open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
თამაზ ანდრონიკაშვილი

**თამაზ პაატას ძე ანდრონიკაშვილი** (გ. დაახლოებით 1759) — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე XVIII საუკუნის შუა წლებში, ქიზიყის მოურავი, ერეკლე II-ის მამიდაშვილი.

## ბიოგრაფია
1746  ანდრონიკაშვილმა სასტიკად დაამარცხა ქიზიყში შეჭრილ დაღესტნელთა 15 ათასიანი ლაშქარი. ამ გამარჯვების გამო ნადირ-შაჰმა ირანში მიიწვია და დააჯილდოვა. 1747 ანდრონიკაშვილი საქართველოში დაბრუნდა. 1747-1749 თავი გამოიჩინა აბდულა-ბეგის წინააღმდეგ ბრძოლაში. 1752 ანდრონიკაშვილს დაევალა შინაპატიმრობაში ჰყოლოდა ერეკლე II-ის პოლიტიკური მოწინააღმდეგე პაატა ბატონიშვილი, რომელიც მალე "გაექცა" მეთვალყურეებს. როგორც ჩანს, ანდრონიკაშვილს ბატონიშვილის ხელისშეწყობა დასდეს ბრალად და ერეკლე II-ის ბრძანებით 1754 აპრილში დააპატიმრეს, ქიზიყის მოურავად კი იასე ამილახვარი დანიშნეს. მალე ანდრონიკაშვილს ძველი პატივი დაუბრუნეს. 1859 ერეკლე II-მ კვლავ შერისხა იგი და ქიზიყის მოურავობა პაპუნა ანდრონიკაშვილს გადასცა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:გარდაცვლილი  1759
თ
ფილიპ III (საფრანგეთი)

thumb|ფილიპ III
**ფილიპ III** ( დ. 3 აპრილი, 1245 — გ. 5 ოქტომბერი, 1285) — საფრანგეთის მეფე 1270-დან. კაპეტინგების დინასტიის წარმომადგენელი. ლუი IX-ს (1214–1270) და მარგარიტა პროვანსელის შვილი.

## ბიოგრაფია 
## ქორწინება და შვილები 
1262 წლის 28 მაისს ფილიპემ ცოლად ისაბელა არაგონელი მოიყვანა. მათი შვილები იყვნენ:

* ლუი (1266-1276)
* ფილიპ IV (1268–1314)
* შარლ ვალუა (1270–1325)

იზაბელას გარდაცვალების შემდეგ, ფილიპემ 1274 წელს ცოლად მარია ბრაბანტელი მოიყვანა. მათი შვილები იყვნენ:

* ლუი დ`ევრე (1276–1319) ცოლად მარგარიტა არტუა მოიყვანა
* ბლანკა (1278–1305) ცოლად ავსტრიის ჰერცოგ, რუდოლფ III-ს გაყვა
* მარგარიტა (1282–1317) ცოლად ინგლისის მეფე ედუარდ I-ს გაყვა

## ლიტერატურა
* Bradbury, Jim (2007). The Capetians: The History of a Dynasty. Continuum.

კატეგორია:საფრანგეთის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 3 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1245
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1285
კატეგორია:სენ-დენის ბაზილიკაში დაკრძალულები
ძვ. წ. 753

## მოვლენები
* 21 აპრილი : დაარსდა რომი

## დაიბადნენ
* 21 აპრილი ნუმა პომპილიუსი - რომის მეორე მეფე

## გარდაიცვალნენ
* 21 აპრილი რემუსი, რომულუსის ძმა.

*
მალხაზ ანდრონიკაშვილი

**მალხაზ (მელქისედეკ) ანდრონიკაშვილი** (გ. დაახლოებით 1822) — ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების პოლიტიკური მოღვაწე, იულონ ბატონიშვილის ეშიკაღასბაში (ცერემონიალისა და კარის დაცვის უფროსი). 
## ბიოგრაფია
სახელი გაითქვა ლეკების წინააღმდეგ ბრძოლაში. ცოლად ჰყავდა არჩილ იმერთა ბატონიშვილისა და ერეკლე II-ის ქალის - ელენეს ასული მაია (მარიამი), სოლომონ II-ის და. მათხოჯის ბრძოლაში (1789) დაამარცხა სოლომონ II-ის მოწინააღმდეგე დავით გიორგის ძე. სოლომონმა საცხოვრებლად იმერეთში მიიწვია და სვერის მიდამოებში უბოძა მამული 800 კომლი გლეხითურთ. ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების (1801) შემდეგ ანდრონიკაშვილს მიმოწერა და კავშირი ჰქონდა ირანში მყოფ ალექსანდრე ბატონიშვილთან. 1810 იმერეთის აჯანყების დროს ებრძოდა რუსეთის ჯარს. იმერეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ სოლომონ ლიონიძესთან ერთად გადავიდა ახალციხეში. აქედან სოლომონ II-ის დავალებით ჯერ ოსმალეთში გაემგზავრა დახმარების სათხოვნელად, შემდეგ კი ირანში. 1815 ჩავიდა ეჩმიაძინში და სომეხთა კათალიკოსის შუამდგომლობით საქართველოს მთავარმართებლისაგან პატიება და სამშობლოში დაბრუნების ნებართვა მიიღო. გარდაცვალებამდე კახეთში ცხოვრობდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი  1822
მ
რევაზ ანდრონიკაშვილი

**რევაზ პაპუნას ძე ანდრონიკაშვილი** — XVIII საუკუნის II ნახევარში ქართლ-კახეთის სამეფოს პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე, ქიზიყის მოურავი 1754-1759 და 1770-1780.

თავი გამოიჩინა მოთარეშე ლეკთა წინააღმდეგ ბრძოლებში. 1766 ანდრონიკაშვილის და ქეთევანი  გიორგი ბატონიშვილის (შემდეგში გიორგი XII) მეუღლე გახდა, რამაც განამტკიცა ანდრონიკაშვილის პოზიციები სამეფო კარზე. იგი დაუპირისპირდა პოლიტიკურ დაჯგუფებას, რომელსაც დარეჯან დედოფალი ედგა სათავეში. 1780 დარეჯანის ინიციატივით ანდრონიკაშვილს ჩამოართვეს ქიზიყის მოურავობა. ანდრონიკაშვილი თავგამოდებით იბრძოდა სამეფო ტახტზე თავისი სიძის გიორგის ასაყვანად. არსებობს ცნობა, რომ ანდრონიკაშვილმა 1795 კრწანისის ბრძოლაში მონაწილეობა არ მიაღებინეს ქიზიყელთა რაზმს, რამაც არსებითი გავლენა იქონია ბრძოლის შედეგზე.
 
## ლიტერატურა
* *ტუხაშვილი  ლ.,* ქსე, ტ. 1, გვ. 451, თბ., 1975

კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
რევაზ პაპუნას ძე
ქაიხოსრო ანდრონიკაშვილი

**ქაიხოსრო ანდრონიკაშვილი** (გ. 30 ივნისი, 1792) — ქართლ-კახეთის სამეფოს სახელმწიფო მოღვაწე, მდივანბეგი, დიპლომატი და მწერალი.
## ბიოგრაფია
1770-იან წლებში რუსეთში ელჩობისას ახლდა თავის სიძეს, ლევან ბატონიშვილს. შემდეგ ერეკლე II-მ დიპლომატიური მისიით გაგზავნა ირანში. ელჩობის მიზანი იყო დაეშოშმინებინა ირანის ვექილი (გამგებელი) ქერიმ-ხანი, რომელიც ერეკლე II-ის რუსული ორიენტაციის გამო საქართველოში გამოლაშქრებას აპირებდა. ეს დავალება ანდრონიკაშვილმა წარმატებით შეასრულა. 1778, როდესაც განჯის სახანო გაუქმებულ იქნა და მასზე ქართლ-კახეთის სამეფოსა და ყარაბაღის სახანოს ერთობლივი მმართველობა დაწესდა, ერეკლე II-მ ანდრონიკაშვილი განჯის მმართველად დანიშნა. 1785 განჯაში აჯანყებამ იფეთქა, ერეკლე II-მ ჩააქრო აჯანყება და ანდრონიკაშვილი საქართველოში გამოიწვია.

ანდრონიკაშვილს ეკუთვნის პოემა „მიჯნურთ ბადე“, რომელშიც მოთხრობილია ფრანგისტან ჭაბუკისა და გულბაჰრ მზეთუნახავის სიყვარულის ამბავი. პოემა დაწერილია 16-მარცვლიანი შაირით, ცალკეული ეპიზოდები და პოეტური სამკაულები ნასესხებია „ვეფხისტყაოსნიდან“, „ვისრამიანიდან“ და „ბარამგულანდამიანიდან“.

## ლიტერატურა
** კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1958

კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები 
კატეგორია:გარდაცვლილი 30 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1792
ქ
ანტონ გნოლისთავისძე

**ანტონ გნოლისთავისძე** — XII-XIII საუკუნეების საქართველოს პოლიტიკური და საეკლესიო მოღვაწე, ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი (დაახლ. 1179–1184).

თამარის მეფობის პირველ წლებში ვაზირობა წაართვა მიქელ კათალიკოსმა. ანტონ გნოლისთავისძე ბერად შედგა დავითგარეჯის მონასტერში. მიქელის სიკვდილის შემდეგ თამარმა კვლავ მიიწვია და ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესობის გარდა, სამთავნელობაც (სამთავისის ეპისკოპოსობა) მისცა. მონაწილეობდა შამქორის ბრძოლაში (1195). ზრუნავდა სამეფო მონასტრებზე (შიომღვიმე, დავითგარეჯა, ვარძია, გელათი). თამარ მეფის 1201 წლის სიგელიდან ვგებულობთ, რომ ანტონს სხალტბიდან შიომღვიმის მონასტერში წყალსადენი გაუყვანია. ვაჰანის მონასტრის წარწერა გვამცნობს, რომ ანტონ გნოლისთავისძეს ამ მონასტრისათვის ზღუდე აუგია. ამის შემდეგ წყაროებში აღარ იხსენიება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ფეოდალური საქართველოს მოხელეები
კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
ანტონ მარტყოფელი

**ანტონ მარტყოფელი**, **ანტონ მარტოდმყოფელი**, **ანტონ მესვეტე** — ღვთაების მამათა მონასტრის დამაარსებელი, ერთი ასურელი მამათაგანი. ხსენების დღეა 19 იანვარი (ახ. სტ. 1 თებერვალი).

საქართველოში მოვიდა ქალაქ ედესიდან VI საუკუნის შუა წლებში. განმარტოებით ცხოვრების გამო უწოდეს „მარტოდმყოფელი“. ფიქრობდნენ, რომ მისი სახელისაგან წარმოდგა სოფელ მარტყოფის სახელწოდება. ანტონ მარტყოფელმა საქართველოში სამისიონერო მოგზაურობის დროს მრავალი წარმართი გააქრისტიანა. მას ძველთაგანვე მიაწერდნენ ქალაქ ედესიდან ხელთუქმნელი საუფლო ხატის ჩამოტანას და ამას განსაკუთრებულ ეროვნულ დამსახურებად უთვლიდნენ. ეს ლეგენდა ფართოდ გამოიყენა კათოლიკოსმა არსენ ბულმაისიმისძემ თავის პატრიოტულ ჰიმნოგრაფიაში. ცნობები ანტონ მარტომყოფელის შესახებ ჩართულია სხვა ასურელ მამათა ცხოვრებაში. ცალკე თხზულება მის შესახებ (გადაკეთებული XII-XIII სს.) ჩართულია „ქართლის ცხოვრების“ ანასეულ ნუსხაში (XV ს.).

## იხილეთ აგრეთვე
*მარტყოფი
*მარტყოფის ღვთაების მონასტერი

## წყარო
*ასურელ მოღვაწეთა ცხოვრების წიგნთა ძველი რედაქციები, ილ. აბულაძის გამოც., თბ., 1955;
*ძველი ქართული აგიოგრაფიული ლიტერატურის ძეგლები, წგნ., 4, თბ., 1968

## ლიტერატურა
**კეკელიძე კ.,* ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;
**ჯავახიშვილი ივ.,* ქართველი ერის ისტორია, წგნ., 1, თბ., 1951
ქეთევან ანდრონიკაშვილი

**ქეთევან ანდრონიკაშვილი** (დ. 1754 —  გ. 2 ივნისი, 1782) — გიორგი ბატონიშვილის (შემდგომში ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფე გიორგი XII) პირველი მეუღლე.

## ბიოგრაფია
ქეთევანი დაიბადა ქიზიყში, მოურავ პაპუნა ანდრონიკაშვილის ოჯახში, დედამისის შესახებ ცნობები არ არსებობს. ცნობილია, რომ ქეთევანს ჰყავდა სამი ძმა — მელქისედეკი, იესე და რევაზი.

ქეთავანი 12 წლის ასაკში გიორგი ბატონიშვილზე გაათხოვეს. წყვილს 12 შვილი შვილი გაუჩნდათ. ქეთევანი თეიმურაზის მშობიარობას გადაჰყვა.

1778 ოქტომბერში შიდა ქართლიდან  თბილისში მიმავალ ანდრონიკაშვილს ღართისკართან დაუხვდა ხუთასამდე ლეკი. ქეთევანს თან ახლდა სამასამდე ცხენოსანი — მორიგე ჯარის რაზმი. გულადმა ქალმა თვით იკისრა მცველთა მეთაურობა და სასტიკად დაამარცხა ლეკთა მოთარეშე რაზმი. ერეკლე II ამალით შეეგება თავის რძალს და პატივის ნიშნად აღლუმი გაუმართა. დასაფლავებულია დავითგარეჯაში.

## შვილები
ქეთევანისა და გიორგის ქორწინებამ თექვსმეტ წელს გასტანა, მათ 12 შვილი გაუჩნდათ:

# დავითი (1 ივლისი, 1767 – 25 მაისი, 1819), ქართლ-კახეთის სამეფოს გამგებელი 1800-1801 წლებში.
# იოანე (16 მაისი, 1768 – 15 თებერვალი, 1819), ენცოკლოპედისტი, მწერალი.
# ბარბარე (1769 ან 1770 – 1801), სიმონ-ზოსიმე ანდრონიკაშვილის მეუღლე 1784 წლიდან, ჰყავდა სამი შვილი.
# ლუარსაბი (1771 – 1798-მდე), გარდაიცვალა ახალგაზრდობაში.
# სოფიო (1771 – 28 სექტემბერი, 1840), ლუარსაბ თარხან-მოურავის მეუღლე.
# ნინო (15 აპრილი, 1772 – 30 მაისი, 1847), ოდიშის მთავრის, გრიგოლ დადიანის მეუღლე.
# სალომე (დაახ. 1773 – 3 იანვარი, 1777), იმერეთის მეფის სოლომონ I-სა და მარიამ დადიანის ძის ალექსანდრეს მეუღლე.
# ბაგრატ ბატონიშვილი (8 მაისი, 1776 – 8 მაისი, 1841), მწერალი, ისტორიკოსი, რუსეთის სენატორი.
# რიფსიმე (1779 – 27 მაისი, 1847), დიმიტრი ჩოლოყაშვილის მეუღლე, რუსეთის წმ. ეკატერინეს მცირე ჯვრის ორდენის ბანოვანი.
# სოლომონი (1780 – 1798-მდე), გარდაიცვალა ახალგაზრდობაში.
# გაიანე (27 სექტემბერი, 1780 – 22 ივლისი, 1820), ქსნის თავადის გიორგის მეუღლე 1794 წლიდან.
# თეიმურაზი (23 აპრილი, 1782 – 25 ოქტომბერი, 1846), ისტორიკოსი.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 1754
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1782
ქ
კატეგორია:საქართველოს დედოფლები
არსენ II (კათოლიკოსი)

**არსენ II** — X საუკუნის ქართველი საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი.

იგი ქართლის კათოლიკოსი ყოფილა დაახლოებით 955-980 წლებში. აღუწერია ასურელ მამათა — იოანე ზედაზნელის, ისე წილკნელისა და შიო მღვიმელის - ცხოვრება. ეს თხზულება „ასურელ მამათა ცხოვრებათა“ მოკლე რედაქციაა. XI-XII საუკუნეებში ის მეტაფრასულ ყაიდაზე შეუვსიათ და განუვრციათ.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* 
**კეკელიძე კ.*, „ქართული ლიტერატურის ისტორია“, ტ. 1, თბილისი, 1970

კატეგორია:ქართლის კათოლიკოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
არსენა

საკუთარი სახელი არსენა შეიძლება აღნიშნავდეს შემდეგ პიროვნებათაგანს:

*არსენა ოძელაშვილი — ქართველი სახალხო გმირი, ყაჩაღი
*არსენ ჯორჯიაშვილი — ქართველი რევოლუციონერი

## ლიტერატურა
*არსენა მარაბდელი — მიხეილ ჯავახიშვილის რომანი
*არსენას ლექსი — ხალხური ეპოსი არსენა ოძელაშვილის შესახებ

## ფილმები
*არსენა ჯორჯიაშვილი — 1921 წლის ქართული ფილმი
*არსენა ყაჩაღი — 1923 წლის ქართული ფილმი
*არსენა — 1937 წლის ქართული ფილმი
*არსენას ლექსი —1985 წლის ქართული ფილმი
ძვ. წ. 752

## მოვლენები
* VII ოლიმპიადა. გამარჯვებულია მესენიელი დიოკლე.

## დაიბადნენ
## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 751

## მოვლენები
* მილეტელებმა დააარსეს კოლონია სინოპი.

## დაიბადნენ
*ახაზი - იუდეის მეფე.

## გარდაიცვალნენ
*
ძვ. წ. 280

## მოვლენები
*რომის კონსულები: პუბლიუს ვალერიუს ლევინუსი, ტიბერიუს კორონკანიუსი
*რომაელთა ექსპანსია აპენინების ნახევარკუნძულზე.
* აპენინების ნახ. კუნძულზე ბერძნული ქალაქების რომის ადრესიის წინააწღმდეგ ბრძოლაში დასახმარებლად ეპიროსიდან ჩამოვიდა პიროსი

## დაიბადნენ
*ლივიუს ანდრონიკუსი - ბერძენი მთარგმნელი, პოეტი და დრამატურგი.

## გარდაიცვალნენ
*ლუციუს კორნელიუს სციპიონ ბარბატუსი - რომაელი მხედართმთავარი

*
არსენ I (კათოლიკოსი)

**არსენ I**, *არსენ დიდი* (მირიანის ძე; დ. დაახლოებით 820/830 ― გ. 877/887) ― ქართველი საეკლესიო მოღვაწე და მწერალი, საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი. ხსენების დღე ― ახალი სტილით 8 ოქტომბერი (25 სექტემბერი).

ცნობები მისი ბიორგაფიიდან გიორგი მერჩულის „გრიგოლ ხანძთელის ცხოვრებამ“ შემოინახა. არსენ I, სამცხის დიდი ფეოდალი მირიანის ძე, 6 წლისა იყო, როდესაც გრიგოლ ხანძთელის მოწაფეებმა თეოდორემ და ქრისტოფორემ ხანძთის მონასტერში წაიყვანეს. იქ კარგი აღზრდა-განათლება მიიღო. მამამისმა საეკლესიო კრების დაუკითხავად ქართლის კათოლიკოსად დაადგინა. ქართლის ეპისკოპოსებმა მიიმხრეს მამფალი გუარამ დიდი, საეკლესიო კრება მოიწვიეს და „მძლავრობით“ დადგენილი კათოლიკოსის წინააღმდეგ გაილაშქრეს, მაგრამ გრიგოლ ხანძთელს არსენ I-თვის დაუჭერია მხარი და კრებას იგი კათოლიკოსად დაუმტკიცებია.

## დოგმატიკური ნაშრომი
არსენ I-ს მიეწერება პოლემიკური თხზულება „განყოფისათჳს ქართლისა და სომხითისა“, რომელიც ეხება ქართველ-სომეხთა სარწმუნოებრივი ურთიერთობასა და განხეთქილების ისტორიას, მიზნად ისახავს „განყოფის“ ისტორიულ-პოლიტიკურ და სარწმუნოებრივ-დოგმატიკურ მიზეზების გარკვევას. ზოგი მკვლევარი ამ თხზულების ავტორად თვლის არსენის სახელით ცნობილ სხვადასხვა მოღვაწეს (VII საუკუნის არსენ კათოლიკოსს, X საუკუნის არსენ II კათოლიკოსს, არსენ იყალთოელს).

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები
* ქართველი წმინდანები

## ლიტერატურა 
* 
**კეკელიძე კ.*, „ქართული ლიტერატურის ისტორია“, ტ. 1, თბილისი, 1970

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
არსენ თბილელი

**არსენ თბილელი** (გ. 30 ნოემბერი, 1812) — ქართლ-კახეთის სამეფოს საეკლესიო მოღვაწე ბაგრატიონთა გვარისა, ნიქოზის ეპისკოპოსი, შემდეგ უკანასკნელი თბილელი (თბილისის მიტროპოლიტი), აბდულა-ბეგის ძე.

იხსენიება ნაიბაძის გვარითაც, რადგან მამამისი ერთდროს ქართლის ნაიბი (გამგე) იყო. ახალგაზრდა დაქვრივდა და ბერად აღიკვეცა. მისი ძმის დავითისა და უახლოესი ნათესავის პაატა ბატონიშვილის შეთქმულებაში მონაწილეობის გამო იძულებული გახდა იმერეთში გადახვეწილიყო. დიდხანს მოღვაწეობდა კაცხის მონასტერში, შემდეგ ნიქოზის ეპისკოპოსად დანიშნეს. კრწანისის ბრძოლის (1795) შემდეგ ერეკლე II-ის უკმაყოფილების მიუხედავად, ანტონ II-ის წარდგინებით თბილელად დაადგინეს. 1810 რუსეთის მმართველობასთან კონფლიქტის გამო გადააყენეს ეპისკოპოსობიდან.

## იხილეთ აგრეთვე
*თბილელი მღვდელთმთავრები

## ლიტერატურა
კატეგორია:თბილელი მღვდელთმთავრები
კატეგორია:პიროვნებები გაურკვეველი დაბადების თარიღით 
კატეგორია:გარდაცვლილი  30 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1812
კატეგორია:წმინდა ანას II ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
პიუს II

[thumb|[პინტურიკიო: პიუს II]]
**პიუს II** *(ლათ. Pius Secundus)* *ერისკაცობაში* **ენეა სილვიო დე პიკოლომინი** *(იტალ. Enea Silvio Piccolomini* (დ. 18 ოქტომბერი, 1405, ფლორენცია, იტალია — გ. 14 აგვისტო, 1464, ანკონა, იტალია) — რომის პაპი 1458–1464 წლებში.

## ბიოგრაფია 
ენეა პიკოლომინი ცხოვრების პირველ პერიოდში, მის ახალგაზრდობაში გამოირჩეოდა იმით, რომ პროფესიით იურისტი იყო პოეტი, იმპერატორ ფრიდრიხ III-ის მდივანი და გართობის მოყვარული. შემდეგ იგი დაადგა სასულიერო გზას, უკუაგდო კონცილიარიზმის იდეები, და თავისი ცხოვრების წესით გამორჩეული, გახდა ჯერ ეპისკოპოსი და შემდეგ იქნა პაპად არჩეული. მისი პაპობის მთელი პერიოდი პიუს II-მ მიუძღვნა ჯვაროსნული ომის მომზადებას ოსმალების წინააღმდეგ, რომლებმაც ამ პერიოდში კონსტანტინეპოლის აღება მოახერხეს. პიუსმა მოუწოდა რა ევროპელ მეფეებს ჯვაროსნული ომისკენ კონსტანტინეპოლის განსათავისუფლებლად, გამოაცხადა, რომ თვითონ გაუძღვებოდა რაინდებს და ჯვაროსანთა შეხვედრის ადგილად დათქვა ანკონა. უშუამდგომლა, შეარიგა და დაიპირა ევროპის არა ერთი მეფე-მთავარი ოსმალების წინააღმდეგ ომისთვის, რომლის მზადების დროსაც (1464) იგი ანკონაშივე გარდაიცვალა, სადაც იგი უკვე ძლიერ ავადმყოფი თავისივე დაჟინებით ჩავიდა. იგი გარდაიცვალა მაშინ, როდესაც პირველი ნაწილი ერთგული ჯვაროსნებისა უკვე ჩამოსული იყო. მეფეთა შორის, რომელნიც მას ომში მონაწილეობა დაპირდნენ, იყვნენ ქართველი მეფეები, გიორგი VIII და ბაგრატ VI. პიუს II-ისა და გიორგი VIII-ს ურთიერთობა იმითაც არის საინტერესო, რომ პაპმა ქართველი მეფის თხოვნით ამავე მეფისა და სხვა ქართველ კათოლიკეთა პატრიარქად დაამტკიცა ლუდოვიკე ბოლონიელი. 1461 წელს პიუს II-მ დაწერა ცნობილი (და არასდროს გაგზავნილი) წერილი მეჰმედ II-სადმი, რომლითაც იგი მეჰმედის ქრისტიანობაზე მოქცევას ისახავდა მიზნად. დაწერა ორი კოსმოგრაფიული თხზულება „De Europa“ და „De Asia“, რომელთაც მოგვიანებით კოლუმბი იყენებდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:რომის პაპები
კატეგორია:დაბადებული 18 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1405
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 1464
არსენ იყალთოელი

**არსენ იყალთოელი** — XI-XII საუკუნეების ქართველი სასულიერო მოღვაწე, ფილოსოფოსი, მწერალი, ჰიმნოგრაფი.

## ცხოვრება და მოღვაწეობა
იგი წყაროებში ვაჩესძედ იხსენიება. წარმოშობით იყალთოდან ყოფილა. განათლება ბიზანტიაში, ე. წ. მანგანის აკადემიაში მიიღო. მისი მასწავლებლები იყვნენ მიქაელ ფსელოსი და იოანე ნომოფილაქსი. იქვე დაუწყია მთარგმნელობითი მოღვაწეობა. 80-იან წლებში წავიდა შავ მთაზე (სირია), სადაც ეფრემ მცირის ხელმძღვანელობით მოღვაწეობდა. მისი გარდაცვალების შემდეგ მანგანის მონასტერში დაბრუნებულა, შემდეგ კი თეოფილე ხუცესმონაზონსა და იოანე ტარიჭისძესთან ერთად საქართველოში ჩამოსულა. მოღვაწეობდა გელათის აკადემიაში. ტრადიციული ცნობის თანახმად, არსენ იყალთოელს დავით აღმაშენებლის დახმარებით იყალთოს მონასტერთან დაუარსებია იყალთოს აკადემია და მისი პირველი რექტორიც ყოფილა. საბოლოოდ იგი შიომღვიმის მონასტერში დამკვიდრებულა.

## სამწიგნობრო მოღვაწეობა
არსენ იყალთოელმა თარგმნა და ერთ კრებულში, „დოგმატიკონში“ (ყველაზე სრული ნუსხაა S - 1463, XII-XIII სს.), გააერთიანა ბიზანტიის მწერალთა ფილოსოფიურ-თეოლოგიური თხზულებები: ანასტასი სინელის „წინამძღვარი“, იოანე დამასკელის „წყარო ცოდნისა“, მისივე რამდენიმე პოლემიკური ნაშრომი, თეოდორე აბუკურას პოლემიკური ეპისტოლენი, მიქაელ ფსელოსის „პირმშოსათვის“, კირილე ალექსანდრიელის, ნიკიტა სტითატის, ლეონ პაპის დოგმატურ-პოლემიკური ეპისტოლენი, სტატიები და ტრაქტატები, მრავალი უავტორო პოლემიკური თხზულება და სხვა. არსენ იყალთოელმა თარგმნა აგრეთვე „დიდი სჯულისკანონი“, გიორგი ამარტოლის „ხრონოღრაფი“ და სხვა.

არსენ იყალთოელი თარგმანებს ურთავდა ფილოლოგიური და ფილოსოფიური თვალსაზრისით საინტერესო სქოლიოებს. აღსანიშნავია, რომ არსენ იყალთოელს მოიხსენიებენ ანატომიის მცოდნედ — „ანატომიკოსად“ (ანტონ I, იოანე ბაგრატიონი). მასვე ეკუთვნის სასულიერო შინაარსის იამბიკოები, დავით აღმაშენებლის ეპიტაფია „ვინ ნაჭარმაგევს მეფენი“. არსენ იყალთოელს შეუდგენია ფიზიკის სახელმძღვანელო, რომლითაც ასწავლიდა გელათისა და იყალთოს აკადემიებში. ამ სახელმძღვანელოს იხსენიებს ანტონ I. არსენ იყალთოელი შუა საუკუნეების ქართული ფილოსოფიურ-თეოლოგიური აზრის მნიშვნელოვანი წარმომადგენელია. იგი მონაწილეობდა დავით აღმაშენებლის მიერ მოწვეულ კრებაში, რომელიც მიზნად ისახავდა რელიგიურ-დოგმატიკური საკითხების გადაწყვეტას. არსენ იყალთოელის პოზიცია ერეტიკოსების მიმართ შეურიგებელი და მკაცრი იყო. მისი თეორიული მეთოდი დოგმატიკურია. ფილოსოფიაში სქოლასტიკის არისტოტელიზმის მიმდევარია.

არსენ იყალთოელის მემკვიდრეობა ჯერ კიდევ არ არის მეცნიერულად გამოცემული. ზოგი მკვლევარი (თ. ჟორდანია, ზ. ჭიჭინაძე, ა. ხახანაშვილი, ი. ლოლაშვილი) არსენ იყალთოელს არსენ ბერთან აიგივებს. 

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში 
* არსენ იყალთოელის შემოქმედება

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი ფილოსოფოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი ჰიმნოგრაფები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
არსენ ბერი

**არსენ ბერი** — XI საუკუნის II ნახევრისა და XII საუკუნის I ნახევრის საქართველოს საეკლესიო მოღვაწე, მწერალი.

იგი იყო დავით აღმაშენებლის სულიერი მოძღვარი. მოღვაწეობდა შიომღვიმის ლავრაში. ლავრის აშენება-განახლება არსენ ბერის ზედამხედველობით მომხდარა. მასვე დაუდგენია ლავრისათვის სამონასტრო წესი და განგება. არსენ ბერის კალამს ეკუთვნის დავით აღმაშენებლის ხოტბა - „მეფესა დავითს მონაზონი არსენი“. მასვე მიეწერება რუის-ურბნისის კრების ძეგლისწერისა და დავით აღმაშენებლის ორი ანდერძის შედგენა, „ნინოს ცხოვრების“ მეტაფრასული რედაქცია, ანდრია კრეტელის „დიდი კანონის“ თარგმანი. მკვლევართა (ს. კაკაბაძე, კ. კეკელიძე) აზრით, არსენ ბერი უნდა იყოს დავით აღმაშენებლის მემატიანე-ისტორიკოსი, ავტორი თხზულებისა „ცხოვრება მეფეთ მეფისა დავითისი“. ზოგიერთ მკვლევარს (თედო ჟორდანია, ზ. ჭიჭინაძე, ა. ხახანაშვილი, ი. ლოლაშვილი) არსენ ბერი არსენ იყალთოელად მიაჩნია.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* არსენ ბერის შემოქმედება Allgeo.org-ზე
* დავით აღმაშენებლის ისტორიკოსი — ცხოვრება მეფეთ-მეფისა დავითისი Allgeo.org-ზე

კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
არსენ ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი

**არსენ ჭყონდიდელ-მწიგნობართუხუცესი** — საქართველოს სამეფოს ვაზირთუპირველესი XIII საუკუნის I ნახევარში. 

დაახლ. 1241 წ. იგი რუსუდან მეფემ დიპლომატიური მოლაპარაკებების საწარმოებლად გააგზავნა ბათუ ყაენთან ურდოში, სადაც თან ხლებია მგელა აბულახტარისძე. უკან დაბრუნების შემდეგ არსენ მწიგნობართუხუცეს-ჭყონდიდელი ამ პირს აძლევს წყალობის სიგელს. არსენი 1247/1250 წწ-ში ბერად შემდგარა შიომღვიმის მონასტერში. მისი მოთხოვნით გრიგოლ სურამელმა დაუბრუნა მიტაცებული სოფლები შიომღვიმის მონატერს, რაზედაც იუწყება გრიგოლ სურამელის მონასტრისადმი ბოძებული ანდერძი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
არსენი (XII საუკუნე)

**არსენი** — XII საუკუნის ქართველი კალიგრაფი. მისი გადაწერილია ოთხთავი (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი, 1707), რომელიც ნაწერია მუქი ყავისფერი მელნით, მშვენიერი ნუსხირით, ორ სვეტად. სვეტების კამარები და თავსამკაულები, ადამიანის სტილიზებული ფიგურებისა და მცენარეული მოტივებისაგან შედგენილი ფერადი საზედაო ასოები, დეკორატიულობის მაღალ განვითარებაზე მიუთითებს.

## ლიტერატურა 
*ქსე, ტ. 1, გვ. 585, თბ., 1975

კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
არსენი (XIV საუკუნე)

**არსენი** — XIV საუკუნის ქართველი მხატვარი. 1381 მოხატა ჭულის ეკლესია (ადიგენთან). მხატვრობა ამჟამად ძლიერ დაზიანებულია. გუმბათში გამოსახულია ამაღლება, გუმბათის ყელზე — წინასწარმეტყველნი. აფრებში — მახარებელნი, საკურთხევლის კედელზე — მოციქულთა ზიარება და წმ. მამათა და დიაკონთა ფიგურები. საკუთრივ ნაოსის კედლებზე — სახარების სცენები, განკითხვის დღე და წმ. გიორგის ცხოვრების ამსახველი სიუჟეტები. სამხრეთის კედელზე სამცხის ათაბაგთა — ჯაყელების პორტრეტებია. ფიგურები უჩვეულოდ გრძელია, ნახატი — დუნე. არსენის ნამუშევრები ამ პერიოდის ქართული ფრესკებთან შედარებით დაბალი დონისაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი მხატვრები
ანტონ ქუთათელი

**ანტონ ქუთათელი** (*ანტონ საღირის ძე*), საქართველოს საეკლესიო და სახელმწიფო მოღვაწე XII-XIII საუკუნეების მიჯნაზე, ეპისკოპოსი.

"დიდად განთქმული სათნოებათა შინა და ძლიერი საქმით და სიტყვით" (ბასილი ეზოსმოძღვარი, ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი). ანტონ ქუთათელი მონაწილეობდა თამარის მეფედ კურთხევის ცერემონიაში. ებრძოდა ცენტრალური ხელისუფლების მოწინააღმდეგე დიდგვაროვან ფეოდალებს.

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 1, გვ. 500-501, თბ., 1975

კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
რომის რესპუბლიკის კონსულების სია

ეს არის რომაელ კონსულთა სია ვარონის ქრონიკებზე დაყრდნობით.

#### ფერების მნიშვნელობები 
* *კონსულ-სუფექტი*
* *დიქტატორი*
* *დეცემვირების კოლეგია*
* *სამხედრო ტრიბუნები*

## ძვ. წ. VI საუკუნე 
## ძვ. წ. V საუკუნე 
## ძვ. წ. IV საუკუნე 
*
არსუკისძე

მინიატიურა|მარჯვნივ|გონიოიანი ხელის რელიეფური გამოსახულება და წარწერა სვეტიცხოვლის ჩრდილოეთ ფასადზე, მთავარი სარკმლის ზემოთ
**არსუკისძე** (გ. 1029) — ქართველი ხუროთმოძღვარი, მცხეთის სვეტიცხოველის ამშენებელი. მისი სახელი ამოკვეთილია ორგან: ტაძრის აღმოსავლეთ ფასადზე, შუა თაღს ქვემოთ, მედალიონებში და ჩრდილოეთ ფასადის მთავარი სარკმლის ზემოთ, ორ ქვაზე, რომელთა შორის ჩასმულია მესამე ქვა ხელისა და გონიოს რელიეფური გამოსახულებით. წარწერა ასეთია: 

 

ტაძარი აგებულია 1010-1029 წლებში. უეჭველია, არსუკისძემ გამოიყენა ძველი (V-VI სს.) სვეტიცხოვლის ცალკეული ნაწილები, რათა სრულიად ახალი დამოუკიდებელი ნაწარმოები შეექმნა, რაც მოწმობს მთელი იმდროინდელი ქართული ხუროთმოძღვრების მხატვრულ სიმწიფეს და თვით არქიტექტორის შესანიშნავ მხატვრულ ნიჭს, დიდ პრაქტიკულ გამოცდილებასა და ოსტატობას. არსუკისძე უნდა იყოს ტაძრის დასავლეთით მდებარე კარიბჭის მშენებელიც. კარიბჭისა და ტაძრის ერთდროულობა ეჭვს არ იწვევს.

## იხილეთ აგრეთვე
*დიდოსტატის მარჯვენა

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი ხუროთმოძღვრები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1029
აშოტ კეკელა

[thumb|ბაგრატიონების გვარის გენეალოგიური ხე [ვახუშტი ბატონიშვილის მიხედვით]]
**აშოტ კეკელა** (გ. 867) — ბაგრატიონთა შტოს წარმომადგენელი, აშოტ I კურაპალატის ძის ადარნასე I-ის ერთ-ერთი შვილი. ძმა გურგენ I კურაპალატისა და სუმბატ არტანუჯელი ანთიპატრიკისა. ზედსახელი „კეკელა“ ნიშნავს ლამაზს, მშვენიერს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:გარდაცვლილი 867
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
აფრიდონი

**აფრიდონი** — XII საუკუნის II ნახევრის საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე. გიორგი III-სა და თამარ მეფის მსახურთუხუცესი. წარმომავლობით „უგვარო“ — აზნაურის ყმა (ვასალი). დაწინაურდა გიორგი III-ის მეფობის დროს, როდესაც ცენტრალური ხელისუფლება ატარებდა დიდგვაროვან ფეოდალთა შეზღუდვის პოლიტიკას. აფრიდონს სახელოდ (საგამგებლოდ) გადაეცა ქვაბულისძეთა ყოფილი მამული, სამეფო დომენად ქცეული თმოგვის ციხე-ქალაქი და მისი მიმდგომი ქვეყანა, აგრეთვე კლდეკარის ერისთავებისათვის დავით აღმაშენებლის მიერ ჩამორთმეული და სამეფო დომენად ქცეული თრიალეთი. თმოგვის მხარის პატრონობას მსახურთუხუცესი აფრიდონის მიერ ადასტურებს ზედა ვარძიის ეკლესიის ფრესკული წარწერა, სადაც იგი მოხატულობის ქტიტორად იხსენიება. აფრიდონის მეუღლის, ოსიყმის ასულ ხოშაქის მიერ 1178-1185 წლებში ქვემო ჯინისში ვარძიის ღმრთისმშობლის სახელზე აგებული ეკლესიის სააღმშენებლო წარწერაში იგი ასევე ერისთავ-ერისთავად და მსახურთუხუცესად იწოდება. 

გიორგი III-ის გარდაცვალებისა და თამარის მეფობის პირველივე წელს დიდგვარიანებმა შეუტიეს ცენტრალურ ხელისუფლებას, ლაშქრის მხარდაჭერით („თნევითა ლაშქართათა“) მოითხოვეს აღზევებულ „უგვარო“ ფეოდალთა გადაყება. თამარმა უკან დაიხია. აფრიდონს ჩამოერთვა მსახურთუხუცესობა და საგამგებლო ქვეყნები. მისი შემდგომი ბედი უცნობია.

## ლიტერატურა
*ისტორიანი და აზმანი შარავანდედთანი, წგნ.: ქართლის ცხოვრება, ს. ყაუხჩიშვილის გამოც., ტ. 2, თბ., 1959;
**შოშიაშვილი ნ*., ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 2, გვ. 18, თბ., 1977;
* ცენტრალური და ადგილობრივი სამოხელეო წყობა შუა საუკუნეების საქართველოში. [ენციკლოპედიური ლექსიკონი]. – კორნელი კეკელიძის სახელობის საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი. – თბ., 2017

კატეგორია:მსახურთუხუცესები
აშოტ კუხი

**აშოტ კუხი**, (გ. 918, ტბეთი) — ერისთავთერისთავი, ბაგრატიონთა კლარჯეთის შტოს წარმომადგენელი, გურგენ I კურაპალატის ძე. ტბეთის საკათედრო ტაძრის დამაარსებელი. მისი შეკვეთითაა დაწერილი ქართული ჰაგიოგრაფიული მწერლობის თვალსაჩინო ძეგლი სტეფანე მტბევარის "მიქელ გობრონის წამება".

გრაფინია უვაროვას ექსპედიციის დროს შავშეთში, ტბეთის ეკლესიის აღწერისას შეეცადნენ გაეხსნათ აშოტ კუხის საფლავი.

## ლიტერატურა
* თ. სახოკია, „მოგზაურობანი“, თბ., 1985, გვ. 177

კატეგორია:ერისთავთერისთავები
კატეგორია:გარდაცვლილი 918
კატეგორია:ტაო-კლარჯეთის სამეფოს ბაგრატიონები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
საჩინო ბარათაშვილი

**საჩინო ბარათაშვილი** — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVI საუკუნის II ნახევარში, მეფე სიმონ I-ის ერთგული მოხელე, 1565 წლიდან ბოქაულთუხუცესი, შემდგომ მეწინავე სადროშოს (სომხით-საბარათიანოს) სარდალი. სიმონ I-ის დატყვევების შემდეგ (1569) ბარათაშვილი არ ემორჩილებოდა დავით XI-ს (დაუთ-ხანს), რისთვისაც, როგორც ჩანს, გადაუყენებიათ (დაახლოებით 1578 წელს, მეწინავე სადროშის სარდალი ყოფილა დავით XI-ის ბიძაშვილი ბაგრატ ბატონიშვილი). ბარათაშვილმა გელიყარის კლდიდან გადააგდო კახაბერ ყორღანაშვილი, რომლის ღალატითაც შეიპყრეს ყიზილბაშებმა სიმონ I. 1587 წლის საბუთში ბარათაშვილი ცოცხლად იხსენიება.

## ლიტერატურა 
* ჯამბურია გ., ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955;

კატეგორია:ქართველი სამხედრო მოღვაწეები
ს
მამუკა ბარათაშვილი

**მამუკა ავთანდილის ძე ბარათაშვილი** — XVIII საუკუნის I ნახევრის ქართველი პოეტი.

## ბიოგრაფია
1724 წელს რუსეთში გახიზნულ ვახტანგ VI-ს გაჰყვა ამალაში. ერთხანს ასტრახანში იყო. 1728 წელს რუსეთის მთავრობის მიერ შაჰ-თამაზთან წარგზავნილ დიპლომატიურ მისიაში მონაწილეობდა. 1730-იან წლებში ბარათაშვილი მოსკოვში იყო, სადაც 1731 წელს დაწერა პოეტური ტრაქტატი „ლექსის სწავლის წიგნი“ („ჭაშნიკი“). ეს თხზულება ქართული ლექსის შესწავლის პირველი ცდაა. ავტორი განიხილავს მხატვრული ნაწარმოების ფორმისა და შინაარსის ურთიერთობას, არკვევს ქართული ლექსის საზომებსა და აგებულებას. ბარათაშვილი ეხება პოეზიის დიდაქტიკურ ფუნქციასაც, განსაზღვრავს მის თემატიკას. მგოსნის ესთეტიკური შეხედულებანი პოეზიისუტილიტარისტული ხასიათის აღიარებითაა გაპირობებული. 

1732 წელს ბარათაშვილმა ვახტანგ VI-ის ბრძანებით საგმირო-სათავგადასავლო თხზულების „რუსუდანიანის“ (XVII ს.) II თავი გალექსა, რომელსაც „ჯიმშედიანი“ ეწოდა. ბარათაშვილმა განავითარა ძველი ქართული საკარო პოეზიის ტრადიციები — 1734 დაწერა 63-სტროფიანი ოდა „ქება მეფისა ბაქარისა“. მის კალამს ეკუთვნის ვახტანგ VI-ისადმი მიძღვნილი სახოტბო ლექსი „იამბიკო“. 1736 წელს ქართველი თავადაზნაურობის დავალებით, ბარათაშვილი პეტერბურგში რუსეთის იმპერატორ ანას ეახლა და ვახტანგ VI-ის სამშობლოში დაბრუნება სთხოვა. ვახტანგ VI-ის გარდაცვალების (1737) შემდეგ ბარათაშვილი რუსეთის ქვეშევრდომი გახდა. ბარათაშვილი ქართული ემიგრანტული მწერლობის თვალსაჩინო წარმომადგენელი იყო. მისი შემოქმედება განმსჭვალულია ღრმა სევდით, რაც სამშობლოს უნუგეშო მდგომარეობითა და პოეტის ტრაგიკული ცხოვრებითაა გამოწვეული. აქვს სატრფიალო-სამიჯნურო ლექსებიც.

## ლიტერატურა
**მიქაძე გ.,* მამუკა ბარათაშვილი, თბ., 1958;
*ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 2, თბ., 1966;

## რესურსები ინტერნეტში
* მამუკა ბარათაშვილის შემოქმედება
* მამუკა ბარათაშვილის შემოქმედება
* მამუკა ბარათაშვილის შემოქმედება 

კატეგორია:ქართველი პოეტები
მ
ქაიხოსრო ბარათაშვილ-აბაშიშვილი

**ქაიხოსრო ბარათაშვილ-აბაშიშვილი** (გ. 1636) —  ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე XVII საუკუნის I ნახევარში.

1619 წლიდან იხსენიება ბოქაულთუხუცესად. 1625 ბოლოს მიიღო მეწინავე სადროშოს (სომხით-საბარათიანოს) სარდლობა და მეკობრისმძებნელის სახელო, 1626 ივნისში დაინიშნა თბილისის მოურავად. 1626 შემოდგომაზე აბას I-მა დედოფლის (სიმონ II-ის მეუღლის ჯაჰანბანუს) სახლთუხუცესად დანიშნა. ქაიხოსრო ადრე ლუარსაბ II-ის მომხრე იყო, შემდეგ - სიმონ II-ისა. 1625 გიორგი სააკაძეს მიემხრო, იმავე წლის ბოლოს ისევ სიმონ II-ის მხარეზე გადავიდა. შემდეგ თეიმურაზ I-ს ემსახურებოდა. 1633-იდან როსტომ მეფეს მიენდო, მაგრამ მალე მის წინააღმდეგ შეთქმულებაში მონაწილეობის გამო შეიპყრეს და სიკვდილით დასაჯეს.

## ლიტერატურა
* *ჯამბურია გ.,* ქართული ფეოდალური ირთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955;

## სქოლიო 
კატეგორია:ქართველი პოლიტიკოსები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1636
ქაიხოსრო
ქაიხოსრო
ყაფლან ბარათაშვილ-ორბელიშვილი

**ყაფლან ბარათაშვილ-ორბელიშვილი** (გ. 1671) — ბარათაშვილთა ერთი შტოს, ორბელიშვილთა (გამოეყო 1536) წარმომადგენელი, ყაფლანიშვილთა გვარის ფუძემდებელი, "დიდი ყაფლანის" სახელით ცნობილი.

ქართლის სამეფოს მდივანბეგი (იხსენიება 1634-იდან) და სახლთუხუცესი (იხსენიება 1646-დან). 20-იანი წლების დასაწყისში, როდესაც ბარათა ბარათაშვილმა თავისი სახლიკაცები ამოწყვიტა, ბარათაშვილ-ორბელიშვილი ირანში გაიქცა. მონაწილეობდა მარაბდის ბრძოლაში (1625) ირანელთა მხარეზე. ერთგულობდა სიმონ II-ს, როსტომსა და ვახტანგ V-ს, რომელთაგან მრავალი ყმა-მამული მიიღო წყალობად. განაახლა ფიტარეთის მონასტერი, ააშენა და ყმებით დაასახლა 61 სოფელი, თავის მემკვიდრეებს დაუტოვა 80-მდე სოფელი. ჰყავდა ხუთი ვაჟი (პაპუნა, ასლანი, ვახტანგი, თამაზი, გიორგი), რომლებიც შემდეგ ქართლის სამეფოს დიდი მოხელეები გახდნენ, და ერთი ქალი როდამი (ვახტანგ V-ის პირველი ცოლი). დასაფლავებულია ფიტარეთის მონასტერში.

## იხილეთ აგრეთვე
* ფიტარეთის მონასტერი

## ლიტერატურა
**ჯამბურია გ.,* ქართული ფეოდალური ურთიერთობის ისტორიიდან, თბ., 1955

კატეგორია:გარდაცვლილი 1671
ყ
ნიკოლა ვილერუა

მინი|ნიკოლა ვილერუა
**ნიკოლა ვილერუა** (; დ. 14 მაისი, 1759 — გ. 28 დეკემბერი, 1825) — ფრანგი მეწარმე.

ფრანსუა ბოხთან ერთად დღეისათვის კერამიკის მწარმოებელი ფირმის „ვილერუა და ბოში„-ს () დამაარსებელი. იგი სპეციალობით ლითონის ჩამომსხმელი იყო.

## ლიტერატურა
* Guido Müller: *Die Familien Villeroy und de Galhau im Saarland*, Saarlouis 1991.
* Therese Thomas: *Die Rolle der beiden Familien Boch und Villeroy im 18. und 19. Jahrhundert*, Saarbrücken 1974.
* Beatrix Adler: *Wallerfanger Steingut.* Krüger Druck + Verlag, Dillingen 1994, ISBN 3-921236-72-X.
* Villeroy und Boch AG: *Seit 1748. Zukunft hat Tradition*, Saarbrücken 1998.
* Rainer Desens: *Villeroy & Boch, 1748 - 1998*, Ein Vierteljahrtausend europäische Industriegeschichte, Saarbrücken 1998.

კატეგორია:ფრანგი მეწარმეები
კატეგორია:დაბადებული  14 მაისი
კატეგორია:დაბადებული   1759
კატეგორია:გარდაცვლილი 28 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1825
გარსევან ჭავჭავაძე

**გარსევან რევაზის ძე ჭავჭავაძე** (დ. 20 ივლისი, 1757 — გ. 7 აპრილი, 1811) — ქართველი დიპლომატი, ქართლ-კახეთის სამეფოს ელჩი რუსეთის იმპერიაში, გეორგიევსკის ტრაქტატის დადების მონაწილე. 

## ბიოგრაფია
ჭავჭავაძე იყო ქართლ-კახეთის მეფის ეშიკაღასბაში და ყაზახის მოურავი. იყო ერთ-ერთი ხელმძღვანელი 24-კაციანი დელეგაციისა, რომელიც მონაწილეობდა 1783 წელს გეორგიევსკის ტრაქტატის დადებაში. 1784-1801 წლებში იყო ქართლ-კახეთის სამეფოს ელჩი რუსეთის იმპერიაში, მიუხედავად იმისა, რომ რუსულ ენას 1790-იან წლებამდე არ ფლობდა. იბრძოდა ქართლ-კახეთის საშინაო დამოუკიდებლობის შესანარჩუნებლად. გარსევან ჭავჭავაძის მეუღლე იყო გიორგი ავალიშვილის და მარიამ ავალიშვილი. მათ პეტერბურგში შეეძინათ ერთადერთი ვაჟი ალექსანდრე ჭავჭავაძე, რომელიც მნიშვნელოვან ფიგურას წარმოადგენდა მეცხრამეტე საუკუნის საქართველოში. 1788 წელს გარსევან ჭავჭავაძე დაბრუნდა სამშობლოში. 1795 წელს ის კვლავ რუსეთში იყო. 1796 წელს მონაწილეობდა რუსეთის ლაშქრობაში სპარსეთის წინააღმდეგ. 1797 წლის გაზაფხულზე მესამედ გაემგზავრა რუსეთში და 31 დეკემბერს პავლე I-ს წარუდგინა ნოტა, რომლითაც ითხოვდა რუსეთის მთავრობისგან გეორგიევსკის ტრაქტატით ნაკისრ ვალდებულებათა შესრულებას. ერეკლე II-ის გარდაცვალების შემდეგ დაბრუნდა საქართველოში ოჯახითა და ამალით, მხარს უჭერდა ქართლ-კახეთის სამეფოს რეფორმირებას იოანე ბატონიშვილის სჯულდების მიხედვით. 1800 წლის დასაწყისში კვლავ გაემგზავრა რუსეთში და პალვე I-ს წარუდგინა გიორგი XII-ის საიდუმლო თხოვა ქვეშევრდომობაში მიღების შესახებ. 

1801 წელს ქართლ-კახეთის სამეფოს გაუქმების შემდეგ რუსეთის მთავრობამ ჭავჭავაძეს ნამდვილი სახელმწიფო მრჩევლის სტატუსი მიანიჭა და სანქტ-პეტერბურგში გადაასახლა. რუსეთთან შეერთების შემდეგ ჭავჭავაძე ითხოვდა ავტონომიას ქართლ-კახეთის სამეფოსთვის იმპერიის შემადგენლობაში. 1802 წლის ბოლოს ჭავჭავაძე საქართველოში ჩავიდა. ნოემბრიდან ის პოლიციის ფარული ზედამხედველობის ქვეშ იყო. 1803 წლის 14 ივნისს ის არჩეულ იქნა საქართველოს თავადაზნაურთა საკრებულოს წინამძღოლად. 1805 წელს მისი ვაჟი, ალექსანდრე ჭავჭავაძე მთიულეთის აჯანყებაში მონაწილეობის გამო გადაასახლეს ტამბოვში. მასთან ერთად გადაასახლეს გარსევან ჭავჭავაძეც. 1806 წლის ნოემბერში ის უკვე თავისუფალი იყო გადასახლებიდან და ცხოვრობდა პეტერბურგში. გარდაიცვალა იქვე 1811 წელს. დასაფლავებულია ალექსანდრე ნეველის ლავრაში.

## ლიტერატურა 
**ჩიქოვანი, ი.*, თავადი ჭავჭავაძეები. თბილისი, არტანუჯი, 2002
**ცქიტიშვილი ზ.,* გარსევან ჭავჭავაძის სახელმწიფოებრივი მოღვაწეობა, თბილისი, 1982; 

## რესურსები ინტერნეტში
*

 
კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1757
კატეგორია:გარდაცვლილი 7 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1811
კატეგორია:ქართველი დიპლომატები
გ
ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგი

გრაფი **ფრიდრიხ I ფონ შვარცენბურგი** (; დ. დაახ. 1075 — გ. 5 ოქტომბერი, 1131) — კელნის ეპისკოპოსი 1100–1131 წლებში.

## ბიოგრაფია
ფრიდრიხი იყო გრაფ ბერთოლდ I ფონ შვარცენბურგის და მისი მეუღლის რიხარდისის ვაჟი.

განათლება მან ბამბერგში და საფრანგეთში მიიღო და ვიდრე იმპერატორი ჰაინრიხ IV მას კელნის ეპისკოპოსად დანიშნავდა მღვდელი იყო ბამბერგსა და შპაიერში. ფრიდრიხის ბრძანებით 1100 წელს დაწყებულ იქნა ფოლმარშტაინის ციხესიმაგრის მშენებლობა.

1106 წელს მან იმპერატორ ჰაინრიხ V-ის მხარე დაიჭირა რომის წინააღმდეგ კონფლიქტში, თუმც უკვე 1114 წელს ფრიდრიხმა მხარე შეიცვალა და ანდერნახთან გამართულ ბრძოლაში დაამარცხა იმპერატორი. 1122 წელს ვორმსის კონკორდატის მიხედვით იგი იტალიის ერცკანცლერად და მრჩევლად დაინიშნა.

1125 წლის 24 აგვისტოს იმპერატორის არჩევნებზე ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგმა მხარი ლოთარ III-ეს დაუჭირა, რითაც დაუპირისპირდა შვაბიის ჰერცოგ ფრიდრიხს. მთელი რიგი ციხესიმაგრეების აგებით მან კელნის საეპისკოპოსო სამხრეთის მხრიდან საიმედოდ გაამაგრა. მაგ., 1118 წელს აგებულ იქნა ვოლკენბურგის ციხესიმაგრე და ე.წ. „როლანდის კუთხე“, რომლებიც აკონტროლებდნენ მდ. რაინს.

ფრიდრიხ ფონ შვარცენბურგი გარდაიცვალა 1131 წლის 5 ოქტომბერს მის მიერ აშენებულ ვოლკენბურგის ციხესიმაგრეში. იგი დაასაფლავეს ზიგბურგის სააბატოში.

## ლიტერატურა
* Hermann Cardauns: Friedrich I. In: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). Band 7, Duncker & Humblot, Leipzig 1877, S. 535–538.
* Erich Wisplinghoff: Friedrich I. von Schwarzenburg. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 5, Duncker & Humblot, Berlin 1961, ISBN 3-428-00186-9, S. 511.

კატეგორია:კელნის ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 1075
კატეგორია:გარდაცვლილი 5 ოქტომბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი  1131
ზაინ-ვიტგენშტაინი

**ზაინ-ვიტგენშტაინი** (გერმ.: Sayn-Wittgenstein) გერმანული არისტოკრატული საგვარეულოა, რომლის დომენი ზაინის ციხესიმაგრე იყო. ამ საგვარულოს წარმომადგენლები ატარებენ გვარს «ცუ ზაინ-ვიტგენშტეინ» (გერმ.: zu Sayn-Wittgenstein ). ის პირები, რომლებიც გვარში “ცუ”-ს ნაცვლად “ფონ”-ს ატარებენ ამ საგვარეულოს არ განეკუთვნებიან.

საგვარულოდან პირველად მოიხსენიებიან გრაფები ებერჰარდი და ჰაინრიხი 1139 წელს. 1361 წელს ზაინის გრაფებმა მემკვიდრეობით მიიღეს ვიტგენშტაინის საგრაფო და ამიერიდან მიხსენიებიან ზაინ-ვიტგენშტაინებად.

1605 წელს ზაინ-ვიტგენშტაინების გრაფების საგვარეულო რამდენიმე შტოდ გაიყო:
* ზაინ-ვიტგენშტაინ-ბერლებურგი (რაიხსფიურსტები 1792 წლიდან) - Sayn-Wittgenstein-Berleburg 
* ზაინ-ვიტგენშტაინ-ჰოენშტაინი (რაიხსფიურსტები 1801 წლიდან) - Sayn-Wittgenstein-Hohenstein 
* ზაინ-ვიტგენშტაინ-ზაინ (პრუსიის სამეფოს ფიურსტები 1834 წლიდან) - Sayn-Wittgenstein-Sayn

კატეგორია:გერმანიის ისტორია
სიოგუნი

[მინი|[მინამოტო იორიტომო პირველი სიოგუნი, (1192–1199)]]
**სიოგუნი** (; *სეიი ტაისიოგუნის* შემოკლებული სახელწოდება, სიტყვასიტყვით — დიდი მხედართმთავარი, რომელიც იმორჩილებს ბარბაროსებს) — თავდაპირველად იაპონიის იმპერიის სამხედრო წოდება იყო და იმ ჯარების სარდლებს ანიჭებდნენ, რომლებსაც 794-დან 811-მდე კუნძულ ჰონსიუს ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში გზავნიდნენ ემისების დასამორჩილებლად.

1192 წელს სიოგუნის წოდება მიენიჭა მინამოტოს ფეოდალური სახლის მეთაურს მინამოტო იორიტომოს. ამ დროიდან სიოგუნს უწოდებდნენ იაპონიის სამხედრო-ფეოდალურ გამგებლებს (რომლებიც მართავდნენ ქვეყანას იმპერატორის სახელით) მინამოტოს (1192-1333), ასიკაგას (1335(1338)-1573), ტოკუგავას (1603-1867) ფეოდალური დინასტიებიდან.

## იხილეთ აგრეთვე
*იაპონიის ისტორია
*ფეოდალიზმი

## ლიტერატურა
* Beasley, William G. (1955). *Select Documents on Japanese Foreign Policy, 1853–1868.* London: Oxford University Press. [reprinted by RoutledgeCurzon, London, 2001.  10-ISBN 0-197-13508-0; 13-ISBN 978-0-197-13508-2 (cloth)]
* 
* 
* 
* 

კატეგორია:იაპონიის სამხედრო წოდებები
კარლ XV

thumb|კარლ XV (შვედეთი)
**კარლ XV** () (დ. 3 მაისი, 1826, სტოკჰოლმი — გ. 18 სექტემბერი, 1872, მალმიო) — შვედეთის და ნორვეგიის მეფე 1859-1872 წლებში.

## ბიოგრაფია 
;მშობლები
კარლი შვედეთის მეფის ოსკარ I-ის და მისი მეუღლის ჟოზეფინა დე ბოჰარნეს უფროსი ვაჟი იყო. 

;მეუღლე
მას მეუღლედ ჰყავდა პრინც ვილჰელმ ფრიდრიხ კარლ ფონ ორანიენ-ნასაუს ქალიშვილი ლუიზე ფონ ორანიენ-ნასაუ.

;შთამომავლობა
*ლუიზა ჟოზეფინა (დ. 31 ოქტომბერი, 1851 — გ. 20 მარტი, 1926) — დანიის მეფის ფრედერიკ VIII-ეს მეუღლე.

კატეგორია:შვედეთის მეფეები
კატეგორია:ნორვეგიის მეფეები
კატეგორია:დაბადებული 3 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1826
კატეგორია:გარდაცვლილი 18 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1872
კატეგორია:ბერნადოტები
კატეგორია:წმინდა ანდრია პირველწოდებულის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა ანას I ხარისხის ორდენის კავალრები
კატეგორია:წმინდა სტანისლავის I ხარისხის ორდენის კავალრები
კურტ ფონ ჰამერშტაინი

მინი|მარჯვნივ|კურტ ფონ ჰამერშტაინი (მარცხნივ)
ბარონი **კურტ გებჰარდ ადოლფ ფილიპ ფონ ჰამერშტაინ-ექუორდი** () (დ. 26 სექტემბერი, 1878, ჰინრიხსჰაგენი, მეკლენბურგ-შტრელიცი — გ. 24 აპრილი, 1943, ბერლინი) — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე, „ვერმახტის“ გენერალი და „ვიდერშტანდის“ წევრი.

## ბიოგრაფია 
ჰამერშტაინ-ექუორდი სამხედრო ტრადიციების მქონე ოჯახში დაიბადა. 20 წლის ასაკში იგი ლეიტენანტის წოდებით ქვეითთა მე-3 გვარდიულ პოლკში დაიწყო მსახური. პირველ მსოფლიო ომში იგი გენერალურ შტაბში მსახურობდა. 1918–1929 წლებში იგი რაიხსვერში მსახურობდა. 1929 წელს ჰამერშტაინ-ექუორდს გენერალ-ლეიტენანტის სამხედრო წოდება მიენიჭა და დაინიშნა რაიხსვერის სამინისტროში არმიის განყოფილების (იგ. გენშტაბი) შეფად.

1930 წელს რაიხსპრეზიდენტმა პაულ ფონ ჰინდენბურგმა მას ინფანტერიის გენერლის წოდება მიანიჭა და დანიშნა სახმელეთო ჯარების ხელმძღვანელობის შეფად.

ნაცისტების ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ ჰამერშტაინ-ექუორდი ცდილობდა პოლიტიკურად ნეიტრალური რაიხსვერის შენარჩუნებას. მისი ეს მცდელობა უშედეგოდ დასრულდა და 1934 წლის 31 იანვარს მან თანამდებობდა დატოვა. მის ადგილზე დაინიშნა გენერალ-ლეიტენანტი ვერნერ ბარონი ფონ ფრიჩი.

მეორე მსოფლიო ომის დასაწყისში ჰამერშტაინ-ექუორდი დაუბრუნდა სამხედრო სამსახურს და 1939 წლის 9 სექტემბერს გენერალ-მაიორის წოდებით «არმიათა განყოფილება „ა“-ს ჩაუდგა სათავეში. ომის ფართო მასშტაბით გავრცელებისათვის ხელი რომ შეეშალა იგი ცდილობდა ფიურერი თავისი არმიების აღლუმზე მიეწვია კიოლნში, იქ დაეპატიმრებინა და მოეკლა. მისი ეს გეგმა აუსრულებელი დარჩა.

იმავე წლის სექტემბერში ჰამერშტაინ-ექუორდი საბოლოოდ დაითხოვეს სამხედრო სამსახურიდან, თუმც ვაჭარ ნიკოლაუს-კრისტოფ ფონ ჰალემის საშუალებით „ვიდერშტანდის“ აქტიური წევრი დარჩა. იგი გარდაიცვალა 1943 წელს კიბოს დაავადებით.

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია
* Obituary of Maria-Therese von Hammerstein-Paasche

კატეგორია:გერმანელი სამხედრო მოღვაწეები
კატეგორია:დაბადებული 26 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1878
კატეგორია:გარდაცვლილი 24 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1943
კატეგორია:ბერლინში გარდაცვლილები
კართაგენი

thumb|კართაგენის მდებარეობა
thumb|კართაგენის ნანგრევები

**კართაგენი** (ლათ. *Carthago*; ბერძნ. Καρχηδων = ''Karchē'dōn'') — ანტიკური ქალაქი-სახელმწიფო ხმელთაშუაზღვისპირეთში, ჩრდილოეთ აფრიკის ტერიტორიაზე. წარმოიშვა ტვიროსელ ფინიკიელთა სავაჭრო კოლონიის ადგილას (ამჟამინდელი ტუნისის ყურე) დაახლოებით  ძვ. წ. IX საუკუნის ბოლოს ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ, სავაჭრო კოლონიათა ფართო ქსელმა განამტკიცა კართაგენის ბატონობა დასავლეთ ხმელთაშუაზღვისპირეთის სავაჭრო გზებზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კართაგენი
კატეგორია:ფინიკიის ქალაქები
ბასილი (XI საუკუნე)

**ბასილი** — XI საუკუნის ქართველი კალიგრაფი. გადაწერა გრიგოლ ღვთისმეტყველის თხზულებათა კრებული (ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრი A-1), რომლის ერთ-ერთ ანდერძში ვკითხულობთ: „ლოცვა ყავთ უღირსისა და ფრიად ცოდვილისა უცბად მჩხრეკალისა ბასილისათჳს“. კრებული ლამაზი ნუსხურით, ნაკლებად გადაბმული, მკაფიო ასოებით არის ნაწერი. ოსტატი ყოველი თხზულების დასაწყისს საზედაო ასოებითა და კარგად მოფიქრებული ფერწერული სამკაულით აფორმებს. ფურცლის ჩარჩოები დახვეწილი გეომეტრიული ფორმისაა. ხელნაწერს თევდორე ჟორდანია 1031-ით ათარიღებს.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
* ბასილი — გალობანი ეფთჳმი მთაწმინდელისანი

კატეგორია:ქართველი კალიგრაფები
ბასილი V

**ბასილი V** (გ. 1349) – საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი XIV საუკუნის 40-60-იან წლებში, გიორგი V ბრწყინვალისა (1314-1346) და დავით IX-ის (1346-1360) დროს. დიდი პატრიკის ივანეს ძე.

## ბიბლიოგრაფია
# „თხრობა სასწაულთათვის წმინდისა და ღვთივ შემოსილისა მამისა შიოსათა, რომელი ესე სხვათა-მიერ აღწერილი ადგილ ადგილი ერთად შემოჰკრიბა ბასილი კათალიკოზმან, ძემან დიდისა პატრიკისა ვაჩესამან“, დაბეჭდილია „საქართველოს სამოთხეში“.
# „სამოთხის გასაღები“ — ბერძნულიდან თარგმნილი.
# „აღწერა მთელის ხმელეთის უდიდესთა ქალაქთა“ — ბერძნულიდან თარგმნილი.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
* ქსე, ტ. 2, გვ. 220, თბ., 1977
* ზ. ჭიჭინაძე, "ქართული მწერლობა მეცამეტე საუკუნიდან მეთექვსმეტე საუკუნემდე", თბილისი, 1885 წ.

კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
კატეგორია:ქართველი მწერლები
ბასილი ეზოსმოძღვარი

**ბასილი ეზოსმოძღვარი**, *ეზოსმოძღუარი* (*ეზოსმოძღჳარი*) — XII-XIII საუკუნეების ქართველი ისტორიკოსი, თამარ მეფის ეზოსმოძღვარი, მიჩნეულია (ივანე ჯავახიშვილი) თამარის ერთ-ერთ ისტორიკოსად („ცხოვრება მეფეთ-მეფისა თამარისი“).

## ლიტერატურა
*ქსე, ტ. 2, გვ. 221, თბ., 1977

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბასილი ეზოსმოძღვარი-ს შემოქმედება Allgeo.org-ზე

კატეგორია:ქართველი ისტორიკოსები
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
ბასილ III

**ბასილი ვაჩეს ძე** — XI საუკუნის ქართველი მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი (დაახლოებით 1090-1100).

ვარაუდობენ, რომ ეფრემ მცირის ძმა იყო. სწავლა-განათლება კონსტანტინოპოლში მიუღია. სამშობლოში დაბრუნებული შიომღვიმის სავანეში დამკვიდრებულა. მას ეკუთვნის ჰაგიოგრაფიული თხზულება „თხრობაჲ სასწაულთათჳს წმინდისა და ღმერთ-შემოსილისა მამისა შიოჲსთაჲ“ და „დასდებელი შიოჲსი“, რომლებიც შეიცავენ საქართველოს ისტორიისათვის საინტერესო მასალებს.

## იხილეთ აგრეთვე 
* საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაურები

## ლიტერატურა
**ლოლაშვილი ი.*, ქსე, ტ. 2, გვ. 221, თბ., 1977

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:საქართველოს კათოლიკოსები
ბასილი საბაწმიდელი

**ბასილი საბაწმიდელი** — VIII-IX საუკუნეების ქართველი მწერალი, ჰიმნოგრაფი. მოღვაწეობდა პალესტინაში, შესაძლოა თვით საბა განწმედილის (წმიდის) ლავრაშიც. მისი ჰიმნოგრაფიული თხზულება „დასდებელნი მამისა საბაჲსნი“ შეტანილია X საუკუნის სინის მთის ხელნაწერში. დასდებლის კიდურწრილობაა „ბასილი“. 

ავტორს გამოუყენებია საბა განწმენდილის „ცხოვრება“, რომელიც ქართულად VII საუკუნეში უნდა იყოს თარგმნილი.

## ლიტერატურა 
* ინგოროყვა პ., გიორგი მერჩულე, თბ., 1954;
* კეკელიძე კ., ქართული ლიტერატურის ისტორია, ტ. 1, თბ., 1960;
* ლოლაშვილი, ქსე, ტ. 2, გვ. 221, თბ., 1977

კატეგორია:ქართველი მწერლები
ბასილი ბაგრატის ძე

**ბასილი ბაგრატის ძე** — XI საუკუნის I ნახევრის ქართველი მწერალი. ზოგიერთი ქართველი ისიტორიკოსის მიერ მიჩნეულია ბაგრატ III-ის ძედ. საქართველოს მართლმადიდებელი სამოციქულო ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე ახალი სტილით 9 ივნისი (27 მაისი).

მოღვაწეობდა ხახულის ლავრაში. მის ლიტერატურულ მემკვიდრეობას ჩვენამდე არ მოუღწევია. გიორგი მცირის თქმით, იგი ყოფილა „მოძღუარი და განმანათლებელი ქუეყანისა ჩუენისა“ და იოანე ბაგრატიონის „კალმასობაში“ დამახასიათებელია როგორც ღვთისმეტყველებასა და ფილოსოფიაში განსწავლული მწიგნობარი, მთარგმნელი, „რიტორ-მომთხრობელი და მაღალ ფრასასა ზედან დამთხზველი“, მასვე უწოდებდნენ „ქართველთა ეკლესიათა სამკაულს“. შემდგომ ბასილი ათონის მთაზე გადასულა და იქ დაუწერია „გალობანი წმიდისა მამისა ეფთჳმესნი“. გარდაიცვალა იქვე, ივერთა მონასტერში.

## ლიტერატურა
* დეკანოზი ზაქარია (მაჩიტაძე), მანანა ბუკია, მაკა ბულია. „ქართველ წმიდანთა ცხოვრება“, თბილისი, 2004 წ.

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი წმინდანები
კატეგორია:XI საუკუნის ქრისტიანი წმინდანები
კატეგორია:საქართველოს სამეფოს ბაგრატიონები
ბასილი ზარზმელი

**ბასილი ზარზმელი** — IX-X საუკუნეების ქართველი მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე.

დაახლოებით 916-926 იყო ზარზმის მონასტრის წინამძღვარი. ბასილი ზარზმელმა თავისი ბიძის, IX საუკუნის ცნობილი საეკლესიო მოღვაწის სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრებას მიუძღვნა ვრცელი ჰაგიოგრაფიული თხზულება „ცხოვრებაჲ და მოქალაქობაჲ ღმერთ-შემოსილისა და ნეტარისა მამისა ჩუენისაჲ სერაპიონისი“, რომელშიც სერაპიონის საქმიანობის გარდა, გადმოცემულია იმდროინდელი საქართველოს სოციალური ყოფის ამსახველი სურათები, სამხრეთ საქართველოს მონასტერთა (ზარზმა, ოპიზა, პარეხი, დიდი ზანავი და სხვა) მშენებლობა-აღორძინების ამბები. აღწერილია საზოგადოების სხვადასხვა ფენის ურთიერთობა, ეკლესიის როლი ქვეყნის ცხოვრებაში და სხვა.

ბასილი ზარზმელი თხზულებაში მოთხრობილი ზოგიერთი ამბის თვითმხილველია, ნაწილი ცნობებისა კი მას სერაპიონის მოწაფეთაგან შეუკრებია. „სერაპიონ ზარზმელის ცხოვრება“ პირველხარისხოვან ისტორიულ წყაროდაა მიჩნეული.

ბასილი ზარზმელის თხზულება ცნობილია მხოლოდ უცნობი ავტორის მიერ XI საუკუნეში შესრულებული მეტაფრასული რედაქციის მიხედვით, რომლის ერთადერთი, მოსე ჯანაშვილის მიერ მიკვლეული, ხელნაწერი XVI საუკუნეს განეკუთვნება. არსებობს მოსაზრება, რომ სერაპიონ ზარზმელი და მისი ცხოვრების აღმწერი ბასილი ზარზმელი არიან არა IX-X საუკუნეების, არამედ VI-VII საუკუნეების მოღვაწეები. ეს შეხედულება თვით თხზულებაშივე გადმოცემული ისტორიულ სურათს არ ეთანხმება და დაუსაბუთებელი ჩანს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ცხორებაჲ და მოქალაქობაჲ ღმერთ შემოსილისა ნეტარისა მამისა ჩუენისა სერაპიონისი

კატეგორია:ქართველი მწერლები
კატეგორია:ქართველი საეკლესიო მოღვაწეები
ფერის ფერმა

**ფერის ფერმა** () — ფერმისა და სახლის სახელწოდება, სადაც ჯორჯ ვაშინგტონმა გაატარა თავისი ბავშვობის დიდი ნაწილი. ფერის ფერმა მდებარეობს აშშ-ში, სტრაფორდის ოლქში, მდინარე რაპაჰანოკის ჩრდილოეთ სანაპიროზე, ქალაქ ფრედერიკსბურგის მახლობლად. აშენდა 1738 წელს. ფართობი 278,000 მ². 

## რესურსები ინტერნეტში
* 

კატეგორია:ფერმები
კინგ-ჯორჯის ოლქი (ვირჯინია)

**კინგ-ჯორჯის ოლქი** — ოლქი რომელიც მდებარეობს ვირჯინიის შტატში. 2000 წლის მონაცემების მიხედვით მოსახლეობის რაოდენობა არის 16 803. ოლქის ადმინისტრაციული ცენტრია კინგ-ჯორჯი.

ეს ოლქი არ არის ვაშინგტონ–ბალტიმორის მეგაპოლისის ნაწილი

აქ დაიბადა ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტი ჯეიმზ მედისონი

## ისტორია
კინგ-ჯორჯის ოლქი დაარსებულია 1720 წელს. ოლქს სახელი ეწოდა ინგლისის მეფის ჯორჯ I–ის პატივსაცემად.

## გეოგრაფია
აშშ-ის სტატისტიკის დეპარტამენტის მიხედვით ოლქის საერთო ფართობი შეადგენს 486 კმ². 466 კმ² არის ხმელეთი ხოლო 20 კმ² შეადგენს წყალს. მთლიანი ფართობის 4.15% არის წყალი.

ჩრდილოეთით მას ესაზღვრება მდინარე პოტომაკი, მდინარის მეორე ნაპირას არის ჩარლზის ოლქი. სამხრეთით კინგ-ჯორჯის ოლქს ესაზღვრება კაროლინის და ესექსის ოლქები; აღმოსავლეთით მდებარეობს ვესმორლენდის ოლქი ხოლო დასავლეთით სტაფორდის ოლქი.

## დემოგრაფია
2000 წლის აღწერის მიხედვით ოლქში ცხოვრობს 16 803 ადამიანი, 6 091 კომლი და 4 525 ოჯახი.

მოსახლეობის 77.69% არის თეთრკანიანი, 18.73% შავკანიანი, 0.48% ადგილობრივი ამერიკელი (ე.წ. ინდიელები), 1.01% აზიელები, 2.09 სხვა რასის წარმომადგენლები, ხოლო 1.79% ლათინოამერიკელები.

## დასახლებები
*დალგრინი
*ფეირვიუ ბიჩი

კატეგორია:ვირჯინია
ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი

**ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი** — საქართველოს სამეფოს მწიგნობართუხუცესი 1248-1265. მეფე დავით-ულუს საქართველოში არ ყოფნის დროს ბასილის სახელმწიფო მართვა ჰქონდა მინდობილი. ხელმძღვანელობდა საქართველოს მთავრობის იმ ღონისძიებათა შემუშავებასა და განხორციელებას, რომელთა მიზანი იყო XIII საუკუნის შუა წლების დიდი ეკონომიური კრიზისის შენელება. ბასილის წინადადებით გაღარიბებულ მოსახლეობას დაურიგდა ეკლესიის კუთვნილი მიწების ნაწილი. ამ ნიადაგზე ბასილს გადაემტერნენ ეკლესიის მაღალი წრეები, რომლებმას მეფე დავით-ულუ დაარწმუნეს ბასილის ორგულობაში. ცრუ ბრალდების საფუძველზე ბასილი დააპატიმრეს და გაუსამართლებლად ჩამოახრჩვეს.

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი მწიგნობრები
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები