open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი

**ტამბოვის ფერისცვალების ტაძარი** () — რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ტამბოვის ეპარქიის საკათედრო ტაძარი ქალაქ ტამბოვში. მიეკუთვნება რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის მოსკოვის საპატრიარქოს. იგი არის ტამბოვის პირველი ქვის ტაძარი და ტამბოვის ოლქის უძველესი მართლმადიდებელი ეკლესია.

## ისტორია 
ქვის ტაძრის მშენებლობა ძველი ხის ეკლესიის ადგილზე დაიწყო 1694 წელს ტამბოვის ეპისკოპოსმა პიტირიმმა, მაგრამ საბოლოოდ იგი დასრულდა 1783 წელს ტამბოველი ვაჭრის მატვეი ბოროდინის ფინანსებით.

1809 წელს ეპისკოპოსმა თეოფილ რაევმა ტამბოვის სასულიერო კონსისტერიას შესთავაზა და დაარწმუნა ისინი ძველი სამრეკლოს ადგილზე ახლის აშენებაში. დაიწყო სახსრების შეგროვება. 1811 წელს დასრულდა ახალი, ქვის სამრეკლოს მშენებლობა.

XX საუკუნის დასაწყისში ტაძარს სტუმრობდა იმპერატორი ნიკოლოზ II, დიდი თავადი ელისაბედ თევდორეს ასული და იოანე კრონშტადტელი.

1929 წელს საკათედრო ტაძრის შენობაში განათავსეს ტამბოვის საოლქო მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი. 1931-1932 წლებში დაშალეს ეკლესიის სამრეკლო. ტამბოვის საოლქო აღმასკომის 1974 წლის 14 მაისის № 309 დადგენილების საფუძველზე იცავს სახელმწიფო, როგორც ადგილობრივი მნიშვნელობის ძეგლს.

1991 წლის 18 აგვისტოს ტამბოვის სახალხო დეპუტატთა საოლქო საბჭოს № 196 გადაწყვეტილებით ფერისცვალების ეკლესია გადაეცა მორწმუნეებს. 1993 წელს გუმბათზე დაადგეს ჯვარი. 6 აგვისტოს მთავარეპისკოპოსმა ევგენიმ აკურთხა ქვედა ტაძრის საკურთხეველი.

1993 წლის 8 აგვისტოს ტაძარს დაუბრუნდა ქალაქ ტამბოვის ზეციური მმართველის წმინდა პიტირიმის ნეშტი და ასევე სხვა სიწმინდეები.

1993 წელს საკათედრო ტაძარი დაუბრუნდა ტამბოვის ეპარქიას. გადაცემის ცერემონია საბოლოოდ დასრულდა ტამბოვში პატრიარქ ალექსი II-ის  პირველი ვიზიტის პერიოდში.

1994 წელს დარეგისტრირდა ტაძრის რელიგიური საზოგადოება. 2002 წლის 9 აგვისტოს პატრიარქმა ალექსი II-მ აღასრულა რამსთევის მსახურება. 10 აგვისტოს, ქალაქის მფარველის, პატრიარქ პიტირიმის ხსენების დღეს, გაიმართა საღვთო ლიტურგია. 2011 წლის 18 მაისს კი გაიმართა ლიტურგია და აკურთხეს ჯვარი სამრეკლოს მშენებლობის ადგილზე.

ამჟამად სამრეკლო აგებულია და მოქმედებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Спасо-Преображенский Кафедральный собор 
* Возле Вечного огня в Тамбове построят колокольню. 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ტამბოვის ოლქში
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
ჩეჩნეთის გული

300პქ|მინი|აჰმად კადიროვის მეჩეთი
**ჩეჩნეთის გული** () — XXI საუკუნეში აგებული მეჩეთი გროზნოში. იგი ერთ-ერთი უდიდესი მეჩეთია რუსეთსა და ევროპაში. მისი მშენებლობა დაიწყო 2006 წლის აპრილში და დასრულდა 2008 წლის ოქტომბერში. 

## მოკლე მონაცემები 
მეჩეთი „ჩეჩნეთის გული“ ერთ-ერთი უდიდესი მეჩეთია მსოფლიოში. იგი გაიხსნა 2008 წლის 17 ოქტომბერს და ეწოდა ჩეჩნეთის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდეტისა და არაღიარებული ჩეჩნეთის რესპუბლიკა - იჩქერიის ყოფილი მუფთის ახმად კადიროვის სახელი. 

მეჩეთი მდებარეობს მდინარე სუნჯის ნაპირზე, უზარმაზარი პარკის შუაგულში და შედის ისლამურ კომპლექსში, რომელშიც გარდა მეჩეთისა შედის კუნტა-ჰაჯის სახელობის რუსეთის ისლამური უნივერსიტეტი და ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მუსულმანთა სასულიერო სამმართველო. 

მეჩეთი აგებულია კლასიკურ ოსმალურ სტილში. მეჩეთის ცენტრალური ნაწილი გადახურულია გუმბათით, რომლის დიამეტრია 18 მეტრი, სიმაღლე - 32 მეტრი. მინარეთების სიმაღლეა 63 მეტრი და იგი ყველაზე მაღალია სამხრეთ რუსეთში.

მეჩეთის ფართობია 5 000 კვ. მ და იტევს 10 ათას ადამიანს. ასევე მორწმუნეებს შეუძლიათ ლოცვა მცეთის საზაფხულო გალერეაში და მოედანზე.

## თავისებურებები 
არქიტექტურის საფუძველს წარმოადგენს  სტამბულის ლურჯი მეჩეთი. მეჩეთის ასაშენებლად გამოიყენეს ახალი ტექნოლოგიები.

მეჩეთის გარე და შიდა კედლები მორთულია მარმარილოთი  - ტრავერტინით, ხოლო მეჩეთის ინტერიერი უხვად მორთულია თეთრი მარმარილოთი, რომელიც მოიპოვება კუნძულ ადასაზე, მარმარილოს ზღვაში. 

მეჩეთი მოხატეს თურქმა მხატვრებმა. სახეებიანი მოხატვისათვის ხელოსნებს გამოუყენებიათ სინთეტიკური და ნატურალური საღებავი, რაც სპეციალისტების აზრით მომავალი 50 წელი შეინარჩუნებს ფერთა გამას. 

მეჩეთში დაკიდებულია 36 ჭაღი. თავისი ფორმით იგი მიგვაიშნებს ისლამის სამ სიწმინდეზე: 27 მათგანი განასახიერებს კლდის გუმბათს იერუსალიმში, რვა დამზადებულია როვზატუ-ნებევის მეჩეთის მაგალითზე, ხოლო ერთი, ყველაზე დიდი ფორმებით განასახიერებს ქააბას. ჭაღებს აქვთ ჩეჩნური ორნამენტები, რომელიც სპეციალურად შექმნეს დიზაინერებმა. ჭაღები დამზავებულია სვაროვსკის თვლებისაგან, რომელიც დაამზადა თურქულმა ფირმამ „USTUN AVIZE“-მ.

სამლოცველო ნიშა კედელში მიჰრაბი, რომლის სიმაღლეა 8 მეტრი, ხოლო სიგანე 4,6 მეტრი, დამზადებულია თეთრი მარმარილოსაგან და მიმართულია მექის მხარეს. 

მეჩეთის ფართობია 5 000 კვ. მ, მინარეთების სიმაღლე - 63 მეტრი, ხოლო ისლამური ცენტრის საერთო ფართობი კი 14 ჰა.

## ნუმიზმატიკაში 
2015 წელს გაბონში გამოუშვეს 1 000 ფრანკიანი სამახსოვრო მონეტა, რომელზეც გამოსახული იყო მეჩეთი და ახმად კადიროვი. მონეტა მოჭრეს მოსკოვის სამონეტო სასახლეში.

## რესურსები ინტერნეტში
* On-line-камера «Сердце Чечни» 
* Фотографии мечети «Сердце Чечни» 
* Фотогалерея прилегающей территории 

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს მეჩეთები
კატეგორია:გროზნოს ღირსშესანიშნაობები
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია

მინი|300პქ
**ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია** () — ჩეჩნეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო აკადემია, სამეცნიერო კვლევების ცენტრი. მდებარეობს გროზნოში. 

## ისტორია 
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია დაარსდა 1992 წელს. მისი პირველი პრეზიდენტი გახდა ქიმიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, რუსეთის ფედერაციის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე ხამზათ იბრაგიმოვი. პირველ ვიცე-პრეზიდენტად აირჩიეს კავკასიათმცოდნე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ჯაბრაილ გაკაევი. 

შექმნისთანავე მეცნიერებათა აკადემიის წინაშე დადგა სერიოზული პრობლემები, რომელიც დაკავშირებული იყო საზოგადოებრივი სტრუქტურების, მათ შორის სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სისტემის დეგრადაციასთან. სიტუაცია უფრო გაუარესდა რესპუბლიკის ხელმძღვანელობის პოლიტიკური კურსის შედეგად. აღნიშნულ სიტუაციას დაერთო ჩეჩნეთის პირველი და მეორე ომები, რომელმაც მნიშვნელოვნად დააზარალა სამეცნიერო-საგანმანათლებლო სფერო, განადგურდა მეცნიერებისა და განათლების მატერიალური ბაზები, მოხდა სამეცნიერო და პედაგოგიური პერსონალის მნიშვნელოვანი ნაწილის გადინება, განადგურდა საბიბლიოთეკო ფონდები.

2000 წელს ახმად კადიროვი შეხვდა რესპუბლიკის სამეცნიერო საზოგადოების წარმომადგენლებს, რომლის შემდეგაც მიიღეს გადაწყვეტილება აღედგინათ მეცნიერებათა აკადემია, როგორც  სახელმწიფოებრივი სამეცნიერო დაწესებულება, დაიწყო დაფინანსება, გამოიყო თანხები სამეცნიერო ნაშრომების დასაწერად და მეცნიერებათა აკადემიის შენობის ასაშენებლად, რადგან ძველი შენობა საომარი მოქმედებების დროს განადგურდა.

2006 წლის ივლისში ხამზათ იბრაგიმოვის გარდაცვალების შემდეგ ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემიის ახალ პრეზიდენტად აირჩიეს, ისტორიის ემცნიერებათა დოქტორი შახრუდინ გაფუროვი.

## სტრუქტურა 
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეცნიერებათა აკადემია მოიცავს შემდეგ ქვედანაყოფებს:
* ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ინსტიტუტი
* მასალათმცოდნეობის პრობლემების ცენტრი

ასევე  მეცნიერებათა აკადემიის პრეზიდიუმეის ქვედანაყოფები:
* ბიოლოგიისა და ეკოლოგიის
* დედამიწათმცოდნეობის
* მედიცინის

## დღევანდელობა 
ამჟამად მეცნიერებათ აკადემიაში მუშაობს 16 მოქმედი წევრი, 13 წევრ-კორესპონდენტი, 37 დოქტორი და 58 მეცნიერებათა კანდიდატი. მათი ნაშრომები ქვეყნდება დიდ ბრიტანეთში, გერმანიაში, იტალიაში, ჩინეთში, პოლონეთში და აშშ-ში. 

2008-2011 წლებში ჰუმანიტარული მიმართულების მკვლევარებმა გამოსცეს 49 მონოგრაფია და საავტორო კრებული, დაახლოებით ათასი სტატია, გაიმართა 14 საერთაშორისო და რუსეთის სამეცნიერო და სასწავლო-პრაქტიკული კონფერენცია. მოამზადეს ოთხტომიანი ნაშრომი „ჩეჩნეთის ისტორია უძველესი დროიდან დღემდე“; დაიწყეს მუშაობა „ჩეჩნური ენის დიდ ლექსიკონზე“; გრძელდება მრავალტომიანი სერიის გამოცემა ჩეჩნური ფოლკლორის შესახებ. 

გამოიცა „ჩეჩნური ენის გრამატიკა“, რომელზეც 10 წლის განმავლობაში მუშაობდნენ ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორები, პროფესორები ა. ხალიდოვი, ვ. ტიმაევი და მ. ოვხადოვი. 

2006 წლიდან საერთო ჯამში გამოსცეს 500 წიგნი, მათ შორის მონოგრაფიები, სახელმძღვანელოები, სტატიები და მასალების კრებულები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Храм науки работает плодотворно
* Члены академии
* Вчера и сегодня Академии наук ЧР

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ღირსშესანიშნაობები
ტამბოვის წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია

**ტამბოვის წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია** () — კათოლიკური ეკლესია ქალაქ ტამბოვში. ადმინისტრაციულად მიეკუთვნება სარატოვის წმინდა კლიმენტის ეპარქიას. ეკლესია არის არქიტექტურის ძეგლი. ტაძარში მსახურობენ ვერბისტების ორდენის  მღვდლები. 

წმინდა ჯვრის ამაღლების ეკლესია მდებარეობს შემდეგ მისამართზე: ტამბოვი, კრონშტადტის ქუჩა, 14ა.

## ისტორია 
XIX საუკუნის ბოლოს ჩატარებული აღწერის მიხედვით ტამბოვში 682 ადამიანი ცხოვრობს, რომლებიც აღიარებენ რომაულ-კათოლიკურ სარწმუნოებას. 1896 წლის ოქტომბერში ტამბოვის კათოლიკური საზოგადოების წარმომადგენლებმა, რომლის უმეტესობას ეთნიკური პოლონელები წარმოადგენენ, მიიღეს გადაწყვეტილება სახსრების შეგროვების შესახებ, რათა აეშენებინათ კათოლიკური ეკლესია. 

ეკლესიის მშენებლობა დაიწყეს 1898 წლის სექტემბერში და მიმდინარეობდა მცირე ხნის განმავლობაში. 1903 წლის 25 მაისს ეკლესიაში უკვე აღევლინა ღვთისმსახურება, თუმცა ცალკეული სამუშაოები მიმდინარეობდა რამდენიმე წელი. ტაძარი ააგეს გოთიკურ სტილში წითელი აგურით, უხვადაა დეკორაციები გამოყენებული. ეკლესიასთან ერთად მის მახლობლად ააგეს ქვის ორსართულიანი სახლი, სადაც განათავსეს კათოლიკური საქველმოქმედო საზოგადოება, ბიბლიოთეკა და წინამძღვრის ოთახები. 

1935 წელს ეკლესია დახურეს, ხოლო წინამძღვარს რეპრესიები შეეხო. ომის შემდგომ წლებში იყო მცდელობა ორღანი გადაეტანათ სხვა შენობაში, მაგრამ ორღანი ისე იყო დაშლილი, რომ მისის სხვა ადგილზე გადატანა არ შეიძლებოდა. დიდი ხნის განმავლობაში ეკლესია მიტოვებული იყო, შემდეგ კი გადაეცა ტამბოვის სარემონტო ქარხანას. ექსპლუატაციის დროს ეკლესიის შენობა გამოიყენებოდა საამქროდ, რამაც იგი ძალიან დააზიანა: ჩამოინგრა სამრეკლო, დამახინჯდა ფასადი, დაიტბორა სარდაფი, კედლები მჟავასაგან სერიზულად დაზიანდა.

1996 წელს ტამბოვში კვლავ ჩამოყალიბდა და დარეგისტრირდა კათოლიკური მრევლი. 1997 წელს ეკლესიის შენობა გადაეცა მრევლს. გადაცემისთანავე დაიწყო სარესტავრაციო სამუშაოები, აღადგინეს შენობის ადრინდელი სახე. 1998 წლის შობის შემდეგ ჯვართამაღლების ეკლესიაში განახლდა ყოველდღიური ღვთისმსახურება.

ტაძრის ტერიტორიაზე მდებარეობს ზურაბ წერეთლის ქანდაკება „წმინდა ნიკოლოზ საკვირველთმოქედი“.

## ლიტერატურა 
* А. А. Горелов, Ю. К. Щукин. Справочник-путеводитель «Тамбов» (юго-восточная часть), — Тамбов, 2003
* В. А. Кученкова. Тамбовский костел Воздвижения Святого Креста, — Тамбов, 2008

## რესურსები ინტერნეტში 
* Сайт храма 
* Статья о храме на сайте Тамбовского государственного технического университета
* Церкви и монастыри Тамбова 

კატეგორია:რუსეთის კათოლიკური ტაძრები
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები ტამბოვის ოლქში
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
სუპერმასიური შავი ხვრელი

მინი|სუპერმასიური შავი ხვრელი M87 გალაქტიკის ცენტრში. მისი მასის სიდიდე მილიარდჯერ მეტია მზის მასაზე. აღსანიშნავია, რომ ეს არის შავი ხვრელის პირველი ფოტო, რომელიც გადაღებულია EHT-ს მიერ (გამოქვეყნდა 2019 წლის 10 აპრილს).
**სუპერმასიური შავი ხვრელი** ან **ზემასიური შავი ხვრელი** — უდიდესი ტიპის შავი ხვრელი, რომლის მასის ფარდობა მზის მასასთან ასი ათასიდან მილიარდამდე მერყეობს. ის ყოველი დიდი გალაქტიკის ცენტრშია მოთავსებული. ჩვენს გალაქტიკაში, ირმის ნახტომის ცენტრში მდებარე შავი ხვრელი მშვილდოსანი A* მზეზე 4,3 მილონჯერ მძიმეა, ანდრომედას გალაქტიკის ცენტრში არსებული სუპერმასიური შავი ხვრელის მასა კი მზის მასაზე 100 მილიონჯერ მეტია.

## კვლევის ისტორია 
1971 წელს დონალდ ლინდენ ბელმა და მარტინ რისმა წამოაყენეს ჰიპოთეზა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრში შეიძლებოდა მოთავსებული ყოფილიყო უდიდესი მასის შავი ხვრელი. 1974 წელს კი მშვილდოსანი A* აღმოაჩინეს ასტრონომებმა ბრუს ბელიკმა და რობერტ ბრაუნმა. მათ აღმოაჩინეს რადიო წყარო, რომელიც გამოყოფს სინქროტონულ გამოსხივებას. აღმოჩნდა, რომ ის იყო მკვრივი და უძრავი მისი გრავიტაციის გამო. ამგვარად, ეს იყო პირველი ნიშანი იმისა, რომ ირმის ნახტომის ცენტრში მოთავსებულია სუპერმასიური შავი ხვრელი.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:შავი ხვრელები
სიტყვის თავისუფლებისათვის დაღუპულ ჟურნალისტთა ძეგლი

**სიტყვის თავისუფლებისათვის დაღუპულ ჟურნალისტთა ძეგლი** () —  ძეგლი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის გროზნოში. მდებარეობს ჟურნალისტების სკვერში. გაიხსნა 1973 წლის 30 აპრილს, როგორც საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლთა ძეგლი. 2007 წელს მოხდა ძეგლის რეკონსტრუქცია და მიიღო თანამედროვე სახე და სახელწოდება.

## ძეგლის აღწერა და ისტორია 
ძეგლი მდებარეობს ქალაქ გროზნოში, ჟურნალისტების სკვერში, გაიხსნა 1973 წლის 30 აპრილს. თავდაპირველად ძეგლი ეძღვებოდა საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლებს. 

ძეგლი-სტელა თავისი ფორმით მოგვაგონებს დროშას. ძეგლი შემკული იყო წითელი გრანიტის ფილებით. ძეგლის ცოკოლი შესრულებული იყო ნაცრისფერი გრანიტით. სტელაზე კი ამოკვეთილი იყო სიტყვები 

1990 წლის 13 მარტს ძეგლი აღიარეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლად და სახელმწიფო დაცვის ქვეშ აიყვანეს. 

1995 და 1999 წლებში საბრძოლო მოქმედებების პერიოდში საკმაოდ დაზიანდა. 

2006 წლის დეკემბერში, ჩეჩნეთის ტერიტორიაზე სამხედრო ძალების შესვლის 15 წლისთავზე ჩეჩენმა ჟურნალისტებმა თხოვნით მიმართეს ჩეჩნეთის რესპუბიკის მეთაურს რამზან კადიროვს, აღდგენილი პრესის სახლის ახლოს აღემართა იმ ჟურნალისტების ძეგლი, რომლებიც დაიღუპნენ პროფესიული მოვალეობის შესრულებისას. 15 წლის განმავლობაში რესპუბლიკისტერიტორიაზე დაიღუპა დაახლოებით 100 ჟურნალისტი, მათგან 22 იყო ადგილობრივი
. 

რამზან კადიროვის ინიციატივით 2007 წლის თებერვალში საბჭოთა ხელისუფლებისათვის მებრძოლათა ძეგლი გადააკეთეს ჟურნალისტების ძეგლად. წითელი გრანიტის ნაცვლად შავი გრანიტით მოაპირკეთეს, ხოლო ცოკოლი - თეთრი გრანიტით. მონუმენტზე გამოსახეს წიგნი წარწერით რუსულ და ჩეჩნურ ენაზე  ძეგლის მიმდებარე მოედანზე დააგეს ფილები.

2007 წლის 22 მაისს შედგა რეკონსტრუირებული ძეგლის საზეიმო გახსნა. გახსნის ცერემონიალში მონაწილეობა მიიღო ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეთაურმა რამზან კადიროვმა, ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მთავრობი წევრებმა, მასობრივი ინფორმაციის წარმომადგენლებმა და რესპუბლიკის მრავალმა მაცხოვრებელმა. 

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ძეგლები
ახმად-არენა

მინი|300პქ
**ახმად-არენა** () — საფეხბურთო კლუბ „ახმადის“ საშინაო არენა. მდებარეობს ქალაქ გროზნოში უმარ სადაევის ქუჩაზე, ტევადობა - 30 597 მაყურებელი. აგებულია 2006-2011 წლებში.

## ისტორია 
2004 წელს გამოიყო ფინანსები ახმად კადიროვის სახელობის ცენტრალური სტადიონის მშენებლობისათვის, ხოლო საპროექტო დოკუმენტაცია შეიმუშავეს 2005 წელს.

მშენებლობა დაიწყო 2006 წელს და გაგრძელდა დაახლოებით ხუთი წელი. 2011 წლის გაზაფხულზე ექსპლუატაციაში შევიდა  სპორტკომპლექსის ნაილი - სპორტული არენა 30 ათასი ადგილით. სპორტკომპლექსი გახდა მთელს რუსეთში ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე ნაგებობა თავისი არქიტექტურული შესრულებით. სამუშაოები მიმდინარეობდა UEFA-სა და FIFA-ს სტანდარტებით. სტადიონი გახდა რესპუბლიკის სახე და მისი ყველაზე მთავარი ობიექტი. თავად არენა შედგება ორი ნაწილისაგან. დასავლეთი ტრიბუნა А 9 ათას კაცს იტევს, ხოლო აღმოსავლეთის ტრიბუნა B- 21 ათას კაცს. ასევე გამოყოფილია ადგილები ინვალიდებისათვის. ახმად-არენა აღჭურვილია ვივეოკონტროლით. სულ ახმად-არენის ტერიტორიაზე დამონტაჟებულია 432 კამერა. 

ახმად-არენის გახსნა შედგა 2011 წლის 11 მაისს. სტადიონის გახსნის პროგრამაში შედიოდა ლაზერული შოუ და ცნობილი ჩეჩენი და მსოფლიო შემსრულებლების გამოსვლები, კერძოდ, C. C. Catch, ტოტო კუტუნიო,  ალ ბანო, კრეიგ დევიდი. პირველი საფეხბურთო მატჩი გაიმართა ამავე დღეს: მოედანზე გამოვიდა გუნდი „კავკასია“ რამზან კადიროვის, არსენ კანოკოვის, ნიკიტა ისაევის, რინატ დასაევის შემადგენლობით და „მსოფლიო ნაკრები“ დიეგო მარადონას ხელმძღვანელობით, გუნდში თამაშობდნენ ენცო ფრანჩესკოლი, ლუიშ ფიგუ, ფრანკო ბარეზი, ალექსანდრო კოსტაკურტა, ივან სამორანო, ფაბიენ ბარტეზი, ჟან-პიერ პაპენი, რობი ფაულერი და სხვები. კავკასიამ გაიმარჯვა ანგარიშით 5:2.

2011 წლის 20 მაისს სტადიონზე გაიმართა რუსეთის პრემიერ-ლიგის პირველი ოფიციალური მატჩი. გროზნოს „ახმადმა“ მოუგო „ანჟის“ 1:0.

2013 წლის 1 ივნისს გაიმართა რუსეთის თასის 2012/2013 წლების ფინალი: „ცსკა მოსკოვი“ და „ანჟი“, რომელშიც პენალტების სერიით გაიმარჯვეს მოსკოველებმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებგვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:გროზნოს საფეხბურთო მოედნები
ბატონის სახლი

**ბატონის სახლი** () — კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლი გროზნოში. ამ სახლში 1957 წლიდან გარდაცვალებამდე, 1994 წლამდე ცხოვრობდა ჩეჩენი იურისტი, ისტორიკოსი, უფლებათადამცველი და საზოგადო მოღვაწე ძიაუდინ მალსაგოვი.

## აღწერა 
ბატონის სახლს უკავია მთელი კვარტალი გროზნოს ცენტრში. ერთი მხრიდან აქვს ორი, ხოლო მეორე მხრიდან სამი სართული. მესამე სართული დააშენეს 1930-იან წლებში. ნაგებობას დაგეგმარებაში აქვს კვადრატული ფორმა, შესასვლელი თაღოვანია და შედის შიდა ეზოში. შენობა გადის გრობოედოვისა და  უგრიუმოვის (ყოფილი დაღესტნის) და გამარჯვების პროსპექტისა და  ესამბაევის (ყოფილი რევოლუციის) პროსპექტებზე.  

## ისტორია 
ნაგებობა 1923 წელს ააშენა ინგლისელმა ნავთობის მრეწველმა, რომელიც დაკავებული იყო გროზნოში ნავთობის მოპოვებით. თავდაპირველად შენობაში განთავსებული იყო კანტორები და სპეციალისტების ბინები. 

2013 წელს ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ტურიზმის კომიტეტმა შეიტანა ქალაქის ტურისტულ-საექსკურსიო მარშრუტში, როგორც გროზნოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღირსშესანიშნაობა. ამავე წელს იგი მოინახულა 35 000-მა ტურისტმა.

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ღირსშესანიშნაობები
გოჯი ზურებიანი

{{ინფოდაფა პიროვნება
| სიგანე       =  
| სახელი       = გოჯი ზურებიანი
| ფოტო       =  Goji Zurebiani (1906−1975) — Georgian Mountaineer.png
| ფოტოს სიგანე =  
| წარწერა = 
| დაბსახელი    =
| დაბთარიღი   = 1906   
| დაბადგილი   = მულახი, ქუთაისის გუბერნია, რუსეთის იმპერია
| მოინათლა    =
| გარდთარიღი = 1975
| გარდადგილი =  მულახი, სვანეთი, მესტიის რაიონი, საქართველოს სსრ, საბჭოთა კავშირი
| გარდაცვალების მიზეზი  =
| დაკრძალვის ადგილი     =
| დაკრძალვის ადგილის კოორდინატები = 
| სხვა სახელები =
| ეროვნება     = ქართველი
| მოქალაქეობა  =
| ეთნიკური წარმომავლობა =
| ქვეშევრდომობა =
| განათლება     =
| ალმა-მატერი   =
| მოღვაწეობა    =
| საქმიანობა     = ალპინისტი, მეგზური, მთამსვლელობის ინსტრუქტორი 
| აქტიურობის წლები =
| ცნობილია როგორც  =
| ცნობილი ნაშრომები = 
| სიმაღლე =        
| წონა    =  
| წოდება  =
| წლები   =
| რელიგია   = 
| შვილები = 
| მამა    =
| დედა   =
| ნათესავები = 
| ჯილდოები = 
| საიტი     = 
| ხელმოწერა =
| ხელმოწერის ზომა =
| ხელმოწერა ალტ = 
| შენიშვნები = 
| ჯილდოები = { style="background:transparent"

}
{ style="background:transparent"

}
}}
**გოჯი ზურებიანი** (დ. 1906, მულახი, ახლანდელი მესტიის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1975, იქვე) — ქართველი მთამსვლელი, მეგზური, მთამსვლელობის ინსტრუქტორი. საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატი (1950). 

## ბიოგრაფია
ალპინიზმით დაკავდა 1937 წელს. საბჭოთა კავშირში პირველმა განახორციელა ჯგუფთან ერთად კედლოვანი ასვლა სამხრეთ უშბაზე (1937). მონაწილეობდა ა. ჯაფარიძის ხელმძღვანელობით ჩატარებულ მცირე (ლეხზირი-ულუყარა) და დიდ (წურუნგალა-აილამა-შხარა) ტრავერსებში (1940), კაკო მარის ხელმძღვანელობით უშბაზე და რამდენიმე უსახელო მწვერვალზე ჩატარებულ ექსპედიციებში (1946–1947), ტრავერსში შხელდაზე (1949). იყო საბჭოთა კავშირის ჩემპიონი ტრავერსების კლასში (1950, შხელდა-უშბა). მოპოვებული აქვს ოქროს მედალი შხელდა-უშბის ტრავერსის გავლისათვის (1950).

დაჯილდოებულია (1940, 1943-45) საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის, საბჭოთა კავშირის და საქართველოს სსრ სპორტკომიტეტების საპატიო სიგელებით, მედლებით „მამაცობისათვის“ და „კავკასიის დაცვისთვის“. გოჯი ზურებიანი იყო სვანეთის უფროსი თაობის ერთ-ერთი წამყვანი ალპინისტი.

## ლიტერატურა
* კავკასიონზე (კრებული), შემდგ. დ. ფურცელაძე, რედ. ნ. კეცხოველი, თბ., 1959.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სპორტის დამსახურებული ოსტატები
კატეგორია:მედლით მამაცობისათვის დაჯილდოებულები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:ქართველი მთამსვლელები
დიდების მემორიალური კომპლექსი (გროზნო)

**ახმად კადიროვის სახელობის დიდების მემორიალური კომპლექსი** () — დიდ სამამულო ომში გამარჯვების მემორიალი, რომელიც ასევე ეძღვნება ჩეჩნეთის პირველ პრეზიდენტს ახმად კადიროვს. 

კომპლექსი მდებარეობს ქალაქ გროზნოს ცენტრში, მაიაკოვსკის ქუჩაზე. მემორიალის შემადგენლობაში შედის - მუზეუმი, პარკი და მთელი რიგი ძეგლები. მემორიალს უკავია 5 ჰა ფართობი და არის ფართობით მესამე ყველაზე დიდი ობიექტი რუსეთში, რომელიც ეძღვნება საბჭოთა კავშირის დიდ სამამულო ომში გამარჯვებას. საზეიმო ღონისძიებების დროს კომპლექსს შეუძლია დაიტიოს 15 ათასი ადამიანი. 

## ისტორია 
მემორიალური კომპლექსის მშენებლობა დაიწყო 2009 წლის ოქტომბერში და გრძელდებოდა 6 თვის განმავლობაში. საზეიმო გახსნა გაიმართა სამამულო ომში გამარჯვების 65-ე წლისთავზე 2010 წლის 8 მაისს.

## არქიტექტურული ანსამბლი 
### მუზეუმი 
მემორიალურ კომპლექსში ცენტრალური ადგილი უჭირავს ახმად-ჰაჯი კადიროვის მუზეუმს. მუზეუმი სიმდიდრით და შიდა მორთულობით პაექრობას უწევს მსოფლიო არქიტექტურის ცნობილ ძეგლებს. მარმარილო, მუზეუმის ცენტრში მდებარე პანოსთვის ჩაიტანეს ესპანეთიდან. ჭაღი, რომელიც მოოქროვილია უმაღლესი ხარისხის ოქროთი,  ჩამოიტანეს ირანიდან. ჭაღის წონაა ნახევარი ტონა და მასზე 750 ნათურაა დამონტაჟებული. 

ახმად კადიროვის მუზეუმი დაარსდა 2004 წელს, в 2010 году переехал в современное здание. მუზეუმში გამოფენილია რამდენიმე მუდმივმოქმედი გამოფენა, რომელიც ეძღვნება ჩეჩნეთის პირველ პრეზიდენტს ახმად კადიროვს, სამამულო ომში ჩეჩნების მონაწილეობას, მოქმედებს სურათების გალერეა, ასევე რამვენიმე დროებითი გამოფენა.

### პარკი 
მემორიალური კომპლექსის გარშემო გაშენებულია პარკი - დიდების ხეივანი. პარკი მთლიანად კეთილმოწყობილია, გზებზე დაგებულია ფილები, დამონტაჟებულია ფანარები და სკამები.

### ძეგლები 
#### დიდების მუდმივი ცეცხლი 
მუდმივი ცეცხლი აანთო ჩეჩნეთის პრეზიდენტმა რამზან კადიროვმა და რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა ჩრდილოეთ-კავკასიის ფედერალურ ოლქში ალექსანდრე ხლოპონინმა. 

#### მავლიდ მუსაიტოვის ძეგლი 
2005 წლის თებერვალში ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მთავრობამ გამოაცხადა კონკურსი სკულპტურულ კომპოზიციაზე, რომლის ცენტრალური ფიგურა უნდა ყოფილიყო რუსეთის გმირის მავლიდ ვისაიტოვის ცხენზე ამხედრებული ძეგლი. აღნიშნული პიროვნება დიდი სამაულო ომის პერიოდში ხელმძღვანელობდა კავალერიის პოლკს და იყო პირველი საბჭოთა ოფიცერი, რომელიც 1945 წელს ელბაზე შეხვდა მოკავშირეებს. 

#### სტელა და ბარელიეფები 
მემორიალური კომპლექსის შენობის ცენტრალურ ნაწილში აღმართულია 39 მეტრიანი კოშკი-სტელა, ხოლო მუზეუმის შენობაზე განთავსებულია საბჭოთა კაშირის 40 გმირის პორტრეტული ბარელიეფი. 

აქვეა განთავსებული თემატიკური რეტროსპექტივა „ხანფაშა ნურადილოვი - სტალინგრადის დამცველი“, „ბრესტის ციხესიმაგრის დამცველები“, „რაიხსტაგის აღება“ და სხვა.

#### სხვა ძეგლები 
ახმად კადიროვის ძეგლი წარმოდგენილია ორი ქვის ფილით. ასევე აქ გვხვდება მატაშ მაზაევისა და დიდი სამამულო ომის ტანკისტების ძეგლი, რომელიც გაიხსნა 2012 წლის 9 მაისს. ტანკი საჩუქრად გადასცა კრასნოდარის მხარის ვეტერანთა საბჭომ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Мемориальный комплекс Славы. Фоторепортаж

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:გროზონოს ძეგლები
მიხეილ ლერმონტოვის ძეგლი (გროზნო)

**მიხეილ ლერმონტოვის ძეგლი** () — გამოჩენილი რუსი პოეტის, მხატვრისა და ოფიცრის მიხეილ იურის ძე ლერმონტოვის ძეგლი ჩეჩნეთის რესპუბლიკის დედაქალაქ გროზნოში. 

## ძეგლის აღწერა 
მიხეილ ლერმონტოვის ძეგლი მდებარეობს მოჰამედ ალის პროსპექტზე (ყოფილი სერგეი კიროვის პროსპექტი) გროზნოში,  მიხეილ ლერმონტოვის სახელობის რუსული სახელმწიფო დრამატული თეატრის სიახლოვეს. 

მიხეილ ლერმონტოვი გამოსახულია სამხედრო ფორმაში, რომელიც ზის დაბალ სკამზე. სამხედრო ფორმა სწორედ ისეთია, როგორითაც პოეტი მსახურობდა ჩრდილოეთ კავკასიაში. კვარცხლბეკზე ამოკვეთილია რამდენიმე სტრიქონი მიხეილ ლერმონტოვის ლექსიდან, რომელიც ეძღვნება კავკასიას: „Как сладкую песню Отчизны моей, люблю я Кавказ!“. ძეგლის ავტორია ოსი მოქანდაკე ნიკოლაი ხოდოვი. 

## ძეგლის ისტორია 
1840 წელს გროზნოს ციხესიმაგრეში, საიდანაც სათავეს იღებს ქალაქ გროზნოს ისტორია, მიხეილ ლერმონტოვი შევიდა სამხედრო სამსახურში. ცნობილი გროზნოელის პატივსაცემად 2012 წლის ივნისში აღმართეს მისი ძეგლი. ბრინჯაოს ქანდაკება ჩეჩნეთის რესპუბლიკას საჩუქრად გადასცა ძეგლის ავტორმა ნიკოლაი ხოდოვმა. 

ძეგლის საზეიმო გახსნა შედგა 2012 წლის 19 ივნისს. ძეგლის გახსნის ცერემონიალს ხელმძღვანელობდა ჩეჩნეთის რესპუბლიკის მეთაური რამზან კადიროვი და რუსეთის ფედერაციის მთავრობის თავმჯდომარე დიმიტრი მედვედევი. 

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ძეგლები
კატეგორია:მიხეილ ლერმონტოვის ძეგლები
ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბიბლიოთეკა

**აბუზარ აიდამიროვის სახელობის ჩეჩნეთის რესპუბლიკის ეროვნული ბიბლიოთეკა** () — პირველი სახალხო ბიბლიოთეკა გროზნოში, დაარსებულია 1904 წელს. 1920 წელს გადაიყვანეს სახელმწიფო დაფინანსებაზე, ხოლო 1929 წელს, როდესაც გროზნო გახდა ჩეჩნეთის ავტონომიური ოლქის ცენტრი, ბიბლიოთეკაც საოლქო გახდა, ხოლო 1936 წელს ჩეჩნეთ-ინგუშეთმა მიიღო რესპუბლიკის სტატუსი და შესაბამისად ბიბლიოთეკაც რესპუბლიკური გახდა. 2013 წელს აბუზარ აიდამიროვის 80 წლის იუბილესთან დაკავშირებით ბიბლიოთეკას მისი სახელი უწოდეს.

## ისტორია 
### დაარსება 
რესპუბლიკური ბიბლიოთეკა გაიხსნა 1904 წლის ოქტომბერში, გროზნოში მდებარე პუშკინის სასწავლებლის პედაგოგების ძალისხმევით. წიგნადი ფონდი თავდაპირველად ჩამოყალიბდა მოქალაქეების შემოწირულობებით. საბჭოთა ხელისუფლების დამყარებამდე ბიბლიოთეკა იყო გროზნოს ერთ-ერთი კულტურული დაწესებულება. ოქტომბრის გადატრიალებამდე მისი წიგნადი ფონდი 14 ათას წიგნსა და ჟურნალს მოითვლიდა, ბიბლიოთეკას კი ჰყავდა 1172 მკითხველი.

1920 წელს ბიბლიოთეკა გადაიყვანეს სახელმწიფო დაფინანსებაზე, რომლის შემდეგაც მან მიიღო საოლქო ბიბლიოთეკის სტატუსი. 

1994-1995 წლების საომარი მოქმედებების პერიოდში ბიბლიოთეკა მთლიანად განადგურდა, ხოლო მისი უნიკალური ფონდი დაიწვა. 

2013 წელს ნალჩიკში გამართულ ფესტივალზე „ჩრდილოეთ კავკასიის არქიტექტურის ტრადიციები და ნოვატორობა“ შენობის პროექტმა გაიმარჯვა ნომინაციაში „ნაგებობა“.

2017 წელს გაიხსნა ბიბლიოთეკის ელექტრონული ფონდი.

## ბიბლიოთეკის ხელმძღვანელები 
* 1934—1964 — ივან სერგეევი;
* 1964—1978 — ინა გოლიკოვა;
* 1978—1980 — პოლინა გორბუნოვა;
* 1980—1993 — თამარა გაბისოვა;
* 1993—2014 — ედილბეკ ხასმაგომადოვი;
* 2014—დან — საციტა ისრაილოვა.

## ლიტერატურა
*Альтимирова З. Х-А. Национальная библиотека: история и современность (1904—2004). Библиографический указатель. — Гр.: ГУП «Книжное издательство», 2004. — 200 экз.
*Ваксман Александр. Записки краеведа. — Гр.: Чечено-Ингушское книжное издательство, 1984. — С. 19—21. — 96 с. — 5000 экз.
*Музакаев Дикалу. Чеченская культура — от традиционности к современности. — Гр.: ФГУП «Издательско-полиграфический комплекс», 2012. — 280 с. — 800 экз.
*Чечня: право на культуру. — М.: «Полинформ-Талбури», 1999. — С. 25—28. — 120 с. — 1500 экз.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* Национальная библиотека Чеченской Республики
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გროზნოს ბიბლიოთეკები
კატეგორია:გროზნოს ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ბიბლიოთეკები ანბანის მიხედვით
ნაზარეთის ხარების ეკლესია

**ნაზარეთის ხარების ეკლესია** (, ) — მართლმადიდებლური ეკლესია ნაზარეთში, ისრაელი.

ბერძნული მართლმადიდებლური ეკლესია აშენებულია იმ წმინდა წყაროსთან სადაც მოხდა მთავარანგელოზ გაბრიელისაგან ღვთისმშობლის ხარება: „გიხაროდეს, მომადლებულო, შენთანაა უფალი. კურთხეულ ხარ დედათა შორის“ (ლუკა 1:28)

ღვთისმშობლის ხარება აღწერიალია ლუკას სახარებაში:

## ისტორია 
პირველი ტაძარი ამ ადგილზე ააგეს IV საუკუნეში იმპერატორ კონსტანტინეს მმართველობის პერიოდში. იერონიმე სტრიდონელის გადმოცემით პალესტინაში, ნაზარეთში, მის სიცოცხლეში მოქმედებდა ორი ხარების ეკლესია. ერთი გაბრიელის მიერ ხარების ადგილზე, ხოლო მეორე წმინდა ოჯახის ტერიტორიაზე. ამასვე გვეუბნება VIII საუკუნის ისტორიკოსი ბედა ღირსი.  

XIII საუკუნეში სულთანმა ბეიბარს I-მა ქალაქის ყველა ტაძარი გაანადგურა. თანამედროვე ეკლესია კი ააშენეს 1750 წელს. მის მშენებლობაში გამოიყენეს ძველი ნაგებობის ნაშთები. 

დღეისათვის ნაზარეთის ბერძნული მართლმადიდებლური ხარების ეკლესია არის ქალაქის ადგილობრივი ქრისტიანი არაბების სამრევლო ეკლესია. მიეკუთვება იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესიის ნაზარეთის მიტროპოლიას.

## ქართული წარწერები 
1955-1960 წლებში არქეოლოგ ბელარმინო ბაგატის ხელმძღვანელობით ნაზარეთში, ხარების ტრადიციულ ადგილას წარმოებულმა გათხრებმა გამოავლინა კედლის წარწერები, რომელთაგან რამდენიმე ქართული აღმოჩნდა. ისინი არქეოლოგიური მეთოდით დათარიღდა არაუგვიანეს 427 წლით. 

ისტორიული წყაროების მოშველიებით დადგინდა, რომ ქართული წარწერები ნაზარეთის ხარების ეკლესიის ინტერიერში შეიძლებოდა გაჩენლიყო 330-427 წლებში. მათ იკვლევდა ქართველი მეცნიერი ზაზა ალექსიძე

## ლიტერატურა
* ქართული ტრადიციული კულტურის ისტორია, თბ., 2017
* *Россия в Святой Земле*. Документы и материалы. Том 1. Москва. Изд. «Международные отношения». 2000 г. ISBN 5-7133-1063-9 (т.1)
* *Н. Н. Лисовой*. Приди и виждь. Свидетельства Бога на Земле. Информационное агентство Русской Православной Церкви. Москва 2000. ISBN 5-900349-04-7
* *Архимандрит Августин*. Святая Земля. Издание Русской Духовной Миссии в Иерусалиме. 2011. ISBN 978-5-904566-01-2
* *Профессор |А. А. Дмитриевский*. Церковные торжества на православном востоке в дни великих праздников. Издание Императорского Православного Палестинского Общества. С.-Петербург. Типография В. Киршбаума. 1909 г.
* Юрий Полторак. Назарет и окрестности. Кафр-Кана, гора Фавор, Наин, Циппори. — Издательство Евгения Озерова, 2013. — 272 с. — ISBN 9789659215607

## რესურსები ინტერნეტში
* Официальный портал Иерусалимской православной Церкви
* *Профессор А. А. Дмитриевский*. Праздник Благовещения Пресвятыя Богородицы в Назарете и паломническия хождения по Галилее в марте месяце. СПб. 1909 г. Публикация на портале Россия в красках

## სქოლიო
კატეგორია:ნაზარეთის ეკლესიები
კატეგორია:ისრაელის მართლმადიდებლური ეკლესიები
კატეგორია:იერუსალიმის მართლმადიდებელი ეკლესია
პრივატიზაცია აზერბაიჯანში

**პრივატიზაცია აზერბაიჯანში** — აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში სახელმწიფო საკუთრების კერძო საკუთრებაში გადაცემას, ქვეყანაში მოქმედი კანონის ფარგლებში.

2016 წლის 19 მაისს ქვეყნის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა გამოსცა ბრძანება „სახელმწიფო ქონების პრივატიზების პროცესის გასაუმჯობესებლად დამატებითი ღონისძიებების შესახებ“. მოცემული ბრძანების მიზანი იყო პრივატიზების არსებული მოდელის გაუმჯობესება, ახალი სახელმწიფო ქონების  წარდგენა პრივატიზებისთვის და ადრე დამტკიცებული ობიექტების ხელახლა პრივატიზებისთვის გადაგზავნა.

## ისტორია 
საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ აზერბაიჯანის ეკონომიკა კრიზისულ მდგომარეობაში ჩავარდა და საჭირო იყო, რომ ეს მდგომარეობა შეცვლილიყო. 1995 წელს პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის მიერ ჩატარებული რეფორმების შედეგად დაიწყო სახელმწიფო საკუთრების პრივატიზაციის პროცესი. ქვეყანაში პრივატიზაციის 3 ეტაპად დაყოფა შეიძლება.

## მიწის პრივატიზაცია 
აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიწის ნაკვეთის კოდექსის მე -14 მუხლის თანახმად, მოქალაქეებსა და იურიდიულ პირებს შეუძლიათ შეიძინონ მიწის ნაკვეთები სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის წარმოებისთვის, მიწის რეფორმის კანონის ფარგლებში.

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიწის კოდექსის 49-ე მუხლის თანახმად,  კერძო საკუთრების უფლება პრივატიზების საფუძველზე წარმოიშვა.

## სახელმწიფო საკუთრების პრივატიზაცია 
### I სახელმწიფო პროგრამა 
ჰეიდარ ალიევის ხელმძღვანელობით პირველი „სახელმწიფო საკუთრების პრივატიზაციის სახელმწიფო პროგრამის“ თანახმად, შეიქმნა შეღავათიანი მონაწილეობის მარეგულირებელი ბაზა, რაც საშუალებას აძლევს შრომით ჯგუფებს მონაწილეობა მიიღონ ქონების პრივატიზებაში. 1996 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის მიერ ხელი მოეწერა ბრძანებულებებს 30 სამინისტროებისა და კომპანიების გაუქმების შესახებ. მოცემული ობიექტების პრივატიზაცია თავისუფალი იყო. მოცემული კანონის მიღებამ ეკონომიკის განვითარებას შეუწყო ხელი.

### II სახელმწიფო პროგრამა 
2001 წელს პრივატიზაციის მეორე სახელმწიფო პროგრამა იქნა მიღბული. მოცემული პროგრამის მიზანი იყო პრივატიზაციის შესახებ კანონის შესაბამისად პრივატიზების განხორციელება, ჯანსაღი კონკურენციის შექმნის გზით ეკონომიკის გაუმჯობესება, კერძო მესაკუთრეთა რაოდენობის გაზრდა, უცხოური ინვესტიციების მოზიდვა, I სახელმწიფო პროგრამის მიღების შემდეგ გამოფენილი ობიექტების პრივატიზაციის დასრულება.

## უცხოური კაპიტალის მონაწილეობა 
ქვეყნის ეკონომიკის განვითარებისთვის გამოყენებული ერთ-ერთი ღონისძიება უცხოური კაპიტალის მოზიდვა იყო. ქონების პრივატიზების მიზნით პრივატიზაციის პროგრამის ფარგლებში, პირობები შექმნეს უცხოურმა კერძო და იურიდიულმა პირებმა, გარკვეული პირობების საფუძველზე. შეზღუდვების თანახმად, სახელმწიფოს აქვს უფლება, შეინარჩუნოს 51% (საკონტროლო პაკეტი) ან 25.5 აქციის წილი ხმის უფლებით.

## პრივატიზაციის შედეგები 
პრივატიზაციის პროცესმა განაპირობა კონკურენტული თავისუფალი ბაზრის ჩამოყალიბება, ხელი შეუშალა მონოპოლიების განვითარებას, ამან პოზიტიური გავლენა მოახდინა ბაზრის ლიბერალიზაციაში; იდეოლოგიური ეფექტის წარმოქმნა; კერძო სექტორის მშპ 80%-მდე ავიდა, რაც ეკონომიკის განვითარებაზე მეტყველებს. დღესდღეობით სახელმწიფო საკუთრების პრივატიზაციის მხრივ ქვეყნის ბიუჯეტის შემოსავალი შეადგენს 1,1 მლრდ მანათს. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* პრივატიზება
* აზერბაიჯანის ეკონომიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* პრივატიზების ოფიციალური საიტი აზერბაიჯანში 

## სქოლიო 
კატეგორია:პრივატიზება
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეკონომიკა
ნაზარეთის ქართული წარწერები

**ნაზარეთის ქართული წარწერები** — კედლის წარწერები, რომელიც აღმოჩენილია ნაზარეთში 1955-1960 წლების არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა არქეოლოგი ბელარმინო ბაგატი. 

წარწერები აღმოჩენილია ქალაქ ნაზარეთში ხარების ტრადიცულ ადგილზე მდგარ ეკლესიაში. წარწერები არქეოლოგიური მეთოდით არაუგვიანეს 427 წლით დაათარიღეს, რადგან მოქცეული იყო უფრო გვიანდელი ეკლესიის ქვეშ, რომლის იატაკის მოხატულობაშიც უხვად არის გამოყენებული ჯვრები, ეს კი 427 წელს გამოცემული ედიქტით აიკრძალა. 

ისტორიული წყაროების მოშველიებით დადგინდა, რომ ქართული წარწერები ნაზარეთის ხარების ეკლესიის ინტერიერში შეიძლებოდა გაჩენილიყო მხოლოდ 330-427 წლებში. ნაზარეთის ეკლესიის ქართული წარწერები გამოიკვლია ზაზა ალექსიძემ. ძალიან საინტერესოა მეცნიერის დასკვნა: 

ნაზარეთის ეკლესიის წარწერები დღეს მოხსნილია კედლიდან და შენახულია მსოფლიოს სხვადასხვა მუზეუმებში.

## ლიტერატურა 
* ქართული ტრადიციული კულტურის ისტორია, თბ., 2017
* ზ. ალექსიძე, „ლუვრი, სინაის მთა, ნაზარეთი: ეპიგრაფიკული ეტიუდები, თბ., 2000
* B. Bagatti,  Excavations in Nazareth. I: From the Beginning till the XII Century (SBF. Collectio Maior 17), Jerusalem 1969

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული წარწერები
აკვარიუმი (სანქტ-პეტერბურგის კინოთეატრი)

**კინოთეატრი აკვარიუმი** () — ერთ-ერთი უძველესი გასართობი თეატრი-ბაღი საქნტ-პეტერბურგში. მუშაობას შეუდგა 1886 წელს და ფუნქციონირებდა 1923 წლამდე.

## ისტორია 
1886 წელს გ. ალექსანდროვმა, ბაღ „არკადიას“ მფლობელმა კამენოოსტროვსკის ქუჩაზე იჯარით აიღო ტერიტორია (რომელზეც ამჟამად მდებარეობს სახლები 10-12) გააშენა იქ ბაღი და დაიწყო დიდი აკვარიუმის (აქედან მომდინარეობს სახელწოდებაც) მშენებლობა. თავდაპირველად აპირებდნენ აქ ლექციები წაეკითხათ თევზისა და წყლის მცენარეთა ცხოვრების, მათი დემონსტრირებით. პეტერბურგის ბუნებისმეტყველთა საზოგადოების დახმარებით, აპირებდნენ ზღვისა და მტკნარი წყლის ცხოველების, თევზისებისა და მცენარეების შეძენას.

უკვე პირველივე წლებში ბაღის სცენაზე ყოველ საღამოს უკრავდა სიმფონიური ორკესტრი (50-ზე მეტ მუსიკოსი) რ. ენგელის მეთაურობით, ხოლო კვირაში ორჯერ  გამოდიოდა ა. არხანგელსკის ქორო. 1888 წელს ბაღის ტერიტორიაზე ააგეს დიდი მინის დარბაზი, სადაც მუსიკის მოყვარულთათვის განკუთვნილი ადგილების გარდა ორივე მხარეს მდებარეობდა რესტორნის მაგიდები. ჩამოჰყავდათ უცხოელი გასტროლიორები, მათ შორის ანა ჟიუდიკი, მოტრე, ოდეო. 1888 წელს, ზამთრის სეზონზე აღმართული ყინულის სახლი გახდა სენსაცია. მასში განთავსებული იყო კაბინეტი, სასტუმრო, სასადილო მთლიანად ყინულის მოწყობილობით.

აქ, 1896 წლის 4 მაისს, ვიქტორ როჟეს სპექტაკლის „ალფრედ-ფაშა პარიზში“ ანტრაქტის დროს, შედგა რუსეთში პირველი კონოსეანსი.  

1900-იან წლებში მუსიკალურ საღამოებზე გამოდიოდნენ ოპერის მსახიობები ლინა კავალიერი, ჟ. ფაბიანი და სხვა. ღია სცენაზე იდგმებოდა მცირე დრამატული სპექტაკლები. 

ბაღის თავისუფალ ტერიტორიაზე განათავსეს ატრაქციონები. 1905-1906 წლებში ბაღის კიდეზე ააშენეს საშემოსავლო სახლი, რომლის არქიტექტორიც იყო დიმიტრი კრიჟანოვსკი. აკვარიუმის ბაღის სიახლოვეს მდებარეობდა „პეტერბურგის ცენტრალური ბაზარი“. 1908 წელს აქ ააშენეს ახალი ზამთრის თეატრი, ყველაზე დიდი სანქტ-პეტერბურგში, რომლის სცენაზეც გამოდიოდნენ ვარვარა პანინა, ანასტასია ვიალცევა, ალექსანდრე დავიდოვი და ვლადიმირ დავიდოვი, კონსტანტინ ვარლამოვი, ნიკოლაი შიშკინისა და ალექსი მასალსკის  ბოშათა ქორო. 1907 წელს შედგა რუსეთში ერთ-ერთი პირველი სილამაზის კონკურსი „ლამაზმანთა შემოდგომის გამოფენა“. 1912 წელს გაიხსნა პირველი ხელოვნური ყინულის მოედანი რუსეთში. აქ მუდმივად იმართებოდა ბალ-მასკარადები, ფეიერვერკი და ა. შ.

პირველი მსოფლიო ომის დროს ბაღის ტერიტორიაზე განთავსებული იყო ლაზარეთი.

1916 წელს ბაღი იჯარით გადაეცა მომღერალ ალექსანდრე დავიდოვს იტალიური ოპერის გახსნის მიზნით. 1917 წლის მოვლენებმა ბაღის კულტურულ-გასართობი მუშაობა შეაჩერა. 

1923 წელს აკვარიუმის ადგილზე დაიწყეს კინოფაბრიკის „Севзапкино“-ს მშენებლობა (1934 წლიდან „ლენფილმი“). თეატრის ნაგებობები, ბაზარი, რესტორანი გადააკეთეს გადასაღებ პავილიონებად.

## ლიტერატურა
*Алянский Ю. Л. Увеселительные заведения старого Петербурга. — СПб., 1996. — С. 18—20.
*Кузнецов Е. М. Из прошлого русской эстрады: Ист. очерки. — М., 1958. — С. 272—276;

## რესურსები ინტერნეტში
* «Аквариум», театр-сад  — Санкт-Петербург. Энциклопедия.
* Аквариум в Петербурге
* Театр «Аквариум» —Киностудия «Ленфильм» 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კინოთეატრები
სვიატოსლავი (შევჩუკი)

**სვიატოსლავი (შევჩუკი)** (ერისკაცობაში — **სვიატოსლავ იურის ძე შევჩუკი**, ; დ. 5 მაისი, 1970, სტრი, ლვოვის ოლქი, უკრაინის სსრ, სსრკ) — უკრაინელი სასულიერო მოღვაწე. კიევ-გალიციის მთავარეპისკოპოსი, კიევის მიტროპოლიტი, უკრაინის ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესიის მეთაური.

## რესურსები ინტერნეტში
* უკრაინის ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესია
* უკრაინის ბერძნულ-კათოლიკური ეკლესიის მეთაური სვიატოსლავი (შევჩუკი)

## სქოლიო
კატეგორია:უკრაინელი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 5 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ავრორა (სანქტ-პეტერბურგის კინოთეატრი)

**კინოთეატრი ავრორა** () — ერთ-ერთი უძველესი კინოთეატრი საქნტ-პეტერბურგში. მდებარეობს  ქალაქის ცენტრში ნევის პროსპექტზე, № 60 სახლში.

## ისტორია 
იმ ადგილზე სადაც ახლა მდებარეობს ნევის პროსპექტის სახლი № 60, 1780-იან წლებში ააგეს ორსართულიანი ქვის სახლი მისი პირველი მფლობელის ვაჭარ ი. დენისოვისათვის. 1790-იანი წლებიდან სახლი ეკუთვნის გრაფ სერგეი რუმიანცევს, ხოლო 1830-იანი წლებიდან მის ქალიშვილს თავადის ქალს ვ. გოლიცინას. 1844-1845 წლებში ამ სახლში ცხოვრობდა პოეტი პეტრე ვიაზემსკი. 1850-იან წლებში სახლი ეკუთვნოდა გრაფინია ა. ტოლსტოის, მწერალ ალექსი ტოლსტოის დედას. 1858 წელს სახლი გადავიდა ვაჭარ ი. გლაზუნოვის მფლობელობაში, რის გამოც არქიტექტორმა გიორგი ვინტერგალტერმა დააშენა შენობას და შეცვალა ფასადი. სახლი გლაზუნოვსა და მის მემკვიდრეებს ეკუთვნოდათ რევოლუციამდე, მასში კი განთავსებული იყო მაღაზიები და კანტორები.

1913 წელს არქიტექტორ ნ. სტფანოვისა და ვ. შაუბას პროექტით ეზოში ააგეს  კინემატოგრაფის სახლი „Пикадилли“, რომელიც იტევდა 700 მაყურებელს. მისი ფასადი ნახევრად როტონდული იყო და შესრულებული იყო ნეკლასიკურ სტილში, ხოლო მაყურებელთა დარბაზი - მოდერნის სტილში. დარბაზში ვაამონნტაჟეს იმ დროისათვის უახლესი აპარატურა და დიდი ეკრანი. კინოთეატრის გახსნა გაიმართა 1913 წლის 27 დეკემბერს. 

1923-1924 წლებში არქიტექტორმა ბორის ალმენდიგენმა წარმართა კინოთეატრის რეკონსტრუქცია. 1932 წელს, რევოლუციის 15 წლისთავთან დაკავშირებით, კინოთეატრს უწოდეს „ავრორა“ (კრეისერ ავრორას პატივისცემის ნიშნად). 1932 წელსვე კინოთეატში დაამონტაჟეს ახალი აპარატურა ხმოვანი ფილმების საჩვენებლად. 1937 წელს იგი გააფართოვეს: კინოთეატრის მოედანი ორჯერ გაადიდეს, მიაშენეს ფოიე და საკონცერტო დარბაზი.

ავრორა იყო ერთ-ერთი იმ მცირეთაგანი კინოთეატრი სადაც ლენინგრადის ბლოკადის დროსაც კი არ შეწყვეტილა ფილმების ჩვენება.

## თანამედროვეობა 
ამჟამად კინოთეატრში ფუნქციონირებს ორი კინოდარბაზი - დიდი და მცირე, რომელთა ტევადობაცაა 623 და 100 ადამიანი. ასევე ფუნქციონირებს კინობარი და კაფე.

1998 წელს კინოთეატრში, მისი 85 წლისთავის აღსანიშნავად, გაიმართა დიდი სარესტავრაციო სამუშაოები, რათა აღდგენილიყო მისი ისტორიული სახე. ამავე დროს დაამონტაჟეს უახლესი ხმის აპარატურა და ახალი სკამები.

2010 წელს დაამონტაჟეს ციფრული კომპიუტერი Christie CP2230 ახალი 3D სათვალეებით. კინოთეატრში ასევე აჩვენებენ დოკუმენტურ ფილმებს.

## ლიტერატურა
*Б. М. Кириков, Л. А. Кирикова, О. В. Петрова // Невский проспект. Дом за домом. — 4-е изд., перераб.. — М.: Центрполиграф, 2013

## რესურსები ინტერნეტში
* Сайт кинотеатра 
* Дом И. Ю. Денисова — Доходный дом И. И. Глазунова 
* От «Пикадилли» до «Авроры». Старейшему кинотеатру исполняется 100 лет
* В России снова покажут «Титаник»

## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სანქტ-პეტერბურგში
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კინოთეატრები
კატეგორია:ნევის პროსპექტი
აბრაჰამ სავანი

**აბრაჰამ სავანი** — კალიგრაფი.

აბრაჰამ სავანი ცხოვრობდა XIV ან XV საუკუნეში. დარჩენილია მის მიერ გადაწერილი გრაგნილი, რომელიც საკვირაოს ტექსტს შეიცავს (ხელნაწ. ინსტ. H 1328). ტექსტის ბოლოს ასეთი ანდერძია 

სულ ბოლოს, უფრო წვრილი ხელით, კიდევ ორიოდე სტრიქონია, სადაც სხვათა შორის, იკითხება: 

გრაგნილის ზომაა 325×19 სამ. ერთი მხარე მთლიანადაა დაწერილი, მეორე — ნაწილობრივ. ტექსტი ნუსხურია, შავი მელნით ნაწერი, ძალიან მკაფიო, საკმაოდ ლამაზი ხელით. საზედაო ასოები უმეტესად მელნითვეა გამოყვანილი, მაგრამ აქა — იქ სინგურის ასოებიც ურევია.

დასათარიღებლად გასათვალისწინებელია კონსტანტინე მეფის  დასახელება. ერთი კონსტანტინე — დავით ნარინის ძე- XIV საუკუნის დასაწყისში მეფობდა დასავლეთ საქართველოში და 1327 წელს გარდაიცვალა. ორი სხვა კონსტანტინე XV საუკუნეში.

გრაგნილი სვანეთიდანაა ჩამოტანილი.

## ლიტერატურა
* ბერიძე, ვახტანგ. ძველი ქართველი ოსტატები : [ხუროთმოძღვრები, მხატვრები, ოქრომჭედლები და კალიგრაფისტები]. - თბ. : საბჭ. საქართველო, 1967. -243გვ.: ილ.;ბიბლიოგრ. ტექსტში. გვ. 11-12.

კატეგორია:კალიგრაფები
კორეის იმპერია

**კორეის იმპერია** () — გამოცხადებულ იქნა 1897 წლის ოქტომბერში ჩოსონის დინასტიის იმპერატორის გოჯონგის მიერ დონგახის გლეხთა რევოლუციის და გაბოს რეფორმების (1894 წლიდან 1895 წლამდე) შემდეგ, გათავისუფლებული ქვეყნით 1894-1896 წლებში. 1905 წლიდან კორეა გახდა იაპონიის პროტექტორატი ქვეყანა და 1910 წლის აგვისტოში კორეის ნახევარკუნძული იაპონიის მიერ ანექსირებული იყო კორეის იმპერიისა და მისი მონარქის დასასრულებლად და დაიწყო კორეაში იაპონიის კოლონიური მმართველობის 35 წლიანი დასაწყისი.კორეის იმპერიის დროს იმპერატორ გოჯონგმა დაათვალიერა სამხედრო, ეკონომიკის, მიწის სისტემის, განათლების სისტემის და სხვადასხვა ინდუსტრიების ნაწილობრივი მოდერნიზაცია და დასავლურიზაცია. იაპონია გვანგმუს რეფორმების მეშვეობით კორეის მოდერნიზაციისა და ინდუსტრიალიზაციის მცდელობას გაურბოდა და მას შემდეგ, რაც მებრძოლმა იტო ჰირობუმის მკვლელობის შემდეგ გადაწყვიტა კორეის იმპერიის ძალით მიერთება.

## ისტორია
### შესავალი
კორეა ჩოსონის დინასტიის დროს იყო ჩინეთის პერფუნქციური კლიენტი ცინის დინასტიის დროს დიპლომატიური მიზეზების გამო, მიუხედავად იმისა, რომ ჩოსონი მართავდა ჩინეთისაგან დამოუკიდებლად. XIX საუკუნის დასასრულს კორეაზე გავლენა სულ უფრო ფართო იყო ცინის დინასტიასა და იაპონიას შორის კონფლიქტების ფონზე. პირველმა ჩინეთ-იაპონიის ომმა აღნიშნა, რომ ჩოსონის სახელმწიფოს ჩარევის საშუალება მისცა, რადგან კონფლიქტის ბრძოლები მიმდინარეობდა კორეულ მიწაზე და მიმდებარე ზღვაში. მისი ახლად დაფუძნებული პრემანინაცია მომაკვდავი და სუსტი ცინის დინასტია, იაპონიაში დელეგატებმა მოლაპარაკება მოახდინეს შიმონოსკის ხელშეკრულებით ცინის დინასტიასთან. ხელშეკრულებაზე ხელმოწერით, რუსეთის ქმედებების თავიდან აცილების მიზნით, იაპონიამ მიიტაცა ლიადოგონდის ნახევარკუნძული ცინი-სგან. თუმცა, რუსეთმა გააცნობიერა ეს შეთანხმება, როგორც ჩრდილოეთ ჩინეთის ინტერესების საწინააღმდეგო ქმედება და საბოლოოდ საფრანგეთმა და გერმანიამ მათ მხარეზე მიიტანეს განაცხადი, რომ ლიადოგონდის ნახევარკუნძული უნდა დაუბრუნდეს ჩინეთს. იმ დროს, იაპონია უძლური იყო ისეთი საგარეო ზეწოლის წინააღმდეგი, განსაკუთრებით ერებისაგან, რომლებიც ითვლებოდნენ ბევრად უფრო განვითარებულად და პოპულარულებად, და პრეტენზია ჰქონდათ ლიადოგონდის ნახევარკუნძულზე. ამ დროს სამი ქვეყნის ინტერესი (რუსეთი, საფრანგეთი, გერმანია) წარმატებებით იკვეთება, რუსეთი აღმოსავლეთ აზიაში კიდევ ერთ მთავარ ძალად იქცა, რომელმაც ცინის დინასტიის შეცვალა, როგორც ჩოსონის სასამართლოში მრავალი მთავრობის წარმომადგენელი მჭიდრო კავშირის გამოხატვა უფრო იაპონიის კორეის პოლიტიკაში ჩარევის თავიდან ასაცილებლად. დედოფალმა მინიმ, მეფე გოჯონგის მეუღლემ, აგრეთვე გააცნობიერა ეს ცვლილება და ოფიციალურად დაამყარა რუსეთთან დიპლომატიური ურთიერთობები იაპონიის გავლენის წინააღმდეგ. დედოფალმა მინიმ დაიწყო გამორკვევა, როგორც გასაღები უფრო მაღალი დონის კორეული კონტრშეტევის იაპონიის გავლენის წინააღმდეგ. იაპონია ხედავდა საფრთხეს დედოფლისაგან, და სწრაფად შეცვალა თავისი ელჩი კორეაში ლეიტენანტი გენერალ ვისკოუნთ მიურათი, დიპლომატთან იმპერიული იაპონური არმიის ფონზე. მან მოგვიანებით 1895 წლის 8 ოქტომბერს დედოფალ მინის მკვლელობა განახორციელა გეონჩეონგის სასახლეში, მეფის ოფიციალურ საძინებელ ოთახში.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Great Revival Movement of 1907 And its Historical Impact on Korean Church 

კატეგორია:კორეის იმპერია
კატეგორია:აზიის ყოფილი იმპერიები
ძახილი

**ძახილი** () — აზერბაიჯანელი რეჟისორ ორუჯ ყურბანოვის 1993 წლის მხატვრული ფილმი. ფილმი გადაღებულია ნუშაბა მამედოვას ამავე სახელწოდების მქონე პიესის მიხედვით. ფილმი მოგვითხრობს ორი მოზარდის ტრაღედიაზე, რომლებიც გახდნენ ხოჯალის გენოციდის მსხვერპლნი. ფილმი იწყება ყურანის სურით «ალ - ფათიჰა»-თი და ჩინგიზ მუსტაფაევის მიერ ხოჯალის გენოციდის ამსახავი დოკუმენტალური კადრებით. ფილმში მოთხრობილია იმის შესახებ, თუ ორი მოზარდი — და და ძმა — როგორ ხდებიან ხოჯალის გენოციდის მოწმეები. სომხური ალყიდან გამოსვლის მცდელობაში მთავარი გმირები ხტებიან უფსრულში და ასე იკლავენ თავს. კომპოზიტორმა მამედ გალიბმა დაწერა ფილმის მუსიკა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:1993 წლის ფილმები
კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი ფილმები
კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
რაფიგა ახუნდოვა

**რაფიგა ჰაჯი კიზი ახუნდოვა** (; დ. 7 აგვისტო, 1931, ბაქო, ასფსრ, სსრკ— გ. 6 თებერვალი, 2024, ბაქო, აზერბაიჯანი) — საბჭოთა აზერბაიჯანელი ბალეტის მსახიობი ქალი, ბალეტმეისტერი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1970). 

ბაქოს ქორეოგრაფიული სასწავლებელის დამთავრების შემდეგ, სადაც მას ასწავლიდა გამარ ალმასზადე, დაიწყო მუშაობა ბაქოს თეატრში (1952 წლიდან). მის მიერ შესრულებულ პარტიების ნუსხაში არის — ირანული მზეტუნახავი და აიშა („შვიდი მზეტუნახავი“), გიულიანაკი („ქალწულის კოშკი“), ზარემა, ეგინა, შირინი, ჟიზელი; პრინცესა ფლორინა („მძინარე მზეტუნახზავი“), ვაქხანკა („ვალპურგიის ღამე“) და სხვა. მეუღლესთან, მაქსუდ მამედოვთან ერთად (დადგა ბალეტები „კასპიის ბალადა“ (1968), „გობუსტანის ჩრდილები“ (1969), „კალეიდოსკოპი“ (1971), „ელვის ბილიკით“ (1975), „შვიდი მზეთუნახავი“ 1978, 1982 წელს მოხდა მისი ეკრანიზაცია); ქორეოგრაფიული მინიატურები „აზერბაიჯანული სიუიტა“, „იალლი“, „მუღამი“. 1972—1973 წლებში მუშაობდა ბალეტმეისტერად და პედაგოგად ალჟირში.

## რესურსები ინტერნეტში
* რაფიგა ახუნდოვა 

კატეგორია:დაბადებული 7 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:XX საუკუნის ბალერინები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ალიონის ელჩი

**„ალიონის ელჩი“** () — აზერბაიჯანის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაკვეთით 2012 წელს ჯაბარ ჯაბარლის სახელობის „აზერბაიჯანფილმის“ მიერ გადაღებული ფილმი, რომელიც ეძღვნება აზერბაიჯანელი მეცნიერის, პოეტისა და დრამატურგის მირზა ფათალი ახუნდოვის შემოქმედებას. ფილმის რეჟისორია რამიზ ჰასანოღლუ, სცენარის ავტორი — აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი ანარი. ფილმის პრემიერა გაიმართა 2012 წლის 28 ნოემბერს კინოთეატრ „ნიზამი“-ში (ბაქო).

## სქოლიო
კატეგორია:2012 წლის ფილმები
დერვიში აფეთქებს პარიზს

**დერვიში აფეთქებს პარიზს** () — საბჭოთა აზერბაიჯანული კინოკომედია. ფილმი გადაღებულია აზერბაიჯანელი მწერლის მირზა ფათალი ახუნდოვის პიესის მოტივებზე («მუსია ჟორდანი - ბოტანიკოსი და დერვიში მასთალი შაჰი». პრემიერა სედგა 1978 წლის ივნისში (მოსკოვი). ფილმის მოქმედება ხორციელდება XIX საუკუნის ნახევარში ყარაბაღის სახანოში. ფრანგ ბოტანიკოს ჟორდანს, რომელიც სტუმრობდა წარმატებულ მიწადმფლობელ გათამხან აღასთან, სურს საფრანგეთში წაიყვანოს ცნობისმოყვარე და ნიჭიერი მოწაფე შაჰბაზ ბეგი, რათა მან მიიღოს განათლება. მაგრამ ბნელი ნათესავები დასახმარებლად იწვევენ ჯადოქარ დერვიშს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფილმი YouTube-ზე

კატეგორია:1976 წლის ფილმები
კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი ფილმები
ჰაჯი ყარა

**ჰაჯი ყარა** () — 1929 წლის საბჭოთა სათავგადასავლო კომედია, რომელიც გადაღებულია „აზგოსკინოს“ მიერ. ფილმი წარმოადგენს მირზა ფათალი ახუნდოვის ამავე სახელწოდების პიესის ეკრანიზაციას.

ფილმში მოთხრობილია გლეხების ცხოვრებაზე. 1927 წლის 3 ოქტომბერს კინოსტუდია „აზგოსკინოში“ პირველად იქნა წაკითხული ეს პოემა. რეჟისორმა აბას მირზა შარიფზადემ დაიწყო ფილმის გადაღებისათვის მზადება 1927 წლიდან. ეს ფილმი არის რეჟისორ ჯაფარ ჯაბარლის პირველი ფილმი, რომლის დრამატურგიც თვითონაა. ამ ფილმში ეკრანზე პირველად გამოჩნდნენ ისეთი მსახიობები, როგორებიც არიან აზიზა მამედოვა და ალი ყურბანოვი. ფილმი გამოვიდა ეკრანებზე 1929 წლის 9 მარტს. ფილმის სამუშაო ვერსიის სახელწოდება იყო „სონა“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ჰაჯი ყარა 

კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:1929 წლის ფილმები
კატეგორია:აზერბაიჯანული ფილმები
კატეგორია:მუნჯი ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „აზერბაიჯანფილმის“ ფილმები
ბიულბიულის ძეგლი

**ბიულბიულის ძეგლი** () — მოქანდაკე აკიფ ასკეროვის მიერ შექმნილი აზერბაიჯანელი მომღერლის ძეგლი, რომელიც განლაგებულია აზერბაიჯანის დედაქალაქ - ბაქოში, ბიულბიულის ქუჩაზე, იმ სახლის მახლობლად, სადაც ცხოვრობდა მმომღერალი. ძეგლის გახსნა მოხდა 2012 წლის 31 ოქტომბერს. გახსნის ღონისძიებას ესწრებოდა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტი ბატონი ილჰამ ალიევი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ელჩი რუსეთის ფედერაციაში ფოლად ბიულბიულ ოღლი და სხვა სტუმრები.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქოს ძეგლები
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
კარლ შვარცშილდი

**კარლ შვარცშილდი** (; დ. 9 ოქტომბერი, 1873 — გ. 11 მაისი, 1916) — გერმანელი ფიზიკოსი და ასტრონომი, პოსტდამის ასტროფიზიკური ობსერვატორიის დირექტორი 1909—1914 წლებში. პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი. გერმანელ-ამერიკელი ასტროფიზიკოს მარტინ შვარცშილდის მამა.

შვარცშილდს დიდი წვლილი მიუძღვის თეორიული ასტროფიზიკის განვითარებაში.  

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* The Light Cone: The Schwarzschild Black Hole

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  9 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1916
კატეგორია:გერმანელი ასტრონომები
კატეგორია:გერმანელი ფიზიკოსები
კატეგორია:პრუსიის მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:კოსმოლოგები