open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
კურია

**კურია** () — რომაელი მოქალაქეების დაჯგუფების სახელი ძველ რომში. მას სარწმუნოებრივ-პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა, თითოეულ კურიას მეთაურობდა კურიონი. ძველ რომში კურიათა რაოდენობა 30-მდე აღწევდა, თითოეული კურია ათ გვარს აერთიანებდა, ხოლო ათი კურია ერთ ტრიბს აყალიბებდა. კურიაში შემავალი ასაკოვანი მამაკაცები დღესასწაულების, მსხვერპლის შეწირვისა და საერთო საკითხების განსახილველად ერთად იკრიბებოდნენ. მათ კრებებს კურიატული კომიციები ეწოდებოდა. კრება პალატინის გორაზე მიმდინარეობდა. საერთო კრებაზე ხმის მიცემა კურიების მიხედვით წარმოებდა და თითოეულ კურიას 1 ხმა ეკუთვნოდა. 

შუა საუკუნეებში სამეფო საბჭოს ხშირად კურია ეწოდებოდა. დღეს კურია ასევე ეწოდება რომის კათოლიკური ეკლესიის — კურიას.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ძველი რომი
კლიენტელა

**კლიენტელა** () — საზოგადოებრივი ურთიერთობის ფორმა ძველ რომში; ეფუძვნებოდა ორმხრივ სამართლებრივ, სოციალურ და ეკონომიკურ ვალდებულებებს პატრონებსა და კლიენტებს შორის. პატრონი მფარველობას უწევდა უუფლებო ცალკეულ პირებს, რომლებიც სამაგიეროდ ვალდებულნი იყვნენ თავიანთი პატრონების მიმართ ერთგული და მორჩილი ყოფილიყვნენ. კლიენტს პატრონი აძლევდა მიწას, საქონელს და მას სამართლებრივად იცავდა, რის სანაცვლოდაც კლიენტი პატრონის რაზმში მსახურობდა. პატრონის მიერ კლიენტისადმი ვნების მიყენება სარწმუნოებრივ დანაშაულად ითვლებოდა. კლიენტელა წარმოიქმნა გვაროვნული წყობის დაშლის შემდეგ. რომის სამეფოსა და რესპუბლიკის პერიოდში კლიენტები პატრიციების მნიშვნელოვან სოციალურ დასაყრდენს წარმოადგენდნენ. ის ასევე ცნობილი იყო ეტრუსკებს შორის. 

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:რომაული სამართალი
ტურა (მდინარე)

**ტურა** (), *დოლგაია* () — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკისა და ტიუმენის ოლქებში; ტობოლის (ობის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1030 კმ, აუზის ფართობი 80 400 კმ². სათავეს იღებს შუა ურალზე, მიედინება დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე. იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყალდიდობა იცის აპრილიდან ივლისამდე. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 184 კმ-ში — 177 მ³/წმ, უდიდესი — 3330 მ³/წმ, უმცირესი — 8,6 მ³/წმ (მარტის ბოლოს). იყინება ოქტომბრის ბოლოს – ნოემბერში, ლღვება აპრილში – მაისის პირველ ნახევარში. ძირითადი შენაკადებია: სალდა, ტაგილი, ნიცა, პიშმა (მარჯვენა). დასაცურებელია. სანაოსნოა შესართავიდან 753 კმ-ზე. მდინარეზეა 3 წყალსაცავი (საერთო ფართობი 23 კმ²), ქალაქები: ვერხნაია-ტურა, ნიჟნაია-ტურა, ვერხოტურიე, ტურინსკი, ტიუმენი.

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ტიუმენის ოლქის მდინარეები
ნივშერა

**ნივშერა** () — მდინარე რუსეთში, კომის რესპუბლიკაში; ვიშერის (ჩრდილოეთის დვინის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 215 კმ, აუზის ფართობი 4250 კმ². სათავეს იღებს ოპჩარმის მაღლობზე (ტიმანის ჭიუხი). იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. საშუალო წლიური ხარჯი შესართავიდან 25 კმ-ში — 42 მ³/წმ. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება მაისის დასაწყისში. სანაოსნოა ნავმისადგომ ნივშერამდე (55 კმ).

## სქოლიო
კატეგორია:კომის რესპუბლიკის მდინარეები
ტაგილი

**ტაგილი** () — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში; ტურის (ტობოლ-ობის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 414 კმ, აუზის ფართობი 10 100 კმ². სათავეს იღებს შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე; ზემოთში ჭორომიანია, ქვემოთში — დაკლაკნილი. იკვებება შერეულად, ჭარბობს თოვლის წყლები. წყლის დონის წლიურ რხევათა მანძილი 3,3 მეტრია. საშუალო ხარჯი 40 მ³/წმ. იყინება ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილის მეორე ნახევარში. მდინარეზეა ზემო ტაგილისა და ქვემო ტაგილის წყალსაცავები, ქალაქები ტაგილი და ნიჟნი-ტაგილი.

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მდინარეები
მაისის სოკო

**მაისის სოკო** () — კალოციბეს გვარის სოკო ლიოფილუმისებრთა ოჯახისა, რომელიც ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში. 

საჭმელი სოკოა, გამოიყენება ახალი, დამარინადებული და ნედლი.

სოკო პირველად აღწერა შვედმა მიკოლოგმა და ბოტანიკოსმა ელიას მაგნუს ფრისმა 1821 წელს როგორც *Agaricus gambosus*. მიმდინარე ბინომიალური სახელწოდება მიანიჭა ნიდერლანდელმა მიკოლოგმა მარინუს ანტონ დონკმა 1962 წელს.

**სამეცნიერო სინონიმები**:
*  
* 
* 
* 

## აღწერა 
ქუდის დიამეტრი — 4-6 სმ, ბრტყლად ამოზნექილი, კუზისებური, შემდეგ ნახევრად გაშლილი, ოდნავ ფანტელისებრ-ბოჭკოვანი. თავიდან მოკრემისფრო, შემდეგ — თეთრი. სიბერეში ზოგჯერ სოკოს ქუდი ჟანგმიწისფერი შეფერილობისაა. 

რბილობი თეთრია, მსხვილი, მკვრივი, ფქვილის სუნითა და გემოთი.

ფირფიტები — ვიწრო, ხშირი, შეზრდილი, მოთეთრო, შემდგომში კრემისფერი ან ღია ჟანგმიწისფერი, 5-10 მმ სისქის, თხელი.

ფეხი სიგრძე — 4-9, სისქე — 1,5-3,5, ცილინდრული, ძირში გაწვრილებული ან გაგანიერებული, მოთეთრო, მცირედ  ყვითლებადი, ძირისკენ ხშირად ჟანგმიწისფერი ან ჟანგისფერ-ჟანგმიწისფერი.

სპორები — ელიფსისებრი, უფერული, 4-6x2-3,5 მკმ.

## ეკოლოგია და გავრცელება
ფართოდაა გავრცელებული ევროპაში. ასევე გვხვდება აზიაში (ციმბირი, კორეა, იაპონია), ჩრდილოეთ ამერიკასა (სამხრეთ-დასავლეთ კანადა, აშშ) და ჩრდილოეთ აფრიკაში (მაროკო). 

იზრდება ფოთლოვან ტყეებში, ნიადაგზე, ასევე ტყის პირებში, მინდვრებზე, ბაღებში, გზის პირებსა და საძოვრებზე. ხშირად ქმნის „ქაჯის წრეს“.

**სეზონი** — აპრილის ბოლოდან ივლისამდე, გარკვეულ შემთხვევებში გვიან შემოდგომამდე.

## მსგავსი სახეობები

ფაილი:2008-08-Agaricus-Stuttgart-cut.JPG|*Agaricus arvensis*
ფაილი:Clitocybe gibba G4 (1).JPG|*Clitocybe gibba*
ფაილი:Clitocybe.clavipes.-.lindsey.jpg|*Ampulloclitocybe clavipes*
ფაილი:Osinalicke buciny 05 mechovka obecna.jpg|*Clitopilus prunulus*
ფაილი:Lyophyllum connatum - Lindsey 1a.jpg|*Leucocybe connata*
ფაილი:2009-10-04 Tricholoma columbetta (Fr.) P. Kumm 59842.jpg|*Tricholoma columbetta*
ფაილი:Clitocybe.dealbata.-.lindsey.jpg|*Clitocybe dealbata*
ფაილი:Clitocybe phyllophila T71 (1).jpg|*Clitocybe phyllophila*
ფაილი:Entoloma sinuatum group.JPG|*Entoloma sinuatum*
ფაილი:Risspilz004.jpg|*Inocybe erubescens*
ფაილი:2009-12-12 Inocybe geophylla (Pers.) P. Kumm 69629.jpg|*Inocybe geophylla*

## კვებითი ღირებულება
საჭმელი სოკოა. იგი მეტად პოპულარულია ევროპის ბევრ ქვეყანაში. უმჯობესია მისი მოკრეფვა მშრალ ამინდში. გამოიყენება ახალი, დამარინადებული და ნედლი. სოკოს აგრეთვე ხმარობენ სხვადასხვა სახის სოუზებისა და სალათების მოსამზადებლად.

## გალერეა

ფაილი:St George's mushrooms.jpg
ფაილი:Calocybe gambosa 1.jpg|
ფაილი:Maipilz Calocybe gambosa.jpg|
ფაილი:Calocybe gambosa 850.jpg|
ფაილი:Calocybe gambosa G4.1.jpg
ფაილი:Hexenring Maipilze.JPG|

## ლიტერატურა
* Сергеева М. Н. *Грибы*, Москва, Изд-во „Культура и традиции“, 2003. ISBN 5-86444-080-9

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
*

## სქოლიო
კატეგორია:საჭმელი სოკოები
კატეგორია:ლიოფილუმისებრნი
სალდა (ტურის შენაკადი)

**სალდა** () — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში; ტურის (ობის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 182 კმ, აუზის ფართობი 3670 კმ². სათავეს იღებს მთა ბლაგოდატის კალთაზე, მიედინება დაჭაობებულ ადგილებზე. იკვებება უმეტესად თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 36 კმ-ზე — 11,5 მ³/წმ. იყინება ოქტომბერში – ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილში – მაისის დასაწყისში.

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მდინარეები
სალდა (ტაგილის შენაკადი)

**სალდა** () — მდინარე რუსეთში, სვერდლოვსკის ოლქში; ტაგილის (ობის აუზი) მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 122 კმ, აუზის ფართობი 1770 კმ². სათავეს იღებს შუა ურალის აღმოსავლეთ კალთაზე. იკვებება უმეტესად თოვლის წყლით. წყლის საშუალო ხარჯი შესართავიდან 4 კმ-ზე — 7,2 მ³/წმ. იყინება ოქტომბრის ბოლოს – ნოემბრის დასაწყისში, ლღვება აპრილში. მდინარეზეა ქალაქები: ვერხნაია-სალდა და ნიჟნაია-სალდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:სვერდლოვსკის ოლქის მდინარეები
ოლეგ ტარასოვი

**ოლეგ ტარასოვი** (დ. 26 თებერვალი, 1984) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* AgroPolit

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 26 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მანგალური

**მანგალური** — ქალაქი ინდოეთში, კარნატაკის შტატში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, არაბეთის ზღვის სანაპიროზე. მოქმედებს ნავსადგური და განვითარებულია ქიმიური მრეწველობა. ქალაქში დაიბადა აიშვარია რაი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:კარნატაკის ქალაქები
ანატოლი ოსტაპენკო

**ანატოლი ოსტაპენკო** (დ. 1 თებერვალი, 1968) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 3 სექტემბრიდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია უკრაინის რადას ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ყარაბულაყი (ყუბის რაიონი)

**ყარაბულაყი** () — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში.  
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
ყაროვულუსთუ

**ყაროვულუსთუ** () — სოფელი აზერბაიჯანში ყუბა-ხაჩმაზის რეგიონის ყუბის რაიონში.  2009 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს   176 კაცი.  
## რესურსები ინტერნეტში
*Azərbaycan Respublikası Quba Rayon İcra Hakimiyyəti
*
## სქოლიო 
კატეგორია:ყუბის რაიონის სოფლები
პლებეები

**პლებეები**, *პლებეი* () — ძველი რომის არასრულუფლებიანი მოსახლეობა, რომლებსაც პირველ ხანებში არავითარი პოლიტიკური უფლებები არა ჰქონდათ, მაგრამ გააჩნდათ პირადი თავისუფლება. პლებეებს არ ჰქონდათ უფლება მონაწილეობა მიეღოთ კურიატულ კომიციებში, ყოფილიყვნენ წარმოდგენილი სენატში და ემსახურათ ლეგიონში. 

## ისტორია 
რომის მოსახლეობა დაპყრობილი ტომებისა და ქალაქების ხარჯზე იზრდებოდა. თავდაპირველად რომის მოსახლეობა ეკუთვნოდა სხვადასხვა რომაულ ტრიბს, რომლებიც ჩამოყალიბდნენ გვაროვნული ნიშნით და წარმოადგენდა სამი ეთნიკური კომპონენტის ერთობას: ლათინები, საბინები და ეტრუსკები. რომაული საზოგადოების სრულუფლებიანი წევრები თანდათან საზოგადოების პრივილეგირებულ ნაწილად გადაიქცნენ. მათ პატრიციები ეწოდათ და თავიდან სწორედ მათვე ეწოდებოდათ რომაელები.

შემდგომში მოსული მოსახლეობა უკვე არ შედიოდნენ ტრიბებში, ანუ მათ არ შეეძლოთ შესულიყვნენ ძველ საგვარეულოებში და ითვლებოდნენ რომაელებად. მათ არ ჰქონდათ სათემო მიწით სარგებლობის და არც რელიგიურ რიტუალებში მონაწილეობის უფლება. მიწის გარეშე დარჩენილი პლებეები ძირითადად ხელოსნობასა და ვაჭრობას მიზდევდნენ. პლებეების ნაწილი ძალიან მდიდარი იყო, მაგრამ ისევე როგორც ღარიბი პლებეები, პატრიციების წინაშე უუფლებო იყვნენ. დროთა განმავლობაში პლებეებმა მოიპოვეს სახალხო ტრიბუნის არჩევის უფლება, რომლებსაც შეეძლოთ პატრიციელი მაგისტრების გადაწყვეტილებებისთვის ვეტო დაედოთ. გრძელვადიანი ბრძოლის შედეგად პატრიციებისა და პლებეების უფლებები გათანაბრდა. 

ძვ. წ. V საუკუნეში პლებეების ზეგავლენით მიიღეს კანონები — თორმეტი ტაბულა, რომელიც რომის ცენტრალურ ნაწილში განათავსეს. აღსანიშნავია, რომ მოცემული კანონი პატრიციებსა და პლებეებს შორის ქორწინებას უკანონოდ ითვლებოდა, თუმცა კანონმა ერთი წლით იმოქმედა და ძვ. წ. 445 წელს ტრიბუნი გაიუს კანულეიუსის ძალისხმევით გაუქმდა. 

ძვ. წ. III საუკუნის დასაწყისში, პატრიციელებმა და მდიდარმა პლებეებმა ნობილიტეტის წრე წარმოქმნეს, და ძვ. წ. 287 წელს გაიცა კანონი, რომლის თანახმად პლებეების კრება (პლებისციტი) რომის ყველა მოქალაქისთვის საყოველთაო გახდა.    

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 

კატეგორია:ძველი რომი
მარინუს ანტონ დონკი

**მარინუს ანტონ დონკი** (; დ. 14 აგვისტო, 1908 — გ. 2 სექტემბერი, 1972) — ნიდერლანდელი მიკოლოგი და ბოტანიკოსი. სპეციალიზებული იყო სოკოების ტაქსონომიასა და ნომენკლატურაზე.
მიკოლოგმა როლფ ზინგერმა დაახასიათა იგი როგორც „თანამედროვე მიკოლოგიის ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურა“.

ნიდერლანდების ეროვნული ჰერბარიუმის დირექტორი და ნიდერლანდების მეცნიერებისა და ხელოვნების სამეფო აკადემიის წევრი (1954-1960). 1959 წელს დონკმა რუდოლფ არნოლდ მას გესტერანუსთან ერთად დააარსა მიკოლოგიური ჟურნალი „Persoonia“.

## ნაშრომები 
* (1931) Revisie van de Nederlandse Heterobasidiomyceteae (uitgez. Uredinales en Ustilaginales) en Homobasidiomyceteae-Aphyllophraceae : I. (Revision of the Dutch Heterobasidiomycetes (except for the Uredinales and Ustilaginales) and Homobasidiomycetes: Aphyllophraceae) in Mededeelingen van de Nederlandsche Mycologische Vereeniging (Proceedings of the Dutch Mycological Association) 18:20 S. 67-200.
* (1933) Revisie van de Nederlandse Heterobasidiomyceteae (uitgez. Uredinales en Ustilaginales) en Homobasidiomyceteae-Aphyllophraceae : II. in Mededeelingen van het Botanisch Museum en Herbarium van de Rijks Universiteit te Utrecht 9 S. 1-278.
* (1949) New and revised nomina generica conservanda proposed for Basidiomycetes (Fungi) in Annales du Jardin Botanique de Buitenzorg (Annals of the Buitenzorg Botanical Garden) 3rd series, 18 S. 83-168.
* (1949) Nomenclatural notes on generic names of agarics (Fungi: Agaricales) in Annales du Jardin Botanique de Buitenzorg (Annals of the Buitenzorg Botanical Garden) 3rd series, Bd. 18 S. 271—402
* (1959) Notes on Cyphellaceae: 1 in Persoonia 1 S. 25-110.
* (1962) The generic names proposed for the Agaricaceae in Beihefte Nova Hedwigia (supplement to Nova Hedwigia) 5 S. 1-320.
* (1962) Notes on Cyphellaceae: 2 in Persoonia 2 S. 331—348.
* (1964) A conspectus of the families of Aphyllophorales in Persoonia 3 S. 199—324.
* (1964) The generic names proposed for Polyporaceae in Persoonia 1 S. 173—302.

## ლიტერატურა 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდელი ბოტანიკოსები
კატეგორია:ნიდერლანდელი მიკოლოგები
კატეგორია:ნიდერლანდების მეცნიერებისა და ხელოვნების სამეფო აკადემიის წევრები
გლდანის პირველი ნამოსახლარი

**გლდანის პირველი ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის განაპირას, აღმოსავლეთით, თბილისი-თიანეთის საავტომობილო გზის მარცხენა ნაპირას, მიწისნის ხევის მარცხენა ნაპირას, მიწის ჭრილში. გზის გაყოლებით გამოვლინდა ნახშიროვან-ნაცროვანი ფენა. ერთგან ჩანს წყალსადენის წითლად გამომწვარი თიხის მილი. ნამოსახლარის სავარაუდო თარიღდება ფეოდალური ხანა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის მესამე სამაროვანი

**დიღმის მესამე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის ჩრდილოეთით, ადგილ ბაღების თავში. სამაროვანზე შემორჩენილია ფეოდალური ხანის ქვაყუთები. ტერიტორია ამჟამად იხვნება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის მეოთხე სამაროვანი

**დიღმის მეოთხე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის მანდალაანთ უბანში. თარიღდება ფეოდალური ხანით.სამაროვანზე დასტურდება ქვაყუთები. შემორჩენილია ეკლესიის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
გლდანის მეორე ნამოსახლარი

**გლდანის მეორე ნამოსახლარი** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის აღმოსავლეთით 1,5 კილომეტრზე, გორაზე, ხევძმარის მარჯვრნა ნაპირზე. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდელი რკინის ხანით. ნამოსახლარზე ამჟამად კერძო პირთა სავარგულებია, კულტურული ფენა ბევრგან დარღვეული და გაშიშვლებულია. განმხოლოებულ გორაზე (სიმაღლე 7-8 მეტრი; ზედაპირის ფართობი 2 ჰექტარი) მიკვლეულია შავად, ლეგად და ნაცრისფრად გამომწვარი, სხვადასხვა ორნამენტით (ირიბი ნაჭდევი; კონცენტრული, ტალღური და ურთიერთვადამკვეთი ხაზები და სხვა) შემკული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. რამდენიმე ადგილას შეიმჩნევა რიყის ქვით ნაგები კედლების ფრაგმენტებიც. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოლოგირ მუზეუმში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
რომან სოხა

**რომან სოხა** (დ. 18 ოქტომბერი, 1975, ზაპოროჟიე) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი 

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლადა ბულახი

**ლადა ბულახი** (დ. 11 თებერვალი, 1976) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია უკრაინის უმაღლესი რადას ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:კიევში დაბადებულები
გლდანის ნამოსახლარი

ტერმინი **გლდანის ნამოსახლარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გლდანის პირველი ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის უბან გლდანში;
* გლდანის მეორე ნამოსახლარი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის უბან გლდანში.
მანგაზეა

**მანგაზეა** — ისტორიული ქალაქი რუსეთში, ჩრდილო-დასავლეთ ციმბირში, მდინარე ტაზზე. არსებობდა XVII საუკუნეში. 

1601-1607 წლებში ტაზის მარჯვენა სანაპიროზე, შესართავიდან 300 კმ-ში, რუსმა სტრელეცებმა და კაზაკებმა ააგეს ციხე-ქალაქი, როგორც ციმბირის ათვისების ფორ-პოსტი. მანგაზეამ მალე მოიპოვა სავაჭრო-სამრეწველო მნიშვნელობა, განსაკუთრებით კი ბეწვეულის ვაჭრობაში. მისი მცხოვრებნი მისდევდნენ თევზჭერას, მესაქონლეობას, ზღვაოსნობას, ხელოსნობას. 1968-1970 და 1973 წლების არქეოლოგიურმა აღმოჩენებმა დაადგინა, რომ მანგაზეა შედგებოდა ორი ნაწილისგან, კრემლის და რაბათისგან. ეკონომიკურ მნიშვნელობას ინარჩუნებდა XVII საუკუნის 40-იან წლებამდე. ენისეის ჩრდილო ნაწილში ბეწვიან ცხოველთა განადგურების გამო მანგაზეამ დაკარგა მნიშვნელობა, მოსახლეობამ დატოვა ქალაქი, გარნიზონი გადავიდა ენისეიზე, სადაც 1672 წელს გაშენდა ახალი მანგაზეა, შემდგომში ტურუხანსკი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუსეთის ისტორიული ადგილები
კატეგორია:რუსეთის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:რუსეთის დაცარიელებული დასახლებული პუნქტები
დიღმის ღვთისმშობლის ეკლესია

**დიღმის ღვთისმშობლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის ჩრდილო-დასავლეთ მხარეს, ზემო უბანში, ფერდობზე, თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია უხეშად დამუშავებული მოზრდილი ქვებით. გვიანდელი შეკეთების დროს გამოუყენებიათ აგური და ფიქალი. ეკლესია ძლიერადაა დაზიანებული, კამარა, სახურავი და კედლების ზედა ნაწილი ჩამონგრეულია. ეკლესიაში შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის არაღრმა აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ნიშია. დარბაზის სამხრეთის და ჩრდილოეთის კედლები დანაწევრებულია წვრილი დეკორატიული თაღით. თაღები კუთეებში კონსოლებს, ხოლო ცენტრში პილასტრებს ეყრდნობა. ასეთივე თაღია დასავლეთის კედელზეც. დარბაზის დასავლეთ მონაკვეთში, გრძივ კედლებზე მიშენებულია კონტრფორსების მსგავსი გაურკვეველი დანიშნულების სქელი კედლები. აგურისა და ქვის დიდი ლოდებით ნაგები, ამჟამად დანგრეული კანკელი გვიანდელ ფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება.

შესასვლელს გარედან ქვის არქიტრავი აქვს, რომლის ცენტრში, წრეში ჯვარია ამოკლეთილი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
დიდვაკე (ნამოსახლარი)

**დიდვაკე** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის აღმოსავლეთით 2,5 კილომეტრზე, ხევძმარიას მარჯვენა ნაპირას, გორაზე, ადგილ დიდვაკეში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს და ადრინდრლი რკინის ხანით. განმხოლოებული გორის (სიმაღლე 7-8 მეტრი, ზედაპირის ფართობი 0,5 ჰექტარი) ზედაპირზე მრავლადაა შავად, ლეგად ან ნაცრისფრად გამომწვარი, სხვადასხვა სახის ორნამენტით (ირიბი ნაჭდევი; ამოღრუტნული კონცენტრული და ტალღისებრი ხაზები და სხვა) შემკული თიხის ჭურჭლის ნატეხები. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის სამაროვანი

ტერმინი **დიღმის სამაროვანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დიღმის პირველი სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში. 
* დიღმის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის  სოფელ დიღომში. 
* დიღმის მესამე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის  სოფელ დიღომში. 
* დიღმის მეოთხე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის  სოფელ დიღომში. 
* დიღმის მეხუთე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის  სოფელ დიღომში.
დიღმის მეხუთე სამაროვანი

**დიღმის მეხუთე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის სამხრეთით, ადგილ წვერწვერაში. ჯაგნარით დაფარულ სამაროვანზე გამოვლინდა ფეოდალური ხანის რამდენიმე ქვაყუთი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის სარწყავი სისტემა

**დიღმის სარწყავი სისტემა** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისში, იგი შედგება ორი კაშხალისაგან. ძეგლი ძარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით.

## პირველი კაშხალი
პირველი კაშხალი მდებარეობს სოფელ დიღმის ბაღების თავში, ნასოფლარ თეთრაძიანის ბოლოს, ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. მისი საძირკველი დამყარებულია წყალგაუმტარ ქვიშაქვისა და თიხაქვის ზოლზე. კაშხალის ნაწილებს იყენებენ საშენ მასალად. ნაგებობის დანიშნულება იყო წყლის დაგროვება და სარწყავი არხის უზრუნველყოფა. კაშხალი აგებულია ვაკეზე, სადაც წყალი მდორედ მიედიება. კაშხალის კედლის წინ, 40-50 მეტრის მოშორებით ხევი დამუხლულია. საცავიდან გამოვანილია რუ. კაკლების ხევზე, რუს გადასაყვანად გამოყენებულია დუღაბით ნაგები თაღოვანი ხიდი, რომელზეც 6 მეტრის სისქის კედელია ამოყვანილი. კედეზე გადიოდა არხი, რომელიც დუღაბის კედელითვე იყო ამოშენებული. ამ მთავარ სარწყავ რუს ჰქონდა მრავალი განშტოება, მათი საშუალებით ირწყვებოდა დიღმის ხეობის სოლფები.

## მეორე კაშხალი
დიღმისხევის მარჯვენა ნაპირის მოსარწყავად იყენებდნენ მეორე კაშხალს. მისი კედელიც ნაგებია ნატეხი ქვითა და კირის ხსნარით. კედელი „ხანჯლისპირული“ წყობითაა დასრულებული. აქაც წყალსაცავისათვის შერჩეულია ვაკე ადგილი. საცავს შუა ნაწილში აქვს წყლის გასასვლელი თაღიანი კარი, რომელიც საჭიროების შემთხვევაში ხეობაში უშვებდა წყალს. წყალსაცავიდან გამოდიოდა რუ.

კაშხლები ადრინდელი ფეოდალური ხანის საირიგაციო მშენებლობის მაღალ დონეს მოწმობს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქიტექტურული ძეგლები
სუტო მამოიანი

**სუტო მამოიანი** (დ. 2 დეკემბერი, 1981) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. უკრაინის IX მოწვევის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. „ოპოზიციური პლატფორმა — სიცოცხლისათვის“-ის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Мамоян Суто Чолоєвич

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1981
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ცორცორას სამაროვანი

**ცორცორას სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის ჩრდილო-დასავლეთით, ნაოქიანის ხევის ჩრდილოეთით, ე. წ. ცორცორას მთაზე, თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. სამარხები 0,5-1 მეტრის სიღრმეზე თირშია ჩაჭრილი და ქვიშაქვის ფილებისგან შეკრულ ქვაყუთს წარმოადგენს. მათი უმეტესი ნაწილი კოლექტიურია. თითოეულ მათგანშ 2-5 მიცვალებული ესვენა გულაღმა, გაშოტილი, თავით დასევლეთისაკენ. ცორცორას სამაროვანზე აღმოჩენილი ინვენტარი ინახება არქეოლოგიური კვლევის ცენტრში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
კლდისთავი (ნამოსახლარი)

**კლდისთავი** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით 1 კილომეტრზე, ადგილ კლდეებში, თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ნამოსახლარზე გამოვლინდა რიყისა და ნატეხი ქვით ნაგები კედლების ნანგრევები და თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
საყდრისფერდი

**საყდრისფერდი**— არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით, გლდანისხევის მრჯვენა ნაპირზე, ადგილ საყდრისფერდში. თარიღდება გვიანდელი ბრინჯაოს, ადრინდელ რკინისა და ფეოდალური ხანით. ძეგლი დაზიანებულია. ნამოსახლარი შედგება ნასახლარისა და სამროვანისაგან. 

ნასახლარზე გამოვლინდა ნახშიროვან-ნარცოვანი მძლავრი კულტურული ფენა. აიკრიფა თიხის ჭურჭლის ნატეხები. 

სამაროვანზე დადასტურდა ქვაყუთები. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიდმანიანი

**დიდმანიანი** —  არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილო-დასავლეთით 3-4 კილომეტრზე, ჯოხთანის ხეობის მარცხენა ნაპირას, ადგილ დიდმანიანში, ტყით დაფარულ ნასოფლარზე. გამოვლინდა ნასახლარი ბუდეები და წითლად და ჩალისფრად გამომწვარი ადრინდელი ფეოდალური ხანის თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის წმინდა გიორგის ეკლესია

**დიღმის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღმის განაპირას, აღმოსავლეთით, აგებულია X-XI საუკუნეებში.

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია თლილი ქვით. XVI-XVII და XIX საუკუნეებში ეკლესია შეუკეთებიათ, საშენ მასალად გამოიყენეს აგური. დგას სწორკუთხა სწორკუთხა სამსაფეხურიან ცოლოკზე, შესასვლელი სამხრეთიდანაა. აღმოსავლეთის ნახევარწრიული აფსიდა შეისრული კონქით მთავრდება. აფსიდის ცენტრში სარკმელია, რომლის გვერდებზე ორი პატარა და ორი დიდი ნიშია. საკურთხეველში სწორკუთხა სატრაპეზო ქვა დგას. დარბაზის გრძივ კელდებზე წყვილი პილასტრია. შესასვლელის მარჯვნივ, დასავლეთ კედლის კუთეებთან მდებარე პილასტრები ორსაფეხურიანია, ხოლო მარჯვნივ ერთსაფეხურიანი. გვიანდელი შეისრული კამარის საბჯენი თაღი ამ პილასტრებს ეყრდნობა, სამხრეთის კედელში ერთი სარკმელია. ინტერიერში კედელები შელესილია და დაფარულია XIX-XX საუკუნის მდარე მხატვრობით. 

აღმოსავლეთის და სამხრეთის ფასადების მორთულობის ძირითადი ელემენტებია სარკმელი და რელიეფური გამოსახილებები. აღმოსავლეთ სარკმლის დეკორს მხოლოდ თავსართი წარმოადგენს. სამხრეთის სარკმელი სიგანით ორჯერ უფრო დიდია აღმოსავლეთისაზე. ამ სარკმლის ორივე მხარეს ბაზისიანი და კაპიტელიანი ნახევარწრიული შეწყვილებული ნახევარსვეტებია, რომლებსაც ზემოთ ორმაგი გრეხილი აერთიანებს.

სამხრეთ ფასადზე სამი წარწერაა, აღმოსავლეთისაზე ოთხი. ამ წარწერებით ირკვევა, რომ ეკლესიის აგებაში მონაწილეობა მიუღია რამდენიმე პირს, რომლებიც ისტორიულ წყაროებში არ არიან ცნობილი. დამწერლობა ნარევია, ასოების უმრავლესობა ასომთავრულია, ბევრია ნუსხურიც. 

ეკლესიაზე დასავლეთით მიშნებულია გეგმით კვადრატული ნაგებობა, რომელიც XVIII საუკუნეს მიეკუთვნება. კარი სამხრეთითაა. მის პირდაპირ ერთი სარკმელია. დასავლეთ კედელში ჩაშენებულია ნახევარწრიული ბუხარი, რომლის წეულ არეს ზემოდან საზღვრავს ოვალური თაღი, რომელიც ტრომპების საშუალებით გადადის სფერულ გუმბათზე. ფასადი მოპირკეთებულია თლილი კვადრებით. ნაგებობას მარტივი ფორმის ლავგარდანი აქვს. სახურავი სამფერდაა. მასზე დაშენებულია სამრეკლო, ოთხ სვეტზე მდგარი ფანჩატური. სვეტებს აქვთ კაპიტელი და ორსაფეხურიანი ბაზისი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირი

**საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირი** — კომკავშირის ადგილობრივი ორგანიზაცია საქართველოს სსრ-ში. 1981 წლის 1 იანვარის მონაცემებით მასში ირიცხებოდა 811 532 წევრი. საქართველოს კომკავშირის დამფუძნებლად მიიჩნევა ბორის ძნელაძე. კომკავშირის შემადგენლობაში შექმნილი იყო პიონერული ორგანიზაცია. 1990 წლის მარტში, 34-ე ყრილობაზე საქართველოს კომკავშირმა გამოაცხადა „თვითგამორკვევა“, თუმცა ამან ვერ შეუშალა ხელი მის დაშლას.

## იხილეთ აგრეთვე
*საქართველოს ახალგაზრდა ლენინური კომუნისტური კავშირის ცენტრალური კომიტეტი
*კომკავშირი

## ლიტერატურა
*საქართველოს კომკავშირის ისტორია, თბილისი, 1968

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ორგანიზაციები
კატეგორია:კომკავშირი
მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი

**მიხეილ ჭიაურელის სახლ-მუზეუმი** — ისტორიული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, ეკუთვნოდა ცნობილ ქართველ საბჭოთა რეჟისორს და მსახიობს, სსრკ-ის სახალხო არტისტს, მიხეილ ჭიაურელს (1894-1974 წწ.). სახლი ორსართულიანია, აგებულია აგურით, გადახურულია კრამიტით. შედგება ოთხი ოთახისა და დერეფნისგან. დერეფნის მარჯვენა მხარეს მდრბარე ორი ოთახი ოჯახის საკუთრებაა. მარცხენა მხარეს განლაგებულ ორ ოთახში კი მოთავსებულია მუზეუმი. უკანა მხარეს სახლს მთელ სიგრძე დიდი აივანი აქვს. მუზეუმის პირველ ოთახში მიხეილ ჭიაურელის მოღვაწეობის ამსახველი მასალაა გამოფენილი. მეორე სამუშაო ოთახია. აქ დგას კაკლის დიდი საწერი მაგიდა და სავარძელი. თაროზე აწყვია მიხეილ ჭიაურელის პირადი ნივთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის სახლ-მუზეუმები
პატარა მანიანი

**პატარა მანიანი** —  არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილო-დასავლეთით 2-3 კილომეტრზე, ჯოხთანის ხევის მარცხენა ნაპირას, ადგილ პატარა მანიანში. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. ტყით დაფარულ ნასოფლარზე შემორჩენილია ნასახლარი ბუდეები (6X4; 4X5, 4X3 მ. და ა.შ.) და წითლად და ჩალისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ფრაგმენტები. მოპოვებული მასალა ინახება თბილისის ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
საყინულე

**საყინულე** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილო-დასავლეთით 4-5 კილომეტრზე, ჯოხთანის ხევის მარჯვენა ნაპირას, ადგილ ბოგირებში. ნასოფლარზე შეიმჩნევა ნასახლარი ბუდეები; აიკრიფა ადრინდელი ფეოდლაური ხანის წითლად და ჩალისფრად გამომწვარი თიხის ჭურჭლის ნატეხები. გამოვლინდა ფიქალით ნაგები ქვაყუთები. მიცვალებულები დაკრძალულია ქრისტიანული წესით. სამარხების ნაწილი კოლექტიურია. ყველა სამარხი უინვენტაროა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ხოდაბუნები

**ხოდაბუნები** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით 3-4 კილომეტრზე, ჯვარას ხევის მარცხენა ნაპირას. ნასოფლარზე, რომელიც ამჟამად ტყითაა დაფარული, გამოვლინდა ნასახლარი ბუდეები და ფეოდალური ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
გლდანის პირველი სამაროვანი

**გლდანის პირველი სამაროვანი** —  არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის განაპირას, სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ბორცვზე, მოქმედი სასაფლაოს გვერდით, ადგილ კალოებში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. სამარხები წარმოადგენს ქვის ბრტყელი ფილებით ნაგებ ქვაყუთებს, რომლებიც დამხრობილია აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ. მათი ნაწილი სანახევროდ გაშიშვლებულია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
გლდანის მეორე სამაროვანი

**გლდანის მეორე სამაროვანი** —  არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის მოქმედი სასაფლაოს აღმოსავლეთით 100 მეტრზე, გლდანის ხევის მარცხენა მხარეს. სამაროვანზე ჩანს ნიაღვრებისაგან სანახევროდ გაშიშვლებული ქვის დიდი ფილებით ნაგები, აღმოსავლეთიდან დასავლეთით დამხრობილი ქვაყუთები. სავარაუდო თარიღია ფეოდალური ხანით. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
გლდანის სამაროვანი

ტერმინი **გლდანის სამაროვანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* გლდანის პირველი სამაროვანი —  არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანში.
* გლდანის მეორე სამაროვანი — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანში.
თომას ვულფი

**თომას კლეიტონ ვულფი** (დ. 3 ოქტომბერი, 1900 — გ. 15 სექტემბერი, 1938) — ადრეული XX საუკუნის ამერიკელი რომანისტი.

მის კალამს ოთხი რომანი, არაერთი მოთხრობა, პიესა და ნოველა ეკუთვნის. მწერლის შემოქმედებისთვის დამახიასიათებელია  ორიგინალური, პოეტური, რაფსოდული და  იმპრესიონისტული პროზისა და ავტობიოგრაფიის სინთეზი. მის წიგნებში ამერიკული კულტურა მგრძნობიარე, სოფისტიკური და ჰიპერანალიტიკური პერსპექტივიდანაა ასახული.

გარდაცვალების შემდეგ ვულფს უილიამ ფოლკერმა თაობის უდიდესი ტალანტი უწოდა. თავისი შემოქმედებით ვულფმა გავლენა მოახდინა ისეთ მწერლებზე, როგორებიც არიან ჯეკ კერუაკი, რეი ბრედბერი და ფილიპ როთი. ვულფი, როგორც ავტობიოგრაფიული პროზის ერთ-ერთი პირველი ავტორი, თანამედროვე ამერიკული ლიტერატურის მნიშვნელოვან წარმომადგენლად ითვლება. აგრეთვე იგი ყველაზე სახელგანთქმულ ჩრდილოეთ კაროლინელ მწერლად მიიჩნევა. 

ქართულ ენაზე ნათარგმნია ვულფის რომანები: *„მოხედე შენს სახლს, ანგელოზო“* და *„შინ ვეღარასოდეს დაბრუნდები.“*

## რესურსები ინტერნეტში
*თომას ვულფის ვებგვერდი 
*თომას ვულფის მემორიალი
*თომას ვულფის მოკლე ბიოგრაფია — Wayback Machine

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 15 სექტემბერი
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:გერმანელი ამერიკელები
კატეგორია:ჰარვარდის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
გლდანის ყორღანი

**გლდანის ყორღანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ გლდანში, სოფლის მახლობლად, მლაშე ტბის ჩრდილოეთით. სოფელ ნორიოსაკენ მიმავალი გზის მარცხენა მხარეს. მიეკუთვნება ადრინდელ ან შუა ბრინჯაოს ხანას. ყორღანი ქვამიწაყრილიანია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
იულია დიდენკო

**იულია დიდენკო** (დ. 8 მაისი, 1976) — უკრაინელი პოლიტიკოსი. არის უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. არის პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* chesno.org

კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:დაბადებული 8 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ზედავაკე

**ზედავაკე** — არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილოეთით 2,5 კილომეტრზე, ვეჯინის ხევის მარჯვენა მხარეს, ადგილ ზედა ვაკეში. ნასოფლარი ამჟამად მცენარეებითაა დაფარული, შეიმჩნევა ნასახლარი ბუდეები (5X4; 4X3 მეტრზე და ა. შ.), აიკრიფა ფეოდალური ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
ნატუსები

**ნატუსები** —  არქეოლოგიური ძეგლი სოფელ გლდანის ჩრდილო-დასავლეთით 6 კილომეტრზე, ჯვარას ხევის მარჯვენა ნაპირზე. ნასოფლარი ამჟამად ტყითაა დაფარული. შეიმჩნევა ნასახლარი ბუდეები (6X5 მეტრზე 5X4 მეტრზე და ა.შ.). აიკრიფა ფეოდალური ხანის თიხის ჭურჭლის ნატეხები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის ნაეკლესიარი

**დიღმის ნაეკლესიარი** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, დიდგორის მთის წვერზე. მთლიანად დანგრეული ფეოდალური ხანის ეკლესიის საკურთხეველთან აღმოჩენილი ქვის ფალოსი დაცულია საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
ნაქულბაქევის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ნაქულბაქევის წმინდა გიორგის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, საქართველოს სამხედრო გზის აღმოსავლეთით 1 კილომეტრზე, საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის დიღმის სასწავლო საცდელი მეურნეობის  დეკორატიული განყოფილების ტერიტორიაზე. თარიღდება ადრინდელი ფეოდალური ხანით. 

ეკლესია დარბაზულია, ნაგებია ნატეხი პირმოსწორებული ქვით. ამჟამად ნაგებობას სახურავი აღარა აქვს (გადახურული ყოფილა კრამიტით). შესასვლელი სამხრეთიდანაა. დასავლეთ კარი ამოშენებულია. ორივე კარი გარედან არქიტრავით, ხოლო შიგნიდან ნახევარწრიული კამარით არის გადახურული. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ ღრმა აფსიდში ოთხი ნიშია, სამი ჩრდილოეთით, ერთი სამხრეთით. დარბაზის ნახევარწრიული კამარის საბჯენი თაღი მარტივკაპიტელებიან მასიურ პილასტრებს ეყრდნობა. დარბაზის კედლებს გასდევს რიყის ქვის დაბალი ჩამოსაჯდომი. ეკლესიას ოთხივე მხარეს თითო სარკმელი აქვს. სარკმლების ქვედა ნაწილი ძლიერ დამრეცი და საფეხურებიანია. სამხრეთისა და ჩრდილოეთის სარკმლები თაღოვანია. დასავლეთის სარკმელი გარედან მრგვალია. ეკლესია შელესილი ყოფილა. სამხრეთის და დასავლეთის ფასადებზე, შესასვლელების თავზე წრეშ ჩასმულია ტოლმკლავა რელიეფური ჯვარი. XIX საუკუნეში ეკლესიისთვის აგურის ლავგარდანი შეუყოლებიათ და ფასადები შეულესიათ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
დიღმის პირველი სამაროვანი

**დიღმის პირველი სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, ჩრდილოეთით 4 კილომეტრზე, ქვემო დიდგორის მთის ძირში, ადგილ მისალოცავში. სამაროვანზე გამოვლინდა ფეოდალური ხანის ქვაყუთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
დიღმის კვირაცხოვლის ეკლესია

**დიღმის კვირაცხოვლის ეკლესია** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, ჩრდილო-აღმოსავლეთით, მინდორში. აგებულია XIX საუკუნეში.

ნახევარწრიული აფსიდი დარბაზისგან გამოყოფილია წყვილ პილასტრზე დაყრდნობილი სატრიუმფო თაღით. აფსიდში ერთი სარკმელი და ორი ღრმა ნიშია. დარბაზის გრძივ კედლებზე სამ-სამი მარტივ კაპიტელიანი მასიური პილასტრია, რომლებსაც ეყრდნობა ნახევარწრიული კამარის საბჯენი სამი თაღი. გრძივი კედლები შეკრულია კამარის საბჯენი თაღების ფუძეებში ჩასმული მრგვალი ხის ძელებით. დასავლეთ და ჩრდილოეთ  კედლებში თითო სარკმელია, სამხრეთისაში ორი. ინტერიერში კედლები შელესილი და შეთეთრებულია. ეკლესია მოხატული ყოფილა ფრაგმენტები გადარჩენილია მხოლოდ ჩრდილოეთ კედლის ცენტრალურ  ნაწილში. სიუჟეტი გაურკვეველია. აღმოსავლეთის ფასადის სარკმლის თავზე, კედლის წყობაში გამოსახულია ჯვარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
დიღმის მეორე სამაროვანი

**დიღმის მეორე სამაროვანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, სოფლის აღმოსავლეთ უბანში. თარიღდება ფეოდალური ხანით. სამაროვანზე დასტურდება ქვაყუთები. აქვეა ეკლესიის ნანგრევები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
თეთრაანი

**თეთრაანი** — არქეოლოგიური ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, სოფლის განაპირას, დასავლეთით, წყალსაცავის ჩრდილო-დასავლეთით 100 მეტრზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით. ნასოფლარზე, რომელიც ამჟამად იხვნება, შემორჩენილია კირის ხსნარითა და ნატეხი ქვით ნაგებ შენობათა ნაშთები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის არქეოლოგიური ძეგლები
სპირიდონ ლეკვეიშვილი

დეკანოზი **სპირიდონ ლეკვეიშვილი** (ერისკაცობაში **სპირიდონ გიორგის ძე ლეკვეიშვილი**; დ. 1868, ქუთაისის მაზრა — გ. 25 დეკემბერი, 1922) — ქართველი სასულიერო პირი. საქართველოს საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების გამგეობის წევრი. წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ქუთაისის განყოფილების წევრი (1913).

## ბიოგრაგია 
სპირიდონ ლეკვეიშვილი დაიბადა 1868 წელს ქუთაისის გუბერნიაში მღვდლის გიორგი ლეკვეიშვილის ოჯახში. პირველდაწყებითი განათლება მამის მეთვალყურეობის ქვეშ მიიღო. 1883–1887 წლებში სპირიდონი ქუთაისის სასულიერო სასწავლებელში სწავლობდა, ხოლო 1887 წელს თბილისის სასულიერო სემინარიაში ჩაირიცხა, რომელიც 1893 წელს პირველი ხარისხის დიპლომით დაასრულა. სემინარიის დასრულების შემდეგ იმერეთში დაბრუნდა, მასწავლებლობას მიჰყო ხელი და აქვე დაოჯახდა.1895 წლის 24 მარტის გარდაეცვალა მამა, სანავარდოს (სამტრედია) მაცხოვრის სახელობის ეკლესიის წინამძღვარი, და იმერეთის ეპისკოპოსმამა გაბრიელმა (ქიქოძე) სპირიდონს სასულიერო პირად გახდომაზე მოუწოდა. 1895 წლის მაისში მეუფე გაბრიელმა სპირიდონი ჯერ დიაკვანად აკურთხა, ხოლო ერთ კვირაში მღვდელად მესხეთის ყოვლადწმინდა სამების სახელობის ეკლესიის წინ დაასხა ხელი და წინამძღვრად განამწესა. 1897 წელს მამა სპირიდონი საგვერდულით დააჯილდოვეს.1898 წელს იმერეთის ეპისკოპოსმა ბესარიონმა (დადიანი) მამა სპირიდონი, როგორც განათლებული მოძღვარი და სემინარიის კურსდამთავრებული ქუთაისში გადაიყვანა და სასულიერო სასწავლებელში პედაგოგად და იქაური კარის ეკლესიის წინამძღვრად დაადგინა. 1902 წლის 6 მაისს მამა სპირიდონი სკუფიით დაჯილდოვდა.1906 წელს იმერეთის ეპისკოპოსმა ლეონიდმა (ოქროპირიძე) ქუთაისის მთავარანგელოზთა სახელობის ეკლესიის წინამძღვრად დაადგინა, ხოლო 1910 წლის 15 მაისს კამილავკა ეწყალობა. 1915 წლის აღდგომას მამა სპრიდონს სამკერდე ოქროს ჯვარი უბოძეს. 1917 წლის 12 მარტს, როდესაც აღსდგა საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის ავტოკეფალია, იმერეთის ეპარქია დროებით მმართველი მღვდელმთავრის გარეშე დარჩა. ეპარქიაში შეიქმნა დროებითი სასულიერო მმართველობა, რომლის ერთ-ერთი წევრი მამა სპირიდონიც გახლდათ. იგი აგრეთვე მონაწილეობდა როგორც იმერეთის ეპარქიის დელეგატი 1917 წლის 8-17 სექტემბერის გამართულ პირველ და 1920 წლის 27 ივნისს გამართულ მეორე საეკლესიო კრებაზე. 1918 წლის აღდგომას ეკლესიაში ერთგული და ნაყოფიერი მოღვაწეობის გამო დეკანოზის წოდება მიენიჭა. დეკანოზი სპირიდონი 1922 წლის 25 დეკემბერს გარდაიცვალა. დაკრძალულია ქუთაისში.

## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 1868
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1922
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
ტობოლი

**ტობოლი** (, ) — მდინარე ყაზახეთსა და რუსეთში; ირტიშის (ობის აუზი) მარცხენა შენაკადი. სიგრძე 1591 კმ, აუზის ფართობი 426 ათასი კმ². ყაზახეთში ტობოლის აუზში მდებარეობს ვრცელი გაუდინარი არე (62&nbsp;000 კმ²). სათავეს იღებს მდინარეების ქოქფექთისაისა და ბოზბიეს შეერთების შედეგად. ზემო წელზე მიედინება თურღაის პლატოზე და აქვს მთის მდინარის ხასიათი, შუა და ქვემო წელზე — დასავლეთ ციმბირის ვაკეზე, ფართო ტერასულ ხეობაში, სადაც 5 კმ-მდე სიგანის ჭალები და მრავალი ნამდინარევი ტბაა. ქალაქ ტობოლსკთან ერთვის ირტიშს. ტობოლის აუზში დაახლოებით 20 000 ტბაა საერთო ფართობით 9000 კმ². დიდი შენაკადებია: უბაგანი, სუერი, ტაპი (მარჯვენა); აიატი, ტუი, ისეტი, ტურა, ტავდა (მარცხენა). უპირატესად იკვებება თოვლის წყლით (წლიური ჩამონადენის 60%), ქვემო წელზე იზრდება წვიმის წყლის წილი. ყველაზე ჭარბწყლიანი პერიოდია მაისიდან და ივნისამდე, მცირეწყლიანი — აგვისტოდან მარტამდე. ქვემოთში წყლის საშუალო მრავალწლოვანი ხარჯი 810 მ³/წმ-ია (ჩამონადენის წლიური მოცულობა — 25,6 კმ³), იყინება ნოემბერში, ლღვება აპრილში. მდინარის და მის შენაკადთა წყალი გამოიყენება წყალმომარაგებისა მიზნით და სარწყავად. ყაზახეთის ტერიტორიაზე მასზე მდებარეობს მრავალწლოვანი რეგულირების ზემო ტობოლისა და ყარათომარის წყალსაცავები; რუსეთის ტერიტორიაზე — სეზონური რეგულირების კურგანის წყალსაცავი. სანაოსნოა შესართავიდან მდინარე ისეტის შერთვამდა (437 კმ). მის ნაპირებზეა ქალაქები: ლისაკოვსკი, რუდნი, კოსტანაი (ყაზახეთი), კურგანი, იალუტოროვსკი, ტობოლსკი (რუსეთი).

## სქოლიო 
კატეგორია:ტიუმენის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:კურგანის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:ყაზახეთის მდინარეები
კატეგორია:სასაზღვრო მდინარეები
თეთრი გიორგის ეკლესია (დიღომი)

**თეთრი გიორგის ელესია** — არქიტექტურული ძეგლი თბილისის სოფელ დიღომში, სოფლის სამხრეთ-დასავლეთით, მთაზე. შესასვლელის თავზე, მოზრდილ ნაცრისფერ ქვაზე ამოკვეთილი მხედრული წარწერის მიხედვით, ეკლესია 1863 წელს აუშენებია ვინმე ზაქარიას.

ეკლესია  დარბაზულია, ნაგებია საშუალო ზომის თლილი ქვით. შესასვლელი დასავლეთიდანაა. აღმოსავლეთით ღრმა ნახევარწრიული აფსიდია, რომელშიც ერთი სარკმელია. თითო სარკმელი სამხრეთისა და დასავლეთის კედლებშა.დარბაზი გადახურულია ნახევარწრიული კამარით. ინტერიერში კედლები და კამარა შელესილია. ბათქაშის კვალი გარედანაც ეტყობა კედლებს. ეკლესიის ირგვლივ ძველი სასაფლაოა, აქ მრავლადაა XIX საუკუნის წარწერიანი და მარტივრელიეფიანი საფლავის ქვები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
პი (ფილმი)

**პი** ―  1998 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერი, დარენ არონოფსკის პირველი სრულმეტრაჟიანი ფილმი. 

სათაურში ნახულისხმებია მათემატიკური მუდმივა პი. ფილმი იკვლევს რელიგიას, მისტიციზმსა და მათემატიკის ურთიერთმიმართებას სამყაროსადმი. 

ფილმი მოგვითხრობს ახალგაზრდა მათემატიკოსზე, რომელიც სამყაროს წესრიგსა და რიცხვებს შორის კავშირის პოვნის იდეითაა შეპყრობილი. ფილმში მაყურებელს ეხატება ორი, ერთმანეთისგან სრულიად განსხვავებული სამყარო: არასრულყოფილი, არარაციონალური ადამიანთა სამყარო და  ზუსტი და მკაცრად ჩამოყალიბებული მათემატიკური სამყარო.

## თემები
### მათემატიკა
ფილმში მათემატიკისა და მათემატიკური თეორიების მიმართ არაერთ რეფერენსიას ვხვდებით. მაგალითად, მაქსი ოქროს კვეთის პრინციპს ამჩნევს ყველგან, მათ შორის საფონდო ბირჟის მონაცემებში. მაქსის რწმენის მიხედვით, დივერსიულ სისტემებს, რომლებიც არასწორხაზოვან დინამიკას გამოხატავენ, აერთიანებთ საერთო ფორმა, რაც ქაოსის თეორიის შედეგების მსგავსია. ეს თეორია გვთავაზომს მექანიზმს გარკვეული ფენომენებისა და არასწორხაზოვანი სისტემების ასახსნელად, რომელთა წარმოდგენაც ფორმების სახითაა შესაძლებელი. ფილმის კულმინაციურ მომენტში, როცა მაქსი თავს იბურღავს, გატეხილ სარკეში ბიფურკაციული დიაგრამის მსგავს ფორმას ვხედავთ. 

### გოს თამაში
ფილმში მაქსი ყოფილ მენტორთან, სოლთან, ერთად პერიოდულად თამაშობს გოს. ეს თამაში, რომელმაც ისტორიულად მათემატიკის განვითარებას შეუწყო ხელი, მარტივი წესებისგან შედგება, თუმცა კომპლექსურ სტრატეგიას მოითხოვს. ორივე პერსონაჟი თამაშს, როგორც სამყაროს მისეული ხედვის მოდელს, ხედავს; სოლი ამბობს, რომ გო კომპლექსური და ქაოსური სამყაროს მიკროკოსმოსია, ხოლო მაქსი მიიჩნევს, რომ თამაშის მსვლელობასთან ერთად მისი კომპლექსურობა თანდათან მცირდება, სვლების შესაძლო კომბინაციათა რაოდენობა იკლებს და მათი წინასწარგანსაზღვრა უფრო და უფრო შესაძლებელი ხდება. შესაბამისად, მისი რწმენით, თამაში გარკვეულ წესრიგს ემორჩილება.

## რესურსები ინტერნეტში
*
*
*
*

## შენიშვნები
## სქოლიო
კატეგორია:1998 წლის ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერი ფილმები
კატეგორია:ამერიკული შავ-თეთრი ფილმები
კატეგორია:დარენ არონოფსკის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ებრაელებისა და იუდაიზმის შესახებ
მამერტინელები

**მამერტინელები** (, „მარსის შვილები“; ) — დაქირავებული რაზმი იტალიიდან, რომლებიც სირაკუზის ტირანმა და სიცილიის თვითგამოცხადებულმა მეფე აგათოკლემ (ძვ. წ. 361–289) დაიქირავა მათი სამშობლო კამპანიიდან.      

## ისტორია 
მას შემდეგ რაც სირაკუზა დამარცხდა მეშვიდე სიცილიურ ომში, ძვ. წ. 307 წელს ქალაქი მესინა კართაგენელებს გადაეცა. აგათოკლეს გარდაცვალების შემდეგ მამერტიანელებმა მესინა დაიკავეს. იგივე ბედი ეწია მესინის სრუტის აღმოსავლეთით მდებარე იტალიურ ქალაქ რეგიუმს. რეგიუმის შეშინებულმა მოსახლეობამ დახმარება რომს სთხოვა. რომაელებმა გამოგზავნეს 4000 კაციანი გარნიზონი დეციუს იუბელიუს კამპანუსის მეთაურობით. ძვ. წ. 271 წელს აჯანყება რომაელებმა ჩაახშეს, ხოლო ქალაქი მის მკვიდრ მოსახლეობას დაუბრუნეს.       

მესინაში დარჩენილ კამპანიელების წინააღმდეგ სირაკუზელების ახალი ტირანი ჰიერონ II იბრძოდა. საბოლოოდ მან მდინარე ლონგანუსთან გამართულ ბრძოლაში კამპანიელები დაამარცხა. მაშინ მამერტინელების ერთმა ნაწილმა, როგორც ისტორიკოსი პოლიბიოსი გადმოგვცემს, კართაგენლებს დაუკავშირდა, ხოლო მეორე ნაწილი სისხლით მონათესავე რომაელებს. თავდაპირველად რომის სენატი ყოყმანობდა ამ საკითხის გადაწყვეტაში, მაგრამ სახალხო კრებამ დაადგინა მამერტინელების დასახმარებლად კონსულის მეთაურობით მესანაში ჯარი გაეგზავნა, ასე წარმოიქმნა რომაელებსა და კართაგენლებს შორის ხანგრძლივი ბრძოლის საბაბი. მამერტიანელები რომის მოკავშირეები გახდნენ ().      

რომაელებმა მეფე ჰიერონ II-ს თხოვნით მიმართეს, რათა შეეწყვიტა მესინაზე თავდასხმები. კართაგენელები აღშფოთდნენ რომის მოულოდნელი პოლიტიკით. ამავდროულად კართაგენელმა ადმირალმა ჰანონმა, რომელმაც ფლოტი მესინის ნავსადგურებში შეიყვანა, მოახერხა არა მხოლოდ ჰიერონის დაზავება მამერტიანელებთან, არამედ ქალაქის ციტადელის დაკავებაც. ამ მოვლენებმა განაპირობა რომის მიერ კართაგენის წინააღმდეგ ომის გამოცხადება და ორი ლეგიონი კონსულ აპიუს კლავდიუს კაუდექსის მეთაურობით ჩავიდა სიცილიაში.      

მიუხედავად იმისა, რომ კართაგენელები მესინის სრუტეს აკონტროლებდნენ, კონსულმა მაინც შეძლო ღამის საფარქვეშ სიცილიაზე გადასვლა მოკავშირეთა ფლოტის გამოყენებით. მამერტინელებს ამასობაში უკვე განედევნათ კართაგენელები და ქალაქი რომაელებს გადასცეს. კართაგენელებმა გარნიზონის მეთაური ჰანონი ქალაქის დაკარგვისთვის ჯვარს აცვეს (ἀνεσταύρωσαν). ამ მოვლენების შედეგად ძვ. წ. 264 წელს დაიწყო პირველი პუნიკური ომი.      

## ლიტერატურა 
* პოლიბიუსი, „ისტორია“. I:8, 10-11.
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:დაქირავებული პირები (მეომრები)
კატეგორია:დიდი საბერძნეთი
მიხეილ ზაუტაშვილი

**მიხეილ (გივი) ზაუტაშვილი** (დ. 5 თებერვალი, 1938, ბერშუეთი, გორის მუნიციპალიტეტი) — ქართველი სპორტსმენი. საბჭოთა კავშირისა და საქართველოს დამსახურებული მწვრთნელი

დაიბადა 1938 წლის 5 თებერვალს ახლანდელი გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ბერშუეთში. 1976-1980 წლებში იყო სსრკ ძიუდოისტთა ნაკრების მწვრთნელი. მისი აღზრდილები არიან ოლიმპიური თამაშების, მსოფლიოსა და ევროპის ჩემპიონები: შოთა ხაბარელი, თემურ ხუბულური (ორივე ძიუდო), იოსებ ახალბედაშვილი, აკაკი ხანიშვილი (ორივე სამბო).

1998 წელს დააჯილდოეს ღირსების ორდენით.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 5 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გორის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
ოთარ ზაუტაშვილი

**ოთარ ზაუტაშვილი** (დ. 9 ოქტომბერი, 1931, თბილისი — გ. 3 აპრილი, 2005) — ქართველი მსახიობი, საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1981). 

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1931 წლის 9 ოქტომბერს, თბილისში. 1949 წელს დაამთავრს თბილისის 24–ე საშუალო სკოლა, ხოლო 1954 წელს შ. რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის სარეჟისორო–სამსახიობო ფაკულტეტი. 1955-2005 წლებში მუშაობდა რუსთაველის სახელობის თეატრში. 1987 წელს პარალელურად ასრულებდა დირექტორის მოადგილის მოვალეობას. სხვადასხვა დროს იყო რეჟისორის ასისტენტი, სპექტაკლის წამყვანი, რეჟისორი. დადგა რამდენიმე სპექტაკლი, ასრულებდა სახასიათო როლებს. 

გადაღებულია ფილმებში. „არდადეგებზე“ (მ. კოკოჩაშვილი, 1962, პილოტი), „ბოდიში, თქვენ გელით სიკვდილი“ (ყ. მგელაძე, 1965), „პიერი, პოლიციის თანამშრომელი“ (დ. რონდელი, 1965), „ჩემი მეგობარი ნოდარი“ (დ. რონდელი, 1967), „ქვევრი“ (ი. კვირიკაძე, 1970), „ვერის უბნის მელოდიები“ (გ. შენგელაია, 1973, ყასაბი მიხაკა), „დათა თუთაშხია“ (გ. ლორთქიფანიძე, გ. გაბესკირია, 1978, მახოს მეაბჯრე) და სხვა.

## ლიტერატურა
* ქართული კინო, 1896-2011, თბ., 2011, გვ. 88

## რესურსები ინტერნეტში
* ოთარ ზაუტაშვილი

კატეგორია:დაბადებული 9 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კონსერვატიზმი საქართველოში

**კონსერვატიზმი საქართველოში** — პოლიტიკური შეხედულებების ვრცელი სისტემა საქართველოში, რომელიც ხასიათდება ქრისტიანული ღირებულებებისა და ნაციონალური იდენტობის დაცვით. ქართულ კონსერვატიულ საზოგადოებას შეიძლება ასევე შეფასდეს როგორც ნატივისტური. ის აერთიანებს სხვადასხვა ორგანიზაციებსა და ჯგუფებს, რომელთაგან ზოგიერთი მჭიდროდ არის დაკავშირებული საქართველოს მართლმადიდებლურ ეკლესიასთან. საქართველოს მოსახლეობაში შედარებით კულტურული კონსერვატიზმი დომინირებს. მათი რეაქცია მხოლოდ ცვლილებების უარყოფა იყო. ქართული კონსერვატიზმის იდეური ქვაკუთხედი ლიტერატურის სახით გვევლინებოდ, რამაც მოგვიანებით გავლენა იქონია ქართული ნაციონალიზმის ჩამოყალიბებაზე, რომლის ფუძემდებელად „შვილთა“ თაობის წარმომადგენელი ილია ჭავჭავაძე ითვლება. ახალგაზრდობის ადრეულ პერიოდში ილია ნაციონალისტია, შემდგომ ხდება ლიბერალი, ბოლოს კი კონსერვატორულ პოზიციას იკავებს მთელი რიგი საკითხების მიმართ. კონსერვატიზმის იდეურ საფუძვლად ილიას მიაჩნდა „ის წყობა, რომელიც ცხოვრებას უკვე აღმოუჩენია, დაუდგენია და დღეს მოქმედებს“, ლიბერალიზმისა კი „ის — რასაც დღევანდელი დღე თხოულობს“. ილია თვლიდა, რომ ყველა ერი, რომელიც ისტორიის ღირსია, ამ „ორნაირ აზრთა წყობის“ ძირითად პრინციპებზე უნდა აგებდეს თავის ცხოვრებას — ე.ი. სახელმწიფოებრიობას — პოლიტიკური სისტემის, ეკონომიკისა და სოციალური პოლიტიკის პრიორიტეტებს. დამოუკიდებლობის მიღების დღიდან საქართველოში ლიბერალურ პოლიტიკურ ძალებსა და რელიგიურ კონსერვატორებს შორის დაპირისპირება გრძელდება, რაც გამოწვეულია სოციალური და ეკონომიკური რეფორმებით, რომელიც მიზნად ისახავს ქვეყნის ევროკავშირთან დაახლოებას.

2003 წლის ვარდების რევოლუციის შემდეგ ქვეყანაში ფეხის მოკიდება დაიწყო ლიბერალურმა იდეოლოგიამ, განსაკუთრებით კი, სამოქალაქო ნაციონალიზმმა; განმტკიცდა ლიბერალურლი ღირებულებები და გაიზარდა ეკლესიის მიმართ გამოთქმული კრიტიკა, რაზეც გავლენა ასევე გლობალიზაციამ და ინტერნეტზე გაზრდილმა წვდომამ იქონია.

რადიკალურად განწყობილი კონსერვატიული ჯგუფები მონაწილეობდნენ 2021 წლის 5 ივლისის ძალადობრივ ქმედებებში.

## ჯგუფები და ორგანიზაციები 
### პოლიტიკური პარტიები 
* ახალი მემარჯვენეები
* ერთიანი საქართველო — დემოკრატიული მოძრაობა
* საქართველოს კონსერვატიული პარტია
* თავისუფლება
* პატრიოტთა ალიანსი
* ქართული მარში
* კონსერვატიული მოძრაობა
* ქართული იდეა
* თავისუფალი საქართველო
* კონსერვატიული (მონარქისტული) პარტია 
* ქართველ ტრადიციონალისტთა კავშირი

### პიროვნებები 
* ლევან ვასაძე
* გურამ ფალავანდიშვილი
* ლევან ჩაჩუა

### სხვა 
* საქართველოს ეკლესია
* მართლმადიდებელ მშობელთა კავშირი
* ევრაზიის ინსტიტუტი
* geworld.ge
* ასავალ-დასავალი
* TV ობიექტივი
* Alt-Info (ალტ-ინფო)

## სქოლიო 
კატეგორია:კონსერვატიზმი საქართველოში
იური კუზბიტი

**იური კუზბიტი** (დ. 29 მარტი, 1977) — უკრაინელი პოლიტიკოსი და ადვოკატი. უკრაინის უმაღლესი რადის წევრი 2019 წლის 29 აგვისტოდან. პარტია „ხალხის მსახურის“ წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში
* იური კუზბიტის ბიოგრაფია 

კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:უკრაინის მე-9 მოწვევის უმაღლესი რადის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები