დენის ვილნევი

მინი|დენის ვილნევი
**დენის ვილნევი** — (დ. 3 ოქტომბერი, 1967) კანადელი კინორეჟისორი და სცენარისტი. ვილნევის მიღებული აქვს შვიდი კანადური კინო-ჯილდო (Canadian Screen Awards), ასევე ოთხი ოსკარის, ხუთი BAFTA-ს და ორი ოქროს გლობუსის ნომინაცია. ვილნევის ფილმებმა მსოფლიო მასშტაბით 1.8 მილიარდ დოლარზე მეტი შემოსავალი მოიტანა.
დენისმა კარიერა კვებეკის კინოში დაიწყო და ოთხი ფრანგულენოვანი დრამა გადაიღო: „ოცდამეთორმეტე აგვისტო დედამიწაზე“(1998); „ქარიშხალი“ (2000); „პოლიტექნიკი“ (2009), 1989 წლის პოლიტექნიკის მასიური გენოციდის დრამატიზაცია; და „ხანძარი“ (2010). უკანასკნელმა ფილმმა დენის საერთაშორისო აღიარება მოუტანა, ისევე როგორც ოსკარის ნომინაცია საუკეთესო საერთაშორისო სრულმეტრაჟიანი ფილმისთვის. შემდგომში დენის ვილნევიმ ინგლისურენოვან ფილმებზე გადაინაცვლა და გადაიღო თრილერები: „ტყვეები“ (2013),  „მტერი“ (2013) და „სიკარიო“ (2015). თითოეული ფილმი კრიტიკოსების მიერ იქნა აღიარებული.

შემდეგ ვილნევმა დამატებითი აღიარება მოიპოვა სამეცნიერო ფანტასტიკის ფილმების გადაღებით. დენის ვილნევის ნამუშევარმა „ჩამოსვლამ“ (2016) მოუტანა ოსკარის ნომინაცია საუკეთესო რეჟისორისთვის. დიდ წარმატებას მოჰყვა „სამართებელზე მორბენალი 2049“ (2017), რომელიც მიუხედავად კრიტიკოსების კარგი შეფასებისა, ფინანსურად ვერ დადო იგივე შედეგი.  შემდეგი პროექტები იყო „დიუნი“ (2021) და „დიუნი: მეორე ნაწილი“ (2024), ფრენკ ჰერბერტის ამავე სახელწოდების რომანის ორნაწილიანი ადაპტაცია, რომლებმაც ჯამში 1.15 მილიარდი დოლარი შემოიტანა გლობალურად. ორივე ფილმი კრიტიკული და კომერციული წარმატება იყო, რამაც დენისს ოსკარის ორი ნომინაცია მოუტანა, ორივე საუკეთესო ფილმისთვის.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
ვილნევი დაიბადა 1967 წლის 3 ოქტომბერს, სოფელ ჟანტიიში, ბეკანკურში, კვებეკი. დენის ვილნევის მშობლები იყვნენ ნიკოლ დემერსი, დიასახლისი, და ჟან ვილნევი, ნოტარიუსი ოთხი და-ძმიდან დენისი ყველაზე უფროსია. დენის ვილნევის უმცროსი ძმა, მარტინი, ასევე კინორეჟისორი გახდა.
დენისი ადრეული ასაკიდან გატაცებული იყო ფილმებით.
ვილნევი სწავლობდა სემინარ სენ-ჟოზეფ დე ტრუა-რივიერში და მოგვიანებით შეისწავლა მეცნიერება სეჟეპ დე ტრუა-რივიერში. ვილნევიმ კინო შეისწავლა კვებეკის მონრეალის უნივერსიტეტში.  კინორეჟისორად ჩამოყალიბების შემდეგ, 2024 წლის 6 ივნისს, დენის ვილნევიმ მონრეალის კონკორდიის უნივერსიტეტისგან საპატიო დოქტორის წოდება მიიღო სახვითი ხელოვნების დარგში. 

## კარიერა
### 1991–2012: კანადური ფილმები
ვილნევმა კარიერა მოკლემეტრაჟიანი ფილმების გადაღებით დაიწყო და 1991 წელს მოიგო რადიო-კანადის ახალგაზრდული კინო-კონკურსი, La Course Europe-Asie.  „ოცდამეთორმეტე აგვისტო დედამიწაზე“ (1998), იყო ვილნევის სრულმეტრაჟიანი სარეჟისორო დებიუტი, პრემიერა შედგა 1998 წლის კანის კინოფესტივალზე „განსაკუთრებული ხედვის“  სექციაში. ალექსის მარტინმა მოიგო პრი ჯუტრა საუკეთესო მსახიობი მამაკაცისთვის. ფილმი შეირჩა კანადის წარმომადგენლად ოსკარის 71-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმისთვის, მაგრამ არ მოხდა ნომინირება.

მისმა მეორე ფილმმა, სახელად „ქარიშხალი“ (2000), მეტი ყურადღება მიიპყრო და ნაჩვენები იყო ფესტივალებზე მთელ მსოფლიოში, საბოლოოდ მოიგო რვა ჯუტრას ჯილდო და ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალის ჯილდო საუკეთესო კანადური ფილმისთვის.

ვილნევის მეოთხე ფილმმა, „ხანძარი“ (2010), კრიტიკული მოწონება დაიმსახურა, როდესაც პრემიერა შედგა ვენეციის და ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალებზე 2010 წელს. „ხანძარი“ შემდგომში შეირჩა კანადის წარმომადგენლად ოსკარის 83-ე დაჯილდოებაზე საუკეთესო უცხოენოვანი ფილმის კატეგორიაში  და საბოლოოდ ნომინირებულიც იქნა, თუმცა არ გაიმარჯვა. ფილმმა მოიგო რვა ჯილდო Genie-ს 31-ე დაჯილდოებაზე, მათ შორის საუკეთესო კინოსურათი, საუკეთესო რეჟისურა, საუკეთესო მსახიობი ქალი (ლუბნა აზაბალი), საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი, ოპერატორული ნამუშევარი, მონტაჟი, საერთო ხმა და ხმის მონტაჟი. „ხანძარი“ ნიუ იორკ თაომსმა იმ წლის 10 საუკეთესო ფილმს შორის დაასახელა. 2011 წლის იანვარში დენის ვილნევი Variety-მ ათ საუკეთესო საყურებელ რეჟისორთაგან ერთ-ერთად შეარჩია. 2011 წელს, ვილნევიმ მოიგო National Arts Centre-ის ჯილდო. 

### 2013–2016: ჰოლივუდზე გადასვლა
ვილნევიმ „ხანძარის“ შემდეგ გადაიღო კრიმინალური თრილერი  „ტყვეები“ (2013), რომელშიც მთავარ როლებს ასრულებდნენ ჰიუ ჯეკმანი და ჯეიკ ჯილენჰოლი. ფილმი ნაჩვენები იყო ფესტივალებზე მთელ მსოფლიოში, მოიგო რამდენიმე ჯილდო და ნომინირებული იყო ოსკარზე საუკეთესო ოპერატორული ნამუშევრისთვის 2014 წელს.  „ხანძარისა“ და „ტყვეების“ შემდეგ, ვილნევიმ მოიგო საუკეთესო რეჟისორის ჯილდო თავისი მეექვსე ფილმისთვის, ფსიქოლოგიური თრილერისთვის „მტერი“ (2014), Canadian Screen Awards-ის მე-2 დაჯილდოებაზე. 2015 წელს ტორონტოს კინოკრიტიკოსთა ასოციაციამ ფილმს 100,000 დოლარიანი ფულადი პრიზი გადასცა წლის საუკეთესო კანადური ფილმისთვის.

მოგვიანებით, იმავე წელს, ვილნევმა გადაიღო კრიმინალური თრილერი „სიკარიო“, სცენარი ტეილორ შერიდანის იყო.  ფილმში მთავარ როლებს ასრულებდნენ ემილი ბლანტი, ბენისიო დელ ტორო, დენიელ კალუია და ჯოშ ბროლინი. ფილმი ეჯიბრებოდა ოქროს პალმის რტოსთვის 2015 წლის კანის კინოფესტივალზე, თუმცა არ გაუმარჯვია.  ის ნაჩვენები იყო ტორონტოს საერთაშორისო კინოფესტივალზე 2015 წელს და მსოფლიო მასშტაბით თითქმის 80 მილიონი დოლარის შემოსავალი მოიტანა.

შემდგომში ვილნევმა გადაიღო თავისი მერვე ფილმი, „ჩამოსვლა“ (2016), რომელიც დაფუძნებულია ტედ ჩიანგის მოთხრობაზე „ჩემი ცხოვრების ისტორია“, ადაპტირებული სცენარით ერიკ ჰაისერერისგან,  რომელშიც ემი ადამსი და ჯერემი რენერი თამაშობდნენ.  ძირითადი გადაღებები დაიწყო 2015 წლის 7 ივნისს მონრეალში, ხოლო ფილმი გამოვიდა 2016 წელს.  „ჩამოსვლამ“  მსოფლიო მასშტაბით 203 მილიონი დოლარი გამოიმუშავა და კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა, განსაკუთრებით ადამსის შესრულების, ვილნევის რეჟისურის და ფილმის მიერ არამიწიერ ინტელექტთან კომუნიკაციის შესწავლის გამო. „ჩამოსვლა“ მრავალი კრიტიკოსის წლის საუკეთესო ფილმების სიაში მოხვდა და ამერიკის კინოინსტიტუტმა წლის ათ ფილმს შორის შეარჩია.  ფილმმა მიიღო რვა ნომინაცია ოსკარის 89-ე დაჯილდოებაზე, მათ შორის საუკეთესო ფილმი, საუკეთესო რეჟისორი და საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი, საბოლოოდ კი მოიგო ერთი ჯილდო საუკეთესო ხმის მონტაჟისთვის. ასევე დაჯილდოვდა რეი ბრედბერის ჯილდოთი განსაკუთრებული დრამატული პრეზენტაციისთვის და ჰიუგოს ჯილდოთი საუკეთესო დრამატული პრეზენტაციისთვის 2017 წელს.

### 2017–დღემდე: სამეცნიერო ფანტასტიკის ფილმები
2015 წლის თებერვალში გამოცხადდა, რომ ვილნევი გადაიღებდა „სამართებელზე მორბენალი 2049“ რიდლი სკოტის „სამართებელზე მორბენალი 2049“ (1982) გაგრძელებას. სკოტი ფილმის აღმასრულებელი პროდიუსერი იყო Warner Bros.-ის სახელით. ფილმი გამოვიდა 2017 წლის 6 ოქტომბერს, კრიტიკოსების მოწონებით, მაგრამ სალაროებში არასაკმარისად წარმატებული იყო. დევიდ ერლიხმა დაწერა: „21-ე საუკუნის ცოტა რეჟისორი დაწინაურებულა ისეთი ძალით, როგორიც „სამართებელზე მორბენალი 2049“-ის რეჟისორი დენის ვილნევი, რომლის თითქოსდა შეუჩერებელი კარიერა მხარდაჭერილია კრიტიკული პატივისცემისა და კომერციული წარმატების სტაბილური ბალანსით. სინამდვილეში, მხოლოდ კრისტოფერ ნოლანი მახსენდება, და მათ შორის მსგავსებების უგულებელყოფა რთულია.

2016 წლის დეკემბერში გამოცხადდა, რომ ვილნევი გადაიღებდა „დიუნს“, 1965 წლის რომანის ახალ ადაპტაციას Legendary Pictures-ისთვის. სცენარზე მუშაობდნენ ვილნევი, ერიკ როტი და ჯონ სპეიტსი.  ფილმში მთავარ როლებს ასრულებდნენ ტიმოთი შალამე, რებეკა ფერგიუსონი, ოსკარ აიზეკი, სტელან სკარშგორდი, ჯეისონ მომოა და ზენდეია. ფილმი გამოუშვა Warner Bros. Pictures-მა 2021 წლის 22 ოქტომბერს და კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა.  გაგრძელება, „დიუნი: მეორე ნაწილი“, პირველი ფილმის წარმატების შემდეგ დაანონსდა და გამოვიდა 2024 წლის მარტში ფართო კრიტიკული მოწონებით. „დიუნი: მეორე ნაწილი“ დღემდე ვილნევის ყველაზე შემოსავლიანი ფილმი გახდა და 2024 წლის მეშვიდე ყველაზე შემოსავლიანი ფილმია.

ვილნევი ორივე ფილმის პროდიუსერი იყო. პროდიუსერმა მერი პარენტმა თქვა: „...რამდენადაც დიდი და ეპიკურია ეს ფილმი, ბევრჯერ თითქმის დამოუკიდებელი ფილმის გადასაღებ მოედანს ჰგავდა“ და რომ „...ვილნევი ძალიან, ძალიან ჭკვიანია იმაში, თუ სად დახარჯოს ფული“. დენისი ამჟამად მუშაობს დიუნის მესამე და ფინალურ ნაწილზე, რომელიც დაფუძნებულია 1969 წლის რომანზე. „დიუნი: მესამე ნაწილი“ წარმოება 2025 წლის ივლისში დაიწყო.
ის Prix Iris Tribute Award-ის ლაურეატი გახდა კვებეკის კინო-ჯილდოების 26-ე ცერემონიაზე.

## მომავალი პროექტები
ვილნევი ასევე აპირებს გადაიღოს ისტორიული დრამა კლეოპატრაზე Sony Pictures-ისთვის (სტეისი შიფის ბიოგრაფიის მიხედვით) და არტურ ჩარლზ კლარკის სამეცნიერო ფანტასტიკის რომანის „შეხვედრა რამასთან“ ადაპტაცია Alcon Entertainment-ისთვის. მან ასევე დაადასტურა, რომ საიდუმლო პროექტი მზადდება, რომელზეც თქვა: „...ამჟამად ვერ ვისაუბრებ, მაგრამ ის საკმაოდ სწრაფად უნდა იხილოს დღის შუქმა. ასე რომ, კარგი იდეა იქნებოდა რაღაცის გაკეთება პროექტებს შორის, სანამ დიუნის მესიასა და კლეოპატრას შევეჭიდები. ყველა ეს პროექტი ჯერ კიდევ იწერება, ასე რომ ვნახავთ, საით წავლენ, მაგრამ მე ამაზე კონტროლი არ მაქვს.
2024 წლის აპრილში გავრცელდა ინფორმაცია, რომ ვილნევი მოლაპარაკებებს აწარმოებდა, რომ შესაძლოა კვლავ გაერთიანებულიყო Legendary Pictures-თან და გადაეღო ენი იაკობსენის არამხატვრული წიგნის „ბირთვული ომი: სცენარი“ კინოადაპტაცია.

Amazon MGM Studios-მა 2025 წლის ივნისში გამოაცხადა, რომ კომპანიამ ვილნევი შეარჩია ჯეიმს ბონდის 26-ე ფილმის გადასაღებად, რომლის გამოსვლა 2028 წელს არის მოსალოდნელი.  ვილნევმა გაავრცელა განცხადება: „მამაჩემთან ერთად ვიზრდებოდი ჯეიმს ბონდის ფილმების ყურებით, შონ კონერის „დოქტორ ნოდან“ მოყოლებული. მე ბონდის თავგამოდებული ფანი ვარ. ჩემთვის ის წმინდა ტერიტორიაა. ვაპირებ პატივი ვცე ტრადიციას და გზა გავუხსნა მრავალ ახალ მისიას, რომელიც წინ გველის. Villeneuve had previously been offered to direct *No Time to Die* (2021), but declined in favor of directing *Dune*. ვილნევს მანამდე შესთავაზეს „არ არის დრო სიკვდილისთვის“ (2021) გადაღება, მაგრამ მან უარი თქვა „დიუნი“-ის სასარგებლოდ.

## გავლენები და სტილი
„პოლიტექნიკი“-იდან მოყოლებული, ვილნევი ცნობილი გახდა ვიზუალური სტილით, რომელიც დაფუძნებულია ხანგრძლივ კადრებზე, ზუსტ მისენსცენაზე, სტაბილურ კამერაზე, უსიტყვო სიჩუმის პერიოდებზე მღელვარე ატმოსფეროს ხაზგასასმელად, და ზედაპირულ ფოკუსზე, მაღალი კონტრასტულობის მქონე ოპერატორულ ნამუშევარზე. ვილნევის ფილმების მთავარ თემას წარმოადგენენ პერსონაჟები, რომლებიც ებრძვიან საკუთარ იდენტობას იზოლაციის სამყაროებში, როგორც ეს არის „სიკარიო“-ში (ქეით მეისერი), „მტერი“-ში (ადამ ბელი), „ჩამოსვლა“-ში (ლუიზა ბენქსი), „სამართებელზე მორბენალი 2049“-ში (ოფიცერი ქეი) და „დიუნი“-ის ფილმებში.
ვილნევი თავის მთავარ კინემატოგრაფიულ გავლენად ასახელებს სტივენ სპილბერგს, სტენლი კუბრიკს, ალფრედ ჰიჩკოკს, ძმებ კოენებს, პოლ ტომას ანდერსონს, რიდლი სკოტს, სემ მენდესს, ჟან-ლიუკ გოდარს, ფრანსუა ტრიუფოს, ინგმარ ბერგმანს, იორგოს ლანთიმოსს და კრისტოფერ ნოლანს.

## პირადი ცხოვრება
ვილნევი დაქორწინებულია ტანია ლაპუანტზე, ჟურნალისტსა და კინორეჟისორზე. ტანიას წინა ურთიერთობიდან ჰყავს სამი შვილი. ვილნევი და ლაპუანტი ერთად მუშაობენ კინოპროექტებზე, როგორც რეჟისორ-პროდიუსერი პარტნიორები. ლაპუანტი ამბობს: „მე დენისის ტვინის გაგრძელება ვარ.“
დენისის ქალიშვილი სალომე ვილნევი ასევე კინორეჟისორია, რომლის სადებიუტო მოკლემეტრაჟიანი ფილმის III-ის პრემიერა შედგა 2022 წლის ვენეციის კინოფესტივალზე. მანამდე ვილნევს ურთიერთობა ჰქონდა მაჩა გრენონთან.
ვილნევი კვებეკისა და კანადის ხელოვნების აქტიური მხარდამჭერია, ის ახალისებს ახალგაზრდა კინორეჟისორებს ქვეყანაში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:სცენარისტები
კატეგორია:კინორეჟისორები
კატეგორია:კანადაში დაბადებული