open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი

**ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯი** () — დიდი ბრიტანეთის ერთ-ერთი უმსხვილესი საგანმანათლებლო-სამეცნიერო ცენტრი. შეიქმნა 1826 წელს შოტლანდიელი პოეტის, ტომას კემპბელისა და ადვოკატის, ჰენრი ბრუმის ინიციატივით როგორც ლონდონის უნივერსიტეტი. გათვლილი იყო სხვადასხვა აღმსარებლობის, ეროვნებისა და სქესის (ქალების მიღება დაიწყეს 1878 წლიდან) სტუდენტებზე. მის „სულიერ მამად“ ითვლება ჯერემი ბენთამი. დამაარსებლები ახალ უნივერსიტეტს უყურებდნენ როგორც ალტერნატივას ოქსფორდისა და კემბრიჯის უნივერსიტეტებისათვის, რომლებიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული ანგლიკანურ ეკლესიასთან. თავდაპირველად მოიცავდა ქიმიის და რამდენიმე უცხო ენის ფაკულტეტებს, მოგვიანებით გაიხსნა მათემატიკის, გეოგრაფიის, ფსიქოლოგიისა და საინჟინრო საქმის ფაკულტეტები, 1836 წელს ლონდონის სამეფო კოლეჯთან ერთად გახდა ლონდონის უნივერსიტეტის საფუძველი, 1907 წლიდან მის შემადგენლობაშია, თანამედროვე სახელი ეწოდება 1976 წლიდან.

1834 წელს გაიხსნა ჩრდილოეთ ჰოსპიტალი, 1871 წელს — ფელიქს სლეიდის ნატიფი ხელოვნების სკოლა, 1948 წელს — ჯორჯ ისტმენის სტომატოლოგიური ინსტიტუტი, 1959 წელს — ევროპული კულტურის შესწავლის მსოფლიოში პირველი ინსტიტუტი, 1966 წელს მალარდის კოსმოსური სამეცნიერო ლაბორატორია, 1999 წელს — სლავური და აღმოსავლეთევროპული კვლევების სკოლა, 2001 წელს — ჯილ დანდოს კრიმინალისტიკის ინსტიტუტი (დანაშაულის შემცირების პროგრამების შემუშავების მსოფლიოში პირველი ცენტრი), 2006 წელს — ლონდონის ნანოტექნოლოგიების ცენტრი (ლონდონის საიმპერიო კოლეჯთან ერთად).

კურსდამთავრებულთა და პედაგოგთა შორისაა: ალექსანდერ ბელი, ფრენსის გალტონი, მაჰათმა განდი, ჯომო კენიატა, ჯონ სტიუარტ მილი, ნობელის პრემიის 30-მდე ლაურეატი, მ.შ. უილიამ ლორენს ბრეგი, ჰენრი ჰალიტ დეილი, ფრენსის კრიკი, ჯონ ო’კიფი, ოტო ლევი, პოლ ნერსი, უილიამ რამზაი, ოუენ რიჩარდსონი, რაბინდრანათ თაგორი.

სტრუქტურაშია (2016): 11 ფაკულტეტი, 100-ზე მეტი დეპარტამენტი, ინსტიტუტი და კვლევითი ცენტრი, 17 მსხვილი ბიბლიოთეკა, 7 მუზეუმი, მ.შ. ზოოლოგიის დიდი (1828), სამხატვრო (1847), პიტრის სახელობის ეგვიპტის არქეოლოგიური (1892), ფრენსის ჰალტონის ინსტუმენტებისა და პრეპარატების კოლექცია. სწავლობს 36 ათასამდე სტუდენტი მსოფლიოს 150 ქვეყნიდან (2016).

2016–2017 წლების შეფასებით, მსოფლიოს საუკეთესო უნივერსიტეტთა რეიტინგში (QS World University Rankings) მე-7 ადგილს იკავებს (თავისუფლების ინდექსი — 95,6), მ.შ. სამეცნიერო რეპუტაცია — 99,8, რეპუტაცია დამსაქმებლებთან — 99,3.

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:ლონდონის უნივერსიტეტი
კატეგორია:დიდი ბრიტანეთის უნივერსიტეტები
კატეგორია:უნივერსიტეტები ანბანის მიხედვით
მუსხის სამარხი

**მუსხის სამარხი**  — სამარხი საქართველოში, სამცხე-ჯავახეთის რეგიონში, ახალციხის მუნიციპალიტეტ სოფელ მუსხში. მუსხის სამარხი (აკლდამა ?) მდებარეობს სამების ეკლესიის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ფერდის ძირში. გოგი მაისურაძისა და ტარიელ მაისურაძის სახლს შორის. სამარხი გამოჭრილია კლდის მასივში. შესასვლელ ღიობს მიდგმული აქვს ქვის კვადრი რომელზეც ე.წ. ბოლნური ჯვარია გამოსახული.

## რესურსები ინტერნეტში
1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=39349

კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები სამცხე-ჯავახეთის მხარეში
ანტონომასია

**ანტონომასია** — მეტონიმიის სახე, რომლის დროსაც ფრაზა ან ეპითეტი გამოყენებულია საკუთარი სახელის ნაცვლად (მაგალითად: „შემოქმედი“ — ღმერთი), ან პირიქით, საკუთარი სახელი გამოყენებულია ზოგადი იდეის გამოსახატავად, როგორც არქეტიპული სახე. 

გვიანი შუა საუკუნეებისა და ადრეული რენესანსის პერიოდში ანტონომასიის ხშირი მაგალითი იყო ტერმინი „ფილოსოფოსის“ გამოყენება არისტოტელეს ნაცვლად.

ანტონომასიის სტილისტური მიზანი შესაძლოა იყოს სახელების ან ფრაზების გამეორების შემცირება. 

ტერმინი მომდინარეობს ბერძნულიდან და „განსხვავებულ სახელდებას“ ნიშნავს.

## ცნობილი მაგალითები
### პიროვნებები
* „ფიურერი“ — ადოლფ ჰიტლერი
* „როკ ენ როლის მეფე“ — ელვის პრესლი
* „პოპის მეფე“ — მაიკლ ჯექსონი
* „კაუდილიო“ — ფრანსისკო ფრანკო
* „რკინის ლედი“ — მარგარეტ ტეტჩერი
* „სასპენსის ოსტატი“ — ალფრედ ჰიჩკოკი
* „პოპის დედოფალი“ — მადონა

### პერსონაჟები
* „ბიჭი, რომელიც გადარჩა“ — ჰარი პოტერი
* „დრაკონების დედა“ — დეინერის ტარგარიენი
* „ბნელი რაინდი“ — ბეტმენი

### ტოპონიმები
* „მარადიული ქალაქი“ — რომი
* „დიდი ვაშლი“ — ნიუ-იორკი

## სქოლიო
კატეგორია:რიტორიკა
კატეგორია:ტროპები
მონღოლეთის სახალხო პარტია

**მონღოლეთის სახალხო პარტია**-სოციალ-დემოკრატიული პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში. იგი დაარსდა როგორც კომუნისტური პარტია 1920 წელს მონღოლ რევოლუციონერების მიერ და არის უძველესი პოლიტიკური პარტია მონღოლეთში.

პარტიამ მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა 1921 წლის მონღოლეთის რევოლუციაში, რომელიც შთაგონებული იყო ბოლშევიკების ოქტომბრის რევოლუციით. დამოუკიდებლობის შემდეგ ის მართავდა მონღოლეთს, როგორც ერთპარტიულ სოციალისტურ სახელმწიფოს. პარტიამ სახელი შეიცვალა მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტიით (MPRP) და შეუერთდა კომუნისტურ ინტერნაციონალს 1924 წელს. 

როგორც მონღოლეთის სახალხო რევოლუციური პარტია, პარტია იყო ორგანიზებული დემოკრატიული ცენტრალიზმის საფუძველზე. პრინციპი, რომელიც შემუშავებულია ვლადიმერ ლენინის მიერ, რომელიც გულისხმობს დემოკრატიულ და ღია დისკუსიას პოლიტიკის შესახებ შეთანხმებული პოლიტიკის ერთობის პირობით. პარტიის უმაღლესი ორგანო იყო პარტიის ყრილობა, რომელიც იკრიბებოდა ყოველ მეხუთე წელს. როდესაც პარტიის ყრილობა არ იმართებოდა, ცენტრალური კომიტეტი იყო უმაღლესი ორგანო, მაგრამ რადგან ისინი ჩვეულებრივ იკრიბებოდნენ მხოლოდ წელიწადში ერთხელ, უმეტესი მოვალეობა და პასუხისმგებლობა ეკისრება პოლიტბიუროს და მის მუდმივ კომიტეტს. პარტიის ლიდერი იყო გენერალური მდივანი, თავმჯდომარე, მდივანი და პირველი მდივანი. პარტია ადრე მიჰყვებოდა მარქსიზმ-ლენინიზმს, კარლ მარქსისა და ლენინის იდეების სინთეზს, რომელიც შემუშავდა იოსებ სტალინის მიერ 1929 წელს, რომლის მიხედვითაც მოხდა მონღოლეთის მრეწველობის ნაციონალიზაცია და განხორციელდა გეგმიური ეკონომიკა.

1990 წლის მონღოლური რევოლუციის შემდეგ, მონღოლეთში სხვა პოლიტიკური პარტიები ლეგალიზებული იქნა და ქვეყანა მრავალპარტიულ დემოკრატიაში გადავიდა. პარტიამ მოგვიანებით მიატოვა მარქსიზმ-ლენინიზმი დემოკრატიული სოციალიზმის სასარგებლოდ. 2010 წელს პარტიის წევრებმა მხარი დაუჭირეს სოციალური დემოკრატიის მიღებას, როგორც პარტიის იდეოლოგიას და აღადგინეს პარტიის თავდაპირველი სახელი, ჩამოაგდეს სიტყვა "რევოლუციონერი" და შთააგონეს სეპარატისტულ ფრაქციას.

პარტია დარჩა მონღოლეთის მმართველ პარტიად 1990 წლის რევოლუციის შემდეგ, სანამ არ დამარცხდა 1996 წლის არჩევნებში. 2004 წლიდან 2008 წლამდე ის იყო კოალიციური მთავრობის ნაწილი დემოკრატიულ პარტიასთან და სამშობლოს პარტიასთან. 2008 წლიდან 2012 წლამდე პარტია მონაწილეობდა სხვა კოალიციაში დემოკრატიულ პარტიასთან, თუმცა მას ჰქონდა უმრავლესობა მონღოლეთის საკანონმდებლო ორგანოში. 2012 წლის არჩევნების შემდეგ ის პარლამენტში ოპოზიციური პარტია გახდა. პარტია ხელისუფლებაში 2016 წლის არჩევნების შემდეგ დაბრუნდა და 76-ადგილიანი პარლამენტის 65 წევრი აირჩია. პარტიამ უმრავლესობა შეინარჩუნა 2020 წლის არჩევნების შემდეგ და მოიგო 76 ადგილიდან 62. გამარჯვება აღნიშნავს პირველად მონღოლეთის 30-წლიან დემოკრატიულ ისტორიაში, როდესაც ერთმა პარტიამ ზედიზედ ორ არჩევნებში შეინარჩუნა აბსოლუტური უმრავლესობა.

## სქოლიო
კატეგორია:მონღოლეთის სახალხო პარტია
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
ადვენტი

მინი|ადვენტის სანთლის დანთება
**ადვენტი** (, *მოსვლა*) — დასავლურ ქრისტიანულ ტრადიციაში წინასაშობაო პერიოდი, რომელიც შობამდე აღინიშნება. ადვენტი, დასავლურ ტრადიციაში, არის ქრისტეს შობისადმი მომზადება და მისი მოლოდინი.

პერიოდის სახელწოდება მომდინარეობს ლათინური სიტყვიდან *adventus*, რაც ქართულად ითარგმნება, როგორც „მოსვლა“. იგივე სიტყვა ახალ აღთქმაში გამოიყენება მეორედ მოსვლაზე საუბრისას. დასავლურ ტრადიციაში ადვენტი „ქრისტეს მოსვლას“ სამი განსხვავებული პერსპექტივიდან განიხილავს - ქრისტეს შობას ბეთლემში, ქრისტეს მიმღებლობას მორწმუნის გულში, და ესქატოლოგიური პერსპექტივიდან, მეორედ მოსვლის კონტექსტში.

ადვენტთან დაკავშირებული წეს-ჩვეულებები მოიცავს ადვენტის კალენდრის წარმოებას, საშობაო გვრიგვინის მომზადებას, ადვენტის ლოცვის კითხვას, საშობაო ნაძვის ხის დადგმას, საშობაო სანთლების დანთებას და საშობაო დეკორაციებით მორთვას.

## სქოლიო
კატეგორია:შობა
კატეგორია:ქრისტიანული დღესასწაულები
შინდისის ბრძოლა

**შინდისის ბრძოლა** — ბრძოლა ერთი მხრივ საქართველოს შეიარაღებულ ძალებს, ხოლო მეორე მხრივ ე.წ. სამხრეთ ოსეთისა და რუსეთის ფედერაციის შეიარაღებულ ძალებს შორის, რომელიც გაიმართა 2008 წლის 11 აგვისტოს სოფელ შინდისთან. 21 ქართველი 100-ზე მეტ რუსს ებრძოდა.

რუსულ სამხედრო ნაწილთან უთანასწორო შეტაკების დროს საქართველოს შეიარაღებული ძალების II ქვეითი ბრიგადის საინჟინრო ქვედანაყოფის 17 ქართველი ჯარისკაცი დაიღუპა: ალექსანდრე ონიანი, ემზარ წილოსანი, ვეფხია ჯიშკარიანი, ზვიად კაცაძე, თეიმურაზ ბერიძე, ილია გაბუნია, ილია შეყლაშვილი, ირაკლი ჯანელიძე, კახა კოშაძე, ლევან მელქაძე, მარლენ ბარამია, მიხეილ დვალიშვილი, ნიკოლოზ ფორჩხიძე, რომან ზოიძე, რუსლან წულაძე, ფელიქს კაკაურიძე და შმაგი კუპატაძე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* რუსეთ-საქართველოს ომი (2008)
* რუსეთ-საქართველოს ომის გმირები (2008)
* საქართველოს ბრძოლების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
*შინდისის ბრძოლიდან 10 წელი გავიდა

კატეგორია:საქართველოს ბრძოლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:საქართველოს უახლესი ისტორია
კატეგორია:2008 წლის ბრძოლები
სამი ლიდერის მავზოლეუმი

**სამი ლიდერის მავზოლეუმი** (ბენგ. **তিন নেতার মাজার**) — მავზოლეუმი, რომელიც მდებარეობს ბანგლადეშის დედაქალაქ დაკაში. მავზოლეუმში განთავსებულია პაკისტანური მოძრაობის სამი გამოჩენილი ბენგალელი ლიდერის: აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქის (1873-1962), ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდის (1892-1963) და ხავაჯა ნაზიმუდინის (1894-1964) საფლავი. სამივე გახლდათ  ბენგალის პრემიერ მინისტრი ბრიტანეთის ინდოეთში, ხოლო დამოუკიდებლობის შემდეგ, ორი მათგანი პაკისტანის პრემიერ-მინისტრის პოსტს იკავებდა.

ძეგლი დააპროექტა არქიტექტორმა მასუდ აჰმედმა (ბანგლადეშის მთავრობის ყოფილი მთავარი არქიტექტორი) და დაიდგა 1963 წელს აღმოსავლეთ პაკისტანში. მავზოლეუმის არქიტექტურული სტილი ისლამური თაღების ინტერპრეტაციაა.

აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქი, ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი და ხავაჯა ნაზიმუდინი სხვადასხვა დროს დაიღუპნენ, მაგრამ ისინი დაკრძალეს ერთ მავზოლეუმში, რადგან მათ მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანეს აღმოსავლეთ პაკისტანის განვითარებაში და აქტიურად მონაწილეობდნენ პოლიტიკურ ცხოვრებაში.

აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქი გამოჩენილი პოლიტიკოსი იყო,იგი გახლდათ ბენგალის პირველი პრემიერ-მინისტრი, ხოლო  მოგვიანებით დაიკავა პაკისტანის შინაგან საქმეთა მინისტრის პოსტი. პაკისტანის მოძრაობის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა,  რომელიც ცნობილი გახდა ლიდერული თვისებებით და ბენგალური ენის სტატუსისთვის ბრძოლაში აქტიური მონაწილეობით. 1940 წელს მან მხარი დაუჭირა ლაჰორის რეზოლუციის (რეზოლუცია ინდუსების მუსლიმებისგან განთავისუფლების შესახებ, რომელიც მიღებულ იქნა ლაჰორში ინდოეთის მუსლიმთა ლიგის ყოველწლიურ სესიაზე, რომელიც გაიმართა 1940 წლის 22 მარტიდან 24 მარტამდე) . მიღებას. ფაზლულ ჰაქმა, ჰუსეინ შაჰიდ სუჰავარდთან ერთად, მონაწილეობა მიიღო ისეთ პოლიტიკურ ქმედებაში, როგორიც იყო გაერთიანებული ფრონტის ჩამოყალიბება 1954 წლის არჩევნებში, რომელშიც მათ გაიმარჯვეს და მიიღეს ადგილების უდიდესი რაოდენობა. ჰუსეინ სუჰრავარდი და ფაზლულ ჰაქი აქტიურობდნენ აღმოსავლეთ პაკისტანის მთავრობაში. თუმცა, იყო ჭორები, რომ არსებობდა მეტოქეობა ჰუსეინ სუჰრევარდისა და აბულ ქასემ ფაზლულ ჰაქს შორის, რამაც გამოიწვია ფაზლულ ჰაქის გადადგომა პოლიტიკიდან. ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდი ცნობილი იყო, როგორც „ავამი ლიგის პარტიის“ დამფუძნებელი. 1930-იან წლებში მან გააძლიერა მუსლიმთა ლიგის პოლიტიკური პროგრამა, მხარი დაუჭირა პაკისტანის შექმნის კონცეფციას და "ორი ერის თეორიას". 1936 წელს აირჩიეს მუსლიმთა ლიგის ბენგალის ფილიალის გენერალურ მდივნად. იგი   აირჩიეს ბენგალის პარლამენტში.  ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდმა  მნიშვნელოვანი წვლილი შეიტანა აღმოსავლეთ პაკისტანის ეკონომიკურ ზრდასა და განვითარებაში და ასევე გახდა პაკისტანის პრემიერ მინისტრი 1956 წელს. თანამდებობა დატოვა 1957 წელს.

## მდებარეობა 
სამი ლიდერის მავზოლეუმი მდებარეობს სუჰრავარდი-უდიანში შაჰბაგ ტანგში, დაკას უნივერსიტეტთან ახლოს. მავზოლეუმი წარმოადგენს ჰიპერბოლური პარაბოლოიდური სტრუქტურას, რომელიც აღმართულია სამი პოლიტიკური ლიდერის საფლავზე.

## გალერეა 

ფაილი:Tomb Of Three Leader 4.A.M.R.jpg
ფაილი:Tomb Of Three Leader 5.A.M.R.jpg
ფაილი:Tomb Of Three Leader 3.A.M.R.jpg
ფაილი:Tomb Of Three Leader 2.A.M.R.jpg
ფაილი:Mausoleum of Three Leaders.jpg|ხედი ზემოდან
ფაილი:Mausoleum of three leaders 12.jpg
ფაილი:Mausoleum of three leaders 11.jpg
ფაილი:Mausoleum of three leaders 1.JPG

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mausoleum of Three Leaders at Find a Grave 

## სქოლიო 
კატეგორია:ბანგლადეშის მავზოლეუმები
ხოტეურა

**ხოტეურა**, *ხოტევური* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

თავდაპირველად გავრცელებული იყო სოფელ ხოტევში, საიდანაც მიღებული აქვს სახელწოდება.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამი, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარეს აქვს ხშირი აბლაბუდისებრი შებუსვა. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, ხშირად უფორმო, საკმაოდ კუმსია ან თხელი. მარცვალო საშუალო ზომისაა, ოდნავ ოვალური, მუქი-წითელი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ნაკლებწვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ხოტეურა საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 160 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 100-125 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-9.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 12-14 გ/ლ-ს.

გამოიყენება საშუალო ხარისხისა და საკმაოდ ხალისიანი სუფრის მსუბუქი ღვინის მისაღებად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 524

კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხოფათური

**ხოფათური**, *ქვაფათური*, *ხაფათური* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

ივანე ჯავახიშვილი თვლიდა, რომ ხოფათური გავრცელებული უნდა ყოფილიყო სოფელ ხოფეს მიდამოებში, საიდანაც წარმოიშვა ვაზის სახელწოდება. მისივე მოსაზრებით, ქვაფათური, ხოფათურის ფონეტიკური სახეცვლილებაა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე მცირე ზომისაა, განივოვალური ან მომრგვალო, სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად მცირედაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, დატოტვილი და თხელი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, ოვალური, ღია-მწვანე, მზის მხარეს მოქარვისფრი-ელფერით. კანი სქელი და საკმაოდ მკვრივი აქვს. მცირედაა დაფარული ცვილისებრი ფიფქით. რბილობი საკმაოდ წვნიანია, მაგრამ უფრო ხორციანი, სასიამოვნო ტკბილი გემოთი.

ხოფათური ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდვ 194 დღეა. სრულ სიმწიფეში 20-25 ოქტომბრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 133 გრამია, სა-ჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.5-8.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად და საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის თეთრი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 524

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ხროგი

**ხროგი**, *ხროტი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, კვერცხისმაგვარი, სამნაკვთიანი, მცირედ დანაკვთული, ზოგჯერ თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ძლიერ ქეჩისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან კონუსური ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა. მომრგვალო, მუქი ვარდისფერი ან თითქმის წითელი. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, წვენი — შეუფერავი.

ხროგი საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 90 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 15-16%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-7გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 527

კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხეთურა

**ხეთურა** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი სასუფრე ვაზის ჯიში არაგვის ხეობიდან.

არაგვის ხეობაში ერთ-ერთი სამეცნიერო ექსპედიციის დროს გაველურებულ მდგომარეობაში აღმოაჩინა სელექციონერმა რეზო რამიშვილმა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე თხელ აბლაბუდისებრადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ძირითადად უფორმო, ზოგჯერ ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. თხელია ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, ოვალური ან წაგრძელებული ფორმის, ღია მწვანე, მოყვითალო ელფერით. რბილობი უფრო ხორციანია, ვიდრე წვნიანი. ხეთურა სრულ სიმწიფეში სექტემბრის დასაწყისში შედის. ვაზი ძლიერი ზრდისა და მცირემოსავლიანია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.8 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 517-518

კატეგორია:ქართული ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ჰენრი ჰალიტ დეილი

**ჰენრი ჰალიტ დეილი** (; 9 ივნისი, 1875, ლონდონი — გ. 23 ივლისი, 1968, კემბრიჯი) — ინგლისელი ფარმაკოლოგი, ფიზიოლოგი, ლონდონის სამეფო საზოგადოების წევრი (1914), მისი მუდმივი მდივანი (1925–1935) და პრეზიდენტი (1940–1945). დაამთავრა კემბრიჯის უნივერსიტეტი (1898). ფიზიოლოგიასა და ფარმაკოლოგიაზე სპეციალიზებული იყო ერნესტ ჰენრი სტარლინგთან და პაულ ერლიხთან. 1904 წლიდან იყო ფარმაცევტული ფირმების (Burrouglis, Wellcome and Company) თანამშრომელი, 1914 წლიდან — ჰამფსტედის სამედიცინო კვლევების ეროვნული ინსტიტუტისა (ლონდონი; 1928–1942 წლებში დირექტორი). 1942–1946 წლებში ხელმძღვანელობდა სამეფო ინსტიტუტის დევი-ფარადეის ლაბორატორიას; 1939–59 წლებში იყო ლონდონის უნივერსიტეტის ფიზიოლოგიის პროფესორი.

ძირითადი შრომები დაკავშირებულია ნერვული იმპულსის გადაცემის მექანიზმების გამორკვევასთან. პირველმა ჩაატარა კვლევები სიმპათიკური ამინების, ჰისტამინის, აცეტილქოლინისა და ერგოტოქსინის მოქმედების შესასწავლად. აღწერა აცეტილქოლინისა და პარასიმპათიკური ნერვული ბოჭკოების ელექტრული სტიმულაციის ბიოლოგიურ ეფექტებს შორის მსგავსება; დაამტკიცა, რომ აცეტილქოლინი ნეირომედიატორია და მონაწილეობს ნერვული იმპულსების გადაცემაში. 1936 წელს გადაეცა ნობელის პრემია (ოტო ლევთან ერთად).

## სქოლიო 
კატეგორია:ინგლისელი ფიზიოლოგები
კატეგორია:ინგლისელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:კემბრიჯის უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის წევრები
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ლონდონში დაბადებულები
ხირსული შავი

**ხირსული შავი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

ნაპოვნია 1960 წელს ვაზის გაველურებულ ნარგავებს შორის სიღნაღის რაიონში, სოფელ ხირსას მახლობლად.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, სუსტად დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსია. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. მტევნის წონა 220 გრამია.

ხირსული შავი საგვიანო პერიოდის ვაზია, უხვმოსავლიანი.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 518

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჯაჭვაძისეული

**ჯაჭვაძისეული**, *ჯაჭვაძის ვაზი*, *ფშავლის წითელი*, *ფშავურა *— ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

გავრცელებულია თელავისა და ახმეტის მუნიციპალიტეტებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შებუსულია ხშირჯაგრისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ფორმის, დატოტვილი, თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური, მუქი ლურჯი.

ჯაჭვაძისეული საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისა და უხვმოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.8-22.3%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.7-12.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის მშრალი წითელი ღვინის, აგრეთვე საბრენდე სპირტის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 535

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ძიგანიძე (ვაზის ჯიში)

**ძიგანიძე** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

გავრცელებულია მხოლოდ ზემო იმერეთში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო, გულისმაგვარი ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია საკმაოდ სქელი აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ერთი ფრთით, დატოტვილი, საშუალო სიკუმსის ან მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, შავი ფერის, ცვილისებრი ნაფიფქით საკმაოდ დაფარული. რბილობი საშუალო სიმკვრივისაა, წვნიანი, წვენი სუსტადაა შეფერილი.

ძიგანიძე საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა, საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის წონა 160 გრამია. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 6-12 გ/ლ-ს.

გამოიყენება ნაზი და ჯიშური არომატიანი სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 467

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხემხო

**ხემხო**, *ხემხუ* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში გურიიდან. 

## გავრცელება
სამეგრელოში შემორჩენილია ამ ჯიშისადმი მიძღვნილი ლექსის ფრაგმენტი: „ხემხუაიე — ხვავრიელი, ჩქინი მარანი — ეფშა ოდა, ტერეფიში — ცარიელი!“ („ხემხუ — ხვავრიელი, ჩვენი მარანი — სავსე ოდა, მტრებისა კი — ცარიელი!“). 

XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო გურიის სოფლებში ასკანა, აკეთი, ნიგოითი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, სქელი ცვილისებრი ფიფქით დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია. წვენი შეუფერავია, სასიამოვნო და ტკბილი გემოთი.

ხემხო საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 190-195 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 142 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20,5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8,7-9,0 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა 
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 518
## სქოლიო
კატეგორია:გურიის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ძიგანოური

**ძიგანოური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი, იშვიათად მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებურადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, შავი ფერის. კანი სქელი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული.

ძიგანოური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 184 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევრიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.6-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20-25%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-10 გ/ლ-ს.

გამოიყენება საკუპაჟე მასალად და სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 470

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ჭანკილოური

**ჭანკილოური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური, ზოგჯერ ცილინდრული ფორმის, კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი-წითელი. კანი საშუალო სისქის და საშუალო სიმკვრივის აქვს, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი წვნიანია, მდნარი. წვენი შეუფერავი.

ჭანკილოური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 175-185 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 9.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 16-17%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-8 გ/ლ-ს.

ჭანკილოური გამოიყენება სხვა წითელყურძნიან ჯიშებთან ერთად სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად. ჯიშური ღვინო მიიღება ღია-წითელი შეფერვის, მსუბუქი და საკმაოდ ხალისიანი გემოთი.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 491

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ხასან კომახიძე

**ხასან კომახიძე** (დ. 1883, აჭყვისთავი — გ. 1957) — ქართველი მწერალი, პოეტი, საზოგადო მოღვაწე.

ხასან კომახიძე აღიარებულ სახალხო მთქმელად ითვლებოდა. იმ პერიოდის ლიტერატურული ცხოვრების შუაგულშიც იდგა. კლასიკური განათლება არ ჰქონდა მიღებული, მაგრამ ქართულ წერა-კითხვას სრულყოფილად ფლობდა. მისი უშუალო თაოსნობითა და ხარჯით, 1925 წელს გამოვიდა ბათუმში მოღვაწე ახალგაზრდა ჯგუფის ყოველთვიური ლიტერატურული ჟურნალი „პონტოსი“. 1928 წელს მან თავისი მრწამსი ნათლად გადმოსცა წიგნში „ფუხარას სიტყვა“, სადაც წერს: "იმ დროს სკოლები არსად იყო. არსებობდნენ მხოლოდ მეჩეთებთან მედრესეები, სადაც სწავლობდნენ არაბულ ენაზე ლოცვებს. წერა-კითხვის შესწავლის სურვილი მაინც დიდი დარჩა ჩემში და 43 წლისამ შევედი მუშათა ფაკულტეტზე ბათუმში, სადაც გავეცანი ცხოვრების ავ-კარგს. დამაინტერესა მწერლობამ და სურვილი დამებადა შეძლებისდაგვარად ამეწერა აჭარის ცხოვრება. ეს ნაწარმოები უპირველესად თავისი პოეტური სიტყვით, ხალხური მელექსეობით ფასდება. დიდი ინტერესით იკითხება მისი ლექსები: „ზამთარი“, „მოწაფის სიმღერა“, „ბეგების სიმღერა“, „ოსმანის სიტყვა“ და სხვა.

## ლიტერატურა
*საინფორმაციო ცნობარი აჭარაში მოღვაწე მწერალთა შესახებ შემდგენელი ცისანა ანთაძე, ბათუმი, 2019, გვ. 219

## რესურსები ინტერნეტში
{{nplg ბიოგრაფია|00019295}

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:კომახიძეები
კატეგორია:დაბადებული 1883
კატეგორია:გარდაცვლილი 1957
ჭიპაკური

**ჭიპაკური** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

წარსულში იგი ფართოდ ყოფილა მაღლარების სახით გავრცელებული შუა აჭარის სოფლებში. ადგილობრივი მოსახლეობა მას ძირითადად სასუფრე ყურძნად იყენებდა, საზამთროდ კი ყურძნის წვენს და ბაქმაზს ამზადებდა.

ჭიპაკურის ერთეული ხნოვანი ძირებია შემორჩენილი ქედაში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ, ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე საკმაოდ შებუსულია მონაცრისფრო აბლაბუდისებრ-ჯაგრისებრად. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მრგვალი ან ოდნავ ოვალური ფორმის. მუქი წითელია, თხელი და მკვრივკანიანი, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ნაკლებ ხორციანი და მეტად წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი.

ჭიპაკური საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 188 დღეა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველი რიცხვებიდან შედის. მტევნის საშუალო წონა 133 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.5-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.6%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.9 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის დასამზადებლად და სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 496

კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ძირაგეულის შავი

**ძირაგეულის შავი**, *ძიგრაგეულის შავი*, *ძირაგოულის შავი*, *უსახელო წითელი*, *ბანძულა* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში იმერეთი/რაჭადან.

ვაზის სახელწოდება ამბროლაურის მუნიციპალიტეტში მდებარე სოფელ ძირაგეულს უკავშირდება. იგივე ჯიში ქართლში უსახელო წითელის, ხოლო იმერეთში — ბანძულას სახელითაა ცნობილი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო და საშუალოზე დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან გულისმაგვარი ფორმის. ხუთნაკვთიანია. ფოთლის ქვედა მხარე აბლაბუდისებრად თხლადაა შებუსული საერთოდ შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ან დიდი ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის ან თხელი. მარცვალი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ან ოვალური, მუქი ვარდისფერი წითელი ელფერით. კანი მკვრივია, ცვილისებრი ფიფქით სქლად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, ჩვეულებრივი გემოთი.

ძირაგეულის შავი საშუალო და საშუალოზე ძლიერი ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 163 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს, ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის საშუალო წონა 210 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.4 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 20.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8.4 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის წითელი მშრალი ღვინის დასამზადებლად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 470

კატეგორია:იმერეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
ფეროზ ხან ნუნი

**ფეროზ ხან ნუნი** (ურდუ م**لک فیروز خان نون**‎) —პაკისტანელი სახელმწიფო მოღვაწე. პაკისტანის მე-7 პრემიერ მინისტრი. 

## ბიოგრაფია 
ფეროზ ხან-ნუნი დაიბადა პენჯაბის ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ოჯახში, 1893 წელს. დაწყებითი განათლება ლაჰორში მიიღო, შემდეგაც სწავლა ლონდონში ოქსფორდის უნივერსიტეტში განაგრძო. 1917-1926 წლებში მსახურობდა ლაჰორის უმაღლეს სასამართლოში. ამის შემდეგ ფეროზმა გადაწყვიტა საკუთარი ძალები ეცადა პოლიტიკაში. იგი  დაინიშნა ჯანდაცვისა და განათლების მინისტრად პენჯაბის მინისტრთა კაბინეტში. 1936-1941 წლებში გახლდათ ლონდონში ინდოეთის უმაღლესი კომისარი. 1941 წელს შეუერთდა ვიცე-მეფის აღმასრულებელ საბჭოს და თანამდებობა 1945 წლამდე შეინარჩუნა. ამავდროულად, 1942 წლიდან 1945 წლამდე მუშაობდა ბრიტანეთის ინდოეთის თავდაცვის მინისტრად. ფეროზ ხან-ნუნი იყო პირველი ინდოელი, რომელმაც ბრიტანეთის მმართველობის ქვეშ დაიკავა ასეთი პრესტიჟული თანამდებობები.

1947 წლის ოქტომბერში მუჰამედ ალი ჯინამ  ფეროზ ხან ნუნი ელჩად დანიშნა მუსლიმური სამყაროს ზოგიერთ ქვეყანაში. დანიშვნის მიზანი მუსულიმურ ქვეყნებთან კონტაქტის დამყარება იყო. ფეროზ ხან-ნუნი გახლდათ პაკისტანის მთავრობის მიერ საზღვარგარეთ გაგზავნილი პირველი ოფიციალური პირი მისიის დელეგაციის სათავეში. მისიის მიზანი იყო მუსლიმური ქვეყნებისთვის პაკისტანის შიდა პრობლემების გაცნობა და მოძმე ქვეყნებისგან მორალური და ფინანსური მხარდაჭერის მოპოვება. ფეროზმა წარმატებით გაართვა თავი დავალებას.

მისი პოლიტიკური და ადმინისტრაციული გამოცდილებიდან გამომდინარე, ფეროზ ხან ნუნი დაინიშნა აღმოსავლეთ პაკისტანის გუბერნატორად. თუმცა, ის თავად უფრო დაინტერესებული იყო პენჯაბის პროვინციის პოლიტიკაში დარჩენით. მან მიაღწია თავის მიზანს 1953 წელს, როდესაც გახდა პენჯაბის მთავარი მინისტრი. 1956 წელს იგი გახდა პაკისტანის საგარეო საქმეთა მინისტრი. მ თანამდებობაზე დანიშნა ჰუსეინ შაჰიდ სუჰრავარდის მიერ.

როგორც ისკანდერ მირზას ახლო მეგობარი, ფეროზ ხან ნუნი გახდა რესპუბლიკური პარტიის პრეზიდენტი პენჯაბში და დაიკავა პაკისტანის პრემიერ მინისტრის თანამდებობა 1957 წლის 16 დეკემბერს. თავიდან პრეზიდენტმა ისკანდერ მირზამ ფეროზს მხარი დაუჭირა მინისტრთა კაბინეტის ფორმირებაში, მაგრამ მოგვიანებით მირზამ ფეროზ ხან ნუნს დაბრკოლებები შეუქმნა აბსოლუტური ძალაუფლების მოპოვების გზაზე. 1958 წლის 7 ოქტომბერს ქვეყანაში საომარი მდგომარეობა შემოიღეს და ფეროზ ხან ნუნი პრემიერ-მინისტრის თანამდებობიდან გადააყენეს .

## პირადი ცხოვრება და გარდაცვალება 
1958 წლის პაკისტანის სახელმწიფო გადატრიალების შემდეგ,  ფეროზ ხან-ნუნი ჩამოშორდა  პოლიტიკას და გახდა პოლიტიკური მწერალი. მან დაწერა ხუთი წიგნი ინდოეთის ისტორიაზე და პაკისტანის სამართლისა და პოლიტიკის საკითხებზე.

ფეროზ ხან ნუნი დაქორწინებული იყო  ავსტრიელ ვიქარ-უნ-ნისა ნუნზე, რომელიც პროფესიით   გახლდათ სოციალური მუშაკი და გამოჩენილი პოლიტიკოსი. იგი გარდაიცვალა 1970 წლის 7 დეკემბერს მისი საგვარეულო სოფელ ნურპურ ნოუნში, სარგოდას რაიონში.  დაკრძალულია იქვე.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 18 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1893
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:პაკისტანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:პაკისტანის პრემიერ-მინისტრები
ჭყაპა

**ჭყაპა**, *ჭყარტალა*, *ჭყარტანა* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ქართლიდან. 

სახელწოდება მისი მარცვლის თვისებების გამო შეერქვა. ჭყაპას მარცვალი ძალიან წვნიანია და ადვილად სკდება.

სამაჩაბლოს სოფლებში მას შეცდომით „შაბას“ და „თეთრ თქელაფას“ ეძახიან.

მცირედაა გავრცელებული ქართლის ვენახებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო. ზოგჯერ ოვალური, სუსტად დანაკვთულ, ხშირად მთლიანი, იშვიათად სამნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრ-აბლაბუდისებრად საშუალოდ ან სუსტადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო და საშუალოზე მცირე ზომისაა, ცილინდრული, ხშირად ფრთიანი ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, საშუალო სიკუმსის, იშვიათად თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო მოყვითალო-მომწვანო ელფერის. თხელკანიანია და ადვილად ზიანდება. რბილობი წვნიანი და უხვგამოსავლიანია. გემო სასიამოვნო აქვს, ხილის სუსტი არომატით.

ჭყაპა საშუალო ზრდისა და საშუალოზე მაღალმოსავლიანია. შესაბამისი საძირის შერჩევისას კარგად ვითარდება ყველანაირ ნიადაგზე. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 151 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის მეორე ნახევარში შედის. მტევნის წონა 100-260 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.0-10.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 17-21.8%-ს, მჟავიანობა — 5.9-8.0 გ/ლ-ს.

ჭყაპას ჯიშური ღვინო დუნეა და მდარე ხარისხის, ამიტომ ძირითადად გამოიყენება საკუპაჟე მასალად სუფრის თეთრი ღვინის მისაღებად. მოსახლეობა ჭყაპას ყურძენს სასუფრედაც იყენება და აკიდოების სახით ზამთარშიც ინახავს. ზედმეტი წვნიანობის მიუხედავად ამგვარად შენახული ყურძენი 4-5 თვეს ძლებს.

## ლიტერატურა
* უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 504

კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ქართლის ვაზის ჯიშები
ჭოდი

**ჭოდი** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი სასუფრე-საღვინე ვაზის ჯიში აჭარიდან.

## გავრცელება
ზემო აჭარაში ჭოდი ფილოქსერას გამოჩენამდე ფართოდ იყო გავრცელებული და მის მოსავალს მოსახლეობა სასუფრე ყურძნად იყენებდა. ხოლო სამეგრელოში ჭოდისგან ღვინოს წურავდნენ. მისი ღვინო იმდენად მაღალხარისხიანი ყოფილა, რომ მას „საზედაშედ“ მოიხსენიებდნენ. ჭოდი ასევე XX საუკუნის დასაწყისში გავრცელებული იყო გურიაში, სოფელ ლანჩხუთის მიდამოებში.

ამჟამად ჭოდის მაღლარები ძალიან მცირე რაოდენობითაა აჭარაში ხულოს მუნიციპალიტეტში და სამეგრელოს ტერიტორიაზე.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, სამ, იშვიათად ხუთნაკვთიანი, ფოთლის ქვედა მხარე ძალიან მცირედაა შებუსული. ყვავილი მდედრობითია. მტევანი საშუალო ან მცირე ზომისაა, ცილინდრულ-კონუსური ფორმის. გვხვდება უფორმო და დატოტვილი მტევნებიც, კუმსი, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის და თხელი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან მცირედ ოვალური, თითქმის შავი. კანი სქელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანი და ხორციანია, ჩვეულებრივი ტკბილი გემოთი.

ჭოდი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 195 დღეა, ხოლო სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის ბოლოს შედის. მტევნის საშუალო წონა 98 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-7.5 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18.5%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 9.0 გ/ლ-ს.

გამოიყენება საკმაოდ ხარისხიანი სუფრის წითელი, მშრალი ღვინის მისაღებად და სასუფრე ყურძნად.

## იხილეთ აგრეთვე
*ჭოდი სალხინოს

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 496
## სქოლიო
კატეგორია:აჭარის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი სასუფრე ქართული ჯიშები
ანადირი (მდინარე)

**ანადირი** () — მდინარე რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. სიგრძე 1150 კმ, აუზის ფართობი 191 ათ. კმ². სათავეს იღებს ანადირის ზეგნის ცენტრალურ ნაწილში, მიედინება ანადირის დაბლობზე, რამდენიმეჯერ იცვლის მიმართულებას და გვერდს უვლის ქედებს; ჩაედინება ანადირის ყურის ომენენის ყურეში (ბერინგის ზღვა). ზემო წელზე ხეობა ვიწროა; შუა და ქვემო წელზე კალაპოტი იყოფა, წარმოქმნის ტოტებისა და ფშანების რთულ სისტემას (შესართავში სიგანე 6–7 კმ-ია). ძირითადი შენაკადებია: იაბლონი, ეროპოლი, მაინი (მარჯვენა); ჩინეივეემი, ბელაია, ტანიურერი (მარცხენა). იკვებება თოვლისა და წვიმის წყლით. წყლის საშუალო წლიური ხარჯი ქვემო წელზე 1680 მ³/წმ-ია. იყინება ოქტომბერში (ზემო წელზე ხშირად სექტემბერში), ლღვება მაისის ბოლოს – ივნისის დასაწყისში. აუზში 23,5 ათასზე მეტი ტბაა საერთო ფართობით 3231 კმ²; მოიპოვებენ ნახშირს. მცირე ზომის გემებისთვის სანაოსნოა სოფელ მარკოვოდან (570 კმ), წყალდიდობის დროს – უფრო ზემომდეც. ქვემო წელზე მისდევენ თევზაობას.

## სქოლიო 
კატეგორია:ჩუკოტკის ავტონომიური ოკრუგის მდინარეები
ჭინათის ნაეკლესიარი

**ჭინათის ნაეკლესიარი** — ნაეკლესიარი საქართველოში, გურიის რეგიონში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტ სოფელ ჭინაათში. ჭინათის ნაეკლესიარი მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთით 100 მეტრში, გორის წვერზე. ადგილობრივების გადმოცემით აქ ხის ეკლესია მდგარა. ტერიტორიაზე იკითხება რელიეფს მორგებული კედლის ფრაგმენტები, რომელიც ნაგებია ფლეთილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. შესაძლოა აღნიშნული კედლის ფრაგმენტები თავდაცვითი ნაგებობის იყოს. ამ ტერიტორიიდან კონტროლდება ჯუმათისკენ მიმავალი გზა. გორა მთლიანად ხშირი მცენარეული დაფარითაა დაფარული და სხვა დეტალები არ იკითხება. საჭიროა არქეოლოგიური სამუშაოების ჩატარება.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
კატეგორია:დანგრეული ტაძრები
თბილისის ღვთისმშობლის ეკლესია (ლილო)

**ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესია თბილისში** — საქართველოში, თბილისის რეგიონში, უბან ლილოში. ეკლესია დგას დიდი ლილოს ჩრდილოეთ კიდეში, სასაფლაოზე. იგი დარბაზული ნაგებობაა და აშკარად ეტყობა მშენებლობის მინიმუმ ორი ეტაპი. ნაგებია რიყის, ქვიშაქვის კვადრებისა და აგურის მონაცვლეობით. ფართო თაღოვანი სარკმლები აშკარად მიუთითებს, რომ მე-19 საუკუნეშია განახლებული. შეისრული კამარა და მისი საბჯენი თაღები კი მიანიშნებს, რომ ეკლესია გვიანი შუა საუკუნეების ბოლოს უნდა აგებულიყო. ძეგლის არქიტექტურა სრულად თანხვდება ტაძრის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში მდებარე საფლავის წარწერას, რომელშიც ნათქვამია, რომ 1839 წელს გარდაცვლილი იოსებ გაბათაშვილი ლილოში მოსულა მისი მშენებლობის დროს და აუშენებია სახლები, წისქვილი და ეკლესიის სამრეკლო. გამოდის, რომ სოფელი ლილო, გვიან შუა საუკუნეებში არსებული სოფელი შემოსევების შედეგად გაოხრებული ყოფილა და მისი ხელახლა გაშენება XVIII-XIX სს. მიჯნაზე დაწყებულა. ეკლესია დარბაზულია. შედგება დასავლეთ-აღმოსავლეთის ღერძზე ერთმანეთზე მიშენებული ორი სრულიად განსხვავებული წყობით ნაგები ნაწილისგან. თავდაპირველი შესასვლელი ტაძარს სამხრეთ კედელში ქონია (ამჟამად ამოშენებულია). დასავლეთიდან მინაშენის გაკეთების შემდეგ კარიც ამ ნაწილში გაჭრეს. კარი სწორკუთხაა. ტაძარს დასავლეთის და აღმოსავლეთის კედლებში თითო სარკმელი აქვს, სამხრეთის კედელში კი მე-19 ს. გაჭრილი სამი თაღოვანი და ფართო სარკმელი. კედლები დასრულებულია აგურის ხერხულა კარნიზით, რომლითაც თავდაპირველი ეკლესიის კალთები აწეულია. ორქანობა სახურავის დასავლეთ ნაწილში აგურის ოთხი თაღით გახსნილი სამრეკლო ფანჩატურია დაშენებული. ნახევარწრიული აფსიდი შეისრულთაღზე დაყრნობილი კონქითაა დასრულებული. ტაძრის დარბაზი ფართო და შეისრულთაღიანი ორი წყვილი პილასტრითაა დანაწევრებული. ასეთივე ნახევარპილასტრია გრძივი კედლების დას. კიდეში. დასავლეთ ნაწილში ხის პატრონიკეა მოწყობილი. ეკლესია მთლიანად მოხატულია.

## რესურსები ინტერნეტში
1. https://memkvidreoba.gov.ge/objects/immovable/immovableObject?id=39414

კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები კახეთის მხარეში
ქვემო შუხუთის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ქვემო შუხუთის წმინდა გიორგის ეკლესია** — მშენებარე მართლმადიდებლური ტაძარი საქართველოში, ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქვემო შუხუთში. 

ეკლესია აშენებულია წმინდა გიორგის სახელობის ძველ ნაეკლესიარზე. ინტერიერში იკითხება ძველი ეკლესიის კედლის წყობა. ძველი ეკლესია ნაგები იყო ფლეთილი ქვებით კირის დუღაბის ხსნარზე. კედლები შიდა მხრიდან კირით იყო შელესილი. ეკლესია იყო დარბაზული ტიპისა წრიული აფსიდით. იატაკზე იკითხებოდა ბათქაშის ფრაგმენტები. 

ახალი ეკლესია ნაგებია აგურით. კედლები მოპირკეთებულია რიყის ქვებით. გადახურულია კრამიტით. ეკლესიის ირგვლივ შემორჩენილია ძველი გალავნის ფრაგმენტი, რომლის მაქსიმალური სიმაღლე 1 მეტრს აღწევს. 

## გალერეა

ქვემო შუხუთის წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია.jpg|წმინდა გიორგის სახელობის მშენებარე ეკლესია
ქვემო შუხუთის წმინდა გიორგის ეკლესია ინტერიერი.jpg|ინტერიერი
ქვემო შუხუთის წმ. გიორგის ეკლესია, გალავნის ფრაგმენტი.jpg|გალავნის ფრაგმენტი

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ლანჩხუთის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კამბოჯის დროშა

**კამბოჯის დროშა** () 一 კამბოჯას სამეფოს ერთ-ერთი უმთავრესი სახელმწიფო სიმბოლო, რომლის ამჟამინდელი სახე 1948 წელს დამტკიცდა, შემდგომში კი კვლავ აღდგა 1993 წელს, მონარქიის აღდგენის შემდეგ. 

## აღწერა 
დაახლოებით 1850  წლიდან, კამბოჯის დროშაზე გამოსახულია ანგკორ-ვატი, რომელიც მსოფლიოში ყველაზე დიდ ტაძარს წარმოადგენს. ამჟამინდელი დროშა, რომელიც შეიცავს ორ ლურჯ და ცენტრში გამავალ წითელ ზოლს (რომელთა თანაბარდობაა 1:2:1) მიიღეს კამბოჯის დამოუკიდებლობის შემდეგ 1948 წელს. იგი გამოიყენებოდა 1970 წლის 9 ოქტომბრამდე, სანამ ახალი დროშა შემოიღეს ქმერული რესპუბლიკისთვის, რომელიც გაგრძელდა 1975 წლის ქმერების აღებამდე. შემდგომში, დემოკრატიული კამპუჩიის სახელმწიფო, რომელიც 1975-1979 წლებში არსებობდა, იყენებდა წითელ დროშას სამკოშკიანი ანგკორ ვატის დიზაინით, რომელიც შენარჩუნდა 1976 წლამდე. ამის შემდეგ კამბოჯის ტერიტორიაზე იჭრება ვიეტნამი, რის შედეგადაც ყალიბდება კამპუჩიის რესპუბლიკა. 

კამპუჩიის ეროვნულმა გაერთიანებულმა ფრონტმა (FUNSK) კვლავ ახალი დროშის შემოღება განიზრახა, რომელიც შეიქმნა ანტიფრანგული მოძრაობის დღეებში. ამ დროშას ჰქონდა იგივე ფერის ნიმუში, როგორც დემოკრატიულ დროშას, თუმცა ამჯერად ხუთკოშკიანი ანგკორ ვატის გამოსახულებით. 

1993 წელს, 1948 წლის კამბოჯის დროშის ხმარება განახლდა. კამბოჯის ახლანდელი დროშა, პორტუგალიის, სან-მარინოსა და ესპანეთის დროშებთან ერთად, არის ერთადერთი სახელმწიფო დროშა, რომელზეც გამოსახულია შენობა. წითელი და ლურჯი კამბოჯის ტრადიციული ფერებია. 

დროშა, რომელიც დღეს გამოიყენება, იგივეა, რაც დაარსდა 1948 წელს, თუმცა ყოფილ დროშაზე ანგკორ-ვატის გამოსახულება წითელი კონტურითაა შემოსაზღვრული, როცა თანამედროვე ვარიაციაში ეს ფერი შავითაა ჩანაცვლებული. მას შემდეგ გამოიყენეს ხუთი ინტერვენციული დიზაინი, რომელთაგან ყველამ გამოიყენა ანგკორ ვატის განმოსახულება დროშაზე ამა თუ იმ ფორმით. ეს ცნობილი ტაძრის კომპლექსი, რომელიც მე-12 საუკუნით თარიღდება, აშენდა მაჰიდარაპურას მონარქების მიერ. მას აქვს ხუთი კოშკი, თუმცა ეს ყოველთვის სტილიზებული ვერსიით არ იყო გამოყენებული. მონარქია აღდგა 1993 წლის სექტემბერში და 1948 წლის დროშა ხელახლა მიიღეს იმავე წლის ივნისში.

## სიმბოლიზმი 
ცენტრში გამოსახული ანგკორ-ვატის ტაძრის კომპლექსის კონფიგურაცია ერთობას, სამართლიანობასა და მემკვიდრეობას განასახიერებს, ლურჯი ფერი ასახავს თავისუფლებას, თანამშრომლობასა და ძმობას, ხოლო წითელი ფერი სიმამაცეს, თავდადებასა და ვაჟკაცობას სიმბოლიზირებს. 
 
## სამეფო სტანდარტი 
**კამბოჯის სამეფოს ემბლემა** () არის კამბოჯის მონარქის პერსონალური დროშა. პირველად მისი გამოყენება 1993 წელს დაიწყო, თუმცა 1941 წელსაც იყო შედგენილი მისი დიზაინი. იგი კამბოჯის ერთ-ერთ ეროვნულ სიმბოლოთაგანია.

## იხილეთ აგრეთვე 
* კამბოჯა
* აზიის დროშები

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დროშები
კატეგორია:დროშები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
ელგიგიტგინი

**ელგიგიტგინი** () — ტბა რუსეთში, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში, ანადირის ზეგანზე. ფართობი 119 კმ², სიღრმე ცენტრალურ ნაწილში 169 მ, ძირითადად იკვებება თოვლის წყლით. ელგიგიტგინიდან გამოედინება მდინარე ენმივაამი (ბელაიას შენაკადი, ანადირის აუზი).

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ანადირის ზეგანი

**ანადირის ზეგანი** () — ზეგანი რუსეთში, ჩედილო-აღმოსავლეთ ციმბირში, მდინარე ანადირის ზემო წელზე, ჩუკოტკის ავტონომიურ ოკრუგში. გადაჭიმულია თითქმის 400 კმ-ზე, სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით; სიგანე 130 კმ (პოლარულ წრესთან). გამოზიდვის კონუსები უკავია მეჩხერ ფოთლოვან ტყეებს, მდინარის ტერასები — ჭაობებს. არის ირმის საძოვრები.

## სქოლიო 
კატეგორია:რუსეთის ზეგნები
წიწილიანი კაპისტონი

**წიწილიანი კაპისტონი**, *წიწილიანი კაბისტონი*, *კაპისტონი წვრილი*— ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭიდან.

სახელწოდება შერქმეული აქვს იმის გამო, რომ მტევანში წვრილი, გაუნაყოფიერებელი, დაუმტვერავი (პართენოკარპიული) მარცვლები გვხვდება.

მცირე ნარგავების სახით მხოლოდ რაჭაშია გავრცელებული.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი მცირე ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მცირედ დანაკვთული. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, ზოგჯერ ფრთიანი, კუმსი, ზოგჯერ მეჩხერი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი წითელი, მკვრივკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი წვნიანი აქვს, წვენი — შეუფერავი.

წიწილიანი კაპისტონი საშუალო ზრდით ხასიათდება. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 164 დღეა. ყურძენი სიმწიფეში სექტემბრის ბოლო რიცხვებში შედის. მტევნის წონა 136-160 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 8.4 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19.5-21 %-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7-9.5 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 481

კატეგორია:რაჭის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
წვრიმალა

**წვრიმალა** — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში ლეჩხუმიდან.

სახელწოდება მიღებული აქვს წვრილი მარცვლების გამო.

მაღლარების სახით, ერთეული ძირებია ლეჩხუმის სოფლებში: ლაჯანა და ორბელი.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, სამნაკვთიანი ან მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე დაფარულია თხელი აბლაბუდისებრი შებუსვით. ყვავილი მდედრობითი სქესისაა. მტევანი ჰატარა ან საშუალო ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, თხელია, ზოგჯერ საშუალო სიკუმსის. მარცვალი მცირე ზომისაა, მომრგვალო, ზოგჯერ შეზნექილი, მუქი წითელი — თითქმის შავი. კანი თხელი აქვს, რბილობი — წვნიანი.

წვრიმალა საშუალო ზრდისა და საშუალომოსავლიანია. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8 გ/ლ-ს.

მიიღება სუფრის წითელი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 475

კატეგორია:ლეჩხუმის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
წნორის თეთრი

**წნორის თეთრი** — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში კახეთიდან.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან დიდი ზომისაა, მომრგვალო ფორმის, სამ-ხუთნაკვთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე შეუბუსავია. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო ზომისაა, კონუსური, ფრთიანი ან ცილინდრულ-კონუსური ფორმის, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური ფორმის, მომწვანო-მოყვითალო ფერის, მზისკენ მოქცეულ მხარეს სიდამწვრის ლაქები უჩნდება. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი ხორციანი და წვნიანია, კნატუნა. გემო — სასიამოვნო და ჰარმონიული.

წნორის თეთრი საშუალო ზრდისაა. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 157 დღეა. სრულ სიმწიფეში სექტემბრის ბოლოს შედის. მისი მტევნის საშუალო წონა 146 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 7.0-8.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 18-22%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.0-9.5 გ/ლ-ს.

გამოიყენება სუფრის თეთრი მშრალი ღვინის დასამზადებლად და რქაწითელთან ერთად საკუპაჟე მასალად. მიიღება ჯიშური ღვინო საკმაოდ მაღალი ხარისხის. აგრეთვე, გამოიყენება სასუფრე ყურძნად.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 484

კატეგორია:კახეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
წმინდა თეთრი

**წმინდა თეთრი**, *ძველი თეთრი*, *ძველი თეთრა* — ქართული აბორიგენული თეთრყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში რაჭა-ლეჩხუმიდან.

უძველეს დროში რაჭაში ყოფილა გავრცელებული. გასული საუკუნის 30-იან წლებში ამბროლაურის მუნიციპალიტეტის სოფლებში ბუგეულსა და აბანოეთში მისი ნარგავებიც არსებობდა. ამ ჯიშის მხოლოდ თითო-ოროლა ვაზია შემორჩენილი ამავე სოფლებში.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი პატარა ან საშუალო ზომისაა, მომრგვალო ან ოდნავ ოვალური, მცირედ დანაკვთული, თითქმის მთლიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად ძლიერაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი პატარა ზომისაა, ცილინდრული ან ცილინდრულ-კონუსური, იშვიათად ფრთიანი, კუმსი ან საშუალო სიკუმსის. ზოგჯერ თხელი. მარცვალი საშუალო ან პატარა ზომისაა, თითქმის მომრგვალო, მომწვანო-მოყვითალო ელფერით. კანი თხელი და მკვრივი აქვს, ცვილისებრი ფიფქით საშუალოდ დაფარული. რბილობი საკმაოდ წვნიანია. გემო — სასიამოვნო და ტკბილი.

წმინდა თეთრა სუსტი ზრდა-განვითარებისა და საშუალომოსავლიანია. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 145 დღეა. სრულ სიმწიფეში დაახლოებით სექტემბრის პირველ ნახევარში შედის. მტევნის წონა 80-150 გრამია, საჰექტარო მოსავლიანობა კი 6.0-7.0 ტონა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-21%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 7.5-9 გ/ლ-ს.

მიიღება ხარისხიანი და ჰარმონიული სუფრის თეთრი მშრალი ღვინო.

## ლიტერატურა
*უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ., „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 481

კატეგორია:რაჭა-ლეჩხუმის  ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის თეთრყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები