ბოსნიის არქიტექტურული სტილი

**ბოსნიის არქიტექტურული სტილი** — XX საუკუნის დასაწყისის სპეციფიკური არქიტექტურული სტილი, რომელიც განვითარდა ვენის სეცესიის ტრადიციული არქიტექტურიდან. ეს ნამუშევრები შეიქმნა ბოსნია და ჰერცეგოვინაში.

ბოსნიური სტილი შეიძლება შევადაროთ სკანდინავიურ ნაციონალურ რომანტიზმს.

ბოსნიურ სტილს მხარს უჭერდა არქიტექტორთა ახალგაზრდა თაობა, როგორებიც იყვნენ: ჩეხი არქიტექტორი იოსიპ პოსპიშილი (იოზეფ პოსპიშილი), სლოვენი არქიტექტორი რუდოლფ ტონიესი და ავსტრიელი არქიტექტორი ერნსტ ლიხტბლაუ, რომლებმაც ისწავლეს ვენის ხელოვნების აკადემიაში კარლ ფონ ჰაზენაუერთან და ოტო ვაგნერთან. თუმცა, სტილს სახელი დაარქვა სარაევოს უფროსმა არქიტექტორმა, იოსიფ ვანკაშმა, რომელთანაც ბევრი ეს ახალგაზრდა არქიტექტორი მუშაობდა.
250px|მინი|ცენტრი|ალტ=ბოსნიური სტილის მაგალითი არქიტექტურაში|ბოსნიური სტილის მაგალითი არქიტექტურაში

გუნცბერგერ-მაკასი და დამლიანოვიჩ-კონლი ამტკიცებენ, რომ ბოსნიის არქიტექტურული სტილი კვლავ რჩებოდა ბოსნიური ვერნაკულარული არქიტექტურის ისლამურ კომპონენტზე, და ხშირად საზრდოობდა ისტორიული და არა თანამედროვე წყაროებით. გადასვლა მავრიტანული აღორძინებიდან ბოსნიურ სტილზე იყო „ერთი ისტორიცისტული კოლაჟის ჩანაცვლება მეორით", სადაც პან-ისლამური მოტივები ჩანაცვლებულ იქნა პან-ვერნაკულარული მოტივებით, რაც ორაზროვნად აკავშირებდა ოსმალურ არქიტექტურას აწმყოსთან და არასწორად მიანიშნებდა, რომ ეს მოტივები სპეციფიკურად ბოსნიური იყო, მაშინ, როდესაც ისინი გვხვდება მთელ ოსმალეთის ბალკანეთში. ბოსნიური სტილი „საუკეთესოდ ერწყმის ნაციონალური რომანტიზმის ტრადიციებს". ბოსნიური სტილი არანაკლებ ორიენტალისტური იყო, ვიდრე მავრიტანული აღორძინება.

## ერნსტ ლიხტბლაუ
ვენელი არქიტექტორი ერნსტ ლიხტბლაუ, ოტო ვაგნერის შეგირდი, 1904 წელს სწავლობდა უძველეს საცხოვრებელ არქიტექტურას მთელს ბოსნია და ჰერცეგოვინაი, და ცდილობდა, შეექმნა თანამედროვე სტილი ამ მკვიდრ ფორმებზე დაყრდნობით. მისი მუშაობა ბოსნიაში არის ერთი მაგალითი ვაგნერის სკოლის კონტაქტისა არქიტექტურასთან ბოსნია და ჰერცეგოვინაში.

მისი ნახატები გამოქვეყნდა 1907 წელს ჟურნალში *Der Architekt*. ნახატებზე გამოსახულია ძველი სახლები იაიცეს ციხესიმაგრის ქვეშ. ხელოვანზე შთაბეჭდილება მოახდინა სახურავების კასკადურმა და კუბისტურმა ფორმებმა, სახლების მარტივმა, მაგრამ ძლიერმა ფორმებმა, რომლებიც მოდელირებულია სინათლითა და შკალის შავი, თეთრი და ყავისფერი ფაქიზი ვალერებით. არტ-ნუვოს ინტერპრეტაციის წყალობით, მათში ბოსნიის ძველმა არქიტექტურამ გამოავლინა თავისი დაფარული და ფაქიზი მხატვრული ღირებულებები.

სხვა კოლექციებში ლიხტბლაუ ცდილობს, შექმნას სახლები ან შენობები თანამედროვე საჭიროებებისთვის, თანამედროვე ფორმებითა და კონსტრუქციით. ზოგიერთი ნახატზე ჩანს ტიპური სახლი, ძველი საცხოვრებელი არქიტექტურის ფორმით, ზოგიერთი კი წარმომადგენლობითი სახლის მაგალითია (ვილა ბოსნიისთვის — რა თქმა უნდა, კვლავ დაგეგმილი და შექმნილი იმავე პრინციპით).

## იოსიფ ვანკაში
ბოსნიური სტილის ძიებისას, იოსიფ ვანკაშმა თავად შეისწავლა ძველი სახლები, გააკეთა ესკიზები, ჩაატარა კვლევები და იმუშავა დამახასიათებელი ობიექტებისა და ერთეულების აღრიცხვაზე. იგი თავგამოდებით მისდევდა მკვიდრ მშენებლობას და ცდილობდა, ბოსნიის საუკუნოვანი ტრადიციები თანამედროვე არქიტექტურაში აქტიურად გამოეყენებინა.

## იოსიპ პოსპიშილი
1909 წელს სარაევოში ჩავიდა არქიტექტორი იოსიპ პოსპიშილი და მაშინვე დაიწყო ბოსნიური მემკვიდრეობის შესწავლა ურბანიზმსა და არქიტექტურაში, იბრძოდა მათი დაცვისა და რესტავრაციისთვის. იგი პროპაგანდას უწევდა „ბოსნიურ სტილს“, მოდელებს თავის უშუალო სიახლოვეში ეძებდა.
250px|მინი|ალტ=საჯარო ჯიხური-შადრევანი|საჯარო ჯიხური-შადრევანი
პოსპიშილი 1912 წელს გამოჩნდა ცნობილ ჟურნალში *Der Bautechniker* რამდენიმე პროფესიული სტატიით, რომლებშიც იგი ასევე აცნობებს უცხოურ კულტურულ საზოგადოებას ბოსნია და ჰერცეგოვინაში მიმდინარე სამშენებლო პრაქტიკისა და თეორიის პრობლემების შესახებ. შემდეგ მან გამოაქვეყნა თავისი რამდენიმე პროექტი და, მათ შორის, სარაევოს სახანძრო ბრიგადის ყაზარმების მომავალი შენობის პერსპექტიული ხედი. 
250px|მინი|მარჯვნივ|ალტ=მუსაფიას სასახლე|მუსაფიას სასახლე
პოსპიშილის 1912 წლის სახანძრო ბრიგადის ყაზარმები იყო ბოსნიური სტილის ერთ-ერთი მთავარი საჯარო შენობა, რომელიც რეალურად აშენდა პროვინციულ დედაქალაქში. ) მუსაფიას სასახლე, სებილი (საჯარო ჯიხური-შადრევანი) ბაშჩარშიის მოედანზე, არის ბოსნიური სტილის გაფართოების მაგალითები.

## შენობები
მანდიჩის საზაფხულო სახლი ილიჯაში

ჰუსეჯინოვიჩების ოჯახის შენობა ბანია-ლუკაში 1913 წ.

მიწის ვაკფის შენობა — ბოსნიური არქიტექტურული სტილის მნიშვნელოვანი მაგალითი, რომელიც ეკუთვნის ბოსნია და ჰერცეგოვინის ისლამურ საზოგადოებასა და ვაკფის დირექციას. 

სასტუმრო *სტარი გრადი* სარაევოში. ამ პროექტით ვანკაში უფრო საკმაოდ უქცევს გვერდს ფასადის ორგანიზაციის ვენის სეცესიის პრინციპს. 

ასევე აღსანიშნავია მისი საცხოვრებელ-სავაჭრო კუთხე ბაშჩარშიაში (1911 წ.). პირველ მსოფლიო ომამდე ბაშჩარშიაში აგებულ სხვა შენობებზეც იკვეთება ადგილობრივი სტილის მახასიათებლები.

ჰადინ-ფაშას ვაკუფის შენობა ფორმალურ ელემენტებში ატარებს ბოსნიური სახლის ყველა მახასიათებელს.

დერვენტის მუნიციპალური შენობა და დერვენტის სამეფო გიმნაზიის შენობა

ხორვატული სახლი კისელიაკში

ტეშანის საკრედიტო შენობა

## აგრეთვე იხილეთ
https://en.wikipedia.org/wiki/Bosnian_style_in_architecture

## ბიბლიოგრაფია
* Alija Bejtić - *Ulice i trgovi Sarajeva*. Sarajevo: Muzej grada Sarajeva 1973. Godine
* Borislav Spasojević - *Arhitektura stambenih palata austrougarskog perioda u Sarajevu*. Sarajevo: Svjetlost, 1988.
* Nedžad Kurto - *Sarajevo 1492-1992*, Oko, Sarajevo.
* Jela Božić, - *Arhitekt Josip pl. Vancaš, Značaj i doprinos arhitekturi Sarajeva u periodu austrougarske uprave*, doktorska disertacija, Sarajevo, 1989.
* 

## სქოლიო
კატეგორია:არქიტექტურა
კატეგორია:არქიტექტორები ეროვნების მიხედვით
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინა
კატეგორია:ბოსნია და ჰერცეგოვინის არქიტექტურა