კამილ დეკოპე

**კამილ დეკოპე** (დ. 4 ივნისი, 1862 – გ. 14 იანვარი, 1925) — შვეიცარიელი ადვოკატი, მოსამართლე და პოლიტიკოსი, თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის (PRD) წევრი.

1900-1912 წლებში იყო ვოს კანტონის სახელმწიფო მრჩეველი, ხოლო 1899 წელს აირჩიეს ეროვნულ საბჭოში. 1911 წელს დაიკავა თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის პრეზიდენტის თანამდებობა. 1912-1919 წლებში იყო ფედერალური მრჩეველი და ხელმძღვანელობდა სამ დეპარტამენტს: შინაგან საქმეთა (1912), იუსტიციისა და პოლიციის (1913) და სამხედრო (1914–1919) დეპარტამენტებს. 1916 წელს ეკავა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობა.

1919 წლის ბოლოს გადადგა და გარდაცვალებამდე მუშაობდა მსოფლიო საფოსტო კავშირის (UPU) საერთაშორისო ბიუროს დირექტორად.

## ბიოგრაფია
### ოჯახი, სწავლა და კარიერა
იგი იყო სასტუმროს მფლობელის, ანრი-ფრანსუა დეკოპესა და ფილიპინ ალარის ვაჟი. საშუალო განათლება ივერდონსა და ლოზანაში მიიღო, რის შემდეგაც სამართალი შეისწავლა ლოზანის აკადემიაში (დღევანდელი უნივერსიტეტი). სტუდენტობისას ხელმძღვანელობდა საძმო „Helvetia“-ს.

1886 წელს მიიღო ლიცენზია სამართალში, ხოლო 1888 წლიდან გახსნა საადვოკატო ბიურო ალფონს დიუბუისთან ერთად. 1889 წელს დაქორწინდა ემა გრანჟანზე, რომელთანაც ორი შვილი შეეძინა. 1890-1896 წლებში მუშაობდა პროკურორად, ხოლო 1896-1912 წლებში იყო ფედერალური უზენაესი სასამართლოს სათადარიგო მოსამართლე. გარდა ამისა, ეკავა მენეჯერული პოზიციები ვოს კანტონალურ ბანკსა და შვეიცარიის ფედერალურ რკინიგზაში (SBB).

დეკოპეს წარმატებული სამხედრო კარიერა ჰქონდა: 1910 წელს მან პოლკოვნიკის წოდებას მიაღწია.

### კანტონალური და ფედერალური პოლიტიკა
მისი პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1897 წელს ვოს კანტონის პარლამენტში დიდ საბჭოში არჩევით. 1898 წელს აირჩიეს ლოზანის მუნიციპალურ საბჭოში. ორივე საბჭოში სამი წლის განმავლობაში დარჩა, ხოლო 1899 წელს დიდი საბჭოს პრეზიდენტი გახდა. 1899 წლის საერთო არჩევნებში აირჩიეს ეროვნულ საბჭოში ჩრდილოეთ ვოს ოლქიდან. 1906-1907 წლებში იყო ეროვნული საბჭოს პრეზიდენტი. 1909 წელს მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა საფრანგეთ-შვეიცარიის კონვენციის მოლაპარაკებებში სიმპლონის გვირაბთან მისასვლელი გზების შესახებ. ამ კონვენციის შედეგად აშენდა ფრაზნ-ვალორბის სარკინიგზო ხაზი მონ-დ'ორის გვირაბის გავლით, რამაც საგრძნობლად შეამცირა სარკინიგზო კავშირი ლოზანასა და საფრანგეთს შორის. 1911-1912 წლებში იყო ეროვნული PRD-ის პრეზიდენტი.

ეროვნულ დონეზე პოლიტიკურ საქმიანობას უთავსებდა სხვა კანტონალურ თანამდებობებს: 1900 წელს აირჩიეს ვოს კანტონის მთავრობის (სახელმწიფო საბჭოს) წევრად, სადაც ხელმძღვანელობდა საზოგადოებრივი განათლებისა და კულტების დეპარტამენტს. მან მოახდინა დაწყებითი განათლების შესახებ კანონმდებლობის რეფორმირება და ხელი შეუწყო საშუალო განათლების კანონის რეფორმას. ასევე მხარი დაუჭირა კომერციული სკოლების განვითარებას და უნივერსიტეტში ბიზნესის მეცნიერებათა უმაღლესი სწავლება დანერგა. 1908 წლის საეკლესიო კანონმა, რომლის შემდგენელიც თავად იყო, აღიარა ქალთა საარჩევნო უფლება საეკლესიო კრებებზე. მარკ რუშეს მოულოდნელ გარდაცვალებას პრაქტიკულად არ გამოუწვევია დავა ფედერალურ საბჭოში მისი მემკვიდრის შესახებ, რადგან დეკოპე სარგებლობდა ბრწყინვალე რეპუტაციით. 1912 წლის 17 ივლისს იგი ფედერალურ მრჩევლად აირჩიეს პირველივე ტურში 184-დან 173 ხმით.

### ფედერალური საბჭო
დეკოპე წლის ბოლომდე ხელმძღვანელობდა შინაგან საქმეთა დეპარტამენტს და დაასრულა არაერთი მიმდინარე საკანონმდებლო პროცესი. 1913 წლის იანვარში გადავიდა იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტში, სადაც ძირითადად დაკავებული იყო სისხლის სამართლის კოდექსის შედგენით. იქ ერთი წელი დაჰყო, რადგან 1914 წლის დასაწყისში სამხედრო დეპარტამენტის ხელმძღვანელობა ჩაიბარა. წინა წელს ლუი პერიეს გარდაცვალებამ იგი ფედერალურ საბჭოში ერთადერთ ფრანკოფონ და ფრანგოფილ წევრად აქცია, რამაც პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ რთულ მდგომარეობაში ჩააყენა, რადგან როგორც ეროვნული მთავრობა, ისე გენერალური შტაბი ძირითადად გერმანოფილური იყო. 1914 წლის აგვისტოში, მთელი საბჭოს სახელით, მან გენერლის პოსტზე წარადგინა ულრიხ ვილე, რამაც მრავალი კრიტიკა გამოიწვია მისი პრუსიასთან კავშირების გამო. დეკოპემ კოლეგების მიმართ დიდი სოლიდარული ერთგულება გამოიჩინა, თუმცა ამ დავამ მას დიდი ტკივილი მიაყენა. სამხედრო დეპარტამენტის ხელმძღვანელის რანგში მისი ერთ-ერთი მთავარი პასუხისმგებლობა ქვეყნის მომარაგების უზრუნველყოფა იყო, მაგალითად, მარცვლეულისა და საკვების იმპორტი. მან მიაღწია შეთანხმებას მარცვლეულის თავისუფალ იმპორტზე სეტის პორტის გავლით. გარდა ამისა, მან მოახდინა არმიის აღჭურვილობის მოდერნიზაცია და საჰაერო ძალების რეორგანიზაცია.

ფედერალურმა ასამბლეამ დეკოპე 1916 წლის კონფედერაციის პრეზიდენტად აირჩია 188-დან 185 ხმით. ფრანგულენოვანი შვეიცარიის საზოგადოებამ მისი დანიშვნა იზეიმა, თუმცა მისი პრეზიდენტობის წელი ორმა კრიზისმა დაჩრდილა. იანვარში დეკოპეს სურდა სამართლებრივი დევნა დაეწყო ორი პოლკოვნიკის წინააღმდეგ, რომლებმაც გერმანელ და ავსტრია-უნგრელ სამხედრო ატაშეებს გადასცეს გენერალური შტაბის ბიულეტენები და შვეიცარიული სამსახურების მიერ დაშიფრული დიპლომატიური დეპეშები. მიუხედავად ფედერალური საბჭოს სხვა წევრებისა და გენერალური შტაბის უარისა, პარლამენტმა, პრესამ და ფრანგულენოვანმა კანტონებმა ზეწოლა მოახდინეს სისხლისსამართლებრივი გამოძიების დასაწყებად. 28 თებერვალს სასამართლომ პოლკოვნიკები სისხლისსამართლებრივი ბრალდებებიდან გაათავისუფლა, თუმცა აღიარა, რომ მათი ქცევა ეწინააღმდეგებოდა ნეიტრალიტეტის მოვალეობას და გადასცა სამხედრო ხელისუფლებას დისციპლინური ზომების მისაღებად. ვილემ მათ ოცდღიანი პატიმრობა მიუსაჯა. ე.წ. „პოლკოვნიკების საქმის“ განაჩენების რბილობამ გამოიწვია ნდობის ღრმა კრიზისი ფრანგულენოვან შვეიცარიაში, რაც გამწვავდა ფედერალური საბჭოს გადაწყვეტილებით, არ დაეკმაყოფილებინა ვილეს გადაყენების მოთხოვნა. თებერვალში გენერალურმა შტაბმა, ფედერალური საბჭოსგან მალულად, მოამზადა მატარებლები გერმანულენოვანი ჯარების ფრანგულენოვან შვეიცარიაში გადასასროლად, რათა ჩაეხშოთ შესაძლო არეულობა. დეკოპეს 21 ივნისს პარლამენტის წინაშე მოუხდა აღიარება, რომ მან ამის შესახებ არაფერი იცოდა. ამ ეპიზოდმა, რომელიც „მატარებლების საქმის“ სახელითაა ცნობილი, დაასუსტა მისი პოზიცია ფედერალურ საბჭოში. განაწყენებულმა, კოლეგებს გადადგომის შესახებ აცნობა, თუმცა მათ გადააფიქრებინეს და დაემუქრნენ, რომ ასეთ შემთხვევაში თავადაც ყველანი გადადგებოდნენ.

1916 წელს მან წარადგინა რამდენიმე ანგარიში სრული უფლებამოსილების განხორციელების შესახებ, რითაც იმედოვნებდა პარლამენტის ნდობის აღდგენას. 1917 წელს განაგრძო არმიის რეორგანიზაცია, ხოლო 1918 წელს გასცა ბრძანება დიუბენდორფის სამხედრო აეროდრომის მშენებლობისთვის მიწების შესყიდვის შესახებ. დავის საგანი გახდა ორი ღონისძიება: ძირითადად ფრანგულენოვანი ჯარების გამოყენება 1918 წლის ნოემბრის საყოველთაო გაფიცვის დროს და ომის შემდეგ ნელი დემობილიზაცია. ფრიბურგულმა გაზეთმა „L'Indépendant“ 1918 წლის დეკემბერში აღშფოთებით მოითხოვა მისი გადადგომა. დეკოპემ კიდევ ერთი წელი გაუძლო და 1919 წლის 7 ნოემბერს გამოაცხადა გადადგომის შესახებ. იმავე წლის 31 დეკემბერს მან თანამდებობა დაუთმო კარლ შოირერს.

### სხვა საქმიანობა
იმავე დღეს, როდესაც გადადგომის შესახებ განაცხადა, ფედერალურმა საბჭომ იგი მსოფლიო საფოსტო კავშირის დირექტორად დანიშნა და, შესაბამისად, რამდენიმე თვით ადრე გარდაცვლილი ეჟენ რუფის მემკვიდრედ აქცია. იმის გამო, რომ მისი თანამემამულეები ვერ უგებდნენ კოლეგიალობის პრინციპის პატივისცემით ომის განმავლობაში სადავო გენერლის თანამდებობაზე შენარჩუნების ფაქტს, იგი ვოს კანტონში აღარ დაბრუნებულა. იგი დასახლდა ბერნში და თავი მიუძღვნა მუშაობას მსოფლიო საფოსტო კავშირში. მან განაგრძო ამ საერთაშორისო ორგანიზაციის განვითარება და თავმჯდომარეობდა 1920 წლის მსოფლიო საფოსტო კონგრესს მადრიდში. გარდაიცვალა ინსულტით 1925 წლის 14 იანვარს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Camille Decoppet en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Camille Decoppet con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo
* Профиль на сайте Федерального совета Швейцарии 

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები