იანუსის ტაძარი (ჰოლიტორიუმის ფორუმი)

**იანუსის ტაძარი** () ჰოლიტორიუმის ფორუმზე — რომაული ტაძარი, რომელიც მიძღვნილი იყო ღმერთ იანუსისადმი, მდებარეობდა კაპიტოლიუმის ბორცვსა და ტიბრის მდინარეს შორის, ფლამინიუსის ცირკის მახლობლად, სამხრეთ კამპუს მარციუსში. ტაძარი აშენდა პირველი პუნიკური ომის დროს, რომაული ფორუმის იანუსის ტაძრის შემდეგ.

## ისტორია 
ტაძარი აშენდა გაიუს დუილიუსის მიერ ძვ. წ. III საუკუნეში, რომის გამარჯვების შემდეგ მილეში, ძვ. წ. 260 წელს.  ის, სავარაუდოდ, აშენდა უფრო ადრეული საკურთხევლის ადგილზე. თქმულების თანახმად, სენატს აკრძალული ჰქონდა ტაძარში შეხვედრების გამართვა, რადგან მათი გადაწყვეტილება ფაბიების ვეის ალყაში გაგზავნის შესახებ მიღებული იყო იანუსის ტაძარში, თუმცა ზოგიერთი მეცნიერი ამას არადამაჯერებლად მიიჩნევს.  ტაძარში ყოველწლიური დღესასწაულები იმართებოდა პორტუნისა (17 აგვისტო), Pais, *Fasti Triumphales Capitolini*, Vol. II, pp. 474478.  ტაძრის დაარსების დღეს.

ადრეულ იმპერიულ პერიოდში ავგუსტუსმა დაიწყო ტაძრის აღდგენა, რომელიც დაასრულა მისმა მემკვიდრემ, ტიბერიუსმა ძვ. წ. 17 წლის 18 ოქტომბერს.   სავარაუდოდ, სკოპასის *ორთავიანი ჰერმესი* (Έρμης Δικέφαλος, *Hermēs Diképhalos; Hermes Dicephalus*). ამის შემდეგ, მისი ყოველწლიური დღესასწაული იმართებოდა ოქტომბერში. 

## მდებარეობა 
მინი|ჰოლიტორიუმის ფორუმის რუკა ლანციანის ნაშრომიდან, სევერუსის *"Severan Forma Urbis Romae"*-ის მიხედვით, *ბოსტნეულის ბაზრის* ტაძრების იდენტიფიცირება (ჩრდილოეთით სამხრეთით), იმედის, ღვთისმოსაობის და იუნო სოსპიტას ტაძრები.
ცნობილია, რომ ტაძარი მდებარეობდა რომაული ბოსტნეულის ბაზრის (ჰოლიტორიუმის ფორუმი) მახლობლად ან მარცელუსის თეატრის (*iuxta theatrum Marcelli*) გვერდით და კარმენტალის კარის გარეთ (*extra portam Carmentalem*).

ცნობილია, რომ გვიან რესპუბლიკაში ჰოლიტორიუმის ფორუმის დასავლეთ მხარეს, სან-ნიკოლა-კარცერის ეკლესიის ტერიტორიაზე, იყო სამი ერთმანეთთან მიმდებარე ტაძარი. ძვ. წ. III საუკუნის სევერანის Forma Urbis Romae  და ლანციანის XX საუკუნის განხილვები ამ ტაძრებს (ჩრდილოეთიდან სამხრეთისკენ) უწოდებს იმედის, ღვთისმოსაობისა და იუნო სოსპიტას ტაძრებს. სხვა წყაროები ჩრდილოეთ ტაძარს იანუსის ტაძარს, ცენტრალურს-იმედის ტაძარს და სამხრეთს-იუნო სოსპიტას ტაძარს უწოდებს.  იტალიის მთავრობა ამჟამად მიიჩნევს, რომ ჩრდილოეთ ტაძარი იანუსის ტაძარი იყო, ცენტრალური-იუნო სოსპიტასი და სამხრეთი-იმედის ტაძარი, თუმცა ეს უცნობია. 

## აღწერა 
მინი|ტაძრის ნარჩენები, ნიკოლას ეკლესიის სარდაფში
სამი ძველი ტაძრის ჩრდილოეთის ნანგრევები მდებარეობს სან-ნიკოლას ფასადის მარჯვნივ. მთავარი ნაშთები წარმოადგენს ტუფის შვიდ სვეტს, რომელიც ტიპიური მასალაა გვიანი რესპუბლიკისა და ადრეული იმპერიის ძეგლებისთვის, ჩაშენებული ეკლესიის მარჯვენა მხარეში და კიდევ ორი თავისუფალი სვეტი მარცელუსის თეატრის მახლობლად. ეს ტაძარი დაახლოებით 26 მეტრი სიგრძისა და 15 მეტრი სიგანის იყო განადგურებამდე. მას ჰქონდა იონური ექსასტილი პრონაოსი და ფასადის მიღმა ჰქონდა ექვსი სვეტიანი ერთი რიგი, გრძელ მხარეს-ცხრა. მას არ ჰქონდა უკანა კოლონადა (*posticum*), რადგან სვეტების პერისტაზი ამ მხარეს არ მოიცავდა. ტაძარი მთლიანად დაფარული იყო პეპერინოთი, ისევე როგორც ადრიანეს ტაძარი, და დაყრდნობილი იყო კონკრეტული საძირკვლის ზედაპირზე, რომელიც დაფარული იყო ტრავერტინით. სვეტები და კაპიტელები ასევე მარმარილოსგან იყო დამზადებული, რაც განსხვავდება მახლობლად მდებარე ფორტუნას ტაძრისგან, რომელსაც ჰქონდა სტუკის საფარი.
## ლიტერატურა
* "Templi Repubblicani di San Nicola in Carcere", Official site (იტალიურად), Rome: Capitoline Superintendancy, 2017.
* Delbrück, Richard (1903), Die Drei Tempel am Forum Holitorium in Rom (in German), Rome: Kaiserlich Deutschen Archaeologischen Institut.
* Platner, Samuel Ball (1929), "Aedes Jani", A Topographical Dictionary of Ancient Rome, London: Oxford University Press, pp. 277–278.
## სქოლიო
კატეგორია:რომის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:იტალიის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ევროპის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძველი რომის არქიტექტურა
კატეგორია:იტალიის არქიტექტურა
კატეგორია:ევროპული არქიტექტურა
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნე
კატეგორია:არქიტექტურა საუკუნის მიხედვით