open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ტრაგიკული დეკადა

thumb|right|250px|ტრაგიკული დეკადა
**ტრაგიკული დეკადა** – (ესპ. *La decena trágica*) ეწოდება მექსიკის დედაქალაქ მეხიკოში 1913 წლის 9 თებერვლიდან 19 თებერვლამდე, მექსიკის რევოლუციის განმავლობაში განვითარებულ მოვლენებს. ამ ყველაფრის კულმინაცია კი იყო სახელმწიფო გადატრიალება და პრეზიდენტ ფრანსისკო მადეროსა და მისი ვიცე-პრეზიდენტის – ხოსე მარია პინო სუარესის მკვლელობა.

## ლიტერატურა
* Confidential report to President Woodrow Wilson by William Bayard Hale published in the book Blood Below the Border edited by Gene Hanrahan 1982
* Paul J. Vanderwood, "Disorder and Progress - Bandits, Police, and Mexican Development", pages 165-166, ISBN 0-8420-2439-5

## რესურსები ინტერნეტში
*ტრაგიკული დეკადა 

კატეგორია:მექსიკის ისტორია
ვერაკრუსის ოკუპაცია

thumb|250px|ამერიკული გემები ვერაკრუსთან
**აშშ-ის მიერ მექსიკის ნაწილის, ვერაკრუსის ოკუპაცია**, რომელიც დაიწყო ვერაკრუსის ბრძოლით, 1914 წლის 9 აპრილს, გრძელდებოდა ათი დღე. ინციდენტი გამოიწვია მექსიკის რევოლუციის შემდეგ, აშშ-სა და მექსიკას შორის დიპლომატიური ურთიერთობების გაუარესებამ.

## რესურსები ინტერნეტში
* INEP - 1914 Tropas estadounidenses toman Veracruz 
* 21 de abril de 1914.- Heroica defensa del puerto de Veracruz 
* RILDAP - La Invasión a Veracruz en 1914 
* Carranza se entrenta a Wilson 
* Síntesis Histórica de las Intervenciones Extranjeras en México 
* SeMar - Fundación de la Escuela Naval Militar en Veracruz 

კატეგორია:მექსიკის ისტორია
რეფორმის ომი

მინიატიურა|250პქ|ლურჯად - კონსერვატორები, წითლად - ლიბერალები, თეთრად - დამოუკიდებელი
**რეფორმის ომი მექსიკაში** () — ერთ-ერთი ეპიზოდი იმ ბრძოლებისა, რომელიც მიმდინარეობდა მე-19 საუკუნის მექსიკის ორ ძირითად პოლიტიკურ ძალას – ლიბერალებსა და კონსერვატორებს შორის. ლიბერალებს უნდოდათ ფედერალური მთავრობა, კათოლიკური ეკლესიის ძალაუფლების შეზღუდვა და ქვეყანაში სამხედრო გავლენის გაზრდა. კონსერვატორებს კი ცენტრალური მთავრობა, მონარქით სათავეში. 

ყველაფერი იმით დამთავრდა, რომ კონსერვატორები მიემხრნენ მექსიკაში შემოჭრილ ფრანგებს, რომელთა დახმარებითაც შეიქმნა მექსიკის მეორე იმპერია იმპერატორ მაქსიმილიან I-ით სათავეში.

## რესურსები ინტერნეტში
* ILCE: RedEscolar - Portal Educativo 
* Poemas de Riva Palacio
* UNAM: Université nationale autonome du Mexique 

კატეგორია:მექსიკის ისტორია
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
კენიის გეოგრაფია

**კენია** — სახელმწიფო აღმოსავლეთ აფრიკაში.
მარჯვნივ|მინი|300px|კენიის რუკა

ესაზღვრება:
*ჩრდილოეთიდან ეთიოპია
*აღმოსავლეთიდან  სომალი 
* სამხრეთ-დასავლეთიდან ტანზანია
* დასავლეთიდან უგანდა
* ჩრდილო-დასავლეთიდან სუდანი. 

სამხრეთ-აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება ინდოეთის ოკეანე. ეკვატორი ქვეყნას ჰყოფს თითქმის ორ თანაბარ ნაწილად. 

კენიის ფართობია  582 650 კმ².

სახელმწიფო საზღვრის საერთო სიგრძე შეადგენს  3446 კმ.: ეთიოპიასთან  — 830 კმ, სომალისთან — 682 კმ, სუდანთან — 232 კმ, ტანზანიასთან  — 769 კმ და უგანდასთან — 933 კმ.

left|thumb|რელიეფი
სანაპირო ზილის სიგრძეა 536 კმ.

ქვეყნის უმაღლესი მწვერვალია  — მთა კენია (5199 მ).

## რესურსები ინტერნეტში
* http://kruzo.com.ua/voksvet/keniyinf.htm 

*
გვადალუპეს გეგმა

**გვადალუპეს გეგმა** () — დოკუმნტი, რომელიც შედგა 1913 წლის 23 მარტს, მექსიკაში,ვენუსტაინო კარანსას მიერ. ეს გეგმა მიზნად ისახავდა მექსიკის პრეზიდენტის — ფრანსისკო მადეროს მკვლელობას. იგი ფორმალურად გამოქვეყნდა სამი დღის შემდეგ, 26 მარტს. 

მადეროს მკვლელობა ითავა მისმა უმაღლესმა გენერალმა, ვიქტორიანო უერტამ, რომელიც მექსიკის რევოლუციის დროს ოპოზიციურ ძალებს მიემხრო. პრეზიდენტის მკვლელობით დამყარდა უერტას დიქტატურა, რომელიც „ტრაგიკული დეკადის“ სახელით შევიდა ისტორიაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
*გეგმის ტექსტი
*გეგმის ისტორია 

კატეგორია:მექსიკის ისტორია
დაუნინგ-სტრიტი

thumb|500px|დოუნინგ სტრიტი
**დაუნინგ სტრიტი** () — ქუჩა ლონდონში, რომელზეც ორ საუკუნეზე მეტია ცხოვრობს გაერთიანებული სამეფოს კაბინეტის ორი უმთავრესი მინისტრი: ხაზინის პირველი ლორდი, ანუ გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრი და ხაზინის მეორე ლორდი, ანუ ფინანსთა მინისტრი. ქუჩის ყველაზე ცნობილი მისამართი არის დაუნინგის ქუჩა 10, ხაზინის პირველი ლორდის ანუ თანამედროვე დროში, პრემიერ-მინისტრის რეზიდენცია. შესაბამისად, ტერმინები დაუნინგის ქუჩა ან ნომერი 10 ხშირად გამოიყენება პრემიერ-მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის აღსანიშნავად. მსგავსად, ნომერი 11 იხმარება ფინანსთა მინისტრის ან მისი ადმინისტრაციის შესახებ საუბრისას. დაუნინგის ქუჩა მდებარეობს უაიტჰოლზე, ცენტრალურ ლონდონში, ბრიტანეთის პარლამენტიდან რამდენიმე წუთის ფეხით სავალ დისტანციაზე. პრემიერ-მინისტრს, ფინანსთა მინისტრს და მთავარ უიპს აქვთ რეზიდენციები ქუჩის მარჯვენა მხარეს. ქუჩის მოპირდაპიე მხარეს მდებარე ბინები კი ბრიტანეთის საგარეო საქმეთა სამინისტროს ეკუთვნის, რომელმაც ისინი მეცხრამეტე საუკუნეში გამოცვალა.

## ისტორია
ქუჩა აშენებული იქნა 1860 წელს, სერ ჯორჯ დაუნინგის, პირველი ბარონეტი (1632-1689) მიერ. უწინ დაუნინგ სტრიტის ადგილას იდგა ჰემპდენ ჰაუსი. დაუნინგი იყო სამხედრო და დიპლომატი, რომელიც ოლივერ კრომველსა და მეფე ჩარლზ II-ს ემსახურებოდა. დაუნინგი უძრავი ქონების ინვესტორი იყო, რითაც მან საკმაოდ დიდი სიმდიდრე დააგროვა. 1654 წელს, მან შეიძინა წმინდა ჯეიმზის პარკის სამხრეთით მდებარე მიწა, რომელიც პარლამენტიდან ფეხით სავალ დისტანციაზე იყო განთავსებული.

## სქოლიო
კატეგორია:ლონდონის ქუჩები
ფლორესი

**ფლორესი** — მცირე ზონდის არქიპელაგში შემავალი კუნძული. ფართობი შეადგენს 14 300 კმ²-ს. აღმოსავლეთით მდებარეობს ინდონეზიის კუნძული იავა. მოსახლეობა 1 5 მილიონ ადამიანს შეადგენს და უდიდესი დასახლებული პუნქტია მაუმერე. ფლორესი შედის ინდონეზიის აღმოსავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციის შემადგენლობაში. 

კუნძული მდებარეობს სუმბავას და კომოდოს აღმოსავლეთით და ლემბატას და ალორის არქიპელაგის დასავლეთით. სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს ტიმორი. ფლორესი სუმბას სრუტითაა გამოყოფილი სუმბას კუნძულს და გარს აკრავს ფლორესის ზღვა.

XIII საუკუნიდან ეს ტერიტორია შედის მაჯაპაჰიტის შემადგენლობაში. 1544 წლიდან იწყება ევროპელთა მოგზაურობები ამ კუნძულზე, პირველები პორტუგალიელები იყვნენ. სწორედ პორტუგალიის კოლონია გახდა ფლორესი. მოგვიანებით უკვე ამ კუნძულს ჰოლანდიის იმპერია აკონტროლებდა. 

1992 წლის 12 დეკემბერს, აქ მოხდა 7.8 ბალის სიმძლავრის მიწისძვრა, ამ მიწისძვრას 2,500 ადამიანი შეეწირა.

## ეტიმოლოგია 
სახელი "ფლორესი" მომდინარეობს პორტუგალიური სიტყვიდან, შინაარსობრივად კი კავშირშია სიტყვა "ყვავილთან".

## ფლორა და ფაუნა 
კუნძული მდიდარია თავისი ფლორის და ფაუნის მრავალფეროვნებით. ამ რეგიონში ცხოვრობს მსოფლიოში უნიკალური კომოდოს დრაკონი, ეს ცხოველი ძირითადად კომოდოს ეროვნულ პარკში სახლობს, ეს პარკი იუნესკომ მსოფლიო მემკვიდრეობად აღიარა. აქვე მდებარეობს კუნძულის მეორე პარკი კელიმუტუს ეროვნული პარკი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ფლორესი & კომოდო - ისტორია 

## სქოლიო 
კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
თაბასარანელები

მინი|თაბასარანელი მამაკაცი ტრადიციულ ტანისამოსში
**თაბასარანელები** (საკუთარი სახელწოდება: табасаран) — დაღესტნის სამხრეთ-აღმოსავლეთში მცხოვრები ხალხი. 2002 წლის აღწერის მიხედვით, რუსეთის ფედერაციის ტერიტორიაზე 131 785 თაბასარანელი ცხოვრობს. ლაპარაკობენ თაბასარანულ, აგრეთვე ლეზგიურ, აზერბაიჯანულ და რუსულ ენებზე. არიან მუსლიმანი სუნიტები. კულტურითა და ყოფით ახლოს დგანან ლეზგებთან. თაბასარანელების უმრავლესობა დასაქმებულია სოფლის მეურნეობაში (მიწართმოქმედება, მესაქონლეობა). განვითარებულია ხელოსნობა, განსაკუთრებით მეხალიჩეობა.

## სქოლიო 
## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  Tabaristan.ru 
*  www.narodru.ru: Табасараны 

კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:დაღესტანი
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში

2019 წლის მონაცემებით კენიაში **იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის** 7 ძეგლია. 

მათ შორის:
* 4 კულტურის ობიექტი
* 3 ბუნების ძეგლი

## ცხრილი
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია კენიაში

*
კენია
დარგუელები

მინი|250პქ|დარგუელებით დასახლებული ტერიტორია
**დარგუელები**, *დარგოელები* (საკუთარი სახელწოდება дарган დარგან) — დაღესტნის ახუშის, დახადაევის, ხაიდაყის, ლევაშის და სხვა რაიონებში მცხოვრები ხალხი. რუსეთის ფედერაციაში, ყოფითა და კულტურით ახლო მდგომ ხაიდაყებსა და ყუბაჩელებთან ერთად 510,156 კაცი (2002). დარგუული ენა დაღესტნის ერთ-ერთი სამწერლობო ენაა. რელიგიით მუსლიმანი სუნიტები არიან.

XIX საუკუნის პირველ ნახევრამდე „თავისუფალ თემებად“ ცხოვრობდნენ. ემორჩილებოდნენ ხაიდაყის უწმიას, საფეოდალოს. მოსახლეობის ძირითად მასას თავისუფალი მეთემეები — უზდენები შეადგენდნენ. იყვნენ ყმებიც — რაიათი და ყული — მონები.

XX საუკუნის დასაწყისამდე ძირითადი საქმიანობა იყო მესაქონლეობა და მცირე მასშტაბის მთური მიწათმოქმედება. მამაკაცთა უმრავლესობა ხელოსნობას მისდევდა. ამზადებდნენ ოქროს, ვერცხლისა და სპილენძის იშვიათ სამკაულებს და ნივთებს, ქალები — ქეჩას. ამჟამად მხატვრული ხელოსნობის ცენტრია კუბაჩი.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* დარგუელები — ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონი

## სქოლიო
კატეგორია:დაღესტანი
კატეგორია:კავკასიის ხალხები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
მეფე უილიამის კუნძული

**მეფე უილიამის კუნძული** (აგრეთვე: **მეფე უილიამის მიწა**; ინუკტიტუტი: **Qikiqtaq**)  — კუნძული კანადის ტერიტორიის ნუნავუტის შემადგენლობაში, ეს კუნძული განეკუთვნება კანადის არქტიკული არქიპელაგის კუნძულების ჯგუფს. ფართობი შეადგენს 13 111 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის 61-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ, ხოლო კანადაში მე-15 ადგილს იკავებს. 2006 წელს ჩატარებული აღწერის შედეგად აქ ცხოვრობს 1,064 ადამიანი, აქ მცხოვრებთა უმრავლესობა ცხოვრობს სამხრეთით არსებულ დასახლებულ პუნქტ იოვა-ჰეივენში. 

კუნძულის აღმოსავლეთით მდებარეობს ბუტიას ნახევარკუნძული, რომლისგანაც გამოყოფილია ჯეიმზ-როსის და რაეს სრუტეებით. დასავლეთით ვიქტორიის სრუტით გამოყოფილია ვიქტორიის კუნძულს. კუნძული ვიწრო სიმფსონის სრუტითაა დაშორებული კანადის კონტინენტური ნაწილის ნახევარკუნძულ ადელაიდას, კუნძულის სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს მეფე მაუდის ნახევარკუნძული.

კუნძული უძველესი დროიდან დაკავებული ჰქონდათ ინუიტელ ხალხს, ორიგინალური სახელი 'მეფე უილიამის  მიწა' დაერქვა გაერთიანებული სამეფოს მეფის უილიამ IV პატივსაცემად. ეს სახელი ამ კუნძულს დაარქვა ცნობილმა ბრიტანელმა აღმომჩენმა ჯონ როსმა 1830 წელს. ამ პერიოდში როსი ახორციელებდა არქტიკაში თავის ექსპედიციას. 1847 წელს აქ მოეწყო ჯონ ფრანკლინის ექსპედიცია. 1903-1905 წლებში რუალ ამუნდსენმა, მოახდინა მეფე უილიამის კუნძულის და კიდევ რამდენიმე კანადური არქტიკული კუნძულის გამოკვლევა.

## სქოლიო 
კატეგორია:კანადის კუნძულები
კატეგორია:კანადის არქტიკული არქიპელაგი
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
კენიის პროვინციები

**კენიის პროვინციები** – კენიის პირველი დონის ადმინისტრაციული ერთეული. ადმინისტრაციულად ქვეყანა იყოფა 8 პროვინციად, რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 46 რაიონად და 262 დივიზიონად. 

## პროვინციები
*ცენტრალური პროვინცია 
*სანაპირო პროვინცია 
*აღმოსავლეთი პროვინცია  
*ნაირობის პროვინცია  
*ჩრდილო-აღმოსავლეთი პროვინცია  
*ნიანზის პროვინცია  
*რიფტ-ველის პროვინცია 
*დასავლეთი პროვინცია

მინი|მარცხნივ|200px|კენიის პროვინციები

*
სანტა-სესილია-აკატიტლანი

**აკატიტლანი** – არქეოლოგიური ზონა მექსიკაში, მიეკუთვნება აცტეკების ადრეულ პერიოდს. მდებარეობს მეხიკოს შტატში, პატარა ქალაქ სანტა-სესილიაში, დედაქალაქ მეხიკოდან 10 კმ-ით ჩრდილო დასავლეთით.

ეს დასახლება, ტენაუკასთან ერთად, იყო პოლიტიკური და რელიგიური ცენტრი, რომელიც შემდგომ ტენოჩტიტლანმა შეიერთა და მის შემადგენლობაში შედიოდა 1521 წლამდე, ესპანელი კონკისტადორების მოსვლამდე. ამის შემდეგ აკატიტლანი დასუსტდა. მისი უამრავი არქიტექტურული ძეგლი ევროპელებმა დაანგრიეს და მათი ქვებისგან ქრისტიანული ტაძრები ააშენეს.

## ლიტერატურა
* SOLIS OLGUIN, F.R. *La escultura Mexica del Museo de Santa Cecilia Acatitlán*. Instituto Nacional de Antropología e Historia [INAH], Mexico 1977.

## რესურსები ინტერნეტში
*აცტეკების არქიტექტურა 

კატეგორია:მექსიკის არქეოლოგიური ძეგლები
ნზოია

**ნზოია** – მდინარე კენიაში. იგი საკმაოდ გრძელი მდინარეა, მისი სიგრძე შეადგენს 257 კილომეტრს. სათავეს იღებს ელგონის მთაზე. მდინარე მიემართება სამხრეთით, შემდეგ დასავლეთით და საბოლოოდ ერთვის ვიქტორიას ტბას.

ეს მდინარე საკმაოდ მნიშვნელოვანია დასავლეთ კენიისათვის, სადაც იგი მიედინება, რადგან ამ რეგიონის მოსახლეობა 1,5 მლნ-ზე მეტია. მისი წყალი გამოიყენება საირიგაციოდ მთელი წლის განმავლობაში. მდინარის წყალი ტბორავს დაბლობებს, რაც ნაყოფიერ მიწასთან ერთად საკმაოდ კარგ სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციას იძლევა.

ვინაიდან ნზოია გაივლის ერთ-ერთ ინდუსტრიულ რეგიონს, რომლის ცენტრიცაა ვებუიე, შაქრისა და ქაღალდის ფაბრიკებიდან მდინარეში დაბინძურებული წყალი ჩაედინება. ამ მდინარეზე მდებარეობს რამდენიმე ულამაზესი ჩანჩქერი. ამავე დროს, ნზოიას გააჩნია საკმაოდ დიდი ჰიდროელექტრული პოტენციალი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Flooding on the Nzoia River at NASA Earth Observatory

კატეგორია:კენიის მდინარეები
ოქტომბრის რევოლუციის კუნძული

**ოქტომბრის რევოლუციის კუნძული** () — უდიდესი კუნძული ჩრდილოეთის მიწის კუნძულების ჯგუფში. ეკუთვნის რუსეთს.

კუნძულის ფართობი შეადგენს 14 170 კმ², მას მსოფლიოს კუნძულებს შორის 59-ე ადგილი უკავია ფართობის მხრივ ამ ტერიტორიის უმაღლესი წერტილი შეადგენს 965 მეტრს, ეს არის მთა კარპინსკი. კუნძულის დიდი ნაწილი ყინულებს უკავია, ყინულები ზღვამდე აღწევს. ამ ტერიტორიის ნაწილი სწორედ ყინულის უდაბნებს უკავია. ეს ადგილები პირველად გამოკვლეული იქნა გიორგი უშაკოვის და ნიკოლაი ურავანცენის მიერ 1930-32 წლებში.

ოქტომბრის რევოლუციის კუნძულის სანაპიროებს დასავლეთიდან ესაზღვრება კარის ზღვა, ხოლო აღმოსავლეთიდან საზღვრავს ლაპტევების ზღვა. სამხრეთით არსებული ბოლშევიკის კუნძულისგან გამოყოფილია შოკალსკის სრუტით, სრუტის სიგრძე შეადგენს 20-38 კილომეტრს. ჩრდილოეთით არსებულ კუნძულ კომსომოლეცისგან გამოყოფილია წითელი არმიის სრუტის მეშვეობით, სრუტის სიგრძე შეადგენს 3-18 კილომეტრს. კუნძულზე მიედინება საკმაოდ გრძელი მდინარეები, ყველაზე გრძელი მდინარეა ოზიორნაია (64 კმ) (ეს მდინარე ყველაზე გრძელია მთელს არქიპელაგში), აქ მიედინება ასევე: უშაკოვი (58 კმ) და მდინარე დიდი (42 კმ). ოქტომბრის რევოლუციის კუნძულზე აგრეთვე მდებარეობს ტბებიც, ყველაზე დიდი ტბაა ფოროდვოე (57 კმ²).

ამ კუნძულის პირველი სახელი იყო წმინდა ალექსანდრა. მას შემდეგ რაც ქვეყნის სათავეში ბოლშევიკები მოვიდნენ მას ოქტომბრის რევოლუციის კუნძული დაერქვა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩრდილოეთის მიწა
კატეგორია:რუსეთის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
თაბასარანული ენა

**თაბასარანული ენა** (თვითდასახელება: табасаран чIал) — ნახურ-დაღესტნურ ენათა ოჯახის ლეზგიურ ენათა ჯგუფის ერთ-ერთი ენა. 

გავრცელებულია სამხრეთ დაღესტანში, თაბასარანისა და ხივის რაიონებში. თაბასარანულ ენაზე ლაპარაკობს 128 900 კაცი. გამოიყოფა 2 დიალექტი: სამხრეთისა და ჩრდილოეთის. 

თაბასარანულ ენაში გარჩეულია ხმოვნები: a, i, e, u, ü, ფარინგალიზებული a, u, მოკლე ხმოვნები უმახვილო ხმოვანთა დასუსტების შედეგია, გრძელი — სხვა ფონეტიკური ცვლილებებისა. მახვილი სუსტია, დინამიკური, ზოგჯერ გრამატიკული მნიშვნელობაც აქვს. თანხმოვანთა სისტემაში გვაქვს დენტოლაბიალიზებული შიშინა ფონემები. ბილაბიალიზაცია წარმოდგენილია სამხრეთის დიალექტში, ჩრდილოეთის დიალექტში დაკარგულია. ხშულთა სისტემა ოთხეულებრივია, სპირანტთა — სმეულებრივი (სამხრეთის დიალექტში — წყვილეულებრივი).

თაბასარანულ ენაში გარჩეულია 2 — ადამიანისა და ნივთის — გრამატიკული კლასი (სამხრეთის დიალექტის ზოგიერთი კილოკავის ზმნა უკვე აღარ განარჩევს კლასებს). ძირითადი ბრუნვებია სახელობითი, ერგატივი, მიცემითი, ნათესაობითი, ადგილობითი. ბრუნვები წარმოდგენილია 7 (კილოკავებში — 8) სამ-სამ ბრუნვიანი სერიით. პირის ნაცვალსახელებში გარჩეულია ინკლუზივისა და ექსკლუზივის ფორმები. 

ზმნა იცვლება გრამატიკული კლასებისა და პირის მიხედვით (კლასოვან-პიროვანი უღვლილება). პირის ნიშნები ნაცვალსახელური წარმოშობისაა. გარდამავალი ზმნა პოლიპერსონალურია; პრეფიქსული კლასნიშანი გამოხატავს უახლოეს ობიექტს, სუფიქსური პირის ნიშანი — სუბიექტს. გვარი მორფოლოგიურად დიფერენცირებული არაა. ზმნა დაირთავს ლოკატიურ პრევერბებს. 

სინტაქსური კონსტრუქციებია: ერგატიული — გარდამავალ ზმნასთან, ნომინატიური — გარდაუვალ ზმნასთან, დატიური — გრძნობა-აღქმის გამომხატველ ზმნებთან.

თაბასარანული ენა სამწერლობო ენაა. სალიტერატურო ენა სამხრეთის დიალექტს ეფუძნება. დამწერლობა შემოღებულია 1932 წლიდან, თავდაპირველად ლათინური გრაფიკის, 1938 წლიდან კირილიცაზე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* თაბასარანელები

## ლიტერატურა 
* Жирков, Л. И., *Табасаранский язык*, М.-Л., 1948.
* Магометов, А. А., *Табасаранский язык*, Тб., 1965.

## სქოლიო
კატეგორია:თაბასარანული ენა
ნაკურუ

**ნაკურუ** () — ქალაქი კენიაში. მდებარეობს კენიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში და წარმოადგენს რიფტ-ველის პროვინციის მთავარ ქალაქს. სიდიდით ქვეყნის რიგით მე-4 ქალაქია, რომლის მოსახლეობა 2005 წლის მონაცემებით 276 000 კაცს შეადგენს. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1860 მ-ზე, ნაკურუს ტბის სანაპიროზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Nakuru Kenya 
* Nakuru County
* Nakuru 
* Nakuru Kenya 
* Nakuru Municipal Council 
* Nakuru Town Constituency

კატეგორია:კენიის ქალაქები
ლაკური ენა

**ლაკური ენა** () — ნახურ-დაღესტნური ენათა ოჯახის დაღესტნური ჯგუფის ენა. გავრცელებულია დაღესტნის რესპუბლიკის ლაკის, კულისა და ნოვოლაქსკის რაიონებში (ლაკებით დასახლებული ზოგი აული გვხვდება დაღესტნის სხვა რაიონებშიც). ლაკურ ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 164 000 კაცი. გამოიყოფა კილო-თქმები: ვიცხიური, ღუმუქური, რომლებიც საფუძვლად უდევს სამწერლობო ლაკურ ენას, ვიხლური, აშტიკულური, ბალხარული.

ლაკურ ენაში გარჩეულია 3 ძირითადი ხმოვანი (ა, ი, უ); თანხმოვნებსი რიცხვი 41-ს აღწევს; თანხმოვანი საარტიკულაციო რაგვარობის მიხედვით შეიძლება იყოს: 1. მჟღერი, 2. ფშვინვიერი, 3. აბრუპტივი და 4. ინტენსიური. ფონემური მნიშვნელობის ოთხივე ეს ვარიანტი გარჩეულია ხშულებში, აფრიკატებს არა აქვთ მჟღერები, სპირანტებს — აბრუპტივები, ინტენსიურ და არაინტენსიურ თანხმოვანთა დაპირისპირება დასტურდება ხმოვნის წინ; სიტყვის თავში ერთზე მეტი თანხმოვანი არ გვხვდება; თანხმოვანთა შეყრა დასაშვებია სიტყვის ბოლოს (არაუმეტეს 2 თანხმოვნისა და ხმოვანთა შორის (არაუმეტეს 3 თანხმოვნისა).

გარჩეულია 4 გრამატიკული კლასი: I — მამაკაცთა, II — ქალთა, III — ცხოველთა და ნივთთა (ამავე კლასში შედის ქალის აღმნიშვნელი ზოგი სიტყვაც), IV — ნივთთა. ძირითადი ბრუნვებია: სახელობითი (უნიშნო), ნათესაობითი (ნიშანია ლ), მიცემითი (ნიშანია ნ). ნათესაობითი ბრუნვა კუთვნილების გარდა გამოხატავს გარდამავალი ზმნის სუბიექტსაც. მდიდრად არის წარმოდგენილი ადგილობითი ბრუნვები, ბრუნების პროცესში ფუძეში ხშირად ვლინდება „ჩანართი ელემენტები“, ზედსართავი სახელი იბრუნვის არსებითი სახელისაგან დამოუკიდებლად. თვლის სისტემა ათობითია.

ზმნის ძირითადი კატეგორიებია: გრამატიკული კლასი, პირი, რიცხვი, დრო, კილო, ასპექტი. გვარი არ გაირჩევა, ზმნა მდიდარია დრო-კილოთა და სხვადასხვა მოდალური შინაარსის ორგანული თუ აღწერითი წარმოების ფორმებით; ზმნის უღვლილება კლასოვან-პიროვანია, გარდაუვალ ზმნაში აღინიშნება კლასიც და პირიც სუბიექტისა, გარდამავალ ზმნაში — კლასი ობიექტისა, პირი სუბიექტისა ან ზოგჯერ ობიექტისა; გარდაუვალი ზმნის სუბიექტი სახელობით ბრუნვაშია, გარდამავალი ზმნა ქმნის კონსტრუქციას რეალური ობიექტით სახელობით ბრუნვაში და რეალური ობიექტით სახელობით ბრუნვაში და რეალური სუბიექტით ნათესაობით ბრუნვაში ან სახელობით ბრუნვაში (1-2 პირის ნაცვალსახელებში). გარდამავალი ზმნის რეალური სუბიექტის აღსანიშნავად ერგატივის გაურჩევლობა და მისი ფუნქციით ზემოაღნიშნული 2 ბრუნვის გამოყენება ლაკური ენის ერთ-ერთი მთავარი თავისებურებაა.

## ლიტერატურა 
* Муркелинский, Г. Б., *Русско-лакский словарь*, Махачкала, 1953.
* Жирков, Л. И., *Лакский язык*, М., 1955.
* Муркелинский, Г. Б., *Грамматика лакского языка*, Махачкала, 1971.

## სქოლიო
კატეგორია:ლაკური ენა
ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა
** ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა** () — მეორე უდიდესი კუნძული შპიცბერგენის არქიპელაგში, ნორვეგია. კუნძულის ფართობი შეადგენს 14 443 კმ². სამხრეთ-დასავლეთით მდებარეობს დასავლეთი შპიცბერგენი. მისგან ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა გამოყოფილია ჰინლოპენის სრუტით. კუნძულის მნიშვნელოვანი ნაწილი უკავია მყინვარებს, მათგან ფართობით ყველაზე დიდია აუსტფონა და ვესტფონა. კუნძულის ძირითადი ნაწილი, მოქცეულია ტუნდრაში. ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა, ჩრდილოური ირემის და მორჟის საცხოვრებელი ადგილია. შპიცბერგენის არქიპელაგის ეს მიდამოები სრულიად უკაცრიელია. კუნძული დაუსახლებელია.

კუნძულის უმაღლესი წერტილი შეადგენს 700 მეტრს.

## ლიტერატურა
მინი|მარცხნივ|ზღვის ლომების კოლონია ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწაზე

*Conway, W. M. 1906. No Man’s Land: A History of Spitsbergen from Its Discovery in 1596 to the Beginning of the Scientific Exploration of the Country. Cambridge: At the University Press.

## რესურსები ინტერნეტში
*დასავლეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა 
*აღმოსავლეთ ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწა 
*ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწის რუკა 
*ჩრდილო-აღმოსავლეთის მიწის გეოლოგია 

კატეგორია:ნორვეგიის კუნძულები
კატეგორია:შპიცბერგენი
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
სუმბავა

**სუმბავა** () — ინდონეზიის კუნძული, რომელიც შედის მცირე ზონდის არქიპელაგის კუნძულების ჯგუფში. სუმბავას სიახლოვეს მდებარეობს კუნძული ლომბოკი, დასავლეთიდან სრუტის მეშვეობითაა გამოყოფილი ფლორესს, ხოლო სამხრეთ-აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული სუმბა. ეს ტერიტორია შედის დასავლეთი მცირე ზონდის კუნძულების პროვინციაში.

სუმბავას ფართობი შეადგენს 15 448 კმ², ცხოვრობს 1,5 მილიონი ადამიანი. აქ რამდენიმე მოქმედი ვულკანი მდებარეობს, მათგან ყველაზე დიდია ტამბორა (2850 მ), ისტორიაში ამ ვულკანის ყველაზე დიდი ამოფრქვევა 1815 წელს დაფიქსირდა. ამ ამოფრქვევას დაემატა 1833 წელს იავაზე ვულკან კრაკატაუს ამოფრქვევები. ამ ორი ვულკანის ამოფრქვევას 72 000 ადამიანი შეეწირა.

კუნძული შედიოდა მაჯაპაჰიტის იმპერიის შემადგენლობაში. ნიდერლანდელები კუნძულზე პირველად 1605 წელს მივიდნენ, რამდენიმე წლის შემდეგ სუმბავა, ინდონეზიის სხვა კუნძულებთან ერთად ნიდერლანდების იმპერიის კოლონია გახდა.

## ტრანსპორტი 
სუმბავაზე არის ცუდად განვითარებული საგზაო ინფრასტუქტურა. სუმბავას ლომბოკთან აკავშირებს ხშირად მოძრავი საბორნე ხაზი, ხოლო ფლორესსთან ასევე მოძრაობს საბორნე ხაზი თუმცა იშვიათად. კუნძულის უდიდეს ქალაქ ბიმას აქვს იავასთან როგორც საბორნე ასევე ავტობუსის ხაზიც.

## რესურსები ინტერნეტში 
*Sumbawa Tourism Attraction 

კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
საუნივერსიტეტო ქალაქი (მექსიკა)

**საუნივერსიტეტო ქალაქი მექსიკაში** (ესპ. *Ciudad Universitaria* ) — მექსიკის ეროვნული ავტონომიური უნივერსიტეტის მთავარი საუნივერსიტეტო ქალაქი, რომელიც მდებარეობს პატარა ქალაქ კოიოაკანში, დედაქალაქ მეხიკოს სამხრეთ ნაწილში. დაპროექტებულ იქნა არქიტექტორების – მარიო პანის და ენრიკე დელ მორალის მიერ. კომპლექსი მოიცავს ოლიმპიურ სტადიონს, 40-მდე ინსტიტუტს, კულტურულ ცენტრს, ეკოლოგიურ ნაკრძალს, ცენტრალურ ბიბლიოთეკას და რამდენიმე მუზეუმს. მშენებლობა დაიწყო 1950 წელს და დამთავრდა 1954 წელს.

მიუხედავად იმისა, რომ მექსიკის ეროვნულ ავტონომიურ უნივერსიტეტს აქვს სხვა შენობებიც მეხიკოში, მექსიკის სხვა შტატებში და სხვა ქვეყნებშიც კი (კანადა, აშშ) ეს საუნივერსიტეტო ქალაქი ყველასთვის მის მთავარ სიმბოლოდ აღიქმება.

2007 წელს, საუნივერსიტეტო ქალაქი იუნესკომ  მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში შეიტანა.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
კენიის გერბი

**კენიის გერბი** — კენიის ეროვნული სიმბოლო. ორ ლომს უჭირავს მასაის ფარი და ისრები. ფარი შეფერადებულია ეროვნულ ფერებში, რომელთაც ასეთი დატვირთვა აქვთ:

* შავი ფერი აღნიშნავს აფრიკის მოსახლეობას. 
* წითელი ფერი კენიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის დროს დაღვრილი სისხლის ასოციაციაა.
* მწვანე ფერი აღნიშნავს ქვეყნის სოფლის მეურნეობას და ქვეყნის ბუნებრივ სიმდიდრეს.
* თეთრი ფერი მშვიდობის აღმნიშვნელია.

ფარის წითელ ველზე გამოსახულია მამალი, რომელსაც ნაჯახი უკავია. ფარი და ლომები დგანან კენიის მთაზე, რომელიც ფერდობებზეც გამოსახულია. ყავა, აგავა, ჩაი, სიმინდი და ანანასი. 

გერბის წითელ ბაფთაზე სუაჰილის ენაზე აწერია *harambee*, რაც ითარგმნება, როგორც „ყველა ერთისათვის“. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* კენიის დროშა
* კენიის ჰიმნი

## სქოლიო
გერბი
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები ლომის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები სიმინდის გამოსახულებით
კატეგორია:გერბები ანბანის მიხედვით
კერიო

**კერიო** – მდინარე კენიაში, რიფტ-ველის პროვინციაში. ერთვის ტურკანის ტბას, ჩრდილოეთ ნაწილში. კერიო კენიის ერთ-ერთი უგრძესი მდინარეა. სათავეს იღებს ეკვატორის სიახლოვეს. იგი მიემართება სამხრეთისკენ, კერიოს ველზე, ტუგენის მაღლობებსა და ელგეიოს ესკარპებს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* ვიდეო
* კერიო 

კატეგორია:კენიის მდინარეები
კისუმუ

**კისუმუ** () — სიდიდით მესამე ქალაქი კენიის დასავლეთ ნაწილში. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 388 311 ადამიანს. ქალაქი წარმოადგენს ნიანზის პროვინციის ადმინისტრაციულ ცენტრს. ვიქტორიის ტბაზე მდებარე პორტი რკინიგზის ხაზის საშუალებით უკავშირდება მომბასის პორტს (ინდოეთის ოკეანეზე). ქალაქთან ახლოს მდებარეობს უმსხვილესი შაქრის ქარხანა. ქალაქის სიმაღლე ზღვის დონიდან შეადგენს 1131 მეტრს.

ქალაქი დაარსდა 1901 წელს, როგორც ტერმინალი უგანდის რკინიგზაზე და თავდაპირველად პორტ-ფლორენსის სახელს ატარებდა (რკინიგზის მშენებლობის ხელმძღვანელის რ. ო. პრესტონის ცოლის — ფლორენს პრესტონის პატივსაცემად). ქალაქის (*city*) სტატუსი მიიღო 1996 წელს. კისუმუ სასოფლო-სამეურნეო რაიონის ცენტრია (შაქრის ლერწამი, მარცვლეული კულტურები, მესაქონლეობა). მოქმედებს ტექსტილის, (ბამბის ქსოვილები), ტყავის ფეხსაცმელების, საკვები (შაქრის წარმოება, თევზის გადამუშავება) მრეწველობის საწარმოები. მიმდინარეობს გემთმშენებლობა და მათი რემონტი, განვითარებულია თევზჭერა.

ქალაქიდან შორიახლოს მდებარეობს რამდენიმე ბუნების დაცვის ობიექტი (კისუმუს ნაკრძალი, ნდერეს კუნძულის ეროვნული პარკი), სადაც შეიძლება შევხვდეთ ბაბუინებს და ბეჰემოთებს.

აშშ-ის პრეზიდენტის ბარაკ ობამას ბებია — სარა ობამა ცხოვრობს ქალაქიდან 60 კმ-ში მდებარე სოფელ კოგელოში.

1980 წელს ქალაქში გაიხსნა კისუმუს მუზეუმი.

## სქოლიო
კატეგორია:კენიის ქალაქები
ჯონ რასელი

thumb|right|ჯონ რასელი
thumb|right|ჯონ რასელი
**ჯონ რასელი, პირველი გრაფი რასელი**  1861 წლამდე აგრეთვე ცნობილი როგორც ლორდი ჯონ რასელი  (დ. 18 აგვისტო, 1792 —  გ. 28 მაისი, 1878)   —  ინგლისელი ვიგი და ლიბერალი პოლიტიკოსი, რომელმაც ორგზის იმსახურა ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრის პოსტზე. იგი იყო გამოჩენილი ფილოსოფოსის და მათემატიკოსის ბერტრან რასელის პაპა.

## წარმოშობა და განათლება 
რასელი ბრიტანული არისტოკრატიის უმაღლეს ეშელონში დაიბადა. რასელთა ოჯახი მეჩვიდმეტე საუკუნიდან მოყოლებული ვიგების ერთ-ერთ მთავარ დინასტიას წარმოადგენდა და ბრიტანეთის ყველაზე მდიდარ მიწათმფლობელ არისტოკრატიულ ოჯახთა შორის იყო. თუმცა, როგორც მეექვსე თავადი ბედფორდის უმცროს ვაჟს, ჯონ რასელს მემკვიდრეობით ოჯახის უძრავი ქონება არ მიუღია. რასელი სწავლობდა უესტმინსტერის სკოლასა და ედინბურგის უნივერსიტეტში, საიდანაც მას დიპლომი არ აუღია.

## რესურსები ინტერნეტში
* Lord John Russell 1st Earl Russell, short biography from the 10 Downing Street website
* Lord John Russell 1792–1878 biography from the Liberal Democrat History Group
* 
* 
* More about Earl Russell on the Downing Street website
* Pembroke Lodge (principal residence and museum)

კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ბრიტანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1792
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1878
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პრემიერ-მინისტრები XIX საუკუნეში
ტარსტონი

**ტარსტონი** () — ყველა მხრიდან ყინულით დაფარული კუნძული ანტარქტიდაში, რომელსაც უშუალოდ ზღვაზე გასასვლელი არ გააჩნია.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს ელსუორტის მიწიდან დაახლოებით ჩრდილო-დასავლეთ სანაპიროზე. ტარსტონის სიგრძე შეადგენს 215 კილომეტრს, ხოლო სიგანე 90 კილოემეტრს, კუნძულის ფართობია 15 700 კმ². იგი მესამეა ფართობით ანტარქტიდაში ალექსანდრეს მიწის და ბერკნერის შემდეგ. კონტინენტის სანაპიროსთან დაკავშირებულია აბოტის შელფური მყინვარის მეშვეობით.

## ისტორია 
კუნძული 1940 წლის 27 თებერვალს ჰაერიდან აღმოაჩინა კონტრ-ადმირალმა რიჩარდ ბერდმა, რომელმაც მას სახელი ნიუ-იორკის ქსოვილების მწარმოებლის, ქარდამცავი ტანსაცმლის — «Byrd Cloth»-ის დიზაინერის და ანტარქტიდის ექსპედიციების სპონსორის ვ. ჰარი ტარსტონის პატივსაცემად დაარქვა.

კუნძული თავიდან რუკებზე დატანილი იყო, როგორც ნახევარკუნძული, მხოლოდ 1960 წელს აღმოაჩინეს სრუტე, რომელიც მას გამოყოფს კონტინენტისგან.

## სქოლიო
კატეგორია:ანტარქტიდის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ქიმიური მოვლენა

**ქიმიური მოვლენა**, (ან  *ქიმიური რეაქცია*) ეწოდება ისეთ მოვლენას როდესაც ხდება ერთი ნივთიერების გარდაქმნა მეორეთი. ქიმიური მოვლენის პროცესისას, ფიზიკურისაგან განსხვავებით ყოველთვის ხდება ერთი ნივთიერების გარდაქმნა მეორეთი.

### ცდა
თუ წყალში ჩადებულ ელექტროდებში დენს გავატარებთ, რომლებზედაც დაფარებულია სიჟარები, ცოტა ხნის შემდეგ ვნახავთ რომ სინჯარებში სხვადასხვა როადენობის აირები დაგროვდება. თუ კი იმ სინჯარაში სადაც ნაკლები აირია მივიტანთ მბჟუტავ ასანთს ის უცებ აალდება, ეს იმის მაჩვენებელია რომ ეს — ჟანგბადია. ხოლო იქ სადაც მეტი აირია მივიტანთ ანთებულ ასანთს მაშინ აირი აალდება, ეს — წყალბადია. ამ შემთხვევაში მოხდა მოვლენა (რეაქცია) როდესაც წყლიდან წარმოიქმნა 2 ნივთიერება — ჟანგბადი და წყალბადი.

## ქიმიური რეაქცია, მისი ნიშნები, წარმოშობის პირობები და მიმდინარეობა
**ქიმიური მოვლენა** იგივეა რაც **ქიმიური რეაქცია** ნივთიერებები რომლებიც შედიან რეაქციაში ეწოდებათ - **რეაგენტები** ან  **საწყისი ნივთიერებები**, ხოლო რომლებიც მიიღება მათ '*რეაქციის პროდუქტები ეწოდებათ.

### ქიმიური მოვლენის (რეაქციის) ნიშნები
ქიმიურ მოვლენას (რეაქციას) თან ახლავს ერთი ან რამდენიმე ფიზიკური ეფექტი: ფერის ცვლა, სუნის წარმოქმნა ან გაქრობა, ნალექის წარმოქმნა, გაზის გამოყოფა, სითბოს გამოყოფა ან შთანთქვა, სინათლის გამოსხივება, ელექტროდენის წარმოქმნა და ა.შ. ყველა ეს ნიშნები მაჩვენებელია იმისა რომ მიმდინარეობს ქიმიური მოვლენა (რეაქცია). მაგალითად:
#### ცდა
თუკი ალში შევიტანთ მაგნიუმის ლენტს, ის აალდება და დაიწვება, კაშკაშა სინათლისა და დიდი სითბოს გამოყოფით. და ამასთან მაგნიუმი გარდაიქმნება თეთრ ფხვნილად - მაგნიუმის ოქსიდად. ამ რეაქციაში გარდა ახალი ნივთიერების წარმოქმნისა არის კიდევ 2 ნიშანი - სინათლისა და სითბოს გამოყოფა. თუკი მაგნიუმის წვისას საჭიროა გახურება მხოლოდ რეაქციის დასაწყისში ხოლო შემდეგ მიმდინარეობს თვითონ, მალაქიტის დაშლისას ყველაფერი ხდება საწინააღმდეგოდ. ის გახურებას საჭიროებს არა მარტო რეაქციის დასაწყისში არამედ მთელი პროცესის განმავლობაში, რადგან რეაქციის პროცესში ხდება სითბოს შთანთქვა. ასე რომ რეაქციის წარმოქმნისა და მიმდინარეობის ერთ ერთი მნიშვნელოვანი პირობა უმეტესწილად არის მისი გახურება განსაზღვრულ ტემპერატურამდე.

სხვა საჭირო პირობებია - ნივთიერებების *არევა* და *დაქუცმაცება''. ამით ხდება ნივთიერებების უფრო მჭიდრო ურთიერთშეხება.

### ქიმიური რეაქციების მნიშვნელობები
ქიმიური რეაქციის მეშვეობით ხდება პრაქტიკულად ყველა მნიშვნელოვანი ნივთიერების მიღება, რომლებიც ბუნებაში შედარებით მცირე რაოდენობით არსებობენ, მაგ. აზოტიანი სასუქები ან საერთოდ არ არსებობენ მაგ. სინთეთიკური წამლის პრეპარატები, პლასტმასები. ქიმია იძლევა იმის შესაძლებლობას სინთეზირებულ იქნას ახალი (უცნობი) და ბუნებრივი ნივთიერებები, ადამიანის სიცოცხლის საჭიროებისათვის. ამასთანავე აღსანიშნავია რომ ინტენსიური ქიმიური ზემოქმედება გარემოზე შეიძლება გამოიწვიოს მდგრადი ბუნებრივი ქიმიური ციკლების დარღვევა, რის გამოც აქტუალური ხდება ეკოლოგიური პრობლემები. რაც ართულებს ბუნებრივი რესურსების რაციონალურ გამოყენებას და სიცოცხლი ბუნებრივი გარემოს შენარჩუნებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქიმიური რეაქცია

კატეგორია:ქიმია
ტერკუელი

**ტერკუელი** – მდინარე კენიაში. სათავეს იღებს ელგონის მთაზე და ერთვის ტურკანის ტბას. აღსანიშნავია, რომ სათავეში მდინარეს სუემი ჰქვია და იგი იწყება უგანდიდან. შემდეგ მას უერთდება კიდევ ერთი მდინარე და მხოლოდ ამის შემდეგ ატარებს იგი სახელს – ტერკუელი. ეს სახელი მომდინარეობს ტურკანას ენიდან და ნიშნავს “ბევრი თევზის მდინარეს”.

1990 წელს, კენიის მთავრობამ, მიუხედავად დიდი სჯა-ბაასისა, საფრანგეთის დახმარებით მდინარეზე ააშენა ტერკუელის ჰიდროელექტროსადგური. მშენებლობის დასაწყისში, პროექტის ღირებულებად დასახელდა 4 მლრდ კენიური შილინგი, მაგრამ საბოლოოდ მას 20 მლრდ კენიური შილინგი დასჭირდა. მიუხედავად ამისა, კენიის ამ მშრალ მხარეში, წყლის არასაიმედოობის გამო, სადგური ძალიან მცირე სიმძლავრის ელექტროენერგიას გამოიმუშავებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* მდინარე ტერკუელი

კატეგორია:კენიის მდინარეები
კატეგორია:უგანდის მდინარეები
ჰალმაჰერა

მინი|მარჯვნივ|200პქ|ჰალმაჰერის ტოპოგრაფიული რუკა
**ჰალმაჰერა** — უდიდესი კუნძული მოლუკის არქიპელაგში. შედის ინდონეზიის ჩრდილოეთის მოლუკის პროვინციაში.

ჰალმაჰერას ფართობი შეადგენს 17,780&nbsp;კმ² (6,865 კვ.მი), ხოლო მოსახლეობა 1995 წლის მონაცემებით 162,728 ადამიანს. კუნძული მოქცეულია ეკვატორულ კლიმატურ სარტყელში, ყოველწლიური საშუალო ტემპერატურა შეადგენს 25-28&nbsp;°C. ნალექების რაოდენეობა საშუალოდ აქ 2000-3000 მმ-ს შეადგენს. კუნძულის ტერიტორიის მნიშვნელოვანი ნაწილი ტყებს უკავია, აქ მრავლადაა ქოქოსის პლანტაციები, ქოქოსი მოსახლეობის ერთ-ერთი მთავარი შემოსავლის წყაროა. აქ არის ოქროს, ნიკელის და კობალტის საბადოები. მოსახლეობის უმრავლესობა აღმსარებლობის მიხედვით მუსლიმანია, თუმცა აქ აგრეთვე ცხოვრობენ ქრისტიანებიც.

ეს ტერიტორია შედიოდა ჰოლანდიის იმპერიიაში რიგითი კოლონიის სტატუსით. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში ეს ადგილი ოკუპირებული იქნა იაპონელების მიერ.

## ინტერენეტ რესურსები 
* Halmahera history 

კატეგორია:ინდონეზიის კუნძულები
კატეგორია:კუნძულები ანბანის მიხედვით
ჯომო კენიატა

**ჯომო კენიატა** (; დ.  1894, გატუნდუ, კენია — გ. 22 აგვისტო, 1978, მომბასა, კენია) — კენიის პოლიტიკური მოღვაწე, კენიის პრემიერ-მინისტრი 1963–1964  წლებში და პრეზიდენტი 1964–1978  წლებში. უწოდებენ "კენიელების მამას".

ეკუთვნის კიკუიოს ტომს. ახალგაზრდობაში ერქვა ნგენგი კამაუ, 23 წლის ასაკში მიიღო ქრისტიანობა და დაირქვა ჯონსტონ კამაუ, ხოლო ამის შემდეგ მიიღო სახელწოდება ჯომო კენიატა. 1920-იან წლებში მუშაობდა კენიის უზენაეს სასამართლოში  თარჯიმნად. 1928 წელს დაიწყ პოლიტიკური კარიერა და გახდა კიკუიოს ცენტრალური ასოციაციის მდივანი. 1929 წლიდან ცხოვრობს ევროპაში, მეორე მსოფლიო ომის დროს კი – ინგლისში და ეწევა სოფლის მეურნეობას. 1946 წელს ბრუნდება კენიაში და ხდება კენიის აფრიკელთა ეროვნული კავშირის თავმჯდომარე. 1952 წელს აპატიმრებენ და უსჯიან 7 წლით თავისუფლების აღკვეთს მაუ-მაუს აჯანყების ორგანიზებისათვის.

იბრძოდა კენიის დამოუკიდებლობისათვის. ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ქვეყანაში დაამყარა ერთპარტიული მმართველობა. გარდაიცვალა თანამდებობაზე. მისი შემცვლელი გახდა ვიცე-პრეზიდენტი დანიელ არაპ მოი.

## რესურსები ინტერნეტში
*Speech by Kenyatta at the Kenya African Union Meeting at Nyeri, July 26, 1952 
*Mzee Jomo Kenyatta
*Famous People in Kenya: Jomo Kenyatta 

 

კატეგორია:კენიის პრეზიდენტები
კატეგორია:კენიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:კენიის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:ლონდონის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები

**კენიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები** წარადგენს კენიას საერთაშორისო ასპარეზზე. მართავს კენიის ფეხბურთის ფედერაცია. არასოდეს გამოსულა ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფინალურ ეტაპზე.

## ისტორია 
კენია გამოდის აფრიკის ეროვნებათა თასზე, თუმცა მეორე რაუნდისათვის არასოდეს მიუღწევია. 1974 წელს ნაკრები პირველად გამოვიდა მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ეტაპზე, თუმცა ფინალურ ეტაპზე არასოდეს გასულა.

### 2004 წლის ფიფა-ს ბლოკირება 
2004 წელს კენიის მთავრობის მიერ კენიის ფეხბურთში ჩარევისათვის ფიფა-მ ნაკრები სამი თვით ყველა საფეხბურთო გათამაშებიდან მოხსნა. ბლოკირება მოხსნეს მას შემდეგ, რაც ქვეყანამ ახალი ღონისძიებები გაატარა.

### 2006 წლის ფიფა-ს საერთაშორისო ბლოკირება 
2006 წლის 25 ოქტომბერს კენიის ნაკრები კიდევ ერთხელ დაიბლოკა 2006 იანვრის ხელშეკრულების შეუსრულებლობის გამო, რომელიც კენიის ფეხბურთის ფედერაციაში პრობლემების აღმოფხვრას ითვალისწინებდა. ფიფა-მ განაცხადა, რომ ბლოკირება ძალაში იქნებოდა მანამ, სანამ ფედერაცია ხელშეკრულების პირობებს არ შეასრულებდა.

## კენიის საფეხბურთო მიღწევები 
:**CECAFA-ს თასი :**
::* გამარჯვებული (5-ჯერ) (1975, 1981, 1982, 1983, 2002).
::* ფინალისტი (4-ჯერ).

## აფრიკის ეროვნებათა თასი 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Kenyan Footie  - კენიის საფეხბურთო პორტალი

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრებები
ფეხბურთი
დაუსრულებელი თხზულებები

**„დაუსრულებელი თხზულებები“** () (აგრეთვე ცნობილი როგორც „ნუმენორისა და შუახმელეთის დაუსრულებელი თხზულებები“)  — ჯ. რ. რ. ტოლკინის თხზულებებისა და ესეების კრებული, გამოცემული მისი შვილის, კრისტოფერ ტოლკინის რედაქციით.

განსხვავებით „სილმარილიონისგან“, სადაც წარმოდგენილია არდის სამყაროს ქრონოლოგია, დაწყებული მისი შექმნით და ამა თუ იმ ამბის თხრობაც ბოლომდეა მიყვანილი, წიგნში „დაუსრულებელი თხზულებები“ ეფუძნება ტოლკინის დაუსრულებელ ხელნაწერებს. ამასთან, ყოველ მოთხრობას თან ახლავს ახსნა-განმარტებები, სადაც გამოხატულია ვარაუდები ამა თუ იმ ამბის შესაძლო განვითარებაზე - ისევ სხვა ხელნაწერებიდან გამომდინარე.

ისევე, როგორც სილმარილიონის შემთხვევაში, კრისტოფერ ტოლკინმა ეს წიგნიც გამოსცა მხოლოდ მაშინ, როდესაც საფუძვლიანად შეისწავლა მამის მიერ არქივში დატოვებული ჩანაწერები. "დაუსრულებელი თხზულებები" ინტერესს იწვევს *ბეჭდების მბრძანებელში* მხოლოდ ნაწილობრივ ნახსენები ფაქტების უფრო ვრცელი სახით გადმოცემით - მოთხრობელია ისტარის, ისილდურის დაღუპვის, როჰანის სამეფოს ჩამოყალიბების შესახებ.

განსაკუთრებით საინტერესოა ალდარიონისა და ერენდისის ამბის გადმოცემა, რაც წარმოადგენს კუნძულ ნუმენორის ლეგენდებიდან ყველაზე სრული სახით გადარჩენილ ჩანაწერს.

წიგნის კომერციული წარმატებისა და ტოლკინის მოყვარულთა მხრიდან მისი აღიარების შემდეგ, კრისტოფერი წლების განმავლობაში გამოსცემდა წიგნების არანაკლებ მნიშვნელოვან სერიას „შუახმელეთის ისტორია“.

## თავები 
**ნაწილი 1 - პირველი ეპოქა**

*ტუორსა და მის გონდოლინში მისვლაზე
*Narn i Chîn Húrin (ამბავი ჰურინის შვილებისა)

**ნაწილი 2 - მეორე ეპოქა**

*ნუმენორის კუნძულის აღწერა
*ალდარიონი და ერენდისი - მეზღვაურის ცოლი
*ელროსის ხაზი: ნუმენორის მეფენი
*ამბავი გალადრიელისა და კელებორნისა

**ნაწილი 3 - მესამე ეპოქა**

*მარცხი ზამბახის ველებზე
*კირიონი და ეორლი და გონდორისა და როჰანის მეგობრობა
*მოგზაურობა ერებორში
*ნადირობა ბეჭედზე
*ბრძოლა იზენთან

**ნაწილი 4**

*დრუადანები
*ისტარი
*პალანტირი

## რესურსები ინტერნეტში
*წიგნის ისტორია

კატეგორია:ჯ. რ. რ. ტოლკინის ნაწარმოებების კრებულები
კატეგორია:1980 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
კატეგორია:ინგლისური ლიტერატურა
კატეგორია:ეპიკური რომანები
ახალი კალედონიის გეოგრაფია

**ახალი კალედონია** () — კუნძულების ჯგუფი სამხრეთ წყნარ ოკეანეში, მისგან დასავლეთით მდებარეობს ავსტრალია, ხოლო აღმოსავლეთით ოკეანეთის ქვეყნები. ახალი კალედონიის ტერიტორია განსაკუთრებული სტატუსის მქონე საფრანგეთის ზღვის გადაღმა ტერიტორიების ნაწილია. წარმოადგენს ერთ დიდ კუნძულ გრანდ-ტერს () რამდენიმე პატარა კუნძულებით და კლდეებით.

## გეოგრაფია 
მინი|მარცხნივ|250პქ|ახალი კალედონიის კუნძულების მდებარეობა
ახალი კალედონიის კუნძულების ფართობი შეადგენს 19 060 კმ²-ს, აქედან 485 კმ² წყალს უკავია. კუნძულის სანაპირო ხაზის სიგრძე შეადგენს 2254 კილომეტრს.

სანაპირო ზოლი ძირითადად ვაკე ტერიტორიას უკავია, თუმცა კუნძულის ცენტრალური ნაწილი ძირითადად მთიან რელიეფს უკავია. უმაღლესი მწვერვალია — მთა პანე, 1628 მეტრი სიმაღლით. ჩრდილო-დასავლეთიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთამდე გადის ცენტრალური ქედი. სანაპირო ძლიერ დაგრეხილია და აქვს ბევრი მოსახერხებელი უბე, რომელთანაც მიახლოება გართულებულია მარჯნის რიფებით. ახალი კალედონიის კუნძულებს გარს აკრავს ახალი კალედონიის ბარიერული რიფი, ძირითადად ჩამოყალიბებულია ოფიოლითური კომპლექსებით.

კუნძულებზე ბევრი მდინარეებია, მაგრამ ისინი მოკლეებია და ჩაედინებიან მარჯნის ზღვაში. ჭარბობს ნაყოფიერი წითელმიწიანი ნიადაგი.

## კლიმატი 
კლიმატური პირობები საკმაოდ კარგია. საშუალო წლიური ტემპერატურაა — +23-24,5 °C. ახალი კალედონია მოქცეულია ტროპიკულ სარტყელში, აქ არის მუდმივი პასატები. კლიმატი ცხელი მაგრამ ტენიანია. ამ გარემოებამ ხელი შეუწყო ახალი კალედონიის ევროპელ გადასახლებულთა კოლონიად გადაქცევაში.

## სასარგებლო წიაღისეული 
კუნძულის ძირითადი სასარგებლო წიაღისეულია: ნიკელი, ქრომი, რკინა, კობალტი, მანგანუმი, ვერცხლი, ოქრო, ტყვია და სპილენძი.

## ფლორა და ფაუნა 
1993 წლის მონაცემებით აქ ტერიტორიის 12 % საძოვრებს, ხოლო 39 % ტყიან რელიეფს ეკავა. დღეისთვის ვითარება მნიშვნელოვნად შეცვლილია, ტყე კუნძულის ტერიტორიის 15 %-ს მოიცავს. სამხრეთ-დასავლეთი ნაპირი უპირატესად საძოვრებიანია, ალაგ-ალაგ გვხვდება მანგროს ტყეები. იზრდება მთელი რიგი ძვირფასი ხის ჯიშები, მათ შორის წიწვოვანი აგათისის და არაუკარიის (ახალი კალედონიის გერბზე გამოსახულია Araucaria columnaris) სხვადასხვა სახეობები.

ახალი კალედონიის ფაუნა შედარებით ღარიბია, მიუხედავად ამისა არსებობენ ენდემები. კუნძულებზე ბინადრობენ ძალიან დიდი რაოდენობით .

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალი კალედონიის კუნძულები

კატეგორია:ახალი კალედონიის გეოგრაფია
კენიის ფეხბურთის ფედერაცია

**კენიის ფეხბურთის ფედერაცია** დაარსდა 1960 წელს და იმავე წელს გაწევრიანდა ფიფა-ში. ატარებს კენიის უმაღლეს ჩემპიონატს – პრემიერ-ლიგას. ფედერაცია ორ უთიერთსაწინააღმდეგო ფრაქციებად არის გაყოფილი, პირველს მუჰამედ ჰატიმი ხელმძღვანელობს, რომელსაც მხარს ფიფა უჭერს, მეორეს კი სემ ნიამვეია. ამ უკანასკნელს მხარს კენიის მთავრობა უჭერს.

## პრეზიდენტები 
*კენეთ მატიბა 1974-1978
*კლემენტ გაჩანია
*ჯობ ომინო
*პიტერ კენეთი 1996-2000
*მაინა კარიუკი 2000-2004
*ალფრედ სამბუ 2004-2007
*მუჰამედ ჰატიმი 2007-

## რესურსები ინტერნეტში 
* Kenyan Footie  - კენიის საფეხბურთო პორტალი.
* კენია  ფიფა-ს ვებგვერდზე.
* კენია CAF Online-ზე.
* Kenyan Football კენიის ფეხბურთის ისტორიის არაოფიციალური საიტი.
* Kenyafootball ახალი ამბების საიტი.

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ფეხბურთის კონფედერაცია
ცენტრალური პროვინცია (კენია)

**ცენტრალური პროვინცია** (, ) — კენიის რვა პროვინციიდან ერთ-ერთი. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქი — ნიერი. შედგება 5 ოლქისგან. 2009 წლის აღწერის მონაცემებით პროვინციის მოსახლეობა შეადგენს 4 383 743 კაცს. მისი ფართობია 13 164 კმ².

## კლიმატი 
კლიმატი ცენტრალურ პროვინციაში უფრო გრილია, ვიდრე კენიის სხვა ნაწილებში, რადგანაც რეგიონი მდებარეობს შედარებით მაღლა ზღვის დონიდან. წელიწადში ორი აშკარად გამოხატული წვიმების სეზონია: მარტის დასაწყისი — მაისი და ოქტომბერ — ნოემბერი.

## ადმინისტრაციული დაყოფა 
## ეკონომიკა 
ცენტრალური პროვინცია არის ყავის ძირითადი მწარმოებელი, რომელიც წარმოადგენს კენიის ეკონიმიკის ძირითად საექსპორტო პროდუქტს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Provinces of Kenya, Statoids.com

## სქოლიო
კატეგორია:კენიის პროვინციები
კენიის მდინარეების სია

**კენიის მდინარეების სია** – აქ წარმოდგენილია კენიის მდინარეების სია:

* ათი
* გუჩა
* დავა
* ევუასო-ნგირო
* თიკა
* იალა
* კერიო
* მარა
* მბაგათი
* მოგონგა
* მონონოასე
* ნაირობი
* ნარო-მორუ
* ნზოია
* ნიანდო
* ნჯორო
* რუირუ
* სუამი
* ტანა
* ტერკუელი
* ცავო
* იენისეი
* ვოლგა
* დნეპრი
* ვისტულა

## რესურსები ინტერნეტში
*
კენიის ტბები

**კენიის ტბების სია** – აქ წარმოდგენილია კენიის ტბების სია:

* ბარინგო
* ბოგორია
* ელმენტეიტა
* ვიქტორია
* კამნაროკი
* ლოგიპი
* მაგადი
* ნაივაშა
* ნაკურუ
* ტურკანის ტბა
* ჩეუ-ბაჰირი

## რესურსები ინტერნეტში
*
კენიის მთის ეროვნული პარკი

**კენიის მთის ეროვნული პარკი** – ეროვნული პარკი კენიაში. დაარსდა 1949 წელს კენიის მთის მიმდებარე ტერიტორიის დაცვის მიზნით. მდებარეობს კენიის აღმოსავლეთი და ცენტრალური პროვინციების ტერიტორიაზე. 

პარკის ფართობია 715 კმ², მისი დიდი ნაწილი მდებარეობს ზღვის დონიდან 3000 მეტრზე მაღლა. ტყის რეზერვატის  ფართობია 705 კმ², საერთო ჯამში დაცული ტერიტორიის ფართობია 1420 კმ².

1997 წელს ეროვნული პარკი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში 
* UNESCO Natural Site Data Sheet

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
კატეგორია:კენიის ეროვნული პარკები
ტურკანის ტბის ეროვნული პარკი

**ტურკანის ტბის ეროვნული პარკი** – ეროვნული პარკების ჯგუფი კენიაში. შედგება სიბილოის ეროვნული პარკისა და ტურკანის ტბის ორი კუნძულისაგან. 

1997 წელს ეროვნული პარკი შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 2018 წლიდან კი საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაშია. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* UNESCO Fact Sheet

## სქოლიო 
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
კატეგორია:კენიის ეროვნული პარკები
მიჯიკენდა

**მიჯიკენდა** () – ეთნიკური ჯგუფი აღმოსავლეთ კენიაში. მიეკუთვნება ბანტუს ენაზე მოლაპარაკე ხალხთა ჯგუფს. მათ უკავიათ 200 კილომეტრიანი სანაპირო ზოლი და შედგება 11 დასახლებისაგან. აქ შემონახულია მრავალრიცხოვანი გამაგრებული სოფელი ე. წ. კაია. კაიას მშენებლობა დაიწყო XVI  საუკუნეში. და დასრულდა გასუ;ლი საუკუნის 40-იან წლებში. ადგილობრივი მაცხოვრებლებისათვის კაიას ტყე წმინდა ადგილია. იგი 2008 წელს  შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში, როგორც უნიკალური ძეგლი ტრადიციული კულტურისა, მჭიდროდ დაკავშირებული თანამედროვე ტრადიციებთან. 

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Les Kayas des Mijikendas : les forêts sacrées de la côte kenyanne, sites classés par l'Unesco  

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
ლამუ (ქალაქი)

**ლამუ** () — ქალაქი კენიის აღმოსავლეთ ნაწილში, კუნძულ ლამუზე (ლამუს არქიპელაგის ნაწილი). მოსახლეობა 1999 წლის მონაცემებით შეადგენდა 26,000 ადამიანს. მდებარეობს სანაპირო პროვინციაში და ასევე ლამუს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია.

2001 წელს ქალაქი იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში შეიტანეს.

## ისტორია
ლამუ, კენიის უძველესი მოქმედი ქალაქი, ერთ-ერთი საწყისი სუაჰილის დასახლებათაგანი იყო აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროზე. არსებობს გადმოცემა, რომ 1415 წელს ჩინელი მოგზაური ჩჟენ ჰეს ფლოტის გემებმა ლამუს კუნძულთან კატასტროფა განიცადა. გადარჩენილი მეზღვაურები კუნძულზე დაფუძნდნენ და ადგილობრივი ქალები შეირთეს. თუმცა ამ ისტორიის ავთენტურობა სადაოა.

ლამუს პორტი სულ მცირე ათასი წელი არსებობდა. ქალაქი პირველად წერილობით აღწერა არაბმა მოგზაურმა აბუ-ალ-მაჰასინიმ, რომელიც 1441 წელს ლამუდან მექაში ჩამოსულ ვექილს შეხვდა.

ქალაქის ისტორიის ღირსშესანიშნავ მოვლენათა შორის იყო 1506 წელს პორტუგალიელთა შემოჭრა და დაახლ. 1813 წელს შელის ბრძოლის შემდეგ ომანის გავლენაში მოხვედრა. პორტუგალიელთა შემოჭრა განაპირობა კუნძულის მოსახლეობის წარმატებამ ინდოეთის ოკეანის სანაპიროს გასწვრივ ვაჭრობის მართვაში. ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში პორტუგალია მონოპოლიას ფლობდა გემთა მიმოსვლაზე აღმოსავლეთ აფრიკის სანაპიროზე და ექსპორტის გადასახადი ჰქონდა დაწესებული მანამდე არსებულ კომერციის არხებზე. 1580-იან წლებში ლამუელები პორტუგალიელებს აუჯანყდნენ, რასაც ხელი თურქების შემოსევებმაც შეუწყო.  1652 წელს ლამუელებმა ომანის მხადაჭერით პორტუგალიელების გავლენას თავი დააღწიეს. ამ პერიოდიდან ომანის პროტექციის ქვეშ მყოფი ლამუსთვის ოქროს ხანა დაიწყო. ლამუ რეგიონში პოეზიის, პოლიტიკის, ხელოვნებისა და ხელოსნობის, ასევე ვაჭრობის ცენტრი გახდა.

ამჟამად ლამუ პოპულარული ადგილია აუთენტური გამოცდილების მაძიებელი ტურისტებისთვის. ქალაქს მაქსიმალურად აქვს შენახული ისტორიული ერი. ვიწრო ქუჩებში ტვირთის გადატანის ერთადერთი საშუალება სახედარია. მოტორიზებული ტრანსპორტის ძირითადი საშუალება მცირე ზომის კატარღებია.

## იხილეთ აგრეთვე
* მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აფრიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Lamu on Lamu.org - A Guide to Lamu Island 
* Lamu on JamboKenya.com
* Lamu on Organization of World Heritage Cities
* UNESCO World Heritage Centre - Lamu Old Town
* Lamu Collection Page in Aluka
* MSN Map

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კენიაში
კატეგორია:კენიის ქალაქები
London '66–'67

'''''London '66–'67''''' — ინგლისური პროგრესული როკ-ჯგუფ პინკ ფლოიდის EP . დისკზე წარმოდგენილია ჯგუფის ორი კომპოზიის, „Interstellar Overdrive“ და „Nick's Boogie“ სრული ვერსიები. ორივე აგრეთვე ჟღერს პიტერ უაიტჰედის ფილმში „Tonite Let's All Make Love in London“ (1967) და მანამდე უკვე გამოცემული იყო ამავე ფილმის საუნდტრეკზე. 1990 წელს ჩანაწერები აგრეთვე გამოჩნდა ლეიბლის See for Miles Records მიერ საუნდტრეკის ბრიტანულ ვერსიაში. ეს არის პინკ ფლოიდის მიერ კომერციულად გამოცემული პირველი კომპოზიციები.

1995 წელს გამოცემული ეს დისკი 10 წლის შემდეგ, 2005 წლის 13 სექტემბერს გამოვიდა ლეიბლზე Snapper Music (ნომერი კატალოგში - SMACD924X). ამას ასევე ახლდა ფილმის ''London '66-'67* ოფიციალური DVD გამოცემა.

დისკის ბუკლეტს ახლავს „Interstellar Overdrive“-ის სტუდიური ფირის კონვერტის რეპროდუქცია. გარეკანის დიზაინი ეკუთვნის Art Goes Boom-ს. პროექტის კოორდინატორია კოლინ მაილზი. დისკს აგრეთვე ახლავს წარწერა „Dedicated to Syd Barrett“ (ეძღვნება სიდ ბარეტს).

1999 წელს გამოვიდა დისკი *In London 1966*1967'', მსგავსი სიით, მაგრამ ინტერაქტიული ნაწილით, რომელიც წარმოადგენს „Interstellar Overdrive“-ის სრულ ვიდეოს და ინტერვიუებს დეივიდ ჰოკნისთან, მიკ ჯაგერთან, ჯული კრისტისთან და მაიკლ კეინთან, აგრეთვე რეჟისორ პიტერ უაიტჰედის მიერ წარმოდგენილ მიმოხილვას.

## სიმღერების სია
#Interstellar Overdrive&nbsp;– 16:46
#Nick's Boogie&nbsp;– 11:55

## ფილმი 
'''''London '66–'67''''' () — რეჟისორ პიტერ უაიტჰედის ფილმი 1967 წლის ლონდონის ანდერგრაუნდულ მოძრაობაზე. მასში შესულია პინკ ფლოიდის ორი კომპოზიცია, Interstellar Overdrive და Nick's Boogie - ორივე სტუდიური სპონტანური იმპროვიზაციის შედეგია, თუმცა Interstellar Overdrive უკვე არსებული ნომრის კიდევ ერთი ვერსიაა. Nick's Boogie არცერთი ალბომისთვის არ ჩაწერილა. EP ალბომი ამ კომპოზიციებით გამოიცა 1995 წელს, შემდეგ კი - დისკის სახით, რომელშიც გარდა ამისა, შეტანილია პინკ ფლოიდის ადრინდელი სინგლები და დამატებულია DVD დისკი მთლიანი ფილმით.

## DVD
*''London '66–'67'', ფილმის ორიგინალური ვერსია, რომელშიც ჟღერს Interstellar Overdrive და Nick's Boogie.
*ინტერვიუები მიკ ჯაგერთან, დეივიდ ჰოკნისთან, მაიკლ კეინთან და ჯული კრისტისთან
*კადრები 60-იანი წლების ლონდონით
*მიმოხილვა რეჟისორ პიტერ უაიტჰედის მიერ

## პერსონალი
;პინკ ფლოიდი
*სიდ ბარეტი&nbsp;– გიტარა
*როჯერ უოტერსი&nbsp;– ბას გიტარა
*რიჩარდ რაიტი&nbsp;– Farfisa, ორგანი
*ნიკ მეისონი&nbsp;– დასარტყმელი საკრავები, პერკუსია

;სხვა
*ჯო ბოიდი&nbsp;– ჩანაწერის პროდიუსერი

## სქოლიო
კატეგორია:1995 წლის EP-ები
კატეგორია:პინკ ფლოიდის საუნდტრეკები
კატეგორია:2005 წლის ფილმები
კატეგორია:ინსტრუმენტული ალბომები
კატეგორია:ალბომები ჯო ბოიდის პროდიუსერობით
უემბლი

250px|მარჯვნივ|მინი|უემბლი
**უემბლი** () — საფეხბურთო სტადიონი ჩრდილო-დასავლეთ ლონდონში. გაიხსნა 2007 წელს ძველი უემბლის ადგილზე. იტევს 90,000 ადამიანს და ამ მაჩვენებლით რიგით მეორე სტადიონია ევროპაში. არის ინგლისის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების საშინაო მოედანი. მასპინძლობს ინგლისის საფეხბურთო თასის გათამაშების ფინალურ შეხვედრებს. ხელმძღვანელობს ინგლისის ფეხბურთის ასოციაცია.

ძველი უემბლის სტადიონი, რომელიც 1923 წელს აშენდა, ასევე მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი სტადიონი იყო დანგრევამდე – 2003 წლამდე.

## გალერეა 

File:Wembley Stadium.jpg
File:Wembley Stadium down Wembley Way.jpg 
File:Wembley Stadium under construction.jpg
File:Wembley Stadium, London.jpg
File:Wembley Stadium map.png
File:Wembley Stadium, illuminated.jpg
File:Wembley Stadium closeup.jpg
File:Tokyngton, Wembley stadium.jpg
File:Wembley Stadium interior 1956.jpg
File:The old Wembley Stadium.jpg
File:Wembley Stadium Twin Towers.jpg
File:Wembley Stadium aerial 2011.jpg
File:Wembley Stadium - USA v England.jpg

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
*

კატეგორია:ინგლისის საფეხბურთო სტადიონები
კატეგორია:ეროვნული სტადიონები