open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჩაღლაიანი (ფინდიქლის რაიონი)

**ჩაღლაიანი** () — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 509 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
ძველი სახელი იყო „აბ-ი ულია“. ლაზური სოფელი აბ-ი ულია ნიშნავს ზედა წყალს. სოფლის სახელი 1876 წლის ტრაპიონის პროვინციის წელიწდეულში და 1928 წლის ოსმალურ სოფლების სიაში მოხსენიებულია როგორც აბ-ი ულია (آب علیا). დღევანდელი ჩაღლაიანის ღელის ქვედა ნაწილში მდებარეობდა ასევე ლაზური სოფელი „აბ-ი სუფლა“ (آب سفلا). სოფელი მოგვიანებით იწერებოდა როგორც „აბუსუფლა“. ეს დასახლება დღეს ფინდიქლის დაბის ერთ-ერთი უბანია.

სოფელი აბ-ი ულია მდებარეობს რეგიონში, რომელიც იანტიკურ ხანაში კოლხეთის სამეფოს ნაწილი იყო. ეს რეგიონი ოსმალების ხელში გადავიდა ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს. აბ-ი ულია,ტრაპიზონის ეიალეთის საზღვრებში, 1867 წელს გახდა ახლად დაარსებული ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის სოფელი. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ის მოხსენიებულია როგორც ამ სანჯაყის ხოფას კაზას არჰავის ნაჰიეს სოფელი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 71 ოჯახში მცხოვრები 171 ადამიანისგან. თითო ოჯახზე დაახლოებით 2,4 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ აღრიცხული იყო მხოლოდ სოფლის მამაკაცი მოსახლეობა. როდესაც ვამატებთ ქალების რაოდენობას, რაც მამაკაცების რაოდენობის ტოლია, ჩანს, რომ სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 342 ადამიანისგან. სოფელში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხული იყო 352 ცხვარი და თხა, 5 ცხენი და 3 ჭაკი, 217 ძროხა და 6 ხარი. კულტურის ისტორიკოსი ნიკო მარი 1910 წელს აბუს ღელის ორ ტოტზე განლაგებულ ლაზურ სოფლებს შორის ასახელებს აბ-ი ულიასაც. მიუხედავად იმისა, რომ აბ-ი ულია 1940 წლის საყოველთაო აღწერაში კვლავ მოხსენიებულია როგორც „აბუსუფლა“, 1950 წლის საყოველთაო აღწერაში ის უკვე აღრიცხულია როგორც ჩაღლიანი (შემდგომში ჩაღლაიანი). აშკარაა, რომ ამ ორ თარიღს შორის სოფლის სახელი შეიცვალა ჩაღლიანით. 1940 წელს სოფელი ეკუთვნოდა ჩორუჰის პროვინციის ხოფას კაზას ვიჩეს ნაჰიეს, ხოლო 1950 წელს - ჩორუჰის პროვინციის ფინდიქლის რაიონის ცენტრალურ ნაჰიეს. სახელის შეცვლის მიუხედავად, სოფლის ძველი სახელი ახალ სახელთან ერთად, „ჩაღლაიანი (აბუულია)“ ფორმით, გარკვეული დროის განმავლობაში კვლავ გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში.

## სქოლიო
კატეგორია:ფინდიქლის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ბერმუდის კუნძულები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბერმუდის კუნძულებმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთვრამეტედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბერმუდის კუნძულები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ავთანდილ დოლიძე

**ავთანდილ ვახტანგის ძე დოლიძე** (დ. 18 ივნისი, 1941, თბილისი) — ქართველი ქიმიკოსი, ქიმიის მეცნიერების დოქტორი (1988), პროფესორი (1990).

დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი (1963). 1964 წლიდან მუშაობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის (2006 წლიდან — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის) პეტრე მელიქიშვილის სახელობის ფიზიკისა და ორგანული ქიმიის ინსტიტუტში სხვადასხვა თანამდებობაზე. 2004 წლიდან ევროპის უსაფრთხოებისა და თანამშრომლობის ორგანიზაციის (ეუთო) საერთაშორისო ტექნიკური ექსპერტი. 

კვლევის ძირითადი მიმართულებაა: ნატიფი ორგანული სინთეზის, ქიმიური ეკოლოგიურად სახიფათო ნარჩენების უტილიზაციისა და დაბინძურებული ტერიტორიების რეაბილიტაციის ტექნოლოგიების მეცნიერული საფუძვლების შექმნა და პრაქტიკული გამოყენება. განხორციელებული აქვს მრავალტონაჟიანი სამუშოები სახიფათო სამხედრო ნარჩენების გაუვნებელყოფის დარგში. მიღებული აქვს პეტრე მელიქიშვილის პრემია (2007). დაჯილდოებულია ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენით (2002). 
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1963)
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:ვახტანგ გორგასლის III ხარისხის ორდენის კავალრები
ბერმუდის კუნძულები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბერმუდის კუნძულებმა** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრამეტედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ მხოლოდ ერთი ოქროს მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბერმუდის კუნძულები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ჩრდილოეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ევგენი ვრონსკი

**ევგენი ვრონსკი** (დ. 10 იანვარი, 1883, სოფ. სოროჩინსკოე, ახლანდელი სამარის ოლქი. — გ. 30 აპრილი, 1942) — საოპერო მომღერალი (ბარიტონი) და პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1941).

## ბიოგრაფია
1909 წლიდან მღეროდა მოსკოვისა და ოდესის საოპერო თეატრების სცენებზე. 1915–1919 წლებში იყო ზ. ფალიაშვილის სახელობის თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. შესრულებული აქვს პარტიები: ონეგინი (პ. ჩაიკოვსკის „ევგენი ონეგინი“), რიგოლეტო (ჯ. ვერდის „რიგოლეტო“), დემონი (რუბინშტეინის „დემონი“). 

1925 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში  (1932 წლიდან პროფესორი). ო. ბახუტაშვილ–შულგინასთან ერთად იგი ქართული ვოკალური პედაგოგიური სკოლის ერთ–ეერთი ფუძემდებელია. მისი მოწაფეები იყვნენ: დ. ანდღულაძე, დ. ბადრიძე, დ. გამრეკელი, ვ. კანდელაკი, ბ. კრავეიშვილი, ნ. ხარაძე. 

## ჯილდოები და აღიარება
* 1941 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი

## ლიტერატურა
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი. თბილისი. 2007. გვ. 103

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:საოპერო მომღერლები
კატეგორია:ბარიტონები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კონსტანტინე ღამბარაშვილი

**კონსტანტინე ღამბარაშვილი** (დ. 1912 —  გ. 1949, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ინჟინერი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. იყო 1930-იანი წლების თბილისის ერთ-ერთი უძლიერესი მოჭადრაკე და თბილისის პირველობის მონაწილე. 

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:**

**1. მb4 მფ:b4**
**2. მფf4 e2**
**3. მფf3 e1ლ** 
**4. კd2 ლ:d2** 
**5.ეd8** პატი 

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ქეთო ლანდია

**ქეთევან (ქეთო) ლანდია** (დ. 29 მარტი, 1914, თბილისი — გ. 17 მაისი, 2001) — ქართველი მსახიობი, დიქტორი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1976). საქართველოს ღირსების ორდენის კავალერი (1995).

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი.

სტუდენტობიდანვე გამორჩეული დეკლამაციის ნიჭის წყალობით აღიარეს მხატვრული კითხვის ოსტატად. მონაწილეობდა მუშა-ახალგაზრდობის თეატრის სპექტაკლებში. მისი მხატვრული მეტყველების პედაგოგი იყო ნ. შიუკაშვილი. 1932-იდან, დიქტორების კონკურსში გამარჯვების შემდეგ, 60 წლის განმავლობაში იყო საქართველოს ტელევიზიისა და რადიომაუწყებლობის სახელმწიფო კომიტეტის დიქტორი. მონაწილეობდა ლიტერატურულ-დრამატულ და საბავშვო გადაცემებში. კითხულობდა ქართველი კლასიკოსების, თანამედროვე მწერლებისა, პოეტების ლექსებსა და მოთხრობებს. 

## ჯილდოები და აღიარება
*1961 : საქართველოს დამსახურებული არტისტი
*1976 : საქართველოს სახალხო არტისტი
*1995 : ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1914
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
გიორგი კაკაბაძე (მოჭადრაკე)

**გიორგი კაკაბაძე** (დ. 21 მარტი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ —  გ. 30 ივნისი, 1995, თბილისი, საქართველო) — ქართველი ინჟინერი, ჟურნალისტი და საჭადრაკო კომპოზიტორი, საბჭოთა კავშირის ოსტატობის კანდიდატი ჭადრაკში, ადგენდა ორსვლიან და მრავალსვლიან ამოცანებს. მუშაობდა რადიო „თავისუფლებაში“.

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:**

**1. ლc7**
ამოცანის მეორე ვარიანტში მხედარი b5-ის ნაცვლად დაფაზე დგას კუ f2 უჯრაზე. მისი ამოხსნაა **1. ლg5**

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
დავით დოლიძე

**დავით იაგორის ძე დოლიძე** (დ. 3 თებერვალი, 1908, სოფ. ბუკნარი, ახლანდ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 9 სექტემბერი, 1960, თბილისი) — ქართველი მათემატიკოსი და მექანიკოსი, საქართველოში ჰიდროაერომექანიკის დარგის მეცნიერული კვლევის ფუძემდებელი. ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი (1945), პროფესორი (1945).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი (1928). 1934–1938 წლებში იყო თბილისის სატყეო ინსტიტუტის, ხოლო 1939–1947 წლებში — საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის მათემატიკის კათედრის გამგე, 1941–1945 წლებში — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის მათემატიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა განყოფილების სწავლული მდივანი, 1947–1954 წლებში — თსუ-ის პრორექტორი სასწავლო ნაწილში, 1949–1954 წლებში — ტექნიკის მექანიკის კათედრის გამგე, 1954–1960 წლებში — ჰიდროაერომექანიკის კათედრის გამგე. სწავლობდა ბლანტი სითხის არასტაციონარულ სასაზღვრო ამოცანათა ამონახსნების ეფექტური აგების, არსებობისა და ერთადერთობის საკითხებს. 1960 წელს სახელმძღვანელოს შედგენისათვის „ჰიდროაერომექანიკა“ მიენიჭა თსუ-ის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის პირველი პრემია. 

## ბიბლიოგრაფია
* დეფორმად სხეულთა მექანიკის შესავალი, თბ., 1951; 
* თეორიული მექანიკის მოკლე კურსი, თბ., 1956; 
* ჰიდროაერომექანიკა, თბ., 1960; 
* Некоторые вопросы нестационарного течения вязкой жидкости, Тб., 1960.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 3 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1960
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი მექანიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატები
ვალერიან დოლიძე

**ვალერიან სერგოს ძე დოლიძე** (დ. 14 მაისი, 1916, ბათუმი, — გ. 14 აპრილი, 1993, თბილისი) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1959).

დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრთან არსებული სტუდია (1935). 1931-1935 და 1940-1959 წლებში იყო რუსთაველის თეატრის, 1937-1939 წლებში — სოხუმის თეატრის მსახიობი. 1959 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა. მნიშვნელოვანი როლებია: რომეო (უ. შექსპირის „რომეო და ჯულიეტა“), ურიელი (კ. გუცკოვის „ურიელ აკოსტა“), ფერდინანდი (ფ. შილერის „ვერაგობა და სიყვარული“), ერეკლე (ა. სუმბათაშვილის „ღალატი“), ჯემალი (ი. მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“), ლევანი (ლ. ქიაჩელის „ტარიელ გოლუა“), კრეონი (სოფოკლეს „ოიდიპოს მეფე“). გადაღებულია ფილმებში: არჩილი („მეგობრობა“, 1940), პოეტი („დავით გურამიშვილი“, 1946), ბეგლარი („წუთისოფელი“, 1971), ფანცხავა („გაქცევა გათენებისას“, 1975). მიღებული აქვს სსრკ სახელმწიფო პრემია (1951).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული  14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული  1916
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1993
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
ვახტანგ დოლიძე

**ვახტანგ ონისიმეს ძე დოლიძე** (დ. 20 მაისი, 1918, ქუთაისი, — გ. 17 აგვისტო, 1986, თბილისი) — ქართველი არქიტექტორი, ხელოვნებათმცოდნე. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1982), საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1993, გარდაცვალების შემდეგ). 

დაამთავრა საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტი (1941). მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში. 1946 წლიდან მუშაობდა გ. ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში (1971 წლიდან კულტურის ძეგლთა აღწერილობის განყოფილების გამგე). დოლიძის შრომების ძირითადი საკითხებია: შუა საუკუნეების არქიტექტურული ძეგლების, მთიანი საქართველოს საცხოვრებელი სახლების არქიტექტურა, ჩრდილოეთ კავკასიის და საქართველოს კულტურული კავშირები, მატერიალური კულტურის ძეგლების მეცნიერული აღწერა და სხვ. 

## ბიბლიოგრაფია
* გარბანი. ქართული ხუროთმოძღვრების IX–X სს. ძეგლი ხევში, თბ., 1958; 
* ხევის ხალხური საცხოვრებელი სახლები, «ქართული ხელოვნება », 1959, ტ. 5; 
* კაზრეთის ხუროთმოძღვრული კომპლექსი, იქვე, 1987, ტ. 9; 
* Окрестности Тбилиси, Тб., 1960 (თანაავტ.: Р. Шмерлинг, Т. Барнавели); 
* Военно-грузинская дорога. Путеводитель по архитектурным памятникам, Тб., 1956 (თანაავტ.: Р. Шмерлинг); Рустави, Тб., 1962.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი ხელოვნებათმცოდნეები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ინდუსტრიული ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
ბოლივია 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**ბოლივიამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეთოთხმეტედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*სპორტული ბმულები 

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:ბოლივია ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ანტ-1

მინი|ანტ-1 მოდელის თვითმფრინავი
**ანტ-1** () — ერთადგილიანი ექსპერიმენტული სპორტული თვითმფრინავი, რომელმაც პირველი ფრენა განახორციელა 1923 წლის 21 ოქტომბერს; წარმოადგენდა ა. ტუპოლევის საცდელ-საკონსტრუქტორო ბიუროს () მიერ თვითმფრინავის დამუშავების პირველ მცდოლობას. თვითმფრინავი იყო შერეული დიზაინის მონოპლანი.

## საფრენოსნო მახასიათებლები
*ფრთათშორისი განი — 7.20 მ;
*თვითმფრინავის სიგრძე — 5.40 მ;
*თვითმფინავის სიმაღლე — 1.70 მ;
*ფრთის ფართობი — 10.00 მ²;
*მასა (ცარიელი) — 229 კგ;
*მასა (დატვირთული) — 360 კგ;
*ძრავის ტიპი — 1 ცალი ცილ.ძრ. «Анзани»;
*სიმძლავრე — 1 х 35 ცხ.ძ.;
*მაქსიმალური სიჩქარე — 125 კმ/სთ;
*კრეისერული სიჩქარე — 115 კმ/სთ;
*ფრენის სიშორე — 540 კმ;
*ფრენის ჭერი — 600 მ;
*ეკიპაჟი — 1 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*airwar.ru // АНТ-1

კატეგორია:ტუპოლევის თვითმფრინავები
ვლადიმერ დოლიძე (ქიმიკოსი)

**ვლადიმერ ალექსანდრეს ძე დოლიძე** (დ. 25 აპრილი, 1932, თბილისი — გ. 2016) — ქართველი მეცნიერი ქიმიისა და ქიმიური ტექნოლოგიის, ხელსაწყოთმშენებლობისა და სენსორების დარგში. ტექიკურ მეცნიერებათა დოქტორი (1985), პროფესორი (1989).

დაამთავრა მოსკოვის დ. ი. მენდელეევის სახელობის ქიმიურ-ტექნოლოგიური ინსტიტუტი (1956). სხვადასხვა პოზიციაზე მუშაობდა თბილისის სამეცნიერო-საწარმოო გაერთიანება „ანალიზხელსაწყოში“ (1956-1993), ექსპერიმენტული და კლინიკური მედიცინის სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტში (1994 წლიდან). 1981–1993 წლებში დოლიძე იყო სსრკ ხელსაწყოთმშენებლობის სამინისტროს ელექტროქიმიური ხელსაწყოთმშენებლობის მთავარი კონსტრუქტორი; ითვლება ყოფილ საბჭოთა კავშირში pH-მეტრიისა და იონომეტრიის ერთ-ერთ ფუძემდებელად. 2006 წლიდან იყო საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სრული პროფესორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო შრომა. 

მინის ელექტროდის თეორიისა და მასალების ელექტროდული თვისებების დარგში ჩატარებულ სამუშაოთა ციკლისათვის, სპეციალისტების ჯგუფთან ერთად, მიენიჭა სსრკ სახელმწიფო პრემია (1973). მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები, მ. შ. ღირსების ორდენი (1999).

## ბიბლიოგრაფია
* მათემატიკური სტატისტიკის და მეტროლოგიის ელემენტები ქიმიაში თბ., 2002 (თანაავტ.: თ. მანჯგალაძე, ნ. თელია, მ. გვერდწითელი);
* Electrodes for Potentiometric High-Temperature Determination of pH. Conference on Ion Selective Electrodes, Budapest, 1977.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი ქიმიკოსები
კატეგორია:სსრკ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
პავლე ხიზანიშვილი

**პავლე ხიზანიშვილი** (დ. 17 იანვარი, 1910, რუსეთის იმპერია —  გ. 1994, თბილისი, საქართველო) — ქართველი მსაჯი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. რესპუბლიკური კატეგორიის მსაჯი (1950), საკავშირო კატეგორიის მსაჯი (1958), საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი (1990). 

## საჭადრაკო ამოცანა 
**ამოხსნა:**

**1. მd5 მფh4**
**2. მe3 f4**
**3. ეh8 მფg5** 
**4. h4#** 

თუ **1. ... f4**
**2. მf6 მფh4**
**3. ეh8 მფg5**
**3. ეh5#**

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 17 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1994
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ანტ-2

მინი|ანტ-2 მოდელის თვითმფრინავი
**ანტ-2** () — პირველი საბჭოთა დიურალუმინის თვითმფრინავი, შექმნილი ა. ტუპოლევის საცდელ-საკონსტრუქტორო ბიუროს () მიერ. იგი პირველად სსრკ-ში 1922 წელს იქნა წარმოებული.

თვითმფრინავი იყო მონოპლანი მაღლა განთავსებული ფრთით და განივი კვეთის სამკუთხა ფიუზელაჟით, რამაც გაზარდა სიხისტე და შესაძლებელი გახადა საყრდენების თავიდან აცილება. წარმოადგენდა ტუპოლევის კლუბის მიერ თვითმფრინავის დამუშავების მეორე მცდოლობას.

## საფრენოსნო მახასიათებლები
*ფრთათშორისი განი — 10.00 მ;
*თვითმფრინავის სიგრძე — 7.50 მ;
*თვითმფინავის სიმაღლე — 2.15 მ;
*ფრთის ფართობი — 17.30 მ²;
*მასა (ცარიელი) — 500 კგ;
*მასა (დატვირთული) — 820 კგ;
*ძრავის ტიპი — 1 ცალი ცილ.ძრ. «Bristol Lucifier»;
*სიმძლავრე — 1 х 100 ცხ.ძ.;
*მაქსიმალური სიჩქარე — 165 კმ/სთ;
*კრეისერული სიჩქარე — 125 კმ/სთ;
*ფრენის სიშორე — 425 კმ;
*სწრაფაღმავლობა — 63 მ/წთ;
*ფრენის ჭერი — 3000 მ;
*ეკიპაჟი — 1 ადამიანი;
*სასარგებლო დატვირთვა — 2-3 მგზავრი.

## რესურსები ინტერნეტში
*airwar.ru // АНТ-2

კატეგორია:ტუპოლევის თვითმფრინავები
დოლიანი

**დოლიანი** — ყოფილი სოფელი ახალგორის მუნიციპალიტეტში, ალევის ქედის დასავლეთ კალთის ძირას, მდ. ქსნის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 880 მ-ზე. ემიჯნებოდა დაბა ახალგორს.

1922-1990 წლებში შედიოდა სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქის ლენინგორის რაიონში (ლენინგორის სადაბო საბჭო). 1990 წელს სოფელი გაუქმდა. 2008 წლიდან მოქცეულია რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიების ფარგლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ახალგორის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ტბ-1

მინი|ტბ-1 (ანტ-4) მოდელის თვითმფრინავი
**ტბ-1**, ***ანტ-4*** (, *АНТ-4*) — საბჭოთა ბომბდამშენ-ტორპედომზიდი. პირველი მსოფლიოში სერიული წარმოების ორძრავიანი მთლიანლითონის თვითმფრინავი, შექმნილი ცენტრალური აეროჰიდროდინამიკური ინსტიტუტის (ცაგის) საავიაციო განყოფილების მიერ. მისი საცდელი გაფრენა შესრულდა 1925 წლის ნოემბერს, ხოლო ექსპლუატაციაში ჩაეშვა 1929 წელს. 

## საფრენოსნო მახასიათებლები
*ფრთათშორისი განი — 28.70 მ;
*თვითმფრინავის სიგრძე — 18.00 მ;
*ფრთების ფართობი — 120.00 მ²;
*მასა (ცარიელი) — 4520 კგ;
*მასა (დატვირთული) — 6810 კგ;
*ძრავის ტიპი — 2 ცალი ცილ.ძრ. «М-17»;
*სიმძლავრე — 2 х 680 ცხ.ძ.;
*მაქსიმალური სიჩქარე — 207 კმ/სთ;
*კრეისერული სიჩქარე — 178 კმ/სთ;
*ფრენის სიშორე — 1000 კმ;
*სწრაფაღმავლობა — 170 მ/წთ;
*ფრენის ჭერი — 4830 მ;
*ეკიპაჟი — 6 ადამიანი;
*შეიარაღება — ექვსი 7.62-მმ ტყვიამფრქვევი ПВ-1, ბომბების საერთო წონა 1000 კგ.

## რესურსები ინტერნეტში
*airwar.ru // ТБ-1

კატეგორია:ტუპოლევის თვითმფრინავები
ზია დოლიძე

**ზია კადირის ძე დოლიძე** (დ. 20 სექტემბერი, 1937, ბათუმი — გ. 2016) — ქართველი მეზღვაური, შორეული ნაოსნობის კაპიტანი.

დაამთავრა ბათუმის საზღვაო სასწავლებელი შორეული ნაოსნობის შტურმანის სპეციალობით (1964) და ნოვოროსიისკის საზღვაო ინსტიტუტის ინჟინერ-გემთწამყვანის ფაკულტეტი (1980). მუშაობდა ოდესაში შავი ზღვის სანაოსნოს მეზღვაურად, შემდეგ, 1968 წლიდან ბათუმის სანაოსნოში იყო. წვრთნები გაიარა კაპიტან ანატოლი კაჭარავას ხელმძღვანელობით. 1965–1972 წლებში მუშაობდა შორეული ნაოსნობის კაპიტნის თანაშემწედ, 1972 წლიდან — შორეული ნაოსნობის კაპიტნად. იყო სხვადასხვა ტანკერის, მ. შ. „ანაპის“ კაპიტანი. გადაჰქონდა თხევადი საწვავი ანტარქტიდასა და მსოფლიოს სხვადასხვა ქვეყანაში. 1997–2004 წლებში იყო საქართველოს საზღვაო ადმინისტრაციაში სამაშველო-საკორდინაციო ცენტრის სამმართველოს უფროსი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი მეზღვაურები
დავით გორგილაძე

**დავით გორგილაძე** (დ. 12 ნოემბერი, 1990) — ქართველი მწერალი, ჟურნალისტი, ტელეწამყვანი. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1990 წლის 12 ნოემბერს. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სოციალურ და პოლიტიკურ მეცნიერებათა ფაკულტეტის ჟურნალისტიკის მიმართულება. არის ამავე უნივერსიტეტის "მედიისა და ახალი ტექნოლოგიების“ მაგისტრი. 

დავით გორგილაძე არის ქართული საგანმანათლებლო ინტერნეტგაზეთ mastsavlebeli.ge-ის ექსპერტ-ბლოგერი.

2018 წელს ინტელექტმა გამოსცა მისი მოთხრობების წიგნი ღმერთი სამსახურშია, რომელიც მალევე იქცა ბესტსელერად.

2021 წლის 22 მაისს საქართველოს საზოგადოებრივი მაუწყებლის ეთერში გავიდა მისი საავტორო გადაცემის, „გორგილაძის აუტანელი სიმსუბუქის“ პირველი ეპიზოდი. გადაცემის ბოლო ეპიზოდი ეთერში 2023 წლის 29 დეკემბერს გავიდა. გადაცემის დახურვას მაყურებლების მხრიდან პროტესტი მოყვა და პეტიციით მის დაბრუნებას ითხოვდნენ. 2024 წლის 7 მარტს კი დაანონსდა, რომ მისი გადაცემა იუთუბზე დაბრუნდებოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*დავით გორგილაძის ბიოგრაფია „საქართველოს ბიოგრაფიული ლექსიკონი“
*დავით გორგილაძე, გამომცემლობა „ინტელექტი“

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი ტელეწამყვანები
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:დაბადებული 12 ნოემბერი
Dassault Mirage 2000

მინი|Dassault Mirage 2000C საფრანგეთის საჰაერო ძალებში 1999 წელს
**Dassault Mirage 2000** — მეოთხე თაობის ფრანგული მრავალმიზნობრივი გამანადგურებელი. იგი შეიქმნა 1970-იან წლებში კომპანია Dassault Aviation-ის მიერ, მანამდე შეიარაღებაში არსებული გამანადგურებლების Mirage III-ის ჩასანაცვლებლად. შეიარაღებაშია 1984 წლიდან. წარმოადგენდა საფრანგეთის საჰაერო ძალების მთავარი საბრძოლო თვითმფრინავს XX საუკუნის ბოლოდან — XXI საუკუნის დასაწყისამდე. ამჟამად ის შეიარაღებაშია აზიის, ევროპისა და ლათინური ამერიკის რამდენიმე ქვეყანაში. თავისის არსებობის მანძილზე იგი განვითარდა Mirage 2000N-ად, Mirage 2000D-ად, გაუმჯობესებულ Mirage 2000-5-ად და რამდენიმე საექსპორტო ვერსიად.

Mirage 2000-ის საწარმოო ხაზი შეჩერდა 2007 წელს, ბოლო თვითმფრინავის მიწოდების შემდეგ (ბოლო Mirage 2000 გადაეცა საბერძნეთის საჰაერო ძალებს 2007 წლის 23 ნოემბერს). საფრანგეთის საჰაერო ძალები ცვლის Mirage 2000 თვითმფრინავს მრავალმიზნობრივი გამანადგურებელი Dassault Rafale-ით, რომელიც შეირაღებაში შევიდა 2006 წელს.

## ვარიანტები
* **Mirage 2000С** — ერთადგილიანი გამანადგურებელ-გზადამჭრელი, საბაზისო მოდიფიკაცია.
* **Mirage 2000В** — 2000С-ის მოდიფიკაციის ორადგილიანი სასწავლო-საბრძოლო ვარიანტი.
* **Mirage 2000D** — დამრტყმელი გამანადგურებელ-ბომბდამშენი, სტანდარტული შეიარაღების მატარებელი.
* **Mirage 2000Е** — მრავალმიზნობრივი გამანადგურებელი, განკუთვნილი საექსპორტოთ.
* **Mirage 2000ED** — 2000E-ის მოდიფიკაციის ორადგილიანი სასწავლო-საბრძოლო ვარიანტი.
* **Mirage 2000N** — დამრტყმელი გამანადგურებელ-ბომბდამშენი, ბირთვული იარაღის მატარებელი.
* **Mirage 2000R** — ერთადგილიანი თვითმფრინავი-მზვერავი.
* **Mirage 2000S** — 2000D-ის მოდიფიკაციის საექსპორტო ვერსია.
* **Mirage 2000-5** — მოდერნიზებული საექსპორტო ვერსია.
* **Mirage 2000-5F** — მოდერნიზებული ვერსია განკუთვნილი საფრანგეთის საჰაერო შეიარაღებული ძალებისათვის. შეუძლია, თავითდამიზნების აქტიური რადიოლოკაციური თავაკიანი MICA-EM მართვადი რაკეტების ტარება, რომელიც ეფუძნება „გაისროლე და დაივიწყეს“ პრინციპს.

## შეიარაღებაშია
ამჟამად შეიარაღებაშია შემდეგ ქვეყნებში:
*;
*;
*;
*;
*;
*;
*;
*.

იყო შეიარაღებაში შემდეგ ქვეყნებში:
*;
*;
*;

იგეგმება გადაცემა შემდეგი ქვეყნებისთვის:
*.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official Mirage 2000 family website
* Dassault Mirage 2000 explanatory video
ლევან დოლიძე

**ლევან გიორგის ძე დოლიძე** (დ. 30 ნოემბერი, 1939, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, სამხედრო ისტორიის მკვლევარი. საქართველოს დამსახურებული ჟურნალისტი (1989).

დაამთავრდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ჟურნალისტიკის ფაკულტეტი (1968). 1959 წლიდან სამხედრო თემატიკაზე მისი მასალები იბეჭდებოდა საბჭოთა კავშირის, საქართველოს და უცხოეთის ქვეყნების პრესაში; რეპორტაჟები გადაიცემოდა ტელევიზიით და რადიოთი. აფხაზეთის ომის (1992-1993) პერიოდში იყო სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის ედუარდ შევარდნაძის პირადი წარმომადგენლი ინფორმაციის დარგში. 1990-იან წლებში მუშაობდა საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს პრესსამსახურის უფროსად, სახელმწიფო საბჭოს თავმჯდომარის მრჩევლად, 1993 წლიდან ასევე ქართული ენციკლოპედიის მთავარი სამეცნიერო რედაქციის სამხედრო სექციის თავმჯდომარედ. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი ნაშრომი საქართველოს სამხედრო ისტორიის საკითხების შესახებ, მ. შ. ქართველი მხედართუფროსების ბიოგრაფიები.  მიღებული აქვს საქართველოს ჟურნალისტთა კავშირის პრემია (1975), დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (2000).
## ბიბლიოგრაფია
* გენერლები საქართველოდან : საქართველოს გენერალიტეტის სამსაუკუნოვანი მატიანე (ავტორი). - თბილისი, (ს/ს "ბ.ს. კომბ-ტი", 2003. - 752გვ.. - ISBN: 99928-0-545-5
* გენერალისიმუსი, მარშლები, გენერლები, ადმირალები - ჩვენი თანამემამულენი (1700-2000) (ავტორი). - თბილისი, შპს "სეზანი", 2000. - 208გვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 30 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დომ პოდ ჩინარამი

**„დომ პოდ ჩინარამი“** ( – „სახლი ჭადრების ქვეშ“) — რუსულენოვანი ლიტერატურული ალმანახი, საქართველოს მწერალთა კავშირის რუსული სექციის ორგანო. გამოდიოდა თბილისში 1969-1989 წლებში (1974 წლიდან — ყოველწლიურად).

ალმანახში იბეჭდებოდა საქართველოში მცხოვრები რუსულენოვანი ავტორების ნაწარმოებები, მ. შ. მ. ზლატკინის, ბ. ბებუთოვისა და სხვათა მოგონებები, სტატიები მხატვრული თარგმანის პრობლემებზე და ა. შ. სარედაქციო კოლეგიაში სხვადასხვა დროს შედიოდნენ მ. ზლატკინი, ლ. კალანდაძე, მ. ლოხვიცკი (შემდგენელი), ე. ფეიგინი, გ. ციციშვილი, ხ. ბერულავა, ი. ბოგომოლოვი, გ. ონანიანი, უ. რიჟინაშვილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
ნოდარ დოლიძე

**ნოდარ გიორგის ძე დოლიძე** (დ. 12 თებერვალი, 1928, თბილისი, — გ. 5 აგვისტო, 2001, იქვე) — ქართველი ქირურგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1973), პროფესორი (1979). საქართველოს მედიცინის დამსახურებული მოღვაწე (1987).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი (თსსი) (1952). სხვადასხვა დროს მუშაობდა ქირურგად სანატორიუმ „ბორჯომ-ლიკანის“, ნ. ყიფშიძის სახელობის რესპუბლიკურ ცენტრალურ კლინიკურ საავადმყოფოში, ასევე თსსი სამკურნალო ფაკულტეტის ჰოსპიტალური ქირურგიის კათედრაზე (1979 წლიდან პროფესორი), საქართველოს სეფსისის საწინააღმდეგო ცენტრის ქირურგიული სტაციონარის ხელმძღვანელად, 1995 წლიდან — თბილისის სამედიცინო ინსტიტუტის „საქართველოს“ ქირურგიულ სნეულებათა კათედრის გამგედ. მის მიერ შემოთავაზებული იყო ჩირქოვანი სეფსის მკურნალობის მეთოდები: ავადმყოფის სისხლის გაფილტვრა ღორის ცოცხალ ელენთაში გავლით; ავადმყოფის სისხლის ულტრაიისფერი სხივებით დასხივება; ჰემო და იმუნოსორბცია; პლაზმოფორეზი; ანტიბიოტიკების ენდოლიმფურად შეყვანა და სხვ. 1985 წელს მიიღო საქართველოს სახელმწიფო პრემია. დაჯილდოებულია ზაზა ფანასკერტელის მედლით (1998) და ღირსების ორდენით (1998). 
## ბიბლიოგრაფია
* ჩირქოვანი ქირურგიის აქტუალური საკითხები, თბ., 1985; 
* Этиопатогенез поздних осложнений и заболеваний после резекции желудка у больных язвенной болезнью, Тб., 1973; 
* Вопросы хирургической гериатрии острых заболеваний органов брюшной полости,Тб., 1976.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1928
კატეგორია:გარდაცვლილი  5 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
დომენტი (ჯანდიერიშვილი)

**დომენტი (ჯანდიერიშვილი)** — XVIII საუკუნის დასაწყისის ქართველი სასულიერო მოღვაწე, არქიმანდრიტი, კალიგრაფი. 

დომენტი (ჯანდიერების საგვარეულოდან) ცნობილია მისი მოღვაწეობით ემიგრაციაში, მოსკოვის ქართველთა ახალშენში, სადაც ის დარეჯან ბატონიშვილის (არჩილ მეფის ასული) კარის წინამძღვარი იყო. 1735 წელს დაასრულა „სადღესასწაულოს“ სლავურთან შეჯერება და აღწერა იგი სრული თვენით, გალობებით, სვინაქსარით, „სადღესასწაულოს მეტაფრასით, ოთხითა და იბაკოთი (სადღესასწაულო სათქმელები)“. მისი გადაწერილი უნდა იყოს ასევე „ქრონოგრაფის“ ერთი ნუსხაც. გასწორებული და გამრავლებული აქვს საღვთისმეტყველო ლიტერატურის მრავალი ძეგლი.  
## ლიტერატურა
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
კატეგორია:ქართველი არქიმანდრიტები
კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები
ემზარ ჭუმბურიძე

**ემზარ ჭუმბურიძე** (დ. 2 ივნისი, 1945, სოფელი ზედა სიმონეთი, თერჯოლის რაიონი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ელექტრიკოსი, მწვრთნელი და საჭადრაკო კომპოზიტორი. შედგენილი აქვს 300-მდე საჭადრაკო კომპოზიცია. მან 2010 წელს გამოსცა სამსვლიანი საჭადრაკო ამოცანების წიგნი, სადაც  განლაგებულ ფიგურებს ლათინური ანბანის და არაბული ციფრების ფორმა აქვს. 

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:**

**1. ეh7 კe3**
**2. c5 კ:c5**
**3.მფa8 მფf1** 
**4.ეb7 e1ლ** 
**5.ეb1 ლb1** პატი

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 2 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი მოჭადრაკეები
ანტ-3

მინი|ანტ-3 მოდელის თვითმფრინავი
**ანტ-3 პროლეტარი** () — ორადგილიანი სადაზვერვო ტიპის საბჭოთა მთლიანლითონის თვითმფრინავი, შექმნილი ა. ტუპოლევის საცდელ-საკონსტრუქტორო ბიუროს () მიერ. იგი წარმოადგენდა ბიპლანს. მისი საცდელი ნიმუში შეიქმნა 1925 წლის ივლისში, ხოლო ექსპლუატაციაში ჩაეშვა 1929 წელს. 

## საფრენოსნო მახასიათებლები
*ფრთათშორისი განი — 13.00 მ;
*თვითმფრინავის სიგრძე — 9.40 მ;
*თვითმფინავის სიმაღლე — 2.95 მ;
*ფრთების ფართობი — 37.00 მ²;
*მასა (ცარიელი) — 1412 კგ;
*მასა (დატვირთული) — 2400 კგ;
*ძრავის ტიპი — 1 ცალი ცილ.ძრ. «Niper-Lion»;
*სიმძლავრე — 1 х 450 ცხ.ძ.;
*მაქსიმალური სიჩქარე — 226 კმ/სთ;
*კრეისერული სიჩქარე — 195 კმ/სთ;
*ფრენის სიშორე — 560 კმ;
*სწრაფაღმავლობა — 294 მ/წთ;
*ფრენის ჭერი — 5100 მ;
*ეკიპაჟი — 2 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში
*airwar.ru // АНТ-3

კატეგორია:ტუპოლევის თვითმფრინავები
ლევ სედოვი

**ლევ სედოვი** (; დ. 24 თებერვალი, 1906 — გ. 16 თებერვალი, 1938),— საბჭოთა კომუნისტი ლიდერის, ლევ ტროცკის უფროსი ვაჟი, შეძენილი მის მეორე ცოლთან, ნატალია სედოვასთან; ლევ სედოვი დაიბადა ლევ ტროცკის პატიმრობაში ყოფნის დროს (ტროცკი სასჯელს იხდიდა 1905 წლის რევოლუციაში მონაწილეობის ბრალდებით).  

## ცხოვრება ემიგრაციაში
1917 წლის ოქტომბრის რევოლუციის შემდეგ ცხოვრობდა ოჯახისაგან დამოუკიდებლად, რათა პროვილეგირებულად არ ჩათვლილიყო. 1925 წელს დაქორწინდა, ხოლო მომდევნო წელს კი ვაჟი შეეძინა. ის მხარს უჭერდა მამას იოსებ სტალინის წინააღმდეგ ბრძოლაში და ტროცკისტული მოძრაობის ერთრთი ლიდერი გახდა. 

**დევნილობა თურქეთსა და ევროპაში** 

ლევ სედოვი 1929 წელს თან გაჰყვა თურქეთში საბჭოთა კავშირიდან განდევნილ ტროცკის, ხოლო მოგვიანებით ბერლინში გაემგზავრა განათლების მიღების მიზნით. სედოვი რედაქტორი და მწერალი გახდა, ის მონაწილეობდა რუსულენოვანი ე.წ. „ოპოზიციური ბიულეტენის“ მომზადებაში. ..

1932 წელს ლევ სედოვი მამას ეხმარებოდა საბჭოთა კავშირის შიგნით ანტისტალინური ოპოზიციური პოლიტიკური ბლოკის ჩამოყალიბებაში, რომლის ერთ-ერთი ორგანიზატორი ბოლშევიკი ივანე სმირნოვი იყო. სედოვი აგრესიული პოლიტიკის მომხრე იყო. მისი სიტყვებით: „პირველ რიგში, ჩვენ უნდა განვდევნოთ ახლანდელი მთავრობა და თავი დავიხსნათ სტალინისაგან, გარდა ლიკვიდაციისა, სხვა გზა, გამარჯვებას არ მოგვიტანს". ოპოზიციური ბლოკი საქმიანობას 1933 წელს შეუდგა. 
1933 წელს, ადოლფ ჰიტლერის ხელისუფლებში მოსვლის შემდეგ სედოვი იძულებული გახდა დაეტოვებინა გერმანია და საფრანგეთში წასულიყო. სედოვი პარიზის მუშათა მოძრაობაში ჩაერთო და ტროცკისტული მოძრაობის გავლენიანი აქტივისტი გახდა. მისი საქმიანობა საბჭოთა შინსახკომის აგენტურის ინტერესის საბაბი გახდა. 

**გარდაცვალება**

1938 წლის თებერვალში ლევ სედოვს აპანდიციტის შეტევა დაემართა. მისმა მეგობარმა მარკ ზბოროვსკიმ, რომელიც სინამდვილეში შინსახკომის მიერ ჩანერგილი აგენტი იყო, ის პარიზის ჰოსპიტალის ნაცვლად კერძო კლინიკაში წაიყვანა. კლინიკის მფლობელი საბჭოთა დაზვერვასთან იყო დაკავშირებული. ოპერაციის შემდეგ სედოვს საჭირო მკურნალობა არ ჩაუტარეს, რის გამოც  მისი მდგომარეობა გართულდა. მოგვიანებით ის პარიზის საავადმყოფოში გადაიყვანეს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც. 

შინასახკომის გენერალ-ლეიტენანტის პავლე სუდოპლატოვის მტკიცებით, საბჭოთა აგენტურას არ მიუძღვის წვლილი სედოვის გარდაცვალებაში. 1956 წელს, მარკ ზბოროვსკიმ აშშ-ს სენატის ქვეკომიტეტთან დაადასტურა, რომ ის თანამშრომლობდა შინსახკომთან და მან შეატყობინა საბჭოთა აგენტურას სედოვის კლინიკაში გადაყვანის შესახებ. 
ლევ სედოვი დაკრძალულია პარიზში. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
ანდრია ტუპოლევი

**ანდრია ნიკოლოზის ძე ტუპოლევი** (; დ. , სოფელი პუსტომაზოვო, ტვერის გუბერნია, რუსეთის იმპერია — გ. 23 დეკემბერი, 1972, მოსკოვი, რსფსრ, სსრკ) — საბჭოთა ავიაკონსტრუქტორი, სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1953), გენერალ-პოლკოვნიკ-ინჟინერი (1968), სამგზის სოციალისტური შრომის გმირი (1945, 1957, 1972). სსრკ VII მოწვევის ცაკის წევრი, სსრკ-ის უმაღლესი საბჭოს III-VIII მოწვევების დეპუტატი.

## ბიოგრაფია
1908 წელს შევიდა მოსკოვის უმაღლეს ტექნიკურ სასწავლებელში, სადაც ნ. ჟუკოვსკის ხელმძღვანელობით დაიწყო მეცადინეობა ჰაერსანაოსნო წრეში. მონაწილეობდა პლანერის აგებაში, შემდეგ კი ამ პლანერითპირველად იფრინა. 1918 წელს ინსტიტუტის დამთავრების შემდეგ, ჟუკოვსკისთან ერთად იყო აეროჰიდროდინამიკური ინსტიტუტის (ცაგი) დამაარსებელი და მისი ერთ-ერთი ხელმძღვანელი. 1922 წელს ცაგის შემადგენლობაში ჩამოაყალიბა საკონსტრუქტორო ბიურო და მას სათავეში ჩაუდგა. 1922-1924 წლებში ხელმძღვანელობდა თვითმფრინავთმშენებლობაში დურალუმინის დანერგვის სამუშაოებს. 1924-1925 წლებში შექმნა პირველი მთლიანლითონური თვითმფრინავები ანტ-2 და ანტ-3. შექმნა 100 ტიპის თვითმფრინავი, რომელთაგან სერიულად გამოდიოდა 70. მის მიერ შექმნილი თვითმფრინავებით დამყარებულია 78 მსოფლიო რეკორდი, შესრულებულია 28 უნიკალური გადაფრენა, მათ შორის გადაფრენა გემ „ჩელიუსკინის“ ეკიპაჟის გადასარჩენად (ანტ-4), ვ. ჩკალოვისა და მ. გრომოვის ეკიპაჟების ძირს დაუშვებელი გადაფრენა აშშ-ში ჩრდილოეთ პოლუსის გავლით (ანტ-25) და სხვა. ტუპოლევის კონსტრუქციის მრავალ თვითმფრინავ-ბომბდამშენს, ტორპედომზიდს, მზვერავს (ტბ-1, ტბ-3, სბ, ტბ-7, მტბ-2, ტუ-2) და ტორპედულ კატარღებს (გ-4, გ-5) იყენებდნენ დიდ სამამულო ომში. ომის შემდეგ ტუპოლოვის ხელმძღვანელობით შეიქმნა მრავალი სამხედრო და სამოქალაქო თვითმფრინავი, მათ შორის პირველი საბჭოთა რეაქტიული ბომბდამშენი ტუ-12 (1947), პირველი რეაქტიული სამგზავრო თვითმფრინავი ტუ-104 (1954), პირველი ტურბოხრახნული კონტინენტთაშორისი სამგზავრო ლაინერი ტუ-114 (1957), ტუ-124, ტუ-134, ტუ-154. შექმნა აგრეთვე ზებგერითი თვითმფრინავები, მათ შორის სამგზავრო ტუ-144.

## ჯილდოები და მედლები
ა. ტუპოლევი იყო დიდი ბრიტანეთის სამეფო საავიაციო საზოგადოებისა (1970) და ამიერკავკასიის ავიაციისა და კოსმონავტიკის ინსტიტუტის (1971) საპატიო წევრი. 1958 წელს დააჯილდოვეს ჟუკოვსკის სახელობის ოქროს მედლით „ავიაციის თეორიაში საუკეთესო ნაშრომისათვის“. დაჯილდოვებულია ფაი-ს დიდი ოქროს მედლით, ლეონარდო და ვინჩის სახელობის პრემიით (იტალია), ავიაციის ფუძემდებელთა ოქროს მედლით (საფრანგეთი) და სხვა.

იყო ლენინური პრემიის ლაურეატი (1957), სსრკ სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1943, 1948, 1949, 1952, 1972). დაჯილდოვებულია 8 ლენინის ორდენით, 6 სხვა ორდენით, მედლებით, აგრეთვე ორი უცხოეთის ორდენით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ავიაკონსტრუქტორები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
დოღანაი (ფინდიქლის რაიონი)

**დოღანაი** () — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 70 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 10 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 62 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელია ლაზურად ჰემშეთი, რაც ნიშნავს „ჰემშინელების სამშობლოს“.  მოგვიანებით მიიღო სახელი „დოღანაი“ და მოიპოვა სოფლის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფინდიქლის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
ჰარა (ფინდიქლის რაიონი)

**ჰარა** () — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 66 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 6 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 186 ადამიანი ცხოვრობს.

## ისტორია
1800-იანი წლების სოფლის ძველი ლაზური სახელი იყო **ხარა**, რაც ნიშნავს „მარცვლეულის ჭურჭელს“.შემდეგ მან მიიღო „ჰარაქოი“-ს სახელი და მოიპოვა სოფლის სტატუსი.

## სქოლიო
კატეგორია:ფინდიქლის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
გიურსუ (ფინდიქლის რაიონი)

**გიურსუ** () — სოფელი ფინდიქლის რაიონში, რიზეს პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს რიზედან 71 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ფინდიქლიდან 11 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 126 ადამიანი ცხოვრობს.
## ისტორია
მისი ძველი სახელი იყო **ფიცხალა-ი ულია**. ეს დასახლება სახელს იღებს ფიცხალას მდინარიდან. კულტურის ისტორიკოსმა ნიკო მარმა სოფლის სახელი დაწერა როგორც ფიცხელა.  ეს ადგილის სახელი, რომელიც ნიშნავს ზედა ფიცხალას, 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში წერია როგორც ფიშალა-ი ულია . 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში კი სოფლის სახელი დაწერილია როგორც ფისკალა-ი ულია.   ეს წერის ფორმა შემდგომში გადაიქცა „ფიშალაიულიად“. 

სოფელი ფიშალა-ი ულიას  მდებარეობის რეგიონი ანტიკურ ეპოქაში შედიოდა კოლხეთის სამეფოს საზღვრებში. ოსმალებმა ეს რეგიონი ხელში ჩაიგდეს ტრაპიზონის იმპერიის განადგურების შემდეგ 1461 წელს. ფიშალა-ი ულია, როდესაც ტრაპიზონის პროვინციის საზღვრებში იყო, 1867 წელს ახლად დაარსებული ტრაპიზონის პროვინციის ლაზისტანის სანჯაყის სოფელი გახდა. 1876 წლის ტრაპიზონის პროვინციის წელიწდეულში ის მოიხსენიება როგორც ამ სანჯაყის ჰოფას ოლქის არჰავის თემის სოფელი. სოფლის მოსახლეობა შედგებოდა 59 კომლში მცხოვრები 130 ადამიანისგან. თითოეულ კომლზე დაახლოებით 2.2 ადამიანის მოსვლა მიუთითებს, რომ მხოლოდ მამაკაცი მოსახლეობა იყო აღრიცხული. თუ ქალების რაოდენობას დავამატებთ მამაკაცების რიცხვს, სოფლის მოსახლეობა შეადგენდა 260 ადამიანს. ფიშალა-ი ულიაში, რომელიც სოფლის მეურნეობით ირჩენდა თავს, აღრიცხულია 531 ცხვარი და თხა, 250 ძროხა და 12 ხარი. 

ფიშალა-ი ულია, 1928 წლის ოსმალური სოფლების სიაში, ეკუთვნოდა რიზეს პროვინციის ჰოფას ოლქის ვიჩეს თემს.  სახელის შეცვლის მიუხედავად, სოფლის ძველი სახელი ახალთან ერთად „გურსუ (ფიშალაულია)“ ფორმით კიდევ გარკვეული დროის განმავლობაში გამოიყენებოდა ოფიციალურ ჩანაწერებში.

## სქოლიო
კატეგორია:ფინდიქლის რაიონის სოფლები
კატეგორია:ლაზური დასახლებები თურქეთში
იური შოსტი

**იური შოსტი** (დ. 8 ნოემბერი, 1930, ახალსენაკი, ცხაკაიას რაიონი, საქართველოს სსრ) — უკრაინელი საჭადრაკო კომპოზიტორი, საქართველოდან საცხოვრებლად გადავიდა დონეცკში. 

## საჭადრაკო კომპოზიცია 
**ამოხსნა:**
**1. ლh7**

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1930
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:უკრაინელი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:უკრაინელი მოჭადრაკეები
გრიგოლ კალანდარიშვილი

**გრიგოლ კალანდარიშვილი** (დ. 27 აგვისტო, 1911, ოზურგეთი, რუსეთის იმპერია —  გ. 2004, ოზურგეთი,  საქართველო) — ქართველი ინჟინერი, მოჭადრაკე და საჭადრაკო კომპოზიტორი, იყო ცნობილი „გურულების ბოტვინიკის“ მეტსახელით. იყო გურიის მრავალგზის ჩემპიონი, ადგენდა ორსვლიან ამოცანებს. 

## საჭადრაკო ამოცანა 
**ამოხსნა:**
**1. კe5**         

## ლიტერატურა 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი საჭადრაკო კომპოზიტორები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
დონაუროვები

მინი|დონაუროვების საგვარეულო გერბი
**დონაუროვები**, *დონაურები* () — ქართული წარმოშობის აზნაურთა საგვარეულო რუსეთის იმპერიაში. შეტანილია ყაზანისა და სანქტ-პეტერბურგის გუბერნიების სათავადაზნაურო საგვარეულო წიგნებში.

დონაუროვების საგვარეულოს ფუძემდებელი გერასიმე დონაური 1720-იან წლებში რუსეთში გადასახლდა, სავარაუდოდ ვახტანგ VI-ის ამალის შემადგენლობაში და ასტრახანში დამკვიდრდა. 1761 წელს მისი შვილს — ივანეს იმხანად პეტერბურგში მყოფმა თეიმურაზ II-მ აზნაურობა დაუმტკიცა, რის საფუძველზეც 1762 წელს რუსეთის მთავრობამ დონაურების ოჯახი ქვეშევრდომობაში მიიღო და რუსეთის აზნაურთა შორის ჩარიცხა. 

ივანეს შვილი **მიხეილ დონაუროვი** (დ. 1757, — გ. 1817) იყო გენერალ-მაიორი (1796), იმპერატორ პავლე I-ის მდივანი, ოხტას აგარაკის მფლობელი. მისი შვილებიდან: **პეტრე** (დ. 1802, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1863, იქვე) იყო ვლადიმირის (1842–51) და სანქტ-პეტერბურგის (1851–62) სამოქალაქო გუბერნატორი, 1851 წლიდან იყო საიდუმლო მრჩეველი, 1855–63 წლებში — სენატორი და სახელმწიფო კონტროლიორის ამხანაგი (მოადგილე); **ივანე** (დ. 1806, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1849, იქვე) — იაროსლავის ვიცე-გუბერნატორი (1843 წლიდან), სახელმწიფო მრჩეველი (1846), რომანსების ავტორი. 

პეტრე მიხეილის ძე დონაუროვის ვაჟებიდან: **ალექსი** (დ. 1830, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1897, იქვე) — გენერალ-ლეიტენანტი (1888), ყირიმისა (1853–56) და რუსეთ-ოსმალეთის (1877–78) ომების მონაწილე; **სერგეი** (დ. 1838, სანქტ-პეტერბურგი, — გ. 1897, იქვე) — კომპოზიტორი და პოეტი. 

## ლიტერატურა
* Кульбака Н. Э. «История дворянского рода Донауровых. М.: Старая Басманная, 2013.

კატეგორია:ქართველი აზნაურები
კატეგორია:ქართველები რუსეთში
ვარლამ დონაძე

**ვარლამ ბარნაბის ძე დონაძე** (დ. 15 მაისი, 1908, სოფ. ლიხაური, ახლანდ. ოზურგეთის მუნიციპალიტეტი, — გ. 6 სექტემბერი, 1989, თბილისი) — ქართველი ისტორიკოსი. ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი (1965), პროფესორი (1966). საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის  პედაგოგიური ფაკულტეტი (1929). იკვლევდა დასავლეთ ევროპის და სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიის ქვეყნების ახალი და უახლესი ისტორიის პრობლემებს, აგრეთვე XIX ს. II ნახევრის ქართული საზოგადოებრივი აზრის დამოკიდებულებას ახალი დროის მსოფლიო ისტორიის აქტუალური პრობლემებისადმი. პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თსუ-ში. 

## ბიბლიოგრაფია
* სუნ იატ-სენი, თბ., 1955; 
* ახალი ისტორიის აქტუალური პრობლემები და XIX ს. II ნახ. ქართული საზოგადოებრივი აზრი, თბ., 1973; 
* ინდოელი ხალხის დიდი შვილი მაჰათმა განდი, თბ., 1974; 
* ბოსფორი და დარდანელი (საკითხის ისტორიის ნარკვევები), თბ., 1983; 
* ნიკო ნიკოლაძის სოციოლოგიური და ისტორიული შეხედულებები, თბ., 1987;
* ილია ჭავჭავაძე და მსოფლიო ისტორიის ახალი პერიოდის აქტუალური პრობლემები, თბ., 1987.
## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1989
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
მოსკოვის ხელშეკრულება (რსფსრ-სომხეთი)

**მოსკოვის ხელშეკრულება** — საზავო ხელშეკრულება საბჭოთა რუსეთსა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის, გაფორმებული 1920 წლის 10 აგვისტოს ქალაქ მოსკოვში. აღნიშნული შეთანხმებით რუსეთმა დე იურე ცნო სომხეთის დამოუკიდებლობა სანაცვლოდ პირობისა, რომ სომხეთი საკუთარ მიწაზე საბჭოთა რესპუბლიკის მიმართ მტრულად განწყობილი ძალების ჯარებს არ განალაგებდა.

ხელშეკრულება ექვსი პუნქტისაგან შედგებოდა. ის მოიცავდა ინფომარციას, რომ სომხეთსა და საბჭოთა რუსეთს შორის არსებული შეწყვეტილად გამოეცხადათ; გამიჯნულიყო საზღვარი სომხეთსა და აზერბაიჯანის სსრ-ს შორის.

ხელშეკრულებაზე ხელი მოაწერეს: სომხეთში რსფსრ-ის სრულუფლებიანმა წარმომადგენელმა ბ. ვ. ლეგრანმა და სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის დელეგატებმა ა. ბაბალიანმა და ჯამალიანმა.

## რესურსები ინტერნეტში
*გაზ. „ახალი კომუნისტი“, №14, 11 აგვისტო, 1920
*Насильственно навязанные договора. «Соглашение между Республикой Армения и РСФСР о мире», 10 августа 1920 г.
*Соглашение между Республикой Армения и РСФСР – 10 августа 1920 г

კატეგორია:XX საუკუნის სამშვიდობო ხელშეკრულებები
კატეგორია:რუსეთ-სომხეთის ურთიერთობები
კატეგორია:სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის ხელშეკრულებები
ეკლესია ღმერთის საელჩო

**ეკლესია ღმერთის საელჩო** ― პროტესტანტული მიმართულების ეკლესია. დააარსა 1994 წელს პასტორმა სანდი ადელაჯამ. დაარსებიდან 15 წლის განმავლობაში „ღმერთის საელჩო“ გადაიქცა ყველაზე მსხვილ ქარიზმატულ ეკლესიად ევროპაში. მათ 45 ქვეყანაში 600-ზე მეტი ეკლესია გახსნეს. ამ ეკლესიის სამი ათას ლიდერზე მეტი მსახურობს კიევში. „ღმერთის საელჩოს“ ცენტრალურ ტაძარში ყოველთვიურად ათასობით ადმაიანი დადის. უშუალოდ სანდი ადელაჯა 25000-წევრიან ეკლესიას ხელმძღვანელობს. ეკლესია ევროპის სხვადასხვა ქვეყნებში 200-მდე სამრევლოს აერთიანებს. ის წარმოდგენილია ასევე ისრაელში, ინდოეთსა და აშშ-ში.

## ისტორია
1994 წლის 6 თებერვალს კიევის ერთ-ერთ ბინაში 7 ადამიანი შეირკიბა. ისინი იყვნენ ეკლესია „რწმენის სიტყვის“ დამფუძნებლები. 12 სექტემბერს ეკლესიამ ოფიციალურად გაიარა რეგისტრაცია. ათი წლის შემდეგ ეკლესიამ 20 000 წევრი შეიძინა. ამ ეკლესიის მრევლის რწმენით, სანდი ადელაჯა არის ადამიანი, რომელიც ღმერთა გამოარჩია მქადაგებლად. სანდი ადელაჯა დაიბადა ნიგერიაში და აღმოსავლეთ ევროპაში ჩავიდა ჟურნალისტიკის სასწავლებლად. მან ცხრა თვეში ისწავლა რუსული ენა და დაიწყო ქადაგება ამ ენაზე. ის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფიგურა იყო ნარინჯისფერი რევოლუციისდ როს.

## მოძღვრება და მსახურება
ეკლესია აღიარებს სამებას, სწამს ქრისტეს განკაცება სამყაროს გადარჩენისთვის. ეკლესიის ყოველი წევრი იღებს ვალდებულებას, იქადაგოს ქრისტიანობა. 

ეკლესიას სხვადასხვა ქალაქში გახსნილი აქვს უფასო სასადილოების ქსელი „სტეფანიას სამზარეულო“, ასევე სარეაბილიტაციო ცენტრები, უსახლკაროთა და ბავშვთა თავშესაფრები.

## „ღმერთის საელჩო“ საქართველოში
საქართველოში ეკლესია „ღმერთის საელჩო“ დაფუძნდა 1994 წელს სახელწოდებით „გამარჯვება“, ხოლო „ღმერთის საელჩო“ ეწოდა 2004 წლიდან. მას ჰყავს ერთი პასტორი და 50-მდე წევრი. ეკლესია წარმოდგენილია მხოლოდ თბილისში, სადაც მოქმედებს ერთი ტაძარი. 1999 და 2005 წლებში ეკლესია ფუნდამენტალისტურად განწყობილი ადამიანების თავდასხმის ობიექტი გახდა.

## ლიტერატურა
*

კატეგორია:ქრისტიანული მოძრაობები
კატეგორია:1994 წელს დაარსებულები
კატეგორია:რელიგია უკრაინაში
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ბეტი ალვერი

**ბეტი ალვერი** (, დ. 23 ნოემბერი, 1906, იიგევმაა, ლივონიის პროვინცია, რუსეთის იმპერია — გ. 19 ივნისი, 1989, ტარტუ, ესტონეთის სსრ, სსრკ) — ესტონელი პოეტი, პროზაიკოსი, მთარგმნელი. ესტონეთის სსრ დამსახურებული მწერალი (1966 წ.). ესტონეთის სსრ სახალხო მწერალი (1981).

## ბიოგრაფია
ელიზაბეტ ალვერი დაიბადა 1906 წლის 23 ნოემბერს იოგევაში. 1924 წელს დაამთავრა ტარტუს საშუალო სკოლა და 1924-1927 წლებში სწავლობდა ესტონურ ენასა და ლიტერატურას ტარტუს უნივერსიტეტში.

1927 წელს გამოიცა მისი რომანი „ქარის მოყვარული“, ხოლო ალვერის ლექსების პირველი კრებული „მტვერი და ცეცხლი“ — 1936 წელს. ბეტი ალვერესმა ეტონურ ენაზე თარგმნა და გამოაქვეყნა ალექსანდრე პუშკინის ლექსები და მისი რომანი ლექსებში „ევგენი ონეგინი“ (1964), მაქსიმ გორკის „ბავშვობა“ და „ჩემი უნივერსიტეტები“. მან ასევე გერმანული ენიდან ესტონურად თარგმნა კრისტიან იაკ პეტერსონის ლექსები. ბეტი ალვერის ლექსები ითარგმნა პოლონურ, გერმანულ, ინგლისურ, ჩეხურ, იტალიურ და სხვა ენებზე, ხოლო ალვერის ლექსები რუსულად თარგმნა იუნა მორიცმა.

ბეტი ალვერის პატივსაცემად, შემოდგომის პოეზიის დღეები „Finest Hour“ მის მშობლიურ ქალაქ, იიგევამააში იმართება. 2013 წელს მერკურიზე კრატერს მის პატივსაცემად ალვერი დაარქვეს.

ესტონეთის სსრ-ს იუჰან სმულის სახელობის ლიტერატურული პრემიის ლაურეატი (1980).

დაკრძალულია ტარტუს ვანა-ჯაანის სასაფლაოზე..

ბეტი ალვერი შეტანილია XX საუკუნის ესტონეთის 100 დიდი მოღვაწის სიაში, რომელიც შედგენილია 1999 წელს წერილობითი და ონლაინ კენჭისყრის შედეგების საფუძველზე.

## ლექსების კრებულები
*მტვერი და ცეცხლი (1936);
*ვარსკვლავური საათი (1966);
*სიცოცხლის ფანტელები (1971);
*მფრინავი ქალაქი (1979);
*Emajõgi Corals (1986).

## ბეტი ალვერი ფილატელიაში
2006 წელს ესტონურმა ფოსტამ ბეტი ალვერის 100 წლის იუბილე აღნიშნა საფოსტო მარკის გამოცემით.

## ოჯახი
დაქორწინებული იყო პოეტ ჰეიტი ტალვიკზე. 1956 წელს დაქორწინდა მარტ ლეპიკზე (ლიტერატურათმცოდნე, ლიტერატურული მუზეუმის პირველი დირექტორი, 1940-1945 წწ.)

ნათესავები: ედუარდ ალვერი (თავდაცვის ლიგის მეთაური ესტონეთის განმათავისუფლებელი ომის დროს) და სიიმ კალასი.

## სქოლიო
კატეგორია:ესტონელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
თეატრალური იმერეთი (ფესტივალი)

**საერთაშორისო ფესტივალი „თეატრალური იმერეთი“** — თეატრალური ფესტივალი, რომელსაც 2010 წლიდან იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაცია და იმერეთის თეატრალური საზოგადოება ერთობლივად მართავს. ფესტივალი ყოველწლიურად, ივნისში ტარდება ქუთაისის ლადო მესხიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში. 2016 წლიდან მას მიენიჭა საერთაშორისო სტატუსი. ფესტივალი სფეციფიკური ხასიათისაა, ის აერთიანებს მხოლოდ იმერეთის რეგიონის პროფესიულ და სამოყვარულო თეატრებს, თუმცა სტუმრის სტატუსით ფესტივალში მონაწილეობს ერთი ქართული (ძირითადად, დედაქალაქიდან მოწვეული თეატრი) და ერთიც უცხოური თეატრი.

კოლექტივებს სპეციალური პროფესიული ჟიური აფასებს და ფესტივალის ბოლოს სხვადასხვა ნომინაციაში გამარჯვებულები ცხადდება. გამარჯვებულები ვლინდებიან შემდეგ ნომინაციებში: საუკეთესო სპექტაკლი, საუკეთესო რეჟისორული ნამუშევარი, საუკეთესო სცენოგრაფია, საუკეთესო მუსიკალური გაფორმება, საუკეთესო დრამატურგია,  ქალის მთავარი როლი, მამაკაცის მთავარი როლი, ახალგაზრდა ქალის როლი, ახალგაზრდა მამაკაცის როლი, ქალის ეპიზოდური როლი, მამაკაცის ეპიზოდური როლი. საერთაშორისო ფესტივალი „თეატრალური იმერეთი“ განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის სამინისტროს, იმერეთში სახელმწიფო რწმუნებულის ადმინისტრაციის, რეგიონის მუნიციპალიტეტების და იმერეთის თეატრალური საზოგადოების მხარდაჭერით ხორციელდება.

ფესტივალს მუდმივად ჰყავს პროფესიონალი თეატრმცოდნეებისგან დაკომპლექტებული ჟიური, რომელიც წლიდან წლამდე როტაციას განიცდის. ფესტივალი გამოირჩევა მაყურებლის სიმრავლით. ფესტივალის სამხატვრო ხელმძღვანელია ლევან გაბრიჭიძწ, ხოლო გენერალური მენეჯერი - მაია პაქსაშვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*„თეატრალური იმერეთი-2024“ იწყება (იხილეთ სრული განრიგი)
*თეატრალურ ფესტივალზე ბაღდათის თეატრმა პრიზი სამ ნომინაციაში აიღო

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ფესტივალები
კატეგორია:თეატრალური ფესტივალები
კატეგორია:საქართველოს ფესტივალები
კატეგორია:ფესტივალები ანბანის მიხედვით