სიტკას ირემი

**სიტკას ირემი**, ან სიტკას შავკუდა ირემი (ტრინომიალური ნომენკლატურა:*Odocoileus hemionus sitkensis*)— ირმის ერთ-ერთი ქვესახეობა ის ძალიან წააგავს კოლუმბიურ შავკუდა ირემს. მისი სახელი მომდინარეობს ალასკის ქალაქ სიტკადან.
სიტკას ირემი თავისი სახეობის სხვა წარმომადგენლებთან შედარებით ტანმორჩილია და მისი საშუალო წონა 48-დან 90 კილოგრამამდე მერყეობს. ზაფხულობით მისი ბეწვი მოწითალო-ყავისფერია, აგვისტოს შუა რიცხვებიდან კი შეფერილობა მუქდება და ნაცრისფერ-ყავისფერ ელფერს იღებს. ეს ცხოველები შესანიშნავი მოცურავეები არიან. მათი სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობა 10 წელია, თუმცა ზოგიერთმა ინდივიდმა 15 წლამდეც კი მიაღწია.

## ჰაბიტატი და ცხოვრების წესი
სიტკას ირემი ჩრდილოეთ ბრიტანეთის კოლუმბიისა და სამხრეთ-აღმოსავლეთ ალასკის სანაპირო ზოლის წვიმიანი ტყეების ბინადარია. მისი ბუნებრივი გავრცელების არეალი ალასკის ალექსანდრეს არქიპელაგსა და ხმელეთის მომიჯნავე სანაპირო ზოლს მოიცავს, ჩრდილოეთით იაკუტატის ყურემდე.

გარდა ბუნებრივი სამკვიდროსი, ეს სახეობა ხელოვნურად იქნა განსახლებული სხვადასხვა ტერიტორიაზე: 1890-იან წლებში იგი ჰაიდა-გუაის კუნძულებზე (დედოფალ შარლოტას კუნძულები) შეიყვანეს, 1917–1923 წლებში, პრინც უილიამის სრუტის სანაპიროებზე, ხოლო 1924 და 1930 წლებში, კოდიაკის არქიპელაგზე. ამავე პერიოდში, კერძოდ 1924 წელს, მათი პოპულაცია იაკუტატშიც დასახლდა, ხოლო 1950-იან წლებში სიტკას ირემი სკაგუეისა და ჰეინსის მიდამოებშიც გამოჩნდა.

გარემო პირობების მიხედვით, სიტკას ირემი შეიძლება იყოს როგორც ბინადარი, ისე მიგრირებადი ცხოველი. ზამთრობით ისინი, როგორც წესი, ზღვის დონიდან 460 მეტრამდე სიმაღლეზე, ძველ ან შერეული ტიპის ტყეებში სახლდებიან. გამონაკლისია კოდიაკის კუნძულის სამხრეთი ნაწილი, სადაც ტყე საერთოდ არ გვხვდება. 

ირმების შეჯვარების პერიოდი პიკს ნოემბრის შუა რიცხვებში აღწევს, ნუკრები კი ივნისის დასაწყისში იბადებიან და მათი წონა 2.7-დან 3.6 კილოგრამამდეა. ზრდასრული მამალი ირმის წონა 54-91 კილოგრამს შეადგენს, დედლისა კი, 36-45 კილოგრამს.

## კვების რაციონი
სიტკას ირმის ძირითად საკვებს მწვანე მცენარეულობა წარმოადგენს, თუმცა ალასკის მკაცრი ზამთრის პირობებში ისინი მერქნიანი მცენარეებითაც იკვებებიან. ამ ირმებს ზედა საღეჭი კბილები არ გააჩნიათ, ამიტომ საკვებს ზედა და ქვედა ძირითად კბილებს შორის აქუცმაცებენ. Odocoileus-ის გვარის ყველა წარმომადგენელი მცოხნელი ცხოველია; მათ აქვთ ოთხკამერიანი კუჭი, რომელიც საკვების ხელახლა დაღეჭვის (ცოხნის) საშუალებას იძლევა და შეიცავს ცელულოზის დამშლელ სპეციალიზებულ ბაქტერიებს. ბაქტერიების ვიწრო სპეციალიზაციის გამო, ირმებს უცხო ნივთიერებების გადამუშავება უჭირთ, რის გამოც ცხოველი შესაძლოა საკვებით სავსე კუჭის მიუხედავადაც შიმშილით დაიღუპოს. სიტკას ირმები იკვებებიან მათი გარემოსთვის დამახასიათებელი მცენარეებითა და წყალმცენარეებით, როგორიცაა წითელი მურყანი (Alnus rubra), ცეცხლბალახა (Chamaenerion angustifolium), ბაბუაწვერა (Taraxacum officinale), ამერიკული შხამა (Lysichiton americanus), ირმის გული (Maianthemum dilatatum), ორაგულა ანუ ჟოლოსებრი მოცვი (Rubus spectabilis) და გიგანტური წყალმცენარე ბულ-კელპი (Nereocystis luetkeana). სიტკას ირმები ასევე ეტანებიან კულტურულ ნარგავებსაც, მათ შორის ვაშლის, ალუბლისა და ქლიავის ხეებს, მარწყვის, ჟოლოსა და მაყვლის ბუჩქებს.

კატეგორია:ძუძუმწოვრები
კატეგორია:ძუძუმწოვრები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:ძუძუმწოვრები ადგილმდებარეობის მიხედვით
კატეგორია:ძუძუმწოვრები კონტინენტების მიხედვით

## რესურსები ინტერნეტში
*სიტკის ირემი
*სიტკას შავკუდა ირმის მართვის ანგარიში

## სქოლიო