გაეროს წევრი სახელმწიფოები

მინი|

[ალტ=A long row of flags|მინი| გაეროს წევრი ქვეყნების დროშები, ერთა სასახლის წინ ([ჟენევა, შვეიცარია). 2015 წლიდან ორი დამკვირვებელი სახელმწიფოს დროშა 193 წევრი სახელმწიფოს დროშებთან ერთადაა აღმართული.]]

**გაერთიანებული ერების წევრი სახელმწიფოები** გაერთიანებული ერების შემადგენლობაში შედის 193 სუვერენული სახელმწიფო. გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია (გაერო) არის მსოფლიოში ყველაზე დიდი მთავრობათაშორისი ორგანიზაცია. ყველა წევრს აქვს თანაბარი წარმომადგენლობა გაეროს გენერალურ ასამბლეაში.

გაეროს წესდება განსაზღვრავს წევრი ქვეყნების მიღების წესებს. წევრობა ღიაა ყველა მშვიდობისმოყვარე სახელმწიფოსთვის, რომელიც ეთანხმება ქარტიის პირობებს და შეუძლია მათი შესრულება. ახალი წევრებს რეკომენდაცია უნდა გაუწიოს გაეროს უშიშროების საბჭომ. წევრი ქვეყნების გარდა, გაერო ასევე იწვევს არაწევრ სახელმწიფოებს, როგორც დამკვირვებლებს გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე.

## წევრობა 
გაეროში ახალი წევრების მიღების კრიტერიუმები დადგენილია გაეროს ქარტიის II თავში, მე-4 მუხლით:

* გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრობა ღიაა ყველა მშვიდობისმოყვარე სახელმწიფოსთვის, რომლებიც იღებენ წესდებაში მოცემულ ვალდებულებებს და ორგანიზაციის გადაწყვეტილებით, შეუძლიათ და სურთ შეასრულონ ეს ვალდებულებები.
* ნებისმიერი ასეთი სახელმწიფოს მიღება გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრად ხორციელდება გენერალური ასამბლეის გადაწყვეტილებით, უშიშროების საბჭოს რეკომენდაციით.

უშიშროების საბჭოს მიერ ახალი წევრის მიღებაზე რეკომენდაციის გასაცემად საჭიროა საბჭოს თხუთმეტი წევრიდან არანაკლებ ცხრის დადებითი ხმა, ხოლო ხუთი მუდმივი წევრიდან არცერთმა არ უნდა გამოიყენოს იყენებს ვეტოს უფლებას. შემდეგ უშიშროების საბჭოს რეკომენდაცია უნდა დამტკიცდეს გენერალურ ასამბლეაზე ხმების ორი მესამედით.

პრინციპულად, მხოლოდ სუვერენულ სახელმწიფოებს შეუძლიათ გახდნენ გაეროს წევრები, და ამჟამად, გაეროს ყველა წევრი სუვერენული სახელმწიფოა. მიუხედავად იმისა, რომ ხუთი წევრი არ იყო სუვერენული, როდესაც ისინი შეუერთდნენ გაეროს, ისინი შემდგომში ყველა გახდა სრული დამოუკიდებელი 1946-1991 წლებში. იმის გამო, რომ სახელმწიფოს გაეროში გაწევრიანება შეიძლება მხოლოდ უშიშროების საბჭოსა და გენერალური ასამბლეის დამტკიცებით, რამდენიმე სახელმწიფო, რომლებიც მონტევიდეოს კონვენციის მიხედვით სუვერენულად ითვლებიან, არ არიან გაეროს წევრები. ეს იმიტომ ხდება, რომ გაერო მათ არ თვლის სუვერენიტეტის მფლობელად, ძირითადად საერთაშორისო აღიარების არარსებობის ან ერთ-ერთი მუდმივი წევრის წინააღმდეგობის გამო, ზემოთ ხსენებული გამომდინარეობს აღიარების კონსტიტუტიური თეორიისაგან და სტიმსონის დოქტრინისგან.

წევრი ქვეყნების გარდა, გაერო ასევე იწვევს არაწევრ ქვეყნებს, რომ გახდნენ დამკვირვებელი სახელმწიფოები გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე, რაც მათ საშუალებას აძლევს მიიღონ მონაწილეობა და ისაუბრონ გენერალური ასამბლეის სხდომებზე, მაგრამ არ შეუძლიათ ხმის მიცემა. დამკვირვებლები ძირითადად არიან მთავრობათაშორისი ორგანიზაციები და საერთაშორისო ორგანიზაციები და სუბიექტები, რომელთა სახელმწიფოებრიობა ან სუვერენიტეტი ზუსტად არ არის განსაზღვრული.

## დამფუძნებელი წევრები 
[მინი| გაერთიანებული ერების ორგანიზაცია 1945 წელს, [მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ. ღია ცისფერში დამფუძნებელი წევრები. მუქ ლურჯში, პროტექტორატები და დამფუძნებელი წევრების ტერიტორიები.]]
გაერო ოფიციალურად შეიქმნა 1945 წლის 24 ოქტომბერს, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წესდების რატიფიცირების შემდეგ გაეროს უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრის (ჩინეთის რესპუბლიკა, საფრანგეთი, საბჭოთა კავშირი, დიდი ბრიტანეთი და შეერთებული შტატები) და სხვა ხელმომწერთა უმრავლესობის მიერ. სულ 51 დამფუძნებელი წევრი შეუერთდა ორგანიზაციას იმ წელს; მათგან 50-მა ხელი მოაწერა ქარტიას გაეროს საერთაშორისო ორგანიზაციის კონფერენციაზე სან-ფრანცისკოში 1945 წლის 26 ივნისს, ხოლო პოლონეთმა, რომელიც არ იყო წარმოდგენილი კონფერენციაზე, ხელი მოაწერა მას 1945 წლის 15 ოქტომბერს.

გაეროს თავდაპირველი წევრები იყვნენ: ჩინეთი (მაშინ ჩინეთის რესპუბლიკა ), საფრანგეთი (მაშინ დროებითი მთავრობა), რუსეთი (მაშინ საბჭოთა კავშირი), დიდი ბრიტანეთი, შეერთებული შტატები (ეს პირველი ხუთი ქმნიდა უშიშროების საბჭოს), არგენტინა, ავსტრალია, ბელგია, ბოლივია, ბრაზილია, ბელარუსი (მაშინ ბელორუსის სსრ), კანადა, ჩილე, კოლუმბია, კოსტა-რიკა, კუბა, ჩეხოსლოვაკია (მაშინ მესამე რესპუბლიკა), დანია, დომინიკელთა რესპუბლიკა, ეკვადორი, ეგვიპტე (მაშინ ეგვიპტის სამეფო), ელ სალვადორი, ეთიოპია (მაშინ აბისინია), საბერძნეთი (მაშინ საბერძნეთის სამეფო), გვატემალა, ჰაიტი, ჰონდურასი, ინდოეთი, ირანი, ერაყი (მაშინ ერაყის სამეფო), ლიბანი, ლიბერია, ლუქსემბურგი, მექსიკა, ნიდერლანდები, ახალი ზელანდია (მაშინ ახალი ზელანდიის სამეფო), ნიკარაგუა, ნორვეგია, პანამა, პარაგვაი, პერუ, ფილიპინები (მაშინ ფილიპინების თანამეგობრობა), პოლონეთი, საუდის არაბეთი, სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა (მაშინ სამხრეთ აფრიკის კავშირი), სირია, თურქეთი, უკრაინა (მაშინ უკრაინის სსრ), ურუგვაი, ვენესუელა და იუგოსლავია (მაშინ დემოკრატიული ფედერალური იუგოსლავია).

* ბელარუსი (მაშინ ბელორუსის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) და უკრაინა (მაშინ უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) ორივე საბჭოთა კავშირის შემადგენელი რესპუბლიკები იყო 1991 წელს სრული დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე.
* ინდოეთი (რომლის ტერიტორია იმ დროს, ინდოეთის დაყოფამდე, ასევე მოიცავდა პაკისტანისა და ბანგლადეშის დღევანდელ ტერიტორიებს) ბრიტანეთის კოლონიალურ მმართველობაში იყო 1947 წელს სრული დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე.
* ფილიპინები (მაშინ ფილიპინების თანამეგობრობა) იყო თანამეგობრობა შეერთებულ შტატებთან, 1946 წელს სრული დამოუკიდებლობის მოპოვებამდე.
* ახალმა ზელანდიამ, მაშინ როდესაც *დე ფაქტო* სუვერენული იყო, „მხოლოდ 1947 წელს მოიპოვა სხვა სახელმწიფოებთან ურთიერთობის სრული შესაძლებლობა, როდესაც მიიღო ვესტმინსტერის აქტის ადაპტაციის კანონმდებლობა. ეს მოხდა ბრიტანეთის პარლამენტის მიერ ვესტმინსტერის აქტის 1931 წელს მიღებიდან 16 წელში, ვესმისტერის აქტმა აღიარა ახალი ზელანდიის ავტონომია. თუკი მონტევიდეოს კონვენციის კრიტერიუმებით ვიმსჯელებთ, ახალ ზელანდიას 1947 წლამდე არ მიუღია სრული *დე იურე* სახელმწიფოებრიობა.“

## ამჟამინდელი წევრები 
ამჟამინდელი წევრები და მათი მიღების თარიღები ჩამოთვლილია ქვემოთ მათი ოფიციალური აღნიშვნებით, რომლებიც გამოიყენება გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის მიერ.

წევრი ქვეყნების ოფიციალური აღნიშვნების ანბანური თანმიმდევრობა ინგლისურ ენაზე გამოიყენება გენერალური ასამბლეის სესიების ადგილების განლაგების დასადგენად. ზოგიერთი წევრი სახელმწიფო იყენებს სრულ ოფიციალურ სახელებს თავის ოფიციალურ აღნიშვნებში და, შესაბამისად, განლაგებისას მათი მთლიანი სახელები გამოიყენება.

## ყოფილი წევრები 
### ჩინეთის რესპუბლიკა (1945-1971) 
ალტ=A map of East Asia highlighting the Chinese states|მინი| ტერიტორიები, რომლებსაც აკონტროლებენ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა და ჩინეთის რესპუბლიკა
ჩინეთის რესპუბლიკა (ROC) შეუერთდა გაეროს, როგორც დამფუძნებელი წევრი 1945 წლის 24 ოქტომბერს, და როგორც ეს განსაზღვრულია გაეროს წესდების V თავის 23-ე მუხლით, გახდა გაეროს უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან ერთ-ერთი. 1949 წელს, ჩინეთის სამოქალაქო ომის შედეგად, კუომინტანგის ხელმძღვანელობით ROC-მ დაკარგა ეფექტური კონტროლი კონტინენტურ ჩინეთზე და გადავიდა კუნძულ ტაივანზე, ხოლო კომუნისტური პარტიის ხელმძღვანელობით ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის მთავრობამ (PRC) 1949 წლის 1 ოქტომბერს კონტროლი დაამყარა მთლიან კონტინენტურ ჩინეთზე. გაეროს ეცნობა 1949 წლის 18 ნოემბერს ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის ცენტრალური სახალხო მთავრობის შექმნის შესახებ; თუმცა, ჩინეთის რესპუბლიკის მთავრობამ განაგრძო ჩინეთის წარმომადგენლობა გაეროში, მიუხედავად ROC-ის იურისდიქციის მცირე ტერიტორიაზე გავრცელებისა. რადგან ორივე მთავრობა აცხადებდა, რომ იყო ჩინეთის ერთადერთი ლეგიტიმური წარმომადგენელი, განიხილებოდა წინადადებები გაეროში ჩინეთის წარმომადგენლობის ცვლილების შესახებ, მაგრამ უარყოფილი იქნა მომდევნო ორი ათწლეულის განმავლობაში, რადგან ROC კვლავ აღიარებული იყო ჩინეთის ერთადერთ ლეგიტიმურ წარმომადგენლად გაეროს წევრთა უმრავლესობის მიერ. ორივე მხარემ უარყო კომპრომისული წინადადებები, რათა ორივე სახელმწიფოს მიეცეთ საშუალება მონაწილეობა მიეღოთ გაეროში, ერთი ჩინეთის პოლიტიკის საფუძველზე.

1970-იანი წლებისთვის საერთაშორისო დიპლომატიურ წრეებში ცვლა მოხდა და PRC-მ მოიპოვა უპირატესობა საერთაშორისო დიპლომატიურ ურთიერთობებში აღიარების რაოდენობაში. 1971 წლის 25 ოქტომბერს, გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალურმა ასამბლეამ 21-ედ განიხილა გაეროში PRC-ის მიღების შესაძლებლობა, მიღებულ იქნა გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2758, რომლითაც იგი აღიარებდა, რომ „სახალხო რესპუბლიკის მთავრობის წარმომადგენლები ჩინეთის ერთადერთი კანონიერი წარმომადგენელია გაეროში და რომ ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა არის უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან ერთ-ერთი და გადაწყვიტა“ რომ „აღადგინოს თავისი ყველა უფლება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკაში და აღიაროს მისი მთავრობის წარმომადგენლები, როგორც ჩინეთის ერთადერთი ლეგიტიმური წარმომადგენელი გაეროში, და დაუყოვნებლივ განდევნოს ჩიანგ კაი-შეკის წარმომადგენლები იმ ადგილიდან, რომელსაც ისინი უკანონოდ იკავებენ გაეროში და მასთან დაკავშირებულ ყველა ორგანიზაციაში.“ ამით ფაქტობრივად გადაეცა ჩინეთის ადგილსამყოფელი გაეროში, მათ შორის მისი მუდმივი ადგილი უშიშროების საბჭოში, ROC-დან PRC-ს და გააძევეს ROC გაეროდან.

გაეროში ადგილის დაკარგვის გარდა, გაეროს გენერალურმა მდივანმა რეზოლუციიდან დაასკვნა, რომ გენერალურმა ასამბლეამ ტაივანი მიიჩნია ჩინეთის პროვინციად, რომელიც აღნიშნავს დიდი ჩინეთის რეგიონს. შესაბამისად, გენერალურმა მდივანმა გადაწყვიტა, რომ არ იყო ნებადართული ROC გამხდარიყო მასთან დეპოზირებული ხელშეკრულებების მხარე.

#### ტაივანის წარმომადგენლად დაბრუნების წინადადებები 
[ალტ=Ma Ying-jeou stands behind a podium decked with flowers|მინი| მა ინგ ჯეუს პრეზიდენტობისას [ტაივანი|ჩინეთის რესპუბლიკამ პირველად მონაწილეობა გაეროს ორგანოში თითქმის 40 წლის შემდეგ.]]
1993 წელს ROC-მა დაიწყო კამპანია ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკისგან განცალკევებით გაეროში გაწევრიანების მიზნით. განიხილებოდა რამდენიმე ვარიანტი, მათ შორის სპეციალიზებულ სააგენტოებში წევრობის მოთხოვნა, დამკვირვებლის სტატუსის მიღება, სრულუფლებიანი წევრობისთვის განაცხადი ან 2758 რეზოლუციის გაუქმება გაეროში ჩინეთის ადგილის დასაბრუნებლად.

ყოველწლიურად 1993 წლიდან 2006 წლამდე, გაეროს წევრი ქვეყნები გაეროს გენერალურ მდივანს წარუდგენდნენ მემორანდუმს, რომლითაც სთხოვდნენ გაეროს გენერალურ ასამბლეას განეხილა ROC-ს გაეროში მონაწილეობის განახლება. ეს მიდგომა არჩეული იყო წევრობის ფორმალური განაცხადის სანაცვლოდ, რადგან ის შეიძლება ამოქმედდეს გენერალური ასამბლეის მიერ, ხოლო წევრობის განაცხადს დასჭირდებოდა უშიშროების საბჭოს დამტკიცება, სადაც PRC-ს აქვს ვეტო.

მიუხედავად იმისა, რომ ყველა ეს წინადადება ბუნდოვანი იყო, ROC მოითხოვდა გაეროს საქმიანობაში მონაწილეობის უფლებას რაიმე სამართლებრივი მექანიზმის მითითების გარეშე, 2007 წელს ROC-მ წარმოადგინა ოფიციალური განაცხადი სახელწოდებით „ტაივანი“ გაეროში სრულუფლებიანი წევრობისთვის. თუმცა, განცხადება უარყო გაეროს იურიდიულ საკითხთა ოფისმა გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2758-ით, უშიშროების საბჭოსთვის გადაგზავნის გარეშე. გაეროს გენერალურმა მდივანმა პან კი მუნმა განაცხადა:

გაეროს განცხადებაზე უარის თქმის გამო, ROC-ის მთავრობამ განაცხადა, რომ ტაივანი არც ახლა არის და არც ოდესმე ყოფილა PRC-ის იურისდიქციის ქვეშ და რომ გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2758 არ განმარტავს გაეროში ტაივანის წარმომადგენლობის საკითხს და ეს ხელს არ უშლის ტაივანის მონაწილეობას გაეროში, როგორც დამოუკიდებელი სუვერენული სახელმწიფო. ROC-ის მთავრობამ ასევე გააკრიტიკა აკრძალვა იმის გამო, რომ ტაივანი ჩინეთის ნაწილად გამოაცხადა და განცხადება უშიშროების საბჭოს ან გენერალური ასამბლეისთვის გადაცემის გარეშე დააბრუნა უკან, ეწინააღმდეგება გაეროს სტანდარტულ პროცედურას (უშიშროების საბჭოს პროცედურული წესების თავი X; 59-ე წესი). მეორეს მხრივ, PRC-ის მთავრობამ, რომელმაც განაცხადა, რომ ტაივანი არის ჩინეთის ნაწილი და მტკიცედ ეწინააღმდეგება ტაივანის ნებისმიერი ხელისუფლების განცხადებას გაეროში გაწევრიანების შესახებ, როგორც წევრი ან დამკვირვებელი, შეაქო გაეროს გადაწყვეტილება და განაცხადა, რომ ის „მიღებული იქნა გაეროს წესდების და გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 2758-ის თანახმად და აჩვენა გაეროს და მისი წევრი ქვეყნების უნივერსალური ერთგულება ერთი ჩინეთის პრინციპისადმი.“ გაეროს წევრი ქვეყნების ჯგუფმა წარმოადგინა რეზოლუციის პროექტი შემოდგომაზე გაეროს გენერალური ასამბლეისთვის, რომელიც მოუწოდებს უშიშროების საბჭოს განიხილოს განაცხადი.

მომდევნო წელს ტაივანში გამართული ორი რეფერენდუმი გაეროში მონაწილეობის აღდგენის მცდელობის შესახებ, არ ჩატარდა დაბალი აქტივობის გამო. იმ შემოდგომაზე, ROC-მ ახალი მიდგომა მიიღო, მისმა მოკავშირეებმა წარადგინეს რეზოლუცია, რომელიც მოითხოვდა, რომ „ჩინეთის რესპუბლიკას (ტაივანი)“ მიეღო „მნიშვნელოვანი მონაწილეობა“ გაეროს სპეციალიზებულ სააგენტოებში. ეს საკითხი ასამბლეის დღის წესრიგში კვლავ არ დადგა.

2009 წლის მაისში ჩინეთის რესპუბლიკის ჯანდაცვის დეპარტამენტი მიიწვიეს ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ 62-ე მსოფლიო ჯანდაცვის ასამბლეაზე დამკვირვებლად სახელწოდებით „ჩინური ტაიპეი“. ეს იყო ROC-ის პირველი მონაწილეობა ღონისძიებაში, რომელიც ორგანიზებულ იქნა გაეროს შვილობილი სააგენტოს მიერ 1971 წლიდან.

ჩინეთის რესპუბლიკა ოფიციალურად არის აღიარებული 12 გაეროს წევრი სახელმწიფოსა და წმიდა საყდრის მიერ. ის არაოფიციალურ ურთიერთობას ინარჩუნებს 100-მდე ქვეყანასთან, მათ შორის ამერიკის შეერთებულ შტატებთან და იაპონიასთან.

### სახელმწიფოები, რომლებიც აღარ არსებობს 
#### ჩეხოსლოვაკია (1945–1992) 
ჩეხოსლოვაკია შეუერთდა გაერთიანებულ ერების ორგანიზაციას, როგორც დამფუძნებელი წევრი 1945 წლის 24 ოქტომბერს. ჩეხოსლოვაკიის გარდაუვალი დაშლის შემდეგ, 1992 წლის 10 დეკემბრით დათარიღებული წერილით, მისმა მუდმივმა წარმომადგენელმა აცნობა გაეროს გენერალურ მდივანს, რომ ჩეხეთისა და სლოვაკეთის ფედერაციული რესპუბლიკები შეწყვეტდნენ არსებობას 1992 წლის 31 დეკემბერს და რომ ჩეხეთი და სლოვაკეთი, როგორც მემკვიდრე სახელმწიფოები გაეროს წევრობისთვის განაცხადს შეავსებდნენ. არც ერთი სახელმწიფო არ ცდილობდა ერთადერთი მემკვიდრე სახელმწიფოს სტატუსის მინიჭებას. ორივე სახელმწიფო გაეროში 1993 წლის 19 იანვარს ხელახლა მიიღეს.
* რუსეთმა დაიკავა საბჭოთა კავშირის ადგილი 1991 წლის 24 დეკემბერს, მას შემდეგ რაც პრეზიდენტ ბორის ელცინის წერილი მიიღო გენერალურმა მდივანმა ხავიერ პერეს დე კუელარმა.
* სომხეთი, აზერბაიჯანი, ყაზახეთი, ყირგიზეთი, მოლდოვა, ტაჯიკეთი, თურქმენეთი და უზბეკეთი გაეროში მიიღეს 1992 წლის 2 მარტს.
* საქართველო გაეროში 1992 წლის 31 ივლისს იქნა მიღებული.

#### არაბთა გაერთიანებული რესპუბლიკა (1958–1961) 
ალტ=A map of the UAR|მინი| არაბთა გაერთიანებული რესპუბლიკა, მათ შორის ოკუპირებული ღაზას სექტორი.
[ალტ=|მინი| ეგვიპტის პრეზიდენტი [გამალ აბდელ ნასერი (მჯდომარე მარჯვნივ) და სირიის პრეზიდენტი შუქრი კუათლი ხელს აწერენ შეთანხმებას არაბთა გაერთიანებული რესპუბლიკის შექმნის შესახებ 1958 წელს. პოლიტიკური გაერთიანება წარმოადგენდა ორივე სახელმწიფოს და გამოიყენებოდა ეგვიპტის სახელად კავშირიდან სირიის გასვლის შემდეგ.]]
ეგვიპტე და სირია შეუერთდნენ გაეროს, როგორც დამფუძნებელი წევრები 1945 წლის 24 ოქტომბერს. 1958 წლის 21 თებერვალს გამართული პლებისციტის შემდეგ, არაბთა გაერთიანებული რესპუბლიკა შეიქმნა ეგვიპტისა და სირიის გაერთიანების მიერ და გაეროში გაწევრიანდა, როგორც ერთი წევრი სახელმწიფო. 1961 წლის 13 ოქტომბერს სირიამ, დამოუკიდებელი სახელმწიფოს სტატუსით, განაახლა თავისი წევრობა გაეროში. ეგვიპტემ გააგრძელა გაეროს წევრობა არაბეთის გაერთიანებული რესპუბლიკის სახელით, სანამ არ დაუბრუნდა თავდაპირველ სახელს 1971 წლის 2 სექტემბერს. 1971 წლის 14 სექტემბერს სირიამ სახელი შეიცვალა და სირიის არაბული რესპუბლიკა დაირქვა.
* ჩრდილოეთ მაკედონია მიღებულ იქნა გაეროში 1993 წლის 8 აპრილს, რომელიც დროებით ყველა მიზნისთვის გაეროს ფარგლებში მოიხსენიება, როგორც „ყოფილი იუგოსლავიის რესპუბლიკა მაკედონია“ მისი სახელთან დაკავშირებით წარმოქმნილი უთანხმოების მოგვარების მოლოდინში. 2019 წლის 13 თებერვალს მან აცნობა გაეროს, რომ ოფიციალურად შეცვალა სახელი საბერძნეთთან შეთანხმების შემდეგ და ჩრდილოეთ მაკედონიის რესპუბლიკა დაირქვა.
* იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა (მოგვიანებით სერბეთი და მონტენეგრო) გაეროში 2000 წლის 1 ნოემბერს მიიღეს.

მისი უფლებამონაცვლე ქვეყნების შესახებ დავის გამო, წევრი სახელმწიფო „იუგოსლავია“, რომელიც გულისხმობს იუგოსლავიის ყოფილ სოციალისტურ ფედერაციულ რესპუბლიკას, მრავალი წლის განმავლობაში დარჩა გაეროს წევრთა ოფიციალურ სიაში მისი ეფექტური დაშლის შემდეგ. აცხადებდა თავს ყოფილი იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის სამართალმემკვიდრე სახელმწიფოდ; თუმცა, 1992 წლის 30 მაისს მიღებულ იქნა გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 757, რომლითაც მან საერთაშორისო სანქციები დააწესა იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას იუგოსლავიის ომებში მისი როლის გამო და აღნიშნა, რომ „იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის (სერბეთი და ჩერნოგორია) პრეტენზია ავტომატურად გააგრძელოს იუგოსლავიის ყოფილი სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის წევრობა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში ზოგადად მიუღებელია“ და 1992 წლის 22 სექტემბერს გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია A/RES/47/1 მიღებულ იქნა, რომლითაც მან მიიჩნია, რომ „იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკას (სერბეთი და ჩერნოგორია) არ შეუძლია ავტომატურად გააგრძელოს იუგოსლავიის ყოფილი სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის წევრობა გაერთიანებულ ერების ორგანიზაციის შემადგენლობაში“, და ამიტომ გადაწყვიტა, რომ „იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკამ (სერბეთი და ჩერნოგორია) უნდა მიმართონ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრობისთვის და არ მიიღონ მონაწილეობა გენერალური ასამბლეის საქმიანობაში. მრავალი წლის განმავლობაში იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა უარს ამბობდა რეზოლუციის შესრულებაზე, ამტკიცებდა, რომ ის იყო იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის ლეგიტიმური მემკვიდრე და რომ რეზოლუცია და სანქციები უკანონო იყო, რადგან ამით იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის დე ფაქტო გაირიცხა გაეროდან. (თუმცა თავად გაერომ განაცხადა, რომ რეზოლუცია იყო ლეგალური და დე იურე არ იყო იუგოსლავიის გარიცხვა, რადგან ისინი არ იყვნენ იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის კანონიერი მემკვიდრეები და ამიტომ იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკა არასოდეს ყოფილა გაეროს წევრი). პრეზიდენტ სლობოდან მილოშევიჩის თანამდებობიდან გადაყენების შემდეგ, იუგოსლავიამ მიმართა გაეროს გაწევრიანებისთვის და 2000 წლის 1 ნოემბერს სერბეთისა და ჩერნოგორიის სახელით მიღებულ იქნა გაეროში.

2006 წლის 21 მაისს ჩატარებული რეფერენდუმის საფუძველზე მონტენეგრომ 2006 წლის 3 ივნისს გამოაცხადა დამოუკიდებლობა სერბეთი და ჩერნოგორიისგან. იმავე დღეს დათარიღებულ წერილში სერბეთის პრეზიდენტმა აცნობა გაეროს გენერალურ მდივანს, რომ სერბეთისა და ჩერნოგორიას გაეროში წევრობას აგრძელებდა სერბეთის, მონტენეგროს მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, სერბეთის კონსტიტუციური ქარტიის შესაბამისად. მონტენეგრო გაეროში 2006 წლის 28 ივნისს იქნა მიღებული.

კოსოვოს ომის შემდეგ, კოსოვოს ტერიტორია, მაშინდელი იუგოსლავიის ფედერაციული რესპუბლიკის ავტონომიური პროვინცია, 1999 წლის 10 ივნისს კოსოვოში გაეროს მისიის დროებითი ადმინისტრაციის ქვეშ მოექცა. 2008 წლის 17 თებერვალს მან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა, მაგრამ ეს სერბეთმა არ აღიარა. კოსოვოს რესპუბლიკა არ არის გაეროს წევრი, მაგრამ არის საერთაშორისო სავალუტო ფონდის და მსოფლიო ბანკის ჯგუფის წევრი, ორივე სპეციალიზებული სააგენტო გაერთიანებული ერების სისტემაში. კოსოვოს რესპუბლიკა აღიარებულია გაეროს წევრი 114 ქვეყნის მიერ, მათ შორის გაეროს უშიშროების საბჭოს ხუთი მუდმივი წევრიდან სამი (საფრანგეთი, გაერთიანებული სამეფო და ამერიკის შეერთებული შტატები); რამდენიმე სახელმწიფომ შეაჩერა ან გააუქმა კოსოვოს დამოუკიდებლობის აღიარება, რის შედეგადაც ჯამში 98-მდე შემცირდა კოსოვოს დამოუკიდებლობის მომხრე სახელმწიფოთა რიცხვი. 2010 წლის 22 ივლისს, მართლმსაჯულების საერთაშორისო სასამართლომ, გამოსცა საკონსულტაციო დასკვნა, რომელიც დაადგინა, რომ კოსოვოს დამოუკიდებლობის გამოცხადება არ არღვევდა საერთაშორისო სამართალს.

## წევრობის შეჩერება, გარიცხვა და გასვლა 
სახელმწიფო შეიძლება შეჩერდეს წევრობა ან გაირიცხოს გაეროდან, გაეროს წესდების II თავის მე-5 მუხლის მიხედვით:
* 1974 წლის ოქტომბერში უშიშროების საბჭომ განიხილა რეზოლუციის პროექტი, რომელიც რეკომენდაციას უწევდა გენერალურ ასამბლეას დაუყოვნებლივ გაერიცხა სამხრეთო აფრიკა გაეროდან, გაეროს წესდების მე-6 მუხლის შესაბამისად, მისი აპართეიდის პოლიტიკის გამო. თუმცა რეზოლუცია არ იქნა მიღებული უშიშროების საბჭოს სამი მუდმივი წევრის: საფრანგეთის, დიდი ბრიტანეთისა და ამერიკის შეერთებული შტატების ვეტოს გამო. ამის საპასუხოდ, გენერალურმა ასამბლეამ გადაწყვიტა შეეჩერებინა სამხრეთ აფრიკის მონაწილეობა ასამბლეის 29-ე სესიის მუშაობაში 1974 წლის 12 ნოემბერს; თუმცა, სამხრეთ აფრიკის წევრობა ოფიციალურად არ შეჩერებულა მე-5 მუხლის მიხედვით. შეჩერება გაგრძელდა მანამ, სანამ გენერალური ასამბლეა არ დაეთანხმა სამხრეთ აფრიკის სრულ მონაწილეობას გაეროში 1994 წლის 23 ივნისს, იმავე წლის დასაწყისში წარმატებული დემოკრატიული არჩევნების შემდეგ.
* 1992 წლის 28 აპრილს იუგოსლავიის ახალი ფედერაციული რესპუბლიკა დაარსდა ყოფილი იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის სერბეთისა და მონტენეგროს დარჩენილი რესპუბლიკების მიერ. 1992 წლის 22 სექტემბერს მიღებულ იქნა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია A/RES/47/1, რომლითაც იგი მიიჩნევდა, რომ „იუგოსლავიის ფედერაციულ რესპუბლიკას (სერბეთი და ჩერნოგორია) არ შეუძლია ავტომატურად გააგრძელოს იუგოსლავიის სოციალისტური ფედერაციული რესპუბლიკის წევრობა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციაში“ და ამიტომ გადაწყვიტა, რომ „იუგოსლავიის ფედერაციულმა რესპუბლიკამ (სერბეთი და მონტენეგრო) უნდა მიმართოს გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის წევრობისთვის და არ მიიღოს მონაწილეობა გენერალური ასამბლეის მუშაობაში“. მან არ შეიტანა განაცხადი წევრობისთვის მანამ, სანამ სლობოდან მილოშევიჩმა არ დაკარგა პრეზიდენტობა და ორგანიზაციაში იქნა მიღებული 2000 წლის 1 ნოემბერს.

### ინდონეზიის გასვლა (1965–1966) 
[ალტ=A black-and-white three-quarters view of Sukarno's face|მინი| [ინდონეზია|ინდონეზიის პრეზიდენტის სუკარნოს გასვლა 1965 წელს იყო ერთადერთი შემთხვევა, როდესაც გაეროს წევრმა სცადა ორგანიზაციის დატოვება; ერთი წლის შემდეგ ინდონეზია კვლავ შეუერთდა ორგანიზაციას.]]

გაეროს დაარსების დღიდან მხოლოდ ერთმა წევრმა სახელმწიფომ (გარდა იმ სახელმწიფოებისა, რომლებიც დაიშალა ან გაერთიანდნენ სხვა წევრ სახელმწიფოებთან) ცალმხრივად სცადა გაეროდან გასულიყო. ინდონეზია-მალაიზია დაპირისპირების დროს და გაეროს უშიშროების საბჭოს არამუდმივ წევრად მალაიზიის არჩევის საპასუხოდ. 1965 წლის 20 იანვრით დათარიღებულ წერილში ინდონეზიამ აცნობა გაეროს გენერალურ მდივანს, რომ მან გადაწყვიტა „ამ ეტაპზე და არსებულ ვითარებაში“ გაეროდან გასვლა. თუმცა პრეზიდენტის სუკარნოს რეჟიმის დამხობის შემდეგ, 1966 წლის 19 სექტემბრით დათარიღებული დეპეშაში, ინდონეზიამ აცნობა გენერალურ მდივანს თავისი გადაწყვეტილების შესახებ „გაეროსთან სრული თანამშრომლობის აღდგენისა და მის საქმიანობაში მონაწილეობის აღდგენის შესახებ, დაწყებული გაეროს გენერალური ასამბლეის ოცდამეერთე სესიით“. 1966 წლის 28 სექტემბერს გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ გაითვალისწინა ინდონეზიის მთავრობის გადაწყვეტილება და მისმა პრეზიდენტმა მიიწვია ამ ქვეყნის წარმომადგენლები ასამბლეაში თავიანთი ადგილების დასაკავებლად. ან იმის შესახებ, უნდა განიხილებოდეს თუ არა გასული წევრის მიერ დაბრუნების მოთხოვნა გაწევრიანების შესახებ განცხადებასთან ერთად, ანუ უშიშროების საბჭოს და გენერალური ასამბლეის მიერ დამტკიცების გზით. ინდონეზიის გაეროში დაბრუნება მიუთითებს იმაზე, რომ ეს არ არის საჭირო; თუმცა მეცნიერები ამტკიცებენ, რომ გენერალური ასამბლეის მიერ განხორციელებული ქმედება არ შეესაბამებოდა ქარტიას სამართლებრივი თვალსაზრისით.

## დამკვირვებლები და არაწევრები 
### დამკვირვებლები 
წევრი ქვეყნების გარდა, არსებობს გაეროს გენერალური ასამბლეის ორი არაწევრი დამკვირვებელი სახელმწიფო: წმინდა საყდარი და პალესტინის სახელმწიფო.
* პალესტინის განმათავისუფლებელ ორგანიზაციას მიენიჭა დამკვირვებლის სტატუსი, როგორც „არაწევრი სუბიექტი“ 1974 წლის 22 ნოემბერს. 1988 წლის 15 ნოემბერს პალესტინის ეროვნული საბჭოს მიერ პალესტინის სახელმწიფოს გამოცხადების შემდეგ, გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ გადაწყვიტა, რომ 1988 წლის 15 დეკემბრიდან აღნიშვნა „პალესტინა“ გამოყენებული უნდა იყოს „პალესტინის განმათავისუფლებელი ორგანიზაციის“ ნაცვლად გაეროს სისტემაში. 2011 წლის 23 სექტემბერს პალესტინის ეროვნული ხელისუფლების პრეზიდენტმა მაჰმუდ აბასმა გაეროს გენერალურ მდივანს ბან კი მუნს წარუდგინა განცხადება პალესტინის სახელმწიფოს გაეროში წევრობის შესახებ; განაცხადისთვის გაეროს უშიშროების საბჭოს კენჭი არ უყრია. 2011 წლის 31 ოქტომბერს იუნესკოს გენერალურმა ასამბლეამ მხარი დაუჭირა პალესტინის წევრად მიღებას და გახდა გაეროს პირველი სააგენტო, რომელმაც მიიღო პალესტინა სრულუფლებიან წევრად. პალესტინა აღიარებულ იქნა გაეროს გენერალური ასამბლეის არაწევრ დამკვირვებელ სახელმწიფოდ 2012 წლის 29 ნოემბერს, როდესაც გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მიიღო გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 67/19 138 ხმით 9-ის წინააღმდეგ, ხოლო 41-მა თავი შეიკავა. სტატუსის ცვლილება *The Independent-*მა შეაფასა, როგორც „პალესტინის სუვერენული სახელმწიფოს დე ფაქტო აღიარება“. 2012 წლის 17 დეკემბერს, მაშინდელმა გაეროს პროტოკოლის უფროსმა იეოჩეოლ იუნმა გადაწყვიტა, რომ „ სახელი „პალესტინის სახელმწიფო“ გამოიყენებოდა სამდივნოს მიერ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ყველა ოფიციალურ დოკუმენტში“.

მალტის სუვერენული სამხედრო ორდენი, რომელიც არ არის სუვერენული სახელმწიფო, არამედ ერთეული, არის დამკვირვებლის სტატუსის მქონე გაეროში და ინარჩუნებს დიპლომატიურ ურთიერთობას 113 ქვეყანასთან.

რიგ სახელმწიფოებს ასევე მიენიჭათ დამკვირვებლის სტატუსი გაეროში სრულუფლებიან წევრად მიღებამდე. დამკვირვებელი სახელმწიფოს წევრი სახელმწიფოდ მიღების უახლესი შემთხვევა იყო შვეიცარია, რომელიც 2002 წელს იქნა მიღებული გაეროს სრულუფლებიან წევრად.

ევროკავშირის ინსტიტუტს, ევროკომისიას, მიენიჭა დამკვირვებლის სტატუსი გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია 3208-ით 1974 წელს. 2009 წლის ლისაბონის ხელშეკრულებამ გამოიწვია დელეგატების აკრედიტაცია პირდაპირ ევროკავშირში. მას მიენიჭა სრული უფლებები გენერალურ ასამბლეაზე, გარდა ხმის მიცემის უფლებისა და კანდიდატების წარდგენის უფლებისა, გაეროს გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია A/RES/65/276-ით 2011 წლის 10 მაისს. ის ერთადერთი არასახელმწიფო მხარეა 50-ზე მეტ მრავალმხრივ კონვენციაში და მონაწილეობას იღებს გაეროს საქმიანობაში ყველანაირად, გარდა კენჭისყრისა გაეროს რიგ კონფერენციებზე.

### არაწევრი სახელმწიფოები 
კუკის კუნძულები და ნიუე, რომლებიც არიან ახალი ზელანდიის ასოცირებული სახელმწიფოები, არ არიან გაეროს წევრი ქვეყნები, მაგრამ არიან გაეროს სპეციალიზებული სააგენტოების წევრი სახელმწიფოები, როგორიცაა WHO და UNESCO და აქვთ „ხელშეკრულების დადების სრული უნარი“ აღიარებული გაეროს სამდივნოს მიერ 1992 და 1994 წლებში შესაბამისად. მას შემდეგ ისინი გახდნენ არაერთი საერთაშორისო ხელშეკრულების მხარეები, როგორიცაა გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ჩარჩო კონვენცია კლიმატის ცვლილების შესახებ და გაეროს კონვენცია საზღვაო სამართლის შესახებ.

დასავლეთ საჰარას სუვერენიტეტის სტატუსი სადავოა მაროკოსა და პოლისარიოს ფრონტს შორის. ტერიტორიის უმეტეს ნაწილს მაროკო აკონტროლებს, დანარჩენს (თავისუფალ ზონას) საჰრავის არაბული დემოკრატიული რესპუბლიკა, რომელიც გამოაცხადა პოლისარიოს ფრონტმა. დასავლეთ საჰარა გაეროს მიერ არის აღიარებული, როგორც არა თვითმმართველი ტერიტორია“.

კოსოვოს სუვერენიტეტი სადავოა კოსოვოს რესპუბლიკასა და სერბეთს შორის, რომელიც მას ავტონომიურ პროვინციად მიიჩნევს. გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 1244-სა და კოსოვოს პოლიტიკურ სტატუსზე მიმდინარე დიალოგის მიხედვით, კოსოვოს რესპუბლიკა არ არის გაეროს წევრი, მიუხედავად იმისა, რომ აქვს ურთიერთობა წევრი ქვეყნების ნახევართან. ის არის გაეროს სისტემის ორი სპეციალიზებული სააგენტოს წევრი: საერთაშორისო სავალუტო ფონდისა და მსოფლიო ბანკის. მან 2015 წელს მიმართა იუნესკოს წევრობისთვის, მაგრამ ეს წარუმატებელი აღმოჩნდა.

ჩინეთის რესპუბლიკა (ტაივანი) არ არის გაეროს წევრი, რადგან ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა აცხადებს სუვერენიტეტს „ტაივანის პროვინციაზე“.

## სქოლიო
## შენიშვნები
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციების წევრი სახელმწიფოები
კატეგორია:გაეროს წევრი სახელმწიფოები