open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ერიკ ჰობსბაუმი

**ერიკ ჯონ ერნესტ ჰობსბაუმი** (, დ. 9 იანვარი, 1917, ალექსანდრია — გ.  1 ოქტომბერი, 2002, ლონდონი) — ბრიტანელი ისტორიკოსი-მარქსისტი. მას ეკუთვნის არცისე ცნობილი ნამუშევრები (რევოლუციის ეპოქა: ევროპა 1789-1848; კაპიტალიზმის ეპოქა: ევროპა 1848-1875; იმპერიის ეპოქა: ევროპა 1875-1914) — ნაციონალიზმის კრიტიკოსი და თეორეტიკოსი.

## ბიოგრაფია
ერიკ ჰობსბაუმი დაიბადა ავსტრიელი ებრაელების ოჯახში. დედა წარმოშობით ვენიდან, მამა კი პოლონელი ებრაელი, რომელიც დაიბადა ლონდონში. იგი სწავლობდა ვენაში, შემდეგ ბერლინში (1931-1934). მშობლების გარდაცვალების შემდეგ კი თავის დასთან ერთად გაემგზავრა ლონდონში. ერიკ ჰობსბაუმი ემიგრაციაში მოხვდა მას შემდეგ რას ავსტრია შეუერთდა ნაცისტურ გერმანიას. 1936 წლიდან სწავლობდა სამეფო კოლეჯში - კემბრიჯის უნივერსიტეტიში, ისტორიის და ეკონომიკის ფაკულტეტზე.

გერმანიაში ერიკი დაინტერესდა მარქსიზმით. სტუდენტურ წლებში იგი იყო გაზეთ „გრანტის“ კულტურული მომომხილველი. აგრეთვე მუშაობდა კინოოპერატორად და დადიოდა გადაღებებზე საფრანგეთში, ალჟირში და ტუნისში.

1947 წელს ერიკ ჰობსბაუმი გახდა ისტორიის მასწავლებელი ლონდონის უნივერსიტეტში, სადაც ხელმძღვანელობდა ისტორიისა და ეკონომიკის კათედრას 1969-1984 წლებში. ამის გამო მას მიენიჭა პროფესორის საპატიო წოდება. იგი არამარტო ლონდონის უნივერსიტეტში არამედ საზღვარგარეთის უნივერსიტეტებშიც კითხულობდა ლექციებს.

მან იმოგზაურა ხმელთაშუა ზღვისა და ლათინური ამერიკის ქვეყნებში. 1957 წელს ლათინოამერიკაში მოგზაურობის შემდეგ მან დაწერა წიგნი „უბრალო მეამბოხე“ 1960 წელს იგი ჩამოყალიბდა როგორც მშრომელთა მოძრაობის ისტორიკოსი. იგი აყალიბებდა მშრომელთა მოძრაობებს და ყურადღებას ამახვილებდა მათ კულტურულ მოღვაწეობაზე. ჰობსბაუმი აქტიურად მონაწილეობდა დისკუსიებში მარქსისტებთან, მან დაწერა საპროტესტო წერილი ევროპელ ისტორიკოსებთან ერთად სსრკის შეჭრის შესახებ უნგრეთში, მაგრამ ამასთან ერთად ის რჩებოდა კომუნისტური პარტიის წევრად.

ბრიტანელი ჯაზის მოყვარულებისთვის ჰობსბაუმი ცნობილია, როგორც კრიტიკოსი და თანამედროვე მუსიკის მცოდნე.

## წიგნები
* 1959 — უბრალო ამბოხებული“;    „ჯაზის სცენა“
* 1962 — „რევოლუციის ერა“
* 1964 — „მშრომელები“
* 1968 — „ინდუსტრია და იმპერა“
* 1969 — „კაპიტანი სვინგი“;  „ბანდიტები"
* 1973 — „რევოლუციონერები“
* 1975 — „კაპიტალიზმის ეპოქა“
* 1978 — „მარქსიზმის ისტორია“
* 1987 — „იმპერიის ეპოქა“
* 1990 — „მარსელიოზას გამოძახილი“
* 1997 — „წიგნი ისტორიის შესახებ“
* 1998 — „უცნაური ადამიანები“
* 1999 — „ახალი საუკუნე“
* 2002 — „საინტერესო დრო“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* [«Капиталисты перестали бояться». Интервью Хобсбаума Тристраму Ханту(https://ka.wikipedia.org/wiki/%D0%A5%D0%B0%D0%BD%D1%82%2C_%D0%A2%D1%80%D0%B8%D1%81%D1%82%D1%80%D0%B0%D0%BC)] http://www.bsdp.org/naviny/gramadstva/14-10-2013/marks-prednamerenno-ostavil-vse-dovolno-tumannym 
* Работы Э. Хобсбаума на *situation.ru* 
* Работы Э. Хобсбаума на в библиотеке журнала «Скепсис»
* Британские историки-марксисты 1945—1990-х годов
* Майя Джагги («The Guardian»). Вопрос веры: Эрик Хобсбаум — нераскаявшийся коммунист
* Человек эпохи крайностей 
* *Максим Кантор* В начале долгого века 
* *Михаэль Дорфман* Эрик Хобсбаум: и один в поле воин 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრიტანელი ისტორიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
შავი თვალის გალაქტიკა

**შავი თვალის გალაქტიკა** (ასევე **დემონის თვალის გალაქტიკა**; კატალოგში **მესიე 64**, **M64**, ან **NGC 4826**) — სპირალური გალაქტიკა ბერენიკეს თმების თანავარსკვლავედის მიმართულებით. იმის გამო, რომ საკმაოდ კაშკაშაა და კარგად ჩანს უბრალო ტელესკოპებშიც კი, განსაკუთრებით პოპულარულია მოყვარულ ასტრონომებში. 1779 წელს აღმოჩინა ინგლისელმა ასტრონომმა ედუარდ პიგოტმა; მისგან დამოუკიდებლად, იმავე წელს აღმოაჩინა გერმანელმა იოჰან ელბერტ ბოდემ, 1780 წელს კი ფრანგმა შარლ მესიემ. კაშკაშა ბირთვის გარშემო, გალაქტიკას გარს აკრავს შთამნთქმელი მტვერი, რის გამოც მას „შავი თვალის გალაქტიკას“ უწოდებენ. 

## მახასიათებლები
მესიე 64-ის ვარსკვლავთშორისი სივრცე შედგება ერთმანეთის საწინააღმდეგოდ მოძრავი ორი დისკისგან, რომლებიც თითქმის თანაბარი მასისაა. შიდა დისკში დიდი რაოდენობითაა კოსმოსური მტვერი. ამ გალაქტიკის ირგვლივ განვითარებად შესაძლო სცენარებს შორისაა მის თანამგზავრ, გაზით მდიდარ გალაქტიკასთან შერწყმა და გალაქტიკათშორისი ღრუბლების შთანთქმა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Messier 64, SEDS Messier pages
* Hubblesite description and high resolution images 
* ESA/Hubble images of M64
* a real photo by Pete Albrecht 
* Black Eye Galaxy (M64) at Constellation Guide

## სქოლიო
კატეგორია:სპირალური გალაქტიკები
კატეგორია:მესიეს ობიექტები
სამნაწილიანი ნისლეული

[250px|მინი|სამნაწილიანი ნისლეული, [ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპი]]
**სამნაწილიანი ნისლეული** (კატალოგში **მესიე 20**, **M20** და **NGC 6514**) — H II რეგიონი მშვილდოსნის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. 1764 წლის 5 ივნისს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა შარლ მესიემ. ობიექტი წარმოადგენს ღია ვარსკვლავთგროვების, ემისიონური ნისლეულის (ქვედა წითელი ნაწილი), ამრეკლავი ნისლეულისა (ზედა ლურჯი ნაწილი) და ბნელი ნისლეულის უჩვეულო კომბინაციას. სამნაწილიანი ნისლეული კაშკაშა და უჩვეულო ობიექტია, კარგად ჩანს პატარა ტელესკოპებშიც, რის გამოც, საკმაოდ პოპულარულია მოყვარულ ასტრონომებში. 

სამნაწილიანი ნისლეული ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონია ირმის ნახტომის ფარი-კენტავრის სპირალურ მკლავში. ამ რეგიონში წარმოქმნილი ყველაზე მასიური ვარსკვლავია HD 164492A — O-ტიპის ვარსკვლავი, რომელიც მზეზე 20-ჯერ მასიურია. ამ ვარსკვლავს გარს აკრავს დაახლოებით 3100 ახალგაზრდა ვარსკვლავისგან შემდგარი გროვა. 

## მახასიათებლები
1997 წელს სამნაწილიან ნისლეულს ასტრონომები ჰაბლის კოსმოსური ტელესკოპით იკვლევდნენ, იყენებდნენ სპეციალურ ფილტრებს. გადაღებული ფოტო შეურწყეს კომპოზიტურ ყალბ სურათს, რათა მიეღოთ ისეთი გამოსახულება, როგორსაც თვალი აღიქვამდა. 

ახლო სურათებზე ჩანს გაზისა და მტვრის მჭიდრო ღრუბელი, რომელიც ჩანსახოვანი ვარსკვლავებისთვის ერთვარი საბავშვო ბაღივითაა. ეს ღრუბელი ნისლეულის ცენტრალური ვარსკვლავიდან დაახლოებით 8 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. გაზის ნაკადის წყაროა ღრუბლის სიღრმეში მდებარე ახალგაზრდა ვარსკვლავური ობიექტი. 

ფოტოებზე ასევე ჩანს თითის მსგავსი ღერო ნაკადის მარჯვნივ. იგი მჭიდრო ღრუბლის თავში იწყება და მიემართება ვარსკვლავისკენ, რომელიც სამნაწილიანი ნისლეულს კვებავს. ეს ღერო ამოფრქვევადი გაზური გლობულას მაგალითია. იგი მხოლოდ იმიტომ გადარჩა, რომ მის წვერზე მდებარეობს გაზის კვანძი, რომელიც საკმარისად მჭიდროა იმისათვის, რათა ვარსკვლავის ძლევამოსილმა რადიაციამ ვერ შთანთქოს.

2005 წლის იანვარში, NASA-ს სპიტცერის კოსმოსურმა ტელესკოპმა აღმოაჩინა 30 ემბრიონული და 120 ახლად დაბადებული ვარსკვლავი, რომლებიც ხილვადი შუქის ფოტოებზე არ ჩანდა. 

სამნაწილიანი ნისლეული დედამიწიდან დაახლოებით 5000 სინათლის წლის მანძილზე მდებარეობს. ხილული ვარსკვლავიერი სიდიდეა 6.3.

## გალერეა

Image:TrifidHunterWilson.jpg| M20 სამოყვარულო ტელესკოპში
Image:trifid.nebula.jet.arp.750pix.jpg|ვარსკვლავური ნაკადი სამნაწილიან ნისლეულში. ფოტო: NASA/ESA.
Image:Trifid nebula close detail of pillars.jpg|ვარსკვლავური ნაკადი სამნაწილიან ნისლეულში. ფოტო: NASA/ESA.
Image:Trifid 3.6 8.0 24 microns spitzer.png|სამნაწილიანი ნისლეული ინფრაწითელ დიაპაზონში, სპიტცერის კოსმოსური ტელესკოპი
Image:ESO-Trifid Nebula.jpg|ფოტო: ESO
File:Cross-fade video comparing views of the Trifid Nebula in visible and infrared light.ogg|

## რესურსები ინტერნეტში
* Spitzer IR Trifid discoveries 
* Messier 20, SEDS Messier pages
* Trifid Nebula at ESA/Hubble 
* 
* Trifid Nebula at Constellation Guide

## სქოლიო
კატეგორია:ნისლეულები
კატეგორია:მესიეს ობიექტები
სოუგბულაყი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სოუგბულაყი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სოუგბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსთაფის რაიონში.
*სოუგბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, გადაბეის რაიონში.
*სოუგბულაყი — სოფელი  აზერბაიჯანში, ლაჩინის რაიონში.
*სოუგბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონში.
*სოუგბულაყი — სოფელი აზერბაიჯანში, ჯალილაბადის რაიონში.
Sega-ს თამაშების სია

ქვემოთ წარმოდგენილი არის **სეგას ვიდეო თამაშების სიები**:

## ძირითადი სიები
* Sega-ს არკადული თამაშების სია
* Sega-ს მობილური თამაშების სია

## პინბოლის აპარატები
* Sega-ს პინბოლის აპარატების სია

## Sega-ს სისტემები
* Sega Genesis-ის თამაშების სია
* Sega Game Gear-ის თამაშების სია
* Sega Master System-ის თამაშების სია
* Sega Mega Drive-ის თამაშების სია
* Sega Mega-CD-ის თამაშების სია
* Sega 32X-ის თამაშების სია
* Sega Saturn-ის თამაშების სია
* Sega Dreamcast-ის თამაშების სია

## ფრენჩაიზები
* Sega-ს ვიდეო თამაშების ფრენჩაიზების სია

კატეგორია:სიების სიები
კატეგორია:Sega-ს თამაშები
კატეგორია:Sega-ს ვიდეო თამაშები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიები კომპანიების მიხედვით
პერიარი

**პერიარი** (სიტყვასიტყვით „დიდი მდინარე“) — სიგრძით და პოტენციალური ჩამონადენით უდიდესი მდინარე ინდოეთის შტატ კერალაში. მდინარე ინდოეთის რამდენიმე დიდ ქალაქს მთელი წლის განმავლობაში სასმელი წყლით ამარაგებს. პერიარს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია კერალას ეკონომიკაშიც. ის იდუკის ჰიდროელექტროსადგურის მეშვეობით აწარმოებს შტატის ელექტროენერგიის უდიდეს ნაწილს და სამრეწველო რეგიონების უახლოესად მიედინება. გარდა იმისა, რომ მდინარის წყლის ნაწილი საყოფაცხოვრებოდ და სარწყავადაა განკუთვნილი, მას თევზჭერისათვისაც იყენებენ. ამ მიზეზების გამო მდინარეს კერალას „სიცოცხლის ხაზს“ უწოდებენ. 

## წარმოშობა და გზა
პერიარის მდინარის სიგრძეა 244 კილომეტრი, ხოლო ფართობი 5 398 კვადრატული კილომეტრი, აქედან 5 284 კმ² კერალაში მდებარეობს.

### წყაროები
მდინარის კვების წყაროები დასავლეთ გატების მაღალ მთიანეთშია. სხვადასხვა ვერსიებით მისი სათავე კერალაში ან მის მეზობელ ტამილნადუშია. კერალას შტატი ინდოეთის უზენაესი სასამართლოს საშუალებით ცდილობდა დაემტკიცებინა, რომ პერიარის სათავეც და შესართავიც კერალაშია. სასამართლოში ამასვე ითხოვდა ტამილანდუ. მდინარის საკვები წყაროების უმეტესი ნაწილი პერიარის სახელმწიფო პარკის ტყეებში მდებარეობს. ტამილანდუს წარმომადგენლები ამტკიცებენ, რომ მდინარე სათავეს სივაგირის მთებში იღებს, რომელიც მათ შტატშია. თუმცა 2014 წელს ინდოეთის უზენაესმა სასამართლომ მიიღო გადაწყვეტილება, რომლის მიხედვითაც პერიარის სათავე არ არის ტამილანდუში.

## აუზი
პერიარის აუზი მოიცავს 5 398 კვადრატულ კილომეტრს, რომლის უდიდესი ნაწილი კერალაში მდებარეობს. ის მოქცეულია ჩ.გ 9°15’30” და 10°21’00”, ა.გ. 76°08’38” და 77°24’32”-ს შორის. მდინარიე მიედინება იდუკის, ერნაკულამისა და თრისურის ადმინისტრაციულ ერთეულებში კერელას ტერიტორიაზე და კოიმბატორის რაიონში ტამილანდუში. მდინარის აუზს ლათინური შებრუნებული L-ის ფორმა აქვს. სიგრძე-სიგანის თანაფარდობა შესაბამისად არის 6:1. მდინარის აუზის უდიდესი ნაწილი ღრმა, ციცაბო ხეობებსა და მაღალმთიან რაიონებს უკავია. იდამალიარი, ქვემო პარიარი, მატუპეთი, ანაირანგალი, კუნდალა, პონმუდი, კალარკუტი, იდუკი, სენგულამი, კალარი, ერატაიარი და მულაპერიარი.

ამჟამად მდინარის საკმაოდ დიდი ნაწილი მძიმედაა დაბინძურებული. ინდუსტრიული ნარჩენები წალს ტოქსიკური ნივთიერებებით ავსებს. რომლებსაც სასიკვდილო მოქმედება ახასიეთებთ. ასეთებია: დიქლორდიფენილტრიქლორეთანი, ენდოსულფანი, ექვსვალენტიანი და სამვალენტიანი ქრომი, ტყვია, ციანიდი, ჰექსაქლორობენზინი.
## სქოლიო
კატეგორია:არაბეთის ზღვა
კატეგორია:მდინარეები კერალაში
სადიქლი (აღსთაფა)

**სადიქლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.     მოსახლეობის რაოდენობა —  	 2 849 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
სალაჰლი (აღსთაფა)

** სალაჰლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
მაგდა გებელსი

215px|მინი|მაგდა გებელსი
**ჯოანა მარია მაგდალენა „მაგდა“ გებელსი** (; დ. 11 ნოემბერი, 1901, ბერლინი, გერმანიის იმპერია — გ. 1 მაისი, 1945, ბერლინი, მესამე რაიხი) — მესამე რაიხის პროპაგანდის მინისტრის, იოზეფ გებელსის მეუღლე, ნსდაპ-ს ცნობილი წევრი, ადოლფ ჰიტლერის მხარდამჭერი. ზოგიერთი ისტორიკოსის აზრით, მესამე რაიხის არაოფიციალური „პირველი ლედი“ (თუმცა, მის გარდა არაოფიციალურ პირველ ლედიდ მოიხსენიებენ ჰერმან გერინგის ცოლ ემი გერინგსაც).

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 11 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი  1 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1945
კატეგორია:ნაცისტები
ალბერტ ბორმანი

**ალბერტ ბორმანი** (; დ. 2 სექტემბერი, 1902, გერმანიის იმპერია — გ. 8 აპრილი, 1989, მიუნხენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე, მესამე რაიხის რაიხსკანცელარიის ერთ-ერთი მაღალი თანამდებობის თანამშრომელი, ნსდაპ-ს წევრი. მარტინ ბორმანის ძმა და ადოლფ ჰიტლერის ადიუტანტი.

## ლიტერატურა 
* Hamilton, Charles (1984). Leaders & Personalities of the Third Reich, Vol. 1. R. James Bender Publishing. ISBN 0-912138-27-0.
* Joachimsthaler, Anton (1999) [1995]. The Last Days of Hitler: The Legends, the Evidence, the Truth. Trans. Helmut Bögler. London: Brockhampton Press. ISBN 978-1-86019-902-8.
* Junge, Traudl (2004). Until the Final Hour: Hitler's Last Secretary. Melissa Müller (editor). Arcade Publishing. ISBN 1-55970-728-3.
* von Lang, Jochen (1979). The Secretary: Martin Bormann, the Man Who Manipulated Hitler. Random House. ISBN 978-0394503219.

კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გერმანელი ნაცისტები
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
ბერნჰარდ ბესტლაინი

**ბერნჰარდ კარლ ბესტლაინი** (; დ. 3 დეკემბერი, 1894, ჰამბურგი, გერმანიის იმპერია — გ. 18 სექტემბერი, 1944, ბრანდენბურგი, მესამე რაიხი) — გერმანელი პოლიტიკოსი, კომუნისტი. მეორე მსოფლიო ომის დროს იყო წინააღმდეგობის მოძრაობის ერთ-ერთი ლიდერი. იყო ორგანიზაცია წითელი კაპელას წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოკლე ბიოგრაფია ერნსტ ტელმანის სამახსოვრო საიტზე  

კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  3 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი  18 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:გერმანელი კომუნისტები
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
კატეგორია:რეპრესირებულები
კატეგორია:ნოემბრის რევოლუციის მონაწილენი
აღაბეილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აღაბეილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აღაბეილი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში.
*აღაბეილი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღჯაბადის რაიონში.
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში

**იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში**  — უზბეკეთის ტერიტორიაზე არსებული განსაკუთრებული ისტორიული, კულტურული ან ეკოლოგიური მნიშვნელობის მქონე ბუნებრივი ან ხელქმნილი ობიექტები, რომელთაც პრიორიტეტი მიენიჭათ დაცვასა და პოპულარიზაციაში.

2016 წლის მონაცემებით უზბეკეთში მსოფლიო მემკვიდრეობის 5  **იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია** . ეს არის მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების საერთო რაოდენობის (1052) 0,5 %. 5 ძეგლიდან მხოლოდ ერთია (დასავლეთი ტიან-შანი) ბუნების ძეგლი, ხოლო დანარჩენი ოთხი კი კულტურული კრიტერიუმებით მოხვდა იუნესკოს სიაში. 

უზბეკეთმა მსოფლიო კულტურული და ბუნებრივი მემკვიდრეობის კონვენციის რატიფიცირება მოახდინა 1993 წლის 13 იანვარს. უზბეკეთის ტერიტორიაზე მდებარე პირველი ობიექტი (იჩან-ყალა)  მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს 1990 წელს.

## ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## რესურსები ინტერნეტში 
* უზბეკეთი იუნესკოს საიტზე

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები უზბეკეთში
კატეგორია:იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობა
ახთაჩი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ახთაჩი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

## აზერბაიჯანი
*ახთაჩი — სოფელი აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონში.
*ახთაჩი — სოფელი აზერბაიჯანში, საბირაბადის რაიონში.
*ახთაჩი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქურდამირის რაიონში.
 
## ირანი
*ახთაჩი — სოფელი ირანში, ჰამადანის ოსტანში.
აღაბეილი (აღსუ)

**აღაბეილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსუს რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —   	528  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსუს რაიონის სოფლები
აღალარბეილი (აღდამის რაიონი)

**აღალარბეილი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,    აღდამის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღდამის რაიონის სოფლები
არათლი-ჯურუღლუ

**არათლი-ჯურუღლუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსუს რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა —    	556 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:აღსუს რაიონის სოფლები
იოჰანეს ვილჰელმ იენსენი

**იოჰანეს ვილჰელმ იენსენი** (; დ. 20 იანვარი, 1873 — გ. 25 ნოემბერი, 1950) — დანიელი მწერალი, რომელიც ხშირად განიხილება, როგორც მეოცე საუკუნის პირველი დანიელი მწერალი. 1944 წელს მას ნობელის პრემია გადაეცა ლიტერატურის დარგში. მისი ერთ-ერთი და, მარია კრისტინ იენესენი, ასევე, კარგად ცნობილი ავტორი და, ზოგჯერ საკამათოდ, ადრეული პერიოდის ფემინისტი იყო. 

იენსენის რომანებია „დანიელები“ (1846), „ეინარ ელკერი“ (1898), „მადამ დ'ორა“ (1904), „ხელმწიფის დამხობა“ (1900-1901), „გრძელი გზა“ (1908-1922). ავტორია ლექსების კრებულებისა „ლექსები“ (1906) და „იუტლანდიური ქარი“ (1931).

## რესურსები ინტერნეტში
* იოჰანეს ვილჰელმ იენსენი

## შრომები 
* The Long Journey, vol 1–3, (Fire and Ice; The Cimbrians; Christopher Columbus) New York, 1924.
* The Fall of the King, 1933.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 1950
კატეგორია:დანიელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დანიელი რომანისტები
კატეგორია:დანიელი დრამატურგები
კატეგორია:დანიელი მწერლები
კატეგორია:დანიელი  ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის დანიელი დრამატურგები
კატეგორია:დანიელი მამაკაცი პოეტები
კატეგორია:დანიელი მამაკაცი დრამატურგები
კატეგორია:XX საუკუნის დანიელი პოეტები
კატეგორია:მამაკაცი ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ესეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის დანიელი რომანისტები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
მესიე 78

[250px|მინი|მესიე 78. ტელესკოპი ESO 2.2, [ლა-სილიის ობსერვატორია, ჩილე]]
**მესიე 78** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **M78** ან **NGC 2068**) — ამრეკლავი ნისლეული ორიონის თანავარსკვლავედის მიმართულებით. 1780 წელს აღმოაჩინა ფრანგმა ასტრონომმა პიერ მეშენმა და იმავე წელს, მისმა მეგობარმა ასტრონომმა შარლ მესიემ ის საკუთარ კატალოგში შეიტანა.

M78 საკმაოდ კაშკაშა, დიფუზიურ-ამრეკლავი ნისლეულია, რომელიც მოიცავს სხვადასხვა ნისლეულებს, მათ შორის NGC 2064-ს, NGC 2067-სა და NGC 2071-ს. თავის მხრივ, ეს ჯგუფი ორიონის მოლეკულური ღრუბლის კომპლექსს მიეკუთვნება და დედამიწიდან 1600 სინათლის წლით არის დაშორებული. M78 ცაზე საკმაოდ ადვილი საპოვნელია პატარა ტელესკოპებითაც კი, მოიცავს 10 ვარსკვლავიერი სიდიდის 2 ვარსკვლავს. სწორედ ამ ორი ვარსკვლავის — HD 38563A-ისა და HD 38563B-ის შუქის არეკვლის წყალობით ხდება ღრუბლის მტვერი ხილვადი.

ნისლეულში შეიმჩნევა T-ტაურის ტიპის 45 ახალგაზრდა ვარსკვლავი, რომლებიც ჯერ კიდევ ფორმირების პროცესში არიან, ასევე მოიცავს 17 ჰერბიგის ობიექტს.

## გალერეა

VISTA views Messier 78.jpg|მესიე 78, ტელესკოპი VISTA, ჩილე.
Making a Spectacle of Star Formation in Orion.jpg|მესიე 78, სპიტცერის კოსმოსური ტელესკოპი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Messier 78, SEDS Messier pages
* NightSkyInfo.com – M78 
** M78 Wide Field 2009 November 26
** M78 and Reflecting Dust Clouds in Orion 2010 March 2

კატეგორია:მესიეს ობიექტები
კატეგორია:ნისლეულები
კატეგორია:ორიონის თანავარსკვლავედი
ფრიც ტარნო

**ფრიც ტარნო** (; დ. 13 აპრილი, 1880, გერმანიის იმპერია — გ. 23 ოქტომბერი, 1951, ჰესენი, გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა) — გერმანელი პოლიტიკოსი, სოციალ-დემოკრატი. თეორია „ეკონომიკური დემოკრატიის“ ავტორი. ნოემბრის რევოლუციის მონაწილე, რაიხსტაგის დეპუტატი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Fritz Tarnow – ბუნდესარქივი 

კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1951
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნოემბრის რევოლუციის მონაწილენი
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
დიმიტრი პეტროვი

**დიმიტრი პეტროვი** ( დ. 16 ივლისი 1958, ნოვომოსკოვსკი, ტულის ოლქი) — რუსი პოლიგლოტი, მთარგმნელი-სინქრონისტი, პედაგოგი, ხოლო 2012 წლიდან მოყოლებული კი ტელეარხ „კულტურა“-ზე რეალითი შოუ „პოლიგლოტ“-ის ტელეწამყვანი და ლექტორი. 

## ბიოგრაფია 
1975 წელს ჩააბარა მოსკოვის მორის ტორეზის სახელობის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიურ ინსტიტუტში. აღნიშნულ უმაღლეს სასწავლებელში (2015 წლის მდგომარეობით) დიმიტრი პეტროვი ეწევა პედაგოგიურ მოღვაწეობას.

პრესაში არსებული ინფორმაციით რუსი პოლიგლოტი დიმიტრი პეტროვი 30-ზე მეტ ენას იცნობს, თუმცა აქტიურად მხოლოდ 8 ენაზე მუშაობს: ინგლისური, ფრანგული, იტალიური, ესპანური, გერმანული, ჩეხური, ბერძნული და ჰინდი.

2012 წლის იანვრიდან დიმიტრი პეტროვი გამოდის საგანმანათლებლო პროგრამა "პოლიგლოტ"-ის ტელემოდერატორი რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე დიდსა და პოპულარულ სატელევიზიო არხზე "კულტურა". 2016 წლის ივნისის მდგომარეობით მერვედ წარმატებით გავიდა სატელევიზიო სეზონზე ინგლისური, იტალიური, ფრანგული, ესპანური, გერმანული, ჰინდი/ურდუ, პორტუგალიური და ჩინური ენების შემსწავლელი გადაცემები, რომელთა ავტორი და წამყვანი მასწავლებელი თავად იყო. 

2011 წლის დეკემბერში დიმიტრი პეტროვმა ახალი სატელევიზიო ციკლი ჩაატარა სახელწოდებით «ტილაშარ ენტერ». აღნიშნული სატელევიზიო პროექტი ყაზახეთის რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს შეკვეთით იყო ორგანიზებული და მიზნად ისახავდა ყაზახური ენის გავრცელებასა და პოპულარიზაციას ამავე ქვეყნის მხოლოდ რუსულად მოლაპარაკე მოსახლეობაში.

დიმიტრი პეტროვი არის ობსცენური "ჩასტუშკების" სხვადასხვა ენებზე მთარგმნელი.

დიმიტრი პეტროვი იყო არაერთი რუსი პოლიტიკოსის მთარგმნელი და თარჯიმანი, რომელთა შორისაა მიხაილ გორბაჩოვი, ბორის ნემცოვი, ვლადიმირ პუტინი. 

დიმიტრი პეტროვი დაოჯახებულია, ჰყავს მეუღლე — ანამიკა საქსენა (წარმოშობით ინდოეთიდან, მთარგმნელი) და ორი ვაჟი — დემიანე და ილიანე და ერთი ქალიშვილი — არინა.

## ლიტერატურა 
* Петров Д. Ю., Борейко В. Н.: Магия слова ("სიტყვის მაგია"). *Диалог о языке и языках* (დიალოგი ენასა და ენებზე) — Москва: ПрозаиК, 2010. — 208-ე გვერდი. — ISBN 978-5-91631-105-1.

კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:რუსი ენათმეცნიერები
კატეგორია:რუსი პედაგოგები
კატეგორია: რუსი ფილოლოგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩქარი თანიფი

**ჩქარი თანიფი** ან ზემოთში **თანიფი** ( ) — მდინარე რუსეთში, ბაშკირეთში. მდინარე ბელაიის მარჯვენა შენაკადი. სათავეს იღებს პერმის მხარეში არსებული ჭაობებიდან. სიგრძე 345 კილომეტრი, აუზის ფართობი 7560 კმ². საშუალო დახრილობა 0,5%. აუზის საშუალო სიმაღლე 159 მ, ჭაობიანობა 2%, ტყიანობა 25%, დაკარსტულობა 25%. ადგილის რელიეფი წარმოადგენს ბორცვიან-უვალებიან ვაკეს, ზემო წელი და მარცხენანაპირეთი მაღლდება 284 მ-მდე, ჭარბობს რუხი ნიადაგი. მდინარის აუზის ზედა და ქვედა ნაწილი იკავებს შერეულ ტყეებს, შუა ნაწილი — სასოფლო-სამეურნეო მიწებს. ძირითადად იკვებება თოვლის წყლით. შემოდგომაზე ჩამონადენი შეადგენს 66 %-ს, ზაფხულსა და შემოდგომაზე 20%-ს, ხოლო ზამთარში 14%-ს. იყინება ნოემბრის პირველ ნახევარში, ყინულისგან თავისუფლდება აპრილში. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 20 კილომეტრში 44,6 მ³/წმ. მარჯვენა შენაკადებიდან აღსანიშნავია: იუგი, ვერზი, გარეიკა, მარცხენა შენაკადებიდან: იარი, კიზგანი, სიბირგანი. ზემოთში მდინარეს უბრალოდ თანიფი ეწოდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* «Вода России» - Быстрый Танып

## ლიტერატურა
* Балков В.А. Водные ресурсы Башкирии. Уфа, 1978.

კატეგორია:პერმის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ბაშკირეთის მდინარეები
ბელაია (კამის შენაკადი)

**ბელაია** ან **აგიზელი** ( ) — მდინარე რუსეთში, ბაშკირეთში, კამის მარცხენა შენაკადი. ნაწილობრივ გვევლინება აგრეთვე როგორც ბაშკირეთისა და თათრეთის სასაზღვრო მდინარე. წარმოადგენს ბაშკირეთის უგრძეს მდინარეს. სიგრძე 1430 კილომეტრი, აუზის ფართობი 142 ათ. კმ². სათავე აქვს სამხრეთ ურალზე, ირემელის მასივის აღმოსავლეთით. საზრდოობს უმთავრესად თოვლის წყლით. იყინება ნოემბრის შუა რიცხვებში, ყინულსვლა — შუა აპრილში. მთავარი შენაკადებია ნუგუში, სიმი, უფა, ბირი, ჩქარი თანიფი, ურშაქი, აშქადარი, დიომა და სხვა. ზემო დინებაში მიედინება დაბალ, დაჭაობებულ ხეობაში. 

სოფელ ტირლიანსკის ქვემოთ ხეობა მკვეთრად ვიწროვდება. ცალკეულ მონაკვეთებზე მისი ფერდობები ციცაბოა, ფლატოვანი და შემოსილია ტყით. მდინარე ნუგუშის შესართავის ქვემოთ ხეობა თანდათან ფართოვდება, ხოლო მდინარე უფის შესართავის შემდეგ ტიპური ვაკის მდინარის ხასიათს ატარებს. მიედინება ფართო ჭალის ფარგლებში, მეანდრირებულია და იყოფა ტოტებად. მარჯვენა ნაპირი დიდწილად ამაღლებულია. 

წყლის საშუალო ხარჯი შესართავში 950 მ³/წმ. ბაშკირეთის მნიშვნელოვანი წყლის მაგისტრალია. სანაოსნოა შესართავიდან ქალაქ უფამდე. არარეგულარული ნაოსნობა განვითარებულია ქალაქ მელეუზის ნავმისადგომამდე. მდინარის ნაპირზეა გაშენებული ქალაქები: ბელორეცკი, სალავათი, იშიმბაი, უფა, სტერლითამაქი, ბირსკი. 

მდინარის რუსული სახელწოდება — „ბელაია“ ბაშკირული „აგიზელის“ ანალოგიურია, რაც „თეთრ მდინარეს“ ნიშნავს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ბაშკირეთის მდინარეები
კატეგორია:თათრეთის მდინარეები
ხადია დავლეთშინა

**ხადია დავლეთშინა** ( დ. 5 მარტი 1905 — გ. 5 დეკემბერი 1954) — ბაშკირი მწერალი ქალი. ბაშკირეთის ასსრ მწერალთა კავშირის წევრი (1935). პირველი ბაშკირი მწერალი ქალი.

დაიბადა ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1920 წლიდან სოფელ დენგიზბაევოში მუშაობდა მასწავლებლად და სწავლობდფა თათრეთ-ბაშკირეთის ტექნიკუმში ქალაქ სამარაში. 1932 წელს ჩააბარა მოსკოვის ინსტიტუტში. 1935-1937 წლებში სწავლობდა ბაშკირეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. მოთხრობაში „აიბიკე“ (1930, რუსული თარგმანი 1936) ნაჩვენებია ყოფილი მოჯამაგირის გადაქცევა საკოლმეურნეო მოძრაობის ხელმძღვანელად. ადრე ჩაგრული ბაშკირი-ქალის სულიერი აღორძინება მისი ბევრი მოთხრობის ძირითადი თემაა („მოთხრობათა კრებული“, 1935).

რომანი „ირგიზი“ (გამოქვეყნდა 1957) აჩვენებს ბაშკირი ხალხის რევოლუციურ ბრძოლას 1902 წლებიდან 20-იან წლამდე. რომანის გმირი აიბულათი რუსი რევოლუციონერების გავლენით ზრდის ხალხის ინტერესების შეგნებულ დამცველს. 1967 წელს მიენიჭა სალვათ იულაევის სახელობის პრემია რომანისათვის „ირგიზი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* ხადია დავლეთშინა

კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
კატეგორია:ბაშკირი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბაშკირეთის დროშა

**ბაშკირეთის დროშა** — ბაშკირეთის რესპუბლიკის ოფიციალური სიმბოლო. 2001 წლიდან 25 თებერვალი ბაშკირეთში სახელმწიფო დროშის დღეა.

## ისტორია 
1992 წელს ბაშკირეთის სსრ-ის უმაღლესმა საბჭომ ქვეყანას სახელი გადაარქვა და უწოდა ბაშკირეთის რესპუბლიკა. ამავე დღეს მიიღეს ბაშკირეთის რესპუბლიკის დროშაც პროპორციით 1:2.

ამჟამინდელი დროშა ახალი პროპორციებით მიიღეს 2003 წლის 12 თებერვალს სახელმწიფო კრების საკანონმდებლო პალატის, ყურულთაის, სხდომაზე . 

## აღწერა 
ბაშკირეთის დროშა არის მართკუთხა ქსოვილი პროპორციით 2:3. მასზე ჰორიზონტალურად დატანილია სამი თანაბარი ზოლი: ცისფერი, თეთრი და მწვანე. თეთრ ზოლზე ცენტრში დატანილია წრეში ჩასმული აყვავებული კურაიის გამოსახულება.

## გამოყენება 
ბაშკირეთის კანონის „ბაშკირეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო  სიმბოლოების შესახებ“  მიხედვით განსაზღვრულია იმ შენობების სია, რომელზეც მუდმივად უნდა ეკიდოს ქვეყნის დროშა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბაშკირეთის გერბი
* ბაშკირეთის ჰიმნი

## რესურსები ინტერნეტში
*ბაშკირეთის რესპუბლიკა  

## სქოლიო
კატეგორია:ბაშკირეთი
კატეგორია:ბაშკირეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:რუსეთის ფედერაციის სუბიექტების ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
იარადულუ

** იარადულუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ჩოქან ვალიხანოვი

**ჩოქან ჩინგისის ძე ვალიხანოვი** ( ნამდვილი სახელი და გვარია: **მუჰამედ ქანაფია**;  დ. ნოემბერი 1835 — გ. 10 აპრილი, 1865) — პირველი ყაზახი მეცნიერ-განმანათლებელი, ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი, ფოლკლორისტი და მოგზაური. მონაწილეობდა ექსპედიციებში შუა აზიასა და ჩინეთში. 

## ბიოგრაფია 
ჩოქან ჩინგისის ძე ვალიხანოვი დაიბადა 1835 წლის ნოემბერში. 1847 წლის შემოდგომაზე, 12 წლის ვალიხანოვმა მიატოვა მშობლიური სტეპი და მამის თანხლებით სწავლა დაიწყო ომსკის კადეტთა კორპუსში, რომლის დამთავრების შემდეგ (1853) მსახურობდა დასავლეთ ციმბირის გენერალ-საგუბერნატოროში. განსაკუთრებული ნიჭი გამოავლინა ისტორიის, გეოგრაფიისა და აღმოსავლური ფილოსოფიის სწავლებაში, რითაც მეტი ყურადღება მიიქცია. მასზე დიდი გავლენა მოახდინა ლიტერატორმა და ორიენტალისტმა ნიკოლოზ კოსტილეცკიმ და აგრეთვე ისტორიის მასწავლებელმა გონსევსკიმ. კადეტთა კორპუსში სწავლისას ვალიხანოვი დაუმეგობრდა ცნობილ მეცნიერს გრიგორ პოტანინს. 

1853 წელს 18 წლის ასაკში ვალიხანოვმა დაამთავრა კადეტთა კორპუსი, რის შემდეგად ჯარის ვაკალერიის კორნეტის ჩინი მიიღო. ჩოქან ვალიხანოვმა საზოგადოებრივი და სალიტერატურო მოღვაწეობა სწავლის დამთავრებისთანავე დაიწყო. ფორმალურად იგი იყო ციმბირის კაზაკთა ჯარის მე-6 საკავალერიო პოლკის ოფიცერი, თუმცა ფაქტობრივად დატოვეს დასავლეთ ციმბირის გენერალ-საგუბერნატოროში, ხოლო ერთი წლის შემდეგ დანიშნეს გენერალ გოსფორტის ადიუნქტად, რომელიც მაშინ დასავლეთ ციმბირსა და ყაზახეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილებს მართავდა.  

1861 წლის გაზაფხულზე მძიმე ავადმყოფობამ აიძულა იგი პეტერბურგი დაეტოვებინა. ექიმების რჩევით მშობლიურ სტეპში გაემგზავრა. მალე იგი ომსკში გაემგზავრა, ხოლო 1864 წლის ივლისში დაბრუნდა ვერნიში. ჩოქან ვალიხანოვი გარდაიცვალა 1865 წლის 10 აპრილს ტუბერკულოზით, 29 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Чокан Валиханов  
* Чокан Валиханов  

## ლიტერატურა
* Маргулан А. Основные этапы жизни и деятельности Ч.Ч. Валиханова. // Валиханов Ч. Избранные произведения. - М.: Наука, 1986. – 414 стр. – С.5-10
* Очерк жизни и деятельности Ч.Ч. Валиханова // Валиханов Ч.Ч. Собрание сочинений в пяти томах. Т.1. – Алма-Ата, 1984. – 432 стр. – С.9-79
* Чокан Валиханов в воспоминаниях современников, А.-А., 1964;
* Забелин И. М., Чокан Валиханов, М., 1956; 
* Сегизбаев О. А., Мировоззрение Ч. Валиханова, А.-А., 1959; 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1835
კატეგორია:გარდაცვლილი  10 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1865
კატეგორია:ყაზახი ისტორიკოსები
კატეგორია:ყაზახი ეთნოგრაფები
კატეგორია:ყაზახი ფოლკლორისტები
კატეგორია:ყაზახი მოგზაურები
მიშელ აუნი

**მიშელ ნაიმ აუნი** (; დ. 18 თებერვალი, 1935, ჰარეთ-ჰრეკი, ლიბანი) — ლიბანელი სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბანის შეიარაღებული ძალების გენერალი, პრემიერ-მინისტრი (1988-1990 წწ.) და პრეზიდენტი (2016 წლის 31 ოქტომბრიდან).

პრეზიდენტად აირჩიეს 2016 წლის 31 ოქტომბერს, ლიბანის პარლამენტის 46-ე საარჩევნო სხდომაზე. ლიბანი სახელმწიფოს მეთაურის გარეშე ცხოვრობდა, მას შემდეგ, რაც პრეზიდენტი მიშელ სულეიმანი გადადგა თავისი საპრეზიდენტო ვადის გასვლის შემდეგ 2014 წლის მაისში, რის შედეგადაც პარლამენტი ჩიხში შევიდა. პარლამენტმა ვერ აირჩია მემკვიდრე 29 თვის განმავლობაში და 45 წინა საპარლამენტო სხდომების მანძილზე.

1984 წელს, მიშელ აუნი დაინიშნა ლიბანის არმიის გენერლად. 1988 წლის 22 სექტემბრიდან 1990 წლის 13 ოქტომბრამდე, აუნის ეკავა პრემიერი-მინისტრისს თანამდებობა, შემდეგ ის თანამდებობიდან გაათავისუფლა ლიბანის პრეზიდენტმა ამინ ჟმაიელმა და თავად გახდა ლიბანის მთავრობის დროებითი მათაური.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 18 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიბანის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბაშკირები

**ბაშკირები** ( საკუთარი სახელწოდება **ბაშკორთ**) — თურქულენოვანი ხალხი, ბაშკირეთის მკვიდრი მოსახლეობა. ლაპარაკობენ ბაშკირულ ენაზე. მორწმუნე ბაშკირები სუნიტი მუსლიმანები არიან. საერთო რაოდენობა დაახლოებით 2 მილიონი ადამიანი. 2010 წლის სრულიად რუსეთის მოსახლეობის აღწერის მიხედვით რუსეთში ცხოვრობდა 1 584 554 მილიონი ბაშკირი, ამათგან 1 172 287 მილიონი საკუთრივ ბაშკირეთში.

ბაშკირების ეთნოგენეზი მეტად რთულია. სამხრეთ ურალი და მისი მომიჯნავე ტრამალები, სადაც მიმდინარეობდა ამ ხალხის ჩამოყალიბება, ძველთაგანვე წარმოადგენდა სხვადასხვა ენისა და კულტურის აქტიური ურთიერთზემოქმედების ასპარეზს. ბაშკირეთის სამხრეთ ოლქებში ძველი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულის II ნახევარში ცხოვრობდნენ ირანულენოვანი სარმატების მესაქონლე ტომები, ჩრდილოეთში კი ანანინოს კულტურის მიწათმოქმედი და მონადირე ტომები — ფინურ-უნგრული ხალხების წინაპრები.

## სქოლიო
კატეგორია:ბაშკირები
კატეგორია:რუსეთის ხალხები
კატეგორია:თურქულენოვანი ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ტობერკარი

**ტობერკარი** (; , „*ცირკის ჭა*“) — ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს სლაიგოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. სლაიგოს შემდეგ არის საგრაფოს სიდიდითა და მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ქალაქი. ტობერკარის მცხოვრებთა მნიშვნელოვან ნაწილს პოლონური თემი შეადგენს, რომელიც ადგილობრივ სამრეწველო და სავაჭრო ობიექტებშია დასაქმებული.

პირველად ტობერკარი ისტორიულ წყაროებში 1397 წელს მოიხსენიება, როდესაც ამ მიდამოებში ო'კონორების კლანის ორ ოჯახს შორის გაიმართა ბრძოლა.

ქალაქი, მიუხედავად თავისი მცირე ზომისა, დასავლეთ ირლანდიაში გამორჩეულია ღამის ცხოვრებით. აქ არის რამდენიმე ბარი, რესტორანი და ტრადიციული ირლანდიული ლუდხანა.

2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 747 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სლაიგოს საგრაფო.

## რესურსები ინტერნეტში
* ქალაქის ოფიციალური საიტი 
* EdenVilla Bed and Breakfast 

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:სლაიგოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ინისკრონი

**ინისკრონი** (; ) — პატარა ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს სლაიგოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, ატლანტის ოკეანის სანაპიროზე. ქვიშიანი სანაპიროთი, სალაშქრო ადგილებითა და გოლფის მოედნით მრავლად იზიდავს ვიზიტორს.

2011 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა 1 223 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სლაიგოს საგრაფო.

## რესურსები ინტერნეტში
*Kilglass, Church of Ireland
*http://www.enniscronekilglassgaa.com/doc/Kilglass_Enniscrone_Church_Bulletin.pdf
*Enniscrone
*Discover Enniscrone
*Enniscrone's Valley of Diamonds under threat 
*Enniscrone Online Enniscrone in an instant 
*Enniscrone Golf Course
*Enniscrone Walking Club 
*Enniscrone Kilglass GAA Club

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:სლაიგოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
პლატეოზავრი

**პლატეოზავრი** () — ხვლიკმენჯა დინოზავრების გვარი პლატეოზავრისებრთა ოჯახიდან, რომელიც გავრცელებული იყო ტრიასულ პერიოდში. მისი სიგრძე აღწევდა 6-დან 12 მეტრს, ხოლო წონა — 4 ტონამდე. პირველად აღწერა გერმანელმა პალეონტოლოგმა, ჰერმან მაიერმა 1887 წელს და ასევე სახელი პლატეოზავრიც მანვე შურჩია.

პლატეოზავრს ჰქონდა გრძელი კისერი და ტანთან შედარებით პატარა თავი, მკრივი სხეული და ძლიერი, გრძელი პროპორციული უკანა კიდურები, რისი წყალობითაც შეეძლო სწრაფად სირბილი. მცენარეებს ღეჭავდა ხერხივით ბასრი კბილების საშუალებით და მტრისგან თავს იცავდა წინა და უკანა კიდურების ბასრი ბრჭყალებით. 

იგი ტრიასული პერიოდის პირველი და კარგად შესწავლილი დინოზავრია. მისი ჩონჩხი აღმოჩენლი არის ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში, მათ შორის საფრანგეთში, შვეიცარიასა და გერმანიაში.

პლატეოზავრები დიდ ჯოგებად ცხოვრობდნენ. დინოზავრების ეს სახეობა ოთხ ფეხზე დადიოდა. მაღალი ხიდან ფოთლების მოსაგლეჯად ან მტაცებლისგან თავის დასაცავად უკანა კიდურებზე დგებოდა.

## ლიტერატურა
* *Gunga HC, Suthau T, Bellman A, Friedrich A, Schwanebeck T et al* (2007). «Body mass estimations for Plateosaurus engelhardti using laser scanning and 3D reconstruction methods». *Naturwiss* 94

## რესურსები ინტერნეტში
* *პლატეოზავრი*  Prehistoric Wildlife-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დინოზავრები
ირემელი

**ირემელი** ( ) — მთის მასივი რუსეთში, ბაშკირეთში. მდებარეობს სამხრეთ ურალში. წარმოადგენს მრავალმწვერვალიან მასივს, რომლის შემადგენლობაში ძირითადად გამოიყოფა: დიდი ირემელი (1582,3 მ) და მცირე ირემელი (1449,4 მ), რომლებიც ერთმანეთისაგან უნაგირისებრი მონაკვეთით არიან გამოყოფილი, რომლის სიგანეა დაახლოებით 1 კილომეტრი, ხოლო სიმაღლე 1200-1250 მ. მასივის შემადგენლობაშია აგრეთვე მთა ჟერებჩიკი (1184 მ). 

ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან სამხრეთ-დასავლეთისაკენ გადაჭიმულია 12 კილომეტრზე, ხოლო ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთისაკენ 8 კილომეტრზე. მასივის მთისძირში განლაგებულია მდინარეების: თიგინის, სინიაკის, დიდი ავნიარის, კარაგაიკისა და თიულიუკის სათავეები. ეს მდინარეები ბაშკირეთის უგრძესი მდინარის — ბელაიის შენაკადებია. 

დამახასიათებელია რელიეფის სხვადასხვა ფორმები, მათ შორის: კურუმები, ქვიური ქალაქები და მოწმეები. ირემელი აგებულია კვარციტ-ქვიშაქვებით. ნიშანდობლივია ლანდშაფტების მაღალი სარტყლურობა. ფერდობები შემოსილია წიწვოვანი ტყით, ხოლო მწვერვალზე მთის ტუნდრაა. კალთები ძლიერ არის დანაწევრებული. 

ბაშკირეთის რესპუბლიკის მთავრობის გადაწყვეტილებით, ტერიტორია, რომელიც მიბჯენილია ირემელის მასივს (ავალიაკის ქედის ჩათვლით) ბუნების პარკად არის გამოცხადებული.

ორონიმი (მწვერვალის სახელწოდება) ძალიან ძველია, არ აქვს ერთმნიშვნელოვანი ეტიმოლოგია, იგი რეკონსტრუირებულია ბაშკირული და მონღოლური ენებისაგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ირემელი — ბაშკირული ენციკლოპედია  

კატეგორია:ბაშკირეთის მთები
ვილჰელმ კუბე

220px|მინი|ვილჰელმ კუბე
**ვილჰელმ რიხარდ პაულ კუბე** (; დ. 13 ნოემბერი, 1887, გერმანიის იმპერია — გ. 22 სექტემბერი, 1943, მინსკი, ბელარუსის სსრ) — გერმანელი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 1941–1943 წლებში ბელარუსის გენერალური ოკრუგის გენერალ-კომისარი. 1943 წელს, საბჭოთა პარტიზანების მიერ ორგანიზებული ოპერაციის შედეგად კუბე მოკლეს. უშუალო შემსრულებელი იყო ელენა მაზანიკი, რომელსაც საბჭოთა კავშირის გმირის წოდება მიენიჭა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვილჰელმ კუბე – ბუნდესარქივი
* Ночная ликвидация. Фильм Леонида Млечина

კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:გერმანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ნაცისტები
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (ვაიმარის რესპუბლიკა)
კატეგორია:რაიხსტაგის დეპუტატები (მესამე რაიხი)
კატეგორია:მინსკში გარდაცვლილები
მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტი

**მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტი** (რუსულად Моско́вский госуда́рственный лингвисти́ческий университе́т, უწინდელი "მოსკოვის მორის ტორეზის სახელობის უცხო ენათა სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტი", რუსულად Московский государственный педагогический институт иностранных языков имени Мори́са Торе́за) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება მოსკოვში.

მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტი არის რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი უმაღლესი სასწავლებელი ენათმეცნიერების დარგში. უნივერსიტეტში განათლებას ეუფლება დაახლოებით 10 000 სტუდენტი და ასპირანტი, სწავლება მიმდინარეობს 35 უცხოურ ენაზე.

## სტრუქტურული ქვეგანყოფილებები 
მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტი 11 ფაკულტეტი:

* ინგლისური ენის ფაკულტეტი
* მთარგმნელობითი ფაკულტეტი
* გერმანული ენის ფაკულტეტი
* ფრანგული ენის ფაკულტეტი
* საერთაშორისო ურთიერთობათა და სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ინსტიტუტი
* დაუსწრებელი სწავლების ფაკულტეტი
* მეორე უმაღლესი განათლების ფაკულტეტი
* სამხედრო სწავლების ფაკულტეტი
* უცხოელ მოქალაქეთა სწავლების ფაკულტეტი
* მასწავლებელთა კვალიფიკაციის ამაღლების ფაკულტეტი

მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტის სასწავლო ინსტიტუტები:

* მორის ტორეზის სახელობის უცხო ენათა ინსტიტუტი
* კვალიფიკაციის ამაღლების დარგთაშორისო ინსტიტუტი

## უნივერსიტეტის საერთაშორისო თანამშრომლობის ცენტრები 
მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტი აქტიურად თანამშრომლობს სხვადასხვა უცხოურ უმაღლეს სასწავლებლებთან, სასწავლო დაწესებულებებთან და საერთაშორისო ორგანიზაციებთან. არსებული თანამშრომლობის მთავარი შემადგენელს წარმოადგენს მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტის ენობრივი ცენტრები:

* დამოუკიდებელ სახელმწიფოთა კავშირის (რუსული აბრევიაციით СНГ) მონაწილეთა ენებისა და კულტურების ცენტრები;
* იბერიულ-ამერიკული პროგრამების ცენტრები;
* იტალიური ენისა და კულტურის ცენტრები;
* ესპანური ენისა და კულტურის ცენტრი;
* გერმანული ენისა და კულტურის ცენტრი;
* ინგლისური ენისა და კულტურის ცენტრი;
* ნიდერლანდური იენისა და კულტურის ცენტრი;
* კანადის ენების, კულტურებისა და განათლების შემსწავლელი ცენტრი;
* იაპონური ენისა და კულტურის ცენტრი;
* თურქული ენისა და კულტურის ცენტრი;
* კანადის ცენტრი;
* ავსტრიის ბიბლიოთეკა;
* საერთაშორისო უშიშროების საინფორმაციო ცენტრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მოსკოვის სახელმწიფო ლინგვისტური უნივერსიტეტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:რუსეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:მოსკოვი
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
რენე მუავადი

**რენე მუავადი** (დ. 17 აპრილი, 1925, ზღარტა, ლიბანი — გ. 22 ნოემბერი, 1989, ბეირუთი, ლიბანი) — ლიბანის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ლიბანის პრეზიდენტი 1989 წლის 5 ნოემბიდან 22 ნოემბრამდე, 17 დღის განმავლობაში. მოკლა უცნობმა თავდამსხმელმა. 

## ბიოგრაფია 
რენე მუავადი დაიბადა 1925 წლის 17 აპრილს ქალაქ ზღარტაში, რომელიც მდებარეობდა საფრანგეთის სამანდატო ტერიტორიაზე. იგი სწავლობდა ტრიპოლის სკოლა დე ლა სალიაში, რის შემდეგაც სწავლა განაგრძო წმინდა იოსების კოლეჯში, რომელიც მდებარეობდა ქალაქ აინტურაში. კოლეჯის დასრულების შემდეგ სწავლა განაგრძო ბეირუთის წმინდა იოსების უნივერსიტეტში, სადაც 1947 წელს მიენიჭა იურისტის სპეციალობა. მუშაობდა აბდალა იაფის იუიდიულ ფირმაში, რომელსაც 7-გზის ეკავა ლიბანის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა. 

1951 წელს მუავადმა პირველად მოსინჯა პოლიტიკაში ძალები, შეეცადა ეროვნულ ასამბლეაში კენჭი ეყარა ქალაქ ზღარტიდან, მაგრამ დამარცხდა, რადგან გამოვლინდა ალიანსი მასსა და ფრანგულ კლანს შორის. თუმცა იგი შემდგომ მაინც აირჩიეს ქვეყნის პარლამენტში. 1957 წელს იგი პარლამენტარი გახდა. მუავადის ხელახლა არჩევა მოხდა ასევე 1960, 1964, 1968 და 1972 წლებში. 1972 წლის არჩევნები აღმოჩნდა ბოლო მის მიერ პრეზიდენტის თანამდებობის დაკავებამდე, რადგან 1975-1990 წლებში ქვეყანაში მიმდინარე სამოქალაქო ომმა გარკვეული ვადით გადადო საპარლამენტო არჩევნები. 

1952 წელს მუავადი დააპატიმრეს ქალაქ ალეიში, იმ მასობრივ არეულობებში მონაწილეობისათვის, რომელმაც გამოიწვია დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ ლიბანის პირველი პრეზიდენტის, ბიშარა ელ-ხურის გადადგომა, თუმცა მალევე გაათავისუფლეს და გაემგზავრა ლატაკიაში, სირიაში, ხოლო შემდეგ ეგვიპტეში სადაც იგი ცხოვრობდა რამდენიმე წლის განმავლობაში. ეგვიპტეში  იგი შეხვდა და პირადად გაიცნო პრეზიდენტი გამალ აბდელ ნასერი.

პარლამენტში არჩევის შემდეგ რენე მუავადი ფუად შეჰაბის აქტიური მომხრე გახდა, მასთან ერთად იგი ხელმძღვანელობდა პარლამენტის საფინანსო და საბიუჯეტო კომიტეტს, 1961 წლის 31 ოქტომბრიდან 1964 წლის 20 თებერვლამდე რაშიდ ქარამეს მთავრობაში ეკავა საფოსტო კავშირისა და ტელეკომუნიკაციების მინისტრის თანამდებობა. 1969 წლის 16 იანვრიდან 24 ნოემბრამდე ეკავა საზოგადოებრივ საქმეთა მინისტრის თანამდებობა. 1970 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მან მხარი დაუჭირა სულეიმან ფრანჟიეს. ამის შემდეგ დიდი ხნის განმავლობაში იგი მნიშვნელოვან თანამდებობაზე არ ყოფილა. 1980 წლის 25 ოქტომბერს იგი პრეზიდენტ ილიას სარკისის მთავრობაში დაინიშნა განათლებისა და კულტურის მინისტრად და აღნიშნული თანამდებობა ეკავა 1982 წლის 24 სექტემბრამდე.

1989 წლის 5 ნოემბერს რენე მუავადი აირჩიეს ქვეყნის პრეზიენტად. 17 დღის შემდეგ, როდესაც იგი ბრუნდებოდა დამოუკიდებლობის დღისადმი მიძღვნილი ზეიმიდან, დასავლეთ ბეირუთში მისი ავტომანქანა კოლონასთან ერთად აფეთქდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* René MOAWAD Foundation 
* Zgharta.com

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  17 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:XX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
იენიგიუნი

**იენიგიუნი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ზალიმხანა

**ზალიმხანა** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  აღსთაფის რაიონში.     მოსახლეობის რაოდენობა —  	  	1 163 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*
 
 

კატეგორია:აღსთაფის რაიონის სოფლები
ვეფხვის ხევი

**„ვეფხვის ხევი“** () — ნაკრძალი ტაჯიკეთში. მდებარეობს ტაჯიკეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ავღანეთის საზღვრის სიახლოვეს, მდინარეების ფანჯისა და ვახშის შეერთების ადგილას და 40 კილომეტრის მანძილზეა გადაჭიმული მდინარე ვახშის გასწვრივ. დაარსდა 1938 წლის 4 ნოემბერს.

ჭალისა და ტუგაის ტყეების გარდა, ფანჯის მარჯვენა და ვახშის ორივე სანაპიროზე 320-325 მ სიმაღლეზე ნაკრძალის შემადგენლობაში შევიდა ქვიშიანი უდაბნოს — ქაშქაყუმისა (530 მ-მდე) და ბურითაუს მაღლობის (დაახლოებით 1000 მ) მონაკვეთები და აგრეთვე აქთაუს ქედის სამხრეთი ტოტების დაბალმთიანეთი — ხოჯა-ყაზიანის მთები (550 მ-მდე).

ჯერ კიდევ XX საუკუნის დასაწყისში მდინარე ვახშის ხეობა იყო შუა აზიის ერთ-ერთი ყველაზე მეჩხრად დასახლებული და შეუსწავლელი რაიონი. მდინარის ნაპირი ტუგაის ტყით დაიფარა, ხოლო ყიშლაღები მეტად იშვიათად გვხვდებოდა. ჭალის მიწების, ტუგაის ტყეებისა და მათთან მიბჯენილი უდაბნოების იერ-სახე შეიცვალა 30-იან წლებში, როდესაც დაიწყო ვახშის ხეობის სასოფლო-სამეურნეო ათვისება. ვახშის ხეობის ათვისების პირველსავე წლებში იყო შემოთავაზება მისი თავისებური ტუგაის ტყის ლანდშაფტის დაცვის ქვეშ აყვანისა და სპეციალური ნაკრძალის შექმნის შესახებ.

დამატებითი კვლევების შემდეგ, 1938 წელს ქურციკებისა და ურიალების სულადობის დაცვისათვის „ვეფხვის ხევის“ უროჩიშჩეში 50 000 ჰა ფართობზე შეიქმნა რესპუბლიკური სანადირო ნაკრძალი, რომლის შემადგენლობაში ტუგაის გარდა შევიდა აგრეთვე უდაბნოებისა და დაბალმთიანეთების მონაკვეთები. ნაკრძალის შექმნას ხელი უნდა შეეწყო ფლორის, ბაქტრიული ირემისა და ხოხობის შესწავლასა და დაცვას. თავდაპირველად ნაკრძალის ორგანიზაცია დააკისრეს ტაჯიკეთის სსრ სსრკ-ის მიწათმოქმედების სახალხო კომისარიატს. 1941 წლის იანვარში ნაკრძალი „ვეფხვის ხევი“ გადაეცა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ტაჯიკეთის ფილიალს. 

40-იანი წლების დასაწყისში ნაკრძალის ფართობი შეამცირეს 5-7 ათას ჰა-მდე, ბაქტრიული ირმებისა და ურიალების რაოდენობა მკვეთრად შემცირდა. შემდეგ წლებში „ვეფხვის ხევის“ ფართობი გაიზარდა 52 000 ჰა-მდე, თუმცა 1976 წელს სასოფლო-სამეურნეო საჭიროების გამო ვახშის მარჯვენანაპირეთს მოწყვიტეს ერთ-ერთი საუკეთესო ტყის მასივი „პოლვანტუგაი“ ფართობით 1000 ჰა. დღეისათვის „ვეფხვის ხევის“ ფართობია 49 700 ჰა.

„ვეფხვის ხევისათვის“ დამახასიათებელია რელიეფის რბილი ფორმები და კარგად განვითარებული მდინარეთა ხეობები. ნაკრძალის ზედა ტერასებზე ფართოდ არის გავრცელებული ბორცვები და სერები. ფანჯისა და ვახშის კალაპოტების სიახლოვეს ბორცვიან-სერებიანი ზედაპირი თანდათან გადადის ბრტყელ ალუვიურ ვაკეში, რომელიც ძველ ფართო ხეობას წარმოადგენს. ვახშის ხეობაში სულ 6 ტერასა გამოიყოფა, რომელთაგან 3 ნაკრძალის ტერიტორიაზეა მოქცეული.

„ვეფხვის ხევის“ კლიმატი მკვეთრად კონტინენტური და მშრალია. ზამთარში ჭარბობს ზომიერი განედების ჰაერის მასები, ხოლო ზაფხულში — ტრიპიკული. ჰაერის საშუალოწლიური ტემპერატურა შეადგენს 14–17 °C, ყველაზე ცივი თვის — იანვრის ტემპერატურა 2-0 °C; ივლისის 28–32 °C, უყინვო პერიოდის ხანგრძლივობა 250–310 დღეა.

გვხვდება: ზოლებიანი აფთარი, ტურა, ლელიანის კატა, გარეული ღორი, ქურციკი, მაჩვზღარბა, ნუტრია, მგელი, ჩვეულებრივი მელა, ურიალი. არის ფრინველთა მრავალი სახეობა. 1954 წელს ნაკრძალის ტერიტორიაზე უკანასკნელად იყო რეგისტრირებული თურანის ვეფხვი. ნაკრძალზე ვრცელდება რამსარის კონვენცია.

## ლიტერატურა
* Заповедники СССР. Заповедники Средней Азии и Казахстана, Москва, «Мысль», Ст. 399, Г. 1990.

კატეგორია:ტაჯიკეთის ნაკრძალები
ილიას სარკისი

**ილიას სარკისი** ( დ. 20 ივლისი, 1924, შაბანიიეხი, ლიბანი — გ. 27 ივნისი, 1985, პარიზი, საფრანგეთი) — ლიბანელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, ლიბანის პრეზიდენტი 1976 წლის 23 სექტემბრიდან 1982 წლის 22 სექტემბრამდე.

## ბიოგრაფია 
ილიას სარკისი დაიბადა 1924 წლის 20 ივლისს, მთიან ლიბანში, სოფელ შაბანიიეხში, მარონიტების ოჯახში. ოჯახი საკმაოდ შეძლებული იყო, ჰქონდათ საკუთარი მაღაზია.

სარკისმა სწავლა დაიწყო საკუთარი სოფლის სკოლაში, ხოლო შემდეგ სწავლა გააგრძელა ბეირუთის ერთ-ერთ საშუალო სკოლაში. ბეირუთის წმინდა იოსების უნივერსიტეტში სწავლის პერიოდში მუშაობდა რკინიგზის კლერკად. 1948 წელს, უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ მიიღო იურისტის კვალიფიკაცია.

უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ სამი წლის განმავლობაში მუშაობდა ადვოკატად. მოგვიანებით იგი გახდა ლიბანის არმიის მეთაურის ფუად შეჰაბის პროტეჟე. შეჰაბი პრეზიდენტად აირჩიეს 1958 წელს. სარქისი დაინიშნა კონტროლის პალატის მაგისტრატორად, ხოლო 1953 წელს პრეზიდენტის პალატის გენერალურ დირექტორად. 1968 წელს დაინიშნა ლიბანის ცენტრალური ბანკის მმართველად და ამ თანამდებობაზე იმუშავა 9 წლის განმავლობაში. მისი დანიშვნა ბანკის მმართველად განაპირობა პრეზიდენტ შარლ ელუს სურვილმა, მას უნდოდა ქვეყნის საბანკო სისტემის რეორგანიზაცია, რომელიც დააზარალა 1968 წლის საბანკო კრიზისმა. თუმცა 6 წლის შემდეგ, გააფთრებული სამოქალაქო ომის დროს იგი მაინც აირჩიეს პრეზიდენტად. მისი პრეზიდენტად არჩევა, როგორც ამბობენ, მოხდა სირიელების ზეწოლით. მისი მოწინააღმდეგეები ამბობენ, რომ იგი იყო დამასკოს კანდიდატი და ჰაფეზ ასადის სასურველი კანდიდატი ლიბანის პრეზიდენტის თანამდებობაზე. აქედან გამომდინარე იგი იყო სომხების ინტერესების აქტიური და უკომპრომისო დამცველი თავის ქვეყანაში. ილიას სარკისი ეროვნულმა ასამბლეამ 66 ხმით აირჩია პრეზიდენტად. სარკისის პრეზიდენტობა ლიბანის ქრისტიან და მუსულმან ექსტრემისტებს შორის შეიარაღებული დაპირისპირების ესკალაციას დაემთხვა. 1976 წლის ნოემბერში ილიას სარკისს სურდა თავისი მეგობრის ქამალ ჯუმბლატის მთავრობაში შეყვანა, მაგრამ ჰაფეზ ასადი ამის წინააღმდეგ წავიდა, რადგან ჯუმბლატი ქვეყანაში სირიის გავლენის წინააღმდეგი იყო.

1980 წლის 5 მარტს სარკისმა შეიმუშავა საკუთარი პოლიტიკური სტრატეგია ქვეყანაში ეროვნული თანხმობისათვის. იგი ოთხ ძირითად პირობას ემყარებოდა:

* ერთობა
* დამოუკიდებლობა
* საპარლამენტო დემოკრატია
* ეგვიპტესა და ისრაელს შორის დადებული კემპ-დევიდის შეთანხმების უარყოფა.

1980 წლის ივნისში თანამდებობიდან გადადგა პრემიერ-მინისტრი სალიმ ჰოსი ლიბანში მშვიდობის მიღწევაში სარკისის უუნარობისადმი პროტესტის ნიშნად.

ილიას სარკისის ვადის გასვლამდე ცოტა ხნით ადრე ქვეყანაში შეიჭრა ისრაელის არმია და დაიწყო ლიბანის ომი.

ილიას სარკისი გარდაიცვალა 1985 წლის 27 ივნისს პარიზში, კიბოს დიაგნოზით, 61 წლის ასაკში.

## სქოლიო
კატეგორია:ლიბანის პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიბანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985