open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ბანოჯა

**ბანოჯა** — სოფელი საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში, გუმბრის თემში. მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე. ზღვის დონიდან 200 მეტრი, წყალტუბოდან 6 კილომეტრი.

სოფელში მდებარეობს სხვადასხვა საბადოები, ძელქვის კორომი, სათაფლიის სახელმწიფო ნაკრძალი და სათაფლიის კარსტული მღვიმეები.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1641 ადამიანი.

## ცნობილი ადამიანები
ბანოჯაში დაიბადნენ კომპოზიტორი მელიტონ ბალანჩივაძე და მისი ძმა, საქართველოს სახალხო არტისტი ვასილ ბალანჩივაძე.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
როშკისწყალი

**როშკისწყალი** — მდინარე საქართველოში, დუშეთის მუნიციპალიტეტში, მთიულეთ-ფშავის კავკასიონის სამხრეთ კალთაზე. მდინარე ქმოსტის მარჯვენა შენაკადი. სიგრძე 11 კილომეტრი, აუზის ფართობი 47 კმ². საშუალო წლიური ხარჯი 1,5 მ³/წმ. საზრდოობს თოვლის, მყინვარული, წვიმისა და მიწისქვეშა წყლით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულ-ზაფხულზე, წყალმცირობა — ზამთარში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მდინარეები
კატეგორია:ხევსურეთის მდინარეები
როჭო

**როჭო** () — ფრინველთა გვარი ქათმისნაირთა რიგისა. აერთიანებს 2 სახეობას: ჩვეულებრივი როჭო (Lyrurus tetrix), რომელიც გავრცელებულია ევროპასა და აზიის ტყისა და ტყე-ველის ზონებში და კავკასიური როჭო, რომელიც ბინადრობს დიდი და მცირე კავკასიონის მთიანეთში. მამალი ჩვეულებრივი როჭო შავია, ლურჯი და მწვანე ბზინვარება დაკრავს, ფრთაზე თეთრი „სარკე“ აქვს, კუდის გარეთა ბუმბულები ქნარს მოგვაგონებს. დედალი მომცრო და ჭრელია. ბუდობს შერეულ და ფოთლოვან ტყეებში. გაზაფხულზე მამლები ტიხრიხებენ. პოლიგამიური ფრინველებია. ბუდეს იკეთებს მიწაზე, დედალი დებს 4-14 კვერცხს, ინკუბაცია გრძელდება 19-25 დღე. იკვებება მცენარეული საკვებით — კვირტებით, ყლორტებით, კენკრით, ნაყოფით; ზამთარში გუნდებად ნომადობენ. ძვირფასი სანადირო-სარეწაო ფრინველია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქათმისნაირნი
როჭოსებრნი

**როჭოსებრნი** () — ფრინველთა ოჯახი ქათმისნაირთა რიგისა. მათი სხეულის სიგრძე 30–110 სმ, მასა 0,4–4,5 კგ აღწევს. ოჯახში 8–9 გვარის 20-დე სახეობაა. გავრცელებულია ევროპაში, აზიაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში. სქესმწიფობას აღწევენ 1–2 წლის ასაკში. ტყის ბინადრებია, ზოგიერთი ცხოვრობს ტუნდრაში, ველსა და ტყე-ველზე, პოლიგამიური და მონოგამიური ფრინველებია. დებენ 4–16 კვერცხს. იკვებებიან მცენარეული საკვებით (მართვები მწერებითაც). სარეწაო ფრინველებია.

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
კატეგორია:ხოხბისებრნი
რსდმპ კავკასიის კავშირის კონფერენცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რსდმპ კავკასიის კავშირის კონფერენცია** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*რსდმპ კავკასიის კავშირის I კონფერენცია
*რსდმპ კავკასიის კავშირის II კონფერენცია
რსდმპ კონფერენცია (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რსდმპ კონფერენცია** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*რსდმპ I კონფერენცია
*რსდმპ  II კონფერენცია
*რსდმპ III კონფერენცია
*რსდმპ IV კონფერენცია
*რსდმპ V კონფერენცია

კატეგორია:რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია
რსდმპ ყრილობა (მრავალმნიშვნელოვანი)

**რსდმპ ყრილობა** შეიძლება აღნიშნავდეს:
*რსდმპ I ყრილობა
*რსდმპ II ყრილობა
*რსდმპ  III ყრილობა
*რსდმპ IV ყრილობა
*რსდმპ V ყრილობა
*რსდმპ (ბ) VI ყრილობა
რუდისტები

**რუდისტები** (Rudistae) — ორსაგდულიანი მოლუსკების ამომწყდარი რიგი; ცხოვრობდნენ გვიანდელი იურულსა და ცარცულ პერიოდებში. ჰქონდათ არათანაბარი ზომის, ზოგჯერ 1,5 მ სიმაღლის ნიჟარა, რომელიც წყალქვეშა საგნებს ემაგრებოდა, რიგში 1000-მდე სახეობა იყო. საინტერესოა ორსაგდულიანი მოლუსკების განვითარების გზების დასადგენად. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ორსაგდულიანები
ზედა ონჭეიში

**ზედა ონჭეიში** — სოფელი საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის მექვენის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე). 

მდებარეობს იმერეთის მაღლობის ჩრდილო-დასავლეთ მთისწინეთში, მდინარე ლეხიდრის (რიონის მარცხენა შენაკადი) მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 400 მ-ზე, წყალტუბოდან 50 კმ-ში.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 9 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზედა ჭყეპი

**ზედა ჭყეპი** — სოფელი საქართველოში, ტყიბულის მუნიციპალიტეტის ორპირის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ოკრიბის წვრილმთიანეთში, მდინარეების ჭალის და წყალწითელას წყალგამყოფ სერზე, ზღვის დონიდან 420 მ-ზე, ტყიბულიდან 28 კმ, ორპირიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 3 კმ დაშორებით.  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 91 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ტყიბულის მუნიციპალიტეტის სოფლები
თერნალი

ტოპონიმი **თერნალი** შეიძლება აღნიშნავდეს:

* თერნალი — სოფელი შუახევის მუნიციპალიტეტში
* თერნალი — სოფელი წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში
ზედა მესხეთი

**ზედა მესხეთი** — სოფელი საქართველოში, წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის ქვიტირის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს იმერეთის დაბლობზე, მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 110 მეტრზე, წყალტუბოდან 27 კილომეტრში, ქუთაისიდან (უახლოესი რკინიგზის სადგური) 4 კმ-ის დაშორებით. სოფელში ბროწეულა-წყალტუბოს ხაზზე არის რკინიგზის სადგური „მესხეთი“.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 1043 ადამიანი.

## ისტორია
ზედა მესხეთი ადრე ნაწილი იყო სოფელ მესხეთისა, რომელიც შემდეგ გაიყო ზედა და ქვედა მესხეთად. სოფელი მესხეთი წყაროებში პირველად მოიხსენიება XIII საუკუნის II ნახევარში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
თერნალი (წყალტუბოს მუნიციპალიტეტი)

**თერნალი** — სოფელი საქართველოში, იმერეთის მხარის წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (გვიშტიბის თემი), მდებარეობს მდინარე წყალტუბოსწყლის (გუბისწყლის შენაკადი) მარცხენა ნაპირზე. ზღვის დონიდან 100 მეტრი, წყალტუბოდან 3 კილომეტრი.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 774 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ვანისჭალა

**ვანისჭალა**, *ვანი* — სოფელი საქართველოში (იმერეთის მხარე), წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (მექვენის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს ხვამლის მასივის აღმოსავლეთ კალთაზე, მდინარე რიონის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დონიდან 600 მ-ზე, წყალტუბოდან 58 კმ-ში. 

სოფელი ეთნოგრაფიულად მიეკუთვნება ლეჩხუმს. ვანისჭალა თანამედროვე დასახლების დასავლეთით მდებარე სოფელ ვანიდან XX საუკუნის შუა ხანებში რიონის ნაპირზე ჩამოსახლებული მოსახლეობით შეიქმნა და სახელიც აქედან მიიღო. ისტორიული სოფ. ვანი 1930 წლამდე ლეჩხუმის მაზრაში შედიოდა. 1886 წლის აღწერით აქ 198 მცხოვრები იყო. სოფელში გავრცელებული გვარები იყო ნემსაძეები (ადგილობრივი აზნაურები), ბანძალაძეები (ბანძელაძეები).

ვანის ნასოფლარის ტერიტორიაზე დგას XIX საუკუნის ღვთისმშობლის დარბაზული ეკლესია (აღდგენილია 2020 წელს), რომელიც ქვის ყორით გამოყოფილია მოწყვეტილ კლდის ლოდზე აგებული შუა საუკუნეების ციხე-საყუდარისგან.  

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 3 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზარათი

**ზარათი** — სოფელი საქართველოში (იმერეთის მხარე), წყალტუბოს მუნიციპალიტეტში (რიონის ადმინისტრაციული ერთეული).

მდებარეობს მდინარე რიონის მარცხენა მხარეს, ზღვის დონიდან 360 მეტრზე, წყალტუბოდან 30 კილომეტრში.

წყაროებში პირველად მოხსენიებულია XIII საუკუნეში. სოფლის სასაფლაოზე დგას XIII საუკუნის წმინდა კვირიკეს ეკლესია.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 314 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:წყალტუბოს მუნიციპალიტეტის სოფლები
ზედა კინჩხა

**ზედა კინჩხა** — სოფელი საქართველოში, ხონის მუნიციპალიტეტის კინჩხის ადმინისტრაციულ ერთეულში (იმერეთის მხარე).

მდებარეობს ასხის მასივის სამხრეთ ფერდობზე, მდ. ოკაცეს (ცხენისწყლის მარჯვენა შენაკადი) ზემოწელში, ზღვის დონიდან 760 მ-ზე, ხონიდან 28 კმ-ში.

წარსულში სოფლები ზედა კინჩხა და ქვედა კინჩხა ცნობილი იყო საერთო სახელწოდებით — კინჩხა, რომელიც წერილობით წყაროებში XVIII საუკუნიდან გვხვდება. სოფლის მიდამოებში შემორჩენილია შუა საუკუნეების რამდენიმე ნაეკლესიარი, ასევე კიბულას ნაქალაქარი. 

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 38 ადამიანი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ხონის მუნიციპალიტეტის სოფლები
სერიული მკვლელი

**სერიული მკვლელი** — პიროვნება, რომელსაც აქვს ჩადენილი სამი ან მეტი ადამიანის მკვლელობა 30 დღეზე მეტი პერიოდის განმავლობაში. მკვლელობის მოტივაცია ძირითადად დაფუძნებულია ფსიქოლოგიური თვითდაკმაყოფილებისთვის. ხშირად სექსუალური ელემენტებია ჩართული მკვლელობაში. მკვლელმა შეიძლება ჩაიდინოს ერთმანეთთად დაკავშირებული მკვლელობები, მაგალითად რასის, შეხედულების, სქესისა და წლოვანების მიხედვით. 

სერიული მკვლელის ინგლისური ტერმინი (ინგლ. serial killer) უბრალოდ მიეწერა ყოფილ FBI–ის სპეციალურ აგენტ რობერტ რესიერის 1970–იან წლებში

## რესურსები ინტერნეტში
*სერიული მკვლელობის შესახებ 
*სერიული მკვლელობის შესახებ  

კატეგორია:დანაშაული
როშკახოხი

**როშკახოხი** — მწვერვალი საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარეში, დუშეთის მუნიციპალიტეტისა და ყაზბეგის მუნიციპალიტეტის ადმინისტრაციულ საზღვარზე. მდებარეობს თუშეთ-ხევსურეთის კავკასიონის მთავარ, მდინარე ჯუთისწყლისა (სნოსწყლის მდგენელი) და ხევსურეთის არაგვის წყალგამყოფ ქედზე. სიმაღლე ზღვის დონიდან 3562 მ. მწვერვალი აგებულია ქვედაიურული თიხაფიქლებითა და ქვიშაფიქლებით. როშკახოხისთვის დამახასიათებელია სუბალპური და ალპური ლანდშაფტი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მცხეთა-მთიანეთის მხარის მთები
კრავთა დუმილი (ფილმი)

**„კრავთა დუმილი“** () — 1991 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური თრილერი, რომელიც გადაღებულია ჯონათან დემის მიერ. ფილმში მონაწილეობენ ჯოდი ფოსტერი, ენტონი ჰოპკინზი, სკოტ გლენი, ტედ ლივინი, ენტონი ჰილდი და ბრუკ სმიტი. ფილმი გადაღებულია ტომ ჰარისის ამავე სახელწოდების რომანის მიხედვით. ფილმში აღსანიშნავია პერსონაჟი ჰანიბალ ლეკტერი, კანიბალიზმის მიმდევარი სერიული მკვლელი. დაცულია ფილმების ეროვნულ რეესტრში (2011).

## სიუჟეტი 
დასავლეთ ამერიკაში ფსიქოპატი იტაცებს და კლავს ახალგაზრდა ქალებს. გამოძიების ფედერალური ბიურო დარწმუნებულია, რომ ამას ერთი და იგივე ადამიანი აკეთებს. ამიტომ აგენტ კლარისა სტარლინგს ავალებენ შეხვდეს მანიაკ ტუსაღს, რომელიც შეძლებდა სერიული მკვლელის ფსიქოლოგიური მოტივების ახსნას. ტუსაღი – ფსიქიატრიის მეცნიერებათა დოქტორი ჰანიბალ ლექტერია, რომელიც მკვლელობისა და კანიბალიზმისათვის იხდის სასჯელს. ის თანხმდება სტარლინგს დახმარების გაწევაზე, თუმცა სანაცვლოდ სთოხვს, რომ აგენტმა უპასუხოს კითხვებს პირადი ცხოვრებისა და მძიმე ბავშვობის შესახებ. კლარისა თანხმდება შემოთავაზებაზე და ლექტერის დახმარებით სერიული მკვლელის კვალს დაადგება.

## ჯილდოები
**ოსკარი**
*საუკეთესო ფილმი
*საუკეთესო მსახიობი კაცი: ენტონი ჰოპკინზი
*საუკეთესო მსახიობი ქალი: ჯოდი ფოსტერი 
*საუკეთესო რეჟისორი: ჯონათან დემი
*საუკეთესო ადაპტირებული სცენარი: ტედ ტელი

**BAFTA**
*საუკეთესო მსახიობი კაცი მთავარ როლში: ენტონი ჰოპკინზი
*საუკეთესო მსახიობი ქალი მთავარ როლში: ჯოდი ფოსტერი

**ოქროს გლობუსი**
*საუკეთესო მსახიობი ქალი დრამაში: ჯოდი ფოსტერი

**ბერლინალე**
*საუკეთესო რეჟისორი: ჯონათან დემი

## რესურსები ინტერნეტში 
* 
* 
* 
* 
* კრავთა დუმილი Metro-Goldwyn-Mayer-ის საიტზე

## სქოლიო 
კატეგორია:1991 წლის ფილმები
კატეგორია:ამერიკული ფილმები
კატეგორია:ინგლისურენოვანი ფილმები
კატეგორია:აშშ-ის ფილმების ეროვნული რეესტრის ფილმები
კატეგორია:ჯონათან დემის ფილმები
ავტომაგისტრალი

მინი|ავტომაგისტრალი
მინი|მრავალ ქვეყანაში გამოიყენება ასეთი საგზაო ნიშანი (მცირე განსხვავებებით, ზოგჯერ ლურჯი) ავტომაგისტრალის აღსანიშნად
**ავტომაგისტრალი** (ავტო... და ), **ავტოსტრადა** (), **ავტობანი** () — ავტომობილების სწრაფი, მასობრივი მოძრაობისათვის განკუთვნილი მაგისტრალური საავტომობილო გზა. ავტომაგისტრალი გაჰყავთ ერთმანეთისაგან დაშორებულ დიდ დასახლებულ ცენტრებს ან ეკონომიკურ რაიონებს შორის. ის გვერდს უვლის დასახლებულ პუნქტებს (მათ უკავშირდება სპეციალური მისასვლელი გზებით), ხოლო სხვა გზებთან გადაიკვეთება სხვადასხვა დონეზე. მშენებლობა გამართლებულია საავტომობილო ნაკადების მაღალი ინტენსივობის დროს. წარმოადგენს სრულყოფილ და ყველაზე ძვირადღირებულ საავტომობილო გზას, რომელიც წარმოქმნის ქვეყნის საგზაო ქსელის საფუძველს.

## სქოლიო 
*
კატეგორია:გზის ტიპები
საქართველო ევროვიზიის სიმღერის კონკურსზე

საქართველოს დებიუტი ევროვიზიაზე 2007 წელს შედგა. პირველი წარმომადგენელი იყო სოფო ხალვაში სიმღერით „Visionary Dream“.  2009 წელს საქართველოს სახელით უნდა წასულიყო ჯგუფი სტეფანე და 3G, მაგრამ გავიდნენ კონკურსიდან, რადგან არ შეცვალეს სიმღერის „We don't Wanna Put in“ ტექსტი. უმაღლესი შედეგი ქვეყანას სოფო ნიჟარაძემ და ჯგუფმა „eldrine“-მა მოუტანეს 2010 და 2011 წლებში სიმღერებით „Shine“ და „One More Day“.

## მონაწილეები 
## ხმის მიცემის ისტორია (2007-2012) 
*საქართველომ* მისცა ყველაზე მეტი ქულა...

*საქართველოს* მისცეს ყველაზე მეტი ქულა...

## რესურსები ინტერნეტში 
* *ქართულ ვიკიპედიაში* არსებობს **პორტალი „ევროვიზია“**.
* საქართველოს ევროვიზია

|}
ევროპის I გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

22 - 28 აგვისტო 1957 ვენა, ბადენი ავსტრია.

ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე ოთხ ქვეჯგუფად დაყოფილი 11 გუნდი არკვევდა ოთხ ფინალისტს. გუნდების შემადგენლობაში იყო 10 ძირითადი და 2 სათადარიგო მოთამაშე. ორივე ეტაპზე გუნდები ორ-ორჯერ ხვდებოდნენ ერთმანეთს.

ფინალში სსრ კავშირის ნაკრებმა მეორე წრის ბოლო მატჩი მართლია წააგო იუგოსლავიის გუნდთან, მაგრამ ამას ხელი არ შეუშლია მისთვის შვიდქულიანი სხვაობით მოეგო ჩემპიონატი. საბჭოთა მოჭადრაკეების უპირატესობაზე მეტყველებდა ის ფაქტიც, რომ მათ მოიგეს 9 დაფა 12-დან.

**პირველი ეტაპი**

**პირველი ჯგუფი**
*1. - 17 ქულა
*2. - 3 ქულა
* - უარი 
*  - უარი

**მეორე ჯგუფი**
*1. - 22,5 ქულა
*2. - 20 ქულა
*3. - 17,5 ქულა

**მესამე ჯგუფი**
*1. - 27 ქულა
*2. - 20 ქულა
*3. - 13 ქულა

**მეოთხე ჯგუფი**
*1. -30 ქულა 
*2. - 24,5 ქულა
*3. - 5,5 ქულა

**ფინალი**

! style="background: #ddffdd;"|#
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|---
|1
|სსრ კავშირი
|
|6, 4
|8,5;  6,5
|7,5;  8,5
|41
|----
|2
|იუგოსლავია
|4; 6
|
|4,5; 6,5
|6;  7
|34
|-----
|3
|ჩეხოსლოვაკია
|1,5; 3,5
|5,5;  3,5
|
|5;  5,5
|24,4
|-----
|4
|გფრ
|2,5;  1,5
|4; 3
|5;  4,5
|
|20,5
|---
|}

**ჩემპიონის  შემადგენლობა**

ვასილი სმისლოვი 3,5 (+2=3-1), პაულ კერესი 3 (+1=4-0), დავით ბრონშტეინი 4,5 (+3=3-0), მიხეილ ტალი 3 (+2=2-1), ბორის სპასკი 3,5 (+2=3-0), ტიგრან პეტროსიანი 4 (+3=2-0), მარკ ტაიმანოვი 3,5 (+2=3-0), ვიქტორ კორჩნოი 5,5 (+5=1-0), ალექსანდრე ტოლუში 4 (+3=2-0), ისააკ ბოლესლავსკი 3 (+1=4-0), იური ავერბახი 2 (+1=2-1), ლევ არონინი 1,5 (+1=1-1).

**დაფებზე  საუკეთესონი**

! style="background: #ddffdd;"|დაფა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! s! style="background: #ddffdd;"|პ
! s! style="background: #ddffdd;"|%
|----
|1
|ვასილი სმისლოვი
|
|3,5
|6
|58,3
|-----
|2
|პაულ კერესი
|
|3
|5
|60,0
|----
|3
|დავით ბრონშტეინი
|
|4,5
|6
|75,0
|---
|4
|პეტარ ტრიფუნოვიჩი, მიხეილ ტალი
|, 
|3
|5
|60,0
|----
|5
|ბორის სპასკი
|
|3,5
|5
|70,0
|----
|6
|ტიგრან პეტროსიანი
|
|4
|5
|80,0
|----
|7
|მარკ ტაიმანოვი
|
|3,5
|5
|70,0
|----
|8
|ვიქტორ კორჩნოი
|
|5,5
|6
|91,7
|-----
|9
|ალექსანდრე ტოლუში
|
|4
|5
|80,0
|----
|10
|ბრასლავ რაბარი
|
|3,5
|5
|70,0
|-----
|I სათ
|ბოჟიდარ დურაშევიჩი
|
|2
|3
|66,7
|----
|II სათ
|ტომისლავ რაკიჩი
|
|2
|3
|66,7
|-----
|}

კატეგორია:ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
ლეიბორისტული პარტია (გაერთიანებული სამეფო)

**ლეიბორისტული პარტია** (ინგლ. Labour Party) — მემარცხენე-ცენტრისტული პოლიტიკური პარტია და მმართველი ძალა გაერთიანებულ სამეფოში.

პარტია დაარსდა 1900 წელს, როგორც მუშათა წარმომადგენელთა კომიტეტი. 1906 წლიდან ამჟამინდელი სახელი ჰქვია. 1918 წლის თებერვალში მიღებულ იქნა ლეიბორისტული პარტიის წესდება-კონსტიტუცია. ამავე წლის აგვისტოში მიიღეს პროგრამული დოკუმენტი „შრომა და ახალი სოციალური წყობა“.

პარტიის ორიენტაცია სოციალ-დემოკრატიულია და დაკავშირებულია პროფკავშირების მოძრაობასთან. პირველად მთავრობაში მოვიდა 1924 წელს. 2010-2015 წლებში ლეიბორისტული პარტიის ლიდერი იყო ედ მილიბენდი, რომელიც 2015 წლის გენერალურ არჩევნებში პარტიის დამარცხების გამო პოსტიდან გადადგა, ხოლო მისი ადგილი ჯერემი კორბინმა დაიკავა. 2024 წლის 4 ივლისს ლეიბორისტულმა პარტიამ, კირ სტარმერის ხელმძღვანელობით, დიდი გამარჯვება მოიპოვა გაერთიანებული სამეფოს საყოველთაო არჩევნებში, რითაც თემთა პალატის 650-კაციან შემადგენლობაში ლეიბორისტები 412 ადგილს დაიკავებენ.

## რესურსები ინტერნეტში
;პარტიის ოფიციალური საიტები
* ლეიბორისტები
* შოტლანდიელი ლეიბორისტები
* უელსელი ლეიბორისტები 
* ახალგაზრდა ლეიბორისტები  — პარტიის ახალგაზრდული ფრთა

## სქოლიო
კატეგორია:გაერთიანებული სამეფოს პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:ლეიბორისტული პარტიები
კატეგორია:მეორე ინტერნაციონალი
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:სოციალ-დემოკრატიული პარტიები
კატეგორია:1900 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
ევროპის II გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

20 ივნისი - 2 ივლისი 1961 ობერჰაუზენი გერმანია.

ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე ოთხ ქვეჯგუფად დაყოფილი 14 გუნდი ორწრიან ტურნირებში იბრძოდა ფინალის ოთხი საგზურის მოსაპოვებლად. სსრ კავშირის და იუგოსლავიის გუნდები პირდაპირ იყვნენ დაშვებული ფინალში. გუნდებში 10 ძირითდი და 2 სათადარიგო მოთამაშე იყო.

საბჭოთა მოჭადრაკეებმა ამჯერადაც უპრობლემოდ მოიგეს. თანაც მეორე პრიზიორებს, იუგოსლავებს ორივე მატჩი დიდი ანგარიშით მოუგეს.

**პირველი  ეტაპი**

**პირველი ჯგუფი**
*1. - 22,5 ქულა
*2. - 17,5 ქულა
* - უარი

**მეორე ჯგუფი**
*1. - 23,5 ქულა
*2. - 19,5 ქულა
*3. - 17 ქულა
* - უარი

**მესამე ჯგუფი**
*1. - 37,5 ქულა
*2. - 35 ქულა
*3. - 28,5 ქულა
*4. - 19 ქულა

**მეოთხე ჯგუფი**
*1. - 25,5 ქულა 
*2. - 18 ქულა
*3. - 16,5 ქულა

**ფინალი**

! style="background: #ddffdd;"|#
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|---
|1
|სსრ კავშირი
|
|6,5; 7
|6,5; 7
|7,5; 8,5
|7; 8
|9; 7,5
|74,5
|----
|2
|იუგოსლავია
|3,5;  3
|
|5; 8
|6,5; 5,5
|6,5; 6,5
|7,5; 7
|58,5
|-----
|3
|უნგრეთი
|3,5; 3
|5; 2
|
|8,5; 4,5
|6,5; 5,5
|8; 6,5
|53
|-----
|4
|ჩეხოსლოვაკია
|2,5; 1,5
|4; 4,5
|1,5; 5,5
|
|6; 5
|6,5; 4
|41
|---
|5
|გერმანია
|3; 2
|3,5; 3,5
|3,5; 4,5
|4;  5
|
|4,5; 4
|37,5
|---
|6
|ესპანეთი
|1; 2,5
|2,5; 3
|2; 3,5
|3,5; 6
|5,5; 6
|
|35,5
|---
|}

**ჩემპიონის  შემადგენლობა**

მიხეილ ბოტვინიკი 6 (+4=4-1), მიხეილ ტალი 5,5 (+3=5-1), პაულ კერესი 6 (+4=4-0), ტიგრან პეტროსიანი 6 (+4=4-0), ვასილი სმისლოვი 8 (+7=2-0), ვიქტორ კორჩნოი 8,5 (+8=1-0), ეფიმ გელერი 6,5 (+4=5-0), მარკ ტაიმანოვი 7,5 (+6=3-0), ლევ პოლუგაევსკი 6,5 (+5=3-1), სემიონ ფურმანი 4 (+3=2-2), ალექსანდრე ტოლუში 4,5 (+4=1-1), ვლადიმირ ბაგიროვი 5,5 (+3=5-0).

**დაფებზე  საუკეთესონი**

! style="background: #ddffdd;"|დაფა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! s! style="background: #ddffdd;"|პ
! s! style="background: #ddffdd;"|%
|----
|1
|მიხეილ ბოტვინიკი
|
|6
|9
|66,7
|-----
|2
|ლაიოშ პორტიში
|
|6,5
|10
|65,0
|----
|3
|პაულ კერესი
|
|6
|8
|75,0
|---
|4
|ტიგრან პეტროსიანი
|
|6
|8
|75,0
|----
|5
|ვასილი სმისლოვი
|
|8
|9
|88,9
|----
|6
|ვიქტორ კორჩნოი
|
|8,5
|9
|94,4
|----
|7
|ეფიმ გელერი, დრაგოლუბ ჩირიჩი
|, 
|6,5
|9
|72,2
|----
|8
|მარკ ტაიმანოვი
|
|7,5
|9
|83,3
|-----
|9
|ლევ პოლუგაევსკი
|
|6,5
|9
|72,2
|----
|10
|ინდრიჟ ტრაპლი
|
|6,5
|9
|72,2
|-----
|I სათ
|ფრანსისკო ბალბე ენგლადა
|
|6,5
|8
|81,3
|----
|II სათ
|ბოჟიდარ დურაშევიჩი
|
|6
|8
|75,0
|-----
|}

კატეგორია:ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
მანქანა

**მანქანა** — მოწყობილობა, რომელიც ენერგიის, მასალისა და ინფორმაციის გარდასაქმნელად მექანიკურ მოძრაობებს ასრულებს. ძირითადი დანიშნულების მიხედვით მანქანა 3 სახისაა: ენერგეტიკული, სამუშაო და საინფორმაციო.

*ენერგეტიკულ მანქანებს, რომელთა დანიშნულებაა ნებისმიერი სახეობის ენერგიის გარდაქმნა მექანიკურ ენერგიად, მანქანა-ძრავებს უწოდებენ (ელექტროძრავა, შიგაწვის ძრავა, ტურბინა, დგუშიანი და ორთქლის მანქანები, ელექტროგენერატორი).

*სამუშაო მანქანები ორგვარია: ტექნოლოგიური და სატრანსპორტო. ტექნოლოგიურ მანქანაში გარდასაქმნელი მასალაა მყარი, თხევადი ან აირისებრი დასამუშავებელი საგანი, რომელსაც მანქანა უცვლის ფორმას, თვისებებს, მდგომარეობასა და მდებარეობას. სატრანსპორტო მანქანებში გარდასაქმნელი მასალა გადასაადგილებელი საგანია, რომელსაც მანქანა მხოლოდ მდებარეობას უცვლის. ტექნოლოგიური მანქანებია ლითონდასამუშავებელი ჩარხები, საგლინი დგანები, საქსოვი დაზგები, საფუთავი, აგრეთვე პოლიგრაფიის მანქანები; სატრანსპორტო — ავტომობილი, თბომავალი, თვითმფრინავი, შვეულმფრენი, საწეველა,კონვეიერი და სხვა.

*საინფორმაციო მანქანების დანიშნულებაა ინფორმაციის გარდაქმნა.

მანქანებს, რომლებშიც ენერგიის, მასალის, ინფორმაციის ყველა გარდაქმნა ადამიანის უშუალო მონაწილეობის გარეშე სრულდება,  მანქანა — ავტომატს ან უბრალოდ ავტომატს უწოდებენ. ერთმანეთთან თანამიმდევრულად შეერთებული და გარკვეული ტექნიკური პროცესის შემსრულებელი მანქანა — ავტომატების ერთობლიობა ქმნის ავტომატურ ხაზს. მანქანა და მანქანა-ავტომატი ამსუბუქებს ადამიანის შრომას, ზრდის შრომისნაყოფიერებას და უზრუნველყოფს სამუშაო პროცესის შესრულების მაღალ ხარისხს.

## იხილეთ აგრეთვე
*მანქანებისა და მექანიზმების თეორია
## ლიტერატურა
კატეგორია:ტექნოლოგია
ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა

**ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზა** (ინგლ. Internet Broadway Database ან IBDB) — ბროდვეის თეატრის პროდუქციებისა და პერსონალის მონაცემთა ონლაინ ბაზა. მას აკონტროლებს ბროდვეის ლიგის საგამომკვლელო დეპარტამენტი. საიტი დააარსა კარენ ჰაუსერმა 1995 წელს.

## რესურსები ინტერნეტში 
*  ბროდვეის ინტერნეტ მონაცემთა ბაზის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ბროდვეი
კატეგორია:ონლაინ მონაცემთა ბაზები
ჰანიბალ ლექტერი

thumb|220px|ენტონი ჰოპკინზი ჰანიბალ ლეკტერის როლში

**ჰანიბალ ლექტერი** () — გამოგონილი პერსონაჟი ტომას ჰარისის მიერ, რომელიც გამოჩნდა მის ნოველების სერიებში. ლექტერი პირველად გამოჩნდა თრილერ „წითელ დრაკონში“ როგორც შესანიშნავი ფსიქიატრი და კანიბალიზმის მიმდევარი სერიული მკვლელი.

პირველი ფილმი „ხალხზე მონადირე“ იყო დაფუძნებული ნოველა წითელ დრაკონზე. ფილმში ლექტერის როლი ითამაშა ბრაიან კოქსმა. 2002 წელს, ფილმის მეორე ადაპტაცია, რომელსაც ნოველის თავდაპირველი სახელი – „წითელი დრაკონი“ ერქვა, ლექტერის როლი ითამაშა ენტონი ჰოპკინზმა, რომელსაც მანამდე ეს როლი ნათამაშები ჰქონდა „კრავთა დუმილსა“ და „ჰანიბალში“. 1991 წელს, ჰოპკინზმა მოიგო კინოაკადემიის ჯილდო მისი შესრულებისათვის, მიუხედავად იმისა, რომ იგი მხოლოდ 16 წუთით გამოჩნდა ეკრანზე. 2003 წელს, ჰანიბალ ლექტერი (ჰოპკინზის განსახიერებით) ამერიკის კინოინსტიტუტმა დაასახელა ყველაზე სამახსოვრო ბოროტმოქმედად ფილმების ისტორიაში.

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:კანიბალიზმი
კატეგორია:გამოგონილი პერსონაჟები
გიორგი ღონღაძე

thumb|გიორგი ღონღაძე
**გიორგი რუსლანის ძე ღონღაძე** (; დ. 21 მაისი, 1969, თბილისი — გ. 17 სექტემბერი, 2000, ტარაშჩის რაიონი) — წარმოშობით ქართველი, უკრაინელი ჟურნალისტი. 2000 წელს ის გაიტაცეს და მოკლეს. საქართველოს რესპუბლიკის უზენაესი საბჭოს წევრის, რუსლან ღონღაძის შვილი. 

ღონღაძის სიკვდილთან დაკავშირებული გამოძიება გადაიზარდა ხმაურიან სკანდალში და პროტესტებში მაშინდელი უკრაინის პრეზიდენტის, ლეონიდ კუჩმას წინააღმდეგ. ღონღაძის მკვლელების ძებნა დღემდე მიმდინარეობს, თუმცა მის სიკვდილთან დაკავშირებული ორი ადამიანი დააპატიმრეს 2005 წლის მარტში, ხოლო მესამე 2009 წლის ივლისში. მისმა ქვრივმა, მიროსლავა ღონღაძემ და მათმა შვილებმა მიიღეს პოლიტიკური თავშესაფარი ამერიკის შეერთებულ შტატებში და ცხოვრობდნენ ამერიკაში 2001 წლამდე. 

ევროპის საბჭომ მიიღო რეზოლუცია №1645, რომელშიც მოუწოდა უკრაინის პროკურატურას გამოეყენებინა ყველა შესაძლებლობა გიორგი ღონღაძის მკვლელებისა და მკვლელობის ორგანიზატორების საპოვნელად.

2005 წლის 23 აგვისტოს, პრეზიდენტმა ვიქტორ იუშჩენკომ ღონღაძეს უკრაინის გმირის წოდება მიანიჭა.

## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 21 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1969
კატეგორია:გარდაცვლილი 17 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2000
კატეგორია:ქართველი ჟურნალისტები
კატეგორია:უკრაინელი ჟურნალისტები
კატეგორია:ქართველები უკრაინაში
ალბერტ ფრეი

thumb|300px|1964 წელს აგებული "ფრეის სახლი 2" (ჯულიუს შულმანის ფოტო
**ალბერტ ფრეი** ( დ. 18 ოქტომბერი, 1903, ციურიხი — გ. 14 ნოემბერი, 1998, პალმ-სპრინგზი, კალიფორნია) — სვეიცარიელი არქიტექტორი, საკუთარი განსაკუთრებული სტილით მოდერნიტულ არქიტექტურაში, რომელიც დღეს ცნობილია, როგორც „უდაბნოს მოდერნიზმი“.

## ევროპული წლები 
ციურიხში, შვეიცარია, დაბადებულმა ფრეიმ არქიტექტურაში დიპლომი 1924 წელს მიიღო ვინტერტურის ტექნოლოგიის ინსტიტუტში, შვეიცარია. აქ ფრეი ტრადიციული მშენებლობის ტექნიკას სწავლობდა და უფრო ტექნიკური განათლება მიიღო, ვინმე დიზაინის, იმ დროს პოპულარულ ბოზ-არტის სტილში.

სწორედ ამ პერიოდში გაეცნო ფრეი ჰოლანდიური დე შტეილის მოძრაობას, გერმანულ ბაუჰაუზის სკოლას და მოდერნიზმის მოძრაობას, რომელიც ბრიუსელში ვითარდებოდა. ყოველივე ამან მნიშვნელოვანი გავლენა მოახდინა ფრეის გვიანდელ ნაშრომებზე.

1924-28 წლებში ფრეი რამდენიმე არქიტექტურულ პროექტზე მუშაობდა ბელგიაში. 1928 წელს მან პარიზში იმ ხანად უკვე კარგად ცნობილი საერთაშორისო სტილის არქიტექტორი ლე კორბუზიესა და პიერ ჟანერეს ატელიეში დაიწყო სამსახური. აქ მის თანამშრომელთა შორის იყვნენ ჟოზეპ ლუის სერტი, კუნიო მაეკავა და შარლოტ პერიანდი. ამ პერიოდში ლე კორბუზიესთვის ის მუშაობდა ვილა სავოისა და სხვა მნიშვნელოვან პროექტებზე. ერთ წელიწადში ფრეი სამუშაოდ შეერთებულ შტატებში მიემგზავრება, თუმცა ლე კორბუზიესთან ურთიერთობა მრავალი წლის განმავლობაში არ შეუწყვიტავს.

კატეგორია:მოდერნისტი არქიტექტორები
კატეგორია:შვეიცარიელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული  18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1903
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1998
ევროპის III გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის

6 - 16 ივნისი 1965 ჰამბურგი გერმანია.

ჩატარდა ორ ეტაპად. პირველ ეტაპზე სამ ქვეჯგუფად დაყოფილი 10 გუნდი ორწრიან ტურნირებში (პირველ ქვეჯგუფში ერთ წრედ) იბრძოდა ფინალის ოთხი (მესამე ქვეჯგუფიდაბ ფინალში ორი გუნდი გადიოდა) საგზურის მოსაპოვებლად. სსრ კავშირის და იუგოსლავიის გუნდები პირდაპირ იყვნენ დაშვებული ფინალში. გუნდებში 10 ძირითდი და 2 სათადარიგო მოთამაშე იყო.

საბჭოთა მოჭადრაკეებმა ამჯერად 9 ქულით ჩამოიტოვეს უახლოესი მეტოქე. მეორე პრიზიორი კი კოეფიციენტებმა დაასახელა. იუგოსლავიელებს ის უნგრელებზე ოდნავ უკეთესი ჰქონდათ და ვერცხლის მედლებიც მათ დარჩთ.

**პირველი  ეტაპი**

**პირველი ჯგუფი**
*1. - 16 ქულა
*2. - 12 ქულა
*3. - 2 ქულა

**მეორე ჯგუფი**
*1. - 27 ქულა
*2. - 21 ქულა
*3. - 12 ქულა

**მესამე ჯგუფი**
*1. - 39,5 ქულა
*2. - 31,5 ქულა
*3. - 25,5 ქულა
*4. - 23,5 ქულა

**ფინალი**

! style="background: #ddffdd;"|#
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|1
! s! style="background: #ddffdd;"|2
! s! style="background: #ddffdd;"|3
! s! style="background: #ddffdd;"|4
! s! style="background: #ddffdd;"|5
! s! style="background: #ddffdd;"|6
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
|---
|1
|სსრ კავშირი
|
|6; 7
|6; 4,5
|6,5; 6,5
|8; 6,5
|7,5; 7,5
|66
|----
|2
|იუგოსლავია
|4;  3
|
|4,5; 4,5
|6,5; 6,5
|7; 6,5
|7; 7,5
|57
|-----
|3
|უნგრეთი
|4; 5,5
|5,5; 5,5
|
|6; 5,5
|6,5; 6,5
|6; 6
|57
|-----
|4
|გერმანია
|3,5; 3,5
|3,5; 3,5
|4; 4,5
|
|4; 5
|6,5; 7
|45
|---
|5
|რუმინეთი
|2; 3,5
|3; 3,5
|3,5; 3,5
|6; 5
|
|5,5; 6
|41,5
|---
|6
|ნიდერლანდები
|2,5; 2,5
|3; 2,5
|4; 4
|3,5; 3
|4,5; 4
|
|33,5
|---
|}

**ჩემპიონის  შემადგენლობა**

ტიგრან პეტროსიანი 6 (+2=8-0), მიხეილ ბოტვინიკი 3,5 (+2=3-3), ვიქტორ კორჩნოი 5,5 (+4=3-2), ვასილი სმისლოვი 6 (+3=6-0), დავით ბრონშტეინი 5 (+2=6-1), ლეონიდ შტეინი 7 (+4=6-0), მარკ ტაიმანოვი 5 (+3=4-1), იური ავერბახი 6 (+5=2-1), ნიკოლაი კროგიუსი 4,5 (+2=5-1), ისააკ ბოლესლავსკი 5 (+4=2-0), ანატოლი ლეინი 6 (+5=2-0), ანატოლი ლუტიკოვი 6,5 (+5=3-0).

**დაფებზე  საუკეთესონი**

! style="background: #ddffdd;"|დაფა
! s! style="background: #ddffdd;"|მოჭადრაკე
! s! style="background: #ddffdd;"|ქვეყანა
! s! style="background: #ddffdd;"|ქ
! s! style="background: #ddffdd;"|პ
! s! style="background: #ddffdd;"|%
|----
|1
|ტიგრან პეტროსიანი
|
|6
|10
|60,0
|-----
|2
|სვეტოზარ გლიგორიჩი
|
|7
|10
|70,0
|----
|3
|ვიქტორ კორჩნოი
|
|5,5
|9
|61,1
|---
|4
|ვასილი სმისლოვი
|
|6
|9
|66,7
|----
|5
|გედეონ ბარცა
|
|7
|10
|70,0
|----
|6
|გეზა ფორინტოში
|
|7,5
|10
|75,0
|--
|7
|მარკ ტაიმანოვი
|
|5
|8
|62,5
|----
|8
|იური ავერბახი
|
|6
|8
|75,0
|-----
|9
|ნიკოლაი კროგიუსი
|
|4,5
|8
|56,3
|----
|10
|ისააკ ბოლესლავსკი
|
|5
|6
|83,3
|-----
|I სათ
|ანატოლი ლეინი
|
|6
|7
|85,7
|----
|II სათ
|ანატოლი ლუტიკოვი
|
|6,5
|8
|81,3
|-----
|}

კატეგორია:ევროპის გუნდური ჩემპიონატი ჭადრაკში ვაჟთა შორის
ანანური (დუშეთის მუნიციპალიტეტი)

**ანანური** — სოფელი აღმოსავლეთ საქართველოში, მცხეთა-მთიანეთის მხარის დუშეთის მუნიციპალიტეტში. თემის ცენტრი (სოფლები: ანანური, ავენისი, ბანცურთკარი, დგნალი, ზოტიკიანთკარი, თანდილაანთკარი, პავლეური, ფხუნდავი, შალიკიანთკარი, ცივწყარო, ციხისძირი, ციხისსოფელი, ჭივილაანები)..1802 წლის 6 აპრილს მიტროპოლიტი იოანე ანანურში შეეგება წმ. ნინოს ჯვარს, რომელიც ვახტანგ VI-ს ჰქონდა წაღებული რუსეთში და მეფე ალექსანდრე I-მა დაუბრუნა საქართველოს. ცარიზმის კოლონიური პოლიტიკის მთელი სიმძიმე საქართველოს სამხედრო გზის პირას მცხოვრებ მოსახლეობას დააწვა. ერევანზე სალაშქროდ წამოსულმა გენერალმა ციციანოვმა 1804 წელს ჯარი ჩაუყენა მოსახლეობას და სტეფანწმინდა-ანანურის გზის მონაკვეთი იძულებით გაასუფთავებინა. შრომის მძიმე პირობების გამო 23 კაცი დაიღუპა, რასაც მოჰყვა მაზრის აჯანყება. 1812 წელს კახეთის გლეხთა აჯანყებას ანანურის მაზრის გლეხობაც შეუერთდა, რის გამოც რუსმა კოლონიზატორებმა ანანური გადაწვეს.

საბჭოთა პერიოდში განვითარებული იყო მეცხოველეობა.

## დემოგრაფია
2014 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 336 ადამიანი.

## იხილეთ აგრეთვე
*ანანურის ბრძოლა
*ანანურის კვირიკეს მონასტერი
*ღვთისმშობლის ეკლესია (ანანური)
*ანანურის ციხე
*ანანურის წმინდა გიორგის ეკლესია
*თეთრიგზის არქეოლოგიური ძეგლები
*ანანურის თეთრიგზის ნასოფლარი
*ანანურის მეორე საცხოვრებელი სახლი
*ანანურის ნამგალაურების სახლი
*ანანურის ნამოსახლარი
*ანანურის პირველი საცხოვრებელი სახლი
*ანანურის სამაროვანი
*ანანურის ციხე-დარბაზი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფლები
ანასეული

**ანასეული** — უბანი ქალაქ ოზურგეთში, ყოფილი სოფელი. 

ანასეულში მოქმედებს საჯარო სკოლა და საბავშვო ბაღი, ჩაის ფაბრიკა, დისტილერია, მოხუცთა პანსიონატი, ჩაის და სუბტროპიკულ მეურნეობათა ინსტიტუტი, ნიადაგის სადიაგნოსტიკო ცენტრი.

## გეოგრაფია
მდებარეობს ზღვის დონიდან 460 მეტრზე. ჰავა ხასიათდება სუბტროპიკული ნოტიო კლიმატით. საშუალო წლიური ტემპერატურა 13.6 0C, იანვარში +4.8 0C, ივლისი-აგვისტოში +22.6 0C, აბსოლუტური მინიმუმი -19 0C, აბსოლუტური მაქსიმუმი +41 0C.  ნალექების საშუალო რაოდენობა წელიწადში - 2168 მმ, ნალექების დღეღამური მაქსიმუმი 216 მმ, ჰაერის ფარდობითი საშუალო წლიური ტენიანობა 76%

## ისტორია
გურიის მთავრის, მამია მეორის (1600-1625) ქალიშვილს, ანა ბატონიშვილს უნდა უკავშირდებოდეს სახელწოდება ანასეულის წარმოშობა. მამია II-მ ქალიშვილი ანა კახთა მეფე თეიმურაზს მიათხოვა და მამული უბოძა. 

ანასეულის ნამოსახლარი თარიღდება ნეოლითის ხანით. 

თავდაპირველად ანასეული წარმოადგენდა სოფელს. 1930 წელს დაარსდა ჩაის მეურნეობის ინსტიტუტი, რომელიც მოგვიანებით ჩამოყალიბდა ჩაისა და სუბტროპიკული კულტურათა სრულიად საკავშირო სამეცნიერო-კვლევით ინსტიტუტად. 1938 წლიდან ინსტიტუტს დაეკისრა მუშაობა ციტრუსოვან და სხვა სუბტროპიკულ კულტურებზე. 1948 წლიდან ინსტიტუტმა დაიწყო ციტრუსოვანთა სელექცია. ინსტიტუტს ფილიალები ჰქონდა ჩაქვში, სოხუმში, ფოთსა და ზუგდიდში. 1953 წელს ინსტიტუტში არსებული ჩაის განყოფილების ბაზაზე ჩამოყალიბდა ჩაის მრეწველობის ინსტიტუტი, რომელსაც გააჩნდა საკუთარი ჩაის ფაბრიკა. 1953-1990 წლებში ანასეულში მოქმედებდა აქტინომეტრიული სადგური. 1958 წელს მისი მოსახლეობა აღემატებოდა 900 კომლს. 1971 წელს ანასეულში დაიდგა ტელესარეტრანსლაციო სადგური.

## იხილეთ აგრეთვე
*ექადია
*ანასეულის ნამოსახლარი
*ანასეულის ჩაის მრეწველობის საკავშირო სამეცნიერო-კვლევითი ინსტიტუტი

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:ოზურგეთის უბნები
ანატორის ჯვარი

მინი|ანატორის აკლდამები
**ანატორის ჯვარი** — „წმინდა“ ნადირის (ჯიხვის, არჩვის, შვლისა და სხვ. გარეული ცხოველის) მფარველი ღვთაება ხევსურეთში. ამჟამად ცნობილია ასევე, როგორც მთავარანგელოზის სალოცავი. სამლოცველო აქვთ სოფელ შატილიდან 3 კმ-ის დაშორებით, ნასოფლარ ანატორში. იგი შატილიონთა საერთო სალოცავად ითვლება. შატილის უძველესი მცხოვრებნი — ანატორელნი ანატორის ჯვრის უნჯი ყმები იყვნენ. მათი თავკაცები შეადგენდნენ ამ სალოცავის ჯვარიონს. ანატორის ჯვარი ქისტების სალოცავიც იყო. მისი ნიში ქისტურ სოფელ ჯარეგოშიც იდგა. კულტს ენათესავება საქონლის მფარველი მეგრული ღვთაება ჟინი ანთარი და აფხაზური აითარა.

ანატორის ნასოფლარი მოიცავს ერთმანეთზე მიჯრით ნაგებ, ქვის სიპებით თავშეკრულ აკლდამებს. გადმოცემით ეს აკლდამები ეკუთვნით ანატორელებს, რომლებიც ჟამს გაუწყვეტია ერთ-ერთი მათგანის მიერ ანატორის ჯვრის სალოცავის უდიერად მოპყრობის გამო. 

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ხევსურეთი
კატეგორია:ქართული მითოლოგია
ესპანური ფალანგა

**ესპანური ფალანგა** (; *ტრადიციონალისტებისა და ნაციონალ-სინდიკალისტური შეტევის ხუნტების ესპანეთის ფალანგა*) — ფაშისტური პარტია ესპანეთში. გამოხატავდა ფინანსური ოლიგარქიისა და მიწის მესაკუთრეთა ყველაზე უფრო რეაქციული ნაწილის ინტერესებს. 1933 წლის ოქტომბერში ხოსე ანტონიო პრიმო დე რივერამ შექმნა პარტია „ესპანეთის ფალანგის“ სახელწოდებით. 1934 წელს ეს პარტია გაერთიანდა სხვა ფაშისტურ ორგანიზაციებთან (ნაციონალ-სინდიკალისტური შეტევის ხუნტები) და ეწოდა „ნაციონალ-სინდიკალისტური შეტევის ხუნტების ესპანეთის ფალანგა“. 1934 წელს პრიმო დე რივერამ შეიმუშავა მისი პროგრამა - ე. წ. „ფალანგის 26 პუნქტი“. 1937 წელს იგი გაერთიანდა მონარქისტულ ტრადიციონალისტური თემის პარტიასთან და სხვა რეაქციულ დაჯგუფებებთან და ეწოდა „ტრადიციონალისტებისა და ნაციონალ-სინდიკალისტური შეტევის ხუნტების ესპანეთის ფალანგა“. პარტიას სათავეში ჩაუდგა გენერალი ფრანსისკო ფრანკო. 1936-1939 წწ. პარტია აქტიურად მონაწილეობდა ესპანეთის მეორე რესპუბლიკის წინააღმდეგ შეიარაღებულ ბრძოლაში. 50-იანი წლების II ნახევრიდან ეწოდა „ეროვნული მოძრაობა“. ამ დროიდან პარტიაში დაიწყო კრიზისი. ფრანკოს გარდაცვალების შემდეგ მალევე, 1977 წელს პარტია დაშლილად გამოცხადდა.

## რესურსები ინტერნეტში
*Spartacus article on the Falange including a Falange manifesto 
* Falange Española de las JONS
* Falange Auténtica 
* La Falange
* Website of the Unión Nacional de Trabajadores, the trade union arm of the Falangist movement
*Christian Falangist Party of America Christian Falange
* José Antonio's written legacy

კატეგორია:ესპანეთის პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:1933 წელს დაარსებული პოლიტიკური პარტიები
კატეგორია:პოლიტიკური პარტიები ანბანის მიხედვით
რუისელები

**რუისელები** () — წყლის იმ მწერების რიგი, რომელთაც სრული გარდაქმნა ახასიათებთ. ზრდასრული რუისელები გარეგნულად ჩრჩილს წააგავენ მათი ყავისფერი ან მოყვითალო-მურა სხეული და ფრთები დაფარულია ბეწვით. ზრდასრული რუისელები დიდხანს არ ცოცხლობენ. მათი სხეულის სიგრძე 1,5-25 მმ, ფრთების შლილი — 5-70 მმ აღწევს. ცნობილია რუისელების 5500 სახეობა, რომელთაგან საქართველოში გვხვდება დაახლოებით 95-მდე სახეობა. რუისელების მატლის სხეულის სიგრძეა 2-60 მმ, ცილინდრული ფორმა აქვს. ცხოვრობს 1-იდან 3 წლამდე. კანს იცვლის 4-6-ჯერ. რუისელების ზოგი მატლი მტაცებელია, ზოგი კი მცენარეებით იკვებება. რუისელები ბენთოფაგი თევზების ერთ-ერთი ძირითადი საკვებია. ყველა რუისელების მატლი დაჭუპრების წინ თავისთვის აგებს „სახლს“, რომელსაც ნასვრეტები აქვს წყლის საცირკულაციოდ. ჭუპრი ზედა ყბების დახმარებით არღვევს სახურავს, ტოვებს „სახლს“ და დაცურავს. იმაგოს გამოფრენის წინ კი ამოდის წყლიდან. რუისელები ცხოვრობენ ტბებში, მდინარეებსა და წყაროებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მწერები
ანგრევანი

**ანგრევანი** — სოფელი საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დმანისის მუნიციპალიტეტში (ამამლოს თემი), მდებარეობს მდინარე მაშავერის მარჯვენა მხარეს, ზღვის დინიდან 1160 მეტრზე, დმანისიდან დაშორებულია 13 კილომეტრით. 2002 წლის აღწერის მონაცემებით სოფელში ცხოვრობს 162 კაცი.

ანგრევანი შეიძლება იყოს შუა საუკუნეების ქართული წყაროების „ანგრიანი“, რომელიც დაახლ. 1258 წ. ძაგან აბულეთისძეს შიომღვიმის მონასტრისათვის შეუწირია.

## ისტორია
სოფლის სახელწოდება „ანგრევანი“ დაფიქსირებულია 1898 წლის რუსეთის ერთვერსიან რუკაზე „Ангреванъ“ სახით.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დმანისის მუნიციპალიტეტის სოფლები
რუისის საეპისკოპოსო

**რუისის საეპისკოპოსო** — ქართლის ერთ-ერთი უძველესი საეპისკოპოსო კათედრა. რუისის ეპისკოპოსი ანუ მროველი მონაწილეობდა 506 წელს დვინის საეკლესიო კრებაზე. ეპისტოლეთა წიგნში იგი მოხსენიებულია როგორც „მარუელი“. რუისის საეპისკოპოშო შედიოდა რუისის ჩრდილო-დასავლეთით მდებარე შიდა ქართლის სოფლები ლიხ-ტაშისკარამდე. აწყურის საეპისკოპოსოს გაუქმების შემდეგ (XVII საუკუნე) ხეობისა და სადგერის სოფლებიც მროველს დაექვემდებარა. 1715 წელს რუისის სამწყსოში შედიოდა 84 სოფლის 1839 კომლი. 1811 წელს რუისის საეპისკოპო გაუქმდა.

## იხილეთ აგრეთვე
* რუისის სამწყსოს დავთარი

## ლიტერატურა
კატეგორია:რუისის საეპისკოპოსო
ესპანეთ-ამერიკის ომი

**ესპანეთ-ამერიკის ომი 1898** (, ) - ომი კოლონიური სამფლობელოების გადასანაწილებლად აშშ-სა და ესპანეთს შორის, რომელიც მიზნად ისახავდა ესპანეთის კოლონიების კუბის, ფილიპინებისა და პუერტო-რიკოს ხელში ჩაგდებას. ომს წინ უძღოდა ძლიერი აჯანყებები ესპანელთა ბატონობის წინააღმდეგ კუბასა (1895 წლიდან) და ფილიპინებზე (1896 წლიდან). 1898 წლის 21 აპრილს აშშ-მა ომის გამოუცხადებლად დაიწყო საომარი მოქმედება ესპანეთის წინააღმდეგ. ომმა 3,5 თვეს გასტანა და 13 აგვისტოს ესპანეთის კაპიტულაციით დასრულდა.  10 მაისს  მხარეებს შორის დაიდო პარიზის ზავი, რომლის მიხედვითაც ამერიკამ მიიღო პუერტო-რიკო, გუამი და ფილიპინები. კუბა კი დამოუკიდებლად გამოცხადდა.

## რესურსები ინტერნეტში 
* უილიამ გლაკენსი, საბეჭდი მასალები კონგრესის ბიბლიოთკიდან
* კუბის დამოუკიდებლოისთვის ბრძოლის ფოტოები, 1898
* ომში სამედიცინო დახმარების ნაწილების სურათები 
* ესპანეთთან ომის ამსახველი ხელოვნება 
* ესპანეთ ამერიკის ომის სურათბის კოლექცია-კალიფორნიის ცენტრალური ბიბლიოთკა 

## სქოლიო 
კატეგორია:ესპანეთის ომები
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:აშშ-ის ომები
კატეგორია:აშშ-ის ისტორია
კატეგორია:კუბის ისტორია
კატეგორია:ფილიპინების ისტორია
კატეგორია:XIX საუკუნის ომები
რუსთაველი (ჟურნალი)

**„რუსთაველი“** — ქართული ჟურნალი, საქართველოს ეროვნულ-ხალხოსნური და მუშა-მშრომელთა ჟურნალი. გამოდიოდა თბილისში 1918 წელს. რედაქტორ-გამომცემელი — ე. დვალი. გამოიცა 3 მონაკვეთი. შეიცავს ე. დვალისა და ზ. ჭიჭინაძის სტატიებს. ზ. ჭიჭინაძის მიერ შედგენილი „ვეფხისტყაოსნის“ ქართული და უცხოური გამოცემათა სიას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:საქართველოს ჟურნალები
კატეგორია:ქართულენოვანი ჟურნალები
რუსთაველის თეატრის სტუდია

**რუსთაველის თეატრის სტუდია**, შოთა რუსთაველის სახელობის სახელმწიფო აკადემიურ თეატრთან არსებული თეატრალური სტუდია, დაარსდა 1927 წელს. მიზნად ისახავდა თეატრალური კადრების აღზრდას. 1927-1935 წლებში სტუდიის ხელმძღვანელი იყო აკაკი ვასაძე, 1935-1939 — აკაკი ხორავა. სტუდიას ჰქონდა აფხაზეთის,აჭარის და სამხრეთ ოსეთის სექციები, რომლებიც ახალგაზრდა კადრებს ამზადებდა სოხუმის, ბათუმისა და ცხინვალის თეატრებისათვის. სტუდიამ იარსება 1939 წლამდე. 1939 წელს რუსთაველის თეატრის სტუდიისა და სხვა თეატრალური სტუდიების ბაზაზე შეიქმნა თეატრალური ინსტიტუტი.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 8, გვ. 510, თბ., 1984

კატეგორია:თბილისის თეატრები
რიხარდ ნოიტრა

thumb|300px|მილერის სახლი, 1937, პალმ სპრინგზი, კალიფორნია.
**რიხარდ იოზეფ ნოიტრა** (Richard Joseph Neutra; დ. 8 აპრილი, 1892, ვება, ავსტრია — გ. 16 აპრილი, 1970, ვუპერტალი, გერმანია) — მოდერნიზმის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი არქიტექტორი.

ნოიტრა ადოლფ ლოოსთან სწავლობდა ვენის ტექნიკურ უნივერსიტეტში. ამ პერიოდში მასზე ოტო ვაგნერმა მოახდინა გავლენა. შემდეგ ის გარკვეული პერიოდი გერმანიაში ერიხ მენდელსონის სტუდიაში მუშაობდა. 1923 წელს ის აშშ-ში გადადის, ხოლო 1929 წელს ნატურალიზებული მოქალაქე ხდება. მცირე ხნით ის აქ ფრენკ ლოიდ რაიტთან მუშაობს, სანამ რუდოლფ შინდლერის მოწვევით კალიფორნიაში გადვიდოდეს.

კალიფორნიაში ის სწრაფად ხდება პოპულარული მკაცრად გეომეტრიული, თუმცა ამასთან ჰაეროვანი კონსტრუქციებისთვის, რაც საუკუნის შუა წლების თანამედროვე საცხოვრებლის დასავლეთის სანაპიროს ვარიაცია გახდა. 1930-იან წლებში ნოიტრა ლოს-ანჯელესში მოღვაწეობს.

ნოიტრა განთქმული იყო იმ ყურადღებით, რომელსაც ის უთმობდა მისი კლიენტების მოთხოვნილებებს, მიუხედავად პროექტის ზომისა, სხვა არქიტექტორებისგან განსხვავებით, რომელთათვის საკუთარი არტისტული ხედვა კლიენტისაზე მნიშვნელოვანი იყო. ნოიტრა ხშირად იყენებდა დეტალურ კითხვარებს, მისი კლიენტების მოთხოვნილებების გამოსაცნობად, მათდა გასაკვირად. შედეგად, მისი საცხოვრებელი სახლები ხელოვნების, გარემოსა და პრაქტიკული კომფორტის ნაზავი ხდებოდა.

## სქოლიო 
კატეგორია:ავსტრიელი არქიტექტორები
კატეგორია:ამერიკელი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 8 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1892
კატეგორია:გარდაცვლილი 16 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1970
კატეგორია:ვენაში დაბადებულები
ესპანეთის მეორე რევოლუცია

**ესპანეთის მეორე რევოლუცია** — ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მეორე.  მიმდინარეობდა 1820-1823 წწ. ამ რევოლუციის მთავარ მამოძრავებელ ძალას წარმოადგენდა არმია, რომელმაც 1808-1813 წწ. ეროვნულ-განმათავისუფლებელი ომის გავლენა განიცადა. რევოლუცია დაიწყო 1820 წლის იანვარში, სამხედრო გამოსვლით კადისში რაფაელ რიეგო-ი-ნუნიესის მეთაურობით, რასაც მოჰყვა აჯანყება მთელს ქვეყანაში. 1820 წლის 9 მარტს მეფე ფერდინანდ VII იძულებული გახდა აღედგინა 1812 წლის კონსტიტუცია, მარტ-აპრილში შეიქმნა კონსტიტუციური მთავრობა, რომელშიც შევიდნენ პირველი რევოლუციის ყოფილი მოღვაწეები - მოდერადოსის (ზომიერები) პარტიის წარმომადგენლები (ხელისუფლების სათავეში იყვნენ 1822 წლის აგვისტომდე).

1820 წლის დეკრეტით გაუქმდა მაიორატები, დაიხურა მონასტრების ნაწილი და მათი მიწები ნაციონალიზებულ იქნა. შემცირდა გადასახადები იმპორტულ მანქანებზე, გააძევეს იეზუიტები, დაარსდა ეროვნული მილიცია და აღდგენილ იქნა წინა რევოლუციის დროინდელი ადმინისტრაციული რეფორმები.

ექსალტადოსის (მემარცხენე ლიბერალები) პარტიის წარმომადგენლები მოითხოვდნენ ღონისძიებების გატარებას გლეხთა ფართო ფენების სასარგებლოდ. 1821, 1822 და 1823 წწ. კორტესმა განიხილა ექსალტადოსის პარტიის მიერ შეტანილი კანონპროექტი სენიორული მიწის დიდი ნაწილის გლეხებისათვის გადაცემის შესახებ. მეფემ ორჯერ დაადო მას ვეტო, როდესაც  1823 წელს იგი ძალაში შევიდა უკვე გვიანი იყო: საღვთო ალიანსის გადაწყვეტილებით ესპანეთის მნიშვნელოვანი ნაწილი ოკუპირებულ იქნა ფრანგ ინტერვენტთა მიერ. აგრარული რეფორმა განუხორციელებელი დარჩა, რამაც ჩამოაშორა რევოლუციას გლეხთა ფენები.

1821 წლის შემოდგომასა და ზამთარში ქვეყანაში გამწვავდა კლასობრივი ბრძოლა, საღვთო ალიანსის მხარდაჭერით გამოცოცხლდა კონტრრევოლუცია. ფელიუს მთავრობამ (1821 წლის მარტი-დეკემბერი) გააძლიერა პროვოკაციები რევოლუციონერთა მიმართ. ასეთ პირობებში გამოსვლებმა ანტისამთავრობო ხასიათი მიიღო. 1822 წლის აგვისტოში ხელისუფლება მემარჯვენე  ექსალტადოს-მასონთა  (ე. სან-მიგელის მთავრობა) ხელში გადავიდა. მათ არ მიიღეს გადამწყვეტი ზომები კონტრევოლუციონერთა წინააღმდეგ, რამაც გამოიწვია ანტისამთავრობო 1822 წლის შემოდგომაზე გამოსვლების გაძლიერება  კომუნეროსთა (მემარცხენეები) მიერ. მთავრობა გააძლიერა  კომუნეროსთა რეპრესია, პარალელურად ებრძოდა ულტრაროიალისტებს, რომლებმაც წამოიწყეს აჯანყებები ქვეყნის სხვადასხვა კუთხეებში. 

ამ ვითარებაში საღვთო კავშირმა დაიწყო აშკარა ინტერვენცია. 1823 წლის 7 აპრილს საფრანგეთის არმია ესპანეთში შეიჭრა, მთავრობამ ვერ შეძლო თავდაცვის ორგანიზება, ხოლო მოსახლეობის დაბალმა ფენებმა არ გაუწია აქტიური წინააღმდეგობა ინტერვენციას. 1823 წლის 30 სექტემბერს კონსტიტუციურმა მთავრობამ, რომელიც ჯერ სევილიაში გადავიდა, ხოლო შემდეგ კადისში, კაპიტულაცია გამოაცხადა. 1823 წლის 1 ოქტომბერს მეფე ფერდინანდ VII აღადგინა აბსოლუტისტური რეჟიმი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ესპანეთის პირველი რევოლუცია
* ესპანეთის მესამე რევოლუცია
* ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია
* ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:რევოლუციები
ესპანეთის მესამე რევოლუცია

**ესპანეთის მესამე რევოლუცია** - ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მესამე.  მიმდინარეობდა 1834-1843 წწ. იგი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული I კარლისტურ ომთან. 1833 წელს რეგენტმა მარია კრისტინამ გამოაქვეყნა მანიფესტი ესპანეთში აბსოლუტისტური წესების შენარჩუნების შესახებ. მანიფესტმა უკმაყოფილება გამოიწვია, რამაც აიძულა მარია კრისტინა დათმობებზე წასულიყო. 1834 წელს შეიქმნა მოდერადოსთა მთავრობა მარტინეს დე ლა როსას, ხოლო 1835 წლის ივნისიდან - ტორენოს მეთაურობით. მათი მთავრობის პოლიტიკამ უკმაყოფილება გამოიწვია ოპოზიციურად განწყობილი პროგრესისტების ლიბერალურ-ბურჟუაზიული პარტიის რიგებში, რასაც მოჰყვა სახალხო აჯანყებები, რომელთა მსვლელობაშიც წამოაყენეს კადისის 1812 წლის კონსტიტუციის აღდგენის ლოზუნგი. 1835 წლის სექტემბერში მათი მოთხოვნების საფუძველზე შეიქმნა პროგრესისტების მთავრობა  მენდისაბლის მეთაურობით. მარია კრისტინას ანტი სამთავრობო გადატრიალების მცდელობამ კვალვ აჯანყება გამოიწვია.

1836 წელს აღდგენილ იქნა კადისის კონსტიტუცია და შეიქმნა კალატრავას მთავრობა, რომელიც განაგრძობდა ანტისასულირო მოღვაწეობას: დახურა მონასტრები, გაყიდა საეკლესიო მიწები... მოწვეულ იქნა დამფუძნებელი კორტესები, რომელმაც 1837 წლის 18 ივნისს მიიღო ახალი კონსტიტუცია (მონარქის ხელისუფლება იზღუდებოდა ორპალატიანი კორტესით). პროგრესისტები ფიქრობდნენ რომ კონსტიტუციის მიღებით გადაწყდებოდა რევოლუციის მიზნები, მაგრამ 1837 წელს ისინი საერთოდ ჩამოაშორეს ხელისუფლებას და მთავრობის სათავეში კონსერვატორები მოვიდნენ. კონსერვატორებს ხელმძღვანელობდა მოდერადოსთა ლიდერი გენერალი ნარვაესი, პროგრესისტებს კი - ბალდომერო ესპარტერო. ესპარტერომ ხალხის მასების აღშფოთებით ისარგებლა და ხელში ჩაიგდო ძალაუფლება. 1840 წლის 17 ოქტომბერს მარია კრისტინა გადადგა რეგენტობიდან. 1841 წლის მარტში საპარლამენტო და ადგილობრივი თვითმმართველობის არჩევნები. ესპარტერო რეგენტად დაინიშნა და შეინარჩუნა მთელი ძალაუფლება. მაგრამ მალე ხელისუფლების სათავეში მოექცა გენერალი ნარვაესი, რომელსაც მხარს უჭერდა არმია. 1843 წლის 23 ივლისს მან დაიკავა მადრიდი; ესპარტერო გაიქცა დიდ ბრიტანეთში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ესპანეთის პირველი რევოლუცია
* ესპანეთის მეორე რევოლუცია
* ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია
* ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:რევოლუციები
ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია

**ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია** - ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მეოთხე.  მიმდინარეობდა 1854-1856 წწ. დაიწყო 1854 წლის 28 ივნისს სამხედრო აჯანყებით. აჯანყებულებმა 7 ივლისს გამოქვეყნეს თავიანთი მოთხოვნები ე. წ. „მანსანარესის მანიფესტი“, რომლითაც მოითხოვდნენ მეფის კამარილიის მოსპობას და დამფუძნებელი კორტესის მოწვევას. აჯანყებას მიემხრო მადრიდისა და ესპანეთის სხვა დიდი ქალაქების მოსახლეობა.  31 ივლისს დედოფალი ისაბელ II იძულებული გახდა პრემიერად დაენიშნა მესამე რევოლუციის ერთ-ერთი მთავარი ფიგურა, ესპანეთის ყოფილი რეგენტი ბალდომერო ესპარტერო, რომელმაც პროგრესისტებისა და მემარჯვენე ლიბერალებისგან შექმნა მთავრობა. ივლისში შექმნილმა ეროვნული მილიციის რაზმებმა მიიღო ლეგალური სტატუსი. 1854 წლის 8 ნოემბერს მადრიდში შეიკრიბა ერთპალატიანი დამფუძნებელი კორტესი, რომლის დეპუტატთა უმეტესობა ეკუთვნოდა ლიბერალური კავშირის პარტიას (შეიქმნა 1854 წელს მემარჯვენე ლიბერალებისაგან) სამხედრო მინისტრ ო’დონელის მეთაურობით. კორტესის მემარცხენე ფრთას შეადგენდნენ პროგრესისტები (ესპარტეროს მომხრეები) და  დემოკრატ-დესპუბლიკელთა მცირე ჯგუფი. ესპარტეროსა და ო’დონელის პირადი მეტოქეობა გადაიზარდა დიდ პოლიტიკურ კონფლიქტში, რის შედეგადაც რევოლუციის მომხრეები ორად გაიყვნენ: ერთი ითხოვდნენ რევოლუციის გაღრმავებას, მეორენი კი მიღწეულით კმაყოფილნი იყვნენ. ლეოპოლდო ო'დონელ ი ხორისი სარგებლობდა ისაბელ II-ის, სამეფო კარის წრეების და სამღდელოების მხარდაჭერით. კატალონიაში, ვალენსიასა და ანდალუსიაში ძალას იკრებდა რესპუბლიკური მოძრაობა. 1856 წელს  დაიწყო აგრარული მღელვარებანი ანდალუსიაში, ესტრემადურასა და ვალიადოლიდში, რითაც ისარგებლა დედოფალმა და გადააყენა ესპარტეროს მთავრობა. მთავრობას სათავეში ჩაუდგა ო’დონელი, რომელმაც დაშალა ეროვნული მილიცია და დამფუძნებელი კორტესი. აღადგინა 1845 წლის კონსტიტუცია და რევოლუციამდე მოქმედი სხვა კანონები. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ესპანეთის პირველი რევოლუცია
* ესპანეთის მეორე რევოლუცია
* ესპანეთის მესამე რევოლუცია
* ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:რევოლუციები
ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია

ემიგრაციაში (პარიზი)]]
**ესპანეთის მეხუთე რევოლუცია** — ესპანეთში XIX საუკუნეში მომხდარი ხუთი დაუმთავრებელი რევოლუციიდან მეხუთე.  მიმდინარეობდა 1868-1874 წწ. 1868 წლის 18 სექტემბერს კადისში ადმირალ ხუან ბატისტა ტოპეტეს მეთაურობით აჯანყდა ფლოტი. მას მოჰყვა არმიის გამოსვლა, რომელსაც სათავეში ჩაუდგნენ გენერალიტეტის უმაღლესი წარმომადგენლები (მარშალი ფრანსისკო სერანო, გენერლები ხუან პრიმი, დულსე და სხვ.) ბრძოლას შეუერთდნენ მადრიდის, ბარსელონის, ვალენსიისა და სხვა დიდი ქალაქების მოსახლეობა, რომლებსაც უმთავრესად რესპუბლიკელები ხელმძღვანელობდნენ. მთელ ქვეყანაში იქმნებოდა ხუნტები. ალკოლესთან (ანდალუსია) ბრძოლის შემდეგ დედოფალი ისაბელ II 30 სექტემბერს ესპანეთიდან გაიქცა და 18 ოქტომბერს შეიქმნა დროებითი მთავრობა ფრანსისკო სერანოს მეთაურობით. მაგრამ რესპუბლიკელები არ დაუშვეს სახელმწიფოს მმართველობაში. 1869 წელს გამოქვეყნდა ესპანეთის კონსტიტუცია, რომელმაც ესპანეთი მემკვიდრეობით მონარქიად გამოაცხადა. კონსტიტუცია აცხადებდა საყოველთაო საარჩევნო უფლებას მამაკაცებისათვის, ბეჭდვის, კრებების, ასოციაციების ტავისუფლებას, სამოქალაქო ქორწინებას და პირველად ესპანეთის ისტორიაში სარწმუნოების თავისუფლებას. 1869 წლის 18 ივნისს ფ. სერანო დაინიშნა რეგენტად, ხოლო ხუან პრიმი - პრემიერ-მინისტრად. 1870 წელს ესპანეთის ტახტზე აირჩიეს უფლისწული ამადეო სავოიელი (იტალიის მეფის ვიქტორ ემანუელ II-ის შვილი). 

რევოლუციის შედეგებმა ვერ დააკმაყოფილა მოსახლეობა, რომლებიც აქტიურად გამოდიოდნენ რესპუბლიკის დამყარების მოთხოვნით. 1868 წლის დეკემბერში დაიწყო რესპუბლიკელთა აჯანყება. ამადეო სავოიელის მმართველობა განიცდიდა როგორც რესპუბლიკელების, ასევე დედოფალ ისაბელისა და კარლისტების მომხრეთა შეტევას. 1873 წლის 11 თებერვალს ამადეო გადადგა სამეფო ტახტიდან და კორტესმა ესპანეთი რესპუბლიკად გამოაცხადა დამყარდა ესპანეთის პირველი რესპუბლიკა.  1874 წლის 3 იანვარს გენერალმა პავიამ და მარშალმა სერანომ მოაწყვეს სამხედრო გადატრიალება, რომლის შედეგად ქვეყანაში დამყარდა სამხედრო დიქტატურა. 1874 წლის 29 დეკემბერს გენერალ კამპოსის მიერ მიერ განხორციელებული ახალი გადატრიალების შედეგად ისაბელ II-ის შვილი ალფონსო XII ესპანეთის მეფედ გამოაცხადეს. ასე დასრულდა მღელვარე XIX საუკუნის რევოლუციები ესპანეთში. 

## იხილეთ აგრეთვე
* ესპანეთის პირველი რევოლუცია
* ესპანეთის მეორე რევოლუცია
* ესპანეთის მესამე რევოლუცია
* ესპანეთის მეოთხე რევოლუცია

## ლიტერატურა
კატეგორია:ესპანეთის ისტორია
კატეგორია:რევოლუციები