open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გეოცენტრული სისტემა

thumb|250px|შუა საუკუნეების გეოცენტრული სისტემა (*კოსმოგრაფიიდან* პეტრე აპიანი, 1540 წ.)
**გეოცენტრული სისტემა** ( — დედამიწა) — პირველი კოსმოლოგიური მოდელი, წარმოდგენილი კლავდიუს პტოლემეოსის მიერ, რომლის დროსაც საზოგადოებას სწამდა, რომ უძრავი დედამიწა იყო როგორც უხილავი, ისე ხილული სამყაროს ცენტრი, რომლის გარშემოც ბრუნავდა არა მარტო მთვარე, არამედ მზეც და ვარსკვლავებიც. ეს სისტემა მეცნიერებაში დაახლოებით ათას ხუთასი წლის განმავლობაში ბატონობდა. თუმცაღა თვით ეს სისტემაც კაცობრიობას თავიდანვე არ ჰქონია, არამედ იხვეწებოდა საუკუნეების მანძილზე. სწორედ ამ ევოლუციის ჯაჭვის ბოლოში მდებარეობს ახალი, გეოცენტრული სისტემის ალტერნატივა - ჰელიოცენტრული სისტემა.

გეოცენტრული სისტემის განლაგება მშვენივრად აქვს გადმოცემული ქართული მწიგნობრობის ოსტატს სულხან საბა ორბელიანს თავის არაჩვეულებრივ ნაშრომში „ლექსიკონი ქართული“, სადაც სიტყვა „ქვეყანა“-ზე შეგვიძლია წავიკითხოთ შემდეგი: 
რეალურად გეოცენტრულმა სისტემამ კრახი განიცადა, იმის დაჯერება იმდროინდელ არც მეცნიერებს და არც რელიგიურ მოღვაწეებს სურდათ. იმის გარდა, რომ დედამიწა არა მარტო მზის სისტემის, არამედ სამყაროს ცენტრიც ეგონათ, მათ ასევე არ იცოდნენ იმ უხილავი სამი პლანეტის (ურანი, ნეპტუნი და პლუტონი) შესახებ, რომლებიც შორს კოსმოსში, მზის გარშემო ბრუნავდნენ. ალბათ შეხვდებით ბევრ რუკას, რომლებიც მართალია ერთ დედააზრს ატარებენ, მაგრამ განსხვავება მაინც შეინიშნება. მაგალითად, მზესა და მთვარეს შორის პლანეტა მერკურისა და პლანეტა ვენერას რიგითობა განსხვავდება. რაც გამოწვეული იყო იმით რომ ამ პლანეტებზე დაკვირვება ადამიანს მხოლოდ ან მზის ჩასვლისას ან ამოსვლისას შეეძლო, ან კიდევ მზის დაბნელების დროს. ეს უკანასკნელი ორი პლანეტა ხომ მზესთან ახლოს ბრუნავს. ხოდა სადაც მზეა იქ არის როგორც წესი ეს ორი პლანეტაც. მაშასადამე თუ ამ პლანეტათა მდგომარეობა ისეთია, რომ მზის ამოსვლამდე ჯერ ისინი ამოვიდნენ ხომ კაი, მაშინ ადამიანი ცის განათებამდე მოასწრებს მათ ნახვას. იგივე სიტუაციაა მზის ჩასვლისას. მზე რომ ჩავა პლანეტათა შესაძლო მდგომარეობამ შეიძლება სიბნელეში მოგვცეს მათი დანახვის საშუალება. სწორედ ამიტომ წერს სულხან საბა რომ „ასპიროზს აქვს ორი სახელი: ერთია განთიადისას, მანამ ჩანს და ჰქვია მთიები ხოლო მეორე როცა მწუხრისას გამოჩნდება და ჰქვია აფროდიტი“. ზოგს საერთოდ ცისკრის ვარსკვლავი და მწუხრის ვარსკვლავი სხვადასხვა პლანეტა ეგონა. აქვე ხაზგასმით მინდა აღვნიშნო პლანეტათა დანახვის მესამე არეალი — მზის დაბნელება. ამ შემთხვევაშიც ადამიანს სულ მცირე დრო ჰქონდა პლანეტებზე დასაკვირვებლად. თუმცაღა მზის დაბნელება იძლეოდა უტყუარ პასუხს, თუ რომელ თანავარსკვლავედში იმყოფებოდა მზე. რატომ რეალურად? იმიტომ, რომ დროთა განმავლობაში მზის სისტემის ცვალების გამო ეს პერიოდები დაირღვა.

## ლიტერატურა 
  
* სულხან-საბა ორბელიანი, ”ლექსიკონი ქართული”, რედაქტორები: ელ. მეტრეველი და ც. ქურციკიძე თბ., 1991.

## პლანეტათა ძველი სახელწოდებები 
|}

კატეგორია:ვარსკვლავები
ნაოხრები

**ნაოხრები** — სოფელი ახალციხის მუნიციპალიტეტში (წყალთბილის თემი), მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ფოცხოვისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 1300 მეტრი, ახალციხიდან 19 კილომეტრი. 1948 წლამდე შედიოდა ვალეს სასოფლო საბჭოში, 1948 წლიდან მიეკუთვნა წყალთბილას სასოფლო საბჭოს. სოფელში არის ახალციხის მურა ნახშირის საბადო.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 488 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალციხის მუნიციპალიტეტის სოფლები
The Singles '82–88'

'''''The Singles '82–88'''''' — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის სინგლების კრებული, გამოცემული 2000 წელს. მასში ცალკე დისკის სახით შეტანილია კოლექტივის ყველა ოფიციალური სინგლი, გამოცემული 1982-1988 წლებში.

## დისკები 
### დისკი 1 
# Market Square Heroes
# Three Boats Down from the Candy
# Grendel

### დისკი 2 
# He Knows You Know (7" ვერსია)
# Charting the Single
# He Knows You Know (12" ვერსია)

### დისკი 3 
# Garden Party
# Margaret (საკონცერტო)
# Charting the Single (საკონცერტო)
# Margaret (საკონცერტო)

### დისკი 4 
# Punch and Judy (7" ვერსია)
# Market Square Heroes (ახლებურად ჩაწერილი)
# Three Boats Down from the Candy (ახლებურად ჩაწერილი)
# Market Square Heroes (ახლებურად ჩაწერილი)

### დისკი 5 
# Assassing (7" ვერსია)
# Cinderella Search (7" ვერსია)
# Assassing
# Cinderella Search

### დისკი 6 
# Kayleigh (სინგლის ვერსია)
# Lady Nina (სინგლის ვერსია)
# Kayleigh (ალტერნატიული ვერსია)
# Kayleigh (ვრცელი ვერსია)
# Lady Nina (ვრცელი ვერსია)

### დისკი 7 
# Lavender
# Freaks
# Lavender Blue

### დისკი 8 
# Heart of Lothian (შემოკლებული)
# Chelsea Monday (საკონცერტო)
# Heart of Lothian

### დისკი 9 
# Incommunicado (სინგლის ვერსია)
# Going Under
# Incommunicado
# Incommunicado (ალტერნატიული ვერსია)

### დისკი 10 
# Sugar Mice
# Tux On
# Sugar Mice (რადიოს ვერსია)
# Sugar Mice (ვრცელი ვერსია)

### დისკი 11 
# Warm Wet Circles (7" რემიქსი)
# White Russian (საკონცერტო)
# Incommunicado (საკონცერტო)

### დისკი 12 
# Freaks (საკონცერტო)
# Kayleigh (საკონცერტო)
# Childhoods End? (საკონცერტო)
# White Feather (საკონცერტო)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია საიტზე marillion.com 

კატეგორია:Marillion-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2000 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის კომპილაციური ალბომები
Less Is More

***Less Is More*** ()  — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის აკუსტიკური ალბომი, რომელიც გამოიცა 2009 წლის 2 ოქტომბერს. მასში შეტანილია ჯგუფის ცნობილი სიმღერები, სპეციალურად ჩაწერილი აკუსტიკური სახით. ალბომზე წარმოდგენილია სიმღერები სტივ ჰოგართის ჯგუფში მოსვლის დღიდან მოყოლებული. ასევე დისკი შეიცავს ერთ ახალ სიმღერა, „It's Not Your Fault“.

დისკის გამოცემას მოჰყვა მასშტაბური საკონცერტო ტურნე ევროპის ერთი ნაწილის მასშტაბით.

## სიმღერების სია
## შეფასება 
ჟურნალმა Guitarist დისკს მისცა შეფასება 4/5 და აღწერა ის, როგორც ინტიმური მუსიკალური მოვლენა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ალბომის შესახებ 
* 

## პერსონალი 
* სტივ ჰოგართი – ვოკალი
* სტივ როზერი – გიტარები
* მარკ კელი – კლავიშებიანი საკრავები
* პიტ ტრევავასი – ბას გიტარა
* იენ მოსლი – დასარტყმელი საკრავები

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის ალბომები
კატეგორია:2009 წლის ალბომები
კატეგორია:Edel Music-ის ალბომები
The Best of Marillion

**The Best of Marillion** — ბრიტანული ნეო-პროგრესული როკ-ჯგუფ Marillion-ის სიმღერების კომპილაციური ალბომი, გამოცემული 2003 წელს. მასში შეტანილია როგორც ჯგუფში სტივ ჰოგართის წევრობის, ასევე ფიშის პერიოდების ცნობილი კომპოზიციები. ალბომი მხოლოდ ევროპაში გამოიცა.

## სიმღერების სია
# Garden Party (შემოკლებული ვერსია) - 4:34
# Assassing (7" ვერსია) - 3:38
# Kayleigh (სინგლის ვერსია) - 3:36
# Lavender - 3:43
# Heart Of Lothian - 3:37
# Incommunicado* - 3:58
# Sugar Mice (რადიოს ვერსია) - 5:01
# Warm Wet Circles - 4:24
# Hooks In You - 2:56
# Easter (7" ვერსია) - 4:31
# Cover My Eyes* (Pain & Heaven) - 3:54
# No One Can* - 4:42
# Dry Land (7" ვერსია) - 4:04
# Sympathy* - 3:27
# Alone Again In The Lap Of Luxury  (რადიოს ვერსია) - 4:28
# Beautiful (რადიოს ვერსია) - 4:24
# Man Of A Thousand Faces - 3:36
# Between You and Me (მარკ კელის რემიქსი) - 4:13

* ნიშნით აღნიშნული სიმღერები წარმოდგენილია ალბომების ვერსიების სახით. ყველა დანარჩენი სიმღერა აღებულია სინგლებიდან.

## პერსონალი
*ფიში - ვოკალი (1-8)
*სტივ ჰოგართი – ვოკალი (9-18)
*სტივ როზერი - გიტარები
*მარკ კელი - კლავიშებიანი საკრავები
*პიტ ტრევავასი - ბასი
*მიკ პოინტერი - დასარტყმელი საკრავები (1)
*იენ მოსლი - დასარტყმელი საკრავები (2-18)

## სქოლიო 
კატეგორია:Marillion-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2003 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:ალბომები კრის კიმსის პროდიუსერობით
კატეგორია:ალბომები ნიკ დეივისის პროდიუსერობით
ღირსმოწამე ევდოკია

thumb|right|250px|ღირსმოწამე ევდოკია
**ღირსმოწამე ევდოკია** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. იგი სამარიტელი იყო, ფინიკიის ლიბანის ქალაქ ილიოპოლისიდან. წარმათულმა ავხორცობამ იგი კეთილ გზას გადააცდინა და დიდხანს ცხოვრობდა ცოდვებში.

ერთხელ ევდოკიამ მოისმინა წმიდა წერილის სიტყვები, რომლებიც ადამიანებს მართალთათვის გამზადებულ მარადიულ ნეტარებასა და ცოდვილთა სამსჯავროს შეახსენებს. ქალის გულს ღვთის მადლი მიეხალა და იგრძნო, რომ ცოდვები მძიმე ტვირთად აწვა მის სულს.

კათაკმევლად დადგინებისა და გამოცდის შემდეგ ილიოპოლისის ეპისკოპოსმა თეოდოტიმ ევდოკია მონათლა. ახალნათელღებულმა მთელი ქონება ღარიბებს დაურიგა, თვითონ კი მონასტერს მიაშურა და მკაცრ მოღვაწეობას შეუდგა.

ერთხელ, როდესაც ღირსი დედა უკვე მონასტრის წინამძღვარი იყო, ახალგაზრდა წარმართი, ფილოსტრატე, ბერის შესამოსელით შეიპარა მონასტერში და შეეცადა იგი ილიოპოლისში გაეტყუებინა ძველი ცხოვრებისაკენ მისაბრუნებლად. „ღმერთმან შურისგებისამან შეგრისხოს შენ!” _ მრისხანედ უპასუხა ევდოკიამ და მაცდური მკვდარი დაეცა მიწაზე. დედებს შეეშინდათ, რომ ღვთის სასჯელს მკვლელობად ჩაუთვლიდნენ მათ წინამძღვარს და უფალს შეევედრნენ, გამოეჩინა თავისი ძალა. მაშინ უფალი გამოეცხადა წმიდანს და უთხრა: „აღდეგინ, ევდოკია, მოიდრიკე მუხლი, ილოცე და აღსდგება მაცდუნებელი შენი”. ევდოკიას ლოცვით ფილისტრატე მკვდრეთით აღსდგა, ღირს დედას შენდობა სთხოვა, მოინათლა და მონათლული დაბრუნდა ილიოპოლისში.
thumb|200px| left| ღირსმოწამე ევდოკია
მალე ახალი განსაცდელი დაემუქრა წმიდანს. ილიოპოლისის მცხოვრებლებმა ქალაქის მთავარს ავრელიანეს მოახსენეს, ევდოკიამ თავისი სიმდიდრე მონასტერში გადამალაო. ავრელიანემ მეომართა რაზმი გაგზავნა არარსებული სიმდიდრის ამოსაღებად, მაგრამ, ღვთის წყალობით, მეომრებს ტყეში გზა დაებნათ. ავრელიანემ თავის განზრახვაზე ხელი არ აიღო: კვლავ გაგზავნა მონასტერში რაზმი, ამჯერად, თავისი ვაჟის წინამძღოლობით. ფილოსტრატეს ვაჟი პირველსავე დღეს მძიმედ დაშავდა და გარდაიცვალა. დამწუხრებულ ავრელიანეს ფილოსტრატემ ურჩია, ევდოკიასთვის ეთხოვა ლოცვა გარდაცვლილის სულის საოხად. და კიდევ ერთი სასწაული: ყოვლადსახიერმა უფალმა, ღირსი დედის ლოცვით, გააცოცხლა ჭაბუკი. სასწაულის მხილველმა ავრელიანემ და მისმა მხლებლებმა ირწმუნეს ქრისტე და მოინათლნენ.

როდესაც ქრისტიანთა დევნა გაძლიერდა, ღირსი ევდოკია შეიპყრეს და საწამებლად მიჰგვარეს გამგებელ დიოგენს. ტყვექმნილი წმიდანის ლოცვით უფალმა მკვდრეთით აღადგინა მთავარსარდალ დიოდორეს მეუღლე თერმინა. ღვთის მადლში ხილულად დარწმუნებული დიოდორე და დიოგენი ოჯახებით მოინათლნენ. ღირსი ევდოკია რამდენიმე ხანი დიოდორეს სახლში ცხოვრობდა და ახალმოქცეულებს მოძღვრავდა, შემდეგ კი თავის მონასტერში დაბრუნდა და იქ მოღვაწეობდა 56 წლის განმავლობაში.

დიოგენის გარდაცვალების შემდეგ გამგებელი გახდა ქრისტიანთა მკაცრი მდევნელი ბიკენტი. მან ბრძანა, სიკვდილით დაესაჯათ ქრისტიანობის უშიშარი აღმსარებელი. წმიდა ღირსმოწამე ევდოკიას თავი მოჰკვეთეს დაახლოებით 152 წლებში, 1 მარტს.

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 223-224

კატეგორია:II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ღირსი აღაპი

**ღირსი აღაპი** - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. ღირსი აღაპი ვატოპედის სავანეში მოღვაწე მდუმარე ბერის მორჩილი იყო. ის წმიდა ათონის ნაპირზე გადმოსულმა თურქებმა შეიპყრეს და მაგნეზიაში წაიყვანეს. 12 წელი იყო აღაპი ტყვეობაში, მაგრამ განთავისუფლების იმედი არ დაუკარგავს, მხურვალედ ევედრებოდა შემწეობას ღვთისმშობელს. ერთხელ ყოვლადწმიდა ქალწული გამოეცხადა მას, გაამხნევა და მოძღვართან დაბრუნება აღუთქვა. ბორკილებისაგან სასწაულებრივად განთავისუფლებულმა აღაპიმ ჩამოაღწია მოძღვრამდე, ამ უკანასკნელმა კი, მორჩილების გამოსაცდელად, უკან დაბრუნება უბრძანა სულიერ შვილს. ღირსი აღაპი უსიტყვოდ დაემორჩილა მოძღვარს, უკანვე დაბრუნდა და ყველაფერი მოუყვა თავის ბატონს, ასეთი საქციელითა და ზნეობით განცვიფრებულმა ბატონმა არა მარტო გაათავისუფლა აღაპი, არამედ თავის ორ ვაჟთან ერთად თვითონაც გაჰყვა მას წმიდა მთაზე, ბერად აღიკვეცა და სიცოცხლის დარჩენილი დღეები ღვთის სამსახურში გალია.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, გვ. 225, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
აკაკი ბაქრაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აკაკი ბაქრაძე** რამდენიმე პიროვნებას ჰქვია:

* აკაკი ბაქრაძე — ქართველი მეან-გინეკოლოგი
* აკაკი ბაქრაძე — ქართველი კრიტიკოსი
* აკაკი ბაქრაძე — ქართველი მსახიობი

ა
თეოდოტე კვირინელი

**თეოდოტე კვირინელი** (გ. 326) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით - 15 მარტი. წმიდა მღვდელმოწამე თეოდოტე კვირინელი  კვიპროსის ქალაქ კირიის ეპისკოპოსი, წარმოშობით გალატიიდან იყო. უსჯულო ლიცინიუსის დროს (307-324) იგი წარმართთა შორის უშიშრად ქადაგებდა ქრისტეს მოძღვრებას. კვიპროსის მთავარმა, საბინმა, ბრძანა, ეპისკოპოსი შეეპყროთ. ეს რომ წმიდანმა გაიგო, თვითონ გამოცხადდა მასთან და უთხრა:  მთავრის ბრძანებით თეოდოტე უმოწყალოდ სცემეს, ხეზე მიაბეს, ბასრი დანებით დასერეს, შემდეგ კი საპყრობილეში ჩააგდეს. ხუთი დღის შემდეგ მოწამე ისევ მიჰგვარეს საბინს, რომელმაც კვლავ სარწმუნოების გამოცვლა მოითხოვა მისგან. თეოდოტეს ქრისტეს ქადაგება არ შეუწყვეტია. ჯალათებმა წმიდანი რკინის მესრებზე დააწვინეს და ცეცხლი შეუნთეს, შემდეგ ფეხებზე ლურსმნები გაურჭვეს და სიარული აიძულეს. წმიდა თეოდოტეს წამების მოწმენი, მისი მოთმინებითა და ღვთივსულიერი სიტყვებით აღფრთოვანებულნი, აღიარებდნენ ქრისტეს. როდესაც ეს საბინმა გაიგო, წამების შეწყვეტა ბრძანა, წმიდანი კი დაატუსაღა.

მალე, წმინდა კონსტანტინე დიდის (ხს. 4 ივნისს) ბრძანებით, თავისუფლება მიენიჭა ყველა პყრობილ ქრისტიანს. სხვებთან ერთად განთავისუფლდა წმიდა თეოდოტეც. წმიდანი კირინში დაბრუნდა, სადაც ორი წელი იმსახურა ეპისკოპოსად, შემდეგ კი 326 წელს, მშვიდობით მიიცვალა.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 226

 

კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 326
ევთალია ქალწული

**წმინდა ევთალია ქალწული** (გ. 257) -  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით - 15 მარტი. წმინდანი დედასთან და ძმასთან ერთად ცხოვრობდა სიცილიის ქალაქ ლეონტინში. ევთალიას წარმართი დედა დიდხანს ავადმყოფობდა. ერთხელ მას ძილში წმიდა მოწამენი ალფიოსი, ფილადელფოსი და კვიპრიანე (ხს.23 მაისს) გამოეცხადდნენ და აუწყეს, რომ განიკურნებოდა, თუ ქრისტეს ირწმუნებდა. მართლაც შვილთან ერთად ნათლისღების შემდეგ ავადმყოფი განიკურნა. ევთალიას ძმა, წარმართი სირმინი, დისა და დედის მოქცევამ სასტიკად განარისხა. დედა გაექცა შვილის რისხვას, წმიდა ევთალიამ მის წინაშე მხნედ აღიარა ქრისტე და მოწამეობრივად აღესრულა. ის ჯერ სასტიკად სცემეს, შემდეგ კი თავი მოჰკვეთეს.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 226-227

კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 257
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ტროადი ჭაბუკი

**ტროადი ჭაბუკი**  -  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით - 15 მარტი. წმიდა მოწამე ტროადი ჭაბუკი  იმპერატორ დეციუსის დროს (249-251) ეწამა ქრისტესთვის პონტოს ნეოკესარიაში. მისი წამება იწინასწარმეტყველა წმიდა გრიგოლ ნეოკესარიელმა (ხს. 30 ნოემბერს).

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 227

კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
აღათონ მეგვიპტელი

**აღათონ მეგვიპტელი** (გ. 435) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით — 15 მარტი. წმინდანი მაკარი დიდის (ხს. 1 თებერვალს) თანამედროვე იყო. ის ეგვიპტის ერთ-ერთ უდაბნოში მოღვაწეობდა, თავს უდიდეს ცოდვილად თვლიდა და საოცარი მორჩილებით გამოირჩეოდა. ერთხელ ღირს აღათონთან მივიდნენ ბერები და ჰკითხეს:

როდესაც ღირს აღათონს ჰკითხეს რომელი ღვაწლია უმჯობესი ცხონებისათვის – გარეგნული თუ შინაგანი, მან მიუგო:
„ადამიანი ხეს ჰგავს. გარეგან, ხორციელ საქმიანობას გამოაქვს ფოთლები, სულიერს _ ნაყოფი. წმიდა წერილი გვასწავლის: „ყოველმან ხემან, რომელმან არა გამოიღოს ნაყოფი კეთილი, მოეკუეთოს და ცეცხლსა დაედუას” . აქედან ცხადია, რომ უპირველესია ნაყოფი, სულიერი ღვაწლი, მაგრამ ხეს ამ ნაყოფის დასაცავად ფოთლებიც სჭირდება”.

ღირსი აღათონი გარდაიცვალა 435 წელს. უკანასკნელი 3 დღის განმავლობაში მდუმარე და ჩაფიქრებული იჯდა, თითქოს რაღაცას უთვალთვალებსო. ბერებს უთხრა, საკუთარ თავს ვხედავო უფლის სამსჯავროზე. 

 - ამის თქმისთანავე წმიდანი აღესრულა.

## ლიტერატურა 
*„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 227
## რესურსები ინტერნეტში
*ღირსი აღათონ მეგვიპტელი
## სქოლიო 
კატეგორია:V საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 435
ნესტორი და ტრივიმი

**წმინდა მოწამენი ნესტორი და ტრივიმი** -  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, მათი ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 1 მარტი, ახალი სტილით - 14 მარტი. წმინდანები  მცირე აზიის პამფილიიდან იყვნენ. უსჯულო იმპერატორ დეციუსის მიერ ქრისტიანთა დევნის დროს (249-251) ისინი უშიშრად ქადაგებდნენ ქრისტეს სჯულს. აღმსარებლები შეიპყრეს, ხარის გამხმარი ძარღვებით სცემეს, ხეზე ჩამოკიდეს, სხეული დაუსერეს, მაგრამ სარწმუნოება ვერ გამოაცვლევინეს. ბოლოს ნესტორსა და ტრივიმს თავი მოჰკვეთეს.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 223-224

კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
რუსლანი და ლუდმილა

„**რუსლანი და ლუდმილა**“ () — ალექსანდრე პუშკინის პირველი პოემა, რომელიც დაწერილია რუსული ფოლკლორის ზღაპრული მოტივებით. ავტორმა იგი 1818-1820, ლიცეუმიდან გამოსვლისას დაწერა. ამ პოემაზე დაყრდნობით გლინკამ თავისი ერთ-ერთი ყევლაზე ცნობილი ოპერა დაწერა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* , ლესტერშირის სკოლის სიმფონიური ორკესტრი
* მოკლე შინაარსი 
* Belcanto.Ru. ოპერის შექმნის ისტორია
* სრული ლიბრეტო

კატეგორია:გამოცემული 1820
კატეგორია:ალექსანდრე პუშკინის ნაწარმოებები
ღების უღელტეხილი

**ღების უღელტეხილი** — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთი ოსეთი) საზღვარზე, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარეში, ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს რაჭის კავკასიონზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3461 მ. მიდამოები აგებულია პალეოზოური გრანიტოიდებით. მდინარე რიონის ზემოთს აკავშირებს მდინარე ურუხის აუზთან. დამახასიათებელია ნივალური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის უღელტეხილები
კატეგორია:კავკასიონის უღელტეხილები
ლერესი

**ლერესი** () — მდინარე სამხრეთ-აღმოსავლეთ გალისიაში, ესპანეთი. სიგრძე 60 კმ.  მდინარე გაივლის ესპანეთის 4 მუნიციპალიტეტს და ერთვის ატლანტის ოკეანეს, ქალაქ პონტევედრასთან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Rivers of Spain 

კატეგორია:ესპანეთის მდინარეები
მუდმივი ძრავა

thumb|
**მუდმივი ძრავა**, **მარადიული ძრავა**, **პერპეტუუმ მობილე** () — წარმოსახვითი მანქანა, რომელიც ერთხელ ამუშავებული შეასრულებდა მუშაობას განუსაზღვრელი დროის განმავლობაში, გარედან ენერგიის მიწოდების გარეშე. ასეთი ძრავა ეწინააღმდეგება ენერგიის მუდმივობისა და გარდაქმნის კანონს და შესაბამისად განუხორციელებელია. განუსაზღვრელი დროის განმავლობაში ამგვარი მანქანის მუშაობის შესაძლებლობა ნიშნავდა არაფრიდან ენერგიის მიღებას, ანუ მიღებული ენერგია მასზე დახარჯულ ენერგიაზე მეტია (მ. ქ. კ. > 100%-ზე).

## ისტორია
მუდმივი ძრავის პირველი პროექტები შეიქმნა XIII საუკუნეში (ვილარ დე ონეკური, 1245, ინგლისი; პიერ დე მარიკური, 1269, საფრანგეთი). მუდმივი ძრავის იდეა გავრცელდა XVI-XVII საუკუნეებში, მანქანურ წარმოებაზე გადასვლის ეპოქაში. XIX საუკუნემდე მუდმივი ძრავის პროექტების რაოდენობა იზრდებოდა. მისი შექმნის იდეამ მოიცვა არა მარტო ფანტაზიორ-თვითნასწავლები, რომლებიც ნაკლებად იცნობდნენ ფიზიკის საფუძვლებს, არამედ ზოგიერთი მეცნიერიც. 1775 წელს საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიამ უარი თქვა მუდმივი ძრავის პროექტების განხილვაზე.

## მუდმივი ძრავების თანამედროვე კლასიფიკაცია 
* **პირველი ტიპის მუდმივი ძრავა** — წარმოსახვითი მანქანა, რომელსაც შესწევს უნარი იმუშაოს საწვავის ან და სხვა ენერგო რესურსების გამოყენების გარეშე. მათი არსებობა ეწინააღმდეგება თერმოდინამიკის პირველ კანონს, აქედან გამომდინარე ამოქმედების ყველა მცდელობა განწირულია.
* **მეორე ტიპის მუდმივი ძრავა** — წარმოსახვითი მანქანა, რომელიც ამოქმედებისას  გარდაქმნიდა მთელ ენერგიას სითბურ ენერგიად, რომელსაც შთანთქამდა ირგვლივ მყოფი სუბსტანციებიდან. ეს კი ეწინააღმდეგება თერმოდინამიკის მეორე კანონს, აქედან გამომდინარე, ამოქმედების ყველა მცდელობა განწირულია.
* **მესამე ტიპის მუდმივი ძრავა** — წარმოსახვითი მანქანა, რომელიც გამორიცხავს ხახუნს, ხოლო მოძრაობა შესრულდება მასის ინერციიდან გამომდინარე. თუმცაღა შეუძლებელია ასეთი მანქანის შექმნა, რადგანაც ის იქნება მხოლოდ თავის თავის მამოძრავებელი. ეს ძალიან წააგავს პლანეტათა მოძრაობას, ხახუნი კოსმოსში ნულია, ხოლო პლანეტებს რამხელა მასა აქვთ თავად მოგეხსენებათ. აქედან გამომდინარე დიდი მასის წარმოსახვითი მანქანა უფრო მუშა უნდა იყოს ვიდრე მცირე ზომის. თუმცაღა ასეთი მანქანა იმოძრავებდა, მაგრამ მისგან ნებისმიერი ენერგიის მოტაცება მის მოძრაობას ან შეანელებდა ან საბოლოოდ დაასრულებდა. ერთადერთი ენერგიის რაოდენობა რომლის მიღებასაც ჩვენ შევსძლებთ ასეთი მექანიზმიდან ეს იქნება მაქსიმუმ ის ენერგია რომელსაც ჩავდებთ დასაწყისში მის ასამოქმედებლად.

1775 წელიდან პარიზის აკადემიამ მუდმივი ძრავების არარეალისტურობიდან გამომიდნარე გადაწყვიტა რომ აღარ მიეღო გამოგონების დაპატენტებაზე განცხადებები.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
* Universalis

## სქოლიო
კატეგორია:ფსევდო-მეცნიერებები
კატეგორია:მეცნიერული სპეკულაცია
კატეგორია:ჰიპოთეზური ტექნოლოგიები
კატეგორია:ენერგიის ჰიპოთეზური წყაროები
როსალიო კორტესი

**როსალიო კორტესი** (ესპ. *Rosalío Cortés*) ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი ნიკარაგუის მე-8 პრეზიდენტი. მან  გრეგორიო ხუარესთან ერთად შექმნა ხუნტა და სათავეში ჩაუდგა ნიკარაგუის მართვას.

კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
არაბული ციფრები

220px| thumb |არაბული ციფრები(ფონტი Sans-Serif)

**არაბული ციფრები** — ტრადიციული კრებულის სახელწოდება შემდგარი ათი ნიშნისგან: **0**, **1**, **2**, **3**, **4**, **5**, **6**, **7**, **8**, **9**; ახლა გამოიყენება მრავალ ქვეყანაში რიცხვების დასაწერად.

## ისტორია 
thumb|right|არაბული დამწერლობის ვარიანტიც არსებობს. ციფრების 4,5 და 6 ორი ვარიანტი არსებობს. მარცხინად - არაბული, მარჯვნიდან სპარსული.
thumb|არაბული რიცხვების მოხაზულობის წარმოქმნის ერთ-ერთი ლეგენდის თანახმად, ციფრის რიცხობრივი მნიშვნელობა შეესაბამება კუთხეების რაოდენობას.

არაბული ციფრები ინდოეთში გაჩნდა სავარაუდოდ V საუკუნეში. იმავე დროს გაჩნდა ციფრი „ნულის“ ფორმალიზება და ახსნა. ტრადიციული არაბული ციფრები არის ინდური ციფრების სახეცვლილი ვარიანიტი, რომელიც არაბულ დამწერლობაში გამოიყენება. 

ინდური სისტემით წერის ფართოდ გავრცელებას მაჰმადიანი მეცნიერი ალ-ხორეზმი ეწეოდა, მსოფლიოში ცნობილი წიგნის „ქითაბ ალ-ჯაბრ ვალ-მუკაბარას“ ავტორი.

არაბული ციფრები ევროპელებისთვის X—XIII საუკუნეებში გახდა ცნობილი. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* რომაული ციფრები

## სქოლიო
კატეგორია:ციფრები
კატეგორია:ნუმერაცია
კატეგორია:არაბული დამწერლობა
ფრანსისკო ბაკა

**ფრანსისკო ბაკა** (ესპ. *Francisco Baca*)  ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის მე-11 პრეზიდენტი. 

     

კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
თენგიზ ქართველიშვილი

**თენგიზ გიორგის ძე ქართველიშვილი**  (დ. 18 ოქტომბერი, 1945, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი მხატვარი.

## განათლება 
*1953-1960 წწ. სწავლობდა თბილისის 53-ე საშუალო სკოლაში
*1960-1969 წწ. თბილისის ი. ნიკოლაძის სამხატვრო სასწავლებელში
*1969-1974 წწ. თბილისი სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში

## კარიერა
*1973-1975 წწ. მუშაობდა თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრში მხატვარ-დეკორატორად.
*1975-1978 წწ. მუშაიბდა სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის სახალხო თეატრის და ანსამბლ “”გორდელას “ მთავარ მხატვრად, გაფორმებული აქვს თეატრალური სპექტაკლები.
*1978-1980 წწ. მუშაობდა შ. ამირანაშვილის სახ. საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში ექსპოზიციის განყოფილების გამგედ. 
*1980- წლიდან დღემდე არის ამ მუზეუმის სექტორის გამგე – მთავარი მხატვარი.

## ჯილდოები
წლების მანძილზე მონაწილეობს როგორც რესპუბლიკურ ასევე საკავშირო გამოფენებში,
*1983 წელს მიენიჭა წლის საუკეთესო მხატვრის წოდება და მედალი, 
გამოცემული აქვს 300-ზე მეტი პლაკატი , მოაწყო 8 პერსონალური გამოფენა როგორც საქართველოში ასევე საზღვარგარეთ.
*2001 წელის მიენიჭა ხელოვნების საერთაშორისო ფესტივალის პირველი ხარისხის პრემია და დიპლომი.
*2001 წლიდან არის ღირსების მედლის კავალერი.

## ნამუშევრები
1992-2001 წლებში მუშაობდა ფილმებზე როგორც დამდგმელი მხატვარი.
*1992-1993 “შემსრულებელი” რეჟისორი მიხო ბორაშვილი
*1995- “შიში” რეჟისორი ზ. სავანელი
*2001 წ. “ცარიელი სივრცე” რეჟისორი მიხო ბორაშვილი

მისი ბიოგრაფია შესულია წიგნში “ვინ ვინ არის“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Geocinema.ge 
* Art.gov.ge
* მხატვარ თენგიზ ქართველიშვილის აფიშებისა და პლაკატების კოლექციას ეროვნული არქივი დაიცავს

კატეგორია:ქართველი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
გრეგორიო ხუარესი

**გრეგორიო ხუარესი** (ესპ. *Gregorio Juárez*, დ. 1 მაისი, 1800, ლეონი — გ. 21 სექტემბერი, 1879) — ნიკარაგუის მე-8 პრეზიდენტი. მან როსალიო კორტესთან ერთად შექმნა ხუნტა და სათავეში ჩაუდგა ნიკარაგუის მართვას. 
     

კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1800
კატეგორია :გარდაცვლილი 21 სექტემბერი
კატეგორია :გარდაცვლილი 1879
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ედუარდო მონტიელი

**ედუარდო მონტიელი** (ესპ. . *Eduardo Montiel*) ნიკარაგუელი სამხედრო პირი და ნიკარაგუის 21-ე პრეზიდენტი

კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ფრანსისკო ბაკა იხო

**ფრანსისკო ბაკა იხო** () ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი და ნიკარაგუის 25-ე პრეზიდენტი

კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ორლოვკა

**ორლოვკა** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში (გორელოვკის თემი), მდებარეობს მდინარე ბუღდაშენის მარცხენა ნაპირას. ნინოწმინდა-გიუმრის საავტომობილო გზაზე. ზღვის დონიდან 2040 მეტრი. ნინოწმინდიდან 8 კილომეტრი. სოფელი 1840-იან წლებში გააშენეს რუსეთიდან გადმოსახლებულმა დუხობორებმა. სოფელში არის საჯარო სკოლა.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Heaven's Open

'''''Heaven's Open''''' — მაიკ ოლდფილდის მეთოთხმეტე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1991 წელს. ეს იყო მისი უკანასკნელი დისკი, გამოცემული ლეიბლზე Virgin. საგულისხმოა, რომ დისკზე ავტორის სახელად მითითებულია Michael Oldfield და არა Mike Oldfield.

## სიმღერების სია 
### მხარე 1
# Make Make – 4:18
# No Dream – 6:02
# Mr. Shame – 4:22
# Gimme Back – 4:12
# Heaven's Open – 4:31
### მხარე 2
# Music from the Balcony – 19:44

## სქოლიო 
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები
კატეგორია:1991 წლის ალბომები
კატეგორია:Virgin Records-ის ალბომები
The Songs of Distant Earth (ალბომი)

***The Songs of Distant Earth*** — მაიკ ოლდფილდის მე-16 სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1994 წელს. აღსანიშნავია, რომ ის დაიწერა არტურ კლარკის ამავე სახელწოდების რომანის გავლენით. ის მთლიანად ნიუ-ეიჯის ჟანრშია შექმნილი, რაც, ერთ მხრივ, იმ დროის მუსიკალურ ტენდენციებს პასუხობდა, მაგრამ, მეორე მხრივ, კრიტიკოსთა უარყოფითი შეფასებები, 1990-იანი წლებისათვის დამახასიათებელი სტანდარტული რიტმების გამო.

## სიმღერების სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე Tubular.net

## სქოლიო 
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები
კატეგორია:1994 წლის ალბომები
კატეგორია:Warner Music Group-ის ალბომები
კატეგორია:Reprise Records-ის ალბომები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური კონცეპტუალური ალბომები
კატეგორია:რომანებზე დაფუძნებული მუსიკა
Voyager (მაიკ ოლდფილდის ალბომი)

***Voyager*** — მაიკ ოლდფილდის მე-17 სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1996 წელს. წინა დისკისგან, The Songs of Distant Earth განსხვავებით, ნიუ ეიჯის ელემენტები მასში ნაკლებად არის, ის უფრო ტრადიციულ კელტურ მოტივებს იყენებს. ნაწილობრივ იგი ეფუძნება ცნობილ ირლანდიურ ხალხურ სიმღერებს.

ეს არის მუსიკოსის მიერ ლეიბლზე Warner Bros. Records გამოცემული რიგით პირველი დისკი, სამეულიდან.

## სიმღერების სია 
# The Song of the Sun – 4:32
# Celtic Rain – 4:41
# The Hero – 5:03
# Women of Ireland – 6:29
# The Voyager – 4:26
# She Moves Through the Fair – 4:06
# Dark Island – 5:43
# Wild Goose Flaps Its Wings – 5:04
# Flowers of the Forest – 6:03
# Mont St Michel – 12:18

## ჩარტები 
## სერტიფიცირებები
## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია საიტზე Tubular.net

## სქოლიო 
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები
კატეგორია:1996 წლის ალბომები
კატეგორია:Warner Music Group-ის ალბომები
თერმოდინამიკის პირველი კანონი

**თერმოდინამიკის პირველი კანონი** — თერმოდინამიკის სამი ძირითადი კანონიდან ერთი, წარმოადგენს ენერგიის მუდმივობის კანონს იმ სისტემისთვის, რომლისთვისაც განსაზღვრულ როლს თამაშობს სითბური ენერგია.

თერმოდინამიკის პირველი კანონი ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის შუა ხანებში. გერმანელი მეცნიერის ი. მაიერის, ინგლისელ ფიზიკოს ჯ. ჯოულისა და გერმანელი ფიზიკოს გ. გელმგოლცის მიერ. თერმოდინამიკის პირველი კანონის თანახმად, თერმოდინამიკურ სისტემას შეუძლია მუშაობის შეასრულება ან საკუთარი ენერგიის ან და გარე ენერგიების ხარჯზე. აქედან გამომდინარე თერმოდინამიკის პირველი კანონი შეუძლებელს ხდის მუდმივი ძრავების არსებობას.

## ფორმულირება 
# **ენერგიით, რომელსაც სისტემა სითბოს სახით იღებს, იცვლება არა მარტო მისი შინაგანი ენერგია, არამედ გამოიყენება გარე ძალების დასაძლევადაც.**
# **სისტემის შინაგანი ენერგიის ცვლილება ტოლია, შესრულებული მუშაობისა და სითბოს იმ რაოდენობი ჯამისა რომელიც სისტემაზე გადაეცემა.**

### თერმოდინამიკის პირველი კანონი 
''«სისტემის სრული ენერგიის ცვლილება კვაზისტატიკურ პროცესში ტოლია სითბოს ენერგიისა Q, მიღებულს სისტემა, ჯამში ენერგიის ცვლილებისა, დაკავშირებულს ნივთიერების რაოდენობისა N ქიმიური პოტენციალისას \mu, ასევე მუშაობისა A', რომელიც შესრულდა გარე ძალები დასაძლევად დაკლებულს მუშაობის იმ სიდიდისა A, რომელიც სისტემამ შეასრულა»'':

\Delta U = Q - A + \mu\Delta N + A'.

სითბოს მცირე რაოდენობის \delta Q, მცირე მუშაობის \delta A და შინაგანი ენერგიის dU მცირე ზრდის შემთხვევაში, თერმოდინამიკის პირველ კანონს ექნება შემდეგი სახე:

dU=\delta Q-\delta A+\mu dN+\delta A'. 

## შემთხვევები 
განვიხილოთ შემდეგი შემთხვევები:

# თუ \delta Q > 0, სითბო სისტემაშია მიმართული.
# თუ \delta Q , სითბო სისტემიდან გამოედინება.
# თუ \delta Q = 0, ადიბატური სისტემა.

თერმოდინამიკის პირველი კანონი:

ა) იზობარული პროცესისას

\Q = \Delta U + A

ბ) იზოქორული პროცესისას (A=0)

\Q = \Delta U = {m\over M} C\Delta T

გ) იზოთერმული პროცესისას (\Delta U=0)

\Q = A = {m\over M} R T ln {v1\over v2}

## იხილეთ აგრეთვე 
* თერმოდინამიკის მეორე კანონი
* თერმოდინამიკის მესამე კანონი

## რესურსები ინტერნეტში 
* თერმოდინამიკის პირველი კანონი ფარდობითობის თეორიაში

## სქოლიო
კატეგორია:სტატიკური ფიზიკა
კატეგორია:თერმოდინამიკა
Tubular Bells II

***Tubular Bells II*** — მაიკ ოლდფილდის მე-15 სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 1992 წელს. ეს არის ციკლის „Tubular Bells“ ერთგვარი გაგრძელება, რომელიც კომპოზიციური წყობით ახლოს არის ამ ციკლის წინამორბედ ალბომებთან. გამოსვლისთანავე მაიკმა განაცხადა, რომ უკმაყოფილო იყო წინა, პირველი ნაწილით, ამიტომ ცდილობდა, უფრო სრულყოფილი პიესა ჩაეწერა.

განსაკუთრებული წარმატება იქონია ალბომის სინგლმა „Sentinel“.

## სიმღერების სია 
## სქოლიო 
კატეგორია:მაიკ ოლდფილდის ალბომები
კატეგორია:1992 წლის ალბომები
კატეგორია:ალბომების სერიები
კატეგორია:Warner Music Group-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ტრევორ ჰორნის პროდიუსერობით
კატეგორია:Reprise Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ტომ ნიუმენის პროდიუსერობით
კარლოს ალბერტო ბრენეს ხარკინი

**კარლოს ალბერტო ბრენეს ხარკინი** ( დ. 1884 — გ. 1942) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 45-ე პრეზიდენტი ლიბერალური პარტიიდან. იგი პრეზიდენტად დანიშნა ანასტასიო სომოსა გარსიამ 1936 წლის 9 ივნისის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ და პრეზიდენტის პოსტზე იყო იქამდე, სანამ სომოსამ არ დაიკავა იგი 1937 წლის 1 იანვარს. კარლოს ბრენესი იყო სომოსა გარსიას მარიონეტული პრეზიდენტი. 

კატეგორია:დაბადებული 1884
კატეგორია:გარდაცვლილი 1942
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ნექტარიოს და ფილოთეოზ ათონელნი

**ნექტარიოს და ფილოთეოზ ათონელნი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 5 დეკემბერი, ახალი სტილით - 18 დეკემბერი. 

ღირსი ნექტარიოსი ბიტოლიაში, კოზმა და დამიანეს სავანეში მოღვაწე მამამ აღზარდა. ნეტარი წმიდა მთაზე აღიკვეცა ბერად, შემდეგ კი ღირს მამათა, ფილოთეოზ და დიონისე ათონელების მორჩილებაში იმყოფებოდა. წმიდა ნექტარიოსმა იობივით უდრტვინველად დაითმინა მძიმე ხორციელი სნეულებანი და 1500 წლის 5 დეკემბერს მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს. წმიდა მამის ოთხი წლის შემდეგ აღმოყვანებული უხრწნელი ნაწილები საოცარ კეთილსურნელებას აფრქვევდა.

ღირსი ფილოთეოზ ათონელი (XV), ღირსი ნექტარიოსის მოძღვარი, ათონზე, კარიესის სავანეში მოღვაწეობდა. წმიდა ცხოვრებისათვის მას უფლისგან განჭვრეტის ნიჭი მიემადლა.

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

კატეგორია:XV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
440 იტალიელი მოწამე

**წმინდა 440 იტალიელი მოწამე**  (გ. 579) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 2 მარტი, ახალი სტილით — 15 მარტი. იტალიელი წმინდანები ლანგობარდებმა (გერმანელთა ტომი) დახოცეს იმის გამო, რომ მათ თაყვანი არ სცეს კერპებს. წამებულთაგან მხოლოდ პრესვიტერ სანკტულის და გოსპიცი განდეგილის სახელებია ცნობილი.

## ლიტერატურა
* „წმინდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 228

კატეგორია:VI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 579
ვარდი ემილისათვის

"**ვარდი ემილისათვის**" () — ამერიკელი ავტორის უილიამ ფოლკნერის ნოველა, რომელიც პირველად გამოქვეყნდა 1930 წლის 30 აპრილს. ეს ამბავი ხდება თავად ფოლკნერის მიერ გამოგონილ ქალაქში – ჯეფერსონში, რომელიც მდებარეობს ასევე მის მიერ გამოგონილ მხარეში – იოკნაპატოფაში, მისისიპში. ეს იყო ფოლკნერის პირველი ნოველა, რომელიც სახალხო ჟურნალში გამოქვეყნდა.

კატეგორია:ამერიკული ნოველები
კატეგორია:1930 წლის ნოველები
კატეგორია:უილიამ ფოლკნერის ნოველები
ფოტოსფერო

[thumb|300 px|ფოტოსფერო - მზის ხილვადი დისკო. შესამჩნევია დამუქება ნაპირებისკენ და [მზის ლაქა|მზის ლაქები.]]

**ფოტოსფერო** — ვარსკვლავის ატმოსფეროს გამომსხივებელი ფენა, რომელშიც გამოსხივების უწყვეტი სპექტრის ნაკადი წარმოიშვება. ფოტოსფერო იძლევა ვარსკვლავის გამოსხივების ძირითად ნაწილს.

ფოტოსფერო არაგამჭირვალე (ოპტიკური სისქე \tau \approx 1), შთანთქავს ხოლო შემდეგ განმეორებით გამოასხივებს ენერგიას, რომელსაც ვარსკვლავის სირღმიდან იღებს. რადგან ფოტოსფეროს გამჭვირვალობა დაბალია, ენერგიის გადატანა კონვექციის გზით ხდება: მზის გვირგვინის შემთხვევაში იხილება როგორც ფოტოსფეროს გრანულირება, ე.ი. ნათელი ცხელი კონვექტიური გრანულების სახით. ფოტოსფეროს სირღმე დამოკიდებულია მისი გამჭვირვალობისა და, ამის შესაბამისად, სიმკვრივეზე. ფოტოსფეროს ტიპური სიღრმე შეადგენს: მზისთვის 300 კმ; თეთრი ვარსკვლავებისთვის (მთავარ თანმიმდევრობის) **A0V** სპექტრალური კლასით ~1000 კმ; G კლასის გიგანტებისთვის ~104—105 კმ, ე.ი. ვარსკვლავის დიამეტრზე გაცილებით ნაკლები.

thumb|300 px|მზის ატმოსფეროს ტემპერატურა და სიმკვრივე

ფოტოსფეროს ტემპერატურა სირღმისთანავე იზრდება, რაც მზის დისკოს ნაპირის ხილვად დამუქებას განაპირობებს. მზის ფოტოსფეროს ზედაპირზე აღინიშნება დაბალი ტემპერატურის კერები (1500 K) — მზის ლაქები.

ფოტოსფეროში ვარსკვლავის გამოსხივების უწყვეტი სპექტრი წარმოიშვება. ფოტოსფეროს თავზე ტემპერატურა და გამჭვირვალობა ვარსკვლავის ატმოსფეროს ქრომოსფეროში, რომელშიც ვარსკვლავის სპქეტრის შთანთქვის ზოლები ფორმირდება (მზის გვირგვინში), მომატებას იწყებს, გვირგვინის ზოგიერთ უბანში მილიონ გრადუსს აღწევს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფოტოსფეროს სურათები — მზის ყოველდღიური გამოსახულება 
* ფიზიკა. მცირე ენციკლოპედია*: საბჭოთა ენციკლოპედია, 1986
* ფოტოსფერო — მზის ენციკლოპედია 

კატეგორია:ვარსკვლავური ასტრონომია
კატეგორია:მზის აგებულობა
ბენხამინ ლაკაიო საკასა

**ბენხამინ ლაკაიო საკასა** (; დ. 27 ივნისი, 1893 — გ. 4 აპრილი, 1959) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 48-ე პრეზიდენტი. საკასა სამი თვის განმავლობაში ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას  და იყო ანასტასიო სომოსა გარსიას მარიონეტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია

კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ელექტრომაგნიტური ველი

**ელექტრომაგნიტური ველი** — ფიზიკური ველი რომელსაც წარმოქმნიან ელექტრული მუხტის მქონე სხეულები. ის გავლენას ახდენს დამუხტული ნაწილაკების მოძრაობაზე. ელექტრომაგნიტური ველი განსაზღვრავს ელექტრომაგნიტურ ურთიერთქმედებას, რომელიც წარმოადგენს ბუნებაში არსებული ოთხი ფუნდამენტური ურთიერთქმედებიდა ერთ-ერთს (გრავიტაციასთან, სუსტ და ძლიერ ურთიერთქმედებათან ერთად).

ელექტრომაგნიტური ველი შეიძლება წარმოდგენილი იქნას როგორც ელექტრული ველისა და მაგნიტური ველის კომბინაცია. ელექტრულ ველს აგენერირებენ უძრავი მუხტები, ხოლო მაგნიტური ველის წყაროა მოძრავი მუხტი (ელექტრული დენი). მუხტებისა და დენების ურთიერთქმედება ელექტრომაგნიტურ ველთან აღიწერება მაქსველის განტოლებებითა და ლორენცის ძალით. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ელექტრომაგნიტური გამოსხივება
* ელექტრომაგნიტური ტალღა
* მაქსველის განტოლებები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ელექტრომაგნიტური ველი – ენციკლოპედია ბრიტანიკა 

კატეგორია:ელექტროდინამიკა
კატეგორია:ელექტრომაგნიტური გამოსხივება
ლეონარდო არგუელიო ბარეტო

**ლეონარდო არგუელიო ბარეტო** (; დ. 29 აგვისტო, 1875 — გ. 15 დეკემბერი, 1947)  — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 47-ე პრეზიდენტი კონსტიტუციონალ-ლიბერალური პარტიიდან. რამდენიმე მცდელობის შემდეგ მან გაიმარჯვა არჩევნებში. მის ოცდაექვსდღიან პრეზიდენტობას ბოლო მოუღოს ანასტასიო სომოსა გარსიას, ნიკარაგუის რეალური მმართველის, მოწყობილმა სახელმწიფო გადატრიალებამ. 

## ცხოვრება
ლენარდო არგუელიო ბარეტო დაიბადა ნიკარაგუის ქალაქ ლეონში, სადაც მუშაობდა ექიმად. 1912 წელს იგი ჩაირიცხა ლიბერალურ პარტიაში. ასევე მონაწილეობას იღებდა 1926 წლის კონსტიტუციონალისტების ომში. არგუელიო მსახურობდა ეროვნული ასამბლეის პრეზიდენტად, ნიკარაგუის სახალხო განათლების, შინაგან და საგარეო საქმეთა მინისტრად. 

გარდა დიპლომატობისა და პოლიტიკური მოღვაწეობისა, არგუელიო ეწეოდა სამწერლობო მოღვაწეობას. იგი მონაწილეობდა 1936 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში, თუმცა დამარცხდა ანასტასიო სომოსათან პაექრობისას. შემდგომი, 1947 წლის, არჩევნებისთვის ყველას გასაკვირად სომოსამ ლიბერალური პარტიიდან პრეზიდენტობის კანდიდატად ლეონარდო არგუელიო დაასახელა, იმ პირობით თუ სომოსა გახდებოდა ეროვნული გვარდიის მეთაური. 

## რესპუბლიკის მეთაური
1947 წლის 1 მაისს ინაუგურაციაზე წარმოთქმული სიტყვიდან ჩანდა, რომ ახალარჩეული პრეზიდენტი არ იქნებოდა გენერალ სომოსას მარიონეტი. იმ დღიდან დაპირისპირება სომოსასა და არგუელიოს შორის იზრდება და მწვავე დაპირისპირებაში გადადის. მთავრობამ ამხილა ეროვნული გვარდიის დანაშაულებები და გამოაქვეყნა ანასტასიო სომოსას მიერ მისი პრეზიდენტობის დროს მითვისებული საკუთრებები. ამ პერიოდში გავრცელდა ხმები, რომ პრეზიდენტი შეეკრა სომოსას მოწინააღმდეგე სამხედროებს, ძმებ ფრანსისკო და ორასიო აგუირე ბაკას. ამ ყოველივემ გააშმაგა სომოსა, რომელსაც ოცნებად გადაექცა მთელი ნიკარაგუა დაემორჩილებინა. 

## ამბოხი და გადასახლება
1947 წლის 26 მაისს გენერალი ანასტასიო სომოსა გაუძღვა ამბოხებულებს პრეზიდენტის წინააღმდეგ იმ ბრალდებით, რომ მთავრობა შეთქმულიყო სომოსას წინააღმდეგ ეროვნული გვარდიის მეთაურობიდან გადასაყენებლად. კონგრესმა ლეონარდო არგუელიო ბარეტო პრეზიდენტობისთვის უუნაროდ და თანამდებობიდან გადაყენებულად სცნო. ბრალდებით-იგი ძირს უთხრიდა წესრიგს არმიაში. ასამბლეამ არგუელიოს შემცვლელად სომოსას მარიონეტი ბენხამინ ლაკაიო საკასა გამოაცხადა. 

არგუელიომ თავი შეაფარა მექსიკის საელჩოს, საიდანაც ექვსი თვის შემდეგ გადავიდა მექსიკაში პრეზიდენტის თანამდებობის დაუთმობლად. ძმებმა აგუირეებმა პანამის საელჩოს დახმარებით ვენესუელაში ჩააღწიეს. 

პრეზიდენტი არგუელიო მეხიკოში ჩასვლიდან მალევე 1947 წლის 15 სექტემბერს გარდაიცვალა. იგი დაკრძალულია მეხიკოში. 

კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1875
კატეგორია:გარდაცვლილი  15 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1947
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
ქსენია პეტერბურგელი

**ნეტარი ქსენია პეტერბურგელი** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 24 იანვარი, ახალი სტილით — 6 თებერვალი. იგი XIX საუკუნეში ცხოვრობდა სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთის მაშინდელ დედაქალაქში. მისი მეუღლე, მეფის კარის მომღერალი, 26 წლის იყო, როდესაც ცოდვათა მოუნანიებლად და უზიარებლად გარდაიცვალა. მწუხარებამ შესძრა ქსენიას გული და აი, სწორედ მაშინ მოუწოდა მას უფალმა ქრისტეს სალოსობისაკენ. თავისი სულიერი ღვაწლი რომ დაეფარა, წმიდანი შეშლილივით იქცეოდა, უცნაურ ტანსაცმელს იცმევდა, და გარდაცვლილი მეუღლის, ანდრიას სახელს იჩემებდა. ქონება ღარიბებს დაურიგა და არაფერი გააჩნდა იმ ტანსაცმლის გარდა, რომელიც ეცვა: საზრდელს კეთილი ადამიანები აწვდიდნენ. როდესაც სმოლენსკის სასაფლაოზე ქვითკირის ტაძრის მშენებლობა დაიწყეს, ქსენია ღამით მალულად ეზიდებოდა ტყიდან აგურებს: ეკლესიის აგებაშიც მონაწილეობდა და ხორცის მოუძლურებით სულსაც შეეწეოდა მუდმივი ლოცვის ღვაწლში. ხალხის უმეტესობა ვერ უგებდა წმიდანს და დასცინოდა. ნეტარი ქსენია მოთმინებით იტანდა წყენას და თავისი შეურაცხმყოფლების ცხონებას შესთხოვდა უფალს. დაუცხრომელი ღვაწლისთვის წმიდანის განჭვრეტის, სასწაულთქმედების და კურნების ნიჭი მიემადლა.

## ლიტერატურა
* „წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ. გვ. 112

კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:რუსი წმინდანები
კატეგორია:XIX საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი

**ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი** (; დ. 13 ოქტომბერი, 1872 — გ. 6 მაისი, 1950) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 49-ე პრეზიდენტი.  სამი წლის განმავლობაში. იგი პრეზიდენტის პოსტზე ყოფნისას გარდაიცვალა. მის მთავრობაში ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა მარიანო არგუელიო ვარგასს. 

ვიქტორ მანუელ რომან ი რეიესი (ასევე უწოდებდნენ ტ.ვ-ტიო ვიქტორი) იზიარებდა ხოსე სანტოს სელაიას სამხედრო ფილოსოფიას, რომელიც გერმანიის კაიზერის სამხერდო თვალთახედვის იდენტური იყო. ტიო ვიქტორი სომოსას ლიბერალ-ნაციონალისტური პარტიის წევრი იყო.

პრეზიდენტი ვიქტორ მანუელი ფილადელფიაში გარდაიცვალა. მან სასიკვდილო სარეცელთან, რომელიც გარშემორტყმული იყო შვილიშვილებით, ოჯახის წევრებითა და  რამდენიმე პოლიტიკოსით, ხელი მოაწერა ლიბერალური და კონსერვატული პარტიების კოალიციურ შეთანხმებას. პრეზიდენტი დაეხმარა პოლიტიკურ უმცირესობებს ეროვნულ კონგრესში შეეღწიათ. 

კატეგორია:დაბადებული 13 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი  6 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
მანუელ ფერნანდო სურიტა

**მანუელ ფერნანდო სურიტა** ()  ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის       პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი ერთი დღის განმავლობაში. 

სურიტა მოგვიანებით თავმჯდომარეობდა ნიკარაგუის დეპუტატთა საბჭოებს. 1956 წელს, გარდაცვლილი ანასტასიო სომოსას დაკრძალვას ხელმძღვანელობდა.

1958 წელს სურიტას ნიკარგუის ელჩად დანიშნავენ ესპანეთში. 

კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
რენე ჩიკ გუტიერესი

**რენე ჩიკ გუტიერესი** (; დ. 23 ნოემბერი, 1909, ლეონი, ნიკარაგუა — გ. 3 აგვისტო, 1966)  — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 52-ე პრეზიდენტი. ლუის სომოსა დებაილეს მარიონეტი 1963 წლის 1 მაისიდან 1966 წლის 3 აგვისტომდე, იყო ნიკარაგუის პრეზიდენტი. გარდაცვალებამდე რამდენიმე ხნით ადრე ეწვია აშშ-ს, სადაც შეხვდა ქვეყნის პრეზიდენტ ლინდონ ჯონსონს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 23 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1909
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები
ორლანდო მონტენეგრო მედრანო

**ორლანდო მონტენეგრო მედრანო** (;  დ. 15 მაისი, 1920  — გ. 29 ოქტომბერი, 1988)  ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის  დროებითი პრეზიდენტი 1966 წელს. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ორლანდო მონტენეგრო მედრანო geni.com-ზე

კატეგორია:დაბადებული  15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი   29 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ლუის სომოსა დებაილე

**ლუის სომოსა დებაილე** (; დ. 18 ნოემბერი, 1922 — გ. 13 აპრილი, 1967) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის 51-ე პრეზიდენტი. ანასტასიო სომოსა გარსიას შვილი, 7 წლის განმავლობაში, სიცოცხლის ბოლომდე იყო ნიკარაგუის დიქტატორი. ლეონში დაბადებულ ლუის სომოსას ლეონის სახელმწიფო უნივერსიტეტში მიუღია უმაღლესი განათლება.

მამის მკვლელობის შემდეგ ლუის სომოსა გახდა ნიაკარგუის დროებითი პრეზიდენტი და იმავე წლის ბოლოს აირჩიეს ნიაკარგუის პრეზიდენტად. ლუისის მმართველობა იყო მეტად რბილი ვიდრე მამამისის. თუმცა სამოქალაქო თავისუფლება კვლავ შეზღუდული იყო და კორუფცია კიდევ უფრო გაძლიერდა. 

მისი ძმა ანასტასიო სომოსა დებაილე უძღვებოდა ეროვნულ გვარდიას, რითაც ქვეყანაში ყველაზე ძლიერი ხელისუფლად გადაიქცა, თავისი ძმის შემდეგ. თუმცა რეალური მმართველი მაინც ლუის სომოსა დებაილე იყო, სანამ 1963 წლის 13 აპრილს არ გარდაიცვალა მანაგუაში, გულის ინფარქტით. 

ლუის სომოსას მმართველობისას ნიკარაგუა წარმოადგენდა ცენტრალურ ქვეყანას ცენტრალური ამერიკის საერთო ბაზრის შესაქმნელად. 

კატეგორია:დაბადებული 18 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ელექტროდინამიკა

**ელექტროდინამიკა** — ფიზიკის ნაწილი, რომლის გავლენის ქვეშ ექცევა ყველა ის სფერო რომელიც ელექტრონთან არის დაკავშირებული. 
*თავისუფალი ელექტრონების სტაციონარ მდგომარეობას სწავლობს **ელექტროსტატიკა**. 
*ელექტრონების მოწესრიგებულ გადაადგილებას ერთი მიმართულებიდან მეორეში განიხილავს **მუდმივი ელექტრული დენი**. 
*ლითონის გამტარში ელექტრონების მოძრაობისას წარმოქმნილ მაგნიტურ ველს - **დენების მაგნიტური ველი**. 
*ელექტრონების ცვლადი მოძრაობისას წარმოქმნილ ძალებს შეისწავლის **ელექტრომაგნიტური ინდუქცია**.

## იხილეთ აგრეთვე
*კვანტური ელექტროდინამიკა

## რესურსები ინტერნეტში
* სტატია*ელექტროდინამიკა* ფიზიკის ენციკლოპედიაში

*
დინამიკა (მექანიკა)

**დინამიკა** () — მექანიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის მატერიალურ სხეულთა მოძრაობას მათზე მოდებული ძალების ზეგავლენით. დინამიკას საფუძლად უდევს ნიუტონის კანონები, რომელთაგან, როგორც შედეგი, მიიღება დინამიკის ამოცანათა ამოხსნისათვის აუცილებელი ყველა განტოლება და თეორემა.

დინამიკაში განიხილავენ ამოცანათა 2 ტიპს. პირველი ტიპის ამოცანებში განსაზღვრავენ სხეულზე მოქმედ ძალებს, თუ ცნობილია მისი მოძრაობის ხასიათი. ასეთი ამოცანის ამოხსნის კლასიკური მაგალითია ნიუტონის მიერ მსოფლიო მიზიდულობის კანონის აღმოჩენა. მეორე ტიპის ამოცანებში განსაზღვრავენ სხეულის მოძრაობის კანონს, თუ ცნობილია მასზე მოქმედი ძალები. ამ სახის ამოცანათა ამოხსნისას აუცილებელია ე. წ. საწყისი პირობების, ე. ი. სხეულის მდებარეობისა და სიჩქარის ცოდნა მისი მოძრაობის საწყის მომენტში.

მექანიკური სისტემის მოძრაობის შესწავლისას ხშირად იყენებენ დინამიკის ზოგად თეორემებს, რომლებიც ნიუტონის კანონების უშუალო შედეგია; მათ მიეკუთვნება თეორემები ინერციის ცენტრის მოძრაობის შესახებ და სისტემის მოძრაობის რაოდენობისა, მოძრაობის რაოდენობის მომენტისა და კინეტიკური ენერგიის ცვლილების შესახებ.

დინამიკის ძირითადი განტოლებების მიღება შესაძლებელია მექანიკის სხვადასხვა პრინციპზე დაყრდნობით. დინამიკის ძირითადი განტოლებები მართებულია მხოლოდ ათვლის ინერციული სისტემის მიმართ მოძრაობის შესწავლისას; როდესაც მოძრაობას შეისწავლიან ათვლის არაინერციული სისტემის მიმართ, გარდა იმ ძალებისა, რომლებიც სხეულთა ურთიერთქმედებას აღწერენ, ნიუტონის კანონებში საჭირო ხდება ინერციის ძალების დამატება. ასეთი ამოცანები წარმოიშობა დედამიწის ზედაპირის მიმართ სხეულთა მოძრაობაზე მისი ბრუნვის გავლენის შესწავლისას, აგრეთვე მოძრავ ობიექტებზე დადგმულ სხვადასხვა ხელსაწყოსა და მოწყობილობაზე მოძრაობის შესწავლისას.

ძალთა მოქმედებით სხეულთა მოძრაობის შესწავლის ზოგად მეთოდებთან ერთად განიხილება სპეციალური ამოცანები: გიროსკოპის თეორია, მექანიკური რხევების თეორია, მოძრაობის მდგრადობის თეორია, დარტყმის თეორია, ცვლადი მასის სხეულის მექანიკა და სხვა. დინამიკის კანონების  მეშვეობით შეისწავლიან აგრეთვე უწყვეტ სხეულთა მოძრაობას. ბოლოს, კონკრეტული ობიექტების მოძრაობის შესწავლისას დინამიკის მეთოდების გამოყენების შედეგად, წარმოიშვა სპეციალური დისციპლინები: ცის მექანიკა, გარეგანი ბალისტიკა, ავტომობილის, თვითმფრინავის დინამიკა, რაკეტების დინამიკა და სხვა.

დინამიკის კლასიკურ კანონებს დიდი მნიშვნელობა აქვს თანამედროვე ბუნებისმეტყველებისა და ტექნიკისათვის, მაგრამ ისინი მართებული აღარ არის მიკროსკოპული ობიექტებისათვის, რომელთა მოძრაობის ხასიათი ექვემდებარება სხვა კანონებს.

## ლიტერატურა
ლორენსო გერერო გუტიერესი

** ლორენსო გერერო გუტიერესი** (; დ. 1900 - გ. 1981) — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის  53-ე პრეზიდენტი. 1956-1963  წლებში ლუის სომოსა დებაილეს ადმინისტრაციაში ეკავა ნიკარაგუის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
ფრანსისკო ურკუიო

**ფრანსისკო ურკუიო მილანიოსი** (; დ. 30 ივლისი, 1915 — გ. 14 სექტემბერი, 2001)  — ნიკარაგუელი პოლიტიკოსი, ნიკარაგუის დროებითი პრეზიდენტი.  მას 1974-1979 წლებში ეკავა ნიკარაგუის ვიცე-პრეზიდენტის თანამდებობა ანასტასიო სომოსა დებაილეს ადმინისტრაციაში. 

ფრანსისკო  ურკუიო მხოლოდ ერთი დღის განმავლობაში, 1979 წლის 17 და 18 ივლისში, ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას, სომოსა დებაილეს გადადგომის შემდეგ. სომოსას გაქცევის შემდეგ მან მოინდომა დარჩენილი ვადით ეპრეზიდენტა. ამან გამოიწვია სანდინისტების გაშმაგება და 18 ივნისს იგი გვატემალაში გაიქცა ნიკარაგუიდან, რომელსაც სანდინისტური ძალები მართავდნენ. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1915
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2001
კატეგორია:ნიკარაგუის პრეზიდენტები
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
ჰემელი პაფლაგონელი

**წმიდა მოწამე ჰემელი პაფლაგონელი** (გ. 361) — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 10 დეკემბერი, ახალი სტილით - 23 დეკემბერი. წმინდა მოწამე იმპერატორ იულიანე განდგომილის (361-363) გაბედული მხილებისთვის აწამეს გალატიის ქალაქ ანკვირიაში, გაატყავეს და ჯვარზე მიამსჭვალეს.

## ლიტერატურა 
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 361
წმინდა ხარიტინა

**წმინდა მოწამე ხარიტინა** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე  არის ძველი სტილით 5 ოქტომბერი, ახალი სტილით — 18 ოქტომბერი. იგი ჯერ კიდევ ყრმა იყო, როდესაც დაობლდა. მისი აღზრდა კეთილმსახურმა ქრისტიანმა, კლავდიუსმა იტვირთა. კლავდიუსს ღვიძლი შვილივით შეუყვარდა ღვთისმოშიში გოგონა. მან ხარიტინას გამოუყო ოთახი, სადაც ქრისტიანი ასულები იკრიბებოდნენ. მათგან უფროსები წმიდანს საღვთო სჯულს ასწავლიდნენ, მოძღვრავდნენ, უმცროსები კი თავად ხარიტინასგან სწავლობდნენ. ამ დროს დიოკლეტიანემ (284-305) მართლმორწმუნეთა დევნა დაიწყო. ქრისტიანთა შესაპყრობად გაგზავნილი მეომრები ხარიტინასაც მიადგნენ, კლავდიუსს ქვითინი წასკდა, მკერდში ჩაიკრა ქალწული და მზად იყო სიცოცხლეც კი გაეწირა შვილობილის გადასარჩენად. მაგრამ ხარიტინამ თვითონ თხოვა მამობილს:  იგი ჩაბარდა გულსასტიკ მხედრებს, კლავდიუსი კი თან მიჰყვებოდა შვილობილს და აცრემლებული სთხოვდა: 

სამსჯავროზე მსაჯულმა დომიციანემ ხარიტინას ამპარტავანი და სხვების გამხრწნელი კერპი ქრისტიანი უწოდა. ამაზე ქალწულმა მიუგო:  დომიციანემ რისხვა დაიოკა და ქრისტეს მხევალს მოსთხოვა, მისი განდგომით შეურაცხყოფილი ღვთაებების გული მოელბო; თან წყალობა აღუთქვა. მაშინ მარტვილმა ზეცად აღაპყრო თვალები და წარმოთქვა: . მოთმინებიდან გამოსულმა მსაჯულმა ქალწულის აბუჩად აგდება დაიწყო - თმები მოაკვეცა, მაგრამ ნეტარს იგი იმავ წამს კვლავ წამოეზარდა; შემდეგ წმიდანი ცეცხლითა და მახვილით აწამეს, ზღვაშიც ჩააგდეს, მაგრამ უვნებლად გადარჩა. ბოლოს ქრისტეს ტარიგმა ილოცა და მშვიდობით შეჰვედრა სული უფალს (სავარაუდოა, რომ ეს მოხდა 304 წელს).

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი IV, თბილისი, 2003 წ.

კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 304