open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იაგორ კალანდაძე

**იაგორ კალანდაძე** (დ. 26 ოქტომბერი, 1964) — ქართველი ბიოლოგი, მეცნიერი, პედაგოგი, ბიოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი.

## ბიოგრაფია
1986 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ბიოფიზიკის სპეციალობით, 1990 წელს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტის ასპირანტურა.

1990-1996 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ანდრონიკაშვილის სახელობის ფიზიკის ინსტიტუტი სამედიცინო ბიოფიზიკის განყოფილების უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1995-1997 წლებში იყო თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამედიცინო დიაგნოსტიკური ცენტრის ექსპერიმენტული დიაგნოსტიკის ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. 1995-1997 წლებში საქართველოს პარლამენტის, განათლების, მეცნიერების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტის წამყვანი სპეციალისტი. 1997-2000 წლებში იყო საქართველოს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტროს, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დეპარტამენტის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 2000-2002 წლებში საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს, სტანდარტიზაციის, ლიცენზირებისა და ნორმირების დეპარტამენტის უფროსი. 2002-2004 წლებში იყო საქართველოს შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტროს მინისტრის მოადგილე. 2004-2005 წლებში ა(ა)იპ სექტორალური კვლევების ცენტრის დირექტორია. 2005-2007 წლებში თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ადამიანური რესურსების მართვის დეპარტამენტის უფროსია. 2007-2009 წლებში სამეცნიერო კვლევებისა და განვითარების დეპარტამენტის უფროსია. 2009-2012 წლებში იყო ტუბერკულოზის ეროვნული პროგრამის და ტუბერკულოზის და ფილტვის დაავადებათა ეროვნული ცენტრის აღმასრულებელი დირექტორი. 2012-2015 წლებში საქართველოს დავით აღმაშენებლის სახელობის უნივერსიტეტის, მედიცინის და სტომატოლოგიის სკოლის ბიომედიცინის პროფესორი, 2012-2013 წლებში იყო რექტორის მოადგილე. 2013-2015 წლებში აკად. ოთარ ღუდუშაურის სახელობის ეროვნული სამედიცინო ცენტრის განვითარების დირექტორია. 2015 წლიდან იყო პინეო სამედიცინო ეკოსისტემის გენერალური დირექტორი და პარტნიორი. 2012 წლიდან იყო სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მრჩეველი ჯანდაცვის საკითხებში. 2012 წლიდან არის საუნივერსიტეტო კვლევების კორპორაციის (URC, აშშ) კონსულტანტი. 2011 წლიდან — საერთაშორისო ფონდი „კურაციო“-ს დირექტორთა საბჭოს წევრია. 1999-2004 წლებში იყო საქართველოს ჯანდაცვის სისტემის რეფორმის მსოფლიო ბანკის პროექტის კონსულტანტი. კვლევის თემა: ანტიკანცეროგენური და კანცეროგენური ნაერთების მოქმედება გენეტიკურ მასალაზე. სამეცნიერო პუბლიკაციების რაოდენობა — 74, მათ შორის იმპაქტ-ფაქტორის მქონე გამოცემებში — 45. 

## ლიტერატურა
* საქართველოს მეცნიერებათა დოქტორები, 1992-2006, ირინა ჯაფარიძე, თბ., 2012, გვ. 108

## რესურსები ინტერნეტში
* კალანდაძე

კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
სიმონ ქათამაძე

**სიმონ ქათამაძე** (დ. 14 მარტი, 1938, ჭავანა) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1963 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი ხიდებისა და გვირაბების მშენებლობის სპეციალობით. 

1957 წლიდან მუშაობდა საქართველოს მშენებლობის სამინისტროს N5 სამშენებლო ტრესტში დურგლად, კომპლექსური ბრიგადის ბრიგადირად, პარალელურად სწავლობდა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის ბათუმის ფილიალის საღამოს განყოფილებაზე; 1963 წელს მუშაობა გააგრძელა N5 სამშენებლო ტრესტში სამუშაოთა მწარმოებლად; 1966 წლიდან ამავე ტრესტის კადრების განყოფილების უფროსი იყო; 1976-1980 წლებში მუშაობდა ტრესტის მმართველის მოადგილედ; 1980-1986 წლებში ამავე ტრესტის სამშენებლო-სამონტაჟო სამმართველოს უფროსი იყო; მისი მონაწილეობითა და კურატორობით აშენდა ხიხაძირის, ხულოს, ჭვანის, ერგეს, ქ. ბათუმის (ლეონიძის დასახლებაში) სკოლები, ბათუმის უნივერსიტეტის ახალი კორპუსი, ჭოროხის ინერტული მასალების ქარხანა, ბათუმის მაღალი ძაბვის ლაბორატორია, შუახევისა და ქედის რაიონული სავადმყოფოები, რამდენიმე მრავალსართულიანი საცხოვრებელი სახლი ბათუმში, ხიდი ბარცხანასა და ხელვაჩაურის რაიონში; მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები.

## ჯილდოები
* ღირსების მედალი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 556

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბალიგლასი

**ბალიგლასი** (; , „მწვანე სოფელი“) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოს ცენტრალურ ნაწილში, კონაქტის პროვინციაში. ქალაქ კასლბარიდან დაშორებულია 17 კმ-ით.

სოფელში მდებარეობს ერთი მაღაზია, ორი პაბი, დაწყებითი სკოლა, თემის ცენტრი, ჩოგბურთის კორტები და საფეხბურთო მოედანი, სადაც თამაშობს 1975 წელს დაარსებული საფეხბურთო კლუბი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

## სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ბელკარა (ირლანდია)

**ბელკარა** (; ) — სოფელი ირლანდიაში, მდებარეობს მეიოს საგრაფოში, კონაქტის პროვინციაში, ქალაქ კასლბარის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 10 კმ-ში.

სოფელში მდებარეობს 2 მაღაზია, 2 ბარი, ფოსტის ოფისი, საბჭოს ცენტრი და კათოლიკური ეკლესია.

ბელკარამ მეიოს ყველაზე სუფთა სოფლის ჯილდო პირველად 1977-ჯერ მოიგო და ჯამში 14-ჯერ წარადგინა საკუთარი საგრაფო ირლანდიის სუფთა ქალაქის ჯილდოზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

## სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
მარტოობის ჟამის ჩანაწერები

XVII საუკუნის ილუსტრაციაზე]]
**მარტოობის ჟამის ჩააწერები** (枕草子, Makura no Sōshi) — სეი სიონაგონის დღიურის ტიპის წიგნი, რომელიც მან 990-იანი წლების მიწურულსა 1000-იანი წლების დასაწყისში დაწერა, როცა ჰეიანის პერიოდის იაპონიაში დედოფალ სადაკოს სეფექალი იყო. მან წიგნზე მუშაობა 1002 წელს დაასრულა. 

წიგნი წარმოადგენს ესეების, ანეკდოტების, ლექსებისა და სხვადასხვა აღწერითი პასაჟების კრებულს. მასში წარმოდგენილია ავტორის იდეები და დაკვირვებები მისი ყოველდღიური ცხოვრებიდან. პირადი მოსაზრებების გარდა მასში ვხვდებით სამეფო კარზე მომხდარ საინტერესო მოვლენებსა და თანამედროვეთა წარმოდგენებს. მიუხედავად იმისა, რომ წიგნი ძირითადად პირად ჩანაწერებს წარმოადგენს, ავტორის სამწერლო და პოეტური ნიჭი მას საინტერესო ლიტეტრატურულ ნამუშევრად აქცევს. აგრეთვე წიგნი მნიშვნელოვანი ისტორიული დოკუმენტიცაა. 

სიონაგონი ჩანაწერებს მხოლოდ პირადი დანიშნულებისთვის წერდა და ისინი საზოგადოებისთვის  სრულიად შემთხვევით გახდა ცნობილი, როცა ავტორს წიგნი ბალიშზე დარჩა დატოვებული. ჩანაწერების გაკეთება სიონაგონისთვის იმ აზრებისა და გრძნობების გამოხატვის საშუალება იყო, რომელთა საჯარო გაცხადების უფლებაც საკუთარი დაბალი სოციალური სტატუსის გამო არ ჰქონდა. მიუხედავად იმისა, რომ სიონაგონი ჩანაწერების გასაჯაროებას არ აპირებდა, საუკუნეების მანძილზე წიგნმა ცნობილი ლიტერატურული ნამუშევრის სტატუსი დაიმკვიდრა. 

## რესურსები ინტერნეტში
*The Pillow Book - World History Encyclopedia
* English excerpts from *The Pillow Book*
* Synopses of Robert Forrest's original five radio series 
* Synopsis of further radio series by Robert Forrest 

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონური ლიტერატურა
არგავიესო

**არგავიესო** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის არაგონის ავტონომიური გაერთიანების უესკის პროვინციის ოია-დე-უესკის კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 9,70 კმ². მოსახლეობა — 95 კაცი (2020).

## იხილეთ აგრეთვე
* უესკის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* არგავიესოს მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი
* Gran Enciclopedia Aragonesa - არგავიესო 

## სქოლიო
კატეგორია:უესკის მუნიციპალიტეტები
ლექსო თორაძე

**ალექსანდრე (ლექსო) თორაძე** (დ. 30 მაისი, 1952, თბილისი, საქართველოს სსრ — გ. 11 მაისი, 2022) — ქართველი მუსიკოსი და პედაგოგი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1980). ქართველი კომპოზიტორის დავით თორაძისა და კინომსახიობ ლიანა ასათიანის ვაჟიშვილი.

## ბიოგრაფია
1969 წელს ჩაირიცხა ვ. სარაჯიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო კონსერვატორიაში. 1970 წლიდან სწავლა განაგრძო პ. ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორიაში, რომელიც დაამთავრა 1975 წელს. 1975 წელს იტალიაში ა. კასაგრანდეს სახელობის საერთაშორისო კონკურსში მიიღო III პრემია, ხოლო ამერიკის შეერთებულ შტატებში, ვან კლაიბერნის სახელობის საერთაშორისო კონკურსზე – II პრემია. 1983 წლიდან გარდაცვალებამდე ცხოვრობდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში და ეწეოდა ნაყოფიერ საშემსრულებლო და პედაგოგიურ მოღვაწეობას. 1991 წელს ლექსო თორაძე გახდა ქალაქ საუთ-ბენდის (ინდიანას შტატი) უნივერსიტეტის პროფესორი და აქვე დააარსა საფორტეპიანო სტუდია – Toradze Piano Studio, რომელმაც აღიარება მოიპოვა, როგორც მუსიკალურ-აღმზრდელობითმა ცენტრმა.

გარდაიცვალა 2022 წლის 11 მაისს, 69 წლის ასაკში.

## ლიტერატურა
* მუსიკის ენციკლოპედიური ლექსიკონი, თბ., 2007, გვ. 113

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 30 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ქართველი მუსიკოსები
კატეგორია:ქართველი პიანისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ბრწყინვალების საპრეზიდენტო ორდენის კავალრები
კავკასიური თაგვანა

**კავკასიური თაგვანა** () — ძუძუმწოვარი თაგვანასებრთა ოჯახისა. ძალიან მცირე ზომის მღრღნელია. სხეულის სიგრძე 70 მმ-ს აღწევს; კუდი სხეულზე გრძელია, მისი სიგრძე 115 მმ-მდეა. ყურის სიგრძე — 12 მმ, ტერფისა — 18 მმ-მდე. მკვეთრად განსხვავდება მის გვარში შემავალი დანარჩენი სახეობებისაგან იმით, რომ მისი ზურგის შეფერილობა ერთგვაროვანია — ჩალისფერ-მურადან ყავისფერ-ჟანგისფერამდე; ამასთან, ზურგზე მუქი ზოლი არ აქვს. გავრცელებულია კავკასიაში, საქართველოში გვხვდება კავკასიონის დასავლეთ ნაწილში და მცირე კავკასიონზე. ბინადრობს მთების შუა და ზედა ზოლში. მცირერიცხოვანი სახეობაა. შეტანილია საქართველოს „წითელ ნუსხაში“.

## სქოლიო 
კატეგორია:თაგვანა
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
ბორის ვინოგრადოვი

**ბორის სტეფანეს ძე ვინოგრადოვი** (დ. , ვოლსკი — გ. 10 ივლისი, 1958, ლენინგრადი) — რუსი ზოოლოგი. დაასრულა ხარკოვის უნივერსიტეტი (1918), პეტრე სუშკინის მოსწავლე. 1921–1958 წლებში მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ზოოლოგიის ინსტიტუტში; 1932–1953 წლებში ამავდროულად — ლენინგრადის სახელმწიფო უნივერსიტეტში (1939 წლიდან პროფესორი, 1945 წლიდან ზოოლოგიის კათედრის გამგე). ძირითადი შრომები მიუძღვნა მღრღნელების მორფოლოგიას, შედარებით ანატომიას, პალეონტოლოგიას, ეკოლოგიასა და ზოოგეოგრაფიას. არის თერიოლოგების ლენინგრადის სკოლის ფუძემდებელი, ამ სკოლისათვის დამახასიათებელია კომპლექსური, ისტორიული მიდგომა ცხოველთა შესწავლისათვის (ცხოველის აგებულების თავისებურებების, ცხოვრების ნირის, საბინადრო გარემოსა და გავრცელების სინთეზი სახეობებს შორის ნათესაური კავშირებისა და ბუნებრივ სისტემაში სახეობათა ჯგუფების მდებარეობის დადგენისა საშუალებას იძლევა).

## თხზულებები 
* 
* 
*  (ი. მ. გრომოვთან ერთად)

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი ზოოლოგები
კატეგორია:საბჭოთა თერიოლოგები
კატეგორია:ბიოლოგიურ მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
ედუარდ სმიტ-სტენლი

**ედუარდ ჯორჯ ჯეფრი სმიტ-სტენლი** (; დ. 29 მარტი, 1799 — გ. 23 ოქტომბერი, 1869; 1834 წლამდე ცნობილი იყო, როგორც **ედუარდ სტენლი**, 1834 წლიდან 1851 წლამდე, როგორც **ლორდ სტენლი**) — ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე. სამჯერ იყო დანიშნული გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე, ყველაზე დიდხანს ლიდერობდა გაერთიანებული სამეფოს კონსერვატიულ პარტიას. იყო ბრიტანეთის ერთ-ერთი უძველესი და უმდიდრესი ოჯახის შთამომავალი. ირლანდიაში გაატარა, როგორც პარლამენტის, ასევე განათლების რეფორმა. 

მეცნიერები დიდი ხნის განმავლობაში უგულებელყოფდნენ მის ღვაწლს, თუმცა 21-ე საუკუნეში მას დიდი ადგილი უკავია ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრებს შორის.

## სქოლიო
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კონსერვატიული პარტიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს კონსერვატიული პარტიის ლიდერები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1869
კატეგორია:დაბადებული 1799
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
თევდორე გარსევანიშვილი

**თევდორე დავითის ძე გარსევანიშვილი** (დ. 20 მარტი, 1924, გორი — გ. 8 აპრილი, 1987) — ქართველი და საბჭოთა სამხედრო პირი. საბჭოთა კავშირის დამსახურებული სამხედრო მფრინავი (1967).

## ბიოგრაფია
თევდორე გარსევანიშვილმა 1941 წელს დაამთავრა თბილისის საფრენოსნო სკოლა, 1944 წელს — კრასნოდარის საპილოტო სასწავლებელი. მეორე მსოფლიო ომის დროს იბრძოდა უკრაინის პირველ ფრონტზე. მონაწილეობდა პოლონეთისა და ჩეხოსლოვაკიის განთავისუფლების, ბერლინის აღებისა და კვანტუნის არმიის წინააღმდეგ ბრძოლებში. მის ანგარიშზეა 74 საბრძოლო გაფრენა. ჩამოაგდო მტრის 7 თვითმფრინავი; კიევის მახლობლად ბროვანში მემორიალად დგას ომში გადარჩენილი მისი საბრძოლო თვითმფრინავი. 

ომის შემდეგ თევდორე გარსევანიშვილი მონაწილეობდა სამხედრო აეროდრომების დაგეგმარებასა და მშენებლობაში. 

1964 წელს გახდა ავიაციის პოლკოვნიკი. 1967–1979 წლებში მას ეკუთვნოდა რთულ მეტეოროლოგიურ პირობებში ფრენის ხანგრძლივობის რეკორდი. დაჯილდოებულია 3 წითელი ვარსკვლავის, წითელი დროშის ორდენებითა და მრავალი მედლით, აგრეთვე უცხოური ჯილდოებით. 

თევდორე გარსევანიშვილი გარდაიცვალა კიევში, 1987 წლის 8 აპრილს.

## ჯილდოები
* წითელი დროშის ორდენი
* მედალი „პრაღის განთავისუფლებისთვის“
* მედალი „ბერლინის აღებისთვის“
* მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის“
* მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
* მედალი „იაპონიაზე გამარჯვებისათვის“ 
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* მედალი „საბრძოლო დამსახურებისათვის“
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* წითელი ვარსკვლავის ორდენი
* სამამულო ომის II ხარისხის ორდენი

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1987
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აპრილი
კატეგორია:გორში დაბადებულები
კატეგორია:კიევში გარდაცვლილები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ემიგრანტები
კატეგორია:ქართველი პოლკოვნიკები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბერლინის აღებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში გერმანიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 20 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 30 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:1941–1945 წლების დიდ სამამულო ომში გამარჯვების 40 წლის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:მედლით საბრძოლო დამსახურებისათვის დაჯილდოებულები
კატეგორია:იაპონიაზე გამარჯვებისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ვასილ ჭილაძე

**ვასილ ჭილაძე** (დ. 1776, მოზდოკი — გ. 1828) — ქართველი თანამდებობის პირი, მთარგმნელი, საეკლესიო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია
იმერეთიდან მოზდოკში გადასახლებული ჭილაძეების წარმომადგენელი. 1795-1800 წლებში მუშაობდა მოზდოკის ზემო სასაზღვრო სასამართლოში. 1801 წელს რუსეთში გასახლებულ ქართველ ბატონიშვილებს გააყოლეს  ბოქაულად და თარჯიმნად. იმავე წელს პეტერბურგში მუშაობა დაიწყო საგარეო საქმეთა კოლეგიაში მთარგმნელად. 1806 წელს დაინიშნა საქართველოს უმაღლესი მთავრობის მრჩევლად სასამართლოსა და განჩინების ექსპედიციაში. 1809-1811 წლებში იყო ექსპედიციის უფროსი. 1811 წელს გაათავისუფლეს სპარსეთში ალექსანდრე ბატონიშვილთან გაქცეული თავად ივანე მაჩაბლის დანაშაულის ლმობიერად განხილვისა და მსუბუქი განაჩენის გამოტანი გამო. 1812-1814 წლებში პეტერბურგში ცხოვრობდა. 1814 წლის დეკემბერში დაინიშნა სინოდის საქართველო-იმერეთის ახალგახსნილ კანტორაში პროკურორად და საქართველოში დაბრუნდა. ამ პოსტზე მუშაობდა გარდაცვალებამდე და იღვწოდა საქართველოს ავტოკეფალიადაკარგული ეკლესიის ცხოვრებაში რეფორმების გასატარებლად. 1822 წელს დანიშნეს ვახტანგ VI-ის კანონების რუსულად თარგმნის კომისიის წევრად. ქართული და რუსული ენების ჩინებული მცოდნე, სინოდის კანტორაში მუშაობის დაწყებამდე ეწეოდა აქტიურ მთარგმნელობით მოღვაწეობას როგორც რუსულიდან ქართულ, ისე ქართულიდან რუსულ ენაზე. მისი თარგმანებიდან აღსანიშნავია: „პეტრე პირველის საზოგადო რეგლამენტი ანუ წესდება“ (1803), „სჯულდებანი რუსეთის საიმპერიოსანი“ (1804), სამუელ პუფენდორფის „რაი არნ თანამდებობანი კაცისა და მოქალაქისანი“, დ. პრეისლერის „მხაზველობითი ხელოვნების კანონი“, ვახტანგ VI-ის კანონების რუსული თარგმანი, რომელსაც „გულმოდგინე და ხანგრძლივი შრომა დასჭირვებია“ (დღეისათვის დაკარგულად ითვლება). 1812-1814 წლებში იოანე ბატონიშვილის დავალებით მან თარგმნა უნიკალური ნაშრომი — რუსეთის აკადემიის ლექსიკონის 6-ტომეული, რითაც ქართულ მწერლობას შესძინა 2 გამორჩეული ლექსიკონი: რუსულ-ქართული (40 000 სიტყვა) და საბუნებისმეტყველო განმარტებითი (2 500-მდე ტერმინი). ეს ლექსიკონები თითქმის ორი საუკუნის განმავლობაში მიეწერებოდა იოანე ბატონიშვილს და მხოლოდ 1984 წელს სანქტ-პეტერბურგის ცენტრალურ სახელმწიფო საისტორიო არქივში მიკვლეულმა მასალებმა ცხადყო, რომ მისი შემოქმედია ვასილ ჭილაძე და არა იოანე ბატონიშვილი (რაც გაზიარებულია სამეცნიერო წრეებში). ლექსიკონები (განსაკუთრებით, საბუნებისმეტყველო) გამოირჩევა განმარტებების სიზუსტითა და სინონიმების სიუხვით. ენა განმარტებებისა ძველი და ახალი ქართულის თავისებური ნაზავია, ახასიათებს სწორი გრამატიკული ფორმები, მარტივი სინტაქსი და მრავალფეროვანი ლექსიკა. იშვიათია უსწორო, დიალექტური და სასაუბრო მეტყველებისათვის დამახასიათებელი ფორმების გამოყენება. მისი სხვა თარგმანები ძირითადად „მაღალ ფრაზაზეა“ გამართული, ახასიათებთ არქაიზებული ენა ხელოვნურად გართულებული სინტაქსით. მიუხედავად იმისა, რომ იგი კარგად ფლობდა ქართული ენის გრამატიკას, აქა-იქ თავს იჩენს ფსევდოარქაული და ხელოვნური სიტყვაწარმოების ფორმებიც, რაც ანტონის სკოლის გავლენას უნდა მიეწეროს. განსაკუთრებული ხელოვნურობითა და აღზევებული სტილით გამოირჩევა მისი მიძღვნები, რომელთა ადრესატიც იოანე ბატონიშვილია. 

## ლიტერატურა
* ქართული ენა: ენციკლოპედია, თბ., 2008, გვ. 586

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1776
კატეგორია:გარდაცვლილი 1828
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:თანამდებობის პირები
არჩიბალდ პრიმროუზი

**არჩიბალდ ფილიპ პრიმროუზი** (; დ. 7 მაისი, 1847 — გ. 21 მაისი, 1929) — ბრიტანელი ლიბერალი პოლიტიკოსი,  გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი 1894 წლის მარტიდან 1895 წლის ივნისამდე. 1851-1868 წლებში ცნობილი იყო ლორდ დელმენის სახელით.

ორჯერ იყო საგარეო საქმეთა მინისტრი, რომლის დროსაც განსაკუთრებული ყურადღება დაუთმო საფრანგეთისა და გერმანიის საქმეებს. ჩაანაცვლა უილიამ გლადსტონი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობაზე, იყო ლიბერალური პარტიის ლიდერი 1894 წელს; 

იყო ბრწყინვალე ორატორი, გამოჩენილი სპორტსმენი და მსროლელი, მწერალი და ისტორიკოსი, ასევე კოლექციონერი. 

ისტორიკოსები მას, როგორც საგარეო საქმეთა მინისტრს   და როგორც პრემიერ-მინისტრს, წარუმატებლად აფასებენ.  

## სქოლიო
კატეგორია:ედინბურგის უნივერსიტეტის რექტორები
კატეგორია:აბერდინის უნივერსიტეტის რექტორები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ბისექსუალი კაცები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1929
კატეგორია:დაბადებული 1847
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ლერი ზამბახიძე

**ლერი ზამბახიძე** (დ. 10 მარტი, 1961, ნიგორზღვა) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1978 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1978-1987 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო საპროექტო  უნივერსიტეტ „საქქალაქმშენსახპროექტში“ ინჟინერ-კონსტრუქტორად, უფროს ინჟინრად; 1987-1993 წლებში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, მასალათა გამძლეობისა და დრეკადობის თეორიის კათედრაზე ლაბორანტად; იყო ამავე კათედრის ასპირანტი; დაიცვა დისერტაცია და მიენიჭა აკადემიური დოქტორის სამეცნიერო ხარისხი; 1993 წლიდან არის საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის, სამშენებლო ფაკულტეტის, სამშენებლო მექანიკისა და ტექნიკური ექსპერტიზის მიმართულების პროფესორი, აკადემიური საბჭოს წევრი; 2002-2006 წლებში იყო შპს „მშენებლობის პროექტების სახელმწიფო ექსპერტიზის მთავარი სამმართველოს“ მიწვეული ექსპერტი; 2010 წლიდან საქართველოს საინჟინრო აკადემიის „სტრატეგიული ობიექტების უსაფრთხოების საინჟინრო პრობლემების“ განყოფილების უფროსი; მონაწილეობდა არაერთი მნიშვნელოვანი საზოგადოებრივი, ინფრასტრუქტურული და სპორტული დანიშნულების ობიექტის დამუშავებაში, მათ შორის: შ. რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრის, კ. მარჯანიშვილის სახელობის სახელმწიფო აკადემიური თეატრისა და ს. ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმის შენობების რეკონსტრუქციის, ასევე ი. ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკის შენობის რეკონსტრუქციისა და თბილისის ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის I კორპუსის რეკონსტრუქციის, საბავშვო გასართობი პარკის „ციცინათელა“-ს დაბა შეკვეთილში და ქ. ბათუმის დელფინარიუმის კონსტრუქციული ნაწილის; აგრეთვე საერთაშორისო სკოლის (QSI) შენობების ქალაქ თბილისში, ქ. ერევანში (სომხეთი), ქ. ბაქოში (აზერბაიჯანი) და ქ. ტირანაში (ალბანეთი), რაგბის სტადიონის დიდ დიღომში, ფეხბურთის სტადიონის ქ. ფოთში და სხვა; ავტორია 58 სამეცნიერო სტატიის, 3 სახელმძღვანელოს და 4 გამოგონების. მონაწილეობდა 10 სამეცნიერო კონფერენციაში.

## ბიბლიოგრაფია
* სამშენებლო ტექნიკური ექსპერტიზა : სახელმძღვ. სტუ-ს სამშენებლო სპეც. სტუდ. (ავტორი), თბ., ტექნ. უნ-ტი, 2009, გვ. 211 — ISBN: 9789941144523
* რღვევის მექანიკა : დამხმ. სახელმძღვ. (თანაავტორი), თბ., ტექნ. უნ-ტი, 2003, გვ. 100 — ISBN: 9992894423

## ჯილდოები
* ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია. წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 124-125

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 10 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბეიჩამის ციხე

**ბეიჩამის ციხე**, *ჰურის ციხე* — ციხე თურქეთში, ჰურდერეში, იურთლარის ხეობაში თანამედროვე სოფელ 
ბეიჩამში. ციხე აგებულია სოფლის ბოლოში. დაცული ნაშთების მიხედვით ჩანს, რომ დასავლეთის მხრიდან ციხე დაშენებული ყოფილა ბუნებრივ კლდეზე, ხოლო აღმოსავლეთით, სამხრეთით და ჩრდილოეთით თავის დროზე შემოსაზღვრული ყოფილა მაღალი გალავნის კედლებით. დღეისათვის ისინი საძირკვლების დონემდეა დანგრეული. აქა იქაა შემორჩენილი მცირე ნაშთები. მთავარი შესასვლელი როგორც ჩანს აღმოსავლეთის მხარეს ჰქონია. შიდა ტერიტორიაზე ანაკრეფი მასალების მიხედვით, ციხე ადრე შუასაუკუნეებით შეიძლება დათარიღდეს. ეს ნაგებობაც ადგილობრივი მოსახლეობის ჭანების მიერ უნდა იყოს აგებული. მისი ძირითადი დანიშნულება უნდა ყოფილიყო გუმუშჰანე-ბაიბურთის ცენტრალური გზისაკენ ხეობიდან მიმავალი, ისე აქეთ მომავალი გზის გაკონტროლება.

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 45-46 ISBN 978-9941-8-1990-2

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
ზაურ პაპუაშვილი

**ზაურ პაპუაშვილი** (დ. 1 თებერვალი, 1945, დედოფლისწყარო) — ქართველი ინჟინერი, მეცნიერი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1969 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით, ქ. თბილისის კ. ზავრიევის სახელობის სამშენებლო მექანიკისა და სეისმომედეგობის უნივერსიტეტის ასპირანტურა.

1969-1973 წლებში მუშაობდა სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ "თბილქალაქპროექტში", ინჟინერ-კონსტრუქტორად; 1874-1986 წლებში მუშაობდა თბილისის ზონალურ სამეცნიერო-კვლევით, ტიპური და ექსპერიმენტული პროექტირების უნივერსიტეტში ("თბილზნიეპი") უფროს მეცნიერ მუშაკად; 1986-1998 წლებში ამავე უნივერსიტეტის სამრეწველო და სამოქალაქო შენობების სეისმური ზემოქმედებისაგან დამცავი ახალი სისტემების სექტორის ხელმძღვანელად; 1980-1986 წლებში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში, შეთავსებით, სამშენებლო ფაკულტეტზე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას; კითხულობდა ლექციებს მშენებლობის ეკონომიკისა და მასალათა გამძლეობის პროგრამის შესაბამისად; 1998-2004 წლებში იყო შპს "საქბინპროექტი"-ს განყოფილების გამგე; 2004-2011 წლებში შპს "ივერკონტრაქტის" დირექტორი; 2011-2012 წლებში საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის სააგენტოში მუშაობდა ინჟინერ-კონსტრუქტორად; 2012 წლიდან ეწევა კერძო სამშენებლო საქმიანობას, სხვადასხვა კერძო სტატუსის მქონე საპროექტო ორგანიზაციებთან თანამშრომლობის სახით ინჟინერ-კონსტრუქტორად და ექსპერტად; მისი მონაწილეობით დამუშავებულია მრავალი მნიშვნელოვანი ობიექტის მშენებლობის პროექტი. მათ შორის: ქ. თბილისის საკონცერტო დარბაზის (კონსტრუქციული ნაწილი), საქართველოს თეატრის, კინოსა და ქორეოგრაფიის სახელმწიფო მუზეუმის შენობის აღდგენა-რეკონსტრუქციის; აგრეთვე შესრულებული აქვს მრავალი სამრეწველო, სამოქალაქო და საკულტო ნაგებობების პროექტის კონსტრუქციული ნაწილის ექსპერტიზა, მათ შორის ბაგრატის ტაძრის ქ. ქუთაისში; გამოქვეყნებული აქვს 34-მდე სამეცნიერო ნაშრომი; ავტორია 10 დაპატენტებული გამოგონების; მონაწილეობა აქვს მიღებული საკავშირო და საერთაშორისო კონფერენციებში, მათ შორის 1977 წელს ქ. ტოკიოში (იაპონია) გამართულ საერთაშორისო კონფერენციაში. დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია და მიენიჭა ტექნიკურ მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი.

## ლიტერატურა
*  საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2. თბ., 2021, გვ. 216-217

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კოდილის ციხე

**კოდილის ციხე** — ციხე თურქეთში გუმუშჰანეს დასავლეთით 23 კმ–ზე სოფ. დიბერდის ჩრდილო–დასავლეთით მდებარე დიდ კლდეზეა აგებული. ციხე საშენი მასალისა და მშენებლობის ხელოვნების  მიხედვით შუა საუკუნეებისაა. იგი საკმაოდ სტრატეგიულ ადგილასაა აშენებული და ალთინფინარ–შირან–თორულ–გუმუშჰანეს გზების დამცველია. შესაბამისად ერთდროულად აქ გამავალი გზების გასაკონტროლებლად და ამასთანავე თავდაცვითი მიზნებისთვისაა აგებული. ციხე ზღვის დონიდან დაახლოებით 1450 მ სიმაღლეზეა. აღმოსავლეთი და სამხრეთი კედლების სისქე 1,80–2 მ–ია. შესასვლელი სამხრეთ–დასავლეთით აქვს. იგი თაღოვანია. მისი სიმაღლე 3,40 მ, სიგანე — 2,10 მ. მშენებლობაში თავსართად თითო მეტრიანი ხის მასალაცაა გამოყენებული. ციხის საერთო სიგრძე აღმოსავლეთიდან დასავლეთით 40 მეტრია. შიდა ტერიტორიაზე დღემდე დაცულია სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობათა ნაშთები. შედარებით კარგად იკითხება ერთი სათავსოს და აღმოსავლეთით ორი კედლის ნანგრევები სამხრეთ–დასავლეთით 100 მეტრში, კლდეში ნაკვეთი 2,10 X1,90 და 1, 10 მ სიღრმის წყლის ცისტერნაა. ცისტერნის დასავლეთით კი — 7,40 მ სიგრძის კედლის 13 საფეხურია.

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 46 ISBN 978-9941-8-1990-2

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
ქოფუზ-კალე

**ქოფუზ-კალე** —  ციხე თურქეთში, თორულის სამხრეთ–დასავლეთით. იგი ცენტრიდან დაახლოებით 37 კილომეტრითაა დაცილებული. ციხე სოფელ ქოფუზის ჩრდილოეთით 1780 მ სიმაღლეზეა ზღვის დონიდან. გამოყენებული მასალის და საამშენებლო ხელოვნების მიხედვით იგი შუა საუკუნეების ნაგებობა ჩანს. ციხე 60 მ სიმაღლის კლდოვან ფერდობზეა დაშენებული. იგი თითქმის მთლიანადაა დანგრეული. მისი სამი კედელის საძირკვლის ფრაგმენტებიღაა აქა იქ შემორჩენილი. 

## ლიტერატურა
* ისტორიული ჭანეთის ცენტრალურ ნაწილში დაცული კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები (საფორტიფიკაციო ნაგებობები, ეკლესიები, საკომუნიკაციო და საყოფაცხოვრებო არქიტექტურის ნიმუშები), ბათ., 2019, გვ. 46 ISBN 978-9941-8-1990-2

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
პეტრე სუშკინი

**პეტრე პეტრეს ძე სუშკინი** (დ. , ტულა – გ. 17 სექტემბერი, 1928, კისლოვოდსკი) — რუსი ზოოლოგი, სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1923). მიხეილ მენზბირის მოსწავლე. 1889 წელს დაასრულა მოსკოვის უნივერსიტეტი. ხარკოვისა (1910-დან) და ტავრიკის (1919-დან) უნივერსიტეტების პროფესორი; 1921 წლიდან მუშაობდა სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოლოგიურ და ზოოლოგიურ მუზეუმებში; 1927 წლიდან იყო ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა განყოფილების აკადემიკოს-მდივანი. ძირითადი შრომები მიუძღვნა ორნითოლოგიას, ზოოგეოგრაფიას, შედარებით ანატომიასა და პალეონტოლოგიას. მრავალრიცხოვანი ექსპედიციების (ბაშკირეთში, ყაზახეთში, სამხრეთ ციმბირის მთებში და სხვ.) შედეგად მდიდარი მასალები შეაგროვა ფრინველთა სისტემატიკის, ბიოლოგიის, გეოგრაფიული გავრცელების შესახებ; მის ზოოგეოგრაფიულ განზოგადებებსა და, განსაკუთრებით, მინუსინსკის ქვაბულსა და ალთაიზე მიძღვნილ შრომებს დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ციმბირის ფაუნის ისტორიის გაგებაში. დეტალურად შეიმუშავა მტაცებელი ფრინველებისა და მთიულასებრთა ოჯახის სისტემატიკა. პალეონტოლოგიური შრომები ძირითადად მიუძღვნა ხმელეთის ხერხემლიანთა ისტორიას, მათი უძველესი წარმომადგენლების შესწავლას (სტეგოცეფალები და თერიოდონტები).

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი ზოოლოგები
კატეგორია:საბჭოთა ზოოლოგები
კატეგორია:სსრკ-ის მეცნიერებათა აკადემიის ნამდვილი წევრები
კატეგორია:სემიონოვის სახელობის ოქროს მედლით დაჯილდოებულები
ნანა სულხანიშვილი

**ნანა სულხანიშვილი** (დ. 20 სექტემბერი, 1934, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა კანდიდატი.

## ბიოგრაფია
1953 წლიდან სწავლობდა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინიო ინსტიტუტში. 1955 წლიდან სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა ფიზიკური გეოგრაფიის სპეციალობით 1960 წელს.

მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტში ლანდშაფტმცოდნეობის ლაბორატორიაში, 1963-1974 წლებში. ლაბორანტი. 1974-1975 წლებში — უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1975-1989 წლებში უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1989-1995 წლებში ლაბორატორიის გამგე. 1963 წელს დაიწყო კვლევა სამედიცინო გეოგრაფიის დარგში, რომლის ფორმირებაც ის იყო იწყებოდა. ამასთან იყო დაკავშირებული მისი ექსპედიციები ციმბირში (ქალაქი ირკუტსკის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სამედიცინო გეოგრაფიის განყოფილების თანამშრომლებთან ერთად) და საქართველოში. მისი გამოკვლევების დასკვნები შემდეგში მედიკოსების მიერ პრაქტიკით დადასტურდა. 1974 წლიდან მუშაობდა საქართველოში ავთვისებიანი სიმსივნის გავრცელების გეოგრაფიულ პრობლემებზე. ამ მიზნით 1978-1979 წლებში იგი მივლინებულ იქნა ქალაქ მოსკოვში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის ონკოლოგიის ცენტრის ეპიდემიოლოგიის განყოფილებაში და 1980-1985 წლებში სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის სამედიცინო გეოგრაფიის ლაბორატორიაში. გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, რომლებიც ძირითადად სამედიცინო-გეოგრაფიული ხასიათისაა. მათში უმთავრესი ყურადღება ეთმობა საქართველოს ბუნებრივი ფაქტორებისა და სახალხო მეურნეობის ცალკეული დარგების დადებით თუ უარყოფით გავლენას ადამიანის ჯანმრთელობაზე. კვლევის შედეგები ნაწილობრივ აისახა მის მიერ თანაავტორებთან ერთად ონკო-გეოგრაფიულ ატლასში. ყურადსაღებია აგრეთვე ჰემატოლოგიის, სამედიცინო პარაზიტოლოგიისა და ტროპიკულ დაავადებათა ინსტიტუტთან ერთად შედგენილი ატლასი და B თალასემიის გავრცელების რუკა, რომლებიც არ დაბეჭდილა. ამასთან, იგი აქტიურად მონაწილეობდა საკავშირო კონფერენციებსა და თათბირებში. 

საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ლანდშაფტების როლი ანკილოსტომიდოზების გავრცელებაში“, დაიცვა 1971 წელს.

## ბიბლიოგრაფია
* О взаимодействии анкилостомоза и некоторых естественных компонентов в Мегрелии, Труды географического общества Грузинской ССР, т. 11 Тбилиси, 1970, стр. 121-129
* Некоторые соображения о медико-географическом исследовании, Труды географического общества Грузинской ССР, т. 11, Тбилиси, 1970, стр. 186-191

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 237-238

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ბრიკენსი

**ბრიკენსი** (; , „*მაჩვის ბუნაგები*“) — სოფელი ირლანდიაში, მეიოს საგრაფოს სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, კონაქტის პროვინციაში. მდებარეობს ქალაქებს - ბალიჰონისსა და კლერმორისს შორის.

ბრიკენსში თამაშობს გელური ფეხბურთის გუნდი „ისტერნ-გელსი“, რომელიც 1984 წელს დაფუძნდა. გუნდის სათამაშო ფერებია ლურჯი და ყვითელი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მეიოს საგრაფო

## სქოლიო
კატეგორია:მეიოს საგრაფოს დასახლებული პუნქტები
ნიკოლა კოევი

**ნიკოლა კოევი** (ბულგ. Nikola Koev, სრული სახელი ნიკოლა კოევ ნიკალოვი, ასევე ცნობილია როგორც **მამინ კოლიუ;** 1880—1961) — ბულგარელი რევოლუციონერი, შიდა მაკედონურ-ოდრინული რევოლუციური ორგანიზაციის (IMORO) ერთ-ერთი ლიდერი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1880 წლის 20 მარტს ჰასკოვოში. მისი ბიძა (მამის უმცროსი ძმა) ტანე ნიკოლოვი, ასევე  რევოლუციონერი, ოსმალეთის მაკედონიისა და თრაკიის ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის აჯანყებულთა ძალების გამოჩენილი სამხედრო ლიდერი იყო.

საბაზისო განათლების მიღების შემდეგ, 1901 წლის იანვრიდან 1902 წლის ნოემბრამდე მსახურობდა მე-10 როდოპის ქვეით პოლკში. სამხედრო სამსახურის დასრულების შემდეგ  გაემგზავრა სოფიაში, სადაც შეუერთდა IMORO-ს  რომელიც აკომპლექტებდა ორგანიზებულ ჯგუფებს მაკედონიაში შეიარაღებული ბრძოლისთვის. 1903 წელს იგი შევიდა მაკედონიაში, როგორც  ივან ალიაბაკას მხარდამჭერი ვოევოდას წევრი. 
მარცხნივ|მინი|ტანი ნიკოლოვის ჯგუფი (ჩეტატა) ელიჯის  დაცვის დროს (ნიკოლა კოევი ზედა რიგშია ცენტრში თოფით მხარზე)
ილინდენის აჯანყების დროს კოსტა პოპოვთან ერთად მონაწილეობდა ქალაქ კრუშევოში ჟანდარმერიის ყაზარმის დაწვაში. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ ნიკოლა კოევი დაბრუნდა ბულგარეთში. 1904 წელს სოფიაში ივან ალიაბაკასთან ერთად ცეცხლი გაუხსნა თურქეთის კონსულის ეკიპაჟს. შედეგად, დაიჭრა კონსულის დაცვის წევრი. თურქეთის ხელისუფლებამ თავდამსხმელები შეიპყრო და გაასამართლა. ექვსი თვის შემდეგ, ამნისტიის გარეშე, ისინი ციხიდან გამოიყვანეს და ხელისუფლების თვალთახედვიდან გაქრობა ურჩიეს. ნიკოლა გაემგზავრა მაკედონიაში, სადაც მონაწილეობა მიიღო ახალგაზრდა თურქების რევოლუციაში. ამის შემდეგ, 1909 წლის აპრილში, ხრისტო ჩერნოპეევთან ერთად, მონაწილეობდა ახალგაზრდა თურქების კამპანიაში სტამბოლის წინააღმდეგ, რათა შეეჩერებინათ აბდულჰამიდ II-ის კონტრრევოლუციური გადატრიალება.

1912 წლიდან ნიკოლა კოევი იყო მედროშე და იბრძოდა ბიძის — ტანი ნიკოლოვის რაზმში. მონაწილეობდა ბალკანეთის ომებში, ელიჯეს დაცვის დროს გახდა დამოუკიდებელი ვოევოდა. 1912 წლის ზამთარში და 1913 წლის გაზაფხულზე მონაწილეობდა ბულგარეთის ეგზარქოსის მიერ როდოპის თემის გაქრისტიანების მისიაში. დასავლეთ თრაკიის განთავისუფლების შემდეგ, რომელიც ბულგარეთს გადაეცა 1913 წლის ბუქარესტის საზავო  ხელშეკრულებით , კოევი დაქორწინდა სოფელ კუშლანლიში გიუმიურჯინას მახლობლად (ახლანდელი კომიტინი, საბერძნეთი).

1914 წლიდან 1919 წლამდე ცხოვრობდა ქალაქებში ქსანტისა და კომიტინში, გარკვეული პერიოდის განმავლობაში იყო პოლიციელი. 1920-1924 წლებში, როდესაც პირველ მსოფლიო ომში ბულგარეთის დამარცხების შემდეგ ეს რეგიონი უკვე საბერძნეთის შემადგენლობაში შედიოდა, თანამშრომლობდა ბულგარეთის თრაკიის საზოგადოების კავშირთან  ჰასკოვოსა და დასავლეთ თრაკიაში.

1924 წელს ნიკოლა კოევი ჩამოსცილდა რევოლუციური საქმიანობას და 1945 წლამდე მუშაობდა ასენოვგრადში მეწისქვილედ ბიძასთან, ტანი ნიკოლოვთან ერთად. 1949 წლიდან გარდაცვალებამდე (1961 წლის 30 ივლისი) ცხოვრობდა ჰასკოვოში.

ნიკოლა კოევი მაკედონიისა და თრაკიის ბულგარელ მოსახლეობაში პოპულარობით სარგებლობდა. მის შესახებ არაერთი სიმღერა დაიწერა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1961
კატეგორია:ბალკანეთის ომის მონაწილეები
კატეგორია:ბულგარელი რევოლუციონერები
ირაკლი კაკულია

**ირაკლი კაკულია** (დ. 28 ნოემბერი, 1911, ფოთი — გ. 1992) — ქართველი ინჟინერი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1929 წელს დაამთავრა ფოთის ინდუსტრიული ტექნიკუმი. 1932 წელს ამიერკავკასიის ინდუსტრიული ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტი სამრეწველო და სამოქალაქო მშენებლობის სპეციალობით.

1929-1931 წლებში მუშაობდა თბილისის იარაღის შემკეთებელ ქარხანაში საამქროს უფროსის მოადგილედ. 1936-1938 წლებში ფოთის საქალაქო საბჭოს აღმასკომში კომუნალური მეურნეობის განყოფილების ინჟინრად, ფოთის ინდუსტრიულ ტექნიკუმში პედაგოგად. 1938 წლიდან მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „საქქარხმშენის“ სისტემაში. ხელმძღვანელობდა ზესტაფონის ფეროშენადნობთა ქარხნის და „ხიდმშენის“ მთავარი სამმართველოს ქარელის სამშენებლო სამმართველოებს. 1944-1945 წლებში მობილიზებული იყო თბილისის საავიაციო ქარხნის მშენებლობაზე უბნის უფროსად. II მსოფლიო ომის შემდგომ მუშაობდა საქართველოს შრომითი რეზერვების სამინისტროს სისტემაში. იყო სამშენებლო-სამონტაჟო კანტორის მთავარი ინჟინერი, უფროსი, სანტექნიკურ სამუშაოთა სამონტაჟო ტრესტის უფროსი. 1956 წლიდან ხელმძღვანელობდა საკავშირო დაქვემდებარების საპროექტო ინსტიტუტ „ჰიდროპროექტის“ თბილისის განყოფილებას, იყო სსრკ სახელმწიფო საპროექტო ინსტიტუტ „ორგენენერგომშენის“ თბილისის ფილიალის მთავარი სპეციალისტი და განყოფილების უფროსი. მუშაობდა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტის №23 კათედრაზე ლექტორად, 1973 წლიდან ამავე კათედრის დოცენტად. ხელმძღვანელობდა ფოთის ცენტრში 12 და 20-ბინიანი საცხოვრებელი სახლების, საზაფხულო კინოთეატრის, სასტუმრო „კოლხეთის“, ნავსადგურის თანამშრომელთა საცხოვრებელი სახლისა და საერთო საცხოვრებლის მშენებლობას. ვალე-ახალციხის მაღაროთა თბომეურნეობისა და წყალსადენ-კანალიზაციის სამონტაჟო სამუშაოებს. ავტორთა ჯგუფთან ერთად მონაწილეობდა „ლაჯანურჰესის“, „ხრამჰეს II“-ის, „სიონჰესის“, „ენგურჰესის“ წარმოებისა და ორგანიზაციის პროექტების დაგეგმარებაში, მისი ავტორობით, „ენგურჰესის“ მშენებლობაზე დაბა ჯვარზენში, საქართველოში პირველად, აშენდა საცხოვრებელი სახლები უცემენტო ბლოკების გამოყენებით. გამოცემული ჰქონდა 15-მდე სამეცნიერო ნაშრომი და სახელმძღვანელო უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტებისათვის. არის საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფოთის ფილიალისა და ფაზისის სახალხო აკადემიის დაარსების ერთ-ერთი ორგანიზატორთაგანი და საპატიო წევრი. მნიშვნელოვანი წვლილი აქვს შეტანილი ფოთის პერსპექტიული განვითარებისა და ნიკო ნიკოლაძის სახელობის ფონდის აღორძინების საქმეში.

## ჯილდოები
* საქართველოს დამსახურებული ინჟინერი 

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, თბ., 2017, გვ. 272-273

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 28 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ალფონსო-ლისტა

**ალფონსო-ლისტა** (ოფიციალურად **ალფონსო-ლისტის მუნიციპალიტეტი**; , წარსულში ცნობილი როგორც **პოტია**) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი იფუგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 34 061 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System 

## სქოლიო
კატეგორია:იფუგაოს მუნიციპალიტეტები
ბანაუე

**ბანაუე** (ოფიციალურად **ბანაუეს მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეოთხე კლასის მუნიციპალიტეტი იფუგაოს პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 20 652 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Philippine Census Information
*Local Governance Performance Management System

## სქოლიო
კატეგორია:იფუგაოს მუნიციპალიტეტები
უილიამ ლემი

**უილიამ ლემი** (; დ.15 მარტი, 1779გ. 24 ნოემბერი, 1848),  — ინგლისის პოლიტიკური პარტიის, ვიგების წევრი, გაერთიანებული სამეფოს შინაგან საქმეთა მინისტრი (1830–1834) და პრემიერ-მინისტრი (1834 და 1835–1841). პრემიერ-მინისტრად ორჯერ დანიშნეს. 1834 წელს მეფე უილიამ IV-მ გაათავისუფლა თანამდებობიდან, თუმცა ხუთი თვის შემდეგ ხელმეორედ დანიშნეს, ამჯერად 6 წლის ვადით. 

## სქოლიო
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1848
კატეგორია:დაბადებული 1779
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
გეჯეთის ნამოსახლარი

**გეჯეთის ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი სენაკის მუნიციპალიტეტის სოფელ გეჯეთში. განეკუთვნება ბრინჯაოს ხანას. 

ნამოსახლარი ბორცვის ჩრდილოეთი ნაწილი დროთა განმავლობაში განადგურდა მდინარის ეროზიის შედეგად. გადარჩენილ ფართობზე გამოიყო 0,5 მ. სიმძლავრის ორი კულტურული ფენა. აქ აღმოჩენილ კერამიკას ნოსირი III ფენის სინქრონულად მიიჩნევენ.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
ალან გაგლოევი

**ალან ედუარდის ძე გაგლოევი** (; ; დ. 6 თებერვალი, 1981) — ოსი პოლიტიკოსი, ოსური ე. წ. „კგბ“-ს ყოფილი მუშაკი, „სამხრეთ ოსეთის“ არჩეული „პრეზიდენტი“. მისი ინაუგურაცია 2022 წლის 24 მაისს შედგება. 2020 წლის თებერვლიდან არის პარტია „ნიხასის“ თავმჯდომარე.

## ბიოგრაფია
2002 წელს დაამთავრა სამხრეთ ოსეთის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. ამავე წელს დაიწყო მუშაობა „სამხრეთ ოსეთის ეკონომიკური განვითარების სამინისტროში“, როგორც მცირე და საშუალო ბიზნესის მხარდაჭერისა და ანტი-მონოპოლური პოლიტიკის დეპარტამენტის მთავარ სპეციალისტად. 2003 წელს კურსები გაიარა ქალაქ ვლადიკავკაზში რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის სასწავლო პროგრამის ფარგლებში.  2004 წელს შეუერთდა „სამხრეთ ოსეთის რესპუბლიკის სახელმწიფო უშიშროების კომიტეტს“ სადაც ოფიციალური ინფორმაციით 2022 წლამდე მუშაობდა.

გაგლოევი მონაწილეობას იღებდა „სამხრეთ ოსეთში“ ჩატარებულ ორ საპრეზიდენტო არჩევნებში (2017, 2022). 2017 წლის არჩევნებში მან 3 291 ხმა მიიღო და ბოლო, მესამე ადგილი დაიკავა (10,17%). 

2022 წლის არჩევნების პირველ ტურში მიიღო 36,9% და დაიკავა პირველი ადგილი. ე.წ. „საპრეზიდენტო არჩევნების“ მეორე ტურში 15 867 ხმითა და 54,2%-ით დაამარცხა მოქმედი ე.წ. „პრეზიდენტი“ ანატოლი ბიბილოვი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:დაბადებული 2 თებერვალი
კატეგორია:ცხინვალში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოში დაბადებული ოსები
კატეგორია:ოსი სეპარატისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლევან კვიცარიძე

**ლევან კვიცარიძე** (დ. 26 აპრილი, 1952, ქუთაისი) — ქართველი არქიტექტორი, პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
1979 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურული ფაკულტეტი, არქიტექტურის სპეციალობით. მეორადი ფაკულტეტი, ჟურნალისტიკის სპეციალობით 1978 წელს.

1980-1986 წლებში მუშაობდა ტექნიკური ესთეტიკის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის საქართველოს ფილიალში უფროს მხატვარ-კონსტრუქტორად. 1987-1992 წლებში მუშაობდა სამშენებლო-სარემონტო ტრესტ „ინტურისტსპეცრემმშენის“ ექსპერიმენტული სამხატვრო სახელოსნოს არქიტექტორად. 1987-1987 წლებში შეთავსებით მუშაობდა საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სპეცსამმართველო „საქსოფლგაფორმება“ №1-ის არქიტექტურულ სამხატვრო-საპროექტო საამქროს უფროსად. 1992-1994 წლებში მუშაობდა სამშენებლო, საპროექტო-სამხატვრო ფირმა „მხატვარის“ არქიტექტორად. 1994-2000 წლებში იყო შპს „გენა“-ს მხატვარი. 2000-2001 წლებში „შპს დელტა პროექტი 2000“-ის არქიტექტორი. 2001-2008 წლებში მუშაობდა შპს „აბალონი“-ს მთავარ არქიტექტორად. 2008 წლიდან შპს „არქიტექი“-ს არქიტექტორია. სხვადასხვა წლებში, შეთავსებით მუშაობდა ქალაქ თბილისის სამხატვრო და ქანდაკების კომბინატებში, ასევე საქართველოს პროფკავშირების სამხატვრო-საპროექტო ორგანიზაციაში არქიტექტორად, ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიაში. მისი უშუალო მონაწილეობით დამუშავებულ და განხორციელებულ იქნა მრავალი სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო და საზოგადოებრივი დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტების რეკონსტრუქციისა და მხატვრული გაფორმების პროექტები. მათ შორის: საქართველოს მეღვინეობის ინსტიტუტის, შამპანურ-ღვინოების ქარხნის, „ალექსანდრეს“ (ამჟამად „9 აპრილის“) სახელობის ბაღის, კრწანისის სამთავრობო რეზიდენციის (ქალაქ თბილისში), ზამთრის ბაღის (ქალაქ ქობულეთში), რესტორან „ქალაქურის“ (ქალაქ თბილისში), თბილისის ვაგონშემკეთებელი ქარხნის მუზეუმის და ტერიტორიის, დასასვენებელ სახლ „პროგრესის“ (ქალაქ სოჭში), დასასვენებელი სახლისა და საორღანო დარბაზის (ქალაქ ტოლიატში), წინანდლის ღვინის ქარხნის, სასტუმრო „უზბეკისტანის“ (ქალაქ ტაშკენტში), საერთაშორისო „ოლიმპიადა-1980“-ს და სხვა. ასევე ინდივიდუალური საცხოვრებელი სახლების პროექტები წყნეთში, კოჯორში, წავკისში, ინგუშეთისა და ჩეჩნეთის რესპუბლიკაში. მონაწილეობა აქვს მიღებული სამხატვრო გამოფენებში და სხვადასხვა კონკურსებში. საკონკურსო ნამუშევრებისთვის მიღებული აქვს საქართველოს კომკავშირის ცენტრალური კომიტეტის „საპატიო სიგელი“, ასევე ქალაქ სმოლენსკის ატომური ელექტროსადგურის მხატვრული გაფორმებისთვის „საპატიო სიგელი“, საქართველოს უმაღლესი სასწავლებლების გამოფენა-კონკურსში პირველი ხარისხის დიპლომი. კონკურსში „ვეფხისტყაოსნის დასურათება“ საპატიო დიპლომი საკონკურსო ნამუშევრისათვის და პრემია „ლოკომოტივის“ საფეხბურთო სტადიონის პროექტირებისათვის (ქალაქ თბილისში).

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 152-153

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1952
კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
ბარლიგი

**ბარლიგი** (ოფიციალურად **ბარლიგის მუნიციპალიტეტი**; ) ― მეხუთე კლასის მუნიციპალიტეტი მთის პროვინციის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 796 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 11 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:მთის პროვინციის მუნიციპალიტეტები
გიორგი რევიშვილი

**გიორგი რევიშვილი** (დ. 22 მაისი, 1935, სამტრედია) — ქართველი ინჟინერი.

## ბიოგრაფია
1959 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი და მიენიჭა ინჟინერ-მშენებლის კვალიფიკაცია.

1959 წელს მუშაობა დაიწყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს გულირიფშის რაიონის საკოლმეურნეობათაშორისო მშენებლობის საბჭოში მშენებელ ოსტატად; 1964-1967 წლებში მუშაობდა სამშენებლო ტრესტ „საქკვებმრეწვმშენი“-ს სამშენებლო სამმართველოს ინჟინრად სამტრედიის განყოფილების სამოქალაქო ნაგებობათა დისტანციის უფროსად; 1978 წელს არჩეულ იქნა სამტრედიის საქალაქო საბჭოს აღმასკომის თავმჯდომარედ; 1979 წელს გადაყვანილ იქნა საქართველოს სასოფლო მშენებლობის სამინისტროს №25 მოძრავ-მექანიზებული კოლონიის უფროსად, სადაც მუშაობდა 1990 წლამდე; მისი უშუალო მონაწილეობითა და ხელმძღვანელობით განხორციელებულ იქნა მრავალი სამრეწველო, სასოფლო-სამეურნეო, კულტურულ-საგანმანათლებლო და ინფრასტრუქტურული დანიშნულების მნიშვნელოვანი ობიექტების მშენებლობა, მათ შორის: მწვანე ჩაის გადამამუშავებელი ფაბრიკების ქ. ხონში და ლანჩხუთის რაიონის სოფელ ლესაში, საცხოვრებელი სახლების სამტრედიის რკინიგზის განყოფილების მუშა-მოსამსახურეებისათვის, ხე-ტყის გადამამუშავებელი კომბინატის დიდი ჯიხაიშის ტექნიკუმისა და ქ. სამტრედიის მაცხოვრებლებისათვის, აშენებულ იქნა სკოლები ქ. სამტრედიაში სოფელ მელაურში, სოფელ ეწერში და სოფელ გომნატეხებში, ასევე ამიერკავკასიის რკინიგზის სოხუმისა და ბათუმის მიმართულებებზე-სამგზავრო ბაქნები, ვანის ღვინის ქარხანისა და სოფელ ლესას ჩაის ფაბრიკის გამწმენდი ნაგებობები, კულტურის სახლები სოფელ განთიადსა და სოფელ მიასნიკოვში; მრავალწლიანი შრომითი საქმიანობისა და დამსახურებისათვის მიღებული აქვს სახელმწიფო და საუწყებო ჯილდოები და საპატიო სიგელები.

## ლიტერატურა
* საქართველოს არქიტექტორთა და მშენებელთა ენციკლოპედია, წიგნი 2, თბ., 2021, გვ. 224-225

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 22 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:სამტრედიაში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
იან სარვი

**იან  სარვი** (ესტ. Jaan Sarv, დ. 21 დეკემბერი, 1877, სარუ  — გ. 23 აგვისტო, 1954, ტარტუ) —ესტონელი მათემატიკოსი და პედაგოგი. დიდი ხნის განმავლობაში მუშაობდა ტარტუს უნივერსიტეტში. საფუძველი ჩაუყარა მათემატიკურ განათლებას ესტონურ ენაზე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ფერმერის ოჯახში. სწავლობდა სარუსა და მინისტეს სოფლის სკოლებში, შემდეგ აულიინას (ალუქსნე) სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის სკოლაში. 1893 წელს  შევიდა ჰუგო ტრეფნერის გიმნაზიაში, მაგრამ მომდევნო წელს ფინანსური სირთულეების გამო იძულებული გახდა გიმნაზიიდან გამოსულიყო. მოზარდი დამოუკიდებლად აგრძელებდა მეცადინეობას  და 1899 წელს სკოლის დამამთავრებელ კლასში დაბრუნდა. ჩააბარა გამოსაშვები გამოცდები იურიევკის გიმნაზიაში და იმავე წელს ჩაირიცხა იურიევსკის (დერპტის) საიმპერატორო უნივერსიტეტის (ამჟამად ტარტუს უნივერსიტეტი) ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. 

როდესაც 1905 წლის რევოლუციური მოვლენების დროს უნივერსიტეტი დაიხურა, იან სარვმა ვალგაში ესტონეთის საკრედიტო საბჭოში დაიწყო მუშაობა, სადაც ხელმძღვანელობდა ვალგის დემოკრატიულ საბჭოს, მაგრამ მალე იძულებული გახდა გაქცეულიყო ვალგადან. გაემგზავრა პარიზში და სორბონაში განაგრძო მათემატიკის შესწავლა. 

1906 წელს ცოტა ხნით ჩავიდა რეველში. იქ წერდა სტატიებს ადგილობრივი გაზეთებისთვის. 1907 წელს  დაბრუნდა იურიევსკში, კვლავ ჩაირიცხა უნივერსიტეტში და დაამთავრა მოკლე დროში. 1917 წლამდე ასწავლიდა პილცამააში რამდენიმე ადგილას.

1918 წლის დეკემბერში მისი მეგობარი პიტერ პილდი დაინიშნა ესტონეთის ეროვნული უნივერსიტეტის დირექტორად, რომელიც შეიქმნა ტარტუში იურიევსკის უნივერსიტეტის ბაზაზე. პილდმა იან სარვი მიიწვია უნივერსიტეტში სამუშაოდ. როდესაც ბოლშევიკებმა აიღეს ტარტუ 1918 წლის 21 დეკემბერს, პილდი გაიქცა ტალინში და თავის ადგილას  იან სარვი დატოვა.

ამ დროს შემუშავდა უნივერსიტეტის წესდება და იანვრის ბიუჯეტი. ბოლშევიკების უკან დახევის შემდეგ სარვმა სთხოვა გაეთავისუფლებინათ უნივერსიტეტის ხელმძღვანელობიდან და გაეგზავნათ ლონდონის ბიბლიოთეკებში თვითგანვითარებისთვის.

1919 წელს, ლონდონიდან დაბრუნების შემდეგ, დაინიშნა მათემატიკისა და ფიზიკის კათედრის გამგედ და ექსტრაორდინალურ პროფესორად, ხოლო 1928 წელს — სრულ პროფესორად.

სადოქტორო დისერტაცია „გეომეტრიის საფუძვლები“ ​​დაიცვა 1931 წელს. 1935 წელს ​​ტარტუს უნივერსიტეტის შრომებში გამოაქვეყნა კვლევა „არითმეტიკის საფუძვლები“. იან სარვი ძირითადად ასწავლიდა გეომეტრიას.

იან სარვი მონაწილეობდა მათემატიკის სწავლების ესტონეთის კომისიის მუშაობაში. მან დიდი წვლილი შეიტანა ესტონურ ენაზე მათემატიკური ტერმინოლოგიის შექმნაში.

მეორე მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ იგი გახდა ტარტუს სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეომეტრიის კათედრის გამგე (1951). 1954 წელს პენსიაზე გავიდა და იმავე წელს გარდაიცვალა. 

იან სარვი დაკრძალეს ტარტუში, რაადის სასაფლაოზე.

## ბიბლიოგრაფია 
* Уравнение прямой в пространстве. / Я. Х. Сарв. — Тарту : Науч. лит-ра, 1948 (тип. «Ханс Хейдеманн»). — 27 с.; 24 см. — (Ученые записки Тартусского государственного университета. Математические науки; 5)

## ლიტერატურა 
* Jāns Sarvs *Eesti biograafiline andmebaas* *ISIK* (ესტ.) 
* «Eesti koolimatemaatika ajalugu» I—IV, Олаф Принц, Тарту, 1992—1994 წწ.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 21 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1954
კატეგორია:ესტონელი მათემატიკოსები