open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ატაბეს საცხოვრებელი სახლი

**ატაბეს საცხოვრებელი სახლი** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატაბეს ჩრდილოეთ-დასავლეთით. ეკუთვნის პეტრე გოგოჭურს. აგებულია XIX საუკუნის II ნახევარში. 

ნაშენია ნატეხი ქვით. კედლების ნაწილი შელესილია თიხანარევი ნაკელით. სახლი სამ სართულიანია. ჩრდილოეთიდან ეკვრის ორსართულიანი ნაგებობა. სახლის პირველ სართულზე შესასვლელი დასავლეთიდანაა. კარის წინ ხის აივანია, რომლის ჭერი ხის ხუთ სვეტს ეყრდნობა. აივნიდან დერეფანში ვხვდებით, ხოლო დერეფნიდან-ბოსელში. ბოსელი გაყოფილია ორ ნაწილად. დიდი ნაწილი საქონლის სადგომადაა გამოყენებული. მის სამხრეთ კედლის გასწვრივ გარკვეული რიგით აბამენ ხარებს, ძროხებს, ხბოებს. ბოსლის ნაწილს, სადაც ხარები და მოზვრებია, საბერწე ჰქვია. ბოსლის ჩრდილოეთი კედლის გასწვრივ საცხვრე და საბატკანეა. პირველი სართულის ჩრდილოეთ-დასავლეთ კუთხეს საცხოვრებლად იყენებდნენ და მას სამყოფი, საჯალაბო სახლი ანუ ქოით სახლი ერქვა. აქ კერაა გამართული. დასავლეთ კედელში დაჭრილია კვამლის გასასვლელი ოთხკუთხა ღიობი. სახლის მეორე სართულზე შესასვლელი ჩრდილოეთიდანაა. ამ სართულს ჭერხო ერქვა და ადრე აქ მარტო მამაკაცები ცხოვრობდნენ.ჭერხოში კიდობანი, რამდენიმე ტახტი, ხის გრძელი სკამი და სხვადასხვა ზომის კასრები დგას. პირველი და მეორე სართული ერთმანეთთან დაკავშირებულია საძრომით. მესამე სართულზე სამეურნეო დანიშნულების ორი ფარდულია. მათ წინ, მეორე სართულის ბანზე მოწყობილია კალო. ქვითკირის პირველი სართულის დასავლეთ კედელში შესასვლელი და ყველა ნაგებობის გადახურვა ხის კოჭებზეა მოწყობილი. სახლის სართულშუა გადახურვის კოჭები, კედლებს გარდა, პირველი სართულის შუაში მდგარ მასიურ ქვის ბურჯს და გრძივი ღერძის გასწვრივ განლაგებულ ხის სამ სვეტს ეყრდნობა. სახურავი ბრტყელია, მიწურბანიანი, გამართულია ხის კოჭებზე, რომლებიც გრძივ ღერძზე განლაგებულ ხის რვა სვეტზეა დაყრდნობილი. სახურავიდან ჩამონადენი წყლისათვის გამოყენებულია ხის ღარები - „სანაწვეთები“. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ბანცურთკარის წმინდა კვირიკეს ეკლესია

**ბანცურთკარის წმინდა კვირიკეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი დგას დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბანცურთკარის მიდამოებში. თარიღდება გვიანდელი შუა საუკუნეებით. სამხრეთიდან ეკვრის მინაშენი. დარბაზული ეკლესია მინაშენიანად (7,3 x 7,1 მეტრი) ნაგებია ნატეხი ქვითა და ფიქლით. წყობაში აქა-იქ გამოყენებულია შირიმი. ძლიერ დაზიანებულია: ჩანგრეულია კამარა და კონქის უმეტესი ნაწილი, თითქმის მთლიანადაა დანგრეული დასავლეთ და ჩრდილოეთ კედლები. დანგრეულია მინაშენის კედლების ზედა ნაწილები. ეკლესიაში შესასვლელი მინაშენიდანაა, მინაშენში - სამხრეთიდან. აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სწორკუთხა სარკმელი, რომლის ორივე მხარეს თითო სწორკუთხა ნიშია. სარკმლის გარეთა ღიობი შირიმის ქვითაა გამოყვანილი. მინაშენშიც მხოლოდ ერთი სწორკუთხა სარკმელია (აღმოსავლეთით).

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
აფშოს ეკლესია

**აფშოს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ აფშოდან აღმოსავლეთით, 1,5 კილომეტრზე, ტყით დაფარულ ქედზე.თარიღდება შუა საუკუნეებით.ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია კლდის ნატეხი ქვითა და რიყის ქვით. გარეთა კუთხეების წყობაში გამოყენებულია შირიმის თლილი ქვაც. ძლიერაა დაზიანებული.ინტერიერი ნანგრევებითაა ამოვსებული. შესასვლელი სამხრეთ კედელშია. ეკლესია უაფსიდოა და აღმოსავლეთით სწორი კედლითაა დასრულებული. ნანგრევებში აღმოჩენილია შირიმის ქვაში ნაკვეთი ემბაზი. ეკლესიასთან ახლოს, აღმოსავლეთით, ნაგებობის ნანგრევებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ზემო შუახევის ნამოსახლარი

**ზემო შუახევის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის  სოფელ ზემო შუახევის თავში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანით. 1974 წელს, ძეგლზე სადაზვერვო სამუშაოები ჩაატარა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ინსტიტუტის ნარეკვავის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძღვანელი ლ. წითლანაძე). სადაზვერვო თხრილში მოპოვებული არქეოლოგიური მასალა და სხვადასხვა დროს აკრეფილი ნივთების (რელიებური ორნამენტით შემკული ორი ფუყე სამაჯური, ბრინჯაოს ცილინდრული გვერდჩაჭრილი ორი ზარაკი, მშვილდსაკინძის ნატეხი, სპილენძის კასრი, რომელშიც ეწყო სპილენძის ზოდები, ბრინჯაოს თოხი და ლაგმის ნაწილი, აგრეთვე თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები და ბათქაშის ნაშთები) ნაწილი ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში, ნაწილი - არქეოლოგიური კვლევის ცენტრის დუშეთის არქეოლოგიურ ბაზაში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
აბანოსხევის სამაროვანი

**აბანოსხევის სამაროვანი** —  არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ აბანოსხევის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე არაგვის მარცხენა ნაპირას, ბულაჩაურის წყალსადენის ნაკრძალის ტერიტორიაზე, ხიმშიაანთ მიწებად წოდებული ადგილის დასავლეთით. 

თარიღდება ძველი წელთაღრიცხვის XIII–XII საუკუნეებით. აღმოჩნდა 1946 წლის წყალსადენი მილებისათვის თხრილის გაჭრის დროს. ამავე წელს მცირე სადაზვერვო ჩაატარა იაე ინსტიტუტის ექსპედიციამ. სამარხების დაზიანების გამო ვერ დადასტურდა დაკრძალვის წესი. რამდენიმე სამარხში აღმოჩენილი მასალა ინახება საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
აფშოს კოშკი

**აფშოს კოშკი** —  არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ აფშოდან აღმოსავლეთით, 800 მეტრზე, მდინარეების არაგვისა და აფშოსხევის შესართავთან, ტყით დაფარულ მთაზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. კოშკი სწორკუთხაა.ნაგებია ქვის ლოდებითა და დუღაბით. წყობა ირეგულარულია. აღმოსავლეთ და ჩრდილოეთ კედლებში გასამაგრებლად დატანებულია დაკუთხული მუხის ძელები. კოშკი დანგრეულია. შემორჩენილია 1 – 1,5 მეტრი სიმაღლის კედლები. კოშკიდან დასავლეთით 15 – 20 მეტრზე სამარხებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის კოშკები
აჩაქველის ციხის კომპლექსი

**ზემო ხორხის აჩაქველის ციხის კომპლექსი** — არქეოლოგიური, არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზემო ხორხის ტერიტორიაზე, მდინარე ხორხის (არაგვის მარცხენა შენაკადის) სათავესთან, მაღალ მთაზე. დასავლეთით აჩაქველისხევი ჩაუდის, აღმოსავლეთით - ნაკალოვრისხევი. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. კომპლექსში შედის წმინდა გიორგის ეკლესია, რამდენიმე ნაგებობის ნანგრევები და გალავანი. წმინდა გიორგის ეკლესია ციხის ყველაზე მაღალ ადგილზე, ჩრდილო ნაწილში დგას; ნაგებია კარგად დამუშავებული ქვით. შესასვლელი სამხრეთიდანაა, აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, მის ღერძზე ვიწრო სარკმელია გაჭრილი. შემორჩენილია ეკლესიის ჩრდილო და სამხრეთ მინაშენების კედლების და კამაროვანი გადახურვის ნაწილები. ეკლესიის ირგვლივ რამდენიმე ნაგებობის ნანგრევებია. ეკლესიის აღმოსავლეთით შემორჩენილია შიგნით შელესილი სათავსი (შესაძლოა, წყლის რეზერვუარი) და ჩასასვლელი კიბე. სათავსს სამხრეთ-დასავლეთ კედელში პატარა თახჩა აქვს. გალავანი ოვალური მოყვანილობისაა, ნაგებია სხვადასხვა ზომის მოთეთრო და მოვარდისფრო ნატეხი ქვითა და დუღაბით. შესასვლელი ჩრდილო-დასავლეთიდანაა. მის წინ თხრილია, რომელიც იცავდა ციხის მისასვლელს. გალავნით შემოსაზღვრული ტერიტორია წაგრძელებულია ჩრდილოეთიდან სამხრეთისაკენ და თანდათან ვიწროვდება. გალავნის ჩრდილო კედელში ჩართულია ოთხი ნახევარწრიული ბურჯი. სამხრეთ კედელი დანგრეულია. ტერიტორიაზე აკრეფილია რკინის პატარა ნიჩაბი, ბრინჯაოს ჩამოსხმული ჭრაქი და დამუშავებული ქვის სწორკუთხა ფილა, რომლის ერთ-ერთ ვიწრო წახნაგზე ერთსტრიქონიანი ნუსხახუცური წარწერაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ტარტარუგა

**ტარტარუგა**, *არაუ* () — გვერდკისერა კუ ფარფეხა კუსებრთა ოჯახისა. აქვს 80 სმ-მდე სიგრძის, კვერცხის ფორმის, უკან გაგანივრებული ბაკანი, ფერად მომწვანო-მურა მუქი ლაქებით. თავი მასიურია, კისერი მოკლე. თვალებს შორის გრძივი ღარი აქვს, ნიკაპზე — კანის ორი გამონაზარდი. გავრცელებულია მდინარეების ამაზონის, ორინოკოსა და მაგდალენას აუზებში. ძირითადად იკვებება ჩამოცვენილი ნაყოფებით. წყვილდებიან წყალში. დედალი მეჩეჩებზე ორმოში დებს 80–200 კვერცხს. 28–30 °C ტემპერატურის პირობებში ინკუბაცია 42–47 დღე გრძელდება. სამხრეთ ამერიკის ინდიელები უძველესი დროიდან იყენებდნენ მის კვერცხებს ცხიმის მისაღებად. XX საუკუნეში რეწვის შედეგად ტარტარუგას რიცხოვნობა მკვეთრად შემცირდა. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:კუები
კატეგორია:ამაზონის ფაუნა
მელაანის პირველი ნამოსახლარი

**მელაანის პირველი ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის  სამხრეთ - აღმოსავლეთით 3 კილომეტრზე. ფევრებისბოლოდ წოდებული ადგილი განეკუთვნება გვიან ბრიჯაოს ხანას. ნამოსახლარი გამართულია ხელოვნურ ბორცვზე.  რომლის თხემიც მოსწორებულია.  ბორცვს გარშემო საფეხურებიანი თავდაცვითი თხრილი შემოსდევს.  

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)

**მოსკოვის ხელშეკრულება** (; )  — ხელშეკრულება საბჭოთა რუსეთსა და თურქეთის დიდ ეროვნულ ასამბლეას შორის. აღნიშნული ხელშეკრულებით მოხდა ამიერკავკასიაში თურქეთის თანამედროვე საზღვრების ფორმირება საქართველოსთან და სომხეთთან. 

## მოლაპარაკებები
26 თებერვალს მოსკოვში, საბჭოთა რუსეთის საგარეო საქმეთა კომისრის გიორგი ჩიჩერინის, თავმჯდომარეობით გაიხსნა
რუსულ-თურქული კონფერენცია. კონფერენციაში მონაწილე არცერთი მხარე არ იყო აღიარებული სხვა სახელმწიფოების მიერ და არ წარმოადგენდა ლეგიტიმურ მთავრობას. კონფერენციის საგანი იყო რუსეთის და თურქეთის მიერ საქართველოსა და სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკების ტერიტორიების განაწილება. კონფერენციის გახსნის მომენტისთვის საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა წარმოადგენდა დე-იურედ აღიარებულ სახელმწიფოს, რომელიც ჯერ კიდევ აკონტროლებდა ქვეყნის მნიშვნელოვან ნაწილს და აგრძელებდა რუსეთის შეჭრის წინააღმდეგ ბრძოლას.

მოლაპარაკებები თითქმის 3 კვირას გაგრძელდა. კრემლის წარმომადგენლები თურქეთის მოთხოვნების უმეტესობას დაეთანხმნენ. 

## ხელშეკრულება
ხელშეკრულებას ხელი მოეწერა 1921 წლის 16 მარტს, საქართველოს მთავრობისა და სამხედრო ხელმძღვანელობის მიერ ქვეყნის დატოვებამდე ერთი დღით ადრე. 

1-ლი მუხლით, თურქეთს გადაეცა ყოფილი ართვინის ოკრუგი და ოლთისის ოკრუგი მთლიანად,  არტაანის ოკრუგის საქართველოს მიერ კონტროლირებადი ნაწილი და ბათუმის ოკრუგის სამხრეთ ნახევარი. მე-2 მუხლით თურქეთი უარს აცხადებდა ბათუმზე პრეტენზიაზე აღნიშნულ ტერიტორიაზე მცხოვრები მუსლიმი მოსახლეობისთვის ავტონომიიის მინიჭების პირობით.

მოსკოვის ხელშეკრულების პირობები დადასტურდა 1921 წლის 13 ოქტომბერს ყარსის ხელშეკრულებით.

## ლიტერატურა
*
*К истории советско-турецких отношений. — М.: Госполитиздат, 1958.
*СССР и Турция: 1917—1979. — М., 1981.
*Густерин П. В. Советская дипломатия на мусульманском Востоке в 1917—1921 годах. — Саарбрюккен, 2014. — ISBN 978-3-659-17980-8.

## რესურსები ინტერნეტში
* Текст советско-турецкого договора о дружбе и братстве 1921 года
* Московский договор 1921 года в Энциклопедии Геноцид.ру
* Павел Густерин. Обстоятельства заключения Советско-турецкого договора 1921 года

კატეგორია:ამიერკავკასიის ისტორია
კატეგორია:თურქეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:რუსეთის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
კატეგორია:1921 წლის საერთაშორისო ხელშეკრულებები
ატაბეს წმინდა ბარბალეს ეკლესია

**ატაბეს წმინდა ბარბალეს ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატაბეში. თარიღდება შუა საუკუნეებით. 

ეკლესია დარბაზულია. ნაგებია რიყის ქვითა და ნატეხი ქვით. თითქმის მთლიანად დანგრეულია. შემორჩენილია ნახევარი მეტრის სიმაღლის კედლები. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ეკლესია უაფსიდოა. აღმოსავლეთით დასრულებულია სწორკუთხა საკურთხველით. გრძივი კედლების შუაში თითო პილასტრია. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
მელაანის მეორე კოშკი

**მელაანის მეორე კოშკი** — არქიტექტურული ძეგლი მდებარეობს გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 12 კილომეტრზე, მთის წვერზე. განეკუთვნება შუა საუკუნეებს. ადგილობრივი მოსახლეობა ნაგებობას „სკლინტიან საყდარს“ უწოდებს.

ძლიერ დაზიანებულია: შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 1,5-2,5 მეტრია; ინტერიერი მიწითაა ამოვსებული და მცენარეულობითაა დაფარული, ფასადებზე საპირე ქვები ბევრ ადგილზე ჩამოცვენილია.

კოშკი გეგმით კვადრატულია (7x7 მეტრზე, კდლების სისქე 1,5 მეტრია). ნაგებია მსხვილი და საშუალო ზომის რიყის ქვითა და კირის დუღაბით, შემორჩენილი კედლები ყრუა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის კოშკები
ჰათ-ქჰანომ-მუ-კო-თალე-ტაის ეროვნული პარკი

**ჰათ-ქჰანომ-მუ-კო-თალე-ტაის ეროვნული პარკი** () — მშენებლობის პროცესში მყოფი ეროვნული პარკი სამხრეთ ტიალანდში. მოიცავს ნაქჰონ სი თამარათის პროვინციის ქჰანომისა და სიქონის რაიონებს და სურათ თჰანის პროვინციის დონ საკისა და კო სამუის რაიონებს. პარკის სახელწოდება დაკავშირებულია მის ორ ნაწილთან. ჰათ ქჰანომი აღნიშნავს ქჰანომის რაიონის პლაჟებს, თალე ტაის არქიპელაგი კი შედგება ტაილანდის ყურის რვა კუნძულს ქჰანომსა და კო სამუის შორის.

## გეოგრაფია
პარკი ძირითადად ტყითაა დაფარული. აქ მდებარეობს კირქვოვანი მთები და მანგროს ტყეები. სამხრეთ-დასავლეთისა და ჩრდილო-დასავლეთის ქარების წყალობით მთელი წლის მანძილზე ბევრი ნალექი მოდის. პარკში ორი სეზონია: ზაფხული (თებერვალი-აპრილი) და წვიმის სეზონი (მაისი-იანვარი).

## ფლორა და ფაუნა
პირველადი ტყეები ძირითად ისეტი მცენარეებითაა დაფარული, როგორიცაა *Intsia palembanica*, *Sandoricum koetjape* და ინდური მუხა. კირქვის მთებზე *chanpah* და *Opuntia elatior* ხარობს.

პარკის ტერიტორიაზე ბინადრობენ გარეული ღორები, მაიმუნები, ციყვები, ინდოჩინური მიწის ციყვები, ინდური მუნჯაკები, ვეფხვები, გიბონები და მალაიური დათვები. ფრინველებიდან: *Spilornis cheela*, *Treron curvirostra*, * Copsychus saularis *, ნიკობარის მტრედები, თოლიები და სხვ.; რეპტილიებიდან: გველები, კუები და ქამელეონები, ხოლო ამფიბიებიდან - სხვადასხვა სახეობის ბაყაყი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფის ეროვნული პარკი

**ჰათ-ნოფჰარათ-თჰარა-მუ-კო-ფი-ფის ეროვნული პარკი ** () — ეროვნული პარკი ტაილანდში, კრაბის პროვინციაში.  დაარსდა 1983 წელს, როგორც ბუნების დაცვის საერთაშორისო კავშირის II კატეგორიას და შეიქმნა მარჯნის რიფების დაცვის მიზნით. პარკის ფართობია 387.9 კმ². 

## კლიმატი
ტროპიკული მუსონური ქარების გავლენით პარკში ორი სეზონია: წვიმების სეზონი, რომელიც მაისიდან დეკემბრამდე გრძელდება და ცხელი სეზონი იანვრიდან-აპრილამდე. საშუალო ტემპერატურა 17-37 °C-ს შორისაა. ნალექების საშუალო წლიური რაოდენობაა 2231 მმ. ყველაზე ნალექიანი თვე ივლისი, ხოლო ნაკლებად ნალექიანი - თებერვალია.

## გალერეა

2016 Prowincja Krabi, Łodzie w przystani Noppharat Thara (12).jpg|ნავები ნოფჰარათ თჰარა პიერზე
2016 Prowincja Krabi, Plaża Nopparat Thara (06).jpg|ნოფჰარათ თჰარას პლაჟი
2016 Prowincja Krabi, Ko Po Da Nok (01).jpg|პო და ნოკი
2016 Prowincja Krabi, Ko Phi Phi Don, Plaża Ton Sai (02).jpg|ტონ საის პლაჟი, ფი ფი დონი
2016 Prowincja Krabi, Ko Phi Phi Don, Plaża Loh Moo Dee, Łodzie długoogonowe (01).jpg|ნავები ლოჰ მოო დეეს პლაჟზე, ფი ფი დონი
A Long-tail Boat in Pileh Lagoon, Phi Phi Le.jpg|ნავი ფილეს ლაგუნაში, ფი ფი ლე
A View from Maya Bay, Phi Phi Le.jpg|ხეი მაიას ყურიდან, ფი ფი ლე

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:1983 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
იატაგანი

მინი|100პქ|იატაგანი
**იატაგანი** () — პირმოღუნული და ყუამოზნექილი ცალლესული მახვილი (გარდამავალი ხმალსა და სატევარს შორის). XVI საუკუნიდან ცნობილია, როგორც იანიჩარების იარაღი, მაგრამ გარდა თურქეთისა იატაგანს ახლო აღმოსავლეთის, ბალკანეთის და სამხრეთ ამიერკავკასიის ჯარებშიც ხმარობდნენ. მის ზოგიერთ სახეობას ორმაგათ გაღუნული, ტალღოვანი პირი აქვს. ეს იარაღი უვადაჯვროა. ტარი გაკეთებულია ძვლისაგან ან ლითონისაგან, რომელიც ბოლოში ფართოვდება და ორკაპა სახეს ღებულობს. პირი ქარქაშში ორკაპა ნაწილამდე ჩადის. იატაგანის ქარქაში ძირითადად ტყავგადაკრული ხისაგან კეთდებოდა.

## ლიტერატურა
*ქართული მატერიალური კულტურის ეთნოგრაფიული ლექსიკონი / საქ. ეროვნ. მუზეუმი,  610 გვ. თბ., 2011. -

## რესურსები ინტერნეტში
*იატაგანი // პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა

კატეგორია:ცივი იარაღები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
სამგლე სერის ნამოსახლარი

**სამგლე სერის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი  გურჯაანის მუნიციპალიტეტის სოფელ მელაანის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 3 კილომეტრზე, ჩრდილიხევის მარცხენა ნაპირზე. განეკუთვნება ძველი წელთაღრიცხვით II ათასწლეულის დასასრულს. არქეოლოგიური ძეგლი აღმოაჩინა კახეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ. ნამოსახლარს თხემი მოსწორებული აქვს. გარშემო შემოუყვება თავდაცვითი თხრილი. ძეგლზე ზედაპირულად აიკრიფა ლეგამოყავისფროდ გამომწვარი კონცენტრული ამოღარულ ზოლებიანი, ქვიშანარევი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მასალა ინახება საქართველოს ეროვნული მუზეუმის გურჯაანის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ საცავში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
პალეოგეა

**პალეოგეა** (პალეოტროპიკული სამეფო) — ზოოგეოგრაფიული დარაიონების შედეგად გამოყოფილი ოთხი ფაუნის სამეფოდან (დომინიონიდან) ერთ-ერთი; მოიცავს აღმოსავლეთ ნახევარსფეროს ტროპიკებს და ნაწილობრივ სუბტროპიკებს; მისი ჩრდილოეთი სახმელეთო საზღვარი პალეარქტიკასთან გადის საჰარაზე, არაბეთის უდაბნოებზე, ირანზე, ჰიმალაის სამხრეთ მაკროკალთებზე და სამხრეთ ჩინეთზე; სამხრეთით კუნძულოვანი საზღვარი აქვს ნოტოგეასთან. ზოგიერთი ზოოლოგის მიერ ჰოლარქტიკასთან ერთად განიხილება არქტოგეას სამეფოს საზღვრებში, რამდენადაც ამ რეგიონების მესამეული ფაუნა ახლოს იდგა ერთმანეთთან. ჰოლარქტიკის ოლქში გავრცელებული ფაუნისაგან პალეოტროპიკული ფაუნის ერთ-ერთი მთავარი განმასხვავებელია მის ისტორიაში მეოთხეული კლიმატის ცვლილების მცირე როლი, რის წყალობითაც პალეოგეისა და ნეოგეის ფაუნას თავიანთ საწყისში ერთნაირი ასაკი აქვთ.

პალეოგეის ტერიტორიაზე ჩვეულებრივ გამოიყოფა ორი კონტინენტური (ეთიოპიისა და ინდომალაის) და ერთი კუნძულოვანი (მადაგასკარის) ფაუნის ოლქი (ზოგჯერ ცალკე ოლქად განიხილავენ წყანი ოკეანის ტროპიკულ კუნძულთა ფაუნას), რომელთაგან თითოეული გამოირჩევა თავისი სპეციფიკითა და ენდემურ ჯგუფთა სიმრავლით. არსებობს მაღალი რანგის საერთო პალეოტროპიკული ტაქსონებიც, მაგალითად ხვლიკების რიგი (*Pholidota*), ირმულასებრთა, მარტორქისებრთა, სპილოების, ლემურებისა და ლორების (ქვერიგი *Strepsirrhini*) ოჯახები, ანთრისებრთა (*Cercopithecoidea*) და ადამიანის მსგავსი მაიმუნების (*Hominoidea*) ზეოჯახები, რქაცხვირასებრთა, ქამელეონთა ოჯახები და სხვ. მრავალი სხვადასხვა რანგის ტაქსონია უხერხემლოთა შორისაც. ამის გარდა, პალეოგეის ფაუნაში ცნობილია სამხრეთ ამერიკასთან (ნეოტროპიკი) და ავსტრალიასთან (ნოტოგეა) საერთო როგორც პანტროპიკული ჯგუფები, ისე ტაქსონები. მაგალითისათვის შეგვიძლია მოვიყვანოთ უენო ბაყაყების ოჯახი *Pipidae*, რომლის ერთი გვარი სამხრეთ ამერიკაში გვხვდება, დანარჩენი 3 კი აფრიკის ენდემები არიან, ან მტკნარი წყლის გვერდკისერა კუების ოჯახი (*Podocnemididae*), რომლის სახეობების უმრავლესობა სამხრეთ ამერიკაშია გავრცელებული, ხოლო ერთი — მადაგასკარზე. მსგავსი დიზიუნქციები ჩვეულებრივ მიიჩნევა სამხრეთი მატერიკების ყოფილი ერთობის მოწმობით გონდვანის სხვადასხვა ნაწილებში, თუმცა შესაძლოა არეალის დიდ ნაწილზე ჯგუფთა ამოწყდომის შედეგიც იყოს.

## ლიტერატურა 
* Биогеография с основами экологии. 5-е изд. М., 2003;
* *Машкин В. И.* Зоогеография. М., 2006;
* 

კატეგორია:ზოოგეოგრაფია
ჩაისის მეგალითური კომპლექსი

**ჩაისის მეგალითური კომპლექსი** — არქეოლოგიური ძეგლი თურქეთში, ჩილდირის რაიონში, ისტორიულ ჯავახეთში, სოფელ ჩაისში, თანამედროვე სოფელ კაიაბეის დასავლეთით 900 მეტრზე, მდინარე ყარასუს მარჯვენა ნაპირზე, შემაღლებულ ბორცვზე შემორჩენილია დიდი ზომის, უხეშად დამუშავებული მეგალითებით ნაშენები ნაგებობის (41°12'26.88"N; 43° 7'23.23"E.) კუთხის ფრაგმენტი და მრუდხაზოვანი კედელი, რომელიც თხემს მიუყვება. შემორჩენილი კუთხის ფრაგმენტი ბორცვის ჩრდილოეთ ნაწილშია. ბორცვის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში არის კლდეში ნაკვეთი ქვევრის ფორმის ღრმულები, რომელნიც, ჩანს, წყლის შესაგროვებლად გამოიყენებოდა. ტერასებზე აღმოჩნდა ათამდე ამგვარი წყალსატევი, რომელთაც საგანგებო წვიმის წყლის შემკრები არხები უკავშირდება. აქვე შეიმჩნევა მცირე ზომის ნაგებობების კვალი, შესაძლებელია, ისინი საცხოვრებლები ყოფილიყო, მომრგვალებული გეგმარების და მცირე ზომის შესასვლელებით. ამგვარი ნაგებობები მიშენებულია კლდეებზე, ან ნახევრად მღვიმეს წარმოადგენს. ნაგებობების კლდოვან კედლებზე, ძირითადად ზედა ნაწილში, ნაკვეთია მცირე ფოსოები, ალბათ გადახურვის კონსტრუქციისათვის. ერთ-ერთ სათავსში თაღოვანი ნიშაა აქვე კლდეზე ამოკვეთილია ცხენის გამოსახულება. ტერასებზე განლაგებული ნახევრად კლდეში ნაკვეთი კომპლექსის წინა ნაწილი მონგრეულია.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:თურქეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:თურქეთის მეგალითური კომპლექსები
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
გუგულისებრნი

**გუგულისებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი გუგულისნაირთა რიგისა. საშუალო და მცირე ზომის ფრინველებია: სიგრძე 16–70 სმ-მდე, ხოლო მასა 17-დან (მცირე ბრინჯაოსფერი გუგული, *Chrysococcyx minutillus*) 550 გრამამდე მერყეობს (დიდი დეზებიანი გუგული, *Centropus menbeki*). ფეხები ჩვეულებრივ მოკლეა (მიწის სახეობებს გრძელი და ძლიერი აქვთ), თითები ისეა განვითარებულია, რომ შეუძლიათ ტოტზე მათი შემოხვევა: ორი თითი წინაა გაშვერილი, ორიც — უკან. აქვთ დიდი თავი, გრძელი, ზოგჯერ საფეხუროვანი ბოლო. ნისკარტი წაგრძელებული და ოდნავ მოღუნული, პირის ჭრილი ფართო, რაც საშუალებას აძლევთ, რომ მსხვილი ნადავლი გადაყლაპონ. უმეტესობა არაკაშკაშა ფერებშია შემოსილი; არის ფერადი მორფებიც. ცნობილია 6–7 ქვეოჯახი, 28–35 გვარი და 136-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან მთელ მსოფლიოში, გარდა მაღალი განედებისა და რამდენიმე ოკეანური კუნძულისა; წარმოშობისა და თანამედროვე მრავალფეროვნების ცენტრია ძველი სამყაროს ტროპიკები. საქართველოში გვხვდება ჩვეულებრივი გუგული (*Cuculus canorus*).

უპირატესად მეხეური ფრინველებია, ზოგიერთი მიწის ცხოვრების ნირს ეწევა. ჩვეულებრივ მალულად არიან, ინიღბებიან ხეების ტანზე; გამოსცემენ დამახასიათებელ ხმებს, რომლებიც შორიდანაც ისმის. უმთავრესად იკვებებიან მწერებით (მ. შ. თმიანი მუხლუხებით, რომლებსაც სხვა ფრინველები არ ჭამენ); გუკელის  გვარის (*Eudynamys*) სახეობები მცენარეჭამიებია. უმრავლესობა მონოგამური ფრინველია; ბუდეს ხეზე ან მიწაზე აშენებენ. დედალი დებს 2–6 კვერცხს; 18–20 დღის განმავლობაში კრუხობს და ბარტყებზე ზრუნავს ორივე მშობელი. მრავალი სახეობის გუგულისებრს (განსაკუთრებით აღმოსავლეთ ნახევარსფეროში მობინადრეებს) ახასიათებს ბუდობრივი პარაზიტიზმი. პარაზიტიზმზე სპეციალიზებულ გუგულებს მასპინძელი სახეობის ფრინველების მსგავსი ზომები, ფერი და კვერცხის ინკუბაციის ვადა აქვთ. ბარტყი, რომელიც იშორებს მასპინძლის ბარტყებს, ქცევითა და ფერით ბაძავს მათ და მათთვის განკუთვნილი საკვების ხარჯზე იმატებს წონაში. სხვა გუგულის ბარტყი (ან ბარტყები) ეგუება მასპინძლის ბარტყებს. ზრდასრული ინდივიდებისათვის აგრეთვე დამახასიათებელია შეფერვითი და ქცევითი მიმიკრია ქორებთან და სხვა ფრინველებთან, რაც მათ სხვისი ბუდეების აღმოჩენაში ეხმარება. ზოგიერთი არაპარაზიტული გუგული, მაგალითად ანი (*Crotophaga*), გუნდებად ცხოვრობს; ისინი კოოპერატიულად ბუდობენ (მორიგეობით კრუხობენ საერთო ბუდეზე, ერთად კვებავენ ნაჩეკს). IUCN-ის წითელ ნუსხაში 7 სახეობა შესულია როგორც მოწყვლადი, 2 — როგორც საფრთხეში მყოფი, 2 — გადაშენების კრიტიკული საფრთხის ქვეშ მყოფი; დელალანდის მადაგასკარული გუგული (*Coua delalandei*) და წმინდა ელენეს გუგული (*Nannococcyx psix*) ამოწყდა.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
მუნგო

**მუნგო** () — ძუძუმწოვართა ქვეოჯახი მადაგასკარის მტაცებლების ოჯახისა. აერთიანებს მადაგასკარისათვის ენდემურ 4 გვარს: *Galidia* 1 სახეობით (კუდბეჭედა მუნგო, *G. elegans*), *Mungotictis* 1 სახეობით (ვიწროზოლა მუნგო, *M. decemlineata*), *Salanoia* 2 სახეობით (კუდმურა მუნგო, *S. concolor*; დარელის მუნგო, *S. durrelli*) და *Galidictis* 2 სახეობით (ფართოზოლა მუნგო, *G. grandidieri*; ზოლიანი მუნგო, *G. fasciata*). გარეგნულად გრძელკუდა კვერნებს წააგვანან. სხეულის სიგრძეა 35–40 სმ (ვიწროზოლა მუნგოსი — 80 სმ-მდე), კუდი დაახლოებით სხეულის სიგრძისაა, მხოლოდ კუდმურა მუნგოს აქვს სხეულის ნახევრის ტოლი კუდი. მასა 500–900 გრამს აღწევს. ტანი წაგრძელებულია, კიდურები საშუალო სიგრძის. თავი ტვინის არეში ფართოა, ცხვირისკენ მკვეთრად ვიწროვდება. ყურები საშუალოა, ფართოდ განლაგებული. შეფერილობა ერთფეროვანი მურა, კუდი შენაცვლებული მუქი მურა და შავი ბეჭდებით (კუდბეჭედა მუნგო); ღია მურა, რუხი ან მუქი ზეთისხილისფერი, გრძივი ზოლებით; მოწითურო- ან ზეთისხილიფერ-მურა, მუქი ან ყვითელი ლაქებით (კუდმურა მუნგო). ბინადრობენ მთისწინეთის და ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში, ბუჩქნარებსა და სავანაში. იკვებებიან მცირე ზომის ხერხემლიანებით, ფრინველის კვერცხებით. ცხოვრების თავისებურებები სუსტადაა შესწავლილი. ყველა სახეობა განიცდის ადამიანის მიერ მათ საცხოვრებელ გარემოზე მომხდარ ცვლილებებს. IUCN-ის ნუსხის თანახმად, ყველას რაოდენობას (გარდა კუდბეჭედა მუნგოსი) შემცირების დენდენცია აქვს, ზოლიანი მუნგოს მდგომარეობა მოწყვლადია, ხოლო ფართოზოლა გადაშენების საფრთხის ქვეშაა.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მადაგასკარის მტაცებლები
ლასურისძენი

მინი|სუმბატი, ნიკოლოზი და ლასური ლასურისძენი
**ლასურისძენი** — ქართული ფეოდალური გვარი შუა საუკუნეების სამცხე-საათაბაგოში.

საფარის მონასტრის სამრეკლო პირველ სართულზე ლასურისძეთა საგვარეულო სამარხია. ლასურისძენი ჯაყელთა ქვეშევრდომნი იყვნენ. როცა ბექა მთელი კარით დაემკვიდრა საფარაში, ლასურისძეებსაც მანვე უბოძა სამრეკლოს პირველი სართული საგვარეულო საკუთრებად. აქ კედლებზე შემორჩენილ ფრესკებზე ასახულია ლასურისძეთა ოჯახის წევრთა პორტრეტები. გარდა ლასურისა შეგვიძლია ვნახოთ სუმბათი და სასულიერო პირი ნიკოლოზი. ფრესკის თავზე კი იკითხება წარწერა:

ლასურისძენი მოხსენიებულნი არიან საქართველოს კათალიკოსის სამწყსოს სიაშიც:

მ. ჯანაშვილი ორიოდე სიტყვით იხსენიებს მათ და წერს, რომ „ლასურიძე განთქმული გვარია ჩვენს ისტორიაში X საუკუნიდგანვე და სამცხის სამწყსოს ეკუთვნის. სალასურიძეო სოფელია აჭარაში“. 

## ლიტერატურა
*ვ. ბერიძე, „სამცხის ხუროთმოძღვრული ძეგლები“ — 1970 წ.

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ქსავიე დე მესტრი

გრაფი **ქსავიე დე მესტრი** (; დ. 10 ოქტომბერი, 1763, შამბერი, ახლანდ. სავოიის დეპარტამენტი, საფრანგეთი, — გ. 12 ივნისი, 1852, სანქტ-პეტერბურგი. რუსეთი) — ფრანგი მწერალი, რუსეთის იმპერიის არმიის გენერალ-მაიორი (1812), ნაპოლეონის ომების მონაწილე; ცნობილი ფილოსოფოსის და კონტრრევოლუციური მწერლის, ჟოზეფ დე მესტრის უმცროსი ძმა.

1784 წლიდან მსახურობდა სარდინიის სამეფოს არმიაში, მონაწილეობდა ომში საფრანგეთის რევოლუციური არმიის წინააღმდეგ (1792). შემდეგ ემიგრაციაში იყო. 1794 წელს ტურინში დუელში მონაწილეობის გამო დაპატიმრებულმა უფროსი ძმის დახმარებით გამოაქვეყნა სათავგადასავლო-ფანტასტიკური რომანი „მოგზაურობა ჩემი ოთახის გარშემო“, რომელმაც მალევე მოიპოვა პოპულარობა. 1799 წელს გენერალ პეტრე ბაგრატიონის მიწვევით შეუერთდა საფრანგეთის წინააღმდეგ იტალიასა და შვეიცარიაში მოქმედ რუსულ არმიას, რომელსაც შემდეგ რუსეთში გაჰყვა. ცხოვრობდა მოსკოვში და თავს მხატვრობით ირჩენდა. ძმის, ჟოზეფ დე მესტრის, პეტერბურგში სარდინიის ელჩად მივლინების შემდეგ ქსავიე დე მესტრმა საადმირლოში დაიწყო მუშაობა და 1805-1810 წლებში იყო საზღვაო მუზეუმის დირექტორი. 1807 წელს პოდპოლკოვნიკის ჩინით დაბრუნდა სამხედრო სამსახურში. 1810-1812 წლებში პოლკოვნიკი დე მესტრი კავკასიაში იბრძოდა; თავი გამოიჩინა ახალციხის ალყისას, სადაც დაიჭრა. 1812 წელს მონაწილეობდა ნაპოლეონის ჯარებთან ბრძოლაში კობრინთან და კრასნისთან (აქ გამოჩენილი მამაცობისთვის მიიღო გენერალ-მაიორის წოდება), 1813 წელს — დანციგის ალყაში. 1815-1816 წლებში იყო პორტების სამხედრო ინსპექტორი ფინეთში. 1816 წელს თანამდებობიდან გადადგა. შემდგომი წლები წერას, მხატვრობასა და ევროპაში მოგზაურობას დაუთმო. გარდაიცვალა პეტერბურგში 1852 წელს.    

## თხზულებები 
* *Voyage autour de ma chambre* (1794), ქართული თარგმანი — მოგზაურობა ჩემი ოთახის გარშემო : [რომანი] / ქსავიერ დე მესტრი ; ფრანგ. თარგმნა დიმიტრი გოგოლაშვილმა. - 1-ლი გამოც.. - თბ., 2014;
* ''Le Lépreux de la Cité d'Aoste* (1811);
* *Les Prisonniers du Caucase* (1825);
* *La Jeune Sibérienne* (1825);
* *Expédition Nocturne Autour de ma Chambre'' (1825).

## ლიტერატურა
* Словарь русских генералов, участников боевых действий против армии Наполеона Бонапарта в 1812—1815 гг. // Российский архив. История Отечества в свидетельствах и документах XVIII—XX вв. : Сборник. — М.: студия «ТРИТЭ» Н. Михалкова, 1996. — Т. VII. — С. 473—474. — ISSN 0869-20011. (Комм. А. А. Подмазо)
* Herbermann, Charles, ed. (1913). "[Xavier de Maistre](https://en.wikisource.org/wiki/Catholic_Encyclopedia_(1913)/Xavier_de_Maistre)" . Catholic Encyclopedia. New York: Robert Appleton Company.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი მწერლები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გენერალ-მაიორები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი რომანისტები
კატეგორია:ფრანგი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:XIX საუკუნის ფრანგი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
სპერის ციხე

250პქ|მინი|მარჯვნივ|სპერის ციხე
**სპერის ციხე** — საფორტიფიკაციო ნაგებობა ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში — სპერში, დღევანდელი თურქეთის ტერიტორიაზე, ქალაქ ისპირში. შემორჩენილია ქართული და უცხოური წერილობითი წყაროებიდან, კარგად ცნობილი ციხეა (40°29'2.07"N; 40°59'47.10"E). რამდენიმე ტერასაზეა გაშენებული. ცენტრალურ ნაწილში დიდი ზომის ბაზილიკური ტაძრის ფრაგმენტებია. ციხის ზედა ნაწილში 1800-იან წლებში აგებული ჯამეა. ციხე რესტავრირებულია. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
მზის დაბნელება (1760 წლის 13 ივნისი)

**მზის დაბნელება 1760 წლის 13 ივნისს** — მზის სრული დაბნელება (), რომელმაც დასავლეთი საქართველოს ტერიტორია მოიცვა.

აღნიშნული მზის დაბნელება მოხსენიებულია შემოქმედის გულანშიც:

1760 წელს აღდგომა (კვირა დღე) იყო ძვ. სტილით 26 მარტს, შესაბამისად ძვ. სტილით 2 ივნისი იყო პარასკევი.

1700 წლის 12 მარტიდან — 1800 წლის 12 მარტამდე პერიოდში, გრიგორიანულსა და იულიუსის კლაენდრებს შორის სხვაობა 11 დღეს შეადგენდა, შესაბამისად ძველი სტილით 2 ივნისი შეესაბამება გრიგორიანულ 13 ივნისს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Total Solar Eclipse of 1760 June 13

## სქოლიო
კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
ბადრი ბასიშვილი

**ბადრი ბასიშვილი** (დ. 20 იანვარი, 1977, სოფ. კეხვი, ახლანდ. ქურთის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე. ღირსების ორდენი კავალერი (2013).

2004 წელს დაამთავრა „ლეგია და კომპანიას“ უნივერსიტეტის სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტი. 

2004-2005 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის რწმუნებულის მრჩეველი, ქართულ-ოსური კონფლიქტის პრობლემების მოწესრიგების სამსახურის მრჩეველი; 2006–2008 წლებში ქურთის მუნიციპალიტეტის საკრებულოს თავმჯდომარე; 2008-2012 წლებში საქართველოს მე-7 მოწვევის მაჟორიტარი დეპუტატი №85 ლიახვის საარჩევნო ოლქიდან (საარჩევნო ბლოკი „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — გამარჯვებული საქართველოსათვის“), პარლამენტის სპორტისა და ახალგაზრდულ საქმეთა კომიტეტის, რეგიონული პოლიტიკის, თვითმმართველობისა და მაღალმთიანი რეგიონების კომიტეტის, ტერიტერიული მთლიანობის აღდგენის საკითხთა დროებითი კომისიის წევრი. 2012-2013 წლებში შიდა ქართლში პრეზიდენტის რწმუნებულის მოადგილე. 2020 წლის 17 იანვრიდან 2020 წლის დეკემბრამდე იყო  საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ჩაანაცვლა ნიკა მელია მან ხმების 27,96% (20790) მიიღო და მეორე ადგილი დაიკავა.

## ჯილდოები
*2013: საქართველოს ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:საქართველოს VII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მწკრივი (გრამატიკა)

**მწკრივი** — ზმნის ფორმათა ისეთი ჯგუფი, რომელშიც გაერთიანებულია მხოლოდ პირისა და რიცხვის მიხედვით განსხვავებული ფორმები. მწკრივში მყოფი ფორმები ერთმანეთისგან განსაკუთრებული ნიშნებით არ განირჩევიან, ისინი განსხვავდებიან მხოლოდ ზმნის დაბოლოებით. ახალ ქართულ სალიტერატურო ენაში გამოყოფილია 11 მწკრივი, რომლებიც სამ ჯგუფად, ანუ სამ სერიად იყოფა. აქედან, პირველი სერია 6 მწკრივს აერთიანებს, მეორე — ორს, ხოლო მესამე — სამს. 

## ლიტერატურა 
* აკაკი შანიძე, ლეო კვაჭაძე, „ქართული ენა“, საქართველოს მაცნე, გვ. 68, თბ., 2014 წელი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* მორფოლოგია – ქართული ენა 
* ახლანდელი დროის გამოხატვა ზმნაში 

კატეგორია:ქართული ენა 
კატეგორია:გრამატიკა
დისიმილაცია

**დისიმილაცია**, *განმსგავსება* ( — არამსგავსი, განსხვავებული) — ერთი სიტყვის ორი ერთმანეთის მსგავსი ან ერთგვარი ბგერიდან ერთ-ერთის შეცვლა, რითაც მატულობს განსხვავება მათ შორის; ამის შედეგად შესაძლოა დაიკარგოს ცვლილი ბგერა. დისიმილაცია ასიმილაციის (დამსგავსების) საწინააღმდეგო პროცესია. ის შეიძლება იყოს როგორც პროგრესული და რეგრესული, ასევე კონტაქტურიც და დისტანციურიც.

მაგალითი: **ლ**ბი**ლ**ი → **რ**ბი**ლ**ი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართული ენა
კატეგორია:ფონოლოგია
გია ბენაშვილი

**გიორგი (გია) ბენაშვილი** (დ. 30 სექტემბერი, 1964, თბილისი) — ქართველი ინჟინერი, იურისტი, პოლიტიკოსი.

1986 წელს დაამთავრა ვ. ი. ლენინის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი და თბილისის იურიდიული ინსტიტუტი.

1986-1988 წლებში საწარმოო გაერთიანება „ანალიტხელსაწოს“ უფროსი ინჟინერი; 1988-1991 წლებში სსრ უშიშროების კომიტეტის ოპერთანამშრომელი; 1991-1992 წლებში სრ უშიშროების სამინისტროს უფროსი ოპერრწმუნებული; 1992-1993 წლებში საინფორმაციო-სადაზვერვო სამსახურის უფროსი ოპერრწმუნებული; 1993-1994 წლებში საქართველოს უშიშროების სამსახურის უფროსი ოპერრწმუნებული; 1994-1996 წლებში საქართველოს სამთავრობო დაცვის სამსახურის ცვლის უფროსი; 1996-1998 წლებში საქართველოს პრეზიდენტის ოპერსამსახურის სამსახურის უფროსი; 1998-2003 წლებში სახელმწიფო დაცვის სპეცსამსახურის უფროსის მოადგილე; 2003-2005 წლებში საბაჟო დეპარტამენტის თავმჯდომარის მოადგილე; 2005-2007 წლებში ფინანსთა სამინისტროს გენერალური ინსპექციის უფროსი; 2007-2008 წლებში შპს „კალა-კაპიტალის“ უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელი; 2008-2009 წლებში შპს „ყაზტრანსგაზის“ უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელი; 2009-2013 წლებში შპს „რომპეტროლის“ უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელი; 2013-2014 წლებში შპს „ყაზტრანსგაზის“ უსაფრთხოების სამსახურის ხელმძღვანელი; 2014-2015 წლებში შპს „ყაზტრანსგაზ-თბილისის“ სპეცმმართველი; 2015-2016 წლებში გაზის ტრანსპორტირების კომპანიის გენერალური დირექტორი; 2016 წელს შპს „ყაზტრანსგაზი-თბილისის“ სპეციალური მმართველი.

2016–2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი  პარტიული სიით, ფრაქცია „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. 2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები (1986)
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ირაკლი ბერაია

**ირაკლი ბერაია** (დ. 26 ოქტომბერი, 1978, სენაკი) — ქართველი დიპლომატი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა საქართველოს დიპლომატიური აკადემია სპეციალობით საერთაშორისო ურთიერთობები-საგარეო პოლიტიკური დიპლომატია და ვესტმინსტერის უნივერსიტეტი დიპლომატიის მაგისტრის ხარისხით. 1999-2001 წლებში საქართველოს წითელი ჯვრის საზოგადოება, დასავლეთ საქართველოს კოორდინატორი; 2001 წელს წითელი ჯვრისა და წითელი ნახევარმთვარის საზოგადოებათა საერთაშორიისო ფედერაცია, საქართველოს დელეგაცია, სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონული კოორდინატორი; 2002 წელს შპს „ქსილოტრანსი“, გენერალური დირექტორის თანაშემწე; 2002-2004 წლებში შპს „ქსილოტრანსი“, ტყეებისა და ნედლეულის დეპარტამენტის დირექტორი; 2004 წელს საქართველოს პარლამენტი, მოწვეული სპეციალისტი; 2007 წელს ეკონომიკური განვითარების სამინისტრო, ეროვნული საინვესტიციო სააგენტოს დირექტორი; 2007-2008 წლებში შპს „სპეცტექნიკარესურსი“, გენერალური დირექტორის მოადგილე; 2012 წელს „ქართული ოცნება“, სამეგრელო-ზემო სვანეთის კოორდინატორი; 2012-2015 წლებში შინაგან საქმეთა სამინისტრო, რეფორმებისა და განვითარების დეპარტამენტის დირექტორი; 2015-2016 წლებში სახელმწიფო უსაფრთხოების სამსახური, საინფორმაციო-ანალიტიკური დეპარტამენტის დირექტორი. 2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (სენაკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2020 წლიდან არის საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2024 წლის 5 აპრილს პრემიერ-მინისტრის ბრძანებით დაინიშნა საქართველოს დაზვერვის სამსახურის უფროსად. 

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ასიმილაცია (ენათმეცნიერება)

**ასიმილაცია**, *დამსგავსება* — სიტყვაში ბგერის ისე შეცვლა, რომ იგი ემსგავსება იმავე სიტყვის სხვა ბგერას. მაგალითად:
# შიში (← სიში); 
# შიმშილი (← სიმშილი);
# შეშა (← სეშა);
# ცეცხლი (← სეცხლი).

არსებობს ასიმილაციის რამდენიმე სახე: მანძილის მიხედვით არსებობს კონტაქტური (უშუალო მეზობლობაში) და დისტანციური (დაშორებული მანძილით) ბგერათასიმილაცია. ხოლო მიმართულებების მიხედვით ასიმილაცია ორგვარია, პროგრესიული და რეგრესიული. პირველის დამსგავსებას მეორესთან რეგრესიული ასიმილაცია ეწოდება, რეგრესიული ასიმილაცია შესაძლოა იყოს სრული ან ნაწილობრივი. ასიმილაცია პროგრესიულია, იმ შემთხვევაში როდესაც იგი მიმართულია სიტყვის დასაწყისისკენ. 

არსებობს ასიმილაციის საწინააღმდეგო ფონეტიკური მოვლენა – დისიმილაცია, ანუ განმსგავსება. ასიმილაციის მსგავსად, დისიმილაციაც შეიძლება იყოს პროგრესული და რეგრესული, კონტაქტურიც და დისტანციურიც. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* დისიმილაცია

## ლიტერატურა 
* აკაკში შანიძე, ლეო კვაჭაძე, „ქართული ენა 5“, საქართველოს მაცნე, გვ. 44, თბ., 2014 წელი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქართველურ ენათა სტრუქტურის საკითხები  
* ფონეტიკური პროცესები

კატეგორია:ქართული ენა
კატეგორია:გრამატიკა
კატეგორია:ფონეტიკური პროცესები
კენგ-ჩეთ-ქვეს ეროვნული პარკი

**კენგ ჩეთ ქვეს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ფიტსანულოკის პროვინციაში, ტაილანდში.

## ტოპოგრაფია
პარკის ფართობი 261 კმ²-ია. დაფარულია კლდოვანი მთებითა და შერეული ფოთლოვანი, ფოთლოვანი, მთის მარადმწვანე და მშრალი მარადმწვანე ტყეებისგან. პარკის ტყეები 4 ნაწილად იყოფა: ქენგ ჩეთ ქჰვაეს სატყეო პარკი, ქჰვაე ნოის ტყე, სუან მიანგის ტყე და კჰაო კრაიანგის ტყე.

## ფლორა და ფაუნა
პარკში ხარობს: *ტექის ხე*, *Afzelia xylocarpa Roxb*, *Xylia xylocarpa* და *Pterocarpus macrocarpus*. ბინადრობენ ინდური მუნჯაკები, გარეული ღორები, მაიმუნები, კურდღლები და სხვადასხვა სახეობის ფრინველი, ქვეწარმავალი და თევზი.

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
ჰოი-ნამ-დანგის ეროვნული პარკი

**ჰოი-ნამ-დანგის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ტაილანდში, ჩიანგმაის პროვინციასა და მეჰონგსონის პროვინციაში. მთიანი პარკი მდიდარია მთიანი ხედებით, ჩანჩქერებითა და ცხელი წყაროებით.

## გეოგრაფია
ჰოი-ნამ-დანგის ეროვნული პარკი მდებარეობს ჩიანგმაისა და მეჰონგსონ პროვინციებიდან 100 კმ-ის მოშორებით. პარკის ფართობი 1252 კმ². პარკის უმაღლესი მწვერვალი, დოი ჩანგი 1 962 მეტრის სიმაღლისაა. პარკში მოედინება მდინარეები: პაი და პინგი.

## ღირსშესანიშნაობები
დოი ჩანგისა და დოი ქიუს მთებიდან მეზობელი მთიანეთის პეიზაჟების, ხოლო ზამთარში „ღრუბლების ზღვის“ დანახვაა შესაძლებელი. პარკის სახელწოდება დაკავშირებულია ჩანჩქერ ჰოი-ნამ-დანგის სახელთან. ჩანჩქერი 50 მეტრის სიმაღლისა და 40 მეტრის სიგანისაა. პარკის ცხელ წყაროებს შორისაა პონგ დუიტი.

## ფლორა და ფაუნა
პარკი ფოთლოვანი და მარადმწვანე ტყეებითაა დაფარული. ხის სახეობებს შორისაა: *takian*, *Dipterocarpus alatus*, *Michelia floribunda*, *Ailanthus triphysa*, *Xylia xylocarpa*, *Lagerstroemia tomentosa*, *Pterocarpus macrocarpus*, *Toona ciliata*, *tabaek*, Sumatran pine, *Shorea obtusa* და*Shorea siamensis*. ბინადრობენ სპილოები, ინდური სამბარები, ვეფხვები, მაკაკები, მანგუსტები და ველური ღორები.

## გალერეა

File:แสงยามเช้าที่กิ่วลม อุทยานแห่งชาติห้วยน้ำดัง.jpg|ალიონი დოი კიო ლომიდან
File:1080-Huai-Nam-Dang-National-Park-02.jpg|ფიჭვის ბანაკი
File:Pong Dueat Hot Spring.jpg|პონგ დუიტის ცხელი წყაროები
File:Ailanthus triphysa RBG Sydney.JPG|*Ailanthus triphysa*
File:Sambhar deer.jpg|ინდური სამბარი

## რესურსები ინტერნეტში
* National Parks of Thailand: Huai Nam Dang National Park official website

## სქოლიო
კატეგორია:ტაილანდის ეროვნული პარკები
კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კრიმინალური აზროვნება

„**კრიმინალური აზროვნება**“ — ამერიკული კრიმინალური სატელევიზიო დრამა, შექმნილია ჯეფ დევისის მიერ. სერიალის პრემიერა 2005 წლის 22 სექტემბერს, ამერიკულ ინგლისურენოვან კომერციულ ტელეარხ CBS-ზე შედგა. 2020 წლის 19 თებერვალს მეთხუთმეტე სეზონის გადაღებით დასრულდა. სერიალში FBI-ის სპეც-აგენტები, ქცევითი ანალიზის განყოფილების წევრები, მონაწილეობას იღებენ საგამომძიებო პროცესებში, და ცდილობენ მძიმე დამნაშავეების დაკავებას. 

სერიალის მთავარი 7 პერსონაჟია: ჯეისონ გიდიონი (მენდი პეტინკინი), აარონ ჰაჩნერი (თომას გიბსონი), ელი გრინვეი (ლოლა გლაუდინი), დერეკ მორგანი (შემარ მური), სპენსერი რიდი (მეთიუ გრეი გუბლერი), ჯენიფერ ჯეროუ (ანდრეა ჯოი ქუქი) და პენელოპე გარსია (კირსტენ ვანგსნესი). სერიალის ქასთმა 15 სეზონის განმავლობაში, მნიშვნელოვანი ცვლილებელი განიცადა, მთავარი პერსონაჟები ჩანაცვლებული იქნა სხვა მსახიობებით: ემილი პრენტისი (პეიჯეტ ბრიუსტერი), დეივიდ როსი (ჯო მანტენია), ეშლი სივერი (რეიჩელ ნიკოლსი), ალექს ბლეიკი (ჯენი ტრიპლეჰორნი), ქეითი კალაჰანი (ჯენიფერ მარია ჰეუიტი), ტარა ლევისი (აიშა ტაილერი), ლუკ ალვესი (ადამ როდრიგესი), სტივენ ვოლკერი (დეიმონ გუპტონი) და მეთ სიმონსი (დენიელ ჰენი). 

კრიმინალურმა აზროვნებამ დიდი აღიარება მოიპოვა. იგი 15 სეზონის განმავლობაში CBS-ზე ერთ-ერთი ყველაზე ნახვადი შოუ იყო. სერიალი მთლიანობაში მოიცავს 15 სეზონს და 324 ეპიზოდს. 

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* კრიმინალური აზროვნება

კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები
კატეგორია:2010-იანი წლების დრამატული ტელესერიალები
კატეგორია:2010-იანი წლების ამერიკული მისტიკური ტელესერიალები
კატეგორია:ამერიკული თრილერი ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ა. ჯ. კუკი

**ანდრეა ჯოი კუკი** (დ. 22 ივლისი, 1978) — კანადელი მსახიობი. ცნობილია სპეცაგენტის, ჯენიფერ „ჯეიჯეი“ ჯეროუს როლით, რომელიც მან CBS-ს კრიმინალურ ტელესერიალში, „კრიმინალური აზროვნება“ (2005-2020) ითამაშა. მას ასევე მონაწილეობა აქვს მიღებული სხვა სატელევიზიო სერიალებსა და ფილმებში, მათ შორისაა: სატელევიზიო სერიალი „მაღალი ადგილი“ (2000), კანადურ-ბრიტანული ფილმი „კაკალი“ (2001), ამერიკული დრამა „თვითმკვლელი ქალწულები“ (1999), „გაყინულები“ (2001) და „საბოლოო დანიშნულება 2“ (2003). 

## სქოლიო 
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:დაბადებული 22 ივლისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლოლა გლაუდინი

**ლოლა გლაუდინი** (დ. 24 ნოემბერი, 1971) — ამერიკელი მსახიობი. ცნობილია სპეცაგენტის, ელი გრინვეის შესრულებული როლით, რომელიც მან CBS-ს დეტექტიურ ტელესერიალში „კრიმინალური აზროვნება“ ითამაშა. მას დებორაჰ ციცერონის როლი აქვს შესრულებული HBO-ს ამერიკულ კრიმინალურ დრამაში „სოპრანოსები“. 

## ბიოგრაფია 
გლაუდინი 1971 წლის 24 ნოემბერს დაიბადა მანჰეტენში, ნიუ-იორკში, აშშ-ში. მამამისი რობერტ გლაუდინი ამერიკელი მსახიობი და დრამატურგია, ხოლო დედამისი ნინა დიანა, რომელიც ებრაულ ოჯახში დაიბადა, მწერალი და კალიფორნიის ერთ-ერთი კოლეჯის ინსტრუქტორი. 

გლაუდინმა დაამთავრა ხელოვნების სკოლა „ბარდ-კოლეჯი“. 

ცხოვრობს ბრუკლინში, მეუღლესთან და ორ შვილთან ერთად.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლოლა გლაუდინის ბიოგრაფია — IMBD-ზე 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დაჩი ბერაია

**ირაკლი (დაჩი) ბერაია** (დ. 23 ივლისი, 1976, ხობი) — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი, საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილე.

1998 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტი ფინანსებისა და საბანკო საქმის სპეციალობით.

2001-2004 წლებში მუშაობდა სს „გაერთიანებული ქართული ბანკში“ სხვადასხვა პოზიციაზე. 2004-2008 წლებში სს ბანკი „ქართუს“ — საკრედიტო მენეჯერი; 2008 წელს სს ბანკი „ქართუს“ სესხების ადმინისტრირების და მეთოდოლოგიის განყოფილების უფროსი; 2008-2013 წლებში სს ბანკი „ქართუს“ სესხების ადმინისტრირების და მეთოდოლოგიის განყოფილების უფროსი-საკრედიტო დეპარტამენტის დირექტორის მოადგილე; 2013-2016 წლებში სს ბანკი „ქართუს“ ცენტრალიზებული ადმინისტრირების დეპარტამენტის დირექტორი. 2016-2025 წლებში იყო საქართველოს მე-9, მე-10 და მე-11 მოწვევის პარლამენტის წევრი, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2025 წლიდან არის საქართველოს იუსტიციის მინისტრის მოადგილე.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ხობში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
დაჩი
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:„ხალხის ძალის“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შემარ მური

**შემარ ფრენკლინ მური** (დ. 20 აპრილი, 1970) — ამერიკელი მსახიობი და მოდელი. 1994 წლიდან 2005 წლამდე, მალკოლმ უინტერსის როლს თამაშობდა „ახალგაზრდა და მოუსვენარში“, 2005 წლიდან 2016 წლამდე დეტექტიურ ტელესერიალში, „კრიმინალურ აზროვნებაში“ ასრულებდა დერეკ მორგანის როლს. 1999 წლიდან 2003 წლამდე მასპინძლობდა ამერიკულ სატელევიზიო პროგრამა „Soul Train“-ს. 2002– 2003 წლებში ამერიკულ სამეცნიერო ფანტასტიკურ ტელესერიალ „მტაცებელ ფრინველებში“ რეგულარულად იღებდა მონაწილეობას. 2017 წელს ტელესერიალ „S.W.A.T“-ში თამაშობდა მთავარ როლს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* შემარ მურის ბიოგრაფია 
* შემარ მური – IMBD-ზე 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მოდელები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 20 აპრილი
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბახშიბეი მაჩაბელი

**ბახშიბეი სულეიმანის ძე მაჩაბელი**, *ბახში-ბეგი*, *ბახჩი-ბეგი* — მესხეთის მუსლიმთა ერთ-ერთი პოლიტიკური ლიდერი 1917-1921 წლებში, მემამულე (ბეგი), საქართველოს შეიარაღებული ძალების პოლკოვნიკი (1919). 

ფლობდა მამულებს სოფელ დანიეთში (ახლანდ. ასპინძის მუნიციპალიტეტი). იყო ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ახალციხის განყოფილების წევრი (1915 წლიდან). 1910-იან წლებში მსახურობდა ახალციხის რაიონის მირაბად (წყლის გამანაწილებელი მოხელე). 1917 წელს ამიერკავკასიის განსაკუთრებული კომიტეტის მიერ დანიშნული იყო ქვაბლიანის უბნის კომისრად. 1918-1919 წლებში სერვერ-ბეგ ათაბაგის თანამებრძოლი და მესხეთის მუსლიმ მეამბოხეთა ერთ-ერთი ხელმძღვანელი იყო. 1919 წლის მარტში სათავეში ჩაუდგა მუსლიმთა იმ ნაწილს, რომელმაც საქართველოს რესპუბლიკასთან შეერთებას დაუჭირა მხარი. 1920 წლის ოქტომბერში იყო მთავრობის წარმომადგენელი არტაანის ოლქში. 1921 წელს საქართველოში საბჭოთა რეჟიმის დამყარების შემდეგ ემიგრაციაში წავიდა თურქეთში. 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
პეიჯეტ ბრიუსტერი

**პეიჯეტ ვალერი ბრიუსტერი** (; დ. 10 მარტი, 1969) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. თამაშობდა კეიტის როლს NBC-ს სატელევიზიო სერიალ „მეგობრების“ მეოთხე სეზონში. ცნობილია სპეცაგენტის ემილი პრენტისის შესრულებული როლით, რომელსაც იგი ამერიკულ სატელევიზიო კრიმინალურ დრამაში, „კრიმინალურ აზროვნებაში“ 2006–2012 წლებში ასრულებდა. 2016 წლიდან ისევ განაგრძო რეგულარული მონაწილეობა. მას ამერიკულ ანიმაციურ სერიალ „Dan Vs.“-ში გახმოვანებული აქვს ელისი და მისტერ მამბლი, ხოლო ფრენკი დარტი სატელევიზიო სიტკომის „საზოგადოების“ ფინალურ სეზონში. 2017 წელს მან ანიმაციურ სერიალ „იხვების თავგადასავალში“ იხვი დონალდის ტყუპი, დელა გაახმოვანა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* პეიჯეტ ბრიუსტერი – IMBD-ზე 
* პეიჯეტ ბრიუსტერი – TV Guide-ზე 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ივლისის რევოლუცია

**ივლისის რევოლუცია** (), *ივლისის დღეები*, — საყოველთაო აჯანყება პარიზში 1830 წელს, რომელმაც დაამხო შარლ X, საფრანგეთის უკანასკნელი მეფე ბურბონთა დინასტიის მთავარი შტოდან და ტახტზე აიყვანა მისი ბიძაშვილი, ლუი-ფილიპ ორლეანელი.

რევოლუციური გამოსვლების უშუალო მიზეზი გახდა შარლ X-ის 1830 წლის 26 ივლისის ბრძანებები, რომელიც კვეცდა სამოქალაქო უფლებებს და ეწინააღმდეგებოდა 1814 წლის ქარტიას. საპროტესტო აქციებსა და ქუჩის დემონსტრაციებს მოჰყვა პარიზში სამდღიანი შეიარაღებული შეტაკებები (27-29 ივლისი). 2 აგვისტოს შარლი იძულებული გახდა გადამდგარიყო, 9 აგვისტოს კი ლუი-ფილიპი „ფრანგთა მეფედ“ გამოცხადდა. საფრანგეთში დამყარდა „ივლისის მონარქია“, რომელიც საშუალო კლასის ზედა ფენების (ბურჟუაზია) პოლიტიკური და საზოგადოებრივი დომინირების ხანა იყო და 1848 წლის რევოლუციამდე გაგრძელდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:1830
კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:საფრანგეთის რევოლუცია
კატეგორია:აჯანყებები საფრანგეთში
ჯო მანტენია

**ჯოზეფ ენტონი მანტენია** (დ. 13 ნოემბერი, 1947) — ამერიკელი მსახიობი, მწერალი, პროდიუსერი და რეჟისორი.

მანტენიამ  სასცენო კარიერა 1969 წელს დაიწყო. მას შემდეგ კი გამოჩნდა მრავალ ფილმსა და სატელევიზიო სერიალში, მათ შორისაა: „ქსანადუ“ (1980), „ფულის ოქრო“ (1986), „სამი მეგობარი“ (1986), „ეჭვმიტანილი“ (1987), „თამაშების სახლი“ (1987), „სიმფსონები“ (1988), „ალისა“ (1990), „ნათლია:შექმნის ისტორია“ (1990), „ნათლია 3“ (1990), „მკვლელობა“ (1991), „ბაგსი“ (1991), „ცხრა სიცოცხლე“ (2005), „ედმონდი“ (2005), „შიშველი შიში“ (2007), „სიმპსონების ფილმი“ (2007) და სხვა. 

2007–2020 წლებში ამერიკულ კრიმინალურ სატელევიზიო სერიალ „კრიმინალურ აზროვნებაში“ თამაშობდა სპეცაგენტის, დეივიდ როსის როლს.  

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჯო მანტენია — IMBD-ზე 

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მწერლები
კატეგორია:ამერიკელი რეჟისორები
კატეგორია:ამერიკელი პროდიუსერები
კატეგორია:დაბადებული 13 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1947
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მზის დაბნელება (1851 წლის 28 ივლისი)

**მზის დაბნელება 1851 წლის 28 ივლისს** — მზის სრული დაბნელება (), რომელმაც საქართველოს ტერიტორია მოიცვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Total Solar Eclipse of 1851 July 28

## სქოლიო
კატეგორია:მზის დაბნელებები საქართველოში
რუსლან გაჯიევი

**რუსლან გაჯიევი** (დ. 1 იანვარი, 1978, სოფ. აზიზქენდი, მარნეულის მუნიციპალიტეტი, საქართველოს სსრ, სსრკ)  — იურისტი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი.

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სიღნაღის (კახეთის) ფილიალის იურიდიული ფაკულტეტი. 

2001-2002 წლებში მარნეულის გამგეობის სოციალური განყოფილების სპეციალისტი; 2002-2006 წლებში მარნეულის გამგეობის იურიდიული სამსახურის უფროსი; 2006-2009 წლებში შპს „HA-ს“ მარნეულის  ფილიალის  დირექტორი; 2010-2011 წლებში შპს „VG-ს“ მარნეულის  ფილიალის დირექტორი; წარმატებით ჩააბარა სკოლის დირექტორისა და პედაგოგის გამოცდები საგანმანათლებლო რესურსცენტრში; 2011 წელს ქ. მარნეულის N2 საჯარო სკოლის დირექტორი; 2011-2014 წლებში ქ. მარნეულის N3 საჯარო სკოლის დირექტორი; 2014 წლიდან მარნეულის მუნიციპალიტეტის საგანმანათლებლო რესურსცენტრის უფროსი.  2016-2020 წლებში იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი (მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“. მაჟორიტარულ არჩევნებში ხმათა 56,31% მიიღო (11 707 ხმა).  

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული  1 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1978
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები