აგოო

**აგოო** (ოფიციალურად **აგოოს მუნიციპალიტეტი**; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ლა-უნიონის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობბა 66 028 ადამიანს შეადგენს.

აგოო 235 კმ-ითაა დაშორებული ეროვნული დედაქალაქის რეგიონიდან, 34 კმ-ით პროვინციული დედაქალაქიდან, სან-ფერნანდოდან, ხოლო 54 კმ-ით ― ბაგიოდან.

## ეტიმოლოგია
მუნიციპალიტეტის სახელწოდება ჩვეულებრივ უკავშირდება *აროოს*, ფიჭვის მსგავს მარადმწვანე ხეს, რომელიც წინაესპანურ ხანაში დასავლეთ სანაპიროზე უხვად ხარობდა.

## ისტორია
აგოოს ადმინისტრაციული დათარიღება ფილიპინების მუნიციპალიტეტების უმრავლესობაზე ადრე იწყება. ქალაქი კუნძულ ლუსონზე ესპანელი კოლონიზატორების ჩასვლის პირველ ათწლეულში დაარსდა.

### ადრეული ისტორია
ევროპელ კოლონიზატორთა გამოჩენამდე აგოო ლუიაგ-ნა-კაბოლოანის (დღევანდელი პანგასინანი) სავაჭრო პორტი და ჩრდილო-დასავლეთ ლუსონის სანაპირო საზღვაო სავაჭრო ცენტრი იყო.

აგოოსა და ჩინეთს შორის სავაჭრო ურთიერთობებს ადასტურებს კათოლიკური ეკლესიის მიმდებარე ტერიტორიაზე არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილი ფაიფურისა და სამეთუნეო ნაწარმის ნიმუშები, რომლებიც დღეს ილოკოსის მუზეუმში (Museo de Iloko, იგივე აგოოს მუზეუმი) ინახება. აგოო თავდაპირველად პანგასინანის პროვინციის ნაწილად გამოაცხადეს, მაგრამ მოგვიანებით ესპანელებმა ახალი პროვინციის, ლა-უნიონის, შექმნა გადაწყვიტეს, რომელშიც პანგასინანისა და სამხრეთ ილოკოსის ქალაქები გააერთიანეს.

### ესპანური კოლონიური ხანა
#### ხუან დე სალსედოს მიერ შენიშვნა
1572 წელს ხუან დე სალსედოს, რომელსაც სამხრეთი ლუსონი ახალი დაპყრობილი ჰქონდა, მიგელ ლოპეს დე ლეგასპიმ ჩრდილოეთ ლუსონის გამოკვლევა და იქ მცხოვრები ხალხის „დამშვიდება“ უბრძანა.

1572 წლის ივნისში სალსედო მდინარე ანგალაკანს კვეთდა, როდესაც სამი იაპონური ხომალდი შენიშნა და მათ თავს დაესხა. ხომალდებმა უკან დაიხიეს, სალსედო მათ დაედევნა. გემებმა საბოლოოდ იაპონელთა დასახლებამდე მიიყვანა. ხარკის გადახდის შემდეგ სალსედომ იაპონელებს დარჩენის ნება მისცა. მოგვიანებით, როდესაც აგოოს პორტი დაიხურა, იაპონელებმა ტერიტორია დატოვეს.

#### ფრანცისკანელთა დასახლება
1578 წელს აგოოში ორმა ფრანცისკანელმა მისიონერმა, იტალიელმა ხუან ბაუტისტა ლუკარელიმ და ესპანელმა სებასტიან დე ბაესამ, მუდმივი დასახლება შექმნა. მათ ფრანცისკე ასიზელის სახელზე ბამბუკისგან ეკლესია ააგეს. აგოო დიდ ტერიტორიას მოიცავდა, რომელიც დღევანდელი ქალაქების: როსარიოს, სანტო-ტომასის, ტუბაოს, პუგოს, არინგაის, კაბას, ბაუანგისა და სან-ხუანის ტერიტორიაზე ვრცელდებოდა. აგოო არა მხოლოდ ესპანელთა მიერ მახლობელი ქალაქების კოლონიზების ცენტრად იქცა, არამედ კორდლიერის ქედის ტომების კოლონიზების ცენტრიც გახდა.

ორმა მისიონერმა აგოო ფორმალურად სამოქალაქო ერთეულად გამოაცხადა. მათ დასახლებას სახელი იმ მდინარის შესაბამისად უწოდეს, რომლის სანაპიროებზეც იყო გაშენებული. იმ დროისთვის მდინარის სანაპიროზე ფიჭვის მსგავსი ხეების, *აროოს* ან *აგოოს* ტყე იყო.

## გეოგრაფია
აგოო ლა-უნიონის მუნიციპალიტეტია, რომელიც ილოკოსის რეგიონს მიეკუთვნება. რეგიონი ვიწრო ვაკეზე მდებარეობს ცენტრალურ კორდილიერასა და დასავლეთ ფილიპინის ზღვას შორის. აგოო პროვინციის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს. ჩრდილოეთიდან არინგაი ესაზღვრება, აღმოსავლეთიდან ― ტუბაო, სამხრეთიდან ― სანტო-ტომასი. აგოოს დასავლეთი სანაპირო გრძელ პლაჟებს მოიცავს, რომელიც ლინგაიენის ყურის ნაწილია. მუნიციპალიტეტს ამავე სახელწოდების მქონე მდინარე კვეთს. აგოო 49ბარანგაის მოიცავს. ყოველი ბარანგაი პუროკებისგან შედგება, ზოგიერთი კი სიტიოები აქვს.

### კლიმატი
## გალერეა

File:AgooLaUnionjf308.JPG|აგოოს ბაზარი
File:AgooLaUnionjf 173.JPG|ქალაქის პლაზა
File:San Roque West fish ponds at Sitio Banaoang.jpg|დასავლეთ სან-როკეს თევზის ტბორები ბანაოანგის სიტიოში
File:AgooLaUnionjf313.JPG|აგოოს პლაჟი (აღმოსავლეთი სან-ნიკოლასი)

## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:ლა-უნიონის მუნიციპალიტეტები