open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
აღმოსავლეთი დავაო

**აღმოსავლეთი დავაო** (; , ოფიციალურად **აღმოსავლეთ დავაოს პროვინცია**) ― ფილიპინების პროვინცია. მდებარეობს დავაოს რეგიონში, მინდანაოზე. პროვინციის დედაქალაქია მატი. დასავლეთით დავაო-დე-ორო ესაზღვრება, ჩრდილოეთით ― სამხრეთი აგუსანი და სამხრეთი სურიგაო. პროვინციის ძირძველი მოსახლეები მანდაიები და კალაგანები არიან. 

აღმოსავლეთი დავაო ფილიპინების ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე პროვინციაა. ფილიპინების ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე წერტილი პუსანი კარაგაში მდებარეობს. პროვინციის აღმოსავლეთით ფილიპინის ზღვა მდებარეობს. პროვინცია მოიცავს უსახელო ნახევარკუნძულს, რომელიც დავაოს ყურის დასავლეთით მდებარეობს.

აღმოსავლეთი დავაო ქვეყნის მასშტაბით ქოქოსისა და კოპრის მთავარი მწარმოებელია, რის გამოც ზოგჯერ *ფილიპინების ქოქოსის დედაქალაქადაც* მოიხსენიებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
*Davao Oriental wants Hamiguitan declared as world heritage site
*Philippine Standard Geographic Code
*News from Davao Oriental
*Davao Oriental Eco Industrial Park 

## სქოლიო
კატეგორია:აღმოსავლეთი დავაო
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციები
კატეგორია:დავაოს რეგიონის პროვინციები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:1967 წელს დაარსებულები ფილიპინებში
აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაცია

**აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაცია** ( , AFFA) — ორგანიზაცია, რომელიც აკონტროლებს და მართავს ფეხბურთს აზერბაიჯანში. შტაბ-ბინა ბაქოშია. ორგანიზაციის პრეზიდენტი როვნაგ აბდულაევია.

## ისტორია 
აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაცია ჩამოყალიბდა 1992 წლის 26 მარტს, მას შემდეგ რაც აზერბაიჯანმა სსრკ-სგან დამოუკიდებლობა მოიპოვა. 2009 წლის 23 თებერვალს, AFFA-მ, უეფას ვიცე-პრეზიდენტთან, შენეს ერზიკთან ერთად, გახსნა აზერბაიჯანის ფეხბურთის აკადემია.

2010 წელს ასოციაციამ მიიღო ახალი ლოგო.

2011 წლიდან AFFA-ს მოხალისეობის პროგრამა ხორციელდება. 1100-ზე მეტი მოხალისე მონაწილეობდა 14 დივიზიონში FIFA U-17 ქალთა მსოფლიო ჩემპიონატის 2012 წლის განმავლობაში. 2012 წლის 22 სექტემბერს ბაქოში, ტოფიგ ბაჰრამოვის რესპუბლიკურ სტადიონზე გაიმართა ფიფას 17-წლამდელთა მსოფლიო ჩემპიონატის გახსნის ცერემონიალი.

ორგანიზაციას გააჩნია რეგიონალური ოფისები. ეწევა ეროვნული ჩემპიონატის, ქვეყნის თასის, სუპერთასის, ეროვნული გუნდების თამაშების ორგანიზებას, ზოგადად მთელი ფეხბურთის მხარდაჭერის, განვითარებისა და პოპულარიზაციის საქმეს. AFFA ასევე ეხება სამსაჯო სისტემას. აზერბაიჯანის არბიტრთა დეპარტამენტის თავმჯდომარეა ხაგანი მამედოვი.

აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაცია არის ფიფას და უეფას წევრი. AFFA გახდა უეფას წევრი უეფას 22-ე კონგრესზე ვენაში 1994 წლის მაისში, ხოლო ფიფას წევრი ფიფას 49-ე კონგრესზე ჩიკაგოში 1994 წლის ივნისში. 2002 წლის აპრილში პრემიერ ლიგის კლუბების ჩემპიონატის შეჩერება და AFFA-სთან დაძაბულობა, რომელმაც პიკს მიაღწია, დასრულდა FIFA-სა და UEFA-ს 2-წლიანი სანქციით.

## სქოლიო 
კატეგორია:საფეხბურთო ორგანიზაციები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ფეხბურთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
მასუდ ფანაჰი

**მასუდ ფანაჰი** ( დ. 10 იანვარი, 1943, ზენჯანი) — აზერბაიჯანელი და გერმანელი ანიმაციური რეჟისორი, კინომხატვარი, ანიმატორი და სცენარისტი.

## ბიოგრაფია 
მასუდ ფანაჰი დაიბადა 1943 წლის 10 იანვარს ირანის ქალაქ ზენჯანში ცნობილი აზერბაიჯანელი მწერლის აბას ფანაჰი მაკულუს ოჯახში. წლების შემდგომ ოჯახი ბაქოში გადმოდის საცხოვრებლად, სადაც მასუდმა 1966 წელს დაამთავრა აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლა, ხოლო 1972 წელს დაამთავრა კინემატოგრაფიის საკავშირო სახელმწიფო ინსტიტუტის და სარეჟისორო კურსები ანიმაციის საკავშირო სახელმწიფო კინემატოგრაფიის ინსტიტუტში.

1973-1979 წლებში მუშაობდა ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდიაში „აზერბაიჯანფილმი“ ანიმაციური ფილმების რეჟისორად და მხატვრად. ამ წლებში მან ანიმაციის რამდენიმე კურსი ჩაატარა და მოამზადა ათობით ანიმაციის სპეციალისტი.

1979 წლიდან ცხოვრობს გერმანიაში. მან მონაწილეობა მიიღო 60-ზე მეტი ანიმაციური ფილმის გადაღებაში ბერლინის ცენტრალურ ტელევიზიაში და სხვადასხვა ანიმაციურ სტუდიაში.

ფანაჰის ერთ-ერთი უკანასკნელი ნამუშევარია ანიმაციური ფილმი „დუმილის დარღვევა“ („Zerstörter Friede“), რომელიც 2012 წელს გადაიღეს ბერლინში აზერბაიჯანული დიასპორის მხარდაჭერით. ფილმი მოგვითხრობს ხოჯალის ხოცვა-ჟლეტის შესახებ.

2020 წელს, გერმანიაში, ბერლინში გამოიცა მასუდ ფანაჰის ავტობიოგრაფიული წიგნი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Отмечен 80-летний юбилей режиссера анимационных фильмов Масуда Панахи
* Масуд Панахи: с чего начинается родина
* Məsud Pənahi

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 10 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:აზერბაიჯანელი რეჟისორები
არაზბარი (მუღამი)

**„არაზბარი“** ( ) ერთ-ერთი რიტმული აზერბაიჯანული მუღამია, რომელიც ზარბი-მუღამის მიმდინარეობას ეკუთვნის. პოეტური ტექსტი შედგება ხალხური სიმღერებისგან. არაზბარი, ისევე როგორც აშუღური მელოდიები, აშუღ ოსტატების შემოქმედებითი მემკვიდრეობის ნაწილია. მომავალში ისინი გამოიყენეს აზერბაიჯანული ხალხური მუსიკის სხვა ელემენტებთან ერთად კლასიკური ევროპული ტრადიციის მუსიკალურ კომპოზიციებში. კერძოდ, კომპოზიტორმა უზეირ ჰაჯიბეკოვმა შექმნა არაზბარის სიმფონიური ვერსია და გამოიყენა იგი პირველ აზერბაიჯანულ ოპერაში „ლეილი და მეჯნუნი“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* არაზბარი - ნოტები
* **Arazbarı**
* **ПРЕДИСЛОВИЕ**

კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკა
კატეგორია:აზერბაიჯანული მუსიკალური ჟანრები
აზერბაიჯანის ფეხბურთის აკადემია

**აზერბაიჯანის ფეხბურთის აკადემია** () — პირველი საფეხბურთო აკადემია აზერბაიჯანში. აშენებულია UEFA-ს და აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაციის ფინანსური მხარდაჭერით, ქვეყანაში ბავშვთა ფეხბურთის განვითარების მიზნით. აკადემიის ოფიციალური გახსნის ცერემონია გაიმართა 2009 წლის 23 თებერვალს.

აკადემიის გახსნის ცერემონიას ესწრებოდნენ ფიფას აღმასრულებელი კომიტეტის წევრი, უეფას ვიცე პრეზიდენტი შენეს ერზიკი, ფიფას ტექნიკური დირექტორი ჟან მიშელ ბენეზეტი, აზერბაიჯანის ფეხბურთის ფედერაციათა ასოციაციის (AFFA) პრეზიდენტი როვნაგ აბდულაევი, აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის მინისტრის მოადგილე ისმაილ ისმაილოვი. აზერბაიჯანის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ვიცე-პრეზიდენტი ჩინგიზ ჰუსეინზადე, AFFA-ს აღმასრულებელი კომიტეტის წევრები, ფეხბურთის ვეტერანები და სხვა ოფიციალური პირები.

აკადემიის სტრუქტურა მოიცავს: 12 საძინებელ ოთახს, თანამედროვე ტექნოლოგიებით აღჭურვილ საკონფერენციო დარბაზს, კომპიუტერით აღჭურვილ კომპიუტერულ ოთახებს, მაღალსიჩქარიან ინტერნეტს, ექიმის კაბინეტს, მასაჟის ოთახს, ფიტნეს ცენტრს, აუზს, საუნას. ფიტნეს ცენტრი აღჭურვილია უახლესი ტრენაჟორებით აკადემიის სტუდენტებისა და აზერბაიჯანის სხვადასხვა ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების წევრების ფიზიკური მომზადებისთვის.

2009 წლის 15 მაისს, აზერბაიჯანისა და გერმანიის ფეხბურთის ვეტერანთა გუნდებს შორის ამხანაგური მატჩის ფარგლებში, ფეხბურთის აკადემიას გერმანელი ფეხბურთის ვეტერანები ესტუმრნენ. ახალგაზრდა აზერბაიჯანელ ფეხბურთელებთან შეხვედრისას სტუმრებმა ისაუბრეს მსოფლიო ფეხბურთის ისტორიაზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Futbol Akademiyası
* Futbol Akademiyası açıldı

კატეგორია:აზერბაიჯანის ფეხბურთი
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
მირზა ალი მოჯუზი

**მირზა ალი მოჯუზი** (; დ. 29 მარტი, 1873, შებუსტარი — გ. 25 სექტემბერი, 1934, შაჰრუდი) — XIX–XX საუკუნის დასაწყისის აზერბაიჯანელი პოეტი.

მირზა ალი მოჯუზი დაიბადა 1873 წლის 29 მარტს ქალაქ შებუსტარში, ვაჭრის ოჯახში. სწავლობდა სასულიერო სასწავლებელში. 1889 წელს გადავიდა თურქეთში, სადაც გამოაქვეყნა თავისი პირველი ლექსები. სამშობლოში 1905 წელს დაბრუნდა. აზერბაიჯანელი მწერლის მირზა ალექპერ საბირის გავლენით მოჯუზი წერდა სატირულ ლექსებს. მისი შემოქმედების მთავარი თემა იყო ხალხის უფლებების ნაკლებობა, მისი ბრძოლა მჩაგვრელებთან, დამონებული ქალის პოზიცია. მოჯუზის ნაწარმოებები მხოლოდ მისი სიკვდილის შემდეგ გამოიცა.

გარდაიცვალა ტუბერკულოზით 1934 წლის 25 სექტემბერს შაჰრუდში, ირანში.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1873
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1934
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ანზორ ურდია

**ანზორ ურდია** (დ. 12 მარტი, 1939, უმანი, უკრაინა — გ. 29 სექტემბერი, 2011, თბილისი) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი. არაერთ სპეკტაკლსა და ფილმში მიუღია მონაწილეობა, სადაც სხვადასხვა დასამახსოვრებელი როლები შეასრულა, მათ შორის *ბარდღუნია* (დათა თუთაშხია) და *ხარაბაძე* (თეთრი ბაირაღები).

## ბიოგრაფია
ურდია დაიბადა უკრაინის ქალაქ უმანში, 1939 წელს, სადაც მამამისი, ვარლამ ურდია მეორე მსოფლიო ომის დროს მოიერიშის პილოტი იყო. ურდია და მისი ოჯახი საქართველოში 1945 წლის 30 ოქტომბერს უკრაინაში მამის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდნენ. იგი სწავლობდა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტზე, რომლის დასრულების შემდეგაც გახდა წარმატებული თეატრის მსახიობი. ურდიამ დიდოსტატური ნიჭით განასახიერა ეპიზოდური  პერსონაჟები ცნობილ ქართულ ფილმებში: „ყვარყვარე“, „კუკარაჩა“ და „პირველი მერცხალი“. ცნობილ საბჭოთა მრავალსერიან ფილმში, რომელიც ჭაბუა ამირეჯიბის ნაწარმოების, „დათა თუთაშხია“ მიხედვით დაიდგა, ურდიამ განასახიერა სიუჟეტური გმირი ბარდღუნია (მთვრალი უსახლკარო მაწანწალა). მან კრიტიკოსების მოწონება დაიმსახურა ნოდარ დუმბაძის „თეთრი ბაირაღების“ 1990 წლის კინოადაპტაციაში ხარაბაძის როლისთვის. 1980 წელს კინო-თეატრის სამსახიობო კარიერის მწვერვალზე მყოფი ურდია დაინიშნა კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატული თეატრის ადმინისტრაციის უფროსად, სადაც ათ წელზე მეტი მუშაობდა. ურდია დაქორწინებული იყო ქართველ მათემატიკოს ნანა გიგინეიშვილზე, რომელთანაც ჰყავდა ორი შვილი, ვარლამ ურდია (დაიბადა 1965 წელს) და მარიამ ურდია (დაიბადა 1982 წელს). 1997 წელს ურდიამ სტალინის როლი შეასრულა ავსტრიულ ისტორიულ დოკუმენტურ ფილმში. ხანგრძლივი ავადმყოფობის შემდეგ, ანზორ ურდია 2011 წლის 29 სექტემბერს თბილისში გარდაიცვალა და დაკრძალულია ვაკის სასაფლაოზე.

## ფილმოგრაფია 
* „პირველი მერცხალი“ — საქართველოს სსრ, 1975
* „დათა თუთაშხია“ — საქართველოს სსრ, 1977
* „ყვარყვარე“ — საქართველოს სსრ, 1978
* „კუკარაჩა“ — საქართველოს სსრ, 1982
* „თოვლის ბაბუა“ — საქართველოს სსრ, 1986
* „ტურანდოტი“ — რუსეთის სფსრ, 1989
* „თეთრი ბაირაღები“ — საქართველოს სსრ, 1990
* „ომი ყველასთვის ომის — სტალინის შვილი“ — საქართველოს სსრ, 1990
* „მე, პელეს ნათლია“ — საქართველო, 1991
* „დაცემული ანგელოზი“ — საქართველო, 1991
* „ნტიმოზი იბერიიდან“ — საქართველო, 2001
* „სიყვარული და კარტოფილი“ — საქართველო, 2003
* „სკამი“ — საქართველო, 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* Анзор Урдия 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ვაკის სასაფლაოზე დაკრძალულები
ფილიპინების ყურეების სია

ფილიპინები არქიპელაგია, რომელიც 7 100-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთა საერთო ფართო 300 000 კმ²-ს აღემატება. ათასობით კუნძულის გამო ფილიპინების სანაპირო ხაზი ძლიერაა დანაწევრებული. სანაპირო ხაზის სიგრძე 334 539 კმ-ის ტოლია. ფილიპინებს აღმოსავლეთიდან წყნარი ოკეანე ესაზღვრება, ჩრდილოეთითა და დასავლეთით სამხრეთ ჩინეთის ზღვა, ხოლო სამხრეთიდან ― სულავესის ზღვა.

 ლუსონში]]
კუნძულების უხეში სანაპირო ხაზი უამრავ ყურესა და უბეს მოიცავს:

## სია
* შენიშვნა: *გეოგრაფიული კოორდინატების* დალაგება განედების მიხედვით.

## იხილეთ აგრეთვე
*ფილიპინების გეოგრაფია

*
ფილიპინები
ირაკლი პაპაშვილი

**ირაკლი პაპაშვილი** (დ. 14 მაისი, 1950, თბილისი) — ქართველი გეოგრაფი და მეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1974 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტი ოკეანოლოგიის სპეციალობით.

მუშაობა დაიწყო ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის უნივერსიტეტის ზღვის ნაპირების დინამიკისა და მორფოლოგიის ლაბორატორიაში ინჟინრის თანამდებობაზე; 1976-1981 წლებში მუშაობდა ნაპირგამაგრების რესპუბლიკურ სამმართველოში, ჯერ ქ. ბათუმის სტაციონარის ჯგუფის ხელმძღვანელად, შემდეგ კი, ამავე სტაციონარის უფროსად; 1981 წელს მუშაობა დაიწყო ახლად შექმნილ გაერთიანება „საქნაპირდაცვის“ აჭარის სანაპირო რეჟიმული კვლევების სტაციოანრის ხელმძღვანელის თანამდებობაზე; 1985 წლიდან — ლითოდინამიკის ლაბორატორიის გამგის მოადგილის თნამდებობაზე, 1990 წლიდან — ლაბორატორიის გამგედ; 1998-2001 წლებში. იყო კოლხეთის სანაპირო რეჟიმული კვლევების სტაციონარის გამგე; 2001-2002 წლებში. შპს „მეგაფლოტის“ საზღვაო განყოფილების უფროსი, 2002 წლიდან ასოციაცია „ჰიდროსფეროს“ თავმჯდომარის მოადგილე. იკვლევს ზღვის სანაპიროს და წყალქვეშა ფერდის მოძრავი ნატანის დინამიკას (ლითოდინამიკა). გამოქვეყნებული აქვს სამეცნიერო ნაშრომები, მონაწილეობდა სამეცნიერო კონფერენციებში. ოკეანოლოგი.

## ლიტერატურა
* ქართველი მოგზაურები, გეოგრაფები, ბუნების მკვლევარნი: ენციკლოპედიური ცნობარი, თბ., 2003, გვ. 219

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:ქართველი გეოგრაფები
კატეგორია:ქართველი მეცნიერებები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
მეჰდი ჰუსეინი

**მეჰდი ჰუსეინი** (; 1909-1965) — აზერბაიჯანელი საბჭოთა მწერალი, კრიტიკოსი, დრამატურგი, პუბლიცისტი. ასსრ სახალხო მწერალი (1964). მესამე ხარისხის სტალინის პრემიის ლაურეატი (1950).

## ბიოგრაფია 
მეჰდი ჰუსეინი დაიბადა 1909 წლის 17 აპრილს სოფელ იკინჯი შიხლში (ამჟამად აზერბაიჯანის ყაზახის რაიონი) მასწავლებლის ოჯახში. აქ შვიდი წლის განმავლობაში დადიოდა სოფლის სკოლაში. 1920 წელს სასწავლებლად შევიდა ყაზახის სამასწავლებლო სემინარიაში. 1921 წელს შეუერთდა კომკავშირს. 1930 წელს მწერალმა დაამთავრა აზერბაიჯანის უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი, ხოლო 1936-1938 წლებში სწავლობდა მოსკოვის კინემატოგრაფიის აკადემიაში.

ტექნიკუმში სწავლის წლებში მეჰდი ჰუსეინმა დაწერა თავისი პირველი მოთხრობა ცხვრებზე, რომელიც გამოქვეყნდა 1926 წელს ჟურნალში „აღმოსავლეთის ქალი“. ამ დროიდან იწყება მწერლის შემოქმედებითი გზა.

დიდი სამამულო ომის დროს დაწერა მოთხრობა „ზარი“, მოთხრობების წიგნი „ჩემი სამშობლო“. რომანი „აფშერონი“ (1947) მოგვითხრობს აზერბაიჯანელი ნავთობის მუშაკების გმირულ მოღვაწეობაზე.

ისტორიული რომანი „დილა“ (1949-1952) ეძღვნება ბაქოს მუშათა რევოლუციურ ბრძოლას 1907-1908 წლებში. 1966 წელს რომანი „მიწისქვეშა წყლები მიედინება ოკეანეში“ მისი გარდაცვალების შემდგომ გამოქვეყნდა.

მეჰდი ჰუსეინი ასევე ცნობილია, როგორც კრიტიკოსი და პუბლიცისტი. წერდა ლიტერატურულ კრიტიკულ სტატიებს სოციალისტური რეალიზმის საკითხებზე, წარსულის ლიტერატურული მემკვიდრეობის განვითარებაზე, კლასიკური რუსული ლიტერატურის შესწავლაზე და რუსი საბჭოთა მწერლების შემოქმედებაზე.

გარდაიცვალა 1965 წლის 10 მარტს. დაკრძალეს საპატიო დაკრძალვის ხეივანზე, ბაქოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Определение "Гусейн Мехти" в Большой Советской Энциклопедии
* **Mehdi Hüseyn- (1909-1965) - yazıçı**

კატეგორია:აზერბაიჯანელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
მამუკა გოლეთიანი

**მამუკა გოლეთიანი** (დ. 12 აგვისტო, 1955, ცაგერი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1981 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1981–1982 წლებში იყო თბილისის №1 საავადმყოფოს III ქირურგიული განყოფილების ინტერნი. 1982-1986 წლებში ცაგერის რაიონული საავადმყოფოს ექიმი–ქირურგი.1986–1989 წლებში უკრაინის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის ორდინატორი, დაუსწრებელი სწავლების ასპირანტი. 1989–1992 წლებში თბილისის №8 კლინიკური საავადმყოფოს ქირურგი. 1992 წლიდან არის ქალაქის №1 კლინიკური საავადმყოფოს ზოგადი ქირურგიის კლინიკის ქირურგ–ასისტენტი. ავტორია 24 სამეცნიერო ნაშრომის. 

1990 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ღვიძლგარეშე სანაღვლე გზების მასტენოზირებული და მაობლიტირებელი დაავადებების ქირურგიული მკურნალობა ხანშიშესულთა და მოხუცთა ასაკში.“

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 77

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 12 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1955
კატეგორია:ქართველი ქირურგები
ლევან გოგორიშვილი

**ლევან გოგორიშვილი** (დ. 18 მაისი, 1925, თბილისი) — ქართველი ექიმი, მეცნიერი.

1948 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის სამკურნალო ფაკულტეტი.

1948–1953 წლებში იყო ქობულეთის სამალარიო სადგურის გამგე. 1954–1972 წლებში რაიონის ჯანდაცვის განყოფილების გამგე. რესპუბლიკური კლინიკური ინფექციური საავადმყოფოს ორდინატორი, განყოფილების გამგე, საავადმყოფოს მთავარი ექიმი. 1977–1982 წლებში თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტის ინფექციური კათედრის ასისტენტი. 1982–1997 წლებში თბილისის ინფექციური საავადმყოფოს განყოფილების გამგე. 1997 წლიდან ამავე საავადმყოფოს უფროსი ორდინატორია. ავტორია 28 სამეცნიერო ნაშრომისა, რომლებიც ეხება ინფექციურ დაავადებებს, ძირითადად შერეულ ინფექციებს.

1967 წელს დაიცვა საკანდიდატო დისერტაციის თემა — „ზოგიერთი ჰაერწვეთოვანი და ნაწლავური შერეული ინფექციების კლინიკისა და დიაგნოსტიკის საკითხები.“

## ბიბლიოგრაფია
* ზოგიერთი შერეული ინფექციის კლინიკური თავისებურებები ბავშვებში : ექიმ-ლექტორის დასახმარებლად თბილისი, საბჭ. საქართველო, 1966 გვ. 24

## ლიტერატურა
* ვინ ვინაა თანამედროვე ქართულ სამედიცინო მეცნიერებაში : თანამედროვე ქართველ მედიკოსთა ბიოგრაფიული ენციკლოპედია თბ., 2000 გვ. 74

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ქართველი ექიმები
სეკუნდი

**სეკუნდი** — ბრტყელი კუთხეების საზომი ერთეული, რომელიც ტოლია გრადუსის 1/3600, ან მინუტის 1/60 და აღინიშნება `″` სიმბოლოთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეომეტრია
კატეგორია:ბრტყელი კუთხის საზომი ერთეულები
გრადუსი (გეომეტრია)

**გრადუსი** () — ბრტყელი კუთხეების საზომი ერთეული, მართი კუთხის 1/90 ნაწილი. გრადუსი იყოფა 60 მინუტად, მინუტი — 60 სეკუნდად. 

ერთი გრადუსი, ერთი მინუტი და ერთი სეკუნდი ჩაიწერება შემდეგნაირად — 1°, 1′, 1″.

გრადუსი გამოიყენება წრეწირის რკალების გასაზომად (სრული წრეწირი შეადგენს 360°-ს).

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეომეტრია
კატეგორია:ბრტყელი კუთხის საზომი ერთეულები
მდინარეზე (ფილმი)

**მდინარეზე** () — აზერბაიჯანული მხატვრული ფილმი, რომლის ეკრანიზაცია 2014 წელს შედგა. ფილმი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურისა და ტურიზმის სამინისტროს დაკვეთით ჯაფარ ჯაბარლის სახელობის კინოსტუდიის „აზერბაიჯანფილმის“ მეშვეობით იქნა გადაღებული. „მდინარეზე“ რეჟისორ ასიფ რუსტამოვის სრულმეტრაჟიანი სადებიუტო ფილმია.

## სიუჟეტი 
ალი (ნამიგ აღაევი) ნიჩბოსნობის მასწავლებელია, რომელიც ცხოვრობს მინგეჩაურში. მას დაძაბული ურთიერთობა აქვს, როგორც ცოლთან, ასევე შვილთან. მას ჰყავს პოლონელი მეგობარი გოგონა (ალექსანდრა ანდრეევსკა), რომელიც ალის საზღვარგარეთ წასვლას სთავაზობს. თუმცა ეს უკანასკნელი ყოყმანობს ამ გადაწყვეტილების მიღებაზე. ალი შინაგანად მარტოსულად გრძნობს თავს. ის არის სუსტი ნებისყოფის ადამიანი, რომელიც ბედნიერებას ეძებს არა საკუთარ ოჯახში, არამედ სხვებში. ეს პერსონაჟი ოჯახშიც ქმნის პრობლემებს. მეზობელი ქალი (გულშად ბახშიევა) მის ცოლს ლეილას (მეჰრიბან ზექი) ეუბნება, რომ მისი ქმარი სხვას ხვდება. ლეილას კი ამისი არ სჯერა.

ალის პრობლემები შვილთან - რუსლანთან (ელმინ იმამვერდიევი) ფილმის ერთ-ერთი მთავარი თემაა. ეს ფილმის პირველივე სცენიდან ჩანს. მამა სხვების თვალწინ შეურაცხყოფას აყენებს შვილს და ამცირებს. მიუხედავად იმისა, რომ ალიმ შვილი ნიჩბოსნთა კაპიტანი გახადა, მოგვიანებით, სპორტულ შეჯიბრებამდე ცოტა ხნით ადრე, რუსლანს კაპიტნის „წოდება“ ჩამოართვა და სხვას გადასცა. ამ შემთხვევით შეძრწუნებული ბიჭი წყალში საცურაოდ მიდის და უჩინარდება.

ალისა და ლეილას დაკარგული შვილის ძებნა ფილმის მთავარი ნაწილი ხდება. ეს უბედურება თითქოს მათ აერთიანებს. ისინი ერთიანდებიან შვილის მოსაძებნად.

## ჯილდოები 
* 2014 წ - აბრეშუმის გზის პირველი საერთაშორისო კინოფესტივალის აუდიტორიის ჯილდო - ჩინეთი;
* 2015 წ - ჰიუსტონის მსოფლიო ფესტივალის „ვერცხლის რემის“ ჯილდო - ჰიუსტონი, აშშ;
* 2015 წ - „ოქროს ფერის“ ჯილდო ნომინაციაში  „საუკეთესო სადებიუტო მხატვრული ფილმი“ - ბაქო, აზერბაიჯანი;
* 2015 წ - Let'sCee საერთაშორისო კინოფესტივალი „Special Highlight Award“ - ვენა, ავსტრია;
* 2015 წ - SEEfest საერთაშორისო კინოფესტივალის ჯილდო „საუკეთესო დებიუტი“ - ლოს ანჯელესი, აშშ

## როლებში 
* ნამიგ აღაევი — ალი;
* მეჰრიბან ზექი — ლეილა;
* ალექსანდრა ანდრეევსკა — პოლონელი გოგონა;
* ელმინ იმამვერდიევი — რუსლანი;
* თეიმურ მამედოვი — არიფი;
* ულვი ფაშაბეილი — ილგარი;
* გულშად ბახშიევა - მეზობელი ქალი;
* თელმან ალიევი — აჰადი;
* ფარვიზ ბაგიროვი - მეთევზე;
* ელდარ ბაგირბეოვი - ვალერა;
* შამილ სულეიმანლი — მცველი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  - IMDB

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანული ფილმები
რუხი ვეშაპი

**რუხი ვეშაპი** () — ზღვის ძუძუმწოვარი ცხოველი უკბილო ვეშაპების ჯგუფისა. მიგრირებს ყოველწლიურად საკვების მოპოვების ადგილიდან გამრავლების ადგილისკენ. იზრდება 14,9 მ-მდე, იწონის 41 ტონას და ცხოვრობს 55–70 წლამდე. სახეობას სახელი ეწოდა შავ კანზე რუხი და თეთრი ლაქების არსებობის გამო. 

წყნარი ოკეანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილებში გვხვდება რუხი ვეშაპის ორი პოპულაცია. ივარაუდება, რომ ატლანტის ოკეანის ჩრდილოეთში ნაცრისფერი ვეშაპები ევროპის სანაპიროებზე ჯერ კიდევ ახ.წ. 500 წლისთვის განადგურდა, ხოლო ამერიკის სანაპიროზე მე-17-მე-18 საუკუნეებში, ამის გამომწვევი მიზეზი კი ვეშაპებზე ნადირობა იყო.. ამის მიუხედავად, 2010-იან წლებში ნაცრისფერი ვეშაპები შენიშნეს ხმელთაშუა ზღვასა და სამხრეთ ნახევარსფეროს ატლანტის ოკეანის სანაპიროებზე.

## სქოლიო 
კატეგორია:უკბილო ვეშაპები
გულსუმ ნარიმანოვა

მინი|გულსუმ ნარიმანოვა და ნარიმან ნარიმანოვი
მინი|გულსუმ ნარიმანოვას საფლავი ვაგანკოვსკოეს სასაფლაოზე
**გულსუმ ნარიმანოვა (ალიევა)** ( — აზერბაიჯანის სახელმწიფო მოღვაწის, მწერლის, პუბლიცისტის ნარიმან ნარიმანოვის მეუღლე.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1898 წელს შამახიელი ვაჭრის მირკაზიმ ალიევის ოჯახში. განათლებას იღებდა სახლში და კარგად ლაპარაკობდა რუსულად. 1915 წელს იგი დაქორწინდა დიდ მოაზროვნეზე და გამოჩენილ სახელმწიფო მოღვაწესა და მწერალზე ნარიმან ნარიმანოვზე.

გულსუმ ნარიმანოვა თავისი მეუღლის გავლენით შეუერთდა საზოგადოებრივ ცხოვრებას. თავის ბიოგრაფიაში წერს, რომ ის პოლიტიკურ მოღვაწეობას ეწეოდა მუსლიმ ქალებში, ავრცელებდა საიდუმლო ლიტერატურას და განათლებისკენ მოუწოდებდა ყველას. დიდი ძალისხმევა დახარჯა ბაქოში შშმ პირთა სახლის, საბავშვო ბაღისა და ბაგა-ბაღის შესაქმნელად.

გულსუმმა 1921 წელს დაამთავრა აზერბაიჯანის განათლების სახალხო კომისარიატის სკოლამდელი განათლების განყოფილების მიერ მუსლიმი ქალებისთვის გახსნილი პირველი კურსი. 

1925 წელს, ნარიმან ნარიმანოვის გარდაცვალების შემდეგ იგი ზრუნავდა თავისი ვაჟის ნაჯაფის განათლებაზე და პარალელურად მოსკოვის პოკროვსკის სკოლის მუშათა ფაკულტეტზე სწავლობდა. გულსუმმა ნარიმან ნარიმანოვის ლიტერატურული, სამეცნიერო და პოლიტიკური მემკვიდრეობა აზერბაიჯანის სახელმწიფო მუზეუმში გაგზავნა მისი შეგროვებისა და დაცვის მიზნით.

1931-1935 წლებში სწავლობდა მოსკოვის ტიმირიაზევის სახელობის სასოფლო-სამეურნეო აკადემიის მებაღეობა-მეხილეობის ფაკულტეტზე და გარაგულის მეცხვარეობის ინსტიტუტში. 1931 წელს იმავე ინსტიტუტმა იგი გაგზავნა დასავლეთ ციმბირის ბარაბინის რაიონში მდებარე „გოიუნჩულუღის“ სახელმწიფო მეურნეობაში სარეველა ბალახოვანი კამპანიისთვის.

დიდი სამამულო ომის დროს გულსუმ ნარიმანოვა სამხედრო ჰოსპიტალში მუშაობდა.

მისი ერთადერთი ვაჟი ნაჯაფი გმირულად დაიღუპა უკრაინის ვოლნოვახასთვის ბრძოლებში. ნარიმანოვა კი აგრძელებდა თავის საქველმოქმედო საქმიანობას.

გულსუმ ნარიმანოვა გარდაიცვალა 1953 წელს. იგი დაკრძალეს მოსკოვის ვაგანკოვსკოეს სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა 
# P. Əzizbəyova, İ. Mosesova. Ailə Şərəfi. Bakı,1970

## იხილეთ აგრეთვე 
* ნარიმან ნარიმანოვი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 1953
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ქალები
მირზა აღალი ალიევი

**მირზა აღალი ალიევი** (; 1878 - 1941) — პოეტი, ჟურნალისტი, პედაგოგი, ქველმოქმედი, მუზეუმოლოგი. ლენქორანში პირველი ადგილობრივი ისტორიის მუზეუმის დამფუძნებელი.

## ბიოგრაფია 
მირზა აღალი ალიევი დაიბადა ლენქორანში 1878 წელს. მამამისი მირზა აზიზი მასწავლებელი იყო. იგი სწავლობდა ცნობილ პედაგოგთან მირზა ისმაილ გასირთან და შესანიშნავად ისწავლა სპარსული ენა. იგი უშუალოდ მონაწილეობდა ლენქორანის პირველი სკოლების ორგანიზებაში, ხოლო 1931 წელს პედაგოგთა II ყრილობაზე აირჩიეს წარმომადგენლად. საგანმანათლებლო საქმიანობით მირზა აღალი ალიევი ასევე აღიარებული იყო თავისი დროის ნიჭიერ პოეტად და ჟურნალისტად. ის იყო ჯალილ მამედყულიზადეს მეგობარი და საბჭოთა კავშირის გმირის, სატანკო ჯარების გენერალ-მაიორის, ჰაზი ასლანოვის მასწავლებელი. მირზა აღაალი ალიევი გარდაიცვალა ლენქორანში 1941 წლის იანვარში, 63 წლის ასაკში.

მირზა აღაალი ალიევი მხატვრული შემოქმედებითაც იყო დაკავებული. იგი ლიტერატურული საზოგადოების „ფევჯულ-ფუსახას“ წევრი იყო. მისი სატირული ლექსები იბეჭდებოდა სხვადასხვა გაზეთებში, მათ შორის ინდოეთშიც. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* **Dahinin dostu, generalın müəllimi**

კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1941
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ჟურნალისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პუბლიცისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ასკარ რასულოვი

**ასკარ ადილ ოღლუ რასულოვი** () (დ. 3 მარტი, 1954, ნახიჩევანი) — აზერბაიჯანელი მეცნიერი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. აზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსი.

## ბიოგრაფია 
ასკარ ადილ ოღლუ რასულოვი დაიბადა 1954 წლის 3 მარტს ქალაქ ნახიჩევანში. 1960-1970 წლებში სწავლობდა ნახიჩევანის აქბარ აღაევის სახელობის სკოლა-ინტერნატში. 1971 წელს ჩაირიცხა აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტზე, ხოლო 1971-1976 წლებში სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტის თურქულ განყოფილებაში. მან წარჩინებით დაამთავრა უნივერსიტეტი. ბსუ-ში 1980 წლიდან მუშაობს. ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი და პროფესორია.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ ოთხი წლის განმავლობაში მუშაობდა თარჯიმნად თურქეთის რესპუბლიკაში სსრკ საგარეო ეკონომიკური ურთიერთობების კომიტეტში. ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტში აგრძელებს სამეცნიერო-პედაგოგიურ საქმიანობას.

1983 წელს ასკარ რასულოვმა მიიღო ფილოლოგიის დოქტორის ხარისხი თემაზე „ესეების ჟანრი თურქულ ლიტერატურაში“.

2005 წელს წარმატებით დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ფილოლოგიაში თემაზე „მხატვრული ჟურნალისტური ჟანრების გაჩენა და განვითარების გზები თურქულ ლიტერატურაში“.

2012 წლის ნოემბერში რასულოვი აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით დაინიშნა ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსის მოადგილედ, ხოლო 2018 წლის 31 ივლისს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებითა ზერბაიჯანის რესპუბლიკის ეროვნული არქივის დეპარტამენტის უფროსად.

მონაწილეობდა მრავალ საერთაშორისო სემინარში, სიმპოზიუმსა და კონფერენციაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* **AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI MİLLİ ARXİV İDARƏSİNİN RƏİSİ**

კატეგორია:დაბადებული 3 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:აზერბაიჯანელი აღმოსავლეთმცოდნეები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი ფილოლოგები
ბონგაო

**ბონგაო** (ოფიციალურად **ბონგაოს მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მეორე კლასის მუნიციპალიტეტი ტავი-ტავის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 116 118 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 35 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Bongao Profile at PhilAtlas.com
*Bongao Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ტავი-ტავის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ფილიპინების პროვინციული დედაქალაქები
ნეპერი

**ნეპერი** (აღნიშვნა: '***, ***') — ლოგარითმული ფარდობითი სიდიდის (ორი ერთსახელიანი ფიზიკური სიდიდის ფარდობის ნატურალური ლოგარითმის) ერთეული. სახელი ეწოდა ჯ. ნეპერის პატივსაცემად. 

:1 \text{ნპ} = \ln\frac{F_1}{F_2}., როცა {F_1}/{F_2}=e, სადაც F_2 და F_1 არის ფიზიკური „ძალური“ სიდიდეები (ძაბვები, დენის ძალები, წნევები და სხვა), e — ნატურალური ლოგარითმების ფუძე. ნეპერს უმთავრესად იყენებენ კავშირის ხაზებში ელექტრული სიგნალების შესუსტების (მილევის) გაზომვისას. თანაფარდობა ლოგარითმული ფარდობითი სიდიდის სხვა ერთეულებთან — ბელსა და დეციბელთან: 1 ნპ=21 geბ\approx 0.8686 ბ=8.686 დბ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:განზომილების ერთეულები
თავდასხმა აზერბაიჯანის საელჩოზე თეირანში (2023)

**თავდასხმა აზერბაიჯანის საელჩოზე თეირანში** ადგილობრივი დროით 08:00 საათზე, 2023 წლის 27 იანვარს მოხვდა. თავდამსხმელი, ირანის მოქალაქე იასინ ჰიუსეინზადა, აკ-47 ტიპის ავტომატით შეიარაღებული, დაცვის პოსტის გავლით, შეიჭრა საელჩოს შენობაში და საელჩოს თანამშრომლების მისამართით გახსნა ცეცხლი. თანამშრომლებმა წინააღმდეგობის გაწევა სცადეს, რა დროსაც სალეჩოს დაცვის უფროსი, ორხან ასგაროვი სასიკვდილოდ დაიჭრა და ადგილზე გარდაიცვალა. თავდასხმის შედეგად ასევე საელჩოს ორი თანამშრომელიც დაიჭრა.

თავდასხმიდან ცოტა ხანში, ირანის უსაფრთხოების სამსახურებმა დამნაშავე იასინ ჰიუსეინზადა დააკავეს. აზერბაიჯანის სახელმწიფო უშიშროების სამსახურმა ფაქტთან დაკავშირებით სისხლის სამართლის საქმე გახსნა.

აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, ილჰამ ალიევმა დაგმო თავდასხმა და მიანიშნა, რომ თავდასხმაზე პასუხისმგებლობა ირანს ეკისრება. ამასთანავე, აზერბაიჯანულმა მხარემ თავდასხმა „ტერორისტულ აქტად“ შერაცხა. თავის მხრივ, ირანელი ოფიციალური პირების განცხადებებიდან ირკვევა, რომ თავდასხმა არ ატარებდა პოლიტიკურ მოტივს. ირანელმა ძალოვანებმა განაცხადეს, რომ თავდასხმა დამნაშავემ პირადი მოტივებიდან გამომდინარე ჩაიდინა და საელჩოში ის ორი არასრულწლოვანი შვილთან ერთად მივიდა. თუმცა, საელჩოს კამერის ჩანაწერებიდან გაირკვა, რომ დამნაშავე საელჩოში მარტო მივიდა. მოგვიანებით, აზერბაიჯანის საგარეო საქმეთა სამინისტრომ განაცხადა, რომ თავისი დიპლომატების ევაკუაცია განახორციელა თეირანიდან.

## წინაისტორია
1991 წლიდან, აზერბაიჯანის მიერ დამოუკიდებლობის აღდგენიდან, ქვეყნის დიპლომატიურ მისიაზე მხოლოდ ერთხელ განხორციელდა თავდსხმა. 2022 წლის აგვისტოში, ლონდონში მდებარე აზერბაიჯანის საელჩოზე განხორციელდა თავდასხმა, რა დროსაც რამდენიმე პირმა შეიჭრა საელჩოს შენობაში, ჩამოაგდეს აზერბაიჯანის დროშა და მის ნაცვლად რელიგიური ლოზუნგებით გაფორმებული დროშა ჩამოკიდეს. რადიკალებმა შენობის კედლებზე არაბულად წარწერები გააკეთეს.

## სქოლიო
კატეგორია:2023 წლის ტერორისტული აქტები
ომი რადფანის მთებში

**ომი იემენში, სამხრეთ რადფანის მთებში** - ბრძოლა რადფანის მთებში, დალას(დალი) ემირატის ტერიტორიაზე , რომელიც არის სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის ნაწილი, იემენელ აჯანყებულებსა და ბრიტანეთის ჯარების კონტინგენტს შორის. შეიარაღებული შეტაკებები დაიწყო 1963 წლის 14 ოქტომბერს და დასრულდა 1967 წლის ივლისში რადფანის მთების ტერიტორიიდან ბრიტანეთის ჯარების გაყვანით.
[მინი|280x280პქ| სამხრეთ არაბეთის ფედერაციის რუკა (1963-1967 წწ.). შემდეგ რადფანის მთიანი რეგიონი კვლავ [დალი (ემირატი)|დალას ემირატს ეკუთვნოდა და 1967 წლის 30 ნოემბრის შემდეგ, PDRY- ის მოსვლასთან ერთად, რუკა გადაკეთდა და რადფანის მთები ლაჰჯის გუბერნატორში მოხვდა.]]

## უკანა ისტორია 
აღმოსავლეთში ბრიტანელების კოლონიური მმართველობის წინააღმდეგ მიმართული გამალ აბდელ ნასერის მიერ გატარებული პოლიტიკის გავლენით, ადენში ჩნდება ანტიბრიტანული მოძრაობა. იმ დროს მან ცოტათი გამოიჩინა თავი. გაერთიანებული არაბთა რესპუბლიკის შექმნის შემდეგ ნასერმა მიიწვია შეუერთდეს იემენს არაბული სახელმწიფოების ალიანსს, რაც საფრთხეს შეუქმნის იქ ბრიტანეთის მმართველობას.

ჯებელ რადფანი - არის მთიანი ქვეყანა, რომლის ფართობია ათას კვადრატულ კილომეტრზე მეტი, რომელიც მდებარეობს ადენიდან ჩრდილოეთით მიმავალი გზის აღმოსავლეთით იემენის საზღვარზე ქალაქ დხალაში (არაბულად - ად-დალი). უმაღლესი წერტილია ჯებელ ხურრია (1867 მეტრი). მაღალი მწვერვალები, დაკბილული კლდეები, ღრმა ხეობები-ვადები, რომლებშიც უხსოვარი დროიდან ადამიანები ცხოვრობდნენ სიცოცხლისა და სიკვდილის პირას, სისხლიანი შურისძიების ატმოსფეროში, რომელიც საუკუნეების მანძილზე არ გაჩერებულა. ჯამურად დაახლოებით 30 ათასი ადამიანი ცხოვრობდა ჯებელ რადფანში, რომლებსაც შეეძლოთ 7 ათასამდე კარგად გაწვრთნილი მებრძოლი. 

## მოვლენების მსვლელობა 
### მოვლენების განვითარება 
კატეგორია:XX საუკუნის ომები
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს ომები
კატეგორია:Pages with unreviewed translations
ტალი

მინი|ხელის ტალი
**ტალი** () — საკიდი ტვირთამწევი მოწყობილობა, რომელსაც აქვს ხელის, ელექტრული ან პნევმატიკური ამწევი. შედგება ჯალამბარისა და ურიკისაგან.

ხელის ტალი (ტვირთამწეობა — 0.1-10 ტ) არის სტაციონარული ან მოძრავი.

ელექტროტალს (ტვირთამწეობა — 0.25-10 ტ, აწევის სიმაღლე — 4-30 მ, ტვირთის აწევის სიჩქარე — 8-20 მ/წთ, მოძრაობის სიჩქარე — 20-30 მ/წთ) აქვს ერთ- ან ორრელსიანი სამოძრაო ლიანდაგი, ისრები, დახრა — 2°-მდე. ისეთ ელექტროტალს, რომელსაც ერთრელსიანი ურიკა აქვს, ტელფერი ეწოდება.

პნევმატიკურ ტალს (ტვირთამწეობა — 0.1 ტ) იყენებენ იმ შემთხვევაში, როდესაც წარმოების პირობებში შეუძლებელია ელექტროენერგიის გამოყენება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მექანიზმები
ვაშლევის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ვაშლევის (საქასრიის) ღვთისმშობლის მიძინების ეკლესია** — დარბაზული ტაძარი საქართველოში, ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფელ ვაშლევში. აგებულია 2014 წელს. ეკურთხა 16 ნოებერს. ტაძრის ტერიტორიაზე მოქმედებს დედათა მონასტერი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ფილიპინების ეკორეგიონები

ფილიპინების არქიპელაგი მსოფლიოში ბიომრავალფეროვნებისა და ენდემიზმის ერთ-ერთი უდიდესი რეზერვუარია. არქიპელაგი 7 100-ზე მეტ კუნძულს მოიცავს, რომელთა ფართობიც 300 780 კმ²―ს უტოლდება. 

ფილიპინების ეკორეგიონები პირველ რიგში გამყინვარების პერიოდში ზღვის დონითაა განსაზღვრული, რომელიც დღევანდელთან შედარებით 120 მეტრით დაბალი იყო და მილიონობით გალონი წყალი დიდ კონტინენტურ ყინულოვან ფარში იყო მოთავსებული. დღევანდელი ფორმით კუნძულების დანაწევრებამდე ფილიპინების ეკორეგიონები იყო:
***დიდი ლუსონი** ― ლუსონი, კატანდუანესი, მარინდუკე, პოლილიო და პატარა კუნძულები.
***დიდი მინდანაო** ― მინდანაო, ბასილანი, ბოჰოლი, ლეიტე, სამარი და მიმდებარე პატარა კუნძულები.
***დიდი პალავანი** ― პალავანი, ბალაბაკი, ბუსუანგა, კულიონი, კუიო და მიმდებარე კუნძულები.
***დიდი ნეგროსი-პანაი** ― ნეგროსი, პანაი, სებუ და მასბატე.
***დიდი სულუ** ― სულუს არქიპელაგის დიდი ნაწილი ტავი-ტავიდან ხოლომდე. 

ფილიპინების ეკორეგიონების განმსაზღვრელი კიდევ ერთი მთავარი ფაქტორი სიმაღლეა. ლუსონისა და მინდანაოს მაღალი მთები წვიმის ტყეების ეკორეგიონებს მიეკუთვნება. ლუსონის მთები ლუსონის ტროპიკული ფიჭვის ტყეების ეკორეგიონსაც მიეკუთვნება. 

## სახმელეთო ეკორეგიონები
### მთავარი ჰაბიტატების ტიპის მიხედვით
*ტროპიკული და სუბტროპიკული ტენიანი ფართოფოთლოვანი ტყეები
**დიდი ნეგროსი-პანაის წვიმის ტყეები
**ლუსონის მონტანის წვიმის ტყეები
**ლუსონის წვიმის ტყეები
**მინდანაოს მონტანეს წვიმის ტყეები
**მინდანაო-აღმოსავლეთ ვისაიასის წვიმის ტყეები
**მინდოროს წვიმის ტყეები
**პალავანის წვიმის ტყეები
**სამხრეთ ფილიპინსი ზღვა (სადავაოა ჩინეთს, მალაიზიას, ტაივანს, ვიეტნამსა და ფილიპინებს შორის)
**სულუს არქიპელაგის წვიმის ტყეები
**
**
**
*ტროპიკული და სუბტროპიკული წიწვოვანი ტყეები
**ლუსონის ტროპიკული ფიჭვის ტყეები

## მტკნარი წყლის ეკორეგიონები
*ჩრდილოეთ ფილიპინების კუნძულები
*პალავანი-ბუსუანგა-მინდორო
*მინდანაო
*ლანაოს ტბა

## საზღვაო ეკორეგიონები
**საზღვაო პროვინციების მიხედვით**:

### ცენტრალური ინდო-წყნარი ოკეანე
*სამხრეთ ჩინეთის ზღვა
**სამხრეთ ჩინეთის ზღვის კუნძულები
*მარჯნის სამკუთხედი
**დასავლეთ მარჯნის სამკუთხედი
***პალავანი/ჩრდილოეთი ბორნეო
***აღმოსავლეთი ფილიპინები
***სულავესის ზღვა/მაკასარის სრუტე

## იხილეთ აგრეთვე
*ეკოლოგიური პრობლემები ფილიპინებში

## რესურსები ინტერნეტში
*Mammalian fauna of the Philippines (Field Museum of Natural History)
*Philippines biodiversity hotspot (Conservation International)

## სქოლიო
კატეგორია:ფილიპინების ეკორეგიონები
განზომილება

საკუთარი სახელი **განზომილება** შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგს:

*განზომილება — ფიზიკაში;
*განზომილება — მათემატიკაში.
განზომილება (ფიზიკა)

**განზომილება** — ფიზიკური სიდიდეების დამოკიდებულების ფორმა იმ სიდიდეებისაგან, რომლებიც მიღებულია ძირითად სიდიდეებად. ყველაზე უფრო მიზანშეწონილია ამ დამოკიდებულების გამოსახვა L სიგრძის, M მასისა და T დროის მიხედვით. არსებული განსაზღვრებისა და მისი გამომსახველი მათემატიკური ფორმულის შესაბამისად ფართობს აქვს განზომილება L^2, მოცულობას — L^3, სიჩქარეს — MT^{-1}, აჩქარებას — MT^{-2}, ძალას — LMT^{-2}. იმისათვის, რომ განზომილების ფორმულები განასხვაონ სათანადო ფიზიკური დამოკიდებულების გამომსახველი ფორმულებისაგან, იყენებენ კვადრატულ ფრჩხილებს, მაგალითად, [LT^{-1}] და ა. შ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:განზომილების ანალიზი
სამხრეთ მოგადიშოს ბრძოლა

**სამხრეთ მოგადიშოს ბრძოლა ** — დაიწყო სომალის დედაქალაქ მოგადიშოში 2009 წლის 24 თებერვალს, როდესაც სომალის გარდამავალ ფედერალურ მთავრობას დაუპირისპირდნენ რადიკალი ისლამისტები.

ბრძოლის დასახელება მოიცავს  სიტყვა „სამხრეთს“, რათა განასხვავოს იგი მოგადიშოს სხვა ბრძოლებისგან. მოგადიშოს ცხრა მთავარი ბრძოლა მიმდინარეობდა სომალის სამოქალაქო ომის ფარგლებში, ათწლეულების განმავლობაში. ეს იყო პირველი ბრძოლა ამ ქალაქში მას შემდეგ, რაც სომალი ცდილობდა აერჩია ახალი პრეზიდენტი 2009 წლის იანვარში. ეს არჩევნები დემოკრატიისკენ ერთგვარ დაბრუნებას ნიშნავდა. სამხრეთ მოგადიშორს ბრძოლა  განიხილება სომალის სამოქალაქო ომის (2009–დღემდე) საწყის წერტილად, რომელიც დღემდე გრძელდება 

ბრძოლაში, რომელიც ძირითადად ქალაქის სამხრეთით მიმდინარეობდა, 87 ადამიანი დაიღუპა და 90 დაშავდა. მათი დიდი ნაწილი მშვიდობიანი მოქალაქე იყო.  აჯანყებულებმა ნაღმტყორცნებიდან ისროლეს სასიკვდილო ბომბები და ასაფეთქებელი ნივთიერებები პრეზიდენტის სასახლის მისამართით, რომელიც მდებარეობს ბორცვზე, ვარდიგლის რაიონში.  პარალელურად ცეცხლი გაუხსნეს აფრიკის კავშირისა და სამთავრობო ჯარების ბაზას ჰოდანის რაიონში, ისევე როგორც ახლომდებარე ჰოულვადაგის რაიონში არსებულ ბაზას.  ბრძოლაში დაიღუპა 15 ალ-შაბააბის და ჰიზბულ ისლამის მებრძოლი და 6 გარდამავალი ფედერალური მთავრობის პოლიციელი. 

## ბრძოლა
2009 წლის 31 იანვარს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის პრეზიდენტად აირჩიეს სომალის ხელახლა განმათავისუფლებელი ფრაქციის ლიდერი შარიფ შეიხ აჰმედი. ალ-შაბააბის რადიკალმა ისლამისტებმა დაადანაშაულეს გარდამავალი ფედერალური მთავრობის ახალი პრეზიდენტი სეკულარული მთავრობის ჩამოყალიბებაში და განაგრძეს სამოქალაქო ომი მას შემდეგ, რაც ის მოგადიშოში პრეზიდენტის სასახლეში 2009 წლის თებერვლის დასაწყისში ჩავიდა. მათ მთავარ მოთხოვნებს ქვეყნის შარიათის კანონების მიხედვით მართვა და უცხოური ჯარებისგან გათავისუფლება წარმოადგენდა. 6 თებერვალს ალ-შაბააბის მებრძოლებმა სხვა რადიკალ ისლამისტებთან ერთად იერიში მიიტანეს პრეზიდენტის სასახლეზე.  პრეზიდენტთან მოლაპარაკების მცდელობებმა უშედეგოდ ჩაიარა. შედეგად, 24 თებერვალს ბრძოლა გაგრძელდა მოგადიშოს სამხრეთ ნაწილში და დასრულდა 25 თებერვალს. შეტაკებაში დაიღუპა და დაშავდა მშვიდობიან მოქალაქეთა დიდი ნაწილი, რის გამოც ორივე მხარემ დაგმო აგრესია.

## ჰიზბულ ისლამის პოზიცია 
შეიხ ომარ იმანმა, ჰიზბულ ისლამის თავმჯდომარემ, დაგმო სომალის აფრიკული კავშირის მისიაზე თავდასხმები, მაგრამ აღიარა, რომ ჯგუფის „ზოგიერთი წევრი“ იყო ჩართული სამხრეთ მოგადიშოს ბრძოლაში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* სომალის სამოქალაქო ომი
* ომი სომალიში (2006–2009)
* მოგადიშოს ბრძოლა (1993)
* მოგადიშოს ბრძოლა (2006)
* მოგადიშოს დაცემა (2006)
* მოგადიშოს ბრძოლა (2007 წლის მარტი-აპრილი)
* მოგადიშოს ბრძოლა (2007 წლის ნოემბერი)
* მოგადიშოს ბრძოლა (2008)
* მოგადიშოს ბრძოლა (2009)
* მოგადიშოს ბრძოლა (2010–11)

## სქოლიო 
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:2009 წლის ბრძოლები
გამოსხივების პლანკის კანონი

**გამოსხივების პლანკის კანონი** — აბსოლუტურად შავი სხეულის ელექტრომაგნიტური გამოსხივების სპექტრში ენერგიის განაწილების კანონი. გამოსხივების პლანკის კანონი იძლევა T აბსოლუტურ ტემპერატურამდე გახურებულ აბსოლუტურად შავი სხეულის \varepsilon (\nu, T) გამოსხივების უნარის დამოკიდებულებას გამოსხივების \nu სიხშირეზე:

: \varepsilon (\nu, T) = \frac{2 \pi \nu^2}{c^5}\cdot \frac{h\nu}{exp[\frac{(h\nu)}{kT}] - 1}

საცაც c არის სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში, k — ბოლცმანის მუდმივა, h — პლანკის მუდმივა. გამოსხივების პლანკის კანონი რაოდენობრივად სრულად თანხვდება ცდის შედეგებს. გამოსხივების პლანკის კანონი ჩამოაყალიბა მ. პლანკმა 1900 წელს და მანვე გამოიყვანა თეორიულად სინათლის გამოსხივების პროცესის წყვეტილი ბუნების შესახებ წარმოდგენების საფუძველზე. გამოსხივების პლანკის კანონის აღმოჩენამ დიდი როლი შეასრულა ფიზიკის განვითარებაში, რადგან პირველმა მიუთითა გამოსხივების კვანტურ ხასიათზე. გამოსხივების პლანკის კანონიდან გამომდინარეობს შავი სხეულის გამოსხივების ყველა კერძო კანონი. \varepsilon (\nu, T) ინტეგრირება \varepsilon-ს მიხედვით 0-დან \infty-მდე იძლევა გამოსხივების სტეფან ბოლცმანის კანონს. დიდი სიხშირეების არეში ფოტონის ენერგია ბევრად მეტია სითბურ ენერგიაზე (kT \gg h\nu) და გამოსხივების პლანკის კანონი გადადის გამოსხივების ვინის კანონში, მცირე სიხშირეების არეში, როცა kT \ll h\nu, — გამოსხივების რელეი-ჯინსის კანონში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სტატისტიკური ფიზიკა
სამედ ვურღუნის სახელობის პარკი

**სამედ ვურღუნის სახელობის პარკი ან სამედ ვურღუნის ბაღი** () — პარკი, რომელიც მდებარეობს აზერბაიჯანის ქალაქ ბაქოში სადგურის მოედანთან ახლოს.

პარკი მოშენდა 1882 წელს. მოედანი ადრე ცნობილი იყო, როგორც ოქტომბრის მოედანი. მდებარეობს 28 მაისისა და ფიქრეთ ამიროვის ქუჩების კვეთაზე. ბაღი მოიცავს აზერბაიჯანის რკინიგზის შენობის წინა მოედანს.

1938 წლიდან 1959 წლამდე პარკის ტერიტორიაზე მოქმედებდა ზოოპარკი.

1961 წელს მოედანზე დაიდგა სამედ ვურგუნის ძეგლი. ძეგლის ავტორი იყო ფუად აბდურახმანოვი, არქიტექტორი კი მიქაილ ჰუსეინოვი.

პარკის კაპიტალური რეკონსტრუქცია მოხდა 2009 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Bakının 12 əfsanəvi parkı
* ПАРКИ БАКУ. Осеннее очарование парка Самеда Вургуна – ФОТОРЕПОРТАЖ

კატეგორია:პარკები
კატეგორია:პარკები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის პარკები
კატეგორია:ბაქოს ბაღები და პარკები
ელექტრული წინაღობა

**ელექტრული წინაღობა** (აღნიშვნა: R) — იმ წინაღობის მახასიათებელი სიდიდე, რომელსაც უწევს ელექტრულ დენს ელექტრული წრედი (ან მისი უბანი). ზომავენ ომებით. ელექტრულ წინაღობასგანაპირობებს ელექტრული ენერგიის გადაცემა ან გარდაქმნა სხვა სახის ენერგიად. ელექტრული ენერგიის შეუქცევი გარდაქმნისას (უმეტესად სითბურად) ელექტრულ წინაღობას უწოდებენ აქტიურ წინაღობას, ხოლო, როცა ენერგია გადაეცემა ელექტრულ ან მაგნიტურ ველებს (და პირიქით), — რეაქტიულ წინაღობას.

მუდმივი დენის დროს წრედის ელექტრული წინაღობა ომის კანონის თანახმად, უდრის მასზე მოდებული U ძაბვის ფარდობას წრედში გამავალ I დენის ძალასთან (როცა წრედში სხვა წყარო ან ემძ არ არსებობს).

ცვლადი დენის დროს წრედის ელექტრული წინაღობა Z=\sqrt{R^2+X^2} (სრული წინაღობა), სადაც R არის, წრედის აქტიური წინაღობა, ხოლო X — რეაქტიული წინაღობა, რომელიც განისაზღვრება წრედში ინდუქციურობისა და ელექტრული ტევადობის არსებობით. Z სიდიდეს სრულ ელექტრულ წინაღობას უწოდებენ.

ელექტრული წრედის ელემენტის აქტიური წინაღობა R=\frac{\rho \cdot l}{S}, სადაც \rho არის კუთრი წინაღობა, რომელიც ელემენტის მასალის მახასიათებელია (ზომავენ ომ. მ-ობით, ომ. სმ ან ომ.მმ2/მ-ობით), l — ელემენტის სიგრძე, S — ელემენტის მუდმივი განივკვეთი, თუ მას აქვს ძელაკის, ფირფიტის, მილის ან მავთულის ფორმა. \rho =\frac {1}{\sigma}, სადაც \sigma არის კუთრი ელექტროგამტარობა.

კუთრი წინაღობის მიხედვით ყველა ნივთიერებას ყოფენ გამტარებად, ნახევარგამტარებად და იზოლატორებად. ძალიან დაბალი ტეპერატურის დროს ელექტრული წინაღობა მკვეთრად ეცემა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ელექტრობა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ქობულეთ-ჩაქვის ქედი

**ქობულეთ-ჩაქვის ქედი** — ტექტონიკურ-ეროზიული ქედი საქართველოში, ქობულეთის, ქედისა და ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტებში. მესხეთის ქედის ჩრდილო-დასავლეთი მონაკვეთი. გამოეყოფა მესხეთის ქედს მწვერვალ ხინოსთან და გრძელდება სამხრეთ-დასავლეთისაკენ ერგეს ბორცვებამდე. ქედი მდინარეების აჭარისწყლის (სამხრეთით), კინტრიშის, ჩაქვისწყლისა და ყოროლისწყლის (ჩრდილოეთით) აუზების წყალგამყოფია. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1100–1200 მ. მაქსიმალური სიმაღლე 2235 მ (მთა პერანგა). მესხეთის ქედს განედურად გამოეყოფა ქობულეთის ქედი, ხოლო ქობულეთის ქედს მერიდიანულად ჩაქვის ქედი. ქობულეთ-ჩაქვის ქედი აჭარას ორ ნაწილად ყოფს: ზღვისპირა და შიგა მთიან აჭარად. იგი ამავდროულად კლიმატგამყოფიცაა.

ქობულეთის ქედი მესხეთის ქედს გამოეყოფა მწვერვალ ხინოსთან (2598,9 მ), ვრცელდება ჯერ სამხრეთით მთა პერანგამდე (2234,9 მ), შემდეგ დასავლეთით მიემართება. ტირათის მთასთან (1379,4 მ) მას რამდენიმე შტოქედი გამოეყოფა: სამხრეთ-დასავლეთით დაგვა (მთა დაგვა, 1193,3 მ) და მთა ტირათიდან ჩრდილო-დასავლეთით სკურდის ქედი (მთა სკურდა, 1171 მ), რომლის სიახლოვესაა კოპრონისსერი (1327 მ), თეთრიქვა (1232 მ) და სხვა. რელიეფში დაბალ და საშუალო სიმაღლის მთებს შორის მკაფიო სხვაობაა. დაახლოებით 1000–1100 მ-დან მკვეთრად აღმართული საშუალო სიმაღლის მთებია. კალთებიდან მოედინებიან დეხვა, კინტრიში და სხვა.

ქობულეთის ქედთან გარდიგარდმო სერითაა დაკავშირებული ჩაქვის ქედი, რომლის მაქსიმალური სიმაღლეა 1728 მ (მთა მორვილი). მთებიდან მნიშვნელოვანია: საყუდისთავი (1707 მ), ჩაქვისმთა (1548,8 მ), წონიარისთავი (1434 მ), ორბეზა (1405 მ) და მტირალა (1381 მ). ქედი იწყება მდინარე ჩიტილაისწყლის სათავის მახლობლად და სამხრეთ-დასავლეთით შავი ზღვისკენ ვრცელდება. შტოქედებიდან აღსანიშნავია მორვილის ქედი და მტირალას ქედი. ჩაქვის ქედი მორფოლოგიურად კარგადაა გამოხატული. ქედის დასავლეთი კალთებიდან მოედინებიან ყოროლისწყალი და ჩაქვისწყალი. ქედზე გადადის ტირათის უღელტეხილი (1041 მ).

უხვად იღებს ატმოსფერულ ნალექებს. ჩაქვის ქედზე, კერძოდ, მთა მტირალაზე საქართველოს მასშტაბით ყველაზე მეტი ნალექი მოდის (4519 მმ). ქედის ქვემო კალთის წითელმიწა და ყვითელმიწა ნიადაგებზე განვითარებულია ლეშამბოიანი კოლხური ტყე, შუა კალთაზე, მთის ტყის ყომრალ ნიადაგებზე — წიფლის ტყეებია, უფრო ზემოთ — შერეული ტყეები. 1900–2000 მ ზემოთ სუბალპური მდელოებია. მოქცეულია მტირალას ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე.

## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ქედები
ლანგუიანი

**ლანგუიანი** (ოფიციალურად **ლანგუიანის მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი ტავი-ტავის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 37 096 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 20 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Languyan Profile at PhilAtlas.com
*Languyan Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:ტავი-ტავის მუნიციპალიტეტები
სიბუტუ

**სიბუტუ** (ოფიციალურად **სიბუტუს მუნიციპალიტეტი**; ; ) ― მუნიციპალიტეტი ტავი-ტავის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 34 243 ადამიანს შეადგენს. მოიცავს 16 ბარანგაის.

## კლიმატი
## რესურსები ინტერნეტში
*Sibutu Profile at PhilAtlas.com
*Sibutu Profile at the DTI Cities and Municipalities Competitive Index
*NSCB: newly created provinces, municipalities, barangays, converted city Accessed on March 9, 2006.

## სქოლიო
კატეგორია:ტავი-ტავის მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:ფილიპინების კუნძულოვანი მუნიციპალიტეტები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კუთრი ელექტროგამტარობა

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = კუთრი ელექტროგამტარობა
| ფაილი = 
| წარწერა =
| აღნიშვნა= \sigma
| SI სისტემა = სიმ/მ
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=
| შენახვადი=
| ფორმულა= \sigma =\frac {1}{\rho}
| განზომილება= [M^{-1}L^{-3}T^3I^{2}]
|ვიკისაწყობი=
}}
**კუთრი ელექტროგამტარობა** (აღნიშვნა: \sigma — „სიგმა“) — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ერთეული სიგრძისა და ერთეული განივკვეთის ფართობის მქონე ცილინდრული გამტარის ელექტროგამტარობის ტოლია. კუთრი ელექტროგამტარობა კუთრი წინაღობასთან დაკავშირებულია თანაფარდობით \sigma =\frac {1}{\rho}. კუთრი ელექტროგამტარობას ზომავენ ერთეულებით: სიმენსი (შებრუნებული ომი — ომ–1) გაყოფილი მეტრზე ან სანტიმეტრზე (სიმ/მ ან სიმ/მ).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
კუთრი წინაღობა

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = კუთრი წინაღობა
| ფაილი = 
| წარწერა =
| აღნიშვნა= \rho
| SI სისტემა = ომ·მ
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=
| შენახვადი=
| ფორმულა= \rho =\frac {1}{\sigma}\rho=R\cdot\frac Sl
| განზომილება= [ML^3T^{-3}I^{-2}]
|ვიკისაწყობი=
}}
**კუთრი წინაღობა** (აღნიშვნა: \rho) — ფიზიკური სიდიდე, ახასიათებს გამტარის მასალის გვარობას და წარმოადგენს პროპორციულობის კეფიციენტს.

კუთრი წინაღობა გამოითვლება ფორმულით:

:\rho=R\cdot\frac Sl

სადაც, R ელექტრული წინაღობა, l — გამტარის სიგრძე და S — გამტარის განივკვეთის ფართობი. ამავე ფორმულიდან გამომდინარეობს კუთრი წინაღობის განზომილების ერთეული — \frac{\text{ომი}\cdot\text{მ}^2}{\text {მ}}=\text{ომი}\cdot\text{მ}.

რადგან დიდი განივკვეთიანი გამტარები ელექტრულ წრედებში იშვიათად გვხვდება, პრაქტიკაში მიღებულია სისტემის გარეშე ერთეულის \frac{\text{ომი}\cdot\text{მმ}^2}{\text {მ}} ხმარება. სხვადასხვა მასალისათვის \rho-ს პოვნა შეიძლება ფიზიკური მუდმივების ცხრილებში.

გამტარებში სხვა მასალის მინარევების შეტანა კუთრ წინაღობას ადიდებს. მაგალითად, შემოწმებულია ცდით, რომ სუფთა სპილენძის დნობისას მასში 0.005% ნახშირბადის შერევა მის კუთრ წინაღობას 33%-ით ზრდის.

## კუთრი წინაღობების ცხრილი
კუთრი წინაღობა (20°C-ზე), წინაღობის ა ტემპერატურული კოეფიციენტი ლითონებსა და შენადნობებისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
დომენიკე მუღაშაშვილი

მინი|პადრე დომენიკე მუღაშაშვილი
**დომენიკე მუღაშაშვილი** (*პაწაძე*, *მუღაშოვი-პაწაძე*; დ. წ. უცნობია — გ. 28 ოქტომბერი, 1911, სოფ. სკრა, ახლანდ. გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, კათოლიკე სასულიერო პირი.

წარმოშობით სამცხის ქართველ კათოლიკეთა ოჯახიდან. დაამთავრა კონსტანტინოპოლის ქართველ კათოლიკეთა მონასტერთან პეტრე ხარისჭირაშვილის მიერ დაარსებული სასულიერო სემინარია 1890 წელს. შემდეგ ძირითადად თბილისსა და გორში მოღვაწეობდა. 1906 წელს თბილისში მისი რედაქტორობით გამოდიოდა ქართველ კათოლიკეთა ჟურნალი „ჯვარი ვაზისა“. ავტორია ნაშრომისა „შემოკლებული საღმთო ისტორია კათოლიკეთათვის დომინიკე მუღაშაშვილის მიერ“ (თბ., 1904). 1907 წელს მუღაშაშვილმა სამცხის სოფელ ხიზაბავრიდან 25 ოჯახი გორის მაზრის სოფელ სკრასთან საკუთარი სახსრებით დაასახლა; ახალშენს უწოდეს ბეთლემი. 1911 წელს ყაჩაღებმა მოკლეს სკრაში. დაკრძალულია გორის ქართველ კათოლიკეთა ყოფილი ეკლესიის ეზოში (ამჟამად გორის საკათედრო ტაძარი).

## ლიტერატურა 
* ქართველ კათოლიკეთ სამშობლო ქვეყნის მოღვაწეები / ზ. ჭიჭინაძე. – თბილისი, 1912, – გვ. 53-63.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1911
კატეგორია:საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების წევრები
კატეგორია:ქართველი პუბლიცისტები
კატეგორია:რომის კათოლიკური ეკლესიის რელიგიური მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
ხითარიშვილი

საკუთარი სახელი **ხითარიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ალფონს ხითარიშვილი — ქართველი კათოლიკე მღვდელი
* მინდია ხითარიშვილი — ქართველი კომპოზიტორი, მუსიკისმცოდნე
* ტარიელ ხითარიშვილი — ქართველი გენერალ-მაიორი

კატეგორია:ქართული გვარები
ლიანა ბაკურაძე

**ლიანა ბაკურაძე** (დ. 1939, ჯვარისა) — ქართველი ბიოლოგი, ინჟინერი.

1961 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექიკური ინსტიტუტის გორის ფილიალი.

1966 წელს გორის საკონსერვო ქარხანაში დაიწყო მუშაობა სხვადასხვა პოზიციაზე — მუშად, ბრიგადირად, ქარხნის ცენტრალურ ლაბორატორიაში დამხმარე მიკრობიოლოგად, ხოლო შემდეგომ მიკრობიოლოგად. ლ. ბაკურაძე 1991 წლიდან მიკრობიოლოგებისთვის გორის საკონსერვო ქარხნის ბაზაზე შექმნილ კვალიფიკაციის ასამაღლებელ კურსებს ხელმძღვანელობს.

## ლიტერატურა
* საქართველოს ინჟინერი ქალები, თბილისი., 2008, გვ. 16-18

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ქართველი ბიოლოგები
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
ასლანიშვილი

საკუთარი სახელი **ასლანიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* გაბრიელ ასლანიშვილი — ქართველი კათოლიკე მღვდელი, პუბლიცისტი
* იოსებ ასლანიშვილი — ქართველი ექიმ-ენდოკრინოლოგი, მთამსვლელი
* სოლომონ ასლანიშვილი — ქართველი პუბლიცისტი, ისტორიკოსი
* შალვა ასლანიშვილი — ქართველი მუსიკათმცოდნე

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით