ერკინ ვოჰიდოვი

**ერკინ ვოჰიდოვი** — (; .) (28 დეკემბერი 1936 – 30 მაისი 2016) — უზბეკი პოეტი, დრამატურგი, ლიტერატურული მთარგმნელი და სახელმწიფო მოღვაწე. საკუთარი პოეტური შემოქმედების გარდა, ვოჰიდოვმა უზბეკურ ენაზე თარგმნა მრავალი ცნობილი უცხოელი პოეტის ნაშრომი, მათ შორის ალექსანდრ ტვარდოვსკის, იოჰან ვოლფგანგ გოეთეს, მუჰამად იქბალის, რასულ გამზატოვის და სერგეი ესენინის პოეზია. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი ესენინის ლირიკისა და გოეთეს ტრაგედიის „ფაუსტი“ თარგმანები.

1983 წელს ვოჰიდოვი დაჯილდოვდა State Hamza Prize-ით პოეტური კრებულისთვის „*Sharqiy qirgʻoq*“. 1987 წელს იგი გახდა უზბეკეთის სსრ-ს სახალხო პოეტი. 1999 წელს მას მიენიჭა უზბეკეთის გმირის ტიტული — უმაღლესი საპატიო წოდება, რომელსაც უზბეკეთი საკუთარ მოქალაქეებს ანიჭებს.

ვოჰიდოვის პოეზია დღემდე პოპულარულია და ხშირად იბეჭდება ანთოლოგიებსა და კოლექტიურ კრებულებში. მის ათეულობით ლექსზე დაიწერა სიმღერები სხვადასხვა შემსრულებლის მიერ, განსაკუთრებით — შერალი ჯორაევის მიერ. გაეროს დაარსებას 75-ე წლისთავთან დაკავშირებით 2020 წლის ოქტომბერში შეიქმნა სიმღერა „Human“ („ადამიანი“), რომელიც ერქვა ვოჰიდოვის ლექსზე „Inson“ („ადამიანი“) დაფუძნებულ ნაწარმოებს; მას ტექსტი ჰქონდა არაბულ, ინგლისურ, იტალიურ, ყაზახურ, რუსულ, ტაჯიკურ, თურქულ და უზბეკურ ენებზე.

## ბიოგრაფია 
ერკინ ვოჰიდოვიჩ ვოჰიდოვი დაიბადა 1936 წლის 28 დეკემბერს ოლტიარიყის რაიონში, ფერგანის ვილაიეთში, იმ დროს უზბეკეთის საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკის შემადგენლობაში არსებულ რეგიონში. მისი მამა, ჩოიანბოი ვოჰიდოვი, გერმანია-საბჭოთა კავშირის ომში იბრძოდა ნაცისტური გერმანიისა და მისი მოკავშირეების წინააღმდეგ და ომიდან დაბრუნების შემდეგ ტაშკენტში გარდაიცვალა; მაშინ ერკინი ცხრა წლის იყო. ვოჰიდოვი ასე იხსენებდა ომისწლიან სიძნელეებს:

1945 წელს ვოჰიდოვი დედასთან, როზიახონ ვოჰიდოვასთან ერთად ტაშკენტში გადავიდა, თუმცა ისიც მალევე გარდაიცვალა. ერკინი ბიძამ, ქარიმბოი სოფიბოევმა აღზარდა. სწორედ ბიძის წყალობით გაუჩნდა ვოჰიდოვს ინტერესის განსაკუთრებული სიყვარული პოეზიისადმი:

1960 წელს უზბეკეთის ეროვნულ უნივერსიტეტში (მაშინდელ ტაშკენტის სახელმწიფო უნივერსიტეტში) ფილოლოგიის ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ, ვოჰიდოვმა მუშაობა დაიწყო სხვადასხვა გამომცემლობაში. ვოჰიდოვი გარდაიცვალა 2016 წლის 30 მაისს, 79 წლის ასაკში.

## შემოქმედება 
]]
1960–1963 წლებში ვოჰიდოვი რედაქტორად მუშაობდა გამომცემლობაში „*Yosh Gvardiya*“, რომელიც რუსული „*Molodaya Gvardiya*“-ს უზბეკურ განყოფილებას წარმოადგენდა. 1975–1982 წლებში ის ამავე გამომცემლობის მთავარი რედაქტორი იყო. ვოჰიდოვი ასევე იყო ტაშკენტური გამომცემლობის „*Gʻafur Gʻulom*“ მთავარი რედაქტორი (1963–1970) და დირექტორი (1985–1987). 1982–1985 წლებში იგი ხელმძღვანელობდა ყოველთვიურ ჟურნალს „*Yoshlik*“ („ახალგაზრდობა“). უზბეკეთის დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ, 1995–2005 წლებში, ვოჰიდოვი მუშაობდა უზბეკეთის ოლიი მაჯლისის (პარლამენტის) საერთაშორისო ურთიერთობებისა და პარლამენტთაშორისი კავშირების კომიტეტის თავმჯდომარედ, ხოლო 2005–2009 წლებში — სენატის მეცნიერების, განათლების, კულტურისა და სპორტის კომიტეტის თავმჯდომარედ.

პოეზიის წერა ვოჰიდოვმა სტუდენტობის წლებში დაიწყო. მისი პირველი ლექსი ჟურნალ „*Mushtum*“-ში დაიბეჭდა, როცა მხოლოდ თოთხმეტი წლის იყო. საბჭოთა პოეტი რობერტ როჟდესტვენსკი ვოჰიდოვის შემოქმედებას განსაკუთრებულად მაღალ შეფასებას აძლევდა.

ქვემოთ მოყვანილია ვოჰიდოვის ლექსი „Oʻzbegim/Ўзбегим“ („ჩემი უზბეკი ხალხი“) (ფრაგმენტი):

### მუსიკად ქცეული ლექსები 
მის ბევრ ლექსს უზბეკმა შემსრულებლებმა სიმღერის ტექსტი გახადეს. განსაკუთრებით ცნობილია „Inson“ („ადამიანი“) და „Oʻzbegim“ („ჩემი უზბეკი ხალხი“) — ორივე შერალი ჯორაევის პოპულარული სიმღერების ტექსტად იქცა.

## მემკვიდრეობა 
ვოჰიდოვი უზბეკეთის ერთ-ერთ ყველაზე საყვარელ პოეტად ითვლება. ქვეყნის მასშტაბით მრავალი ადგილი და დაწესებულება მის სახელზეა დასახელებული. 2018 წელს ქალაქ მარგილანში გახსნილ იქნა მის სახელზე დაარსებული სკოლა-ინტერნატი. მომდევნო წელს მარგილანში ერქინ ვოჰიდოვის მუზეუმმა დაიწყო ფუნქციონირება.

ვოჰიდოვის სიცოცხლესა და შემოქმედებაზე დაწერილია რიგი ნაშრომები, მათ შორის: „*Erkin Vohidov saboqlari*“ („ერკინ ვოჰიდოვის გაკვეთილები“, 2016), „*To quyosh sochgayki nur*“ („სანამ მზე ანათებს“, 2016), „*Soʻz sehri*“ („სიტყვის ჯადოსნობა“), „*Oʻzbegimning Erkin oʻzbegi*“ („ჩემი უზბეკი ხალხის ერკინი“).

## ჯილდოები 
1999 — „უზბეკეთის გმირი“

1987 — უზბეკეთის სსრ-ის სახალხო პოეტი

1983 — ჰამზას სახელობის უზბეკეთის სსრ სახელმწიფო პრემია

1967 — ლენინური კომკავშირის პრემია

საპატიო ნიშნის ორდენი

მედალი „შრომითი წარჩინებისათვის“

1996 — უზბეკეთის ორდენი „განსაკუთრებული დამსახურებისათვის“ (30 ნოემბერი)

## რესურსები ინტერნეტში 
*ვოჰიდოვის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე მიძღვნილი ვებგვერდი   

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016
კატეგორია:უზბეკი პოეტები
კატეგორია:უზბეკი დრამატურგები
კატეგორია:უზბეკი მწერლები
კატეგორია:უზბეკი პოლიტიკოსები