საბჭოთა კავშირის სამხედრო ოლქები

მინი|500პქ|მარჯვნივ|სსრკ-ის სამხედრო ოლქები, 1989 
**საბჭოთა კავშირის სამხედრო ოლქები** () — საბჭოთა კავშირის სამხედრო ნაწილების, ფორმირებების, სამხედრო სკოლებისა და სხვადასხვა ადგილობრივი სამხედრო ადმინისტრაციული დაწესებულებების, მათ შორის სამხედრო კომისარიატების, ტერიტორიული გაერთიანება. ტერიტორიული დაყოფის ეს ტიპი სსრკ-ში გამოიყენებოდა არმიის დანაყოფების, მათი წვრთნებისა და საბრძოლო მზადყოფნასთან დაკავშირებული სხვა ოპერაციების უფრო ეფექტური მართვის უზრუნველსაყოფად.

სსრკ-ში პირველი სამხედრო ოლქების ჩამოყალიბება დაიწყო პირველი ექვსი სამხედრო ოლქის (იაროსლავსკის, მოსკოვსკის, ორლოვსკის, ბელომორსკის, ურალის და პრივოლჟსკის) ჩამოყალიბებით 1918 წლის 31 მარტს, რუსეთის სამოქალაქო ომის დროს, ფრონტისთვის მნიშვნელოვანი არმიის რეზერვების მოსამზადებლად.

შემდეგი რეფორმა 1923 წლის ეკონომიკური რეფორმების დაწყებამდე არ განხორციელებულა, რომლებიც 1929 წელს დასრულდა. ამ დროს რუსეთის საბჭოთა რესპუბლიკის სამხედრო ოლქები კვლავ რუსეთის იმპერიის გუბერნიებისა და ოლქების შემადგენლობაში შედიოდნენ, გარდა სხვა რესპუბლიკებისა, რომელთაგან თითოეული დამოუკიდებელ სამხედრო ოლქს წარმოადგენდა.

## სამხედრო ოლქების აბრევიატურები
სსრკ-ის 17 სამხედრო ოლქის აბრევიატურა 1940 წლის ივლისის დასაწყისისთვის:
* ბოვო – ბელორუსიის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი () (11.7.40-დანზაპოვო – დასავლეთის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი ()
* კოვო – კიევის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი () 
* არხვო – არხანგელსკის სამხედრო ოლქი () 
* ზაბვო – იმიერბაიკალის სამხედრო ოლქი ()
* ზაკვო – ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი () 
* კალვო – კალინინის სამხედრო ოლქი (გაუქმდა 11.7.1940-ისთვის) ()
* ლვო – ლენინგრადის სამხედრო ოლქი ()
* მვო – მოსკოვის სამხედრო ოლქი ()
* ოდვო – ოდესის სამხედრო ოლქი () 
* ორვო – ორიოლის სამხედრო ოლქი ()
* პრიბვო – ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქი () (ჩამოყალიბდა 11.07.40, 1940 წლის 17 აგვისტოდან ეწოდა პრიბოვო - ბალტიისპირეთის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი ())
* პრივო – ვოლგისპირეთის სამხედრო ოლქი ()
* სავო – შუა აზიის სამხედრო ოლქი ()
* სიბვო – ციმბირის სამხედრო ოლქი ()
* სკვო – ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქი ()
* ურვო – ურალის სამხედრო ოლქი ()
* ხვო – ხარკოვის სამხედრო ოლქი ()

ფორმირებები ხაბაროვსკისა და პრიმორსკის ტერიტორიებზე გაერთიანებული იყო წითელი დროშის 1-ლ და მე-2 დამოუკიდებელ არმიებში]], რომლებიც 1941 წლის 14 იანვრის შემდეგ რეფორმირდნენ შორეული აღმოსავლეთის ფრონტად.

### მეორე მსოფლიო ომი
სამხედრო ოლქების რაოდენობა იცვლებოდა გარემოებების მიხედვით და საბჭოთა არმიის ევოლუციასთან ერთად. 1941–1945 წლების აღმოსავლეთის კამპანიამდე არსებობდა 16 სამხედრო ოლქი და ერთი ფრონტი, თუმცა ეს რიცხვი მერყეობდა და ომამდე სხვადასხვა დროს 25-მდე სამხედრო ოლქიც კი არსებობდა.

ჩრდილოეთისა და ჩრდილო-დასავლეთის ოლქები
* არხანგელსკის სამხედრო ოლქი
* თეთრი ზღვის სამხედრო ოლქი
* ლენინგრადის სამხედრო ოლქი
* ბალტიისპირეთის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი
* კალინინის სამხედრო ოლქი

დასავლეთისა და ცენტრალური სსრკ-ის ოლქები
* დასავლეთის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი
* მოსკოვის სამხედრო ოლქი
* იაროსლავლის სამხედრო ოლქი
* ორიოლის სამხედრო ოლქი
* სტეპის სამხედრო ოლქი
* კიევის განსაკუთრებული სამხედრო ოლქი

სამხრეთისა და სამხრეთ-დასავლეთის ოლქები
* უკრაინის სამხედრო ოლქი
* ხარკოვის სამხედრო ოლქი — შეიქმნა 1919 წელს (1-ლი ფორმირება), (1935 - 1941), მე-2 ფორმირება გამოყენებულ იქნა მე-18 არმიის ჩამოსაყალიბებლად, მე-3 ფორმირება 1943 წლის სექტემბერში, გაუქმდა და შეუერთდა კიევის სამხედრო ოლქს 1946 წლის ივნისში, როგორც 21-ე არმია
* ოდესის სამხედრო ოლქი
* ტავრიის სამხედრო ოლქი — შეიქმნა ცალკეული სანაპირო არმიისა და 22-ე არმიისგან 1945 წლის 9 ივლისს. შეუერთდა ოდესის სამხედრო ოლქს 1956 წლის 4 აპრილს.
* ვოლგისპირეთის სამხედრო ოლქი (ვოლგისპირეთის რეგიონისთვის)
* ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი
* ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქი

ციმბირისა და შუა აზიის ოლქები
* ვოლგის სამხედრო ოლქი
* ურალის სამხედრო ოლქი
* დასავლეთ ციმბირის სამხედრო ოლქი
* ციმბირის სამხედრო ოლქი
* შუა აზიის სამხედრო ოლქი
* თურქესტანის რეგიონული სამხედრო კომისარიატი

შორეული აღმოსავლეთის ოლქები
* აღმოსავლეთ ციმბირის სამხედრო ოლქი
* შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქი
* იმიერბაიკალის სამხედრო ოლქი

ომის დასრულებისთანავე, ძალების დემობილიზაციის ხელშესაწყობად ოლქების რაოდენობა 35-მდე გაიზარდა, თუმცა 1946 წლის ოქტომბრისთვის მათი რიცხვი 21-მდე შემცირდა.

### ცივი ომის ეპოქა
1980-იანი წლების ბოლოს, საბჭოთა კავშირის დაშლამდე უშუალოდ, არსებობდა თექვსმეტი სამხედრო ოლქი, რომლებიც სამიდან ხუთამდე ძირითად დაჯგუფებაში შედიოდნენ:

* დასავლეთის თეატრი
** დასავლეთის სტრატეგიული მიმართულება
*** საბჭოთა ძალების ჯგუფი გერმანიაში
*** ძალების ჩრდილოეთის ჯგუფი (პოლონეთი)
*** ძალების ცენტრალური ჯგუფი (ჩეხოსლოვაკია)
*** ბალტიისპირეთის სამხედრო ოლქი
*** ბელორუსიის სამხედრო ოლქი
*** კარპატების სამხედრო ოლქი
** სამხრეთ-დასავლეთის სტრატეგიული მიმართულება
*** ძალების სამხრეთის ჯგუფი (უნგრეთი)
*** ოდესის სამხედრო ოლქი
*** კიევის სამხედრო ოლქი
* ჩრდილო-დასავლეთის თეატრი
** ლენინგრადის სამხედრო ოლქი
* შორეული აღმოსავლეთის სტრატეგიული მიმართულება/თეატრი
** ციმბირის სამხედრო ოლქი
** იმიერბაიკალის სამხედრო ოლქი
** შორეული აღმოსავლეთის სამხედრო ოლქი
** შუა აზიის სამხედრო ოლქი
* სამხრეთის თეატრი
** ამიერკავკასიის სამხედრო ოლქი
** ჩრდილოეთ კავკასიის სამხედრო ოლქი
** თურქესტანის სამხედრო ოლქი
* ცენტრალური რეზერვი
** მოსკოვის სამხედრო ოლქი
** ვოლგისპირეთის სამხედრო ოლქი
** ურალის სამხედრო ოლქი

## ლიტერატურა
*Red Banner Belorussian Military District / ed. Ovchinnikov, NA Shapalina. - 1 ed. - Mn.: Of Belarus, 1973. - 576 p. - 30 000 copies.
*Red Banner Far East / ed. I. Tretiak. - M.: Military Publishing, 1985. - 348 p. - 50 000 copies.
*Trans-Baikal Military District. A brief historical sketch of the military. - Irkutsk: East Siberian book publishing house, 1972. - 508 p. - 75 000 copies.
*Order of Lenin Zabaikalsk. History of the Order of Lenin Trans-Baikal Military District. - M.: Military Publishing, 1980. - 374 p. - 75 000 copies.
*Red Banner Transcaucasian / ed. A. Overchuk, Karen Demirchyan, O. Kulisheva. - 2 - TB.: Sabchota Sakartvelo, 1981. - 400 p. - 25 000 copies.
*Kiev Red Banner. Studies in the History of the Red Banner of the Kiev military district. - 1 - M.: Military Publishing, 1974. - 432 p. - 40 000 copies.
*History of the Order of Lenin Leningrad Military District. - 3 - M.: Military Publishing, 1988. - 446 p. - 35 000 copies.
*Order of Lenin Moscow military district / ed. IP Repin. - 3 - M.: Moscow Worker, 1985. - 620 p. - 70 000 copies.
*Odessa Red Banner. - Chisinau: Kartia Moldoveniaske, 1985. - 344 p. - 25 000 copies.
*Red Banner Volga. The history of the Red Banner troops Volga Military District. - 2 - M.: Military Publishing, 1985. - 392 p. - 39 000 copies.
*Red Banner Carpathian. The history of the Red Banner Carpathian Military District. - 2 - M.: Military Publishing, 1982. - 306 p. - 39 000 copies.
*IA Gubin. The word of the Red Banner Baltic. - 1 - Riga: Avots, 1981. - 296 p. - 20 000.
*You serve in the Central Asian Red Banner. - Almaty: Kazakhstan, 1979. - 252 p.
*Soldiers of the North / ed. A. Migunova A. SIDORCHUK. - 1 - M.: Military Publishing, 1985. - 248 p. - 15 000 copies.
*The flame and glory. Essays on the history of the Siberian Military District. - 1. - Novosibirsk: West Siberian book publishing house, 1969. - 430 p.
*Red Banner Northern Caucasus / ed. Degtyarev. - 2 - M.: Military Publishing, 1990. - 380 p. - 10 000 copies. - .
*Group of authors. Red Banner Turkestan / Under total. Ed. General of the Army Nikolai Popova. - 2nd ed., Rev. and add. - M.: Military Publishing, 1988. - 414 p. - 35 thousand, ind. - .
*History of the Urals Military District / ed. AA Egorov, IV Tutarinov. - 1 - M.: Military Publishing, 1970. - 352 p. - 11 500 copies.

## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის სამხედრო ისტორია