Pollice Verso (ჟერომი)

***„Pollice Verso“*** (ლათინურიდან თარგმნ.: *ამობრუნებული ცერა*) — ფრანგი მხატვრის, ჟან-ლეონ ჟერომის 1872 წლის ფერწერული ნამუშევარი. მასზე ჩანს რომაული ჟესტი რომელმაც ნამუშევარს სახელი შესძინა, რომელსაც სურათზე გამოსახული ფიგურები გამარჯვებულ გლადიატორს ანიშნებენ.

*Pollice verso*-ს ჟესტს ნახატში კოლოსეუმის რიგებში მსხდარი მაყურებლები და ვესტალები გამარჯვებულ მურმილოს უჩვენებენ, ხოლო დამარცხებული რეტიარი ორ თითს სწევს, რომ შეწყალება ითხოვოს. ნამუშევარი ინსპირაციის წყარო გახდა 2000 წლის ფილმ „გლადიატორისათვის“, სადაც კომოდუსი ფილმის მთავარი პერსონაჟის, მაქსიმუსის შესაწყალებლად აბრუნებულ ცერა თითს აჩვენებს.
## ნამუშევარი 
გლადიატორებთან, ვესტალებთან და მაყურებლებთან ერთად ნახატზე გამოსახულია იმპერატორი, რომელიც საკუთარ ლოჟაში ზის.

ალექსანდრე ტურნი სტიუარტმა ნამუშევარი მხატვრისაგან 80 000 ფრანკის ფასად შეიძინა, რამაც *„Pollice Verso“* იმ დროისათვის ჟერომის ყველაზე ძვირად გაყიდულ ნახატად აქცია. სტიუარტმა შენაძენი ნიუ-იორკში გამოფინა. ის ამჟამად ფინიქსის ხელოვნების მუზეუმში, არიზონაში ინახება.

File:Jean-Leon Gerome Pollice Verso (cropped2).jpg|დეტალი: ვესტალის ქალწულები დამარცხებული გლადიატორის სიკვდილს მოითხოვენ

### ისტორიული კონტექსტი 
ნამუშევარმა დახატვისთანავე გამოიწვია დიდი დისკუსია ჟერომის მიერ გამოყენებული ამობრუნებული ცერა თითის ჟესტის სისწორის ირგვლივ. 1879 წელს გამოქვეყნებულმა 26 გვერდიანმა პამფლეტმა, *„„Pollice Verso“: დიდი პატივით ეძღვნება კლასიკურ ხელოვნებაში გამოსახული სიმართლის მოყვარულებს“*, გააერთიანა ყველა ის მტკიცებულება რომელიც ნამუშევრის სისწორის მომხრეებსა და უარმყოფებს გააჩნდათ, და თან დაურთო თავად მხატვრის წერილი, რომელიც 1878 წლის 8 დეკემბრით თარიღდება. 

დისკუსიას სწორი პასუხისათვის დღემდე ვერ მიუგნია - თუ ზუსტად რას გამოხატავდა ის ჟესტი, რომელსაც *pollice verso* ეწოდებოდა, კვლავ უცნობია. ანტიკური რომის ისტორიულ, არქეოლოგიურ და ლიტერატურულ წყაროებზე დაყრდნობით, ჯერ კიდევ არ ვიცით ცერა თითი პოზიტიური ან ნეგატიური შეფასების საჩვენებლად აბრუნებული იყო, ამობრუნებული, ჰორიზონტალურად დაჭერილი თუ მუშტში დამალული.  ჟერომის ნამუშევარმა დანერგა ის იდეა, რომ დამარცხებული გლადიატორისათვის აბრუნებული ცერა სიცოცხლის შენარჩუნებას, ხოლო ამობრუნებული - სიკვდილის განაჩენს ნიშნავდა.

*„Pollice Verso“*-ს კოლოსეუმის არქიტექტურა რეალობასთან შესაბამისი, ხოლო გლადიატორების აბჯარი პომპეიში ნაპოვნი აბჯრების მსგავსია, თუმცა მურმილოს სამოსში მცირე ისტორიული აცდენები შეიმჩნევა. ჟერომის მიერ გამოსახული სისხლმოწყურებული ვესტალის ქალწულების პორტრეტი შესაძლოა ანტიკური ქრისტიანი ავტორის, პრუდენტის ჩანაწერებს ეყრდნობოდეს, რომელიც დიდად უკმაყოფილო იყო არენაზე დატრიალებული სისხლისღვრით:

### გავლენა კინემატოგრაფიაზე 
ჟერომის ნამუშევრებს (მათ შორის მის ადრეულ *„Ave Caesar! Morituri te Salutant“*) დიდი გავლენა ჰქონდა ყველა დროის კინორეჟისორების მიერ დანახული ანტიკური სამყაროს სცენებზე. კონკრეტულად ეს ნახატი რეჟისორ რიდლი სკოტის მამოძრავებელ ძალად იქცა - მას ფილმ *„გლადიატორის“* სცენარის წაკითხვამდე პროდიუსერებმა ნამუშევრის რეპროდუქცია ანახეს. ამ მომენტის შესახებ რეჟისორმა განაცხადა: „სურათში მე რომის იმპერიის სრული ღირსება და ბოროტება დავინახე. ფილმით მაშინვე დავინტერესდი.“
## ქანდაკება 
ოცდაათ წელს გადაცილებული ჟერომი მოქანდაკეობამ გაიტაცა. მისი პირველი ნამუშევარი დიდ ბრინჯაოს გლადიატორს წარმოადგენდა, რომელსაც მსხვერპლზე ფეხი ედგა, და რომლის ფიგურაც *„Pollice Verso“*-დან იყო აღებული. ქანდაკება პირველად 1878 წელს, პარიზში, მსოფლიო გამოფენაზე გამოჩნდა. მხატვრის სიკვდილის შემდეგ, 1909 წელს, მისმა სიძე ემე მორომ შექმნა ფიგურა - *„ჟერომი ძერწავს „გლადიატორებს“: მონუმენტი ჟერომისათვის“* რომელიც შედგებოდა ჟერომის ქანდაკების ახალი ასლისა და მოროს წარმოდგენილი მომუშავე მოქანდაკის ფიგურისაგან. მოროს ქანდაკება ორსეს მუზეუმში, პარიზში ინახება. 
## გალერეა

File:Pollice Verso--pamphlet--Paris--1879.jpg|მთავარი გვერდი ილუსტრაციით, პამფლეტიდან: *„Pollice Verso“: დიდი პატივით ეძღვნება კლასიკურ ხელოვნებაში გამოსახული სიმართლის მოყვარულებს“*, 1879.
File:Jean-Leon Gerome Pollice Verso (cropped3).jpg|დეტალი: გლადიატორები
File:Gerome The Gladiators bronze 1878--photogravure Goupil c1892.jpg|*„გლადიატორები“*, ბრინჯაო, 1878, ჟან-ლეონ ჟერომის ავტორობით; ფოტოგრავიურა, Goupil,  1892
File:Gérôme gladiateur.JPG|*„ჟერომი ძერწავს „გლადიატორებს“: მონუმენტი ჟერომისათვის“*, 1909, ემე მოროს ავტორობით, ორსეს მუზეუმი
File:Gérôme exécutant les Gladiateurs (cropped).jpg|სხვა პერსპექტივიდან დანახული მოროს ქანდაკება
File:Ave Caesar Morituri te Salutant (Gérôme) 01.jpg|Ave Imperator, morituri te salutant|*„Ave Caesar! Morituri te Salutant“*, 1859, ჟან-ლეონ ჟერომის ავტორობით, იელის უნივერსიტეტის ხელოვნების გალერეა

## ლიტერატურა
* Anthony Corbeill. "Thumbs in Ancient Rome: Pollex as Index" in *Memoirs of the American Academy in Rome* 42, 1997, pp.&nbsp;61–81.
* Anthony Corbeill. *Nature Embodied: Gesture in Ancient Rome*, Princeton University Press, 2004. 978-0-691-07494-8
## სქოლიო
კატეგორია:1872 წლის ნახატები