სპირიჩუელზი

**სპირიჩუელზი** () — აფრო-ამერიკული სასულიერო მუსიკალური ჟანრი და მუსიკალური ფორმა, რომელიც წარმოიშვა XVIII–XIX საუკუნეების მიჯნაზე შეერთებული შტატების სამხრეთში და როგორც მუსიკის ჟანრი 1860-იან წლებში ჩამოყალიბდა. ეს ჟანრი იყო არა მხოლოდ რელიგიური გრძნობებისა და განცდების გადმოცემის საშუალება, არამედ მონათმფლობელობის ეპოქაში მცხოვრები ადამიანების ტკივილის, იმედისა და თავისუფლების სურვილის მუსიკალური გამოხატულება. სპირიჩუელზი წარმოადგენს აფრო-ამერიკული კულტურის ფუნდამენტურ ნაწილს, რომელიც დღემდე განაგრძობს გავლენის მოხდენას მსოფლიო მუსიკაზე.

## სპირიჩუელზის წარმოშობა
სპირიჩუელზი გაჩნდა მონობის მძიმე პერიოდში, როდესაც აფრო-ამერიკელები იძულებული იყვნენ, ეცხოვრათ უმძიმეს პირობებში და განეცადათ ფიზიკური, ემოციური და სულიერი ჩაგვრა. მიუხედავად იმისა, რომ მონების უმრავლესობას ეკრძალებოდა განათლება და ღიად რელიგიური პრაქტიკა, მათ შეძლეს ქრისტიანული რწმენის მორგება საკუთარი კულტურული ტრადიციებისა და გამოცდილებების საფუძველზე.

## თანამედროვე სპირიჩუელზი და მისი მნიშვნელობა
თანამედროვე სპირიჩუელზი, როგორც მუსიკალური და კულტურული ჟანრი, გასცდა თავის ისტორიულ კონტექსტს და დღემდე ინარჩუნებს თავის განსაკუთრებულ მნიშვნელობას. მიუხედავად იმისა, რომ ის წარმოიშვა მონობის მძიმე ეპოქაში, მისი უნივერსალური თემატიკა, როგორიცაა თავისუფლება, რწმენა, წინააღმდეგობის ძალა და ადამიანის სულიერი ბრძოლა, დღევანდელ სამყაროში კვლავაც რჩება სულიერი, კულტურული და სოციალური მნიშვნელობის მქონე ჟანრად. მისი უნარი, გააერთიანოს რელიგია, ხელოვნება და სოციალური პროტესტი, განაპირობებს მის მუდმივ აქტუალობას. 

### თანამედროვე მუსიკასა და ხელოვნებაში
სპირიჩუელზის ელემენტები ხშირად გვხვდება სხვადასხვა მუსიკალურ მიმდინარეობაში, როგორიცაა გოსპელი, ჯაზი, ბლუზი, სოული და კლასიკურ მუსიკაშიც კი. თანამედროვე გოსპელი მნიშვნელოვნად ეფუძნება სპირიჩუელზის ტრადიციებს. მისი სულიერი ტექსტები და ვოკალური სტილისტიკა დღემდე შთააგონებს მრავალ შემსრულებელს, როგორიცაა კირკ ფრანკლინი (Kirk Franklin) ან იოლანდა ადამსი (Yolanda Adams). ჯაზისა და ბლუზის ლეგენდები, როგორიცაა მაჰალია ჯექსონი (Mahalia Jackson) ან ჯონ კოლტრეინი, ხშირად იყენებდნენ სპირიჩუელზის მელოდიებსა და თემატიკას თავიანთი მუსიკალური ექსპერიმენტებისთვის. ჯონ კოლტრეინის ალბომი *A Love Supreme* (1965) — სპირიჩუელზის გავლენითაა შექმნილი და მოიცავს სულიერი მედიტაციის ელემენტებს.

სპირიჩუელზის ტექსტები და თემატიკა კვლავ რჩება შთაგონების წყაროდ თანამედროვე მუსიკოსებისა და კომპოზიტორებისთვის. აგრეთვე შთაგონებას აძლევს თანამედროვე სოციალურ მოძრაობებს, რათა მათ ხაზი გაუსვან თავისუფლების, თანასწორობისა და სოლიდარობის ღირებულებებს.

თანამედროვე ხელოვნებაში სპირიჩუელზი არ შემოიფარგლება მხოლოდ მუსიკით. ის გამოიყენება თეატრში, კინოში, სახვით ხელოვნებასა და ლიტერატურაში. სპაიკ ლის ფილმები ხშირად შეიცავს სპირიჩუელზის თემატიკას, რაც ხაზს უსვამს აფრო-ამერიკული ისტორიის მნიშვნელობას. თეატრალურ დადგმებში, როგორიცაა „The Gospel at Colonus“, სპირიჩუელზის მუსიკა გადმოტანილია თანამედროვე სცენურ ფორმატში.

### საგანმანათლებლო და კულტურული მნიშვნელობა
სპირიჩუელზი გამოიყენება სკოლებსა და უნივერსიტეტებში, როგორც აფრო-ამერიკული ისტორიისა და კულტურული მემკვიდრეობის მნიშვნელოვანი ელემენტი, რომელიც აერთიანებს რელიგიურ რწმენას, სოციალურ პროტესტს და კულტურულ სიბრძნეს. მისი უნიკალური პოეტიკა და სიმბოლიზმი შთააგონებს როგორც ისტორიულ, ისე თანამედროვე აუდიტორიას. მისი მნიშვნელობა სცდება მხოლოდ მუსიკალურ ფასეულობას — ეს არის ხალხის ხმისა და სულისკვეთების გამოხატულება, რომელიც ასწავლის სიმტკიცეს, სულიერ გაძლიერებას, თანადგომას და დღემდე აგრძელებს გავლენის მოხდენას სხვადასხვა კულტურულ და სოციალურ კონტექსტში.

## ბიბლიოგრაფია
* Baraka, Amiri (1963). *Blues People: Negro Music in White America.* HarperCollins, 244 pages. ISBN 978-0-6881-8474-2 
* Bauch, Marc A. (2013). *Extending the Canon: Thomas Wentworth Higginson and African-American Spirituals*. Munich, Germany.
* Caldwell, Hansonia L. (1996). *African American music: a chronology: 1619–1995*. Los Angeles, CA
* Caldwell, Hansonia L. (2003). ''African American music, spirituals: the fundamental communal music of Black Americans.

## რესურსები ინტერნეტში
* Sweet Chariot: the story of the spirituals
* Fisk Jubilee Singers
* Marian Anderson: A Life in Song
* Historical Notes on African American melodies 
* Free Gospel sheet music
* The Spirituals Database

## სქოლიო
კატეგორია:მუსიკის ჟანრები
კატეგორია:სიმღერის ფორმები
კატეგორია:ამერიკული ხალხური მუსიკა