open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
საქართველოს საფეხბურთო თასი

**საქართველოს საფეხბურთო თასი** — ყოველწლიური სათასო გათამაშება ქართულ საფეხბურთო გუნდებს შორის, რომელსაც ატარებს საქართველოს ფეხბურთის ფედერაცია. თასი არის რანგით მეორე საფეხბურთო შეჯიბრი საქართველოში ეროვნული ლიგის შემდეგ. ტურნირი ქართველი ფეხბურთელის – დავით ყიფიანის სახელს ატარებს და მისი სპონსორია კომპანია „ყაზბეგი“.

ტურნირის ისტორიაში ყველაზე წარმატებული კლუბია „დინამო თბილისი“, რომელმაც 13-ჯერ მოიპოვა ტიტული. მოქმედი გამარჯვებულია „საბურთალო თბილისი“.

## ფორმატი 
გათამაშების ფორმატი დაარსების დღიდან იცვლებოდა: 1990-იან წლებში გათამაშების ფორმატი ბევრჯერ შეიცვალა, თუმცა უმნიშვნელოდ − ასპარეზობა ხან საკვალიფიკაციო ეტაპით იწყებოდა, ხან პირდაპირ პლეი-ოფიდან. 2001 წლიდან გათამაშება დაიწყო შესარჩევი ეტაპიდან, სადაც გუნდები დასავლეთ და აღმოსავლეთ ზონებში იყვნენ განაწილებულნი, საკვალიფიკაციო ეტაპის გავლის შემდეგ პლეი-ოფი მეთექვსმეტედფინალით იწყებოდა. 2004–06 წლებში საკვალიფიკაციო ეტაპები გაუქმდა და პირდაპირ პლეი-ოფიდან დაიწყო ტურნირი. 2006 წელს საქართველოს პროფესიული ფეხბურთის ლიგის ინიციატივით გათამაშება ჯგუფურ ეტაპად ჩატარდა. ასეთმა ფორმატმა ორი სეზონი იარსება. 2008 წლიდან საქართველოს დავით ყიფიანის სახელობის თასის ყაზბეგის გათამაშება კვლავ ოლიმპიური სისტემით მიმდინარეობს.

## ისტორია 
საქართველოს თასის გათამაშება 1990 წლიდან იღებს სათავეს. იგი ტარდება ეროვნული ჩემპიონატის დაარსების დღიდან და ჩემპიონატის პარალელურად ტარდება. 2007 წელს თასი დაზიანდა, მაგრამ დამზადდა ახალი ტიტული.

### თასის მფლობელები ევროპაში 
საქართველოს თასის მფლობელები თავდაპირველად უეფა-ს თასების მფლობელთა თასზე, შემდეგ კი უეფა-ს თასზე გამოდიოდნენ, თუმცა მნიშვნელოვან წარმატებას ვერ აღწევდნენ. 2004 წელს წარმატებას მიღწია საქართველოს თასის მფლობელმა და ჩემპიონატის მეორე ადგილოსანმა – „დინამო თბილისმა“, რომელიც უეფას თასის ჯგუფურ ეტაპზე გავიდა, სადაც ყველა თამაში წააგო და ჯგუფში ბოლო ადგილი დაიკავა.

2006 წელს, უეფას თასზე თასის მფლობელმა „ამერმა“ დიდი წინააღმდეგობა გაუწია ბერლინის „ჰერტას“, თუმცა საბოლოოდ ორი მატჩის ჯამში დამარცხდა ანგარიშით 2–3.

## ფინალები 
## სტატისტიკა კლუბების მიხედვით 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Georgia - List of Cup Winners

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო თასი
კატეგორია:საქართველოს საფეხბურთო ტურნირები
კატეგორია:საქართველოს ფეხბურთი
კატეგორია:ეროვნული საფეხბურთო სათასო ტურნირები
ტბეთი (ქურთის მუნიციპალიტეტი)

**ტბეთი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის  ქურთის მუნიციპალიტეტში (ხეთაგუროვის თემი), 1991 წლამდე შედიოდა ცხინვალის რაიონში.  მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკის უკიდურეს ჩრდილოეთ ნაწილში. ზღვის დონიდან  900 მეტრი, ცხინვალიდან 3,5 კილომეტრი.

## ისტორია 
ტბეთი  ისტორიული შიდა ქართლის ერთ-ერთი ძველი სოფელია. აქედან მოდის დიდგვაროვან აზნაურთა  - ტბელთა გვარი. სოფელში არის ტბელი ერისთავების რეზიდენცია. შემორჩენილია ციხესიმაგრისა  და ეკლესიის (ე.წ. ბორცვისჯვრის) ნანგრევები. ტაძრის მოჩუქურთმებული და წარწერებიანი ქვები, რომელთა ნაწილი X საუკუნის დასაწყისს მიეკუთვნებოდა, 1920-იან წლებში გაიფანტა: ჩუქურთმიანი ქვები ცხინვალის საავადმყოფოს კედლებში ჩააყოლეს, ხოლო X-XI საუკუნეების მიჯნის არქიტრავი  დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში. არქიტრავის წარწერიდან ირკვევა რომ ტაძარი აუშენებია პატრიკ ტბელს — ქავთარ ტბელის შვილს. წარწერაში მოხსენიებული არიან ამ გვარის სხვა წარმომადგენლებიც.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქურთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სკრა

**სკრა** — სოფელი საქართველოში, გორის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა მხარეს. რკინიგზის სადგური. თემის ცენტრი (სოფლები: ბეთლემი, დიდი გორიჯვარი, კოშკები, პატარა გორიჯვარი, ქვემო რიეთი). ზღვის დონიდან 620 მეტრი, გორიდან 8 კილომეტრი.

## ისტორია
ისტორიაში ცნობილია ასევე სკრის ბრძოლა, რომელიც მოხდა 1756 წელს, როდესაც ერეკლე მეორემ სკრის ტერიტორიაზე ლეკთა ჯარი დაამარცხა. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მენერგეობის მეურნეობა, მეხილეობის სადგური.

საქართველოს სსრ უმაღლესი საბჭოს 1951 წლის 3 ოქტომბრის დადგენილებით, სოფელ სკრის სახელწოდებით გაერთიანდნენ სკრის სასოფლო საბჭოს სოფლები — ზემო სკრა და ქვემო სკრა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1382 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ბნელეთის ღვთისმშობლის ეკლესია
*ელენთის წმინდა გიორგის ეკლესია
*სკრა-ქარელის არხი
*სკრის ბრძოლა
*სკრის მეხილეობის საცდელი სადგური

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მიგ-23

**მიგ-23** () (ნატოს კლასიფიკაციით **Flogger**) არის საბჭოთა მესამე თაობის მრავალფუნქციური გამანადგურებელი. წარმოება დაიწყო 1970 წელს და აიწყო 5000-ზე მეტი თვითმფრინავი. დღეისათვის მცირე რაოდენობით მიგ-23 რჩება რამდენიმე ექსპორტიორი ქვეყნის ექსპლუატაციაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* MiG-23 Flogger Technical Data Sheet - Specifications - Pictures 
* MiG-23 on FAS.org 
* MiG-23 FLOGGER at Global Security.org
* MiG-23 Flogger at Global Aircraft
* Angola awards life-extension contract for MiG-23ML fleet-05/04...
* Chronological Listing of Iranian Air Force Grumman F-14 Tomcat Losses & Ejections 

კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
კალიფორნიის ოქროს ციებ-ცხელება

thumb|კალიფორნიის ოქროს ველები
**კალიფორნიის ოქროს ციებ-ცხელება** ( 1848-1855) დაიწყო 1848 წლის 24 იანვარს ჯეიმზ უილსონ მარშალის მიერ სატერის ტყისმჭრელ დასახლებაში, კოლონა, კალიფორნია, ოქროს აღმოჩენისას, მდინარე ამერიკან-რივერზე. ამ ამბის გავრცელებამ კალიფორნიაში აშშ-ის სხვა შტატებიდან და საზღვარგარეთიდან დაახ. 300 ათასი ადამიანის ჩამოსვლა გამოიწვია.

ეს ადრეული ოქროსმაძიებლები, რომლებსაც "ორმოცდაცხრიანებს" უწოდებდნენ, კალიფორნიაში აფრიანი გემებითა და დახურული ვაგონებით ჩამოვიდნენ კონტინენტის ყველა ნაწილიდან. ხშირად მათ მგზავრობა რთულ პირობებში უხდებოდათ. ადრეული ოქროსმაძიებლები ამერიკელები იყვნენ, მაგრამ შემდგომში ოქროს ციებ-ცხელებამ ათობით ათასი ადამიანი მოიზიდა ლათინური ამერიკიდან, ევროპიდან, ავსტრალიიდან და აზიიდან. თავდაპირველად ოქრო მდინარეების ნაკადებიდან და მათი ფსკერიდან ამოჰქონდათ უბრალო საცერით. მოგვიანებით ოქროს მოპოვების უფრო რთული მეთოდები გაჩნდა. თავდაპირველმა მაძიებლებმა მილიარდობით დღევანდელი დოლარის საფასურის ოქრო მოიპოვეს, რომლის წყალობით ზოგიერთმა არნახული სიმდიდრის დაგროვება შეძლო. თუმცა ბევრი ოქროსმაძიებელი ისეთივე ღარიბი დარჩა, როგორც ჩამოსვლამდე იყო.

ოქროს ციებ-ცხელების შედეგი მნიშვნელოვანი იყო. სან-ფრანცისკო მომთაბარეთა მცირე დასახლებიდან დიდ ქალაქად იქცა, მოკირწყლული ქუჩებით, ეკლესიებით, სკოლებით და სამთავრობო დაწესებულებებით. მრავალი ქალაქი აშენდა მთელს კალიფორნიაში. შეიქმნა კანონთა სისტემა და მთავრობა, რის გამოც კალიფორნია 1850 წელს აშშ-ის შტატად გამოცხადდა. ტრანსპორტის ახალი მეთოდები განვითარდა - აშენდა რკინიგზა და ორთქლმავლის რეგულარული მიმოსვლა დაიწყო. სოფლის მეურნეობა, კალიფორნიის შემდეგი მთავარი განვითარების სფერო, ფართოდ გავრცელდა მთელ შტატში. მიუხედავად ამისა, ოქროს ცხელებას უარყოფითი მხარეებიც ჰქონდა: ადგილობრივ ინდიელებს ავიწროებდნენ და ტრადიციული საცხოვრებელი ადგილებიდან ასახლებდნენ, ამასთან, ოქროს მოპოვება არემარეს ეკოლოგიურ საშიშროებას უქმნიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* California Gold Rush  at PBS
* Gold Rush!  at the Oakland Museum of California
* Museum of the Siskiyou Trail 
* California Gold Rush chronology at The Virtual Museum of the City of San Francisco
* Description by John Sutter of the Discovery of Gold  at The Virtual Museum of the City of San Francisco
* Marshall Gold Discovery State Historic Park
* Columbia State Historic Park
* Weaverville State Historic Park
* Shasta State Historic Park
* Impact of Gold Rush on California  at The Virtual Museum of the City of San Francisco
* California Gold Rush timeline 
* Gold Rush geology 
* Gold at the website of[United States Geological Survey

კატეგორია:კალიფორნია
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
მოდი ადრე დილით (ფილმი)

**მოდი ადრე დილით** () არის 2006 წლის ფილმი, რომელიც გადაღებულია რეჟისორ ჯონ ლოურენ ადამსის მიერ. გადაღებულია მისი და არტ ლინსონის სცენარის მიხედვით. მთავარ როლებში არიან ეშლი ჯადი და ჯეფრი დონოვანი.

## სიუჟეტი
დამოუკიდებელი რომანტიკული დრამა სიყვარულის ძიებაზე და სექსზე პატარა ქალაქში, მათთვის ვინც 30-ს გადააბიჯა...

კატეგორია:2006 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
ტინისხიდი

**ტინისხიდი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში, მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე მტკვრის მარცხენა და მდინარე ლიახვის მარჯვენა მხარეს. გორი-ქარელის საავტომობილო გზაზე. თემის ცენტრი (სოფლები: თედოწმინდა, ოთარშენი). ზღვის დონიდან 620 მეტრი, გორიდან 1 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1795 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტინისხიდის ნასოფლარი
*ტინისხიდის ქვაყუთები

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არტეკი

[მინი|არტეკის 60 წლის იუბილესადმი მიძღვნილი [საფოსტო მარკა]]
**არტეკი** — საერთაშორისო ბავშვთა ბანაკი ყირიმში (უკრაინა). განლაგებულია ყირიმის სამხრეთ სანაპიროზე, სოფელ გურძუფთან ახლოს. წარსულში იყო საბჭოთა კავშირის ყველაზე ცნობილი პიონერბანაკი და პიონერთა მოძრაობის სავიზიტო ბარათი. დიდი ხნის განმოვლობაზე იყო სოცბანაკიდან ჩამოსული დელეგაციების მიღების ადგილი. 

თავიდან „არტეკი“ დაფუძნდა როგორც ბანაკი-სანატორიუმი ტუბერკულოზით დაავადებულ ბავშვთათვის რუსეთის წითელი ჯვრის ზინოვი სოლოვიოვის ინიციატივით.

### გამოჩენილი სტუმრები
1983 წლის ივლისში არტეკს ეწვია ცნობილი მშვიდობისმყოფელი სამანტა სმითი. გამოჩენილ სტუმრებს შორის იყვნენ:

## სქოლიო
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის ისტორია
კატეგორია:ბავშვთა ბანაკები
კატეგორია:პიონერული მოძრაობა
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
1984 (სარეკლამო რგოლი)

[მინი|პირველი მაკინტოში (1984 წ.) - [Macintosh 128K]]
**1984** — რეჟისორი რიდლი სკოტის სატელევიზიო სარეკლამო რგოლი, გადაღებული ეპლის კომპიუტერი Macintosh-ისთვის. პირველად ეთერში გავიდა 1984 წლის 22 იანვარს, სუპერ ბოულის ფინალის მესამე მეოთხედის შესვენებაზე.

1984-ში გამოიყენეს უსახელო გმირი ქალი, რომელიც მაკინტოშის მოსვლას განასახიარებდა (მას თეთრი მინი-მაისური ეცვა ეპლ-მაკინტოშის კომპიუტერის პიკასოსეული სტილის გამოსახულებით), როგორც ადამიანთა კონფორმიზმისგან (დიდი ძმა) დასახსნელად. ეს გამოსახულებები ჯორჯ ორუელის ამავე სახელწოდების რომანის თემაზე მინიშნება იყო, სადაც დისტოპიური მომავალია აღწერილი, რომელსაც "დიდი ძმა" მართავს.

## ლიტერატურა 
*Friedman, Ted "Chapter Five: Apple's 1984 ." *Electric Dreams: Computers in American Culture.* New York: NYU Press, 2005: 100–120.
* Hansen, Liane. "A Look Back at Apple's Super Ad: Landmark 1984 Spot Smashed 'Big Brother,' Launched the Mac." NPR, February 1, 2004. 
*Leopold, Todd. Why 2006 isn't like '1984'. CNN, February 3, 2006.

კატეგორია:სატელევიზიო რეკლამები
კატეგორია:Apple Inc.
პომერანია

thumb
**პომერანია** — პრუსიის ყოფილი პროვინცია 1945 წლამდე.
ვესტფალიის ზავით 1648 წელს უკანა პომერანია ბრანდენბურგს გადაეცა, წინა პომერანია კი შვედეთის პომერანია გახდა. 
შვედეთ-პოლონეთის ომისა (1655-1660) და შვედეთ-ბრანდენბურგის ომის (1674-1679) დროს ტერიტორია მტრის ჯარებმა დაიკავა. 1678 წელს ბრანდენბურგის კურფიუსტრმა ფრიდრიჰ ვილჰელმ I-მა შვედეთის პომერანიის ხელში ჩაგდება მოახერხა. საფრანგეთის გავლენით, 1679 წლის სენ-ჟერმენის სამშვიდობო შეთანხმების მიხედვით, მას მთელი დაპყრობილი ტერიტორიების დათმობა მოუხდა. დიდი ჩრდილოეთის ომის დასრულების შემდეგ (1700-1721) წინა პომერანია მდინარე პენეს სამხრეთით პრუსიის სამეფოს გადაეცა, ნაპოლეონის ომების დროს კი საფრანგეთმა შვედეთის პომერანიაც დაიპყრო. ნაპოლეონის დამარცხების შემდეგ 1815 წელს წინა პომერანიის ნაწილი კუნძულ რიუგენთან ერთად გადაეცა პრუსიას.
## იხილეთ აგრეთვე 
* პომერანიის სავოევოდო
* დასავლეთ პომერანიის სავოევოდო

## რესურსები ინტერნეტში
*პომერანიელი მთავრების ციხე (*პოლონური, გერმანული, ინგლისური*)
*პომერანია (*გერმანული*) 
*პომერანიის ისტორიის ინტერნეტ წიგნებს კოლექცია (*გერმანული*) 

კატეგორია:გერმანიის გეოგრაფია
ვიმის ბრძოლა

**ვიმის ბრძოლა** –  ბრძოლა კანადის და გერმანიის ჯარებს შორის პირველი მსოფლიო ომის დროს. მიმდინარეობდა 1917 წლის 9 აპრილიდან  1917 წლის აპრილამდე. კანადის ჯარმა შესძლო ვიმის რაიონის დაკავება.

1917 წელს პირველი მსოფლიო ომის დასავლეთ ფრონტზე დაიწყო ანტანტას ჯარების საერთო იერიში. 9 აპრილს რობერტ ნიველის იერიშის დროს მოხდა არასის ბრძოლა. ამავე დღეს ბრიტანულმა ჯარებმა ასევე დაიწყეს შეტევა, რის შედეგადაც გაარღვიეს გერმანელების თავდაცვის ხაზი 20 კილომეტრიან ზოლზე, მაგრამ ქვეითი შენაერთების და არტილერიის ურთიერთქმედების დარღვევის გამო ინგლისელებმა ეს მოგება ვერ განავრცეს.

ბრიტანელების საპირისპიროდ კანადელებს გაუმართლათ, ქვეითი ჯარის და არტილერიის სწორი ურთიერთობის შედეგად კანადელებმა 12 აპრილისათვის მთლიანად დაიპყრეს ვიმის რაიონი. ბრიტანელებმა ამ ბრძოლაში გამოიყენეს ტანკები, თუმცა ისინი ტალახში ჩაიფლნენ. აღსანიშნავია, რომ სამმა ინგლისურმა ტანკმა მოახერხა 11 აპრილს სოფელ მონშის აღება.

1936 წელს ვიმის რაიონში გაიხსნა დაღუპულ კანადელთა მემორიალი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Battle of Vimy Ridge  Battle info, video footage and photos.
* The Vimy Foundation
* Canadian War Museum&nbsp;— The Battle of Vimy Ridge 
* Historica Minutes Vimy Ridge
* CBC Vimy Ridge Site
* Vimy Ridge from *The Canadian Encyclopedia* 
* 360° Panoramic view of Memorial site 
* Vimy Ridge Virtual Interactive (Veterans Affairs Canada) 

კატეგორია:პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლები
კატეგორია:ანტანტა
კატეგორია:გერმანიის ისტორია
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
კატეგორია:კანადის ისტორია
კატეგორია:გერმანიის ბრძოლები
კატეგორია:XX საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:1917 წლის ბრძოლები
იზაბელა ფრანგი

[მინი|იზაბელა ფრანგი, [ჟან ფუკეს ნახატი, 1450-1455]]
**იზაბელა ფრანგი** (ცნობილი, როგორც **ფრანგი ძუ მგელი**; დ. 1292 — გ. 23 აგვისტო, 1358) — 1308 წლიდან ინგლისის მეფე ედუარდ II-ის ცოლი, საფრანგეთის მეფე ფილიპ IV-ისა და ჟანა ნავარელის ქალიშვილი. მეფეების ლუი X, ფილიპ V და შარლ IV-ის და.

ედუარდ II-ზე მისი ფავორიტების გავლენის შესამცირებლად მისი მცდელობები უშედეგოდ დასრულდა, რის გამოც მან ამბოხის პირდაპირ ფორმას მიმართა და მეფის წინააღმდეგ ბარონები აამხედრა.

თავისი ძმის, საფრანგეთის მეფე შარლ IV-ის კარს შეკედლებული იზაბელა კავშირს ამყარებს როჯერ მორტიმერთან, ვიგმორის მერვე ბარონთან (1287–1330), ასევე კონტინენტზე გადმოყავს საკუთარი შვილი, ედუარდი, და მთელი პარტია, რომელიც დესპენსერის წინააღმდეგ გამოდიოდა.

ინგლისში მისი შეჭრის შემდეგ, პარლამენტმა ედუარდ II-ს ტახტი წაართვა. დედოფალი რეგენტი გახდა მისი მცირეწლოვანი ვაჟის ედუარდ III-ის მმართველობის პარალელურად. მორტიმერმა კი, რომელმაც ამასობაში მთელი ძალაუფლება ჩაიგდო ხელთ, საკუთარი მტრების განადგურება დაიწყო. მისი და დედოფლის კავშირი უკვე საიდუმლოს არავისთვის წარმოადგენდა. თუმცა, როგორც კი ედუარდ III სრულწლოვანი გახდა, მან მორტიმერი სიკვდილით დაასჯევინა (1330 წლის 29 ნოემბერს), ხოლო იზაბელას მთელი ცხოვრება შინაპატიმრობა მიესაჯა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჰეიდი მარფი იზაბელა ფრანგი (1295-1358) 

კატეგორია:ინგლისის დედოფლები
კატეგორია:დაბადებული 1292
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1358
კატეგორია:ინგლისის რეგენტები
კატეგორია:საფრანგეთის პრინცესები
კატეგორია:დედა დედოფლები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
მალაქ-ტაუსი

**მალაქ-ტაუსი** () *მალაქ ტავუსი*, *მალაკე თავუსი* - ანგელოზი-ფარშავანგი) — მთავარანგელოზი ეზიდიზმში. ფარშავანგი სიმბოლირებს  მრავალფეროვნებას, სილამაზესა და ძალას. ეზიდიზმის სწავლების მიხედვით, უფალმა მთელი მსოფლიო შვიდ ანგელოზს ჩააბარა, რომელთაც წინ მალაქ ტაუსი უძღვება.

ეზიდები მალაქ ტაუსს თავისი რელიგიის წმინდანთა პანთეონის მთავრად თვლიან. მალაქ ტაუსი ღმერთის (სამყაროს შემოქმედის) მთავარი ანგელოზია.

## ეტიმოლოგია 
ტავუსის სახელი ნიშნავს:
*ტავ (Taw) – მზე
*უ  (û) – და (კავშირი)
*სი (sî) – ჩრდილი
*მალაქ (Melek) – არქანგელი
გამოვიდა **ტავუსი მალაქ**.

## იხილეთ აგრეთვე 
*ეზიდები

## სქოლიო 
კატეგორია:ეზიდიზმი
კატეგორია:მთავარანგელოზები
ეკოლოგიური მშენებლობა

**ეკოლოგიური მშენებლობა** (ასევე **მწვანე მშენებლობა**; ) — პრაქტიკა მშენებლობაში, რომელიც შენობის მიერ ბუნებრივი რესურსების — ენერგიის, წყლისა და მასალების — ეფექტურად გამოყენებაზე ამახვილებს ყურადღებას და ამავე დროს ამცირებს შენობის ზეგავლენას ადამიანის ჯანმრთელობაზე და ზოგადად გარემოზე, შენობის ცხოვრებისეული ციკლის განმავლობაში, უკეთესი დაგეგმვის, პროექტირების, მშენებლობის, მართვის, რემონტისა და დაშლისას. მჭიდრო კავშირშია ეკოლოგიურ არქიტქტურასთან.

კარგად გააზრებული ეკოლოგიური მშენებლობა შემდეგ შედეგს იძლევა: (1) პროდუქტიულობის ზრდა და ნაკლები ენერგიისა და წყლის ხარჯი ამცირებს ოპერატიულ დანახარჯებს, (2) მობინადრეთა და საზოგადოების უკეთესი ჯანმრთელობა გაუმჯობესებული ჰაერის ცირკულაციის გამო, (3) შემცირებული უარყოფითი გავლენა გარემოზე, მაგ., სანიაღვრე წყლის ჩამონადენისა და მხურვალე კუნძულის ეფექტის შემცირება.

ეკოლოგიური მშენებლობა ასევე შენობის კონსტრუქციასა და გარემოს შორის ესთეტიკური ჰარმონიის მიღწევის საშუალებას იძლევა, მიუხედავად იმისა, რომ ასეთი შენობები გარეგნობითა და სტილით სხვა ნაკლებად ეკოლოგიური შენობებისგან ნაკლებად გამოირჩევა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ეკოლოგიური მშენებლობა

კატეგორია:ეკოლოგიური მშენებლობა
კატეგორია:მშენებლობა
კატეგორია:ეკოლოგიური არქიტექტურა
კატეგორია:ეკოლოგია
ტრაიანეს ხიდი

thumb|300px|ხიდის თანამედროვე რეკონსტრუქცია
**ტრაიანეს ხიდი** (რუმ.: Podul lui Traian; სერბ.: Трајанов мост, Trajanov Most), ან **აპოლოდორუსის ხიდი დუნაიზე**, იყო რომაული ხიდი, პირველი მდინარე დუნაიზე. თითქმის ათასი წლის განმავლობაში ის ყველაზე გრძელი თაღოვანი ხიდი იყო მსოფლიოში. ხიდის პროექტი ეკუთვნის ბერძენ არქიტექტორ აპოლოდორუს დამასკელს.

კატეგორია:რომაული ხიდები
კატეგორია:დუნაის ხიდები
კატეგორია:ტრაიანე
ლესბოსი

thumb|კ. ლესბოსის ადგილმდებარეობა
thumb|ლესბოსი
**ლესბოსი**, *მიტილენე* (Lesbos, Mytilene), კუნძული ეგეოსის ზღვაში, მცირე აზიის ნახევარკუნძულის მახლობლად. ეკუთვნის საბერძნეთს. 1636 კმ2. ნაპირები შეჭრილ-შემოჭრილია. რელიეფი უმთავრესად ბორცვიან-მთიანია (სიმაღლე 967 მ-მდე, მთა ოლიმპი). ლესბოსი აგებულია კირქვებით, ფიქლებით, მარმარილოთი და ლავით. გაბატონებულია ხმელთაშუა ზღვის მცენარეულობა, მთათა ზედა სარტყელში ფიჭვნარია.მთავარი ქალაქი და ნავსადგურია მიტილენე.

## იხილეთ აგრეთვე
* ლესბოსის ღვინო

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* სიახლეების საიტი
* ლესბოსის პრეფექტურა 
## ლიტერატურა
კატეგორია:საბერძნეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
აიშვარია რაი

**აიშვარია რაი** (ტულუ: ಐಶ್ವರ್ಯ ರೈ; დ. 1 ნოემბერი 1973, მანგალური, კარნატაკა, ინდოეთი) — ინდოელი მსახიობი და ფოტომოდელი. სილამაზის კონკურსის „მის მსოფლიო“ 1994-ის გამარჯვებული. დამთავრებული აქვს მუმბაის უნივერსიტეტი. 2007 წელს რაი დაქორწინდა ინდოელ მსახიობ აბჰიშეკ ბაჩანიზე. ჰყავს 1 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* აიშვარია რაი 

კატეგორია:ინდოელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ინდოელი ფოტომოდელები
კატეგორია:მის მსოფლიოს მონაწილეები
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოტო სკორცენი

thumb|200px|ოტო სკორცენი 1943 წელს
**ოტო სკორცენი** (; დ. 12 ივნისი, 1908, ვენა —  გ. 6 ივლისი, 1975, მადრიდი)  — ობერშტურბანფიურერი გერმანულ ვაფენ სს-ში მეორე მსოფლიო ომის დროს. აღმოსავლეთის ფრონტზე ბრძოლის შემდეგ მან ჰიტლერის პირადი დავალებით უხელმძღვანელა იტალიელი დიქტატორი ბენიტო მუსოლინის გამოხსნას ტყვეობიდან. სკორცენი ასევე ხელმძღვანელობდა ოპერაცია გრეიფს, რითაც გერმანელ ჯარისკაცებს უნდა შეეღწიათ მოწინააღმდეგის რიგებში მოწინააღმდეგეების უნიფორმებით და აღჭურვილობით. ომის მიწურულს ის იყო ვეჰრვოლფის პარტიზანული მოძრაობის ნაწილი.

ოტო სკორცენის დაადანაშაულეს 1907 წლის ჰააგის კონვენციის დარღვევაში ოპერაცია გრეიფთან კავშირისთვის, თუმცა ომის შემდგომმა დაჰაუს სამხედრო ტრიბუნალმა ის გაამართლა. ის ემალებოდა მისჯილ პატიმრობას ჯერ საფრანგეთში 1948 წელს, ხოლო შემდგომ ფრანკოს ესპანეთში. გერმანულმა სასამართლომ 1952 წელს მისი დენაციფიკაცია მოახდინა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:სს-ის წევრები
კატეგორია:დაბადებული   12 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
ტირძნისი

**ტირძნისი** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის გორის მუნიციპალიტეტში მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, დიდი ლიახვისა და პატარა ლიახვის შუამდინარეთში, გორი-ცხინვალის საავტომობილო გზაზე. თემის ცენტრი (სოფლები: ბროწლეთი, ერგნეთი, თერგვისი, მეღვრეკისი). ზღვის დონიდან 790 მეტრი, ცხინვალიდან 26 კილომეტრი. სოფელში არის სამების, დედაღვთისასა და კვირაცხოვლის ეკლესიები.

## ისტორია
ტირძნისში მშრომელთა რამდენიმე რევოლუციური გამოსვლა მოხდა.

ახლანდელი სკოლის ტერიტორიაზე 1902 წელს სექტემბერში სოფლის გლეხობამ მოაწყო თავდასხმა სასამართლოს აღმასრულებელზე და პოლიციის ბოქაულზე, რომლებიც, მემამულე ნ. სულხანიშვილის მოთხოვნით, სოფლის მშრომელებს მსხვილფეხა საქონელს ართმევდნენ. დააპატიმრეს ათი გლეხი, რომლებსაც გორის საოლქო სასამართლომ სხვადასხვა ვადით პატიმრობა მიუსაჯა. 

მემამულე სულხანიშვილი მშრომელებს წლების განმავლობაში ავიწროებდა, ართმევდა მათ კუთვნილ მიწებს, ახდევინებდა დიდ გადასახადებს, ამან გლეხობაში მღელვარება გამოიწვია. გლეხებმა მებატონეს დაუნგრიეს სამეურნეო ნაგებობები, გადაუწვეს პურის ყანები. მდგომარეობა განსაკუთრებით გამწვავდა 1905 წლის გაზაფხულზე, როდესაც გლეხებმა მემამულეს უარი უთხრეს გადასახადის გადახდაზე. სულხანიშვილის თხოვნით, მეფის მთავრობამ სოფელში კაზაკების 50-კაციანი რაზმი გამოგზავნა. შეტაკება გლეხებსა და კაზაკებს შორის მოხდა 16 აპრილს, რის შედეგადად მოკვდა 7 კაზაკი და დაიჭრა 10 გლეხი. შეტაკება განახლდა სოფლის ცენტრში 28 მაისს. კაზაკების რაზმი სოფელში დიდხანს იდგა და აწიოკებდა მოსახლეობას. 27 ნოემბერს შეიარაღებული გლეხები კვლავ დაესხნენ თავს კაზაკებს. მეამბოხე გლეხების ხსოვნის პატივსაცემად სოფელში დაიდგა მემორიალური დაფა წარწერით. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 1884 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტირძნისის დედაღვთისას ეკლესია
*ტირძნისის კვირაცხოვლის ეკლესია
*ტირძნისის სამების ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაგონი

thumb
**დაგონი** — ძველ ცივილიზებულ სემიტთა პანთეონის ერთ-ერთი მთავარი ღვთაება. განსაკუთრებით ადიდებდნენ ფილისტიმელები და ფინიკიელები, რომელნიც ზღვის ღმერთადაც აღიარებდნენ. უსწორდება შუმერ-აქადთა ეას და ანუს, გმირია მარდუკივით და თანაც პირველი კულტურის დამფუძნებელი, ხოლო ბალდაგონას სახით ხვნა-თესვის შემომღებიცაა. მიწათმოქედების მამამთავარი (დემეტრეს მსგავსად). ამ შერწყმის ჟამს ცისა და მიწის შვილად ითვლება და უტოლდება ზევს-აროტრიოსს (ბერძნ აროტრიონ — გუთანი, აროტრ - მიწათმოქმედი). იმდროის ასირიულ-ფინიკიური მონეტებზე გამოსახულია თევზის სახით, ან ხელებში თევზები უჭირავს. რითაც ხსნიან თვით სახელწოდებას (ძვ. ებრ. „დაგ“ თევზი). ამ სახით ფინიკიელმა ზღვაოსნებმაც თავიანთ მთავარ ღვთაებად აღიარეს.

ბიბლიის მიხედვით მთავარი სამლოცველო ჰქონდა გზასა და აზოთში. როდესაც ისრაელნი მოსრეს და სჯულის კიდობანი გაიტაცეს, დაგონის ტაძარში შეიტანეს: „და წარიღეს უცხო თესლთა კიდობანი ღვთისა... აზოთსა შინა და შეიღეს იგი ტაძარსა შინა დაგონისასა“, მეორე დღეს კი „შევიდეს ტაძარსა შინა დაგონისასა და იხილეს, და აჰა დაგონ დაცემული ქვეყანასა ზედა წინაშე კიდობნისა აღთქმისა უფლისასა“. დაგონის კერპი ისევ თავის ადგილზე დადგეს, და ისევ იხილეს დავარდნილი, დამსხვრეული, „დამძიმდა ხელი უფლისა აზოთს ზედა, მოსრნა იგინი სენითა, განამრავლა თაგვი და იქმნა შეძრწუნება სიკვდილისა“. (მეფეთა, 5, 1-7). აქ საბაოთი იმარჯვებს წარმართთა ღმერთზე. შემდეგ აზოთის ტაძარი იონათანმა ცეცხლს მისცა (მაკაბელთა 1, 10, 83). ხელოვნებაში დაგონი ასახულია, როგორც ადამიანის მსგავსი თევზი, ხელებიანი (ფინიკიაში, დერკეტოს მსგავსად). ასირიაში და ბაბილონიაში დაგონი დიდ პატივში ჰყავდათ, ალბათ იონთან აურიეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:სემიტური მითოლოგია
კატეგორია:ზღვის ღვთაებები
კატეგორია:მიწათმოქმედების ღმერთები
კატეგორია:ფინიკია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
სიმფსონების ეპიზოდების სია

250პქ|მარჯვნივ

ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალ „**სიმფსონების**“ პირველი ეპიზოდი ეთერში გავიდა 1989 წლის 17 დეკემბერს, სახელწოდებით „Simpsons Roasting on an Open Fire“. დღეისათვის ეთერში სრულად გავიდა 23 სეზონი. ამჟამად ეთერში 24-ე სეზონი გადის. თითოეულ სეზონში დაახლოებით 21-22 ეპიზოდი შედის. სეზონების სხვადასხვა ეპიზოდებმა ამა თუ იმ ჯილდოზე წარდგენილები და გამარჯვებულები იყვნენ. DVD ფორმატში ოფიციალურად გამოვიდა პირველი 20 სეზონი. Blu-Ray დისკის ფორმატში გამოიცა მე-13, მე-14, მე-15 და მე-20 სეზონები.

„სიმფსონების ფილმი“, რომელიც გამოვიდა 2007 წლის 27 ივლისს, ასევე დიდი პოპულარობით სარგებლობდა. 

2023 წლის 21 მაისისთვის ეთერში გავიდა სერიალის 760 პიზოდი.

წარმოდგენილ სიაში ეპიზოდები ქრონოლოგიურად არის დაწყობილი, მათი ეთერში გასვლის მიხედვით. სიაში არ არის წარმოდგენილი „ტრეისი ულმანის შოუ“ და „სიმფსონების ფილმი“. 

## სეზონები 

## ეპიზოდები 
იხილეთ აგრეთვე: *სიმფსონები (მოკლემეტრაჟიანი ფილმები)*

### სეზონი 1 (1989–1990)
### სეზონი 2 (1990–1991)
### სეზონი 3 (1991–1992)
### სეზონი 4 (1992–1993)
### სეზონი 5 (1993–1994)
## რესურსები ინტერნეტში 
* სიმფსონები  საიტზე FoxFlash
* The Simpsons Archive

## სქოლიო
ეპიზოდების სია
კატეგორია:ამერიკული ანიმაციური ტელესერიალების ეპიზოდები
კატეგორია:ამერიკული კომედიური ტელესერიალების ეპიზოდები
სამწევრისი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**სამწევრისი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (კეხიჯვრის თემი). მდებარეობს მდინარე მტკვრის მარჯვენა ნაპირზე, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 640 მეტრი, ქარელიდან 4,5 კილომეტრი, აგარიდან 2 კილომეტრი.

## ისტორია 
წყაროებში პირველად მოიხსენიება XIV საუკუნეში. სოფელში მიკვლეულია გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის ნამოსახლარები. სოფლის მახლობლად აღმართულია ქართული ხუროთმოძღვრების პირველი აყვავების ხანის (IV-VII საუკუნეები) ძეგლი - სამწევრისის ტაძარი (VII საუკუნის I ნახევარი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 360 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სამწევრისის ციხე
*მერაბ ციციშვილის საძვალე
*სამწევრისის ნასოფლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტექნო

**ტექნო** — ელექტრონული საცეკვაო მუსიკის ერთ-ერთი ფორმა, რომელიც წარმოიშვა 1980-იანი წლების მიწურულს ქალაქ დეტროიტში (მიჩიგანი, აშშ). ტექნო, როგორც მუსიკალური ჟანრის სახელწოდება, პირველად ნახსენები იყო 1988 წელს. არსებობს ტექნოს სხვადასხვა სტილი, მაგრამ დეტროიტ-ტექნო მიიჩნევა ყველა სუბჟანრის საწყისად.

ტექნო წარმოიშვა ევროცენტრული სინთეზური მუსიკის შერწყმით აფრიკულ და ამერიკულ სხვადასხვა სტილთან, როგორებიცაა ჩიკაგო ჰაუსი, ფანკი, ელექტრო და ელექტრონული ჯაზი. ამას დაემატა, ამერიკის კაპიტალისტური საზოგადოების ცხოვრებისთვის დამახასიათებელი წიგნის, ”მესამე ტალღა”, მითური და შეთხზული თემატიკის ზეგავლება. წიგნის ავტორია ელვინ ტოფლერი. ტექნოს, როგორც სტილის ერთ-ერთი დამფუძნებელი ხუან ატკინსი ამბობს, რომ ”ტექნო ეს არის მუსიკა, რომელიც ჟღერს, როგორც ტექნოლოგია”.

## წარმოშობა 
ტექნოს ფუძემდბლად ითვლებიან ხუან ატკინსი, დერიკ მეი, კევინ სანდერსონი, ასევე ცნობილნი როგორც  **”ბელვილის ტრიო”** და ედი ფოულკი. ისინი ერთად დადიოდნენ ბელვილის სკოლაში. როგორც ისინი თავად ამბობდნენ, მათ სურდათ Tangerine Dream -ის და Kraftwerk - ის სტილში, გერმანული ელექრტონიკა უფრო საცეკვაო გაეხადათ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Techno Live Sets – The #1 resource for Techno sets
* "From the Autobahn to I-94: The Origins of Detroit Techno and Chicago House"  – reminiscences in 2005 by techno and house innovators
* Sounds Like Techno – online historical documentary produced by the Australian Broadcasting Corporation (ABC)
* Techno from past years  – Oldie but goldie classic techno sets

კატეგორია:ტექნო
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ჟანრები
სამწყარო

**სამწყარო** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ავნევის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე აღმოსავლეთის ფრონისა და შუა ფრონის წყალგამყოფზე. ზღვის დონიდან 900 მეტრი, ყორნისიდან 5 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სასირეთი (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**სასირეთი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში, გიგანტის თემში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე. ზღვის დონიდან 710 მეტრზე. ქარელიდან დაშორებულია 10 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 304 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სანებელი

**სანებელი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (კეხიჯვრის თემი). მდებარეობს მდინარე ძამის ხეობაში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 670 მეტრი, ქარელიდან 5 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 201 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სანებლის წმინდა გიორგის ეკლესია
*სანებელის ნაეკლესიარი
*სანებელის ნასოფლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
საციხური (ქარელის მუნიციპალიტეტი)

**საციხური** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ბრეძის თემში). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე ლოპანისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 740 მეტრი, ქარელიდან 26 კილომეტრი. სოფელში არის საჯარო სკოლა

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 313 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*საციხურის წმინდა გიორგის ეკლესია
*საციხურის ნამოსახლარი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
Chupa Chups

**Chupa Chups** (*ჩუპა ჩუპსი*) — ესპანური კომპანია, რომელიც საწუწნ კანფეტებს ამზადებს. დაარსებულია 1958 წელს ენრიკე ბერნატომის მიერ. ლოგოს დიზაინი ეკუთვნის სალვადორ დალის.

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის კომპანიები
კატეგორია:1958 წელს დაარსებული კომპანიები
სერიბალთა

**სერიბალთა** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში (ბალთის თემი). 1991 წლამდე შედიოდა ზნაურის რაიონის შემადგენლობაში. მდებარეობს მდინარე დასავლეთ ფრონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 700 მეტრი, ყორნისიდან 6 კილომეტრი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სუქანაანთუბანი

**სუქანაანთუბანი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ზღუდერის თემი). მდებარეობს მდინარე ძამის ხეობაში, თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ მთისწინეთში. ზღვის დონიდან 800 მეტრი. ქარელიდან 11 კილომეტრი.

## ისტორია
სოფელ სუქანაანთუბანში დაიბადა (1911 წ.) საბჭოთა კავშირის გმირი სარდიონ კოზანოვი. წოდება მიენიჭა 1944 წელს მდინარე დნეპრის გადალახვისათვის წარმოებულ ბრძოლებში გამოჩენილი გამოჩენილი გმირობისა და თავდადებისათვის.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 62 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰერკულესის სვეტები

[thumb|300px|ჰერკულესის სვეტები – [გიბრალტარის სრუტე]]
**ჰერკულესის სვეტები** (აგრეთვე **ჰერაკლეს სვეტები**) — ორი ერთმანეთის მოპირდაპირე კლდე ახლანდელი გიბრალტარის ორსავე მხარეს. ბერძნებს ისინი მიაჩნდათ დასავლეთით უკიდურეს მიჯნად, რომლის იქითაც მდინარე-ოკეანე მიედინებოდა. მათი რწმენით ჰერაკლემ, რომელიც გერიონის ხარების მოსატაცებლად მიდიოდა, აფრიკის უდაბნოები გაიარა და უკიდურეს დასავლეთ საზღვარს მიაღწია. იქ ვიწრო სრუტის ორსავე მხარეს თავისი მეათე გმირობის უკვდავსაყოფად ქვის ორი უზარმაზარი სვეტი აღმართა (ორი კლდე). 
ბერძენი გეოგრაფის სტრაბონის გადმოცემით ,  ფინიკიელებმა  ჰერკულესის სვეტების სრუტე ანუ გიბრალტარის სრუტე გაიარეს  ერთ-ერთი მოგზაურობის დროს .
## ლიტერატურა 
* *აკაკი გელოვანი*, მითოლოგიური ლექსიკონი, გვ. 599, „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1983

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
სხლითი (თიღვის მუნიციპალიტეტი)

**სხლითი** — სოფელი საქართველოში, თიღვის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე გაგურას ნაპირზე. ზღვის დონიდან 950 მეტრი, ყორნისიდან 3,5 კილომეტრი. 1911 წელს ცხოვრობდა 330 ადამიანი, ქართველები. 

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სუქითი

**სუქითი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (ახალსოფლის თემი). მდებარეობს თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე. ზღვის დონიდან 820 მეტრი. ქარელიდან 15 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 2 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*სუქითის სამების ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტახტისძირი

**ტახტისძირი** — სოფელი საქართველოში, შიდა ქართლის მხარის ქარელის მუნიციპალიტეტში (დვანის თემი). მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე აღმოსავლეთ ფრონის მარცხენა მხარეს. ზღვის დონიდან 710 მეტრი, ქარელიდან 18 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 458 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტახტისძირის პეტრე-პავლეს ეკლესია

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჰერმაფროდიტი

[thumb|[მაბიუზი. სალმაკიდა და ჰერმაფროდიტე. დაახლ. 1516]]
**ჰერმაფროდიტი** — ჰერმესისა და აფროდიტეს შვილი, ქალკაცა, ორსქესა არსება. იდელმა ნიმფებმა გაზარდეს, ნაიადებმა. სალკამიდის წყაროს ნიმფამ ნახა მობანავე და შეიყვარა, კარიაში ჩასული ყმაწვილკაცი, ჰერმაფროდიტმა გააწბილა, არ გაიკარა. უარყოფილმა ნიმფამ ცას მიმართა: „შეგვაერთეო სამუდამოდ“. ღმერთებმა სურვილი შეუსრულეს, სამარადისოდ შეახორცეს ორი სხეული. აქედან ეწოდა ორსქესა არსებას ჰერმაფროდიტი. 

ნიმფა ძალით ეტმასნება ჰერმესის (მერკურის) და აფროდიტეს (ვენერას) მშვენიერ ვაჟს ატლანტიადეს, რომელიც ტალღებში გაურბის (შეადარეთ ნარცისი და ექო), თან ღმერთებს შესთხოვს ნუ დაგვაშორებთო. ასე შეეზარდა ერთი-მეორეს ორი სხეული. მას შემდეგ სალმაკისში მობანავე ყოველი კაცი ორსქესად იქცევა. 

## ვარიაციები 
ასე იხსნება ტყუპის გაჩენა (პირველი ცნობა თეოფრასტესი). ბევრი ხალხის მითში ცნობილია ორსქესა არსება: იმირი (გერმანული მითოლოგია), დიანი — დიანა, ლიბერი — ლიბერა, იანუსი—იანა, დიუსი — დია, ვოლუმნი—ვოლუმნა, პალესი (რომაული მითოლოგია), აგნი — აგნაი, იამა — იამი, ინდრა — ინდრონი (ვედა) და….

## ხელოვნებაში 
რომში ინახება პოლიკლეტეს ჰერმაფროდიტის ასლი (1-2 ს.) 

თერმების მუზეუმში მწოლარე ჰერმაფროდიტის; აგრეთვე ბერლინის მუზეუმში - ხელაღმართული ტიტველი ფიგურა. ცნობილია ბაროკოს მხატვართა, ალბანის, შპრანგერის და სხვათა სურათები (ორსქესოვნობას მხატვრები თავს არიდებენ).

უფრო ფანტაზიის თამაშის ნაყოფია, ვიდრე ბიოლოგიური სიმბოლო ჰერმაფროდიტიზმისა. ოვიდიუსის მეტამორფოზებში 4, 285. ვარაუდობენ, რომ სახე შექმნილია აღმოსავლური ზეგავლენითაც. ატიკაში სამლოცველოც ჰქონდა ძვ. წ. VI საუკუნეში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* HERMAPHRODITOS: ბერძნული ღვთაება & effeminates - theoi.com
* HERMAPHRODITUS, ბერძნული მითოლოგია Index - mythindex.com 
* ჰერმაფროდიტები ბერძნულ მითოლოგიაში

კატეგორია:სექსუალობა
სასირეთის განძი

**სასირეთის განძი** — ძვ. წ. XII საუკუნის I ნახევრის  ბრინჯაოს ნივთების შემცველი განძი, რომელიც აღმოჩენილია 1930 წელს კასპის მუნიციპალიტეტის სოფელ სასირეთში. განძის შემადგენლობაში იყო : I სახეობის კოლხური ცული, ცენტრალური ამიერკავკასიის ტიპის ცული, სატეხი, სატევარი, ლაგამი, გედისა და ჯიხვის თავის სკულპტურული გამოსახულებები, 2 ნაწილისაგან შედგენილი ბალთა; სახურავიანი სამფეხა ჭურჭელი, რომლის ცენტრში ფრინველის სკულპტურული გამოსახულებაა. ნივთები დაცულია სიმონ ჯანაშიას სახელობის სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
საციხური

საკუთარი სახელი **საციხური** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* საციხური — სოფელი ქარელის მუნიციპალიტეტში.
* საციხური — სოფელი ხულოს მუნიციპალიტეტში.
მეტამორფოზები (პოემა)

thumb|ჯორჯ სანდის მიერ რედაქტირებული გამოცემის გარეკანი

'*მეტამორფოზები (*ლათ. Metamorphoses*)*' — ძველრომაელი პოეტის პუბლიუს ოვიდიუს ნაზონის პოემა 15 წიგნად. წიგნში აღწერილია სხვადასხვანაირი მეტამორფოზები, რომლებიც მოხდა მსოფლიოს დასაწყისიდან.

## ლიტერატურა 
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*Ovid Illustrated: The Renaissance Reception of Ovid in Image and Text
სუნისი

**სუნისი** — სოფელი საქართველოში, თიღვისმუნიციპალიტეტში. მდებარეობს მდინარე შუა ფრონის (დასავლეთის ფრონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 800 მეტრი, ყორნისიდან 1,5 კილომეტრი.

1908 წელს შედიოდა გორის მაზრის სურამის უბანში, მოსახლეობა შეადგენდა 139 ადამიანს, ცხოვრობდნენ ქართველები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თიღვის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ძირულა

**ძირულა** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში. მიედინება საჩხერის, ხარაგაულისა და ზესტაფონის მუნიციპალიტეტებში. სათავე აქვს ლიხის ქედის დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1252 მ სიმაღლეზე. მდინარე ყვირილის მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 83 კილომეტრი, აუზის ფართობი 1270 კმ². საზრდოობს თოვლის, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. მთავარი შენაკადებია: დუმალა, ჩხერიმელა და ხელმოსმულა.

წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმცირობა — ზაფხულში, წყალმოვარდნები — შემოდგომა-ზამთარში. საშუალო წლიური ხარჯი სოფელ წევასთან — 26,6 მ³/წმ. იყენებენ სარწყავად. მდინარე ძირულის ხეობაშია გაშენებული სოფლები: ქვედა წევა, ბორითი, შროშა და სხვა. ძირულასა და დუმალის წყალგამყოფზე შემორჩენილია ფიჭვნარი.

ვახუშტი ბატონიშვილი ასე აღწერს მდინარე ძირულას:

## სქოლიო
კატეგორია:ყვირილის შენაკადები
კატეგორია:იმერეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ძირულა
სასირეთის ბრძოლა

**სასირეთის ბრძოლა 1047** — საქართველოს მეფე ბაგრატ IV-სა და კლდეკარის ერისთავის ლიპარიტ  IV ლიპარიტის ძეს შორის მიმდინარე ხანგრძლივი შინაკლასობრივი ბრძოლის ერთი ეპიზოდი. 1040 წელს, თბილისის ამირასთან ბაგრატ IV-ის დაზავების შემდეგ კლდეკარის ერისთავი საბოლოოდ გაუორგულდა მეფეს. ლიპარიტმა დახმარებისათვის მიმართა ბიზანტიას. კეისარმა ერისთავს დამხმარე ლაშქარი, დიდძალი ფული და ტახტის მაძიებელი დემეტრე გიორგის ძე გამოუგზავნა. საქმე შეთანხმებით დამთავრდა. ბაგრატ IV-მ ლიპარიტს ქართლის ერისთავობა უწყალობა. ბერძენთა ჯარი და დემეტრე ბიზანტიაში დაბრუნდნენ,  მაგრამ ეს მორიგება დროებითი აღმოჩნდა; ლიპარიტი ბიზანტიის აგენტად დარჩა და განაგრძობდა ბრძოლას მეფის წინააღმდეგ. ლიპარიტს კახელები მიემხრნენ, მან ბიზანტიიდან კვლავ ჩამოიყვანა დემეტრე გიორგის ძე, ბოლოს მაწყვერელიც მის მხარეს გადავიდა.

მეფე და ერისთავი ქართლში, სასირეთის ჭალაში (ახლანდელი კასპის მუნიციპალიტეტი) შეებრძოლენ ერთმანეთს. ბაგრატ IV-მ ვერ გაუძლო ლიპარიტის მრავალრიცხოვანი ჯარის შემოტევას და დამარცხდა. ლიპარიტმა არტანუჯის ციხე დაიპყრო; ბაგრატ IV იძულებული გახდა დასავლეთ საქართველოში გადასულიყო და მხოლოდ თურქ-სელჩუკების მიერ 1048 წელს ლიპარიტის დატყვევების შემდეგ შეძლო ხელისუფლების განმტკიცება. სასირეთის ბრძოლა მეფესა და დიდებულებს შორის არსებული შინაკლასობრივი ბრძოლების მნიშვნელოვანი ეპიზოდია. 

მეტად საგულისხმოა „მატიანე ქართლისა“-ის ცნობა ამ ბრძოლაში ვარიაგების  (ვარანგთა) მონაწილეობის შესახებ. ბაგრატ IV-ის მხარეზე იბრძოდა 1000 შვედი ვიკინგი, 3000 კაციანი ექსპედიციის ქვედანაყოფი, რომელსაც სარდლობდა ინგვარი. 

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბრძოლების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ბიზანტიის ბრძოლები
კატეგორია:1047 წლის ბრძოლები
ტბელები

**ტბელები** — დიდ აზნაურთა საგვარეულო IX-X საუკუნეების საქართველოში. სახელწოდება მიიღეს თავიანთი მამულიდან – შიდა ქართლის ტბეთიდან. 

X საუკუნეში ტბელები ყველაზე დიდი ფეოდალური საგვარეულო იყო შიდა ქართლში. საფეოდალო მდებარეობდა ლიახვის ხეობაში (სოფლები: ტბეთი, ერედვი, ნიქოზი, ბორცვისჯვარი, დოდოთი და სხვ.). მათი საგვარეულო ტაძრები იყო ერედვის წმინდა გიორგის, სოფელ დოდოთის ცხრაკარისა და სოფელ ტბეთის ბორცვისჯვრის ეკლესიები. საგვარეულოს ერთ-ერთი წარმომადგენელი ივანე ტბელი (X საუკუნის  I მეოთხედი) ქართლის ფეოდალ-სენიორი და ერისთავი ყოფილა. შემდეგში ტბელებმა დაკარგეს ერისთავობა (ქართლის ერისთავებად  აფხაზეთის მეფეები ნიშნავდნენ დასავლეთ საქართველოს დიდ ფეოდალებს), მაგრამ მაინც ძლიერ ფეოდალურ სახლს წარმოადგენდნენ. ისინი ეწინააღმდეგებოდნენ როგორც აფხაზთა (დასავლეთ საქართველო) მეფეების, ისე ტაო-კლარჯეთის ბაგრატიონების მისწრაფებას, ხელთ ეგდოთ ქართლი. 

920-იან წლებში ტბელებმა მხარი დაუჭირეს ქართლის გამგებელს კონსტანტინეს, აფხაზთა მეფის გიორგი II-ის ძეს, მამის წინააღმდეგ აჯანყებაში. აჯანყების ჩახშობის შემდეგ მეფე გიორგიმ სასტიკად დასაჯა შვილი, ზოგიერთი ტბელი მშვიდობით გაუშვა, ზოგი კი ვასპურაკანში გადაასახლა. შესაძლოა ვასპურაკანში გადასახლებული ტბელების შთამომავალი იყოს XIII საუკუნეში სტეფანოზ ორბელიანის თხზულებაში მოხსენიებული ივანე ტბელი რომელიც ვასპურაკანის დედაქალაქ დვინში ცხოვრობდა. X საუკუნის 80-იან წლებში ტბელები სათავეში ჩაუდგნენ ქართლის აზნაურების ბრძოლას ბაგრატ III-ის წინააღმდეგ, მაგრამ დამარცხდნენ 982 წლის ახლოს სოფელ მოღრისთან ბრძოლაში. საგვარეულოში ყველაზე გავრცელებული სახელები იყო ქავთარი და ივანე, გვხვდება ასევე პატრიკი, ოქროპირი და აბაზი. სახელი *პატრიკი*  შესაძლოა, იმის მანიშნებელი იყოს, რომ ტბელებს IX ან X საუკუნეში ჰქონდათ ბიზანტიური ტიტული პატრიკი (VII საუკუნეში გამოითქმოდა როგორც „პატრიკოსი“), რომელიც შემდეგ საკუთარ სახელად იქცა ამ საგვარეულოში. სახელი „აბაზი“ გვაძლევს იმის საფუძველს, რომ ვივარაუდოთ მათ კავშირზე აბაზასძეებთან (შესაძლოა  ტბეთის ბორცვისჯვრის ეკლესიის ამჟამად დაკარგულ წარწერაში მოხსენიებული აბაზ ტბელის ძე ივანე არის ივანე აბაზასძე). ზოგიერთი მონაცემით ტბელებს უკავშირდება ქართლის მეორე წარჩინებული საგვარეულო – ფავნელები, რომელთა მემკვიდრეები - სურამელებიც ქართლის ერისთავები იყვნენ XIII საუკუნეში. ისტორიკოს ზაზა ალექსიძის აზრით, „მატიანე სუანეთის კრებისაჲ“-ში მოხსენიებულია ტბელიანები და სპანდაღუდიანებიც ტბელების შთამომავლები არიან. 

## გენეალოგია 
## ლიტერატურა 
* ზაზა ალექსიძე. ბიზანტიის იმპერიის უცნობი ქართველი დიდი მოხელე და მისი საგვარეულო // ანალები. ისტორიის, ეთნოლოგიის, რელიგიის შესწავლისა და პროპაგანდის სამეცნიერო ცენტრი. თბ.: ეძღვნება ნანა ხაზარაძის საიუბილეო თარიღს. - 2011. - #7. – გვ. 29-59.

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
ფარერული საგა

მინი|ფარერული საგას 1904 წლის გამოცემის ყდა
**ჩრდილოური საგა ფარერებზე** ან **ფარერული საგა** ფარერელ კაცზე, მოგვითხრობს ფარერების ქრისტიანულად მოქცევასა და ნორვეგიის სამეფოში შესვლაზე.

Færeyinga Saga-ს 1904 წლის ილუსტრაცია, გამოსახავს Tróndur í Gøtu-ს.

საგა ისლანდიაში დაიწერა დაახლოებით 1200 წელს. ავტორი უცნობია; დაკარგულია დედანი, თუმცა, დედნისეული ტექსტები სხვა საგებში გვხვდება, განსაკუთრებით სამ ხელნაწერში: ოლაფ ტრიგვასონარის საგაში, ფლატეიარბოკის და AM 62-ში დაცულ ხელნაწერში.

## წყაროები 
**Færeyínga saga eller Færøboernes historie i den islandske grundtekst med færø­isk og dansk oversættelse* Carl Christian Rafn, ed., Danish tr. Johan Hen(d)rik Schrøter, Faroese tr. (Copenhagen: J.H. Schultz 1832)

## ლიტერატურა 
* Debes, Hans Jacob. *Føroya søga 1. Norðurlond og Føroyar.* (pp.&nbsp;89–100. Føroya skúlabókagrunnur) 1990.
* Havsteen-Mikkelsen, Sven  *Føroyinga søga* (Bjarni Niclasen, týddi;  Jørgen Haugan, skrivaði eftirmæli. (Tórshavn: Føroya skúlabókagrunnur) 1995

## რესურსები ინტერნეტში 
* Full text in Icelandic and English translation at the Icelandic Saga Database
* heimskringla.no - Færeyinga saga 

კატეგორია:ნორვეგიული კულტურა
კატეგორია:ფარერული კულტურა
სურამელები

**სურამელები** — დიდ ფეოდალთა საგვარეულო XII-XIV საუკუნეების საქართველოში. სახელწოდება წარმოსდგება მათი საგვარეულო მამულიდან — სურამი (ახლანდელი ხაშურის მუნიციპალიტეტი, შიდა ქართლის მხარე). ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, სურამელების წინაპრები იყვნენ ფავნელები; მარი ბროსე და კირილ თუმანოვი კი სურამელებს ორბელთა საგვარეულოს განშტოებად მიიჩნევენ.

სურამელთა საგვარეულო სახლის უფროსები XII საუკუნის 70-იან წლების ბოლოდან იყვნენ ერისთავთერისთავები და ქართლის ერისთავები, ხოლო XIII საუკუნის 40-იანი წლებიდან  XIV საუკუნის პირველ მეოთხედამდე ქართლის ერისთავობასთან ერთად - საქართველოს მეფის მსახურთუხუცესებიც. სურამელების სახლი XIII საუკუნის შუა წლებში დაუნათესავდა ქართლისა და ჯავახეთის დიდ ფეოდალებს - თორელების სახლს, ხოლოXIII საუკუნის II ნახევარში - დასავლეთ საქართველოს დიდ ფეოდალურ საგვარეულოს ვარდანისძეებს. მონღოლთა ბატონობის ხანაში სურამელები აქტიურად მონაწილეობდნენ საქართველოს პოლიტიკურ ცხოვრებაში. უმეფობის ხანაში, როდესაც მონღოლებმა საქართველო დუმნებად დაყვეს  (XIII საუკუნის 40-იანი წლები), ქართლის დუმნის თავად გრიგოლ სურამელი დანიშნეს. XIV საუკუნის I მეოთხედის შემდეგ ეს საგვარეულო ისტორიულ წყაროებში აღარ მოიხსენიება.

## გენეალოგია 
## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. IX, თბ., 1985 წ., გვ. 610
*სურამელთა ფეოდალური საგვარეულო / მიხეილ ბახტაძე. - თბ. : არტანუჯი, 2006. - 32გვ. ; 20სმ.. - სურამელთა გენეალოგიის რუკა: გვ. 29. - ბიბლიოგრ.: გვ. 30-31. - ISBN 99940-55-19-4

კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:ქართლის ერისთავები
ტორსჰავნი

**ტორსჰავნი** (, ) — ფარერის კუნძულების დედაქალაქი. 2007 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 13,000 კაცს. მდებარეობს კუნძულ სტრეიმოის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. დაარსდა X საუკუნეში მეხისა და ელვის ღვთაება თორის პატივსაცემად. ტორნსჰავნი, *თორნსჰავნი*, სიტყვასიტყვით „თორის ნავმისადგომს“ ნიშნავს.

## ტრანსპორტი 
მოქმედებს საბორნე გადასასვლელი დანიაში, ნორვეგიაში, შოტლანდიასა და ისლანდიაში.

ტორნსჰავნი ჩრდილოეთ ატლანტის საკვანძო პორტია. ბოლო ათწლეულებში რუსული თევზმჭერი ხომალდების შესვლის, გადმოტვირთვის და დასაწყობების ცენტრად იქცა ჩრდილო-დასავლეთ ევროპაში.

thumb|left|სახლები ქალაქის ნავმისადგომთან

## სპორტი 
ტორნსჰავნში, ისევე როგორც ფარერების უმეტესობასა და სკანდინავიის ქვეყნებში ხელბურთი და ფეხბურთი დიდი პოპულარობით სარგებლობს. ქალაქის არც თუ მოზრდილი მოსახლეობის მიუხედავად, არსებობს რამდენიმე სპორტული კლუბი.

## მუსიკა 
1983 წლიდან ყოველწლიურად ტარდება ტორსჰავნის ჯაზის ფესტივალი.

## ლიტერატურა 
* Havsteen-Mikkelsen, Sven  (1995)  *Føroyinga søga* (Bjarni Niclasen, týddi;  Jørgen Haugan, skrivaði eftirmæli. Tórshavn: Føroya skúlabókagrunnur)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ტორსჰავნის მუნიციპალიტეტის გვერდი 
* redpenguin.net  - ტორსჰავნის სურათები

კატეგორია:ევროპის დედაქალაქები
კატეგორია:ფარერების ქალაქები
სერიკ შეკოიანი

**სერიკ იაკობის ასული შეკოიანი** ( დ. 27 ოქტომბერი, 1924, თბილისი, საქართველოს სსრ   — გ. 13 ივნისი, 2015, თბილისი, საქართველო) — სომეხი მსახიობი. სომხეთის სსრ დამსახურებული არტისტი (1962), საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1982). ცნობილი მსახიობის არტემ ლუსინიანის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია
სწავლობდა თბილისის კინოსტუდიის კინომსახიობთა სტუდიაში. 1946 წლიდან თბილისის შაუმიანის სახელობის სომხური თეატრის მსახიობია. ამ თეატრის სცენაზე შეასრულა 100-ზე მეტი როლი, მათ შორის დეზდემონა (უილიამ შექსპირის „ოტლო“), რუსუდანი (ილო მოსაშვილის „ჩაძირული ქვები“), კატარინა (უილიამ შექსპირის „ჭირვეულის მორჯულება“), აქსიუმა (ალექსანდრე  ოსტროვსკის „ტყე“), თამრო „გლახის ნაამბობი“ (ილია ჭავჭავაძის მიხედვით), ნინო (მარიკა ბარათაშვილის „ჩემი ყვავილეთი“), ანა (სურენ ავჩიანის „საიათნოვა“), თამარი (ბაბაიანის „გული გვიხმობს“), პარასკა (გალანის „სიყვარული გარიჟრაჟზე“), ელენე (ჩიჯავაძის „ვაჟიშვილები“) და სხვა როლი. დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით (1998). 

სერიკ შეკოიანმა მნიშვნელოვანი კვალი დატოვა როგორც საქართველოს, აგრეთვე სომხეთის სამსახიობო ისტორიაში. შესრულებული აქვს 250-ზე მეტი როლი, მეგობრობდა ისეთ ქართველ მსახიობებთან, როგორებიც იყვნენ აკაკი ხორავა, ვერიკო ანჯაფარიძე, ვასო გოძიაშვილი, სოფიკო ჭიაურელი, მედეა ჩახავა და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
*1960 — საქართველოს სსრ დამსახურებული არტისტი
*1982 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
*1998 — ღირსების ორდენი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული  27 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:გარდაცვლილი  13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
სუფსა

**სუფსა** — მდინარე დასავლეთ საქართველოში, ყველაზე გრძელი და წყალუხვი მდინარე გურიაში. სუფსა ერთადერთი მდინარეა, რომელიც გურიის მხარის სამივე მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე მიედინება. გურიის ქედით გამოყოფილია მდინარე რიონის ხეობისაგან, ხოლო ნასაკირალის სერით მდინარე ნატანების ხეობისაგან. სუფსის ნაპირზე მდებარეობს დაბა ჩოხატაური.

## გეოგრაფია
სათავე აქვს მესხეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთაზე მწვერვალ მეფისწყაროსთან, ზღვის დონიდან 2800 მეტრ სიმაღლეზე. ერთვის შავ ზღვას სოფელ გრიგოლეთთან. სიგრძე 117 კილომეტრი, მდინარის აუზის ფართობი 1130 კვ.კმ. მთავარი შენაკადებია გუბაზეული, ბახვისწყალი, ბარამიძისწყალი, შუთი. აუზის ჩრდილოეთი საზღვარი გურიის ქედს გასდევს, სამხრეთი — მესხეთის ქედსა (ზემო დინებაში) და ნასაკირალის სერს (ქვემოწელში). აუზი აგებულია ტუფოგენური ქანებით, ქვაშაქვებით, ქვიშნარ-კონგლომერატული ნალექებით, თიხებით. სათავის მონაკვეთზე აუზი შემოსილია სუბალპური მდელოს მცენარეულობით, 2000 მ-ზე ქვემოთ — ტყით, რომლის შემადგენელია სოჭი, ფიჭვი, წიფელი, რცხილა, მუხა და სხვა. სოფელ ბუკისციხის ქვემოთ აუზის დიდი ნაწილი უკავია სასოფლო-სამეურნეო სავარგულებს. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. იცის წყალმოვარდნები (წელიწადში 16—27-ჯერ). გაზაფხულის წყალდიდობა შედარებით ხანმოკლეა. მდინარის წყლის რეჟიმი უმთავრესად დამოკიდებულია ატმოსფერული ნალექების რაოდენობასა და ინტენსივობაზე, მაქსიმალური ხარჯი სოფელ ხიდმაღალასთან 700 მ³/წმ აღწევს, მინიმალური ხარჯი ქვემო დინებაში 4 მ³/წმ, საშუალო მრავალწლიური ხარჯი შესართავთან — 46 მ³/წმ.

## ისტორია
სახელწოდება სუფსას თავდაპირველი ფორმაა სურ-ფსა. მდინარე სათავეს სურების მთებში იღებს. მისი სახელი სურების წყალს უნდა ნიშნავდეს. მდინარე სუფსა მოგროსის  სახელით და ნატანები (ისისი) პირველად მოხსენიებული აქვს ბერძენ გეოგრაფ ფსევდო სკილაქს კარიადნელს, პლინიუს უფროს და ფლავიუს არიანეს. ახ. წ. IV საუკუნეში გეოგრაფმა კასტორიუსმა ამ მდინარეთა შესართავები დაიტანა რუკაზე „Tabula Peutingeriana“. ეს მდინარეები სხვებთან ერთად ანტიკური პერიოდიდან აკავშირებდა რომის აღმოსავლეთ პროვინციებს დასავლეთ საქართველოსთან. ამ გზით გაჰქონდათ ბიზანტიელებს ნედლეული და შემოჰქონდათ ნაწარმი. სუფსაზე ნაოსნობა XIX საუკუნემდე გრძელდებოდა. 1817 წელს რუსეთის არმიის შტაბსკაპიტნის, ენსგოლმის მიერ შედგენილი დასავლეთ საქართველოს აღწერილობის თანახმად სუფსაზე სამდინარო ნავები მდინარე ბახვისწყლის შესართავამდე, ზღვიდან 26 კმ დაშორებით ადიოდნენ. XIX საუკუნის ბოლოსთვის ასეთი 25-30 ბრტყელძირიანი ნავი იყო, თითოეულის ტვირთმზიდაობა 1,5-დან 5 ტონამდე ადიოდა.

## გალერეა

River Supsa in Surebi.jpg|სუფსა ქვემო სურებში, დინების ზემო წელში
Guriis Tba.jpg|„გურიის ტბა“ - საცურაო ადგილი მდინარეზე
Supsa and Ianeuli.jpg|მდინარე სოფელ ბუკისციხესთან, დინების შუა წელში
River Supsa near Konchkati.jpg|სოფელ კონჭკათთან, დინების ქვემო წელში
Supsa River & its confluence into the Black Sea, Guria, Georgia.jpg|შესართავი შავ ზღვაში
Baramidse river.jpg|სუფსის შენაკადი ბარამიძისწყალი (ორწყალი)

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:სუფსა
ტიმპანი

**ტიმპანი** - არქიტექტურაში ნიშნავს :

#ფრონტონის სამკუთხედის ფორმის არე.
#სარკმლის ან კარის თავზე მოთავსებული ნახევრადწრიული, სამკუთხა ან ისრული ფორმის ნიში. ტიმპანში ათავსებენ ქანდაკებას, ფერწერულ გამოსახულებას და სხვ. ქართულ ძეგლებში ტიმპანის ქვაზე  ხშირია რელიეფი, წარწერები და სხვ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:არქიტექტურული ელემენტები
რაჩია ქოჩარი

**რაჩია ქოჩარის ძე ქოჩარი** (ნამდვილი გვარი *გაბრიელიანი*) (დ. 2 თებერვალი [ ძვ. სტ. 20 იანვარი], 1910, სოფ. კუმპლიპუჩი, ალაშკერტის მაზრა, დასავლეთი სომხეთი (თურქეთი) — გ. 2 მაისი, 1965, ერევანი) — სომეხი მწერალი. სკკპ წევრი 1939 წლიდან. 

## ბიოგრაფია
მოთხრობის წერა 1930 წელს დაიწყო. ავტორია მოთხრობათა კრებულებისა „გმირთა დაბადება“ (1942), „წინადღეს“ (1943), „წმინდა აღთქმა“ (1946), „თეთრი წიგნი“ (1965); რომანისა „დიდი სახლის შვილები“ (1-2 ანწილი, 1952–1959), პუბლიცისტური სტატიებისა (კრებული „ლიტერატურა და ცხოვრება“, 1949). დაჯილდოებულია წითელი ვარსკვლავის ორდენითა და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადებული  1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით