open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მუნ ჯე ინი

**მუნ ჯე ინი** (დ. 24 იანვარი, 1953, კოჯე, სამხრეთი კორეა) — სამხრეთ კორეელი სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. სამხრეთ კორეის მოქმედი პრეზიდენტი 2017 წლის 10 მაისიდან —   2022 წლის 10 მაისამდე.

იყო გაერთიანებული დემოკრატიული პარტიის კანდიდატი 2012 წელს, მიიღო ხმების 48,02 % და დამარცხდა პაკ კინ ჰესთან. 2017 წლის არჩევნებში კი წარმოადგენდა კორეის დემოკრატიულ პარტიას, მიიღო ამომრჩეველთა ხმების 41,08 % და დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა.

## ბიოგრაფია 
მუნ ჯე ინი დაიბადა 1953 წლის 24 იანვარს კუნძულ კოჯედოზე, კიონსან-ნამდოს პროვინციაში. მამამისი იყო დევნილი ჩრდილოეთ კორეიდან, რომელმაც მშობლიური ქალაქი ხამხანი დატოვა 1950 წელს კორეის ომის პერიოდში ჩინეთის არმიაზე გაეროს ძალების შეტევის შემდეგ.  მუნ ჯე ინი სწავლობდა კიონამის სკოლაში პუსანში, რომელიც ერთ-ერთ პრესტიჟულ სკოლად ითვლებოდა სეულში. 

სწავლობდა კიონჰის უნივერსიტეტში, სადაც შეისწავლა სამართალი. იუსინის კონსტიტუციის წინააღმდეგ სტუდენტური გამოსვლის გამო დაპატიმრეს და სასწავლებლიდან გარიცხეს. შემდეგ გაწევრიანდა სამხრეთ კორეის არმიაში და მონაწილეობდა ფჰანმუნჯომის კონფლიქტში 1976 წელს. ჯარიდან დაბრუნების შემდეგ ჩააბარა სახელმწიფო გამოცდები და დაკავდა იურიდიული პრაქტიკით. იმისდა მიუხედავად რომ მუნ ჯე ინი საუკეთესო სტუდენტი იყო, მან სტუდენტურ აქციებში მონაწილეობის გამო ვერ მიიღო მოსამართლედ მუშაობის უფლება, ამიტომ ადვოკატის პროფესია აირჩია. მას შემდეგ, რაც ადვოკატი გახდა, თანამშრომლობდა ყოფილ პრეზიდენტ ნო მუ ჰიენთან. ისინი ყოფილი პრეზიდენტის სიკვდილამდე მეგობრებად დარჩნენ. იყო ასოციაცია „იურისტები დემოკრატიული საზოგადოებისათვის“ ხელმძღვანელი. გამოაქვეყნა მემუარები „მუნ ჯე ინის ბედისწერა“, რომელიც გახდა ბესტსელერი. 

## არჩევნები 
2012 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მონაწილეობდა, როგორც ოპოზიციის კანდიდატი, მაგრამ მიიღო ხმების 48 % და დამარცხდა პაკ კინ ჰესთან, ყოფილი დიქტატორის პაკ ჩონ ჰის ქალიშვილთან, რომელიც იყო პარტია სენურის კანდიდატი.

პაკ კინ ჰეს იმპიჩმენტის გამო დანიშნული ვადამდელი არჩევნები დაინიშნა 2017 წლის 9 მაისს. მუნ ჯე ინმა მასში მონაწილეობა მიიღო როგორც დემოკრატიული პარტიის კანდიდატმა. ეგზიტპოლების მიხედვით მან ამომრჩეველთა ხმები 41,4 % მიიღო.

სამხრეთ კორეის ეროვნული საარჩევნო კომისიის საბოლოო მონაცემებით მუნ ჯე ინმა მიიღო 13 423 800 ამომრჩევლის ხმა, რაც შეადგენდა 41,08 %, არჩევნებში კი მონაწილეობდა ამომრჩეველთა 77,2 %.

## პოლიტიკა 
როგორც პრეზიდენტი და წინა პრეზიდენტის ოპოზიციონერი, ეწინააღმდეგებოდა აშშ-ის ანტისარაკეტო სისტემის განთავსებას ქვეყანაში, რადგან ფიქრობდა, რომ იგი ეფექტურად ვერ დაიცავდა სამხრეთ კორეას ჩრდილოეთ კორეის შემოტევისაგან. 2017 წლის 6 ივნისს გამოსცა ბრძანება აღნიშნული სისტემის განლაგების შეჩერების შესახებ.

საშინაო პოლიტიკაში მხარს უჭერდა ორივე კორეის გაერთიანებას. მისი პრეზიდენტობის პირველი წლის მთავარი მოვლენაც სწორედ ჩრდილოეთ კორეასთან ურთიერთობის დათბობა იყო. 2018 წლის აპრილში შედგა ორივე კორეის ლიდერის შეხვედრა. ერთი თვის შემდეგ კვლავ შედგა განმეორებითი შეხვედრა, ხოლო ამავე წლის სექტემბერში ისტორიაში პირველად შედგა სამხრეთ კორეის პრეზიდენტის სრულმასშტაბიანი სამდღიანი ვიზიტი ჩრდილოეთ კორეაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 
 
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:სამხრეთ კორეის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტრანსფერი (სპორტი)

**ტრანსფერი** — სპორტსმენის ერთი კლუბიდან მეორეში გადასვლის პროცესი. ტრანსფერები ხორციელდება სპორტის გუნდურ სახეობებში (ფეხბურთი, კალათბურთი, რაგბი). ტრანსფერის ღირებულება დგინდება კლუბებს შორის მოლაპარაკებების შედეგად, რის შემდეგაც სპორტსმენი აწერს ხელს კონტრაქტს, სადაც მითითებულია სპორტსმენის ხელფასი, ბონუსები, კონტრაქტის ხანგრძლივობა და მხარეების ვალდებულებები. თუ სპორტსმენი არ არის არცერთი კლუბის წევრი, მაშინ იგი სარგებლობს თავისუფალი აგენტის სტატუსით და შეუძლია ნებისმიერ კლუბთან გააფორმოს კონტრაქტი. 

ფეხბურთში ტრანსფერები ხორციელდება სატრანსფერო ფანჯრის პერიოდში. ტრანსფერის პირობებს არეგულირებს ფიფას რეგლამენტი. ფეხბურთელთან კონტრაქტის გაფორმების შემდეგ კლუბი ვალდებულია ტრანსფერი ფიფაში დაარეგისტრიროს. პირველი ტრანსფერი განხორციელდა 1885 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Transfer regulations  of FIFA (PDF)
*The anatomy of a transfer deal by BBC Sport

კატეგორია:სპორტის ტერმინოლოგია
კატეგორია:ფეხბურთის ტერმინოლოგია
ქიუსაქერანი

**ქიუსაქერანი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ლერიქის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა —  	715 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ლერიქის რაიონის სოფლები
ჰოური გაბეშიანი

**ჰოური გაბეშიანი** (; დ. 27 ივლისი, 1989, კემბრიჯი, აშშ) — სომეხი-ამერიკელი მხატვრული ტანმოვარჯიშე, რომელიც წარმოადგენდა სომხეთს 2011 წლის მხატვრული ტანვარჯიშის მსოფლიო ჩემპიონატში, 2015 წლის მხატვრული ტანვარჯიშის ევროპის ჩემპიონატში და 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაზე. 2008-2011 წლების სეზონებში იგი იყო ლოვა ჰაუკეის გუნდში.

## ადრეული ცხოვრება
ჰოური გაბეშიანი დაიბადა 1989 წლის 27 ივლისს კემბრიჯში. მისი მშობლები არიან ქრისტინა აბრაჰამიანი და იაგოპ გაბეშიანი. მან დაამთავრა ნიუტონის ჩრდილოეთის საშუალო სკოლა 2007 წელს.

## ტანვარჯიშის კარიერა
### 2005 - 2007: კარიერა კლუბში
2005 წლის J. O.  ნაციონალურზე გაბეშიანმა 34-ე ადგილი დაიკავა. კლუბში ასპარეზობის დროს იგი მასაჩუსეტსის ტანვარჯიშის ცენტრში ვარჯიშობდა; მისი მწვრთნელები იყვნენ პატრიკ პალმერი, შიჰინ მაო და ჯო მასინო.

### 2008 - 2011: კარიერა კოლეჯში
ჰოური გაბეშიანმა ლოვა ჰაუკეის გუნდში ასპარეზობა 2008 წლის სეზონში დაიწყო. კლუბში ყოფნის მეორე წელს (2010), მან ტურნირების ყველა კატეგორიაში იასპარეზა. როგორც ახალგაზრდა, 9.950 ქულით, იგი იყო 2010 წლის „BIG-10“ ბიმის ჩემპიონი. 

### 2011 - დღემდე: საერთაშორისო კარიერა სომხეთისათვის
გაბეშიანის ოჯახმა ფინანსურად ხელი შეუწყო ჰოური გაბეშიანს რათა ეასპარეზა ტოკიოში, იაპონიაში 2011 წლის ოქტომბერში გამართულ მხატვრული ტანვარჯიშის 2011 წლის მსოფლიო ჩემპიონატში. მან ტურნირში მონაწილეობა მიიღო და 45.899 ქულით 128-ე ადგილი დაიკავა. იგი 2012 წლის ოლიმპიადაზე მოასპარეზე გუნდში ვერ მოხვდა, თუმდა წარმოადგენდა მესამე რეზერვს.

საერთაშორისო ტურნირებში ოთხწიანი პაუზის შემდეგ, გაბეშიანი საერთაშორისო ასპარეზობას დაუბრუნდა 1015 წლის მხატვრული ტანვარჯიშის წვროპის ჩემპიონატზე, რომელიც 2015 წლის აპრილში, მონპელიეში შედგა. მან ფინალში იასპარეზა და 51.198 ქულით 19-ე ადგილი დაიკავა.

გაბეშიანი ასპარეზობდა გლაზგოში (შოტლანდიაში) გამართულ 2015 წლის მხატვრული ტანვარჯიშის მსოფლიო ჩემპიონატში. 17 აპრილს გაბეშიანმა 2016 წლის რიო-დე-ჟანეიროში, ბრაზილიაში გასამართ ზაფხულის ოლიმპიადაში მონაწილეობის უფლება მიიღო. იგი სომხეთის სახელით ოლიმპიადაში წარსდგა 2016 წლის 7 აგვისტოს, მხატვრული ტანვარჯიშის ღონისძიებაში.

## პირადი ცხოვრება
ჰოური გაბეშიანმა 2011 წელს დაამთავრა ლოვას უნივერსიტეტი სპორტულ აღზრდის ბაკალავრის ხარისხით. 2012 წელს დაიწყო განათლების მიღება „ვეიკ ფორესტის მედიცინის სკოლაში“; აქ სწავლება 2014 წელს დაამთავრა სამედიცინო მეცნიერებათა მაგისტრის ხარისხით. ახლა იგი ექიმის ასისტენტად მუშაობს ოჰაიოს კლივლანდის კლინიკაში.

გაბეშიანი ამჟამად დაქორწინებულია დოქტორ დუან ეჰრედტ ჯუნიორზე, რომელიც არის ფეხისა და ტერფის ქირურგი და დამხმარე პროფესორი პედიატრიული ქირურგიისა და ბიომექანიკის კენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედიატრიული მედიცინის კოლეჯში.

იგი ინარჩუნებს ორმაგ: ამერიკისა და სომხეთის მოქალაქეობას.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:სომეხი ტანმოვარჯიშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
პოლონელები აზერბაიჯანში

**პოლონელები აზერბაიჯანში** — მოიცავს აზერბაიჯანის ეთნიკურ ჯგუფს რომლის შემადგენლობაშიც პოლონელები შედიან. მიუხედავად იმისა, რომ აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ამჟამინდელი პოლონური მოსახლეობა უფრო მცირეა, უწინდელთან შედარებით, დედაქალაქ ბაქოში პოლონური წარმოშობის ადამიანების რაოდენობა დაახლოებით 2 000 -ს შეადგენს. პოლონელები, როგორც ეთნიკური ჯგუფი, საუკუნეების განმავლობაში ცხოვრობდნენ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. 

## პოლონელების ისტორია აზერბაიჯანში
მე -17 საუკუნეში სამი პოლონელი მისიონერი კვლევებს ატარებდა აზერბაიჯანის რეგიონებში. მისიონერების საქმიანობა მოიცავდა აღმოსავლეთისა და დასავლეთის ფასეულობების გაგებასა და მათ დაახლოებას. მისიონერებმა და მათმა მიმდევრებმა შაჰს საჩუქრები გადასცეს ძვირფასი ნახატების სახით, ბიბლიის ხელნაწერებით და ა.შ. 

პოლონელებმა მე -13 საუკუნიდან დაიწყეს აზერბაიჯანში ჩემოსვლა, ისინი არ წარმოადგენდნენ ტყვეებს, არამედ ნებაყოფლობით ჩამოდიოდნენ. XIX საუკუნის დასაწყისიდან აზერბაიჯანი საინტერესო ადგილი გახდა როგორც პოლონელი მოგზაურთათვის, ასევე პოეტებისთვის, რაზეც მათ მიერ შექმნილი ნამუშევრები მეტყველებს.

აზერბაიჯანში პოლონელები გამოჩნდნენ პოლონეთის პირველი გაყოფის შემდეგ (1772).  XIX საუკუნეში კავკასია ციმბირთან ერთად გადასახლებულ პოლონელთა განსახლლების ერთ-ერთი მთავარი ადგილი იყო. 1813 წელს კავკასიაში გაგზავნეს 10 000 პოლონელი ტყვე, რომელთა უმეტესი ნაწილი იყო ნაპოლეონის არმიის პოლონური ლეგიონების წევრი. 1897 წლის მონაცემებით პოლონეთის მოსახლეობა დაახლოებით ორი ათას ადამიანს შეადგენდა.

## გალერეა
აზერბაიჯანში მცოვრები პოლონელებისთვის არქიტექტურა იყო ის სფერო, რომელშიც ყველაზე მეტი წვლილი შეიტანეს.

File:Bakisoveti.JPG|
File:İsmailiyye palace 2006.jpg|
File:Saadet sarayi 2.jpg|
File:Nagiyev house.JPG|

## ლიტერატურა
*Andrzej Chodubski, Polacy w Azerbejdżanie (Poles in Azerbaijan), published by Wydawn. Adam Marszałek, Toruń, 2004. ISBN 83-7322-821-7.

## რესურსები ინტერნეტში
* Polish Embassy in Baku
* Polonia Baku

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:პოლონელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
აფხაზეთის ქუჩა

**აფხაზეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი (გიგო) ზაზიაშვილის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1923 წლამდე ვლადიმერის II შესახვევი ერქვა, შემდეგ — აფხაზეთის შესახვევი. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ქუჩა. აქვს 2 შესახვევი (II შესახვევი. — ყოფილი ცხრაძმის II შესახვევი, III შესახვევი — ყოფილი ცხრა ძმის III შესახვევი).
## აფხაზეთის I შესახვევი
**აფხაზეთის I შესახვევი** — შესახვევი თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონი (ახალი კუკია); გიორგი (გიგო) ზაზიაშვილის ქუჩიდან აჭარის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ჩუღურეთის   რაიონის ქუჩები
იგორ აშურბეილი

**იგორ რაუფოვიჩ აშურბეილი** (;  დ. 9 სექტემბერი, 1963) — აზერბაიჯანელი-რუსი მეცნიერი, ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. *Asgardia*-ს ხელმძღვანელი. რუსეთის აღოძინების პარტიის ლიდერი 2016 წლიდან.

2000-2011 წლებში იყო SPA Almaz-ის აღმასრულებელი დირექტორი. არის Socium Holding-ის დამფუძნებელი და საბჭოს ხელმძღვანელი. არის მეცნიერების დოქტორი ინჟნერიაში, კომპიუტერული მეცნიერებების სპეციალიზაციით.

## ბიოგრაფია
იგორ აშურბეილი დაიბადა 1963 წლის 9 სექტემბერს, ბაქოში, აზერბაიჯანელი წარჩინებული ოჯახის, აშურბეიოვების შთამომავალთა ოჯახში. 1985 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის ნავთობის სახელმწიფო აკადემია.

1988 წელს იმჟამინდელი საბჭოთა ახალი ეკონომიკური პოლიტიკის შესაბამისად დააფუძნა Socium, პატარა პროგრამული კომპანია, რომელიც მთავარ მენეჯერს ემსახურებოდა. შემდეგში Socium Socium Holding-ად გარდაიქმნა და დღეისთვის კომპანიას 30-ზე მეტ კომპანიაში 10 000-ზე ადამიანი ჰყავს დასაქმებული. აშურბეილი საბჭოს დირექტორია.

1990 წელს აშურბეილი მოსკოვში გადასახლდა. 1994 წლიდან მას SPA Almaz-ის მთავარი მენეჯერის პირველი მოადგილისა და საბჭოს დირექტორის თანამდებობა ეკავა,ხ ოლო 2000 წლიდან 2011 წლამდე უმაღლესი აღმასრუებელი დირექტორი იყო. 2011 წელს აშურბეილიმ კომპანია დატოვა. იმავე წელს იგი ერთ-ერი კომპანია KB-1-ის საბჭოს თავმჯდომარედ და სამეცნიერო ზედამხედველად დაინიშნა.

2004 წელს აშურბეილი არამომგებიანი არასამთავრობო ექსპერტთა საზოგადოების საბჭოს თავმჯდომარედ დაინიშნა. 2015 წელს მან გაერთიანებული ერების ორგანიზაციის ეკონომიკურ და სოციალურ საბჭოსთან სპეციალური საკონსულტაციო გრანტი მოიპოვა.

2009 წელს დაჯილდოვდა რუსეთის ფედერაციის მთავრობის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების პრიზით. 2016 წლის 5 თებერვალს იუნესკოს შტაბში, პარიზში გამართულ ცერემონიაზე ნანომეცნიერებასა და ნანოტექნოლოგიების განვითარებაში შეტანილი წვლილისთვის აშურბეილი გაერთიანებული ერების განათლების, მეცნიერების, განათლებისა და კულტურის ორგანიზაციის მედლით დაჯილდოვდა.

2013 წელს აშურბეილიმ ვენაში (ავსტრია) დააარსა საჰაერო სივრცის საერთაშორისო კვლევითი ცენტრი. 2014 წელს ცენტრმა საერთაშორისო კოსმოსური ჟურნალის, ROOM, გამოშვება დაიწყო, რომლის მთავარი რედაქტორიც აშურბეილია. 2018 წლის ივლისში საჰაერი სივრცის საერთაშორისო კვლევით ცენტრს *Asgardia Independent Research Center* ეწოდა.

გენადი სელეზნიოვის გარდაცვალების შემდეგ, 2016 წლის 17 ივნისს, აშურბეილი რუსეთის აღორძინების პარტიის ლიდერად აირჩიეს.

2016 წლის 12 ოქტომბერს, საფრანგეთში, პარიზში გამართულ პრეს-კონფერენციაზე აშურბეილმა „ახალი კოსმოსური ერის - Asgardia-ს დაბადების შესახებ განაცხადა. პროექტს ოფიციალურად „Asgardia-ს კოსმოსური სამეფო“ ეწოდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official English website 
* Official Russian website

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 9 სექტემბერი
კატეგორია:რუსი ბიზნესმენები
კატეგორია:აშურბეიოვები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ალი ფერზატი

**ალი ფერზატი** (, დ. 22 ივნისი, 1951, ჰამა, სირია) — სირიელი კარიკატურისტი, გამომცემელი და პოლიტიკური აქტივისტი. მისი ნახატები ქვეყნდება არაბულ და მსოფლიო გაზეთებში (განსაკუთრებით ფრანგულ გაზეთში Le Monde) 

## ბიოგრაფია 
ალი ფერზატი დაიბადა სირიის ქალაქ ჰამაში 1951 წლის 22 ივნისს. სწავლობდა დამასკოს უნივერსიტეტის ხელოვნების ფაკულტეტზე. არის არაბეთის კარიკატურისტების ასოციაციის ხელმძღვანელი.  12 წლის ასაკში მან ნახატების გამოქვეყნება დაიწყო გაზეთ ალ-აიამის პირველ გვერდზე, ცოტა ხნით ადრე, სანამ გაზეთს აკრძალავდა მმართველი ბაასის პარტია. 1969 წელს მან დაიწყო კარიერა როგორც პოლიტიკურმა კარიკატურისტმა სახელმწიფო გაზეთ ას-საურაში. 1970-იანი წლების შუა პერიოდში სამუშაოდ გადავიდა გაზეთ „ტიშრინში“, სადაც იგი ყოველდღიურ რეჟიმში მუშაობდა. მისი ნახატების რაოდენობა 15 000-ზე მეტია. 

## საგამომცემლო საქმიანობა 
2000 წლის დეკემბერში, ხელისუფლებაში ბაშარ ალ-ასადის მოსვლისა და ე. წ. დამასკოს გაზაფხულის შემდეგ, ალი ფერზატმა საკუთარი ფინანსებით.

## ჯილდოები და პრემიები 
ალი ფერზტმა თავისი ცხოვრების განმავლობაში ათზე მეტი პრემია მიიღო
* ანდრეი სახაროვის პრემია, 2011
* თავისუფალი პრესის პრემია, რეპორტიორები საზღვრების გარეშე და გაზეთი  Le Monde, 2011

## რესურსები ინტერნეტში
* ალი ფერზატის ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* ალი ფერზატის ნამუშევრების გალერეა საიტზე creativesyria.com
* ალი ფერზატის ოფიციალური გვერდი facebook.com-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1951
კატეგორია:სახაროვის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სირიელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰრანტ შაჰინიანი

**ჰრანტ შაჰინიანი** (; დ. 30 ივლისი, 1923, გიულაგარაკი, სომხეთი, ამიერკავკასიის სფსრ, საბჭოთა კავშირი — გ. 29 მაისი, 1996, ერევანი, სომხეთი) აგრეთვე ცნობილი როგორც **გრანტ შაჰინიანი** — საბჭოელი სომეხი ტანმოვარჯიშე. სპეციალობით რგოლისა და პოლემის ცხენის კატეგორიაში მოასპარეზე; არის ოლიმპიური ჩემპიონი, ორგზის მსოფლიო და შვიდგზის სსრკ-ის ჩემპიონი.

1952 წელს მიენიჭა სსრკ სპორტის დამსახურებული ოსტატის ტიტული, 1961 წელს სომხეთის დამსახურებული მწვრთნელის ტიტული ხოლო 1966 წელს — სომხეთის სსრ-ს ფიზიკური კულტურისა და სპორტის დამსახურებული მოღვაწის ტიტული.

1967-1969 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა სომხეთის სსრ-ის სპორტის კომიტეტს, ხოლო 1969 წლიდან 1975 წლებში იყო სპორტის კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

## ადრეული ცხოვრება
ჰრანტ შაჰინიანი დაიბადა 1923 წლის 30 ივლისს გიულაგარაკში. მისი ოჯახი 1930 წელს საცხოვრებლად ერევანში გადავიდა. 1943 წელს, 20 წლის ასაკში იბრძოდა მეორე მსოფლიო ომში, სადაც ფეხზე ჭრილობა მიიღო. მას სიარული ყავარჯნების საშუალებით უხდებოდა, თუმცა 1946 წელს, მკურნალობისა და რთული ვარჯიშების დამსახურებით მან შეძლო გამხდარიყო მხატვრული ტანვარჯიშის სსრკ-ის ეროვნული ნაკრების წევრი.

## ბიოგრაფია
ჰრანტ შაჰინიანმა ტანვარჯიშში ვარჯიში ერევანში გადასვლის შემდეგ ჰარუთიან გარდალოიანის ხელმძღვანელობის ქვეშ დაიწყო. 1939 წელს იგი გახდა სსრკ-ის უდავო ჩემპიონი ახალგაზრდათა შორის.

საბჭოთა კავშირის ეროვნული ნაკრების წევრის სტატუსით შაჰინიანმა იასპარეზა ჰელსინკიში გამართულ 1952 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში.

მან ტანვარჯიშის ყველა ღონისძიებაში მიიღო მონაწილეობა. საბჭოთა ნაკრებმა მოიგო გუნდირი შეჯიბრების ოქროს მედალი. ამის შემდეგ შაჰინიანი ასპარეზობდა ინდივიდუალურ საერთო ღონისძიებაში, სადაც მან ვერცხლის მედალი მოიპოვა; იგი მხოლოდ ვიქტორ ჩუკარიანს ჩამორჩა. შაჰინიანმა ვერ შეძლო ჩუკარინისთვის პოლემის ცხენით ტანვარჯიშში გადასწრება; მან ამ კატეგორიაში ვერცხლის მედალი მოიპოვა. „პარალელურ ბარებში“ იგი მეოთხე ადგილზე გავიდა. როდესაც რგოლით ტანვარჯიშის დრო მოვიდა, შაჰინიანმა ყველა სხვა მონაწილეზე (მათ შორის ჩუკარიანზე) მაღალი მაჩვენებელი დააფიქსირა და ამ კატეგორიაში ოქროს მედალოსანი, ანუ ოლიმპიური ჩემპიონი გახდა.

ორი წლის შემდეგ, 1954 წლის მხატვრული ტავარჯიშის მსოფლიო ჩემპიონატში შაჰინიანმა მსოფლიოს ჩემპიონის სტატუსი მოიპოვა პემელის ცხენის კატეგორიაში; აგრეთვე, საბჭოთა ნაკრები გახდა საერთო შეჯიბრების ოქროს მედალოსანი (რა თქმა უნდა შაჰინიანთან ერთად). შაჰინიანმა ასევე მოიგო ბრინჯაოს მედალი ინდივიდუალურ საერთო ტურნირში.

1958 წელს შაჰინიანმა დააარსა ახალგაზრდული ტანვარჯიშის ოლიმპიური სპორტული სკოლა სომხეთის დედაქალაქ ერევანში და გახდა სპორტული სკოლის დირექტორი. 1975 წელს შაჰინიანი ჩავიდა დამასკოში სირიის ტანვარჯიშის ეროვნული ნაკრების გასაწვრთნელად, სადაც თითქმის 5 წლის განმავლობაში, 1980 წლამდე, რჩებოდა. მოგვიანებით იგი დაბრუნდა სომხეთში და აქვე ცხოვრობდა გარდაცვალებამდე (1996 წლამდე).

## რესურსები ინტერნეტში
*Hrant Shahinyan  at Olympics at Sports-Reference.com (archive)
*Shahinyan at ArmNOC
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი  29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1996
კატეგორია:სომეხი ტანმოვარჯიშეები
ჰუ ცზია

**ჰუ ცზია** (; დ. 25 ივლისი, 1973, პეკინი, ჩინეთი) — ჩინელი საზოგადო მოღვაწე, სამოქალაქო აქტივისტი და დისიდენტი, ჩინეთის კომუნისტური პარტიის კრიტიკოსი. მისი მოღვაწეობის სფეროებს შორის უმთავრესია დემოკრატიისათვის მოძრობა, ბუნების დაცვა და შიდსის ვირუსის მატარებელი მოსახლეობის დაცვა. იგი არის არასამთავრობო ორგანიზაცია „ოთხი ივლისის ასოციაციის“ ხელმძღვანელი. თავისი აქტიურობისათვის იგი არაერთი საერთაშორისო პრიზის მფლობელია.

## ბიოგრაფია 
ჰუ ცზია დაიბადა 1973 წლის 25 ივლისს. 1996 წელს ჰუმ დაასრულა პეკინის ეკონომიკის სკოლა (ამჟამად პეკინის ეკონომიკისა და ვაჭრობის უნივერსიტეტი), სადაც სწავლობდა საინფორმაციო ტექნოლოგიებს. ჰუ ცზიამ უფლებათადამცველის აქტივობა 2001 წლიდან დაიწყო. იცავდა აივ ინფექციით დაავადებულ ადამიანებს. მან შექმნა ინსტიტუტი, რომელიც უზრუნველყოფდა სამედიცინო განათლებას შიდსის ეპიდემიის შესაჩერებლად ჩინეთში. ასევე შექმნა ორგანიზაცია „სიყვარულის წყარო“, რომელიც ეხმარებოდა იმ ოჯახის შვილებს, რომელ ოჯახებშიც შიდსით დაავადებული ადამიანი ცხოვრობდა. აივ ინფექციით დაავადებული ადამიანების გამოკითხვის დროს, რომელიც მან სოფლის მოსახლეობაში ჩაატარა, პოლიციამ რამდენჯერმე დააპატიმრა და სცემა.

მოგვიანებით იგი ინტერესდება არა მარტო შიდსით დაავადებული ადამიანების ბედით, ზოგადად მისი ინტერესის სფეროს შეადგენს ადამიანის უფლებების დაცვა ჩინეთში. იგი აკრიტიკებდა მთავრობას უფლებათადამცველების არაკანონიერი დაპატიმრებების გამო. 2007 წელს ჩინეთში მყოფმა ინტერნეტის საშუალებით მონაწილეობა მიიღო ბრიუსელში მიმდინარე ევროპის პარლამენტის კონფერენციაში, რომელზეც განიხილეს  ადამიანის უფლებათა მდგომარეობა ჩინეთში მოახლოებული 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების წინ. აღნიშნულ ინტერნეტ ჩართვაში მან განაცხადა, რომ რომ ჩინეთის მთავრობა არ ასრულებს დანაპირებს, გააუმჯობესოს სიტუაცია ოლიმპიადის წინ ადამიანის უფლებების დაცვის კუთხით.

2006 წლის 17 ივლისიდან ჰუ ცზია ფაქტობრივად პეკინში მდებარე საკუთარ ბინაში შინაპატიმრობაში აღმოჩნდა. 

2007 წლის დეკემბერში ჰუ ცზია დააპატიმრეს. 2008 წლის აპრილში მიუსაჯეს სამი წელი და ექვსი თვე და ბრალად დასდეს სახელმწიფო ხელისუფლების წინააღმდეგ მოსახლეობის წაქეზება. ჰუ ცზია ციხიდან გაათავისუფლეს 2011 წლის ივნისში.

მისი მეუღლე ცზენ ცზინიანი არის მწერალი, მეცნიერი, უფლებათადამცველი, დოკუმენტური კინოს რეჟისორი და ბლოგერი.

## დოკუმენტური კინო 
ჰუ ცზია და მისი მეუღლე არიან ავტორები და გმირები ფილმისა „თავისუფალი ქალაქის პატიმრები“. ფილმი არის მათი ცხოვრების ისტორია შინაპატიმრობის (ე. წ. „რბილი პატიმრობა“) დროს. 

## ჯილდოები 
2001 წლის 21 აპრილს პარიზის საქალაქო საბჭომ ჰუ ცზიას გადასცა ქალაქის საპატიო მოქალაქის წოდება, ხოლო 2008 წლის 23 ოქტომბერს ევროპის პარლამენტმა იგი დააჯილდოვა სახაროვის პრემიით

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:სახაროვის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აღდგომის მოედანი

**აღდგომის მოედანი** — მოედანი თბილისში, კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); იოანე შავთელის, ილია და ნინო ნაკაშიძეებისა და ჩახრუხაძის ქუჩებს შორის. სახელი ეწოდა 2006 წელს. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კრწანისის რაიონის მოედნები
ჰოვანეს დავთიანი

**ჰოვანეს დავთიანი** (; დ. 25 ნოემბერი, 1983, ლენინაკანი, სომხეთის სსრ) — სომეხი ძიუდოისტი. იგი იბრძვის 60 კილოგრამამდე წონით კატეგორიაში; ამ დივიზიონის სხვა სპორტსმენებთან შედარებით იგი ძალიანი მაღალია.

## ადრეული ცხოვრება
ჰოვანეს დავთიანი დაიბადა 1983 წლის 25 ნოემბერს ლენინაკანში, სომხეთის სსრ-ში (ახლანდელი გიუმრი, სომხეთი). ძიუდოში ვარჯიში 12 წლის ასაკში, ახლანდელი მწვერთნელის, კარენ სიმონიანის ზედამხედველობის ქვეშ დაიწყო.

## კარიერა
ჰოვანეს დავთიანის დებიუტი საერთაშორისო ღონისძიებებზე შედგა 2005 წლის იანვარში თბილისში ჩატარებულ მსოფლიო თასზე, სადაც მან მეხუთე ადგილი დაიკავა და შეჯიბრი მედლის გარეშე დატოვა. ამავე წლის მარტში იასპარეზა ტალინში გამართულ მსოფლიო თასზე, სადაც მან კარიერაში პირველად მოიგო მედალი (კერძოდ ვერცხლის მედალი) საერთაშორისო ტურნირში. აოქტომბერსა და ნოემბერში ევროპის ჩემპიონატისთვის მოსამზადებლად, დავთიანმა მეორე ადგილი მოიპოვა შვედეთის საერთაშორისო ტურნირზე და მოიგო ფინეთში ანტილოგიური ტურნირი. კიევში გამართულ 2005 წლის წვროპის ახალგაზრდულ თასზე დავთიანმა მე-5 ადგილი დაიკავა.

### 2006
2006 წელი სომეხი სპორტსმენისთვის წარმატებული არ გამოდგა. მარტში, პრაღაში გამართულ მსოფლიო თასზე მან მეხუთე ადგილი დაიკავა.

### 2007
2007 წელი დავთიანისთვის საკმაოდ წარმატევბული გამოდგა. იანვარში, თბილისში გამართულ მსოფლიო თასზე სომეხმა სპორტსმენმა მესამე ადგილი დაიკავა. შემდეგი თვის დასაწყისში პარიზში გამართულ სუპერ მსოფლიოს თასზე მან მე-5 ადგილი დაიკავა. რამდენიმე კვირის შემდეგ, თებერვალის დასასრულს, იგივე ტურნირის შემდეგ ეტაპზე დავთიანმა მოიგო ტურნირი; ეს იყო მისთვის საერთაშორისო დონეზე მოპოვებული პირველი ოქროს მედალი. 2007 წელს ბელგრადში გამართულ ევროპის თასზე მან მეორე ადგილი დაიკავა. ერთი თვის შემდეგ მოსკოვში გამართული მსოფლიო თასის შემდეგ ეტაპზე დავთიანმა ოქროს მედალი მოიგო. ამავე წლის ბოლოს, დავთიანმა მეორე ადგილი დაიკავა ერევანში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე და თეირანში გამართულ საერთაშორისო თასზე.

### 2008
2008 წლის დასაწყისში ჰოვანეს დავთიანი ასპარეზობდა თბილისში ჩატარებულ მსოფლიო თასზე, სადაც მან მე-5 ადგილი დაიკავა. თებერვალის დასაწყისში პარიზში გამართული სუპერ მსოფლიოს თასი მან მე-7 ადგილით დაასრულა. გვიან თებერვალში, ჰამბურგში ჩატარებულ სუპერ მსოფლიოს თასზე მან მესამე ადგილი მოიპოვა. ლისაბონში, ევროპის ჩემპიონატში დავითიანმა ფინალი მე-7 ადგილით დასრულა. ამავე წელს, სომხეთის ეროვნული ნაკრების წევრის სტატუსით, იგი გაემგზავრა ბიიჯინგში რათა მონაწილეობა მიეღო 2008 წლის ზაფხულის ოლიმპიადაში. პირველ დაუნდში იუსმანი პიკერის დამარცხების შემდეგ იგი ჩრდილოეთ კორეის წარმომადგენელ კიმ კიუნგ-ჯინის წინააღმდეგ დამარცხდა.

### 2009
28 თებერვალს ვარშავაში ჩატარებულ მსოფლიო თასზე დავთიანმა მეორე ადგილი დაიკავა. მაისში მოიგო მოსკოვში ჩატარებული გრანდ სლემის ტურნირი. აგვისტოში, როტერდამში გამართულ 2009 წლის ძიუდოს მსოფლიო თასზე მესამე ადგილი დაიკავა. შემდეგ, ნოემბერში, მოიგო სომხეთის ჩემპიონატი. წლის მიწურულს, დავთიანი ასპარეზობდა ტოკიოში გამართულ გრანდ სლემზე, რომელიც მე-7 ადგილით დაასრულა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Hovhannes Davtyan at JudoInside.com
*Hovhannes Davtyan  at Olympics at Sports-Reference.com (archive)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:სომეხი ძიუდოისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აწყურის ქუჩა

**აწყურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); კასპის ქუჩიდან კახეთის გზატკეცილამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 20-იან წლებამდე ფერმა-ავლაბრის დიდი პროსპექტი ერქვა. თბილისის ქუჩების 1926 წლის ცნობარში შეტანილია როგორც აწყურის დიდი პროსპექტი, 1940 წლის ცნობარში — როგორც აწყურის ქუჩა. აქვს 1 შესახვევი (ყოფილი შირაქის III შესახვევი, შემდგომ — აწყურის I შესახვევი).

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ისნის რაიონის ქუჩები
აჭარის ქუჩა

**აჭარის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი მარუაშვილის ქუჩიდან ხევამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. ადრე ჯავახეთის ქუჩა ერქვა. 60-იან წლებში აჭარის ქუჩა ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ეკატერინე მელიქიშვილის ქუჩა

**ეკატერინე მელიქიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (საბარგოს დასახლება); ნოე ხომერიკის ქუჩიდან სერგი დურმიშიძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე საბარგოს დასახლების V ქუჩა ერქვა, შემდეგ თედორე აფანასიევის სახელი ეწოდა. თბილისის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს 2018 წლის 25 მაისის განკარგულებით, თედორე აფანასიევის ქუჩის ერთ მონაკვეთს (სერგი დურმიშიძის ქუჩამდე) საზოგადო მოღვაწის ეკატერინე მელიქიშვილის სახელი ეწოდა, მეორე ნაწილს კი (სერგი დურმიშიძის ქუჩიდან გიორგი შარვაშიძის ქუჩამდე) — ოლღა გურამიშვილი-ნიკოლაძისა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
მელიქიშვილი
არსენალის მთის ქუჩა

**არსენალის მთის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი). რკინიგზიდან ახალარსენალის I ქუჩამდე.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
სომხები ბაქოში

**სომხური** საზოგადოება **ბაქოში** ერთი პერიოდის განმავლობაში მნიშვნელოვანად იყო გაზრდილი. მიუხედავად იმისა, რომ მათი თავდაპირველი აღწერის თარიღი უცნობია, ბაქოში სომეხი მოსახლეობის რაოდენობა შეიცვალა XIX საუკუნის პერიოდში,  როდესაც ბაქო ნავთობის წარმოების მთავარ ცენტრად იქცა, რამაც იგი პერსპექტიულ ადგილად აქცია სხვა მეწარმეებისთვისა და ბიზნესმენებისთვის. მათი რიცხვი XX საუკუნეში საკმაოდ მაღალი იყო, მიუხედავად 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის შედეგად არეულობისა. შემდგომში თითქმის ყველა სომეხი გაიქცა ქალაქიდან 1988 წლიდან 1990 წლის იანვრის ჩათვლით. 1990 წლის იანვრის დასაწყისისათვის ბაქოში მხოლოდ 50 000 სომეხი იყო დარჩენილი, 1988 წელს მათი რიცხვი მეოთხედ მილიონს შეადგენდა. მათი უმეტესობა ქალაქში დარჩა საბჭოთა კავშირის დაშლის დაწყებამდე და მთიანი ყარაბაღის ომის ადრეულ ეტაპამდე.

## სომხური რაიონი
ერმანიკენდი( ,  სიტყვასიტყვით აზერბაიჯანულად ნიშნავს „სომხურ სოფელს“) - ეს იყო სომხური უბანი, რომელიც მდებარეობდა ბაქოში ნასიმის რაიონში, სადაც ცხოვრობდა მრავალი სომეხი.

სოფელი ერმანიკენდი ბაქოში 1918 წლის ჩათვლით არსებობდა, სანამ 15 000 სომეხი არ დაიღუპა სექტემბრის დღეების პერიოდში.  სოფლის რეკონსტრუქცია და განახლება მოგვიანებით დაიწყო, როდესაც ბაქო კიდევ უფრო გაფართოვდა და როდესაც აზერბაიჯანმა ხანმოკლე პერიოდით დამოუკიდებლობა მოიპოვა, ამის შემდეგ კი ჩამოყალიბდა აზერბაიჯანის დემოკრატიულ რესპუბლიკად, 1918-1920 წლებში, რუსეთის დაშლის შემდგომ, რეგიონში საბჭოთა კავშირი შემოიჭრა  და აზერბაიჯანი  1920 წელს ჩამოყალიბდა როგორც აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა. ყოფილი გარეუბანი ერმენიკენდი გადაკეთდა ქალაქად. რამდენიმე ცნობილი არქიტექტორი მუშაობდა სოფელ ერმანიკენდის განახლებაში. ამის შემდეგ, ერმენიკენდი გადაიქცა ნავთობმუშაკების საცხოვრებელ ადგილად. საბჭოთა არქიტექტორები სამოილოვი და ივანიცკი  ხელმძღვანელობდნენ რეგიონის არქიტექტურას 1920-1930-იან წლებში. ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობდა 3-4 სართულიანი ნაგებობები საბჭოთა სოციალისტური არქიტექტურის სტილში. რეგიონი ტრამვაის ხაზებით უკავშირდებოდა ბაქოს სანაპირო ნაწილს, ერმენიკენდი სწრაფადვე გახდა ქალაქ ბაქოს ერთ-ერთი მთავარი ნაწილი. მრავალი სხვა ეროვნების ადამიანის ამ ტერიტორიაზე გადმოსახლების და სომეხი თემის ქალაქის სხვა რაიონებში გადანაწილებით, ოლქმა დაკარგა ეს მეტსახელი და თანდათანობით გაქრა.

1980-იან წლებამდე ბაქოში სომხები ძირითადად ცხოვრობდნენ ერმენიკენდის ტერიტორიაზე და რეგიონი სწორედ ამით იყო ცნობილი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სომხები აზერბაიჯანში
*ყარაბაღის ომი

## რესურსები ინტერნეტში
* Baku Am  - Website about the history and destruction of the Armenian community of Baku

## სქოლიო
კატეგორია:სომხები
კატეგორია:სომხური დიასპორები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის ეთნიკური ჯგუფები
ახალდაბის ქუჩა

**ახალდაბის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); დავით გურამიშვილის გამზირიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. აქვს 1 შესახვევი, 1 ჩიხი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის  რაიონის ქუჩები
სექტემბრის დღეები

[thumb|რუსული ჟურნალის გამოცემა № 10-[1918]]

**სექტემბრის დღეები** () — ენვერ-ფაშას ძალების მიერ 1918 წლის სექტემბერში ბაქოში ეთნიკურად სომეხი მოსახლეობის მასობრივი მკვლელობა. შეტაკების შედეგად,  დაიღუპა დაახლოებით 10 000 ეთნიკური სომეხი, თუმცა ზოგიერთი წყაროს თანახმად, ეს რიცხვი 30 000-ს შეადგენს. ეს იყო პირველი მსოფლიო ომის მსვლელობისას მომხდარი ბოლო უდიდესი ხოცვა-ჟლეტა.

## ლიტერატურა
* Richard G. Hovannisian: *Armenia on the Road to Independence, 1918.* University of California Press, Berkeley 1967, ISBN 0-520-00574-0.
* Christopher J. Walker: *Armenia. The Survival of a Nation.* St. Martin's Press, New York 1990, ISBN 0-7099-0210-7, S. 261.

## რესურსები ინტერნეტში
* Հայերի կոտորածը Բաքվում
* Հայ-թուրք/թաթարական կռիվները և Բաքվի ջարդերը. 1918 
* [Ստեփանյան, Գևորգ «Հայերի կոտորածներն ու ինքնապաշտպանական մարտերը Բաքվի նահանգում 1918–1920 թվականներին»](http://hpj.asj-oa.am/2586/1/2008%2D3(31).pdf) 

## სქოლიო
კატეგორია:ბაქო
კატეგორია:აზერბაიჯანი
ახალი კუკია

**ახალი კუკია** — კუკიის მიკროუბანი. XIX საუკუნის 40–50-იან წლებში ჩუღურეთიდან და ავლაბრიდან დაიწყო მოსახლეობის მასობრივი გადასვლა კუკიაზე დასასახლებლად, რის შედეგადაც ახლანდელი არნოლდ ჩიქობავას ქუჩის გადაღმა, ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით, გაჩნდა ახალი დასახლება. 80–90-იან წლებში ახალმა კუკიამ დაიკავა რკინიგზის გადაღმა, ძველი ნაძალადევისა და კუკიის სასაფლაოს მიმდებარე ტერიტორია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თბილისის უბნები
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონი
ვაფა გულუზადე

**ვაფა გულუზადე** (გვარი ასევე გამოითქმის, როგორც *გულიზადე*, *გოულიზადე*, *ქულიზადე*, *ქულიზადე* () (დ. 21 დეკემბერი, 1940 — გ. 1 მაისი, 2015) — აზერბაიჯანელი დიპლომატი, პოლიტიკის მეცნიერი და კონფლიქტთა გადაწყვეტის სპეციალისტი. 1990-1999 წლებში აზერბაიჯანის პრეზიდენტ ჰეიდარ ალიევის დროს იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო მრჩეველი საგარეო საქმეთა საკითხებში. 

## განათლება და პოლიტიკური კარიერა
ვაფა გულუზადე დაიბადა1940 წლის 21 დეკემბერს აზერბაიჯანის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის დედაქალაქ ბაქოში. უმაღლესი სკოლა 1958 წელს დაამთავრა, ხოლო აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტი 1963 წელს. მოგვიანებით აზერბაიჯანის რადიოში უცხოური ამბების რედაქორად მუშაობდა. მოგვიანებით გულუზადე სსრ კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის შუა აღმოსავლეთის კვლევების ინსტიტუტში სამი წლის განმავლობაში სწავლობდა. გულუზადემ მაგისტრის ხარისხი 1968 წელს მიიღო. მისი ნაშრომი თანამედროვე ეგვიპტურ ლიტერატურაზე დაწერა. 

გულუზადემ დიპლომატიური კარიერა 1969 წელს დაიწყო, როგორც სსრ კავშირის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ატაშემ, მოგვიანებით ის ეგვიპტეში საბჭოთა საელჩოს მეორე მდივნად დაინიშნა. კაიროში მსახურობის შემდეგ გულუზადემ მოსკოვში საგარეო საქმეთა სამინისტროს შუა აღმოსავლეთის დეპარტამენტში გადაინაცვლა. სრულად ფლობდა რუსულ და არაბულ ენებს და თარჯიმნობდა ეგვიპტის პრეზიდენტ ანვარ სადათთან, სირიის პრეზიდენტ ჰაფეზ ასადთან, ლეონიდ ბრეჟნევთან, ალექსეი კოსიგინთან, ანდრეი გრომიკოსთან, ანდრეი გრეჩკოსთან და სხვა უფროს მოხელეებთან.
სრულად ფლობდა აზერბაიჯანულ, რუსულ, არაბულ და ინგლისურ ენებს. 

## პირადი ცხოვრება
ვაფა გულუზადე დაქორწინებული იყო ლეილა აჰმადოვაზე. ჰყავდა ქალიშვილი და ვაჟი (1974-2010) და ოთხი შვილიშვილი. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1940
კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:გარდაცვლილი 1 მაისი
კატეგორია:აზერბაიჯანელი დიპლომატები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტოლოგები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საბჭოთა დიპლომატები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ახალუბნის ქუჩა

**ახალუბნის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ელია); საინგილოს ქუჩიდან ფშავის ქუჩამდე. ქუჩის კონტურები თბილისის 1924 წლის გეგმაზეც არის მონიშნული. ახალუბანი, ამ სახელწოდების რამდენიმე პუნქტია საქართველოში. შესაძლებელია სახელწოდება დაკავშირებული იყოს ახალი უბნის განაშენიანებასთან. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის  რაიონის ქუჩები
დარგავსი

**დარგავსი** —  სოფელი ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკის გარეუბან - ალანიაში. დარგავსკი ამ სოფლის დასახლების ადმინისტრაციული ცენტრია. მდებარეობს პრიგოროდის რაიონის სამხრეთ ნაწილში, მდინარე გიზელდონის მარჯვენა ნაპირზე, მთის ხეობის ცენტრში. იგი მდებარეობს ქალაქ ვლადიკავკაზის სამხრეთ-დასავლეთით 37 კმ-ში. სოფლის სახელის წარმოშობას მრავალი ახსნა აქვს, ასე მაგალითად ოსურად დურგუუსი (ხეობის კარიბჭეს ან დამცველს) აღნშნავს.  

ტერიტორია, სადაც სოფელი მდებარეობს, დასახლებული იყო ბრინჯაოს ხანიდან. აქ აღმოაჩინეს უამრავი არქეოლოგიური ძეგლი, მათ შორის ალანიის სამარხი, რომელიც დათარიღებულია ძველი წელთაღრიცხვის I ათასწლეულით.

შუა საუკუნეებში დარგავსი იყო  საზოგადოების ფორმირების ერთ-ერთი მთავარი ცენტრი. ისტორიული და გენეალოგიური ტრადიციების თანახმად, აქ ცხოვრობდა ცარევიჩ თაგა, კლანებისა და გვარების წინაპარი, რომლებიც მიეკუთვნებოდნენ აღმოსავლეთ ოსეთის ზემო კლასს. დარგავებიდან მოდიოდა ოსეთის მრავალი კეთილშობილი (ალდარული) გვარი.

სოფლის მოსახლეობის უმეტესი ნაწილის დაბლობში გადასახლება დაიწყო 1763 წელს მოზდოკის ციხესიმაგრის დაარსების შემდეგ. 1830 წელს, ოსეთში აჯანყების დროს, ცარისტული ჯარები შეიჭრნენ დარგავში, გენერალ აფხაზოვის მეთაურობით. ამის შედეგად დარგავის მრავალი მკვიდრი დაიღუპა, რამდენიმე კოშკი განადგურდა. აჯანყების ლიდერები ციმბირში გადაასახლეს.

ამჟამად მოსახლეობა კვლავ მცირდება.

სოფელი ძალზედ მდიდარია სხვადასხვა არქიტექტურული ძეგლით, იგი განსაკუთრებით ცნობილია საბრძოლო კოშკებითა და "მიცვალებულთა ქალაქით"  მდინარე ულაგდონის ნაპირზე დგას მამსუროვის კოშკი (ოსეთი. მუსგ), რომლის სიმაღლეა 16 მეტრი. 

მიუხედავად იმისა, რომ კოშკის ზედა ნაწილი განადგურებულია, იგი შთაბეჭდილებას ახდენს მისი ზომით და  ქვის ხარისხით. თაღოვანი შესასვლელი მდებარეობს 2 მეტრის სიმაღლეზე.

ალიკოვის კოშკი მაღლა დგას "მიცვალებულთა ქალაქზე", სოფლიდან რამდენიმე კილომეტრში, რამინირაგის მთის ფერდობზე. ეს კოშკი აკონტროლებდა დარგავების შესასვლელს გენალდონის ხეობიდან. კოშკი ძლიერ დაზიანდა მიწისძვრის შედეგად 1923 წელს.

აულის აღმოსავლეთ გარეუბანში, დეგოევთა საცხოვრებელი კოშკი მდებარეობს, რომლის გვერდით აღმოჩენილია დეგოევსის საბრძოლო კოშკის ნანგრევები. დეგოევსის საცხოვრებელი კოშკი კარგად დაცული ციხესიმაგრე იყო, რომლის შიგნით იყო: კერა, რომელსაც ზემოთ ჯაჭვი ეკიდა, მოჩუქურთმებული ხის სავარძელი ხანდაზმული კაცისთვის (ცხელი), დაბალი სამნავიანი სასურსათო მაგიდები (ფანგი), ხის საყრდენი, ხის საწოლები, ცეცხლსასროლი იარაღი კედელზე საპატიო ადგილს იკავებდა.

დარგავში შემორჩენილია შემდეგი არქიტექტურული ძეგლები: ტაროევსის კომპლექსი, სახმანოვის ციხე (გალუანი), ჯიბილოვის კოშკი, სასიევის კოშკი, ბაიმატოვის კოშკი და განანა. 

სოფელ დარგავსის გარეთ არის ალანური ნეკროპოლი, რომელსაც ეწოდება "მიცვალებულთა ქალაქი". იგი მოიცავს 99 სხვადასხვა სამარხს და კრიპტს. ზოგიერთი წყაროს ცნობით, ეს კრიპტოგრაფიული უძველესი ნაშთები XII საუკუნით თარიღდება, თუმცა ზოგი ამბობს, რომ უძველესი საძვალე თარიღდება XIV საუკუნით , ზოგის ვარაუდით კი XVI თარიღდება. კომპლექსის უკან არის კოშკი, თუმცა მისი ზედა ნაწილი დღეს განადგურებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Город 10 000 мертвецов
* Даргавс сегодня

კატეგორია: კავკასია
ახალქალაქის ქუჩა

**ახალქალაქის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მერაბ ქავთარაძის ქუჩიდან ხევსურეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში და 40-იან წლებამდე საწყობის II ქუჩა ერქვა. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია: ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ბუდუხები

**ბუდუხები** — კავკასიის რეგიონში ერთ-ერთ ყველაზე მაღალ ადგილას მცხოვრები ხალხი. მთიელები ცხოვრობენ აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე.

ბუდუხები აზერბაიჯანის შაჰდაღის მთებში მცხოვრები მცირერიცხოვანი ხალხია. ადმინისტრაციულად ბუდუხების სოფელი ბუდუხი ყუბის რაიონს  ეკუთვნის. ბუდუხები აზერბაიჯანის ბარის რამდენიმე სოფელშიც ცხოვრობენ, სადაც მთიდან გვიან არიან გადასახლებული. ბუდუხები საბჭოთა პერიოდში ცალკე ეთნოსად არ აღირიცხებოდნენ; მათ აზერბაიჯანელებად წერდნენ. 

დღეს ბუდუხების რაოდენობა დაახლოებით 3 ათასი კაცია. 1886 წლის საოჯახო სიების თანახმად, სოფელ ბუდუხში 369 კომლი იყო აღრიცხული. მათი რაოდენობა კი დღეს 2625 კაცს შეადგენს. 1910 წლის კავკაზსკი კალენდრის მიხედვით, სოფელ ბუდუხში 2165 კაცი მკვიდრობდა, თუმცა ისინი ლეზგიებისადმი იყვნენ მიკუთვნებულნი. ბუდუხური ენა კავკასიურ ენათა ლეზგიურ ჯგუფს მიეკუთვნება. ის უმწერლობო ენაა. აღნიშნულ ბუდუხურ ენას დიალექტები არა აქვს, გენეტიკურად ახლოსაა კრიწულ ენასთან. 1950-იან წლებში ბუდუხში თუ 500 კომლი იყო, დღეს მათი რაოდენობა მხოლოდ 50-ის ფარგლებშია. ამას გზების ცუდი მდგომარეობით ხსნიან. სოფელში აღარც ერთი მაღაზია აღარაა და სოფლები თითქმის მოწყვეტილია გარესამყაროს. მოსახლეობას პროდუქტების საყიდლად 50-კილომეტრიან უგზოობის გადალახვა  უხდებათ. ინტერნეტ-საიტებზე არსებულ წერილებში სინანულია გამოთქმული იმის შესახებ, რომ ბუდუხების ძველი ტრადიციები და ენა დღეს აღარავის აინტერესებს.

ბუდუხების ძირითადი სამეურნეო საქმიანობა მეცხოველეობა იყო. სოფელ ბუდუხის ირგვლივ მდიდარი საძოვრები და სათიბები არსებობდა. ბუდუხები უპირატესობას მეცხვარეობას ანიჭებდნენ. 1929 წელს სოფელ ბუდუხში დაახლოებით 11 220 სული ცხვარი ჰყავდათ. ისინი ცხვარს ამთაბარებდნენ. ბუდუხებში მიწათმოქმედებას დამხმარე ხასიათი ჰქონდა და მეორეხარისხოვან დარგად ითვლებოდა. ბუდუხები ქსოვდნენ ფარდაგებს, ხალიჩებს, წინდებს, გრძელყელიან წინდებს. 

ბუდუხის რაიონი ექვსი უბნისაგან შედგებოდა. ბუდუხი ერთ სასოფლო თემს წარმოადგენდა. ბუდუხში ქორწინება მშობლების ნებასურვილის თანახმად ხდებოდა. იცოდნენ ქალის ოჯახისთვის გამოსასყიდის გადახდა. ქორწინება ენდოგამიური ხასიათის იყო. უპირატესობას ანიჭებდნენ კუზენურ ქორწინებებს. XIX-XX საუკუნეების მიჯნაზე ქალებისათვის საქორწინო ასაკი დაახლოებით 14-15 წლით იყო განსაზღვრული, კაცებისათვის კი პირიქით 18-20 წელი. აღსანიშნავია, ის ფაქტი, რომ დანიშნული ახალგაზრდები ხშირად 3-5 წლის შემდეგ ქორწინდებოდნენ. ამ ხნის განმავლობაში კაცის მხარე, ოჯახის წევრები ყველა დღესასწაულზე ქალის ოჯახს საჩუქრებს უგზავნიდა. თუმცა დანიშნული გოგონა საქმროს ნათესავებისაგან თავს საგულდაგულოდ მალავდა. ცნობისთვის უფროსი ძმის გარდაცვალების შემთხვევაში, უცოლო უმცროსი ძმა ვალდებული იყო ქვრივზე დაქორწინებულიყო. იგივე წესი ვრცელდებოდა დაქვრივებულ მამაკაცზეც, ის ცოლის გაუთხოვარ უმცროს დაზე ქორწინდებოდა. ბუდუხები მუსლიმი სუნიტები არიან. შემორჩენილი იყო წარმართული რწმენაწარმოდგენებიც, თაყვანს სცემდნენ ხეებს, ბუჩქებსა და ტყეებს. ჰქონდათ თავიანთი პანთეონი, სადაც არაერთი ღვთაება შედიოდა.

## ლიტერატურა
* როლანდ თოფჩიშვილი კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ.,2012

კატეგორია:კავკასიის ხალხები
ახალციხის ქუჩა

**ახალციხის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); გიორგი ჩიტაიას ქუჩიდან რკინიგზამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე მთის ქუჩა ერქვა. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ახალციხის შესახვევი. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის  რაიონის ქუჩები
ახალარსენალის I ქუჩა

**ახალარსენალის I ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში  (არსენალი); არსენალის მთის ქუჩიდან ასპინძის შესახვევამდე. ქუჩა წარმოიქმნა XIX საუკუნის 60-იან წლებში ჩუღურეთის მიდამოებში განაშენიანების ზრდის გამო. ერთხანს ახალჩუღურეთის I ქუჩა ერქვა.
## ახალარსენალის II ქუჩა
**ახალარსენალის II ქუჩა**  — ქუჩა  თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი); არსენალის ხევიდან ზეგანის ქუჩამდე, ერთხანს ახალჩუღურეთის II ქუჩა ერქვა.
## ახალარსენალის ჩიხი
**ახალარსენალის ჩიხი** — ჩიხი თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (არსენალი): დასაწყისი ახალარსენალის II ქუჩიდან. 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის  რაიონის ქუჩები
ელენე ახვლედიანის აღმართი

**ელენე ახვლედიანის აღმართი** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); კოსტა ხეთაგუროვის ქუჩიდან მალხაზ აბდუშელიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. თბილისის 1876 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც სურბ-კარაპეტის აღმართი, 1923 ეწოდა ნიკოლოზ  კიბალჩიჩის, 1988 — ელენე ახვლედიანის სახელი. აღმართზე დგას ყოველთა ქართველთა წმიდათა სახელობის ეკლესია.

## ლიტერატურა 
ახვლედიანი
გიორგი ახვლედიანის ქუჩა

**გიორგი ახვლედიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); ლეო ქიაჩელის ქუჩიდან ნიკო ნიკოლაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. თბილისის 1884 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ახალი ქუჩა, შემდეგ დაერქვა რუსეთის იმპერატორ ნიკოლოზ II-ის ასულის ანასტასიას (1901–1918) სახელი. ამ სახელითაა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს — სოფია პეროვსკაიას, 1990 წელს გიორგი ახვლედიანის სახელი ეწოდა. 

## ლიტერატურა 
ახვლედიანი
ალექსანდრე ახმეტელის ქუჩა

**ალექსანდრე (სანდრო) ახმეტელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიღომი); აკაკი ბელიაშვილის ქუჩასა და დავით აღმაშენებლის ხეივანს შორის. ალექსანდრე ახმეტელის სახელი ეწოდა 1963 წელს. ამ ქუჩაზეა კინოსტუდია — დღევანდელი სააქციო საზოგადოება „ქართული ფილმი“. აქვს 1 გასასვლელი. 
## ალექსანდრე   ახმეტელის გასასვლელი 
**ალექსანდრე (სანდრო) ახმეტელის გასასვლელი** — გასასვლელი  თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიღომი);  ალექსანდრე ახმეტელისა  და ევგენი მიქელაძის ქუჩებს შორის.

## ლიტერატურა 
ახმეტელი
ელენე ახვლედიანის ქუჩა

**ელენე ახვლედიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ჩუღურეთი); ელენე ახვლედიანის აღმართიდან სამრეკლოს ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის II ნახევარში. წარმოადგენდა სურბ-კარაპეტის აღმართის განშტოებას და სურბ-კარაპეტის ქუჩა ერქვა (სახელწოდება უკავშირდებოდა ავლაბარში მდგარ სურბ-კარაპეტის ეკლესიას). ძველი სახელით ქუჩა ქალაქის გეგმაზე აღნიშნულია 1876 წლიდან. 1923 ეწოდა  ნიკოლოზ კიბალჩიჩის, 1988 წელს — ელენე ახვლედიანის სახელი. შემონახულია XIX საუკუნის დასასრულის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 1 აღმართი, 1 შესახვევი, 1 ჩიხი. სურბ-პარაკეტი, ქართულად — წმინდა კარაპეტი. 

## ლიტერატურა 
ახვლედიანი
ოსთა რელიგია

**ოსთა რელიგია** — ოსები ძირითადად ქრისტიანები არიან; გვხვდებიან მაჰმადიანებიც. რაც შეეხება მაჰამდიანობას განსაკუთრებით დიგორელ ოსებში იყო გავრცელებული. ოს ხალხში ქრისტიანობა VI-VII საუკუნეებში ჯერ ბიზანტიიდან, შემდეგ კი საქართველოდან, თუმცა ამ სარწმუნოებამ აქ ფეხი მყარად ვერ მოიკიდა. გვიან შუა საუკუნეებში მთის ხეობებში მცხოვრებნი წარმართები იყვნენ. საქართველოს ხელისუფლება ცდილობდა მიგრირებული ოსებისათვის ქრისტიანობა მიეღებინებინა. ისლამი დასავლეთ ოსეთში ყაბარდოდან XVII-XVIII საუკუნეებში გავრცელდა. ოსებს ჰყავდათ ქრისტიანიზირებული ღვთაებები: უაც-გიორგი, უასტირჯი (წმინდა გიორგი); უაცილა - წმინდა ილია; უაც-ნიკოლა - წმინდა ნიკოლოზი; უაც-ტოტურ - წმინდა თევდორე და სხვ. 

ოსეთში იყო საერთო ოსური სალოცავებიც (ძუარები), სახეობო, სასოფლო და საგვარო კულტები. მაგალითად, ალაგირელთა სალოცავი იყო - რეკომი. აღნიშნულ  სალოცავში არსებულ ზარზე ქართული ნუსხურით შესრულებული წარწერა განტავსებული. ლოცვებში ხშირად ახსენებენ მიქალგაბრიტას და თარანჯელოზს. ნათელია, რომ ამ ორ მოსახსენებელში იგულისხმება მიქელგაბრიელი და მთავარანგელოზი. რაც შეეხება ქურთათისა და თაგაურის ხეობებს, აქ საერთო სახევო კულტები არ ყოფილა, აქ იყო მხოლოდ სასოფლო სალოცავები განთავსებული. მაგალითად, ასეთი იყო ძიგვისი ძუარ წმ. გიორგის სახელზე. ოსებმა, ისევე როგორც ქართველმა მთიელებმა, იცოდნენ სალოცავისადმი მიწის შეწირვა. 

ქრისტიანობა ოსეთში ბიზანტიისა და საქართველოს ზეგავლენით გავრცელდა. X საუკუნიდან ქრისტიანობა ალან-ოსთა ოფიციალურ სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადდა.

IX საუკუნის მოღვაწე, სლავური დამწერლობის შემქმნელი კონსტანტინე იგივე კირილე, ცნობილი ბერძენი სწავლული ალანებს მათ შორის იხსენიებს, რომლებსაც „დამწერლობა აქვთ და ადიდებენ ღმერთს მშობლიურ ენაზე“. ამ დროისათვის ითარგმნებოდა ქრისტიანული სასულიერო ლიტერატურა და ღვთისმსახურებაც ალანურ ენაზე სრულდებოდა. XVII-XVIII საუკუნეებში დიგორელი ოსების ერთმა ნაწილმა ყაბარდოს გავლენით ისლამი მიიღო.

რამდენიმე საეკლესიო ტერმინი ოსურში ქართულიდანაა შესული: дзуар (ჯვარი), чырыстон (ქრისტიანი) და სხვ. კვირა დღეს ოსები ღვთის დღეს (Хуыцёубон) უწოდებენ.

საქართველოს ტერიტორიაზე მცხოვრები ოსები, პატივს მიაგებდნენ ქართულ სალოცავებსაც. ჩრდილოეთ კავკასიის სხვადასხვა ხეობებიდან წამოსულ ოსებს მამა-პაპური სალოცავებიდან თან მოჰქონდათ რაიმე ნიშანი (მაგ: ქვა) და ახალ სამოსახლოზე აარსებდნენ საკუთარ სალოცავს, ქვით ამოშენებულ მცირე ნაგებობას, რომელშიც ძველი სალოცავიდან წამოღებულ საგანს ათავსებდნენ. ეს სალოცავი ძირითადი ოჯახიდან გასული ოჯახებისთვის თაყვანისცემის ადგილს წარმოადგენდა და მისი სახელობის დღესასწაულზე ყველა ერთად იყრიდა თავს.

აღსანიშნავია, რომ ოსებში დღესაც შემორჩენილია ძველი ხალხური რწმენა-წარმოდგენები, რომელთა შორის იკვეთება როგორც ძველი ირანული, ასევე კავკასიური ელემენტებიც. მაგალითად სამხრეთელი ოსების რწმენა-წარმოდგენებიდან ბევრია დაკავშირებული აგრარულ კულტთან. ოსები დღესაც აღნიშნავენ ძველ და ტრადიციულ დღესასწაულებს: თიბვის დაწყებას, მოსავლის აღებას და სხვ. 

ოსეთში გვხვდება ტოტემური რწმენის ნაშთები. აქ მრავლადაა შემორჩენილი საგვარეულო და სასოფლო კულტები. განსაკუთრებული პატივისცემით იყო მოცული წმინდა გიორგის, წმინდა ილიას, მთავარანგელოზთა სალოცავები, რომლებსაც ოსები ქართველებთან ერთად მიაგებენ პატივს.

## ლიტერატურა
* როლანდ თოფჩიშვილი, კავკასიის ხალხთა ეთნოლოგია, თბ., 2012

კატეგორია: კავკასია
არზუ ქეიბულაიევა

**არზუ ქეიბულაიევა** () ასევე ცნობილი, როგორც **არზუ ქეიბულა** (აზერ: *Arzu Qeybulla*) დ. 1 აგვისტო, 1983) − აზერბაიჯანელი მიმომხილველი, ბლოგერი, რამდენიმე გაზეთისა და საინფორმაციო მედიის, მათ შორის Al Jazeera-ს, Foreign Policy-ს, Global Voices-ისა და Agos-ის ჟურნალისტი. ის აგრეთვე მუშაობდა რამდენიმე არამომგებიან ორგანიზაციასა და ანალიტიკურ ინსტიტუტში, მათ შორის ეროვნულ დემოკრატიულ ინსტიტუტსა და ევროპის სტაბილურ ინიციატივაში. 2014 წელს არზუ ქეიბულაიევა იყო BBC-ის ტოპ ქალთა სიაში. ადვოკატირებს სომეხთა და აზერბაიჯანელთა შორის მთიანი ყარაბაღის კონფლიქტის მშვიდობიან გადაწყვეტას. უკანასკნელ წლებში აზერბაიჯანის მხრიდან მის მიმართ სხვადასხვა სანქცია დაწესდა, რაც ქეიბულაიევვას Agos-თან, სომხურ გაზეთთან თანამშრომლობით იყო გამოწვეული. ადამიანის ულებათა დაცვის საერთაშორისო ორგანიზაციებმა აღნიშნული სანქციები დაგმეს. ქეიბულაიევა ამჟამად ვაშინგტონში ცხოვრობს.

## ცხოვრება და კარიერა
არზუ ქეიბულაიევა დაიბადა 1983 წლის 1 აგვისტოს, აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში. მამამისი, ქეიბულა ქეიბულაიევი პროფესორი იყო. ქეიბულაიევამ საერთაშორისო ურთიერთობების მიმართულების ბაკალავრის ხარისხი თურქეთში, ანკარაში, ბილკენტის უნივერსიტეტში მოიპოვა. შემდეგ სწავლა განაგრძო ლონდონის ეკონომიკურ სკოლაში, სადაც მსოფლიო პოლიტიკის მაგისტრის ხარისხი მიიღო. ქეიბულაიევას კარიერა ლონდონში, ოქსფორდის ბიზნეს ჯგუფის მკვლევრად დაიწყო. აფრიკასა და აზიაში რამდენიმე პროექტში აქტიურად მონაწილეობდა, უზრუნველყო ლიბიის საბაზრო გამოკითხვათა დეტალური ანალიზი. მუშაობდა ეროვნულ დემოკრატიულ ინსტიტუტში, ბაქოში. როგორც ეროვნული დემოკრატიული ინსტიტუტის მოხელე, დაახლოებული იყო ადგილობრივ პოლიტიკოსებთან და ახალგაზრდა აქტივისტებთან.

2007 წელს, სტამბოლში ყოფნისას ქეიბულაიევამ მუშაობა დაიწყო ევროპის სტაბილურ ინიციატივაში, არამომგებიან კვლევით და საჯარო-მმართველობით ინსტიტუტსა და სამხრეთ-აღმოსავლეთევროპის ანალიტიკურ ინსტიტუში. 2008 წლის სექტემბერში ქეიბულაიევამ ბლოგის, „Flying Carpets and Broken Pipelines“ (მფრინავი ხალიჩები და გატეხილი მილსადენები), წარმოება დაიწყო. 2009 წლიდან იტალიაში ჩამოყალიბებული ანალიტიკური ინსტიტუტის, Osservatorio Balcani e Caucaso, მიმომხილველი გახდა. ამჟამად ინტერნეტ პლატფორმის, *ნეიტრალური ზონა*, რედაქტორია, რომელიც სომხებსა და აზერბაიჯანელებს შორის კონფლიქტის მშვიდობიან გადაწყვეტასა და ერებს შორის კულტურულ და სოციალურ ურთიერთქმედებას ცდილობს.

2013 წლიდან ქეიბულაიევა მუშობდა Agos-ის (სომხური ორკვირეული გაზეთი, რომელიც სტამბოლში გამოიცემა) კორესპონდენტად. იმავე წელს, პენსილვანიაში, ფილადელფიაში დაფუძნებული ამერიკული ანალიტიკური ინსტიტუტის, საგარეო საქმეთა კვლევის ინსტიტუტის ასოცირებული მეცნიერი გახდა.

ქეიბულაიევა ამჟამად სტამბოლში ცხოვრობს. ფლობს ინგლისურ, აზერბაიჯანულ, თურქულ და რუსულ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Official Website of Arzu Geybullayeva
*Flying Carpets and Broken Pipelines (ქეიბულაიევას ბლოგი)

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1983
კატეგორია:დაბადებული 1 აგვისტო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი აქტივისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ჟურნალისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ბლოგერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
მიკროფილამენტები

**მიკროფილამენტები** — მყარი ჩხირები 7 ნანომეტრი დიამეტრით. მათ ასევე აქტინის ფილამენტებსაც უწოდებენ, რადგან ისინი აგებულია გლობალური ცილის, აქტინის მოლეკულებისაგან. მიკროფილამენტი არის აქტინის სუბერთეულების დაგრეხილი ორმაგი ჯაჭვი. 

გარდა იმისა, რომ მიკროფილამენტები სწორხაზოვანი ბოჭკოების სახით არსებობენ, მათ ასევე შეუძლიათ წარმოქმნან სტრუქტურული ქსელები. ეს შესაძლებელია ისეთი ცილების არსებობის გამო, რომლებიც აქტინის ფილამენტის გვერდის გასწვრივ არიან დაკავშირებული. ისინი ახალ ფილამენტს აძლევს იმის საშუალებას, რომ იგი ტოტის სახით გაიჭიმოს. 

მიკროფილამენტები ყველა ეუკარიოტულ უჯრედშია ნანახი. მიკრომიალკების შეკუმშვა-მედეგი ფუნქციისაგან განსხვავებით, ციტოჩონჩხში მიკროფილამენტების სტრუქტურული როლი არის დაჭიმულობის წარმოქმნა. მათი მიერ პლაზმური მემბრანის შიგნით სამგანზომილებიანი ქსელის წარმოქმნა, უჯრედს ფორმის შენარჩუნებაში ეხმარება. ეს ქსელი უჯრედის ქერქს აძლევს ნახევრად მყარი გელის კონსისტენციას, განსხვავებით ციტოპლაზმის შიდა, უფრო თხევადი მდგომარეობისაგან. 

ცხოველურ უჯრედებში, რომლებიც სპეციალიზებულია პლაზმური მემბრანის გავლით ნივთიერებათა ტრანსპორტირებისათვის, როგორიცაა კუჭ-ნაწლავის უჯრედები, მიკროფილამენტების კონები წარმოქმნიან მიკროხაოების გულს (ბირთვს). მიკროხაოები ნაზი გამონაზარდებია, რომლებიც უჯრედის ზედაპირის ფართობს ზრდიან. მიკროფილამენტები კარგად არის ცნობილი უჯრედის მოძრაობაში მათი მონაწილეობის გამო: განსაკუთრებით, როგორც კუნთოვანი უჯრედების შემკუმშავი აპარატის ნაწილი. კუნთოვანი უჯრედის სიგრძის გასწვრივ აქტინის ათასობით ფილამენტია ჩამწკრივებული ერთმანეთის პარალელურად. მათ შორის კი მოთავსებულია უფრო მსხვილი ფილამენტები, რომლებიც წარმოქმნილია ცილა მიოზინისაგან. მიოზინი მოქმედებს როგორც სატრანსპორტო ცილა იმ გამონაშვერების (მხრების) მეშვეობით, რომლებიც აქტინის ფილამენტების გასწვრივ დაიარებიან. კუნთოვანი უჯრედების შეკუმშვა ხდება აქტინისა და მიოზინის ფილამენტების ერთმანეთის გასწვრივ სრიალის შედეგად, რაც უჯრედს ამოკლებს. 

## ლიტერატურა 
* ნილ კემპბელი, ჯეინ ბ. რისი, „ბიოლოგია“, VII გამოცემა, გვ. 147-148, თბ., 2009 წელი.

კატეგორია:ბიოლოგია