შუმარიცეს მემორიალური პარკი

**შუმარიცეს მემორიალური პარკი,** ასევე ცნობილი როგორც **მემორიალური პარკი "Kragujevac October"** (  )  — მდებარეობს ბელგრადიდან დაახლოებით 150 კილომეტრში.  1941 წლის 21 ოქტომბერს მეორე მსოფლიო ომის დროს კრაგუევაცის დაახლოებით 2800 კაცი და ბიჭი დახვრიტეს გერმანელებმა.  დაღუპულთა შორის იყო ასობით საშუალო სკოლის მოსწავლე. ხოცვა-ჟლეტის ადგილზე მდებარეობს *21 ოქტომბრის მუზეუმი,* რომელიც დააპროექტა არქიტექტორმა ივან ანტიჩმა.  

შუმარიცეს მემორიალური პარკი კრაგუევაცში შეიქმნა მეორე მსოფლიო ომის დროს  სისხლიანი ხოცვა-ჟლეტის დროს დაღუპულთა ხსოვნის საპატივსაცემოდ.   

1963 წელს გაიხსნა შუმარიცეს მემორიალური პარკის ბიბლიოთეკა, ხოლო 1964 წელს ამოქმედდა გამომცემლობა.  

1971 წელს  შუმარიცეს მემორიალური პარკის ტერიტორიაზე დახვრეტილი სტუდენტებისა და მასწავლებლების ძეგლთან მოეწყო  „სკოლის დიდი საათი.“ ეს ღონისძიება ყოველწლიურ მოვლენად იქცა.   

1979 წლის 27 დეკემბერს მემორიალური პარკი სერბეთის კულტურულ მემკვიდრეობად იქნა აღიარებული (  ) . 2021 წელს მემორიალურ პარკს მიენიჭა კარაგეორგეს ვარსკვლავის III ხარისხის ორდენი  ( ).    1941 წლის 10 ოქტომბერს გენერალმა ფრანც ბოჰმემ, სერბეთში გერმანული ჯარების მეთაურმა, გასცა ბრძანება მშვიდობიანი მოსახლეობის დახვრეტის შესახებ: 100 ადამიანი თითოეულ მოკლულ გერმანელ ჯარისკაცზე, 50 —თითოეულ დაჭრილზე.  21 ოქტომბერს დაღუპულთა შორის იყო 270  ბავშვი და მოზარდი,   მათგან უმცროსი 11 წლის იყო. სიკვდილით დასჯის ადგილიდან გაქცევა მხოლოდ 38-მა ადამიანმა შეძლო.  

1944 წლის 21 ოქტომბერს კრაგუევაცი გაათავისუფლეს ფაშისტური დამპყრობლებისგან.  
ფაილი:German_Soldiers_arresting_in_1941_people_in_Kragujevac.jpg|ბმული=Файл:German_Soldiers_arresting_in_1941_people_in_Kragujevac.jpg|ალტ=Аресты в Крагуеваце, 1941 год|დაპატიმრებები კრაგუევაცში, 1941 წ
ფაილი:Streljanje_naroda_u_Kragujevcu_1941.jpg|ბმული=Файл:Streljanje_naroda_u_Kragujevcu_1941.jpg|ალტ=Расстрелы в Крагуеваце, 1941 год|1941 წ. სიკვდილით დასჯა კრაგუევაცში 
ფაილი:Notification_on_21_October_1941.jpg|ბმული=Файл:Notification_on_21_October_1941.jpg|ალტ=Уведомление от 21 октября 1941 года|1941 წლის 21 ოქტომბრით დათარიღებული შეტყობინება
დახვრეტილი მშვიდობიანი მოქალაქეების სიები განთავსებულია შუმარიცეს მემორიალური პარკის ვებგვერდზე 

## მემორიალური პარკის ძეგლები 
შუმარიცეს მემორიალური პარკის შექმნის გადაწყვეტილება მიღებულ იქნა 1953 წლის 9 აგვისტოს ბელგრადში.  

სროლის შედეგად დაღუპულთა ხსოვნის საპატივსაცემოდ შუმარიცეს მთელი სივრცე გადაკეთდა მემორიალურ პარკად, სადაც მდებარეობს სულ თორმეტი მონუმენტური ძეგლი.  
ფაილი:Wiki_Šumadija_XIŠumarice_Memorial_Park_504.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XIŠumarice_Memorial_Park_504.jpg|ალტ=План мемориального парка Шумарице|შუმარიცეს მემორიალური პარკის გეგმა
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_479.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_479.jpg|ალტ=Памятники мемориального парка Шумарице|შუმარიცეს მემორიალური პარკის ძეგლები
ფაილი:Wiki_Šumadija_XIŠumarice_Memorial_Park_530.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XIŠumarice_Memorial_Park_530.jpg|ალტ=Мемориальный парк Шумарице|შუმარიცეს მემორიალური პარკი 
ფაილი:Šumarice_Memorial_Park,_Place_of_burial,_02.jpg|ბმული=Файл:Šumarice_Memorial_Park,_Place_of_burial,_02.jpg|ალტ=Мемориальный парк Шумарице, место захоронения|შუმარიცეს მემორიალური პარკი, სამარხი
ფაილი:Šumarice_Memorial_Park,_Church_of_Martyrs_of_Kragujevac,_06.jpg|ბმული=Файл:Šumarice_Memorial_Park,_Church_of_Martyrs_of_Kragujevac,_06.jpg|ალტ=Мемориальный парк Шумарице, церковь мучеников Крагуеваца|მემორიალური პარკი შუმარიცე, კრაგუევაკის მეთა ეკლესია
1954 წელს ჩატარდა პროექტების კონკურსი, რომელშიც გაიმარჯვა ბელგოროდელი არქიტექტორების მიხაილო მიტროვიჩის და რადივოი ტომიჩის და ლანდშაფტის არქიტექტორის სმილიან კლაიჩის პროექტმა.   1955 წელს დაიწყო მემორიალური პარკის მშენებლობა. 

მემორიალური პარკის ფართობი 350 ჰექტარს შეადგენს. პარკის ძირითადი ელემენტებია მასობრივი საფლავები, რომლებიც ერთმანეთს უკავსირდება 7-კილომეტრიანი რკალისებრი გზით.    მოეწყო  გამწვანებული სივრცეები და გაფორმების შემდეგ მიიღო ტყე-პარკის სახე.  

პარკში 1941 წლის ოქტომბერში დაღუპულთა ხსოვნისადმი მიძღვნილი 30 მასობრივი საფლავი და ძეგლია.  1941 წლის 21 ოქტომბერს დახვრეტილი ადამიანები დაკრძალეს 29 მასობრივ საფლავში.  კიდევ ერთი საფლავი მდებარეობს მემორიალური პარკის გარეთ, სოფელ ცენტრალურ რადიონიცაში (  ), სადაც განისვენებენ  1941 წლის 20 ოქტომბერს მოკლული სერბები და ებრაელები.  

### მემორიალური პარკის ძეგლები 
## 21 ოქტომბრის მუზეუმი 
მუზეუმის გაიხსნა 1976 წლის 15 თებერვალს.

მუზეუმის შენობა მდებარეობს მემორიალური კომპლექსის შესასვლელში.  

არქიტექტორები ივან ანტიჩი (  ; დ. 12 მარტი,1923, ბელგრადი — გ.  25 ნოემბერი, 2005, ბელგრადი) და ივანკა რასპოპოვიჩი (  ; დ. 1930, ბელგრადი — გ. 6 აგვისტო, 2015).  

შენობა სრულად ჯდება მემორიალური კომპლექსის ზოგად კონცეფციაში.  აგებულია წითელი აგურით, რომელიც დაღვრილი სისხლის სიმბოლოს წარმოადგენს. ნაგებობას ჯვრის ფორმა აქვს, რაც თავმდაბლობასა და ტანჯვასთან ასოცირდება. სხვადასხვა სიმაღლის 33 კოშკი დაკავშირებულია მასობრივ საფლავებთან, რომლებიც მდებარეობს როგორც კომპლექსის შიგნით, ასევე მის გარეთ. კოშკებს არ აქვთ ფანჯრები, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ გამოსავალი არ არის და არ არსებობს ხსნის იმედი.  
ფაილი:Спомен_парк_„Крагујевачки_октобар“_у_Шумарицама_05.jpg|ბმული=Файл:Спомен_парк_„Крагујевачки_октобар“_у_Шумарицама_05.jpg
ფაილი:Kragujevac-_Muzej_21_oktobar.jpg|ბმული=Файл:Kragujevac-_Muzej_21_oktobar.jpg
ფაილი:Muzej_21._oktobar_u_Kragujevcu,_Šumarice03.JPG|ბმული=Файл:Muzej_21._oktobar_u_Kragujevcu,_Šumarice03.JPG
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_490.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_490.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_482.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_482.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_493.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_493.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_497.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_497.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_491.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_491.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_496.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_496.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_483.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_483.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_494.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_494.jpg
ფაილი:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_495.jpg|ბმული=Файл:Wiki_Šumadija_XI_Spomen_muzej_21_oktober_495.jpg

## სქოლიო 
კატეგორია:სერბეთის პარკები
კატეგორია:სერბეთის ღირსშესანიშნაობები