open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნიზამი განჯევის სახელობის ოქროს მედალი

მინი|მედლის ორივე მხარე
**ნიზამი განჯევის სახელობის ოქროს მედალი** () — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ერთ-ერთი მაღალი სახელმწიფო ჯილდოა, რომელიც 2014 წლის 16 მაისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მილი მეჯლისის მიერ დაარსდა. ეს მედალი ყოველწლიურად გადაეცემა გამოჩენილ აზერბაიჯანელ მეცნიერებსა და ერთ უცხოელ მეცნიერს, რომლებმაც მნიშვნელოვანი სამეცნიერო ნაშრომები წარადგინეს. ამ ჯილდოს მიზანია მეცნიერებისა და განათლების სფეროში მიღწეული მნიშვნელოვანი წვლილების აღიარება და წახალისება.

## მედლის შესახებ 
„ნიზამი განჯევის სახელობის ოქროს მედლის“ დაწესების გადაწყვეტილება 2013 წლის 6 ნოემბერს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის სხდომაზე მიიღეს. ამ სხდომაზე მედლის წესდება და აღწერა განიხილეს. მოგვიანებით, 2014 წლის 16 მაისს, აზერბაიჯანის მილი მეჯლისმა პლენარულ სხდომაზე შეიტანა ცვლილებები აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კანონში „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ორდენებისა და მედლების შექმნის შესახებ“, რაც ითვალისწინებს „ნიზამი განჯევის ოქროს მედლის“ დაწესებას.

„ნიზამი განჯავის სახელობის ოქროს მედალი“ ყოველწლიურად გადაეცემა ერთ აზერბაიჯანელ მეცნიერს და ერთ უცხოელ მკვლევარს, რომლებიც ფუნდამენტური და გამოყენებითი მეცნიერებების სფეროში გამორჩეული მიღწევებით გამოირჩევიან. ჯილდოს მიზანია, წაახალისოს მეცნიერები და გააუმჯობესოს მათი კვლევის ხარისხი.

მედლის კანდიდატურები აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის ექსპერტული კომისიის გადაწყვეტილებით წარედგინება, ხოლო კომისია ფარული კენჭისყრით გამარჯვებულს ირჩევს, რომლის დაჯილდოებაზე საბოლოო გადაწყვეტილებას აკადემიის საბჭო იღებს.

„ნიზამი განჯევის ოქროს მედალი“ გადაეცემა დაჯილდოებულ ადამიანს სიცოცხლეშივე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* В Азербайджане учреждена золотая медаль имени Низами Гянджеви

## სქოლიო 
კატეგორია:მედლები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
მაი გოლანი

**მაი გოლანი** (, დ. 3 მაისი, 1986, თელ-ავივი, ისრაელი) — ისრაელელი ულტრამემარჯვენე პოლიტიკოსი და საზოგადო მოღვაწე. იგი აირჩიეს ქნესეთში ლიკუდიდან 2022 წლის არჩევნებში. მანამდე ის იყო არასამთავრობო ორგანიზაცია „ებრაული ქალაქის“ აღმასრულებელი დირექტორი და ასევე მონაწილეობდა არალეგალური იმიგრაციის წინააღმდეგ კამპანიაში.

გოლანმა საერთაშორისო ყურადღება მიიპყრო დონალდ ტრამპის ღია მხარდაჭერით, გადაცემის შემდეგ მაის დაუკავშირდა გილა ალმაგორი და მისი საქველმოქმედო ორგანიზაცია Wish Foundation. ალმაგორის დახმარების შედეგად, მუნიციპალიტეტმა მიიწვია ირონ დალეტის საშუალო სკოლაში, ჩრდილოეთ თელ-ავივის უფრო მდიდარ სოციალურ-ეკონომიკურ სექტორში, სადაც მას აბუჩად იგდებდნენ სამხრეთ თელ-ავივის წარმოშობის გამო. პოლიტიკურად აქტიური გახდა 2011 წელს, აწარმოებდა კამპანიას სამხრეთ თელ-ავივში არალეგალური აფრიკელი ემიგრანტების გავლენის შესახებ ცნობიერების ამაღლების მიზნით. იგი გახდა ცნობადი სახე თელ-ავივში დაურეგისტრირებული ემიგრანტების არსებობის წინააღმდეგ ბრძოლის კამპანიაში.

2013 წელს მან შექმნა ორგანიზაცია „ებრაული ქალაქი“, რომელიც კენჭს იყრიდა თელ-ავივის საკრებულოს არჩევნებში, მაგრამ ტექნიკური მიზეზების გამო დისკვალიფიცირებული იყო.

2013 წელს ისრაელის საკანონმდებლო არჩევნებში მან მე-10 ადგილი დაიკავა Otzma L'Israel პარტიის კანდიდატებს შორის, მაგრამ პარტიამ მანდატები ვერ მოიპოვა. 2015 წლის ქნესეთის მე-20 არჩევნებში იგი 32-ე ადგილზე გავიდა, როგორც პარტია „ლიკუდის“ კანდიდატი, რომელმაც საბოლოოდ მიიღო ყველაზე მეტი ხმა. 2023 წლის აპრილში ისრაელის პრემიერ-მინისტრმა ბენიამინ ნეთანიაჰუმ მაი გოლანი ნიუ-იორკში გენერალურ კონსულად დანიშნა. მისი კანდიდატურა გააკრიტიკეს ისრაელებმა და ამერიკელებმა მისი თვითიდენტიფიკაციის გამო, როგორც „ამაყი რასისტი“ და მისი კომენტარები ისრაელში აფრიკელი ლტოლვილების შესახებ, მათ შორის მათი გაძევების მოწოდების გამო. 2015 წელს ის აირჩეული იქნა სოციალურ სფეროში „წლის ქალად“ ისრაელის მეშვიდე არხის მიერ. 2022 წლის ივლისში TikTok აკრძალა მისი პოსტი ძალადობის შესახებ სამხრეთ თელ-ავივში რასიზმის წაქეზების გამო.

## სქოლიო
კატეგორია:ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ისრაელელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ისლამური სამოსი

**ისლამური სამოსი** — მუსლიმანური სამოსის მოთხოვნები საზოგადოებრივ ადგილებში, მეჩეთებში და ისლამურ სახელმწიფოებში.
300px|მინი|მამაკაცის თავსაბურავი
300px|მინი|მალაიზიელი მუსლიმი ქალები დღესასწაულზე
300px|მინი|თანამედროვე მუსლიმების სამოსი სუდანში
## ძირითადი მოთხოვნები
როგორც მამაკაცის, ისე ქალის სამოსის მთავარი მოთხოვნაა ის, რომ ის უნდა ფარავდეს შარიათით დადგენილ სხეულის ნაწილებს. მამაკაცებისთვის ავრატი (სხეულის ნაწილი, რომელიც მუსლიმებს მოეთხოვებათ დაფარონ) — სხეულის ნაწილად ითვლება ჭიპიდან მუხლებამდე, ხოლო ქალებისთვის ავრატის ინტერპრეტაცია განსხვავებულია: ზოგი მოითხოვს სხეულის სრულ დაფარვას, ზოგი საშუალებას აძლევს სახის და ხელების გამოჩენას, ხოლო ჰანაფიტები აძლევენ ფეხის ტერფამდე გამოჩენის უფლებას. დასაშვებია სხეულის აკრძალული ნაწილის ჩვენება მათთვის, ვისთანაც შარიათი კრძალავს ქორწინებას (მაჰრამი).

ქალის ჩაცმულობა უნდა შეესაბამებოდეს ტანსაცმლის ტრადიციულად ქალურ სტილს და არა მამაკაცურს. ასევე, მამაკაცის ტანსაცმელი უნდა იყოს მამაკაცური. ეს ეხება არა მარტო ტანსაცმელს, არამედ ქცევის სტილს (საუბრის მანერა, სიარული და მოძრაობები). ისლამური ქალის სამოსი არ ეწინააღმდეგება ქრისტიანული და ებრაული ტრადიციების მორალურ და ეთიკურ იდეალებს.

## აკრძალული სამოსის სახეობები
აკრძალული სამოსი მოიცავს  მიზანშეწონილია ახალი ტანსაცმელის ჩაცმისას წარმოთქვან შემდეგი სიტყვენი: „ჩაიცვით ახალი, იცხოვრეთ ღირსეულად და მოკვდით როგორც მოწამე“.

## მამაკაცის სამოსი
### იჰრამი 
ჰაჯისა და უმრას დროს მუსლიმ მამაკაცებს მოეთხოვებათ ეცვათ ტანსაცმელი, რომელსაც იზარი ჰქვია. იზარი სხეულის ნაწილს წელიდან მუხლებამდე ფარავს. შეიძლება ორივე ბოლოზე კვანძებით იყოს შეკრული ან რაღაცით დაფარული. სხეულის ზედა ნაწილი დაფარულია მეორე შარფით, რომელსაც რიდა ჰქვია. სამი სუნიტური მადჰაბის მიხედვით (გარდა ჰანაფიისა), რიდა არ შეიძლება იყოს მიბმული მისი ბოლოებით ერთმანეთის პირისპირ. იზარი და რიდა არ უნდა იყოს შეკერილი, ნაქსოვი, წებოვანი ან თექასგან დამზადებული. მექაში მომლოცველ ქალებს უფლება აქვთ ატარონ ნებისმიერი ქალის სამოსი, რომელიც ნებადართულია შარიათით. გამონაკლისია ხელთათმანები, რომელთა ტარება აკრძალულია როგორც მამაკაცებისთვის, ასევე ქალებისთვის.

### ტანსაცმლის დამოკლება 
მამაკაცის ტანსაცმლის დამოკლება ისლამური ეთიკის ნაწილია, წინასწარმეტყველ მუჰამედის სუნატის შესაბამისად და სიმბოლოა ალაჰისადმი მორჩილების.

## ქალის სამოსი
მუსლიმანი ქალის ან მუსლიმის მეუღლის ტანსაცმელი (მუსლიმანი ქალების გარდა, ცოლები შეიძლება გახდნენ ქრისტიანები და ებრაელები) უნდა იყოს ღვთისმოსავი, კაბები გრძელი, დახურული და არა გამჭვირვალე. ის უნდა იყოს თავისუფალი და არ უნდა უსვამდეს ხაზს სხეულის ნაკვთებს. მიზანშეწონილია ეცვათ ლამაზი ტანსაცმელი, მოერიდნონ ნათელ ფერებს.

ქალის ტანსაცმელი უნდა მალავდეს სხეულის ყველა ნაწილს, გარდა სახისა და ხელის მტევნებისა. ყურანი მოითხოვს, რომ ჩამოიწიონ ჯილბაბი, დაიმალონ კისერი და მკერდი უცხო მამაკაცებისგან და არ ავალდებულებთ დაიმალონ სახე.

## გალერეა

Hijab_Niqab_Muslim_Veil.jpg|ჰიჯაბი და ნიქაბი
Vahid_Dasjerdi.JPG|ჩადრი
Jilbab.gif|ჯილბაბი
Burqa_IMG_1127.jpg|ბურკა
A_walk_on_the_beach,_cropped_-_P1050437.jpg|აბაია
Burqini.jpg|ბურკინი

## სქოლიო
კატეგორია:ისლამური კულტურა
ნიზამის პარკი

**ნიზამის პარკი** () — ერთ-ერთი უძველესი პარკია აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მდებარეობს ქალაქის ხატაის რაიონში, პეტროლეას ვილას ტერიტორიაზე, რომელიც ძმებმა ნობელებმა მე-19 საუკუნის ბოლოს ააშენეს მათი კომპანიის თანამშრომლებისთვის ბაქოს გარეუბანში, შავი ქალაქის საზღვარზე. პარკის საერთო ფართობი 13,6 ჰექტარია. უზარმაზარ ტერიტორიაზე მდებარე სამრეწველო ლანდშაფტის ამ პარკმა დადებითი გავლენა მოახდინა აფშერონის ლანდშაფტურ არქიტექტურაზე. 1920 წლის შემდეგ პეტროლეას ვილას ყოფილ ბაღს ლუნაჩარსკის სახელი ეწოდა, მოგვიანებით - „როტე ფაჰნე“, ამავე სახელწოდების გერმანული გაზეთის პატივსაცემად, შემდეგ კი ნიზამი განჯევის სახელი მიენიჭა.

## ისტორია 
1882-1883 წლებში, ძმებმა ნობელებმა, რომლებიც აწარმოებდნენ ნავთობის მოპოვებას აფშერონის ნახევარკუნძულზე, ბაქოს ქარხნულ რაიონთან ახლოს დააარსეს დასახლება სახელწოდებით „Oil Villa“ (Villa Petrolea). ეს დასახლება შექმნეს ნობელების კომპანიის თანამშრომლებისთვის, რომელთათვისაც გაუმჯობესებული საცხოვრებელი პირობები შექმნეს, რათა შეენარჩუნებინათ მაღალი დონის სპეციალისტები. დასახლებას ჰქონდა 10,26 ჰექტარ ფართობზე გაშენებული გამწვანებული ზონა, რაც ბაქოსთვის იმ პერიოდში უჩვეულო იყო.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს ქარხნული უბანი ბუნებრივი და საცხოვრებელი პირობებით არ იყო ხელსაყრელი, ბაქოს პროლეტარიატისთვის ამ პირობებში ცხოვრება მაინც შესაძლებლად ითვლებოდა. თუმცა, ტექნიკური პერსონალი და სპეციალისტები ასეთ გარემოში მუშაობას დიდ ანაზღაურებაზეც არ თანხმდებოდნენ. ამიტომ, ნობელებმა გადაწყვიტეს, სპეციალურად ამ პერსონალისთვის კომფორტული საცხოვრებელი პირობები შეექმნათ. დასახლების გამწვანებისთვის, მოწვეული იყო ცნობილი სპეციალისტი ე. ბეკლე, რომელიც ვარშავაში მრავალი ბაღისა და პარკის გაშენებაზე მუშაობდა. მისი ხელმძღვანელობით ბაქოში 10 ჰექტარ ფართობზე შეიქმნა მწვანე ზონა, რომელიც ნავთობის ავზებსა და ქარხნების მასას შორის იყო განთავსებული.

1939 წელს გაზეთმა *„ბაკინსკი რაბოჩიმ“* გამოაცხადა, რომ როტე-ფაჰნეს კულტურისა და დასვენების პარკის რეკონსტრუქცია იმ ზაფხულს დაიწყებოდა. ბაქოს შესასვლელი ქუჩის ბაღებისა და პარკების ადმინისტრაციის საპროექტო ბიურომ შეიმუშავა პროექტი, რომელიც აუზის ცენტრში მწვანე კუნძულის, შადრევნისა და სცენის მოწყობას, ქანდაკებების დამატებას, პავილიონებისა და კიოსკების განახლებასა და სპორტული სტადიონის აშენებას ითვალისწინებდა. სამუშაოების დასრულება 1941 წელს იგეგმებოდა.

2021 წელს პარკი ხელახლა კეთილმოაწყვეს: ადმინისტრაციული შენობები სრულად განაახლეს, ხელოვნური ტბა მოაწყვეს, 1938 წლის ამფითეატრი და საზაფხულო კინოთეატრი აღადგინეს, შადრევნები და თანამედროვე განათება დაამატეს. პარკში გაზონები, სკამები, სპორტული ობიექტები და საბავშვო გასართობი კომპლექსი მოეწყო. საზაფხულო კინოთეატრის წინ ციხე-სიმაგრის კედელი მდინარის ქვებისგან აშენდა, ხოლო გამწვანების სამუშაოების ფარგლებში ათასობით ხე, ბუჩქი და დეკორატიული მცენარე დაირგო.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კრუია

**კრუია** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი ჩრდილო-ცენტრალურ ალბანეთში. მდებარეობს მთა კრუიესა და მდინარე იშემს შორის, ქალაქი მდებარეობს დედაქალაქ ტირანიდან 20 კმ-ში, მის ჩრდილოეთით. 

კრუია დასახლებული იყო ძველი ილირიული ტომის ალბანების მიერ. 1190 წელს კრუია გახდა პირველი ალბანური სახელმწიფოს, არბერის სამთავროს დედაქალაქი. შემდეგ იგი ალბანეთის სამეფოს დედაქალაქი გახდა, ხოლო XV საუკუნის დასაწყისში კრუია დაიპყრო ოსმალეთის იმპერიამ, მაგრამ 1443 წელს ხელახლა დაიბრუნა სკანდერბეგმა.

ოსმალებმა კონტროლი დაიბრუნეს ქალაქზე მეოთხე ალყის შემდეგ 1478 წელს და მიუერთეს თავის ტერიტორიებს. 1906 წლის ადგილობრივ აჯანყებას მოჰყვა ალბანეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადება 1912 წელს. 1910-იანი წლების შუა პერიოდში კრუია იყო ბრძოლის მოედანი მცირე დროით არსებულ ცენტრალური ალბანეთის რესპუბლიკასა და ალბანეთის სამთავროს შორის. 1914 წელს ესად ტოფთანიმ მოახერხა ქალაქის დაპყრობა, მაგრამ იმავე წელს იგი ხელახლა შეურთდა ალბანეთის სამთავროს. მეორე მსოფლიო ომის დროს იგი იყო წინააღმდეგობის ლიდერ აბაზ კუპის აქტოვობების ცენტრი.

კრუიას მუზეუმებს შორისაა სკანდერბეგის მუზეუმი, რომელიც მდებარეობს კრუიის ციხის მიდამოებში და ეროვნული ეთნოგრაფიული მუზეუმი.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ალბანეთის ქალაქები
შუშა 2022 (ჭადრაკის ტურნირი)

**შუშა 2022** () — საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი, რომელიც  2022 წლის 21-24 სექტემბერს აზერბაიჯანის ქალაქ შუშაში გაიმართა. ტურნირი აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს, აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაციის და შუშას სახელმწიფო ნაკრძალის მიერ ორგანიზებული იყო და შუშაში დაბადებული აზერბაიჯანელი პოეტის ხურშიდბანუ ნათავანის 190 წლის იუბილეს მიეძღვნა.

ეს ტურნირი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი იყო შუშის საჭადრაკო ცენტრად ქცევის განვითარებაში.

## გამარჯვებულები 
ტურნირი პირველად ჩატარდა შუშაში და მისი ჩატარების ადგილი იყო *სასტუმრო ყარაბაღი*. ჯამური საპრიზო ფონდი შეადგენდა 150 ათას მანეთს.

* **მამაკაცთა შორის** გამარჯვებული გახდა აზერბაიჯანელი შახრიარ მამედიაროვი.
* **ქალთა შორის** გამარჯვებული მერი არაბიძე საქართველოდან.
მინი|272x272პქ|შუშას ციხის განჯის კარიბჭე, რომლის სტილიზებული გამოსახულება და ზემოთ აღნიშნული წარწერის შრიფტი გამოყენებულია ტურნირის ლოგოში

## ლოგო 
ტურნირის ოფიციალური ლოგო წარმოდგენილი იყო 2022 წლის 24 აგვისტოს. ლოგო წარმოადგენს შუშას ციხის, ყარაბაღის რაინდის და ჭადრაკის ფიგურის სტილიზებულ გამოსახულებებს, რაც ხაზს უსვამს როგორც ქალაქის ისტორიულ და კულტურულ მნიშვნელობას, ისე საჭადრაკო ტურნირის თემატიკას.

ლოგოზე გამოყენებულია შრიფტი, რომელიც ემთხვევა შუშას ციხის განჯის კარიბჭის წარწერას „**Şuşa**“, რაც კიდევ უფრო ემოციურად აკავშირებს ქალაქის სიმბოლიკას საჭადრაკო ღონისძიებასთან.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
სპორტის სასახლე (ბაქო)

**ხელის თამაშების სასახლე (****)**, ასევე ცნობილი როგორც **სპორტის სასახლე (****) —** ბაქოში მდებარე სპორტული არენა, რომელიც აშენდა 1974 წელს. ის ერთ-ერთი უმსხვილესი სპორტული კომპლექსია ქალაქში და 1628 მაყურებელს იტევს. არენა სხვადასხვა სახის შეჯიბრებებს მასპინძლობს, მათ შორის ფუტსალის, მაგიდის ჩოგბურთისა და ბადმინტონის შეჯიბრებებს.

## მნიშვნელოვანი ღონისძიებები 
* **2004 წლის თებერვალი:** სასახლემ უმასპინძლა ტაეკვონდოში XXVIII ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების საერთაშორისო საკვალიფიკაციო ტურნირს.
* **2012 წელი:** ევროვიზია 2012 კონკურსის  განმავლობაში  სასახლეში ევროკლუბი მდებარეობდა.
* **2015 წელი:** პირველ ევროპულ თამაშებში ჩატარდა მაგიდის ჩოგბურთისა და ბადმინტონის შეჯიბრებები.
* **2023 წლის 17 დეკემბერი:** მოეწყო იაპონური კულტურისა და ბუდოს ფესტივალი.
* **2024 წლის 28 ივნისი - 7 ივლისი:** სასახლეში გაიმართა საერთაშორისო საჭადრაკო ტურნირი **„Baku Open 2024“**, სადაც 300-ზე მეტი მოჭადრაკე მონაწილეობდა მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყნიდან.

2014 წელს, **პირველი ევროპული თამაშების** მზადებისას შენობა გარემონტდა თანამედროვე სტანდარტების შესაბამისად.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
გიორგი ბენიძე

**გიორგი ბენიძე** (დ. 22 დეკემბერი, 1953, წყალტუბო, საქართველო — გ. 21 იანვარი, 2025) — ქართველი მწერალი, მხატვარი, პუბლიცისტი, ფილოლოგი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოფელ ხომულში. ზედმეტსახელით მოიხსენიებენ როგორც „მარსიანი“. 1980 წელს დაამთავრა ქუთაისის ა. წულიკიძის სახელობის პედაგოგიური ინსტიტუტი. მულტიმედია-არტისტი, პროფესიონალი მწერალი, პუბლიცისტი, ესეისტი, პოეტი-პროზაიკოსი, მხატვარი-გრაფიკოსი, მუშაობს სიურეალიზმში. ლიტერატურული კრიტიკოსი, თვითნასწავლი მუსიკოსი. 30 წლის ასაკიდან ზეპირად თხზავს მუსიკალურ კომპოზიციებს ნაირგვარ სტილში: ლირიკული მელოდიები, როკ-მუსიკა, საგალობლები. ამჟამად მუშაობს კულტურულ ურთიერთობათა ცენტრ „კავკასიურ სახლში“ ჟურნალ „ალტერნატივა“-ს რედაქტორის მოადგილედ. მისი გრაფიკული ნამუშევრები იფინებოდა ქუთაისისა და წყალტუბოს სამხატვრო გალერეებში.  წყალტუბოში გაიმართა მისი პერსონალური გამოფენა. იგი ეწევა პოეტთა ნაწარმოებების დეკლამაციას რეჩიტატივისა, თუ მელოდიის თანხლებით. მუშაობს პოეზიის ზაუმურ და „საუნდ“ სტილში. მარსიანი მონაწილეობს არაერთ ლიტერატურულ ღონისძიებებში, პოეტურ საღამოებსა და სემინარებში. მარსიანს შეუძლია ნაყოფიერად ითანამშრომლოს რომელიმე როკ-ჯგუფთან, სტუდიასთან ან ალტერნატიული, ახალი ტალღის მუსიკის შემქმნელ კომპოზიტორებთან.

## ლიტერატურა
* ქართველი პოეტები : ენციკლოპედია, შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა, თბ., 2021, გვ. 212

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:გარდაცვლილი 2025
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი
მილასის მუზეუმი

**მილასის მუზეუმი** () —  არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის მუზეუმი თურქეთის მუღლის პროვინციაში.

მუზეუმი მდებარეობს მუღლის პროვინციის მილასის რაიონში. ის დაარსდა 1987 წელს. მუზეუმი განთავსებულია ორსართულიან შენობაში, რომელსაც აქვს 1,5 დეკარი (0.37 აკრი) ეზო. გამოფენილი ექსპონატების უმეტესობა მომდინარეობს სტრატონიკეადან, იასოსიდან, დამლიბოღაზიდან (ჰიდაი) და ბეჩინიდან. მუზეუმში გამოფენილია 3 025 არქეოლოგიური ნივთი, 164 ეთნოგრაფიული ექსპონატი და 1 174 მონეტა.

## გალერეა

File:Milas Museum 3468.jpg|მილასის მუზეუმი ექსპონატი
File:Milas Museum 3475.jpg|მილასის მუზეუმი ექსპონატი
File:Milas Museum 3483.jpg|მილასის მუზეუმი ექსპონატი
File:Milas Museum 3493.jpg|მილასის მუზეუმი ექსპონატი
File:Milas Museum 3508.jpg|მილასის მუზეუმი ექსპონატი
File:Milas Museum 3510.jpg|მილასის მუზეუმი ექსპონატი

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული მუზეუმები
აკაკი კვიტაიშვილი

**აკაკი კვიტაიშვილი** (დ. 1893, ლანჩხუთი — გ. 1966, საფრანგეთი) — ქართველი სამხედრო მოღვაწე, რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომის, პირველი და  მეორე მსოფლიო ომის მონაწილე, პოლიტიკური ემიგრანტი.

## ბიოგრაფია 
აკაკი კვიტაიშვილი 1893 წელს ლანჩხუთში დაიბადა. დაწყებითი სკოლის დამთავრების შემდეგ სწავლა განაგრძო კლასიკური გიმნაზიაში და შემდგომ სამხედრო სასწავლებელში. პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთანავე იგი, როგორც დივიზიის ოფიცერი, კავკასიის ფრონტზე გაგზავნეს და მრავალ ბრძოლაში მიიღო მონაწილეობა. 1917 წელს კაპიტნის ჩინით ქართულ ჯარში შევიდა და მეოთხე ათასეულში დაინიშნა. მონაწილეობდა თურქეთის წინააღმდეგ წარმოებულ ყველა ბრძოლაში. ერთ-ერთი ბრძოლისას თურქებმა ტყვედ ჩაიგდეს, მაგრამ ხუთ ჯარისკაცთან ერთად მოახერხა ტყვეობიდან გაქცევა და ახალციხეში თავის ათასეულს შეუერთდა. შემდეგ რეგულარულ ჯარს თავი დაანება და გადავიდა ვალიკო ჯუღელთან სახალხო გვარდიაში, სადაც სამტრედიის რაიონის გვარდიის ათასეულის უფროსად დაინიშნა. იგი აქტიურად იბრძოდა რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომში.

1921 წელს რუსეთის მიერ საქართველოს ოკუპაციის შემდეგ აკაკი კვიტაიშვილმა სამხედრო სამსახურს თავი დაანება და ჩაება არალეგალურ მუშაობაში. საქართველოს ანექსიიდან სულ მალე იგი იძულებული გახდა სამშობლო დაეტოვებინა და უცხოეთში წასულიყო. საზღვარგარეთ აკაკი ჩაება პოლიტიკურ ბრძოლაში – იყო მხედართა კავშირის გამგეობის მუდმივი წევრი და ირიცხებოდა სოციალ-დემოკრატიული პარტიის რიგებში. ბეჭდავდა სტატიებს სამხედრო თემაზე პარიზში გამომავალ ქართველ იუნკერთა კავშირის ორგანო „მხედარში“: „ქართული მხედრობა“ (№2, 1929), „ზოგი რამ ისტორიულ ფაქტებზე“ (№14-15, 1933), „ჯარისკაცის აღზრდის შესახებ“ (№16, 1934).

რუსეთ-საქართველოს 1921 წლის ომი აკაკი კვიტაიშვილმა, როგორც იმერეთის მეორე ბატალიონის ყოფილმა უფროსმა, დოკუმენტური სიზუსტით გადმოსცა 1966 წელს დაწერილ ნარკვევში: „რუსეთ-საქართველოს ომი 1921 წელს – საქართველოს ოკუპაცია რუსეთის მიერ“.

მეორე მსოფლიო ომში აკაკი კვიტაიშვილი გმირულად იბრძოდა, როგორც მოხალისე.

გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა პარიზიდან მოშორებით მოხუცთა თავშესაფარში. გარდაიცვალა 1966 წელს. 5 ნოემბერს თანამემამულეებმა დაკრძალეს ლევილის ქართველთა სასაფლაოზე.

საქართველოში აკაკი კვიტაიშვილს დარჩა ცოლ-შვილი. მისი შვილი იყო ცნობილი პროფესორი, ინფექციონისტი ამირან კვიტაიშვილი.

## ლიტერატურა
*წერეთელი, გ., აკაკი კვიტაიშვილის ხსოვნას // ჩვენი დროშა. - პარიზი 1967. – N45 (თებერვალი). – გვ. 29-30.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ლევილის სასაფლაოზე დაკრძალულები
შოთა რუსთაველის ძეგლი (მოსკოვი)

**შოთა რუსთაველის ძეგლი მოსკოვში** — დიდი ქართველი პოეტის, შოთა რუსთაველის ძეგლი, რომელიც  მოსკოვში, დიდი ქართული ქუჩის („ბოლშაია გრუზინსკაიას“) სკვერში გაიხსნა 1966 წლის ოქტომბერში. ძეგლის შემქმნელები არიან მოქანდაკე მერაბ ბერძენიშვილი და არქიტექტორი იოსებ ლოვეიკო.

ძეგლი დაიდგა პოეტის დაბადებიდან 800 წლის იუბილესთან დაკავშირებით. რუსთაველი გამოსახულია მეომრის ტანისამოსში, თავზე ჩაფხუტით და მარჯვენა ხელში პერგამენტის გრაგნილი უჭირავს ლექსებით. მკერდზე კი ჯაჭვი აქვს მედალიონით თამარ მეფის გამოსახულებით. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Памятник Шота Руставели
*Памятник грузинскому поэту Шота Руставели 

კატეგორია:მოსკოვის ძეგლები
კატეგორია:პოეტების ძეგლები
კატეგორია:1966 წელს დაარსებულები
S/2003 J 23

მინი|იუპიტერის თანამგზავრი S/2003 J 23
**S/2003 J 23** — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი, რომელიც შედის პასიფაეს ჯგუფში. 

## აღმოჩენა
S/2003 J 23 აღმოაჩინეს 2003 წლის 6 თებერვალს ჰავაის უნივერსიტეტის ასტრონომთა ჯგუფმა სკოტ შეპარდის ხელმძღვანელობით. თანამგზავრს ოფიციალური სახელი ჯერ არ მიუღია. შემდეგ თანამგზავრი დაიკარგა, სანამ 2020 წელს არ მოხდა მისი ხელმეორედ აღმოჩენა კ. შეპარდისა და ასტრონომ კეი ლის მიერ. თანამგზავრის თავიდან აღმოჩენა დაადასტურა მცირე პლანეტების ცენტრმა 2021 წლის 13 იანვარს, ხოლო შეპარდის დამატებითი დაკვირვებები მოგვიანებით გამოქვეყნდა 2021 წლის 27 იანვარს.

## ორბიტა
S/2003 J 23 ბრუნავს იუპიტერზე საშუალოდ 23 563 000 კმ მანძილზე 732 დღეში, 10 საათსა და 32 წუთში. ორბიტას აქვს ექსცენტრიულობა 0.2714. რეტროგრადული ორბიტის დახრილობაა 146.314°. ეკუთვნის პასიფაეს ჯგუფს.

## ფიზიკური მახასიათებლები 
S/2003 J 23-ის დიამეტრი საშუალოდ დაახლოებით 2 კმ-ია. სიმკვრივე შეფასებულია 2.6 გ/სმ³-ზე. სავარაუდოდ, იგი შედგება სილიკატური ქანებისგან. ძალიან ბნელ ზედაპირს აქვს ალბედო 0.04. ვარსკვლავიერი სიდიდე 23.6m

## სქოლიო
კატეგორია:პასიფაეს ჯგუფის თანამგზავრები
ჩამიაილა (ბოლუს რაიონი)

ჩამიაილა  (თურქ.Çamyayla ) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
1928 წლიდან სოფელს „იოზგადი“ ეწოდება.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 7 კმ დაშორებულია.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
დარვინის საბადო

**დარვინის საბადო** () — დარვინის ბანკი ნავთობისა და გაზის მნიშვნელოვანი საბადოა აზერბაიჯანში, კასპიის ზღვაში. ის მდებარეობს ბაქოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 45–50 კმ-ში (28–31 მილი) და პირალაჰის კუნძულიდან 6 კმ-ით (3,7 მილი) დასავლეთით.

1950-იან წლებში აქ აღმოაჩინეს ინდუსტრიულად მნიშვნელოვანი ნავთობისა და ბუნებრივი აირის რესურსები. დღეისათვის საბადოზე მოპოვებულია 16,2 მილიონი ტონა ნავთობი და 1,5 მილიარდი კუბური მეტრი გაზი.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახელმწიფო ნავთობკომპანია აქტიურად მუშაობს ახალი ნავთობის პლატფორმების მშენებლობაზე. 2010 წელს დაგეგმილი იყო ახალი პლატფორმის დამონტაჟება, რომელიც მოიცავს 12 ჭაბურღილის საბურღ ზონას. ადგილზე უკვე მოქმედებს პლატფორმა №660, ხოლო დამატებით აშენდა კიდევ ერთი, რომელიც განკუთვნილია 20 ჭაბურღილისთვის.

საბადოზე აქტიურად მუშაობს ასევე Absheronneft-ი, რომელმაც 2009 წელს ორი ახალი ჭაბურღილი გაბურღა, რაც საშუალოდ 7–8,5 ტონა ნავთობის მოპოვებას უზრუნველყოფს.

2016 წლის მაისში დაიწყო ახალი ჭაბურღილის ბურღვა უბან №720-ზე. საბადოზე არსებული რესურსები მოიცავს 3 მილიონ ტონა ნავთობს და 0,5 მილიარდ კუბურ მეტრ გაზს.

დარვინის ბანკის სანაპირო ზონის ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს ტალახის ვულკანი, რომელიც ამ რაიონის გეოლოგიურ თავისებურებას წარმოადგენს.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საბადოები
ლი ჟანგუო

**ლი ჟანგუო** (; დ. 1969 — გ. 1995) ცნობილი როგორც **ხენანის გეი მკვლელი** () — ჩინელი სერიული მკვლელი და მოძალადე, რომელმაც მოკლა 11 გონებრივად დაავადებული მოზარდი და ახალგაზრდა მამაკაცი თავის სამშობლო ხენანში, რათა განეხორციელებინა თავისი სექსუალური ფანტაზიები. იგი გაასამართლეს და სიკვდილით დასჯილი თავის დანაშაულებზე, რომელიც სავარაუდოდ აღსრულდა გარკვეული დროის შემდეგ.

## ადრეული ცხოვრება
ცოტა რამ იცოდნენ ლი ჟანგუოს შესახებ. დაბადებული იყო 1969 წელს დაბა იჟუანგში, იყო ოჯახის ერთადერთი შვილი, რომელიც აღიწერებოდა, როგორც ჩვეულებრივი ოჯახი და კარგად იყო პატივცემული ადგილობრივებში. მაგრამ მათ არ სმენოდათ, რომ ლი საიდუმლოდ ურთიერთობაში იყო სხვა ახალგაზრდა კაცთან თავის სოფლიდან. ადრეული ასაკიდან მას განუვითარდა პორნოგრაფიული ვიდეოლენტების ყურების ჩვევა, რამაც გაუჩინა სხვა კაცთან ურთიერთობის სურვილი. იგი შეეცადა ურთიერთობის დაწყებას რამდენჯერმე, მაგრამ ყოველ ჯერზე უარი მიიღო, რამაც გაუჩინა გაბრაზება და მარტოობის შეგრძნება. საბოლოო ჯამში აიძულა მიემართა ძალადობას თავისი სურვილების დასაკმაყოფილებლად.

## მკვლელობები
1991 წლის 18 მარტს, სიაოჩი თაუნშიფის პოლიციის განყოფილებამ მიიღო შეტყობინება, რომ ხორბლის ყანაში ცეცხლი იყო გაჩაღებული. ოფიცრები და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების ორგანოები გაიგზავნა ცეცხლის ჩასაქრობად, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ისინი გამოჩნდნენ, აღმოაჩინეს დამწვარი, თავმოჭრილი გვამი, რომელიც ჩანდა, რომ ახალგაზრდა კაცი იყო. გვამი იწვა ზურგზე, იყო გაშიშვლებული, ხოლო მისი სასქესო ორგანოები იპოვეს სამხრეთ-დასავლეთით. მოწმეთა ჩვენებების გახსენებით, იგი გაჰყვა წყვილს, რომელიც მიემართებოდა სიაოჩის გზისაკენ. ჯა დაუკავშირდა თავის კოლეგა კანგ იოგჩაოს, რომელსაც ჰქონდა მოტოციკლეტი და ორმა გამომძიებელმა 
მოაწყო საგუშაგო სამი სამიზნიდან ერთ-ერთ სიმინდის ყანაში.

როდესაც ორი კაცი მივიდა სიმინდის ყანაში და უცნობმა დაიწყო ახალგაზრდა კაცის გაშიშვლება, გამომძიებლებმა გამაფრთხილებელი გასროლა განახორციელეს და შევიდნენ დასაპატიმრებლად. მათ გასაკვირად, კაცი აღმოჩნდა სწორედ ლი ჟანგუო, რომელიც წლებია მიჩნეული იყო მთავარ საეჭვო პირად, მაგრამ ვერ დააპატიმრეს მტკიცებულებების ნაკლებობის გამო. მოკლე დაკითხვის შემდეგ, ლიმ მოულოდნელად აღიარა ყველა დანაშაული, განაცხადა, რომ ძალადობას მიმართა იმის გამო, რომ რამდენჯერმე  უარყვეს. ლი გაასამართლეს, დამნაშავედ ცნეს ყველა ბრალდებაში და მიუსაჯეს სიკვდილი. მიაჩნიათ, რომ განაჩენი აღსრულდა რაღაც დროის შემდეგ, თუმცა ზუსტი თარიღი უცნობია.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 1995
კატეგორია:ჩინელი სერიული მკვლელები
კატეგორია:გარდაცვალების თარიღი უცნობია
შუკუფა მუსაევა

**შუკუფა იმრან გიზი მუსაევა** () — აზერბაიჯანელი თეატრის მსახიობი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018).

## ბიოგრაფია 
1988 წელს შუკუფა მუსაევამ დაამთავრა სკოლა. 1995 წელს აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი დაამთავრა თეატრალური ჯგუფის სარეჟისორო ფაკულტეტი. 1990 წლიდან არის სახელმწიფო მუსიკალური დრამატული თეატრის მსახიობი. 1991-1993 წლებში მონაწილეობდა ყარაბაღისთვის გამართულ ბრძოლებში. აღდარისთვის ბრძოლებში დაიჭრა.

შ. მუსაევამ არაერთი როლი შეასრულა თეატრებში. მას მიენიჭა დიპლომები და ჯილდოები აზერბაიჯანის თეატრის მუშაკთა კავშირის მიერ.
2013 წლის 25 ივნისს დაჯილდოვდა მედლით „პროგრესი“.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1966
სამი წმინდანის ეკლესია (შაქი)

**„სამი წმინდანის ეკლესია“** () — მართლმადიდებლური ეკლესია, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ შაქიში და მოქმედებდა 1853 წლიდან 20-ე საუკუნის დასაწყისამდე. ამჟამად ეკლესიაში ფუნქციონირებს ხალხური გამოყენებითი ხელოვნების მუზეუმი.მინი|228x228პქ|დავით უტიევის მეუღლის ანას საფლავის ქვა|მარცხნივეკლესიის ისტორია იწყება 1851-1863 წლებში მღვდელმთავარ მამა ევსტაფი ხუციევის მოღვაწეობით. შემდეგ პერიოდში მღვდლებად მსახურობდნენ მამა სემეონ ბეგიევი (1868-1876), მამა ჰეროდიონ ნანობოვი (1877-1884), მამა ვასილი (1885-1887), მამა ძანაევი, და 1890 წლიდან მამა დავით უტიევი.

1894-1896 წლებში ეკლესიაში მსახურობდა გაბრიელ პეჩინსკი, როგორც ფსალმუნმომღერი.

1905 წლის „საეკლესიო გაზეთში“ მითითებულია მღვდელი დავით უტიევის სახელი, და აღნიშნულია, რომ ეკლესია ეკუთვნოდა საქართველოს ეპარქიას, რომელიც მოიცავდა არაერთ მონასტერსა და ეკლესიას.

ეკლესიის ტერიტორიაზე დავით უტიევის მეუღლე, ანა განისვენებს. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Церковь Трех Святителей города Шеки
* **Şəkidəki Dairəvi məbəd haqqında bilmədiklərimiz**

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის მართლმადიდებლური ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
ჩოვდარის ოქროს საბადო

**ჩოვდარის ოქროს საბადო** () — ჩოვდარის ოქროსა და ვერცხლის საბადო მდებარეობს აზერბაიჯანის დაშქესანის რაიონის ჩრდილოეთით, სოფელ ჩოვდართან ახლოს.

საბადოს დადასტურებული მარაგი შეადგენს 51,1 ტონა მადანს, საიდანაც 11,4 ტონა დედამიწის ზედაპირზეა, ხოლო დანარჩენი მიწისქვეშ.

ჩოვდარის საბადო აზერბაიჯანის ერთ-ერთი სტრატეგიულად მნიშვნელოვანი საბადოა, რომელიც ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებასა და რესურსების მოპოვებაში დიდ როლს ასრულებს.

## ისტორია და განვითარება 
საბადო 1998 წელს აღმოაჩინა გეოლოგმა ა.შირინოვმა. სამუშაოების დაწყებისთვის საჭირო მზადება, მათ შორის ქარხნის მშენებლობის წინასწარი ეტაპები, 2012 წლისთვის დასრულდა. სწორედ ამ პერიოდში AIMROC-ის კონსორციუმმა ველის ექსპლუატაცია დაიწყო, ხოლო უშუალოდ მოპოვებითი სამუშაოები 2016 წელს ამოქმედდა.

2017 წლიდან საბადოს განვითარებას ხელმძღვანელობს კომპანია AzerGold-ი, აზერბაიჯანის ეკოლოგიისა და ბუნებრივი რესურსების სამინისტროს მონაწილეობით.

წარმოებისა და შემოსავლების მაჩვენებლები შემდეგნაირია:

* 2017-2021 წლებში დამზადდა 255,6 ათასი უნცია ოქრო და 484,5 ათასი უნცია ვერცხლი.
* 2018-2020 წლებში AzerGold-ის შემოსავალმა ჩოვდარის საბადოს ექსპლუატაციიდან 312 მილიონ დოლარს გადააჭარბა.

### განვითარების გეგმები 
2024 წლის მდგომარეობით, მიმდინარეობს განვითარების მეორე ეტაპი (სულფიდური ფაზა), რომელიც მოიცავს საბადოს ფლანგების წარმოებას.

2019 წლის თებერვალში, ჩოვდარის საბადოს ტერიტორიაზე სამშენებლო სამუშაოების დროს, აღმოჩენინეს უძველესი სამარხები. სამუშაოები შეჩერდა და არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტის ექსპედიცია, რომელსაც ხელმძღვანელობდნენ საფარ აშუროვი და ბახტიარ ჯალილოვი, დაიწყო ფართომასშტაბიანი გათხრები.

გათხრები დაახლოებით 5 თვის განმავლობაში მიმდინარეობდა, რა დროსაც აღმოაჩინეს 156 სამარხი და 6000-ზე მეტი არტეფაქტი. კვლევებმა აჩვენა, რომ აღმოჩენილი არტეფაქტები მიეკუთვნება გვიანი ბრინჯაოსა და ადრეული რკინის ხანის ხოჯალი-გედაბაის კულტურას.

2021 წლის დეკემბერში, ჩოვდარის საბადოს მე-4 გროვის გამორეცხვის უბანზე, არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს 58 ქვის საფლავი და მრავალფეროვანი არტეფაქტები. ამ ტერიტორიაზე საველე სამუშაოები შეჩერდა არქეოლოგიური კვლევების მიზნით. გათხრებს განაგრძობს აზერბაიჯანის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის არქეოლოგიის, ეთნოგრაფიისა და ანთროპოლოგიის ინსტიტუტი. ჩოვდარის ნეკროპოლისი წარმოადგენს მნიშვნელოვანი ისტორიული და კულტურული მემკვიდრეობის ნაწილს, რომელიც აზერბაიჯანის უძველესი ეპოქების დასახლებების, რწმენისა და კულტურის შესწავლაში მნიშვნელოვან ინფორმაციას იძლევა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საბადოები
გადაბეის ოქრო-სპილენძ-პირიტის საბადო

**გადაბეის ოქრო-სპილენძ-პირიტის საბადო** () — მდებარეობს აზერბაიჯანის გადაბეის რაიონში, მისდაღის მთის აღმოსავლეთ კალთაზე, გადაბეის რეგიონალური ცენტრიდან ჩრდილო-დასავლეთით, დაახლოებით 1 კმ-ში. საბადო ცნობილია როგორც კომპლექსური, რადგან აქ მოიპოვება სპილენძი, ოქრო, ვერცხლი, გოგირდი და სხვა მინერალები.

გადაბაის საბადო აზერბაიჯანის მნიშვნელოვანი ეკონომიკური ობიექტია. მისი განვითარება ხელს უწყობს რესურსების მდგრად ექსპლუატაციას, რეგიონული ინფრასტრუქტურის გაუმჯობესებას და ქვეყნის სამთო-მოპოვებითი ინდუსტრიის გაძლიერებას.

## ისტორია 
გადაბეის საბადო პირველად 1850-იან წლებში აღმოაჩინეს და სამრეწველო ექსპლუატაციაში ჩაერთო თურქეთში მცხოვრები ბერძნების, ძმები მეხოვების კომპანიის მიერ. 1864 წელს საბადო გადაეცა გერმანულ კომპანია Siemens-ს, რომელმაც საბადოს განვითარება გააგრძელა. Siemens-მა  სპილენძის ქარხანა და ვიწროლიანდაგიანი რკინიგზა აამუშავა, რაც საშუალებას აძლევდა მოპოვებული მინერალები უფრო სწრაფად და ეფექტურად გადაეტანათ. 1867-1914 წლებში მოიპოვეს 58 ათასი ტონა სპილენძი. 1883 წელს საბადოს გააქტიურებამ გადაბეიში და მიმდებარე სოფელ კალაკენდში ბაქო-ბათუმის რკინიგზის აშენება განაპირობა.

1894 წელს, საწვავის მიწოდების სირთულის გამო, სოფელ დალიარიდან გადაბაიმდე ნავთობსადენი აშენდა. 1900-1901 წლებში რუსმა მინეროლოგმა ე.ფიოდოროვმა ახალი მადნის მარაგი აღმოაჩინა, რამაც საბადოს ექსპლუატაციის ვადა გაახანგრძლივა.

პირველი მსოფლიო ომის დროს, 1914 წელს, გერმანელ მეწარმეებს, რუსეთის იმპერიის მთავრობის ბრძანებით, რუსეთის დატოვება მოუწიათ. თუმცა Siemens-მა მოახერხა საბადოს დარეგისტრირება რუსეთის მოქალაქეების სახელზე და მისი ექსპლუატაცია გასაბჭოებამდე განაგრძო.

1922-1936 წლებში აქ მოპოვებული იქნა პირიტი. საბჭოთა პერიოდში, Азцветмедь მოიპოვებდა სპილენძს მიწისქვეშა წყლებიდან გაჟონვის გზით.

1997 წელს აზერბაიჯანულ მხარესა და Anglo-Asian Mining PLC-ს შორის გაფორმდა ხელშეკრულება ოქროსა და ვერცხლის მოპოვების მიზნით.

2009 წელს საბადოს დამუშავება განაახლა აზერბაიჯანის საერთაშორისო სამთო კომპანიამ (AIMC). 2009 წლის მონაცემებით საბადოს მარაგი შეადგენდა 22 ტონა ოქროს, 192 ტონა ვერცხლს, 37 ათასი ტონა სპილენძს.

2013 წელს გადაბეიში თანამედროვე ოქროს მოპოვების ქარხანა აშენდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Кедабекское (Cu-Au) месторождение, Азербайджан, Закавказье
* The Siemens Brothers in Gedabey
* Qızıl üstündə yaşayan gədəbəylilər…
* Gədəbəydə yeni qızıl emalı zavodu açılıb (FOTO)

კატეგორია:აზერბაიჯანის საბადოები
საქართველოში გასული ტელესერიალების სია

აქ წარმოდგენილი იქნება იმ სატელევიზიო სერიალების სია, რომელის სხვადასხვა დროს საქართველოში იქნა ნაჩვენები სხვადასხვა სამაუწყებლო არხზე.
ვეჟნალის ოქროს საბადო

**ვეჟნალის ოქროს საბადო** () — ვეჟნალის ოქროს საბადო მდებარეობს აზერბაიჯანის ზანგილანის რაიონის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ოლქში, სოფელ ვეჟნალიში. საბადო აზერბაიჯანის რესურსებით მდიდარ რეგიონს მიეკუთვნება და მას მნიშვნელოვანი ეკონომიკური და სამრეწველო მნიშვნელობა აქვს.

საბადოს სახელშეკრულებო ფართობი 344 კმ²-ს შეადგენს.

ოქროს საბადო 1950-იანი წლების მიწურულსა და 1960-იანი წლების დამდეგს აღმოაჩინეს.

1962-1971, 1976-1981 და 1983-1984 წლებში გეოლოგიური საძიებო სამუშაოები ჩატარდა, რომლებიც საბადოს რესურსების შესწავლას ემსახურებოდა.

1993 წელს, ყარაბაღის პირველი ომის დროს, ვეჟნალის სოფელი სომხეთის შეიარაღებულმა ძალებმა დაიკავეს. 2020 წლის ნოემბრამდე ტერიტორია არაღიარებული მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკის კონტროლის ქვეშ იმყოფებოდა.

2020 წლის 30 ოქტომბერს, ყარაბაღის მეორე ომის შედეგად, ვეჟნალი აზერბაიჯანის კონტროლს დაუბრუნდა.

ვენჟალის ოქროს საბადოში ხდებოდა უკანონო მოპოვება, რასაც სერიოზული ფინანსური ზარალი მოჰყვა. შვეიცარიაში რეგისტრირებული კომპანიის უკანონო შემოსავალი შეადგენდა 301 მილიონ 918 ათას მანათს. გაირკვა, რომ ვარდან სერმაკესი ამ საქმიანობაში მონაწილეობდა.

1997 წელს აზერბაიჯანმა და Anglo Asian Mining Plc-მა გააფორმეს პროდუქციის გაზიარების ხელშეკრულება ექვსი საკონტრაქტო ზონის განვითარების შესახებ, რომელთაგან ერთ-ერთი იყო ვეჟნალი. შეთანხმების თანახმად, აზერბაიჯანის წილი შეადგენს 51%-ს, ხოლო Anglo Asian Mining Plc-ის წილი – 49%-ს.

2021 წლის ბოლოს აზერბაიჯანმა ბრიტანული კომპანია Anglo Asian Mining Plc-ის თანამშრომლებს ნება დართო, ვეჟნალის საბადოზე კვლევების ჩასატარებლად შესულიყვნენ. 

ვეჟნალის საბადო მნიშვნელოვანი რესურსია აზერბაიჯანის ეკონომიკისთვის. მისი განვითარება ხელს უწყობს რეგიონის ეკონომიკურ აღორძინებას და საერთაშორისო სამთო კომპანიებთან თანამშრომლობის გაღრმავებას.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის საბადოები
კასპიის რეგიონი

მინი|კასპიის ზღვის აუზი
**კასპიის რეგიონი** — კასპიის ზღვის მიმდებარე ისტორიული და გეოგრაფიული რეგიონი.

კასპიის რეგიონის სახელი პირველად რუსმა გეოგრაფებმა XVIII საუკუნეში გამოიყენეს.

12 აგვისტოს ის ქვეყნები, რომელთაც კასპიის ზღვაზე აქვთ გასასვლელი აღნიშნავენ ყოველწლიურ დღესასწაულს „კასპიის ზღვის დღე“, ანუ „კასპიის დღე“, რომლის მიზანია ყურადღების მიპყრობა მსოფლიოში ყველაზე დიდი ტბის პრობლემებზე.

## გეოგრაფია 
კასპიის ზღვის სანაპირო ზოლის სიგრძე დაახლოებით 6,5–6,7 ათასი კილომეტრია, ხოლო კუნძულების ჩათვლით – 7 ათას კილომეტრამდე აღწევს. ნაპირები უმეტესად დაბალი, ბრტყელი და გლუვია. ჩრდილოეთ ნაწილში სანაპირო ზოლი ძლიერ ჩაღრმავებულია წყლის არხებითა და ვოლგისა და ურალის დელტას კუნძულებით. ამ რეგიონში ნაპირები დაბალია, ჭაობიანია, ხოლო წყლის ზედაპირი მრავალ ადგილას დაფარულია მცენარეულობით. აღმოსავლეთ სანაპიროზე დომინირებს კირქვის ნაპირები, რომლებიც ნახევრად უდაბნოებსა და უდაბნოებს ესაზღვრება. დასავლეთ სანაპიროზე აფშერონის ნახევარკუნძულის მიდამოები და აღმოსავლეთ სანაპიროზე ყაზახეთის ყურისა და ყარა-ბოღაზ-გოლის მიდამოები გამოირჩევა ყველაზე დახვეული ნაპირებით.

კასპიის ზღვის რეგიონი ოთხ ძირითად გეოგრაფიულ ზონად იყოფა:

1.    **აღმოსავლეთ კასპიის რეგიონი**

ამ რეგიონს ტრანსკასპიურ რეგიონსაც უწოდებენ. ის მოიცავს ყაზახეთის მანგისთაუს ოლქსა და თურქმენეთის ბალკანის ველაიათს.

2.    **სამხრეთ კასპიის რეგიონი**

სამხრეთ კასპიის ზონა ირანის სამ ოსტანს (პროვინციას) მოიცავს: გილანს, მაზანდარანს და გულისტანს.

3.    **ჩრდილოეთ კასპიის რეგიონი**

ამ ნაწილში შედის რუსეთის ასტრახანის ოლქი და ყალმუხეთს, ასევე ყაზახეთის ატირაუს ოლქს.

4.    **დასავლეთ კასპიის რეგიონი**

ეს ზონა მოიცავს რუსეთის, კერძოდ დაღესტანისა და აზერბაიჯანის ტერიტორიებს.

## სქოლიო 
კატეგორია:კასპიის ოლქი
ჯავან ზეინალი

**ჯავან ზეინალი** (; დ. 29 სექტემბერი, 1945, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მომღერალი, ჯაზმენი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2019).

## ცხოვრება 
ჯავან ზეინალი დაიბადა 1945 წლის 29 სექტემბერს ბაქოში. დედა, შაფიგა მაჯიდოვა, საოპერო მომღერალი იყო და უზეირ ჰაჯიბეილის კოლექტივში მუშაობდა. დაამთავრა 7-წლიანი მუსიკალური სკოლა, 1967 წელს კი ა. ზეინალის სახელობის სამუსიკო ტექნიკუმი. იმავე წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის ვოკალურ ფაკულტეტზე. 1972 წელს კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა აზერბაიჯანის სიმღერის სახელმწიფო თეატრში სოლისტად. 1976 წელს მუშაობდა აზერბაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სოლისტ-ვოკალისტად. 1979-2001 წლებში იყო სახელმწიფო ანსამბლ „გაიას“ სოლისტი. ანსამბლ „გაიასთან“ ერთად მოიარა მრავალი უცხო ქვეყანა და ასრულებდა აზერბაიჯანულ პოპ-არტის ნიმუშებს.

მონაწილეობდა ბაქოში, მოსკოვში, ლატვიაში, გერმანიასა და პოლონეთში გამართულ ჯაზ-ფესტივალებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://m.youtube.com/watch?v=zcLpZAlACt8
* http://www.president.az/articles/17203

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ჯაზ-მუსიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1945
აბდულ ლატიფ რაშიდი

**აბდულ ლატიფ რაშიდი** (; დ. 10 აგვისტო, 1944), აგრეთვე ცნობილია როგორც **ლატიფ რაშიდი** () — ერაყელი პოლიტიკოსი და ერაყის მეცხრე პრეზიდენტი, 2022 წლის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ. მანამდე იგი იყო წყლის რესურსების მინისტრი ნური ალ-მალიქის მთავრობაში. წინა პერიოდში იგი იმავე პოზიციაზე მსახურობდა როგორც ერაყის გარდამავალ, ისე დროებით მთავრობებში. რაშიდი ადრე იყო ქურთისტანის პატრიოტული კავშირის (PUK) წარმომადგენელი გაერთიანებულ სამეფოში.

წყლის რესურსების მინისტრის პოზიციაზე მუშაობდა 2003 წლის სექტემბრიდან 2010 წლის დეკემბრამდე და რაშიდი პასუხისმგებელი იყო სხვადასხვა საკითხებზე, მათ შორის: სარწყავი სისტემა, მუნიციპალური და სამრეწველო წყლის მომარაგება, ჰიდროელექტროსადგურები, წყალდიდობის კონტროლი და გარემოსდაცვითი მოთხოვნები, მათ შორის ჭაობების აღდგენა.

## ბიოგრაფია
რაშიდი დაიბადა 1944 წელს სულეიმანიაში, ქურთისტანი, ერაყის სამეფო, მაღალი კლასის ქურთულ ოჯახში. მან ჩააბარა ბრიტანული A-Level-ის გამოცდები ჩრდილოეთ უელსში. აქვს ბაკალავრის ხარისხი (1968) სამოქალაქო ინჟინერიაში ლივერპულის უნივერსიტეტიდან, მაგისტრის ხარისხი (1973) და დოქტორის ხარისხი (1978) ინჟინერიაში მანჩესტერის უნივერსიტეტიდან. ლივერპულის უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ 1969 წელს გახდა ლექტორი სულეიმანიის უნივერსიტეტში. 2010 წლიდან იყო საპრეზიდენტო მრჩეველი. რაშიდმა „დაუყოვნებლივ“ დანიშნა პოლიტიკოსი მოჰამედ შია ალ-სუდანი პრემიერ-მინისტრის მოვალეობის შემსრულებლად. ამ დანიშვნამ დაასრულა ერთწლიანი საპარლამენტო კრიზისი.

### საგარეო პოლიტიკა
რაშიდი წინააღმდეგია თურქეთთან დიპლომატიური ურთიერთობების ნორმალიზაციისა იმ დრომდე, სანამ თურქეთი არღვევს ერაყის სუვერენიტეტს. 2023 წლის 8 აპრილს, რაშიდმა დაგმო თურქეთის სავარაუდო დაბომბვა სულეიმანიის აეროპორტის მახლობლად, ერაყის ქურთული ავტონომიის ტერიტორიაზე. Agence France-Presse-ისთვის მიცემული თურქეთის თავდაცვის სამინისტროს წყაროს განცხადებით, თურქეთის შეიარაღებულ ძალებს „არ განუხორციელებიათ მსგავსი აქტოვობა“.

2023 წლის 27 თებერვალს, რაშიდმა თქვა, რომ აშშ-სა და მისი მოკავშირეების მიერ სადამ ჰუსეინის მართულ ერაყში 2003 წლის შემოჭრა იყო „აუცილებელი“ რეჟიმის „სისასტიკის“ გამო. მან განაცხადა, რომ „ოც წლიანი პერიოდის შემდეგ“ ახლა „მშვიდობა და უსაფრთხოება სრულად სუფევს ქვეყანაში“. თუმცა, დიდი ხანია მოლოდინშია საჯარო პროექტები, განსაკუთრებით სატრანსპორტო სექტორში, არ განხორციელებულა, რაც მან დაუკავშირა ქვეყანაში ფართოდ გავრცელებულ კორუფციას.

ერაყის პრეზიდენტმა გამოხატა რწმენა, რომ „ურთიერთობების გაუმჯობესება მეზობლებთან, მათ შორის ირანთან, სირიასთან, ქუვეითთან, საუდის არაბეთთან, თურქეთთან და იორდანიასთან, წარმოადგენს ერაყის სიძლიერის წყაროს“.

## პირადი ცხოვრება
იგი დაქორწინებულია შანაზ იბრაჰიმ აჰმედზე და მათ ჰყავთ სამი შვილი.

## სქოლიო
კატეგორია:ერაყის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ომანის იმამატი

**ომანის იმამატი** (, რომანიზებული: *Imāmat ʿUmān*) — ისტორიული სახელმწიფო ჰაჯარის მთებში, რომელიც მდებარეობს დღევანდელი ომანის სასულთნოს ტერიტორიაზე. იმამატის დედაქალაქი ისტორიულად იყოფოდა რუსთაქსა და ნიზვას შორის. იმამატის ტერიტორია გადაჭიმული იყო ჩრდილოეთით იბრამდე, სამხრეთით ალშარქიას რეგიონისა და შარქიას ქვიშებისკენ. იმამატი გარშემორტყმული იყო აღმოსავლეთიდან ჰაჯარის მთებით, ხოლო დასავლეთიდან რუბ-ელ-ხალის (ცარიელი კვარტალი) უდაბნოთი. ალ ჰაჯარის მთები მუსკატისა და ომანისგან გამოყოფილი იყო ომანის იმამატით. არჩეული იმამი (მმართველი) ცხოვრობდა დედაქალაქში, ხოლო ვალისი (გუბერნატორი) წარმოადგენდა იმამატს განსხვავებულ რეგიონებში.

ომანის იმამატი მუსკატის სასულთნოს მსგავსად იმართებოდა აბადის სექტის მიერ. იმამი ასრულებდა სულიერ და დროებითი წარმომადგენლობის ფუნქციას რეგიონში. მიუხედავად იმისა, რომ გარშემორტყმული იყო ალ ჰაჯარის მთებით და რუბ-ელ-ხალის უდაბნოთი, იმამატს ჰქონდა გლობალური ვაჭრობა, რამდენადაც ექსპორტზე გადიოდა ფინიკის ჩირი, ცაცხვი და ხელნაკეთი ბამბის ქსოვილები და შემოჰქონდათ სხვა პროდუქტები. ვაჭრობის უმეტესი ნაწილი ხდებოდა ინდოეთის ქვეკონტინენტთან.

XVIII საუკუნის შუა ხანებში აჰმედ ბინ საიდ ალ ბუ საიდმა, რომელიც წარმოშობით იყო ომანის შიდა პატარა სოფლიდან, სპარსელი კოლონიზატორები განდევნა ომანიდან და ომანის არჩეული იმამი გახდა, რომლის დედაქალაქი იყო რუსტაკი. 1783 წელს იმამ აჰმედის გარდაცვალების შემდეგ ომანის სუვერენიტეტი გაიყო სანაპირო მხარეს, რომელიც მიჰყვებოდა მემკვიდრეობით ხაზს და მართავდნენ ალბუსაიდი სულთნები მუსკატიდან, ასევე ომანის შიდა მხარე, რომელმაც შეინარჩუნა არჩევითი იმამატი და მოგვიანებით გადაიტანა დედაქალაქი რუსტაქიდან ნიზვამდე. ხშირად იყო დაძაბულობა იმამებსა და მუსკატის სულთნებს შორის. იმამატისა და სულთანატს შორის დავას უმეტესწილად პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა. ომანელები თვლიდნენ, რომ მმართველი უნდა აერჩიათ და ბრიტანეთის მზარდი პოლიტიკური და ეკონომიკური კონტროლი მუსკატსა და ომანზე უგულებელყვეს. 1913 წელს, იმამ სალიმ იბნ რაშიდ ალ-ხარუსიმ მუსკატის საწინააღმდეგო აჯანყება წააქეზა, რომელიც 1920 წლამდე გაგრძელდა, სანამ იმამატმა შეძლო მშვიდობის დამყარება სულთანატთან სების შეთანხმების ხელმოწერით. ხელშეკრულების შედეგად განხეთქილება ომანსა და მუსკატს შორის *დე ფაქტოდ* განხორცილედა, სადაც შიდა ნაწილს (ომანს) მართავდა იმამატი, ხოლო სანაპირო ნაწილს (მუსკატი) მართავდა სულთანატი. Iraq Petroleum Company, რომელმაც 1937 წელს ხელი მოაწერა ნავთობის კონცესიას მუსკატის სულთანთან, დაასკვნა, რომ ნავთობი დიდი ალბათობით ომანის შიდა რეგიონებში მოიპოვებოდა. 1954 წელს, ახალმა იმამმა, გალიბ ალჰინაიმ, იმამატი მუსკატის სულთანატის თავდასხმებისგან დაიცვა, რასაც მხარს უჭერდა ბრიტანეთის მთავრობა. მუსკატის სულთანმა საიდ ბინ თაიმურმა, ბრიტანული ძალების პირდაპირი მხარდაჭერით, იმამათის დამარცხება შეძლო  ჯებელ ახდარის ომში, რაც 1959 წლამდე გაგრძელდა. 1970 წელს სახელები მუსკატი და ომანი შეიცვალა ომანის სასულთნოდ.

* პირველი იმამატი (749–751 წწ.)
* მეორე იმამატი (793–893 წწ.)
* მესამე იმამატი (897–940 წწ.)
* მეოთხე იმამატი (1016–1164 წწ.)
* მეხუთე იმამატი (1406–1556 წწ.)
* მეექვსე იმამატი (1624–1792 წწ.)
* მეშვიდე იმამატი (1868–1871 წწ.)
* მერვე იმამატი (1913–1959 წწ.)

## იხილეთ აგრეთვე 
* ომანის ისტორია

## ინტერნეტ-რესურსები 
* Oman: the Modernization of the Sultanate

## სქოლიო
კატეგორია:აზიის ყოფილი მონარქიები
ვარგანი

მინი|ვარგანი
**ვარგანი** (სავარაუდოდ ძვ. საეკლესიო სლავ. ენა варга — „პირი“ ან ) — ენაკიანი თვითმჟღერი მუსიკალური საკრავი. წარმოადგენს ხის, ძვლის ან ლითონის ფირფიტას, ანდა ლითონის რკალს, რომელსაც შუაში ენაკი აქვს. დაკვრისას ვარგანს კბილებზე მიიბჯენენ, ენაკს გამოსწევენ თითით, ძაფით ან ჯოხით. პირი მოძრავი რეზონატორის როლს ასრულებს. პირის ღრუს ფორმისა და მოცულობის ცვლა წარმოქმნის მელოდიის შესრულებისათვის, აუცილებელ ობერტონული რიგის ტონებს რადგანაც ვარგანს ჩუმი ჟღერადობა და მცირე კვარტული ან კვინტური დიაპაზონი აქვს, მისი რეპერტუარიც მოკლე საცეკვაო მელოდიებითა და ტრადიციული მისამღერებით ამოიწურება. ვარგანი გავრცელებულია შუა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიისა და აფრიკის ხალხებში. XVIII საუკუნის დასასრულსა და XIX საუკუნის დასაწყისში ევროპაში პოპულარული იყო გაუმჯობესებული ვარგანი – აურა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური საკრავები
ვარისტორი

**ვარისტორი** ( <  და ) — ნახევრადგამტარული რეზისტორი, რომლის ელექტრული წინაღობა (გამტარობა) არაწრფივად იცვლება და ერთნაირია დადებითი და უარყოფითი ძაბვის ზემოქმედების დროს. ვარისტორის დასამზადებლად იყენებენ ფხვნილისებრი კაჟის კარბიდს (ნახევრად გამტარს) და შემაკავშირებელ ნივთიერებას (თიხას, თხევად მინას, ლაქს, ფისს და სხვ.), რომლებსაც ყალიბში შეწნეხის შემდეგ 1700°C ტემპერატურაზე შეაცხობენ. მიღებული ნიმუშის ზედაპირს მოალითონებენ და მავთულებს მიარჩილავენ. ვარისტორს ამზადებენ 3-იდან 200 ვ ძაბვისა და 0.1 მა-იდან 1 ა — დენისათვის (დაბალძაბვიანი ვარისტორი) და 20 კვ ძაბვისათვის (მაღალძაბვიანი ვარისტორი). ვარისტორი უძლებს მნიშვნელოვან ელექტრულ გადამეტტვირთვას. იგი მარტივი, იაფი და საიმედოა. გამოირჩევა მცირე ინერციულობით (ზღვრული მუშა სიხშირეა 500 კჰც). მისი ნაკლია მნიშვნელოვანი დაბალსიხშირული ხმაური მუშაობის დროს, პარამეტრების შეცვლა დროის განმავლობაში და ტემპერატურის ცვლილებისას. ვარისტორს იყენებენ დაბალი სიხშირის დენისა და ძაბვის სტაბილიზაციისა და რეგულირებისათვის, მოცემულ სიდიდეებზე სხვადასხვა მათ. მოქმედების შესასრულებლად, გადამეტმძაბვისაგან კონტაქტების დასაცავად და სხვა.

## ლიტერატურა
ჯამილ ამიროვი

**ჯამილ ფიკრეტ ოღლუ ამიროვი** () — აზერბაიჯანელი კომპოზიტორი, ჯაზმენი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2018).. ბაქოს მუსიკალური აკადემიის სამეცნიერო კვლევითი ლაბორატორიის უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი.

## ცხოვრება 
ჯამილ ფიკრეტ ოღლუ ამიროვი დაიბადა 1957 წლის 3 მაისს ცნობილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის ფიკრეთ ამიროვის ოჯახში. 1965-1975 წლებში სწავლობდა ბულბულის სახელობის საშუალო მუსიკალურ სკოლაში ფორტეპიანოს კლასში. 1975-1980 წლებში დაამთავრა აზერბაიჯანის სახელმწიფო კონსერვატორიის საკომპოზიციო ფაკულტეტი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კინოკომპოზიტორები
ჰანიფა ალასგაროვი

**ჰანიფა ალისკანდერ ოღლუ ალასგაროვი** (; დ. 1 იანვარი, 1912, ბაქო - გ. 29 აპრილი, 1991, ბაქო) — აზერბაიჯანელი არქიტექტორი, ბაქოს ქალაქის მთავარი არქიტექტორი (1965-1973), სსრკ (1972) და აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო ჯილდოების ლაურეატი (1979).

## ცხოვრება 
ჰანიფა ალასგაროვი დაიბადა 1912 წლის 1 იანვარს მასწავლებლის ოჯახში. 1936 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ინდუსტრიული ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტი და დაეუფლა არქიტექტურულ ხელოვნებას.

1939 წელს ჰანიფა ალასგაროვი დაინიშნა სახელმწიფო პროექტების ინსტიტუტის ქალაქგეგმარების განყოფილების უფროსად. 1946-1948 და 1958-1962 წლებში „აზერდოვლათლაიჰას“ ინსტიტუტის სახელოსნოს გამგე.

მან მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა ქალაქ ლენქორანის გენერალური გეგმის (1947) და ზაქათალას რაიონის გენერალური გეგმის შემუშავებაში (1949). მუშაობდა ყოფილი აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოსთან არსებული არქიტექტურის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ.

1948-1958 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო სამშენებლო კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილედ. ხელმძღვანელობდა სახელმწიფო სამშენებლო და არქიტექტურული ძეგლების, ქალაქთმშენებლობითი პრობლემების და დაცვის საკითხებს.

1969 წელს მან მონაწილეობა მიიღო ბაქოს ისტორიული ცენტრის „იჩერიშეჰერის“ რეგენერაციის გენერალური გეგმის გადაწყვეტილებაში.

ჰანიფა ალასგაროვის ერთ-ერთი საინტერესო ურბანული დაგეგმარების სამუშაო იყო ბაქოში ნიზამის მოედნის რეკონსტრუქცია.

1961 წელს, ყოფილი ლენინის მოედნის რეკონსტრუქციისთვის გამოცხადებულ დახურულ კონკურსში „ჩემი კოლექტივის“ პროექტმა  ალასგაროვის ხელმძღვანელობით მე-3 პრემია მოიპოვა, რაც ავტორის შემოქმედებითი მიღწევა იყო.

1960 წელს ჰანიფა ალასგაროვას მიენიჭა „აზერბაიჯანის სსრ დამსახურებული აღმაშენებლის“ საპატიო წოდება.

1962-1967 წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის არქიტექტორთა კავშირის თავმჯდომარის მოადგილედ.

ჰანიფა ალასგაროვის მოღვაწეობა ბაქოს გენერალური დაგეგმარების დეპარტამენტის ხელმძღვანელად 1965 წლიდან გამოირჩეოდა იმით, რომ მალე დაიწყო ქალაქის ახალი გენერალური გეგმის ტექნიკურ-ეკონომიკურ საფუძვლებზე მუშაობა.

1973 წლამდე მუშაობდა ბაქოს მთავარ არქიტექტორად.

მან უზრუნველყო ბაქოს მეტროსადგურ „ყარა ყარაევის“ პროექტი.

1972 წელს მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატის წოდება, ხოლო 1976 წელს აზერბაიჯანის სსრ სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია სამამულო ომის I ხარისხის ორდენით, „წითელი ვარსკვლავით“, „საპატიო ნიშნით“ და მედლებით.

ჰანიფა ალასგაროვი არის 50-ზე მეტი სტატიის, წიგნისა და ბუკლეტის ავტორი.

ალასგაროვი გარდაიცვალა 1991 წელს, 79 წლის ასაკში.

ბაქოს ერთ-ერთ ცენტრალურ ქუჩას მისი სახელი ჰქვია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://www.youtube.com/watch?v=i6K2khtcxjA
* https://azertag.az/xeber/azerbaycan_memarliq_senetinin_gorkemli_numayendeleri___enver_qasimzade_ve_henife_elesgerov-2054564

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1991
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სამამულო ომის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი არქიტექტორები
რიჩარდ ჰარმონი

**რიჩარდ ჰარმონი** (დ. 18 აგვისტო, 1991) — კანადელი მსახიობი. ცნობილია მისი როლებით CW's The 100-ში, The Killing-ში და Continuum-ში. ჰარმონმა დაიმსახურა კრიტიკა მისი როლისთვის ფილმში „If I Had Wings“.

## ადრეული ცხოვრება 
რიჩარდ ჰარმონი დაიბადა მისისაუგაში, ონტარიო. მისი მშობლები არიან რეჟისორი ალან ჰარმონი და პროდიუსერი სინდ ჰარმონი. მისი და არის მსახიობი ჯესიკა ჰარმონი.

## კარიერა 
ჰარმონის სამსახიობო დებიუტი შედგა 2002 წლის სატელევიზიო სერიალში Jeremiah.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები