open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tasteit App

**Tasteit App** — თანამედროვე სოციალური ქსელი საჭმლის მოყვარულებისთვის, რომელიც ადამიანებს აკავშირებს კულინარიული გემოვნების მიხედვით. 

აპლიკაცია 2023 წლის 18 აგვისტოს გაეშვა საქართველოში, 2024 წლის 10 ივლისს კი გერმანიაში. გაცნობის აპლიკაციებისგან განსხვავებით, Tasteit App-ში მომხმარებელი, ადამიანების ნაცვლად, ათვალიერებს კერძებს. მოწონების შემთხვევაში, აკლიკავს გულის ფორმის ღილაკს, ხოლო არმოწონების შემთხვევაში — მინუს ღილაკს. აპლიკაციაში ადამიანები ერთმანეთს უკავშირდებიან მოწონებული კერძებით და ერთმანეთისთვის შეტყობინების გაგზავნა მხოლოდ ერთი და იმავე კერძის მოწონების შემთხვევაში შეუძლიათ.

Tasteit App არ არის კლასიკური გაცნობის აპლიკაცია, რომელიც ადამიანებს რომანტიკული მიზნებით აკავშირებს, არამედ ეს არის სოციალური ქსელი საჭმლის მოყვარულებისთვის, რომელიც აკავშირებს ერთნაირი კულინარიული გემოვნების მქონე ადამიანებს და ეხმარება მათ Foodmate-ების (ჭამის მეგობარი, პარტნიორი ჭამაში) პოვნაში.

კერძებს აპლიკაციაში კვების ობიექტები განათავსებენ, რომელთაც თავიანთი პროფილები აქვთ — ფოტოებით, აღწერებით, მენიუთი, სხვადასხვა შეთავაზებით. 

2024 წლის სექტემბრის მონაცემებით, Tasteit-ს ჰყავს 50 000 აქტიური მომხმარებელი — 40 000 საქართველოში, 10 000 — გერმანიაში.

## ისტორია
Tasteit დააფუძნა გერმანიაში მოღვაწე ქართველმა არტ დირექტორმა, გიორგი ურუშაძემ საქართველოში, თბილისში, 2021 წელს. ამას წინ უძღოდა საზოგადოებრივი მაუწყებლის პროექტში Shark Tank Georgia მონაწილეობა, სადაც გიორგი ურუშაძემ Tasteit App-ის იდეა ინვესტორებს წარუდგინა და ორი მათგანისგან, ქეთევან ქვარცხავასა და პავლე მგელაძისგან, დაფინანსება მიიღო. სწორედ ამის შემდეგ დაფუძნდა Tasteit და დაიწყო აპლიკაციის შექმნაზე მუშაობა.

2023 წელს Tasteit-მა გაიმარჯვა საქართველოს ინოვაციებისა და ტექნოლოგიების სააგენტოს 150 000-ლარიან საგრანტო კონკურსში, რამაც აპლიკაციის განვითარების პროცესი დააჩქარა და ხელი შეუწყო გლობალური მარკეტისთვის მზადებას.

2024 წელს Tasteit App-ი შეარჩიეს Early Bird-ის Vision Lab-ის აქსელერაციის პროგრამაში მონაწილეობისთვის. პროგრამის წარმატებით დასრულების შემდეგ, აპლიკაცია გერმანულ მარკეტზე ჩაეშვა.

ამავე წელს, Tasteit-ს დაემატა Dining რეჟიმი, რომლის საშუალებითაც მომხმარებელს შეუძლია, შექმნას ივენთი, ანუ დააანონსოს დასალევად ან საჭმელად წასვლა. სხვა მომხმარებლებს შეუძლიათ, გაუგზავნონ მოთხოვნა ივენთში მონაწილეობაზე. ივენთის შემქმნელი დასალევად ან საჭმელად მიდის იმ ადამიანებთან ერთად, რომელთა მოთხოვნებიც აპლიკაციაში დაადასტურა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი
*Tasteit App გაეშვა Prime Time  
*Tasteit app — ქართული გაცნობის აპლიკაცია iOS-სა და Android-ზე გაეშვა
*ახალი დღე
*დილა მთავარზე
*Fortuna.ge
*BP.ge
*გვერდი Facebook-ზე
*Instagram Georgia 
*Tasteit App Android-ზე
*Tasteit App iOS-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს კომპანიები
ბრილსე-მერი

**ბრილსე-მერი** (; ) — ტბა ნიდერლანდებში, სამხრეთ ჰოლანდიის პროვინციაში, ვოორნისა და როზენბურგის კუნძულებს შორის.

სახელწოდება მომდინარეობს მის სანაპიროზე მდებარე ქალაქიდან, დენ ბრილიდან. ბრილსე-მერი ადრე ტბა მაასის განშტოებას წარმოადგენდა და ბრილსე-მაასის სახელით იყო ცნობილი.

გვიან XIX საუკუნეში, როდესაც ბრილსე-მაასი გაივსო, ნიეივე-ვატერვეგის არხი დაარსდა (1872 წ) და ტბა ჰეტ-კხეირი კაშხლით გამოეყო ბრილსე-მაასს, რის შედეგადაც, ბრილსე-მაასი ორივე მხრიდან დაიხურა და ბრილსე-მერი გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Brielse Meer

კატეგორია:ნიდერლანდების ტბები
კატეგორია:რაინი-მაასი-შელდის დელტა
რიდის ტბები

**რიდის ტბები** () — ორი ალპური ტბა ალასკაში, ტალკიტნის მთებში. გამოირჩევიან უნიკალური ფირუზისფერი შეფერილობითა და ულამაზესი პეისაჟებით. ზედა ტბა ზღვის დონიდან 1 289 მ-ზე მდებარეობს. ახლომდებარე სალაშქრო ბილიკი მათი სახელობისაა.

მუდმივად დაბალი ტემპერატურისა და გზის არარსებობის გამო ტბების სარეკრეაციოდ გამოყენება ფაქტობრივად შეუძლებელია. თუმცა, ისინი დიდი პოპულარობით სარგებლობენ ფოტოგრაფებსა და მოლაშქრეებს შორის.

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:აშშ-ის ტბები
ლეკსტერმერი

**ლეკსტერმერი** (; Zulthermeer) —  ტბა ნიდერლანდებში. იგი დრენთეს პროვინციის უდიდესი ტბაა. 2000 წელს ლეკსტერმერი და მისი შემოგარენი (*Leekstermeergebied*) რამსარის კონვენციით საერთაშორისო მნიშვნელობის ჭარბტენიან ტერიტორიად გამოცხადდა.

## გეოგრაფია
ლეკსტერმერი მდებარეობს ნორდენველდის მუნიციპალიტეტში დრენთესა და გრონინგენის პროვინციების საზღვართან. 1990 წლის მუნიციპალურ რეორგანიზებამდე, პროვინციის საზღვარი  ტბის ჩრდილოეთით გადიოდა.  ტბის სახელწოდება მომდინარეობს ადგილობრივი სოფლის, ლეკის სახელწოდებიდან, თარგმანში კი „ლეკსტერმერი“ ნიშნავს „ლეკის ტბას“.

ტბის დასავლეთ მხარის ფსკერი ძირითადად ტორფითაა დაფარული, ამიტომ იგი განსაკუთრებულად პოპულარულია რეკრეაციისთვის. ტბის აღმოსავლეთ ნახევარს უფრო მყარი, ქვიშის ფსკერი აქვს, ამიტომ იგი სერფინგისთვისაა შესაფერისი. ლეკსტერმერის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილი „რიტბურის“ სახელითაცაა ცნობილი. ტბის ფართობი 335 ჰექტარს აღწევს, მისი სიღრმე კი 1-1,5 მეტრია.

ტბაში ჩაედინება მდინარეები: ლეკსტერჰოფდიპი, ლეიტინგერუოლდერპოლდერი, როდერვარტი და როდერუოდერ-მატსლოტი. 

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდების ტბები
გოლებაქანი (ჩილდირის რაიონი)

**გოლებაქანი** () — სოფელი ჩილდირის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 52 კილომეტრში, ხოლო რაიონის ცენტრ ჩილდირიდან 10 კილომეტრში. 2022 წლის მონაცემებით სოფელში 405 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩილდირის რაიონის სოფლები
კასტნერის მთა

**კასტნერის მთა** () — 1687 მ სიმაღლის მყინვარული მწვერვალი ალასკაში, აშშ-ში.

მდებარეობს ქალაქ ვალდეზის დასავლეთით 71 კილომეტრში, ჩუგაჩის მთებში, რენისა და დარტმუთის მყინვარებთან. მიუხედეავად მისი მოკრძალებული სიმაღლისა, მყინვარს გააჩნია მნიშვნელოვანი და გამორჩეული რელიეფი. მთის რელიეფზე გავლენა მოახდინა უნაკვიკის შესასვლელთან და კოლეჯ ფიორდთან არსებულმა მოქცევამ.

მთას სახელი ჯოზეფ კომპტონ კასტნერის (1869–1946) პატივსაცემად დაერქვა, რომელიც 1898 წელს კაპიტან ედვინ გლენთან ერთად  ამ ტერიტორიას შეისწავლიდა. სახელწოდება თავდაპირველად ლოურენს მარტინმა გამოიყენა 1910 წელს, შემდეგ კი იგი ოფიციალურად მიიღო შეერთებული შტატების გეოლოგიურმა სამსახურმა.

კიოპენის კლიმატის კლასიფიკაციის თანახმად, კასტნერის მთა მდებარეობს სუბარქტიკულ სარტყელში, ე.ი. მისი კლიმატი ხასიათდება ხანგრძლივი, ცივი და თოვლიანი ზამთრითა და გრილი ზაფხულით. ჩუგაჩის მთების კლიმატს ალასკის ყურე განსაზღვრავს: ალასკის ყურიდან აორთქლებული წყალი ჩუგაჩის მთებამდე აღწევს და დიდი რაოდენობით ნალექს იწვევს.

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის მთები
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:მყინვარები
რაფიკ ნასიროვი

**ნასიროვი რაფიკ ალიშ ოღლი** (; დაიბადა 27 მაისი, 1947, საბირაბადი) — აზერბაიჯანელი მხატვარი, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დამსახურებული არტისტი (2000) და სახალხო არტისტი (2007).

## ცხოვრება 
ნასიროვი რაფიკ ალიშ ოღლუ დაიბადა 1947 წლის 27 მაისს ქალაქ საბირაბადში. 1954 წელს ჩაირიცხა საშუალო სკოლაში, 1961 წელს კი პოლიტექნიკური კოლეჯის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1964 წელს კოლეჯის დამთავრების შემდეგ ჩაირიცხა აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის არქიტექტურის ფაკულტეტზე. 1969 წლიდან მუშაობდა აზერბაიჯანის კინოსტუდიაში ჯ.ჯაბარლის სახელობის არქიტექტორად. 1980 წლიდან ხელმძღვანელობს დეკორატიული მოწყობილობების განყოფილებას, იმავე წლიდან მუშაობს დიზაინერად. წლების განმავლობაში ის იყო 40-ზე მეტი მხატვრული ფილმის მხატვარი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://e-qanun.az/framework/13735
* https://e-qanun.az/framework/138

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მხატვრები
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
თაშჩილარი (ბოლუს რაიონი)

თაშჩილარი (თურქ. Taşçılar ) — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელს ამავე სახელწოდება 1928 წლიდან ერქვა.

## გეოგრაფია 
სოფელი ქალაქის ცენტრიდან 28 კმ-ით არის დაშორებული. 

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
საჩილარი (ბოლუს რაიონი)

**საჩილარი** () — სოფელი თურქეთში, ბოლუს პროვინციაში, ბოლუს რაიონში.

## ისტორია 
სოფელი ამ სახელწოდებას 1928 წლიდან ატარებს.

## გეოგრაფია 
სოფელი, ქალაქის ცენტრიდან 19 კმ არის დაშორებული.

## მოსახლეობა 
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლუს რაიონის სოფლები
ჩარაპანი (მუნიციპალიტეტი)

**ჩარაპანი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 13 539 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.3%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 233.8 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 57.9 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1861 წლის 23 აპრილს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 021.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
ჩარო (მუნიციპალიტეტი)

**ჩაროს მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 25 138 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 15.7%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 323 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 77.8 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1825 წლის 15 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 022.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
ჩილჩოტა (მუნიციპალიტეტი)

**ჩილჩოტის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 40 560 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 11.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 304.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 133.2 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1831 წლის 10 დეკემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 025.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
ჩინიკუილა

**ჩინიკუილის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 4 773 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 9.4%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 1 022.1 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 4.7 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1902 წლის 5 მაისს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 026.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
მაიკ ჯონსონი

მინი|მაიკ ჯონსონის ოფიციალური პორტრეტი
**ჯეიმზ მაიკლ ჯონსონი**, იგივე **მაიკ ჯონსონი** (; დ. 30 იანვარი, 1972) – ამერიკელი პოლიტიკოსი, რესპუბლიკური პარტიის წევრი და წარმომადგენელთა პალატის მოქმედი, 56-ე სპიკერი.

პოლიტიკური კარიერის დაწყებამდე მუშაობდა იურისტად.

2015 წელს აირჩიეს შტატ ლუიზიანას წარმომადგენელთა პალატის წევრად, 2016 წელს კი შეერთებული შტატების.

2023 წლის 25 ოქტომბერს აირჩიეს წარმომადგენელთა პალატის სპიკერად. ამ თანამდებობაზე ასევე რესპუბლიკელი, კევინ მაკ-კართი ჩაანაცვლა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:დაბადებული 30 იანვარი
კატეგორია:ამერიკელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:აშშ-ის წარმომადგენელთა პალატის წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ეპიტასიო-უერტის მუნიციპალიტეტი

**ეპიტასიო-უერტა** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 16 112 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.7%-ით ნაკლებია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 423.6 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 38 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1962 წლის 31 მარტს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 031.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
გაბრიელ-სამორა

**გაბრიელ-სამორის მუნიციპალიტეტი** () ― მუნიციპალიტეტი მიჩოაკანის შტატში, მექსიკის დასავლეთ ნაწილში. 2020 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 21 466 ადამიანს შეადგენს, რაც 2010 წლის მაჩვენებელთან შედარებით 0.8%-ით მეტია. მუნიციპალიტეტის ფართობია 367.3 კმ². მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 58.4 ადამიანი კმ²-ზე. ტერიტორია მიჩოაკანის შტატის შემადგენლობაში 1955 წლის 20 ნოემბერს შევიდა. მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტის კლასიფიკაციით, მუნიციპალიტეტის კოდია 033.

## სქოლიო
კატეგორია:მიჩოაკანის მუნიციპალიტეტები
მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი

**მექსიკის სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი** (; **INEGI**) ― მექსიკის ფედერალური მთავრობის ავტონომიური სააგენტო. კოორდინირებას უწევს ქვეყნის სტატისტიკური და გეოგრაფიული ინფორმაციის ეროვნულ სისტემას. 

ინსტიტუტი შეიქმნა 1983 წლის 25 იანვარს, პრეზიდენტ მიგელ დე ლა მადრიდის განკარგულების საფუძველზე. ინსტიტუტის შტაბები მექსიკის ცენტრალურ ნაწილში, აგუასკალიენტესში მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* National Institute of Statistic and Geography official website (INEGI)
* Cuéntame – INEGI's educational section
* National System of Statistical and Geographical Information (SNIEG) 
* Digital Map of Mexico
* Interactive National Atlas of Mexico
* Orthophotos display
* Geoespatial information to damage assessment and reconstruction support: Stan and Wilma hurricanes

## სქოლიო
კატეგორია:სტატისტიკისა და გეოგრაფიის ეროვნული ინსტიტუტი
კატეგორია:სტატისტიკის ეროვნული სამსახურები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
აედოსი

**აედოსი** () — სახალხო მთქმელი ძველ საბერძნეთში. აედოსები ქმნიდნენ და თვითონვე ასრულებდნენ ეპიკურ სიმღერებს ფორმინგის ან კითარის თანხლებით. თემათა ოსტატურად გამეორება, სპეციალური ეპიკური ენისა და ფორმულების ცოდნა აედოსებს იმპროვიზაციას უადვილებდა. ისინი ბევრს მოგზაურობდნენ, გამოდიოდნენ დღესასწაულებზე და დიდებულთა სასახლეებში. აედოსი დაგვიხატა ჰომეროსმა „ოდისეაში“ ფემიოსისა და უსინათლო დემოდოკეს სახით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი საბერძნეთის მუსიკა
აერარიუმი

**აერარიუმი** () — ჰაერის აბაზანების მისაღებად მოწყობილი მოედანი, რომელიც დაცულია მზის პირდაპირი სხივებისა და ქარისაგან. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Аэрарий на пляже – что это? Или возрождение тканевых навесов на берегу моря.

კატეგორია:ჰაერის აბაზანები
აერენქიმა

მინი|აერენქიმა ტიპიური ჭაობის მცენარის ღეროს ჯვარედინ მონაკვეთში.
**აერენქიმა** ( და ) — პარენქიმული უჯრედებისაგან შემდგარი, ჰაერით ამოვსებული ფაშარი ქსოვილი. უვითარდება ჭაობისა და წყლის მცენარეებს (იხ. ჰიდროფიტები) წყალში მოქცეულ ორგანოებში, სადაც გროვდება ცხოველმოქმედებისათვის აუცილებელი ჟანგბადისა და ნახშირორჟანგის მარაგი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეთა ქსოვილები
ჰიდროფიტები

**ჰიდროფიტები** ( და ) — წყლის მცენარეები, რომლებიც წყალში ჩაძირული არიან მხოლოდ ქვედა ნაწილით. ჰიდროფიტები იზრდებიან მდინარეების, ტბების და გუბურების ნაპირას, აგრეთვე ჭაობებში და დაჭაობებულ მდელოებზე (ე. წ. ჰელოფიტები). ჰიდატოფიტებისაგან განსხვავებით ჰიდროფიტებს აქვთ კარგად განვითარებული მექან ქსოვილები და წყალგამტარი სისტემა. ჰიდროფიტების ქსოვილებში ბევრია უჯრედშორისები და საჰაერო ღრუები, მათი საშუალებით მცენარის წყალში ჩაძირულ ნაწილს მიეწოდება ჰაერი. ჰიდროფიტებია, მაგალითად, თეთრი დუმფარა, ყვითელი დუმფარა, წყლის ვაზი, წყლის კაკალი და სხვა. კულტურილ მცენარეთაგან ჰიდროფიტებს მიეკუთვნება ბრინჯი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყლის მცენარეულობა
აეროვაგზალი

**აეროვაგზალი** — საჰაერო ტრანსპორტის მგზავრთა მომსახურებისათვის განკუთვნილი შენობა აეროპორტის ცენტრალურ ზონაში. აეროვაგზალში შედის ვაგზლისწინა მოედანი საქალაქო ტრანსპორტის სადგომებით, ბაქანი თვითმფრინავის სადგომებითურთ, საბაქანო-ტექნიკური სამსახურის შენობა, სამზარეულო, სასტუმრო, თვითმფრინავების მოძრაობის სამართავი სადისპეტჩერო პუნქტი. დანიშნულების მიხედვით აეროვაგზალის ეს ნაგებობანი გაერთიანებულია 3 ჯგუფში: სამგზავრო (საოპერაციო, მოსაცდელი და ჩასასხდომი დარბაზები, კაფე, რესტორანი); დამხმარე დანიშნულებისა (საბარგო სათავსები, დედათა და ბავშვთა ოთახები, კავშირგაბმულობის განყოფილება და სხვა) და სასამსახურო-საექსპლუატაციო (შენობები გადაზიდვის სამსახურისათვის, საინჟინრო-ტექნიკურ მოწყობილობისათვის და სხვა). არსებობს შიდა და საერთაშორისო ავიახაზების აეროვაგზალი, სადაც ხდება ბილეთების გაყიდვა და რეგისტრაცია, ბარგის მიღებაგაცემა, მგზავრთა საფოსტო, საყოფაცხოვრებო, სამედიცინო და სხვა მომსახურება. საერთაშორისო ხაზების აეროვაგზალში კი ამას გარდა სასაზღვრო-საპასპორტო კონტროლი და ბარგის საბაჟო შემოწმება. აეროვაგზალის სიდიდე დამოკიდებულია იმაზე, თუ როგორია მგზავრთა გადაყვანის დადგენილი მოცულობა ამა თუ იმ აეროპორტისათვის. მხედველობაში იღებენ გამცილებელთა რაოდენობასაც (მგზავრთა საშუალო რაოდენობის 30-40%), დიდი ქალაქების მოსახლეობის უკეთ მომსახურებისა და აეროპორტის განტვირთვისათვის საქალაქო აეროვაგზალი შენდება ისეთ პუნქტებში, რომლებიც აეროპორტს მოხერხებულად უკავშირდება საქალაქო ტრანსპორტით.

პირველი აეროვაგზალები ააგეს 1922-1923 პარიზ-ბურჟესა და ბერლინ-ტემპელჰოფის აეროპორტებში უცხოეთში აეროვაგზალთა განსაკუთრებით სწრაფი მშენებლობა დაიწყო მეორე მსოფლიო ომის, სსრკ-ში კი — 1958 შემდეგ, როდესაც სამგზავრო თვითმფრინავების პარკი ახალი, სრულყოფილი, მჩქარობლური მრავალადგილიანი თვითმფრინავებით (ტუ-109, ილ-18, ან-10, ტუ-114 და სხვა) შეივსო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:აეროვაგზლები
ჰიდატოფიტები

**ჰიდატოფიტები** (, ნათ. ბრუნვა  და ) — წყლის მცენარეები, რომლებიც მთლიანად ან სხეულის უმეტესი ნაწილით ჩაძირული არიან წყალში (ჰიდროფიტებისაგან განსხვავებით, რომელთაც წყლით მხოლოდ ქვედა ნაწილი აქვთ დაფარული). ზოგი ჰიდატოფიტები ფესვებით არ არის მიმაგრებული გრუნტთან (მაგალითად, ლემნა, ელოდეა), ზოგი მიმაგრებულია (მაგალითად, დუმფარა). განვითარების მიხედვით განასხვაკებენ ნამდვილ ჰიდატოფიტებს, ჩაძირულ აეროჰიდატოფიტებს, მცურავ აეროჰიდატოფიტებს.

## იხილეთ აგრეთვე
*წყლის მცენარეულობა

## ლიტერატურა
კატეგორია:წყლის მცენარეულობა
პიკ-ლა-სელი

**პიკ-ლა-სელე** (კრეოლ. Pik Lasel; ასევე ცნობილი როგორც **მორნე-ლა-სელე**) — ჰაიტის უმაღლესი მწვერვალი. მდებარეობს ჰაიტის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ოუესტის ადმინისტრაციულ დეპარტამენტში, სელეს ქედზე, რომელიც დომინიკის რესპუბლიკამდეა გადაჭიმული.

მთა წარმოადგენს კირქვის პლატოებისგან შემდგარ რთულ მასივს, რომლის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია ცარცული პერიოდის ბაზალტი, ტუფი და დოლერიტი. მისი სიმაღლე 2 680 მეტრს აღწვეს.
## სქოლიო
კატეგორია:მთები
კატეგორია:ჰაიტი
ნაკნეკის ტბა

**ნაკნეკის ტბა** () — ტბა ალასკაში, აშშ-ში, ალასკის ნახევარკუნძულზე. უდიდესი ტბა კატმაის ეროვნულ პარკში. სიგრძეა 64 კმ, ხოლო სიგანე 12,9 კმ-ს აღწევს. 

ნაკნეკის ტბიდან გაედინება იმავე დასახელების მდინარე, რომელიც შემდეგ ბრისტოლის ყურეში ჩაედინება.

ტბა სახელგანთქმულია სპორტული თევზაობით და იგი ჩავიჩაზე სათევზაოდ ერთ-ერთი საუკეთესო ადგილია მთელს სამხრეთ-დასავლეთ ალასკაში. თუმცა, ტბის ფაუნა მრავალფეროვანია. ტბაში შევხვდებით ორაგულის ისეთ სახეობებს, როგორიცაა ნერკა, ღურკანა, კეტა. მათი რაოდენობა ბევრად აღემატება ტბაში ჩავიჩის რაოდენობას. ასევე ტბაში შევხვდებით ტბის კალმახს, ცისარტყელა კალმახს, წერსა და არქტიკულ გოჭალას. 

ნაკნეკის ტბის ფაუნა მხოლოდ თევზით არ შემოიფარგლება. მისით ხშირად საზრდოობენ მგლები, ალასკური ლოსები, სამურავები და, რაც ყველაზე აღსანიშნავია, გრიზლის დათვები.

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ბონას მთა

**ბონას მთა** () — მთა აღმოსავლეთ ალასკაში, აშშ-ში. წმინდა ილიას მთების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მთა,  მეხუთე ყველაზე მაღალი მთა შეერთებულ შტატებში. ბონას მთა, ისევე როგორც მისი მეზობელი მთა ჩერჩილი, დიდი ზომის, ყინულით დაფარული სტრატოვულკანია. 

ბონა, ჩრდილოეთ ამერიკის ვულკანებს შორის, სიმაღლით მეოთხე ადგილზეა, ორისაბის, პოპოკატეპეტლისა და ისტაქსიუატლის შემდეგ.

მთას სახელი დაარქვა აბრუცის ჰერცოგმა, პრინც ლუიჯი ამედეომ, 1897 წელს, როდესაც იგი წმინდა ილიას მთაზე ასვლისას დაინახა. ბონას მთაზე პირველად 1930 წელს ავიდნენ ალენ კარპე, ტერის მური და ენდრიუ ტეილორი.

## სქოლიო
კატეგორია:ალასკის გეოგრაფია
კატეგორია:სტრატოვულკანები
კატეგორია:აშშ-ის მთები
ალუტო

**ალუტო** () — ჩამქრალი სტრატოვულკანი ეთიოპიაში. მდებარეობს სამხრეთ ორომიის რეგიონში, ლანგანოს და ზივეის ტბებს შორის. აქ მდებარეობს ალუტო-ლანგანოს გეოთერმული ელექტროსადგური. 

ალუტო 500000 წლის განმავლობაში იყო აქტიური, მისმა ამოფრქვევებმა, დიდი ალბათობით, აღმოსავლეთ აფრიკაში ჰომინიდების გადაადგილებასა და გაფანტვაზე მოახდინა გავლენა. ვულკანი ბოლოს 2400 წლის წინ ამოიფრქვა, ძლიერი ფუმაროლური აქტივობა კი დღემდე გრძელდება ვულკანის ჰიპოთეზურ კალდერაში, რაც ვულკანიდან 5 კილომეტრის სიღრმეზე არსებულ აქტივობაზე მიუთითებს.

## სქოლიო
კატეგორია:სტრატოვულკანები
ბარიო (ტბა)

**ბარიო** () — ტბა ეთიოპიაში, აფარის რეგიონის აღმოსავლეთ ნაწილში. მდებარეობს ადის-აბებადან 400 კმ-ში.

ტბაში ჩაედინება მდინარე ავაში და აფამბოს ტბა. თვითონ ბარიო კი დამა-ალის მთას წრეს არტყამს და აბეს ტბაში ჩაედინება. 

ტბის საშუალო ტემპერატურა 31°C-ს უდრის. ტბა ყველაზე ცხელია მაისში, მისი ტემპერატურა 36 °C-მდე ადის, ხოლო ყველაზე ცივია იანვარში - 26 °C. წელიწადში საშუალო ნალექის რაოდენობაა 2689 მმ. ყველაზე ნოტიო თვეა ივნისი, 434 მმ, ყველაზე მშრალი კი აგვისტო, 112 მმ ნალექი.

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ტბები
ადჰეზია

**ადჰეზია** () — ორი სხვადასხვაგვარი, მყარი ან თხევადი სხეულის ზედაპირის შეწებება (მაგალითად, წყლის წვეთების მიწებება მინაზე). ისე როგორც ადსორბციის დროს, ამ შემთხვევაშიც სხეულთა ნაწილაკებს შორის შეჭიდულობა განპირობებულია მოლეკულათშორისი ძალებით და რაოდენობრივად სხეულთა დასაცილებლად საჭირო კუთრი მუშაობით ხასიათდება. ზოგჯერ ადჰეზია უფრო დიდია, ვიდრე კოჰეზია (სხეულის შიგნით ნაწილაკთა ურთიერთშეჭიდულობა). უსწორმასწორო ზედაპირიანი მყარი სხეულების ადჰეზია ჩვეულებრივ მცირეა, რადგან მთლიანი ზედაპირით ვერ ეხებიან ერთმანეთს. მყარი სხეულისა და სითხის, აგრეთვე ორი შეურეველი სითხის ადჰეზია ზღვრულ სიდიდეს აღწევს, ვინაიდან ასეთი სხეულების ზედაპირი მთლიანად ეხება ერთმანეთს. თუ მყარ სხეულს თხევადი პოლიმერით დავფარავთ, იგი ამ სხეულის ღრუებსა და ფორებში შეაღწევს. პოლიმერის გამყარების შემდეგ წარმოიქმნება შეჭიდულობა, რომელსაც ზოგჯერ მექანიკურ ადჰეზიას უწოდებენ. ასეთ შემთხვევაში პოლიმერული აფსკის ასაგლეჯად გამყარებული პოლიმერის კოჰეზია უნდა გადავლახოთ. ზღვრულ ადჰეზიას რომ მიაღწიონ, პლასტიკურ ან ელასტიურ მდგომარეობაში მყოფ მყარ სხეულებს წნევით აერთებენ (მაგალითად, რეზინის წებოთი შეწებების ან ლითონების ცივად შედუღებისას). მტკიცე ადჰეზია მიიღება აგრეთვე გამყოფ ზედაპირზე ახალი მყარი ფაზის წარმოქმნის (მაგალითად, გალვანური დაფარვისას) ან ქიმიური ნაერთების (ჟანგეულების, სულფიდების და სხვა აფსკების) წარმოქმნისას. ერთი და იმავე პოლიმერის ორი მოცულობის ურთიერთშეხებისას შეიძლება მოხდის ავტოჰეზია (თვითშეწებება). ამ შემთხვევაში შეჭიდულობის სიმტკიცე მოლეკულათა დიფუზიის გამო დროთა განმავლობაში კოჰეზიურ სიმტკიცეს უახლოვდება. 

ადჰეზიის მოვლენას ადგილი აქვს შედუღების რჩილვის, მოკალვის, დაწებების, ფოტომასალის დამზადების, კოროზიისაგან დამცავი ლაქსაღებრების გამოყენების დროს. ადჰეზია ხელს უწყობს მოხახუნე დეტალების ცვეთას. ადჰეზიის თავიდან ასაცილებლად იყენებენ საცხებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფიზიკური ქიმია
აბიატა

**აბიატა** () — ტუტე ტბა ეთიოპიაში. ადის-აბებას სამხრეთით, აბიატა-შალის ეროვნულ პარკში.

ეთიოპიის 1967/68 წლების სტატისტიკური რეფერატის თანახმად, ტბის სიგრძეა 17 კმ, სიგანე 15 კმ, ხოლო ზედაპირის ფართობი 205 კმ². მისი მაქსიმალური სიღრმეა 14 მ, ზღვის დონიდან სიმაღლე კი 1573 მ.

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
პიერლუიჯი კოლინა

**პიერლუიჯი კოლინა** (დ. 13 თებერვალი, 1960) — ყოფილი იტალიელი საფეხბურთო მსაჯი. ფეხბურთის ისტორიისა და სტატისტიკის საერთაშორისო ფედერაციამ იგი ზედიზედ ექვსჯერ დაასახელა „მსოფლიოს საუკეთესო მსაჯად“ 1998-2003 წლებში.

2002 წლის ივნისში, კოლინას სამსაჯო კარიერამ პიკს მიაღწია, როდესაც იგი 2002 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალის არბიტრად დანიშნეს.

დღესდღეობით, კოლინა იტალიის ფეხბურთის მსაჯთა ასოციაციის (AIA)  კონსულტანტი, უკრაინის ფეხბურთის ფედერაციის მსაჯების ხელმძღვანელი (2010 წლიდან), უეფას მსაჯთა კომიტეტის წევრი და ფიფას მსაჯთა კომიტეტის თავმჯდომარეა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1960
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კამარუ უსმანი

**კამარუდინ უსმანი** (დ. 11 მაისი, 1987) – ნიგერიელ-ამერიკელი შერეული საბრძლო ხელოვნების მებრძოლი და ყოფილი თავისუფალი სტილით მოჭიდავე. იგი ამჟამად ასპარეზობს საშუალო წონით დივიზონში*(UFC)*, სადაც ამავე წონაში ყოფილი ქამრის მფლობელია.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 11 მაისს, 1987 წელს, ქალაქ აუჩში, ედო, ნიგერია. მისი მამა ნიგერიის არმიის მაიორი იყო, დედა კი პედაგოგი. მას ყავს ორი ძმა კაშეტუ და მუჰამედი. უსმანი მოკრძალებულად იზრდებოდა მთელი თავისი ბავშვობა. უსმანის მამა მუჰამედ ნასირუ უსმანი, გახდა ფარმაცევტი შეერთებულ შტატებში და მოუწია ოჯახი გადაეყვანა დალასში, ტეხასი, როდესაც უსმანი 8 წლის იყო.

## UFC კარიერა
უსმანის დებიუტი 2015 წლის 19 დეკემბერს,  *UFC Fox 17*-ზე, ლეონ ედვარდსის წინააღმდეგ შედგა. მან ეს ბრძოლა მსაჯთა გადაწყვეტილებით მოიგო. მას დღესდღეობით UFC-ის ორგანიზაციაში 18 ბრძოლა აქვს ჩანატარები, სადაც 3-ჯერ დამარცხდა, 15-ჯერ კი მოიგო. ბოლო ბრძოლა მან UFC-294-ზე, 2021 წლის 21 ოქტომბერს, ხამზატ ჩიმაევის წინააღმდეგ გამართა, სადაც ბრძოლა მსაჯთა ერთსულოვანი გადაწყვეტილებით წააგო.

## რესირსები ინტერნეტში
*ESPN

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1987
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჩამოს ტბა

**ჩამოს ტბა** (ამაჰ.ቻሞ ሐይቅ) — ტბა ეთიოპიაში, სამხრეთის ერების, ეროვნებების და ხალხების რეგიონში. მდებარეობს აბაიას ტბის სამხრეთით, ქალაქ არბა-მინჩიდან, გუგის მთების აღმოსავლეთით და ამაროს მთების დასავლეთით, ზღვის დონიდან 1 110 მ-ზე.

ჩამოს ტბის ჩრდილოეთ ბოლო მდებარეობს ნეჩისარის ეროვნულ პარკში. ცენტრალური სტატისტიკური სააგენტოს (CSA) მიერ გამოქვეყნებული მონაცემების თანახმად, მისი სიგრძეა 32 კმ, სიგანე 13 კმ, ზედაპირის ფართობი 317 კმ², ხოლო მაქსიმალური სიღრმე 14 მ. არსებობს სხვა წყაროები, რომლის მიხედვითაც, ტბა ზღვის დონიდან 1235 მ-ზე მდებარეობს, მისი სიგრძეა 26 კმ, სიგანე 22 კმ, ფართობი 551 კმ² და მაქსიმალური სიღრმე 10 მ.

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
სულაქჩაირი (ჰანაქის რაიონი)

**სულაქჩაირი** () — სოფელი ჰანაქის რაიონში, არტაანის პროვინცია, თურქეთი. მდებარეობს არტაანიდან 40 კილომეტრში, ხოლო ჰანაქიდან 14 კილომეტრში. 2020 წლის მონაცემებით სოფელში 124 ადამიანი ცხოვრობს.

## სქოლიო
კატეგორია:ჰანაქის რაიონის სოფლები
ტენკოს პრემია

**ტენკოს პრემია** () — იტალიური მუსიკალური პრიზი.
მინი|230პქ|ლუიჯი ტენკო
## აღწერა
ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი იტალიური მუსიკალური ჯილდო, რომელიც ორგანიზებულია ტენკოს კლუბის მიერ და 1974 წლიდან ყოველწლიურად ენიჭება სანრემოს სიმღერების ავტორ-შემსრულებლებს. ჯილდოს სახელი დაერქვა ავტორ-შემსრულებელ ლუიჯი ტენკოს პატივისცემის ნიშნად.

ტენკოს პრემია აღიარებს იმ შემსრულებლების კარიერას, რომლებმაც მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს სიმღერების შექმნაში იტალიაში და, განსაკუთრებით პირველ გამოცემებში, საზღვარგარეთ. არსებობს ორი ტიპი, ერთი სიმღერების ავტორებისთვის და ერთი „კულტურის მუშაკებისთვის“. 1997 წლიდან 2010 წლამდე ასევე შეიქმნა პრემია „Siae / Club Tenco“ დამწყები ავტორებისთვის, ახალგაზრდა ნიჭის დასაფასებლად, ხოლო 2006 წლიდან 2010 წლამდე - პრემია „სიმღერის ხმები“, რომელიც გადაეცემა ინსტრუმენტალისტებს და არანჟირების სპეციალისტებს.

ღონისძიების ფარგლებში (2011 წლიდან 2014 წლამდე), გაიცემა სპეციალური ჟიურის პრესტიჟული პრემია „Targa Tenco“, რომელიც ყველაზე დიდი და წარმომადგენლობითია იტალიის მსგავს ღონისძიებებში (200-ზე მეტი ჟიურის წევრი).

## რესურსები ინტერნეტში
* clubtenco
* Tenco, questa sera lo speciale in diretta su Rai 1

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკალური ჯილდოები
კატეგორია:1974 წელს დაარსებულები
ბრძოლის ველი (ფილმი)

**ბრძოლის ველი** () — რეჟისორ ჯიანი ამელიოს 2024 წლის იტალიური საომარი დრამა. მთავარ როლს ასრულებს ალესანდრო ბორგი. სიუჟეტი მიმდინარეობს ჩრდილოეთ იტალიაში.

ფილმის პრემიერა მოხდა ვენეციის 81-ე საერთაშორისო კინოფესტივალზე, სადაც იბრძოდა ოქროს ლომის პრემიის მოსაგებად. გამოვიდა იტალიაში 2024 წლის 5 სექტემბერს 01 Distribution-ის მიერ.

## როლებში 
*ალესანდრო ბორგი
*გაბრიელ მონტესი
*ფედერიკა როსელინი
*ჯიოვანი სკოტი
*ვინს ვივენზიო
*ალბერტო კრაკო
*ლუკა ლაზარეში
*მარია გრაცია პლოსი
*რიტა ბოსელო

## შეფასება 
ცნობილ მიმოხილვების ვებსაიტზე „Rotten Tomatoes“, 7 კრიტიკოსზე დაყრდნობით ფილმმა მიიღო 80% რეიტინგი. „The Guardian“-მა ფილმს მისცა 4-დან 3 ვარსკვლავი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*„ბრძოლის ველი“ — IMDb-ზე

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიური ფილმები
კატეგორია:იტალიურენოვანი ფილმები
კატეგორია:XXI საუკუნის ფილმები
კატეგორია:2024 წლის ფილმები
კატეგორია:თრილერი ფილმები
კატეგორია:ჯიანი ამელიოს ფილმები
აზერბაიჯანის ფრენბურთის ფედერაცია

**აზერბაიჯანის ფრენბურთის ფედერაცია** () — ორგანიზაცია, რომელიც ფრენბურთის შეჯიბრებებს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე აწყობს.

1997-2000 წლებში აზერბაიჯანის ფრენბურთის გუნდებს ევროპის ფრენბურთის კონფედერაციის გადაწყვეტილებით ჩამოერთვათ ოფიციალურ საერთაშორისო შეჯიბრებებში მონაწილეობის სტატუსი. მხოლოდ 4-წლიანი შესვენების შემდეგ - 2001-ლი წლიდან, გუნდებს ხელახლა მიეცათ საერთაშორისო შეჯიბრებებში მონაწილეობის უფლება.

საერთაშორისო შეჯიბრებების გარდა, ფედერაციამ შესაბამისი აქტივობები აზერბაიჯანის ჩემპიონატის ჩატარების მიმართულებითაც გაატარა.

ამრიგად, 2001 წლიდან იმართება აზერბაიჯანის ჩემპიონატი ქალთა და მამაკაცთა ლიგებში.

ამ პერიოდში აზერბაიჯანში ბავშვთა ფრენბურთის განვითარებაზე ზრუნავდნენ და ლიგებში მონაწილე კლუბებისა და გუნდების ქვეშ საბავშვო სექციები შეიქმნა.

ასევე, აზერბაიჯანის წარმომადგენელი კლუბების რაოდენობა ევროთასების შეჯიბრებებში იზრდება.

ამჟამად, ევროპის ფრენბურთის კონფედერაციის გადაწყვეტილებით, აზერბაიჯანში ფრენბურთის აკადემიის დაარსების მიმართულებით შესაბამისი სამუშაოები მიმდინარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* https://avf.az/az/home - ფედერაციის ოფიციალური ვებ-გვერდი
* Джавид Гурбанов покинул пост главы федерации и стал главой федерации

კატეგორია:ფედერაციები აზერბაიჯანში
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაცია

**აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაცია** () — ორგანიზაცია, რომელიც უზრუნველყოფს ჭიდაობის, როგორც სპორტის განვითარებასა და რეგულირებას აზერბაიჯანში. ფედერაცია 1993 წელს დაარსდა.

## ფედერაციის შესახებ 
აზერბაიჯანის ჭიდაობის ფედერაცია არის არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც ქვეყანაში ჭიდაობის სპორტის განვითარებას უზრუნველყოფს. შექმნილია მოხალისეობის პრინციპებისა და ჭიდაობის სპორტული კლუბებისა და საზოგადოებების წევრების თანაბარი უფლებების საფუძველზე. მისი საქმიანობა აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მთელ ტერიტორიაზე ვრცელდება.

1993 წელს ფედერაცია გახდა ჭიდაობის ფედერაციების საერთაშორისო ასოციაციის (FILA) წევრი.

## აქტივობები და ორგანიზებული შეჯიბრებები 
* 2002 წელი - ბაქოში მოეწყო ევროპის ჩემპიონატი თავისუფალ ჭიდაობაში მამაკაცთა შორის.
* 2004 წელი - აზერბაიჯანში ჩატარდა მსოფლიო თასი თავისუფალ ჭიდაობაში.
* 2007 წელი - აზერბაიჯანში გაიმართა ჭიდაობის მსოფლიო ჩემპიონატი. ჩემპიონატში 92 ქვეყნის 797 სპორტსმენი მონაწილეობდა.
* 2010 წელი - აზერბაიჯანში გაიმართა ევროპის ჩემპიონატი ჭიდაობაში.
* 2012 წელი - აზერბაიჯანში ჩატარდა მსოფლიო თასი თავისუფალ ჭიდაობაში.
* 2012 წელი - ბაქოში ჩატარდა მსოფლიო ჩემპიონატი ახალგაზრდა მოჭიდავეთა შორის.
* 2022 წელი - აზერბაიჯანში პირველად მოეწყო მსოფლიო თასი ბერძნულ-რომაულ ჭიდაობაში.

## სქოლიო 
კატეგორია:ფედერაციები აზერბაიჯანში
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ტიხონ მოლარდი

**მიტროპოლიტი ტიხონი** (საერო სახელი — **მარკ რაიმონდ მოლარდი** ; დაბ.15 ივლისი, 1966, ბოსტონში, მასაჩუსეტსი) — მართლმადიდებელი ეპისკოპოსი და მართლმადიდებლური ეკლესიის წინამძღვარი ამერიკაში, რომელსაც აქვს *სრულიად ამერიკისა და კანადის მიტროპოლიტის წოდება.* მანამდე ის იყო ფილადელფიისა და აღმოსავლეთ პენსილვანიის ეპისკოპოსი . იგი აირჩიეს ამერიკის მართლმადიდებლური ეკლესიის მიტროპოლიტად 2012 წლის 13 ნოემბერს პარმაში, ოჰაიოში, ამერიკის მე-17 საეკლესიო კრებაზე.

## ბიოგრაფია 
მარკ რაიმონდ მოლარდი დაიბადა ბოსტონში, მასაჩუსეტსი 1966 წლის 15 ივლისს, ფრანსუა და ელიზაბეტ მოლარდების სამი შვილიდან ყველაზე უფროსი. იგი აღიზარდა ანგლიკანურ ოჯახში.

1989 წელს იგი მიიღეს მართლმადიდებლურ ეკლესიაში. იმავე წლის შემოდგომაზე მან სწავლა დაიწყო პენსილვანიის სამხრეთ ქანაანში, წმინდა ტიხონის სემინარიაში . ერთი წლის შემდეგ იგი მორჩილად შევიდა წმინდა ტიხონის მონასტრის სამონასტრო თემში.

1993 წელს წმინდა ტიხონში ღვთისმეტყველების მაგისტრის ხარისხის მიღების შემდეგ, მოლარდი დაინიშნა იქ ძველი აღთქმის შემსწავლელ ინსტრუქტორად.

1995 წელს მოლარდს არქიეპისკოპოსმა ჰერმანმა დაარქვა სახელი ტიხონი წმინდა ტიხონ მოსკოველის პატივსაცემად და აკურთხეს წმინდა ტიხონის მონასტერში დიაკვნად . 1998 წელს აყვანილ იქნა იღუმენის, ხოლო 2000 წელს არქიმანდრიტის ხარისხში.

2002 წლის დეკემბერში ტიხონი მიტროპოლიტმა ჰერმანმა დანიშნა წმინდა ტიხონის მონასტრის წინამძღვრის მოადგილედ.

2003 წელს ამერიკის სინოდის საშემოდგომო სესიაზე არქიმანდრიტი ტიხონი აირჩიეს სამხრეთ ქანაანის ეპისკოპოსად და მიტროპოლიტ ჰერმანის დამხმარედ. ტიხონი 2004 წლის 14 თებერვალს მონასტერში იკურთხა ეპისკოპოსად და გახდა სამხრეთ ქანაანის ეპისკოპოსი.

2005 წლის 27 მაისს ამერიკის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსთა წმინდა სინოდის საგანგებო სხდომაზე სამხრეთ ქანაანის ეპისკოპოსი ტიხონი აირჩიეს ფილადელფიისა და აღმოსავლეთ პენსილვანიის ეპისკოპოსად. 2005 წლის 29 ოქტომბერს ეპისკოპოსი ტიხონი ოფიციალურად დანიშნეს ფილადელფიისა და აღმოსავლეთ პენსილვანიის ეპარქიის მმართველ იერარქად წმინდა სტეფანეს საკათედრო ტაძარში საღმრთო ლიტურგიის დროს.

2012 წლის 9 მაისს აყვანილ იქნა მთავარეპისკოპოსის ხარისხში.

2012 წლის 13 ნოემბერს მთავარეპისკოპოსი ტიხონი აირჩიეს ამერიკის მართლმადიდებლური ეკლესიის წინამძღვრად ანუ სრულიად ამერიკისა და კანადის მიტროპოლიტად. ის მეორე მოქცეულია, რომელიც აირჩიეს ამ თანამდებობაზე, მისი წინამორბედის შემდეგ.

## სქოლიო 
კატეგორია:არქიმანდრიტები
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აფრერა

**აფრერა** (; **გიულეტის ტბა**) — მლაშე ტბა ჩრდილოეთ ეთიოპიაში. მდებარეობს კილბეტ რასუში, აფარის რეგიონში. ტბა მიწისქვეშა ნაკადებით საზრდოობს.

ასევე ცნობილია როგორც „გიულეტის ტბა“. ეს სახელი რაიმონდო ფრანჩეტიმ დაარქვა იტალიელი მკვლევრის, ჯუზეპე მარია გიულეტის პატივსაცემად, მას შემდეგ, რაც იგი აფარელებმა მოკლეს ტბის სამხრეთ-დასავლეთით. ტბის კიდევ ერთი სახელია „ეგოგი“, ამ სახელწოდების შესახებ, 1928 წელს, აფარელმა გიდმა უამბო ლ. მ. ნესბიტს, ვინაიდან იგი პირველი ევროპელი იყო, რომელმაც ტბა იხილა.

აფრერის ტბის სამხრეთ ნაწილში მდებარეობს ფრანჩეტის კუნძული, რომელიც ასევე „დესეტის“ სახელითაა ცნობილი. იგი მსოფლიოში ზღვის დონიდან ყველაზე დაბლა მდებარე კუნძულად ითვლება.

ეთიოპიის სხვა მლაშე ტბებისგან განსხვავებით, აფრერის ტბის pH საკმაოდ დაბალია. ტბის ფაუნა კარგად არაა შესწავლილი, მაგრამ ამ დროისთვის ტბაში აღმოჩენილია თევზის რამდენიმე ენდემური სახეობა: *Danakilia franchettii* და *Aphaniops stiassnyae*.

## სქოლიო
კატეგორია:ეთიოპიის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
აზერბაიჯანის ბადმინტონის ფედერაცია

**აზერბაიჯანის ბადმინტონის ფედერაცია** () — ორგანიზაცია, რომელიც აწყობს ბადმინტონის შეჯიბრებებს აზერბაიჯანში.

## ისტორია 
1962 წელს აზერბაიჯანის სსრ-ში შეიქმნა ბადმინტონის ფედერაცია. იმავე წელს ბაქოში პირველი ბადმინტონის შეჯიბრებები და ჩემპიონატები ჩატარდა.

1963 წელს გაიმართა აზერბაიჯანის ჩემპიონატი ბადმინტონში.

1969 წელს კლაიპედაში გამართულ სსრკ ბადმინტონის ჩემპიონატზე გ.ხადიევი ბადმინტონის ჩემპიონი გახდა. 1976 წელს მოგილევის ჩემპიონატზე მ.ორუჟევიც ჩემპიონი გახდა.

1996 წელს აზერბაიჯანის ბადმინტონის ფედერაცია დაარსდა. 1997 წლიდან ბადმინტონის მსოფლიო ფედერაციის და ევროპის ბადმინტონის კავშირის წევრი გახდა.

1997 წელს ისლამურ სპორტულ თამაშებზე ქალთა შორის ნ. მეჰდიევამ მე-3 ადგილი დაიკავა.

1998 წელს აზერბაიჯანელმა ბადმინტონის მოთამაშეებმა დამოუკიდებლობის შემდეგ ბადმინტონის მსოფლიო და ევროპის ჩემპიონატებში პირველად მიიღეს მონაწილეობა.

2010 წელს ირანში გამართულ საერთაშორისო ტურნირზე აზერბაიჯანელმა სპორტსმენებმა წყვილთა შეჯიბრებაში ბრინჯაოს მედლები მოიპოვეს.

2021 წელს, ისტორიაში პირველად, აზერბაიჯანელმა ბადმინტონის მოთამაშეებმა ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების საგზური მოიპოვა. ქვეყანა 2020 წლის თამაშებზე ედი რესკი დვიკაომ წარადგინა.

ფედერაციის უმაღლესი მმართველი ორგანოა აღმასრულებელი კომიტეტი, რომელიც შედგება 12 ადამიანისგან.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ბადმინტონი
* სპორტი აზერბაიჯანში

## რესურსები ინტერნეტში 
* Badminton Federasiyası

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ტორუნის მეორე ზავი

**ტორუნის მეორე მშვიდობა** — სამშვიდობო ხელშეკრულება ტევტონთა ორდენსა და პოლონეთის სამეფოს შორის, რომელიც  1466 წლის 19 ოქტომბერს ქალაქ ტორუნში გაფორმდა. ამით 1454-1466 წლების ცამეტწლიანი ომი დაასრულა, რომელიც  პრუსიის კონფედერაციის აჯანყებით ჯვაროსნების ძალაუფლების წინააღმდეგ დაიწყო.

დოკუმენტი 3 პერგამენტის ფურცლისგან (12 გვერდი) შედგება, ზომით 456x296 მმ. ტექსტი ლათინურადაა დაწერილი. დოკუმენტს 55 ბეჭედი ადევს. რომის პაპის ლეგატის რუდოლფ რუდეშეიმის ხელნაწერ ნახატებსა და სანოტარო ნიშნებს შეიცავს, აგრეთვე ნოტარიუსების: იან ევიჰ დე ატენდორნისა და სტანისლავ ფრანკო რედკოვიჩსკის ნახატებს.

ორივე მხარე დათანხმდა პაპ პავლე II-სა და საღვთო რომის იმპერატორ ფრედერიკ III-ის მიერ სამშვიდობო პირობების დადასტურებას, მაგრამ პოლონური მხარე დაჟინებით ამტკიცებდა, რომ მშვიდობა დადასტურების გარეშეც ძალაში იყო.

ტორუნის მშვიდობის თანახმად, ორდენის დასავლეთი ნაწილი გადავიდა პოლონეთში - გდანსკის პომერანიაში, ჩელმინსკასა და მიჩალოვსკის მიწებზე, მევეზე, მალბორკში, ელბლაგში და ვარმიის სამთავრო-ეპისკოპოსში. შემდგომში ორდენის საკუთრების ამ ნაწილს პოლონური ან სამეფო პრუსია ეწოდა. ორდენმა, რომლის დედაქალაქი მალბორკის (მარიენბურგის) დაკარგვის შემდეგ გახდა კონიგსბერგი, თავი პოლონეთის მეფის ვასალად აღიარა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Treaty of Toruń

## სქოლიო 
კატეგორია:საერთაშორისო ხელშეკრულებები
სიღარიბის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღე

**„სიღარიბის აღმოფხვრის საერთაშორისო დღე“** — ყოველწლიურად 1993 წლიდან 17 ოქტომბერს აღინიშნება. ეს დღე გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ 1992 წლის 22 დეკემბერს გამოაცხადა.

გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ თავის რეზოლუციაში, მიესალმა იმ ფაქტს, რომ ამ დღეს, ერთ-ერთი სამთავრობათაშორისო ორგანიზაციის ინიციატივით, აღინიშნა „უკიდურესი სიღარიბის აღმოფხვრის დღე“ და ყველა სახელმწიფოს მოუწოდა, განახორციელონ პროპაგანდა ეს დღე სიღარიბისა და სიღარიბის აღმოფხვრის ღონისძიებებისთვის.

1987 წლის 17 ოქტომბერს პარიზში, ტროკადეროს მოედანზე 100 ათასამდე სხვადასხვა სოციალური კლასის ადამიანი მსოფლიოს რამდენიმე ქვეყნიდან შეიკრიბა. მათ სიღარიბის წინააღმდეგ პროტესტი გამოთქვეს. ადამიანის უფლებების პატივისცემის მოთხოვნით, უფლებადამცველებმა მამა ჯოზეფ ვრესინსკის საერთაშორისო ATD მოძრაობა „მეოთხე სამყაროს“ დამფუძნებლის სლოგანს მხარი დაუჭირეს: „სადაც ადამიანს აიძულებენ იცხოვროს სიღარიბეში, ადამიანის უფლებები ირღვევა. ამ უფლებების პატივისცემისთვის ბრძოლაში გაერთიანება ყველას წმინდა მოვალეობაა“.

ამ დღეს ტროკადეროს მოედანზე მემორიალური ქვა დააგეს.

შემდგომში, გაჭირვებული მოსახლეობის ჯგუფების დახმარების საერთაშორისო მოძრაობის - „მეოთხე სამყაროს“ ინიციატივით, ყოველწლიურად არასამთავრობო ორგანიზაციები „უკიდურესი სიღარიბის დასაძლევად ბრძოლის დღეს“ აღნიშნავდნენ, სანამ გაერო აღნიშნულ რეზოლუციას მიიღებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Refuser la misère
* Ликвидация нищеты
* Father Joseph Wresinski

კატეგორია:გაეროს დღეები
აზერბაიჯანის ტანვარჯიშის ფედერაცია

**აზერბაიჯანის ტანვარჯიშის ფედერაცია** () — მხატვრული ტანვარჯიშის მმართველი ორგანო აზერბაიჯანში.

## ისტორია 
ფედერაცია 1994 წელს შეიქმნა და ტანვარჯიშის საერთაშორისო ფედერაციის ნაწილი გახდა. 1996 წელს ევროპის ტანვარჯიშის კავშირს შეუერთდა.

2002 წლის 7 ოქტომბერს ფედერაცია გარდაიქმნა. დამფუძნებელ კონფერენციაზე აზერბაიჯანის პირველი ლედი და პირველი ვიცე-პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა ფედერაციის პრეზიდენტად აირჩიეს.

2006 წელს აზერბაიჯანის პირველი ლედი და პირველი ვიცე-პრეზიდენტი მეჰრიბან ალიევა ხელახლა აირჩიეს ფედერაციის პრეზიდენტად.

ფედერაცია თავის საქმიანობაში ოლიმპიური მოძრაობის პრინციპებსა და მიზნებს იცავს, თანამშრომლობს აზერბაიჯანის ეროვნულ ოლიმპიურ კომიტეტთან, აზერბაიჯანის ახალგაზრდობისა და სპორტის სამინისტროსთან და სპორტულ ორგანიზაციებთან. ფედერაცია ასევე თანამშრომლობს საერთაშორისო ორგანიზაციებთან.

2024 წლის 6 აპრილს ფედერაციის ახალი თილისმები - ქურციკი და მელა დამტკიცდა.

### სტრუქტურა 
ფედერაციის უმაღლესი მმართველი ორგანოა საერთო კრება. ფედერაციის საქმიანობის მართავს აღმასრულებელი კომიტეტი. აღმასრულებელი კომიტეტის წევრებს საერთო კრება ხუთი წლის ვადით ირჩევს.

აღმასრულებელი კომიტეტი პრეზიდენტის, აღმასკომის თავმჯდომარის, ვიცე პრეზიდენტის, აღმასკომის თავმჯდომარის მოადგილისა და აღმასკომის 3 წევრისაგან შედგება.

აზერბაიჯანის ტანვარჯიშის ფედერაცია მოიცავს შემდეგ კლუბებს:

* რიტმული ტანვარჯიში
* მამაკაცთა მხატვრული ტანვარჯიში
* ქალთა მხატვრული ტანვარჯიში
* ბატუტი და ტუმბლინგი
* აკრობატული ტანვარჯიში
* აერობული ტანვარჯიში

## სქოლიო 
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
პლანკის ტემპერატურა

**პლანკის ტემპერატურა** — ტემპერატურის ერთეული პლანკის ერთეულთა სისტემაში; სახელი ეწოდა გერმანელი ფიზიკოსის მაქს პლანკის პატივსაცემად.

პლანკის სისტემაში ძირითად ერთეულებად არჩეულია შემდეგი ფუნდამენტური ფიზიკური მუდმივები: სინათლის სიჩქარე c, გრავიტაციული მუდმივა G, დირაკის მუდმივა (პლანკის მუდმივა გაყოფილი 2π-ზე) ℏ და ბოლცმანის მუდმივა k. ამ ერთეულების მეშვეობით პლანკის ტემპერატურა T_P გამოიხატება შემდეგნაირად:

: T_{\text{P}} = \frac{1}{k}\sqrt{\frac{\hbar c^5}{G}}

თუ ფორმულაში შემავალ სიდიდეებს გამოვხატავთ ერთეულთა საერთაშორისო სისტემის (SI) ერთეულებში, მივიღებთ პლანკის ტემპერატურის მნიშვნელობას SI-ში. ყველაზე ზუსტი მნიშვნელობების გამოყენება 2020 წლისთვის c, \, G,\, \hbar და k მივიღებთ:

: T_{\text{P}} = 1,416 784 \cdot 10^{32} К
ფარდობითი ცდომილით (ფარდობითი სტანდარტული გადახრით) ტოლი 2,3 \cdot 10^{-5}. ამრიგად, პლანკის ერთეულთა სისტემაში ტემპერატურის ერთეული 1,416808·1032-ჯერ აღემატება ტემპერატურის კელვინის ერთეულს SI-ში.

პლანკის ტემპერატურა არის პლანკის ერთ-ერთი ერთეული, რომელიც წარმოადგენს ფუნდამენტურ ზღვარს კვანტურ მექანიკაში. თანამედროვე ფიზიკურ თეორიას არ შეუძლია აღწეროს რაიმე უფრო მაღალი ტემპერატურის მქონე გრავიტაციის კვანტური თეორიის არარსებობის გამო. პლანკის ტემპერატურაზე მაღლა, ნაწილაკების ენერგია იმდენად დიდი ხდება, რომ მათ შორის არსებული გრავიტაციული ძალები შედარებულია სხვა ფუნდამენტურ ურთიერთქმედებებთან. კოსმოლოგიის ამჟამინდელი კონცეფციების თანახმად, ეს არის სამყაროს ტემპერატურა დიდი აფეთქების პირველ მომენტში (პლანკის დრო).

პლანკის ტემპერატურის სისტემაში ენერგიის ნებისმიერი გადაცემა არ გამოიწვევს ამ ტემპერატურის ზრდას, არამედ, პირიქით, მთელი სისტემის გაგრილებას შავი ხვრელების წარმოქმნით. ამრიგად, პლანკის ტემპერატურაზე სისტემაში შესული ნებისმიერი ენერგია აუცილებლად გარდაიქმნება მასად.

პლანკის ტემპერატურაზე სისტემის მიერ წარმოქმნილ გამოსხივებას ექნება პლანკის სიგრძის ტოლი ტალღის სიგრძე.

## იხილეთ აგრეთვე
*აბსოლუტური ნული

## რესურსები ინტერნეტში
* NIST: Planck temperature
* What is the opposite of absolute zero?

## სქოლიო
კატეგორია:პლანკის ერთეულები
კატეგორია:ტემპერატურა
ზაგულბა

**ზაგულბა** () — ყოფილი სოფელი აფშერონის ნახევარკუნძულზე, აზერბაიჯანში. ბაქოს აზიზბეიოვსკის რაიონს ეკუთვნოდა.

ზაგულბა იყო ზღვისპირა კლიმატური კურორტი კასპიის ზღვის სანაპიროზე. აქ სანატორიუმები, პანსიონატები, ბანაკები, დასასვენებელი სახლები და სამკურნალო პლაჟები მდებარეობდა.

2000 წელს სოფელი, რომელიც სოფელ ბუზოვნას ადმინისტრაციულ-ტერიტორიულ ოლქში შედიოდა, გაუქმდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ქალაქები
ტუკუმანის კონგრესი

**ტუკუმანის კონგრესი** () — სამხრეთ ამერიკის გაერთიანებული პროვინციების საკანონმდებლო დამფუძნებელი ასამბლეა (ამჟამად ჩრდილოეთ არგენტინა, ურუგვაი და ბოლივიის ნაწილი), რომელიც ჯერ ქალაქ ტუკუმანში, შემდეგ კი ბუენოს-აირესში 1816 წლიდან 1820 წლამდე მოქმედებდა. ტუკუმანის კონგრესმა არგენტინის დამოუკიდებლობა 1816 წლის 9 ივლისს გამოაცხადა და არგენტინის 1819 წლის კონსტიტუცია მიიღო.

კონგრესი პირველი ხუნტას ბრძანების შესაბამისად წარმოიშვა, რომელმაც დაამხო ლა პლატას ვიცე-მეფის ძალაუფლება 1810 წელს, 1815 წლის 15 აპრილს, რომლის მიხედვითაც დამფუძნებელი კრების პირველი სხდომა უნდა გახსნილიყო 1816 წლის 24 მარტს. ყოფილი ვიცე-სამეფოს ყველა პროვინციიდან დელეგატების მონაწილეობით 15000 მოსახლეზე ერთი წარმომადგენლის გაანგარიშებით. კონგრესის პირველი შეხვედრა ქალაქ ტუკუმანში გაიმართა, ფრანსისკო ბასან დე ლაგუნას სახლში.

ყრილობის პირველი თვეები უკიდურესად დაძაბული იყო, მისი თავმჯდომარეები გამუდმებით იცვლებოდნენ და რაიმე გადაწყვეტილების მიღება შეუძლებელი იყო. საბოლოოდ, 9 ივლისს, ფრანსისკო ნარცისო დე ლაპრიდას მიერ კონგრესის თავმჯდომარეობის დროს, არგენტინის დამოუკიდებლობის დეკლარაცია მიიღეს. 1817 წელს კონგრესი ბუენოს აირესში გადავიდა, სადაც 1820 წლის 11 თებერვლამდე გაგრძელდა. 1817 წლის დასაწყისში კონგრესმა გადაწყვიტა ურუგვაი არგენტინის ნაწილად განეხილა, რამაც მონტევიდეოს ოკუპაცია მოხდა. 1819 წლის 22 აპრილს კონგრესის მიერ მიღებული არგენტინის კონსტიტუციის ტექსტი ოფიციალურად გამოქვეყნდა.

კონგრესმა არსებობა შეწყვიტა ფედერალისტებსა და უნიტარებს შორის სეპედას ბრძოლის შემდეგ, რომელმაც სამოქალაქო ომი გამოიწვია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Тукуманский конгресс 1816
* 9 de julio: Día de la Independencia
* Congreso de Tucumán – Diputados, procedencias y profesiones
* Sesiones del Congreso de Tucumán, 1816 y en Buenos Aires 1817-1820

კატეგორია:არგენტინის ისტორია
აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაცია

**აზერბაიჯანის ჭადრაკის ფედერაცია** () — ორგანიზაცია, რომელიც საჭადრაკო შეჯიბრებებს აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე აწყობს.

ფედერაცია 1992 წლის 1-ლ ივლისს დაარსდა. ევროპის საჭადრაკო კავშირის წევრია.

2009 წლის 5 მაისს აზერბაიჯანის პრეზიდენტმა, რესპუბლიკის ეროვნული ოლიმპიური კომიტეტის ხელმძღვანელმა ილჰამ ალიევმა ჭადრაკის სახელმწიფო მხარდაჭერის შესახებ ბრძანებას მოაწერა ხელი. სახელმწიფო პროგრამა ჭადრაკის განვითარებას 2009-2014 წლებში მოიცავდა.

## ფედერაციის ხელმძღვანელობა 
* ფედერაციის პრეზიდენტი - მაჰირ მამედოვი
* ვიცე პრეზიდენტი - ფაიკ ჰასანოვი
* საკვალიფიკაციო კომისიის მდივანი - ვიტალი საფრონოვი
* პრესმდივანი - თურალ ბახიშოვი

## სქოლიო 
კატეგორია:ჭადრაკი აზერბაიჯანში
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
კინოცენტრი „ნიზამი“

**კინოცენტრი „ნიზამი“** () — კინოთეატრი, რომელიც აზერბაიჯანის დედაქალაქ ბაქოში მდებარეობს, ბულბულის გამზირზე და გამოჩენილი პოეტის ნიზამი განჯევის სახელს ატარებს. თეატრის შენობა 1934 წელს აშენდა. შენობის არქიტექტორები არიან სადიქ დადაშევი და მიქაელ ჰუსეინოვი.

2011 წლის ნოემბერში კინოთეატრ „ნიზამის“ შენობა კაპიტალური რემონტისა და რეკონსტრუქციის შემდეგ გაიხსნა. გახსნის ცერემონიას აზერბაიჯანის პრეზიდენტი ილჰამ ალიევი და მისი მეუღლე მეჰრიბან ალიევა დაესწრნენ.

შენობის ფოიეში განთავსებულია სტენდები კინოს ისტორიის ამსახველი ფოტოებით. 

პირველ სართულზე განთავსებულია ორი კინოდარბაზი 50 და 80 ადგილიანი, მეორე სართულზე არის დიდი კინოდარბაზი 500 ადგილიანი, ხოლო მეხუთე სართულზე არის VIP კინოდარბაზი 24 ადგილიანი. ასევე კინოთეატრის პირველ სართულზე არის საცალო ვაჭრობის ჯიხურები, მეორეზე კაფე, მეოთხეზე კაფე-კლუბი და პრესცენტრი, მეხუთე და მეექვსე სართულებზე 250 ადგილიანი რესტორანი და ადმინისტრაციული ფართი. 

რესტორნის ჭერი მექანიკურად იხსნება და იხურება წელიწადის დროის მიხედვით. კინოს შენობის ფრონტონზე ნიზამი განჯავის ძეგლია დამონტაჟებული.

## სქოლიო 
კატეგორია:ბაქოს შენობა-ნაგებობები
აზერბაიჯანის პლაჟის ფეხბურთის ფედერაცია

**აზერბაიჯანის პლაჟის ფეხბურთის ფედერაცია** () — დაარსდა 2003 წელს.

2008 წლის თებერვალში აზერბაიჯანის პლაჟის ფეხბურთის ფედერაციამ AFFA-სთან ერთად აზერბაიჯანში პლაჟის ფეხბურთის განვითარებისა და პოპულარიზაციის პროექტი მოამზადა.

პლაჟის ფეხბურთის აზერბაიჯანელი მსაჯი, აფგან გამზაევი, არის ფიფას ოფიციალური მსაჯი და აზერბაიჯანს საერთაშორისო შეჯიბრებებში წარმოადგენს, რომლებიც ტარდება ფიფას ეგიდით.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის სპორტი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
შაქის ციხე

**შაქის ციხე** ()— ადრე ცნობილი როგორც ნუხას ციხე — ციხე აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში, ქალაქ შაქიში.

დიდი საბჭოთა ენციკლოპედია აღნიშნავს, რომ შაქის ხანების სასახლე და ციხე ერთდროულად 1765 წელს აშენდა. 1890 წლის Britannica-ს გამოცემა წერს, რომ 1765 წელს, მუჰამედ ჰუსეინ ხანის მეფობის დროს, ციხე და სასახლე აშენდა ამ თარიღზე ოდნავ გვიან აშენდა.

## ციხის აღწერა 
შაქის ციხე-სიმაგრეში აღმართული და რამდენიმე ნაგებობისგან შემდგარი კომპლექსიდან დღემდე მხოლოდ ორსართულიანი სასახლეა შემორჩენილი. შაქის სახანოს რუსეთის იმპერიასთან შეერთების შემდეგ სასახლე ადგილობრივი ადმინისტრაციის იურისდიქციაში შედიოდა და რამდენჯერმე აღადგინეს.

1853 წელს შედგენილია ციტადელის გეგმა, რომლის მიხედვითაც მასში განთავსებული სხვადასხვა დანიშნულების ნაგებობები ხანის თავადაზნაურთა ოჯახებისთვის განკუთვნილი იყო. სასახლის გარდა, ციხესიმაგრეში ყაზარმები, ხაზინა, ციხე იყო და 1828 წელს ხანის მეჩეთიდან გადაკეთებული მართლმადიდებლური ეკლესია აიგო. 1896 წელს ღვარცოფმა რამდენიმე ადგილას ნუხის ციხის კედელი გაარღვია. 1958-1963 წლებში ციხის დაზიანებული გალავანი აღდგა.

შაქის ციხე, რომელიც ქალაქის ჩრდილო-აღმოსავლეთი ნაწილისგან დასაცავად აშენდა. ციხის გალავანი დაახლოებით 1,3 კმ სიგრძისაა, ჩრდილოეთ ნაწილში კედლების სიმაღლე დაახლოებით 4, სამხრეთში - დაახლოებით 8 მეტრია. ხოლო მისი სისქე დაახლოებით 2.2 მეტრია. კედლის მთელ სიგრძეზე 21 თავდაცვითი კოშკია. ციხე ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან თაღოვანი კარიბჭეებით იკეტება. ციხის სიმაღლე ზღვის დონიდან ჩრდილოეთით 750 მეტრია, სამხრეთით 710 მეტრი.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:აზერბაიჯანის ისტორია
ვირშელ I ქვენიფნეველი

**ვირშელ I ქვენიფნეველი** (გ. დაახლ. 1270) — ცხრაზმის (ცხრაზმისხევის) ერისთავი XIII საუკუნის 50-60-იან წლებში, ქვენიფნეველთა საგვარეულოს წარმომადგენელი. 

ცნობილია ერისთავთა საგვარეულო მატიანიდან — „ძეგლი ერისთავთა“. ვირშელი, როგორც ჩანს, ცხრაზმის პირველი ერისთავი ყოფილა. მატიანის მიერ გადმოცემული ცნობები მისი წინამორბედების შესახებ უფრო ლეგენდარული ხასიათისაა. ამავე წყაროს ცნობით ვირშელი გარდაცვლილა „ადარნასეს“ გამეფების ახლო ხანებში. ასეთი მეფე იმ დროის საქართველოში არ ყოფილა, მასში უნდა იგულისხმებოდეს დემეტრე II, რომელიც ტახტზე 1270 წელს ავიდა. ვირშელს დარჩა 3 წლის ძე შალვა, რომელიც სამეფო კარზე აღიზარდა.

## ლიტერატურა
*  „ძეგლი ერისთავთა“, ქართული სამართლის ძეგლები, ი. დოლიძის გამოც., ტ. 2, თბ., 1965. — გვ. 105.
* არახამია გ., ძველი ქართული საგვარეულო მატიანეები, თბ., 1988. — გვ. 82-83, 92-93.
* ბახტაძე მ., ერისთავობის ინსტიტუტი საქართველოში, თბ., 2003. — გვ. 201.
* ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში: ენციკლოპედიური ლექსიკონი (ხელმძღვ. თ. აბულაძე), თბ., 2017. — გვ. 176.

კატეგორია:ქვენიფნეველები
კატეგორია:XIII საუკუნის ქართველები