open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ჯომაღა

საკუთარი სახელი **ჯომაღა** შესაძლოა აღნიშნავდეს ერთ-ერთს ჩამოთვლილთაგან:

* ჯომაღა — ჯავის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ჯომაღისა და ქვემო ჯომაღის ძველი საერთო სახელწოდება
* ჯომაღის უღელტეხილი — უღელტეხილი მაღრან-დვალეთის კავკასიონზე
* ჯომაღისწყალი — მდინარე ლიახვის მარჯვენა შენაკადი
კოკემაენიოკი

[300px|მინი|მარჯვნივ|მდინარე კოკემაენიოკი მიედინება [პორი|პორიში, სატაკუნტას რეგიონში.]]

**კოკემაენიოკი** („კოკემეკის მდინარე“, შვედურად: *Kumo älv*) — მდინარე ფინეთის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში.

## გეოგრაფია
მდინარე სათავეს იღებს ლიკოვესის ტბიდან პირკანმაას რეგიონში და 121 კილომეტრის (75 მილი) სიგრძეზე მიედინება ბოტნიის ყურემდე, ფინეთის ქალაქ პორში, სატაკუნტას რეგიონში. კოკემაენიოკის ძირითადი შენაკადებია მდინარეები ლოიმიოკი, კაუვატსანიოკი და ჰარუნპეანიოკი. კოკემაენიოკის მდინარის დელტა სკანდინავიური ქვეყნების უდიდესი მდინარის დელტაა და წარმოადგენს მნიშვნელოვან ველური ბუნების არეალს.

2025 წლის მაისში მდინარეში მილიონობით ახალგაზრდა თევზი გაუშვეს მასშტაბური საგაზაფხულო გამრავლების პროგრამის ფარგლებში. ამ პროცესში გათავისუფლდა 14 000 ორწლიანი ატლანტიკური ორაგული, 18 000 ორწლიანი ზღვის კალმახი და ექვს მილიონზე მეტი ახლად გამოჩეკილი მიგრირებადი თეთრი თევზი ჰარუნვალტას სანაშენე მეურნეობიდან.

## სქოლიო
კატეგორია:ფინეთის მდინარეები
Smirnoff

**Smirnoff** — არაყის ბრენდი, რომელიც ეკუთვნის და იწარმოება ბრიტანული კომპანიის დიაგეოს მიერ. Smirnoff-ის ბრენდის ისტორია იწყება მოსკოვში პიოტრ არსენიევიჩ სმირნოვის (1831–1898) მიერ დაარსებული არაყის დისტილერიით, თუმცა მისი თანამედროვე სახე 1930-იანი წლებიდან იღებს სათავეს, ამერიკული ალკოჰოლური სასმელების დისტრიბუტორის Heublein-ის მეშვეობით. ბრენდი გავრცელებულია 130 ქვეყანაში,

არაყი არაა დაძველებული და მზადდება ტრადიციული ფილტრაციის მეთოდით, რომელიც შექმნა პ. ა. სმირნოვმა. რეცეპტი №21 შექმნა სმირნოვის შვილმა, ვლადიმირმა, რომელიც რუსეთიდან გაიქცა ოქტომბრის რევოლუციის დროს.

## სქოლიო
კატეგორია:რუსული არაყი
კატეგორია:ბრიტანული არაყი
კატეგორია:არაყის ბრენდები
კატეგორია:დიაგეოს ბრენდები
Raising Voices (ტელესერიალი)

***Raising Voices*** ( — ესპანური თინეიჯერული დრამა. მიგელ საეს კარალის რომანის მიხედვით გადაღებული სატელევიზიო მინი-სერიალი. მთავარ როლებს ნიკოლ უოლესი, კლარა გალე და აიშა ვილავერდე ასრულებენ. სერიალის პრემიერა Netflix-ზე 2024 წლის 31 მაისს შედგა.

## სიუჟეტი
სიუჟეტი 17 წლის ალმასა და მის მეგობრებ, გრეტასა და ნატაზე მოგვითხრობს მიმდინარე მოვლენებზე,იმ დღემდე, როდესაც ალმა საკუთარ სკოლაში ბანერს აკრავს წარწერით „ფრთხილად, იქ მოძალადე იმალება“.

## როლებში
*ნიკოლ უოლესი ალმას როლში. 
*კლარა გალე გრეტას როლში.
მინისერიალი არის *DLO Producciones*-ის წარმოება; აღმასრულებელი პროდიუსერები იყვნენ ხოსე მანუელ ლორენცო და მიგელ სანჩეს კარალი. ხოლო ედუარდ კორტესმა, დევიდ ულოამ და მარტა ფონტმა აიღეს სარეჟისორო მოვალეობები.

## გამოშვება
8 ეპიზოდიანი მინი-სერიალის პრემიერა Netflix-ზე 2024 წლის 31 მაისს შედგა.

როგორც ცნობილია, სერიალმა 2024 წელს მილიონობით ნახვა დააგროვა, 2024 წლის პირველ ნახევარში 25.40 მილიონი, ხოლო წლის მეორე ნახევარში 9.1 მილიონი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანურენოვანი ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები
კატეგორია:თინეიჯერული ფილმები
კატეგორია:Netflix
კატეგორია:დრამატული ტელესერიალები
ჯოჭო

**ჯოჭო** — ხელვაჩაურის მუნიციპალიტეტის სოფლების ზემო ჯოჭოსა და ქვემო ჯოჭოს ძველი საერთო სახელწოდება. სოფლები მდებარეობს მდინარე ჯოჭოსწყლის (ჭოროხის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირებზე.

ჯოჭო ერგეს ისტორიული თემის ნაწილია. სახელწოდება „ჯოჭო“ წერილობით წყაროებში პირველად ასახულია „ტბეთის სულთა მატიანეში“ (ძირითადი ნაწილი შედგენილია XII-XIII საუკუნეებში), რომელშიც მოხსენიებულია ჯოჭოელი ჭანისძე გრიგოლი და მისი მეუღლე ნათელი. სოფელი ასევე იხსენიება 1704 წლით დათარიღებულ ოსმალურ დოკუმენტში „ბათუმის ლივის აღწერის დიდ დავთარში“.

## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკის ისტორიული სოფლები
ოტუმბა (მეხიკო)

**ოტუმბის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 36,331 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 6.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 141.9 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 256 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ოტუმბა-დე-გომეს-ფარიასი. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50065.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
ენვიგადო

**ენვიგადო** () — ქალაქი და მუნიციპალიტეტი კოლუმბიაში, ანტიოკიის დეპარტამენტში. მდებარეობს მედელინის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 1 575 მეტრზე. 2018 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 228 848 ადამიანს შეადგენდა. ფართობი 78.78 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* კოლუმბიის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
*City of Envigado Municipal Government 
*Mi Pueblo, Envigado 

## სქოლიო
კატეგორია:ანტიოკიის დეპარტამენტის მუნიციპალიტეტები და ქალაქები
ბრალდების მოწმე და სხვა მოთხრობები

**ბრალდების მოწმე და სხვა მოთხრობები** () − აგათა კრისტის მოთხრობების კრებული. პირველად გამოქვეყნდა აშშ-ში, 1948 წელს. პირველი გამოცემის ფასი 2.50$ იყო. მოთხრობა „მეორე გონგის“ პერსონაჟი ერკიულ პუარო ერთადერთია კრებულის პერსონაჟებს შორის, რომელიც მწერლის სხვა ნაწარმოებებშიც გვხვდება.

## მოთხრობების სია
*უბედური შემთხვევა
*მეოთხე კაცი
*ცისფერი დოქის საიდუმლო
*ესპანური შალის საიდუმლო
*კოტეჯი ფილომელი
*წითელი სიგნალი
*მეორე გონგი
*სიმღერა 6 პენსზე
*SOS
*რა შეუძლია ნებულობას
*ბრალდების მოწმე

## რესურსები ინტერნეტში
**The Witness for the Prosecution and Other Stories* at the official Agatha Christie website

## სქოლიო
კატეგორია:ინგლისურენოვანი წიგნები
ათათურქის ხიდი

**ათათურქის ხიდი** (), ასევე ძველი სახელით *უნქაფანის ხიდი* () — ხიდი სტამბოლში, რომელიც აკავშირებს ერთმანეთთან ქალაქის ისტორიულ ნახევარკუნძულს (ფათიჰის რაიონი) და ბეიოღლუს რაიონს. კერძოდ, ერთმანეთთან აკავშირებს ფათიჰის რაიონში მდებარე უნქაფანის ქიუჩიუქფაზარის და ბეიოღლუს რაიონში მდებარე აზაფქაფის კვარტალს. წარმოადგენს აქსარაის კვარტლიდან დაწყებული უნქაფანამდე გაგრძელებული ათათურქის ბულვარის ნაწილს.

## ისტორია
უნქაფანის ხიდი თავდაპირველად 1836 წელს, მთლიანად ხის კონსტრუქციით, მაჰმუდ II-ის მმართველობის დროს, მისი მეუღლის „ბეზმიალემ ვალიდე სულთანის“ მიერ აშენდა. 

სხვა ხიდებისგან განსხვავებით, ხიდზე გადასვლა სრულად უფასოდ იყო, რაც იმ პერიოდში უჩვეულო ფაქტს წარმოადგენდა და ამიტომ ხალხი მას „ჰაირატიეს ხიდს“ (*Hayratiye Köprüsü*) უწოდებდა. კიდევ ერთი ალტენრატიული სახელი „ებრაული ხიდი“ იყო, რაც იმ კვარტლის მაცხოვრებლებთან დაკავშირებულია.

ისევ ხის პონტონებზე ასაშენებელ ხიდზე პასუხისმგებლობა მაშინდელ დიდ ადმირალ აჰმედ ფევზი ფაშას დაევალა. ოქროს რქის გემთსაშენ ქარხანაში ფევზი აჰმედ ფაშას ხელმძღვანელობით აშენებული „უნქაფანის ხიდი“ 400 მეტრის სიგრძისა და 10 მეტრის სიგანის იყო. ხიდი, ბოსფორიდან და მარმარილოს ზღვიდან შემოსულ გემებს ხელი რომ არ შეეშალა გადაკვეთაში, ასაწევი იყო. ხიდის გახსნის ცერემონიას პირადად სულთანი მაჰმუდ II ხელმძღვანელობდა, რომელიც ხიდი თავიდან ბოლომდე ცხენზე ამხედრებული გადაკვეთა.

1875 წელს, 135 ათასი ოქროს მონეტის ღირებულების შეთანხმების შედეგად, ფრანგულმა კომპანიამ ხის ხიდის ნაცვლად ლითონის ხიდი ააგო. ახალი ხიდი, 780 მეტრი სიგრძისა და 18 მეტრი სიგანის იყო და 1912 წლამდე იმუშავა.

1912 წელს კი ლითონის ხიდი დაშალეს და მის ნაცვლად მესამე ემინენიუ-ქარაქიოის ხიდი ააგეს, რომელსაც „გალათას ხიდი“ ეწოდა. 1936 წელს მომხდარმა ძლიერმა ქარიშხალმა ეს ხიდიც დაანგრია და მის ადგილას დღეს არსებული „ათათურქის ხიდი“ აშენდა. აშენებული პირველი ხიდის მსგავსად, ათათურქის ხიდიც ხისგან არის დამზადებული და ლითონის კონსტრუქციით გამაგრებული. 24 პონტონზე აგებული ამ ხის ხიდის ზედაპირი 1954 წელს ასფალტით დაიგო. 470 მეტრი სიგრძისა და 25 მეტრი სიგანის ხიდი დღემდე ემსახურება მოსახლეობას.

ოქროს რქის ქვეშ დაგეგმილი გვირაბის პროექტის შემდეგ, რომლის დასრულებაც 2018 წელს იყო დაგეგმილი, გამოცხადებული იყო ხიდის დაინგრევა. თუმცა, ეს პროექტი არ განხორციელდა.

## სქოლიო
კატეგორია:სტამბოლის ხიდები
კატეგორია:ოქროს რქა
კატეგორია:ფათიჰი
შაკორნაკის ნაპრალები

**შაკორნაკის ნაპრალები** () — ნაპრალთა ჯგუფი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის ხილული მხარის ცენტრალურ ნაწილში (კვადრანტებიː LQ-12, LAC-43). სახელი ეწოდა ნაპრალების მახლობლად მდებარე კრატერ შაკორნაკის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1964 წელს). შაკორნაკის ნაპრალების საერთო ცენტრის სელენოგრაფიული კოორდინატებია .

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის ნაპრალები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-12
ჟან შაკორნაკი

**ჟან შაკორნაკი** (; დ. 21 ივნისი, 1823, ლიონი — გ. 6 სექტემბერი, 1873, იქვე) — ფრანგი ასტრონომი და კომეტისა და რამდენიმე ასტეროიდის აღმომჩენი.

ის დაიბადა ლიონში და გარდაიცვალა სენ-ჟან-ან-რუანში, სამხრეთ-აღმოსავლეთ საფრანგეთში. მარსელსა და პარიზში მუშაობისას მან აღმოაჩინა ექვსი ასტეროიდი ასტეროიდთა სარტყელში და C/1852 K1 (ჩაკორნაკი), პარაბოლური კომეტა 1852 წელს. ეს კომეტა ითვლება ამჟამინდელი ეტა ერიდანიდების მეტეორების წყაროდ. მან ასევე დამოუკიდებლად აღმოაჩინა (20) მასალია, რომლის აღმოჩენაც იტალიელ ასტრონომ ანიბალე დე გასპარისს მიეწერება.

ჟან ჩაკორნაკს მიენიჭა ლალანდის პრემია 1855, 1856 და 1863 წლებში. 

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, 
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს შაკორნაკი
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (1622) შაკორნაკი.

## რესურსები ინტერნეტში
* J. Chacornac - Astrophysics Data System

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ასტრონომები
მარკო მილანოვიჩი (პროფესორი)

**მარკო მილანოვიჩი** — არის საერთაშორისო საჯარო სამართლის პროფესორი რედინგის უნივერსიტეტის სამართლის სკოლაში. 2025 წლიდან იგი არის რაულ ვალენბერგის მიწვეული კათედრის ხელმძღვანელი ადამიანის უფლებათა და საერთაშორისო ჰუმანიტარულ სამართალში ლუნდის უნივერსიტეტის რაულ ვალენბერგის ადამიანის უფლებათა და ჰუმანიტარული სამართლის ინსტიტუტში. იგი არის ჟურნალ *European Journal of International Law*-ისა და მისი ბლოგის, EJIL: Talk!, რედაქტორი.

მარკო მილანოვიჩი არის მიმდინარე პროექტის, Tallinn Manual 3.0-ის (რომელიც ეხება საერთაშორისო სამართლის გამოყენებას კიბერსივრცეში), ერთ-ერთი მთავარი რედაქტორი და უფროსი მკვლევარი ნატოს კიბერდაცვის ერთობლივი სავარჯიშო ცენტრში. კიბერსივრცეში საერთაშორისო სამართლის გამოყენების სფეროში გაწეული მუშაობისთვის მილანოვიჩი დაჯილდოვდა სერჟ ლაზარევის პრიზით იურიდიულ მომსახურებაში მიღწეული წარმატებისთვის ნატოს მოკავშირეთა ძალების ოპერატიული სარდლობის იურიდიულ საქმეთა ოფისის მიერ. იგი ასევე არის საერთაშორისო იურიდიული ფირმის, Cyber Law International-ის, კონსულტანტი.

მარკო მილანოვიჩი კონსულტაციას უწევდა საერთაშორისო სამართლის ექსპერტთა ჯგუფს, რომელიც შეიკრიბა სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორის თხოვნით, პალესტინის სახელმწიფოში არსებული ვითარების გამოძიების მხარდასაჭერად. 2024 წელს იგი სისხლის სამართლის საერთაშორისო სასამართლოს პროკურორმა დანიშნა სპეციალურ მრჩევლად კიბერ-დანაშაულების საკითხებში, სადაც ხელმძღვანელობდა კიბერ-დანაშაულების პოლიტიკის პროექტზე მუშაობას.

ამჟამად იგი არის უკრაინაში ჩადენილი დანაშაულებისთვის პასუხისმგებლობის სამუშაო ჯგუფის წევრი, რომელიც კონსულტაციას უწევს უკრაინის გენერალურ პროკურორს. მანამდე იგი ეხმარებოდა გაეროს ადამიანის უფლებათა უმაღლეს კომისარს 2020 წლის 1 მაისის შემდეგ ბელარუსში ჩადენილი ადამიანის უფლებების სავარაუდო დარღვევების ყოვლისმომცველ შესწავლაში.

## ნაშრომები
*
*
*
*
*
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:საერთაშორისო სამართლის პროფესორები
კატეგორია:რედინგის უნივერსიტეტის პროფესორები
სარელსო წნული

**სარელსო წნული** — უპირაპირო ლიანდაგში ჩაგებული რამდენიმე სტანდარტული, როგორც წესი, თერმულად დამუშავებული Р50, Р65 ან Р75 ტიპის შედუღებული რელსები.

## გადაზიდვა 
სარელსო წნულების გადაზიდვა ხორციელდება რელსებმზიდი შემადგენლობით წნულების შპლებთან დამაგრების გარეშე.

## გამოყენება 
რკინიგზის ტრანსპორტზე სარელსო წნულების სიგრძე საბჭოთა კავშირში და პოსტსაბჭოთა ქვეყნებში მიღებულია არანაკლებ 250 და არაუმეტეს 800 მეტრისა. მაგრამ სარკინიგზო გვირაბებში და საესპლოატაციო პირობებიდან გამომდინარე ზოგიერთ უბანზე ტექნიკური დასაბუთებების გამო აგებენ შემოკლებულ სარელსო წნულებს (არანაკლებ 150 მეტრისა). ექსპერიმენტალურ უბნებზე ექსპლოატაციაში იმყოფება სიგრძით რამდენიმე კილომეტრიანი უპირაპირო ლიანდაგის სარელსო წნულები.

## ლიტერატურა
* Железнодорожный транспорт: Энциклопедия / Рельсовая плеть, წყარო=http://listaem.com/2007/11/08/zheleznodorozhnyjj_transport_jenciklopedija.html|ფურცლები=364. Рельс

## რესურსები ინტერნეტში
* Выгрузка рельсовых плетей, видео (рус.)
* Выгрузка рельсовых плетей (Эстония), видео
* Перевозка двух рельсовых плетей закреплённых на платформах, видео (рус.)
* Перекладывание плетей бесстыкового пути (снятие старых с одновременной укладкой новых), видео

კატეგორია:სალიანდაგო მეურნეობა
კატეგორია:რელსები
მერსედეს რონი

**მერსედეს რონ ლოპესი** (დ.1 ივნისი, 1993) — არგენტინაში დაბადებული ესპანელი მწერალი. რონი ცნობილია ტრილოგიით *„Culpables“*, რომელიც *Wattpad*-ის საშუალებით გახდა ცნობილი. ტრილოგიის პირველი წიგნი, ''*, 2023 წელს ფილმად იქნა ადაპტირებული. გაგრძელება, *„Culpa Tuya“*, ადაპტირებული იქნა ფილმად და გამოვიდა 2024 წლის 27 დეკემბერს.  მესამე და ბოლო ნაწილი, *„Culpa Nuestra“*, გამოვიდა 2025 წელს. 

ინგლისური რიმეიკი სახელწოდებით „ჩემი ბრალი: ლონდონი“ *Amazon Prime Video*-ზე 2025 წლის 13 თებერვალს გამოვიდა. 

ამჟამად რონი სევილიაში, ესპანეთში ცხოვრობს.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება
რონი არგენტინის ქალაქ ბუენოს-აირესში დაიბადა. 2001 წელს ოჯახთან ერთად ესპანეთში გაიქცა, რათა არგენტინაში არსებული არეულობები თავიდან აეცილებინა. მან სევილიის უნივერსიტეტში აუდიოვიზუალური კომუნიკაციის ხარისხი აიღო.

## მწერლობის კარიერა
რონიმ წერა ძირითადად *Wattpad* პლატფორმაზე 2015 წლის შუა პერიოდში დაიწყო, სადაც *„Culpa Mía“*-ს წერა დაიწყო. 2016 წელს მან *Wattys Awards*-ის ჯილდო მოიპოვა. 2017 წლის მარტში მისი რომანი *„Culpa Mía“* ბარსელონაში, *Penguin Random House*-ის მონტენეგროს ბეჭდით გაიყიდა.რამდენიმე თვის შემდეგ გამოვიდა მისი მეორე წიგნი „Culpa Tuya“. 2018 წლის ივლისში გამოვიდა „Culpables“ ტრილოგიის მესამე და ბოლო წიგნი *„Culpa Nuestra“*, რომელიც წარდგენილი იყო პერუს დედაქალაქ ლიმაში გამართულ 23-ე საერთაშორისო წიგნის ბაზრობაზე. *„Culpables“*-ის ტრილოგია ფრანგულად თარგმნა გამომცემლობა *Hachette Romans*-მა 2018 წელს.

2025 წლის მონაცემებით, მას *Wattpad*-ზე 321 000-ზე მეტი გამომწერი ჰყავს.[13] რონი *New York Times*-ის ბესტსელერების ავტორია, რომლის სამ მილიონზე მეტი ეგზემპლარი მსოფლიო მასშტაბით გაიყიდა. The author has over 100 million reads on Wattpad. She is a New York Times best-selling author, with more than three million copies sold worldwide. 

### რომანები
* *'*Culpables* ტრილოგია'*
** *Cupla Mia* ( იანვარი, 2017)
** *Cupla Tuya* ( სექტემბერი, 2017)
** *Cupla Nuestra* ( იანვარი, 2018)

**'*Enfrentados* დუოლოგია'*
***Marfíl* (იანვარი, 2019)
***Ébano* (იანვარი, 2019)

**'*Dímelo* ტრილოგია'*
***Dímelo Bajito* (ოქტომბერი, 2020)
***Dímelo En Secreto* (ნოემბერი, 2020)
***Dímelo Con Besos* (აპრილი, 2021)

**'*Bali*  საგა'*
***30 sunsets para enamorarte* (მაისი 2023)
***10.000 millas para encontrarte* (სექტემბერი 2023)

## ჯილდოები
მერსედეს რონმა ფრანკფურტის წიგნის ბაზრობაზე *TikTok Book Award* 2025-ის ჯილდო მოიპოვა *„Culpa Mía“'' სერიისთვის.[15][16]

## რესურსები ინტერნეტში
* Mercedes Ron en Wattpad.
* .
* .

## სქოლიო
კატეგორია:რომანები
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:დაბადებული 1 ივნისი
კატეგორია:არგენტინელები
კატეგორია:ესპანელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ალან არმსტრონგი

**ალან არმსტრონგი** (; დ. 15 დეკემბერი, 1939) — ამერიკელი მწერალი. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებია 2005 წელს გამოცემული საბავშვო რომანი „უიტინგტონი“ (Whittington), რომელიც ნიუბერის მედლის (Newbery Medal) საპატიო წიგნი გახდა.

არმსტრონგი დაოჯახებულია და მასაჩუსეტსის შტატში ცხოვრობს.

## ნამუშევრები
*; reprint, Random House Digital, Inc., 2011, 
*; reprint Random House Digital, Inc., 2009, 
**Whittington* (Random House, 2005) 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:ამერიკელი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რომანისტები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტენანსინგო (მეხიკო)

**ტენანსინგოს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 104,677 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.1 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 164.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 635.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 8 აპრილს შევიდა. მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია ტენანსინგო-დე-დეგოლიადო. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50088.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
ზენის ციხე

**ზენის ციხე**, *საჯიჯაოს ციხე (ჯიხა)* — ქართული ხუროთმოძღვრების ძეგლი ხობის მუნიციპალიტეტის სოფელ ზენში (საჯიჯაოს ადმინისტრაციული ერთეული). თარიღდება გვიანი შუა საუკუნეებით. ეკუთვნოდა თავად ჩიჩუების საგვარეულოს. 2018 წელს მიენიჭა კულტურული მემკვიდრეობის უძრავი ძეგლის სტატუსი.

ძეგლი დგას შევაკებულ ადგილზე, ღელე პარტიკის მარჯვენა ნაპირზე, სოფლის ცენტრალური საავტომობილო გზიდან დაახლოებით 300 მეტრის დაშორებით მდებარეობს. ამჟამად მოქცეულია კერძო საკუთრების ეზოში. ციხე საკმაოდ დიდია, ნაგებია რიყის ქვებით. შიდა ეზოს ფართობი დაახლოებით 500 მ²-ია. გალავანში ორი კოშკია ჩართული. ჩრდილოეთის კოშკში ჭიშკარია მოწყობილი, მისი პირველი სართული თაღოვან გასასვლელს წარმოადგენს. შემოსასვლელის თავზე სალოდეა, მესამე სართულის ოთხივე კედელში თითო სათოფეა მოწყობილი. სამხრეთის კოშკი საბრძოლო-საცხოვრებელია, იგი ციხის მთავარი კოშკია, დიდია და მასიური, პირამიდული ფორმისაა. პირველი სართული მაღლაა, მის ქვემოთ შესაძლოა სარდაფი იყოს ჩამარხული. კოშკში ერთადერთი შესასვლელი ეზოდან 4 მეტრის სიმაღლეზეა. პირველ და მეორე სართულებში სათოფეებია. კოშკების ზედა ნაწილი გადანგრეულია. ციხის გალავანი 6-8 მეტრის სიმაღლისაა. მოგვიანებით ციხისათვის მიუშენებიათ სათავსები. ნაგებობათა კვალი ჩანს ციხის ეზოშიც. პარმენ ზაქარაიას აზრით ზენის ციხე XVII საუკუნის I ნახევარში უნდა იყოს აგებული.
## ლიტერატურა
* ზაქარაია პ. ქართულ ციხე-სიმაგრეთა ისტორია. თბ., 2002. — გვ. 287-288. 
* ჩიტაია გ. ფოთისა და ხობის ეპარქია: ისტორიული ძეგლები. თბ., 2007. — გვ. 48-49.
## რესურსები ინტერნეტში
* ზენის ციხე — საქართველოს კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო

კატეგორია:ხობის მუნიციპალიტეტის ციხესიმაგრეები
ჰეილი კალილი

**ჰეილი კალილი** (დ. 6 აგვისტო, 1992) — ამერიკელი სოციალური მედიის ინფლუენსერი, მოდელი და სილამაზის კონკურსების ყოფილი ტიტულის მფლობელი. იგი ცნობილია მომხმარებლის სახელით haleyybaylee.

2018 წელს კალილი მონაწილეობდა *Sports Illustrated Swimsuit Issue*-ში, როგორც ისტორიაში პირველი ჩატარებული *Sports Illustrated Swim Search*-ის კონკურსანტი. კონკურსის ორი გამარჯვებულიდან იგი ერთ-ერთად დასახელდა (კემილ კოსტეკთან ერთად) და ოფიციალურად გამოჩნდა 2019 წლის გამოცემაში, როგორც დებიუტანტი (rookie).

მოდელურ კარიერამდე კალილი სილამაზის კონკურსებში მონაწილეობდა. თინეიჯერობისას მან მოიპოვა Miss Minnesota Teen USA 2010-ის ტიტული და მოგვიანებით იასპარეზა Miss Teen USA 2010-ში. ამის შემდეგ კალილი გახდა Miss Minnesota USA 2014 და Miss USA 2014-ზე საუკეთესო ოცეულში მოხვდა.

2025 წლის ივლისში კალილი შეიყვანეს პირველ *TIME100 Creators* სიაში, რომელმაც მსოფლიოს 100 ყველაზე გავლენიანი ციფრული შემქმნელი აღიარა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1992
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი მოდელები
აგუაპანელა

**აგუაპანელა** — სასმელი, რომელიც ფართოდ გავრცელებულია როგორც მთელ სამხრეთ, ასევე ცენტრალურ ამერიკასა და კარიბის ზღვის რამდენიმე ნაწილშიც. მისი სახელი „პანელას წყალს“ ნიშნავს, რადგან მზადდება პანელასგან, რომელიც თავის მხრივ მიიღება გამაგრებული შაქრის ლერწმის წვენისგან.

მიუხედავად იმისა, რომ რეცეპტის ვარიაციები არსებობს მთელ სამხრეთ ამერიკაში, ის ყველაზე ცნობილია კოლუმბიაში, სადაც მას ლიმონთან ერთად მიირთმევენ, ჩაის მსგავსად.

## მომზადება 
მინი|დაჭრილი პანელა
აგუაპანელას მოსამზადებლად პანელას ნაჭრებს წყალში ყრიან და იქამდე ურევენ, სანამ ეს ნაჭრები მთლიანად არ გაიხსნება სითხეში. სასმელს მიირთმევენ როგორც ცხელს, ისე ცივს, ხშირად ლიმონის ან ლაიმის გარნირით. 

თუ აგუაპანელა ცხლად მიაქვთ სუფრასთან, ზოგჯერ რძეს ან ყველის ნაჭერს უმატებენ ხილის წვენის ნაცვლად. კოლუმბიაში შავი ყავა ხშირად აგუაპანელათი მზადდება.

კოსტა რიკაში პანელა ცნობილია, როგორც „ tapa de dulce”. მას ცხელ წყალში ან რძეში ხსნიან აგუა დულჩეს („ტკბილი წყალი“) მისაღებად, რომელიც გავრცელებული სასმელია და ძირითადად საუზმისას მიირთმევენ.
## სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიური სამზარეულო
კატეგორია:სასმელები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:სასმელები ძირითადი ინგრედიენტის მიხედვით
კატეგორია:უალკოჰოლო სასმელები
კატეგორია:ლათინური ამერიკის სამზარეულო
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 634

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 634** მიღებულია 1989 წლის 9 ივნისს. იგი აღნიშნავდა გენერალური მდივნის ანგარიშს, რომლის მიხედვითაც არსებული ვითარების გამო კვიპროსში გაეროს მშვიდობისმყოფელი ძალების (UNFICYP) ყოფნა კვლავ აუცილებელი იქნებოდა მშვიდობიანი მოწესრიგებისათვის.

საბჭომ გამოთქვა სურვილი, რომ ყველა მხარემ მხარი დაუჭიროს ათპუნქტიან შეთანხმებას საზოგადოებათაშორისი მოლაპარაკებების განახლების მიზნით. მან ასევე გენერალურ მდივანს სთხოვა, 1989 წლის 30 ნოემბრამდე კვლავ წარედგინა ანგარიში რეზოლუციის განხორციელების პროცესის მონიტორინგისათვის.

საბჭომ კიდევ ერთხელ დაადასტურა თავისი წინა რეზოლუციები, მათ შორის რეზოლუცია 365 (1974) და გამოთქვა შეშფოთება არსებული ვითარების გამო. მან მოუწოდა ჩართულ მხარეებს მშვიდობის მისაღწევად ერთობლივი ძალისხმევისაკენ და კვლავ გაახანგრძლივა კვიპროსში განლაგებული ძალების ყოფნის ვადა, რომლებიც დაარსდა რეზოლუციით 186 (1964), 1989 წლის 15 დეკემბრამდე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1989 წელი კვიპროსში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსის შესახებ
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები კვიპროსში გაეროს სამშვიდობო ძალების შესახებ
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 635

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 635** მიღებულია 1989 წლის 14 ივნისს, მას შემდეგ რაც საბჭომ ყურადღება მიაქცია სამოქალაქო ავიაციის საერთაშორისო ორგანიზაციის (ICAO) 1989 წლის 16 თებერვლის რეზოლუციას და გამოთქვა შეშფოთება საერთაშორისო საჰაერო მიმოსვლაში ტერორიზმის ინციდენტებთან დაკავშირებით.

ამ რეზოლუციით საბჭომ დაგმო სამოქალაქო ავიაციის უსაფრთხოების წინააღმდეგ მიმართული ყველა სახის „უკანონო ჩარევა“ და მოუწოდა ყველა წევრ სახელმწიფოს ითანამშრომლონ ტერორიზმის წინააღმდეგ ბრძოლის გზების შემუშავებასა და განხორციელებაში.

საბჭო შემდეგ მიესალმა ICAO-ს და სხვა საერთაშორისო ორგანიზაციების მიერ გაწეულ მუშაობას საერთაშორისო ტერორიზმის, განსაკუთრებით კი სამოქალაქო ავიაციის წინააღმდეგ მიმართული ქმედებების, პრევენციის მიზნით.

მან ასევე მოუწოდა ამ ორგანიზაციებს, აგრეთვე წევრ სახელმწიფოებს და პლასტიკური ან ფურცლოვანი ასაფეთქებელი ნივთიერებების მწარმოებლებს, გააძლიერონ კვლევები, რათა ასეთი ასაფეთქებლები უფრო ადვილად აღმოჩენადი გახდეს და მთლიანობაში ხელი შეუწყონ საერთაშორისო ტერორიზმის პრევენციას, და დამატებით მოუწოდა ყველა სახელმწიფოსა და ორგანიზაციას კვლევის შედეგების გაზიარებისკენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ტერორიზმის შესახებ
ვლადისლავ ძიევულსკი

**ვლადისლავ ძიევულსკი** (; დ. 2 სექტემბერი, 1878, ვარშავა — გ. 6 თებერვალი, 1962, ტორუნი) — პოლონელი ასტრონომი.

## ბიოგრაფია
ვლადისლავ ძიევულსკი დაიბადა 1878 წლის 2 სექტემბერს ქალაქ ვარშავაში, ცნობილი ნატურალისტის, ევგენიუს ძიევულსკის ოჯახში. მისი ძმები იყვნენ იურისტი და ეკონომისტი სტეფან ძიევულსკი და ფიზიკოსი ვაცლავ ძიევულსკი. 1901 წელს დაამთავრა ვარშავის უნივერსიტეტი დოქტორის ხარისხით. 1902-1903 წლებში (და შემდგომში 1907-1908 წლებში) სტაჟირება გაიარა გეტინგენის უნივერსიტეტის ობსერვატორიაში, სადაც კარლ შვარცშილდთან თანამშრომლობდა. 1903 წლიდან მუშაობდა იაგელონის უნივერსიტეტში, თავდაპირველად ასტრონომიის განყოფილებაში, შემდეგ (1909-1919) ასტრონომიულ ობსერვატორიაში. 1906 წელს იაგელონის უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია თემაზე „მარსის საუკუნოვანი შეშფოთებები ეროსის გადაადგილებაში“. 1920 წლიდან მუშაობდა ვილნიუსის სტეფან ბატორის უნივერსიტეტში — ასოცირებული პროფესორი, პროფესორი, მათემატიკისა და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებების ფაკულტეტის დეკანი (1921-1922), რექტორი (1924-1925), პრორექტორი (1925-1928) და უნივერსიტეტის ობსერვატორიის დამფუძნებელი და დირექტორი. ნაცისტური ოკუპაციის დროს ის და მისი კოლეგები ხელმძღვანელობდნენ ვილნიუსში არსებულ იატაკქვეშა პოლონურ უნივერსიტეტს. მას შემდეგ, რაც ვილნიუსი წითელმა არმიამ 1944 წელს დაიკავა, ის პოლონელი მეცნიერების ჯგუფთან (მათ შორის ვილჰელმინა ივანოვსკასთან) ერთად ლოძში გადავიდა საცხოვრებლად, სადაც მათ გადაწყვიტეს ტორუნში ახალი კვლევითი ცენტრის დაარსება. ამრიგად, 1945 წელს ძიევულსკი გახდა ტორუნში ნიკოლაი კოპერნიკის უნივერსიტეტის (1945-1947 წლებში მისი პრორექტორი იყო), ასევე პივნიცას ასტრონომიული ობსერვატორიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი.

მისი ძირითადი ნაშრომები ციური მექანიკის, ვარსკვლავური დინამიკის, ცვლადი ვარსკვლავების ფოტომეტრიისა და ასტრონომიის ისტორიის სფეროებში იყო. მან 200-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომი გამოაქვეყნა. ის იყო პოლონეთის მეცნიერებათა აკადემიის (1952), ვარშავის სამეცნიერო საზოგადოების (1909), პოლონეთის ასტრონომიული საზოგადოების (ერთ-ერთი დამფუძნებელი და მისი პირველი პრეზიდენტი 1923–1924 წლებში) და სამეფო ასტრონომიული საზოგადოების წევრი.

ის დაქორწინებული იყო იადვიგაზე (ქალიშვილობის გვარი მალინოვსკა). მისი ერთ-ერთი ქალიშვილია ასტრონომი ანელა ძიევულსკა.

## ხსოვნა
მის პატივსაცემად, 
*მთვარის ერთ-ერთ კრატერს დაარქვეს ძიევულსკი;
*მთავარი სარტყლის ერთ-ერთ ასტეროიდს დაარქვეს (319636) ძიევულსკი.

## სქოლიო
კატეგორია:პოლონელი ასტრონომები
გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 636

**გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუცია 636** მიღებულია 1989 წლის 6 ივლისს, მას შემდეგ რაც კიდევ ერთხელ დაადასტურა რეზოლუციები 608 (1988) და 609 (1988) და შეიტყო, რომ 1989 წლის 29 ივნისს ისრაელმა ოკუპირებულ ტერიტორიებზე რვა პალესტინელი გააძევა, საბჭომ დაგმო დეპორტაციების გაგრძელება და კვლავ დაადასტურა მეოთხე ჟენევის კონვენციის მოქმედება, რომელიც ომის დროს მშვიდობიანი მოსახლეობის დაცვას ეხება.

რეზოლუციამ ასევე მოუწოდა ისრაელს, უზრუნველეყო დეპორტირებული პირების უსაფრთხო და დაუყოვნებელი დაბრუნება და შეეწყვიტა მშვიდობიანი მოსახლეობის შემდგომი დეპორტაციები.

ვითარება უშიშროების საბჭოს ყურადღების ცენტრში მოექცა სირიისა და იმდროინდელი უშიშროების საბჭოს თავმჯდომარის, იუგოსლავიის, მიერ.[1]

რეზოლუცია მიღებულია 14 ხმით არცერთის წინააღმდეგ, ხოლო შეერთებული შტატებმა თავი შეიკავა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს 1989 წლის რეზოლუციები
კატეგორია:1989 წელი ისრაელში
კატეგორია:გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციები ისრაელის შესახებ
პარვა

მინი|ალმოხაბანა (მარცხნივ) და პან დე კესო (მარჯვნივ), პარვას გავრცელებული მაგალითები.
**პარვა** — პატარა ზომის ტკბილეულის ან სხვა საკვების აღმნიშვნელი ტერმინი კოლუმბიაში, პაისას რეგიონში. ეს სახელი ჰქვია ყველა მომცრო კერძს – როგორც ტკბილს, ასევე მარილიანს. ამ ტიპის საკვებს ჩვეულებრივ თან ახლავს ყავა, ცხელი შოკოლადი ან უფრო ტკბილი სასმელები, როგორიცაა აგუაპანელა. მარილიანი პარვას მაგალითებია პან დე კესო, პანდეიუკა, ბუნიუელო და კრუასანები შიგთავსის გარეშე, ხოლო ტკბილი პარვაა წითელი ნამცხვარი გუიავათი, მოხიკონები, როსკონები და სხვა.

## ისტორია 
სახელი პარვა ჩამოყალიბდა არგენტინისა და ლათინური ამერიკის ისეთ რეგიონებში, რომლებიც 1492 წლიდან დასახლებული იყო სეფარდებით. ის აღნიშნავდა მცირე ზომის, ადვილად და სწრაფად მოსამზადებელ ნამცხვრებსა და სხვა კერძებს. ასეთი საკვების გავრცელების გამო, ტერმინი ცნობილია კოლუმბიის გარეთაც, სხვა ლათინური ამერიკის რეგიონებში.
## სქოლიო
კატეგორია:კოლუმბიური სამზარეულო
კატეგორია:არგენტინული სამზარეულო
კატეგორია:ლათინური ამერიკის სამზარეულო
კატეგორია:ტკბილეული
ძიევულსკის ჯაჭვი

**ძიევულსკის ჯაჭვი** () — კრატერების ჯაჭვი მთვარეზე. მდებარეობს მთვარის უკანა მხარის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. სახელი ეწოდა, ჯაჭვის მახლობლად არებული ძიევულსკის მიხედვით (დაამტკიცა საერთაშორისო ასტრონომიულმა კავშირმა 1976 წელს).

## ჯაჭვის აღწერა
ძიევულსკის ჯაჭვის სიგრძე 131.21 კმ-ია. იგი იწყება კრატერ ძიევულსკის სამხრეთით და გადაჭიმულია ჩრდილო-დასავლეთიდან — სამხრეთ-აღმოსავლეთის მიმართულებით. ძიევულსკის ჯაჭვის უკიდურესი სელენოგრაფიული კოორდინატებია: ჩრდილო-დასავლეთი  და სამხრეთ-აღმოსავლთი . 

## სქოლიო
კატეგორია:მთვარის კრატერების ჯაჭვები
კატეგორია:კვადრანტი LQ-14
სარკინიგზო გვირაბი

**სარკინიგზო გვირაბი** — მატარებლების მოძრაობისათვის განკუთვნილი გვირაბი. პირობითად გამოიყოფა მთიან მასივში გამავალი გვირაბები, წყლის ქვეშ გამავალი გვირაბები, შიდასაქალაქო გვირაბები, მეორენაირად ეწოდებათ **ღრმა შესასვლელები**. თავისი არსით მეტროპოლიტენის გვირაბები ასევე მიეკუთვნება სარკინიგზო გვირაბებს.

მსოფლიოში ყველაზე გრძელი სარკინიგზო გვირაბია გოთარდის საბაზო გვირაბი შვეიცარიაში. მისი სიგრძე შეადგენს 57 კილომეტრს, ის ექსპლოატაციაში შევიდა 2016 წლის ბოლოს.

საქართველოში ყველაზე გრძელი სარკინიგზო გვირაბის მშენებლობა დაიწყო 2015 წელს ზესტაფონი-ხაშურის უბანზე მოლითი-ქვიშხეთის გადასარბენზე და ექსპლოატაციაში შევიდა 2025 წლის ბოლოს. ორლიანდაგიან გადასარბენზე აშენდა ორი გვირაბი, თითო სიგრძით 8300 მეტრი, დაგებული რკინა-ბეტონის შპლებით და Р65 ტიპის რელსებით ღორღის ბალასტზე.

რუსეთში ყველაზე გრძელი სარკინიგზო გვირაბია 2003 წლის 5 დეკემბერს გახსნილი სევერომუისკის გვირაბი — ბაიკალ-ამურის მაგისტრალის ნაწილი. გვირაბის სიგრძეა 15 343 მეტრი და გადის ჩრდილოეთ მუიის ქედის ქვეშ. გვირაბის მშენებლობა გაგრძელდა 27 წელი. 2006 წლის ივლისში რუსეთის რკინიგზების ქსელში ექსპლოატაციაში იმყოფებოდა 162 გვირაბი საერთო სიგრძით 119 კილომეტრი.

## სარკინიგზო გვირაბების მართვის სისტემები 
თითოეული დიდი და აქტიურ ექსპლოატაციაში მყოფი გვირაბი ითხოვს მართვის სისტემების მუშაობას, რომელიც მოიცავს ვენტილაციის, უსაფრთხოების, ტელემეტრიის სისტემას. განსაკუთრებით გრძელი სარკინიგზო გვირაბების მთელ მანძილზე დამონტაჟებულია ავარიული სადგურები, რომლებიც ხანძრის გაჩენის შემთხვევებში შესაძლებლობას იძლევა მგზავრების ევაკუაციისათვის.

## გალერეა 

Работы в Джаджурском тоннеле 2.jpg|ჯაჯურის გვირაბის მშენებლობა (სომხეთი), 1986 წელი. სომხეთის რკინიგზა
Power exits Lower Spiral.jpg|მატარებელი გამოდის გვირაბიდან „დიდი გორაკის“ უღელტეხილზე () კანადის წყნარი ოკეანის რკინიგზა ბრიტანეთის კოლუმბიაში ()
Simplon railway tunnel entrance switzerland.jpg|სიმპლონის გვირაბის პორტალი შვეიცარიის მხრიდან
Tunnel Circum-Baikal 01.jpg|ბაიკალის წრიული რკინიგზის მოკლე სარკინიგზო გვირაბი

## სქოლიო
თერმიტული შედუღება

thumb|ფეიერვერკი თერმიტული შედუღებისგან
**თერმიტული შედუღება** — შედუღების მეთოდი, რომლის დროსაც ლითონის გასახურებლად გამოიყენება თერმიტი, რომელიც შედგება ლითონების – ალუმინის ან მაგნიუმის და ქერცლის ფხვნილის მსგავსი ნარევისაგან.

თერმიტის გამოყენებისას ალუმინის საფუძველზე შესაერთებელ დეტალებს შემოახვევენ ცეცხლგამძლე მასალებით, გაახურებენ, შესადუღებელ ადგილში ასხავენ გამდნარ თერმიტს, რომელსაც წინასწარ ცეცხლს უკიდებენ (ელექტრორკალი ან ნაპერწკალი). თხევადი რკინა, მიედუღება რა ძირითად ლითონს, იღებს მტკიცე შენაერთის სახეს. ალუმინის საფუძველზე თერმიტით შედუღება გამოიყენება ფოლადისა და თუჯის დეტალების შესაერთებლად — რელსების, მილების შესადუღებლად, ბზარების დასადუღებლად, რემონტის დროს ზედაპირის ამოსავსებად, სხვადასხვა სახის ნაკეთობათა შესაერთებლად (მაგალითად, დამიწების კონტურის ელემენტები).

თერმიტი მაგნიუმის საფუძველზე ძირითადად გამოიყენება ტელეფონის და ტელეგრაფის მავთულების, კაბელის ძაფებისა და მათი მსგავსების შესაერთებლად. თერმიტული ნარევისაგან ამზადებენ ცილინდრული ყუთები მავთულისათვის ღერძული არხით და ბოლოში აალების წყაროსთვის ჩაღრმავებით. შედუღებისათვის განკუთვნილი მავთულის ბოლოებს ჩასვავენ ყუთში, რის შემდეგაც ყუთს აანთებენ და მავთულებს ერთმანეთზე წნეხავენ. თერმიტი მაგნიუმის საფუძველზე ასევე შესაძლებელია გამოყენებული იქნეს მცირე დიამეტრის მილების შესადუღებლად.

## ლიტერატურა
* 

კატეგორია:შედუღება
ტრენზა

**ტრენზა** (**Trenza**) — ნაწნავის ფორმის ფუნთუშა (*pan trenza*) ან პური (*trenza de brioche*), რომელიც ხშირად შეიცავს ხილს ან სხვა შიგთავსს. კოლუმბიური სამზარეულოსთვის ტრადიციულია ყველისა და გუავას ტრენზა. ესპანეთის არაგონის რეგიონში ამზადებენ ტრენზა დე ალმუდევარს თხილით, ქიშმიშით, ნიგვზითა და ნუშით. ეს კერძი ადგილობრივი საცხობების ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული და მთავარი პროდუქტია. ესპანეთში ასევე მიირთმევენ ტრენზას გლასეადასს (მოჭიქული ტრენზა).

კერძის მთავარი ინგრედიენტებია ფქვილი, შაქარი, მარილი, საფუარი, კარაქი და კვერცხი, სახელი კი ესპანური „*Trenza“-*დან მომდინარეობს, რაც ნაწნავს ნიშნავს.

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანური სამზარეულო
კატეგორია:ესპანური სამზარეულო ავტონომიური გაერთიანებების მიხედვით
კატეგორია:პურფუნთუშეული
კატეგორია:კერძები ძირითადი ინგრედიენტებით
ტეოტიუაკანის მუნიციპალიტეტი

**ტეოტიუაკანის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მეხიკოს შტატში, მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 58,507 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 10.4 %-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 83.2 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 703.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მეხიკოს შტატის შემადგენლობაში 1824 წლის 6 აგვისტოს შევიდა.  მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციული ცენტრია სან-ხუან-ტეოტიუაკან-დე-არისტა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 50092.

## იხილეთ აგრეთვე
*მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:მეხიკოს შტატის მუნიციპალიტეტები
მარტა ჰაზასი

**მარტა ჰაზას კუესტა** (დ. 31 დეკემბერი, 1977, სანტანდერი, კანტაბრია) — ესპანელი მსახიობი. ჰაზასი განსაკუთრებით ცნობილია თავისი სატელევიზიო როლებით, განსაკუთრებით ამელია უგარტეში „El internado“ (2007-2010), სარა რივზი „Bandolera“-ში (2011-2013), „Rafaella Culpa mí“a (2023) და „Culpa Tuya“ (2024) და კლარა მონტეზინოსი „Velvet“-ში (2011-2013) (2017-2019).

## კარიერა
მარტა ჰაზას კუესტა დაიბადა სანტანდერში 1977 წლის 31 დეკემბერს. მან მიიღო ინფორმაციული მეცნიერებების ხარისხი და ასევე გაიარა მხატვრული განათლება ესპანურ ცეკვასა და დრამაში.

ჰაზასი არის ესპანელი მსახიობი, რომელიც სპორადულად თამაშობდა შოუებში, როგორიცაა *„Aída“*, *„Los hombres de Paco“*, *„Cuéntame cómo pasó“*, *„Paco y Veva“*, *„Hospital Central“*, *„El comisario“* და *„Los Serrano“*. მან მცირე ეკრანზე გარღვევის როლი შეასრულა სერიალ *„El internado“* ამელია უგარტეს როლის შესრულებით. ის ასევე მონაწილეობდა ფილმში *„Gran Hotel“* იონ გონსალესთან, ამაია სალამანკასთან და ელოი აზორინთან ერთად. ჰაზასმა მთავარი როლი შეასრულა ყოველდღიურ სატელევიზიო სერიალში *„Bandolera“*. ბოლო პერიოდში მან მთავარი როლი შეასრულა *Antena 3*-ის სერიალ *„Velvet“*-ის ოთხი სეზონის განმავლობაში სესილია ფრეირესთან, ხავიერ რეისთან, პაულა ეჩევარიასთან და ადრიან ლასტრასთან ერთად. ასევე, მან მონაწილეობა მიიღო ფილმში *„Friends Till Death“* (2023).

## პირადი ცხოვრება
2011 წლიდან მას ჰყავს უესტ-ჰაილენდ-უაიტ-ტერიერი ჯიშის ძაღლი, სახელად რობინი, რომელსაც სახელი რობინ რაიტის პატივსაცემად დაარქვეს.  იგი მსახიობ ხავიერ ვეიგაზე დაქორწინდა 2016 წლის 1 ოქტომბერს, სანტანდერში, პალასიო დე ლა მაგდალენაში. ქორწილს ესწრებოდნენ პაულა ეჩევარია და სესილია ფრეირე.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
*
*
* Cortometrajes en los que trabaja Marta Hazas

## სქოლიო
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:დაბადებული 31 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ესპანელები
კატეგორია:მსახიობი ქალები
კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ესპანელი ქალი მსახიობები
პერივენტრიკულური ლეიკომალაცია

მინი|პერივენტრიკულური ლეიკომალაცია. მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება FLAIR რეჟიმში. აღინიშნება ჰიპოქსიურ-იშემიური ცვლილებები სისხლმომარაგების აუზების სასაზღვრო უბნებში.
მინი|თავის ტვინის სისხლმომარაგების აუზები.
**პერივენტრიკულური ლეიკომალაცია** — თავის ტვინის თეთრი ნივთიერების დაზიანება პარკუჭების მიმდებარედ, დღენაკლულ ახალშობილებში. დაზიანების გამომწვევი მიზეზია ჰიპოქსიურ-იშემიური ცვლილებები ნერვულ უჯრედებში, ვინაიდან დღენაკლულ ახალშობილებში აღინიშნება ნორმალური სისხლმომარაგების დარღვევა, რაც განსაკუთრებით გამოიხატება ლატერალური პარკუჭების მიმდებარე სპეციფიკურ უბნებში, სადაც გვხვდება სისხლძარღვთა მომარაგების აუზებს შორის საზღვრები (ინგ. watershed areas). შესაბამისად, აღნიშნული უბნები ყველაზე შორს მდებარეობს სისხლმომარაგების ძირითადი კერებისგან, რის გამოც ყველაზე მგრძნობიარენი არიან ჰიპოქსიისა და იშემიის მიმართ. დაზიანების ადგილას თავდაპირველად ვლინდება ნეკროზული უბნები, რომელიც თანდათან გარდაიქმნება კისტად, შემდეგ კი ხდება პარენქიმის სიკვდილი და, შესაბამისად, პარკუჭების გაფართოება. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს გონებრივ ჩამორჩენასა და მხედველობის დარღვევებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Periventricular leukomalacia - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
უკანა ქერქის ატროფია

მინი|ბენსონის სინდრომის მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. აღინიშნება თხემის წილის მოცულობითი დანაკარგი.
**უკანა ქერქის ატროფია** (ასევე ცნობილი, როგორც **ბენსონის სინდრომი**) - პროგრესული ნეიროდეგენერაციული დაავადება - ფართოდ მიჩნეული, როგორც ალცჰაიმერის დაავადების ატიპური/ვიზუალური ფორმა. აღნიშნული დაავადების დროს ადგილი აქვს პათოლოგიურ ცვლილებებს თავის ტვინის უკანა წილებში (კეფის, თხემის, საფეთქლის უკანა). შესაბამისად, კლინიკური გამოვლინებების ძირითადი ნაწილი დაკავშირებულია მხედველობასთან (პროზოპაგნოზია (სახის ცნობის უნარის დარღვევა), სიმულტაგნოზია (ერთდროულად ორი ობიექტის აღქმის უნარის დარღვევა), ვიზუალური ჰალუცინაციები). ბენსონის სინდრომის დროს, ალცჰაიმერის დაავადების მსგავსად, აღინიშნება ბეტა-ამილოიდის ფოლაქები და ტაუ ცილის ნეიროფიბრილური გროვები (ინგ. neurofibrillary tangles) თავის ტვინის დაზიანებულ უბნებში. რადიოლოგიურ კვლევებზე (კომპიუტერული ტომოგრაფია, მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება) აღინიშნება მოცულობითი დანაკარგები კეფის, თხემისა და საფეთქლის უკანა წილებში - უმეტესად ორმხრივად (ბილატერალურად), თუმცა, მეტად გამოხატულია მარჯვენა მხარეს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Posterior cortical atrophy - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ზენითის საწნახელი

**ზენითის საწნახელი** — მონოლითური ქვის საწნახელი აჭარაში, სოფ. ზენითის ტერიტორიაზე (ქობულეთის მუნიციპალიტეტი). თარიღდება დაახლ. ძვ. წ. III საუკუნით.

საწნახელი მდებარეობს სოფელ ზენითის ჩრდილოეთ ნაწილში, ციტრუსების პლანტაციის ტერიტორიაზე. საწნახელი პირველად ხ. ახვლედიანმა აღწერა (1944). დ. ხახუტაიშვილმა ზენითის საწნახელი უფლისციხეში აღმოჩენილ მსგავს სტრუქტურებთან ანალოგიით ანტიკური ხანის ძეგლად მიიჩნია (1954). 1956 წელს საწნახელი შეისწავლა ივ. ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტის ქობულეთის არქეოლოგიურმა ექსპედიციამ (ხელმძ. ნ. ხოშტარია), 1960 წელს კი სადაზვერვო არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარა ბათუმის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტის ჯგუფმა (ხელმძ. ა. რამიშვილი), მაგრამ დამათარიღებელ არქეოლოგიურ მასალას ვერ მიაგნო.

საწნახელს კონუსის ფორმა აქვს. საერთო სიგრძე 8 მ, სიგანე — 3 მ, ზედა ნაწილის სიღრმე — 1 მ. ტიხართან 0,20 X 0,30 მ. დასავლეთიდან აღმოსავლეთისაკენ ორიენტირებული საწნახელი ბერკეტისა და წნეხის საშუალებით მუშაობდა. ზენითის საწნახელის წნეხი (მასა 32 კგ) ამჟამად ბათუმის არქეოლოგიური მუზეუმში ინახება. საწნახელის აუზი, რომლშიც დაწურული წვენი ჩადიოდა ცალკეა ამოკვეთილი და თვით საწნახელს სპეციალური ღია სადინარი არხითა და ხვრელით უერთდება. საწნახლის ფსკერი უფრო მაღლა მდებარეობს, ვიდრე აუზის პირი, ამიტომ ყურძნის წურვის დროს ტკბილი თვითდინებით ჩადიოდა მასში. აუზი იმდენად დიდია, რომ საწნახლის წურვის დროს ტკბილის გადატანა ქვევრებში აუცილებელი არ იქნებოდა. ზენითის საწნახელის აუზი საკმაოდ დიდია: მისი სიგრძე 1,40 მ, სიგანე 1,20 მ, ხოლო შემორჩენილი კედლების სიმაღლე 0,28 მ აღწევს.

ზენითის საწნახელს მინიჭებული აქვს კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი (2007 წ.). მისი ფიზიკური მდგომარეობა უარესდება, საჭიროებს კონსერვაციას.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქობულეთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები აჭარის ავტონომიურ რესპუბლიკაში
პერისილვიური სინდრომი

[მინი|პერისილვიური სინდრომის მქონე პაციენტის [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. სურათზე აღინიშნება სილვიის ნაპრალის მიმდებარე ქერქის პოლიმიკროგირია.]]
**პერისილვიური სინდრომი** — ნერვული სისტემის დაავადება, რა დროსაც აღინიშნება სილვიის ნაპრალისა (გვერდითი ღარი) და მიმდებარე ქერქის თანდაყოლილი ან შეძენილი პათოლოგია. კლინიკური გამოვლინებები მოიცავს მეტყველების დარღვევებს (მაგ. დიზართრია), სახის, ენისა და ყბების კუნთების სისუსტეს, ეპილეფსიურ გულყრას, გონებრივ ჩამორჩენას, სმენის დარღვევებს. პერისილვიური სინდრომის გენეტიკური ფორმებიდან აღსანიშნავია **თანდაყოლილი ბილატერალური პერისილვიური სინდრომი**, რომელიც არის X-ქრომოსომასთან შეჭიდული დომინანტური მემკვიდრეობის. ამ ფორმისას ადგილი აქვს ნეირობლასტების (ნერვული ღეროვანი უჯრედები) ქერქში მიგრაციის დარღვევას, რის შედეგადაც თავის ტვინის ხვეულები და ღარები არასწორად ყალიბდება და ვითარდება ბილატერალური პერისილვიური პოლიმიკროგირია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Perisylvian syndrome - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
რეტინობლასტომა

მინი|რეტინობლასტომას მქონე პაციენტის მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება T1 რეჟიმში.
მინი|რეტინობლასტომას მქონე პაციენტის თვალები. აღინიშნება ლეიკოქორია.
**რეტინობლასტომა** — თვალის ყველაზე ხშირი პათოლოგიური წარმონაქმნი ბავშვთა ასაკში, რომელიც ვითარდება ბადურას მოუმწიფებელი უჯრედებისგან. რეტინობლასტომა ყველაზე ხშირია 5 წლამდე ასაკში, ხოლო გენეტიკური წარმომავლობის მიხედვით შეიძლება იყოს სპორადული (შეძენილი) ან სიმსივნის სუპრესორული ცილის - რეტინობლასტომას - გენის მუტაციით გამოწვეული (თანდაყოლილი). გავრცელების მიხედვით იყოფა ენდოფიტურ (სიმსივნე იზრდება თვალის შიგნით მინისებრ სხეულში), ეგზოფიტურ (სიმსივნე იზრდება თვალის გარეთ) და ენდოფიტურ-ეგზოფიტურ (იზრდება თვალის როგორც შიგნით, ისე - გარეთ) ტიპებად. პაციენტს აღენიშნება ლეიკოქორია (ბადურადან თეთრი ანარეკლი, ნაცვლად წითელისა), სტრაბიზმი (თვალების ასიმეტრია ერთმანეთის მიმართ), მხედველობის პრობლემები. სპორადული რეტინობლასტომა უმეტესად არის ცალმხრივი (უნილატერალური), ხოლო რეტინობლასტომას გენის მუტაციით გამოწვეული - ორმხრივი (ბილატერალური).

## რესურსები ინტერნეტში 
* Retinoblastoma - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
განმზიდველი ნერვის დამბლა

[მინი|თავის ტვინის [მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება. სურათზე აღინიშნება სახის გორაკის მიდამოს ინფარქტი, რომელიც შეიცავს მეექვსე და მეშვიდე კრანიალური ნერვის ბოჭკოებს.]]
მინი|165x165პქ|განმზიდველი ნერვის დამბლის მქონე პაციენტის თვალები. აღინიშნება მარჯვენა თვალის მიერ აბდუქციის (მოძრაობა გარეთ) უნარის დარღვევა.
**განმზიდველი ნერვის დამბლა** — მეექვსე კრანიალური ნერვის დაზიანება, რის შედეგადაც ირღვევა თვალის ნორმალური მოძრაობა. აღნიშნული ნერვი ახდენს თვალის გარეთა სწორი კუნთის კონტროლს. დაზიანებული ნერვის მხარეს (იფსილატერალურად) თვალს ახასიათებს ეზოტროპია - მიმართულია მედიალურად (შიგნით/ნაზალურად) და, შესაბამისად, პაციენტს აღენიშნება დიპლოპია (მხედველობის გაორება). დამბლა შეიძლება გამოიწვიოს: 1.ხიდის პათოლოგიამ, რომელიც აზიანებს განმზიდველი ნერვის ბირთვს, 2.ანევრიზმამ ან პათოლოგიურმა წარმონაქმნმა, რომელიც ახდენს ნერვის კომპრესიას ან/და შიდაქალის წნევის მომატებას, 3.ანთებითმა პროცესმა, 4.ტრავმამ. აღსანიშნავია, რომ კრანიალურ ნერვებს შორის განმზიდველ ნერვს აქვს ყველაზე გრძელი გზა სუბარაქნოიდულ სივრცეში, რის გამოც განსაკუთრებით მგრძნობიარეა შიდაქალის წნევის მომატების მიმართ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Abducens nerve palsy - Radiopaedia

კატეგორია:ნერვული სისტემის დაავადებები
ფანჯარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ფანჯარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ფანჯარა – შენობის კედელში დაყოლებული ღია ადგილი (სინათლისა და ჰაერისათვის), რომელშიც მომინული ჩარჩოა ჩასმული;
* ფანჯარა – დრო, რომლის განმავლობაშიც მატარებელთა მოძრაობა გადასარბენზე, გადასარბენის ცალკეულ ლიანდაგებზე ან სადგურში იკეტება სარემონტო-სამშენებლო ან სამონტაჟო სამუშაოებისთვის.
ბრაზილიის კონსტიტუცია

**ბრაზილიის ფედერაციული რესპუბლიკის კონსტიტუცია** ან **1988 წლის ფედერალური კონსტიტუცია** ( ან ) − ბრაზილიის უზენაესი კანონი. ბრაზილიისა და ბრაზილიის ფედერალური მთავრობის საფუძველი და სამართლებრივი ხელისუფლების წყარო. ჩაანაცვლა ბრაზილიის 1967 წლის ავტოკრატიული კონსტიტუცია, რითიც 21 წლიანი სამხედრო დიქატურა დასრულდა და ბრაზილიის ახალ რესპუბლიკას ჩაეყარა საფუძველი. დემოკრატიაზე გადასვლის პერიოდში მიღებულმა კონსტიტუციამ ხელახლა გამოკვეთა სახელმწიფოს როლი მოქალაქეთა ცხოვრებაში და ადამიანისა და ინდივიდუალურ უფლებათა დაცვის, სოციალური კეთილდღეობისა და დემოკრატიული ინსტრუმენტების ფართო სისტემის ჩამოყალიბება უზრუნველყო.

## ისტორია
1988 წლის კონსტიტუცია ბრაზილიის მეშვიდე კონსტიტუციაა ქვეყნის დამოუკიდებლობის მოპოვების (1822) შემდეგ და მეექვსეა რესპუბლიკად გამოცხადების (1889) შემდეგ.

## შინაარსი
მოქმედ კონსტიტუციას ბრაზილიური ტრადიციისთვის დამახასიათებელი ფორმა აქვს: შედგება პრეამბულის, ძირითადი ნაწილისა და გარდამავალი დებულებებისგან. ძირითადი ნაწილი 9 ნაწილისგან შედგება, რომლებიც 250 მუხლს მოიცავს. კონსტიტუცია სახელმწიფოს „კავშირად“ მოიხსენიებს. 

კონსტიტუციის თანახმად, ბრაზილია არის დემოკრატიული სახელმწიფო და დაფუძნებულია სუვერენიტეტის, მოქალაქეობის, ადამიანის ღირსების, სოციალური ღირებულებების, თავისუფალი მეწარმეობისა და პოლიტიკური პლურალიზმის პრინციპებზე.

*პრეამბულა
*ნაწილი I ― ფუნდამენტური პრინციპები
*ნაწილი II ― ფუნდამენტური უფლებები და გარანტიები
*ნაწილი III ― სახელმწიფოს ორგანიზაცია
*ნაწილი IV ― ძალთა განაწილება
*ნაწილი V ― სახელმწიფოს დაცვა და დემოკრატიული ინსტიტუტები
*ნაწილი VI ― გადასახადები და ბიუჯეტი
*ნაწილი VII ― ეკონომიკური და ფინანსური წესრიგი
*ნაწილი VIII ― სოციალური წესრიგი
*ნაწილი IX ― ზოგადი კონსტიტუციური დეულებები
*დროებითი კონსტიტუციური დებულებები
*საკონსტიტუციო შესწორებები

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

## დამატებითი საკითხავი
* Galindo, George Rodrigo Bandeira (2023), "Brazil." in *The Oxford Handbook of International Law and the Americas*, Oxford University Press, doi:10.1093/oxfordhb/9780197661062.013.35

## რესურსები ინტერნეტში
* (full text - English translation edited by the Chamber of Deputies - download free e-book at "Baixar grátis" button, or buy physical book) Constitution of Brazil 
* (full text) Constitution of Brazil   extracted from the website of the Chamber of Deputies ;
* (full text)Constitution of the Federative Republic of Brazil; pdf; 432 pages
* (full text) Constituição da República Federativa do Brasil 
* Legislação brasileira traduzida para o Inglês official English translations of the Constitution, and dozens of other Brazilian laws
* Constitution of the Federative Republic of Brazilofficial MPF translation
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბრაზილიის კონსტიტუცია
ეკვადორის კონსტიტუცია

**ეკვადორის კონსტიტუცია** () ― ეკვადორის უზენაესი კანონი. მოქმედი კონსტიტუცია ქვეყნის მე-20 კონსტიტუციაა და 2008 წელს მიიღეს.

## ისტორია
ეკვადორში კონსტიტუციები მიიღეს 1830, 1835, 1843, 1845, 1851, 1852, 1861, 1869, 1878, 1884, 1897, 1906, 1929, 1938, 1945, 1946, 1967, 1978 და 1998 წელს. ეკვადორის პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ რაფაელ კორეამ რეფერენდუმი ჩანიშნა საკონსტიტუციო ასამბლეის ჩამოყალიბებასთან დაკავშირებით, რომელსაც ქვეყნის ახალი კონსტიტუცია უნდა შეემუშვებინა. რეფერენდუმი 2007 წლის 15 აპრილს ჩატარდა და ასამბლეის ჩამოყალიბებას მონაწილეთა 87.1%-მა დაუჭირა მხარი. ეკვადორის საკონსტიტუციო ასამბლეის არჩევნები იმავე წლის 30 სექტემბერს ჩატარდა. 130 ადგილიდან 74 ადგილი რაფაელ კორეას პოლიტიკურმა პარტიამ (*რევოლუციური და დემოკრატიული ეთიკური მწვანე მოძრაობა*) მიიღო. ასამბლეა პირველად 2007 წლის 29 ნოემბერს შეიკრიბა მონტეკრისტში და ახალი კონსტიტუციის დასაწერად ექვსი თვე მიეცა, პერიოდის ორთი თვით გახანგრძლივების შესაძლებლობით. 2008 წლის 24 ივლისს ასამბლეამ კონსტიტუციის პროექტი დაამტკიცა, რომელიც 494 მუხლისგან შედგებოდა. იმავე წლის 28 სექტემბერს ქვეყნის მასშტაბით ჩატარებულ საკონსტიტუციო რეფერენდუმზე ახალი კონსტიტუციის მიღებას ამომრჩეველთა 69%-მა დაუჭირა მხარი.

## იხილეთ აგრეთვე
*კონსტიტუციონალიზმი

## რესურსები ინტერნეტში
*Constitutional Assembly 
*2008 Constitution 
*Constitutions of Ecuador at the Political Database of the Americas (contains official Spanish text of the 2008 Constitution and an unofficial English translation)
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ეკვადორის კონსტიტუციები
კატეგორია:2008 წელი სამართალში
პანამის კონსტიტუცია

**პანამის კონსტიტუცია** () ― პანამის უზენაესი კანონი. მიიღეს 1972 წელს. კონსტიტუცია გადაისინჯა 1978, 1983, 1993, 1994 და 2004 წელს. იგი ქვეყნის მეოთხე კონსტიტუციაა. წინა სამი კონსტიტუცია 1904, 1941 და 1946 წლებში მიიღეს. 
აღნიშნული კონსტიტუციები მიღების დროისთვის არსებულ პოლიტიკურ სიტუაციას ასახავდა.

## მიმოხილვა
კონსტიტუციის ხელისუფლების წყაროა ხალხი. ხელისუფლება სამ შტოდ იყოფა: საკანონმდებლო, აღმასრულებელ და სასამართლო ხელისუფლებად. თითოეული შტო „შეზღუდული და განცალკევებულია“, თუმცა თეორიულად სამივე „ჰარმონიულად“ თანამშრომლბს ერთმანეთთან. ეროვნულ ტერიტორიად განსაზღვრულია: „ხმელეთი, ტერიტორიული წყლები, წყალქვეშა კონტინენტური შელფი, ქვენიადაგი და საჰაერო სივრცე კოსტა-რიკასა და კოლომბიას შორის. ტერიტორიების დათმობა ნებისმიერი სახელმწიფოსთვის დათმობა, იჯარით გაცემა ან სხვა ფორმით გასხვისება კატეგორიულად აკრძალულია. ქვეყნის ოფიციალური ენაა ესპანური ენა.

## შინაარსი
კონსტიტუცია შედგება პრეამბულისა და 15 ნაწილისგან. მოიცავს 328 მუხლს.
* პრეამბულა
* ნაწილი I ― პანამის სახელმწიფო (El Estado Panameño)
* ნაწილი II ― ეროვნება და იმიგრაცია (Nacionalidad y Extranjería) 
* ნაწილი III ― ინდივიდუალური და სოციალური უფლებები და მოვალეობები (Derechos y Deberes Individuales y Sociales)
* ნაწილი IV ― პოლიტიკური უფლებები (Derechos Políticos)
* ნაწილი V ― საკანონმდებლო ორგანო (El Órgano Legislativo)
* ნაწილი VI ― აღმასრულებელი ორგანო (El Órgano Ejecutivo)
* ნაწილი VII ― სასამართლო ხელისუფლება (La Administración de Justicia)
* ნაწილი VIII ― მუნიციპალური და პროვინციული რეჟიმები (Regímenes Municipal y Provinciales)
* ნაწილი IX ― სახელმწიფო ხაზინა (La Hacienda Pública)
* ნაწილი X ― ეროვნული ეკონომიკა (La Economía Nacional)
* ნაწილი XI ― საჯარო მოხელეები (Los Servidores Públicos)
* ნაწილი XII ― Fuerza Pública 
* ნაწილი XIII ― კონსტიტუციის რეფორმა (Reforma de la Constitución)
* ნაწილი XIV ― პანამის არხი (El Canal de Panamá)
* ნაწილი XV ― საბოლოო და გარდამავალი დებულებები (Disposiciones Finales y Transitorias)

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:პანამის სამართალი
კატეგორია:კონსტიტუციები ქვეყნების მიხედვით