open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ინგლისის რევოლუცია

thumb|right|ტერიტორიები რომლებსაც პარლამენტი აკონტროლებდა (მწვანე), ტერიტორიები რომლებსაც მეფე აკონტროლებდა (წითელი)

**ინგლისის რევოლუცია** 1640 წლის 3 ნოემბერს „ხანგრძლივი პარლამენტის“ მოწვევით დაიწყო. 1642 წლის იანვარში ლონდონიდან ჩრდილოეთში მეფის წასვლით რევოლუციის მშვიდობიანი პერიოდი დასრულდა. გარდაუვალი გახდა სამოქალაქო ომი. ინგლისის მოსახლეობა ორ ურთიერთდაპირისპირებულ ნაწილად გაითიშა. მეფის ბანაკის ძირითადი ძალა ძველი თავადაზნაურობა იყო. პარლამენტის ბანაკს ბურჟუაზია და ახალი თავადაზნაურობა, გლეხობა და ქალაქის ღარიბი მოსახლეობა შეადგენდა. გამოიკვეთა რეალური დაპირისპირებაც. ანგლიკანური სამღვდელოება და ირლანდიელი კათოლიკეები მეფეს ემხრობოდნენ, პურიტანები კი პარლამენტს. ამიტომ ინგლისის რევოლუციას ხშირად „პურიტანულ რევოლუციასაც“ უწოდებენ. პოლიტიკური და რელიგიური დაპირისპირება ტერიტორიულ დაყოფაშიც აისახა. ინგლისის ჩრდილოეთისა და დასავლეთის ნაკლებად დასახლებული, ჩამორჩენილი ნაწილი მეფის დასაყრდენად იქცა, მჭიდროდ დასახლებული, განვითარებული სამხრეთ აღმოსავლეთი ინგლისი, ლონდონი და ყველა მნიშვნელოვანი ქალაქი კი პურიტანებს ემხრობოდა. ინგლისის მოსახლეობის უმრავლესობა პარლამენტის მხარეს იდგა.

## ინგლისის რევოლუციის პერიოდიზაცია 
thumb|150px|left|ოლივერ კრომველი
ინგლისის რევოლუციის პერიოდის განსაზღვრა, ისტორიკოსთა შორის აზრთა სხვადასხვაობას იწვევს. საკამათოა არა მარტო რევოლუციის დაწყების თარიღი, არამედ მისი დასრულების დროც. ზოგიერთი მკვლევარი ინგლისის რევოლუციას იწყებს 1603 წელს, როდესაც გარდაიცვალა ინგლისის დედოფალი ელისაბედ II და ტახტზე ავიდა მარიამ სტიუარტის ვაჟი ჯეიმზ I. ინგლისის ტახტზე ახალი დინასტიის ასვლას სერიოზული ცვლილებები მოჰყვა ინგლისის საშინაო და საგარეო პოლიტიკაში. ეს, უპირველეს ყოვლისა იმით გამოიხატა, რომ სტიუარტებმა უგულვებელყვეს ინგლისის ტრადიციები. ყოველივე ამან გამოიწვია ინგლისის რევოლუციის ზღვრამდე მისვლა. ამიტომ ისტორიკოსებმა სტიუარტების მმართველობის დასაწყისს „ინგლისის რევოლუციის პროლოგი“ უწოდა.

ბევრი ისტორიკოსი ფიქრობს, რომ ინგლისის რევოლუცია დაიწყო 1640 წელს ხანგრძლივი პარლამენტის მოწვევით, რომლის ირგვლივ მოხდა რევოლუციური ძალების კონსოლიდაცია.

სხვები მიიჩნევენ, რომ ინგლისის რევოლუცია დაიწყო 1642 წელს, როდესაც ნოტინგემში მეფემ აღმართა შტანდარტი და ომი გამოუცხადა პარლამენტს. დაპირისპირება აბსოლიტიზმსა და პარლამენტს შორის სამხედრო კონფრონტაციით, დაპირისპირებით, დასრულდა.

რევოლუციის დამთავრების თარიღის ირგვლივ ასევე გამოითქვა სხვადასხვა შეხედულებები. ერთნი ინგლისის რევოლუციას ასრულებენ ოლივერ კრომველის გარდაცვალებით 1658 წლის 3 სექტემბერს. მეორენი ამტკიცებენ, რომ ინგლისის რევოლუცია დასრულდა 1660 წელს, როდესაც მოხდა სტიუარტების დინასტიის რესტავრაცია. ინგლისში უმეფობის ხანის ინტერრეგნუმი დასრულდა.

მესამენი ინგლისის რევოლუციის დამთავრებას შესაძლებლად მიიჩნევენ 1688 წელს, როდესაც ინგლისში დაემხო სტიუარტების დინასტია და ინგლისის ტახტზე ავიდა უილიამ ორანელი. ამ გადატრიალებამ საფუძველი ჩაუყარა ინგლისში დემოკრატიის დამკვიდრებას და მის შემდგომ გაფართოებას.

## იხილეთ აგრეთვე 
* სამოქალაქო ომების სია

## რესურსები ინტერნეტში 
* Official website of the English Civil War Society 

კატეგორია:ინგლისის რევოლუცია
კატეგორია:ინგლისის ისტორია
კატეგორია:XVII საუკუნის ომები
ანტონიო ლოპეს დე სანტა-ანა

**ანტონიო დე პადუა მარია სევერინო ლოპეს დე სანტა-ანა-პერეს დე ლებრონი** (; 21 თებერვალი, 1794, ხალაპა, ახალი ესპანეთი — 21 ივნისი 1876, მეხიკო, მექსიკა), ცნობილია უბრალოდ, როგორც  „**სანტა-ანა**“ და „დასავლეთის ნაპოლეონი“ — მექსიკელი სამხედრო, სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე, გენერალი. საერთო ჯამში 22 წლის განმავლობაში მექსიკის პრეზიდენტის თანამდებობა ეკავა 11-ჯერ.  

## რესურსები ინტერნეტში 
*Santa Anna Letters on the *Portal to Texas History*
**The Handbook of Texas Online:* Antonio Lopez de Santa Anna
*Benson Latin American Collection – Antonio López de Santa Anna Collection 

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 1794
კატეგორია:გარდაცვლილი 1876
კატეგორია:დამხობილი პრეზიდენტები
კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:მექსიკის ვიცე-პრეზიდენტები
კატეგორია:ლიდერები რომლებმაც ძალაუფლება ხელში აიღეს პუტჩით
პუებლის შტატი

**პუებლა** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-ცენტრალურ ნაწილში, მეხიკოდან აღმოსავლეთით.  დედაქალაქი პუებლა.

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან: ვერაკრუსის შტატი.
* დასავლეთიდან: იდალგოს, მეხიკოს, ტლასკალის და მორელოსის შტატები. 
* სამხრეთიდან: გერეროსა და ოახაკის შტატები.

შტატის უდიდესი ქალაქებია  პუებლა და ტეუაკანი. შტატი მოიცავს  217 მუნიციპალიტეტს.

კატეგორია:მექსიკის შტატები
მექსიკის პრეზიდენტი

**მექსიკის პრეზიდენტი**  () — სახელმწიფოს უმაღლესი თანამდებობა მექსიკაში,  ქვეყნისა და მთავრობის მეთაური,  შეიარაღებული ძალების მთვარსარდალი. კონსტიტუციის თანახმად ირჩევენ 6 წლის ვადით.

## მექსიკის პრეზიდენტების სია (1824-1864) 
## მექსიკის კონსერვატორი პრეზიდენტები რეფორმის ომის პერიოდში (1857-1861)
## მექსიკის პრეზიდენტები (1867-დღემდე)
## სქოლიო
## რესურსები ინტერნეტში
**Lista de gobernantes de México* ოფიციალური სია  

*
ელ-ვისკაინო

**ელ-ბისკაინო** () – ყურე და ბიოსფერული ნაკრძალი წყნარ ოკეანეში, მდებარეობს კალიფორნიის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში.  ნაკრძალი შეიქმნა 1988 წელს. მისი ფართობია 25,5 ათ. კმ².  1993 წელს შეიყვანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში.  

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Parkwatch's multi-page profile 
*UNESCO World Heritage Site datasheet

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
ქვემო კალიფორნია (ჩრდილოეთი)

**ქვემო კალიფორნია** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის უკიდურეს ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიის ნახევარკუნძულზე. დედაქალაქი — მეხიკალი.

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან: კალიფორნიის ყურე და სონორის შტატი.
* დასავლეთიდან: წყნარი ოკეანე.
* სამხრეთიდან: სამხრეთი ქვემო კალიფორნიის შტატი.
* ჩრდილოეთიდან: აშშ.

შტატის უდიდესი ქალაქია ტიხუანა. შტატი მოიცავს 5 მუნიციპალიტეტს.

## რესურსები ინტერნეტში
*Baja California Sur: Cabo Pulmo Coral Reef in Danger
*Interamerican Association for Environmental Defense
*Enciclopedia de los Municipios de México 

კატეგორია:მექსიკის შტატები
ქვემო კალიფორნია (სამხრეთი)

**ქვემო კალიფორნია** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში, კალიფორნიის ნახევარკუნძულზე. დედაქალაქი ლა-პასი.

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან: კალიფორნიის ყურე.
* დასავლეთიდან და სამხრეთიდან: წყნარი ოკეანე.
* ჩრდილოეთიდან: ჩრდილოეთი ქვემო კალიფორნიის შტატი.

შტატის უდიდესი ქალაქია ლა-პასი. შტატი მოიცავს 5 მუნიციპალიტეტს.

კატეგორია:მექსიკის შტატები
სიან-კაანი

**სიან-კაანი** () — ბიოსფერული ნაკრძალი მექსიკაში, კინტანა-როოს შტატში. 1986 წლიდან აქვს ეროვნული პარკის, ხოლო 1987 წლიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსი. მაიას ენაზე სახელწოდება ითარგმნება, როგორც „იქ სადაც იწყება ცა“.

## გეოგრაფია
ნაკრძალი მდებარეობს იუკატანის ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზე. მისი ფართობია 5280 კმ². ნაკრძალი მოიცავს ტროპიკულ ტყეებს, გვხვდება მანგოს ტყეები, ჭაობები, ასევე კარიბის ზღვის ბარიერული რიფები. რეგიონში საშუალოწლიური ნალექების რაოდენობა ტოლია 1120—1220 მმ-სა, რომელთა უმეტესობა (70 %) მოდის მაის-ოქტომბრის განმავლობაში.

ნაკრძალის ტერიტორიაზე განლაგებულია 110 კილომეტრიანი, მსოფლიოში სიგრძით მეორე, მესოამერიკული ბრიერული რიფი. რომელიც გადაჭიმულია იუკატანის აღმოსავლეთი სანაპიროდან სამხრეთით ბელიზისა და ჰონდურასის სანაპირომდე. სიან-კაანის პლაჟი მოფენილია ზღვის კუების კვერცხების ორმოებით.

ნაკრძალში განვითარებულია ტურიზმი, 2000 წელს ნაკრძალი მოინახულა 36 ათასმა ადამიანმა.

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
* Amigos de Sian Ka'an/Friends of Sian Ka'an (bilingual) conservation group  
* Centro Ecologico Sian Ka'an
* Sian Ka'an at Pasaporteblog.com 
* Sian Ka'an Biosphere reserve

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
კამპეჩეს შტატი

**კამპეჩე** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, იუკატანის ნახევარკუნძულზე.  დედაქალაქი კამპეჩე.  შტატი დაარსდა 1863 წლის 29 აპრილს. 

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან: კინტანა-როოს და იუკატანის შტატები.
* დასავლეთიდან: ტაბასკოს შტატი.  
* ჩრდილოეთიდან:მექსიკის ყურე და იუკატანის შტატი.
* სამხრეთიდან: გვატემალა

შტატის უდიდესი ქალაქია  კამპეჩე. შტატი მოიცავს  11 მუნიციპალიტეტს.

კატეგორია:მექსიკის შტატები
იოსებ ჟორდანია

**იოსებ თევდორეს ძე ჟორდანია** (დ. 15 მაისი, 1895, თბილისი — გ. 20 აგვისტო, 1962, რიო-დე-ჟანეირო) — ქართველი გინეკოლოგი, მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. დაჯილდოებულია ლენინის ორდენით.

## ბიოგრაფია
ისტორიკოს თედო ჟორდანიას შვილი, იურისტ გიორგი ჟორდანიას ძმა. 1923 წელს ჟორდანიამ დაამთავრა პეტროგრადის სამხედრო-სამედიცინო აკადემია. 1939 წლიდან იგი განაგებდა სამხედრო-სამედიცინო აკადემიის მეანობა-გინეკოლოგიის კათედრას. 
1942 წელს დაინიშნა საბჭოთა კავშირის არმიის მთავარ გინეკოლოგად. ამასთან, 1944 წლიდან იყო მოსკოვის ექიმთა დახელოვნების ინსტიტუტის სამეანო-გინეკოლოგიური კათედრის გამგე. 1950 წლიდან დაინიშნა მოსკოვისა და საბჭოთა კავშირის მთავარ გინეკოლოგად. 1958 წელს იოსებ ჟორდანია თბილისში გადმოვიდა და იმავე წელს სათავეში ჩაუდგა მისივე თაოსნობით დაარსებულ ქალის ფიზიოლოგიურ და პათოლოგიურ სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტს (1968 წლიდან იოსებ ჟორდანიას სახელობის ადამიანის გენერაციული ფუნქციის სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი), სადაც მუშაობდა კიდეც სიცოცხლის ბოლომდე.

იოსებ ჟორდანია შეისწავლიდა სამეანო სამსახურის ორგანიზაციას, საშვილოსნოს კუმშვადობის ფუნქციას კლინიკასა და ექსპერიმენტში, მშობიარობის ანომალიებს, ქალის უშვილობის მიზეზების დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას და სხვა.

დაიღუპა 1962 წლის 20 აგვისტოს რიო-დე-ჟანეიროში, თვითმფრინავის კატასტროფის შედეგად, როდესაც თავისი მაშველი რგოლი უბილეთო მგზავრ გოგონას დაუთმო. 

დაკრძალულია მწერალთა და საზოგადო მოღვაწეთა დიდუბის პანთეონში.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 304,  თბ., 1994

 
კატეგორია:ქართველი  მეან-გინეკოლოგები
კატეგორია:დაბადებული 15 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1895
კატეგორია:გარდაცვლილი  20 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1962
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
სიერა-დე-სან-ფრანსისკოს კლდის მხატვრობა

**სიერა-დე-სან-ფრანსისკოს კლდის მხატვრობა** () – ისტორიამდელი კედლის მხატვრობის უნიკალური ნიმუში სამხრეთ ქვემო კალოფორნიის შტატში, მექსიკა. სურათები შექმნილია გამოქვაბულების ჭერზე. პირველად იგი აღმოაჩინა იეზუიტმა ფრანსისკო ხავიერმა XVIII საუკუნეში. ნახატებს შექმნის პერიოდად მიჩნეულია, ძვ. წ. 1300–1100 წწ. გადმოცემების თანახმად ნახატები შექმნეს გიგანტების რასამ, ამის საფუძველს წარმოადგენს გამოსახული ფიგურების ზომა (თითოეული ადამიანის ზომა 2 მეტრია). ნახატები თავისი ჟანრის მიხედვით სარიტუალო-რელიგიურია.  ნახატზე გამოსახულია:იარაღი, ცხოველები (ბოცვერი, პუმა, ფოცხვერი, ირემი, მთის თხა, ვეშაპი, კუ, თევზები, არწივი და ვარხვი).

## იხილეთ აგრეთვე
*იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
*მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია ამერიკაში

## რესურსები ინტერნეტში
*Advisory body evaluation
*San Francisco de la Sierra, B. C. S. 
*Decision: Report of the 17th Session of the Committee 

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მექსიკაში
აგუასკალიენტესის შტატი

**აგუასკალიენტესი** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ცენტრალურ ნაწილში, მეხიკოდან დასავლეთით 480 კმ-ზე. დედაქალაქი აგუასკალიენტესი. შტატი დაარსდა 1857 წელს საკატეკასის შტატის გაყოფის შედეგად.

შტატს ესაზღვრება:

* დასავლეთიდან და ჩრდილოეთიდან: საკატეკასის შტატი.
* აღმოსავლეთიდან და სამხრეთიდან: ხალისკოს შტატი.

## მოსახლეობა 
* 1879 — 140 430 ადამიანი, უპირატესად აცტეკები.
* 1968 — 316 000 ადამიანი
* 2000 — 943 500 ადამიანი
* 2015 — 1,312,544

შტატის უდიდესი ქალაქია აგუასკალიენტესი. შტატი მოიცავს 11 მუნიციპალიტეტს.

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური საიტი
*Aravelaguascalientes.com: Aguascalientes tourism website
*Flickr: photo set of the City of Aguascalientes — *in Aguascalientes state*.
*Fotos y Mensajes de Aguascalientes 

## სქოლიო
კატეგორია:მექსიკის შტატები
უილიამ თეკერეი

**უილიამ თეკერეი** (დ. 18 ივლისი, 1811 – გ. 24 დეკემბერი, 1863) — XIX საუკუნის ინგლისელი რომანისტი. იგი ცნობილი იყო თავისი სატირული ნაშრომებით, მათ შორისაა ამაოების ბაზარი, რომელიც ინგლისური საზოგადოების პანორამულ სურათს წარმოადგენს.

## ბიოგრაფია 
უილიამ თეკერეი დაიბადა კალკუტაში, ინდოეთში. იგი იყო რიჩმონდ თეკერეის და ანა ბეკერ ტეკერეის ერთადერთი შვილი. მამამისი, რიჩმონდ თეკერეი (დ.1 სექტემბერი, 1781 – 13 სექტემბერი, 1815) მსახურობდა სამხრეთ ინდოეთის კომპანიაში.

უილიამის მამა გარდაიცვალა 1815 წელს, რამაც გადააწყვეტინა დედამისს, რომ უილიამი 1816 წელს დაებრუნებინა ინგლისში (თვითონ კი ინდოეთში დარჩა). უილიამმა განათლება მიიღო ჩარტერჰაუსის კერძო სასწავლებელში. ავადმყოფობის გამო 1829 წლის თებერვლამდე გადაიდო მისი ჩარიცხვა ტრინიტის კოლეჯში, კემბრიჯში.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1811
კატეგორია:გარდაცვლილი 1863
კატეგორია:ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:XIX საუკუნის ინგლისელი რომანისტები
კატეგორია:ინგლისელი ანგლიკანები
კატეგორია:ლონდონელი მწერლები
კატეგორია:ინგლისელი მამაკაცი რომანისტები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კოჭიო

**კოჭიო** (ყოფ. კაჭიო) — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (კაჭიო, აგანა, ალათუბანი, ბეჟანო, მოდეგა, სირქვა). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1720 მ, ახალქალაქიდან 24 კმ. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა.

## კოჭიოს ეკლესია
სოფელში დგას X საუკუნის ქართული დარბაზული ეკლესია. ეკლესიის კედლები და კამარა ამოყვანილია ადგილობრივი მოწითალო ფერის კარგად დამუშავებული ქვით. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადის სარკმლები, აგრეთვე ინტერიერში ჩრდილოეთ და სამხრეთ კედლების სვეტების თავები, რომლებზედაც შუა საბჯენი თაღია ამოყვანილი, მოჩუქურთმებულია. საშენი მასალით, შესრულების მაღალი ტექნიკითა და ორიგინალური არქიტექტურულ-დეკორატიული ფორმებით ეკლესია ჯავახეთის ხუროთმოძღვრების X საუკუნის ძეგლებს უკავშირდება. ძეგლზე იკითხება რამდენიმე მცირე წარწერა.

დასავლეთის კედელზე იკითხება:

ჩრდილოეთის კედლის თაღთან იკითხება:

ეკლესიის აბსიდზე იკითხება:

ქართული ეკლესიის ჩრდილოეთით მდებარეობს სომხური ეკლესია. ყველა არსებული საარქივო დოკუმენტი იმაზე მეტყველებს, რომ 1863 წლამდე კაჭიოში არაა სამრევლო ეკლესია. ყველაზე ადრეული ჩანაწერი, რომელშიც წმ. მინასის სახელობის სომხური ეკლესია იხსენიება, თარიღდება 1867 წლით: „...აღეშენა ქვით და დაიფარა ხით“. 1896 წელს მისი აღდგენა მოხდა.

1899 წლის ცნობილმა მიწისძვრამ ორივე ძეგლი საგრძნობლად დააზიანა. დღესდღეობით ძეგლები დაზიანებულ მდგომარეობაშია.

## დემოგრაფია
გურჯისტანის ვილაიეთის დავთრის დროის კაჭიო 17 კომლიანი სოფელია, ხოლო 1870 წელს მასში ირიცხება 12 კომლი.  

2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 421 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პატარა სამსარი

**პატარა სამსარი** — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ბარალეთის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, მთა სამსარის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 2010 მ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 365 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ავლიპი ზურაბაშვილი

**ავლიპი დავითის ძე ზურაბაშვილი** (დ. 15 თებერვალი [ძვ. სტ. 2 თებერვალი], 1902, სოფელი ბოდბისხევი, ახლანდელი სიღნაღის მუნიციპალიტეტი, — გ. 15 აგვისტო, 1994, თბილისი) — ქართველი ფსიქიატრი და ნეირომორფოლოგი. მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (1937), პროფესორი (1942), საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1955), სსრკ მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი (1960). საქართველოში თავის ტვინის კვლევის ევოლუციური მიმართულების ერთ-ერთი ფუძემდებელი. მისმა ფუნდამენტურმა გამოკვლევებმა, თავის ტვინის ნატიფი აღნაგობის, ნერვულ უჯრედთა აღდგენადი დაზიანების, პათოფსიქოლოგიის, პერსონოლოგიისა და პათოპერსონოლოგიის შესახებ საერთაშორისო აღიარება მიიღო.

## თხზულებები 
* პერსონოლოგიისა და კლინიკური ფსიქიატრიის აქტუალური საკითხები, თბ., 1970;
* ფსიქიატრია (სახელმძღვანელო), თბ., 1971;
* Некоторые актуальные вопросы о психогенных заболеваниях, Тб., 1940;
* Синапсы и обратимые изменения нервных клеток, М., 1951;
* Синапсы и обратимые изменения нервных клеток, 2 изд., Тб., 1958;
* Некоторые клинико-теоретические искания в психиатрии, Тб., 1961; 
* Актуальные проблемы психиатрии, Тб., 1964; 
* Проблемы психологии и патопсихологии личности, Тб., 1967.

## ლიტერატურა
* ზ. ბაბუნაშვილი, თ. ნოზაძე, „მამულიშვილთა სავანე“, გვ. 158, თბ., 1994;

## რესურსები ინტერნეტში 
## სქოლიო 
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:ქართველი ფსიქიატრები
კატეგორია:თბილისის საპატიო მოქალაქეები (1983)
კატეგორია:სსრკ-ის მედიცინის მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსი
კატეგორია:მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის კურსდამთავრებულები
კატეგორია:სიღნაღის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
ა
კატეგორია:საქართველოს სსრ მეცნიერებათა აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწეები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
თირკნა

**თირკნა** (ყოფ. *დირკნალი*) — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ზაკვის ადმინისტრაციული ერთეულის შემადგენლობაში.  მდებარეობს ჯავახეთის ზეგანზე, ზღვის დონიდან 1720 მ სიმაღლეზე. ქალაქ ახალქალაქიდან დაშორებულია 14 კილომეტრით.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 112 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ქარცები

**ქარცები** — სოფელი საქართველოში, ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ოკამის თემში. მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1690 მეტრი, ახალქალაქიდან 20 კმ.

სოფელში დგას XIV საუკუნის ეკლესიის ნანგრევები. ეკლესია შიგნიდან მოხატული იყო, ჰქონდა ლაპიდარული წარწერა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 110 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზაკვი

**ზაკვი** — სოფელი საქართველოში (სამცხე-ჯავახეთის მხარე), ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, ადმინისტრაციული ერთეულის ცენტრი (სოფლები: ბალხო, ბუღაშენი, გომანი, ზაკვი, თირკნა, ოლავერდი). 

მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, სამსარის მთის დასავლეთით, ზღვის დონიდან 1700 მ სიმაღლეზე, ახალქალაქიდან 16 კმ-ში. სოფელში მოიპოვება ვულკანური წიდა. 
## ისტორია
ზაკვი მდებარეობს ისტორიულ ზემო ჯავახეთში. „გურჯისტანის ვილაიეთის დიდი დავთრის” (1595) მიხედვით შედიოდა ხერთვისის ლივის ტყე-ჯავახეთის ნაჰიეში. მაშინ იქ ქართველების 7 კომლი ცხოვრობდა. მისდევდნენ მემინდვრეობას (ხორბალი, ქერი, ჭვავი), მესაქონლეობას (ცხვარი, ღორი), მებოსტნეობას, მეფუტკრეობას, მოჰყავდათ სელის თესლი (საზეთედ) და გადასახადის სახით იხდიდნენ 10 000 ახჩას. 1705–1706 წლებში ზაკვი წარმოადგენდა ვინმე მეჰმედიის ზეამეთს (საკარგავს), საიდანაც მას 21 630 ახჩა შემოსავალი ჰქონდა. 

1829 წლის ადრიანოპოლის საზავო ხელშეკრულებით, ზაკვი ჯავახეთთან ერთად რუსეთის იმპერიაში შევიდა. ამის შემდეგ რუსეთის მთავრობამ ერზერუმიდან გადმოასახლა სომხები. საბჭოთა პერიოდში შედიოდა არაგვის სასოფლო საბჭოში, მოქმედებდა მეცხოველეობის მეურნეობა.

სოფელში ძველი ქართული ნაეკლესიარის ადგილზე ახალი მოზრდილი სომხური ეკლესია აშენდა. ეზოში დგას ქვაჯვარის ბაზისი. აქედანვეა წაღებული მეორე ბაზისი და ჯვრიანი ქვები, რომლებიც სოფლის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე ნასოფლარზე გადაუტანიათ. სოფლის სამხრეთით, მდინარის მარცხნივ, კლდეში, გამოქვაბულია, რომელსაც ადრე სამალავად იყენებდნენ. 
## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 386 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
პაული რანტასალმი

**პაული რანტასალმი** (დ. 1 მაისი, 1979) — ფინური როკ-ჯგუფ The Rasmus-ს გიტარისტი.

## ბიოგრაფია
პაული რანტასალმმა დაამთავრა სიბელიუსის უმაღლესი სკოლა. როდესაც პაული იყო 14 წლის, თავის თანაკლასელებთან ერთად შექმნა ჯგუფი Sputnik, რომელიც ასრულებდა ნირვანას და მეტალიკისს ჰიტებს. შემდეგ ჯგუფი ცნობილი გახდა, როგორც Anttila, მოგვიანებით – The Rasmus. მის განვითარებაში პაულს დიდი წლილი მიუძღვის, რადგან ის არის ბევრი სიმღერის მუსიკის ავტორი, აგრეთვე ეხმარება ლაური ილონენს სიმღერის ტექსტების წერაში. 1999 წელს პაულმა ითამაშა ფილმში „ცხელი ზაფხული“. 2008 წელს მას ქალიშვილი შეეძინა.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Rasmus.com — ჯგუფ The Rasmus-ის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:The Rasmus-ის წევრები
კატეგორია:ფინელი როკ-გიტარისტები
კატეგორია:დაბადებული 1979
კატეგორია:დაბადებული 1 მაისი
კუმურდო (ახალქალაქის მუნიციპალიტეტი)

**კუმურდო** — სოფელი ახალქალაქის მუნიციპალიტეტში, თემის ცენტრი (კუმურდო, კიროვაკანი). მდებარეობს ახალქალაქის პლატოზე, ზღვის დონიდან 1740 მეტრზე, ახალქალაქიდან 14 კმ.

## ისტორია
წყაროებში პირველად იხსენიება VI საუკუნეში. სოფელთან არის მუსტიეური ეპოქის  ნამოსახლარი. სოფელში დგას 964 წელს აშენებული კუმურდოს ეკლესია. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა ოკამის მეხორცეობა-მერძევეობის მეურნეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1950 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ჩიაპასი

**ჩიაპასი ** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში, იუკატანის ნახევარკუნძულზე.  დედაქალაქი ტუსტლა-გუტიერესი.  ჩიაპასი მექსიკის შტატი გახდა 1824 წლის 14 სექტემბერს. 

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან: გვატემალა.
* ჩრდილო-დასავლეთიდან და დასავლეთიდან: ვერაკრუსის და ოახაკის შტატები.  
* ჩრდილოეთიდან:ტაბასკოს შტატი.
* სამხრეთიდან: წყნარი ოკეანე

შტატის უდიდესი ქალაქია  ტუსტლა-გუტიერესი. შტატი მოიცავს  118 მუნიციპალიტეტს.

კატეგორია:მექსიკის შტატები
ჩიუაუის შტატი

**ჩიუაუა** () — ფართობით უდიდესი შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში. დედაქალაქი — ჩიუაუა. შტატი დაარსდა 1824 წლის 6 ივლისს.

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან: კოაუილის შტატი.
* დასავლეთიდან: სონორის შტატი.
* ჩრდილოეთიდან:აშშ.
* სამხრეთიდან: სინალოისა და დურანგოს შტატები.

შტატის უდიდესი ქალაქია სიუდად-ხუარესი. შტატი მოიცავს 67 მუნიციპალიტეტს.

კატეგორია:მექსიკის შტატები
კოაუილა

**კოაუილა ** () — შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში.  დედაქალაქი სალტილიო.  შტატი დაარსდა 1824 წლის 7 მაისს. 

შტატს ესაზღვრება:

* აღმოსავლეთიდან: ნუევო-ლეონის შტატი.
* დასავლეთიდან: დურანგოსა და ჩიუაუას შტატები.  
* ჩრდილოეთიდან:აშშ.
* სამხრეთიდან: საკატეკასისა და სან-ლუის-პოტოსის შტატები.

შტატის უდიდესი ქალაქია  ტორეონი. შტატი მოიცავს  38 მუნიციპალიტეტს.

## ფლორა და ფაუნა 

## რელიგიური შემადგენლობა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*  Coahuila State Government
*  Coahuila State Government

## სქოლიო 
კატეგორია:მექსიკის შტატები
კოლიმის შტატი

**კოლიმა** () — ერთ-ერთი მცირე ფართობის მქონე შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის დასავლეთ ნაწილში, წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. დედაქალაქი კოლიმა.  შტატი დაარსდა 1856 წლის 9 დეკემბერს. 

შტატს ესაზღვრება:

* სამხრეთიდან: მიჩოაკანის შტატი.
* ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან: ხალისკოს შტატი.
* სამხრეთ–დასავლეთიდან: წყნარი ოკეანე.

შტატის უდიდესი ქალაქია  მანსანილიო. შტატი მოიცავს  10 მუნიციპალიტეტს.

კატეგორია:მექსიკის შტატები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ბომბარდირები

აქ მოცემულია ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის ბომბარდირების სია.

* 1930 წელი – გ.სტაბილე (არგენტინა) 8 გოლი.
* 1934 წელი – ო.ნეედლი (ჩეხოსლავაკია), ე.კონენი(გერმანია), და ა.სკიავიო(იტალია) თითოეულმა 4 გოლი გაიტანა.
* 1938 წელი – ლეონიდასი (ბრაზილია) 8 გოლი.
* 1942 წელი – მეორე მსოფლიო ომის გამო არ ჩატარებულა.
* 1946 წელი – მეორე მსოფლიო ომის გამო არ ჩატარებულა.
* 1950 წელი – ა.დ.მენდეზი (ბრაზილია) 9 გოლი.
* 1954 წელი – შ.კოშიჩი (უნგრეთი) 11 გოლი.
* 1958 წელი – ჟ.ფონტენი (საფრანგეთი) 13 გოლი.
* 1962 წელი – გარინჩა და ვავა (ორივე ბრაზილია), ლ.სანჩესი (ჩილე), ალბერტი (უნგრეთი), ერკოვიჩი (იუგოსლავია) და ვ.ივანოვი (სსრკ) თითოეულმა 4 გოლი გაიტანა.
* 1966 წელი – ეუსებიო (ბრაზილია) 9 გოლი.
* 1970 წელი – გ.მიულერი (გერმანია) 10 გოლი.
* 1974 წელი – ლიატო (პოლონეთი) 7 გოლი.
* 1978 წელი – მ.კემპესი (არგენტინა) 6 გოლი.
* 1982 წელი – პ.როსი (იტალია) 6 გოლი.
* 1986 წელი – ლინეკერი (ინგლისი) 6 გოლი.
* 1990 წელი – ს.სკილაჩი (იტალია) 6 გოლი.
* 1994 წელი – სალენკო (რუსეთი) და სტოიჩკოვი (ბულგარეთი) თითოეულმა 6 გოლი გაიტანა.
* 1998 წელი – დ.შუკერი (ხორვატია) 6 გოლი.
* 2002 წელი – რონალდო (ბრაზილია) 8 გოლი.
* 2006 წელი – მ.კლოზე (გერმანია) 5 გოლი.
* 2010 წელი – თომას მიულერი (გერმანია) 5 გოლი.
* 2014 წელი – ხამეს როდრიგესი (კოლუმბია) 6 გოლი.

ბომბარდირები
დურანგოს შტატი

**დურანგო** () — ერთ-ერთი უდიდესი შტატი მექსიკაში. მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-ცენტრალურ ნაწილში. დედაქალაქი დურანგო.  შტატი დაარსდა 1824 წლის 22 მაისს. 

შტატს ესაზღვრება:

* ჩრდილოეთიდან:ჩიუაუა.
* სამხრეთიდან: ნაიარიტი.
* აღმოსავლეთიდან: საკატეკასი და კოაუილა.
* დასავლეთიდან: სინალოა.

შტატის უდიდესი ქალაქია  დურანგო. შტატი მოიცავს  39  მუნიციპალიტეტს.
## რესურსები ინტერნეტში
*  Durango State Government 
* Film Commission Durango 
*  Durango thousands of pictures of local rural communities 
* John P. Schmal, "The history of indigenous Durango"  detailing the series of revolts
*  Territorial Division (legal text) 

კატეგორია:მექსიკის შტატები
სიმო ჰაიჰა

**სიმო ჰაიჰა** (; დ. 17 დეკემბერი, 1905 — გ. 1 აპრილი, 2002) — ფინელი სამხედრო მოღვაწე, სნაიპერი, ზამთრის ომის ვეტერანი, მსოფლიო რეკორდის მფლობელი სნაიპერული შაშხანით მოკლულ მოწინააღმდეგეთა რაოდენობის მიხედვით (505).

## ადრეული ცხოვრება და ზამთრის ომი
ჰაიჰა დაიბადა სოფელ რაუტიარვიში, რომელიც დღევანდელ რუსეთ-ფინეთის საზღვართან ახლოს მდებარეობს. საბჭოთა კავშირთან ომის დაწყებამდე იგი მონადირე და ფერმერი იყო. გადმოცემის თანახმად, მისი სახლი სავსე იყო სროლით შეჯიბრებებში მოგებული პრიზებით.

ზამთრის ომის დროს (1939-1940) ჰაიჰა ფინეთის არმიის რიგებში იბრძოდა წითელი არმიის წინააღმდეგ. ომის განმავლობაში მან დადასტურებული 505 საბჭოთა მებრძოლი მოკლა სნაიპერული შაშხანით. სნაიპერული შაშხანის გარდა იგი Suomi KP/-31-ს ტიპის ტყვიამფრქვევს იყენებდა, რომლითაც 200-ზე მეტი მოწინააღმდეგე გაანადგურა. ომის ასი დღის განმავლობაში ჰაიჰას მიერ მოკლულ საბჭოელთა რაოდენობა მინიმუმ 705-ს შეადგენს.

### ტაქტიკა
thumb|160px|left|მოხვედრილი ტყვიისგან დეფორმირებული ყბით (1940 წელი).

ჰაიჰა სიმაღლით 1.60 მეტრი იყო, რის გამოც მისი სიმაღლისთვის შესაფერის საბჭოთა მოსინის შაშხანის  ფინურ ვარიანტ M/28-ს იყენებდა. საკუთარი პოზიციის დასამალად ოპტიკური სამიზნის მაგივრად ფინელი რკინის სამიზნეს იყენებდა, რის გამოც მას სროლისას თავის წამოწევა აღარ უწევდა. ბრძოლის დროს ჰაიჰა პირში თოვლს იდებდა რათა სუნთქვისას ორთქლი არ გამოეშვა. ომის პერიოდში ტემპერატურა −40 და −20 °C-ს შორის მერყეობდა, ჰაიჰა მუდმივად თეთრ ფორმაში იყო ჩაცმული რათა თოვლში შეუმჩნეველი დარჩენილიყო.

### საბრძოლო ჭრილობა
ჰაიჰას წარმატებები ფინელებმა ფსიქოლოგიური ბრძოლის იარაღად გამოიყენეს. ომის დროს რუსმა ჯარისკაცებმა მას „თეთრი სიკვდილი“ (, ) შეარქვეს. საბჭოელები მის მოსაშორებლად რესურსებს არ ზოგავდნენ და არტილერიის ცეცხლსა და სნაიპერებს იყენებდნენ.

1940 წლის 6 მარტს ბრძოლის დროს ჰაიჰა ყბაში დაიჭრა, ტყვია მოხვედრისას დაიშალა და ლოყიდან გამოვიდა. სიმო ჰაიჰამ გონება დაკარგა, თანამებრძოლის თქმით მას სახის ნახევარი აღარ ჰქონდა. გონება ფინელ სნაიპერს 13 მარტს, ზავის გაფორმების დღეს, დაუბრუნდა. ომის დასრულებიდან ცოტა ხნის შემდეგ სიმო ჰაიჰა ფელდმარშალმა კარლ გუსტავ მანერჰაიმმა კაპრალიდან პირდაპირ მეორე ლეიტენანტად დააწინაურა, ეს დაწინაურება დღემდე ყველაზე სწრაფ კარიერულ ზრდად რჩება ფინეთის შეიარაღებული ძალებში.

## ომის შემდეგ
სიმო ჰაიჰას რამდენიმე წელი დასჭირდა მიღებული ჭრილებისაგან გამოსაჯანმრთელებლად, ტყვიამ მისი ყბის ნაწილი მთლიანად გაანადგურა. ჭრილობის მიუხედავად იგი სრულიად გამოკეთდა და ომის შემდეგ წარმატებული მონადირე და ძაღლების გამომზრდელი გახდა. ხშირად ნადირობდა ფინეთის პრეზიდენტ ურჰო კეკონენთან ერთად. სიცოცხლის ბოლო წლები რუსეთთან საზღვარზე მდებარე პატარა სოფელში გაატარა, სადაც 2002 წელს გარდაიცვალა.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 17 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1905
კატეგორია:გარდაცვლილი  1 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2002
კატეგორია:ფინელი სამხედრო მოღვაწეები
გვადალუპე ვიქტორია

**გვადალუპე ვიქტორია** (დაბადებით **ხოსე მიგელ რამონადაუქტო ფერნანდეს-ი-ფელიქსი**, , დ. 29 სექტემბერი, 1786, ტამასულა, დურანგო — გ. 21 მარტი, 1843, პეროტე, ვერაკრუსი) — მექსიკელი პოლიტიკური მოღვაწე. მექსიკის რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი. მექსიკის ეროვნული გმირი. 

## რესურსები ინტერნეტში 
* Mexico connect: History of Mexico: Guadalupe Victoria -Presidente Desconocido

კატეგორია:მექსიკის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული 29 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1786
კატეგორია:გარდაცვლილი 21 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1843
კატეგორია:ეპილეფსიით გარდაცვლილები
ვან კანტო

მინი|250პქ|ვან კანტო 2019 წელს
**ვან კანტო** (Van Canto) — ა კაპელა მეტალ-ჯგუფი გერმანიიდან, რომელიც დაარსდა 2006 წელს. ასრულებს ე.წ. პაუერ მეტალის ჟანრის მუსიკას. ჯგუფის თავისებურება ისაა, რომ ისინი კომპოზიციებს ასრულებენ პირით და არა ინსტრუმენტებით გარდა დრამისა. ყველა პარტია სრულდება ცოცხლად, მაგრამ ხანდახან (მაგალითად, სოლოსთვის) გამოიყენება სპაციალური ეფექტები. მათ შორის შეიძლება გამოიყოს Wah-wah და Delay. ეფექტების მეშვეობით იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ნამდვილი გიტარა ჟღერს

ჯგუფს გააჩნია ქავერ-ვერსიები ისეთი ჯგუფების, როგორიცაა მეტალიკა, Iron Maiden, Blind Guardian, Nightwish (Wishmaster), Deep Purple, Manowar, და Grave Digger.

## ჯგუფის წევრები 
* დენის შუნკე (ვოკალისტი)
* ინგა შარფი (ვოკალისტი)
* შტეფან შმიდტი (ვოკალისტი)
* როს ტომპსონი (ვოკალისტი)
* ინგო შტერცინგერი (ვოკალისტი)
* ბასტიან ემიგი (დრამერი)

## დისკოგრაფია 
;სტუდიური ალბომები

**A Storm to Come* (2006)
**Hero* (2008)
**Tribe of Force* (2010)
**Break the Silence* (2011)
**Dawn of the Brave* (2014)

## რესურსები ინტერნეტში 
* ოფიციალური საიტი

კატეგორია:გერმანული ჯგუფები
ელექტრომაგნიტური ინდუქცია

**ელექტრომაგნიტური ინდუქცია** — ძაბვის გაჩენის მოვლენა ჩაკეტილ კონტურში, რომელსაც განჭოლავს დროში ცვლადი მაგნიტური ნაკადი. 

## მათემატიკური ფორმულირება 
მაიკლ ფარადეიმ აღმოაჩინა, რომ  ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) რომელიც ჩაკეტილი გამტარის გასწვრიც იქმნება პროპორციულია მაგნიტური ნაკადის ცვლილების ტემპისა. ამასთან არ აქვს მნიშვნელობა, რით არის გამოწვეული ნაკადის ცვლილება - მაგნიტური ველის ცვლილებით თუ გამტარის მოძრაობით მაგნიტურ ველში. 

ელექტრომაგნიტური ინდუქციის მოვლენა უდევს საფუძვლად ისეთი ხელსაწყობის მუშაობას, როგორიცაა ელექტრული გენერატორი, ელექტრული ძრავა, ტრანსფორმატორი და სხვა.

ფარადეის ინდუქციის კანონი ამტკიცებს, რომ :
: \mathcal{E} = -{{d\Phi_B} \over dt},

სადაც:
:\mathcal{E} არის ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) ვილტებში
:&Phi;B არის მაგნიტური ნაკადი ვებერებში 

როდესაც განტარი წარმოადგენს N ხვიისგან დახვეულ მავთულს, რომლებსაც ტოლი ფართი აქვთ ფარადეის კანონი დადის შემდეგ გამოსახულებაზე
: \mathcal{E} = - N{{d\Phi_B} \over dt} 

სადაც
:\mathcal{E} არის ელექტრომამოძრავებელი ძალა (ემძ) ვოლტებში
:*N* არის გამტარის ხვიების რაოდენობა
:&Phi;B არის მაგნიტური ნაკადი ვებერებში მოსული ერთ ხვიაზე.

## გამოყენება
*ელექტრული გენერატორი
*ტრანსფორმატორი

## იხილეთ აგრეთვე
*მაქსველის განტოლებები 
*ფარადეის ინდუქციის კანონი

## რესურსები ინტერნეტში
*Magnet academy
* A simple interactive Java tutorial on electromagnetic induction  National High Magnetic Field Laboratory
* R. Vega ''Induction: Faraday's law and Lenz's law'' - Highly animated lecture 
* Faraday's Law for EMC Engineers 
* Tankersley and Mosca: ''Introducing Faraday's law'' 
* A free java simulation on motional EMF
## სქოლიო
*

კატეგორია:ელექტროდინამიკა

be-x-old:Электрамагнітная індукцыя
ელექტრული ნაკადი

ელექტროდინამიკაში, **ელექტრული ნაკადი** ეწოდება ელექტრული ველის დაძაბულობის ნაკადს. ელექტრული ნაკადი პროპორციული რაიმე ზედაპირის გამჭოლი ელექტრული ველის ძალწირების რაოდენობისა. ელექტრული ნაკადი d\Phi_E\, რაიმე უსასრულოდ მცირე ზედაპირის ელემენტში d\mathbf{A} ტოლია 
:d\Phi_E = \mathbf{E} \cdot d\mathbf{A}
(ანუ ველის დაძაბულობა **E** და ფართობის ელემენტის მისი პერპენდიკულარული კომპონენტის ნამრავლისა). შესაბამისად რაიმე *S* ზედაპირის გამჭოლი ელექტრული ნაკადი მოიცემა ზედაპირული ინტეგრალით:
:\Phi_E = \int_S \mathbf{E} \cdot d\mathbf{A}
სადაც **E** არის ელექტრული ველის დაძაბულობა, d**A** არის S ზედაპირის უსასრულოდ მცირე ელემენტი, რომლის მიმართულება ემთხვევა ზედაპირის გარე ნორმალის მიმართულებას მოცემულ წერტილში. 

გაუსის კანონის თანახმად ელექტრული ნაკადი რაიმე ჩაკეტილ ზედაპირზე (SI სისტემაში) ტოლია:
:\Phi_E = \oint_S \mathbf{E} \cdot d\mathbf{A} = \frac{Q_S}{\epsilon_0}
სადაც QS არის ამ ზედაპირს შიგნით მოქცეული მუხტი, ხოლო ε0 არის ელექტრული მუდმივა. 

ელექტრული ნაკადის ერთეული SI სისტემაში არის ვოლტი მეტრზე (V m), ან (ექვივალენტურია) ნიუტონი მეტრი2 კულონი-1. მაშასადამე SI სისტემის საბაზისო ერთეულებში ელექტრული ნაკადის ერთეული არის კგ•მ3•წმ-3•ა-1.

## იხილეთ აგრეთვე 
* მაგნიტური ნაკადი

კატეგორია:ელექტროდინამიკა
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის მასპინძლები

[მინიატიურა|მარჯვნივ|500პქ|[ფიფა-ს მსოფლიო ჩემპიონატის მასპინძლების რუკა]]
აქ მოცემულია ფიფა-ს მსოფლიო საფეხბურთო ჩემპიონატის მასპინძლების სია.

* 1930 წელი – ურუგვაი
* 1934 წელი – იტალია
* 1938 წელი – საფრანგეთი
* 1942 წელს არ ჩატარებულა მეორე მსოფლიო ომის გამო
* 1946 წელსაც არ ჩატარდა
* 1950 წელი – ბრაზილია
* 1954 წელი – შვეიცარია
* 1958 წელი – შვედეთი
* 1962 წელი – ჩილე
* 1966 წელი – ინგლისი
* 1970 წელი – მექსიკა
* 1974 წელი – გფრ (გერმანიის ფედერაციული რესპუბლიკა)
* 1978 წელი – არგენტინა
* 1982 წელი – ესპანეთი
* 1886 წელი – მექსიკა
* 1990 წელი – იტალია
* 1994 წელი – აშშ
* 1998 წელი – საფრანგეთი
* 2002 წელი – სამხრეთი კორეა/იაპონია
* 2006 წელი – გერმანია
* 2010 წელი – სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკა
* 2014 წელი – ბრაზილია

მასპინძლები
მშენებლობა

[thumb|200px|ერთ-ერთი საზოგადოებრივი შენობის მშენებლობა, [2007, ჩიკაგო]]
**მშენებლობა** — მატერიალური წარმოების დარგი, რომლის დანიშნულებაა სამშენებლო და სამონტაჟო სამუშაოთა მთელი კომპლექსის შესრულება, ახალი საწარმოო და არასაწარმოო ძირითადი ფონდების ამოქმედება და არსებულის გაფართოება-რეკონსტრუქცია. მშენებლობის მზა პროდუქციას წარმოადგენს საექსპლუატაციოდ გამზადებული ნაშენი (სამრეწველო საწარმოები, საცხოვრებელი სახლები, საზოგადოებრივი შენობები, სხვადასხვა ნაგებობები). მშენებლობა უდიდეს გავლენას ახდენს საწარმოო ძალების განვითარებასა და გადაადგილებაზე. ქვეყნის საწარმოო პოტენციალის შექმნაზე, ხალხის ცხოვრების დონის მუდმივი აღმავლობის უზრუნველყოფაზე.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
*
*
*
*
*

კატეგორია:მშენებლობა
ანგკორი

**ანგკორი** –  IX-XIII საუკუნეების ხუროთმოძღვრული კომპლექსი ქ. სიემ-რეაპის მახლობლად კამბოჯაში. შეიქმნა ქმერების ფეოდალური სახელმწიფოს აყვავების პერიოდში. შემორჩენილია სატახტო ქალაქების იაშოდხარაპური (დაარსდა IX საუკუნის დასასრულს) და ანგკორ-თომის (XII საუკუნის დასასრული და XIII საუკუნე) ნანგრევები, ქვის ტერასები და სატაძრო ანსამბლები.  ანგკორის ერთ-ერთი უდიდესი ანსამბლია ანგკორ-ვატი (1300 მ × 1500 მ, სიმაღლე 66 მ; დაახლოებით 113-1150 წლები). მთავარ ტაძარს გარს ერტყმის ტერასებად განლაგებული სვეტებიანი გალერეების 3 მწკრივი. ანგკორის კომპლექსში შედის აგრეთვე გეგმით კვადრატული ქ. ანგკორ-თომი (ფართობი 9 კმ²), რომლის ცენტრში აგებული ბაიონის ტაძრისაკენ ქალაქის კარებიდან ოთხი ქუჩა მიემართება. ბაიონის 54 კოშკი და ჭიშკრის 5 კოშკი შემკულია ადამიანის 2,4 მ-იანი სკულპტურული სახეებით. ანგკორში უხვად არის გამოყენებული ქვაში ნაკვეთი რელიეფი, ქანდაკება; ტაძრების გალერეების კედლები შემკულია ბატალური და საყოფაცხოვრები სცენების ამსახველი მოხატულობით.

## იხილეთ აგრეთვე
*მსოფლიო მემკვიდრეობის სია აზიასა და ოკეანეთში

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 437, თბ., 1975

კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები კამბოჯაში
ბოიხელი

**ბოიხელი**  () — დაუსახლებელი კუნძული გერმანიაში, ბალტიის ზღვაში. მდებარეობს კუნძულ რიუგენის შეგნით მოქცეულ დიდი იასმუნდის ყურეში და რიუგენის სანაპიროდან მხოლოდ ასი მეტრითაა დაშორებული. კუნძულის სიგრძე დაახლოებით 400 მეტრია, სიგანე – 150 მ, ხოლო ფართობი დაახლოებით 7 ჰა–ს უდრის. ბოიხელი ბრტყელი და უტყეო კუნძულია. 

1940 წლიდან ბოიხელი გამოცხადებულია დაცულ ტერიტორიად აქ მობინადრე და გადამფრენი ფრინველების დასაცავად. კანონით მასზე გადასვლა აკრძალულია. 

## იხილეთ აგრეთვე
* გერმანიის კუნძულების სია

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:გერმანიის კუნძულები
ჯერი გოლდსმითი

მინი|მარჯვნივ|ჯერი გოლდსმიტი
**ჯერი გოლდსმიტი** (დ. 10 თებერვალი, 1929 — გ. 21 ივლისი, 2004) — ამერიკელი კინო-კომპოზიტორი. მოგებული აქვს ოთხი ემის პრემია და ერთი ოსკარი ფილმისათვის „ომენი“ (1977). ოსკარის პრემიაზე ის სულ ჩვიდმეტჯერ იყო წარდგენილი. მუსიკას ძირითადად წერდა მხატვრული ფილმებისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* ჯერი გოლდსმიტის ფან-საიტი

კატეგორია:ამერიკელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 10 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1929
კატეგორია:გარდაცვლილი  21 ივლისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
ხუან პონსე დე ლეონი

**ხუან პონსე დე ლეონი** (; დ. 1474 — გ. ივლისი, 1521) — ესპანელი კონკისტადორი, პუერტო-რიკოს ტერიტორიაზე პირველი დასახლების დამაარსებელი, პუერტო-რიკოს პირველი გუბერნატორი და ფლორიდის აღმომჩენი. მისი სახელი უკავშიდება ფლორიდის ტერიტორიაზე მითური ახალგაზრდობის შადრევნის ძებნას. ლეგენდის თანახმად, სწორედ ახალგაზრდობის შადრევანთა ძებნისას იმოგზაურა მან ფლორიდაში, რითიც მისი პირველი ევროპელი მკვლევარი გახდა.

1493 წელს ქრისტეფორე კოლუმბთან ერთად მიიღო მონაწილეობა კოლუმბის მეორე მოგზაურობაში კარიბების მიმართულებით. 1508-1509 წლებში იმოგზაურა პუერტო-რიკოში, სადაც დააარსა დასახლება კაპარა, რომელიც დღეს პუერტო-რიკოს დედაქალაქია და სან-ხუანი ეწოდება. 1513 წელს საკუთარი სახსრებით გამართა ექსპედიცია და ფლორიდის აღმოსავლეთ ნაწილს მიაღწია. შემდგომი წლები ფლორიდის ტერიტორიაზე ახალგაზრდობის შადრევნის ძებნაში გაატარა. გარდაიცვალა 1521 წლის ივლისში ქალაქ ჰავანაში, კუბა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Ponce de Leon, Juan". Appletons' Cyclopædia of American Biography. 1900.
* Yale University Genocide Studies on Ponce de Leon 

კატეგორია:კონკისტადორები
კატეგორია:დაბადებული 1474
კატეგორია:გარდაცვლილი 1521
კატეგორია:შუა საუკუნეების მოგზაურები
ჯონ ბარი (კომპოზიტორი)

**ჯონ ბარი** (; დ. 3 ნოემბერი, 1933, იორკი, ინგლისი — გ. 30 იანვარი, 2011, ნიუ იორკი, აშშ) — ინგლისელი კინო-კომპოზიტორი. განსაკუთრებით ცნობილი ჯეიმზ ბონდის ფილმების სერიისათვის დაწერილი მუსიკით. არის პრემია „ოქროს გლობუსის“ მფლობელი და ოსკარის ხუთგზის ლაურეატი.

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:ინგლისელი კომპოზიტორები
კატეგორია:დაბადებული 3 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2011
დავიდ ნ’გოგი

'''დავიდ ნ'გოგი''' (დ. 1 აპრილი, 1989) — პროფესიონალი ფრანგი ფეხბურთელი. არის შოტლანდიური როს ქაუნთის თავდამსხმელი.

## ბიოგრაფია 
დავიდ ნ'გოგი დაიბადა ჟენევილიეში 1989 წლის 1 აპრილს. ის არის საფრანგეთის მოქალაქე. მან თამაში დაიწყო დიდი ტრადიციების მქონე პარი სენ-ჟერმენში და 2006 წლის ივნისში 17 წლის ასაკში გააფორმა თავისი პირველი პროფესიული კონტრაქტი. ნ'გოგი ოჯახში ერთადერთი ფეხბურთელი არ არის მისი ბიძაშვილები ჟან ალენ და იანიკ ბუმსონგები საკმაოდ ცნობილი ფეხბურთელები არიან. ნ'გოგის თავდაპირველი საფეხბურთო კარიერა არც თუ შედეგიანი გამოდგა მაგრამ მიუხედავად თავის პირველ სეზონში 18 ჩატარებულ შეხვედრაში ერთადერთი გოლისა ის მაინც ბრწყინავდა ახალგაზრდულ ნაკრებებში და მის თამაშს ნაყოფიერად და შედეგიანად აფასებდნენ. 2007 წელს მან 19 წლამდელთა ნაკრების შემადგენლობაში ორი გოლი გაუტანა ინგლისელ ახალგაზრდებს, ამას შემდეგ მისი პირველი წარმატება მოყვა საფრანგეთის თასზე 2008 წელს, სადაც „პარი სენ ჟერმენმა“ იმარჯვა ამან კი პრაქტიკულად ნ'გოგს გზა გაუხსნა საფეხბურთო სამყაროსკენ

### ლივერპული 
ნ'გოგი „ლივერპულის“ შემადგენლობაში 2008 წლის 24 ივლისს ჩაირიცხა და 4 წლიან კონტრაქტს მოაწერა ხელი სანაცვლოდ კი ფრანგებმა 1.5 მილიონი ფუნტი სტერლინგი მიიღეს. ამ ტრანსფერის შემდეგ ბენიტესმა ქება შეასხა ლივერპულის სელექციონერებს და განაცხადა რომ მათ იპოვეს ტექნიკური პერსპექტიული ფეხბურთელი, რომელიც არ ღირს ძვირი. ნ'გოგმა თავისი პირველი მატჩი „ლივერპულის“ შემადგენლობაში ვილიარეალის წინააღმდეგ ამხანაგურ მატჩში ჩაატარა, ხოლო თავისი პირველი მერსისაიდული გოლი მომდევნო მატჩში რეინჯერსს გაუტანა წინა სასეზონო შეხვედრაში. ნ'გოგმა განაგრძო წარმატებულად სვლა და თავისი საჩემპიონთალიგო გოლიც გაიტანა პსვს წინააღმდეგ, ხოლო 3 მარტის დაპირისპირებაში სანდერლენდის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* liverpoolfc.ge  - ლივერპულის ქართული ფანკლუბი

კატეგორია:ფრანგი ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1989
კატეგორია:პრემიერ ლიგის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლივერპულის ფეხბურთელები
კატეგორია:ბოლტონ უონდერერსის ფეხბურთელები
კატეგორია:ლიგა 1-ის ფეხბურთელები
კატეგორია:პარი სენ-ჟერმენის ფეხბურთელები
კატეგორია:დაბადებული 1 აპრილი
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
საისტორიო კრებული

**„საისტორიო კრებული“** — საქართველოს სსრ ცენტრალური არქივის პერიოდული გამოცემა (რედაქტორი სარგის კაკაბაძე). გამოვიდა 4 წიგნი (1928 - I და II, 1929 - III და IV). „საისტორიო კრებულში“ გამოქვეყნდა ს. კაკაბაძის ნარკვევები საქართველოს ისტორიის სხვადასხვა საკითხებზე, ძველი ქართული აგიოგრაფიული ძეგლები და საისტორიო დოკუმენტები. ოთხივე წიგნს ერთვის კრიტიკისა და ბიბლიოგრაფიის განყობილება, რომელშიც დაბეჭდილია ს. კაკაბაძის რეცენზიები ქართველ მკვლევართა ისტორიის ნარკვევებზე. 1970-იან წლებში საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქეოლოგიისა და ეთნოგრაფიის ინსტიტუტმა „საისტორიო კრებული“ აღადგინა, მაგრამ შვიდი ნომრის გამოცემის შემდეგ პროცესი შეწყდა. 2011 ოქტომბერში გამოვიდა „საისტორიო კრებულის“ განახლებული გამოცემის პირველი ნომერი.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 8, გვ. 666, თბ., 1984

## სქოლიო
კატეგორია:საქართველოს სამეცნიერო ჟურნალები
ჯეიმზ კაუნსილმენი

**ჯეიმზ ედუარდ კაუნსილმენი** () (დ. 28 დეკემბერი, 1920 — გ. 4 იანვარი, 2004) — ცურვის ამერიკელი სპეციალისტი, მსოფლიო რეკორდსმენებისა და ოლიმპიური ჩემპიონების მწვრთნელი, ინდიანის უნივერსიტეტის ფიზიკური აღზრდის პროფესორი, აშშ-ის ოლიმპიური გუნდის მწვრთნელი. აღიარებულ იქნა ცურვის ისტორიაში ყველა დროის საუკეთესო მწვრთნელად. მისი აღზრდილები არიან მარკ სპიცი, ჯიმ მონტჰომერი და სხვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Article on James Counsilman 
* Former Hoosiers honor James 'Doc' Counsilman 

კატეგორია:ამერიკელი ცურვის მწვრთნელები
კატეგორია:დაბადებული  28 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი  4 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2004
Qlimax

მინიატიურა|300პქ|ლაზერული შოუ Qlimax-ის დროს
**Qlimax** — ყოველწლიური ღონისძიება, რომელიც ტარდება ჰოლანდიური გამრთობი ორგანიზაციის Q-Dance-ს მიერ. Qlimax hardstyle-თვის უმთავრეს კალენდარულ დღედ ითვლება, მასში წარმოჩენილია მთავარი Q-Dance–ი და აღჭურვლია ყველაზე ძლიერი დანადგარებით ნებესმიერი ღონისძიებისთვის.

## ისტორია
დასაწყისისთვის Qlimax წელიწადში რამდენიმეჯერ იმართებოდა, მაგრამ 2004 წლიდან  შეიცვალა მისი გრაფიკი და ამ წლიდან უკვე იმართება ყოველ წლიურად, ერთხელ წელიწადში, ნოემბრის მე–3 ან მე–4 კვირას. თავიდან Qlimax იმართებოდა Beursgebouw (ეინდჰოვენი), შემდეგ სხვა და სხვა რამდენიმე ადგილას, ასეთი როგორიც არის მაგალითად სილვერდრომი (Zoetermeer) და ჰაინეკენ მიუზიქლ ჰოლი (ამსტერდამი), მაგრამ საბოლოოდ Qlimax ჰელრედომში (არნემი) დაბინავდა.

## მომღერლები
მრავალი მომღერლის ოცნებაა მონაწილეობა მიიღოს Qlimax-ში, რადგან Qlimax წარმოაჩენს ყველაზე წარმატებულ ხელოვნებს მათთვის საყვარელ მიმდინარეობაში (უმეტესად Hardstyle).

## რესურსები ინტერნეტში
*Q-dance-ის საიტი
*რეპორტაჟი - Qlimax 2009
*Qlimax 2014 

კატეგორია:ელექტრონული მუსიკის ფესტივალები
ჯოული

**ჯოული** (აღნიშვნა: '***, ***') — ენერგიის საზომი (წარმოებული) ერთეული ერთეულთა საერთაშორისო სისტემაში. მას სახელი ეწოდა ინგლისელი ფიზიკოსის, ჯეიმზ პრესკოტ ჯოულის პატივსაცემად. განმარტებით, 1 ჯოული არის  ენერგია, რომლებიც იხარჯება 1 ნიუტონი ძალის მიერ რაიმე სხეულის 1 მეტრით გადაადგილებისას. სხვა ერთეულებთან მიმართებაში სამართლიანია შემდეგი თანაფარდობები:

::\rm 1\ J = 1\ N \cdot m = \left ( \frac{kg \cdot m}{s^2} \right ) \cdot m = \frac{kg \cdot m^2}{s^2}=Pa \cdot m^3= 1\ W \cdot s

1 ჯოული ასევე შეესაბამება შემდეგ ენერგიას/მუშაობას:
* მუშაობა, რომელიც საჭიროა 1 კულონი მუხტის 1 ვოლტი პოტენციალთა სხვაობაში გადასაადგილებლად. ანუ განხომილებით *1 ჯოული=1 კულონი X 1 ვოლტი*. ეს თანაფარდობა შეიძლება გამოყენებული იქნას ვოლტის განმარტებისთვის;
* მუშაობა, რომელიც საჭიროა 1 ვატი სიმძლავრის შესაქმნელად 1 წამში. ანუ *1 ჯოული=1 ვატი X 1 წამი*. ეს თანაფარდობა შეიძლება გამოყენებული იქნას ვატის განმარტებისთვის.

## კავშირი ნიუტონ-მეტრთან
მიუხედავად იმისა, რომ განზომილების თვალსაზრისით კორექტულია ჯოულის გამოსახვა, როგორც ნიუტონი·მეტრზე, ასეთი მიდგომა სასურველი არ არის, რადგან შეიძლება  გამოიწვიოს აღრევა ძალის მომენტთან. ენერგია და ძალის მომენტი ფუნდამენტურად განსხვავებული ფიზიკური სიდიდეებია, მიუხედავად იმისა, რომ მათ ფორმალურად ერთნაირი განზომილება აქვთ. მაგალითად, თუ 1 ნ·მ ძალის მომენტს მივუმატებთ  1 ნ·მ ენერგიას, მივიღებთ (განზომილების მიხედვით) კორექტულ შედეგს, 2 ნ·მ, თუმცა ნათელია, რომ მიღებულ სიდიდესს არანაირი ფიზიკური აზრი არ აქვს.

## ტიპური მნიშვნელობები 
ერთი ჯოული დაახლოებით ტოლია:
* ენერგიისა, რომელიც საჭიროა 1 პატარა ვაშლის 1 მეტრ სიმაღლეზე ასაწევად.
* ენერგიისა, რომელიც გამოიყიფა, როდესაც იგივე ვაშლი ეცემა 1 მეტრი სიმაღლიდან.
* ენერგიისა, რომელსაც ადამიანი სითბოს სახით გამოყოფს ყოველი წამის მეასედში.
* იმ ენერგიის მეასედისა, რომელსაც ადამიანი იღებს ერთი წვეთი ლუდის დალევით.
* 23 კმ/სთ სიჩქარით მოძრავი ჩოგბურთის ბურთის კინეტიკური ენერგიისა.

## გადაყვანა სხვა ერთეულებში
1 ჯოული არის:
* 107ერგი
* 6.24150974 1018 ელექტრონვოლტი
* 0.2390კალორია
* 2.7778 10−7 კილოვატ-საათი.
* 1/3600 ვატ-საათი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* SI სისტემა
* გაუსის ერთეულთა სისტემა
* ენერგია

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
*The International System of Units (SI)

## სქოლიო 
კატეგორია:ენერგიის საზომი ერთეულები
კატეგორია:სი სისტემის წარმოებული ერთეულები
უგლიჩი

**უგლიჩი** — ქალაქი რუსეთში. ეს დასახლებული პუნქრი არის უგლიჩის რაიონის ადმინისტრაცოიული ცენტყრი, რომელიც მდებარეობს იაროსლავლის ოლქში. 

მოსახლეობა — 34&nbsp;972 ადამიანი (1 იანვარი 2009).

ქალაქში მიედინება მდინარე ვოლგა (უგლიჩის რეზერუარი) და წარმოადგენს პორტს ამ მდინარეზე. უგლიჩიდან 47 კილომეტრში მდებარეობს ქალაქი კალიაზინი. უგლიჩი საავტომობილო გზებით უკავშირდება ქვეყნის დედაქალაქ მოსკოვს.

ამ ადგილზე დასახლებული პუნქტი დაარსდა 937 წელს. 1591 წელის 15 მაისს, ქალაქ უგლიჩში მოკლეს რუსეთის სამეფოს ტახტის მემკვიდრე, ივანე IV-ის ვაჟი დიმიტრი ივანეს ძე. ამ ქალაქის დროშაზე და გერბზე გამოსახულია დიმიტრი ივანეს ძე, უგლიჩში არის ტაძრები რომლების მოკლული ტახტის მემკვიდრის სახელს ატარებს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Landmarks of Uglich 
* More landmarks of Uglich 

## სქოლიო 
კატეგორია:იაროსლავლის ოლქის ქალაქები
Ettercap

**Ettercap** არის ქსელის ანალიზის შემასრულებელი პროგრამა. მას შეუძლია ქსელში გაგზავნილი და მიღებული პაკეტების "ხელში ჩაგდება" (აგრეთვე პაროლების), და "კაცი შუაში" ტიპის თავდასხმის განხორციელება რამდენიმე პროტოკოლის წინაშე (HTTP, FTP და ზოგიერთი შიფრული პროტოკოლი).
## რესურსები ინტერნეტში 
*  Ettercap's official site

კატეგორია:საინფორმატიკო უშიშროება
P0f

**p0f** (passive OS fingerprinting) — ოპერაციული სისტემის პასიურად, თვალთვალის შედეგად ხელში ჩაგდებული პაკეტების ანალიზით, დასადგენი პროგრამა.

იგი არჩევს პაკეტებს და ადარებს სხვადასხვა ოპერაციული სისტემის დამახასიათებელ მონაცემებთან (TCP/IP ანაბეჭდი) რომ დაადგინოს შესაბამისი ოპერაციული სისტემა:
	
* ფაიერვოლის და NAT-ის არსებობის აღმოჩენა
* ქსელური დატვირთვის წონასწორობის სისტემის აღმოჩენა
* დამიზნულ კომპიუტერთან სიშორისა (TTL, Time to Live) და აგრეთვე კომპიუტერის ჩართვის შემდეგ გასული დროის დადგენა. 

p0f არის აბსოლუტურად პასიური. იგი არ ქმნის დამატებით ქსელურ ტრაფიკს, რადგან იგი მხოლოდ ქსელის ანალიზს ასრულებს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* p0f Homepage  

კატეგორია:საინფორმატიკო უშიშროება
ძირს მეფე

***ძირს მეფე***  — ირაკლი ჩარკვიანის 2007 წლის ალბომი. გამოვიდა მუსიკოსის გარდაცვალების შემდეგ.

## სიმღერების სია
# ძირს მეფე
# სიმდაბლე
# კაია
# ვერასდროს
# სულს
# მოდი აქ
# ჩემთან ერთად
# ამ წამს
# შანხაი
# ხალხს
# მიენდე
# შენ გელოდები

## რესურსები ინტერნეტში
*ალბომი YouTube-ზე (ოფიციალური არხი)

კატეგორია:ირაკლი ჩარკვიანის ალბომები
კატეგორია:2007 წლის ალბომები
დენის სიმკვრივე

**დენის სიმკვრივე** — ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს მუხტის ნაკადის სიმკვრივეს. დენის სიმკვრივე ვექტორული სიდიდეა. SI სისტემაში, დენის სიმკვრივის ერთეული არის ამპერი კვადრატულ მეტრზე.

## განმარტება 
ელექტრული დენი რაიმე გამტარში არის მუხტის გადატანის გასაშუალოებული, უხეში მახასიათებელი. მუხტის ნაკადის განაწილებასა და სტრუქტურას სივრცეში ახასიათებს დენის სიმკვრივე, რომელიც ასე განიმარტება:

:\mathbf{J}(\mathbf{r}, t) = qn(\mathbf{r},t) \; \mathbf{v}_d (\mathbf{r},t) = \rho(\mathbf{r},t) \; \mathbf{v}_d (\mathbf{r},t) \, , 

სადაც
:**J**(**r**,&thinsp;*t*) არის დენის სიმკვრივე **r** წერტილში, დროის *t* მომენტში (ერთეული SI სისტემაში ამპერი კვადრატულ მეტრზე);
:*n*(**r**,&thinsp;*t*) არის ნაწილაკების კონცენტრაცია **r** წერტილში, დროის *t* მომენტში (ერთეული SI სისტემაში m&minus;3);
:*q* არის ერთეული ნაწილაკის მუხტი (ერთეული SI სისტემაში კულონი);
:*ρ*(**r**,&thinsp;*t*) = *qn*(**r**,&thinsp;*t*) არის მუხტის სიმკვრივე (ერთეული SI სისტემაში კულონი კუბურ მეტრზე);
:**v***d*(**r**,&thinsp;*t*) არის ნაწილაკების საშუალო სიჩქარე **r** წერტილში, დროის *t* მომენტში (ერთეული SI სისტემაში მეტრი წამში).

## მნიშვნელობა 
დენის სიმკვრივე ელექტროდინამიკის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი სიდიდეა. იგი შედის ამპერის კანონში (ერთ-ერთი მაქსველის განტოლება), რომელიც აკავშირებს დენის სიმკვრივეს მაგნიტურ ველს, და აგრეთვე ომის კანონში რომელიც აკავშირებს დენის სიმკვრივესა და ელექტრული ველის დაძაბულობას.

## ელექტრული დენი 
ელექტრული დენი გამავალი რაიმე S ზედაპირში გამოითვლება შემდეგი ზედაპირული ინტეგრალით:

:I=\int_S{  \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{A}}

ანუ დენი არის დენის სიმკვრივისა და ზედაპირის ელემენტის სკალარული ნამრანლის ინტეგრალი განსახილველ ზედაპირზე.

## უწყვეტობის განტოლება 
ვინაიდან მუხტი შენახვადი ფიზიკური სიდიდეა, რაიმე მოცულობიდან მუხტის ნაკადი ტოლი უნდა იყოს მოცულობის შიგნით მუხტის რაოდენობის ცვლილებისა. მაშასადამე:

:\int_S{ \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{A}} = -\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}t} \int_V{\rho \; \mathrm{d}V} = - \int_V{\left( \frac{\partial \rho}{\partial t} \right) \mathrm{d}V}\ ,

სადაც *ρ* არის მუხტის სიმკვრივე *d**A*** არის *S* ზედაპირის უსასრულოდ მცირე ელემენტი, ხოლო *V* არის ამ ზედაპირით შემოსაზღვრული მოცულობა. განტოლების მარცხენა მხარეს მყოფი ზედაპირული ინტეგრალი გამოსახავს მუხტის ნაკადს *V* მუცულობიდან, ხოლო უარყოფითი მოცულობითი ინტეგრალი განტოლების მარჯვენა მხარს გამოსახავს  ამ მოცულობაში მუხტის კლებას. მაშინ, დივერგენციის თეორემის გამოყენებით 

:\int_S{ \mathbf{J} \cdot \mathrm{d}\mathbf{A}} = \int_V{(\mathbf{\nabla} \cdot \mathbf{J}) \mathrm{d}V}\ .

და მაშასადამე:

:\int_V{(\mathbf{\nabla} \cdot \mathbf{J}) \mathrm{d}V}\ = - \int_V{\left( \frac{\partial \rho}{\partial t} \right) \mathrm{d}V}\ .

ვინაიდან ეს კავშირი სამართლიანია ნებისმიერი მოცულობისთვის, მიუხედავად მისი სიმცირისა და მდებარეობისა, გვექნება:

:\nabla \cdot \mathbf{J} = - \frac{\partial \rho}{\partial t}\ ,

ამ განტოლებას უწყვეტობის განტოლება ეწოდება.

## იხილეთ აგრეთვე 
*უწყვეტობის განტოლება
*მუხტის სიმკვრივე
*მაქსველის განტოლებები

## რესურსები ინტერნეტში 
*A short explanation of the current density 

## სქოლიო 
კატეგორია:ფიზიკური სიდიდეები
კატეგორია:ელექტროდინამიკა