open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ვაზის რქა

**ვაზის რქა** — ვაზის ერთწლიანი, გახევებული ნაწილი. შედგება მუხლებისა და მუხლთშორისებისაგან. მუხლებზე ივითარებს ფოთოლს, კვირტსა და პწკალს. აქვს დამახასიათებელი ფერი, რომელიც ჯიშების მიხედვით იცვლება ღია მოყვითალო-ყავისფრიდან მუქ მოწითალო-ყავისფრამდე. გახევებული რქის გადაღუნვისას კანი ადვილად სკდება. ქართული წესით ვაზის სხვლის დროს 6-12 კვირტზე გასხლულ რქას ეწოდება *სანაყოფე რქა*, 2–3 კვირტზე გასხლულს — *სამამულე*.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
სამართალი ბერძული

**„სამართალი ბერძული“** — ბერძნულ-რომაული (ბიზანტიური) სამართლის ქართული ვერსია, ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულში მეორე ნაწილად შეტანილი საკანონმდებლო ძეგლი. ვახტანგ VI-მ „ძიება-ყო საბერძნეთით“ და „მოიშოვა“ იქაური „წიგნი სასამართლონი“. ასეთი „ფრიადითა შრომითა“ მოპოვებული ბერძნული კანონები გადმოაქართულეს „ბრძენთა კაცთა“ თვით ვახტანგ VI-ის აქტიური მონაწილეობით. დედნიდან ეპისკოპოს კვიპრიანე სამთავნელს (ერისკაცობაში კოზმა არაგვის ერისთავი) უთარგმნია. ეს არის თავისუფალი თარგმანი. ალაგ-ალაგ გავრცობილი ან შემოკლებული.

ძეგლი წარმოადგენს, მათე ბლასტარის იურიდიულ ტრაქტატის – „ალფაბეტური სინტაგმის“ შემოკლებულ რედაქციას, რომელიც კანონთა მოკლე პრაქტიკულ  სახელმძღვანელოდან – არმენოპულოსის „ექვსწიგნეულიდან“ და სხვა წყაროებიდან გამონაკრები კანონმდებლობებითაა შევსებული. იგი 418 მუხლისაგან შედგება ბერძნულ-რომაული სამართლის უმნიშვნელოვანეს აქტებს მოიცავს (სახელმწიფო, ადმინისტარიული, საეკლესიო, სამოქალაქო, სისხლის, საოჯახო, მემკვიდრეობითი სამართლის ნორმები, ბატონ-ყმათა ურთიერთობა, სასამართლო წყობილება და სამართალწარმოების წესები). კანონთა შინაარსი, დედნის შესაბამისად, დალაგებულია ბერძნული ანბანის რიგზე.

„სამართალი ბერძული“ არის ბერძნულ-რომაულ სჯულმდებლობასთან ქართული სამართლეებრივი კულტურის მრავალსაუკუნოვანი ტრადიციის ურთიერთობის საყურადღებო შედეგი და გამოხატულება. იგი წარმოაჩენს ბერძნულ-რომაული სამართლის მდგომარეობას თურქთა ბატონობის ხანაში და მისი რეცეფციის ხასიათს აღმოსავლეთის მართლმადიდებლურ ქვეყნებში.

ძეგლი ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნთა კრებულის სხვა ნაწილებთან ერთად გამოსცა ი. დოლიძემ (1963). ბერძნული დედანი გამოავლინა და კანონები (ქართულ-ბერძნული პარალელური ტექსტები) ცალკე გამოაქვეყნა თ. ბრეგაძემ (1964).  „სამართალი ბერძული“ ვახტანგის სამართლის წიგნთა კრებულის შემადგენელი ნაწილის სახით XIX საუკუნეში ითარგმნა და ორჯერ გამოიცა რუსულად (რუს. სენატის სამსახურებრივი გამოცემა — Законы грузинские; ა. ფრენკელისა და დ. ბაქრაძის  1887 წლის გამოცემა — Сборник законов грузинского царя Вахтанга VI).

## ლიტერატურა
კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
სამართლის წიგნი

**სამართლის წიგნი**, კანონთა სისტემური კრებულის (იშვიათ შემთხვევებში - სასამართლო გადაწყვეტილების) ძველი ქართული სახელწოდება. ხშირად „სამართლის წიგნის“ მაგიერ შეკლებული გამონათქვამი „სამართალი“ იხმარებოდა. სამართლის წიგნი სამართლის სხვადასხვა დარგის ნორმებს აერთიანებდა. მის ცალკეულ დარგობრივ ნაწილებს „კარი“ ეწოდებოდა (მაგ., „კარი ქურდობისა“ და „კარი ნასყიდობისა“ ვახტანგ VI-ის სამართლის წიგნში). ჩვენამდე მოღწეული ქართული ეროვნული სამართლის წიგნებიდან უძველესია ბაგრატ კურაპალატის სამართალი, ყველაზე მნიშვნელოვანი კი - „სამართალი ბატონისშვილის ვახტანგისა“. ზოგიერთი სამართლის წიგნი ადგილობრივი დანიშნულებისა იყი (მაგ., გიორგი ბრწყინვალის „ძეგლის დადება“ მთიულეთისათვის) და პოლიტიკურ განკერძოებულობასაც გამოხატავდა (ბექას და აღბუღას სამართლის წიგნი სამცხე-საათაბაგოს სამთავროში).

## ლიტერატურა 
* *ფუტკარაძე ი.,* ქსე, ტ. 8, გვ. 706, თბ., 1984

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
სამამასახლისო სამსახურებელი

**სამამასახლისო სამსახურებელი**, მიწათმფლობელობის სახეობა ძველ საქართველოში. ტერმინი „სამამასახლისო სამსახურებელი“ ნახმარია ბაგრატ IV-ის სიგელში ოპიზართა და მიჯნაძორელთა სააადგილმამულო დავის შესახებ (XI საუკუნე), სადაც იგი მეფის პირადი კუთვნილების ადგილ-მამულს აღნიშნავს. თავისი არსით სამამასახლისო სამსახურებელი გვაროვნული წესწყობილების დანაწესია. ამ ხანაში სამამასახლისო სამსახურებელს შეადგენდა სათემო მიწის განსაზღვრული ფონდი, რომელსაც მამასახლისის „სამსახურის“  ასანაზღაურებლად გამოჰყოფდა თემი. თავდაპირველად ეს მიწები „ერის“ საკუთრება იყო, შემდეგ კი, კლასობრივი საზოგადოების პირობებში, ისინი მიიტაცეს კერძო საკუთრებად და მეფე „მამასახლისის“ დომენის შემადგენელ ნაწილად აქციეს.

## ლიტერატურა 
* *ფუტკარაძე ი.*, ქსე, ტ. 8, გვ. 698, თბ., 1984

კატეგორია:საქართველოს ისტორია
ხორხე ალესანდრი როდრიგესი

**ხორხე ალესანდრი როდრიგესი** (; დ. 19 მაისი, 1896, სანტიაგო, ჩილე — გ. 31 აგვისტო, 1986, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1958–1964  წლებში. ხორხე ალესანდრი როდრიგესი იყო ყოფილ პრეზიდენტ არტურო ალესანდრი პალმას შვილი.

ჩილეს პრეზიდენტი 1958 წლის 3 ნოემბრიდან, 1964 წლის 3 ნოემბრამდე. 1947 წლიდან ჩილეს ფინანსთა მინისტრი, ხოლო 1957 წლიდან კი სენატორი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
*  პრეზიდენტის ბიოგრაფია ჩილეს კონგრესის ნაციონალური ბიბლიოთეკის საიტზე 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 19 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1896
კატეგორია:გარდაცვლილი 31 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
სამარხი (სახსარი)

**სამარხი**, *სამკვდრო*, *სამკუდრო* — მიცვალებულის დასაკრძალავად გასაწევი ხარჯის სახსარი ძველ საქართველოში. მიცვალებულისეული ქონების საამისო ნაწილის გარდა სამარხი ერქვა ამ დანიშნულებით წინასწარვე გადადებულ სახსარსაც, რომელიც ძირითადად მოძრავი ქონებიდან გამოყოფდნენ. ოჯახის გაყრისას სამარხიგამოიყოფოდა მოხუცი დედ-მამისათვის, ქვრივი უძეო რძლისათვის, ობოლი ქალისათვის.

სამარხი ერქვა აგრეთვე მოკლულის დასაკრძალავი ხარჯების საზღაურს, რომელიც მკვლელს ან მისთვის პასუხისმგებელ პირს ეკისრებოდა.

## ლიტერატურა
**ფურცელაძე დ.*, ქსე, ტ. 8, გვ. 708, თბ., 1984

კატეგორია:დაკრძალვის ტრადიციები
კატეგორია:ქართული ადათ-წესები
სამარცვლე კულტურები

**სამარცვლე კულტურები** — იმ მცენარეების ჯგუფი, რომელთა მარცვალი ადამიანის აუცილებელი საზრდო, სამრეწველო ნედლეული და სასოფლო-სამეურნეო ცხოველების საკვებია. სამარცვლე კულტურები იყოფა პურეულ კულტურებად და სამარცვლე პარკოსნებად. 

პურეული სამარცვლე კულტურების (ხორბალი, ქერი, შვრია, ჭვავი, ფეტვი, სიმინდი, სორგო, ღომი, წიწიბურა და სხვა) მარცვალი მდიდარია ნახშირწყლებით, ცილებით, ფერმენტებით, ვიტამინის კომპლექსით და პროვიტამინებით, რითაც აიხსნება მათი მაღალი ყუათიანობა. მოჰყავთ თითქმის მთელ პლანეტაზე. ვეგეტაციის ხანგრძლივობისა და განვითარების მიხედვით სამარცვლე კულტურები იყოფა საშემოდგომო კულტურებად და საგაზაფხულო კულტურებად.

სამარცვლე პარკოსანთა ჯგუფში შედის ბარდა, ლობიო, სოია, ცერცველა, ოსპი, ცერცვი და სხვა. კულტურაში ფართოდ გავრცელებული მცენარეებია. მარცვალი მდიდარია ცილებით, ცხიმებითა და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
მიხეილ VII (ბიზანტია)

**მიხეილ VII დუკა პარაპინაკი** (; დ. 1050 – გ. დაახ. 1090 წწ.) — ბიზნატიის იმპერატორი 1071-1078 წლებში.

მიხეილ დუკა 20 წლის ავიდა ტახტზე. მისი მეუღლე 1065 წლიდან ქართველი პრინცესა, ბაგრატ IV-ისა და ბორენას ასული მართა იყო, რომელმაც კორონაციისას **მარიამის** სახელი მიიღო.

1078 წლის გადატრიალების შედეგად ხელისუფლებაში ნიკიფორე III მოდის. მიხეილი იძულებით ბერად აღკვეცეს, ხოლო მარიამი ახალ იმპერატორს გაჰყვა ცოლად.

## ლიტერატურა
* 
*დუმბარტონ ოუქსი, *Catalogue of the Byzantine Coins in the Dumbarton Oaks Collection and in the Whittemore Collection: Leo III to Nicephorus Iii, 717-1081* (1973)
* 
* 
* 
* 
*ჯორჯ ფაინელი, *History of the Byzantine and Greek Empires from 1057–1453*, Volume 2, William Blackwood & Sons, 1854

კატეგორია:XI საუკუნის ბიზანტიის იმპერატორები
კატეგორია:დაბადებული 1050
კატეგორია:გარდაცვლილი 1090
კატეგორია:დუკები
კატეგორია:ტახტიდან გადამდგარი მონარქები
კატეგორია:სტამბოლში დაბადებულები
საქართველოს სადაზღვევო ინსტიტუტი

**საქართველოს სადაზღვევო ინსტიტუტი** — არაკომერციული არასამთავრობო ორგანიზაცია, რომელიც დაარსდა 2005 წელს. მდებარეობს საქართველოს დედაქალაქ თბილისში. მისიაა აქტიური მონაწილეობა საქართველოს სადაზღვევო სისტემის განვითარების პროცესში საზოგადოებისათვის აქტუალური უმაღლესი ხარისხისა და ფასეულობის კვლევითი, ანალიტიკური და საკონსულტაციო საქმიანობის გზით პროფესიონალიზმის, ღირსებისა და სამართლიანობის პრინციპებზე დაყრდნობით. სტრატეგიული მიზნებია: ხელშეწყობა საქართველოს სადაზღვევო სისტემის განვითარებაში, სადაზღვევო კულტურის ზრდაში და სადაზღვევო სისტემის წევრთა უფლებების დაცვაში. ჩატარებული აქვს სხვადასხვა სახის პროექტი, მათ შორის: სამედიცინო დაზღვევა: დაზღვეულთა უფლებები — პრევენცია და კონტროლი (2009-2010) და საჯარო დაზღვევა: მოქალაქეთა ჩართულობა სადაზღვევო პროცესებში.
ამოან თუხარელი

**თუხარელი ამოან** — მესხი თავადი, თუხარლების საგვარეულოდან, რომელიც ოჯახთან ერთად XVII საუკუნის 20-იან წლებში გადმოსახლდა ქართლში. ის შეუერთდა ქართლის სამეფოს მემარჯვენე სადროშოში მებრძოლ თავადებს: გიორგი ბატონიშვილს, მაჩაბლებს, ქაიხოსრო  და გულბათ ავალიშვილებს, ელისბარ დიასამიძეს, ფალავანდიშვილებსა, და სხვებს.

1632 წელს თეიმურაზ მეფემ დაუმტკიცა ნასყიდობა და ცნო მისი უფლებები ზურაბ სააკაძისგან ნასყიდ სოფლებზე: სამება, ჯვარა, მადლა, ცხავერი, კაჟათუბანი. 1640 წელს როსტომ მეფემ მას უწყალობა ყმა-მამული ცუცუბანში. 1646 წელს ის კვლავ იღებს წყალობას როსტომ მეფისაგან, თიღვაში ამოვარდნილ წერეთლის მამულს. ამოანს ჰყავდა შვილები: მელქისედექი, ლამექი, დავითი და პაპუნა. დანათესავებულია გორგასალ ჩხეიძის ოჯახთან. მის ვაჟს ლამექ თუხარელს მეფის კარზე ფარეშთუხუცესის თანამდებობა ეპყრა, ლამექს ცოლად ხორეშან ჯავახიშვილი ჰყავდა.

## ლიტერატურა 
* მზია სურგულაძე, ქართულ ფეოდალურ საგვარეულოთა ისტორიიდან, თბ., 1999

ხელნაწერთა ინსტიტუტი HD-2124

კატეგორია:ქართველი დიდებულები
ესე იტყოდა ზარატუსტრა

250px|thumb|*ასე თქვა ზარატუსტრამ*

***ესე იტყოდა ზარატუსტრა: წიგნი ყველასთვის და არავისთვის*** () — გერმანელი ფილოსოფოსის, ფრიდრიხ ნიცშეს, ფილოსოფიური ნოველა. ნამუშევარი 1883-85 წლებში დაიწერა და ოთხი ნაწილისაგან შედგება. ნამუშევრის უმეტესი ნაწილი ეხება ისეთ თემებს, როგორიცაა „კვლავდაბრუნების იდეა“, „ღმერთის გარდაცვალების“ ქარაგმა, და ზეადამიანის „წინასწარმეტყველება“, რომელიც პირველად ნიცშემ მხიარულ *მეცნიერება*-ში ახსენა.  წიგნი, რომელსაც თავად ნიცშე „ყველა დროის  ყველაზე ღრმა“ ნამუშევარს უწოდებდა, წარმოადგენს ეზოთერულ ტრაქტატს ფილოსოფიასა და მორალზე. წიგნის პროტაგონისტი არის განდეგილი წინასწარმეტყველი — ზარათუშტრა, რომელიც ასკეტიზმს მიატოვებს და კაცობრიობას დაუბრუნდება საქადაგებლად.

## ლიტერატურა 
* ფრიდრიხ ნიცშე, ესე იტყოდა ზარატუსტრა (წიგნი ყველასათვის და არავისთვის), გერმანულიდან თარგმნა ერეკლე ტატიშვილმა; რედ. თამაზ ბუაჩიძის და  როსტომ ჩხეიძის, თბ., 1993 

კატეგორია:ფრიდრიხ ნიცშეს ნამუშევრები
კატეგორია:1883 წლის წიგნები
კარლოს იბანიეს დელ კამპო

**კარლოს იბანიეს დელ კამპო** (; დ.  3 ნოემბერი, 1877 — გ. 28 აპრილი, 1960) — ჩილელი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1927–1931 და 1952-1958 წწ.

ჩილეს პრეზიდენტად პირველად აირჩიეს 1927 წლის 21 ივლისს და თანამდებობა ეკავა 1931 წლის 26 ივლისამდე. ხოლო მეორედ, 1952 წლის 3 ნოემბერს, 1958 წლის 3 ნოემბრამდე.

## ბიოგრაფია 
1925-1927 წლებში იკავებდა მინისტრთა თანამდედობების მთელ რიგს. 1927 წლის მაისიდან 1931 წლის ივლისამდე იყო ჩილეს პრეზიდენტი. 1931 წელს მასობრივი აურზაურის გამო დატოვა ქვეყანა. 1931-1937 წლებში იმყოფებოდა ემიგრაციაში, ძირითადად არგენტინაში.

დაბრუნებულმა, სამშობლოში წამოაყენა თავისი კანდიდატურა პრეზიდენტის თანამდებობაზე (1938 წელი). 1939 წელს მონაწილეობა მიიღო აჯანყებაში (ამბოხში) სახალხო დრონტის მთავრობის წინააღმდეგ. 1949 წლებში კვლავ იღებს მონაწილეობას საპრეზიდენტო არჩევნებში. 1949 წლიდან ხდება სენატორი.

1952 წლის ნოემბრიდან - 1958 წლის ნოემრამდე იკავებს პრეზიდენტის თანამდებობას მეორედ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* [Biografía en "Memoria Chilena"](http://www.memoriachilena.cl/mchilena01/temas/index.asp?id_ut=carlosibanezdelcampo(1877-1960)) 
* Carlos Ibáñez del Campo en Biografías y vidas

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1877
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1960
უნიფორმიზმი

**უნიფორმიზმი** (ლათ. uiformis – ერთსახოვანი) — საბუნებისმეტყველო მეცნიერული ჰიპოთეზა, რომლის ამოსავალი დებულებაა გეოლოგიური ფაქტორების სისტემის უცვლელობა დროში. მთლიანად გეოლოგიური კონცეფციაა.

პირველად (1832) ინგლისელმა მეცნიერმა უ. უეიველმა უწოდა ჩარლზ ლაიელის მოძღვრებას. უნიფორმიზმის ჩასახვა დაიწყო XIX საუკუნიდან და მის განვითარება ჩამოყალიბებაზე არაერთი სახელოვანი მეცნიერი მუშაობდა. უნიფორმიზმს საფუძვლად დაედო მექანისტური ბუნებისმეტყველების მტკიცება, რომ გეოლოგიურ წარსულში, ისევე როგორც ახლა, მოქმედებდნენ ერთი და იგივე ძალები ერთნაირი ინტენსიურობითა და სიჩქარით. უნიფორმიზმი ეყრდნობოდა რამდენიმე თეორიულ პრინციპებს. თავისი არსით იგი უარყოფდა დედამიწის ისტორიისა და სიცოცხლის პროგრესიულ განვითარებას, რამაც ჯერ კიდევ XIX საუკუნის II ნახევარში გამოიწვია მისი მკაცრი კრიტიკა და საბოლოოდ უნიფორმიზმი როგორც გეოლოგიური კონცეფცია უარყვეს.

## ლიტერატურა 
* Равикович А. И., Развитие основных теоретических направлений в геологии XIX в., М., 1969;

კატეგორია:გეოლოგია
პლატო

მინი|კარსტის ანუ კრასის პლატო
მინი|პუტორანის პლატო
**პლატო** ( — ბრტყელი) — მაღალი, ბრტყელი ან ტალღოვანი ვაკე, რომელიც განლაგებულია თითქმის ერთ დონეზე და მკაფიოდ გამოხატული კალთებით გამოყოფილია მიმდებარე სივრცისაგან. აქვს კარგად გამოხატული ფერდობები. 

პლატო წარმოიშობა ოდესღაც უფრო მაღალი და კონტრასტული რელიეფის ნგრევისა და მოსწორების შედეგად, თანაც ამგებელი ქანების (დანალექი, ვულკანური) წოლა მეტწილად ჰორიზონტალური ან მონოკლინურია. ნოტიო ჰავის პირობებში პლატო ხშირად დანაწევრებულია და დაყოფილია ღრმა კანიონისებური ხეობებით და მოკლებულია ფხვიერ ნაფენებს, მშრალ მხარეებში კი პლატოს ზედაპირები დაფარულია ღორღის საფრით; აქა-იქ აღმართულია კუნძულთა მთები. საქართველოში ფართოდ არის გავრცელებული ვულკანური პლატოები. ამ მხრივ, აღსანიშნავია ახალქალაქის პლატო, გომარეთის პლატო, დმანისის პლატო, ჭოჭიანის პლატო და სხვა. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* ზეგანი

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:რელიეფის ფორმები
კატეგორია:გეომორფოლოგია
ხოსე მანუელ რეინა

**ხოსე მანუელ „პეპე“ რეინა პაესი** (; დ. 31 აგვისტო, 1982) — ესპანელი ფეხბურთელი, საფეხბურთო კლუბ „ლაციოს“ მეკარე.

## კარიერა 
ხოსე მანუელ რეინა დაიბადა მადრიდში. მამამისი მიგელ რეინა სანტოსი იცავდა „ატლეტიკოს“ ღირსებას. მიუხედავად იმისა რომ, ის დაიბადა მადრიდში მან კარიერა დაიწყო „ბარსელონაში“, სადაც სამი სეზონი გაატარა (ერთი რეზერვებში ხოლო ორი ძირითად გუნდში), სადაც მან გამართა ორი მატჩი „ლივერპულის“ წინააღმდეგ (2000–2001 სეზონში უეფას თასზე). 2002 წელს რეინა არენდით „ვილიარეალში“ გადავიდა. 2004 წელს რეინამ ამ გუნდთან კონტრაქტი გააფორმა. 2004–2005 სეზონის შედეგებით „ვილიარეალი“ გავიდდა ლიგაზე (პირველად არსებობის ისტორიაში). ამ წელს რეინამ აიღო 7 თერთმეტმეტრიანი ათიდან ხოლო სეზონის ბოლოს დაასახელეს ესპანეთის საუკეთესო კიპერად. 2005 წელს რაფამ დაითანხმა რეინა ეთამაშა „ლივერპულში“. მისი დებიუტი მერსისაიდულ გუნდში შედგა ჩემპიონთა ლიგის საკვალიფიკაციო ეტაპზე. პირველივე სოზონში მან შემადგენლობიდან ამოაგდო სტამბოლის ფინალის გმირი იერჟი დუდეკი. ამ მომენტისთვის რეინას უკვე აქვს დამყარებული რამდენიმე საკლუბო რეკორდი. რეინა უკვე გაუთანაბრდა „ლივერპულის“ დიად მეკარეებს. მან თავის პირველ ორმოცდაათ მატჩში გაუშვა მხოლოდ 29 გოლი და დაამხო რეი კლემენსის რეკორდი (32 გაშვებული ბურთი პირველ 50 მატჩში). ასევე მას ეკუთვნის რეკორდი მშრალ მატჩებში.

პეპე რეინას სანაკრებო დებიუტი 2005 წელს შედგა. იგი მისი სანაკრებო კარიერის მანძილზე მუდამ იკერ კასილიასის დუბლიორია. მან მონაწილეობა მიიღო, მსოფლიო ჩემპიონატებზე, ევროპის ჩემპიონატზე და კონფედერაციათა თასზე.

## მიღწევები
### საკლუბო
; ლივერპული
* **უეფა-ს სუპერთასი**: 2005
* **ინგლისის ასოციაციის  თასი**: 2006
* **ინგლისის სუპერთასი**: 2006
* **ინგლისის ლიგის თასი**: 2011/12

; ნაპოლი
* **იტალიის თასი**: 2013/14

; ბაიერნი
* **ბუნდესლიგა**: 2014/15

### სანაკრებო
; ესპანეთი
* **მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატი**: 2010
* **ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატი**: 2008, 2012
## რესურსები ინტერნეტში 
*   
* 
* 
* Campus Pepe Reina 
* 

კატეგორია:დაბადებული 31 აგვისტო
კატეგორია:დაბადებული 1982
კატეგორია:ესპანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:ესპანეთის პრიმერა დივიზიონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბარსელონის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ნაპოლის ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:2006 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2010 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:2013 წლის ფიფა-ს კონფედერაციის თასის ფეხბურთელები
კატეგორია:2014 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:ვილიარეალის ფეხბურთელები
კატეგორია:2018 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ლაციოს ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მადრიდში დაბადებულები
თუხარლები

**თუხარლები** (მხ. რცხ. **თუხარელი**) — წარჩინებული ფეოდალური საგვარეულო სამხრეთ საქართველოში. გვარის სახელწოდება წარმოდგება მისი სამამულე ციხე-ქალაქ თუხარისიდან (ტაო-კლარჯეთი). IX-XI საუკუნეებში თუხარისი იყო ჯაყელთა საგვარეულოს ცენტრი და ერისთავთა რეზიდენცია. ცნობილია XI საუკუნის მოღვაწე ბეშქენ I ჯაყელი, რომელიც თუხარისის ერისთავი იყო. შესაძლებელია, ის იყო თუხარელთა გვარის ფუძემდებელი. თუხარელი თუხარისის ქვეყნის პატრონი იყო. ცნობილია XI საუკუნის სასულიერო მოღვაწე საბა თუხარელი, რომელსაც ხშირად იხსენიებდნენ შუასაუკუნეების ქართული სულიერი კულტურის უდიდეს მოამაგეებთან, ექვთიმე და გიორგი ათონელებთან, იოანე პეტრიწთან და ეფრემ მცირესთან ერთად. 

თუხარლებზე მნიშვნელოვან ცნობებს გვაწვდის რამდენიმე მინაწერი, რომელიც შესრულებულია XIV-XVI საუკუნეების ნუსხურ ხელნაწერთა აშიებზე.
ურბნისის ოთხთავის აშიაზე მიწერილია თუხარელთა სახლის რამდენიმე წევრის სახელზე შესრულებული მოსახსენებელი:

ასევე ერთ-ერთი სვინაქსარის მოსახსენებელი ასახელებს თუხარელს ბატონს თახოს და მის თანამეცხედრეს როდამს, აგრეთვე ფილადელფის. მოხსენებული არიან თუხარლები ბოცო და ელია:

აღნიშნულ ხელნაწერებზე  დართული სამცხე-საათაბაგოს მმართველი ფეოდალური სახლების: ჯაყელების, ფანასკერტელების, შალიკაშვილების გვერდით თუხარლების მოხსენიება აშკარად მიუთითებს ამ საგვარეულოს დაწინაურებული მდგომარეობის შესახებ.

1516 წლის სამცხე-საათაბაგოს თავადთა ნუსხა ასახელებს თუხარლებს სასაფლაოთი, მონასტრითა და კარის ეკლესიით. თუხარლები მოიხსენიებიან იმ შვიდ ძირძველ საგვარეულოთა შორის, რომელთა მფლობელობა საკუთარ მამულებზე არ შეწყვეტილა. 

1578 წელს ლალა ფაშა მთლიანად იპყრობს სამცხე-საათაბაგოს. იქ დარჩენილი ქართველი თავადები: ჯაყელები, შალიკაშვილები, თავდგირიძეები, დიასამიძეები, თუხარლები და სხვები ვახუშტი ბატონიშვილის სიტყვებით ”არღარა იწოდებიან გუარითა, არამედ ფაშად, ბეგად და სანჯახად”. ასეთ პერსპექტივას ვერ ეგუება მესხი თავადი ამოან თუხარელი რომელიც ოჯახთან ერთად, XVII საუკუნის 20-იან წლებში ტოვებს სამცხე-საათაბაგოს და გადმოდის შიდა ქართლში. 

## ლიტერატურა 
* *მზია სურგულაძე*, ქართულ ფეოდალურ საგვარეულოთა ისტორიიდან, თბ., 1999

კატეგორია: საქართველოს ფეოდალური საგვარეულოები
კატეგორია:თუხარლები
Ecce Homo

***Ecce Homo: როგორ ხდება ადამიანი ის რაც ის არის*** () — გერმანელი ფილოსოფოს  ფრიდრიხ ნიცშეს უკანასკნელი წიგნი. დაიწერა 1888 წელს, ნიცშეს ფსიქიკურად შეშლამდე სულ ცოტა ხნით და მის გარდაცვალებამდე ორი წლით ადრე. თუმცა, წიგნი 1908 წლამდე არ გამოცემულა.

## რესურსები ინტერნეტში
* (გერმანულად)

კატეგორია:ფრიდრიხ ნიცშეს ნამუშევრები
კატეგორია:1980 წლის წიგნები
არკოზი

მინი|220პქ|არკოზი
**არკოზი** () — გრანიტის, გნაისისა და მათი მსგავსი მჟავე ქანების დაშლით წარმოქმნილი ფხვიერი მასალა. შედგება კვარცისა (60 %) და მინდვრის შპატის (დაახლ. 25 %) მარცვლებისაგან, ზოგჯერ ქარსის მინარევით. არკოზული მასალის შეცემენტებით წარმოიქმნება არკოზული ქვიშაქვა. მაცემენტებელია თიხა, ჰიდროქარსი, კარბონატი, კვარცი და სხვ. ზოგჯერ ცემენტი ცოტაა და არკოზული ქვიშაქვა გრანიტოიდსა ჰგავს. 

არკოზული ქვიშაქვა გავრცელებულია ნაოჭა მხარეებში, მ.შ. კარბონულ, პერმულ, იურულ და სხვა გეოლოგიურ სისტემებში. გამოხატულია საფრანგეთში, გერმანიაში, ბელგიაში, საქართველოში და სხვ. ხანდახან შეიცავს მინერალებსაც.

აქვს მკრთალი-მონაცისფრო და მოვარდისფრო შეფერილობა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დანალექი ქანები
გაბრიელ გონსალეს ვიდელა

**გაბრიელ გონსალეს ვიდელა** (; დ. 22 ნოემბერი, 1898 — გ. 22 აგვისტო, 1980) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. იყო ჩილეს პრეზიდენტი 1946–1952 წწ.

გაბრიელ გონსალეს ვიდელა დაიბადა 1898 წლის 22 ნოემბერს. მან პოლიტიკური კარიერა დაიწყო 1917 წელს, როდესაც გაწევრიანდა „რადიკალურ პარტიაში“. იგი ასევე იყო ელჩი ბრაზილიაში. 1942 წელს ჩამოაყალიბა დემოკრატიული ალიანსი „რადიკალური დემოკრატები და კომუნისტები“. 1946 წლის 3 ნოემბერს აირჩიეს ჩილეს პრეზიდენტად და ამ თანამდებობაზე იყო 1952 წლის 3 ნოემბრამდე.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში 
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“
* დიდი რუსული ენციკლოპედია

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 22 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
ხერონიმო მენდესი

**ხერონიმო მენდესი** (; დ. 25 სექტემბერი, 1897 — გ. 14 ივნისი, 1959, სანტიაგო) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე, რომელიც იყო ჩილეს დროებითი პრეზიდენტი 1941–1942  წლებში.

ხერონიმო მენდესი დაიბადა 1897 წლის 25 სექტემბერს ლა-სერენაში, სადაც მან მიიღო საშუალო განათლება. 1914 წელს მან დაამთავრა ჩილეს უნივერსიტეტი. პრეზიდენტ პედრო აგირე სერდას გარდაცვალების შემდეგ 1941 წლის 25 ნოემბრიდან ხერონიმო მენდესი დაინიშნა დროებით მმართველად. ხოლო საპრეზიდენტო არჩევნებზე ვეღარ მოიპოვა გამარჯვება და 1942 წლის 1 თებერვალს მის ნაცვლად პრეზიდენტი გახდა  ხუან ანტონიო რიოსი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს პრეზიდენტი

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  25 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
მაიპო (ვულკანი)

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკან მაიპოს ხედი სატელაიტიდან
**მაიპო** () — ვულკანი ანდების მთებში,  ჩილეს ცენტრალურ ნაწილში, არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს სანტიაგოს რეგიონში.  სიმაღლე ზღვის დონიდან – 5264 მ.   

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია
* არგენტინის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Institution Global Volcanism Program: Maipo 

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:არგენტინის ვულკანები
ანიბალ პინტო

**ანიბალ პინტო გარმენდია** (; დ. 15 მარტი, 1825, სანტიაგო, ჩილე — გ. 9 ივნისი, 1884, ვალპარაისო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1876–1881 წწ.   

## კარიერა
დაიბადა სანტიაგოში 1825 წლის 25 აპრილს. ყოფილი პრეზიდენტის ფრანსისკო ანტონიო პინტოს ვაჟი. განათლება მიიღო სანტიაგოში. 20 წლის ასაკში შევიდა დიპლომატიურ სამსახურში. ორი წლის შემდეგ 1850 წელს ის დაბრუნდა ჩილეში. კიდევ ორი წლის შემდეგ იგი არჩულ იქნა კონგრესის ქვედა პალატაში. მოგვიანებით ის გახდა სენატორი და 1861 წლიდან ათი წლის განმავლობაში ეკავა ინტენდანტის პოსტი. 1871 წელს პრეზიდენტმა ფედერიკო ერასურის სანიარტუმ ის ომისა და საზღვაო ძალების მინისტრად დაასახელა, რითიც ის პრეზიდენტობის რეალური კანდიდატი შეიქმნა. საპრეზიდენტო არჩევნებში დაამარცხა ბენჯამინ ვიკუნა მაკენა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 15 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1825
კატეგორია:გარდაცვლილი 9 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1884
ლიაიმა

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკანი ლიაიმა
**ლიაიმა** () – ვულკანი ანდების მთებში,  ჩილეს სამხრეთ ნაწილში. მდებარეობს არაუკანიის რეგიონში. იგი ჩილეს ერთ-ერთი მოქმედი ვულკანთაგანია. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 3125  მ.   

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ვულკანზე დაკვირვების პროექტი  

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
ხუან ანტონიო რიოსი

**ხუან ანტონიო რიოსი** (; დ. 10 ნოემბერი, 1888 — გ. 27 ივნისი, 1946) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე. ჩილეს პრეზიდენტი 1942–1946  წლებში.

ხუან ანტონიო რიოსი დაიბადა 1888 წლის 10 ნოემბერს. ჩილეს პრეზიდენტი იყო 1942 წლის 2 აპრილიდან — გარდაცვალებამდე, 1946 წლის 27 ივნისამდე. მას სახელმწიფოს მართვა მოუწია მეორე მსოფლიო ომის დროს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* Biographies of famous Chilean Freemasons 

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1888
კატეგორია:გარდაცვლილი 27 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1946
კატეგორია:მეორე მსოფლიო ომის პოლიტიკური ლიდერები
მანიპულა

[thumb|right| XV [რომაული ლეგიონის კოჰორტის აპოლონისადმი მიძღვნილი შტანდარტის რეკონსტრუქცია.]]
**მანიპულა** (ლათ. manipula — პეშვი, მუჭი. manus — ხელი) — რომაული ლეგიონის ძირითადი ტაქტიკური ქვედანაყოფი მანუპულარული ტაქტიკის პერიოდში, იყოფოდა ორ ცენტურიად. წარმოიქმნა ჯერ კიდევ რომულუსის დროს. მანუპულათა რიცხვოვნობა არ იყო ყოველთვის ზუსტად აღწერილი, რადგან  ერთი და იგივე რაოდენობის დროს ლეგიონების რიცხვოვნობა შეიძლება განსხვავებული ყოფილიყო. მაგალითად, ლათინური ომის დროს ძვ. წ. 340 წელს მანიპულა 60 ჯარისკაცისგან, ორი ცენტურიონისგან და ერთი ვექსილაციისგან შედგებოდა. მანიპულის ჯარისკაცებს manipulares (manipularii) ერქვათ.

## რესურსები ინტერნეტში
* რომის სამხედრო სტრუქტურები ლათინურიდან ინგლისურად თარგმნილია ლეიტენანტ ჯონ კლარკის მიერ 1767 წელს.

კატეგორია:რომაული სამხედრო სტრუქტურები
ნისან ბაბალიკაშვილი

მინი|ნისან ბაბალიკაშვილი
**ნისან ბაბალიკაშვილი** (დ. 1938 — გ. 1986) — ქართველი ებრაელი, ფილოლოგი, სემიტოლოგი, ბიბლეისტი, მთარგმნელი. ცნობილი რაბინის, ისრაელ ბაბალიკაშვილის (1899-1971) ვაჟი. საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აღმოსავლეთმცოდნეობის ინსტიტუტის უფროსი მეცნიერი თანამშრომელი. საბჭოთა პერიოდში იყო თანამედროვე ივრითის პირველი ოფიციალური პედაგოგი  თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში. დაკრძალულია თბილისის ებრაულ სასაფლაოზე.

## ოჯახი 
ნისან ბაბალიკაშვილი დაიბადა და ცხოვრობდა თბილისში. მამა - ისრაელ აჰარონის ძე ბაბალიკაშვილი ცნობილი რაბინი, მასწავლებელი და საზოგადო მოღვაწე იყო. დაიბადა 1899 წ. ქ. ქუთაისში. გარდაიცვალა 1971 წ. თბილისში. დედა - მალქა იეზეკიელის ასული თეთრუაშვილი ახალციხელი რაბინის შვილი იყო. ოჯახს ნისანის გარდა სამი შვილი ჰყავდა: ქალიშვილები - ხაია-მერაბი (ცაცა) და რივა და ვაჟი იოსები, რომელიც სრულიად ახალგაზრდა, 28 წლის ასაკში გარდაიცვალა.

## ნაშრომები 
ნისან ბაბალიკაშვილის მთავარ ნაშრომში საქართველოს ებრაული ეპიგრაფიკის შესახებ თავმოყრილია 101 წარწერა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებიდან: აბასთუმნიდან, ახალციხიდან, ახალსოფლიდან, ბანძიდან, ბათუმიდან, ბორჯომიდან, ვანიდან, კულაშიდან, ქუთაისიდან, ლაილაშიდან, ონიდან, ფოთიდან, საჩხერიდან, თამარაშენიდან და სხვა. საკანდიდატო დისერტაცია დაიცვა 1972 წ. 15 მარტს. არაერთი ნაშრომი მიეძღვნა ე.წ. მთიელ ებრაელთა და ყირიმის კარაიმული ეპიგრაფიკის შესწავლას. ნისან ბაბალიკაშვილი არის ძველებრაულიდან ბიბლიის ცალკეული წიგნების ქართული თარგმანების ავტორი., ქართულად თარგმნა ასევე პოეტ ალექსანდრ პენის ლექსები და შემუელ აგნონის პროზა. თავისი წვლილი შეიტანა ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის შექმნაში.

საქართველოში მოქმედებდა ნისან ბაბალიკაშვილის სახელობის საქართველოს ებრაელთა მატერიალური კულტურის ფონდი (ხელმძღვანელი შ. ბოსტანაშვილი).

## ციტატა ეფრაიმ ხოლმიანსკის წერილიდან 
## ბიბლიოგრაფია 
* ებრაული ეპიგრაფიკული ძეგლები საქართველოში. (საკანდიდატო დისერტაცია). თბილისი. 1971.
* იერემიას გოდება, ებრაულიდან თარგმნა ნ. ბაბალიკაშვილმა, არმაღანი, 2, თბ., 1977,გვ. 373-381. 
* ეკლესიასტე, ებრაულიდან თარგმნა ნ. ბაბალიკაშვილმა, არმაღანი, 2,თბ., 1977, გვ. 382-395
* იონა, ძველებრაულიდან თარგმნა ნისან ბაბალიკაშვილმა, არმაღანი, 3, თბ., 1982, გვ. 35-38
* შამუელ იოსეფ აგნონი, „მტერი?.. მოყვარე!“ (ნოველა); თარგმ. ნისან ბაბალიკაშვილის, «ცისკარი», 1986, N12, გვ.92-93
* Еврейские надписи в Грузии ( 18 -19 в.в.) Тбилиси. Издательство Академии Наук Грузинской ССР. 1971<br
* О еврейских эпиграфических памятниках Кавказа, Семитологические Штудии, I, 1983, Тб., "Мецниереба"
* О нескольких еврейскоязычных караимских эпиграфич. памятниках в Чуфут-Кале, в кн.: Семитологич. штудии, 3, Тб., 1986, "Мецниереба"
* О традициях чтения древнееврейских текстов грузинскими евреями, Семитологические Штудии, IV, 1988,Тб., "Мецниереба"

## რესურსები ინტერნეტში 
* Неотторжимые от Сиона – "О семье Бабаликашвили"
* Нисан Бабаликашвили, ИМЕНА ГРУЗИНСКИХ ЕВРЕЕВ // GeorgianJews.org

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი ებრაელები
კატეგორია:დაბადებული 1938
კატეგორია:გარდაცვლილი 1986
ვექსილაცია

[thumb|პრეტორიანელი თავისი ვექსილაციით ([ისტორიული რეკონსტრუქცია)]]
**ვექსილაცია** (ლათ. vexillatio სიტყვიდან vexillum — „დროშა“, „ალამი“, „შტანდარტი“) — ლეგიონის მცირე, განსაკუთრებული დაჯგუფება, კოჰორტაზე და ნუმერზე იშვიათად გამოიყოფოდა საბრძოლო მოქმედებებში მონაწილეობის მისაღებად, როდესაც თავად ლეგიონი სხვა დავალებას ასრულებდა, ანდაც საგარნიზონო ან საპატრულო სამსახურში იდგა.

დავალების შესრულების შემდეგ ვექსილაციას ითხოვდნენ და თავ-თავიანთ ქვედანაყოფებს უერთებდნენ. ვექსილაციის შექმნამ  იმპერიის ადრეულ სტადიაზე, სავარაუდოდ, რომის არმიას დიდი სტრუქტურული მოქნილობა შესძინა, მაგრამ  235-დან 290-მდე ვექსილაციას იმდენად ხშირად მიმართავდნენ საზღვრიდან საზღვრებზე გადასასროლად, რომ ქვედანაყოფის შიდა შემადგენლობა ერთმანეთში აიარია, ამის შედეგად დიოკლეტიანე სამხედრო რეფორმის დროს იძულებული გახდა განცალკევებული ნაწილები  — მუდმივად დაბინავებული სასაზღვრო ნაწილები და მობილური საჯარისო დანაყოფები შეექმნა.

## ლიტერატურა 
* R.E. Dupuy and T.N. Dupuy, *The Encyclopedia Of Military History: From 3500 B.C. To The Present. (2nd Revised Edition 1986)*, pp 147-148.
* Pat Southern and Karen Dixon, *The Late Roman Army* (1996), chapter 2. ISBN 0-415-22296-6

კატეგორია:რომაული სამხედრო სტრუქტურები
სიგნიფერი

[მინიატიურა|მარჯვნივ|200პქ|რელიეფი [კონსტანტინეს არკაზე, სადაც გამოსახულია რამდენიმე *სიგნიფერი*]]
**სიგნიფერი** (ლათ. Signa — ნიშანი, for — ტარება) — ძველი რომის არმიაში უმცროსი ოფიცერი, რომელსაც კოჰორტის ანდაც ლეგიონის ემბლემის — სიგნუმის ტარება ევალებოდა. ლეგიონში ყოველ ცენტურიას საკუთარი სიგნიფერი ჰყავდა (ამიტომაც მათი რაოდენობა 59 იყო). კოჰორტის სიგნიფერი მისი პირველი ცენტურიის სიგნიფერი უნდა ყოფილიყო. 

სიგნუმი კი ხის გრძელი ჭოკი იყო, რომელიც გაშლილი ხელისგულის (manus), ფიგურით მთავრდებოდა. ხელისგული  ერთგულების ფიცს გამოხატავდა, რომელსაც ჯარისკაცები დებდნენ. სიგნუმს ხშირად დისკოებითა და მედალიონებითაც რთავდნენ. 
სიგნიფერის კიდევ ერთი ფუნქცია ჯარისკაცებისთვის ჯამაგირის გაცემა და ქვედანაყოფის ფინანსური მართვა იყო. 
თავად სიგნიფერები ორმაგ ჯამაგირს იღებდნენ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* С. Рубцов, Знаменосцы нижнедунайских легионов // Военно-исторический журнал "PARA BELLVM".

## ლიტერატურა 
* Записки Юлия Цезаря и его продолжателей о галльской войне, о гражданской войне, об александрийской войне, об африканской войне. М. , 1962.
* Флавий Вегеций Ренат. Краткое изложение военного дела // В кн. Греческие полиоркетики. Вегеций. СПб. , 1996.
* Robinson H. R. The Armour of Imperial Rome. London, 1975.
* Simkins M. , Embleton R. The Roman Army from Caesar to Trajan. London. 1991.
* Голыженков И. , Пархаев О. Армия императорского Рима I-II вв. н.э., Москва, 2000.
* Карышковский П. С. Материалы к собранию древних надписей Сарматии и Тавриды // ВДИ. 1959. №4. С. 111-130.

კატეგორია:რომაული სამხედრო სტრუქტურები
ფსიქე (მითოლოგია)

[thumb|*[ეროსი (მითოლოგია)|ეროსი და ფსიქე*, ანტონიო კანოვას ნამუშევარი. 1808.]]
**ფსიქე**, **ფსიქეა** (ძველბერძ. Ψυχή — სული, სუნთქვა) — ძველ ბერძნულ მითოლოგიაში ადამიანის სულის განსახიერება. წარმოდგენილი ჰყავდათ როგორც პეპელა, ან მშვენიერი, ნაზი (პეპლისფრთიანი) ქალწული. ეროსის სატრფო. მითის სხვადასხვა ვერსიით, ეროსი ხან მისი მიჯნურია, ხან მისი მტანჯველი (ჩირაღდნის ალზე წვავს, ფრთებს აძრობს და სხვა). ლუციუს აპულეიუსმა თავის „მეტამორფოზებში“ შეაერთა ამ მითის სხვადასხვა ელემენტი და შექმნა მშვენიერი ზღაპარი (პლატონის ალეგორიების მსგავსად) ადამიანის სულის ბედზე, რომელიც მრავალ განსაცდელს უძლებს და განწმენდილი უკვდავებას აღწევს. ნოველის მიხედვით, ფსიქე მეფის ასულია, რომელსაც ეროსი გაუმიჯნურდა ისე, რომ ფსიქემ არ იცოდა ვინ იყო მისი სატრფო. შურიანი დების შთაგონებით ფსიქე გადაწყვეტს, იხილოს სატრფოს სახე, რის გამოც მას ეროსი დასჯის და მიატოვებს. ფსიქე მრავალ ტანჯვას და განსაცდელს უძლებს ეროსის ძებნაში, საბოლოოდ კი ცოდვებისგან განწმენდილი, თავისი სიმტკიცითა და ერთგულებით მარადიულად უერთდება ეროსს. მათი სიყვარულის ნაყოფს — ასულს — ბედნიერება ჰქვია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მითოლოგია
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ლიულიაილიაკო

მინი|მარჯვნივ|250პქ|ვულკანი ლიულიაილიაკო
**ლიულიაილიაკო** () — ვულკანი ანდების მთებში, ჩილეს ჩრდილოეთ ნაწილში, არგენტინისა და ჩილეს საზღვარზე. მდებარეობს ანტოფაგასტის რეგიონში. სიმაღლე ზღვის დონიდან – 6739 მ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს ვულკანების სია
* არგენტინის ვულკანების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* ლიულიაილიაკო 
* ხედი სატელიტიდან

კატეგორია:ჩილეს ვულკანები
კატეგორია:არგენტინის ვულკანები
ილია ეფრონი

thumb|280px|ილია ეფრონი
**ილია აბრამის ძე ეფრონი** (, ; დ. 1847, ვილნო, რუსეთის იმპერია – 19 აპრილი, 1917, პეტროგრადი, რუსეთის იმპერია) — რევოლუციამდელი რუსეთის ერთ-ერთი ყველაზე გამოჩენილი ტიპოგრაფი და წიგნის გამომცემელი. დედის მხრიდან ელიაჰუ გაონის შვილთაშვილი. მამამისის ხელმძღვანელობით მიიღო საშინაო განათლება და სიმწიფის ატესტატის ასაღებად ლომჟინის გიმნაზიაში გამოცდების ჩაბარებაც შეძლო. ამის შემდეგ ლექციებს ვარშავის მთავარ სკოლაში ისმენდა. 1907 წლიდან   ებრაული სამეცნიერო გამოცემების საზოგადოების წევრია.  
## საგამომცემლო საქმიანობა 
1880 წელს ეფრონმა პეტერბურგში ტიპოლითოგრაფია შეიძინა, შემდეგ კი, 1889 წელს, გერმანულ საგამომცემლო ფირმა "ბროკჰაუზთან" ერთად დააარსა სააქციო საზოგადოება "ფ.ა.ბროკჰაუზი - ი.ა.ეფრონი", რომელმაც იმდროის ყველაზე მსხვილი რუსულენოვანი ენციკლოპედიები გამოსცა: 
*"დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი" 86 ტომად (1890—1907);
*"მცირე ენციკლოპედიური ლექსიკონი" ( 1 გამოც. 3 ტომად 1899—1902; მე-2 გამოც. 2 ტომად 1907—1909);
* "ახალი ენციკლოპედიური სიტყვარი" 48 ტომად, რომელთაგანაც მხოლოდ 29 ტომი გამოვიდა (1911—1916; (გამოცემა სიტყვა "ოტოზე" შეწყდა); 
* "ებრაული ენციკლოპედია" 16 ტომად  (1906—1913).

გარდა ენციკლოპედიებისა, გამომცემლობამ შემდეგი სერიული გამოცემებიც გამოუშვა:"ბუნებისმეტყველების ბიბლიოთეკა" 18 ტომად; "სამრეწველო ცოდნათა ბიბლიოთეკა"; "პრაქტიკული მედიცის ენციკლოპედია" 5 ტომად. "თვითგანათლების იაფი ბიბლიოთეკა" გამოიცა 86 ტომი.  "დიადი მწერლების ბიბლიოთეკა" 20 ტომად (რომელშიც შილერის, შექსპირის, ბაირონის, პუშკინისა და მოლიერის სრული კრებულებიც შევიდა); "ევროპის კულტურის საერთო ისტორია" 7 ტომად; "ევროპის ისტორია ეპოქებისა და ქვეყნების მიხედვით" გამოიცა 36 ტომად. 
ამას გარდა, გამოვიდა "ბიზანტიის იმპერიის ისტორია" ფ.ი. უსპენსკის რედაქციით. "ინკვიზიის ისტორია" გ.ჩ. ლისა. "ადამიანი და დედამიწა" ჟ.რეკლიუ (6 ტომად) და სხვა.

1917 წელს გამომცემლობა პეტროგრადის კერძო გამომცემლობათა გაერთიანებაში შევიდა; 1930 წელს არსებობა შეწყვიტა. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* МИХАИЛ БЕЙЗЕР, ЕВРЕИ В ПЕТЕРБУРГЕ 
* ЧИТАЯ ПРОШЛОГО СТРАНИЦЫ (Из фонда редких книг) ,  70-летию КОНБ им. Н.Н. Асеева посвящается, КУРСК, 2005 

კატეგორია:რუსეთის იმპერიის გამომცემლები
კატეგორია:დაბადებული  1847
კატეგორია:გარდაცვლილი 1917
კატეგორია:ბროკჰაუზისა და ეფრონის ენციკლოპედიური ლექსიკონის ავტორები
კატეგორია:ვილნიუსში დაბადებულები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგში გარდაცვლილები
კემერონ ბრაიტი

**კემერონ ბრაიტი** ( დ. 26 იანვარი, 1993) — კანადელი კინომსახიობი. სხვადასხვა დროს ითამაშა კინოფილმებში: „სხვა“, „დაბადება“, „უკან მოუხედავად გაიქეცი“ და სხვა.

კემერონ ბრაიტი დაიბადა კანადაში, ქალაქ ვიქტორიაში. პირველი როლი მიიღო 7 წლის ასაკში, სადაც ეპიზოდურ როლში გამოჩნდა სერიალში „მიწის ზემოთ“. 2004 წელს ბრაიტმა მთავარი როლი შეასრულა ფილმში „დაბადება“, სადაც მასთან ერთად ითამაშეს ცნობილმა მსახიობებმა ნიკოლ კიდმანმა, ლორენ ბეკოლმა და დენი ჰიუსტონმა. ამ მისტიკურ თრილერში შესრულებული როლისთვის არაერთი ჯილდო მოიპოვა.

თავისი კარიერის განმავლობაში მოუწია თამაში ჰოლივუდის ვარსკვლავებთან: რობერტ დე ნიროსთან, გრეგ კინერთან, ეშტონ კაჩერთან, მილა იოვოვიჩთან, ჯენიფერ გარნერთან და სხვა.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:კანადელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 26 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ჯემალ აჯიაშვილი

**სიმონ (ჯემალ) აჯიაშვილი** (დ. 23 მარტი, 1944, სენაკი, საქართველოს სსრ — გ. 5 იანვარი, 2013, ისრაელი) — ქართველი ებრაელი მწერალი, პოეტი, მთარგმნელი. საქართველოს სახელმწიფო საბჭოს წევრი (1992), ორი მოწვევის საქართველოს პარლამენტის დეპუტატი (1992, 1995),  საქართველოს ებრაელთა მსოფლიო კონგრესისა (2003 წლის 22 იანვარიდან —  ვიცე-პრეზიდენტი), ებრაულ თემთა ევროკავშირის ორგანიზაციათა წევრი. 

## ბიოგრაფია 
ჯემალ აჯიაშვილი დაიბადა 1944 წლის 23 მარტს დაბა სენაკში, საქართველო. 1967 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის აღმოსავლეთმცოდნეობის ფაკულტეტი. 1968-1971 წლებში სამსახურებრივი მივლინებით იმყოფებოდა ირანში.

1974-1990 წლებში მუშაობდა საქართველოს მწერალთა კავშირთან არსებული მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურული ურთიერთკავშირების მთავარ სარედაქციო კოლეგიაში უფროს სამეცნიერო რედაქტორად. კითხულობდა ლექციებს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტსა და უცხო ენების ინსტიტუტში. 1988 წლიდან არის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ქართულ–უცხოური ლიტერატურული ურთიერთობების სამეცნიერო-კვლევითი ლაბორატორიის თანამშრომელი. 1993 წელს არჩეულ იქნა სულხან საბა ორბელიანის სახელობის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის აღმოსავლეთმცოდნეობის კათედრის გამგედ, 1997 წლიდან კი არის ებრაული სახალხო უნივერსიტეტის რექტორი.

ჯემალ აჯიაშვილი არის საქართველოს თეატრალურ მოღვაწეთა კავშირის წევრი 1977 წლიდან, ხოლო საქართველოს მწერალთა კავშირის წევრი – 1980 წლიდან .

## შემოქმედება 
ჯემალ აჯიაშვილმა თარგმნა მსოფლიო კლასიკური პოეზიის ნიმუშები: ბიბლიური ფსალმუნები, ანდალუსიელი ებრაელი პოეტების ლექსები, ძველბერძნული და სპარსული პოეზიის ნიმუშები, შექსპირის, ჩიკამაცუს, ტირსო დე მოლინას, კარლო გოცის დრამატული პოემები, დანტეს, პეტრარკას, მიქელანჯელოს, რილკეს სონეტები, ვლადიმერ მაიაკოვსკის, ბორის პასტერნაკის და სხვათა ლექსები.

კოტე მარჯანიშვილის სახელობის დრამატულ თეატრში წარმატებით დაიდგა ჯ. აჯიაშვილის მიერ თარგმნილი კარლო გოცის პოემა-ზღაპარი  „ცისფერი უკუნეთი“, ჩიკამაცუს დრამატული პოემა „შეყვარებულთა თვითმკვლელობა ციურ ბადეთა კუნძულზე“. 

ჯ. აჯიაშვილმა ქართველთა და ებრაელთა ურთიერთობას უძღვნა ისტორიული ესე „გაიღვიძე, ქნარო!“ — პიესა-მონოლოგი, რომელიც კოტე მახარაძემ დადგა ერთი მსახიობის თეატრში.

## ჯილდოები და პრემიები 
* სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1984)
* პარიზის ქართულ-ევროპული ინსტიტუტის ილ.ჭავჭავაძის სახ. პრემიის ლაურეატი (1991)
* ივანე მაჩაბელის სახელმწიფო პრემიის ლაურეატი (1995)
* ღირსების ორდენის კავალერი (1996)
* „საბა“ საუკეთესო თარგმანისთვის „ვარსკვლავთა ჩრდილში მაღალთა თანა“   (2005)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ჯემალ აჯიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მესამე მოწვევა)
* ჯემალ აჯიაშვილი — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი (საქართველოს პარლამენტის მეოთხე მოწვევა)

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 23 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2013
კატეგორია:საქართველოს  III მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:საქართველოს IV მოწვევის პარლამენტის წევრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (2004)
კატეგორია:ქართველი ებრაელები
კატეგორია:საბას პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:სენაკის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ტანძია

**ტანძია** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ტანძიის თემში.  მდებარეობს ქვემო ქართლის ბარის დასავლეთ ნაწილში, მდინარე ხრამის მარჯვენა მხარეს. ზღვის დონიდან 840 მეტრზე. ბოლნისიდან დაშორებულია 16 კილომეტრით. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 518 კაცი.

## ისტორია
ტანძიაში დაიბადა სულხან-საბა ორბელიანი, აქვეა მისი სახელობის ლიტერატურული მუზეუმი.

სოფელში შემონახულია ორი ეკლესია და სასახლის ნანგრევები. ერთი ეკლესია აუგია პაპუნა ორბელიანს 1670 წელს, ხოლო მეორე, წმინდა ნიკოლოზის ეკლესია – სულხან-საბას მამას, ვახტანგ მდივანბეგს.

## დემოგრაფია
## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ბოლნისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მასლოუს მოთხოვნილებათა პირამიდა

მინი|250პქ|მასლოუს მოთხოვნილებათა პირამიდა
**მასლოუს მოთხოვნილებათა იერარქია** — თეორია ფსიქოლოგიაში, რომელიც აბრაჰამ მასლოუმ 1943 წელს თავის ნაშრომში წარმოადგინა სახელწოდებით „ადამიანური მოტივაციის თეორია“. მასლოუს მოთხოვნილებათა იერარქიას პირამიდის სახე აქვს, სადაც ძირითადი მოთხოვნილებები პირამიდის ძირშია მოქცეული. პირველ ორ მოთხოვნილებას მასლოუ უწოდებს პირველად მოთხოვნილებებს, ხოლო მესამედან მოთხოვნილებები შეძენილი სახისაა. ადამიანს უფრო მაღალი მოთხოვნილება მაშინ უჩნდება, როდესაც მასზე დაბალი საფეხურის მოთხოვნილება მეტნაკლებად მაინცაა დაკმაყოფილებული.

მასლოუმ მოთხოვნილებათა 5 კლასი გამოყო: 
* 1. ფიზიოლოგიური 
* 2. უსაფრთხოება
* 3. სოციალური (*მეგობრობა, თანამშრომლობა, სიყვარული, მიკუთვნებულობა*) 
* 4. დაფასება 
* 5. თვითრეალიზაცია.

მასლოუ მიიჩნევდა, რომ თუ მოთხოვნილება დაკმაყოფილებულია, იგი მოტივატორი უკვე აღარ არის და ყურადღება იერარქიის შემდეგ დონეზე გადაინაცვლებს. თუმცა ასევე აღიარებდა, რომ თანმიმდევრობა შეუცვლელი არ არის, განსაკუთრებით მაღალ დონეებზე. მაგალითად, ზოგი ადამიანი თვითშეფასებას სიყვარულის მოთხოვნილებაზე მაღლა აყენებს, სხვები კი თვითრეალიზაციისკენ საერთოდ არ მიისწრაფიან.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ადამიანური მოტივაციის თეორია
* მასლოუს მოთხოვნილებათა იერარქია

კატეგორია:ფსიქოლოგია
კატეგორია:ფსიქოლოგიური თეორიები
ხორხების მღვიმე

**ხორხების მღვიმე**, **ხორხების საყინულე** — ყინულოვანი მღვიმე საქართველოში, თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ბედენის ლავური პლატოს სამხრეთ კიდეზე, მდინარე კლდეისისწყლის ზემო აუზში, ზღვის დონიდან 1400 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია დიაბაზულ ლავებში. მღვიმეს საფეხურებრივი ფსკერი აქვს. საერთო სიღრმე 14 მ.

ზაფხულში რამდენიმე შახტში ჩნდება მცირე ყინულის ფენა. 30 მ სიმაღლის დოლერიტული კედლის სამხრეთ ძირში, ადგილი ირგვლივ, 40 მ რადიუსით მოვაკებულია, რომელზედაც მიმოფანტულია დოლერიტის ჩამონგრეული ნაშალი მასალა. ლავური ღვარის ქვიან ზედაპირში იხსნება ხვრელები, რომლებშიც ადამიანს ჩასვლა შეუძლია. 1991 წლამდე, მღვიმის მიჯნაზე, სოფელ პატარა კლდეისში ცხოვრობდა მოსახლეობა. ამჟამად აქ მხოლოდ ნასახლარებია. აღწერა ვახუშტი ბატონიშვილმა „საქართველოს გეოგრაფიულ აღწერაში“:

## სქოლიო
კატეგორია:ქვემო ქართლის მხარის მღვიმეები
გულქან-ხათუნი

**გულქან-ხათუნი** ან **იმპერატრიცა ევდოკია ქართველი** (; გ. 2 მაისი, 1395) — ტრაპიზონის კონსორტ-იმპერატრიცა, მანუელ III-ის პირველი მეუღლე, ქართველი მეფის დავით IX-ისა და სინდუხტარ ჯაყელის ასული, დედოფლად კურთხევის სახელია **ევდოკია**.

## ბიოგრაფია 
გულქანი დაიბადა საქართველოში, ქართველი მეფის დავით IX-ისა და სინდუხტარ ჯაყელის ოჯახში.

გულქანი პირველ ქორწინებაში იყო ალექსი III-ის უკანონო ვაჟის, ანდრონიკე კომნენოსის მეუღლე. 1376 წლის 14 მარტს ანდრონიკე მოკლეს. როგორც გვაწვდის *Europäische Stammtafeln: Stammtafeln zur Geschichte der Europäischen Staaten* (1978) ის კოშკიდან იყო ჩამოგდებული.

1377 წლის 6 სექტემბერს გულქან-ხათუნი მანუელ III-ს გაჰყვა ცოლად. მანუელი ალექსი III-ისა და იმპერატრიცა თეოდორა კანტაკუნეზის უფროსი ძე იყო

1390 წლის 20 მარტს გარდაიცვალა ალექსი III. ტახტზე ავიდა იმპერატორი მანუელ III და გულქანი, რომელიც კორონაციისას **იმპერატრიცა ევოდკიას** სახელად აკურთხეს. მისი დედოფლობა დიდხანს არ გაგრძელებულა, გულქან-ხათუნი 1395 წლის 2 მაისს გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა
**მიქაელ პანარეტოსი*  „ტრაპიზონის ქრონიკა“  XIV საუკუნე

## სქოლიო 
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1395
კატეგორია:ტრაპიზონის იმპერიის ადამიანები
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ლეგიონი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ლეგიონი** (, ნათ. ბრ. legiō-დან — «ვაგროვებ, ვკრებ»):

* რომაული ლეგიონი — ძირითადი ორგანიზებული ერთეული ძველი რომის არმიაში.
* ლეგიონი (რიცხვი)— დათვლის ძველი რუსული სისტემის მიხედვით 105-ს ან 1012-ს უდრიდა.
* ლეგიონი (ჯგუფი)— რუსული როკ-ჯგუფი. 
* ლეგიონი (ფილმი) — პოსტაპოკალიფსური ფილმი (2010).
* ესპანური ლეგიონი — ესპანეთის სახმელეთო ჯარების ქვედანაყოფი. 
* საფრანგეთის უცხოური ლეგიონი — საფრანგეთის სახმელეთო ჯარების ქვედანაყოფი.
* საპატიო ლეგიონის ორდენი — ფრანგული ორდენი სამხედრო და სამოქალაქო დამსახურებებისათვის. 
* გერმანიის უცხოური ლეგიონი — სამხედრო შენაერთი, 1943 წელს გერმანიის სარდლობის მიერ შექმნილი "ცისფერი დივიზიის" დაშლის სანაცვლოდ. 

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი
კოჰორტა

thumb
**კოჰორტა** ( — ქვეითი ჯარისკაცების რაზმი ძველ რომში, რომელიც ლეგიონის მეათედ ნაწილს შეადგენდა. ძვ. წ. II საუკუნის ბოლოდან ჩვენს ერამდე რომის არმიის ერთ-ერთი უმთავრესი ტაქტიკური ქვედანაყოფი. ამ დროიდან კოჰორტების რაოდენობა ლეგიონში უკვე ათს აღწევდა. მესამე პუნიკურ ომში ერთი კოჰორტა 2 მანიპულას მოიცავდა, ამდენად ყოველ მწკრივს არა 10 მანიპულა, არამედ 5 კოჰორტა შეადგენდა შესაბამისი მონაკვეთებით. ავგუსტუსის დროს პირვანდელი ათკოჰორტიანი ლეგიონი დარჩა. კოჰორტის შემადგენლობა 555 ფეხოსანს და 66 მხედარს მოიცავდა. გარდა ამისა, პირველ კოჰორტაში მეომართა რაოდენობა გაორმაგდა. ეს ათი კოჰორტა ორ მწკრივად დგებოდა თითოში ხუთ-ხუთი კოჰორტით. წინა მწყობრის მარჯვენა ფრთაში პირველი კოჰორტა იდგა, ზუსტად მის უკან კი მეექვსე; მარცხენა მხარეს მეხუთე კოჰორტა, მის უკან მეათე იკავებდა ადგილს. ეს საბრძოლო წყობა ტრაიანესა და ადრიანეს დრომდე შემორჩა.

## ლიტერატურა 
* უცხო სიტყვათა ლექსიკონი, თბ., 1989, გვ. 260.

კატეგორია:რომაული სამხედრო სტრუქტურები
ლეგისტები

**ლეგისტები** (,  ნათ. ბრ. legis — კანონი) — შუა საუკუნეების იურისტები, რომლებიც ხელს უწყობდნენ რომის სამართლის რეცეფციას დასავლეთ ევროპაში. ლეგისტები რომის სამართლის ყაიდაზე გარდაქმნიდნენ ჩვეულებით სამართალს, მეფის ხელისუფლების გაძლიერების მიზნით მოითხოვდნენ სენიორული და საეკლესიო სასამართლოების, აგრეთვე საქალაქო თვითმმართველობის კომპეტენციის შეზღუდვას. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი ლეგისტი იყო ფრანგი იურისტი ბომანუარი, რომელმაც შეადგინა ფრანგული ჩვეულებითი სამართლის კრებული "ბოვეზის კუტიუმები".

კატეგორია:საფრანგეთის ისტორია
კატეგორია:სამართლის ისტორია
ფსილოფიტები

thumb|ფსილოფიტი
**ფსილოფიტები**(), ( — შიშველი და phyton — მცენარე) — ამომწყდარ უმაღლეს მცენარეთა განყოფილება.  ეს პატარა უფესვო მცენარეები ჭურჭელბოჭკოვანთა ყველაზე პრიმიტიული წარმომადგენლები არიან. ჰქონდათ სადა, დოქოტომიურად დატოტვილი, უფოთლო ან პატარ-პატარა, ზოგჯერ ქაცვისებრი გამონაზარდებით დაფარული ღეროები, კენწრული სპორანგიუმები, ერთგვაროვანი სპორებით (ჰომოსპორია). 

ფსილოფიტები ცნობილი არიან ზედა სილურული ეპოქიდან; დევონური ეპოქის ბოლოს თითქმის მთლიანად გადაშენდნენ. ზედა დევონური ეპოქიდან ნაპოვნია მხოლოდ ერთადერთი ტიპური ფორმა — .

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნამარხი მცენარეები
რომაული ლეგიონი

thumb|ძველი რომაული ლეგიონის თანამედროვე რეკონსტრუქცია
**ლეგიონი** (legio, ნათ. ბრ. legionis\lego - "ვაგროვებ", "ვკრებ") — ძირითადი ორგანიზებული ერთეული ძველი რომის არმიაში. თავდაპირველად ლეგიონი ეწოდებოდა რომის მთელ ჯარს, რომელიც წარმოადგენდა მონათმფლობელურ მილიციას — 3000 ქვეითი ჯარისკაცი და 300 მხედარი შეძლებული მოქალაქეებისგან, რომლებიც იკრიბებოდნენ მხოლოდ ომის დროს და სამხედრო წრთვნისას. ძვ.წ. V-IV საუკუნეებში ლეგიონების რაოდენობა 2-4 და მეტადაც გაიზარდა.

## შემადგენლობა 
ლეგიონის შემადგენლობაში იყო მძიმე ქვეითი ჯარი — 3000 კაცი (პრინციპები, გასტატები, ტრიარიები).
მსუბუქი ქვეითი ჯარი — 1200 კაცი (ველიტები) და 300 ცხენოსანი. მძიმე ქვეითი ჯარი იყოფოდა 30 ტაქტიკურ ქვეგანაყოფად — მანიპულა (თითოში 60-120 მეომარი, რომლებიც ორ ცენტურიონს შეადგენდნენ, მათ ემატებოდათ ველიტები. რესპუბლიკის დროს ლეგიონის სათავეში იდგა ტრიბუნი, იმპერიის დროს - ლეგატი. ძვ. წ. II საუკუნის მიწურულს მარიუსმა შეცვალა ლეგიონის ორგანიზაცია, ჯარისკაცებს ხელფასი მოუმატა და რომის არმია გახდა პროფესიონალური, დაქირავებული არმია. იმპერატორ ავგუსტუსის დროს ლეგიონის შემადგენლობა 7 000 კაცამდე გაიზარდა. ლეგიონს მიენიჭა ნომერი და სახელწოდება. ჰქონდა "დროშა" — ჯოხზე დამაგრებული ვერცხლის არწივი. რომის იმპერიის გაყოფის დროს (ახ.წ. IV საუკუნის ბოლოს) აღმოსავლეთ იმპერიაში იყო 70 ლეგიონი, დასავლეთში 63. 
XVI-XIX სს. ლეგიონი ეწოდებოდა სხვადასხვა სამხედრო ფორმირებებს საფრანგეთში, დიდ ბრიტანეთში, გერმანიასა და რუსეთში.

## ლიტერატურა 
* "ქსე", ტ. 5, 1983, გვ.155
* *The Beginnings of Rome: Italy and Rome from the Bronze Age to the Punic Wars (c.1000-264 BC)* (Routledge 1995) by T. J. Cornell
* "Legion GmbH. Das Unternehmen Römische Armee" (Saarbrücken 2012) by Stefan Zehnter
* "Roman Infantry Tactics in the mid-Republic: A Reassessment"( Historia 63, 2014) by Michael J. Taylor

## რესურსები ინტერნეტში 
* The Roman Army: A Bibliography (Dr. J. P. Adams)
* Augustan Legionaries  

კატეგორია:რომაული სამხედრო სტრუქტურები
ხოსე მანუელ ბალმასედა

**ხოსე მანუელ ბალმასედა** (; დ. 19 ივლისი, 1840, სანტო-დომინგო, ჩილე — გ. 18 სექტემბერი, 1891, სანტიაგო, ჩილე) — ჩილელი პოლიტიკური მოღვაწე.  ჩილეს  პრეზიდენტი 1886–1891 წლებში.

## კარიერა
ის იყო თორმეტ და-ძმას შორის უფროსი. მისი მშობლები მდიდრები იყვნენ და მისი ადრეული წლები დაკავშირებული იყო ინდუსტრიებთან და აგრო საწარმოებთან. 1849 წელს შევიდა ფრანგი ბერების სკოლაში და კინაღამ სამღვდელოებას შეუერთდა. მოგვიანებით ის დაქორწინდა და ჰყავდა რვა შვილი.

1864 წელს ის გახდა მანუელ მონტის მდივანი, რომელიც იმ დროს ჩილეს მთავრობის წარმომადგენელი იყო ლიმაში, და დაბრუნების შემდეგ წარმოჩნდა ენატში როგორც დიდი ორატორი. 1868 წელს თანამოაზრეებთან ერთად დაიწყო ჟურნალ  *"La Libertad"*-ს (თავისუფლება) გამოშვება. მან ასევე გამოსცა ორი მონოგრაფია: "პოლიტიკური გადაწყვეტილება საარჩევნო თავისუფლების დროს" და "ეკლესია და სახელმწიფო". 1869 წელს შეურთდა "Club de la Reforma"-ს რომელიც გახდა ლიბერალური პარტიის ბაზა.

მისი რადიკალური პროგრამების წყალობით რამდენიმეჯერ აირჩიეს დეპუტატად: 1864-1867; 1870–1873; 1873–1876; 1876–1879; 1879-1882 წლებში. ანიბალ პინტოს პრეზიდენტობის პერიოდში ის მონაწილეობდა რამდენიმე დიპლომატიურ მისიაში და დიდი წვლილი მიუძღვის არგენტინის დარწმუნებაში რომ ის არ ჩრთულიყო წყნარი ოკეანის მეორე ომში 1878 წელს. დომინგო სანტა მარიას პრეზიდენტობის დროს ის ჯერ გახდა საგარეო საქმეთა მინისტრი, ხოლო შემდგომ შინაგან საქმეთა მინისტრი. 25 ივნისს ის აირჩიეს როგორც ერთადერთი კანდიდატი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჩილეს პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია, ჩილეს ეროვნულ კონგრესთან არსებული ბიბლიოთეკა  

კატეგორია:ჩილეს პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  19 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1840
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1891
დუვრი

**დუვრი** (, , ) — ქალაქი და პორტი  დიდ ბრიტანეთში, ინგლისის საგრაფო  კენტში, პა-დე-კალეს სრუტესთან, სარკინიგზო ბორნით უკავშირდება დიუნკერკს, საფრანგეთი.

2001 წლის აღწერით ქალაქში 28 156 მცხოვრები დაფიქსირდა, საქალაქო აგლომერაციაში შემავალი გარეუბნებიანად  39 078 კაცი.  
ქალაქი დუვრი ბრიტანეთში ერთ-ერთი უძველესია და ჯერ კიდევ კუნძულზე რომის იმპერიის შეჭრამდე არსებობდა.

ღირსშესანიშნაობანი: შუა საუკუნეების დუვრის ციხესიმაგრე, ერთ-ერთი უდიდესია ფართობით გაერთიანებულ სამეფოში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* დურვის სიახლეები
* ქუჩების რუკა
* The Dover War Memorial Project
* Dover Locals 
* Dover Soul Local Community Website 
* Western Heights Preservation Society 
* Friends of Dover Castle  A scheme for the local people of Dover to contribute and benefit from their Castle.
* დურვის თემის რადიო Dover District's podcasting service, an online radio service for the town and surrounding area.

კატეგორია:ინგლისის ქალაქები