open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნიკიფორე მამინაიშვილი

**ნიკიფორე იესეს ძე მამინაიშვილი** (დ. 1870 — გ. 1922, თბილისი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრი, სოციალისტ-ფედერალისტების წევრი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა ოზურგეთის მაზრაში. დაასრულა პეტერბუგრის სასულიერო აკადემია 1895 წელს. მსახურობდა თბილისის სასულიერო სემინარიაში ინსპექტორის თანაშემწედ. შემდეგ მუშაობდა ზედამხედველის თანაშემწედ თელავის სასულიერო სემინარიაში. შემდეგ გახდა თელავის წმინდა ნინოს სახელობის გიმნაზიის დირექტორი. აქ ის მოღვაწეობდა მეუღლესთან, პელაგია მამინაიშვილთან ერთად. მათი აღზრდილები იყვნენ: ელენე ახვლედიანი, ლილი ღოღობერიძე (ლანა ღოღობერიძის მამიდა), ხახე ანდრონიკაშვილი, თამარ მამულაიშვილი. თელავში მათ ოჯახს ხშირად სტუმრობდა აკაკი წერეთელი.

ერთი პერიოდი იჯარით მართავდა ვერის ხიდს თბილისში. 1917 წელს ესწრებოდა საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის I კრებას. 1918 წელს გადაიყვანეს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ინსპექტორად დეკანოზ კორნელი კეკელიძის რექტორობის დროს. სიცოცხლის ბოლო წლებში იყო თბილისსი 22-ე (39-ე) სკოლის გამგე. გარდაიცვალა ფილტვების ანთებით. დაკრძალეს 28 მარტს, ვერის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*ნიკიფორე მამინაიშვილი
*ნიკიფორე მამინაიშვილი საქართველოს პროსოპოგრაფიაზე

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:გურიის მხარეში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ვერის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
პოლონეთის აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტო

**პოლონეთის აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტო** () – საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, სათაო ოფისით ვარშავაში, რომლის ფუნქცია არის იმ დავალებების რეალიზება, რომლებიც უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების ინტერნაციონალიზაციას უწყობს ხელს. პოლონეთის აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტოს დირექტორის ფუნქციას 2020 წლის აპრილამდე ლუკაშ ვოიდიგა ასრულებდა, ამჟამინდელი დირექტორი კი გრაჟინა ჟებროვსკაა.

სააგენტოს ამოცანები მოიცავს: 

* იმ ქმედებების ინიცირებასა და რეალიზებას, რომლებიც მხარს უჭერს საერთაშორისო აკადემიურ გაცვლასა და უმაღლესი საგანმანათლებლო დაწესებულებებისა და სამეცნიერო ერთეულების ინტერნაციონალიზაციას; 
* პოლონეთის უმაღლესი განათლებისა და მეცნიერების სისტემის შესახებ ინფორმაციის  გავრცელებას; 
* პოლონური ენის პოპულარიზება პოლონეთის რესპუბლიკის საზღვრებს მიღმა.

## ბიბლიოგრაფია 
* 2017 წლის 7 ივლისი, *საკანონმდებლო აქტი აკადემიური გაცვლის ეროვნული სააგენტოს შესახებ*

## ბმულები 
*Polish National Agency for Academic Exchange
*Polish National Agency for Academic Exchange 

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონეთის უმაღლესი სასწავლებლები
მარგარიტა გრიშკევიჩი

**მარგარიტა ნიკონის ასული გრიშკევიჩი** (დ. 5 აგვისტო, 1917, პეტროგრადი, — გ. 2003, იქვე) — რუსი ბალეტის მსახიობი, პედაგოგი. საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტი (1958).

დაამთავრა ლენინგრადის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი 1937 წელს, ამავე სასწავლებლის პედაგოგიური განყოფილება 1940 წელს. 1937–1940 წლებში ლენინგრადის ოპერისა და ბალეტის თეატრის, ხოლო 1942 წლიდან — თბილისის ზაქარია ფალიაშვილის სახელობის ოპერისა და ბალეტის პროფესიული სახელმწიფო თეატრის სოლისტი. 1948–1992 წლებში იყო თბილისის ვახტანგ ჭაბუკიანის სახელობის საბალეტო ხელოვნების სასწავლებლის კლასიკური ცეკვის მასწავლებელი. ბალეტის პედაგოგად მიწვეული იყო კუბაში (1963-1964), ეგვიპტესა (1966-1967) და კოლუმბიაში (1971-1972).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1917
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:რუსი ბალერინები
კატეგორია:რუსი ქორეოგრაფები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
სერობ გრიჩი

**სერობ გრიჩი** (; დ. 1770 — გ. 1836) — სომეხი ავტორი, აღა-მაჰმად-ხანის მიერ თბილისის აოხრების (1795) თვითმხილველი. 

მასწავლებლობდა მშობლიურ კონსტანტინეპოლში, საიდანაც თბილისში გამოიქცა და თავი გაბრიელ მაიორს შეაფარა. ერეკლე II-ის მხარდაჭერით სომეხი ბავშვებისთვის გახსნა სკოლა, რომელიც 1805 წლამდე არსებობდა. 1805 წლიდან მასწავლებლად მუშაობდა ჯერ ასტრახანში, შემდეგ — ნორ-ნახიჭევანში, სადაც გარდაიცვალა.

თბილისში 1795 წელს დატრიალებული ტრაგედია გრიჩმა საკუთარ მოკლე თხზულებაში აღწერა. მისი სიტყვებით, „ამ ბრძოლის ნახვა ერთ რამედ ღირდა. ხმლისა და ფარის შეჯახების ქუხილი მთებს გადასწვდა, ხმლის ჟღრიალმა იქაურობა გააყრუა, არ წყდებოდა ქვემეხთა გუგუნი, რომელიც ისართა შხუილს ახშობდა...“ ავტორის მიხედვით, მტრის სიმრავლემ თავისი გაიტანა. სპარსელები შეიჭრნენ ქალაქში, „აივსნენ ძვირფასი თვლებითა და თვალმარგალიტით“... მოსახლეობის ნაწილი გაწყვიტეს, ნაწილი ტყვედ წაასხეს. ქრისტიანებზე მეტად მათივე სარწმუნოებისანი ტანჯეს. კავკასიის მთებში გაქცეულ ლტოლვილებს, ვინც განსაცდელს გადაურჩა, გზაში „თავშიშველთა“ (ე. ი. იმერელი) ავაზაკები წამოეწივნენ და გაძარცვეს. სპარსელთა საჭურისი ხანი ექვსი დღის შემდეგ გაეცალა ქალაქს. 

## ლიტერატურა
* ჭუბაბრია, რუსუდან. სერობ გრიჩი, „აღა-მაჰმად ხანის მიერ 1795 წლის 11 სექტემბერს დედაქალაქ თბილისის (ფაიტარაკანის) გადაწვის მოკლე ისტორია“, «მაცნე: ენისა და ლიტერატურის სერია», 1991, №3, გვ. 118-133;

კატეგორია:დაბადებული 1770
კატეგორია:გარდაცვლილი 1836
კატეგორია:სომეხი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
გივი დემეტრაშვილი

**გივი დემეტრაშვილი** (დ. 24 აპრილი, 1989) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2004, როტერდამი, ნიდერლანდები, 73 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გივი დემეტრაშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 24 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
რობერტ დინგაშვილი

**რობერტ დინგაშვილი** (დ. 23 ივნისი, 1997, ყვარელი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, სოფია, ბულგარეთი, 50 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, რიგა, ლატვია, 55 კგ), 23 წლამდელებს შორის საერთაშორისსო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ბლაგოევგრადი, ბულგარეთი, 57 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* რობერტ დინგაშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 23 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
Destructoid

**„Destructoid“** — ამერიკული საიტი, ვიდეო თამაშების ბლოგი, დაფუძნებული 2006 წელს იანერ გონსალესის მიერ. 2017 წლიდან საიტს ფლობს კანადური ციფრული მედიაკომპანია Enthusiast Gaming.

საიტი დაყოფილია 6 ძირითად სექციად: „Homepage“ (), სადაც რედაქტორები აქვეყნებენ სიახლეებსა და მიმოხილვებს, „Community Blogs“ (), „Videos section“ (), რომელიც შედგება პაროდიებისა და ტრეილერებისაგან, „Chat Forums“ (), „Buy/Sell“ () და „Fight area“ (, სადაც მოთამაშეები თამაშობენ ერთმანეთის წინააღმდეგ.

„Destructoid“-ს მიღებული აქვს Webby Award-ის, Games Media Awards-ისა და ციფრული ხელოვნებისა და მეცნიერების საერთაშორისო აკადემიის ჯილდოების ნომინაციები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2006 წელს დაარსებული საიტები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების ბლოგები
კატეგორია:ვიდეო თამაშების სიახლეების საიტები
კონსტანტინე გრიცაი

**კონსტანტინე ვლადიმერის ძე გრიცაი** (; დ. 14 ივლისი, 1901, ეკატერინოდარი, ახლანდ. ქ. კრასნოდარი, რუსეთი, — გ. 14 მაისი, 1980, თბილისი) — საქართველოში მოღვაწე რუსი არქიტექტორი, საქართველოს დამსახურებული არქიტექტორი (1971).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემია ფერწერის განხრით 1929 წელს და საქართველოს საინჟინრო–სამშენებლო ინსტიტუტი არქიტექტურის განხრით 1932 წელს. სხვადასხვა დროს მუშაობდა „საქსახპროექტში“, „სოიუზგიპროტორგის“ ამიერკავკასიის თბილისის ფილიალში. 1943-1949 წლებში იყო კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ არქიტექტორ–მხატვარი. 

მისი პროექტებით აგებულია სამრეწველო, საცხოვრებელი, საკურორტო, სავაჭრო ნაგებობები ზუგდიდში და წყალტუბოში; მონაწილეობდა სამრეწველო ცენტრებისა და საბჭოთა მეურნეობების დასახლებების პროექტირებასა და განაშენიანებაში. კინოსტუდიაში მუშაობის დროს ჩართული იყო არქიტექტურული დეკორაციების შექმნასა და გაანგარიშებაში (ფილმები „გიორგი სააკაძე“, II სერია, „ჯურღაის ფარი“, „პოეტის აკვანი“, „დავით გურამიშვილი“ და სხვ.). 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:რუსი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
ერმის მწყემსი

***ერმის „მწყემსი“*** (     , *Poimēn tou Herma* ; ), რომელსაც ზოგჯერ უბრალოდ ***მწყემსს*** უწოდებენ, არის მეორე საუკუნის პირველი ნახევრის ქრისტიანული ლიტერატურული ნაწარმოები. იგი სამოციქულო მამების მიერ  შესრულებულ ერთ-ერთ ადრეულ ტექსტად მიიჩნევა და ქრისტიანებისთვის მნიშვნელოვან წიგნს წარმოადგენს.  „*მწყემსი“* ქრისტიანთა შორის ძალიან პოპულარული იყო ახ. წ. II-III&nbsp; საუკუნეებში.  ის შედის *Codex Sinaiticus- ში*,   და ისეთი ტექსტების გვერდით დგას, როგორებიცაა საქმე მოციქულთა და პავლეს ეპისტოლეები. 

## გარე ბმულები 
* *ჰერმასის მწყემსის* ინგლისური თარგმანების დიდი კოლექცია, მათ შორის რამდენიმე თარგმანი ინგლისურ ენაზე. 
* *ჰერმასის მწყემსის* ბერძნული ტექსტი 
* *ჰერმასის მწყემსი* (ინგლისური თარგმანი) ადრეული ქრისტიანული მწერლობა 
* *მწყემსი Hermas კრიტიკული თარგმანი + აუდიო ვერსია* Bibibaudio

## სქოლიო 
კატეგორია:ახალი აღთქმა
ლიუდმილა გრიციკი

**ლიუდმილა ვასილის ასული გრიციკი** (; დ. 19 მარტი, 1946, ქ. ანდრუსოვკა, ჟიტომირის ოლქი, უკრაინა) — უკრაინელი ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი, ქართველოლოგი; ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი (1992), პროფესორი (1994).

დაამთავრა კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი 1969 წელს. სწავლის პერიოდში, 1967-1969 წლებში მივლინებული იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ქართული ენისა და ლიტერატურის შესასწავლად. სხვადასხვა დროს სათავეში ედგა აღმოსავლეთმცოდნეობის კათედრას კიევის უნივერსიტეტში და შედარებითი კვლევის განყოფილებას უკრაინისმცოდნეობის ინსტიტუტში; კითხულობდა ქართული ლიტერატურის ისტორიის კურსს კიევის უნივერსიტეტში; აქვეყნებდა შრომებს ქართული ლიტერატურისა და უკრაინულ–ქართული ლიტერატურის ურთიერთობების შესახებ; ნათარგმნი აქვს ქართველი მწერლების ნაწარმოებები უკრაინულ ენაზე. 

ავტორია ნაშრომებისა: „გრიგოლ აბაშიძის შემოქმედება“ (1975), „ნოდარ დუმბაძე და მისი გმირები“ (1977), "ირაკლი აბაშიძე" (1979), „ნოდარ დუმბაძის პროზა“ (1983) და სხვ. თარგმნა გურამ ფანჯიკიძის „მეშვიდე ცა“ (1972), ლადო მრელაშვილის „იყალთოელი ბიჭები“ (1975), ნოდარ წულეისკირის „თუთარჩელა“ (1977), ხალხური ზღაპარი „მზის ასული“ (1977) და სხვ. მიღებული აქვს უკრაინის და საქართველოს ლიტერატურული და სახელმწიფო ჯილდოები, მათ შორის, საქართველოს უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის საპატიო სიგელი (1979), ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი (1993), ღირსების ორდენი (2006), თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორის წოდება (2013).    

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Грицик, Людмила Василівна . ტარას შევჩენკოს სახელობის კიევის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ოფიციალური ვებგვერდი (უკრ. ენაზე).

კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1946
კატეგორია:უკრაინელი ფილოლოგები
კატეგორია:ქართველოლოგები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ეპისტოლე დიოგნეტეს მიმართ

***ეპისტოლე დიოგენეტოსის მიმართ***  () არის ქრისტიანული აპოლოგეტიკის ნიმუში. იგი მიმართულია ქრისტიანობის განმაქიქებლებისაკენ. არ არის ცნობილი არც წერილის ავტორი და არც მისი ადრესატი. ტექსტის ენობრივი და სხვა ტექსტუალური მონაცემების საფუძველზე მეცნიერები მას ათარიღებენ ახ. წ. 130 წლიდან II საუკუნის ბოლომდე . ამით ეპისტოლე აპოლოგეტური ლიტერატურის ერთ-ერთ ყველაზე ადრეულ ნიმუშად შეგვიძლია მივიჩნიოთ.

## ლიტერატურა 
„მოციქულებრივ მამათა სწავლანი“, ძველი ბერძნულიდან და ლათინურიდან თარგმნა და განმარტებები დაურთო ვიქტორია ჯუღელმა, გამომცემლობა „ბეთანია“, თბილისი 2014

## სქოლიო 
კატეგორია:ქრისტიანობა
თორმეტი პატრიარქის აღთქმა

მინი| „თორმეტი პატრიარქის აღთქმის“ 1917 წლის გამოცემა.
**თორმეტი პატრიარქის აღთქმა** — აპოკრიფული ლიტერატურის ნიმუში.  ითვლება, რომ ეს არის ფსევდოგრაფიული ნაწარმოები. იგი შედის 1666 წელს გამოსულ ოსკანის ბიბლიაში. მსგავსი წერილების ფრაგმენტები აღმოჩენილ იქნა ქუმრანში, მაგრამ მოსაზრებები იყოფა იმის შესახებ, არის თუ არა ეს იგივე ტექსტები.  

მიჩნეულია, რომ ტექსტები დაიწერა ებრაულად ან ბერძნულად, ხოლო რა ფორმითაც მათ დღემდე მოაღწიეს საბოლოოდ ფორმირდა ჩვ.წ II საუკუნეში. იგი მე-13 საუკუნეში დასავლურმა სამყარომ ლინკოლნის ეპისკოპოს რობერტ გროსეტესტის მეშვეობით გაიცნო. ნაწარმოების ლათინურენოვანმა თარგმანმა მალევე მოიპოვა პოპულარობა რომის იმპერიაში. რობერტს სჯეროდა, რომ ეს იყო იაკობის თორმეტი ვაჟის მიერ შექმნილი ნაშრომი, რითიც უშუალო კავშირი მყარდებოდა ებრაულ წინასწარმეტყველებასა და ქრისტიანობას შორის. აქედან გამომდინარე, ეპისკოპოსმა რობერტმა ებრაელები თავის დროზე აღთქმის ამ ტექსტების დამალვაში დაადანაშაულა, რამდენადაც მათ არ სურდათ მაცხოვრის ნამდვილი წინასწარმეტყველებების გამოაშკარავება.

## სქოლიო 
კატეგორია:II საუკუნის წიგნები
ჯეიმზ კეგნი

**ჯეიმზ ფრენსის კეგნი უმცროსი** ( დ. 17 ივლისი, 1899 — გ. 30 მარტი, 1986) — ამერიკელი თეატრისა და კინოს მსახიობი და მოცეკვავე. ცნობილია თავისი თანმიმდევრული ენერგიული წარმოდგენებით, განმასხვავებელი ვოკალური სტილითა და უემოციო კომიკური ტაიმინგით, რითაც მოიპოვა საყოველთაო აღიარება და ფართო და მრავალმხრივი გამოსვლებისათვის მთავარი ჯილდოებიც დაიმსახურა. მაყურებელს თავი დაამახსოვრა მრავალმხრივი მაგარი ბიჭების როლის შესრულებით ისეთ ფილმებში, როგორიცაა: „საზოგადოების მტერი“ (1931), „ტაქსი!“ (1932), „ანგელოზები ბინძური სახეებით“ (1938), „ხმაურიანი ოციანები“ (1939) და „თეთრი ცხელება“ (1949). ფილმებში გვევლინებოდა როგორც მოცეკვავე და აკადემიის ჯილდო მოიპოვა მიუზიკლში შესრულებული როლისთვის („იანკი დუდლ დენდი“). 1999 წელს ამერიკის კინოინსტიტუტმა ჰოლივუდის ოქროს ხანის AFI-ის 100 წელი... 100 ვარსკვლავი მამაკაცი მსახიობების რეიტინგში იგი მე-8 ადგილზე განაწესა. ორსონ უელსმა კეგნი დაახასიათა როგორც „ალბათ, კამერის წინაშე ოდესმე გამოჩენილი უდიდესი მსახიობი“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 17 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1899
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი თეატრის მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ნიუ-იორკში გარდაცვლილები
თეოგნოსტოს ალექსანდრიელი

**თეოგნოსტოსი** (დ. 210 - გ. 270) - III საუკუნის ალექსანდრიელი ღვთისმეტყველი .  იგი ცნობილია ათანასე I-ისა  და ფოტიოს I-ის ციტატებიდან.  ფილიპ სიდელის თქმით, იგი ხელმძღვანელობდა ალექსანდრიის სკოლას პიერიუსის შემდეგ (ახ. წ. 265).  იმის მიუხედავდ, რომ ორიგენე ალექსანდრიელის მოწაფეა, მის შესახებ არანაირ ცნობას არ გვაწვდიან არც ევსები კესარიელი და არც იერონიმე. მისი ორიგენესთან კავშირის ტექსტუალური წყარო ათანასე I-ისგან იღებს სათავეს. 

## ეგზეგეტიკური მწერლობა 
*Hypotypōseis:* შვიდი წიგნისგან შემდგარი შრომა, რომელიც ბერძნულ ენაზე ცნობილია როგორც ”მონახაზი”. მიეწერება ფოტიოს I-ს. ნაშრომი მოიცავს შემდეგ წიგნებს:  

* წიგნი I დაბდება 
* წიგნი II *ქრისტეს ღვთაებრიობა* 
* წიგნი III *სული წმინდა* 
* წიგნი IV *ანგელოზები და ეშმაკები* 
* წიგნები VI და V *ღმერთის ღვთაებრიობა* 
* წიგნი VII *შემოქმედებასთან დაბრუნება.* 

## შენიშვნები 
## გარე ბმულები 
* კათოლიკური ენციკლოპედია 
* http://www.searchgodsword.org/his/ad/ecf/ant/theognostusofalexandria/ 
კატეგორია:გარდაცვლილი 270
გიორგი დოკვაძე

**გიორგი დოკვაძე** (დ. 22 დეკემბერი, 1997, საჩხერე) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), ჭაბუკებს (U20) შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2016, 56 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი დოკვაძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 22 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
ნიკა დონღვანი

**ნიკა დონღვანი** (დ. 20 ივლისი, 1999, ქუთაისი) — ქართველი სპორტსმენი (ძიუდო), ჭაბუკებს შორის ევროპის თასის გამარჯვებული (2016, ანტალია, თურქეთი, 90 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიკა დონღვანი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ქუთაისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ძიუდოისტები
როინ დობორჯგინიძე

**როინ დობორჯგინიძე** (დ. 27 მაისი, 1948, ჯურუყვეთი, ლანჩხუთის რაიონი, საქართველოს სსრ, სსრ კავშირი) — ქართველი და საბჭოთა სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). მსოფლიოს თასის მფლობელი (1973). ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (1973) ლოზანა, შვეიცარია). საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი (1967), საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი (1973), ღირსების მედლის კავალერი.

## ბიოგრაფია
1976–1982 წლებში საქართველოს ოლიმპიური რეზერვების სკოლის მწვრთნელ-მასწავლებელი.

1982–1987 წლებში სპორტ-საზოგადოება „ზენიტის“ ჭიდაობის სკოლის დირექტორი და უფროსი მწვრთნელი თავისუფალ ჭიდაობაში.

1987–2003 წლებში საქართველოს პროფკავშირების ბერძნულ-რომაული და თავისუფალი ჭიდაობის ოლიმპიური რეზერვების სკოლის დირექტორი. ასევე საქართველოს პროფკავშირსების თავისუფალი ჭიდაობის უფროსი მწვრთნელი.

პერიოდულად კონსულტაციას უწევდა, საქართველოს ნაკრების გუნდს მწვრთნელის სტატუსით, თავისუფალ ჭიდაობაში ჭაბუკებში, ახალგაზრდებში და დიდებში.

2008–2016 წლებში ინდოეთის ქალთა ნაკრების უფროსი მწვრთნელი თავისუფალ ჭიდაობაში.

## ძირითადი შედეგები 
## მიღწევები
* 1967: საბჭოთა კავშირის სპორტის ოსტატი

* 1970: საკავშირო შეიარაღებული ძალების პირველობა. II ადგილი

* 1970: საქართველოს ჩემპიონატი. 62 კგ. წონითი კატეგორია I ადგილი 

* 1971: საკავშირო პროფკავშირების პირველობა. 57 კგ. წონით კატეგორიაში I ადგილი

* 1972: საკავშირო სოფლის სპორტსმენთა პირველობა. I ადგილი

* 1971: საბჭოთა კავშირის პირველობა. 57 კგ. წონით კატეგორიაში II ადგილი

* 1972: საბჭოთა კავშირის პირველობა. 57 კგ. წონით კატეგორიაში II ადგილი

* 1972: საქართველოს ჩემპიონატი. 62 კგ. წონითი კატეგორიაში I ადგილი

* 1972:	ვ.ბალავაძის სახელობის საერთაშორისო ტურნირი. II ადგილი

* 1973:	ვ.ბალავაძის სახელობის საერთაშორისო ტურნირი. III ადგილი

* 1974:	ვ.ბალავაძის სახელობის საერთაშორისო ტურნირი. I ადგილი

* 1973: მსოფლიო თასის მფლობელი. 57 კგ. წონით კატეგორიაში. ამერიკა, ტოლიდო

* 1973: ევროპის პირველობა. 57 კგ. წონით კატეგორიაში III ადგილი. შვეიცარია, ქ. ლოზანა

* 1973: საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატის წოდება

* 1974: საკავშირო „ლოკომოტივის“ პირველობა. 62 კგ. წონით კატეგორიაში I ადგილი

## რესურსები ინტერნეტში 
* როინ დობორჯგინიძე — ქართული სპორტი
* როინ დობორჯგინიძე — მემატიანე

კატეგორია:დაბადებული 27 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
მონტანიზმი

**მონტანიზმი** — ადრეული ქრისტიანული რელიგიური მიმდინარეობა (170 წ.) ფრიგიაში. მის მამამთავრად მიჩნეულია მღვდელი მონტანი. მისი მიმდევრები მკაცრ ასკეტურ ცხოვრებას ქადაგებდნენ და ელოდებოდნენ ქრისტეს მხსნელ თანასწრებას, რის შედეგადაც  ზეციური იერუსალემი უნდა დაშვებულიყო ფრიგიაში. მნიშვნელოვანია, რომ მონტანისტები თავს ღმრთისგან შთაგონებულებად მიიჩნევდნენ. ამის დეკლამაციას კი ახდენდნენ წინასწარმეტყველებების გადმოცემით, რასაც ექსტაზით აღწევდნენ. რელიგიური გაერთიანების მიმდევრებს შორის იყვნენ ცნობილი პიროვნებებიც: ტერტულიანე, წინასწარმეტყველი ქალები: პრისცილა და მაქსიმილა. საკმაოდ კარგად სტრუქტურიზებულმა რელიგიურმა მიმდინარეობამ მე-5 საუკუნემდე იარსება.

## სქოლიო
## გარე ბმულები 
* "Montanism" . Encyclopædia Britannica. 18 (11th ed.). 1911.
* .  An extensive listing of references by 67 ancient and medieval writers to the Montanists.
* .  Extensive bibliography and on-line articles.
კატეგორია:ქრისტიანული ტერმინები
გიორგი ელბაქიძე

**გიორგი ელბაქიძე** (დ. 13 თებერვალი, 2000, ამბროლაური) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის (დუნაის მემორიალი) გამაჯრვებული (2016, უკრაინა, ხარკივი, 58 კგ), ჭაბუკებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, ბელარუსი, 63 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2018, რიგა, ლატვია, 65 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, რიგა, ლატვია, 70 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გიორგი ელბაქიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 2000
კატეგორია:ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
თეიმურაზ ვანიშვილი

**თეიმურაზ ვანიშვილი** (დ. 21 იანვარი, 1998, გორი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, სოფია, ბულგარეთი, 57 კგ). ჭაბუკებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს მედლის მფლობელი (2015, სუბოტიცა, სერბეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* თეიმურაზ ვანიშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
მალხაზ ზარქუა

**მალხაზ ზარქუა** (დ. 19 თებერვალი, 1986, ზუგდიდი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), იუნიორთა შორის ევროპისა (2005) და მსოფლიოს (2005) ჩემპიონატების ბრინჯაოს პრიზიორი. ევროპის ვიცე-ჩემპიონი  (2010, ბაქო, აზერბაიჯანი), ევროპის ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2012, ტამპერე, ფინეთი). 2012 წლის ლონდონის ოლიმპიადის მონაწილე (IX ადგილი). 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* მალხაზ ზარქუა  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 19 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:ზუგდიდში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვახტანგ ზოიძე

**ვახტანგ ზოიძე** (დ. 9 აპრილი, 1987, ბათუმი) — ქართველი სპორტსმენი (სამბო), ევროპის თასის გამარჯვებული (2008, 100 კგ). საქართველოს ჩემპიონატის სამგზის ბრინჯაოს პრიზიორი (2006, 2010, 2012, +100კგ). ევროპის თასის გამარჯვებული (2008, +100 კგ), 23-წლამდელებს შორის საქართველოს ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2007, +100 კგ)

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ვახტანგ ზოიძე — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 9 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამბისტები
შმაგი თოდუა

**შმაგი თოდუა** (დ. 2 ნოემბერი, 1997, სამტრედია) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა). ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2015, რიგა, ლატვია, 60 კგ), ახალგაზრდებს შორის საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2016, რიგა, ლატვია, 66 კგ). მსოფლიო (2014, 54 კგ) და ევროპის ჩემპიონატების ბრინჯაოს პრიზიორი  (2013,  46 კგ)  ჭაბუკებს შორის. 

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* შმაგი თოდუა  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კესარია გურიელი

**კესარია გურიელი** (დ. 1785 — გ. 1861, კულაში) — სიმონ III გურიელის ასული.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1785 წელს. ბავშვობიდან დაინიშნა ასევე მცირეწლოვან აბდი-ბეგ ხიმშიაშვილზე (სელიმ-ფაშას ძე). იზრდებოდა ადი-ბეგის ძმის, შემდგომში ახალციხის ფაშის აჰმედ-ფაშის ოჯახში. ბავშვობიდან იზრდებოდა მუსულმანური ზნით და წესებით. შეეძინა შვილები: დედა-ბეგი, კამილ-ბეგი, ნარი-ბეგი, შექარ-ბეგი და ესმა. 

მისი ძმის მამია გურიელის მიერ გურიის მთავრად გახდომის შემდეგ დატოვა აჭარა და გურიაში ქალიშვილ ესმასთან ერთად გადავიდა საცხოვრებლად. გარდაიცვალა 1861 წელს.

## ლიტერატურა
*Бакрадзе Д., „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре“. СПб. ст. 8-9, 1878г.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1785
კატეგორია:გარდაცვლილი 1861
კატეგორია:გურიელები
კატეგორია:ქართველი ქალები
კედრის ტყე

**კედრის ტყე** — გეოგრაფიული ობიექტი მესოპოტამიურ მითოლოგიაში. ტყეს იცავდა გოლიათი ხუმბაბა, რომელსაც  დაუპირისპირდნენ გილგამეში და მისი ძმობილი ენქიდუ  და მოჭრეს კედრები. კედრის ტყე მოხსენიებულია გილგამეშის ეპოსის 4-6 დაფებზე. ბაბილონური წყაროებიდან ჩანს, რომ კედრის ტყეები დასავლეთით ლიბანში მდებარეობდა.  

## სქოლიო
კატეგორია:ძველი შუამდინარეთის მითოლოგია
კატეგორია:გილგამეშის ეპოსი
კატეგორია:მითოლოგიური ტყეები
კატეგორია:შუმერული მითოლოგია
ქართლოს კასრაძე

**ქართლოს კასრაძე** (დ. 27 აგვისტო, 1926 — გ. 2005) — ქართველი მსახიობი და მწერალი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1926 წლის 27 აგვისტოს. 1952 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიური ფაკულტეტი. 1944 წლიდან გამოდის პროფესიულ ესტრადაზე, როგორც სალაპარაკო ჟანრის მსახიობი, კონფერანსიე. 1988 წელს მიენიჭა საქართველოს სახალხო არტისტის წოდება, ხოლო 1997 წელს ქართული ესტრადის განვითარებაში შეტანილი მნიშვნელოვანი წვლილისა და ნაყოფიერი შემოქმედებითი მოღვაწეობისათვის — ღირსების ორდენი.

## ფილმოგრაფია 
# განაჩენი (1959)
# უდიპლომო სასიძო (1961)
# თოჯინები იცინიან (1962)

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
ბაქარ თურმანიძე

**ბაქარ თურმანიძე** (დ. 29 მარტი, 1995) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა). 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის პრიზიორი (2018, ზამოსცი, პოლონეთი, +105 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ბაქარ თურმანიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1995
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
ლიუდმილა იევლევა

**ლიუდმილა იევლევა** (დ. 4 აპრილი, 1941, უკრაინა) —გამოდიოდა საქართველოს სახელით (მძლეოსნობა). სსრკ სამგზის ჩემპიონი (1967, 1970, 1971). XIX ოლიმპიური თამაშების მონაწილე (1968, მეხიკო ). საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატი.

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ლიუდმილა იევლევა  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1941
კატეგორია:ქართველი მძლეოსნები
კატეგორია:ქალები სპორტში
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საერთაშორისო კლასის სპორტის ოსტატები
ზურაბ იაკობაშვილი

**ზურაბ იაკობაშვილი** (დ. 4 თებერვალი, 1992, ყვარელი) — ქართველი სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა), საერთაშორისო ტურნირის „მედვედის თასი“ გამარჯვებული (2016, მინსკი, ბელარუსი, 73 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2017, ვარშავა, პოლონეთი, 70 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2018, ვარშავა, პოლონეთი, 70 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2018, თბილისი, საქართველო, 70 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, კიევი, უკრაინა, 65 კგ), საერთაშორისო ტურნირის გამარჯვებული (2019, ნიცა, საფრანგეთი, 70 კგ), მსოფლიო ჩემპიონატის გამარჯვებული (2017, პარიზი, საფრანგეთი, 65 კგ).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ზურაბ იაკობაშვილი  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 4 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი მოჭიდავეები თავისუფალ სტილში
ოფერ ბარ-იოზეფი

[მინი|ოფერ ბარ-იოზეფი, [2006.]]
**ოფერ ბარ-იოზეფი** (, ; დ. 29 აგვისტო, 1937, იერუსალიმი, — გ. 14 მარტი, 2020) — ებრაელი (ისრაელი) არქეოლოგი და ანთროპოლოგი.

დაამთავრა იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტი (1963); იქვე მოიპოვა სამაგისტრო და სადოქტორო ხარისხები. 1973 წლიდან იყო იმავე უნივერსიტეტის პრეისტორიული არქეოლოგიის ასოცირებული პროფესორი, 1979 წლიდან — პროფესორი. შემდეგ მიიწვიეს ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც გახდა ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი (1988), შემდეგ — ემერიტუსი (2013). იყო ამერიკის ეროვნული აკადემიისა (2010) და ბრიტანეთის აკადემიის (2005) წევრი, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის უცხოელი წევრი (2003), კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ლოს-ანჯელესი) კოცენის პრემიის პირველი ლაურეატი (2013), ბენ-გურიონის უნივერსიტეტის (ისრაელი) საპატიო დოქტორი (2013).

ბარ-იოზეფი სწავლობდა ახლო აღმოსავლეთის, ჩინეთისა და საქართველოს არქეოლოგიურ ძეგლებს, იკვლევდა უძველეს ქვის ინდუსტრიებს, თანამედროვე ადამიანის წარმოშობისა და ბიოლოგიური ადაპტაციის პრობლემებს, ევრაზიაში ნეანდერტალელის და თანამედროვე ადამიანის ურთიერთკავშირებსა და მონადირე-შემგროვებელი საზოგადოების მწარმოებელ მეურნეობაზე გადასვლის საკითხებს. გამოქვეყნებული აქვს 400-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი. დიდი როლი მიუძღვის საქართველოში პრეისტორიული კვლევების განვითარებაში. ქართველ კოლეგებთან აქტიურად თანამშრომლობდა 1993 წლიდან. იყო საქართველოში რამდენიმე საერთაშორისო სამეცნიერო პროექტის ინიციატორი. მის სახელთანაა დაკავშირებული საქართველოს პრეისტორიული მეცნიერების ისეთ მნიშვნელოვანი აღმოჩენები, როგორიცაა მსოფლიოში უძველესი დართული სელის ძაფის ძუძუანას მღვიმეში გამოვლენა (2009), ასევე აფრიკიდან გამოსული თანამედროვე ტიპის ადამიანის მიგრაციის ორი, 45 000 და 25 000 წლის წინანდელი, ტალღის დადგენა და თანამედროვე ევროპელების გენეტიკური ჯაჭვის აქამდე უცნობი, ერთ-ერთი მთავარი რგოლის აღმოჩენა (2015).

## რესურსები ინტერნეტში
* პრესრელიზი: პროფესორი ოფერ ბარ-იოზეფი. საქართველოს ეროვნული მუზეუმი. 18 მარტი, 2020;
* Ofer Bar-Yosef (1937-2020): Celebration of Life. კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ლოს-ანჟელესი. 16 მარტი, 2020.

კატეგორია:დაბადებული 29 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2020
კატეგორია:ებრაელი არქეოლოგები
კატეგორია:უცხოელი არქეოლოგები საქართველოში
გროში

[მინი|გენუური გროში (გროსო), [1139-1339.]]
**გროში** (, ,  — „მძიმე მონეტა“) — სხვადასხვა ქვეყნის და დროის მონეტა. 

პირველად მოიჭრა XII საუკუნეში იტალიაში, ქალაქ გენუაში, მასით — 1,46 გ. თავდაპირველად ის საკმაოდ დიდი ზომის ვერცხლის მონეტა იყო. 1266 წელს გროშის მსგავსი მონეტა („გროტურნუა“) გავრცელდა საფრანგეთის სამეფოში და შემდგომ უკვე ბევრ ევროპულ სახელმწიფოში, მათ შორის, ინგლისში. ყველაზე გავრცელებული მონეტა იყო პრაღული გროში, რომელსაც XIV საუკუნის დასაწყისიდან XVI საუკუნის შუა პერიოდამდე ჭრიდნენ ჩეხეთში. 

ჩეხურის მსგავის გროში გავრცელდა ასევე გერმანიაში, პოლონეთსა და რუსეთში. XVI საუკუნეში გროში ხურდად იქცა და მრავალმა ქვეყანამ ამოიღო ხმარებიდან. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ (1918) პოლონეთმა შემოიღო საკუთარი ვალუტა — 1920 წლიდან დაიწყო ზლოტის მოჭრა, რომელიც უდრიდა 100 გროშს. საქართველოში გროში მიმოიქცეოდა ქვეყნის რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში ყოფნის დროს და იმდროინდელი რუსული გროში მსგავსად ნახევარკაპიკიანს უტოლდებოდა. გროშს საუბარში ხშირად გადატანითი მნიშვნელობით ხმარობენ („გროშის ფასად“, ე.ი., ძალიან იაფად, თითქმის მუქთად).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფულის ერთეულები
ალექსანდრე გროსჰეიმი

**ალექსანდრე ალფონსის ძე გროსჰეიმი** (; დ. 23 თებერვალი, 1888, სოფ. ლიხოვკა, ახლანდ. დნეპროპეტროვსკის ოლქი, უკრაინა, — გ. 4 დეკემბერი, 1948, ლენინგრადი) — რუსი ბოტანიკოსი, კავკასიის ფლორის მკვლევარი; საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1946), აზერბაიჯანის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1945), სტალინის პრემიის ლაურეატი (1948).

დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტი 1912 წელს. მუშაობდა თბილისის ბოტანიკურ ბაღში (1913-1926), თბილისის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში (1917-1930), აზერბაიჯანის უნივერსიტეტში (1927-1946), საბჭოთა კავშირის მეცნიერებათა აკადემიის ამიერკავკასიის ფილიალის აზერბაიჯანის განყოფილების ხელმძღვანელად (1932–1936), მის მიერვე დაარსებული აზერბაიჯანის ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორად (1936–1947). 1947 წლიდან განაგებდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკად. ვ. კომაროვის სახელობის ბოტანიკის ინსტიტუტის ჰერბარიუმის კავკასიის სექტორს და ლენინგრადის უნივერსიტეტის ბოტანიკის კათედრას. გროსჰეიმმა სამეცნიერო მოღვაწეობა მიუძღვნა კავკასიის ფლორისა და მცენარეულობის შესწავლას. მისი ძირითადი ნაშრომები: „კავკასიის ფლორა“ (ტ. 1–4, 1928– 34; მეორე გამოც. ტ. 1–7, ბაქო, 1939–67), „კავკასიის ფლორის ანალიზი“ (ბაქო, 1936), „კავკასიის მცენარეული რესურსები“ (ბაქო, 1946), „კავკასიის მცენარეული საფარი“ (მოსკოვი, 1948), „კავკასიის მცენარეთა სარკვევი“ (მოსკოვი, 1949). შექმნა ყვავილოვან მცენარეთა ორიგინალური ფილოგენეზური სისტემა (1945). 

მნიშვნელოვანია აგრეთვე მონოგრაფიები: „მტკვარ-არაქსის აუზის მცენარეულობა“ (1932) და განსაკუთრებით „თალიშის ფლორა“ (1926). გროსჰეიმის მრავალწლოვანი საექსპედიციო მუშაობის შედეგად ამიერკავკასიაში შეგროვილი უმდიდრესი მასალა დაცულია თბილისის და ბაქოს ბოტანიკური ინსტიტუტების ჰერბარიუმებში, ხოლო მათი დუბლეტები — ლენინგრადისა და ერევნის ბოტანიკური ინსტიტუტებში. აღწერა მეცნიერებისთვის უცნობი მრავალი ახალი სახეობა. გროსჰეიმის პატივსაცემად მცენარეთა ერთ გვარსა და მრავალ სახეობას მისი სახელი უწოდეს. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 23 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
უჩხითის ჯამე

**უჩხითის ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ უჩხითში. თარიღდება XIX საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ჯამე იქცევს ყურადღებას მწყობრი პროპორციებით, ქვის ოვალური კიბითა და ჭვირულმოაჯირიანი აივნით, კრამიტის საბურავითა და ფართო სარკმლებით. უჩხითის ჯამე საბჭოთა პერიოდში სხვა აჭარული ჯამეების მსგავსად, დაიკეტა, თუმცა დაიწყეს მისი გამოყენება დამამზადებელ პუნქტად, რასაც გარკვეული კონსტრუქციული ცვლილებები მოჰყვა ჯამეს ინტერიერში. ამჟამად უჩხითის ჯამეში აღდგენილია ღვთისმსახურება.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ჯამეები
დოლოგანის ჯამე

**დოლოგანის ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ დოლოგანში. თარიღდება XIX საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ჯამე აჭარული მეჩეთების რეგიონული მახასიათებლების გამომხატველია, როგორიცაა სწორკუთხა, კვადრატს მიახლოებული გეგმარება, ძლიერად შვერილი კარნიზი,სწორკუთხა სარკმლებით დატიხრული სადად შეფიცრული ფასადები. შედარებით მეტყველი და ჩუქურთმებით დამშვენებული უნდა ყოფილიყო ჯამეს ინტერიერი, რომელიც ამჟამად სრულად მოშლილია- დარჩენილია მხოლოდ კონსტრუქციული კარკასი. ბოლო წლებში ჯამეს კრამიტის საბურავი თუნუქის გადახურვით შეიცვალა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ჯამეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
გრუზინ

**„გრუზინ“** () — რუსულ ენაში დამკვიდრებული ქართველების აღმნიშვნელი ეთნიკური ტერმინი (ეგზონიმი).

ტერმინი „გრუზინ“ აღმოსავლურ ენებში გავრცელებული ქართველების აღმნიშვნელი სახელწოდებისაგან — „გურჯი“ (სპარსული), „ჯურჯი“ (არაბული) და „გურზი“ (სირიული). შესაბამისი აღმოსავლური სახელწოდებებიდან წარმოქმნილი და უკვე XIV საუკუნის დასასრულს რუსულ საისტორიო წყაროებში ნახსენები ქართველების აღმნიშვნელი ტერმინი „გურზი“ თანდათანობით ტრანსფორმირდა „გრუზად“ და საბოლოოდ ჩამოყალიბდა ტერმინებად — „გრუზინ“ (ქართველი) და „გრუზია“ (საქართველო). 

„გრუზინის“ სპარსულ-არაბულიდან მომდინარეობის შესახებ პირველი მოსაზრება ეკუთვნით პლატონ იოსელიანს (1844) და მარი ბროსეს (1858). იმავე დასკვნამდე მივიდნენ ნიკო მარი, სიმონ ჯანაშია, გიორგი წერეთელი, კონსტანტინე წერეთელი, იუსტინე აბულაძე და გიორგი პაიჭაძე. დღეისათვის არსებული მოსაზრება ზემოაღნიშნული რუსული ტერმინის (ისევე როგორც ახალი ევროპული Georgian და Georgia) სპარსულ-არაბულ-სირიული წარმომავლობის შესახებ გაზიარებულია სხვა დასავლელი ქართველოლოგებისა და აღმოსავლეთმცოდნეების მიერაც (გერჰარდ დეეტერსი, კირილ თუმანოვი, დეივიდ ლენგი, ჟერარ გარიტი, შ. კანიუიე). 

ტერმინები „გრუზინ“ და „გრუზია“ რუსული ენის მეშვეობით გავრცელდა უკრაინულ, ბელარუსულ და სხვა სლავურ ენებშიც, ასევე ყოფილ საბჭოთა კავშირის შემადგენლობაში შემავალ ზოგიერთ არასლავურ ხალხთა ენაზე და მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყანაში (იაპონია, კორეა, ისრაელი და სხვ.). 2000-იანი წლებიდან საქართველოს საგარეო საქმეთა სამინისტროს მეცადინეობით მსოფლიოში არის ოფიციალურ ხმარებაში რუსული წარმოშობის „გრუზიას“ ახალი ევროპული ეგზონიმით ან ქართული ენდონიმის ეკვივალენტური ფორმით ნაწილობრივი ან სრული ჩანაცვლების ტენდენცია: მსგავსი გადაწყვეტილებები მიიღეს ისრაელმა (2005), სამხრეთ კორეამ (2011), იაპონიამ (2015) და ლიეტუვამ (2018).

## ლიტერატურა
* აბულაძე იუსტ., ტერმინ „გურჯის“ ეტიმოლოგიისათვის, აკად. ნ. მარის სამეცნიერო მოღვაწეობისადმი მიძღვნილი კრებული, თბ., 1934; 
* ბროსე მ., საქართველოს ისტორია, ნაწ. 1, ტფ., 1895;
* წერეთელი გ., საქართველოს ირანულ სახელწოდებათა ისტორიისათვის, კრ.: საქართველოსა და ქართველების აღმნიშვნელი უცხოური ტერმინოლოგია, თბ., 1993;
* წერეთელი კ., „ქართველისა“ და „საქართველოს“ აღმნიშვნელი ტერმინები არამეულსა და ებრაულში, იქვე;  
* ჯანაშია ს., თუბალ-თაბალი, ტიბარენი, იბერი, შრომები, ტ. 3, თბ., 1959;
* Иоселиани П. И., Различные наименования грузин, «Журнал Министерства внутренних дел», Тфл., 1844,
* Марр Н. Я., Крещение армян, грузин и аланов святым Григорием (арабская версия), «Записки Вост. отделения императорского Русск. археол. об-ва», т. 16, СПб., 1905;
* Пайчадзе Г. Г., Название Грузии в русских письменных исторических источниках, Тб., 1989;

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოსა და ქართველების აღმნიშვნელი უცხოური ტერმინოლოგია
ჭინკაძეების მინარეთიანი ჯამე

**ჭინკაძეების მინარეთიანი ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭინკაძეებში. თარიღდება XIX საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ავარიულ მდგომარეობაში მყოფი ჯამე ამჟამად მიტოვებული და დაკეტილია. 1981 წლის სააღრიცხვო ბარათის მიხედვით, ცნობილია, რომ მის ნახევარსარდაფში მედრესე ფუნქციონირებდა. ამავე ბარათში აღნიშნული არ ყოფილა გათლილი ქვის კვადრებით ამოყვანილი და შენობის მთელ სიმაღლეზე აყვანილი დახურული, ვიწრო მინაშენი, სავარაუდოდ საბუხრე მილი (ჯამე დაკეტილი იყო და ამის დაზუსტება ვერ მოხერხდა). ჯამეს არქიტექტურული იერსახე, სამშენებლო მასალების, გეგმარებისა და დეკორის სპეციფიკა მჭიდროდ არის დაკავშირებული რეგიონის ხუროთმოძღვრულ ტრადიციებთან. სწორკუთხა გეგმარების ხის ორსართულიანი ჯამე ქვის საძირკველზეა დაშენებული. მისი მხატვრული დამუშავება ლაზი ოსტატების ხითხუროობის ნაყოფს წარმოადგენდა, 1981 წლის ბარათის მიხედვით, ჯამეს ინტერიერი განსაკუთრებული ორნამენტირებული ჩუქურთმებით იყო დეკორირებული.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ჯამეები
ქვედა მახუნცეთის ჯამე

**ქვედა მახუნცეთის ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვედა მახუნცეთში. თარიღდება XIX საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ჯამეს ექსტერიერი მოკრძალებული მასშტაბებითა და სადა არქიტექტურული სამკაულით იქცევს ყურადღებას; თუმცა მისი ინტერიერი ტრადიციულად მოჩუქურთმებულია. ქვის საფუძველზე აღმარტული ხის ორსართულიანი ჯამე ფედობზეა აღმართული. დიდი ზომის ფლეთილი ქვით ნახევარსარდაფია ნაშენი, ხით კი ორსინათლიანი სამლოცველო დარბაზია ამოყვანილი. ჯამე პირვანდელი კრამიტის საბურავითაა გადახურული. რეგიონისათვის ასევე ტრადიციული ცენტრალური, ჩრდილოეთის ფასადის გაფორმება - სამლოცველო დარბაზის პირველი სართული ფართო, სვეტებიანი აივნითა და ერთადერთი შესასვლელი კარით ეხსნება გარემოს, ზედა სართული კი სარკმლებით დანაწევრებულ დახურულ ლოჯიას წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ჯამეები
ალექსი ანტონოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალექსი ანტონოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ალექსი ანტონოვი — რუსი სამხედრო მოღვაწე
*ალექსი ანტონოვი — უკრაინელი ფეხბურთელი
*ალექსი ანტონოვი — საბჭოთა ექიმი, საბჭოთა კავშირის გმირი
*ალექსი ანტონოვი — რუსი პოლიტიკოსი
*ალექსი ანტონოვი —სოციალისტური შრომის გმირი
## იხილეთ აგრეთვე
*ანტონოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)
ზედა ბზუბზუს ჯამე

**ზედა ბზუბზუს ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზედა ბზუბზუში. თარიღდება XIX საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ჯამე ყურადღებას იქცევს მასიური კუბისმაგვარი მოცულობითა და ერთგვაროვანი, სწორკუთხა სარკმლებით დატიხრული ფასადების სიმეტრიით. ხის ორსართულიანი ჯამე, რომელიც კოხტად ეწერება ხავსით დაფარულ და მონოლითური ქვებით დამშვენებულ ეზოში, ქვის თლილი კვადრებით ნაგებ საფუძველზეა აღმართული; ერთადერთი შესასვლელი კარი ჩრდილოეთ მხარესაა გაჭრილი, რომელზედაც ქვის ოთხსაფეხურიანი ფართო და თანდათან შევიწროვებული კიბეა მიდგმული. ცნობილია, რომ ზედა ბზუბზუს აღნიშნული ჯამე, 1970-80-იან წლებში, კინოთეატრის შენობად იყო გამოყენებული; ფუნქციის შეცვლამ მნიშვნელოვნად შეცვალა ჯამეს ინტერიერის არქიტექტურული წყობა: 1981 წლის ბარათის მიხედვით, ინტერიერში შემორჩა მხოლოდ ქოროს ჩრდილოეთი ნაწილი (შესასვლელი კარის თავზე), მდიდრულად მოჩუქურთმებული სამი ნახევარწრიული აივნით; ინტერიერის დანარჩენი ნაწილები კი განადგურდა.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ჯამეები
ჩენსტოხოვა

**ჩენსტოხოვა** ( ) — ქალაქი სამხრეთ პოლონეთში, სილეზიის სავოევოდოში. 222 292 მცხოვრები (2018). სატრანსპორტო კვანძი. ქალაქში არის დიდი საფეიქრო ფაბრიკები, შავი მეტალურგიის კომბინატი; განვითარებულია მინის, ასანთის, საშენ მასალათა წარმოება, კვების მრეწველობა. ჩენსტოხოვა ქვეყნის რკინის მადნის რაიონის ცენტრია.

ადრე ჩენტესხოვის სავოევოდოს ადმინისტრაციული ცენტრი იყო.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:პოლონეთის ქალაქები
კატეგორია:პოლონეთის პოვიატები
სარფის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია

**სარფის იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია** — აქრიტექტურული ძეგლი, დარბაზული ეკლესია აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკაში, ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფელ სარფის მახლობლად, მთის წვერზე. თარიღდება XV-XVII საუკუნეებით.

## ძეგლის აღწერა
მომცრო ზომის დარბაზული ეკლესია, ნახევარწრიული აბსიდით, ქვით არის ნაგები, წყობა ქაოტურია. შესასვლელი დასავლეთიდან არის მოწყობილი, რომლის ზემოთაც მცირე ზომის მართკუთხა სარკმელია დატანილი. თითო-თითო ფანჯარაა მოქცეული, აღმოსავლეთ, ჩრდილო და სამხრეთ კედლებზე. ფასადებზე გაირჩევა თავდაპირველი წყობა. ეკლესიის ინტერიერი შელესილია, თუმცა თავდაპირველი ნაგებობიდან შემორჩენილი ცალკეული დეტალები შეულესავია დარჩენილი. 1962 წლის მონაცმეების (ა. რამიშვილის მიერ შედგენილი სააღრიცხვო ბარათი) მიხედვით, ეკლესია სანახევროდ დანგრეული იყო; ტაძარი ამჟამად აღდგენილია - განახლებულია გარე ფასადების მოპირკეთება, კარ-სარკმლის ღიობთა ჩარჩო-საპირეები, ჩასმულია ახალი კარი.

ეკლესია მოქმედია და იქ განთავსებულია იმავე სახელწოდების დედათა მონასტერი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XV საუკუნის ეკლესიები
ნამლისევის ჯამე

**ნამლისევის ჯამე** — არქიტექტურული ძეგლი, ხის ორსართულიანი ჯამე. მდებარეობს ქედის მუნიციპალიტეტის სოფელ ნამლისევში. თარიღდება XIX საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ვაკე რელიეფზე აგებული ჯამე ორსართულიან ნაგებობას წარმოადგენს, რომლის პირველი სართული ფლეთილი ქვით ამოყვანილი ნახევარსადაფია, ხოლო ზედა ხის კორპუსი - ორსინათლიანი სამლოცველო დარბაზი. ჯამე რეგიონისათვის ტრადიციულ არქიტექტურულ მახასიათებლებს მიჰყვება, რაც შეადგენს კიდეც მისი ავთენტურობის საფუძველს: თითქმის კვადრატულ გეგმარებას მიჰყვება ქვის საფუძველი, ხის სამლოცველო დარბაზი, კრამიტის საბურავი და სწორკუთხა კარ-სარკმლის ღიობებით დანაწევრებული ფასადები, რომელთა გადაწყვეტის უკიდურეს სისადავეს ინტერიერის მხატვრულად აქცენტირებული სივრცეები უნდა ენაცვლებოდეს.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქედის მუნიციპალიტეტის ჯამეები
ორთაბათუმის ხიდი

**ორთაბათუმის ხიდი** — ქვისთაღოვანი ხიდი საქართველოში, აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ყოროლისთავთან. თარიღდება XVIII საუკუნით. 

## ძეგლის აღწერა
ორთაბათუმის ქვის ერთმალიანი ხიდის ბურჯები, სავალი ნაწილი და მოაჯირი ბეტონის ფილებით, ცემენტითა და ასფალტით არის მოპირკეთებულ-გაწყობილი. ხიდი ფუნქციონირებს, მასზე დასაშვებია ავტომობილების გადაადგილებაც. გასული, XX საუკუნის 60-იან წლებში ხიდს სარემონტო-გამაგრებითი სამუშაოები ჩაუტარდა; ხიდის სიგანე თითქმის ორჯერ გაიზარდა. ხიდის თანამედროვე პარამეტრებია: სავალი ნაწილის სიგრძე — 30 მ., სიმაღლე წყლის ზედაპირიდან თავბანდამდე — 6.50 მ., მარჯვენა მისასვლელის სიგანე — 12 მ., მარცხენა მისაასვლელის სიგანე — 6.50 მ., ხიდის სიგანე შუა წელში 6.50 მ-ია, ხოლო თავბანდის სიმაღლე — 1 მ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის ხიდები
არადი

**არადი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* არადი — ქალაქი ირანში;
* არადი — ქალაქი ისრაელში;
* არადი — ქალაქი რუმინეთში.

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
არადი (რუმინეთი)

**არადი** () — ქალაქი რუმინეთში, არადის ჟუდეცის ადმინისტრაციული ცენტრი. 147 922 მცხოვრები (2011). მდებარეობს უნგრეთის საზღვართან ახლოს, მდინარე მურეშზე. სარკინიგზო და საავტომობილო გზების მსხვილი კვანძი; საერთაშორისო აეროპორტი. იხსენიება XI საუკუნიდან, ქალაქის უფლება 1329 წლიდან აქვს (უნგრეთის სამეფოს შემადგენლობაში). 1551 წელს თურქებმა დაიპყრეს და მდინარის კლაკნილში ციტადელი ააგეს (გადაკეთდა 1698–1701 წლებში, გახდა უმსხვილესი სამხედრო სიმაგრე). 1685 წლიდან კვლავ უნგრეთის სამეფოს შემადგენლობაში იყო, 1919 წელს რუმინეთის ნაწილი გახდა. შემონახულია პეტრესა და პავლეს ეკლესია (1702), რატუშა (1876), წითელი ეკლესია (1900), კათოლიკური ტაძარი (1904) და სხვ. „აურელ ვაიკუს“ უნივერსიტეტი (1990-დან). მუზეუმები: მხარეთმცოდნეობის (1892), ხელოვნების (1913) და სხვ. დრამატული თეატრი. განვითარებულია დაზგათ- და ვაგონთმშენებლობა, ქიმიური (მინერალური სასუქები, საღებავები, ლაქები, საღებარები) და ტექსტილის მრეწველობა. აღმოსავლეთ გარეუბნებში (1913 წელს არადთან დაკავშირდა ტრამვაის ხაზით) — მეღვინეობა.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუმინეთის ქალაქები
ნიკოლოზ ვატუტინი

**ნიკოლოზ თედორეს ძე ვატუტინი** (დ. , სოფ. ჩეპუხინო, ვორონეჟის გუბერნია — გ. 15 აპრილი, 1944, კიევი) — საბჭოთა სარდალი, არმიის გენერალი (1943), საბჭოთა კავშირის გმირი (1965; სიკვდილის შემდეგ). წითელ არმიაში იყო 1920 წლიდან, 1917–1922 წლების რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს იბრძოდა ნესტორ მახნოს მებრძოლებთან ერთად ლუგანსკისა და სტარობელსკის რაიონებში. დაამთავრა კიევის უმაღლესი გაერთიანებული სამხედრო სკოლა (1924), მ. ვ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია (1929), გენშტაბის სამხედრო აკადემიის დაჩქარებული კურსი (1937). 1924–1926 და 1929–1932 წლებში მსახურობდა სხვადასხვა თანამდებობაზე მსროლელ დივიზიაში, ხოლო 1937 წლიდან — კიევის საგანგებო სამხედრო ოლქის შტაბსა და გენშტაბში. დიდი სამამულო ომის დროს 1941 წლის 30 ივნისიდან იყო ჩრდილო-დასავლეთის ფრონტის შტაბის უფროსი. თავი გამოიჩინა ნოვგოროდის დაცვის დროს, შეიმუშავა და განახორციელა კონტრდარტყმათა სერია, რომლებმაც დამარცხება მიაყენეს გერმანელთა 56-ე სატანკო კორპუსს. 1942 წლის მაის-ივლისში იყო გენშტაბის უფროსის მოადგილე. ამავე წლის ივლის-ოქტომბერში — ვორონეჟის ფრონტის სარდალი. ოქტომბრიდან სარდლობდა სამხრეთ-დასავლეთ ფრონტს, სტალინგრადის ბრძოლის დროს. ვატუტინმა განახორციელა ოპერაცია „მცირე სატურნი“ (დეკემბერი, 1942), რომელმაც დაამარცხა გერმანული არმია დონის შუა წელზე. 1943 წლის მარტიდან ხელახლა მეთაურობდა ვორონეჟის (ოქტომბრიდან — უკრაინის პირველ) ფრონტს. კურსკის ბრძოლის დროს ფრონტის მებრძოლებმა ყველა შეტევა მოიგერიეს, ხოლო კონტრიერიშისას გაარღვიეს გერმანელ მებრძოლთა ღრმადეშელონირებული დაცვა. ფრონტის გაერთიანებები და შენაერთები ნიკოლოზ ვატუტინის მეთაურობით მონაწილეობდნენ დნეპრისათვის ბრძოლაში და გაათავისუფლეს კიევი (6 ნოემბერი). ვატუტინის და უკრაინის მეორე ფრონტის (სარდალი — არმიის გენერალი ივანე კონევი) მებრძოლებმა ურთიერთმოქმედებით განახორციელეს კორსუნ-შევჩენსოვსკის ოპერაცია (1944). 29 თებერვალს, მანქანით მგზავრობის დროს, უკრაინელმა ნაციონალისტებმა მოაქციეს ალყაში, სროლის დროს დაიჭრა, გარდაიცვალა ჭრილობებისგან კიევის ჰოსპიტალში. დაჯილდოებულია ლენინის, სუვოროვის I ხარისხის, კუტუზოვის I ხარისხის და სხვა ორდენებით. კიევში აღმართულია მისი ძეგლი (ავტორი — ევგენი ვუჩეტიჩი).

## ლიტერატურა 
* *Брагин М. Г.* Ватутин (Путь генерала), 1901–1944. М., 1954;
* *Захаров Ю. Д.* Генерал армии Н. Ф. Ватутин. М., 1985;
* *Попов Н. Г.* О полководческом искусстве генерала армии Н. Ф. Ватутина // Военная мысль. 1988. № 2;
* 

კატეგორია:დაბადებული 16 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1901
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1944
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის ფრონტების სარდლები
კატეგორია:დნეპრისათვის ბრძოლის მონაწილეები
კატეგორია:სტალინგრადის ბრძოლის მონაწილეები
კატეგორია:კურსკის ბრძოლის მონაწილეები
კატეგორია:ფრუნზეს სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გენერალური შტაბის სამხედრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილეები
კატეგორია:შტაბის უფროსები დიდ სამამულო ომში
კატეგორია:სსრკ-ის არმიის გენერლები
კატეგორია:დიდი სამამულო ომის ბრძოლებში დაღუპულები
ლიხაურის წმინდა იაკობის ხატი

**ლიხაურის წმინდა იაკობის ხატი** — ოქროს პერანგიანი, ხეზე შესრულებული, უფლის ძმის — იაკობ მოციქულის (სამოცდაათთაგანი) ხატი ლიხაურის ეკლესიიდან. თარიღდება XII საუკუნით.

1873 წელს ლიხაურის ეკლესიაში აღმოაჩინა დიმიტრი ბაქრაძემ. თავის ნაშრომებში შეტანილი აქვს კონდაკოვსა და ექვთიმე თაყაიშვილს. ფოტო წარმოადგენს დიმიტრი ერმაკოვის კატალოგის ნაწილსაც (№2016 და №2017).

ხატს ამშვენებდა 6 დიდი მარგალიტი, ხოლო ხატის უკანა მხარეს დატანილი იყო ასომთავრული წარწერა, რომელიც იხსენიებს მარუშიან ვარდანისძეს და მის მეუღლეს, სამძივართა ასულ ხათთას (ხათუთას):

ხსენებული წარწერა ამტკიცებს, რომ წინაპრები გურიის მთავრებისა ანუ გურიელებისა ვარდანიძენი იყვნენ, როგორც იუწყებოდა ვახუშტი ბატონიშვილი. თამარ მეფის დროს დიდებულთა შორის მოხსენებული არიან, როგორც მარუშიანი, ისე სამძივარიც. 

აღნიშნული სახელების ერთად მოხსენიება კიდევ უფრო მეტი დამამტკიცებელია იმისა, რომ ლიხაურის ხატი თამარ მეფის დროინდელია, რომელშიც მოხსენიებუილა მარუშიან ვარდანისძე და ცოლი მისი სამძივართა ასული ხათთა ანუ ხათუთა როგორც გურიელთა უძველესი წარმომადგენლები.

## ლიტერატურა
*Бакрадзе Д., „Археологическое путешествие по Гурии и Адчаре“. СПб. ст. 108-109, 1878г.
*Кондаков Н. П., Бакрадзе Д. „Опись памятников древности в некоторых храмах и монастырях Грузии“. СПб. ст. 138-139, 1890г.
*თაყაიშვილი ექ., არხეოლოგიური მოგზაურობანი და შენიშვნანი, წიგნი I, გვ. 26-27, 1907.

კატეგორია:ლიხაურის ეკლესია
კატეგორია:ქართული ხატები
გავრილოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**გავრილოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*ალექსანდრე გავრილოვი — საბჭოთა ფიგურისტი
*ალექსანდრე გავრილოვი —  რუსი ფილოლოგი და მთარგმნელი
* ალექსი გავრილოვი — რუსი მოჭადრაკე
*ბორის გავრილოვი — ფეხბურთელი
*ვიქტორ გავრილოვი — რუსი გენერალი
*ვლადიმერ გავრილოვი — საბჭოთა მხატვარი
*სერგეი გავრილოვი — კონსტრუქტორი,  სოციალისტური შრომის გმირი
*სერგეი გავრილოვი — რუსი პოლიტიკოსი
*სერგეი გავრილოვი — საბჭოთა ფეხბურთელი
## იხილეთ აგრეთვე
*სერგეი გავრილოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
სერგეი გავრილოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**სერგეი გავრილოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*სერგეი გავრილოვი — კონსტრუქტორი,  სოციალისტური შრომის გმირი
*სერგეი გავრილოვი — რუსი პოლიტიკოსი
*სერგეი გავრილოვი — საბჭოთა ფეხბურთელი
## იხილეთ აგრეთვე
*გავრილოვი (მრავალმნიშვნელოვანი)
პაპიას იერაპოლელი

**პაპიასი** (     ) (დ. ახ. წ. 60 – გ.130) –   ბერძენი სამოციქულო მამა, იეროპოლისის ეპისკოპოსი (თანამედროვე ფამუქ-ქალე, თურქეთი) და რამდენიმე ნაშრომის ავტორი, რომლებიც გაერთიანებულია სახელწოდებით:   „უფლის გამონათქვამთა განმარტებანი“ ( ). ფრაგმენტულად შემორჩენილი ეს ხუთწიგნეული, რომელიც მოხსენიებულია ევსევი კესარიელის, ნეტარ იერონიმესა და ირინეოს ლიონელის თხზულებებში, წარმოადგენს მნიშვნელოვან ადრეულ წყაროს ქრისტიანული ზეპირი ტრადიციის და განსაკუთრებით, კანონიკური სახარების, წარმოშობის შესახებ. 

## სქოლიო 
კატეგორია:კათოლიკური ეკლესიის თეოლოგები
კატეგორია:II საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:თურქეთში დაბადებულები
გოდერძი ბერდელიძე

**გოდერძი ბერდელიძე** (დ. 14 ივლისი, 1996, საჩხერე) — ქართველი სპორტსმენი (ძალოსნობა), 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონი და 23-წლამდელებს შორის ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის მედლის პრიზიორი (2019, ბუქარესტი, რუმინეთი).

## ძირითადი შედეგები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* გოდერძი ბერდელიძე  — ქართული სპორტი

კატეგორია:დაბადებული 14 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1996
კატეგორია:ქართველი ძალოსნები
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები