open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
სისონი (პანგასინანი)

**სისონი** (ოფიციალურად **სისონის მუნიციპალიტეტი**; პანგ: *Baley na Sison*;  ; ილოკ:*Ili ti Sison*) ― მესამე კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 52 320 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი 28 ბარანგაის მოიცავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sison Official Website
* [Municipal Profile at the National Competitiveness Council of the Philippines](http://www.competitive.org.ph/cmcindex/pages/profile/?lgu=Sison%20(PS)) 
* Sison at the Pangasinan Government Website 
* Local Governance Performance Management System 
* Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
სუალი

**სუალი** (ოფიციალურად **სუალის მუნიციპალიტეტი**; პანგ: *Baley na Sual*;  ; ილოკ: *Ili ti Sual*) ― პირველი კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 39 091 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი 19 ბარანგაისგან შედგება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sual Profile at PhilAtlas.com
* Municipal Profile at the National Competitiveness Council of the Philippines 
* Sual at the Pangasinan Government Website 
* Local Governance Performance Management System 
* Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
ვალდეუნკარი

**ვალდეუნკარი** () — მუნიციპალიტეტი ესპანეთში, შედის ესტრემადურის ავტონომიური გაერთიანების კასერესის პროვინციის კამპო-არანიუელოს კომარკის შემადგენლობაში.  ფართობი — 26 კმ². მოსახლეობა — 171 კაცი (2020 წ.).

## იხილეთ აგრეთვე
* კასერესის მუნიციპალიტეტები

## რესურსები ინტერნეტში
* ვალდეუნკარის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი 

## სქოლიო
კატეგორია:კასერესის მუნიციპალიტეტები
ნოვოკარაზირკოვო

**ნოვოკარაზირკოვო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 32 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 99 კმ-ით. 

2002 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმრავლესობას ბაშკირები (100%) შეადგენენ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
კავკასიური ბზუალა

**კავკასიური ბზუალა** () — მწერი ხეშეშფრთიანების (ხოჭოების) რიგის ბზუალა ხოჭოების ოჯახისა. ხორკლიანი ბზუალას ქვესახეობა. 35–55 მმ სიგრძის ხოჭოა, ზურგი ლურჯი-იისფერი აქვს, ზოგჯერ მომწვანო შეფერილობის, მუცელი შავი, ბზინვარე, გვერდები კი — ლურჯი. დაფარულია უხეშნაოჭიანი ან მსხვილი მარცვლოვანი სტრუქტურით. ბინადრობს ზ. დ. 1500–1800 მ. გავრცელებულია კავკასიის, ჩრდილო-აღმოსავლეთ თურქეთის, ჩრდილოეთ ირანის რეგიონებში. ეტანება უმთავრესად ფართოფოთლოვან, იშვიათად – შერეულ ტყეებს, ასევე ბაღებსა და პარკებს. ბზუალა აქტიური მტაცებელია, იკვებება მუცელფეხიანი მოლუსკებით, წვიმის ჭიებით, მწერების მატლებით, მუხლუხებით. ხოჭო ეწევა ღამის ცხოვრებას, გამრავლების პერიოდში აქტიურია დღისითაც, განსაკუთრებით — გაზაფხულზე და ზაფხულის დასაწყისში. გვხვდება მთელი სავეგეტაციო პერიოდის განმავლობაში. იზამთრებენ ზრდასრული ხოჭოები, მატლები ვითარდებიან ზაფხულში. გადაშენების გზაზე მდგომი მწერია.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბზუალა ხოჭოები
სოტერიოპოლისი

**სოტერიოპოლისი** (; „უფლის ქალაქი“) ან **სოტეროპოლისი** (Σωτηρόπολις) — ბიზანტიური ციხე აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთში X და XII საუკუნეებში. ლოკალიზდება ორ სხვადასხვა ადგილას, ერთ-ერთი ვერსიით ბიჭვინთაში, მეორე ვერსიით ბორჩხაში.
 
## ბიზანტიური ქალაქი 
X საუკუნის შუა წლების ბიზანტიური წყაროს *De Administrando Imperio*-ს თანახმად სოტერიოპოლისი მდებარეობდა აბაზგიის საზღვართან. აღმოჩენილი ბეჭედი ადასტურებს რომ ის იყო სასაზღვრო ოლქის ან კლისურის ცენტრი. Escorial Taktikon, რომელიც 970-იან წლებში დაიწერა, ასახელებს „სოტიროპოლისის ან ბურზოს სტრატეგოსს“. Notitiae Episcopatuum-ს თანახმად ის იყო ავტონომიური საერქისკოპოსოს ცენტრი.
 
ქალაქის ადგილმდებარეობა დავის საგანია. *Oxford Dictionary of Byzantium*-ში ალექსანდრე კაჟდანი უარყოფს სხვადასხვა ავტორების მოსაზრებას ქალაქის ბიჭვინთასთან ან სოხუმთან ახლოს ლოკალიზაციას და მიიჩნევს რომ სოტიროპოლისი ცალკე ადგილი იყო. მეორე მხრივ, ვეირნერ ზაიბტი და ივან ჯორანოვი, განასხვავებდნენ სახელებსაც, *De administrando imperio*-ის სოტიროპოლის ადარებდნენ ბიჭვინთასთან, რომელიც XI საუკუნის შუა წლებში ანაკოფიასთან ერთად აყალიბებდა ერთიან სამხედრო განყოფილებას, რაც უზრუნველყოფა ბიზანტიის აფხაზეთში ბატონობასა და ჩრდილო-დასავლეთ კავკასიაში გავლენების ზრდას, სადაც ბიზანტიას კომერციული და სტრატეგიული ინტერესები გააჩნდა.  *Escorial Taktikon*-ის თანახმად, სტრატეგოსის ცენტრი იყო გაცილებით სამხრეთით, ბურზოს ციხეში (ნიკოლას ოიკონომიდესისა და ბ. ბაუმგარტნერის მიერ იდენფიცირიებულია თანამედროვე ქალაქ ბორჩხასთან), რომელსაც უკავშირდება სოტეროპოლისის კლისურარხის ბეჭედი და ასევე ცნობები რომელიც შემონახულია წმინდა ევგენის სასწაულებში, რომლის თანახმადაც სტრატეგოსი ექვემდებარეობდა ხალდიის დუკას*.*
 
## საეკლესიო 
ქალაქი წარმოადგენს რომის კათოლიკური ეკლესიის — სოტეროპოლისის არქიეპისკოპოსის ცენტრს. ეს ტიტული პირველად გაიცა1932 წელს და მას შვიდი სასულიერო პირი ატარებდა. 2005 წლის 6 ოქტომბრიდან ეტორე კუნიალის გარდაცვალების შემდეგ თანამდებობა ვაკანტურია.
 
## ლიტერატურა 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბიზანტიის ქალაქები
საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი

**საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი** () — საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს მუდმივმოქმედი და მის წინაშე ანგარიშვალდებული კოლეგიური ორგანო, რომელიც საქართველოს სსრ-ის კონსტიტუციით გათვალისწინებულ ფარგლებში ახორციელებდა საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს ფუნქციებს უმაღლესი საბჭოს სესიათა შუა პერიოდში. 

## კომპეტენცია
უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის კომპეტენციას განსაზღვრავდა რესპუბლიკის კონსტიტუცია (მმ. 113-18). მას ირჩევდა საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო (პირველ სესიაზე) დეპუტატებისაგან თავმჯდომარის, მისი 3 მოადგილის (2 — ავტონომიური რესპუბლიკებისაგან), მდივნისა და 14 წევრის შემადგენლობით. მის კომპეტენციაში იყო საბჭოების არჩევნების დანიშვნა, უმაღლესი საბჭოს სესიების მოწვევა, საქართველოს სსრ-ის კონსტიტუციის დაცვის კონტროლი და მასთან ავტონომიური რესპუბლიკების კონსტიტუციების შესაბამისობის უზრუნველოყოფა, რესპუბლიკის კანონების განმარტება, ადგილობრივი საბჭოების საქმიანობის ხელმძღვანელობა, ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული წყობის საკითხები, საქართველოს სსრ-ის ავტონომიური რესპუბლიკების მთავრობათა კანონშეუსაბამო დადგენილება-განკარგულებების გაუქმება, რესპუბლიკის საპატიო წოდებების დაწესება მინიჭება, საქართველოს სსრ-ის მოქალაქეობის მინიჭება, შეწყალება, რესპუბლიკის საგარეო-პოლიტიკური საქმიანობის საკითხები და სხვა. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს, უმაღლესი საბჭოს მორიგ სხდომაზე დასამტკიცებლად შემდგომი წარდგენის პირობები, შეჰქონდა ცვლილებები საქართველოს სსრ-ის მოქმედ საკანონმდებლო აქტივებში, სამინისტროებისა და სახელმწიფო კომიტეტების ნუსხასა და მთავრობის შემადგენლობაში, ამტკიცებდა ავტონომიური რესპუბლიკების საზღვრების შეცვლას, ქმნიდა ახალ რაიონებსა და რესპუბლიკური დაქვემდებარების ქალაქებს. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი გამოსცემდა ბრძანებულებებს და იღებდა დადგენილებებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის უმაღლესი საბჭო
დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელი

[thumb|„ჩედარის კაცი“, ნაპოვნია [დიდი ბრიტანეთი|დიდ ბრიტანეთში, აღმოაჩნდა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლის გენოტიპი.]]
**დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელი** (; **WHG**), *დასავლეთ ევროპელი მონადირე-შემგროვებელი* — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს დასავლეთ, სამხრეთ და ცენტრალური ევროპის მეზოლითის მონადირე-შემგროვებლების წარმომავლობას. მეზოლითის ხანაში დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლის განსახლების არეალი, დასავლეთით, ბრიტანეთის კუნძულებიდან, აღმოსავლეთით, კარპატებამდე ვრცელდებოდა.

სკანდინავიელ მონადირე-შემგროვებლებთან (SHG) და აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლებთან (EHG) ერთად, დასავლეთ მონადირე-შემგროვებელი (WHG) შეადგენს პოსტ-გამყინვარების პერიოდის ადრეულ ჰოლიცენიური ევროპის სამიდან ერთ-ერთ გენეტიკურ ჯგუფს. WHG-სა და EHG-ს შორის საზღვარი უხეშად იყოფოდა ქვემო დუნაიდან, ჩრდილოეთით, დნეპრისგან დასავლეთით მდებარე ტყეებით, ბალტიის ზღვის მიმართულებით.
 
სკანდინავიელი მონადირე-შემგროვებლები (SHG) დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლებისა (WHG) და აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლების (EHG) თანაბარ ნარევს წარმოადგენდნენ. ევროპის მასშტაბით ოდესღაც ფართოდ გავრცელებული დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლები, მოგვიანებით, ადრეული ნეოლითის ხანაში, ჩაანაცვლა ადრეულმა ევროპელმა მიწათმოქმედებმა (EEF), მიუხედავად ამისა მათ შუა ნეოლითის ხანაში მაინც განიცადეს მამისეული ხაზის აღორძინება. გვიანი ნეოლითსა და ადრეული ბრინჯაოს ხანაში, დასავლეთის სტეპის მომთაბარეებმა (WHS) პონტო-კასპიის სტეპებიდან წამოიწყეს მასიური ექსპანსია, რამაც კიდევ უფრო შეავიწროვა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლები. დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლის წარმომავლობა დღესდღეობით ხშირია აღმოსავლეთ ბალტიისპირეთის ტერიტორიაზე.

## გარეგნობა 
გენომის ანალიზი მიუთითებს, რომ დასავლეთის მონადირე-შემგროვებელს გააჩნდა ლურჯი თვალები, მუქი ყავისფერი ან შავი თმა, ხოლო კანის ფერი ცვალებადი შუალედურიდან მუქ-შავამდე.

## ლიტერატურა 
* 
*   
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მეზოლითური ევროპა
კატეგორია:არქეო-გენეტიკური ხაზი
კატეგორია:ევროპის მონადირე-შემგროვებლები
ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი

**ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი** — ტიციან ტაბიძის მემორიალურ ბინა-მუზეუმი ქალაქ თბილისში, გრიბოედოვის ქუჩა №18. სახლ-მუზეუმში დაცული და ექსპონირებულია პოეტის პირადი ნივთები, არქივი, ბიბლიოთეკა, აგრეთვე მისი ცხოვრებისა და მოღვაწეობის ამსახველი ფოტომასალა და სხვა დოკუმენტები. ამჟამად ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი ავარიულ მდგომარეობაშია. სახლი, სადაც ცისფერყანწელების ერთ-ერთი ლიდერი ცხოვრობდა დამთვალიერებელს ვეღარ იღებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ტიციან ტაბიძის სახლ-მუზეუმი 

კატეგორია: თბილისის მუზეუმები
მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი

**მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი** —  მუზეუმი და კულტურის ცენტრი თბილისში, გორგასლის ქუჩაზე. ატარებს აზერბაიჯანელი საზოგადო მოღვაწის მირზა ფათალი ახუნდოვის სახელს.

მუზეუმის და კულტურული ცენტრის მთავარი მიზანია აზერბაიჯანული კულტურის ხელშეწყობა და პოპულარიზაცია საქართველოში, ასევე აზერბაიჯანულის მემკვიდრეობის შენარჩუნება. ცენტრში ტარდება შეხვედრები, გამოფენები და სხვა კულტურული ღონისძიებები. მუზეუმი მონაწილეობს სხვადასხვა ღონისძიებაზე ქვეყნის ფარგლებს გარეთ.

## ისტორია 
მუზეუმი შეიქმნა 1982 წელს, საქართველოში მცხოვრები აზერბაიჯანელი ინტელიგენციის მოთხოვნის საფუძველზე. მუზეუმი გაიხსნა ახუნდოვის სახსრებით აშენებულ შენობაში.

თავდაპირველად ფუნქციონირებდა, როგორც აზერბაიჯანელი კლასიკოსის, ახუნდოვის სახლ-მუზეიმი. საქართველოში სამოქალაქო ომის დროს, მუზეუმმა შეწყვიტა მუშაობა და ხელახლა 1993 წელს გაიხსნა. 1996 წელს, მუზეუმს ჰეიდარ ალიევი ესტუმრა.

## საკონტაქტო ინფორმაცია
* ტელეფონი: (+995 0322) 753530
* ელ-ფოსტა: azer.tbilisi@yahoo.com
* მუშაობს ყოველდღე (ორშაბათის გარდა), 11:00 – 18:00 სთ-მდე.
* მუზეუმში შესვლა უფასოა შემდეგი პირებისთვის: 6 წლამდე ასაკის ბავშვები; საქართველოს და უცხოეთის მუზეუმების თანამშრომლები, ICOM-ის წევრები (შესაბამისი დოკუმენტის და ID ბარათის წარდგენით); სპეციალური საჭიროების მქონე პირები (შესაბამისი დოკუმენტის წარდგენით); იძულებით გადაადგილებული პირები.

## რესურსები ინტერნეტში
•	მირზა ფათალი ახუნდოვის აზერბაიჯანული კულტურის მუზეუმი

## სქოლიო
კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
კატეგორია:1982 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
კაცი ტალაჰასიდან

**კაცი ტალაჰასიდან** ― ამერიკული სატელევიზიო შოუს, დაკარგულების მესამე სეზონის მეცამეტე და საერთო ჯამში 62-ე ეპიზოდი. ეპიზოდის რეჟისორია ჯეკ ბენდერი, სცენარის ავტორები კი: დრიუ გოდარი და ჯეფ პინკნერი. ეპიზოდი პირველად 2007 წლის 14 მარტს აშშ-ში The American Broadcasting Company-ის ეთერში გაუშვეს. ფლეშბექებში ჯონ ლოკის (ტერი ო'ქუინი) ისტორიაა მოთხრობილი.

ტერი ო'ქუინმა ამ ეპიზოდით პრაიმტაიმის ემის 59-ე დაჯილდოებაზე დრამატულ ტელესერიალში საუკეთესო მეორეხარისხოვანი მამაკაცი მსახიობის ჯილდო დაიმსახურა.

## რესურსები ინტერნეტში
*"The Man from Tallahassee" at ABC
*

## სქოლიო
კატეგორია:დაკარგულების (სეზონი 3) ეპიზოდები
მელოურის მღვიმე

**მელოურის მღვიმე**, **სამგლიას მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ქვილიშორთან, ადგილ მელოურის ტერიტორიაზე. შესასვლელი იხსნება შერეულ მეჩხერ ტყეში მდებარე კარსტული ძაბრის ფსკერზე, ზღვის დონიდან 424 მ სიმაღლეზე. ზედაპირზე ძირითადად გავრცელებულია თხელი და საშუალოშრეებრივი კარბონატული ქვიშაქვები. შრეებრიობის დაქანების აზიმუტი 260°–270°/15; კარგადაა გამოხატული დიაგენეტური ნაპრალები 100°–105°/15, 15°–20°/80°–85°; ეს ნაპრალები როგორც წესი, ერთი შრის ფარგლებს სცილდება და რამდენიმე შრეს მოიცავს.

გეგმაში მღვიმე გვაგონებს ზედაპირული მდინარის სისტემას: გააჩნია მსხვილი ძირითადი ნაწილი და შედარებით ვიწრო შენაკადები (დერეფნები). მღვიმეში კარგად იკვეთება მორფოლოგიურად მკვეთრად განსხვავებული ორი მონაკვეთი ფართო დარბაზებისა და ნაპრალური გასასვლელების სახით. ფართო ნაწილი მშრალ-გალერეულ სტადიაშია, მაგრამ ჭერის ნგრევას ადგილი უნდა ჰქონოდა მდინარეულ-დერეფნულ სტადიაში: „მცირე სიღრმეზე განვითარებული მღვიმის თაღის ნგრევა, როგორც წესი ხდება წყლიან-გალერეულ სტადიაში“. ამასვე ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ სტალაგმიტები, რომელთაგანაც ზოგიერთის ზომა 2 მ-მდე აღწევს, დაზრდილია ჭერიდან მორღვეულ ლოდებზე. მღვიმეში არსებული ფართო და მაღალჭერიანი დარბაზები მდიდარია დიდი ზომის სტალაქტიტ-სტალაგმიტებით, კალციტის ქერქით, ნაღვენთი კედლებითა და მოფარდაგებებით. ქვედა სართულებზეა ჰელიქტიტები. ნაღვენთების ფერი ღია-მოყავისფროა. გვხვდება ტალახის სტალაგმიტებიც. მღვიმეში ჰაერის მკვეთრი მოძრაობა მის ვიწრო ნაპრალებსა და ქვედა სართულზე აღინიშნება.

დარბაზების ბოლოს რამდენიმე კილომეტრის სიგრძეზე წარმოქმნილია კანიონისებური ხეობა, სადაც გაედინება მუდმივი ნაკადი, რომელიც კანიონში გადაადგილებისას გზადაგზა ჩქერებსა და ჩანჩქერებს, ხოლო ბოლო მონაკვეთში სიფონურ ტბას აჩენს. მღვიმური ამომავსებლებიდან ძირითადი ადგილი უკავია გრავიტაციულ გროვებს. ბუნების ძეგლია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
გამოაშკარავება (დაკარგულები)

**გამოაშკარავება** ― ამერიკული სატელევიზიო შოუს, დაკარგულების მესამე სეზონის მეთოთხმეტე და საერთო ჯამში 63-ე ეპიზოდი. ეპიზოდის რეჟისორია სტივენ უილიამსი, სცენარის ავტორები კი: ედვარდ კიტსისი და ადამ ჰოროვიცი. ეპიზოდი პირველად 2007 წლის 28 მარტს აშშ-ში The American Broadcasting Company-ის და კანადაში CTV Television Network-ის ეთერში გაუშვეს. ფლეშბექებში ნიკი ერნანდესისა და პაულოს ისტორიაა მოთხრობილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* "Exposé" at ABC
* 

კატეგორია:დაკარგულების (სეზონი 3) ეპიზოდები
ულვაშა გოჭალა

**ულვაშა გოჭალა** () — მტკნარი წყლის თევზების გვარი. მათი სხეულის სიგრძე 10–22 სმ-ია, ტანი დაბალი, თითისტარასებრი და ლორწოთი დაფარულია. შეფერილობა ნარინჯისფერი, ოქროსფერი ან მოყვითალოა, აყრია მუქი ლაქები (განსაკუთრებით ფარფლებზე). პირი პატარაა, ქვემოთ განლაგებული, 6 ცალი ულვაშით. საცურავი ბუშტი მთლიანად ძვლოვან კაფსულაშია მოთავსებული. ფსკერის თევზებია; იკვებებიან უხერხემლოებით, მწერების მატლებით, მცენარეული საკვებით. ზამთარში იფლობიან შლამში, იტანენ წყალსატევების დროებით ამოშრობებს; მგრძნობიარეები არიან ამინდის ცვალებადობისადმი. ძირითადად ბინადრობენ ინდოეთის, ჩინეთის, მონღოლეთისა და ტიბეტის მდინარეების ზემო და შუა წელზე. სამეურნეო მნიშვნელობა არ აქვთ.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:აზიის თევზები
ვილიასისი

**ვილიასისი** (ოფიციალურად **ვილიასისი მუნიციპალიტეტი**; პანგ: *Baley na Villasis*; ; ილოკ: *Ili ti Villasis*) ―  კლასის მუნიციპალიტეტი პანგასინანის პროვინციაში, ფილიპინებში. 2020 წლის აღწერით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 65 047 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტი 21 ბარანგაის მოიცავს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Villasis Profile at PhilAtlas.com
* Municipal Profile at the National Competitiveness Council of the Philippines 
* Villasis at the Pangasinan Government Website 
* Local Governance Performance Management System 
* Philippine Census Information

## სქოლიო
კატეგორია:პანგასინანის მუნიციპალიტეტები
ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში

**„ყველაზე სწრაფები მსოფლიოში“** — 1985 წლის ქართული მხატვრული ფილმი. რეჟისორი გიორგი მატარაძე.

## სიუჟეტი
ფილმი მოგვითხრობს მხიარულ საანეგდოტო ისტორიებს საქართველოს ერთ-ერთი, გამორჩეული კოლორიტული მხარის — რაჭის მცხოვრებთა შესახებ, რომლებიც თავიანთი დინჯი ხასიათით გამოირჩევიან.

## როლებს ასრულებენ
* რამაზ გიორგობიანი – წამყვანი
* ტრისტან სარალიძე – ბიკენტი
* ზურაბ ქაფიანიძე – მარკოზი
* გურამ ფირცხალავა
* გივი ბერიკაშვილი – რომანოზი
* შოთა სხირტლაძე – დათუნიკა
* ამირან ბუაძე – აბიბო
* ზაზა ქაშიბაძე – აფრასიონი
* ნესტან შარია – დესპინე
* ზაზა კოლელიშვილი
* მარინა კახიანი
* ვაჟა ფირცხალაიშვილი
* ბერდია ინწკირველი
* გურამ გოგუა

## დამდგმელი ჯგუფი
*რეჟისორი გია მატარაძე
*სცენარის ავტორები ამირან ჭიჭინაძე, გია მატარაძე
*ოპერატორი ლერი მაჩაიძე
*მხატვარი გიორგი მიქელაძე
*კომპოზიტორი გომარ სიხარულიძე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1985 წლის ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კავკასიური ზერინთია

**კავკასიური ზერინთია** () — პეპელა აფროსნისებრთა ოჯახისა. მესამეული პერიოდის რელიქტი და იშვიათი სახეობა; კავკასიის ენდემი; გვარის ერთადერთი წარმომადგენელი კავკასიის ტერიტორიაზე. საქართველოში სახეობა პირველად მოპოვებული და აღწერილია მდინარე რიონის ხეობიდან. კავკასიური ზერინთიის წინა ფრთების სიგრძე 28–30 მმ-ია, საერთო შეფერილობა — მკრთალი ყვითელი შავი ლაქებით. ფრთების კიდეებს გასდევს დაკბილული შავი არშია. უკანა ფრთის კიდე დაკბილულია. კიდესთან წითელი და ცისფერი ლაქებია განლაგებული. ფრთის ძირი და სხეული შემუქებულია. გავრცელების არეალი მოიცავს კავკასიას და იჭრება ჩრდილოეთ და ჩრდილო-დასავლეთ თურქეთში. ნომინატური სახეობა ბინადრობს დასავლეთ საქართველოს კოლხურ ტყეში. კახეთის მშრალ, სუბტროპიკულ ტყეებში დაფრინავს სტაბილური ფორმა  (აღმოსავლეთი საქართველო), ხოლო კავკასიონის დასავლეთ ნაწილში (აფხაზეთი, კრასნოდარის მხარე) — ქვესახეობა . თუმცა ზოგიერთი მკვლევრის აზრით, ისინი მხოლოდ ვარიაციებს წარმოადგენენ.

ზერინთიას ტიპური ადგილსამყოფელია ბარისა და მთის კოლხური ტიპის ფართოფოთლოვანი ტყეები ზღვის დონიდან 200–2400 მ-ზე. ახასიათებს წყვეტილი არეალი, რაც წარსულში სახეობის ფართო გავრცელებაზე მიუთითებს. ამჟამად მისი რიცხოვნობა მცირდება, თუმცა ლოკალურ ადგილებში ზოგჯერ დიდი რაოდენობითაც გვხვდება.

კავკასიური ზერინთია წელიწადში ერთ თაობას იძლევა. ბარში მარტ-მაისში ფრენს, მთებში კი — ივნის-ივლისში. იკვებება ყვავილებით, დენდროფილია. კვერცხდება და მატლის კვება მიმდინარეობს ძირმწარას გვარის სახეობებზე, მ. შ. ქართულ ძირმწარაზე (*Aristolochia iberica*). ჭუპრი იზამთრებს მსუბუქ პარკში.

ძირითადი მალიმიტებელი ფაქტორებია წყვეტილი არეალი და მონოფაგია. ამჟამად სახეობის ადგილსამყოფელი ანთროპოგენური ფაქტორების ძლიერ ზეგავლენას განიცდის ტიპური ბიოტების საკურორტო, სატურბაზო ზონებად ათვისების გამო.

1976 წლიდან შეტანილია საქართველოს ტერიტორიაზე დასაცავ მწერთა სიაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:აფროსნისებრნი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
ზიგანას უღელტეხილი

**ზიგანას უღელტეხილი** () — უღელტეხილი თურქეთში. მდებარეობს თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით გუმუშჰანეს პროვინციაში, პონტოს მთებზე. სიმაღლე 2032 მ. უღელტეხილზე გადის D885 და E97 გზები, მდებარეობს ქალაქ გუმუშჰანედან 60 კმ-ში და ტრაპიზონიდან 120 კმ-ში. წელიწადში 5 თვის განმავლობაში გადასასვლელი თოვლით არის დაფარული. ზღვის დონიდან 1795 მ.-ზე გაყვანილია ზიგანას გვირაბი, რომლის სიგრძე 1702 მ., სიფართე 11 მ. და მაქსიმალური სიმაღლე 8 მ.-ია. ის ქვეყანაში ყველაზე დიდ გვირაბად ითვლება. გვირაბიდან სამხრეთ-დასავლეთით 3.5 კმ-ში მდებარეობს სოფელი ზიგანა და წარმოადგენს ცნობილ სათხილამურო კურორტს.

## სქოლიო 
კატეგორია:გგუმუშჰანეს პროვინცია
მოსულის მუზეუმი

**მოსულის მუზეუმი** (არაბული: متحف الموصل ) —  მეორე უდიდესი მუზეუმი ერაყში, ერაყის ეროვნული მუზეუმის შემდგომ, რომელიც მდებარეობს ბაღდადში . აღნიშნული მუზეუმი გაძარცვეს 2003 წელს ერაყის ომის დროს. თავდაპირველად, 1952 წელს მუზეუმს ეკავა შენობის ერთი პატარა დარბაზი, 1972 წელს კი გაიხსნა მუზეუმისთვის ახალი შენობა, სადაც დაცული იყო უძველესი ასურული ექსპონატები . 

## რესურსები ინტერნეტში
* მოსულის მუზეუმის განადგურება

## სქოლიო
კატეგორია: მსოფლიოს მუზეუმები
კატეგორია: ერაყის მუზეუმები
ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი

**ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი** () — მუზეუმი ჩინეთში. მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქ პეკინში, ტიანანმენის მოედანის აღმოსავლეთ ნაწილში. მუზეუმი იმართება ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის კულტურის სამინისტროს მიერ.

კორონავირუსის პანდემიის გამო 2020 წლის დიდი ნაწილის განმავლობაში მუზეუმი დახურული იყო. ვიზიტორთა რაოდენობა 78 პროცენტით დაეცა და 1 600 000 ადამიანი შეადგინა. მიუხედავად ამისა, 2020 წელს ვიზიტორების რაოდენობით ლუვრის მუზეუმის შემდეგ მეორე ადგილი დაიკავა.

ოთხწლიანი რემონტის შემდეგ, მუზეუმი ხელახლა გაიხსნა 2011 წლის 17 მარტს. დაემატა 28 ახალი საგამოფენო დარბაზით, სამჯერ მეტი ვიდრე წინა საგამოფენო სივრცე და უახლესი გამოფენისა და შენახვის საშუალებები. აქვს საერთო ფართობი თითქმის 200,000 მ2.{{Cite web 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ეროვნული მუზეუმი
კატეგორია:მუზეუმები პეკინში
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

**ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი** — მუზეუმი ონის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ქალაქ ონში, შოთა რუსთაველის ქუჩა № 26.

## ისტორია
მინი|მუზეუმი 2019 წელს
ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი 1948 წელს შეიქმნა. მუზეუმში დაცული არქეოლოგიური მასალა მოიცავს ქვეყნის ისტორიულ-კულტურული განვითარების სხვადასხვა პერიოდს, კერძოდ ქვის ხანიდან გვიანფეოდალური ხანის ჩათვლით. მუზეუმში დაცულ ექსპონატთა უმრავლესობა განეკუთვნება ბრინჯაოს პერიოდს. მათ შორისაა: ბრინჯაოს ცხვრის ქანდაკება, ჭვირული ასტრალური ბალთები, ხარის საბუზარები, ქალის სამკაულები, საბრძოლო და შრომის იარაღის სეგმენტები. მუზეუმშია დაცული მრავალძალის X-XI საუკუნის წმინდა გიორგისა და წმინდა სამების ეკლესიების არქიტექტურული დეტალები და რელიეფის ფრაგმენტები, აგრეთვე ნუმიზმატიკური მასალა, კერძოდ X-XIV საუკუნის ფულის ნიშნები, XIX საუკუნის ეთნოგრაფიული ხასიათის მასალები, ხელნაწერი და ბეჭდური წიგნები, XX საუკუნის ცნობილ ქართველ მხატვართა ფერწერული ტილოები, მათ შორის აღსანიშნავია: ვასილ შუხაევი, სერგო ჩახოიანი, ვალენტინ შერპილოვი, დავით ნალბანდიანი, უჩა ჯაფარიძე და სხვა. მუზეუმში დაცულ ექსპონატთა რაოდენობა საერთო ჯამში 15500 შეადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი

კატეგორია:ონის მუნიციპალიტეტის მუზეუმები
კატეგორია:1948 წელს დაარსებული მუზეუმები
ილუზიების მუზეუმი

**ილუზიების მუზეუმი** — მუზეუმი საქართველოში, რომელიც დაარსდა 2018 წელს თბილისში.  ილუზიების მუზეუმი წარმოადგენს როგორც სოციალურ, ასევე გასართობ სივრცეს ილუზიების სამყაროში მოგზაურობისთვის.  სადაც ყველა თაობის წარმომადგენელი აღფრთოვანებული დარჩება. ეს არის იდეალური ადგილი მეგობრებთან და ოჯახის წევრებთან ერთად გართობისა და  ახალი შთაბეჭდილებებისთვის. ილუზიების მუზეუმი გაგაოცებთ და დაგაჯერებთ, რომ ნაბიჯის გადადგმა მყარ და სტაბილურ ზედაპირზე, ბრუნავი ცილინდრისკენ არც თუ ისე მარტივია, ასევე იხილავთ დეფორმირებულ გამოსახულებას მრუდ სარკეების ოთახში, გაუწევთ წინააღმდეგობას მიზიდულობის კანონს და იხილავთ სხვა მრავალ ილუზიას.

მუზეუმში საოცარი და სახალისო ხერხებით, ინფორმაცია მარტივადაა გადმოცემული ხედვის, აღქმის, ადამიანის გონებისა და მეცნიერების შესახებ დაუფრო ადვილია ახსნათ რატომ ხედავს ჩვენი თვალები იმას, რასაც ვერ აღიქვამს ჩვენი გონება, ასევე მოინახულებთ სათამაშო ოთახს, რომელიც სავსეა დამაინტრიგებელი და ამავე დროს საგანმანათლებლო თამაშებითა და გამოცანებით. მუზეუმში ბევრ გონების ისეთ სავარჯიშოს გადაეყრებით, რომლის ამოხსნაც არც თუ ისე მარტივია.  მუზეუმი ნათლად ამტკიცებს იმ მოსაზრებას, რომ არაფერია ისეთი, როგორიც ერთი შეხედვით ჩანს.

## რესურსები ინტერნეტში
*ილუზიების მუზეუმი
*ოფიციალური საიტი

კატეგორია:თბილისის მუზეუმები
დიდღელეს მღვიმე

**დიდღელეს მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, ყუმისთავის ჩრდილო-აღმოსავლეთით 4–5 კმ-ზე, ადგილ მელოურის მიდამოებში. მდებარეობს ოსუნელას ტაფობში, ზღვის დონიდან 395 მ სიმაღლეზე. შესასვლელი იხსნება 20 მ-იანი ქარაფის ფსკერზე. მღვიმის სიგრძეა 295 მ, ფსკერის ფართობი 1100 მ², სიღრუის მოცულობა 3650 მ³. გამომუშავებულია სდდ 250–270° ვალანჟინურ-ჰოტრივული ასაკის სქელ და საშუალოშრეებრივ სდდ 250–270° აზიმუტითა და 25–30° კუთხით დაქანებულ გადოლომიტებულ კირქვებში.

შესასვლელიდან მე-100 მ-ზე დერეფანი აწყდება ეროზიულ საფეხურს. აქვე გვირაბს მარჯვნიდან ჯერ კიდევ სუსტად დამუშავებული, დატოტვილი განშტოება უერთდება. ოკინკილეს სერზე სათავეს იღებს ნაკადული, რომელიც გაედინება რა ტაფობის ფსკერზე, მღვიმის შესასვლელთან არსებულ ნაპრალებში იჟონება. წყალდიდობისას ნაპრალები ჭარბ წყლებს ვერ ატარებენ და შესასვლელთან ჩნდება დროებითი ტბა. ზედაპირზე მღვიმის შესასვლელთან დაკარგული ნაკადი მღვიმეში კონცენტრირდება ვიწრო, დატოტვილ მარჯვენა განშტოებაში და გასდევს მღვიმეს მთელ სიგრძეზე. ნაკადი გზადაგზა ჭორომებს, ევორზიულ ორმოებს, ხოლო დერეფნის ბოლოს სიფონს აჩენს. აკვალანგების გამოყენებით გადალახულია სამი, უაღრესად ვიწრო სიფონი, რომელთა საერთო სიგრძე 20 მ-ს არ აღემატება. დიდღელეს მღვიმესთან ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი წყალტუბო. მანძილი წყალტუბოსა და სოფელ ყუმისთავს შორის 7,5 კმ-ია, ხოლო სოფელ ყუმისთავსა და დიდღელეს მღვიმეს შორის 7 კმ. დიდღელეს მღვიმე ბუნების ძეგლია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებელი

**აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებელი** (; **EHG**), *აღმოსავლეთ ევროპელი მონადირე-შემგროვებელი* — ტერმინი, რომელიც არქეოგენეტიკაში აღნიშნავს აღმოსავლეთ ევროპის მეზოლითის მონადირე-შემგროვებლების წარმომავლობას. მეზოლითის ხანაში დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლის განსახლების არეალი, ბალტიის ზღვიდან ურალის მთებამდე და პონტურ-კასპიურ სტეპამდე ვრცელდებოდა.

სკანდინავიელ მონადირე-შემგროვებლებთან (SHG) და დასავლეთ მონადირე-შემგროვებლებთან (WHG) ერთად, აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებელი (EHG) შეადგენს პოსტ-გამყინვარების პერიოდის ადრეულ ჰოლიცენიური ევროპის სამიდან ერთ-ერთ გენეტიკურ ჯგუფს. WHG-სა და EHG-ს შორის საზღვარი უხეშად იყოფოდა ქვემო დუნაისთან, ჩრდილოეთით კი, დნეპრისგან დასავლეთით მდებარე ტყეებით, ბალტიის ზღვის მიმართულებით.

ჰააკ და სხვების (2015) მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლს 75% უძველესი ჩრდილოეთ ევრაზიულის (ANE) და 25% დასავლეთ მონადირე შემგროვებლის (WHG) წარმომავლობა გააჩნია, და თავადაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა დასავლეთის მონადირე-შემგროვებლისა და სკანდინავიელი მონადირე-შემგროვებლის (WHG-სა და EHG-ს ნარევი) წარმომავლობაზე. ვანგი და სხვების (2018) თანახმად მათი წარმომავლობის 9% ANE-ს, ხოლო 91% იმ ჯგუფს განეკუთვნება, რომელიც ენათესავებოდა, თუმცა გამოირჩეოდა WHG-სგან. ნეოლითისა და ადრეული ენეოლითის ხანაში, პონტურ-კასპიური სტეპის აღმოსავლეთ მონადირე-შემგროვებლება ჩამოაყალიბეს იამნაიას კულტურა, მას შემდეგ რაც ისინი შეერივნენ კავკასიელ მონადირე-შემგროვებლებს (CHG). იამნაიას კულტურამ და მისმა მემკვიდრეებმა, სავარაუდოდ, წამოიწყეს მასიური მიგრაცია, რამაც ევრაზიის ფართო ტერიტორიაზე ინდოევროპული ენების გავრცელება გამოიწვია.

## გარეგნობა 
ითვლება, რომ აღმოსავლეთის მონადირე-შემგროვებლებს ჰქონდათ ყავისფერი თვალები, ქერა თმა და ღია ფერის კანი.

## ლიტერატურა 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:მეზოლითური ევროპა
კატეგორია:არქეო-გენეტიკური ხაზი
კატეგორია:ევროპის მონადირე-შემგროვებლები
კატეგორია:ინდო-ევროპელების გენეტიკა
მარცვლოვანი ცისტოდერმა

**მარცვლოვანი ცისტოდერმა** () — სოკოს სახეობა ცისტოდერმას გვარისა, რომლის გავრცელების არეალი მოიცავს ევრაზიას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკას.

პირობითად საჭმელი სოკოა. გამოიყენება ახალი. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მოიხსენიებს. იზრდება წიწვიან და შერეულ ტყეებში, ზაფხულიდან შემოდგომამდე.

სოკო პირველად აღწერა გერმანელმა მიკოლოგმა ავგუსტ ბაჩმა 1783 წელს როგორც *Agaricus granulosus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მისცა შვეიცარიელმა მიკოლოგმა ვიქტორ ფაიომ 1889 წელს.

;სამეცნიერო სინონიმები

* 
* 
* 

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 1-5 სმ, ნორჩობაში — კვერცხისებრი, ამოზნექილი,  მარცლოვანი ზედაპირით, ფოჩისებრი კიდეებით. ზრდასრულ ეგზემპლარებს — ბრტყლად ამოზნექილი ან გაშლილი; ზედაპირი მშრალი, წვრილმარცვლოვანი, ზოგჯერ, დანაოჭებული, მოწითალო ან ჟანგმიწისფერ-მურა, ზოგჯერ ნარინჯისფერი ელფერით, გახუნებადი.

ჰიმენოფორი — ფირფიტებიანი, ფირფიტები სუსტად შეზრდილი, ხშირი, კრემისფერი ან მოყვითალო-თეთრი. ახასიათებს შუალედური ფირფიტები.

ფეხის სიგრძე — 2-6 სმ, სისქე — 0,5-0,9 სმ, ცილინდრული ან ძირისკენ გაფართოებული, ფუყე, მშრალი, ქუდის ფერია ან იასამნისფერი, ფეხი წინდასავით აქვს და ზემოთ გლუვია, უფრო ღია, ქვემოთ — მარცვლოვანი, ქერცლოვანი. ახასიათებს დროებითი საყელო, ხშირად საყელოს გარეშე.

რბილობი — მოთეთრო ან მოყვითალო, განსაკუთრებული სუნისა და გემოს გარეშე. გაჭრისას ფერს არ იცვლის.

სპორების მტვერი — თეთრი, სპორები — 3,5-5×2-3 მკმ, ელიფსისებური, გლუვი, გამჭირვალე, არაამილოიდური, ცისტიდების გარეშე.

## ეკოლოგია და გავრცელება 
საპროტროფია. იზრდება წიწვიან და შერეულ ტყეებში ნიადაგზე ან ხავსზე, ერთეულებად ან ჯგუფებად, აგვისტოდან ოქტომბრამდე.

გავრცელების არეალი მოიცავს ევროპას, აზიას, ჩრდილოეთ ამერიკასა და ჩრდილოეთ აფრიკას. მინიჭებული აქვს R-სტატუსი, როგორც პოტენციურად გადაშენების პირას მყოფი სახეობა.

## კვებითი ღირებულება 
პირობითად საჭმელი სოკოა. იხმარება ახალი. ზოგიერთი წყარო მას არასაჭმელ სოკოდ მიიჩნევს. 

## გალერეა

ფაილი:Cystodermella granulosa 50670.jpg
ფაილი:Cystodermella granulosa BG4 (2).jpg
ფაილი:2012-07-09 Cystodermella granulosa (Batsch - Fr. ) Harmaja 235933 crop.jpg
ფაილი:Cystodermella granulosa BG4 (1).JPG
ფაილი:Cystodermella granulosa a1.1.jpg

## რესურსები ინტერნეტში
*
*

## სქოლიო
კატეგორია:ცისტოდერმა
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
ნოვოპუჩაკოვო

**ნოვოპუჩაკოვო** (; ) — სოფელი რუსეთის ფედერაციაში, ბაშკირეთის რესპუბლიკის ჩეკმაგუშის რაიონში.

2010 წლის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 90 ადამიანი.  რაიონულ ცენტრ ჩეკმაგუშიდან დაშორებულია 44 კილომეტრით. უახლოესი რკინიგზის სადგურია ბუზდიაკი, რომელიც დაშორებულია 75 კმ-ით. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Совет муниципальных образований Республики Башкортостан.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩეკმაგუშის რაიონის სოფლები
თეთრა მღვიმე

**თეთრა მღვიმე**, **წყალტუბოს მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, წყალტუბოდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 1,5 კმ-ში. მდებარეობს წყალტუბოს მასივზე, ზღვის დონიდან 80 მ სიმაღლეზე.

მღვიმის ბუნებრივი ჩასასვლელი 7 მ სიღრმის და 2 მ დიამეტრის შვეული ხვრელითაა წარმოდგენილი. მღვიმე აგრეთვე ხელოვნურად გაჭრილი ჰორიზონტალური გვირაბით უკავშირდება ვრცელ, ჰორიზონტალურფსკერიან დარბაზს, რომლის სიგრძე დაახლოებით 100 მ-ია, სიგანე 10–25 მ, ხოლო ჭერის სიმაღლე 6–10 მ დიაპაზონში იცვლება. ერთიანი სივრცე პირობითად იყოფა სამ სხვადასხვა ზომის დარბაზად. ფსკერის ფართობი დაახლოებით 2000 მ², მოცულობა 9000 მ³.

2008 წლის აპრილში ჩატარებული ექსპედიციის დროს აღმოჩნდა, რომ მღვიმის კარები იყო გატეხილი, ხოლო მღვიმეში დატოვებული იყო ადამიანების არასანქცირებული ყოფნის კვალი: ბოთლები, ნაგავი, საკვების, კოცონის ნარჩენები და სხვა. 2010 წლისათვის დამუშავდა წინადადებები თეთრა მღვიმის ბუნებრივი სამკურნალო პოტენციალის დასაბრუნებლად. სხვადასხვა ღონისძიების განხორციელებამ პრაქტიკულად მთლიანად აღადგინა მღვიმის უნიკალური მიკროკლიმატური და ბიოკლიმატური თვისებები. 2018 წლის 24 ივნისის საექსპედიციო გაზომვების შედეგებით, მღვიმის რადიოაქტიური და იონიზაციური მდგომარეობა იყო აღდგენილი და მაჩვენებლები დაუბრუნდა ადრინდელ სიდიდეებს. თეთრა მღვიმეს ადამიანის ცხოვრების 30 000 წლიანი ისტორია აქვს. არქეოლოგიური გათხრების შედეგად აქ აღმოჩენილია 15 000 არტეფაქტი. ნაპოვნია პირველყოფილი ადამიანის ძვლები, მათ მიერ დამზადებული საყოფაცხოვრებო დანიშნულების ნივთები და საბრძოლო იარაღები, მათ შორის, სპილენძის ისრის პირი, აგრეთვე მღვიმური დათვის, ირმის, ბიზონის, მგლის, მელას, კურდღლის ძვლები და კერამიკის ნაშთები.

აღსანიშნავია, რომ საბჭოთა კავშირის პერიოდში თეთრა მღვიმე კოსმონავტების მოსამზადებელ-სარეაბილიტაციო ადგილიც იყო. ვინაიდან მღვიმე ჭარბტენიანია და აქ მუდმივი ტემპერატურა 13–14 °C-ია, კარგი გარემო იქმნება ღვინის დასაძველებლად. ინვესტორმა კომპანიამ იმერეთში ღვინის ტურიზმის პოპულარიზაციისათვის მღვიმეში საცავი და დაძველებისთვის საჭირო სივრცეები შექმნა. მღვიმეს სპეციფიკური კლიმატი და მეტეოროლოგიური რეჟიმი გააჩნია.

მღვიმე ელექტრონული აუქციონის შედეგად, 2019 წელს იჯარის ხელშეკრულებით გადაეცა შპს „თეთრა ჯგუფს“. მეიჯარე კომპანიის მიერ, ხელშეკრულების დადებიდან 1 წელიწადში, თეთრა მღვიმის ეკოტურისტული სივრცის მოწყობაში 400 000 ლარამდე ინვესტიცია განახორციელა. მოხდა ჭერისა და კედლების ვანდალური კვალისაგან გაწმენდა, საყოფაცხოვრებო და სამშენებლო ნარჩენებისგან გასუფთავება, ვიზიტორთათვის მოეწყო ეკოტურისტული სივრცეები. ბუნების ძეგლია.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი

**სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი** () — 1938-1989 წლებში სსრ კავშირის უმაღლესი საბჭოს მუდმივმოქმედი დ მის წინაშე ანგარიშვალდებული კოლეგიური ორგანო, რომელიც საბჭოთა კავშირის კონსტიტუციით გათვალისწინებულ ფარგლებში ახორციელებდა სსრკ სახელმწიფო ხელისუფლების უმაღლესი ორგანოს ფუნქციებს უმაღლესი საბჭოს სესიათა შუა პერიოდში. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს ირჩევს სსრკ უმაღლესი საბჭო (პირველ სესიაზე) დეპუტატებისაგან პალატების გაერთიანებულ სხდომაზე თავმჯდომარის, მისი პირველი მოადგილისა და 15 მოადგილის (თითოეული ყოველი მოკავშირე რესპუბლიკისაგან), მდივნისა და 21 წევრის შემადგენლობით.

## კომპეტენცია
უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის კომპეტენცია სსრკ-ის კონსტიტუციით განისაზღვრებოდა (მმ. 119-124). იგი მოიცავდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს ორგანიზაციისა და საქმიანობასთან დაკავშირებულ საკითხებს, ფართო უფლებამოსილებას სახელმწიფოებრივი, სამეურნეო და სოციალურ-კულტურული მშენებლობის, მშენებლობის, თავდაცვისა და საერთაშორისო ურთიერთობათა სფეროში. უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმი ნიშნავდა სსრკ უმაღლესი საბჭოს არჩევნებს; იწვევდა მის სესიებსა და კოორდინაციას უწევდა პალატების მუდმივი კომისიების საქმიანობას; კონტროლს უწევდა სსრკ კონსტიტუციის დაცვას; უზრუნველყოფდა საკავშირო კონსტიტუციასა და კანონებთან მოკავშირე რესპუბლიკების კონსტიტუციებისა და კანონების შესაბამისობას; აუქმებდა სსრკ და მოკავშირე რესპუბლიკების მინისტრთა საბჭოების კანონშეუსაბამო დადგენილებებსა და განკარგულებებს; განმარტავდა სსრკ კანონებს; ახორციელებდა ამნისტიასა და შეწყალებას; აძლევს სსრკ მოქალაქეობას, წყვეტს მისგან გასვლისა და მისი ჩამორთმევის, თავშესაფრის უფლებების მიცემის საკითხებს; აწესებდა სსრკ ორდენებსა და მედლებს, საპატიო წოდებებს და ანიჭებდა ამ ჯილდოებს; ქმნიდა სსრკ თავდაცვის საბჭოსა და ამტკიცებდა მის შემადგენლობას, ნიშნავდა და ცვლიდა სსრკ შეიარაღებული ძალების უმაღლეს სარდლობას; აცხადებდა საერთო ან ნაწილობრივ მობილიზაციას, სამხედრო წესებს ცალკეულ ადგილებში ან მთელ ქვეყანაში სსრკ დაცვის ინტერესებისათვის, ომის მდგომარეობას კონსტიტუციით გათვალისწინებულ შემთხვევებში; აწესებდა სამხედრო წოდებებს, დიპლომატიურ რანგებსა და სხვა სპეციალურ წოდებებს, ანიჭებდა უმაღლეს სამხედრო წოდებებს და სხვა; ახდენდა სსრკ საერთაშორისო ხელშეკრულებების რატიფიკაციასა და დენონსაციას, ნიშნავდა და იწვევდა სსრკ დიპლომატიურ წარმომადგენლების რწმუნებულებისა და გაწვევის სიგელებს.

უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმს, უმაღლეს საბჭოს მორიგ სესიაზე დასამტკიცებლად შემდგომი წარდგენის პირობით, შეჰქონდა ცვლილებები სსრკ მოქმედ საკანონმდებლო აქტებში, სამინისტროებისა და სახელმწიფო კომიტეტების ნუსხასა და მთავრობის შემადგენლობაში, ამტკიცებდა მოკავშირე რესპუბლიკებს შორის საზღვრების შეცვლას.

## ლიტერატურა
კიოტოს ეროვნული მუზეუმი

**კიოტოს ეროვნული მუზეუმი** — ხელოვნების მუზეუმი იაპონიაში. მდებარეობს კიოტოს ჰიგაშიამას პალატაში, მუზეუმი აქცენტს აკეთებს იაპონიის და აზიის თანამედროვე ხელოვნების ნიმუშებზე.

## ისტორია
მუზეუმი გაიხსნა 1897 წელს, მან ორჯერ განიცადა სახელის ცვლილება. 1900 წელს ეწოდა კიოტოს საიმპერატორო საოჯახო მუზეუმი, ხოლო 1924 წელს - კიოტოს საიმპერატორო საჩუქრების მუზეუმი. ახლანდელი სახელი კი კიოტოს ეროვნული მუზეუმი, ეწოდა 1952 წელს. მუზეუმი ყურადღებას ამახვილებს თანამედროვე იაპონურ და აზიურ ხელოვნებაზე.

მუზეუმი შედგება რამდენიმე შენობისგან, რომელთაგან ყველაზე გამორჩეულია სპეციალური მთავარი საგამოფენო დარბაზი, იგი აგებულია კატაიამა ტუკუმას მიერ 1895 წელს. 1966 წელს კიოტოს მუზეუმის ახალი საგამოფენო დარბაზი გაიხსნა, რომლის არქიტექტორი კიიჩი მორიტა იყო. 2014 წელს ახალი დარბაზის კოლექციები განახლდა. მას შემდეგ, რაც გალერეაში მუდმივი ექსპონატები განთავსდა, მთავარი საგამოფენო დარბაზი გამოიყენება სპეციალური გამოფენებისათვის. მუზეუმი თავდაპირველად აშენდატაძრებისა და სალოცავების კერძო საკუთრებაში არსებული ხელოვნების საგანძურის განთავსებისა და გამოფენისათვის. 

## მუზეუმის კოლექციები
კიოტოს ეროვნული მუზეუმის მთელი კოლექცია რამდენიმე შენობაშია დაცული. მუზეუმში განთავსებულია ჰეიანის პერიოდის არტეფაქტების უდიდესი კოლექცია. მუზეუმი ასევე ცნობილია თავისი იშვიათი და ძველი ჩინური და იაპონური სუტრაების კოლექციებით.  მასში წარმოდგენილია ტრადიციული იაპონური და აზიური ხელოვნების ექსპონატები. საერთო კოლექცია შედგება 12 000-ზე მეტი ნივთისგან. მუზეუმს მრავალი ნივთი გადაეცა უძველესი იაპონური ტაძრებისგან და იმპერატორთა სასახლეებისგან. ორიგინალური ანტიკვარიის გარდა მუზეუმი ფლობს ფოტოსურათების კოლექციას, რომელზეც გამოსახულია იაპონური კულტურისა და ხელოვნების სხვადასხვა შედევრები.

მუზეუმი დაყოფილია სამ ნაწილად: 

# სახვითი ხელოვნება, რომელიც წარმოდგენილია ფერწერული ტილოებით, ქანდაკებებითა და კალიგრაფიით.
# მექანიკური მუშაობის ობიექტები, რომლებიც მოიცავს რკინას, ქსოვილის ნაწარმს, კერამიკას.
# არქეოლოგია, მათ შორის არქეოლოგიური და ისტორიული ინტერესის ობიექტები.

საერთო ჯამში მუზეუმში განთავსებულია 12 000-ზე მეტი ნამუშევარი, რომელთაგან დაახლოებით 6 000 მუზეუმშია გამოფენილი. მხოლოდ სახვითი ხელოვნების კოლექციებში არის 230-ზე მეტი ნიმუში, რომლებიც აღიარებულია როგორც ეროვნული საგანძური, ან მნიშვნელოვანი კულტურული საკუთრება.

## რესურსები ინტერნეტში
* Kyoto National Museum Official Website
* The Collections - Masterworks 

## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის მუზეუმები
კატეგორია:ხელოვნების მუზეუმები
კატეგორია:კიოტოს მუზეუმები
კატეგორია:1897 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:მუზეუმები ანბანის მიხედვით
არგენტინა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**არგენტინამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეხუთედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 3 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*არგენტინა Olympedia-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არგენტინა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**არგენტინამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე ოცდამეოთხედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ სხვადასხვა სინჯის 4 მედალი მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*არგენტინა Olympedia-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:არგენტინა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:სამხრეთ ამერიკის ქვეყნები ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
ჰელზ-კიჩენი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|მე-9 გამზირის ხედი (სამხრეთით) 49-ე ქუჩიდან.
**ჰელზ-კიჩენი** () — უბანი დასავლეთ მანჰეტენზე, ნიუ-იორკში. მისი სამხრეთის საზღვარი 34-ე ქუჩაა, ჩრდილოეთისა — 59-ე ქუჩა, მე-8 გამზირი — აღმისავლეთის, მდინარე ჰუდსონის კი დასავლეთის. ტრადიციულად, უბანი დასახლებული იყო ირლანდიელებით. ცნობილია მისი ბარ-რესტორნებით, ღამის ცხოვრებით. უბანი განიცდის ურბანულ ჯენტრიფიკაციას.

## ლიტერატურა
* Edwin G. Burrows and Mike Wallace, Gotham: A History of New York City to 1898, 1999:721. ISBN 0-19-511634-8

კატეგორია:მანჰეტენის უბნები
ღლიანას მღვიმე

**ღლიანას მღვიმე** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფლებს ქვილიშორსა და ყუმისთავს შორის საზღვარზე. მდებარეობს წყალტუბოს მასივზე, ყუმის ვოკლუზური წყაროების მახლობლად, მდინარე ყუმის აუზში, ზღვის დონიდან 125 მ სიმაღლეზე. ღლიანას მღვიმის ჯამური სიგრძეა 1220 მ, საშუალო სიგანე 6 მ, ფართობი 7350 მ², მოცულობა 22 000 მ³. გენერალური მიმართულება აღმოსავლურია. შესასვლელის სიმაღლე 3–4 მ, სიგანე 7 მ.

მღვიმეს გააჩნია ორი განშტოება: ერთი შესასვლელიდან რამდენიმე მეტრში ციცაბო საფეხურით ზედაპირზე გამოდის, მეორე — 200 მ-იანი ვიწრო დერეფნით პრომეთეს მღვიმეს უერთდება. მღვიმის წინა ნაწილი ვრცელი დერეფნის სახით 60 მ-მდე ვრცელდება, შემდეგ აჩენს კარგად გამოხატულ სიფონს, რომლის სიღრმე 2,5 მ-ია, ხოლო სიგრძე 50 მ. აქედან იწყება მღვიმის სიფონური მონაკვეთები, რომლებიც საერთო ჯამში 5 სიფონს და 2 კმ-ზე მეტი სიგრძის წყლიან დერეფნებს შეიცავენ.

გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება მცირე ზომის სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, კალციტის მოფარდაგებანი; პირველ სიფონამდე, შედარებით მშრალ დერეფანში — კირქვის ლოდნარის დიდძალი დანაგროვები და წყლის მექანიკური (ქვიშა, ღორღი, თიხა) წარმონაქმნები. ნგრევის ადგილობრივი მასალა, ლამის სქელი ნაფენები. ჰაერის ტემპერატურა მღვიმის წლიან დერეფნებში 12,0–14,0 °C ფარგლებში იცვლება.

მღვიმის განივი კვეთის პროფილი მოწმობს, რომ ღლიანას მღვიმე სტრუქტურულად იყო განპირობებული და შემდგომ დამუშავებული წყლის ნაკადების მიერ, ამასვე მოწმობს შესასვლელთან უშუალოდ ჭერზე გახსნილი ტექტონიკური ნაპრალიც. წყლიანი მონაკვეთებისა და ძირითადი დერეფნის მიმართულება ჩრდილო-აღმოსავლურია.

ღლიანას მღვიმე ზოგჯერ ყუმისთავის მღვიმის სახელწოდებითაც მოიხსენიება.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
თამარ პაზიაშვილი

**თამარ პაზიაშვილი** (დ. 1980, თბილისი) — სტენფორდისა და კალიფორნიის უნივერსიტეტების პროფესორი, წარმატებული ქართველი მეცნიერი. ეპილეფსიის კვლევის საკითხებში შეტანილი წვლილისთვის Michael prize-ით დააჯილდოვეს.

## ბიოგრაფია 
თამარ პაზი (პაზიაშვილი) დაიბადა თბილისში 1980 წელს. სკოლის რვა კლასი თბილისში დაამთავრა და 1994 წელს დედასთნ ერთდ საფრანგეთში გაემგზავრა. დედა, ისევე როგორც მისი ოჯახის ძირითადი ნაწილი, ფიზიკოსია და იმჟამად ცერნში (ატომური კვლევების ევროპული ორგანიზაცია) მუშაობდა. თამარმა სწავლა ვოლტერის სახელობის ლიცეუმში გააგრძელა, სადაც მისი მათემატიკის დონის შეფასების შემდეგ ორი კლასით წინ დასვეს, თუმცა იმ დროს ფრანგული საერთოდ არ იცოდა.შესაბამისად, ორი წლით ადრე წარმატებით დაამთვრა ლიცეუმი და ჩაირიცხა ლიონის სამედიცინო ინსტიტუტში. უმაღლესი განათლება პარიზის მარი და პიერ კიურის სახელობის უნივერსიტეტში მიიღო. მესამე კურსზე იყო, როდესაც ასტრობიოლოგურ კონფერენციაზე გაიცნო იტალიელი ფიზიკოსი, ისიც ფიზიკოსების ოჯახიდან და მალევე დაქორწინდნენ, რასაც ერთ წელიწადში მოჰყვა დისერტაციის დაცვა კოლეჯ დე ფრანსში.

2007 წელს ახალგაზრდა ცოლ–ქმარი ამერიკის შეერთებულ შტატებში გაემგზავრა, სადაც თამარმა  სტანფორდის უნივერსიტეტში პოსტ დოკტორანტის პოზიცია დაიკავა, მეუღლემ კი ნასაში დაიწყო მუშაობა. ამერიკაში შეეძინათ შვილი, სოფო, რომელსაც ძალიან უყვარს დედის სამშობლო – საქართველო. ნიჭმა და დაუღალავმა შრომამ შესაბამისი შედეგი გამოიღო. 33 წლის ასაკში თამარ პაზიაშვილი გახდა სან ფრანცისკოსა და სტანფორდის უნივერსიტეტების ასისტენტ-პროფესორი და ლაბორატორიის გახსნის შეთავაზება მიიღო გლადსტოუნის ინსტიტუტისგან. ლაბორატორია მის სახელს ატარებს (პაზ ლაბ) და ადამიანის ტვინისა და ტვინის პრობლემების შესწავლით არის დაკავებული. თამარი თვლის, რომ რთულ, მაგრამ უზომოდ საინტერესო და საჭირო საქმეს აკეთებს. გლადსტოუნის უნივერსიტეტის ნეირონული დარღვევების შესწავლის ცენტრის ხელმძღვანელი ლენარტ მაკი ამბობს, რომ უნივერსიტეტი ძალიან ამაყობს ახალგაზრდა მეცნიერის მიღწევებით.

### საქართველოსთნ ურთიერთობა
თამარ პაზიაშვილს ქართველ კოლეგებთან ჯერჯერობით ხშირი კონტაქტი არა აქვს. 2014 წლის ივლისში  იგი ჩამოვიდა პრეზიდენტ სააკაშვილის ბიბლიოთეკის მოწვევით და ჰქონდა პირველი შეხვედრა ქართველ საზოგადოებასთან. მისი მოხსენება ეპილეფსიის მკურნალობაში ახალ მიდგომებსა და მიმდინარე კვლევებს შეეხებოდა. ღონისძიება ინგლისურ ენაზე გაიმართა და დიდი ინტერესი გამოიწვია. დამსწრე საზოგადოებამ აღნიშნა, რომ წარმოდგენილი მეთოდი ახალი სიტყვაა ნევროლოგიურ მეცნიერებებში. ორივე მხარემ გამოთქვა მზადყოფნა შემდგომი თანამშრომლობისთვის.

### მიღწევები 
თამარ პაზიაშვილს ამერიკაში თამარ პაზის სახელით იცნობენ. 34 წლის მეცნიერებათა დოქტორს ჯილდო გადაეცა აღმოჩენისთვის, რომლის საშუალებით, მღრღნელებს ოპტოგენეტიკის დახმარებით ეპილეფსიური კრუნჩხვები დაწყებისთანავე უწყდებათ. ეს ხერხი მეცნიერებს საშუალებას აძლევს, ტვინის გარკვეული უჯრედები სინათლის საშუალებით გაააქტიურონ ან „გამორთონ.“ ქართველმა მეცნიერმა აღმოაჩინა ნეირონების წრედი, რომელსაც კრუნჩხვების შეჩერება შეუძლია.

## რესურსები ინტერნეტში
*თამარ პაზიაშვილი — ქართველები უცხოეთში

კატეგორია:დაბადებული 1980
იან ამოს კომენსკის ეროვნული პედაგოგიური მუზეუმი და ბიბლიოთეკა

**იან ამოს კომენსკის ეროვნული პედაგოგიური მუზეუმი და ბიბლიოთეკა** — პედაგოგიური მუზეუმი პრაღაში, დაარსდა 1892 წელს.

იგი ერთ-ერთი უძველესი მუზეუმია ჩეხეთის რესპუბლიკაში. 1991 წლიდან ის ეკუთვნის ჩეხეთის რესპუბლიკის განათლების, ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროს. მუზეუმი არის მნიშვნელოვანი კვლევითი ცენტრი, იგი ორიენტირებულია ჩეხური განათლების, პედაგოგიკის, მასწავლებლებისა და განათლების ისტორიაზე, რომელიც ეხება იან ამოს კომენსკის ცხოვრებას, საქმიანობას და მემკვიდრეობას. კოლექციები მოიცავს ბიბლიოთეკის ერთეულებს, რომელიც სპეციალიზებულია ჩეხური განათლების განვითარებაზე ევროპულ კონტექსტში. ამავე დროს იგი ხაზს უსვამს სტუდენტებისა და პედაგოგების ისტორიულ როლს განათლების პროცესში.

## რესურსები ინტერნეტში
* pedagogicalmuseum

კატეგორია:ჩეხეთის მუზეუმები
ხომულის მღვიმე

**ხომულის მღვიმე**, **დუქნისწყარო** — კარსტული მღვიმე საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, სოფელ ხომულის მიდამოებში. მდებარეობს ხომულის მიდამოებში არსებული ტბის მახლობლად, ზღვის დონიდან 95 მ სიმაღლეზე.

ხომულის მღვიმეს შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. შესასვლელის სიგანეა 18 მ, სიმაღლე 6 მ, სიღრმეში სიმაღლე 1 მ. საერთო სიგრძეა 70 მ. ფართობი 1370 მ², მოცულობა 1000 მ³. მღვიმე მშრალია.

გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. მღვიმე იწყება წამოხურული კარნიზით. შესასვლელის წინ (ზედაპირზე) ჩაქცევით წარმოშობილი ტბაა. 4 მეტრიანი საფეხურით მღვიმე ორ ნაწილად იყოფა. წინა ნაწილი ვრცელია, ფსკერზე კარსტული ძაბრებით. მეორე ნაწილი ვიწრო ხვრელია, სადაც გადაადგილება მხოლოდ ფორთხვით არის შესაძლებელი. წინა ნაწილი ვრცელია, ფსკერზე სხვადასხვა ზომის კარსტული ძაბრებია, მღვიმის ბოლო ვიწრო და დატოტვილია.

მღვიმის ქვედა იარუსებში მიედინება მიწისქვეშა მდინარე, რომელიც 1 კმ-ის გავლის შემდეგ ფაცრისთავთან ზედაპირზე ამოედინება და წყალტუბოსწყლის სახელით გუბისწყლისკენ მიედინება. ქიმიური ნალექებიდან გვხვდება სტალაქტიტები, სტალაგმიტები, კალციტის გურები; მექანიკურიდან ნგრევის ადგილობრივი მასალა, გუანოს ნარჩენები.

ხომულის მღვიმე ბუნების ძეგლია. ყველაზე ახლომდებარე მსხვილი დასახლებული პუნქტია ქალაქი წყალტუბო. თბილისიდან წყალტუბო დაშორებულია 257 კმ-ით; ხანგრძლივობა 3 სთ. და 30 წთ; ქალაქი წყალტუბო — სოფელი ხომული — ხომულის მღვიმის ბუნების ძეგლი 3,7 კმ, ხანგრძლივობა 15 წთ.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ბუნების ძეგლები

## სქოლიო
კატეგორია:IUCN კატეგორია III
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მღვიმეები
კატეგორია:საქართველოს ბუნების ძეგლები
უმბრიელი

მინი|უმბრიელის ფოტო
**უმბრიელი** — პლანეტა ურანის თანამგზავრი. დიამეტრი 880 კმ, პლანეტის ცენტრიდან საშუალო მანძილი 267 ათასი კმ. ურანის ორბიტისადმი თითქმის მართობულად გარემოიქცევა. აღმოაჩინა ინგლისელმა ასტრონომმა უ. ლასელმა 1851 წლის 24 ოქტომბერს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*ჭაბაშვილი მ., უცხო სიტყვათა ლექსიკონი. თბ. : განათლება, 1989

კატეგორია:ურანის თანამგზავრები
ბაპუს მუზეუმი

**ბაპუს მუზეუმი** — არქეოლოგიური მუზეუმი ინდოეთში ქალაქ ვიჯაიავადაში.

მას სახელი დაარქვეს ცნობილი კინორეჟისორის, ილუსტრატორის, კარიკატურისტის და ავტორის ბაპუს პატივსაცემად. მუზეუმი ინახება არქეოლოგიური განყოფილების მიერ და აქვს დიდი კოლექცია ქანდაკებების, ნახატების და არტეფაქტების ბუდისტური და ინდუისტური რელიქვიებისა, რომელთაგან ზოგი ძველია და ეკუთვნიის II-III საუკუნეებს. შენობის სტრუქტურა არის ინდოევროპული, არქიტექტურული სტილი და ასზე მეტი წლისაა.

## ისტორია
მუზეუმი შეიქმნა 1887 წელს დედოფალ ვიქტორიას ოქროს საიუბილეო დღესასწაულის ფარგლებში. საფუძველი ჩაუყარა რობერტ სიველმა, კრიშნას რაიონის კოლექციონერმა, 1887 წლის 27 ივნისს. შრი პინგალი ვენკაიამ მაჰათმა განდის სამ ფერიანი დროშა გადასცა ამ ადგილას 1921 წელს. შენობაში თავდაპირველად განთავსდა სამრეწველო გამოფენა. იგი არქეოლოგიურ მუზეუმად გადაკეთდა ანდრა-პრადეშის მთავრობის არქეოლოგიისა და მუზეუმების დეპარტამენტის მფარველობით 1962 წელს. ღმერთი შივა და ქალღმერთი დურგა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Department of Archaeology & Museums

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოეთის მუზეუმები
კატეგორია:არქეოლოგიური მუზეუმები
კატეგორია:ვიჯაიავადას მუზეუმები
კატეგორია:1887 წელს დაარსებული მუზეუმები
არუბა 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**არუბამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მერვედ იასპარეზა 2016 წელს, ბრაზილიის ქალაქ რიო-დე-ჟანეიროში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*არუბა Olympedia-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:ქვეყნები 2016 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:არუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
არუბა 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე

**არუბამ** ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე მეცხრედ იასპარეზა 2021 წელს, იაპონიის დედაქალაქ ტოკიოში. ამ თამაშებზე მათ ვერცერთი მედალი ვერ მოიპოვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
*არუბა Olympedia-ზე

კატეგორია:ქვეყნები 2020 წლის ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე
კატეგორია:არუბა ზაფხულის ოლიმპიურ თამაშებზე