open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სათესი ქერი

**სათესი ქერი** () — ერთწლოვანი ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. სიმაღლე 30-60 სმ, კულტურული ჯიშებისა — 90 სმ. ღერო სწორია, შიშველი. 

მნიშვნელოვანი სასოფლო-სამეურნეო კულტურაა. კაცობრიობის ისტორიაში ერთ-ერთი უძველესი კულტურული მცენარე. ქერის მარცვალს ფართოდ იყენებენ სასურსათო, ტექნიკური და საკვები მიზნებისათვის. 

სათესი ქერი ველურად გვხვდება ჩრდილოეთი აფრიკიდან დაწყებული ტიბეტამდე დამთავრებული.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Hordeum vulgare — სათესი ქერი 

კატეგორია:მარცვლოვანნი
ჩვეულებრივი შვრია

**ჩვეულებრივი შვრია** () — ერთწლოვანი კულტურული ბალახოვანი მცენარე მარცვლოვანთა ოჯახისა. 

ფართოდ გამოიყენება სოფლის მეურნეობაში. სიმაღლე 50-170 სმ. ძლიერი ფესვები აქვს. გვალვაგამძლეა და კარგად ეგუება მლაშე ნიადაგს. კახეთში თეთრი ფშვრიო ეწოდება, ხოლო ჯავახეთში სუდას უწოდებენ.

## სქოლიო 
კატეგორია:მარცვლოვანნი
ანასტასია რომაელი

**ანასტასია რომაელი** (III ს.) — ადრექრისტიანული წმინდანი და წამებული. ერთი ცნობით იმპერატორ დეციუსის (249-251), სხვა წყაროს მოწმობით კი — ვალერიანეს (253-260) ზეობისას ეწამა ქრისტესთვის. წმიდანი სამი წლის იყო, როცა მშობლები გარდაეცვალა. ობოლზე ზრუნვა ერთმა კეთილმსახურმა დიაკონისამ, სოფიამ იტვირთა და იგი ღვთისმოშიშებით აღზარდა. როცა მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო, ქალაქის თავმა პრობოსმა ბრძანა, მისთვის მიეგვარათ ანასტასია. ქრისტეს ტარიგი, რომელსაც თავისმა გამზრდელმა და მოძღვარმა მოწამეობრივ ღვაწლზე მისცა კურთხევა, მშვიდად შეხვდა შეიარაღებულ მეომრებს. პრობოსმა წმიდანის სიყმაწვილე და მომხიბვლელობა რომ იხილა, თავდაპირველად ლიქნით სცადა მისი გადაბირება: „რატომ ღუპავ შენს ყმაწვილქალობას, რად გაურბიხარ შვება-სიამოვნებას? რა მოსაგებელია ჯვარცმულისთვის ტანჯვა და სიკვდილი? ჩვენს ღმერთებს ეცი თაყვანი და ღირსეულ ქმარსაც შეიძენ, დიდებასაც და პატივსაც“. ანასტასიამ მტკიცედ მიუგო: „ჩემი სიძე, ჩემი საუნჯე, ცხოვრება და სიხარული — იესო ქრისტეა. ტანჯვის შიშით ვერ განმაშორებ უფალს!“. დაიწყო მისი სასტიკი ტანჯვა: მარტვილის არაადამიანური წამებისა და აბუჩად აგდების მოწმე ხალხი აღშფოთებამ მოიცვა, ქალაქის თავი იძულებული გახადა, შეეწყვიტა ანასტასიას ტანჯვა და მისთვის თავის მოკვეთის ბრძანება გასცა. ნეტარის ცხედარი ქალაქგარეთ დააგდეს მხეცების საჯიჯგნად, მაგრამ უფალმა არ დაუშვა სიწმიდის შეურაცხყოფა: ზეგარდამო მინიშნებით წმინდა ანასტასიას აღმზრდელმა სოფიამ მიაკვლია მოწამის ნეშტს და ორი სხვა ქრისტიანის დახმარებით მიწას მიაბარა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ღირსმოწამე ანასტასია რომაელი (III)

კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:რომში დაბადებულები
მარცვლეული კულტურები

მინი|250პქ|ხორბალი 
**მარცვლეული კულტურები** — მცენარეების ჯგუფი, რომლებსაც ადამიანის სამეურნეო საქმიანობაში უმნიშვნელოვანესი ადგილი უკავია. იძლევა ადამიანის კვების ძირითად პროდუქტს — მარცვალს, ნედლეულს მრეწველობის მრავალი დარგისათვის და საკვებს სასოფლო-სამეურნეო ცხოველებისათვის. ძირითადი მარცვლეული კულტურებია: ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭვავი, ფეტვი, სიმინდი, სორგო და სხვა; ფსევდომარცვლეული კულტურებია: წიწიბურა, შირბახტი და სხვა. 

პურეული მარცვლეული კულტურების დიდი ნაწილი, როგორებიცაა ხორბალი, ჭვავი, ბრინჯი, შვრია, ქერი, სიმინდი, სორგო, ფეტვი, ღომი, ურიში, დაგუსა და სხვა მიეკუთვნება მარცვლოვანთა ოჯახს; ფსევდომარცვლეული კულტურა — წიწიბურა ეკუთვნის მატიტელასებრთა ოჯახს. პურეული მარცვლეული კულტურების მარცვალი დიდი რაოდენობით შეიცავს ნახშირწყალს (მშრალ ნივთიერებაზე 60-80% ), ცილებს (მშრალ ნივთიერებაზე 7-20%), ფერმენტებს, В ვიტამინის კომპლექსებს (B1, B2, B6), PP და პროვიტამინ А-ს, რითაც განისაზღვრება მაღალი ყუათიანობა და ღირებულება ადამიანისათვის და საკვებად გამოყენებისათვის. მარცვლეული კულტურების კულტივირება დაიწყო 12 000 წლის წინ.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
თეიმურაზ ბერიძე

**თეიმურაზ ბერიძე** (დ. 16 ნოემბერი, 1956, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი. 1978 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი. 1988-1992 წლებში სწავლობდა სსრკ აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტში. 1993-1995 წლებში მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ეკონომიკის ინსტიტუტში, 1995-1996 წლებში — მერილენდის უნივერსიტეტში; შემდგომ საქართველოს სტატისტიკის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარედ. ამჟამად მუშაობს შავი ზღვის საერთაშორისო უნივერსიტეტში. ეკონომიურ მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. 1983 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია, 1992 წელს — სადოქტორო.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს მოსახლეობის 2002 წლის პირველი საყოველთაო ეროვნული აღწერის შედეგები (რედაქტორი). - თბილისი, 2004. - 140გვ.. - ISBN 99928-0-733-4

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 16 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ადოლფ I (ბერგის გრაფი)

**ადოლფ I** (; გარდ. დაახ. 1082 წელს) — ჰერეზჰაინის ფოგტი 1056—1059 წლებში, ვერდენის ფოგტი 1059—1068 წლებში, დოიცის ფოგტი 1063—1065 წლებში, ბერგის ფოგტი 1068—1077 წლებშო, ბერგის გრაფი 1077—1082 წლებში, კელდახგაუს გრაფის, ადოლფ II-ის შვილი.

## ბიოგრაფია
ისტორიაში მასზე ძალზედ მცირე რაოდენობის ცნობაა შემონახული. ადოლფი იყო კელდეხგაუს გრაფის, ადოლფ II-ის უმცროსი შვილი. ის მოიხსენიება, როგორც ჰერეზჰაინის, ვერდენის, დოიცისა და ბერგის ფოგტი. დაახლოებით 1077 წლიდან ის მოიხსენიება გრაფის ტიტულით.

ადოლფი გარდაიცვალა დაახლოებით 1082 წელს, მისი მემკვიდრე გახდა ადოლფ II.

## ქორწინება და შვილები
ადოლფის ცოლის სახელი უცნობია. შვილი:
* **ადოლფ II** (გარდ. დაახ. 1090), ბერგისა და ჰეველის გრაფი დაახ. 1082 წლიდან.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:ბერგის გრაფები
კატეგორია:XI საუკუნის ევროპის მმართველები
ანატოლიის ზეგანი

**ანატოლიის ზეგანი** () — ზეგანი თურქეთში, მცირე აზიის მთიანეთის შიგა ნაწილი. ჩრდილოეთით ესაზღვრება პონტოს მთები, სამხრეთით ტავრის მთები. აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია დაახლოებით 700 კმ-ზე, სიგანე 400 კმ-მდე. ზედაპირი ძირითადად მოსწორებულია; ალაგ-ალაგ აღმართულია დაკბილული ქედებიც. გაბატონებული სიმაღლეები 800–1500 მ. ცალკეული მწვერვალების სიმაღლე 2000 მ აღემატება. არის ჩამქრალი ვულკანები. მაქსიმალური სიმაღლეა 3917 მ (სტრატოვულკანი ერჯიასი).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Anatolian Plateau 

## სქოლიო
კატეგორია:თურქეთის ზეგნები
ერჯიასი

**ერჯიასი** () — დიდი სტრატოვულკანი თურქეთში, ანატოლიის ზეგნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, ქალაქ კაისერიდან სამხრეთით 25 კმ-ში. სიმაღლე 3917 მ. ცენტრალური ანატოლიის უმაღლესი წერტილი. ფერდობებზე 28 კონუსია. აქვს ორი მწვერვალი. მწვერვალზე არის მყინვარი, რომელიც 3300 მ-მდე ეშვება. ანტიკურ დროში არგეუსი ეწოდებოდა. აღწერილი აქვს სტრაბონს. ვულკანი დიდწილად დანგრეულია. მთისძირში და ფერდობების ქვედა ნაწილებში არის მინდვრები, ბაღები და ვენახები. ერჯიასი პირველად დაიპყრო უილიამ ჯონ ჰამილტონმა 1837 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ერჯიასი — გლობალური ვულკანიზმის პროგრამა  

კატეგორია:თურქეთის მთები
კატეგორია:თურქეთის ვულკანები
ბექა გოცირიძე

**ბექა გოცირიძე** (დ. 17 აგვისტო, 1988, თბილისი — გ. 8 თებერვალი, 2026, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბექა გოცირიძის სანაკრებო მატჩები
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2026
კატეგორია:ამერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები
კატეგორია:დნიპროპეტროვსკის დნიპროს ფეხბურთელები
კატეგორია:კრივბასის ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:სასკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:მარტვილის მერანის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
ბ
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ქრომატიდები

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[ქრომოსომა|ქრომოსომის კომპონენტები:(1) ქრომატიდი(2) ცენტრომერა(3) მოკლე მხარი(4) გრძელი მხარი]]
**ქრომატიდა** (-დან — „ფერი“, „საღებავი“ და  — „ხედი“) — ქრომოსომის სტრუქტურული ელემენტი, რომელიც ფორმირდება ინტერფაზაში უჯრედის ბირთვში ქრომოსომის გაორმაგების (რეპლიკაციის) შედეგად.

## აღწერა 
ქრომატიდას უწოდებენ დნმ-ის მოლეკულის ორი ასლიდან ნებისმიერს, რომლებიც ერთად ადგენენ რეპლიცირებულ ქრომოსომას და შეკავშირებულნი არიან ცენტრომერებით. ეს ტერმინი გამოიყენება მანამ, სანამ ცენტრომერები ჯერ კიდევ კონტაქტში არიან. მიტოზის ან მეიოზის ანაფაზის დროს ქრომოსომების გაყოფის შემდეგ ძაფებს უწოდებენ შვილობილ ქრომოსომებს. სხვა სიტყვებით, ქრომატიდები წარმოადგენენ რეპლიცირებული ქრომოსომების ნახევარ ნაწილებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ქრომოსომა
* კარიოტიპი
* სასქესო ქრომოსომები
* ქრომატინი
* სომატური უჯრედები

## ლიტერატურა 
* Bruce Alberts, Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter (2002): *Molecular biology of the cell*, 4th ed. Verlag: Garland Science, New York. Online

კატეგორია:ქრომოსომები
კატეგორია:მიტოზი
ტონი ადამსი

**ტონი ალექსანდრე ადამსი** (; დ.10 ოქტომბერი, 1966, ლონდონი) — ინგლისელი ფეხბურთელი და მწვრთნელი. 1998 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის, ასევე, 1988, 1996 და 2000 წლების ევროპის ჩემპიონატების მონაწილე ინგლისის ეროვნული ნაკრების შემადგენლობაში.

ორი დეკადის განმავლობაში თამაშობდა ლონდონის „არსენალში“, გუნდის კაპიტანი იყო და მასთან ერთად ოთხჯერ მოიგო პრემიერლიგა. ადამსმა 66-ჯერ ითამაშა ინგლისის ნაკრების რიგებში.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## ბიბლიოგრაფია 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:დაბადებული 10 ოქტომბერი
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლონდონის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ინგლისელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:გრანადის მწვრთნელები
კატეგორია:ინგლისური ფეხბურთის დიდების დარბაზის წევრები
კატეგორია:ბრიტანეთის იმპერიის ორდენის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ხოაკინ მოსკერა

**ხოაკინ მარიანო დე მოსკერა-ფიგეროა ი არბოლედა-სალასარი** (; დ. 14 დეკემბერი, 1787 — გ.  4 აპრილი, 1878) — სამხრეთამერიკელი პოლიტიკური მოღვაწე. კოლუმბიის შეერთებული შტატების მეოთხე პრეზიდენტის, ტომას სიპრიანო დე მოსკერას უფროსი ძმა. 

ხოაკინ დე მოსკერა დაიბადა 1787 წელს პოპაიანში, ახალი გრანადის ვიცე-სამეფოში. მისი მშობლები იყვნენ ხოსე მარია მოსკერა ი ფიგეროა და მარია მანუელა არბოლედა-სალასარი. ჯერ კიდევ 5 წლის ასაკში შეიყვანეს სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა კაუკის უნივერსიტეტი და 1805 წლიდან ადვოკატად მუშაობა დაიწყო. 1810 წელს მონაწილეობა მიიღო კოლუმბის დამოუკიდებლობის გამოცხადებაში და შევიდა არმიაში, მონაწილეობა მიიღო სხვადასხვა ოპერაციებში, მიაღწია კაპიტნის წოდებამდე.

1830 წლის 1 აპრილს დიდი კოლუმბიის პრეზიდენტმა, სიმონ ბოლივარმა  დატოვა ბოგოტა მკურნალობის მიზნით. შემდეგ ბოლივარმა განცხადება გააკეთა გადადგომის შესახებ და 4 მაისს კონგრესმა ახალ პრეზიდენტად ხოაკინ მოსკერა აირჩია, ხოლო მის ბოგოტაში ჩამოსვლამდე (13 ივნისამდე) მის მოვალეობას ვიცე-პრეზიდენტი დომინგო კაისედო ასრულებდა. მოსკერას ავადმყოფობის გამო, 2 აგვისტოდან პრეზიდენტის მოვალეობას კვლავ კაისედო ასრულებდა. მალე ბოგოტაში აჯანყდა ვენესუელის ბატალიონი და ხელისუფლებაში გენერალი რაფაელ ურდანეტა მოვიდა. მოსკერა და კაისედო იძულებული გახდნენ ბოგოტა დაეტოვებინათ. თუმცა კოლუმბიელმა გენერლებმა მხარი არ დაუჭირეს ურდანეტას და ის იძულებული გახდა მოლაპარაკებაზე წასულიყო, რის მიხედვითაც მან აღიარა მასკერო კოლუმბიის პრეზიდენტად, ხოლო კაისედო პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლად. 

1851 წლის 15 ნოემბერს ქვეყნის ფაქტობრივი დაშლის გამო მოწვეულ იქნა კონსტიტუციური ასამბლეა, რომელმაც 1831 წლის 23 ნოემბრიდან შექმნა დროებითი მთავრობა და ვიცე-პრეზიდენტად აირჩია გენერალი ხოსე მარია ობანდო (პრეზიდენტის არყოფნის გამო, იგი ამავე დროს გახდა მისი მოვალეობის შემსრულებელიც).

## რესურსები ინტერნეტში
* Joaquín Mariano Mosquera

კატეგორია:კოლომბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1787
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
ჰიდროქსილის ჯგუფი

[მინი|მარჯვნივ|ჰიდროქსილის ჯგუფი [სპირტები|სპირტებში (R — ნახშირწყალბადური რადიკალი)]]
**ჰიდროქსილის ჯგუფი** (*ჰიდროქსილი*) — ფუნქციური ჯგუფი OH ორგანულ და არაორგანულ კავშირებში. ჰიდროქსილის ჯგუფში წყალბადისა და ჟანგბადის ატომები დაკავშირებულია კოვალენტური ბმით. ორგანულ ქიმიაში ამ ფუნქციურ ჯგუფს აგრეთვე უწოდებენ „*სპირტულ ჯგუფს*“.

ჟანგბადის ატომი იწვევს სპირტების მოლეკულის პოლარიზაციას. წყალბადის ატომის შედარებითი მობილობა იწვევს იმას, რომ უმდაბლესი სპირტები ჩანაცვლების რეაქციაში შედიან ტუტე ლითონებთან. არაორგანულ ქიმიაში შედიან ფუძეების შემადგენლობაში, მათ შორის, ტუტეების.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სპირტები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰიდროქსილი

კატეგორია:ფუნქციური ჯგუფები
კატეგორია:რადიობიოლოგია
კატეგორია:ანიონები
მემკვიდრეობითობა

**მემკვიდრეობითობა** — ორგანიზმების თვისება, გადასცენ საკუთარი ნიშან-თვისებები და განვითარების მახასიათებლები შთამომავლობას. ამ თვისების წყალობით ყველა ცოცხალი ორგანიზმი საკუთარ შთამომავლებში ინახავს სახეობის დამახასიათებელ ნიშან-თვისებებს. მემკვიდრული ნიშნების ამგვარი დამემკვიდრება უზრუნველყოფილია გენეტიკური ინფორმაციის გადაცემით. ეუკარიოტებში მემკვიდრეობითობის მატერიალურ ერთეულებს წარმოადგენენ გენები, რომლებიც ლოკალიზებულია ბირთვის ქრომოსომებსა და ორგანელების დნმ-ში. მემკვიდრეობითობა ცვალებადობასთან ერთად უზრუნველყოფს სიცოცხლის ფორმების მუდმივობასა და მრავალფეროვნებას და საფუძვლად უდევს ცოცხალი ბუნების ევოლუციას. მემკვიდრეობითობა და ცვალებადობა გენეტიკის შესწავლის საგანს წარმოადგენს.

## სქოლიო
კატეგორია:გენეტიკა
ჰერმან აბენდროთი

მინიატიურა|მარჯვნივ

**ჰერმან აბენდროთი** ( დ. 19 იანვარი 1883, ფრანკფურტი — გ. 29 მაისი 1956, იენა) — გერმანელი დირიჟორი. 1903 წლიდან ხელმძღვანელობდა მიუნხენის „საორკესტრო საზოგადოებას”, 1905-1910 წლებში — ლიუბეკის ოპერისა და კონცერტების კაპელმეისტერი, ესენისა და კიოლნის სიმფონიური ორკესტრების დირიჟორი; 1922-1923 წლებში ბერლინის სახელმწიფო ოპერის სიმფონიური კონცერტების, ხოლო 1934-1945 წლებში ლაიფციგისა და ჰევანდჰაუზის ორკესტრის დირიჟორი.  

ომის შემდგომ პერიოდში მოღვაწეობდა აღმოსავლეთ გერმანიაში (ყოფილი გდრ). 1945-1949 წლებში იყო ვაიმარის უმაღლესი მუსიკალური სკოლის მთავარი დირიჟორი და გენერალური მუსიკალური დირექტორი. 1949 წლიდან ლაიფციგის, ხოლო 1953 წლიდან ბერლინის რადიოს სიმფონიურ ორკესტრს ხელმძღვანელობდა. მართავდა გასტროლებს მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში. იყო ბრუკნერის, ბრამსისა და ბეთჰოვენის მუსიკის დიდებული ინტერპრეტატორი.  
                                                                                                            
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ. გვ. 121

კატეგორია:გერმანელი დირიჟორები 
კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1956
ტოსნო (საფეხბურთო კლუბი)

**ტოსნო** () — რუსეთის საფეხბურთო კლუბი ტოსნოდან. კლუბი დაარსდა 2013 წელს და 2014-15 წლების სეზონში შედგა მისი დებიუტი რუსეთის მეორე დონის ჩემპიონატში. პირველ სეზონში რუსეთის თასზე, „ტოსნომ“ შეძლო მოსკოვის „სპარტაკის“ გამოგდება და 1/4 ფინალში გასვლა.

## შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:რუსეთის საფეხბურთო კლუბები
ადალბერტ ბრემენელი

მინიატიურა

**ადალბერტ ბრემენელი** ( დ. 1000 — გ. 1072) — ბრემენის მთავარეპისკოპოსი საქსონელი გრაფების გვარიდან. მასზე ცნობები დაცულია ადამ ბრემენელის საისტორიო ნაშრომში „ჰამბურგის მონასტრის ეპისკოპოსთა მოღვაწეობანი”, წიგნი III. იგი განუხრელად ცდილობდა თავისი საეპისკოპოსოს გაფართოებას. 1043 წლიდან ჰამბურგ-ბრემენის არქიეპისკოპოსია. ცდილობდა ჰამბურგი სლავებსა და სკანდინავიაში ქრისტიანობის გავრცელების ცენტრად ექცია, მოეპოვებინა ჩრდილოეთ გერმანიის ეკლესიის დამოუკიდებლობა და ჩამოეყალიბებინა საპატრიარქო. რომის წინააღმდეგობის გამო იძულებული გახდა პაპის „ვიკარისა და ლეგატის” წოდებაზე დათანხმებულიყო (1053 წ.). 1063-1066 წლებში იგი რეგენტი და მცირეწლოვან ჰაინრიხ IV-ის მეურვეა, ხოლო 1069 წლიდან მისი მრჩეველი.   
                                                                                                          
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ. გვ. 450-451   

კატეგორია:დაბადებული 1000
კატეგორია:გარდაცვლილი 1072
კატეგორია:ბრემენის მთავარეპისკოპოსები
გიორგი ადამია (ფეხბურთელი)

**გიორგი ადამია** (დ. 10 მარტი 1981, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა თავდამსხმელის პოზიციაზე.

## მიღწევები
### საკლუბო
;  ვიტ ჯორჯია 
* საქართველოს ჩემპიონი: 2003–04
;  ნეფთჩი ბაქო 
* აზერბაიჯანის ჩემპიონი: 2005
* აზერბაიჯანის ვიცე-ჩემპიონი: 2007
* თანამეგობრობის თასის ფინალისტი: 2005 
* თანამეგობრობის თასის მფლობელი: 2006

### ინდივიდუალური
* თანამეგობრობის თასის ბომბარდირი: 2005
* აზერბაიჯანის პრემიერლიგის ბომბარდირი: 2010–11

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი „სიონის“ ოფიციალურ საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თსუ-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ნეფთჩის ფეხბურთელები
კატეგორია:სკ ბაქოს ფეხბურთელები
კატეგორია:აღდამის ყარაბაღის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
გ
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადჰერბალი

**ადჰერბალი** (ძვ. წ. I-II ს.ს.) — ნუმიდიის მეფე, ძე მიციფსისა, შვილიშვილი მასინისისა.                                          ადჰერბალის ბიძაშვილმა, იუჰურთამ, მოკლა რა მისი ძმა, ჰიემფსალა, აიძულა იგი მისთვის მოკლული ძმის სამფლობელო გაეყო. გაყოფის შედეგად ადჰერბალმა ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილის მწირი რეგიონი მიიღო, თუმცა საბოლოოდ, იუჰურთა არც ამას დასჯერდა, თავს დაესხა ადერბალს და ცირტში ალყაში მოაქცია. ადჰერბალი ამაოდ ელოდა რომაელთა დახმარებას და საბოლოოდ იძულებული გახდა დანებებულიყო. 112 წელს იუჰურთამ ადჰერბალი სიკვდილით დასაჯა.                         
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. გვ.260-261

კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 112
ლანიაკეა

**ლანიაკეა** — გალაქტიკური ზეგროვა, რომელიც „ირმის ნახტომის“, მზის სისტემისა და დედამიწის სახლია. ეს განსაზღვრა 2014 წლის სექტემბერში მიიღეს, როდესაც ასტრონომთა ჯგუფმა რ. ბრენტ ტულის (ჰავაის უნივერსიტეტიდან) ხელმძღვანელობით გამოაქვეყნა ზეგროვების განსაზღვრის ახალი გზა, რომელიც ეფუძნება გალაქტიკების ფარდობით სიჩქარეებს. ადგილობრივი ზეგროვის ეს ახალი განსაზღვრება მიეკუთვნება წინათ განსაზღვრულ ადგილობრივ ზეგროვას - ქალწულის ზეგროვას, ახლა უკვე დანამატად.

## მახასიათებლები
ლანიაკეას ზეგროვა 100 000 გალაქტიკას მოიცავს, რომლებიც 160 მეგაპარსეკზეა (520 მეგასინათლის წელიწადი) გადაჭიმული. ზეგროვები სამყაროს ერთ-ერთი უდიდესი წარმონაქმნებია და ისეთი საზღვრები აქვს, რომელთა განსაზღვრა ძნელია, განსაკუთრებით კი შიგნიდან. გუნდმა რადიოტელესკოპების გამოყენებით ადგილობრივი გალაქტიკების დიდი ნაკრების მოძრაობის რუკა შეადგინა. მოცემულ ზეგროვაში ყველა გალაქტიკის მოძრაობა მიმართული იქნება შიგნითკენ, მასის ცენტრის მიმართულებით. ლანიაკეას შემთხვევაში ამ გრავიტაციულ ფოკუსურ წერტილს „უზარმაზარი მიმზიდველი“ ეწოდება და გავლენას ახდებს გალაქტიკების ადგილობრივი ჯგუფისა და ყველა სხვა გროვის მოძრაობაზე მთელი ზეგროვის მასშტაბზე.

## აღმოჩენის მეთოდი
ახალი მეთოდს, რომელიც გალაქტიკების მოძრაობების ანალიზისთვის გამოიყენება, რომ განისაზღვროს მახასიათებელი მოძრაობა კოსმიური გაფართოებიდან, „ვაინერის ფილტრირება“ ეწოდება, რომელიც მუშაობს კარგად განსაზღვრული პოზიციური ინფორმაციისთვის, რაც 300 მეგასინათლის წელიწადის (92 მეგაპარსეკი) მანძილზე ანალიზის ჩატარების საშუალებას იძლევა. ამ შეზღუდვით ჩანს, რომ ლანიაკეა შაპლის ზეგროვისკენაა მიმართული, ანუ ლანიაკეა და შაპლი შესაძლოა უფრო დიდი კომპლექსის ნაწილი იყოს.

## ადგილმდებარეობა
ლანიაკეას მეზობელი ზეგროვებია: შაპლის ზეგროვა, ჰერკულესის ზეგროვა, თმების ზეგროვა, პერსევი-თევზების ზეგროვა. ამ ზეგროვების კიდეები და ლანიაკეა კარგად არაა ცნობილი.

## სახელწოდება
სახელი ლანიაკეა „განუზომელ ზეცას“ ნიშნავს ჰავაის ენაზე — „lani“ - ზეცა და „akea“ - განუზომელი. სახელის იდეა ეკუთვნის ნაუა'ა ნაპოლეონს, რომელიც ჰავაის ენის ასოცირებული პროფესორია კაპიოლანის საზოგადოების კოლეჯში. სახელი პოლინეზიელი შტურმანების პატივსაცემადაა, რომლებიც ცის ცოდნას იყენებდნენ წყნარ ოკეანეზე ნავიგაციისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*  Vimeo, "Laniakea Supercluster", Daniel Pomarède, 1 September 2014—video representation of the findings of the discovery paper
*  Youtube, "Laniakea: Our Home Supercluster", Nature Video, 3 September 2014—Redrawing the boundaries of the cosmic map, they redefine our home supercluster and name it Laniakea.

## იხილეთ აგრეთვე
* გალაქტიკა
* ვარსკვლავი
* პლანეტა
* ადგილობრივი ჯგუფი

## სქოლიო
გიორგი კორიფაძე

**გიორგი კორიფაძე** (დ. 3 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად საჩხერის „ჩიხურას“ ნახევარმცველი.

## ტიტულები 
* საქართველოს თასის გამარჯვებული (1): 2009/2010 
* საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2009/2010
* საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2010/2011

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:ვიტ ჯორჯიას ფეხბურთელები
კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ლაშა ჩიკვაიძე

**ლაშა ჩიკვაიძე** (დ. 4 ოქტომბერი, 1989) — ქართველი ფეხბურთელი, ამჟამად „ვარკეთილის“ მცველი. კარიერის უდიდესი ნაწილი გაატარა საჩხერის „ჩიხურაში“.

## ტიტულები 
* საქართველოს თასის ფინალისტი (2): 2012/2013, 2013/2014
* საქართველოს სუპერთასის გამარჯვებული (1): 2013/2014

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 

კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საჩხერის ჩიხურას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 4 ოქტომბერი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
ადამ ბრემენელი

**ადამ ბრემენელი** (გერმ. Adam von Bremen — დაახლ. 1050-1081/85 წ.წ.) — შუა საუკუნეების გერმანელი მემატიანე, მთავარეპისკოპოსი, ადალბერტ ბრემენელის დაახლოებული პირი. 

წარმოშობით ზედა საქსონიიდან ან აღმოსავლეთ ფრანკონიიდან უნდა ყოფილიყო. განათლება ბამბერგის საეკლესიო სკოლაში მიუღია. 1066-1067 წლებში იყო კანონიკი. 1069 წელს მეთაურობს ბრემენის საკათედრო ტაძართან არსებულ სკოლას. იგი იყო ბრემენელი არქიეპისკოპოსის - ადალბერტ ბრემენელის ნდობით აღჭურვილი პირი. ადამ ბრემენელი ისტორიაში შევიდა როგორც „გერმანული ჩრდილოეთის ტაციტუსი” და პირველი გერმანელი გეოგრაფი.
                                                                                                                                                               
არქიეპისკოპოს ადალბერტის სიკვდილიდან (1072) ცოტა ხნის შემდეგ იგი მუშაობას იწყებს შრომაზე - „ჰამბურგის მონასტრის ეპისკოპოსთა მოღვაწეობანი”. მასალებად იყენებდა მატიანურ ქრონიკებსა და თანამედროვეთა დამოწმებებს, ნაწილობრივ, დანიის მეფის - სვენ ესტრიდსენისას.
                                                                                                                                                                    
პირველი ორი წიგნი მოიცავს კარლოს დიდის მიერ საქსონიის დაპყრობის შესახებ ცნობებს, ასევე ჰამბურგ-ბრემენის საარქიეპისკოპოსოს საისტორიო მასალებს (ყველაზე დიდი საეპისკოპოსო იმ დროის ქრისტიანულ სამყაროში), მათ შორის ცნობებს მათ მეთაურთა შესახებ 1043 წლამდე. მესამე წიგნი მიძღვნილია არქიეპისკოპოს ადალბერტის მოღვაწეობისადმი. მეოთხე დამამთავრებელი წიგნი ფრიად საყურადღებოა გეოგრაფიული თვალსაზრისით. წიგნი - „ჩრდილოეთის კუნძულთა აღწერილობანი”, მოგვითხრობს ჩრდილოეთ ევროპისა და ბალტიისპირა ქვეყნებსა და ხალხებზე. განსაკუთრებით საყურადღებოა პირველი ცნობები ნორმანთა „ვინლანდიის კუნძულზე” გადასახლების შესახებ, რომელსაც მკვლევრები გრენლანდიასთან აიგივებენ. ადამის ქრონიკებში დაცულია ცნობები ძველ რუსეთზეც, სადაც ნახსენებია ქალაქი ოსტროგარდი (სავარაუდოდ ნოვგოროდი) და ჰავე (კიევი) - „კონსტანტინეპოლის ტაძრის - საბერძნეთის უდიდებულესი მშვენების” (ე.ი. ქრისტიანული სამყაროს) მეტოქე.
                                                                                                                                                                   
ადამ ბრემენელის თხზულებებმა ფართო გავრცელება ჰპოვეს. მისთვის ამ საქმეში სანიმუშო იყო გვიანანტიკური და ადრეშუასაუკუნეთა ავტორების ნაწარმოებები. ადამის სტილზე ყველაზე დიდი გავლენა ისტორიკოსმა სალუსტიუსმა იქონია.   
                                                                                                                                                                                                                                                         
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ.                                                                                  

კატეგორია:გერმანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
არაბთა გაერთიანებული საამიროების ადმინისტრაციული დაყოფა

300px|მინიატიურა|ემირატების მდებარეობა
[300px|მინიატიურა|[აბუ-დაბის ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდებარე პატარა საემიროები]]
**არაბთა გაერთიანებული საამიროები** არის ფედერაციული მოწყობის ქვეყანა, რომელიც შედგება 7 საემიროსგან (არაბ. إمارات‎‎ — იმირატი მხ. რ. — إمارة — იმარა). თითოეული ემირატი წარმოადგენს მიკროსახელმწიფოს აბსოლუტური მონარქიით. არაბთა გაერთიანებული საამიროების ადმინისტრაციულ მოწყობაში უმთავრესი მომენტია თავის ტერიტორიაზე მდებარე ნახშირწყალბადის რესურსების განკარგვის უფლება — ფაქტობრივად ნავთობრესურსების შესაბამისად განისაზღვრება ამა თუ იმ ემირატის გავლენა ქვეყნის საერთო პოლიტიკის განსაზღვრაში. ასე მაგალითად, ემირატებიდან ყველაზე მსხვილ და მდიდარ აბუ-დაბიის ემირატში მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი — აბუ-დაბი და ერთდროულად აბუ-დაბის ემირი წარმოადგენს არაბთა გაერთიანებული საამიროების პრეზიდენტს. დუბაის ემირი წარმოადგენს მთავრობის ხელმძღვანელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების მოსახლეობის რაოდებობა
* არაბთა გაერთიანებული საამიროები
* ინტერნეტის ვებ-სერვისები 
* ემირატების გეოგრაფიული და სამთავრობო გვერდი 

## მემკვიდრეობა
აბუ იაკუბი

**აბუ იაკუბი** ( *Abū Ya‘qūb Yūsuf*; 1135 – 14 ოქტომბერი 1184) — XII საუკუნეში ესპანეთში ალმოჰადების დინასტიის მეორე არაბი ემირი. 1171 წელს იგი შეიჭრა ესპანეთის სიღრმეში, დაიპყრო ანდალუსია და სევილია დედაქალაქად გამოაცხადა. მისი ბრძანებით აშენდა წყალგაყვანილობა, დიდი მეჩეთი და ხიდი მდინარე გვადალკივირზე. მეჩეთს ჩვენამდე არ მოუღწევია, მის ადგილას დღეს სევილიის საკათედრო ტაძარი დგას. არაბთა გადმოცემით, მეჩეთი თეთრი ყოფილა, ჩვიდმეტნეფიანი, მდიდრული, გრანდიოზული ნაგებობა ისრისებური ფორმის თაღებით, ზომით 150X100 მ-ზე. ესპანელთაგან სევილიის აღების შემდეგ ხანგრძლივი დროის განმავლობაში მეჩეთი ხელუხლებელი რჩებოდა, მასში მხოლოდ კაპელა ჩაუშენებიათ (კორდოვის მეჩეთის მსგავსად). დანგრეული აბუ იაკუბის მეჩეთის ადგილას მხოლოდ XV საუკუნის დასაწყისში დაიწყეს ქრისტიანული ტაძრის აგება.

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, თბ, 2007 წ.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1135
კატეგორია:გარდაცვლილი 1184
კატეგორია:მაროკოს სულთნები
ვლადიმერ ადლერბერგი

მინიატიურა|ვლადიმერ ადლერბერგი
**ვლადიმერ თევდორეს ძე ადელბერგი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1791  — გ. 8 მარტი, 1884) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი. 1817 წლიდან ტახტის მემკვიდრის, დიდი თავადის ნიკოლოზ პეტრეს ძის ადიუტანტი და მეგობარი მთელი მისი მეფობის განმავლობაში. 1828 წლიდან გენერალ-ლეიტენანტი, 1847 წლიდან გრაფი. 1842-1857 წლებში ხელმძღვანელობდა რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო საფოსტო დეპარტამენტს. მის დროს რუსეთში შემოიღეს საფოსტო მარკები. 1852–1870 წლებში კარისა და სამეფო მამულების მინისტრი. ნიკოლოზ I-ის ტახტზე ასვლის შემდეგ იყო მისი თანაშემწე 1825 წლის 14 დეკემბრის მოვლენათა (დეკაბრისტთა აჯანყება) საგამოძიებო კომისიის საქმიანობაში. იყო, აგრეთვე, გლეხთა საქმის შემსწავლელი საიდუმლო კომიტეტის წევრი, შემდეგ სახელმწიფო გლეხთა საყოფაცხოვრებო მოწყობის კომიტეტის წევრიც.  
                                                                                                                                                 
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.    
                

კატეგორია:დაბადებული   10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1791         
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1884                                                                                                                      
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ალექსანდრე ადლერბერგი

მინი|220პქ|ალექსანდრე ადლერბერგი
**ალექსანდრე ვლადიმერის ძე ადლერბერგი** (დ. 1818 — გ. 1888) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი, 1855 წლიდან გენერალ-ადიუტანტი. ალექსანდრე II-ის პირადი მრჩეველი და უახლოესი მეგობარი. აღიზარდა პაჟთა კორპუსში. მონაწილეობდა კავკასიაში წარმოებულ სამხედრო მოქმედებებში. 1859 წლიდან წიგნის ბეჭდვითი კომიტეტის, 1860 წლიდან ცენზურის მთავარი სამმართველოს წევრი, ხოლო 1866 წლიდან სამხედრო საბჭოს წევრი, შემდეგ სამხედრო სასამართლო დადგენილებათა პროექტების გადასინჯვების სახელმწიფო საბჭოსა და კომიტეტის წევრიც. 1870 წელს კარის მინისტრის პოსტზე მამამისი, ვლადიმერ თევდორეს ძე შეცვალა. მას მინისტრის პოსტი 1881 წლამდე ეკავა.  
                                                               
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.

კატეგორია:დაბადებული 1818                                                                                                                                კატეგორია:გარდაცვლილი 1888
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
ნიკოლოზ ადლერბერგი

მინიატიურა|ნიკოლოზ ადლერბერგი
**ნიკოლოზ ვლადიმერის ძე ადლერბერგი** (დ. 1819 — გ. 1892) — რუსეთის სახელმწიფო მოღვაწე, გრაფი. მონაწილეობდა კავკასიაში წარმოებულ სამხედრო მოქმედებებსა (1841-184) და უნგრეთის კამპანიაში (1849). 1853 წელს დაინიშნა ტაგანროგის ქალაქისთავად. 1854-1856 წლებში ეკავა ქალაქ სიმფეროპოლის სამხედრო გუბერნატორის, ხოლო 1866-1881 წლებში ტავრიჩის სამოქალაქო გუბერნატორის თანამდებობა. იყო ფინეთის დიდი სამთავროს გენერალ-გუბერნატორი. 1881 წელს დაინიშნა სახელმწიფო საბჭოს წევრად.

იმოგზაურა საბერძნეთში, ეგვიპტესა და პალესტინაში. ამ მოგზაურობათა შთაბეჭდილებებზე შექმნა და 1853 წელს გამოსცა მცირე მოცულობის წიგნი „რომიდან იერუსალიმში”. მოგზაურული ჩანაწერების ჟანრის შესახებ გამოთქმული აქვს საყურადღებო მოსაზრებები ამავე წიგნის წინასიტყვაობაში.                                                                                                                                           
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ. 

კატეგორია:დაბადებული 1819                                                                                                                              კატეგორია:გარდაცვლილი 1892
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწეები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატალიზი

**კატალიზი** ( — განადგურება) — ქიმიური რეაქციის რამდენიმე შესაძლო თერმოდინამიკურად ნებადართული მიმართულების შერჩევითი დაჩქარება კატალიზატორ(ებ)ის მეშვეობით, რომელიც რეაქციის უბნებთან შუალედურ ქიმიურ ურთიერთქმედებაში მრავალჯერ აღწევს და ყოველი შუალედური ქიმიური ურთიერთქმედების ციკლის შემდეგ აღიდგენს საკუთარ ქიმიურ შემადგენლობას.

ტერმინი „კატალიზი“ 1835 წელს შემოიღო შვედმა მეცნიერმა იენს იაკობ ბერცელიუსმა.

კატალიზის მოვლენა ბუნებაში გავრცელებულია (ცოცხალ ორგანიზმებში მიმდინარე პროცესების უმრავლესობა კატალიტურია) და ფართოდ გამოიყენება ტექნიკაში (ნავთობგადამუშავებასა და ნავთობქიმიაში, გოგირდმჟავის, ამიაკის, აზოტმჟავის წარმოებაში და ა.შ.). სამრეწველო რეაქციების უმეტესი ნაწილი კატალიტურია.

შემთხვევას, როცა კატალიზატორს წარმოადგენს რეაქციის ერთ-ერთი პროდუქტი ან მისი საწყისი ნივთიერება, ეწოდება ავტოკატალიზი.

## ლიტერატურა 
* *Боресков Г. К.* Катализ. Вопросы теории и практики. — Новосибирск, 1987.
* *Гейтс Б.* Химия каталитических процессов / Б. Гейтс, Дж. Кетцир, Г. Шуйт. — М.: Мир, 1981. — 551 с.
* Журнал «Кинетика и катализ ».
* *Колесников И. М.* Катализ и производство катализаторов. — М.: Техника, 2004. — 399 с.
* *Яблонский Г. С., Быков В. И., Горбань А. Н.* Кинетические модели каталитических реакций. — Новосибирск: Наука (Сиб. отделение), 1983. — 255 c.

## სქოლიო
*
გიორგი ნავალოვსკი

**გიორგი ნავალოვსკი** (დ. 28 ივნისი, 1986, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, თამაშობდა მარცხენა მცველის პოზიციაზე. ნავალოვსკიმ კარიერა 2022 წელს დაასრულა. 

## სანაკრებო კარიერა
2008-2021 წლებში საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავდა.
## სანაკრებო სტატისტიკა
## ტიტულები 
### საკლუბო
;  დინამო თბილისი
; უმაღლესი ლიგა
* ჩემპიონი: 2004–2005
;  ინტერი ბაქო
; აზერბაიჯანის პრემიერლიგა 
* ჩემპიონი: 2009–2010
;  ანჟი მაჰაჩყალა
; რუსეთის პირველი დივიზიონი
* ვიცე-ჩემპიონი: 2009

## რესურსები ინტერნეტში 
* National Football Teams 
* Transfermarkt
* Soccerway

## სქოლიო 
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:დაბადებული 28 ივნისი
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გორის დილას ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსეთის პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მაჰაჩყალის ანჟის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნიჟნი ნოვგოროდის ვოლგას ფეხბურთელები
კატეგორია:ხიმკის ფეხბურთელები
კატეგორია:ხაბაროვსკის სკა-ენერგიას ფეხბურთელები
კატეგორია:ტოსნოს ფეხბურთელები
კატეგორია:აზერბაიჯანის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაქოს ნეფთჩის ფეხბურთელები
კატეგორია:მინსკის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ადლერბერგი

საკუთარი სახელი **ადლერბერგი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:
* ვლადიმერ ადლერბერგი — 1791-1884, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.
* ნიკოლოზ ადლერბერგი — 1819-1892, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.
* ალექსანდრე ადლერბერგი — 1818-1888, რუსეთის იმპერიის სახელმწიფო მოღვაწე.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია

ამ სტატიაში წარმოდგენილია არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფიის მიმოხილვა. 
## მოსახლეობა 
ქვემოთ მოცემულია მონაცემები 1975 წლიდან 2005 წლამდე. ამ მონაცემების თანახმად არაბთა გაერთიანებულ საამიროებს მოსახლეობის ზრდის მიხედვით მსოფლიოში ყველაზე დიდი მაჩვენებელი აქვს, რისი ძირითადი მიზეზიც იმიგრაციაა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია 2014
* არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია 

## სქოლიო 
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროების დემოგრაფია
ორშის ბრძოლა

**ორშის ბრძოლა** —  XVI საუკუნის ერთ-ერთ ყველაზე მასშტაბური ბრძოლა. ეს იყო რუსეთ-ლიტვის ომის ნაწილი. პოლონეთის სამეფოსა და ლიტვის დიდი სამთავროს გაერთიანებულმა ძალებმა გაანადგურეს რიცხობრივად მეტი მოსკოვის დიდი სამთავროს ძალა და შეიპყრეს მათი მეთაური. ბრძოლა გაიმართა დღევანდელი ბელარუსის ქალაქ ორშასთან ახლოს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cherkas, B. *Battle of Orsha. Prince of Ostroh against Prince of Moscow*. Ukrayinska Pravda (originally from Tyzhden). July 24, 2013.

კატეგორია:XVI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:პოლონეთის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:1514 წლის ბრძოლები
უმ-ელ-კაივაინის საამირო

**უმ-ელ-კაივაინის საამირო** — არაბთა გაერთიანებული საამიროების შემადგენლობაში შემავალი შვიდი საამიროდან ერთი-ერთი, მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთით. მოსახელეობის მიხედვით შვიდ საამიროს შორის უმ-ელ-კაივაინი ყველაზე მცირერიცხოვანია. საამიროს მართავს ამირა საუდ ბინ რაშინ ალ მუალა. 2003 წლისთვის უმ-ელ-კაივაინის საამიროს მოსახლეობა შეადგენდა 62 000 მაცხოვრებელს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* აბუ-დაბის საამირო
* აჯმანის საამირო
* დუბაის საამირო
* რას-ელ-ხაიმის საამირო
* ფუჯაირის საამირო
* შარჯის საამირო

## რესურსები ინტერნეტში 
* უმ-ელ-კაივაინის შესახებ 
* უმ-ელ-კაივაინი ვიკიტრეველზე

კატეგორია:უმ-ელ-კაივაინი
კატეგორია:არაბთა გაერთიანებული საამიროები
ადოლფ II (ბერგის გრაფი)

**ადოლფ II** (; დ. 1090-იანი წლები — გ. 1170 წლის 12 ოქტომბერი) — ბერგის გრაფი 1115 (არა უგვიანეს) —1160 წლებში, გრაფ ადოლფ I-ის შვილი.

## ბიოგრაფია
ადოლფი პირველად მოიხსენიება 1115 წლის დოკუმენტებში, ამ დროს ის უკვე იყო ბერგის გრაფი და ვერდენის ბენედიქტელთა მონასტერის ფოგტი.

1120 წელს ადოლფი დაქორწინდა ადელაიდაზე, არნსბერგის გრაფის ქალიშვილზე.

1125 წლიდან ადოლფმა მიიღო ზიგბურგის სააბატოს საფოგტო. ასევე იყო ვერდენის, დიუნვალდის, დოიცისა და კაპენბერგის ფოგტი.

დაახ. 1127 წელს მეორე ჯერზე დაქორწინდა ირმგარდზე (?), ენჰელბერტ ფონ შვარცენბურგის, კელნის არქიეპისკოპოსის, ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგის ნათესავის ქალიშვილზე.

ადოლფმა დააარსა ბურგის ციხე-სიმაგრე.

ბერგის საგრაფოსთვის დიდი პოლიტიკური და ეკონომიკური მნიშვნელობა ჰქონდა კონტროლის დამყარებას კელნსა და დორტმუნდს შორის არსებულ ჰანზის სავაჭრო კავშირზე. აგრეთვე საგრაფოს ტერიტორიაზე არსებობდა ვერცხლის საბადო. ადოლფ II-მ მოჭრა თავისი მონეტა ვილდბერგში, ბენსბერგსა და ზიგბურგში.

ადოლფი მონაწილეობდა მეორე ჯვაროსნულ ლაშქრობაში.

ადოლფი გარდაიცვალა 1170 წლის 12 ოქტომბერს. მისი სამფლობელო გაიყვეს მისმა შვილებმა, ებერჰარდ I-მა და ენჰელბეტ I-მა.
მისმა დანარჩენმა შვილებმა სასულიერო კარიერა აირჩიეს:
* ფრიდრიხ II ფონ ბერგი — კელნის არქიეპისკოპოსი 1156—1158 წლებში
* ბრუნო III ფონ ბერგი — კელნის არქიეპისკოპოსი 1191—1193 წლებში
* არნოლდ ფონ ბერგი — ოსნაბრუკის ეპისკოპოსი
* ადოლფ I — ვერდენის მონასტერის აბატი 1160—1174 წლებში.

## ლიტერატურა
* Thomas R. Kraus: *Die Entstehung der Landesherrschaft der Grafen von Berg bis zum Jahre 1225*. (= *Bergische Forschungen*. Band 16.) Schmidt, Neustadt an der Aisch 1981.
* Leopold von Eltester: Altena, Adolf Graf von. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 1, Duncker & Humblot, Leipzig 1875, S. 361.

კატეგორია:ბერგის გრაფები
კატეგორია:XII საუკუნის ევროპის მმართველები
კატეგორია:მეორე ჯვაროსნული ლაშქრობა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1170
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ვიქტორ ადლერი

**ვიქტორ ადლერი** ( დ. 24 იანვარი,  1852 — გ. 11 ნოემბერი, 1918) — ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის ერთ-ერთი ლიდერი. 1905 წლიდან პარლამენტის (რაიხსტაგი) დეპუტატი.

პოლიტიკური მოღვაწეობა დაიწყო პანგერმანული ორგანიზაციების რიგებიდან. 1883 წლიდან დაინტერესდა მუშათა მოძრაობის საკითხებით და ამ მიზნით დაუახლოვდა სოციალ-დემოკრატებს. 1883 და 1889 წლებში ორჯერ შეხვდა ენგელსს, ჰქონდა მასთან მიმოწერაც (1889–1895). იყო ერთ-ერთი მთავარი ავტორი ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიული პარტიის პროგრამის პროექტისა, რომელიც 1888 წლის 31 დეკემბერს — 1889 წლის 1 იანვარს ჰაინფელდში ჩატარებულმა დამფუძნებელმა ყრილობამ მიიღო. დიდი წვლილი მიუძღვის ავსტრიის სოციალ-დემოკრატიულ მოძრაობაში განხეთქილების აღმოფხვრასა და ერთიანი პარტიის შექმნაში.

პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში (1914–1918) იზიარებდა გერმანულ სოციალ-შოვინისტურ შეხედულებებს, შემდეგ ცენტრიზმისაკენ გადაიხარა და სოციალ-შოვინისტებს კაუცსკიანელთა პოზიციიდან აკრიტიკებდა, თუმცა, აღსანიშნავია, რომ მისი კრიტიკის ობიექტი იყო გერმანული სოციალ-დემოკრატიის მემარცხენე ფრთა (კ. ლიბკნეხტი და რ. ლუქსემბურგი). 1918 წელს ძალიან მოკლე ვადით (30 ოქტომბრიდან 11 ნოემბრამდე) იყო ავსტრიის ხელისუფლების საგარეო საქმეთა მინისტრი. ცნობილია, როგორც ავსტრომარქსიზმის კრიტიკოსი.          
                                                         
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.    

       
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი                                                   
კატეგორია:დაბადებული 1852
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
კატეგორია:ავსტრიის საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ავსტრიის რაიხსტაგის დეპუტატები
კატეგორია:ავსტრიელი სოციალ-დემოკრატები
კატეგორია:ავსტრიელი მარქსისტები
გვიდო ადლერი

მინიატიურა|გვიდო ადლერი
**გვიდო ადლერი** (დ. 1855 — გ. 1941) — ავსტრიელი მუსიკის ისტორიკოსი. XX საუკუნის ვენის მუსიკათმცოდნეობის სკოლის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი (1898-1927).

მისი ხელმძღვანელობით გამოიცა მრავალტომიანი შრომა „ავსტრიის მუსიკალური ხელოვნების ძეგლები” (1894-1938). მისივე რედაქციით გამოიცა ფუნდამენტური გამოკვლევა „მუსიკის ისტორიის სახელმძღვანელო” (I გამოცემა 1924, II გამოცემა 1930). ავტორია შრომებისა მუსიკის ისტორიის მეთოდოლოგიისა და მუსიკის სტილის თეორიისა ესთეტიკაში.                                                                                                                                
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.   

                                                                         

კატეგორია:დაბადებული 1855                                                                                                                              
კატეგორია:ავსტრიელი მუსიკის ისტორიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
მორტიმერ ადლერი

**მორტიმერ ადლერი** ( დ. 28 დეკემბერი 1902 — გ. 28 ივნისი, 2001) — XX-XXI საუკუნეების აშშ-ის ფილოსოფოს ნეოთომისტი, ერთ-ერთი გამონაკლისთაგანი, რომელიც არაა კათოლიკური აღმსარებლობის მიმდევარი.
                                            
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.      
        
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი                       
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი       
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ამერიკელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
ჩესკა-ტრშებოვა

**ჩესკა-ტრშებოვა** () — ქალაქი ჩეხეთში, პარდუბიცის მხარეში, უსტი-ნად-ორლიცის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობის მიხედვით სიდიდით მეორე ქალაქი პარდუბიცის მხარეში. ჩესკა-ტრშებოვას ფართობი 41 კმ²-ია, ხოლო მოსახლეობა 2014 წლის მონაცემებით დაახლოებით 15 ათ. მცხ. გაშენებულია მდინარე ტრშებოვკის ქვაბულში ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ, ხოლო აღმოსავლეთით და დასავლეთით ქალაქს აკრავს ტყიანი ქედები. 1845 წელს ქალაქზე გაიყვანეს რკინიგზა, რის შემდეგაც ჩესკა-ტრშებოვა სარკინიგზო კვანძად იქცა და დაიწყო ქალაქის სწრაფი ზრდა. 1995 წელს ქალაქის ისტორიული ცენტრი არქიტექტურულ დაცულ ზონად გამოცხადდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩესკა-ტრშებოვა — ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:პარდუბიცის მხარის ქალაქები
ჰოლიდეის სტრუქტურა

მინი|მარჯვნივ|ჰოლიდეის სტრუქტურა
**ჰოლიდეის სტრუქტურა** — დინამიკური ჯვრისებრი სტრუქტურა, რომელსაც წარმოქმნის დნმ-ის ოთხი ძაფი ჰომოლოგიური რეკომბინაციის დროს. სტრუქტურამ სახელწოდება მიიღო ბრიტანელი მოლეკულური ბიოლოგის, რობინ ჰოლიდეის სახელიდან. 1964 წელს რობინ ჰოლიდეიმ ივარაუდა ამგვარი სტრუქტურის არსებობა კროსინგოვერის საკუთარ მოდელში, რომელიც მან შექმნა გენური კონვერსიის მოვლენის ასახსნელად. 

ჰოლიდეის სტრუქტურა შედგება დნმ-ის ჰომოლოგიური თანმიმდევრობების წყვილისგან, ამიტომ შეუძლია დნმ-ის სპირალების გასწვრივ სრიალი. ეს პროცესი ხორციელდება ცილების მიერ და საჭიროებს ატფ-ს. ჰოლიდეის სტრუქტურის სრიალის შედეგად წარმოიქმნება ჰეტეროდუპლექსი, რომელიც შეიცავს დნმ-ის თითოეული ორი საწყისი სპირალიდან თითო-თითო ძაფს. ამ ჰეტეროდუპლექსის სიგრძეს განსაზღვრავს მანძილი მიგრაციის საწყის და საბოლოო წერტილებს შორის. ჰოლიდეის სტრუქტურები უჯრედში მხოლოდ დროებით არსებობს.

## სქოლიო
კატეგორია:დნმ-ის რეპარაცია
ადონ ვიენელი

**ადონ ვიენელი** (; დ. დაახლ. 800 — გ. 875) — წმინდანი, ბენედიქტელი ბერი, ვიენის არქიეპისკოპოსი, ისტორიკოსი და ჰაგიოგრაფი.

დაიბადა არისტოკრატის ოჯახში. სიყმაწვილეში შევიდა ფერიერის სააბატოში, სადაც სწავლებას გადიოდა ცნობილ სწავლულთან და მწერალთან აბატ სერვატ ლუპასთან. 848 წელს იძულებული გახდა დაეტოვებინა მონასტერი, შემდეგ გაემგზავრა რომში, სადაც დაახლოებით ხუთი წელი გაატარა. 853 წელს დაბრუნდა საფრანგეთში. 860 წელს გახდა ვიენის ეპისკოპოსი. აქტიურად ჩაება თავის მიტროპოლიაში რეფორმების გასატარებლად წარმოებულ საქმიანობაში. ჰქონდა მიმოწერა პაპებთან ნიკოლოზ I-სა და ადრიანე II-სთან.

ადონ ვიენელი განეკუთვნება კაროლინგური აღორძინების კულტურის მოღვაწეთა ჯგუფს. შეადგინა ქრონიკა, რომელიც, საბოლოოდ, მეროვინგების ეპოქის ყველა წმინდანის ცხოვრების აღწერად ჩამოყალიბდა. მანვე შეადგინა „მარტიროლოგი“, რომელმაც დიდი გავლენა მოახდინა შემდგომი დროის მარტიროლოგთა ტრადიციებზე.

კათოლიკურ ეკლესიაში მისი ხსენების დღეა 16 დეკემბერი.

## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 

 
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:ფრანგი ეპისკოპოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 875
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
Mind the Gap (სკუტერის ალბომი)

***Mind the Gap*** — გერმანული ჰარდ-დენს ჯგუფ სკუტერის მეათე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2004 წელს.  ალბომიდან გამოიცა და პოპულარული გახდა რამდენიმე სინგლი - "Jigga Jigga!", "One (Always Hardcore)", "Shake That!" და "Suavemente". სპეციალურ გამოცემას მოჰყვება დისკი *10th Anniversary Concert*, საკონცერტო ჩანაწერი, რომელიც მანამდე მხოლოდ ჩამოსატვირთი ვერსიის სახით ვრცელდებოდა.

## სიმღერების სია
;ჩვეულებრივი ვერსია
# Killer Bees – 1:30
# One (Always Hardcore) – 3:46
# Shake That! – 3:19
# My Eyes Are Dry – 2:54
# All I Wanna Do – 4:21
# Jigga Jigga! – 3:55
# Panties Wanted – 4:33
# Trance-Atlantic – 7:53
# Stripped - 3.29
# Suavemente– 3:38
# The Chaser – 4:10
# The Avenger's Back – 2:59
# Trip to Nowhere – 5:02

## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:სკუტერის ალბომები
კატეგორია:2004 წლის ალბომები
თომას სარჯენტი

**თომას ჯონ სარჯენტი** (; დ. 19 ივლისი, 1943, პასადინა, კალიფორნია) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2011) კრისტოფერ სიმსთან ერთად. კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) ბაკალავრი (1964), ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფილოსოფიის დოქტორი (1968). სხვადასხვა დროს მოღვაწეობდა პენსილვანიის (1970—1971), მინესოტის (1970—1971), ჩიკაგოს (1991—1998), სტენფორდის (1998—2002), პრინსტონისა (2009-დან დღემდე, არამუდმივად) და ნიუ-იორკის უნივერსიტეტებში (2002-დან).

ნემერსის პრემიის ლაურეატი (1996). ეკონომიკური დინამიკის საზოგადოების (1989—1992), ეკონომეტრიკული საზოგადოებისა (2005) და ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციიის (2007) პრეზიდენტი.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტები
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:დაბადებული 19 ივლისი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მანგალია

**მანგალია** () — საპორტო ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ რუმინეთში, შავი ზღვის ნაპირზე, კონსტანცის ჟუდეცის შემადგენლობაში. 2011 წლის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით ქალაქში ცხოვრობდა 33,434 ადამიანი. საზღვაო კურორტია. არის ღირსშესანიშნავი ობიექტები. გზატკეცილით უკავშირდება ქალაქ კონსტანცას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მანგალია — ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები
მაქს ადლერი

'', 1918]]
**მაქს ადლერი** ( დ. 15 იანვარი, 1873, ვენა — გ. 28 ივნისი, 1937, ვენა) — ავსტრიელი ფილოსოფოსი, ავსტრომარქსიზმისა და ნეოკანტიანური რევიზიონიზმის ერთ-ერთი მთავარი წარმომადგენელი. ვენის უნივერსიტეტის პროფესორი. „Marx-Studen”-ის გამომცემელი (რ.გილფერდინგთან ერთად).

განიხილავდა რა კანტის „საგანს თავისთავად” ნეოკანტიანიზმის ხედვით, იგი აქტიურად იბრძოდა ასახვის მატერიალისტური თეორიის წინააღმდეგ. სიტყვით აღიარებდა რა დიალექტიკურ მეთოდს, ადლერმა ის აქცია („ფიზიკური იდეალიზმის” მოთხოვნათა შესაბამისად) რელიატივურ მოძღვრებად პროცესთა შესახებ, რომელიც ყოველი არსებულის ფუნქციურ კავშირამდე და მოვლენათა შორის მიმართებამდე დადიოდა, რომელშიც „უკვე ადგილიც კი აღარ რჩებოდა მატერიალური სუბსტანციისათვის”.

ადლერი ცდილობდა დაესაბუთებინა, რომ მარქსიზმის კლასიკოსების მიერ ისტორიის მატერიალისტურ გაგებას საერთო არაფერი ჰქონდა საერთო ფილოსოფიურ მატერიალიზმთან და თავისთავად წარმოადგენდა მხოლოდ ისტორიულ პოზიტივიზმს („სოციალური ცდის თეორიას”). „სოციალურს” ადლერი განიხილავდა როგორც აღქმის განსაკუთრებულ ფორმას, არსებითს ჩვენი შემეცნებისათვის, რომელიც გამომდინარეობდა საზოგადოების ყოფიერებისა და ცნობიერების იგივეობის იდეალისტური პრინციპიდან.

იგი საწარმოო ურთიერთობებს განიხილავდა, როგორც „სულიერი ცხოვრების მოვლენას”. მისი ფილოსოფიური რევიზიონიზმი იყო რევიზიონიზმის თეორიის დაფუძნების მცდელობა. პირველი მსოფლიო ომის დროს იყო „მემარცხენე” ოპოზიციის ლიდერი. აქტიურად იბრძოდა ფაშიზმის წინააღმდეგ. მსჯელობდა ოპორტუნისტული ტაქტიკის სავალალო, დამღუპველ შედეგებზე.                   
                                                                  
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.   

   
კატეგორია:დაბადებული 15 იანვარი                                                           
კატეგორია:დაბადებული 1873      
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937  
კატეგორია:ავსტრიელი მარქსისტები
კატეგორია:ავსტრიელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
კრისტოფერ სიმსი

**კრისტოფერ ალბერტ სიმსი** (; დ. 21 ოქტომბერი, 1942, ვაშინგტონი, აშშ) — ამერიკელი ეკონომისტი. ნობელის პრემიის ლაურეატი ეკონომიკაში (2011) თომას სარჯენტისთან ერთად. ჰარვარდის უნივერსიტეტის ბაკალავრი (1963) და ფილოსოფიის დოქტორი (1968). სხვადასხვა დროს მუშაობდა ჰარვარდის (1967—1970), მინესოტის (1970—1990, პროფესორი 1974-დან), იელისა (1990—1999) და პრინსტონის უნივერსიტეტებში (1999-დან). ამერიკის ეკონომიკური ასოციაციის პრეზიდენტი (2012).

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ეკონომიკაში
კატეგორია:ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:დაბადებული 21 ოქტომბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ეკონომისტები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ვაშინგტონში დაბადებულები
ადმირალ-ნეველი

**ადმირალ-ნეველი** () — წოდება, შემოღებული პეტრე I დიდის მიერ 1718 წელს.

პეტრე I-მა მეზღვაურთა პოპულარიზაციის მიზნით საფუძველი ჩაუყარა ზღვაოსანთა სპორტულ ღონისძიებას. ყოველ კვირა დღეს გამართულ ღონისძიებას უძღვებოდა ნევის ადმირალი. ეს იყო საზღვაო სპორტის პირველი ჩანასახი.              
                                                             
## ლიტერატურა 
* უნივერსალური ენციკლოპედიური ცნობარი, გამომცემლობა „აი ია”, ტ.2, თბ, 2008 წ.   
                                                                         
კატეგორია:წოდებები