open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ამბუკივი

**ამბუკივი** (, ) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ვოლინის ოლქის ვოლოდიმირ-ვოლინსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 232 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ვოლოდიმირ-ვოლინსკის რაიონის სოფლები
ანა-იურტი

**ანა-იურტი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ყირიმის ავტონომიური რესპუბლიკის სიმფეროპოლის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 112 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:სიმფეროპოლის რაიონის სოფლები
ანადოლი (ხოტინის რაიონი)

**ანადოლი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქის ხოტინის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 929 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ხოტინის რაიონის სოფლები
ანადოლი (ვოლნოვახის რაიონი)

**ანადოლი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქის ვოლნოვახის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 666 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ვოლნოვახის რაიონის სოფლები
მონღოლების საიდუმლო ისტორია

250px|მინიატიურა|მონღოლეთის საიდუმლო ისტორიის ერთ-ერთი გვერდი
**მონღოლების საიდუმლო ისტორია** — ყველაზე ძველი მონღოლური ლიტერატურული და ისტორიოგრაფიული ძეგლი. მონღოლეთის ისტორიის, მათი სახელმწიფოს, მისი დამაარსებლის ჩინგიზ-ყაენისა და XII-XIII საუკუნეების ცენტრალური აზიის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი წყარო. საიდუმლო ისტორია შედგენილია მონღოლურ ენაზე 1240 წელს. ავტორი უცნობია. 

საიდუმლო ისტორიის ხელნაწერი 1872 წელს პეკინში, სასახლის ბიბლიოთეკაში შეიძინა რუსულმა სასულიერო მისიამ. საბჭოთა პერიოდში ინახებოდა სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლურ განყოფილებაში. 

ამჟამად საიდუმლო ისტორია თარგმნილია ყაზახურ, რუსულ, ინგლისურ, ფრანგულ, გერმანულ, ესპანურ, ჩეხურ და ბულგარულ ენებზე. 

## რესურსები ინტერნეტში
*The Secret History of the Mongols: full text, history, translations into Russian, English, French, Bulgarian, Spanish and Czech, original transliteration 
*transcription with flexional morpheme boundaries and other additional annotation by John Street 
*The Secret History of the Mongols: partial text 

კატეგორია:მონღოლური ლიტერატურა
ალოშინსკე

**ალოშინსკე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქის ჰოროდნიის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 188 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ჰოროდნიის რაიონის სოფლები
პედრეირასი

**პედრეირასი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ მედიუ-მეარინის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 39 448 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 136,77 კმ²-ზე. ფართობი 288 432 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მარანიანი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
*''Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010*
*[*Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil''](http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm) 

კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
ანანიივი (სოფელი)

**ანანიივი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქის ანანიივის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 4786 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ანანიივის რაიონის სოფლები
ანანივკა

**ანანივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლუჰანსკის ოლქის დოვჟანსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 225 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:დოვჟანსკის რაიონის სოფლები
ლუციუს ანეუს კორნუტუსი

**ლუციუს ანეუს კორნუტუსი** ( დ. დაახლ. 20) — რომაელი მწერალი, ფილოსოფოსი. იყო სტოიციზმის ფილოსოფიის მიმდევარი. როგორც პატიოსანი და პირდაპირი ადამიანი,     იმპერატორ  ნერონს არ უყვარდა და უკაცრიელ კუნძულზე გადაასახლა დაახლოებით 66 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Cornuti Theologiae Graecae Compendium - original text at OpenLibrary.com
*Ilaria Ramelli (ed.), 2003. *Anneo Cornuto. Compendio di teologia greca.*   (Milano:  Bompiani Il Pensiero Occidentale) 2003.  ISBN 88-452-9249-5  Bryn Mawr Review
**Encyclopaedia Britannica* 1911: L. Annaeus Cornutus

კატეგორია:დაბადებული 20
კატეგორია:რომაელი ფილოსოფოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
დრუმი

**დრუმი** (; ) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს როსკომონის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში. ათლონიდან დაშორებულია 5 კმ. დასავლეთით. სოფელთან ახლოს მდებარეობს მიჰამბი, საფლავის დიდი ქვა, რომელიც 5 500 წლის წინანდელია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* როსკომონის საგრაფო.

## რესურსები ინტერნეტში
* დრუმის საბჭოს საიტი
* დრუმის ისტორიული მემკვიდრეობის ძეგლები 

კატეგორია:როსკომონის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
გაიუს მუზონიუს რუფუსი

**გაიუს მუზონიუს რუფუსი** () — ტიბერიუსის და ნერონის დროის ცნობილი ფილოსოფოსი. იყო სტოიციზმის მიმდევარი. მას დაბრალდა პისონის შეთქმულებაში მონაწილეობის მიღება და გადაასახლეს უდაბურ კუნძულზე, საიდანაც ვესპასიანეს დროს დაბრუნდა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*Diotima, *Philosophers on the Role of Women* 
*International Vegetarian Union: C. RUFUS MUSONIUS
* Musonius Rufus entry in the Internet Encyclopedia of Philosophy
*Online edition of Lectures and Fragments

კატეგორია:რომაელები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
კატეგორია:გარდაცვალების წელი უცნობია
ჰენდრიკ ლორენცი

**ჰენდრიკ ანტონ ლორენცი** ( დ. 18 ივლისი, 1853,  არნემი  — გ. 4 თებერვალი, 1928) — ნიდერლანდელი ფიზიკოსი, რომელმაც 1902 წელს მიიღო ნობელის პრემია პიტერ ზეემანთან ერთად ზეემანის ეფექტის აღმოჩენისა და თეორიული ახსნისათვის. მან ასევე გამოიყვანა ლორენცის გარადაქმნების განტოლებები, რომელიც გამოიყენა ალბერტ აინშტაინმა ფარდობითობის თეორიის შექმნაში.

## ბიოგრაფია
ჰენრიკ ლორენცი დაიბადა ნიდერლანდის ქალაქ არნემში 1853 წლის 18 ივლისს. 1866-1869 წლებში ის სწავლობდა საჯარო სკოლაში, სადაც ის იყო სანიმუშო მოსწავლე არა მხოლოდ ზუსტ და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში, არამედ ინგლისურში, ფრანგულსა და გერმანულშიც. 1870 წელს მან ჩააბარა გამოცდა კლასიკურ ენებში, რომელიც იყო სავალდებული გამოცდა აბიტურიენტთათვის. ლორენცი სწავლობდა ფიზიკასა და მათემატიკას ლეიდენის უნივერსიტეტში, სადაც ის ძალიან დაინტერესდა ასტრონომიით, რომელიც მისი მასწავლებლის ფრედერიკ კაიზერის დამსახურებაა. ასტრონომიის ძლიერმა სიყვარულმა ლორენცს გადააწყვეტინა გამოსულიყო ფიზიკოსი. ბაკალავრის ხარისხის მიღების შემდეგ ის დაბრუნდა არნემში და 1871 წელს მათემატიკის მასწავლებლად დაიწყო მუშაობა ღამის სკოლაში. თუმცა ის პარალელურად აგრძელებდა სწავლას და 1875 წელს მან მიიღო დოქტორის ხარისხი. მისი თემა იყო „“ (სინათლის არეკვლისა და გარდატეხის თეორიაზე), რომელშიც მან დახვეწა მაქსველის ელექტრომაგნიტური თეორია.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
რუსკი

**რუსკი** (; , *„ჭაობი“*) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს როსკომონის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, მდინარე შენონის სანაპიროზე. 

სოფელი ყოველ ორ წელში ერთხელ, აგვისტოში მასპინძლობს *„Spraoi Festival“*–ს. რუსკში განვითარებულია მეთევზეობა, მდინარე შენონსა და ახლომდებარე ტბებში მრავლად არის კაპარჭინა, ქორჭილა და ნაფოტა. სოფელში მოქმედებს დაწყებითი სკოლა, რომელიც 1997 წელს გაიხსნა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* როსკომონის საგრაფო.

კატეგორია:როსკომონის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ტარმონბერი

**ტარმონბერი** (; ,, *„წმ. ბერის (ბარის) ტაძარი“*) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს როსკომონის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, მდინარე შენონის სანაპიროზე. სოფლის აღმოსავლეთი ნაწილი მდებარეობს ლონგფორდის საგრაფოს საზღვარზე. 

ტარმონბერიში არის სასტუმრო, ორი რესტორანი და სამი ბარი. სოფელში, ასევე, მოქმედებს გელური ფეხბურთის გუნდი, რომლის ფერებია მწვანე და თეთრი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* როსკომონის საგრაფო.

## სქოლიო
კატეგორია:როსკომონის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
რაჰარა

**რაჰარა** (; ,, *„მეეტლის ციხე–სიმაგრე“*) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს როსკომონის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, ქალაქებს – ათლიგსა და ათლონს შორის.

## იხილეთ აგრეთვე 
* როსკომონის საგრაფო.

კატეგორია:როსკომონის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ათლიგი

**ათლიგი** (; , *„მოკირწყლული ფონი“*) — ქალაქი ირლანდიაში, მდებარეობს როსკომონის საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, მდინარე სუკზე. ქალაქში მდებარეობს წისქვილი და აღდგენილი ეკლესია.

2006 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 900 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* როსკომონის საგრაფო

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის ქალაქები
კატეგორია:როსკომონის საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ცხვირფოთოლასებრნი

**ცხვირფოთოლასებრნი** () —  ძუძუმწოვრების ოჯახი ღამურების ქვერიგისა. დინგის ბოლოზე აქვთ ვერტიკალური, ზემოთ შევიწროებული კანის დანამატი. ოჯახში 7 ქვეოჯახია, რომელიც 49 გვარს აერთიანებს. გავრცელებული არიან ამერიკის ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. ზოგი ცხვირფოთოლასებრნი მწერიჭამიაა, ნაწილი მცენარის ნექტრითა და მტვრით იკვებება, ზოგი — მწერებითა და ნაყოფებით, ზოგი კი პატარა ხერხემლიანებს ესხმის თავს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძუძუმწოვრები
მსოფლიო რაგბის თბილისის თასი 2015

**თბილისის თასი 2015** — საერთაშორისო სარაგბო ტურნირის, თბილისის თასის მესამე გათამაშება. მატჩები იმართება საქართველოს დედაქალაქ თბილისში, ავჭალის სტადიონზე.

მასპინძელი საქართველოს ეროვნული ნაკრების გარდა, ტურნირში აგრეთვე მონაწილეობას იღებენ ურუგვაის ნაკრები, მზარდი იტალია და მზარდი ირლანდია.

## ცხრილი
## მატჩები
მატჩების განრიგი 2015 წლის 6 მაისის მონაცემებით.

### 1 რაუნდი
### 2 რაუნდი
### 3 რაუნდი
## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო რაგბის ერთა თასი 2015
* მსოფლიო რაგბის წყნაროკეანური ერთა თასი 2015

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო ტურნირები რაგბიში
ვალერი ლეონტიევი

**ვალერი ლეონტიევი** ( დ. 19 მარტი 1949, კომის რესპუბლიკა)  — საბჭოთა და რუსული ესტრადის მომღერალი, რუსეთის სახალხო არტისტი (1996).

## დისკოგრაფია
;სტუდიური ალბომები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
კატეგორია:რუსი პოეტები
კატეგორია:XX საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:XXI საუკუნის რუსი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არნე ფრიდრიხი

**არნე ფრიდრიხი** (; დ. 29 მაისი, 1979) — გერმანელი ვეტერანი ფეხბურთელი. 2013 წელს გახდა აშშ-ის მოქალაქე.

## სანაკრებო ტიტულები
*მსოფლიო ჩემპიონატის ბრინჯაოს პრიზიორი (2): 2006, 2010
*ევროპის ჩემპიონატის ვერცხლის პრიზიორი (1): 2008

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* Arne Friedrich kicker.de-ზე 
*
*

კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 29 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დონ-პედრუ

**დონ-პედრუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, მარანიანის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 143 მეტრზე. მიეკუთვნება მარანიანის შტატის ცენტრალურ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ პრეზიდენტი-დუტრას შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 22 681 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 63,27 კმ²-ზე. ფართობი 358 493 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მარანიანი
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
*''Scheda del comune dall'IBGE - Censimento 2010*
*[*Ranking decrescente do IDH-M dos municípios do Brasil''](http://www.pnud.org.br/atlas/ranking/IDH-M%2091%2000%20Ranking%20decrescente%20(pelos%20dados%20de%202000).htm) 

კატეგორია:მარანიანის შტატის მუნიციპალიტეტები
Hypsogastropoda

**Hypsogastropoda** — ზღვის ლოკოკინების (მუცელფეხიანები) კლასის წარმომადგენელი კლადი, ისევე როგორც Caenogastropoda. კლადში შედის ორი დამატებითი კლადი და ერთი არაოფიციალური ჯგუფი: კლადი Littorinimorpha, არაფორმალური ჯგუფი Ptenoglossa და კლადი Neogastropoda.

დამახასიათებელია ოპერკულუმი, რომელიც წარმოდგენილია სპირალური და კონცენტრული ბირთვით. ნიჟარა 4 ხვეულით, მარჯვნივმბრუნი, გაბრტყელებული და მოგრძო კონუსის ფორმის, გლუვი ან უსწორმასწორო ზედაპირით. მახასიათებელია წინ წამართული პიკი. ნიჟარის კიდე გლუვზედაპირიანი, მცირედი წანაზარდებით. საერთო სიგრძე 8 სმ-მდე. 

Hypsogastropoda-ს სახეობის წარმომადგენლები ძირითადად ბინადრობენ შიდაკონტინენტურ მომლაშო წყლებში. გავრცელებიას არეალს შეიძლება წარმოადგენდეს მცირე ზომის ტბები, მდინარეები, ზღვის სანაპიროები, ტროპიკული ჩანჩქერები, იზოლირებული მშრალი არეალის მდინარეები. იკვებებიან ბაქტერიებითა და ნარჩენებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Hypsogastropoda 

კატეგორია:მუცელფეხიანები
ჰორსტ ვესელი

200პქ|მინი|ჰორსტ ვესელი
**ჰორსტ ვესელი** (; დ. 9 ოქტომბერი, 1907, ბილეფელდი — გ. 23 თებერვალი, 1930, ბერლინი) — გერმანელი პოეტი, ნაციონალ-სოციალისტური პარტიის წევრი, ნაცისტური გერმანიის ჰიმნის ავტორი. 
## ბიოგრაფია
ჰორსტ ვესელი დიდი პოპულარობით სარგებლობდა „მესამე რაიხში“. ის იყო გერმანიის ოფიციალური გმირი. თავის დროზე ვესელი ლოთობის გამო გიმნაზიიდან გარიცხეს. თავს შემთხვევითი სამუშაოებით ირჩენდა. იყო დამხმარე მუშა, შემდეგ ტაქსის მძღოლი. 1925 წელს იგი ნაცისტურ მოძრაობაში ჩაება. ვესელი ჰიტლერიუგენდის დაარსების პირველი დღიდან მისი აქტიური წევრი იყო. იგი დისციპლინას არ სცნობდა, სვამდა, ხულიგნობდა, რის გამოც მის გარიცხვას კატეგორიულად მოითხოვდნენ, მაგრამ მის დასაცავად ხმა აიმაღლა მოიერიშეთა მეთაურმა ერნსტ რემმა. ბოლოს ვესელმა ორგანიზაცია დატოვა  და მოიერიშეთა რაზმის წევრი გახდა. მოიერიშეთა აქტივისტი ვესელი ანტინაცისტურ მიტინგებს არბევდა, თან ჰიტლერელთა პრესაში ლექსებს აქვეყნებდა. 1930 წელს კომპარტიის ბოევიკები ვესელს ჩაუსაფრთდნენ და მოკლეს. იგი უმალ წამებულ გმირად იქცა.  ჰიტლერმა ვესელი გერმანიის სიამაყედ გამოაცხადა. ის საზეიმოდ დაკრძალეს. ვესელის პოპულარობის ზრდას იამანაც შეუწყე ხელი, რომ სასამართლომ მის მკვლელებს მხოლოდ რამდენიმე წლით პატიმრობა აკმარა. ხელისუფლებაში ნაცისტთა მოსვლის შემდეგ ვესელის მკვლელები ხელახლა გაასამართლეს და ჩამოახრჩვეს, თვად ვესელი კი ეროვნულ გმირად გამოაცხადეს. ბერლინში, ჰამბურგსა, და მიუნხენში მისი სახელობის ქუჩები გაჩნდა. მისი ბიოგრაფია სრულად იყო გაყალბებული ნაცისტების მიერ. მასზე წერდნენ, რომ ვესელი იყო პატრიოტი, სპორტსმენი, არ ეწეოდა, არ სვამდა და როგორც ყველა არიელი, ჯანსაღი ცხოვრებით ცხოვრობდა. 

## ლიტერატურა
*ნიკა თევზაძე, ხაკისფერი ჭირის აღზევება, ჟურნალი ისტორიანი, მაისი, №5, 2014. 

კატეგორია:გერმანელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1907
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
კატეგორია:ნაცისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
ოკუნევის კულტურა

[მინი|ოკუნევის კულტურის პერიოდის ლანდშაფტური გამოსახულება ([ძვ. წ. III ათასწლეულის დასასრული) ხაკასეთის ეროვნულ მუზეუმ-ნაკრძალში.]]
**ოკუნევის კულტურა** () — ბრინჯაოს ხანის კულტურა. თარიღდება ძვ. წ. II ათასწლეულის პირველი ნახევრით. გავრცელებული იყო სამხრეთ ციმბირში. სახელი ეწოდება ხაკასეთის სამხრეთით მდებარე სოფლის მიხედვით, სადაც ის სერგეი ტეპლოუხოვმა 1928 წელს აღმოაჩინა.

ოკუნევის კულტურას წინ უძღვოდა აფანასევოს კულტურა. მათ შორის სხვაობა აჩვენებს, რომ ოკუნევის კულტურა წარმოიშვა ტაიგის რეგიონში, ხოლო აფანასევოს კულტურა მიიჩნევა პროტოინდოევროპულად.    

ოკუნევის კულტურა წარმოდგენილია სასაფლაოების სტრუქტურებით, რომლებიც შედგენილია ზედაპირზე გაკეთებული მცირე ზომის მართკუთხა ღობეებით. თვითონ საფლავებიც ასევე შემოსაზღვრულია ქვის ფილებით. აღმოჩენილი ჩონჩხები მიეკუთვნება მონღოლოიდური რასას, რომლებიც დასაფლავებული არიან ზურგზე მწოლიარენი და მუხლებში მოხრილი ფეხებით. ზოგიერთ საფლავში აღმოჩენილია გულუხვად დეკორირებული ჭურჭელი, ვერცხლის და ბრინჯაოს დანები, სათევზაო ანკესები და ბეჭდები. ასევე ხელოვნების ნიმუშები: ადამიანის სახიანი ქვის ფიგურები და ქვის ფილებზე მიჭედებული ფრინველების და ცხოველების გამოსახულებიანი ძვლის ფირფიტები.

მოსახლეობის მთავარი საქმიანობა მეცხოველეობა იყო, ასევე მისდევდნენ მეთევზეობას და ნადირობას. არ არის გამოკვეთილი ნიშნები ქონების ან საზოგადოების ფენებად დაყოფის.

ოკუნევის კულტურა ჩაანაცვლა ანდრონოვოს კულტურამ.

## ლიტერატურა 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:აზიის არქეოლოგიური კულტურები
კატეგორია:ბრინჯაოს ხანა
კატეგორია:მონღოლეთის ისტორია
ბისმარკი (ხომალდი)

**ბისმარკი** — მესამე რაიხის სამხედრო საზღვაო ძალების კრიგსმარინეს შემადგენლობაში მყოფი ბისმარკის კლასის ორი სახაზო გემიდან პირველი. ხომალდს სახელი ოტო ფონ ბისმარკის გერმანიის გაერთიანების ერთ-ერთი მთავარი ფუძემდებლის და მეორე რაიხის კანცლერის პატივსაცემად დაერქვა, მისი მშენებლობა 1936 წლის ივლისშვი კომპანია Blohm + Voss-ის გემსაშენში დაიწყო, რომელიც ქალაქ ჰამბურგში მდებარეობდა. ხომალდი 1939 წლის თებერვალში საზეიმოდ ჩაეშვა წყალში, სამუშაოები კი საბოლოოდ 1940 წლის აგვისტოში დასრულდა, როდესაც ხომალდი ოფიციალურად მიიღეს გერმანიის საზღვაო ფლოტში. როგორც გერმანიის ისე ევროპის ისტორიაში ბისმარკი და ტირპიცი ყველაზე დიდი სახაზო გემებია, რომლებიც კი ოდესმე აგებულა.

საომარ ხომალდს არსებობის მანძილზე მხოლოდ ერთი მეთაური ჰყავდა, კაპიტანი ერნსტ ლინდემანი. აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ რვა თვიანი სამსახურის განმავლობაში ბისმარკმა მხოლოდ ერთი სამხედრო ოპერაციის შესრულება შეძლო, 1941 წლის მაისში, ოფერაციის კოდური სახელწოდება იყო რეინიუბუნგი (*Rheinübung*). ოპერაციის მიხედვით ხომალდი ბისმარკი მძიმე კრეისერ პრინც ევგენისთან ერთად ატლანტიკის ოკეანეში უნდა შესულიყო და იერიში მიეტანა ჩრდილოეთ ამერიკიდან დიდი ბრიტანეთის მიმართულებით მიმავალ  სავაჭრო გემებზე. ოპერციის დაწყებიდან მალევე გემები სკანდინავიაში შენიშნეს, რის შემდეგაც ბრიტანულ საზღვაო ნაწილებს მათი მარშრუტის ბლოკირება დაევალათ. დანიის სრუტის ბრძოლაში ბისმარკმა საბრძოლო კრეისერი, ბრიტანეთის საზღვაო ფლოტის სიამაყე ეიჩ-ემ-ეს ჰუდი ჩაძირა, ეიჩ-ემ-ეს უელსის პრინცი კი მწყობრიდან გამოიყვანა. ბრძოლისას ბისმარკს სამი ჭურვი მოხვდა, ხომალდი დიდი რაოდენობით საწვავს კარგავდა, რისი მიზეზიც საწვავის დააზიანებული ავზი იყო. ბისმარკი მიყენებული დაზიანებბეის გამო ჩაიძირა.

## მშენებლობა და მახასიათებლები 
## სამსახურის (სერვისის) ისტორია 
### ოპერაცია რეინიუბუნგი 
#### დანიის სრუტის ბრძოლა 
#### დევნა 
#### ჩაძირვა 
კატეგორია:ბისმარკის კლასის სახაზო გემები
კატეგორია:გერმანიის შეიარაღებული ძალები
კატეგორია:მესამე რაიხი
ვალჰალა

thumb|250x250px|„ვალჰალა“ (1896) მაქს ბრუკნერი.
thumb|250x250px|„ვალჰალა“ (1905) ემილ დოპლერი.
** ვალჰალა ** — სკანდინავიურ მითოლოგიაში დიდებული დარბაზი, რომელიც მდებარეობდა ასგარდში და იმართებოდა ოდინის მიერ. ოდინის მიერ რჩეული ხალხის ნახევარი, რომელიც ბრძოლაში იღუპებოდა ვალკირიებს სასახლეში მოჰყავდა, ხოლო მეორე ნახევარი ქალღმერთ ფრეიასთან ფოლკვანგრში. ვალჰალაში გარდაცვლილი უერთდებოდა ხალხის მასას  რომლებიც სახელგანთქმული მეომრები იყვნენ. 

## ლიტერატურა 
* Byock, Jesse (Trans.) (2006). *The Prose Edda*. Penguin Classics. ISBN 0-14-044755-5
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. Everyman. ISBN 0-460-87616-3
* Finlay, Alison (2004). *Fagrskinna, a Catalogue of the Kings of Norway: A Translation with Introduction and Notes*. Brill Publishers. ISBN 90-04-13172-8
* Hollander, M. Lee (Trans.) (2007). *Heimskringla: History of the Kings of Norway*. University of Texas Press. ISBN 978-0-292-73061-8
* Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). *The Poetic Edda*. Oxford World's Classics. ISBN 0-19-283946-2
* Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend*. Cassell. ISBN 0-304-34520-2
* Simek, Rudolf (2007) translated by Angela Hall. *Dictionary of Northern Mythology*. D.S. Brewer ISBN 0-85991-513-1
* Welch, Chris (2005). *Led Zeppelin: Dazed and Confused: The Stories Behind Every Song*. Thunder's Mouth Press. ISBN 978-1-56025-818-6

კატეგორია:სკანდინავიური მითოლოგია
საქართველოს და რუმინეთის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრებების ურთიერთშეხვედრების ისტორია

**საქართველოს** და **რუმინეთის** მორაგბეთა ეროვნული ნაკრებები ერთმანეთს 19-ჯერ შეხვდნენ. აქედან საქართველომ მოიგო 10-ჯერ, რუმინეთმა 8-ჯერ, ხოლო 1 თამაში ფრედ დამთავრდა. ისინი ერთმანეთს რეგულარულად ევროპის ერთა თასზე ხვდებიან, სადაც საქართველომ მოიგო 9-ჯერ, რუმინეთმა 6-ჯერ, ხოლო ერთი თამაში დასრულდა ფრედ. პირველი თამაში შედგა ლენსდაუნ როუდზე სადაც რუმინეთმა 27-23 მოიგო. ეს ნაკრებები ერთხელ ახალ-ზელანდიაში მსოფლიო ჩემპიონატზეც შეხვდნენ ერთმანეთს, სადაც საქართველომ 25-9 გაიმარჯვა.

## ანთიმოზ ივერიელის თასი 
2002 წლიდან ამ ორ ნაკრებს შორის ხდება ანთიმოზ ივერიელის თასის გათამაშება. თასს ეწოდება რუმინეთში მოღვაწე ქართველის ანთიმოზ ივერიელის სახელი. თასი თამაშდება ყოველთვის როდესაც ეს ორი ნაკრები ატარებს ოფიციალურ შეხვედრას. მფლობელი ინარჩუნებს თასს სანამ მას მოწინააღმდეგე არ დაამარცხებს.

## ურთიერთ შეხვედრები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* "espnscrum.com - Statsguru - Team records - Match list - Georgia VS Romania"

კატეგორია:რაგბი საქართველოში
ფრიგი

thumb|Frigg, enthroned and facing the spear-wielding goddess Gná, is flanked by two goddesses. One of whom, Fulla, carries her *eski*, a wooden box. Illustrated (1882) by Carl Emil Doepler.
გერმანიკულ მითოლოგიაში, **ფრიგი** (ძვ. ნორსე), **ფრია** (ძვ. გერმანული), **ფრეა** (ლანგობარდიკული) და **ფრიჯი** (ძვ. ინგლისური) არის ატმოსფეროს ქალღმერთი, ან ღრუბლების. თითქმის ყველა წყაროში ის არის ნახსენები როგორც ოდინის ცოლი. გერმანულ მითოლოგიაში და ნორსეს წყაროებში ის არის დაკავშირებული ქალღმერთ ფულასთან. ინგლისური კვირის დღე პარასკევი (Friday) (ძვ. ინგლისური "Frīge's day" ) ატარებს მის სახელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ფრიგი — უცხო სიტყვათა ლექსიკონი

კატეგორია:სიყვარულის და ვნების ქალღმერთები
კატეგორია:წინასწარმეტყველი ქალღმერთები
აპოლონ ჩავლეიშვილი

**აპოლონ ჩავლეიშვილი**  (დ. 1906, ბოხვაური — გ. 2 იანვარი, 1987, იქვე) — ქართველი მომღერალი, გურული ხალხური სიმღერების შემსრულებელი, ლოტბარი.მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
ჩავლეიშვილის პაპა და მამა ეკლესიის მსახურები იყვნენ, პაპა გალობდა კიდეც. ჩავლეიშვილმა სიმღერა საკმაოდ გვიან, ჩვიდმეტი წლის ასაკში დაიწყო. თავის მასწავლებლებად თვლიდა ერმალო მოლარიშვილს, ეპისტოლე კეჭაყმაძეს, ვარლამ სიმონიშვილსა და სამუელ ჩავლეიშვილს. ხალხური სიმღერის შესწავლაში დიდი და სერიოზული გამოცდილება მას ვარლამ სიმონიშვილის გუნდში სიმღერამ შესძინა. 1963 წლიდან კი აპოლონ ჩავლეიშვილი სიმღერას ანსამბლ „დილაში“ აგრძელებს. დამოუკიდებელი სალოტბარო მოღვაწეობა 22 წლის ასაკში დაიწყო. გუნდები ჰყავდა კოლმეურნეობებში, სკოლებში, მასწავლებელთა სახლში, რკინიგზის სადგურში. როდესაც ანსამბლი „დილა“ დაშლის პირას მივიდა აპოლონ ჩავლეიშვილმა მახარაძის რაიონული კულტურის სახლის ვეტერან მომღერალთა გუნდი დააარსა. სიცოცხლის ბოლო პერიოდში შექმნა ნორჩ მომღერალთა ანსამბლი „ჩავლეიშვილების გუნდი“ მუშაობა, რომელშიც გაერთიანებული ჰყავდა თავისი ძმებისა და ბიძაშვილების შვილიშვილები. გარდაიცვალა 1986 წლის 2 იანვარს. დაკრძალულია თავის სოფელ ბოხვაურში. 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი  2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
კატეგორია:ოზურგეთის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ლოტბარები
იოანე ანტიოქიელი (ისტორიკოსი)

**იოანე ანტიოქიელი** () — ბიზანტიელი ისტორიკოსი. ეკუთვნის VII საუკუნის სირია-პალესტინის მოღვაწეთა რიცხვს. მისი ბიოგრაფიული ცნობები არ მოგვეპოვება, მაგრამ კონსტანტინე პორფიროგენეტის ექსცერპტებში შენახული შენიშვნების წყალობით შესაძლებელი გახდა იმის გამორკვევა, რომ მისი სამწერლო მოღვაწეობა ირაკლი კეისრის (610-641) ხანას უნდა ეკუთვნოდეს.

იოანე ანტიოქიელის პიროვნებისა და ეპოქის შესახებ დესაც არ არის მიღწეული საბოლოო შეთანხმება მეცნიერთა შორის. C. E. Gleye (BZ II, 160) ფიქრობდა, რომ იოანე ანტიოქიელი იყო იოანე მალალას ქრონიკის ავტორი. მეორე მხრით, XII საუკუნის პოეტ-კომპილატორის ცეცეს მიერ მოყვანილი ციტატების საფუძველზე თითქოს შესაძლებელი ხდებოდა იოანე ანტიოქიელის მიკუთვნება XI საუკუნის მეორე ნახევრისათვის. მაგრამ იოანე ანტიოქელის ჩვენამდე მოღწეული ფრაგმენტებიდან და სხვა ისტორიკოსთა და ქრონოგრაფოსთა შედარებიდან ირკვევა, რომ იოანე ანტიოქიელის ნაწარმოები VII საუკუნის თხზულება უნდა იყოს. 

იოანეს ნაწარმოები წარმოადგენდა მსოფლიო ქრონიკას ადამიდან 610 წლამდე, კეისარ ფოკას გარდაცვალებამდე. კონსტანტინე პორფიროგენეტის ექსცერპტებში ამ ნაწარმოებს ეწოდება „Ιστορία Χρονική“, ზოგჯერ პირდაპირ „Ιστορία“, ხოლო სხვა, ამ ნაშრომის ნაწილების შემცველ, ხელნაწერებში αρχαιολογία.

წყაროებად იოანეს გამოუყენებია სექსტე იული აფრიკანე, ევსევი კესარიელი, ევტროპი, იოანე მალალა, პეტრე პატრიკიოსი და სხვები. 

## რესურსები ინტერნეტში
* გეორგიკა 1941 ტ. IV(1)

კატეგორია:ბიზანტიელი ისტორიკოსები
პეტსონი და ფინდუსი

**პეტსონი და ფინდუსი** () — სვენ ნურდკვისტის მიერ დაწერილი და დასურათებული საბავშვო წიგნების სერია. სიუჟეტი ვითარდება შვედეთის პატარა, წყნარ სოფელში. ნაწარმოების მთავარი პერსონაჟები არიან მოხუცი კაცი (პეტსონი) და ჭკვიანი კატა (ფინდუსი). წიგნი „პეტსონი და ფინდუსი“ პირველად 1984 წელს გამოქვეყნდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
კატეგორია:შვედური ლიტერატურა
ანასტასივკა (კრივი-რიჰის რაიონი)

**ანასტასივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დნიპროპეტროვსკის ოლქის კრივი-რიჰის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 152 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:კრივი-რიჰის რაიონის სოფლები
ანასტასივკა (ნოვი-ბუჰის რაიონი)

**ანასტასივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს მიკოლაივის ოლქის ნოვი-ბუჰის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 194 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ნოვი-ბუჰის რაიონის სოფლები
ანასტასივკა (ნოვოჰრად-ვოლინსკის რაიონი)

**ანასტასივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჟიტომირის ოლქის ნოვოჰრად-ვოლინსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 62 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ნოვოჰრად-ვოლინსკის რაიონის სოფლები
ანასტასივკა (რომნის რაიონი)

**ანასტასივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს სუმის ოლქის რომნის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 818 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:რომნის რაიონის სოფლები
ნიკანდრო ბასილაია

**ნიკანდრო ბასილაია** (დ. 14 ივნისი, 1906, სოხუმი — გ. 15 აგვისტო, 1986, სოხუმი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი, დოცენტი. 

1924 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. იმავე წელს დაიწყო მუშაობა ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებლად. სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის დაარსებიდან 1969 წლამდე ხელმძღვანელობდა ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრას, ხოლო მისი გაყოფის შემდეგ სამი წელი ქართული ენის კათედრას ედგა სათავეში. 1940-1947 წლებში იყო სოხუმის პედაგოგიური ინსტიტუტის დირექტორის მოადგილე სასწავლო-სამეცნიერო დარგში. 

ნიკანდრო ბასილაია ავტორია მრავალი ნაშრომისა, მათ შორის 11 წიგნისა, რომელთაგან აღსანიშნავია „ქართული ლიტერატურა“ (სახელმძღვანელოები არაქართული სკოლების VII-IX კლასებისათვის), სოხუმი 1945-1946 წ.წ. და სხვა. 

## თხზულებები
* ქართული მართლწერის საკითხები, I-II, სოხუმი, 1960;
* სასვენი ნიშნების ხმარების წესები ქართულში, თბილისი, 1966;
* უკავშირო რთული წინადადება, თბილისი, 1974;
* შემასმენელი და შემასმენლური დამოკიდებული წინადადება ქართულში, სოხუმი, 1974;
* წინადადების ტიპები მტკიცებისა და შინაარს-ინტონაციის ანუ მოდალობის მიხედვით, თბილისი, 1983;
* ქართული ენის პრაქტიკული სტილისტიკა, თბილისი, 1991 (თანაავტორი ტ. ქეცბაია).

## ლიტერატურა
**ო. მიქიაშვილი*, ენციკლოპედია „ქართული ენა“, თბილისი, 2008.

კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
ანატოლივკა (ბერეზივკის რაიონი)

**ანატოლივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქის ბერეზივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 581 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბერეზივკის რაიონის სოფლები
ანატოლივკა (დობროველიჩკივკის რაიონი)

**ანატოლივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს კიროვოჰრადის ოლქის დობროველიჩკივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 30 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:დობროველიჩკივკის რაიონის სოფლები
ანატოლივკა (ჰენიჩესკის რაიონი)

**ანატოლივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ჰენიჩესკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 481 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ჰენიჩესკის რაიონის სოფლები
ანჰელივკა (დოლინის რაიონი)

**ანჰელივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ივანო-ფრანკივსკის ოლქის დოლინის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 315 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:დოლინის რაიონის სოფლები
ანჰელივკა (ზალიშჩიკის რაიონი)

**ანჰელივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ტერნოპილის ოლქის ზალიშჩიკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 213 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ზალიშჩიკის რაიონის სოფლები
ანდრეკივსკე

**ანდრეკივსკე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნივცის ოლქის პუტილის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 101 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:პუტილის რაიონის სოფლები
ანდრენკი

**ანდრენკი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის დიკანკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 19 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:დიკანკის რაიონის სოფლები
ანდრივკა

**ანდრივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ზაპორიჟიის ოლქის ბერდიანსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1426 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბერდიანსკის რაიონის სოფლები
ანდრიევიჩი

**ანდრიევიჩი** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჟიტომირის ოლქის ემილჩინეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 793 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ემილჩინეს რაიონის სოფლები
ანდრიევო-ზორინე

**ანდრიევო-ზორინე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს მიკოლაივის ოლქის ბერეზანკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 404 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბერეზანკის რაიონის სოფლები
ანდრიევო-ივანივკა

**ანდრიევო-ივანივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ოდესის ოლქის მიკოლაივკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 1692 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:მიკოლაივკის რაიონის სოფლები
ნინოსლავ მარინა

**ნინოსლავ მარინა** (დ. 25 სექტემბერი, 1974, სკოპიე, მაკედონია) — მაკედონელი ელექტროტექნიკოსი. ოჰრიდის საინფორმაციო მეცნიერებისა და ტექნოლოგიის უნივერსიტეტის რექტორი.

სკოპიეს წმინდა კირილესა და მეთოდეს უნივერსიტეტის ელექტროტექნიკური ფაკულტეტის დასრულების შემდეგ, ლოზანის ფედერალურ პოლიტექნიკურ სკოლაში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია 2004 წელს. 2005-2007 წლებში იყო კომპანია „Sowoon Technologies“-ის სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო-საკონსტრუქტორო განყოფილების ხელმძღვანელი. 

## სქოლიო
კატეგორია:მაკედონელი ელექტროტექნიკოსები
ანდრიივკა (ბლიზნიუკის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხარკივის ოლქის ბლიზნიუკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 137 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბლიზნიუკის რაიონის სოფლები
მარმუზოვიჩი

**მარმუზოვიჩი** (; 2016 წლამდე - **ანდრიივკა** ) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ლვივის ოლქის ზოლოჩივის რაიონში. 2001 წელს სოფლის მოსახლეობა 1379 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ზოლოჩივის რაიონის სოფლები (ლვივის ოლქი)
ანდრიივკა (სინელნიკოვეს რაიონი, სლავჰოროდის თემი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დნიპროპეტროვსკის ოლქის სინელნიკოვეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 342 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:სინელნიკოვეს რაიონის სოფლები
ანდრიივკა (ბახმუტის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დონეცკის ოლქის ბახმუტის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 74 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბახმუტის რაიონის სოფლები
ანდრიივკა (ბორისპილის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს კიევის ოლქის ბორისპილის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 169 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბორისპილის რაიონის სოფლები
ფშატი

**ფშატი** () —  ვერცხლისფერ-მოთეთრო ჩვილყლორტებიანი და ფოთლებიანი ბუჩქი ან დაბალი ხეა ფშატისებრთა ოჯახიდან, 3-7 მ სიმაღლით, იშვიათად 10 მ.

ორივე, ან მარტო ქვედა მხრიდან ვერცხლისფერ თეთრი, ლანცეტა ფორმის, 3-7 სმ სიგრძისა და 0,4-1,5 სმ სიგანის ფოთლები ტოტებზე მორიგეობითაა განლაგებული. ჩვილი ყლორტები მთლიანად მოვერცხლოსფერო ქერქლებითაა დაფარული. ტოტებსა და ყლორტებზე ქერქი მოწითალო ან მუქი მურა ფერისაა. ორსქესიანი, მძაფრსუნიანი ყვავილები 1-3 ცალიან ჯგუფებად ფოთლების უბეებშია განლაგებული. მცირე რაოდენობით ინვითარებს მამრობით ყვავილებსაც. 0,7-1,4 სმ სიგრძის და 0,5-1 სმ სიმსხოს მრგვალი ან ოვალური მშრალხორცოვანი ნაყოფი ერთთესლიანი კურკიანაა. ყვავის მაის-ივნისში, ნაყოფები სექტემბერ-ოქტომბერში მწიფდება, უხვად ნაყოფმსხმოიარობს ყოველწლიურად.

ფშატი ჩვეულებრივი ჭალის მცენარეა და ნესტიან ადგილებში იზრდება. მაგრამ იმავე დროს დიდ სიმშრალესაც იტანს ხანგრძლივი გვალვების დროს. ადვილად მრავლდება თესლით, ფესვის ნაბარტყით, კალმებითა და ძირკვის ამონაყარით. უმეტესწილად ჭალებში იზრდება, გვხვდება მშრალ, ხრიოკ ფერდობებზეც, კარგად იტანს წყლით დროებით დატბორვას, იტანს ნიადაგის დამლაშებას, მისი ფესვები მარილებს არ ითვისებს, ამიტომ მიწის ზედა ნაწილებში მარილების დაგროვება არ აღინიშნება. ნაყოფის მშრალი ხორცოვანი რბილობი, ველურ ფორმებში მთელი ნაყოფის წონის 52 პროცენტს შეადგენს, რომელიც 40 პროცენტზე მეტ შაქრებს შეიცავს. გარდა ამისა, მასში ნაპოვნია კალიუმისა და ფოსფორის მარილები, აგრეთვე 10 პროცენტზე მეტი ცილები. 

ნაყოფს ჭამენ როგორც უმად, ასევე მისი ფქვილით ამდიდრებენ პურის ფქვილს. ნაყოფის ფხვნილს შემკვრელი თვისება გააჩნია და კუჭაშლილობის დროს გამოიყენება. ფშატის გუმფისის გამოყენება შესაძლოა საქსოვ წარმოებაში, წებოს მოსამზადებლად, ლაქსაღებავების დასამზადებლად. ფოთლებსა და ქერქს ტყავის გასათრიმლავად და მის შავფერად ან ყავისფრად შესაღებად ხმარობენ. ფშატის ფესვებზე არსებულ კოჟრებში მცხოვრები ბაქტერიები ახდენენ ატმოსფეროს თავისუფალი აზოტის ფიქსირებს, ამიტომ ფშატი ნიადაგს აზოტით ამდიდრებს. იგი შესანიშნავი თაფლოვანი მცენარეა და რაც მთავარია ეფექტურად წმენდს ჰაერს მავნე მინარევი გაზებისაგან, რის გამოც ფრიად სასურველი მცენარეა ქალაქების გასამწვანებლად.  

ფშატის ნაყოფებისაგან მიღებულია მთრიმლავი კოლოიდური ნივთიერებების კონცენტრატი - ფშატნი, რომელიც კუჭისშემკვრელად გამოიყენება ენტეროკოლიტის დროს. პრეპარატის მიღების შემდეგ უმჯობესდება ავადმყოფთა მომნელებელი ორგანოების ფუნქცია და საერთო მდგომარეობა. იგივე იხმარება პირში გამოსავლებად პირის ღრუს ნაირგვარი დაავადებების დროს. ექსპერიმენტულად დადასტურებულია, რომ შფატი ცხოველთა ნაწლავების მოტორული ფუნქციის დამუხრუჭებას იწვევს, ექსპერიმენტულად გამოწვეული კუჭაშლილობის დროს. იგი ადგილობრივ გამაღიზიანებელ გავლენას არ ახდენს.

## სახეობები
გვარი მოიცავს 50-70 სახეობას:

## რესურსები ინტერნეტში
* ფშატი
კატეგორია:ფშატისებრნი
ანდრიივკა (ბერისლავის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხერსონის ოლქის ბერისლავის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 168 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ბერისლავის რაიონის სოფლები
ანდრიივკა (ჰოროდნიის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქის ჰოროდნიის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 209 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ჰოროდნიის რაიონის სოფლები
ანდრიივკა (ჰოროდოკის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ხმელნიცკის ოლქის ჰოროდოკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 60 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ჰოროდოკის რაიონის სოფლები (ხმელნიცკის ოლქი)
ანდრიივკა (ვილნიანსკის რაიონი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს ზაპორიჟიის ოლქის ვილნიანსკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 9 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ვილნიანსკის რაიონის სოფლები
შიოშვილი

საკუთარი სახელი **შიოშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზოსიმე (შიოშვილი) — საეკლესიო პირი
* თამაზ შიოშვილი — პოლიტიკოსი
* ლეონტი შიოშვილი — მსახიობი
* პანტელეიმონ შიოშვილი — საბჭოთა გვარდიის გენერალ-მაიორი
* შალვა შიოშვილი — კინოოპერატორი

კატეგორია:ქართული გვარები
პანტელეიმონ შიოშვილი

**პანტელეიმონ შიოს ძე შიოშვილი** (დ. 3 ივლისი, 1906, სოფ. ნინოწმინდა, ახლანდელი საგარეჯოს მუნიციპალიტეტი — გ. 2001) — ქართველი, საბჭოთა გვარდიის გენერალ-მაიორი (1953). სკკპ წევრი 1929-დან. 

## ბიოგრაფია
დაამთავრა  1927 წელს თბილისის ქართული გაერთიანებული სამხედრო სკოლა, 1937 წელს მ. ფრუნზეს სახელობის სამხედრო აკადემია, 1941 წელს კ. ვოროშილოვის სახელობის გენშტაბის აკადემია. 

1941–1945 წლებში დიდი სამამულო ომის დროს სხვადასხვა ფრონტზე არმიების შტაბის დაზვერვის განყოფილების უფროსი იყო. 1945 წელს მონაწილეობდა შორეულ აღმოსავლეთის კამპანიაში იაპონიის კვანტუნის არმიის განადგურებაში. 

დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი გენერალ-მაიორები
კატეგორია:დაბადებული 3 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი  2001
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:საგარეჯოს მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
ანდრიივკა (კამიანსკეს რაიონი, ვერხნოდნიპროვსკის თემი)

**ანდრიივკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს დნიპროპეტროვსკის ოლქის კამიანსკეს რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 443 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:კამიანსკეს რაიონის სოფლები
ფარცხანაყანევის სამაროვანი

**ფარცხანაყანევის სამაროვანი** —  ელინისტური ხანის სამაროვანი ქუთაისის სამხრეთ-დასავლეთით 14 კმ-ზე. 1937 წელს მიხეილ ივაშჩეკომ გათხარა ძვ. წ. III საუკუნის 14 ქვევრსამარხი, რომლებიც 3 ჯგუფად იყო განლაგებული. ქვევრსამარხები ჩაფლული იყო ორმოში (1,5×1 მ) და უმეტესად ყელი სამხრეთით ჰქონდა. დასაკრძალავი ქვევრები (სიმაღლე დაახლოებით 1 მ, დიამეტრი 1 მ) სიგრძივ ღერძზე 2 ნაწილად იყო გახერხილი, ერთ-ერთს სახურავად იყენებდნენ. ქვედა ნაწილს 1-3 ნახვრეტი უკეთდებოდა წვიმის წყლის დასაწრეტად, დასამაგრებლად ქვები ჰქონდა შემოწყობილი. ყელი დაცული იყო დიდი რიყის ქვით და ზევიდან მოზრდილი ჭურჭლის (ამფორის ან სახვა)  ძირის ნაწილი ეხურა. მიცვალებული ალბათ გვერდზე იწვა, ხელფეხმოკეცილი  (ძვლები ცუდადაა დაცული).  ჩატანებული ჰქონდათ კოლხური ტიპის ხელადები, კოჭბები და ქუსლიანი ჯამები, ბრინჯაოს რკალშეზნექილი სამაჯურები, ფარაკიანი ბეჭდები, ცილინდრული ზარაკები, ბრინჯაოს და ვერცხლის რგოლ-საყურეები, ვერცხლის მონეტები (კოლხური თეთრი), მინისა და პასტის სხვადასხვა ტიპის მძივები.

ადგილ რუხის ტყეში გათხარეს (ა. კალანდაძე)  რამდენიმე ქვევრსამარხი, ერთიც შემთხვევით აღმოჩნდა, რომელიც საინტერესო არქეოლოგიურ მასალას შეიცავს.

1929 წელს სოფელ ფარცხანაყანევში აღმოჩნდა ბრინჯაოს კოლხური ცული და 4 სეგმენტისებული იარაღი, რომელსაც განძისეულად თვლიან (დ. ქორიძე).

## ლიტერატურა
* *თოლორდაცა ვ*., დაკტძალვის წესები ელინისტური ხანის საქართველოში, თბ., 1980;
**Иващенко М. М.,* Кувшинный могильник в Западной Грузии, «Советская археология», 1950, № 13

კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
შიფრი

**შიფრი** (, „ციფრი“, , *sifr* „ნოლი“) — პირობითი ნიშნების სისტემა, რომელსაც იყენებენ დიპლომატიური წარმომადგენლები თავიანთ სახელმწიფოებთან საიდუმლო მიმოწერისას. გამოიყენება ასევე შეიარაღებულ ძალებში ბრძანების, განკარგულებისა და სხვათა გადასაცემად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრიპტოგრაფია
ფირს შიშიგინი

**ფირს ეფიმის ძე შიშიგინი** (; დ.  30 აგვისტო [ძვ. სტ. 17   აგვისტო], 1908, სოფ. ბოროკ-გოროდოკი, არხანგელსკის ოლქი — გ. 29 მაისი, 1985, იაროსლავი) — საბჭოთა თეატრალური რეჟისორი. სსრკ სახალხო არტისტი (1964), სკკპ წევრი 1940-დან. 

## ბიოგრაფია
1929 წელს  დაამთავრა ლენინგრადის სასცენო ხელოვნების ტექნიკუმი. 1933–1946 წლებში იყო უსურიისკის, ვლადივასტოკის თეატრების სამხატვრო ხელმძღვანელი; 1946–1947 წლებში სტავროპოლის თეატრის მთავარი რეჟისორი; 1947-1950 წლებში მუშაობდა მოსკოვის დრამისა და კომედიის თეატრში; 1950-1956 წლებში ვოლგოგრადის, 1956-1960 წლებში ვორონეჟის თეატრების მთავარი რეჟისორი იყო. 1960-დან იაროსლავის თ. ვოლკოვის სახელმწიფო თეატრის სამხატვრო ხელმძღვანელი და მთავარი რეჟისორი. 

შიშნგის საუკეთესო დადგმებია: ფადეევის „განადგურება“ (1933), სიმონოვის „ჭაბუკი ჩვენი ქალაქიდან“ (1942), გორკის „მოხუცი“ (1946), „ფსკერზე“ (1952), დანგულოვის „ელჩის დღიური“ (1970), ანკილოვის „ჯარისკაცის ქვრივი“ (1972) და სხვები. 

დაჯილდოებულია: ლენინის ორდენით, შრომის წითელი დროშის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი თეატრალური რეჟისორები
კატეგორია:დაბადებული  30 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1985
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
შიპკის უღელტეხილი

**შიპკის უღელტეხილი** () — უღელტეხილი ბულგარეთში, სტარა-პლანინის მთებში. სიმაღლე 1190 მ. შიპკის უღელტეხილზე გადის კაზალნიკ-გაბროვის საავტომობილო გზა.

## ისტორია
რუსეთ-ოსმალეთის ომის (1877-1878) დროს შიპკის უღელტეხილის ხელში ჩასაგდებად გააფთრებული ბრძოლები მიმდინარეობდა. 1877 წლის 7(19) ივლისს რუსეთის ჯარებმა დაიკავეს შიპკის უღელტეხილი. ოსმალეთის სარდლობამ კონტრშეტევისა და რუსეთის ჯარების დუნაის იქით უკუგდების მიზნით ჩერნოგორიიდან იმიერბალკანეთში გადაისროლა სულეიმან-ფაშას არმია 37500 კაცი. სულეიმან-ფაშამ შიპკაზე რუსეთ-ბულგარეთის არმიის 4800 რაზმის წინააღმდეგ გაგზავნა 27 ათასი კაცი. მალე რუსეთ-ბულგარელებს წამოეშველათ 7500 კაცი რეზერვიდან, რის შედეგადაც მოიგერიეს ოსმალტა შეტევები. 11(23) აგვისტოს ოსმალეთის ჯარმა უღელტეხილს შეუტია სამი მიმართულებით, თუმცაღა რუსულ-ბულგარული არმიის დამარცხება ვერ შეძლეს. 14(26) აგვისტოს კონტრშეტევით რუსეთ-ბულგარელების ჯარმა უკუაგდო ოსმალთა არმია და მტკიცედ დაემკვიდრნენ შიპკის უღელტეხილზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბულგარეთის უღელტეხილები
ბორის შიშკინი

**ბორის კონსტანტინეს ძე შიშკინი** (; დ. 19  აპრილი [ძვ. სტ. 7 აპრილი], 1886, კუკარკა, კიროვის ოლქი — გ. 21 მარტი, 1963, ლენინგრადი) — რუსი საბჭოთა ბოტანიკოსი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი (1943).

## ბიოგრაფია
1918-1925 წლებში განაგებდა კავკასიის მუზეუმის ბოტანიკის განყოფილებას, 1925-1930 წლებში იყო ტომსკის უნივერსიტეტის პროფესორი, 1938-1949 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ბოტანიკის ინსტიტუტის დირექტორი. 1946-1963 წლებში საკავშირო ბოტანიკური საზოგადოების ვიცე-პრეზიდენტი. შიშკინის ძირითადი შრომები ეხება ციმბირისა და ამიერკავკასიის ყვავილოვან მცენარეთა სისტემატიკისა და ბოტანიკური გეოგრაფიის საკითხებს, მრავალი კოლექტიური ნაშრომის სსრკ ფლორის, ბელორუსიის სსრ ფლორის, და სხვა ორგანიზატორი და რედაქტორი იყო (სახელმწიფო პრემია (1952)).

დაჯილდოებულია ლინინის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:რუსი ბოტანიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1886
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ნასრა ერისთავი

**ნასრა**, *ნასარი* — V საუკუნის ქართლის დიდებული, წუნდის ერისთავი, მეფე ვახტანგ I გორგასლის თანამებრძოლი. 

ჯუანშერის „ცხოვრება ვახტანგ გორგასლისას“ მიხედვით, ნასრა ახლდა ვახტანგს ინდოეთში ლაშქრობისას, შემდეგ მონაწილეობდა სპარსელების წინააღმდეგ აჯანყებაში. სიკვდილის წინ ვახტანგმა ნასრას, კლარჯეთის ერისთავ არტავაზს და ოძრხეს ერისთავ ბივრიტიანს თავის ბერძენ მეუღლე ელენესა და შვილებზე, ლეონსა და მირდატზე, მზრუნველობა დაავალა. შემდგომში ელენე და მისი შვილები წუნდასა და ოძრხეში ცხოვრობდნენ.

## ლიტერატურა 
* „ქართლის ცხოვრება“, რ. მეტრეველის რედაქციით, საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემია, თბ., 2008: გვ. 190–191, 196, 201, 220.

კატეგორია:ერისთავები
ივანე შიშკინი

**ივანე ივანეს ძე შიშკინი** (; დ. 13 (25) იანვარი, 1832, ელაბუგა, — გ. 8 (20) მარტი, 1898, პეტერბურგი) — რუსი ფერმწერი, რეალისტური პეიზაჟური ფერწერის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წარმომადგენელი.

## ბიოგრაფია
1852-1856 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ფერწერის, ძერწვისა და ხუროთმოძღვრების სასწავლებელში ხოლო 1856-1865 წლებში პეტერბურგის სამხატვრო აკადემიაში ს. ვორობიოვთან. 1862-1865 წლებში იყო სამხატვრო აკადემიის პენსიონერი მიუნხენში, პრაღასა და დიუსელდორფში, აკადემიკოსი (1865), პროფესორი (1873), მოძრავი სამხატვრო-საგამოფენო ამხანაგობის დამფუძნებელი წევრი. თავდაპირველად რომანტიკული პეიზაჟური ტრადიციების მიმდევარი („კუნძულ ვალაამის ხედი“, 1858). 1860-იან წლებში უარყო კოლორიტისა და შუქ-ჩრდილის პირობითობა და რეალისტურ პოზიციებზე დადგა. ამ პერიოდიდან ზუსტად გადმოსცემს რუსული ბუნების მრავალფეროვნებას („ტყის კაფვა“, 1867), მის სიდიადეს და სილამაზეს, აღწევს ტონალურ მთლიანობას: „მზით განათებული ფიჭვები“ (1886), „დილა ფიჭვის ტყეში“ (1889, დათვები დახატა ა. სავიცკიმ).

## გალერეა

ფაილი:Utro v sosnovom lesu.jpg|*დილა ფიჭვის ტყეში*
ფაილი:Сторожка в лесу.jpg|*ქოხი ტყეში*
ფაილი:Iwan Iwanowitsch Schischkin - Rain in an Oak Forest.jpg|*წვიმა მუხის ტყეში*
ფაილი:Siskin, Ivan Ivanovic - Pred zrcadlem (1870).jpg|*სარკის წინ*
ფაილი:1889 Shishkin Felsige Landschaft anagoria.JPG|*კლდოვანი ლანდშაფტი*
ფაილი:1880er_Ivan_Shishkin_Wald_anagoria.JPG|*ტყე*
ფაილი:Ivan Shishkin - Winter.JPG|*ზამთარი*
ფაილი:Ivan Shishkin - View on the Outskirts of St. Petersburg.JPG|*ხედი სანქტ-პეტერბურგის მისადგომთან*
ფაილი:Туманное утро. Шишкин И.И..jpg|*ნისლიანი დილა*
ფაილი:Ivan Nikolayevich Kramskoi - Portrait of Ivan Ivanovich Shishkin, 1873.jpg|*ივანე კრამსკოი*
ფაილი:Иван Иванович Шишкин - Вечер.jpg|*საღამო*

## ლიტერატურა
* Ф. Булгаков, «Альбом русской живописи. Картины и рисунки И. И. Ш.» (СПб., 1892);
* А. Пальчиков, «Перечень печатных листов И. И. Ш.» (СПб., 1885)
* Ровинский Д. А, «Подробный словарь русских граверов XVI—XIX вв.» (т. II, СПб., 1885).

## რესურსები ინტერნეტში
* ივან შიშკინი. ბიოგრაფია, მიმოწერა, შემოქმედება და სურათები 
* ივან შიშკინის ყველა სურათი და ესკიზი
* ივანე შიშკინი — ბიოგრაფია, სტატიები, 346 სურათი 
* ივან შიშკინის სურათები
* ივან შიშკინი, სურათების გალერეა WikiPaintings-ზე
* ივან შიშკინი. მხატვრის სურათების გალერეა, მისი ცხოვრების ქრონოლოგია და შემოქმედება 
* ივან შიშკინის ბიოგრაფია და 57 სურათი 

## სქოლიო
კატეგორია:რუსი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 1832
კატეგორია:გარდაცვლილი 1898
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ალექსანდრე შიშკოვი

**ალექსანდრე არდალიონის ძე შიშკოვი** (; დ. 1799 — გ. 27 სექტემბერი, 1832, ტვერი) — რუსი პოეტი, მწერალი და მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია
წერდა ცარიზმის მამხილებელ ლექსებს. 1818 წელს საქართველოში გადმოასახლეს, სადაც 3 წელი დაჰყო. 1834-1835 წლებში ალექსანდრე პუშკინის ინიციატივით გამოქვეყნდა შიშკოვის თხზულებათა ოთხტომეული. საქართველოს ეხება შიშკოვის დაუმთავრებელი რომანი ქეთევანი ანუ საქართველო 1812 წელს, რომელშიც გადმოცემულია 1812 წლის კახეთის აჯანყების მზადების ამბები.

## რჩეული ნაწარმოები 
* «*Восточная лютня*» (მოსკოვი, 1824);
* «*Опыты*» (მოსკოვი, 1828);
* «*Избранный немецкий театр*» (მოსკოვი, 1831, 4 ტ.);
* «*Двадцать четвертое февраля*», ზ. ვერნერი (მოსკოვი, 1832);
* «*Наполеон Бонапарте*», ალ. დიუმა (მოსკოვი, 1832),
* «*Сочинения и переводы капитана Шишкова*» (პეტერბურგი, 4 ნაწ., 1834-1835).

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსი მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 1799
კატეგორია:გარდაცვლილი 1832
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
სინდუხტარი

**სინდუხტარი** — XIV საუკუნის საქართველოს დედოფალი, მეფე დავით IX-ის მეუღლე, ჯაყელების საგვარეულოდან. სავარაუდოდ იყო სამცხის ათაბაგ აღბუღა I ჯაყელის და. 

სინდუხტარს, როგორც დავითის თანამეცხედრეს, იხსენიებს ვახუშტი ბატონიშვილი, რომელიც, თავის მხრივ, ეყრდნობა სამეფო წყვილის მიერ 1354-1355 წლებში გაცემულ, ჩვენამდე მოუღწეველ საბუთებს. სინდუხტარი ჯერ კიდევ ცოცხალი ყოფილა 1360 წელს, როცა, ვახუშტის ცნობით, დავით მეფე გარდაიცვალა. ისტორიკოსმა თედო ჟორდანიამ სინდუხტარი XIII-XVI საუკუნეებში გადაწერილი საგალობლების (ამჟამად საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, ხელნაწერი A-85) 1350-იან წლების დასაწყისში შესრულებულ კინკლოსურ მინაწერებში მოხსენიებულ სითიხათუნთან გააიგივა და ჯაყელთა საგვარეულოს წარმომადგენლად მიიჩნია. თანამედროვე მეცნიერების (კ. თუმანოვი, ი. ბერიძე, თ. ჯოჯუა) მიერ გაზიარებულია სინდუხტარის ჯაყელობა, თუმცა სითიხათუნი (დ. 1309 — გ. 1356) მიჩნეულია სინდუხტარის დად. არსებობს ვარაუდი, რომ სინდუხტარს ჰყავდა კიდევ ერთი და, ცაიშის ომოფორის წარწერაში მოხსენიებული დედოფალთ-დედოფალი ნათელა, რომელიც, ვახუშტის მიხედვით, 1358 წელს ცოლად შეირთო იმერეთის მეფის მიქელის ვაჟმა, ბაგრატ ერისთავმა.

## ლიტერატურა 
* 1352 და 1356 წლების ორი კინკლოსური მინაწერი ივანე აბუსერისძის, პატრონი სითიხათუნისა და ამირსპასალარ აღბუღას მოხსენებით : [ტექსტის დადგენა, ისტორიულ-წყაროთმცოდნეობითი ანალიზი] / თემო ჯოჯუა, ირმა ბერიძე // საისტორიო კრებული : წელიწდეული. - თბილისი, 2011. - ISSN 1987-7285. - [ტ.]1. - გვ.221-282.

კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
კატეგორია:ჯაყელები
კოვალევსკის კანონი

**კოვალევსკის კანონი** () — ევოლუციის კანონზომიერება, რომლის თანახმად, ერთსა და იმავე შეგუებით ეფექტს ორგანიზმთა ერთმა და იმავე ჯგუფმა სხვადასხვა გზით შეიძლება მიაღწიოს. ორგანიზმების ნაწილი სწრაფად, უმთავრესად რაოდენობრივი ცვლილებების გზით ვითარდება, რის შედეგადაც მიიღება ახალ პირობებთან კარგად შეგუებული, მაგრამ შემდგომი პროგრესიული გარდაქმნის უნარს მოკლებული და, ამრიგად, ამოსაწყდომად განწირული ორგანიზაცია (ინადაპტიური ტიპი); ორგანიზმის მეორე ნაწილი ნელა, მაგრამ ღრმად, პრინციპულად, გარდაიქმნება, რის შედეგადაც ყალიბდება უფრო სრულქმნილი შეგუების ტიპები (ადაპტიური ტიპი). ეს კანოზომიერება დაადგინა ვლადიმერ კოვალევსკიმ ნამარხი ჩლიქოსნების კიდურების ჩონჩხის რედუქციის შესწავლისას (ინადაპტიური და ადაპტიური რედუქცია), შემდეგ კი იგი გამოვლიდა სხვა ორგანიზმების ფილოგენეზშიც. აღსანიშნავია, რომ კავალევსკის კანონი მას ქართველმა პალეობიოლოგ-ევოლუციონისტმა ლეო დავითაშვილმა უწოდა.

## ლიტერატურა
* Ковалевский В. О., Собр. научных трудов, т. 2, М., 1956;
* Давиташвили Л. Ш., В. О. Ковалевский, М., 1946.

კატეგორია:ევოლუცია
შალვა შიოშვილი

**შალვა ალექსანდრეს ძე შიოშვილი** (დ. 20 სექტემბერი, 1918, თბილისი — გ. 27 ნოემბერი, 2003) — ქართველი საბჭოთა კინოოპერატორი. საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1967). სკკპ-ის წევრი 1965-დან. 

## ბიოგრაფია
1939 წელს დაამთავრა „სახკინმრეწვთან“ არსებული ორწლიანი საოპერატორო კურსები. 1935 წლიდან მუშაობს საქართველოს სამეცნიერო-პოპულარულ და დოკუმენტური ფილმების სტუდიაში. გადაღებული აქვს ფილმები: „აილამა“ (1947), „თუჯი“ (1964), „გარეჯის მღვიმეები“ (1965), „დაბრუნება ბგერათა სამყაროში“ (1965; პრემია და დიპლომი კიევის II საერთაშორისო ფესტივალზე, 1966), „გამოძახილი“ (1966; დიპლომი თბილისში ამიერკავკასიის რესპუბლიკების და უკრაინის I კინოფესტივალზე, 1967), „ნიკორწმინდა“ (1977) და სხვა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 20 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1918
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2003
კატეგორია:ქართველი კინოოპერატორები