგან იქმნებოდა ჰუსართა ფორმირების ცალკე დანაყოფები, ხოლო XVIII საუკუნეში კი რეგულარული რაზმები. რუსეთის არმიაში 1825 წელს იყო ჰუსართა 14 რეგულარული პოლკი, 1917 წელს ჰუსართა 2 გვარდიისა და 18 საარმიო პოლკი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ფრთიანი ჰუსარები

## ლიტერატურა
კატეგორია:კავალერია
კატეგორია:ჰუსართა პოლკები
პირველადი სუპი

**პირველადი სუპი**  — ტერმინი, რომელიც შემოიტანა საბჭოთა ბიოლოგმა, ალექსანდრე ოპარინმა 1924 წელს. მან წამოჭრა თეორია, დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობაზე გარდაქმნის მეშვეობით, მუდმივი ქიმიური რეაქციების შედეგად, იმ მოლეკულების თანდათანობითი ევოლუციით, რომლებიც შეიცავდნენ ნახშირბადს პირველად სუპში. 

პირველადი სუპი სავარაუდოდ არსებობდა დედამიწის პატარა წყალსატევებში 4 მილიარდი წლის წინ. ის შედგებოდა ამინომჟავებისგან, პოლიპეპტიდებისგან, აზოტოვანი ფუძეებისა და ნუკლეოტიდებისგან. ის წარმოიშვა ელექტრონული დამუხტვის შედეგად, დიდი ტემპერატურის და კოსმიური დასხივებისგან. ამასთან გასათვალისწინებელია ის ფაქტორი, რომ დედამიწის ატმოსფერო არ შეიცავდა ჟანგბადს. 

1923 წელს მეცნიერმა ივარაუდა, რომ პირველყოფილი დედამიწის პირობებში, ორგანული ნივთიერებები წარმოიქმნებოდნენ უმარტივესი ნაერთებისგან — ამიაკისგან, მეთანისგან, წყალბადისა და წყლისგან. 

ასეთი გარდაქმნებისთვის საკმარისი ენერგიის წყაროს, სავარაუდოდ, ულტრაიისფერი გამოსხივება ან ხშირი ელექტრული განმუხტვა ანუ ელვა წარმოადგენდა. შესაძლებელია, ეს ორგანული ნივთიერებები დროდადრო გროვდებოდნენ უძველეს ოკეანეში, წარმოქმნიდნენ პირველად თხევად მასას — სუპს, რომელშიც ჩაისახა სიცოცხლე.

ოპარინის ჰიპოთეზის თანახმად, პირველად სუპში ცილების ძაფისებრ მოლეკულებს შეეძლოთ დახვეულიყვნენ ბურთებივით, „შეწებებულიყვნენ“ ერთმანეთთან და გადიდებულიყვნენ. ამის მეშვეობით, ისინი გამძლეები ხდებოდნენ  შემოტევების გამანადგურებელი მოქმედებისგან და ულტრაიისფერი გამოსხივებისგან. დაახლოებით ისე იყო, ლანგარზე რომ გატეხილი თერმომეტრიდან ვერცხლისწყალი დავასხათ: მრავალი პატარა ბურთულებად დაშლილი ვერცხლისწყალი იკვრებოდა საჩქაროდ უფრო დიდ ბურთულებად, ხოლო შემდეგ ერთ დიდ ბურთად. 

ცილოვანი „ბურთულები“ პირველყოფილ სუპში იზიდავდნენ თავისკენ, აკავშირებდნენ წყლის და ცხიმების მოლეკულებს. ცხიმები თავსდებოდნენ ცილოვანი სხეულების ზედაპირზე. მათი სტრუქტურა უჯრედულ მემბრანას წამოგავდა. ამ პროცესს ოპარინი ეძახდა კოაცერვაციას, ხოლო მიღებულ სხეულებს — კოაცერვანტებს. დროთა განმავლობაში, კოაცერვანტები შთანთქავდნენ მათ გარშემომყოფი ნაერთების ახალ ნაწილებს, მათი სტრუქტურა რთულდებოდა მანამ, სანამ არ გარდაიქმნენ ძალიან პრიმიტიულ, მაგრამ უკვე ცოცხალ ორგანიზმებად.

## რესურსები ინტერნეტში
* როგორ ჩაისახა სიცოცხლე  

კატეგორია:ევოლუციური ბიოლოგია
ოსმალეთის უნგრეთი

მინი|300პქ|ცენტრალური ევროპა 1683 წელს.
**ოსმალეთის უნგრეთი** (, ) — ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, სულეიმან I კანუნის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია უნგრეთის მიწაზე. იგი არსებობდა XVI-XVII საუკუნეებში, 1699 წლამდე, სანამ ოსმალეთის იმპერია იძულებული გახდებოდა დაეთმო დაპყრობილი ტერიტორია.

## შექმნა 
ოსმალეთის უნგრეთი შეიქმნა მოჰაჩის ბრძოლის შედეგად, სადაც ოსმალეთის ერთ-ერთმა გამოჩენილმა და თვალსაჩინო მმართველმა, სულეიმან I-მა დაამარცხა, უნგრეთის, ხორვატიისა და ბოჰემიის ახალგაზრდა, 20 წლის, მეფე ლაიოშ II. ეს ყველაფერი მოხდა 1526 წელს.

იმ დროს, ოსმალეთის სულთანს ჰყავდა 100 000 მეომარი, ხოლო ლაიოშ II-ს — მხოლოდ 25 000. ასე რომ, სასწაული უნდა მომხდარიყო, იმისათვის რომ, გამარჯვება სწორედ ლაიოშს დარჩენოდა. ამიტომ, ლაიოშს ბევრჯერ შესთავაზეს, რომ სულთან სულეიმანს დანებებოდა, მაგრამ მან არავის დაუჯერა და  გადაწყვეტილება არ შეცვალა. მათთვის დანებებას, ოსმალთათვის გაშლილ ველზე შებმა არჩია.

29 აგვისტოს, მოჰაჩის ველზე გაიმართა სასტიკი ბრძოლა, სადაც ოსმალეთის იმპერიამ აბსოლუტური გამარჯვება მოიპოვა და ეს ყველაფერი ოსმალებმა მხოლოდ 2 საათში მოახერხეს. ახალგაზრდა მეფე ლაიოშ II-ც ამ ბრძოლას შეეწირა, მის 25 000 ჯარისკაცთან ერთად.

სწორედ ამ დაპყრობილ ტერიტორიაზე შეიქმნა ოსმალეთის უნგრეთი მის ტახტზე პრეტენზიას ორი კანდიდატი აცხადებდა — ფერდინანდ I და იანოშ I ზაპოლაი. 1541 წელს, მას შემდეგ, რაც სულეიმან I-მა ჰაბსბურგებს ბუდა წაართვა, დასავლეთ და ჩრდილო უნგრეთის მეფედ აღიარებულ იქნა ფერდინანდ I, ხოლო სამხრეთ და ცენტრალური უნგრეთი ოსმალეთის მფლობელობაში დარჩა და მას სათავეში იანოშ I ჩაუდგა.

## არსებობის პერიოდი 
ოსმალეთის უნგრეთი არსებობდა საუკუნენახევარზე მეტი ხნის განმავლობაში, კერძოდ კი 1541-1699 წლებში და მას სათავეში ზაპოლაების დინასტია ჩაუდგა.

დაპყრობილ ტერიტორიაზე მცხოვრები ხალხის ძირითადი ნაწილი მათ მიწაზე ოსმალთა გაბატონებას მალევე შეეგუა, ხოლო დანარჩენები, დროთა განმავლობაში იძულებულნი გახდნენ ეღიარებინათ ოსმალეთის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია და შეგუებოდნენ მათ მმართველობას. ეს ყველაფერი ოსმალეთს საშუალებას აძლევდა უნგრელ ხალხზე კიდევ უფრო მეტად გაეზარდა საკუთარი გავლენა და ბევრი ადამიანი მოექცია მის ქვეშ, რასაც ისინი გარკვეული ხნის განმავლობაში წარმატებით ახერხებდნენ. თუმცა, ოსმალთა ბატონობის გამო, უნგრეთში ნელ-ნელა გაჩნდა დაუსახლებელი მიწები, გლეხები ტყეებს აფარებდნენ თავს. მაგრამ, ამ დაუსახლებელ მიწებზე განვითარდა სოფლის მეურნეობა, რამაც საგრძნობლად გააძლიერა ეკონომიკა. გაჩნდა ვენახები. ღვინო ჩეხეთში, ავსტრიასა და პოლონეთში გაჰქონდათ.

## არსებობის შეწყვეტა 
როდესაც ოსმალეთის ხანგრძლივი დაკნინების პერიოდი დაიწყო, იგი კარგავდა პატარ-პატარა ტერიტორიებს, კუნძულებსა და ქვეყნებს. 1699 წელს, ოსმალეთის იმ დროინდელი სულთანი მუსტაფა II, იძულებული გახდა, რომ დაედო ოსმალეთის იმპერიისათვის საზიანო კარლოვიცის ზავი, რომლითაც უნგრეთის დიდი ნაწილი მიიღო ავსტრიამ. შესაბამისად, რადგან ოსმალეთის იმპერია აღარ ბატონობდა უნგრეთზე, ოსმალეთის უნგრეთმაც შეწყვიტა არსებობა.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოსმალეთის უნგრეთი 1541-1699

კატეგორია:ოსმალეთის იმპერია
კატეგორია:უნგრეთის ისტორია
ვენეციის 72-ე კინოფესტივალი

ვენეციის კინოფესტივალის 72-ე გამოშვება გაიმართა 2015 წლის 2-12 სექტემბერს, ვენეციის ლაგუნის ფეშენებლურ კუნძულ ლიდოზე. 2015 წლის ფესტივალის მხატვრული ხელმძღვანელი იყო კინოკრიტიკოსი ალბერტო ბარბერა , ორგანიზატორი - 2008 წლიდან „ვენეციის ბიენალეს“ ხელახლად არჩეული პრეზიდენტი, 90-იან წლებში იტალიის რესპუბლიკის მთავრობის კაბინეტის წევრი, პაოლო ბარატა (Paolo Baratta).

ღონისძიების ოფიციალური დიასახლისი იყო ფრანკო - ეგვიპტური წარმოშობის იტალიელი მოდელი, ფილანტროპი, მსახიობი, 27 წლის ელიზა სედნაუი (Elisa Sednaoui). 

ფესტივალის სხვადასხვა პროგრამაში მონაწილე ფილმების ჩამონათვალი გამოცხადდა პრესკონფერენციაზე, რომელიც გაიმართა რომში 2015 წლის ივლისის ბოლოს. ფესტივალის ჟიურის ხელმძღვანელობდა მექსიკელი რეჟისორი ალფონსო კუარონი,.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* ვენეციის კინოფესტივალი IMDB-ზე

## სქოლიო 
კატეგორია:ვენეციის კინოფესტივალი
გალისიური ქერა

**გალისიური ქერა** ან გალისიური წითელი (, ) — მსხვილი რქოსანი საქონლის გალისიური ჯიში. სახელი ჰქვია ფერის გამო, მისი ტყავის ფერი იცვლება კრემისფერიდან მოოქროსფრო წითლამდე.

გალისიური ქერა ძირითადად წარმოადგენს სახორცე ჯიშს. ტრადიციულად მისი რძე გამოიყენებოდა ყველ ტეტილიას დასამზადებლად.

ჯიში დარეგისტრირებულია 1933 წლიდან. 1900-იანებში ხდებოდა მისი სხვა და სხვა ჯიშებთან შეჯვარება, მათ შორის: შვეიცარიულ ყავისფერთან და სამხრეთ დევონურთან.

## სქოლიო 
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
ქართული მთის საქონელი

**ქართული მთის საქონელი** — მსხვილი რქოსანი საქონლის ქართული ჯიში. შეიძლება იყოს შავ და თეთრ ან წითელ და თეთრ ფერებში. ეს არის მომცრო ტანის ჯიში, რომელიც მორგებულია კავკასიის მთიანი რეგიონის პირობებს. ძროხის წონა აღწევს 220–280 კილოს, ხოლო ხარის 270–370 კილოს. 

## სქოლიო 
კატეგორია:მსხვილი რქოსანი საქონლის ჯიშები
ფასციაცია

**ფასციაცია**   (< ლათ. fascia სახვევი, ზოლი)   — მცენარეთა ყლორტის დეფორმაცია, რომლის დროსაც იგი ბრტყელდება, თასმისებრი ხდება და სხვა. ღერო გაღუნულია ან დაგრეხილია, მისი აპიკალური ნაწილი არანორმალურად იტოტება; შეცვლილია ფოთლების, ყვავილების, ყვავილედების ფორმირების ვადები და ურთიერთგანწყობა, საგრძნობლადაა გაზრდილი ყვავილედში ყვავილების, ხოლო ყვავილში — მისი ნაწილების რაოდენობა (ვითარდება მრავალბუდიანი გინეცეუმი, დიდდება ნაყოფი და სხვა). ფასციაცია  გამოწვეულია სხვადასხვა მიზეზით (ვირუსები, ბაქტერიები, ზრდის სტიმულატორები, ტემპერატურა,  მექსნიკური დაზიანება და სხვა). ფასციაციის დროს მიმდინარე ფიზიოლოგიური-ბიოქიმიური კანონზომიერებანი ჯერ კიდევ არ არის დადგენილი. ყვავილისა და ნაყოფის ფასციაცია ბევრ შემთხვევაში სასარგებლოა და წარმატებით იყენებენ ზოგი სასოფლო-სამეურნეო კულტურების სელექციაში.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგიური ტერმინები
ჰუსეინი (იორდანია)

**ჰუსაინ იბნ ტალალი**, *ჰუსაინ I* (; დ. 14 ნოემბერი, 1935, ამანი — გ. 7 თებერვალი, 1999, იქვე) — იორდანიის მეფე 1952–1999 წლებში. იორდანიის მეფეების თალალის შვილი და აბდულა II-ის მამა. წარმოდგებოდა ჰაშმიდების დინასტიიდან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:იორდანიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული  14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1999
ალექსანდრე ოპარინი

**ალექსანდრე ივანეს ძე ოპარინი** ( დ.  2 მარტი [ ძვ. სტ. 18 თებერვალი], 1894, უგლიჩი — გ. 21 აპრილი, 1980, მოსკოვი) — საბჭოთა ბიოქიმიკოსი, რომელმაც შექმნა დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობის მეცნიერულად დასაბუთებული თეორია. სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946). სოციალისტური შრომის გმირი (1969). ოპარინის უმთავრესი ნაშრომები ეძღვნება მცენარეული ნედლეულის გადამუშავების ბიოქიმიურ საფუძვლებს, ფერმენტების მოქმედებას მცენარეში, დედამიწაზე სიცოცხლის წარმოშობას. ოპარინის აზრით სიცოცხლის წარმოშობა დედამიწაზე ნახშირბადოვანი ნაერთების ევოლუციის შედეგია. ოპარინი იყო სიცოცხლის წარმოშობის შემსწავლელი საერთაშორისო საზოგადოების პრეზიდენტი (1970-დან, 1977-დან საპატიო პრეზიდენტი), ბულგარეთის, გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის, კუბის, ესპანეთის, იტალიის მეცნიერებათა აკადემიების საპატიო წევრი და გერმანიის ბუნებისმეტყველების აკადემიის „ლეოპოლდინას“ წევრი. ლენინური (1974) და ალექსი ბახის სახელობის პრემიების ლაურეატი. 1979 წელს მიენიჭა მიხეილ ლომონოსოვის სახელობის ოქროს მედალი. 1977 წელს სიცოცხლის წარმოშობის შემსწავლელმა საერთაშორისო საზოგადოებამ დააწესა ალექსანდრე ოპარინის სახელობის ოქროს მედალი. დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენით, აგრეთვე საზღვარგარეთის ორდენებით და მედლებით. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  1894
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:რუსი ბიოქიმიკოსები
კატეგორია:რუსი ბიოლოგები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ფაფანაკი

მინიატიურა|„ჯაბა გურიელი ფაფანაკით“ 
**ფაფანაკი** — ქართული ქუდის (მამაკაცისა) ერთ-ერთი უძველესი სახეობა. ნაბდის ან ტყავის ბრტყელი თავსაბურავი, რომელიც მხოლოდ თავის თხემს ფარავდა. ჰქონდა წრის ფორმა და თასმებით მაგრდებოდა ნიკაპქვეშ. ზოგჯერ ძვირფასი ქსოვილი (მაუდი, ფარჩა) ჰქონდა გადაკრული და დაქარგული იყო. ფაფანაკი იმერული ქუდის სახელითაცაა ცნობილი, თუმცა წარსულში უფრო ფართოდ ყოფილა გავრცელებული. ისტორიულ წყაროებში XV საუკუნიდან დასტურდება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თავსაბურავები
კატეგორია:ქართული ტანსაცმელი
ჰუსეინ იბნ ალი ალ-ჰაშიმი

მინიატიურა|ჰუსეინ იბნ ალი ალ-ჰაშიმი
**ჰუსეინ იბნ ალი ალ-ჰაშიმი**, *ჰუსაინ I* (; დ. 1854 — გ. 4 ივნისი, 1931, ამანი) — ოსმალეთზე დაქვემდებარებული ჰიჯაზისა და მექის გამგებელი (დიდი შერიფი) 1908-1916; ჰიჯაზის მეფე 1916-1924. ჰაშიმიდების დინასტიის დამაარსებელი. პირველი მსოფლიო ომის დროს დიდ ბრიტანეთთან დადო შეთანხმება (1915), რომლის მიხედვითაც დიდი ბრიტანეთი კისრულობდა მომავალი არაბული სახელმწიფოს აღიარებას ჰუსეინის მეთაურობით. 1916 წლის 2 ნოემბერს ჰუსეინმა თავი გამოაცხადა არაბების მეფედ, მაგრამ ბრიტანეთმა ფარულად დაარღვია ნაკისრი ვალდებულება (საიქს-პიკოს ხელშეკრულება 1916) 1916 წლის გაზაფხულზე და საფრანგეთმა ჰუსეინი მხოლოდ ჰიჯაზის მეფედ აღიარა. 1924 წლის 5 ოქტომბერს ჰუსეინმა ტახტი დაუთმო თავის უფროს ვაჟს ალის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჰიჯაზის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 1845
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1931
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები