open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თალდიყორღანი

**თალდიყორღანი** () — ალმათის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი, ყაზახეთი. 2009 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობა შეადგენდა 123,038 ადამიანს. მოსახლეობის უმეტესობა შეადგენს ყაზახებს. 

## მოსახლეობა 
2010 წლის აღწერის მიხედვით თალდიყორღანის მოსახლეობის ეთნიკური სურათი შემდეგია:
*ყაზახები - 93,156 (64.96%)
*რუსები - 36,532 (25.47%)
*კორეელები - 5,172 (3.61%)
*თათრები - 2,783 (1.94%)
*გერმანელები - 1,581 (1.10%)
*უკრაინელები - 1,071 (0.75%)
*უიგურები - 962 (0.67%)
*ჩეჩნები - 354 (0.25%)
*უზბეკები - 302 (0.21%)
*ბელარუსები - 177 (0.12%)
*აზერბაიჯანელები - 130 (0.09%)
*პოლონელები - 123 (0.09%)
*ყირგიზები - 102 (0.07%)
*სხვა - 962 (0.67%)

## დამეგობრებული ქალაქები 
* ანტალია.
* მანჩესტერი.

## ლიტერატურა 
**Bozdaqtar. Taldyqorghan oblysy*, 1995, ISBN 5-89800-067-4

## რესურსები ინტერნეტში 
* Taldykorgan 
* Portal of Taldykorgan 
* 2007 Soccer team

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
გიორგი კურტანიძე (მრავალმნიშვნელოვანი)

**კურტანიძე** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*გიორგი კურტანიძე — თბილისის ფოლად-თუჯსამსხმელო ქარხნის ბრიგადირი.
*გიორგი კურტანიძე — ფეხბურთელი
*გიორგი კურტანიძე  — მოჭიდავე
ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქი

**ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქი** () — ოლქი ჩრდილოეთ ყაზახეთში.  ადმინისტრაციული ცენტრია პეტროპავლი.

აღმოსავლეთიდან ესაზღვრება პავლოდარის ოლქი, ჩრდილოეთიდან — რუსეთი, დასავლეთიდან — კოსტანაის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — აკმოლის ოლქი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ყაზახეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ჩრდილოეთ ყაზახეთის ოლქის ოფიციალური საიტი 
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ოლქები
ნაზი კანი

**ნაზი კანი** () — ფრანსუა ტრიუფოს 1964 წლის რომანტიკული დრამა. ფილმი გადმოსცემს წარმატებული მწერლის ამბავს, რომელიც გაიცნობს ლამაზ სტიუარდესას და მასთან რომანს გააბამს, მიუხედავად იმისა, რომ მწერალი დაქორწინებულია. ფილმი ნომინირებული იყო ოქროს პალმის რტოზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:1964 წლის ფილმები
კატეგორია:ფრანგული რომანტიკული დრამატული ფილმები‎
კატეგორია:ფრანგულენოვანი ფილმები
კატეგორია:ფრანსუა ტრიუფოს ფილმები
კატეგორია:ფრანგული შავ-თეთრი ფილმები
არჩილ არველაძე

**არჩილ (აჩი) არველაძე** (დ. 22 თებერვალი, 1973, თბილისი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, თავდამსხმელი. სხვადასხვა დროს იცავდა თბილისის „დინამოს“, ტრაპიზონის „ტრაბზონსფორის“, ბრედას „ნაკ ბრედას“, კიოლნის „კიოლნის“, თბილისის „ლოკომოტივის“ და საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას. საქართველოს სამგზის ჩემპიონი (1991, 1992, 1993) და საქართველოს თასის სამგზის მფლობელი (1991, 1992, 1993) თბილისის „დინამოს“ შემადგენლობაში, თურქეთის თასისა (1995) და თურქეთის სუპერთასის მფლობელი (1996) „ტრაბზონსფორის“ შემადგენლობაში.

## საკლუბო კარიერა 
არჩილ არველაძე საფეხბურთო კარიერას 1991 წელს საქართველოს ყველაზე ტიტულოვან კლუბ თბილისის „დინამოში“ იწყებს, რომელიც იმ დროს „იბერიის“ სახელით ასპარეზობს საქართველოს უმაღლეს საფეხბურთო ჩემპიონატზე. დედაქალაქურ კლუბში იგი 1991–1993 წლებში თამაშობს, რა დროსაც ეროვნული ჩემპიონატის 57 მატჩში 35 გოლი გააქვს. 1993 წელს საქართველოდან თურქეთში, კერძოდ ტრაპიზონში ინაცვლებს, სადაც შოთა არველაძესთან ერთად ადგილობრივი „ტრაბზონსფორის“ ღირსებას იცავს, რომლის რიგებშიც 1997 წლის ჩათვლით თამაშობს. აქ იგი თურქეთის სუპერლიგის 46 შეხვედრას ატარებს და 17-ჯერ იღებს მეტოქეთა კარს. „ტრაბზონსფორიდან“ 1997 წელს ჰოლანდიის ერედივიზიის კლუბ „ბრედაში“ გადადის, რომლის მაისურით ეროვნული პირველობის 90 მატჩში იღებს მონაწილეობას და 32 გოლის გატანას ახერხებს. 2000 წელს ბუნდესლიგის მონაწილე 
„კიოლნის“ რიგებში აგრძელებს კარიერას, სადაც 29-ჯერ გამოდის მოედანზე და 7 გოლი გააქვს. საფეხბურთო კარიერას ტრავმის გამო 32 წლის ასაკში 2005 წელს თბილისის „ლოკომოტივში“ ასრულებს.

## სანაკრებო კარიერა 
1994–2001 წლებში საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას იცავს, რომლის შემადგენლობაში 32 შეხვედრას ატარებს და 6 ბურთი გააქვს.

1994 წლის 23 თებერვალს ისრაელის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ გამართულ საერთაშორისო ამხანაგურ შეხვედრაში არჩილ არველაძე პირველად გამოდის მინდორზე ეროვნული ნაკრების მაისურით. 2001 წლის 6 ივნისს უნგრეთის ეროვნული ნაკრების წინააღმდეგ მსოფლიოს 2002 წლის ჩემპიონატის შესარჩევი ეტაპის შეხვედრაში იგი ბოლოჯერ იცავს საქართველოს ეროვნული ნაკრების ღირსებას.

## სანაკრებო სტატისტიკა 
## პირადი ცხოვრება 
არჩილის ძმებიც ასევე პროფესიონალი ფეხბურთელები არიან. მისი უფროსი ძმაც რევაზ არველაძე „კიოლნში“ თამაშობდა, ხოლო არჩილის ტყუპი ძმა შოთა არველაძე 1997–2001 წლებში „აიაქსში“ თამაშობდა, სადაც მან 96 მატჩში 55 გოლი გაიტანა.

## ტიტულები
;  დინამო თბილისი
; ეროვნული ლიგა
* ჩემპიონი: 1991, 1992, 1993 
; საქართველოს თასი
* თასის მფლობელი: 1991, 1992, 1993
;  ტრაბზონსფორი
; თურქეთის თასი
* თასის მფლობელი: 1995 
; თურქეთის სუპერთასი
* თასის მფლობელი: 1996

## ლიტერატურა
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
*  
* არჩილ არველაძე ფეხბურთის ფედერაციის მუშაობაში ჩაერთო
* AFS · National Football Teams · Soccerway

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 22 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1973
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:თურქეთის საფეხბურთო სუპერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტრაბზონსფორის ფეხბურთელები
კატეგორია:ერედივიზიის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნაკ ბრედას ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:კიოლნის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მიხეილ ჯიშკარიანი

**მიხეილ ჯიშკარიანი** (დ. 1 ნოემბერი, 1969, სოხუმი, საქართველოს სსრ) — ქართველი ფეხბურთელი, საქართველოს ეროვნული ნაკრების ყოფილი თავდამსხმელი. ამჟამად არის თბილისის „დინამოს“ სპორტული კოორდინატორი.

საქართველოს ეროვნულ ნაკრებში 1992–1994 წლებში ჩაატარა 2 მატჩი.

მისი შვილი, მიხეილ ჯიშკარიანი უმცროსი ასევე ფეხბურთელია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი national-football-teams.com-ზე 
* სტატისტიკა Klisf-ზე 
* ინტერვიუ Sport-express.ru-სთან 
* პროფილი Gfhistory.ge–ზე  
* ფოტოალბომი Gfhistory.ge–ზე  
* მიხეილ ჯიშკარიანი იუბილარია (თბილისის „დინამოს“ ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
მ
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:დაბადებული 1 ნოემბერი
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა ფეხბურთელები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბათუმის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სოხუმის ცხუმის ფეხბურთელები
კატეგორია:უკრაინის საფეხბურთო პრემიერლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:კიევის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:კიევის არსენალის ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსეთის პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:სკ მოსკოვის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის ლოკომოტივის ფეხბურთელები
კატეგორია:ამერის ფეხბურთელები
კატეგორია:საქართველოს წლის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტროპიკული სარტყლები

**ტროპიკული სარტყლები** — ორი გეოგრაფიული სარტყელი ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროში, სუბტროპიკულსა და სუბეკვატორულ სარტყლებს შორის. ტროპიკული სარტყლებისთვის დამახასიათებელია კონტინენტებზე უდაბნოსა და ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი, ხოლო ოკეანეში — წყლის მაღალი ტემპერატურა და მარილიანობა. ტიპურია ჰაერის ანტიციკლონური ციკრულაცია. დაბალი შეფარდებითი ტენიანობა, მცირე მოღრუბლულობა. ამის შედეგია მზის ჯამური რადიაციის მაღალი სიდიდეები 580—920 კჯ/სმ² (140—220 კკალ/სმ² —მაქსიმალური დედამიწისათვის) და ამავე დროს შედარებით დაბალი რადიაციული ბალანსი 250 —290 კჯ/სმ²  (60—70 კკალ/სმ²) წელიწადში, აგრეთვე საშუალო დღეღამური და თვიური ტემპერატურების დიდი ამპლიტუდები. ვაკეზე ყველაზე თბილი თვეების საშუალო ტემპერატურებია 30—35°C, ცივისა — არანაკლებ 10°C. ნალექები 50—200 მმ წელიწადში.

ტროპიკული სარტყლებში კონტინენტზე 4 სექტორს გამოყოფენ: 
*აღმოსავლეთი ოკეანისპირა — ნოტიო, ჭარბობს ტყის ლანდშაფტი:
*აღმოსავლეთი გარდამავალი — ნათელი ტყისა და ბუჩქნარის ლანდშაფტები;
*შიგაკონტინენტური და დასავლეთ ოკეანისპირა — სადაც გაბატონებულია უდაბნო და ნახევარუდაბნო.

კონტინენტების ტროპიკული სარტყლებში აღმოსავლეთიდან დასავლეთით მცირდება ჩამონადენის ფენა (100 მმ-დან რამდენიმე მმ-მდე) და მდინარეთა წყლიანობა; შიგაკონტინეტურ და დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში ჩამონადენი ეპიზოდურია. აღმოსავლეთ ნაწილებში გაბატონებულია ქიმიური გამოფიტვა და ეროზიული პროცესები, დასავლეთში კი — ფიზიკური გამოფიტვა და დეფლაცია. დასავლეთისაკენ თანმიმდევრულად ცვლიან ერთმანეთს გაესწრებული ლატერიტული, ცვალებადად ნოტიო ტყის წითელი ნიადაგები, ნათელი ტყისა და სავანის ყავისფერ-წითელი და წითელ-მურა ნიადაგები; შიგაკონტინენტურ სექტორებში დასავლეთითაც უდაბნოს პრიმიტიული ნიადაგებია.  აღმოსავლეთიდან დასავლეთისაკენ იცვლება მცენარეული ფორმაციებიც: შერეული (ფოთოლმცვივანი-მარადმწვანე)  ტყე, მუსონური (ფოთოლმცვივანი) ტყე, ნათელი ტყე ან სავანა, მშრალი ტყე და ქსეროფილური ბუჩქნარი, ნახევარუდაბნოსა და უდაბნოს მყენარეულობა. ამავე მიმართულებით შესაბამისად იცვლება და მცირდება ცხოველთა სამყაროც. ტროპიკული სარტყლებში მკაფიოდაა გამოხატული სიმაღლებრივი სარტყლურობის სპექტრები.

ოკეანის აკვატორიაში ტროპიკული სარტყლებისთვის დამახასიათებელია მაღალი რადიაციული ბალანსი — 418 კჯ/სმ² (100 კკალ/სმ²) წელიწადში, ინტენსიური აორთქლება,  წყლის მაღალი მარილიანობა (37%-მდე), პლანქტონის სიმცირე (25 მგ/მ³). 35—40 მ სიღრმემდე 18,5—23°C ტემპერატურის წყალში ვითარდება მარჯნის რიფები.

ტროპიკული სარტყლების ტერიტორია ძირითადად სუსტადაა დასახლებული და ათვისებული. უკეთაა ათვისებული აღმოსავლეთ ოკეანისპირა სექტორი, განსაკუთრებით აზიაში, სადაც სარწყავი და ტერასული მიწათმოქმედება და  საპლანტაციო მეურნეობაა, წარმოებს ტყის დამუშავება და ბუნებრივი ლანდშაფტები თითქმის მთლიანად შეცვლილია.

## იხილეთ აგრეთვე
*ტროპიკები

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტროპიკები
ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონები

**ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონები**, *გაუდაბნოებული სავანები* — ტროპიკების ბუნებრივი ზონები, სადაც გაბატონებულია ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტი. ვრცელდება ჩრდილოეთ ნახევარსფეროს ტროპიკულ უდაბნოების სამხრეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროს ასეთივე უდაბნოების ჩრდილოეთ პერიფერიის გასწვრივ, შიგაკონტინენტურ და დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში, აგრეთვე უდაბნო ღრმულების განაპირა უფრო ნოტიო ნაწილში.

გავრცელებულია აფრიკაში — საჰარის სამხრეთით, აგრეთვე ნამიბის უდაბნოს დანესტიანებულ უბნებზე და კალაჰარის უდაბნოს ჩრდილო-აღმოსავლეთით; აზიაში — არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ინდოეთსა და პაკისტანში (თარის ვაკის გარე ფართო ზოლი); სამხრეთ ამერიკაში — ატაკამის უდაბნოს ჩრდილოეთ და ბრაზილიის ზეგნის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილებში (სადაც „კაატინგას“ უწოდებენ); გვხვდება აგრეთვე ავსტრალიის ცენტრალური დაბლობის აღმოსავლეთ ნაწილში.

გარდა ამისა, წარმოქმნის სიმაღლებრივ სარტყელს მთის ქვედა ნაწილებში (ეთიოპიისა და მექსიკის მთიანეთში). ჰავა ცხელია და მშრალი. ზაფხულის თვეების საშუალო ტემპერატურებია 30°C-მდე, მაქსიმალური 50°C-მდე, ზამთრობით 12–20°C-მდე კლებულობს. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 670–837 კჯ/სმ² (160–200 კკალ/სმ²) სითბოს. ნალექები 200–250 მმ წელიწადში, მთებში — 400–500 მმ-მდე. ზედაპირული ჩამონადენი უმნიშვნელოა; მუდმივი მდინარეები ცოტაა. ტროპიკული სარტყლების ნახევარუდაბნოს ზონებში ჭარბობს წითელ-მურა ნიადაგი. მცენარეულობა უმთავრესად ქსეროფილური კორდიანი მარცვლოვანები და ბუჩქნარია, ზოგან გამეჩხერებული ჯუჯა ხეებია. ცხოველები უდაბნოსი და სავანისაა. განვითარებულია მომთაბარე მესაქონლეობა, სარწყავი მიწათმოქმედება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტროპიკები
უიღურები

**უიღურები** (უიღ. ئۇيغۇر;  ) — ცენტრალურ და აღმოსავლეთ აზიაში მცხოვრები თურქული ეთნოსი. დღეისთვის უიღურების უმეტესობა ცხოვრობს ჩინეთში, სინძიანის პროვინციაში.  უიღურების დაახლოებით 80%-ცხოვრობს სინძიანის სამხრეთ ნაწილში - ტარიმის დაბლობში. უიღურები ჩინეთში სიძიანის გარდა ცხოვრობენ ტაოიანში, სამხრეთ-ცენტრალურ ხუნანიში. ჩინეთის გარდა უიღურები ასევე ცხოვრობენ: ყაზახეთში, ყირგიზეთსა და უზბეკეთში. ასევე მცირე დიასპორებია: ავღანეთში, პაკისტანში, გერმანიაში, ნიდერლანდებში, რუსეთში, აშშ-სა და თურქეთში.უიღურების რელიგიაა ისლამი, რომელმაც XIV-XVII საუკუნეებში განდევნა ქრისტიანობა, ამანიქეველობა, შამანიზმი და ბუდიზმი.

## სახელი 
სახელ *უიღურის* მნიშვნელობა უცნობია. ყველაზე ახლოს დგას სიტყვა *uyushmaq*-თან რომელიც აღნიშნავს გაერთიანებულ ხალხს. ორხონ-ენისეის ძეგლებზე უიღურები მოხსენებულია როგორც *uyɣur* რაც ჩინურში ტანის დინასტიის ანალებში გადავიდა როგორც -*Huí Hé* (回紇). მოგვიანებით 788 - 809 წლებში უიღურების მოთხოვნით დასახელება შეიცვალა *Huí Hú* (回鶻)-ით. ხუთი დინასტიის ისტორიაში ტერმინი განმარტებულია როგორც „არწივის ირაო“.

## ისტორია
უიღურების წინაპრები აზიის ერთ-ერთი უძველესი ტომი იყო და მნიშვნელოვან როლს თამაშობდნენ ჰუნების ტომობრივ გაერთიანებაში.ეთნიკური კონსოლიდაციის პროცესი დამთავრდა VIII საუკუნეში. თურქთა სახაკანოსდაცემის შემდეგ მდინარე ორხონის ხეობაში ჩამოყალიბდა უიღურთა ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. 840 წელს ის დაარბიეს ენისეის ყირგიზებმა. ნაწილი XII საუკუნეში დაიპყრეს ტანგუტებმა და ყარახატაელებმა. XIV საუკუნეში უიღურები შევიდნენ მონღოლეთის შემადგენლობაში. მიუხედავად დამპყრობთა ძლიერი გავლენისა, უიღურებმა შეინარჩუნეს ეროვნული თვითშეგნება და ენა. 1949 წლიან უიღურები ცხოვრობენ ჩინეთის შემადგენლობაში შემავალი სინძიანის ავტონომიურ რეგიონში. მათი ძირითადი საქმიანობაა მიწათმოქმედება და შინახელოსნობა. ჩინეთის ხელისუფლებას ხშირად ადანაშაულებენ უიღურების უფლებების დარღვევაში.

## ლიტერატურა 
*Hessler, Peter. *Oracle Bones: A Journey Through Time in China*. New York: Harper Perennial, 2006.
*Hierman, Brent. "The Pacification of Xinjiang: Uighur Protest and the Chinese State, 1988-2002." Problems of Post-Communism, May/Jun2007, Vol. 54 Issue 3, pp 48–62
*Human Rights in China: *China, Minority Exclusion, Marginalization and Rising Tensions*, London, Minority Rights Group International, 2007

## რესურსები ინტერნეტში 
*Britannica Uighur people
*London Uyghur Ensemble  

## სქოლიო 
კატეგორია:თურქულენოვანი ხალხები
კატეგორია:ჩინეთის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ყიზილორდის ოლქი

**ყიზილორდის ოლქი** () — ოლქი სამხრეთ ყაზახეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ყიზილორდა.

დასავლეთიდან ესაზღვრება აქტობეს ოლქები, ჩრდილოეთიდან — აქტობესა და ყარაღანდის ოლქები, აღმოსავლეთიდან — სამხრეთ ყაზახეთის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — ყირგიზეთი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ყაზახეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყიზილორდის ოლქის ოფიციალური საიტი 
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ოლქები
ყაზახეთის დროშა

**ყაზახეთის დროშა** () — ყაზახეთის ოფიციალური სიმბოლო გერბთან და ჰიმნთან ერთად, რომელიც მიღებულია 1992 წლის 4 ივნისს. დროშის ავტორია ცნობილი ყაზახი დიზაინერი და მხატვარი, ყაზახეთის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე შაკენ ნიაზბეკოვი.

## აღწერა და სიმბოლიკა
ყაზახეთის დროშა წარმოადგენს სწორკუთხა ცისფერ ველს, რომლის ცენტრშიც გამოსახულია 32 სხივიანი მზე, რომლის ქვეშ  კი მოლივლივე არწივი.  დროშის მარცხენა ნაპირში გამოსახულია ვერტიკალური ხაზი ეროვნული სიმბოლოებით. მზე, არწივი და ეროვნულსიმბოლოებიანი ვერტიკალური ორნამენტი ოქროსფერია. 

***ცისფერი** —  თურქული მოდგმის ერების ტრადიციული ფერია. დროშაზე იგი უსაზღვრო ცას აღნიშნავს და არის საერთო კეთილდღეობის, სიმშვიდის, მშვიდობისა და ერთობის სიმბოლო.
* **მზე** — სიცოცხლისა და ენერგიის წყაროა. მზის სილუეტი სიცოცხლის სიმბოლოა. ჰერალდიკის კანონების მიხედვით მზე არის სიმდიდრისა და სიუხვის სიმბოლო.
* **არწივი** — ყაზახეთში მცხოვრები ეთნოსისათვის არწივის გამოსახულებას ხანგრძლივი ტრადიცია აქვს. სიმბოლიკის ენაზე არწივი აღნიშნავს სახელმწიფო ხელისუფლების შორსმჭვრეტელობას.
* დროშის მარცხენა მხარეს წარმოდგენილი **ეროვნული სიმბოლო** არის ყაზახური კულტურის ტიპური ნიმუში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყაზახეთის დროშა
* ყაზახეთის დროშები

კატეგორია:ყაზახეთის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:მსოფლიოს ქვეყნების დროშები
კატეგორია:დროშები ანბანის მიხედვით
თევზი სახელად ვანდა

**თევზი სახელად ვანდა** () — 1998 წლის კრიმინალური კომედია.

## სიუჟეტი
ამერიკელი ვანდა ლონდონში საიუველირო მაღაზიის გაძარცვას გეგმავს. მას ეხმარება ინგლისელი საყვარელი ჯორჯი, ამერიკელი საყვარელი ოტო, რომელსაც ვანდა ძმად ასაღებს და კენი, რომელსაც მეტყველების პრობლემა აქვს. ძარცვა წარმატებით ჩაივლის და ბანდა ბრილიანტებს გაიტაცებს. მაგრამ ძარცვის შემდეგ ბანდიტები ავტომობილით კინაღამ გაიტანენ მოხუც ბრიტანელ ქალს, რომელიც ძაღლებს ასეირნებს.

ძარცვის შემდეგ ვანდა და ოტო ჯორჯს პოლიციაში ჩაუშვებენ. ჯორჯი გისოსებს მიღმა აღმოჩნდება, თუმცა ბრილიანტები მას უკვე გადამალული აქვს. ჯორჯი ბრილიანტების ყუთის გასაღებს უტოვებს კენს, რომელსაც სრულიად ენდობა. ჯორჯი, რომელიც ოტოს არ ენდობა, ვანდას არაფერს ეუბნება. ყუთის ადგილსამყოფელი იცის მხოლოდ ჯორჯის ადვოკატმა არჩიმ.  ვანდა ცდილობს, არჩის დაუახლოვდეს და მისგან გაიგოს ბრილიანტების ადგილსამყოფელი.

ძაღლების პატრონი მოხუცი ქალბატონი ამოიცნობს ჯორჯს და მას უკვე დიდხნიანი პატიმრობა ემუქრება. ჯორჯი ავალებს კენს, მოკლას მოხუცი. ამასობაში ვანდა გაიცნობს არჩის. ადვოკატს ეკრძალება სასამართლო პროცესამდე მოწმესთან ურთიერთობა, მაგრამ ვანდას ცდუნებას ვერ უძლებს. მას ოჯახური ცხოვრება მოუწესრიგებელი აქვს და ვანდა უყვარდება. ოტო ვანდასა და არჩიზე ეჭვიანობას იწყებს. ის იმდენად ეჭვიანობს, რომ ვანდას და არჩის შეხვედრებისას მოულოდნელად იქვე ჩნდება და ვანდას არ ეძლევა საშუალება, გაიგოს ბრილიანტების ადგილსამყოფელი. ამასთან არჩი, რომელიც მდიდარი არ არის, გადაწყვეტს, იბრძოლოს მისი ოცნების ქალის მოპოვებისთვის.

## როლებში
* ჯონ კლიზი  — არჩი ლიჩი
* ჯეიმი ლი კერტისი — ვანდა გერშვიცი
* კევინ კლაინი — ოტო ვესტი
* მაიკლ პელინი — კენ პაილი
* მარია აიტკენი — ვენდი ლიჩი
* ტომ ჯორჯსონი — ჯორჯ ტომასონი
* პატრიცია ჰეიზი — მისის კოუდი 
* ჯეფრი პალმერი — მოსამსართლე
* სინტია სეილორი — პორცია ლიჩი

## ჯილდოები
**ოსკარი**
#საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: კევინ კლაინი

**BAFTA**
#საუკეთესო მსახიობი კაცი: ჯონ კლიზი
#საუკეთესო მსახიობი კაცი მეორეხარისხოვან როლში: მაიკლ პელინი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 
* 
* *A Fish Called Wanda*  at The Numbers

კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ბრიტანული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:1988 წლის ფილმები
კატეგორია:კომედიური ფილმები
კატეგორია:ფილმები ძარცვის შესახებ
ყარაღანდის ოლქი

**ყარაღანდის ოლქი** () — ოლქი ცენტრალურ ყაზახეთში. ადმინისტრაციული ცენტრია ყარაღანდა.

დასავლეთიდან ესაზღვრება კოსტაინაის და აქტობეს ოლქები, ჩრდილოეთიდან — აკმოლისა და პავლოდარის ოლქები, აღმოსავლეთიდან — აღმოსავლეთ ყაზახეთის ოლქი, ხოლო სამხრეთიდან — ალმათის, ჟამბილის, სამხრეთ ყაზახეთისა და ყიზილორდის ოლქები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ყაზახეთის ადმინისტრაციული დაყოფა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყარაღანდის ოლქის ოფიციალური საიტი
## სქოლიო
კატეგორია:ყაზახეთის ოლქები
სან-ხოსეს კანტონი

**სან-ხოსე** () — კანტონი კოსტა-რიკაში, სან-ხოსეს პროვინციაში. მოიცავს 44,62 კმ² ტერიტორიას; 2011 წლის აღწერის მონაცემებით მოსახლეობა 288 054 ადამიანს შეადგენს. მის ტერიტორიაზე მდებარეობს ქვეყნის დედაქალაქი სან-ხოსე. 

კანტონი მდებარეობს ნაყოფიერი კოსტა-რიკის ცენტრალური ვაკის სამხრეთ დაბოლოებასთან. საშუალო სიმაღლე ზღვის დონიდან 1 290 მეტრია.

## იხილეთ აგრეთვე
*კოსტა-რიკის კანტონები

## რესურსები ინტერნეტში
* mp3 y letra del Himno de la Ciudad - Municipalidad de San José 

## სქოლიო
კატეგორია:სან-ხოსეს პროვინციის კანტონები
ქოქშეთაუ

**ქოქშეთაუ** () — ადრე 1993 წლამდე ეწოდებოდა ქოქჩეთავი (). აკმოლის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი, მისი მოსახლეობა 2013 ივლისის მონაცემებით შეადგენს 153,057 ადამიანს. 

## დამეგობრებული ქალაქები 
* უოკეშო *1989-წლიდან*

## რესურსები ინტერნეტში 
*www.akmo.kz 
* 360° QTVR fullscreen panoramas 

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ბითინია

მინი|რომის პროვინცია ბითინია დაახლოებით 117 წელს 
**ბითინია** (, ) — ისტორიული ოლქი მცირე აზიის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე. სახელი ეწოდა ევროპიდან შემოჭრილი თრაკიული ტომების თინების ან ბითინების მიხედვით. უკვე ძველი წელთაღრიცხვის VIII-VII საუკუნეებში ბითინიის სანაპიროზე დაარსდა ბერძნული კოლონიები ასტაკოსი, ჰერაკლეა და სხვა. ძველი წელთაღრიცხვის VII-VI საუკუნეებში ბითინია ემორჩილებოდა ლიდიას, VI-IV საუკუნეებში აქემენიდებს; დიადოქოსების ომების დროს ბითინიის მმართველმა ზიპოიტემ დაამარცხა ლისიმაქე, დამოუკიდებელ სახელმწიფოდ გამოაცხადა ბითინია (ძველი წელთაღრიცხვის 297) და მეფის ტიტული მიიღო. მისმა ძემ, ნიკომედე I-მა განავრცო სახელმწიფოს საზღვრები და დააარსა დედაქალაქი ნიკომედია. ბითინიის უკანასკნელი მეფის ნიკომედე III-ის ანდერძით (ძველი წელთაღრიცხვის 74) ბითინია რომს გადაეცა სამფლობელოდ და მის პროვინციად გამოცხადდა. ძველი წელთაღრიცხვის 64 წელს იგი პონტოსთან გააერთიანეს (პონტოსა და ბითინიის პროვინცია) და მნიშვნელოვან ეკონომიკურ და კულტურულ როლს ასრულებდა რომის, მოგვიანებით კი ბიზანტიის იმპერიაში. XIV საუკუნეში ბითინია თურქ-ოსმალებმა დაიპყრეს.

## ლიტერატურა 
* Söelch J., Bithynische Städte im Altertum, "Klio", 1924, S. 140—88.

კატეგორია:თურქეთის ისტორია
კატეგორია:რომის პროვინციები
Cymothoa exigua

**Cymothoa exigua** — პარაზიტული კიბოსნაირი Cymothoidae-ის ოჯახისა. მამლის სხეულის სიგრძე 8-29 მმ, ხოლო დედლისა — 7,5-15 მმ აღწევს. პარაზიტი ლაყუჩების გავლით აღწევს თევზის ენის ბოლოს და ბრჭყალების დახმარებით სისხლს სწოვს, რასაც თან სდევს ენის ატროფია. ამის შემდეგ, პარაზიტი ხდება თევზის ენის ნაწილი. თევზს შეუძლია პარაზიტი გამოიყენოს ისევე, როგორც ნორმალური ენა. საკმაოდ ფართოდ არის გავრცელებული. გვხვდება კალიფორნიის ყურიდან გუაიაკილის ყურამდე. მისი სასიცოცხლო ციკლის შესახებ ცოტა რამ არის ცნობილი. ადამიანისთვის საფრთხეს არ წარმოადგენს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* Cymothoa exigua 

კატეგორია:თევზის პარაზიტები
კატეგორია:ტოლფეხიანები
ვლადიმერ გეგეჭკორი

**ვლადიმერ (ლადო) გეგეჭკორი** (დ. 14 მაისი, 1888, მარტვილი — გ. 27 ივნისი, 1980, თბილისი) — ქართველი საბავშვო მწერალი და მუსიკალური მოღვაწე. ავტორია ლექსთა კრებულებისა, აგრეთვე წიგნისა „ქართული ხალხური სიმღერის ოსტატები“ (I—IV წიგნი, 1954—1969), რომელშიც გამოვლენილი და აღნუსხულია 80-მდე ქართველი სიმღერის ოსტატი.

ლადო გეგეჭკორის ვაჟი ცნობილი მსახიობი, საქართველოს სახალხო არტისტი გოგი გეგეჭკორი იყო.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი საბავშვო მწერლები
კატეგორია:დაბადებული 14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1980
კატეგორია:მარტვილში დაბადებულები
ვ
ემა ტომპსონი

**ემა ტომპსონი** (; 15 აპრილი, 1959, ლონდონი, გაერთიანებული სამეფო)  — ბრიტანელი მსახიობი, კომიკოსი და სცენარისტი. მას აღიარება მოუტანა BBC-ს ტელესერიალებში მონაწილეობამ 1980-იან წლებში.

## ფილმოგრაფია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:ინგლისელი სცენარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1959
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:ჰოლივუდის დიდების ხეივანი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ოქტავია სპენსერი

**ოქტავია სპენსერი** (; 25 მაისი, 1970, მონტგომერი, აშშ)  — ამერიკელი მსახიობი. მისი ყველაზე ცნობილი როლია მინის როლი ფილმში „მოსამსახურე“.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*
*Octavia Spencer biography  – Comedy Central

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1970
კატეგორია:ოსკარის მფლობელი კინომსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
გივი გეგეჭკორი

**გივი ილიას ძე გეგეჭკორი** (დ. 24 იანვარი, 1933, თბილისი — გ. 2000) — ქართველი პოეტი. 

პირველი ლექსები გამოაქვეყნა 1952 წელს ალმანახ „პირველ სხივში“, ლექსთა პირველი წიგნი „მზიანი დღე“ — 1963 წელს. გეგეჭკორს ეკუთვნის პოეტური კრებულები: „ახალი აბზაცი“ (1968), „ჩემი დღესასწაულები“ (1971), „ჩიტების გამოღვიძება“ (1973), „მეორე მდინარე“ (1974) და სხვა. ფრანგი პოეტების თხზულებათა თარგმანები (კრებული „ფრანგული პოეზია“, 1968; გ. აპოლინერის „ლექსები“, 1972), წერილები ლიტერატურისა და ხელოვნების საკითხებზე. 

გეგეჭკორის ლექსები თარგმნილია რუსულ, უკრაინულ, ესტონურ, პოლონურ, ჩეხურ, სერბულ ენებზე.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 24 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული  1933
კატეგორია:გარდაცვლილი    2002
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
გ
ტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები

**ტროპიკული სარტყლების ტყის ზონები** — ჩრდილოეთ  და სამხრეთ  ნახევარსფეროების ხმელეთის ბუნებრივი ზონები, რომელთა ლანდშაფტებში ჭარბობს ტროპიკული ტყე. გავრცელებულია ტროპიკული სარტყლების აღმოსავლეთ სექტორებში (ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, აფრიკაში, ავსტრალიასა და ოკეანიის ზოგ კუნძულებზე). ახასიათებს ნოტიო ან სეზონურად ნოტიო ტროპიკული ჰავა, ტყის მცენარეულობა, ნიადაგთწარმოქმნის ლატერიტულ პროცესები. რადიაციული ბალანსი 290—335 კჯ/სმ² (70—80 კკალ/სმ²) წელიწადში. ტემპერატურის საშუალო თვიური რყევა შედარებით მცირეა (18-იდან 28°C-მდე). დანესტიანების ხელსაყრელ პირობებში (ჩვეულებრივ, ქარპირა კალთებზე) ყალიბდება მუდმივად ნოტიო ტყის ქვეზონა, სადაც ნალექების წლიური ჯანი 2000 მმ აღემატება, დანესტიანება თანაბარია, სეზონებს შორის სხვაობა მცირეა, გაბატონებულია ლიანებითა და ეპიფიტებით დაფარული ხშირი მარადმწვანე ტყე (დაფნისნაირები, მირტისნაირები, პარკოსნები, პალმები და სხვა) წითელ-ყვითელ ლატერიტულ ნიადაგებზე.

უფრო მკაფიოდ გამოხატულ გვალვიან რაიონებში ყალიბდება სეზონურად ნოტიო ტყის ქვეზონა. აქ მარადმწვანესთან ერთად ხარობს ფოთოლმცვივანი (გვალვის პერიოდში) ხეები  წითელ ფერალლითურ ფა დერიტულ ნიადაგებზე. დიდი ცხოველები მნიშვნელოვნად განადგურებულია. ტყე ძლიერ არის გაჩეხილი, ფართობები გამოყენებულია კაკაოს, ყავის, შაქრის ლერწმის, ბამბის პლანტაციებისათვის.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტროპიკები
ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები

**ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები** — ჩრდილოეთ და სამხრეთ ნახევარსფეროების ტროპიკული სარტყლების ბუნებრივი ზონები, რომელთა ლანდშაფტებში ჭარბობს უდაბნოები. მდებარეობს შიგაკონტინენტურ და დასავლეთ ოკეანისპირა სექტორებში. უდიდესი ფართობი უჭირავს აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკაში, სადაც წარმოქმნის მკაფიოდ გამოხატულ განედურ სარტყელს,რომელშიც შედის მსოფლიოს უდიდესი უდაბნო საჰარა, არაბეთის ნახევარკუნძულის, ინდოეთის და პაკისტანის უდაბნოები; ჩრდილოეთ ამერიკაში ტროპიკული უდაბნო ვიწრო მერიდიანულ ზოლადაა გადაჭიმული კალიფორნიის ნახევარკუნძულის სანაპიროსა და მექსიკის მთიანეთის დასავლეთ კიდის გასწვრივ; სამხრეთ ნახევარსფეროში კარგად არის გამოხატული ავსტრალიაში, სამხრეთ აფრიკაში, სამხრეთ ამერიკაში.

ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონებში ცხელი და მშრალი ჰავაა. ივლისის საშუალო ტემპერატურა ზოგან 35—38 °C-მდეა, მაქსიმალური 50 °C-მდე. დღისით ქვიშა 90 °C-მდე ხურდება. ზამთარი რბილია. იანვრის ტემპერატურა 20—25 °C აღწევს. ოკეანისპირა სექტორებში ტემპერატურის წლიური მსვლელობა რამდენადმე გათანაბრებულია ოკეანეების ზეგავლენით. ნალექები ჩვეულებრივ 50—100 მმ არ აღემატება წელიწადში, ზოგან რამდენიმე წლის განმავლობაში ნალექი საერთოდ არ მოდის. ხმელეთის ზედაპირი წლის განმავლობაში იღებს 750—920 კჯ/სმ² (180—220 კკალ/სმ²) სითბოს, ზედაპირული ჩამონადენი უმნიშვნელოა, ტბები იშვიათია. წყალმომარაგებისათვის გამოყენებულია გრუნტის, ნაწილობრივ არტეზიული წყლები.

ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონებში ჭარბობს მოწითალო-მურა და ტროპიკული პრიმიტიული ნიადაგები, ჩადაბლებულ ადგილებში — ბიცობები. საჰარისა და არაბეთის ნახევარკუნძულის ვებერთელა სივრცეები მცენარეულობას თითქმის მოკლებულია; ქსეროფილურ ბუჩქნარებს ვხვდებით თარის, ნამიბის უდაბნოებსა და ავსტრალიის შიგა რაიონებში. ტროპიკული სარტყლების უდაბნოს ზონები გამოყენებულია საძოვრებად. ცხოველთა სამყარო ღარიბია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ტროპიკები
ყაზახეთის ტბების სია

ყაზახეთის რესპუბლიკაში არის 48 262 ტბა, რომელთაგანაც 45 248-ის ფართობი 1 კმ²-ზე მეტია. 100 კმ²-ზე მეტი ფართობის მქონე ტბების რაოდენობაა 21.

ყაზახეთს ესაზღვრება ისეთი დიდი ტბები როგორიცაა კასპიის ზღვა და არალის ზღვა. გარდა ამისა, ყაზახეთში მდებარეობს მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი ბალხაშის ტბა.

ყაზახეთის ტერიტორიაზე ტბები არათანაბრადაა განაწილებული. ტბების  45 % მდებარეობს ჩრდილოეთ ყაზახეთში, სამხრეთით — 36 %, დანარჩენ ტერიტორიაზე მდებარეობს მხოლოდ 19 %.

ყაზახეთის ტბების ზედაპირის საერთო ფართობია  — 45 002 კმ². წყლის საერთო მოცულობა — 190 კმ³.

## ფართობით ყველაზე დიდი ტბები
## ტბების სია 
thumb|400 px|ყაზახეთის აუზები
* ალაქოლი
* არალის ზღვა

* ბალხაშის ტბა
* დიდი ალმათის ტბა
* დიდი ჩებაჩე
* ზაისანი
* ისიქი
* კასპიის ზღვა
* მარყაქოლი
* ჟასილ-ქოლი
* სარიკოპა
* სასიქოლი
* სილეთითენიზი
* თენგიზი
* თექე
* ქორღალჟინი
* ქუშმურუნი
* შჩუჩიე
* შალყარი
* ყაინდის ტბა

## რესურსები ინტერნეტში 
* ყაზახეთის წყლის რესურსები 

## სქოლიო
*
მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო

**მერი ელიზაბეთ მასტრანტონიო** ( დ. 17 ნოემბერი, 1958) — ამერიკელი მსახიობი და მომღერალი. მისი მშობლები იტალური წარმოშობის ამერიკელები იყვნენ.  მიღებული აქვს ოსკარისა და ოქროს გლობუსის ნომინაციები მეორეხარისხოვანი როლისთვის მარტინ სკორსეზეს 1986 წლის ფილმში „ფულის ფერი“. 2005 წლიდან მოღვაწეობას კინოს ნაცვლად მეტწილად ტელევიზიაში აგრძელებს.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*
*

კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1958
კატეგორია:დაბადებული 17 ნოემბერი
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
აქტობე

**აქტობე** ();  1999 წლამდე ეწოდებოდა ***აქტიუბინსკი*** () — ქალაქი მდინარე ილეკზე ყაზახეთში.  აქტობეს ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2013 წლის იანვრის მონაცემებით მისი მოსახლეობა შეადგენდა 371 546 ადამიანს.

სახელი აქტობე მოდის ყაზახურიდან: „აქ“ - თეთრი და „ტებე“ - გორა. დასახელება აღებულია იმ მთის სახელიდან რომელზეც XIX საუკუნეში პირველი დასახლება გაჩნდა.

ქალაქში არის მისი სახელობის საფეხბურთო კლუბი — „აქტობე“.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქის ადმინისტრაციის საიტი . (რუსულად და ყაზახურად)
* Rika TV . (რუსულად)
* Wild Natures - Holidays in Kazakhstan (ინგლისურად)
* ქალაქის სურათები 

## სქოლიო 
კატეგორია:ყაზახეთის ქალაქები
ჯეისონ სტეითემი

**ჯეისონ სტეითემი** ( დ. 26 ივლისი, 1967) — ინგლისელი მსახიობი და პროდიუსერი. სტეითემი არის ყოფილი მყვინთავი და საბრძოლო ხელოვნების მცოდნე. ხშირად იღებენ ანტიგმირის როლში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 26 ივლისი 
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:ინგლისელი მსახიობები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
მალხაზ ჟვანია

**მალხაზ ჟვანია** (დ.16 თებერვალი, 1976) — ქართველი მწვრთნელი, წვრთნიდა მარტვილის „მერანსა“ და თბილისის „დინამოს–2“–ს. 2013 წლის 6 დეკემბრიდან თბილისის „დინამოს“ მთავარ გუნდს ხელმღღვანელობდა, მან დუშან უჰრინი უმცროსი შეცვალა. ჟვანიას თავკაცობით „დინამომ“ დუბლის შესრულება შეძლო, გახდა უმაღლესი ლიგის ჩემპიონი და საქართველოს თასის მფლობელი. დავით ყიფიანის თასის გათამაშებაში საჩხერის „ჩიხურას“ წინააღმდეგ მოგებული ფინალური  მატჩი მისთვის ბოლო იყო „დინამოში“. მისი ადგილი ჩეხმა სპეციალისტმა, მიხალ ბილეკმა დაიკავა. ჟვანია ისევ „დინამოს“ მეორე გუნდს დაუბრუნდა.

## ტიტულები 
***მერანი მარტვილი**:
**პირველი ლიგა, მეორე ადგილი (1): 2010/2011
***დინამო თბილისი**:
**უმაღლესი ლიგის ჩემპიონი (1): 2013/2014
**საქართველოს თასის მფლობელი (1): 2013/2014
**საქართველოს სუპერთასის ფინალისტი (1): 2013/2014

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი დინამოს ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1976
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:მარტვილის მერანის მწვრთნელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს მწვრთნელები
კატეგორია:დაბადებული 16 თებერვალი
მალხაზ
ყაზახეთის შეიარაღებული ძალები

**ყაზახეთის შეიარაღებული ძალები** (ყაზახ: Қазақстанның Қарулы күштері / *Qazaqstannıñ Qarwlı küşteri*) —  ყაზახეთის აღმასრულებელი ხელისუფლების სამხედრო სტრუქტურა, რომლებიც ექვემდებარება ქვეყნის პრეზიდენტს და იმართება თავდაცვის სამინისტროს მიერ. შეიარაღებული ძალების მისიაა შეინარჩუნოს ყაზახეთის სუვერენიტეტი, დაიცვას მისი სახმელეთო ტერიტორიები, ტერიტორიულ წყლები, საჰაერო სივრცე და მათი განუყოფელი მთლიანობა. ასევე მისი მოვალეობაა ქვეყანაში კონსტიტუციური წესრიგის დამყარება და საზოგადოებრივი უსაფრთხოების უზრუნველყოფა.
300პქ|thumb|მარცხნივ|ყაზახეთის რესპუბლიკური გვარდია
მის შემადგენლობაშია სახმელეთო ძალები, სამხედრო-საჰაერო ძალები,  სამხედრო-საზღვაო ძალები, რესპუბლიკური გვარდია, შსს-ის შინაგანი ჯარები, ყაზახეთის საზღვრის დაცვის სამსახური. 
ყაზახეთის სამხედრო ძალებს ქვეყნის პრეზიდენტი ნურსულთან ნაზარბაევი და თავდაცვის მინისტრი ადილბეკ ჯაკსიბეკოვი ხელმძღვანელობს.

## აღჭურვილობა 
[300პქ|thumb|მარცხნივ|[სუ-25 - ყაზახეთის სამხედრო-საჰაერო ძალები]]

აღჭურვილობას უდიდესი ნაწილი ყაზახეთის სამხედრო ძალებმა ქვეყნის ტერიტორიაზე განლაგებული წითელი არმიისგან მემკვიდრეობით, სსრკის დაშლის შემდეგ მიიღო. მათ შორის T-54, T-62, T-72, ბმპ-1/ბმპ-2, MT-LB და BM-21 გრადი. ქვეყნის სამხედრო-საჰაერო ძალების (პერსონალი: 12 000 ჯარისკაცი, მათ შორის საჰაერო თავდაცვის პერსონალი) შემადგენლობაში დაფრინავს 39 მიგ-29, 42 მიგ-31, 18 სუ-27 და 40 სუ-24. 

ქვეყნის სამხედრო-საზღვაო ძალების (პერსონალი: 3000 ჯარისკაცი) შემადგენლობაშია 14 საპატრულო ნავი.

ყაზახეთის სამხედრო ბიუჯეტი 2010 წელს შეადგენდა მშპ-ის 1.1% პროცენტს, $1.648 მილიარდ დოლარს (FY11). ქვეყანას ჰყავს რეგულარული არმია 109 500 ჯარისკაცისა და სარეზერვო  არმია 378 000 რეზერვისტის შემადგენლობით.

## სქოლიო
სანტიაგო ბერნაბეუს თასი

**სანტიაგო ბერნაბეუს თასი** () — ტარდება მადრიდის „რეალის“ დიდი ხნის პრეზიდენტის, სანტიაგო ბერნაბეუს ხსოვნის პატივსაცემად. ეს არის მეგობრული ტურნირი, რომელსაც მადრიდის „რეალი“ ატარებს ყოველ წელს სეზონის დასაწყისში, დაახლოებით აგვისტოს დასასრულს ან სექტემბრის დასაწყისში.

1979 დან 1984 წლამდე და 1986 წელს გათამაშება ტარდებოდა 4 გუნდს შორის, ნახევარფინალები, მატჩი მესამე ადგილისთვის და ფინალი. 1985 წელს და 1987 წლიდან იმართება მხოლოდ 1 მატჩი, მადრიდის „რეალსა“ და მოწვეულ გუნდს შორის.

2002 წელს გათამაშება ჩატარდა 4 გუნდს შორის, მადრიდის „რეალის“ 100 წლის იუბილის გამო (გუნდი დაარსებულია 1902 წლის 6 მარტს). ბოლო წლებში ჩემპიონატი ასევე ემსახურება იმას, რომ გუნდში ზაფხულის სატრანსფერო ფანჯრისას შეძენილმა ფეხბურთელებმა გამოიჩინონ თავი.

## ფინალები
შენიშვნა: ფრის შემთხვევაში გამარჯვებული გამოვლინდა პენალტებით.

## გამარჯვებათა რაოდენობა
## საუკეთესო ბომბარდირები
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი
* სანტიაგო ბერნაბეუს თასი — Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation

## სქოლიო
კატეგორია:ესპანეთის მეგობრული საფეხბურთო ჩემპიონატები
კატეგორია:საფეხბურთო თასები
კატეგორია:რეალ მადრიდი (საფეხბურთო კლუბი)
კარლ ცაისი (საფეხბურთო კლუბი)

**კარლ ცაისი** () — გერმანული საფეხბურთო კლუბი, ჩამოყალიბდა 1903 წელს ქალაქ იენაში, თიურინგია, Carl Zeiss AG ქარხნის მუშების მიერ. 1960-1980 წლებში ის აღმოსავლეთ გერმანიის ერთ-ერთი ძლიერი გუნდი იყო. მოგებული აქვს გერმანიის დემოკრატიული რესპუბლიკის უმაღლესი ლიგა სამჯერ თასი. 1981 წელს გააღწია ევროპის თასების მფლობელთა თასის ფინალში. 1990-ში გერმანიის გაერთიანების შემდეგ გუნდი მეორე ლიგის ზემოთ აღარ წასულა. 2017–18 სეზონში გუნდი თამაშობდა 3. ლიგაში. 

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
* პროფილი Abseits-soccer.com-ზე 

კატეგორია:გერმანიის საფეხბურთო კლუბები
გიორგი კვირიკაშვილი

**გიორგი კვირიკაშვილი** (დ. 20 ივლისი, 1967, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს პრემიერ-მინისტრი 2015 წლის 30 დეკემბრიდან 2018 წლის 13 ივნისამდე. საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი 2012–2015 წლებში, საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრი 2015 წელს. 2013 წლის ივლისიდან — 2015 წლის დეკემბრამდე იყო საქართველოს ვიცე-პრემიერი.

## ბიოგრაფია 
1991 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო ინსტიტუტი, შემდეგ 1995 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი ეკონომიკის განხრით. 1998 წელს მიიღო მაგისტრის ხარისხი ფინანსებში ილინოისის უნივერსიტეტში. 1993–1996 წლებში მუშაობდა გაერთიანებულ ქართულ ბანკში, 1996–1997 წლებში იყო „Trade Invest Bank-ის“ გენერალური დირექტორის მოადგილე. 1998 წელს კვლავ გაერთიანებული ქართული ბანკში მუშაობდა, იყო ერთ-ერთი დირექტორი.

1999 წელს მუშაობდა სახელმწიფო კანცელარიაში. 1999–2004 წლებში იყო საქართველოს მე-5 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს მოქალაქეთა კავშირი“. 2000 წელს გამოეყო მოქალაქეთა კავშირს სხვა ადამიანების ჯგუფთან ერთად და იყო გახდა ფრაქცია „ახალი მემარჯვენეების“ ერთ-ერთი დამფუძნებელი. 2001–2002 წლებში საქართველოს ტექნიკურ უნივერსიტეტში მიჰყავდა კორპორატიული ფინანსების სალექციო კურსი.

2004 წლიდან დაუბრუნდა საბანკო სექტორს. 2004–2006 წლებში იყო პირველი კომერციული ბანკის აღმასრულებელი მენეჯმენტის კონსულტანტი. 2006–2011 წლებში იყო „ქართუ ბანკის“ გენერალური დირექტორი.

2012 წლის საპარლამენტო არჩევნებში კოალიცია „ქართული ოცნების“ გამარჯვების შემდეგ დაბრუნდა პოლიტიკაში. 2012–2015 წლებში იყო ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი. 2015 წელს რამდენიმე თვის განმავლობაში ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის თანამდებობა, ხოლო 2015 წლის 30 დეკემბრიდან დაინიშნა საქართველოს პრემიერ-მინისტრად. 18-11-2016-დან — 30-11-2016-მდე იყო საქართველოს მე-9 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

2018 წლის 14 აპრილს ტელეკომპანია „რუსთავი 2“-მა გაავრცელა მიმოწერა, რომელშიც მათი მტკიცებით „ქართული ოცნების“ წევრთა ჩატი იყო. წერილები ასახავდა დაპირისპირებას საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარეს, ირაკლი კობახიძესა და საქართველოს პრემიერ-მინისტრს, გიორგი კვირიკაშვილს შორის. 2018 წლის 15 აპრილს აღნიშნულთა დაკავშირებულ კითხვაზე კახა კალაძემ განაცხადა რომ კობახიძესა და კვირიკაშვილს შორის დაპირისპირება არ არსებობს.

2018 წლის 13 ივნისს ზაზა სარალიძის მხარდასაჭერად მოწყობილი საპროტესტო აქციების შემდეგ გადადგა თანამდებობიდან. ამ შესახებ კვირიკაშვილმა საგანგებო ბრიფინგზე განაცხადა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* საქართველოს მთავრობა 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1967
კატეგორია:საქართველოს ეკონომიკის მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს საგარეო საქმეთა მინისტრები
კატეგორია:საქართველოს პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს V მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IX მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
არჩილ ტვილდიანი

**არჩილ ტვილდიანი** (დ. 31 იანვარი, 1993, თბილისი) — ქართველი ფეხბურთელი. 2015-2016 წლებში თამაშობდა თბილისის „დინამოში“. 2019-2022 წლებში ბოლნისის „სიონის“ ფეხბურთელი. თამაშობდა მცველის პოზიციაზე.

## ტიტულები 
* უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი: 2012/2013
* საქართველოს თასის გამარჯვებული: 2012/2013

## რესურსები ინტერნეტში 
* პროფილი Transfermarkt-ზე 
* პროფილი Soccerway-ზე 
* პროფილი დინამოს ოფიციალურ საიტზე 

კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლნისის სიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:რუსთავის მეტალურგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ქობულეთის შუქურას ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 31 იანვარი
კატეგორია:ეროვნული ლიგის ფეხბურთელები
უეფა-ს ინტერტოტოს თასი

**უეფა-ს ინტერტოტოს თასი** შემოკლებით უი–ს თასი, თავდაპირველად ეწოდებოდა საერთაშორისო საფეხბურთო თასი — ეს იყო ზაფხულის საფეხბურთო გათამაშება ევროპული გუნდებისთვის, რომლებმაც ვერ გადალახეს ერთი ან ორი უეფა–ს მთავარი ტურნირის საკვალიფიკაციო ეტაპი, ჩემპიონთა ლიგა და ევროპის ლიგა. თასის გათამაშება შეწყდა 2008 წლის სეზონის შემდეგ. გუნდები, რომლებიც თავდაპირველად იღებდნენ მონაწილეობას ინტეროტოს თასში, ახლა პირდაპირ შეუძლიათ მოხვდნენ უეფა-ს ევროპის ლიგაზე ამ ქულებით.

ჩემპიონატი დაარსდა 1961–62 წლებში, მაგრამ უეფას გადაეცა 1995 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* უეფა–ს ოფიციალურ საიტზე  
* გათამაშების ოფიციალური საიტი  
* პროფილი Soccernet–ზე: ნაწილი 1  და ნაწილი 2  
* ენრიკო სიბონის საიტი - უეფა–ს ინტერტოტოს თასის გამარჯვებულები 

## სქოლიო
კატეგორია:უეფა-ს ტურნირები
ტალასის ბრძოლა (მრავალმნიშვნელოვანი)

ტერმინი **ტალასის ბრძოლა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ტალასის ბრძოლა — ბრძოლა ხუნუსა და ხანის დინასტიას შორის.
* ტალასის ბრძოლა  — ბრძოლა აბასიანებსა და ტანის დინასტიას შორის.
რომან ფიფია

thumb|რომან ფიფია
**რომან ფიფია** (დ. 8 აპრილი, 1966, გაგრა, საქართველოს სსრ) — ქართველი ბიზნესმენი, ჯგუფი „ლოიალ კაპიტალ გრუპის“ დამფუძნებელი და თბილისის „დინამოს“ პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია 
რომან ფიფია დაიბადა 1966 წლის 8 აპრილს, გაგრაში, აფხაზეთის არ. სკოლის დამთავრების შემდეგ საცხოვრებლად ქალაქ სარატოვში გადავიდა და შემდგომი საგანმანათლებლო და პროფესიული კარიერა რუსეთის ფედერაციაში გააგრძელა. ქართველმა ბიზნესმენმა 1996 წელს დაამთავრა მოსკოვის მომხმარებელთა კორპორაციის ინსტიტუტი, 1999 წელს მიენიჭა ეკონომიკური მეცნიერებათა კანდიდატის ხარისხი. ჰყავს მეუღლე და სამი შვილი.

## პროფესიული და ბიზნეს გამოცდილება 
რომან ფიფიამ საქმიანი და პროფესიული კარიერა რუსეთის ფედერაციაში დაიწყო. იგი აქტიურად იყო ჩართული რუსეთის სხვადასხვა ბიზნეს-სექტორში, როგორც მენეჯერი ან მფლობელი/აქციონერი. 1996 წელს ქართველი ბიზნესმენი სარატოვის ლიქიორის და არყის გამომხდელი ქარხნების გაერთიანების გენერალური დირექტორი გახდა. მისი მმართველობის დროს საწარმო სექტორის ყველაზე თანამედროვე და მოწინავე კომპანიად გადაიქცა. ასევე ჩართული იყო სოფლის მეურნეობის ბიზნესშიც, სასოფლო სამეურნეო ინფრასტრუქტურის განვითარებასა და სასოფლო სამეურნეო კომპანიების დაფინანსებაში: 2001 წელს რომან ფიფია სათავეში ჩაუდგა რეგიონულ სასურსათო კომპანია „ზერნო პოვოლჟიას“. 2002 წლიდან კორპორაცია „აგროროსის“ ხელმძღვანელი გახდა, რომლის საქმიანობაც ხორბლის შენახვასა  და ფქვილის დაფქვას მოიცავდა.
2007 წლიდან - დღემდე რომან ფიფიამ თავისი ბიზნეს საქმიანობა საქართველოში გააფართოვა და რამდენიმე მიმზიდველი ბიზნეს-პროექტი განახორციელა. („ლოიალ კაპიტალ გრუპი“;  ჰაიატ რიჯენსი; შპს „რუსთავის აზოტი“;„დინამო თბილისის“ რეორგანიზაცია.) 

რუსულ პრესაში ხშირად წერდნენ, რომ რუსეთში მასზე სისხლის სამართლის საქმე აღძრეს, რის გამოც რომან ფიფიამ ქვეყანა დატოვა და საფრანგეთში, ლაჟვარდოვანი ნაპირის უმსხვილეს ქალაქში, ნიცაში გადაბარგდა. თუმცა, რუსულ პრესაში გამოქვეყნებული ეს ინფორმაცია ოფიციალურად არ დადასტურებულა.

## დინამო თბილისი 
2011 წლის იანვარში რომან ფიფიამ შეიძინა თბილისის „დინამო“ და მისი მოსვლის პირველივე დღიდან დაიწყო კლუბის სრული მოდერნიზაცია. იმავე წელს ქართველმა ბიზნესმენმა ანდრო ჟორდანიას სახელობის საწვრთნელ ბაზაზე დიდი მოცულობის სამუშაო ჩაატარა და ინფრასტრუქტურა ევროპული დონის და შესაბამისი სტანდარტების მიხედვით განაახლა, ასევე განხორციელდა დიღმის საწვრთნელი ბაზის რეკონსტრუქცია. „დინამოს“ საწვრთნელი ბაზა დღეს ერთ-ერთი საუკეთესოა რეგიონში. დინამო არენაზე ჩატარდა სარეკონსტრუქციო სამუშაოები, მოწესრიგდა ფიფა-უეფა-ს სტანდარტების შესაბამისად,  შედეგად კი უეფა-ს სუპერთასის მასპინძლობა საქართველოსთვის რეალური გახდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* რომან ფიფია დინამოს ოფიციალურ საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული  8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1966
კატეგორია:ქართველი მეწარმეები
კატეგორია:გაგრის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
რომან
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ტალასის ბრძოლა

**ტალასის ბრძოლა** — ბრძოლა ტალასის ხეობაში (ყაზახეთისა და ყირგიზეთის საზღვარზე) ქალაქ ატლახთან, ერთი მხრივ აბასიანების სახალიფოსა და ტურგეშის სახაკანოს, ხოლო მეორე მხრივ ტანის დინასტიის (ჩინეთი) ჯარებს შორის ცენტრალურ აზიაზე კონტროლის დასამყარებლად. 

749 წელს ჩინელმა სარდალმა გაო სიანჩჟიმ აიღო ტაშკენტი და სიკვდილით დასაჯა მისი თურქმანი მმართველი მოჰედუ.  თავისი შვილის თხოვნით ალყაშემორტყმულ ტარაზში გამაგრებული არაბული გარნიზონის გადასარჩენად გენერალმა აბუ მუსლიმმა იემენური კავალერია გაგზავნა ზიად იბნ სალიჰის მეთაურობით, რომელსაც მოკავშირე თურქმანული ტომების სახალხო ლაშქარიც შეუერთდა. 

ბრძოლა 751 წლის ივლისს მდინარე ტალასთან მოხდა. არაბებმა მძლავრი შეტევა წამოიწყეს ჩინელებზე და სასტიკი ბრძოლა გაჩაღდა. მოულოდნელად შუა ბრძოლაში ჩინელთა ზურგში კარლუკთა ძალებმა დაიწყეს შეტევა. კარლუკები იმპერატორის ჯარის რიცხვში შედიოდნენ, მაგრამ ბრძოლისას ეს ტომი არაბების მხარეს გადავიდა. ჩინეთის ჯარი დამარცხდა და ბრძოლის ველიდან გაიქცა.

## შედეგები 
ტალასის ბრძოლა მეტად მნიშვნელოვანი იყო. მის შედეგად:

* შეწყდა არაბთა აღმოსავლეთით მოძრაობა
* ისლამი გავრცელდა თურქმანულ ტომებში 
* კარლუკების მიერ დამოუკიდებელი სახელმწიფო შეიქმნა 
* მოხდა ჩინელი ტყვეებისგან ქაღალდის ტექნოლოგიის საიდუმლოს ათვისება  
* უიგურების სახელმწიფო აღდგა
* ტანის იმპერიის დასუსტდა და ჩინეთის დასავლეთით გაფართოება თითქმის 1000 წლით გადაიდო. 

## სქოლიო
კატეგორია:ჩინეთის ბრძოლები
კატეგორია:აბასიანთა სახალიფო
კატეგორია:VIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:ყაზახეთის ისტორია
კატეგორია:ყირგიზეთის ისტორია
კატეგორია:751 წლის ბრძოლები
ლჭაშენი

**ლჭაშენი** () — სოფელი სომხეთში, სევანის ტბის ნაპირას. სოფლის მახლობლად ტბის ამოშრობილ სანაპიროზე განლაგებულია არქეოლოგიურ ძეგლთა კომპლექსი: ქვისსახლებიანი დიდი ნამოსახლარი; არგიშთი I-ის ლურსმული წარწერა კლდეზე; ქვით ნაგები ციხესიმაგრე; შუა (ძველი წელთაღრიცხვის II ათასწლეულის I ნახევარი) და გვიანდელი ბრინჯაოს ხანის (ძველი წელთაღრიცხვის II ათასწლეულის დასასრული) გორასამარხები და კრომლეხები. შუა ბრინჯაოს ხანის სამარხებში აღმოჩნდა გრავირებული, პრიალა და წითლად შეღებილი კერამიკა, მათ შორის სევან-უზერლიქის ტიპისაც.

## ლიტერატურა 
* Мартиросян А. А., Армения в эпоху бронзы и раннего железа, Ер., 1964.

კატეგორია:გეღარქუნიქის პროვინციის სოფლები
პატრიკ მილხრაუმი

**პატრიკ მილხრაუმი** (დ. 26 მაისი, 1984) — გერმანელი ფეხბურთელი,კარიერის მანძილზე თამაშობდა ნახევარმცველის პოზიციაზე.

## კარიერა
2005 წლის 30 მაისს მან გაიტანა მისი პირველი ოფიციალური გოლი ალიანც არენაზე, გახსნის მატჩზე „ნურემბერგის“ წინააღმდეგ.

## ტიტულები
;დინამო თბილისი
*უმაღლესი ლიგა ჩემპიონი: 2012/2013

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი Transfermarkt-ზე 
*პროფილი Soccerway-ზე 
*პროფილი Fussballdaten.de-ზე 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1984
კატეგორია:ზესტაფონის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
სუსუმანი

**სუსუმანი** () — ქალაქი რუსეთში, მაგადანის ოლქის, სუსუმანის რაიონის ადმინისტრაციული ცენტრი. მდებარეობს მდინარე ბერელახის ნაპირზე. ქალაქის სახელწოდება მომდინარეობს ევენური „კუხუმანიდან“, რაც „ქარბუქს“ ან „მიწისპირა ქარს“ ნიშნავს. 2013 წლის აღწერით ქალაქში ცხოვრობდა 5313 ადამიანი. 1949-1956 წლებში აქ განლაგებული იყო სსრკ-ის ერთ-ერთი ყველაზე მსხვილი შრომა-გასწორების ბანაკის მმართველობა. ქალაქია 1964 წლიდან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ქალაქი სუსუმანი 

## სქოლიო
კატეგორია:მაგადანის ოლქის ქალაქები
კარლეს კოტო

**კარლეს კოტო პაგესი** (; დ. 11 თებერვალი, 1988, ფიგერასი, ესპანეთი) — ესპანელი ფეხბურთელი, მინსკის „დინამოს“ მარჯვენა ნახევარმცველი.

## კარიერა
დაიბადა ფიგერასში, ხერონის პროვინცია, ესპანეთი, 2001 წელს, 13 წლის ასაკში ჩაირიცხა „ბარსელონას“ ახალგაზრდულ გუნდში, საიდანაც ბეკლგიურ „მუსკრონში“ გადავიდა. შემდეგ იგი კონტრაქტისგან გაათავისუფლეს.

2008 წელს კოტო დაბრუნდა მშობლიურ მხარეში და ვალენსიას ბ გუნდის შემდეგ ითამაშა სეგუნდა დივიზიონის გუნდ „ბენიდორმში“. 2010 წლის ივლისში კონტრაქტი გააფორმა კვიპროსის „ანორთოსისთან“, სადაც მისი ყოფილი მწვრთნელი ახალგაზრდულ გუნდში გილერმო ჰოიოსი იყო მთავარი მწვრთნელი.

2011 წლის 28 ივნისს კოტო შეუერთდა თბილისის „დინამოს“ რამდენიმე თანამემალულესთან ერთად, რომელთა შორის იყო ჩისკო მუნიოსი..

2013 წლის გაზაფხულზე კოტომ „დინამო“ დატოვა..

## ტიტულები
### საკლუბო
 **დინამო თბილისი**:
*უმაღლესი ლიგა: 2012–13

### საერთაშორისო
 **ესპანეთი 19 წლ.**:
*უეფა-ს 19 წლამდე ფეხბურთელთა ჩემპიონატი: 2007

## რესურსები ინტერნეტში
*პროფილი BDFutbol–ზე 
*პროფილი Transfermarkt–ზე 
*პროფილი Soccerway-ზე 
*პროფილი მინსკის „დინამოს ოფიციალურ საიტზე“  

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1988
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ანორთოსისის ფეხბურთელები
კატეგორია:თბილისის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:ბენიდორმის ფეხბურთელები
კატეგორია:მინსკის დინამოს ფეხბურთელები
კატეგორია:სევილია ატლეტიკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 11 თებერვალი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ბერნარდ ჰერმანი

**ბერნარდ ჰერმანი** ( დ. 29 ივნისი, 1911 — გ.  24 დეკემბერი, 1975) — ამერიკელი კომპოზიტორი. მეტწილად მოღვაწეობდა კინოში. თანამშრომლობდა ალფრედ ჰიჩკოკთან. ორსონ უელსთან ერთად მუშაობდა რადიოში. მიღებული აქვს ოსკარისა და BAFTA-ს ჯილდოები.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*The Bernard Herrmann Estate 
*The Bernard Herrmann Society 
*
*Bernard Herrmann papers, at the  University of California, Santa Barbara  Library.
*Bernard Herrmann: The Early Years
*Bernard Herrmann: A Celebration of his Life and Music (1988 radio documentary)
*Bernard Herrmann: A Centennial Tribute 
*

კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები
კატეგორია:ნიუ-იორკელები
კატეგორია:დაბადებული 29 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1911
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:ნიუ-იორკში დაბადებულები
თეა წულუკიანი

**თეა წულუკიანი** (დ. 21 იანვარი, 1975, თბილისი) — ქართველი პოლიტიკოსი. 2012 წლის 25 ოქტომბრიდან 2020 წლის 29 სექტემბრამდე იყო საქართველოს იუსტიციის მინისტრი (2019 წლის 19 სექტემბრიდან ასევე ვიცე-პრემიერი). 2020-2021 წლებში საქართველოს პარლამენტის მე-10 მოწვევის დეპუტატი, განათლებისა და მეცნიერების კომიტეტის თავმჯდომარე. 2021 წლის 19 მარტიდან (ოფიციალურად  22 მარტიდან) 2024 წლის 1 იანვრამდე საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის მინისტრი. ვიცე-პრემიერი 2021 წლის 12 ივლისიდან. 2024-2025 წლებში იყო საქართველოს კულტურისა და სპორტის მინისტრი. საქართველოს პარლამენტის დროებითი საგამოძიებო კომისიის თავჯდომარე და საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარის მოადგილე 2025 წლის 25 დეკემბერიდან.

## ბიოგრაფია
დაიბადა თბილისში. 1992 წელს დაამთავრა ლიონის ამპერის სახელობის ლიცეუმი, საფრანგეთში. შემდეგ სწავლა გააგრძელა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საერთაშორისო სამართლისა და საერთაშორისო ურთიერთობების ფაკულტეტზე და დაამთავრა 1997 წელს. 2000 წელს საფრანგეთის სახელმწიფო მართვის სკოლაში (ENA) საჯარო ადმინისტრაციაში (MPA) დაიცვა მაგისტრის ხარისხი.

2000–10 წლებში მუშაობდა ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოში სხვადასხვა თანამდებობაზე.

2010 წლის 15 მაისს თეა წულუკიანი შეუერთდა პოლიტიკურ პარტიას „ჩვენი საქართველო — თავისუფალი დემოკრატებს“, როგორც პარტიის თავმჯდომარის მრჩეველი ადამიანის უფლებათა დარგში, და მოგვიანებით პარტიის თავმჯდომარის მოადგილედ დაინიშნა.

2012 წლის 21 ოქტომბრიდან 7 ნოემბრამდე იყო  საქართველოს მე-8 მოწვევის პარლამენტის წევრი (თბილისის ნაძალადევის მაჟორიტარი), საარჩევნო ბლოკი: „ბიძინა ივანიშვილი — ქართული ოცნება“.

2012 წლის 25 ოქტომბერს დაინიშნა საქართველოს იუსტიციის მინისტრად. 2020 წლის 29 სექტემბერს, საარჩევნო კამპანიაში ჩართვის გამო, თანამდებობა დატოვა.

2020–21 წლებში იყო საქართველოს მე-10 მოწვევის პარლამენტის წევრი პარტიული სიით, საარჩევნო ბლოკი: „ქართული ოცნება — დემოკრატიული საქართველო“.

## რესურსები ინტერნეტში
*ბიოგრაფია — საქართველოს იუსტიციის სამინისტრო 

*თეა წულუკიანის შეხვედრა ფრანგული მედიის წარმომადგენლებთან (11.12.2012)
*washingtonpost.com (11.12.2012) 
*BBC (29.10.2013)
*Tea Tsulukiani: EEU doesn’t hinder Armenia-Georgia friendship (24.06. 2015)
*Tea Tsulukiani: Changing Georgia in a Changing Europe 
*Why Georgia prioritises co-creation of public services

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 21 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1975
კატეგორია:საქართველოს იუსტიციის მინისტრები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:საქართველოს VIII მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
თეა
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის ქალი წევრები
კატეგორია:საქართველოს X მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს კულტურის, სპორტისა და ახალგაზრდობის მინისტრები
კატეგორია:„ქართული ოცნების“ წევრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები