open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ევროპის ერთა თასის პირველი დივიზიონი 2008-2010

**ევროპის ერთა თასის** პირველი დივიზიონის 2008-2010 წწ. გათამაშება არის რიგით მე-7, 2000 წელს ამ ჩემპიონატის რეფორმირების შემდეგ. აღნიშნული ჩემპიონატით ირკვევა არა მარტო ერთა თასის მფლობელი, არამედ ის წარმოადგენს აგრეთვე ახალი ზელანდიის 2011 წლის მსოფლიო ჩემპიონატის შესარჩევ ტურნირს ევროპულ ზონაში.

## ცხრილი
ცხრილში ქულები ნაწილდება შემდეგი სისტემით:
* 3 ქულა მოგებისათვის
* 2 ქულა ფრეს შემთხვევაში
* 1 ქულა წაგებისათვის
* 0 ქულა ართამაშისათვის

## მატჩების კალენდარი
## იხილეთ აგრეთვე
* ევროპის ერთა თასი
* ევროპის ერთა თასის მეორე დივიზიონი 2008-2010
* ევროპის ერთა თასის მესამე დივიზიონი 2008-2010

კატეგორია:ევროპის ერთა თასი
მომინე ხათუნის მავზოლეუმი

**მომინე-ხათუნის მავზოლეუმი** (აგრეთვე ცნობილი როგორც **ათაბაგის გუმბათი**) — მავზოლეუმი აზერბაიჯანში, ქალაქ ნახიჩევანში. აგებულია 1186 წელს ხუროთმოძღვარ აჯემი აბუბექრის ძის მიერ ადგილობრივი ათაბაგის ჯახან ფეხლევანის შეკვეთით მისი ცოლის პატივსაცემად. მავზოლეუმი სიმაღლით 34 მეტრის ყოფილა. ამჟამად ის მხოლოდ 25 მეტრია. მორთულია ქვაში ნაკვეთი ორნამეტებითა და ციტატებით ყურანიდან.

მავზოლეუმი აშენებულია ილდეღიზთა დინასტიის ერთ-ერთი მმართველის აზერბაიჯანის ათაბაგის ჯაჰან ფეჰლევანის დედის პატივსაცემად. მავზოლეუმი ოსტატურად არის მოპირკეთებული რთული გეომეტრიული ფიგურებით და მორთული წარწერებით ყურანიდან.

## მშენებლობის ისტორია 
მომინე ხათუნის სამარხზე აშენებული მავზოლეუმი აღმართული იყო მისი დამარხვისთანავე. თავდაპირველად მავზოლეუმი წარმოადგენდა მოკრძალებულ ნაგებობას, და ათაბაგმა ჯაჰან ფაჰლევანმა მხოლოდ გარდაცვალებამდე მცირე ხნით ადრე გადაწყვიტა თავისი დედის ხსოვნა უკვდავეყო უფრო სოლიდური ნაგებობით. ამასთან დაკავშირებით ბრძანა გრანდიოზული ნაგებობების კომპლექსის აშენება, რისთვისაც იმ დროისათვის უკვე ცნობილ მავზოლეუმების მშენებელ იუსეფა იბნ ჰუსეირას შეუკვეთა ახალი მავზოლეუმის მშენებლობა. ჯაჰან ფაჰლავანის სიცოცხლეში აშენდა მომინე ხათუნის მავზოლეუმი, რომელიც ცნობილია როგორც „გუმბეზ ათაბაგი“. კომპლექსის სხვა დამატებითი ნაგებობები მოგვიანებით იქნა მიშენებული, როდესაც ათაბაგი მომენ ხანუმის უმცროსი შვილი ყიზილ-არსლანი გახდა.

## აღწერა 
კომპლექსის პროექტი შედგებოდა რამდენიმე ნაგებობისაგან. თვით მავზოლეუმისა და მინარეთიანი პორტალის გარდა, ჯერ კიდევ XIX საუკუნეში აქ აღმართული იყო თვით მომინე ხათუნის მავზოლეუმზე უფრო მაღალი, 35-36 მეტრი სიმაღლის ჯუმა მეჩეთი. დღევანდლამდე მხოლოდ მომინე ხათუნის მავზოლეუმია შემორჩენილი. ის შედგება მიწისზედა და მიწისქვეშა ნაწილებისაგან. მომინე ხათუნის სამარხი მიწისქვეშა ნაწილში მდებარეობს, სადაც წვდომა არ არის. მიწისზედა ნაწილი კი აგებულია გამომწვარი აგურით, აქვს ათი წახნაგი, ეკუთვნის კოშკების ცენტრალურ-გუმბათოვანი ნაგებობების ტიპს და აგებულია მძლავრ საძირკველზე, რომელიც მოპირკეთებულია წითელი ტუფის სამი რიგით.

ყოველი წახნაგის ზედაპირი სრულად არის დაფარული ხელნაკეთი ორნამენტებით, რომლებიც სინამდვილეში წარმოადგენენ ყუფური სტილის არაბულ დამწერლობას. თითოეულ წახნაგზე ეს ორნამენტი განსხვავებულია. მავზოლეუმის ზედა ნაწილი მორთულია სტალაქტიდური კომპოზიციებით.

მავზოლეუმის შიდა ნაწილი მრგვალი ფორმისაა. მის შიდა მოსართავს წარმოადგენს 4 მრგვალი წარწერებითა და ორნამენტებით მორთული მედალიონები. გუმბათებზე მოხსენსბულია მუჰამედი, აბუ ბაქრი, ომარი, ოსმანი, ალი, ჰასანი, ჰუსეინი.

## ლიტერატურა 
* Бретаницкий Л. С., Зодчество Азербайджана 12—15 вв. и его место в архитектуре Переднего Востока, М., 1966, с. 105–110.

## სქოლიო 
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:აზერბაიჯანის მავზოლეუმები
XV საზონათაშორისო ტურნირი

**XV საზონათაშორისო ტურნირი**

**1991 სექტემბერი სუბოტიცა**

საზონათშორისო ტურნირი პირველად ჩატარდა შვეიცარიული სისტემით. 35 მოჭდრაკე 13 ტურში არკვევდა პრეტენდენტთა ტურნირის შვიდი საგზურის ბედს. კარგად ითამაშეს ქართველმა მოჭადრაკეებმა. ნონა გაფრინდაშვილმა და ნანა იოსელიანმა პრეტენდენტის საგზური მიიღეს. ქეთევან არახამია მხოლოდ უარესი კოეფიციენტების გამო დარჩა პრეტენდენტთა ტურნირის მიღმა.

! style="background: #ddffdd;"|ა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|7
! s! style="background: #ddffdd;"|8
! s! style="background: #ddffdd;"|9
! s! style="background: #ddffdd;"|10
! s! style="background: #ddffdd;"|11
! s! style="background: #ddffdd;"|12
! s! style="background: #ddffdd;"|13
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|----
|1
|ნონა გაფრინდაშვილი
|
|1(14)
|0,5(28)
|1(2)
|1(17)
|1(21)
|0(9)
|0,5(3)
|0,5(5)
|0,5(7)
|1(12)
|0,5(4)
|1(6)
|0,5(10)
|9
|-----
|2
|ფენ ჭოფინი
|
|0,5(26)
|1(33)
|0(1)
|1(20)
|1(27)
|0,5(5)
|0,5(16)
|1(9)
|1(3)
|0,5(4)
|0,5(6)
|1(7)
|0,5(12)
|9
|----
|3
|ნანა იოსელიანი
|
|1(27)
|0,5(17)
|1(9)
|0,5(5)
|0,5(6)
|1(21)
|0,5(1)
|0,5(7)
|0(2)
|0,5(8)
|1(24)
|1(11)
|0,5(4)
|8,5
|-----
|4
|ირინა ლევიტინა
|
|0(25)
|0,5(24)
|0(33)
|1(34)
|1(15)
|1(10)
|0,5(6)
|1(14)
|1(16)
|0,5(2)
|0,5(1)
|1(9)
|0,5(3)
|8,5
|----
|5
|ვან ფინი
|
|0,5(32)
|1(12)
|1(7)
|0,5(3)
|0,5(16)
|0,5(2)
|1(9)
|0,5(1)
|1(8)
|0,5(18)
|0,5(11)
|0(10)
|0,5(13)
|8
|----
|6
|ცინ კანინი
|
|1(13)
|0,5(11)
|1(32)
|0,5 (26)
|0,5 (3)
|0 (8)
|0,5 (4)
|1 (21)
|0,5(17)
|1(16)
|0,5)(2)
|0(1)
|1 (9)
|8
|---
|7
|ქეთევან არახამია
|
|0,5(18)
|0,5(20)
|0(5)
|1(33)
|1 (32)
|1 (17)
|1(8)
|0,5 (3)
|0,5(1)
|0(9)
|1(14)
|0(2)
|1(19)
|8
|---
|8
|სვეტალანა მატვეევა
|
|0,5 (28)
|0,5 (14)
|1(15)
|0,5(9)
|1(10)
|1(6)
|0(7)
|0,5(16)
|0(5)
|0,5(3)
|0,5(12)
|0,5(18)
|1(29)
|7,5
|-----
|9
|ალისა გალიამოვა
|
|1(29)
|1(16)
|0(3)
|0,5(8)
|1(26)
|1(1)
|0(5)
|0(2)
|1(21)
|1(7)
|1(18)
|0(4)
|0(6)
|7,5
|---
|10
|ქეთევან კახიანი
|
|0,5(31)
|0,5 (26)
|1(18)
|0,5(16)
|0(8)
|0(4)
|0(15)
|1(33)
|1(20)
|1(25)
|0,5(13)
|1(5)
|0,5 (1)
|7,5
|----
|}

* **7,5 ქულა**
* 11.მარტა ლიტინსკაია 12.აინურ სოფიევა 13.ილდიკო მადლი 
* **7 ქულა**
* 14.კრისტინა ფოიშორი 15.დანიელა ნუცუ
* **6,5 ქულა**
* 16.იულია დიომინა 17.მარგარიტა ვოისკა 18.ჟუჟა ვერეცი 19.ტუნდე ჩონკიჩი  20.ვესნა ბასაგიჩი 21.სანია ვუკსანოვიჩი
* **6 ქულა**
* 22.მარინა მარკოვიჩი 23.მარიანა მარიჩი 24.ირინა ჩელუშკინა 25.ანა მარია ბოტსარი 26.ბ. მაკარტური 27.ნატაშა ბოიკოვიჩი 28.კოსტანცა იანი 29.სუზანა მაქსიმოვიჩი 30.იოანა პაასკიგანისი 
* **5,5 ქულა**
* 31.ს. ჯეკსონი 
**5 ქულა**
* 32.კლაუდია ამურა 33.კ. ნაინგი 
* **3,5 ქულა**
* 34.ნინა კოსკელა
* **2,5 ქულა**
* 35.სილვია შაიდი

შენიშვნა: მოთამაშის გასწვრივ მოცემულია პარტიის შედეგი მოცემულ ტურში. ფრჩხილებში ნაჩვენებია იმ მეტოქის ნომერი რომელსაც ეთამაშა ამ ტურში.

კატეგორია:მსოფლიო ჩემპიონატი ჭადრაკში ქალთა შორის
იაჰია ჯამე

**იაჰია ჯამე** ( დ. 25 მაისი, 1965, კანილაი, გამბია) — გამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, გამბიის პრეზიდენტი 1994-2017 წწ. ხელისუფლების სათავეში მოხვდა სამხედრო გადატრიალების შემდეგ. 1994 წლის ივლისში დაამხო ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი დაუდა კაირიბა ჯავარა. 1996 წელს შექმნა საკუთარი პარტია და გაიმარჯვა საპრეზიდენტო არჩევნებში. 2001 წელს აირჩიეს მეორე საპრეზიდენტო ვადით, ხოლო 2006 წლის 15 დეკემბერს მესამე 5-წლიანი საპრეზიდენტო ვადით. სამივე არჩევნებში წინააღმდეგობას უწევდა ერთი და იგივე პიროვნება - უსეინუ დარბოუ.

## გადატრიალების მცდელობა 
2006 წლის 21 მარტს პრეზიდენტ იაჰია ჯამეს წინააღმდეგ განხორციელდა სახელმწიფო გადატრიალების მცდელობა, ამ დროს თვითონ პრეზიდენტი იმყოფებოდა მავრიტანიაში, სასწრაფოდ დაბრუნდა ქვეყანაში და ჩაახშო ანტისამთავრობო ამბოხება, ხოლო გადატრიალების ხელმძღვანელი აიძულა გაქცეულიყო სენეგალში.

2008 წლის 15 მაისს, განაცხადა რომ მისი მთავრობა მზადაა მიიღოს კანონი ჰომოსექსუალიზმის შესახებ. მისივე თქმით ეს კანონები იქნება "უფრო მკაცრი, ვიდრე ირანში". ამავე წელს ჯამემ გამოაქვეყნა "საბოლოო ულტიმატუმი", რომლის მიხედვითაც ყველა ლესბოსელმა და ჰომოსექსუალისტმა უნდა დატოვოს ქვეყანა.

2007 წელს პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ მინდვრის ბალახების მეშვეობით შეუძლია მოარჩინოს შიდსი და ასთმა.

## კონსტიტუციური კრიზისი 
2016 წლის 1 დეკემბრის არჩევნების შედეგების მიხედვით იაჰია ჯამე დამარცხდა, მაგრამ შედეგების გამოცხადებიდან რვა დღის შემდეგ მან განაცხადა, რომ არჩევნების შედეგს არ აღიარებდა და თანამდებობიდან გადადგომას არ აპირებდა. 2017 წლის 17 იანვარს, პრეზიდენტის უფლებამოსილების გასვლამდე ერთი დღით ადრე, იაჰია ჯამემ ქვეყანაში გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა და ტელევიზიით განაცხადა, რომ დეკემბრის არჩევნების პერიოდში დაფიქსირდა უცხო ქვეყნების აქტიური ჩარევა.

გაეროს უშიშროების საბჭოს რეზოლუციის მიღების შემდეგ ქვეყანაში შევიდა ECOWAS-ის ჯარები კონსტიტუციური რეჟიმის აღდგენის მიზნით. 21 იანვრის ღამით გამბიის პრეზიდენტმა იაჰია ჯამემ სახელმწიფო ტელევიზიის ეთერით განაცხადა, რომ გადადგა პრეზიდენტის თანამდებობიდან, შემდეგ კი დატოვა ქვეყანა და გადავიდა გვინეაში, ხოლო გვინეიდან ეკვატორულ გვინეაში.

## ოჯახი 
იაჰიას და მის მეუღლეს ზეინაბ ჯამეს ჰყავთ 2 შვილი: გოგონა მირიამ ჯამე და ვაჟი - მუჰამედ იაჰია ჯამე, რომელიც დაიბადა 2007 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Jammeh to Hizbullah TV: We Support Iran's Nuclear Program; All Countries Are Entitled to Obtain Nuclear Weapons Until These Are Abolished
*Official website 
*Gambia News 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 25 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:გამბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:გამბიელები
კატეგორია:გამბიელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:მაგნიტსკის აქტით სანქცირებული ადამიანები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
ბორითი

**ბორითი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ამაშუკეთი, ერეთა, ვაშლევი, კვესრევი, მაქათუბანი, საქასრია, უბისი).

მდებარეობს მდინარე ძირულის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 480 მეტრი, ხარაგაულიდან 28 კილომეტრი. სოფელში არის სამკურნალო გოგირდოვანი წყალი. სოფელში არის საბავშვო ბაღი, საჯარო სკოლა, ბიბლიოთეკა. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 557 ადამიანი.

## ეტიმოლოგია
სოფლის სახელწოდების შესახებ არსებობს თქმულება: იმ ტერიტორიაზე, სადაც ახლა სოფელია, ხშირფოთლოვანი ტყე ყოფილა. ტყეში მრავლად ბუდობდა არწივის მსგავსი დიდი ფრინველი — ბორა. დროთა განმავლობაში ტყე გაჩეხილა და ფრინველის რაოდენობაც შემცირებულა. სწორედ ამ ფრონველის სახელიდან წარმოშობილა სოფლის სახელწოდება „**ბორ-ით-ი**“. სახეწოდებას სოფლის მდებარეობაც ამართლებს. იგი გაშლილია ულამაზეს გორაზე და ფრთაგაშლილ ფრინველს მოგვაგონებს.

## ისტორიული ადგილები
სოფელ ბორითში, მდინარის მარცხენა ნაპირზე, სოფლის სასაფლაოზე დგას ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია (IX-X სს). იგი მოხატული ყოფილა ფრესკებით. ეკლესიის ზარი 40 კგ-ს იწონიდა, მისი ხმა უბისის მონასტრამდე აღწევდა. XX საუკუნის 40-იან წლებში ზარი მოუპარავთ. საბჭოთა წყობილების დროს ეკლესია მიწასთან გაუსწორებიათ, ეკლესიის ქვით ჯერ აბანო, შემდეგ კი სოფლის საავადმყოფო აუგიათ, მოგვიანებით ქვა დაბრუბებულ იქნა ტაძარში და გამოიყენეს მისი აღდგენისათვის.

ფაილი:Boriti_Savane_St._George_church_(1).jpg|ბორითის სავანის წმინდა გიორგის ეკლესია
ფაილი:Boriti_Savane_St._George_church_(2).jpg|ცხვრის თავის ქანდაკება დასავლეთ ფასადზე
ფაილი:Boriti_Savane_St._George_church_(3).jpg|ასომთავრული წარწერები
ფაილი:Boriti_Savane_St._George_church_(4).jpg|ასომთავრული წარწერები
ფაილი:Boriti_Savane_St._George_church_(5).jpg|ეკლესიის ახალი ზარი

ბორითში მდებარეობს ავტოავარიის შედეგად ტრაგიკულად გარდაცვლილი, საქართველოს ეროვნული გმირის მერაბ კოსტავას მემორიალი (). დღეს მის თავზე ჩქაროსნული ესტაკადა გადის.

ფაილი:Boriti, Merab Kostava memoriali (1).jpg|გზის პირას მდგარი მემორიალი
ფაილი:Boriti, Merab Kostava memoriali (2).jpg|მემორიალის წარწერები
ფაილი:Boriti, Merab Kostava memoriali (3).jpg|მემორიალის წარწერები
ფაილი:Boriti, Merab Kostava memoriali (4).jpg|მემორიალის წარწერები
ფაილი:Boriti, Merab Kostava memoriali (6).jpg|ავტოავარიის ადგილი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ბაქო-ნოვოროსიისკის ნავთობსადენი

thumb|350px|right|ნავთობსადენები
**ნავთობსადენი ბაქო — ნოვოროსიისკი** — მილსადენი რომელიც ტრანსპორტირებას უკეთებს კასპიურ ნავთს რუსულ პორტ ნოვოროსიისკამდე, რომელიც შავი ზღვის ნაპირზე მდებარეობს.

დღეს კონტროლირდება რუსული კომპოანია „ტრანსნეფტის“ მიერ. ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენის მთავარი კონკურენტია.

კატეგორია:ნავთობსადენები
ლუის ბეავოგი

**ლუის ბეავოგი**  (, დ. 28 დეკემბერი 1923, მასენტა — გ. 19 აგვისტო 1984, კონაკრი) — გვინეის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. გვინეის პრემიერ-მინისტრი (1972-1984 წწ.) და პრეზიდენტის მოვალეობის შემსრულებელი (1984). ფინანსისტი და დიპლომატი. აჰმედ სეკუ ტურეს თანამებრძოლი და მისი  შემცვლელი. დაამხეს სამხედრო გადატრიალების შედეგად1984 წლის 3 აპრილს 8 დღიანი მმართველობის შემდეგ.

## ბიოგრაფია 
ლუის ბეავოგი დაიბადა 1923 წლის 28 დეკემბერს ქალაქ მასენტაში (ლიბერიის საზღვართან ახლოს) მოსამსახურის ოჯახში.  სწავლობდა დაკარის (სენეგალი) სამედიცინო სასწავლებელში, რომლის დამთავრების შემდეგ მუშაობა დაიწყო ექიმად გვინეის ქალაქ გეკუდუში და კისიდუგუში. სულ მალე გაწევრიანდა გვინეის დემოკრატიულ პარტიაში და გახდა პარტიის კისიდუგუს ორგანიზაციის გენერალური მდივანი. 1954 წელს აირჩიეს ამავე ქალაქის მერად. 1956 წლის 2 იანვრის არჩევნებში კი აირჩიეს საფრანგეთის ეროვნული კრების დეპუტატად, მაგრამ  საფრანგეთში დეპუტატობას თავისი ქვეყნის მინისტრობა არჩია და 1957-1958 წლებში ეკავა საფრანგეთის გვინეის (1958 წლიდან გვინეა) ვაჭრობის მინისტრის პოსტი.

1958 წლის 2 ოქტომბერს, მას შემდეგ რაც ქვეყანამ მოიპოვა დამოუკიდებლობა, ბეავოგი გახდა ეკონომიკისა და დაგეგმარების მინისტრი. 1961 წელს კი საგარეო საქმეთა მინისტრი.

1966 წელს, მას შემდეგ რაც გვინეამ პოლიტიკური თავშესაფარი მისცა განის პრეზიდენტს კვამე ნკრუმას, ლუის ბეავოგი დააპატიმრა განის სამხედრო ხელისუფლებამ აკრის აეროპორტში, მაშინ როდესაც იგი მიემგზავრებოდა ეთიოპიაში აფრიკის ერთობის ორგანიზაციის ფორუმზე.

1969 წლიდან კვლავ ეკონომიკის მინისტრია. 1972 წელს კი - გვინეის პრემიერ-მინისტრის თანამდებობა ჩაიბარა.

## მმართველობის რვა დღე 
1984 წლის 26 მარტს აშშ-ს ქალაქ კლივლენდში გარდაიცვალა სამკურნალოდ წასული პრეზიდენტი აჰმედ სეკუ ტურე. გვინეის რესპუბლიკის კონსტიტუციის მიხედვით სახელმწიფოს მეთაურის პოსტი 45 დღით, ახალ საპრეზიდენტო არჩევნებამდე დაიკავა ლუის ბეავოგიმ. სეკუ ტურე დაკრძალეს 30 მარტს. დაკრძალვიდან 4 დღეში, 3 აპრილს არმიის სახმელეთო ნაწილებმა, შტაბის უფროსის ლანსანა კონტეს მეთაურობით მოახდინეს სამხედრო გადატრიალება და დაამხეს ლუის ბეავოგი. 

ოფიციალური ვერსიით დაიღუპა 1984 წლის 19 აგვისტოს კონაკრის ჰოსპიტალში დიაბეტის შედეგად.

## ლიტერატურა
*Ежегодник БСЭ.1962 / М.1962 — С. 587  
*Ежегодник БСЭ.1973 / М.1973 — С. 613  
*Луи Лансана Беавоги. Люди и события / Новое время//1961 — № 7

## სქოლიო
კატეგორია:გვინეის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 28 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1923
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1984
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:გადატრიალების შედეგად თანამდებობიდან გადაყენებული ლიდერები
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ეკლესია (ნაგებობა)

[250პქ|მინი|მარჯვნივ|[სამთავისის ტაძარი, 1030]]
**ეკლესია** ან **ქრისტიანული ტაძარი** — საკულტო ნაგებობა, ქრისტიანების კრებისათვის განკუთვნილი ადგილი, სადაც აღესრულება ღვთისმსახურება და სხვა რელიგიური რიტუალები. ჩვეულებრივ, ქალაქის ან მონასტერის მთავარ ეკლესიას ეწოდება საკათედრო ტაძარი, სადაც მდებარეობს ეპისკოპოსის კათედრა. უმთავრესად ეკლესიებს ამაღლებულ ადგილებზე აშენებდნენ. 

უძველესი ეკლესია თარიღდება 233–256 წლებით, იგი სახლის ტიპის შენობა იყო. ადრექრისტიანული წარმოდგენით ეკლესიის შენობის არსის განმსაზღვრელი ტიპი იყო ბაზილიკა, ანუ სიგრძივი დაგეგმარების შენობა, რომელიც ხომალდის ასოციაციას იწვევს, გემის ფორმა აქვს და ავლებს პარალელს ნოეს კიდობანთან. მას შემდეგ, რაც ქრისტიანობა რომის იმპერიის ოფიციალური რელიგია გახდა, მზარდი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად დღის წესრიგში დადგა ეკლესიების მშენებლობა. შენობა ღვთისმსახურებას უნდა ყოფილიყო მისადაგებული, ამან განსაზღვრა მისი შიდა სივრცის ფორმა. ეკლესიის შიდა სივრცე, ლიტურგიული საჭიროებიდან გამომდინარე, ორ ძირითად ნაწილად განიყოფება: ტერიტორია, რომელიც მრევლისთვის არის განკუთვნილი და საკურთხეველი. ისინი ერთმანეთისგან გამიჯნულია კანკელით იმის ნიშნად, რომ მრევლს არ აქვს უფლება შევიდეს იქ, სადაც აღესრულება საღვთო ლიტურგიის ყველაზე დიდი და წმიდა საიდუმლო — პურისა და ღვინის გარდაარსება ქრისტეს ხორცად და სისხლად.

VI საუკუნიდან ბაზილიკების გუმბათებით დაგვირგვინებამ თითქოს შეაჩერა ბაზილიკა-ხომალდის სვლა და მყარად დაამკვიდრა ერთ ადგილზე. ცენტრალურგუმბათოვანი ეკლესია გამოხატავს ცაში მკვიდრობის იდეას, გუმბათი მდგრადობის, უძრაობის, ციური გუმბათის მიწაზე გარდამოსვლისა და მასზე დავანების სიმბოლოა. გუმბათოვანი ეკლესიის არქიტექტურის ჩამოყალიბებით აღინიშნა დევნილობისგან თავდაღწეული და გამარჯვებული ეკლესიის სტატუსი, რაც არ აუქმებს ეკლესიის, როგორც წუთისოფელში მსვლელი ხომალდის იდეას. ის საძირკვლიანი სახლიც არის და ხომალდიც. გუმბათიანი ეკლესიის რამდენიმე ტიპი არსებობს: გუმბათიანი ბაზილიკა, ჯვარ-გუმბათიანი, ცენტრალურ-გუმბათოვანი, წრიული, რვაკუთხა შენობები. ეკლესიის შენობა, როგორც წესი, საკურთხევლით აღმოსავლეთისკენ არის მიმართული, იმ მხარისკენ, საითაც, ჩვეულებრივ, მლოცველია მიპყრობილი. შენობას ადგას ჯვარი, ახლავს სამრეკლო, რომელიც მის შორიახლო შენდება. ზარი, რომლის ხმა უნდა წვდებოდეს მორწმუნეებს, ამცნობს მათ ღვთისმსახურების — წირვა-ლოცვის დაწყებას.

საქართველოში ქართლის გაქრისტიანებასთან ერთად ერთად დაიწყო ეკლესიების აგება. უძველეს ეკლესიებად ითვლება ძველი შუამთის კომპლექსში შემავალი ბაზილიკა (V საუკუნე), ბოლნისის სიონი (478–493), ურბნისის სიონი (V–VI საუკუნეები), ანჩისხატი (VI საუკუნე) და ნეკრესის მონასტერი (მასში შემავალი IV საუკუნის ეკლესია).

## იხილეთ აგრეთვე
*ტაძარი

## ლიტერატურა 
*
* Levy, Patricia (2004). Cathedrals and the Church. Medieval World. North Mankato, MN: Smart Apple Media. ISBN 1-58340-572-0.
* Krieger, Herman (1998). Churches ad hoc. PhotoZone Press.

## სქოლიო 
კატეგორია:ეკლესია
*
ზეთის კურთხევა

**ზეთის კურთხევა** — ახალი აღთქმის შვიდი საიდუმლოთაგან ერთ-ერთი, რომლის დროსაც ღვთისმსახურის ხილული ქმედებით სრულდება საიდუმლოს უხილავი მადლი. მოციქულთა წერილების თანახმად **ზეთის კურთხევა** დაწესებულია უფალ იესო ქრისტეს მიერ.

## საიდუმლოს არსი 
ამ საიდუმლოს არსია განკურნოს ქრისტიანი ადამიანი ხორციელი უძლურებებისა და ავადმყოფობებისაგან, ასევე სულიერი ავადმყოფობისაგან ე.ი. ცოდვებისაგან, სინანულის ანუ მონანიების საიდუმლო მსგავსად. ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესრულების დროს, ღვთისმსახური სხეულზე ზეთის წაცხებისას მოუხმობს ავადმყოფზე ღმერთის კურთხევას, სულის და ხორცის განსაკურნავად.

## მართლმადიდებლური სწავლება 
წმიდა მოციქული იაკობი ზეთის კურთხევის საიდუმლოს შესახებ ქრისტიანებს ასწავლიდა შემდეგს:

„სჭირდეს თუ ვისმე თქვენგანსა, ილოცევდინ, მოლხინე თუ ვინმე არს, გალობდინ, უძლურ თუ ვინმე არს თქუენ შორის, მოუწოდენ ხუცესთა ეკლესიისათა და ილოცონ მის ზედა და სცხონ მას ზეთი სახელითა უფლისაჲთა. და ლოცვამან სარწმუნოებისამან, დაღაცათუ ცოდვაჲ რაჲმე ექმნეს, მოვე-ეტეოს მას.“ *(მოციქული იაკობი 5, 13-15)*

## წესი ზეთის ცხებისა 
ზეთის კურთხევის საიდუმლო სრულდება შემდეგნაირად: მაგიდაზე დაასვენებენ ჯვარს და სახარებას, დადგამენ ჭურჭელს ხორბლით, რომელშიაც ჩადგამენ მეორე მომცრო ჭურჭელს ღვინო შერეული ზეთით. ღვინო წითელი უნდა იყოს. ხორბალში ჩაარჭობენ შვიდ ღერ თაფლის წმიდა სანთელს და შვიდ ჩხირს, თითოეულ თავზე ბამბა შემოხვეულს. 
ღვთისმსახური კითხულობს ლოცვებს ზეთის კურთხევაზე და ავადმყოფის განკურნებაზე. წაიკითხავენ შვიდ თავს სამოციქულოს და შვიდ თავს სახარებას. მღვდელი ნაკურთხ ზეთს შვიდჯერ სცხებს ჯვარის გამოსახვით ავადმყოფს შუბლზე, ლოყებზე, ხელებზე და გულზე; შესთხოვს ღმერთს, როგორც სულისა და ხორცის მკურნალს, რომ მან (ღმერთმა) განკურნოს მონა/მხევალი თვისი (სახელი) სულიერი და ხორციელი სნეულებებისაგან. ბოლოს მღვდელი გაშლის სახარებას, დაადებს ავადმყოფს თავზე და შესთხოვს ღმერთს, მიუტევოს ავადმყოფს ყოველივე შეცოდებანი.

## ლიტერატურა 
*
* საქართველოს ეკლესიის კალენდარი, 1980 (გვ. 360-366., საქართველოს საპატრიარქოს გამოცემა, თბილისი, 1980)
* საღვთო სჯული, არქიმანდრიტი ნესტორ ყუბანეიშვილი, ქუთაისი, 1916 წ.

კატეგორია:საიდუმლონი
გვინეის პრეზიდენტი

thumb|150px|გვინეის დროშა**გვინეის პრეზიდენტი** — გვინეის სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.  2001 წლის საკონსტიტუციო ცვლილების მიხედვით პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადა გაიზარდა 7 წლამდე, ხოლო ერთი და იმავე პიროვნების არჩევა შეიძლება განუსაზღვრელი რაოდენობით. პრეზიდენტი არის შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი, აყალიბებს მთავრობას, ნიშნავს ქვეყნის პრემიერ-მინისტრს. პრეზიდენტის პოსტი დაარსდა 1958 წლის 10 ნოემბრის კონსტიტუციის მიერ.

## გვინეის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* გვინეის პრეზიდენტების სია

 
 
კატეგორია:გვინეა
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ვაზა (ხომალდი)

მინი|ხომლდი **ვაზა** მისთვის სპეციალურად აგებულ მუზეუმში
**ვაზა** (ასევე **ვასა**, შვედ. **Vasa**, ინგლ. ზოგჯერ **Wasa**) — XVII საუკუნის შვედური საბრძოლო ხომალდი (ზღვაში 1628 წელს ჩაუშვეს). ხომალდი შვედეთის მეფე გუსტავუს ადოლფუსის სახელზე აიგო (სახელწოდება იმ დროის შვედეთის სამეფო გვარი *ვაზას* მიხედვით მიიღო).

როგორც ყველაზე მძლავრი და ძვირადღირებული ხომალდი, ვაზა შვედეთის სამეფო ფლოტის ფლაგმანი უნდა გამხდარიყო, თუმცა კონსტრუქციაში დაშვებული შეცდომების გამო ხომალდი  დაახლოებით ერთი საზღვაო მილის (2 კმ) გავლის შემდეგ 1628 წლის 10 აგვისტოს  გადაბრუნდა და ჩაიძირა სტოკჰოლმის ყურის სიახლოვეს. 1961 წელს ხომალდი ამოსწიეს და მისთვის განკუთვნილ მუზეუმში განათავსეს. ვაზა დღეისთვის შემორჩენილი მსოფლიოში ერთადერთი XVII საუკუნის  აფროსანი ხომალდია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ვაზას მუზეუმის ოფიციალური საიტი .

კატეგორია:შვედეთის ისტორია
კატეგორია:გემები
ფრედერიკ ჩილუბა

**ფრედერიკ ჯაკობ ტიტუს ჩილუბა** (დ. 30 აპრილი, 1943 — გ.  18 ივნისი, 2011, ლუსაკა) — ზამბიის სახელმწიფო  და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეორე პრეზიდენტი (1991–2002).  

## კარიერა 
1990 წელს ჩამოაყალიბა პოლიტიკური პარტია - მოძრაობა მრავალპარტიული დემოკრატიისათვის,  1991 წელს საპრეზიდენტო არჩევნებისას დამაჯერებლად დაამარცხა მოქმედი სახელმწიფოს მეთაური კენეთ კაუნდა და დაიკავა პრეზიდენტის თანამდებობა.  ასევე დიდი უპირატესობით მოიგო 1996 წლის საპრეზიდენტო არჩევნები და მეორე საპრეზიდენტო ვადით გახდა ზამბიის პრეზიდენტი.  2002 წლის 2 იანვარს გაუვიდა საპრეზიდენტო ვადა და ხელისუფლება გადააბარა ყოფილ ვიცე-პრეზიდენტს ლევი მვანავასას. 

ორჯერ იყო ქორწინებაში, ჰყავს 11 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* Frederick Chiluba: Biography from Answers.com

კატეგორია:ზამბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ზამბიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  30 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1943
კატეგორია:გარდაცვლილი   18 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი   2011
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
კარლბერგის სასახლე

მინი|250პქ|სასახლის მთავარი შენობა, სამხრეთის ფასადი
**კარლბერგის სასახლე** — სასახლე, რომელიც მდებარეობს სტოკჰოლმისა და სოლნას საზღვარზე კარლბერგის არხთან. სასახლე აშენებულია 1630 წელს და სოლნას მუნიციპალიტეტში უძველესია. დღესდღეობით სასახლეში კარლბერგის სამხედრო აკადემიაა განთავსებული. 

სასახლის პარკში ნაპოვნია დიანას ტაძრის ნაშთები და მეფე კარლ XII მწევრის — პომპეს სამარხი. აღსანიშნავია, რომ სასახლეში ბინა სამხედრო აკადემიას უდევს, პარკი კი საზოგადოებისათვის გახსნილია.

## ლიტერატურა
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:შვედეთის სასახლეები
სოდერ ტორნი

thumb|მაღლივი სოდერ ტორნი
**სოდერ ტორნი** (შვედ Söder Torn სოდერის კოშკი) მაღლივი შენობა სტოკჰოლმში. სოდერ ტორნი 86 მეტრია სიმაღლეში და 24 სართულია. სოდერ ტორნი სკატესკრაპანთან ერთად ყველაზე მაღლივი საცხოვრებელი კორპუსის წოდებას იყოფს სტოკჰოლმში. 

პოსტმოდერნისტული შენობა დანიელმა არქიტექტორმა ჰენინგ ლარსენმა დააპროექტა და 1997 წელს დაასრულა კიდეც.

კატეგორია:შვედეთის შენობა-ნაგებობები
ლევი მვანავასა

**ლევი პატრიკ მვანავასა** (, დ. 3 სექტემბერი, 1948, მუფულირა, ჩრდილოეთ როდეზია — გ. 19 აგვისტო, 2008, პარიზი, საფრანგეთი) - ზამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, პრეზიდენტი 2002-2008 წლებში

## ბიოგრაფია 
დაიბადა ჩრდილოეთ როდეზიაში (დღევანდელი ზამბია), 10-შვილიანი ოჯახის მეორე შვილი. იურიდიული განათლება მიიღო ზამბიის უნივერსიტეტში. 1974-1978 წლებში ეწეოდა კერძო პრაქტიკას და ჩამოაყალიბა იურიდიული ფირმა „მვანავასა და კომპანია“, 1985 წელს დაინიშნა ზამბიის გენერალური პროკურორის მოადგილედ, მაგრამ 1986 წელს დაუბრუნდა კერძო პრაქტიკას. 1989 წელს მან დაიცვა კენეთ კაუნდას მიერ სახელმწიფო გადატრაილების მცდელობაში დადანაშაულებული ქრისტონ ტემბო და მოიგო სასამართლო პროცესი.  1991 წელს ახლადარჩეულმა პრეზიდენტმა დანიშნა ვიცე-პრეზიდენტად (1991-1994)

### არჩევნები 2001 
2001 წელს გახდა მმართველი პარტიის საპრეზიდენტო კანდიდატი არჩევნებში მიიღო 28,7 % ხმებისა დაიკავა პირველი ადგილი და გახდა ქვეყნის მესამე პრეზიდენტი.

### არჩევნები 2006 
2006 წლის 28 სექტემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებზე კვლავ მმართველი პარტიის კანდიდატია და ამჯერად 43 %-ით იმარჯვებს და მეორე ვადით ხდება ქვეყნის პრეზიდენტი.  მისი მთავარი კონკურენტია ზამბიის პატრიოტული ფრონტის  ლიდერი მაიკლ სატა (მიიღო ხმების 29,4 %). რამდენიმე დღეში ჩამოაყალიბა ახალი მინისტრთა კაბინეტი და ვიცე-პრეზიდენტად დანითნა რუპია ბანდა. 

## პირადი ცხოვრება 
[thumb|200px|ამერიკის პირველი ლედი [ლორა ბუში, პრეზიდენტი ლევი მვანავასა და მისი მეუღლე მაურინ მვანავასა]] 1988 წელს დაქორწინდა  მაურინ მვანავასაზე, რომელთანაც შეეძინა 4 შვილი, ხოლო წინა ქორწინებიდან ჰყავს 2 შვილი. მეუღლე მაურინი იეღოვას მოწმეა.

## გარდაცვალება 
2008 წლის 29 ივლისს, ეგვიპტის ქალაქ შარმ-ელ-შეიხში, აფრიკული ქვეყნების კონფერენციაზე გადაიტანა ინფარქტი.  ეგვიპტეში მცირე მკურნალობის შემდეგ სამკურნალოდ გადაიყვანეს პარიზის ერთ-ერთ კლინიკაში, სადაც გარდაიცვალა 19 აგვისტოს.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Times: Levy Mwanawasa: Zambian President (Obituary) 
* The Telegraph: Levy Mwanawasa, President of Zambia who stood out among African leaders in his condemnation of the regime of Robert Mugabe 

კატეგორია:ზამბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ზამბიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 3 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1948
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 2008
კატეგორია:თანამდებობაზე გარდაცვლილი პრეზიდენტები
ნუნისი

**ნუნისი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის ხარაგაულის მუნიციპალიტეტში (ზვარის თემი). მდებარეობს მესხეთის ქედის ჩრდილო კალთაზე, მდინარე ნუნისისწყლის ხეობაში. ზღვის დონიდან 920 მ, ხარაგაულიდან 27 კმ. უახლოეს რკინიგზის სადგურ მოლითიდან 7 კმ.

სოფელში დგას ნუნისის ღვთისმშობლის ეკლესია.

## ეტიმოლოგია 
ნუნისის წყლით ადრე მოსახლეობა კანის დაავადებას - მუნს მკურნალობდა, ამიტომ სოფელს *მუნისი* დაერქვა, შემდეგ სახელწოდება შეეცვალა და *ნუნისი* ეწოდა.

## ისტორია 
სოფელ ნუნისს დიდი ხნის ისტორია აქვს. ჯერ კიდევ ვახუშტი ბატონიშვილს აქვს მოხსენიებული ნუნისის წყალი, როგორც საამო და მარგებელი.

ნუნისის აღმოჩენის შესახებ მრავალი ლეგენდა არსებობს. ერთ-ერთი მთავარი მათგანი დავით აღმაშენებლის სახელს უკავშირდება. ლეგენდა მოგვითხობს, რომ დავით მეფე ბრძოლიდან ბრუნდებოდა. დაღლილ სახედრებს კანი მთლიანად გადატყაული ჰქონდათ, როდესაც პირუტყვები ნუნისის წყალში შესულან, ჩაწოლილან და დიდხანს ვერ აუყენებიათ. წყალს მათი დაწყლულებული კანი მალე განუკურნავს. დავითს სოფელი მოსწონებია და იქ ეკლესიის აგება უბრძანებია.

1989 წელს სოფელში ჩამოყალიბდა ჯგუფი „იბერიონთა საძმო“. მისი ხელმძღვანელი იყო გიორგი მაზიაშვილი, რომელიც საკუთარ თავს უწოდებდა გიორგი იონთა იბერიონს. ის ამტკიცებდა, რომ მას გამოეცხადა შიო მღვიმელი და აუწყა, რომ ნუნისი არის საქართველოს გეოგრაფიული შუაგული, რომ ნუნისის „ბერთა კლდის“ სიღრმეში არის მიწისქვეშა ქალაქი, სადაც დამარხულია ბიბლიაში ლაზარედ წოდებული წიგნი, რომელიც ელოდება მზის სინათლეს. „იბერიონთა საძმოს“ კიდევ ერთი წევრი, გივი ალაზნისპირელი ამტკიცებდა, რომ ნუნისის გამოქვაბული არის ნოეს კიდობანი, ნუნისში გადის დედამიწის მაგნიტური ველი და ის ადგილი მსოფლიოს ცენტრია, სწორედ აქ ეცემა კოსმიური სვეტი, რომელიც წარღვნას გაქცეულ ხალხს ჟანგბადით ამარაგებდა. გამოქვაბულის გახსნის და მისგან წიგნის ამოღების დღე რამდენჯერმე დაინიშნა. ნუნისში მრავალი ადამიანი ჩავიდა საქართველოს სხვადასხვა კუთხიდან, მაგრამ გიორგი იონთა იბერიონმა გადამწყვეტ მომენტში უარი თქვა გამოქვაბულის გახსნაზე.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 48 ადამიანი.

## კურორტი 
ამ ადგილას მდებარეობს გამაჯანსაღებელი და ბუნების სილამაზით სახელგანთქმული ბალნეოლოგიური კურორტი “სამთა ნუნისი”, რომელიც ბორჯომ-ხარაგაულის ეროვნული პარკის სამხრეთ–აღმოსავლეთ ნაწილში, ლიხის ქედის მთისწინეთში, ზღვის დონიდან 750 მეტრის სიმაღლეზე მდებარეობს. ნუნისის უნიკალურ მიკროკლიმატს ქმნის შერეული, ფოთლოვანი და წიწვოვანი ტყე. კურორტს კვეთს მდინარე ნუნისის წყალი.

კურორტი არსებობს 1856 წლიდან. ნუნისი ოდითგანვე ცნობილია სამკურნალო თვისებების მქონე მინერალური (ბალნეოლოგიური) წყლებით. აქ დასვენება განსაკუთრებით სასარგებლოა მათთვის, ვისაც კანისა და ნერვულ ნიადაგზე გამოწვეული დაავადებები აწუხებთ. აქ შესაძლებელია ზვარეს მინერალური წყლის დალევაც. ზვარეს წყალი ასევე სამკურნალოა და ის დაბალ მჟავიანობას აბალანსებს.

გაზაფხულზე, ფიჭვებისა და ნაძვების ყვავილობის დროს, ნუნისის ჰაერს საოცარი გამაჯანსაღებელი ეფექტი აქვს. ამ დროს ნუნისის ჰავა განსაკუთრებით მარგებელია ფილტვებისა და ბრონქებისათვის. კურორტ ნუნისში მიიღებთ ესთეტიურ თერაპიასაც. საოცარი ბუნება დაგამშვიდებთ და უფრო ჯანმრთელს გაგხდით.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი.

## სქოლიო
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის კურორტები
კატეგორია:ხარაგაულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
დაგენს ნიუჰეტერი

thumb|დაგენს ნიუჰეტერის რედაქცია
**„დაგენს ნიუჰეტერი“**, შემოკლებით **დნ** ( „დღის სიახლე“) — ყოველდღიური გაზეთი შვედეთში. გაზეთი ყველაზე ფართოტირაჟიანია შვედეთის დილის გაზეთებს შორის გეტებორგს-პოსტენისა და სვენსკა დაგბლადეტის შემდეგ.  დაგენს ნიუჰეტერი ერთადერთი დილის გაზეთია, რომელსაც ხელმომწერები მთელი ქვეყნის მასშტაბით ჰყავს. 2007 წელს გაზეთი 881 000 ადამიანის ხელში ხვდებოდა ყოველდღიურად. პოლიტიკოსები გაზეთის ფურცლებს ხშირად იყენებენ საკუთარი აზრის დასაფიქსირებლად.

პერიოდიკის რედკოლეგია ლიბერალურ-დამოუკიდებელ პოლიტიკას იყენებს.

დნ სტოკჰოლმში გამოიცემა და აშუქებს  როგორც ეროვნულ, ასევე საერთაშორისო საკითხებს.

გაზეთი რუდოლფ ვოლმა დააარსა. პირველი გამოცემა დაიბეჭდა 1884 წლის 23 დეკემბერს. ფორმატი კლასიკური გაზეთიდან 2004 წლის 5 ოქტომბერს ტაბლოიდად გარდაიქმნა.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი შვედურად

კატეგორია:1864 წელს დაარსებული ბეჭდვითი გამოცემები
კატეგორია:შვედეთის გაზეთები
კატეგორია:შვედურენოვანი გაზეთები
აჰმედ ჯავადი

**აჰმედ ჯავადი** (ნამდვილი სახელი *ჯავად მამადალი-ოღლუ ახუნდზადე*; დ. 5 მაისი, 1892, სოფ. სეიფალი, შამქორის რაიონი — გ. 12 ოქტომბერი, 1937) — აზერბაიჯანელი პოეტი. დაიბადა გლეხის ოჯახში. ლექსებს აქვეყნებდა 1913 წლიდან. უმღეროდა სამშობლოს, ხალხთა მეგობრობას. ერთხანს ცხოვრობდა საქართველოში. მეუღლე ქართველი ჰყავდა. იუსტინე აბულაძისა და სოლომონ იორდანიშვილის კონსულტაციით აზერბაიჯანულ ენაზე თარგმნა ვეფხისტყაოსანი (დაიბეჭდა დ. ალიევას რედაქციით. 1978, ბაქო). თარგმნიდა აგრეთვე შექსპირისა და პუშკინის ნაწარმოებებს.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ომბალო

**ომბალო** (Mentha pulegium) — მრავალწლოვანი, ბალახოვანი მცენარე ტუჩოსანთა ოჯახისა. მისი სამშობლოა ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროები. 

საქართველოში ველურად ბევრგანაა გავრცელებული, უფრო მეტად კი დასავლეთში, მაგრამ კულტურულად ყველგან მოჰყავთ. ომბალო ყინვაგამძლეა, აქვს სწორმდგომი, მწვანე, ოდნავ შებუსული, ოთხწახნაგოვანი ღერო, 46 სმ-მდე სიმაღლისა. 

ფოთოლი მარტივია, მომრგვალო ან მოგრძო-ოვალური, ფერად მუქი მწვანეა. იზრდება ჭარბტენიან ნიადაგებზე. მრავლდება თესლითა და ვეგეტატიურად. დიდი რაოდენობით შეიცავს ეთერზეთებს, განსაკუთრებით ყვავილობისას. კულინარიაში იყენებენ ნედლად და გამხმარს.

## ლიტერატურა
** რობაქიძე თ.*, ქსე, ტ. 7, გვ. 525, თბ., 1984

კატეგორია:ტუჩოსანნი
კატეგორია:სანელებლები
ომარ-ხანი

**ომარ-ხანი**, *ავარიელი* (გ. 22 მარტი, 1801) — დაღესტნელი ფეოდალი, ხუნძახის მფლობელი და  ავარიის სახანოს გამგებელი. ნურსალ-ბეგის ვაჟი.  

ომარ-ხანი ხშირად ესხმოდა თავს ამიერკავკასიას, მას ჩრდილო კავკასიის ზოგიერთ წარმომადგენელთან ერთად და ოსმალებთან შეთანხმებით, ქართლ-კახეთის სამეფოს დაპყრობა, გაძარცვა და განადგურება ჰქონდა ჩაფიქრებული. ომარ–ხანი ოსმალეთის  აგენტად ითვლებოდა.

1785 წლის სექტემბერში, ომარ-ხანმა 20000 მეომრისაგან შემდგარი „რჩეულთა ჯარით“ ალაზანი გადმოლახა და ბორჩალოსკენ დაიძრა. ერეკლემ სიღნაღში შეკრიბა ჯარი და უკან მიჰყვა ომარ-ხანს. ომარ-ხანი ერეკლესთან პირისპირ შებრძოლებას ვერ ბედავდა. მოულოდნელად ომარ-ხანი ახტალისკენ დაიძრა, ახტალა აიღო და დაარბია. გაანადგურეს ახტალის ოქროს მადნები, მადნის მცველები და ბერძენი მემადნეების ნაწილი დახოცა, 845 ტყვე წაიყვანა. აქედან ლორეს მიადგა, გზად ყველაფერს წვავდა და ანგრევდა. ლორე, რომელიც ერეკლეს მოურავ ზაქარია გლურჯიძეს ჰქონდა გამაგრებული, ვერ აიღო და ახალციხეში გადავიდა.

ერთ თვეში ომარ-ხანი იმერეთისკენ შემოვლითი გზებით დაიძრა და ვახანის ციხე აიღო, ციხის მფლობელი, ქაიხოსრო აბაშიძე დაატყვევა, მამაკაცები გაწყვიტა, ქაიხოსრო აბაშიძის ქალიშვილები დაატყვევა და ერთი მათგანი თავად შეირთო ცოლად, მეორე კი თავის ცოლისძმას, ყარაბაღის ხანს, იბრაჰიმ-ხანს მიუყვანა.

საქართველომ ამ თავდასხმის შედეგად უდიდესი ეკონომიური ზარალი განიცადა.

1787 წელს, ომარ-ხანი ისევ შემოესია საქართველოს, მაგრამ ერეკლე წინ გადაუდგა და უკან გააბრუნა მტერი.

ერეკლე II იძულებული გახდა,  სიმშვიდის საფასურად, საკმაოდ დიდი ჯამაგირი გადაეხადა ომარ-ხანისთვის. ასე აკეთებდნენ მისი თავდასხმებით შეწუხებული შაქის, შირვანის, ბაქოს და დარუბანდის ხანებიც.

1800 წლის ნოემბერში, ომარ-ხანი დიდძალი ჯარით საგარეჯოსკენ დაიძრა და ალაზნის ნაპირზე დაბანაკდა. მას, რუსებთან ურთიერთობას შეურიგებელი, ალექსანდრე ბატონიშვილიც მიემხრო, თუმცა ბრძოლაში მონაწილეობა არ მიუღია. დამხმარედ ირანის ჯარსაც მოელოდნენ. მტრის მიზანი თბილისის აღება იყო. ომარ-ხანის 20 ათასიანი ლაშქარი კაკაბეთის მიდამოს მოადგა.

7 ნოემბერს, მდ. ივრის  ნაპირას, სოფელ  კაკაბეთთან  გაიმართა ნიახურის ბრძოლა, სადაც ერთმანეთს გიორგი მეთორმეტესა და ომარ-ხანის ჯარი დაუპირიპირდა. ქართველთა გვერდით რუსების ჯარის ნაწილიც იბრძოდა. ქართველებმა სასტიკად დაამარცხეს მტერი, მათი უმეტესობა დაიხოცა,  ამ ბრძოლაში დაჭრილი ომარ-ხანი დაღესტნისაკენ გაიქცა. ცოტა ხანში ჭრილობა გაურთულდა და  ზაქათალაში გარდაიცვალა.

## ლიტერატურა 
* საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, ტ. IV, თბ., 1973.
**გ. ქიქოძე*, ერეკლე მეორე, თბ.,  2011  
** თეიმურაზ პეტრიაშვილი*, კრწანისს ნაბრძოლი ხმალი და ბატის ფრთის კალამი იოანე ბატონიშვილისა, თბ.,  2006.

## სქოლიო 
კატეგორია:საქართველოს ისტორია
კატეგორია:დაღესტნის ისტორია
კატეგორია:გარდაცვლილი 22 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1801
ონადირის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ონადირის წმინდა გიორგის ეკლესია** — IX-X საუკუნეების ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია. მდებარეობს ვაშლიჯვრის დასავლეთით, 300 მეტრზე, სასაფლაოსთან ახლოს, ფერდობზე. 

ეკლესია დარბაზულია (5,3 X 4 მეტრი), ნაგებია ქვიშაქვის თლილი ქვებით. წყობა არარეგულარულია. მოგვიანებით (დაახლოებით XVII-XVIII საუკუნეებში) ეკლესია განუახლებიათ. აღდგენილი ნაწილებიც ქვიშაქვისაა, მაგრამ წყობა შედარებით ტლანქია. ძეგლი ძლიერაა დაზიანებული:ნჩამონგრეულია კამარა და კონქის ნაწილი, მონგრეულია გრძივი კედლების ზედა ნაწილები, დასავლეთ კედლის შემორჩენილ ნაწილს (სიმაღლე 1,7 მეტრი) გარედან, ფერდობიდან ჩამოზვავებული მიწა ფარავს. შესასვლელი ეკლესიას სამხრეთიდან ჰქონია (შემორჩენილია აღმოსავლეთის წირთხლის ნაწილი). აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდია, რომლის ღერძზე ბრტყლად გადახურული დაბალი სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები დანაწევრებული ყოფილა ორსაფეხურიან სადა პილასტრებზე დაყრდნობილი ორ-ორი თაღით. მსგავსი პილასტრების ნაწილებია შემორჩენილი დასავლეთის ორივე კუთხეში. ეკლესიის ფასადებიდან თავდაპირველი წყობა ყველაზე მეტად ჩრდილოეთის ფასადს შემორჩა. გრძივი ფასადები გაფორმებული ყოფილა ბრტყელ პილასტრებზე დაყრდნობილი სამი თაღი (შემორჩენილია ჩრდილოეთის ფასადის სამივე პილასტრის ქვედა ნაწილები). ჩრდილოეთის ფასადის აღმოსავლეთ ნაწილში რელიეფი სადა და დისკოა. მსგავსი დისკო აღმოსავლეთის ფასადის სამხრეთ ნაწილშიცაა — მიწიდან 1,8 მეტრ სიმაღლეზე. ამავე ფასადზე სარკმლის ღიობის წყობაში ჩართულია ქვა (შესაძლოა თავდაპირველი სარკმლის საპირის), რომლის პროფილს შეადგენს შეწყვილებულ ლილვებს შორის მოქცეული სადა სიბრტყე. მსგავსი პროფილის ქვაა ჩართული ჩრდილოეთის ფასადის აღდგენილ ნაწილშიც. ამჟამად ეკლესია ძლიერ დაზიანებულია.

## რესურსები ინტერნეტში
## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილისის ეკლესიები
კატეგორია:კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლები თბილისში
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:IX საუკუნის ეკლესიები
ომული

**ომული** () — თევზი ორაგულისებრთა ოჯახისა. საკუთრივ ომული ანუ ყინულოვანი ზღვის ომული გამსვლელი თევზია. იკვებება და იზრდება ოკეანეში, მრავლდება მდინარეებში. მისი სიგრძე 64 სმ. მასა 3 კგ აღწევს. იკვებება ზოოპლანქტონით და თევზების ლიდსიტებით. სქესობრივად მწიფდება 5-10 წლისა. ტოლობს შემოდგომაზე. რეწვის ობიექტია ციმბირის მდინარეებში. ბაიკალის ტბაში გვხვდება ორაგულისებრთა ოჯახში შემავალი ბაიკალის ომული (Coregonus migratorius). იყენებენ ნედლს. დამარილებულს, შებოლილს. სააკლიმატიზაციო ობიექტია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორაგულისებრნი
ზამბიის პრეზიდენტი

**ზამბიის პრეზიდენტი** — ზამბიის სახელმწიფოს მეთაური, მოსახლეობა ირჩევს 5 წლის ვადით.

## ზამბიის პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* ზამბიის პრეზიდენტების სია 

კატეგორია:ზამბია
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ვაზა

**ვაზა** შეიძლება იყოს:

*ვაზა — სხვადასხვა მოყვანილობის მხატვრულად გაფორმებული ჭურჭელი
*ვაზა (ან ვასა) — შვედური საბრძოლო ხომალდი
*ვაზა — ევროპის სამეფო დინასტია
*სიგრიდ ერიკსდოტერი ვაზა — შვედი პრინცესა (1566—1633)
სულეიმან რუსტამი

**სულეიმან რუსტამი** (ნამდვილი სახელი და გვარი* სულეიმან ალი-აბასოღლუ რუსტამზადე* აზერბ. Süleyman Əliabbas oğlu Rüstəmzadə; დ. 27 ნოემბერი [ძვ. სტ. 14 ნოემბერი] ან 12 მარტი [ძვ. სტ. 27 თებერვალი], 1906, ბაქო, აზერბაიჯანი — გ. 10 ივნისი, 1989) — აზერბაიჯანელი პოეტი, დრამატურგი, საზოგადო მოღვაწე. ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1943), აზერბაიჯანის სახალხო პოეტი (1960).  სოციალისტური შრომის გმირი (1976).სკკპ წევრი 1940 წლიდან. აზერბაიჯანის სსრ უმაღლესი საბჭოს თავმჯდომარე 1971 წლიდან.

ნაწარმოებებს აქვეყნებდა 1923 წლიდან. ავტორია ლექსებისა (კრებული „მწუხარებიდან სიხარულისკენ“, 1927; „ვარსკვლავი“, 1934; „ჩაპაევი“, 1936; „ღამის რომანტიკა“, 1938; „ორი ნაპირი“, 1949; სსრკ სახელმწიფო პრემია, 1950), პოემისა „სიტყვა რუს ძმაზე“ (1960), დრამისა ლექსად „ყაჩაღი ნაბი“ (1940, II რედაქცია 1948) და სხვა. დაჯილდოებულია 3 ლენინის ორდენით, 2 სხვა ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია: ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სოციალისტური შრომის გმირები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მთარგმნელები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი პოეტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
ონდატრა

**ონდატრა** (), ძუძუმწოვარი ცხოველი მღრღნელების რიგისა. მისი სხეულის სიგრძე 35 სმ. მასა 1,5 კგ. აღწევს. აქვს გვერდებიდან შებრტყელებული ქერცლოვანი კუდი. უკანა კიდურებზე თითებს შორის საცურაო აპკი მთლიანი არ არის. გამრავლების პერიოდში მამლის საზარდულის ჯირკვლები გამოყოფენ მუშკის შემცველ სეკრეტს. ონდატრა ბინადრობს ჩრდილოეთი ამერიკის წყალსატევებისა და ჭაობების სანაპიროებზე. ევროპაში შემოყვანილია (ყოფილ სსრკ-ში 1927 წლიდან), შემდეგ განსახლდა მთელ ევრაზიაში. ნახევრად წყლის ცხოველია. იკვებება მცენარეებით და ცხოველებით. მაკეობის ხანგრძლივოდა 25 დღეა, შობს 7-8 ნაშიერს. რეწვის მნიშვნელოვანი ობიექტია (იყენებენ ტყავს, ზოგჯერ ხორსაც). ზოგჯერ აზიანებს სარწყავ სისტემას, ჯებირებსა და კაშხალებს. ტულარემიისა და პარატიფის გამომწვევების ბუნებრივი მატარებელია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მღრღნელები
იონიელები

**იონიელები** (ბერძნ.: Ἴωνες, Íōnes, მხოლ. Ἴων, Íōn) — სამ ძირითად ძველბერძნულ ტომთაგან ერთ-ერთი. სახელი მიიღეს ლეგენდარული გმირი იონისგან, რომელიც ამ ტომის წინაპარ-ფუძემდებლად ითვლება. სახლობდნენ ატიკის ტერიტორიაზე, ასევე კუნძულებზე ქიოსი, სამოსი, ნაქსოსი და სხვ. ძვ. წ. XI-XIX საუკუნეებში მათ აითვისეს მცირე აზიის დასავლეთი სანაპირო (იონიის მხარე), შემდეგ კი შავი და მარმარილოს ზღვის ახლომდებარე სანაპიროებიც. იონიურ დიალექტზე, რომელიც შემდეგ ფართოდ გავრცელდა, შემონახულია დიდი რაოდენობით ლიტერატურა (მაგ. ჰომეროსის პოემები, ჰეროდოტეს თხზულებები) და ეპიგრაფიული ძეგლების დიდი ნაწილი.

## ლიტერატურა
* J.A.R Munro. "Pelasgians and Ionians". *The Journal of Hellenic Studies*, 1934 (JSTOR).
* R.M. Cook. "Ionia and Greece in the Eighth and Seventh Centuries B.C." *The Journal of Hellenic Studies*, 1946 (JSTOR).

კატეგორია:ძველი ბერძნები
ფერეკიდე

**ფერეკიდე** (ბერძნ.: Φερεχύδης) ერქვა რამდენიმე პიროვნებას:

*ფერეკიდე სიროსელი, სოკრატემდელი ფილოსოფოსი და მწერალი კუნძული სიროსიდან. ზოგიერთი ცნობით პითაგორას მასწავლებელი.
*ფერეკიდე ლეროსელი, ისტორიკოსი და მითოლოგიური მწერალი კუნძული ლეროსიდან (მილეტოსთან).

### იხილეთ აგრეთვე
**ფერეკიდე (ობობა)*, ობობათა ოჯახიდან (Thomisidae)
ონავარი

**ონავარი** (), ნესტრიანი მწერების გვარი ნამდვილ კრაზანასებრთა ოჯახისა. ეკუთვნიან „საზოგადოებრივი მწერების“ ჯგუფს. აშენებენ ფიჭისმაგვარ, 500-მდე უჯრიან ბუდეს. იკვებებიან მწერებით, მათ შორის მეთაფლია ფუტკრებით, წუწნიან ხის წვენს, მატლები ღრღნიან ხეხილსა და კენკრას. გადააქვთ ინფექციური დაავადებები. მათი კბენა იწვევს შეშუპებას, გულყრას, ხუთვას. გავრცელებული არიან ტროპიკებსა და სუბტროპიკებში. 

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 7, გვ. 1984, თბ., 1984

კატეგორია:კრაზანისებრნი
პეითო

**პეითო**, ასევე **პითო** (ბერძნ. Πειθώ „დარწმუნება“) — ძველბერძნულ მითოლოგიაში ოკეანისა და ტეფიდას ქალიშვილი; ცდუნების ქალღმერთი, აფროდიტეს თანმხლები, კომპანიონი. მისი სახელის რომაული ვარიანტია სუადელა. მისი თაყვანისცემის კულტი შემოღებული აქვს თესევსს. ერთ-ერთი ლეგენდის მიხედვით, მას დაურწმუნებია მედეა მიეტოვებინა სამშობლო.

კატეგორია:ბერძნული ქალღმერთები
კატეგორია:ღმერთები ანბანის მიხედვით
ვინტონ სერფი

**ვინტონ გრეი სერფი** (, დ.   23 ივნისი, 1943, ნიუ-ჰეინვენი, აშშ) — ამერიკელი მეცნიერი გამომთვლელ სისტემათა სფეროში, პროტოკოლ TCP/IP-ის ერთ-ერთი შემქმნელი. 2004 წელს დაჯილდოებულია ტიურინგის პრემიით. ხშირად მოიხსენიებენ როგორც ინტერნეტის მამას.

2012 წელს ინტერნეტის საზოგადოების მიერ შეყვანილია ინტერნეტის დიდების დარბაზში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ვინტ სერფის ბიოგრაფია ICANN-ის საიტზე
* ვინტ სერფის ვიდეო ლექცია „ინტერნეტი 2035 წელს“ 

## სქოლიო 
კატეგორია:ამერიკელი ინჟინრები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კენეთ კაუნდა

**კენეთ კაუნდა** ( დ. 28 აპრილი 1924, ჩინზალი, ჩრდილოეთ როდეზია — გ. 17 ივნისი, 2021, ლუსაკა) — ზამბიის პოლიტიკური მოღვაწე, პირველი პრემიერ-მინისტრი და პრეზიდენტი.

## ბიოგრაფია 
ზამბიის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის ერთ-ერთი ლიდერი დაიბადა ჩრდილოეთ როდეზიის (ახლანდელი ზამბია) ჩრდილოეთ პროვინციაში. იგი რვა დედმამიშვილს შორის ყველაზე უმცროსი იყო. 1951 წლამდე ეწეოდა პედაგოგიურ მოღვაწეობას ჩრდილოეთ როდეზიის ჩრდილოეთ რეგიონებში. 50-იანი წლების ბოლოს აქტიურად ჩაება დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში, რისთვისაც რამდენიმეჯერ მოუწია ციხეში ჩაჯდომა. 1958 წელს დააარსა ზამბიის აფრიკული ეროვნული კონგრესი, რომლის საქმიანობაც აიკრძალა 1959 წელს, ხოლო კაუნდა კვლავ ციხეში ჩასვეს. ამ პერიოდში მისმა თანამებრძოლებმა დააარსეს ეროვნული დამოუკიდებლობის გაერთიანებული პარტია, რომელიც ფაქტობრივად დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლაში ზამბიის აფრიკულ ეროვნულ კონგრესს ჩაენაცვლა. 1960 წელს, როდესაც კაუნდა გაათავისუფლეს ციხიდან გახდა ახლადჩამოყალიბებული პარტიის პრეზიდენტი. 1961 წელს კი ჩრდილოეთ რეგიონებში დაიწყო დაუმორჩილებლობის კამპანია (ე.წ. *„ჩა-ჩა-ჩა კამპანია“*): წვავდნენ სკოლებს, ბლოკირებას უკეთებდნენ გზებს… 1964 წელს პარტიამ მოიგო საპარლამენტო არჩევნები და კაუნდა გახდა ქვეყნის პირველი პრემიერ-მინისტრი, 1964 წლის 24 ოქტომბერს კი ქვეყნის პირველი პრეზიდენტი.

## აფრიკული სოციალიზმი 
კაუნდამ ზამბია აქცია ერთპარტიულ ქვეყანად. დაამყარა პარტიული დიქტატურა. 1964 წელს გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა, რომელიც ფაქტობრივად შეინარჩუნა 1991 წლამდე. შეიმუშავა მემარცხენე ეროვნულ-სოციალისტური იდეოლოგია ე. წ. *„ზამბიური ჰუმანიზმი“*, რომელიც იყო აფრიკული სოციალიზმის გამოვლინება (მსგავსი „ანომალიები“ ახასიათებდა ამ პერიოდის აფრიკული სახელმწიფოების უმრავლესობას). მსგავს სისტემას აშენებდა: კვამე ნკრუმა — განაში, ჯულიუს ნიერერე — ტანზანიაში, მობუტუ სესე სეკო — ზაირში და ა. შ.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 1964: კაუნდა ხელისუფლების სათავეში
* კაუნდა მუგაბეს შესახებ

## სქოლიო 
კატეგორია:ზამბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ზამბიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 1924
კატეგორია:დაბადებული 28 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2021
კატეგორია:სახელმწიფოსა და მთავრობის მეთაურები, რომლებიც მოგვიანებით დააპატიმრეს
ფილოქოროსი

**ფილოქოროსი** (ლათ. Philochorus; გ. ძვ. წ. 261) — ძვ. წ. III საუკუნის ბერძენი ისტორიკოსი, ქურუმთა ოჯახიდან. პოლიტიკაში ძლიერი ანტიმაკედონიურობით გამოირჩეოდა და დემეტრიუს პოლიოკრეტეს მწვავე ოპონენტი იყო. ამ უკანასკნელის შვილის ნატიგონუს გონატასის მიერ ათენის აღების (261) შემდეგ, ფილოქოროსი სიკვდილით დასაჯეს პტოლემეოს ფილადელფოსის მხარდაჭერისთვის, რომელიც ათენელებს მაკედონელთათვის წინააღმდეგობის გაწევას უქადაგებდა.

მისეული ათენის ისტორიის აღწერა ადრეული ხანიდან ძვ. წ. 262 წლამდე 17 წიგნს მოიცავდა. მნიშვნელოვანი ფრაგმენტები დღემდე შემორჩენილია. ფილოქოროსს ასევე დაწერილი აქვს ორაკულზე, ღვთაებად შერაცხვისა და მსხვერპლთშეწირვის რიტუალებზე; ატიკის ტეტრაპოლისის მითოლოგიებსა და რელიგიურ ტრადიციებზე; სოფოკლეს მითებზე; ევრიპიდესა და პითაგორას ცხოვრებაზე; სალამისის, კვიპროსი, დაარსებაზე.

კატეგორია:ძველი ბერძენი ისტორიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი ძვ. წ. 261
კატეგორია:ძვ. წ. III საუკუნის ათენელები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
რუპია ბანდა

**რუპია ბვეზანი ბანდა** (, დ. 13 თებერვალი 1937, გვანდა, სამხრეთ როდეზია — გ.  11 მარტი, 2022,  ლუსაკა) — ზამბიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე. ზამბიის მეოთხე პრეზიდენტი 2008 წლის 19 აგვისტოდან. ვიცე-პრეზიდენტი 2006 წლიდან. პრეზიდენტ ლევი მვანავასაზე ინსულტის შეტევის შემდეგ 2008 წლის 28 ივნისიდან ასრულებდა პრეზიდენტის მოვალეობას.

## ბიოგრაფია 
რუპია ბანდა დაიბადა სამხრეთ როდეზიის (დღევანდელი ზიმბაბვე) ქალაქ გვანდაში. მისი მშობლები სამხრეთ როდეზიაში მის დაბადებამდე გადავიდნენ ჩრდილოეთ როდეზიიდან სამუშაოს პოვნის მიზნით. რუპია ბანდას პოლიტიკური კარიერა დაიწყო, მას შემდეგ, რაც 1960 წელს შეუერთდა ეროვნული დამოუკიდებლობის გაერთიანებულ პარტიას. ამავე წლიდან არის პარტიის წარმომადგენელი ჩრდილოეთ ევროპაში, ხოლო 1965 წლიდან ზამბიის სრულუფლებიანი და საგანგებო ელჩი ეგვიპტეში. 1967 წლიდან კი აშშ-ში. 1969 წელს დაბრუნდა ზამბიაში და დაიკავა მაღალი თანამდებობა სოფლის მეურნეობის კორპორაციაში. 1971 წლიდან არის გაეროში ზამბიის მუდმივი წარმომადგენელი, ხოლო 1975-1976 წლებში ეკავა საგარეო საქმეთა მინისტრის პოსტი. მეგობრობდა უნიტას ლიდერ ჟონას სავიმბისთან. 

2008 წლის 1 ნოემბრის საპრეზიდენტო არჩევნებში მიიღო ხმების 40,1 %, მისმა კონკურენტმა პატრიოტული ფრონტის ლიდერმა მაიკლ სატამ კი 38,1 %. 2 ნოემბერს ლუსაკაში დასდო საპრეზიდენტო ფიცი. გახდა ქვეყნის მეთაური და შეიარაღებული ძალების მთავარსარდალი.

გარდაიცვალა 2022 წლის 11 მარტს 85 წლის ასაკში.

## პირადი ცხოვრება 
1966 წელს პირველ ქორწინებაშია ჰოპე მვანსა მაკულუსთან, რომელთანაც შეეძინა 5 შვილი. 

## რესურსები ინტერნეტში
* Presidency of Zambia (State House)  Official Website
* Wayback Machine: Archived 2007 biography of Rupiah Banda from "Famous Zambians" Geocities website
* Long interview with Rupiah Banda
* President Banda of Zambia 

## სქოლიო
კატეგორია:ზამბიის პრეზიდენტები
კატეგორია:ზამბიელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული 13 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1937
კატეგორია:გარდაცვლილი 11 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2022
კატეგორია:ზამბიის ვიცე-პრეზიდენტები
ონოგურისი

**ონოგურისი** — ისტორიული ციხესიმაგრე დასავლეთ საქართველოში, ეგრისის (ლაზიკის) სამეფოს მნიშვნელოვანი სტრატეგიული პუნქტი. 

ონოგურისს იხსენიებს VI საუკუნის ბიზანტიელი ისტორიკოსის აგათია სქოლასტიკოსი ლაზიკაში დიდი ომიანობის აღწერისას. ავტორი ციხის ზუსტ მდებარეობას არ უთითებს, თუმცა აღნიშნავს, რომ სპარსელებს ონოგურისი „არქეოპოლისის მიდამოებში რომაელთა წინააღმდეგ საჭირო სასიმაგრო საფრად“ ჰქონდათ გამაგრებული. აგათია ციხის სახელწოდებას ჰუნების ერთ-ერთ ტომს — ონოგურებს უკავშირებს და გადმოგვცემს, რომ ამ ადგილისთვის ეს სახელი კოლხების ონოგურებზე გამარჯვების აღსანიშნავად შეურქმევიათ, თუმცა მის დროში ონოგურისს უკვე წმ. სტეფანეს სახელს უწოდებდნენ აქ მდებარე ტაძრის გამო. 554 წელს ციხეს ალყა შემოარტყა რომაელთა ლაშქარმა, თუმცა მისი აღება ვერ შეძლო. ამის შემდეგ ონოგურისი არც აგათიასთან და არც სხვა წყაროში არ იხსენიება.

ონოგურისის ზუსტი ადგილმდებარეობა უცნობია. მარი ბროსემ პირველმა დაუკავშირა ონოგურისი მდ. ცხენისწყლის მარჯვენა სანაპიროზე უნაგირა მთას. ამავე მოსაზრების იყო სიმონ ყაუხჩიშვილიც. ნიკო ბერძენიშვილიც ონოგურისს უნაგირას მთის მიდამოებში ათავსებდა და ფიქრობდა, რომ შესაძლოა ის სოფელ ონოღიასთან ყოფილიყო დაკავშირებული, თუმცა ონოღიის ტერიტორიაზე ადრეფეოდალური ხანის ციხე-სიმაგრის კვალი არ ჩანს. ამ მოსაზრებას არ დაეთანხმა დავით ლომიტაშვილი, რომელიც აბედათის გათხრებს ხელმძღვანელობდა. ავთანდილ ფაილოძემ ონოგური ხუნწის ტერიტორიაზე, ცხენისწყლის მარჯვენა ნაპირზე შემორჩენილ ნაციხარს დაუკავშირდა. ამ მოსაზრებას ამყარებს ხუნწის ციხის ტერიტორიაზე 2015 წლიდან ჩატარებული გათხრები, რომელმაც გამოავლინა გვიანანტიკური ხანის არქეოლოგიური მასალა, ასევე ტაძრის ნაშთები და სამაროვანი (ხელმძღვანელები: ნიკოლოზ მურღულია, ბესიკ ლორთქიფანიძე).

## ლიტერატურა
*  

## სქოლიო 
კატეგორია:ეგრისის ციხეები
კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი

**კაბო-ვერდეს პრეზიდენტი** — კაბო-ვერდეს სახელმწიფოს მეთაური. ირჩევს მოსახლეობა 5 წლის ვადით.

## კაბო-ვერდეს პრეზიდენტების სია 
## რესურსები ინტერნეტში
* კაბო-ვერდეს პრეზიდენტების სია 

კატეგორია:კაბო-ვერდე
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების პრეზიდენტები
*
ანტონიუ მონტეირო

**ანტონიუ მანუელ მაშკარენიაშ გომეშ მონტეირო** (;  დ. 16 თებერვალი 1944,  სანტა-კატარინა, კაბო-ვერდე — გ. 16 სექტემბერი, 2016, პრაია, კაბო-ვერდე) — კაბო-ვერდეს სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, პრეზიდენტი 1991 წლის 22 მარტიდან  2001 წლის 22 მარტამდე.

მიიღო სამართლის დიპლომი ლევენის კათოლიკურ სკოლაში (ბელგია). 70-იან წლებში დააარსა კაბო-ვერდეს ადვოკატთა ასოციაცია.

* 1977–1980 წლებში ეკავა კაბო-ვერდეს ეროვნული ასამბლეის გენერალური მდივნის თანამდებობა.
* 1980–1990 წლებში იყო უზენაესი სასამართლოს თავმჯდომარე.

1991 წელს გახდა კაბო-ვერდეს პირველი დემოკრატიულად არჩეული პრეზიდენტი. კანდიდატად წარადგინა პოლიტიკურმა პარტიამ მოძრაობა დემოკრატიისათვის, დაამარცხა არისტიდიშ პერეირა, ხელახლა აირჩიეს 1996 წელს.  1992 წელს მონაწილეობდა ანგოლაში კეთილი ნების მისიაში, მას შემდეგ, რაც 1992 წელს ქვეყანაში პირველად ჩატარდა თავისუფალი საპრეზიდენტო არჩევნები.  1994  წელს ხელი მოაწერა ლუსაკის პროტოკოლს, რომლის მიხედვითაც დამყარდა მშვიდობა ანგოლაში.

## რესურსები ინტერნეტში 
* http://www.bu.edu/aparc/presidents/monteiro/index.html 

კატეგორია:კაბო-ვერდეს პრეზიდენტები
კატეგორია:კაბო-ვერდელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:დაბადებული  16 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1944
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2016