open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თამარ აბრამიშვილი

**თამარ აბრამიშვილი** (დ. 1912, იტრია, ხაშურის რაიონი — გ. 1996) — ქართველი ისტორიკოსი.

## ბიოგრაფია 
1939 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ისტორიის ფაკულტეტი.

სხვადასხვა წლებში მუშაობდა საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში: ბიბლიოთეკარად (1934-1937 წწ.), ისტორიის განყოფილების უმცროს მეცნიერ-თანამშრომლად, ნუმიზმატიკის განყოფილების უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად (1958-1996 წწ.). თამარ აბრამიშვილი  ნაყოფიერად მუშაობდა საქართველოს ფარგლებში აღმოჩენილი ბიზანტიური სამონეტო განძების შესწავლის თვალსაზრისით, სისტემატიურად და აქტიურად მონაწილეობდა სხვადასხვა არქეოლოგიური ექსპედიციების მუშაობაში (მცხეთის, ძველი ანაგის, კოღოთოს, ურბნისის), ასრულებდა დიდი მოცულობის საფონდო-სამუზეუმო სამუშაოს, იყო სამი ფონდის („ძველი ერანის მონეტები“, „ბიზანტიური მონეტები“ და „განძების ფონდი“) მცველი. 

გამოქვეყნებული აქვს 32 სამეცნიერო ნაშრომი, მათ შორის 5 მონოგრაფია. ისტორიის მეცნიერებათა კანდიტატი, ნუმიზმატიკოსი. მისი სადისერტაციო თემა იყო „XIII-XIV სს. დასავლურ-ქართული ფული (კირმანეული)“. 

## ლიტერატურა 
* ქართული ნუმიზმატიკური ლექსიკონი, თბ., 2009, გვ. 5

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:ხაშურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ბერძნული ენები

**ბერძნული ენები**, *ბერძნული შტო* — ინდოევროპული ენათა ოჯახის ბერძნული შტო. დღესდღეობით ბერძნული შტო წარმოდგენილია მხოლოდ ბერძნული ენით. განასხვავებენ: ძველ ბერძნულს, ბიზანტიურს (VII-XVI სს.) და ახალბერძნულს (XVI საუკუნიდან). უძველესი ბერძნული წარწერები თარიღდება ძვ. წ. VI საუკუნით. უძველესი ხანების ბერძნული მწერლობა დიალექტურ მეტყველებას ასახავს. 

***ძველ ბერძნულში** გამოყოფენ დიალექტთა ოთხ ჯგუფს; ეს ჯგუფებია:
# იონიურ-ატიკური ჯგუფი: იონიური — მცირე აზიის ბერძენთა კოლონიებში (12 ქალაქში); ატიკური — ქალაქ ათენის დიალექტი. იონიურ დიალექტზე წერდა, კერძოდ, ისტორიკოსი ჰეროდოტე, ატიკურზე — ფილოსოფოსი პლატონი.
# აქეიური ჯგუფი: არკადიული, კიპრული, პამფილიური დიაენათმეცნიერებისლექტები. ამ დიალექტებზე წარწერებია შემონახული.
# ეოლიური ანუ ჩრდილოაღმოსავლური ჯგუფი: თესალიური, ბეოტიური და ლესბური (კუნძულ ლესბოსზე); VII-VI სს. ლესბური, როგორც სალიტერატურო ენა, მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა. ამ დიალექტზე წერდნენ პოეტები ალკეოსი და საფო.
# დორიული ანუ დასავლური ჯგუფი; ამ ჯგუფის დიალექტებს ვხვდებით ეპირში, ლოკრიდაში; ლაკონიაში, კორინთში, კრეტის კუნძულზე; კუნძულ სიცილიაზე, იტალიაში. დორიულია არქიმედეს პროზის მეტყველება („საერთო დორიული“ სალიტერატურო ენაა — იტალიისა და სიცილიის ბერძნულ კოლონიებში).

ჰომეროსის „ილიადისა“ და „ოდისეას“ ენა ახლოს არის იონიურ დიალექტთან, მაგრამ მასში ძველი ეოლიური ელემენტიც იგრძნობა (თუმცა ამა თუ იმ დიალექტამდე ჰომეროსის ენა არ დაიყვანება).
ძვ. წ. IV-III საუკუნიდან ჩვენ წელთაღრიცხვამდე მუშავდება ბერძნული საერთო სალიტერატურო ენა (ე. წ. koinē კოინე „საერთო“, რომელსაც საფუძვლად უდევს ატიკური (ლექსიკაში ეტყობა იონიურის გავლენა). ამ საერთო ენამ მოშალა ბერძნულ დიალექტთა თავისებურებანი. ახალი ბერძნული ენის დიალექტები როდი წარმოადგენენ ძველი ბერძნული დიალექტების გაგრძელებას. ამ დიალექტებისათვის ამოსავალია ხსენებული საერთო ენა (კოინე).

## ლიტერატურა
*არნ. ჩიქობავა, „ენათმეცნიერების შესავალი“, თბ., 2008 წ.

კატეგორია:ბერძნული ენები
ლაურა ბასი

**ლაურა ბასი** (; დ. 31 ოქტომბერი, 1711, ბოლონია — გ. 20 თებერვალი, 1778, იქვე) — იტალიელი ფიზიკოსი და აკადემიკოსი. მან მიიღო დოქტორის ხარისხი ფილოსოფიაში ბოლონიის უნივერსიტეტში, 1732 წლის მაისში.

## ბიოგრაფია
ლაურა ბასი დაიბადა 1711 წლის 31 ოქტომბერს ბოლონიაში, იურიდიულ მეცნიერებათა დოქტორის, ბოლონიის უნივერსიტეტის პროფესორის, ჯუზეპე ბასის ოჯახში. დაწყებითი განათლება მას მიღებული აქვს ოჯახში. მან ადრეულ ასაკშივე გამოამჟღავნა საკუთარი გონებრივი შესაძლებლობები: მოახერხა და შეისწავლა ევრუპული ენები, ასევე ფიზიკა და მათემატიკა. საშუალო განათლების მიღების შემდგომ ჩააბარა მისაღები გამოცდები, რის შემდეგაც ჩაირიცხა ბოლონიის უნივერსიტეტში. 1732 წელს 17 აპრილს ოცდაერთი წლის ასაკში დაენიშნა მისი სადოქტორო დისერტაციის საჯარო დაცვა. მატიანე მოგვითხრობს, რომ ლაურა ბასის დისერტაციის დაცვაზე დასასწრებად ქალაქ ბოლონიის მოსახლეობა მოზღვავდა და დარბაზში ტევა არ იყო. სამეცნიერო საბჭოს თემაზე ბასიმ დაამტკიცა შვიდი ფილოსოფიური თეზისი და აგრეთვე მოყვა ნიუტონის სინათლის კორპულსკულური თეორიის შესახებ, რაც იმდროინდელ მეცნიერებაში სიახლედ ითვლებოდა. შემდგომ მას უამრავი შეკითხვა დაუსვეს რაზეც ბასი ამომწურავად და უყოყმანოდ პასუხობდა. საბოლოოდ მას „დოქტორის ბერეტი“ დაახურეს და ტრადიციის მიხედვით მეცნიერებაში გზა დაულოცეს.

21 წლის ფიზიკოსი ქალი რომელიც მეცნიერებათა დოქტორის სტატუსს ატარებდა რამდენიმე საუკუნის მანძილზე არ მოვლენია იმდროინდელ სამყაროს. აღსანიშნავია რომ მის პატივსაცემად გამოიცა ლექსების ორი კრებული; გამოუშვეს ბასის სამახსოვრო მედალი, რომლის ერთ მხარეს გამოსახული იყო ბასის პროფილი ხოლო მეორე მხარეს რომაელი ქალღმერთი მინევრა (მასწავლებელთა, მეცნიერთა, მხატვართა და სხვათა მფარველი), რომელსაც პატარა გოგონას თავზე ხელში ჩირაღდანი ეჭირა. ნახსენებ მედალს ლათინური ასოებით ეწერა „მხოლოდ ღირსეული დაინახავს მინევრას“. 

ერთი თვის გასვლის შემდეგ ბასის დაუმტკიცდა დისერტაცია და მიწვეულ იქნა ბოლონიის უნივერსიტეტში გამოყენებითი ფიზიკის კურსის წასაკითხად.

1733 წელს ლაურა ბასი გათხოვდა ჯიოვანე-ჯუზეპე ვერატიზე. მათ 12 შვილი ჰყავდათ. 

ლაურა ბასის სამეცნიერო ინტერესები მკვეთრად გაფართოვდა დისერტაციის დაცვის შემდგომ. ბასმა ამავე პერიოდში დაიწყო მათემატიკისა და ასტრონომიის შესწავლა. ასევე მკვეთრად გაიზარდა მისი მეცნიერული ავტორიტეტი. იგი ფიზიკის ლექციების კურსის წასაკითხად მიწვეული იყო ლონდონისა და პარიზის უნივერსიტეტეში, მაგრამ ოჯახური პირობების გამო მან ამ ქალაქებში გამგზავრება ვერ მოახერხა. 

ლაურა ბასის ლექციების მოსასმენად სტუდენტები მთელი ევროპიდან ჩამოდიოდნენ. მისი ლექციები იყო უაღრესად გასაგები, საინტერესო და მიმზიდველი. აღსანიშნავია, რომ ბასი აგრეთვე გატაცებული იყო მსოფლიო ლიტერატურით. აგრეთვე ცნობილია, რომ იგი წერდა ლექსებს. ფიზიკაში გამოცემულია მისი ოთხი ნაშრომი, რომლებიც ეხებოდნენ მექანიკას, პნევმატიკას და ჰიდრავლიკას. ფიზიკაში მას ამგვანებენ გალილეო გალილეისა და ევანჯელისტა ტორიჩელის. ცნობილია, რომ ლაურა ბასი სილამაზითაც განსაკუთრებული მანდილოსანი იყო, აგრეთვე პატიოსანი და შრომისმოყვარე.

ლაურა ბასი გარდაიცვალა 1778 წლის 20 თებერვალს. იგი დაკრძალულია ბოლონიაში ლუიჯი გალვანის გვერდით.

მადლიერმა იტალიელებმა ლაურას ბოლონიის უნივერსიტეტის ბიბლიოთეკის შენობის წინ დაუდგეს ძეგლი.

## ლიტერატურა
**პარკაძე ვ*., ფიზიკოსი ქალები, გვ. 12-14, თბ., 1988.

## სქოლიო
კატეგორია:იტალიელი ფიზიკოსები
სუტომო

250პქ|მარჯვნივ
**სუტომო** (; დ. 24 ივლისი, 1888 — გ. 30 მაისი, 1938) — ინდონეზიის ეროვნული მოძრაობის მოღვაწე, დოქტორი და ეროვნული გმირი.

დაიბადა არისტოკრატულ ოჯახში. 1911 დაამთავრა სამედიცინო სასწავლებელი ჯაკარტაში. შემდგომ იყო ექიმი სუმატრასა და იავაზე. ინდონეზიის პირველი ეროვნული ორგანიზაციის — „ბუდი უტომოს“ (1908) ერთ-ერთი დამაარსებელი. 1924 სურაბაიაში დააარსა ინდონეზიის ეროვნული ორგანიზაცია — ინდონეზის კვლევითი კლუბი, 1931 — ერის კავშირი. 1935 პბი-ს, „ბუდი უტომოს“ და ზოგიერთი სხვა პარტიისა და ორგანიზაციის შერწყმის შედეგად სუტომოს მეთაურობით შეიქმნა დიდი ინდონეზიის პარტია რომელიც ინდონეზიის თვითმართველობის მოპოვებისთვის გამოდიოდა.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 24 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:ინდონეზიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული გმირები
ეუხენიო დერბესი

**ეუხენიო ალექსანდრინო გონსალეს დერბესი** — მექსიკელი მსახიობი, კომიკოსი და რეჟისორი (დ.2 სექტემბერს, 1961). დერბესი ლათინური ამერიკის ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი და აშშ-ს ესპანურენოვანი მოსახლეობის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი მსახიობია.

მის მხატვრულ ფილმში *ინსტრუქციის გარეშე*, რომელშიც თვითონ ეუხენიო იყო რეჟისორი,  გახდა ყველაზე წარმატებული ესპანურენოვანი ფილმი ამერიკის შეერთებულ შტატებსა და მსოფლიოში. მან 100 მილიონ დოლარზე მეტი  მოიპოვა.

## ადრეული წლები
დერბესი დაიბადა მილფ ალტასში, მექსიკაში, მსახიობის, სილვია დერბესის და პუბლიცისტის ეუხენიო გონსალეს სალასის ოჯახში. მისი სატელევიზიო დებიუტი 12 წლის ასაკში მოხდა, რომელიც ზედმეტად მოქმედებდა ტელენოველაში. დერბესი თავისი სკოლის წლების განმავლობაშიც მსახიობობდა და 19 წლის ასაკში მიიღო თავისი პირველი ოფიციალური მსახიობობის გაკვეთილები.

## კარიერა
1980-იანი წლების დასაწყისში, დერბესი რეგულარულად იყო *კაჩუნ კაჩუნ რო რაში*, მექსიკის სატელევიზიო შოუში. მან მონაწილეობა მიიღო ბავშვთა სატელევიზიო შოუ *En Familia Con Chabelo*.1988 წელს მან მიიღო თავისი პირველი განმეორებითი სატელევიზიო პოზიცია, როდესაც მან ითამაშა  კომედიურ შოუში *Anabel*. დერბესი 1990-იან წლებში ფილმებს აკეთებდა. 1992 წელს მან დაიწყო მრავალფეროვანი შოუ *ალ დერეჩო ალ დერბესი*.1997 წელს დერბესის დებიუტი იყო სერიალ ოპერაში, სახელწოდებით *No Tengo Madre*. 1999 წელს დერბესმა დაიწყო კომედიური შოუ, *დერბეს ენ კუანდო*.დერბესი გამოჩნდა *კარიტა დე ანგელოში* 2000 წელს. 2003 წელს მან აწარმოა სატელევიზიო სერიალი სახელწოდებით *XHDRBZ*. მოგვიანებით მან აწარმოა *საავადმყოფო ელ პაისა*, *მეზობლები* და 2009 წელს *ელას შვილი*. დერბესი ერთ-ერთი  მექსიკელი მსახიობია, რომელმაც  საერთაშორისო ჯილდოს აღიარება მოიპოვა. დერბესი გამოჩნდა წარმატებულ და კრიტიკულად აღიარებული ფილმებშიც, მათ შორის *სანგრე დე მ სამრემი*,
რომელმაც 2007 წელს "სანდანსში" დიდი ჟიურის პრიზი მოიპოვა და მისი პირველი არაკომერციული ფილმი,*indie Smash hit La Misma Luna aka* (იგივე მთვარის ქვეშ) რეჟისორი პატრიცია რიგენი, ითამაშა ადრიან ალონსო და ქეით დელ კასტილოსთან ერთად.2011 წელს დერბესმა ითამაშა ადამ სენდლერის  ჯეკი და ჯილში როგორც Felipe.  ადამ სენდლერთან და ქეთი ჰოლმსთან ერთად; ასევე მან ითამაშა *რთული ასაკი*, ევა მენდესი, რეჟისორი პატრიცია რიგენია კვლავ.
დერბესმა ითამაშა სონის *სასწაულები ზეცით*,ჯენიფერ გარნერითან ერთად პატრიცია რიგენის რეჟისორობით გაახმოვანეს როლი რიკო ანიმაციურ ფილმში *Underdogs*, რეჟისორი ხუან ჯუნიორ კომპანელა.

2016 წელს, ეუხენიომ ითამაშა Lionsgate / Pantelion წარმოების *როგორ გახდე ლათინელი საყვარელი* რომელშიც მან ითამაშა ამ მსახიობებთან ერთად:სალმა ჰაიეკი, რობ ლოუ, კრისტენ ბელი, რაქუელ ველხი, რობ რიგლი, ლინდა ლავინი და რობ ჰიუბელი. იგი დაიწერა კრის ესპანელი და ჯონ ზაკის მიერ, რეჟისორი კენ მარინო. ფილმი, რომელიც დერბესმა და მისმა მწარმოებელმა ბენ ოდელმა გამოუშვეს, აშშ - ში გამოვიდა 2017 წლის 28 აპრილს, ხოლო 2017 წლის 5 მაისს, მექსიკაში.

## ფილმები 
## რესურსები ინტერნეტში 
* Eugenio Derbez bio, in Spanish

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 2 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:მექსიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:მექსიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბაჰრამ V

**ბაჰრამ V** **გური** (დ. 400 — გ.  438, მიდიის რეგიონი) — სასანიდური ირანის მე-15 შაჰინშაჰი 420–438 წლებში, იეზდიგერდ I-ის ვაჟი. 

ბაჰრამი აღიზარდა ლახმიდების მმართველთა კარზე და სარგებლობდა მათი მხარდაჭერით. მამამისის გარდაცვალების შემდეგ ჩავიდა ქტესიფონში და სწორედ ლახმიდებისა და მისი მომხრე სპარსელი დიდებულების დახმარებით შეძლო ტახტისათვის მოცილეთა დამარცხება, რის შედეგადაც გახდა სასანიანების შაჰინშაჰი. ბაჰრამის ზეობისას ირანს ხანმოკლე ომის გადახდა მოუწია ეფთალიტებთან, მის მიერ ქრისტიანების დევნის გამო კი 421 წელს აღმოსავლეთ რომის იმპერიასთან მოუხდა საომარი კონფლიქტი, რომელიც 422 წელს სამშვიდობო ზავის დადებით დასრულდა.

ბაჰრამ V ცნობილია თავისი განსაკუთრებული სიყვარულით ნადირობის მიმართ, რის გამოც მას **ბაჰრამ გური** (), იგივე „კანჯარი ბაჰრამი“ უწოდეს. ის სპარსული ლიტერატურული შედევრების ერთ-ერთი ძირითადი ფიგურაა, საკმაოდ ბევრჯერ არის ნახსენები „შაჰნამეში“.

## იხილეთ აგრეთვე
* სასანიანები

## წყარო
*
*

## სქოლიო 
კატეგორია:V საუკუნის სასანიანი მონარქები
კატეგორია:დაბადებული 400
კატეგორია:გარდაცვლილი 438
კატეგორია:სპარსეთის მონარქები
კატეგორია:სასანიანი შაჰები
ენრიკე კოლარი

**ენრიკო კოლარ მონტერუბიო** (; დ. 2 ნოემბერი, 1934) — ესპანელი ფეხბურთელი. ესპანეთის ეროვნულ ნაკრებში თამაშისას (1955–1963) ჩაატარა 16 შეხვედრა და გაიტანა 4 გოლი. თამაშობდა 1962 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატზე.

## სანაკრებო გოლები
## ტიტულები
**მადრიდის ატლეტიკო:**
* უეფა-ს თასთა მფლობელთა თასი (1): 1961-62
* ესპანეთის პრიმერა დივიზიონი (1): 1956-66
* ესპანეთის თასი (3): 1959-60, 1960-61, 1964-65

**ესპანეთის 18 წლ.:**
* ევროპის ჩემპიონი (1): 1952

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* National team data  
* 
* Cádiz CF profile  
* Valencia CF profile  
* 

კატეგორია:დაბადებული 2 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:რეალ მურსიის ფეხბურთელები
კატეგორია:კადისის ფეხბურთელები
კატეგორია:ატლეტიკო მადრიდის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ცოტნე მაჭავარიანი

**ცოტნე მაჭავარიანი** (დ. 26 სექტემბერი, 1997, თბილისი) — ქართველი ტყვიის მსროლელი. ცნობილი ტყვიის მსროლელის, ნინო სალუქვაძის შვილი, რომელმაც 1988 წლის შემდეგ ყველა ოლიმპიადაზე იასპარეზა. 2016 წელს ევროპის ჩემპიონატზე ცოტნე მაჭავარიანმა მე-6 ადგილი დაიკავა 10 მეტრიდან ჰაერში სროლაში. მას ჰყავს და სახელად ნინო, მისი მამა — გოჩა მაჭავარიანი მუშაობს საქართელოს რაგბის კავშირში. 2015 წლის ევროპულ თამაშებზე მაჭავარიანმა მე-14 ადგილი დაიკავა. 2016 წელს ცოტნე მაჭავარიანი და ნინო სალუქვაძე გახდნენ პირველი დედა-შვილი, რომელთაც ერთ ოლიმპიურ თამაშებზე ერთად იასპარეზეს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1997
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:ქართველი ტყვიის მსროლელები
კატეგორია:ქართველი ოლიმპიადის მონაწილეები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
დათია ბადალაშვილი

**დათია (დავით) ბადალაშვილი** (დ. 29 სექტემბერი, 1989, დიდი თონეთი, თეთრიწყარო, საქართველოს სსრ) — ქართველი მწერალი და ბიბლიოთეკარი.

## ბიოგრაფია 
დაიბადა 1989 წლის 29 სექტემბერს, მანგლისში. 2018 წელს დაამთავრა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სამშენებლო ფაკულტეტი. 

მშობლიურ სოფელ დიდ თონეთში დაბრუნებულმა დათია ბადალაშვილმა მიტოვებული ბიბლიოთეკიდან წიგნები მოაგროვა და ქართული საზოგადოების თანადგომით ვაჟა-ფშაველას სახელობის ახალ ბიბლიოთეკა გახსნა, სადაც მუშაობს კიდეც ბიბლიოთეკარად. თავის სოფელშივე აპირებს იმ დანგრეული შენობის აღდგენას, რომელშიც 1886-1888 წლებში მასწავლებლად მუშაბოდა ვაჟა-ფშაველა.

მისი მინიატურები დაიბეჭდა: ჟურნალი „ცისკარში“ (2015, 2017), „ლიტერატურულ გაზეთში“ (2016), „ლიტერატურულ მესხეთში“ (2016, 2017). 

არის 2018 წლის პენ-მარათონის ფინალისტი და „წინანდლის პრემიის“ 2019 წლის ლაურეატი. 2025 წელს „მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს“ ჟიურის მიერ 10 რჩეულ მასწავლებელს შორის დასახელდა.

## წიგნები 
* *ფიჭვები შორს იყო* (მინიატურები), - თბილისი, ინტელექტი, 2019
* *ლეკვების სამოთხე* (მინიატურები), - თბილისი, ინტელექტი, 2022

## პრემიები 
* გაზეთ „ივერიის“ პრემია, 2017
* „წინანდლის პრემია“ ნომინაციაში „მხატვრული ლიტერატურა (პროზა)“, წიგნისათვის „ფიჭვები შორს იყო“, 2019

## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში 
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი 
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ბიბლიოთეკრები
საბატინა ჯეიმზი

**საბატინა ჯეიმზი** (დ. 20 ნოემბერი, 1982, დჰადარი, პაკისტანი) — ავსტრიელ-პაკისტანელი მწერალი. მისი ნაშრომები არის ავტობიოგრაფიული და შეიცავს მის გარდაქმნას მუსლიმიდან კათოლიკემდე.

## ბიოგრაფია
საბატინა ჯეიმზი, 10 წლამდე ცხოვრობდა როგორც მუსლიმი თავის ოჯახთან ერთად დჰადარში, პაკისტანში, სანამ მისი ოჯახი საცხოვრებლად არ გადავიდა ლინცში, ავსტრიაში. საბატინა მალე ინტეგრირდა და აითვისა ავსტრიული საზოგადოება. ეს კი მის მშობლებს არ მოსწონდათ, რადგან მათთვის ავსტრია დროებითი საცხოვრებლი იყო. მას შემდეგ რაც, მათ მიერ დაწესებული შეზღუდვებს საბატინა აღარ ემორჩილებოდა, მშობლებმა გადაწყვიტეს იგი ლაორეში გაეგზავნათ და ბიძაშვილზე დაექორწინებინათ. მშობლებმა საბატინა პაკისტანში დატოვეს, სადაც ის იძულებული იყო მადრაში ევლო. საწყის ეტაპზე, ჯეიმზი მხოლოდ იმ შემთხვევაში დათანხმდებოდა ბიძაშვილთან ქორწილს, თუ ავსტრიაში დაბრუნდებოდნენ. უკვე ავსტრიაში ჩასულმა, კი მან უარი თქვა ქორწინებაზე. ამის გამო მას მშობლები მოკვლით დაემუქრნენ, რის გამოც საბატინა იძულებული გახდა დამალულიყო და ახალი პირადობის მოწმობა აეღო. ეს ყოველივე კი გახდა ოჯახთან დაშორების მიზეზი.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 20 ნოემბერი
კატეგორია:ავსტრიელი მწერლები
კატეგორია:პაკისტანელი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
შავლეგო ტაბატაძე

**შავლეგო ტაბატაძე** (დ. 12 თებერვალი, 1977, საჩხერე, საქართველოს სსრ) — ქართველი სამხედრო და საჯარო მოხელე, გენერალი, იმერეთის სახელმწიფო რწმუნებული 2018 წლის 20 აგვისტოდან 2019 წლის 3 მაისამდე.

2016-2018 წლებში იყო სახმელეთო ჯარების აღმოსავლეთ ჯგუფის სარდალი. 2015-2016 წლებში ხელმძღვანელობდა გენერალური შტაბის J-7 სამხედრო განათლებისა და საბრძოლო მომზადების დეპარტამენტის სამმართველოს. 2012-2015 წლებში მსახურობდა მე-5 ქვეითი ბრიგადის მეთაურად. 2009-2010 წლებში მსახურობდა სახმელეთო ჯარების სარდლობის შტაბის G-7 სამხედრო განათლებისა და საბრძოლო მომზადების სამმართველოს საბრძოლო გამოცდილების გაზიარების განყოფილების უფროსად.

## რესურსები ინტერნეტში
* შავლეგო ტაბატაძის პროფილი

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 12 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:იმერეთის მხარის სახელმწიფო რწმუნებულები
დავით აქუბარდია

**დავით აქუბარდია** (დ. 12 ივლისი, 1953, თბილისი) — ქართველი ეკონომისტი და ჟურნალისტი. ტელეკომპანია „კავკასიის“ დამფუძნებელი და დირექტორი 1994 წლიდან.

## ბიოგრაფია
დავით აქუბარდია დაიბადა 1953 წლის 12 ივლისს, ქალაქ თბილისში. 1977 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სახალხო მეურნეობის დაგეგმვის ფაკულტეტი. 1971-1972 წლებში მუშაობდა საავიაციო ქარხანაში ამწყობ-ზეინკლად. 1977-1980 წლებში იკავებდა საგეგმო კომიტეტის ეკონომისტის თანამდებობას. 1980-1990 წლებში იყო მეცნიერებათა აკადემიის უფროსი ინსპექტორი, 1990-1994 წლებში კი ეკონომიკის ინსტიტუტის სამეცნიერო კვლევითი ცენტრის დირექტორის მოადგილე. 1994 წელს დააფუძნა ტელეკომპანია „კავკასია“. 1995 წელს მისი თანაავტორობით გამოიცა წიგნი „მენეჯმენტის საფუძვლები“. „კავკასიაზე“ მიჰყავს სატელევიზიო გადაცემა საზოგადოებისთვის აქტუალურ საკითხებზე. ტელევიზიის დაარსების შემდეგ ჟურნალისტური საქმიანობით დაკავდა.

მისი მეუღლეა ასევე ჟურნალისტი ნინო ჯანგირაშვილი.

## ლიტერატურა 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 12 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1953
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
ლვივის მათემატიკის სკოლა

მინი|ლვივის მათემატიკის სკოლა, 1930
**ლვივის მათემატიკის სკოლა** () —  პოლონელი მათემატიკოსების ჯგუფი, რომლებიც  ორი მსოფლიო ომის შუალედში ლვოვში (პოლონეთში) მუშაობდნენ, რომლებიც მათემატიკურ პრობლემებზე სასაუბროდ ცნობილ შოტლანდიურ კაფეში იკრიბებოდნენ. ჯგიფი ცნობილი გახდა მათი მნიშვნელოვანი მიღწევებისთვის: ზოგად ტოპოლოგიაში, ცვლადთა თეორიაში და ფუნქციონალურ ანალიზში. ჯგუფის წევრების ბიოგრაფიები და ნაშრომები 1980-იან წლებში კაზიმირ კურატოვსკიმ გამოაქვეყნა თავის წიგნში: *A Half Century of Polish Mathematics: Remembrances and Reflections*.

## ჯგუფის წევრები 
ჯგუფის გამოჩენილი წევრები არიან:
* სტეფან ბანახი
* ფელიქს ბარანსკი
* ვლადისლავ ორლიცი
* სტანისლავ საკსი
* ჰუგო შტეინჰაუსი
* სტანისლავ მაზური
* სტანისლავ ულამი
* იულიუშ შაუდერი
* მარკ კაცი
* ანტონი ლომნიცკი
* შტეფან კაცმაჟი
* ჰერბან აუერბახი

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:მათემატიკის ისტორია
სტარა-გორა (მირნა)

**სტარა-გორა** () — პატარა დასახლება სლოვენიაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, მირნის მუნიციპალიტეტში, ტრადიციულ რეგიონ ქვემო კარნიოლაში. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 30 ადამიანი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* სტარა-გორა Geopedia-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:მირნის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ლუკა ზიდანი

**ლუკა ზინედინ ზიდან ფერნანდესი** (; დ. 13 მაისი 1998, მარსელი, საფრანგეთი) — ფრანგი ფეხბურთელი, „რაიო ვალეკანოს“ მეკარე. ყოფილი ფეხბურთელისა და ამჟამად მწვრთნელის, ზინედინ ზიდანის შვილი.

## ადრეული ცხოვრება
ლუკა დაიბადა მარსელში. არის ზინედინ ზიდანისა და ვერონიკა ფერნანდესის მე-2 შვილი, მისი სამივე ძმა ფეხბურთელია.

## საკლუბო კარიერა
ზინედინ ზიდანის ყველა შვილის მსგავსად იგი აღიზარდა „მადრიდის რეალის“ აკადემიაში, მეკარის პოზიციაზე. 2004-2018 წლებში იყო „მადრიდის რეალის“ აკადემიის ფეხბურთელი და მიაღწია იმას რომ „რეალის“ რეზერვებში მოხვდა. მისი დებიუტი ძირითად გუნდში 2018 წლის 22 მაისს, გუნდისათვის ბოლო შეხვედრაში, პრიმერა დივიზიონში შედგა. შეხვედრა გაიმართა „ვილარეალის“ წინააღმდეგ და დასრულდა ანგარიშით 2-2. ლუკა შეყვანილი იქნა მესამე მეკარედ 2017-18 წლების უეფას ჩემპიონთა ლიგის ფინალისათვის „მადრიდის რეალის“ შემადგენლობაში. ამ შეხვედრაში გუნდმა 3-1 გაიმარჯვა და მე-13-დ დაეუფლა უეფას ჩემპიონთა ლიგის ჩემპიონის ტიტულს.

## საერთაშორისო კარიერა
ლუკა ზიდანი არის საფრანგეთის მოქალაქე და ნათამაშები აქვს ამ ქვეყნის ახალგაზრდულ ნაკრებებში, 2015 წელს იგი გახდა ევროპის ჩემპიონი 17 წლამდელთა შორის, ამავე წელს მან ითამაშა 17 წლამდელთა მსოფლიო თასზე.

## კარიერული სტატისტიკა
## ტიტულები
**„მადრიდის რეალი“:**
* უეფას ჩემპიონთა ლიგა (1): 2017-18

**საფრანგეთი 17 წლ.:**
* ევროპის 17 წლ. ჩემპიონი (1): 2015

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი „მადრიდის რეალის“ გვერდზე
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1998
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:ალჟირული წარმომავლობის ფრანგები
კატეგორია:ალჟირელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:მადრიდის რეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის სეგუნდა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:სეგუნდა დივიზიონი B-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:რაიო ვალიეკანოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
რომან შტეინბერგი

**რომან შტეინბერგი** (; დ. 5 აპრილი, 1900, ტალინი — გ. 16 აპრილი, 1928, იქვე) — ესტონელი ბერძნულ-რომაული სტილით მოჭიდავე. მისი მწვრთნელი იყო რობერტ ოკსა. 1924 წელს მოიპოვა ბრინჯაოს მედალი პარიზის ოლიმპიადაზე, ნახევარფინალში დამარცხდა ედვარდ ვესტერლუნდთან, ხოლო ბრინჯაოს მედლისათვის დაამარცხა არტურ ლინდფორსი. 1921-1923 წლებში სამჯერ გახდა ესტონეთის ჩემპიონი. გარდაიცვალა 28 წლის ასაკში, ავადმყოფობის გამო, ესტონეთის დედაქალაქ ტალინში.

## მედლები 
;1924
:  1924 წლის ოლიმპიური თამაშები

## რესურსები ინტერნეტში 
* ესტონეთის ოლიმპიური კომიტეტის ვებ-გვერდზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 5 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1900
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:ესტონელი მოჭიდავეები ბერძნულ-რომაულ სახეობაში
პროლეტარული ინტერნაციონალიზმი

**პროლეტარული ინტერნაციონალიზმი** — ინტერნაციონალიზმის მარქსისტული კონცეფცია, რომელიც კლასობრივ ხასიათს ატარებს. იგი აღნიშნავს რასის, ეთნიკური წარმოშობისა და სქესის განურჩევლად ყველა ქვეყნის პროლეტარიატის ერთიანობას და სოლიდარობას ბურჟუაზიასთან ბრძოლაში. ინტერნაციონალიზმი განაპირობებს მუშათა მოძრაობის ერთიანობას. პროლეტარული ინტერნაციონალიზმის მომხრეები თვლიან, რომ კაპიტალიზმის არის გლობალური სისტემა, ამიტომაც მის წინააღმდეგ ბრძოლა საჭიროა მუშათა კლასის საერთო ძალებით. პროლეტარულ ინტერნაციონალიზმს გამოხატავს დევიზი **„პროლეტარებო ყველა ქვეყნისა, შეერთდით!“**, რომელიც მოუხმობს ყველა ქვეყნის მუშებს გაერთიანდნენ რევოლუციური ბრძოლის დროშის ქვეშ სოციალური და ეროვნული ჩაგვრისაგან გასანთავისუფლებლად. იგი პირველად კარლ მარქსმა და ფრიდრიხ ენგელსმა წამოაყენეს და 1847 წელს დამტკიცდა როგორც კომუნისტთა კავშირის დევიზი. ამ მოწოდებით მთავრდება მარქსისა და ენგელსის „კომუნისტური პარტიის მანიფესტი“.

## ლიტერატურა 
* "Internationalism and Nationalism" by Liu Shaoqi
* "Marxism and Nationalism"  by Tom Lewis
* "The Importance of Ideas in Party Building" by Marry Scully
* "Without anti-capitalist theory and practice no anti-capitalist victory is possible" by Ernest Mandel
* "In the Belly of the Beast: Challenging US Imperialism and the Politics of the Offensive" (PDF) by Dan Jakopovich
* "The Proletariat and War"  by the International Communist Current

კატეგორია:კომუნიზმი
კატეგორია:მარქსიზმი
კატეგორია:ანარქიზმი
კატეგორია:საბჭოთა იდეოლოგია
რიმეიკი

**რიმეიკი** ან **რემეიკი** ( — „გადაკეთება“, „გარდაქმნა“) — ტერმინი, რომელიც აღნიშნავს უკვე არსებული ხელოვნების ნიმუშის — ფილმის, ტელესერიალის, ვიდეო თამაშის ან სხვა გასართობი კონტენტის გადაკეთებული, ხელახალი ვერსიის გამოცემას. ასეთი სახის ნამუშევარი არ ახდენს ორიგინალური ნაწარმოების ციტირებას ან პაროდირებას, არამედ ავსებს მას ახალი მახასიათებლებით. ის შესაძლოა იმეორებდეს ორიგინალის სიუჟეტს, მაგრამ, ამავე დროს, ასახავდეს მას ახალ ისტორიულ და სოციალურ-პოლიტიკურ პირობებში.

## სქოლიო
კატეგორია:რიმეიკი
კატეგორია:კინოს და ვიდეოს ტერმინოლოგია
კატეგორია:სატელევიზიო ტერმინოლოგიები
გვინეური ტურაკო

**გვინეური ტურაკო** () — ტროპიკული ფრინველი ტურაკოსებრთა ოჯახისა. გავრცელებულია დასავლეთი აფრიკის ვაკისა და ჭალის ტყეებში, სენეგალიდან დასავლეთით კონგოს დემოკრატიულ რესპუბლიკამდე და სამხრეთით ჩრდილოეთ ანგოლამდე. როგორც ტურაკოსებრთა ოჯახის ყველა წარმომადგენელი, ცხოვრების უდიდეს ნაწილს ხეებზე ატარებს, მიწაზე მხოლოდ წყლის დასალევად ჩამოდის. ფრენს არც ისე კარგად, უპირატესობას ტოტიდან ტოტზე გადაცოცებას ანიჭებს.

## აღწერა 
ტურაკოს გვარის ტიპური წარმომადგენელია, რომელსაც ახასიათებს მნიშვნელოვნად მოკლე გაბერილი ნისკარტი, თავისებური ნახევრად მრგვალი ქოჩორი თავზე (ზრდასრულ ფრინველებს) და მნიშვნელოვნად მოკლე მომრგვალებული ფრთები. მისი სხეულის სიგრძეა 40–43 სმ, მასა — 225–290 გ. შეფერილობაში დომინირებს მწვანე ფერი — იგი წარმოდგენილია თავზე, კისერზე, მკერდსა და ზურგის ქვედა მხარეზე. ზედა ნაწილი, კუდის ქვედა მხარე და საჭის ბუმბული მოშავოა ლილისფერი ან იასამნისფერი ლითონისებრი ბზინვარებით. მუცლისა და კუდის ქვედა ნაწილი აგრეთვე მოშავოა, მაგრამ არ აქვს ბზინვარება. საქნევი ბუმბული ღია ჟოლოსფერია, შავი არშიებითა და დაბოლოებებით. ნისკარტი არაღია მურა-წითელია შავი ბოლოთი. ქოჩრის შეფერილობა მთლიანად მწვანეა, თეთრი ქობის გარდა. თვალის წინ განვითარებულია თეთრი ლაქა, ქვევიდან შემოქობილია შავად; თვალის გარშემო ახასიათებს კანის წითელი რგოლი. გამოყოფენ გვინეური ტურაკოს სამ ქვესახეობას, რომელთა შორის განმასხვავებელი ნიშანია თავის შეფერილობის დამატებითი დეტალები. ქვესახეობებს *T. p. persa* და *T. p. zenkeri* აქვთ თეთრი ზოლი თვალის უკან, ბევრად ფართო და გრძელი ნომინატიურ ფორმასთან შედარებით. ბინადრობს მარადმწვანე გალერეულ (ჭალის) და ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში, ხშირად კულტივირებულ ლანდშაფტთან ახლოს. უპირატესობას ანიჭებს მოწიფულ მეორად ნარგავებს. კამერუნის მთიანეთში გვხვდება ზღვის დონიდან 1385 მეტრამდე სიმაღლეზე.

ტურაკოს გვარის სხვა სახეობათა ნაწილი, როგორებიცაა გრძელქოჩორა, *schalowi*, ჩაფხუტცხვირა, შავნისკარტა და ფიშერის ტურაკოები ადრე განიხილებოდნენ, როგორც გვინეურის ქვესახეობები.

თანამედროვე ხანაში გამოიყოფა გვინეური ტურაკოს სამი ქვესახეობა:
* *Tauraco persa buffoni* (Vieillot, 1819) — სენეგალი, გამბია, ლიბერია;
* *Tauraco persa persa* (Linnaeus, 1758) — კოტ-დ’ივუარი, განა აღმოსავლეთით კამერუნის მთიანეთამდე;
* *Tauraco persa zenkeri* (Reichenow, 1896) — სამხრეთი კამერუნი, გაბონი, ჩრდილოეთი ანგოლა, კონგოს რესპუბლიკა და ჩრდილო-დასავლეთი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა.

## ლიტერატურა 
*  
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:ტურაკო
უზბეკეთის ჩოგბურთის ფედერაცია

thumb|right|ფედერაციის ლოგო
**უზბეკეთის ჩოგბურთის ფედერაცია** (UTF;  — უზბეკეთის წარმომადგენელი ჩოგბურთში სამოყვარულო და პროფესიონალურ დონეზე. ოფიციალურად დაარსდა 2002 წლის 15 აპრილს. 1992 წლიდან არის ჩოგბურთის საერთაშორისო ფედერაციის ასოცირებული წევრი, ხოლო 1993 წლიდან — წევრი. არის უზბეკეთის წარმომადგენელი დევისისა და ფედის თასებზე. ფედერაცია ხელმძღვანელობს ყველა ტურნირის ორგანიზებას უზბეკეთში.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:უზბეკეთის სპორტული ორგანიზაციები
კატეგორია:უზბეკეთის ჩოგბურთი
Radio (რამშტაინის სიმღერა)

**Radio** — გერმანული Neue Deutsche Härte-ის სტილში მოღვაწე ჯგუფ რამშტაინის სიმღერა. გამოვიდა 2019 წლის 26 აპრილს, როგორც ჯგუფის მეორე სინგლი მეშვიდე, უსათაურო ალბომიდან.

## ვიდეო 
ვიდეო გამოქვეყნდა 2019 წლის 26 აპრილს, ცენტრალური ევროპის დროით 11:00 საათზე, მას შემდეგ, რაც ორი დღით ადრე გავრცელდა ვიდეოს 26 წამიანი შავ-თეთრი ანონსი, რომელიც შეიცავდა Kraftwerk-ზე მითითებებს. შერჩეულ რადიოსადგურებზე სიმღერის პრემიერა უფრო ადრე, 2019 წლის 25 აპრილს 21:00 სთ-ზე შედგა, ხოლო ვიდეო ნაჩვენები იყო ექსკლუზიურად დიდ ეკრანზე, ბერლინში, ხმის გარეშე. ვიდეოს რეჟისორი იორნ ჰეიტმანი გახდა.

## სქოლიო
კატეგორია:რამშტაინის სიმღერები
კატეგორია:სიმღერები გერმანიის შესახებ
კატეგორია:2019 წლის სინგლები
კატეგორია:2019 წლის სიმღერები
საფანვალი

მინი|საფანვალი
**საფანვალი** — საშუალო ზომის დახურული შემინული კარადა. გამოიყენება ჭურჭლის, ვერცხლეულისა და მცირე ზომის სამშვენისების შესანახად და სადემონსტრაციოდ. საფანვალი შეიძლება, ეწოდოს კომბინირებული კარადების შემინულ სექციებსაც. ერთი მხრივ, საფანვალი ისეთ შემინულ კარადას ენათესავება, როგორიცაა ბუფეტი, თუმცა მისგან შემინულობის დიდი ფართობი და ყრუ კარების არქონა გამოარჩევს. მეორე მხრივ კი საფანვალი ფუნქციურად სამუზეუმო და სავაჭრო კარადა-ვიტრინების ანალოგიურია.

## ისტორია 
სახელწოდება საფანვალი საკმაოდ ძველია, თუმცა საქართველოს რუსეთის იმპერიაში შესვლის, შემდგომ კი კომუნიზმის დამყარების შემდეგ იგი უმართებულოდ ჩაანაცვლა რუსულმა სიტყვა „გორკამ“, რომელმაც ქართული სახელწოდება თითქმის სრულად განდევნა. საბჭოთა წლებში საფანვალი სსრკ-ის ავეჯმწარმოებელ საამქროებში თითქმის არ იწყობოდა, ანტიკვარული საფანვალების მცირე რაოდენობა კი მასების სამომხმარებლო ინტერესს ვერ აკმაყოფილებდა. ბოლო პერიოდში ე. წ. მეორეული თუ ახალი საფანვალების, როგორც ავეჯის ნაწილის, მიმართ ინტერესი კვლავ გაზრდილია. საფანვალებს ხშირად ინტერიერის დიზაინში თვალსაჩინო ადგილს უძებნიან დიზაინერები.

## ლიტერატურა 
*Толковый словарь русского языка Дмитриева. Д. В. Дмитриев. 2003.
*Товароведение непродовольственных товаров. Высшая школа, Минск, 2014. С. 210.

კატეგორია:ავეჯი
.мкд

**.мкд** — ზედა დონის ეროვნული დომენი (ccTLD) ჩრდილოეთ მაკედონიისათვის. 2017 წლის მაისის მონაცემებით დომენზე 510 ვებ-გვერდია დარეგისტრირებული. 2012 წელს MARnet-მა განაცხადა, რომ სახელმწიფოს ექნებოდა დომენი კირილიცაზე. ვარიანტების მიღება დაიწყო 2012 წლის 19 ნოემბერს და დასრულდა ამავე წლის 3 დეკემბერს. MARnet-მა გამოარჩია ექვსი ვარიანტი: .мкд, .мак, .македонија, .рмкд, .рм და .рмак. დაინიშნა გამოკითხვა, რომლის შედეგებიც 2013 წლის იანვარში გახდა ცნობილი.

## საბოლოო შედეგები
გამოკითხვაში მონაწილეობა 2288 ადამიანმა მიიღო.

დომენი ოფიციალურად დარეგისტრირდა 2014 წლის 20 მარტს.

## სქოლიო
კატეგორია:ზედა დონის ეროვნული დომენები
ელის დებულება

**ელის დებულება** — ქართლის ჯანიშინის, ვახტანგ VI-ის მიერ 1707–1709 წლებში შედგენილი სახელმწიფო სამართლის „დასტურლამალის“ ერთ-ერთი (26-ე, სხვა დაყოფით 21-ე) კარი, რომელსაც „ელის გამოსაღების რიგი“ ჰქვია. 

შედგება 18 მუხლისგან და განსაზღვრავს აღმოსავლეთ საქართველოში სპარსეთიდან ჩამოსახლებული მომთაბარე თურქმანი ელის სოციალურ და პოლიტიკურ სტატუსს. ელის სოციალური ორგანიზაცია საქართველოში ყიზილბაშური ტომების სოციალური ორგანიზაციის ზუსტი გამეორება იყო. იგი მოქმედი კანონი იყო XVIII საუკუნეში. დებულების მიხედვით, სხვადასხვა სახელწოდების ელი გაერთიანებული იყო 76 თაბუნში. აქედან, ისტორიკოსმა ი. ლორთქიფანიძემ აღადგინა 28 თაბუნის ადგილმდებარეობა: ალგეთში — 3, ქციის ხეობაში — 6, მტკვრის გაღმა მხარეს — 13, სომხითში — 5 და დაბნისის ხევში — 1. 
## ლიტერატურა 
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
კატეგორია:ქართლის სამეფო
იუსუფ ადილ-შაჰი

**იუსუფ ადილ-შაჰი** (დ. 1450 — გ. 1510) — ადილ-შაჰის დინასტიის დამაარსებელი და ბიჯაპურის სასულთნოს პირველი სულთანი.

## წარმოშობა 
მისი წარმოშობის შესახებ სხვადასხვა ვერსია არსებობს, მათ შორის ყველაზე პოპულარული ვერსიაა მისი ქართული წარმომავლობა. ამ ვერსიის თანახმად, მაჰმუდ ღავანმა იგი ირანში შეიძინა. ზოგიერთი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ იგი წარმოშობით სპარსია ან თურქმენი.

ზოგიერთი ისტორიკოსი კი თვლის, რომ იგი არის ოსმალეთის იმპერიის სულთან მურად II-ის შვილი.

მის შესახებ ინფორმაციას გვაწვდიან იმ პერიოდის ისტორიკოსები მუჰამედ ქასიმ ჰინდუ შაჰი (იგივე ფერიშთა) და რაფი ად-დინ შირაზი. სხვადასხვა ვერსიების არსებობის მიუხედავად, ორივე თანხმდება, რომ უსუფი საქართველოდან გატაცებული და მონად გაყიდული ახალგაზრდა გახლდათ, რომელმაც თავისი ნიჭის წყალობით ინდოეთის ერთ-ერთი სამეფოს სათავეში მოხვედრა მოახერხა. ფერიშთას სიტყვებით, საქართველოში ყარა-ყოიუნლუსა (შავბატკნიანები) და აყ-ყოიუნლუს (თეთრბატკნიანები) თუქმანთა თარეშის დროს ტყვედ წაყვანილთა შორის უნდა ყოფილიყო ყრმა იუსუფუც, რომელმაც რამდენიმე წელი სპარსეთში გაატარა. სწორედ იქ მოაქციეს ისლამზე და სახელიც იქვე შეუცვალეს. სპარსეთიდან ინდოეთში წაუყვანიათ და ბაჰამანის სასულთნოს დიდვაზირის, წარმოშობით სპარსი ღავანისთვის საჩუქრად მიურთმევიათ. 

XVII საუკუნის მიწურულის იტალიელი მოგზაური ნიკოლო მანუჩი თავის ნაშრომში „STORIA DO MOGOR“ აღნიშნავდა, რომ: 

1502 წელს ბიჯაპურში ჩასული იტალიელი მოგზაური ლუდოვიკო დი ვართემა აღნიშნავდა, რომ უსუფ ადილ-შაჰი ძალიან ძლიერი, მდიდარი და გულუხვი ხელმწიფეა, რომ შაჰის ჯარის უმეტეს ნაწილს „თეთრკანიანი ჯარისკაცები“ შეადგენდნენ, რომლებიც აშკარად გამოირჩეოდნენ სამეფოს ადგილობრივი, მოყავისფრო კანის მქონე მოსახლეობისაგან.

## გარდაცვალება 
უსუფი 1510 წელს გარდაიცვალა, როდესაც 67 წლისა იყო. დასაფლავებულია ქალაქ შაჰპურში, ცნობილ სუფი ჩანდაჰ-ჰუსეინის აკლდამაში. 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1450
კატეგორია:გარდაცვლილი 1510
კატეგორია:ბიჯაპურის სულთნები
ბაირამლი (თოუზი)

**ბაირამლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 2744 კაცი. 

## რესურსები ინტერნეტში
*

## სქოლიო 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ბიოიიუქი-ხოშდარლი

**ბიოიიუქი-ხოშდარლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობა — 201 ადამიანი (2009).

## სქოლიო 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ბოზალქანლი

**ბოზალქანლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობა — 4199 ადამიანი (2009).

## სქოლიო
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
მანსურლუ (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მანსურლუ** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მანსურლუ  — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონი.
*მანსურლუ   — სოფელი ირანში
აღალუა

**აღალუა** (გ. 11 სექტემბერი, 1795) — ქართლ-კახეთის სამეფოს სამხედრო მოღვაწე, ეთნიკურად სომეხი.

თეიმურაზ ბატონიშვილის ცნობით, 1795 წლის კრწანისის ბრძოლის დროს ხელმძღვანელობდა თბილისის ციხეში განლაგებულ არტილერისტთა ერთ ჯგუფს, რომელიც ცდილობდა სეიდაბადის ბაღებიდან გამოსული სპარსელთა ჯარის შეჩერებას და დიდი ზიანი მიაყენა მტერს. დაიღუპა ამავე ბრძოლაში. 

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი არტილერისტები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1795
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 სექტემბერი
ტატიანა კონტოროვა

**ტატიანა კონტოროვა** () (დ. 16 დეკემბერი, 1911, პეტერბურგი — გ. 2 აპრილი, 1978, ლენინგრადი) — რუსი თეორეტიკოსი-ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია
ტატიანა აბრამის ასული კონტოროვა დაიბადა 1911 წლის 16 დეკემბერს, პეტერბურგში. 1931 წელს ტატიანამ დაამთავრა ლენინგრადის პოლიტექნიკური ინსტიტუტის ფიზიკა-მათემატიკური ფაკულტეტი. ტატიანა კონტოროვა სპეციალობით ინჟინერი იყო, იკვლევდა ქიმია-ფიზიკის სასაზღვრო საკითხებს. 1935-1951 წლებში ტატიანა კონტოროვა მუშაობდა ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტში უმცროსი მეცნიერ-თანამშრომლის თანამდებობაზე, ხოლო 1940-1951 წლებში უფროს მეცნიერ-თანამშრომლად. პარალელურად 1933-1951 წლებში პედაგოგიურ მოღვაწეობასაც ეწეოდა ლენინგრადის პოლიტექნიკურ ინსტიტუტში „თეორიული ფიზიკის“ კათედრაზე ჯერ ასისტენტად, ხოლო შემდგომ დოცენტად. ფიზიკა-ტექნიკის ფაკულტეტის მესამე და მეხუთე კურსზე მყოფი სტუდენტებისათვის ტატიანა კითხულობდა ლექციებს შემდეგ თემებში: კვანტური მექანიკა, მყარი სხეულების ფიზიკა, სტატისტიკურ ფიზიკა, მეტალების ელექტრონული თეორია და გამოსხივების თეორია.

1935-1940 წლებში ტატიანა მუშაობდა თეორეტიკოსად ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის „პლასტიკური დეფორმაციის ლაბორატორიაში“. 1933 წელს იგი იცავს დისერტაციას ფიზიკა-მათემატიკის მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხის მოსაპოვებლად თემაზე: „პლასტიკური დეფორმაციის მექანიზმის შესახებ“. 1935-1941 წლებში კონტოროვამ იაკობ ფრენკელისთან ერთად ოთხი ნაშრომი გამოაქვეყნა. ეს ნაშრომები ეხებოდა პლასტიკური დეფორმაციის, მექანიკური შემრჩოლებისა და კრისტალების მყიფე რღვევის თეორიის საკითხებს. ტატიანა კონტოროვამ იაკობ ფრენკელისთან ერთად გამოქვეყნებული ნაშრომებიდ დიდი წვლილი შეიტანა კრისტალების დეფექტების თეორიაში.

ომის წლების პერიოდში ტატიანა კონტოროვა თანამშრომლობდა ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის თეორიულ განყოფილებასთან. ინსტიტუტის კოლექტივთან ერთად იგი ევაკუირებულ იყო ყაზანში. ყაზანში ტატიანა კვლავ აგრძელებდა მუშაობას მყარის სხეულის მექანიკურ თვისებებზე.

შემდგომ პერიოდში ტატიანა თანდათან დაინტერესდა მყარი სხეულების ელექტრონული თეორიით: სითბურით, განსაკუთრებით კი ელექტრონული თვისებებით. 1948-1951 წლებში ტატიანა იყო ლენინგრადის ფიზიკა-ტექნიკის ინსტიტუტის ნახევრად გამტარული განყოფილების ერთ-ერთი აქტიური თეორეტიკოსი. აღსანიშნავია, რომ ამ განყოფილებას ხელმძღვანელობდა აბრამ იოფე. იოფეს ხელმოწერილ დახასიათებაში წერია:

ტატიანა კონტოროვა არის 46 ნაშრომის ავტორი. აგრეთვე მისი ხელმძღვანელობით დაცულია მთელი რიგი საკანდიდატო დისერტაციები. აღსანიშნავია რომ, მისი სადოქტორო დისერტაციის დაცვა მოხდა განსაკუთრებულ პირობებში. ტატიანა თანამშრომლებმა კონფერენციის დარბაზში საკაცით მიიყვანეს და სავარძელში ისე ჩასვეს, რომ მას აუდიტორიისათვის შესძლებოდა ეჩვენებინა ფორმულები, რომელიც დაფაზე წინასწარ ჰქონდა მომზადებული. მისი სადოქტორო დისერტაცია დაცულ იქნა 1973 წლის 25 ივნისს და ეხებოდა შემდეგ თემას: „მყარი სხეულების მექანიკური და სითბური თვისებების თეორია“. დაცვალ მაღალ დონეზე ჩაიარა და მას ერთხმად მიანიჭეს ფიზიკა-მათემატიკის დოქტორის ხარისხი, რომელიც ერთი წლის შემდეგ დაუმტკიცდა (1974 წლის 12 აპრილი). 

ტატიანა კონტოროვა გარდაიცვალა 1978 წლის 2 აპრილს, ლენინგრადში.

## ლიტერატურა
**პარკაძე ვ*., ფიზიკოსი ქალები, გვ. 126-128, თბ., 1988.

კატეგორია:რუსი ფიზიკოსები
ირაკლი ჯორჯაძე

**ირაკლი ივანეს ძე ჯორჯაძე** (დ. 8 ოქტომბერი, 1919 სოფ. საბუე, დღ. ყვარლის მუნიციპალიტეტი — გ. 24 სექტემბერი,  1992) — ქართველი არტილერიის გენერალ-ლეიტენანტი, სამხედრო მეცნიერი, თეორეტიკოსი. ერთადერთია ქართველ გენერლებს შორის, რომელიც ერთდროულად იყო სამხედრო მეცნიერებათა დოქტორი (1956), პროფესორი (1959), რუსეთის საბჭოთა ფედერაციული სოციალისტური რესპუბლიკის მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწე (1973) და საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1979–1992).

1940 წელს დაამთავრა ფელიქს ძერჟინსკის სახელობის სამხედრო საარტილერიო აკადემია. 1940–1941 წლებში სწავლობდა იმავე აკადემიაში ადიუნქტურაში.

მონაწილეობდა მეორე მსოფლიო ომში, იბრძოდა დასავლეთის მიმართულებით, ბრიანსკის, კალინინის, სტალინგრადის, ცენტრალურ, ბელორუსიის I და II ფრონტებზე. მეთაურობდა საარტილერიო დივიზიონს, უმაღლესი მთავარსარდლობის რეზერვის 240-ე და 1355-ე საარტილერიო პოლკებს. იყო 28-ე წითელდროშოვანი კუტუზოვის II ხარისხის ორდენოსანი საზენიტო-საარტილერიო დივიზიის შტაბის უფროსი. თითქმის სამი ათეული წლის მანძილზე (1946–1975) ხელმძღვანელობდა კათედრებს მოსკოვის სამხედრო აკადემიებში. 1946–1962 წლებში ძერჟინსკის სახელობის საარტილერიო აკადემიაში ეწეოდა პედაგოგიურ საქმიანობას. 1962–1965 წლებში იყო ჩრდილოეთის ჯარების ჯგუფის სარდლის მოადგილე, საჰაერო თავდაცვის სარდალი. 1965–1980 წლებში კვლავ პედაგოგიურ საქმიანობას გენშტაბის აკადემიაში დაუბრუნდა.

26 წლის ოფიცერმა ჯერ კიდევ 1943 წელს შეიმუშავა სროლის ახალი მეთოდი, რომელიც საარტილერიო წესდებაში შევიდა. იყო ავტომატიზირებული მართვის სისტემების ცნობილი სპეციალისტი საბჭოთა კავშირში. მრავალი შრომისა და წიგნის ავტორია სამხედრო საქმის სხვადასხვა საკითხზე, რომელიც ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობას ემსახურება.

მიღებული აქვს 12 ორდენი და 16 მედალი.

## ლიტერატურა
* *დოლიძე ლ.*, გენერლები საქართველოდან, გვ. 691, თბ., 2003;

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 8 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1919
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:ქართველი გენერლები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:რსფსრ მეცნიერებათა დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სამამულო ომის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ქართველები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ლონდონის უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობისა და აფრიკანისტიკის სკოლა

ლონდონის უნივერსიტეტის **აღმოსავლეთმცოდნეობისა და აფრიკანისტიკის სკოლა** (, ასევე მხოლოდ შემოკლებით — **SOAS**) — საჯარო კვლევითი უნივერსიტეტი ლონდონში. ლონდონის უნივერსიტეტის მდგენელი კოლეჯი. დაფუძნებულია 1916 წელს. SOAS მდებარეობს ბლუმსბერიში, ცენტრალურ ლონდონში.

SOAS არის მსოფლიოს წამყვანი დაწესებულება აზიის, აფრიკისა და ახლო აღმოსავლეთის შესწავლისა და კვლევის კუთხით, ასევე მის შემადგენლობაში შედის SOAS სამართლის სკოლა. ყოველწლიურად SOAS გასცემს ბაკალავრის 350 ხარისხს და 100 ერთწლიან მაგისტრისა და დოქტორის ხარისხებს.  SOAS-ს უკავია მეოთხე ადგილი განვითარების კვლევის კუთხით 2018 წლის QS მსოფლიო საუნივერსიტეტო რეიტინგის მიხედვით.

SOAS დამთავრებული აქვს არაერთ სახელმწიფოს მეთაურს, მინისტრს, დიპლომატს, ეროვნული ბანკის ხელმძღვანელს, უზენაესი სასამართლოს მოსამართლესა და ნობელის პრემიის ლაურეატს მთელი მსოფლიოს მასშტაბით.

## იხილეთ აგრეთვე
* ლონდონის უნივერსიტეტი
* ლონდონის ეკონომიკისა და პოლიტიკურ მეცნიერებათა სკოლა
* თბილისის აზიისა და აფრიკის ინსტიტუტი

## რესურსები ინტერნეტში 
*SOAS Student Union website
*SOAS graduates list

## სქოლიო
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს უნივერსიტეტები
კატეგორია:ლონდონი

კატეგორია:ლონდონის უნივერსიტეტი
ლუი გეი-ლუსაკი

**ჟოზეფ ლუი გეი-ლუსაკი** (; დ. 6 დეკემბერი, 1778 — გ. 9 მაისი, 1850, პარიზი) — ფრანგი ქიმიკოსი და ფიზიკოსი.

## ბიოგრაფია
ჟოზეფ ლუი გეი-ლუსაკი დაიბადა 1778 წლის 6 დეკემბერს „სენტ-ლეონარდ-დე-ნოლეტში (დღევანდელი ზემო ვიენას დეპარტამენტი). გეი ლუსაკის მამა იყო ანტონი გაი იყო ექიმის შვილი, რომელიც მოსამართლედ მუშაობდა. ჟოზეფს ჰყავდა ერთი ძმა და სამი და. 1703 წლისათვის მამა-შვილმა მიიღეს გეი-ლუსაკის სახელი. ლუი გეი ლუსაკმა ადრეული განათლება მიიღო ბურდუქსის კათოლიკურ „აბბეიში“, თუმცა ცხოვრების შემდგომ პერიოდში იგი ათეისტი გახდა. 1798 წელს იგი შედის ეკოლო პოლიტექნიკუმში (პარიზი). 1809 წელს გეი-ლუსაკი გახდა ქიმიის პროფესორი ამავე პოლიტექნიკუმში, ხოლო 1808-1832 წლებში იგი იყო სორბონის უნივერსიტეტში ფიზიკის პროფესორი. 1821 წელს ჯოზეფი აირჩიეს შვედეთის სამეფო მეცნიერებათა აკადემიის უცხოელ წევრად, ხოლო 1932 წელს იგი არჩეულ იყო ამერიკის ხელოვნებისა და მეცნიერების აკადემიის წევრად.

## მოღვაწეობა
ლუი გეი-ლუსაკი მეცნიერების ისტორიაში შევიდა, უპირველესად, როგორც ცნობილი ქიმიკოსი. მან შეადგინა პროექტი და შეძლო და განახორციელა გოგირდმჟავას მიღება. თუმცა ქიმიურ გამოკვლევებთან ერთად მის ცხოვრებაში დიდი ადგილი ეკავა ფიზიკას. მან თავისი დროისათვის გასაოცარი საქმე ჩაიდინა — პირველი გაფრინდა საჰაერო ბურთით და მიაღწია 4000 მეტრ სიმაღლეს. ამ ფრენის დროს მან ბევრი მნიშვნელოვანი ფიზიკური დაკვირვება განახორციელა. დღესაც მის სახელს ატარებს მის მიერ აღმოჩენილი და გამოკვლეული გაზის კანონი. გაზების ფიზიკურ გარდაქმნებზე გამოკვლევების ჩატარებისას მეცნიერი დაინტერესდა ქიმიური რეაქციების ზეგავლენით გაზების მოცულობით თანაფარდობაზე.

გეი-ლუსაკი იყო ისეთი პიროვნება, რომ მას თავგზას არასოდეს არ უბნევდა რაიმე მარცხი ან სიძნელე, პირიქით — უფრო დიდ ძალას მატებდა ახალი მეთოდების შემუშავებასა და ხელსაწყოების კონსტრუირებაში. გაზის მოცულობის გასაზომი აპარატი, სპეციალური თერმომეტრი და მანომეტრები — ეს მხოლოდ ზოგიერთი ხელსაწყოებია, რომლებმაც საშუალება მისცეს მას დაწყებული საქმე ბოლომდე მიეყვანათ.

ჯოზეფ ლუი გეი-ლუსაკი გარდაიცვალა 1850 წლის 9 მაისს, პარიზში, გაზების აფეთქების დროს მიღებული ტრავმისაგან.

## მიღწევები
1802 — გეი-ლუსაკი იყო პირველი, ვინც ფორმულირება გაუკეთა კანონს, რომელსაც შემდგომში გეი-ლუსაკუს კანონი ეწოდა. ეს კანონი მათემატიკურად შეიძლება შემდეგნაირად ჩაიწეროს: \frac{P}{T} = k, სადაც p — მოცულობაა, T — აბსოლუტური ტემპერატურა ხოლო k — ბოლცმანის მუდმივაა.

1804 — მან და ჟან ბატიტს ბოიტმა განახორციელეს 7016 მეტრის სიმღლეზე ცხელი აირის ბალონით ასვლა დედამიწის ატმოსფეროზე დაკვირვებისათვის. მათ სურდათ სხვადასხვა სიმაღლეზე აეღოთ ჰაერის ნიმუშები (მათ ძირითადად ანიტერესებდათ ჰაერის ტენიანობა და ტემპერატურა)

1805 — გეი ლუსაკმა საკუთარ მეგობართან, ალექსანდერ ჰუმბოლდტთან ერთად აღმოაჩინა შემდეგი ფაქტი: ატმოსფეროს შემადგენლობა არ იცვლება წნევის შემცირებით (სიმაღლეზე ასვლა). აგრეთვე მან აღმოაჩინა, რომ წყალი შედგებოდა ორი ნაწილი წყალბადისა და ერთი ნაწილი ჟანგბადისაგან.

1808 — იგი იყო ბორის თანააღმომჩენელი.

1811 — მან ცნო იოდი ახალ ელემენტად, აგრეთვე აღწერა მისი თვისებები და მანვე შესთავაზა მეცნიერებს სახელი „*iode*“.

## იხილეთ აგრეთვე
გეი-ლუსაკის კანონი

## ლიტერატურა
**სობესიაკი რ*., დიდი ფიზიკოსები, გვ. 50, თბ., 1978.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ქიმიკოსები
კატეგორია:ფრანგი ფიზიკოსები
რაფი

**რაფი** (, დ.1835, პეკაჯიკი, სპარსეთი — გ.6 მაისი [ძვ. სტ. 24 აპრილი], 1888, თბილისი) — სომეხი მწერალი და პოეტი, ისტორიული რომანებისა და მხატვრულ-ეთნოგრაფიული ესეების ავტორი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა სპარსეთში, მდიდარ ოჯახში. სწავლობდა თბილისის გიმნაზიაში.

ბევრს მოგზაურობდა სპარსეთში, რუსეთსა და სომხეთში. გარკვეული დროის განმავლობაში მუშაობდა მასწავლებლად სომხურ სკოლებში. მისი შემოქმედება იბეჭდებოდა 1860 წლიდან.

## რესურსები ინტერნეტში
* რაფის ბიოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:სომეხი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კრისტიან ჰიუგენსი

**კრისტიან ჰიუგენსი** (; დ. 14 აპრილი, 1629, ჰააგა — გ. 8 ივლისი, 1695, იქვე) — ნიდერლანდელი  ფიზიკოსი, მათემატიკოსი, ასტრონომი და გამომგონებელი.

## ადრეული წლები
ქრისტინ ჰიუგენსი დაიბადა 1629 წლის 14 აპრილს ჰააგაში, მდიდარი გერმანელების ოჯახში. იგი იყო კონსტანტინ ჰიუგენსის მეორე შვილი. მისი დედა იყო სუზან ვან ბაერლი. კრისტიან ჰიუგენსის დის, სუზანის დაბადების შემდეგ იგი მალევე გარდაიცვალა. კრისტიანს ოჯახს ხუთი შვილი ჰყავდა: კონსტანტინი (1628), კრისტიანი (1629), ლოდვიკი (1632), ფილიპი (1632) და სუზანი (1637) .

1645-1647 წლებში მამამისმა კრისტიან ჰიუგენსი გაგზავნა ლეიდენის უნივერსიტეტში მათემატიკისა და კანონების შესასწავლად. ეს კოლეჯი მან დაამთავრა 1649 წლის ოქტომბერში.

## მოღვაწეობა
კრისტიან ჰიუგენსი დიდ მნიშვნელობას ანიჭებდა ექსპერიმენტულ სამუშაოებს. იგი ყოველთვის ცდილობდა შეემოწმებინა ყოველი თეორია თუ საკმაოდ დაუმტკიცებლად მოეჩვენებოდა. ამით იგი გამორიცხავდა ყველა მცდარ ჰიპოთეზას. ჰიუგენსი აწარმოებდა ქანქარის რხევის გამოკვლევებს. ამ კვლევის შედეგად მან დაადგინა, რომ ქანქარას კანონები მართავდა, აგრეთვე დაადგინა დამოკიდებულება ქანქარის სიგრძესა და რხევის პერიოდს შორის. მან ქანქარა საათში გამოიყენა და გახდა პირველი ქანქარიანი საათის კონსტრუქტორი.

ქანქარაზე დაკვირვების გარდა ჰიუგენსი აგრძელებდა მყარი სხეულების დინამიკის გამოკვლევებს, რომლებიც დააიწყო გალილეო გალილეიმ და დაამთავრა ისააკ ნიუტონმა, რომლებმაც მოგვცა სამი ცნობილი კანონის ფორმულირება. ჰიუგენსის დამსახურებას წარმოადგენს დაჯახების კანონებისა და ცენტრისკენული ძალის აღმოჩენა.

ჰიუგენსი ყველაზე მეტად ცნობილია, როგორც სინათლის ტალღური თეორიის ფუძემდებელი. სწორედ მან წამოაყენა ჰიპოთეზა იმის შესახებ, რომ სინათლეს აქვს ტალღური ბუნება და წარმოადგენს „ეთერის“ რხევის შედეგს. „ეთერის“ ცნება მან შემოიტანა, იმიტომ, რომ ამით შეძლებოდა აეხსნა სინათლის გავრცელება ვაკუუმში.

მანვე ახსნა სინათლის არეკვლისა და გარდატეხის მოვლენა. ამას გარდა მეცნიერს აინტერესებდა სხეულთა დრეკადობის პრობლემები, აგრეთვე ასტრონომიაც. სწორედ მან აღმოაჩინა სატურნის რგოლები.

კრისტიან ჰიუგენსი გარდაიცვალა 1695 წლის 8 ივლისს, ჰააგაში.

## ლიტერატურა
**სობესიაკი რ*., დიდი ფიზიკოსები, გვ. 25, თბ., 1978.

## რესურსები ინტერნეტში
*Works by Christiaan Huygens at Project Gutenberg
**C. Huygens (translated by Silvanus P. Thompson, 1912), Treatise on Light; Errata
*Works by or about Christiaan Huygens at Internet Archive
*Works by Christiaan Huygens at LibriVox (public domain audiobooks)
*Correspondence of Christiaan Huygens at Early Modern Letters Online.

## სქოლიო
კატეგორია:ნიდერლანდელი ფიზიკოსები
გიუვანდიქი

**გიუვანდიქი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ჰაჯიალილი (თოუზი)

**ჰაჯიალილი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1 545 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
ქირანი

**ქირანი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, თოუზის რაიონში. მოსახლეობა — 682 კაცი (2010).

## სქოლიო 
კატეგორია:თოუზის რაიონის სოფლები
პენდრო

**პენდრო** () — სოფელი ერაყის ქურთისტანში, რომელიც ქურთებით არის დასახლებული.  მდებარეობს  ერბილში, თურქეთის საზღვართან ახლოს, დაახლოებით 15-18 კმ ჩრდილოეთიდან ბარზანიდან. მოსახლეობა — 2540 ადამიანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პენდრო  ოფიციალური საიტი
* ერბილის მუჰაფაზა

## სქოლიო 
კატეგორია:ქურთისტანი
კატეგორია:ერაყი
კატეგორია:ერაყის გეოგრაფია
აზერბაიჯანის საფოსტო ინდექსები

thumb|300px|აზერბაიჯანის 2-ციფრიანი საფოსტო ინდექსები (განისაზღვრება პირველი ორი საფოსტო ციფრით)
**აზერბაიჯანის საფოსტო ინდექსები** შედგება ოთხი ციფრისგან.

ოთხნიშნა საფოსტო ინდექსი მიუთითებს ქვეყნის მასშტაბით საერთო საფოსტო ფორმატს **AZ NNNN**. ინდექსის პირველი ორი ციფრი აღნიშნავს აზერბაიჯანის კონკრეტულ რეგიონს, თანამედროვე ადმინისტრაციული დაყოფის მიხედვით, მათ შორის ნახიჩევანის ავტონომიური რესპუბლიკისა და მთიანი ყარაბაღის ჩათვლით.

## ისტორია 
1920 წლიდან 1991 წლამდე, აზერბაიჯანი საბჭოთა კავშირის წევრი იყო, როგორც აზერბაიჯანის სსრ. საბჭოთა კავშირის მთელ ტერიტორიაზე გამოიყენებოდა ექვსნიშნა საფოსტო ინდექსი *37NNNN*. დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, აზერბაიჯანი გადავიდა 4-ნიშნა საფოსტო ინდექსის გამოყენებაზე.

## საფოსტო ინდექსები რეგიონების მიხედვით 
## იხილეთ აგრეთვე 
*საფოსტო ინდექსი
*Azərpoçt
*აზერბაიჯანის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:საფოსტო ინდექსები ქვეყნების მიხედვით
კატეგორია:აზერბაიჯანის საფოსტო სისტემა