open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
მიკროდოტი

მინი|Mark IV მიკრდოტ კამერა
**მიკროდოტი** — პატარა დისკზე დატანილი ზომით არსებითად შემცირებული ტექსტი ან გამოსახულება, რომელიც გამოიყენებოდა წინასწარ გულუზრახი მიმღების მიერ აღმოჩენის თავიდან ასაცილებლად. მიკროდოტებს ჩვეულებრივ მრგვალი ფორმა აქვთ და დიამეტრით 1 მმ-მდე არიან, თუმცა შეიძლება მისი სხვადასხვა ფორმასა და ზომაში დამზადება, ისევე როგორც სხვაფასხვა მასალისაგან, როგორიცაა პოლიესტერი ან მეტალი. სახელი მომდინარეობს იქიდან, რომ მიკროდოტს ხშირატ ტიპოგრაფიული წერტილის ზომა და ფორმა გააჩნიათ. არსით, მიკროდოტი გზავნილის დაცვი სტეგანოგრაფიული მიდგომაა.

მიკროდოტს ფარულად ათავსებენ ჩვეულებრივი ტექსტის ერთ-ერთ გვერდზე. ძირითადად გამოიყენებოდა ჯაშუშების მიერ, მაგალითად, პირველი და მეორე მსოფლიო ომის დროს.

## ისტორია
მიკროდოტი შექმნა ფრანგმა ფოტოგრაფმა რენე დაგრონმა 1870 წელს, საფრანგეთ-პრუსიის ომის დროს. მიკროდოტები გადაჰქონდათ საფოსტო მტრედებს.

## რესურსები ინტენრეტში
*Microdot photography 

კატეგორია:სტეგანოგრაფია
ქისპორეთის ციხე

**ქისპორეთი ციხე** — ციხესიმაგრე თურქეთში. მდებარეობს ართვინის პროვინციაში, იუსუფელის რაიონის სოფელ ქისპორეთში; ზღვის დონიდან 750 მეტრზე. ნაგებია კირით. კომპლექსი მოიცავს 1 კოშკსა და ძირითად კონსტრუქციას. 

მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, 2,4 კმ-ში, მდინარე პარხლისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე, მაღალ და ციცაბო კლდოვან ბორცვზე. ციხეს ეტყობა გადაკეთების რამდენიმე ფენა. როგორც ჩანს, სიმაგრეს მოგვიანებით ოსმალებიც იყენებდნენ. გოდოლი დასავლეთის მხარესაა. კარიბჭე სამხრეთიდან აქვს. შემორჩენილია კედლების ქონგურებიც.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, თბ., 2017, გვ. 281

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ლონგოთხევის ციხე

**ლონგოთხევი** — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ართვინის პროვინციაში, არტანუჯის რაიონის სოფელ ლონგოთხევში; ზღვის დონიდან 1220 მეტრზე. ნაგებია კირით. კომპლექსი მოიცავს კოშკსა და ძირითადი კონსტრუქციის ნანგრევებს. 

მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით, 2,2 კმ-ში, მდინარის მარჯვენა მხარეს, სამანქანო გზის თავზე, კლდეზე. ციხეს ჰქონდა რაბათიც. მის ადგილას დღეს სოფლის უბანია, რომელსაც ადგილობრივები ასეც მოიხსენიებენ – „რაბათი“. მოგვიანებით სახელი „იენი-რაბათად“ (ახალი რაბათი) გადააკეთეს. ამ ტერიტორიაზეა სამეცნიერო ლიტერატურაში იენი-რაბათის სახელწოდებით ცნობილი ეკლესიაც.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, გვ. 300, თბ., 2017.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
კნუდ VI

**კნუდ VI ვალდემარსონი** (; დ. 1163 — გ. 12 ნოემბერი, 1202) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ვალდემარ I-ის ვაჟი. დანიის მეფე 1182-1202 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
კნუდი დაიბადა 1163 წელს. იგი იყო დანიის მეფე ვალდემარ I-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ სოფია მინსკელის უფროსი ვაჟი. მას სახელი პაპის (მამის მამა), კნუდ ლავარდის პატივსაცემად დაარქვეს. 

1176 წელს კნუდმა ცოლად შეირთო საღვთო რომის იმპერატორ ჰაინრიხ ლომისა და მისი პირველი ცოლის, ამ დროისათვის უკვე განსვენებული დედოფალ კლემენცია ფონ ცერინგენის ერთადერთი საერთო ასული — გერტრუდა ბავარიელი, რომელიც 1197 წელს ისე გარდაიცვალა, რომ ქმართან შვილები არ ჰყოლია. მიუხედავად უნაყოფობისა, მათ ბედნიერი ქორწინება ჰქონდათ, რის გამოც კნუდი მეორედ აღარ დაქორწინებულა. კნუდის უფროსი და, პრინცესა სოფია ცოლად ვაიმარ-ორლამიუნდის პრინც ზიგფრიდ III-ს გაჰყვა, რომელიც ქორწინების შემდეგ დანიის სამეფო კარზე დასახლდა. 

1182 წლამდე, კნუდი ჰალანდის პრინცის წოდებას ატარებდა, რის შემდეგაც მამამისი, მეფე ვალდემარ I გარდაიცვალა და იგი სრულიად დანიის მეფე გახდა. მას ტახტზე ბევრი მოცილე ჰყავდა. 1185 წელს დაამარცხა პომერანიის ჰერცოგი ბოგისლავ I, რომელიც 1187 წელს მისი ვასალი გახდა. 1189 წლიდან ომი გამოუცხადა შლეზვიგის საჰერცოგოს, რომელიც დანიას არ ემორჩილებოდა. მან მხოლოდ 1193 წელს აიღო მეამბოხე შლეზვიგი და დაიჭირა მისი მთავარეპისკოპოსი. 1200-1201 წლებში იგი ომებს აწარმოებდა ჩრდილო გერმანულ-სლავურ ხალხებთან, რომელშიც დიდ წარმატებას მიაღწია. ამის გამო, მას ხშირად მოიხსენიებენ, როგორც „გარდამტეხ მეფე“-ს. 

1196 წელს, ესტონეთის ისტორიაში პირველად, კნუდმა დაიწყო მისი ჩრდილოეთ სანაპიროების კოლონიზაცია და აქ ქრისტიანობის გავრცელება. მისმა შემდეგ დანიელებმა აითვისეს და მიისაკუთრეს მთელი ჩრდილოეთ ესტონეთი, რომლის მთავარი ქალაქი, ტალინიც უკვე კნუდის ძმის მმართველობისას აიღეს. 

1200 წლის 28 დეკემბერს კნუდმა სისხლის სამართლის სისტემაში რეფორმები გაატარა, რის შემდეგაც ძირეულად შეიცვალა დანიის კანონმდებლობა. 

1202 წლის 12 ნოემბერს, კნუდ VI გარდაიცვალა. იგი დაკრძალეს ქალაქ ბენტის კათედრალში. მის შემდეგ ტახტზე მისი უმცროსი ძმა, მეფე ვალდემარ II ავიდა. 

## ლიტერატურა 
* "Valdemar (Knudsen), 1158-1236, Biskop af Slesvig". Dansk biografisk Lexikon. Retrieved 1 August 2018.
*  "Adolf III. (Graf von Holstein und Stormarn)". Allgemeine Deutsche Biographie. Retrieved 1 August 2018.
*  "Gertrud, 1154-1197, Knud VI's Dronning". Dansk biografisk Lexikon. Retrieved 1 August 2018.
*  Knut Are Tvedt. "Valdemar 2 Sejr". Store norske leksikon. Retrieved 1 August 2018.

კატეგორია:დაბადებული 1163
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1202
კატეგორია:დანიის მეფეები
ალმალი (კახი)

**ალმალი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 1,883 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
აღიაზი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აღიაზი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აღიაზი  — სოფელი აზერბაიჯანში, კახის რაიონი 
*აღიაზი   — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქის რაიონი
ალი-ბაირამლი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ალი-ბაირამლი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*ალი-ბაირამლი — სოფელი აზერბაიჯანში,  კახის რაიონი
*ალი-ბაირამლი — სოფელი აზერბაიჯანში, ქალბაჯარის რაიონი
*ალი-ბაირამლი  — სოფელი აზერბაიჯანში, ყაზახის რაიონი
ქალაჯიხი (ისმაილი)

**ქალაჯიხი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —   1,752 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
იოზგიუნ ჩობანი

**იოზგიუნ ჩობანი** (; დ. 5 ივლისი, 1985) — თურქი მსახიობი. დაამთავრა ანკარის კონსერვატორიის ჰაჯეტეპეს უნივერსიტეტი მსახიობობის განხრით. მოგვიანებით დაამთავრა ესტონეთის მუსიკისა და თეატრის აკადემია. 2010 წელს დაიწყო მისი კარიერა. ითამაშა „იღითის“ როლი სერიალში „Deniz Yıldızı“. პოპულარულობა მოუტანა სერიალმა „Beni Affet“, სადაც „თუნჩ ილდირიმის“ როლს ასრულებდა 4 წლის განმავლობაში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* beyazperde.com

კატეგორია:დაბადებული 1985
კატეგორია:დაბადებული 5 ივლისი
კატეგორია:თურქი მსახიობები
ვალასლი (ისმაილი)

**ვალასლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ეკა აბშილავა

**ეკა აბშილავა** (დ. 1 ნოემბერი, 1988) — ქართველი მსახიობი. კარიერა დაიწყო 2008 წელს „კომედი შოუში“ და ცნობილი გახდა აქ შესრულებული როლებით. ამავე წელს გადაიღეს ფილმში „იდიოტოკრატია“. ამის შემდეგ კი ფილმებში: „დეტექტივები“ (2010), „სოლოხუთეული“ (2012) და „ხუთი ნახვით შეყვარება“ (2015). 2015 წელს დაქორწინდა ბაჩო კაპანაძეზე. 2016 წელს დატოვა „კომედი შოუ“. 2019 წელს დაბრუნდა „კომედი შოუში“.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* ეროვნული ფილმოგრაფია

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
მეძროხე ტრუპიალი

**მეძროხე ტრუპიალი** () — ფრინველთა გვარი ბეღურასნაირთა რიგის ტრუპიალისებრთა ოჯახისა. მათი სხეულის სიგრძეა 17–25 სმ. შეფერილობაში მუქი მურა ტონები ჭარბობს. ცნობილია 5 ან 6 სახეობა. გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში. ბინადრობენ ბუჩქნარში, მეჩხერ ტყეებში, ტყისპირებსა და ნაკაფებში. იკვებებიან მწერებითა და თესლებით; ხშირად კენკავს მწერებსა და ტკიპებს მსხვილი რქოსანი საქონლის ზურგიდან (აქედან სახელწოდება). ცხოვრობენ 25–40 წევრისაგან შემდგარ ჯგუფებად, ზოგჯერ 500-ფრინველიან გუნდებად. მეძროხე ტრუპიალებს მიეკუთვნებიან დასავლეთ ნახევარსფეროს ყველაზე მეტად ცნობილი პარაზიტი ფრინველები, როგორიცაა დედალი თავმურა მეძროხე ტრუპიალი (*M. ater*), რომელიც კვერცხს 200-ზე მეტი სახეობის ფრინველის ბუდეში დებს; რა დროსაც იგი ხშირად მასპინძლის კვერცხის ნაჭუჭებსაც აზიანებს.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
კატეგორია:ტრუპიალისებრნი
აჰმედბეილი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აჰმედბეილი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*აჰმედბეილი  — სოფელი აზერბაიჯანში, საათლის რაიონი
*აჰმედბეილი   — სოფელი აზერბაიჯანში, სამუხის რაიონი
*აჰმედბეილი   — სოფელი აზერბაიჯანში, ფუზულის რაიონი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
ლურჯფერა შაშვი

**ლურჯფერა შაშვი** () — ფრინველი შაშვისებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა 31–35 სმ, მასა 170–200 გ. აქვს მაგარი ნისკარტი, ძლიერი, გრძელი ფეხები და საკმაოდ გრძელი მომრგვალებული ბოლო. შეფერილობა მუქია, დაჰკრავს ლურჯ-იისფერი ელფერი, აყრია ღია ლურჯი ლაქები, ნისკარტის ფერი გეოგრაფიულად იცვლება ყვითლიდან უფრო მუქ ფერამდე; დედალი უფრო მკრთალია. ხმა ძლიერი და ლამაზია. კარგი იმიტატორია, ტყვეობაში რთულ მელოდიებსაც სწავლობს. 

გავრცელებულია აზიის მთათა სისტემებში — პამირ-ალაიდან და ტიან-შანიდან ჰიმალაიმდე, აღმოსავლეთ ჩინეთამდე, სუმატრისა და იავის კუნძულებამდე. ახასიათებს სეზონური ვერტიკალური მომთაბარეობები; ზამთარში მთისწინებისკენ ეშვება, ზაფხულში ზღვის დონიდან 5100 მეტრამდე ადის. ეტანება ნაკადულთა ქვიან სანაპიროებს, კალაპოტისპირა ტყეებსა და ბუჩქნარებს. გადაადგილდება დიდი ნახტომებით, თავს კუდით აბალანსებს. 

კვების რაციონში შედის კენკრა, თესლები, ჭიები, მოლუსკები, ფეხსახსრიანები; ბარტყებს უპირატესად ლოქორებით კვებავს. დედალი მასიურ ჯამისებურ ბუდეს აშენებს, რომელიც ძნელადმისაღწევ ადგილზე მდებარეობს (იგი შესაძლოა რამდენიმე წლის განმავლობაშიც გამოიყენოს). დებს 3–6 კვერცხს, კრუხობს მხოლოდ დედალი. ტროპიკებში ერთ სეზონზე 2 თაობას ჩეკს. ხშირად ჰყავთ ტყვეობაში.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
*
აღიაზი (კახი)

**აღიაზი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —  733  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
გიორგი ბახუტაშვილი

**გიორგი ბახუტაშვილი** (დ. 18 მარტი, 1990) — ქართველი მსახიობი და ტელეწამყვანი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1990 წლის 18 მარტს. 2012 წელს დაამთავრა შოთა რუსთაველის სახელობის თეატრისა და კინოს სახელმწიფო უნივერსიტეტის სამსახიობო ფაკულტეტი. ამავე წლიდან არის მუსიკისა და დრამის სახელმწიფო თეატრის მსახიობი. 2015 წელს დაქორწინდა თაკო შოშიაშვილზე. ჰყავს ერთი შვილი. პოპულარობა მოუტანა სერიალ „ჩემი ცოლის დაქალებში“ ნათამაშებმა „ცოტნე ცოტაშვილის“ როლმა, 2016 წელს მან სერიალი დატოვა, 2018 წელს კი დაბრუნდა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 18 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1990
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ფაშისტური ერა

მინი|ფაშისტური ეპოქის იტალიური მონეტა, თარიღდება როგორც *A. VI* (1928 წელი)
**ფაშისტური ერა** () — კალენდარული ერა (წელთაღრიცხვა), რომელიც გამოიყნებოდა ფაშისტურ იტალიაში. რომზე ლაშქრობის დროს, 1922 წლის 29 ოქტომბერს, ბენიტო მუსოლინის პრემიერ-მინისტრად დანიშვნის წელი გამოაცხადეს ფაშისტური ერის პირველ წლად. კალენდარი შეიქმნა 1926 წელს, რომელიც ოფიციალურად ძალაში შევიდა ერის მეხუთე წელს (1927 წ.). ფაშისტური ერის ყოველ წელს ერქვა ფაშისტური წელი (), შემოკლებით A. F. მრავალი იტალიური ძეგლი აქამდე კვლავ ფაშისტური ერით თარიღდება. 

ფაშისტური ერის თარიღები ხშირად შედგებოდა გრიგორიანული თარიღებისაგან და მისი წელი აღინიშნებოდა, რომაული ციფრებით. წლები ზოგჯერ იწერებოდა, როგორც , , ან თან ახლდა ასოები E. F.. ფაშისტური კალენდრის მიზანი იყო „ბურჟუაზიული“ გრიგორიანული კალენდრის შეცვლა იტალიურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

რომზე მარშის ათ წლისთავს (Anno X) უწოდეს Decennale. ფაშისტური ერის მეხუთე წლის ცენტრალური ელემენტი იყო ფაშისტური რევოლუციის გამოფენა. 

იტალიის უდიდეს ტერიტორიაზე კალენდარმა მოქმედება შეწყვიტა 1943 წელს ფაშისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ (Anno XXI), მაგრამ მის გამოყენებას განაგრძობდნენ მარიონეტულ იტალიის სოციალურ რესპუბლიკაში მუსოლინის სიკვდილამდე, ანუ 1945 წლის აპრილამდე (Anno XXII).

## სქოლიო
კატეგორია:კალენდარული სისტემები
კატეგორია:იტალიის ისტორია
წიწკანურა

**წიწკანურა** () — ფრინველთა გვარი წივწივასებრთა ოჯახისა. მათ სხეულის სიგრძეა 11–14 სმ, მასა 7–19 გ; დედლები მცირედ ჩამორჩებიან მამლებს. ფრთები და ბოლო მუქი მურაა; ზურგი — რუხი, მურა ან მოწითალო-ყავისფერი; გვერდები — თეთრი, ჟანგმიწოვანი, იშვიათად რუხი; სხეულის ქვედა ნაწილი — თეთრი ან ჟანგმიწოვანი. წიწკანურებისათვის დამახასიათებელია შავი ან ყავისფერი „ქუდის“, ჩვეულებრივ თეთრი „ლოყებისა“ და ნიკაპსა და ყელზე არსებული შავი ან მუქი მურა სამკუთხა ლაქის შეხამება. ნისკარტი მცირე ზომის, კონუსისებრი ფორმისა და წვეტიანია. ფეხები და თითები მოკლე, ძლიერი. ბინადრობენ ევრაზიის, ჩრდილოეთ და ცენტრალური ამერიკის ტყეებში. იკვებებიან ფეხსახსრიანებით (მათ შორის მრავალი სახეობის მავნე მწერით), კენკრითა და თესლებით. მკვიდრი ფრინველებია, მაგრამ წიწვოვან მცენარეთა გირჩების მოუსავლობის შემთხვევაში შესაძლებელია მათი გადანაცვლებები სხვა ადგილებისაკენ. ბუდეს აკეთებენ კლდეების ფუღუროებსა და ნაპრალებში. მრავალი სახეობის წყვილის ორივე წევრი რეტორტისებრ ფუღუროებს ღრუტნის ხის ან ჯირკვის დამპალ ტანში. დედლი დებს 3–12 (ჩვეულებრივ 4–8) კვერცხს; კრუხობს დედალი 11–14 დღე-ღამის განმავლობაში. ბარტყები 16–21 დღის შემდეგ ბუდეს ტოვებენ და კიდევ 3–4 კვირა მშობლების გვერდით იმყოფებიან.

ცნობილია 15 სახეობა. ადრე ეს სახეობები წივწივას (*Parus*) გვარში იყვნენ გაერთიანებული, თუმცა 2005 წელს ამერიკელი ბიოლოგების მიერ მიტოქონდრიულ დნმ-ში ციტოქრომა b-ს თანამიმდევრობაზე ჩატარებული ანალიზების შემდეგ დადგინდა წიწკანურების არაახლონათესავობა წივწივებთან.

## ლიტერატურა 
* *Лоскот В. М.* ГАИЧКИ  // Большая российская энциклопедия. Том 6. Москва, 2006, стр. 284.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:წივწივასებრნი
წყვილრქოსანი რქაცხვირა

**წყვილრქოსანი რქაცხვირა**, *წყვილრქოსანი კალაო* () — ფრინველი რქაცხვირასებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 100 სმ, მასა 3,4 კგ-მდე; დედალი მამალზე პატარაა. თავზე აქვთ V-სებური, წყვილრქოვანი (აქედან სახელწოდება) „ჩაფხუტი“, დამახასიათებელი ღრუბლოვანი ძვლოვანი წანაზარდით, რომელიც რქოვანი საფარითაა დაფარული. ნისკარტი გრძელი და ნამგლისებურია. შეფერილია შავ-თეთრად. თეთრი ბუმბულები კეფასა და კისერზე, ნისკარტი და „ჩაფხუტი“ გაპოხილია კუდუსუნის ჯირკვლის ცხიმით, რის შედეგადაც კაშკაშა ყვითელი ფერის ხდება. ბოლო გრძელია (30 სმ-მდე სიგრძის), ფერად თეთრი და გასდევს ფართო შავი ზოლი; ფრთები ფართო, თეთრი, განივი შავი ზოლებითაა; მომქნევი ბუმბულის ბოლოები ასევე თეთრია. ბინადრობს სამხრეთი აზიის ნოტიო ტროპიკულ ტყეებში, ინდოსტანიდან ინდოჩინეთამდე, სამხრეთით სუმატრამდე; მთებში გვხვდება ზღვის დონიდან 2000 მეტრ სიმაღლემდე. უმთავრესად იკვებება ხილით, აგრეთვე მცირე ზომის ხერხემლიანებითა და მსხვილი მწერებით. ახასიათებს სამუდამო წყვილები. ბუდობენ ხეების ფუღუროებში მიწიდან 18–30 მეტრზე. დედალი ჩვეულებრივ 2 კვერცხს დებს. ინკუბაცია 38–40 დღე-ღამე გრძელდება; ამ დროს დედალი ბუდის შესასვლელს სკინტლის, ხილის ნარჩენების, ხის ნაფშვენებისა და თიხის ნარევით ქოლავს; ტოვებს მხოლოდ ვიწრო ხვრელს, საიდანაც იგი და შემდეგ უკვე ბარტყები მამლისაგან საკვებს იღებენ. გამოჩეკიდან 40–50 დღეში დედალი ბუდეს ტოვებს, ხოლო კიდევ 1 თვის შემდეგ ახალი თაობაც ფრინდება აქედან. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში, როგორც გადაშენების საფრთხესთან ახლოს მყოფი სახეობა.

## ლიტერატურა 
* 

## სქოლიო 
კატეგორია:რქაცხვირა
მატილდა ჰოლშტაინელი

**მატილდა ჰოლშტაინელი** (, ; დ. 1220 — გ. 1288) — დანიის დედოფალი 1250-52 წლებში როგორც აბელის მეუღლე. დაქვრივების შემდეგ მეორედ დაქორწინდა შვედეთის რეგენტ ბირგერ იარლზე. 

## ბიოგრაფია 
მატილდა დაიბადა 1220 წელს. იგი იყო ჰოლშტაინის გრაფ ადოლფ IV-ის ასული. 1237 წლის 25 აპრილს იგი ცოლად შერთეს დანიის მეფე ვალდემარ II-ის შუათანა ვაჟს, შლეზვიგის ჰერცოგ აბელს. 1239 წელს აბელი გვარდიელი ხდება. 

1250 წელს აბელმა თავისი ძმა, მეფე ერიკ IV მოკლა და დანიის მეფე გახდა, რის შემდეგაც მატილდა დანიის დედოფლად გვევლინება. იგი თავის ქმართან ერთად ამავე წლის 1 ნოემბერს ეკურთხა. 1252 წელს, აბელის დაღუპვის შემდეგ, ტახტზე აბელის კიდევ ერთი ძმა, კრისტოფერ I ავიდა, რომელმაც დედოფალი მატილდაც და მისი ვაჟებიც დანიიდან გააძევა. 

გაუთავებელი წინააღმდეგობის შემდეგ, მატილდამ იმდენს მაინც მიაღწია, რომ 1253 წელს კრისტოფერმა მის ვაჟს შლეზვიგის ჰერცოგობა უბოძა. 

1260 წელს მისი უფროსი ვაჟის დაღუპვის შემდეგ შლეზვიგის ჰერცოგი მისი მეორე ვაჟი გახდა. იმავე წელს, მან სამხრეთ დანიის მიწები, რომელიც მის პირად მფლობელობაში იყო თავის ძმებს, შკლეისა და ეიდერს დაურიგა. 

მატილდა მალევე მოელეპარაკა ლუნდის არქიეპისკოპოსს, რომელმაც იგი 1261 წელს შვედეთის რეგენტ ბირგერ იარლზე დააქორწინა. 1266 წელს, ბირგერის გარდაცვალების შემდეგ მან შვედეთი დატოვა და სამხრეთ დანიაში, ქალაქ კილში დასახლდა. 

იგი დანიელ ხალხს სძულდა და მეტსახელად „სატანის ქალიშვილს“ უწოდებდნენ. იგი 1288 წელს გარდაიცვალა. 

## შვილები 
მატილდას შვილები მხოლოდ დანიის მეფე აბელისაგან ჰყავდა:
# ვალდემარ III (1238-1257), შლეზვიგის ჰერცოგი, გარდაიცვალა დაუოჯახებელი;
# სოფია (1240-1285), ცოლად გაჰყვა ანჰალტ-ბერნბურგის პრინც ბერნარდ I-ს, რომელთა შვილთაშვილის შვილთაშვილიც იყო დანიის მეფე კრისტიან I, ოლდენბურგთა დინასტიის დამაარსებელი;
# ერიკ I (1241-1272), შლეზვიგის ჰერცოგი, ცოლად შეირთო მარგრეტა რუგიელი, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა;
# აბელი (1252-1279), ლანგელანდის ერლი, ცოლად შეირთო შვერინის ჰერცოგის ასული, რომელთანაც ერთი ასული შეეძინა;

## ლიტერატურა 
* Dansk Biografisk Lexikon, volume 11, pp. 205–206, Copenhagen 1897
* Annales Stadenses 1237–1241, MGH SS XVI, sida 363–367

კატეგორია:დაბადებული 1220
კატეგორია:გარდაცვლილი 1288
კატეგორია:დანიის დედოფლები
კატეგორია:ხელახლა დაქორწინებული სამეფო კონსორტები
არმუდლუ (კახი)

**არმუდლუ ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
მეთევზე ზარნაშო

**მეთევზე ზარნაშო**, *თევზის ზარნაშო* () — ფრინველი ბუსებრთა ოჯახისა. მისი სხეულის სიგრძეა დაახლ. 70 სმ, მასა 4 კგ-მდე. შეფერილია ჟანგმიწოვან-მურად, აყრია მუქი ლაქები. კარგად აქვს განვითარებული ბუმბულის „ყურები“. გალო ნაწილობრივ შებუმბლულია, თითები მთლად შიშველი. გავრცელებულია აზიის თევზით მდიდარი მდინარეების გასწვრივ. უპირატესად თევზებითა და ქვეწარმავლებით იკვებება. ბუდობენ ძველ ფუღუროებსა და კლეების ნიშებში. მონოგამური ფრინველია. დედალი 2–3 კვერცხს დებს. ბარტყები ბუდეში 2 თვემდე რჩებიან, მშობლები მათ 1 წლამდე კვებავენ. იმყოფება გადაშენების საფრთხის ქვეშ. შეტანილია IUCN-ის წითელ ნუსხაში.

## ლიტერატურა 
* РЫБНЫЙ ФИЛИН  // Большая российская энциклопедия. Том 29. Москва, 2015, стр. 114.

## სქოლიო 
კატეგორია:ზარნაშო
ელეანორა პორტუგალიელი

**ელეანორა პორტუგალიელი** (, ; დ. 1211 — გ. 28 აგვისტო, 1231) — ბურგუნდიული დინასტიის პორტუგალიური შტოს წარმომადგენელი. პორტუგალიის მეფე აფონსუ II-ისა და დედოფალ ურაკა კასტილიელის ასული. დანიის დედოფალი 1229-31 წლები როგორც ვალდემარ უმცროსის მეუღლე. 

## ბიოგრაფია 
ელეანორა დაიბადა 1211 წელს. იგი იყო პორტუგალიის მეფე აფონსუ II-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ ურაკა კასტილიელის ერთადერთი ასული და ამავდროულად მესამე შვილი ოთხიდან. 

თავდაპირველად ვიბორგის ეპისკოპოსმა წამოჭრა წინადადება ელეანორას ისევე გათხოვებაზე როგორც მამიდამისი, ბერენგარია პორტუგალიელი გაათხოვეს, ანუ დანიის სამეფო კარზე. რადგანაც ბერენგარია 1221 წელს მშობიარობას გადაჰყვა, დანია-პორტუგალიის ალიანსი შეირყა, მის განსამტკიცებლად კი კიდევ ერთი დინასტიური ქორწინება გახდა საჭირო. ამრიგად, გადაწყდა ელეანორას მითხოვება დანიის მეფე ვალდემარ II-ის უფროს ვაჟსა და მის თანამმართველ ვალდემარ უმცროსზე. მათი ქორწილი 1229 წლის 24 ივნისს შედგა ქალაქ რიბეში. ცნობილია, რომ ქორწილის ადგილი დანიაში ელეანორამ გადაატანინა, როგორც მისი ქმრისთვის საჩუქარი. ამის შემდეგ იგი წესით უმცროსი დედოფალი უნდა გამხდარიყო, როგორც თანამმართველი მეფის ცოლი, თუმცა ვინაიდან უფროს მეფეს ცოლი არ ჰყავდა არც უფროსი დედოფალი არსებობდა, ამიტომაც ელეანორას დედოფლის ყველა პრივილეგია მიანიჭეს. 

ქორწინებიდან მხოლოდ ორი წლის შემდეგ, 1231 წლის 28 აგვისტოს ელეანორა მშობიარობას გადაჰყვა, რა დროსაც გოგონა გააჩინა, სახელად ინგებორგი, თუმცა იგი ექვსი თვის ასაკში გარდაიცვალა. მისი დაღუპვიდან სულ რამდენიმე თვეში გარდაიცვალა ვალდემარ უმცოსიც. ისინი გვერდი-გვერდ დაკრძალეს წმ. ბენედიქტეს ტაძარში, ქალაქ რინგსტედში. 

## ლიტერატურა 
* Herbert Reier: Heilkunde im mittelalterlichen Skandinavien. Seelenvorstellungen im Altnordischen, Bd. 1, S. 309. Universitätsbibliothek Kiel, 1976 (Habilitationsschrift 1949)
*  Rüdiger Döhler, Loukas Konstantinou: Die Skelett-Tuberkulose – eine der ältesten Erkrankungen der Menschheit. Chirurgische Allgemeine, 16. Jahrgang, 10. Heft (2015), S. 556–558.
*  Valdemar (III) the Young, 1209-31, ~ Eleonore of Portugal, --1231. In: Medieval Danish and European Families. 22. November 2010, abgerufen am 11. Juni 2018.

კატეგორია:დაბადებული 1211
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1231
კატეგორია:დანიის დედოფლები
კატეგორია:პორტუგალიის ინფანტები
კატეგორია:მშობიარობის დროს გარდაცვლილები
ქეთა ლორთქიფანიძე

**ქეთა ლორთქიფანიძე** (დ. 11 ოქტომბერი, 1977) — ქართველი მსახიობი. პოპულარობა მოუტანა სერიალ „შუა ქალაქში“ ნათამაშებმა „ეკას“ როლმა. არის თავისუფალი, სოხუმის მოზარდ-მაყურებელთა და გორის თეატრის მსახიობი.

## პირადი ცხოვრება
ჰყავს 5 შვილი. გათხოვილი იყო ორჯერ, ამჟამად მესამე ქორწინებაშია.
## ფილმოგრაფია
## თეატრი
### თავისუფალი თეატრი 
2005 წლიდან არის თავისუფალი თეატრის წამყვანი მსახიობი.
* „ხომ ხოცავენ ქანცგაწყვეტილ ცხენებს?!“ (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „კავკასიური ცარცის წრე“  (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „წვიმის გამყიდველი“ (რეჟისორი: ნუგზარ ლორთქიფანიძე)
* „ვალსი ძილის წინ“  (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „რიჩარდ III“   (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)     
* „მექანიკური ფორთოხალი“   (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „ძმები“   (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „ბავშვის თვალებით“ (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „იდიოტოკრატია“ (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
* „ვარიაციები პატრიოტიზმის თემაზე“ 
* „მშვენიერი ქართველი ქალი“      (რეჟისორი: ავთო ვარსიმაშვილი)
და სხვ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 11 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1977
კატეგორია:ქართველი მსახიობები
ამანლი

**ამანლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. მოსახლეობის რაოდენობა — 157 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
დავით უჯმაჯურიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**დავით უჯმაჯურიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:

*დავით უჯმაჯურიძე — ქართველი რეჟისორი
*დავით უჯმაჯურიძე — ქართველი პოლიტიკოსი
დავით უჯმაჯურიძე (პოლიტიკოსი)

**დავით უჯმაჯურიძე** (დ. 16 მარტი, 1968 — გ. 13 ივნისი, 2019) — ქართველი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი.

1993 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვაჭრობის, ეკონომიკისა და მართვის ფაკულტეტი.

1993–1995 წლებში იყო შ.პ.ს. „საქლოგოვაზი“ ეკონომისტი. 1996–2003 წლებში ეწეოდა ბიზნეს საქმიანობას. 2002-2009 წლებში პარტია „ახალი მემარჯვენეების“ პოლიტსაბჭოს წევრი.2004-2008 წლებში იყო საქართველოს მე-6 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „მემარჯვენე ოპოზიცია — მრეწველები, ახლები“, გარემოს დაცვისა და ბუნებრივი რესურსების კომიტეტის წევრი. 2008–2017 წლებში ჰქონდა კერძო ბიზნესი.2017–2019 წლებში ქ. თბილისის მუნიციპალიტეტის მე-6 მოწვევის საკრებულოს თავმჯდომარის მოადგილე.

## რესურსები ინტერნეტში
*დავით უჯმაჯურიძე — საქართველოს პარლამენტი 

კატეგორია:დაბადებული 16 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:საქართველოს VI მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:ქართველი ეკონომისტები
დავით
ვალდემარ უმცროსი

**ვალდემარ უმცროსი** (; დ. 1209 — გ. 28 ნოემბერი, 1231) — ესტრიდსენების დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ვალდემარ II-ისა და დედოფალ დაგმარ ბოჰემიელის ვაჟი. მამის თანამმართველი 1215-31 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
ვალდემარი დაიბადა 1209 წელს. იგი იყო დანიის მეფე ვალდემარ II-ისა და მისი პირველი ცოლის, დედოფალ დაგმარ ბოჰემიელის ერთადერთი საერთო ვაჟი. მას სახელი ბაბუის, დანიის მეფე ვალდემარ I-ის პატივსაცემად დაარქვეს. მას დაბადებისთანავე მიანიჭეს შლეზვიგის ჰერცოგის წოდება. 1212 წელს დედამისი მშობიარობას გადაჰყვა, 1214 წელს კი მამამისი მეორედ დაქორწინდა ბერენგარია პორტუგალიელზე. 

1215 წელს, ექვსი წლის ვალდემარი მამამისმა თავის თანამმართველად დანიშნა, რის შემდეგაც იგი დანიის უმცროს მეფედ გვევლინება, რის გამოც ხალმა მას ვალდემარ „უმცროსი“ შეარქვა. მეფედ დასმისას, ვალდემარმა დანიელი მაგნატებისა და დიდებულების წინაშე ერთგულების ფიცი დადო და მათაც ანალოგიურად შეჰფიცეს ერთგულება. 1218 წელს იგი შლეზვიგში ოფიციალურად ეკურთხა მეფედ. 

1223 წელს, ვალდემარი და მამამისი გრაფმა ჰედრიკ შვერინელმა დაატყვევათ ნადირობისას და დანენბერგის ციხესიმაგრეში გამოამწყვდია. რეალურად ჰედრიკს მეფეთა განთავისუფლება უნდოდა, თუმცა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც ისინი მას იმ მიწებს დაუბრუნებდნენ, რომლებიც ბოლო ოცი წლის მანძილზე გერმანელთა დახმარებით წაართვეს და ბოლოს საღვთო რომის იმპერატორთან გაიყვეს. ყოველივე ეს დანიის მეფეებმა უარყვეს, რის შემდეგაც დანიამ ომი გამოუცხადა შვერინს. მეფეთა ტყვეობისას, დანიის ხელში მყოფი გერმანული მიწების დიდი ნაწილი დაიკარგა. დანიის შეიარაღებული ძალები დამარცხდნენ, რის გამოც ვალდემარ II 1226 წელს იძულებული გახდა ჰედრიკისთვის მიწები დაეთმო. ამასთან, მეფეთა განთავისუფლებისთვის გრაფს სამეფო ოჯახმა 40,000 გირვანქა ვერცხლი გადაუხადეს. მეფეებმა მალევე სცადეს მასზე შურიძიება, მაგრამ დამარცხდნენ. 

1229 წლის 24 ივნისს, პორტუგალიასთან ალიანსის განსაახლებლად ვალდემარ უმცროსმა ცოლად შეირთო პორტუგალიის მეფე აფონსუ II-ის ასული — ელეანორა პორტუგალიელი, რომელიც ვალდემარის დედინაცვლის ღვიძლი ძმის შვილი იყო. 1231 წელს ელეანორამ გოგონა გააჩინა, თუმცა თავად მასზე მშობიარობას გადაჰყვა. მისი დაღუპვიდან მალევე გარდაიცვალა გოგონაც. 

1231 წლის 28 ნოემბერს, სოფელ რეფსნაეს ტყეებში ნადირობისას ვალდემარი მძიმედ დაიჭრა და ამავე დღეს გარდაიცვალა. თავისი კეთილშობილი ხასიათის გამო იგი ძალიან პოპულარული იყო, რის გამოც, მისი გარდაცვალების შემდეგ დანიელ ხალხში გლოვა დაიწყო. იგი დაკრძალეს მისი მეუღლის გვერდით, წმ. ბენედიქტეს ტაძარში, ქალაქ რინგსტედში. ამის შემდეგ ტახტის მემკვიდრე მისი ნახევარ-ძმა, ერიკ IV გახდა. 

## ლიტერატურა 
* Valdemar (III). In: Carl Frederik Bricka (Hrsg.): Dansk biografisk Lexikon. Tillige omfattende Norge for Tidsrummet 1537–1814. 1. Auflage. Band 18: Ubbe–Wimpffen. Gyldendalske Boghandels Forlag, Kopenhagen 1904, S. 183 (dänisch, runeberg.org).
*  Ellen Jørgensen (Hrsg.): Annales Danici medii aevii, Kopenhagen 1920, S. 151. Dietrich Ellger: Die Kunstdenkmäler der Stadt Schleswig. Zweiter Band: Der Dom und der ehemalige Dombezirk. Deutscher Kunstverlag, Berlin 1966, S. 4.

კატეგორია:დაბადებული 1209
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1231
კატეგორია:დანიის მეფეები
რევაზ შავლოხაშვილი

**რევაზ შავლოხაშვილი** (დ, 25 ივლისი, 1964, თბილისი, საქართველოს სსრ, სსრკ) — ქართველი ინჟინერი და პოლიტიკოსი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა 1964 წლის 25 ივლისს, დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტი თვითმფრინავთმშენებლობის სპეციალობით. 1986-1987 წლებში იყო თბილისის საავიაციო გაერთიანების დიმიტროვის სახელობის ქარხნის მთავარი ტექნოლოგის განყოფილების ინჟინერ-ტექნოლოგი და კონსტრუქტორი. 1987-1988 წლებში — თბილისის საავიაციო გაერთიანების დიმიტროვის სახელობის ქარხნის მთავარი კონსტრუქტორის განყოფილების ინჟინერ-კონსტრუქტორი. 1988-1989 წლებში — თბილისის საავიაციო გაერთიანების დიმიტროვის სახელობის ქარხანის მექანიკური საამქროს უფროსი ინჟინერი. 1989-1991 წლებში ამავე ქარხნის მე-17 საამქროს განყოფილების უფროსი. 1991-1994 წლებში — საქართველოს სოფლის მეურნეობის სამინისტროს სამშენებლო ტრესტის მარნეულის სამშენებლო სამმართველოს უფროსის მოადგილე. 1994-1995 წლებში იყო საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვემო ქართლის სამხარეო მთავარი სამმართველოს ადმინისტრაციული პოლიციის უფროსი. 1995-1996 წლებში — საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვემო ქართლის სამხარეო მთავარი სამმართველოს ნარკომანიის სამმართველოს უფროსი. 1996-2000 წლებში — საქართველოს შინაგან საქმეთა სამინისტროს ქვემო ქართლის ორგანიზებული დანაშაულის რეკეტისა და კორუფციის წინააღმდეგ ბრძოლის სამსახურის თანამშრომელი. 2000-2002 წლებში იყო დმანისის რაიონის პოლიციის უფროსი, 2002-2004 წლებში — თეთრიწყაროს რაიონის პოლიციის უფროსი, 2004-2005 წლებში კი გარდაბნის რაიონის პოლიციის უფროსი. 2005-2006 წლებში — რუსთავის პოლიციის სამმართველოს უფროსი. 2006-2008 წლებში იკავებდა ქვემო ქართლის კრიმინალური პოლიციის უფროსის თანამდებობას. 2008 წელს იყო წალკის რაიონის პოლიციის უფროსი. 2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში წალკის მაჟორიტარობის კანდიდატი იყო („ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა“), სადაც ხმათა 69,37% მიიღო (5607 ხმა) და პირველი ადგილი დაიკავა. 2012-2016 წლებში იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (წალკის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ერთიანი ნაციონალური მოძრაობა — „მეტი სარგებელი ხალხს“.

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:ქართველი ინჟინრები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
რევაზ
ლეგია ვარშავა (საფეხბურთო კლუბი)

**ლეგია ვარშავა** — პოლონური საფეხბურთო კლუბი. შეიქმნა 5-15 მარტს, პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში აღმოსავლეთ ფრონტზე. ლეგია არის ერთ-ერთი ყველაზე ტიტულოვანი გუნდი პოლონეთში. გუნდს მოგებული აქვს 15 ექსტრაკლასა, 20 პოლონეთის თასი და 4 პოლონეთის სუპერთასი. გუნდი საშინაო შეხვედრებს ატარებს პოლონეთის არმიის სტადიონზე. გუნდის ამჟამინდელი მფლობელი და პრეზიდენტია დარიუშ მიოდუსკი (60%), გუნდის ოც-ოცი პროცენტის მფლობელები არიან: ბოგუსლავ ლესნოდორსკი და მასიეი ვანძელი.

## ტიტულები
### საშინაო 
### საერთაშორისო 
* გუნდს საერთაშორისო ტიტულები არ აქვს

## უეფა-ს კლუბების რეიტინგში
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* ლეგია ვარშავა (90minut.pl)

კატეგორია:პოლონეთის საფეხბურთო კლუბები
კატეგორია:ვარშავა
კატეგორია:ლეგია ვარშავა (საფეხბურთო კლუბი)
კრისტოფერ I (დანია)

**კრისტოფერ I** (; დ. 1219 — გ. 29 მაისი, 1259) — ესტრიდსენთა დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ვალდემარ II-ისა და დედოფალ ბერენგარია პორტუგალიელის ვაჟი. ტახტზე ავიდა თავისი სამი უფროსი ძმის გარდაცვალების შემდეგ და იყო დანიის მეფე 1252-59 წლებში. 

## ბიოგრაფია 
კრისტოფერი დაიბადა 1219 წელს. იგი იყო დანიის მეფე ვალდემარ II-ისა და მისი მეორე ცოლის, დედოფალ ბერენგარია პორტუგალიელის ნაბოლარა ვაჟი. 1241 წელს, მამის სიკვდილის შემდეგ ტახტზე მისი ძმა, ერიკ IV ავიდა, რომელმაც კრისტოფერს სამართავად ფალსტერისა და ლოლანდის კუნძულები უბოძა. მიუხედავად ამისა, იგი მხარს უჭერდა თავის მეორე ძმას, შლეზვიგის ჰერცოგ აბელს ერიკის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 

1250 წელს აბელმა ერიკი მოკლა და დანიის მეფე გახდა. 1252 წელს აბელი აჯანყებულებმა მოკლეს, რის შემდეგაც ტახტის უზურპაცია კრისტოფერმა მოახდინა. იგი დიდებულებმა მალევე აღიარეს დანიის მეფედ და მისი კორონაციაც შედგა. კრისტოფერმა სასწრაფოდ გააძევა სამეფო კარიდან აბელის ინტრიგების მოყვარული ქვრივი, რომელიც მალევე შვედეთში მეორედ გათხოვდა. მან ასევე აბელის ვაჟს, ვალდემარს უბოძა შლეზვიგის ჰერცოგის წოდება. 1257 წელს, ვალდემარის გარდაცვალების შემდეგ მან ეს წოდება მის უმცროს ძმას გადაულოცა. 

1257 წელს იგი დაუზავდა ნორვეგიის მეფე ჰაკონ IV-ს, რომელიც თავისი 375 ხომალდით კოპენჰაგენისა და ლოლანდის გადაწვის იმუქრებოდა. მან ასევე გაატარა ახალი საეკლესიო და საკანონმდებლო რეფორმები. მან ჩამოაყალიბა სკონეს საბჭო, რომელთან ერთადაც 1256 წლის 6 მარტს შემოიღო დანიის ახალი კონსტიტუცია, რომლის მიხედვითაც სასულიერო პირებს აღარ ჰქონდათ ფეოდალობისა და გლეხების ჩაგვრის უფლება. 

მეფე კრისტოფერ I გარდაიცვალა 1259 წლის 29 მაისს. ცნობილია, რომ იგი თევზით მოიწამლა, თუმცა შემთხვევით მოხდა ეს თუ ვინმემ შეგნებულად მოწამლა უცნობია. მის შემდეგ ტახტზე მისი ვაჟი, ერიკ V ავიდა. 

## ქორწინება და შვილები 
1248 წელს კრისტოფერმა ცოლად შეირთო პომერანიის ჰერცოგ შამბორ II-ის ასული მარგარეტ სამბირია, რომელთანაც შეეძინა შვილები:
# ერიკ V (1249-1286), დანიის მეფე 1259-1286 წლებში. ცოლად შეირთო აგნესა ბრანდენბურგელი, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა;
# ნილსი (1259), დაიღუპა ჩვილი;
# ვალდემარი, დაიღუპა ჩვილი;
# მატილდა (1250-1300), ცოლად გაჰყვა ბრანდენბურგ-ზალცვედელის მარკგრაფ ალბრეხტ III-ს, რომელთანაც ოთხი შვილი შეეძინა;
# მარგრეტე (1257-1306), ცოლად გაჰყვა ჰოლშტაინ-კიელის გრაფ იოჰან II-ს, მაგრამ შვილები არ ჰყოლია;

## ლიტერატურა 
* Monarkiet i Danmark – Kongerækken Archived November 18, 2009, at the Wayback Machine at The Danish Monarchy
*  Huitfeldt, Arild. Danmark's Riges Krønike

კატეგორია:დაბადებული 1219
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1259
კატეგორია:დანიის მეფეები
ბეიუქ-მუმბარაქი

**ბეიუქ-მუმბარაქი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში.   

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
ყალაგაჰი (ისმაილი)

**ყალაგაჰი** () — სოფელი აზერბაიჯანში,  მთიანი შირვანის რეგიონის  ისმაილის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა   —   991  კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ისმაილის რაიონის სოფლები
ბატავია (გემი)

**ბატავია** — ავსტრალიის ნაპირებთან ჩაძირული ჰოლანდიური სავაჭრო კომპანიის კუთვნილი ერთ-ერთი პირველი გემი. ის ავსტრალიასა და ინდონეზიას შორის რიფზე შეჯდა. ამ მხარის სახიფათო ზღვებში 1600-დან 1800 წლამდე ასობით მსგავსი გემი შთანთქა ზღვამ. ოსტინდოეთის მეზღვაურებს პირველად მთელი წელი დასჭირდათ ევროპიდან ინდოეთამდე ჩასაღწევად. 1613 წელს ჰოლანდიელმა კაპიტანმა ჰენდრიკ ბროუერმა ინდოეთის ოკეანის სამხრეთში პირველმა გაიკვალა ახალი გზა.

„ბატავიის“ დაღუპვის შესახებ ბევრი რამაა ცნობილი, რადგან კაპიტანი გადარჩა. მან დეტალურად აღწერა, თუ როგორ შეეჯახა გემი კლდეს და შემდგომ რა მოხდა. რამდენიმე ოფიცერთან ერთად მან პატარა ნავით დატოვა ხომალდი, ეკიპაჟი, კუნძულებს შეფარებული 268 მგზავრი და დახმარების საძებრად გაცურა. 

ჩაძირულ „ბატავიას“ 1963 წელს მიაკვლიეს. „ბატავიის“ ჩაძირვის ადგილზე რამდენიმე საგანი იქნა აღმოჩენილი. მათ შორის: ვერცხლის სამაგიდე სერვიზი ინდოეთის იმპერატორ ჯეჰანგირისთვის და ჰოლანდიურ ფორტ ბატავიისათვის. გარდა ამისა, აღმოჩნდა 4 ასტროლაბი და გლობუსის ნაწილი, რომელიც 1600 წელს ევროპელთათვის ცნობილ მსოფლიოს გამოსახავდა.

## წყარო 
* 100 ფაქტი რომელიც უნდა იცოდე: საზღვაო კატასტროფები, გვ. 26

კატეგორია:გემები
მერი-როუზი

**მერი-როუზი** — ევროპაში ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ჩაძირული ხომალდი. ის ინგლისის მეფის, ჰენრი VII-ის ფლაგმანი იყო. „მერი-როუზის“ აგება 1509 წელს დაიწყო. 1536 წელს იგი ახალი და მძლავრი ქვემეხით აღჭურვეს. 1545 წელს ხალხმა და მეფემ „მერი-როუზი“ საბრძოლველად გააცილა, თუმცა მოკლე ხანში ჩაიძირა.

ზედა გემბანზე ხალხისა და შეიარაღების წონამ „მერი-როუზის“ ბალანსი შეარყია. მოულოდნელად ერთ მხარეს გადაიხარა და სათოფურებიდან წყალმა დაიწყო შეღწევა. გემმა წონასწორობა ვეღარ აღიდგინა, წყლით დამძიმდა და ფსკერისკენ დაეშვა.

„მერი-როუზი“ ფსკერზე მარჯვენა ბორტით დაესვენა. მარჯვენა მხარეს განლაგებული კაბინები არ დაზიანებულა, რადგან პორტსმუთთან (სამხრეთი ინგლისი) რბილ ლამში ჩაეფლო. წლების განმავლობაში იგი შლამის ფენებმა დაფარა და უჩინარი გახადა. მკვლევრებს არაერთხელ უცდიათ „მერი-როუზის“ ჩაძირვის ადგილის გამოკვლევა. ორი საუკუნის წინ იტალიელმა ექსპერტებმა ძვირფასი ქვემეხის პოვნა სცადეს. 1836-1840 წლებში მყვინთავებმა ფეთქებადი ნივთიერებები ჩაუშვეს წყალში, რათა ჩაძირული ხომალდისთვის მიეკვლიათ. არქეოლოგებმა კატასტროფის ადგილს მხოლოდ 1967 წელს მიაგნეს და 1979 წელს დაიწყეს გათხრები. 1982 წელს „მერი-როუზის“ ნარჩენები ზედაპირზე ამოიტანეს, რაც დღეს მუზეუმშია გამოფენილი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website
* Official website of the *Mary Rose* 500 Appeal 
* The *Mary Rose* National Historic Ships
* The *Mary Rose* at Portsmouth Historic Dockyard
* Press association, "Divers may have found more of *Mary Rose*", *The Guardian*, 18 August 2003
* The raising of the *Mary Rose*
* *Mary Rose* Excavation 2003–2005
* UNESCO Convention on the Protection of the Underwater Cultural Heritage

კატეგორია:გემები
ადმელა (ორთქლმავალი)

**„ადმელა“** — ავსტრალიური სამგზავრო თბომავალი. 1859 წელს ავსტრალიის სამხრეთ ნაპირზე კლდეს შეეჯახა. მიწიდან არცთუ შორს მყოფი, მაგრამ მძინვარე ზღვებით გარშემორტყმული გემი კლდესთან შეჯახებიდან 15 წუთში ჩაიძირა. 108 ადამიანი, ქალებისა და ბავშვების ჩათვლით, პიტალო კლდეზე მიკრული დარჩა. მაშველებს ერთი კვირა დასჭირდათ შემთხვევის ადგილამდე მისაღწევად. იმ დროისთვის უკვე 89 ადამიანი იყო დაღუპული შიმშილის, სიცივის, წყურვილის, დაქანცვისა და ზღვაში ჩავარდნის გამო. 

გემზე მყოფი ადამიანებიდან, მხოლოდ 19 გადარჩა.

## ლიტერატურა 
*
*
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*

კატეგორია:1857 წლის გემები
კატეგორია:1857 წელი ავსტრალიაში
კატეგორია:გემები
ქსენონის ტრიოქსიდი

**ქსენონის ტრიოქსიდი** — არასტაბილური ქსენონის ჟანგბადნაერთი. ქიმიური ფორმულაა XeO_3. ნაერთში ქსენონის ჟანგვის ხარისხი +6-ია. არის ძლიერი მჟანგავი აგენტი.

წყალთან ურთიერთქმედებისაას მიიღება ქსენონმჟავა H_2XeO_4

## უსაფრთხოება
არის ძლიერ მომწამლავი ნაერთი. ქსენონის ტრიოქსიდის მშრალი კრისტალები შედიან რეაქციაში ცელულოზასთან და წარმოქმნიან ფეთქებად ნივთიერებას.

## იხილეთ აგრეთვე
*ქსენონის ტეტროქსიდი

## სქოლიო
კატეგორია:არაორგანული ნივთიერებები
კატეგორია:ფეთქებადი ნივთიერებები
კატეგორია:ოქსიდები
კატეგორია:ქსენონი
ალვინი

250პქ|მინი|მარჯვნივ|„ალვინი“
**„ალვინი“** — მსოფლიოში პირველი ღრმაოკეანური წყალქვეშა აპარატი. ააგეს 1964 წელს. მან რეკორდული რაოდენობით — 4200-ჯერ ჩაყვინთა. აქვს მტკიცე, წყალგამძლე კორპუსი და 2 მკვლევარისა და პილოტის ჩაყვანა შეუძლია 4500 მეტრ სიღრმეზე. 

„ალვინს“ შუქები, ილუმინატორები და რობოტული მკლავები აქვს, გარდა ამისა, 6 რეაქტიული ძრავა უყენია. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* WHOI's Alvin pages
* Interactive Tour of Alvin
* Dive and Discover 
* Discovery of Titanic
* Ocean Explorer

კატეგორია:წყალქვეშა აპარატები
ლუზიტანია (ლაინერი)

**ლუზიტანია** — მდიდრული საოკეანო ლაინერი, რომელსაც კანარის საზღვაო კომპანია მართავდა. ქლაიდებანკში, შოტლანდიაში, აწყობილი გემი 1906 წელს გაუშვეს ნიუ-იორკისკენ. 1907 წელს მან პრესტიჟული „ბლუ-რიბანდის“ ჯილდო მოიპოვა, როგორც უსწრაფესმა საოკეანო ლაინერმა. 1915 წლის მაისში „ლუზიტანია“ ირლანდიის სამხრეთ ნაპირებთან შემთხვვევით გერმანულ გემს გადააწყდა. სუბმარინამ მხოლოდ ერთი ტორპედო სტყორცნა, რამაც გემს კონტროლი დააკარგვინა და აფეთქება გამოიწვია. „ლუზიტანია“ გადაიხარა და წყლით აივსო. 

„ლუზიტანიაზე“ 32 სამაშველო კარჭაპი იყო, მაგრამ ზღვამდე მხოლოდ ექვსმა მიაღწია. ბევრი კარჭაპი ვერც გამოიყენეს ხომალდის დაფერდების გამო. ზოგიც გემზე მისაბმელმა სამაგრებმა დააზიანა, ნაწილი კი გადაბრუნდა და ჩაიძირა. 

„ლუზიტანია“ ტორპედოს მოხვედრიდან 18 წუთში ჩაიძირა. ბორტზე მყოფი 1959 ადამიანიდან 1198 დაიღუპა.

## ლიტერატურა 
*
*
*

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* Lest We Forget: The *Lusitania* – from Encyclopedia Titanica
* RMS *Lusitania*, Public Broadcasting Service (PBS)
* *Lusitania* pictures: Construction, engine, and interior photos; disaster and wreck illustrations' – BigBadBattleships.com

კატეგორია:გემები
ჩაღირნესის ციხე

**ჩაღირნესი**, *ჩარნესი* — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ერზურუმის პროვინციაში, თორთომის რაიონის სოფელ ახჩირიქში; ზღვის დონიდან 2050 მეტრზე. ნაგებია კირით. ძირითადი კონსტრუქციის კედლის სიმაღლე 8-10 მეტრია.

მდებარეობს სოფლის აღმოსავლეთით, მთის კლდოვან ფერდობზე. მასიური თავდაცვითი ნაგებობის ძირითადი ნაწილი გვიან შუა საუკუნეებს უნდა ეკუთვნოდეს, თუმცა შეინიშნება უფრო ძველი ფენაც. კედლებზე შემორჩენილია სათოფურები და ქონგურები. ყველაზე საინტერესო ნაგებობაა ციხის აღმოსავლეთ ნაწილში მდებარე ორსართულიანი ეკლესია. ციხის ქვემოთ, კლდეში ნაკვეთია რამდენიმე მოზრდილი მღვიმე.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, გვ. 285, თბ., 2017.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ალესქერ ალექბეროვი

**ალესქერ ჰაჯი აღა-ოღლუ ალექბეროვი**  (დ. 15 თებერვალი, 1910 — გ. 31 იანვარი, 1963) — აზერბაიჯანელი მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1961), სკკპ წევრი 1944 წლიდან.

## ბიოგრაფია
სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1927 წელს ბაქოს მუშათა თეატრში. 1933 წლიდან  ბაქოს აზიზბეკოვის სახელობის დრამატულ თეატრის მსახიობი იყო. ასრულებდა უმთავრესად ტრაგიკულ როლებს. გამოირჩეოდა მისი ხანლარი, ვაგიფი (სამედ ვურღუნის „ხანლარი“, „ვაგიფი“), პოლკოვნიკი ჯავანშირი (მ. ჰუსეინის „ჯავანშირი“), ოტელო (უილიამ შექსპირის „ოტელო“) და სხვა,  სახასიათო როლებიდან — სალამოვი (ჯაფარ ჯაბარლის „1905 წელი“), პროხორი (მაქსიმ გორკის „ვასა ჟელეზნოვა“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „ქენდლილიარი“, „შორეულ ნაპირებზე“ და სხვა. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენითა (1949) და 2 შრომის წითელი დროშის ორდენით (1946, 1959).

გარდაიცვალა 1963 წლის 31 იანვარს. დაკრძალულია ბაქოში, საპატიო დაკრძალვის ხეივანში

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  15 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული  1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1963
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მსახიობები
კატეგორია:საბჭოთა მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:აზერბაიჯანის სსრ-ის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
პუიანგოს კანტონი

**პუიანგოს კანტონი** () — კანტონი ეკვადორში, ლოხის პროვინციაში. მის დასავლეთ ნაწილში. ადმინისტრაციული ცენტრი — ალამორი. ფართობი 643 კმ².

## დემოგრაფია
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი

კატეგორია:ლოხის პროვინციის კანტონები
აზერბაიჯან (ჟურნალი)

**„აზერბაიჯან“** ()—  ყოველთვიური ლიტერატურულ-მხატვრული ჟურნალი, აზერბაიჯანის მწერალთა კავშირის ორგანო. დაარსდა 1923 წელს. გამოდის ბაქოში. 1923–1927 წლებში „აზერბაიჯან“  ეწოდებოდა „მაარიფ ვა მადანიათ“ () („განათლება და კულტურა), 1928–1936 — „ინგილაბ ვა მადანიათ“ () („რევოლუცია და კულტურა“), 1936–1941 წლებში — „რევოლიუსია ვა კულტურა“ (), 1941–1946 — „ვათან უღრუნდა“ ()(„სამშობლოსათვის“),946–1952 — ისევ „ინგილაბ ვა მადანიათ“ ({{lang-az|„İnqilab və mədəniyyət}“}), 1953 წლიდან  „აზერბაიჯან“  (). ჟურნალი აშუქებს აზერბაიჯანის საზოგადოებრივ და კულტურული ცხოვრების მნიშვნელოვან მოვლენებს. აქვეყნებს აზერბაიჯანელ მწერალთა ნაწარმოებებს  (მათ შორის ქართველ) და საზღვარგარეთელი ავტორების თხზულებათა თარგმანებს.
## ლიტერატურა
კატეგორია:აზერბაიჯანის ჟურნალები
კატეგორია:აზერბაიჯანულენოვანი ჟურნალები
დაიმადაღლი (კახი)

**დაიმადაღლი** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში.  მოსახლეობის რაოდენობა — 729 კაცი.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
სათლეს ციხე

**სათლე**, *სათლელი*, *შავშეთი* — ციხე თურქეთში. მდებარეობს ართვინის პროვინციის შავშეთის რაიონის ქალაქ შავშეთში (ძვ.: სათლე/სათლელი); ზღვის დონიდან 900 მეტრზე. ნაგებია კირით. კომპლექსი მოიცავს ეკლესიასა და ძირითად კონსტრუქციას. 

მდებარეობს ქალაქის განაპირას, დასავლეთ მხარეს, მდინარეების შესართავთან. ციხე, თავისი მასშტაბით, შავშეთის რეგიონში გამორჩეული სიმაგრეა. თანამედროვე თურქულ წყაროებში ძირითადად შავშეთის ციხედ არის მოხსენიებული.

## ლიტერატურა 
* *კუდავა ბ.*, ტაო-კლარჯეთი: ისტორიისა და კულტურის ძეგლები, გვ. 311, თბ., 2017.

კატეგორია:თურქეთის ციხესიმაგრეები
კატეგორია:ქართული არქიტექტურული ძეგლები საზღვარგარეთ
ჯონკა

250px|მინი|მარჯვნივ|ჯონკები
**ჯონკა** — ხის იალქნიანი ორ-ოთხანძიანი ხომალდი. განკუთვნილია სამდინარო და საზღვაო ცურვისათვის. გავრცელებულია სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში. იალქნიანი ფლოტის ეპოქაში ჯონკა სამხედრო დანიშნულებითაც გამოიყენებოდა; თანამედროვე დროში ჯონკებით გადააქვთ ტვირთი, ზოგჯერ საცხოვრებლადაც გამოიყენება. აქვს მცირე წყალშიგი; ტვირთამწეობა — 600 ტონამდე. მისი დამახასიათებელი თავისებურებებია ძალიან ფართო, გეგმით თითქმის სწორკუთხოვანი ცხვირი და კიჩო, ოთხკუთხა ფორმის იალქნები, რომლებიც დამზადებულია ჭილოფითა და ბამბუკის ლარტყებით.

## ლიტერატურა 
* Джонка // Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. — 3-е изд. — М. : Советская энциклопедия, 1969—1978.

## რესურსები ინტერნეტში 
* World of Boats (EISCA) Collection ~ Keying II Hong Kong Junk
* China Seas Voyaging Society
* The Free China, homepage of one of the last remaining 20th century junks, with video.

კატეგორია:იალქნიანი ხომალდები
ერიკ VI (დანია)

**ერიკ VI** (; დ. 1274 — გ. 13 ნოემბერი, 1319) — ესტრიდსენთა დინასტიის წარმომადგენელი. დანიის მეფე ერიკ V-ისა და აგნეს ბრანდენბურგელის ვაჟი. დანიის მეფე 1286-1319 წლებში. 1286-93 წლებში მართავდა დედის რეგენტობის ქვეშ. 

## ბიოგრაფია 
ერიკი დაიბადა 1274 წელს. იგი იყო დანიის მეფე ერიკ V-ისა და მისი მეუღლის, დედოფალ აგნეს ბრანდენბურგელის უფროსი ვაჟი. მას შემდეგ, რაც 1286 წელს დიდებულებმა მამამისი ნადირობისას მოკლეს, მცირეწლოვანი ერიკ VI დანიის მეფე ხდება, რეგენტად კი დედამისი, დედოფალი აგნესი ენიშნება. 1293 წელს იგი სრულწლოვანი გახდა და თავად შეუდგა ქვეყნის მართვას. 1296 წელს ცოლად შეირთო ინგებორგ შვედი. 

ერიკის მმართველობის დასაწყისი, რომელიც დედამისისა და მისი გერმანელი ნათესავების მმართველობას მოიცავს, ხასიათდება ხშირი აჯანყებებითა და შიდა ომებით. მას შემდეგ, რაც იგი ნორვეგიის მეფესთან ალიანსში შევიდა, ბევრი დიდებული განუდგა. ამასთან გაჩნდა ახალი საეკლესიო კონფლიქტი. მას იენს გრანდი ემტერებოდა, რომელსაც ქორეპისკოპოსის წოდება ჰქონდა. 1294 წელს მეფემ იგი დააპატიმრა, თუმცა მან ორ წელიწადში გაქცევა მოახერხა. ეს კონფლიქტი მხოლოდ 1302 წელს პაპის ჩარევითა და მეფის დე-ფაქტო გამარჯვებით დასრულდა. რაც შეეხება ნორვეგიის კონფლიქტს, იგი კომპრომისზე წავიდა, რომელმაც დანიელი დიდებულები დააკმაყოფილა. 

ამ ყოველივეს შემდეგ მან თავისი დიდი ბაბუის, ვალდემარ II-ის პოლიტიკა განაგრძო და მეკლენბურგის ჰერცოგთან ერთად აქტიურად ჩაება ჰანზას კავშირისა და ბრანდენბურგის წინააღმდეგ ბრძოლაში. როგორც ჩანს, მან მოახერხა დანიისათვის ძველი დიდების დროებით დაბრუნება. ერიკი ასევე ჩაერია შვედეთის ტახტისთვის ბრძოლაში, სადაც იგი თავისი ძმის კანდიდატურას აყენებდა, მაგრამ ამაოდ. 

ხანგრძლივმა საგარეო ომებმა, სამეფო ოჯახის ფუფუნებამ და მეფის ექსტრავაგანტულობამ გამოფიტა დანიის ეკონომიკა. მის ამ პოლიტიკას დიდ წინააღმდეგობას უწევდნენ როგორც მაგნატები, ისე გლეხები, თუმცა ომებს მაინც არ წყვეტდა. ამას 1313 წელს იუტლანდში გლეხთა აჯანყება მოჰყვა, რომლის ჩახშობაშიც ერიკს გერმანული ჯარები დაეხმარნენ. ამის შემდეგ დანიაში სულ უფრო იზრდებოდა გერმანელთა გავლენები. იგი 1319 წლის 13 ნოემბერს გარდაიცვალა, ისე, რომ შვილი არ დარჩა, რასაც დანიაში მემკვიდრის კრიზისი და სავალალო მდომარეობა მოჰყვა. საბოლოოდ ტახტი მისმა ძმამ, კრისტოფერ II-მ დაიკავა, რომელსაც ტახტში მისივე ვაჟები ეცილებოდნენ, რამაც დანია კვლავ სამოქალაქო ომების ეპოქაში დააბრუნა და საგარეო პოლიტიკისთვის აღარავის ეცალა. 

## ქორწინება და შვილები 
1296 წლის ივნისში ერიკმა ცოლად შეირთო შვედეთის მეფე მაგნუს III-ის ასული და მეფე ბირგერის და, ინგებორგ შვედი, რომელთანაც მართალია ჰყავდა შვილები, თუმცა ყველა ადრეულ ასაკში გარდაიცვალა. მათი შვილები იყვნენ:
# ვალდემარი (?-1302), გარდაიცვალა მცირეწლოვანი;
# ერიკი;
# მაგნუსი;
# უსახელო ვაჟი (დ./გ. 1318);

## ლიტერატურა 
* Arup, Erik (1951) Danmarks historie (Copenhagen: Hagerup)
* Fagerland, Tor Einar (2006) Krigføring og politisk kultur i nordisk middelalder, (NTNU)
* Hørby, Kai (1989) Gyldendals og Politikens -danmarkshistorie. 1250-1400 (Copenhagen: Gyldendal)

კატეგორია:დაბადებული 1274
კატეგორია:გარდაცვლილი 13 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1319
კატეგორია:დანიის მეფეები
სტეთოსკოპი

**სტეთოსკოპი** — შინაგანი ორგანოების მოსმენა-დაკვირვებისათვის საჭირო ყველასთვის ცნობილი სამედიცინო დიაგნოსტიკური ხელსაწყო. გამოიგონა ფრანგმა ექიმმა და ანატომმა, რენე თეოფილ გიაცინტ ლაენეკმა 1818 წელს. არის სამედიცინო ხელსაწყო, რომლითაც ექიმი პაციენტის გულსა და ფილტვებს უსმენს. მასში შესაძლოა გარედან ხმაურმა შეაღწიოს, მაგრამ ულტრაბგერითი სტეთოსკოპი ხმაურიან გარემოშიც მუშაობს. 

## გამოგონება 
სტეთოსკოპის გამოგონების უმთავრეს მიზეზად იქცა ის გარემოება, რომ რენე მიზანშეწონილად არ მიიჩნევდა იმ პერიოდში დამკვიდრებული წესის თანახმად პაციენტის სხეულის არეზე ყურის მიდების საშუალებით დაესვა დიაგნოზი, რის გამოც ამ საქმისთვის თავდაპირველად ქაღალდის დახვეული ფურცელი გამოიყენა. შედეგად, მან დაადგინა, რომ ასეთი საშუალება ბევრად უფრო პროფილაქტიკური იყო და მალევე დახვეული ქაღალდის ფურცელი ბამბუკისაგან დამზადებული სტეთოსკოპით ჩაანაცვლა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://genia.ge/?p=31922
* http://www.nplg.gov.ge/gwdict/index.php?a=term&d=13&t=12524
* The Auscultation Assistant 
* Demonstrations: Heart Sounds & Murmurs 
* VCU Libraries Medical Artifacts Collection: Stethoscopes 

კატეგორია:სტეთოსკოპი
კატეგორია:სამედიცინო ხელსაწყოები
ალი-ბაირამლი (კახი)

**ალი-ბაირამლი ** () — სოფელი აზერბაიჯანში, შაქი-ზაქათალის რეგიონის კახის რაიონში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კახის რაიონის სოფლები
დუშკო პოპოვი

**დუშან „დუშკო“ პოპოვი** (; დ. 10 ივლისი, 1912, ტიტელი, ავსტრო-უნგრეთი — გ. 18 აგვისტო, 1981, ოპიო, საფრანგეთი) — სერბი ჯაშუში. დიდი ხნის განმავლობაში იგი ასრულებდა ორმაგი აგენტის როლს. ცნობილი იყო კოდური სახელებით: „ტრიციკლი“, „დუშკო“, „ივანი“ და „მოწყდომა“. იგი მუშაობდა ბრიტანეთის უშიშროების სამსახურსა (MI5) და საიდუმლო ინფორმაციის სამსახურში (MI6). იგი საზოგადოებაში ცნობილი იყო როგორც ბიზნესმენი, მდიდარი პიროვნება. ჰყავდა 2 მეუღლე: ჟაკლინ ბლანკი (1946-1961) და ჯილ ჯონსონი (1962-გარდაცვალებამდე). მათთან შეეძინა 4 შვილი. მეორე მსოფლიო ომის პერიოდში იგი გერმანიამ გადაიპირა და პორტუგალიაში მზვერავად გააგზავნა, მას დაევალა ინფორმაციის მოპოვება, მაგრამ მან მუშაობა ბრიტანეთის უშიშროების სამსახურსა (MI5) და საიდუმლო ინფორმაციის სამსახურში (MI6) დაიწყო. მას მიღებული აქვს ბრიტანეთის იმპერიის ორდენი. გარდაიცვალა 1981 წლის 18 აგვისტოს 69 წლის ასაკში. იგი არის პროტოტიპი იან ფლემინგის „ჯეიმზ ბონდისა“, ფლემინგს იგი მეორე მსოფლიო ომის დროს შეხვდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* ეროვნული არქივები

კატეგორია:დაბადებული 1912
კატეგორია:დაბადებული 10 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1981
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 აგვისტო
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის შპიონაჟი
კატეგორია:სერბი ჯაშუშები
კატეგორია:სერბები მეორე მსოფლიო ომში
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომი
კატეგორია:ჯაშუში მამაკაცები
ვაულიხა

**ვაულიხა** () — სოფელი რუსეთში, ვოლოგდის ოლქში, ხაროვსკის რაიონში. სოფელი შედის სლობოდსკოეს სასოფლო დასახლების შემადგენლობაში, მოსახლეობა 2002 წლის მონაცემებით 4 ადამიანს შეადგენდა. სოფელი მდებარეობს ხაროვკისაგან 59 კმ-ში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში
* http://vologda-oblast.ru/ru/government/municipalities/atu/index.php?okato_15=19+252+816+043 — *ვოლოგდის ოლქის დასახლებული პუნქტების რეესტრი*

კატეგორია:ხაროვსკის რაიონის დასახლებული პუნქტები