open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მოსე გოგიბერიძის ქუჩა

**მოსე გოგიბერიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ძველი კუკიისა და ჩუღურეთის საზღვარი); ზაარბრიუკენის მოედნიდან ივანე ჯავახიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 40-იანი წლების ბოლოს. თბილისის რკინიგზის სადგურის აშენების შემდეგ გაიზარდა მისი, როგორც მარცხენა სანაპიროს მე-2 მაგისტრალის მნიშვნელობა. თავდაპირველად ქუჩას დღევანდელი გიორგი ათონელის ქუჩიდან ივანე ჯავახიშვილის ქუჩამდე ერქვა ხიდის ქუჩა (ჩუღურეთის ხიდის მიხედვით). ასეა დატანილია თბილისის 1851 წლის გეგმაზე. 1903 წელს ეწოდა ნიკოლოზ ნეკრასოვის სახელი (პოეტის გარდაცვალების 25-ე წლისთავთან დაკავშირებით). 1990 წელს ქუჩის ერთ მონაკვეთს, ზაარბრიუკენის მოედნიდან ივანე ჯავახიშვილის ქუჩამდე, მოსე გოგიბერიძის სახელი ეწოდა. 2016 წელს ქუჩას რობერტ ბარძიმაშვილის სახელი დაარქვეს (რადგან ამავე სახელის ორი ქუჩა არსებობდა). მოსახლეობის მოთხოვნით, 2017 წელს ქუჩას აღუდგა ძველი სახელი, ხოლო რობერტ ბარძიმაშვილის სახელი უწოდეს მოსე გოგიბერიძის მეორე ქუჩას (დიღმის მასივში; იხ. რობერტ ბარძიმაშვილის ქუჩა).

ქუჩის დასაწყისში დგას არქიტექტურული თვალსაზრისით საინტერესო საცხოვრებელი სახლი №1 (XIX საუკუნის ბოლო).

## სქოლიო 
გოგიბერიძე
პიოტრ ლუჟინი

**პიოტრ პეტრეს ძე ლუჟინი** — ფიოდორ დოსტოევსკის 1866 წელს გამოქვეყნებული რომანის, „დანაშაული და სასჯელის“ ერთ-ერთი პერსონაჟი. ლუჟინი 45 წლის ადვოკატია, რომელიც სასამართლოში მუშაობს და გადაწყვეტილი აქვს ცოლად შეირთოს როდიონ რასკოლნიკოვის და, დუნია. წერილში რომელიც რასკოლნიკოვმა დედას გაუგზავნა, როდიამ ამოიკითხა იმის ნიშნები რომ ლუჟინის მხრიდან მისი დის ცოლად შერთვის მიზანი ქალზე მისი სიღარიბის გამო ბატონყმური უპირატესობის გამოკვეთის მცდელობა იყო. ლუჟინისა და რასკოლნიკოვის პირველი შეხვედრა (რომლის დროსაც რასკოლნიკოვი ლოგინად მყოფი ავადმყოფია) დაპირსპირებით და ლუჟინის ბინიდან გაძევებით დასრულდება. ამის შემდგომ ლუჟინი რასკოლნიკოვის შესახებ ცილისმწამებლურ წერილს წერს რომელსაც დუნიას და დედამისს უგზავნის. ლუჟინის სურვილია მათი მეორე შეხვედრა როდიას გარეშე გაიმართოს, მაგრამ დის მოთხოვნით ამ შეხვედრას რასკოლნიკოვიც ესწრება. ყველაფერი კვლავ დაპირსპირებით სრულდება, ხოლო დუნია ლუჟინს ცოლობაზე საბოლოოდ უარს ეუბნება. ამის შემდგომ ლუჟინი ფარულად ჩაუდებს ჯიბეში ას მანეთს სონია მარმელადოვას, რათა ამით შური იძიოს რასკოლნიკოვზე, თუმცა მოწყობილი სკანდალის შემდეგ ლუჟინს სიცურეში აგრეთვე მის ბინაში მცხოვრები ლებეზნიატიკოვი ამხელს.

## ლიტერატურა
* „დანაშაული და სასჯელი“ – ფიოდორ დოსტოევსკი - [პალიტრა L, 2017]. - [ ISBN 9789941325816];

კატეგორია:დანაშაული და სასჯელი
კატეგორია:ფიოდორ დოსტოევსკის პერსონაჟები
მეტიდა (მითოლოგია)

**მეტიდა** (), **მეტისი** ()  — ოკეანიდა, ზევსის პირველი მეუღლე, სიბრძნის განმასახიერებელი ღვთაება.

ოკეანოსის ასული მეტისი ბრწყინავდა თავისი სილამაზით. როდესაც მას თვალი ჰკიდა ზევსმა, მოიხიბლა მისი მშვენებით. მეტისს არ სურდა უზენაეს ღვთაებასთან სარეცლის გაზიარება და სხვადასხვა სახედ გარდასახული ლამობდა მისგან თავის დაღწევას, მაგრამ ვერ შეძლო. ერთხელაც იგი დაიჭირა ზევსმა და თანაეყო. უკვდავთა და მოკვდავთა ღვთაებას უმისნეს: დაიბადება ქალწული, სიმამაცითა და გონიერებით მამის მსგავსი, მაგრამ მეტისი თუ კვლავ დაფეხმძიმდება, იშვება ვაჟი, რომელიც დაისაკუთრებს სამეფო სკიპტრას. შეშინდა ზევსი, მეტისი საწოლ ოთახში შეიტყუა და ჩაყლაპა. ძველებს სწამდათ, რომ იმყოფებოდა რა ზევსში, მეტისი მისი მრჩეველი იყო.

## ასტრონომია
მის პატივსაცემად სახელი დაერქვა:
* იუპიტერის ბუნებრივ თანამგზავრ — მეტიდას;
* მთავარი სარტყლის ასტეროიდს — (9) მეტიდას.

## ლიტერატურა
*

## რესურსები ინტერნეტში
*მითოლოგიური ენციკლოპედია ყმაწვილთათვის

## სქოლიო
კატეგორია:ოკეანიდები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
მეტიდა (თანამგზავრი)

**მეტიდა** (), *მეტისი* (), **იუპიტერ XVI**, *S/1979 J 3* (სიმბოლო: 20px) — ციური სხეული, პლანეტა იუპიტერის ბუნებრივი თანამგზავრი. შედის იუპიტერის შიდა თანამგზავრთა ჯგუფში. იგი იუპიტერის სინქრონულად მბრუნავი რეგულარული თანამგზავრია.

## აღმოჩენა
მეტიდა აღმოაჩინა 1979 წელს ს. სინოტმა ვოიაჯერ 1-ის მიერ გადაღებულ სურათებში. თავდაპირველად მას მიენიჭა დროებითი აღნიშვნა S/1979 J 3. სხვა ვარაუდით, თუ მეტიდას სიმკვრივე მეტი ან ტოლია 1.5 გ/სმ³-ზე მაშინ მისი მასა დაახლოებით 6.4×1016 კგ-ზე მეტი უნდა იყოს.

მეტიდას ზედაპირი მუქი, მოწითალოა და, როგორც ჩანს, ძლიერ კრატერულია. წინა მხარე (ორბიტალური მოძრაობის მიმართულებით მიმართული) 1.3-ჯერ უფრო კაშკაშაა, ვიდრე უკანა მხარე. ასიმეტრია, გამოწვეულია ალბათ იმით, რომ მიმმართველი მხარე განიცდის ხშირ შეჯახებას მცირე სხეულებთან, რომლის შედეგადაც თანამგზავრიდან ხდება ღია ფერის მატერიის ამოფრქვევა, სავარაუდოდ ყინულის.

## ორბიტა
მეტიდა იუპიტერის გარშემო უფრო სწრაფად ბრუნავს, ვიდრე საკუთარი ღერძის გარშემო. მზის სისტემაში არსებობს კიდევ ორი ​​ასეთი თანამგზავრი: ადრასტეა (იუპიტერის თანამგზავრი) და ფობოსი (მარსის თანამგზავრი). მეტიდას ორბიტა მდებარეობს იუპიტერის მთავარი რგოლის გარე კიდეზე და ითვლება, რომ ის არის მატერიის მთავარი წყარო.

## ლიტერატურა
* Ротери Д. Планеты. — М.: Фаир-пресс, 2005. ISBN 5-8183-0866-9
* Под ред. Д. Моррисона. Спутники Юпитера. — М.: Мир, 1986. В 3-х томах, 792 с.

## რესურსები ინტერნეტში
* Краткий обзор Метиды на сайте NASA’s Solar System Exploration

## კომენტარები
## სქოლიო
კატეგორია:იუპიტერის შიდა თანამგზავრები
წკრიალაშვილი

საკუთარი სახელი **წკრიალაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გობრონი (წკრიალაშვილი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი
* ნინა წკრიალაშვილი — მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჭიკაიძე

საკუთარი სახელი **ჭიკაიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე ჭიკაიძე — შინაგან საქმეთა სამინისტროს მოხელე
* ნიკა ჭიკაიძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
ჭიკაძე

საკუთარი სახელი **ჭიკაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიგა ჭიკაძე — სპორტსმენი (კიკბოქსინგი)
* ნუგზარ ჭიკაძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
ჭოველიძე

საკუთარი სახელი **ჭოველიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თამარ ჭოველიძე — 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი
* თორნიკე ჭოველიძე — სპორტსმენი (სამბო, ძიუდო)

კატეგორია:ქართული გვარები
ჭონქაძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **ჭონქაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დანიელ ჭონქაძე — მწერალი
* ჭონქაძე — ტერიტორიული ერთეული დუშეთის მუნიციპალიტეტში

კატეგორია:ქართული გვარები
ჭრიკიშვილი

საკუთარი სახელი **ჭრიკიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ ჭრიკიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* ნინო ჭრიკიშვილი — სპორტსმენი (ათლეტიზმი)

კატეგორია:ქართული გვარები
ანდრეი ნიშენკო

**ანდრეი ნიშენკო** (, სრული სახელი:*Andrey Aleksandroviç Nişşenko*; დ. 6 მაისი,  1972, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ სსრკ  — გ. 20 იანვარი 1990, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) – ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი
## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1972 წლის 6 მაისს ბაქოში. ეროვნებით რუსი. დაამთავრა 175-ე საშუალო სკოლა. იანვრის ტრაგედიამდე სწავლობდა მე-2 სარკინიგზო სკოლის მე-3 კურსზე.
### სიკვდილი 
მისი მეგობრისმ ფუად ბაბაევის თქმით, ქუჩაში, კინოთეატრ „ხაზართან მიდიოდნენ, რა დროსაც სამხედროებმა ტანკებიდან დაიწყეს სროლა: ფუადი ფეხში დაიჭრა და მოგვიანებით უცნობებმა საავადმყოფოში გადაიყვანეს. მეორე დღეს გაიგო, რომ ანდრეი ჯარისკაცებმა ხიშტებით მოკლეს. დაფრძალულია შეჰიდთა ხეივანში.

სამახსოვრო დაფა დგას 175-ე საშუალო სკოლაში (რომელიც თავად დაამთავრა).
## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ცოცხლად დარჩენის მიზეზები

**„ცოცხლად დარჩენის მიზეზები“** — რომანი და მემუარი, რომლის მწერალია მეტ ჰეიგი. წიგნი გამოქვეყნდა 2015 წლის 5 მარტს. იგი ეფუძნება მის გამოცდილებას, რომელიც სავსეა დეპრესიითა და შფოთვითი აშლილობით,ეს პრობლემები მას აწუხებდა 24 წლის ასაკიდან.ეს იყო პირველი შემთხვევა,როდესაც მან თავისი გაუსაძლისი პრობლემების შესახებ საჯაროდ დაწერა.

რომანი მიმოხილული იქნა The Sunday Times, The Daily Telegraph, The Guardian Star Tribune  და Toronto Star-ის მიერ .

## შინაარსი
ერთ დღეს, 1999 წლის სექტემბერში, მეტ ჰეიგმა იგრძნო, რომ მისი ძველი თავი გარდაიცვალა. ის იმ დროს 24 წლის იყო და დეპრესიის შესახებ არაფერი იცოდა და საერთოდ არ ესმოდა მისი. ბნელი ღრუბლის შთაბეჭდილებამ, რომელიც უსაზღვრო წვიმას ასხამდა მას, აგრძნობინებდა თავს, როგორც "დაცემულს". მას შეეშინდა, რადგან არ იცოდა რა ხდებოდა თავის გონებაში.

სამი დღის უძილობისა და საკვების გარეშე, ვეღარ გაუძლო იმ ტკივილს, რომელსაც გრძნობდა. ყველაფერი, რასაც გრძნობდა, რასაც ხედავდა, სულ უფრო და უფრო დეპრესიულს ხდიდა. ის გრძნობდა, რომ ცხოვრებას ძალიან დიდი ტკივილი მოჰქონდა და ერთადერთი გზა, რომ არ ეგრძნო ეს ტკივილი, იყო მისი სიცოცხლის დასრულება.

ის კლდის კიდეზე მივიდა და მხოლოდ ერთი ნაბიჯი აშორებდა მთელი თავისი ტკივილისა და ტანჯვის დასრულებას. კლდის პირას იდგა და ფიქრობდა ყველა იმ ადამიანზე, ვისაც ის უყვარდა და ფიქრობდა სიკვდილზე. ცდილობდა გამბედაობა მოეგროვებინა, რომ ერთხელ და სამუდამოდ დაესრულებინა ყველაფერი, მაგრამ ამის ძალიან ეშინოდა, ფიქრობდა, რომ თუ გადარჩებოდა, შესაძლოა სამუდამოდ პარალიზებული დარჩეს, "სხეულში ჩაკეტილი". მან ჩათვალა, რომ ასეთი ტრაგედიის გადარჩენა მხოლოდ მეტ ტანჯვას მოიტანდა; ასე რომ, ამ ფიქრებმა ხელი შეუშალა მას, რომ სიცოცხლე დაესრულებინა.

იმ მომენტიდან, მიუხედავად იმისა, რომ ის ჯერ კიდევ ძალიან ავად იყო, მის ძალიან მცირე ნაწილში იპოვა ძალა, ებრძოლა ამ სნეულებისათვის და არ მიეცა ამისათვის უფლება, რომ მთლიანად შეეთანთქა ის. თითქმის თვითმკვლელობის ეპიზოდის შემდეგ, მან შემდეგი სამი წელი გაატარა დეპრესიასთან ბრძოლაში. მიზეზები ცოცხლად დარჩენისათის მიზნად ისახავს მკითხველებს ასწავლოს, რომ არასოდეს დაკარგონ რწმენა და დაიჯერონ საკუთარ შესაძლებლობებშ. მეტი მოუწოდებს მკითხველებს, რომ დატკბნენ პატარა სიხარულითა და ბედნიერების მომენტებით, რაც ცხოვრებას მოაქვს და გვეუბნება, რომ ჯერ კიდევ არსებობს სიცოცხლის დარჩენის შესაძლებლობა. მეტ ჰეიგი ცდილობს დაარწმუნოს მკითხველი, რომ დროს შეუძლია განკურნოს ყველაფერი, რომ ამ ყველაფრის "გვირაბის" ბოლოს არის სინათლე, თუნდაც დიდი ხნის განმავლობაში ის არ ჩანდეს.

## სქოლიო
კატეგორია:2015 წლის არამხატვრული წიგნები
შაჰინ მამედოვი

**შაჰინ მამედოვი** (, სრული სახელი:*Şahin Zahid oğlu Məmmədov*; დ. 31 იანვარი, 1972, ლენქორანი, აზერბაიჯანის სსრ  — გ. 26 იანვარი, 1990) – შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ლენქორანში, 1972 წლის 31 იანვარს. სწავლობდა ლენქორანის 1-ელ საშუალო სკოლაში და 113-ე ტექნიკურ პროფესიულ სასწავლებელში.

1990 წლის 26 იანვარს, დაბა ჰაფთონსა და სოფელ კიროვს შორის, როვშან ბადალოვთან და როვშან ალავერდიევთან ერთად დახვრიტეს. შაჰინ მამედოვი და როვშან ბადალოვი დაწვეს. შემდგომში მისი სხეული ვერ ამოიცნეს. დაკრძალეს ლენქორანში. გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა „20 იანვრის მოწამის“ საპატიო წოდება.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ილგარ იბრაჰიმოვი

**ილგარ იბრაჰიმოვი** (, სრული სახელი:*İlqar Rəşid oğlu İbrahimov*; ) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
ილგარი დაიბადა 1976 წლის 13 ოქტომბერს ბაქოში. სიკვდილის დროს 175-ე სკოლის მე-7ა კლასის მოსწავლე იყო. ტრაგედიის დღეს XI წითელი არმიის მოედანზე შეკრებილთათვის მსუბუქი ავტომანქანით სხვებთან ერთად შეშა მიჰქონდა. გზაში მათ მანქანას ტანკმა გადაუარა, თუმცა გადმოსვლა მოასწრეს. ცოტა ხანში ილგარი ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლეს.

დაკრძალულია შეჰიდთა ხეივანში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Balaca uşaqların böyük faciəsi
* Möcüzə - 20 yanvar tarixindəki hadisə
* МАТЬ СКОРБЯЩАЯ - ФИЛЬМ О ЖЕРТВАХ ТРАГЕДИИ 20 ЯНВАРЯ 1990-го ГОДА В ГОРОДЕ БАКУ
* "Son anda" sənədli film
* 20 Yanvar hadisələrinin şahidi Nazim Ələkbərovun 30 illik xatirələri
* Üstündən BMP keçmiş Nazim kişinin ürəkdağlayan hekayəti FOTO
* 20 Yanvar faciəsi canlı şahid Nazim Ələkbərovun dilindən
## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ვერონიკა აბად-როხასი

**ვერონიკა აბად-როხასი** (; დ. 14 ნოემბერი, 1976, კუენკა, ეკვადორი) — ეკვადორელი ბიზნეს-ტრენერი და პოლიტიკოსი. ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტი 2023 წლის 23 ნოემბრიდან. 2023 წელს კენჭს იყრიდა ქალაქ კუენკის მერის თანამდებობაზე, მაგრამ წარუმატებლად. მუშაობდა საერთაშორისო პროექტებზე ახალგაზრდებისა და ქალთა მეწარმეობის მხარდასაჭერად.

## ადრეული წლები
ვერონიკა აბად-როხასი დაიბადა კუენკაში, მუსიკოსების ოჯახში, სადაც მან გაატარა ბავშვობა ისეთ მუსიკალურ ინსტრუმენტებზე დაკვრაში, როგორიცაა ფორტეპიანო და ვიოლინო.

სწავლობდა, მაგრამ არ დაუსრულებია ბიზნესის ადმინისტრირების ფაკულტეტი. შემდეგ მან გაიარა ტრენერის რამდენიმე მოკლე კურსი მეწარმეობის შესახებ სანტიაგოში, გერმანიის ქალაქ გუმერსბახში პოლიტიკური სტრატეგია ფრიდრიხ ნაუმანის თავისუფლების ფონდში და ინოვაცია და ტექნოლოგია იერუსალიმში. 

2020 წლიდან 2022 წლამდე მუშაობდა ბავშვთა არასწორი კვების წინააღმდეგ ბრძოლის სამდივნოში. ამავე წლის 20 აგვისტოს საპრეზიდენტო არჩევნებში კენჭს იყრიდა დანიელ ნობოას ვიცე-პრეზიდენტად. ორივე კანდიდატურა მოულოდნელად გავიდა არჩევნების მეორე ტურში. პრეზიდენტიც და ვიცე-პრეზიდენტიც კენჭს იყრიდნენ ნაციონალ-დემოკრატიული მოძრაობის სიით.

2023 წელს ვიცე-პრეზიდენტად არჩევის შემდეგ, ვერონიკა აბადის პირველი ოფიციალური დავალება იყო ძალზედ საპასუხისმგებლო. პრეზიდენტმა დანიელ ნობოამ დანიშნა ისრაელში მშვიდობის საკითხებში სპეციალურ წარმომადგენლად, რომელსაც დაევალა დიალოგის ხელშეწყობა და დაძაბულობის დეესკალაცია ღაზის სექტორში 2023 წლის დაპირისპირების შემდეგ. ამ გადაწყვეტილების გამო იგი პრაქტიკულად დაშორებულია საკუთარ ადმინისტრაციას, 4 დეკემბერს პრეზიდენტმა ნობოამ ოფიციალურად დანიშნა ეკვადორის სამშვიდობო ელჩად ისრაელში. იგი დიპლომატიურ მისიას შეუაერთდა 10 დეკემბერს.

## პოლიტიკური პოზიცია
ვერონიკა აბად-როხასი გამოდის აბორტის LGBTQ+ უფლებებისა და ფემინიზმის მეოთხე ტალღის წინააღმდეგ. იგი აცხადებს, რომ იცავს რელიგიის თავისუფლებას, ინდივიდუალურ უფლებებს, კერძო საკუთრებას და თავისუფალ ბაზარს. იგი ასევე გამოხატავს სიმპათიას ისეთი ულტრამემარჯვენე პოლიტიკოსებისა და პოლიტიკური პარტიების მიმართ, როგორებიცაა დონალდ ტრამპი, ჟაირ ბოლსონარუ და ესპანური პარტია „ხმა“.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 14 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ეკვადორელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ეკვადორის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბეჰრუზ ათაქიშიევი

**ბეჰრუზ ათაქიშიევი** (, სრული სახელი:*Bəhruz Tofiq oğlu Atakişiyev*; ) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1961 წლის 23 ნოვემბერს ბაქოში. 1968–1978 წლებში სწავლობდა 199-ე საშუალო სკოლაში. 1979-1981 წლებში მსახურობდა ჯარში, რუსეთის ქალაქ ჩიტაში. სამხედრო სამსახურის შემდეგ მუშაობდა ავტომობილის მძღოლად.

### სიკვდილი
მისი ძმის, ფაიგის თქმით, იანვრის მოვლენების დროს გავიდნენ ქუჩაში და მეტრო „გენჩლიქისკენ“ გაემართნენ. ამ დროს გაუხსნეს ცეცხლი სამხედროებმა. ბეჰრუზი დაიჭრა და გადაიყვანეს მე-5 საავადმყოფოში, სადაც ოპერაცია ჩაუტარდა. მიყენებული ჭრილობების შედეგად 21 იანვარს გარდაიცვალა. დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ზაჰირ ნურიევი

**ზაჰირ ნურიევი** (, სრული სახელი:* Zahir Zəbi oğlu Nuriyev*; დ. 8 სექტემბერი 1971, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 20 იანვარი 1990, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) – ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.
## ბიოგრაფია 
 დაიბადა 1971 წლის 8 სექტემბერს ბაქოში. 1978–1988 წლებში სწავლობდა ბაქოს მე-19 საშუალო სკოლაში. შემდგომში ჩაირიცხა ამჟამინდელი აზერბაიჯანის ტექნიკური უნივერსიტეტის მანქანათმშენებლობის ფაკულტეტზე.

### სიკვდილი 
1990 წლის 19-20 იანვრის ღამეს სახლიდან გავიდა და აღარ დაბრუნებულა. მისი სხეული ვერ იპოვეს. 1997 წელს „შავი იანვრის მოწამის“ სტატუსი მიენიჭა, 2000 წელს მისი სურათი შეჰიდთა ხეივანში განთავსდა.
## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
აციციუაკანი

**აციციუაკანის მუნიციპალიტეტი** (; ნაუატლი: *atzitzintli, hua, can*) ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 14 993 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 127.57 კმ². მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 21022.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუებლის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
ილჰამი და ფარიზა

**ილჰამი და ფარიზა ალაჰვერდიევები** (, სრული სახელები: *İlham Əjdər oğlu Allahverdiyev* (12.6.1962–20.1.1990) და *Fərizə Çoban qızı Allahverdiyeva* (11.8.1970–21.1.1990) ) - ბაქოში შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი აზერბაიჯანული ოჯახის წყვილი. ბაქოს შეჰიდთა ხეივანში დაკრძალეს.  2004 წლიდან მათი ქორწილის დღე (30 ივნისი) არაოფიციალურად ითვლება „ვალენტინობის დღედ“ ყოველწლიურად აზერბაიჯანში.

## ბიოგრაფია 
### ადრეული წლები
ილჰამ ალაჰვერდიევი დაიბადა 1962 წლის 12 ივნისს აღდამის რაიონში. 1972 წელს გადავიდა ბაქოში. მამა ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა.

### მათი გარდაცვალება 
1990 წლის იანვარში ილჰამმა და ფარიზამ გადაწყვიტეს ეცხოვრათ ოჯახებისგან განცალკევებით. როდესაც ილჰამი და მისი მეგობრები დახმარებისთვის მიდიან, ისინი ხვდებიან ტანკებს, რომლებიც სროლას ახდენენ ახლანდელ 20 იანვრის რაიონში. 
2010 წლის 20 იანვარს ბაქოს იასამალის რაიონში შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულთა ხსოვნისადმი მიძღვნილი 20 იანვრის ძეგლი-კომპლექსი გაიხსნა. კომპლექსზე ოქროს ასოებით ამოტვიფრულია ტრაგედიის დროს დაღუპული 147 ადამიანის სახელი და გვარი. 2017 წელს აზერბაიჯანის ხალიჩების მუზეუმმა წარმოადგინა სამად თაბრიზლის ხალიჩა „ერთგულება“, რომელიც ეძღვნებოდა ილჰამ ალავერდიევს და ფარიზა ნაბიევას. ხალიჩის მოხატვას 3 თვე დასჭირდა, ქსოვას კი 7 თვე. ქსოვის დროს გამოიყენებოდა 15 სხვადასხვა მაკრატელი, რაც დაეხმარა ხალიჩაზე ნიმუშებს რელიეფური ფორმის მიღებაში. 2 თვე დასჭირდა. მიუხედავად იმისა, რომ 182 შალის ძაფი იყო შეხებით შეღებილი, ხალიჩაში შერეული ფერების გარდა 290-ზე მეტი ფერი იყო გამოყენებული. ხალიჩას ზომით 1,05 x 1,55 მეტრი აქვს 532 მარყუჟი 100 კვადრატულ სმ-ზე, მთელ ხალიჩაზე 8 ას ათასი მარყუჟია. ხალიჩის მრავალი წლის გაძლების უზრუნველსაყოფად ხალიჩის ძაფები დამზადებულია აბრეშუმისგან. 

## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:დაბადებული 1962
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
გრანიტოიდი

**გრანიტოიდი** — მჟავე შემადგენლობის (62 %-ზე მეტი SiO2) მაგმური, იშვიათად მეტასომატოზური წარმოშობის ქანების ჯგუფის საერთო სახელი.

## ტერმინი 
ტერმინი გამოიყენება გრანიტის მსგავსი ქანების, ასევე გრანიტის მსგავსი შეუსწავლელი კომპლექსების საველე აღწერისათვის.

## წარმოქმნა და თვისებები 
წარმოშობის მიხედვით, გრანიტოიდები იყოფა:
* ავტოქტონური — პირდაპირ ადგილზე მდებარე გამაგრებული ნადნობი;
* ალოქტონური — კრისტალიზაციის შემდეგ გადაადგილებული;
* მეტასომატოზური — დნობის გარეშე წარმოქმნილი.

ქიმიური და მინერალური შემადგენლობის მიხედვით განასხვავებენ:

ტუტე გრანიტოიდები შეიცავს მხოლოდ ტუტე მინდვრის შპატები; სუბტუტე გრანიტოიდები (სიენოგრანიტები და გრანოსიენიტები) ახლოსაა სიენიტებთან.

კატეგორია:მაგმური ქანები
არკადი სვიდრაგაილოვი

**არკადი ივანეს ძე სვიდრაგაილოვი** () — ფიოდორ დოსტოევსკის 1866 წელს გამოქვეყნებული რომანის, „დანაშაული და სასჯელის“ ერთ-ერთი პერსონაჟი. ცოლის საეჭვო ვითარებაში გარდაცვალების შემდგომ დაქვრივებული სვიდრაგაილოვი სანქტ-პეტერბურგში ჩადის, სადაც ცდილობს მოაწყოს შეხვედრა რასკოლნიკოვის დასთან, დუნიასთან, რომელიც მანამდე მისი ცოლის, მარფა პეტროვნას შინამოსამსახურე იყო და რომლისგანაც სვიდრაგაილოვმა სასიყვარულო გრძნობებზე უარი მიიღო. სვიდრაგაილოვი ხვდება რასკოლნიკოვს და სთხოვს შეხვედრას დუნიასთან, რაზეც უარს იღებს. სვიდრაგაილოვი ბინას სონია მარმელადოვას მეზობლად იქირავებს, სადაც როდიონ რასკოლნიკოვის „აღსარებას“ მოისმენს, რომელშიც რასკოლნიკოვი მოხუცი მევახშის, ალიონა ივანოვნას და მისი ნახევარდის მკვლელობას აღიარებს. სვიდრაგაილოვი დუნიას ფარულ წერილს გაუგზავნის და შეხვედრას დაუნიშნავს. სვიდრაგაილოვი დუნიას საკუთარ სახლში წაიყვანს და კიდევ ერთხელ გამოუტყდება სასიყვარულო გრძნობებში, რის შემდეგაც დუნია მის მოკვლას შეეცდება (პისტოლეტიდან რამდენიმე გასროლით, რომელთაგანაც ერთ-ერთი არკადის საფეთქელს გაუკაწრავს). სვიდრაგაილოვი სიცოცხლეს თვითმკვლელობით ასრულებს და ტოვებს წერილს, რომლის მიხედვითაც მის სიკვდილში ბრალი არავის მიუძღვის, როდიონ რასკოლნიკოვი კი მისი გარდაცვალების ამბავს განყოფილებაში გაიგებს. 

## ლიტერატურა
* „დანაშაული და სასჯელი“ – ფიოდორ დოსტოევსკი - [პალიტრა L, 2017]. - [ ISBN 9789941325816];

კატეგორია:დანაშაული და სასჯელი
კატეგორია:ფიოდორ დოსტოევსკის პერსონაჟები
ხანიშვილი

საკუთარი სახელი **ხანიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აკაკი ხანიშვილი — სპორტსმენი (სამბო)
* ტრისტან ხანიშვილი — სოფლის მეურნეობის მუშაკი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ხარაზიშვილი

საკუთარი სახელი **ხარაზიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ხარაზიშვილი — იურისტი
* ნიკა ხარაზიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)

კატეგორია:ქართული გვარები
ემანუელ გოლდსტეინი

**ემანუელ გოლდსტეინი** — ჯორჯ ორუელის ანტიუტოპიური (დისტოპიური) რომანის, „1984“-ის პერსონაჟი. გოლდსტეინი ოკეანიის მმართველი სისტემის, ინგსოცისა და „დიდი ძმის“ მთავარ მტრად ითვლება. გოლდსტეინს რომელსაც ადანაშაულებენ საძმოს მართვაში, რომელიც კონტრ-რელოვუციურ აგენტურულ საქმიანობას ეწევა და პარტიას უპირისპირდება. გოლდსტეინი შიდა პარტიის ყოფილი წევრია, რომელიც მონაწილეობა პარტიის ხელისუფლებაში მოსვლასა და რევოლუციურ პროცესებში, თუმცა მზარდი ავტორიტარიზმის გამო დატოვა პარტია და ჩამოაყალიბა საძმო, რომელიც რეჟიმს დაუპირისპირდებოდა. სამთავრო პროპაგანდის თანახმად ის სახელმწიფოს მტერია. ყოველდღიურად მოქალაქეებისთვის გამოყოფილა „სიძულვილის ორი წუთი“, რა დროსაც ისინი იკრიბებიან ტელეეკრანთან რომელზეც გამოსახულია გოლდსტეინი, გარკვეულ შემთხვევებში ევრაზიელ და აღმოსავლეთაზიელ მეომრებთან ერთად (სამთავრო პროპაგანდის თანახმად ოკეანია ამ ორიდან ერთ-ერთ სახელმწიფოსთან მუდმივ ომშია, თუმცა დროის სხვადასხვა მონაკვეთში მტრად ორივე სახელმწიფო მონაცვლეობით ირიცხება). „სიძულვილის ორი წუთის“ მიზანია ადამიანებმა გამოხატონ განრისხება გოლდსტეინის მიმართ და მოიხსენიონ იგი შეურაცხმყოფელი ეპითეტებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* „1984“

კატეგორია:„1984“-ის პერსონაჟები
გაბიძაშვილი

საკუთარი სახელი **გაბიძაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბიკენტი გაბიძაშვილი — ეკონომისტი
* ენრიკო გაბიძაშვილი — ფილოლოგი
* ოთარ გაბიძაშვილი — ფილოსოფოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ხატისკაცი

საკუთარი სახელი **ხატისკაცი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბადრი ხატისკაცი — სპორტსმენი (სუმო)
* ნანა ხატისკაცი — რეჟისორი, პოეტი, მთარგმნელი

კატეგორია:ქართული გვარები
ნიზამი ჰუსეინოვი

**ნიზამი ჰუსეინოვი** (Nizami Hüseynov, სრული სახელი: *Nizami Polad oglu Huseynov*; დ. 1 აპრილი, 1957, მინქენდი, ლაჩინის რაიონი, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 20 იანვარი, 1990, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი. 

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1957 წლის 1 აპრილს ლაჩინის რაიონის სოფელ მინქენდიში. 1975-1977 წლებში სამხედრო სამსახურს იხდიდა რუსეთში. შემდეგ ბაქოში ცხოვრობდა. 1977 წელს დაოჯახდა.

### სიკვდილი 
1990 წლის 19–20 იანვრის ღამეს საბჭოთა არმიის მხრიდან სროლის შედეგად დაშავებულებს თავისი მანქანით აქტიურად ეხმარებოდა. მეორე დღეს სამსახურიდან სახლში მანქანით დაბრუნებისას ტანკმა გააჩერა და სასტიკად მოკლეს.

დაკრძალულია შეჰიდთა ხეივანში .

## სქოლიო 
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1957
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
სოჭის ოკრუგი

მინი|სოჭის ოკრუგი 1920 წელს
**სოჭის ოკრუგი** (;  — 11 მაისი, 1920) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის გუბერნიაში. მდებარეობდა გუბერნიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მოქცეულს კავკასიონის მთავარი ქედსა და შავ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა ტუაფსეს ოკრუგი, სამხრეთით — სოხუმის ოკრუგი, აღმოსავლეთით — ყუბანის ოლქის მაიკოპის განყოფილება. ფართობი — 4 478 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — სოჭი.

## ისტორია
1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია და მის შემადგენლობაში სოჭის ოკრუგი — სოჭის განყოფილების ბაზაზე.

1904 წელს სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან შეუერთეს სოხუმის ოკრუგისთვის ჩამოჭრილი შავი ზღვის სანაპირო გაგრამდე.

1918 წელს სოჭის კონფლიქტის დროს მოხდა სოხუმის ოკრუგისთვის, როგორც ჩამორთმეული ტერიტორიის დაბრუნება, ისე დამატებით საზღვრის მდინარე ფსოუმდე გადატანა.

1920 წლის 11 მაისს, თავისი ოკრუგებით ლიკვიდირებულ იქნა შავი ზღვის გუბერნია, ხოლო სოჭის უკრუგის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა ადლერის, ლაზარევსკისა და სოჭის თემები.

## ლიტერატურა
*Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.
*Сочинский округ // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი ზღვის გუბერნია
კატეგორია:აფხაზეთის ისტორია
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოკრუგები
ლაი ცინგტე

**ლაი ცინგტე** (; დ. 6 ოქტომბერი, 1959, ასევე ცნობილი **უილიამ ლაის** სახელით) — ტაივანელი პოლიტიკოსი და ექიმი, ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტი და არჩეული პრეზიდენტი 2024 წლის ტაივანის საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ.

ლაი დაიბადა ტაიპეის ვანლის უბანში. თავდაპირველად სწავლობდა რეაბილიტაციასა და საზოგადო ჯანდაცვას ტაიპეიში, შემდეგ, 2003 წელს, მიიღო ჰარვარდის უნივერსიტეტის მაგისტრის ხარისხი. ექიმების მხარდაჭერის ეროვნული ასოციაციის პრეზიდენტობის შემდეგ, ლაი 1996 წლის არჩევნებში გაიმარჯვა თაინანის მაჟორიტარულ ოლქში. მომდევნო წლებში ოლქში რამდენიმე გამარჯვების შემდეგ, 2010 წელს ლაი ქალაქ თაინანის მერი გახდა. 2014 წელს განმეორებით არჩევის შემდეგ, პრეზიდენტმა ცაი ინ-ვენმა ლაი 2020 წელს პრემიერ-მინისტრად დანიშნა.

2018 წლის 24 ნოემბერს ლაი გადადგა პრემიერის პოსტიდან 2018 წლის ადგილობრივი არჩევნების შემდეგ, რომელშიც მისი პარტია, დემოკრატიული პროგრესული პარტია (DPP), სასტიკად დამარცხდა. 2019 წელს მან წამოაყენა საკუთარი კანდიდატურა შიდაპარტიულ არჩევნებში, თუმცა ცაი ინ-ვენის გამარჯვების შემდეგ გახდა მისი პარტნიორი 2020 წლის არჩევნებში. ცაი ინ-ვენის გამარჯვების შემდეგ ლაი ტაივანის ვიცე-პრეზიდენტად დაინიშნა. 2023 წლის აპრილში DPP-იმ ლაი 2024 წლის არჩევნებში საკუთარ კანდიდატად წამოაყენა, რომელშიც მან 40.05%-ით გაიმარჯვა.

ლაი მხარს უჭერს ტაივანის საკითხში სტატუს-კვოს შენარჩუნებას, ამერიკის შეერთებულ შტატებთან ურთიერთობების გაღრმავებას და სხვა ლიბერალურ დემოკრატიებთან კავშირების დამყარებას.

## რესურსები ინტერნეტში
* „ომი თუ მშვიდობა“, „დემოკრატია თუ ავტოკრატია“? - რა არჩევანი აქვს ტაივანს, ლუკა პერტაია, იანვარი 05, 2024

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ტაივანის პრეზიდენტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გია ყანჩელის ქუჩა

**გია ყანჩელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ჩუღურეთის რაიონში (ოქროსუბანი); მიხეილ წინამძღვრიშვილის ქუჩიდან გია მოსეშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შესულია ფეიერვერკის ქუჩის სახელით. 1923 წელს ექვთიმე სართანიას ქუჩა უწოდეს. 1938 წლიდან ეწოდებოდა კონსტიტუციის ქუჩა. 2023 წელს გია ყანჩელის სახელი ეწოდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პლატონ დოლიძის ქუჩა (ყოფ. ექვთიმე სართანიას ქუჩა)

## სქოლიო 
ყანჩელი
კოატეპეკი (პუებლა)

**კოატეპეკის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მექსიკის შტატ პუებლაში. 2015 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 756 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობია 12.25 კმ². მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 21030.

## იხილეთ აგრეთვე
*პუებლის მუნიციპალიტეტები

## სქოლიო
კატეგორია:პუებლის მუნიციპალიტეტები
შაკირ ათაქიშიევი

**შაკირ ათაქიშიევი** (, სრული სახელი:*Şakir Xandadaş oğlu Ağakişiyev*; ) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1961 წლის 31 იანვარს აფშერონის რაიონის სოფელ სითალჩაიში.

### სიკვდილი
შავი იანვრის ტრაგედიის დღეს ცეცხლსასროლი იარაღიდან ესროლეს მეგობრის – მოვლამვერდის მანქანაში მჯდომს, ხირდალანის ლუდსახარშთან. მას გულ-მკერდის არეში ხუთი ტყვია ჰქონდა მოხვედრილი. მოვლამვერდი დაშავდა.

21 იანვარს, შუადღის 3 საათზე, შაკირის ცხედარი სემაშკოს სახელობის საავადმყოფოში იპოვეს. 22 იანვარს დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
კულაშის წმინდა მღვდელმოწამე ნაზარი ლეჟავას ტაძარი

**კულაშის წმინდა მღვდელმოწამე ნაზარი ლეჟავას ტაძარი** — ჯვარგუმბათოვანი ეკლესია საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის დაბა კულაშში. ნაშენებია ადგილობრივი და ბოლნური ქვით, ორნამენტები და სხვა დეტალები შესრულებულია ადგილობრივი ხელოსნების მიერ. 

## ლიტერატურა
*ხონისა და სამტრედიის ეპარქიის ისტორია 1996-2011 წწ., თბ., 2018,  ISBN 9-789941-036231

კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ჯაბრაილ ხანმამედოვი

**ჯაბრაილ ხანმამედოვი** (სრული სახელი: *Cəbrayıl Hüseynxan oğlu Xanməmmədov*; დ. 1939, ორჯონიკიძის რაიონი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ — გ. 21 იანვარი, 1990, ორჯონიკიძის რაიონი|ორჯონიკიძის რაიონი, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ, სსრკ). გარდაცვალების შემდეგ მიენიჭა „20 იანვრის მოწამის“ საპატიო წოდება.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა სურახანში 1939 წელს.

### იანვრის ტრაგედია 
იმ ღამეს, 00:00 საათზე, ის ქუჩაში გასროლის ხმაზე გავიდა. მთელი ღამე სახლში არ მისულა. 20 იანვარს ჯაფარიძის სახელობის საავადმყოფოში გადაიყვანეს. მიუხედავად იმისა, რომ დახმარება გაუწიეს, ის 21 იანვრის ღამის 4 საათზე დაიღუპა. დაკრძალეს იენი-სურახანის სასაფლაოზე.

## ლიტერატურა 
* Qulu Kəngərli, Qara Yanvar şəhidləri. &#x5B;Məlumat kitabı&#x5D;. B; Gənclik, 1992. 

კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ჭაგანის მთავარანგელოზთა ტაძარი

**ჭაგანის მთავარანგელოზთა ტაძარი** — დარბაზული ტიპის ხის ეკლესია საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფელ ჭაგანში.

## ძეგლის ისტორია
ჭაგანის მთავარანგელოზთა ტაძარი აგებულია 1880 წელს. XX საუკუნის  20-იან წლებში ტაძარი კომუნისტებს დაუნგრევიათ, მისი აღდგენა სოფლის მოსახლეობამ მოახერხა. აღდგენილი ტაძარი 2003 წელს აკურთხა ხონისა და სამტრედიის მიტროპოლიტმა საბამ.  ტაძარს აქვს ბეტონის გალავანი. ტაძარში დაცულია დავითის ფსალმუნი, რომელიც 1800 წელსაა შექმნილი. უნიკალური ღვთისმშობლის ხატი, რომელიც 100 წელზე მეტს ითვლის.

## ლიტერატურა
* ხონისა და სამტრედიის ეპარქიის ისტორია 1996-2011 წწ. ISBN 9 789941 036231

კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ხის ეკლესიები საქართველოში
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
შოვქათ აღაევი

**შოვქათ აღაევი** (, სრული სახელი:*Şövkət Həsənoviç Ağayev*; ) — ბაქოს შავი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1936 წლის 14 დექემბერს ბაქოში. წარმოშობით ყარაბაღიდან იყო. დედამისი რაჰიმა ოსი იყო, მამამისი ჰასანი კი იჩერი-შეჰერიდან. 70-იან წლებში მუშაობდა აზერბაიჯანის სამედიცინო უნივერსიტეტის თვალის დაავადებათა კათედრის გამგედ.. შოვქათ აყაევმა დაამთავრა ბაქოს მე-18 სკოლა, შემდეგ სწავლობდა ბაქოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. სწავლის დასრულების შემდეგ მუშაობდა ჯერ ადვოკატად, შემდეგ ყოფილ ორჯონიკიძის რაიონში (ახლანდელი სურახანის რაიონი) სახალხო მსაჯულად, შემდეგ კი ფოლადის ქარხანაში ადვოკატად.

### სიკვდილი
19 იანვარს დაახლოებით 22:00 საათზე ის სახლიდან XI წითელი არმიის მოედანზე გავიდა და აღარ დაბრუნებულა. ოჯახმა მისი გაუჩინარების გამო ბინაგადის რაიონულ სასამართლოს მიმართა, რომელმაც 1996 წლის 22 მაისის გადაწყვეტილებით შოვქათ აგაევი დაკარგულად გამოაცხადა. მისი ოჯახის მიმართვები „მოწამის“ სტატუსის თაობაზე წარმატებით დაგვირგვინდა მისი გაუჩინარების დღიდან მხოლოდ 27 წლის შემდეგ — აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის 2017 წლის 2 აგვისტოს №3140 ბრძანებულებით „შავი იანვრის ტრაგედიის მოწამის“ საპატიო წოდების მინიჭების შესახებ.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
კატეგორია:დაბადებული 14 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
ხიზანეიშვილი

საკუთარი სახელი **ხიზანეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* დიმიტრი ხიზანეიშვილი — კოლმეურნე, II მსოფლიო ომის მონაწილე
* კონსტანტინე ხიზანეიშვილი — ფეხბურთელი
* ოთარ ხიზანეიშვილი — ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ხმიადაშვილი

საკუთარი სახელი **ხმიადაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ანზორ ხმიადაშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* დიმიტრი ხმიადაშვილი — ინჟინერი
* თამარ ხმიადაშვილი — მოჭადრაკე

კატეგორია:ქართული გვარები
ბაბა ხამედოვი

**ბაბა ხამედოვი** (სრული სახელი: *ბაბა მაჰამად-ოღლუ ხამედოვი*; ) — ბაქოს სისხლიანი იანვრის ტრაგედიის მსხვერპლი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1939 წლის 1 ივლისს ქ. პუშკინში  (ახლანდელი ბილასუვარი). მუშაობდა 84-ე ტექნიკურ-პროფესიულ სასწავლებელში ფიზიკის მასწავლებლად. ჰყავდა ცოლი და ორი შვილი

### იანვრის ტრაგედია 
ღამის 12 საათზე სროლის ხმაზე ქუჩაში გავიდა. მთელი ღამე სახლში არ მოსულა. 20 იანვარს ის რკინიგზის საავადმყოფოში გადაიყვანეს. ტყვია ყელის მარჯვენა მხარეს მოხვდა. მიუხედავად იმისა, რომ ოპერაცია ჩაუტარდა, მისი გადარჩენა ვერ მოხერხდა. 21 იანვარს გარდაიცვალა. დაკრძალეს შეჰიდთა ხეივანში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* "20 იანვარი", ბაქოს ხოცვა-ჟლეტა: ფაქტები, მოწმეების ჩვენებები, დაკრძალვის ცერემონია მთელი ქვეყნის მასშტაბით.

## სქოლიო 
კატეგორია:გარდაცვლილი 1990
კატეგორია:გარდაცვლილი 20 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1939
კატეგორია:დაბადებული 1 ივლისი
კატეგორია:შავი იანვრის ტრაგედიის დროს დაღუპულები
ხორგუაშვილი

საკუთარი სახელი **ხორგუაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვალტერ ხორგუაშვილი — ფეხბურთელი
* პავლე ხორგუაშვილი — ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
და იქმნა ნათელი

**„და იქმნა ნათელი“** () — ოთარ იოსელიანის 1990 წლის ფილმი, რომელიც საფრანგეთში ცხოვრების დროს გადაიღო. 

ფილმი საფრანგეთის, იტალიისა და გერმანიის ერთობლივი ნამუშევარია. მასში ერთ-ერთი აფრიკული ტომის ყოფა თითქმის დოკუმენტურ რეჟიმშია ასახული. პირველყოფილი ხალხის ცხოვრებაში ნელ-ნელა იჭრება ცივილიზაცია. მათი დამოკიდებულება უცხო და გამოუსადეგარი საგნების მიმართ დროთა განმავლობაში იცვლება.

ფილმმა ვენეციის 46-ე კინოფესტივალზე ჟიურის სპეციალური პრიზი დაიმსახურა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:1990 წლის ფილმები
კატეგორია:ოთარ იოსელიანის ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ფრანგული დრამატული ფილმები
კატეგორია:იტალიური დრამატული ფილმები
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
ტუაფსეს ოკრუგი

მინი|ტუაფსეს ოკრუგი 1920 წელს
**ტუაფსეს ოკრუგი** (;  — 11 მაისი, 1920) — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის გუბერნიაში. მდებარეობდა გუბერნიის ცენტრალურ ნაწილში, მოქცეულს კავკასიონის მთავარი ქედსა და შავ ზღვას შორის. ჩრდილოეთიდან ესაზღვრებოდა ნოვოროსიისკის ოკრუგი, სამხრეთით — სოჭის ოკრუგი, აღმოსავლეთით — ყუბანის ოლქის ეკატერინოდარისა და მაიკოპის განყოფილებები. ფართობი — 1 638 კმ². ადმინისტრაციული ცენტრი — ტუაფსე.

## ისტორია
1896 წლის 23 მაისს (4 ივნისს) უმაღლესი ბრძანებულებით შავი ზღვის ოკრუგის ბაზაზე შეიქმნა შავი ზღვის გუბერნია და მის შემადგენლობაში ტუაფსეს ოკრუგი — სოჭის განყოფილების ბაზაზე.

1920 წლის 11 მაისს, თავისი ოკრუგებით ლიკვიდირებულ იქნა შავი ზღვის გუბერნია, ხოლო ტუაფსეს უკრუგის ტერიტორიაზე წარმოიქმნა ჯუბღის და ტუაფსეს თემები.

## ლიტერატურა
*Основные административно-территориальные преобразования на Кубани (1793—1985 гг.) / Сост.: А. С. Азаренкова, И. Ю. Бондарь, Н.С. Вертышева. — Краснодар: Краснодарское кн. изд-во, 1986. — 394 с.
*Туапсе // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.

## სქოლიო
კატეგორია:შავი ზღვის გუბერნია
ცოტნე დადიანის ქუჩა

**ცოტნე დადიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); გიორგი ჩიტაიას ქუჩიდან დავით გურამიშვილის გამზირამდე. თბილისის 1851 და 1900 წლების გეგმებზე დატანიალია ავჭალის ქუჩის სახელით. 1910 წელს ეწოდა ვარლამ ჩერქეზიშვილის სახელი, 1922 წელს — საბჭოს ქუჩა, 1930 წელს — კარლ მარქსის, 1938 წელს — კვლავ საბჭოს ქუჩა ეწოდა, რომლის ერთ მონაკვეთს 1957 წელს ოქტომბრის ქუჩა დაერქვა, 1990 წელს  კი ცოტნე დადიანის სახელი ეწოდა. ქუჩაზე არის ღვთისმშობლის ტაძრად მიყვანების ეკლესია, სააქციო საზოგადოება „ელექტროვაგონშემკეთებელი ქარხანა“. დგას პორფირე ჩანჩიბაძის ბიუსტი. გამოდის მეტროს სადგური „ნაძალადევი“ (ყოფილი „ოქტომბერი“). აქვს 2 შესახვევი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
თოფის შესახვევი

**თოფის შესახვევი** () — მცირე ჩიხი, რომელიც მდებარეობდა ძველ თბილისში, დღევანდელი კოტე აფხაზის ქუჩის შუა ნაწილში, კერძოდ იმ ადგილზე, სადაც დღეს განლაგებულია შენობები მისამართით კოტე აფხაზის №25 და ივერიის ქ. №10. იმის გათვალისწინებით, რომ ძველ თბილისში, და კონკრეტულად ამ უბანში, ქუჩებსა და რიგებს ხელობის სპეციალიზაციის მიხედვით არქმევდნენ სახელებს, სავარაუდოა, რომ აქ თოფის მკეთებლები (მეთოფეები) იყვნენ განლაგებულები. „თოფის შესახვევმა“ სახელწოდება XX საუკუნის 20-იან წლებამდეც კი შეინარჩუნა და ზოგიერთ თბილისის გეგმაზეცაა დატანილი. XX საუკუნის მიწურულს, კოტე აფხაზის ქუჩაზე გამომავალ ამ მცირე შესახვევში ჩადგეს შენობა, რომელმაც „თოფის შესახვევი“ გააქრო.

## ლიტერატურა
*Двалишвили Л.Б. Оружейный ряд в Тифлисе в 30-х годах XVII — 20-х годах XX века // Историческое оружиеведение. 2023. — № 12. გვ. 4 -55.
*დვალიშვილი ლ., „თბილისური ფოლადი და ელიარაშვილები“, თბ., 2023, გვ. 256

კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
ელიარაშვილები

**ელიარაშვილები** — ქართლის სადედოფლო აზნაურული საგვარეულო. აქტიური ჩანან XVII საუკუნის შუა ხანებიდან. მათი სამოღვაწეო არეალი ისტორიული ქვემო ქართლია, კერძოდ, სომხით-საბარათიანო (ბოლნისის ხეობა). ელიარაშვილებს ქართლის სამეფო კარზეც სხვადასხვა თანამდებობები ეკავათ, ამიტომ ისინი თავიდანვე ჩანან თბილისშიც.

მეწინავე სადროშოს აღწერის მიხედვით, „ბატონს დედოფლის აზნაურიშვილები ელიარაშვილნი“-ს სამოსახლო ბოლნისის ხეობის სოფლებს: შარქარს, ზემო ხუჯაბს, ხუჯაბს, ჭიპექებსა და ჭიმშურს მოიცავდა. ეს სოფლები ფოლადაურის ხეობაში მდებარეობდნენ და როგორც ისტორიული დოკუმენტები მოწმობენ ელიარაშილების სამოღვაწეო არეალიც ამ მიდამოებშია. აქედან, შარქარას სოფელში მხოლოდ დედოფლის აზნაურების ელიარაშვილის ყმები ფიქსირდებიან. 

იოანე ბატონიშვილის მოსაზრებით, თითქოსდა, ელარაშვილები კავკასიის მთებიდან მოსულან და 1719 წლიდან ელიყანას შვილები იყვნენ და აქედან წარმოდგა ეს გვარი, რაც ვერანაირ კრიტიკას ვერ უძლებს, ვინაიდან ელიარაშვილები ქართლში მინიმუმ 1653 წლიდან უკვე აქტიური ჩანან გვარის ამ ფორმითვე, რის გამოც, 1719 წელს ვინმე ელიყანაშვილი ამ საგვარეულოს სათავეს ვერ დაუდებდა. 
 
ისტორიულ დოკუმენტებში უკვე XVII საუკუნიდან ელიარაშვილების საგვარეულოს არაერთი წარმომადგენელია დასახელებული. პირველად მათი მოხსენიება, ამ ეტაპზე მიკვლეული მასალებით 1653 წლით თარიღდება და ქართლის დედოფალს, როსტომ მეფის ცოლს, მარიამ დადიანს უკავშირდება, რომელმაც ელიარაშვილთა წარმომადგენელს ხუჯაბში მიწები უწყალობა. ამის შემდეგ, ამ საგვარეულოს სხვადასხვა შტოს წარმომადგენლები საკმაოდ ხშირად ჩნდებიან ისტორიულ დოკუმენტებში მთელი XVII და XVIII საუკუნეების მანძილზე. 

ელიარაშვილთა გვარი სხვადასხვა ფორმით მოიხსენიება ისტორიულ წყაროებში: ელარაშვილი, ელიარასშვილი, ელარასშვილი. ხოლო XIX საუკუნის რუსულ ოფიციალურ დოკუმენტებში, ელიარაშვილთა ზოგიერთი წარმომადგენელი სხვადასხვა ფორმით გაატარეს: ელაროვი, ელიზაროვი და ელიაზაროვი, რამაც გვარის ჟღერადობა დაამახინჯა.

ელიარაშვილების საგვარეულოს ეკუთვნოდნენ ცნობილი მეიარაღე ოსტატები, მამა-შვილი გეურქა და ყარამან ელიარაშვილები, რომელთა დამზადებული იარაღი განთქმული იყო არა მხოლოდ რუსეთის იმპერიაში. გეურქამ რუსეთის იმპერატორის მეიარაღის ტიტულსაც კი მიაღწია. 

## ლიტერატურა
*დვალიშვილი ლ., „თბილისური ფოლადი და ელიარაშვილები“. თბ. 2023, გვ. 256
*Двалишвили Л. Б., К вопросу о генеалогии оружейника Геурка // Историческое оружиеведение, Москва: Историческое оружиеведение, 2021. — გვ. 78-116.
უთვირი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**უთვირი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* უთვირი — მწვერვალი სვანეთის კავკასიონზე;
* უთვირი — უღელტეხილი სვანეთის კავკასიონზე.
ხუხაშვილი

საკუთარი სახელი **ხუხაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გია ხუხაშვილი — პოლიტიკური ანალიტიკოსი
* გიორგი ხუხაშვილი — კრიტიკოსი, დრამატურგი, პოეტი
* სოფიკო ხუხაშვილი — მოჭადრაკე
* ჯამლეტ ხუხაშვილი — ჟურნალისტი, სპორტის კომენტატორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ჯანგირაშვილი

საკუთარი სახელი **ჯანგირაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ნინო ჯანგირაშვილი — ჟურნალისტი
* ნოდარ ჯანგირაშვილი — 1989 წლის 9 აპრილის ტრაგედიის მსხვერპლი

კატეგორია:ქართული გვარები
ჩრდილი გზაზე (1956 წლის ფილმი)

**„ჩრდილი გზაზე“** — კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ 1956 წლის მხატვრული ფილმი, რეჟისორი — დავით რონდელი. ფილმი აღდგენილია კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ მიერ 1978 წელს.

## სიუჟეტი
ფილმი მწყემსების მძიმე ცხოვრებას აღწერს. გიორგი ჩოხელს მასწავლებელი ნინო უყვარს, მაგრამ ქალს რაიონში ახალდანიშნული ხელმძღვანელი მუშაკი, ლევან გელაშვილი მოხიბლავს. კარიერისტი გელაშვილი მწყემსების გამოცდილებას არ ითვალისწინებს და თავისი მიზნების განსახორციელებლად ბევრ ბოროტებას კადრულობს.

## როლებში
*ლია ელიავა — ნინო
*ზურაბ (კუკური) ლაფერაძე — გიორგი ჩოხელი
*ედიშერ მაღალაშვილი— ლევან გელაშვილი
*ვახტანგ ნინუა — შაქრო
*ნინელი ცინცაძე — ივლიტა
*ბუხუტი ზაქარიაძე — მამუკა
*გოჩა აბაშიძე — თედო
*მერაბ (მურად) ხინიკაძე — არჩილი
*ვუკოლ კინწურაშვილი — სიმონი
*ცაცა (ეკატერინე) ამირეჯიბი — თედოს ბებია
*თამარ ბაქრაძე — მაგდანა
*ალიონა ეგოროვა
*ნინო კაკაბაძე
*ირაკლი ქოქრაშვილი — ილო
*ირინე მაღალაშვილი — მასწავლებელი
*აკაკი (კაკო) კვანტალიანი — ლადო ძია
*ნათელა ფალიაშვილი
*სერგო სულავა
*გივი ტალიკაძე
*გიორგი თოლორდავა
*სესილია თაყაიშვილი
*გივი თოხაძე
*ნინო (ჩიტოლია) ჩხეიძე

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1956 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ქართულ მოთხრობებზე დაფუძნებული ფილმები
კატეგორია:დავით რონდელის ფილმები
წუთისოფელი (ფილმი)

**„წუთისოფელი“** — სს „ქართული ფილმის“ 1971 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორები არიან შოთა მანაგაძე და ნოდარ მანაგაძე.

## სიუჟეტი
ფილმში სიდონიასა და იასონის ოჯახის ცხოვრებაა ნაჩვენები, დაწყებული პირველი მსოფლიო ომის პერიოდიდან. სიდონია თავის სოფელს არასდროს გასცილებია, მაგრამ ცხოვრებაში ბევრი რამ გადაიტანა.

## როლებში
*სოფიკო ჭიაურელი — სიდონია
*გრიგოლ წიტაიშვილი — იასონი
*მანუჩარ შერვაშიძე — სიპიტო
*ზურაბ ყიფშიძე — აფრასიონი
*თენგიზ არჩვაძე — იულონი
*ვალერიან დოლიძე — ბეგლარი
*გივი ჭიჭინაძე — ევტიხი
*გიზო სიხარულიძე — თარხანი
*მიხეილ ვაშაძე — ხალამპრე
*ვარლამ (ვალოდია) წულაძე — აგაპო
*ვიქტორ ნინიძე
*მერაბ გეგეჭკორი
*ნინო დიდია
*ლეილა ყიფიანი
*ქეთევან ბოჭორიშვილი
*მ. ხითარიშვილი
*ნოდარ ფირანიშვილი
*ალექსანდრე (სესიკა) კუპრაშვილი — კოლმეურნე
*დუდუხანა წეროძე
*ბაადურ (ბადრი) ბეგალიშვილი
*რევაზ ბარამიძე
*მალხაზ ბებურიშვილი
*შოთა გაბელაია
*იოსებ (სოსო) ხაინდრავა — დეზერტირი
*გივი თოხაძე
*იოსებ (სოსო) გოგიჩაიშვილი — მიხაკო 

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:1971 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:კინოსტუდია „ქართული ფილმის“ ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:შოთა მანაგაძის ფილმები
მეორე კოსმოსური სიჩქარე

**მეორე კოსმოსური სიჩქარე**, **პარაბოლური სიჩქარე**, '*განთავისუფლების (*გაქცევის*, *გასხლტომის*) სიჩქარე*' (v_{II}) — მინიმალური საწყისი სიჩქარე, რომელიც უნდა მიენიჭოს სხეულს დედამიწის, მთვარის ან სხვა პლანეტის ზედაპირთან, რათა მან (შესაბამისად დედამიწის, მთვარის ან პლანეტის) მიმართ პარაბოლურ ორბიტაზე იმოძრაოს. დედამიწისათვის იგი ≈11.2 კმ/წმ.

პირველად მეორე კოსმოსური სიჩაქრე მიღწეულ იქნა 1959 წლის 2 იანვარს საბჭოთა კოსმოსური აპარატის ლუნა-1-ის მიერ.

## გაანგარიშება 
კოსმოსური აპარატის ტრაექტორიის სახეს დედამიწის ან მზის მიმართ განსაზღვრავს მისი სიჩქარე სათანადოდ დედამიწის ან მზის მიმართ. წირი, რომელსაც ტრაექტორია უახლოვდება, კრიზისულ სიჩქარეზე ნაკლები სიჩქარის დროს წარმოადგენს ელიფსს (კერძო შემთხვევაში წრეწირს), კრიზისული სიჩქარის შემთხვევაში — პარაბოლას, უფრო მეტი სიჩქარის დროს — ჰიპერბოლას. ამიტომ კრიზისულ სიჩქარეს პარაბოლურ სიჩქარეს უწოდებენ, პარაბოლურ სიჩქარეზე ნაკლებ სიჩქარეს — ელიფსურს, ხოლო მასზე მეტს — ჰიპერბოლურს.

იმისათვის, რომ სხეულმა დატოვოს დედამიწის გრავიტაციული მოქმედების სფერო და, მაშასადამე დაიწყოს ბრუნვა მზის გარშემო, ე. ი. იქცეს მზის ხელოვნურ თანამგზავრად, საჭიროა მას მიენიჭოს, ისეთი კინეტიკური ენერგია, რომელიც ტოლი იქნება დედამიწის ზედაპირიდან უსასრულობაში (პრაქტიკულად დედამიწის გრავიტაციული მოქმედების სფეროს გარეთ) მისი გადატანისას შესრულებული მუშაობისა. მეორე კოსმოსური (პარაბოლური) სიჩქარის v_{II} სიდიდე არ არის დამოკიდებული მიმართულებაზე და შეიძლება განისაზღვროს ენერგიის შენახვის კანონიდან.
: \frac{mv_{II}^2}{2}=G\frac{mM}{R} (1),

სადაც m — სხეულის მასაა, G — გრავიტაციული მუდმივა, M — პლანეტის მასა, R — ორბიტის რადიუსი.

თუ R-ს გავშლით, დედამიწის რადიუსად R_0 და ფრენის სიმაღლედ h, და (1) ფორმულიდან გამოვიყვანთ სიჩქარეს, მივიღებთ შემდეგ ფორმულას:

: v_{II}=\sqrt{2G\frac{M}{R_0+h}} (2).

პირველ და მეორე კოსმოსურ სიჩქარეებს შორის არსებობს მარტივი კავშირი:
: v_{II}= \sqrt {2}v_{I}

მეორე კოსმოსური სიჩქარის ფორმულა შეიძლება გავავითაროთ შემდეგნაირადაც: როცა h=0, მაშინ R_0=R, ხოლო v_{II}=\sqrt{2G\frac{M}{R}}=\sqrt{2G\frac{MR}{R^2}}=\sqrt{2g_0R}, სადაც g_0 თავისუფალი ვარდნის აჩქარებაა დედამიწის ზედაპირთან.

2) ფორმულაში დედამიწისთვის ცნობილი მუდმივი სიდიდეების (*G*=6.67·10⁻¹¹ მ³·კგ⁻¹·წმ⁻², *M* = 5.97·10²⁴ კგ, *R0* = 6 371 000 მ, *h* ≈ 0) შეტანითა და ორბიტის სიმაღლის გათვალისწინებით მივიღებთ მეორე კოსმოსურ სიჩქარეს დედამიწისთვის:
:v_{II}\approx 11 180.50 მ/წმ ანუ \approx11.2 კმ/წმ.

## იხილეთ აგრეთვე  
*კოსმოსური სიჩქარე
*პირველი კოსმოსური სიჩქარე
*მესამე კოსმოსური სიჩქარე

## ლიტერატურა
კატეგორია:ასტროდინამიკა
ეროვნული ლიგა 2024

**ეროვნული ლიგა 2024** — საქართველოს უმაღლესი ლიგის 36-ე გათამაშება.

## ფორმატი 
ჩემპიონატში მონაწილეობას იღებს 10 გუნდი, ერთმანეთთან გუნდები ოთხ თამაშს თამაშობენ. საბოლოო ჯამში თითო გუნდმა 36 მატჩი უნდა ითამაშოს.

ტურნირის გამარჯვებული ჩემპიონთა ლიგაზე მონაწილეობას დაიწყებს I შესარჩევი ეტაპიდან. მეორე და მესამე ადგილზე გასული გუნდები და საქართველოს თასის გამარჯვებული მონაწილეობას მიიღებს უეფას კონფერენციების ლიგაზე I შესარჩევი რაუნდიდან. თუ თასის გამარჯვებული გახდება გუნდი ჩემპიონატის ცხრილის პირველი სამეულიდან, უეფას კონფერენციების ლიგაზე მონაწილეობის საშუალება მიეცემა ჩემპიონატის IV-ადგილოსან გუნდს.

## კლუბები  
## ცხრილი

## შედეგები
ყველა გუნდი თამაშობს 18 საშინაო და 18 გასვლით თამაშს (თითო გუნდს ეთამაშება 4ჯერ), ჯამში 36 თამაშს.

### ტური 1-18
### ტური 19-36
## პლეი-ოფი 
----

## სტატისტიკა 
### ბომბარდირები 
:

### ჰეტ-ტრიკები  
* 4ფეხბურთელმა გაიტანა პოკერი (4 გოლი)

### მშრალი მატჩები
:

## რესურსები ინტერნეტში
* ეროვნული ლიგის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* ჩემპიონატის წესები 

კატეგორია:ეროვნული ლიგის სეზონები
კატეგორია:უმაღლესი ლიგის სეზონები
კატეგორია:2024 წელი ქართულ ფეხბურთში
მერაბ გეგეჭკორი

**მერაბ გეგეჭკორი** (დ. 23 აგვისტო, 1919, მარტვილი — გ. 1977) — ქართველი მსახიობი. საქართველოს სახალხო არტისტი (1972).

## ბიოგრაფია
მერაბ გეგეჭკორი დაიბადა 1919 წლის 23 აგვისტოს ქ. მარტვილში (ყოფილი გეგეგჭკორი). 1940 წელს დაამთავრა თბილისის შოთა რუსთაველის სახ. თეატრალური ინსტიტუტის სამსახიობო ფაკულტეტი და ჩაირიცხა  შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო თეატრის დასში. შესრულებული აქვს 100–ზე მეტი როლი. სისტემატურად მონაწილეობდა რადიო და სატელევიზიო გადაცემებში, გამოდიოდა ესტრადაზე, გადაღებულია ფილმებშიც. მიღებული აქვს სახელმწიფო ჯილდოები.

გარდაიცვალა 1977 წელს. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.

## ფილმოგრაფია
*1962: არდადეგებზე — მოხუცი
*1969: ფილატელისტის სიკვდილი — ფილატელისტი
*1968: ტარიელ გოლუა — როსტომი, მამასახლისი
*1971: წუთისოფელი
*1974: ანარეკლი 
*1948: ქეთო და კოტე — თავადი
*1971: მყუდრო სავანე — არქიტექტორი
*1975: მოლანდება 
*1947: აკაკის აკვანი — მაყურებელი
 
*1955: მაგდანას ლურჯა — კინტო
*1956: ეთერის სიმღერა — მელიტონ ბალანჩივაძე
*1962: გზაში კლემანსო, მგზავრი
*1967: ვიღაცას ავტობუსზე აგვიანდება — ოფიციანტი
*1967: ჩემი მეგობარი ნოდარი — მსახიობი
*1967: მალე გაზაფხული მოვა — კალისტრო
*1969: ღიმილის ბიჭები 
*1970: დიდოსტატის მარჯვენა

## რესურსები ინტერნეტში
*მერაბ გეგეჭკორი — ეროვნული ფილმოგრაფია
*

კატეგორია:დაბადებული 23 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 1977
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
პეტრე მელიქიშვილის გამზირი

**პეტრე მელიქიშვილის გამზირი** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მერაბ კოსტავას ქუჩიდან ილია ჭავჭავაძის გამზირამდე. ამ ქუჩაზე გადიოდა წყნეთისკენ მიმავალი გზა, რომელსაც სამხრეთით მიუყვებოდა მთის ფერდობი და ვარდისუბნის პატარა დასახლება, ხოლო ჩრდილო-აღმოსავლეთით სოფელი ვერე მდებარეობდა. ქალაქის ამ ნაწილის განაშენება დაიწყო XIX საუკუნის II ნახევარში. 1867 წელს „წყნეთის გზას“ ეწოდა წყნეთის ქუჩა (დატანილია თბილისის 1867 წლის გეგმაზე). განაშენიანებაში დიდი როლი ითამაშა ვაკეში XX საუკუნის დასაწყისში თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიის, შემდეგ კი, მართლმადიდებელი სემინარიის აშენებამ. 1924 წელს ქუჩას ეწოდა პეტრე მელიქიშვილის სახელი. 2022 წელს პეტრე მელიქიშვილის გამზირი გახდა.

XX საუკუნის შუა წლებამდე ეს იყო ერთ- და ორსართულიანი სახლებით განაშენიანებული ვიწრო ქუჩა. 1948 წელს სარეკონსტრუქციო სამუშაოების შემდეგ იგი საფუძვლიანად გაფართოვდა, მისი სიგანე თითქმის 35 მეტრამდე გაიზარდა. აიგო მრავალსართულიანი სახლები. დღეისათვის ეს არის ქალაქის ერთ-ერთი კეთილმოწყობილი ქუჩა, რომელიც ილია ჭავჭავაძის გამზირს ცენტრთან აკავშირებს. ქუჩაზე მდებარეობდა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტი (იხ. სტატია შენობაზე), ქუჩაზეა ირაკლი ფაღავას სახელმწიფო პედიატრიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტი, სახელმწიფო ფილარმონია, ყოფილი სასტუმრო „საქართველო“; ვასილ პეტრიაშვილის ქუჩის გადაკვეთაზეა ღვინის №1 ქარხნის შენობა და სხვა. სახელმწიფო ფილარმონიასთან დგას გიორგი ცაბაძის ბიუსტი (მოქანდაკე გ. წულაძე), დოდო აბაშიძის სახელობის სკვერში — მისივე ბიუსტი (მოქანდაკე მ. ბერძენიშვილი, არქიტექტორი გ. გოგოლაშვილი), მეორე სკვერში — სკულპტურული კომპოზიცია „რესტავრაცია“ (მოქანდაკე გ. ოჩიაური, არქიტექტორი ო. ლითანიშვილი).

## სქოლიო 
მელიქიშვილი