open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ზაქარეიშვილი

საკუთარი სახელი **ზაქარეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ლევან ზაქარეიშვილი — რეჟისორი, სცენარისტი
* პაატა ზაქარეიშვილი — პოლიტოლოგი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
ზაუტაშვილი

საკუთარი სახელი **ზაუტაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ბერდი ზაუტაშვილი — გეოლოგი
* გივი ზაუტაშვილი — თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი
* ელენე ზაუტაშვილი — გეოგრაფი
* მიხეილ ზაუტაშვილი — სპორტსმენი, მწვრთნელი (ძიუდო, სამბო)
* ოთარ ზაუტაშვილი — მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
ზეინკლიშვილი

საკუთარი სახელი **ზეინკლიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თენგიზ ზეინკლიშვილი — ოპერის მომღერალი 
* ჯემალ ზეინკლიშვილი — ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
ზვიადაძე

საკუთარი სახელი **ზვიადაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ზვიადაძე — სასულიერო პირი
* მიხეილ ზვიადაძე — ფიზიკოსი 
* სალომე ზვიადაძე — მთარგმნელი, პოლიტიკოსი
* უჩა ზვიადაძე — გეოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
მუსიკალური გიმნაზია (რუსე)

**ძველი მუსიკალური გიმნაზია** () — მიტოვებული შენობა რუსეში, ისტორიული და კულტურული ძეგლი, რომელიც ცნობილია როგორც პასტორ ვანგემანის ობოლთა თავშესაფარი.

გიმნაზია მდებარეობს ბორისოვის 33-ში. მისი მფლობელები აპირებენ გადააქციონ ის პირველ კერძო მუზეუმად ბულგარეთში.

## ისტორია
შენობა 1900-1901 წლებში ბულგარეთში პროტესტანტულმა საზოგადოებამ ააშენა, გეგმაში იყო მისი გამოყენება გერმანულ პროტესტანტურ სკოლად, ბავშვთა სახლად და საბავშვო ბაღად. 4 სართულიანი კულტურული ძეგლის დიზაინი არქიტექტორ უდო რიბაუს ეკუთვნის, ხოლო არქიტექტურული სტილი ეკლექტიკურია, რომელიც აერთიანებს ნეოკლასიკური და ნეოგოთური სტილის ელემენტებს.

გერმანული სკოლა საზეიმოდ გაიხსნა 1905 წლის 5 ოქტომბერს, გადაკეთდა ბიზნესის საშუალო სკოლად 1909 წელს. პირველი მსოფლიო ომის ბოლოს, 1918 წლის 28 სექტემბერს, სკოლა ჩამოართვეს ბულგარეთის ხელისუფლებას, რადგან ის გერმანიის საკუთრება იყო. მიუხედავად იმისა, რომ შენობა დაზიანდა რუმინული საარტილერიო ცეცხლის შედეგად, მას ომის შემდეგ რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა და გამოიყენებოდა როგორც ფრანგ მამაკაცთა საშუალო სკოლა. შემდეგ განთავსდა სახელმწიფო ტექნიკური უნივერსიტეტი (ახლანდელი რუსეს უნივერსიტეტი) და ბოლოს მუსიკალური საშუალო სკოლა. კულტურის ძეგლად გამოცხადდა 1973 წელს.

შენობა მიატოვეს 1986 წლის სტრაჟიცას მიწისძვრის შედეგად დაზიანებული. 2007 წლის აპრილში შეიძინეს ადგილობრივმა მეწარმეებმა, ძმებმა ბობოკოვებმა, რომლებიც აპირებდნენ მის მუზეუმად გამოყენებას თავიანთი კერძო კოლექციისთვის.

## გალერეა

ფაილი:Building_of_the_Numismatic_Museum_(former_High_School_of_Music)_in_Ruse,_Bulgaria.jpg|შენობის საერთო ხედი
ფაილი:Rousse_High_School_of_Music_Nedko_1.jpg|
ფაილი:Rousse_High_School_of_Music_Nedko_2.jpg|ბაპტისტური ეკლესია სკოლის გვერდით
ფაილი:Rousse_High_School_of_Music_Nedko_3.jpg|

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის სასწავლებლები
კატეგორია:1901 წელს დაარსებულები
კატეგორია:XX საუკუნეში დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
სიიკალატვა

**სიიკალატვა** () — მუნიციპალიტეტი სიიკალატვის ქვერეგიონში, ფინეთში. მდებარეობს ოულუდან 90 კმ-ით სამხრეთით. 2023 წლის აღწერის მიხედვით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა 5 013 ადამიანს შეადგენს. მუნიციპალიტეტის ფართობი 2 229.2 კმ²-ია. მოსახლეობის სიმჭიდროვე 2.31 ადამიანია 1 კმ²-ზე.  მუნიციპალიტეტის ერთადერთი ოფიციალური ენაა ფინური ენა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Municipality of Siikalatva – Official website

## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთ ოსტრობოტნიის მუნიციპალიტეტები
ეშმაკის ხიდი

**ეშმაკის ხიდი** () — ხიდი მდინარე არდაზე არდინოს მუნიციპალიტეტში, კარჯალის რეგიონში (ბულგარეთი).

იგი მდებარეობს ულამაზეს ხევში, ქალაქ არდინოდან ჩრდილო-დასავლეთით დაახლოებით 10 კილომეტრში, სოფელ დიადოვცის მახლობლად და სოფელ ლათინკადან არც თუ ისე შორს.

ხიდი მდებარეობს ზღვის დონიდან 420 მეტრზე, ხეობაში, ორივე მხრიდან გარშემორტყმულია ციცაბო ფერდობებით, რომლებიც ზღვის დონიდან 800 მეტრამდე აღწევს. მისი სიგრძე 56 მეტრია, სიგანე 3,5 მეტრი, სამკამარია, ხოლო გვერდითი ნეკნების სარდაფებზე წყლის დრენაჟისთვის გაკეთებულია ღიობები ნახევარწრიული თაღებით. ცენტრალური კამარის სიმაღლე 11-12 მეტრია, კიდეზე შემორჩენილია ქვის პარაპეტი 12 სმ სიმაღლით  .

ხიდი აშენდა XVI საუკუნის დასაწყისში სულთან სელიმ I-ის ბრძანებით, როგორც გზის ნაწილი, რომელიც აკავშირებს ზემო თრაკიის დაბლობს თრაკიის თეთრ ზღვასთან და ეგეოსის ზღვასთან. დღევანდელი ხიდის ადგილზე ოდესღაც რომაული ხიდი იყო, მნიშვნელოვანი უძველესი გზის ვია იგნატიუსის ნაწილი, რომელიც აკავშირებდა თეთრ ზღვასა და თრაკიას მაკასას უღელტეხილის გავლით. სულთან სელიმ I-ის ბრძანებით, ხიდი აღადგინეს ორ გეოგრაფიულ არეალს შორის სავაჭრო კავშირების გასაგრძელებლად. იგი ცნობილი იყო სახელით „შაიტან კიუფრია“.

საუკუნეების მანძილზე ხიდზე ლეგენდები დადიოდა და თან ახლდა საიდუმლოები. მისი მშენებლობის შესახებ თითქმის არაფერია ცნობილი, მაგრამ ლეგენდების თანახმად, მისი შემქმნელი იყო ოსტატი დიმიტარი ახლომდებარე სოფელ ნედელინოდან. მან მიიღო გამოწვევა, აეშენებინა ხიდი ქარიშხლიან მდინარეზე, თუმცა მანამდე ყველაფერი წარუმატებელი აღმოჩნდა. მან ბრწყინვალედ და რეკორდულ დროში გააკეთა, მაგრამ მალევე გარდაიცვალა. აქ ცრურწმენები ჩურჩულებენ, რომ ხიდის აგებაში სატანის  ხელი ერია. ეშმაკი ოსტატს დაჰპირდა საიდუმლოებას, რომელიც მის შემოქმედებას მარადიულს გახდიდა, თუ მას 40 დღეში დაასრულებდა. თუმცა, თუ ის ვერ შეძლებდა, სულს წაართმევდა. დიმიტარმა გაართვა თავი ეშმაკეულ ამოცანას და სატანამ პირობა შეასრულა, მაგრამ ამის შემდეგ ნიჭიერი ოსტატი გარდაიცვალა და საიდუმლო ცოდნა საფლავში წაიღო.

ამბობენ, რომ ეშმაკის ხიდიდან სატანის სახეს დაინახავთ, თუ მდინარე არდას წყლებს 11.00-დან 12.00 საათამდე უყურებთ, როცა ხიდი და მისი ანარეკლი ქმნის წრეს. გარდა ამისა, ზოგიერთის აზრით, მის ერთ-ერთ ქვაში ეშმაკის ნაბიჯის კვალი ჩანს.

1984 წლის 24 თებერვალს ხიდი გამოცხადდა კულტურის ძეგლად. ხიდთან აშენდა ტურისტული ინფრასტრუქტურა დასვენებისა და პიკნიკისთვის. აღდგენითი სამუშაოების ჩატარების შემდეგ, 2013 წ. არდინოდან ეშმაკის ხიდამდე გზა დაიგო.

## გალერეა

ფაილი:Bulgaria-Diavolski_most-01.jpg|alt=Изглед отблизо| ახლო ხედი
ფაილი:Devil's_bridge_2.jpg|alt=През есента| შემოდგომის პერიოდში

## რესურსები ინტერნეტში
* ყველაფერი ეშმაკის ხიდის შესახებ - არდინო

## სქოლიო
კატეგორია:ბულგარეთის ხიდები
კატეგორია:ბულგარეთის შენობა-ნაგებობები
კატეგორია:ბულგარული კულტურა
კატეგორია:ბულგარეთის ისტორია
კატეგორია:თაღოვანი ხიდები
კატეგორია:ქვის ხიდები
თაბაგარი

საკუთარი სახელი **თაბაგარი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გრიგოლ თაბაგარი — ინჟინერი 
* დავით თაბაგარი — ფოტოგრაფი
* სანდრო თაბაგარი — ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* სერგო თაბაგარი — ბიოქიმიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
სოლოლაკის ქედი

**სოლოლაკის ქედი** — განედური სერი საქართველოში, თბილისის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. სიგრძე დაახლოებით 1 კმ.

დასავლეთით გამოეყოფა მთაწმინდის ქედს, აღმოსავლეთით ციცაბოდ იფლატება მტკვრისაკენ. სიმაღლე ზღვის დონიდან 521 მ-ს აღწევს. აგებულია შუაეოცენური ტუფოგენური ქანებით. ქედის აღმოსავლეთ კიდესთან მდინარე წავკისისწყალი ერთვის მტკვარს მარჯვენა მხრიდან. სამხრეთი კალთა ციცაბო ფლატეთი ეშვება ბოტანიკური ბაღისაკენ, ჩრდილოეთი კალთა — ქალაქის ძველი უბნების — სოლოლაკის, ხარფუხისა და კალისაკენ.

თხემი განიერი და მოვაკებულია, მასზე გაშენებულია სოლოლაკის ხეივანი, ქედის აღმოსავლეთ დაბოლოებაზეა თბილისის ციხე. სოლოლაკის ქედზე 1958 წელს აღიმართა მონუმენტური ქანდაკება ქართვლის დედა. 1909-1914 წლებში ქედში გაიჭრა გვირაბი, რომელიც სოლოლაკს თბილისის ბოტანიკური ბაღთან აკავშირებდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ქედები
თადუმაძე

საკუთარი სახელი **თადუმაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თამაზ თადუმაძე — მათემატიკოსი
* ოთარ თადუმაძე — ინჟინერ-ელექტრიკოსი
* შალვა თადუმაძე — იურისტი

კატეგორია:ქართული გვარები
კვირიკობისმთა

**კვირიკობისმთა** — მთა საქართველოში, თბილისში. მდებარეობს ივრის ზეგნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, თბილისის ზღვის აღმოსავლეთ ნაპირზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 684 მ. აგებულია მაიკოპური თაბაშირიანი თიხებითა და ქვიშაქვებით. კვირიკობისმთის კალთები დამრეცია, შემოსილია სტეპის ბალახეულით, რომელთა შორის ჯაგეკლიანი ბუჩქებიცაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის მთები
თავბერიძე

საკუთარი სახელი **თავბერიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ელგუჯა თავბერიძე — მწერალი, გამომცემელი
* ზურაბ თავბერიძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)
* ილია თავბერიძე — ჟურნალისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
თათარაშვილი

საკუთარი სახელი **თათარაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გაბრიელ თათარაშვილი — პედაგოგი
* თემურ თათარაშვილი — ესტრადის მომღერალი
* ნოდარ თათარაშვილი — გენერალ-ლეიტენანტი
* შოთა თათარაშვილი — საბჭოთა პარტიული და სახელმწიფო მოხელე

## იხილეთ აგრეთვე
* თათარიშვილი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
თათეიშვილი

საკუთარი სახელი **თათეიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თინა თათეიშვილი — მოცეკვავე
* ლუკა თათეშვილი (გუბელი) — მწერალი
* მარიამ თათეშვილი (გარიყული) — მწერალი
* რევაზ თათეიშვილი — ინჟინერ-მშენებელი

კატეგორია:ქართული გვარები
თარგამაძე

საკუთარი სახელი **თარგამაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გივი თარგამაძე — პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი
* გიორგი თარგამაძე — პოლიტიკოსი, ჟურნალისტი
* კახა თარგამაძე — პოლიციის გენერალ-ლეიტენანტი
* კონსტანტინე თარგამაძე — ეკონომისტი, მეტყევე
* დავით თარგამაძე — ფეხბურთელი

## იხილეთ აგრეთვე
* თარგამაძეები — გვარი საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
თედორაძე

საკუთარი სახელი **თედორაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი თედორაძე — ექიმი, ეთნოლოგი, პუბლიცისტი
* თენგიზ თედორაძე — სპორტსმენი (ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა)
* ომარ თედორაძე — პოლიტიკოსი, ინჟინერი
* რამაზ თედორაძე — პოლიტიკოსი, ინჟინერი
* სერგო თედორაძე — მეცნიერი მცენარეთა სელექციის დარგში 

კატეგორია:ქართული გვარები
თევდორაძე

საკუთარი სახელი **თევდორაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი თევდორაძე — პოლიტიკოსი
* გოჩა თევდორაძე — პედაგოგი, პოლიტიკოსი
* ელენე თევდორაძე — პოლიტიკოსი, პედაგოგი
* ვაკო თევდორაძე — ფეხბურთელი
* მერაბ თევდორაძე — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ოთარ თევდორაძე — კომპოზიტორი
* რევაზ თევდორაძე — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
თელია

საკუთარი სახელი **თელია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აკაკი თელია — ქირურგი
* ალექსანდრე თელია — ექიმი, იმუნოლოგი
* გიორგი თელია — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში
* ზაქარია თელია — გრაფიკოსი
* სოლომონ თელია — რევოლუციური მოძრაობის მონაწილე საქართველოში

კატეგორია:ქართული გვარები
თვალიაშვილი

საკუთარი სახელი **თვალიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვლადიმერ თვალიაშვილი — ვეტერინარი ექიმი
* თამარ თვალიაშვილი — მსახიობი
* ლამარა თვალიაშვილი — ორთოპედ-ტრავმატოლოგი
* ტარიელ თვალიაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
თორთლაძე

საკუთარი სახელი **თორთლაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გია თორთლაძე — პოლიტიკოსი, სპორტსმენი (ალპინისტი), არქეოლოგი
* ლევან თორთლაძე — ზოოტექნიკოსი
* სულიკო თორთლაძე — სპორტსმენი, კალათბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
მარია დე დომინიჩი

**მარია  დე  დომინიჩი** (იტალ. Maria de Dominici; დ. 6 დეკემბერი, 1645, ვიტორიოზა  —  გ. 18 მარტი, 1703, რომი)  —  მალტელი მხატვარი, მოქანდაკე და კარმელიტების ორდენის მონაზონი. 
## ბიოგრაფია 
მარია დე დომინიჩი დაიბადა ქალაქ ვიტორიოზაში (ახლანდელი ბირგუ) იუველირის ოჯახში. მისი ძმები რაიმონდო და ფრანჩესკო ცნობილი მხატვრები იყვნენ, ხოლო რაიმონდოს ვაჟი ბერნარდო  — ხელოვნების ისტორიკოსი და  წიგნის ავტორი მალტის ხელოვნების შესახებ.

მარია სწავლობდა მხატვარ და მოქანდაკე მათია პრეტის ხელმძღვანელობით, რომელიც დაკავებული იყო  ქალაქ ვალეტას წმინდა იოანეს საკათედრო ტაძრის მოხატვით. გადმოცემის თანახმად, 1661-1666 წლებში ის დაეხმარა პრეტის იოანე ნათლისმცემლის ცხოვრებისა და მოწამეობის შესახებ ფრესკების გამოსახვაში ტაძრის სარდაფებზე.  მარიას ახასიათებდნენ, როგორც გონიერ და მრავალმხრივ ქალს.  ჯოვანატონიო ჩანტარი აღნიშნავდა, რომ პრეტის ხელმძღვანელობით მარია ძალიან ბევრს შრომობდა. ოსტატმა მარიას ნება დართო გამოესახა ქალის ფიგურები წმინდა იოანეს ტაძრის მოხატვისას, რასაც მარიამ წარმატებით გაართვა თავი და ოსტატსაც კი აჯობა. კიდევ ერთი ისტორიკოსი, ჯუზეპე მარია დე პირო, 1839 წელს მარიას შესახებ  წერდა რომ მან "აჯობა მის ყველა დანარჩენ მოწაფეს ოსტატობით, რამაც აიძულა ოსტატი ტაძრის კედლების მოხატვა და ქალის ფიგურების გამოსახვა სარდაფებსა და კედლებზე მისთვის მიენდო". 

როგორც კარმელიტების ორდენის წევრს, მარიას შეეძლო ეცხოვრა მონასტრის კედლებს გარეთ, ოჯახური კავშირებისგან მოშორებით. 1682 წელს მან დატოვა მალტა მალტის ორდენის დიდი მაგისტრის ძმისშვილთან და მის მეუღლე იზაბელა დ'ავალოს დ'აკინო დ'არაგონასთან ერთად. რომში მარიას ჰქონდა საკუთარი სახელოსნო, სადაც შეკვეთით ქმნიდა ქანდაკებებს და ხატავდა ნახატებს.  მას რეკომენდაციას პირადად  დიდოსტატი უწევდა. მარიას სახლი სან ჯოვანი დეი ფიორენტინის ეკლესიის მახლობლად მდებარეობდა. 

მარია გარდაიცვალა 1703 წელს და დაკრძალეს სანტა მარია ინ ტრასპონტინას ეკლესიაში.  

## შემოქმედება 
მალტაში,  წმინდა იოანეს ტაძრის კედლებისა და თაღების მოხატვის გარდა, მარია ცნობილი გახდა როგორც წმინდანთა რამდენიმე პორტატული საკულტო  ქანდაკების ავტორი, რომლებიც გამოჰქონდათ რელიგიურ დღესასწაულებზე და ქუჩის მსვლელობისას. მარიას ყველაზე ცნობილი ნამუშევრებია „სტუმრობა“ (ზებუგის მრევლის ეკლესია), „ბეატო ფრანკო“ (კარმელიტების ეკლესია ვალეტაში) და „ ხარება“ (საკათედრო მუზეუმი ვალეტაში).

## ხსოვნა 
მარია მოხსენიებულია დელაი გეიზის  მხატვართა ორტომეულ ლექსიკონში (ინგლ. *Dictionary of Women Artists* —ს ხელოვან ქალთა ლექსიკონი). 2010 წელს მისი სახელი უწოდეს კრატერს მერკურიზე. მალტელი მხატვრის სახელის  ჩართვა მერკურის ობიექტების სახელების მონაცემთა ბაზაში აღნიშნა სიუზან ჰაუმ წიგნში  „ მალტა: ქალები, ისტორია, წიგნები და ადგილები" (ინგლის. Malta: Women, History, Books and Places. 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 6 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1645
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1703
კატეგორია:ქალი მხატვრები
კატეგორია:მალტელი მხატვრები
კატეგორია:XVII საუკუნის ადამიანები
კატეგორია:XVII საუკუნის მხატვრები
კატეგორია:XVII საუკუნის ქალი მხატვრები
სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა

**სალონიკის წმინდა დემეტრეს ბაზილიკა** ( *აგიოს დემეტრიოს*) — იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი სალონიკში, საბერძნეთი. ტაძარი აგებულია ქალაქის მფარველის დიმიტრი თესალონიკელის სახელზე. შედის სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტების შემადგენლობაში.  1988 წელს იუნესკომ სალონიკის სხვა ძეგლებთან ერთად შეიყვანა მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* სალონიკის ადრექრისტიანული და ბიზანტიური მონუმენტები
* იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში

## რესურსები ინტერნეტში
*Official website of the Church
*Hellenic Ministry of Culture 
*Photos of the church 

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები საბერძნეთში
კატეგორია:სალონიკის ბიზანტიური ეკლესიები
თუთაშვილი

საკუთარი სახელი **თუთაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* აღალო თუთაშვილი (თუთაევი) — მწერალი, პუბლიცისტი 
* გიორგი თუთაშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* რომეო თუთაშვილი — ინჟინერ-მშენებელი

კატეგორია:ქართული გვარები
თუთბერიძე

საკუთარი სახელი **თუთბერიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე თუთბერიძე — მეტალურგი
* ბეჟან თუთბერიძე — გეოლოგი
* ეთერი თუთბერიძე — ფიგურული სრიალის მწვრთნელი (რუსეთი)
* ზურაბ თუთბერიძე — კინორეჟისორი, სცენარისტი
* ლევან თუთბერიძე — კინორეჟისორი, მსახიობი, პროდიუსერი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
თუშიშვილი

საკუთარი სახელი **თუშიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გურამ თუშიშვილი — სპორტსმენი (ძიუდო)
* ოთარ თუშიშვილი — სპორტსმენი (თავისუფალი ჭიდაობა)

კატეგორია:ქართული გვარები
თხელიძე

საკუთარი სახელი **თხელიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თამაზ თხელიძე — თანამდებობის პირი, პოლიტიკოსი
* მალხაზ თხელიძე — მეტალურგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
რიტა ჰეიუორთი და გაქცევა შოუშენკის საპატიმროდან

**რიტა ჰეიუორთი და გაქცევა შოუშენკიდან** () 一 თანამედროვე ამერიკელი მწერლის, სტივენ კინგის 1982 წლის ნოველა, რომელიც გაერთიანებული იყო ავტორის ცნობილ ანთოლოგიაში, სახელწოდებით "*წელიწადის დროები"*. მოთხრობის ნარატორად გვევლინება რედი, სიუჟეტის მთავარ ლაიტმოტივს კი წარმოადგენს ბანკის ყოფილი ვიცე-პრეზიდენტის, ენდრიუ (ენდი) დიუფრეინის თავს გადამხდარი ამბავი, როცა მას არასწორად დაედო ბრალად, ეჭვიანობის ნიადაგზე, მეუღლისა და ამ უკანასკნელის საყვარლის მკვლელობა. ვინაიდანაც მეინის შტატში სიკვდილით დასჯა დაკანონებული არ არის, დიუფრეინს შოუშენკის ციხეში სამუდამო პატიმრობა მიესაჯა. ისტორიის ძირითად ნაწილს მკითხველი სწორედ ციხეში არსებული, კორუფციითა და ძალადობით აღსავსე, ყოფაცხოვრების ფონზე ეცნობა. 

კრიტიკოსები ერთხმად აღნიშნავენ, რომ, მიუხედავად მოთხრობის მწერლისთვის უჩვეულო ჟანრში შეთხზვისა, ის ავტორის შემოქმედებაში კვლავ ერთ-ერთ საუკეთესო ნაწარმოებს წარმოადგენს. თავად კინგმა ნაწარმოებზე საუბრისას თქვა, რომ ნოველა წარმოადგენს *„ციხიდან გაქცევის ისტორიას, რომელიც  Warner Bros.-ის რამდენიმე ფილმის შთაგონებით მიღებულ ნაზავს ქმნის“.*  

ნაწარმოების ადაპტაცია, რომელიც შვიდჯერ იყო ნომინირებული ოსკარზე, ამერიკელმა რეჟისორმა, ფრენკ დარაბონტმა, 1994 წელს გადაიღო და, IMDb-ის ვერსიით, ყველა დროის 250 ყველაზე მაღალრეიტინგულ ფილმებს შორის პირველ ადგილზეა გამწესებული, მთავარ როლებს კი ტიმ რობინსი და მორგან ფრიმენი ასრულებენ. საინტერესოა ისიც, რომ ნოველა მორგან ფრიმენის ერთ-ერთ საყვარელ ლიტერატურულ ნაწარმოებს წარმოადგენს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სტივენ კინგი
* გაქცევა შოუშენკიდან

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:სტივენ კინგის ნაწარმოებები
კატეგორია:1982 წლის ლიტერატურული ნაწარმოებები
ალი ნაზმი

**ალი ნაზმი** (*ნამდვილი სახელი* **ალი მუჰამედ ოღლუ მამედზადე**; ; დ. 1878, საროვი, თართარის რაიონი - 1 იანვარი, 1946, ბაქო) — აზერბაიჯანელი პოეტი, ლიტერატურათმცოდნე, მთარგმნელი.

## ბიოგრაფია 
ალი ნაზმი დაიბადა 1878 წელს ელიზავეტპოლის (განჯა) მახლობლად მდებარე სოფელ საროვში, ღარიბ ოჯახში. დაწყებითი განათლება მედრესეში მიიღო. შემდეგ სწავლობდა რუსულ-თათრულ სკოლაში. მამის გარდაცვალების შემდეგ მან დატოვა მშობლიური მიწა და მუშაობდა უზბეკეთის ქალაქებში: ბუხარასა და სამარყანდში ვაჭრის მაღაზიაში.

ალი ნაზმიმ კლასიკური აღმოსავლური ლიტერატურა ღრმად შეისწავლა. წერდა ლექსებს ფსევდონიმით „ბიკასი“. პირველი ლექსი „სოფლის დასაწყისი“ 1904 წელს გამოიცა. იგი აღიარებული იყო „მოლა ნასრედინის“ ლიტერატურული სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენლად. 1926-1931 წლებში ნაზმი იყო ჟურნალ „მოლა ნასრედინის“ მდივანი.

მეორე მსოფლიო ომის დროს დაწერა რამდენიმე სატირა: „ჰიტლერის ალიანსი ეშმაკთან“, „მგლის პროტესტი ღმერთის წინააღმდეგ“, „ჩემი სამშობლო“ და სხვა.

ალი ნაზმი თავისი სატირიკული ნაშრომებით მე-20 საუკუნის აზერბაიჯანული რეალიზმის თვალსაჩინო წარმომადგენლის მირზა ალექპერ საბირის მემკვიდრედ ითვლება. ნაზმი იყო პირველი, ვინც შექსპირის „მეფე ლირი“ აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა. ის იბრძოდა აზერბაიჯანული ენის სიწმინდისთვის, უპირისპირდებოდა პანთურქისტებსა და პანისლამისტებს.

გარდაიცვალა 1946 წლის 4 იანვარს ბაქოში.

## ბიბლიოგრაფია 
* *Sijimqulunamə. Bakı: Azərnəşr, 1927, 508 səh.*
* *Bəlkə bu yaxşı oldu (şeirlər). Bakı: Azərnəşr, 1930, 42 səh.*
* *Üç məşədi. Bakı: Azərnəşr, 1935, 79 səh.*
* *Satira mərmiləri. Bakı: Azərnəşr, 1945, 74 səh.*
* *Seçilmiş şerlər. Bakı: Azərnəşr, 1950, 130 səh.*
* *Seçilmiş əsərləri. Bakı: Azərnəşr, 1959, 212 səh.*
* *Şerlər. Bakı: Azərnəşr, 1963, 91 səh.*
* *Seçilmiş şerlər, felyetonlar, məqalələr. Bakı: Yazıçı, 1979, 362 səh.*

## იხილეთ აგრეთვე 
* მოლა ნასრედინი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Əli Nəzmi (1878-1946)
* Dövrünə güzgü tutan Əli Nəzmi
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კულტურული ნაციონალიზმი

**კულტურული ნაციონალიზმი** —არის ნაციონალიზმის ფორმა, რომელშიც ერი განისაზღვრება საერთო კულტურით. კულტურული ნაციონალიზმი საშუალო პოზიციას იკავებს ეთნიკურ და სამოქალაქო ნაციონალიზმს შორის; ეროვნული იდენტობა განიხილება, როგორც ჩამოყალიბებული საერთო კულტურული ტრადიციების საფუძველზე, ვიდრე საერთო წარმომავლობის ან ეთნიკურობის. ამრიგად, კულტურული ნაციონალიზმის მიხედვით, სხვა წარმოშობის ინდივიდები შეიძლება გახდნენ ერის ნაწილი კულტურული ასიმილაციის გზით. შესაბამისად, კულტურული ნაციონალიზმის მიხედვით, ეროვნება არ განისაზღვრება მოქალაქეობით, როგორც სამოქალაქო ნაციონალიზმში და არც მხოლოდ წარმომავლობით, როგორც ეთნიკურ ნაციონალიზმში.

## ლიტერატურა 
* David Aberbach, 2008, *Jewish Cultural Nationalism: Origins and Influences*, 
* Kosaku Yoshino, 1992, *Cultural Nationalism in Contemporary Japan: A Sociological Enquiry*, 
* J. Ellen Gainor, 2001, *Performing America: Cultural Nationalism in American Theater*, 
* G. Gordon Betts, 2002, *The Twilight of Britain: Cultural Nationalism, Multiculturalism, and the Politics of Toleration*, 
* Yingjie Guo, 2004, *Cultural Nationalism in Contemporary China: The Search for National Identity under Reform*, 
* Mike Featherstone, 1990, *Global Culture: Nationalism, Globalization and Modernity*, 
* Starrs, Roy, 2004, 
* Vincent Martigny, 2016, *Dire la France. Culture(s) et identités nationales*, 

## სქოლიო 
კატეგორია:ნაციონალიზმი
კატეგორია:პოლიტიკური იდეოლოგიები
დადაშ ბუნიადზადე

**დადაშ ხოჯა ოღლი ბუნიადზადე** (; დ. 8 აპრილი, 1888 — გ. 21 აპრილი, 1938) — აზერბაიჯანის სსრ პარტიული და სახელმწიფო მოღვაწე.

## ბიოგრაფია 
დადაშ ბუნიადზადე დაიბადა 1888 წლის 8 აპრილს სოფელ ფატმაიში, გლეხის ოჯახში.

1917 წლის მარტში გახდა პარტია „ჰუმეთის“ დროებითი კომიტეტის წევრი, ივლისიდან კი ბოლშევიკური გაზეთის „ჰუმეთის“ სარედაქციო კოლეგიის წევრი.

1918 წლის აპრილს ბაქოს მუშათა, ჯარისკაცთა და მეზღვაურთა დეპუტატთა საბჭომ ჩამოაყალიბა ადგილობრივი მმართველობა - ბაქოს სახალხო კომისართა საბჭო. ბუნიადზადე დაინიშნა ბაქოს ოლქში კონტრრევოლუციის წინააღმდეგ ბრძოლის ერთ-ერთ საგანგებო კომისრად.

28-29 მარტს, ბუნიადზადეს თავმჯდომარეობით, ასტრახანში გაიმართა მუსლიმი მუშათა შეხვედრა.

ბუნიადზადე იყო რედაქტორი ასტრახანში გამოქვეყნებული ყოველკვირეული გაზეთის „ჰუმეთის“, ასევე იყო თათარი კომუნისტების გაზეთი „თართიშის“ რედაქტორი.

1919 წლის ივლისში დაბრუნდა ბაქოში.

1920 წლის 11 თებერვალს აზერბაიჯანის კომუნისტური ორგანიზაციების I კონგრესი არალეგალურად შეიკრიბა ბაქოში მუშათა კლუბის შენობაში, სადაც მოხდა პარტია „ჰუმეთის“, „ადალათისა“ და  სკკპ ბაქოს კომიტეტი გაერთიანდნენ აზერბაიჯანის კომუნისტურ პარტიად (ბოლშევიკები).

ბუნიადზადე სხვა პირებთან ერთად აირჩიეს კონგრესის პრეზიდიუმში.

აზერბაიჯანის კომუნისტებმა მთელი სამხედრო-საბრძოლო სამუშაოების კონცენტრირება მოახდინეს ბაქოს რეგიონის საბრძოლო ორგანიზაციის ცენტრალური შტაბის ხელში, რომელმაც ფუნქციონირება 1-ლ თებერვალს დაიწყო. დადაშ ბუნიათზადე იყო შტაბის წევრი და პასუხისმგებელი იყო ჯარში პოლიტიკურ მუშაობაზე.

აზერბაიჯანის კომუნისტებმა მთელი სამხედრო-საბრძოლო სამუშაოები ბაქოს რეგიონის საბრძოლო ორგანიზაციის ცენტრალურ შტაბს გადასცეს. დადაშ ბუნიადზადე აღნიშნული შტაბის წევრი იყო. ის პასუხისმგებელი იყო ჯარში პოლიტიკურ მუშაობაზე.

1920 წლის მაის-ივნისში კომუნისტური პარტიის ცენტრალურმა კომიტეტმა რაიონებში გაგზავნა რამდენიმე წამყვანი პარტიული მუშაკი. 13 მაისს ბუნიადზადე დაინიშნა ყარაბაღისა და ზანგეზურის საგანგებო კომისრად. მას გააჩნდა ფართო უფლებები. ის იყო დაკავებული ოლქებში პარტიის პოლიტიკის გატარებით. მას უფლება ჰქონდა საჭიროების შემთხვევაში დაეთხოვა პარტიული ორგანიზაციები და ადგილობრივი ხელისუფლება, ასევე დაენიშნა პარტიული კომიტეტების წევრები. 21 მაისს ის დაბრუნდა ბაქოში.

ბუნუადზადე 1929 წელს აზერბაიჯანის სახელმწიფო აგრარული უნივერსიტეტის შექმნისას დაინიშნა მის პირველ რექტორად. იყო აზერბაიჯანის ინდუსტრიალიზაციის კომისიის წევრი, რომელიც შეიქმნა რესპუბლიკის სახალხო კომისართა საბჭოს მიერ 1926 წლის 3 თებერვალს.

დააპატიმრეს 1937 წლის 20 ივნისს. 1938 წლის 21 აპრილს მიესაჯა სიკვდილით დასჯა ანტისაბჭოთა ნაციონალისტური დივერსიული და ტერორისტული ორგანიზაციის ხელმძღვანელობის ბრალდებით. დახვრიტეს იმავე დღეს.

რეაბილიტაცია ჩაუტარდა 1955 წლის 21 დეკემბერს.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოლიტიკოსები
აკურისხევი

**აკურისხევი** — მდინარე საქართველოში, თელავის მუნიციპალიტეტში. მდინარე ალაზნის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 8,4 კმ, აუზის ფართობი 28,4 კმ². სათავე აქვს გომბორის ქედის ჩრდილო-აღმოსავლეთ კალთაზე. საზრდოობს წვიმის, თოვლისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულზე, წყალმოვარდნა შემოდგომაზე, წყალმცირეა ზაფხულში, ზოგჯერ შრება. ერთვის რამდენიმე დროებითი ნაკადი. საშუალო წლიური ხარჯი 0,1 მ³/წმ. მდინარის ნაპირზეა აკურა, კახიფარი, ვაჩნაძიანის სადგომი და ვაჩნაძიანის ამიდასტურის წმინდა გიორგის ეკლესია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ალაზნის შენაკადები
ფელიქს ღლონტი

**ფელიქს (ფილიპ) პეტრეს ძე ღლონტი** (დ. 8 ნოემბერი, 1927, ბათუმი, აჭარის ასსრ — გ. 29 აგვისტო, 2012, თბილისი) — ქართველი საბჭოთა კომპოზიტორი და პედაგოგი. საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1988). სკკპ-ის წევრი 1964 წლიდან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1927 წლის 8 ნოემბერს ბათუმში. 1950-1953 წლებში სწავლობდა ლენინგრადის კონსერვატორიაში ქრისტეოფორე კუშნარიოვთან (კომპოზიცია). 1955 წელს დაამთავრა თბილისის კონსერვატორია (პროფესორი იონა ტუსკია).

1973 წლიდან საქართველოს კომპოზიტორთა კავშირის გამგეობის წევრია, 1978 წლიდან — თბილისის კონსერვატორიის პედაგოგი. ავტორია მრავალი მუსიკალური ნაწარმოების: ოპერების, ბალეტის, მრავალი ინსტრუმენტული (საფორტეპიანო, სავიოლინო, სავიოლონჩელო) კონცერტის, სიმებიანი კვარტეტების და სხვა. მუსიკას წერდა ასევე კინოფილმებისათვის. 

პირველად კომპოზიტორის ნაწარმოები — საფორტეპიანო კონცერტი საზოგადოებისთვის 1954 წელს გახდა ცნობილი და შემოქმედს სახალხო აღიარება მოუტანა. საერთაშორისო ასპარეზზე პირველი წარმატება კი კომპოზიტორმა 1961 წელს, ბრიუსელში გამართულ კონცერტზე მოიპოვა, სადაც მისი „რომანტიკული სიმფონია“ შესრულდა. მიღებული აქვს საქართველოს მინისტრთა საბჭოს სახელმწიფო პრემია, აშშ-ის ფირმა Power Station-ის პრემია, საკავშირო პრემია, ბალეტისათვის „განთიადი“ (1967), პროკოფიევის სახელობის კომპოზიტორთა III საერთაშორისო კონკურსის I პრემია (1999).

## შემოქმედება
* 1970 — ოპერა „იბერიელები“
* 1976 — ოპერა „კლეოპატრა“
* 1967 — ბალეტი „განთიადი“
* 1980 — გმირული ორატორია „გალაკტიონი“ 
* 1953-1985 — 2 სიმებიანი კვარტეტი
* 1961-1984 — 10 სიმფონია 
* 1957 — სიმფონიური ლექსი „საქართველოს ბედი“
* 1980 — კონცერტი ჩელოსა და ორკესტრისთვის
* 1954 — კონცერტი ფორტეპიანოსა და ორკესტრისთვის
* 1976 — კონცერტი არფისა და ორკესტრისთვის
* 1966 — „ოდა რუსთაველს“ (სოლისტის, გუნდისა და ორკესტრისთვის, ვაჟა ფშაველას ლექსებზე დაფუძნებული)

### ფილმოგრაფია
* 1961 — „ბურთი და მოედანი“
* 1962 — „ალავერდობა
* 1962 — „თეთრი ქალიშვილი“
* 1965 — „ჯილდო“
* 1965 — „მე ვხედავ მზეს“
* 1968 — „უსახელო უფლისციხელი“
* 1971 — „მყუდრო სავანე“
* 1977 — „სიცოცხლე ერმილეს“

## ჯილდოები და აღიარება
* 1979 — საქართველოს სსრ ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე
* 1988 — საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი
* 1992 — საქართველოს სახელმწიფო პრემია
* 1999 — ღირსების ორდენი

## ლიტერატურა
* Музыкальный энциклопедический словарь / коллектив авторов; гл. ред. Г. В. Келдыш. — М.: Советская энциклопедия, 1990. — 672 с. — 150 000 экз. — ISBN 5-85270-033-9.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია — ფელიქს ღლონტი
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 8 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 2012
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 აგვისტო
კატეგორია:ბათუმში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის კომპოზიტორები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:საქართველოს სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საქართველოს ღირსების ორდენის კავალრები
კატეგორია:ღლონტები
ხარატიშვილი

საკუთარი სახელი **ხარატიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი ხარატიშვილი — ქართველი ინჟინერი 
* გურამ ხარატიშვილი — ქართველი მათემატიკოსი
* ზურაბ ხარატიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
* იოსებ ხარატიშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი
* ლიანა ხარატიშვილი — ქართველი ინჟინერი
* ნინო ხარატიშვილი — ქართველი დრამატურგი, რეჟისორი და მწერალი
* ნოდარ ხარატიშვილი — ქართველი ინჟინერი, სახელმწიფო თანამდებობის პირი

კატეგორია:ქართული გვარები
თვარაძე

საკუთარი სახელი **თვარაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ზაზა თვარაძე — ქართველი მწერალი
* რეზი თვარაძე — ქართველი მწერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
სონღულაშვილი

საკუთარი სახელი **სონღულაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ სონღულაშვილი — ქართველი ისტორიკოსი
* დავით სონღულაშვილი — ქართველი ეკონომისტი, პოლიტიკოსი
* იროდიონ სონღულაშვილი — ქართველი ხელოვნებათმცოდნე, საზოგადო მოღვაწე, მწერალი
* ლევან სონღულაშვილი — ქართველი ვიზუალური არტისტი, ფერმწერი, გრაფიკოსი
* მალხაზ სონღულაშვილი — ქართველი ისტორიკოსი, მწერალი, ევანგელურ–ბაბტისტური ეკლესიის მღვდელმთავარი
* ფარსმან სონღულაშვილი — ქართველი მსახიობი

კატეგორია:ქართული გვარები
ონისიფორე დოლიძე

**ონისიფორე (ონისე) ზაქარიას ძე დოლიძე** (? — გ. 31 მარტი, 1918, ბათუმი) — ქართველი ოფიცერი, I მსოფლიო ომის (1914-1918) მონაწილე.

1914 წელს დაამთავრა სერგეის საარტილერიო სასწავლებელი ოდესაში და გაიგზავნა ოსოვეცის ციხესიმაგრის (ახლანდ. პოლონეთი) საარტილერიო ნაწილში. პოდპორუჩიკმა დოლიძემ თავი გამოიჩინა I მსოფლიო ომის დროს გერმანიის ჯარებისგან ოსოვეცის დაცვაში, (1915 წლის იანვ.-თებ.) რისთვისაც „გიორგის იარაღით“ (ოქროს იარაღი მამაცობისთვის) დაჯილდოვდა. ამავე ბრძოლაში დაჭრილი იყო, თუმცა მწყობრში დარჩა. მიღებული ჰქონდა ასევე წმ. სტანისლავის III (მახვილებითა და ბაბთით, 1915), წმ. ვლადიმერის IV (მახვილებითა და ბაბთით, 1915) და წმ. ანას III (მახვილებითა და ბაბთით, 1916) ხარისხის ორდენები. 1918 წლიდან ქართულ ჯარში მსახურობდა შტაბს-კაპიტნის წოდებით. 1918 წლის 31 მარტს გმირულად დაიღუპა ოსმალეთის არმიის მიერ ბათუმის ოკუპაციის დროს ანარიის ფორტის დაცვისას კაპიტან სიმონ შავგულიძესთან, პორუჩიკ აბესალომ ხარაიძესთან, პრაპორშჩიკ დავით ვანიძესთან და 50-მდე რიგითთან ერთად.

## ლიტერატურა
* ბათომის გმირები / ფურცხვანიძე, ევგენი  // თეატრი და ცხოვრება. - 1918. - №8. - გვ.5-6.

## რესურსები ინტერნეტში
* Долидзе Онисифор. «Памяти героев Великой войны 1914–1918».

კატეგორია:გარდაცვლილი 31 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:რუსეთის იმპერიის ოფიცრები
კატეგორია:ქართველები პირველ მსოფლიო ომში
ონისე
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ვლადიმერის IV ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას III ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ოქროს იარაღი „მამაცობისთვის“-ის კავალრები
ალიყული გამგიუსარი

**ალიყული გამგიუსარი** (ნამდვილი სახელი — ალიყული ნაჯაფოვი; ; დ. 24 მაისი, 1880, ნახიჩევანი, ნახიჩევანის რაიონი — 14 მარტი, 1919, ტფილისი, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა) — აზერბაიჯანელი პოეტი და საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი.

## ბიოგრაფია 
ალიყული ალეკპერ ოღლუ ნაჯაფოვი (ალიყული გამგუსარი) დაიბადა 1880 წლის 24 მაისს ნახიჩევანში.

სწავლობდა მედრესეში, სადაც ეუფლებოდა არაბულ და სპარსულ ენებს. ჯერ კიდევ სკოლაში სწავლისას მან დაიწყო თავისი პირველი ლექსების წერა. 1892 წელს ჩაირიცხა სამწლიან რუსულ სკოლაში. 1896 წელს მამის ავადმყოფობის გამო სწავლის შეწყვეტა მოუწია. გარკვეული პერიოდი ცხოვრობდა თავრიზსა და ხორასანში, შემდეგ ნახიჩევანსა და ჯულფაში.

ალიყული გამგიუსარი ლექსებს და სტატიებს წერდა ჟურნალ „მოლა ნასრედინში“, ასევე ბაქოში გამოცემულ გაზეთებსა და ჟურნალებში, როგორიცაა „ჰაიათი“ და „ირშადი“. 1912 წელს საცხოვრებლად გადავიდა ტფილისში და მირზა ჯალილთან ერთად მონაწილეობა მიიღო ჟურნალ „მოლა ნასრედინის“ გამოცემაში. 1916 წელს ჟურნალის გამოცემა დროებით შეჩერდა. 1917 წლიდან გამგიუსარის ლექსები და ფელეტონები იბეჭდება ტფილისში გამოცემულ აზერბაიჯანულენოვან გაზეთებში „ალ ბაირაგ“ და „გალაჯაქი“.

თავის ნაშრომებში გამგიუსარი მკვეთრად აკრიტიკებდა ბურჟუაზიულ სისტემას, ცარიზმის კოლონიურ პოლიტიკას, ებრძოდა უმეცრებას და რელიგიურ ფანატიზმს.

1919 წლის 4 მარტის საღამოს სახლში დაბრუნებისას მომკლულ იქნა მენშევიკების მიერ. დაკრძალულია თბილისის ბოტანიკურ ბაღში მდებარე აზერბაიჯანელ მოღვაწეთა პანთეონში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ƏLİQULU QƏMKÜSAR
* **Görkəmli mollanəsrəddinçi Əliqulu Qəmküsar və müasirləri**
* ƏLİQULU QƏMKÜSAR HAQQINDA
* **“Həqiqi və ləzzətli əhli-qələm” Əliqulu Qəmküsar**
* **Qəmküsar - şair və publisist**

კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:დაბადებული 24 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1919
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მარტი
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
დევდარაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

საკუთარი სახელი **დევდარაკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* დევდარაკი — დაკიდული ტიპის სამი მყინვარი აღმოსავლეთ საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში;
* დევდარაკი — მდინარე აღმოსავლეთ საქართველოში, ყაზბეგის მუნიციპალიტეტში.
იობაშვილი

საკუთარი სახელი **იობაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვალერი იობაშვილი — ფეხბურთელი
* ნიკოლოზ იობაშვილი — პოლიტიკოსი
* ნინო იობაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
იოსებიძე

საკუთარი სახელი **იოსებიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ეთერ იოსებიძე — საესტრადო მომღერალი, კომპოზიტორი
* თინა იოსებიძე — სამედიცინო სამსახურის ზემდეგი, II მსოფლიო ომის მონაწილე
* ჯუმბერ იოსებიძე — ინჟი­ნერ-მექანიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
იმედაძე

საკუთარი სახელი **იმედაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვალერიან იმედაძე — ბოლშევიკი, ისტორიკოსი
* ირაკლი იმედაძე — ფსიქოლოგი
* ნათელა იმედაძე — ფსიქოლოგი
* ქრისტინე იმედაძე — მომღერალი

კატეგორია:ქართული გვარები
ისაკაძე

საკუთარი სახელი **ისაკაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ ისაკაძე — ექიმი
* გრიგოლ ისაკაძე — პოლიტიკოსი, ფიზიკოსი
* ელდარ ისაკაძე — ვიოლონჩელისტი, პედაგო­გი
* თედო ისაკაძე — ბიზნესმენი, პუბლიცისტი, სახელმწიფო მოხელე
* ლიანა ისაკაძე — მევილიონე
* მიხეილ ისაკაძე — საბჭოთა სახელმწიფო მოხელე
* შალვა ისაკაძე — მებაღე-დეკორატორი

კატეგორია:ქართული გვარები
კავილაძე

საკუთარი სახელი **კავილაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* მიხეილ კავილაძე — ფიზიკოსი
* ოთარ კავილაძე — პარაზიტოლოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
კაკუშაძე

საკუთარი სახელი **კაკუშაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კაკუშაძე — ინჟინერ-მშენებელი, კონსტრუქტორი;
* ზურაბ კაკუშაძე — ფიზიკოს-თეორეტიკოსი;
* ტერენტი კაკუშაძე — ფიზიკოსი.

კატეგორია:ქართული გვარები
კაპეტივაძე

საკუთარი სახელი **კაპეტივაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ილია კაპეტივაძე — ექიმი, უროლოგი
* მანანა კაპეტივაძე — პედაგოგი

კატეგორია:ქართული გვარები
იაკობიძე

საკუთარი სახელი **იაკობიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი იაკობიძე — სპორტსმენი (ფეხბურთელი)
* დავით იაკობიძე — ეკონომისტი, სახელმწიფო თანამდებობის პირი
* ვაჟა იაკობიძე — პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
იამანიძე

საკუთარი სახელი **იამანიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* თამაზ იამანიძე — სამთო ინჟინერი
* შოთა იამანიძე — ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
რომას კალანტა

**რომას კალანტა** (  ; 1953 წლის 22 თებერვალი, ალიტუსი, ლიტვის სსრ, სსრკ — 14 მაისი , 1972, კაუნასი, ლიტვის სსრ, სსრკ ) — ლიეტუველი დისიდენტი. ცნობილი გახდა მას შემდეგ, რაც თვითდაწვის აქტი ჩაიდინა.

## ბიოგრაფია 
მინი|280x280პქ| რომას კალანტეს მემორიალური წარწერა კაუნასში
რომას კალანტა დაიბადა მშრომელთა ოჯახში. 1963 წელს ოჯახი საცხოვრებლად კაუნასში გადავიდა. რომასმა 1971 წელს  არ ჩააბარა გამოსაშვები გამოცდები კაუნასის მე-18 საშუალო სკოლაში და გადავიდა საღამოს სკოლაში,  სადაც მშრომელი ახალგაზრდები სწავლობდნენ.  საბჭოთა რეჟიმის წინააღმდეგ პროტესტის ნიშნად შეძახილით " *თავისუფლება ლიტვას!"* “ (იყვირა ლიეტუვურად) თავი დაიწვა მუსიკალური თეატრის მახლობლად, კაუნასის მთავარ ქუჩაზე, შადრევანთან, სადაც იკრიბებოდნენ ახალგაზრდები. მის ბლოკნოტში ნახეს ჩანაწერი: " *ჩემს სიკვდილში მხოლოდ სისტემაა დამნაშავე* ".

რომასის დაკრძალვა მოსალოდნელზე ორი საათით ადრე გაიმართა18 მაისს, ვინაიდან სსრკ კგბ-ს თანამშრომლებს სურდათ  თავიდან აეცილებინათ ხალხმრავლობა.  შედეგად, რომასის სახლთან შეკრებილი ახალგაზრდების დიდი ნაკადი  დაიძრა ქალაქის ცენტრალურ ქუჩისკენ — თავისუფლების ხეივნის მიმართულებით ( ლაისვეს ხეივანი ). 18 და 19 მაისს დემონსტრაციებში 3000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, ძირითადად ახალგაზრდები. საპროტესტო აქციების ჩახშობაში მონაწილეობდნენ მოხალისე რაზმელები, მილიცია, ჯარისკაცები; აქციის მონაწილეები სცემეს, დააკავეს და დააპატიმრეს, თავები გადაპარსეს, ზოგიერთი ქალაქიდან რამდენიმე ათეულ კილომეტრში გაიყვანეს და გაუშვეს. დააკავეს 402 ადამიანი; მათგან 33 ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას დაეკისრა, რვა პირი გაასამართლეს როგორც ხულიგნი და ანტისოციალური ელემენტი. ოფიციალურმა გარდაცვალების შემდგომმა ექსპერტიზამ კალანტა ფსიქიკურად დაავადებულად გამოაცხადა . 8 წლის განმავლობაში მშობლებს არ აძლევდნენ უფლებას რომაინიას სასაფლაოზე საფლავის ქვა დაედოთ (ეს მხოლოდ 1982 წელს მოხერხდა).

1989 წელს შეიქმნა კომისია, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ექიმი ლ. რადავიჩიუსი, არსებული მონაცემების შესწავლისა და კალანტას მეგობრებთან და ნათესავებთან გასაუბრების შემდეგ, დაასკვნა, რომ არ არსებობდა რაიმე მტკიცებულება იმისა, რომ კალანტას რაიმე ფსიქიკური დაავადება ჰქონდა.

## ხსოვნა 
რომას კალანტას შესახებ დაიწერა რამდენიმე წიგნი, გადაიღეს დოკუმენტური ფილმი "შადრევანის შვილები" (რეჟისორები რაიმუნდას ბანიონისი, ანდრიუს შუშა; 1990 წ. ).

2000 წლის 5 ივლისს რომას კალანტას სიკვდილის შემდეგ მიენიჭა ვიტისის  ჯვრის პირველი ხარისხის ორდენი. 2002 წლის 14 მაისს, ლიეტუვის რესპუბლიკის პრეზიდენტის, ვალდას ადამკუსის მონაწილეობით, იმ ადგილას, სადაც კალანტასმა განახორციელა თვითდაწვის აქტი,  გაიხსნა ძეგლი "მსხვერპლის ველი" 

(«Aukos laukas» ; მოქანდაკე რობერტას ანტინის უმცროსი, არქიტექტორი საულიუს იუსკისი ). 

2022 წლის 14 მაისს, კალანტას გარდაცვალებიდან ორმოცდაათი წლისთავზე,  კაუნასის მუსიკალური თეატრის სცენაზე შედგა კიპრას მასანაუსკასის როკ ოპერის „1972“ პრემიერა.  . იმავე წელს ლიეტუვის ფოსტამ გამოუშვა საფოსტო მარკა, რომელიც ეძღვნებოდა რომას კალანტას ხსოვნას.

## ჯილდოები
* ვიტისის ჯვრის ორდენის დიდი ჯვარი (2000 წლის 1 ივლისი, სიკვდილის შემდეგ)

## რესურსები ინტერნეტში 
*  // ГражданинЪ TV. 5 октября 2020.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1972
კატეგორია:ლიეტუვის ისტორია
კატეგორია:ლიეტუველი დისიდენტები
კაცაძე

საკუთარი სახელი **კაცაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ვასილ კაცაძე — სპორტსმენი (მორაგბე)
* ზურაბ კაცაძე — სამხედრო ექიმი
* ლია კაცაძე — პედაგოგი, პოლიტიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
მაქაცარია

საკუთარი სახელი **მაქაცარია** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გურამ მაქაცარია — ქართველი პოლიტიკოსი
* თამაზ მაქაცარია — ქართველი ფეხბურთელი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
არდონი

**არდონი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*არდონი — მდინარე ჩრდილოეთ კავკასიაში, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკაში;
*არდონი — ქალაქი (1964 წლამდე სოფელი) რუსეთში, ჩრდილოეთ ოსეთის რესპუბლიკაში;
*არდონი — ჩრდილოეთ ოსეთის შემადგენლობაში შემავალი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული.
იბრაჰიმ ბეგი

მინი|220პქ|იბრაჰიმ ბეგი
**იბრაჰიმ-ბეგი**, ალ-ქაბირ ალ-მუჰამად (დ. 1735, სოფ. მარტყოფი, — გ. 1816, დონგოლა, სუდანი) — ეგვიპტის მამლუქი მმართველი; ეგვიპტეში ტყვედ გაყიდული ქართველი, მარტყოფელი აბრამ შინჯიკაშვილი.

საქართველოდან 15 წლის ასაკში გაუტაციათ. ეგვიპტის მამლუქთა რიგებში დაწინაურდა 1768 წელს ბეგობა მიიღო. 1775-1798 წლებში (შუალედებით) შაიხ-ალ-ბალადის თანამდებობა, რომელიც იყო უმაღლეს მამლუქთა იერარქიაში. მურად ბეგთან ერთად ქვეყანას ფაქტობრივად ოსმალეთის ცენტრალური ხელისუფლებისგან დამოუკიდებლად განაგებდა. 1785-1787 წლებში სათავეში ედგა ოსმალეთის წინააღმდეგ აჯანყებას, 1798-1801 წლებში კი იბრძოდა საფრანგეთის საექსპედიციო არმიის წინააღმდეგ. ფრანგების განდევნის შემდეგ ეგვიპტეში ძალაუფლებისთვის მიმდინარე ბრძოლა 1805 წელს ალბანელი მუჰამად ალის გამარჯვებით დასრულდა. 1811 წლის 1 მარტს მუჰამადმა ეგვიპტელი მამლუქების დიდი ნაწილი კაიროში გაჟლიტა. იბრაჰიმ-ბეგი გადარჩენილ თანამებრძოლებთან ერთად სუდანში გადაიხვეწა. გარდაიცვალა იქვე 1816 წელს. 1817 წელს გადაასვენეს და დაკრძალეს კაიროში.

იბრაჰიმ-ბეგს მიმოწერა ჰქონდა ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-თან, რომლის მიზანი იყო რუსეთის, ქართველების და ეგვიპტის მამლუქების შეთანხმებული მოქმედება ოსმალეთის წინააღმდეგ; 1786 წელს საკუთარ სახლში უმასპინძლა ქართველ დიპლომატს — მანუჩარ კაჭკაჭიშვილს. იბრაჰიმი ათავისუფლებდა და სამშობლოში აბრუნებდა ეგვიპტეში გაყიდულ ქართველ ტყვეებს. მარტყოფში გაგზავნა ფული ახალი ეკლესიის ასაშენებლად (წუხდა, რომ არსებული ეკლესია მაღალ მთაზე იდგა და მოხუც დედას იქ ასვლა უჭირდა). მისივე ხარჯით მარტყოფში, შინჯიკაშვილების უბანში აშენდა სამსართულიანი კოშკი.

## ლიტერატურა
* სილაგაძე ბ., ქართველი მამლუქები ეგვიპტის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში 1798–1807 წლებში, თბ., 1984.
* ჯანელიძე დ., სილაგაძე ბ., ქართველი მამლუქები ეგვიპტესა და ერაყში, თბ., 1967.
* ჯაფარიძე გ., მამლუქთა წერილები ეგვიპტიდან, «დროშა», 1971, № 8.
* 

კატეგორია:დაბადებული 1735
კატეგორია:გარდაცვლილი 1816
კატეგორია:ეგვიპტის მმართველები
კატეგორია:ქართველი მამლუქები
თურშსუ (შუშა)

**თურშსუ** () —  დაბა აზერბაიჯანში, შუშის რაიონის სოფელ თურშსუს ადმინისტრაციულ თემში. 1992 წლიდან ოკუპირებული იყო სომხეთის შეიარაღებული ძალების მიერ. ყარაბაღის მეორე ომის შემდეგ, 2020 წლის 10 ნოემბრის სამმხრივი შეთანხმების შედეგად, დაბა თურშსუ გადავიდა რუსეთის სამშვიდობო ძალების კონტროლის ქვეშ.

## ტოპონიმი 
დასახლების სახელწოდება იქვე მდებარე „თურშსუს“ () წყაროს სახელწოდებიდან მომდინარეობს.

## ისტორია 
სოფელი მდებარეობს მდინარე „ზარისლის“ ხეობაში. 1972 წლამდე, ლისაგორსკის სოვხოზთან არსებულ დაბად მოიხსენიებდნენ. XX საუკუნის დასაწყისში, რუსეთის იმპერიის გადასახლების პოლიტიკის შესაბამისად, რუსები ჩამოასახლეს. წარსულში დაბა „ნაჯაფგულის“ სახელით ცნობილი ერთ-ერთი პირის საზაფხულო საძოვარი ტერიტორია იყო.

XX საუკუნის დასაწყისში, რუსებით დასახლებული ეს ტერიტორია ელიზავეტპოლის გუბერნიის შუშის მაზრის სოფლად შეიქმნა. „კავკასიის კალენდრის“ მონაცემების მიხედვით, 1914 წლისთვის სოფელში 36 ადამიანი, ძირითადად რუსები ცხოვრობდნენ.

დაბა, ყარაბაღის ომის დროს, ბრძოლების ეპიცენტრად იქცა. სომხების შეტევების მიუხედავად, მათ დაბა 1992 წლის 15 მაისამდე ვერ დაიკავეს, როდესაც აზერბაიჯანულმა ძალებმა ბრძანების თანახმად დატოვეს დაბა. ამის შემდეგ, სომხებმა უბრძოლველად დაიკავეს დაბა.

## სქოლიო 
კატეგორია:შუშის რაიონის სოფლები
კახნიაშვილი

საკუთარი სახელი **კახნიაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ავთანდილ კახნიაშვილი — ინჟი­ნერ-გამომგონებელი
* ალექსანდრე კახნიაშვილი — ქიმიკოსი
* ვასილ კახნიაშვილი — მსახიობი
* თინათინ კახნიაშვილი — ფიზიკოსი
* ნათელა კახნიაშვილი — მათემატიკოსი

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კბილაშვილი

საკუთარი სახელი **კბილაშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* არჩილ კბილაშვილი — იურისტი, პოლიტიკოსი
* ივანე (ვანო) კბილაშვილი — სპორტსმენი (მკლავჭიდი)

კატეგორია:ქართული გვარები
კაჭკაჭიშვილი

საკუთარი სახელი **კაჭკაჭიშვილი** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* გიორგი კაჭკაჭიშვილი — ფეხბურთელი
* იაგო კაჭკაჭიშვილი — სოციოლოგი
* მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი — დიპლომატი 
* ომარ კაჭკაჭიშვილი — მხა­ტვა­რი

კატეგორია:ქართული გვარები
კაჭახიძე

საკუთარი სახელი **კაჭახიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრე კაჭახიძე — ვეტერინარი ექიმი
* გიორგი კაჭახიძე — პოეტი
* დავითი (კაჭახიძე) — საეკლესიო პირი
* მერაბ კაჭახიძე — პოლიტიკოსი 

კატეგორია:ქართული გვარები
კეთილაძე

საკუთარი სახელი **კეთილაძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* კონსტანტინე კეთილაძე — შინაგანი სამსახურის გენერალ-ლეიტენანტი
* სერგო კეთილაძე — საბჭოთა კავშირის გმირი, მაიორი
* სპირიდონ კეთილაძე — მღვდელმონაზონი 

კატეგორია:ქართული გვარები
კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
კელენჯერიძე

საკუთარი სახელი **კელენჯერიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს:

* ალექსანდრა კელენჯერიძე-ფოცხვერაშვილი — მომღერალი
* ანტონ კელენჯერიძე — ჟურნალისტი
* მელიტონ კელენჯერიძე — პედაგოგი, ფოლკლორისტი 

კატეგორია:ქართული გვარები
მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი

**მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი** — ქართველი დიპლომატი, არტილერიის ოფიცერი ერეკლე II-ის ჯარში. 1786-1787 წლებში დიპლომატიური მისიით იმყოფებოდა ეგვიპტეში. 

კაჭკაჭიშვილის მოგზაურობის შესახებ ცნობილი თავად გრიგოლ პოტიომკინთან მისი მემორანდუმებიდან, სტამბოლში რუსეთის ელჩის იაკობ ბულგაკოვის მოხსენებებითი ბარათებიდან, სხვა ქართული დოკუმენტებიდან და ასევე ბრიტანული დიპლომატიური ანგარიშიდან. საერთაშორისო ურთიერთობებში კაჭკაჭიშვილი იყენებდა მისი სახელის და გვარის რუსიფიცირებულ ვერსიას — მაქსიმ კაჭკაჭოვი (Максим Павлович Качкачов, ინგლისურ დოკუმენტში — Maximo Kaskaciow).

1786 წლის იანვარში ერეკლე II-ის ნებართვით და სარეკომენდაციო წერილებით კაჭკაჭიშვილი, რომელსაც ეგვიპტეში ბიძამისის მონახულება სურდა, შავი ზღვით სტამბოლში, იქიდან კი ალექსანდრიაში ჩავიდა. ბიძა მას ცოცხალი აღარ დახვდა, მაგრამ ეგვიპტეში, იბრაჰიმ-ბეგთან მთელი წლის განმავლობაში დარჩა და ეს დრო ქვეყნის მამლუქ მმართველებთან, ეთიოპიის წარმომადგენელთან და ალექსანდრიაში რუსეთის კონსულ ბარონ ტონუსთან მოლაპარაკებებში გაატარა. მისი მიზანი ქართლ-კახეთის სამეფოს, ეგვიპტელ მამლუქებსა და რუსეთს შორის ოსმალეთის წინააღმდეგ კავშირის გაბმა იყო, თუმცა რუსეთის წარმომადგენელმა ტონუსმა მას იმედები გაუცრუა და გარკვეული ხნით დააკავა კიდეც ოსმალეთთან ურთიერთობის გაფუჭების თავიდან აცილების საბაბით. 1787 წლის მაისში კაჭკაჭიშვილი თბილისში დაბრუნდა და თავისი მოგზაურობის შესახებ პოტიომკინს გაუგზავნა რამდენიმე მემორანდუმი, რომელშიც აღწერილია იმდროინდელი პოლიტიკური ვითარება ეგვიპტეში (კაჭკაჭიშვილის ანგარიშები ქართულიდან რუსულად დიპლომატმა სერგეი ლაშქაროვმა თარგმნა). ის ხაზს უსვამდა ეგვიპტის მამლუქი მმართველების ქართულ და ქრისტიანულ წარმომავლობას და აღნიშნავდა იმ სარგებელს, რომელიც შეეძლო რუსეთს მათთან კავშირის დამყარებით ენახა. ასევე კაჭკაჭიშვილმა საქართველოში ჩამოიტანა ქართველი მამლუქების წერილებიც, რომელთა ადრესატები ერეკლე მეფე, საქართველოში მამლუქთა ნათესავები და რუსეთის წარმომადგენლები იყვნენ.

## ლიტერატურა
* Crecelius, Daniel; Djaparidze, Gotcha (2002). "Relations of the Georgian Mamluks of Egypt with Their Homeland in the Last Decades of the Eighteenth Century". Journal of the Economic and Social History of the Orient. 45 (3): 320–341.
* ქართველი მზვერავი მანუჩარ კაჭკაჭიშვილი : [ერეკლე მეორის მზვერავის მოხსენებები და მამლუქი ბეიების წერილები, როგორც წყარო XVIII საუკუნის 80-იანი წლების საფრანგეთ-რუსეთის დაძაბული ურთიერთობის შესასწავლად] / მაია გურამიშვილი // ქართული დიპლომატია : წელიწდეული. - , 1997. - №4. - გვ.208-212.
* Грузинские документы из истории русско-грузинско-египетско-эфиопских отношений 80-х годов ХVIII века / В. Мачарадзе. - Тбилиси : ТГУ, 1967. - 71 с. 

კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ქართველები
ემუხვარები

**ემუხვარები**, *ემხვარები* ( – აჲმხაა, ემხაა) — საგვარეულო აფხაზეთში, თავადები. 

არსებობს გადმოცემა, რომ წარმოშობით უკავშირდებიან ქართლელ ამილახვრებს. თავდაპირველად ცხოვრობდნენ ჯირხვაში (ბზიფის აფხაზეთი), XVII საუკუნის ბოლოს კი დამკვირდნენ ოქუმისა და წარჩეს ხეობების ზემოწელში (შემდგომდროინდელი სამურზაყანო, ახლანდ. გალის მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთი ნაწილი). მიწებს ფლობდნენ აგრეთვე აბჟუაში და გაგრასთან.  რუსეთის იმპერიამ საგვარეულოს მხოლოდ 1910 წ. კვლავ მიანიჭა თავადის სტატუსი. XIX-XX საუკუნეებში საგვარეულოს ცნობილი წარმომადგენლები იყვნენ: 
* მელიტონ ემუხვარი — რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის მონაწილე, შემდეგ — სამურზაყანოს თავადაზნაურობის წინამძღოლი (მარშალი), 1916 წელს მეფისნაცვალთან აფხაზთა დელეგაციის წევრი მეფისნაცვალთან.
* მელიტონის ვაჟი ნიკოლოზ ემუხვარი — პირველი მსოფლიო ომის დროს კავკასიის მკვიდრთა ცხენოსანი („ველური“) დივიზიის აფხაზური ასეულის პორუჩიკი. ძიძიშვილთან ერთად მოკლეს ბოლშევიკებმა სოხუმის ნავსადგურში 1918 წელს (ეს ამბავი დაედო საფუძვლად ლეო ქიაჩელის მოთხრობას „ჰაკი აძბა“).
* პლატონ ემუხვარი (დ. 1870 — გ. 1922) — ოქუმის სკოლის პედაგოგი, რსდმპ-ის ბათუმის კომიტეტის წევრი, 1905 წლის დეკემბრის სამურზაყანოს რევოლუციური გამოსვლის (ე. წ. სამურზაყანოს რესპუბლიკა) ხელმძღვანელი.
* არზაყან და ვლადიმერ ემუხვარები — 1917-1921 წლების მოვლენების მონაწილეები აფხაზეთში. 
* ღუდა (არსენ) ემხვარი — ცნობილი აბრაგი, ძმასთან და ბიძასთან ერთად 1922 წლიდან აქტიურად ებრძოდა საბჭოთა ხელისუფლებას. მოკლეს 1935 წელს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
*

## სქოლიო
ნიკოლოზ ჯავახიშვილი

**ნიკოლოზ ჯავახიშვილი** (დ. 12 სექტემბერი, 1972, თელავი) — ქართველი ისტორიკოსი, მეცნიერი და პედაგოგი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1972 წლის 12 სექტემბერს თელავში, ლიტერატურათმცოდნისა და მწერლის, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორ, პროფესორ გიორგი ჯავახიშვილისა და პედაგოგ მარიამ გოგბაიძის ოჯახში. 

მსახურობდა საქართველოს არმიაში. 1995 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.  1996-1998 წლებში იყო საქართველოს თავდაცვის სამინისტროს შეიარაღებული ძალების გენერალური შტაბის სამხედრო ისტორიის განყოფილების მთავარი მეცნიერ-თანამშრომელი; 1994 წლიდან დღემდე მუშაობს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში, სადაც სხვადასხვა დროს იყო: ლაბორანტი, უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომელი, მეცნიერ-თანამშრომელი, უფროსი მეცნიერ-თანამშრომელი. 1997 წლიდან დღემდე კითხულობს ლექციებს.

2000 წელს პროფესორთა საბჭომ მიანიჭა დოცენტის წოდება. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა თემაზე: „ქართული ფალერისტიკა“ (1997 წ.), ხოლო სადოქტორო დისერტაცია თემაზე: „ქართული ბონისტიკა“ (2003 წ.). 

ავტორია 260-ზე მეტი სამეცნიერო ნაშრომისა (მათ შორის 21 წიგნისა), რომლებიც გამოქვეყნებულია: ქართულ, ინგლისურ, გერმანულ, პოლონურ, ლატვიურ, რუსულ, სომხურ, თურქულ და არაბულ ენებზე; არის ლატვიის მეცნიერებათა აკადემიის საპატიო დოქტორი (2014) და იმავე აკადემიის უცხოელი წევრი (2022) ისტორიის დარგში.

## პირადი ცხოვრება
ჰყავს მეუღლე და ორი შვილი: გიორგი (დ. 2000) და ნინო (დ. 2003).

## ლიტერატურა
* 	Джавахишвили, Н., Очерки Истории Грузино-Балтийских взаимоотношений, Тб., 2019 	ISBN 978-9941-26-532-7

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები