ალესანდრო ვიტორია

**ალესანდრო ვიტორია** (, დ. 1524, ტრენტო — გ. 27 მაისი, 1608, ვენეცია) — იტალიელი მოქანდაკე და მედალირების ხელოვანი, ვენეციური სკოლის მანიერიზმის ეპოქის წარმომადგენელი. მას მიიჩნევენ XVI საუკუნის იტალიის ერთ-ერთ წამყვან მოქანდაკედ, და მისი მთავარი კონკურენტი იყო ჯამბოლონია.

## ცხოვრება და შემოქმედება
ალესანდრო ვიტორია დი ვიჟილიო დელა ვოლპა დაიბადა ტრენტოში, იტალიის ჩრდილოეთში, მკერავის ოჯახში. 1543 წლის 25 ივლისს გადავიდა ვენეციაში, სადაც სწავლობდა ხატვასა და მოქანდაკებას არქიტექტორისა და მოქანდაკის, იაკოპო სანსოვინოს სახელოსნოში. ვიტორიასა და სანსოვინოს შემოქმედებითი ურთიერთობები ხანმოკლე და დაძაბული იყო. ერთ-ერთ კამათს მოჰყვა ალესანდრო ვიტორიას ვენეციიდან წასვლა და შემდეგ მუშაობა ვიჩენცაში, სადაც ის იყო მოქანდაკე და ინტერიერის დეკორატორი, თანამშრომლობდა ვერონეზესთან ვილა ბარბაროს გაფორმებაზე მაზერეში (აშენებულია ანდრეა პალადიოს მიერ). ეს პერიოდი იყო 1560-1562 წლები. გარდა ამისა, ვიტორია მონაწილეობდა პალადიოს სხვა შენობების —  არნალდისა და ტიენეს ვილების (1547) მორთვაში ვიჩენცასთან ახლოს. სანამ სანსოვინო გარდაიცვლებოდა, ვიტორია და სანსოვინო ერთად მუშაობდნენ დიდ პროექტებზე, ხოლო სანსოვინოს გარდაცვალების შემდეგ ალესანდრომ დაასრულა ოსტატის მიერ დაუმთავრებელი ნამუშევრები.

ალესანდრო ვიტორია იყო ტიციანის თანამედროვე, რომლის გავლენაც შესამჩნევია მის ნამუშევრებში. ის დიდი ოსტატი იყო ტერაკოტაში მოქანდაკეობის ტექნიკაში და მუშაობდა ბრინჯაოსა და მარმარილოზეც. როგორც მისი თაობის ყველა იტალიელ მოქანდაკეს, ვიტორიას ხელოვნება დაეფუძნა გენიალური მიკელანჯელოსა და ფლორენციული მანიერისტი ბარტოლომეო ამანატის შემოქმედების გავლენას. ვიტორია თანამშრომლობდა არქიტექტორებთან — სანმიკელთან და პალადიოსთან, ასევე მხატვრებთან — ტიციანთან, ტინტორეტოსა და ვერონეზესთან. ყველაზე მეტად ცნობილი გახდა პორტრეტული ბიუსტებითა და მთელ ფიგურებად შესრულებული ქანდაკებებით, რომლებიც შექმნა ვენეტოსა და ვენეციის სხვადასხვა სასახლეებისთვის, მათ შორის დოჟების სასახლისთვის. გარდა ამისა, ვიტორიას ეკუთვნის ბრინჯაოს სტატუეტები, სანთებელები და რელიეფური მედალიონები.

1563 წლიდან ვიტორია იყო ვენეციაში, სან-მარკოს დიდი სკოლის („Scuola Grande di San Marco“) და ფლორენციის აკადემიის („Accademia del Disegno“) წევრი, რომელიც 1577 წელს დააარსა ჯორჯო ვაზარიმ.

ვიტორია გარდაიცვალა ვენეციაში 1608 წლის 27 მაისს. მისი საფლავი, რომელსაც ამშვენებს ავტოპორტრეტის ბიუსტი (რომელიც წინასწარ, 1602-1605 წლებში იყო შექმნილი), მდებარეობს წმინდა საკარიას ეკლესიაში. მისი მოსწავლეები იყვნენ კამილო მარიანი და ანდრეა დი ალესანდრო.

მისი შემოქმედების მნიშვნელოვან ისტორიულ წყაროებს წარმოადგენს მხატვრის დღიური და 1576 წლის 29 ივლისის სინდიკატი.

1999 წელს ტრენტოში გაიმართა ალესანდრო ვიტორიის შემოქმედების რეტროსპექტიული გამოფენა, იტალიური მანიერიზმის ხელოვნების კონტექსტში, სახელწოდებით „საოცარი მანერა“ (La Bellissima Maniera).

## გალერეა

Alessandro vittoria, medaglia di antonio bossi.JPG|ანტონიო ბოსი. მედალი
Scala d'Oro Doge's Palace 02032015 04.jpg|რელიეფური დეკორი „ოქროს კიბის“ (Scala d’Oro) თაღზე. დოჟების სასახლე, ვენეცია. დეტალი.
Escultura a l'Escala d'Or del Palau Ducal de Venècia.JPG|კეთილშობილების ალეგორია, „ოქროს კიბე“, დოჟების სასახლე, ვენეცია.
Alessandro vittoria, telamoni 01.jpg|ტელამონი. ვენეციური სეტეჩენტოს მუზეუმი. კა-რეცონიკო, ვენეცია.
Alessandro vittoria, san sebastiano 01.jpg|წმინდა სებასტიანე. სან-სალვადორის ეკლესია, ვენეცია.
Saint Sebastian MET DP217263.jpg|წმინდა სებასტიანე. 1566 წელი. ბრინჯაო. დეტალი. მეტროპოლიტენის მუზეუმი, ნიუ-იორკი.
Alessandro vittoria, evangelisti, 1580 ca. giovanni.jpg|ევანგელისტი იოანე. დაახლ. 1580 წ. ტერაკოტა. ჩიკაგოს ხელოვნების ინსტიტუტი.
Interior of Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Monumento di Luigi Michel.jpg|ლუიჯი მიკელეს საფლავის ქვა. სანტი ჯოვანი-ე-პაოლოს ეკლესია, ვენეცია.
Chapel of the Crucifix Santi Giovanni e Paolo (Venice) - Tomb of Edward Windsor.jpg|ედუარდ ვინდზორის საფლავის ქვა. სანტი ჯოვანი-ე-პაოლოს ეკლესია, ვენეცია.
Door Knocker with Neptune and Sea Horses, by Alessandro Vittoria, c. 1550-1580, bronze - Fogg Art Museum - DSC02328.JPG|კარის ნაწილი ნეპტუნისა და ჰიპოკამპების გამოსახულებით. 1550-1580. ბრინჯაო. ფოგის სახელოვნებო მუზეუმი, კემბრიჯი, აშშ.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:მოქანდაკეები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:მოქანდაკეები საუკუნის მიხედვით
კატეგორია:იტალიელი მოქანდაკეები