open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზარზმა

**ზარზმა** — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზარზმის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ზარზმა, უტყისუბანი). 

მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1300 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 8 კილომეტრით, ახალციხიდან — 38 კმ-ით. 

## ისტორია
ზარზმა მდებარეობს ისტორიული სამცხის ქვაბლიანის თემში. პირველად იხსენიება ბასილი ზარზმელის თხზულება „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებაში”, რომლის მიხედვითაც მინიშნებამ და სასწაულებმა აიძულეს ბერები მონასტრის ასაშენებლად შეერჩიათ ერთი უდაბური, ტყიანი ადგილი. აქ აურჩევიათ შესაფერისი ბორცვი ეკლესიისათვის და მის აღმოსავლეთით — მშვენიერი წყარო. „ცხოვრების” ავტორის სიტყვით, მომხდარი სასწაულების შემსწრე ხალხს შიშის ზარი დაუფლებია, რის გამოც ამ ადგილისთვის ზარზმა დაურქმევიათ. ზარზმის მონასტრის დაარსების შემდეგ თანდათან მოშენებულა სოფელიც, რომლის სიახლოვეს აუგიათ ციხე-კოშკი. სოფელში ახლაცაა ზარზმელის „ცხორებაში” მოხსენიებული წყარო („თამარის წყარო“), რომელსაც შუა საუკუნეებში ამოუშენეს კედლები, გადახურეს და შეამკეს რელიეფური გამოსახულებებით. 

მზეჭაბუკ ათაბაგმა 1500–1515 წლებში ზარზმის მონასტერი, მისი კუთვნილი სოფლებითა და აგარაკებით, აწყურის ტაძარს შესწირა. ოსმალეთის მიერ სამცხის დაპყრობის შემდეგ, „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის” (1595) მიხედვით, ზარზმა შედიოდა ახალციხის ლივის უდის ნაჰიეში. მაშინ იქ სოფელი უკვე აღარ უნდა ყოფილიყო, თუმცა ეკლესიის მსახური ათი კომლია აღწერილი (აზარ მოსიასძე, მღვდელი საბია გუბელისძე, ივანე კაპანასძე, ტეტია მახარებლისძე, მღვდელი სიმონ ფირალასძე, სიმონ პაპასძე, ისაკა გიორგისძე და სხვ.). მათ მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, ცერცვი, ფეტვი, მუხუდო, სელის თესლი (ზეთისთვის) და ბოსტნეული; ჰყოლიათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი და იხდიდნენ გადასახადს 8 000 ახჩის ოდენობით. 1829 წელს ზარზმა სამცხესთან ერთად რუსეთის იმპერიას გადაეცა. 

1944 წელს ზარზმის მაჰმადიანი მოსახლეობა შუა აზიაში გადაასახლეს, მოგვიანებით კი სოფელში რაჭველები და აჭარლები ჩაასახლეს. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა ადიგენის მეცხოველეობისა და მემცენარეობის მეურნეობა, შედიოდა მლაშეს სოფსაბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 321 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
არალი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**არალი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: არალი, წარბასთუმანი). მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1120 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 12 კილომეტრით.

## ისტორია
არალი ძველი ქართული სოფელია. მდებარეობს ისტორიულ სამცხეში. იხსენიება „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“. იმ დროისათვის არალში ცხოვრობდა 18 კომლი.

## კულტურული მემკვიდრეობა
სოფელში დგას კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები: ადრეული შუა საუკუნეების სტელა, შუა საუკუნეების კათოლიკური ეკლესია და გვიანდელი შუა საუკუნეების ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1324 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შორაველი

**შორაველი** (*შოლავერი*) — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ბენარას თემში. მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ახალციხის ქვაბულში, ზღვის დონიდან 1120 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 11 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 18 კილომეტრით. სოფელში არის განვითარებული შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 215 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბოლაჯური

**ბოლაჯური** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბოლაჯური, ქვემო ენთელი).   

საბჭოთა პერიოდში ბოლაჯურის სასოფლო საბჭოში შედიოდა ასევე სოფელი ზემო ენთელი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 770 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი სმადა

**დიდი სმადა** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში (ადმინისტრაციული ერთეული ჩორჩანი).

სოფლის ჩრდილოეთით, მუხნარის მთაზე დგას დარბაზული ეკლესია (ფართობი 4 მ × 8 მ), შესასვლელი სამხრეთიდან აქვს. ნაგებია თლილი ქვების რეგულარული წყობით. სწორკუთხა საკურთხეველში ორი ნიშაა, რომელთა სიმაღლე სარკმლის თავამდე აღწევს.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 271 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* „ჩილდირის ეიალეთის ჯაბა დავთარი“, მ. სვანიძის გამოც., თბ., 1979;
* ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, წგ. 2, თბ., 1941

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზემო ენთელი

**ზემო ენთელი** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ფხეროს თემში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე).  

მდებარეობს ფერსათის მთის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1380 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 26 კილომეტრით. 

## ისტორია
სოფელი ენთელი იხსენიება XVI საუკუნის გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ბოლაჯურის სასოფლო საბჭოში, მოქმედებდა მემცენარეობისა და მეცხოველეობის მეურნეობები. სოფელში არის შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 173 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
შოყა

**შოყა** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ფხეროს თემში.   მდებარეობს ფერსათის ქედის სამხრეთ-აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1500 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 30 კილომეტრით. სოფელში არის განვითარებული შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 98 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფლატე

**ფლატე** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მლაშეს თემში.  მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის მარცხენა ნაპირზე, მესხეთის ქედის სამხრეთ-დასავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1420 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 32 კილომეტრით. სოფელში მოიპოვება მინერალური წყლები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 131 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ფხერო

**ფხერო** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ფხერო, ზემო ენთელი, შოყა).   მდებარეობს ფერსათის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 1520 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 25 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 114 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩორჩანი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**ჩორჩანი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჩორჩანი, დიდი სმადა, პატარა სმადა). მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1360 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლესი რკინიგზის სადგური) დაშორებულია 27 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები.

ჩორჩანი იყო სამშობლო ჩორჩანელებისა, სამხრეთ საქართველოს წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულოსი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 264 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ადიგენი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**ადიგენი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, გორგულის თემში. მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ქვაბლიანის ნაპირას, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით. სოფელში არის ნაეკლესიარი.

ადიგენში ძირითადად ცხოვრობენ ხონის მუნიციპალიტეტის ნასოფლარ დიდღვაბუნიდან ჩამოსახლებული მოსახლეობა. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 288 ადამიანი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იჯარეთი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**იჯარეთი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, გორგულის თემში. მდებარეობს არსიანის ქედის აღმოსავლეთით, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1260 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. სოფელში არის XIII საუკუნის იჯარეთის მონასტერი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 262 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხევაშენი

**ხევაშენი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ხევაშენის თემში. მდებარეობს მდინარე ოცხის (ქვაბლიანის მარცხენა შენაკადი) ხეობაში, მესხეთის ქედის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 1170 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 18 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 19 კილომეტრით. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 270 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბენარა

**ბენარა** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბენარა, უნწა, შოლავერი). მდებარეობს მდინარე ოცხის მარჯვნივ, ახალციხე-ბათუმის საავტომობილო გზაზე, ზღვის დონიდან 1100 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. სოფელში „ზადენ გორის“ ტერიტორიაზე შემორჩენილია ბენარის ფაუნა. საბჭოთა პერიოდში ბენარას თემი შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## ისტორია
სოფლის ძველი სახელწოდება ყოფილა ბელნარა. იგი პირველად მოიხსენიება „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდ დავთარში“ (1595 წ.), როგორც ახალციხის ლივის ალთუნყალის (ოქროს ციხე) ნაჰიეში შემავალი სოფელი. იმ პერიოდისათვის იქ 17 კომლი ქართველი ცხოვრობდა. მისდევდნენ მემინდვრეობას, მესაქონლეობას, მებოსტნეობას, მეფუტკრეობას და შეწერილი ჰქონდათ გადასახადი 20 000 ახჩის ოდენობით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 201 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კახარეთი

**კახარეთი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, სამყურის თემში. მდებარეობს ერუშეთის ქედის ჩრდილოეთით, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1160 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით. სოფელში დგას XIX საუკუნის მეჩეთი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 285 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გორგული

**გორგული** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გორგული, ადიგენი, იმერთუბანი, იჯარეთი). 

მდებარეობს ახალციხის ქვაბულის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 1 კილომეტრით.

## ისტორია 
„გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით, 1595 წელს გორგული შედიოდა ახალციხის ლივის უდის ნაჰიეში (რაიონი). ცხოვრობდა სამი კომლი ქრისტიანი ქართველი: ვარძელ მარცვალასძე, გოგოჩა ძე მისი, პაპუნა ძმა მისი. გორგულში გაბრიელ აზნაურის მიწა მფლობელობაში ჰქონია მხედარს, სახელად ჰამზას. სოფელში მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, ფეტვი, ჰქონდათ ბოსტნები; ჰყოლიათ ცხვარი, ღორი, ფუტკარი. იხდიდნენ გადასახადს — წლიურად 4500 ახჩას. 1870 წელს გორგულში ხუთი კომლი ირიცხებოდა. ამჟამად იქ იმერეთიდან და აჭარიდან გადმოსული მოსახლეობა ცხოვრობს.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 155 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* ჯიქია ს., გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი, წგ. 2–3, თბ., 1941-58

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კიკიბო

**კიკიბო** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, დერცელის თემში. მდებარეობს არსიანის ქედის აღმოსავლეთით, მდინარე ქვაბლიანის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 1520 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 22 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესიისა და ციხის ნანგრევები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა მოხის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 53 ადამიანი.

## ლიტერატუეა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზაზალო

**ზაზალო** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ადიგენის მუნიციპალიტეტში (უდის ადმინისტრაციული ერთეული). 1944 წლამდე ზაზალოში ასევე ცხოვრობდნენ მუსლიმი მესხები. მათი ქართული გვარები იყო ამილახვარი და ბოჭორიძე. ისინი შუა აზიაში გადაასახლეს. 1982 წელს კი სოფელი ხელმეორედ დასახლდა. ამჟამად სოფელში უდელები ცხოვრობენ (15 კომლი).

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 35 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ციხისუბანი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**ციხისუბანი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, მოხეს თემში.   მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1520 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 42 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობდა 197 ადამიანი.   სოფელში არის შუა საუკუნეების ციხის ნანგრევები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 172 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ამხერი

**ამხერი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ლელოვანის თემში.   მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1200 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 6 კილომეტრით. სოფელში შემორჩენილია შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები.

## ისტორია
ამხერი მდებარეობს ისტორიულ სამცხეში. წერილობით წყაროებსა და ძველ რუკებზე შემორჩენილია სოფლის თავდაპირველი სახელი ავხერი. დასახლების სიძველეზე მიუთითებს მთის ფერდობზე ნაპოვნი კერამიკული სადგარი (ძვ. წ. III ათასწლეული). თხემზე შემორჩენილია ნაციხარის კედლები, რომელიც ნაგებია მშრალი წყობითა და კირხსნარით. აქ აკრეფილი კერამიკა ადასტურებს, რომ ეს წინაფეოდალური სიმაგრე მოქმედებდა ადრინდელ ფეოდალურ ხანაშიც. ციხის სამხრეთ-აღმოსავლეთით განვითარებული ფეოდალიზმის ხანის ეკლესიის ნანგრევებია. ეკლესიის ირგვლივ ჩანს სასაფლაოსა და გალავნის ნაშთები. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის“ მიხედვით XVI საუკუნის ბოლოს ამხერი შედიოდა ახალციხის ლივის უდის რაიონში და იყო ათკომლიანი სოფელი, სადაც განვითარებული იყო მეფუტკრეობა, მეცხვარეობა, მემინდვრეობა. ამხერის მკვიდრი მაჰმადიანი ქართველები (მესხები) 1944 წელს შუა აზიაში გაასახლეს.  სოფელი აღდგა 1987 წლიდან, ამჟამად ამხერში ცხოვრობს ხულოს მუნიციპალიტეტიდან ჩამოსახლებული მოსახლეობა. შემორჩენილია შედარებით გვიანდელი პერიოდის მაჰმადიანური მეჩეთი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 97 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კანადაში

ცხრილში წარმოდგენილია კანადაში არსებული იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია:

## ცხრილი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Официальный сайт ЮНЕСКО. Список объектов Всемирного наследия
* Каталог ссылок по Всемирному наследию в Канаде

კანადა
*
T-60

**T-60** იყო მსუბუქი სადაზვერო ტანკი რომელიც იწარმოებოდა 1941–1942 წლებში საბჭოთა კავშირში, სულ გამოშვებული იქნა 6,292 ასეთი ტანკი, მას კი მთლიანად უნდა ჩაენაცვლებინა ასევე მსუბუქი T-38

### განზრახვა 
ნიკოლა ასტოვმა თავის გუნდთან ერთად მოსკოვის No. 37 ქარხანაში დაიწყო მუშაობა ახალ მსუბუქ მზვერავ ტანკზე. ახალი ტანკი კი უნდა შემქნილიყო T-40-ის ბაზაზე, რომლის წარმოება 1940 წელს მათ კი შექმნეს T-30A და T-30B ასევე მხოლოდ ხმელეთზე მოსიარულე და შექმნეს T-40S, რომელიც მხოლოდ პროტოტიპად დარჩა, T-30B კი ასევე მძიმედ დაჯავშნული, ხოლო შასი კი იყო T-40-ის თუმცა ეს ტანკები შეიარაღებაში არ მიიღეს და თუმცა T-60 სერიულ წარმოებაში ჩაუშვეს

პირველად მისი შეიარაღება კი მსუბუქი 12,7მმ ტყვიამფრქვევი ისევე როგორც T-40-ის თუმცა შემდგომშ მას სატანკო ვერსია TNSh დაუყენეს რომელიც მოიერიშე Il-2-ზე ასევე გამანადგურებლებზე Yak-1, I-153 და I-16, La-5 და La-7, LaGG-3 ეყენა რომელიც არცთუ ისე ეფექტიანი იყო ჯავშანტექნიკის საწინააღმდეგოდ თუმცა ქვეითების საწინააღმდეგოდ კი შეუცვლელი ამიტომაც მას ახალი 37მმ დაუყენეს ZIS-19 თუმცა მცირე ამუნიცია ჰქონდა.ამ ტყვიამფრქვევს შეეძლო 15მმ ჯავშნის გახვრეტა 500მმ რადიუსში.

მალევე კი გამოვიდა მისი ექსპერიმენტული საზენიტო ვერსია T-90, თუმცა არ გაამართლა და ეს ვერსია T-70-ის შასზე გადაიტანეს

### მფრინავი ტანკი 
[thumb|left|250px|მფრინავი ტანკი [A-40 T-60ის შასზე]]
1942 წელს როცა გერმანული არმია შეტევაზე იყო გადასული საჭირო იყო შეექმნათ პარტიზანული ტანკი რომელიც იქნებოდა მფრინავი და ბრძოლის დაწყებამდე მოწინააღმდეგის ზურგში უნდა დამჯდარიყვნენ ამის შექმნის ბრძანება კი გასცა იოსებ სტალინმა, შედეგად მიიღეს ბომდამშენ TB-3-ის ფრთებიანი ტანკი, ბომდამშენს მთლიანად მოხსნილი ჰქონდა შეიარაღება ასევე ძალიან შეამცრიეს საწვავის ოდენობა, მან გაფრენაც განახორციელა რომელიც თავიდან წარმატებულად ჩანდა თუმცა შემდგომში ბომდამშენი ძრავა გადახურდა და მშვიდობიანათ დასვა მფრინავი ტანკი პილოტმა ხმელეთზე, სწორედ ძრავის გადახურების გამო არ მიიღეს შეიარაღებაში, მხოლოდ 1 ეგზემპლარი გამოვიდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* [http://www.battlefield.ru/en/armors/26-light-tanks/97-t60.html ] Battlefield.ru

კატეგორია:მსუბუქი ტანკები
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის საბჭოთა ტანკები
კატეგორია:იარაღიები ანბანის მიხედვით
ქიქინეთი

**ქიქინეთი** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, წახანის თემში. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 151 ადამიანი.

## ისტორიული ძეგლები
სოფელში დგას განვითარებული შუა საუკუნეების ღვთისმშობლის ეკლესიის ნანგრევები, XVI საუკუნის „თამარის ციხე“, შუა საუკუნეების თუთაჯვარის და ჭიხელის ეკლესიების ნანგრევები, XIX საუკუნის მეჩეთი. მეჩეთი აშენებულია ჯაყელების მიერ. 1944 წელს მუსლიმების დეპორტაციის შემდეგ, მეჩეთი გამოიყენებოდა სოფლის კლუბად.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვარხანი

**ვარხანი** — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ვარხანის ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: აბასთუმანი, ვარხანი, საღრძე, ფარეხა). 

ვარხანში შემორჩენილია XIX საუკუნეში აგებული ჯამე. სოფლის მიდამოებში აღმოჩენილია ადრებრინჯაოს ხანის ნამოსახლარი.

## მოსახლეობა
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 671 ადამიანი.

## ლიტერატურა
*ჯიქია ს., „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთარი“, წგ. 2-3, თბ., 1941-1958.

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ხარჯამი

**ხარჯამი** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, წახანის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1180 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 17 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 18 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები და XIX საუკუნეში ფეიზულა-ბეი ათაბეკოვ-ქვაბლიანელის მიერ აგებული მეჩეთი, რომელიც ამჟამად უფუნქციოა. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 137 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დენის ძალა

{{ინფოდაფა ფიზიკური სიდიდე
| bgcolour =
| სახელი = დენის ძალა
| ფაილი = 
| წარწერა =
| აღნიშვნა= I
| SI სისტემა = ამპერი (ა)
| ექსტენსიური= 
| ინტენსიური=
| შენახვადი=
| ფორმულა= I = \frac{\Delta q}{\Delta t} 
| განზომილება= [I]
|ვიკისაწყობი=
}}
**დენის ძალა** (აღნიშვნა: I) — ელექტრული დენის სკალარული მახასიათებელი. დენის ძალა არის სიდიდე, რომელიც ტოლია დროის ერთეულში ( \Delta t) გამტარის განიკვეთში გასული მუხტისა ( \Delta q).

: I = \frac{\Delta q}{\Delta t} 

დენის ძალა სკალარული სიდიდეა, იგი შეიძლება იყოს როგორც დადებითი, ისე უარყოფითი. ნიშანი დამოკიდებულია იმაზე, ემთხვევა თუ არა დადებითი ნაწილაკების მოძრაობის მიმართულება ერთხელ არჩეულ მიმართულებას. დენის ძალას, როგორც სკალარულ სიდიდეს, მიმართულება არ გააჩნია. დენის მიმართულება განისაზღვრება დენის სიმკვრივის ვექტორით.

SI სისტემაში დენის ძალის ერთეულია ამპერი, რომელიც ამ სისტემის ძირითადი ერთეულია. წარმოებულ ერთეულებში  1 ამპერი (ა) = 1 კ/წმ.

დენის ძალის გასაზომ ხელსაწყოს ამპერმეტრი ჰქვია.

ცვლადი დენის შემთხვევაში განასხვავებენ მყისიერ დენის ძალას, პიკურ დენის ძალას და ეფექტურ დენის ძალას (ეს უკანასკნელი ტოლია ისეთი მუდმივი დენის ძალისა, რომელიც იგივე სიმძლავრეს გამოყოფს).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ელექტრული დენი
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
წახანი

**წახანი** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, წახანის თემის ცენტრი (წახანი, ქიქინეთი, წახნისწყარო, ხარჯამი). მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 1270 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 19 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 20 კილომეტრით. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ორი ეკლესიის ნანგრევები და XIX საუკუნის მეჩეთი. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა ვარხანის სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 228 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა ზანავი

**პატარა ზანავი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზანავის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთით, ზღვის დონიდან 1500 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 5 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 35 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ზანავის ციხე და სამონასტრო კომპლექსი ჭულე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 89 ადამიანი.

## გალერეა

სურათი:Zanavis cixe (2).jpg|პატარა ზანავი და ზანავის ციხე
სურათი:Zanavis cixe (1).jpg|პატარა ზანავი და ზანავის ციხე

## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
წრე (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**წრე** — სოფელი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზანავის თემში. მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1220 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 1,5 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 28,5 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 152 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კეხოვანი

**კეხოვანი** — სოფელი საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ჭეჭლას თემში. მდებარეობს არსიანის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1600 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 20 კილომეტრით, ჭეჭლადან 3 კმ. სოფელში არის განვითარებული შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი და გვიანდელი შუა საუკუნეების კოშკის ნანგრევები. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მემცენარეობის მეურნეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 143 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აფიეთი

**აფიეთი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზედუბნის თემში. მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთით, მდინარე ქვაბლიანის მარცხნივ, ზღვის დონიდან 1490 მეტრზე. ადიგენიდან დაშორებულია 9 კილომეტრით. სოფელში არის შუა საუკუნეების ეკლესიის ნანგრევები და შუა საუკუნეების ციხე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 59 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლელოვანი (ადიგენის მუნიციპალიტეტი)

**ლელოვანი** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ლელოვანი, ამხერი). მდებარეობს ახალციხის ქვაბულში, მდინარე ქვაბლიანის მარჯვნივ, ზღვის დონიდან 1220 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 3 კილომეტრით. სოფელში შემორჩენილია ადრეული შუა საუკუნეების ნაეკლესიარი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 334 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
გორთუბანი

**გორთუბანი**, ისტორიული ***ღორთუბანი*** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზედუბნის ადმინისტრაციულ ერთეულში..

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 100 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ერსტედი

**ერსტედი** (აღნიშვნა: '***, ***') — მაგნიტური ველის დაძაბულობის საზომი ერთეული გაუსის ერთეულთა სისტემაში (CGSM). განისაზღვრება, როგორც ველის დაძაბულობა 2 სმ დაშორებულ მანძილზე იმ უსასრულოდ გრძელი წრფივი გამტარიდან, რომელშიც გაივლის CGSM სისტემის 1 ერთეულის ტოლი დენი. 

1 \text{ე}=(1/\pi)\cdot{10^3}\text{ა/მ} — ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის მაგნიტური ველისდაძაბულობის ერთეულს. დედამიწის ზედაპირთან მაგნიტური ველის დაძაბულობა რამდენიმე ე-ია (სხვადასხვაა დედამიწის სფეროს სხვადასხვა წერტილში).

## ისტორია 
ერსტედი შემოღებული იქნა საერთაშორისო ელექტროტექნიკური კომისსიის მიერ 1930 წელს. ერთეულს სახელი ეწოდა დანიელი ფიზიკოსის ჰანს ქრისტიან ერსტედის პატივსაცემად.

## განმარტება 
SI სისტემის ერთეულებში ერსტედი განიმარტება შემდეგნაირად:
 
: 1000/4π (≈79.5774715) ამპერი/მეტრი

ერსტედი ახლო კავშირშია გაუსთან, რომელიც გაუსის ერთეულთა სისტემაში არის მაგნიტური ინდუქციის განზომილება. ვაკუუმში
: 1 გს = 1 ერს
ხოლო გარემოში რომლის გამტარებლობა არის \mu, ამ კავშირს აქვს სახე
: 1 გს = 1 \mu ერს

1 ერსტედი ასევე ტოლია

: H(\mbox{Oe})= \frac{1000}{4 \pi} \frac{I(\mbox{A})}{l(\mbox{m})}

## იხილეთ აგრეთვე 
* სანტიმეტრი-გრამი-წამი ერთეულთა სისტემა
* გაუსის ერთეულთა სისტემა
* გაუსი

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:მაგნეტიზმი
კატეგორია:ერთეულთა CGS სისტემა
ჭეჭლა

**ჭეჭლა** — სოფელი სამხრეთ საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის მხარის ადიგენის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ჭეჭლა, აფიეთი, ზედუბანი, კეხოვანი, საირმე, ღორთუბანი, ჭელა). მდებარეობს მდინარე ქვაბლიანის ხეობაში, ზღვის დონიდან 1300 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 7 კილომეტრით, ახალციხიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 34 კილომეტრით. სოფელში დგას შუა საუკუნეების ეკლესია და კოშკი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 182 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დიდი ზანავი

**დიდი ზანავი** (ყოფ. ზანავი) — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ადიგენის მუნიციპალიტეტში, ზანავის ტერიტორიული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: გომარო, დიდი ზანავი, პატარა ზანავი, წრე). 

მდებარეობს მესხეთის ქედის სამხრეთ კალთაზე, მდ. ქვაბლიანის (ფოცხოვისწყლის მარცხენა შენაკადი) მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 1480 მეტრზე. დაბა ადიგენიდან დაშორებულია 4 კილომეტრით.
## ისტორია
ზანავი მდებარეობს ისტორიული სამცხის ქვაბლიანის თემში. სახელწოდება „ზანავი” (იგი სხვაგანაც გვხვდება) ასეთივე ფუძიან სახელებთან ერთად (ზანა, ზანათი, საზანო) ზანური ტომის ნაკვალევი უნდა იყოს. სამცხის ზანავი იხსენიება ბასილი ზარზმელის თხზულებაში „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრება”, რომლის მიხედვით, ამ მხარის დიდი მთავრის — გიორგი ჩორჩანელის „ტაძარნი შენ იყვნეს სანახებსა ჩორჩანისა და ზანავისასა”. ამავე წყაროს ცნობით, გიორგი ჩორჩანელს მამა სერაპიონისთვის უთხოვია მონასტრის (“უდაბნო დიდი და მაღალი”) აშენება არა ზარზმას, არამედ “ადგილთა მას ზანავისათა” უფრო მარჯვე და დამამშვიდებელ გარემოში. სერაპიონის უარის მიუხედავად, ზანავის ადგილებში მაინც აუგიათ მშვენიერი მონასტერი, რომლის პირველ აღმშენებლებად ბასილი ზარზმელი ასახელებს ამასპოსა და ქურდიას. გარდაცვალების შემდგომ იქვე დაუკრძალავთ გიორგი ჩორჩანელი, ხოლო მისი საფლავი მოუნახულებია და უკურთხებია სერაპიონ ზარზმელს.

ოსმალეთის მიერ სამცხის დაპყრობის შემდეგ, „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის” (1595) მიხედვით, ზანავი ახალციხის ლივის უდის ნაჰიეში შედიოდა. მაშინ იქ ორი სოფელი ყოფილა: ზემო ზანავი ეკლესიითურთ და შუა ზანავი, ანუ წინზანავი. ორივე სოფელში 24 კომლი ცხოვრობდა (გრიგოლ ჯალიასძე, მახარებელ გრიგოლისძე, მახარებელ ხიზანასძე, გოგიჩა მიქელისძე, თაბუკა ივანესძე, ვარძელა გიორგისძე, დემეტრე კავალასძე, იოსებ იასასძე, მიქელ ამირინდოსძე, ტატუნა მიქელისძე და სხვ.). მოჰყავდათ ხორბალი, ქერი, ჭვავი, ფეტვი, მუხუდო, ოსპი, ცერცვი, სელის თესლი (ზეთისთვის), ბოსტნეული, ჰყოლიათ ცხვარი, ღორი და ფუტკარი, ჰქონდათ ხილი, კაკალი და იხდიდნენ გადასახადს 8 000 ახჩის ოდენობით. 

1829 ზანავი სამცხესთან ერთად რუსეთის იმპერიაში შევიდა. 1944 წელს ამ სოფლის მაჰმადიანი მოსახლეობა შუა აზიაში გადაასახლეს და აქ გადმოიყვანეს იმერლები და აჭარლები.

სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია ყოველი მხრიდან ციცაბო კლდეზე აღმართული შუა საუკუნეების ციხე. ისტორიული სოფლის უდიდესი ნაწილი ციხის აღმოსავლეთითაა, ღელის გადაღმა. იქ ძველ ნაეკლესიარზე ახალი ჯამეა აშენებული (1927). ძველი ეკლესიიდან გადარჩენილია ნახევარსვეტთა პროფილიანი და ღარიანი კაპიტელები, ბრტყელ ქვაზე გამოსახულია ჯვარი რომელიც ორლილვიან ჩარჩოში ზის.

დიდი ზანავის ჩრდილოეთით, დაახლ. 2 კმ-ზე, ზანავის ხევის სათავეებში (ძველი ზემო ზანავი), ტყით გარემოცულ მინდორში მოზრდილი დარბაზული ეკლესიის ნაშთია, რომელიც, სავარაუდოდ, ბასილი ზარზმელის თხზულებაში მოხსენიებული მონასტერი უნდა იყოს.
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 297 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ადიგენის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პლაზმის ფიზიკა

**პლაზმის ფიზიკა** არის ფიზიკის დარგი რომელიც სწავლობს პლაზმის თვისებებს, მათ შორის მაგნიტურ ველში. 

## კვლევების ძირითადი მიმართულებები 
* პლაზმის მდგრადობა გარე (ელექტრომაგნიტურ) ველებში 
* ტალღები პლაზმაში
* პლაზმის ელექტრული, მაგნიტური და ოპტიკური თვისებების კვლევა
* დიფუზია, გამტარებლობა და სხვა კინეტიკური პროცესები
* პლაზმის დინამიკა მასში ჩაყინული მაგნიტუირ ველით  (მაგნიტური ჰიდროდინამიკა)
* კუსმოსური პლაზმა (იონოსფერო, ვარსკვლავების სტრუქტურა, ვარსკვლავთშორისი პლაზმა და ა. შ.)

## გამოყენება 
* პლაზმის დაჭერა მაგნიტურ ველში (მაგ. ტოკამაკი). 
* მაგნიტოჰიდროდინამიკური გენერატორი

კატეგორია:ფიზიკა
შარიათი

**შარია** (არაბ. شريعة‎‎ [ʃariːʕa(tun)] (ჭეშმარიტი) — გზა, ერთგვარი ქცევის კოდექსი - აერთიანებს ისლამის უფლებებს, მორალურ-ეთიკურ და რეგლიგიურ ნორმებს. საზღვრავს მუსლიმანის ცხოვრებას და ისლამში მიიჩნევა „მარადიულ და შეუცვლელ“ ღვთიურ დადგენილებად. რელიგიური უფლებების ერთ-ერთი აღმსარებლობითი ფორმაა.

## ლიტერატურა 
* Ali, Abdullah Yusuf (2000). ''The Holy Qur'an* (Translated by Abdullah Yusuf Ali). Ware, Hertfordshire, England: Wordsworth Editions. ISBN 978-1-85326-782-6. A popular translation of the Quran.
* Hussain, Jamila (2011). *Islam: Its Law and Society'' (3rd edition). Annandale, N.S.W., Australia: The Federation Press. ISBN 1-86287-499-9. A modern discourse on Sharia law.

## რესურსები ინტერნეტში 
* UNAA site on sharia in Muslim Countries 
* Sharia Law in the International Legal Sphere 
* 'Sharia' from Oxford Islamic Studies Online 

კატეგორია:ისლამური ტერმინოლოგია
კატეგორია:რელიგია და სამართალი
გატინო

**გატინო** () — ქალაქი კანადაში, კვებეკის პროვინციაში. იგი გაშენებულია მდინარე ოტავის სანაპიროზე, ონტარიოს და კვებეკის ოფიციალური საზღვრის სიახლოვეს. გატინო შედის კანადის ერთ-ერთ უდიდეს ქალაქების გაერთიანებაში, მას მეოთხე ადგილი უკავია ქვეყანაში. 

2001 წლის აღწერის მიხედვით აქ სახლობს 226 296 ადამიანი, ხოლო 2006 წლისათვის გატინოს მოსახლეობა შეადგენს 242 124 ადამიანს. საშუალო სიმჭიდროვეა 662.3 ადამიანი კმ²-ზე. ქალაქში მცხოვრებთა უმრავლესობა საუბრობს ფრანგულ ენაზე. მცხოვრებთა : 92 % — ევროპეიდია, 5 % - შავკანიანია, 3 % კი აზიელია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* City of Gatineau, Quebec
* Official website of the City of Gatineau Youth Commission 

კატეგორია:კანადის ქალაქები
მაგნიტური ველის დაძაბულობა

ფიზიკაში **მაგნიტური ველის დაძაბულობა** არის ვექტორული სიდიდე რომელიც ტოლია მაგნიტური ინდუქციის ვეტორის (*B*) და დამაგნიტების ვექტორის (*J*) სხვაობისა.

SI სისტემაში:
: \mathbf H= \frac{1}{\mu_0}\mathbf B - \mathbf J, 
სადაც \mu_0 - მაგნიტური მუდმივა

გაუსის ერთეულთა სისტემაში: 
: \mathbf H = \mathbf B - 4\pi \mathbf J

გაუსის ერთეულთა სისტემაში მაგნიტური ველის დაძაბულობის ერთეულია ერსტედი (ერს), ხოლო SI სისტემაში ამპერი მეტრზე (L-1I). 
:1 ერს = 1000/(4π) ა/მ = 79,5775 ა/მ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბიო-სავარის კანონი
* მაგნიტური ინდუქცია
* მაქსველის განტოლებები

კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
კიტჩენერი

**კიტჩენერი** () — ქალაქი კანადის პროვინციის ონტარიოს შემადგენლობაში, კიტჩენერის სიახლოვეს მდებარეობს ქალაქი ტორონტო. 

2008 წლის 1 ივნისის აღწერის მიხედვით აქ სახლობს 219 853 ადამიანი. ქალაქის აგლომერაციაში კი 422,514 ადამიანი. კიტჩენერის ფართობი შეადგენს 136.89 კმ²-ს. იგი დაარსდა 1784 წელს, ქალაქში დასახლება დაიწყო ამერიკის რევოლუციის შემდეგ აშშ-დან გამოძევებულმა ლოიალებმა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* City of Kitchener
* Kitchener Community Profile 
* The Record Newspaper (Serving Waterloo Region)
* Grand River Transit (serving Waterloo, Kitchener and Cambridge)
* Kitchener-Waterloo Oktoberfest

კატეგორია:კანადის ქალაქები
ელექტრული ველის დაძაბულობა

**ელექტრული ველის დაძაბულობა** — ვექტორული ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ელექტრულ ველს. სივრცის მოცემულ წერტილში მისი მნიშვნელობა ტოლია ამ წერტილში მოთავსებულ საცდელ მუხტზე მოქმედი \vec F ძალის ფარდობისა ამ მუხტის q სიდიდეზე:
: \vec E= \frac{\vec F}{q}.

SI სისტემაში დაძაბულობის ერთეულია 1ნ/კ. 1ნ/კ არის დახაბულობა ველის იმ წერტილში რომელშიც 1 კ მუხტზე მოქმედებს 1ნიუტონი ძალა

## წერტილოვანი მუხტის ელექტრული ველის დაძაბულობა 
### SI სისტემისთვის 
ელექტრული პოტენციალის მეშვეობით \vec E ვექტორი შეიძლება გამოვსახოთ როგორც პოტენციალის გრადიენტი აღებული მინუს ნიშნით
: \vec E = - \nabla \varphi. 
მაგალითად, წერტილოვანი მუხტისთვის კულონის კანონიდან გამომდინარე გვაქვს
: \varphi = \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0 r}.

ამ შემთხვევაში სფერული სიმეტრიის გამო ეკვიპოტენციური ზედაპირები სფეროებს წარმოადგენეს. შედეგად წარმოებული ნორმალის გასწვრივ ხდება წარმოებული რადიუსით და ვიღებს ე.წ. კულონის ველს

: E_r = - \frac{\partial \varphi}{\partial r}= -\frac{\partial }{\partial r } \left( \frac{q}{4 \pi \varepsilon_0  r} \right) = \frac{q}{ 4 \pi \varepsilon_0 r^2}.

### ერთეულთა გაუსის სისტემისათვის 
ამ სისტემაში მსჯელობები ზემოთ განხილულის ანალოგიურია, განსხვავება ის არის, რომ იცვლება პოტენციალის სახე:
: \varphi = \frac{q}{r}, 
ხოლო მაქსველის განტოლებისთვის გვექნება 
: \operatorname{div}{\vec E}=4 \pi \rho 
და
: \varepsilon_0 = \frac{1}{4 \pi}. 
შედეგად გაუსის ერთეულთა სისტემაში გვაქვს
: E = \frac{q}{r^2}.

## ერთეულები 
ერთეულთა გაუსის სისტემაში ელექტრული ველის დაძაბულობის ერთეულია სტატვ/სმ, ხოლო SI სისტემაში ვ/მ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ელექტრული ინდუქცია
* მაქსველის განტოლებები
* კულონის კანონი

კატეგორია:ელექტროდინამიკა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
ელექტრული ველი

ფიზიკაში **ელექტრული ველი** — ელექტრომაგნიტური ველის ერთ-ერთი შემადგენელი — მატერიის განსაკუთრებული ფორმა, რომელიც არსებობს დამუხტული სხეულების მახლობლად. ელექტრული ველი ასევე წარმოიქმნება დროში ცვლადი მაგნიტური ველის მიერ. ელექტრული ველი უხილავია, მაგრამ მისი დამზერა შესაძლებელია მისი მოქმედებით დამუხტულ სხეულებზე.

ელექტრული ველის რაოდენობრივი აღწერისთვის განსაზღვრავენ ელექტრული ველის დაძაბულობას. სივრცის მოცემულ წერტილში მისი მნიშვნელობა ტოლია ამ წერტილში მოთავსებულ საცდელ მუხტზე მოქმედი \vec F ძალის ფარდობისა ამ მუხტის q სიდიდეზე:
: \vec E= \frac{\vec F}{q}.

კლასიკურ ფიზიკაში მაქსველის განტოლებები აღწერს ელექტრული ველის, მაგნიტური ველის, მუხტებისა და დენების ბმულ ევოლუციას.

ლორენცის ძალა აღწერს თუ რა ძალით მოქმედებს ელექტრომაგნიტური ველი რაიმე მუხტზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ელექტროდინამიკა

## რესურსები ინტერნეტში 
* Electric field in "Electricity and Magnetism", R Nave
* 'Gauss's Law' - Chapter 24 of Frank Wolfs's lectures
* 'The Electric Field' - Chapter 23 of Frank Wolfs's lectures
* Fields 

კატეგორია:ელექტროდინამიკა
არენდსბერგი

thumb|250px|კუნძული არენდსბერგი პელთან ახლოს
**არედსბერგი** () — დაახლოებით 8,6 ჰა ფართობის მქონე დაუსახლებელი  კუნძული ბალტიის ზღვაში, გერმანიაში, კუნძულ პელთან ახლოს. კუნძულის ლანდშაფტებში ჭარბობს დამლაშებული მინდვრები. სანაპირო ზოლი ძირითადად მარილიანია, რაც გამოწვეულია ზღვის მიქცევა–მოქცევით. შედარებით მაღლა მდებარე ადგილები მშრალია და დაფარულია უნაყოფო მცენარეულობით, მაგალითად მშრალი მდელოებით. უკიდურეს სამხრეთში არის პატარა კლდოვანი ნაპირი. 

კუნძულის სიგრძეა 600 მ., ხოლო სიგანე 220 მ. მისი კოორდინატებია:  .

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანიის კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.naturschutz-wismarbucht.de 

კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
მონღოლური ენა

**მონღოლური ენა** ( [mongɣol xele], ) — ალთაურ ენათა ოჯახის, მონღოლურ ენათა ჯგუფის ენა. ოფიციალური ენა მონღოლეთსა  და ჩინეთის ავტონომიურ რეგიონ შიგა მონღოლეთში. მონღოლურ ენაზე მოსაბრეთა რიცხვი დაახლოებით 6 მლნ. ადამიანია. მონღოლური ენისათვის დღესდღეობით გამოიყენება კირილურ დამწერლობაზე დაფუძნებული მონღოლური დამწერლობა.

## მონღოლური ანბანი 
დღესდღეობით მონღოლური ანბანისათვის გამოიყენება კირილური ასოები. მათი საერთო რაოდენობა 35-ია:

## ლიტერატურა
## სქოლიო
პანამა-ვიეხო

**პანამა-ვიეხო** () — პანამის დედაქალაქის ძველი, ნანგრევების სახით შემორჩენილი ნაწილი. მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ პანამის გარეუბანში. ქალაქი დაარსდა 1519 წლის 15 აგვისტოს პედრო არიას დავილას მიერ. 1997 წლიდან მის ისტორიულ ნაწილთან ერთად შედის იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.  

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*UNESCO description list
*Patronato Panama Viejo

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პანამაში
ელექტრული ინდუქცია

ფიზიკაში **ელექტრული ინდუქცია** (**ელექტრული წანაცვლება**, როგორც წესი აღინიშნება **D** სიმბოლოთი) — ვექტორული სიდიდე, რომელიც ტოლია ელექტრული ველის დაძაბულობის ვექტორისა და პოლარიზაციის ვექტორის ჯამისა

SI სისტემაში
: \mathbf D = \epsilon_0 \mathbf E + \mathbf P.

გაუსის ერთეულთა სისტემაში
: \mathbf D = \mathbf E + 4\pi \mathbf P.

SI სისტემაში ელექტრული ინდუქციის ერთეული არის კულონი მ²-ზე (L-2TI). 

## ძირითადი განტოლებები 
გაუსის ერთეულთა სისტემაში ინდუქციის ვექტორის ძირითად განტოლებებს აქვს სახე (მაქსველის განტოლებების მეორე წყვილი) 
: \mathrm{div}\, \mathbf D = 4\pi \rho
: \mathrm{rot}\, \mathbf H = {4\pi \over c}\mathbf j + {1\over c}\frac{\partial \mathbf D}{\partial t}

სადაც \rho არის *თავისუფალი* მუხტის სიმკვრივე, ხოლო \mathbf j არის *თავისუფალი* მუხტების დენის სიმკვრივე. ასეთი სახით განსაზღვრული \mathbf D ველის შემოღება საშუალებას იძლევა გამოირიცხოს მაქსველის განტოლებებიდან უცნობი მოლეკულური დენები და პოლარიზაციული მუხტები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ელექტრული ველის დაძაბულობა
* მაქსველის განტოლებები

კატეგორია:ელექტროდინამიკა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
წმინდა ლავრენტი

ტოპონიმი **წმინდა ლავრენტი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* წმინდა ლავრენტი –  კუნძული ბერინგის ზღვაში.
* წმინდა ლავრენტი – მდინარე კანადაში.
* წმინდა ლავრენტი – ყურე ატლანტის ოკეანეში.
წმინდა ლავრენტის ყურე

thumb|right|250px|წმინდა ლავრენტის ყურე
**წმინდა ლავრენტის ყურე** () — მსოფლიოში ყველაზე დიდი ესტუარი, მას ერთვის მდინარე წმინდა ლავრენტი, რომელიც დიდ ტბებს აკავშირებს ატლანტის ოკეანეს. ამ ყურის ფართობი შეადგენს 236 000 კმ²-ს, ხოლო შეიცავს 35 000 კმ³ წყალს. ეს ყურე სრუტეების მეშვეობით გადის ატლანტის ოკეანეში. წმინდა ლავრენტის სანაპიროზეა გაშენებული კანადის პროვინციები: კვებეკი, ნიუ-ბრანსუიკი, ახალი შოტლანდია, პრინს-ედუარდის კუნძული და ნიუფაუნდლენდი და ლაბრადორი. 

წმინდა ლავრენტის ყურეში მრავალი კუნძული მდებარეობს, მათგან რამდენიმე დიდი კუნძულია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Gulf of St. Lawrence - A Unique Ecosystem 
* Timing and position of late Wisconsinan ice-margins on the upper slope seaward of Laurentian Channel
* St. Lawrence Global Observatory  

კატეგორია:კანადის ყურეები
ლა-ამისტადის საერთაშორისო პარკი

**ლა-ამისტადის საერთაშორისო პარკი** () — მსოფლიო მემკვიდრეობის ბუნებრივი ძეგლი, სასაზღვრო დაცული ტერიტორია  კოსტა-რიკასა და პანამაში. დაარსდა 1988 წლის 6 სექტემბერს. პარკის საერთო ფართობია 1992 კმ².  

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*UNESCO La Amistad International Park overview
*Web page of Darwin Initiative project on the biodiversity of La Amistad 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კოსტა-რიკაში
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები პანამაში
კატეგორია:პანამის ეროვნული პარკები
კატეგორია:კოსტა-რიკის ეროვნული პარკები
კატეგორია:1988 წელს დაარსებული დაცული ტერიტორიები
ნიაგარის ჩანჩქერი

thumb|230px|ნიაგარას ჩანჩქერი

**ნიაგარის ჩანჩქერი** — სამი ჩანჩქერისაგან შემდგარი წყალვარდნილთა სისტემა, მდებარეობს აშშ-სა და კანადის სახელმწიფო საზღვარზე. ჩანჩქერები მდებარეობენ ამერიკის შტატ ნიუ-იორკსა და კანადის პროვინცია ონტარიოს საზღვარზე. ნიაგარის სიახლოვეს მდებარეობს აშშ-ს ქალაქი ბუფალო. ჩრდილოეთ ამერიკის ყველაზე მაღალი ჩანჩქერის სიმაღლე შეადგენს 52 მეტრს.

იგი უძველეს დროში წარმოიქმნა, მეცნიერები ვარაუდობენ რომ ჩანჩქერი ნიაგარა დედამიწის უკანასკნელ გამყინვარების დროს შეიქმნა. 1848 წლის 29 მარტს ამ ჩანჩქერზე ერთ-ერთი ყველაზე უცნაური მოვლენა მოხდა, ნიაგარის ჩანჩქერი გაჩერდა. ეს გამოიწვია ამ დღეს არსებულმა ძლიერმა ქარმა, რომელმაც ერის ტბაში მდებარე ყინული დაძრა. ყინული ტბიდან მდინარე ნიაგარაზე გადავიდა და უზარმაზარმა მასამ გადაკეტა მდინარე ქალაქ ბუფალოს სიახლოვეს, ეს მოვლენა დაახლოებით 30 საათს გაგრძელდა.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ნიაგარას ჩანჩქერის გეოლოგია
* ნიაგარას ჩანჩქერის ისტორია
* ნიაგარას სიმძლავრე მიწისქვეშ
* ნიაგარას ჩანჩქერი
* შთაბეჭდილება ჩანჩქერზე
* წიგნი ჩანჩქერის შესახებ
* ნიაგარა 
* ნიაგარა 
* ნიაგარას ფოტოები

კატეგორია:კანადის ჩანჩქერები
კატეგორია:აშშ-ის ჩანჩქერები
წმინდა ლავრენტი (მდინარე)

thumb|right|250px|მდინარე წმინდა ლავრენტის რუკა
**წმინდა ლავრენტი** (, ) — მდინარე ჩრდილოეთ ამერიკაში. იგი  ერთმანეთს აკავშირებს დიდ ტბებს და ატლანტის ოკეანეს. მდინარე წმინდა ლავრენტი შედის დიდი ტბების აუზის შემადგენლობაში. სათავეს იღებს ონტარიოს ტბიდან, შემდეგ მიედინება აშშ-ს შტატის, ნიუ-იორკის ტერიტორიებზე, გადაკვეთს აშშ-კანადის ოფიციალურ საზღვარს და გადადის კანადის ტერიტორიაზე, კანადის პროვინციებიდან წმინდა ლავრენტი გადაკვეთს: კვებეკს და ონტარიოს, საბოლოოდ კი მდინარე უერთდება წმინდა ლავრენტის ყურეს. მდინარის სათავეებთან ონტარიოს ტბაში მდებარეობს კუნძული ვოლფი.

მდინარის სანაპიროზე მრავალი დიდი ქალაქია გაშენებული: განანოქუე, ბროკვილი, მესენა, კორნვილი, მონრეალი, ტრუა-რივერი, მდინარის სათავეშია გაშენებული ერთ-ერთი დიდი ქალაქი კვებეკი. წმინდა ლავრენტის სიგრძე თავის შენაკადებთან ერთად შეადგენს 3 058 კილომეტრს, შენაკადების გარეშე — 1 197 კილომეტრს. ყველაზე დიდი შენაკადები, რომლებიც მას უერთდება არის ჩრდილოეთი, მესები — ჰიბინგით.

ამ მდინარის სანაპირო  ზოლში ადამიანები ჯერ კიდევ უძველესი დროიდან სახლობდნენ. ევროპელებიდან პირველად იგი აღმოაჩინა ფრანგმა ჟაკ კარტიემ, მან 1535-1541 წლებში პირველად გადაცურა იგი და სწორედ ჟაკ კარტიე ითვლება კანადის ერთ-ერთი პირველ აღმომჩენად. მოგვიანებით შეიქმნა ახალი სახელმწიფო ახალი საფრანგეთი, მისი სამხრეთის საზღვრები სწორედ მდინარეზე გადიოდა. მის სანაპიროებთან მრავალი ბრძოლა გამართულა, აქ იმართებოდა ბრძოლები ბრიტანეთსა და საფრანგეთს შორის. მეორე მსოფლიო ომში 1942 წელს მდინარესთან გაიმართა ბრძოლა კრიგსმარინესა და აშშ-კანადას შორის. ამ ბრძოლაში აშშ-კანადამ გაიმარჯვა.

[center|700px|thumb|მდინარე წმინდა ლავრენტი, [კვებეკი (ქალაქი)|კვებეკსა (მარცხენა სანაპირო) და ლევისში (მარჯვენა სანაპირო).]]

## რესურსები ინტერნეტში 
* Regional Geography of the St. Lawrence River
* Information about Juniper Island (Ontario) 
* St. Lawrence Parks Commission (Ontario) 
* Great Lakes St. Lawrence Seaway System
* Safe Passage: Aids to Navigation on the St. Lawrence  – Historical essay, illustrated with drawings and photographs
* Annotated Bibliography on St. Lawrence County and Northern New York region. 
* "Save the River"
* International Saint Lawrence River Board of Control 
* Saint Lawrence River from *The Canadian Encyclopedia* 
* Saint Lawrence River Cam
* Bibliography on Water Resources and International Law Peace Palace Library
* Watch the Jacques Cousteau documentary, *St. Lawrence: Stairway to the Sea* 

კატეგორია:კანადის მდინარეები
კატეგორია:აშშ-ის მდინარეები
St. Anger

***St. Anger*** — ამერიკული მძიმე მეტალ ჯგუფ მეტალიკის მერვე სტუდიური ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2003 წლის 5 ივნისს ლეიბლზე Elektra Records. ეს ალბომი მეტალიკის სტუდიურ ალბომებს შორის ყველაზე გრძელი პერიოდის - ექვსი წლის შემდეგ გამოვიდა, 1997 წელს გამოსული ალბომის *Reload* შემდეგ. თავიდან ალბომის გამოშვება დაგეგმილი იყო 10 ივნისს, მაგრამ ფაილების გაზიარების სისტემებში მოხვედრის შიშის გამო გამოვიდა ხუთი დღით ადრე.

*St. Anger*  მეტალიკის პირველი ალბომია *...And Justice For All*-ის შემდეგ, რომლის ჩაწერაშიც მონაწილეობა არ მიუღია ჯგუფთან მრავალწლიანი თანამშრომლობის გამოცდილების მქონე ბასისტს ჯეისონ ნიუსტედს ჯგუფიდან წასვლის გამო. იმის შიშის გამო, რომ ჩაწერებს ახალ ბასისტთან დიდ დროს მოუნდებოდნენ, ხოლო ჯეისონმა ჯგუფი სწორედ ჩაწერის წინ დატოვა, ბას-პარტიებს ჩაწერის დროს ასრულებდა მეტალიკის პროდიუსერი ბობ როკი. ეს ალბომი ასევე მეტალიკის ბოლო ალბომია, რომელსაც ბობ როკი უწევს პროდიუსირებას. ალბომის ჩაწერის შემდეგ მეტალიკამ მოაწყო მოსმენა, რის შემდეგაც ჯგუფში აიყვანეს ბასისტი რობერტ ტრუჰილო, შემდეგ კი მასთან ერთად დაიწყეს ალბომის მხარდამჭერი ტურნეები.

*St. Anger* 30 ქვეყნის ალბომთა ჩარტებში პირველ ადგილზე მოხვდა, მათ შორის ამერიკულ ბილბორდ 200-ში. ალბომს თავისუფლად შეიძლება ეწოდოს მეტალიკის ყველაზე სკანდალური ალბომი, რადგან აზრთა ყველაზე დიდი სხვადასხვაობა სწორედ ამ ალბომის გარშემო იყო. ფანებისა და კრიტიკოსების ერთმა ნაწილმა ეს ალბომი მეტალიკის ისტორიაში ყველაზე სუსტ ნამუშევრად შეაფასა, ხოლო მეორე ნაწილმა (რომელნიც უმცირესობაში იყვნენ) მიიღო, როგორც მეტლიკის კიდევ ერთი ცდა, გამომდინარე იქიდან, რომ მეტალიკას სტილის შეცვლის გამოცდილება უკვე ჰქონდა წარსულში. ყველაზე მეტად გიტარების სოლოების მინიმუმამდე შემცირებასა და ულრიხის ფოლადის ჟღერადობის დრამებს უჩიოდნენ. მიუხედავად კრიტიკისა, 2004 წელს ალბომის მთავარმა სიმღერამ St. Anger გრემი მოიპოვა კატეგორიაში საუკეთესო მეტალ შესრულება. გაიყიდა 2 მილიონი ეგზემპლარი მხოლოდ აშშ-ში და ორჯერ იქნა სერტიფიცირებული პლატინად RIAA-ს მიერ.

## სიმღერების სია
## პერსონალი 
### CD 
* ჯეიმზ ჰეტფილდი&nbsp;– წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა;
* კირკ ჰემეტი&nbsp;– წამყვანი გიტარა, დამატებითი ვოკალი;
* ლარს ულრიხი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები;
* ბობ როკი&nbsp;— ბას-გიტარა, მუსიკალური პროდიუსერი, ხმის ინჟინერი, მიქსი;
* ანტონ კორბეინი&nbsp;- ფოტოგრაფი;
* სკოტ კანინგემი&nbsp;- პროდუქციის კოორდინატორი;
* მაიკ გილისი&nbsp;- ციფრული ინჟინერი, ასისტენტი;
* Pushead&nbsp;- ალბომის გარეკანი.

### DVD 
* ჯეიმზ ჰეტფილდი&nbsp;— წამყვანი ვოკალი, რიტმული გიტარა;
* კირკ ჰემეტი&nbsp;— წამყვანი გიტარა, დამატებითი ვოკალი;
* ლარს ულრიხი&nbsp;— დრამები;
* რობერტ ტრუჰილო&nbsp;— ბას-გიტარა, დამატებითი ვოკალი;
* უეინ იშემი&nbsp;— რეჟისორი;
* დანა მარშალი&nbsp;— პროდიუსერი;
* ვლადო მელერი&nbsp;— მასტერინგი;
* კოლინ მიჩელი&nbsp;— ოპერატორი;
* პოლ ოუენი&nbsp;— მონიტორები;
* ჯინ პელერინი&nbsp;— რედაქტირება, ოპერატორი;
* რაიან სმითი&nbsp;— ოპერატორი.

## ჩარტები 
## სერტიფიცირება 
## სქოლიო 
კატეგორია:მეტალიკის ალბომები
კატეგორია:2003 წლის ალბომები
კატეგორია:Elektra Records-ის ალბომები
კატეგორია:Vertigo Records-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები ბობ როკის პროდიუსერობით
ფიზიკური მუდმივა

**ფიზიკური მოდმივა**, *ფიზიკური კონსტანტა*, *ფუნდამენტური ფიზიკური მუდმივა*, *სამყაროული მუდმივა* — რიცხვითი კოეფიციენტი, რომელიც შედის ფიზიკური კანონების განტოლებებში და ბევრ შემთხვევაში წარმოადგენს ფიზიკური პროცესებისა და მიკროობიექტების მასშტაბურ მახასიათებლებს. 

ფიზიკურ მუდმივებს განეკუთვნება სინათლის სიჩქარე, პლანკის მუდმივა, ელექტრონის მუხტი, ნაზი სტრუქტურის, ავოგადროს, რიდბერგის მუდმივები და სხვა. ფიზიკური მუდმივებია, როგორც დამოუკიდებელი მუდმივები, ისე მათი კომბინაციები (მაგალითად, ნაზი სტრუქტურის მუდმივა \alpha=e^2/\hbar c, სადაც e არის ელექტრონის მუხტი, \hbar — პლანკის მუდმივა, c — სინათლის სიჩქარე). ფიზიკური მუდმივების ან მათი კომბინაციების რიცხვითს მნიშვნელობებს პოულობენ ექსპერიმენტულ გაზომვათა საფუძველზე და გამოსახავენ რომელიმე ერთეულთა სისტემის ერთეულებით. ფიზიკური მუდმივების ყველა ერთობლიობისათვის მოცემული გაზომვებიდან ყველაზე ზუსტი და საიმედო მნიშვნელობების მიღებას ფიზიკური მუდმივის შეთანხმებას უწოდებენ.

მეტროლოგიაში ფიზიკური მუდმივების ზუსტი მნიშვნელობები აუცილებელია ფიზიკურ სიდიდეთა ერთეულების აღწარმოებული ეტალონების დასამუშავებლად.

## ფიზიკური მუდმივების სია
ფიზიკური მუდმივების მნიშვნელობები მოცემულია ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის (SI) ერთეულებით. სიდიდის რიცხვითი მნიშვნელობის შემდეგ ფრჩხილშ მოთავსებული რიცხვი მნიშვნელობის საშუალო კვადრატულ ცთომილებას (კვადრატული გადახრა) ბოლო ნიშნად ციფრებში.

ავოგადროს მუდმივა, ბირთვული მაგნეტონი, ბორის მაგნეტონი, ბორის რადიუსი, გირომაგნიტური ფარდობა პროტონისათვის, გრავიტაციული მუდმივა, ელემენტარული მუხტი, ელექტრონის კომპტონის ტალღის სიგრძე, ელექტრონის მაგნიტური მომენტი, ელექტრონის მუხტის ფარდობა თავისივე მასასთან, ელექტრონის უძრაობის მასა, ელექტრული მუდმივა, მაგნიტური მუდმივა, მაგნიტური ნაკადის კვანტი, ნაზი სტრუქტურის მუდმივა, ნეიტრონინს უძრაობის მასა, პლანკის მუდმივა, პროტონის მაგნიტური მომენტი, პროტონის უძრაობის მასა, რიდბერგის მუდმივა, სინათლის სიჩქარე ვაკუუმში, სტეფან-ბოლცმანის მუდმივა, უნივერსალური აირული მუდმივა, ფარადეის მუდმივა.

## ელექტრომაგნიტური მუდმივების ცხრილი
## ატომური და ბირთვული მუდმივები
## ფიზიკურ-ქიმიური მუდმივების ცხრილი
## Table of adopted values
## Notes
## იხილეთ აგრეთვე
ფიზიკური სიდიდეები

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Sixty Symbols
*IUPAC - Gold Book
წმინდა საბიანე

**წმინდა საბიანე** — მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 16 მარტი, ახალი სტილით — 29 მარტი. 

წმინდა მოწამე საბიანე  ეგვიპტის ქალაქ ჰერმოპოლისის მმართველი იყო. იმპერატორ დიოკლეტიანეს მიერ ქრისტიანთა დევნისას საბიანე, თანამოსაგრეებთან ერთად, მივარდნილ სოფელში დაიმალა. მისი ადგილსამყოფელი ორი ოქროს მონეტის ფასად გასცა ერთმა უმადურმა ღატაკმა, რომელსაც წმინდანი ყოველთვის ეხმარებოდა. სხვა ექვს ქრისტიანთან ერთად საბიანე შეიპყრეს და წამების შემდეგ ნილოსში დაახრჩვეს.

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.
## რესურსები ინტერნეტში
*წმიდა მოწამე საბიანე 
კატეგორია:III საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:გარდაცვლილი 287
წმინდა პაპი

**წმინდა პაპი** – მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 16 მარტი, ახალი სტილით - 29 მარტი. 

წმინდა მოწამე პაპი   ქალაქ ლარანდაში (მცირე აზია) ცხოვრობდა იმპერატორ მაქსიმიანე გალერიუსის (305- 311) დროს. ქრისტეს აღიარებისათვის სასტიკად სცემეს, შემდეგ კი ლურსმნებგაჩრილი ჩექმებით წაიყვანეს ჯერ ნეოკესარიაში, შემდეგ კი - ისავრის სელევკიაში. წმინდა პაპი უნაყოფო ხეზე მიაბეს, ხემ ნაყოფი გამოიღო. 

## ლიტერატურა
„წმიდანთა ცხოვრება“, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
იულიანე ანაზავრელი

thumb|right|200px|იულიანე ანაზავრელი
**იულიანე ანაზავრელი** - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 16 მარტი, ახალი სტილით - 29 მარტი. 

მღვდელმოწამე იულიანე ანაზავრელი სირიის ანტიოქიაში ეწამა იმპერატორ მაქსიმიანე გალერიუსის (305- 311) ზეობისას. წმინდა იოანე ოქროპირის დროს იულიანეს ნაწილები ავადმყოფებს კურნავდა. წმინდა მღვდელმთავარი მასზე ლაპარაკობს 47-ე საუბარში.

## ლიტერატურა 
* წმიდანთა ცხოვრება, ტომი I, თბილისი, 2001 წ.

კატეგორია:IV საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია