open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ფილიპ ჯონსონი

thumb|300px|ფილიპ ჯონსონი 95 წლის ასაკში.

**ფილიპ ჯონსონი** (Philip Cortelyou Johnson; დ. 8 ივლისი, 1906 — გ.  25 იანვარი, 2005) — გავლენიანი ამერიკელი არქიტექტორი. მისი სქელი, მრგვალჩარჩოინი სათვალით ჯონსონი ყველაზე ცნობადი ფიგურა იყო ამერიკულ არქიტექტურაში მრავალი ათწლეულის განმავლობაში.

1930 წელს დააფუძნა მომას არქიტექტურისა და დიზაინის განყოფილება, ხოლო მოგვიანებით (1978), ამერიკის არქიტექტორთა ინსტიტუტის ოქროს მედლით და პრიცკერის პრემიით (1979) დაჯილდოვდა. განათლება მიიღო ჰარვარის უნივერსიტეტის დიზაინის სკოლაში.

კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 8 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2005
ლუის ბარაგანი

**ლუის ბარაგანი** (ესპ. Luis Barragán; დ. 9 მარტი, 1902, გვადალახარა — გ. 22 ნოემბერი, 1988, მეხიკო) — XX საუკუნის უმნიშვნელოვანესი მექსიკელი არქიტექტორი.

## ბიოგრაფია 
thumb|მარცხნივ|250px|ტორეს თანამგზავრი
განათლებით ინჟინერმა 1923 წელს ინჟინერთა თავისუფალი სკოლა დაამთავრა და არქიტექტორობა თავად შეისწავლა. სწავლის დასრულების შემდეგ ბევრს მოგზაურობს ესპანეთში, საფრანგეთში (სადაც ლე კორბუზიეს ლექციებს ესწრება) და მაროკოში. 1927–1936 წლებში არქიტექტურულ პრაქტიკას მისდევს გვადალახარაში, შემდეგ კი მეხიკოში გადადის.

ბარაგანმა შექმნა არქიტექტურული ენა, რომელშიც მოდერნიზმი გაერთიანებული იყო მექსიკის კოლონიალურ და ესპანელებამდელ არქიტექტურასთან. მასზე დიდ გავლენას იმ დროის ევროპული მოდერნიზმი ახდენს. თუმცა, ასევე მნიშვნელოვანია მექსიკის სოფლისა და ბაღების პოპულარული არქიტექტურა. მიუხედავად იმისა, რომ მისი გეომეტრიული სივრცეები ზედმიწევნით წმინდა იყო სწორი სიბრტყეებისა და მოცულობების გამოყენებით, ის მათ ბუნებრივი მასალით ქმნიდა (მაგ. სამშენებლო ქვა და ხე), რაც მათ განუმეორებელ იერს ანიჭებდა. მის მიერ სინათლისა და წყლის გამოყენების ტექნიკა უნიკალურია, რაც ნათლად ჩანს მის მიერ შექმნილ საცხოვრებელ ინტერიერებსა და შადრევნებში.

ბარაგანის ხელწერა გახდა ტიპური, მაღალი (3.5 მ) ფერადი კედლები, რომლებიც მან ტრადიციული მექსიკური სახლისგან ისესხა. ესთეტიურობის მისეული აღქმა ბარაგანს საშუალებას აძლევდა შეექმნა როგორც ურბანული ცენტრები, ასევე ავეჯი და ბაღები.

1980 წელს ბარაგანი პრიცკერის პრემიის მეორე გამარჯვებული გახდა. მისი სახლი და სტუდია, აგებული 1948 წელს მეხიკოში, იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლთა სიაში შეიტანეს 2004 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Luis Barragan's house and studio 
*Barragán's Pritzker Prize citation
* Artists Rights Society, Barragán's U.S. Copyright Representatives

## სქოლიო 
კატეგორია:მექსიკელი არქიტექტორები
კატეგორია:პრიცკერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დაბადებული  9 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1902
კატეგორია:გარდაცვლილი  22 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1988
გონიერი ქმნილება

**გონიერი ქმნილება**, ასევე **გონიერი დიზაინი** () — მტკიცება, რომ „სამყაროსა და ცოცხალი ორგანიზმების ზოგიერთი თვისება ყველაზე უკეთ იხსნება გონიერი მიზეზით და არა ბუნებრივი სელექციის უმართავი პროცესით“. ეს არის ღმერთის არსებობის ტრადიციული თეოლოგიური არგუმენტის თანამედროვე ფორმა, მოდიფიცირებული სახით, რათა არ მოხდეს მითითება შექმნელის ბუნებასა თუ იდენტიფიკაციაზე. მის ძირითად პროპონენტებს სწამთ, რომ ეს შემქნელი ღმერთია. გონიერი ქმნილების მხარდამჭერთა მტკიცებით ეს მეცნიერული თეორიაა და ცდილობენ ფუნდამენტურად გადახედონ მეცნიერებას, რათა სამყაროს შექმნის ზებუნებრივი ახნა მიღებულ იქნეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ენციკლოპედია „ბრიტანიკა“

კატეგორია:ფსევდომეცნიერება
კატეგორია:სამყაროს წარმოშობა
კატეგორია:გონიერი ქმნილება
შეიხ მუზაფარ შუქორი

thumb|შეიხ მუზაფარი
**შეიხ მუზაფარ შუქორი** (დაბ. *შეიხ მუზაფარ შუქორ ალ მასრი ბინ შეიხ მუსტაფა*; 27 ივლისი, 1972) — მალაიზიელი ექიმი და პირველი მალაიზიელი, რომელიც კოსმოსში გაფრინდა. გაფრენა განხორციელდა 2007 წლის 10 ოქტომბერს კოსმოსური ხომალდით სოიუზ ტმა-11 ექსპედიცია 16-ის წევრებთან ერთად საერთაშორისო კოსმოსურ სადგურში გადასასვლელად. დედამიწაზე დაბრუნდება ექსპედიცია 15-ის წევრებთან ერთად ცხრა დღეში.

კატეგორია:მალაიზიელები
კატეგორია:მალაიზიელი ექიმები
კატეგორია:მალაიზიელი კოსმონავტები
კატეგორია:დაბადებული 1972
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იაშთხვა (სოხუმის მუნიციპალიტეტი)

**იაშთხვა** — აფხაზეთის სოხუმის მუნიციპალიტეტის სოფლების  ზემო იაშთხვისა და ქვემო იაშთხვის ძველი სახელწოდება.
## ლიტერატურა
კატეგორია:აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკის ისტორიული სოფლები
რევაზ იაშვილი

**რევაზ იოსების ძე იაშვილი** (დ. 16 ივლისი, 1929, თბილისი — გ. 2 აგვისტო, 1996) — ქართველი კერამიკოსი, თანამედროვე ქართული შავ-კრიალა კერამიკის ფუძემდებელი. საქართველოს დამსახურებული მხატვარი (1965).

## ბიოგრაფია
1953 წელს დაამთავრა თბილისის სამხატვრო აკადემია. თბილისის სამხატვრო აკადემიის პედაგოგი (1974 წლიდან პროფესორი). მისი ნამუშევრებისათვის დამახასიათებელია ლაკონიური და მეტყველი ფორმები, უბრალოება, პლასტიკურობა, დეკორატიულობა, ეროვნული ტრადიციების ელემენტების ჰარმონიული შერწყმა თანამედროვე მხატვრულ ფორმებთან. მნიშვნელოვანი ნამუშევრები: საღვინე ჭურჭლები — "ირემი“ (1960, ოქროს მედალი მოსკოვის სასოფლო სამეურნეო გამოფენაზე), „ხარი“ (1963, ვერცხლის მედალი პრაღის კერამიკის მსოფლიო გამოფენაზე); გააფორმა წყაროები ზედაზენის მთაზე (1965), რიკოთის უღელტეხილზე (1966), წყალტუბოში (1966).

დაკრძალულია თბილისში საბურთალოს პანთეონში.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 16 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1996
კატეგორია:ქართველი კერამიკოსები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო სამხატვრო აკადემიის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:თბილისში დაბადებულები
იაცუსირო

**იაცუსირო**, (იაპ. 八代市) — ქალაქი და ნავსადგური იაპონიაში, კუნძულ კიუსიუს დასავლეთ სანაპიროზე, კუმამოტოს პრეფექტურაში. 125,046 მცხოვრები (2018). ქიმიური, ცელულოზა-ქაღალდის, ცემენტის, საფეიქრო, კვების მრეწველობა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
კატეგორია:კუმამოტოს პრეფექტურის ქალაქები
გერჰარდ ერტლი

**გერჰარდ ერტლი** (; დ. 10 ოქტომბერი, 1936, შტუტგარტი) — მაქს პლანკის საზოგადოების ფრიც ჰაბერის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი (1986-2004), ამჟამად საპატიო პროფესორი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ქიმიის დარგში 2007 წელს.

## ბიოგრაფია
დაიბადა შტუტგარგში. 1955-57 წლებში სწავლობდა შტუტგარტის ტექნიკური უნივერსიტეტში, შემდეგ პარიზის უნივერსიტეტში (1957-58) და  მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის სახელობის უნივერსიტეტში (1958-59).

ფილოსოფიის დოქტორის ხარისხის მიღების შემდეგ მუშაობას იწყებს მიუნხენის ტექ. უნივერსიტეტში (1965-68). 1968-73 წლებში ჰანოვერის ტექ. უნივერსიტეტის პროფესორი და დირექტორია. 1970-იან და 80-იან წლებში ლექციებს კითხულობს ლუდვიგ მაქსიმილიანის სახ. ფიქიკური ქიმიის უნივერსიტეტში მიუნხენში, შემდეგ კალიფორნიის ტექნოლოგიურ ინსტიტუტში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ნობელის კომიტეტის საიტზე 

## სქოლიო
კატეგორია:გერმანელი ქიმიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1936
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:გერმანელი ნობელის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იბერები (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იბერები** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იბერები — ქართველი ტომები
* იბერები — ესპანეთის უძველესი მოსახლეობა
იბერები (საქართველო)

**იბერები** — აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ქართული ტომების (ქართები) სახელწოდება ბერძნულ-რომაულ წყაროებში. ცხოვრობდნენ იბერიის/ქართლის ტერიტორიაზე. მნიშვნელოვანი როლი ითამაშეს თანამედროვე ქართველი ერის ჩამოყალიბებაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:ქართული ტომები
იაშთხვის სადგომი

**იაშთხვა** — პალეოლითური ხანის ღია ტიპის ნამოსახლარი-სახელოსნო ქ. სოხუმის ჩრდილოეთით 2 კმ-ზე, ოსტროუმოვის ხეობასა და იაშთხვისა და ბირცხის მთებს შორის, ზღვის დონიდან 80-140 მ. არქეოლოგიული კვლევა-ძიება ჩატარდა 1935-1938 წლებში (სერგეი ზამიატნინი). ძეგლზე, რომლის ფართობი რამდენიმე ჰა, ზამიატნინმა გამოჰყო 14 პუნქტი, სადაც თავმოყრილია ქვის მასალა. ნივთების დიდი ნაწილი ნაპოვნია მიწის ზედაპირზე, ნაწილი — გათხრების შედეგად. მასალად გამოყენებულია დანიური იარუსის კაჟი. იაშთხვის კოლექციაში აშელის, მუსტიეს და ზედა პალეოლითის ხანის რამდენიმე ათასი ქვის ნივთია. ანატკეცებისთვის დამახასიათებელია მასიურობა, დარტყმის დიდი მოედანი, რელიეფური ბურცობი და სქელი პატინა. ხელცულები და საჩეხი იარაღი მასიურია და პრიმიტიულადაა დამუშავებული. გვხვდება კლექტონური ანატკეცები. ლევალუაზური ნუკლეუსები და ანატკეც-ლამელები. შედარებით მცირეა შუა პალეოლითური (მუსტიეს) და ზედა პალეოლითური მასალა. მუსტიეს ხანისაა ქვის სახოკები, წვეტანები, ნაწილობრივ ორმხრივ დამუშავებული იარაღი და სხვა. ზედა პალეოლითურია სხვადასხვა სახის საჭრისები და საფხეკები.

1958 წელს იაშთხვზე აღმოჩნდა (ნიკოლოზ ბერძენიშვილი) ახალი პუნქტები, სადაც ნაპოვნია მრავალრიცხოვანი ქვის ნაწარმი (მ. შ. აშელის ადრინდელი პერიოდის ხელცულები). 1961-1965 წლებში გამოვლინდა ქვედა და შუა პალეოლითური ხანის მასალის თავმოყრის პუნქტები (ი. კორობკოვი).

## ლიტერატურა
*
**Бердзенишвили Н. З.,* Новые данные о палеолите Абхазии, «დ. გულიას სახ. აფხაზეთის ენის, ლიტერატურისა და ისტორიის ინსტიტუტის შრომები», 1959, ტ. 30
**Коробков И. И.,* Итоги патилетних исследований Яштухского палеолитического местонахождения, «Советская археологиа», 1957, № 4
**Замятник Ц. П.,* Палеолит Абхазии, «Труды Института абхазской культуры», 1937 в. 10;

 კატეგორია:სოხუმის მუნიციპალიტეტის არქეოლოგიური ძეგლები
იბარაკის პრეფექტურა

thumb|250px|იბარაკის პრეფექტურა
**იბარაკი** (იაპ. 茨城県) — პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ფართობი შეადგენს 6.1 ათ. კმ²-ს; მოსახლეობა 2012 წლის 1 აპრილის მონაცემებით — 2.945.505 მცხოვრებს.  ადმინისტრაციული ცენტრია  ქალაქი მიტო. ტერიტორიის დიდი ნაწილი მთაგორიანია. შედის კანტოს ეკონიმიკური რაიონის შემადგენლობაში. დამუშავებულია დაახლოებით 235 ათ ჰა მიწა. მოჰყავთ ბრინჯი, ხორბალი, ქერი, თამბაქო. განვითარებულია მებოსტნეობა (კიტრი, პომიდორი) და მებაღობა (მსხალი და სხვა). მეცხოველეობით იბარაკი პირველ ადგილზეა იაპონიაში. მრეწველობის მთავარი დარგებია ელექტრომანქანათმშენებლობა, მეტალურგია (უმთავრესად შავი მეტალურგია), კვების მრეწველობა. დასახლებული პუნქტის ტოკაის მახლობლად არის იაპონიის ატომური კვლევისა და ატომური მრეწველობის ცენტრი. პიტატის რაიონში იღბენ პირიტსა და სპილენძს.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:კანტოს რეგიონის პრეფექტურები
იბერები (ესპანეთი)

[მინი|300px|[დამა დე ელჩე, იბერთა ქალღმერთი ელხი]]
**იბერები** (ბერძნ. Ibēres, ლათ. Hiberi, Hiberes) — ესპანეთის უძველესი მოსახლეობა. თავდაპირველად ცხოვრობდნენ სამხრეთ და აღმოსავლეთ ესპანეთის ტერიტორიაზე. შემდეგ - (ძვ. წ. VII-III სს.) მთელ პირენეს ნახევარკუნძულზე. წარმოშობით ჩრდილოეთ აფრიკულ ტომებად მიიჩნევიან, ძველთაგანვე არსებობდა აზრი კავკასიის იბერებთა მათი ნათესაობის შესახებ (აპიანე ალექსანდრიელი, სტრაბონი), რაც ცნობილი იყო ქართველი მოღვაწეებისთვის ჯერ კიდევ შუა საუკუნეებში (გიორგი მთაწმიდელი).

ჰიპოთეზა იბერებისა და ქართველ ტომთა ნათესაობის შესახებ დღესაც გადაუჭრელია. იბერულ ტომთაგან დაწინაურებულნი იყვნენ: ტურდეტანები, ტურდულები, ბასტეტანები, კარპეტანები, ინდიგეტები, ედეტანები და სხვა. ტომები ერთიანდებოდნენ ქალაქური ტიპის გამაგრებულ სამოსახლოთა გარშემო (ნუმანცია, სეგოვია, ტარაგონია და სხვა. იბერიის კულტურის მნიშვნელოვან ცენტრს ტურდეტანების მხარე (ახლანდელი ანდალუსია და მურსია) წარმოადგენდა, სადაც ანტიკურ ავტორთა მიხედვით, ტარტესის სახელმწიფო არსებობდა (დაარსდა ძვ. წ. 1100 წელს). იბერების კულტებთან შერწყმის შედეგად ძვ. წ. VI-III საუკუნეებში ჩამოყალუბდა კელტიბერთა ტომი. იბერებმა განიცადეს ფინიკიელებისა და ბერძნების გავლენა. ჰქონდათ საკუთარი დამწერლობა. ძვ. წ. V-III საუკუნეებში იბერია კართაგენელებმა დაიპყრეს, ძვ. წ. III-II საუკუნეებში - რომაელებმა (ძვ. წ. XIX-XVIII მთელი ესპანეთი დაიპყრეს), ძვ. წ. II ს. - ახ. წ. I საუკუნეში მოხდა იბერების რომანიზაცია.

იბერების ხელოვნებამ ჩამოყალიბებული სახე მიიღო ძვ. წ. VIII საუკუნიდან; განსაკუთრებით განვითარდა იგი ძვ. წ. V-IV საუკუნეებში. ხუროთმოძღვრული ძეგლებიდან შემორჩენილია გორაკებზე აგებული ძველი ქალაქების კედლების, კოშკების, სამლოცველოებისა და სამაროვნების ნანგრევები. ძვ. წ. IV-III საუკუნეებში იყენებდნენ რეგულარულ წყობას. ქმნიდნენ ადამიანთა და ზოომორფულ ფიგურებს (ძირითადად ძვ. წ. V-IV სს. უმთავრესად კირქვა), მცირე ზომის ბრინჯაოს გოტიკურ ფიგურებს, განვითარებული იყო ლითონის მხატვრული დამუშავება, მოხატული კერამიკის დამზადება.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ევროპის ხალხები
კატეგორია:პრეინდოევროპელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები
ემპუსა

**ემპუსა** () — ქვესკნელის საშინელი დემონი, ჰადესის სისხლისმსმელი ურჩხული, ღამეული ლანდი, ჰეკატეს თანამგზავრი და ხშირად, მისი ორეულიც. აფრთხობდა მგზავრებს, სისხლს სწოვდა და ჭამდა ბავშვებს, მიეკუთხვება ურჩხულთა ისეთ მოდგმას, როგორებიცაა გორგონა, ლამია, აკო, ალფიტო, მორმო და მორმოლიკე. ამ წყვდიადის საფრთხობელებს ზოგადად მორმოლიკებს ეძახდნენ. ემპუსას გამოხატავდნენ ვირისფეხებიან მშვენიერ ქალად, რომელიც ბავშვს ჭამს ან შეყვარებულს ახრჩობს. მას შეუძლია იქცეს ნებისმიერ არსებად, ხან ვირია, ხან ჯორი, ტურა, ქალი და ა.შ.

კატეგორია:ძველბერძნული მითური არსებები
კატეგორია:ვამპირები
იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება

**„იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერება“** — საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ენათმეცნიერების ინსტიტუტის სამეცნიერო ორგანო. გამოდის 1946 წლიდან. გამოცემული 21 ტომი (1979). იბეჭდება წერილები თანამედროვე ზოგად ენათმეცნიერების ქართველური (ქართული, ზანური, სვანური) და მთის იბერიულ-კავკასიური (აფხაზურ-ადიღური, ნახური, დაღესტნური) ენების ფონეტიკის, გრამატიკის, სტრუქტურის, ლექსიკისა და დიალექტოლოგიის საკითხებზე. ქვეყნდება როგორც აღწერით, ისე ისტორიულ-შედარებითი ხასიათის გამოკვლევები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:საენათმეცნიერო ჟურნალები
იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების წელიწდეული

**„იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების წელიწდეული“** — კავკასიისმცოდნე ლინგვისტთა საკავშირო სამეცნიერო ორგანო. გამოდის თბილისში 1974 წლიდან.  დამაარსებელი არნოლდ ჩიქობავა. ხელმძღვანელობს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემია და სარედაქციო კოლეგია (მთავარი რედაქტორი აკადემიკოსი ქეთევან ლომთათიძე). გამოიცა 22 ტომი (2003). ჟურნალი ემყარება და ასახავს იბერიულ-კავკასიური ენათმეცნიერების პრინციპულ დებულებებს, აშუქებს ლინგვისტური თეორიის, იბერიულ-კავკასიუს ენათა სტრუქტურისა და ისტორიის, ენობრივი კონტაქტების საკითხებს, აქვეყნებს რეცენზიებსა და ბიბლიოგრაფიულ მიმოხილვას. ტირაჟი 1500 ეგზემპლარი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:საენათმეცნიერო ჟურნალები
რიჩარდ მეიერი

thumb|რიჩარდ მეიერი, 2007.
**რიჩარდ მეიერი** (Richard Meier; დ. 12 ოქტომბერი, 1934, ნიუარკი, ნიუ-ჯერსი) — გავლენიანი თანამედროვე ამერიკელი არქიტექტორი განთქმული მის რაციონალისტური დიზიანითა და ძირითადად თეთრი ფერის გამოყენებით, ე. წ. "ნიუ-იორკული ავანგარდიზმის" წარმომადგენელი.

ბაკალავრის ხარისხი არქიტექტურაში კორნელის უნივერსიტეტში მიიღო 1957 წელს. 1959 წელს "სკიდმორ, ოვინგს ენდ მერილში" მუშაობდა, შემდეგ კი სამი წელი მარსელ ბრუერთან, 1963 წელს საკუთარი პრაქტიკის დაწყებამდე. 1972 წელს ნიუ-იორკის ხუთეულის წევრი გახდა, ხოლო მისმა პროექტმა გეტის ცენტრის მუზეუმისთვის ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია, სამუდამოდ დაუმკვიდრა პოპულარობა საზოგადოების მეინსტრიმში.

## სტილი 
thumb|left|300px|ბარსელონას თანამედროვე ხელოვნების მუზეუმი
მეიერის პროექტთა უმრავლესობა ადრეული მე-20 საუკუნის არქიტექტურულ ხელოვანთა ნამუშევრებს ეყრდნობა, რომელთა შორის განსაკუთრებული ადგილი ლე-კორბუზიეს ადრეულ ფაზას ეთმობა. შეიძლება ითქვას, რომ მეიერს სავარაუდოდ უფრო მეტი აქვს ნაგები ლე-კორბუზიეს იდეების გამოყენებით, ვინე ნებისმიერ სხვას, მათ შორის თავად ლე-კორბუზიესაც. მეიერმა ლე-კორბუზიეს ნაშრომებში გამოჩენილი იდეები კიდევ უფრო განავრცო, თუმცა მასზე უდიდესი გავლენა შესაძლოა ამ დიდი ხელოვანის ორ ნამუშევარს ჰქონდეს - ვილა სავოი და შვეიცარიული პავილიონი. მასზე გარკვეულ გავლენას ასევე ახდენს მის ვან დერ როესა და ზოგიერთ შემთხვევაში ფრენკ ლოიდ რაიტისა და ლუის ბარაგანის (ფერის გარეშე) დიზიანი.

1984 წელს მეიერი პრიცკერის პრემიით დაჯილდოვდა. მისი კონსულტაციით შექმნა 2003 წლის ქალაქის შენების კომპიუტერული თამაშის SimCity 4 რამდენიმე შენობის დიზაინი, რაც მას სავარაუდოდ პირველ პროფესიონალ არქიტექტორად ხდის, რომელმაც ოდესმე კომპიუტერული თამაშის შენობის დიზაინში მიიღო მონაწილეობა.

კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები
კატეგორია:პრიცკერის პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:დაბადებული 1934
კატეგორია:დაბადებული 12 ოქტომბერი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იბნ რუსთა

**იბნ რუსთა აბუ ალი აჰმად იბნ უმარ** (სპარს. احمد ابن رسته اصفهانی), (დ. IX ს. II ნახ. – გ. X ს. I ნახ.) — არაბულენოვანი სწავლული, ენციკლოპედისტი. წარმოშობით სპარსელი. 

ავტორია „ძვირფასი ყელსაბამების წიგნისა“, რომლის მხოლოდ მე-7 ტომმა მოაღწია ჩვენამდე. მასში დაცულია საყურადღებო ცნობები შუა საუკუნეების ახლო და შუა აღმოსავლეთის, აღმოსავლეთ ევროპის, ამიერკავკასიისა და, კერძოდ, საქართველოს შესახებ.

## ლიტერატურა
**Крачковский И. Ю.*, Избр. соч., т. 4, М.-Л., 1957;
*Сведения арабских писателей о Кавказе, Армении и Азербайджане, пер. и прим. Н.А. Караулова, «Сборник материалов для описания местностей и племен Кавказа», 1903, выпуск 32

კატეგორია:სპარსელები
კატეგორია:სპარსელი გეოგრაფები
Barrett (ალბომი)

***Barrett*** — სიდ ბარეტის მეორე სოლო ალბომი, რომელიც ჩაიწერა პიტერ ჯენერის ინიციატივით.

## ისტორია
ჯენერი თვლიდა, რომ სიდს ჯერ კიდევ შეეძლო კარგი ალბომის ჩაწერა, თუმცა სიდის მდგომარეობა იმ პერიოდისათვის უკვე მძიმე იყო და მასთან ურთიერთობა იყო პრაქტიკულად შეუძლებელი.

წინა ალბომის ჩაწერისგან განსხვავებით, ამ დისკის ჩაწერისას სიდი უფრო მშვიდი იყო. ალბომზე მუშაობისას დეივიდ გილმორმა (რომელიც მისი პროდიუსერი იყო) შეცვალა მუშაობის ტაქტიკა, წინა ჩანაწერისგან განსხვავებით. მუსიკოსები იწერდნენ საკუთარ სოლოებს, შემდეგ კი მათ სიდის სოლოები ემატებოდა. ეს გაკეთდა იმისთვის, რათა ჟღერადობას უფრო პროფესიონალური სახე ჰქონოდა.

ალბომის სიმღერების ნაწილი საკმაოდ ბნელი და მძიმე ჟღერადობით გამოირჩევა, ვოკალში შეიმჩნევა განცდა (მაგალითად, „Dominoes“-ში). დიდი რაოდენობით ჟღერს რიჩარდ რაიტის ორგანი. ჯერი შირლიმ (Humble Pie) დაუკრა დასარტყმელ საკრავებზე. პერკუსიაზე ჯონ უილსონი და უილი უილსონი უკრავენ.

1970 წლის 6 ივნისს სიდმა გამართა ერთადერთი კონცერტი, რომელზეც დაუკრეს დეივიდ გილმორმა და ჯერი შირლიმ (ორივე უკრავდა სტუდიურ დისკზე). კონცერტის დროს სიდი მოულოდნელად გავიდა სცენიდან და აღარ დაბრუნებულა.

მსმენელმა გამოსვლისას ეს ალბომი უფრო ნაკლები ინტერესით მიიღო, ვიდრე *The Madcap Laughs*. დაღლილი ბარეტი დაბრუნდა კემბრიჯში, მცირე დროის განმავლობაში უკრავდა ჯგუფთან Stars (1972), ხოლო 1974 წლის წარუმატებელი სესიების შემდეგ სამუდამოდ წავიდა მუსიკალური სამყაროდან.

1993 წელს ალბომი გამოვიდა კომპილაციის *Crazy Diamond* შემადგენლობაში, დამატებითი სტუდიური დუბლებით. 2010 წელს გამოვიდა რემასტერი (ალბომთან *The Madcap Laughs* ერთად). 2015 წელს ალბომი გამოვიდა იაპონიაში, SHM-CD-ის სახით, კიდევ ორი დამატებითი სიმღერით.

ალბომის გარეკანი შედგენილია ბარეტის ნახატებით, რომლებიც მას ჯერ კიდევ სამხატვრო კოლეჯში სწავლისას დაუგროვდა. კომპილაციის *Crazy Diamond* შემთხვევაში, ბუკლეტს ახლავს ანოტაციები.

## სიმღერების სია 
### ორიგინალური გამოცემა 
### 1993 წლის გამოცემა 
1993 წელს *Barrett* გამოიცა კომპილაციის *Crazy Diamond* შემადგენლობაში, დამატებითი სიმღერებით:

## პერსონალი 
* სიდ ბარეტი – გიტარა, ვოკალი
* დეივიდ გილმორი – პროდიუსერი, გიტარა, ბას-გიტარა, ორგანი, დასარტყმელი საკრავები, დამატებითი ვოკალი
* რიჩარდ რაიტი – პროდიუსერი, კლავიშებიანი საკრავები, ფორტეპიანო, ორგანი, დამატებითი ვოკალი
* ვიკ სეიველი – საყვირი
* ჯერი შირლი – დასარტყმელი საკრავები და პერკუსია
* უილი უილსონი – პერკუსია
* ჯონ უილსონი – დასარტყმელი საკრავები
* პიტერ ბაუნი — ხმის ინჟინერი
* Hipgnosis — დიზაინი

## სქოლიო 
კატეგორია:სიდ ბარეტის ალბომები
კატეგორია:1970 წლის ალბომები
კატეგორია:EMI Records-ის ალბომები
კატეგორია:Harvest Records-ის ალბომები
კატეგორია:ები-როუდის სტუდიებში ჩაწერილი ალბომები
კატეგორია:ალბომები დეივიდ გილმორის პროდიუსერობით
იბნ შადადი

**იბნ შადადი ბაჰა ალ-დინ აბუ ლ-მაჰასინ იუსუფ** (დ. 5 მარტი,1145, მოსული — გ. 8 ნოემბერი, 1234, ჰალაბი) — არაბი ისტორიკოსი და მწერალი.

ავტორია რამდენიმე შრომისა, რომელთაგან მნიშვნელოვანი „სალაჰ ალ-დინის ბიოგრაფია“. ნაშრომში ვრცელდება წარმოდგენილი ეგვიპტის ურთიერთობა სხვა ქვეყნებთან პირველი აიუბიდი სულთნის დროა; მოთხრობილია 1192/1193 სალაჰ ალ-დინის კარზე საქართველოს მეფის ელჩების გამოცხადების, მისთვის თამარის წერილის მირთმევისა და მუსლიმთა მიერ 1187 წელს მიტაცებული ჯვრის მონასტრის გამოსახსნელად 200 ათასი დინარის გადაცემის ამბავი.

## ლიტერატურა
**Цагарели А. А.*, Паматники грузинской старины в Святой земле и на Синае, «Православный палестинский сборник», 1808, т. 4, в. 1

კატეგორია:არაბი მწერლები
კატეგორია:არაბი ისტორიკოსები
კატეგორია:უცხოელი ავტორები საქართველოსა და ქართველების შესახებ
ოქროს წვიმა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**ოქროს წვიმა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ოქროს წვიმა (სექსი) — იგივე უროლაგნია.
* ოქროს წვიმა (მითოლოგია) — ზევსის ერთ-ერთი განსხეულება.
იბრაჰიმ-ფაშა

**იბრაჰიმი**, *იბრაჰიმ ჯაყელი*, ახალციხის ფაშა 1759-1761 წლებში, იუსუფ III-ის ძე. მოითხოვდა ტყვეებით ვაჭრობის თავისუფლებას დასავლეთ საქართველოში. 1760 წლის შემოდგომაზე დიდი ლაშქრით იმერეთში შეიჭრა, მაგრამ დამარცხდა. ახალციხეში დაბრუნებულს ხალხი აუჯანყდა, ფაშობიდან გადააყენეს და ქალაქიდან გააძევეს. ოსმალთა სულთანმა მუსტაფა III-მ  იგი ყარსის ფაშად გადაიყვანა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ახალციხის ფაშების სია

## ლიტერატურა
* *ლომსაძე შ.,* სამცხე-ჯავახეთი (XVIII ს. შუაწლებიდან და XIX საუკუნის შუაწლებამდე), თბ., 1975;
* *ლომსაძე შ.,* ქსე, ტ. 5, გვ. 73, თბ., 1980

კატეგორია:ახალციხის ფაშები
კატეგორია:ჯაყელები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1780
ოქროქსოვილი

**ოქროქსოვილი** — ჯადოსნური ქსოვილი, რომელსაც ღთისშვილები (კოპალა, იახსარი) ჰაერში ჰფენდნენ, ზედ დგებოდნენ და იქიდან ებრძოდნენ დევებს.

კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ოქროს წვიმა (მითოლოგია)

**ოქროს წვიმა** — უეცარი, მოულოდნელი ბედნიერება, რაც ბერძენთა წარმოდგენით ადამიანს ციდან მოევლინება. სიმბოლორად ასეთ სიკეთეს განასახიერებდა ზევსი, რომელიც *ოქროს წვიმის* სახით მოევლინა მიწისქვეშ ჩამწყვდეულ დანაეს, რის შემდეგაც იშვა ნახევრად ღმერთი პერსევსი.

კატეგორია:ბერძნული მითოლოგია
კატეგორია:ზევსი
ოქროს საწმისის ორდენი (ევროპა)

thumb|250px|right**ოქროს საწმისის ორდენი** — უმაღლესი და ერთ-ერთი უძველესი სახელმწიფოებრივი ორდენი — ძველ ბურგუნდიაში, ავსტრიასა და გერმანიაში. დააწესა 1429 წელს ფილიპე III კეთილმა ბურგუნდიის საჰერცოგოში, 1477 წელს ჰაბსბურგებთან გადავიდა, 1700 წელს კი — ესპანეთში და ავსტრიაში (დევიზით „რისი ფასიც ურყევია“). ოქროს საწმისის თავზე ცეცხლისფერი ქვა ციმციმებდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოქროს საწმისის საზოგადოება, (ორდენით დაინტერესებულთა ორგანიზაცია)

კატეგორია:ორდენები
იდეალი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იდეალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იდეალი — ერთ-ერთი ძირითადი ალგებრული ცნება
* იდეალი — წარმოსახული იდეალური სახე
იგუანასებრნი

**იგუანასებრნი** () — ქვეწარმავლების ოჯახი ხვლიკისნაირთა ქვერიგისა. ცნობილია 50-ზე მეტი გვარი, რომელთაგან აღსანიშნავია იგუანი (Iguana), ანოლისი, ბასილისკუსი, ფრინოსომა და სხვა, სულ 700-მდე სახეობა. გავრცელებული არიან დასავლეთ ნახევარსფეროში, ფიჯის კუნძულებზე და სხვა. უმრავლესობა დებს კვერცხებს, ზოგი კვერცხცოცხლადმშობია. იგუანასებრნთა ხორცი და კვერცხი იჭმება.

## ლიტერატურა
*
იდეალი

**იდეალი**  (;  — იდეა, პირველსახე) — წარმოსახული იდეალური სახე, რომელიც გამოხატავს ადამიანის, კლასების, სოციალური ჯგუფების, მთელი საზოგადოების მისწრაფებისა და მოქმედების უმაღლეს მიზანს, აგრეთვე ამა თუ იმ სფეროსა და მიმართებაში სრულქმნილ რაიმეს, რომელიც საზოგადოების ან ცალკეული ადამიანების მიერ ნიმუშად არის მიჩნეული.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ეთიკა
კატეგორია:ფილოსოფიური ტერმინები
გაგარინის სტარტი

მინი|250პქ|სოიუზ ტმა-3-ის გაშვება
**გაგარინის სტარტი** () — სასტარტო-გამშვები პოლიგონი ბაიკონურის კოსმოდრომზე, ყაზახეთი, რომელსაც საბჭოთა კოსმოსური პროგრამისთვის იყენებდნენ და რუსეთის ფედერალური კოსმოსური სააგენტოს მიერ იმართება 1991 წლიდან. უწინ მას „№1-ლ მოედანს“ უწოდებდნენ (), ხოლო იური გაგარინის წარმატებული გაფრენის შემდეგ, მას ამ კოსმონავტის სახელი დაარქვეს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ბაიკონურის კოსმოდრომი
კატეგორია:სარაკეტო გამშვები პუნქტები
იელი (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იელი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იელის უნივერსიტეტი - უნივერსიტეტი
* იელი — მცენარე
* იელი — სოფელი მესტიის მუნიციპალიტეტში
კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფი

**კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ექსპერტთა ჯგუფი** () დაარსდა 1988 წელს გაერთიანებული ერების ორი ორგანიზაციის — მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციისა და გაეროს გარემოს დაცვის პროგრამის  მიერ ადამიანთა ზეგავლენით მომხდარი კლიმატის ცვლილების რისკის შესასწავლად. 2002 წლიდან ჯგუფს ხელმძღვანელობს რაჯენდრა პაჩაური.

ორგანიზაცია არ ატარებს კვლევებს და მონიტორინგს კლიმატზე ან მასთან დაკავშირებულ რომელიმე ფენომენზე. ამ ორგანიზაციის ერთ-ერთი მთავარი საქმიანობა გაეროს კლიმატის ცვლილებაზე ჩარჩო კონვენციის შესრულებასთან დაკავშირებულ საკითხებზე სპეციალური ანგარიშების გამოქვეყნებაა. ორგანიზაცია საკუთარი შეფასებას ძირითადად სამეცნიერო ლიტერატურაში ექსპერტთა მიერ გადამოწმებულ და გამოქვეყნებულ მონაცემებს ეყრდნობა.

2007 წელს ჯგუფი დაჯილდოვდა ნობელის მშვიდობის პრემიით ალბერტ გორთან ერთად.

## რესურსები ინტერნეტში 
* «UN scientist backs '350' target for CO2 reduction», *AFP*, 25. august 2009

კატეგორია:გაერო
კატეგორია:კლიმატის ცვლილება
კატეგორია:ნობელის პრემიის ლაურეატები მშვიდობის განმტკიცებაში
კატეგორია:საერთაშორისო ორგანიზაციები
კატეგორია:ორგანიზაციები ანბანის მიხედვით
იენა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**იენა** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* იაპონური იენა — ფულის ერთეული იაპონიაში
* იენა — ქალაქი გერმანიაში

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
იერიქონის ვარდი

**იერიქონის ვარდი** — უდაბნოს იმ ერთწლოვან მცენარეთა სახელწოდება, რომელთა ღეროები თესლის მომწიფების შემდეგ ხმება, ბურთისებრ ფორმას იღებს, სწყდება ფესვებს და ქარს დიდ მანძილზე გადააქვს (ბურბურა). ნესტიან ამინდში ამ მცენარეების თესლი ცვივა და ლივდება. იერიქონის ვარდის სახელით ყველაზე მეტად ცნობილია რთულყვავილოვანთა ოჯახის  Odontospermum pygmaeum  (გავრცელებულია კანარის კუნძულებსა და საჰარაში) და ჯვაროსანთა ოჯახის  Anastatica hierochuntica  (ხარობს მაროკოდან სამხრეთ ირანამდე).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*იერიქონის ვარდი (რუს.) 

კატეგორია:მცენარეები
ლუი იელმსლევი

**ლუი იელმსლევი** (Louis Hjelmslev) (დ. 3 ოქტომბერი, 1899, კოპენჰაგენი, დანია — გ. 30 მაისი, 1965, იქვე) — დანიელი ენათმეცნიერი.

## ბიოგრაფია
1923 წელს დაამთავრა კოპენჰაგენის უნივერსიტეტი. 1937 წლიდან იყო კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის პროფესორი და შედარებითი ენათმეცნიერების კათედრის გამგე. 1931 წელს საფუძველი ჩაუყარა კოპენჰაგენის სტრუქტურალისტურ წრეს. იელმსლევმა შექმნა ლინგვისტური თეორია, რომელსაც გლოსემატიკა ეწოდება. მისი ნაშრომებიდან აღსანიშნავია: "ზოგადი გრამატიკის პრინციპები" (1928, "ბრუნვის კატეგორია") (1935-1937), "ენის თეორიის პროლეგომენები" (1943), "ენა" (1963).
## ლიტერატურა
* *რამიშვილი ი.,* კოპენჰაგენის სტრუქტურალისტური სკოლის ამოსავალი პრინციპები, თბ., 1974;
**ჩიქობავა ა.,* ზოგადი ენათმეცნიერება, ტ. 2 - ძირითადი პრობლემები, თბ., 1945;

კატეგორია:დანიელი ენათმეცნიერები
კატეგორია:დაბადებული  3 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული  1899
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1965
იერუსალიმის ასიზები

**იერუსალიმის ასიზები** — იერუსალიმის სამეფოს სამართლებრივ ძეგლთა კრებული (XI-XII სს.). ძეგლში ერთმანეთთან არის შეთანხმებული და გადამუშავებული იერუსალიმის სამეფოს კუტიუმები. იერუსალიმის ასიზებში ძირითადად მოწესრიგებულია ფეოდალებისა და მათი ვასალების ურთიერთობა, განსაზღვრულია მეფის ხელისუფლების ფრეროგატივა. იერუსალიმის ასიზები მნიშვნელოვანია როგორც ფეოდალური სამართლის ყველაზე უფრო დახვეწილი და ჩამოყალიბებული ძეგლი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:იერუსალიმის სამეფო
კატეგორია:სამართალი შუა საუკუნეებში
ოტმარ ჰიცფელდი

**ოტმარ ჰიცფელდი** (გერმ. Ottmar Hitzfeld; დ. 12 იანვარი 1949, ლერახი, გერმანია) — გერმანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. 

ჰიცფელდი არის გერმანიის ყველა დროის ერთ-ერთი ტიტულოვანი საკლუბო მწვრთნელი. ერნსტ ჰაპელთან, ჟოზე მაურინიოსთან, იუპ ჰაინკესთან და კარლო ანჩელოტისთან ერთად იგი არის იმ მწვრთნელებს შორის, რომლებმაც ორ სხვადასხვა კლუბში მუშაობისას მოიგეს უეფა-ს ჩემპიონთა ლიგა.

## მწვრთნელის კარიერა
## რესურსები ინტერნეტში
*soccerway

კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:დაბადებული 1949
კატეგორია:ლუცერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბაზელის ფეხბურთელები
კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 12 იანვარი
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იელი (მცენარე)

**იელი** (ლათ. Rhododendron luteum) — ზაფხულმწვანე ბუჩქი როდოდენდრონის გვარისა. სიმაღლე 2 მ აღწევს. აქვს სურნელოვანი დიდი, წინწკლებიანი ყვითელი ან ნარინჯისფერი ყვავილები.

გავრცელებულია ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში, ბალკანეთსა და მცირე აზიაში, კავკასიასა და უკრაინაში. თითქმის მთელ საქართველოში გვხვდება, უფრო კოლხეთის დაბლობზე. იზრდება ზღვის დონიდან 2000 მ-მდე ქვეტყედ, ტყის პირებზე. სუბალპურ სარტყელში ქმნის ბუჩქნარს — იელიანს.

ყვავილობს ფოთლის გამოტანამდე ან მასთან ერთად აპრილ-ივნისში. დეკორატიულია ყვავილობისას ან შემოდგომაზე თავისი კაშკაშა წითლად შეფერილი ფოთლების გამო. მისი ყველა ნაწილი შხამიანია. კულტურაში ცნობილია იელის მრავალი ჰიბრიდული ჯიში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მანანასებრნი
საერთაშორისო კოსმოსური სადგური

**საერთაშორისო კოსმოსური სადგური** — კოსმოსში აწყობილი საერთაშორისო ორბიტული სადგური, რომელსაც მრავალმიზნობრივი კოსმოსური ლაბორატორიის სახით იყენებენ. სადგური დედამიწის დაბალ ორბიტაზე მოძრაობს და მისი დანახვა დედამიწიდან შეუიარაღებელი თვალით შეიძლება: მისი სიმაღლე მერყეობს 319,6 კმ-დან 346,9 კმ-მდე დედამიწის ზედაპირიდან. მისი მოძრაობის საშუალო სიჩქარეა 27.744 კმ/სთ და 15,7 ორბიტას ასრულებს დღეში. სკს ერთობლივი პროგრამაა აშშ-ს (ნასა), რუსეთის (რკა), იაპონიის (იახა), კანადის (კკა) და რამდენიმე ევროპული ქვეყნის (კა) კოსმოსურ სააგენტოს შორის.

## რესურსები ინტერნეტში
* &nbsp;კანადის კოსმოსური სააგენტო
* &nbsp;ევროპის კოსმოსური სააგენტო
* &nbsp;Centre national d'études spatiales (კოსმოსური კვლევების ეროვნული ცენტრი) 
* &nbsp;გერმანიის აეროკოსმოსური ცენტრი 
* &nbsp;იტალიის კოსმოსური სააგენტო 
* &nbsp;იაპონიის საჰაერო სივრცის კვლევის სააგენტო 
* &nbsp;რუსეთის ფედერალური კოსმოსური სააგენტო 
* &nbsp;ნასა 

კატეგორია:საერთაშორისო კოსმოსური სადგური
კატეგორია:ორბიტული სადგურები
კატეგორია:ხელოვნური თანამგზავრები
სანსია

thumb|300px|კაშხალი „სანსია“ მარცხნივ და კაშხალი „გეჟობა“ მარჯვნივ კოსმოსიდან.
**სანსია** („სამი ხეობა“, ტრაც. ჩინ. 三峽, გამარტ. 三峡, პინ. Sānxiá) — მსოფლიოში უდიდესი ჰიდროელექტროსადგური, მდებარეობს ჩინეთში, მდინარე იანძიზე, ქალაქ სანდოუპინის სიახლოვეს ჰუბეის პროვინციის იჩანის ოლქში.

სადგურის მოცულობა 22 500 მეგავატია. მშენებლობა 1993 წელს დაიყო და 2012 წელს დასრულდა. ჰესის დამბა 181 მეტრის სიმაღლისა და 2 335 მეტრი სიგანისაა. ელექტროსადგური მოიცავს 32 ტურბინს, რომლებიც 700 მეგავატ ენერგიას გამოიმუშავებენ. კომპლექსში დამატებით შედის ორი 50 მეგავატიანი ენერგიის გენერატორი. ელეტროსადგურზე გამომუშავებული ენერგია 85 ტერაჯოულს შეადგენს. ჰიდროელექტროსადგურის გამომუშავებული ენერგია 9 პროვინციაზე და 2 ქალაქზე ნაწილდება, მათ შორის შანხაიზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
* China Three Gorges Corporation 
* China Yangtze Power Co., Ltd. 
* Pictures of Three Gorges Dam 
* 

კატეგორია:ჩინეთის ჰიდროელექტროსადგურები
უილ სმითი

**უილარდ „უილ“ კრისტოფერ სმითი, უმცროსი** (; დ. 25 სექტემბერი, 1968, ვინიფილდი, პენსილვანია, აშშ) — ოქროს გლობუსზე და ორჯერ კინოაკადემიის ჯილდოზე ნომინირებული ამერიკელი მსახიობი და მრავალი გრემის ჯილდოს მფლობელი ჰიპ-ჰოპ შემსრულებელი. ის ისეთი ადამიანების ვიწრო წრეს მიეკუთვნება, რომლებმაც აშშ-ის სამ უდიდეს მედიაში შეძლეს წარმატების მიღწევა – სრულმეტრაჟიან კინოში, ტელევიზიაში და მუსიკალურ ინდუსტრიაში. ჟურნალ *Newsweek* იგი პლანეტაზე ყველაზე ძლიერ მსახიობად დაასახელა.

## დისკოგრაფია 
### DJ Jazzy Jeff & The Fresh Prince 
**Rock the House* (1987)
*''He's the DJ, I'm the Rapper* (1988)
**And in This Corner...* (1989)
**Homebase* (1991)
**Code Red* (1993)

### სოლო 
* *Big Willie Style* (1997)
* *Willennium* (1999)
* *Born to Reign* (2002)
* *Lost and Found'' (2005)

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1968
კატეგორია:დაბადებული 25 სექტემბერი

კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XX საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი რეპერები
კატეგორია:XXI საუკუნის ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი მსახიობები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი მამაკაცი რეპერები
კატეგორია:აფრო-ამერიკელი სიმღერების ავტორები
კატეგორია:ამერიკელი კინოპროდიუსერები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი კინომსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი რეპერები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი ტელემსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მამაკაცი გამხმოვანებლები
კატეგორია:ამერიკელი ქველმოქმედები
კატეგორია:ამერიკელი სპორტული ხელმძღვანელები
კატეგორია:Columbia Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:აღმოსავლეთ სანაპიროს ჰიპ-ჰოპ მუსიკოსები
კატეგორია:Interscope Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:Jive Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:RCA Records-ის შემსრულებლები
კატეგორია:მსოფლიო მუსიკის ჯილდოს გამარჯვებულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:რეჟისორები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
იესე ქსნის ერისთავი (XVIII საუკუნე)

**იესე ქსნის ერისთავი ** (გ. 1745) — XVIII საუკუნის I ნახევრის პოლიტიკური მოღვაწე. 1736-1741 წლებში თავის ძმასთან, შანშე ქსნის ერისთავთან ერთად მეთაურობდა ქსნის საერისთავოს აჯანყებას ყიზილბაშ დამპყრობთა წინააღმდეგ. აჯანყების დამარცხების შემდეგ ირანში გაიწვიეს და ნადირ-შაჰის ბრძანებით დააპატიმრეს. 1745 წელს საქართველოში მომავალი გზაში გარდაიცვალა.   

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 1745
კატეგორია:ქსნის ერისთავები
საგრადა-ფამილია

thumb|300px|საგრადა-ფამილია.
**საგრადა-ფამილია** (La Sagrada Família, კატალ. „წმინდა ოჯახი“) — მასიური მშენებარე კათოლიკური ბაზილიკა ბარსელონაში, კატალონიაში, ესპანეთში. მისი მშენებლობა 1882 წელს დაიწყო და მისი ფორმალური სახელია „წმინდა ოჯახის საკათედრო ტაძარი“ (Temple Expiatori de la Sagrada Família). ანტონიო გაუდი ამ პროექტზე 40 წელი მუშაობდა და საკუთარი ცხოვრების ბოლო 15 წელი სრულიად ამ მიზანს დაუთმო. უსაშველოდ ხანგრძლივი მშენებლობის პროცესის გამო გაუდის ხუმრობით უთქვამს „ჩემს კლიენტს არ ეჩქარება“-ო. გაუდის გარდაცვალების შემდეგ 1926 წელს, მშენებლობაზე მუშაობა გაგრძელდა დომენეკ სუგრანიესისი ხელმძღვანელობით, სანამ 1935 წელს ესპანეთის სამოქალაქო ომი დაიწყებოდა.

მიუხედავად იმისა, რომ ტაძარი დაუმთავრებელია, იგი 2010 წელს პაპმა ბენედიქტ მეთექვსმეტემ  აკურთხა და ღვთისმსახურებისთვის ვარგისიანად გამოაცხადა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* საგრადა ფამილიას ფონდის საიტი
* 

კატეგორია:ანტონიო გაუდის პროექტები
კატეგორია:ესპანეთის არქიტექტურა
კატეგორია:მოდერნიზმი
კატეგორია:ბარსელონის ღირსშესანიშნაობები
კურიტიბა

**კურიტიბა** () — ქალაქი ბრაზილიაში, მდებარეობს სამხრეთი ბრაზილიის პარანის შტატში. დაარსდა 1693 წელს. წარმოადგენს ყველაზე დიდ და მნიშვნელოვან ქალაქს სამხრეთ ბრაზილიაში. კურიტიბა არა მარტო ბრაზილიის, არამედ მთელი ლათინური ამერიკის კულტურული, პოლიტიკური და ეკონომიკური ცენტრია. მდებარეობს პლატოზე, ზღვის დონიდან 932 მ სიმაღლეზე.

## რესურსები ინტერნეტში 
*ინფორმაცია კურიტიბაზე
*მუნიციპალური საიტი 

კატეგორია:ბრაზილიის ქალაქები
იურგენ კლინსმანი

**იურგენ კლინსმანი** (; დ. 30 ივლისი, 1964) — გერმანელი ფეხბურთელი და ფეხბურთის მწვრთნელი. გერმანიის საფეხბურთო ნაკრების ისტორიაში ერთ-ერთი საუკეთესო თავდამსხმელი. 1999 წელს Placar-ის ვერსიით XX საუკუნის 100 საუკეთესო ფეხბურთელს შორის 53-ე ადგილზე დასახელდა. 1990 წლის მსოფლიო ჩემპიონი და 1996 წლის ევროპის ჩემპიონი. 

## სანაკრებო კარიერა
გერმანიის ნაკრების შემადგენლობაში 1987–1998 წლებში მონაწილეობა მიიღო 108 თამაშში და გაიტანა 47 გოლი. 

## სამწვრთნელო კარიერა
2004–2006 წლებში იყო გერმანიის ნაკრების მთავარი მწვრთნელი. 2008–2009 წლებში სათავეში ედგა მიუნხენის „ბაიერნს“. მისი ხელმძღვანელობით აშშ-ის ნაკრებმა მოიგო 2013 წლის კონკაკაფის ოქროს თასი.

## სანაკრებო სტატისტიკა
## მიღწევები
### საკლუბო 
;  ინტერი
* უეფა-ს თასი: 1990–91
;  ბაიერნი 
* ბუნდესლიგა: 1996–97
* უეფა-ს თასი: 1995–96
### სანაკრებო
;  გერმანია
* მსოფლიო ჩემპიონი: 1990
* ევროპის ჩემპიონი: 1996
* ევროპის ვიცე-ჩემპიონი: 1992
* ოლიმპიური თამაშების ბრინჯაოს პრიზიორი: 1988

### ინდივიდუალური
* ფიფა-ს ასეული (FIFA 100): 2004

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:დაბადებული 30 ივლისი
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთელები
კატეგორია:გერმანიის ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მეორე ბუნდესლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:სერია A-ს ფეხბურთელები
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:მილანის ინტერის ფეხბურთელები
კატეგორია:ტოტენჰემ ჰოტსპურის ფეხბურთელები
კატეგორია:მონაკოს ფეხბურთელები
კატეგორია:მიუნხენის ბაიერნის ფეხბურთელები
კატეგორია:შტუტგარტის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:სამპდორიას ფეხბურთელები
კატეგორია:უეფა-ს ევროპა ლიგის გამარჯვებული მოთამაშეები
კატეგორია:გერმანიის ნაკრების ფეხბურთელები
კატეგორია:1988 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1992 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1996 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1990 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1994 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:1998 წლის მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ფეხბურთელები
კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:1988 წლის ზაფხულის ოლიმპიური თამაშების მედალოსნები
კატეგორია:ფიფას 100-ეული
კატეგორია:გერმანელი ფეხბურთის მწვრთნელები
კატეგორია:ბუნდესლიგის მწვრთნელები
კატეგორია:ევროპის ჩემპიონები ფეხბურთში
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ივანე ლიპარიტის ძე

**ივანე ლიპარიტის ძე ბაღვაში** — XI საუკუნის საქართველოს სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე. ლიპარიტ IV ბაღვაშის ძე, სპასალარი 1059-1073 წწ., კლდეკარის ერისთავი 1073-1078 წწ.

გადახვეწილი იყო ბიზანტიაში ბაგრატ IV-გან შერისხულ და ბერად აღკვეცილ მამასთან, ლიპარიტ IV-თან ერთად. ბიზანიტიის იმპერატორმა ისააკ I-მა ივანეს სომხური ოლქის არშარუნიკის გამგებლობა უბოძა. ლიპარიტის თხოვნით, საქართველოს მეფემ 1059 წელს შეიწყნარა ივანე, დაუბრუნა მამაპაპეული მამული და სპასალარად დანიშნა. ერთხანს იგი ერთგულად ემსახურებოდა ბაგრატ IV-ს, დიდი პოლიტიკური უფლელები მოიპოვა და ეკონომიკურადაც გაძლიერდა. ალფ-არსლანის შემოსევების დროს  ივანე ლიპარიტის ძე მეთაურობდა ალფ-არსლანთან მეფის სამოციქულო მისიას. 1069 წელს დაამარცხა განძის ამირა ფადლონი. 1073 წელს კი ისევ მეფის მოწინააღმდეგეთა რიგებში ჩადგა. აუჯანყდა გიორგი II-ს, კახელები მოიშველია და ქსნისპირა ადგილები დაიჭირა. გიორგი II იძულებული გახდა დათმობაზე წასულიყო: ივანე ლიპარიტის ძეს სამშვილდე უბოძა, მის შვილს ლიპარიტს კი — ლოწობანი.  1074 წელს ივანე ლიპარიტის ძე ისევ განუდგა მეფეს, მაგრამ ამჟამად კახელები გიორგი II-ს მიემხრნენ და იგი იძულებული გახდა მეფეს დაზავებოდა. შემდეგ ივანე ლიპარიტის ძემ ქ. გაგი გამოსტაცა მეფის მეციხოვნეებს და საქართველოს მტერს განძის ამარა ფადლონს მიჰყიდა. დაახლოებით 1074 წელს კი მორჩილებით ეახლა საქართველოს ასაოხრებლად მოსულ თურქ-სელჩუკების სულთან მელიქ-შაჰს. მაგრამ, როგორც ჩანს, მათ შორის უთანხმოება ჩამოვარდნილა და ივანე ლიპარიტის ძე გამოიპარა. 1080 წელს მელიქ-შაჰი შეესია საქართველოს და ივანე ლიპარიტის ძე ოჯახიანად ტყვედ ჩაიგდო. შემდეგ იგი წყაროებში აღარ იხსენიება.

## ლიტერატურა
* *კოპალიანი ვ.*, საქართველოსა და ბიზანტიის პოლიტიკური ურთიერთობა 970-1070 წლებში, თბ., 1969
**მეტრეველი რ.*, შინაკლასობრივი ბრძოლა ფეოდალურ საქართველოში (XII ს.), თბ., 1973
**ჯავახიშვილი ივ.*, ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 2012

კატეგორია:კლდეკარის ერისთავები
კატეგორია:ბაღვაშები
კატეგორია:ქართული წარმოშობის ბიზანტიელები
კატეგორია:ქართლის სპასალარები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ივანე შავლიანი

**ივანე (იოვანე) შავლიანი** — აფხაზთა (დასავლეთ საქართველოს) მეფე დაახლოებით 868 წლიდან, შავლიანთა დინასტიის პირველი წარმომადგენელი. ტახტი ხელთ იგდო გიორგი I აღწეფელის მეშვეობით. მდგომარეობის განსამტკიცებლად თავის ძეს და მემკვიდრეს  ადარნასეს ცოლად შერთო გვარამ (გუარამ) მამფლის ასული. ივანე შავლიანი და ადარნასე, წინა დინასტიის მეფეთა მსგავსად განაგრძობდნენ ბრძოლას საქართველოში ჰეგემონობის მოპოვებისათვის. 

## ლიტერატურა
**Анчабадзе З. В.*, Из истории средневековой Абхазии (VI-XVII вв.), Сух., 1959
** გუჩუა ვ.*, ქსე, ტ. 5, გვ. 90, თბ., 1980

კატეგორია:აფხაზთა სამეფოს მეფეები
თავთუხისფერი

thumb|ბუნებრივად თავთუხისფერთმიანი გოგო**თავთუხისფერი** — ძალიან ღია, თეთრში გარდამავალი ქერა თმის ფერი. საერთაშორისო ტერმინია ბლონდი. ასეთი ფერის თმის მქონე ადამიანთა განსახლების ძირითადი ადგილი ჩრდილო-დასავლეთ ევროპაა. მაგალითად, სკანდინავიის, ფინეთისა და ისლანდიის მოსახლეობის დიდი ნაწილი თავთუხისფერთმიანია. 

ტერმინი თავთუხისფერი ერთობ გავრცელებული იყო ძველ ქართულში. დღესდღეობით, ტერმინი სალაპარაკო ქართულში თითქმის არ გამოიყენება და სრულიად ჩანაცვლებულია სიტყვებით ღია ქერა და ბლონდი. 

ქართველი კლასიკოსი კონსტანტინე გამსახურდია თავის ისტორიულ რომანებში, ძველი ქართველების აღწერისას, ხშირად გამოიყენებდა სიტყვა თავთუხისფერს. მაგალითად, რომანში "დიდოსტატის მარჯვენა" ერთ-ერთი მთავარი პერსონაჟი ქალი, კვეტარის ერისთავის ასული შორენა კოლონკელიძე და მისი საქმრო ჭიაბერ ერისთავი თავთუხისფერთმიანებია.

## რესურსები ინტერნეტში 
*. "სამხრეთ სემნიდან აღებული მუმიების თმის ნიმუშების ანალიზი(სუდანის ნუბია)". ფიზიკური ანთროპოლოგიის ამერიკული ჟურნალი. 1978. http://wysinger.homestead.com/hair_semma.pdf. Retrieved 2011-02-03. 
*. "ქერათა" წარმოშობა, ინტერნეტ ეტიმოლოგიური ლექსიკონიდან.
*. "ქერა/ბრუნეტი" ინგლისური ენის ამერიკული მემკვიდრეობის ლექსიკონიდან (1996)

კატეგორია:ფერები
კატეგორია:თმა
გვარამ მამფალი

**გვარამ (გუარამ) მამფალი** (გ. 882) — IX საუკუნის ქართველი პოლიტიკური მოღვაწე. აშოტ I დიდის უმცროსი ძე, ბაგრატ I კურაპალატის თანამმართველი, ბაგრატიონთა ტაოს შტოს ერთ-ერთი გამოჩენილი წარმომადგენელი.

ცვალებადი წარმატებით იბრძოდა არაბი დამპყრობლებისა და თბილისის ამირების წინააღმდეგ. 853 წელს გვარამმა სომხეთის მთავარ აბულაბაზად წოდებულ სმბატთან ერთად ებრძოდა ბუღა თურქს. მათი მოწოდებით მთიულები გადაეღობნენ ცხავატამდის შესულ არაბთა ლაშქარს და სძლიეს მას. გვარამმა შეიპყრო თბილისის ამირა გაბულოცი და ბიზანტიაში გაგზავნა დატყვევებული, დაიპყრო ჯავახეთი, თრიალეთი, ტაშირი, აბოცი (აშოცი) და არტაანი (ამ დროს უნდა მიეღო მას „მამფალის“ ტიტული). 

მოგვიანებით გვარამ მამფალმა დაიპყრო სამცხეც, სადაც ააგო ციხე ლომსიანთა („ქართლის ცხოვრების“ ჭალაშვილისეული ნუსხით მასვე მიეწერება ოძრხისა და ჯვრის ციხის აშენება სამცხეში). მხარს უჭერდა იმ ეპისკოპოსებს, რომლებიც ჯავახეთის კრებაზე არსენ I-ის კათოლიკოსად არჩევის კანონიერებას არ ცნობდნენ, რადგან გიორგი მერჩულეს ცნობით, გვარამს იმ ხანებში მტრული პოზიცია ეჭირა ჯერ კიდევ დამოუკიდებელი სამცხის მთავრის, არსენ I-ის მამის, მირეანის მიმართ. 

მოღვაწეობის ბოლო წლებში გვარამ მამფალმა დაპყრობილი ქვეყნები თავის ძმებს ბაგრატ I კურაპალატსა და ადარნასე I-ს, ხოლო აბოცი თავის ცოლისძმას — სომეხთა მეფეს სმბატ I-ს გაუნაწილა, თავად კი ბერად აღიკვეცა და მალე გარდაიცვალა კიდეც. სუმბატ დავითს ძის ცნობით, გვარამი გარეული არ ყოფილა თავისი ძმის ნასრას მიერ დავით I კურაპალატის მკვლელობის საქმეში. დასაფლავებულია მის მიერ მეორედ აშენებულ ოპიზის მონასტერში. გიორგი მერჩულე გვარამ მამფალს „დიდ მამფალსა“ და „დიდ ხელმწიფეს“ უწოდებს. მისივე სიტყვით გვარამ (გუარამ) მამფალი ფრიად სიტყვახელოვანი და განსწავლული კაცი ყოფილა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ჯავახეთის მმართველთა სია

## წყარო
*გიორგი მერჩულე, ცხოვრებაჲ გრიგოლ ხანცთელისაჲ, წგნ.:ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, წგნ. 1, ილია აბულაძის რედაქცია, თბ., 1963
*მატიანე ქართლისა, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, სიმონ ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 1 თბ., 1955
*სუმბატ დავითის ძე, ცხოვრება და უწყება ბაგრატონიანთა, იქვე

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* მანგლელი მიტროპოლიტი ანანია „ჯავახეთის საეკლესიო კრება (IX ს-ის 60-იანი წლები)“. 23 იანვარი, 2017. 

კატეგორია:ერისთავები
კატეგორია:გარდაცვლილი 882
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ივანოვი

**ივანოვი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* ალექსანდრე ივანოვი  — რუსი ფერმწერი
* ალექსანდრე ივანოვი — რუსი კინორეჟისორი და კინოდრამატურგი
* ალექსი ივანოვი — რუსი მომღერალი
* ანდრია ივანოვი — რუსი ფერმწერი
* გიორგი ივანოვი — ბულგარელ მკვლევარი-კოსმონავტი
* ვიაჩესლავ ივანოვი — რუსი პოეტი
* ვსევოლოდ ივანოვი — რუსი მწერალი
* იანის ივანოვი — ლატვიელი კომპოზიტორი
* კონსტანტინე ივანოვი — ჩუვაში პოეტი
* კონსტანტინე ივანოვი — დირიჟორი
* ლევ ივანოვი — რუსი ბალეტის მსახიობი
* ლევ ივანოვი — რუსი ისტორიკოსი
* სერგეი ივანოვი — რუსი ფერმწერი

კატეგორია:მრავალმნიშვნელოვანი გვერდები გვარის შემცველი სიებით
მანუ ჩაო

მინი|250პქ|მანუ ჩაო
**მანუ ჩაო** (ნამდვილი სახელი **ჰოსე-მანუელ თომას არტურ ჩაო** (); დ. 21 ივნისი, 1961, პარიზი, საფრანგეთი) — ესპანური წარმომავლობის საფრანგეთში დაბადებული და გაზრდილი მომღერალი. იგი ასრულებს სიმღერებს ფრანგულ, ესპანურ, არაბულ, გალიციურ, კატალანურ, ინგლისურ, პორტუგალიურ და იტალიურ ენებზე. ხანდახან იგი **ოსკარ ტრამორის** სახელითაც ასრულებს სიმღერებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:დაბადებული 1961
კატეგორია:ფრანგი მომღერლები
კატეგორია:დაბადებული 21 ივნისი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ივატეს პრეფექტურა

thumb|ივატეს პრეფექტურა
**ივატე**, (იაპ. 岩手県) პრეფექტურა იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს აღმოსავლეთ სანაპიროზე. ფართობი 15,3 ათ. კმ2. მოსახლეობა 1.401.765 კაცი (2003), მათ შორის დაახლოებით 50% ქალაქში ცხოვრობს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ქ. მორიოკა. ტერიტორიის დიდი ნაწილი უჭირავს მთებსა და მაღლობებს. დაახლოებით 6% - სანაპირო დაბლობს. წარმოებული პროდუქციის ღირებულების 50%-ზე მეტს იძლევა დამუშავებითი მრეწველობა, რომლის მთავარი დარგებია მეტალურგია, კვებისა და ხის დასამუშავებელი მრეწველობა. იღებენ ოქროს, პირიტსა და რკინის მადანს. მოჰყავთ ბრინჯი, განვითარებულია მებაღეობა, მესაქონლეობა, თევზჭერა, აგროვებენ წყალმცენარე "ვაკამეს" (1 ადგილი იაპონიაში). არის ტყის სარეწები.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:იაპონიის პრეფექტურები
ივერია (ვაშლი)

**ივერია** — ვაშლის ქართული ჯიში. გამოყვანილია სკრის მეხილეობის საცდელ სადგურში ზამთრის ბანანისა და კეხურას შეჯვარებით. ხე ინტენსიურად იზრდება, აქვს მომრგვალო-პირამიდული ფორმის ვარჯი. მოსავალს მე-6-7 წელს იძლევა, უხვმოსავლიანია, ერთი ხიდან საშუალო მოსავალია 300-350 კგ. ნაყოფი მსხვილია (200-220 გ-მდე). მომრგვალო, მოყვითალო-წითელი, რბილობი — მოთეთრო, საკმაოდ მკვრივი, წვნიანი, მოტკბო-მომჟავო. იკრიფება ოქტომბერში, კარგად ინახება მაისამდე. სასუფრე ჯიშია, ტრანსპორტაბელური. გავრცელებულია ქართლის რაიონებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვაშლის ქართული ჯიშები
ივეოსისებრნი

**ივეოსისებრნი** () — ფრინველების ოჯახი ვარხვისნაირთა რიგისა. ზოგ ივეოსისებრს ბრტყელი, ბოლოში ნიჩბისებურად გაფართოებული ნისკარტი, გრძელი კისერი და მაღალი ფეხები აქვს (ჟერო), ზოგს კი — წვრილი, გრძელი და ქვემოთკენ რკალად მოხრილი ნისკარტი, გრძელი კისერი და საშუალო სიმაღლის ფეხები (ივეოსი). წინა სამი თითის ძირში ივეოსისებრს პატარა აპკი აქვთ. თავის წინა ნაწილი, ზოგჯერ მთლიანად თავი და კისერიც შიშველია. მრავალ სახეობას კეფაზე გრძელი ბუმბულის „ქოჩორი“ აქვს.

ივეოსისებრნი ფართოდ არიან გავრცელებული ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. გვხვდება ჩრდილოეთის ფორმებიც. ოჯახი ეოცენის პერიოდიდანაა ცნობილი. ამჟამად ივეოსისებრნი აერთიანებს 32 სახეობას; ამიერკავკასიაში აღნიშნულია საღვთო ივეოსის (Thereskiornis aethiopicus) შემოფრენის შემთხვევები. საქართველოში მიმოფრენისას გვხვდება ჟერო და ივეოსი.

## ლიტერატურა
*
კატეგორია:ვარხვისნაირნი
ივაკუნი

**ივაკუნი** (იაპ. 岩国市) — ქალაქი და ნავსადგური იაპონიაში, კუნძულ ჰონსიუს სამხრეთ ნაწილში, იამაგუტის პრეფექტურაში. 2006 წლის მონაცემებით ქალაქში ცხოვრობდა 153 000 კაცი. 

## ფოტოსურათები

სურათი:Iwakuni castle 05-03.jpg|ივაკუნის ციხესიმაგრე
სურათი:Kintaikyo and Iwakuni castle.JPG|ხიდი "კინტაიკიო"

## ლიტერატურა
კატეგორია:იაპონიის ქალაქები
ალფ-არსლანის ლაშქრობანი საქართველოში

**ალფ-არსლანის ლაშქრობანი საქართველოში** — თურქ-სელჩუკთა შემოსევები სულთან ალფ-არსლანის მეთაურობით. XI საუკუნის დასაწყისიდან სელჩუკთა მარბიელი ლაშქარი გამუდმებით დათარეშობდა ამიერკავკასიის ქვეყნებში. საქართველოს ალფ-არსლანი პირველად 1064 წლის ივნის-ივლისში შემოესია. ამ ლაშქრობაში მონაწილეობდნენ არანის, შირვანისა და სხვა მხარეთა გამგებლებიც. ალფ-არსლანი ახალქალაქს მოადგა. მესხებმა შეუპოვარი წინააღმდეგობა გაუწიეს., მაგრამ უთანასწორო ბრძოლაში დამარცხდნენ. მოსახლეობა მთებს შეეხიზნა. ალფ-არსლანი ქართველთაგან ხარკს მოითხოვდა. ბაგრატ IV მზად იყო ქვეყნის გადასარჩენად ზოგიერთ დათმობაზე წასულიყო, მაგრამ ხარკის გადახდა არ იკისრა. 

1068 წელს ალფ-არსლანი მეორედ შემოესია საქართველოს, კახეთი ააოხრა და დიდძალი სიმდიდრე იგდო ხელთ. კახთა მეფე აღსართან I-მა სულთანს მორჩილება აღუთქვა. დიდი საჩუქრით ეახლა. გამაჰმადიანდა და ხარკის გადახდაც იკისრა. შემდეგ აღსართანის, სომეხთა მეფის კვირიკესა და თბილისის ამირას თანხლებით ალფ-არსლანი ქართლს შეესია და ააოხრა. საქართველო მოთარეშე სელჩუკებით აივსო დასავლეთ საქართველოში მტრის წინსვლა შეაჩერა ქართველების მედგარმა წინააღმდეგობამ სვერის ციხესთან. ამ ლაშქრობათა შედეგად სელჩუკთა ხელში გადასული ხორნაბუჯი, არადეთი, გაგი, აგარანი, ქავაზნი და სხვა ალფ-არსლანმა უკან გაბრუნებისას განძის ამირა ფადლონს გადასცა. მასვე უბოძა თბილისი და რუსთავი. ალფ-არსლანის წასვლის შემდეგ ბაგრატმა ბრძოლით დაიბრუნა დაკარგული მიწა-წყალი.

## ლიტერატურა 
* *შენგელია ნ.*, სელჩუკები და საქართველო XI საუკუნეში, თბ., 1968;
* *ჯავახიშვილი ივ.*, ქართველი ერის ისტორია, წგნ. 2, თბ., 1965

კატეგორია:ლაშქრობები საქართველოში
ივერია (1923)

**„ივერია“** — სრულიად საქართველოს მწერალთა კავშირის ყოველკვირეული გაზეთი. გამოდიოდა თბილისში 1923 წელს გაზეთ „ხომლის“ ნაცვლად. სულ 2 ნომერი გამოვიდა. დაიბეჭდა მწერალთა კავშირის 1923 წლის კონფერენციის მასალა, სოფრომ მგალობლიშვილის, ლეო ქიაჩელის და სხვა მწერალთა ლიტერატურული ნაწარმოებები. გამომცემლობა — სარედაქციო კოლეგია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქართულენოვანი გაზეთები
კატეგორია:საქართველოს გაზეთები
იზაბელა

მინი|300პქ|იზაბელა
**იზაბელა** — ვაზის ამერიკული ჯიში. ბუნებრივი ჰიბრიდია. გავრცელებულია დასავლეთ საქართველოს ტენიან რაიონებში (ე. წ. „ადესა“), აზერბაიჯანში, კრასნოდარის მხარეში, ყირიმში. პერსპექტიულია მოლდოვაში (ჩრდილოეთ რაიონების გარდა). კარგად უძლებს ფილოქსერასა და სოკოვან დაავადებებს (მილდიუმი, ოიდიუმი), ნაყოფი შავია, აქვს სპეციფიკური გემო, მწიფს მოგვიანებით, იყენებენ საჭმელად და მეღვინეობაში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი ჯიშები
კატეგორია:სასუფრე ვაზის ჯიშები
აშერი

thumb|200px|აშერი

**აშერი** (**აშერ რეიმონდ IV**, 14 ოქტომბერი, 1978. დალასი, ტეხასი, აშშ) — ამერიკელი რიტმ-ენდ-ბლუზ და პოპ მომღერალი, მსახიობი; პოპულარობას 1990-იანი წლების ბოლოსკენ მიაღწია. დღეისთვის, მსოფლიო მასშტაბით დაახლოებით 30 მილიონი ჩანაწერი აქვს გაყიდული. მიღებული აქვს შვიდი გრემის ჯილდო.

## დისკოგრაფია 
* *Usher* (1994)
* *My Way* (1997)
* *8701* (2001)
* *Confessions* (2004)
* *Here I Stand* (2008)
* *Raymond v. Raymond* (2010)
* *Versus* (2010)
* *Looking for Myself* (2012)

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 

კატეგორია:ამერიკელი მომღერლები
კატეგორია:ამერიკელი მსახიობები
კატეგორია:ამერიკელი მუსიკოსები
კატეგორია:ამერიკელი მოცეკვავეები
კატეგორია:დაბადებული 1978
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები