open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
World Magnetic Tour

**World Magnetic Tour** იყო ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის 2008 — 2010 წლებში გამართული საკონცერტო ტურნე. იგი ჩატარდა მათი მეცხრე სტუდიური ალბომის, *Death Magnetic*, მხარდასაჭერად, რომელიც გამოვიდა 2008 წლის 9 სექტემბერს.

ოფიციალურად, ტურნე დაიწყო 2008 წლის ოქტომბერში, აშშ-ის შტატ არიზონაში, ქალაქ გრენდეილში, რამდენიმე სარეკლამო შოუსა შემდეგ ევროპასა და აშშ-ში. 2010 წლის სექტემბრისთვის ტურნეს უკვე უმასპინძლეს ევროპამ, აზიამ, ოკეანეთმა, ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკამ.

ტურნე დამთავრდა 2010 წლის 21 ნოემბერს, სამი შოუთი მელბურნში. ტურნე ყველაზე წარმატებული აღმოჩნდა მეტალიკისათვის. ამასთანავე, ტურნემ დაიკავა მეჩვიდმეტე ადგილი ყველა დროის ყველაზე შემოსავლიან ტურნეებს შორის.

ჟურნალის *Pollstar* მიხედვით, World Magnetic Tour იყო 2009 წლის მეათე ყველაზე შემოსავლიანი ტურნე 89.1 მილიონი აშშ-ის დოლარით 78 შოუდან, ხოლო 2010 წელს, 110.1 მილიონი დოლარით, გადაინაცვლა მეხუთე პოზიციაზე წლის ყველაზე შემოსავლიან ტურნეებს შორის. საერთო ჯამში, ტურნეს შემოსავალმა შეადგინა 217 245 629 დოლარი 166 შოუდან ორი წლის განმავლობაში, რომელსაც დაესწრო 2.6 მილიონზე მეტი ადამიანი.

## სიმღერების სია 
## პერსონალი 
* ჯეიმზ ჰეტფილდი&nbsp;— წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა;
* კირკ ჰემეტი&nbsp;— წამყვანი გიტარა, დამატებითი ვოკალი;
* ლარს ულრიხი&nbsp;— დასარტყმელი საკრავები;
* რობერტ ტრუჰილო&nbsp;— ბას-გიტარა, დამატებითი ვოკალი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მეტალიკის ოფიციალური საიტი
* 
* MetOnTour.com
* LiveMetallica.com

## სქოლიო 
კატეგორია:მეტალიკის ტურნეები
კატეგორია:2008 წლის საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:2009 წლის საკონცერტო ტურნეები
კატეგორია:2010 წლის საკონცერტო ტურნეები
თურქმენბაში

**თურქმენბაში** () — ქალაქი თურქმენეთში, ბალკანის ველაიათში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, კასპიის ზღვის კრასნოვოდსკის ყურის სანაპიროზე. აშხაბადიდან 520 კმ.-ის დაშორებით. მოსახლეობა 73 803 კაცი.

## ისტორია
თანამედროვე სახელწოდება მიიღო 1993 წელს საფარმურატ ნიაზოვის პატივისცემის ნიშნად, მანამდე კი ეწოდებოდა კრასნოვოდსკი. ქალაქი დაარსდა 1869 წელს გენერალ ნიკოლაი სტოლეტოვის თაოსნობით.

1939-1991  წლებში რამდენიმეჯერ ლიკვიდირებული და შემდეგ კვლავ აღდგენილი კრასნოვოდსკის ოლქის დედაქალაქია. 1991 წლის 10 იანვარს კრასნოვოდსკის ოლქის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბდა ბალკანის ოლქი (1992 წლის 18 მაისიდან ველაიათი) ცენტრით ბალკანაბადში.  1993 წელს ეწოდა დღევანდელი სახელი საფარმურატ ნიზოვის პატივსაცემად.

## მოსახლეობა
## იხილეთ აგრეთვე
* თურქმენეთის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ФОРУМ КРАСНОВОДЧАН
* Сайт Красноводск 
* Форум Наша Родина КРАСНОВОДСК
* Фотографии Красноводска. Школы Красноводска 
* Сайт посвящен Храму Архангела Михаила г. Туркменбаши (Красноводск)
* БСЭ: Красноводск
* ЭСБЕ: Красноводск
* ФОРУМ КРАСНОВОДЧАН

## სქოლიო
კატეგორია:თურქმენეთის ქალაქები
მერიდის საბაგირო გზა

მინი|270პქ|მერიდის საბაგირო გზა
**მერიდის საბაგირო გზა** () — საბაგირო გზა, რომელიც მოქმედებდა ვენესუელაში 1960-2008 წლებში 
წარმოადგენდა მსოფლიოში ყველაზე მაღალ საბაგირო გზას. ძირითადად მოქცეულია მერიდის შტატის ტერიტორიაზე. საბაგიროს სიმაღლე აითვლება 1640 მეტრიდან, გზა მთავრდება 4765 მ სიმაღლეზე (ესპეხოს პიკი). მერიდის საბაგირო გზის მთლიანი სისტემა გაიხსნა 1960 წელს.

საბაგირო გზა გაჭიმულია ქალაქ მერიდიდან მწვერვალ ესპეხომდე. შედგება ერთმანეთთან დაკავშირებული ოთხი საბაგირო გზისგან, რომელთა საერთო სიგრძე შეადგენს 12,6 კმ-ს. მარშრუტის თითოეულ სექციას გააჩნია ორი განშტოება, რომელშიც ეტევა 36 მგზავრი. საბაგირო გზის მოძრაობის სიჩქარე შეადგენდა 5 მ/წმ-ს.

## დახურვა 
2008 წლის 11 აგვისტოს ვენესუელის ტურიზმის მინისტრმა გამოაცხადა, რომ საბაგირო დაიხურებოდა. შემდგომ დღეს მინისტრმა გააკეთა განცხადება, რომ დახურვის მიზეზი იყო ავსტრალიური ფირმის Doppelmayr Garaventa Group-ის მიერ უსაფრთხოების შესახებ გაკეთებული უარყოფითი დასკვნა. ახალი საბაგირო გზის მშენებლობა მიმდინარეობდა 2012 წლიდან და საზოგადოებისთვის 2016 წლის 7 ოქტომბერს გაიხსნა.

## რესურსები ინტერნეტში
* მერიდის საბაგირო გზის სისტემა – ოფიციალური საიტი  

## სქოლიო
კატეგორია:ტრანსპორტი ვენესუელაში
სულდის ჭაობის აღკვეთილი

**სულდის ჭაობის აღკვეთილი** — აღკვეთილი ჯავახეთის ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე. მოიცავს ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიის გარკვეულ ნაწილს. მისი საერთო ფართობი შეადგენს 320 ჰექტარს. დაარსდა 2011 წლის 22 მარტს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჯავახეთის ეროვნული პარკი
*ხანჩალის ტბის აღკვეთილი
*ბუღდაშენის ტბის აღკვეთილი
*კარწახის ჭაობის აღკვეთილი
*მადათაფის ტბის აღკვეთილი

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯავახეთის დაცული ტერიტორიების ადმინისტრაცია
* კანონი ჯავახეთის დაცული ტერიტორიების შექმნისა და მართვის შესახებ

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები
უკან მოუხედავად გაიქეცი (2006 წლის ფილმი)

**უკან მოუხედავად გაიქეცი** () — რეჟისორ უეინ კრამერის კინოფილმი, თრილერი. მონაწილეობენ: პოლ უოკერი, კამერონ ბრაიტი, ვერა ფარმიგა, ჩეზ პალმინტერი, კარელ როდენი. ფილმი გამოშვებულია 2006 წელს აშშ-ში.

## სიუჟეტი
მრავალი წლის განმავლობაში ნიუ-ჯერსში მცხოვრები ჯოუი გაზელი წარმატებით მოღვაწეობდა ორ ამპლუაში, როგორც მზრუნველი მეოჯახე და ბანდიტური დაჯგუფების წევრი. ნარკომოვაჭრეების გარიგების ჩაშლის შემდეგ რამდენიმე მოღალატე პოლიციელი დაიღუპება. ერთ-ერთი განგსტერი ჯოუის იარაღს გადასცემს და მის მოშორებას თხოვს. ჯოუი ცეცხლასროლ იარაღს საკუთარ სახლში ათავსებს. სიტუაცია მას შემდეგ გართულდება, რაც მეზობელი ბიჭი ჯოუის იარაღს მოპარავს თავისთან სახლში წაიღებს და იმავე საღამოს საკუთარ სახლში რამდენიმეჯერ გასროლას მოახდენს. ჯოუის უწევს ამ იარაღის ძებნა და მისი უკან დაბრუნება.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:2006 წლის ფილმები
პუნტო-ფიხო

**პუნტო-ფიხო** () — ქალაქი ვენესუელაში, ფალკონის შტატში, კარირუბანის ავტონომიის დედაქალაქი. მდებარეობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. წარმოადგენს პარაგუანის ნახევარკუნძულის უდიდეს ქალაქს. 2002 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 270 000 ადამიანს შეადგენს, რომელთა უმრავლესობაც თავს იყრის ურბანულ ცენტრში. ქალაქში მდებარეობს მსოფლიოში ერთ-ერთი უდიდესი — პარაგუანის ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის კომპლექსი. 

ქალაქი დაარსდა 1940-იან წლებში, კომპანია Standard Oil-სა და Shell-ის ორი ნავთობგადამამუშავებელი ქარხნის განაპირას. 

ქალაქის ამჟამინდელი სახელი დაკავშირებული ისტორიკოს რაფაელ გონსალეს ესტაბასთან, რომელიც აცხადებდა, რომ ის ტერიტორია, სადაც ახლა ქალაქია გაშენებული, ერთ დროს მოგზაურთა და მეთევზეთა გაჩერების წერტილი იყო ().

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* "Paraguaná: la península de la amistad" 

კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
აკარიგუა

**აკარიგუა** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, პორტუგესის შტატის ჩრდილოეთ ნაწილში, პაესის მუნიციპალიტეტის ცენტრი. დაარსდა 1620 წლის 29 სექტემბერს. ქალაქი ცნობილია როგორც „ვენესუელის აგრარული დედაქალაქი“. წარმოადგენს შტატის უდიდეს და ქვეყნის დასავლეთ-ცენტრალური რეგიონის მეორე უდიდეს ქალაქს, ასევე ლიანოსის რეგიონის მთავარ კომერციულ ცენტრს. წარსულში ის პორტუგესის დედაქალაქი იყო. ემეზობლება ქალაქი არაურე. 

2008 წლის მონაცემებით, აკარიგუის მოსახლეობა 208 495 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ვენესუელის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Página de la Alcaldía de Páez. 
* Mapa de Acarigua y alrededores

## სქოლიო 
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
კაბუდარე

**კაბუდარე** (Cabudare) — ქალაქი ვენესუელაში, ლარას შტატში, პალავესინოს მუნიციპალიტეტის ცენტრი. მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე, მდინარე ტურბიოზე. ახლომდებარე ქალაქი ბარკისიმეტოს ეკონომიკის ზრდის გამო, კაბუდარე ერთგვარ საძინებელ გაერთიანებად იქცა (ქანქარისებური მიგრაციის გამო), შაქრის ლერწმის მინდვრები ახალმა დასახლებებმა ჩაანაცვლა. მოსახლეობის მცირე ნაწილი ჯერ კიდევ მიწათმოქმედებაშია ჩართული, მუნიციპალიტეტის საზღვრებში. 

ბოლო მონაცემებით, კაბუდარეს მოსახლეობა 119 671 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Alcaldía de Palavecino  
* Tu cabudare
* Parroquia Agua Viva  
* Vista aérea de Cabudare

კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
საზვერელი

**საზვერელი**, ქართლის დიდ აზნაურთა გვარი. „მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, „აზნაურნი საზუერელნი“ მონაწილეობდნენ 920-იან წწ. გიორგი აფხაზთა მეფესა და მის ვაჟს კოსტანტის შორის ქართლში ატეხილ ბრძოლაში. გიორგიმ გადაიბირა საზვერელები და მათი დახმარებით შეიპყრო მეამბოხე შვილი. შემდგომში „საზვერელი“ საკუთარ სახელადაც გვხვდება, მ.შ. თავად ჩიჯავაძეთა გვარში. ისტორიკოს სიმონ ჯანაშიას აზრით საზვერელი აზნაურები შემდგომდროინდელი ჩიჯავაძეების წინაპრები იყვნენ, „საზვერელი“ კი ქართულ ისტორიოგრაფიაში გეოგრაფიული სახელიდან ნაწარმოებ სადაურობის აღმნიშვნელ სიტყვად არის მიჩნეული. 
## ლიტერატურა
*ვინ იყვნენ „აზნაურნი საზუერელნი“ / ს. მარგიშვილი // საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მაცნე. ისტორიის ეთნოგრაფიისა და ხელოვნების ისტორიის სერია. - 1990. - N2. - გვ.130-142. - რეზ. რუს. და ინგლ. ენ.
*„ქართლის ცხოვრება“, რ. მეტრეველის რედაქციით, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, თბ., 2008: გვ. 262

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
თეთრკბილა ბრუცა

**თეთრკბილა ბრუცა** 

## რესურსები ინტერნეტში
* თეთრკბილა ბრუცა – Spalax leucodon 
* თეთრკბილა ბრუცა – Spalax leucodon  

## სქოლიო
კატეგორია:ბრუცა
ანა ნეტრებკო

**ანა იურის ასული ნეტრებკო** ( დ. 18 სექტემბერი, კრასნოდარი, 1971) — რუსი საოპერო მომღერალი, ლირიკული სოპრანო. აქვს რუსეთისა და ავსტრიის ორმაგი მოქალაქეობა და ამჟამად ცხოვრობს ვენაში. ოპერის მოყვარულები მას „La Bellissima“-ს უწოდებენ (ულამაზესი). 	

## ბიოგრაფია 
ნეტრებკო  დაიბადა 1971 წლის 18 სექტემბერს  რუსეთის ქალაქ კრასნოდარში. სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიის დამთავრების შემდეგ მეეზოვედ მუშაობდა სახელგანთქმულ მარინსკის თეატრში. ნეტრებკო აღნიშნული თეატრის ხელმძღვანელმა და განთქმულმა დირიჟორმა, ვალერი გერგიევმა, აღმოაჩინა. გერგიევი  ანას ვოკალის მასწავლებელი გახდა. ვალერი გერგიევის დახმარებით, ანამ თავისი საოპერო კარიერა 22 წლის ასაკში დაიწყო და ფიგაროს ქორწინებაში სუზანას როლი შეასრულა.

1994 წელს რიგის საოპერო ფესტივალზე შეასრულა ღამის დედოფლის ურთულესი არია მოცარტის ოპერიდან „ჯადოსნური ფლეიტა“. ცნობილი ფაქტია, რომ ამ პერიოდში ნეტრებკო კოლორატურული სოპრანო ბრძანდებოდა, ახლა კი, შვილის გაჩენის შემდეგ, მისი ხმა საგრძნობლად „დაპატარავდა“. ანა ახლა ლირიკული სოპრანოა და აქვს 3-ოქტავიანი დიაპაზონი.

## ჯილდოები 
* 2004 წელს დაჯილდოვდა რუსეთის სახელმწიფო პრემიით.
* გაზეთმა "Time" ის შეიყვანა ტოპ 100-ეულში 2007 წელს.
* 2008 წელს იგი წლის მუსიკოსად დასახელდა. 
* ჟურნალმა "Playboy", 2008 წელს, იგი კლასიკური მუსიკის უსექსუალურეს შემსრულებლად დაასახელა.

კატეგორია:რუსი საოპერო მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული  18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Once upon a Tour

**Once upon a Tour** — Nightwish-ის ალბომის „Once-ის“ მხარდასაჭერად გამართული საკონცერტო ტურნე. იგი დაიწყო 2004 წლის 22 მაისს, კიტეეში და დამთავრდა ჰელსინკიში, 2005 წლის 21 ოქტომბერს.

## სიმღერების სია 
**2004**
* Hold the Ice/Budget Meeting
* Dark Chest of Wonders
* Planet Hell
* Deep Silent Complete
* She Is My Sin
* The Phantom of the Opera
* Ever Dream
* Symphony of Destruction
* Sleeping Sun
* Bless the Child
* The Trooper
* Wishmaster
* Nemo
* Slaying the Dreamer
* Over the Hills and Far Away
* Encore: Dead Boy's Poem
* Encore: Ghost Love Score
* Encore: Wish I Had an Angel

**2005**
* Red Warrior
* Dark Chest of Wonders
* Ever Dream
* Planet Hell
* The Kinslayer
* The Siren
* The Phantom of the Opera
* High Hopes
* The Trooper
* Wishmaster
* Bless the Child
* Slaying the Dreamer
* Kuolema Tekee Taiteilijan
* Nemo
* Sleeping Sun
* Ghost Love Score
* Wish I Had an Angel

სხვა სიმღერები:

* Stone People
* Creek Mary's Blood
* Higher Than Hope
* End of all Hope
* Dead to the World
* Come Cover Me
* Sacrament of Wilderness
* Walking in the Air
* Stargazers
* Elvenpath

## პერსონალი 
* ტარია ტურუნენი - ვოკალი
* ტუომას ჰოლოპაინენი - სინთეზატორი
* მარკო ჰიეტალა - ბას-გიტარა, ვოკალი
* ერნო ვუორინენი - გიტარა
* იუკა ნემალაინენი - დასარტყმელი საკრავები

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nightwish-ის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:Nightwish ტურები
ცუგა

**ცუგა** (,  – ცუგა) — წიწვოვან მცენარეთა გვარი ფიჭვისებრთა ოჯახისა. მაღალი მარადმწვანე დეკორატიული ხეებია. ტენის მოყვარული და ჩრდილის ამტანია. აქვს მსუბუქი მერქანი, რომელსაც ძირითადად ქაღალდის დასამზადებლად იყენებენ. ხეების სიმაღლე 20-65 მ აღწევს. ქერქი შეიცავს მთრიმლავ ნივთიერებებს. 

გვხვდება 8, 9 ან 10 სახეობა, რომელთაგან ოთხი სახეობა ჩრდილოეთ ამერიკაშია, ხოლო ექვსი — აღმოსავლეთ აზიაში.
 
ბუნებრივად იზრდება ჰიმალაიში, ჩინეთში, იაპონიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. ცუგას სამშობლოდ იაპონია მიიჩნევა.
ცნობილია ცუგას სახეობები: კანადური ცუგა (Tsuga canadensis) და ნაირფოთოლა ცუგა (Tsuga diversifolia). 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ფიჭვისებრნი
კედელში დამარხულნი

**კედელში დამარხულნი** () — ფრანგი რეჟისორის ჟილ-პაკე ბრენეას საშინელაბათა ფილმი, თრილერი. მთავარ როლშია მიშა ბარტონი. ფილმი დაფუძნებულია ფრანგი მწერლის სერჟ ბრუსოლოს ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმი უმეტესწილად გადაღებულია სასკაჩევანში (კანადა). პრემიერა გაიმართა გლაზგოს კინოფესტივალზე 2009 წლის 20 თებერვალს.

სიუჟეტის ცენტრშია პროფესიით ინჟინერი სემ ვალცაკი, რომელიც შენობა-ნაგებობების დემონტაჟითაა დაკავებული. მისი მორიგი ობიექტია ტბის პირას გაშენებული სასტუმრო, რომელიც საიდუმლოებითაა მოცული. 
ამ შენობაში ცხოვრობდა მკვლელი, რომელიც მსხვერპლის დაჭერის შემდეგ მათ კედელში მარხავდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*
*ფილმის ტრეილერი
**Walled In* DVD review at Dread Central

## სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის ფილმები
ყორუღის აღკვეთილი

**ყორუღის აღკვეთილი** — აღკვეთილი მდებარეობს კახეთის მხარის საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში.  შედის მარიამჯვრის დაცული ტერიტორიების შემადგენლობაში. 

იგი გეოლოგიურად ამიერკავკასიის მთათაშუა ოლქში შედის. აგებულია ძირითადად შუა მიოცენის  ზღვიური მოლასური ნალექებით, რომლებიც აქ წარმოდგენილია თიხებით, ქვიშაქვებით, ზოგჯერ ბაზალტური კონგლომერატებით, მერგელებით, ოოლითური და ქვიშიანი კირქვებით. სასარგებლო წიაღისეულის საბადოები აღკვეთილის ტერიტორიაზე ცნობილი არ არის.

ყორუღის აღკვეთილში მდინარე ივრის ნაპირებზე ჭალის ტყეა შემორჩენილი. მისი შემქმნელი ძირითადი ხე-მცენარეებია: ტირიფი, ხვალო ანუ ჭალის ვერხვი, ოფი, ჩვეულებრივი მურყანი, ჭალის მუხა და ზოგიერთი სხვა. ქვეტყეში იზრდება ძეძვი, ქაცვი, ქართული კოწახური, ჭალა-ფშატა და სხვ. ჩვეულებრივია ლიანები: აღმოსავლური კატაბარდა, ეკალღიჭი, ღვედკეცი და სხვ. ჭალის ტყეს ორივე მხრიდან სტეპის მცენარეულობა, ძირითადად უროიანები ესაზღვრება.

## რესურსები ინტერნეტში
* მარიამჯვარის დაცული ტერიტორია 

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს აღკვეთილები
ერაყის პრეზიდენტი

**ერაყის პრეზიდენტი** - ერაყის სახელმწიფოს მეთაური. 1958 წლის 14 ივლისს მონარქიის დამხობის შემდეგ, ქვეყანაში მოქმედება დაიწყო დროებითმა კონსტიტუციამ, რომლის მიხედვითაც ქვეყანა რესპუბლიკად გამოცხადდა. კონსტიტუციის პირველივე მუხლით განისაზღვრა ქვეყნის მმართველობის ფორმა: ერაყი გახდა დამოუკიდებელი, სუვერენული სახელმწიფოდ რესპუბლიკური მმართველობით. თუმცა ხელისუფლების კონცენტრაცია მოხდა პრემიერ-მინისტრის ხელში. 

ამჟამად მოქმედი კონსტიტუციის მიხედვით პრეზიდენტი წარმოადგენს ეროვნული ერთიანობის სიმბოლოს, კონსტიტუციის გარანტს, ერაყის დამოუკიდებლობის, ერთიანობისა და უსაფრთხოების დამცველს. მას 4 წლის ვადით ირჩევს წარმომადგენელთა საბჭო ხმათა უმრავლესობით. 

## ერაყის პრეზიდენტების სია
## რესურსები ინტერნეტში
* ერაყის პრეზიდენტების სია

კატეგორია:ერაყი
კატეგორია:აზიის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ჩეხეთ-მორავიის მაღლობი

მინი|250პქ|მაღლობის ტიპური ლანდშაფტი
**ჩეხეთ-მორავიის მაღლობი** (ჩეხ. Českomoravská vrchovina) — ჩეხეთის მასივის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი ჩეხეთში, სიგრძე დაახლოებით 150 კმ, სიგანე 100 კმ-მდე. სიმაღლე 837 მ-მდე. აგებულია გრანიტებითა და გნაისებით. რელიეფი უმთავრესად მდინარეებით დანაწევრებული ბორცვები და დაბალმთიანეთია, რომელზედაც გვხვდება ცალკეული კლდოვანი თხემები. შემოსილია ფართოფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყეებითა და მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩეხეთის გეოგრაფია
აბდულ სალამ არეფი

მინი|250პქ|აბდულ სალამ არეფი
**აბდულ სალამ არეფი** ( р. 1921, ბაღდადი — 13 აპრილი, 1966) — ერაყელი სამხედრო, პოლიტიკური და სახელმწიფო მოღვაწე.  ერაყის მე-2 პრეზიდენტი  1963 - 1966 წლებში. წამყვან როლს თამაშობდა მონარქიის დამხობაში. არეფის გარდაცვალების შემდეგ ქვეყნის პრეზიდენტი გახდა მისი ძმა  აბდელ რაჰმან არეფი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ერაყის პრეზიდენტი

## ლიტერატურა 
*
*
*

კატეგორია:ერაყის პრეზიდენტები
კატეგორია:ავიაკატასტოფაში დაღუპული სახელმწიფოს მეთაურები
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:გარდაცვლილი 1966
სამხრეთის თევზის თანავარსკვლავედი

მინი|სამხრეთის თევზი
**სამხრეთის თევზის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავის (ფომალჰაუტის) ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდე 1,2-ია. დაკვირვებისათვის ხელსაყრელი პირობებია აგვისტოში. ჩანს საქართველოდანაც.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Piscis Austrinus
* Star Tales – Piscis Austrinus


კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
სიუდად-ოხედა

**სიუდად-ოხედა** () — ქალაქი ჩრდილო-დასავლეთ ვენესუელაში, სულიას შტატში. მდებარეობს მარაკაიბოს ტბის ჩრდილო-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. 2005 წლის მონაცემებით, მისი მოსახლეობა 128 941 ადამიანს შეადგენდა. 

## ისტორია
ქალაქი დაარსდა 1937 წლის 19 იანვარს, პრეზიდენტ ელეასარ ლოპეს კონტრერასის მიერ, დღეისათვის კი ის მარაკაიბოს ტბის რეგიონის ნავთობისა და გაზის ინდუსტრიის მთავარი ცენტრია. 

## სახელის წარმოშობა
სახელი ეწოდა ესპანელი ალონსო დე ოხედას პატივსაცემად, რომელმაც მარაკაიბოს ტბა აღმოაჩინა. 

## მოსახლეობა
ვენესუელის სხვა ქალაქებთან მიმართებაში, სიუდად-ოხედა საშუალო ზომის ქალაქია დაახლოებით 130 000 მცხოვრებით, რომელთა უმრავლესობაც ვენესუელელია. ასევე არსებობს უცხოური, ძირითადად იტალიური, პორტუგალიური, ჩინური და არაბული საზოგადოებები, რომელთა ხელშიცაა ქალაქის კომერციული საქმიანობის უდიდესი წილი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
ოლივერ მტუკუძი

მინი|250პქ|ოლივერ მტუკუძი და Black Spirits 2008 წელს
**ოლივერ „ტუკუ“ მტუკუძი** (Oliver „Tuku“ Mtukudzi; დ. 22 სექტემბერი, 1952, ჰაიფილდი, ჰარარე) — ზიმბაბველი მუსიკოსი (მომღერალი და გიტარისტი), ჯგუფის „Wagon Wheels“ წევრი 1977 წლიდან.

## ბიოგრაფია
ღრმა და ომახიანი ხმითა და ადამიანთა ყოველდღიურ ცხოვრებასა და გაჭირვებაზე სიმღერების წერის ტალანტით დაჯილდოებული მტუკუძი სიმღერების შესრულებას იწყებს 1977 წელს ბენდში „Wagon Wheels“ ტომას მაპფუმოსთან ერთად. მათი სინგლი „ძანდიმომოტერა“ ოქროს ფირფიტა გახდა, რასაც ტუკუს პირველი ალბომი მოჰყვა.

ზიმბაბვეს კორეკორეს ტომის წევრი, ტუკუ ძირითადად შონას ენაზე (ქვეყნის დომინანტური ენა), ასევე ნდებელესა და ინგლისურზე მღერის. საკუთარ ნაწარმოებებში ის რამდენიმე განსხვავებულ მუსიკალურ ტრადიციას აზავებს, რაც მის მუსიკას განსაკუთრებულ სტილს ანიჭებს, რომელსაც მისი ფანები „ტუკუს მუსიკას“ უწოდებენ.

მაპფუმოსგან განსხვავებით მტუკუძი თავს იკავებს პრეზიდენტ რობერტ მუგაბეს რეპრესიული მთავრობის პირდაპირი კრიტიკისგან, ვინაიდან, სავარაუდოდ, ის კვლავაც ამ ქვეყანაში ცხოვრობს. თუმცა მის რამდენიმე ყველაზე ემოციურ ჰიტში იგი შეფარვით აქილიკებს მხცოვან ავტორიტარულ მმართველს, მაგ. სიმღერაში „ნდაკუვარა“, სადაც მუგაბეს პარტიის მიერ გატარებული პოლიტიკური რეპრესიები ზიზღითაა მოხსენიებეული, და „ვასაკარა (შენ ბერდები)“, რომელიშიც მუგაბეს (ირიბად) გადადგომისკენ მოუწოდებს.

## ოჯახი
ტუკუს ხუთი შვილი და ორი შვილიშვილი ჰყავს, რომელთაგან ორი ასევე მუსიკოსია. მისი ვაჟი, სემ მტუკუძი, ასევე წარმატებული მუსიკოსი, ავტოავარიის მსხვერპლი გახდა 2010 წლის მარტში. მტუკუძის ასევე ჰყავს ოთხი და და ერთი ძმა, აწ გარდაცვლილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ოლივერ მტუკუძის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 22 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ზიმბაბველები
კატეგორია:ზიმბაბველი მუსიკოსები
კაგუა

**კაგუა** () — ქალაქი ვენესუელაში, არაგუის შტატში. მდებარეობს შტატის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, ზღვის დონიდან 458 მეტრზე, მდინარე არაგუის ხეობაში. წარმოადგენს ქალაქ მარაკაის მეტროპოლიური არეალის შემადგენელ ნაწილს. 

ქალაქი დაარსდა 1620 წელს სახელით *კაგუა-ლა-ვიეხო*. 1622 წელს ის ხელახლა აღდგა მის ამჟამინდელი მდებარეობის ადგილას სახელით *ნუესტრა-სენიორა-დელ-როსარიო-დე-კაგუა* (), XVIII საუკუნეში ეს დასახელება *სან-ხოსე-დე-კაგუამ* შეცვალა, საბოლოოდ კი დარჩა მხოლოდ *კაგუა*. სახელწოდება „კაგუა“ მომდინარეობს ადგილობრივი სიტყვა „*კაჰიუასგან*“, რაც ლოკოკინას ნიშნავს. 

კაგუის მოსახლეობა 2001 წლის მონაცემებით 107 932 ადამიანს შეადგენდა. ქალაქში მრავლადაა სკვერი. კლიმატი ტროპიკული ცხელია. შემოსაზღვრულია სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებით: მარაკაი (14 კმ-ში), ვალენსია (65 კმ-ში), კარაკასი (100 კმ-ში).

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
სამხრეთის ჰიდრის თანავარსკვლავედი

მინი|სამხრეთის ჰიდრა
**სამხრეთის ჰიდრის თანავარსკვლავედი** () — ცის სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედი. ყველაზე ბრწყინვალე ვარსკვლავების ვიზუალური ვარსკვლავიერი სიდიდეები 2,8 და 2,9-ია. საქართველოდან არ ჩანს.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Hydra
* Star Tales&nbsp;– Hydra

კატეგორია:თანავარსკვლავედები
კატეგორია:სამხრეთ ნახევარსფეროს თანავარსკვლავედები
ანაკო

**ანაკო** () — ქალაქი ვენესუელაში, ანსოატეგის შტატში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 220 მეტრზე. წარმოადგენს მთავარ საგზაო გზაჯვარედინს პუერტო-ლა-კრუსს, ელ-ტიგრეს, სიუდად-ბოლივარს, მატურინსა და ბარსელონას შორის. ქალაქის ეკონომიკის განვითარებას ხელი შეუწყო 1942 წელს იქ აღმოჩენილმა ნავთობმა. ანაკოს გავლენის არეალში განვითარებულია ფერმერული მეურნეობა. 

2009 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 232 021 ადამიანს შეადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Website anacoweb.net

კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
ამერიკული ინტრიგა

**ამერიკული ინტრიგა** () — რეჟისორ უილიამ ოლსონის კინოფილმი. 
მთავარ როლებში მონაწილეობენ: გრეტჩენ მოლი, კემერონ ბრაიტი, ჯეიმზ რებჰორნი, ნოა უაილი, მარკ პელეგრინო. წარმოებულია 2008 წელს. ფილმის რელიზი შედგა 2009 წლის 27 თებერვალს. სცენარი დაიწერა ალექს მეტკალფის მიერ. მუსიკის ავტორია დასტინ ოჰალორენი.

## სიუჟეტი
1963 წელი. 13 წლის ადამ სტეფორდი ტიპური ცხოვრების მიმდევარია. ერთ-ერთ საღამოს მის ყურადღებას მიიპყრობს მეზობლად მცხოვრები ქერათმიანი ქალბატონი სახელად კეთრინ კასველი. ადამი მასთან ეზოს ბაღში სამუშაოდ მოეწყობა. ამასთანავე ადამი კეთრინს უთვალთვალებს. ერთხელაც იგი შენიშნავს, რომ კეთრინ კასველი ურთიერთობაში იმყოფება ქვეყნის პრეზიდენტთან — ჯონ კენედისთან.

## რესურსები ინტერნეტში
* ამერიკული ინტრიგა – ოფიციალური საიტი 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2009 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული პოლიტიკური დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული დამოუკიდებელი ფილმები
კატეგორია:2008 წლის ფილმები
სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი

**სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი** — ვულკანური მთიანეთი ამიერკავკასიაში. მოიცავს სომხეთს, საქართველოს სამხრეთ ნაწილს და აზერბაიჯანის დასავლეთ ნაწილს. წარმოადგენს  მაღალი ვულკანური პლატოების,მთის მასივების, ქედებისა და ქვაბულების ერთობლიობას, ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთიდან შემოფარგლულია მცირე კავკასიონით, სამხრეთიდან — არაქსის შუა დინების ტექტონიკური ქვაბულით, ხოლო სამხრეთ-დასავლეთით სომხეთის მთიანეთში გადადის. მაქსიმალური სიმაღლე 4090 მ (მწვერვალი არაგაწი). 

სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის საფუძველი აგებულია პალეოზოური, მეზოზოური და პალეოგენური ასაკის ქანებითა და ინტრუზივებით, რომლებიც დაფარულია ნეოგენ-მეოთხეული ბაზალტებით, ანდეზიტებით, დაციტებითა და ტუფეები. მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. არის სპილენძის, თუთიის, ტყვიის საბადოები, საშენი ტუფი, მარმარილო და სხვა. ახასიათებს მაღალი სეიემურობა. ჰავა სუბტროპიკული კონტინენტურია. იანვრის საშუალო ტემპერატურა  -6, -12 °C, ივლისის 15-იდან 25°C-მდე. ნალექები 200-იდან 800 მმ-მდე წელიწადში. პლატოებსა და მთის კალთებზე მთის სტეპი და მდელოსტეპია, უფრო მაღალა — სუბალპური ნაირბალახიანი მდელოები და ალპური ხალები. ტყე (ფიჭვნარი, მუხნარი) იშვიათია.

## იხილეთ აგრეთვე
საქართველოს სამხრეთ  მთიანეთი

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს გეოგრაფია
კატეგორია:სომხეთის გეოგრაფია
კატეგორია:აზერბაიჯანის გეოგრაფია
აუიან-ტეპუი

**აუიან-ტეპუი** () — ტეპუი ბოლივარის შტატში, ვენესუელაში. მდებარეობს გვიანის ზეგანზე. სიმაღლე 2450 მ. ზედაპირის ფართობი 666.9 კმ², ხოლო ფერდობის მიახლოებითი ფართობი 715 კმ². წარმოადგენს გვიანის ზეგნის ერთ-ერთ უდიდეს და ხშირად მონახულებად ტეპუის. აუიან-ტეპუის უსწორმასწორო გულის ფორმის მქონე პლატო ძლიერაა დაქანებული; ჩრდილო-დასავლეთით მისი სიმაღლეა დაახლოებით 1600 მ, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით მაქსიმალურ სიმაღლეზეა. ჩრდილოეთიდან გაჭრილია ვეებერთელა ხეობით, რომელიც ცნობილია ეშმაკის კანიონის სახელწოდებით. პლატოს დასავლეთი ვრცელი ნაწილი ნაწილობრივ ტყიანია, ხოლო აღმოსავლეთი მეტწილად კლდიანი. მთის ფარგლებშია მრავალი ვრცელი მღვიმური სისტემა. აუიან-ტეპუიდან ეშვება მსოფლიოს უმაღლესი ჩანჩქერი — ანხელი, რომლის სიმაღლე 979 მ-ია. მთა მას შემდეგ გახდა ფართოდ ცნობილი, რაც 1933 წელს მფრინავმა ჯიმი ეინჯელმა შემთხვევით აღმოაჩინა ანხელის ჩანჩქერი. აუიან-ტეპუი პემონურ ენაზე ნიშნავს „ეშმაკის სახლს“.

## იხილეთ აგრეთვე
* ტეპუი

## სქოლიო
კატეგორია:ვენესუელის მთები
ბალბი

**ბალბი** () — სტრატოვულკანი კუნძულ ბუგენვილის სამხრეთ ნაწილში (პაპუა-ახალი გვინეა, წყნარი ოკეანე). 
სიმაღლე 2715 მ. წარმოადგენს კუნძულის უმაღლეს წერტილს. მწვერვალიდან ჩრდილოეთით ქედის გასწვრივ მდებარეობს ხუთი ვულკანური წარმოშობის კრატერი, რომელთაგან ერთი ტბითაა დაკავებული. კრატერებთან არის მრავალრიცხოვანი ფუმაროლები, თუმცა ბალბი ისტორიულ დროში არ ამოფრქვეულა. სავარაუდოდ უკანასკნელი ამოფრქვევა დაფიქსირდა 1825 წელს (± 25 წელი).

## რესურსები ინტერნეტში
* Global Volcanism Program: Balbi 
* Bagana Volcano and Balbi Volcano, Bougainville Island 

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეის ვულკანები
სტელვიოს ეროვნული პარკი

**სტელვიოს ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი იტალიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. შეიქმნა 1935 წელს. წარმოადგენს იტალიის უდიდეს პარკს, რომელიც ვრცელდება ტრენტინო-ალტო-ადიჯესა და ლომბარდიის რეგიონების ტერიტორიებზე. სტელვიოს ეროვნული პარკი ესაზღვრება შვეიცარიის ეროვნულ პარკსა და სხვა შედარებით მცირე პარკებს. საერთო ჯამში ეროვნული პარკები მოიცავენ დაცული ბუნებრივი ტერიტორიების 400 000 *ჰა*-ს.

სტელვიოს ეროვნულ პარკში უხვადაა მდინარეული ხეობები და მაღალი მთები. ტერიტორიის სიმაღლე მერყეობს 650-დან 3900 მ-მდე.
პარკი ველური ბუნების მრავალი სახეობის კერაა; ფაუნის წარმომადგენლებიდან აღსანიშნავია: არჩვი, შველი, კეთილშობილი ირემი, გარეული ღორი, ჩვეულებრივი მელა, ყარყუმი, დედოფალა, ციყვისებრნი, ზაზუნა, თეთრი კურდღელი, მაჩვი, თეთრყელა კვერნა, ტყის კვერნა, ჟრუნი, ბატკანძერი, ყორანი, ყვავი, კოდალა, კაკაჩა, კაკაბი, ბუ, მთის არწივი და სხვა.

შედარებით დაბალ ადგილებში ზღვის დონიდან 1000-2000 მეტრამდე არის წიწვოვანი მცენარეები. გვხვდება სოჭი, შროშანი, ჩვეულებრივი ფურისულა, ედელვაისი, ბაიასებრნი, როდოდენდრონი და მრავალი სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სტელვიოს ეროვნული პარკი 
* სტელვიოს ეროვნული პარკი  

კატეგორია:IUCN კატეგორია II
კატეგორია:იტალიის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1935 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ჩარალიავე

**ჩარალიავე** () — ქალაქი ვენესუელაში, მირანდას შტატში. 2005 წლის მონაცემებით მისი მოსახლეობა 129 213 ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს კარაკასიდან 60 კმ-ის დაშორებით. დედაქალაქთან სიახლოვისა და მოსახლეობის გადაჭარბებული სიმჭიდროვის გამო ის ერთგვარ საძინებელ ქალაქად იქცა (ქანქარისებური მიგრაცია).

გეოგრაფიული მდებარეობის გამო, ჩარალიავე გზაჯავრედინის როლს ასრულებს მიმდებარე ქალაქებისაკენ მიმავალ საგზაო სისტემაში.

ქალაქი დაარსდა 1681 წელს სახელით *სანტა-როსა-დე-ლიმა-ჩარალიავე*. სახელი მომდინარეობს ადგილობრივ ინდიელთა ტომ ჩარალიავესგან, რომლების საცხოვრებელიც კათოლიკურმა მისიამ ჩაანაცვლა.

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:ვენესუელის ქალაქები
ლიონის ყურე

მინი|მარჯვნივ|280პქ|ლიონის ყურე
**ლიონის ყურე**  () — ყურე ხმელთაშუა ზღვაში, საფრანგეთის სამხრეთ ნაპირებთან. 
სიგრძე 93 კმ, სიგანე შესასვლელთან 245 კმ, სიღრმე 1000 მეტრზე მეტი. გაწოლილია ესპანეთის საზღვრიდან (დასავლეთით) ქალაქ ტულონამდე (აღმოსავლეთით). ჩრდილოეთ და დასავლეთ ნაპირები დაბალია, აღმოსავლეთი მაღალი და ციცაბო. ლიონის ყურეს ერთვის მდინარეები: რონა, ერო, ორბი და სხვ. მოქცევა არასწორი ნახევარდღეღამურია, სიმაღლე 0,2 მ. როდესაც ჰაერის ცივი მასები უბერავენ ალპების გასწვრივ და მდინარე რონის ხეობის ქვემო ნაწილში, ყურე განიცდის ჩრდილოეთის ქარის სიმშრალესა და სიცივეს, რომელიც ადგილობრივ მასშტაბში მისტრალის სახელითაა ცნობილი.
 
ლიონის ყურის სანაპირო მოიცავს პირენეების ყველაზე აღმოსავლურ განშტოებებს, რამდენიმე ლაგუნას, მდინარე რონის დელტასა და ქალაქ მარსელთან მდებარე კირქვიან ბორცვებს. ბევრია არხები და საწყლოსნო გზები. სანაპირო ხაზის დიდი ნაწილი მარილიან ჭაობებსა და ლაგუნებს უკავიათ. ლიონის ყურეში მდებარეობს რამდენიმე პატარა ყურე, რომელთაგან აღსანიშნავია მარსელის ყურე. 

დიდი ნავსადგურია ქალაქი მარსელი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:საფრანგეთის ყურეები
სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტი

**სამხრეთ ოსეთის პედაგოგიური ინსტიტუტი** (ოს. Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет) — უმაღლესი სასწავლო დაწესებულება ქალაქ ცხინვალში. დაარსდა 1932 წელს. 1934 წლამდე ეწოდებოდა *ცხინვალის პედაგოგიური ინსტიტუტი*, 1934—1961 წლის დეკემბრამდე — *სტალინირის პედაგოგიური ინსტიტუტი*. 1993 წლიდან ეწოდება *ალექსანდრე თიბილოვის სახელობის სამხრეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი*. 

1985 წლისათვის ინსტიტუტში არსებობდა 5 ფაკულტეტი: ფიზიკა-მათემატიკური, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა,
ისტორია-ფილოლოგიური, ფილოლოგიური, საზ. პროფესიათა. აქვს აგრეთვე საღამოს და დაუსწრებელი სწავლების განყოფილებები. სწავლება ოსურ, ქართულ და რუსულ ენაზეა (სპეციალობების მიხედვით). მოქმედებდა 14 კათედრა. სწავლობდა 1925 სტუდენტი, მუშაობდა 99 პროფესორ-მასწავლებელი.

ამჟამად მოქმედებს 12 ფაკულტეტი, სადაც ირიცხება დაახლოებით 3000-მდე სტუდენტი. 
ინსტიტუტის თანამშრომელთა სამეცნიერო-კვლევითი სტატიები იბეჭდება საქართველოს სსრ პედაგოგიურ ინსტიტუტების „შრომებში“.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცხინვალი
კატეგორია:საქართველოს უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
სონგო-მნარა

**სონგო-მანრა** — არქეოლოგიური ძეგლი ტანზანიის კუნძულ სონგოს ჩრდილოეთ ნაწილში. კილვა-კისივანის ციხესიმაგრესთან ერთად 1981 წელს იუნესკომ შეიტანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 2004 წელს შეიყვანეს საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO – Patrimonio de la Humanidad - Ruinas de Kilwa Kisiwani y Ruinas de Songo Mnara
* Utalii Viajes - Kilwa Kisiwani 

კატეგორია:ტანზანიის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში
კიროს I ანშანელი

**კიროს I ანშანელი** — სპარსეთის მეფე, მართავდა ანშანს ძვ. წ. 600-580 წლებში. სხვა წყაროებით ძვ. წ. 652-600 წლებში. კიროს I იყო აქემენიდების დინასტიის ადრეული წარმომადგენელი. იგი იყო დინასტიის დამაარსებელ აქემენის შვილიშვილი და ტეისპის შვილი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Cyrus of Anšan 
* Cyrus I ენციკლოპედია ბრიტანიკა

კატეგორია:აქემენიდები
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კილვა-კისივანი

**კილვა-კისივანი** — შუა საუკუნეების ციხესიმაგრის ნანგრევები ტანზანიაში კუნძულ კილვაზე. 1981 წელს იუნესკომ აღიარა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლად.

XI საუკუნეში შეიძინა სპარსელმა ვაჭარმა ალი ბინ ალ-ჰასანმა, რომელიც შემდეგ გახდა კილვის სასულთნოს დამაარსებელი. შემდგომი საუკუნეების განმავლობაში კილვა გახდა აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროს უმსხვილესი სავაჭრო ქალაქი, ხოლო XII საუკუნიდან სანაპიროს ყველაზე მსხვილი და ძლიერი ქალაქის სახელსაც იმკვიდრებს.

XV საუკუნეში სასულთნომ მიაღწია თავისი დიდების მწვერვალს. დაიპყრო ქალაქ-სახელმწიფოები მალინდი, მომბასა, პემბა, მაფია, ზანზიბარი, კომორი, ასევე მოზამბიკი და სოფალა, ვაჭრობდა მადაგასკართან.

არაბმა მოგზაურმა და ვაჭარმა იბნ ბატუტამ დაგვიტოვა ცნობები 1330 წელს თავისი ვიზიტის შესახებ კილვაში. ამავე პერიოდით თარიღდება ჰუსუნი კუბვას სასახლის და კილვის დიდი მეჩეთის აშენების დასრულება.

1502 წელს კუნძულს ეწვივნენ ვასკო და გამას კარაველები.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Kilwa Kisiwani Site Page from the Aluka Digital Library
*World Monuments Fund Watch Page for Kilwa

## სქოლიო
კატეგორია:ტანზანიის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ტანზანიაში
სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

**სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი** — *საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიისა* (ცხინვალი), დაარსდა სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-ლიტერატურულ საზოგადოების (დაარსდა 1922, 1925-იდან ეწოდა სამხრეთ ოსეთის მხარეთმცოდნეობის საზოგადოება) ბაზაზე. 1927 წელს გადაკეთდა მხარეთმცოდნეობის ინსტიტუტად. 1936 წელს რეორგანიზებულ იქნა სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტად, 1938 წელს ეწოდა სამხრეთ ოსეთის ცაკ-თან არსებული ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტი, ხოლო 1944 შევიდა საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის სისტემაში როგორც სამხრეთ ოსეთის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი. აქვს 5 განყოფილება: არქეოლოგიის, ისტორიისა და ეთნოგრაფიის, ოსური ენის, ოსური ლიტერატურის და ეკონომიკის. ბიბლიოთეკა (33 ათასამდე ტომი). ინსტიტუტის თანამშრომლებს გამოქვეყნებული აქვთ 600-ზე მეტი შრომა, მათ შორის 145 მონოგრაფია, 19 სახელმძღვანელო და ინსტიტუტის „მოამბის“ 25 ტომი.
## ლიტერატურა
*გაზ. „კომუნისტი“, №287 (4143), 14 დეკემბერი, 1934

კატეგორია:სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი
სანათი

**სანათი** (არაბ.-სპარს. სანად-საბუთი) — ვალდებულებითი საბუთი, უმთავრესად სავალო ხელწერილი, ხშირად გირავნობითურთ. სანათს თამასუქიც ერქვა. ტერმინი გავრცელებული იყო XVII—XVIII საუკუნეებში.

## ლიტერატურა
* მასალები საქართველოს ეკონომიური ისტორიისათვის, დანართი, 1, 2, 3, წიგნების ლექსიკონი და საძიებლები, შეადგინა მ. ბერძენიშვილმა, თბ., 1957;

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
ზოია რუხაძე

**ზოია მათეს ასული რუხაძე** (დ. 10 მარტი, 1923 — გ. 10 აპრილი 1944, სიმფეროპოლი) — ქართველი პარტიზანი ქალი. მოსწავლე-იატაკქვეშელი, დიდი სამამულო ომის მონაწილე. გერმანელი ნაცისტების წინააღმდეგ სიმფეროპოლში მოქმედი კომკავშირული ორგანიზაციის აქტიური წევრი. გერმანელთა ყაზარმებზე აკრავდა სსრკ საინფორმაციო ბიუროს ცნობებს და ანტიფაშისტურ ფურცლებს, აგროვებდა სადაზვერვო ხასიათის ცნობებს მტრის დისლოკაციასა და მოძრაობებზე, მონაწილეობდა მნიშვნელოვანი იარაღ-საწყობების აფეთქებაში და სხვა.

1944 წლის 10 მარტს დააპატიმრეს გესტაპოს აგენტებმა. 21 წლის ახალგაზრდა ქალს საშინლად აწამებდნენ, მოითხოვდნენ მოკავშირე პარტიზანების გვარების გაცემას, მათი გეგმების გამხელას. თუმცა ზოია რუხაძე დუმდა. მოტეხეს ორივე ხელი, ამოთხარეს თვალები. ფაშისტებმა დასმულ შეკითხვებზე ვერცერთი პასუხი ვერ მიიღეს. ერთი თვის საშინელი წამების შემდეგ ზოია რუხაძე ჭაში ჩაახრჩვეს. რუხაძის გმირობაზე შეიქმნა კინოფილმი — ზოია რუხაძე (რეჟისორი დავით რონდელი). დაიწერა პოემა (იოსებ ნონეშვილი). რუხაძის ძეგლი დგას სიმფეროპოლსა და თბილისში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ზოია რუხაძე (ფილმი)

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ზოია რუხაძის შესახებ 

კატეგორია:ქართველი პარტიზანები
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის გმირები საქართველოდან
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის პარტიზანები
კატეგორია:ყირიმის პარტიზანები
სანათლავი

**სანათლავი**, *ბაპტისტერიუმი* — 1. სათავსი, რომელშიც ხდება ნათლისღება.  ქვეყნებში სანათლავი ხშირად განცალკავებით დგას, წარმოადგენს გუმბათით დაგვირგვინებულ, გეგმით მრგვალ ან რვაწახნაგა ნაგებობას. შუაში არის ემბაზი.

საქართველოში ეკლესიაში სანათლავითვის თავდაპირველად ცალკე სათავსი იყო გამოყოფილი (ბოლნისის სიონი), რაც  შემდეგ ხანებში აღარ გვხვდება (გარდა ნინოწმინდის ეკლესიისა).

2. იგივეა, რაც ემბაზი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საეკლესიო ნივთები
ჰეილეია

**ჰეილეია** (ძვ. ) — უმაღლესი სასამართლო ორგანო ძველ ათენში. ექსპერტთა მტკიცებით, ჰეილეია იყო ნაფიც მსაჯულთა პირველი სასამართლო.

## შემადგენლობა 
ჰეილეია შედგებოდა 5000 ათასი ძირითადი და 1000 სათადარიგო მოსამართლისგან, რომლებსაც ირჩევდა ხალხი. ისინი 30 წელს მიღწეულები უნდა ყოფილიყვნენ. მათ ერთი წლის ვადით, კენჭისყრით ირჩევდნენ. სასამართლოში ფუნქციონირებდა 10 კოლეგია — 500 ძირითადი და 1000 სათადარიგო (სახალხო მოსამართლის) შემადგენლობით. მოვალეობის ბოროტად გამოყენების თავიდან აცილების მიზნით, მათთვის ცნობილი არ იყო, თუ როდის გამოიძახებდნენ მოვალეობის შესასრულებლად, ეს წყდებოდა კენჭისყრით, საქმის განხილვის დღეს.

## პროცესი 
სასამართლოში წარმოდგენილი იყვნენ მხარეები, რომლებიც იცავდნენ თავიანთ საპროცესო ინტერესებს ნეიტრალური სახალხო მოსამართლეების წინაშე. გადაწყვეტილებას იღებდნენ ფარული კენჭისყრით. საკითხი წყდებოდა უბრალო უმრავლესობით, ხოლო იმ შემთხვევაში, თუ ხმები თანაბრად გაიყოფოდა, განსასჯელი გამართლებულად ითვლებოდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* დიკასტერია

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჰეილეია , ნაფიც მსაჯულთა სასამართლო

კატეგორია:ძველი სასამართლოები
კატეგორია:ძველი ბერძნული სამართალი
ქედხუდა

**ქედხუდა** — შუალედური რგოლი სახელმწიფო აპარატსა და მოსახლეობას შორის, მოქმედებდა XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის აღმოსავლეთ საქართველოში. ქედხუდების თანამდებობა არჩევითი იყო: ცალკეული სოციალური ფენები — ქალაქელები, ვაჭრები, ხელოსნები, ასევე სოფლის მოსახლეობა თავიანთი წრიდან ირჩევდნენ სრულუფლებიან წარმომადგენლებს. პრივილეგირებულ ფენათა წარმომადგენელ ქედხუდებს მდივანბეგთა და მელიქ-მამასახლისის სასამართლოს წევრებადაც ვხვდებით. ქედხუდები, როგორც მოსამართლეები, საქმეს განიხილავდნენ ერთპიროვნულად ან კოლეგიურად. ისინი საქმეს არჩევდნენ მეფის, დედოფლის, კათალიკოსისა და ბატონიშვილების განკარგულებით. ქედხუდები მცირე მნიშვნელობის სამოქალაქო დავებსაც განიხილავდნენ. მათ ხელი არ მიუწვდებოდათ სისხლის სამართლის საქმეების გარჩევაზე.

## ლიტერატურა 
* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004
* მ. კეკელია, სასამრთლო ორგანიზაცია და პროცესი საქართველოში რუსეთთან შეერთების წინ, ტ. 1

კატეგორია:ძველი ქართული სასამართლოები
მელიქ-მამასახლისის სასამართლო

**მელიქ-მამასახლისის სასამართლო** — სასამართლო XVIII საუკუნის საქართველოში. სხვა მოხელეების მსგავსად, მელიქი და მამასახლისი თავიანთ ფუნქციებს ახორციელებდნენ მათ ქვემდებარე ტერიტორიაზე. 1725 წლიდან თბილისის მამასახლისი ითვისებს მელიქის თანამდებობასაც და ეწოდებოდა მელიქ-მამასახლისი. მას ექვედებარებოდა ყოველგვარი სამამულო დავა და ვაჭართა საქმეები თბილისში. ძირითადად, ეს იყო ვალის გადახდასთან დაკავშირებული საქმეები, დავები საკარმიდამო ნაკვეთისა და დუქნის კუთვნილებასთან დაკავშირებით. მელიქ-მამასახლისებისგან გამორჩეულები იყვნენ თბილისისა და გორის მელიქ-მამასახლისები, რადგან ეს უკანასკნელნი უფრო მნიშვნელოვანი მოხელეები იყვნენ, ვიდრე სხვა რეგიონის ანალოგიური პირები.

მელიქ-მამასახლისები არასდროს არ არჩევდნენ საქმეს ერთპიროვნულად. ისინი ან თვითონ შედიოდნენ სხვა სასამართლოების შემადგენლობაში, ან თვითონ თავმჯდომარეობდნენ სასამართლოს. მელიქი, მამასახლისი და, ასევე, ქედხუდა, სხვა სასამართლოს შემადგენლობაში შედიოდნენ მაშინ, როდესაც მოდავე მხარეები ქალაქის მცხოვრებლები იყვნენ. მელიქ-მამასახლისის თავმჯდომარეობით გამართულ სასამათლოში მონაწილეობა უნდა მიეღოთ ქედხუდებსა და სხვა პირებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მელიქი
* მამასახლისი
* ქედხუდა

## ლიტერატურა 
* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ქართული სასამართლოები
კატეგორია:მელიქები საქართველოში
სანამყენე

**სანამყენე**
* 1. სხვა მცენარეზე (საძირეზე) დასამყნობი კულტურული ჯიშის კალამი ან ქერქის კვირტიანი ნაწილი;
* 2. მცენარის მიწისზედა ნაწილი, რომელიც განვითარებულია სანამყენის კალმიდან ან კვირტიდან. მეხილეობაში კალამს სადედე ბაღიდან იღებენ. სანამყენის ხარისხი დამოკიდებულია სადედე ხის მდგომარეობასა (უნდა იყოს ჯანსაღი, მოსავლიანი, ცუდი გარემო პირობების ამტანი) და კალმის შენახვის პირობებზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბიოლოგია
ეველინე ვიდმერ-შლუმპფი

**ეველინე ვიდმერ-შლუმპფი** (); დ.  16 მარტი, 1956, ფელსბერგი, შვეიცარია) – შვეიცარიელი პოლიტიკოსი, შვეიცარიის კონსერვატიულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი. შვეიცარიის პრეზიდენტი 2012 წლისათვის. შვეიცარიის ყოფილი პრეზიდენტის ლეონ შლუმპფის შვილი. 

## პოლიტიკური კარიერა 
1981 წელს დაამთავრა ციურიხის უნივერსიტეტი. 2007 წლიდან შვეიცარიის ფედერალური საბჭოს წევრია. 2011 წელს ასრულებს შვეიცარიის ფედერალური ვიცე-პრეზიდენტის მოვალეობას, რომელიც ტრადიციულად 2012 წლისთვის აირჩიეს ფედერალურ პრეზიდენტად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ქალი პრეზიდენტების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*Official biography 
*homepage at the conference of cantonal finance directors 
*Eveline Widmer-Schlumpf: CV (archived 2007-12-14).
**"Swiss MPs reject far-right leader"*, BBC News, 12 December 2007.
*Widmer-Schlumpf accepts cabinet post , swissinfo 13 December 2007.
*Swiss consensus government falls as rightists quit 

კატეგორია:შვეიცარიელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1956
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ევროპის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ქალი პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბჭე-მედიატორთა სასამართლო

**ბჭე-მედიატორთა სასამართლო** — ბჭეთა, ანუ მედიატორთა სასამართლო აღმოსავლეთ საქართველოში, რუსეთთან შეერთების წინ. ბჭეები მხარეთა მიერ არჩეული მოსამართლეები იყვნენ, რომლებიც მხოლოდ ჩვეულებითი სამართლის მიხედვით განიხილავდნენ საქმეებს. შეეძლოთ აერჩიათ ერთი-ორი, სამ-სამი ან მეტი ბჭე. ბჭეების ძირითადი ფუნქცია მხარეთა მორიგება იყო. ისინი საქმეებს განიხილავდნენ სანივთო ურთიერთობების სფეროში, ვალდებულებით დავებს ურთიერთანგარიშსწორების შესახებ და მემკვიდრეობით დავებს. ბჭეთა სასამართლო ყოველთვის კოლაგიალური იყო. იგი ჩვეულებით სამართალს ეყრდნობოთა. ბჭე-მედიატორთა სასამართლოს გადაწყვეტილება გასაჩივრებას არ ექვემდებარებოდა, თუმცა ეს არ გამორიცხავდა საქმის ხელმეორედ განხილვის შესაძლებლობას. სასამართლო პროცესი, როგორც წესი, ზეპირად მიმდინარეობდა, გადაწყვეტილებათა წერილობითი გაფორმება სავალდებულო არ იყო. ბჭედ შეიძლებოდა არჩეულიყო ნებისმიერი სასულიერო და საერო პირი.

## ლიტერატურა 
* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ქართული სასამართლოები
ცოდვის მოკიდება

**ცოდვის მოკიდება** — სასამართლოს მტკიცებულების ერთ-ერთი სახე ძველ ქართულ სამართალში. იგი ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნის მე-14 მუხლშია გათვალისწინებული. ცოდვის მოკიდება მცირემნიშვნელოვან საქმეზე გამოიყენებოდა, კერძოდ, ერთი მორჩილის (სამი აბაზის) ღირებულების საქმეზე. ცოდვის მოკიდება გარკვეული რიტუალის შესრულებასთან იყო დაკავშირებული. შეწამებულს (ბრალდებულს) შემწამებელი (ბრალმდებელი) ზურგზე უნდა მოეკიდა და წარმოეთქვა ფიცის განმსაზღვრელი ფორმულა: „თუ მე, რასაც მაბრალებ, იმის გამკეთებელი ვიყო, მეორედ მოსვლისას შენი ცოდვებისთვის შენს ნაცვლად მე განვიკითხო“. თუ ბრალდებული ამას გააკეთებდა, იგი თავისუფლდებოდა პასუხისმგებლობიდან.

## ლიტერატურა 
* ვ. მეტრეველი, ქართული სამართლის ისტორია, თბ., 2004

## სქოლიო 
კატეგორია:ძველი ქართული საპროცესო სამართალი
სან-ესტებანის ეროვნული პარკი

**სან-ესტებანის ეროვნული პარკი** () — ეროვნული პარკი ვენესუელაში, კარაბობოს შტატში. მდებარეობს კარაბობოს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, სადაც ესაზღვრება ანრი-პიტიეს ეროვნულ პარკს (არაგუის შტატი). სან-ესტებანის ეროვნული პარკი შეიქმნა 1987 წელს. ფართობი 43.500 *ჰა*. პარკი ვრცელდება გუაკარის, ნაგუანაგუის, პუერტო-კაბელიოსა და სან-დიეგოს მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებზე. 

პარკი პუერტო-კაბელიოში მოიცავს ციხე-დარბაზს. იგი იცავს აგრეთვე სხვა ისტორიულ ობიექტებს, რომელთა შორისაა: „ესპანელების გზა“ (გზა პუერტო-კაბელიოსა და ვალენსიას შორის, ასევე თაღოვანი ხიდი); სან-ესტებანის ქალაქი; ეროვნული გმირის ბარტოლომე სალომის სახლი; „ინდიელთა მარილიანი გზა“ (პატანემოსა და გუაკარას შორის); პარკი მოიცავს აგრეთვე პეტროგლიფებს, ტრონოკონეროს „ფერად ქვას“.

## ისტორიული ადგილები 
* *სოლანოს ციხე-დარბაზი*
* *სან-ესტებანის სოფელი*
* *ეროვნული გმირის ბარტოლომე სალომის სახლი*
* *ძველი კოლონიური გზა ანუ ესპანელების გზა*
* *მდინარე სან-ესტებანზე არსებული ხიდი*
* *ინდიელთა მარილიანი გზა*
* *ლას-ტრინჩერასის ცენტრი და თერმული აბაზანები* 
* *ვიგირიმის პეტროგლიფები*

## იხილეთ აგრეთვე
*ვენესუელის ეროვნული პარკების სია

## პარკის ფაუნის ზოგიერთი წარმომადგენელი

Image:Brown-throated Parakeet (Aratinga pertinax) -pet.jpg
Image:Boa constrictor (2).jpg
Image:Ocelot_01.jpg
Image:Cougar pounce.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
*  Information about the park  at the site of the Instituto Nacional de Parques

კატეგორია:ვენესუელის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1987 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
კატეგორია:კარაბობოს შტატის გეოგრაფია
კატეგორია:1987 წელს დაარსებულები ვენესუელაში
კატეგორია:კარაბობოს შტატის ღირსშესანიშნაობები
კალუმის გეოგრაფიული მედალი

**კალუმის გეოგრაფიული მედალი** () — ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების ერთ-ერთი უძველესი ჯილდო.
იგი დააფუძნა გენერალ-მაიორმა ჯორჯ ვაშინგტონ კალუმმა (1809-1892).
ჯორჯ კალუმი ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი იყო. 
მედალი ენიჭებათ მნიშვნელოვანი გეოგრაფიული აღმოჩენების ან გეოგრაფიული მეცნიერების განვითარებისათვის. პირველად მედალი მიენიჭა ამერიკელ მოგზაურს რობერტ პირს 1896 წელს.

მედალის გარეგანი იერი შემუშავებულია ლიდია ემეტის მიერ.

სხვადასხვა დროს კოლუმის მედლით დაჯილდოებულები იყვნენ: რობერტ პირი, ფრიტიოფ ნანსენი, ჯონ მიურეი, უილიამ მორის დეივისი, სვენ ჰედინი, იოვან ცვიიჩი, მარკ ჯეფერსონი და სხვა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება

## რესურსები ინტერნეტში
*(Photo) presentation of the Cullum medal to the head Lama of Thyangboche Monastery, Nepal, June 15, 1954 (from the collection of the American Geographical Society) 

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკის გეოგრაფიული საზოგადოება
კატეგორია:აშშ-ის მედლები
კატეგორია:აშშ-ის ჯილდოები
კატეგორია:ჯილდოები ანბანის მიხედვით
გულიანთა

**გულიანთა** — სოფელი საქართველოში, რაჭა-ლეჩხუმისა და ქვემო სვანეთის მხარის ონის მუნიციპალიტეტში. 

მდებარეობს მდინარე ჯეჯორის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 1440 მეტრზე. 1990 წლამდე სამხრეთ ოსეთის აო ჯავის რაიონის ნაწილი. 2008 წლიდან ოკუპირებულია რუსეთის ფედერაციის მიერ

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კატეგორია:საქართველოს ოკუპირებული სოფლები
სანახაობა (ჟურნალი)

**„სანახაობა“** — ქართული ჟურნალი „ხელოვნების“ ყოველკვირეული დამატება, გამოდიოდა 1925–1926 წლებში თბილისში ქართულ და რუსულ ენაზე (რუსულ ენაზე ერქვა „ზრელიშჩე“). გამოსცემდა სარედაქციო კოლეგია. გამოიცა 1925 წლის № 1 — № 7; 1926 წელს № 8.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
იმერეთის დროებითი მმართველები 1810-1840 წლებში

**იმერეთის დროებითი მმართველები**  — მთავარმართებელმა ალექსანდრე ტორმასოვმა დაპყრობილი ქვეყნის ახალი მმართველობის შექმნა იმერეთში რუსთა ჯარის მეთაურს თეოდორე სიმონოვიჩს დაავალა. „იმერეთის ოლქის“ რუსული მმართველობის დებულება მთავარმართებლის კანცელარიაში მომზადდა და თავდაპირველად ქართლ–კახეთში დამყარებული რუსული მართლვა–გამგეობის სისტემის გამარტივებულ ვარიანტს წარმოადგენდა. „დადგენილება იმერეთის ოლქის შინაგანი მმართველობის შესახებ“ საზეიმოდ უნდა შესულიყო ძალაში. საამისოდ სპეციალური განაწესი შემუშავდა, მაგრამ დადგენილების განხორეციელება ვერ მოხერხდა. იგი უვარგისად თვით თევდორე სიმონოვიჩმა ცნო.

თევდორე სიმონოვიჩმა 1810–1814 წლებში იმერეთის საოლქო მართვა–გამგეობის სამი პროექტი შეიმუშავა, რომელთაგანაც ცხოვრებაში არც ერთი განხორციელებულა სრული სახით. უფრო სიცოცხლისუნარიანი იყო მისი მესამე პროექტი – „დადგენილება სავარაუდო საოლქო მმართველობის შექმნამდე იმერეთის დროებითი მმართველობის შესახებ“, რომელიც 1814 წლის დასაწყისში შეიმუშავეს. ამ დოკუმენტს დაემყარა ოლქის რუსული მმართველობის ორგანიზაცია, რომლის ოფიციალური შემოღება ხელისუფლებამ ვერ შეძლო, თუმცა იგი ფაქტობრივად არსებობდა და მოქმედებდა 1840 წლამდე.

## იმერეთის დროებითი მმართველები
*თედორე სიმონოვიჩი (1810–1815)
*სტანისლავ მერლინი (1815–1816)
*ივანე ხატუნცოვი (1816–1820)
*ივანე პუზირევსკი (1820)
*პეტრე გორჩაკოვი (1820–1825)
*ვასილ ბებუთოვი (1825–1827)
*კარლ ჰესე (1827–1831)
*პეტრე ვაკულსკი (1831–1834)
*დიმიტრი ახლესტიშჩევი (1834–1837)
*აკიმ ესპეხო (1837–1840)

## ლიტერატურა 
* *ვაჭრიძე გ.* იმერეთის დროებითი მმართველობა .1810-1840 წ. ქუთაისი,1999

კატეგორია:საქართველოს გუბერნია
კარლოს რაულ ვილიანუევა

**კარლოს რაულ ვილიანუევა** (; დ. 30 მაისი 1900, ლონდონი — გ. 16 აგვისტო, 1975, კარაკასი) — ვენესუელელი არქიტექტორი. მისი ნამუშევარი „კარაკასის საუნივერსიტეტო ქალაქი“ შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში (2000).

## ბიოგრაფია
კარლოს რაულ ვილიანუევა დაიბადა 1900 წლის 30 მაისს. იგი იყო კარლოს ანტონიო ვილიანუევის და პაულინა ასტულის შვილი.
სწავლობდა პარიზის ნატიფ ხელოვნებათა ეროვნულ სკოლაში, რომელიც დაამთავრა 1928 წელს. 1929 წლიდან მუშაობდა ვენესუელაში. 
ლათინური ამერიკის თანამედროვე არქიტექტურის ერთ-ერთი საუკეთესო წარმომადგენელია. 
კარაკასში ააგო „საუნივერსიტეტო ქალაქი“ (1944-1970), „სტადიონი“ (1950), „დიდი აუდიტორია“ (1952) და სხვ. 
დააპროექტა საცხოვრებელი კომპლექსები კარაკასში, რომელთა შორისაა: „ელ-პარაისო“, „23 იანვარი“ და სხვ.

მისი ნამუშევრები გამოირჩევა გაბედული კონსტრუქციული სისტემითა და მხატვრული გამომსახველობით, კომპოზიციათა დინამიური ექსპრესიულობით,
ხოლო საცხოვრებელი კომპლექსები — ტერიტორიისა და ბინების რაციონალური დაგეგმარებით, უხვად იყენებდა ქანდაკებას, ფერწერასა და მოზაიკას.

დიდი როლი ითამაშა ქალაქების: კარაკასის, მარაკაისა და ვენესუელის სხვა ქალაქების მოდერნიზაციის განვითარებისათვის.

## გალერეა

ფაილი:HenriLaurens-L'Amphion-Leger-Bimural1953.JPG
ფაილი:UCV pasillo plaza cubierta 01.JPG
ფაილი:Interior Galeria Arte Nacional (Caracas).jpg
ფაილი:Jesús Soto Museum of Modern Art facade.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*  კარლოს რაულ ვილიანუევა – ენციკლოპედია ბრიტანიკა
*  Villanueva Foundation - ოფიციალური საიტი
*  UNESCO World Heritage website on the Ciudad Universitaria de Caracas
*  Dedicated to the Centenary of his birth
*  Central University of Venezuela website dedicated to his life and Works 

## ლიტერატურა
* Moholy-Nagy S., Carlos Raul Villanueva, Stuttg., 1964.

კატეგორია:ვენესუელელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
გაბულოცი

**გაბულოცი** — თბილისის ამირა დაახლ. 878-882 წლებში; მ. ლორთქიფანიძის მოსაზრებით, შაიბანიდების ადგილობრივი დინასტიის უკანასკნელი წარმომადგენელი. 

„მატიანე ქართლისაჲს“ ცნობით, გაბულოცი მისი ერთ-ერთი წინამორბედი ამირა საჰაკის „მონათაგანი“ იყო. მისი მმართველობის პერიოდში თბილისის საამირო რამდენადმე გაძლიერდა და დაიმორჩილა გარდაბნელები. საბოლოოდ, გუარამ მამფალმა გაბულოცი შეიპყრო და დატყვევებული ბიზანტიაში გაგზავნა.

## იხილეთ აგრეთვე
* თბილისის საამირო
* საქართველოს მმართველები

## ლიტერატურა 
* ლორთქიფანიძე მ., თბილისის საამიროს ისტორიიდან, თბ., 1952: გვ. 195-196.
*„ქართლის ცხოვრება“, რ. მეტრეველის რედაქციით, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, თბ., 2008: გვ. 257

კატეგორია:თბილისის ამირები