open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია

**ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემია** — პრემია გეოგრაფიის დარგში, რომელიც დაარსდა საქართველოს მინისტრთა საბჭოს მიერ 1973 წლის ოქტომბერში, ვახუშტი ბაგრატიონის სახელის უკვდავსაყოფად. პრემია ენიჭებოდა საქართველოს გეოგრაფიული საზოგადოების სამეცნიერო საბჭოს მიერ გეოგრაფიული მეცნიერების სხვადასხვა დარგში უმნიშვნელოვანეს პრობლემებზე შესრულებული საუკეთესო შრომისათვის; იგი ხელს უწყობდა მეცნიერების შემდგომ განვითარებას და წარმოადგენდა ქართული გეოგრაფიის დიდ შენაძენს. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის პირველი ლაურეატი იყო პროფესორი ლევან მარუაშვილი, რომელსაც პრემია 1977 წელს გადაეცა. ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ორგზის ლაურეატი იყო პროფესორი დავით უკლება, რომელსაც აღნიშნული პრემია პირველად 1987 წელს მიენიჭა, ხოლო მეორედ 1993 წელს. სხვადასხვა დროს ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის პრემიის ლაურეატები იყვნენ აგრეთვე: ვახტანგ ჯაოშვილი (1993), ვაჟა ნეიძე (1993), გივი სვანიძე (1982), გრიგოლ ხმალაძე (1982), რევაზ გაჩეჩილაძე (2010).

## სქოლიო
კატეგორია:პრემიები
რუსეთის იმპერიის კანონთა კრებული

მინი|1892 წლის გამოცემა
**რუსეთის იმპერიის კანონთა კრებული** () — თემატურად განლაგებული მოქმედი საკანონმდებლო აქტების კრებული რუსეთის იმპერიაში. პირველი — 1832 და შემდგომი — 1842, 1857 წლის გამოცემები 15 ტომისაგან შედგებოდა (მაგალითად, ტ. 1 — ძირითადი სახელმწიფო კანონები, ტ. 3 —სამოქალაქო სამსახურის წესდებანი, ტ. 9 — კანონები წოდებათა შესახებ, ტ. 15 — სასჯელთა სჯულდება). გამოცემათა შუალედებში ყოველწლიურ და რამდენიმე წლის კრებსით გაგრძელებებს გამოსცემდნენ. 1857 წლის შემდეგ მთლიანი კრებულის ნაცვლად მხოლოდ ცალკეული ტომები გამოდიოდა. 1892 წელს არასრულ გამოცემას მე-16 ტომი (სასამართლო წესდებები) დაემატა. 1917 წელს თვითმპყრობელობის დაცემის შემდეგ კრებულის ზოგიერთი საკანონმდებლო მასალა გადამუშავდა, მაგრამ მუხლების უმრავლესობა უცვლელი დარჩა და ოქტომბრის რევოლუციამდე მოქმედებდა.

## იხილეთ აგრეთვე
*რუსეთის იმპერიის კანონთა სრული კრებული

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამართალი საკითხისა და ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ძველი რუსული სამართალი
ყარაყალპაკები

**ყარაყალპაკები** () — თურქულენოვანი ხალხი. ძირითადად სახლობენ ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში, უზბეკეთში. ყარაყალპაკების უმრავლესობა ისლამის მიმდევარია.

File:Flag of Karakalpakstan.svg
File:Замужня жінка. Каракалпаки. Хорезмська оаза. Поч. ХХ ст. Фонди РЕМ..jpg
file:Small race in Takhtakupir.jpg
File:Karakalpak of Uzbekistan, before 1928.jpg
File:Karakalpak sawkele.jpg
File:Jańabaev Azizbek in WikiHogwarts, Tashkent.jpg
File:Международная конференция «Послы доброй воли Приаралья» 2024.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ყარაყალპაკები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
რუსეთის იმპერიის კანონთა სრული კრებული

მინი|რუსეთის იმპერიის კანონთა სრული კრებული. ტ. I. 1649-1825 წლები
**რუსეთის იმპერიის კანონთა სრული კრებული** () — რუსეთის იმპერიის საკანონმდებლო ატების ქრონოლოგიურად დალაგებული ყველაზე სრული ნაკრები 1649-1913 წლებში.

კრებული შედგება სამი ნაწილისაგან

თითოეული ტომში ბრძანებები და დადგენილი მოცემულია ქრონოლოგიურად და დანომრილია თანმიმდევრობით. თითოეულ ტომს ასევე თან ახლავს დამატებანი და ნახაზები.

## იხილეთ აგრეთვე
* რუსეთის იმპერიის კანონთა კრებული
*  — თარგის გვერდი

## რესურსები ინტერნეტში
*რუსეთის იმპერიის კანონთა სრული კრებული (ელ. ბაზა) // რუსეთის ნაციონალური ბიბლიოთეკა

კატეგორია:სამართალი საკითხისა და ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ძველი რუსული სამართალი
ჰაჯი ბახშის მეჩეთი

**ჰაჯი ბახშის მეჩეთი** () — ბაქოში ნარდანის დასახლებაში მდებარე XVII საუკუნის ისტორიული მეჩეთი.

## ისტორია 
მეჩეთის კედელზე არაბული წარწერაა, რომელიც ამ მეჩეთის მშენებლობის პერიოდის შესახებ მოგვითხრობს. ამ წარწერამ ასევე შემოინახა მეჩეთის ხუროთმოძღვრის სახელი:

მშენებლობის ხელმძღვანელი იყო ბახშ-ალი მირზა მუჰამედი. 1073 ჰიჯრის წელია. არქიტექტორი იყო ოსტატი მურად ალი.

წარწერის თანახმად, ძეგლი 1663 წელს ააშენა არქიტექტორმა მურად ალიმ, რომელმაც მიიღო ოსტატის წოდება.

## არქიტექტორული მახასიათებლები 
აფშერონის რელიგიურ ნაგებობს შორის ყურადღებას იპყრობს ჰაჯი ბახშის მეჩეთი, თავისი არქიტექტურული მახასიათებლებით. მეჩეთი ორი ძირითადი ნაწილისაგან შესდგება: ღვთისმსახურებისათვის განკუთვნილი კვადრატული ფორმის დარბაზისაგან და შესასვლელი პორტალისაგან. ცენტრალურ დარბაზს მოცულობას სძენს გუმბათი. მეჩეთის სხვა ოთახებში თაღოვანი ჭერია. მეჩეთის მთავარი პორტალური შესასვლელის გარდა, აღმოსავლეთ ნაწილში აშენდა მეორე შესასვლელი კარი.

შესასვლელის განლაგება, ასევე ცენტრალური დარბაზის გუმბათის საყრდენი ჰაჯი ბახშის მეჩეთს განასხვავებს აბშერონში არსებული სხვა მეჩეთებისაგან. მეჩეთის კვადრატლი დაგეგმარება, ასევე მეორე შესასვლელის დამატება, ზრდის სივრცეს, როგორც მარდაკში არსებული თუბა-შაჰის მეჩეთი (XV საუკუნე) და სოფელ კიშლიში მდებარე მეჩეთში (XVII საუკუნე). ამის შედეგად მეჩეთი უფრო წაგრძელებულად გამოიყურება.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანის მეჩეთები
კატეგორია:ბაქოს ღირსშესანიშნაობები
დამოკლეს მახვილი

[მინი|მარჯვნივ|250პქ|[რიჩარდ უესტოლი, დამოკლეს მახვილი]]
**დამოკლეს მახვილი** () — გამოთქმა, რომელიც ეფუძნება ძველბერძნულ გადმოცემას სირაკუზელი ტირანის, დიონისე I-ის შესახებ და მიუთითებს მუდმივ საფრთხეზე, რომელიც მოჩვენებით კეთილდღეობას თან ახლავს. 

გადმოცემის მიხედვით, დიონისე I-მა შესთავაზა საკუთარ ფავორიტ დამოკლეს გამხდარიყო სირაკუზის მმართველი ერთი დღით, რასაც  წინ უსწრებდა დამოკლეს სიტყვები, რომ დიონისე მოკვდავთ შორის უბედნიერესი იყო. ტირანის ბრძანებით დამოკლეს ერთი დღით მეფის პატივს სცემდნენ. საზეიმო სუფრისას დამოკლემ მოულოდნელად დაინახა უქარქაშო ხმალი, რომელიც მისი ადგილის თავზე იყო ცხენის ძუით დამაგრებული. გადმოცემის მიხედვით, დიონისემ ასე დაანახა საკუთარ ფავორიტს კეთილდღეობის წარმავლობა — და ტირანის სიკვდილთან სიახლოვე.

## სქოლიო
კატეგორია:ლათინური ტერმინები და ფრაზები
ჟან ლუი კაბანისი

**ჟან ლუი კაბანისი** (; დ. 8 მარტი, 1816, ბერლინი — გ. 20 თებერვალი, 1906, იქვე) — გერმანელი ორნითოლოგი. ბერლინის უნივერსიტეტში შეისწავლა ბუნებისმეტყველება. შემდეგ წამოიწყო ზოოლოგიური მოგზაურობა ამერიკაში, სადაც ჩრდილოეთ და სამხრეთ კაროლინაში წელიწადნახევარზე მეტი გაატარა და მდიდარი კოლექცია შეაგროვა. ბერლინში დაბრუნების შემდეგ ზოოლოგიის მუზეუმში დაიწყო მუშაობა, 1874 წელს დაინიშნა პროფესორად. კაბანისის კვლევებს მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია ფრინველთა სისტემატიკაში; თავის ნაშრომებს აქვეყნებდა ჟურნალებში „Archiv für Naturgeschichte“ (1841) და „Museum Heineanum“ (1850–1863); ფრინველთა შესახებ სტატიებს ამუშავებდა აგრეთვე „Reisen in Britisch-Guyana“-სა (1848) და „Reisen in Ostafrica“-ში (1869). 1853 წელს დააარსა „Journal für Ornithologie“, რომელიც 1868 წლიდან წარმოადგენს აგრეთვე კაბანისის მიერ დაარსებული გერმანელ ორნითოლოგთა საზოგადოების ორგანოს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 8 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1816
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1906
კატეგორია:ბერლინის ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:გერმანელი ორნითოლოგები
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბერლინში დაბადებულები
კენტის ოლქი

**კენტის ოლქი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

;ავსტრალია
* კენტ-ლენდის ოლქის ძველი სახელი — ტასმანიაში
* კენტის ოლქი — დასავლეთ ავსტრალიაში

;კანადა
* კენტის ოლქი — ნიუ-ბრანსუიკში
* კენტის ოლქი — ონტარიოში

;ამერიკის შეერთებული შტატები
* კენტის ოლქი — დელავერში
* კენტის ოლქი — მერილენდში
* კენტის ოლქი — მიჩიგანში
* კენტის ოლქი — როდ-აილენდში
* კენტის ოლქი — ტეხასში
* კენტის ოლქი — ვირჯინიაში

## იხილეთ აგრეთვე 
* კენტის საგრაფო
კინგის ოლქი

**კინგის ოლქი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
* კინგის ოლქი — ვაშინგტონის შტატში, აშშ
* კინგის ოლქი — ტეხასში, აშშ
* კინგის ოლქი — ახალ სამხრეთ უელსში, ავსტრალია
ČD Cargo

მარჯვნივ|მინი| SiemensD ტვირთის Siemens Vectron

**ČD Cargo, a.s.** (ს.ს. ჩე-დე კარგო) ჩეხური სარკინიგზო კომპანია, რომელიც დაკავებულია სატვირთო გადაზიდვებით. ეს კომპანია არის ჩეხეთის რკინიგზის შვილობილი კომპანია და მისი აქციების 100%-ს ფლობს ჩეხეთის რკინიგზა. შეიქმნა 2007 წლის 1 დეკემბერს. განკარგავს 859 ლოკომოტივს და 24,5 ათასზე მეტ სატვირთო ვაგონს. გადატანილი ტვირთის ტონაჟობის მიხედვით იგი ერთ-ერთი უდიდესი სატვირთო გადამზიდავია ევროკავშირში.

## Იხილეთ ასევე 
* Eské dráhy
* ČD კლასების სია
* სარკინიგზო ტრანსპორტი ჩეხეთში

## გამოყენებული ლიტერატურა 
## გარე ბმულები 
* Ოფიციალური ვებ - გვერდი
კატეგორია:სარკინიგზო ტრანსპორტი
კატეგორია:ტრანსპორტი ჩეხეთში
იან მარტელი

**იან მარტელი** () (დ. 25 ივნისი, 1963) — კანადელი მწერალი. ცნობილია რომანით *პის ცხოვრება*, რომლისთვისაც ბუკერის პრემია მოიპოვა. რომანი *The New York Times*-ისა და სხვა ბესტსელერების სიაში წელიწადზე მეტხანს იკავებდა ადგილს და მსოფლიოს მასშტაბით მისი 12 მილიონზე მეტი ეგზემპლარი გაიყიდა. რომანის მიხედვით კინორეჟისორმა ენგ ლიმ ამავე სახელწოდების ფილმი გადაიღო, რომელმაც ოთხი ოსკარი, მათ შორის საუკეთესო რეჟისორის კატეგორიაში და ოქროს გლობუსი საუკეთესო მუსიკალური გაფორმებისთვის  მოიპოვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Fischer Verlage Publishing, Germany, Author Profile for Yann Martel 
* Harper Collins, Author Profile of Yann Martel 
* Yann Martel Twitter-ზე
* Yann Martel Facebook-ზე
* Yann Martel Goodreads-ზე
* *Life Of Pi* Author's New Book Asks What Happened

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:დაბადებული 25 ივნისი
კატეგორია:კანადელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:კანადელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის კანადელი რომანისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სარიდარი

**სარიდარი** () — სოფელი პოსოფის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 93 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ პოსოფიდან 12 კილომეტრში. 2019 წლის მონაცემებით სოფელში 35 ადამიანი ცხოვრობს.

სოფლის ძველი ისტორიული, ქართული სახელწოდებაა სტეფანწმინდა.

## სქოლიო
კატეგორია:პოსოფის რაიონის სოფლები
დომკრატი

**დომკრატი** (ნიდერლანდური სიტყვიდან dommekracht) — მექანიზმი მძიმე ცალეული ტვირთების ასაწევად სარემონტო, სამონტაჟო ან დატვირთვა-გადმოტვირთვის სამუშაოების შესრულების დროს. ახასიათებს პატარა გაბარიტები, მცირე მასა (ჩვეულებრივ არ აღემატება ტვირთამწეობის 1 %-ს), უმნიშვნელო სიჩქარე (0,01–0,25 მ/წთ) და აწევის სიმაღლე (0,15–1 მ). თუმცა სპეციალური დანიშნულების დომკრატს შესაძლოა ჰქონდეს რამდენიმე ასეული ტონის ტვირთამწეობა და რამდენიმე მეტრის ტოლი აწევის სიმაღლე. უზრუნველყოფს ტვირთების მდოვრე აწევას, მათ ზუსტ ფიქსაციას და მოცემულ სიმაღლეზე გაჩერებას. ამძრავის ტიპის მიხედვით განასხვავებენ ხელის და ელექტრული ამძრავის მქონე დომკრატს, ხოლო მოქმედების პრინციპისა და კონსტრუქციის თავისებურებების მიხედვით — ლარტყულს, ხრახნულსა და ჰიდრავლიკურს.

## ლარტყული დომკრატი 
ლარტყიანი დომკრატის ძირითადი ნაწილია ტვირთმზიდი ლარტყა საყრდენი ფიალით ტვირთისათვის და სწორი კუთხით გადაღუნული ქვედა ბოლოთი (თათით) ტვირთის ასაწევად დაბლა მდებარე საყრდენი ზედაპირიდან. გადამცემი მექანიზმის ტიპის მიხედვით ლარტყული დომკრატები არის ბერკეტული და კბილა. ბერკეტულ დომკრატებში ლარტყა აიწევა მერხევი ამძრავი ბერკეტით, ხოლო კბილაში — ამძრავი სახელურით მბრუნავი კბილანებით. 6 ტონამდე ტვირთამწეობის დომკრატს ერთსაფეხურიანი გადაცემა აქვს, 6-დან 15-მდე ტონიანს — ორსაფეხურიანი, ხოლო 15 ტონაზე მეტის მქონეს — სამსაფეხურიანი. ლარტყაზე აწეული ტვირთი მაგრდება საჩერებელი მოწყობილობით. ლარტყული დომკრატის მარგი ქმედების კოეფიციენტი (მქკ) ერთი კბილა გადაცემისას 0,85-ია, ორის დროს — 0,7.

## ხრახნული დომკრატი 
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ხრახნული დომკრატი
ხრახნული დომკრატის ძირითადი ნაწილია ხრახნი, რომელსაც აქვს სახსრულად დამაგრებული ტვირთსაყრდენი თეფში, ხრახნი ბრუნვაში მოჰყავს სახელურს. ჰორიზონტალურ სიბრტყეში ტვირთის გადასაადგილებლად იყენებენ ნალოებიან დომკრატს. ხრახნული დომკრატით ტვირთის გარკვეულ სიმაღლეზე გაჩერებას ახორხიელებს ხრახნის თვითდამუხრუჭება, რაც უზრუნველყოფს სამუშაოზე უსაფრთხოების მაღალ ხარისხს. ხრახნული დომკრატის ტვირთამწეობა ჩვეულებრივ არ აღემატება 20 ტონას. ამზადებენ სპეციალური დანიშნულების დომკრატებსაც, რომლებსაც 2 მეტრამდე სიმაღლეზე აწევის დროს 100 ტონამდე ტვირთამწეობა აქვთ. ხრახნული დომკრატის მქკ არ აღემატება 0,3–0,4-ს.

## ჰიდრავლიკური დომკრატი 
250პქ|მინი|მარჯვნივ|ჰიდრავლიკური დომკრატის მუშაობის პრინციპი
ჰიდრავლიკური დომკრატი შესაძლოა იყოს ხელისამძრავიანი და პერიოდული მოქმედების ან მექანიკურამძრავიანი და უწყვეტი მოქმედების. პერიოდული მოქმედების დომკრატში ტვირთის საყრდენი დგუში იწევა მუშა სითხის ზემოქმედებით. ამ სითხეს ჭიქის ქვედა ღრუს აწვდის დგუშიანი ტუმბო, რომელსაც შემწოვი და საჭირხნი სარქვლები აქვს. ტუმბოს ამუშავებენ ხელით (სახელურის მეშვეობით). მუშა სითხის ჭიქიდან ტუმბოს რეზერვუარში გადაშვების შედეგად ტვირთი დაბლა ეშვება. უწყვეტი მოქმედების დომკრატში სითხე გადაეცემა დგუშზედა სივრცეს, რის გამოც ჭიქა ტვირთთან, რეზერვუართან და დგუშთან ერთად ზემოთ გადაადგილდება. ჰიდრავლიკურ დომკრატსს აქვს ლარტყული და ხრახნული დომკრატების ყველა ღირსება, მაღალია მისი მქკ (0,75–0,8), მდოვრედ იწევა, თვითდამუხრუჭებით ჩერდება ზუსტად, კომპაქტურია, დიდი ტვირთამწეობისაა (რამდენიმე ასეული ტონა); აქვს ნაკლიც: მცირეა მისი სიჩქარე და ერთ მუშა ციკლში აწევის სიმაღლე.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 

კატეგორია:ინსტრუმენტები
კატეგორია:ამწევი მოწყობილობები
კენდალის ოლქი

**კენდალის ოლქი** შეიძლება აღნიშნავდეს აშშ-ში ამ სახელის მქონე ორი ოლქიდან ერთ-ერთს:
* კენდალის ოლქი — ილინოისში
* კენდალის ოლქი — ტეხასში
თრიმლი

**თრიმლი**

ფშავსა და ხევსურეთში ეწოდება თრემლი, ქიზიყში — ნარინჯი ხე, საინგილოში — სარაღან, ქვემორაჭულად — კაპარი.

## სქოლიო 
კატეგორია:თრიმლი
კასის ოლქი

**კასის ოლქი** შეიძლება აღნიშნავდეს აშშ-ში ამ სახელის მქონე ცხრა ოლქიდან ერთ-ერთს:
* კასის ოლქი — ილინოისში
* კასის ოლქი — ინდიანაში
* კასის ოლქი — აიოვაში
* კასის ოლქი — მიჩიგანში
* კასის ოლქი — მინესოტაში
* კასის ოლქი — მისურიში
* კასის ოლქი — ნებრასკაში
* კასის ოლქი — ჩრდილოეთ დაკოტაში
* კასის ოლქი — ტეხასში

;სხვა
* ბარტოუს ოლქი — ჯორჯიაში, რომელსაც ადრე „კასის ოლქი“ ერქვა
მთიანი ქვეყანა

მინი|კავკასიონი
მინი|ჰიმალაი
**მთიანი ქვეყანა** — დედამიწის ზედაპირის ვრცელი უბანი სიმაღლეების მკვეთრი რყევით, გარემომცველ ვაკეებზე მნიშვნელოვნად ამაღლებული (მრავალი ასეული, ზოგჯერ ათასი მ-ით). მთიანი ქვეყანა ჩვეულებრივ, ყალიბდება ტექტონიკური განვითარების ერთიან ეტაპზე, რომელსაც თან ახლავს აღმავალი მოძრაობები. ზოგჯერ გადაჭიმულია რამდენიმე ათას კმ-ზე, აქვს რთული კონფიგურაცია. 

მთიანი ქვეყანა შედგება მთის ჯაჭვებისა და ქედებისაგან, გამოყოფილია მთათაშორისი ქვაბულებით და მთის ხეობებით. მთიან ქვეყანას ხშირად ყოფენ მთიანი სისტემების ფარგლებში. მეცნიერთა (გეომორფოლოგთა) დიდი ნაწილი მკვეთრად არ მიჯნავს „მთიან ქვეყანას“ და „მთიან სისტემას“ და მათ განიხილავს, როგოც სინონიმებს. 

მთიანი ქვეყანა გადაჭიმულია სწორხაზოვნად ან წარმოქმნის სიმრუდის სხვადასხვა რადიუსის ღერძებს და ცალკეულ შემთხვევებში აღწევს 6000, 7000, 8000 და მეტ სიმაღლეს ზღვის დონიდან. მთების სიმაღლის ხილვადი შემოსაზღვრულობა პირველად აღინიშნა XIX საუკუნის ბოლოს ალბრეხტ პენკის მიერ, რომელმაც შემოიღო ცნება დენუდაციის ზედა დონის შესახებ. 

ზოგიერთი მთიანი ქვეყნის მორფოლოგიაში დიდ როლს თამაშობს ვულკანური მოქმედების გამოვლინების შედეგი. ასეთებია ლავური ნაკადები და საფარები, ვულკანური კონუსები და სხვა. მთების მორფოლოგიასთან დაკავშირებულია ცნება მორფოლოგიური ასაკის შესახებ, რომელიც შესაძლებლობას გვაძლევს ვიმსჯელოთ მისი გეოლოგიური განვითარების ისტორიის შესახებ.

ზოგჯერ ტაქსონს „მთიან სისტემას“ მიაკუთვნებენ უფრო დაბალ იერარქიულ დონეს, ვიდრე ტაქსონ „მთიან ქვეყანას“.

## სქოლიო
კატეგორია:გეომორფოლოგია
ნატრიუმის პერმოლიბდატი

**ნატრიუმის პერმოლიბდატი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით Na2MoO6.  ყვითელი ფერის, წყალში ხსნადი კრისტალური ნივთიერებაა. წარმოქმნის კრისტალჰიდრატებს, ზოგადი ფორმულით Na2MoO6•nH2O. არ იხსნება ეთანოლში.

## მიღება
მიიღება ნატრიუმის მოლიბდატისა და წყალბადის პეროქსიდის შერევით:
:\mathsf{ Na_2MoO_4 + 2H_2O_2 \ \xrightarrow{}\ Na_2MoO_6 + 2H_2O }

## ლიტერატურა
*Chemist's Handbook / Editorial Board: B.P. Nikolsky. and others .. - 3rd ed., rev. - L .: Chemistry, 1971. - T. 2. - 1168 p.

კატეგორია:მოლიბდატები
კატეგორია:ნატრიუმის ნაერთები
იანის ციმზე

**იანის ციმზე** (დ. 3 ივლისი/21 ივნისი, 1814 - გ. 22 ოქტომბერი/10 ოქტომბერი, 1881)  — ლატვიელი პედაგოგი, კოლექციონერი და ხალხური სიმღერების ჰარმონიზატორი, ლატვიური საგუნდო მუსიკის ფუძემდებელი და პროფესიონალური ლატვიური მუსიკის ინიციატორი. დაკრძალულია ლუგაჟის სასაფლაოზე. 

## ადრეული ცხოვრება 
ციმზე დაიბადა რძის პროდუქტების მწარმოებელი ფერმის „Rauna Manor's Cimze“-ეს ზედამხედველის, ანდრეას (ანზის) ციმზესა და მისი მეუღლის, ანეს ოჯახში და იყო რვაშვილიანი ოჯახის პირველი შვილი. დაწყებითი განათლება მიიღო რაუნას სამრევლო სასწავლებელში, სადაც მან ორღანზე დაკვრაც ისწავლა. თექვსმეტი წლის ასაკიდან მუშაობდა კერძო მასწავლებლად; მოგვიანებით ის ასწავლიდა ვალმიერას სამრევლო სკოლაში და აქვე უკრავდა ორღანზე. 

## განათლება 
1836 წელს ციმზე გადავიდა გერმანიაში ვაისენფელსის სემინარიაში, რომელიც 1838 წელს დაასრულა. აქ მან შეისწავლა ვიოლინოზე და პიანინოზე დაკვრა, ასევე გააუმჯობესა ორღანზე დაკვრის უნარები. 1838-39 წლებში ჰუმბოლდტის უნივერსიტეტში თავისუფალ მსმენელად ესწრებოდა მათემატიკის, დიდაქტიკის და მუსიკის თეორიის ლექციებს. მისი მუსიკის პროფესორი იყო ლუდვიგ კრისტიან ერკი, კოლექციონერი, ჰარმონისტი, გამომცემელი და გემრანული ხალხური სიმღერების მკვლევარი. 

## მემკვიდრეობა მუსიკაში 
იანის ციმზე ხელს უწყობდა ლატვიური გუნდური მუსიკის განვითარებასა და კაპელის ჩამოყალიბებას. 1872-1884 წლებში რვა ნაწილად გამოქვეყნდა მისი გუნდური სიმღერების კოლექცია „Dziesmu rota“ („სიმღერების გირლიანდი“). საგუნდო სიმღერების ამ პირველმა კრებულმა ლატვიური საგუნდო მუსიკალური კულტურის საფუძველი შექმნა. 

იანის ციმზე იყო პირველი ლატვიელი, ვისი მაგალითიც ლატვიური ხალხური სიმღერების არაერთი კოლექციის შექმნის, გამოქვეყნებისა და კვლევის შთაგონებად იქცა. მან ხელი შეუწტი გუნდური სიმღერების შექმნისა და შესრულების მოძრაობას. ციმზესა და მისი სტუდენტების გამოისობით, 1869 წელს ესტონური და 1873 წელს ლატვიური სიმღერების პირველი ფესტივალები ჩატარდა. 
## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:ლატვიელი კომპოზიტორები
კარლის სკალბე

**კარლის სკალბე** (7 ნოემბერი/ძვ. სტ. 26 ოქტომბერი, 1879 — 14 აპრილი, 1945) — ლატვიელი მწერალი, პოეტი და აქტივისტი. ყველაზე მეტად ცნობილია მისი ფერიების 72 ზღაპრით, რომლებიც უფროსებისთვისაა დაწერილი. მას უწოდებდნენ „ზღაპრების მეფეს“, ხოლო მისი სიტყვები „Tēvzemei un Brīvībai“ (სამშობლოსათვის და თავისუფლებისთვის) ამოტვიფრულია რიგის თავისუფლების ქანდაკებაზე.
## ბავშვობა და სკოლის ასაკი 
სკალბე დაიბადა ვიძემეს ცენტრალურ ნაწილში, იმავე წელს, რომელშიც კიდევ ერთი ცნობილი ლატვიური ლიტერატრის წარმომადგენელი, პოეტი აუსეკლისი (მიკელის კროგზემისი) და გარდაიცვალა გადასახლებაში. მამამისი იანისი იყო მჭედელი, დედამისი, ედე პიებალგადან იყო ისევე, როგორც კარლისის მამა. სკალბეს ოჯახში ათი ბავავში იყო, რომელთაგან კარლისი ყველაზე უმცროსი გახლდათ; მისი ხუთი და-ძმა ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა.

სკალბეს მშობლები ქრისტიანები იყვნენ. მამამისი აქტიურად ეცნობოდა როგორც თანამედროვე ლიტერატურას, ასევე თითქმის ზეპირად იცოდა ბიბლია. კარლისმა კითხვა 7 წლის ასაკში, დედის დახმარებით ისწავლა. დედამისი გახდა ოჯახის უფროსი მას შემდეგ, რაც კარლისს მამა 8 წლის ასაკში გარდაეცვალა. ოჯახის შემოსავლები მწირი იყო, რადგან დედამისი მეზობლად, მსახურ მუშახელად მუშაობდა. დედის რელიგიურობამ ახალგაზრდა სკალბეს შთაგონებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია.

1987 წელს მისი ყოფილი საზაფხულო სახლი საჯარო მუზეუმად გადაკეთდა და ასახავდა მის ცხოვრებასა და მოღვაწეობას. ის დაჯილდოებულია სამი ვარსკვლავის ორდენითა და სხვა მედლებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ლატვიელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ჩიმბაის რაიონი

**ჩიმბაის რაიონი** — რაიონი უზბეკეთში, ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში. დედაქალაქია ჩიმბაი. მოსახლეობა – 92 800 ადამიანი.

კატეგორია:უზბეკეთის რაიონები
რუ-დე-რივოლი

Rue de Rivoli (ფრანგ. გამოთქმა: [ʁy də ʁivɔli]) - ქუჩა პარიზის ცენტრში, საფრანგეთში. ეს არის კომერციული ქუჩა, რომლის მაღაზიებში შედის წამყვანი ბრენდები, იგი ატარებს ნაპოლეონის ადრეული გამარჯვების სახელს ავსტრიის არმიასთან, რივოლის ბრძოლაში, 1797 წლის 14–15 იანვარს, რივოლის ბრძოლაში. რივოლი წარმოადგენს გარდამავალი კომპრომისის მაგალითს პრესტიჟული ძეგლებისა და არისტოკრატიული მოედნების გარემოსა და მუნიციპალური ხელისუფლების მიერ თანამედროვე ქალაქის დაგეგმვის შედეგებს შორის. ახალი ქუჩა  ერთ მხარეს მოიცავს ლუვრის სასახლის ჩრდილოეთ ფრთას (რომელიც ნაპოლეონმა გააფართოვა).

კატეგორია:საფრანგეთის დასახლებული პუნქტების ქუჩები
მარიან ლუტოსლავსკი

**მარიან ლუტოსლავსკი** (, დ. 1871 — გ. 5 სექტემბერი, 1918) — პოლონელი ინჟინერი, მაქანათმშენებელი და გამომგონებელი. ის სწავლობდა რიგას ტექნიკურ უნივერსიტეტში. მან ელექტროინჟინერის დიპლომი გერმანიაში, დარმშტადტის ტექნიკურ უნივერსიტეტში სწავლისას მიიღო. ლუტოსლავსკიმ პირველი ელექტროსადგური დაამონტაჟა ვარშავის საცხოვრებელ უბანში და დანერგა ახალი ტექნიკა, როგორიცაა სამფაზიანი მიმდინარეობა. 1900 წელს მან ააშენა ქვეყნის პირველი ელექტროსადგური, რომელიც დიზელის შიდა წვის ძრავის საშუალებით ვარშავის სასტუმრო ბრისტოლისთვის გამოიმუშავებდა ენერგიას. მან ასევე შექმნა პირველი ორი რკინაბეტონის ხიდი ლუბლინში 1908 და 1909 წლებში. ლუტოსლავსკი 1918 წელს ბოლშევიკებმა დააკავეს და მოსკოვში გაასამართლეს როგორც „კონტრრევოლუციონერი“.

## ცხოვრება
მარიან ლუტოსლავსკი დაიბადა 1871 წელს ვარშავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, დროზდოვოში, პოლონელთა ოჯახში. მისი მშობლები იყვნენ აგრონომი ფრანციშეკ დიონიზი ლუტოსლავსკი და მისი მეორე ცოლი პაულინა. მარიანის ხუთი ძმიდან ერთი გახდა ფილოსოფიის პროფესორი, ერთი გაზეთის რედაქტორი და ერთი პარლამენტარი.

### სოციალური აქტივიზმი და გარდაცვალება
გარდა თავისი საქმიანობისა, ლუტოსლავსკი იყო პოლონეთის ეროვნულ-დემოკრატიული პარტიის წევრი და სტუდენტური საზოგადოების, *მაციეჟ შკოლნას* თანადამფუძნებელი.

მარიანი მოკლეს სასამართლო პროცესის გარეშე 1918 წლის 5 სექტემბერს ვსეხსვიაცკოეში, მასობრივი ხოცვისას, მოსკოვის გარეთ მდებარე განმარტოებულ სოფელში, ძმასთან ერთად, სასამართლო პროცესის ჩატარებამდე რამდენიმე დღით ადრე.

## ოჯახი
ლუტოსლავსკი დაქორწინებული იყო მარიაზე (ქალიშვილობის გვარი: ზილიენსკა), რომელთანაც მას ორი ვაჟი, ფრანციშეკი და ზბიგნიევი და ორი ქალიშვილი, ჰანა და ზოფია ჰყავდა. ვიტოლდ ლუტოსლავსკი, მე-20 საუკუნის ერთ-ერთი გამორჩეული ევროპელი კომპოზიტორი, მარიანის ძმიშვილი იყო. ვიტოლდ ლუტოსლავსკი ხუთი წლის იყო, როდესაც მისი მამა იოზეფი (დაიბადა 1882 წელს) და მარიანი მოკლეს.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ინჟინრები
კატეგორია:დაბადებული 1871
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
კატეგორია:პოლონელი გამომგონებლები
ანშლავს ეგლიტისი

**ანშლავს ეგლიტისი** (, დ. 14 ოქტომბერი, 1906 - გ. 4 მარტი, 1993) — ლატვიელი მწერალი, ჟურნალისტი და მხატვარი, რომელიც 1944 წელს ომის ლტოლვილი გახდა. მისი კარიერა მოიცავდა ნოველებს, გადასახლების პერიოდში შექმნილი ნაწარმოებები შეიცავს ლტოლვილობასთან დაკავშირებულ ასპექტებს.
## ბიოგრაფია 
ანშლავს ეგლიტისი დაიბადა რიგაში (ლატვია) და ორშვილიან ოჯახში უფროსი ვაჟი იყო. მამამისი, ვიქტორ ეგლიტისი იყო ლატვიელი მწერალი და ლატვიელ დეკადენტებს შორის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობადი წარმომადგენელი.

ანშლავს ეგლისტი გარდაიცვალა ლოს-ანჯელესში, 1993 წელს, კიბოთი. 2006 წელს ლატვიის ფოსტამ ეგლიტისის პატივსაცემად სამახსოვრო საფოსტო მარკა გამოუშვა. 2008 წელს ინციემში მწერლის მონუმენტიც დაიდგა.

## ლიტერატურა
*

## სქოლიო
კატეგორია:ლატვიელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ამუდარიოს რაიონი

**ამუდარიოს რაიონი** — რაიონი უზბეკეთში, ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში. მოსახლეობა – 188 700 ადამიანი. ადმინისტრაციული ცენტრია მანგიტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:უზბეკეთის რაიონები
გიულსე ბირსელი

**გიულსე ბირსელი** (; დ. 11 მარტი, 1971) — თურქი მსახიობი, სცენარისტი და კოლუმნისტი.

## ადრეული ცხოვრება 
ბირსელი 1971 წლის 11 მარტს, სტამბოლში დაიბადა, გიულთექინის და სემიჰა შენერების ოჯახში. მამამისი ადვოკატი უშაქში დაბადებული ადვოკატი, დედა კი დიასახლისი იყო. მისი სახელი მშობლების სახელის პირველი მარცვლებისგან შედგება. ჰყავს 15 წლით უფროსი ძმა და 13 წლით უფროსი და. მისი ძმა, ოფთალმოლოგი და ფრენბურთის ეროვნული ნაკრების ყოფილი მოთამაშე იყო. 

დაამთავრა ბეიოღლუს „ანადოლუს“ სკოლა. მისი მსახიობობის სურვილის მიუხედავად, ოჯახის ნებით ბოღაზიჩის უნივერსიტეტის ეკონომიკის ფაკულტეტზე დაიწყო სწავლა. 1994-1996 წლებში სწავლობდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის სახვითი ხელოვნების სამაგისტრო პროგრამაზე.

## კარიერა 
უნივერსიტეტის მე-2 კურსზე გიულსემ ჟურნალ „აქტუალშიძ (*Aktüel*) დაიწყო მუშაობა. 

მისი სატელევიზიო დებიუტი 2002 წლის მარტში, „ATV“-ზე შედგა.

## პირადი ცხოვრება 
1999 წლის აგვისტოში, კანში, გიულსე დაქორწინდა მურათ ბირსელზე. ბირსელის მოსაზრებით იგი არ არის მზად დედობისთვის და ამიტომ მას არ ჰყავს შვილები.

## რესურსები ინტერნეტში 
**გიულსე ბირსელის ბიოგრაფია*

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:თურქი მსახიობები
კატეგორია:თურქი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოლეგ ტინკოვი

**ოლეგ იურის ძე ტინკოვი** (დ. 25 დეკემბერი, 1967, პოლისაევო, ლენინსკ-კუზნეცკის რაიონი, კემეროვოს ოლქი, რსფსრ, სსრკ) — რუსი ბიზნესმენი. 2014 წლის Forbes-ის მონაცემებით, მსოფლიოს მდიდარ ადამიანთა შორის 1210-ე ადგილზეა, 2019 წლის მონაცემებით, რუსეთის უმდიდრეს ბიზნესმენებს შორის 1,7 მილიარდი დოლარით 47-ე ადგილს იკავებს.

ოლეგ ტინკოვი ცნობილია როგორც, საყოფაცხოვრებო ტექნიკის მაღაზიათა ქსელის „Техношок“-ის, გაყინული ნახევარფაბრიკატების ქარხანა „Дарья“-ს, ლუდსახარშისა და რესტორანთა ქსელი „Тинькофф“-ის დამაარსებელი. მისი ნაკლებად ცნობილი პროექტებია — მუსიკალური მაღაზია „Music Шок“ და რეკორდ-ლეიბლი „Шок Records“, რომელმაც პირველად გამოსცა მუსიკალური ჯგუფების „Кирпичи“-ის და „Ленинград“-ის ალბომები. „ტინკოფ ბანკის“ (2015 წლამდე — „ტინკოფ საკრედიტო სისტემები“) დამფუძნებელი და დირექტორთა საბჭოს თავმჯდომარე. ბანკი 2006 წელს დაარსდა და 2016 წლოს 1 მარტის მდგომარეობით, აქტივების მოცულობით 44-ე ადგილს იკავებს, ხოლო რუსეთის ბანკებს შორის საკუთარი კაპიტალის მაჩვენებლებით — 34-ე ადგილზეა.

ტინკოვი გატაცებული იყო გზატკეცილის ველორბოლით, სსრკ-ს სპორტის ოსტატის კანდიდატის წოდებაც კი ჰქონდა. 2005 წელს მან დააარსა პროფესიონალური ველოგუნდი Tinkoff Restaurants, რომელმაც შემდგომში სახელი შეიცვალა Tinkoff Credit Systems-ად და რუსულ ველოგუნდ „კატიუშას“ ჩაუყარა საფუძველი. 2013 წლის დეკემბრიდან 2016 წლის ნოემბრამდე ველოგუნდი „ტინკოფის“ მფლობელი იყო.

2020 წლის 8 თებერვალს, აშშ-ს საგადასახადო სამსაურმა ოლეგ ტინკოფის წინააღმდეგ სასამართლო პროცესი დაიწყო. მას ბრალად ედება საგადასახადო დეკლარაციის გაყალბება და 2013 წლის შემოსავლების შემცირებული მაჩვენებლების ასახვა, მაშინ, როცა ის აშშ-ს მოქალაქე (1996 წლის 10 სექტემბრიდან 2013 წლის 28 ოქტომბრამდე) იყო.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსი ბიზნესმენები
კატეგორია:რუსი მილიარდელები
კატეგორია:რუსი ბანკირები
კატეგორია:სპორტული გუნდების მფლობელები
კატეგორია:სსრკ სპორტის ოსტატების კანდიდატები
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:დაბადებული 27 დეკემბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ვლადიმერ ბეხტერევი

**ვლადიმერ მიხეილის ძე ბეხტერევი** (დ. , სოფ. სორალი, ახლანდ. ბეხტეროვო — გ. 24 დეკემბერი, 1927, მოსკოვი) — რუსი ნევროპათოლოგი, ფსიქიატრი, ნეიროფიზიოლოგი, სექსოლოგი, ფსიქოლოგი, მეცნიერების ორგანიზატორი და საზოგადო მოღვაწე; სამეცნიერო სკოლის დამფუძნებელი. 1878 წელს დაამთავრა სანქტ-პეტერბურგის სამედიცინო-ქირურგიული აკადემია. 1885–1893 წლებში იყო ყაზანის უნივერსიტეტის ფსიქიატრიის კათედრის პროფესორი, სადაც რუსეთში პირველმა შექმნა ექსპერიმენტული ფსიქოლოგიის ლაბორატორია. 1893–1913 წლებში იყო სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის სულის და ნერვული დაავადებების კათედრის და ამავდროულად (1897–1913) სანქტ-პეტერბურგის ქალთა სამედიცინო ინსტიტუტის ფსიქიატრიული კათედრის ხელმძღვანელი. 1908 წელს დააარსა და 1915 წლამდე ხელმძღვანელობდა ფსიქონევროლოგიის ინსტიტუტს. 1918 წელს კი დააარსა და სიცოცხლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა ტვინის და ფსიქიკური მოქმედებების შემსწავლელ ინსტიტუტს (დღევანდელი ბეხტერევის სახელობის ფსიქონევროლოგიის ინსტიტუტი).

ბეხტერევი XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის პირველი მეოთხედის რუსეთის სამედიცინო მეცნიერების ერთ-ერთი უდიდესი წარმომადგენელია. მსოფლიოს მასშტაბით ცნობადობა დაიმსახურა მისმა შრომებმა ნერვული სისტემის ანატომიაზე: აღწერა რიგი ტვინის სტრუქტურები, მათ შორის მოგრძო ტვინის ზედა ვესტიბულური ბირთვი (1885, ბეხტერევის ბირთვი) და გემოს ფუნქციის ზონა ტვინის ქერქში. მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ნეიროფიზიოლოგიაში: აღწერა მოძრაობის ცენტრები, შიდა ორგანოების სეკრეცია, ოთხბორცვიანი რეფლექსი. ბეხტერევის სახელს ატარებს რიგი კლინიკური სიმპტომები და ნორმალური რეფლექსები, აგრეთვე ხერხემლის დაზიანება — ანკილოზური სპონდილიტი (1892, ბეხტერევის დაავადება). მისი შრომები აგრეთვე ეძღვნება ფსიქიატრიის საკითხებს (აღწერა ამნეზიის ნაირსახეობა), ალკოჰოლიზმის მკურნალობასა და პროფილაქტიკას (1912 წელს დააარსა ალკოჰოლის საწინააღმდეგო კლინიკური ინსტიტუტი). ბეხტერების მოღვაწეობამ ხელი შეუწყო რუსეთში სექსოლოგიისა და სექსოპათოლოგიის, ჰიპნოთერაპიის ჩამოყალიბებასა და განვითარებას. 1910-იანი წლებიდან ამუშავებდა საკუთარ ზოგადფსიქოლოგიურ თეორიას, დაფუძნებულს ქცევის კვლევის ობიექტურ მეთოდებზე, — რეფლექსოლოგიას, რომელიც თეორიულად ბიჰევიორიზმს ემხრობოდა. წიგნი „კოლექტიური რეფლექსოლოგია“ (1921) ეძღვნება 1905–1920 წლების პოლიტიკური პრობლემების ფსიქოლოგიურ ანალიზს, სოციოლოგიის, პოლიტიკური და სოციალური ფსიქოლოგიის საკითხებს. 1923–1924 წლებში კონსულტაციებს უწევდა ვლადიმერ ლენინს, ხოლო 1927 წელს — იოსებ სტალინს.

## თხზულებები 
*  Ч. 1–2. 3-е изд. М.; Л., 1926. Ч. 1.
* 
* 
*  Избр. произведения. М., 1954.

## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1857
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
კატეგორია:ლიტერატორსკიე-მოსტკის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:რუსი გამომგონებლები
კატეგორია:პარაფსიქოლოგები
კატეგორია:რუსი ფსიქოლოგები
კატეგორია:რუსი ფსიქიატრები
ანდრის ნელსონსი

**ანდრის ნელსონსი** (, დ. 18 ნოემბერი, 1978) — ლატვიელი დირიჟორი. იგი ამჟამად არის ბოსტონის სიმფონიური ორკესტრისა და ლაიფციგის გევანდჰაუსის ორკესტრის (Gewandhauskapellmeister) მუსიკალური დირექტორი.
## ადრეული ცხოვრება 
ნელსონსი რიგაში, 1978 წელს დაიბადა. დედამისმა დააფუძნა პირველი ადრეული მუსიკის ანსამბლი, მამამისი კი იყო საგუნდო დირიჟორი, ჩელისტი და მასწავლებელი. ხუთი წლის ასაკში ანდრისი დედამისმა და მამინაცვალმა წაიყვანა რიხარდ ვაგნერის სპექტაკლზე „Tannhäuser“, რომელსაც ნელსონსი დიდ გამოცდილებად თვლის: 

ახალგაზრდა ნელსონსი სწავლობდა პიანინოს და 12 წლის ასაკში ხელში აიღო საყვირი. ის ერთი ზაფხულის განმავლობაში სწავლობდა დარტინგტონის საერთაშორისო საზაფხულო სკოლაში. ის ასევე იყო ლატვიური ეროვნული ოპერის მესაყვირე.

## დირიჟორის კარიერა 
ნელსონსი დირიჟორობას სწავლობდა სანქტ-პეტერბურგში ალექსანდრე ტიტოვთან და მონაწილეობდა დირიჟორობის მასტერკლასების ჩატარების დროს ნეემე იარვისთან, რობერტო კარნევალესთან და იორმა პანულასთან. ნელსონსი საკუთარ მენტორად მარისს იანსონსს თვლის, რომელიც მას 2002 წლიდან ასწავლიდა.

2003 წელს ნელსონსი გახდა ლატვიის ეროვნული ოპერის მთავარი დირიჟორი. ეს ადგილი მან 2007 წელს დატოვა. 2006 წელს ნელსონსი ჰერფორდში ფილარმონიის მთავარი დირიჟორი გახდა 2008-2009 წლების სეზონამდე. 2009 წელს მან პირველად იდირიჟორა მეტროპოლიტენის ოპერის თეატრში. 2010 წელს ნელსონს ქონდა დებიუტი ბეირუთის ფესტივალზე, სადაც გახსნის ცერემონიაზე ვაგნერის ნაწარმოები იდირიჟორა.
## პირადი ცხოვრება
ნელსონსი უწინ დაქორწინებული იყო ლატვიელ სოპრანო კრისტინე იპოლაისზე. ისინი ერთმანეთს შეხვდნენ მაშინ როცა ანდრის ნელსონსი ლატვიის ოპერაში იყო, რომლის წევრებშიც იწერებოდა კრისტინეც. მოგვიანებით ის სოლო მომღერალი გახდა. წყვილი დაქორწინდა 2011 წელს. იმავე წლის 28 დეკემბერს მათი ქალიშვილი, ადრიანა ანა დაიბადა. წყვილი დაშორდა 2018 წელს, 27 მარტს. ნელსონსი ხელმეორედ დაქორწინდა 2019 წლის აპრილში ალისე ჰეიდლერზე.

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:რიგაში დაბადებულები
ანდრეის იურიანსი

**ანდრეის იურიანსი** (, დ. 30 სექტემბერი, 1856 - გ. 28 სექტემბერი, 1922) — ლატვიელი კომპოზიტორი და მუსიკათმცოდნე. ის იყო ლატვიაში პირველი კლასიკოსი კომპოზიტორი, რომელმაც შექმნა ინსტრუმენტული პიესები და კანტატები. იურუანსი ასევე სწავლობდა და შეაგროვა 6 000-ზე მეტი ლატვიური ფოლკლორის ამსახველი ნაწარმოები, მათ შორის 3 000 სიმღერა, რომლებიც მან ექვს წიგნში გააერთიანა. ამ კრებულს „Latvju tautas mūzikas materiāli“ (ლატვიური ხალხური მუსიკის მასალები) ეწოდება.

## ბიოგრაფია 
ანდრეის იურუანსი დაიბადა 1856 წელს ერგლში. იურიანსმა ლატვიის პირველ სასიმღერო ფესტივალზე, 1873 წელს გუნდურ მღერაში მონაწილეობის შემდეგ, აქტიური მუსიკოსობა გადაწყვიტა. 1875 წელს ის სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიაში სწავლობდა კომპოზიციებს, ორღანსა და ვალტორნას ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვთან და გერმანელ მეორღანეებთან ლოუის ჰომილიუსთან და ფრიდრიხ ჰომილიუსთან ერთად.

1877 წელს მან პირველი კომპოზიცია გამოაქვეყნა. 1882 წლიდან 1916 წლამდე იურიანსი რუსეთის საიმპერატორო ხარკოვის მუსიკალურ კონსერვატორიაში მუსიკას ასწავლიდა. პარალელურად, ის აქტიურ მონაწილეობას იღებდა ლატვიური მუსიკალური ნამუშევრების შეგროვებაში, კვლევაში და არანჟირებაში. მისი ხუთტომიანი ნაშრომი, „ლატვიური ხალხური მუსიკის მასალები“ მოიცავს დაახლოებით 2 000 მელოდიას. იურიანსმა ამ საკითხის კვლევას საფუძველი ჩაუყარა. საკუთარ სამ ძმასთან, იურისთან, პავულსთან და პეტერისთან ერთად, ის რეგულარულად მონაწილეობდა ლატვიურ სასიმღერო ფესტივალზე. 

1910 წლიდან იურიანსის სმენა შესუსტდა და 1916 წლიდან მან სხვებისთვის სწავლებას თავი ანება. 1920 წელს, სერიოზული ავადმყოფობით ის ლატვიაში დაბრუნდა, სადაც 2 წლის შემდეგ, 1922 წელს გარდაიცვალა. 

ანდრეისის ძმამ, პავულსმა მისი სიკვიდილის შემდეგ, მისივე ნაშრომები ხუთტომეულის კიდევ ერთ, მე-6 ნაწილად გამოსცა.

## სქოლიო
კატეგორია:ლატვიელი მუსიკოსები
მოზარდთა სექსუალობა

**მოზარდთა სექსუალობა** — ადამიანის განვითარების ეტაპი, როდესაც მოზარდები განიცდიან და იკვლევენ სექსუალურ გრძნობებს. სექსუალობისადმი ინტერესი სქესობრივი მომწიფების პერიოდში მძაფრდება და სექსუალობა ხშირად თინეიჯერების ცხოვრების გადამწყვეტი ასპექტი ხდება. სექსუალური ინტერესი შეიძლება გამოიხატოს მრავალი გზით, მაგალითად, ფლირტით, კოცნით, მასტურბაციით ან პარტნიორთან სექსით. სექსუალური ინტერესი ახალგაზრდებს შორის, ისევე როგორც მოზარდებში, შეიძლება დიდად განსხვავდებოდეს, რაზეც დიდ გავლენას ახდენს კულტურული ნორმები და წეს-ჩვეულებები, სქესობრივი განათლება, სექსუალური ორიენტაცია და სოციალური კონტროლი, როგორიცაა საქორწინო ასაკთან დაკავშირებული კანონები.

ზოგადად, სექსუალური აქტივობა, სხვადასხვა რისკთან არის დაკავშირებული. სქესობრივი კავშირის რისკებში შედის არასასურველი ორსულობა და სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები, მაგალითად აივ/შიდსი, რაც შეიძლება შემცირდეს პრეზერვატივის გამოყენების ან სხვა უსაფრთხო სექსუალური პრაქტიკის გამოყენების შემთხვევაში. კონტრაცეპტივები განსაკუთრებით ამცირებს არასასურველი ორსულობის ალბათობას.

რისკები უფრო მეტია ახალგაზრდა მოზარდებში, რადგან მათი ტვინი ჯერ კიდევ არაა ნერვულად მომწიფებული. თავის ტვინის შუბლის წილში და ჰიპოთალამუსში, რომლებიც უმნიშვნელოვანესი უბნებია თვითკონტროლის, გვიანი სიამოვნების, რისკის ანალიზისა და შეფასებისთვის, სრულად ჯერ კიდევ არ არის მომწიფებული. ადამიანის ტვინის წინა შუბლის ქერქის არეალი არ არის სრულად განვითარებული 20-იანი წლების დასაწყისამდე, რომლის განვითარებამაც, შესაძლოა, 25 წლის ასაკამდე გასტანოს. ნაწილობრივ, ამის გამო, ახალგაზრდა მოზარდები, როგორც წესი, უფრო ნაკლებად არიან აღჭურვილნი, ვიდრე მოზრდილები, მიიღონ გონივრული გადაწყვეტილება და წინასწარ განსაზღვრონ სექსუალური ქცევით გამოწვეული შედეგები.

## სქოლიო 
კატეგორია:მოზარდები
სტრატისფერო

მინი|დედამიწის ქერქი. ხმელეთის ზედა ნაწილი უკავია დედამიწის ქერქს. ჭრილი
**სტრატისფერო** — დედამიწის ქერქის ზედა ნაწილი, რომელიც შედგება დანალექი ქანებისაგან. დედამიწის ფენობრივი დანალექი გარსი, ლითოსფეროს ნაწილი, რომელიც შეისწავლება გეოლოგიურ მეცნიერებებსა და პალეოგეოგრაფიაში. დედამიწის ქერქის ყველაზე დეტალურად შესწავლილი 10–20 კმ სტრატისფეროს შეადგენს. აგებულია ფენობრივი დანალექი წარმონაქმნებით, რომლებიც დედამიწის ზედაპირს თხელი საფარველით ფარავენ. ისინი ძირითადად შედგება მაგმური ქანების ნგრეული პროდუქტისაგან, აგრეთვე გააჩნიათ ქემოგენური და ორგანოგენული წარმოშობა. დედამიწის ნივთიერების საშუალო სიმკვრივე თითქმის ორჯერ აღემატება სტრატისფეროს სიმკვრივეს. დანალექი გარსი წარმოქმნის დედამიწის ყველაზე ზედა მყარ გარსს, რომელიც აგებულია ფენობრივი არამეტამორფიზებული დანალექი და ვულკანური ქანებით. ეს ფენა იჭრება ძველი ფარების მიმართულებით და შუაოკეანური ქედებისაკენ. ასეთი საფარველი იკავებს ხმელეთის 119 მლნ. კმ²-ს (საერთო ფართობის 80 %).

## სქოლიო
კატეგორია:ლითოსფერო
შპანაგელის მღვიმე

**შპანაგელის მღვიმე** () — მღვიმე ავსტრიაში, ტიროლში. მდებარეობს ჰინტერტუქსის მახლობლად, ცილერტალის ალპებში. ამჟამად აღმოჩენილია მღვიმის დაახლოებით 10 კილომეტრიანი მონაკვეთი; სამოგზაურო ტურები მღვიმის 500 მეტრზე დაშვების საშუალებას იძლევა. მის შესასვლელთან მდებარეობს შპანაგელჰაუსი, ე.წ მთის ქოხი, რომელსაც ადრე ავსტრიის ტურისტული კლუბი (KTK) მართავდა. მღვიმესა და ქოხს სახელი მიენიჭა დოქტორ რუდოლფ შპანაგელის პატივსაცემად, რომელიც იყო ÖTK-ის პრეზიდენტი 1902–1904 წლებში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* მთის ქოხის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ავსტრიის მღვიმეები
კატეგორია:მღვიმეები ანბანის მიხედვით
ხოჯეილი

**ხოჯეილი** (, , ) — ქალაქი ხოჯეილის რაიონში, ყარაყალპაკეთის რესპუბლიკაში, უზბეკეთში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ხოჯეილის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:ყარაყალპაკეთი
კატეგორია:უზბეკეთის ქალაქები
მონტენეგროს გეოგრაფია

**მონტენეგრო** () — სახელმწიფო ევროპის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე. მონტენეგრომ სახელწოდება მიიღო მთა ლოვჩენისგან (1749 მეტრი), რომელიც ქვეყნის ისტორიულ ცენტრში, კოტორის ყურეში მდებარეობს.

## საზღვრები და სანაპირო ზოლი 
[thumb|200px|left|[კოტორის ყურე|კოტორის ყურის და ნავსადგურის ხედი]]

ქვეყნის სახმელეთო საზღვრის საერთო სიგრძე 625 კილომეტრია. მონტენეგრო დასავლეთით ესაზღვრება ხორვატიას (25 კმ), ჩრდილო-დასავლეთით — ბოსნია და ჰერცეგოვინას (225 კმ), ჩრდილო-აღმოსავლეთით — სერბეთს (124 კმ), აღმოსავლეთით — კოსოვოს (79 კმ), სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ალბანეთს (172 კმ).

მონტენეგროს სანაპირო ზოლის სიგრძე 293,5 კილომეტრს შეადგენს,  ტერიტორიული წყლები — 12 საზღვაო მილი. ქვეყნის ტერიტორიის შემადგენლობაში შედის 14 კუნძული, რომელთა სანაპირო ზოლის საერთო სიგრძე 15,6&nbsp;კილომეტრია. ჩრდილო-დასავლეთით მდებარეობს ქვეყნის უდიდესი ყურე ბოკა კოტორსკა, რომლის წყლის ზედაპირის ფართობია 87,3&nbsp;კმ² და ხმელეთის სიღრმეში 29.6 კილომეტრით იჭრება. ბოკა კოტორსკას ყურის სამხრეთით, ბუდვის რაიონში, მდებარეობენ მცირე ზომის ყურეები: ტრაშტე, ჟუკოვაც-ლუკა, ტრსტენო-ლუკა, იაზი-ლუკა და მალა-ლუკა. მთავარი საზღვაო კურორტები ბუდვის რივიერაზე მდებარეობს.

## რელიეფი 
ქვეყნის ტერიტორია პირობითად შეიძლება სამ რეგიონად დაიყოს: ქვეყნის ჩრდილო-აღმოსავლეთის მთიანეთი, ადრიატიკის ზღვის სანაპორო, ასევე სკადარის ტბის შედარებით ბრტყელი ღრმული და მასში ჩამდინარე მდინარეების ხეობები, სადაც მდებარეობს ქვეყნის ორი დიდი ქალაქი: პოდგორიცა და ნიკშიჩი.

[thumb|200px|left|მთა [ლოვჩენი]]
მონტენეგროს ტერიტორიის უმეტეს ნაწილზე მდებარეობს დინარის ზეგანი, რომლის უმაღლესი წერტილია (მონტენეგროს მხარეს) — მთა ბობოტოვ კუკი (2522 მეტრი)  დურმიტორის მასივში. მონტენეგროს უმაღლესი მწვერვალია — ზლა-კოლატა (ზღვის დონიდან 2534 მეტრი) პროკლეტიეს მთებში. ალბანეთთან და კოსოვოსთან საზღვრის გასწვრივ მდებარეობს  ჩრდილო-ალბანური ალპები (პროკლეტიე). უკანასკნელი გამყინვარების პერიოდში, ნახევარკუნულის მთებს შორის მონტენეგროს მთები ყინულის ეროზიის დიდი გავლენის ქვეშ მოექცნენ. ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს მონტენეგროს კარსტული პლატო — ბალკანეთის ნახევარკუნძულის დასავლეთ რეგიონის კარსტული ნაწილი. პლატოს საშუალო სიმაღლე —  ზღვის დონიდან 900 მეტრი, თუმცა ზოგიერთ ადგილზე 1 800 მეტრამდე აღწევს. მაღალმთიანი ზონის უმდაბლესი წერრილია — მდინარე ზეტის ხეობა (450 მეტრი), რომელიც ნიკშიჩის სიახლოვეს, დამრეცი ველის შუაგულში მდებარეობს.

სასარგებლო წიაღისეულო: ბოქსიტები, სპილენძი, ტყვია, მარილი.

## კლიმატი 
thumb|200px|კუნძული სვეტი-ნიკოლა, ბუდვის სიახლოვეს, 2008 წლის დეკემბერი
ჩრდილოეთ მონტენეგროში კლიმატი ზომიერ-კონტინენტურია, ადრიატიკის ზღვის სანაპიროზე — ხმელთაშუა ზღვის კლიმატი. ზღვისპირა რაიონებში ზაფხული ჩვეულებისამებრ ხანგრძლივი, ცხელი (23-25 °C) და საკმაოდ მშრალია, ზამთარი — მოკლე, მსუბუქი (+3-7 °C) და წვიმიანია. მთიან რაიონებში ზომიერად თბილი ზაფხულია (19-25°C) და შედარებით ცივი ზამთარია (−10 -დან +5°C-მდე), ნალექები ძირითადად თოვლოს სახით მოდის.

## რესურსეფი ინტერნეტის
* 

## სქოლიო
დისერტაცია

**დისერტაცია** ( — გამოკვლევა, თხზულება, მსჯელობა, მოხსენება) — სამეცნიერო შრომა, რომელიც საჯაროდ უნდა დაიცვას ავტორმა სამეცნიერო ხარისხის მოსაპოვებლად. წერითი სამეცნიერო და და ლიტერატურული ნაშრომების საჯარო დაცვის სისტემა ჩამოყალიბდა შუა საუკუნეებში გერმანულენოვანი ქვეყნების უნივერსიტეტებში, ხოლო XVI–XVII საუკუნეებში სხვაგანაც გავრცელდა. ამჟამად, გაგება „დისერტაცია“ არსებობს მსოფლიოს ყველა ქვეყანაში. განსხვავება მხოლოდ მინიჭებული ხარისხის იერარქიაში, კონკრეტულ მოთხოვნილებებსა და ტერმინოლოგიაშია.

## სქოლიო
კატეგორია:აკადემიური განათლება
ანთროპოგენური ლანდშაფტი

**ანთროპოგენური ლანდშაფტი** — ლანდშაფტთა ჰეტეროგენური ჯგუფი, რომელთა თვისობრიობა და ფუნქციონირება განპირობებულია ადამიანის როგორც გონიერი (მიზანდასახული), ისე არაგონიერი სამეურნეო ზემოქმედებით ბუნებრივ გარემოზე. ანთროპოგენური ლანდშაფტი თუმცა ინარჩუნებს ბუნებრივ ნიშან-თვისებებს და მეტ-ნაკლებად ემორჩილება ზოგად კანონზომიერებებს ატარებს ანთროპოგენურ ხასიათს კულტურული მცენარეულობის, სახეშეცვლილი ნიადაგის, შეცვლილი რეჟიმის მიწისქვეშა და ზედაპირული წყლების და სხვა სახით.

ანთროპოგენური ლანდშაფტი — ტერიტორიული სისტემაა, რომელშიც ურთიერთდამოკიდებულია ბუნებრივი და ანთროპოგენურ-ტექნოგენური ელემენტები. ანთროპოგენური ლანდშაფტის თავისებურებას წარმოადგენს ბუნებრივი თვითორგანიზაციისა და ადამიანთა მხრიდან მართვის პროცესების რთული შეხამება. აღსანიშნავია, რომ ყველა მეცნიერი არ აღიარებს ამ ტერმინს. მაგალითად, რუსი გეოგრაფი ანატოლი ისაჩენკო თვლიდა, რომ მასში ხდება „სამეცნიერო გაგების — «ლანდშაფტის» აღრევა ადამიანის შრომის პროდუქტებთან“ და რომ, უფრო მართებულია ლაპარაკი „თანამედროვე ლანდშაფტებზე“ (1976). ზოგიერთი ავტორი (მაგალითად, ალექსანდრე რიაბიჩკოვი, ემა რომანოვა და სხვა) გვთავაზობენ საუბარს არა ანთროპოგენურ ლანდშაფტებზე, არამედ ბუნებრივი ლანდშაფტების ანთროპოგენურ მოდიფიკაციებზე.

საქართველოში, ანთროპოგენური ლანდშაფტმცოდნეობის განვითარებაში განსაკუთრებით დიდი წვლილი შეიტანა დავით უკლებამ.

## სქოლიო
კატეგორია:ანთროპოგენური ლანდშაფტი
ინვა მულა

**ინვა მულა** (, დ.27 ივნისი, 1963, ტირანა, ალბანეთი) — ალბანელი ოპერის მომღერალი (სოპრანო). მონაწილეობდა დადგმებში „ბოჰემა“, „მანონი“, „ლუჩია დი ლამერმური“ და სხვა. ფილმში მეხუთე ელემენტი, პლავალაგუნას ხმას სწორედ მულა წარმოადგენს.

## კარიერა
კარიერის დასაწყისიდანვე მულამ მონაწილეობა მიიღო მრავალ საოპერო კონკურსსა და ფესტივალში. 1987 წელს მან გაიმარჯვა კონკურსში „ალბანეთის მომღერალი“ (ალბ. Cantante d'Albania), ტირანაში, ხოლო 1988-ში — ჯორჯე ენესკუს საერთაშორისო კონკურსზე, ბუქარესტში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინვა მულა
* Facebook გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 27 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1963
კატეგორია:XX საუკუნის ქალი მომღერლები
კატეგორია:სოპრანოები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გოცო

**გოცო** (, , , , ) — კუნძული 67 კმ² ფართობით ხმელთაშუა ზღვაში, რომელიც მალტის არქიპელაგის შემადგენლობაში შედის. მალტის ტერიტორიის შემადგენლობაში სიდიდის მიხედვით მეორე ადგილს იკავებს. კუნძულის მთავარი ქალაქი — ვიქტორია (1887 წლამდე ეწოდებოდა *რაბათი*).

## გეოგრაფია 
გოცო მალტის არქიპელაგზე ფართობის მიხედვით მეორე ადგილს იკავებს (კუნძულ მალტის შემდეგ). ორ კუნძულს შორის მანძილი 6 კილომეტრს შეადგენს.

ს სიახლოვეს, ხედი ციტადელადან.]]

კუნძული განთქმულია თავისი პეიზაჟებითა და საინტერესო ადგილებით. მათ შორისაა კალიფსოს გამოქვაბული (ჰომეროსის ოდისეაში, კუნძული მოხსენიებულია როგორც ოგიგია) და ჯგანტიას ნეოლითური ტაძრები, მსოფლიოს ერთ-ერთი უძველესი რელიგიური სტრუქტურები, რომლებიც კი ოდესმე ადამიანის ხელს შეუქმნია.

კუნძულისთვის დამახასიათებელი ლანდშაფტია — ქედები ბრტყელი მწვერვალებით. კუნძულზე მდინარეები არ არის, თუმცა შემორჩენილია მხოლოდ ღრმა კალაპოტები. კუნძულზე არის "შიდა ზღვა" — ლაგუნა-ყურე.

კუნძულის სანაპიროებზე ძირითადად ციცაბო კლდეებია.  გამონაკლისია რამდენიმე პატარა ქვიშიანი ნაპირი, რომლებიც პლაჟებს ქმნიან.

## მოსახლეობა 
2017 წლის მონაცემებით, კუნძულის მოსახლეობა 32,723 ადამიანს შეადგენს, მათგან დაახლოებით 6 000-ზე მეტი ქალაქ ვიქტორიაში ცხოვრობს.

## ტრანაპორტი 
კუნძული გოცო კუნძულ მალტას საბორნე გზით უკავშირდება, რომლითაც ხორციელდება მგზავრებისა და   ავტომობილების გადაყვანა. გემები მოძრაობენ კუნძულ გოცოს ნავსადგურ მჯარსა, მალტის ნავსადგურებს ჩირკეუვასა (30 წუთი) და სა-მეისონს (1 საათი 15 წუთი) შორის.

## ტურიზმი 
კუნძულ გოცოზე არის მრავალი ტურისტული ობიექტი. მთავარი კურორტები — შლენდი, მარსალფორნი, მჯარი.

სანაპოროს გასწვრივ მდებარეობს ტურისტული 50 კილომეტრიანი საფეხმავლო ბილიკი — Gozo Coastal Walk.

## ღირსშესანიშნაობები 
კუნძულის ძირითადი ღირსშესანიშნაობებია:

* მეგალითური ტაძარი ჯგანტია ("გიგანტების ადგილი"),

* სანტა-მარიას ტაძარი,
* ციტადელის ფორტი (Citadella),რომელიც ადმირალ შაბრემ ააგო,
* ტა’პინუს ბაზილიკა (Ta’Punu),
* იოანე ნათლისმცემლის ეკლესია შეუკიაში,
* ბუნებრივი ღირსშესანიშნაობები: სანატის კლდეები (Sannat Cliffs), თაღი ზღვაში Wied Il-Mielaħ, ყურე Wied il-Għasri,
* მცირე ზომის მლაშე ტბები (Salt Pans).

კუნძულის ჩრდილოეთით მდებარეობენ რამლას, სან-ბლასის, ჰონდო-ირ-რუმინის ქვიშიანი პლიაჟები.

დუეიტას ყურეშია (Dwejra)  გადაღებული სერიალ "სამეფო კარის თამაშების" პირველი სეზონის სერიები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Visit Gozo – კუნძულ გოცოს ოფიციალური ტურისტული პორტალი
* Maltese Ministry for Gozo 

## სქოლიო 
კატეგორია:გოცო
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ლანდშაფტური რუკა

**ლანდშაფტური რუკა** — რუკა, რომელიც ასახავს გეოგრაფიული კომპლექსების (ლანდშაფტების) განლაგებას და მათ სივრცით სტრუქტურას. ლანდშაფტურ რუკაზე გეოგრაფიული კომპლექსები ერთიანდება საკლასიფიკაციო ჯგუფებად (კლასი, ტიპი, სახე და სხვა). ლანდშაფტური რუკის უნივერსალური ხასიათი, რომელიც ტერიტორიის ბუნებრივი პირობების ყველაზე სრულ სინთეზს იძლევა, განსაზღვრავს მისი პრაქტიკული გამოყენების ფართო შესაძლებლობას. 

ზოგადსამეცნიერო ტიპის ლანდშაფტური რუკის საფუძველზე იქმნება სხვადასხვა გამოყენებითი ლანდშაფტური რუკა (აგროსაწარმოო, საინჟინრო-გეოგრაფიული, მელიორაციული, სამედიცინო-გეოგრაფიული, სამხედრო-გეოგრაფიული, არქიტექტურულ-დაგეგმარებითი), რომლებზეც გეოგრაფიული კომპლექსები დაჯგუფებულია მათი სამეურნეო და ეკოლოგიური პოტენციალის შეფასების თვალსაზრისით. ლანდშაფტური რუკა გამოხატავს გეოგრაფიულ კომპლექსებს და მათ სივრცობრივ შეფარდებას. ადგენენ სხვადასხვა მასშტაბში. არჩევენ რუკების შემდეგ ჯგუფებს: 1. მსხვილმასშტაბიან დეტალურს (1:10000 და უფრო მსხვილი), 2. გაერთიანებული მსხვილმასშტაბიანი (1:10000–100000), 3. საშუალომასშტაბიანს (1:200000, 1:1000000), 4. წვრილმასშტაბიანს (1:1000000 უფრო წვრილი), რომელზეც გამოისახება ლანდშაფტი.

## საქართველოს ლანდშაფტური რუკები 
1964 წელს გამოვიდა საქართველოს პირველი ეროვნული ატლასი — „საქართველოს სსრ ატლასი“, რომელშიც გამოქვეყნდა „საქართველოს ლანდშაფტური რუკა“, რომელთა ავტორები იყვნენ ალექსანდრე ჯავახიშვილი, დავით უკლება, ქრისტეფორე ჯაყელი და მელიტონ სანებლიძე. 1970 წელს, თბილისში გამოიცა საშუალომასშტაბიანი ფერადი „საქართველოს ლანდშაფტური რუკა“, რომლის ავტორები იყვნენ დავით უკლება, ქრისტეფორე ჯაყელი და მელიტონ სანებლიძე. 1983 წელს მოსკოვში გამოიცა ამიერკავკასიის პირველი საშუალომასშტაბიანი ლანდშაფტური რუკა, რომლის ავტორები იყვნენ დავით უკლება, ბუდაგ ბუდაგოვი, მუსეიბ მუსეიბოვი და სხვა. 

1979 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, გეოგრაფია-გეოლოგიის ფაკულტეტზე, აეროკოსმოსური მეთოდებით გარემოს მდგომარეობათა შემსწავლელ სამეცნიერო-კვლევით ლაბორატორიაში შედგა „კავკასიის ლანდშაფტური რუკა“ 1:1000000 მასშტაბში ნიკოლოზ ბერუჩაშვილის ხელმძღვანელობით.

## სქოლიო
კატეგორია:რუკის ტიპები
გოგიტა თოდრაძე

მინი|330x330პქ
**გოგიტა თოდრაძე** (დ. 13 ივლისი, 1980, ოზურგეთი) — ქართველი ეკონომისტი. ეკონომიკის მეცნიერებათა დოქტორი (2006).

დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკისა (სტატისტიკის მიმართულებით) და სამართალმცოდნეობის ფაკულტეტები.

2002 წლიდან სხვადასხვა თანამდებობებზე მუშაობდა საქართველოს სტატისტიკის ეროვნულ სამსახურში. 2010-2016 წლებში იყო ბიზნეს სტატისტიკის სამმართველოს უფროსი, ხოლო 2016-2018 წლებში აღმასრულებელი დირექტორის მოადგილე. 2018 წლის მაისში დაინიშნა სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის აღმასრულებელ დირექტორად. 2017 წლის ნოემბრიდან არის გაეროს ევროპის ეკონომიკური კომისიის (UNECE) ბიზნეს სტატისტიკის ექსპერტთა ჯგუფის წევრი, ხოლო 2019 წლის მაისიდან — გაეროს სტატისტიკის კომისიის (UNSC) წევრი. 2020 წლის აგვისტოში აირჩიეს გაეროს აზიისა და წყნარი ოკეანის ეკონომიკური და სოციალური კომისიის (UNESCAP) სტატისტიკის კომიტეტის ბიუროს თავმჯდომარედ.

2010 წლიდან ეწევა პედაგოგიურ საქმიანობას სხვადასხვა უმაღლეს სასწავლებლებში. ფლობს ინგლისურ, გერმანულ და რუსულ ენებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გოგიტა თოდრაძე — საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 13 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1980
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის აღმასრულებელი დირექტორები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ოზურგეთში დაბადებულები
გოგიტა
ლაიმა ვაიკულე

**ლაიმა ვაიკულე** (, დ. 31 მარტი, 1954) — ლატვიელი მსახიობი, მომღერალი, რეჟისორი და ქორეოგრაფი. პოპულარულია ევროპასა და ყოფილ საბჭოთა კავშირში ისეთი ჰიტებით, როგორებიცაა „Vernisage“ და „Charlie“.

## ბიოგრაფია
ვაიკულე დაიბადა 1954 წლის 31 მარტს, ლატვიის ქალაქ ცესისში. როდესაც ლაიმა სამი წლის იყო, მისი მშობლები რიგაში გადავიდნენ. ლაიმა ახალგაზრდობიდანვე გატაცებული იყო მუსიკითა და ცეკვით. 1966 წელს, 12 წლის ასაკში, მან ახალგაზრდა მომღერლების კონკურსში მიიღო მონაწილეობა და ყურადღება დაიმსახურა. 1970-იდან 1973 წლებამდე ის სწავლობდა ექთნობას ვილნიუსის სამედიცინო კოლეჯში, პარალელურად ის აგრძელებდა სიმღერას ბენდთან ერთად. საბოლოოდ, ის რიგაში, ადგილობრივ ბენდში სოლისტი გახდა და მონაწილეობას იღებდა ღამის კლუბებში და რესტორნებში კონცერტებზე რამდენიმე წლის განმავლობაში. 1980-იან წლებში ის სწავლობდა სარეჟისოროზე მოსკოვის თეატრის ხელოვნების სახელმწიფო ინსტიტუტში.

1985 წელს ლაიმა ვაიკულემ საბჭოთა კავშირში საკუთარი პირველი ჰიტი შექმნა. 1986 წლიდან ვაიკულემ მჭიდრო კავშირი დაამყარა და თანამშრომლობდა ლატვიელ კომპოზიტორ რაიმონდს პაულთან და რუს პოეტ ილია რეზნიკთან, რომელმაც ვაიკულეს დაუწერა ისეთი ჰიტები, როგორებიცაა „Vernisage“, „Charlie“ და „Skripach na kryshe“. ვაიკულე რაიმონდს პაულსთან ერთად არის იურმალას ფესტივალის ერთ-ერთი ორგანიზატორი. 

1980-იანებისა და 1990-იანების განმავლობაში ლაიმა ვაიკულე რეგულარულად მონაწილეობდა საერთაშორისო მუსიკის შეჯიბრებებზე და  ფესტივალებზე ევროპის მასშტაბით. ვაიკულა დააჯილდოვეს „Bratislavská Lýra, 87“-ზე. ის ასევე იყო იურმალა 92-ის მოწვეული მომღერალი და ასევე მონაკოში ჩატარებული „AU music world“-ის მონაწილე. მას მიენიჭა ლატვიის სახალხო მსახიობი ქალის ტიტული და დაჯილდოვდა გრან პრით 1966 წელს, ლატვიის მუსიკაში და კულტურაში შეტანილი განსაკუთრებული წვლილისთვის. 

ლაიმა ვაიკულე ამჟამად ცხოვრობს და მუშაობს რიგაში და ფლობს მეორე სახლს მოსკოვში. 

ლაიმა ვაიკულე არის ცხოველთა უფლებების დამცველი და ვეგეტარიანელი.
## ჯილდოები
|-
! colspan="3" style="background: cyan;" | მსოფლიოს მუსიკალური ჯილდოები
|-

|-

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური ვებ-გვერდი (რუსული)
*
*[//www.youtube.com/watch?v=La1H_kBEClU Laima Vaikule at the World Music Awards 1993]
## სქოლიო
კატეგორია:ლატვიელი მომღერლები
კატეგორია:ლატვიელი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები