აზერბაიჯანული საქორწილო ტრადიცია

[მინი|[აზიმ აზიმზადე|აზიმ აზიმზადეს ნახატი "ქორწილი". 1930]]
**აზერბაიჯანული საქორწილო ტრადიცია** აზერბაიჯანელი ხალხის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი და საზეიმო ოჯახური ცერემონიაა. ის რთული და მრავალეტაპიანია, დაკავშირებულია მრავალი რიტუალის სავალდებულო შესრულებასთან. ძველი აზერბაიჯანული ქორწილი არის რიტუალების ციკლი, რომელიც დიდხანს გრძელდებოდა და მოითხოვდა მნიშვნელოვან მატერიალურ ხარჯებს.

თავად ქორწილი სამი ეტაპისგან შედგება: ქორწინებამდელი პერიოდი (მაჭანკლობა, ნიშნობა), ქორწილი და ქორწილის შემდგომი პერიოდი. აზერბაიჯანელი ხალხის საქორწინო ელემენტებმა გავლენა მოახდინა აზერბაიჯანში მცხოვრები სხვა ხალხების კულტურაზეც.

## წესები 
დაქორწინების შესახებ დამოუკიდებელი გადაწყვეტილების მიღების შემდეგ, ფორმალური საქორწინო პროცედურა იწყება. მნიშვნელოვანია პატარძლის მშობლების წინასწარი თანხმობის მიღება („სიოზ ქესდი“).

ქორწილის პირველი პირობაა ისეთი წეს-ჩვეულებები, როგორიცაა „ყიზ გიორმა“ ანუ საპატარძლოს ნახვა და მისი მოწონება. ამ ეტაპის მონაწილეები, როგორც წესი, ქალები არიან. ბიჭის უახლოესი ნათესავები, რომლებიც აპირებენ დაქორწინებას, იწყებენ ინფორმაციის შეგროვებას გოგონას, მისი მშობლების, მისი რჩეულის მთელი ოჯახის შესახებ.

### მაჭანკლობა 
საქმროს არჩევანის დამტკიცების შემდეგ, გოგონას სახლში მაჭანკლების გაგზავნის დღე ინიშნება.

მაჭანკლობაში მონაწილეობენ საქმროს ყველაზე პატივსაცემი, უფროსი ნათესავები და უარის მიღება მნიშვნელოვანი დარტყმა იქნება ამ ადამიანების პრესტიჟისთვის. წინასწარი თანხმობის მისაღებად, როგორც წესი, პატარძლის სახლში აგზავნიან საქმროს ერთ-ერთ ხანდაზმულ ნათესავს ან მის უფროს დას. ადრე ტრადიციის მიხედვით ბევრი უარის მიღების შემთხვევაში ოჯახი ეშვებოდა გოგონას, დროთა განმავლობაში ეს წესი მნიშვნელოვნად გამარტივდა. ამაში მთავარი როლი ითამაშა იმან, რომ მომავალი ცხოვრების პარტნიორის არჩევა ახალგაზრდებისთვის თანაბარ და პირად საქმედ იქცა.

მაჭანკლობის დღის დანიშვნისას ცდილობენ ეს დღე ერთ-ერთ წარმატებულ დღედ აქციონ, ანუ ცდილობენ ეს დღე იყოს სურვილების ასრულების დღედ. ძველი რწმენის თანახმად, ბიჭის სახლიდან გოგოს სახლში მიმავალ მაჭანკლებს ბნელი ძალები უერთდებოდნენ გზაში, ცდილობდნენ ხელი შეეშალათ კეთილი საქმის განხორციელებაში, ცდილობდნენ ისე გაეკეთბინათ, რომ მათთვის უარი ეთქვათ და უკან დაბრუნებულიყვნენ. აქედან გამომდინარე ხალხმა ნემსის მიმაგრება დაიწყო სახლის კარსა და მის მიმდებარე კედლებზე. ბოროტი ძალები, ნემსით შეშინებულნი, ვითომ, ვერ ბედავდნენ ამ სახლის ტერიტორიაზე გავლას და ვერ უერთდებოდნენ გოგონას სახლისკენ მიმავალ მაჭანკლებს.

### ქორწილი და შემდგომი პერიოდი 
ქორწილამდე რამდენიმე დღით ადრე იმართება ცერემონია სახლის მორთვის ცერემონია. ამ დღეს პატარძლის მზითევი გადააქვთ სიძის სახლში. ამ ჩვეულების მთავარი მიზანია ახალგაზრდა წყვილს მიაწოდოს ყველაფერი, რაც აუცილებელია ერთად ცხოვრების დასაწყებად. ამიტომ მზითვებში მთავარი ადგილი უკავია ავეჯს, ჭურჭელს, საყოფაცხოვრებო ნივთებს.

როგორც წესი, იმართება ორი ქორწილი - გოგოს მხარისა და ბიჭის მხარის. ქორწილში ჩვეულებრივ უკრავენ ტრადიციულ მუსიკას.

ქორწილის მეორე დღეს დილით საქმროს სახლში ცეკვებია. ზოგიერთ სოფელში დღემდე შემორჩენილია ქორწილში ორთაბრძოლის მოწყობის ჩვეულება. პატარძლის ორივე ხელს ბრტყელი თეთრი ან წითელი სახოცით კრავენ, რომლის ქვეშაც იდება ფული, რომელსაც რძალ-საქმროს „იენგე“ ართმევს და საქორწინო ღამის წინა დღეს პატარძალს ხელებს უხსნის.

ქორწილიდან რამდენიმე დღეში ტარდება ცერემონია „უზე ჩიხდი“ (ხალხში გამოსვლა). წარსულში, ტრადიციის თანახმად, ახალგაზრდა რძალი ქორწილიდან ერთი თვის განმავლობაში არ ტოვებდა ეზოს, პირველი რამდენიმე დღის განმავლობაში კი ოთახიდან არ გამოდიოდა. ერთი კვირა არ ელაპარაკებოდა მამამთილსა და დედამთილს. „უზე ჩიხდის“ ცერემონიის შემდეგ მის სახლში იკრიბებიან პატარძლის (დედ-მამის გარეშე) და საქმროს უახლოესი ნათესავები, ულოცავენ ახალდაქორწინებულებს გაბედნიერებას, ჩუქნიან ძვირფას საჩუქრებს ან გადასცემენ ფულს

## თანამედროვე პერიოდი 
მიუხედავად მნიშვნელოვანი ტრადიციონალიზმისა, ბოლო ათწლეულების განმავლობაში აზერბაიჯანულმა ქორწილმა გარკვეული ცვლილებები განიცადა. ამგვარად, ფართოდ გავრცელდა ახალგაზრდების ფოტო და ვიდეო გადაღება ქორწილის დღეს, თეთრი კაბის ჩაცმა. საგრძნობლად შერბილდა ახალგაზრდების ურთიერთობის წარმოჩენა ქორწილამდე. საქმროს და ზოგჯერ პატარძალს შეუძლიათ სტუმრებთან ერთად საქორწილო სუფრაზე დასხდნენ.  ყველა ეს ცვლილება განსაკუთრებით დინამიურია ქალაქურ ქორწილში. ასევე შემცირდა ქორწილის ხანგრძლივობა. თუ ადრე აზერბაიჯანული ქორწილი გრძელდებოდა 3-დან 7 დღემდე, დღეს ის ჩვეულებრივ იმართება ერთ დღეში.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
კატეგორია:ქორწინება