უდაიპური

**უდაიპური** () ― ქალაქი და მუნიციპალური კორპორაცია უდაიპურის რაიონში, რაჯასტანში, ინდოეთში. ასევე ცნობილია როგორც „ტბათა ქალაქი“. არის უდაიპურის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მევარის სამეფოს ისტორიული დედაქალაქი. დაარსდა 1559 წელს, რაჯპუტების სისოდიას დინასტიის წარმომადგენლის, უდაი სინგჰი II-მიერ,,  რომელმაც დედაქალაქი ჩიტორგარჰიდან უდაიპურში გადაიტანა, მას შემდეგ, რაც ჩიტორგარჰს აქბარმა ალყა შემოარტყა. დედაქალაქის სტატუსი 1818 წლამდე შეინარჩუნა, რის შემდეგაც ბრიტანეთის ინდოეთის შტატი გახდა. 1947 წელს ინდოეთის დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ მევარის პროვინცია რაჯასტანის ნაწილი გახდა.

ქალაქი რაჯასტანის უკიდურეს სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს, გუჯარათის საზღვრის მახლობლად. გარშემორტყმულია არავალის ქედით, რომელიც მას თარის უდაბნოსგან გამოყოფს. უდაიპური დელიდან 660 კმ-ის, ხოლო მუმბაიდან 800 კმ-ის დაშორებით მდებარეობს. გუჯარათის პორტებთან დაკავშირების გამო უდაიპურს სტრატეგიული გეოგრაფიული უპირატესობა აქვს. უდაიპური გზებით, რკინიგზითა და საჰაერო გზებით უკავშირდება მახლობლად მდებარე ქალაქებსა და შტატებს. ქალაქს მაჰარანა პრატაპის აეროპორტი ემსახურება. მოსახლეობის დიდი ნაწილი საუბრობს ჰინდიზე, ინგლისურსა და რაჯასტანულ ენაზე.

ბრიტანელმა მოხელემ, ჯეიმზ ტოდმა უდაიპურს „ინდოეთის კონტიტენტის ყველაზე რომანტიკური ადგილი“ უწოდა.  უდაიპური ტურისტული დანიშნულების ადგილია და ცნობილია თავისი ისტორიით, კულტურით, ლანდშაფტითა და რაჯპუტების ხანის სასახლეებით. ქალაქის ირგვლივ შვიდი ტბა მდებარეობს. ხუთი მთავარი ტბა: ფათეჰ-საგარის, პიჩოლის, სვარუუპ-საგარის, რანგსაგარისა და დუდჰ-ტალაის ტბა, ტბების კონსერვაციის ეროვნული გეგმის ნაწილია. ქალაქში მდებარე ტბების გამო უდაიპურს ხშირად „აღმოსავლეთის ვენეციას“ უწოდებენ.  ტბების გარდა უდაიპური ცნობილია ისტორიულ ფორტებითა და სასახლეებით, მუზეუმებით, გალერეებით, ბუნებრივი ძეგლებითა და ბაღებით, არქიტექტურული ტაძრებით, ისევე როგორც ტრადიციული ბაზრობებით, ფესტივალებითა და ნაგებობებით. ქალაქის ეკონომიკაში წამყვანი დარგებია: ტურიზმი, მარმარილოს წარმოება, ქიმიური მრეწველობა და განვითარება, ელექტრონული მრეწველობა და ხელნაკეთი ნივთების წარმოება. გარდა ამისა, უდაიპური მზარდი საგანმანათლებლო კერაა. ქალაქში 5 უნივერსიტეტი, 14 კოლეჯი და 160-ზე მეტი საშუალო სკოლა მდებარეობს. ქალაქში მდებარეობს უდაიპურის მენეჯმენტის ინდური ინსტიტუტი.

## გეოგრაფია
### ტოპოგრაფია
უდაიპურის გეოგრაფიული კოორდინატებია: ჩრდ. 24.525049° განედი და აღმ. 73.677116° გრძედი. ქალაქის ფართობი 64 კმ²-ია და ზღვის დონიდან 598 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. მდებარეობს რაჯასტანის სამხრეთ ნაწილში, გუჯარათის მახლობლად.

უდაიპურის ტბების სისტემა რამდენიმე კატეგორიად იყოფა. ზემო ტბებს მიეკუთვნება: ბადი, ჩოტა-მადარი და ბადა-მადარი, ქალაქის ტბები: პიჩოლა, ფატეჰ-საგარი, სვარუპ-საგარი, რანგ-საგარ, კუმჰარია-ტალაბი და გოვერდჰან-საგარი; ქვემო ტბა დაუსაგარის ტბაა. ბოლო კატეგორიაში მდინარე აიადი ხვდება. 

File:Maharaja Fateh Singh of Udaipur, (r.1884-1930), on royal barge, Udaipur.jpg|სამეფო ბარჟა „მაჰარანა ფატეჰ სინგჰი“ პიჩოლას ტბაზე
File:Udaipur-Rajasthan.jpg|ფატეჰ საგარის ტბის ხედი
File:The View from the history.jpg|უდაიპურის ხედი ქალაქის სასახლიდან
File:Udaipur city view.jpg|alt=Udaipur from the City Palace|უდაიპურის ხედი ქალაქის სასახლიდან

### კლიმატი
უდაიპური ნახევრად უდაბნოს ზონების კლიმატურ სარტყელშია მოქცეული. სამი მთავარი სეზონია: ზაფხული, მუსონებისა და ზამთრის. უდაიპური რაჯასტანის უდაბნოს ტერიტორიაზე მდებარეობს და ჩვეულებრივ, ცხელი კლიმატით ხასიათდება. ზაფხული მარტის შუა რიცხვებიდან ივნისამდე გრძელდება და ტემპერატურა 23 °C-დან (73 °F) 44 °C-მდე (111 °F) მერყეობს. მუსონების სეზონი ივლისში იწყება და მტვრითა და ჭექა-ქუხილით ხასიათდება. სიმწვანისა და ტბების გამო ქალაქი მუსონების ერთ-ერთი უპირველესი დანიშნულების ადგილია ქვეყნის მასშტაბით. ზამთარი ოქტომბრიდან მარტამდე გრძელდება. მუსონების დროს ტენიანობის მაჩვენებელი მაღალია, ხოლო ზამთარში ეცემა. ქალაქში მზიანი დღეები და გრილი ღამეებია. ჰაერის ტემპერატურა 5 °C-დან (41 °F) 30 °C-მდე (86 °F) მერყეობს.

მუსონებისა და ზამთრის კლიმატი საუკეთესო დროა უდაიპურის მოსანახულებლად. ტურისტები სექტემბრის შუა რიცხვებიდან მარტის ბოლომდე ან აპრილის დასაწყისამდე ჩადიან ქალაქში. იანვარში, რომელიც ყველაზე ცივი თვეა, დღეები მზიანი და თბილია. მაქსიმალური ტემპერატურა 28.3 °C-ს (82.9 °F) აღწევს. დილით, საღამოსა და ღამით ცივა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჩიტორგარჰი
*უდაიპურის ისტორია

## ბიბლიოგრაფია
*
*
*Mehra, S, Mehra, S. P. & Sharma, K. K. (2012). Importance of aquatic avifauna in southern Rajasthan, India. Pg. 159–183. (In: Rawat., M. & Dookia, S. (eds.) Biodiversity of Aquatic Resources, Daya Publishing House, Delhi, 2012) (978-81-7035-789-6)
*Mehra, S, Mehra, S. P. & Sharma, K. K. (2012). Aquatic Avifauna: Its Importance for Wetland conservation in Rajasthan, India. Pg. 179–190. (In: Mathur, S. M.; Shrivastava, V. K. & Purohit, R. C. (eds.) Conservation of Lakes and Water Resources Management strategies, Himanshu Publications, Udaipur, 2011) (978-81-7906-263-0) Mehra, S, Mehra, S. P. & Sharma, K. K. (2011). Aquatic avifauna of Aravalli Hills Rajasthan, India. pp.&nbsp;145–167 (In Gupta, V. K. & Verma, A. K. (eds.) Animal Diversity, Natural History and Conservation Vol. I, Daya Publishing House, Delhi, 2011) ()
*Sharma, K. K. & Mehra, S. P. (2007). Need of studies on anuran in habitats of southern Rajasthan. Frogleg 13: 12–16.
*Islam, M. Z. & Rahmani, A. R. (2004). Important Bird Areas of India: Priority Sites for Conservation. Indian Bird Conservation Network: Bombay Natural History Society and BirdLife International (UK). Pp. xviii + 1133. ()

## რესურსები ინტერნეტში
*Udaipur District Govt website 
*Udaipur city Portal
*Udaipur News website 

## სქოლიო
კატეგორია:უდაიპური
კატეგორია:ინდოეთის გონიერი ქალაქები
კატეგორია:უდაიპურის რაიონის ქალაქები
კატეგორია:ინდოეთის ყოფილი დედაქალაქები
კატეგორია:მევარის ყოფილი დედაქალაქები