open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
რველის ციხე

**რველის ციხე** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ რველში, მდინარე ბანისხევისა და მდინარე მტკვრის შესაყარში. აღნიშნული ციხე წინაფეოდალური ხანის გორაზეა აღმართული, რაც ამ ციხის ძველი დროიდან დაწინაურების ნიშანი უნდა იყოს. რველის ციხე ბანისხევისა და მდინარე მტკვარს აყოლილი გზების ჩამკეტი იყო. ციხის ადრეული ნაწილი (შიდა ციხე) მოიცავს ტერიტორიას დაახლოებით 20×10 მ, სადაც 4-5 სათავსოს კვალი ჩანს. ყველაზე მაღალ ადგილას ოთხკუთხა ფორმის კოშკია 8მ×5მ-ის ფართობის. კოშკისა და გალავნის წყობა ჰორიზონტალურია. ბერძენიშვილი დ. ფიქრობს, რომ რველის ციხის შესავალი უნდა ყოფილიყო ბანისხევი, ყვიბისისხევი და ზანავ-რველი. 

## ლიტერატურა 
*გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 25
*ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 
*გელაშვილი ბ., თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10, ახალციხე 2011
*გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ. 2013

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ნორატ ტერ-გრიგორიანცი

**ნორატ გრიგორიევიჩ ტერ-გრიგორიანცი** (; დ. 16 ივლისი, 1936, ვლადიკავკაზი, საბჭოთა კავშირი) — გადამდგარი სომეხი გენერალ-ლეიტენანტი, რომელმაც წამყვანი როლი შეასრულა სომხეთის შეიარაღებული ძალების განვითარებაში 1992–1995 წლებში, მათ შორის მთიანი ყარაბაღის პირველი ომის დროს.

ის იყო ავღანეთში საბჭოთა კავშირის მე-40 არმიის შტაბის უფროსი და საბჭოთა სახმელეთო ჯარების მთავარი შტაბის უფროსი მოადგილე 1991 წელს საბჭოთა კავშირის დაშლამდე. ტერ-გრიგორიანცი იყო გენერალური შტაბის უფროსი და სომხეთის მთავრობის თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე 1992–1995 წლებში. იგი 1993 წელს სომხეთის თავდაცვის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი იყო. იგი დაბრუნდა რუსეთის ფედერაციაში 1995 წელს პენსიაზე გასვლის შემდეგ და არის რუსეთის სომეხთა კავშირის გამგეობის წევრი.

## ბიოგრაფია 
ნორატ ტერ-გრიგორიანცი დაიბადა და განათლება მიიღო ვლადიკავკაზში, საბჭოთა კავშირის ფედერალურ სოციალისტურ რესპუბლიკაში, სადაც მისი სომეხი ოჯახი 1920-იან წლებში ჩამოვიდა ოსმალეთის იმპერიაში სომხების გენოციდისგან თავის დაღწევის მიზნით. მისი მშობლები იყვნენ ერზურუმის პროვინციიდან (ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი) და ყარსიდან (სომხური პროვინცია რუსეთის იმპერიაში, რომელიც ანექსირებულია თურქების მიერ პირველი მსოფლიო ომის შემდგომ). 

ტერ-გრიგორიანცი ავღანეთში იმყოფებოდა სამი წლის განმავლობაში 1980-იანი წლების დასაწყისში და დაჯილდოვდა ლენინის ორდენით გენერალ-მაიორ ვიქტორ ერმაკოვის მე-40 არმიის ავღანეთში შტაბის უფროსად მუშაობისათვის, 1982–1983 წლებში. ტერ-გრიგორიანცი დაინიშნა სსრკ-ს სახმელეთო ჯარების მთავარი შტაბის უფროსის მოადგილედ 1983 წლის ბოლოს ავღანეთიდან დაბრუნების შემდეგ.

### სომხური არმია: 1992–1995 
საბჭოთა კავშირის დაშლამ 1991 წელს სომხებსა და აზერბაიჯანელებს შორის ეთნიკური კონფლიქტი, რომელიც გორბაჩოვის პერიოდში მთიანი ყარაბაღის რეგიონში განვითარდა, ახლად დამოუკიდებელ სომხურ და აზერბაიჯანულ სახელმწიფოებს შორის სრულმასშტაბიან გამოუცხადებელ ომად აქცია. სომხეთის მთავრობამ მიიწვია ტერ-გრიგორიანცი სომხეთის არმიის სარდლობის ასაღებად 1992 წელს. 

ტერ-გრიგორიანცი მოგვიანებით გახდა თავდაცვის მინისტრის პირველი მოადგილე. მისი ოფიციალური პოზიცია შეიცვალა გენერალური შტაბის უფროსად, როდესაც სომხეთის არმიის მეთაურის თანამდებობა გაუქმდა მიმდინარე სამხედრო რეფორმის დროს, მაგრამ ის დარჩა მთავარ ფიგურად სომხური არმის ეფექტურ ძალად ორგანიზებაში და ქვეყნის სამხედრო დოქტრინის შემუშავებაში 1993 წლის ივნისში ტერ-გრიგორიანცმა თავდაცვის მინისტრი ვაზგენ მანუკიანი შეცვალა სამსახურებრივ თანამდებობაზე, ახალი მინისტრის დანიშვნამდე.

### 1995 წლიდან 
ტერ-გრიგორიანცი პენსიაზე გავიდა 1995 წელს, 1994 წელს მთიან ყარაბაღში ომის დასრულებიდან მალევე. ის ცხოვრობს რუსეთის ფედერაციაში 1995 წლიდან, მაგრამ ინარჩუნებს კავშირებს სომხეთთან და რუსეთის სომეხ საზოგადოებასთან. ტერ-გრიგორიანცი არის რუსეთის სახმელეთო ჯარების ვეტერანთა საბჭოს ემერიტუსის პრეზიდენტი და რუსეთის სომეხთა კავშირის გამგეობის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნორატ ტერ-გრიგორიანცი ვებ - გვერდზე historica.fandom.com

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
არშაკ ტერ-გუკასოვი

**არშაკ ტერ-გუკასოვი** (; დ. 1819 წელი, ტფილისი, რუსეთის იმპერია - 8 იანვარი, 1881 წელი, ტფილისი, რუსეთის იმპერია) — სომეხი გენერალ-ლეიტენანტი.ის დაიბადა სომხურ ოჯახში ტფილისში და დაიწყო თავისი სამხედრო კარიერა 1850 წელს, ხოლო შემდგომში ჩაერთო კავკასიის ომში. გენერალ-ლეიტენანტის წოდების მინიჭების შემდეგ, იგი დაინიშნა რუსეთის არმიის ერევნის ძალების მეთაურად რუსეთ-თურქეთის ომის დროს 1877-1878 წლებში. ბრძოლაში მიღწეული წარმატებების გამო, არშაკ ტერ-გუკასოვს მიენიჭა მედლები იმპერიული რუსეთისა და სხვა უცხო ძალების მიერ.

## ცხოვრება და კარიერა 
არშაკ ტერ-გუკასოვი დაიბადა 1819 წელს ტფილისში ავლაბრის რაიონში, საქართველო, სასულიერო პირების სომეხი ოჯახში. ტერ-გუკასოვი სწავლობდა ადგილობრივ სომხურ სკოლაში. სწავლის გასაგრძელებლად ტერ-გუკასოვი გადავიდა სანქტ-პეტერბურგში და სწავლობდა პეტერბურგის სახელმწიფო კომუნიკაციების უნივერსიტეტში, რომელიც დაამთავრა 1839 წელს. როგორც ინჟინერს, ტერ-გუკასოვს დაევალა კავკასიაში რუსული არმიის გზების მშენებლობა 1842-1850 წლებში. იგი შემდეგ დაინიშნა კავკასიის კომუნიკაციების მე-2 მენეჯერად.

### სამხედრო კარიერა 
#### ომი კავკასიაში 
ტერ-გუკასოვი შეუერთდა რუს სამხედროებს 1850 წელს. შემდეგ ის გახდა აფშერონის მე-3 ქვეითი პოლკის ნაწილი. მომდევნო ბრძოლებში მისი წარმატების გამო, განსაკუთრებით ჩეჩენ და დაღესტნელ ტომებთან დილიმსა და ბარტუნაში, 1859 წელს იგი დაწინაურდა აფშერონის ქვეითი პოლკის გენერალთან. ბრძოლის ველზე წარმატების დემონსტრირებისათვის ტერ-გუკასოვს გადაეცა წმინდა გიორგის ორდენი.

1865 წელს არშაკ ტერ-გუკასოვს მიენიჭა გენერალ-მაიორის წოდება და გახდა მე-19 საარტილერიო დივიზიის მეთაური. იმავდროულად, მან დაიკავა ტერეკის გუბერნატორის თანამდებობა. ერთი წლის შემდეგ, იგი დაინიშნა 38-ე ქვეითი დივიზიის მეთაურად და 1874 წელს, მიენიჭა გენერალ-ლეიტენანტის წოდება. სწორედ ტერ-გუკასოვის ხელმძღვანელობის ქვეშ მყოფმა ძალებმა დაიპყრეს ქალაქი ბაიაზიდი. ამ გამარჯვებით რუსული ძალები დაწინაურდნენ და 17 მაისს აიღეს არტაანის რეგიონი. მაისის ბოლო კვირას რუსულმა შენაერთებმა ალყა შემოარტყეს ქალაქ ყარსს, თუმცა ოსმალეთის ძალებმა ალყა დაშალეს და რუსულ ჯარს უკან დაახევინეს. ერზერუმისკენ მიმავალ გზაზე ტერ-გუკასოვმა მოახერხა დაეპყრო სოფლები ყარაყილისე, დიადინი და ელეშკირტი.

1878 წლის იანვარში ტერ-გუკასოვი დაინიშნა ახალციხის პოლკის მეთაურად. იმავდროულად, 1878 წლის 19 თებერვალს სტრატეგიული ციხე-ქალაქი ერზერუმი რუსებმა აიღეს ხანგრძლივი ალყის შემდეგ. მიუხედავად იმისა, რომ მათ ომის დასრულებისთანავე დაუთმეს ერზერუმი ოსმალებს, რუსებმა დაიპყრეს ბათუმის, არტაანის, ყარსის, ოლთისა და სარი-კამიშის რეგიონები.

#### ომის შემდგომი ცხოვრება და სიკვდილი 
რუსეთ-თურქეთის ომის შემდეგ ტერ-გუკასოვი დაინიშნა ამიერკავკასიის ჯარების მეთაურად. შემდეგ იგი დაინიშნა კავკასიის კორპუსის მეთაურად.

ამ დროისთვის ტერ-გუკასოვის ჯანმრთელობა მნიშვნელოვნად გაუარესდა. ის საზღვარგარეთ გაემგზავრა სამკურნალოდ, მაგრამ მკურნალობა საბოლოოდ ჩაიშალა. ტფილისში დაბრუნების შემდეგ ის გარდაიცვალა 1881 წლის 8 იანვარს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკ ტერ-გუკასოვი ვებ-გვერდზე dbpedia.org

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1881
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1819
კატეგორია:სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:სომეხი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
სანდრო ტონალი

**სანდრო ტონალი** (; დ. 8 მაისი, 2000, ლოდი, იტალია) — იტალიელი ფეხბურთელი. ამპლუით ნახევარმცველი, ასპარეზობს „მილანში“, 2019 წლიდან არის იტალიის ეროვნული ნაკრების წევრი.

## ტიტულები
 **ბრეშა**: (1)
* **სერია B** (1): 2018–19

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Profile at FIGC.it

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრეშის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ფეხბურთელები
კატეგორია:იტალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამის ციხე

**სამის ციხე** —  არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ რველში, მდინარე ბანისხევის მარცხენა სანაპიროზე, ბანისხევის ნასოფლარიდან დაახლოებით 2 კილომეტრზეა მოშორებული. 

ციხის კოშკი კვადრატულია (გარედან 8 მ×8 მ, შიგნიდან 5 მ×5 მ), კლდის მოზრდილი ლოდებით ნაგები. წყობა უმეტესად თარაზულია, ან მცირე ქვების მწკვრივებითაა გასწორებული. აღმოსავლეთ კედლის სიმაღლე დაახლ. 7 მეტრამდეა, მაგრამ სარკმლის ნიშანი არსად ჩანს. კოშკს შესასვლელი სამხრეთიდან არის. ირგვლივ გალავანია ისეთივე წყობისა, რომელსაც სამხრეთის მხარეს ნახევარწრიული ბურჯი აქვს. გალავნის შიგნით, კოშკის ჩრდილოეთ მხარეს არის სხვა სათავსოს ნაშთიც. კოშკის დასავლეთის კედელი ნალისებურად შემორტყმულია გალავნის პირზე. გვიან მოსულ მოსახლეობას აღნიშნული ციხე ეგონა ბანისხევის ძველი ეკლესია. ამიტომაც მის დასავლეთ მხარეს XIX საუკუნის სასაფლაო გაუმართავს.  

## ლიტერატურა
* ბერძენიშვილი დ., ნარკვევები საქართველოს ისტორიული გეოგრაფიიდან. ზემო ქართლი – თორი, ჯავახეთი, თბ., 1985 
* გელაშვილი ბ., თორის ხეობის თავდაცვითი ნაგებობები ისტორიისათვის, ახალაციხის სახელმწიფო სასწავლო უნივერსიტეტი, გულანი, # 10 ახალციხე 2011 
* გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013  
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 26

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ელვინ ჯაფარგულიევი

**ელვინ ჯაფარგულიევი** (; დ. 26 ოქტომბერი, 2000, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. თამაშობს მარცხენა ნახევარმცველის პოზიციაზე. არის საფეხბურთო კლუბ „ყარაბაღისა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. პარალელურად არის აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი.

## საკლუბო კარიერა
2017 წლის 10 დეკემბერს შედგა ჯაფარგულიევის დებიუტი „კეშლას“ რიგებში. აზერბაიჯანის საფეხბურთო თასზე ითამაშა „კაპაზის“ წინააღმდეგ. მატჩი „კეშლას“ გამარჯვებით, ანგარიშით 2-0 დასრულდა.

2018 წელს ჯაფარგულიევი შეუერთდა აღდამის „ყარაბაღს“. 2019 წლის ზაფხულში „სუმგაითმა“ დაანონსა, რომ ჯაფარგულიევი მათ გუნდში ერთსეზონიანი იჯარით ითამაშებდა. 2019 წლის 17 აგვისტოს შედგა მისი დებიუტი აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში, „სუმგაითის“ რიგებში, „გაბალას“ წინააღმდეგ.

2020 წლის 11 სექტემბერს შედგა მისი დებიუტი აღდამის „ყარაბაღის“ რიგებში, აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის შეხვედრაში, თავისი ყოფილი კლუბის, „კეშლას“ წინააღმდეგ. მატჩი უგოლო ფრით დასრულდა.

2020 წლის 18 აგვისტოს შედგა ჯაფარგულიევის ევროპული დებიუტი, „სილეკსის“ წინააღმდეგ, 2020–21 წლის უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის პირველ საკვალიფიკაციო ეტაპზე. ჯაფარგულიევს გუნდთან კონტრაქტი 2024 წლის 30 ივნისამდე აკავშირებს.

## საერთაშორისო კარიერა
2018 წლის 14 ნოემბერს შედგა ჯაფარგულიევის დებიუტი აზერბაიჯანის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნულ ნაკრებში. ნაკრები ისრაელის 19 წლამდე ფეხბურთელთ ეროვნულ ნაკრებთან ანგარიშით 1-4 დამარცხდა. ამის შემდეგ ითამაშა 3 დღეში, 17 ნოემბერს საქართველოს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნულ ნაკრებთან, ანგარიშით 2-1 მოგებულ შეხვედრაში. 2019 წლის 6 სექტემბერს 18 წლის ასაკში შედგა მისი დებიუტი აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში. აზერბაიჯანელებმა სლოვაკეთის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრები, ანგარიშით 2-1 დაამარცხეს. ჯაფარგულიევის დებიუტი აზერბაიჯანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში 20 წლის ასაკში შედგა 2021 წლის 30 მარტს, 2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში, სერბეთის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა სერბეთის ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით 1-2 დასრულდა. ამავე წლის 27 მაისს ითამაშა თურქეთის ნაკრებთან. აზერბაიჯანი ანგარიშით 1-2 დამარცხდა. 2 ივნისს ითამაშა ბელარუსთან ამხანაგურ თამაშში, რომელიც აზერბაიჯანის ნაკრების გამარჯვებით, ანგარიშით 2-1 დასრულდა. 2021 წლის 6 ივნისს 14 წუთი ითამაშა მოდლოვის ნაკრებთან ანგარიშით 0-1 წაგებულ შეხვედრაში.

## ტიტულები
**კეშლა**
* აზერბაიჯანის საფეხბურთო თასი: 2017–18

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მაღალი ვაკეები

**მაღალი ვაკეები** () — პლატო აშშ-ის ცენტრალურ ნაწილში. უკავია დიდი ვაკეების ვრცელი, მისი შუა ნაწილი. გადაჭიმულია სამხრეთის მიმართულებით, პაინ-რიჯის ესკარპიდან ედუარდზის პლატომდე. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ პლატოს სიმაღლე იცვლება 550–2130 მ ფარგლებში.

მდინარე კანეიდიანის სამხრეთით მდებარე ნაწილს სამხრეთი მაღალი ვაკეები ან ლანო-ესტაკადო ეწოდება. მაღალი ვაკეებისთვის დამახასიათებელია ბრტყელი და დამრეცი გორაკბორცვიანი რელიეფი. სიახლოვეს მდებარე დიდი ვაკეებისაგან საფეხურებითაა გამოყოფილი. მაღალი ვაკეები აგებულია პალეოზოური ასაკის კირქვებითა და ქვიშაქვებით, რომლებიც გადაფარებულია ლიოსისებრი თიხნარებით, უფრო იშვიათად ქვიშებით. დღიური ტემპერატურა შეიძლება მერყეობდეს 15–30 °C ფარგლებში. ატმოსფერული ნალექების წლიური რაოდენობა 305–840 მმ აღწევს. დაბალი სინოტივისა და მაღალი სიმაღლის გამო, ტერიტორია ექსტრემალური ტემპერატურით გამოირჩევა. დღე-ღამის ტემპერატურული დიაპაზონი ჩვეულებრივ ~16,5 °C-ია, ხოლო 24 საათიანი ტემპერატურული ცვლილება ~55,5 °C-ს აღწევს, რაზეც მეტყველებს მონტანის შტატის ქალაქ ბრაუნინგში 1916 წლის 23 იანვარსა და 1916 წლის 24 იანვარს მომხდარი ამინდის მოვლენა, როდესაც ტემპერატურა 7 °C-დან −49 °C-მდე დაეცა, რაც წარმოადგენს 24 საათის განმავლობაში დაფიქსირებული უდიდესი ტემპერატურული ცვლილების მსოფლიო რეკორდს. მაღალი ვაკეებისთვის ნიშანდობლივია მდგრადი, ზოგჯერ ძლიერი დასავლეთის ქარი. პლატოზე გაბატონებულია დაბალბალახეული პრერიები, ოპუნციები და ბუჩქნარი. კლდოვანი მთების სიახლოვესაა აბზინდის სტეპი. მოშენებულია მსხვილი რქოსანი საქონელი; მოჰყავთ ხორბალი, სიმინდი, მზესუმზირა. განვითარებულია სარწყავი და ურწყული მიწათმოქმედება. არის ნავთობისა და ბუნებრივი აირის საბადო.

## სქოლიო
კატეგორია:აშშ-ის პლატოები
ყვიბისის მთავარანგელოზის ეკლესია

მინი|ყვიბისის მთავარანგელოზის  ეკლესია
**ყვიბისის მთავარანგელოზის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ ყვიბისში. მდებარეობს სოფლის განაპირას, კერძოდ, შემაღლებულ ადგილას. ტაძრის აშენების ზუსტი თარიღი ცნობილი არ არის, თუმცა ისტორიკოსები ფიქრობენ, რომ ეს ეკლესია უნდა იყოს აშენებული XII საუკუნეში. წარმოადგენს ბაზილიკური ტიპის ტაძარს. 

ეკლესია ნაგებია დიდი ზომის, უხეშად დამუშავებული, ღია ფერის ადგილობრივი ჯიშის ქვის კვადრებით. ეკლესიას სამხრეთით აბსიდი მინაშენი აქვს.  ეკლესიის მთავარ დარბაზში აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აბსიდია, ცენტრში სფერული კონქითაა გადახურული. კედელში გაჭრილი ორი სარკმელი, მათ ქვემოთ კი კარი, რომელიც გადის სამხრეთ ნავში. ამ კარების კონტურები მორღვეულია და გვიანაა ამოშენებული. ამიტომ დასავლეთის კედლის ცენტრში განიერი კარია, რომელსაც არქიტრავად გამოყენებული აქვს 240 სმ სიგრძის სწორკუთხა ქვა. წლების წინ მთავარანგელოზის ეკლესიის სახურავი შეკეთებულ იქნა, ხოლო 2005 წელს ეკლესია მოიხატა ადგილობრივი მთავრობისა და დავით გელაშვილის ფინანსური მხარდაჭერით. დღესდღეობით ტაძარი მოქმედია.

## ლიტერატურა
* გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები, თბ., 2014, გვ. 32-33
* გელაშვილი ბ., ცოტა რა ყვიბისის წარსულიდან, გაზეთი რეპორტი-2, ბორჯომი, 2007, 18 სექტემბერი, #53
* გელაშვილი ბ., ბორჯომის ხეობა XI-XIII საუკუნეებში, თბ., 2013 
* გოილაძე ვ., ჩვენი მხარისა და სოფელ ყვიბისის წარსულიდან, ჟურნალი თორი, ბორჯომი 2008, #3.

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
ემილ ბალაევი

**ემილ ნაზიმ ოღლუ ბალაევი** (; დ. 17 აპრილი, 1994) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. აღდამის „ყარაბაღისა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. თამაშობს მეკარის პოზიციაზე. 2019 წელს ბალაევი დასახელდა აზერბაიჯანის წლის საუკეთესო ფეხბურთელად.

## საკლუბო კარიერა
ახალგაზრდულ პერიოდში ბალაევი იყო საფეხბურთო კლუბ „ნეფთჩის“ ახალგაზრდული აკადემიის წევრი. 2011 წელს დაწინაურებული იქნა ძირითად გუნდში. ბალაევის დებიუტი შედგა  2012–13 წლების აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის სეზონში 2012 წლის სექტემბერში, „სუმგაითის“ წინააღმდეგ. 2013 წელს ბალაევი ერთი სეზონით იჯარით გადავიდა საფეხბურთო კლუბ „არაზ-ნახჩევანში“.

2015 წლის იანვარში ბაქოს „ნეფთჩიდან“ გადავიდა გერმანიის ბუნდესლიგის კლუბ ფრანკფურტის „აინტრახტში“. თუმცა, მან ვერ მოახერხა კლუბში თავის დამკვიდრება და გაშვებული იქნა 2016 წლის ივნისში.

2019 წლის იანვარში აზერბაიჯანული „საბაილიდან“ ბალაევი ყაზახეთის პრემიერ ლიგის კლუბ „ტობოლში“ გადავიდა. მისი დებიუტი ყაზახეთის პრემიერ ლიგაში 2019 წლის 9 მარტს, „ირტიშ პავლოდარის“ წინააღმდეგ შეხვდა. მატჩი „ტობოლის“ გამარჯვებით, ანგარიშით 3–0 დასრულდა. 2020 წლის 31 იანვარს ბალაევმა კლუბთან ორმხრივი თანხმობით „ტობოლი“ დატოვა.

2020 წლის 3 მარტს სფეხბურთო კლუბმა „ზირამ“ გამოაცხადა, რომ ბალაევი გუნდთან კონტრაქტზე ხელს 2019–20 წლების სეზონის ბოლომდე აწერდა. მან კლუბი სეზონის ბოლოს, კონტრაქტის ამოწურვის შემდეგ დატოვა.

2020 წლის 10 ივლისს ბალაევი შეუერთდა აღდამის „ყარაბაღს“.

## საერთაშორისო კარიერა
ბალაევი აზერბაიჯანის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებში პირველად 2013 წლის სექტემბერში, 2014 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ეტაპზე, ისრაელთან გასამართი მატჩისთვის გამოიძახეს. მისი დებიუტი ნაკრებში 2019 წლის 9 სექტემბერს, 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის მატჩში, ხორვატიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ შედგა.

2017 წელს ბაქოში გამართულ ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე იყო აზერბაიჯანის 23 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი. ნაკრებთან ერთად მოიპოვა ტურნირზე ოქროს მედლის მოპოვება.

ბალაევის დებიუტი აზერბაიჯანის ეროვნულ ნაკრებში შედგა 2019 წელს, 2020 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში, ხორვატიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წინააღმდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრანკფურტის აინტრახტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ნეფთჩის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
წაბლიანის წმინდა გიორგის ეკლესია

**წაბლიანის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი ბორჯომის მუნიციპალიტეტის სოფელ რველიდან დასავლეთის მიმართულებით 3-4 კილომეტრის მოშორებით, მდინარე ბანისხევის ზემოწელში ფიჭვნარით დაფარულ ტყეში. იგი სამნავიანი ბაზილიკის ტიპის ეკლესიაა, რომელსაც ადგილობრივი მოსახლეობა წაბლიანის წმიდა გიორგის ეკლესიის სახელით იცნობს. აღნიშნულ ეკლესიის ირგვლივ შემოვლებული ჰქონდაგალავანი, რომლის ნაშთიც შემორჩენილია. ტაძრისტერიტორიაზე რამდენიმე საფლავის ქვაც იხილვება. ეკლესიას შესასვლელი მხოლოდ სამხრეთიდან აქვს. ეკლესიამ ჩვენამდე ნანაგრევების სახით მოაღწია. ტაძრის კედლები 2-3 მეტრის სიმაღლეზეა შემორჩენილი.

## ლიტერატურა 
*გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014 გვ. 27

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მეჰმედ IV გირეი

**მეჰმედ IV გირეი** (; დ. 1610, ბახჩისარაი, ყირიმის სახანო  — გ. 1674, ტარკი) — ყირიმის ხანი 2-ჯერ: 1641–1644 და 1654–1666 წლებში,  სელამეთ I გირეის უმცროსი ვაჟი. 

## ბიოგრაფია
მეჰმედმა ნახევარი ცხოვრება გაატარა მძევლად სტამბოლში, ოსმალთა სულთნების კარზე. ჯანიბექ გირეის მეფობის დროს დანიშნული იყო ნურედინად და კალგად. 1635 წელს გადასახლდა ოსმალთა მცირე აზიის სამფლობელოებში. 1641 წელს თავისი ძმა, ბაჰადირ I ლაშქრობაში გარდაიცვალა და ყირიმის ხანის ტიტული ოსმალთაგან სწორედ მას ერგო. თავისი პირველი მმართველობისას წარუმატებულ საგარეო პოლიტიკა გაატარა, რის გამოც ოსმალებმა ხანის ტიტული ჩამოართვეს და კუნძულ როდოსზე გადაასახლეს. ყირიმის ახალ ხანად კი მეჰმედის ძმა ისლამ III გირეი დაამტკიცეს. მეჰმედ გირეის 10 წელი მოუწია გადასახლებაში ყოფნა.

1654 წელს ისლამ III გარდაიცვალა და ოსმალებმა მეჰმედი დააბრუნეს ყირიმის ტახტზე. მეორე მმართველობის პერიოდში ბრძოლები გადაიხადა დონისა და რუსი კაზაკების, ასევე პოლონეთის წინააღმდეგ. მეჰმედ IV თავისი წინამორბედისგან განსხვავებით არ იყო მორჩილი ვასალი ოსმალეთისათვის. დაუმორჩილებლობისა და სამხედრო კამპანიებზე ხშირად გამოუცხადებლობის გამო, 1666 წელს ოსმალებმა მეჰმედს ხანის ტიტული ჩამოართვეს და ტარკში გადაასახლეს, სადაც 8 წლიანი ცხოვრების შემდეგ, 1674 წელს გარდაიცვალა. მის შთამომავალთაგან ვერცერთმა მოახერხა სახანოს ხელისუფლების სათავეში მოსვლა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ყირიმის სახანო
* გირეის დინასტია
* ყირიმის ხანების სია

## ლიტერატურა
* Гайворонский Алексей. Созвездие Гераев. — Симферополь, 2003 г.
* Олекса Гайворонский «Повелители двух материков», том 1, Киев-Бахчисарай, 2007 г. ISBN 978-966-96917-1-2
* Олекса Гайворонский «Созвездие Гераев». Симферополь, 2003.
* О. Гайворонский «Созвездие Гераев»

## სქოლიო
კატეგორია:ყირიმის ხანები
კატეგორია:ყირიმის სახანო
კატეგორია:გირეის დინასტია
კატეგორია:დაბადებული 1610
კატეგორია:გარდაცვლილი 1674
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
10 Songs (Travis-ის ალბომი)

***10 Songs*** — შოტლანდიური ჯგუფ  Travis-ის მეცხრე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2020 წლის 9 ოქტომბერს. მისი ჩაწერისას ჯგუფის ვოკალისტი ფრენ ჰილი დაბრუნდა როგორც სიმღერების მთავარი ავტორი, 2003 წლის *12 Memories*-ის შემდეგ.

ალბომმა ძირითადად კეთილგანწყობილი შეფასებები მიიღო. Metacritic-ზე, რომელზეც პოპულარული კრიტიკოსები ჩანაწერებს ანიჭებენ შეფასებას 100 ქულის ფარგლებში, ალბომი ფლობს 6 მიმოხილვაზე დაფუძნებულ 78 ქულას.

## სიმღერების სია
## ჩარტები
## სქოლიო
კატეგორია:2020 წლის ალბომები
კატეგორია:Travis-ის ალბომები
იოანე იალღუზიძე

**იოანე გიორგის ძე იალღუზიძე** (ნამდვილი გვარი **გაბარათი**; დ. 1775, სოფ. ზალდა, ახლანდ. ქურთის მუნიციპალიტეტი — გ. , თბილისი) — ოსი პოეტი, პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე. 

## ბიოგრაფია
დაიბადა აზნაურის ოჯახში. სასულიერო განათლება მიიღო ერეკლე II-ისა და გიორგი XII-ის კარზე. ერეკლე II-ის შუამდგომლობით მიაბარეს დავითგარეჯის მონასტერში, სადაც მღვდელ იოანე ქარუმიძის დახმარებით შეუსწავლია ფილოსოფია და ქართული მწიგნობრობა. შემდეგ სწავლა განაგრძო თბილისის სასულიერო სემინარიაში. საზოგადო საქმიანობა დაიწყო გადამწერობით (2-ჯერ გადაუწერია ვეფხისტყაოსანი). 1815–1821 წლებში თბილისში, ოსეთის სასულიერო კომისიაში მუშაობდა თარჯიმნად. კარგად ფლობდა ქართულ, ოსურ და რუსულ ენებს. ქართულიდან ოსურად თარგმნიდა სასულიერო წიგნებს („საცისკრონი ლოცვანი“ — 1820, „გამოკრებილი კურთხევანი“ — 1824, უთარგმნია ოთხთავი, რომელიც დაცულია სამი ხელნაწერის სახით. ეს ხელნაწერები დაცულია თბილისში (პირველი ვარიანტი), პეტერბურგსა (ჩასწორებული) და მოსკოვში (სასტამბოდ გამზადებული). ასევე უთარგმნია „კატეხიზმო“, „ღვთისმსახურება“, დაცულია ხელნაწერი). 1820 წლიდან თბილისის სასულიერო სემინარიაში ოს ბავშვებს ასწავლიდა რუსულ და ქართულ ენებს. 1820 წელს ქართული გრაფიკის (როგორც ნუსხა-ხუცურის, ისე მხედრულის) საფუძველზე შეადგინა ოსური ანბანი, ხოლო 1821 წელს — პირველი საანბანო წიგნი ოსურ ენაზე. მისი გარდაცვალების შემდეგ ქართული ანბანი ცარიზმის რუსიფიკატორული რეჟიმის შედეგად რუსული ანბანით შეიცვალა. 

იოანე იალღუზიძე გარდაიცვალა 1830 წლის 5 აგვისტოს, თბილისში ქოლერის ეპიდემიის დროს.

## შემოქმედება
მისი პოეტური შემოქმედებიდან აღსანიშნავია პატრიოტული პოემა „ალღუზიანი“ (1885, ქართულ ენაზე), რომელშიც მოთხრობილია მეფე ალღუზის საგმირო საქმეები.

იოანე იალღუზიძეს გადაუწერია სულხან-საბა ორბელიანის „სიტყვის კონა“, შოთა რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანი“, დავრიშიანი“, „მირიანი“, თეიმურაზ II-ის „სარკე თქმულთა“ და სხვ.

იოანეს ეკუთვნის პირველი ოსური ხელნაწერი, რომელიც 1802 წლით იყო დათარიღებული წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ფონდში (А, № 5136). ეს ხელნაწერი მცირეა ზომით სულ 80 სტრიქონია. შესრულებულია სამ ენაზე რუსულ, ქართულ და ოსურ ენებზე. ესაა ოფიციალური დოკუმენტი სოფელ ვანათში სასამართლოს დაწესების შესახებ. ორიგინალი რუსული ტექსტია, ქართული და ოსური მისგან თარგმნილია. ოსური ტექსტი შესრულებულია ქართული გრაფიკით. ხელნაწერი საფუძვლიანად შეისწავლა გ. ახვლედიანმა. მან დადგინა, რომ ჩვენამდე მოღწეული პირველი ოსური ხელნაწერი იოანე იალღუზიძეს ეკუთვნის. 

## ლიტერატურა
*ახვლედიანი გ., ოსური ენის ისტორიისათვის, „ტფილისის უნივერსიტეტის მოამბე“, ტ. 5, თბ., 1925
*თედეევი ო., ქართული ოთხთავის ოსური თარგმანის ისტორიისათვის, ტ. 108 „თსუ შრომები“, თბ., 1964
*Гукаев Дз. А., О жизни и деятельности Ивана Ялгузидзе «Известия Юго-Осетинского научно-исследовательского института», 1955

## რესურსები ინტერნეტში
* იალღუზიძე-გაბარაევი იოანე

## სქოლიო 
კატეგორია:ოსი პოეტები
კატეგორია:ოსი პედაგოგები
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ნამიკ ალასკაროვი

**ნამიკ ალასკაროვი** (; დ. 3 თებერვალი, 1995, ჩილაგირი, გუსარის რაიონი, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. თურქეთის პირველი ლიგის კლუბ „ბურსასპორისა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. თამაშობს შემტევი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## საკლუბო კარიერა
ალასკაროვი საფეხბურთო კლუბ „ბაქოს“ ახალგაზრდული კლუბის აღზრდილია. მისი დებიუტი გუნდის რიგებში 17 წლის ასაკში შედგა. 2014 წლის ზაფხულში ალასკაროვი საფეხბურთო კლუბ „ყარაბაღს“ შუერთდა. ძლიერი სტარტის მიუხედავად 2015 წლის მარტში მიღებული ტრავმის გამო გუნდის რიგებში დაბრუნება მთელი წლის განმავლობაში ვერ მოახერხა. 2016 წელს იჯარით გაუშვეს საფეხბურთო კლუბ „კაპაზში“.

2016 წლის 26 დეკემბერს ალასკაროვმა დატოვა აღდამის „ყარაბაღი“. შემდეგ დღეს კი ოფიციალურად შეუერთდა ბაქოს „ნეფთჩის“.2020 წლის 28 ივლისს „ნეფთჩისთნ“ კონტრაქტი 2022 წლის ზაფხულამდე გაახანგრძლივა.

2020-2021 წლების სეზონში ნამიკ ასკაროვმა აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში ჩატარებულ 26 შეხვედრაში 19 გოლი გაიტანა, რითაც ტურნირის საუკეთესო ბომბარდირი გახდა და დაეხმარა ბაქოს „ნეფთჩის“ 2013 წლის შემდეგ პირველად ჩემპიონობის მოპოვებაში.

## საერთაშორისო კარიერა
2010-2011 წლებში იყო აზერბაიჯანის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი. ჩატარებულ 6 შეხვედრაში მოახერხა 1 გოლის გატანა. სადებიუტო შეხვედრა გამართა 2010 წლის 22 ოქტომბერს, პორტუგალიის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა პორტუგალიელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 2-0 დასრულდა. 2012-2013 წლებში იყო აზერბაიჯანის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი, სადაც 5 შეხვედრა ჩაატარა. დებიუტი ჰქონდა 2012 წლის 26 ოქტომბერს, ისლანდიის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ. მატჩი ისლანდიელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 1-2 დასრულდა. 2014-2016 წლებში აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი. გამართულ 5 შეხვედრაში მოახერხა სამი გოლის გატანა. დებიუტი ჰქონდა 2016 წლის 9 სექტემბერს, ფარერების 21 წლამდე ფეხბურთელთ ნაკრების წინააღმდეგ. შეხვედრა ფრედ, ანგარიშით 1-1 დასრულდა. 2015 წლის 28 მარტს შედგა ალასკაროვის დებიუტი აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში. ითამაშა მალტასთან გამართულ შეხვედრაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Soccerway

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ნეფთჩის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები (1951)

**აფხაზეთის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის უმაღლესი საბჭოს 1951 წლის არჩევნები** — აფხაზეთის ასსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები, რომელიც გაიმართა 1951 წლის 18 თებერვალს. კენჭისყრის შედეგად ავტონომიური რესპუბლიკის მოსახლეობამ უმაღლესი წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა დააკომპლექტა. აფხაზეთის ასსრ-ის მესამე მოწვევის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია შედგა 1951 წლის 27 აპრილს ქალაქ სოხუმში.

## ისტორია
1950 წლის აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის დადგენილებით, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნები დაინიშნა 1951 წლის 18 თებერვალს.

11 დეკემბერს „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 36 და 37 მუხლების საფუძველზე — აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა დაადგინა: დამტკიცებულ იქნეს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების ცენტრალური საარჩევნო კომისია საზოგადოებრივი ორგანიზაციებისა და მშრომელთა საზოგადოებების შემდეგი შემადგენლობით:
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარე — ;
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის თავმჯდომარის მოადგილე — ;
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის მდივანი —  ;
*ცენტრალური საარჩევნო კომისიის წევრები: .

აფხაზეთის ასსრ-ის კონსტიტუციის 22 მუხლის და „აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების დებულების“ 25-ე და 26-ე მუხლების საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა 9 დეკემბერს დაადგინა შექმნილიყო აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს არჩევნების 104 საარჩევნო ოლქი:

არჩევნები 18 თებერვალს დილის 6 საათიდან საღამოს 12 საათამდე გრძელდებოდა. ამომრჩეველთა საერთო რიცხვი ყველა საარჩევნო ოლქში შეადგენდა 214.651 კაცს, რომელთაგან აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლეს საბჭოს არჩევნებში გამოცხადდა რეგისტრირებულ ამომრჩეველთა 100%. კომუნისტებისა და უპარტიოების ბლოკის კანდიდატებს ყველა საარჩევნო ოლქში ხმა მისცა  214.622 კაცმა, რაც შეადგენდაკენჭისყრის მონაწილეთა რიცხვის 99,99%. დეპუტატობის კანდიდატთა წინააღმდეგ ხმა მისცა 29 კაცმა ანუ კენჭისყრის მონაწილე ამომრჩეველთა საერთო რიცხვის 0,01%-მა. 

3 ააპრილს აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმმა აფხაზეთის კონსტიტუციის 36-ე მუხლის საფუძველზე, აფხაზეთის ასსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პირველი სესია მოიწვია 1951 წლის 27 აპრილს ქალაქ სოხუმში.

## ლიტერატურა
*გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №2 (3715), 3 იანვარი, 1951 — გაზ. „საბჭოთა აფხაზეთი“, №35 (3748), 18 თებერვალი, 1951

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭო
შალვა ნახუცრიშვილი

**შალვა ნახუცრიშვილი** (დ. 14 ნოემბერი, 1901, ხაშმი — გ. 24 მარტი, 1980, თბილისი) — ქართველი ბოტანიკოსი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1966), საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1978), მდელოთმცოდნეობის ერთ-ერთი ფუძემდებელი საქართველოში. 

## ბიოგრაფია 
1934 წლიდან მუშაობდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიაში ბოტანიკის ინსტიტუტის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. 1969 წლიდან ამავე ინსტიტუტის მდელოსნობის ჯგუფის ხელმძღვანელი იყო. შეისწავლა საქართველოს ზამთრისა და ზაფხულის სათიბ-საძოვრები. მისი ძირითადი ნაშრომებია: „ჯავახეთის ძიგვიანები და მათი გაუმჯობესება“ (1947); „აღმოსავლეთ საქართველოს ზამთრის საძოვრების ძირითადი ფორმაციების ბალახნარის დინამიკა“ (1958), „საქართველოს მაღალმთიანი საძოვრების წარმადობის დინამიკა“ (1963) და სხვა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ქართველი ბოტანიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ნახშირგორის სამაროვანი

**ნახშირგორის სამაროვანი** ― არქეოლოგიური ძეგლი საქართველოში, მდინარე ვერეს მარცხენა მხარეს, ზეგანზე, სოფელ ნახშირგორის ტერიტორიაზე.

გათხრილია VII-VIII საუკუნეების სამაროვანი. შეიცავს ფილაქვებით ნაგებ 1 მეტრამდე სიგრძის ქვაყუთებს, რომლებიც უპირატესად საოჯახო სამარხებია. გაითხარა 1955 წელს ო. ტყეშელაშვილის მიერ. აღმოჩენილია ადრინდელი ფეოდალური ხანისთვის დამახასიათებელი მასალა: ბრინჯაოსა და მინის სამკაული.

სოფლის დასავლეთით, ქობარა-ველის ფერდობზე, 1948 წელს აღმოჩნდა ძვ. წ. IV-III საუკუნეების სამარხი.

1952 წელს სკოლის ეზოში აღმოჩნდა გვიანდელი ანტიკური ხანის ორმოსამარხი, რომელშიც თიხის ორი ჭურჭელი იყო.

## ლიტერატურა
**ტყეშელაშვილი ო.*, „არქეოლოგიური დაზვერვები თბილისსა და მის მიდამოებში“ // „თბილისის სახელმწიფო ისტორიულ-გეოგრაფიული მუზეუმის შრომები“, ტ. 1. 1966

კატეგორია:მცხეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ვალანსი

**ვალანსი** ― ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. არის დრომის დეპარტამენტის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე რონის მარცხენა ნაპირზე. ვალანსში ციხეში იჯდა და გარდაიცვალა რომის პაპი პიუს VI. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ვალანსიენი

**ვალანსიენი** ― ქალაქი ჩრდილოეთ საფრანგეთში, ნორ-პა-დე-კალეს დეპარტამენტში. მდებარეობს მდინარე შელდის ნაპირზე, ბელგიის საზღვრის მახლობლად. შუა საუკუნეებში შედიოდა ენოს საგრაფოში. ცნობილია მაქმანების და საფეიქრო წარმოებით. ქალაქში მოქმედებს საფეხბურთო კლუბი „ვალანსიენი“, რომელიც 1965-1966 წლებში ზედიზედ გახდა საფრანგეთის ლიგა 1-ის ბრინჯაოს პრიზიორი. 

## ცნობილი ადამიანები
*ჰაინრიხ VII ― გერმანიის მეფე
*ბოდუენ I ფლანდრიელი ― ლათინთა პირველი იმპერატორი
*ჟან-ბატისტ კარპო  ფრანგი ფერმწერი და გრაფიკოსი
*პიერ რიშარი  ―ფრანგი მსახიობი

## დამეგობრებული ქალაქები
*მოსკოვი
*მიშკოლცი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ქალაქები
ვალბჟიხი

**ვალბჟიხი** ― ქალაქი სამხრეთ-დასავლეთ პოლონეთში. მდებარეობს სუდეტებში. ვალბჟიხის ქვანახშირის საბადოს ამუშავებენ XIV საუკუნიდან 1975-1998 წლებში იყო ვალბჟიხის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი. ამჟამად შედის ქვემო სილეზიის სავოევოდოში. დამეგობრებულია ქალაქ ფოჯასთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* Wałbrzych information website 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
ვალდაი

**ვალდაი** ― ქალაქი რუსეთში, ნოვგოროდის ოლქში. მდებარეობს ვალდაის ტბის სანაპიროზე. დაარსდა 1770 წელს. მოქმედებს რკინიგზის სადგური.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნოვგოროდის ოლქის ქალაქები
ბარიტო

**ბარიტო** ― მდინარე ინდონეზიაში, კუნძულ კალიმანტანის სამხრეთ ნაწილში. სათავე აქვს მიულერის ქედის სამხრეთ კალთებზე. ერთვის იავის ზღვას. სიგრძე 880 კმ. ზემო დინებაში ჭორომები და ჩანჩქერებია, ქვემო დინებაში გამოდის დაჭაობებულ ვაკეზე. შესართავთან ქმნის დელტას. სანაოსნოა ქვემო და შუა დინებაში. დელტის ერთ-ერთ ტოტზე გაშენებულია ქალაქი ბანჯარმასინი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინდონეზიის მდინარეები
ბარკაროლა

**ბარკაროლა** ― იტალიელი მენავეების, გონდოლიერების სიმღერების სახელწოდება. მოგვიანებით ბარკაროლა ეწოდა ყველანაირ მუსიკალურ ნაწარმოებს, რომელშიც აღწერილია ნავით სეირნობა. ვოკალური ბარკაროლები შექმნეს შუბერტმა, გლინკამ, საფორტეპიანო ბარკაროლები შოპენმა, ჩაიკოვსკიმ, რახმანინოვმა, მენდელსონ-ბარტოლდიმ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხალხური მუსიკა
კატეგორია:მუსიკალური ტერმინები
ბარკენტინა

**ბარკენტინა** ― აფრიანი საზღვაო-სატვირთო გემი. ორ-სამ და იშვიათად ოთხანძიანი. ორანძიანს ეწოდება „სანდალ-ბრიგი“, სამანძიანს „სანდალ-ბარკი“. წინა ანძაზე პირდაპირი აფრებია, ხოლო დანარჩენებზე ირიბი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საიალქნო გემები
ჯოზეფ ბარკროფტი

**ჯოზეფ ბარკროფტი** (დ. 26 ივლისი, 1872, გლენი — გ. 21 მარტი, 1947, კემბრიჯი) — ინგლისელი ფიზიოლოგი, კემბრიჯის უნივერსიტეტის პროფესორი (1926), ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი. საფუძველი ჩაუყარა სისხლის სუნთქვითი ფუნქციის შესწავლას, შეიმუშავა სისხლის აირების განსაზღვრის მეთოდიკა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიოლოგები
ჯორჯ გისინგი

**ჯორჯ გისინგი** (დ. 22 ნოემბერი, 1857, უეიკფილდი — გ. 28 დეკემბერი, 1903, სან-ჟან-დე-ლიუზი) — ინგლისელი მწერალი. პირველი რომანი „მუშები გარიჟრაჟზე“ გამოაქვეყნა 1880 წელს. ყურადღებაა მიიპპყრო სოციალურ პრობლემებზე აგებული რომანებით „დეკლასირებულნი“ (1884), „იზაბელ კლარენდონი“ (1886), „დემოსი“ (1886). ასევე მისი რომანებია „სიცოცხლის დილა“ (1888), „ქვესკნელი“ (1889), „გადასახლებაში დაბადეულნი“ (1892), 1მორევი“  (1897).

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჯოშგუნ დინიევი

**ჯოშგუნ დინიევი** (; დ. 13 სექტემბერი, 1995, ბაქო, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი ფეხბურთელი. აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგის საფეხბურთო კლუბ „ზირასა“ და აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრი. თამაშობს საყრდენი ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## პირადი ცხოვრება
ჯოშგუნ დინიევის მამა არის „კაპაზის“ ამჟამინდელი მწვრთნელი შაჰინ დინიევი. მისი უფროსი ძმა კარიმ დინიევი თამაშობს საფეხბურთო კლუბ „საბაჰის“ რიგებში.

## საკლუბო კარიერა
ჯოგშუნ დინიევის დებიუტი პროფესიონალურ დონეზე შედგა აზერბაიჯანის პრემიერ ლიგაში, ბაქოს „ინტერის“ რიგებში,  „თურან თოვუზის“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში, 2012 წლის 18 ნოემბერს. შეხვედრა ბაქოს „ინტერის“ გამარჯვებით, ანგარიშით 2-0 დასრულდა.

2015 წლის 1 ივნისს დინიევმა ორწლიანი კონტრაქტი გააფორმა აღდამის „ყარაბაღთან“.

„ყარაბაღის“ რიგებში დინიევის დეიბუტი 2015 წლის 10 აგვისტოს, „გაბალას“ წინააღმდეგ გამართულ შეხვედრაში შედგა. მატჩი ფრედ, ანგარიშით 2-2 დასრულდა.

ჯოშგუნ დინიევის დებიუტი უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის ჯგუფურ ეტაპზე 2017 წლის 12 სექტემბერს, „ყარაბაღისა“ და ლონდონის „ჩელსის“, „სტემფროდ ბრიჯზე“ გამართულ შეხვედრაში შედგა.

2019 წლის 13 იანვარს დინიევმა სამწლიანი კონტრაქტი გააფორმა საფეხბურთო კლუბ „საბაჰთან“.

2021 წლიდან არის აზერბაიჯანული საფეხბურთო კლუბი „ზირას“ წევრი.

## საერთაშორისო კარიერა
2011-2012 წლებში იყო აზერბაიჯანის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი. მისი დებიუტი შედგა 2011 წლის 27 ოქტომბერს, ბელგიის 17 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წინააღმდეგ. მატჩი ბელგიელთა გამარჯვებით, ანგარიშით 1-0 დასრულდა. 2012-2014 წლებში აზერბაიჯანის 19 წლამდე ფეხბურთელთა ეროვნული ნაკრების წევრი. 19 წლამდელთა ნაკრებში მისი დებიუტი შედგა 2012 წლის 26 ოქტომბერს, ისლანდიის ნაკრების წინააღმდეგ. მატჩი აზერბაიჯანის ნაკრებმა, ანგარიშით 1-2 წააგო. 2015 წელს აზერბაიჯანის 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი. მისი დებიუტი 21 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრებში შედგა 2015 წლის 17 ივნისს. შეხვედრაში აზერბაიჯანელებმა ფარერები ანგარიშით 1-0 დაამარცხეს. 2017 წელს იყო აზერბაიჯანის 23 წლამდე ფეხბურთელთა ნაკრების წევრი, ისლამის სოლიდარობის თამაშებზე. დინიევის დებიუტი აზერბაიჯანის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების რიგებში 2015 წლის 7 ივნისს, სერბეთის ეროვნულ საფეხბურთო ნაკრებთან გამართულ ამხანაგურ შეხვედრაში შედგა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Soccerway

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
თოღრულ ასკეროვი

**თოღრულ შაჰრიარ ოღლუ ასკეროვი** (; დ. 17 სექტემბერი, 1992, განჯა, აზერბაიჯანი) — აზერბაიჯანელი მოჭიდავე. არის ევროპისა და ოლიმპიური ჩემპიონი თავისუფალი სტილით ჭიდაობაში.

2010 წელს 55 კგ წონით კატეგორიაში მოსკოვში გამართულ მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ვერცხლის მედალი. არის კადეტთა შორის ორგზის მსოფლიო ჩემპიონი (2008- 46 კგ; 2009- 54 კგ). 2010 წელს 55 კგ წონით კატეგორიაში გახდა ევროპის ჩემპიონი იუნიორთა შორის. ამავე წელს მოიპოვა ვერცხლის მედალი ბუქარესტში გამართულ იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატზე. 2011 წელს იუნიორთა მსოფლიო ჩემპიონატი კვლავ ბუქარესტში ჩატარდა. ამჯერად 60 კგ წონით კატეგორიაში მოახერხა ოქროს მედლის მოპოვება. 2012 წელს 60 კგ წონით კატეგორიაში, ბელგრადში, სერბეთში გამართულ ევროპის ჩემპიონატზე მოიპოვა ოქროს მედალი.

2012 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე თოღრულ ასანოვმა 60 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ოქროს მედალი. ფინალში დაამარცხა რუსეთის წარმომადგენელი ბესიკ კუდუხოვი. 2015 წელს ბაქოში გამართულ ევროპულ თამაშებზე 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ოქროს მედალი. 2015 წელს 65 კგ წონით კატეგორიაში, ლოს-ანჯელესში გამართულ მსოფლიო თასზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი. 2016 წელს 65 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ვერცხლის მედალი რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გამართულ ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე. ფინალში დამარცხდა რუსეთის წარმომადგენელ სოსლან რამონოვთან.

2017 წლის მაისში ასკეროვი დოპინგზე ჩავარდნის გამო დისკვალიფიცირებული იქნა 1 წლით. 2017 წლის მაისში ასკეროვის სხეულში აღმოაჩინეს პრეპარატი ჰიგიენამინი, რომელიც მსოფლიო ანტიდოპინგურმა სააგენტომ აკრძალა 2017 წლის დასაწყისიდან. აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაციამ განაცხადა, რომ თოღრულ ასკეროვს არ მიუღია არალეგალური ნარკოტიკი და რომ ინდოეთში პროფესიული ჭიდაობის ლიგაში გამოსვლისას მან შეჭამა ეგზოტიკური ხილი, რომელიც შეიცავს ამ ნივთიერებას. WADA–სთან კორესპონდენციით შესაძლებელი გახდა ამ ფაქტის დამტკიცება, რის გამოც სპორტსმენი დისკვალიფიცირებული იქნა მხოლოდ ერთი წლით და არ ექვემდებარებოდა რაიმე სახის ჯარიმას. ეს პირველი შემთხვევაა ჭიდაობის ისტორიაში, როდესაც დოპინგში ნასამართლევი სპორტსმენი ექვემდებარება ასეთ მსუბუქ სასჯელს. ასკეროვს მალევე ჩაუტარდა კისრის ოპერაცია და ნებისმიერ შემთხვევაში უნდა გამოეტოვა გარკვეული დრო.

თოღრულ ასკეროვს 2012 წელს მიენიჭა დიდების ორდენი. 2015 წელს სამშობლოსთვის სამსახურის პირველი ხარისხის ორდენი, ხოლო 2016 წელს მე-2 ხარისხის სამშობლოს სამსახურის ორდენი. მას ასევე მიენიჭა „წლის საუკეთესო სპორტსმენის“ წოდება აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, 2012 და 2015 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ფრა გალგარიო

**ფრა გალგარიო**, *ვიტორე გისლანდი* (დ. 4 მარტი, 1655, ბერგამო — გ. 3 დეკემბერი, 1743, იქვე) — იტალიელი ფერმწერი და ბერი. სწავლობდა ჯერ მამასთან ბერგამოში, შემდეგ ს. ბომბელისთან ვენეციაში. იქვე აღიკვეცა ბერად. უმთავრესად მუშაობდა ბერგამოში. იყო იქაურ დიდებულთა საყვარელი პორტრეტისტი. მისი გამორჩეული ნაწარმოებებია „ბიჭის პორტრეტი“, „ახალგაზრდა ფერმწერი“.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1655
კატეგორია:დაბადებული 4 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1743
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 დეკემბერი
კატეგორია:იტალიელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
იოჰან კრისტიან გიუნთერი

**იოჰან კრისტიან გიუნთერი**, (დ. 8 აპრილი, 1695, შტრიგაუ — გ. 15 მარტი, 1723, იენა) — გერმანელი პოეტი. იყო XVII საუკუნის საკარო პოეზიიდან ბიურგერულ ლიტერატურაზე გარდამავალი პერიოდის ყველაზე თვალსაჩინო ლირიკოსი. აღსანიშნავია მისი სატრფიალო ლირიკა „ლეონორეს სიმღერები“, ასევე სტუდენტური და სანადიმო სიმღერები „ძმებო, ვიმხიარულოთ!“

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1695
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1723
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 მარტი
კატეგორია:გერმანელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
Not Alone (სიმღერა)

**Not Alone** () — სომეხი მომღერლის არამ Mp3-ის სიმღერა, რომლითაც წარადგინა ქვეყანა 2014 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე დანიაში. სიმღერა გამოვიდა 2014 წლის 14 მარტს.

## ისტორია 
2013 წლის 31 დეკემბერს არამ Mp3 შეირჩა სომხეთის პირველი არხის მიერ სომხეთის წარმომადგენლად 2014 წლის ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე. 2014 წლის 21 თებერვალს გამოცხადდა, რომ არამის სიმღერა უკვე არჩეული იყო, მაგრამ სიმღერის პრემიერა მუსიკალურ ვიდეოსთან ერთად იმავე წლის მარტში შედგა. საერთო ჯამში მაუწყებელმა მიიღო 75 სიმღერა ადგილობრივი და უცხოელი კომპოზიტორებისგან. სიმღერის ჩაწერა დაიწყო 2014 წლის თებერვალში. 14 მარტს სიმღერისა და მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა ოფიციალურად შედგა AMPTV– ზე.

მუსიკა დაწერა არამმა, ხოლო ტექსტის ავტორი არის არამის მეგობარი გარიკ პაპოიანი. სიმღერის მთავარი მესიჯი არამის თქმით არის: ,,არასოდეს დანებდე და ყოველთვის იბრძოლე სიყვარულისთვის. ერთმა კოცნამ შეიძლება შეცვალოს ყველაფერი". Not Alone არის ბალადის და დაბსტეპის ნაზავი. ის იწყება ფორტეპიანოს აკომპანემენტით, ხოლო სიმღერის შუაში ასევე ერთვება ვიოლინო.

DJ Serjo-ს მიერ სიმღერის ოფიციალური რემიქს ვერსია გამოქვეყნდა კონკურსის პირველ ნახევარფინალამდე რამდენიმე დღით ადრე.

## შეფასებები 
 ასრულებს სიმღერას კოპენჰაგენში, დანია]]
სიმღერამ ძირითადად მიიღო დადებითი შეფასებები და ითვლებოდა 2014 წლის ევროვიზიის ერთ-ერთ მთავარ ფავორიტად. The Independent-ის ჟურნალისტმა ჯეს დენჰემმა სიმღერას უწოდა ,,ძლიერი დაბსტეპ ბალადა". Daily Mirror-ის ჟურნალისტმა კარლ გრინვუდმა სიმღერას დაუწერა 5-დან 1 ვარსკვლავი და თქვა: „ეს სიმღერა ჰომეოპათიური საძილე აბების მუსიკალური ეკვივალენტია.“ Sofabet-ის რედაქტორმა დანიელ გულდმა სიმღერას უწოდა ,,სტრუქტურულად გაბედული, თანამედროვე და კინემატოგრაფიული."

ჰაიკომ, რომელმაც წარადგინა სომხეთი 2007 წელს, თქვა, რომ მას მოეწონა სიმღერა და უწოდა მას ,,გემოვნებიანი" და "ენერგიული". ანალოგიურად, სომხეთის 2013 წლის წარმომადგენელმა, გორ სუჯიანმა თქვა, რომ მას ძალიან მოეწონა სიმღერა. ჰასმიკ კარაპეტიანმა თქვა, რომ არამისგან უფრო ,,რიტმულ" სიმღერას ელოდა, მაგრამ მან შეაქო ეს ნამუშევარი და თქვა, რომ სიმღერა იყო ,,ძლიერი, მოძრავი სიმღერა, რომელიც შეიცავს ძალიან მნიშვნელოვან შეტყობინებას".

## ევროვიზიის სიმღერის კონკურსი 
2014 წლის 20 იანვარს ნახევარფინალური განაწილების წილისყრისას სომხეთი მოხვდა პირველ ნახევარფინალში. პირველ ნახევარფინალში შოუს პროდიუსერებმა გადაწყვიტეს, რომ სომხეთი გახსნიდა ნახევარფინალს. სომხეთმა პირველ ნახევარფინალში დაიკავა მე-4 ადგილი და დააგროვა 121 ქულა. ფინალი ჩატარდა 2014 წლის 10 მაისს. ფინალში, შოუს პროდიუსერებმა გადაწყვიტეს, რომ სომხეთი რიგით მეშვიდე გამოვიდოდა, რუმინეთის შემდეგ და მონტენეგროს წინ. სომხეთმა ფინალში მე-4 ადგილი დაიკავა და 174 ქულა დააგროვა.

## მუსიკალური ვიდეო 
სიმღერის ვიდეოკლიპის რეჟისორია გრიგორ გასპარიანი. 14 მარტს სიმღერისა და მუსიკალური ვიდეოს პრემიერა ოფიციალურად შედგა AMPTV-ზე. ვიდეოში არამ Mp3 განათებულ სცენაზე დგას, რომელიც გარშემორტყმულია ორკესტრით და შიგადაშიგ ჩანს კადრები, სადაც ნაჩვენებია ახალგაზრდა ქალი მანქანაში, რომელიც ახლახან დაშორდა შეყვარებულს.

## ჩარტები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:2014 წლის სინგლები
კატეგორია:ევროვიზიის სიმღერები
კატეგორია:2014 წლის სიმღერები
თედორე გლადკოვი

**თედორე გლადკოვი**, (დ. 9 ივნისი, 1883 — გ. 20 დეკემბერი, 1958, მოსკოვი) — რუსი მწერალი. პირველი მოთხრობა „სინათლისკენ“ გამოაქვეყნა 1900 წელს. მისი ნაწარმოებებია რომანი „ცემენტი“ (1925), კრებული „პატარა ტრილოგია“ (1932), რომანი „ენერგია“ (1932-1938), მოთხრობა „ფიცი“ (1944). მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ შექმნა ავტობიოგრაფიული ტრილოგია „ამბავი ბავშვობისა“ (1949), „ვოლნიცა“ (1950) და „ულმობელი დრო“ (1954).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:დაბადებული 9 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 დეკემბერი
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ოლიოკმინსკი

**ოლიოკმინსკი** ― ქალაქი რუსეთში, იაკუტიაში. ნავმისადგომი მდინარე ლენის მარცხენა ნაპირზე. დაარსდა 1635 წელს მდინარე ოლიოკმის შესართავის პირდაპირ. შემდეგ ქალაქი გადაიტანეს 12 კილომეტრით ზევით. განვითარებულია ტყის მრეწველობა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:რუსეთის ქალაქები
ოლიუოტორკის ყურე

**ოლიუოტორკის ყურე** ― ყურე ბერინგის ზღვაში, კამჩატკის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაპირთან, გოვენის და ოლიუოტორკის ნახევარკუნძულებს შორის. სიგანე შესასვლელთან 228 კმ, ხმელეთში შეჭრილია 83 კმ-ზე. ყინულსაფარი ცენტრალურ ნაწილში არამდგრადია, დეკემბრიდან მაისამდე დაფარულია ნაპირის ყინულით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:რუსეთის ყურეები
კატეგორია:წყნარი ოკეანის ყურეები
ოლონეცი

**ოლონეცი** ― ქალაქი რუსეთში, კარელიის რესპუბლიკაში. მდებარეობს მდინარე ოლონკის ნაპირზე, მოქმედებს რკინიგზის სადგური. პირველად იხსენიება 1137 წელს. XVII საუკუნეში იყო სამხედრო-ადმინისტრაციული და სავაჭრო პუნქტი შვედეთის საზღვარზე. 1173 წლიდან გახდა ქალაქი. 1941-1944 წლებში ოკუპირებული იყო მესამე რაიხის მიერ.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო
კატეგორია:კარელიის რესპუბლიკის ქალაქები
მიხეილ ოლმინსკი

**მიხეილ ოლმინსკი**, (დ. 13 ოქტომბერი, 1863, ვორონეჟი — გ. 8 მაისი, 1933, მოსკოვი) — რუსი მწერალი, პუბლიცისტი, რევოლუციონერი, კრიტიკოსი, ლიტერატურის ისტორიკოსი. 

## ბიოგრაფია
რევოლუციურ მოძრაობაში ჩაება 1880-იანი წლებიდან. იყო ნაროდნაია ვოლიას წევრი. 1904 წლიდან გაემგზავრა შვეიცარიაში, სადაც მუშაობდა სხვადასხვა გაზეთებში ლენინის ხელმძღვანელობით. 1917 წელს დაბრუნდა რუსეთში, იყო ოქტომბრის გადატრიალების ერთ-ერთი აქტიური მონაწილე. 1928 წლიდან იყო ლენინის ინსტიტუტის დირექციის წევრი. დაკრძალულია მოსკოვში, წითელ მოედანზე, კრემლის კედელთან.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1863
კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1958
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მაისი
კატეგორია:რსდმპ(ბ)-ის VI ყრილობის დელეგატები
კატეგორია:რუსი რევოლუციონერები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ოლშტინის სავოევოდო

**ოლშტინის სავოევოდო** () ― ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეული პოლონეთში, მის ჩრდილოეთ ნაწილში. არსებობდა 1945-1998 წლებში. 1981 წლის მონაცემებით ფართობი შეადგენდა 12,3 კმ²-ს, მოსახლეობა 690 ათას ადამიანს, აქედან 55% ცხოვრობდა ქალაქებში. ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ოლშტინი. 1999 წლიდან მოექცა ვარმინო-მაზურის სავოევოდოს შემადგენლობაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ყოფილი ადმინისტრაციული ერთეულები
კაროლ ოლშევსკი

**კაროლ სტანისლავ ოლშევსკი**, (დ. 29 იანვარი, 1846, ბრონიშუვი — გ. 24 მარტი, 1919, კრაკოვი) — პოლონელი ფიზიკოსი და ქიმიკოსი, კრაკოვის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი (1888).

## ბიოგრაფია
1872 წელს დაამთავრა ჰაიდელბერგის უნივერსიტეტი. 1876 წლიდან იყო კრაკოვის უნივერსიტეტის პროფესორი. 1883 წელს პირველმა მიიღო საკმაო რაოდნეობის თხევადი ჟანგბადი, ხოლო 1895 წელს თხევადი არგონი. 1896-1905 წლებში ცდილობდა თხევადი ჰელიუმის მიღებას. სწავლობდა კონდენსირებული აირების ფიზიკურ თვისებებს.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1846
კატეგორია:დაბადებული 29 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 მარტი
კატეგორია:პოლონელი ქიმიკოსები
კატეგორია:პოლონელი ფიზიკოსები
რადიკ ისაევი

**რადიკ ისაევი** (; ; ლეზგიური: Исайрин Радик Велединан хва; დ. 26 სექტემბერი, 1989 2016 წელს ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მოგების შემდეგ დაჯილდოვებული იქნა ღირსების ორდენი. 2017 წელს 87 კგ წონით კატეგორიაში მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი, ტაიპეიში გამართულ უნივერსიადაზე. 2018 წელს მოიგო ყაზანში, რუსეთში გამართული ევროპის ჩემპიონატი, 87 კგ წონით კატეგორიაში. 2013 წელს მსოფლიო ჩემპიონატზე მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი.

აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს მიერ ისაევს სამჯერ მიენიჭა „წლის საუკეთესო სპორტსმენის“ წოდება (2013, 2015, 2016).

## პირადი ცხოვრება 
რადიკ ისაევი დაიბადა 1989 წლის 26 სექტემბერს, რუსეთის სფსრ-ში, სსრკ-ში, დაღესტანში, ახტულის რაიონის სოფელ უხულში. რადიკ ისაევის პირადი მწვრთნელია ლეზგი მოჰამედ აბდულაევი. ისაევი სკოლის დამთავრების შემდეგ 2006 წელს ჩაირიცხა მოსკოვის სახელმწიფო საავტომობილო და საგზაო ტექნიკურ უნივერსიტეტში. სწავლა დაასრულა 2012 წელს.

რადიკ ისაევს ჰყავს მეუღლე და ორი ქალიშვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ტაეკვონდისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები