ესტონეთის ბუნების ისტორიის მუზეუმი

**ესტონეთის ბუნების ისტორიის მუზეუმი** ( *Eesti Loodusmuuseum*) ესტონეთის ეროვნული ბუნების ისტორიის მუზეუმია,  რომელიც ტალინის ძველ ქალაქში მდებარეობს. მუზეუმი კონცენტრირებულია ბუნების ისტორიასა და გარემოს განათლებაზე, სტუმრებს ესტონეთის ველური ბუნების უნიკალურ ტურს სთავაზობს.
## ისტორია
მუზეუმის ისტორია 1842 წელს იწყება, როდესაც დაარსდა ესტონეთის ლიტერატურული საზოგადოების მუზეუმი. 1864 წელს იგი პროვინციულ მუზეუმად გადაკეთდა. მუზეუმის მნიშვნელობა განსაკუთრებით გაიზარდა 1872 წელს, როდესაც ალექსანდერ ფონ დერ პალენმა (1820-1895) კოლექციას შემოწირულობების გაკეთება დაიწყო. პალენი მოგვიანებით მუზეუმის თავმჯდომარედ აირჩიეს და მისი ხელმძღვანელობით კოლექცია მნიშვნელოვნად გაიზარდა. 1911 წელს კოლექციისთვის შეიძინეს ახალი შენობა კოჰტუზის ქუჩაზე.
პირველი მსოფლიო ომის დროს, ესტონელთა პასიური წინააღმდეგობის წყალობით, მუზეუმის კოლექცია რუსეთში არ გადაუტანიათ. პროვინციული მუზეუმი განაგრძობდა მუშაობას განათლებისა და კვლევების მინისტრის ხელოვნებისა და მემკვიდრეობის დეპარტამენტის ქვეშ, თუმცა 1926 წელს ის ესტონეთის ლიტერატურული საზოგადოების მუზეუმად გადაკეთდა.
1939 წელს, მოლოტოვ-რიბენტროპის პაქტის შემდეგ, ბალტიური გერმანული ინსტიტუტები, მათ შორის ესტონეთის ლიტერატურული საზოგადოება, დახურულ იქნა. 1940 წელს, ესტონეთის სსრ სახალხო კომისართა საბჭოს დადგენილებით, საბჭოთა ხელისუფლებამ ყველა მუზეუმის ნაციონალიზაცია მოახდინა, რამაც 1941 წლის 1 იანვარს ტალინში ბუნების ისტორიის ეროვნული მუზეუმის დაარსება გამოიწვია . 1942 წელს ბომბის დარტყმამ მუზეუმის ექსპონატების მნიშვნელოვანი ნაწილი გაანადგურა.

### ბოტანიკური კოლექცია
მუზეუმის მთავარი ბოტანიკური კოლექცია დაახლოებით 122,000 მცენარის ნიმუშს მოიცავს:
*ვასკულურ მცენარეთა ჰერბარიუმი: 90,000 ნიმუში, რომელთაგან 88,700 ფოთოლია, დანარჩენი კი - ნაყოფები, თესლები და სტრობილები
*1,600 ტაქსონი ესტონეთის ადგილობრივი ფლორიდან
*უძველესი ნიმუშები 1830-იანი წლებით თარიღდება.

### მიკოლოგიური კოლექციები
მიკოლოგიური ჰერბარიუმი დაახლოებით 2,450 მცენარის ნიმუშს მოიცავს:
*არალიქენიზირებული სოკოების კოლექცია: 250 ნიმუში
*ლიქენების კოლექცია (ლიქენიზირებული სოკოები): 2,200-ზე მეტი ნიმუში:
**1,600 ნიმუში ესტონეთიდან
**600 ნიმუში უცხოეთიდან (ძირითადად სკანდინავიიდან და ევროპის სხვა ნაწილებიდან)
ეს კოლექციები ესტონეთის ბიომრავალფეროვნების შესწავლისა და დაცვისთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვან როლს ასრულებს. მუზეუმი აქტიურად მუშაობს ამ კოლექციების შენარჩუნებისათვის.

### ზოოლოგიური კოლექციები
მუზეუმის ზოოლოგიური კოლექციები დაახლოებით 130,000 ექსპონატს მოიცავს, რომლებიც წარმოადგენენ როგორც ხერხემლიან, ასევე უხერხემლო ცხოველებს ესტონეთიდან და მსოფლიოს სხვა რეგიონებიდან.

ზოოლოგიური კოლექციების შემადგენლობა:

*ორნითოლოგიური კოლექცია - ფრინველთა ნიმუშები
*ძუძუმწოვართა კოლექცია
*მოლუსკების, ნიჟარების, მარჯნების და ზღვის ვარსკვლავების მდიდარი კოლექცია
*სველი პრეპარატების კოლექცია
*ენტომოლოგიური კოლექცია (მწერების კოლექცია).

### გეოლოგიური კოლექცია
მუზეუმის გეოლოგიური კოლექცია დაახლოებით 3,500 ნიმუშს მოიცავს:
*პალეონტოლოგიური მასალა (კოლექციის 75%):
*პალეოზოური ნამარხები ესტონეთის კვარცხლბეკიდან
*ორდოვიკისა და სილურული პერიოდების ზღვის უხერხემლოების ნამარხები
*მეოთხეული პერიოდის ძუძუმწოვართა ძვლების ფრაგმენტები (ძირითადად რუსეთის ჩრდილოეთი რეგიონებიდან)
*ლითოლოგიური კოლექცია
*ესტონეთის კვარცხლბეკის დამახასიათებელი ნალექი ქანები: კირქვა, მერგელი, ქვიშაქვა, თიხაქვა
*პეტროლოგიური კოლექცია (შედარებით მცირე):
*ესტონური მყინვარული ლოდების ნიმუშები
*მეტამორფული და მაგმური ქანები ყოფილი საბჭოთა კავშირის ტერიტორიიდან
*მინეროლოგიური კოლექცია (ბოლო ათწლეულში მნიშვნელოვნად გაფართოვდა). ადრე დომინირებდნენ რუსეთიდან, აღმოსავლეთ ევროპიდან და გერმანიიდან ნიმუშები, დღეს მოიცავს მინერალებს ავსტრალიიდან, სამხრეთ ამერიკიდან და აფრიკიდან.
ყველაზე მნიშვნელოვანი ექსპონატებია დიდი კვარცის, ამეთვისტის და ფტორიტის დრუზები.
ეს კოლექციები ესტონეთის გეოლოგიური მემკვიდრეობის შესწავლასა და შენარჩუნებაში გადამწყვეტ როლს ასრულებს, რაც მუზეუმს მნიშვნელოვან სამეცნიერო ცენტრის სტატუსს აძლევს.

Estonian Museum of Natural History Specimen No 171117 photo (g1 g1-118-4 1 jpg).jpg|*ისჩადის მურჩისონი*
Estonian Museum of Natural History Specimen No 171245 photo (g1 g1-203 1 jpg).jpg|*ორმხრიანი ზაფრენტისი*
Estonian Museum of Natural History Specimen No 171849 photo (g1 g1-551 1 jpg).jpg|პლატეზოლენიტი
Estonian Museum of Natural History Specimen No 172568 photo (g297 g297-1 1 jpg).jpg|ვანადინითი
Estonian Museum of Natural History Specimen No 172580 photo (g297 g297-13 b jpg).jpg|კავანსიტი
Estonian Museum of Natural History Specimen No 176009 photo (g286 g286-109 jpg).jpg|დენთი
Estonian Museum of Natural History Specimen No 178119 photo (g28 g28-21 1 jpg).jpg|პლატინის ქვიშა
Estonian Museum of Natural History Specimen No 178171 photo (g28 g28-79-1 1 jpg).jpg|ამეთვისტო
Estonian Museum of Natural History Specimen No 174682 photo (g286 g286-58 jpg).jpg|აგატის უჩვეულო ფორმა
Estonian Museum of Natural History Specimen No 177580 photo (g21 g21-10 jpg).jpg|მამონტის ეშვი

### მეცნიერების ისტორიის კოლექცია
მუზეუმის მეცნიერების ისტორიის კოლექცია დაახლოებით 1,050 არქივულ მასალასა და ისტორიულ ობიექტს მოიცავს, რომლებიც ბუნების შესწავლასა და პოპულარიზაციას უკავშირდება. ეს კოლექცია მოიცავს:
*ისტორიულ სამეცნიერო ინსტრუმენტებს
*მკვლევართა პირად არქივებს
*ბუნებისმეტყველების განვითარების დოკუმენტებს
*საველე კვლევების ისტორიულ ჩანაწერებს.

### ფოტო კოლექცია
მუზეუმის ფოტო არქივი შედგება 28,000 ფოტომასალისგან (ფოტოები, ნეგატივები, ფერადი სლაიდები). მასალები ასახავს მუზეუმის ყოველდღიურ ცხოვრებას, გამოფენებს, საველე კვლევებს, სამეცნიერო ღონისძიებებს.

ფოტო კოლექცია სრულად დიგიტალიზებულია და ხელმისაწვდომია ბიომრავალფეროვნების ინფორმაციულ სისტემაში PlutoF (საბაზისო აკრონიმი: TAMF).
ეს კოლექციები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ესტონეთში ბუნებისმეტყველების ისტორიის დოკუმენტირებასა და შესწავლაში, რაც მათ უნიკალურ სამეცნიერო-კვლევით რესურსად აქცევს.

## სქოლიო
კატეგორია:1941 წელს დაარსებული მუზეუმები
კატეგორია:ესტონეთის მუზეუმები
კატეგორია:მეცნიერების ისტორია
კატეგორია:გეოლოგია
კატეგორია:მიკოლოგია