open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
გამოღმა არგვეთი

**გამოღმა არგვეთი** — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში, გორისის თემში. სოფელში არის საბაზო სკოლა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 631 ადამიანი.

## ეტიმოლოგია
არგვეთი ანუ *მარგვეთი* ისტორიული სახელწოდებაა, ოღონდ წინათ ეს სახელი რქმევია არა მხოლოდ ერთ ან ორ სოფელს, არამედ მთელ მხარეს, ქვეყანას, რომელიც ძველი ქართველი ისტორიკოსის ლეონტი მროველის ცნობით ლიხის მთიდან რიონამდე იყო გაშლილი, ე. ი. დაახლოებით დღევანდელი ზემო იმერეთის ტერიტორიას მოიცავდა. ამ სახელის მიხედვით ნაწარმოებია გვარები: მარგველი, მარგველაძე, მარგველაშვილი.

*მარგვეთ*-ში **მ** თავსართია, ხოლო **ეთ** - ქართულ გეოგრაფიულ სახელებში გავრცელებული სუფიქსი. ამრიგად, ფუძედ გვრჩება **არგვ**. იგივე ფუძე გამოიყოფა სიტყვაში *მ-არგ-ალი* (*„მ-ეგრ-ელ-ი“*). საწინააღმდეგო მოსაზრების თანახმად სიტყვა „მ-არგ-ალი“ მიღებულია მ-აგრ-ალის მეტათეზისით და ნიშნავს ეგრისელს და არა არგვეთელს. ამდენად „მარგალში“ „არგ“ ფუძე არაა იგივე, რაც „არგვეთში“, არამედ განსხვავებული, „აგრ“ ფუძეა.

## ლიტერატურა 
* *ჭუმბურიძე ზურაბ*, რა გქვია შენ?, თბილისი 1966, გვ. 46-47

## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჭანდარა (გუდაუთის მუნიციპალიტეტი)

**აჭანდარა** — სოფელი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკის გუდაუთის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს ჭბაართსა და დოხურთს შორის. თემის ცენტრი (სოფლები: აჭანდარა, აოსირხვა, აუალიცა, ქვაბურთა, ძიბზირი, წვინდირთა, ხაბიუ, ჯგითირხვა). ზღვის დონიდან 150 მ, შავი ზღვიდან 13 კმ, გუდაუთიდან 18 კმ.

## ეტიმოლოგია
ამ სოფელში დღემდე დგას უზარმაზარი ჭადარი, რომელიც ალბათ ათასი წლისა იქნება. ალბათ ამ ხეს უკავშირდება სოფლის სახელი *აჭანდარა*, სადაც პირველი **ა** აფხაზურისათვის დამახასიათებელი თავსართია, ხოლო **ა** ქონების მნიშვნელი სუფიქსია და საკმაოდ ხშირად გვხვდება ქართულში (მაგალითად: ქოჩორა, წვერა, ბოლოშავა, თავშიშველა და ა.შ). ფუძე ამ სიტყვისა არის ჭანდარი, რომელიც ჭადარის პარალელურად გვხვდება როგორც დიალექტებში ასევე მხატვრულ ლიტერატურაშიც.

## ღირსშესანიშნაობები
აჭანდარაში შემორჩენილია რამდენიმე დოლმენი (ძვ. წ. II ათასწლეულის I ნახევარი). იქვეა ადრინდელი ფეოდალური ეპოქის ციხის ნანგრევები.

## ლიტერატურა 
* ზურაბ ჭუმბურიძე, რა გქვია შენ?, თბილისი 1966, გვ. 47-48

## სქოლიო
კატეგორია:გუდაუთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
აჭანდარა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**აჭანდარა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* აჭანდარა — სოფელი გუდაუთის მუნიციპალიტეტში;
* აჭანდარა — სოფელი გულრიფშის მუნიციპალიტეტში.
არგვეთი (საჩხერის მუნიციპალიტეტი)

**არგვეთი** — სოფელი საჩხერის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (სოფლები: ბახიოთი, იტავაზა, იცქისი, მახათაური, სავანე, შალაური, ცხამი).

მდებარეობს იმერეთის მაღლობზე, მდინარე ლაშურის (ყვირილის შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 600 მ, საჩხერიდან 7 კმ. სოფელში არის საჯარო სკოლა. სოფელში არის კვარციანი ქვიშის კარიერი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით, სოფელში ცხოვრობს 752 ადამიანი.

## ისტორია
არგვეთში, მდინარე ლაშურის მარცხენა ნაპირზე, 1936-1964 წლებში გათხარეს (რ. აბრამიშვილი) ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის (ძვ. წ. III ათასწლეული) სამოსახლო ბორცვი. აღმოჩენილია ნაგებობათა ბათქაშით შელესილი ძელური კედლები, თიხატკეპნილი იატაკები, წრიული მოყვანილობის კერები, ე. წ. მტკვარ-არაქსის კულტურისათვის დამახასიათებელი თიხის ჭურჭელი, ლითონის ჩამოსასხმელი ყალიბის ნატეხი, ირმის რქისაგან დამზადებული მიწის დასამუშავებელი პრიმიტიული იარაღი, კაჟის ნამგლის პირები, ორფრთიანი, ყუნწიანი კაჟის ისრის პირები, კერის თიხის მოდელი და სხვა ნივთები. ბორცვი დასახლებული ყოფილა გვიანდელი ბრინჯაოს ხანაშიც (ნაპოვნია ფოთლისებრი სატევრები). აღმოჩენილია აგრეთვე I−III საუკუნეების ორმოსამარხები. ხელფეხმოკეცილ მიცვალებულებს ჩატანებული აქვთ გამომწვარი თიხის ხელადები, პასტის მძივები, ბრინჯაოს მშვილდსაკინძები, საყურეები, ფრინველისგამოსახულებიანი საკიდები, აბზინდები, რომლებზედაც ფანტასტიკური ცხოველებია გამოსახული, და სხვა ნივთები. გათხრის დროს აღმოჩენილია აგრეთვე ფეოდალური ხანის ციხე-დარბაზი, ეკლესია, საცხოვრებელი და სამეურნეო შენობები (მარცვლეულის შესანახი ხაროები, მარნები). ძეგლის ზედა ქრონოლოგიური საზღვარია XIII საუკუნე.

## ცნობილი ადამიანები
სოფელში დაიბადნენ ქართველი პოეტები: მუხრან მაჭავარიანი და პაოლო იაშვილი.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მზე შინა

**მზე შინა** — ძეობის რიტუალთან დაკავშირებული წარმართობის დროინდელი ქართული ხალხური ორხმიანი სიმღერა, აგრეთვე საწესო ფერხული („სამაიას“ ნაირსახეობა). სიმღერა გაბმული ბანის ფონზე მონაცვლეობით ასრულებდა 2 ქალი. ამას მოსდევდა ღამისთევა გართობა-თამაშით: მე-3 დღეს ბავშვის დედას ტახტრევანზე დააწვენდნენ. იწყებოდა მილოცვები სიმღერით. სიმღერითვე მიმართავდნენ მზეს. „მზე შინა და მზე გარეთა, მზევ შინ შემოდიო...“ ცეკვავდნენ ფერხულს, ამ აიმღერის ფონზე, სასიმღერო რიტმის მიხედვით თუ ვიმსჯელებთ (გურული 6/8, მეგრული 2/4), ცეკვა ნარნარი ხასიათისა უნდა ყოფილიყო. ძეობის რიტუალი 2 კვირას გრძელდებოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
მზომელასებრნი

**მზომელასებრნი** () — ბინდისა და ღამის პეპლების ოჯახი. მზომელასებრთა ფრთების შლილი 3-4, ზოგისა 8 სმ-ს აღწევს. იკვებებიან ხემცენარეთა კვირტებით, ფოთლებით, კოკრებითა და ყვავილებით. ოჯახში 15 ათასამდე სახეობაა. განსაკუთრებით ბევრია ტროპიკულ და ფართოფოთლოვან ტყეებში. მრავალი მათგანი მავნებელია. საქართველოში აღსანიშნავია თელას, შოთხვის, მოცხარის, ხურტმლის და სხვა მზომელები, მუქი მწვანე ციდარია, ჩვეულებრივი ციდარია, მუქი რუხი ცქვლეფია და სხვა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მზომელასებრნი
მზიურა

**მზიურა** () — მცენარეთა გვარი რთულყვავილოვანთა ოჯახისა. მრავალწლოვანი, იშვიათად ორ- და ერთწლოვანი ბალახებია. 

150-მდე სახეობა გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, აფრიკაში, განსაკუთრებით — ხმელთაშუაზღვისპირეთში. საქართველოში 14 სახეობაა. 

იზრდებიან ბუჩქნარებში, ტყეებში, ტყისპირებზე, მდელოებზე, მაღალბალახეულობაში, მშრალ და კლდოვან ფერდობებზე. დასავლეთ საქართველოში ფართოდაა გავრცელებული კავკასიის ენდემი Inula magnifica. სუბალპურ სარტყელში იგი ქმნის მაღალბალახოვან დაჯუფებებს. მზიურა თაფლოვანი, დეკორატიული (Inula magnifica) და სამკურნალო (კულმუხო) მცენარეებია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
მთავარმმართველი

**მთავარმმართველი**, *მთავარმართებელი* () — რუსეთის ადმინისტრაციული და სამხედრო მმართველობის უმაღლესი ხელისუფალი კავკასიაში 1801-1844, 1882-1904 წლებში. მთავარმმართველი იყო ამავე დროს კავკასიაში მდგარი რუსეთისჯარის მთავარსარდალი. პასუხისმგებელი იყო მინისტრების წინაშე. ექვემდებარებოდნენ ქართლ-კახეთის, იმერეთის, აზერბაიჯანის, სომხეთის და ჩრდილოეთ კავკასიის მმართველები. 1844-1882 წლებში კავკასიას ადმინისტრაციული ავტონომიის სტატუსი ჰქონდა და მთავარმმართველი მეფისნაცვალმა შეცვალა. 1882-1904 წლებში მთავარმმართველის თანამდებობა აღადგინეს. 1905-1917 ისევ მეფისნაცვლის თანამდებობით შეიცვალა.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* Законы о наместничестве на Кавказ

კატეგორია:თანამდებობები რუსეთის იმპერიაში
შიშველი ქალაქი (ტელესერიალი)

„**შიშველი ქალაქი**“ () — ამერიკული ტელესერიალი, რომელიც გადიოდა ABC-ზე 1958-1963 წლებში. სერიალი ეფუძნება 1948 წელს გადაღებულ ამავე სახელწოდების ფილმს. ფილმში მონაწილეობდნენ პოლ ბერკი, ჰორეს მაკ-მეონი, ჰარი ბელავერი, ჯეიმზ ფრანსისკუსი და ჯონ მაკ-ინტაირი. სულ გადაღებულია 139 ეპიზოდი.

## სერიალში მიწვეული ვარსკვლავები 
სერიალში მრავალი კინოვარსკვლავი იყო მიწვეული, მათ შორის - რობერტ დიუვალი, რობერტ რედფორდი, ჯონ ვოიტი, სიდნი დენისი, უილიამ შეტნერი და დასტინ ჰოფმანი.

## რესურსები ინტერნეტში 
*შიშველი ქალაქი - კინოფილმების ინტერნეტ მონაცემთა ბაზაში (IMDb)
*შიშველი ქალაქი  - TV.com-ზე

კატეგორია:ამერიკული ტელესერიალები
კატეგორია:1950-იანი წლების ტელესერიალები
კატეგორია:1960-იანი წლების ტელესერიალები
Elements of Life

***Elements of Life*** — ჰოლანდიელი დიჯეი ტიესტოს მესამე სოლო ალბომი, რომელიც გამოუშვა 2007 წლის 16 აპრილს. ამ ალბომში მეტი ვოკალია გამოყენებული წინა ალბომებთან შედარებით. ალბომი იყო ნომინირებული გრემის დაჯილდოების კატეგორიაში: საუკეთესო ელექტრონული/საცეკვავო ალბომი.

## სიმღერების სია 
;Notes
* აღნიშნავს ვოკალის პროდიუსერს
* აღნიშნავს დამატებით პროდიუსერს
* აღნიშნავს რემიქსის ავტორს

## პერსონალი 
* კომპოზიტორ(ებ)ი, პროდიუსერ(ებ)ი: ტიესტო & D.J. Waakop Reijers-Fraaij
* ფოტოგრაფი: სტეფან პისტელი
* სიმღერები:
** *Everything* - კომპოზიტორ(ებ)ი: დანიელ სტევარტი & JES
** *Sweet Things* - კომპოზიტორ(ებ)ი: BT
** *Bright Morningstar* - კომპოზიტორ(ებ)ი: BT
** *Break My Fall* - კომპოზიტორ(ებ)ი: BT
** *Elements of Life*  - კომპოზიტორ(ებ)ი: გირტ ჰუინინკი
** ''He's A Pirate (Tiësto Remix)'' - პროდიუსერ(ებ)ი: ჯეოფრი ზანელი, ჰენს ციმერი & კლაუს ბადელტი

## მუსიკალური ვიდეოები 
* He's A Pirate (Tiësto Remix)
* Dance4life
* In the Dark
* Break My Fall

## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## იხილეთ აგრეთვე
* Elements of Life World Tour
* Copenhagen: Elements of Life World Tour
* Elements of Life: Remixed

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
* *Elements of Life* - CDUniverse.com-ზე

კატეგორია:ტიესტოს ალბომები
კატეგორია:2007 წლის ალბომები
სახელმწიფო მინისტრი

**სახელმწიფო მინისტრი** (), *უპორტფელო მინისტრი* — მთავრობის წევრი, ცალკეულ დროებით საკითხთა მოსაგვარებლად დანიშნული პირი მთავრობის შემადგენლობაში.

## ისტორია
სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობა გავრცელებულია საფრანგეთში, მიუხედავად იმისა, რომ ის არაა მოხსენიებული საფრანგეთის 1958 წლის კონსტიტუციაში. მმართველობის ფრანგული მოდელის გავრცელებასთან ერთად სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობა გავრცელდა სხვა ქვეყნებშიც, სადაც შერეული, ნახევრადსაპრეზიდენტო მმართველობაა.

სახელმწიფო მინისტრი, როგორც წესი, ითვლება მთავრობის წევრად. ხშირად ის ინიშნება პრეზიდენტის მიერ, რათა პრეზიდენტმა გაზარდოს საკუთარ მხარდამჭერთა რიცხვი მთავრობის შემადგენლობაში. სახელმწიფო მინისტრების თანამდებობები შემოიღება სახელმწიფოსათვის მნიშვნელოვანი, მაგრამ დროებითი ამოცანების გადასაჭრელად. სახელმწიფო მინისტრი არ მართავს სამინისტროს, მას მხოლოდ მცირერიცხოვანი აპარატი გააჩნია. ამიტომაც სახელმწიფო მინისტრებს „უპორტფელო მინისტრებს“ უწოდებენ.

## სახელმწიფო მინისტრები საქართველოში
ამ სახელმწოდების თანამდებობა საქართველოში კიდევ არსებობს, მაგრამ არსებითად, ის 1995-2004 წლებში ის არ წარმოადგენდა სახელმწიფო მინისტრს კლასიკური გაგებით, არამედ ეს იყო პრეზიდენტის კანცელარიის უფროსი.

სახელმწიფო მინისტრის თანამდებობა საქართველოში დაწესდა 2004 წელს. საქართველოს მთავრობის შემადგენლობის ხშირ ცვლასთან ერთად იცვლებოდა სახელმწიფო მინისტრების თანამდებობები და დასახელებები. ამჟამად მოქმედი სახელმწიფო მინისტრებია:

*ალექსი პეტრიაშვილი — სახელმწიფო მინისტრი ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში;
*პაატა ზაქარეიშვილი — სახელმწიფო მინისტრი შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში;
*გელა დუმბაძე — სახელმწიფო მინისტრი დიასპორის საკითხებში.

## რესურსები ინტერნეტში
*საქართველოს მთავრობის საიტი 

კატეგორია:საქართველოს მთავრობა
კატეგორია:სახელმწიფო აპარატი
მთა-ტყის ნიადაგი

**მთა-ტყის ნიადაგი**, ნიადაგის ტიპების ჯგუფი, რომელთა სხვადასხვაობას განაპირობებს რელიეფის მდებარეობა, სიმაღლე, დაქანება, მცენარეული საფარი, ქანები და სხვა. სხვადასხვაობა უფრო ძლიერ ვლინდება ნიადაგის დენუდაცია-ეროზიის დროს და დამოკიდებულია მთის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე. ტიპური მთა-ტყის ნიადაგია ტყის ყავისფერი და ყომრალი ნიადაგები, რომლებიც ერთმანეთისაგან განსხვავდებიან ჰუმუსიანობით, სისქით, გაეწრებით და სხვა.ტყის ყომრალი ნიადაგი გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოს მთა-ტყეთა ქვედა და შუა, ხოლო აღმოსავლეთ საქართველოში - შუა ნაწილში; აღმოსავლეთ საქართველოს მთა-ტყეთა ქონის ქვედა ნაწილში ტყიე ყავისფერი ნიადაგია. მთა-ტყის ზედა სარტყელში ჭარბობს გაეწრებული ყომრალი ნიადაგი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნიადაგების ტიპები
მთა-მდელოს ნიადაგები

**მთა-მდელოს ნიადაგები** — ნიადაგების ტიპების ჯგუფი. გავრცელებულია სუბალპური და ალპურ ზონაში მდელოს მცენარეულობის ქვეშ. მთა-მდელოს ნიადაგებს განეკუთვნება მთა-მდელოს კორდიანი, შავმიწისებრი, კორდიან-ტორფიანი, ტორფიანი და სხვა. მისთვის დამახასიათებელია საშუალო და მცირე სისქის პროფილი, მსუბუქი მექანიკური შედგენილობა, ხირხატიანობის სხვადასხვა ხარისხი, ზედა ფენაში გაკორდება (ზოგჯერ გატორფება) და ორგანული ნივთიერების მაღალი შემცველობა. საქართველოში მთა-მდელოს ნიადაგები წარმოდგენილია კავკასიონის მთიანი სისტემის ვერტიკალური ზონალობის შესაბამისად, გავრცელებულია აგრეთვე სამხრეთ მთიანეთში (ჯავახეთში), სადაც უფრო მთის შავმიწებსა და კლდოვან გაშიშვლებებს შორის გვხვდება. იყენებენ საძოვრებად და სათიბებად.
## ლიტერატურა
კატეგორია:ნიადაგების ტიპები
მთელძვლოვანნი

**მთელძვლოვანნი**, *ძვლიანი განოიდები* () — თევზების ინფრაკლასი სხივფარფლიანების კლასისა. გარდამავალი ადგილი უკავიათ ხრტილიან განოიდებსა და ძვლიან თევზებს შორის. მთელძვლოვანნი პირველად გვიან პერმულ პერიოდში გაჩნდნენ. მეზოზოურში არსებობდა მთელძვლოვანთა 7 რიგი, პალეოგენის დასაწყისში კი თითქმის მთლიანად ამოწყდნენ. თანამედროვე ფაუნაში შემორჩენილია შლამის თევზებისა (1 სახეობა — შლამის თევზი ანუ ამია) და კაიმანისებრი თევზების (რამდენიმე სახეობა) რიგი. მთელძვლოვანნი გავრცელებული არიან ჩრდილოეთ და ცენტრალურ ამერიკაში.

## ლიტერატურა 
*
Elements of Life: Remixed

***Elements of Life: Remixed*** — ტიესტოს 2008 წლის ალბომი. სიმღერები არის გარემიქსებული მისი წინა ორიგინალური ალბომიდან Elements of Life. თავიდან გამოშვებას გეგმავდნენ 2008 წლის 29 იანვარს, შემდეგ გადაიდო 11 მარტამდე, საბოლოოდ კი გამოიცა 28 აპრილს.

## სიმღერების სია 
### დისკი 1 
# Ten Seconds Before Sunrise (First State Remix)   	  	  	- 7:44
# Everything (Cosmic Gate Remix)   	 	  	- 7:53
# Do You Feel Me (Roger Martinez Remix)   	 	  	- 5:08
# Carpe Noctum (Fire Element Mix)   	  	  	- 5:48
# Driving To Heaven (Mat Zo Remix)   	  	  	- 7:10
# Sweet Things (Tom Cloud Remix)   	 	  	- 6:26
# Bright Morningstar (Andy Duguid Remix)   	  	  	- 7:36
# Break My Fall (Richard Durand Remix)   	 	  	- 5:23
# In The Dark (Dirty South Remix)   	  	- 5:49
# Dance4Life (Fonzerelli Remix)    		  	- 6:18
# Elements of Life (Alex Kunnari Remix)    	  	  	- 6:36
# No More Heroes   	  	  	- 6:23

### დამატებითი დისკი 
# Ten Seconds Before Sunrise (First State's A Global Taste Remix)   	  	  	- 9:32
# Carpe Noctum (DJ Preach Remix)   	  	  	- 7:50
# Dance4Life (Sander van Doorn Remix)   	 	  	- 7:32
# Elements of Life (Airbase Remix)   	  	  	- 8:12

## პერსონალი 
* *No More Heroes* - პროდიუსერი: Blue Man Group

## გამოცემები 
## იხილეთ აგრეთვე
* Elements of Life
* Elements of Life World Tour
* Copenhagen: Elements of Life World Tour

## სქოლიო 
კატეგორია:ტიესტოს კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2008 წლის რემიქსული ალბომები
Elements of Life World Tour

**Elements of Life World Tour** — ტიესტოს მიერ გამართული ტურნე მისი მესამე სტუდიური ალბომის, *Elements of Life*-ის მხარდასაჭერად. ტურნე დაიწყო 2007 წლის 26 მარტს და გაგრძელდა 2008 წლის 30 ივნისამდე. სულ ჩატარდა 108 კონცერტი, მათგან 41 ევროპაში, 39 ამერიკაში, დანარჩენი კი აზიაში, აფრიკაში, ოკეანიაში და სხვაგან. Elements of Life World Tour-ის DVD ვერსია გამოიცა 2008 წლის 7 მარტს, კოპენჰაგენში გამართული კონცერტის სახით.

## იხილეთ აგრეთვე 
* Elements of Life
* Elements of Life: Remixed
* Elements of Life World Tour (DVD)

კატეგორია:ტიესტოს ტურნეები
მთიბავები

**მთიბავები** (Opiliones ან Phalangida) — ფეხსახსრიანი ცხოველების რიგი ობობასნაირთა კლასისა. მათი სხეულის სიგრძე 1-22 მმ-ია. ცნობილია 2400-ზე მეტი სახეობა, რომელთაგან  22 გავრცელებულია საქართველოში. ბინადრობენ ტყის საფენში, ხის ქერქვეშ, ხშირად ღობეებსა და შენობებზე. მტაცებლები არიან.

## ლიტერატუირა
კატეგორია:ობობასნაირნი
მთათა კვანძი

**მთათა კვანძი**, ორი ან რამდენიმე ქედის შესაყარი. ჩვეულებრივ, მაღალი და ძნელად მისადგომია. მაგ., მატჩა შუა აზიაში  — თურქესტანის, ზარაფშანისა და ალაის ქედების შესაყარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გეომორფოლოგია
მთიბლური

**მთიბლური** — ქართული ხალხური შრომის ლექს-სიმღერა. სრულდება თიბვის დროს. გავრცელებულია აღმოსავლეთ საქართველოში. თუშურ-ფშაურ-ხევსურული მთიბლური ერთხმიანია, ქართლური და კახური — სამხმიანი. სიმღერის მოტივს გვრინს უწოდებენ. მთიბლურის ცხრამარცვლიანი ტაეპი 2 მუხლისაგან (5-4) შედგება. ეს საზომი დამახასიათებელია უძველეს წარმართულ ხუცობა-ქადაგებათა და ხმითნატირალითა ტექსტებისათვს, ამიტომ მთიბლურის წარმოშობაც წინაქრისტიანულ ხანას მიეწერება. მთიბლური პირველად დიმიტრი არაყიშვილმა ჩაიწერა ხევსურეთში და გამოაქვეყნა კრებულში  «Грузинское народное музыкальное творчество» (М., 1916).

## ლიტერატურა 
* *გოგოჭური დ.,* მელექსეობა ხევსურეთში, თბ., 1974;
* *ოჩიაური თ.,* ხევსურული მთიბლური სიმღერა-გვრინი, «მიმომხილველი», 1951, ტ. 2;
* *გოგოჭური დ., ჩხიკვაძე გ.,* ქსე, ტ. 6, გვ. 671

კატეგორია:ქართული ხალხური სიმღერები
მთის ბოყვი

**მთის ბოყვი**, *მთის ნეკერჩხალი* () — ხე ნეკერჩხლისებრთა ოჯახისა. მისი სიმაღლე 40 მ აღწევს. მეტად ლამაზი გუმბათისებრი ვარჯი აქვს. 

გავრცელებულია ხმელთაშუაზღვისპირეთსა, მცირე აზიაში, კავკასიასა და დასავლეთ უკრაინაში. ჩვენში ძირითადად დასავლეთ, იშვიათად აღმოსავლეთ საქართველოს შერეულფოთლოვან და მუქწიწვოვან ტყეებში, მდინარისპირა ტერასებზე, ხეობებში, ხრამებსა და ხევებში იზრდება. 

ჩრდილის ამტანი და სწრაფმზარდია. აშენებენ ბაღ-პარკებსა და ქუჩებში. აქვს მაგარი და მკვრივი თეთრი მერქანი. კარგი თაფლოვანი მცენარეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ნეკერჩხლისებრნი
მთისუბანი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მთისუბანი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მთისუბანი — სოფელი სოხუმის მუნიციპალიტეტში;
*მთისუბანი — სოფელი ხულოს მუნიციპალიტეტში.
მთისკალთის მღვიმეები

**მთისკალთის მღვიმეები** — მღვიმეთა კომპლექსი საქართველოში, აფხაზეთის ავტონომიურ რესპუბლიკაში,სოხუმის მუნიციპალიტეტში. მდებარეობს სოფელ მთისკალთის მიდამოებში. ზღვის დონიდან 570 მ სიმაღლეზე. გამომუშავებულია ქვედაცარცულ კირქვებში. შედგება სამი მღვიმისაგან. პირველი მღვიმის ჯამური სიგრძეა 335 მ, მეორის — 75 მ, მესამის — 42 მ. პირველში გადის ნაკადული, ორი დანარჩენი მშრალია. მღვიმეებში უხვადაა სხვადასხვაგვარი ნაღვენთ-ნაწვეთი კალციტური წარმონაქმნები, მათ შორის მღვიმური მარგალიტები. გვხვდება მღვიმური ცხოველები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტი
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის მღვიმეები
მთის ღანძილი

** მთის ღანძილი** () — მრავალწლოვანი ბოლქვიანი ბალახოვანი მცენარე ამარილისისებრთა ოჯახისა. მისი ღეროს სიგრძე 30-70 სმ აღწევს. ბოლქვი ირიბ ფესურაზე ზის და შემოხვეული აქვს რუხმურა ბადისებრი გარსი. 

გავრცელებულია ევროპაში, ხმელთაშუაზღვისპირეთსა და ჩრდილოეთ ამერიკაში. საქართველოში იზრდება ტყეებსა და ტყისპირებზე, მდელოებზე, ძირითადად მთის ზედა სარტყელში. 

იჭმევა მოხარშული და დამწნილებული, გამოიყენება სურავანდის საწინააღმდეგოდ.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ხახვი
მთათუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი

**მთათუშეთის სახელმწიფო ნაკრძალი** — ნაკრძალი ახმეტის მუნიციპალიტეტში, კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის ფერდობებზე, მდინარეების პირიქითი ალაზნისა და თუშეთის ალაზნის აუზში. დაარსდა 1980 წელს. საერთო ფართობი 12505 ჰა. ტყით დაფარულია 9952 ჰა. ზღვის დონიდან 1600-2100 მ-მდე — სუბალპური სარტყელი, 2600 მ-იდან — ალპური სარტყელი. ნაკრძალში ძირითადად ფიჭვისა და არყის ტყეებია. ფიჭვი აქ ჩრდილოეთ ფერდობებზეც იზრდება და მაღალი ბონიტეტის კორომებს ქმნის. აქვეა ვერხვი, თხმელა, დეკა, ასკილი და სხვა მცენარეები. ძუძუმწოვრებიდან გვხვდება ნიამორი, გავრცელებულია ჯიხვი, არჩვი, დათვი, ფრინველებიდან — როჭო, შურთხი და სხვა ცხოველები.  ნაკრძალი მდიდარია მინერალური წყლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კახეთის მხარის ნაკრძალები
კატეგორია:ახმეტის მუნიციპალიტეტი
მთის ფაუნა

**მთის ფაუნა** — ცხოველთა ერთობლიობა, რომელიც მთამაღალზე მოსახლეობს. მთის ფაუნის ჩამოყალიბებისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა გამყინვარების პერიოდში ჰავის ცვალებადობას. აცივების დროს სიცივის მოყვარული ცხოველები იჭრებოდნენ სამხრეთში, ხოლო კლიმატის გათბობისთანავე ნაწილი მთებზე სახლდებოდა, ნაწილი კი ისევ ჩრდილოეთისკენ იხევდა. ამით აიხსნება, რომ ზოგი ჩრდილოეთი ევროპული ცხოველი ეთიოპიის მთებში გვხვდება, ხოლო ციმბირული სახეობების მსგავსი ფორმები კი — კუნძულ იავაზე და ა. შ. საქართველოში მთის ფაუნა კარგადაა წარმოდგენილი კავკასიონის მთამაღალზე და ალაგ-ალაგ — მცირე კავკასიონზე; ესენია ჯიხვი, ნიამორი, არჩვი, პრომეთეს მემინდვრია, თოვლა მემინდვრია, შურთხი, მაღრანი, ალპური ჭვინტა, მთის ტოროლა, რქოსანი ტოროლა, მთის მწყერჩიტა, ბატკანძერი, ორბი, სვავი, მთის არწივი, შავარდენი. ამავე ადგილს აღწევენ კავკასიური გრძელკუდა კბილთეთრა, დიდი ცხვირნალა, ყურდიდა მღამიობი, გუდაურის მემინდვრია, მელა, მგელი, თეთრყელა კვერნა, დედოფალა, კაკაბი, მებორნე, შავულა და სხვა ცხოველი. ქვეწარმავლებიდან მთამაღალს აღწევს გველისა და ხვლიკის ზოგიერთი სახეობა. ამავე ადგილების მდინარეებში იცის კალმახი. მთამაღალზე ბევრია ნაირგვარი მწერი, ზოგიერთი მოლუსკი და სხვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფაუნა
მთისძირი

**მთისძირი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*მთისძირი - სოფელი გარდაბნის მუნიციპალიტეტში
*მთისძირი - სოფელი დმანისის მუნიციპალიტეტში
*მთისძირი - სოფელი ვანის მუნიციპალიტეტში
*მთისძირი - სოფელი სამტრედიის მუნიციპალიტეტში
*მთისძირი -  სოფელი ყვარლის მუნიციპალიტეტში
მთის შროშანი

**მთის შროშანი** () — მრავალწლოვანი ბოლქვიანი ბალახოვანი მცენარე შროშანისებრთა ოჯახისა. მისი ღერო ხშირფოთლიანია, სიმაღლე 1 მ აღწევს. აქვს ფართო ლანცეტა ფოთლები, მტევნებად შეკრებილი ან უფრო იშვიათად მარტოული ყვავილები. ყვავილსაფრის ფოთლები გოგირდისფერია, შიგნითა მხრიდან მოფენილია მუქი მეწამული წინწკლებით. 

გავრცელებულია საქართველოს ყველა მაღალმთიან რაიონში, გვხვდება აგრეთვე ჩრდილოეთ და აღმოსავლეთ ანატოლიაში. იზრდება ტყისპირებზე, ნაკაფებსა და ბუჩქნარებში, მთის შუა და ზედა სარტყელში; გვხვდება აგრეთვე სუბალპურ მაღალბალახეულობაში. მეტად ლამაზი დეკორატიული მცენარეა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:შროშანისებრნი
მთის არწივი

**მთის არწივი** () — ფრინველი ქორისნაირთა რიგისა. მისი სხეულის სიგრძეა 76–89 სმ, ფრთების შლილი 190–227 სმ,

## გალერეა 

ფაილი:Falkner 0434.jpg|ბაზი
ფაილი:Aquila chrysaetos 3 (Martin Mecnarowski).jpg|ფრენა
ფაილი:Aquila chrysaetos chrysaetos MHNT.ZOO.2010.11.92.2.jpg|კვერცხი
ფაილი:Stamps of Georgia, 2007-10.jpg|საქართველოს საფოსტო მარკაზე, 2007

## რეკომენდებული ლიტერატურა 
* *ჟორდანია რ.,* საქართველოს იშვიათი ფრინველები, თბ., 1979.

## სქოლიო 
კატეგორია:არწივი
კატეგორია:საქართველოს წითელ წიგნში შეტანილი ცხოველები
კატეგორია:ევროპის ფრინველები
მთიულეთის ქედი

**მთიულეთის ქედი** — ქედი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედის სამხრეთი ტოტი, მდინარეების მთიულეთის არაგვისა და გუდამაყრის არაგვის წყალგამყოფი. იწყება კავკასიონზე შირიმის (3201 მ) მწვერვალთან და მთავრდება ზემოაღნიშნული მდინარეების შესართავთან. აგებულია იურული და ცარცული ასაკის ფლიშური ნალექებით. სამხრეთ-დასავლეთი კალთა ძლიერ დანაწევრებული და ფართოა, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ვიწრო. მოგლუვებულ თხემზე აღმართულია მწვერვალები: საბადლო (2802 მ), მთაწმინდა (2759 მ), ჭალისთავი (2750 მ), წიფორი (2577 მ). კალთები შემოსილია შერეული, ფართოფოთლიანი (ზოგან ფიჭვის) ტყით, თხემური ზონა — სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ქედების სია

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის ქედები
მთისძირის მეორე განძი

**მთისძირის მეორე განძი** — არქეოლოგიური ძეგლი აღმოჩნდა 1962 წელს მიწის ხვნის დროს, ყვარლის მუნიციპალიტეტის სოფელ მთისძირის ცენტრალურ ნაწილში. 1988 წელს ამ ადგილზევე, მიწის დამუშავების დროს, წააწყდნენ აღმოჩენილი განძის დარჩენილ ნაწილს. დღეისათვის განძის შემადგენლობაშია 697 ვერცხლის მონეტი: სასანური დრაქმები, ომაიანი და აბასიანი ხალიფების სახელით მოჭრილი მონეტები, მონეტების მოჭრის ადგილებია: მადინათ ახ-სალამი, მუჰამადია, ბასრა, ვახიტი, ბალხი, ქუფა, დამასკო, ქირმანი, სამარვანი და სხვა. ყველაზე ძველი მონეტებია სასანური და დრაქმები. ყველაზე ბოლოს მოჭრილთაგან კი ჰარუნ-არ-რაშიდის (786-809 წლები) და ამინის (809—813-814 წლები) სახელებით მოჭრილი მონეტები. განძი ჩაფლული უნდა იყოს IX საუკუნის I მეოთხედში. დაცულია საქართველოს ეროვნულ მუზეუმში.
 
## ლიტერატურა
კატეგორია:ყვარლის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
Just Be: Remixed

***Just Be: Remixed*** — ტიესტოს 2006 წლის ალბომი. ალბომში შესული სიმღერები არის გარემიქსებული ტიესტოს ორიგინალური ალბომიდან Just Be. სიმღერა Adagio for Strings (ტიესტოს სიმღერა) არის რემიქსი სემიუელ ბარბერის ამავე სახელწოდების კომპოზიციისა.

## სიმღერების სია 
### დისკი 1 
# Love Comes Again   	  	- 7:22მარკ ნორმანის რემიქსი
# Traffic   	  	- 7:34მაქს ვალდერის რემიქსი
# Traffic   	  	- 7:49დიჯეი მონტანას მონტაჟი
# Nyana   	  	- 8:17T4L რემიქსი
# UR   	  	- 12:36ჯანკი XL-ის რემიქსი
# UR   	  	- 10:14ლეამა & მურის რემიქსი
# A Tear In The Open   	  	- 9:56ლეამა & მურის რემიქსი

### დისკი 2 
# Just Be   	  	-9:51ანტილასის კლუბური მიქსი
# Just Be   	  	-9:21ანტილასის დაბ მიქსი
# Just Be   	  	-8:51514 რემიქსი
# Just Be   	  	-9:01უალი ლოპეს ლა ფაკტორიას ვოკალური რემიქსი
# Adagio for Strings   	  	-11:25დანჯო & სთაილზის რემიქსი
# Adagio for Strings   	  	-8:21პინის რემიქსი
# Adagio for Strings   	  	-7:11ფრედ ბეიკერის რემიქსი

## სქოლიო 
კატეგორია:2005 წლის რემიქსული ალბომები
კატეგორია:ტიესტოს ალბომები
მთიულური

thumb|250px|მთიულური
**მთიულური** — ქართული ხალხური ცეკვების ჯგუფი, რომელიც ერთნაირ ტექნოლოგიურ მასალაზე (მრავალფეროვანი ჩაკვრები, ცერილეთები, მუხლილეთები, ბრუნები, ხტომისებური მოძრაობები) არის აგებული. მუსიკალური ზომა უმეტეს შემთხვევაში 2/4.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
მთიულური დავლური

** მთიულური დავლური** — მთიულურის ჯგუფის ქართული ხალხური ცეკვა. შედგება ნელი დავლურისა და სწრაფი მთიულურისაგან. მუსიკალური ზომა 6/8.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართული ცეკვები
Black Hole Recordings

**Black Hole Recordings** — ცნობილი ნიდერლანდური ხმისჩამწერი კომპანია. იგი ცნობილი არის ტრანსს ჩანაწერების გამოცემით. კომპანია დააარსა 1997 წელს, არნი ბინკისა და ტიას ფერვესის მიერ, რომელიც *ტიესტოს* ფსევდონიმითაა ცნობილი.

## იხილეთ აგრეთვე
* მეჯიქ მიუზიკი

## რესურსები ინტერნეტში 
* Black Hole Recordings - დიდი ბრიტანეთი 
* მეჯიქ მიუზიკი
* მეჯიქ მუზიკის დიდი ბრიტანეთის დივიზიონი 

კატეგორია:ტიესტო
კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლები
მთიხვი

**მთიხვი** (Desmana moschata) — ძუძუმწოვარი ცხოველი მწერიჭამიების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 20-22 სმ, მასა 520 გ აღწევს. კუდის ფუძესთან მუშკის ჯირკვლები აქვს, რომელთა ნივთიერება ბეწვს იცავს დასველებისაგან. კარგადაა შეგუებული წყალს. უძველესი რელიქტური სახეობაა. გავრცელებულია მდინარეების ვოლგის, დონისა და ურალის აუზებში, ბინადრობს სოროებში, რომლებსაც გამოსასვლელი წყალში აქვს. იკვებება მუცელფეხიანი მოლუსკებით, წვრილი თევზებით, მწერებით, წურბელებით, აგრეთვე მცენარეებით. შობს 1-5 თვალაუხილავ შიშველ, უმწეო ნაშიერს. ბეწვი მტკიცე და მაღალხარისხოვანია, თუმცა დიდი სარეწაო მნიშვნელობა არ აქვს. მთიხვის რიცხვი მკვეთრად მცირდება, რის გამოც მას იცავენ.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:თხუნელასებრნი
კატეგორია:ევროპის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:აზიის ძუძუმწოვრები
კატეგორია:რუსეთის ძუძუმწოვრები
Gouryella

**Gouryella** — ნიდერლანდური ტრანს მუსიკოსების, ფერი კორსტენის და ტიესტოს დუეტი. მან სახელი გაითქვა სიმღერებით „Gouryella“ და „Walhalla“.

## დისკოგრაფია 
### ალბომები 
* 2004: *System F / Gouryella – Best*
* 2005: *Best of System F & Gouryella (Part One)*
* 2006: *Best of System F & Gouryella (Part Two)*
* 2016: *From The Heavens*

### სინგლები 
* 1999 "Gouryella" #15 ბრიტანეთი; #65 ნიდერლანდები
* 1999 "Walhalla" #19 ნორვეგია; #27 ბრიტანეთი;
* 2000 "Tenshi" #45 ბრიტანეთი #67 ნიდერლანდები
* 2015 "Anahera" #1 Beatport Trance; #10 Beatport Main
* 2016 "Neba" #1 Beatport Trance; #24 Beatport Main
* 2017 "Venera (Vee's Theme)"

## სქოლიო 
კატეგორია:ნიდერლანდური ტრანს ჯგუფები
კატეგორია:ნიდერლანდური მუსიკალური დუეტები
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკალური დუეტები
კატეგორია:ტიესტო
მთლიანთავიანები

**მთლიანთავიანები** () — ხრტილიანი თევზების ქვეკლასი, მათი სხეულის სიგრძე 1,5 მ აღწევს. აქვთ ხრტილოვანი ჩონჩხი. ზედა ყბა მთლიანად შეზრდილია ტვინის ქალასთან (აქედან სახელწოდება). ნამარხი მთლიანთავიანები ცნობილია გვიანდელი დევონური ეპოქიდან. ფიქრობენ, რომ მთლიანთავიანები წარმოიშვნენ ამომწყდარი ზვიგენისებრი წინაპრებისაგან და წარმოადგენენ გვერდით ფილოგენეზურ შტოს. თანამედროვე მთლიანთავიანები ეკუთვნიან ქიმერების რიგს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხრტილიანი თევზები
მთისძირის არქეოლოგიური ძეგლები

**მთისძირის არქეოლოგიური ძეგლები**, მრავალფენიანი არქეოლოგიური ძეგლები (ძვ. წ. VI ს. – ახ. წ. VII ს.) მდინარე რიონის მარცხენა ნაპირას სოფ. მთისძირის სამხრეთ ნაწილში, ქალაქ ვანიდან 8 კმ-ზე. 

ნამოსახლარები დადატურებულია რამდენიმე გორაზე და მათ შორის მდებარე დაბლობზე. აღმოჩენილია მრავალნაირი კერამიკის ნაწარმი, აგრეთვე კრამიტი და აგური. ნაპოვნია იმპორტული (ატიკური, ქიოსური, სინოპური) კერამიკის ნაწარმიც. აღმოჩნდა ქვევრსამარხების ნაშთებიც. განსაკუთრებით საყურადღებოა ადგილობრივი წაბლაღელეში 1952 წელს შემთხვევით აღმოჩენილი (ნ. ხოშტარია) მდიდრული სამარხის ნაშთი (ძვ. წ. V ს. ბოლო - IV ს.), რომელშიც ნაპოვნია სამკაული — (ოქროს „სხივანა საყურე“, საკისრე რგოლი), ჭურჭელი (ვერცხლის რიტონი, ბრინჯაოს და კერამიკის ჭურჭელი), რკინის ლურსმანი და სხვა ნივთები. 

აღსანიშნავია აგრეთვე ადეიშვილების გორა, სადაც 1974 წელს აღმოჩნდა (გ. გამყრელიძე) ძვ. წ. V-IV საუკუნეები სასიმაგრო ნაგებობების ნაშთი. მშენებლობაში გამოყენებული ყოფილა ქვა, ხის (თლა) ძელები და თიხა-მიწა. ნაგებობა ოთხკუთხაა და შედგება 2 სხვადასხვა ზომის (26, 88 მ2 და 13,44 მ2) სათავსისგან. გარე კედლების სიგანეა 2,80-2,60 მ, ხოლო შიდა კედლისა — 1 მ. ნაპოვნია ძვ. წ. V-IV საუკუნეების ადგილობრივი კერამიკის ნაშთები (კოლხური ქვევრები, დერგები, სასმისები), იმპორტული კერამიკის ნაშთები, აგრეთვე ბრინჯაოს ზანზალაკი, ისრისპირი, 3 სალესი ქვა და ოსტეოლოგიური მასალა (ღორის ეშვი, ძროხისა და ცხენის ძვლები). ამგვარი ძვლებიანი ნაგებობა დამახასიათებელია ძვ. წ. V-IV საუკუნეების კოლხეთისათვის. მისი დანერგვის დროს განსაზღვრულია რადიოაქტიური ნახშირბადის დაშლის მეთოდით — ძვ. წ. 330 ± 40 წ. ადეიშვილების გორის თავზე აღმოჩნდა IV-III საუკუნეების ნაგებობა (საერთო ფართობი 145,75 მ2). საშენ მასალად გამოყენებულია ქვა, აგური, კრამიტი. კირხსნარს ხმარობდნენ კედლის შესალესად, იატაკის გასაკეთებლად და შემაკავშირებლად. ნანგრევებში ნაპოვნია ამავე დროის კერამიკა.

მთისძირის არქეოლოგიური ძეგლების მასალა ახლოს დგას ვანის, დაბლაგომის, დაფნარისა და კოლხეთის სხვა სინქრონულ არქეოლოგიურ ძეგლებთან.

## ლიტერატურა
* *გამყრელიძე გ.,* ცენტრალური კოლხეთის ძველი ნამოსახლარები (სოფ. მთისძირი), თბ., 1982;
*
**Хоштариа Н. В.,* Археологические исследования в Вани и Ванском районе в 1982 году, «მასალები საქართველოს და კავკასიის არქეოლოგიისათვის», 1959, ტ. 2;

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ვანის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
მთრიმლავი მცენარეები

** მთრიმლავი მცენარეები** — მცენარეები, რომლებიც შეიცავენ მთრიმლავ ნივთიერებებს ანუ ტანიდებს. ტანიდები თავმოყრილია ძირითადად ფესვებისა და ფესურების (ფესვისეული  მთრიმლავი მცენარეები), ქერქის (ქერქისეული  მთრიმლავი მცენარეები), ფოთლის (ფოთლისეული  მთრიმლავი მცენარეები), მერქნის (მერქნისეული  მთრიმლავი მცენარეები), ნაყოფისა (ნაყოფისეული  მთრიმლავი მცენარეები) და გალების (გალებისეული  მთრიმლავი მცენარეები) პარენქიმული უჯრედების გაკუოლებში. ტანიდებით განსაკუთრებით მდიდარია სამხრეთამერიკული კვებრახოს მერქანი, ავსტრალიური, სამხრეთაზიური და აფრიკული აკაციების ქერქი, ცეზალპინიის (ცენტრალური ამერიკა) ნაყოფი.

ყოფილ სსრკ-ში  მთრიმლავი მცენარეები ბევრია. ამათ შორის უმთავრესია მუხა, წაბლი, ნაძვი, ციმბირული ლარიქსი, ტირიფის ზოგიერთი სახეობა, თრიმლა, თუთუბო, მჟაუნა, მატიტელა, რევანდი, შოროქანი. გარდა ტანიდებისა  მთრიმლავი მცენარეებისგან იღებენ სამკურნალო და საღებავ ნივთიერებებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
მთრთოლავი ვერხვი

**მთრთოლავი ვერხვი** (Populus tremula) — ფოთოლმცვივანი ხე ტირიფისებრთა ოჯახის ვერხვის გვარისა. მისი სიმაღლე 25-35 მ აღწევს. გადმოკიდებული და ჰაერში მთრთოლვარე ფოთლები აქვს. სიმაღლის მოყვარული, ტყისპირებსა და განათებულ ადგილებს არჩევს. 

გავრცელებულია თითქმის მთელ ევროპასა და აზიაში, საქართველოში იზრდება მთის ტყეებში. დასავლეთ საქართველოში უმთავრესად სოჭნარსა და წიფლნარშია შერეული, აღმოსავლეთ საქართველოში — უმეტესად მეჩხერ წიფლნარსა და ფიჭვნარში. მთრთოლავი ვერხვი ქმნის წმინდა კორომებსაც. მისი მერქანი ძალიან რბილი და მსუბუქია. იყენებენ ასანთის, ქაღალდის წარმოებაში, სხვადასხვა წვრილმანი ნივთის დასამზადებლად.

## იხილეთ აგრეთვე
* საქართველოს ფლორა
* საქართველოს ტყეები

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ტირიფისებრნი
მთქმელი

**მთქმელი** — სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, „სიტყვის მოქმედი“ ანუ მთხზველი, მხატვრული ნაწარმოების შემოქმედი. მთქმელის ცნების ეს გაგება არის გამოხატული იოანე საბანისძის „აბო თბილელის წამებასა“ და შოთა რუსთაველის ვეფხისტყაოსანში. მთქმელი (მათქვამი, მეგრ., მათქუალი, ლაზ. მთქუმალე, სვ. მუქვისგ) ფოლკლორული ნაწარმოების შემსრულებელსაც აღნიშნავს.

მუსიკალურ ფოლკლორში მთქმელს სიმღერის დამწყებს უწოდებენ. ტერმინი პირველად იოანე ბატონიშვილის „კალმასობაში“ და მისსავე „მუსიკის მოკლე სახელმძღვანელოში“ არის დამოწმებული. ავტორს მთქმელი შუა ხმად აქვს მიჩნეული: „სამხმიან გალობათა შინა ჴმა არს: — მთქმელი, მაღალი ბანი ანუ მოძახილი და ბანი ანუ მობანე“. დავით მაჩაბლის აზრით, „დღესა ყოველსა საქართველოში გალობენ სამს ხმად: თქმად, მოძახილად და ბანად, რომელთაგან... თქმა იწყებს“. მთქმელი სინკრეტული გუნდის ცნებაა; „როცა ადამიანს სურს შეიტყოს ღირსება და დიდება ერისა, ყოვლით უწინარეს ამას იკითხავს, — რამდენი მთქმელი და მწერალი ჰყავსო“ (ილია ჭავჭავაძე).

## ლიტერატურა
** ჩიქოვანი მ.,* ქართული ხალხური სიტყვიერების ისტორია, ტ. 1, თბ., 1975;
**ჭელიძე გ.,* წყაროსავალი, თბ., 1974;

კატეგორია:ლიტერატურული ტერმინები
Parade of the Athletes

***Parade of the Athletes*** — ტიესტოს კრებული, რომელიც შედგენილია მისი 2004 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშების გახსნის ცერემონიიდან, რომელიც გაიმართა ათენში, საბერძნეთი, 13 აგვისტოს. ტიესტო იყო პირველი დიჯეი, რომელმაც ასეთ ღონისძიებაზე სეტი შეასრულა. ალბომი შედგება 8 კომპოზიციისგან, რომლებიც სპეციალურად ამ ცერემონიისთვის შეიქმნა. აქედან 4 ამ დროისთვის უკვე ნაცნობი სინგლებისგან (Traffic, Lethal Industry, Adagio for Strings და Forever Today) იქნა შედგენილი.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები და სერტიფიცირებები
### ჩარტები
### სერტიფიცირებები 
## სქოლიო 
კატეგორია:ტიესტოს კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:2004 წლის კომპილაციური ალბომები
Magik Muzik

**Magik Music** — ნიდერლანდური ხმისჩამწერი ლეიბლი. იგი ცნობილი არის ტრანსის, ჰაუსის, ელექტროსა და საცეკვაო ჟანრების ჩანაწერების გამოცემით. კომპანია 2001 წელს ტიას ფერვესმა დააარსა, რომელიც ტიესტოს ფსევდონიმითაა ცნობილი. Magik Music არის Black Hole Recordings-ს შვილობილი კომპანია.

## სქოლიო
კატეგორია:ჰოლანდიური ხმისჩამწერი ლეიბლები
კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ლეიბლები
კატეგორია:ტიესტო
მთხრელი კრაზანები

**მთხრელი კრაზანები** () — ნესტარიანი მწერების ოჯახი სიფრიფანაფრთიანების რიგისა. დედალი მიწაში, იშვიათად ხის ქერქსა ან მერქანში აკეთებს უჯრებიან სოროს, ან თიხისაგან აშენებს ბუდეს. თითოეულ უჯრაში დებს კვერცხს, ამარაგებს მომავალ მატლს საკვებით და ბეჭდავს უჯრას. მთხრელი კრაზანების მატლები იკვებებიან მწერებით, იშვიათად ობობასნაირებით, ზრდასრული მთხრელი კრაზანები კი — ნექტრითა და ყვავილის მტვრით. მთხრელი კრაზანების მნიშვნელობა მეტად მცირეა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სიფრიფანაფრთიანები
მთხრობელი

**მთხრობელი** — ძველ საქართველოში ბოროტმოქმედების თვითმხილველი პირი, რომელიც გასამრჯელოს მიღების მიზნით აცნობებდა დაზარალებულს დამნაშავის ვინაობას და აუცილებლობის შემთხვევაში („თუ გასჭირდეს“) სასამართლო პროცესშიც მონაწილეობდა როგორც ბრალდების მოწმე. ვახტანგ VI-ის სამართლის მიხედვით (მუხლი 236), „მთხრობელი იმას ქვიან, რომელსაც უნახავს თვალითა, როგორც მოუპარავს ან დაუმალავს. ყველა უამბოს როდესაც ქურდი მოსამართლესთან მოიყვანონ; და არ გატყდეს, პირს წამოუდგეს და მთხრობელმა გასტეხოს“. თუ მთხრობელი დამნაშავეს „გატეხდა“, მას ჯილდოდ „სამთხრობლო“ ერგებოდა. ცრუ მთხრობელს იმავე სასჯელს მიუყენებდნენ, „რაც იმის ენით მართალს კაცს ედებოდა“, ზოგჯერ მას სცემდნენ, ჯარიმას გადაახდევინებდნენ და ისე გააგდებდნენ. მთხრობელს უპირატესად ქურდებისა და ტყვეებით მოვაჭრეთა წინააღმდეგ იყენებდნენ. მთხრობელობას კანონმდებელი სავალდებულოდ მიიჩნევდა „საღმრთოს წანაჴედისა და ჴელმწიფის ორგულობის“ შემთხვევაში ჩვეულებრივ კი იგი მორალურად გამართლებულად არ იყო მიჩნეული და ცოდვად ითვლებოდა.

## ლიტერატურა
**ვაჩეიშვილი ა.,* ნარკვევები ქართული სამართლის ისტორიიდან, ტ. 2, თბ., 1948;
**თარხნიშვილი გ.,* სასამართლოს წარმოება საქართველოში ვახტანგ Vი-ის კანონების წიგნის მიხედვით, „კრებული პეტროგრადის ქართველ სტუდენტთა სამეცნიერო წრისა“, ივ. ჯავახიშვილის რედ., ტფ., 1915, გვ. 118-130;

კატეგორია:ძველი ქართული სამართალი
მიაძაკი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**მიაძაკი** შეიძლება აღნიშნავდეს:
;ადგილები
*მიაძაკი – ქალაქი იაპონიაში
*მიაძაკი – პრეფექტურა იაპონიაში
;პიროვნებები
*მიაძაკი, ჰაიაო – იაპონელი რეჟისორი, ანიმატორი, მანგის მხატვარი, პროდიუსერი და სცენარისტი.
Exodus (Bob Marley and the Wailers-ის ალბომი)

***Exodus*** — Bob Marley and the Wailers-ის 1977 წელს გამოცემული სტუდიური ალბომი. მისი სიმღერების უმეტესობა ჩაწერილი იქნა ლონდონში, სადაც ბობი იმყოფებოდა მას შემდეგ, რაც მის მკვლელობის მცდელობას ჰქონდა ადგილი.

სინგლების სახით გამოიცა და ჰიტებად იქცა სიმღერები „Jamming“, „Waiting in Vain“ და „One Love/People Get Ready“. ალბომი მოხვდა ბილბორდის პოპულარული ალბომების ჩარტების #20 ადგილზე. ბრიტანულ ჩარტებში იგი დარჩა 56 კვირის განმავლობაში.

## სიმღერების სია 
ყველა სიმღერის ავტორი - ბობ მარლი, გარდა მითითებულისა.

### ორიგინალური გამოცემა (1977)
#### მხარე 1
#Natural Mystic- 3:31
#So Much Things to Say - 3:08
#Guiltiness – 3:20
#The Heathen – 2:32
#Exodus – 7:38

#### მხარე 2
#Jamming – 3:32
#Waiting in Vain – 4:15
#Turn Your Lights Down Low – 3:40
#Three Little Birds - 3:01
#One Love/People Get Ready – 2:50

### ახალი გამოცემა (CD)
#Natural Mystic 3:31
#So Much Things To Say 3:08
#Guiltiness 3:20
#The Heathen 2:32
#Exodus 7:38
#Jamming 3:32
#Waiting in Vain 4:15
#Turn Your Lights Down Low 3:40
#Three Little Birds 3:01
#One Love/People Get Ready 2:50
;Bonus tracks
#Jamming (ვრცელი ვერსია) 5:55
#Punky Reggae Party (ვრცელი ვერსია) 6:52

### სპეციალური გამოცემა (2001)
#### დისკი 1: რემასტერი
#Natural Mystic – 3:31
#So Much Things to Say – 3:08
#Guiltiness – 3:20
#The Heathen – 2:32
#Exodus – 7:38
#Jamming – 3:32
#Waiting in Vain – 4:15
#Turn Your Lights Down Low – 3:40
#Three Little Birds – 3:01
#One Love/People Get Ready – 2:50
#Roots - 3:43
#Waiting in Vain (ალტერნატიული დუბლი)-4:44
#Jammin (ვრცელი ვერსია, 12" სინგლის A-მხარე ) – 5:52
#Jammin - 3:04
#Exodus (ვერსია) - 3:08

#### დისკი 2: Exodus Live Edition
მეორე დისკზე შეტანილია *Exodus*-ის ტურნეს კონცერტის ჩანაწერი (4 ივნისი, 1977, თეატრი Rainbow, ლონდონი). სიმღერები 6–9 are აღებულია ლი სკრეჩ პერის სესიებიდან (ივლისი-აგვისტო 1977).

#The Heathen (მანამდე გამოუცემელი) – 6:48
#Crazy Baldhead/Running Away (მანამდე გამოუცემელი) – 9:22
#War/No More Trouble (მანამდე გამოუცემელი) – 7:44
#Jammin' (მანამდე გამოუცემელი) – 7:07
#Exodus (მანამდე გამოუცემელი) – 11:49
#Punky Reggae Party (A-მხარე იამაიკური 12" სინგლიდან) – 9:19
#Punky Reggae Party (დაბ ვერსია, B-მხარე იამაიკური 12" სინგლიდან) – 8:50
#Keep On Moving (მანამდე გამოუცემელი ორიგინალური მიქსი) – 6:26
#Keep On Moving (dub, მანამდე გამოუცემელი ორიგინალური მიქსი) – 7:15
#Exodus Advertisement – 1:08

## ჩარტები
### ორიგინალური გამოცემა
### დელუქს-გამოცემა
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო 
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის ალბომები
კატეგორია:1977 წლის ალბომები
მიგარია

**მიგარია** — მთა საქართველოში, სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში, მარტვილისა და ჩხოროწყუს მუნიციპალიტეტების ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს მიგარიის მასივის (მდინარეების ტეხურისა და ხობის წყალგამყოფი) სამხრეთ ქარაფზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 2024 მ. აგებულია ცარცული ასაკის მასიური კირქვებით. შემოსილია სუბალპური და ალპური მდელოებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარის მთები
Rastaman Vibration

***Rastaman Vibration*** — Bob Marley and the Wailers-ის 1976 წელს გამოცემული სტუდიური ალბომი. ეს ალბომი აშშ-ში ძალიან წარმატებული იყო, მაგრამ ოფიციალურად აქედან არცერთი წარმატებული სინგლი არ გამოუცია. აღსანიშნავი არის მხოლოდ „Roots, Rock, Reggae“, რომელიც მოხვდა ბილბორდის ჩარტების #51 ადგილზე.

## სიმღერების სია 
## ჩარტები
## სქოლიო 
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის ალბომები
კატეგორია:1976 წლის ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის ალბომები
Live! (Bob Marley and the Wailers-ის ალბომი)

***Live!*** — Bob Marley and the Wailers-ის 1975 წლის საკონცერტო ალბომი. ჩაიწერა ლონდონში, 1975 წლის 19 ივლისს. კონცერტი, რომელსაც იგი ასახავს, დღემდე ითვლება მარლის ერთ-ერთ ცნობილ გამოსვლად.

## სიმღერების სია
## სქოლიო 
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის საკონცერტო ალბომები
კატეგორია:1975 წლის საკონცერტო ალბომები
მთიულეთ-ფშავის კავკასიონი

**მთიულეთ-ფშავის კავკასიონი** — კავკასიონის სამხრეთი კალთის მონაკვეთი, რომელიც მოიცავს მდინარეების არაგვისა და ივრის აუზების მთიან ზოლს და აერთიანებს საქართველოს ისტორიულ-ეთნოგრაფიულ პროვინციებს: მთიულეთს, ფშავს, პირაქეთ ხევსურეთსა და თიანეთს. ჩრდილოეთი საზღვარი მიუყვება კავკასიონის მთავარი ქედის თხემს ხორისარსა და ბორბალოს მწვერვალებს შორის, დასავლეთი — ალევის ქედის თხემს მწვერვალ ალევის კლდემდე, აღმოსავლეთი — კახეთის ქედის თხემს. სამხრეთი საზღვარი პირობითია და კავკასიონის სამხრეთი კალთის დაბალმთიან ნაწილზე გადის. 

მთიულეთ-ფშავის კავკასიონი აგებულია (ჩრდილოეთიდან სამხრეთით) იურული, ცარცული, პალეოგენური და ნეოგენური ასაკის ნალექებით (თიხაფიქლები, ქვიშაქვები, კირქვები, მერგელები, კონგლომერატები, თიხები), რომლებიც უმეტესად ფლიშური ფაციესისაა და ძლიერადაა დანაოჭებული. მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის ოროგრაფიულ სახეს განსაზღვრავს ეროზიული ქედები გა განივი ხეობები. ყველაზე დიდი ოროგრაფიული ერთეულის კავკასიონის მთავარი ქედის სიმაღლე აქ არსად არ აღემატება 4000 მ (მწვერვალები: ხორისარი 3736 მ, დიდი ბორბალო 3295 მ, როშკახოხი 3562 მ და სხვა), ხოლო ყველაზე დაბალი უღელტეხილი 2395 მ-ზე მდებარეობს (ჯვრის უღელტეხილი). დიდი ოროგრაფიული ერთეულებია აგრეთვე მთავარი ქედის სამხრეთ განტოტებები: ალევის, მთიულეთის, გუდამაყრის, ქართლის, კახეთის ქედები და მდინარეების მთიულეთის, გუდამაყრის, ფშავის, ხევსურეთის არაგვისა და ივრის ხეობები. 

მთიულეთ-ფშავის კავკასიონს ახასიათებს ჰავის სიმაღლებრივი ზონალურობა დაწყებული ზომიერ ნოტიო ცივზამთრიანი და ხანგრძლივ გრილზაფხულიანი ჰავიდან (დაბალ მთებში), დამთავრებული მაღალმთის მუდმივთოვლიან-მყინვარებიანი ჰავით (ქედების თხემზე). იანვრის საშუალო ტემპერატურა 2°-დან 10°C-მდე, ივლისის 12°-იდან 18°C-მდე. ნალექები 600 მმ-იდან 1700 მმ წელიწადში. მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის ჰიდროგრაფიულ ქსელს ქმნის მდინარე არაგვის სისტემა და მდინარე იორი, რომელთა წყალდიდობა გაზაფხულსა და ზაფხულის დასაწყისშია, წყალმცირობა — ზამთარში. ხეობებში იცის ღვარცოფები. არის მინერალური წყლები („ვაჟას წყარო“).

ნიადაგ-მცენარეული საფარი ზონების სახით არის გამოხატული: ტყის ტიპურ, ღია და გაეწრებულ ყომრალ და ნეშომპალა-კარბონატულ ნიადაგებზე განვითარებულია მუხნარ-რცხილნარი (მთების ქვედა კალთებზე) წიფლნარი (ზედა კალთებზე), რომლებიც 2200-2300 მ სიმაღლემდე ადის. წიფლის ტყის ზონაში შეინიშნება ფიჭვის (გომეწრის ხეობა) ნაძვისა და ურთხმელის (კაწალხევის ხეობა) გავრცელება. ტყის ზონის ზემოთ, 2500-2600 მ-მდე, მთის მდელოს ნიადაგებზე განვითარებულია სუბალპური ტყე-ბუჩქნარი და მდელოები, ხოლო 3300-3400 მ-მდე მთის მდელოს პორდიან და კორდიან-ტორფიან ნიადაგებზე — ალპური მდელოები და ხალები.

მთიულეთ-ფშავის კავკასიონზე გავრცელებულია ლანდშაფტის 3 ტიპი: დაბალ- და საშუალმთის მთა-ხეობათა რელიეფის ტყის ყომრალ, გაეწრებულ ყომრალ და ნეშომპალა-კარბონატურლ ნიადაგებზე განვითარებულია შერეული ფართოფოთლიანი მთა-ტყის ლანდშაფტი (ქვეტიპებით: დაბალმთის მუხნარ-რცხილნარით და საშუალმთის წიფლნარით); მაღალმთის მთა-ხეობათა რელიეფის მთის მდელოს ნიადაგებზე ჩამოყალიბებული მთა-მდელოს ლანდშაფტი (სუბალპური და ალპური ქვეტიპები); გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტის ფრაგმენტები.

## ლიტერატურა
**უკლება დ.,* ქსე, ტ. 6, გვ.673-674, თბ., 1983

კატეგორია:კავკასიონის მთები
Rasta Revolution

***Rasta Revolution*** — Bob Marley and the Wailers-ის 1974 წელს გამოცემული კომპილაციური ალბომი. მასში შეტანილია ალბომის *Soul Rebels* სიმღერების დიდი ნაწილი, ისევე, როგორც „Duppy Conqueror“-ის 7" ვერსია, ჩაწერილი ალბომის სესიების დროს (ალტერნატიული ვარიანტი მოხვდა *Soul Revolution*-ში) და „Mr. Brown“, უკანასკნელის კიდევ ერთი ვარიანტი.

## სიმღერების სია
### მხარე 1
#Mr. Brown - 3:33
#Soul Rebel - 3:19
#Try Me - 2:47
#It's Alright - 2:36
#No Sympathy - 2:13
#My Cup - 3:37
#Duppy Conqueror - 3:46

### მხარე 2
#Rebel's Hope - 2:40
#Corner Stone - 2:30
#400 Years - 2:34
#No Water - 2:10
#Reaction - 2:42
#Soul Almighty - 2:43

## სქოლიო 
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:1974 წლის კომპილაციური ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის კომპილაციური ალბომები
Burnin' (The Wailers-ის ალბომი)

***Burnin***' — Bob Marley and the Wailers-ის 1973 წელს გამოცემული ალბომი. ამ ალბომიდან ყველაზე ცნობილი სიმღერებია „I Shot the Sheriff“ და „Get Up, Stand Up“.

## სიმღერები 
### ორიგინალური გამოცემა (1973)
### *The Definitive Remastered* გამოცემა (2001)
### დელუქს გამოცემა (2004)
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია საიტზე Discogs

## სქოლიო
კატეგორია:Bob Marley and the Wailers-ის ალბომები
კატეგორია:1973 წლის ალბომები
კატეგორია:Island Records-ის ალბომები
მიზითხი

**მიზითხი** — წარმართული ხანის ხალხური რიტუალური ცეკვა. გავრცელებული იყო აფხაზეთში. ცეკვავდნენ გაზაფხულის პირველი ყვავილობის დღესასწაულზე, ეძღვნებოდა „მიზითხს“  — ტყის ღმერთს. ყოველწლიურად დღესასწაულის წინა ღამეს ხალხი გადიოდა ტყეში სიმღერითა და თოფის სროლით. მზის ამოსვლის შემდეგ ბრუნდებოდნენ ყვავილებით მორთულ სოფელში. წინ მუხის ფოთლების გვირგვინით შემკული მოხუცი ქალები მიუძღოდნენ. ყვავილებს მიზითხის სამსახვერპლოს კვარცხბეკზე აწყობდნენ. იმართებოდა ჯირითი, ყაბახი. გამარჯვებულს უფლება ეძლეოდა კვარცლბეკიდან ერთი ყვავილი აეღო და ეცეკვა ამ ყვავილის მომტან ქალთან.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ცეკვა
კატეგორია:წარმართობა
მიზისები

**მიზისები** () — უხერხემლო ცხოველთა რიგი უმაღლესი კიბოსნაირების კლასისა. მათი განვითარება მეტამორფოზის გარეშე მიმდინარეობს. რიგში 600-ზე მეტი სახეობაა. მიზისები სარეწაო თევზების საკვებია. აკლიმატიზებულია მრავალ წყალსატევში ამ უკანასკნელთა ასამაღლებლად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კიბოსნაირნი
მიკობაქტერიები

**მიკობაქტერიები** ( <  და ) — ბაქტერიების გვარი. მიკობაქტერიები ზოგიერთი ნიშნით განსხვავდება ბაქტერიებისაგან. ახალგაზრდა ფორმები ჩხირისებრია, სუსტად დატოტვილი, ძვ. კულტურებში ჭარბობს სფერული ფორმები. უმოძრაო, მკაცრი აერობებია, შეიცავს ლიპიდებსა და ცვილს, რის გამოც მჟავაგამძლეა. 

მრავლდება გაყოფით და დაკვირტვით. უმეტესობა უვნებელი საპროფიტია. მონაწილეობს სხვადასხვა ორგანულ ნივთიერების — ცილების, ნახშირწყლების, ცხიმების, ნავთობისპროდუქტების დაშლაში. აქვს აზოტფიქსაციის უნარი. არსებობს ადამიანისათვის პათოგენური ფორმებიც, მაგ., ტუბერკულოზისა () და კეთრის () გამომწვევი მიკობაქტერიები. მიკობაქტერიების (გარდა *M. leprae*-ისა) მოშენება შეიძლება გამდიდრებულ საკვებ არეებზე ან მინერალური ხსნარებზე, რომლებიც შეიცავენ ნახშირბადისა და აზოტის წყაროს. მიკობაქტერიები წარმოქმნის კაროტინოიდებს, რის გამოც მათი კოლონიები საკვებ არეზე შეიძლება ყვითლად ან წითლად შეიფეროს.

## ლიტერატურა 
*
კინა

**კინა** (კოდი ISO 4217 — PGK, სიმბოლო — K) — პაპუა-ახალი გვინეის ეროვნული ფულის ერთეული.

არსებული ბანკნოტებია:

* 2 კინა
* 5 კინა
* 10 კინა
* 20 კინა
* 50 კინა
* 100 კინა

იხმარებაა 1975 წლის 19 აპრილიდან. მან შეცვალა ავსტრალიური დოლარი. 2008 წლის ივნისის მონაცემებით, 1 ევრო არის დაახლოებით 4.1 კინის ეკვივალენტური.

კატეგორია:პაპუა-ახალი გვინეა
კატეგორია:ბრუნვაში არსებული ვალუტები
მიკოლოგია

მინი|სოკოები 
**მიკოლოგია** (ბერძნ. mykes — სოკო, და ...ლოგია) — მეცნიერება სოკოების შესახებ. ბოტანიკის ერთ-ერთი დარგი. მიკოლოგიის მთავარი მიზანია სოკოების მორფოლოგია, ფლორისა და სისტემატიკის, ბიოქიმიის, ფიზიოლოგიის, რკოლოგიია, გეოგრაფიის და ფილოგენიის შესწავლა, აგრეთვე მათი როლის დადგენა ბუნებასა და ადამიანის ცხოვრებაში. მრავალი პათოგენური სოკო იწვევს მცენარეთა, ცხოველთა და ადამიანის დაავადებებს. ამდენად მიკოლოგია დაკავშირებულია ფიტოპათოლოგიასთან, ვეტერინარიასთან, მედიცინასთან. სოკოებისაგან მიიღება მრავალი ანტიბიოტიკი, ვიტამინები, ფერმენტები და სხვა ნივთიერებები. 

კვების მრეწველობაში დიდი მნიშვნელობა აქვს საფუარ სოკოებს, აგრეთვე ველურად მოზარდ საჭმელ სოკოებს. მისდევენ ზოგიერთი საჭმელი სოკოს (ქამა, ხეთამხალი და სხვა) მოშენებასაც. მიკოლოგიური კვლევა ინტენსიურად მიმდინარეობს მრავალ ქვეყანაში. შედგენილია ზოგიერთი რეგიონის სოკოთა სარკვევები. საქართველოში მიკოლოგიური და ფიტოპათოლოგიური გამოკვლევები XIX საუკუნის II ნახევრიდან დაიწყო. სტატიები მიკოლოგიის საკითხებზე ქვეყნდება მრავალ პერიოდულ ჟურნალებში.

## ლიტერატურა 
* *Комарицкий Н. А.,* Очерк истории изучения низших растений в России и СССР, «Ученые записки МГУ», 1948, в. 129;
* *Курсанов Л. И.* Микология, 2 изд., М., 1940;
* *Ячевский А. А.,* Основы микологии, М.-Л., 1933;

*
Kamaya Painters

**Kamaya Painters** — ორი ნიდერლანდელი დიჯეის დუეტი. ჯგუფი დააარსა ბენო დე გოეიამ და ტიესტომ.

## ისტორია 
პირველი სინგლი იყო *"Endless Wave"*, რომელიც გამოჩნდა ალბომ Magik Four: A New Adventure-ში. 1999 წელს, *"Far From Over"* გახდა მათი მეორე  სინგლი *"Cryptomnesia"*-სთან ერთად. სიმღერებს შეიცავდა ალბომი Magik Five: Heaven Beyond. *"Far From Over"* არის ოლივერ ლიბის სიმღერის რემიქსი. Kamaya Painters-ს სიმღერები გვხვდება არმინ ვან ბიურენის A State of Trance-ში და მეჯიქის სერიებში.

## დისკოგრაფია 
### ალბომები 
* 2008 "Kamaya Painters - The Collected Works" კომპილაციური ალბომი Black Hole Recordings-სგან Kamaya Painters-ისთვის.

### სინგლები 
* 1998 "Endless Wave / Northern Spirit / Outstream" 
* 1999 "Endless Wave / Theme From Norefjell (Remixes)" იგი შეიცავს ორ რემიქსს ტიესტოს სიმღერიდან "Theme From Norefjell". 
* 1999 "Far From Over / Cryptomnesia / Soft Light" 
* 2000 "Wasteland / Summerbreeze"

კატეგორია:მუსიკალური ჯგუფები
SongBird

**SongBird** — ნიდერლანდური ხმისჩამწერი სტუდია, რომელმაც სახელი გაითქვა In Search of Sunrise-ის სერიების გამოშვებით. კომოანია დააარსა ტიესტომ და არნი ბიკმა 1997 წელს. იგი არის Black Hole Recordings-ის განშტოება.

## რესურსები ინტერნეტში 
ოფიციალური საიტი Blackholerecordings.com-ზე 

კატეგორია:ტიესტო
კატეგორია:მუსიკალური ლეიბლები
Tiësto's Club Life

'''''Tiësto's Club Life''''' — ნიდერლანდელი დიჯეი ტიესტოს მიერ დაარსებული რადიო გადაცემა. გადაცემა გადის ყოველკვირეულად რადიო Radio 538-ზე, და მას ეთმობა ორი საათი. 2007 წლის 6 აპრილიდან, ტიესტო ყოველ პარასკევს უკრავს საუკეთესო ჰიტებს. თავდაპირველად, გადაცემას ერქვა Club Nouveau, შემდეგ კი Club Life ამჯობინეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Tiësto's Club Life-ის სიმღერების სია
* Tiësto's Club Life 
* Radio 3FM / BNN 
* Tiësto's Club Life - RSS

კატეგორია:ტიესტო
მიკოტროფული მცენარეები

**მიკოტროფული მცენარეები** — მცენარეები, რომლებიც ქმნიან მიკორიზას და ფესვებზე დასახლებულ სოკოთა დახმარებით ნიადაგიდან იღებენ საჭირო საკვებ ნივთიერებებს. არსებობს მიკოტროფული მცენარეების 3 ჯგუფი:
*მცენარეები, რომლებიც არ ვითარდებიან თუ თესლი სოკოთი არ არის დაავადებული (ჯადვარისებრნი);
*მცენარეები, რომლებიც იზრდებიან უმიკოზოდ, მაგრამ მიკორიზის არსებობისას უკეთესად ვითარდებიან (ხეებისა და ბუჩქების უმრავლესობა);
*მცენარეები, რომლებსაც აქვთ მიკორიზა, მაგრამ ხელსაყრელი კვების პირობებში კარგად იზრდებიან უმიკორიზოდ (ცაცხვი, არყი, მრავალი ბუჩქი).

მცენარეთა უმრავლესობა მიკოტროფულია, გამონაკლისია ზოგიერთი ერთწლოვანი ბალახი, ისლი, შვიტა და წყლის მცენარეები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცენარეები
კატეგორია:კვების ეკოლოგია