open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზები

**გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზები** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ჭობისხევში.

მტკვრის ხეობის მარჯვენა ნაპირზე, მაღალი, ტყით დაფარული მთის შუაწელზე გრანდიოზული ნამოსახლარის ნანგრევებია დაცული. ნამოსახლარი ტერასულად მიუყვება მთის მორკალურ რელიეფს და სოლისებრად სრულდება მთის წვერზე. კომპლექსი მშენებლობის ორ ძირითად ეტაპს შეიცავს: წინარექრისტიანულსა და ქრისტიანულს. მის ცენტრალურ მონაკვეთში, წინარექრისტიანული პერიოდის უმნიშვნელოვანესი, შესანიშნავად შემორჩენილი, ქვის კონუსურ-გუმბათიანი დარბაზების ჯგუფია, რომლის გარშემო, უკვე ქრისტიანულ პერიოდში, შუა საუკუნეების ნამოსახლარი განვითარდა. კომპლექსის განსაკუთრებული მნიშვნელობა ძირითადად განისაზღვრება სწორედ ამ არქაულ ნაგებობათა ჯგუფით, რომლის ცენტრალური ნაგებობა წარმოადგენს მშრალი „ციკლოპური“ წყობით ნაგებ მრგვალ სადგომს, დაგვირგვინებულს კონუსური გუმბათით და ღიობით გუმბათის ცენტრში. მეგალითური კულტურის ეს ნიმუში გამოირჩევა თავისი მასშტაბით, განსაკუთრებული მხატვრული გადაწყვეტით, რაც სხვადასხვა ზომისა და კონფიგურაციის ქვებისგან შედგენილი კედლის ცხოველხატულ, დინამიურ ნახატში ვლინდება. მისი კედელი, რომელიც ძირიდანვე იწყებს შევიწროვებას ზესწრაფულ, მოძრავ სვლას ქმნის ცენტრისკენ და ცრუ-გუმბათით სრულდება. აღსანიშნავია მშენებლობის ტექნიკაც. ინტერიერში, ბაზალტის ჯიშის ფორებიანი ქვის მოსწორებული ზედაპირის შიდა პირი შეთხელებულია, რაც სხვადასხვა ზომისა და ფორმის ქვების ერთმანეთში მჭიდროდ მორგების საშუალებას იძლევა. ჭობისხევის დარბაზები, თავისი მხატვრული-ისტორიული ღირებულებით მსოფლიო მნიშვნელობის ძეგლთა რიცხვს მიეკუთვნება.

გოგიჩაანთ ღელის ქვის დარბაზებს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
ექრემ იმამოღლუ

**ექრემ იმამოღლუ** (; დ. 4 ივნისი, 1970, აქჩააბათი, ტრაპიზონი, თურქეთი) — თურქი პოლიტიკოსი და სტამბოლის მერი. პირველად, 2019 წლის მარტის ადგილობრივ არჩევნებზე აირჩიეს ქალაქის მერად, როგორც „ეროვნული ალიანსის“ კანდიდატი, რომელიც სრპ-ისა და კარგი პარტიის ალიანსია. თუმცა, ამ თანამდებობაზე მხოლოდ 17 აპრილიდან 6 მაისამდე იმუშავა, სანამ არჩევნების შედეგები არ გაუქმდა. ხელახლად მერად 2019 წლის 23 ივნისს, განახლებულ არჩევნებზე აირჩიეს. ქალაქის მერად არჩევამდე იყო სტამბოლის ბეილიქდიუზიუს რაიონის მერი (2014-2019 წლებში), რომელიც ქალაქის დასავლეთით მდებარეობს.

## დაპატიმრება
2025 წლის 19 მარტს დააკავა თურქეთის პოლიციამ უკანონო ტენდერების, თაღლითობისა და მექრთამეობის ბრალდებით 100-ზე მეტ ადამიანთან ერთად. მას ასევე ბრალი დასდეს ქურთისტანის მუშათა პარტიის დახმარებაში. 2025 წლის 18 მარტს სტამბოლის უნივერსიტეტმა იმამოღლუს გააუქმა დიპლომი, დარღვევებზე მითითებით, რაც მას პრეზიდენტობისთვის კენჭისყრის შესაძლებლობას უკრძალავს.

მისი დაკავების შემდეგ, იმამოღლუს სახალხო რესპუბლიკურმა პარტიამ (CHP), ამას „სამოქალაქო გადატრიალება“ უწოდა და მოსახლეობას მთელი ქვეყნის მასშტაბით საპროტესტო აქციებისკენ მოუწოდა. შედეგად, სტამბოლის გუბერნატორმა დავუთ გიულმა ქალაქში 4-დღიანი აკრძალვა დააწესა პროტესტზე. შეზღუდვების მიუხედავად, პროტესტის მონაწილეები შეიკრიბნენ შიშლის რაიონში და იმამოღლუს მხარდამჭერი ლოზუნგები გამართეს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 4 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:თურქი პოლიტიკოსები
კატეგორია:სტამბოლის მერები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კოჭიოს ეკლესია

**კოჭიოს ტაძარი** — X საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ კოჭიოში.

ტაძარი დარბაზული ტიპისაა. კედლები და კამარა ამოყვანილია ადგილობრივი მოწითალო ფერის კარგად დამუშავებული ქვით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადის სარკმლები, აგრეთვე ინტერიერში ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების სვეტების თავები, რომლებზედაც შუა საბჯენი თაღია ამოყვანილი, მოჩუქურთმებულია. საშენი მასალით, შესრულების მაღალი ტექნიკითა და ორიგინალური არქიტექტურულ-დეკორატიული ფორმებით ეკლესია ჯავახეთის ხუროთმოძღვრების X საუკუნის ძეგლებს უკავშირდება. აღმოსავლეთ და დასავლეთ სარკმლების თავზე ჯვარია ამოკვეთილი. ფასადებზე გვხვდება ბარელიეფებიც. სამხრეთიდან და დასავლეთის მხრიდან ეკლესიის შესასვლელი ყოფილა. დასავლეთის კარი ახლა ამოქოლილია. სახურავი მთლიანად მოცლილი აქვს, ხოლო სამხრეთის კედლის ზედა ნაწილი მონგრეულია. ეკლესიის ეზო სავსეა ძველი საფლავის ქვებით. ერთ-ერთ მათგანზე ამოკვეთილია წარწერები.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* არქიტექტურის რესტავრაცია საქართველოში, კოჭიოს (ძველი კაჭიო) ეკლესია, ისტორიოგრაფია, ტრადიცია, გამოცდილების ანალიზი, გვ. 118, თბ., 2012;
* *შუბითიძე ვ.*, კოჭიოს (კაჭიო) ეკლესია, ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, გვ. 141, თბ., 2012.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინფორმაცია ტაძრის შესახებ, ფოტოები

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
კისორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**კისორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი იმერეთის მხარეში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფელ კისორეთში.

კისორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია ერთნავიანი ბაზილიკაა. ეკლესიის ზომები დაახლოებით 711,2 სმ X 320 სმ-ია. აგებულია მოყვითალო და მოლურჯო ფერის თლილი ქვისა და კირისგან. ეკლესიას სამხრეთითა და დასავლეთით კარი აქვს, ხოლო აღმოსავლეთითა და დასავლეთით − სარკმლები. ტრაპეზი ჩუქურთმიანი ქვებისგანაა გაკეთებული და კედლიდან ოდნავაა დაშორებული. სამკვეთლო თახჩაშია  გამართული. ეკლესიის კიდევ ერთი თახჩა სამხრეთ-აღმოსავლეთის კედელშიცაა გამართული. ამ თახჩის მაღლა კიდევ ერთი თახჩაა, რომელსაც „არმანს“ უწოდებენ. ამ უკანასკნელში ძველი კანკელიდან დარჩენილი ჩუქურთმიანი ქვებია შენახული, სულ 9 ქვა. ასეთივე ქვები, სულ 10 ქვა, ჩრდილოეთის კედელთან, კათოლიკონში აწყვია. ეკლესიაში სულ 19 ცალი ქვაა.

კისორეთის წმინდა გიორგის ეკლესია მოხატულია. მხატვრობა ნაწილობრივ დაზიანებულია. ძირა რიგი საკურთხეველსა და განსაკუთრებით კათოლიკონში თითქმის საერთოდ აღარ ჩანს. საკურთხევლის კონქში ქრისტეა დახატული, რომლის ქვევით, პირველ რიგში მღვდელმთავრები არიან გამოსახული. იქვეა ასომთავრული წარწერაც. 

ეკლესიის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მეორე გორაკზე მთავარანგელოზის ეკლესიის ნანგრევია, სადაც ერთ-ერთი გვარის წევრები მსხვერპლად ღორს სწირავდნენ. 

ეკლესია დღემდე მოქმედია. 

2006 წლის 7 ნოემბერს საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, კისორეთის წმინდა გიორგის ეკლესიას ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია მიენიჭა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* ბოჭორიძე, გ. (1995). *იმერეთის ისტორიული ძეგლები*. „მეცნიერება“, თბილისი.  გვ, 105. ISBN 5-520-01575-9.

## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები იმერეთის მხარეში
ბავრის ეკლესია

**ბავრის ტაძარი** — ეკლესია საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბავრაში. ტაძარი დარბაზული ტიპისაა, დათარიღებულია X საუკუნით.  ნაგებია მონაცისფრო და მოწითალო ფერის ანდეზიტური ტუფის კარგად დამუშავებული კვადრატებით. მიშენებული აქვს სამხრეთის კარიბჭე. აღმოსავლეთის ფასადზე გამოსახული ბარელიეფი (დანიელი ლომთა ხაროში) და მის ქვეშ ასომთავრული წარწერაა „ქრისტე ადიდე სოფრონ“. ასომთავრული წარწერა დასავლეთის ფასადზეცაა: „სახელითა ღმრთისაჲთა აეგო ესე ეკლესია წმიდაჲ სოფრონს ქონქოლს“. ამრიგად, წარწერაში ძეგლის მშენებლებად მოხსენიებულია სოფრონ ქონქოლას ძე. ეკლესიის ეზოში დაცულია  რამდენიმე ძველი საფლავის ქვა.

ეკლესიას  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ.*, საქართველოს ისტორიის საკითხები, I, გვ. 107, თბ., 1964;
* *ცისკარიშვილი ვ.*, ბავრას წარწერები, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო, გვ. 121-122, თბ., 1959;
* *ჭიჭინაძე ზ.*, სამცხე-საათაბაგო, გვ. 68-69, ტფ., 1905.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
მაჭის ეკლესია

მინი|მაჭის ეკლესია
**მაჭის ეკლესია**, ასევე ცნობილია, როგორც **თოღის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი კახეთის მხარეში, ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტში, ლაგოდეხი-ბელაქნის გზატკეცილიდან ჩრდილოეთით, 5 კმ-ის დაშორებით მდინარე მაწიმისწყლის ხეობაში, მაღალ, ფლატენაპირებიან ხერთვისზე. თარიღდება შუა საუკუნეებით. 

მაჭის შესახებ ვახუშტი ბაგრატიონი წერს: 
მაჭის ციხის სამხრეთით, მდინარის მარცხენა მხარეს, დაახლოებით 300 მეტრის დაშორებით მდებარეობს დარბაზული ეკლესია, რომელიც ნაგებია რიყის ქვით კირის ხსნარზე. შესავლელი აქვს სამხრეთიდან, დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან. შვერილი აფსიდა ნალისებურია, გარედან ხუთკუთხა. დასავლეთ კედელსა და საკურთხეველში თითო სარკმელია.

საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში (შ. ამირანაშვილის სახელობის საქართველოს ხელოვნების მუზეუმი) ინახება ოქროს ხატი, რომლის წარწერის მიხედვით ირკვევა, რომ ალექსანდრე II კახთა მეფესა და მის მეუღლე თინათინს მაჭში (იგივე თოღაში) აუგიათ წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია და მისთვის სწორედ ეს ოქროს ხატი შეუწირავთ.

მაჭის ეკლესიას და ციხეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა 
* მარჯანიშვილი გ. ჰერეთი, თბ., 2005, გვ., 14-16
* ქართლის ცხოვრების ტოპარქეოლოგიური ლექსიკონი,თბ., 2013., გვ., 254-255

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ლაგოდეხის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
წაღვერის ციხე

**წაღვერის ციხე უზნარიანი** — ციხესიმაგრე ბორჯომის მუნიციპალიტეტის დაბა წაღვერის მიდამოებში.

ციხე მდინარე გუჯარულას მარცხენა მაღალ ქარაფზეა აღმართული. ციხის სახელწოდება უნდა მოდიოდეს მცენარის სახელიდან - უზანი, უზნი. ციხე კლდესთან არის შეზრდილი და გზიდან ერთ მთლიან მასივად წარმოგვიდგება. იგი სამი მხრიდან თითქმის მიუვალია. მის მთავარ ნაწილს წარმოადგენს მძლავრი ზურგიანი კოშკი და მასზე მიშენებული გალავანი. შედარებით ადვილად მისადგომი მხარეები სამხრეთიდან და სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან გალავნის მეორე რიგით არის გამაგრებული. 

საკმაოდ დაზიანებული, რვა მეტრი სიმაღლეზე შემორჩენილი ზურგიანი კოშკი ნაგებია საგანგებოდ შერჩეული, ერთმანეთთან კარგად მორგებული ფლეთილი ქვით, სქელ კირ-დუღაბზე. ასევე ძლიერ დაზიანებულ და ფრაგმენტულად შემორჩენილ გალავნის წყობაში უფრო მცირე ზომის ქვებია გამოყენებული. ხსნარი გამომშრალია. გალავნით შემოზღუდულია დაახლოებით 16X10 მ-ის ფართობის ტერიტორია. ციხეში შემორჩენილია ნაგებობათა კვალი. ციხეს ადრეფეოდალური ხანის ნაგებობებისათვის დამახასიათებელი ნიშნები გააჩნია. იგი სტრატეგიულად მოხერხებულ ადგილზეა აგებული და ბუნებრივადაც საკმაოდ დაცულია. ციხის ტერასაზე 1911 წელს ჩატარებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა სპილენძ-ბრინჯაოს სამაროვანი დაადასტურა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
ბარალეთის ეკლესია

**ბარალეთის ეკლესია** — დარბაზული ეკლესია XIII საუკუნის ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარალეთში.

ეკლესია სამნავიანი ბაზილიკაა, რომლის აღმოსავლეთ კედელზე ასომთავრული წარწერაა: „[აღე]შენა ეკლესიაჲ ესე მათ ჟამთა შინა, ოდეს ლაშა მეფედ დაჯდა“. „ჯავახთუფლის“ მეფედ დაჯდომა განსაკუთრებით აღუნიშნავთ ბარალეთში. რადგანაც იმ დროისთვის (1213) საქართველოში ბაზილიკები აღარ შენდებოდა, სავარაუდოა, რომ ეს ცნობა უფრო ადრინდელი ეკლესიის აღდგენას ან შეკეთებას გულისხმობდეს.

ბარალეთის ეკლესიას, 2006 წლის საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* *ჯავახეთის 1933 წლის ექსპედიციის დღიური, ბერძენიშვილი ნ.საქართველოს ისტორიის საკითხები.I.თბ.,1964.-გვ.143-147.
* *ლაფაჩი ც. შუასაუკუნეების ისტორიული ძეგლები ბარალეთის ტერიტორიაზე, ჯავახეთი.ტ.I.-ახალციხე.2002.გვ.204-210*
* *როსტომაშვილი ი. სოფელი ბარალეთი (ძველი ქართული ეკლესია და ამაღლების სვეტი), მოგზაური.1901.-N1.-გვ.26-31*.
* *ცისკარიშვილი ვ., ბარალეთის წარწერა, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო. თბ.,1959. გვ.52.*
* *სოფელი ბარალეთი, ხარაძე კ. ჯავახეთის ხუროთმოძღვრული და ბუნების ძეგლები.-თბ.,2004. გვ.38.*
* *იამბე, ციხის ნაშალო....-თბ.,2007, გვ.26.*
* *ალელიშვილი ნ. ს.ბარალეთი. ამაღლების ჯვარი, გაზ. "ოქტომბრის დროშით"(ახალქალაქი), 1959, 21 აგვისტო.*
* *ღმრთისმშობლის ეკლესია, XIII, ძეგლთა რეაბილიტაცია საქართველოში, თბ.,2006''

## გალერეა

ფაილი:Baraleti. R. Beridze (1).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა. საერთო ხედი
ფაილი:Baraleti. R. Beridze.JPG|ბარალეთის ბაზილიკა
ფაილი:Baraleti. R. Beridze (2).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა. სამრეკლო
file:Baraleti. R. Beridze (3).JPG|ბარალეთის ბაზილიკა. XI ს.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ნარდევანის ციკლოპური ციხე

მინი|ნარდევანის ციკლოპური ციხე
**ნარდევანის ციკლოპური ციხე** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი ქვემო ქართლის მხარეში, წალკის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ნარდევანში. ციკლოპური სიმაგრე მდებარეობს სოფელ ნარდევანის სამხრეთ-აღმოსავლეთ განაპირას, პატარა მდინარე ჟამინძორის მარჯვენა ნაპირზე, ზღვის დონიდან 1610 მ სიმაღლეზე. 

ციხე-სიმაგრე ნაგებია დიდი ზომის ლოდებით მშრალი წყობით. იგი გეგმაში მართკუთხაა, შიდა ზომებია 18 X 15 მ. კედლების სიგანე 3-4 მ-ია, ხოლო სიმაღლე 4,5 – 5 მ. ჩრდლოეთითა და აღმოსავლეთით შემორჩენილია კედლის ბურჯები. ძეგლი წარმოადგენს ციკლოპური წყობით ნაგებ კვადრატული ფორმის ციხე-სიმაგრეს, რომლის ძირითადი ნაწილის შიდა ზომები აღმოსავლეთ-დასავლეთის ხაზზე 18 მ-ია, ჩრდილოეთ-სამხრეთის ხაზზე — 21,5 მ. დამცავი კედლების სისქე 3,5-4 მ-ია. სიმაგრის კუთხეები და კედლები შუა ნაწილში შესქელებულია და კოშკის ხასიათს ატარებს. სამხრეთ-დასავლეთ კუთხეში გამართული ბურჯის ქვედა ნაწილში ნიშისებური შესასვლელი შეინიშნება, რომელიც ამოვსებულია ქვებით ამიტომ მისი ხასიათის განსაზღვრა ვერ მოხერხდა. სიმაგრეს დასავლეთიდან, სამხრეთიდან და ჩრდილოეთიდან ასეთივე წყობით შემოზღუდული გარეთა ეზოები თუ გამაგრებული სივრცეები აკრავს. დასავლეთის მინაშენის ჩრდილოეთ კედელში დატანებულია შესასვლელი. აქვე, ცენტრალური ნაწილის ჩრდილო-დასავლეთ კუთხეში, გამართულია კარი. დასავლეთის მხრიდან სიმაგრე დაცულია ფრიალო კლდით, რომლის ცალკეული მონაკვეთები, მიუვალობის გასაძლიერებლად ბაზალტის ქვების მშრალი წყობით არის ამოყვანილი. სიმაგრე მდინარისპირა ტერასის დასაწყისშია აგებული, მის აღმოსავლეთით და სამხრეთით საკმაოდ დიდ ფართობზე ნასოფლარის ნაშთები დასტურდება.

ნარდევანის ციკლოპურ ციხეს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი მიენიჭა 2006 წლის 30 მარტს საქართველოს კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროს მიერ, ხოლო ამავე წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის № 665 ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:წალკის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
Lionsgate Films

**Lionsgate Films** (ადრე ცნობილი როგორც **Cinépix Film Properties**) — ამერიკული კინომწარმოებელი და დისტრიბუტორი კომპანია, რომელიც მდებარეობს სანტა-მონიკაში, კალიფორნიის შტატში.

დაარსდა კანადაში 1962 წელს, ჯონ დანინგისა და ანდრე ლინკის მიერ. იგი არის Lionsgate Entertainment-ის შვილობილი კომპანია და დაკავებულია უცხოური და დამოუკიდებელი ფილმების წარმოებით. Lionsgate Films-მა დისტრიბუცია გაუწია ისეთ ფილმების სერიებს როგორებიცაა „შიმშილის თამაშები“, „რემბო“, „დივერგენტი“, „დამსჯელი“ (2013 წლამდე), „ჯონ უიკი“, „ხერხი“, „ალქაჯი ბლერიდან“, „სიცრუის ილუზია, „შეუჩერებელნი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*ბრიტანული საიტი

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკული კინოკომპანიები
კატეგორია:Lionsgate-ის შვილობილი კომპანიები
კატეგორია:აშშ-ის გასართობი კომპანიები
კატეგორია:1962 წელს დაარსებული გასართობი კომპანიები
Studio Babelsberg

**Studio Babelsberg** — მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და ევროპაში უდიდესი კინოსტუდია, დაარსებული 1912 წელს. მდებარეობს ბაბელსბერგში (პოტსდამის რაიონი), გერმანიაში. დღესდღეობით, ძირითადად დაკავებულია სრულმეტრაჟიანი ფილმების წარმოებით, ისევე როგორც მაღალბიუჯეტიანი ფილმების თანაწარმოებით საერთაშორისო დონეზე. მისი მთლიანი ფართობი შეადგენს 460,000 კვადრადულ მეტრს.

სტუდიაში გადაღებულია ასობით ფილმი, მათ შორისაა: ფრიც ლანგის „მეტროპოლისი“ (1927) და ჯოსეფ ფონ შტენბერგის „ლურჯი ანგელოზი“ (1930). შედარებით ადრინდელი ფილმებია: „V ანუ ვენდეტა“ (2005),  „ეონ ფლაქსი“ (2005), „ბორნის ულტიმატუმი“ (2007), „ვალკირია“ (2008), „უსახელო ნაბიჭვრები„ (2008), „ღრუბლის ატლასი“ (2012), „სასტუმრო გრანდ ბუდაპეშტი“ (2014), „შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 1“ (2014), „შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 2„ (2015), „კაპიტანი ამერიკა: სამოქალაქო ომი“ (2016) და „ძაღლების კუნძული“ (2018).

## ლიტერატურა
* 
* Hans-Jürgen Tast (ed.) *Anton Weber (1904–1979) - Filmarchitekt bei der UFA* (Schellerten 2005) ;

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Berlin Studio Plays Host To Hollywood

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანიის კომპანიები
კატეგორია:გერმანიის კინოსტუდიები
კატეგორია:გერმანიის კინოკომპანიები
კატეგორია:მუნჯი ფილმების სტუდიები
კატეგორია:1912 წელს დაარსებული კომპანიები
კატეგორია:1912 წელს დაარსებული გასართობი კომპანიები
რუსუდან ჯანაშია

**რუსუდან სიმონის ასული ჯანაშია** (დ. 17 აგვისტო, 1937, თბილისი — გ. 25 იანვარი, 2017, იქვე) — ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორი, კავკასიოლოგი. 

## ბიოგრაფია
1955-1960 წლებში სწავლობდა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტის კავკასიურ განყოფილებაზე, სამეცნიერო ინტერესების სფერო იყო კავკასიოლოგია, აფხაზური და უბიხური ენები.

1960 წლის 1 დეკემბრიდან არნ. ჩიქობავას სახელობის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის ლაბორანტია, ხოლო 1968 წლის 1 ივნისიდან იმავე ინსტიტუტის უმცროსი მეცნიერთანამშრომელი, 1982 წლის 16 მარტიდან კი უფროსი მეცნიერთანამშრომელი. 1995-2006 წლებში იყო თსუ-ს აფხაზური ენის ლექტორი (BA, MA), ხოლო 1998 წლიდან უბიხური ენის ლექტორი (BA).

მას ეკუთვნის არაერთი სამეცნიერო ნაშრომი: 45 სტატია და 40 პუბლიკაცია ს. ჯანაშიას პირადი არქივიდან.

## ბიბლიოგრაფია
ბოლო ხუთ წელს გამოქვეყნებული ნაშრომები: 
# უბიხური ფოლკლორი, (კავკასიური სახლი), თბ., 2001
# უბიხური ბრუნების სისტემა, ქუთაისის სამეცნიერო სესიის მასალები IX, 2003;
# მცხეთის ტოპონიმიკა. მასალები თელავის XXIII დიალ. სესიისა, 2003;
# აფხაზურ – აბაზური ენების შესწავლის ისტორია საქართველოში, თსუ-ს კრ. 2004;
# ბ. ჯანაშია – აფხაზური დარგობლივი ლექსიკის მკვლევარი, XXV სესიის მასალები, თბ. 2005;
# გურული დიალექტის ნიმუშები ს. ჯანაშიას ჩანაწერებში. კრ. “ქართველურ ენათა სტრუქტურის საკითხები”. IX. თბ. 2005;
# უბიხური დარგობლივი ლექსიკა, I.  შინაური ცხოველები XXVI დიალ. სესია, თბ. 2006;
# უბიხური ეთნონიმები და ანთროპონიმები. კავკასიოლოგიური კრ. თბ. 2007;
# უბიხური ვოკალიზმი, თსუ სესია II. 2007;
# (თ. უჯუხუსთან ერთად) ს. ჯანაშიას “ჩერქეზული დღიურები”, I კავკასიოლოგ. საერთაშორისო კონგრესი”, თბ. 2007
# (თ. უჯუხუსთან ერთად) ს. ჯანაშიას შრომები, მიძღვნილი ჩერქეზული თემატიკისადმი”. მასალები VI საერთაშ. სამეცნ. კონფერენციისა. მაიკოპი, 2008.
# უბიხური ენა, (ჩერქეზული კულტურის ცენტრი), თბ., 2015

## რესურსები ინტერნეტში
*
* Русудан Джанашия− 80
* Черкесский центр в Грузии представил учебник убыхского языка

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:დაბადებული 17 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2017
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი
რუსუდან
ბეჟანოს ეკლესია

**ბეჟანოს ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის კოჭიოს თემის სოფელ ბეჟანოს მახლობლად სამონასტრო კომპლექსში. აგებულია X საუკუნეში.

ტაძარი დგას შემაღლებულ ბორცვზე. ნაგებია გათლილი ქვის კვადრებით. წარმოადგენდა დარბაზულ ეკლესიას ნახევარწრიული აბსიდით, რომლის ღერძზე თაღოვანი, გარეთკენ შევიწროვებული სარკმელია. კონქი იმპოსტზე გადასულ თაღს ებჯინებოდა. შემორჩენილია მხოლოდ აბსიდის ნაწილი და კედლების ქვედა რიგი. ეკლესიის გარშემო ძველი ნასოფლარის კვალია.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*ბეჟანოს ტაძარი, ინფორმაცია და ფოტოები, საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობა 

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი დ., ჯავახეთის ისტორიული გეოგრაფიის საკითხები, საქართველოს ისტორიული გეოგრაფია, კრ.5. თბ., 1975, გვ. 115*

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ხორენიის ეკლესია

**ხორენიის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ხოსპიოს თემის სოფელ ხორენიაში. 

ტაძარი აგებულია X საუკუნეში, თუმცა შემდგომ რამდენჯერმეა განახლებულ-აღდგენილი. ნაგებობაზე ერთ დროს არსებული ექვსი წარწერიდან დღეს გარკვევით არცერთი არ იკითხება, თუმცა სხვადასხვა ავტორებთან გვხვდება ცნობები მათ შესახებ. ტაძრის რელიეფური შემკულობა სხვადასხვა პერიოდისაა — რელიეფურ სახეთა შორის განსაკუთრებით საინტერესოა ქტიტორთა ორი გამოსახულება, რომლებიც ერთმანეთისაგან მრავალმხრივ განსხვავდება.

ტაძრის ერთ-ერთი წარწერა ჯერ კიდევ ივანე როსტომაშვილსა და ექვთიმე თაყაიშვილს მოჰყავთ: 
"*ოდეს თათართა ყოველი ქუჱყანაჲ წაგუართო, მისგან დაუმთავრებელნი კარის ბჭენი და მე, ჩოგა გავათავენ. ვინცა ამას ნახვიდეთ მოგჳგონებდეთ. ოცდა ჩჳდმეტი ათასი თეთრი კათალიკოზისა და მეფისა ვახმარეთ*". 
აღსანიშნავია, რომ ნიკო ბერძენიშვილს ეს წარწერა 1933 წელსაც კი სახურავის ქვეშ დახვედრია. 

ეკლესიის ფასადები მოპირკეთებულია მოწითალო ფერის ბაზალტით, მოგვიანებით ჩართულია ნაცრისფერიც. ფასადები უხვად არის შემკული ბარელიეფებით. მოჩუქურთმებულ წნულში ჩასმულია ბოლნური ჯვარი. ფასადის ზედა მხარეზე ორი მამაკაცის გამოსახულებაა შუაში ხეზე შემოხვეული გველით. სარკმლის თავზე ორივე მხარეზე გეომეტრიული ფიგურებია. სხვადასხვა ფიგურებითაა შემკული სამხრეთის ფასადიც. ჩუქურთმებისა და ბარელიეფების ფრაგმენტები ყორის ქვებში არის ჩართული. ეკლესიაზე მოგვიანო პერიოდში პატარა კარიბჭე მიუშენებიათ, რომელიც უკანასკნელ წლებში ორჯერ გაუდიდებიათ; ეკლესიის ეზოში დიდი რაოდენობით არის ძველი საფლავის ქვები.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ., ჯავახეთის 1933 წლის ექსპედიციის დღიური,  საქართველოს ისტორიის საკითხები I, თბ., 1964, გვ. 105-106.*
* *ხარაძე კ. ჯავახეთის ხუროთმოძღვრული და ბუნების ძეგლები, სოფელი დიდი ხორენია, თბ; 2003. გვ. 52-53.* 
* *ცისკარიშვილი ვ. ჯავახეთის ეპიგრაფიკა როგორც საისტორიო წყარო, ხორენიას წარწერა, თბ., 1959, გვ. 60-61.*

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ნაისის ეკლესია

**ნაისას ტაძარი** — ეკლესია საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჩუნჩხაში. 

ტაძარი დათარიღებულია X–XI საუკუნეებით. იგი საკმაოდ მაღალი დარბაზული ტიპის ნაგებობაა. სახურავის დასავლეთ კეხზე დაშენებულია სამრეკლო. ეკლესიის ფასადები არ გამოირჩევა დიდი მორთულობით. აღმოსავლეთ ფასადზე რელიეფური გამოსახულებაა – დანიელი ლომების ხაროში. ნაგებობა გადაკეთებულ-აშენებულია XIX საუკუნეში. ნაგებობა ძლიერ დაზიანებულია. ეკლესიის ეზოში ბევრია გამოკვეთილი საფლავის ქვა. აქვეა 2 მეტრი სიმაღლის ოთხკუთხა სტელა, თუმცა ზედა ნაწილი აკლია. იგი ქვაჯვარი ყოფილა.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* ჯავახეთი, ფონდი „ღია საზოგადოება საქართველო“ ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის პროგრამა, საანგარიშო კრებული, გვ. 14-15, თბ., 1997.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
82 (რიცხვი)

**ოთხმოცდაორი** — ოთხმოცდამეორე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდაერთის მომდევნო და ოთხმოცდასამის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი **82**. 82 არის ლუწი და შედგენილი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაორი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და ორი (იგულისხმება ოთხმოცზე ორი ერთეულით მეტი).
## რესურსები ინტერნეტში
* Prime Curios! 82 from the Prime Pages

კატეგორია:რიცხვები
83 (რიცხვი)

**ოთხმოცდასამი** — ოთხმოცდამესამე ნატურალური რიცხვი. არის ოთხმოცდაორის მომდევნო და ოთხმოცდაოთხის წინამდგომი. აღინიშნება სიმბოლოთი **83**. 83 არის კენტი და მარტივი რიცხვი. სიტყვა „ოთხმოცდაორი“ რთული შედგენილობისაა და მისი პირვანდელი ვარიანტია ოთხი ოცი და სამი (იგულისხმება ოთხმოცზე სამი ერთეულით მეტი).
## რესურსები ინტერნეტში
* Prime Curios! 83 from the Prime Pages

კატეგორია:რიცხვები
ქემლათ იოსელიანის კოშკი

**ქემლათ იოსელიანის კოშკი** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, სოფელ ლახირში. აგებულია შუა საუკუნეებში

ქემლათ იოსელიანის კოშკი და დარბაზ-მაჩუბი სოფელ ლახირის მჭიდროდ განაშენიანებულ ნაწილში მდებარეობს ერთ-ერთ საყურადღებო არქიტექტურულ კომპლექსს ქმნის. სამხრეთით მკვეთრად დაქანებულ რელიეფზე აღმართული კოშკი და მის სამხრეთ-დასავლეთ ფასადზე მიშენებული და მჭიდროდ მიჯრილი საცხოვრებელი სახლები ზურგის ყრუდ ამოყვანილი კედლებით სოფლის გზაზე გამოდის, ხოლო კარ-სარკმლის ღიობებით გარემოზე ორიენტირებული სამხრეთის მხარე ეზოს გადაჰყურებს. კომპლექსის ნაგებობები ამჟამად მიტოვებული და უფუნქციოდ დარჩენილია; კოშკის მიმდებარე ნაგებობები სანახევროდ დანგრეულია. კომპლექსის ბირთვს წარმოადგენს ხუთსართულიანი კოშკი, რომელიც უმეტეს სვანურ კოშკთა მსგავსად, ნაგებია ფიქალით, კირ-დუღაბის ხსნარზე და შელესილია კირით. სიმაღლის ზრდასთან ერთად მკვეთრად შევიწროვებული კედლები ორქანობა თუნუქის საბურავითა და ბოლო სართულის შემამკობელი გვირგვინით სრულდება. საბურავი განახლებული და აღდგენილი ჩანს; ხოლო სამ-სამად შეწყვილებული სალოდე ღიობებით შექმნილი დაკბილულთაღიანი გვირგვინი ატმოსფერული ნალექების უშუალო ზემოქმედებით დაზიანებულია — ჩამორეცხილია ნალესობის ფენა. ეს უკანასკნელი ნაწილობრივ შენარჩუნებულია კოშკის დანარჩენ კედლებზე; მოშიშვლებული საპირე წყობაზე არ ვლინდება დაზიანებები. 

ქემლათ იოსელიანის კოშკის კომპლექსი ძალიან მაღალი ურბანული და მხატვრული ღირებულების მატარებელი ძეგლია, რომლის ავთენტურობის დაცვა-შენარჩუნება რეგიონის უნიკალური ხუროთმოძღვრული მემკვიდრეობის კონტექსტში მეტად მნიშვნელოვანია.

ქემლათ იოსელიანის კოშკს 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია‎

## რესურსები ინტერნეტში  
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის კოშკები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კარნეთის ეკლესია

**კარნეთის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი სამცხე-ჯავახეთის მხარეში  ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ხოსპიოს თემის სოფელ ხორენიაში. ტაძარის კედელზე შემორჩენილია წარწერები.

ტაძარი დარბაზული ტიპის ყოფილა, რომელსაც აქვს სამხრეთის მინაშენი. ეკლესია აგებულია XI საუკუნეში, რასაც ადასტურებს შესასვლელის თავზე წარწერიანი ქვა: 

ეს წარწერა 1033-1048 წლებით თარიღდება, ხოლო მინაშენი XIV საუკუნეს მიეკუთვნება. წარწერაში მოხსენიებულია ცნობილი მოღვაწე ქართლის კათალიკოსი იოანე ოქროპირი. იგი იხსენიება აგრეთვე ჯავახეთის სხვა ეკლესიების (ყაურმის, ფოკას) წარწერებშიც. მეცნიერთა ვარაუდით ეს წარწერა მიგვანიშნებს, რომ აქ ყოფილა საკათალიკოსო სოფელი — კათალიკოსის საგამგებლო.

ეკლესიას 2006 წლის, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად, მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ.*, ჯავახეთის 1933 წლის ექსპედიციის დღიური, საქართველოს ისტორიის საკითხები, I, გვ. 109-111, თბ., 1964;
* *ცისკარიშვილი ვ.*, კარნეთის წარწერა, ჯავახეთის ეპიგრაფიკა, როგორც საისტორიო წყარო, გვ. 60-65, თბ., 1939.

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
სირგოს ეკლესია

**სირგოს (სირგვას) ტაძარი** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბარალეთის ტერიტორიაზე ნასოფლარ სირგოს მიდამოებში. იგი დარბაზული ტიპისაა და აგებულია VIII საუკუნეში. სამშენებლო მასალად გამოყენებულია - ანდეზიტი, ბაზალტი და კირქვა. ტაძრის დასავლეთის ფასადი შემკულია შედარებით მაღლა მოთავსებული ჯვრით, სამხრეთ ფასადი მდინარე ბარალეთის ხევისკენაა მიმართული. ტაძრის შიდა სივრცე ჰარმონიულია. აღსანიშნავია, ქვაზე გამოკვეთილი ბოლნური ჯვრების არსებობა, მაგრამ ამგვარი ჯვრები გვაქვს სამკუთხედებად დამუშავებული გარშემორტყმული რგოლის გარეშე.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
**ჩუბინაშვილი ნ. ხუროთმოძღვრების ძეგლი ნასოფლარ სირგოს ადგილზე, საქართველოს სსრ მაცნიერებათა აკადემიის მოამბე, 1948, N6, გვ.387-388*
* *მირიჯანაშვილი ი. ჯავახეთის დარბაზული ეკლესიები, თბ.,2009, გვ. 25-33*

## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები
თორის ეკლესია

**თორის (ნადარბაზევი) წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში დაბა ბაკურიანის სიახლოვეს. 

ეკლესია დარბაზული ტიპისაა. აგებულია, სავარაუდოდ, X საუკუნის მეორე ნახევარში. ნაგებია ადგილობრივი, ვულკანური წარმონაქმნის, ანდეზიტის ქვით. ნაგებობა საკმაოდ დიდი ზომისაა. აღმოსავლეთის მხრიდან მას მცირე მინაშენი აქვს, რომლის კონსკრუტქცია ეკლესიის ანალოგიურია.

ნაგებობა ჯვრის სამი გამოსახულებითაა შემკული. ერთ-ერთი მათგანი აფსიდის ცენტრში კედელთან მდგარ, ტრაპეზის ქვაზეა გამოსახული. მეორე გამოსახულება მოთავსებულია სამხრეთ კედელში გაჭრილი ერთადერთი კარის არქიტავრის ქვაზე. ხოლო მესამე რელიეფური ჯვარი მოთავსებული იყო დასავლეთის ფასადზე და სარკმლის თავსართს წარმოადგენდა.

ეკლესიამ დღემდე მეტ-ნაკლებად დაზიანებული სახით მოაღწია: ჩანგრეულია კამარა, სამხრეთ ფასადზე პერანგია ჩამოშლილი, მათ შორის, არქიტავრის ქვა და დასავლეთ ფასადზე სარკმლის თავსართი, რელიეფური გამოსახულებებით.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ბერძენიშვილი ნ., საქართველოს ისტორიის საკითხები, I, თბ.,1964, გვ.214-216.
* *მაკალათიას ს. ბორჯომის ხეობა, თბ., 1957, გვ. 34.
* *ცხადაძე დ. წმ. გიორგის ეკლესია თორის ნადარბაზევის კომპლექსში, ძეგლის მეგობარი, 1997, N1(96), გვ.7-13*
* *გოგოლაძე თ., ბორჯომის ხეობის ისტორიული და ხუროთმოძღვრული ძეგლები (გზამკვლევი), თბ., 2014, გვ.128–130*

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ადიშის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ადიშის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი საქართველოში, მესტიის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ენგურის შენაკადის, ადიშისჭალის მარჯვენა სანაპიროზე, ზღვის დონიდან 2040 მ, მესტიიდან 27 კმ.

## ისტორია
წმინდა გიორგის მცირე ზომის დარბაზული ეკლესია, რომელიც მიწისძვრისგანაა დაზიანებული. მიწისძვრის დროს ეკლესია ძალიან დაზიანდა და ამიტომ მის დასაცავად ადგილობრივმა მცხოვრებლებმა ქვის ერთგვარი ბუდე ამოუშენეს. 

მოხატულობა შემორჩენილია ეკლესიის შიდა კედლებზე და გარედან ჩრდილოეთ ფასადზე. 

ადიშის ეკლესიების კედლის მახატვრობაში ჩანს შუა საუკუნეების ქართული მონუმენტური ე.წ სვანური სკოლის სპეციფიკური ნიშნები. 

იგი XI-XII საუკუნის მხატვრობის წმინდა გიორგის სცენებისა და მისი გამოსახვის ერთ–ერთი ყველაზე ადრინდელი ეკონოგრაფიული ნიმუშია, რომელიც საერთოდ შემორჩა შუა საუკუნეების ხელოვნებიდან. 

ადიშშია აღმოჩენილი ქართული მწერლობისა და ლიტერატურის ერთ ერთი უძველესი ძეგლი, ე.წ. "ადიშის ოთხთავი" (სახელი სოფლის  მიხედვით უწოდეს), რომელიც 897 წელსაა გადაწერილი შატბერდის მონასტერში.

ადიშის წმინდა გიორგის ეკლესია 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ტაძრის მოხატულობა
მას ახასიათებს უშუალობა და თავისებურება, რომელიც შუასაუკუნეების ხელოვნების ამ ნაწარმოებს განსაკუთრებულ გამომხატველობას ანიჭებს. მხატვრობის თავისებურება ეკლესიაში შესვლისთანავე იპყრობს ყურადღებას. კაშკაშა, სუფთა ფერები - ოქროსფერი-ყვითელი, მოწითალო-ყავისფერი, ვადისფერი, ქმნის მაჟორულ გამას, იმის წყალობით, რომ მხატვრობაში სჭარბობს მოოქროსფერო - ყვითელი ფერი, ეკლესიის კედლები თითქოს სინათლეს აფრქვევს და მის პატარა სივრცეს მზის შუქით ავსებს. ფრაგმენტების მიხედვით ხერხდება მხატვრობის იკონოგრაფიული სქემის აღდგენა. 

იგი ტიპიურია შუასაუკუნეების ქართულ და, კერძოდ, სვანურ მხატვრობისათვის, მაგრამ ადიშის ოსტატი ყურადღებას განსაკუთრებით ამახვილებს ეკლესიის პატრონის წმ. გიორგის გამოსახულებებზე. 

საკურთხევლის კონქში გამოსახულია ვედრება. ცენტრში ტახტზე მჯდომარე ქრისტე, კურთხევის ნიშნად აღმართული ხელით, ხოლო მის ორსავ მხარეს  ღვთისმშობელი და იოანე ნათლისმცემელი. კედლის ქვემო ნაწილში წარმოდგენილნი არიან ეკლესიის მამანი. ისინი ასიმეტრიულად არიან განლაგებულნი; წმ. ბასილი სარკმლის მარცხენა მხარესაა, ხოლო იოანე ოქროპირი და კიდევ ერთი წმინდანი (სახელი არაა შემონახული) - მარჯვნივ. 

ეკლესიის თაღი ჩანგრეულია, ხოლო ნაწილებს ამჟამად ხის ჭერი ფარავს. სამხრ. და ჩრდილო კედლების მხატვრობის ქვედა რეგისტრები წმინდა გიორგის  ცხოვრების ამსახველ სცენებს ეთმობა. ჩრდ. კედელზე მოცემულია სცენა, რომელიც მოგვითხრობს, როგორ დაიმორჩილა წმ.გიორგიმ გველეშაპი და იხსნა მეფის ასული.

## ლიტერატურა
* ადიშის ეკლესიები, ჟღერს ქვის ჰარმონია, თბ., 2006, გვ. 15

## რესურსები ინტერნეტში
* ადიში

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯემალ ბერიძე

**ჯემალ ბერიძე** (დ. 13 აგვისტო, 1944, სოფ. ოლადაური შუახევის რაიონი) —  ქართველი  ინჟინერი, მეცნიერი და პოლიტიკოსი. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სოფელ ოლადაურის, შუახევის რაიონში. 1996 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, ხოლო 1973 წელს ასპირანტურა, იგი 1973 წლიდან ეწევა სამეცნიერო-პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1973-1982 წლებში არის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის მრავალარხიანი ელექტროკავშირგაბმულობის კათედრის დოცენტი, ამავე დროს, პარალელურად იყო კავშირგაბმულობის ფაკულტეტის დეკანის მოადგილე სამეცნიერო დარგში.

1982-2009 წლებში იყო ავტომატური ელექტროკავშირგაბმულობის კათედრის გამგე, არის სატელეკომუნიკაციო ქსელებისა და სისტემების სასწავლო-სამეცნიერო მიმართულების ხელმძღვანელი 2009 წლიდან. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. კავშირგაბმულობის ქვეკომისიის თავმჯდომარე. 1995-1999 წლებში იყო საქართველოს მე-4 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „სრულიად საქართველოს აღორძინების კავშირი“. საგარეო-პოლიტიკურ საკითხთა კომიტეტის თავმჯდომარის მოადგილე.

სწორედ მისი ხელმძღვანელობით მომზადდა საქართველოს კანონი კავშირგაბმულობის შესახებ, აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი, არის ტექნიკის მეცნიერების დოქტორი.

## ჯილდოები 
* 2013 — ღირსების ორდენი
* 1998 — ღირსების მედალი

## ლიტერატურა 
* *კობა ამირხანაშვილი*, საქართველოს პარლამენტის წევრები 1990-2015, გვ. 93, თბ., 2015.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*ჯემალ ბერიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (III მოწვევა) 
*ჯემალ ბერიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (IV მოწვევა)

 
 

კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:შუახევის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:ბერიძეები
რუსუდან ბერიძე

**რუსუდან ბერიძე** (დ. 20 აგვისტო, 1939, ოზურგეთი, — გ. 17 მაისი, 2023, თბილისი) —  ქართველი მათემატიკოსი, პედაგოგი, პოლიტიკოსი და თანამდებობის პირი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ქალაქ ოზურგეთში. 1961 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი. იმავე წელს ჩაირიცხა თსუ-ს ასპირანტურაში რიცხვთა თეორიის სპეციალობით. ეწეოდა სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას. 1965 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია თემაზე: „რიცხვთა წარმოდგენა რვაცვლადიანი კვადრატული ფორმებით“.

1965 წლიდან იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კიბერნეტიკისა და მათემატიკის ფაკულტეტის უმაღლესი მათემატიკის კათედრის მეცნიერ-თანამშრომელი და ლექტორი. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „მშვიდობა“. იყო სპიკერის მოადგილე და შეწყალების კომისიის თავმჯდომარე, 1997-2005 წლებში ადამიანის უფლებათა დაცვის საკითხებში ეროვნული უშიშროების საბჭოს მდივნის მოადგილე იყო.

არის 20 სამეცნიერო ნაშრომის ავტორი კვადრატული ფორმებით რიცხვთა წარმოდგენის თეორიაში, მათემატიკის მეცნიერებათა დოქტორი.

## ოჯახი 
* მეუღლე — მერაბ კოსტავა (1939-1989)
** შვილი — ირაკლი კოსტავა (1961-1985)

## ჯილდოები 
* 1999 — ღირსების ორდენი
* ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედალი

## ბიბლიოგრაფია 
* ალგებრა და გეომეტრია: მეთოდ. მითითებები კიბერნეტიკისა და გამოყენებითი მათემატიკის ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის (ავტორი), თბ.: თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1988, 83 გვ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*რუსუდან ბერიძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 20 აგვისტო
კატეგორია:ქართველი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 მაისი
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ივანე ჯავახიშვილის სახელობის მედლით დაჯილდოებულები
საღამოს ეკლესია

მინი|საღამოს ეკლესია (2024 წ.)
მინი|რეაბილიტაციამდე
**საღამოს ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტში, საღამოს ტბის გასწვრივ, საავტომობილო გზის გაყოლებით,  ზღვის დონიდან 1996 მეტრზე მდებარეობს. 

## ისტორია
სოფელში დგას სამი ქართული ხუროთმოძღვრული ძეგლი — სამი ეკლესია. მათგან ყველაზე გამორჩეული და ადრინდელია X საუკუნის მოზრდილი დარბაზული ეკლესია, მისი შესასვლელი მოწყობილია შედარებით მოგვიანო ხანის სამხრეთის მინაშენიდან, რომლის ერთი მხარე შუა სვეტზე დაყრდნობილი ორი თაღითაა გახსნილი. ნაგებობა თავდაპირველად კამარით იყო გადახურული, ახლა ხის ბრტყელი სახურავი აქვს. კედლები შემოსილია კარგად გათლილი, სწორად ნაწყობი კვადრებით, ხოლო კარ–სარკმელთა სათაურები შემკულია ოსტატურად შესრულებული ჩუქურთმებით, სიუჟეტური სტელებისა და ადამიანთა ფიგურების გამოსახულებებით.

სამხრეთ ბალავერზე ჩუქურთმიანი კამარის მარცხნივ გამოქანდაკებულია სამღვდელმთავრო კვერთხი, მარჯვნივ ხელი, რომელსაც ჯვარი უჭირავს. ხელის ცერი კი რამდენჯერმეა განშტოებული. ეკლესიის ეზოში უამრავი, ქაოსურად მიყრილი ძველი საფლავის ქვებია.

მინი|ორი გველის ბარელიეფი
ეკლესიის ფასადებს ამკობს ბარელიეფების უჩეულო მოტივები: ორი გველი მთავარი ეკლესიის სარკმელს ორი მხრით აკრავს. აქ გველის ქანდაკება ჯვრისგან სრულიად განცალკევებულადაა წარმოდგენილი. 

საღამოს ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია. სოფელ საღამოში 2004 წლიდან ფუნქციონირებს თამარ მეფის სახელობის დედათა მონასტერი და ეკლესია.

## ლიტერატურა 
* საღამოს ეკლესიები //ჟღერს ქვის ჰარმონია, ნაკვეთი პირველი, ტ.15. საკითხავნი ყმაწვილთათვის, თბილისი, გამ."ციცინათელა", 2007 წ., გვ.12-14. 

## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 2

**„შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 2“** () — 2015 წლის ამერიკული ანტიუტოპიური სათავგადასავლო სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმი, რომელიც აწარმოა Color Force-მა და Studio Babelsber-მა, ხოლო დისტრიბუცია გაუწია Lionsgate Films-მა. რეჟისორია ფრენსის ლოურენსი, სცენარსიტები არიან დენი სტრონგი და პიტერ კრეიგი, ხოლო პროდიუსერები — ნინა ჯეიკობსონი და ჯონ კილიკი. იგი არის „შიმშილის თამაშების სერიის რიგით მეოთხე და დასკვნითი ფილმი, აგრეთვე „კაჭკაჭჯაფარაზე“ დაფუძნებული მეორე ფილმი. მონაწილეობენ ჯენიფერ ლოურენსი, ჯოშ ჰატჩერსონი, ლიამ ჰემსვორთი, ვუდი ჰარელსონი, ელისაბედ ბენსკი, ჯულიანა მური, ფილიპ სეიმურ ჰოფმანი, ჯეფრი რაიტი, ფილიპ სეიმურ ჰოფმანი და დონალდ საზერლენდი. გადაღებები დაიწყო 2013 წლის 23 სექტემბერს ატლანტაში, გაგრძელდა პარიზში და დასრულდა ბერლინში 2014 წლის 20 ივნისს.

„კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 2“-ის საერთაშორისო პრემიერა გაიმართა ბერლინში 2015 წლის 4 ნოემბერს, აშშ-ში გამოვიდა იმავე წლის 20 ნოემბერს. ფილმი ხელმისაწვდომია 2D, IMAX, 3D, RealD Cinema და IMAX 3D ფორმატებში. მისმა ბიუჯეტმა შეადგინა 160 აშშ მილიონი დოლარი, შემოსავალმა კი 650 მილიონს გადააჭარბა, რითაც იქცა 2015 წლის მეცხრე ყველაზე შემოსავლიან და „შიმშლის თამაშების“ სერიაში ყველაზე დაბალშემოსავლიან ფილმად.

პრეოქტს წილად ხვდა დადებითი შეფასებები კინოკრიტიკოსებისაგან. მათ შეაქეს მსახიობთა შესრულება (ძირითადად ლოურენსისა და ჰატჩერსონის), სცენარი, მუსიკა და თანმიმდევრული მოქმედებები. ფილმმა მიიღო საუკეთესო ფენტეზის ნომინაცია სატურნის ჯილდოზე, ხოლო ლოურენს გადაეცა Kids' Choice Awards-ის და MTV Movie & TV Awards-ის ჯილდოები. საერთო განხილვების საიტ Rotten Tomatoes-ზე ფილმის საერთო რეიტინგია 70% (70% მიმოხილვაზე დაყრდნობით). 2016 წლის 22 მარტს ფილმი გამოვიდა Blu-ray და DVD ფორმატებში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* „შიმშილის თამაშები: კაჭკაჭჯაფარა — ნაწილი 1“

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:შიმშილის თამაშები (ფილმების სერია)
კატეგორია:2015 წლის 3D ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების სათავგადასავლო ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების დრამატული ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების სამეცნიერო ფანტასტიკური ფილმები
კატეგორია:2000-იანი წლების თინეიჯერული ფილმები
კატეგორია:2010-იანი წლების თრილერი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული 3D ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სათავგადასავლო დრამატული ფილმები
კატეგორია:ამერიკული სამეცნიერო ფანტასტიკური თრილერი ფილმები
კატეგორია:Babelsberg Studio-ს ფილმები
კატეგორია:ფრენსის ლოურენსის ფილმები
კატეგორია:IMAX-ის ფილმები
კატეგორია:Lions Gate Entertainment-ის ფილმები
კატეგორია:სამეცნიერო ფანტასტიკური სათავგადასავლო ფილმები
კატეგორია:თინეიჯერული სათავგადასავლო ფილმები
წოფის ეკლესია

**წოფის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში. მდებარეობს მარნეულის მუნიციპალიტეტის სოფელ წოფის ჩრდილო-დასავლეთით 2 კმ-ში. ტაძარი დარბაზული ნაგებობაა, რომელსაც ხუთწახნაგა საკურთხევლის აფსიდა გააჩნია. ეკლესიას ჩრდილოეთიდან, დასავლეთიდან და სამხრეთიდან მინაშენები აქვს. ინტერიერში ქვაჯვარათა მრავალი ფრაგმენტია აღმოჩენილი. ეკლესია ერთი ზომის, სწორკუთხა ფორმის, მოგრძო, უხეშად დამუშავებული კირქვითაა ნაგები. კონსტრუქციები კარგად გათლილი მუქი ფერის ტუფითაა ამოყვანილი. ეკლესიის ორი განიერი კარი დასავლეთსა და სამხრეთ კედლებშია გაჭრილი. მათ მასიური არქიტრავები ხურავთ. 

ეკლესია რესტავრაციამდე ძლიერ დაზიანებული იყო. თითქმის მთლიანად ჩანგრეული იყო აფსიდი, კამარა. ერთადერთი შემორჩენილი კაპიტელი საქართველოს ხელოვნების მუზეუმში დაცული. კაპიტელზე ხარირემსა და ორ ფურ ირემს დადევნებული ორი ლომია გამოსახული, მისს აბაკუსს პალმისებრი მცენარის სტილიზებული გამოსახულებების რიგი ამკობს (ამგვარი სცენები გვხვდება V საუკუნის ბოლნისის სიონის კაპიტელზეც).

2016 წლის სექტემბერ-ოქტობრის თვეში ტაძარი განახლდა.

ეკლესიას  2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა
* *ცქიტიშვილი გ., წოფი, ისტორიულ-გეოგრაფიული ნარკვევი, საქართველოს გეოგრაფიის კრებული, I, 1960, გვ. 83-94* 
* *წოფის მთავარი ეკლესია, საქართველოს გამოჩენილი და საქმიანი ადამიანები, საქართველო, 2015., თბ., გვ. 166-167*

## სქოლიო
კატეგორია:მარნეულის  მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კონსტანტინე ბერიძე

**კონსტანტინე ბერიძე** (დ. 5 აპრილი, 1958, დვაბზუ, მახარაძის რაიონი — გ. 19 სექტემბერი, 2013) — ქართველი მათემატიკოსი, პოლიტიკოსი, თანამდებობის პირი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1958 წლის 5 აპრილს, სოფელ დვაბზუში. 1979 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის მექანიკა-მათემატიკის ფაკულტეტი, ხოლო 1984 წელს — მოსკოვის კვების მრეწველობის ტექნოლოგიური ინსტიტუტის ასპირანტურა.

1979–1982 წლებში იყო ჩაის მრეწველობის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ინჟინერი, ხოლო 1985–1986 წლებში — ჩაის მრეწველობის სამეცნიერო საწარმოო გაერთიანების ინჟინერი, 1986-1992 წლებში ამავე საწარმოს გაერთიანების მეცნიერ-თანამშრომელი. 1992 წელს გურიის მხარეში სახელმწიფო საბჭოს რწმუნებული იყო. 1992-1995 წლებში იყო საქართველოს მე-3 მოწვევის პარლამენტის წევრი (ოზურგეთის მაჟორიტარი) № 60 ოზურგეთის ერთმანდატიანი საარჩევნო ოლქიდან.

1996-1997 წლებში იყო შპს „მარტინ ბაუერ თბილისის“ მენეჯერი, 1997-1998 წლებში იგივე შპს-ის გურიის ბიუროს უფროსი, ხოლო 1998-1999 წლებში დირექტორი. 2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ნაციონალური მოძრაობა - დემოკრატები“,  რეგიონული პოლიტიკის, მაღალმთიანი რეგიონებისა და თვითმმართველობის კომიტეტის წევრი.

გარდაიცვალა 2013 წლის 19 სექტემბერს, 55 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა 
* *ამირხნაშვილი, კ.*, საქართველოს პარლამენტის წევრები 1990-2015, გვ. 92, თბ., 2015.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* კონსტანტინე ბერიძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მესამე მოწვევა)  
* კონსტანტინე ბერიძე  — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მეექვსე მოწვევა)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დვაბზუში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:ქართველი მათემატიკოსები
კატეგორია:საქართველოს III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ხაშმის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ხაშმის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლი მდებარეობს სოფელ ხაშმთან, მდინარე ლაფიანხევის ხეობაში. მდებარეობს გომბორის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე. მდინარე ივრის მარცხენა მხარეს.ზღვის დონიდან 770 მეტრი საგარეჯოდან 14 კმში. სოფელი ხაშმი შუა საუკუნეებში იწოდებოდა კაწარეთის სახელწოდებით.

## ისტორია
ეკლესია XIV-XV საუკუნეებს მიეკუთვნება. არქიტექტურულად დარბაზული ტიპისაა. ეკლესიას გარს უვლის გალავანი. შესასვლელი გალავანში ჩაშენებული კოშკიდანაა, აღსანიშნავია ასევე ამ კოშკის არქიტექტურაც. გარდა ამისა შემორჩენილია სხვადასხვა ნანგრევები, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ოდესღაც აქ სამონასტრო ცხოვრება ყოფილა. 

გადმოცემის თანახმად წმიდა ნინოს პირველი ნათლობა კახეთში, სწორედ ლაფიანხევში ჩაუტარებია. მართლაც ყოველ ზაფხულს ამ ხევში მხოლოდ ერთი თვე მოედინება „ღვთის წყალი“ (ასე ეძახიან მას სოფელში), როგორც დიდი მდინარე და ვარაუდობენ, რომ სწორედ აქ ამ მდინარეში ჩაუტარებია წმიდა ნინოს ნათლობა. 

აღსანიშნავია ის ფაქტიც, რომ სწორედ ამ ადგილას გადიოდა ძველი საქარავნო გზაც.

ხაშმის ღვთისმშობლის ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## ლიტერატურა
* ხაშმი: ღვთისმშობლის ეკლესია,, XIII-XIV სს.; ხაშმი: იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია, XVII-XVIII სს. //ძეგლთა რეაბილიტაცია საქართველოში, თბ., 2006. 
* შუბითიძე ვ., ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები, თბ., 2012, გვ. 129

## სქოლიო
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
ტონთიოს წმინდა გიორგის ეკლესია

**ტონთიოს წმინდა გიორგის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ეშტიას თემის სოფელ ყაურმაში. ტაძარი დათარიღებულია XI საუკუნის 30-იანი წლებით. ლაპიდარულ წარწერებზე მოიხსენიებიან გიორგი მეფე და ქართლის კათალიკოსი მელქისედეკი:

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ფოტოგალერეა

ფაილი:Village Kaurma (1).JPG|ეკლესიის ფასადი
ფაილი:Village Kaurma (3).JPG|ბარელიეფი და წარწერა ეკლესიის ფასადზე

## ლიტერატურა
* *ვაჩეიშვილი ნ., დარბაზული ეკლესიათა შიდა სივრცის მხატვრული გადაწყვეტის რამდენიმე თავისებურება, ძეგლის მეგობარი, 1997, N1(96), გვ.17-20*

## სქოლიო
კატეგორია:ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XI საუკუნის ეკლესიები
რევაზაშენის ეკლესია

**რევაზაშენის ეკლესია** — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი საქართველოში, დმანისის მუნიციპალიტეტის გომარეთის თემის სოფელ მამულას ტერიტორიაზე, ნასოფლარ რევაზაშენში. ნაგებობა VIII-IX საუკუნეების დიდი სამნავიანი ბაზილიკაა. შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ეკლესია ნაგებია დაუმუშავებელი ქვით. კონსტრუქციულად მნიშვნელოვანი ნაწილები თლილი ქვისაა.

ეკლესიას 2006 წლის 7 ნოემბერს, საქართველოს პრეზიდენტის ბრძანებულების თანახმად მიენიჭა ეროვნული მნიშვნელობის კულტურის უძრავი ძეგლის კატეგორია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლების სია

## ლიტერატურა 
* *რჩეულიშვილი ლ., ზურტაკეტის ველის ხელოვნების ძეგლთა დახასიათების საკითხისათვის, ქართული ხელოვნების ისტორიის ნარკვევები, თბ., 1994, გვ. 22-24*
* *შუბითიძე ვ. ქართული ციხესიმაგრეები და ეკლესია-მონასტრები,რევაზაშენის ეკლესიები, თბ., 2012 გვ.57*

## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ეროვნული მნიშვნელობის კატეგორიის კულტურის უძრავი ძეგლები
კატეგორია:VIII საუკუნის ეკლესიები