უკრაინის წიგნის ინსტიტუტი

**უკრაინის წიგნის ინსტიტუტი** — უკრაინის კულტურის სამინისტროს დაქვემდებარებული სახელმწიფო დაწესებულება. იგი შექმნილია წიგნის ინდუსტრიაში სახელმწიფო პოლიტიკის ჩამოსაყალიბებლად, უკრაინაში წიგნის კითხვის ხელშეწყობისთვის, წიგნის გამოცემის ხელშეწყობისთვის, მთარგმნელობითი საქმიანობის წახალისებისთვის და უკრაინული ლიტერატურის პოპულარიზაციისთვის საზღვარგარეთ.

## ისტორია
უკრაინული წიგნის ინსტიტუტი დაარსდა 2016 წელს.  როსტისლავ სემკივი იყო დაწესებულების პირველი არჩეული დირექტორის „მოქმედი მოვალეობის შემსრულებელი“, ხოლო 2017 წლის ივნისში ინსტიტუტს ჰყავდა „ოფიციალური“ დირექტორი - ტატიანა ტერენი.  მან მოახერხა მისი საქმიანობის საფუძვლების ჩაყრა: დოკუმენტაციის მომზადება, სამუშაო პირობების ორგანიზება.  ექვსი თვის შემდეგ ტერენი წავიდა.  მომავალი დირექტორის არჩევამდე ინსტიტუტის ხელმძღვანელის მოვალეობებს ასრულებდა სერგეი იასინსკი, შემდეგ რუსლან მირონენკო. ახალი კონკურსის შედეგების მიხედვით, რომელიც ჩატარდა 2018 წლის 26 ივლისს, გამარჯვებული გახდა ოლექსანდრა კოვალი, არასამთავრობო ორგანიზაცია „გამომცემელთა ფორუმის“ დირექტორი. მან დირექტორის მოვალეობის შემსრულებლად მუშაობა დაიწყო 2018 წლის 10 ოქტომბერს. 
12 დეკემბერს ამ პოსტზე ოფიციალურად დაინიშნა ოლექსანდრა კოვალი.

## აქტივობები
### ფუნქციები
*აფინანსებს თარგმანებს უკრაინული ენიდან და უკრაინულ ენაზე 
*კითხვის პოპულარიზაციასა და ხელშეწყობასთან დაკავშირებული სახელმწიფო პროგრამების განხორციელება
*საჯარო ხარჯებით გამოქვეყნებული წიგნების გამოცემის კონკურსების ორგანიზება და ჩატარება
*ხელოვანთა რეზიდენტურის პროგრამების განხორციელება
*უკრაინაში საგამომცემლო სექტორის კვლევებისა და გამოკითხვების დაწყება, მისი განვითარების პროგნოზირება
*უკრაინული და უცხოელი გამომცემლების მხარდაჭერა, რომლებიც უკრაინულენოვანი წიგნებით არიან დაკავებულნი
*უკრაინული წიგნის გამოცემის მხარდასაჭერად ღონისძიებების შემუშავება და ორგანიზება
*საგამომცემლო ბიზნეს სუბიექტებს შორის კომუნიკაციის დამყარება და მედიასთან თანამშრომლობა

### აპლიკაციები
#უკრაინული ლიტერატურის პოპულარიზაცია საზღვარგარეთ - საერთაშორისო პროექტები, მონაწილეობა უცხოური წიგნის ბაზრობებში, პარტნიორებისა და უკრაინული ლიტერატურით დაინტერესებული ადამიანების გლობალური ქსელის შექმნა.
#თარგმანის მხარდაჭერის პროგრამა, რომელიც ხელს უწყობს უკრაინული ლიტერატურის თარგმანების გაჩენას უცხოელი გამომცემლებისთვის გრანტების მიწოდებით.
#უკრაინული წიგნის პროგრამა მხარს უჭერს და ხელს უწყობს უკრაინის წიგნის ბაზრის განვითარებას ახალი გამოცემების დაფინანსებით.
#ციფრული ბიბლიოთეკის პროგრამა არის პროექტი უკრაინული კლასიკის, ახალი წიგნებისა და იშვიათი პუბლიკაციების სრული ციფრული მონაცემთა ბაზის შესაქმნელად ყველასთვის ხელმისაწვდომი.
#უკრაინაში კითხვის ხელშეწყობის პროგრამა არის მთელი რიგი ეროვნული პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს მოსახლეობის კითხვის დონისა და ხარისხის გაუმჯობესებას.
#საჯარო ბიბლიოთეკების შევსების პროგრამა - საჯარო ბიბლიოთეკების კოლექციების შევსება უკრაინის მასშტაბით უახლესი პუბლიკაციებით.

### საჯარო ბიბლიოთეკის შევსების პროგრამა
2018 წელს უკრაინის წიგნის ინსტიტუტმა სრულად განახორციელა საჯარო ბიბლიოთეკების შევსების პროგრამა, რომელიც დაიწყო 5 ოქტომბერს.  მისი განსახორციელებლად სახელმწიფომ გამოყო 120 მილიონი ₴, გადაანაწილა თანხები უკრაინული წიგნის პროგრამიდან. ინსტიტუტის გუნდმა მისი განხორციელება უაღრესად მოკლე დროში მოახერხა.

უკრაინის წიგნის ინსტიტუტმა მიიღო 2779 განაცხადი 137 გამომცემლისგან განსახილველად.  საექსპერტო საბჭომ მათგან სახელმწიფო ხარჯებით შესაძენად 741 წიგნი შეარჩია. გაიმართა სატენდერო კომიტეტის სხდომა, გამომცემლებთან მოლაპარაკების პროცედურები, სამეთვალყურეო საბჭოს სხდომა და პროზოროს სისტემაში დადებული ხელშეკრულებების გამოქვეყნება. პროგრამის შედეგების მიხედვით, საჯარო ბიბლიოთეკებმა მიიღეს 984,449 ეგზემპლარი 91 გამომცემლობისგან, რაც 114,397,900 ₴ ღირდა. 

## საერთაშორისო ღონისძიებები
### ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობა
250px|მინი|მარჯვნივ|„უკრაინის გრძნობები“ იყო უკრაინული სტენდის სლოგანი ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე 2018 წელს.
საზღვარგარეთ წიგნის ბაზრობებსა და ფესტივალებზე ეროვნული სტენდების წარდგენა ინსტიტუტის ერთ-ერთი მთავარი ამოცანაა. 2018 წელს მნიშვნელოვანი მიღწევა იყო უკრაინის წარმატებული მონაწილეობა ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე, მსოფლიოში ყველაზე დიდ საგამომცემლო ღონისძიებაზე.

„უკრაინის გრძნობები„ იყო უკრაინული სტენდის სლოგანი ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე 2018 წელს.
„უკრაინის გრძნობები“ იყო 2018 წლის უკრაინული სტენდის სლოგანი. მას აქვს ინგლისური სიტყვის senses ორმაგი მნიშვნელობა - "„გრძნობები„ და „მნიშვნელობები„. ორგანიზატორები ასწავლიდნენ უკრაინის შესახებ ძირითადი შეგრძნებების გამოყენებით: სმენა, მხედველობა, შეხება და გემოვნება. უკრაინული სტენდის ვიზუალური კონცეფცია შეიმუშავა ანდრეი ლინიკმა, მედია მხატვარმა, ხელოვნების ისტორიკოსმა და მულტიმედიური პროექტების კურატორმა.

140 კვადრატულ მეტრ ფართობზე შეგეძლოთ ენახათ ყველაზე ცნობილი უკრაინელი მწერლების სრულმეტრაჟიანი გამოსახულებები და მოუსმინოთ, რა არის მათთვის „უკრაინის გრძნობები“. ასევე, Mystetskyi Arsenal-ის მონაწილეობით, შეიქმნა ინტერაქტიული VR ზონა „Tukoni-ის გაცნობა“, რომელიც ეფუძნება ოქსანა ბულას წიგნებს „ტუკონი - ტყის მკვიდრი“, „ბისონი ეძებს ბუდეს“ და „დათვს არ სურს ძილი“.

უკრაინული სტენდის გახსნას წიგნის ბაზრობის ვიცე-პრეზიდენტი ტობიას ფოსი დაესწრო. მან სტუმრებს მიმართა უკრაინის ვიცე-პრემიერ პავლო როზენკოსთან, კულტურის მინისტრის მოადგილე იური რიბაჩუკთან და გამომცემელთა და წიგნის გამავრცელებელთა ასოციაციის თავმჯდომარე ალექსანდრ აფონინთან ერთად.
250px|მინი|მარჯვნივ|ტობიას ვოსი, ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობის ვიცე-პრეზიდენტი, უკრაინის სტენდზე.

გამოფენაზე უკრაინის ერთ-ერთი მთავარი ღირსშესანიშნაობა იყო ილუსტრატორები, რომლებიც არაერთხელ იქნა აღიარებული საზღვარგარეთ.  მათი ნამუშევრები გაშუქდა თავად სტენდზე და ცალკე კატალოგში.
უკრაინის წიგნის ინსტიტუტთან ერთად ფრანკფურტში წავიდა 16 გამომცემელი:  "Th Old Lion Publishing House," "Folio," "Family Leisure Club," "Nash Format," Ivan Malkovich Publishing House - "A-ba-ba-ha-la-ma-ha," "Bohdan Books," "Fountain of Fairytales," "Summit Book," "KM books," "Perun," "Bright Books," "Lybid," "Art Nation," "Mamino,"  და კულტურული განვითარების სააგენტო.

უკრაინული პროგრამის მონაწილეები იყვნენ:

*სერჰი პლოხი - ისტორიკოსი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, ავტორი წიგნებისა „ევროპის კარიბჭე“, „ჩერნობილი: ტრაგედიის ისტორია“ და „კაზაკთა მითი“.
*იური დიურკოტი - 2018 წლის საუკეთესო გერმანული მთარგმნელი
*კატერინა კალიტკო - უკრაინელი პოეტი და მწერალი, მრავალი პოეტური კრებულისა და მოთხრობების კრებულის „დაკარგულთა მიწა“ ავტორი.
*ვიქტორია ამელინა - უკრაინელი მწერალი, ავტორი წიგნებისა „დომის ოცნების სამეფო“ და „მან ეს გააკეთა“
*ევგენი სტასინევიჩი - ლიტერატურათმცოდნე
*მუსტაფა ჯემილევი - საპრეზიდენტო კომისარი ყირიმელი თათრული ხალხისთვის, საზოგადო მოღვაწე, დისიდენტი, პოლიტპატიმარი
*ალიმ ალიევი - ჟურნალისტი, საზოგადო აქტივისტი, ორგანიზაცია Crimea SOS-ისა და ცენტრის Crimean House in Lvov 

### კრეატიული უკრაინა
უკრაინის წიგნის ინსტიტუტის გუნდმა მოაწყო სემინარი "„გამომცემლების გზამკვლევი: როგორ დავიპყროთ ევროპა“ ფორუმის „შემოქმედებითი უკრაინა“ ფარგლებში.  ღონისძიებას ესწრებოდა ლონდონის წიგნის ბაზრობის დირექტორი ჯაქს თომასი, რომელიც პირველად ეწვია უკრაინას. მისი ჩასვლისას განიხილეს ლონდონში უკრაინული სტენდის მონაწილეობა. გარდა ამისა, თომასმა გაუზიარა თავისი გამოცდილება ფართომასშტაბიანი ლიტერატურული ღონისძიებების წარმართვაში.

სემინარს ასევე ესწრებოდა ოლგა ბჟეზინსკა, კრაკოვი - ლიტერატურის ქალაქის ფონდის პრეზიდენტი, ახალი ხელოვნების ფონდის ZNACZY SIĘ გამგეობის წევრი და ლიტერატურული ფესტივალების პროგრამის დირექტორი. უკრაინული წიგნის ინსტიტუტის მოწვევით მან გამართა ოთხი შეხვედრა: მან უკრაინელ გამომცემლებს უამბო, როგორ იპოვონ თავიანთი ადგილი ბაზარზე და განავითარონ საკუთარი ბრენდი, მონაწილეობა მიიღო პანელში, განიხილა საკითხები ფორუმის ვიზიტორებთან სხდომაზე და ჩაატარა საჯარო ინტერვიუ ჯაქს თომასთან.

### „აღმოსავლეთი კითხულობს“
უკრაინული წიგნის ინსტიტუტი გახდა პროექტის „აღმოსავლეთი კითხულობს“ პარტნიორი, სადაც თანამედროვე უკრაინელი მწერლები ეწვივნენ რიგ ბიბლიოთეკას ლუჰანსკის და დონეცკის რეგიონებში. ინსტიტუტის შუამავლობით ბიბლიოთეკებს ორ ათასზე მეტი უკრაინული წიგნი გადაეცემა. პროექტში მონაწილეობა მიიღო 30-მდე ბიბლიოთეკამ 15 დასახლებაში.[37] იგი ორგანიზებული იყო სერგეი ჟადანის საქველმოქმედო ფონდის მიერ, საერთაშორისო რენესანსის ფონდის მხარდაჭერით.

სერჰი ჟადანი, ანდრეი კურკოვი, ევგენი პოლოჟი, ივან ანდრუსიაკი და ტანია სტუსი უკვე ეწვივნენ სტარობილსკს, სტანიცია ლუჰანსკას, შჩასტიას და სვატოვეს.

ისინი მოზარდებსა და ბავშვებს ადგილობრივ ბიბლიოთეკებში ხვდებოდნენ, რომლებიც აქ სოციალური და კულტურული ცხოვრების ცენტრებად იქცნენ.

### „უკრაინული წიგნის მაღაზია“
2023 წლის აგვისტოს დასაწყისში UIK-მა დაასრულა დებატები უკრაინაში სტაციონარული წიგნის მაღაზიების რაოდენობაზე და შეადგინა წიგნის მაღაზიათა ყველა ქსელი ერთ სიაში. თავდაპირველად UIK-მა 247 წიგნის მაღაზიის მონაცემები გამოაქვეყნა, მოგვიანებით კი ეს რიცხვი 378-მდე გაიზარდა (მაგრამ ჯერ საბოლოო არ არის). ამრიგად, UIC-ის მონაცემებით, 2023 წლის აგვისტოს მდგომარეობით, უკრაინაში არის 378 წიგნის მაღაზია“, - თქვა UIC-ის დირექტორმა ოლექსანდრა კოვალმა.

## სქოლიო
კატეგორია:განათლება უკრაინაში