მილდრედ დრესელჰაუსი

**მილდრედ დრესელჰაუსი** (; *დაბადებული* **სპივაკი** (); დ. 11 ნოემბერი, 1930, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ — გ. 20 თებერვალი, 2017, კემბრიჯი, მასაჩუსეტსი, აშშ) დრესელჰაუსმა მიიღო მრავალი ჯილდო, მათ შორის თავისუფლების საპრეზიდენტო მედალი, მეცნიერების ეროვნული მედალი, ენრიკო ფერმის ჯილდო და ვენევარ ბუშის ჯილდო.

## ადრეული ცხოვრება და განათლება 
მილდრედი დაიბადა, როგორც მილდრეს სპივაკი, 1930 წლის 11 ნოემბერს ბრუკლინში. ეტელ (ტეიჩტეილ) და მაიერ სპივაკის ქალიშვილი, რომლებიც ებრაელი ემიგრანტები იყვნენ პოლონეთიდან.

ბრონქსში გაზრდილმა დრესელჰაუსმა, საშუალო განათლება „ჰანტერის უმაღლეს სასწავლო კოლეჯში“ მიიღო. ბაკალავრის ხარისხი, 1951 წელს ნიუ-იორკის „ჰანტერის კოლეჯში“ მიიღო, ამის შემდეგ, ნობელის პრემიის ლაურეატ როზალინ სასმენ იელოუსგან რჩევა მიიღო და სწავლა ფიზიკის განხრით განაგრძო. გაიარა ასპირანტურა კემბრიჯის უნივერსიტეტში და ჰარვარდის უნივერსიტეტში „ფულბრაიტი პროგრამით“, სადაც მიიღო მაგისტრის ხარისხი „რადკლიფის კოლეჯიდან“. 1958 წელს, ჩიკაგოს უნივერსიტეტში მიიღო ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხი, სადაც სწავლობდა ნობელის პრემიის ლაურეატის, ენრიკო ფერმის ხელმძღვანელობით. ამის შემდეგ, სანამ მიიღებდნენ „მიტის ლინკოლნის ლაბორატორიაში“ საშტატო სამუშაოზე, ორი წელი გაატარა კორნელის უნივერსიტეტში, როგორც პოსტ-დოქტორი. 1967 წელს, მიტის ელექტროინჟინერიის მოწვეული პროფესორი გახდა, 1968 წელს ფაკულტეტის საშტატო წევრი და 1983 წელს ფიზიკის პროფესორი გახდა. 1985 წელს, დრესელჰაუსი მიტის პირველი ქალი პროფესორი გახდა.

## კარიერა და მემკვიდრეობა 
1990 წელს, დრესელჰაუსს მიენიჭა „მეცნიერებათა ეროვნული მედალი“, მასალების ელექტრონული თვისებების კვლევაში მისი წვლილისთვის, ასევე მეცნიერებასა და ინჟინერიაში ქალთა როლის გაზრდისთვის. 2005 წელს, მას მიენიჭა „ჰეინცის“ წლიური ჯილდო, კატეგორიაში „ტექნიკა, ეკონომიკა და დასაქმება“. 2008 წელს, მას მიენიჭა „ერსტედის მედალი“, ხოლო 2015 წელს „IEEE“-ის ღირსების ორდენი.

2000-2001 წლებში, აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროს მეცნიერებათა დეპარტამენტის დირექტორი იყო. 2003 წლიდან 2008 წლამდე, ამერიკის ფიზიკის ინსტიტუტის მმართველი საბჭო თავმჯდომარე იყო. დრესელჰაუსი ასევე იკავებდა ამერიკის ფიზიკოსთა საზოგადოების პრეზიდენტის თანამდებობას, ისევე, როგორც „ამერიკის მეცნიერების წინსვლის ასოციაციის“ პირველი ქალი პრეზიდენტი და „მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის“ ხაზინადარი იყო. დრესელჰაუსმა დიდი დრო მიიძღვნა ფიზიკაში ქალთა მონაწილეობის გაზრდისა და ხელშეწყობისთვის.
[left|thumb|პრეზიდენტი [ბარაკ ობამა ესალმება მილდრედ დრესელჰაუსს (მესამე მარჯვნიდან) და ბურტონ რიხტერს (მარჯვნივ). 2012 წლის 7 მაისი.]]
2012 წელს, დრესელჰაუსმა ბურტონ რიხტერთან ერთად, ენრიკო ფერმის ჯილდო მიიღო. 2012 წლის 31 მაისს, დრესელჰაუსს მიენიჭა „კავლის პრემია“, „ფჰონონების შესწავლაში მისი პიონერული წვლილისთვის, ასევე ელექტრონულ-ფჰონონური ურთიერთქმედებისთვისა და ნანოსტრუქტურებში თერმული ტრანსპორტის შესწავლაში წვლილისთვის“.

2014 წელს, მილდრედი თავისუფლების საპრეზიდენტო მედლით დაჯილდოვდა.

დრესელჰაუსი განსაკუთრებით გამოირჩეოდა, თავისი მუშაობით გრაფიტზე, გრაფიტის ინტერკალის ნაერთებზე, ფულერენებზე, ნახშირბადის ნანომილაკებზე და დაბალი განზომილებიან თერმოელეკტროობაზე. მისმა ჯგუფმა გამოიყენა ელექტრონული სიხშირის სტრუქტურა, სინათლის კომბინაციური გაბნევა და ფოტოფიზიკის ნახშირბადის ნანოსტრუქტურები. დრესელჰაუსის ცნობილი სტუდენტებია: მასალათა მეცნიერები დებორა ჩუნგი და ჯეიმზ სპეკი და ცნობილი ფიზიკოსები ნაი-ჩანგ იეჰი, გრეგ ტიმპი, მანსურ შაეგანი, ლოურდ სალამანკა რიბა და აჰმეთ ერბილი.

არსებობს დრესელჰაუსის სახელობის რამდენიმე ფიზიკური თეორიაც. მაგალითად, „ჰიკ-დრესელჰაუსის მოდელი“.

## პირადი ცხოვრება 
დაოჯახებული იყო ცნობილ თეორეტიკოსზე — ჯენე დრესელჰაუსზე. მათ ჰყავდათ ოთხი შვილი და რამდენიმე შვილიშვილი.

## პუბლიკაციები 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. "Analysis of Picosecond Pulsed Laser Melted Graphite" მასაჩუსეტსის ტექნოლოგიის ინსტიტუტი, ჰარვარდის უნივერსიტეტი, Los Alamos National Laboratory, აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტრო, (დეკემბერი 1986).
* დრესელჰაუსი, მ. ს. "The Transport Properties of Activated Carbon Fibers", Lawrence Livermore National Laboratory, აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტრო, (ივლისი 1990).
* დრესელჰაუსი, მ. ს. "Photoconductivity of Activated Carbon Fibers", Lawrence Livermore National Laboratory, United States Department of Energy, (აგვისტო 1990).
* დრესელჰაუსი, მ. ს. "Synthesis and Evaluation of Single Layer, Bilayer, and Multilayer Thermoelectric Thin Films", Lawrence Livermore National Laboratory, აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტრო, (იანვარი 20, 1995).
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Phonons in carbon nanotubes 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Recent Advances in Carbon Nanotube Photo-physics 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Intercalation Compounds of Graphite 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Big Opportunities for Small Objects 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Unusual Properties and Structures of Carbon Nanotubes 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Raman Spectroscopy of Carbon Nanotubes 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Carbon Nanotubes: Continued Innovations and Challenges
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Low Dimensional Thermoelectricity 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Semiconducting Carbon Nanotubes  
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Electronic Properties of Ag- and CrO3-filled Single-wall Carbon Nanotubes 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Thermal Stability and Structural Changes of Double-walled Carbon Nanotubes by Heat Treatment 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Family Behavior of the Optical Transition Energies in Single-wall Carbon Nanotubes of Smaller Diameters 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Optical Characterization of DNA-wrapped Carbon Nanotube Hybrids 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Environment Effects on the Raman Spectra of Individual Single-wall Carbon Nanotubes: Suspended and Grown on Polycrystalline Silicon 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Optical Transition Energies and Radial Breathing Modes for HiPco Carbon Nanotubes from Raman Spectroscopy 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. Measuring Uniaxial Strain in Individual Single-wall Carbon Nanotubes: Resonance Raman Spectra of AFM Modified SWNTs 
* დრესელჰაუსი, მ. ს. "Iron-Doped Carbon Aerogels: Novel Porous Substrates for Direct Growth of Carbon Nanotubes", Lawrence Livermore National Laboratory, აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტრო, (თებერვალი 20, 2007).

## რესურსები ინტერნეტში
* ინტერვიუ მილდრედთან
* ვებ-გვერდი 
* მილდრედის მიტის გვერდი
* მილდრედის ბიოგრაფია IEEE-დან
* ფოტო, ბიოგრაფია ბიბლიოგრაფია აშშ-ის ენერგეტიკის სამინისტროდან

## სქოლიო
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ქალი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ფიზიკოსები