open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
იანეთი (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

**იანეთი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის სამტრედიის მუნიციპალიტეტში (თემის ცენტრი). მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე გუბისწყლის მარჯვენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 30 მეტრი, სამტრედიიდან 7 კილომეტრი. სოფელში მოქმედებს წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია. სოფელში არის რკინიგზის სადგური, კომპიუტერული ცენტრი, ბენზინ- და გაზგასამართი სადგურები. სოფელში მდინარე გუბისწყალზე გამოვლენილია ქვიშა-ხრეშის საბადო.

## ისტორია
წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XVI საუკუნეში. 1900-იან წლებში სოფელში მოქმედებდა აბრეშუმის საქსოვი მანუფაქტურა. აღდგომიდან მერვე დღეს სოფელში აღინიშნებოდა დღესასწაული „სტეფიანეობა.“ 1926 წლისთვის მისი მოსახლეობა შეადგენდა 2308 ადამიანს, ხოლო ფართობი 23,8 კმ²-ს. საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მესიმინდეობა, მეჩაიეობა, მეცხოველეობა, მებოსტნეობა.

## განათლება
იანეთში პირველი სკოლა 1900 წელს გაიხსნა, იგი ერთკლასიანი იყო და მდებარეობდა რკინიგზის ბაქანთან ახლოს. იგი ჯერ ორკლასიან, მოგვიანებით კი ოთხკლასიან სკოლად გადაკეთდა. იანეთში საშუალო სკოლა გაიხსნა 1936 წელს. 2007 წელს იანეთის №1 საჯარო სკოლას შეუერთდა იანეთის №2 საბაზო სკოლა. სოფელში არის ბაგა-ბაღი.

## დემოგრაფია
სოფლის მოსახლეობის ნაწილს შეადგენენ რეპატრირებული მუსლიმი მესხები.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 95-98

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
კორმაღალი

**კორმაღალი** (2013 წლამდე ***კვირიკე***) — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, გომის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 160 მეტრი, სამტრედიიდან 18 კმ., გორმაღალიდან 2 კმ.

## ისტორია
სოფელი შედიოდა საჯავახოს მხარეში, გომმუხაყრუას თემში როგორც ორი სხვადასხვა სოფელი, კვირიკე და კორმაღალი. კორმაღალში იდგა ღვთისმშობლის შობის ეკლესია, კვირიკეში წმინდა კვირიკესა და ივლიტას ეკლესია  1885 წელს სოფლის მკვიდრმა მედავითნე მოსე თევზაძემ გახსნა კორმაღალის სამრევლო სკოლა. დროთა განმავლობაში ორი სოფელი შეერყა ერთმანეთს და ეწოდებოდა კვირიკე. საბჭოთა პერიოდში სოფელში მოქმედებდა გომის მებოსტნეობა-მერძევეობის მეურონეობა. 2013 წლის 25 ივნისს ეწოდა კორმაღალი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 221 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 150-153 ISBN 978-9941-26-565-5

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სამოის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

**სამოის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები** (), ქვეყანაში უფრო ცნობილი როგორც **მანუ სამოა** — ეროვნული ნაკრები, რომელიც ქვეყანას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. ეროვნული ნაკრების ხელმძღვანელი ორგანოა სამოის რაგბის კავშირი. ნაკრების სათამაშო ფორმის ფერებია ლურჯი და თეთრი. 1924-1997 წლებში სამოის ნაკრები, როგორც ქვეყანა გამოდიოდა **დასავლეთი სამოის** სახელით. ისინი ყოველი მატჩის დაწყებისას ასრულებენ ტრადიციულ სამოურ საბრძოლო ცეკვა სივა-ტაუ-ს. სამოის ეროვნული კავშირი ტონგის და ფიჯის ეროვნულ ნაკრებებთან ერთად მონაწილეობს წყნარი ოკეანის ქვეყნების სარაგბო ალიანსში (PIRA). 1996 წლიდან ეროვნულ ნაკრებს ასპონსორებს ახალ ზელანდიაში ერთ-ერთი ყველაზე უფრო მდიდარი ადამიანი სერ მაიკლ ფეი.

## ისტორია 
კუნძულებზე რაგბი გამოჩნდა 1920-იანი წლების დასაწყისში და მალევე შეიქმნა პირველი ადმინისტრაციული ორგანოები, მათ შორის ეროვნული სარაგბო კავშირი. სამოის ეროვნული ნაკრების პირველი საერთაშორისო მატჩი ფიჯის ეროვნულ ნაკრებთან შედგა 1924 წელს. სამოის, ფიჯის და ტონგის ეროვნულმა ნაკრებებმა რეგულარულად დაიწყეს მატჩების გამართვა ერთმანეთს შორის. რამდენიმე ხნის შემდეგ ამ შეჯიბრებებს მიეცა ტურნირების ფორმა, რომელთა შორის განსაკუთრებული ადგილი უკავია წყნარი ოკეანის სამი ერის თასი. თასის პირველი გათამაშება დამთავრდა დასავლეთ სამოის გამარჯვებით. 1991 წლიდან ეროვნული ნაკრები მონაწილეობს რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატში, თანაც 1991 და 1995 წლებში სამოელები გავიდნენ მეოთხედფინალში.

## სქოლიო
კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები
კატეგორია:სამოა
კვირიკე (სამტრედიის მუნიციპალიტეტი)

**კვირიკე** — სოფელი საქართველოში, სამტრედიის მუნიციპალიტეტში, ნაბაკევის თემში, მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 40 მეტრი, სამტრედიიდან 7 კმ., ნაბაკევიდან 2 კმ. სოფელი შედიოდა მიქელაძეების სათავადოში. საბჭოთა პერიოდში მოქმედებდა მესიმინდეობის კოლმეურნეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 290 ადამიანი.

## ლიტერატურა
* დვალაშვილი გ., გოგიშვილი მ., სამტრედიის  მუნიციპალიტეტი, თბ., 2019, გვ., 61-63 ISBN 978-9941-26-565-5

## სქოლიო
კატეგორია:სამტრედიის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ტონგის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

**ტონგის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები** (ქვეყანაში უფრო ცნობილი, როგორც *’Ikale Tahi* — «ფსოვები») — ტონგის ეროვნული ნაკრები, რომელიც ქვეყანას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. როგორც პოლინეზიის ქვეყნების სხვა ნაკრებები, ტონგელებიც ყოველი მატჩის დასაწყისში ასრულებენ საბრძოლო ცეკვას. ტონგის ნაკრების შემთხვევაში ესაა *კაილაო*, აგრეთვე ცნობილი როგორც *სიპი-ტაუ*. ნაკრები სამოის და ფიჯის ეროვნული ნაკრებებთან ერთად შედის წყნარი ოკეანის ქვეყნების სარაგბო ალიანსში. 2011 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ნაკრებმა მიაღწია უნიკალურ მიღწევას, მოუგო საფრანგეთის ნაკრებს ანგარიშით 19–14. მიუხედავად ამისა, ახალი ზელანდიის და კანადის ეროვნულ ნაკრებებთან წაგებამ არ მისცა პოლინეზიელებს საშუალება თავის ისტორიაში პირველად გასულიყვნენ რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის მეოთხედფინალში.

## ისტორია 
კუნძულებზე რეგბი გამოჩნდა XX საუკუნის დასაწყისში — თამაში შემოიტანეს მეზღვაურებმა და მისიონერებმა. ტონგის რაგბის კავშირი შეიქმნა 1923 წლის ბოლოს. ეროვნული ნაკრების პირველი თამაში შედგა მომდევნო წელს: ტონგამ მოუგო ფიჯის ანგარიშით 9–6. მიუხედავად ამისა, მეორე სატესტო თამაშში ტონგის ნაკრებმა წააგო (3–14), ხოლო გადამწყვეტი თამაში დამთავრდა ფრედ 0-0.

კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები
კატეგორია:ტონგა
სუ-7

**სუ-7** (ნატოს კლასიფიკაციით Fitter-A ) — საბჭოთა რეაქტიული გამანადგურებელი ისრისებური ფრთით, რომელიც შეიქმნა და დამუშავდა 1950-იან წლებში, საბჭოთა ავიაკონსტრუქტორ პავლე სუხოის საკონსტრუქტორო ბიურო ОКБ-51-ში. სულ გამოშვებული იქნა ყველა მოდიფიკაციის 1848 სუ-7, საიდანაც 691 თვითმფრინავის ექსპორტირება მოხდა 9 ქვეყანაში.

## შექმნის ისტორია
1953 წლის 14 მაისს მიიღეს ბრძანება შეექმნათ ახალი სამხედრო თვითმფრინავი, რომელიც იქნებოდა ამერიკული ფ-86-ის ბაზაზე, გაზაფხულზე საბჭოთა ავიაკონსტრუქტორმა პავლე სუხოიმ გამოუშვა პირველი საფრონტო გამანადგურებელი (фронтовой истребитель) სახელწოდებით — ს-1, რომელსაც უახლესი Lyulka AL-7 ტიპის ძრავა ჰქონდა, ეს იყო პირველი საბჭოთა გამანდგურებელი, რომელსაც ძრავა ჰქონდა უკან და ავითარებდა ზებგერით სისწრაფეს.

ს-1-ის პირველი გაფრენა მოხდა 1955 წლის 7 სექტემბერს ა.გ. კოჩეტკოვის მიერ საცდელმა ვერსიამ სისწრაფეში დაამყარა საბჭოთა რეკორდი 2.04 მახი, 1956 წლის აპრილში. ს-1-ს შეწყვილებული ჰქონდა 37 მმ Nudelman N-37 ქვემეხი და 57 მმ უმართავი რაკეტები. მეორე პროტოტიპს ს-2-ს ჰქონდა ძალიან არასაიმედო ძრავა, რის გამოც 1956 წლის 23 ნოემბერს კატასტროფა განიცადა და შეეწირა პილოტი ი.ნ. სოკოლოვი, 1959 წელს კი სუ-7 მიიღეს შეიარაღებაში, თუმცა ხდებოდა მისი ლიმიტირებული გამოყენება.

1958 წლის 31 ივლისს საბჭოთა ტაქტიკურმა ავიაციამ სუხოის მისცა დავალება, რომ შეექმნა მოიერიშე ვერსია, შედეგად კი მიიღეს ს-2-ზე შექმნილი თვითმფრინავი, 1959 წლის ბოლოს სახელად სუ-7-ბ, რომლის სერიულად წარმოება დაიწყეს 1960 წელს.

## საბრძოლო გამოყენების ისტორია
სუ-7 მონაწილეობდა ექვსდღიან ომში ეგვიპტის მხარეს და გამომფიტავ ომში. ასევე ინტენსიურად მონაწილეობდა ინდოეთ-პაკისტანის ომის დროს 1971 წელს, ექვსმა ინდურმა სუ-7-ის დივიზიონმა სულ 1500 შემტევი გაფრენა განახორციელა. ინდოეთის სამხედრო საჰაერო ძალებმა გამოიჩინეს მაღალი ოპერაციული ტემპი, სულ ომში 14 სუ-7 დაკარგა უმეტესად კი საზენიტო დანადგარებით. კაბინიდან ცუდი ხილვადობის გამო უჭირდა დასაშვებ ადგილას დაშვება განდასკუთრებით კი ცუდ ამინდში. სუ-7-ს ასევე ჰქონდა ექსპერიმენტული მოდიფიკაციები, რომლებსაც ჰქონდა ჯატო ტიპის რაკეტები S-22-4, ამ მოდიფიკაციას სუ-7 ბკლ ერქვა.
1969 წელს გამოვიდა გაუმჯობესებული ვარიანტისუ-17, რომელმაც ჩაანაცვლა სუ-7

## ვარიანტები
**Su-7B**

მოიერიშე მოდიფიკაცია რომელიც იწარმოებოდა 1960-1962 წლამდე

**Su-7BM****

ამ მოდიფიკაციას გაძლიერებული ჰქონდა ძრავა ასევე საწვავის მარაგი და შეეძლო გადაეტანა ატომური ბობნბები

**Su-7BKL**

შეიარაღებული იყო 2 SPRD-110 ჯატოს ტიპის რაკეტით

**Su-7BMK**

საექსპორტო ვარიანტი Su-7Bს რომელიც გამოდიოდა 1967 წლიდან 1971 წლამდე

**Su-7U**  (ნატოს სახელით მოუჯიკ)

ორ ადგილიანი სასწავლო მოდიფიკაცია Su-7UMK-ს ბაზაზე რომელსაც შემცირებული ჰქონდა საწვავის მარაგი,იწარმოებოდა 1965 წლიდან 1972 წლამდე

**Su-7UM**

ორ ადგილიანი სასწავლო მოდიფკაცია Su-7BM-ის

**Su-7UMK'''

ორ ადგილიანი სასწავლო მოდიფიკაცია  Su-7BMK-ს

### ოპერატორები
*  ავღანეთი- 42

*  ალჟირი - 

*  ბანგლადეში
 
*  ჩეხეთი - 60. 1990 წელს მთლიანად ამოიღეს შეიარაღებიდან 

*  უნგრეთი

*  ეგვიპტე
 
*  ინდოეთი 160 

*  ერაყი

*  ჩრდილოეთ კორეა

* პოლონეთი

* საბჭოთა კავშირი

* სამხრეთ იემენი

* სირია

* ვიეტნამი

## რესურსები ინტერნეტში 
* SU-7 GlobalSecurity.org-ზე

* SU-7 www.globalaircraft.org-ზე

* SU-7 www.militaryfactory.com-ზე

კატეგორია:სუხოის თვითმფრინავი
კატეგორია:საბრძოლო თვითმფრინავები
ესპანური არმადა

მინი|250პქ|ესპანური არმადა და ინგლისელთა გემები, 1588 წლის აგვისტო. XVI საუკუნის ინგლისური სკოლის უცნობი მხატვრის ნამუშევარი
მინი|250პქ|უძლეველი არმადის მიერ განვლილი გზა
**ესპანური არმადა**, ასევე **უძლეველი არმადა** ( — „*დიდი და უბედნიერესი არმადა*“, უკეთ ცნობილი როგორც  „უძლეველი“ — Armada invencible) — სამხედრო-საზღვაო ფლოტი (130 მძიმე ხომალდი), შექმნილი და თავმოყრილი ესპანეთის მიერ 1586-88 წლებში ინგლისური ფლოტის გასანადგურებლად და ინგლისის დასაპრყობად ინგლის-ესპანეთის ომის (1587-1604) პერიოდში ალონსო პერეს დე უასმანის, მედინა-სიდონიის ჰერცოგის მეთაურობით.

## რესურსები ინტერნეტში
*The Defeat of the Spanish Armada. Insight into the context, personalities, planning and consequences. Wes Ulm 
*English translation of Francisco de Cuellar's account of his service in the Armada and on the run in Ireland
*Elizabeth I and the Spanish Armada  – a learning resource and teachers notes from the British Library
*The story of the Armada battles with pictures from the House of Lords tapestries

*
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
СУ-100

**СУ-100** — საბჭოტთი ანტი ტანკი (ტანკსაწინააღმდეგო თვითმავალი დანადგარი) რომელიც ინტენსიურად გამოდიოდა მეორე მსოფლიო ომის ბოლოს, მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც ბევრი ქვეყნის შეიარაღებაში შედიოდა.დღემდე ინახება რუსეთის სამხედრო საწყობებში ციმბირის რეგიონში/

### განვითარება 
1944 წლის სექტემბერში გამოვიდა ახალი ანტი ტანკი, საბჭოური ტერმინოლოგიით – ტამკსაწინააღმდეგო დანადგარი, რომელსაც უნდა ჩაენაცვლებინა მოძველებული სუ-85. შასად გამოიყენეს მეორე მსოფლიო ომის დროინდელი ტანკი T-34-85,მისი შემუშავება დაიწყო UZTM-ში () ეკატერინებურგში. სუ–100 გახდა წითელი არმიის საუკეთესო ანტიტანკი მეორე მსოფლიო ომში. მას შეეძლო 500 მეტრიდან 135მმ ჯავშნის გახვრეტა, ნაცისტური Pz.V Panther (პანტერის) განადგურება კი 800–1,000 მეტრიდან. ეს კი მომაკვდინებელი იყო გერმანული სატანკო (პანცერდივიზიონ) დივიზიებისთვის,საბჭოთა სამხედროებმა მას მეტსახელიც დაარქვეს: სუშკა ან სუჩკას.
250px|left|thumb
1944 წლის თებერვალში გამოვიდა პირველი პროტოტიპი სახელად ობიექტი 138,ინტენსიური შემოწმების შემდეგ დაიწყეს 100მმ დე–10–ეს-ის მასობრივი წარმოება  კი მიმდინარეობდა ბერუეს საარტილერიო ქარხანაში ნომერ 9-ში ფ.პეტროვის ხელმძღვანელობით.მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ ეს ქვემეხი დაუყენეს Т-54-ს,სუ-85ისგან განსხვავებით სუ–10–ეს მოდერნიზებული ჰქონდა კორპუსი,ჯავშნის სისქე გაზრდილი იყო 45მმ დან 75მმ–დე,მეთაურის ადგილის გვერდებზე კი იყო პატარა კარები, ასევე ჰქონდა დამატებული მე–2 სავენტილიაცო სისტემა, ხოლო სუ-85ს კი ჰქონდა მხოლოდ ერთი სანიავებელი.
ეს–უ 100–ის წარმოება კი დაიწყეს 1944 წლის სექტემბრიდან, წლის ბოლომდე დამზადებული იყო 500, ხოლო სულ – 1800 ცალი .

### საბრძოლო მოქმედებების ისტორია 
სუ-100 ინტენსიურად გამოიყენებოდა უნგრეთში 1945 წელს სადაც საბჭოთა არმიამ ჩაშალა ნაცისტური გერმანიის ოპერაცია Frühlingserwachen ტბა ბალატონთან 
მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ გამოიყენეს უნგეთში 1956 წელს, ასევე ეს ანტიტანკი გადაეცა ვარშავის ბლოკის ქვეყნებს,ასევე გადასცეს კუბას,ეგვიპტეს და ანგოლას.სუ–100 იბრძოდა 1956 წლის სუეცის კრიზისის დროსაც ისრაელის  M4 Sherman-ების წინააღმდეგ,ასევე მონაწილეობდა (მისი მოდიფიცირებული ვარიანტი სუ–100–ემ) ექვსდღიან ომში 1967 წელს და 1973 წელს იომ კიფურის ომში, სუ–100 შედიოდა ვიეტნამის სახალხო არმიაში და ჩრდილო კორეის შეიარაღებაში

მონაცემები შესწებულია სერია პანცერ ჰისტირი–ს მე–15 წიგნის მე–2 ნაწილის მიხედვით.
## რესურსები ინტერნეტში 
* www.battlefield.ru 
* www.wwiivehicles.com 
* www.onwar.com 

კატეგორია:ანტიტანკი
კატეგორია:შეიარაღება
კატეგორია:ტანკები
ფიჯის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

**ფიჯის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები** () – ეროვნული ნაკრები, რომელიც ქვეყანას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. საშინაო შეხვედრებს მართავს «ანზ ეროვნულ სტადიონზე» (), რომელზეც ეტევა დაახლოებით 15 ათასი მაყურებელი.

ფიჯის ეროვნული ნაკრები რეგულარულად მონაწილეობს ყველაზე უფრო პრესტიჟულ საერთაშორისო სარაგბო ტურნირზე — რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე. ეროვნულმა ნაკრებმა ვერ გადალახა მხოლოდ 1995 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის საკვალიფიკაციო ტურნირი. პირველ თავის წარმატებებს ფიჯის სარაგბო ნაკრებმა მიაღწია 1987 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე, როდესაც შეძლო მეოთხედფინალში გასვლა. 20 წლის შემდეგ 2007 წლის რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატზე ნაკრებმა გაიმეორა თავისი მიღწევა — მან მოუგო უელსის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებს ანგარიშით 38:34 და კვლავ მოიპოვა ადგილი პლეი-ოფში. ასე რომ, ფიჯის ნაკრებმა გააღწია მსოფლიოს რვა უძლიერეს ნაკრებებს შორის. მაშინ ფიჯელებმა წააგეს მხოლოდ მომავალ ჩემპიონებთან, სამხრეთ აფრიკის მორაგბეთა ეროვნულ ნაკრებთან, ანგარიშით 37:20. ყოველ წელს ეროვნული ნაკრები სამოის და ტონგის ეროვნულ ნაკრებებთან ერთად იბრძვის წყნარი ოკეანის ერთა თასისთვის; ფიჯის ნაკრებმა ამ ტურნირზე სამჯერ გაიმარჯვა 2013, 2015 და 2016 წლებში.

ფიჯი ერთ-ერთი იმ ცოტა სახელმწიფოთაგანია, სადაც რაგბი ითვლება სპორტის ეროვნულ სახეობად. ქვეყანაში არსებობს 120 ათასზე მეტი დარეგისტრირებული მოთამაშე, როდესაც მისი მოსახლეობის მთლიანი რაოდენობა შეადგენს 950 ადამიანს. ნაკრები ტრადიციულად თამაშობს შავ-თეთრ ფორმაში, ხოლო მისი ოფიციალური მეტსახელია — «მფრინავი ფიჯელები». 1939 წლიდან ყოველი თამაშის წინ მოთამაშეები ასრულებენ საბრძოლო ცეკვას – ზიმბი ().

## სქოლიო
კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები
კატეგორია:ფიჯი
ნაბერეჟნიე-ჩელნი

**ნაბერეჟნიე-ჩელნი** (, 1982 წლის 19 ნოემბრიდან 1988 წლის 6 იანვრამდე — **ბრეჟნევი**) — ქალაქი რუსეთის ფედერაციის თათრეთის რესპუბლიკაში, ნავმისადგომი მდ. კამის მარცხენა ნაპირზე. რკინიგზის სადგური კრუგლოე პოლედან 17 კმ. 506 400 მცხოვრები (2007). არის კამის საავტომობილო ქარხანა, მსხვილპანელური სახლთსაშენებელი, რკინა-ბეტონის ნაწარმთა, კერამზიტის და სხვა ქარხნები. ყაზანის საინჟინრო-სამშენებლო ინსტიტუტის ზოგადტექნიკური ფაკულტეტი, ავტომექანიკური ტექნიკუმი.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* ინფორმაცია ნაბერეჟნიე-ჩელნის შესახებ  

## სქოლიო 
კატეგორია:თათრეთის ქალაქები
გარეთავლაბარი

**გარეთავლაბარი** — ძველი თბილისის ისტორიული უბანი, ავლაბრის ის ნაწილი, რომელიც ძირითადი გამაგრებული უბნის გარეთ მდებარეობდა.

XVIII ს. გარეთავლაბარი ვრცელდებოდა გალავნით შემოზღუდული უბნის, ისნის მიმდებარე ტერიტორიის მიმყოლი თხრილის გადაღმა მდებარე პლატოზე, რომელიც დაახლ. ახლანდელი ბარათაშვილის აღმართით, მესხიშვილის ქუჩითა და ელენე ახვლედიანის აღმართით იფარგლებოდა. ეს თხრილი ჯერ კიდევ არაბობის დროიდან არსებობდა და მოსაზღვრავდა ტერიტორიას ახლანდ. ქეთევან წამებულის გამზირს, მუკუზანის შესახვევსა და მტკვრისგან მოქცეულ კლდეს შორის. ამ საზღვრებშია ნაჩვენები ეს უბანი ვახუშტი ბაგრატიონის მიერ შედგენილ თბილისის გეგმაზე (1735 წ.). აღა მაჰმად ხანის 1795 წ. თავდასხმამ გარეთავლაბარი მთლიანად დაანგრია. თბილისის 1800 წ. გეგმაზეც ეს უბანი ერთიანად განადგურებული ჩანს. აქვე დატანილია 2 ეკლესია: ქართული და სომხური. ქართულ ეკლესიასთან სასაფლაოც არის აღნიშნული. XIX ს. ეს უბანი ქაოტურად განაშენიანდა, თუმცა იყო ცდა გარეთავლაბრის დაგეგმარებისა. რეგულარული ხასიათი მხოლოდ მცირე ნაწილმა მიიღო, დღევანდელი ნ. ლომოურის ქუჩის სამხრეთ-დასავლეთით.

## ლიტერატურა 
* კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 23-24. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985

კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
კატეგორია:ისნის რაიონი
გარეთუბანი

**გარეთუბანი** — შუა საუკუნეების თბილისის უბანი მტკვრის მარჯვენა მხარეს, კალის გალავნის გარეთ, ახლანდელი შალვა დადიანის, ალექსანდრე პუშკინისა და ნიკოლოზ ბარათაშვილის ქუჩების ხაზის ჩრდილოეთითა და დასავლეთით - სოლოლაკის ქედსა და მტკვრის კალაპოტს შორის (მთაწმინდის რ-ნი). XIII-XV სს. მძიმე საგარეო პოლიტიკური ვითარების გამო შეჩერდა გარეთუბანის შემდგომი განაშენიანება და მისი ქალაქის უბნად გადაქცევა. XVI საუკუნის ბოლოსა და XVII საუკუნის დასაწყისში დაიწყო მისი ხელახალი დასახლება, განსაკუთრებით ქაშვეთის ეკლესიამდე არსებული ტერიტორიის მონაკვეთზე. XVIII საუკუნიდან აქ გაჩნდა ფეოდალური არისტოკრატიის სასახლეები. გარეთუბანის მთავარი ქუჩა იყო ე. წ. „დიღმის გზა“* (ახლანდელი რუსთაველის პროსპექტი), რომლის ორივე მხარეს თბილისელებს ბაღ-ვენახები ჰქონდათ გაშენებული. გარეთუბანი იყოფოდა რამდენიმე მიკროუბნად:

1. მუხრანბატონების უბანი - ავანაანთხევის ორივე მხარეს, მტკვრის სანაპიროდან (ახლანდ. ჩახრუხაძისა და ნ. ბარათაშვილის ქუჩების კუთხემდე და ვანქის უბნამდე.

2. ვანქის უბანი - ვანქის მონასტრის მიდამოები (ახლანდელი გიორგი ათონელის ქუჩის დასაწყისი, მტკვრის ქუჩამდე);

3. ორბელიანების უბანი - ვანქის უბნიდან „გარეთუბნის მოედნამდე“* ანუ ყაბახამდე (ასპარეზი) ჩრდილოეთით და მტკვრამდე აღმოსავლეთით;

4. შუა კარის უბანი - „დიღმის გზისა“* და „შუა კარის გზის“* მიდამოები - ახლანდ. ა. პუშკინისა და ნ. ვაჩნაძის ქუჩებს, რუსთაველის პროსპექტისა და თავისუფლების მოედანს შორის. XVIII საუკუნის 20-იან წლებში ოსმალებმა გააპარტახეს და აქაური მოსახლეობა ქალაქში გადასახლდა;

60-70-იან წლებში კვლავ იწყო მისი დასახლება. ქართლ-კახეთის რუსეთთან შეერთების (1801) შემდეგ ქალაქის ტერიტორია 3 ნაწილად გაიყო, ერთი მათგანი იყო გარეთუბანი ანუ ე.წ. „პირველი ნაწილი“*, თავად „პირველი ნაწილი“* სამ კვარტალად დაიყო. ამ პერიოდიდან გარეთუბანში გაჰყავდათ ახალი ქუჩები, აგებდნენ ევროპული ტიპის შენობებს. გარეთუბნის ცენტრი ქმნიდა მოედანს, რასაც 1828 „ერევანსკის მოედანი“'' (ახლანდელი თავისუფლების მოედანი) ეწოდა. 50-იან წლებში ასპარეზის ტერიტორიაზე გაშენდა ალექსანდრეს ბაღი; ამ დროისათვის გარეთუბანი ახლანდელი ძმები კაკაბეძეების ქუჩამდე აღწევდა. XIX საუკუნის 60-იანი წლებიდან ქალაქის ოფიციალურ ტოპონიმიკაში გარეთუბანი აღარ იხსენიება.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
ლოლა დუენიასი

**ლოლა დუენიასი** ( დ. 6 ოქტომბერი, 1971) — ესპანელი მსახიობი. იგი არის ნიკოლას  დუენიასის შვილი და სწავლობდა ბარსელონას თეატრის ინსტიტუტში.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
*

კატეგორია:დაბადებული 1971
კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 6 ოქტომბერი
კატეგორია:კანის კინოფესტივალის ჯილდოს მფლობელები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის
კატეგორია:XXI საუკუნის ესპანელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
ლა-მანჩა

300px|მინი|ქარის წისქვილები კამპო-დე-კრიპტანაში

[thumb|350px|წითლად მოცემულია ლა-მანჩას ისტორიული მხარე, ნაცრისფრად კი-[კასტილია-ლა-მანჩას ავტონომიური როგიონი.]]

**ლა-მანჩა** — ისტორიული მხარე ესპანეთში. დღესდღეობით შედის კასტილია-ლა-მანჩას ავტონომიურ რეგიონში. 

ლა-მანჩა მდებარეობს მშრალ, ხელოვნურად განაყოფიერებულ პლატოზე (610 მ) ცენტრალურ ესპანეთში, მადრიდის სამხრეთით. იგი მდებარეობს ტოლედოს მთებიდან კუენკას მთიანეთის დასავლეთ ფერდობებამდე. სამხრეთიდან საზღვრავს სიერა მორენა, სამხრეთიდან კი ლა ალკარისა რეგიონი. ლა-მანჩას პლატო გადანაწილებულია ტოლედოს, კუენკას, ალბასეტესა და ყველაზე მეტად, კი სიუდად რეალის პროვინციებში. 

ლა-მანჩას განსაკუთრებული პოპულარობა შესძინა სერვანტესის რომანმა „დონ კიხოტი“, რომლის მოქმედება ლა-მანჩას მხარეში მიმდინარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში 
* ხალხური სიმღერა ლა-მანჩაში 

კატეგორია:კასტილია-ლა-მანჩა
კატეგორია:ისტორიული მხარეები ესპანეთში
დაბლა კარი

მინი|თბილისის ვახუშტისეული გეგმის ქრომოლითოგრაფია. „ქვემო კარი ხიდით“ დატანილია, როგორც №24.
**დაბლა კარი**, *წყლისკარი*, *ქვემო კარი* — ფეოდალური ხანის თბილისის ერთ-ერთი კარიბჭე ქალაქის გალავნის ჩრდილოეთ კედელში, რომელიც მტკვრის უშუალო სიახლოვეს იყო განლაგებული; აქედან მომდინარეობს კარიბჭის სხვა სახელწოდებები: „წყლისკარი“, „ქვემო კარი ხიდით“ (ვახუშტი). 

დაბლა კარი განლაგებული იყო დაახლოებით დღევანდელი ბარათაშვილის და შავთელის ქუჩების შერთვის ადგილას. მისი გავლით ქალაქში შესასვლელი ერთ-ერთი გზა პირდაპირ ანჩისხატის უბანში შედიოდა. XVIII საუკუნის II ნახევარში, ერეკლე II-ის ზეობის ხანაში, თბილისის საფორტიფიკაციო სისტემის განახლებასთან დაკავშირებით, კარიბჭე გაუქმდა. სახელწოდება აიხსნება იმ გარემოებით, რომ კარიბჭე ამ მხარეს გამოსული სხვა (მოედნის, დიღმის, კოჯრის) კარებთან შედარებით დაბლა მდებარეობდა.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:თბილისის ისტორია
დიღმის კარი

**დიღმის კარი**, *შუა კარი* — კარიბჭე ფეოდალური ხანის თბილისის (კალის) გალავნის ჩრდილო-დასავლეთ კედელში, დღევანდელი ვერცხლის და პუშკინის ქუჩების გადაკვეთის ადგილზე. აქედან იწყებოდა დიღმის გზის ერთ-ერთი განშტოება. 

დიღმის კარი აკავშირებდა კალას გარეთუბანთან. აქ იწყებოდა ძველი თბილისის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საგზაო არტერია, რომელიც მიუყვებოდა ახლანდელი ვერცხლის და კოტე აფხაზის ქუჩების ხაზს. დიღმის კარი უკავშირდებოდა კოჯრის კარს კვირაცხოვლის (ახლანდ. ალ. დიუმას) ქუჩით და მეიდნის, ანუ მუხრანის კარს — დღევანდელი შ. ნიშნიანიძის ქუჩით.

დიღმის კარი ცნობილიიყო ასევე „შუა კარის“ სახელით „ქვემო კარსა“ და „მაღლა კარს“ შორის მდებარეობის გამო. 

## ლიტერატურა 
*კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 32, 91. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985.

კატეგორია:თბილისის ისტორია
კოჯრის კარი

**კოჯრის კარი**, *კოჟრის კარი*, *მაღლაკარი* — ფეოდალური ხანის თბილისის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი კარიბჭე. დატანებული იყო ქალაქის გალავნის დასავლეთ კედელში იქ, სადაც კოტე აფხაზის ქუჩა თავისუფლების მოედანს უერთდება. აქ იწყებოდა კოჯრის გზა, რომელიც თბილისის გარეთუბნის ბაღებს შუა მიემართებოდა.

## ლიტერატურა 
* კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 51, 57. „საბჭოთა საქართველო“, თბ., 1985

## რესურსები ინტერნეტში
* კოჯრის კარი — სამოქალაქო განათლების ლექსიკონი

კატეგორია:თბილისის ისტორია
კოკა (ტყიბულის მუნიციპალიტეტი)

**კოკა** — სოფელი საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტში (ორპირის თემი), მდებარეობს მდინარე წყალწითელას ხეობაში. ზღვის დონიდან 400 მეტრი, ტყიბულიდან 26 კილომეტრი. კოკაში არის სამშენებლო ქვის (ტეშენიტის) საბადო და გოგირდოვანი მინერალური წყალი. რუსეთის იმპერიის პერიოდში შედიოდა კურსების სასოფლო საბჭოში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 196 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
მუხრანის კარი

**მუხრანის კარი**, *მეიდნის კარი* — ფეოდალური ხანის თბილისის გალავნის ჩრდილოეთ კედელში მოქცეული კარიბჭე, დღევანდელი ბარათაშვილისა და ჩახრუხაძის ქუჩების გადაკვეთაზე. დღეს ეს ადგილი მინიშნებულია ნახევრად ამოყვანილი თაღებით.

ვახუშტი „მეიდნის კარის“ სახელწოდებით იხსენიებს. აქედან ხიდზე გავლით გზა მიდიოდა მოედანზე, სადაც ასპარეზი მდებარეობდა (დღევანდელი გ. ლეონიძის ბაღის ტერიტორია). შემდგომში, როდესაც კარიბჭის სიახლოვეს მუხრანბატონის სასახლე აშენდა, ქალაქის კარს მუხრანის სახელი შეარქვეს.

მუხრანის კარის ღერძზე ავანანთხევზე მცირე ხიდი იყო გადებული (აქედან ვახუშტის „მუხრანის კარი ხიდით“). აქედან დაწყებული გაზა გადიოდა ვანქის უბანში სომხურ სასაფლაოზე (ახლანდ. ორბელიანის მოედნის ტერიტორია) და „მეიდანზე“, სადაც ასპარეზი (ყაბახი) იყო, უერთდებოდა დიღმის კართან დაწყებულ გზას, რომელიც საბოლოოდ ჩრდილოეთისკენ (დიღომსა და მცხეთისკენ) მიმავალ გზას ერწყმოდა.

## ლიტერატურა 
*კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 59, 67. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985

კატეგორია:თბილისის ისტორია
Т-10

**Т-10** (ასევე იცნობენ ობიექტ 730 სახელით) — ცივი ომის დროინდელი საბჭოთა მძიმე ტანკი, ეს კი იყო ბოლო ტანკი რომელიც შეიქმნა ის-ზე და კვ ტიპის ტანკებზე. მისი წარმოება დაიწყეს 1952 წელს ИС-10-ის სახელით თუმცა იოსებ სტალინის გარდაცვალების შემდეგ მას გადაარქვეს სახელი და დაარქვეს Т-10. წინაპრისგან განსხვავებით Т-10-ს გაძლიერებული ჰქონდა ჯავშანი, ასევე კორპუსი, 5 ბორბალის მაგივრად ჰქონდა 6, რაც აძლევდა რთულ ადგილებში გადაადგილების საშუალებას, ასევე ჰქონდა გაუმჯობესებული ქვემეხი და დიზელის ძრავა, გარდა ამისა, გაეზარდა ამუნიცია. 

### საბჭოთა ტანკების არენდით გაცემა 
მეორე მსოფლიო ომში სატანკო ბრძოლოებში ყოველთვის დაბრკოლება ხდებოდა მძიმე ტანკები. როცა ბერლინში საბჭოთა ტანკები შევიდნენ განხეთქილების მიზეზი მძიმე ტანკები გახდნენ, რადგან ისინი ძალიან მოუქნელები იყვნენ ქალაქის ბრძოლებში, ამიტომ ბერლინში შეიყვანეს საშუალო წონის T-34 ტიპის ტანკები. მეორე მსოფლიო ომის შემდეგაც აგრძელებდნენ მათ გამოშვებას თუმცა არც თუ ისე დიდი ხნით (ამავე დროს ამერიკაც უშვებდა თავის მძიმე ტანკს M103 და ინგლისი კი Conqueror ს), მაგრამ დაიწყეს საშუალო სიმძიმის ტანკების გამოშვება Т-54 და Т-62 რომელებიც არაფლით ჩამოუვარდებოდნენ ჯავშანში მძიმე ტანკებს.

1960 წელს კი საბჭოთა კავშირის შეიარაღებულმა ძალებმა ძალიან მოიწონეს საშუალო ტანკები და მძიმე ტანკების მთლიანად ამოღება დაიწყეს,მოტორიზირებულ ბატალიონებში შეიარაღებაში მიიღეს Т-54/55 - ები რომლებიც შემდგომ ჩაანაცვლეს ულტათანამედროვე ტანკებით T-64 - ებით ბოლოს კი დაიწყეს ძალიან სწრაფი ტანკების Т-80 ების გამოშვება.

Т-10 სერიული გამოშვება შეწყდა 1966 წელს და გააჩერეს ყველა მძიმე ტანკი პროექტი,
ტანკ საწინააღმდეგო რაკეტების ტანკებზე დაყენების შემდეგ მძიმე ტანკებს აღარანაირი მნიშვნელობა აღარ ექნებოდა რადგან, ტანკს საწინააღმდეგო რაკეტების სროლა შეეძლო იგივე მანძილზე რამდენზეც მძიმე ტანკი ისროდა,მალე საბჭოთა კავშირმა გამოუშვა პირველი ქვეთთა საბრძოლო მანქანა БМП-1 რომელიც შეიარაღებული რაკეტითაც იყო.

### პროდუქციის ისტორია 
T-10-ს საბჭოთა კავშირის გარდა იყენებდნენ ვარშავის ხელშეკრულების მყოფი ქვეყნები ასევე ექსპორტზე გადიოდა ეგვიპტეში და სირია - ში, ასევე შესაძლოა ჰყოლოდა ჩრდილოეთ ვიეტნამს ომში კი მხოლოდ ერთხელ იბრძოლა იომ ქიფურის ომში,მისი ბოლო მოდიფიკაცია გამოვიდა 1967 წელს ხოლო შეიარაღებიდან ამოიღეს 1996 წელს, უმეტეს ტანკებს კოშკურები მოაძვრეს და დაუყენეს ტანკ საწინააღმდეგო შეიარაღება

### მოდიფიკაციები 
* **T-10A** - დამატებული ჰქონდა ქვემეხის სტაბილიზატორი.

* **T-10B** - სიბრტყეში ჰქონდა 2 ქვემეხის სტაბილიზატორი.

* **T-10M** - შეცვლილი ჰქონდა ქვემეხი და დაყენებული M-62-T2 რომელიც მთლიანად ბრტყელი იყო ასევე შეცვლილი ჰქონდა ტყვიამფრქვევი და დაყენებული ჰქონდა კპვ,ღამის ხედვის ხელსაწყოები და შეეძლო რადიაციულ ადგილებზე მოქმედება.

## რესურსები ინტერნეტში 
*www.battlefield.ru 

კატეგორია:ცივი ომის საბჭოთა ტანკები
ღუნიბის მოედანი

**ღუნიბის მოედანი** — ყოფილი მოედანი ძველ თბილისში იმ ადგილზე, სადაც ახლა საქართველოს პარლამენტის შენობა დგას რუსთაველის გამზირზე. სახელწოდება მოედანმა მიიღო რუსეთის ჯარის მიერ 1859 წ. 25 მარტს დაღესტანში შამილის ციხესიმაგრის, ღუნიბის აღების აღსანიშნავად. 1897 წ. ალექსანდრე ნეველის სამხედრო ტაძრის მშენებლობასთან დაკავშირებით მოედანს ტაძრის მოედანი („სობორნი“) ეწოდა, თუმცა მან ფაქტობრივად არსებობა შეწყვიტა.
## ლიტერატურა 
*კვირკველია, თ., ძველთბილისური დასახელებანი, გვ. 89. «საბჭოთა საქართველო», თბ., 1985
*ძიძიგური მ., იოსებიძე დ. XIX საუკუნეში ნიკოლოზისა და ღუნიბის მოედნების დაარსებისა და მათი შემდგომი სახეცვლილების შესახებ // კავკასიის მაცნე: (სპეციალური გამოცემა [3]). – 2004 . – გვ. 33-38. რეზ. რუს. და ინგლ. ენებზე

კატეგორია:თბილისის ისტორია
კატეგორია:თბილისის მოედნები
კარმენ მაურა

**კარმენ გარსია მაურა** ( დ. 15 სექტემბერი, 1945, მადრიდი, ესპანეთი) — ესპანელი მსახიობი. მაურა ცნობილია პედრო ალმოდოვართან თანამშრომლობით.

## ბიოგრაფია
მაურა დაიბადა იურისტების ოჯახში, რომელიც წარმომავლობით გავლენიან არისტოკრატულ მაურას დინასტიას ეკუთვნიან. მაურას დიდი ბიძა იყო ანტონიო მაურა ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი და ჩინებული ორატორი. ასევე, მისი ნათესავები იყვნენ ესპანეთის მინისტრები სხვადასხვა დროს. მისი ნათესავები არიან მაურას ჰერცოგი, მედინასიდონიის ჰერცოგი და მწერალი ხორხე სამპრუნი.

მაურა პარიზის ეკოლე-დე ბო არტის სასწავლებელში სწავლობდა ფილოსოფიასა და ლიტერატურას. 1964-1970 წლებში იგი დაქორწინებული იყო ადვოკატ ფრანცისკო ფორტესაზე, ვისგანაც ჰყავს ორი შვილი: კარმენი და პაბლო.

## ფილმოგრაფია
## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ესპანელი მსახიობები
კატეგორია:დაბადებული 1945
კატეგორია:დაბადებული 15 სექტემბერი
კატეგორია:კანის კინოფესტივალის ჯილდოს მფლობელები საუკეთესო მსახიობი ქალისთვის
კატეგორია:XXI საუკუნის ესპანელი ქალი მსახიობები
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:მადრიდში დაბადებულები
ოსიეკი

**ოსიეკი** (Osijek) — ქალაქი ხორვატიაში, მდინარე დრავის ნაპირზე. 108,048 ათასი მცხოვრები (2011). სატრანსპორტო კვანძი, სამდინარო ნავსადგური. ისტორიულ ოლქ სლავონიის აღმოსავლეთ ნაწილის ეკონომიკური და კულტურული ცენტრი. კვების, ტყავის, საფეიქრო, მანქანათსაშენი, ქიმიური, ხის დასამუშავებელი მრეწველობა. ოსიეკში დაიბადა ცნობილი ხორვატი ფეხბურთელი დავორ შუკერი.

## ლიტერატურა 
* 

## ლიტერატურა 
* Official web site   
* Osijek 031 city portal 
* Osijek Online  
* Osijek tourist information   

კატეგორია:ხორვატიის ქალაქები
რიურიკოვიჩები

**რიურიკოვიჩები, რიურიკების დინასტია**   — ძველი რუსეთის მთავართა დინასტია, რომელიც მართავდა კიევის რუსეთს 862 წლიდან. კიევის რუსეთის დაშლის შემდეგ მართავდნენ გალიცია-ვოლინიას, ვლადიმირ-სუზდალს, მოსკოვის დიდ სამთავროსა და რუსეთის სამეფოსაც (1168 წლიდან).

*პირვანდელი ქრონიკების* მიხედვით დინასტია დაარსდა 862 წელს რიურიკის მიერ, რომელიც იყო ნოვგოროდის ლეგენდარული მმართველი. რუსული წყაროების მიხედვით ისინი იყვნენ სკანდინავიელები, ვარიაგები. რიურიკმა და მისმა ძმამ დააარსეს კიევის რუსეთი დღევანდელი უკრაინის, ბელორუსისა და რუსეთის ტერიტორიაზე და მართავდნენ სამთავროს, სანამ იგი არ დაიშალა. სამთავროს დაშლის შემდეგ კი რიურიკების სხვადასხვა შტომ გადაინაწილეს სლავური სამთავროები. XV საუკუნის ბოლოს პირველობისთვის ბრძოლაში სხვა რუსულ სამთავროებს შორის პირველობა მოიპოვა მოსკოვის დიდმა სამთავრომ. რიურიკოვიჩების მოსკოვის შტოს წარმომადგენელმა მოსკოვის დიდმა მთავარმა ივანე IV-მ „სრულიად რუსეთის მეფედ“ გამოაცხადა თავი და ჩამოაყალიბა რუსეთის სამეფო. 1598 წელს თედორე I-ის გარდაცვალების შემდეგ რუსეთში რიურიკოვიჩების დინასტიის ზეობა შეწყდა. 

## გალერეა 

File:Gagarin arms.jpg|გაგარინების / ხილკოვების გერბი
Image:repnin coat.jpg|ობოლენსკი.
Image:gorchakov arms.jpg|გორჩაკოვების გერბი.
Image:Herb Ostrogski.jpg|ოსტროჟების გერბი

## ლიტერატურა
კატეგორია:უკრაინის ისტორია
*
კატეგორია:რუსეთის ისტორია
კატეგორია:მსოფლიოს სამეფო დინასტიები
კატეგორია:დინასტიები
ოლომოუცი

**ოლომოუცი** () — ქალაქი ჩეხეთში, ოლომუცის მხარეში, მდინარე მორავის ნაპირზე. 102,4 ათასი მცხოვრები (1981). სატრანსპორტო კვანძი. ხელოსნობის ძველი ცენტრი, ამჟამად მნიშვნელოვანი სამრეწველო ქალაქი. სამსხმელო, მანქანათსაშენი, ქიმიური, კვების მრეწველობის საწარმოები, საშენ მასალათა მრეწველობა. უნივერსიტეტი. ოლომოუცი ჩეხეთის ქალაქ-ნაკრძალია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო
კატეგორია:ოლომუცის მხარის ქალაქები
კრამატორსკი

**კრამატორსკი** () — ქალაქი (1932 წლიდან) უკრაინაში, დონეცკის ოლქში, მდინარე კაზიონეტორეცის (ჩრდილოეთ დონეცის მარჯვენა შენაკადი) ნაპირზე. სარკინიგზო კვანძი. 75 000 ათასი მცხოვრები (2024). კრამატორსკი უკრაინის მძიმე მანქანათმშენებლობის ერთ-ერთი დიდი ცენტრია. არის მძიმე ჩარხთმშენებელი, სამსხმელო, კოქსიქიმიური, საშენ მასალათა (ცემენტი, შიფერი, მინერალური ბამბა) ქარხნები, კვებისა და მსუბუქი მრეწველობის საწარმოები. კრამატორსკშია მანქანათმშენებლობის სამეცნიერო-კვლევითი და საპროექტო-ტექნოლოგიური ინსტიტუტი, ინდუსტრიული ინსტიტუტი, მანქანათმშენებლობის, ტექნოლოგიური, ვაჭრობის ტექნიკუმები, დონეცკის სამხატვრო მუზეუმის ფილიალი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დონეცკის ოლქის ქალაქები
ოსტრავა

**ოსტრავა**, მორავსკა ოსტრავა, () — ქალაქი ჩეხეთში, მდინარე ოდერის ნაპირზე. ჩრდილოეთ მორავიის ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრი. 299 609 მცხოვრები (2012). დიდი სატრანსპორტო კვანძი. ოსტრავა-კარვინის ქვანახშირის აუზის ბაზაზე განვითარებული ქვანახშირ-მეტალურგიული რაიონის ცენტრი. ოსტრავაში და მის მახლობლად განლაგებულია კ. გოტვალდის სახელობის ვიტკოვიცესა და კუნჩიცეს მეტალურგიული კომბინატები. ოსტრავაში თავმოყრილია ქვანახშირის მრეწველობა, კოქსის წარმოება, კოქსიქიმიური და ქიმიური მრეწველობა, მძიმე მანქანათმშენებლობა, მანქანათმშენებლობა და სამთო სამრეწველო უმაღლესი სასწავლებლები.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:მორავია-სილეზიის მხარის ქალაქები
ტასეოგრაფია

მინი|260პქ|ყავის ნალექი ფინჯანში

მინი|260პქ|მკითხაობის ტიპური მეთოდი

[მინი|260პქ|სავარ. [ქალის სილუეტები ყავის ნალექზე]]

**ტასეოგრაფია** — მკითხაობის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახეობა, რომელშიც წინასწარმეტყველება იწყება ნალექის გარკვეული ფიგურის შესწავლის შემდეგ. ამ საკითხზე გამოცემულია არა ერთი წიგნი და სახელმძღვანელო (მაგალითად, „ყავის ნალექზე მკითხაობის დიდი ენციკლოპედია“), რომლებშიც აღწერილია მკითხაობის სხვადასხვა მეთოდები. ზოგიერთი გამოცემა წარმოადგენს დამხმარე მკითხავისთვის ფიგურების ინტერპრეტირების სახელმძღვანელოს.

## მკითხაობის ტიპური მეთოდი 
მკითხაობის წესების მიხედვით, ყავის დალევისას ადამიანმა უნდა იფიქროს გარკვეულ მოვლენებზე ან უბრალოდ ჩაიფიქროს კითხვა, სურვილი. დალევის შემდეგ დარჩენილი ნალექი უნდა აირიოს, შემდეგ კი უნდა გადაიქცეს ორ მხარეს (ამის მიხედვით მკითხავი განასხვავებს მომავალსა და წარსულს).

## რესურსები ინტერნეტში 
**ჩაის ჭიქის კითხვა და მომავლის წინასწარმეტყველება ჩაის ფოთლებით*, 'A Highland Seer', Project Gutenberg-იდან

კატეგორია:მკითხაობა
კატეგორია:ყავა
იოშიდა კენკო

**იოშიდა კენკო** (იაპ. 吉田兼好; ნამდვ. სახელი **ურაბე კანეესი**, დ. 1283 - გ. 1350) – პერიოდების კამაკურა და მურომატი იაპონელი მწერალი და პოეტი, ავტორი ძუიჰიცუსი (ესსე) "ჩანაწერები მოწყენილობისგან" (徒然草, 1330 – 1332). მას სიცოცხლეშივე "ერთ-ერთს ოთხ ზეციურ პოეტთაგან" უწოდებდნენ. სამეფო კარზე მსახურობდა 17 წლის ასაკიდან, ხოლო იმპერატორი გოუდის 1324 წელს გარდაცვალების შემდეგ ბუდისტურ მონასტერში ბერად აღიკვეცა. მის პატივსაცემად პლანეტა მერკურზე ერთ-ერთ კრატერს მისი სახელი შეარქვეს.

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1283
კატეგორია:გარდაცვლილი 1350
კატეგორია:იაპონელი მწერლები
კატეგორია:იაპონელი პოეტები
კატეგორია:ბუდისტი მწერლები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ლეონ გიმპელი

**ლეონ გიმპელი** ( დ. 13 მაისი, 1878 — გ. 7 ოქტომბერი, 1948) — ფრანგი ფოტოგრაფი, ერთ-ერთი პირველთაგანი, რომელიც ფერად ფოტოგადაღებაზე და ბეჭდვაზე მუშაობდა.

პარიზში დაბადებული გიმპელი მისი ოჯახის კომპანიის ფაბრიკაში მუშაობდა, რომელსაც მისი უფროსი ძმა იუჟინი ხელმძღვანელობდა. მისი ინტერესი ფოტოგრაფიისადმი გაღვივდა, როდესაც პირველი კოდაკის დეტექტივის ფოტოკამერა შეიძინა. მან მალევე გაცვალა იგი სპიდო გომონზე, რამაც მას უფრო მეტი შემოქმედებითი თავისუფლება მისცა. 1900 წლისთვის ის უკვე ძალიან ნაყოფიერად მუშაობდა და ამ წელს გამართული პარიზის მსოფლიო ექსპოზიციის დოკუმენტურ მასალას აგროვებდა. 1904 წელს მისი ნამუშევრები რეგულარულად გამოიცემოდა ჟურნალებში „La Vie au Grand Air“, „La Vie Illustrée“ და „L'Illustration“.

## სქოლიო
კატეგორია:ფრანგი ფოტოგრაფები
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 1948
კატეგორია:დაბადებული 13 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 ოქტომბერი
სირაჩხანა

**სირაჩხანა**, *სირაჯხანა* (სპარს. „სირაჩ“/„სირაჯ“, „მეღვინე“, + „ხანა“/„ხანე“, „სახლი“) — ღვინითა და არყით მოვაჭრეთა რიგები ძველ თბილისში. 

განარჩევდნენ პატარა და დიდ სირაჩხანას, რომლებიც მტკვრის მოპირდაპირე ნაპირებზე იყო განლაგებული. პატარა სირაჩხანა მარჯვენა ნაპირზე, კალაში, თათრის (ახლანდ. გორგასლის) მოედნის სიახლოვეს მდებარეობდა. შემდგომში ეს ქუჩა გაქრა შუაბაზრის (დღევანდელი კოტე აფხაზის ქუჩა) რეკონსტრუქციისას. ამ ადგილზე ახლა სკვერია („სემინარიის სკვერი“), კოტე აფხაზისა და სიონის ქუჩების შესაყართან.

დიდი სირაჩხანა მტკვრის მარცხენა ნაპირზე გრძელ მოხვეულ აღმართს გასდევდა, რომელიც ძველი მეტეხის ხიდთან იწყებოდა და ავლაბრის გალავნის ქვემოთ კლდის ძირს მიჰყვებოდა. შემდგომში ამ აღმართს ღვინის აღმართი ეწოდა. აქ განლაგებული დუქნები და სარდაფები კახეთიდან ურმებით ჩამოტანილი ღვინით მარაგდებოდა. აქვე იყო ძველი თბილისის უმთავრესი ღვინის ბაზარი და ქალაქის ბოჰემური ცხოვრების ერთ-ერთი ცენტრი.

## ლიტერატურა 
* 

კატეგორია:ძველი თბილისის უბნები
კატეგორია:ისნის რაიონი
კატეგორია:კრწანისის რაიონი
БТР-70

**БТР-70** — საბჭოთა 8 ბორბლიანი ჯავშანტრანსპორტიორი (ინგლ. armored personnel carrier; რუს. бронетранспортер). მისი პირველი განვითარება მოხდა 1960 წელს. 1972 წლის 21 აგვისტოს მიიღეს შეიარაღებაში, ცოტა ხნის შემდეგ კი გადასცეს ვარშავის ხელშეკრულების ქვეყნებს და ასევე საბჭოთა კავშირის მოკავშირეებს. მისი პირველი წარდგენა მოხდა, მანამ, სანამ მის წინამორბედ БТР-60-ს წარადგენდნენ, რომელიც ძალიან ჰგავდა (БТР-60პბ) БТР-70-ს. განსხვავება კი იყო, რომ მას ჰქონდა გაძლიარებული ჯავშანი და დამატებული ჰქონდა 2 გვერდიდან გამოსასვლელი კარები. თუმცა იყო პატარა ზომის და ხშირად ბორბლებში ვარდებოდნენ ხოლმე. БТР-60-ის მძიმე ტყვიამფრქვევი და მსუბუქი ტყვიამფრქვევი, ПКТ კი იგივე დაუტოვეს. მისი ამფიბიური შესაძლებლობები ძალიან ცოტა იყო. რუმინელებმა БТР-70-ის ლიცენზირებული გამოშვება (ТАБ-77) დაიწყეს.

## აღჭურვილობა 
БТР-70 აღჭურვილი იყო ორი ბენზინის ძრავით. მის ადრინდელ მიდიფიკაციას ГАЗ-69Б-ს ჰქონდა 6 ცილინდრიანი 115 ცხენის ძალიანი ძრავა. თუმცა ახლანდელ მოდიფიკაციას დაუყენეს უფრო ძლიერი ЗМЗ-49-05 В-8 ძრავა. ასევე აღჭურვილი იყო რადიო გადამცემით Р-123М. მძროლის ადგილი შედგებოდა ოპტიკური ხელსაწყო 2 ТНПО-115-თი და დღის ТНП-Б, რომელიც შემდგომ ჩაანაცვლა ღამის ხედვის ხელსაწყომ, ТВНО-2Б-მ. მეთაურს კი ჰქონდა 3 ცალი ТНПО-115 და ТПКУ-2Б დღის ან ТКН-1С. კოშქურაზე დაყენებული იყო პერისკოპული სამიზნე მეტყვიამფრქვევისთვის, შეიარაღებაშ კი ჰქნდა მძიმე ტყვიამფრქვევი КПВ Т-500 ტყვიით და 7,62 მმ ПКТ. ასევე ყენდბოდა ჰაერსაწინააღმდეგო სისტემები Игла ან Стрела-3

## მოდიფიკაციები 
**რუსეთი**
БТР-70V-გაუკეთეს ახალი კოშკურა BPU-1 და კვამლის ყუმბარები

БТР-70D-ჰქონდა დიზელის ძრავა 120 ცხენის ძალიანი YaMZ-236D

БТР-70K-სამეთაურო ვარიანტი რომელსაც დამატებული ჰქონდა რადიოებო, ანტენები და გენერატორი

BTR-70KShM-სამეთაურო საკონტროლო ვარიანტი რომელიც იყო პატარა სამეთაურო მანქანა

2S14 "Zhalo-S"-ტანკისმკვლელი მოდიფიკაცია რომელიც შეიარაღებული იყო 85 მმ ქვემეხით

SA-22 - სამეთაურო ვარიანტი

BTR-80-BTR-70-ის მოდერნიზებული ვარიანტო

**უკრაინა**
BTR-70D-დაყენებული ჰქონდა ახალი 300 ცხენისძალიანი ძრავა

BTR-70DI-დაყენებული ჰქონდა ახალი ივეკოს ძრავა 276 ცხენის ძალიანი რომელიც შედის უკრაინის და საქართველოს შეიარაღებაში

BTR-70SM-სანიტარული მოდიფიკაცია

**აღმოსავლეთ გერმანია**

SPW 70(S)-დამატებული ჰქონდა 2 რადიო და 2-3 ანტენა

SPW 70(SL)-ჰქონდა საჰაერო კონტროლის ანტენა R-809M2

**სლოვაკეთი/ბელარუსი**

Cobra-K-ჰქონდა 2A42-Cobra ქვემეხი და დამატებული ჰქონდა ახალი ძრავა KamAZ-7403

BREM-ბტრ-70-ზე შექმნილი საინჟინრო მანქანა

**რუმინეთი**

TAB-77-ლიცენზირებული კოპიო რომელიც ექსპორტზე გადიოდა

TAB-77 M1983-ჰქონდა 30მმ ქვემეხი და ტანკსაწინააღმდეგო მალიუტკა

TAB-77 M1984-ჰქონდა 23მმ ქვემეხი და ტანკსაწინააღმდეგო მალიუტკა

TAB-77A PCOMA-საარტილერიო სამეთაურო ვარიანტი რომელსაც შეიარაღებაში ჰქონდა 7.62 მმ ტყვიამფრქვევი

TABC-79-შემსუბუქებული ვარიანტი რომელიც იყო 4x4

Chinese TAB-77-ჩინური ლიცენზირებული კოპიო TAB-77-ის

## რესურსები ინტერნეტში 
* www.fas.org/
* www.militaryfactory.com

კატეგორია:ჯავშანტრანსპორტიორები
სულების გამოძახება

[thumb|250px|მინი|სპირიტული სეანსი. [1921 წ.]]

**სულების გამოძახება** — მკითხაობის ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო, მაგრამ გავრცელებული მეთოდი. სპირიტული სეანსის მონაწილეები იკრიბებიან, რათა გამოიძახონ გარდაცვლილი ადამიანის სული. ხშირად, მაგრამ არ არის აუცილებელი, სეანსზე იმყოფება მედიუმი. სულების გამოძახება სხვადასხვა ქვეყნებში ხდება სხვადასხვანაირად.

„მკვდრების დიალოგი“, გარდაცვლილებთან საუბრების ჩანაწერების წიგნი, გამოიცა ინგლისში, 1760 წელს. სპირიტული სეანსების მოყვარული იყო მერი ტოდ ლინკოლნი, რომელიც, შვილის დაღუპვის შემდეგ, ასეთ შეკრებებს თეთრი სახლის შენობაში ატარებდა. შეკრებებს მისი ქმარიც, აბრაამ ლინკოლნი ესწრებოდა. ამასთან, სხვადასხვა ორგანიზაციის (მაგალითად, სეიბერტის კომისიის საქმიანობას წარმოადგენდა სეანსების სახით მომხდარი თაღლითობების გამოვლენა. 

## სულის გამოძახების ტიპური მეთოდი
thumb|250px|მარცხნივ|ქართულენოვანი დაფა სულების გამოძახებისთვის

მაგიდასთან ჯდება ერთი ან მეტი კაცი (აუცილებლად უნდა იყოს მედიუმი), რომლებიც სპეციალური დაფით იწყებენ სულების გამოძახებას. დაფა ხშირ შემთხვევაში შელოცვილი ქაღალდია, რომელზეც რამდენიმე რიგში დაწერილია ასოები, ციფრები და ორი აუცილებელი პასუხი „კი“ და „არა“. სულების გამოძახების დროს ასევე უნდა იდოს გარკვეული საგანი, რომელიც მიუთითებს მედიუმს შემდეგ ასოზე ან ციფრზე. ხშირად ასეთი საგანი არის უბრალო დანა ან გადაბრუნებული თეფში, რომელზეც ჭვარტლით გამოსახავენ ისრის ფორმის ზოლს. მაგიდაზე აუცილებლად უნდა იდოს სანთლები ან ასანთი, პური, წყალი, მარილი და სარკე. ასევე სეანსის ყველა მონაწილემ უნდა მოიხსნას მეტალისგან დამზადებული ყველა აქსესუარი. ოთახში დაუშვებელია კატის ყოფნა.

## იხილეთ აგრეთვე
*სპირიტიზმი
*მკითხაობა
*სული

## სქოლიო
კატეგორია:მკითხაობა
კატეგორია:მაგია
ნამიბიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები

**ნამიბიის მორაგბეთა ეროვნული ნაკრები** () — ეროვნული ნაკრები, რომელიც ნამიბიას წარმოადგენს რაგბის საერთაშორისო მატჩებში და ტურნირებში. სიძლიერისა და წარმატებების მიხედვით აფრიკის მეორე გუნდია სამხრეთ აფრიკის შემდეგ. მსოფლიო რაგბის კლასიფიკაციით ნამიბია მიეკუთვნება პერფომანსის ჯგუფს, ანუ ძლიერ ნაკრებს, მაგრამ მსოფლიოს უძლიერეს ნაკრებებთან შედარებით ჯერ კიდევ სუსტს. საშინაო თამაშებს ატარებს ვინდჰუკში «ჰაგე გეინგობის სახელობის სტადიონზე», რომელიც იტევს დაახლოებით 10 ათას ადამიანს.

ნამიბიის ეროვნული ნაკრები 1999 წლიდან მონაწილეობს რაგბის მსოფლიო ჩემპიონატის ფინალურ სტადიებში, მაგრამ ამ ტურნირებში არასდროს არ მოუგია არც ერთი თამაში. ნამიბიის ნაკრები ექვსჯერ გახდა აფრიკის თასის მფლობელი, უფრო მეტად ვიდრე სხვა რომელიმე ნაკრები, და ერთხელ ერთა თასის მფლობელი.

ნამიბიის ნაკრები შეიქმნა 1990 წელს თითქმის ნამიბიის დამოუკიდებლობის მოპოვებისთანავე. მართავს ნამიბიის რაგბის კავშირი (). ეროვნული ნაკრების მოთამაშეები ტრადიციულად ასპარეზობენ ცისფერი მაისურებით, ხოლო ნამიბიის ნაკრების ყველაზე უფრო გავრცელებული მეტსახელია — «ველვიჩიები». ადრე ნაკრები ასევე ატარებდა არაოფიციალურ მეტსახელ «ბილტონგბურებს» (), მაგრამ 2007 წელს ეს მეტსახელი რასისტულად იქნა აღიარებული და მას შემდეგ აღარ გამოიყენება.

## ისტორია 
ნამიბიაში რაგბი პირველად გამოჩნდა 1916 წელს, ორი წლის შემდეგ მას მერე, როდესაც სამხრეთ აფრიკის კავშირის ჯარისკაცებმა დაიპყრეს კოლონია – გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთი აფრიკა. მაშინ ვინდჰუკში შეიკრიბა 9 ადამიანი, რომლებმაც მიიღეს გადაწყვეტილება დამარალენდის რაგბის კავშირის შექმნის შესახებ. იმავე წელს კოლონიის ტერიტორიაზე დაარსდა პირველი სარაგბო კლუბი — «იუნაიტედი». ამ გუნდმა პირველი ორი თამაში ჩაატარა ფეხბურთის ბურთით, რაგბის ბურთი კი ჩამოიტანეს კეიპტაუნიდან მხოლოდ მესამე მატჩის დროს. შემდეგ ათწლეულში დამარალენდის რაგბის კავშირის ნაკრებმა, რომელშიც მოთამაშეები იკრიბებოდნენ სულ უფრო ზრდადი ადგილობრივი გუნდების რაოდენობიდან, 1925, 1929 და 1951 წლებში გამართა სამი სარაგბო ტურნე სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში. ამას გარდა, კოლონიას ესტუმრა რამდენიმე სამხრეთაფრიკული გუნდი — სტელენბოშის უნივერსიტეტის სტუდენტები 1936 წელს და კეიპტაუნის უნივერსიტეტის სტუდენტები 1938 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Namibianrugby.com 
* ნამიბიურ რაგბიზე სასაუბრო ადგილი. 
* ნამიბიური რაგბის სიახლეები Planet Rugby-ზე 
* ნამიბია 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე (პორტუგალიურად) 
* ნამიბია 2007 წლის მსოფლიო ჩემპიონატზე (ფრანგულად)

## სქოლიო
კატეგორია:რაგბის ეროვნული ნაკრებები
კატეგორია:ნამიბია
კანივის წყალსაცავი

**კანივის წყალსაცავი** () — წყალსაცავი მდინარე დნეპრზე, უკრაინის კიევისა და ჩერკასის ოლქების ტერიტორიაზე. შეიქმნა 1972 წელს კანივის ჰესის კაშხალით. ფართობი 675 კმ². მოცულობა 2,6 კმ³, სიგრძე 162 კმ., მაქსიმალური სიგანე დაახლოებით 5 კმ, საშუალო სიღრმე 4,4 მ. იყენებენ ტრანსპორტისათვის, ენერგეტიკისა და ირიგაციისათვის.

## რესურსები ინტერნეტში 
* კანივის წყალსაცავი

## სქოლიო 
კატეგორია:უკრაინის წყალსაცავები
კალიაკრის ბრძოლა

**კალიაკრის ბრძოლა** — რუსეთ-ოსმალეთის ომის დამამთავრებელი საზღვაო ბრძოლა.  გაიმართა 1791 წლის 11 აგვისტოს ბულგარეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, შავი ზღვის სანაპიროზე, კალიაკრის კონცხთან. რუსულმა ესკადრამ (16 სახაზინო ხომალდი, 2 ფრეგატი, 19 დამხმარე გემი) კონტრადმირალ თედორე უშაკოვის სარდლობით დაამარცხა ოსმალეთის ფლოტი (18 სახაზინო გემი, 17 ფრეგატი, 43 დამხმარე გემი), რომელსაც სანაპირო ბატარეები იცავდა. ამ გამარჯვებამ ხელი შეუწყო 1791 წელს იასის საზავო ხელშეკრულების დადებას.  

## ლიტერატურა
**Naval wars in the Levant 1559-1853* (1952) - R. C. Anderson ISBN 1-57898-538-2

კატეგორია:რუსეთის ბრძოლები
კატეგორია:ოსმალეთის ბრძოლები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ბრძოლები
კატეგორია:რუსეთ-ოსმალეთის ომები
კატეგორია:1791 წლის ბრძოლები
ალონსო კანო

**ალონსო კანო** ( დ. 19 მარტი, 1601, გრანადა, ესპანეთი — გ. 3 სექტემბერი 1667, იქვე) — ესპანელი მოქანდაკე და ფერმწერი, ბაროკოს წარმომადგენელი. 1616 წლიდან სწავლობდა სევილიაში, 1637 წლამდე იქვე მუშაობდა. კანოს პოლიქრომული პლასტიკა (წმინდანთა სტატუები და ბიუსტები გრანადის ტაძრისათვის, 1658–1660) მონუმენტურია, გამოირჩევა ექსპრესიულობით, ნაკლებ თვითმყოფია მისი ფერწერა, რომლისთვისაც დამახასიათებელია იდეალიზაცია, გარეგნული სილამაზე და იტალიური ხელოვნების გავლენა. 1703 წელს კანოს პროექტით (არქიტექტორი. ხ. გრანადოსი) აიგო გრანადის ტაძრის დასავლეთი ფასადი. 

## გალერეა

File:Alonso Cano - Cristo y la Samaritana - Google Art Project.jpg|*ქრისტე და სამარიტელი*, 1640
File:Alonso Cano - Cristo crucificado - Google Art Project.jpg| *ჯვარცმა*, 1646 
File:Alonso Cano - St. Vincent Ferrer Preaching - Google Art Project.jpg|*წმ. ვინსენტ ფერერი*, c. 1644
File:San Bernardo y la Virgen, de Alonso Cano.jpg|*წმ. ბერნარდი*, c. 1656–60

## ლიტერატურა
## ბიბლიოგრაფია
* *Gómez Moreno, Manuel.* Alonso Cano, escultor. Archivo Español de Arte y Arqueología. Madrid: 1926, Nº 2.p. 195.
* *Gómez Moreno, Mª Elena.* Alonso Cano. Granada: 1954. pp. 34-35 y 66-67.
* *Martínez Chumillas, Manuel.* Alonso Cano. Pintor, escultor y arquitecto. Madrid: 1949

## რესურსები ინტერნეტში
* Paintings of Alonzo Cano on Insecula
* Alonso Cano on Artcyclopedia
* *Jusepe de Ribera, 1591-1652*, a full text exhibition catalog from The Metropolitan Museum of Art, which includes material on Alonso Cano (see index)

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანელი მოქანდაკეები
კატეგორია:ესპანელი მხატვრები
კატეგორია:დაბადებული 19 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1601
კატეგორია:გარდაცვლილი 3 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1667
კატეგორია:მხატვრები ანბანის მიხედვით
ანტონიო კანოვას დელ კასტილიო

thumb|250px|ანტონიო კანოვას დელ კასტილიო
**ანტონიო კანოვას დელ კასტილიო** (; დ. 8 თებერვალი, 1828, მალაგა, ესპანეთი — გ. 8 აგვისტო, 1897, სანტა-აგედა, ესპანეთი) – ესპანეთის სახელმწიფო მოღვაწე, მწერალი, ისტორიკოსი. მონაწილეობდა ე.წ. მანსანერასის პროგრამის (1854 წ.) შემუშავებაში, რომელიც ითვალისწინებდა დამფუძნებელი კორტესის მოწვევას, გადასახადების შემცირებას, სახალხო მილიციის შექმნას. 1857  კადისის გუბერნატორი, 1864 წელს ფინანსთა მინისტრი. 1868–1874 წწ. მეხუთე რევოლუციის დროს რესპუბლიკის წინააღმდეგ გამოდიოდა. 1874 წელს რესტავრაციის ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი. კონსერვატიული პარტიის დამაარსებელი (1875 წ.) და ლიდერი. 1875–1881, 1884–1885, 1890–1892 და 1895–1897 წლებში ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი. ხელი შეუწყო ესპანეთში კონსტიტუციური მონარქიის განმტკიცებას. მოკლა იტალიელმა ანარქისტმა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანელი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ესპანეთის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 8 თებერვალი
კატეგორია:დაბადებული 1828
კატეგორია:გარდაცვლილი 8 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1897
კანტაბრიის მთები

**კანტაბრიის მთები** () — მთები ესპანეთის ჩრდილოეთ ნაწილში, ბისკაიის ყურის სამხრეთი ნაპირის გასწვრივ, სიგრძე დაახლოებით 500 კმ. სიმაღლე 2648 მ-მდე (მთა ტორე-დე-სერედო). ჩრდილოეთი კალთები ციცაბოა, სამხრეთი — დამრეცი. კანტაბრიის მთების დასავლეთი ნაწილი აგებულია — პალეოზოური კვარციტებით, მარმარილოთი, კირქვებით; აღმოსავლეთი ნაწილი — მეზოზოური კირქვებით, ქვიშაქვებითა და დოლომიტებით. განვითარებულია კარსტი. წიაღისეულიდან მოიპოვება ქვანახშირი, რკინა, პოლიმეტალები. ჰავა ნოტიოა. ნალექები 1000 მმ-ზე მეტი წელიწადში. ჩრდილოეთ კალთებზე ფართოფოთლოვანი და შერეული ტყეებია, სამხრეთ კალთებზე — მარადმწვანე და ფოთოლმცვენი ბუჩქნარი, 1600-1800 მეტრზე მაღლა — სუბალპური ბუჩქნარი და ალპური მდელოა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ქედები
კარლისტები

მინიატიურა|250პქ|კარლისტების სიმბოლო
**კარლისტები** () — პოლიტიკური მიმდინარეობის წარმომადგენლები ესპანეთში, ეყრდნობოდნენ სამღვდელოებას, არისტოკრატიასა და სამხედრო ზედაფენებს. კარლისტები ეწოდათ ესპანეთის ტახტის პრეტენდენტის დონ კარლოს უფროსის სახელისაგან. კარლისტებმა XIX საუკუნის 30-70-იან წლებში გააჩაღეს კარლისტური ომები. შემდგომში ე.წ. ტრადიციონალისტური მოძრაოპბის ფორმით მხარს უჭერდნენ რეაქციულ ძალებს. მონაწილეობდნენ 1936 წლის 18-19 ივლისის ფაშისტურ ამბოხებაში, თანამშრომლობდნენ ფრანსისკო ფრანკოსთან, ზოგიერთი მხარს უჭერდა ესპანეთის მომავალ მეფეს ხუან კარლოსს, რომელიც 1969 წელს ფრანკოს წინადადებით მის მემკვიდრედ დაამტკიცეს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:ეპონიმური პოლიტიკური იდეოლოგიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კარლისტური ომები

**კარლისტური ომები** — დინასტიური ომები ესპანეთის ბურბონთა ორ შტოს შორის 1833-1840 და 1872-1876 წწ. I კარლისტური ომი დაიწყო 1833 წლის 4 ოქტომბერს ფერდინანდ VII-ის სიკვდილის შემდეგ, როდესაც აბსოლუტიზმის მომხრე თავადაზნაურობამ კარლ IV-ის შვილის, დონ კარლოს უფროსის ხელმძღვანელობით მოაწყო აჯანყება ქ. ტალავერაში მარია კრისტინას (ისაბელ II-ის რეგენტი) წინააღმდეგ. კარლისტები ძირითადად პარტიზანულ ომს აწარმოებდნენ. 1837 წელს კარლისტების 14-ათასიანი ჯარი დონ კარლოს უფროსის მეთაურობით შეეცადა აეღო მადრიდი ამ ოპერაციის ჩაშლის შემდეგ კარლისტების მოძრაობა შენელდა. II ომი კარლისტებმა 1872 წელს წამოიწყეს. ისინი შეეცადნენ გაემეფებინათ დონ კარლოს უფროსის შვილიშვილი — დონ კარლოს უმცროსი. ვატიკანისა და ევროპის ზოგიერთი ქვეყნის რეაქციული წრეების დახმარებით მათ შეძლეს კატალონიისა და ვალენსიის დაპყრობა. მაგრამ რამდენიმე დამარცხების შემდეგ იძულებული გახდნენ ფარხმალი დაეყარათ.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
თხილთაწყარო

**თხილთაწყარო** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის თერჯოლის მუნიცპალიტეტში (ალისუბნის თემში), მდებარეობს მდინარე ჩხარის სათავეში. ზღვის დონიდან 440 მეტრი. თერჯოლიდან 14 კილომეტრი, ზესტაფონიდან 28 კმ, ზედა ალისუბნიდან 2 კმ.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 86 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:თერჯოლის მუნიციპალიტეტის სოფლები