open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ციან სანჩიანგი

**ციან სანჩიანგი** (   (დ. 16 ოქტომბერი, 1913 — გ. 28 ივნისი, 1992) —  ჩინელი მეცნიერი, ბირთვული ფიზიკოსი, ჩინეთის „ატომური ბომბის მამა“.   ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1955). ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წევრი 1954 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
ციან სანჩიანგი დაიბადა შაოქსინგში ( ჟეჯიანის პროვინცია). ცნობილი ჩინელი მეცნიერის ციან ქსუანტონგის მეორე ვაჟი. ეთნიკურად ჰანი.

1929 წელს ჩააბარა პეკინის უნივერსიტეტის საბუნებისმეტყველო ფაკულტეტის მოსამზადებელ კურსზე, 1932 წელს ჩაირიცხა ცინგჰუას უნივერსიტეტის ფიზიკის ფაკულტეტზე, რომელიც დაამთავრა 1936 წელს.

უნივერსიტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა პეკინის უნივერსიტეტის კვლევით ცენტრში, მალევე გახდა ასპირანტი და 1937 წელს გაემგზავრა საფრანგეთში. სწავლობდა  სორბონასა და "კოლეჟ დე ფრანსში" ,  სადაც მიიღო დოქტორის ხარისხი 1940 წელს  და კვლევებს აწარმოებდა  მარი კიურის ქალიშვილისა და სიძის მეთვალყურეობის ქვეშ. 1944 წელს გახდა საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის წევრი.

საფრანგეთის მეცნიერებათა აკადემიის ანრი დე პარვილიეს ფიზიკის პრემიის ლაურეატი (1946 წ.). დაინიშნა ბირთვული კვლევების ცენტრის სამეცნიერო დირექტორის თანამდებობაზე.

1948 წელს მეუღლესთან ერთად დაბრუნდა ჩინეთში.

ციან სანჩიანგი იყო ცინგხუას უნივერსიტეტის ფიზიკის დეპარტამენტის პროფესორი, ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის თანამედროვე ფიზიკის ინსტიტუტის (შემდგომში ატომური ენერგიის ინსტიტუტის) დირექტორი, ინჟინერიის სამინისტროს მინისტრის მოადგილე No2, დაგეგმვის განყოფილების ხელმძღვანელი. და ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის ვიცე-პრეზიდენტი, ჩინეთის ფიზიკური საზოგადოების ხელმძღვანელი, ჩინეთის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების ასოციაციის საპატიო თავმჯდომარე, ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის განსაკუთრებული მრჩეველი.

1979 წლიდან 1982 წლამდე ეკავა ჩჟეცზიანგის უნივერსიტეტის რექტორის თანამდებობა.

1946 წლის აპრილში ცოლად შეირთო თავისი თანაკურსელი ჰე ზეჰუი (1914-2011), ასევე მოგვიანებით ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1980). წყვილს სამი შვილი შეეძინა.

გარდაიცვალა გულის შეტევით.

## წვლილი მეცნიერებაში 
კოლეგებთან ერთად მან აღმოაჩინა ურანის ბირთვის ტრინალური და მეოთხეული დაშლის ფენომენი, ექსპერიმენტულად დაადგინა კავშირი ენერგიასა და გაფართოების კუთხეს შორის, თეორიულად დაასაბუთა და ექსპერიმენტულად დაამტკიცა ტრინალური ბირთვული დაშლის ფენომენი  .

## ხსოვნა 
1999 წლის სექტემბერში, მისი გარდაცვალებიდან შვიდი წლის შემდეგ, ჩინეთის კომუნისტური პარტიის ცენტრალური კომიტეტის, ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკის სახელმწიფო საბჭოს და ცენტრალური სამხედრო საბჭოს გადაწყვეტილებით, ციან სანჩიანგს მიენიჭა სპეციალური ჯილდო "ორი ბომბის და ერთი თანამგზავრის დამსახურებული ჯილდო. ”

2011 წლის 25 მაისს გამოვიდა საფოსტო მარკა სერიიდან " ჩინეთის თანამედროვე მეცნიერები" ( ), ტირაჟით 10,5239 მილიონი ეგზემპლარი. მასზე გამოსახულია ციან სანჩიანგის პორტრეტი და ურანის ბირთვის მეოთხეული დაშლის ფოტო .  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 16 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1913
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:ჩინელი ფიზიკოსები
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ხიბულა (ფილმი)

**„ხიბულა“** — 2017 წლის ფილმი, რომლის რეჟისორია გიორგი ოვაშვილი. ის ტრილოგიის დასასრულია რეჟისორის პირველი ორი ფილმის — „გაღმა ნაპირის“ (2009) და „სიმინდის კუნძულის“ (2014) შემდეგ.

ფილმი საქართველოს, გერმანიისა და საფრანგეთის ერთობლივი კინოპროდუქციაა. ის საქართველოს კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტროსა და ეროვნული კინოცენტრის მხარდაჭერით შეიქმნა. ფილმს საფუძვლად უდევს 1991 წელს საქართველოს დამოუკიდებლობის აღდგენის შემდეგ ქვეყანაში განვითარებული რეალური მოვლენები. მისი სიუჟეტი საქართველოს პირველი პრეზიდენტის — ზვიად გამსახურდიას უკანასკნელ დღეებს მიჰყვება. 

ფილმის მსოფლიო პრემიერა 2017 წლის 27 ივლისს კარლოვი-ვარის საერთაშორისო კინოფესტივალზე მთავარ საკონკურსო პროგრამაში შედგა. ეროვნული კინოპრემიერა ბათუმის საავტორო კინოს საერთაშორისო ფესტივალის ფარგლებში გაიმართა, საქართველოს კინოთეატრების ეკრანებზე კი 23 ნოემბერს გამოვიდა.

## სიუჟეტი
პრემიერ-მინისტრისა და რამდენიმე მცველის ამარა დარჩენილმა პრეზიდენტმა მთას შეაფარა თავი. ჯგუფი მუდმივი გადაადგილებით ცდილობს თავი დააღწიოს „მდევარს“. უჩინარი მდევარი კი, ცდილობს „მსხვერპლი“ მუდმივი ფსიქოლოგიური ზეწოლის ქვეშ ამყოფოს. მის ყოველ ნაბიჯს აკონტროლებს და ახერხებს, პრეზიდენტმა მათთვის სასურველი მიმართულებით იმოძრაოს.

ფილმში მონაწილეობენ: ჰოსეინ მაჰჯუბი, ზურაბ ანთელავა, მანუჩარ შერვაშიძე, ქიშვარდ მანველიშვილი, ნოდარ ძიძიგური, ლიკა ბაბლუანი, გალობა გამბარია და სხვები.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:2017 წლის ქართული ფილმები
კატეგორია:ქართულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფილმები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გიორგი ოვაშვილის ფილმები
ბერმუხა

**ბერმუხა** — ქართული როკ-ჯგუფი. დაარსდა 1965 წელს. მის მუსიკაში გაერთიანებულია ფოლკლორული მუსიკის ელემენტები რიტმ ენდ ბლუზთან, ჯაზთან და მძიმე როკთან.

ბერმუხა იყო პირველი როკ ჯგუფი, რომელმაც საბჭოთა კავშირში და საქართველოში დაუკრა ამერიკული სტილის მუსიკა და ქართველ მსმენელს როკის ჟანრი გააცნო. მიუხედავად იმისა, რომ მოგვიანებით, 1970-იან წლებში, კომუნისტური რეჟიმისა და საბჭოთა იდეოლოგიის წინააღმდეგ მსგავსი ჯგუფები გამოჩნდა, ბერმუხა მათ შორის პიონერი იყო.

## ისტორია
ბაჩი ქიტიაშვილი, ჯგუფ ბერმუხას დამფუძნებელი, ერთ-ერთი პირველი ქართველი მუსიკოსი იყო, ვინც საბჭოთა პერიოდში აკრძალულ როკ-მუსიკას უკრავდა. მან ჯგუფი დააარსა 1965 წელს, ქალაქ რუსთავში. მას შემდეგ როკ-ჯგუფი პოპულარული გახდა ქართველ ანდერგრაუნდ მუსიკის მოყვარულებში. ჯგუფი რამდენიმე წლის განმავლობაში ასრულებდა ცნობილ უცხოურ ჰიტებსა და საკუთარ კომპოზიციებს. მისი პოპულარული ჰიტებია „არწივი“ და „დღეს ჩვენ ერთად ვართ“.

მუსიკოსის გარდაცვალებამდე, 2009 წელს, ბერმუხა მონაწილეობდა ევროვიზიის სიმღერის კონკურსის შიდა შესარჩევ ტურში

## რესურსები ინტერნეტში
*„ბაჩი ქიტიაშვილი – ქართული როკის ლეგენდა“ (პუბლიკაცია ლაშა გაბუნიას ბლოგში)

## სქოლიო
კატეგორია:ქართული როკ-ჯგუფები
კატეგორია:1965 წელს ჩამოყალიბებული ჯგუფები
ლეო კვაჭაძე

**ლევან (ლეო) კვაჭაძე** (დ. 3 ოქტომბერი, 1908, ლახამულა, ახლანდ. მესტიის მუნიციპალიტეტი — გ. 22 იანვარი, 2011, თბილისი) — ქართველი ენათმეცნიერი, ქართული ენისა და მისი სწავლების მეთოდიკის მკვლევარი.

ლეო კვაჭაძემ 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1947 წლიდან დაიწყო სამეცნიერო-კვლევითი მოღვაწეობა. 1948 წელს დაიცვა დისერტაცია თემაზე „რთული წინადადების სწავლების თანამიმდევრობა“. 1931 წლიდან იყო პედაგოგი. სხვადასხვა დროს მუშაობდა მესტიის, სოფ. ლახამულის, თბილისის საშუალო სკოლებში მასწავლებლად, დირექტორად. 1947 წლიდან სამეცნიერო-კვლევითი მოღვაწეობა დაიწყო ალექსანდრე პუშკინის სახელობის პედაგოგიურ ინსტიტუტში ქართული ენის კათედრაზე. იმავდროულად იყო ზუგდიდის სამასწავლებლო ინსტიტუტის ქართული ენისა და ლიტერატურის კათედრის გამგე (1950–1952). აკაკი შანიძესთან ერთად თანაავტორია „ქართული ენის გრამატიკის“ სასკოლო სახელმძღვანელოს ორივე ნაწილისა (1964-იდან 70-იანი წლების მიწურულამდე), ხოლო შემდეგ V–IX კლასების „ქართული ენის“ სახელმძღვანელოსი.

1966 წელს მიენიჭა საქართველოს სკოლის დამსახურებული მასწავლებლის ჯილდო, 1983 წელს — საქართველოს მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწის პრემია, 1988 წელს – საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემია (წიგნისათვის „თანამედროვე ქართული ენის სინტაქსი“), 1997 წელს — ღირსების ორდენი. 

გარდაიცვალა 2011 წლის 22 იანვარს, 102 წლის ასაკში. დაკრძალულია საბურთალოს პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1908
კატეგორია:მესტიის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:საბურთალოს პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:ქართველი ენათმეცნიერები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
ლეო
ემილი პრეიერი

**ემილი პრეიერი** (; დ. 6 ივნისი, 1849, დიუსელდორფი — გ. 23 სექტემბერი,1930, იქვე) — გერმანელი მხატვარი, ნატურმორტის ოსტატი.

## ბიოგრაფია
ემილი პრეიერი დაიბადა მხატვრული ტრადიციებით ცნობილ ოჯახში. მან პირველი გაკვეთილები ფერწერაში მამის, მხატვარ იოჰან-ვილჰელმ პრეიერისგან მიიღო. მამის და-ძმაც ასევე მხატვრები იყვნენ. 

იმის გამო, რომ ქალებს იმ პერიოდში უნივერსიტეტებში სწავლის უფლება არ ჰქონდათ, ემილი დიუსელდორფის სამეფო ხელოვნების აკადემიაში არაოფიციალურად სწავლობდა  
თავისი სურათების პირველი გამოფენა 1866 წელს მოაწყო Bismeyer Kraus ხელოვნების მაღაზიაში და ედუარდ შულტეს გალერეაში. მას ჰქონდა გამოფენები ბერლინში, დრეზდენში და მის მშობლიურ ქალაქში.

პრეიერის ნატურმორტები ნიუ-იორკის მეტროპოლიტენის ხელოვნების მუზეუმმა და ფილადელფიის *სურათების გალერეამ*  შეიძინა. ემილი პრეიერის ნამუშევრები ასევე ინგლისურ და ამერიკულ კერძო კოლექციებშია.

## გალერეა

ფაილი: Emilie_Preyer_-_Stillleben_mit_Sektflöte.jpg| 
ფაილი: Emilie_Preyer_-_Blumenstillleben_mit_Früchten_und_Vogelnest.jpg | 
ფაილი: Emilie_Preyer_Stillleben_mit_Pfirsich,_Edelpflaumen,_Weintrauben_und_einer_Fliege.jpg | 
ფაილი: Preyer,_Emilie_-_Still_Life_of_Fruit.jpg | 
ფაილი: Emilie_Preyer_-_Stillleben_mit_Früchten_und_Sektglas.jpg | 
ფაილი: Emilie_Preyer_-_Stillleben_mit_Trauben_und_Pfirsichen.jpg | 
ფაილი: Emilie_Preyer_-_Früchtestillleben_mit_Sektglas.jpg | 
ფაილი: Emilie_Preyer_-_Sommerfrüchte_und_Champagner_(1875).jpg | 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 6 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1930
კატეგორია:გარდაცვლილი 23 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1849
კატეგორია:გერმანელი მხატვრები
კატეგორია:ქალი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
სიაოვეი ჟუანგი

Ekkatterrinna.|10|12|2023}}

**სიოავოეი ჟუანგი** ( ;   ; დ. 1972 წლის 21 იანვარი, ჟუგაო, ჯიანგსუ) —  ჩინელ-ამერიკელი ბიოფიზიკოსი . ფილოსოფიის მეცნიერებათა დოქტორი, ჰარვარდის უნივერსიტეტის პროფესორი, მეცნიერების ეროვნული აკადემიის (2012), ამერიკის შეერთებული შტატების ეროვნული სამედიცინო აკადემიის, (2020  )  ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების  (2019), ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი (2015).აღიარება მოიპოვა მიღწევებით ბიოსამედიცინო კვლევის მოწინავე ვიზუალიზაციის ტექნოლოგიების სფეროში, კერძოდ, ერთმოლეკულური და სუპერ რეზოლუციის მიკროსკოპის მეთოდების შემუშავებით  . 2006 წელს მან შეიმუშავა მეთოდი  STORM (Stochastic Optical Reconstruction Microscopy).s  

## ბიოგრაფია 
სიაოვეი ჟუანგი 1987-1991 წლებში სწავლობდა ჩინეთის მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების უნივერსიტეტში ფიზიკის ფაკულტეტის საბაკალავრო პროგრამაზე.  1991-1996 წლებში სწავლა განაგრძო კალიფორნიის უნივერსიტეტში, (ბერკლი), რომლის დასრულების შემდეგ გახდა ფილოსოფიის დოქტორი ფიზიკაში. 

1997-2001 წლებში —  სტენფორდის უნივერსიტეტის პოსტდოქტორი.

2001 წლიდან  გახდა ასისტენტ პროფესორი, ხოლო 2005 წლიდან —  ასოცირებული პროფესორი, 2006 წლიდან იყო  ქიმიისა და ქიმიური ბიოლოგიის კათედრის პროფესორი,  ამავე დროს მუშაობდა ჰარვარდის უნივერსიტეტის ფიზიკის კათედრაზე. 2014 წლიდან  ჰარვარდის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა  პროფესორია. 
2015 წლიდან  ჰარვარდის სამეცნიერო ცენტრის (Center for Advanced Imaging at Harvard) დირექტორია. გაფართოებული გამოსახულების ცენტრის დირექტორია. 2005 წლიდან  ასევე მუშაობს ჰოვარდ ჰიუზის სამედიცინო ინსტიტუტში (Howard Hughes Medical Institute). არის მეცნიერების განვითარების ამერიკული ასოციაციის (2012) და ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის (2013) წევრი.

*ჟურნალ Neurophotonics* (2016 წლიდან) მთავარი რედაქტორი, ჟურნალების *Cell* (2009 წლიდან), *ACS Central Science* და ACS Photonics (2014 წლიდან), 2009 წლიდან ჟურნალ *Annual Review of Biophysics*  სარედაქციო საბჭოს წევრი და ასოცირებული რედაქტორია. ასევე იყო Biophysical Journal-ის  სარედაქციო კოლეგიის წევრი (2009-2012).
სტოკჰოლმის უნივერსიტეტის (2016) და დელფტის ტექნოლოგიური უნივერსიტეტის (2017) საპატიო დოქტორი.
ავტორია ასზე მეტი ნაშრომის.

## სქოლიო 

კატეგორია:კალიფორნიის უნივერსიტეტის (ბერკლი) კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ხელოვნებისა და მეცნიერების ამერიკული აკადემიის წევრები
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკის ფილოსოფიური საზოგადოების წევრები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ბიოლოგები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ამერიკელი ქალი ფიზიკოსები
ზურაბ ანთელავა

**ზურაბ ანთელავა** (დ. 25 აპრილი, 1954) — ქართველი თეატრისა და კინოს მსახიობი. საქართველოს დამსახურებული არტისტი (1986). სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი.

## ბიოგრაფია
ზურაბ ანთელავა წარმოშობით ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის სოფელ შამგონიდანაა. იზრდებოდა თბილისში, მამიდასთან.
დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრალური ინსტიტუტი (მიხეილ თუმანიშვილის ჯგუფი). 1975 წლიდან მუშაობდა თელავის თეატრში, სადაც ასამდე როლი აქვს შესრულებული.

1999 წლიდან იმყოფებოდა ემიგრაციაში. სამშობლოში დაბრუნების შემდეგ (2012) გამოდის სოხუმის მოზარდმაყურებელთა თეატრის („თეთრი ტალღა“) სცენაზე. 

გადაღებულია ფილმებში. ცნობილია ასევე კვაზი მანტკავას როლით სერიალიდან „ჩემი ცოლის დაქალები”.

## ფილმოგრაფია
* 1978 — „დათა თუთაშხია“
* 1987 — „ხარება და გოგია“ (შახტიევი)
* 1984 — „ათოვდა ზამთრის ბაღებს“
* 2017 — „ხიბულა“ (პრეზიდენტის მცველი)

## რესურსები ინტერნეტში
* ზურაბ ანთელავა — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1954
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო თეატრალური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მ. სარჯიტო

**მ. სარჯიტო** (  ( დ. 13 აგვისტო, 1889, პურვოდადი, მაგეტანი, აღმოსავლეთ იავა —  5 მაისი, 1970, იოგიაკარტა ) — ინდონეზიელი  მედიკოსი-მეცნიერი, პროფესორი, გაჯაჰ მადას უნივერსიტეტის პირველი რექტორი. ინდონეზიის ეროვნული გმირი.

## ბიოგრაფია 
1907 წელს დაამთავრა ჰოლანდიური სკოლა ლუმაჯანგში, 1915 წელს — ბატავიის ადგილობრივთა სამედიცინო სკოლა (STOVIA). 1920-1922 წლებში. სწავლობდა ამსტერდამის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. 1923 წელს ლეიდენის უნივერსიტეტში დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია.  1924 წელს სტაჟირება გაიარა ამერიკულ ჯონს ჰოპკინსის უნივერსიტეტში, ხოლო 1931-1932 წლებში — ბერლინის რაიხ-გესუნდჰეიტანტის ლაბორატორიაში.

ექიმის კარიერა დაიწყო ბატავიანის საავადმყოფოში, შემდეგ 1920 წლამდე მუშაობდა ბანდუნგის პასტერის ინსტიტუტში. 1924-1929 წლებში. მუშაობდა ბატავიის ცენტრალურ ლაბორატორიაში. 1929 წელს ეკავა უმაღლესი სამედიცინო სკოლის დირექტორის მოადგილის თანამდებობა. 1930 წელს ხელმძღვანელობდა ლაბორატორიას მაკასარში, 1932-1945 წლებში — სემარანგში. 1932-1942 წლებში. იყო გაზეთ „სამედიცინო ამბების“  რედაქტორი.

მ. სარაჯიტომ მონაწილეობა მიიღო თირკმელების კენჭების საწინააღმდეგო  (Calcusol) და   ქოლესტერინის შესამცირებელი  (Calterol) პრეპარატების, აგრეთვე ტიფის, ქოლერის, დიზენტერიის, სტაფილოკოკის და სტრეპტოკოკის საწინააღმდეგო ვაქცინების შემუშავებაში. 1945 წლის შემდეგ გახდა პასტერის ინსტიტუტის დირექტორი, ამავე დროს, მონაწილეობდა წითელი ჯვრის ორგანიზაციის შექმნაში.

სარაჯიტო იყო პირველი ეროვნული ინდონეზიური ორგანიზაციის " Budi Utomo " (მაღალი მიზანი) წევრი   — 1925 წელს ხელმძღვანელობდა ორგანიზაციის ბატავანის ფილიალს. აქტიურად იყო ჩაბმული ბრძოლაში დამოუკიდებლობისთვის: ამარაგებდა პარტიზანებს მედიკამენტებით, ჯარისთვის შეიმუშავა ჯარისკაცების რაციონი სახელწოდებით "სარჯიტოს ორცხობილები."  

1949-1961 წლებში. იყო გაჯაჰ მადას უნივერსიტეტის პირველი რექტორი, ხოლო 1964-1970 წლებში  — ინდონეზიის ისლამური უნივერსიტეტის რექტორი.  

1967 წელს იყო დროებითი სახალხო საკონსულტაციო კონგრესის, ხოლო 1968 წელს  — ინდონეზიის უმაღლესი მრჩეველთა საბჭოს წევრი.

## Ჯილდოები 
მეცნიერი დამსახურებული მოღვაწეობისთვის დაჯილდოვდა არაერთი ორდენით და მედლით. მათ შორის იყო: მედალიპარტიზანის ორდენი (Bintang Gerilya); დამოუკიდებლობისთვის მებრძოლის მედალი (Satyalancana Perintis Kemerdekaan) (1961);მედალი მრავალწლიანი სამსახურისთვის (Satyalancana Karya Satya) (1961);  მაჰაპუტრას ვარსკვლავის მესამე კლასის  ორდენი (1973)  და ღირსების მეორე ხარისხის ორდენი (Bintang Kehormatan).

## ხსოვნა 
მ. სარჯიტოს სახელს ატარებს საავადმყოფო იოგიაკარტაში  (Rumah Sakit Umum Pusat Dr. Sardjito); 2018 წლის 22-25 იანვარს გაჯაჰ მადას უნივერსიტეტში სარჯიტოსადმი მიძღვნილი ფოტოებისა და დოკუმენტების გამოფენა გაიმართა  გაჯაჰ მადას უნივერსიტეტმა და ინდონეზიის ისლამური უნივერსიტეტმა 2018 წელს  მთავრობას მიმართეს წინადადებით, რომ სარჯიტოსთვის მიენიჭებინათ ინდონეზიის ეროვნული გმირის წოდება.   2019 წელს მას ეს წოდება მიენიჭა.

## ოჯახი 
* სარჯიტოს მამა  — პედაგოგი.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 13 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1889
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული გმირები
ალენუშ ტერიანი

**ალენუშ ტერიანი** (,  1920 - 2011 წწ. ) — სომხური წარმოშობის ირანელი მეცნიერი, ასტრონომი და ფიზიკოსი; მას უწოდებენ თანამედროვე ირანული ასტრონომიის დედას. 

## ბიოგრაფია 
ალენუშ ტერიანი დაიბადა 1920 წლის 9 ნოემბერს თეირანში, სომხურ ოჯახში.  მისი მამა, არტო —  რეჟისორი, პოეტი და მთარგმნელი, უფრო ცნობილი იყო კრიპტონიმით *Arizad* ;  დედა ვართო — თეატრის მსახიობი და რეჟისორი. 

მომავალმა მეცნიერმა 1947 წელს დაამთავრა თეირანის უნივერსიტეტის მეცნიერებათა ფაკულტეტი, სადაც დაიწყო თავისი კარიერა ფიზიკის ლაბორატორიაში და მალევე გახდა ლაბორატორიის ხელმძღვანელი. ალენუშ ტერიანმა საფრანგეთში სწავლის გაგრძელების მიზნით განაცხადი გააკეთა  სტიპენდიის მოსაპოვებლად, მაგრამ თეირანის უნივერსიტეტის პროფესორმა მაჰმუდ ჰესაბიმ ხელი არ მოაწერა მას, რადგან მიიჩნია, რომ მიღებული განათლება საკმარისი იყო ირანელი ქალისთვის. თუმცა ალენუშმა მამის ფინანსური მხარდაჭერით, მაინც მოახერხა სასწავლებლად საფრანგეთში გამგზავრება, სადაც 1956 წელს მიიღო დოქტორის ხარისხი ატმოსფეროს ფიზიკაში სორბონის უნივერსიტეტში (ახლანდელი პარიზის უნივერსიტეტი ). ირანში დაბრუნების შემდეგ იგი გახდა თეირანის უნივერსიტეტის თერმოდინამიკის ასისტენტ პროფესორი. მოგვიანებით  მუშაობდა მზის ფიზიკის დარგში დასავლეთ გერმანიაში ოთხი თვის განმავლობაში გერმანიის მთავრობის მიერ თეირანის უნივერსიტეტისთვის მინიჭებული სტიპენდიით. 1964 წელს ალენუშ ტერიანი გახდა ფიზიკის პირველი პროფესორი ქალი ირანში.

1966 წელს ტერიანი გახდა თეირანის უნივერსიტეტის გეოფიზიკის კომიტეტის წევრი. 1969 წელს აირჩიეს ამავე უნივერსიტეტის მზის ფიზიკის განყოფილების ხელმძღვანელად და დაიწყო მუშაობა მზის ობსერვატორიაში, რომლის ერთ-ერთი დამფუძნებელიც თავად იყო.

იგი პენსიაზე გავიდა 1979 წელს და ცხოვრობდა თეირანში. პროფესორ ალენუშ ტერიანის 90 წლის იუბილეს აღნიშვნაში არაერთი ირანელი პარლამენტარი და 100 -მდე ირანელი სომეხი მონაწილეობდა.

იგი გარდაიცვალა 2011 წლის 4 მარტს თეირანში მოხუცთა თავშესაფარში.  დაკრძალეს ირანელი ქრისტიანების სასაფლაოზე თეირანში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:პარიზის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თეირანის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ირანელი ასტრონომები
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:დაბადებული 9 ნოემბერი
კატეგორია:სომეხი ფიზიკოსები
ჯანეტ აქიუზ მატეი

**ჯანეტ აქიუზ მატეი** (  ; დ. 2 იანვარი, 1943 – 22 მარტი, 2004) — თურქი-ამერიკელი ასტრონომი, ცვალებადი ვარსკვლავების დამკვირვებელთა ამერიკული ასოციაციის (AAVSO) დირექტორი 1973 წლიდან 2004 წლამდე.

ჯანეტი დაიბადა ებრაულ ოჯახში თურქეთის ქალაქ ბოდრუმში  . მან საშუალო განათლება მიიღო იზმირში, ამერიკის კოლეგიურ ინსტიტუტში. უმაღლესი განათლების მისაღებად  ჩავიდა ამერიკის შეერთებულ შტატებში, სადაც ჩაირიცხა ბრანდეისის უნივერსიტეტში უოლტამში  (მასაჩუსეტსი) . უნივერსიტეტის დასრულების შემდეგ  დორით ჰოფლეიტმა  მუშაობა შესთავაზა  მარია მიტჩელის ობსერვატორიაში ნანტაკეტში. 1970 წლიდან 1972 წლამდე მუშაობდა ლეანდერ მაკ კორმიკის ობსერვატორიაში შარტლოტსვილში.  მიიღო ხელოვნების მაგისტრის ხარისხი ასტრონომიაში ვირჯინიის უნივერსიტეტიდან 1972 წელს, ხოლო . 1982 წელს გახდა იზმირის ეგეოსის უნივერსიტეტის  ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხის მფლობელი ასტრონომიაში. 
მატეი  180-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომის ავტორია ცვალებადი ვარსკვლავების შესახებ. მსახურობდა AAVSO-ს ხელმძღვანელად სამ ათწლეულზე მეტი ხნის განმავლობაში, იგი კოორდინაციას უწევდა მოყვარული ასტრონომების მიერ ცვალებად ვარსკვლავებზე დაკვირვების შედეგად მოპოვებული ინფორმაციის შეგროვებას. იგი ჩართული იყო მრავალ პროექტში, რომელიც მიზნად ისახავს მოყვარული და პროფესიონალი ასტრონომების ურთიერთთანამშრომლობას. 

მატეის მიღებული აქვს არაერთი ჯილდო თავის სფეროში, მათ შორისაა: 1987 წელს საფრანგეთის ასტრონომიული საზოგადოების მედალი, 1993 წელს ჯორჯ ვან ბისბრუკის პრემია ამერიკის ასტრონომიული საზოგადოებისგან, ამავე წელს ლესლის პრემია ასტრონომიული ლიგისგან, 1995 წელს ჯოვანი ბატისტა ლაკინის პრემია სამოყვარულო ასტრონომებთან თანამშრომლობისთვის *Unione Astrofili Italiani-გან*,   1995 წელს ჯექსონ გვილტის მედალი ბრიტანეთის სამეფო ასტრონომიული საზოგადოებისგან. ჯანეტის პატივსაცემად 11695 ასტეროიდის უწოდეს Mattei.

2004 წლის 22 მარტს ჯანეტი გარდაიცვალა ბოსტონში ლეიკემიის შედეგად.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 2 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
კატეგორია:ვირჯინიის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქალი ასტრონომები
კატეგორია:თურქი მეცნიერები
ლი ჩონ უკი

**ლი ჩონ უკი**  (  , დ. 12 აპრილი , 1945, სეული — გ. 22 მაისი , 2006, ჟენევა ) — ექიმი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სპეციალისტი. 2003 წლიდან 2006 წლამდე იკავებდა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალური დირექტორის თანამდებობას.

## ბიოგრაფია 
ლი ჩონ-უკი დაიბადა 1945 წლის 12 აპრილს კორეაში, რომელიც იმ დროს იაპონიის კოლონია იყო. ოჯახში ექვსიდან მესამე შვილი იყო, ჰყავდა სამი ძმა და ორი და, ორი ძმა პროფესორია . კიუნგბოკის საშუალო სკოლის დამთავრების შემდეგ ,  ჩაირიცხა სეულის ეროვნულ უნივერსიტეტში. დამთავრების შემდეგ გახდა  მედიცინის დოქტორი. სწავლის პერიოდში მოხალისედ მუშაობდა, კერძოდ, ეხმარებოდა კეთროვან პაციენტებს ქალაქ ანიანეში . შემდეგ იგი შევიდა ჰავაის უნივერსიტეტში საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის დაცვის განხრით.

1981 წელს ლი და მისი მეუღლე ღარიბების დასახმარებლად ამერიკულ სამოაში გადავიდნენ. აქ ის 1983 წლამდე მუშაობდა Lyndon B. Medical Center-ში. ჯონსონმა ლიმ მიიღო მეტსახელი "აზიის შვეიცერი. "

1983 წელს მან დაიწყო მუშაობა  ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციაში მრჩევლად, მკურნალობდა კეთრით და ტუბერკულოზით დაავადებულებს ფიჯიში. ამავე დროს ხელს უწყობდა ბავშვების ვაქცინაციის იდეის პოპულარიზაციას. 1994 წელს  გადავიდა ჟენევაში სამუშაოდ ჯანმო-ს შტაბ-ბინაში ვაქცინებისა და იმუნიზაციის გლობალური პროგრამის დირექტორის და ბავშვთა ვაქცინების განვითარების პროგრამის აღმასრულებელი მდივნის რანგში. 1995 წელს ჟურნალმა Scientific American  მას "ვაქცინების მეფე" უწოდა. 1998-1999 წლებში მუშაობდა ჯანმო-ს გენერალური დირექტორის გრო ჰარლემ ბრუნდტლანდის პოლიტიკურ მრჩევლად , 1999-2000 წლებში — გენერალური დირექტორის სპეციალურ წარმომადგენლად. 2000 წლიდან ხელმძღვანელობს ჯანმო-ს ტუბერკულოზის კონტროლის დეპარტამენტს.

2003 წლის 21 მაისს ჯანდაცვის მსოფლიო ასამბლეამ  აირჩია იგი ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალურ დირექტორად 5 წლის ვადით. როგორც კი 21 ივლისს შეუდგა საქმიანობას,  თავის მთავარ ამოცანად დაისახა ბრძოლა აივ ინფექციის / შიდსის წინააღმდეგ. 3 წლის განმავლობაში მან მოახერხა 60 სახელმწიფოს მონახულება, შეხვდა ბევრ სახელმწიფოს მეთაურს, მათ შორის აშშ-ს პრეზიდენტ ჯორჯ ბუშს, საფრანგეთის პრეზიდენტ ჟაკ შირაკს და ჩინეთის პრეზიდენტს ჰუ ძინტაოს . დაწერა არაერთი პუბლიკაცია ჯანდაცვის სფეროს ყველაზე მნიშვნელოვან პრობლემებზე ყოველწლიური მოხსენებები —   შიდსის მკურნალობაში ხარვეზების გამოსწორების  (2004), ორსული ქალების ტანჯვისა და სიკვდილის რისკის შემცირების შესახებ მოწოდებით „არ დავტოვოთ ყველა დედა, ყველა ბავშვი უყურადღებოდ“ (2005), ადამიანური რესურსების კრიზისის მოგვარების შესახებ განვითარებად ქვეყნებში (2006 წ.).

ის მოულოდნელად გარდაიცვალა 2006 წლის 22 მაისს, 62 წლის ასაკში, ჟენევის უნივერსიტეტის  საავადმყოფოს რეანიმაციულ განყოფილებაში , 20 მაისს გადატანილი ინსულტის შედეგად. დაკრძალულია ჟენევაში. ბევრმა საზოგადო მოღვაწემ გამოთქვა მწუხარება ლი ჩონ უკის გარდაცვალების გამო. მათ შორის გაეროს გენერალურმა მდივანმა კოფი ანანმა. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2006
კატეგორია:ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის გენერალური დირექტორები
კარატისჯვარი (მრავალმნიშვნელობა)

საკუთარი სახელი **კარატისჯვარი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* კარატისჯვარი — მთა საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში;
* კარატის ჯვარი — სალოცავი ახმეტის მუნიციპალიტეტში.

## იხილეთ აგრეთვე
* კარატეს ჯვარი — საკულტო ძეგლი დუშეთის მუნიციპალიტეტში.
ფაზილ ნაჯაფოვი

**ფაზილ იმამვერდი ოღლუ ნაჯაფოვი** (; დ. 16 თებერვალი, 1935, ბაქო - 11 ივლისი, 2023, ბაქო) — აზერბაიჯანელი მოქანდაკე, მიჩნეული აზერბაიჯანული ქანდაკების ავანგარდული ხელოვნების ფუძემდებლად, აზერბაიჯანული ქანდაკების ხელოვნების მხატვარი (2002).

## ბიოგრაფია 
ფაზილ ნაჯაფოვი დაიბადა 1935 წელს ქალაქ ბაქოში. 1955 წელს დაამთავრა ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლა. 1961 წელს ფაზილ ნაჯაფოვმა დაამთავრა მოსკოვის სურიკოვის სახელობის ხელოვნების ინსტიტუტი.

1960-იანი წლების დასაწყისიდან ნაჯაფოვი მონაწილეობს გამოფენებში. ამ პერიოდში ნაჯაფოვის ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია 1963 წელს შექმნილი სკულპტურული კომპოზიცია „განმარტება“, მოგვიანებით კი „მენავთობე“.

მიუხედავად კრიტიკისა, ნაჯაფოვი აგრძელებდა თავის შემოქმედებას. შექმნა უფრო და უფრო ახალი ქანდაკებები. დღეს ბაქოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმის კოლექციის მნიშვნელოვანი ნაწილი ფაზილ ნაჯაფოვის ნამუშევრებისგან შედგება.
2002 წელს აზერბაიჯანის პრეზიდენტის ჰეიდარ ალიევის ბრძანებულებით ფაზილ ნაჯაფოვს მიენიჭა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტის წოდება.
2014 წელს ნაჯაფოვის ხელწერაა ბაქოს ცენტრში გამოჩენილი აზერბაიჯანელი კომპოზიტორის ყარა ყარაევის ძეგლი.
2019 წლის იანვარში გაიმართა დოკუმენტური ფილმის „ქვები ცას უყურებს“ პრეზენტაცია, რომელიც ეძღვნებოდა ფაზილ ნაჯაფოვის შემოქმედებას.
2020 წლის 15 თებერვალს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა ილჰამ ალიევმა ხელი მოაწერა განკარგულებას ფაზილ ნაჯაფოვის „შოჰრათის“ ორდენით დაჯილდოების შესახებ.
ფაზილ ნაჯაფოვი გარდაიცვალა 2023 წლის 11 ივლისს.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ხოპისის ნასოფლარი

**ხოპისის ნასოფლარი** —  არქეოლოგიური ძეგლი ალგეთის ხეობაში. შესწავლილია. განეკუთვნება IV-VI საუკუნეებს. ნასოფლარის განათხარ ნაგებობებს შორის აღსანიშნავია ოთხკუთხა შენობები ნაშენი რიყის ქვითა და ბაზალტით. კედლების კუთხეებში გამოყენებულია შედარებით დამუშავებული ქვები. კედლების სისქე 0,7-0,8 მეტრს აღწევს. შემაკავშირებელ მასალად გამოყენებულია თიხამიწა. იატაკი ქვებითაა მოკირწყლული ან მიწატკეპნილია. ნაგებობები დახურული ყოფილა კრამიტით. გათხრებისას გამოიკვეთა სახლის ერთიანი კომპლექსი საცხოვრებელი შენობითა და სამეურნეო ეზოთი, რომელიც შემოსაზღვრული იყო ქვის ღობით. გათხრებისას იქ აღმოჩნდა სამეურნეო, სამზარეულო და სუფრის სხვადასხვაგვარი ჭურჭელი. მათ შორის გვხვდება: ლუთერიები, ორყურა ჩაფი, დერგები. სამზარეულო ჭურჭელი ხასიათდება მოთეთრო-მოყვითალო ფერით. მინის ნაწარმიდან აღსანიშნავია ე.წ. ფაცეტებიანი ჭურჭელი. იქვეა გამოვლენილი რკინის ფიბულები, ქვის ხელსაფქვავები და სხვა. კომპლექსის დათარიღებისთვის გარკვეული მნიშვნელობა ენიჭება პეროზის ვერცხლის დრაქმას.

ხოპისის ნასოფლარი ისეა გაშენებული, რომ გათვალისწინებულია რამდენიმე მნიშვნელოვანი საკითხი: I. სოლარიზაციის პრინციპი — ზამთარში მოსახლეობა იღებდა მეტ სითბოსა და განათებას, ხოლო ზაფხულში ნაკლებად უნდა ყოფილიყვნენ განათებულნი; II. ნასოფლართან მიდიოდა გზა; III. სოფელი ისეთ ადგილას იყო გაშენებული, რომ ის არ ეხებოდა სამეურნეო სავარგულებს, რომელთაც სოფლისათვის სასიცოცხლო მნიშვნელობა ჰქონდათ; IV. სამაროვანი გამოიყენებოდა სოფლის შემაღლებული ადგილი, რომელიც ოდითგანვე საკულტო-რელიგიური მნიშვნელობის იყო და ამასთან ამ ტერიტორიას არ ჰქონდა შეხება სამეურნეო სავარგულებთან.

## ლიტერატურა
* მიდორაშვილი დ., საქართველოს არქეოლოგია, ტ. I, გამომცემლობა „ბათუმის შოთა რუსთაველის სახელმწიფო უნივერსიტეტი“, ბათუმი, 2014, გვ. 204-205.

კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის ნასოფლარები
ჯალილ ჰუსეინოვი

**ჯალილ გაფარ ოღლუ ჰუსეინოვი** (; დ. 1 აპრილი, 1957) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის სახალხო არტისტი (2005).

## ბიოგრაფია 
ჯალილ ჰუსეინოვი დაიბადა 1957 წლის 1-ლ აპრილს. 1973-1977 წლებში სწავლობდა მონუმენტურ მხატვრობას აზერბაიჯანის აზიმ აზიმზადეს სახელობის სახელმწიფო სამხატვრო სკოლაში. 1977-1982 წლებში სწავლობდა ხარკოვის სახელმწიფო სამხატვრო ინსტიტუტში.

1983 წლიდან ჰუსეინოვი იყო სსრკ მხატვართა კავშირის წევრი.

1982 წლიდან 2000 წლამდე მუშაობდა აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის მასწავლებლად,  ასოცირებულ პროფესორად, კათედრის გამგედ და დეკანად.
2000-2010 წლებში იყო აზერბაიჯანის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის საგანმანათლებლო სამუშაოების პრორექტორი.

ჯალილ ჰუსეინოვის შემოქმედებაში მნიშვნელოვანი ადგილი უჭირავს ლანდშაფტის ჟანრის ნახატებს.

1986 წლიდან არის არქიტექტურული პროექტების ავტორი. 

1982 წლიდან მონაწილეობს სხვადასხვა გამოფენებში ეროვნულ და საერთაშორისო დონეზე. მისი ნამუშევრები გამოიფინა აშშ-ში, საფრანგეთში, გერმანიაში, რუსეთში, თურქეთში, ირანში, საქართველოში, სირიაში, არაბეთის გაერთიანებულ საემიროებში, უკრაინასა და სხვა ქვეყნებში.

მისი რამდენიმე ნამუშევარი ინახება აზერბაიჯანის ხელოვნების ეროვნულ მუზეუმში და ბაქოს თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმში, ასევე კერძო კოლექციებში.

## სქოლიო
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მანუკ მანუკიანი

**მანუკ** **მანუკიანი** (    ;  დ. 29 აპრილი, 1935, იერუსალიმი ) — ლიბანელი მეცნიერი, პროფესორი, მათემატიკის დოქტორი.   ლიბანის კოსმოსური პროგრამის დამფუძნებელი. 1960-იან წლებში გაუშვა პირველი კოსმოსური რაკეტა ახლო აღმოსავლეთში .   

1960 წლიდან 1967 წლამდე პერიოდში მისი ხელმძღვანელობით შეიქმნა ათზე მეტი რაკეტა სახელწოდებით Cedar,  რომელთა პროდუქტიულობა დროთა განმავლობაში გაიზარდა და  600 კმ სიმაღლეს ასცდა. ეს პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავდა „რაკეტების შემუშავებას და გაშვებას კოსმოსის გამოსაკვლევად და შესასწავლად“, იმ დროისთვის ძალიან პოპულარული იყო და ხშირად ტაბლოიდების პირველ გვერებზე ხვდებოდა. 1964 წელს გამოიცა მარკების სერია Cedar IV რაკეტის გამოსახულებით.  

## ბიოგრაფია 
მანუკიანი დაიბადა იერუსალიმში 1935 წლის 29 აპრილს. ტეხასის უნივერსიტეტში მიიღო ხრისხი ფიზიკასა და მათემატიკაში, შემდეგ კი დაბრუნდა ლიბანში, სადაც მისი მშობლები ემიგრაციაში იმყოფებოდნენ და შეუდგა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ბეირუთის აიკაზიანის აუნივერსიტეტში.   

მანუკიანი განიხილავდა სარაკეტო კოსმიურ ტექნოლოგიას, როგორც იდეალურ მექანიზმს სტუდენტებისთვის მათემატიკის, ფიზიკის და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებს შორის კავშირის შესასწავლად. თავდაპირველად ეს იყო მისი ერთადერთი მიზანი. თუმცა როდესაც მან და მისმა სტუდენტთა მცირე გუნდმა მიაღწიეს უფრო მეტ პროგრესს, მათ მთელი ქვეყნის ყურადღება მიიპყრეს.  

1960-იანი წლების დასაწყისში  პროფესორმა მანუკ მანუკიანმა და მისმა სტუდენტებმა ლიბანში დააპროექტეს და გაუშვეს რაკეტები კოსმოსის კვლევისა და ათვისებისთვის. გარკვეული პერიოდის შემდეგ, სტუდენტები შეუერთდნენ ლიბანის კოსმოსური პროგრამის  ფარგლებში მობილიზებულ მკვლევარებს,  მაგრამ პროგრამა ლიბანის შეიარაღებული ძალების კონტროლის ქვეშ მოექცა. ქვეყანაში გაჩნდა ლიბანის სარაკეტო საზოგადოება. მთავრობის დაფინანსებით, რაკეტის დიზაინი გაუმჯობესდა და გაიარა გამოცდა. მიუხედავად მისი წარმატებისა, ლიბანის სარაკეტო საზოგადოებამ 1967 წელს მოულოდნელად შეწყვიტა მუშაობა, ამბიციური სამეცნიერო პროექტი კოლექტიური მეხსიერებიდან გაქრა.   

როგორც მანუკიანმა განაცხადა: 

მოგონებები ლიბანის სარაკეტო საზოგადოების შესახებ სწრაფად გაქრა და საარქივო მასალა დაიკარგა ქვეყანაში სამოქალაქო ომის დროს. ბევრი სტუდენტი წავიდა სამუშაოდ საზღვარგარეთ. მხოლოდ რეჟისორების ჯოანა ჰაჯითომასა და ხალილ ჯორეიჯის დოკუმენტური ფილმის „  ლიბანის სარაკეტო საზოგადოება“  გამოსვლის შემდეგ ისევ გაჩნდა ინტერესი მანუკიანის პროექტის მიმართ.  

### რაკეტები Cedar 
რაკეტების გაშვებამ ასობით მაყურებელი მიიზიდა ხმელთაშუა ზღვის მიდამოებში, დბაიეში, ბეირუთის ჩრდილოეთით, ხოლო  აიკაზიანი ცნობილი გახდა, როგორც სარაკეტო კოლეჯი. 1963 წლის 21 ნოემბერს მოხდა რაკეტა Kedr IV-ის გაშვება. მან მიაღწია 90 მილის (145 კმ) სიმაღლეს, დედამიწის დაბალ ორბიტაზე თანამგზავრებთან ახლოს. გაშვების დღეს მივიდა 15000 ადამიანი, გენერლები და თავად პრეზიდენტი.  

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1935
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ლიბანელი მათემატიკოსები
ჰუსეინგულუ ალიევი

**ჰუსეინგულუ ალიევი** (; დ. 3 თებერვალი, 1949, ბისთი, ნახიჩევანის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა) — აზერბაიჯანელი მხატვარი და მოქანდაკე, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი (2002).

## ბიოგრაფია 
ჰუსეინგულუ ალიევი დაიბადა 1949 წლის 3 თებერვალს ორდუბადის რაიონის სოფელ ბისტში. 1971-1975 წლებში სწავლობდა ბაქოს აზიმ აზიმზადეს სახელობის სამხატვრო სკოლაში, 1977-1982 წლებში სწავლობდა აზერბაიჯანის მ. ა. ალიევის სახელობის სახელმწიფო ხელოვნების ინსტიტუტის დეკორატიული და გამოყენებითი ხელოვნების განყოფილებაში. 1982-1988 წლებში მუშაობდა ნახიჩევანის სახელმწიფო სამხატვრო გალერეაში. 1988 წლიდან მუშაობს ნახიჩევანის ჯალილ მამედ-ყულიზადეს სახელობის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მთავარ მხატვრად. ამჟამად არის ნახიჩევანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კათედრის გამგე.

1986 წლიდან არის აზერბაიჯანის მხატვართა კავშირის წევრი. 1988 წელს მიენიჭა საპატიო წოდებები „ნახიჩევანის სსრ დამსახურებული არტისტი“, 1999 წლის 9 ოქტომბერს „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული ხელოვნების მომღვაწე“ და 2002 წლის 30 მაისს „აზერბაიჯანის რესპუბლიკის სახალხო არტისტი“.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რადჰანათ სიკდარი

**რადჰანათ სიკდარი** (; დ. 5 ოქტომბერი 1813 — გ. 17 მაისი 1870) — ინდოელი მათემატიკოსი, რომელმაც სხვა საკითხებთან ერთად, გამოთვალა ევერესტის სიმაღლე და აჩვენა, რომ იგი არის პლანეტის უმაღლესი წერტილი ზღვის დონიდან.

## ადრეული წლები 
რადჰანათი იყო ტიტურამის ვაჟი. მომავალმა მეცნიერმა განათლება მიიღო ინდუისტურ კოლეჯში (ახლანდელი პრეზიდენტის კოლეჯი) კალკუტაში. იგი შედიოდა ჯგუფ „ახალგაზრდა ბენგალის“ შემადგენლობაში, რომელიც ჩამოყალიბდა პედაგოგ ჰენრი დეროზიოს ირგვლივ და იყო ერთადერთი წევრი, ვინც თავისი მომავალი ცხოვრება მეცნიერებას დაუკავშირა. მუშაობდა ბრიტანეთის ინდოეთის გეოდეზიურ ოფისში და 1831 წლიდან მონაწილეობდა დიდ ტრიგონომეტრიულ კვლევაში.

## დიდი ტრიგონომეტრიული კვლევა 
1831 წელს ინდუისტური კოლეჯის ლექტორმა ჯონ ტაიტლერმა 19 წლის რადჰანათი წარუდგინა ინდოეთის მთავარ გეოდეზისტს — ჯორჯ ევერესტს. იმ დროს ევერესტი ეძებდა  მათემატიკოსს, რომელიც სპეციალიზებული იყო სფერულ ტრიგონომეტრიაზე და რადჰანათიც ჩაერთო კვლევით ჯგუფში „გამომთვლელის“ რანგში. იგი ანაზღაურების სახით ღებულობდა თვეში 30 რუპიას. მალე ყურადღება მიიქცია გეოდეზიური ოსტატობით და კვლევის ახალი მეთოდების დანერგვით.

ჩრდილოეთში 20 წლიანი მუშაობის შემდეგ, 1851 წელს სიკდარი გადაიყვანეს კოლკატაში მთავარი გამომთვლელის თანამდებობაზე, სადაც ძირითადი საქმიანობის გარდა, ასევე მუშაობდა მეტეოროლოგიურ დეპარტამენტში ზედამხედველად. აქ მან წარადგინა მრავალი ინოვაცია, რომლებიც ათწლეულების განმავლობაში წარმოადგენდნენ სტანდარტული კვლევის პროცედურების ნაწილს. ყველაზე თვალსაჩინო იყო ბარომეტრის მაჩვენებლების სხვადასხვა ტემპერატურაზე გადაყვანის ფორმულა 32 გრადუს ფარენჰეიტამდე. 

ამავდროულად, მისი ახალი უფროსის, ენდრიუ ვოს მითითებით, სიკდარმა დაიწყო თოვლიანი მწვერვალების გაზომვა დარჯილინგის რეგიონში.  მწვერვალ XV-ზე ექვსი სხვადასხვა გაზომვის შედეგად მიღებული მონაცემების შერწყმით, მან საბოლოოდ დაასკვნა, რომ პიკი XV ყველაზე მაღალი იყო მსოფლიოში. მან ამის შესახებ მოხსენება გაუგზავნა ენდრიუ ვოს, რომელმაც მიღებული ინფორმაცია  მხოლოდ რამდენიმე წლის შემდეგ გამოაქვეყნა, სხვა წყაროებთან განმეორებითი გადამოწმების შემდეგ. ევერესტის გეოდეზიური სამსახურის ყოფილი უფროსის მიერ მიღებული წესით, ახალი მწვერვალის დასახელებისას უპირატესობა ადგილობრივ სახელს ენიჭებოდა. თუმცა ამ შემთხვევაში ვომ გამონაკლისი დაუშვა და ყოფილი უფროსის პატივისცემის ნიშნად მწვერვალს მისი სახელი დაარქვა.

სიკდარი გარდაიცვალა 1870 წლის 17 მაისს ჩანდანაგარში.

## აღიარება 
გერმანიის ფილოსოფიურმა საზოგადოებამ სიკდარის ღვაწლის აღიარების მიზნით 1864 წელს წევრ-კორესპონდენტის წოდება მიანიჭა.

არაერთმა ინდოელმა, მათ შორის ყოფილმა პრემიერ მინისტრმა ატალ ბიჰარი ვაჯპაიმ, წამოაყენა იდეა ევერესტისთვის სახელის გადარქმევის შესახებ სიკდარის პატივსაცემად.

ინდოეთის ფოსტამ 2004 წლის 27 ივნისს გამოუშვა მარკა საზოგადოების ორი გამოჩენილი ფიგურის, რადჰანათ სიკდარის და ნაინ სინგჰ რავატის გამოსახულებით.

## სქოლიო
კატეგორია:ინდოელი მათემატიკოსები
საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრების სია

## მოქმედი წევრები 
### აკადემიკოსები 
### წევრ-კორესპონდენტები 
### უცხოელი წევრები 
### საპატიო წევრები 
## გარდაცვლილი წევრები 
### აკადემიკოსები 
### გარდაცვლილი წევრ-კორესპონდენტები 
### უცხოელი წევრები 
### საპატიო წევრები 
## რესურსები ინტერნეტში 
;მოქმედი წევრი
* აკადემიკოსები
* წევრ-კორესპონდენტები
* უცხოელი წევრები
* საპატიო წევრები
;გარდაცვლილი წევრები
* აკადემიკოსები
* წევრ-კორესპონდენტები
* საპატიო აკადემიკოსები
* უცხოელი წევრები

*
მინგათუ

**მინგათუ** (   ; , მინგათუ; დ. 1692, შიდა მონღოლეთი — გ. 1763) — მონღოლური წარმოშობის ჩინელი მათემატიკოსი და ასტრონომი მანჩუს კარზე. ცინის იმპერიის  ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი მათემატიკოსი პირველი დუნ იუჩენთან (1791-1823), სიან მინდასთან (1789-1850) და დაი სიუსთან (1805-1860) ერთად.

## ბიოგრაფია 
წარმომავლობით ეკუთვნოდა შარაითის მონღოლურ ტომს ხოშუნა ურტ-ცაგანიდან (ამჟამად შილინ-გოლის აიმაგის ტერიტორია). იყო თეთრი დროშის არმიის წევრი.

1713 წელს იმპერატორმა კანქსიმ დააარსა მათემატიკური სკოლა. მათემატიკის სასწავლებლად მან ფრანგი იეზუიტები მოიწვია. მინგათუ იქ 28 წლის ასაკში ჩაირიცხა.

მინგათუს ეკუთვნის  ორიგინალური ნაშრომები უსასრულო სერიებში წრიული ფუნქციების გავრცელების შსახებ. ეს ნამუშევრები პირველად გამოიცა მისი გარდაცვალებიდან დაახლოებით 50 წლის შემდეგ და გახდა მნიშვნელოვანი გაფართოების საგანი ჩინეთში მე-19 საუკუნეში (გაფართოება ტრიგონომეტრიულ და ლოგარითმულ სერიებად, გამოითვლება ალგებრულად და ინდუქციურად დიფერენციალური და ინტეგრალური გამოთვლების გარეშე).

საიმპერატორო ობსერვატორიაში მუშაობის ათწლეულების განმავლობაში მონაწილეობდა კალენდრის შედგენასა და რედაქტირებაში, ასევე არმილარული სფეროს შესწავლაში. მისმა ნაშრომმა „სეგმენტების გამოთვლისა და წრის წრეწირის დიამეტრთან შეფარდების სწრაფი მეთოდი“ (დაასრულეს მისმა შვილმა და მოსწავლეებმა) მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა ჩინეთში მათემატიკის განვითარებაში. მის მათემატიკურ ნაშრომებში ჩანს იეზუიტთა სკოლის და ევროპული მათემატიკური მეცნიერების კვალი, მათ შორის უწყვეტი პროპორციის ევკლიდური კონცეფციით სარგებლობა.

1742 წელს მონაწილეობდა დაკვირვებებისა და გამოთვლითი ასტრონომიის კრებულის გადასინჯვაში, ხოლო 1756 წელს — დასავლეთის ახალი ტერიტორიების ტოპოგრაფიულ კვლევაში, რომელიც დაპყრობილი იყო ციალონგის მიერ (ახლანდელი სინძიანი).

1759 წელს, გარდაცვალებამდე ცოტა ხნით ადრე, ხელმძღვანელობდა ასტრონომიის ბიუროს. 

იუცუანის მხარეში ქალაქ ჰოჰ-ჰოტში ინახება ქვაში გამოკვეთილი ერთადერთი მონღოლური ასტრონომიული სქემა ინახება. მისი დათარიღების მიხედვით,  ის შესაძლოა თავად მინგათუს ეკუთვნოდეს. 

## ხსოვნა 
1910 წელს იაპონელმა მათემატიკოსმა იოშიო მიკამიმ აღნიშნა, რომ მინგათუ იყო პირველი მონღოლი, რომელიც  ჩაერთო ანალიტიკური კვლევის მეთოდებში.

დერბის უნივერსიტეტის მათემატიკოსმა დოქტორმა ჯ. ლარკომბმ 1999 წელსგამოაქვეყნა შვიდი გვერდი მინგაუთსა და მისი ნაშრომების შესახებ იეზუიტი მისიონერის, ინჟინრის, მათემატიკოსისა და გეოგრაფის პიერ ჯარტუს ინიციატივით, რომელმაც სამი დაუმთავრებელი სერია ჩაიტანა ჩინეთში 1700-იანი წლების დასაწყისში. 

2002 წლის 26 მაისს მცირე პლანეტა  28242-ს მეცნიერის პატივსაცემად ეწოდა მინგათუ 28242. ნომინაციის ცერემონია და ტრადიციული შეხვედრა გაიმართა მის მშობლიურ ქალაქ მინგათუში 2002 წლის აგვისტოში. 500-ზე მეტი დელეგატი და 20000 ადგილობრივი მოსახლე შეიკრიბა ამ შემთხვევის აღსანიშნავად და გაიმართა კონფერენცია თემაზე „მინგ ანთუს წვლილი მეცნიერებაში“. ჩინეთის მთავრობამ მინგის მშობლიურ ქალაქს დაარქვა "Ming Antu City".

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1692
კატეგორია:გარდაცვლილი 1763
კატეგორია:ჩინელი მათემატიკოსები
კატეგორია:მონღოლი მათემატიკოსები
კატეგორია:ჩინელი ასტრონომები
კატეგორია:მონღოლი ასტრონომები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
მაილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მაილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* მაილი — მწვერვალი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთ ოსეთი) საზღვარზე;
* მაილი — უღელტეხილი საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთ ოსეთი) საზღვარზე;
* მაილი — ხეობის ტიპის მყინვარი რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთში.
ნიკი დელანო

**ნიკი დელანო** (; დაბ. 1986 წლის 12 აპრილი, ბრუკლინი, ნიუ-იორკი, აშშ) — ამერიკელი პორნომსახიობი, სტრიპტიზიორი და მოდელი.

## ადრეული წლები 
დაიბადა და გაიზარდა ბრუკლინში, ნიუ-იორკში, ის ოჯახში არის უფროსი შვილი რვა და-ძმადან. მამა პუერტო რიკოელია, დედას კოლუმბიური და იტალიური ფესვები აქვს. დელანო გაიზარდა მკაცრ კათოლიკურ ოჯახში და განათლებას ღებულობდა კათოლიკურ სკოლაში . დაამთავრა ჯონ ჯეის სისხლის სამართლის კოლეჯი იურიდიული ფსიქოლოგიის ბაკალავრის ხარისხით

კინოკარიერამდე მუშაობდა Bank of America-ში ოფის-მენეჯერად. ის ასევე იყო სტრიპტიზის მოცეკვავე და ტანმოვარჯიშე.

დელანომ ზრდასრულთა ფილმებში მსახიობობა 2011 წლის 7 თებერვალს დაიწყო.

## პირადი ცხოვრება 
ბისექსუალი.

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პორნომსახიობი
კატეგორია:დაბადებული 1986
კატეგორია:დაბადებული 12 აპრილი
კატეგორია:ბრუკლინში დაბადებულები
კატეგორია:სტრიპტიზიორები
ნინო მამისაშვილი

**ნინო მამისაშვილი** (დ. 29 მარტი, 1934, თბილისი — გ. 10 იანვარი, 2021, თბილისი) — ქართველი მთარგმნელი და ფილოლოგი.

1951 წელს დაამთავრა თბილისის ილია ჭავჭავაძის სახელობის 23-ე საშუალო სკოლა, 1956 წელს კი თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1957-1993 წლებში მუშაობდა გამომცემლობა "საბჭოთა საქართველოში", ჯერ რედაქტორად, შემდეგ უფროს რედაქტორად, ხოლო 1979 წლიდან - რედაქციის გამგედ.  

არის ალექსანდრე ტოროტაძის მიერ შედგენილი მოკლე რუსულ-ქართული ლექსიკონის (რედაქტორი პროფ. სიმონ ყაუხჩიშვილი) პირველი გამოცემის გამომცემლობის რედაქტორი. მანვე შეასწორა და შეავსო ამ ლექსიკონის მეორე გამოცემა. ალექსანდრე ტოროტაძესთან ერთად არის აგრეთვე რუსულ-ქართული პოლიგრაფიული ლექსიკონის თანაშემდგენელი.   

მუშაობდა თარგმანის სფეროში - როგორც მხატვრული თარგმანის, ასევე სამეცნიერო-პოპულარული თარგმანის ჟანრში. მის თარგმანებს შორისაა ჯერალდ დარელის "მთვრალ ტყეში", ჯეი დაისის "ვაშინგტონის ისტორია", კორა სანდელის "მტვრიანი შარაგზის პირას", ან და სერჟ გოლონების "ანჟელიკა" და "ანჟელიკა ახალ სამყაროში", ი. კრიველევის "წიგნი ბიბლიაზე", ა. ვარშავსკის "ქალაქები საიდუმლოს გვიმხელენ", მ. არლაზაროვის "თქვენს სახელზე წერილია", ე. ველტისტოვის "ელექტრონა ბიჭი". მის მიერ თარგმნილი კორა სანდელის მოთხრობების კრებული "მტვრიანი შარაგზის პირას" ელექტრონული ფორმით არის გამოქვეყნებული ელექტრონული წიგნების სახლში "საბა" (2017). 

ნინო მამისაშვილს ეძღვნება და მის შესახებ მოგვითხრობს ქეთი ტოროტაძის წიგნები "ნინოს ცხოვრება" (2021) და "როცა მზე ჩადის" (2023). 

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 29 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:ქართველი მთარგმნელები
კატეგორია:ქართველი ფილოლოგები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ვაჰიდ ალიევი

**ვაჰიდ ალი ოღლუ ალიევი** (; დ. 19 აპრილი,1969, ბაქო) — გენერალ-ლეიტენანტი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანაშემწე თავდაცვის საკითხებში (2002-2017), აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილე (2012-2017).

## ბიოგრაფია 
ვაჰიდ ალიევი დაიბადა 1969 წლის 19 აპრილს ქალაქ ბაქოში. 1983-1986 წლებში სწავლობდა სპეციალურ სკოლაში, შემდეგ დაამთავრა ლენინგრადის საჰაერო თავდაცვის უმაღლესი სამხედრო-პოლიტიკური სკოლა და აზერბაიჯანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის იურიდიული ფაკულტეტი.

1990 წლიდან 1991 წლამდე ვაჰიდ ალიევი მსახურობდა სსრკ-ს შეიარაღებული ძალების სპეციალური დანიშნულების სადაზვერვო ლეგიონში.

1991 წლიდან 1996 წლამდე მსახურობდა აზერბაიჯანის პრეზიდენტთან არსებულ სპეციალურ დირექტორატში, ეკავა დეტექტივის, შემდეგ დეპარტამენტის უფროსის თანამდებობები. 1996 წლის მარტში დაინიშნა ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკის სპეციალური დირექტორატის უფროსად, შემდეგ კი ნახიჩევანის ავტონომიურ რესპუბლიკაში ეროვნული უშიშროების მინისტრის მოადგილედ (1996-1997) და ეროვნული უშიშროების მინისტრად (1997-2002).

2002 წლის 12 აპრილს აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის ბრძანებულებით ვაჰიდ ალიევი დაინიშნა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის პრეზიდენტის თანაშემწედ, ხოლო 2012 წლის 30 ნოემბერს - პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსის მოადგილედ. აღნიშნულ თანამდებობაზე 2017 წლამდე იყო.

ვაჰიდ ალიევი 2019 წლის 18 აპრილს დაჯილდოვნა 1-ლი ხარისხის ორდენით „სამშობლოს სამსახურისათვის“.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 19 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:აზერბაიჯანელი გენერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
ვიქტორია ვილიარუელი

**ვიქტორია ეუხენია ვილიარუელი** (; დ. 13 აპრილი, 1975, ბუენოს-აირესი, არგენტინა) — არგენტინელი პოლიტიკოსი, იურისტი და მწერალი. არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტი 2023 წლის 10 დეკემბრიდან.

## ბიოგრაფია
ვიქტორია ვილიარუელი დაიბადა 1975 წლის 13 აპრილს. მისი ბაბუა იყო ისტორიკოსი, რომელიც მუშაობდა არგენტინის სამხედრო-საზღვაო ძალებში. მისი მამა არგენტინის არმიის მაღალი რანგის წარმომადგენელი იყო. 2008 წელს მან გაიარა უწყებათაშორისი კოორდინაციისა და ტერორიზმთან ბრძოლის კურსი უილიამ პერის ნახევარსფეროს თავდაცვის კვლევების ცენტრში, აშშ-ის თავდაცვის დეპარტამენტის დაწესებულებაში, რომელიც დაფუძნებულია ვაშინგტონის თავდაცვის ეროვნულ უნივერსიტეტში.

2023 წელს ხავიერ მილეისთან ერთად მონაწილეობდა საპრეზიდენტო არჩევნებში და აირჩიეს ვიცე-პრეზიდენტად.

გარდა მშობლიური ესპანურისა ვილარუელი ასევე საუბრობს ინგლისურ და იაპონურ ენაზე.

## რესურსები ინტერნეტში
* CELTYV

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:არგენტინელი ქალი პოლიტიკოსები
კატეგორია:არგენტინის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:არგენტინელი მწერლები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ბუენოს-აირესში დაბადებულები
მუხაძე

საკუთარი სახელი **მუხაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი მუხაძე — ინჟინერი 
* გრიგოლ მუხაძე — ქირურგი

კატეგორია:ქართული გვარები
უმაღლესი ერთგულება (სერიალი)

**„უმაღლესი ერთგულება“** () — ამერიკული რომანტიკული კომედიური სატელევიზიო სერიალი, რომელიც შექმნილია ვერონიკა უესტის და სარა კუსერკას მიერ Hulu- სთვის. გადაღებულია ნიკ ჰორნბის 1995 წლის იმავე სახელწოდების რომანისა და მისი 2000 წლის კინოადაპტაციის საფუძველზე. მთავარი პერსონაჟის როლს ზოი კრავიცი ირგებს (დედამისს, ლიზა ბონეტს, ვხვდებით 2000 წლის ფილმში). ის თამაშობს რობინ „რობ“ ბრუქსს, რომელიც არის მუსიკალური ჩანაწერების მაღაზიის მფლობელი ახალგაზრდა გოგონა. ის კიდევ ერთხელ უბრუნდება თავის წარსულ ურთიერთობებს მუსიკასთან და მასობრივ კულტურასთან ერთად.

*High Fidelity-ის* პრემიერა Hulu-ზე შედგა 2020 წლის 14 თებერვალს. სერიალმა კრიტიკოსების დადებითი შეფასება დაიმსახურა. პირველი სეზონის გადაღებების შემდეგ, სერიალი ამავე წლის აგვისტოს თვეში შეწყდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
*

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ტელეპროგრამები
კატეგორია:ამერიკული კომედიური ტელესერიალები
კატეგორია:ტელესერიალები ანბანის მიხედვით
ლი ჟენგდაო

**ლი ჟენგდაო** (, ; დ. 24 ნოემბერი, 1926, შანხაი – გ. 4 აგვისტო, 2024, სან-ფრანცისკო) — ჩინელი და ამერიკელი ფიზიკოსი, 1957 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი ფიზიკაში (მიიღო იანგ ჭენ-ნინგთან ერთად), "ე.წ. პარიტეტული კანონების მჭიდრო შესწავლისთვის, რამაც გამოიწვია მნიშვნელოვანი აღმოჩენები ელემენტარული ნაწილაკების აღმოჩენის სფეროში. " პროგნოზირებული პარიტეტის დარღვევა ექსპერიმენტულად აღმოაჩინა ციანსიუნ ვუმ. ლი ჟენგდაო ასევე ავტორია ნაშრომებისა კვანტური სტატისტიკური ფიზიკის დარგში (იანგის და ლის თეორემები).

ლი ჟენგდაო 1964 წლიდან ამერიკის შეერთებული შტატების მეცნიერებათა აკადემიის წევრია, 1994 წლიდან ჩინეთის მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელი წევრი, ხოლო 2003 წლიდან — პაპის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

## ბიოგრაფია 
ლის ოჯახი წარმოშობით იყო ძიანგსუს პროვინციის ქალაქ სუჟოუდან. ლი ჟენგდაო შანხაიში დაიბადა და იქ დაამთავრა საშუალო სკოლა. ამის შემდეგ შევიდა ჟეჯიანგის უნივერსიტეტში, მაგრამ სწავლა შეწყდა ომის გამო, ხოლო ომის შემდეგ განათლების მიღება გააგრძელა ეროვნულ სამხრეთ-დასავლეთის გაერთიანებულ უნივერსიტეტში. 1946 წელს ლი გადავიდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტში და მიიღო დოქტორის ხარისხი ფიზიკაში ენრიკო ფერმის მეთვალყურეობის ქვეშ. 1953 წელს გახდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის (ამერიკის შეერთებული შტატები) ასისტენტ-პროფესორი. სამი წლის შემდეგ, 29 წლის ასაკში, იგი გახდა კოლუმბიის უნივერსიტეტის ყველაზე ახალგაზრდა პროფესორი. ფაკულტეტის აქტიურ წევრად რჩებოდა 2012 წლამდე, უკვე 1984 წლიდან კი უნივერსიტეტის პროფესორია. 

ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და ჩინეთს შორის ურთიერთობების განახლებიდან მალევე, ლიმ და მისმა მეუღლემ ქინ ჰუიჯუნმა (秦惠莙; Qín Huìjùn) შეძლეს დაბრუნებულიყვნენ სამშობლოში, სადაც ლი კითხულობდა ლექციების სერიას და სემინარებს, ასევე ორგანიზებას უწევდა ჩინეთ-ამერიკის შეერთებული შტატების ერთობლივი კომისიის (CUSPEA) მუშაობას ფიზიკის მიმოხილვისა და გამოყენების შესახებ.

1998 წელს პეკინში ლიმ დააარსა ჩუნგ-ცუნგის ფონდი (秦惠䇹—李政道中国大学生见习基金) მეუღლის ხსოვნისადმი, რომელიც სამი წლით ადრე გარდაიცვალა. ჩუნგ-ცუნგის სტიპენდიები, რომელსაც ზედამხედველობს აზიის ქრისტიანული უმაღლესი განათლების გაერთიანებული საბჭო (ნიუ-იორკი), ენიჭება სტუდენტებს, ჩვეულებრივ, მე-2 ან მე-3 კურსზე, ექვსი უნივერსიტეტიდან, რომელთა შორისაა: შანხაის ჯიაოტონგის უნივერსიტეტი, ფუდანის უნივერსიტეტი, ლანჯოუს უნივერსიტეტი, სოოშოუს უნივერსიტეტი, პეკინის უნივერსიტეტი და ცინგხუას უნივერსიტეტი. ასეთი სტიპენდიებისთვის შერჩეულ სტუდენტებს უწოდებენ „ჩუნგ-ცუნგის სტიპენდიანტებს“ (䇹政学者).

ქინ ჰუიჯუნი და ლი ჟენგდაო დაქორწინდნენ 1950 წელს. მათ შეეძინათ ორი ვაჟი — ჯეიმსი და სტივენი.

გარდაიცვალა 2024 წლის 4 აგვისტოს, 97 წლის ასაკში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩიკაგოს უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:აშშ-ის მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის წევრები
კატეგორია:ამერიკელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ფიზიკაში
კატეგორია:ჩინელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი ფიზიკოსები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადებული 1926
კატეგორია:დაბადებული 24 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 4 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2024