open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტარიელ კიპაროიძე

**ტარიელ პლატონის ძე კიპაროიძე** (დ. 1 თებერვალი, 1948) — ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორი, მოქანდაკე. 1984 წლის ძეგლებისა და ღირსშესანიშნავი ადგილების საერთაშორისო საბჭოს საერთაშორისო კონგრესის მონაწილე, 1997 წლის საუკეთესო არქიტექტურული ნაწარმოების ავტორი, Loveland Art  Show-ის პირველი პრემიის ლაურეატი ქანდაკებაში (USA, loveland, 2009).

## ბიოგრაფია
1967-1969 წლებში სწავლობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის  არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1970-1975 წწ. სწავლა განაგრძო თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1978 წელს დაამთავრა სამხატვრო აკადემიის ასპირანტურა არქიტექტურის თეორიის და ისტორიის სპეციალობით. 1974-1975 წწ. დაამუშავა თბილისის დედაციხე-მეტეხის ქალაქმშენებლური რესტავრაციის პროექტი, რომელსაც საკავშირო კონკურსზე მიენიჭა პირველი პრემია.

1976 წელს მის მიერ დამუშავებულ რესტავრაციის პროექტს ქალაქ სვერდლოვსკში გამართულ კონკურსზე აღინიშნა პირველი პრემიით და გამოქვეყნდა საკავშირო ჟურნალში. 1999 წლამდე ხელმძღვანელობდა თბილისის სამხატვრო აკადემიის რესტავრაციის განყოფილებას. 1976-1986 წწ. მუშაობდა ძეგლთა დაცვის მთავარი სამმართველოს საპროექტო განყოფილების გამგედ.
1981 წელს ძეგლთა დაცვის გაფართოებულმა სამეცნიერო საბჭომ დაამტკიცა მის მიერ დამუშავებული ნარიყალას ციხე-სიმაგრის კონსერვაცია-რესტავრაციის პროექტი და მისი ხელმძღვანელობით განხორციელდა პრაქტიკული  სამუშაოები 1981-1991 წლებში. 1990-1997 წწ შეასრულა ნარიყალას წმინდა ნიკოლოზის ტაძრის განახლების პროექტი და რეალიზაცია. საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის ილია II-ის ლოცვა-კურთხევით სიონის საკათედრო ტაძარში მასშტაბური სარესტავრაციო-აღდგენითი სამუშაოები შეასრულა 1982-1999 წწ. 

1982-1988 წწ. გამოიკვლია სურამის ციხე, დაამუშავა კონსერვაცია-რესტავრაციის პროექტი და ამავე პერიოდში განხორციელდა ძეგლის პრაქტიკული რესტავრაცია. 1986 წელს დაასრულა ნაბახტევის XI საუკუნის ეკლესიის რესტავრაცია.  

1999-2009 წლებში მუშაობდა აშშ-ში, ქ. ცინცინატში (ოჰაიო) და დალასში (ტეხასი).  მას ეკუთვნის ცინცინატის ანტიოქიის ეკლესიის რეკონსტრუქციის პროექტი, ვენერა მილოსელისა და მარკუს ავრელიუსის მარმარილოს ქანდაკების კონსერვაცია (2008). spring grove semetery-ის მემორიალური როტონდის რესტავრაცია (ცინცინატი, 2005)

აშშ-დან დაბრუნების შემდეგ დაამუშავა ნარიყალას კომპლექსის კეთილმოწყობისა და სამრეკლოს პროექტი.

## ჯილდოები 
* ღირსების ორდენი
* 2022 — საქართველოს დამსახურებული არქეტექტორი
* 2023 — 

## პუბლიკაციები
*"მაღალს ციხეში არს ეკლესია" (გაზეთი კომუნისტი, 1990, 14 აპრილი, N88)

## ლიტერატურა
*Архитектура СССР (1976 წ. N12)
*საბჭოთა ხელოვნება (1976 წ. N6)

## რესურსები ინტერნეტში
*http://davidgmiller.typepad.com/lovelandmagazine/2009/10/2009-loveland-art-show-winners.html
*http://www.ambioni.ge/nariyalas-wmida-nikolozis-saxelobis-eklesia
*http://www.dzeglebi.ge/dzeglebi/s/tbilisis_sioni.html 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორ-რესტავრატორები
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორები
ქოლერა

**ქოლერა** () — ადამიანის მწვავე ინფექციური დაავადება; ახასიათებს ძლიერი ფაღარათი და პირღებინება. იწვევს ქოლერის ვიბრონი. ვიბრონი მრავლდება ტუტე არეში, პროდუქტებზე ძლებს რამდენიმე საათიდან რამდენიმე დღემდე. 100°C ტემპერატურაზე მაშინვე იღუპება.
მინი|ავადმყოფი

## ისტორია
ქოლერა ცნობილია უძველესი დროიდან. მისი ენდემური კერებია ინდოეთი და პაკისტანი. 1817 — 1926 ქოლერის 6 პანდემია იყო.
XX ს-ის მეორე ნახევრიდან დაიწყო დაავადების მე-7 პანდემია, რომელიც გამოიწვია არა ტიპური (აზიური) ქოლერის ვიბრიონმა, არამედ ბიოტიპმა ელ-ტორმა.

## გავრცელება და გავრცელების წყაროები
ქოლერის წყაროა ავადმყოფი ან ვიბრიონმატარებელი. ადამიანი ავადდება კუჭნაწლავში ვიბრიონით გაბინძურებული წყლისა და საკვების მოხვედრის შედეგად. ქოლერის გავრცელებაში დიდ როლს თამაშობს წყალსატევებში გაუწმენდავი წყლის გაშვება, სასმელად ასეთი წყლის გამოყენება, გაბინძურებულ წყალსატევებში ბანაობა და სხვა. ინკუბაციური პერიოდი მით უფრო ხანმოკლეა, რაც უფრო მძიმეა დაავადების ფორმა და საშუალოდ 2 — 3 დღე-ღამე გრძელდება. ტიპურ შემთხვევაში დაავადება იწყება ინტენსიური წყლისებრი ფაღარათით (30 — 40-ჯერ დღე-ღამეში), რასაც დაერთვის პირღებინება. ორგანიზმის გაუწყლოებისა და მარილების დიდი რაოდენობით დაკარგვის შედეგად ვითარდება ე.წ. ალჰიდური მდგომარეობა — წნევა და ტემპერატურა ეცემა, აღინიშნება ციანოზი, ქოშინი, კრუნჩხვები; ავადმყოფს სახე წაწვეტებული აქვს, თვალები და ლოყები ჩაცვენილი. ნელ-ნელა ეკარგება სმენა, ებინდება გონება, უვითარდება კომატოზური მდგომარეობა, რის შედეგადაც ავადმყოფი იღუპება.

## მკურნალობა
სპეციალური მარილხსნარების დიდი რაოდენობით შეყვანა; ანტიბიოტიკები.

## პროფილაქტიკა
დასახლებული ადგილების დასუფთავება, სანიტარული კონტროლი, საზღვრების სანიტარული დაცვა; ეპიდემიურ კერაში — კარანტინი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ინფექციური დაავადებები
სეხემიბი

**სეხემიბ-პერენმაატი** (ან უბრალოდ **სეხემიბი**) — ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს ერთ-ერთი ფარაონის ჰორის სახელი, რომელიც მეორე დინასტიის წევრი იყო. წინამორბედების, შთამომავლების და თანამმართველი სეთ-პერიბსენის მსგავსად სეხემიბის არსებობაც არქეოლოგიური ჩანაწერებითაა დამოწმებული. უცნობია თუ რამდენ ხანს იმეფა სეხემიბიმ, მისი განსასვენებელიც ჯერჯერობით აღმოჩენილი არ არის.
## რესურსები ინტერნეტში 
* სეხემიბი
* სეხემიბ-პერენმაატი (ჰორისი)
* სეხემიბ-პერენმაატი (ეგვიპტის ფარაონი)
* სეხემიბი (სეთ-პერიბსენი, სეხემიბ-პერენმაატი)

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეორე დინასტიის ფარაონები
მენკაურა

**მენკაურა** (ასევე **მენკაურე**) — ძველი ეგვიპტის ფარაონი მეოთხე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. მენკაურა ასევე ცნობილია ელინისტური სახელით **მიკერინი** (იხსენიებს ჰეროდოტე) და **მენხერესი** (იხსენიებს მანეთონი). მანეთონის თანახმად იგი სამეფო ტახტზე ფარაონ ბიხერისის შემდეგ ავიდა, არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით კი მენკაურა ტახტზე ფარაონ ხეფრენის შემდეგ ავიდა. მენკაურა ცნობილი გახდა გიზაში მისივე სახელობის პირამიდით, ასევე ტრიადებით (სამისგან შემდგარი გამოსახულება ან ქანდაკება), რომელზეც ფარაონი მენკაურა მეუღლესთან ხამერერნებთი II-სთან და ღმერთქალებთან ერთად არის გამოსახული. 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მენკაურა
* მენკაურას პირამიდა
* მენკაურა და მისი დედოფალი
* მენკაურა: პირამიდის უკანასკნელი მშენებელი გიზაში

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
ბიხერისი

**ბიხერისი** — ძველი ეგვიპტის ფარაონის ელინისტური სახელი. ბიხერისი მეოთხე დინასტია დინასტიის წარმომადგენელი იყო და ეგვიპტეს ძველი სამეფოს პერიოდში მართავდა. სახელი ბიხერისი მხოლოდ ისტორიკოს და ეგვიპტოლოგ მანეთონის ნაშრომებში გვხვდება, სავარაუდოდ ამ სახელის ეგვიპტური ფორმა არის **ბა-კა** (ითარგმნება როგორც *სული და კა*). ეგვიპტოლოგები დღემდე ცდილობენ ბიხერისის როგორც ისტორიული ფიგურის ცხოვრებისა და ქრონოლოგიური პოზიციის გამოკვლევას.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიხერისი (ბა-კა)
* ბიხერისის პირამიდა

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
ჯედეფრე

**ჯედეფრე** (ასევე **ჯედეფრა**, **რაჯედეფი**) — ძველი ეგვიპტის ფარაონი მეოთხე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. ჯედეფრე ასევე ცნობილია ელინისტური სახელით **რატოისესი**, სწორედ ამ სახელით იხსენიებს მას ისტორიკოსი მანეთონი. იგი ფარაონ ხეოფსის გიზას დიდი პირამიდის ამგების ვაჟი და ტახტის პირდაპირი მემკვიდრე იყო. ჯედეფრე იყო ფარაონი, რომელიც ატარებდა სამეფო ტიტულს *Sa-Rê* (ითარგმნება როგორც *რას შვილი*) და იყო პირველი, რომელმაც საკუთარი სახელი მზის ღმერთს ღვთაება რას დაუკავშირა.
## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯედეფრე 
* მეფე ჯედეფრე
* სფინქსის გამოცანა
* ჯედეფრე (რაჯედეფი)
* ძველი ეგვიპტე: ჯედეფრე
* ჯედეფრე (მცირე ინფორმაცია)
* ჯედეფრე, IV დინასტიის III ფარაონი

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
იჩოაკანის რაიონი

**იჩოაკანის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, კახამარკის რეგიონის სან-მარკოსის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 596 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 494 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 33 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 76,11 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:კახამარკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:სან-მარკოსის პროვინციის რაიონები
ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო

thumb|250პქ|თეფში, რომელიც დამზადებულია ადრეული სამეფოს პერიოდში
**ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო** — ძველი ეგვიპტის ერთ-ერთი პერიოდი, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 3100 წელს იწყება, რასაც ქვემო და ზემო ეგვიპტის გაერთიანება მოსდევს. პერიოდი მოიცავს პირველი და მეორე დინასტიების მმართველობას, იგი წინადინასტიური პერიოდის შემდეგ იწყება და მთავრდება ძვ. წ. 2686 წელს, რა დროსაც ეგვიპტეში ახალი პერიოდი ძველი სამეფო იწყება. პირველი დინასტიის დროს ეგვიპტის გაერთიანებასთან ერთად დედაქალაქად აბიდოსის მაგივრად მემფისი ცხადდება, სამეფოს სათავეში კი მეფე-ღმერთი (ფარაონი) დგება. მემფისის დედაქალაქად გამოცხადების შემდეგ ყოფილი დედაქალაქი აბიდოსი სამხრეთის ძირითად წმინდა მიწად დარჩა. ადრეული სამეფოს პერიოდში ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ეგვიპტური ცივილიზაციის ნაწილებმა, როგორებიცაა ხელოვნება, არქიტექტურა და რელიგია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნარმერის პალიტრა
* ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო
* ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფოს პერიოდი
* წინადინასტიური და ადრეული სამეფოს პერიოდები 

კატეგორია:ძველი ეგვიპტის დინასტიები
ჰერმონი (სომხეთი)

**ჰერმონი** () — სოფელი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 720 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 171 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 5.6 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 30.51 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ვაიოცძორის პროვინციის სოფლები
ქაჰეჯეტი

**ქაჰეჯეტი** (ასევე **ჰორ-ქაჰეჯეტი**) — შესაძლოა იყოს ძველი ეგვიპტის მეფის (ფარაონის) ჰორის სახელი. ქაჰეჯეტი სავარაუდოდ ძველი სამეფოს პერიოდში მეფობდა და მესამე დინასტიის წევრად ითვლება. ასევე არსებობს მოსაზრება, რომ ქაჰეჯეტი ფარაონ თუტმოს III-ის არქაული გამოხატულებაა. მის სახელსა და მმართველობას ერთადერთი არტეფაქტი ფატარა სტელა ადასტურებს. სტელა დამზადებული კირქვისგან, უცნობია მისი წარმომავლობა, ასევე უცნობია თუ რამდენად ნამდვილი და სარწმუნოა იგი.
## რესურსები ინტერნეტში 
* მეფე ქაჰეჯეტის სტელა
* ეგვიპტის ფარაონთა ოჯახები: ქაჰეჯეტი

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მესამე დინასტიის ფარაონები
სანახტი

**სანახტი** (ასევე იკითხება **ჰორ-სანახტი**) — ანტიკური ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მესამე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. მისი ქრონოლოგიური პოზიცია გაურკვეველია. ბევრი ეგვიპტოლოგი ფარაონ სანახტს ფარაონ ნებკასთან აკავშირებს. სანახტი დღემდე დავის საგნად რჩება, რადგან სანახტის არცერთი სამეფო ტიტული დღემდე არ აღმოჩენილა, არც თანამედროვე წყაროებში და არც მოგვიანებით წყაროებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სანახტი
* ფარაონი სანახტი
* სანახტი და ნებკა
* სანახტის ქვის წარწერა 
* ეგვიპტის მეფეები, სანახტი
* ჰორის სანახტის ბიოგრაფია
* ძველი სამეფო (მესამე დინასტია)

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მესამე დინასტიის ფარაონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
სტივ უოზნიაკი

**სტივენ გარი „სტივ“ უოზნიაკი** (; ცნობილია როგორც „Woz“; დ. 11 აგვისტო, 1950) — ამერიკელი ელექტროინჟინერი, რომელიც არის Apple Computer Inc. (ამჟამინდელი Apple Inc.) თანადამფუძნებელი, სტივ ჯობსთან ერთად. სტივ უოზნიაკმა 1970-იან წლებში დააპროექტა და ააწყო Apple I და Apple II კომპიუტერები, რომელმაც მოახდინა პერსონალური კომპიუტერების რევოლუცია.

სტეფან გარი უოზნიაკი დაიბადა კალიფორნიის შტატის ქალაქ სან-ხოსეში. უოზნიაკი არის მარგარეტ ელაინისა და იაკობ ფრანცის „ჯერი“ უოზნიაკის შვილი. იგი პოლონური და გერმანული წარმოშობისა.

1975 წელს, უოზნიაკმა დაიწყო Apple I-ზე მუშაობა. ის იყო Apple II-ის მთავარი დიზაინერი, რომელიც 1977 წელს გამოვიდა და ცნობილია, როგორც ერთ-ერთი პირველი წარმატებული მასობრივი წარმოების მიკროკომპიუტერი.

კომპიუტერის ინტერფეისის ექსპერტ ჯეფ რასკინთან ერთად, უოზნიაკმა დიდი გავლენა მოახდინა ორიგინალი Macintosh-ის კონცეფციების ადრეულ განვითარებაზე 1979-1981 წლებში. მას შემდეგ, რაც უოზნიაკმა ავიაკატასტროფის გამო დროებით დატოვა კომპანია, პროექტი სტივ ჯობსმა გადაიბარა. Apple-დან სამუდამოდ წასვლის შემდეგ, 1985 წელს, უოზნიაკმა დააარსა კომპანია CL 9 და შექმნა პირველი პროგრამირებადი უნივერსალური დისტანციური პულტი, რომელიც 1987 წელს გამოვიდა. შემდგომში იგი სხვადასხვა ბიზნესს და საქველმოქმედო საქმიანობით იყო დაკავებული. ძირითადად ფოკუსირებული იყო ტექნოლოგიების დანერგვაზე დაწყებით და საშუალო სკოლებში. ეს მოიცავდა 1990 წლის ინიციატივას, რომელიც გულისხმობდა კომპიუტერების განთავსებას სკოლებში ყოფილი საბჭოთა კავშირის ქვეყნების ტერიტორიაზე.

უოზნიაკს მიღებული აქვს მრავალი ჯილდო ქველმოქმედებასა და ტექნოლოგიებში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისთვის. 1985 წელს თანამდებობიდან წასვლის შემდეგაც, იგი Apple-ის საპატიო თანამშრომლად რჩება. ბოლო წლებში ის აფინანსებდა მრავალ სამეწარმეო პროექტს. ამერიკის გარდა, უოზნიაკი ასევე არის პოლონეთისა და სერბეთის მოქალაქე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* სტივ უოზნიაკი — Folklore.org

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ამერიკელი პროგრამისტები
კატეგორია:ამერიკელი გამომგონებლები
კატეგორია:დაბადებული 11 აგვისტო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ამერიკელი ათეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ათეისტები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი ბიზნესმენები
კატეგორია:ამერიკელი ინჟინრები
კატეგორია:ამერიკელი აგნოსტიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მეცნიერები ინფორმატიკის დარგში
კატეგორია:ამერიკელი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:Apple II-ის ოჯახი
კატეგორია:ნერდ კულტურა
კატეგორია:პერსონალური გამომთვლელი ტექნიკა
კატეგორია:მასონები
ჩაბი

**იმპერატორის მეუღლე ჩაბი** (დ. 1227 — გ. 1281) — ჩინეთის იმპერატორის მეუღლე იუანის დინასტიიდან. მონღოლეთის ხანის და მთელი ჩინეთის იმპერატორის, ყუბილაი ხანის მეუღლე.

„მონღოლეთის საიდუმლო ისტორიის“ მიხედვით, ჩაბი ყუბილაის ფავორიტი ცოლი და არაოფიციალური მრჩეველი იყო მისი მმართველობის განმავლობაში. ის ხელოვნების მოყვარული იყო, რის გამოც შესაძლოა მას დიდი წვლილი მიუძღვის ვენეციელი მოგზაურის, მარკო პოლოს წარმატებაში. არსებობდა იმის ეჭვიც, რომ მისი დედამთილის, სორჰატანის მსგავსად, ისიც ქრისტიანი იყო. 

დედოფალი ჩაბი სიმბოლურად განასახიერებდა ქალის დიდ როლს მონღოლეთის კულტურაში. როგორც ყუბილაის მეუღლეს და მრჩეველს, ჩაბი მნიშვნელოვანი პოლიტიკური და დიპლომატიური გავლენა ჰქონდა, განსაკუთრებით ჩინეთის მასების შერიგებისას. ჩაბიმ ხელი შეუწყო ბუდიზმის მაღალ დონეზე განვითრებას მთავრობაში. სამხრეთ ჩინეთის საიმპერატორო ოჯახის დასამშვიდებლად, ჩაბი მათ უკეთესი მოპყრობას პირდებოდა. ის ასევე დაეხმარა ყუბილაის აეცილებინა მონღოლეთის საძოვრებზე მოსახლე ჩინელ ხალხთან ბრძოლა, რაც მათთან საუბრით და პატივისცემით შეძლო. ჩაბის დახმარებით, ყუბილაიმ შეძლო დაემორჩილებინა მისი პატივმოყვარე ძმა, ჩინეთის აზნაურობა და გლეხობა. 

## ლიტერატურა
* Stearns, Peter N.; Michael Adas; Stuart B. Schwartz; Marc Jason Gilbert (2011). "14 • The Last Great Nomadic Challenges: From Chinggis Khan to Timur". World Civilizations: The Global Experience AP* Edition (6th ed.). pp. 327–328. ISBN 0-13-136020-5.

კატეგორია:ჩინეთის იმპერატორების მეუღლეები
კატეგორია:დაბადებული 1227
კატეგორია:გარდაცვლილი 1281
პეტრე ბახტურიძე

**პეტრე ბესარიონის ძე ბახტურიძე** (დ. 13 აგვისტო, 1900, ქუთაისი — გ. 17 ოქტომბერი, 1962, თბილისი) — ქართველი ჟურნალისტი, კრიტიკოსი და მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა ქუთაისის ქართული გიმნაზია და 1919 წელს ჩაირიცხა ახლადდაარსებულ თბილისის უნივერსიტეტის ეკონომიკურ ფაკულტეტზე, რომელსაც მალევე თავი დაანება და მოგვიანებით დაამთავრა ქუთაისის პედინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი. ინსტიტუტის დამთავრებისთანავე იწყებს პედაგოგიურ მოღვაწეობას და პარალელურად აქვეყნებს კრიტიკულ წერილებს, ეწევა მთარგმნელობით საქმიანობას. 1933 წელს ხელმძღვანელობდა საქართველოს მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილების ორგანოს გაზეთ „სიტყვა და საქმეს“, ხოლო 1934-1935 წლებში სათავეში ედგა მწერალთა კავშირის ქუთაისის განყოფილებას. მოგვიანებით გადმოვიდა თბილისში და 1944-1950 წლებში მუშაობდა გაზეთ „კომუნისტის“ ლიტერატურისა და ხელოვნების განყოფილების გამგედ. შემდეგ ხუთი წელი ჟურნალ „მნათობშია“, უკანასკნელ ხანს კი განაგებდა საქართველოს სახელმწიფო ფილარმონიის ლიტერატურულ ნაწილს.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მის გვერდით პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ელენე სიმონის ასული ახალაძე** (დ. 1903, სოფელი კორნახი, ახლანდელი ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 12 მარტი, 1989, თბილისი).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 79, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:დაბადებული  13 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ოლღა აგლაძე

**ოლღა ნიკოლოზის ასული აგლაძე** (ქალიშვილობის გვარია ბეჟანიშვილი) (დ. 1869 — გ. 31 იანვარი, 1952, თბილისი) — ქართველი მწერალი. საზოგადო მოღვაწე ილია აგლაძის მეუღლე.

## ბიოგრაფია
ახალგაზრდობიდანვე ჩაება ლიტერატურულ-საზოგადოებრივ საქმიანობაში. თანამშრომლობდა ილია ჭავჭავაძესთნ „ივერიაში“ და სხვა პერიოდულ გამოცემებში. მისი მოთხრობები და თარგმანები იბეჭდებოდა „ჯეჯილსა“ და „ნაკადულში“. 900-იან წლებში მისი თაოსნობით დაარსდა „ქართველ ქალთა საქველმოქმედო საზოგადოება“, რომელმაც მოაწყო ჭრა-კერვის სკოლა, საზოგადოება სისტემატურად ატარებდა ლიტერატურულ საღამოებს და თეატრალურ წარმოდგენებს.
 
დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“,  გვ. 83, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:დაბადებული 1869
კატეგორია:გარდაცვლილი 1952
ფილიპე ბერიძე

**ფილიპე ევსევის ძე ბერიძე** (დ. 1932, სოფელი მერჯევი, ახლანდელი საჩხერის მუნიციპალიტეტი — გ. 2 სექტემბერი, 1970, თბილისი) — ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია
დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. მუშაობდა შ. რუსთაველის სახელობის ქართულილიტერატურის ისტორიის ინსტიტუტში, დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. მისი მეცნიერული და შემოქმედებითი ინტერესები მოიცავდა ლიტერატურათმცოდნეობას, კრიტიკას ესთეტიკას, პოეტიკას, ნაყოფიერად მუშაობდა მხატვრულ თარგმნაში. ახალგაზრდა მეცნიერის შრომებისათვის ნიშანდობლივია კვლევის მაღალი კულტურა და ფართო ერუდიცია. ამის ჩინებული მაგალითია ავტორის წიგნი: „პოეზია უპირველეს ყოვლისა“. 

ფილიპე ბერიძის ათეულობით ნაშრომისა თუ სტატიას გვერდს უმშვენებს ალექსანდრე ბელოკის, ლესია უკრაინკას, ედგარ პოს, რობერტ ბერნსისა და სხვათა ქმნილებების შესანიშნავი ქართული თარგმანები. იგი აქტიურად თანამშრომლობდა ქართულ გამომცემლობებში, მისი რედაქტორობით გამოვიდა არაერთი საყურადღებო წიგნი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 85, თბ., 1994

კატეგორია:ქართველი ლიტერატურათმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 1932
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ვახტანგ ბეწუკელი

**ვახტანგ პავლეს ძე ბეწუკელი** (დ. 22 სექტემბერი, 1916, მაგრანეთი, ახლანდელი თიანეთის მუნიციპალიტეტი — გ. 20 ივნისი, 1971, თბილისი) — ქართველი პოეტი და მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია
1940 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი და შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ჯერ გურჯაანის, შემდეგ კი თიანეთის რაიონებში, ხოლო 1945 წლიდან გადმოდის თბილისში და ეწევა სამწერლობო საქმიანობას. 

თარგმნა სიჭაბუკიდან დაიწყო. გერმანულისა და ქართული საფუძვლიანად ცოდნამ საშუალება მისცა წარმატებით შეჭიდებოდა გოეთესა და შილერის შემოქმედებას. მან გააცნო ქართველ მკითხველს გერმანელი კლასიკოსების ნიმუშები: „გიორგ ფონ ბერლიხინგენი“, „იფიგენია თავრიდში“, „ეგმონტი“, „ტორკვატო ტასო“, „მოქალაქე გენერალი“, „მარიამ სტიუარტი“, „ფიესკოს შეთქმულება“, „ორლეანელი ქალწული“, „დონ კარლოსი“, აგრეთვე ლესინგის „ემილია გალოტი“, „ნათან ბრძენი“, ჰაინრიხ მანის „მეფე ანრი IV სიჭაბუკე“ და სხვა მრავალი. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 86, თბ., 1994

## რესურსები ინტერნტეში
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:დაბადებული 1916
კატეგორია:გარდაცვლილი 1971
კატეგორია:თიანეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სამხრეთი წანერი

**სამხრეთი წანერი** — მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. საქართველოში სიდიდით მეორე მყინვარია, მისი ფართობია 12,60 კმ², ხოლო სიგრძე 11,71 კილომეტრია. მყინვარის ზედაპირზე ნაპრალები სუსტად არის განვითარებული. მყინვარის ენის ზედაპირი მდიდარია აბლაციური ფორმებით (ჭები, მყინვარული მაგიდები, ჭიქები, ნადნობი წყლებისაგან გაჩენილი ღარები და სხვა). მყინვარის ენა ზღვის დონიდან 2525 მეტრზე მთავრდება. მას ორივე მხარეზე კარგად გამოხატული გვერდითი სტადიალური მორენები გაუყვება.

1986 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე ჩანს, რომ სამხრეთ წანერს აქვს მცირე კონტაქტი მყინვარ ჩრდილოეთ წანერთან. 2000 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე კი მათი კონტაქტი გაწყვეტილია და ჩრდილოეთის ნაკადი საკმაო მანძილითაა დაცილებული სამხრეთისას. სავარაუდოდ მათი გაყოფა 1986-1990 წლებში უნდა მომხდარიყო. მათი ფირნები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია კავკასიონის ქედიდან გამოსული განშტოებით. მყინვარული ენები ერთმანეთს უერთდებოდნენ ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე და წარმოიქმნებოდა დასავლეთური ექსპოზიციის ერთიანი ენა, რომელიც მთავრდებოდა 2380 მ სიმაღლეზე. მყინვარის სიგრძე 13,36 კმ იყო, ხოლო ფართობი კი 28,28 კმ².

## ლიტერატურა
* ტიელიძე, ლევან, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი“, თბ., 2014.

კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
კალისტრატე ბობოხიძე

**კალისტრატე (კალე) ფირანის ძე ბობოხიძე** (დ. 16 აგვისტო, 1904, მათხოჯი, ახლანდელი ხონის მუნიციპალიტეტი — გ. 26 აპრილი, 1982, თბილისი) — ქართველი პოეტი.

## ბიოგრაფია 
1929 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო  უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. შემდეგ მუშაობდა ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად სხვადასხვა საგანმანათლებლო სასწავლებელში. სამწერლობო ასპარეზზე გამოვიდა 20-იან წლებში და იქიდან მოყოლებული იყო პროლეტარულ მეცნიერთა ასოციაციის ერთ-ერთი აქტიური წევრი. პოეტის ლექსები ხშირად ქვეყნდებოდა ქართულ პერიოდიკაში. მისი მრავალი ნაწარმოები თარგმინილია სსრკ ხალხთა მრავალ ენებზე, ბევრი თარგმანი დაიბეჭდა უცხოეთშიც. იგი ორმოცზე მეტი პოეტური კრებულის ავტორია, ამავე დროს ნაყოფიერად მუშაობდა მხატვრული თარგმანის დარგშიც. მან მშობლიურ ენაზე აამეტყველა ალექსანდრე პუშკინის, მიხეილ ლერმონტოვის, ტარას შევჩენკოს, ავეტიქ ისააკიანის, ვლადიმერ მაიაკოვსკის, ტიხონოვის, იან კუპალას, ბაჟანის შემოქმედების ნიმუშები, დიდი ღვაწლი დასდო რესპუბლიკაში საგამომცემლო საქმის განვითარებას.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 87, თბ., 1994
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1904
კატეგორია:გარდაცვლილი 1982
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კალისტრატე
ბობოხიძე

საკუთარი სახელი **ბობოხიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აკაკი ბობოხიძე — პოლიტიკოსი
* იაკობ ბობოხიძე — კომპოზიტორი
* ილია ბობოხიძე — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)
* იოანე ბობოხიძე — სასულიერო პირი
* კალისტრატე ბობოხიძე — პოეტი
* მანანა ბობოხიძე — მხატვარი
* მიხეილ ბობოხიძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მარტიროსი (ვაიოცძორი)

**მარტიროსი** () — სოფელი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 950 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 664 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 50.63 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ვაიოცძორის პროვინციის სოფლები
ვარლამ ბურჯანაძე

**ვარლამ ამირანის ძე ბურჯანაძე** (დ. 23 იანვარი, 1873, სოფელი ობჩა, ახლანდელი ბაღდათის მუნიციპალიტეტი — გ. 17 ოქტომბერი, 1941, თბილისი) — ქართველი პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
1896 წელს წარმატებით დაამთავრა გორის საოსტატო სემინარია და მასწავლებლობდა საქართველოს მრავალ კუთხეში. შემდეგ ათი წელი მუშაობდა ქუთაისის დაწყებით სკოლაში. აქვე ლექციებს კითხულობდა სახალხო უნივერსიტეტში, იყო ქალაქის დრამატიული საზოგადოების წევრი, წლების მანძილზე ხელმძღვანელობდა მასწავლებელთა არალეგალური წრის ბიუროს, რისთვისაც იგი ადმინისტრაციული წესით გაასახლეს ქუთაისის გუბერნიიდან.

1911 წელს ქართველთა შორის წერაკითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების გადაწყვეტილებით დანიშნეს კავკავის ქართული სკოლის გამგედ, საიდანაც ორ წელიწად ნახევარში გააძევეს როგორც არასაიმედო პირი. ვარლამ ბურჯანაძე გადავიდა ბაქოში და მუშაობას იწყებს ნავთობის მრეწველთა ადგილობრივი ქართული სკოლის გამგედ. სადაც ასევე დაიმსახურა ადგილობრივ ხელისუფალთა რისხვა და აეკრძალა სკოლაში მუშაობა.

1914 წელს აირჩიეს ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებაში მდივნად, სადაც იმუშავა მის ლიკვიდაციამდე 1927 წლამდე. 1919–1921 წლებში რედაქტორობდა ჟურნალ „განათლებას“. მის კალამს ეკუთვნის 150-ზე მეტი მეთოდური ხასიათის წერილი და ნარკვევი. მანვე შექმნა „ქართული ენის ქრესტომათია ეროვნებათა უმცირესობის სკოლებისათვის“, ხოლო შიო არაგვისპირელთან და ივანე გომართელთან ერთად რუსულად შეადგინა ქართული ენის პრაქტიკული თვითმასწავლებელი. 1930 წელს იგი დააპატიმრეს როგორც პოლიტიკურად არასაიმედო მაგრამ სამი წლის შემდეგ გაანთავისუფლეს და განაგრძო პედაგოგიური მოღვაწეობა.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში. მასთან პანთეონში დასაფლავებულია მისი მეუღლე — **ეკატერინე იოსების ასული ბაქრაძე** (დ. 24 ნოემბერი, 1885, თბილისი — გ. 17 თებერვალი, 1972, იქვე).

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 91, თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:დაბადებული 23 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ბაღდათის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ვარლამ
ბურჯანაძე

საკუთარი სახელი **ბურჯანაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გია ბურჯანაძე — მსახიობი
* ეკატერინე ბურჯანაძე — პედაგოგი, მწერალი
* ემირ ბურჯანაძე — მხატვარი, დიზაინერი
* ვარლამ ბურჯანაძე — პედაგოგი, პუბლიცისტი
* თამარ ბურჯანაძე — პედაგოგი
* ნინო ბურჯანაძე — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ბურჯანაძეები
კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
იოსებ გაბაშვილი

**იოსებ (სოსო) ილიას ძე გაბაშვილი** (დ. 15 თებერვალი, 1908, ვლადიკავკაზი — გ. 20 იანვარი, 1973, თბილისი) — ქართველი გრაფიკოსი, ფერმწერი, თეატრის მხატვარი, საქართველოს სახალხო მხატვარი (1970), პროფესორი.

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის სატავადაზნაური გიმნაზიაში, სადაც იაკობ ნიკოლაძის ხელმძღვანელობით ეუფლებოდა ხატვის ხელოვნებას. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია.  აქ მისი პედაგოგები იყვნენ გიგო გაბაშვილი, ევგენი ლანსერე და იოსებ შარლემანი.

თავისი ძირითადი სპეციალობის, ფერწერისა და გრაფიკის გარდა, წარმატებით მუშაობდა სცენოგრაფიაში, პლაკატისა და ილუსტრაციის ჟანრში. განსაკუთრებუთ დიდი წვლილი შეიტანა საბავშვო წიგნის გრაფიკაში. სისტემატურად მონაწილეობდა რესპუბლიკურ და საკავშირო გამოფენებზე. იოსებ გაბაშვილი წლების მანძილზე იყო თბილისის სამხატვრო აკადემიის ხატვისა და ფერწერის კათედრის პროფესორი.

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 93, თბ., 1994
**ჯაფარიძე გ*. „იოსებ გაბაშვილი“, თბილისი, 1963

კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1973
იოსებ
მაგია მთვარის შუქზე

**მაგია მთვარის შუქზე** () — ვუდი ალენის 2014 წლის რომანტიკული კომედია. 

## სიუჟეტი
ინგლისელი სტენლი კროუფორდი ცნობილი ილუზიონისტია. მას მეგობარი პროვანსში ჩაიყვანს, რათა გამოააშკარავოს თაღლითი გოგონა, რომელიც საკუთარ თავს მედიუმად ასაღებს. სტენლის პრობლემები მაშინ ჩნდება, როცა მას გოგონას, სოფი ბეიკერის მიმართ გრძნობები უჩნდება და ვეღარ გარკვეულა წინააღმდეგობაში საკუთარ პროფესიასა და სიყვარულს შორის.

## როლებში
*კოლინ ფერთი — სტენლი კროუფორდი 
*ემა სტოუნი — სოფი ბეიკერი
*მარშა გეი ჰარდენი — მისის ბეიკერი
*ჯეკი უივერი — გრეისი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ვუდი ალენის ფილმები
კატეგორია:რომანტიკული კომედიები
აკომაიოს რაიონი

**აკომაიოს რაიონი** () — რაიონი  პერუში, კუსკოს რეგიონის აკომაიოს პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3221 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 380 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 38,08 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 141,27 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:კუსკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:აკომაიოს პროვინციის რაიონები
ჩრდილოეთი წანერი

**ჩრდილოეთი წანერი** — მყინვარი საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სვანეთის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. საქართველოში სიდიდით მესამე მყინვარია, მისი ფართობია 11,53 კმ². იგი ხეობის ტიპის მყინვარია და სამხრეთ-დასავლეთური ექსპოზიცია აქვს. მყინვარის ენის ბოლო ნაწილი რიგელზეა გადმოკიდებული და ზღვის დონიდან 3020 მ სიმაღლეზე მთავრდება. 1986 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე ჩანს, რომ ჩრდილოეთ წანერს აქვს მცირე კონტაქტი მყინვარ სამხრეთ წანერთან.

2000 წელს გადაღებულ კოსმოსურ სურათზე კი მათი კონტაქტი გაწყვეტილია და ჩრდილოეთის ნაკადი საკმაო მანძილითაა დაცილებული სამხრეთისას. სავარაუდოდ მათი გაყოფა 1986-1990 წლებში უნდა მომხდარიყო. მათი ფირნები ერთმანეთისაგან გამოყოფილია კავკასიონის ქედიდან გამოსული განშტოებით. მყინვარული ენები ერთმანეთს უერთდებოდნენ ზღვის დონიდან 2750 მ სიმაღლეზე და წარმოიქმნებოდა დასავლეთური ექსპოზიციის ერთიანი ენა, რომელიც მთავრდებოდა 2380 მ სიმაღლეზე. მყინვარის სიგრძე 13,36 კმ იყო, ხოლო ფართობი კი 28,28 კმ².

## ლიტერატურა
* ტიელიძე, ლევან, საქართველოს მყინვარები. გამომცემლობა „კოლორი“, თბ., 2014.

კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მყინვარები
ავდიივკა

**ავდიივკა**, *ავდეევკა* () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 12301 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
პოკროვსკი

**პოკროვსკი** (; 2016 წლამდე - **კრასნოარმიისკი** ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2025 წელს ქალაქის მოსახლეობა 7200 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
ნათხემი

მინი|
**ნათხემი** — ადამიანისა და ხერხემლიანების თავის ტვინის ნაწილი მოგრძო ტვინსა და შუა ტვინს შორის. დიდ როლს თამაშობს უმთავრესად მოძრაობათა კოორდინაციაში, სხეულის წონასწორობის, პოზისა და ტონუსის დაცვაში. სწრაფად მოძრავ ცხოველებს განსაკუთრებით კარგად აქვთ განვითარებული.

**ადამიანის ნათხემი** მდებარეობს დიდი ტვინის კეფის წილებს ქვეშ ხიდსა და მოგრძო ტვინის დორსალურად. მისი წონა 150 გ, განივი დიამეტრი 12 სმ-ს აღწევს. ნათხემში განარჩევენ ცენტრალურ ვიწრო წილს — ნათხემის ჭიას და გვერდით წილებს — ჰემისფეროებს. ნათხემის ყოველგვარი დაზიანება ვლინდება საერთო ნიშნებით, რასაც ნათხემის სინდრომი ეწოდება. ნათხემის სინდრომს ახასიათებს თავის ტკივილი, პირღებინება, თავბრუ, ბარბაცით სიარული და სხვა. დარღვეულია მოძრაობის კოორდინაცია (ასინერგია).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ორგანოები
კატეგორია:ანატომია
კატეგორია:ტვინი
შეპსესკაფი

**შეპსესკაფი** (ასევე **სებერხერესი**, **სევერკერისი**) — ძველი ეგვიპტის მეფე (ფარაონი) მეოთხე დინასტიიდან, რომელიც მეფობდა ძველი სამეფოს პერიოდში. მისი აქტივობების ერთადერთი მემატიანე არის ტაძრის კომპლექსი მენკაურას პირამიდაში, ასევე მისი მასტაბა *მასტაბეტ ელ-ფარაუნი* (*ფარაონის ქვის მერხი*), რომელიც საკარაში მდებარეობს.
## მეფობა 
### წლები 
ფარაონ შეპსესკაფის მმართველობასთან და მის ხანგრძლივობასთან დაკავშირებით არსებობს რამდენიმე ვერსია, ცხრილში მოცემულია სხვადასხვა ეგვიპტოლოგების მოსაზრებები შეპსესკაფის მმართველობის დასაწყისსა და დასასრულზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შეპსესკაფი 
* შეპსესკაფის მასტაბა
* ფარაონი შეპსესკაფი
* შეპსესკაფის განსასვენებელი
* ეგვიპტის ფარაონი შეპსესკაფი
* ძველი სამეფო, მეოთხე დინასტია, შეპსესკაფი
* მეფე შეპსესკაფი და მისი მისტიური სამარხი საკარაში

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
კატეგორია:ეგვიპტის მეოთხე დინასტიის ფარაონები
პროკოპის პავლოპულოსი

**პროკოპის პავლოპულოსი** (, დ. 10 ივლისი 1950) — ბერძენი პოლიტიკოსი, საბერძნეთის პრეზიდენტი 2015-2020 წლებში.

დაიბადა 1950 წლის 10 ივლისს. განათლებით იურისტია, სწავლობდა პარიზში, სორბონის უნივერსიტეტში. 1977 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი.

1974 წელს დაინიშნა საბერძნეთის პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებლის მიხაილ სტასინოპულოსის მდივნად. 2004-2007 წლებში იყო შინაგან საქმეთა, სახელმწიფო ადმინისტრაციისა და დეცენტრალიზაციის მინისტრი, 2007-2009 წლებში კი — შინაგან საქმეთა მინისტრი.

2015 წლის 18 თებერვალს აირჩიეს საბერძნეთის პრეზიდენტად.

დაოჯახებულია, ჰყავს სამი შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Terms of office of Prokopis Pavlopoulos

კატეგორია:საბერძნეთის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აკაკი ჯავახია

**აკაკი ჯავახია** (დ. 1901, ნოქალაქევი, სენაკის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1972) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1938-1949).

## ბიოგრაფია
აკაკი ფარნაოზის ძე ჯავახია დაიბადა სენაკის რაიონის სოფელ ნოქალაქევში, 1901 წელს. 1914 წელს დაამთავრა სოფლის ორკლასიანი სასწავლებელი, შემდეგ კი სწავლა გააგრძელა თბილისის ცენტრალურ პარტიულ სკოლაში.

1942 წელს დაამთავრა საკავშირო იურიდიული ინსტიტუტის თბილისის ფილიალი. 1926-1933 წლებში მუშაობდა მოსამართლედ საქართველოს სხვადასხვა რაიონში, 1934-1937 წლებში უზენაესი სასამართლოს წევრია, ხოლო 1937 წლიდან 1938 წლამდე - საქართველოს სსრ იუსტიციის სახალხო კომისრის მოადგილე.

1938 წელს აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 1949 წლამდე. გარდაიცვალა 1972 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები

კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
ქლუხორის ტბა

**ქლუხორის ტბა** () — კარული ტბა რუსეთში, ყარაჩაი-ჩერქეზეთში. მდებარეობს დასავლეთ კავკასიონზე, ზღვის დონიდან 2676 მ სიმაღლეზე, ქლუხორის უღელტეხილის ჩრდილოეთით. ზედაპირის ფართობი 0.17 კმ². დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ გადაჭიმულია 670 მ-ზე, ხოლო ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ 400 მ-ზე. საშუალო სიღრმე 10.8 მ, მაქსიმალური სიღრმე 30 მ. დამახასიათებელია მაღალი და ციცაბო ნაპირები. ზაფხულის ბოლოს წყლის ზედაპირის ტემპერატურა 10 °C-მდეა, სიღრმეში 4–5 °C. სექტემბრის ბოლოდან იყინება. ყინულძვრა ივლისშია. ცოცხალ ორგანიზმებს მოკლებულია. ბევრია შეტივტივებული ნაწილაკი. 

ქლუხორის ტბა მსხლისებრი მოყვანილობისაა. მისი ჩრდილო და დასავლეთი კალთები ძლიერ მაღალია და ციცაბო, სადაც გვხვდება გამკვრივებული თოვლი, რომელიც ტბისკენ ეშვება და თითქმის ეხება ტბის ზედაპირს. აგრეთვე მაღალია დასავლეთი კალთაც, მაგრამ იგი უშუალოდ ტბას არ აწყდება. ტბის გარშემო არსებული ტერიტორია მყინვარებითა და მუდმივი თოვლითაა დაფარული, რომელთაგან მრავალრიცხოვანი ჩანჩქერები და ნაკადები გამოედინება. 

ქლუხორის ტბის სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს უბისმაგვარი პატარა ტბა, რომელიც ქლუხორის ტბიდან მოგლუვებული წყალქვეშა მაღლობითაა გამოყოფილი. ეს პატარა ტბა-უბე, რომლის ფართობი 0.03 კმ²-ია, უფრო თხელია, რომლის ფსკერი კარგად ჩანს. 

ტბა მოქცეულია თებერდის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. ტურისტული ობიექტია. 

## სქოლიო
კატეგორია:ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ტბები
მიხეილ ისაკაძე

**მიხეილ ისაკაძე** (დ. 1896, მუხლი, ამბროლაურის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1970) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1937-1938).

## ბიოგრაფია
მიხეილ მელიტონის ძე ისაკაძე დაიბადა 1896 წელს ამბროლაურის რაიონის სოფელ მუხლში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. დაამთავრა ადგილობრივი დაწყებითი სკოლა და შეუდგა შრომით საქმიანობას.

1918-1919 წლებში მსახურობდა არმიაში. 1921-1922 წლებში სწავლობდა მოსკოვში, შინაგან საქმეთა სახალხო კომისარიატის მიერ მოწყობილ კურსებზე. მისი დამთავრების შემდეგ მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე.

უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე იყო 1937-1938 წლებში. გარდაიცვალა 1970 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები

კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
მიხეილ ლომიძე

**მიხეილ ლომიძე** (დ. 1899, ლიჩი, საჩხერის მუნიციპალიტეტი, — გ. 1977) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1949-1951 და 1957-1959), იუსტიციის მინისტრი (1955-1957).   საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს III-IV მოწვევის დეპუტატი. 

## ბიოგრაფია
მიხეილ ყარამანის ძე ლომიძე დაიბადა 1899 წელს საჩხერის რაიონის სოფელ ლიჩში, ღარიბი გლეხის ოჯახში. 1911 წელს დაამთავრა სოფლის დაწყებითი სკოლა, შემდეგ — ჭიათურის საშუალო სკოლა და დაიწყო შრომითი საქმიანობა - მუშაობდა დაწყებითი სკოლის პედაგოგად.

1919 წელს დაამთავრა ქუთაისის პედაგოგიური კურსები და მიიღო სახალხო მასწავლებლის წოდება. 1920-1921 წლებში მსახურობდა არმიაში, შემდეგ სხვადასხვა პარტიულ სამუშაოზეა. 1938-1941 წლებში უზენაესი სასამართლოს წევრია.

1941-1942 წლებში — ამიერკავკასიის სამხედრო ტრიბუნალის თავმჯდომარე. 1942-1949 წლებში მუშაობდა სამხედრო პროკურორად. ორჯერ, სხვადასხვა დროს, აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ: 1949-1951 წლებში და 1957-1959 წლებში.

1952-1953 წლებში მუშაობდა  საქართველოს  რესპუბლიკის პროკურორად, 1953 წლიდან  იუსტიციის მინისტრის  მოადგილეა, ხოლო 1955 წლიდან - იუსტიციის მინისტრი. გარდაიცვალა 1977 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
*მიხეილ ლომიძის ბიოგრაფია (III მოწვევა)
*მიხეილ ლომიძის ბიოგრაფია (IV მოწვევა)

კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის III მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის IV მოწვევის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები 
მ
ბორის ფურცხვანიძე

**ბორის ფურცხვანიძე** (დ. 1901, ქუთაისი, — გ. 1984) — ქართველი სამართალმცოდნე, საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე (1952-1954).

## ბიოგრაფია
ბორის ზაქარიას ძე ფურცხვანიძე დაიბადა 1901 წელს ქუთაისში. დაწყებითი განათლების მიღების შემდეგ, 1923 წელს, შევიდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1927 წელს. მუშაობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე.

1944 წლიდან რესპუბლიკის პროკურატურის ორგანოებშია. 1947 წელს დაინიშნა რესპუბლიკის პროკურორის პირველ მოადგილედ.

1952 წელს აირჩიეს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარედ. ამ თანამდებობაზე იმუშავა 1954 წლამდე პარალელურად მოღვაწეობდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე, მუშაობდა ჯერ დოცენტის, შემდეგ პროფესორის თანამდებობაზე, განაგებდა სისხლის სამართლის კათედრას, იყო იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორი.

გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, მონოგრაფიები. გარდაიცვალა 1984 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები

კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:საქართველოს უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
თარათუმბი

**თარათუმბი** () — სოფელი სომხეთში, ვაიოცძორის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 640 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 643 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 57 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 11.32 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:ვაიოცძორის პროვინციის სოფლები
სახლში (ფილმი)

**სახლში** () — ფრანსუა ოზონის 2012 წლის ფილმი. 

## სიუჟეტი
ჟერმენ ლიტერატურის პედაგოგია ფრანგულ ლიცეუმში. ის მე-8 კლასს ასწავლის. მას არ მოსწონს საკუთარი მოსწავლეები. აღმერთებს მხოლოდ ერთ ბიჭს, კლოდ გარსიას, რომელიც ბოლო მერხზე ზის და ძლიერ განსხვავდება სხვებისგან. კლოდს უყვარს სხვის ცხოვრებაში ჩარევა და თვალთვალი. ის წერს მოთხრობას თავისი კლასელის ოჯახზე და ამისთვის სისტემატურად აკვირდება მათ.

## როლებში
*ფაბრის ლუკინი — ჟერმენი
*ერნსტ უმჰაუერი — კლოდ გარსია 
*კრისტინ სკოტ ტომასი — ჟანა 
*ემანუელ სენიე — ესთერი
*დენის მენოშე — რაფა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ფილმები
კატეგორია:2012 წლის ფილმები
კატეგორია:ფილმები სკოლის შესახებ
კატეგორია:პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ფრანსუა ოზონის ფილმები
ტიფი

**ტიფი** ( — კვამლი, ბურუსი, ცნობიერების დაბინდვა) — ინფექციური გადამდები დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ძლიერი ცხელება და ცნობიერების მოშლა. ამ ტერმინს იყენებენ მთელი რიგი მწვავე ინფექციების აღსანიშნავად, რომლებსაც აქვთ ზოგიერთი მსგავსი გამოვლინება, მაგრამ განსხვავებული ეტიოლოგია. ასეთებია:
*მუცლის ტიფი
*პარატიფი
*პარტახტიანი ტიფი
*შებრუნებითი ტიფი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ტიფი — MedGeo.Net
კატეგორია:დაავადებები
ცხელება Q

**ცხელება Q** — Q რიკეტსიოზი, ავსტრალიური დაავადება, შუააზიური ცხელება, მწვავე ინფექციური დაავადება, რომელსაც ახასიათებს ცხელება და ფილტვების დაზიანება. იწვევს ბერნეტის რიკეტსია, რომელიც ბერნეტმა აღმოაჩინა 1937 წელს. ბუნებაში გამომწვევის მატარებლები არიან ჩანთოსნები, მღრღნელები, ძაღლები და სხვა. გადამტანია ტკიპის მრავალი სახეობა. ცხელება Q ცხოველებიდან ადამიანზე გადადის ინფიცირებული რძით ან სხვა პროდუქტებით, აგრეთვე დასნებოვნებულ მატყლზე, ბეწვეულზე, ჩალაზე მუშაობისას წარმოქმნილი მტვრის საშუალებით. ინკუბაციური პერიოდი 2 — 5 დღე გრძელდება. იწყება მწვავედ, ტემპერატურის მომატებით, შემცივნებით. აღსანიშნავია თავის და კუნთების ტკივილი, უძილობა, ფილტვების ანთება. მე-12 მე-15 დღეს იწყება გამოჯანმრთელება; შესაძლებელია დაავადების რეციდივები. 

პროფილაქტიკა: ავადმყოფ ცხოველთა გამოვლენა, ჰიგიენის დაცვა, ვაქცინაცია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაავადებები
ანდაუაილილიასის რაიონი

**ანდაუაილილიასის რაიონი** () — რაიონი პერუში, კუსკოს რეგიონის კისპიკანჩის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 122 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 5 399 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 64 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 84,6 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:კუსკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:კისპიკანჩის პროვინციის რაიონები
ლახასი (მრავალმნიშვნელოვანი)

სახელი **ლახასი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ლახასი — ქალაქი კუბაში
* ლახასი — რაიონი პერუში
სიყრმე (ფილმი)

**სიყრმე** () — რიჩარდ ლინკლეიტერის 2014 წლის ამერიკული ფილმი. ლინკლეიტერი მას 12 წლის განმავლობაში იღებდა.

## სიუჟეტი
ფილმის მთავარი გმირია მეისონი. მისი მშობლები დაშორებულები არიან. ფილმში ასახულია მეისონის ცხოვრება 6-დან 18 წლის ასაკამდე, მისი ისტორიები, ურთიერთობა მშობლებთან, მისი პიროვნების ჩამოყალიბება.

## როლებში
*ელარ კოლტრეინი — მეისონ ევანზ უმცროსი
*ლორელაი ლინკლეიტერი — სამანთა უფროსი
*პატრიცია არკეტი — ოლივია ევანზი
*ითან ჰოუკი — მეისონ ევანზ უფროსი

## ჯილდოები
;ოქროს გლობუსი
#საუკეთესო დრამა
#საუკეთესო რეჟისორი: რიჩარდ ლინკლეიტერი
#საუკეთესო მსახიობი ქალი მეორეხარისხოვან როლში: პატრისია არკეტი

;BAFTA
#BAFTA საუკეთესო ფილმისთვის

;ბერლინის კინოფესტივალი
#ვერცხლის დათვი საუკეთესო რეჟისორისთვის: რიჩარდ ლინკლეიტერი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:რიჩარდ ლინკლეიტერის ფილმები
კატეგორია:2014 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
ამვროსიივკა

**ამვროსიივკა** () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 18682 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
ბილოზერსკე

**ბილოზერსკე** () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში.

კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
სივერსკი

**სივერსკი**, *სევერსკი* () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქში. 2025 წელს ქალაქის მოსახლეობა 520 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
ანტარამეჯი

**ანტარამეჯი** () — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 567 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 163 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 13 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12.85 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი

**ჩრდილოეთი ბაჰრ-ელ-ღაზალი** (, ) — სამხრეთი სუდანის 10 შტატიდან ერთ-ერთი.

* ფართობი — 30 543 კმ².
* მოსახლეობა — 720 898 ადამიანი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ავეილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* John Ryle, Jok Madut Jok and Fergus Boyle, 2003, Sudan Abduction and Slavery Project, Abductee Database 2003 Report 

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის შტატები
ტბები (შტატი)

**ტბები** (, ) — სამხრეთი სუდანის 10 შტატიდან ერთ-ერთი.

* ფართობი — 43 595 კმ².
* მოსახლეობა — 695 730 ადამიანი (2008).

ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი რუმბეკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* სუდანის შტატები

## სქოლიო
კატეგორია:სამხრეთ სუდანის შტატები
ცხელება პაპატაჩი

**ცხელება პაპატაჩი** ( — კბენს და tace — ჩუმად) — მოსკიტური ცხელება, სამდღიანი ცხელება — დაავადებას იწვევს ვირუსი, რომელიც ორგანიზმში ხვდება მოსკიტის (მდედრის) — ფლებოტომუსის (კერძოდ Phlebotomus pappatassi) კბენის შედეგად. ინკუბაციური პერიოდი 3-6 დღე გრძელდება. იწყება მწვავედ, ახასიათებს მაღალი ტემპერატურა, თავის ტკივილი (რომელიც ძლიერდება თვალების მოძრაობისას), აგრეთვე წვივის კუნთებისა და ზურგის მწვავე ტკივილი. ვირუსი ავადმყოფის სისხლში ვლინდება დაავადებიდან 24-36 საათის შემდეგ. დაავადება გავრცელებულია ცხელ ქვეყნებში (აფრიკა, აზია, ამერიკა, ხმელთაშუა ზღვის სანაპირო და სხვა).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაავადებები
აზატი (სომხეთი)

**აზატი** () — სოფელი სომხეთში, გეღარქუნიქის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 2 050 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 173 ადამიანს შეადგენდა. სოფელში დაიბადა აზერბაიჯანელი აშუღი ალესკერი (1821-1926 წწ.) 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
ქიმიური ფორმულა

**ქიმიური ფორმულა** — ინდივიდუალურ ნივთიერებათა შედგენილობის გამოსახულება ქიმიური ნიშნებისა და რიცხვების საშუალებით. ზოგად შემთხვევაში გამოისახება როგორც AmBnCp... სადაც A, B, C... არის ქიმიურ ელემენტთა ატომების სიმბოლოები, რომელთაგანაც შედგება მოცემული ნივთიერება; m, n, p... მთელი რიცხვებია და გვიჩვენებენ ცალკეული ატომების რიცხვს მოცემულ ნივთიერებაში.

ნივთიერებათა ქიმიური ფორმულის დასადგენად აუცილებელია ვიპოვოთ მათი რაოდენობრივი შედგენილობა (მასის მიხედვით %-ში) : პროცენტული შედგენილობა შევცვალოთ ატომთა რიცხვთაშორის თანაფარდობით და ეს თანაფარდობა გამოვსახოთ მთელი რიცხვებით.

## ვიკიფიცირება
ვიკიპედიაში ფორმულების დასაწერად გამოიყენება ვიკისინტაქსისი ``. 

მაგალითად, ეთანოლის დუღილის პროცესი ქიმიური ფორმულებით შემდეგნაირად გამოისახება ``, შედეგს ვღებულობთ ასეთს C6H12O6 -> 2 C2H5OH + 2 CO2.

ხოლო ეთანოლის სტრუქტურული ფორმულა შემდეგნაირად გამოისახება:

             Н     Н      Н
             │   │     /
       Н—C—C—O
             │   │
             Н     Н

რაც შეეხება იზოტოპების ქიმიური კოდებით გამოსახვას, ამისთვის გამოიყენება შემდეგი ვიკისინტაქსისი ``, შედეგს ვღებულობთ ასეთს ^3_1H.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქიმია
ჰენდრიკ პეტრუს ბერლაგე

**ჰენდრიკ პეტრუს ბერლაგე** ( დ. 21 თებერვალი, 1856, ამსტერდამი — გ. 12 აგვისტო, 1934, ჰააგა) — ჰოლანდიელი არქიტექტორი,

## ბიოგრაფია
ბერლაგე არქიტექტურას სწავლობდა ციურიხის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში 1875-78 წლებში. ამის შემდეგ 3 წელი ევროპაში მოგზაურობდა. 1880 წელს, ჰოლანდიაში მან თეოდორ სანდერსთან პარტნიორობით შექმნა რიგი პრაქტიკული და უტოპიური პროექტებისა. იყო მოდერნისტ არქიტექტორთა საერთაშორისო კონგრესის წევრი.
ბერლაგე განიცდიდა ნეო-რომანული აგურის არქიტექტურის და კატალონიური მოდერნიზმის გავლენას. აშკარად შეიმჩნევა ამსტერდამის სავაჭრო ბირჟის შენობაში, რომელშიც ის ასევე ეყრდნობა ვიოლე ლე დიუკის იდეებს. ბერლაგეს 1911 წლის ვიზიტმა აშშ-ში ძლიერად იმოქმედა მის შემოქმედებაზე. ფრენკ ლლოიდ რაიტის ორგანული არქიტექტურა მნიშვნელოვან ზემოქმედებას ახდენს მის შემდგომ მოღვაწეობაზე. მისმა ლექციებმა, ევროპაში დაბრუნების შემდეგ, ხელი შეუწყო რაიტის იდეების გერმანიაში გავრცელებას.
ბერლაგე აღიარებული იყო ჰოლანდიის მოდერნისტული არქიტექტურის მამად და ტრადიციონალისტებსა და მოდერნისტებს შორის შუამავლად. მისმა თეორიებმა ბევრი ჰოლანდიური დაჯგუფება შთააგონა მე-20 საუკუნის 20-იან წლებში, როგორებიცაა ტრადიციონალისტები, ამსტერდამის სკოლა, დე სტილი და ახალი ობიექტივისტები. მან მიიღო ბრიტანეთის სამეფო არქიტექტტურული ინსტიტუტის ოქროს მედალი 1932 წელს.

ბერლაგე გარდაიცვალა ჰააგაში 1932 წელს. 1970 წელს საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა მთვარის ერთ-ერთ კრატერს მისი სახელი მიანიჭა.

მისი მთავარი ნამუშევრებია:
* ამსტერდამის სავაჭრო ბირჟა 
* ამსტერდამის განვითარების გეგმა 
* ბერლაგეს ხიდი ამსტერდამში
* ჰოლანდიური სახლი, ბიური სტრიტზე ლონდონში
* წმ. ჰუბერტუსლოტი რომელიც წარმოადგენს კრიოლერ-მიულერის მუზეუმის ნაწილს 
* გემენტემუზეუმი ჰააგაში

1990 წელს ჰოლანდიელმა არქიტექტორმა ჰერცბერგერმა დააარსა ბერლაგეს ინსტიტუტი რომელიც 2012 წელს გადავიდა დელფტის ტექნოლოგიურ უნივერსიტეტში, სადაც აგრძელებს მუშაობას როგორც წამყვანი ცენტრი არქიტექტურის და ქალაქგეგმარების კვლევების დარგში.

## რესურსები ინტერნეტში
*Biography and works of Berlage 
*Gemeentemuseum Den Haag 
*National Library of the Netherlands - dossier Berlage 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1856
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:ნიდერლანდელი არქიტექტორები