არტურ ჰოფმანი

**არტურ ჰოფმანი** (დ. 19 ივნისი, 1857 – გ. 23 ივლისი, 1927) — შვეიცარიელი ადვოკატი და პოლიტიკოსი, თავისუფალი დემოკრატიული პარტიის (PRD) წევრი.

პროფესიული საქმიანობის პარალელურად, 1886-1911 წლებში იგი იყო სან-გალენის კანტონის დიდი საბჭოს დეპუტატი, რომელსაც სამჯერ თავმჯდომარეობდა. 1896 წელს დიდმა საბჭომ იგი აირჩია კანტონთა საბჭოს (ზედა პალატა) წევრად, რომლის პრეზიდენტიც 1902-1903 წლებში გახდა. ეროვნულ დონეზე მან სახელი გაითქვა სამოქალაქო და ვალდებულებითი კოდექსების შემუშავებაში მონაწილეობით. 1911 წელს ფედერალურმა ასამბლეამ იგი ფედერალურ მრჩევლად აირჩია გარდაცვლილი ერნსტ ბრენერის ნაცვლად. თავდაპირველად ჩაიბარა იუსტიციისა და პოლიციის დეპარტამენტი, ხოლო 1912 წელს სამხედრო დეპარტამენტი.

1914 წელს დაიკავა კონფედერაციის პრეზიდენტის თანამდებობა და იმავდროულად სათავეში ჩაუდგა პოლიტიკურ დეპარტამენტს (საგარეო საქმეთა სამინისტრო). იგი ითვლებოდა ფედერალურ საბჭოში ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან ფიგურად, რაც კიდევ უფრო გამოიკვეთა პირველი მსოფლიო ომის დაწყების შემდეგ. პირადი ამბიციითა და საერთაშორისო დონეზე "მშვიდობისმყოფელის" სახელის მოხვეჭის სურვილით აღძრულმა, მან მთავრობის კოლეგებისგან მალულად დაიწყო ფარული დიპლომატია და არაერთხელ სცადა მედიაცია მეომარ სახელმწიფოებს შორის. 1917 წელს მისი საქმიანობა გამოაშკარავდა, როდესაც სოციალისტ რობერტ გრიმთან ერთად ცდილობდა სეპარატისტული ზავის დადებას გერმანიის იმპერიასა და რუსეთის დროებით მთავრობას შორის აღმოსავლეთის ფრონტზე. ე.წ. "გრიმ-ჰოფმანის ინციდენტმა" საერთაშორისო სკანდალი გამოიწვია და იგი აიძულა დაუყოვნებლივ გადამდგარიყო.

## ბიოგრაფია
### ოჯახი, სწავლა და პროფესია
ჰოფმანი წარმოშობით სან-გალენელი ადვოკატების პრესტიჟული ოჯახიდან იყო. იგი იყო პოლიტიკოს კარლ ჰოფმანის (1820-1895) ხუთი შვილიდან უმცროსი. მამამისი კანტონთა საბჭოს დეპუტატი იყო და 1881 წელს ფედერალურ მრჩევლადაც აირჩიეს, თუმცა მან თანამდებობაზე უარი თქვა საოჯახო მიზეზების გამო. ართურ ჰოფმანი, რომელსაც ახასიათებდნენ როგორც ინტროვერტსა და ჯიუტ ადამიანს, შეძლებულ გარემოში გაიზარდა.

მიუხედავად იმისა, რომ თავიდან პასტორობა სურდა, მამის გავლენით სამართალზე ჩააბარა. სწავლობდა ჟენევის, მიუნხენის, ლაიფციგისა და სტრასბურგის უნივერსიტეტებში, ხოლო 1880 წელს ციურიხის უნივერსიტეტში დოქტორის ხარისხი მიიღო. იმავე წელს მამის საადვოკატო ბიუროში დაიწყო მუშაობა. 1884 წელს დაქორწინდა ფრიდა კლემენტინ მოშერზე, რომელთანაც სამი შვილი შეეძინა. 1899 წელს შვეიცარიის არმიაში პოლკოვნიკის წოდებას მიაღწია.

### კანტონალური და ფედერალური პოლიტიკა
პოლიტიკური კარიერა 1884 წელს დაიწყო, როდესაც სან-გალენის ლიბერალური ასოციაცია დააარსა. 1890 წელს ეს ასოციაცია თავისუფალ დემოკრატიულ პარტიას (PRD) შეუერთდა. იგი იყო კანტონალური პარტიის პრეზიდენტი 1905 წლამდე. 1886 წელს აირჩიეს დიდი საბჭოს წევრად, სადაც მომდევნო 25 წლის განმავლობაში მოღვაწეობდა და დიდი რეპუტაცია მოიპოვა ეკონომიკურ კომისიაში მუშაობით. 1892, 1898 და 1904 წლებში იყო დიდი საბჭოს პრეზიდენტი.

1896 წლის 20 მაისს იგი აირჩიეს კანტონთა საბჭოს დეპუტატად, სადაც გამოირჩეოდა განსაკუთრებული შრომისუნარიანობით: მონაწილეობდა 84 კომისიის მუშაობაში (22-ს თავმჯდომარეობდა) და დიდი წვლილი შეიტანა სამოქალაქო და ვალდებულებითი კოდექსების მიღებაში. 1902-1903 წლებში იყო პალატის პრეზიდენტი.

### პირველი წლები ფედერალურ საბჭოში
250px|მინი
ერნსტ ბრენერის გარდაცვალების შემდეგ, ჰოფმანი ყველაზე სასურველ კანდიდატად ითვლებოდა. 1911 წლის 4 აპრილს ფედერალურმა ასამბლეამ იგი აირჩიეს ხმათა უდიდესი უმრავლესობით: 192-დან 186 ხმა. დღემდე არცერთ სხვა ფედერალურ მრჩეველს არ მიუღია ასეთი მაღალი შედეგი.

1912 წელს იგი სამხედრო დეპარტამენტის სათავეში ჩაუდგა. როგორც თავდაცვის მინისტრმა, შეიმუშავა ინსტრუქციები ჯარების უმაღლესი სარდლობისთვის და დააარსა სამხედრო დაზღვევა. 1912 წლის სექტემბერში თან ახლდა გერმანიის იმპერატორ ვილჰელმ II-ს სამხედრო მანევრების დროს ტოგენბურგში. ბალკანეთის პირველი ომის დაწყებისთანავე, მან მიიღო ზომები არმიისა და სამოქალაქო მოსახლეობის პურით მომარაგების უზრუნველსაყოფად ომის შემთხვევისთვის.

### საგარეო საქმეთა მინისტრი
1914 წელს ჰოფმანი აირჩიეს კონფედერაციის პრეზიდენტად. იმ პერიოდის წესის მიხედვით, პრეზიდენტი ავტომატურად ხდებოდა საგარეო საქმეთა მინისტრიც. თუმცა, 1914 წლის მარტში მიღებულმა ახალმა კანონმა ეს წესი შეცვალა და ჰოფმანი თანამდებობაზე 1917 წლამდე დარჩა, რამაც მას საშუალება მისცა საგარეო პოლიტიკა უფრო ეფექტურად ემართა.

ომის დაწყებისთანავე, ჰოფმანმა მხარი დაუჭირა ულრიხ ვილეს დანიშვნას გენერლად, მიუხედავად იმისა, რომ ვილე პროგერმანული ორიენტაციის გამო არაპოპულარული იყო ფრანგულენოვან შვეიცარიაში. ჰოფმანი დარწმუნებული იყო გერმანიის სწრაფ გამარჯვებაში და ენდობოდა ვილეს პროფესიონალიზმს. ომის დროს იგი საჯაროდ იცავდა ნეიტრალიტეტს, თუმცა ფარულად აწარმოებდა დიპლომატიურ თამაშებს, რის შესახებაც მთავრობის სხვა წევრებს არ ატყობინებდა.

### დიპლომატიური ინციდენტი და გადადგომა
250px|მინი
1917 წლის მაისში ჰოფმანის თანხმობით სოციალისტი რობერტ გრიმი გაემგზავრა პეტროგრადში, რათა ეცადა სეპარატისტული ზავის დადება რუსეთსა და გერმანიას შორის. ჰოფმანი დარწმუნებული იყო, რომ შვეიცარიას ჰქონდა "მშვიდობის ხელშეწყობის უფლება". 3 ივნისს ჰოფმანმა გრიმს გაუგზავნა დაშიფრული დეპეშა, სადაც ადასტურებდა, რომ გერმანიას არ ჰქონდა ტერიტორიული პრეტენზიები და მშვიდობის პერსპექტივა რეალური იყო.

16 ივნისს დეპეშის ტექსტი სტოკჰოლმის პრესაში გამოქვეყნდა. ამას მოჰყვა საერთაშორისო სკანდალი. ანტანტის ქვეყნებმა ეს შვეიცარიის მხრიდან ნეიტრალიტეტის უხეშ დარღვევად შეაფასეს. შვეიცარიაში ამ ამბავმა, განსაკუთრებით ფრანგულენოვან ნაწილში, დიდი მღელვარება გამოიწვია. ჰოფმანი იძულებული გახდა გადამდგარიყო 1917 წლის 18 ივნისს. მთავრობამ ოფიციალურად განაცხადა, რომ ჰოფმანი თავისი ინიციატივით მოქმედებდა და კოლეგებს ინფორმაცია არ ჰქონდათ.

### ბოლო წლები
გადადგომის შემდეგ ჰოფმანი სან-გალენში დაბრუნდა და საადვოკატო საქმიანობას მიჰყო ხელი. მას აღარასოდეს დაუკავებია პოლიტიკური პოსტები, თუმცა მუშაობდა კანტონალურ სასამართლოში და ხელმძღვანელობდა ექსპორტიორთა კავშირს. 1922 წელს ფედერალურმა საბჭომ მას მაინც სთხოვა დახმარება ვალდებულებითი კოდექსის გარკვეული ნაწილების გადახედვაში. იგი გარდაიცვალა 1927 წელს, 70 წლის ასაკში.

## რესურსები ინტერნეტში
* Arthur Hoffmann en la base de datos *Dodis* de los *Documentos Diplomáticos de Suiza*
* Perfil de Arthur Hoffmann con los resultados electorales en la página web del Consejo Federal Suizo

## სქოლიო
კატეგორია:შვეიცარიის პრეზიდენტები