open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sturmabteilung

მინი|SA-ს ლოგო
**Sturmabteilung**, **მოიერიშე რაზმები** (, Sturmabteilung), შემოკლებით — *SA*, **მოიერიშეები**, ასევე ცნობილნი როგორც **ყავისფერპერანგიანები** — ნაცისტური პარტიის 1921–1945 წლებში არსებული სამხედრო ფორმირებები.

ორგანიზაცია შეიქმნა 1921 წლის 3 აგვისტოს „ნებაყოფლობითი კორპუსის“ რამდენიმე ქვედანაყოფის ბაზაზე. იმავე წლის 4 ნოემბერს ორგანიზაციამ თავისი სახელი — „მოიერიშე რაზმები“ მიიღო. ლუდის პუტჩის შემდეგ SA აკრძალეს, თუმცა, ორგანიზაციამ სხვა სახელით გააგრძელა მუშაობა 1925 წლამდე — აკრძალვის მოხსნამდე. აღსანიშნავია, რომ SA-ს ლიდერებს მუდმივად ჰქონდათ უთანხმოებები ნაცისტური პარტიის ლიდერებთან, რაც 1930 წელს შტენესის ამბოხში გადაიზარდა, რის შემდეგაც ადოლფ ჰიტლერი პირადად ჩაუდგა სათავეში SA-ს და ორგანიზაციის უმაღლესი ფიურერი გახდა (თანამდებობას 1945 წლამდე იკავებდა).

მოიერიშეები დიდ როლს თამაშობდნენ ნაცისტური პარტიის აღზევებაში, თუმცა, 1934 წელს მომხდარი გრძელის დანების ღამის შემდეგ, რომელშიც SA-ს ელიტის „წმენდა“ მოხდა, ორგანიზაციამ თავისი ძველებური მნიშვნელობა დაკარგა, ნაცისტური პარტიის ძირითადადი სამხედრო ორგანიზაცია კი შუცშტაფელი გახდა.

SA-მ 1945 წლამდე იარსება. 1943 წლამდე მას სათავეში ედგა ჰიტლერის მიერ დანიშნული ვიქტორ ლუტცე, მისი ავიაკატასტროფაში გარდაცვალების შემდეგ კი ვილჰელმ შეპმანი, მაგრამ, არსებობის ბოლო 10 წელიწადში მოიერიშეებს დიდი როლი არ ჰქონიათ. შესაძლებელია, რომ ნიურნბერგის პროცესზე SA-ს წევრები ზუსტად ამიტომ არ შერაცხეს დანაშაულებრივ ჯგუფად (შუცშტაფელისგან განსხვავებით), თუმცა, როგორც ნაცისტურ პარტიასთან დაკავშირებული ყველა ორგანიზაცია, აკრძალეს.

## ლიტერატურა 
* XX საუკუნის ისტორია — ფაშიზმი // TIME // ISBN 978-9941-21-394-6

კატეგორია:ნაციზმი
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
ქაქალოსი

**ქაქალოსი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის  ასტარის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —   396  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
დამოუკიდებლობის პიკი

**დამოუკიდებლობის პიკი** () — მწვერვალი ტაჯიკეთში, მთიანი ბადახშანის ავტონომიური ოლქის ცენტრალურ ნაწილში. მდებარეობს პამირში, იაზგულემის ქედის აღმოსავლეთ ნაწილში, სიმაღლე 6940 მ. 

დაფარულია თოვლითა და ყინულით. სიმაღლით პამირის მწვერვალებს შორის მე-4 ადგილზეა. მწვერვალის ძირში მდებარეობს გრუმ-გრჟიმაილოს მყინვარი. ჩრდილო-დასავლეთი კალთა მიმართულია ფედჩენკოს მყინვარისაკენ, ხოლო სამხრეთი ციცაბოდ ეშვება მდინარე ბართანგის ხეობისაკენ. 

დამოუკიდებლობის პიკი აღმოაჩინა საბჭოთა-გერმანულმა ექსპედიციამ 1928 წელს და უწოდა დრაიშპიცი. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მწვერვალს უწოდეს რევოლუციის პიკი, ხოლო 2006 წლის ივლისში — დამოუკიდებლობის პიკი. 1954 წელს მწვერვალზე მოეწყო პირველი ასვლა ალპინისტ ალექსი უგაროვის ხელმძღვანელობით. 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის მთები
ფარი-კენტავრის მკლავი

ს სპირალური მკლავების სტრუქტურა.]]
**ფარი-კენტავრის მკლავი** — ვარსკვლავებისა და მტვრის გრძელი ხვეული, რომელიც სპირალურად მიემართება გალაქტიკა ირმის ნახტომის ცენტრიდან გარეთ. 1950-იანი წლებიდან მიიჩნეოდა, რომ ირმის ნახტომს ოთხი ძირითადი სპირალური მკლავი ჰქონდა, თუმცა ნაკლები იყო მტკიცებულებები. 2014 წელს, მასიური ვარსკვლავების სიცოცხლის ხანგრძლივობისა და ეტაპების, ასევე მაზერებისა და ღია ვარსკვლავთგროვების გადანაწილების 12-წლიანი კვლევის შემდეგ, ოთხი სპირალური მკლავის არსებობის დამამტკიცებელ ფაქტებს მიაგნეს. 

ფარი-კენტავრის მკლავი მდებარეობს შედარებით მცირე მშვილდოსნის მკლავსა და პერსევსის ძირითად მკლავს შორის. ფარი-კენტავრის ვარსკვლავები **ფარის მკლავის** ცენტრის სიახლოვეს იწყება და თანდათან გადადის *კენტავრის მკლავში*. 

რეგიონი, სადაც ფარი-კენტავრის მკლავი გალაქტიკის ცენტრს უერთდება, ვარსკვლავთწარმომქმნელი რეგიონების სიმდიდრით გამოირჩევა. 2006 წელს, ასტრონომებმა აღმოაჩინეს დიდი ვარსკვლავთგროვა, რომელიც 14 წითელ სუპერგიგანტს შეიცავს; გროვას RSGC1 უწოდეს. 2007 წელს RSGC1-დან რამდენიმე ასეული სინათლის წლის მოშორებით აღმოაჩინეს ვარსკვლავთგროვა RSGC2, რომელიც ახლად ჩამოყალიბებულ დაახლოებით 50 000 ვარსკვლავს შეიცავს. მკვლევართა ვარაუდით, ამ ვარსკვლავების ასაკი 20 მილიონ წელზე ნაკლებია, თავად გროვა კი 26 წითელ სუპერგიგანტს შეიცავს; შედეგად, ვარსკვლავთგროვა ყველაზე დიდია დღემდე ცნობილთა შორის, მსგავსი ვარსკვლავების შემცველობის თვალსაზრისით. რეგიონის სხვა ვარსკვლავთგროვებს შორისაა RSGC3 და ალიკანტე 8.

## სქოლიო
კატეგორია:ირმის ნახტომი
ნიანგი (ფარაონი)

**ნიანგი** (*შენდიუ*) — ეგვიპტის წინარედინასტიური ხანის მმართველი, რომელიც, შესაძლოა, ნაქადა III-ის პერიოდში მართავდა სამეფოს. რამდენიმე წარწერაში ფარაონის სახელი ძალიან დახრილად და მკრთალად წერია, რის გამოც მეფე ნიანგის არსებობა ეჭვს იწვევს. ფარაონის სამარხი უცნობია.
მეფე ნიანგის არსებობის შესაძლებლობა დაფუძნებულია გიუნტერ დრიუერისა და ედვინ ვან დენ ბრინკის ესეებზე. ისინი დარწმუნებულები არიან, რომ ფარაონი ნიანგი თარხანის რეგიონს მართავდა. დრიუერის მიხედვით, ფარაონ ნიანგის სახელი ჩნდება გამომწვარი გრუნტის შავი მელნის წარწერებში, რომლებიც აბიდოსში, სამარხ TT 1549-სა და სამარხ B-414-ში აღმოჩნდა. დრიუერი მცოცავ ნიანგს ხედავდა და წარწერას კითხულობდა, როგორც „შენდიუ“. ბრინკიც იმავეს ფიქრობდა.

## ლიტერატურა 
* Günter Dreyer: Horus Krokodil, ein Gegenkönig der Dynastie 0. In: Renee Friedman and Barbara Adams (Hrsg.): The Followers of Horus, Studies dedicated to Michael Allen Hoffman, 1949–1990 (Egyptian Studies Association Publication, vol. 2). Oxbow Publications, Bloomington (IN) 1992, ISBN 0946897441, p. 259-263.
* Edwin van den Brink: The Nile Delta in Transition - from 4th - 3rd Millennium BC. Institute of Archaeology and Arabic Studies, Tel Aviv 1992, p. 28 - 35.

კატეგორია:ეგვიპტის ფარაონები
ლიოვაინი

**ლიოვაინი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ისიდორე კვიცარიძე

**ისიდორე გრიგოლის ძე კვიცარიძე** (დ. 11 აგვისტო, 1870, ოფურჩხეთი — გ. დეკემბერი, 1937) — საზოგადო მოღვაწე, მწერალი, გამომცემელი. „მესამე დასის“ წევრი 1893-1897 წლებში. რეპრესირებული. მამა — მღვდელი გრიგოლ სამსონის ძე კვიცარიძე. წერდა ფსევდონიმებით: „ისო“, „ქუთათური მწიგნობარი“, „არიძე“, „ის-არიძე“. მეგობრობდა ქართველ მწერლებსა და პოეტებთან, მათ შორის აკაკი წერეთელთან, ცისფერყანწელებთან. 

1899 წელს ქუთაისში სხვებთან ერთად დააარსა სამრეწველო-სავაჭრო ამხანაგობა „კოლხიდა“, რომელიც სოფლის მეურნეობის რამდენიმე სფეროში მუშაობდა, მათ შორის არის: მეაბრეშუმეობა, მებამბეობა, მეხილეობა, მეღვინეობა. 1900-იან წლებში ისიდორე კვიცარიძემ ამავე სახელწოდებით საგამომცემლო და პრესის გავრცელების კანტორა შექმნა. „კოლხიდა“ ბეჭდავდა პერიოდულ გამოცემებს, საგანმანათლებლო და ლიტერატურული ჟანრის წიგნებს. პრესას და გამოცემებს ავრცელებდა ქუთაისის გუბერნიის მთელ ტერიტორიაზე. 

1907 წლის 22 მარტს ხელისუფლებამ „კოლხიდა“ დახურა და მისი გამოცემების კონფისკაცია მოახდინა. მოგვიანებით, 1908 წელს ისიდორე კვიცარიძე ჟანდარმერიამ დააპატიმრა. ეროვნულ არქივში დაცულ ჟანდარმერიის ბარათში დაკავების მიზეზი მითითებული არ არის, თუმცა იმდროინდელ პრესაში დაკავების მიზეზად არალეგალური ლიტერატურის გავრცელებაა დასახელებული. კვიცარიძეს ერთწლიანი პატიმრობა მიესაჯა. 
პატიმრობიდან გათავისუფლების შემდეგ ის საგამომცემლო და პრესის გავრცელების საქმეს დაუბრუნდა და პრესის კანტორა „იმერეთი“ დააფუძნა. ამ კანტორას ხშირად სტუმრობდნენ ქართველი მწერლები და საზოგადო მოღვაწეები. დღემდე არაერთი საინტერესო ფოტოა შემორჩენილი. საქართველოს საბჭოთა ოკუპაციის შემდეგ, 1922-1923 წლებში ისიდორე კვიცარიძემ ათწლეულების განმავლობაში ნაგროვები გამოცემები საქართველოს მუზეუმს გადასცა. 

ისიდორე კვიცარიძე 1934 წლის 17 ივნისს დააპატიმრეს და მისი ქონების კონფისკაცია მოახდინეს. 1937 წელს კიდევ ერთხელ დააპატიმრეს 1902 წლიდან „მენშევიკების“ პარტიის წევრობის ბრალდებით. მის წინააღმდეგ გამოიყენეს ჩხრეკის დროს აღმოჩენილი მიმოწერა ემიგრანტებთან - საფრანგეთში მცხოვრებ ზაქრო ჩაჩუასა და გერმანიაში მცხოვრებ გელაზანიასთან. მისი სახლიდან ამოიღეს ნოე ჟორდანიას წიგნი „ვეფხისტყაოსნის კრიტიკა“, რომელიც, ბრალდების თანახმად, მას ჩაჩუამ გამოუგზავნა. 1937 წლის დეკემბერში ისიდორე კვიცარიძეს შინაგან საქმეთა სახელმწიფო კომისარიატის „ტროიკამ“ დახვრეტისა და ქონების კონფისკაციის განაჩენი გამოუტანა. განაჩენი მალევე აღსრულდა.

## საარქივო წყარო 
* საქართველოს ეროვნული არქივის საისტორიო ცენტრალური არქივის ფონდი 153, აღწერა 3, ბარათი 2159

## ლიტერატურა 
* *ნიკოლოზ საღარაძე*, ეროვნული არქივის ფოტოკოლექცია, თბილისი, 2014. გვ. 18-19.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სამეურნეო ამხანაგობა კოლხიდა. დავით ხვადაგიანი

კატეგორია:დაბადებული 1870
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი საზოგადო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი გამომცემლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ლუბუმბაში

**ლუბუმბაში** (, 1966 წლამდე — **ელიზაბეტვილი**) — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სიდიდით მეორე ქალაქი, ზემო კატანგის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი (1971 წლიდან 1997 წლის ჩათვლით პროვინციას ერქვა შაბა). სპილენძის მოპოვების და გამოდნობის ცენტრი. მოსახლეობა — 1 786 397 ადამიანი (2012 წელი) (1994 წელს ცხოვრობდა 851 ათასი).

thumb|ცენტრალური ბანკი
[thumb|პირველი მატარებელი მგზავრებთან ერთად აღდგენილი რკინიგზით შემოვიდა ქალაქ [კინდუში ლუბუმბაშიდან]]
ბელგიელი კოლონიზატორებისა და მეწარმეების (Union Minière du Haut Katanga) ყოფნა რეგიონში დაკავშირებულია სპილენძის საბადოების დამუშავებასთან და სამხრეთ აფრიკიდან რკინიგზის მშენებლობასთან. რკინიგზა 1908 წელს მიუახლოვდა კონგოს საზღვრებს (დღევანდელი ზამბიის მხრიდან) და მომავალ ქალაქში შემოვიდა 1910 წლის 27 სექტემბერს, ხოლო მეზობელ შახტა «L’Etoile du Congo»-ში («Congo Star», «კონგოს ვარსკვლავი»; ადრე, კალუკულუკუ (Kalukuluku)) იმავე წლის 1 ოქტომბერს. შესაბამისად, 1910 წლის 1 ოქტომბერს ბელგიის კოლონიალურმა ხელისუფლებამ იმ დროს მდინარე ლუბუმბაშიზე მშენებარე ახალი ქალაქი გამოაცხადა კატანგის პროვინციის დედაქალაქად. ქალაქს სახელად დაერქვა ელიზაბეტვილი, მაშინ სულ ახლახან კორონირებული ბელგიის მეფის ალბერტ I-ის მეუღლის, ელიზაბეტ ბავარიელის (en) (1876—1965 წლები) პატივსაცემად. ელიზაბეტმა ალბერტ I-თან ერთად ეს ადგილები მოინახულა 1909 წელს, მხოლოდ რამდენიმე თვით ადრე ალბერტ I-ის მამის სიკვდილამდე და ბელგიის ტახტზე ალბერტ I-ის ასვლამდე.

თავისი დღევანდელი დასახელება, რომელიც დაფუძნებულია ქალაქში ჩამდინარე მდინარის სახელზე, მან პრეზიდენტ მობუტუ სესე სეკოს კონგოს თვითმყოფად დასახელებებზე გადასვლის პოლიტიკის შესაბამისად მიიღო 1966 წელს. თავის მხრივ მდინარის დასახელება წარმოშობილია სიტყვისგან *bumba*, რაც ადგილობრივ ბემბას და მის სხვა ნათესავ ენებზე ნიშნავს *თიხას*.

ლუბუმბაში — სარკინიგზო კვანძია (თუმცა რკინიგზა იმყოფება საკმაოდ ცუდ მდგომარეობაში). აქ ფუნქციონირებს საერთაშორისო აეროპორტი.

ქალაქში არსებობს უნივერსიტეტი, ცენტრალური აფრიკის სამრეწველო განვითარების კვლევის ცენტრი, აფრიკული ენების შესწავლის და ეთნოგრაფიის ცენტრი.

ქალაქში არსებობს სპილენძის გამოსადნობი, საფეიქრო, ქიმიური მრეწველობის საწარმოები.

## რესურსები ინტერნეტში
* Bilingual site about the city   
* Site about Lumbashi 
* Historic map of the Belgian Congo including Lubumbashi
* GigaCatholic
* Market gardening in Lubumbashi 
* The Guardian:Human catastrophe in Katanga

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
გადუ-ბრავუ

**გადუ-ბრავუ** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 400 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმბუზეირუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 376 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 43.53 კმ²-ზე. ფართობი 192 406 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარაიბა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
გოჩა შალიკაშვილი

**გოჩა შალიკაშვილი** (დ. 1965 — გ. 7 ოქტომბერი, 2016)  —  ქართველი მსახიობი.

დაიბადა საქართველოს სახალხო არტისტი მაესტრო ამირან შალიკაშვილისა და ნათელა ფირცხალავა-შალიკაშვილის ოჯახში. 1981–1988 წლებში პანტომიმის სახელმწიფო თეატრში მუშაობდა მსახიობად. მონაწილეობდა სპექტაკლებში „ელექტრა“, „უკვდავნი“, „კიდევაც დაიზრდებიან“, „ფიროსმანი მეფე“, „სტუმარ-მასპინძელი“. 1988–1994 წლებში მუშაობდა პანტომიმის თეატრში დირექტორის მოადგილედ, 2004–2009 წლებში საქართველოს ფეხბურთის ფედერაციაში მთავარ ადმინისტრატორად. 2014 წლიდან გარდაცვალებამდე კვლავ პანტომიმის თეტრის ადმინისტრატორი იყო.
## რესურსები ინტერნეტში
* გოჩა შალიკაშვილი გარდაცვალების შესახებ

კატეგორია:დაბადებული  1965
კატეგორია:გარდაცვლილი   7 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
კოლვეზი

**კოლვეზი** () — ქალაქი და ადმინისტრაციული ცენტრი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ლუალაბის პროვინციაში, ქალაქ ლიკასიდან დასავლეთით. ქალაქში მდებარეობს სარკინიგზო კვანძი და აეროპორტი. მოსახლეობა — 453 147 ადამიანი (2012 წელი).

კოლვეზი სპილენძის და კობალტის მოპოვების მთავარი ცენტრია. აქ ასევე მდებარეობენ ურანის, რადიუმის და კირქვის საბადოები.

## ისტორია 
thumb|left|200px|ბრძოლა ქალაქ კოლვეზისთან, 1978 წელი
ქალაქი დაარსდა 1937 წელს, როგორც კორპოტაცია *High Katanga Mining Association*-ის (UMHK) შტაბ-ბინა.

1960-იანი წლების შუა პერიოდიდან ქალაქში მუშაობდა გრიგორიატის მონასტრის ბერძენი ბერის კოსმა გრიგორიატის მართლმადიდებლური მისია, 1978 წელს ის ხელდასხმული იქნა მღვდლად და იმავე წლის ოქტომბერში დაბრუნდა ზაირში და თავისი სიცოცხლის დარჩენილი ნაწილი გაატარა ამ ქალაქში. კოლვეზიში აქტიურად მუშაობდა ინტერნატი ბიჭებისათვის, გახსნილი იქნა 55 მრევლი, მონათლული იქნა 1500-ზე მეტი აბორიგენი; მას შემდეგ, რაც 1989 წლის 27 იანვარს კოსმა დაიღუპა ავტოკატასტროფაში, მისიონერული მოღვაწეობა გააგრძელა მღვდელმა მელეტიამ.

1978 წლის 13 მაისს აჯანყებულებმა, რომლებსაც ანგოლის ხელისუფლება უჭერდა მხარს, დაიპყრეს ქალაქი. წესრიგის აღსადგენად ზაირის ხელისუფლებამ დახმარება სთხოვა აშშ-ს, საფრანგეთს, მაროკოს და ბელგიას. აჯანყებულების გასადევნად და მძევლების გასათავისუფლებლად ამ რაიონში გაიგზავნა საფრანგეთის უცხოური ლეგიონის დესანტი პოლკოვნიკ ფილიპ ერულენის მეთაურობით. ბელგიის ჯარმა ასევე გააგზავნა 750 ჯარისკაცი. ბრძოლების შედეგად დაიღუპა 700 აფრიკელი, მათ შორის 250 აჯანყებული, 170 ევროპელი მძევალი და 6 მოდესანტე.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
კისანგანი

**კისანგანი** (1966 წლამდე — **სტენლივილი**, ) — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ჩრდილო-აღმოსავლეთში, ჩოპოს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## ისტორია 
დაარსდა 1883 წელს ჰენრი მორტონ სტენლის მიერ. თავდაპირველად ქალაქს ერქვა სტენლივილი.

1961 წელს კონგოს კრიზისის დროს სტენლივილში მდებარეობდა პატრის ლუმუმბას ცენტრალური ხელისუფლების ოპოზიციური დაჯგუფების მობუტუ სესე სეკოს შტაბი. 1964 წელს სტენლივილში ბელგიელი პარაშუტისტების ძალებით თეთრკანიანი მძევლების გასათავისუფლებლად, რომლებიც ტყვედ აიყვანეს სიმბას მოძრაობის შავკანიანმა აჯანყებულებმა, ჩატარდა ოპერაცია «წითელი დრაკონი». კონგოს მეორე ომის დროს ქალაქი გახდა საბრძოლო მოქმედებების არენა. 1998 წლის 23 აგვისტოს კისანგანი დაიპყრო მოძრაობა კონგოს დემოკრატიისათვის აჯანყებულებმა, რომლებმაც აქ 1999 წელს განალაგეს საკუთარი რეზიდენცია. 2002 წლის 14 მაისს მოხდა სისხლისღვრა კისანგანიში — ომის ერთ-ერთი ყველაზე უფრო სისხლიანი მოვლენა.

## გეოგრაფია 
პორტი მდინარე კონგოზე, ბოიომის ჩანჩქერის ქვემოთ. მდებარეობს 324 კმ-ით სამხრეთით ქალაქ ბუტადან, 572 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ ისიროდან და 696 კმ-ით სამხრეთ-დასავლეთით ქალაქ ბუნიადან, ზღვის დონიდან 447 მეტრ სიმაღლეზე.

## მოსახლეობა 
2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 868 672 ადამიანს.

## ეკონომიკა 
ქალაქში არსებობს სარკინიგზო ვაგზალი, უნივერსიტეტი და საერთაშორისო აეროპორტი. კისანგანიში მდებარეობს უნივერსიტეტი, რეგიონული მუზეუმი. კისანგანი — სასოფლო-სამეურნეო რაიონის ცენტრია, ხდება სასოფლო-სამეურნეო ნედლეულის პირველადი გადამუშავება (ბრინჯის და ბამბის). ქალაქში არსებობს კვების, საფეიქრო, ქიმიური მრეწველობის; ხის გადამამუშავებელი, სამშენებლო მასალების დამამზადებელი საწარმოები.

## რესურსები ინტერნეტში
* @Prov_orientale Twitter for Orentale Provincial Government. 
* Facebook Orentale.
* Provinceorientale.cd the Government official site for Orientale Province.
* Stanleyville.be City of Kisangani Website.
* Bamanisajean.unblog.fr is Governor Jean Bamanisa's blog site.
* Unikis.ac.cd  is the official website of the University of Kisangani (Unikis).
* Kisangani.be Kisangani Agroforestry Cultivation and Conservation.
* Cboc.e-monsite.com  is the Official Cercle Boyoma Culture.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
მბუჟი-მაიი

**მბუჟი-მაიი** (, 1966 წლამდე — ბაკვანგა) — ქალაქი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. აღმოსავლეთ კასაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. ქვეყანაში სიდიდით მესამე ქალაქი (კინშასის და ლუბუმბაშის შემდეგ), ალმასების მოპოვების მთავარი ცენტრი.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს მდინარე სანკურუზე, ზღვის დონიდან 549 მეტრ სიმაღლეზე. არსებობს აეროპორტი, რომელიც იღებს რეგულარულ რეისებს კინშასიდან და ლუბუმბაშიდან.

## მოსახლეობა 
2010 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 559 073 ადამიანს.

## ისტორია 
* 1960 წლის 8 აგვისტო — ქალაქი ბაკვანგა (მბუჟი-მაიი) გამოცხადდა სეპარატისტული სახელმწიფოებრივი წარმონაქმნის — სამხრეთი კასაის დედაქალაქად.
* 1997 წლის 5 აპრილი — ქალაქი დაიპყრეს ლორან-დეზირე კაბილას აჯანყებულებმა.
2000 წლის 20 ნოემბერს აჯანყებულებმა ქალაქის შემოგარენში გაანადგურეს მაიორ სტეფან მადეზოკორეს ზიმბაბვის ბატალიონი, თუმცა იმავე რაიონში ბრძოლის შესახებ ინფორმაცია (კაბინდის პროვინცია) მოდიოდა 1999 წლის 11 ივლისსაც.
* 2002 წლის სექტემბერში ქალაქიდან დაიწყო ზიმბაბვეს ჯარის გასვლა.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ანდრეი ვორობიოვი

მინი
**ანდრეი ვორობიოვი** (; დ. 17 აპრილი, 1970, კრასნოიარსკი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი და სახელმწიფო მოღვაწე. 2013 წლიდან მოსკოვის ოლქის გუბერნატორი, 2012–2013 წლებში იყო მოსკოვის ოლქის გუბერნატორის მოვალეობის შემსრულებელი. 2003–2012 წლებში — სახელმწიფო დუმის დეპუტატი, დუმის მეექვსე მოწვევაში კი „ერთიანი რუსეთის“ ფრაქციის ლიდერი. ასევე რუსეთის ფედერაციის სახელმწიფო საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი, პარტია „ერთიანი რუსეთის“ ცენტრალური აღმასრულებელი კომიტეტის ხემზღვანელი და ამავე პარტიის გენერალური საბჭოს პრეზიდიუმის წევრი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* გვერდი „ერთიანი რუსეთის“ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:რუსი მეწარმეები
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:დაბადებული 17 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ავივას სტადიონი

**ავივას სტადიონი** ( ) — სტადიონი ირლანდიაში, ქალაქ დუბლინში. ტევადობა 51 700 ადამიანი. შენობა მდებარეობს ყოფილი Lansdowne Road-ს სტადიონის ადგილას, რომელიც დაანგრიეს 2007 წელს და შემდეგ აღადგინეს. მას შემდეგ სტადიონი ირლანდიის რაგბის კავშირისა და ირლანდიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრების მთავარ არენად იქცა. რეკონსტრუქციის გადაწყვეტილება მას შემდეგ მიიღეს, რაც „Stadium Ireland“-ისა და „Eircom Park“-ის მშენებლობის გეგმები ჩავარდა. 2009 წელს Aviva Group Ireland-მა 10 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი და მოიპოვა უფლება მოედნის სახელის დარქმევაზე.

სტადიონი მდებარეობს „Lansdowne Road“-ის რკინიგზის სადგურის მახლობლად.ოფიციალურად გაიხსნა 2010 წლის 14 მაისს. ავივას სტადიონი არის ირლანდიის პირველი და უეფას ერთ-ერთი ელიტარული სტადიონი. 2011 წელს მან ევროპა ლიგის ფინალს უმასპინძლა. სტადიონმა ასევე უმასპინძლა პირველი ეროვნული თასის გათამაშებას. მოედანზე რეგულარულად იმართება რაგბისა და ფეხბურთის ეროვნული ნაკრებების საშინაო შეხვედრები. 2010 წლიდან ავივაზე მართავს მნიშვნელოვან საშინაო შეხვედრებს ლენსტერიც.

განსხვავებით წინამორბედისა, რომლის ერთპიროვნული მმართველი ირლანდიის რაგბისა და ფეხბურთის კავშირი (IRFU) იყო, დღევანდელი სტადიონი IRFU-სა და ირლანდიის ფეხბურთის ასოციაციის (FAI) მიერ კონტროლდება 50/50-ზე. ერთობლივი მფლობელობა ცნობილია „Lansdowne Road“-ის სტადიონის განვითარების კომპანიის (LRSDC) სახელით. ირლანდიის ფეხბურთის ასოციაციას 50%-იანი წილი 60 წლის ვადით იჯარით აქვს აღებული. ვადის გასვლის შემდეგ კი სტადიონი თავის ძველ მფლობელობაში დაბრუნდება.

## სქოლიო
კატეგორია:ირლანდიის სტადიონები
კანანგა (ქალაქი)

**კანანგა** (ადრე **ლულუაბურგი**, ) — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქი. ლულუის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის მონაცემებით მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 1 061 181 ადამიანს.

## ისტორია 
გერმანელმა მოგზაურმა ჰერმან ფონ ვისმანმა 1884 წელს მდინარე ლულუას მარცხენა ნაპირზე, იმ ადგილის სიახლოვეს, სადაც დღეისათვის კალანგა მდებარეობს, შექმნა ბანაკი. მან ამ ადგილს მალანჯი უწოდა, რადგან მისი 400 დამხმარე და მტვირთავი წარმოშობით ანგოლის მალანჟეს პროვინციიდან იყვნენ. მოგვიანებით მის მახლობლად აშენდა სარკინიგზო სადგური, მაგრამ ის ააშენეს მდინარის მარჯვენა სანაპიროზე, სადაც გადაინაცვლა ვისმანის ბანაკმა. ბანაკის ადრინდელ ადგილს დღემდე ჰქვია მალანჯი-მაკულუ (ანუ ძველი მალანჯი).

ბრიუსელის მრგვალი მაგიდის დროს, როგორც ეწოდებოდა ბელგიის კონგოსათვის დამოუკიდებლობის მინიჭების თაობაზე მოლაპარაკებას, მიღებული იქნა გადაწყვეტილება დედაქალაქის კინშასიდან (მაშინ ლეოპოლდვილი) ქვეყნის ცენტრთან სიახლოვეს — კანანგაში (მაშინ ლულუაბურგი) გადატანის შესახებ. მაგრამ ეს გადაწყვეტილება არ იქნა ძალაში შესული, ალბერ კალონჟის მეთაურობით სამხრეთი კასაის რეგიონში არსებული სეპარატისტული განწყობილებების გამო. 1962 წელს ცენტრალურმა ხელისუფლებამ ხელახლა აღადგინა კონტროლი აჯანყებულ რეგიონზე და კანანგა გახდა დასავლეთ კასაის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

1966 წელს დასახელებების შეცვლის ფონზე მობუტუ სესე სეკომ ქვეყნის ბევრ ქალაქს გადაარქვა სახელი, რომლებსაც მანამდე ევროპული სახელები ერქვათ. შესაბამისად, ლეოპოლდვილი გახდა კინშასა, ხოლო ლულუაბურგი — კანანგა.

2006 წლის კონსტიტუციით კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა შედგება 25 პროვინციისაგან და დედაქალაქის ოლქისაგან (კინშასა). დასავლეთი კასაი დაიყო 2 პროვინციად. კანანგა გახდა ლულუის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია 
ქალაქი მდებარეობს მდინარე კასაის შენაკად — მდინარე ლულუის სიახლოვეს, რკინიგზის ხაზის ილებო — ლუბუმბაშის გვერდით, ზღვის დონიდან 608 მეტრ სიმაღლეზე. კანანგა მთავარი სავაჭრო და პოლიტიკური ცენტრია; ქალაქში არსებობს მუზეუმი და აეროპორტი.

## კლიმატი 
thumb|center|450px|კანანგის კლიმატოგრამა. წითელი ხაზი — ტემპერატურა, ლურჯი — ნალექების რაოდენობა.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ლიკასი

**ლიკასი** (), ადრე ცნობილი იყო სახელით **ჟადოვილი** (), ან **ჟადოსტადი** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, ზემო კატანგის პროვინციაში.

## გეოგრაფია 
thumb|250px|right|ლიკასის ხედი, 1930 წელი.
მდებარეობს 120 კმ-ით (ავტოგზით) ან 132 კმ-ით (რკინიგზით) ჩრდილო-დასავლეთით ლუბუმბაშიდან, ზღვის დონიდან 1318 მეტრ სიმაღლეზე.

## მოსახლეობა 
2010 წლის მონაცემებით ლიკასის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 422 535 ადამიანს. 1990-იან წლებში ლიკასიში და მის შემოგარენში გაერთიანებული ერების ორგანიზაციამ შექმნა რეგიონებში ეთნიკურ კონფლიქტებში დაზარალებულთა ჰუმანიტარული დახმარების ცენტრები და დევნილების ბანაკები, რამაც ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა გაზარდა 41 000 ადამიანით.

## ეკონომიკა 
ლიკასი მსხვილი სამრეწველო ცენტრია. ამ რაიონში სპილენძის და კობალტის ნედლეულის რაოდენობამ ხელი შეუწყო ქალაქის ირგვლივ ბევრი შახტის აშენებას. ლიკასიში არსებობს სარკინიგზო სადგური.

## რესურსები ინტერნეტში
* Likasi- Jadotville 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
რეგლობა

**რეგლობა ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
არუეირასი (პარაიბა)

**არუეირასი** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 363 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ უმბუზეირუს შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 19 082 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 50.93 კმ²-ზე. ფართობი 374 697 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარაიბა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
რუდაქანარი

**რუდაქანარი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 479 კაცი.

სახელწოდება მოდის თალიშური ენიდან, rud — „მდინარე“ და kənar — „ნაპირი“.

## სქოლიო
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ლევან დავითაშვილი

**ლევან დავითაშვილი** (დ. 10 დეკემბერი, 1978, თბილისი) — საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2022 წლის 9 თებერვლიდან 2025 წლის 24 ივნისამდე. ვიცე-პრემიერი 2021 წლის 12 ივლისიდან. მანამდე — საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრი 2016 წლის 9 სექტემბრიდან 2017 წლის 15 დეკემბერამდე; 2017-2022 წლებში, გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროების გაერთიანების შემდეგ, საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი. 

## ბიოგრაფია
2002-2003 წლებში იყო MIP (მილანი) ბიზნესის მართვის მაგისტრი; 1999-2001 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო ბიზნესის მართვის მაგისტრი. 1995-1999 წლებში — თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ეკონომიკის ბაკალავრი.

2016 წლის 9 სექტემბრიდან 2017 წლის 15 დეკემბრამდე იყო საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოვალეობის შემსრულებელი; 2014 წლის 5 ნოემბრიდან 2016 წლის 8 სექტემბრამდე სოფლის მეურნეობის მინისტრის მოადგილე; 2012 წლის 4 დეკემბრიდან – საქართველოს ღვინის ეროვნული სააგენტოს ხელმძღვანელი; 2010-2011 წლებში საქართველოს ღვინის მწარმოებელთა კავშირის გამგეობის თავმჯდომარე; 2010-2011 წლებში — საქართველოს ღვინის მწარმოებელთა კავშირის გამგეობის წევრი; 2009 წლიდან 2012 წლის დეკემბრამდე — შპს „SCHUCHMANN WINES GEORGIA“-ის გაყიდვებისა და მარკეტინგის დირექტორი. 2007-2009 წლებში — USAID-ის სოფლის მეურნეობის განვითარების პროექტის Ag Vantage-ის მარკეტინგის დეპარტამენტის ხელმძღვანელი; 2002-2007 წლებში – შპს „წინანდლის ძველი მარნის“ გენერალური მენეჯერი; 1999-2001 წლებში — მსოფლიო ბანკის საწარმოთა რესტრუქტურიზაციისა და მართვის დახმარების ცენტრის მთავარი ბიზნეს-კონსულტანტი; 1999 წლის ივნისიდან 1999 წლის სექტემბრამდე იყო შემოსავლების სამინისტროს სოციალური გადასახადების დეპარტამენტის უფროსი; 1997-1999 წლებში — საქართველოს დაზღვევის სახელმწიფო ზედამხედველობის სამსახურის სადაზღვევო რეგულაციებისა და სტანდარტების დეპარტამენტის უფროსი. 

ლევან დავითაშვილი ფლობს ინგლისურ, რუსულ, იტალიურ ენებს. ჰყავს მეუღლე და 2 შვილი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ლევან დავითაშვილი — ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროს საიტი
* ლევან დავითაშვილი  — საქართველოს მთავრობის საიტი (ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი)
* ლევან დავითაშვილი — გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საიტი
* ლევან დავითაშვილი — საქართველოს მთავრობის საიტი (გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრი)
* ლევან დავითაშვილი — სოფლის მეურნეობის სამინისტროს საიტი
* ლევან დავითაშვილი — საქართველოს მთავრობის საიტი (სოფლის მეურნეობის მინისტრი)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 10 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:საქართველოს სოფლის მეურნეობის მინისტრები
ლ
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სამოელები

**სამოელები** — სამოის კუნძულების ადგილობრივი მოსახლეობა წყნარ ოკეანეში. საერთო რაოდენობა ნახევარ მილიონზე მეტია. წარმოშობით, ენითა და კულტურით განეკუთვნებიან დასავლეთ პოლინეზიელებს. რელიგიით უმეტესი ნაწილი პროტესტანტია, დანარჩენი ძირითადად კათოლიკეა. მთავარი საქმიანობაა ტროპიკული მიწათმოქმედება, თევზჭერა. განვითარებულ კაპიტალისტურ ურთიერთობასთან ერთად ინარჩუნებენ სასოფლო თემის, დიდი ოჯახისა და ბელადების არჩევით-მემკვიდრეობითი ინსტიტუტის ტრადიციულ ფორმებს.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*US Embassy Samoa 
*Culture of American Samoa
## სქოლიო
კატეგორია:სამოელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
სამსონი

[მინი|სამსონი ებრძვის ლომს ([ლუკას კრანახი უფროსის 1525 წლის ნახატი)]]
**სამსონი**, ებრაული გამოთქმით **შიმშონი** (), არაბულად **შამშონი** (), ხოლო ბერძნულად **სამფსონი** () — ბიბლიური ტრადიციით, ებრაელთა ლეგენდარული გმირი, ძლიერთა შორის უძლიერესი გოლიათი, შეუპოვარი, ცბიერი, შფოთისთავი, თავნება და ქალების მოტრფიალე. ღვთისთვის ყოფილა შეწირული და, აღთქმისაებრ, არც ღვინო უნდა დაელია და არც თმა უნდა გაეკრიჭა (მისი ძალის საიდუმლო თმაში იყო). ისრაელთა მტრების — ფილისტიმელების დაუძინებელი მტერი ყოფილა და თანამემამულეებს მსაჯულად აურჩევიათ. ბოლოს ფილისტიმელი ქალის დალილას მსხერპლი გამხდარა — მას შეუჭრია მძინარესათვის თმა. დასუსტებული სამსონი შეუპყრიათ, თვალები დაუთხრიათ და დილეგში ჩაუგდიათ. ფილისტიმელები მტერზე გამარჯვებას დაგონის ტაძარში ზეიმობდნენ. სამსონიც იქვე ჰყოლიათ მიჯაჭვული. ტყვეობაში სამსონს თმა წამოზრდია და ძალაც დაბრუნებია. ტაძრის ორი სვეტისათვის ხელები შემოუჭდია და დაუყვირია:  ტაძარი ჩამონგრეულა და 3 000 კაცი ჩაუტანია. სამსონი ებრაელებისთვის გახდა სიმბოლო გმირისა, რომელიც მონობაში სიცოცხლეს სიკვდილს ამჯობინებს.
## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*Catalogue entry for *Samson* (1887) by Solomon Solomon, National Museums Liverpool

კატეგორია:ებრაელთა მსაჯულები
ქალწულის გროვა

250px|მინი|ქალწულის გროვა
**ქალწულის გროვა** — გალაქტიკების გროვა ქალწულის თანავარსკვლავედის მიმართულებით, რომლის ცენტრალური ნაწილი დედამიწიდან 53.8 ± 0.3 სინათლის წლითაა დაშორებული. მოიცავს დაახლოებით 1300 გალაქტიკას (შესაძლოა 2000-ზე მეტსაც). გროვა წარმოადგენს უფრო დიდი, ქალწულის ზეგროვის გულს, რომლის წევრიც ასევე არის ადგილობრივი ჯგუფი. ქალწულის გროვის მასა დაახლოებით 1.2×10 მზის მასას შეადგენს, რადიუსი კი 2.2 მეგაპარსეკს.

გროვის შემადგენელი მრავალი კაშკაშა გალაქტიკა, მათ შორის ელიფსური გალაქტიკა მესიე 87 1770-1780-იან წლებში აღმოაჩინეს, რომლებიც შემდეგ თანდათან შევდინენ ფრანგი ასტრონომის, შარლ მესიეს კატალოგში. მესიე მას აღწერდა როგორც ნისლეულს ვარსკვლავების გარეშე; მისი რეალური ბუნების შესახებ მხოლოდ 1920-იან წლებში გახდა ცნობილი.

გროვა ქალწულის თანავარსკვლავედში დაახლოებით 8 გრადუსზეა გადაჭიმული. შემადგენელი გალაქტიკების დიდი ნაწილის ხილვა პატარა ტელესკოპებითაც შესაძლებელია. მისი ყველაზე კაშკაშა ობიექტია ელიფსური გალაქტიკა მესიე 49. თუმცა, მისი ყველაზე ცნობილი ობიექტი ასევე ელიფსური გალაქტიკა მესიე 87-ია, რომელიც გროვის ცენტრში მდებარეობს.

## მახასიათებლები
გროვა სპირალებისა და ელიფსების წმინდად ჰეტეროგენული ნაზავია. 2004 წლის მონაცემებით, მიჩნეულია, რომ სპირალური გალაქტიკები გადაჭიმულია წაგრძელებულად, ირმის ნახტომის მიმართულებით. ელიფსური გალაქტიკები უფრო ცენტრშია თავმოყრილი.

გროვა შედგება მინიმუმ სამი ქვეგროვისგან: *ქალწული A*, რომლის ცნეტრიც არის M87, *ქალწული B* — M49-ის გარშემო, ასევე დაბალი სიჩქარის ღრუბელი, რომლის ცენტრშიც განთავსებულია სპირალური გალაქტიკა  NGC 4216.

ქალწული A შედგება ელიფსური, ლინზისებრი და მწირი გაზის მქონე სპირალური გალაქტიკებისგან. 

ეს სამი გროვა ამჟამად შერწყმის პროცესშია, რის შედეგადაც შეიქმნება უფრო დიდი, ცალკეული გროვა; შემოსაზღვრულია შედარებით პატარა გალაქტიკური ღრუბლებით, რომლებიც ძირითადად სპირალური გალაქტიკებისგან შედგება და ეს უკანასკნელნი მასთან შერწყმის პროცესში არიან. გარდა ამისა, ქალწულის გროვასთან გრავიტაციულად დაკავშირებულია სხვა ახლომდებარე გალაქტიკები და გალაქტიკათა ჯგუფები, რომლებიც მას მომავალში შეერწყმება. ეს ყველაფერი კი იმის ვარაუდის შესაძლებლობას იძლევა, რომ ქალწულის გროვა საკმაოდ ახალგაზრდაა და ამჟამად ჯერ კიდევ ფორმირების პროცესში იმყოფება. გალაქტიკათშორის მატერიაში შემჩნეულია მრავალი გალაქტიკათშორისი ვარსკვლავი (გროვაში არსებულ ვარსკვლავთა რაოდენობაზე 10%-ით მეტი), რომლებიც სავარაუდოდ, მშობლიური გალაქტიკებიდან სხვა გალაქტიკების ურთიერთქმედებამ გამოაგდო; ასევე შეიცავს გლობულათა გროვებს, შესაძლოა ჯუჯა გალაქტიკებსაც 

## გროვის წევრები
## რესურსები ინტერნეტში
*The Virgo Cluster at An Atlas of the Universe
*California Institute of Technology site on Virgo cluster.
*The Virgo Cluster of Galaxies, SEDS Messier pages
*Partial Virgo cluster centered on M87 (Dark Atmospheres)

## სქოლიო
კატეგორია:ქალწულის გროვა
ბუსილცი

**ბუსილცი** () — სოფელი ჩრდილოეთ მაკედონიაში, ჩაშკის თემში (ვარდარის რეგიონი). მდებარეობს ზღვის დონიდან 293 მეტრზე. 2002 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 18 ადამიანს შეადგენდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ვარდარის რეგიონი
* ჩაშკის თემი

## სქოლიო
კატეგორია:ჩაშკის თემის სოფლები
ჩიკაპა

**ჩიკაპა** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კასაის პროვინციაში.

ქალაქი მდებარეობს დაახლოებით 65 კმ-ში ანგოლის სახელმწიფო საზღვრიდან ჩრდილოეთით და 190 კმ-ში ქალაქ კანანგიდან დასავლეთით, მდინარე ჩიკაპასა და მდინარე კასაის შეერთების ადგილას, ზღვის დონიდან 485 მეტრ სიმაღლეზე.

2012 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 587 548 ადამიანს.

ჩიკაპა იყო ალმასების მოპოვების ცენტრი თავისი დაარსების მომენტიდან XX საუკუნის დასაწყისში. ქალაქი დააარსა ამერიკულ-ბელგიურმა კონსორციუმმა *Forminere*-მ, ამ ადგილის სიახლოვეს 1900-იანი წლებში ალმასების აღმოჩენის შემდეგ.

## რესურსები ინტერნეტში
* Map from Texas University library indicating Tshikapa’s location

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
სან-პასკუალის ქალთა მონასტერი

**სან-პასკუალის ქალთა მონასტერი** () — სამეფო მონასტერი ესპანეთში, მადრიდის ავტონომიურ გაერთიანებაში, ქალაქ არანხუესში. აშენებულია 1765-1770 წლებში. დააარსა კარლ III-მ როგორც ფრანცისკანული მონასტერი. ისაბელ II-ის მეფობისას უბიწო ჩასახვის ორდენად გადაიქცა, ხოლო ამჟამად ეროვნული მემკვიდრეობის ადმინისტრაციას ექვემდებარება. სან-პასკუალის ქალთა მონასტრის არქიტექტორი იყო იტალიელი ფრანჩესკო საბატინი. მთავარი საკურთხეველი მოხატულია ანტონ რაფაელ მენგსის მიერ. 1999 წლიდან სან-პასკუალის ქალთა მონასტერი კულტურული ინტერესების დაცვის ქვეშ იმყოფება.

ფაილი:Aranjuez - Real Convento de San Pascual 01.JPG
ფაილი:Aranjuez Plaza Convento San Pascual.jpg
ფაილი:Aranjuez, San Pascual. 03.TIF

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის მონასტრები
ვლადიმერ გორბაჩოვი

**ვლადიმერ გორბაჩოვი** (; დ. 29 ივლისი, 1950, კისელოვსკი, სსრკ) — რუსი პოლიტიკოსი. სახელმწიფო დუმის დეპუტატი „ერთიანი რუსეთიდან“. ეკონომიკურ მეცნიერებათა დოქტორი და კავშირის საერთაშორისო აკადემიის აკადემიკოსი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბიოგრაფია „ერთიანი რუსეთის“ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1950
კატეგორია:რუსი პოლიტიკოსები
კატეგორია:„ერთიანი რუსეთის“ წევრები
კატეგორია:დაბადებული 29 ივლისი
ბომა

**ბომა** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დასავლეთში, მდინარე კონგოს ესტუარში, 75 კმ-ში მდინარე კონგოს ატლანტის ოკეანეში ჩადინების ადგილიდან.

2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 167 326 ადამიანს.

1886-1926 წლებში იყო ბელგიის კონგოს დედაქალაქი (შემდეგ დედაქალაქი გადატანილი იქნა ლეოპოლდვილში (დღეს ქალაქი კინშასა).

მსხვილი პორტი (სანაოსნოა საზღვაო გემებისათვის; კაკაოს, ბანანის, კაუჩუკის, მერქნის ძვირფასი ჯიშების გატანა). ქალაქში ფუნქციონირებს საკვები პროდუქტების (ლუდსახარში, თევზი), ქიმიური, ხისგადამამუშავებელი, ლითონგადამამუშავებელი, სასოფლო-სამეურნეო პროდუქციის გადამამუშავებელი და გემთმშენებლობის საწარმოები. არსებობს აეროპორტი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Boma Panorama 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ველიკოსელეცკე

**ველიკოსელეცკე** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ორჟიციის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 703 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ორჟიციის რაიონის სოფლები
იტატუბა

**იტატუბა** () — მუნიციპალიტეტი ბრაზილიაში, პარაიბის შტატში; მდებარეობს ზღვის დონიდან 117 მეტრზე. მიეკუთვნება პარაიბის შტატის აგრარულ მეზორეგიონს. შედის ეკონომიკურ-სტატისტიკურ მიკრორეგიონ იტაბაიანის შემადგენლობაში.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 10 201 ადამიანს შეადგენდა, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 41.77 კმ²-ზე. ფართობი 244 222 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პარაიბა
* ბრაზილიის შტატები

## რესურსები ინტერნეტში
**ბრაზილიის სტატისტიკის ეროვნული ინსტიტუტი, 2010 წლის აღწერის მონაცემები*

კატეგორია:პარაიბის შტატის მუნიციპალიტეტები
შაჰაღაჯი

**შაჰაღაჯი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 4 300 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
ვიშნევე (კობელიაკის რაიონი)

**ვიშნევე** (; 2016 წლამდე - **სვერდლოვსკოე** ) — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის კობელიაკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 385 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:კობელიაკის რაიონის სოფლები
კიკვიტი

**კიკვიტი** () — ქალაქი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის კვილუს პროვინციაში.

## გეოგრაფია 
კიკვიტი კვილუს პროვინციის მსხვილი ქალაქია, მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, მდინარე კუილუზე, ზღვის დონიდან 452 მეტრ სიმაღლეზე. კიკვიტი რეგიონში ასევე ცნობილია დასახელებით «დედა» (). 2009 წლის 18 თებერვალს, ახალი კონსტიტუციის მიღებიდან 36 თვის შემდეგ, კიკვიტი გახდა ახალი კვილუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის შეფასებითი მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 397 737 ადამიანს.

## ეკონომიკა 
კიკვიტი — მთავარი კომერციული და ადმინისტრაციული ცენტრია. ქალაქში არსებობს სტადიონი და აეროპორტი. კიკვიტი კინშასასთან დაკავშირებულია ავტოგზით და სამდინარე ტრანსპორტით.

## ჯანდაცვა 
1995 წელს კიკვიტში იფეთქა სასიკვდილო ებოლას ციებ-ცხელებამ.

## კულტურა 
thumb|180px|პალმა რაფიის ფოთლებისგან დამზადებული მოცეკვავის ტანისამოსი
ქალაქი ცნობილია ტრადიციული, კერძოდ პენდეს ხალხის, ცეკვებით. პენდეს მოცეკვავეები ხშირად ატარებენ ეროვნულ სამოსს, რომელიც შედგება ლამაზი ნიღბებისაგან და პალმა რაფიას ფოთლების ტანსაცმლისაგან.

## რესურსები ინტერნეტში
* An article about Kikwit in Britannica Online Encyclopedia

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ვოინიხა

**ვოინიხა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის ლუბნის რაიონში. 2025 წელს სოფლის მოსახლეობა 715 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:ლუბნის რაიონის სოფლები
ენგელსის პიკი

**ენგელსის პიკი** — მწვერვალი ტაჯიკეთში, მთიანი ბადახშანის ავტონომიურ ოლქში. მდებარეობს პამირის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, შაჰდარის ქედზე. სიმაღლე 6510 მ. უმეტესწილად აგებულია გნაისებითა და კრისტალური ფიქლებით. პიკის რაიონში, შაჰდარის ქედის ჩრდილო და სამხრეთ კალთების თხემზე არის მყინვარები. პიკის ჩრდილო საფუძველთან ნასპარის მყინვარია, ხოლო სამხრეთ საფუძველთან მყინვარი კიშტიჯარობი. მწვერვალის თავდაპირველი სახელწოდება იყო *იმპერატრიცა მარიას პიკი*, რომელიც მწვერვალს XIX საუკუნის ბოლოს ეწოდა იმპერატორ ალექსანდრე III-ის მეუღლის — მარიას (1847-1928) პატივსაცემად. საბჭოთა დროს მწვერვალს გადაარქვეს სახელი და მარქსიზმის ერთ-ერთი ფუძემდებლის — ფრიდრიხ ენგელსის პატივსაცემად უწოდეს *ენგელსის პიკი*. მწვერვალი პირველად დაიპყრო მთასვლელთა ჯგუფმა ქართველი ალპინისტის მაქსიმე გვარლიანის ხელმძღვანელობით 1954 წელს. 

## სქოლიო
კატეგორია:ტაჯიკეთის მთები
ჰლობინეს რაიონი

**ჰლობინეს რაიონი** () — რაიონი უკრაინაში, პოლტავის ოლქში. მისი ფართობია 2 500 კმ². 2016 წლის აღწერის მონაცემებით რაიონის მოსახლეობა 43 804 ადამიანს შეადგენდა, ხოლო სიმჭიდროვე 18,7 კაცს კმ²-ზე. ჰლობინეს რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ჰლობინე.

## იხილეთ აგრეთვე
* უკრაინის ადმინისტრაციული დაყოფა
* უკრაინის რაიონები

## სქოლიო
კატეგორია:პოლტავის ოლქის რაიონები
ზაქარია ბანელი

**ზაქარია ბანელი**, *ზაქარია ვალაშკერტელი,  სვინგელოზი* (X ს. II ნახ. – XI ს. 30-იანი წლები) — შუა საუკუნეების საქართველოს, კერძოდ, ტაოს სამეფოს სასულიერო, კულტურის და საზოგადოებრივ-პოლიტიკური მოღვაწე. 

ე. მეტრეველის ვარაუდით, ზაქარია ბანელის მშობლები ქართველი არისტოკრატების მაღალ წრეს, დაფანჩულთა ცნობილ ფეოდალურ გვარს ეკუთვნოდნენ და დავით კურაპალატთან დაახლოებული პირები იყვნენ. თავად ზაქარია ავტობიოგრაფიულ ანდერძში დავით კურაპალატს თავის „მზრდელსა და შემოქმედს“ უწოდებს.  X საუკუნის უკანასკნელ მეოთხედში ის მორჩილად მიუყვანიათ ოთხთა ეკლესიაში, სადაც არსენ მამამთავარს დამოწაფებია. ცხოვრების დიდი ნაწილი მან გაატარა ტაოში, სადაც უდიდესი და ყველაზე გავლენიანი ეპარქიის – ბანის მამამთავრობას მიაღწია. ერთხანს ის ბიზანტიის სამეფო კარზე დიპლომატად, მწიგნობრად და იმპერატორთან დაახლოებულ პირადაც მოჩანს. ბანელობის დროს ზაქარიამ ბიზანტიის იმპერატორისაგან უმაღლესი სასულიერო პატივი – სვინგელოზობა დაიმსახურა. XI საუკუნის 20-იანი წლებისთვის ბანელობასთან ერთად ვალაშკერტის სამწყსოს ეპისკოპოსობაც შეითავსა, რასაც განსაზღვრული პოლიტიკური მნიშვნელობა ჰქონდა როგორც ტაოს, ისე მეზობელი რეგიონებისთვისაც.
[მინი|ზაქარიას შეკვეთით კონსტანტინეპოლში გადაწერილი ნუსხური „სვინაქსარი“ ([ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის ქართულ ხელნაწერთა ფონდი#A ფონდი|A-648), 1030 წ.]]
1022 წელს, ბიზანტიასა და საქართველოს შორის დაძაბულობის დროს, ზაქარიამ ორჯერ შეაჩერებინა ბასილი კეისარს ტაოზე გალაშქრება. იგი ცდილობდა კონფლიქტის მშვიდობიანად მოგვარებას, მაგრამ გიორგი I ვერ დაიყოლია ბასილის მოთხოვნათა შესრულებაზე. განრისხებულმა ბასილი II-მ ზაქარია ტაოდან გააძევა და კონსტანტინოპოლში გადაასახლა, სადაც მცირე ზომის აგიაპანტის მონასტერი მიუჩინა მუდმივ სამკვიდრებლად. ამ დროიდან ზაქარია აქტიურად ჩაერთო ათონის ივერთა მონასტრის საქმიანობაში, გიორგი მთაწმიდელთან ერთად შეუდგა ექთვიმე მთაწმიდლის თარგმანთა გამრავლებასა და მისი პიროვნების პოპულარიზაციას, რასაც დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ათონზე ბერძნებთან გამწვავებული ურთიერთობისა და ბრძოლის პირობებში ქართველთა უფლებების დასაცავად. XI საუკუნის 30-იან წლებში ზაქარიას ბრძანებითა და მატერიალური შემწეობით არაერთი ძვირფასი ხელნაწერი შეიქმნა კონსტანტინოპოლში, თავისსავე დაარსებულ მონასტერში. ბერძნულ ენაზე დაწერილ ერთ ლექსში ზაქარია თავის თავს ივერიელ (ე. ი. ქართველ) ბერს უწოდებს.

## ლიტერატურა
**მეტრეველი ე.*, ნარკვევები ათონის კულტურულ-საგანმანათლებლო კერის ისტორიიდან, თბ., 1996

კატეგორია:ვალაშკერტელი მღვდელთმთავრები
კატეგორია:X საუკუნის ქართველები
კატეგორია:XI საუკუნის ქართველები
კატეგორია:ბანის საეპისკოპოსო
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
მბანდაკა

**მბანდაკა** (1886—1966 წლებში — კოკიიავილი, ) — ქალაქი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში, ეკვატორიალური პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს მდინარე კონგოს აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მდინარე ჩუაპასთან შეერთების ადგილას, ზღვის დონიდან 306 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქში არსებობს აეროპორტი, ამას გარდა ის წყლის გზებით დაკავშირებულია კინშასასთან და ბოენდესთან.

## ისტორია 
1883 წელს ჰენრი მორტონ სტენლიმ დააარსა ქალაქი და მას დაარქვა *ეკუატერვილი*, რადგანაც ის მდებარეობს სულ რაღაც 4 კმ-ით ჩრდილოეთით ეკვატორიდან. თავდაპირველად იგეგმებოდა, რომ ახალი ქალაქი გახდებოდა კონგოს თავისუფალი სახელმწიფოს დედაქალაქი, მაგრამ ეს გეგმა ვერ შესრულდა. გეგმა მოიცავდა ინფრასტრუქტურას დაახლოებით 100 000 ადამიანზე, რკინიგზის სადგურს, კათოლიკურ ეკლესიას, გუბერნატორის რეზიდენციას და მომავალში ამ ადგილების მოსანახულებლად ჩამოსული ბელგიის მეფის სასახლეს.

1886 წელს ბელგიის კოლონიალურმა ხელისუფლებამ ქალაქს სახელი შეუცვალა და დაარქვა *კოკიიავილი* და მხოლოდ 1966 წელს, დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, ახალმა ხელისუფლებამ მას დაარქვა მბანდაკა. 1930-იან წლებში ბელგიის ხელისუფლება აქტიურად ავითარებდა ქალაქს: მდინარეზე დაიწყო ხიდის მშენებლობა, ასევე აშენდა რამდენიმე ფაბრიკა, ქალაქის რატუშა. რატუშის მშენებლობა დამთავრდა მხოლოდ 1947 წელს, მეორე მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ. რატუშის სიმაღლემ შეადგინა 39 მეტრი, რითაც ის გახდა ბელგიის კონგოს ყველაზე უფრო მაღალი შენობა. რატუშის ზემოთ იდგა მეფე ლეოპოლდ II-ის სტატუა. ქალაქის რატუშა დაინგრა 1963 წლის ხანძრის დროს.

2009 წლის ბოლოს მბანდაკაში დაიწყო ომი მტრულად განწყობილ კლანებს შორის. აჯანყებულებს შორის გამართულ ბრძოლებში დაიღუპა 200 ადამიანი. წლის ბოლოს მდგომარეობა ცოტათი დაცხრა, მაგრამ 2010 წლის დასაწყისში მბანდაკაში ადგილობრივ მმართველ კლანებს შორის ხელმეორედ განახლდა ომი.
 
2010 წლის 4 აპრილს კონგოელმა აჯანყებულებმა იერიში მიიტანეს ქალაქზე. მიუხედავად მათ მიმართ კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის და გაეროს სამშვიდობო ძალების ჯარების მიერ წინააღმდეგობის გაწევისა, აჯანყებულები შეიჭრნენ ქალაქის სიღრმეში და დაიკავეს ადგილობრივი აეროპორტი.

## მოსახლეობა 
2012 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 345 663 ადამიანს. მბანდაკის მოსახლეობაში შეინიშნება ბევრი რელიგიის მიმდევარი. ქალაქის ქუჩებში შეიძლება გავიგონოთ ლინგალას, მონგოს და ფრანგული ენები.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Botanical Gardens of Zaire and the Present State of Biodiversity in Zaire 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
მატადი

**მატადი** () — მთავარი საზღვაო პორტი კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში და ცენტრალური კონგოს პროვინციის (ქვემო კონგოს პროვინცია) ადმინისტრაციული ცენტრი. 2012 წლის შეფასებითი მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 306 053 ადამიანს.

## დასახელება 
სიტყვა *მატადი* კონგოს ენაზე ნიშნავს „ქვას“. ქალაქი აშენებულია ბორცვის მკვეთრად დაქანებულ ფერდოზე (ადგილობრივი მაცხოვრებლები ამბობენ, რომ ისინი ვინც ცხოვრობენ მატადიში, კარგად იციან რას ნიშნავს „ზემოთ ასვლა“, „ქვემოთ ჩამოსვლა“ და „ოფლიანობა“).

## ისტორია 
მატადი ჰენრი მორტონ სტენლიმ დააარსა 1879 წელს. კონგოს მეორე ომის წლებში, 1998 წლის აგვისტოში, მატადი დაიპყრო პოლკოვნიკ ჯეიმზ კაბარერეს აჯანყებულებმა.

## გეოგრაფია 
thumb|250px|მდინარე კონგო მატადის სიახლოვეს
ქალაქი მდებარეობს მდინარე კონგოს მარცხენა სანაპიროზე, 148 კმ-ში მდინარის ატლანტის ოკეანესთან მიერთების ადგილიდან, ზღვის დონიდან 18 მეტრ სიმაღლეზე.

მდინარე კონგოს ზედა დინებაში არსებობს მთელი რიგი გამოქვაბულები, ცნობილი სახელწოდებით *დიოგუ კანის კლდეები*, რომელიც მას დაერქვა ამ პორტუგალიელი ზღვაოსანის მიერ 1485 წელს კედლებზე გაკეთებული წარწერების პატივსაცემად. კამბიერის მთა და იელაბის ჭორომები ასევე მდებარეობენ ქალაქთან ახლოს.

## ეკონომიკა და ტრანსპორტი 
მდინარის ატლანტის ოკეანესთან მიერთების ადგილი — ყველაზე ფართეა აფრიკაში. (მატადის გარდა, იქ მდებარეობს კიდევ სამი ქალაქი: ბომა და ბანანა კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში და სოიო ანგოლაში). მატადი — ქვეყნის მთავარი პორტია, მისი საშუალებით ხორციელდება ქვეყნის ძირითადი საგარეო ტვირთბრუნვა. ძირითადად გააქვთ ყავა და მერქანი. სახელმწიფო თევზსაჭერი კომპანია „Pemarza“ მატადის პორტის საშუალებით ამარაგებს დედაქალაქს თევზით. ქალაქთან სიახლოვეს მდებარეობს ჩიმპის აეროპორტი.

მატადის ხიდი — ესაა ქალაქ მატადიდან სამხრეთში მდინარე კონგოზე 1983 წელს აშენებული 722 მეტრი სიგრძის დაკიდული ხიდი (ძირითადი მალის სიგრძე შეადგენს 520 მეტრს). ხიდზე გადის ძირითადი ავტოგზა, რომელიც კინშასას აკავშირებს სანაპიროსთან, შემდეგ კი მიემართება ქალაქებისკენ ბომა, ბანანა და მოანდა. მიუხედავად იმისა, რომ ხიდი შენდებოდა ერთობლივი დანიშნულების, როგორც სარკინიგზო, ასევე საავტომობილო, დღეისათვის მასზე არ ხორციელდება სარკინიგზო მიმოსვლა. რკინიგზა ქალაქ მატადის აკავშირებს კინშასასთან (366 კმ) და აქვე მთავრდება, არ გრძელდება სანაპიროსკენ.

მდინარე მპოზოზე აშენებული ელექტროსადგური უზრუნველყოფს მატადის ელექტროენერგიით.

## რესურსები ინტერნეტში
* Description of Matadi (English Translation)

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
ვოდიანა-ბალკა (დიკანკის რაიონი)

**ვოდიანა-ბალკა** () — სოფელი უკრაინაში. მდებარეობს პოლტავის ოლქის დიკანკის რაიონში. 2013 წელს სოფლის მოსახლეობა 717 კაცს შეადგენდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* სოფლის ამინდი

კატეგორია:დიკანკის რაიონის სოფლები
სიფიაელფათიქი

**სიფიაელფათიქი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.

## სქოლიო
კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები
გომა

**გომა** () — კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქი რუანდის სახელმწიფო საზღვართან, ჩრდილოეთი კივუს პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი.

## გეოგრაფია 
მდებარეობს კივუს ტბის ნაპირზე, რუანდის ქალაქ გისენიისთან ახლოს, ზღვის დონიდან 1499 მეტრ სიმაღლეზე. ქალაქიდან დაახლოებით 15 კმ-ით ჩრდილოეთით მდებარეობს მოქმედი ვულკანი ნიირაგონგო. ფუნქციონირებს აეროპორტი. ქალაქის ცენტრი მდებარეობს რუანდის სახელმწიფო საზღვრიდან სულ 1 კმ-ში და ქალაქ გისენიის ცენტრიდან 3,5 კმ-ში.

## ისტორია 
* 1998 წელი — ზუსტად გომაში დაიწყო ტუტსის ხალხის აგვისტოს აჯანყების მიერ პროვოცირებული კონგოს მეორე ომი.
* 1999 წელი, მაისი — სახელმწიფო ავიაციის ავიადარტყმა ქალაქ გომაზე, როგორც მოძრაობა კონგოს დემოკრატიისთვის (RCD) აჯანყებულთა საყრდენ პუნქტზე.
* 2002 წელი — ვულკან ნიირაგონგოს ამოფრქვევა.
* 2008 წელი, ოქტომბერი-ნოემბერი — 2008 წლის გომისათვის ბრძოლა: ბრძოლა ტუტსის ხალხის აჯანყებულებსა (ლორან ნკუნდა) და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის სამთავრობო ჯარებს შორის, რომელსაც ეხმარებოდა გაეროს ჯარები.
* 2012 წელი, 20 ნოემბერი — ქალაქი დაიპყრო «23 მარტის მოძრაობის» (М23) აჯანყებულებმა.
* 2013 წელი, 4 მარტი — ქალაქ გომის აეროპორტში დაშვებისას ჩამოვარდა თვითმფრინავი *Fokker 50*. ბორტზე მყოფი 40 ადამიანიდან დაიღუპა 36; 4 დაჭრილი გადაყვანილი იქნა ქალაქ გომის საავადმყოფოში. წინასწარი მონაცემებით, ჩამოვარდნის მიზეზი გახდა ცუდი ამინდი. ავიაკატასტროფის მომენტში გომაში მოდიოდა ძლიერი თავსხმა წვიმა. თვითმფრინავმა 7 კმ-ით ვერ მიაღწია ადგილობრივი აეროდრომის ასაფრენ-დასაჯდომ ზოლამდე და ჩამოვარდა პირდაპირ ქალაქის ცენტრში. კატასტროფის შედეგად მიწაზე მყოფებიდან არავინ არ დაშავებულა.

## მოსახლეობა 
2010 წლის შეფასებითი მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობის რაოდენობა შეადგენს 377 112 ადამიანს. 1994 წლის რუანდის გენოციდის დროს ქალაქ გომას მოაწყდა დევნილების დიდი ნაკადი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Tom Casadevall of the United States Geological Survey; "The 1994 Rwandan Refugee Crisis: Cultural Awareness in Managing Natural Disasters" (1h28m streaming video) . Lecture given at University of Illinois at Urbana-Champaign on vulcanology around Goma
* Jordhus-Lier, David: Life and Death in the Great Lakes Region . *The NIBR International Blog*, 15.02.2010.

## სქოლიო
კატეგორია:კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ქალაქები
სიფიაფართი

**სიფიაფართი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, ლენქორანის რეგიონის ასტარის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  616  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

 

კატეგორია:ასტარის რაიონის სოფლები