open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
საიდუმლო სასწავლო ორგანიზაცია

**საიდუმლო სასწავლო ორგანიზაცია** (Polish&#x3A; *Tajna Organizacja Nauczycielska*, *TON* ასევე ითარგმნება როგორც *საიდუმლო სასწავლო საზოგადოება *ან* ფარული სასწავლო ორგანიზაცია*) — საიდუმლო პოლონური საგანმანათლებლო ორგანიზაცია, შექმნილი 1939 წელს, გერმანიის მიერ პოლონეთში შემოჭრის მერე, რათა უზრუნველყოთ ფარული სწავლება ოკუპირებულ პოლონეთში.

ორგანიზაცია შეიქმნა 1939 წლის ოქტომბრის ბოლოსკენ ვარშავაში, გერმანიის მიერ პოლონური საგანმანათლებლო დაწესებულებების დახურვის და მასწავლებლების წინააღმდეგ რეპრესიების საპასუხოდ. სკოლების უმეტესობა დაიხურა, ზოგიერთი მასწავლებელი დააპატიმრეს და სიკვდილითაც კი დასაჯეს პოლონური ინტელიგენციის წმენდის დროს. დარჩენილ სკოლებში, კურიკულუმი იყო მძიმე ცენზურაში გატარებული. ასევე სახელმძღვანელოების კონფისკაცია მოახდინეს და დახურეს ბიბლიოთეკები. დროთა განმავლობაში საშუალო განათლებაზეც გავრცელდა. ის სთავაზობდა დახმარებას მასწავლებლებს რომლებსაც უჭირდათ. მაგალითად, ვინც დეპორტირებული იყო ნაცისტური გერმანიის მიერ ანექსირებული პოლონეთის ტერიტორიებიდან, ან ვისზეც დაპატიმრების ორდერი იყო გაცემული და იმალებოდა. ორგანიზაცია ეხმარებოდა იმ მასწავლებლების ოჯახებს, რომლებიც მოკლეს ან დააპატიმრეს, ან რომლებიც იმალებოდნენ.

ნორმან დევისი აღნიშნავს, რომ ორგანიზაცია უზრუნველყოფდა მილიონი ბავშვის განათლებას. 1942 წლისთვის დაახლოებით 1 500 000 მოსწავლე იღებდა ბაზისურ განათლებას; 1944 წელს საშუალო განათლებას იღებდა 100 000 ადამიანი და უნივერსიტეტის დონის კურსებს 10 000 ადამიანი.

ორგანიზაცია მჭიდროდ თანამშრომლობდა ემიგრაციაში მყოფ პოლონურ მთავრობასთან (რომლის მიერაც იყო სუბსიდირებული და ძირითადად იყო ორგანიზებული გენერალურ გუბერნიაში. ან 8 000 მოკვდა ოკუპაციის პერიოდში.

ორგანიზაციის დამფუძნებლები და ძირითადი აქტივისტები, რომელთაგან უმეტესობა დაკავშირებული იყო ომამდელ პოლონეთის მასწავლებელთა ასოციაციასთან (*Związek Nauczycielstwa Polskiego*), იყვნენ: ზიგმუნტ ნოვიცკი, კაზიმიეჟ მაი, ვაცუავ ტუვოჯიეცკი, ტეოფილ ვოიენსკი და ჩესუავ ვიცეჰ.

1945 წელს ორგანიზაცია გახდა ბაზისი ახლიდან დაარსებული პოლონეთის მასწავლებლის ასოციაციის; თუმცა, ასევე გახდა კონტროლირებადი კომუნისტური მთავრობის მიერ.

## რესურსები ინტერნეტში
* (Polish) Zbigniew Sulima, Uroczystość 60-lecia konspiracyjnego nauczania i Tajnej Organizacji Nauczycielskiej 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის ორგანიზაციები
კარმრავორის ეკლესია

**კარმრავორის ეკლესია** () — VII საუკუნის ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციის ქალაქ აშტარაკში. ეკლესია ააგეს მღვდლებმა გრიგორმა და მანასემ. იგი მცირე ზომის ბიზანტიური სტილის ჯვარ-გუმბათოვანი ნაგებობაა. გუმბათი სრულდება რვაკუთხოვანი სახურავით.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: Karmravor Church
* FindArmenia.com: Karmravor 
* Google SketchUp 3D Model 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
გიორგი მღებრიშვილი

**გიორგი მღებრიშვილი** (დ. 9 მაისი, 1970, თბილისი) — საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრი 2015 წლის 1 აგვისტოდან — 2017 წლის 13 ნოემბრამდე.

## ბიოგრაფია 
1998-2004 წლებში იყო შინაგან საქმეთა სამინისტრო, გამომძიებელი; 1997 წ. შინაგან საქმეთა სამინისტროს საგამოძიებო დეპარტამენტი, სტაჟიორი. პოლიციის პოლკოვნიკი. 2004-2007 წწ. ფინანსთა სამინისტრო, ფინანსური პოლიციის გამომძიებელი; 2007-2008 წწ. ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, თბილისის საერთაშორისო აეროპორტის საბაჟო კონტროლის განყოფილების უფროსი; 2008 წ. ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, რუსთავის რეგიონული ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) საბაჟო ოპერაციების დამუშავების განყოფილების უფროსი; 2008-2010 წწ. ფინანსთა სამინისტროს შემოსავლების სამსახური, რუსთავის რეგიონული ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის მოადგილე; 2010-2011 წწ. ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური, ფოთის რეგიონული ცენტრის (საგადასახადო ინსპექცია) უფროსის მოადგილე;

2011 წ. ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური, ეკონომიკური საზღვრის დაცვის დეპარტამენტის დასავლეთის პორტალის მთავარი სამმართველოს უფროსი; 2011 წლის მაისიდან 2012 წლის ივლისამდე ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური, საგადასახადო პრევენციის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე;

2012 წლის ივლისიდან 2012 წლის ნოემბრამდე ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური, საგადასახადო მონიტორინგის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე; 2013 წლის აპრილიდან 2013 წლის სექტემბრამდე სახელმწიფო აუდიტის სამსახური, შიდა აუდიტის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილე. 2012 წლის ნოემბრიდან 2013 წლის აპრილამდე ფინანსთა სამინისტრო, სსიპ შემოსავლების სამსახური, საბაჟო დეპარტამენტის უფროსი.

2013 წლის სექტემბრიდან 2013 წლის ნოემბრამდე შინაგან საქმეთა სამინისტროს სახელმწიფო უსაფრთხოების სააგენტო, მთავარი სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 2013 წლის ნოემბრიდან 2013 წლის დეკემბრამდე ფინანსთა სამინისტროს, სსიპ შემოსავლების სამსახურის, საბაჟო დეპარტამენტის უფროსის მრჩეველი. 2013-2014 წლებში იყო ქვემო ქართლში სახელმწიფო რწმუნებული-გუბერნატორი.

2014 წლის 22 ივლისიდან 2015 წლის 1 აგვისტომდე იყო საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრი. 2015 წლის 1 აგვისტოს დაიკავა საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრის თანამდებობა, რომელიც 2017 წლის 13 ნოემბერს დატოვა.

შინაგან საქმეთა სამინისტროში გატარებული საკადრო ცვლილებების მიხედვით, აქ მოქმედი საგანგებო სიტუაციების მართვის სააგენტოსა და სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და კრიზისების მართვის საბჭოს შერწყმისა და რეორგანიზაციის შედეგად უნდა შექმნილიყო საგანგებო სიტუაციების მართვის ცენტრი; 2017 წლის 13 ნოემბერს გიორგი მღებრიშვილი დაინიშნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრის თანაშემწედ სახელმწიფო უსაფრთხოების საკითხებში — სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და კრიზისების მართვის საბჭოს მდივნად, ზემოხსენებული ცვლილებების განხორციელების შემდეგ კი საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის ხელმძღვანელი გახდა. თანამდებობა 2018 წლის 20 ივლისს დატოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს შინაგან საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:ქართველი იურისტები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 9 მაისი
კატეგორია:საქართველოს სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახურის უფროსები
მთის კაცი

**მთის კაცი** — ლეო ქიაჩელის სოციალური რომანი, რომელიც მთლიანად ეძღვნება სამამულო ომს. თარგმნილია მსოფლიოს 12 ენაზე.

სამამულო ომის მძვინვარე დღეებში შვილის დაღუპვით აფორიაქებულმა მწერალმა მოიარა ყირიმი, სადაც იბრძოდა მისი ერთადერთი ვაჟი, და თბილისში დაბრუნებულმა დაწერა რომანი „მთის კაცი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბურუსი — ლეო ქიაჩელი

კატეგორია:ლეო ქიაჩელის ნაწარმოებები
კატეგორია:ქართული რომანები
კატეგორია:1948 წლის რომანები
კატეგორია:რეალისტური რომანები
კეისარი უნდა მოკვდეს

**კეისარი უნდა მოკვდეს** () — ძმები ტავიანების 2012 წლის ისტორიული ფილმი. ფილმის მოქმედება რომის ციხეში ვითარდება, სადაც პატიმრები დგამენ უილიამ შექსპირის პიესას „იულიუს კეისარი“. ფილმმა მიიღო ოქროს დათვი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:2012 წლის ფილმები
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ძმები ტავიანების ფილმები
კატეგორია:უილიამ შექსპირის პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:ისტორიული ფილმები
კატეგორია:შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ციხის შესახებ
მაკარავანქის მონასტერი

**მაკარავანქის მონასტერი** () — X-XIII საუკუნეების მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციის სოფელ აჩაჯურიდან დასავლეთით 6 კილომეტრში. მონასტერი არ არის მოქმედი, მაგრამ დღემდე კარგადაა შემონახული.

## ისტორია 
მონასტერი თავისი დროის კულტურული და სასულიერო ცენტრი იყო. წარმოადგენდა შუა საუკუნეების ერთ-ერთ ცნობილ არქიტექტურულ კომპლექსს, რომელიც დამახასიათებელია იმ პერიოდში არსებული ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოსათვის. ტაძარი აგებულია მუქი ვარდისფერი ანდეზიტითა და წითელი ტუფით. მონასტერი ჰარმონიული არქიტექტურული კონსტრუქციებით მდიდარია. ტაძარზე შემონახულია ტიპური ქართული ჩუქურთმები.

უძველესი ნაგებობა აგებულია X-XIII საუკუნეებში. სურბ-ასტვაწაწინის ეკლესია 1198 წლისაა. მთავარი ეკლესია, რომელიც აგებულია 1205 წელს მდიდარია ჩუქურთმებით.

## თანამედროვე მდგომარეობა 
მონასტერმა ათასწლეულების მანძილზე გაუძლო ბუნების ისეთ სტიქიურ მოვლენებს, როგორცაა მიწისძვრა, ატმოსფერული ზეგავლენა და დღემდე მოაღწია. 1980-იანწლებში ჩაუტარდა ნაწილობრივი რესტავრაცია, რომელიც დაფინანსების არქონის გამო შეწყდა.

მონასტერი მდებარეობს მეწყერულ ზონაში და არის მისი სულ განადგურების საშიშროება. მონასტრის გადასარჩენად საჭიროა შემუშავდეს მეწყერსაწინააღმდეგო ღინისძიებები.

## აღწერა 
მონასტრის უძველესი ნაგებობაა X საუკუნის ჯვარ-გუმბათოვანი ეკლესია. იგი მდიდარია ორნამენტებით და ჩუქურთმებით. სამონასტრო კომპლექსის მთავარი ნაგებობაა ჯვარგუმბათოვანი სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესია, რომელიც აგებულია 1204 წელს. ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე მდებარეობს კარგად შემონახული მზის საათი, რომლის ქვემოთაც გამოსახულია მტრედი. გუმბათის ყელი 12-თაღოვანია. გავითი აგებულია XII საუკუნეში.

მცირე ეკლესია, რომელიც მთავარ ტაძართან მდებარეობს აგებულია 1198 წელს ოვანესის მიერ. იგი ოთხფასადიანი სფეროსებური ნაგებობაა. რომელიც ასევე მდიდარია ბარელიეფებით. ეკლესიაზე მიდგმულია XIII საუკუნის სამრეკლო.

მუქი ვარდისფერი ანდეზიტითა და წითელი ტუფით აშენებული მაკარავანქის მონასტერი, უჩვეულოდ ლამაზია. მთავარი შემოსასვლელიდან მონასტრის ეზომდე აღმოჩენილია უამრავი ჭურჭელი და წყლის მილები, რომლებშიც ამ დღემდე მოედინება წყალი, რომლის სათავეც მონასტრის ახლოსაა.

ფაილი:Makaravank-DCP 4626.JPG|ეკლესიის შესასვლელი
File:Makaravank-DCP 9450.JPG
File:Makaravank-DCP 9419.JPG
File:Khachkars at Makaravank Monastery, Armenia.JPG|ხაჩქარები მონასტრიდან
File:Makaravank-DCP 4639.JPG

## რესურსები ინტერნეტში
* Армянское Бюро Путешествий 
* Architectural Ensembles of Armenia
* Rediscovering Armenia Guidebook

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
მასტარის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია

**მასტარის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია** () — V საუკუნის ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს არაგაწოტნის პროვინციის სოფელ მასტარაში.

იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია აგებულია V საუკუნეში. ტაძარს ოთხივე მხრიდან მახვილი კუთხეები და აფსიდი აქვს.ეკლესიის გარშემო რამდენიმე უძველესი ხაჩქარია, რომელიც ჰარმონიულად ერწყმის ეკლესიას. არქიტექტურა ეჩმიაძინის სამონასტრო კომპლექსში მდებარე გაიანეს ეკლესიის მსგავსია. 

## გალერეა 

File:Mastara-v-vgn04.jpg|იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია
File:Mastara, Surb Hovanes Church2.jpg|წარწერა და ორნამენტები
File:Mastara, Surb Hovanes Church3.jpg|გუმბათი
File:Mastara, Surb Hovanes Church4.jpg|აივანი

## რესურსები ინტერნეტში
* St John in Mastara 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:V საუკუნის ეკლესიები
პაკორ I

**პაკორ I** — პართიის მეფე არშაკიდების დინასტიიდან. პაკორ I სამეფო ტახტზე ოროდ II-ის მმართველობის დროს ავიდა, იგი მამასთან ერთად მართვდა სამეფოს, მისი მმართველობა დაიწყო ძვ. წ. 51 წელს და დასრულდა ძვ. წ. 38 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არშაკიდები
* პართიის იმპერია, ირანის ისტორია

კატეგორია:არშაკიდები
კატეგორია:პართიის მეფეები
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
ფელინის სატირიკონი

**ფელინის სატირიკონი** () — ფედერიკო ფელინის 1969 წლის ფილმი. დაფუძნებულია გაიუს პეტრონიუსის ამავე სახელწოდების რომანზე. მოქმედება იმპერატორ ნერონის მმართველობის დროს ვითარდება.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:1969 წლის ფილმები
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ლათინურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფედერიკო ფელინის ფილმები
კატეგორია:United Artists-ის ფილმები
კატეგორია:ფენტეზი ფილმები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული ფილმები
მაშტოც აირაპეტის ეკლესია

**მაშტოც აირაპეტის ეკლესია** () — XII საუკუნის ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს კოტაიქის პროვინციის სოფელ გარნიში.

მაშტოც აირაპეტის (ანუ მაშტოც პატრიარქის) ეკლესია აგებულია ტუფისაგან XII საუკუნეში წარმართული სალოცავის ადგილზე. შესასვლელიდან მარჯვენა მხარეს დგას ქვა ფრინველის გამოსახულებით, რომელიც სავარაუდოდ დაკავშირებულია წარმართულ სალოცავთან. ტაძარი მცირე ზომისაა. ოთხივე ფასადზე და გუმბათის ყელზე ორნამენტებია. ეკლესიის გარშემო რამდენიმე ხაჩქარია. ეკლესიის მახლობლად სოფელ გარნიში მდებარეობს I საუკუნის წარმართული ტაძარი, სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესია, IV საუკუნის ეკლესიის ნაშთები, მანუკ-ტუხის ეკლესიის ნანგრევები, ავუც-ტარის ეკლესია, წმინდა სერგის ეკლესია და კატრანიდე I-ის ალტარი. 

## გალერეა 

Image:Mashtots Hayrapet Front Facade.JPG|ფასადი
Image:Mashtots Hayrapet Detail.JPG|შესასვლელი
File:Garni, Surb Mashtots Hayrapet, (Sb Astvatsatsin) Church01.jpg|გუმბათი
File:Garni, Surb Mashtots Hayrapet, (Sb Astvatsatsin) Church02.jpg|ჩუქურთმა
File:Garni, Surb Mashtots Hayrapet, (Sb Astvatsatsin) Church04.jpg|ხაჩქარი

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში
* Places to See: Garni
* Mashtots Hayrapet Church of Garni on Panoramio: photo1 , photo2 , photo3 , Cross-Stone , Tombstone 

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
რომეო და ჯულიეტა (1968 წლის ფილმი)

**რომეო და ჯულიეტა** () — ფრანკო ძეფირელის 1968 წლის რომანტიკული დრამა. ფილმი გადაღებულია შექსპირის ამავე სახელწოდების პიესის მიხედვით.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1968 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანკო ძეფირელის ფილმები
კატეგორია:უილიამ შექსპირის პიესებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:Paramount Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:რომანტიკული ფილმები
ნორატუსის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია

**ნორატუსის გრიგორ განმანათლებლის ეკლესია** () — ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციის სოფელ ნორატუსის სამხრეთ ნაწილში.

ეკლესია მცირე ზომისაა, აქვს ჯვარ-გუმბათოვანი არქიტექტურული სტილი. აღმოსავლეთ კედელზე სამშენებლო წარწერაა, რომლის მიხედვითაც ტაძარი X საუკუნით თარიღდება. XIII საუკუნეში მიაშენეს ორი პატარა სათავსო. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ნორატუსი

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ალექს სანდრო

**ალექს სანდრო** (; დ. 26 იანვარი, 1991) — ბრაზილიელი ფეხბურთელი, იტალიური „იუვენტუსისა“ და ბრაზილიის ეროვნული ნაკრების მცველი.

## კარიერა 
### პორტუ 
2011 წლის 23 ივლისს, პორტუმ სანდრო 9.5 მილიონ ევროდ გაიფორმა.

### იუვენტუსი 
2015 წლის 20 აგვისტოს, ტურინის იუვენტუსმა 26 მილიონ ევროდ, 5 წლიანი კონტრაქტი გააფორმა ალექს სანდროსთას.

## მიღწევები 
### საკლუბო
; ატლეტიკო პარანაენსე
* **პარანაენსეს ჩემპიონატი** (1): 2009

; სანტოსი
* **პაულისტას ჩემპიონატი** (2): 2010, 2011
* **ბრაზილიის თასი** (1): 2010
* **ლიბერტადორესის თასი** (1): 2011

; პორტუ
* **პრიმეირა ლიგა** (2): 2011-12, 2012-13
* **სუპერტაკა კანდიდო დე ოლივეირა** (1): 2013

; იუვენტუსი
* **სერია A** (5): 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2018–19, 2019–20
* **იტალიის თასი** (3): 2015–16, 2016–17, 2017–18
* **იტალიის სუპერთასი** (1): 2018

### სანაკრებო
;ბრაზილია
* სამხრეთ აფრიკის ახალგაზრდული ჩემპიონატი: 2011
* ფიფას 20 წლამდელთა მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი: 2011
* ზაფხულის ოლიმპიური თამაშები: 2012 (ვერცხლის მედალი)

კატეგორია:ბრაზილიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1991
კატეგორია:პორტუს ფეხბურთელები
კატეგორია:იუვენტუსის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:2019 წლის კოპა ამერიკის ფეხბურთელები
კატეგორია:2022 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბიჭუნა (1921 წლის ფილმი)

**ბიჭუნა** () — ჩარლი ჩაპლინის 1921 წელს გამოსული კომედიურ-დრამატული მუნჯი ფილმი, რომლის რეჟისორი, სცენარისტი, პროდიუსერი და მთავარი როლის შემსრულებელია ჩარლი ჩაპლინი. ფილმში აგრეთვე მონაწილეობენ ჯეკი კუგანი, ედნა პერვიენსი და სხვები. ეს იყო ჩაპლინის მიერ გადაღებული პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი.. ჩაპლინი ასრულებს როლს მაწანწალისა, რომელიც იშვილებს ბიჭუნას. 

ფილმს დიდი წარმატება ჰხვდა წილად და იქცა 1921 წლის მეორე ყველაზე შემოსავლიან ფილმად. 2011 წელს კონგრესის ბიბლიოთეკამ ფილმს კულტურული მნიშვნელობა მიანიჭა და დაიცვა ფილმების ეროვნული რეესტრში. ინოვაციური კომედიური და დრამატული ელემენტების წყალობით, ფილმი მიჩნეულია ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო მუნჯ ფილმად.

2017 წელს ცნობილი გახდა, რომ კომპანია FilmNation Entertainment აპირებს „ბიჭუნას“ ანიმაციური რიმეიკის გადაღებას.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მუნჯი ფილმები
კატეგორია:ჩარლი ჩაპლინის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:1921 წლის ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:1920-იანი წლების კომედიური ფილმები
კატეგორია:1920-იანი წლების კომედიურ-დრამატული ფილმები
კატეგორია:1920-იანი წლების დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კომედიური ფილმები
კატეგორია:ამერიკული კომედიურ-დრამატული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ბავშვების შესახებ
კატეგორია:ამერიკული დრამატული ფილმები
კატეგორია:მელოდრამები
კატეგორია:First National Pictures-ის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სრულმეტრაჟიანი მუნჯი ფილმები
8 ქალბატონი

**8 ქალბატონი** () — ფრანსუა ოზონის 2002 წლის ფილმი. დაფუძნებულია ამავე სახელწოდების პიესაზე და ჯორჯ კიუკორის 1939 წლის ფილმზე „ქალები“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანგული ფილმები
კატეგორია:2002 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანსუა ოზონის ფილმები
კატეგორია:მუსიკალური ფილმები
კატეგორია:იტალიური დამოუკიდებელი ფილმები
კატეგორია:ფრანგული დამოუკიდებელი ფილმები
ოძუნის მონასტერი

**ოძუნის მონასტერი** () — VI საუკუნის მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციის სოფელ ოძუნში. ისტორიულ გოგარენეს რეგიონში.

## ისტორია 
მონასტრის აშენების შესახებ პირველადი წყაროები არ მოგვეპოვება, თუმცა არქიტექტურული სტილისა და ეკლესიის კონსტრუქციის მიხედვით ეკლესია VI საუკუნეს განეკუთვნება. ეკლესიას რამდენიმეჯერ ჩაუტარეს რესტავრაცია და რეკონსტრუქცია. უკანასკნელი რესტავრაცია მილანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სპეციალისტების მიერ 2014 წელს ჩაუტარდა.

## გალერეა 

ფაილი:Odzun-church-south.jpg|ეკლესიის სამხრეთი ფასადი
File:Odzun portal.jpg|მთავარი შესასვლელი
File:Odzun cupola.jpg|გუმბათი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Armenian Studies Program 
* Virtual Armenia

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:VI საუკუნის ეკლესიები
სანაჰინის მონასტერი

**სანაჰინის მონასტერი** () — X-XIII საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციაში, ყოფილ სოფელ სანაჰინში. 1996 წლიდან შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში ახპატის მონასტერთან ერთად. 

## გალერეა 

 
File:Sanahin Salvador 1.jpg
File:Sanahin campanar.jpg
File:Sanahin Salvador gavit 1.jpg
File:Sanahin Salvador 3.jpg
File:Sanahin indoor.jpg
File:Sanahin Mare de Deu gavit 2.jpg

## იხილეთ აგრეთვე
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სომხეთში
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ევროპაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Санаин на Armenica.org

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები სომხეთში
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
გიორგი ალიბეგაშვილი

**გიორგი ალიბეგაშვილი** (დ. 26 მაისი, 1959, თბილისი) — ქართველი ფილოლოგი, წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართული უნივერსიტეტის პროფესორი, 2014-2017 წლებში თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარე. 2017 წლიდან საქართველოს ენის სახელმწიფო დეპარტამენტის თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია 
გიორგი ალიბეგაშვილი დაიბადა 1959 წლის 26 მაისს, თბილისში. 1976 წელს დაამთავრა თბილისის 47–ე საშუალო სკოლა. ამავე წელს ჩაირიცხა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტზე. სწავლების მანძილზე დანიშნული ჰქონდა შოთა რუსთაველის სახელობის სტიპენდია. 1989 წელს დაიცვა დისერტაცია ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატის სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე ,,ეფრემ მცირის ლიტერატურული შეხედულებანი”, ხოლო 1999 წელს  — ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი თემაზე ,,შატბერდის კრებული ” და  ქრისტიანული ეგზეგეტიკა”.

1982 წლიდან 2006 წლამდე მუშაობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში გამომცემლობის უმცროს რედაქტორად, სამეცნიერო-კვლევითი ნაწილის სპეციალისტად, ძველი ქართული ლიტერატურის ისტორიის კათედრის ლაბორანტად, ქრისტიანული კულტურის კვლევის ლაბორატორიის უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ქრისტიანული კულტურისა და სიტყვიერების ისტორიის კათედრის დოცენტად და შემდგომ პროფესორად (წოდება მიენიჭა 2001 წელს).

1991-1992 წლებში იყო სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის პედაგოგიური უნივერსიტეტის სასწავლო დარგის პრორექტორი, ხოლო 1994-1995 წლებში — თბილისის მერიის განათლების სამმართველოს უფროსი.

1997 წლიდან 2005 წლამდე იყო ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სამეცნიერო დარგში; 2004-2005 წლებში ამავე ფაკულტეტის დეკანი, ხოლო 2005 წლიდან 2006 წლამდე ჰუმანიტარული ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე ფილოლოგიის მიმართულებით.  

იყო ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი 1983 წლიდან 2009 წლამდე თბილისის სხვადასხვა საჯარო სკოლაში.

2009 წლიდან დღემდე მუშაობს საქართველოს საპატრიარქოს წმიდა ანდრია პირველწოდებულის სახელობის ქართულ უნივერსიტეტში. კითხულობს სალექციო კურსებს: ,,თარგმანის თეორია”, ,,აკადემიური წერა“, ,,თარგმანის ისტორია და ტრადიციები, ლექსიკოლოგია“, ,,შუა საუკუნეების ქართული ლიტერატურის ისტორია“, ,,ქრისტიანობა და ქართული კულტურა“, ,,ქრისტიანული კულტურის საფუძვლები“ და სხვა. მისი ხელმძღვანელობით მზადდება სამაგისტრო ნაშრომები და სადოქტორო დისერტაციები. ქართულ, რუსულ, და ინგლისურ ენებზე გამოქვეყნებული აქვს 100-მდე ნაშრომი, სტატია და მასალები, აგრეთვე, სასკოლო და საუნივერსიტეტო დამხმარე სახელმძღვანელოები.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო 
კატეგორია:თბილისის საკრებულოს თავმჯდომარეები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
გიორგი
თალინის ტაძარი

**თალინის ტაძარი** () — ტაძარი სომხეთში, მდებარეობს არაგაწოტნის პრვინციის ქალაქ თალინში.  დაარსებულია VII საუკუნეში. იგი ქვეყანაში ერთ-ერთი მასშტაბური ეკლესიაა. 

თალინის ტაძარი გუმბათოვანი ბაზილიკაა. სომხურ არქიტექტურაში თალინის ტაძარი ითვლება გუმბათოვანი დარბაზის ახალ, ორიგინალურ ტიპად. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Kouymjian, Dickran. "Index of Armenian Art: Armenian Architecture - Talin Cathedral" . Armenian Studies Program. California State University, Fresno. http://armenianstudies.csufresno.edu/iaa_architecture/talincathedral.htm .
* The *Talin Cathedral* at the Rensselear Digital Collection 

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:კუპელჰალე სომხეთში
კატეგორია:VII საუკუნის ეკლესიები
ნორ-ვარაგა

**ნორ-ვარაგა** () — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციის სოფელ ვარაგავანის მახლობლად.

## ისტორია 
შუა საუკუნეების სამონასტრო კომპლექსი ნორ-ვარაგა მდებარეობს მთის ტყიან ფერდუბზე, უახლოეს სოფელ ვარაგავანიდან 2 კილომეტრში. მონასტრის დამაარსებლად ითვლება ნორ-ბერდის მთავარმა დავითმა რომელიც კვირიკიდების დინასტიის წარმომადგენელი იყო. თავდაპირველად 1193—1198 წლებში ააშენა მონასტრის უძველესი ეკლესია ანაპატი და მავზოლეუმი. 1224-1237 წლებში თავად დავითის  შვილმა ვასაკ II-მ ღვთისმშობლის სახელზე ააგო ეკლესია. კედელზე არსებული წარწერის მიხედვით ირკვევა, რომ მან 1253 წელს წყალსადენი ააშენა. 

## არქიტექტურული ანსამბლი
250პქ|მინი|მარცხნივ|ძველი სომხური წარწერა მონასტრის ერთ-ერთი შესასვლელის კარის თავზე.
### ეკლესია ანაპატი 
ეკლესია ანაპატი () აგებულია მოყვითალო ქვით, რაც საკმაოდ უცნაურია სომხური არქიტექტურისთვის (მეორე მსგავსი ქვით აგებული ტაძარია სანაინი). განსაკუთრებით ყურადღებას იმსახურებს ეკლესიის შესასვლელი, რომელიც მოჩუქურთმებულია და მის ორივე მხარეს ხაჩქარებია გამოსახული. ეკლესიის ჩრდილოეთით მავზოლეუმია, ხოლო სამხრეთით, მცირე ზომის ერთნავიანი სამლოცველო, დასავლეთით - გავიტი, კედელი და სახურავი დღემდე არ შემონახულა. 

### ღვთისმშობლის ეკლესია
სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის; ) ეკლესია აგებულია 1224-1237 წლებში მონასტრის დამაარსებლის დავითის შვილის მიერ. ეკლესია გარედან მართკუთხედის ფორმისაა, მაგრამ შიგნიდან ჯვრის ფორმისაა, რადგან კუთხეებში განლაგებულია ოთხი ორსართულიანი სამლოცველო. შესასვლელი დასავლეთიდან და სამხრეთიდან აქვს. დასავლეთის შესასვლელი შემკულია მუქი იისფერი და ღია ცისფერი ქვებით შედგენილი მოზაიკით, რომელიც გარედან მოჩუქურთმებულია სხვადასხვა მცენარეული თუ ზოომორფოლოგიური ორნამენტებით. დასავლეთის მხრიდან ეკლესიაზე  მიდგმულია გავითი, რომელიც აგებულია 1237-1261 წლებში ოვანეს ტაეცის მიერ. ღვთისმშობლის ეკლესიის გუმბათი დგას ცილინდრულ ბარაბანზე. საკურთხეველი განათებულია ორი სარკმლით.

### სასაფლაო
მონასტრიდან ჩრდილოეთით 200 მეტრში მდებარეობს სასაფლაო და მცირე სამლოცველო.

## რესურსები ინტერნეტში
* findarmenia.com — ნორ-ვარაგის მონასტერი  

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:XII საუკუნის ეკლესიები
ტეღერის მონასტერი

**ტეღერის მონასტერი** () — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს  არაგაწოტნის პროვინციის არაგაწის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, სოფელ ტეღერში. დაარსებულია XIII საუკუნეში. 

მონასტერი შედგება სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) გუმბათოვანი ტაძრის (აგებულია 1213 წელს) და გავითისაგან, რომელიც აგებულია 1221 წელს. სამონასტრო კომპლექსის ავტორია ხუროთმოძღვარი ახბაირიკი.

## გალერეა

 
Image:Tegher.jpg|მონასტრის ხედი
File:Tegher Portal.JPG|მთავარი შესასვლელი
Եկեղեցու գմբեթը ներքևից.jpg|გუმბათის შიდა ხედი
Թեղերի վանքը4.jpg|მონასტრის ხედი

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: Tegher Monastery
* Armenica.org: Tegher Monastery
* Visit Tegher Monastery 

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ალ-ზუბაირი

**ალ-ზუბაირი** (), ასევე ცნობილია **ზუბაირის** სახელით — ქალაქი სამხრეთ-აღმოსავლეთ ერაყში. ის შედის ბასრის მუჰაფაზის შემადგენლობაში და არის ფართობით უდიდესი ქალაქი საკუთარ მუჰაფაზაში. 2013 წლის აღწერის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 95 056 ადამიანს შეადგენდა. მოსახლეობით ის 22-ე ადგილზეა ერაყში. ქალაქს მართავს მერი.

ზუბაირი მდებარეობს ქუვეითის საზღვართან. მას იგი სამხრეთით ესაზღვრება. ამას გარდა, ალ-ზუბაირს საკუთარი მუჰაფაზის ხუთი ქალაქი ესაზღვრება, მათ შორის ბასრის მუჰაფაზის ადმინისტრაციული ცენტრი ქალაქი ბასრა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბასრის მუჰაფაზა

## რესურსები ინტერნეტში 
*Iraq Image - Az Zubayr Satellite Observation 

კატეგორია:ერაყის ქალაქები
ბალადი

**ბალადი** (), ასევე ცნობილია **ბელედის** ან **ბელადის** სახელით — ქალაქი ცენტრალურ ერაყში. შედის სალაჰ-ედ-დინის მუჰაფაზის შემადგენლობაში. მდებარეობს 52 მეტრზე ზღვის დონიდან. 2012 წლის აღწერის მონაცემებით, ბალადის მოსახლეობა 56 401 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქი მდებარეობს დაახლ. 80 კილომეტრში ქვეყნის დედაქალაქ ბაღდადიდან. ქალაქ ბალადს აქვს მერია და მისი მერი არის ამირ აბდულ ჰადი.

2014 წელს ქალაქი ბალადი ოკუპირებულ იქნა ერაყისა და ლევანტის ისლამური სახელმწიფოს მიერ და დღემდე ოკუპირებულად რჩება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სალაჰ-ედ-დინის მუჰაფაზა

## რესურსები ინტერნეტში 
*Iraq Image - Balad Satellite Observation 
*Balad from Globalsecurity.org
*Biggest Base in Iraq Has Small-Town Feel
*Air Force in Iraq 
*1st Infantry Division News 
*Diary of an insurgent in retreat

## სქოლიო
კატეგორია:ერაყის ქალაქები
სეიდუ დუმბია

**სეიდუ დუმბია** ( დ. 31 დეკემბერი, 1987, აბიჯანი, კოტ-დ’ივუარი) — კოტ-დ’ივუარელი ფეხბურთელი, რუსულ კლუბ „ცსკა-ს“ და კოტ-დ’ივუარის ეროვნული ნაკრების  თავდამსხმელი. 

2009 და 2010 წლებში გახდა შვეიცარიის ჩემპიონატის ბომბარდირი, ხოლო 2012 და 2014 წლებში რუსეთის ჩემპიონატის ბომბარდირი.

## რესურსები ინტერნეტში
*CSKA Moscow profile 
*BSC Young Boys profile 
*Football.ch profile

კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:კოტ-დ’ივუარელი ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი
ხორ-ვირაპი

**ხორ-ვირაპი** () — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს არარატის პროვინციის ქალაქ არტაშატთან, თურქეთის საზღვართან ახლოს, არარატის მთის ძირში. 

## ისტორია 
მონასტერი მდებარეობს მიწისქვეშა სატუსაღოს თავზე, სადაც სომხეთის მეფე თრდატ III-ს 15 წლის განმავლობაში დატუსაღებული ჰყავდა გრიგოლ განმანათლებელი. 301 წელს თრდატ III-მ ქრისტიანობა მიიღო და გრიგოლ განმანათლებელი გაათავისუფლა. 

ხორ-ვირაპის ბორცვი მდებარეობს სომხეთის ძველი დედაქალაქის არტაშატის ადგილზე, რომელიც არტაშეს I-მა ააგო დაახლ. ძვ. წ. 180 წელს. მიწისქვეშა სატუსაღოს შესასვლელში, რომელიც დღემდეა შემონახული, დგას 1662 წელს აგებული წმინდა გრიგოლის ეკლესია. მიწისქვეშა სატუსაღოს სიღრმე 3-დან 6 მეტრამდეა. მონასტრის ტერიტორიაზე ასევე მდებარეობს ღვთისმშობლის ეკლესია.

## გალერეა 
 
Image:Khor Virap Monastery 2, Ararat Plain, Armenia.jpg|ხორ-ვირაპი
Image:2014 Prowincja Ararat, Chor Wirap (12).jpg|ღვთისმშობლის ეკლესია
Image:40720036.JPG|ღვთისმშობლის ეკლესია
Image:Khor Virap 1153.jpg|მონასტრის სატუსაღოში შესასვლელი

## რესურსები ინტერნეტში
* Хор Вирап Armenica.org 
* Информация о монастыре Хор Вирап 

კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
ხორანაშატის მონასტერი

**ხორანაშატის მონასტერი** () — მონასტერი სომხეთში. მდებარეობს ტავუშის პროვინციის სოფელ ჩინარში. 

## ისტორია 
ხორანაშატის მონასტერი XIII საუკუნეში დააარსა ვანაკანმა ჰოვჰანეს ვარდაპეტმა. მონასტრის მთავარი ეკლესია სურბ ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) სახელობისაა. იგი ააშენეს 1211-1222 წლებში. იგი კუპელჰალეს არქიტექტურულ სტილში აგებული, რომელიც დამახასიათებელია შუა საუკუნეების სომხეთისათვის. 

მონასტერში გადაწერეს სახარება, რომელშიც შემონახულია „საიდუმლო სერობის“ უნიკალური ვერსია. ამჟამად სახარება ინახება გერმანიის ქალაქ ჰალეში. ცნობილია, რომ 1215-1225 წლებში აქ ცხოვრობდა კირაკოს განძაკეცი. მან მონასტერი 1225 წელს მონღოლთა შემოსევის შემდეგ მიატოვა.

## თანამედროვე მდგომარეობა 
სოფელ ჩინარიდან მონასტრამდე მიდის გზა, მაგრამ რადგანაც მონასტერი აზერბაიჯანის საზღვართან მდებარეობს კონფლიქტის პერიოდში მონასტრამდე მისვლა შეუძლებელი იყო. ადგილობრივი მცხოვრებლების თქმით 2005 წელს თვით კათოლიკოსმაც ვერ შეძლო მისვლა, რადგან აზერბაიჯანელმა სამხედროებმა ცეცხლი გაუხსნეს. 

მონასტრის კარი ჩაკეტილია, ყოველ 2 მაისს კარები იღება ჩინარის, აიგეძორისა და არწვაბერდის მოსახლეობისათვის და იმართება საღვთო ლიტურგია. 

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
დეკუ

**დეკუ** (; დ. 27 აგვისტო, 1977, სან-ბერნარდუ-დუ-კამპუ) — ბრაზილიაში დაბადებული ნატურალიზებული პორტუგალიელი ფეხბურთელი. მონაწილეობა აქვს მიღებული ევროპისა (2004, 2008) და მსოფლიოს (2006, 2010) ჩემპიონატებზე. ორჯერ, „პორტუსა“ (2004) და „ბარსელონას“ (2006) შემადგენლობაში მოიგო უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
* 
*
*

კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:პორტუგალიელი ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტუგალიის პრიმეირა ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტუს ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ჩელსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბრაზილიის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ფლუმინენსეს ფეხბურთელები
კატეგორია:პორტუგალიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2004 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2008 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დიტმარ ჰამანი

**დიტმარ ჰამანი** (; დ. 27 აგვისტო, 1973, ჰამბურგი) — გერმანელი ფეხბურთელი. არის ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული „ლივერპულთან“ ერთად 2005 წელს. მონაწილეობდა მსოფლიოს (1998, 2002) და ევროპის (2000, 2004) ჩემპიონატებზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
* 

კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გარნის ტაძარი

**გარნის წარმართული ტაძარი** () — ძვ. წ. I საუკუნის წარმართული ტაძარი სომხეთში. მდებარეობს ერევნიდან 28 კილომეტრში კოტაიქის პროვინციის დაბა გარნისში, მდინარე აზატის ხეობაში.

გარნის ტაძარი ერთადერთი წარმართული ტაძარია სომხეთის ტერიტორიაზე. ტაძარი აგებულია დიდი ზომის ბაზალტის ქვებით. ტაძარი აგებულია ელინიზმისათვის დამახასიათებელ არქიტექტურულ სტილში.  გარნის ტაძარი აღადგინეს 1966-1976 წლებში. ტაძრის გარშემო შემონახულია ძველი ციხესიმაგრისა და სამეფო სასახლის, ასევე აბანოს ნანგრევები, რომლებიც III საუკუნეს განეკუთვნება.

## ისტორია 
გარნის ციხესიმაგრეს იხსენიებს ტაციტუსი სომხეთის ამბების თხრობის დროს I საუკუნეში. ტაძარი აუშენებია თრდატ I-ს 76 წელს, რაც დასტურდება აქ აღმოჩენილი ბერძნული წარწერის მიხედვითაც:  

მოვსეს ხორენაცი ამ წარწერასაც და ციხესიმაგრის აგებასაც თრდატ III-ს მიაწერს.

1679 წლის ძლიერმა მიწისძვრამ ტაძარი თითქმის მთლიანად გაანადგურა. გარნის წარმართულთა ტაძარმა სწავლულთა ყურადღება XIX საუკუნეში მიიპყრო. XX საუკუნის დასაწყისიდან კი დაიწყო არქეოლოგიური გათხრები. პირველ გათხრებს ხელმძღვანელობდა აკადემიკოსი ნიკო მარი. 1930-იან წლებში ერევნის მთავარმა არქიტექტორმა ნიკოლოზ ბუნიათიანმა შეიმუშავა ტაძრის რეკონსტრუქციის გეგმა. გარნიში წარმართული ტაძრის აღდგენის საკითხებით დაინტერესდა იოსებ ორბელი. 1966 წელს დაიწყო აღდგენითი სამუშაოები, რომელსაც ხელმძღვანელობდა არქიტექტორი ა. საინიანი. აღდგენითი სამუშაოები გაგრძელდა 1976 წლამდე და კომპლექსმა მიიღო დღევანდელი სახე.

## გალერეა 

File:Garni by RB (1).jpg|ტაძრის ფასადი
File:Garni by RB (2).jpg|ტაძრის ჭერის ფრიზის ფრაგმენტი
File:Garni by RB (3).jpg|ტაძრის ფასადისა და ჭერის ფრიზები
File:Garni by RB (4).jpg|წარმართული ტაძარი
File:Garni by RB (5).jpg|წარმართული ტაძარი. საერთო ხედი
File:Garni by RB (6).jpg|წარმართული ტაძარი
File:Garni by RB (7).jpg|წარმართული ტაძარი
File:Garni by RB (8).jpg|წარმართული ტაძრის საერთო ხედი
File:Garni, Pagan Temple & Fortress01.jpg|წარმართული ტაძარი და ციხესიმაგრე
File:Garni, Pagan Temple & Fortress02.jpg|ფრიზის ფრაგმენტი
File:Garni Fortress, Ruins of Surb Sion Church.jpg|წმინდა სიონის ტაძრის ნანგრევები (VII ს.)
File:Banya near Garni temple-1.jpg|აბანოს იატაკი
File:Garni temple-2.jpg|ორნამენტის ფრაგმენტი
File:Garni temple-1.jpg|საკურთხეველი

## ლიტერატურა
*Буниатов Н. Г. Языческий храм при дворце Трдата в крепости Гарни. — 1933. — 122 с.
*Гарни. Крепость и поселение, т. 1-2, Ер. 1951-57.
*Саинян А. А. Архитектурные памятники Гарни и Гегарда. — 1969.
*Саинян А. А. Теория Витрувия о строении храмов и античный храм в Гарни // II Международный симпозиум по армянскому искусству. — АН АрмССР, 1978..
*Саинян А. А. Архитектура античных сооружений Гарни. — Советакан грох, 1988. — 228 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* О храме Гарни 
* Храм Гарни 
* Гарни, Звартноц, Татев, Хор Вирап, Эчмиадзин в железе — панно «7 чудес Армении»  

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:სომხეთის წარმართული ტაძრები
ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი A

**ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი A** — ევრო 2004-ის ფინალური ტურნირის ერთ-ერთი ჯგუფი. თამაშები დაიწყო 12 ივნისს და დასრულდა 20 ივნისს. ჯგუფში ასპარეზობდა და პირველ ადგილზე გავიდა მასპინძელი პორტუგალიის ნაკრები, რომელმაც სენსაციურად წააგო პირველი მატჩი საბერძნეთთან.

## ცხრილი
## პორტუგალია vs საბერძნეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ესპანეთი vs რუსეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## საბერძნეთი vs ესპანეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## რუსეთი vs პორტუგალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## ესპანეთი vs პორტუგალია
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## რუსეთი vs საბერძნეთი
|valign="top"|
|valign="top" width="50%"|

|}

## რესურსები ინტერნეტში
*ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი 2004: ჯგუფი A

A
გელა ოთარაშვილი

**გელა ოთარაშვილი** (დ. 12 აგვისტო, 1953) — ქართული კინოსა და თეატრის მსახიობი. დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი.

რუსთაველის თეატრის მსახიობია 1980 წლიდან. აღსანიშნავი როლებია: ტრეტილევიჩი („შეთქმულება“, გ. ქავთარაძე), აშორდია („კვაჭი კვაჭანტირაძე“, ა. ვარსიმაშვილი), ჯარისკაცი („მაკბეტი“, რ. სტურუა), მაცნე (ბ. ბრეხტი „კავკასიური ცარცის წრე“, რეჟისორი — რ. სტურუა), ელდარ ბაწაშვილი („სულიერი არსებები“, დ. საყვარელიძე).
მონაწილეა სპექტაკლებისა: „სტიქსი“, „ვგავართ ახლა ჩვენ ლტოლვილებს?!“, „მეფე ლირი“, „მერი პოპინსი“.
## ფილმოგრაფია
*1992: „თვინიერი“  რეჟ. ავთანდილ ვარსიმაშვილი
*1994: „შემსრულებელი“  (გოგი) რეჟ. როლანდ (მიხო) ბორაშვილი
## ნათამაშები როლები
### რუსთაველის თეატრი
* თამაზ ჭილაძე ,,როლი დამწყები მსახიობი გოგონასათვის“ (უჩა) რეჟ. რობერტ სტურუა
*მიხეილ შატროვი  „ლურჯი ცხენები წითელ ბალახზე“  (კრების მონაწილე)  რეჟ. რობერტ სტურუა
*ა. ჭიჭინაძე, რობერტ სტურუა  „კონცერტი ორი ვიოლინოსათვის აღმოსავლური საკრავების თანხლებით“  (მუშა, გლეხი)  რეჟ. რობერტ სტურუა
*ედუარდო დე ფილიპო „აჩრდილები“     (მეორე მუშა)  რეჟ.  რევაზ ჩხაიძე 
*გურამ ბათიაშვილი „შეთქმულება“   (ტრეტილევიჩი)  რეჟ.  გიორგი ქავთარაძე 
* მიხეილ ჯავახიშვილი „კვაჭი კვაჭანტირაძე“   (აშორდია) რეჟ.  ავთანდილ ვარსიმაშვილი 
* ანტონ ჩეხოვი  „პალატა 16“  (I სანიტარი)  რეჟ.  დავით ანდღულაძე 
*კალდერონ დე ლა ბარკა  „ცხოვრება სიზმარია“ (მოქალაქე, დიდებული)  რეჟ. რობერტ სტურუა
*  ბერტოლტ ბრეხტი  „სეჩუანელი კეთილი ადამიანი“      (ვუნი)  რეჟ. რობერტ სტურუა
* უილიამ შექსპირი   „მაკბეტი“  (ჯარისკაცი)  რეჟ. რობერტ სტურუა
* კარლო გოცი  „ქალი-გველი“   (II მცველი) რეჟისორები რობერტ სტურუა, დავით საყვარელიძე 
*  უილიამ შექსპირი  „შობის მეთორმეტე ღამე ანუ როგორც გენებოთ“  (ჯარისკაცი) რეჟ. რობერტ სტურუა
*   ბერტოლტ ბრეხტი  „კავკასიური ცარცის წრე“  (მაცნე)  რეჟ. რობერტ სტურუა
* ლაშა ბუღაძე  „სულიერი არსებები“   (ელდარ ბაწაშვილი) რეჟ. დავით საყვარელიძე 
#### მონაწილეა სპექტაკლებისა
* რუსტამ იბრაგიმბეკოვი „დაკრძალვა კალიფორნიაში“   რეჟ. რობერტ სტურუა
*მიხეილ კვესელავა  „ას ერგასის დღე“  რეჟ. რობერტ სტურუა
*უილიამ შექსპირი „მეფე ლირი“ რეჟ. რობერტ სტურუა
*პამელა ლინდონ ტრევერსი „მერი პოპინსი“ 
* გრიგოლ რობაქიძე „ლამარა“  რეჟ. რობერტ სტურუა
* იაკობ გოგებაშვილის დედაენის მიხედვით  „იაკობის სახარება“   რეჟ. რობერტ სტურუა
* „სტიქსი“ რეჟ. რობერტ სტურუა
* „ვგავართ ახლა ჩვენ ლტოლვილებს?!“   რეჟ. ალეკი ბლაითი

## რესურსები ინტერნეტში 
* რუსთაველის თეატრი

 
კატეგორია:დაბადებული  12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ჰორომაირის მონასტერი

**ჰორომაირის მონასტერი** () — სამონასტრო კომპლექსი სომხეთში. მდებარეობს ლორეს პროვინციის სოფელ ოძუნიდან სამხრეთით 1 კმ-ში.

მონასტერი აგებულია კლდეზე. ასევე კლდეზეა აშენებული სამრეკლო, რომელიც მონასტრიდან ოდნავ მოშორებით დგას.  მონასტერთან არის ასევე კლდეში ნაკვეთი გამოქვაბულები, ხაჩქარები, შემკულია ჩუქურთმებით. წმინდა მარკოზის სახელობის ეკლესია აგებულია ზაქარია და ივანე  მხარგრძელების მიერ 1187 წელს. დანარჩენი შენობა-ნაგებობები კი ააშენა იღუმენმა სამუელმა 1206 წელს.

## გალერეა

File:Horomayr.jpg|ხედი ზემოდან
File:Horomayri Monastery 1.jpg|ხედი ქვემოდან
File:Horomayri Monastery Wall Inscription.jpg|წარწერა კლდეზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* Armeniapedia.org: Horomayri Monastery
* Wikimapia

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის მონასტრები
კატეგორია:კლდის არქიტექტურა
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
გრიგორ I აშოტიანი

**გრიგორ I აშოტიანი** (; დ. უცნობია — გ. 1072 ან 1084) — სიუნიქის სამეფოს მეოთხე მეფე 1044/1051—1072/1084 წლებში.

## ბიოგრაფია 
გრიგოლი გახდა თავისი ძმის სმბატ II აშოტიანის მემკვიდრე. განამტკიცა ურთიერთობა ტაშირ-ძორაგეტის სამეფოსთან. 1046 წელს გრიგოლისა და ტაშირ-ძორაგეტის მეფე დავით I უმიწაწყლოს ერთიანმა ჯარმა მოიგერია დვინის ამირის აბუ-ლ ასვარის შემოტევა.

არ ჰყავდა მემკვიდრე და სამეფო ტახტი გადასცა უფროს ცოლის ძმას სენექერიმს, რომელიც ხაჩენის სამთავროდან იყო წარმოშობით.

## სქოლიო
კატეგორია:სიუნიქის მეფეები
ნორატუსის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ნორატუსის ღვთისმშობლის ეკლესია** () — ეკლესია სომხეთში. მდებარეობს გეღარქუნიქის პროვინციის სოფელ ნორატუსში.

სურბ-ასტვაწაწინის (ღვთისმშობლის) ეკლესია მდებარეობს სოფელ ნორატუსის ცენტრში. სამშენებლო წარწერის მიხედვით ტაძარი ააგო საჰაკ გეღაქუნიქელმა. იგი კლასიკური კუპელჰალეს სტილის ტაძარია. XIV საუკუნეში ტაძარი დაანგრიეს სპარსელებმა, ხოლო აღადგინეს XV საუკუნეში. 

ეკლესიის გარშემო მრავალი ხაჩქარია. მათგან ყველაზე უძველესი 996 წელს განეკუთვნება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ნორატუსი

კატეგორია:სომხეთის ეკლესიები
კატეგორია:კუპელჰალე სომხეთში
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
სენექერიმი

**სენექერიმი** (; დ. უცნობია — გ. 1094  ან 1096) — სიუნიქის სამეფოს მეხუთე მეფე 1072—1094/1096 წლებში.

ქვეყანას მართავდა თავის და შაჰანდუხტთან ერთად. მეცენატობდა ტათევის მონასტერს. ძალაუფლების განტკიცების მიზნით იგი ჩავიდა ისპაანში და მელიქ-შაჰის ვასალობა იკისრა. მელიქ-შაჰის გარდაცვალების შემდეგ სიუნიქში სელჩუკები შემოიჭრნენ და სენექერიმი მოკლეს. 

სტეფანოს ორბელიანის მიხედვით სენექერიმი თავს სომხეთის მეფეს უწოდებდა. 

## სქოლიო
კატეგორია:სიუნიქის მეფეები
პრეტიბიალური მიქსედემა

**პრეტიბიალური მიქსედემა** (**მიქსოედემა** (UK),  ასევე ცნობილია როგორც, **გრეივსის დერმოპათია**, **თიროიდული დერმატოპათია**, **ჯადასონ-დოზეკერის დაავადება** ან **მიქსოედემა tuberosum**) არის ინფილტრაციული დერმოპათია, გრეივსის დაავადების იშვიათი გართულება. სიხშირე გრეივსის დაავადებიან პაციენტებში 1-5 %.

## გამოვლინება 
ის ჩვეულებრივ გამოვლინდება თავისით, როგორც ცვილი, კანის გაუფერულებით და გამკვრივებით — კლასიკური აღწერილობით მას ეწოდება — ფორთოხლის ქერქი, ქვედა კიდურის წინა ზედაპირზე, ვრცელდება ტერფის დორსალურ ზედაპირამდე, არა სიმსივნური ედემა კანის სხვა და სხვა ადგილას.  გავრცელებულ შემთხვევებში, ის შეიძლება გავრცელდეს ტორსზე, ზედა კიდურებზე, სახეზე, კისერზე, ზურგზე, მკერდზე და ყურებზე.

დაზიანებები, როგორც ცნობილია ძალიან ნელა იკურნება. მალამოს წასმით დაზიანებულ ადგილას მსუბუქდება წვის შეგრძნება და ტკივილი. იგი ზოგჯერ თან ერთვის არა-ტოქსიკურგრეივსის დაავადებას, ჰაშიმოტოს თიროიდიტს და stasis dermatitis-ს. შრატი შეიცავ მოცირკულირე ფაქტორებს, რომლებიც ასტიმულირებს ფიბრობლასტებს გაზარდოს გლიკოზამინოგლიკანების სინთეზი.

## რისკ ფაქტორები 
არსებობს სამედიცინო ლიტერატურაში ასეთი მოსაზრება რომ, გრეივსის დაავადების დროს ჰიპერთირეოდიზმის შემთხვევაში რადიოაქტიური იოდით მკურნალობა არის გამშვები მექანიზმი პრეტიბიალური მიქსედემის  განვითარებაში. გრეივსის ოთალმოპათიას და პრეტიბიალურ მიქსედემას აქვთ განვითარების ერთი და იგივე მექანიზმი.

სხვა გამშვები მექანიზმი ოფთალმოპათიის მოიცავს თირეოიდული ჰორმონების დისბალანსს, თამბაქოს წევას, მაგრამ ამ ფაქტორებს, როგორც კვლებებით დამტკიცდა აქვთ მცირე დამამტკიცებელი საფუძველი პრეტიბიალური მიქსედემის განვითარებაში.

## დიაგნოზი 
ბიოფსიით დაზიანებულ კანში ვლინდება მუცინი დერმაში. ის არ იზრდება ფიბრობლსტებში. დროთა განმავლობაში შესაძლოა განვითარდეს მეორადი ჰიპერკერატოზი. ბევრ პაციენტს აღენიშნება თანა არსებული stasis dermatitis. ელასტიური ლაქები გამოვლინდება შემცირებით ელასტიურ ქსოვილში.

## სქოლიო 
კატეგორია:კანის დაავადებები
მარსის სიცრუე

[250პქ|მინი|[2005 წლის 27 აგვისტოს გადაღებული მთვარე და მარსი. ფოტოზე კარგად ჩანს, რომ მარსი მთვარის ზომის არ არის.]]

**მარსის სიცრუე** — დეზინფორმაცია, რომელიც ელექტრონული ფოსტებისა და თუ სხვადასხვა სოციალური ქსელების საშუალებით ვრცელდება. პროცესი დაიწყო 2002 წელს, როდესაც განცხადებაში ეწერა, რომ 2003 წლის 27 აგვისტოს, მარსი სავსე მთვარის ზომის გამოჩნდებოდა შეუიარაღებელი თვალისთვის. სიცრუემ, რომელიც მას შემდეგ ყოველთვის გრძელდებოდა 2005-დან 2015-მდე, გამოიწვია არასწორი ინტერპრეტაცია და გაზვიადება ელექტრონულ ფოსტაში არსებული მესიჯის წინადადებისა, რომელიც ამბობდა, რომ დედამიწა და მარსი ერთმანეთთან ძალიან ახლოს იქნება 2003 წლის აგვისტოში. ამ დროს ორ პლანეტას შორის მანძილი დაახლოებით 55 758 000 კილომეტრი იყო, რაც უახლოესი მანძილი იყო, მათ შორის ძვ. წ. 57 617 წლის 24 სექტემბრის შემდეგ, როცა დედამიწასა და მარსს შორის მანძილი 55 718 000 კილომეტრი იყო.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Mars Hoax Goes Viral (NASA article from 2006) 
*Beware the Mars Hoax (NASA article from 2005)
*Snopes page on the Mars Spectacular
*Hoax Slayer article: Mars, Earth - Closest Approach in Recorded History
*Sky and Telescope Magazine: Mars Hoax Returns
*space.about.com: Mars Hoax Back Again 
*BBC News: The perennial Mars hoax e-mail
*2006 Mars Hoax Powerpoint Presentation 
*MSNBC Video on the Mars hoax
*MSNBC Cosmic Log
*Exposing PseudoAstronomy - Episode 118: The Big Mars Hoax/The Two Moons Hoax

კატეგორია:ფსევდო-მეცნიერებები
ვასილიკი თანუ-ხრისტოფილუ

**ვასილიკი თანუ-ხრისტოფილუ** (; დ. 1950, ხალკისი, საბერძნეთი) — ბერძენი იურისტი და პოლიტიკოსი. საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრი, 2015 წლის 27 აგვისტოდან.  ვასილიკი თანუ-ხრისტოფილუ პირველი ქალი იქნება, რომელიც საბერძნეთის მთავრობას უხელმძღვანელებს. ბერძნულის გარდა საუბრობს ფრანგულად და ინგლისურად.

## სქოლიო
კატეგორია:ბერძენი იურისტები
კატეგორია:საბერძნეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ბერძენი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჰალაბჯა

**ჰალაბჯა** (, ) — ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ერაყში. მდებარეობს ქურთისტანში და შედის სულეიმანიის მუჰაფაზის შემადგენლობაში. რახან ქალაქი ქურთისტანშია, მისი მოსახლეობის უდიდეს ნაწილს ქურთები წარმოადგენენ. ჰალაბჯა მდებარეობს ირან-ერაყის საზღვარზე და არის 721 მეტრზე ზღვის დონიდან. ქალაქს აქვს მერია და მისი მერი არის აბდულა ნავროლი.

ჰალაბჯის ფართობი 1 599 კმ²-ია. ქალაქის მოსახლეობა 2013 წლის მონაცემებით, 117 000 ადამიანს შეადგენდა. ჰალაბჯა პირველად ძვ. წ. 1650 წელს გვხვდება.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სულეიმანიის მუჰაფაზა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Iraq Image - Halabja Satellite Observation 

კატეგორია:ერაყის ქალაქები
სიმონ ვრაციანი

**სიმონ ვრაციანი** (; დ. 1882 — გ. 1969) — სომეხი პოლიტიკური მოღვაწე,  სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის უკანასკნელი პრემიერ-მინისტრი (25 ნოემბერი-2 დეკემბერი, 1920).

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოფელ ბოლშიე-სალში. განათლება მიიღო დონის ნახიჩევანში. 1906 წელს ეჩმიაძინის სასულიერო სემინარიის დასრულების შემდეგ დაბრუნდა ნახიჭევანში. ჩაება რევოლუციურ მოძრაობაში, მაგრამ დევნის გამო გადავიდა ჯერ ბათუმში, შემდეგ ტრაპიზონში და ბოლოს კონსტანტინოპოლში. 1908 წელს დაბრუნდა რუსეთში და სწავლა განაგრძო სანქტ-პეტერბურგის უნივერსიტეტში იურიდიულ და პედაგოგიურ ფაკულტეტებზე. 1911-1913 წლებში იყო ამერიკაში გამომავალი გაზეთ „სამშობლო“-ს რედაქტორი. პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში იმყოფებოდა თბილისში, იბრძოდა კავკასიის ფრონტზე.

1918 წელს აირჩიეს ამიერკავკასიის სეიმის წევრად. სომხეთის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ კი - ქვეყნის პარლამენტში. მოგვიანებით გახდა დაშნაკური მთავრობის სოფლის მეურნეობისა და შრომის მინისტრი.

1920 წლის 25 ნოემბერს დანიშნეს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრად, მაგრამ რსფსრ-ს მიერ ქვეყნის გასაბჭოების გამო 2 დეკემბერს დატოვა თანამდებობა. 1921 წელს დააარსა სამშობლოს ხსნის კომიტეტი. აქტიურად მონაწილეობდა ანტისაბჭოთა აჯანყებებში, რომელშიც დამარცხების გამო დატოვა ქვეყანა და თან გაიყოლა ქვეყნის პირველი დროშა, რომელსაც 8 დღე ფლობდა, როგორც პრემიერ-მინისტრი.

სამშობლოდან წასვლის შემდეგ ცხოვრობდა საფრანგეთში, აშშ-ში, ახლო აღმოსავლეთში და ა. შ.  1951 წლიდან გარდაცვალებამდე იყო ბეირუთში სომხური სემინარიის დირექტორი. გარდაიცვალა 1969 წელს ბეირუთში.

## რესურსები ინტერნეტში
*  სიმონ ვრაციანის ბიოგრაფიული მონაცემები სომხეთის მთავრობის ვებგვერდზე
*  ენციკლოპედია Genocide.ru

კატეგორია:სომხეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 1882
კატეგორია:გარდაცვლილი 1969
გრიგორ II სენექერიმიანი

**გრიგორ II სენექერიმიანი** (; დ. უცნობია — გ. 1166) — სიუნიქის სამეფოს მეხუთე მეფე. სხვადასხვა მონაცემებით მისი გამეფების თარიღია 1096, 1103 ან 1105 წლები.

## ბიოგრაფია 
გრიგოლმა სამეფო ტახტზე შეცვალა საკუთარი მამა სენექერიმი. მისი ძალაუფლება ვრცელდებოდა მხოლოდ სიუნიქის სამხრეთ ტერიტორიაზე. გრიგორ II-ის მმართველობის დოს ქვეყანა მნიშვნელოვნად შესუსტდა. განჯის სელჩუკმა ამირამ დაიპყრო ქვეყნის რამდენიმე ციხესიმაგრე. იმის გამო, რომ მამრობითი სქესის მემკვიდრე არ  ჰყავდა მემკვიდრედ დანიშნა თავისი შვილის კატას და ხაჩენის სამთავროს მთავრის, ვახტანგის შვილი ჰასან ხაჩენცი, რომელიც ქვეყანას მართავდა გრიგორ II-ის გარდაცვალების შემდეგ. 

## სქოლიო
კატეგორია:სიუნიქის მეფეები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1166
სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტი

**სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტი** (საუ) () — კერძო, დამოუკიდებელი სასწავლო დაწესებულება სომხეთის დედაქალაქ ერევანში, რომელიც 1991 წელს დაარსდა. უნივესტიტეტის გახსნის იდეა სპიტაკის მიწისძვრის შემდეგ გაჩნდა. სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტი არის პირველი დასავლური სტილის სასწავლო დაწესებულება სომხეთში.

უნივესტიტეტში სამაგისტრო სწავლებას მიმდონარეობს რვა ძირითადი მიმართულებით, ესენია: ბიზნეს ადმინისტრირება, სამრეწველო ინჟინერია და მართვის სესტემები, კომპიუტერული და საინფორმაციო მეცნიერებები, პოლიტიკური მეცნიერებები, საზოგადოებრივი ჯანდაცვა, სამართალი, სამართლებლივი კვლევები და ინგლისური ენის სწავლება. 2013 წლიდან უნივერსიტეტმა დაიწყო საბაკალავრო სწავლება შემდეგი მიმართულებებით: კომპიუტერული მეცნიერებები, ბიზნესი, ინგლისური და კომუნიკაცია. სომხეთის ამერიკული უნივესტიტეტი ცდილობს სწავლა ხელმისაწვდომი გახადოს უცხოელებისთვისაც.

სტუდენტებს შეუძლიათ მიიღონ სერთიფიკატი გარემოს დაცვის სამეცნიერო-კვლევებში. სასწავლო პროგრამის არჩევისას „საუ“ ასევე სთავაზობს სტუდენტებს ინგლისური ენისა და კომპიუტერული პროგრამების სწავლებას.

## ისტორია
250px|მინიატიურა|მარცხნივ|უნივერსიტეტის შენობა ქალაქის ფონზე.
250px|მინიატიურა|მარჯვნივ|შენობის წინა ხედი.
1988 წელს მომხდარი სპიტაკის მიწისძვრის შემდგომ, უამრავი გეოლოგი ჩავიდა სომხეთში დასავლეთიდან, რომ დახმარებოდნენ ეპიცენტრის რეკონსტრუქციაში. 1989 წელს იური სარქისიანმა, რომელიც ერევნის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის რექტორი იყო, ურჩია არმენ დერ კიურეგიანს—კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორს, რომ დასავლურ მოდელზე მორგებული ტექნიკური სასწავლებელი ხელს შეუწყობდა სომხეთში განათლების პროგრესს.

მიზანი იყო ამერიკულ მოდელზე დაფუძნებული უნივერსიტეტის დაარსება სომხეთში. დერ კიურეგიანმა და კალიფორნიის უნივერსიტეტის პროფესორმა მირან აგბაბიანმა გადაწყვიტეს იდეის რეალიზება. ამერიკელი და სომეხი აკადემიკოსების ნაწილმა მხარი დაუჭირა უნივერსიტეტის კონცეფციას. იდეის ავტორებმა კი წინადადებით სომხეთის მთავრობას მიმართეს.

უნივერსიტეტის შესაქმნელად ორი ორგანიზაცია სომხეთის გენერალური საქველმოქმედო კავშირი და კალიფორნიის უნივერსიტეტი გაერთიანდა. გარდა ამისა სომხეთის მთავრობამ და სომხეთის განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრომ ფინანსური მხარდაჭერა აღუთქვა უნივერსიტეტს, მაშინ როცა სომხეთში არც ისე სახარბიელო ეკონომიკური მდგომარეობა იყო. საჭირო თანხის დიდი ნაწილი სომხეთის გენერალურმა საქველმოქმედო ფონდმაც გაიღო. დამფუძვნებლებდა დახმარება კალიფორნიის უნივერსიტეტის პრეზიდენტ დავით გარდნერს სთხოვეს, რომელმაც შექმნა ჯგუფი, რომელიც იკვლევდა სომხეთში მსგავსი უნივერსიტეტის დაარსების მიზანშეწონილობას. 1990 წელს ჯგუფი სომხეთს ესტუმრა და კალიფორნიის უნივერსიტეტის სახელით მხარი დაუჭირა სომხეთის ამერიკული უნივერსიტეტის დაარსებას. კალიფორნიის უნივერსიტეტმა ასევე ტექნიკური მხარდაჭერა აღმოუჩინა დამფუძვნებლებს, გამოცდილების გაზიარებით და კადრების გადამზადებით. 1991 წლის 21 სექტემბერს სომხეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ „საუ“-მ ფუნქციონირება დაიწყო. თავდაპირველად 101 სტუდენტით. კალიფორნიის უნივერსიტეტის დახმარებით „საუ“-მ 2006 წლის აგვისტოში ამერიკიული აკრედიტაცია მოიპოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
*American University of Armenia (AUA) official site
*AUA Cisco Networking Academy 
* ინტერვიუ არმენ დერ კიურეგიანთან

## სქოლიო
კატეგორია:სომხეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით