სლოვაკური სამზარეულო

მარჯვნივ|მინი| Bryndzové halušky (კარტოფილის პელმენი ცხვრის რძის ყველით)
მარჯვნივ|მინი| *კაპუსტნიცა* (წვნიანი კომბოსტოსა და *ძეხვისგან* )
**სლოვაკური სამზარეულო** ოდნავ განსხვავდება სლოვაკეთის სხვადასხვა რეგიონში. მასზე გავლენა მოახდინა მეზობლების ტრადიციულმა სამზარეულომ. ტრადიციული სლოვაკური სამზარეულოს წარმოშობა შეიძლება მივიჩნიოთ იმ პერიოდის პირმშოდ, როდესაც მოსახლეობის უმეტესობა თვითდაჯერებული ცხოვრობდა სოფლებში, ძალიან შეზღუდული საკვების იმპორტითა და ექსპორტით, საკვების შენარჩუნებისა და გადამუშავების თანამედროვე საშუალებების გარეშე. 

ამან წარმოშვა სამზარეულო, რომელიც მნიშვნელოვნად იყო დამოკიდებული არაერთ ძირითად საკვებზე, რომლებიც ცხელ ზაფხულსა და ცივ ზამთარს იტანს. მათ შორის იყო ხორბალი, კარტოფილი, რძე და რძის პროდუქტები, ღორის ხორცი, მჟავე მწვანილი და ხახვი. ნაკლები ხარისხით, ძროხის, ფრინველის, ცხვრისა და თხის, კვერცხის, რამდენიმე ადგილობრივი ბოსტნეულის, ხილისა და ველური სოკო. 

ჩვეულებრივ, ამ ყველაფერს ოჯახები აწარმოებდნენ და ამუშავებდნენ ქვეყნის ბაზრებზე ადგილობრივი ვაჭრობით. ხორბალი დაფქული იყო და მისგან პურს, პელმენებსა და ლაფშებს ამზადებდნენ. კარტოფილს ძირითადად ადუღებდნენ ან ამუშავებდნენ კარტოფილის ცომში. რძე გადამუშავდა ფართო სპექტრის პროდუქტად, როგორიცაა კარაქი, ნაღები, არაჟანი, სხვადასხვა სახის ყველი და ა.შ. 

ღორის ხორცისგან წარმოებულ პროდუქტებს მიეკუთვნება ძეხვეული, შებოლილი ბეკონი და ღორის ქონი. ფართოდ არ იყენებდნენ სანელებლებს, ხოლო საცხობი ზეთების ნაცვლად იყენებდნენ ცხოველურ ცხიმებსა და კარაქს. მთავარ სასმელებში შედის რძე და ლუდი. თანამედროვე სლოვაკური სამზარეულო ფართოდ განიცდის მსოფლიოს სხვადასხვა სამზარეულოს გავლენას და იყენებს უამრავ ინგრედიენტს, სანელებლებსა და ინდუსტრიულად დამუშავებულ საკვებს. 

## სლოვაკური კერძები 
* ჰალუშკი 
** Bryndzové halušky : კარტოფილის პილმენი ბრინჯით, ცხვრის რძის ყველით 
** სტრაპასკი 
* შენიშვნა : (კარტოფილის ცომისგან გამომცხვარი  ბლინები პირდაპირ გაზქურაზე ) 
* ბრინძოვე პიროგი 
* Široké rezance s tvarohom slaninou : tagliatelle  
* Zemiakové placky : კარტოფილის ბლინები, შემწვარი ზეთში, რომელსაც *ჰოროჰას* უწოდებენ *ჰორერონიის*, პორონიეს, კიშუჩესა და ორავას რეგიონებში. 
* Granatiersky pochod ან granadír, ასევე ცნობილი როგორც გრანადირმარა და გრენადიმარმა 
* Segedin goulash: კერძი, რომელიც შედგება ღორის ხახვისგან, კომბოსტოსა და კრემის ან *არაჟნისგან*, რომელსაც ჩვეულებრივ *მიირთმევენ* ორთქლზე მომზადებულ *პილპილთან* ერთად ( *knedľa* ) 
* Rezeň: schnitzel, ჩვეულებრივ პურიანი 
* Vyprážaný syr 

ფაილი:Bryndzové pirohy.JPG|*Bryndzové pirohy* (ყველით სავსე პელმენი) 
ფაილი:Bravcove s milanskou.JPG|ღორის ხორცი მილანოს სოუსით და საფუარის პამიდებით 
ფაილი:VianocnaRyba.JPG|შემწვარი კობრი და კარტოფილის სალათი 
ფაილი:RezenPrirodny.JPG|ბუნებრივი ქათმის შნიცელი 

## წვნიანები და სოუსები 
* Fazuľová (წვნიანი დამზადებული ლობიოთი ) 
* კაპუსტნიცა ( კომბოსტოსგან დამზადებული წვნიანი) ზოგჯერ პურის თასში მიირთმევდნენ 
* Rezancová (ქათმის სუპი/ატრია ) 
* დემიკატ 
* Gulášová polievka, ტრადიციული გულიაშის წვნიანი 
* Kotlíkový guláš, მარტივი, მაგრამ გემრიელი გულიაშის წვნიანი, რომელიც დამზადებულია სხვადასხვა ბოსტნეულის, კარტოფილისა და ხორციდან (ჩვეულებრივ საქონლის ხორცით). ყველაფერი ერთად იხარშება რამდენიმე საათის განმავლობაში 
* ვენის გულიაში, ტრადიციულად მზადდება ირმისგან. 
* ნივრის წვნიანი 
* წვნიანი დემიკატ-ბრიანდა (სუპი დამზადებულია ბრინძათი, ცხვრის ყველით) 

## ხორცი 
ღორის ხორცი, საქონლის ხორცი და ფრინველის ხორცი არის მთავარი ხორცი, რომელიც მოხმარებულია სლოვაკეთში. ღორის ხორცი ყველაზე პოპულარულია. ფრინველებს შორის ქათამი ყველაზე გავრცელებულია, თუმცა იხვი, ბატი და ინდაური ასევე კარგად არის დამკვიდრებული. ცხვარი და თხა ასევე ხელმისაწვდომია, მაგრამ უმეტესწილად არც ისე პოპულარული. ცხენის ხორცის მოხმარება ზოგადად მიუღებლად ითვლება. 

შემწვარი ხორცი სლოვაკეთში არ არის გავრცელებული. ამის ნაცვლად, ხორცი ან პურშია ან შემწვარია ზეთში ( შნიცელი ), ან მოხარშულია და მიირთმევენ  სოუსით. უნგრული გავლენა სლოვაკურ სამზარეულოში ჩანს პოპულარულ საჭმელებსა და გულიაშებში. ამასთან, მათ მინიჭებული აქვთ სლოვაკური ელფერი. ქათმის პაპრიკაშს ჩვეულებრივ მიირთმევენ ჰალოზკით და უნგრულ გულიაშთან (პიკანტური ძროხის ხორცი) მიირთმევენ მსხვილი პურის მაგვარ დამპლინგთან. 

ძეხვის ადგილობრივ ტიპებში შედის *კრივავნიკი*, მორსილა და *ჟატერნიკა* (ტრადიციულად *ჰურკი* ), ძეხვი ბრინჯით, რომელიც შეიცავს ღორის ნებისმიერ ნაწილს. 
ფაილი:Jaternice.jpg|*ჯატერნიცა* 
ფაილი:Krvavnicka.jpg|*კრავვნიკკა* 

## ტრადიციული ტკბილეული და ფუნთუშები 
მარჯვნივ|მინი| Skalický trdelník, ტრადიციული ტორტი და ტკბილი საკონდიტრო ნაწარმი, სლოვაკეთის ქალაქ სკალიციდან,.
მინი| ტრადიციული სლოვაკური ნამცხვარი
ჩვეულებრივ აცხობენ შობის დროს, მაგრამ მთელი წლის განმავლობაში, სლოვაკური ტრადიციული ტკბილეული, როგორც წესი, სახლში გამომცხვარია და რთულია იპოვნოთ მაღაზიებში. 

## მთავარი ყოველდღიური საკვები 
ტრადიციულად, დღის მთავარი საკვები ლანჩია, რომელსაც შუადღისას მიირთმევენ. ამასთან, სამუშაო რუტინის შეცვლამ შეცვალა ეს ბოლო ათწლეულების განმავლობაში; დღეს სლოვაკების უმეტესობას ძირითადი საკვები საღამოს აქვს. სადილი სლოვაკეთში ჩვეულებრივ შედგება წვნიანისა და ძირითადი კერძისგან. სლოვაკეთში  ბოთლი ღვინო ან სხვა ალკოჰოლი მიაქვთ საჩუქრად, თუ ვინმეს სახლში მიწვევენ. 

## ლიტერატურა 
* იან ბაბილონი : *Prvá kuchárska kniha*, 1870 წ 
* Vojtech Španko a kolektív: Slovenská kuchárka, vydavat. ოსვეტა, მარტინი, 1977, 4. ვიდანი 1982 
* František Kotrba : *სლოვენიკის კუჭაჩკა*, დონა,     
* Anna Demrovská : *Dobrá slovenská kuchyňa*, Knižné centrum, 2007,     
* ედმილა დულოვა : *Veľká slovenská kuchárka*, Ikar, 2007,     
* Jana Horecká : *Najlepšia slovenská kuchyňa*, 2007,     
* Daša Racková : *Nová slovenská kuchárka*, Ikar, 2007,     
* Zora Mintalová - Zubercová : *Všetko okolo stola I.*, *Vydavateľstvo* Matice slovenskej, 2009,     
* Zora Mintalová - Zubercová : *Všetko okolo stola II.*, Vydavateľstvo Matice slovenskej, 2010, 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ილუსტრირებული სლოვაკური რეცეპტები 

კატეგორია:სლოვაკური სამზარეულო