სამართებელზე მორბენალი (საუნდტრეკი)

ფილმ „**სამართებელზე მორბენალის**“ მუსიკა დაიწერა კომპოზიტორ ვანგელისის მიერ. იგი ძირითადად არის კლასიკური კომპოზიციის და სინთეზატორების ბნელი, მელოდიური შერწყმა, რომელიც ეხმაურება ფილმის რეჟისორ რიდლი სკოტის მიერ წარმოდგენილ ნუარულ მომავალს. ფილმის ოფიციალური საუნდტრეკი არ გამოცემულა 1994 წლამდე, თუმცა მანამდე მუსიკა წარდგენილი იყო BAFTA-ს და ოქროს გლობუსის ჯილდოებზე საუკეთესო კინომუსიკის კატეგორიებში. ამჟამად საუნდტრეკს ელექტრონული მუსიკის ისტორიაში მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია.

შეყოვნებების და უხარისხო გამოცემების გამო წლების განმავლობაში ამ საუნდტრეკის ბუტლეგური ვერსიები ვრცელდებოდა. სამეცნიერო ფანტასტიკური კონფერენციების ფარგლებში 1982 წელს ერთ-ერთი ასეთი გამოჩნდა და პოპულარობით სარგებლობდა. 1993 წელს Off World Music, Ltd-ს მიერ შეიქმნა ბუტლეგური CD, რომელიც 1994 წლის გამოცემაზე უფრო სრულყოფილი იყო. ბოქს-სეტი სამი CD-ით, რომელშიც ფილმის სრული ანთოლოგია მოხვდა, 2007 წელს გამოვიდა. ამ ვერსიაში, რომელსაც *Blade Runner Trilogy* ეწოდება, პირველ დისკზე წარმოდგენილია იგივე კომპოზიციები, რაც 1994 წლის გამოცემაში. მეორე დისკი შეიცავს გამოუცემელ და გამოუყენებელ მუსიკას, ხოლო მესამე მთლიანად ახალი ჩანაწერებისგან შედგება, რომლებიც, ვანგელისის თქმით, ფილმით შთაგონებულია და მის განწყობას შეიცავენ.

## გამოცემები
### თავდაპირველი გამოცემები
საუნდტრეკის პირველი ოფიციალური გამოცემა წარმოადგენს ახალი ამერიკული ორკესტრის მიერ ჩაწერილ ინტერპრეტაციებს. აქ არის ფილმში შეტანილია ზოგიერთი კომპოზიციის ჯაზური, ორკესტრული ვერსიები.

ამ გამოცემაში მოხვდა „Memories of Green“, რომელიც აგრეთვე შეტანილია ვანგელისის 1980 წლის ალბომში *See You Later*.

1989 წელს ვანგელისმა გამოუშვა კომპილაციური *Themes*, რომელშიც შევიდა მის მიერ რამდენიმე საუნდტრეკისთვის შექმნილი გამოუყენებელი ნომრები, ისევე, როგორც მუსიკა სხვა ალბომებიდან. აქ პირველად არის ოფიციალურად წარმოდგენილი "End Titles", "Memories of Green" და "Love Theme".

### ვანგელისის ოფიციალური ჩანაწერი
#### 1994 წლის გამოცემა
1994 წელს ვანგელისის მიერ შექმნილი საუნდტრეკის ოფიციალური ვერსია გამოიცა ბრიტანეთში East West-ის (Warner Music), ხოლო აშშ-ში – Atlantic Records-ის მიერ. ბრიტანეთის ჩარტში ალბომმა #20 პოზიციამდე მიაღწია. 2013 წელს მან „ბილბორდის“ გრამფირფიტების ჩარტში #14 ადგილი დაიკავა. ჩანაწერს მიმოხილვებში უწოდებდნენ „შთამბეჭდავს და იდუმალს“ „დაუჯერებელს და სრულყოფილს“, „ატმოსფერულს“, და „სინთეზატორული საუნდტრეკების მწვერვალს“.

ამ გამოცემას ახლავს 12 გვერდიანი ბუკლეტი, რომელიც ძირითადად შედგება ფილმის კადრებისგან. მესამე გვერდზე წარმოდგენილია ვანგელისის ანოტაცია:

:*ალბომში შეტანილი მუსიკის დიდი ნაწილი წარმოიშვა 1982 წელს ლონდონში ჩაწერილიდან, როდესაც „სამართებელზე მორბენალის“ მუსიკაზე ვმუშაობდი. ვინაიდან იმ დროს ამის გამოცემა შეუძლებელი იყო, მოხარული ვარ, რომ ახლა შესაძლებელი გახდა. ზოგიერთი კომპოზიცია თქვენთვის უკვე ნაცნობია ფილმის საუნდტრეკიდან, მაგრამ სხვები აქ პირველად არის წარმოდგენილი. რიდლი სკოტის ენერგიული და ატმოსფერული სურათების გადახედვა კვლავ სტიმულს მმატებს, როგორც უწინ და ამ დღეს ამ მუსიკის კვლავ თავმოყრა სასიამოვნო მოვლენად აქცია.. (ვანგელისი, ათენი, აპრილი, 1994)*

მიუხედავად იმისა, რომ კომპოზიციების ნაწილი ჟღერს ფილმში, ნაწილი შეიქმნა ვანგელისის მიერ, მაგრამ ფილმში არ მოხვედრილა. ფილმში შეტანილია სხვა კომპოზიციები ამ ალბომში არ შესულა.

#### 2007 წლის გამოცემა
;25 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი გამოცემა

2007 წელს, ფილმის 25 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი გამოცემის პარალელურად გამოვიდა სამდისკიანი ალბომი. მასში შეტანილია 1994 წლის ორიგინალური გამოცემა და დამატებითი დისკები - გამოუყენებელი მასალით და მუსიკით, რომელიც განწყობით ახლოს არის ფილმის გარემოსთან.

მიუხედავად იმისა, რომ მითითებულია, თითქოს ეს არის „სრული“ საუნდტრეკი, გამოცემაში არ მოხვდა რამდენიმე მუსიკალური თემა ფილმიდან (თანმიმდევრობის მიხედვით):

# უფრო ხანგრძლივი „Main Titles“, პროლოგით.
# თემა, რომელიც ჟღერს დასაწყისში, სცენაში, რომელშიც ლეონს ამოწმებენ ვოიტის-კამპფის მოწყობილობით.
# თემა, რომელიც ჟღერს რეიჩელის და დეკარდის პირველი შეხვედრისას (დაწყებული ბუს გამოჩენით)
# უფრო ხანგრძლივი „Blade Runner Blues“
# თემა, რომელიც ჟღერს დეკარდის სიზმრის სცენაში - ცხენის გამოჩენამდე, გამოჩენის და შემდგომშიც (1992 და 2007 წლების გამოშვებები)
# თემა, რომელიც ჟღერს დეკარდის სიზმრის სცენაში (1984 წლის ამერიკული გამოშვება), სინამდვილეში – „Love Theme“-ის ალტერნატიული ვერსია.
# თემა, რომელიც ჟღერს დეკარდის და გველიანი პერსონაჟის შეხვედრისას
# სრული თემა, რომელიც ჟღერს „Love Theme“-ამდე (მას Esper-ის გამოცემაში ეწოდება „I Am the Business“)
# სრული თემა, რომელიც ჟღერს ბეტის ჯ. ფ. სებასტიანის ბინაში გამოჩენისას („Morning at the Bradbury“ Esper-ის გამოცემაში)
# არ არის შეტანილია პრელუდია „The Prodigal Son Brings Death“
# თემა, რომელიც ჟღერს დეკარდის ბრედბერის შენობაში შესვლის და კიბეზე ასვლისას 
# უფრო ხანგრძლივი „Deckard and Roy's Duel“ („Dangerous Days“-ის და „Wounded Animals“-ის შემოკლებული ვერსია)
# უფრო ხანგრძლივი „End Titles“

მეორე დისკზე, რომელზეც წარმოდგენილია მანამდე გამოუცემელი მუსიკა, შეტანილია ორი დამატებითი კომპოზიცია, რომელთა შორის ერთ-ერთი, „Desolation Path“, არის „Alternate Love Theme/I Dreamt Music“-ის ალტერნატიული ვერსია. ნომერი თავდაპირველად გამოიყენეს ფილმის სამუშაო ვერსიაში, დეკარდის და რეიჩელის სასიყვარულო სცენის ეპიზოდში.

#### ინსტრუმენტები და მეთოდები
ვანგელისმა ფილმისთვის მუსიკა ჩაწერა საკუთარ სტუდიაში, Nemo Studios, 1982 წელს. სპეციალური ატმოსფერული ხმოვანი ლანდშაფტების მისაღებად მან გამოიყენა მრავალი თანამედროვე ელექტრონული ინსტრუმენტი. სტუდიაში იგი უყურებდა მომავალი ფილმის ნაწყვეტებს, შემდეგ კი ეკრანზე გამოსახულებასთან სინქრონულად იმპროვიზაციებს ასრულებდა. ხმოვანი ეფექტების ჩასაწერად იგი იყენებდა სინთეზატორებს, რომლებზეც ქმნიდა დიეგეტურ და არადიეგეტურ ხმებს. ყველაზე ხშირად გამოიყენებოდა Yamaha CS-80, რომელიც ჟღერს შესავალში და შემდგომში ფილმის სხვა ეპიზოდებში. სხვა სინთეზატორებს შორის არის Roland-ის ოთხი სინთეზატორი: ProMars, Jupiter-4, დასარტყმელი საკრავების სინთეზატორი CR-5000 და VP-330 Vocoder Plus; აგრეთვე Sequential Circuits Prophet-10,, Yamaha GS1 FM და სემპლერი E-mu Emulator. აგრეთვე გამოიყენებოდა Steinway-ს როიალი, Yamaha-ს ელექტრონული როიალი CP-80 და შეცვლილი Fender Rhodes. ვანგელისი, ამასთან ერთად, იყენებდა მრავალ ხალხურ ინსტრუმენტს - გამელანს, გლოკენშპილს, გონგს, დოლს, ტიმპანის და მილისებრ ზარებს.

### ბუტლეგები
იმის გამო, რომ ფილმის ოფიციალური საუნდტრეკი წლების განმავლობაში არ გამოცემულა, ვრცელდებოდა მისი ბუტლეგური ვერსიები. 1982 წელს სამეცნიერო ფანტასტიკურ კონვენციებზე გამოჩნდა ერთ-ერთი ასეთი ბუტლეგური კასეტა, რომელმაც პოპულარობა შეიძინა. 1993 წელს Off World Music, Ltd.-მ გამოუშვა ბუტლეგური CD, რომელიც ვანგელისის 1994 წლის ოფიციალურ ალბომზე უფრო მეტად ვრცელი იყო. Gongo Music-ის დისკზე წარმოდგენილია თითქმის იგივე მასალა, თუმცა ასევე – უფრო მეტი რაოდენობით. Deck-ის ვერსია გამოვიდა 2001 წელს და შეიცავს 27 კომპოზიციას. 2002 წელს გამოვიდა Esper-ის გამოცემა, ასევე ბუტლეგი. მას 2003 წელს მოჰყვა კიდევ ერთი, *Los Angeles, November 2019*. Esper-ის ორდისკიან ვარიანტში გაერთიანებულია როგორც ოფიციალური გამოცემის ჩანაწერები, ასევე Gongo-ს ბუტლეგი და თავად ფილმის კომპოზიციები. საბოლოოდ, გამოვიდა ერთდისკიანი ბუტლეგი *2019*, რომელშიც შევიდა ფილმის ემბიენტური ფონი, რასაც ახლდა ხმები Westwood-ის ვიდეო თამაშიდან.

#### სტუდიური ფირი
„სამართებელზე მორბენალის“ პირველი ბუტლეგური გამოცემის წყარო სავარაუდოდ იყო ხმის ინჟინერი. ეს ვერსია ფილმის ხმის მონტაჟის პერიორიდან მომდინარეობს. მიუხედავად არც თუ კარგი ხარისხისა, იგი დამაკმაყოფილებელი იყო, განსაკუთრებით იმის გათვალისწინებით, რომ ვანგელისის ალბომი ჯერ შორს იყო.

#### Off World Music
მეორე ბუტლეგი *Original Motion Picture Soundtrack: Blade Runner* გამოვიდა 1993 წელს Off World Music, Ltd.-ზე, CD-ზე. ხარისხი ამ გამოცემაში უფრო მაღალია, ხოლო მასალა უფრო ვრცელია, ვიდრე ვანგელისის 1994 წლის ვერსიაში. აქ შეტანილია The Ink Spots-ის 1939 წლის „If I Didn't Care“, რომელიც ფილმის სამუშაო ვერსიაში ჟღერს, თუმცა საბოლოო ვარიანტში ჩანაცვლებულია დონ პერსივალის „One More Kiss, Dear“-ით.

#### Gongo Music
1995 წელს რუმინულმა Gongo Music, Ltd-მ 3000 ასლის სახით გამოუშვა ბუტლეგი. მასში შეტანილია თითქმის იგივე მასალა, რაც Off World Music-ის ვარიანტში, მაგრამ დამატებული მანამდე გამოუცემელი Blimpvert. ამ კომპოზიციაში ჟღერს Ensemble Nipponia-ს „Ogi no Mato“-ს ნაწყვეტი.

#### Deck-ის გამოცემა
2001 წელს იაპონურმა Deck Art-მა შეზღუდული რაოდენობით (500 ცალი) გამოუშვა ბუტლეგი ხარისხიანი ჟღერადობით. კომპოზიციების სია ამ გამოცემას არ ახლავს, მაგრამ მასში შეტანილია წინა ბუტლეგების მასალა, ისევე, როგორც მუსიკა, რომელიც მათში არ მოხვედრილა.

#### Esper-ის გამოცემა
2002 წელს 10 ასლის ოდენობით გამოვიდა Esper Productions-ის ბუტლეგი *Blade Runner: Esper Edition*. ეს არის საუნდტრეკის საკმაოდ ვრცელი ვერსია, რომელშიც აგრეთვე მოხვდა ფილმში უკანა ფონზე წარმოდგენილი კომპოზიციები – მანამდე გამოუცემელი.

Esper-ის გამოცემის შენიშვნები
* ორიგინალური მუსიკის კომპოზიტორი და შემსრულებელია ვანგელისი
* „Harps of the Ancient Temples“ (Bicycle Riders) – ავტორი გეილ ლოუტონი
* ვოკალები კომპოზიციებში 3, 9 (დისკი I) და 5 (დისკი II) – დემის რუსოსი
* ვოკალი „Rachael's Song“-ში – მერი ჰოპკინი
* საქსოფონი კომპოზიციებში 2 და 9 (დისკი II) – დიკ მორისი
* ტექსტი და ვოკალი სიმღერაში „One More Kiss‚ Dear“ – დონ პერსივალი (შენიშვნა: 1994 წლის ოფიციალურ გამოცემაში მითითებულია, რომ ვოკალს ასრულებს პერსივალი, მაგრამ ტექსტის ავტორად მითითებულია პიტერ სკელერნი)
* „Salome's Dance“-ში შეტანილია ნაწყვეტი, რომელიც შემდგომში ჯგუფმა Orchestral Manoeuvres in the Dark გამოიყენა სიმღერაში „Junk Culture“, ამავე სახელწოდების ალბომიდან (1994).

## რესურსები ინტერნეტში
* საუნდტრეკი საიტზე NemoStudios.co.uk – სინთეზატორის მომართვა, მუსიკის ჩაწერა და ფოტოსურათები სტუდიიდან
* Bladezone.com – საუნდტრეკის მიმოხილვა
* ბუტლეგური ვერსიები
* 29 წლიანი იუბილეს აღსანიშნავი გამოცემა Discogs-ზე

## სქოლიო
საუნდტრეკი
კატეგორია:ფილმების საუნდტრეკები
კატეგორია:კიბერპანკური მუსიკა
კატეგორია:1994 წლის საუნდტრეკები
კატეგორია:ვანგელისის საუნდტრეკები
კატეგორია:EMI Records-ის საუნდტრეკები
კატეგორია:Atlantic Records-ის საუნდტრეკები