open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნიკოლოზ ჯანაშია (პედაგოგი)

ალტ=ნიკოლოზ ჯანაშია მოსწავლეებთან ერთად|მინი|ნიკოლოზ ჯანაშია მოსწავლეებთან ერთად. სულ ზედა რიგში, კარში, მარცხნივ დგას მისი შვილი, სიმონ ჯანაშია.
**ნიკოლოზ სიმონის ძე ჯანაშია** (დ. 1872 , სოფ. აძუბჟა, ოჩამჩირის რაიონი, აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა — გ. 6 ივნისი, 1918, სოხუმი. დასაფლავებულია სოფელ აძუბჟაში) — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პედაგოგი, ეთნოგრაფი, ფოლკლორისტი, სიმონ ჯანაშიას მამა. 

## ბიოგრაფია
1891 წელს დაამთავრა გორის საოსტატო სემინარია და პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა აფხაზეთში, გურიის, სამეგრელოს სკოლებში, დიდი ღვაწლი მიუძღვის სოხუმის სამასწავლებლო სემინარიის დაარსებაში (1915 წ). იყო იაკობ გოგებაშვილის პედაგოგიური შეხედულებების მიმდევარი. 1909 წელს მისი აქტიური მონაწილეობით გაიხსნა ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების სოხუმის ფილიალი. 1910 წელს სათავეში ჩაუდგა ამ საზოგადოების ქართულ სკოლას სოხუმში. ეწეოდა ნაყოფიერ სამეცნიერო მუშაობას. სწავლობდა ქართველი ხალხის მატერიალურ და სულიერ კულტურას. დიდი წვლილი შეიტანა აფხაზი ხალხის ყოფისა და რელიგიური რწმენების კვლევაში. ეთნოგრაფიულ წერილებს ბეჭდავდა: „სახალხო გაზეთში“, „მოამბეში“, აკაკის კრებულში, აგრეთვე ჟურნალ „ხრისტიანსკი ვოსტოკში“. თანამშრომლობდა ჰამუდ-ბეის ფსევდონიმით. მის შრომებს მაღალ შეფასებას აძლევდნენ აკადემიკოსები ივანე ჯავახიშვილი, ნიკო მარი და სხვა.

## ბიბლიოგრაფია
*„აფხაზები“, ჟურნალი „მოამბე“, 1898, № 9.
*„აბრსკილი“, ჟურნალი „აკაკის კრებული“, 1898, № 5
*«Абхазский культ и быт», Отдельный оттиск из Христианского Востока. Том . Выпуск III., Петроград, 1917
* «Статьи по этнографии Абхазии», Сухуми, 1960

## ლიტერატურა 
* *ხუნდაძე ა.*, ცნობილი ქართველი პედაგოგი ნიკო ჯანაშია, თბ., 1949

## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:ქართველი პედაგოგები
კატეგორია:ქართველი ეთნოგრაფები
კატეგორია:ქართველი ფოლკლორისტები
კატეგორია:დაბადებული 1872
კატეგორია:გარდაცვლილი 6 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1918
ნიკოლოზ
კატეგორია:ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების წევრები
არაფი (სომხეთი)

**არაფი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 500 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 2 100 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 1 500 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.4 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
მიკელე ფერერო

**მიკელე ფერერო** (; 26 აპრილი, 1925, დოლიანი — 14 თებერვალი, 2015, მონაკო) — იტალიელი მეწარმე. იყო ევროპის ერთ-ერთი უმსხვილესი საკონდიტრო კომპანიის, Ferrero SpA-ს მფლობელი. მან Ferrero განავითარა მამამისის მცირე საცხობისა და კაფედან, რომელიც ალბაში, პიედმონტის კომუნაში მდებარეობდა. მიკელე ფერეროს პირველი დიდი წარმატება იყო ტრადიციულ ჯანდუიას პასტაში მცენარეული ზეთის დამატება, რამაც ნუტელას თავბრუდამხვევ პოპულარობას დაუდო საფუძველი.

## ბიოგრაფია 
მიკელე ფერერო დაიბადა 1925 წლის 26 აპრილს დოლიანიში პიერა ჩილარიოს და პიეტრო ფერეროს ოჯახში, რომელმაც დააარსა კომპანიები Ferrero და Piera Rocher.
### კარიერა 
პერერო ფირმას 1945 წელს შემოუერთდა.

იგი იყო იტალიის უმდიდრესი პიროვნება $26 მილიარდის ღირებულების ქონებით, რითაც მან 2008 წლის მარტში სილვიო ბერლუსკონი ჩამოიტოვა. 2014 წლის მაისში „ბლუმბერგის მილიარდერთა ინდექსში“ (Bloomberg Billionaires Index) ფერერო მსოფლიოს უმდიდრეს ადამიანებს შორის მე-20 ადგილი დაიკავა.

ფერეროს ბრენდის ქვეშ ერთიანდებიან: Nutella, Mon Chéri, Kinder Chocolate, Ferrero Rocher, Tic Tac და Kinder Surprise.

1997 წლიდან მიკელეს ვაჟები, ჯოვანი ფერერო და პიეტრო ფერერო კომპანიის ხელმძღვანელობაში ჩაერთნენ. 2011 წლის 18 აპრილს პიეტრო ფერერო გარდაიცვალა სამხრეთ აფრიკაში უბედური შემთხვევის შედეგად. ჯოვანი ფერერო გახდა ერთპიროვნული აღმასრულებელი დირექორი.
### პირადი ცხოვრება 
ფერეროს ჰყავდა მეუღლე მარია-ფრანკა ფისოლო და ორი ვაჟი ჯოვანი და პიეტრო ფერეროები.. ფერერო გარდაიცვალა 89 წლის ასაკში 14 თებერვალს, 2015, მონტე-კარლოში მდებარე საკუთარ სახლში.
## სქოლიო 
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1925
კატეგორია:გარდაცვლილი 14 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2015
კატეგორია:იტალიელი მილიარდერები
რომანოზი (პეტრიაშვილი)

**მიტროპოლიტი რომანოზი** (ერიკაცობაში — **რომან გრიგოლის ძე პეტრიაშვილი**; დ. 1 ოქტომბერი, 1887 — გ. 25 მარტი, 1979, თბილისი) — საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის მღვდელთმთავარი, მიტროპოლიტი.

## ბიოგრაფია
დაიბადა მღვდლის ოჯახში. მისი წინაპრები სიონის საპატრიარქო ტაძრის ღვთისმსახურნი იყვნენ. ოჯახი განათლებული და ინტელექტუალური იყო. ბიძა — ვასილ პეტრიაშვილი ცნობილი ბუნებისმეტყველი, ქიმიკოსი, ოდესის უნივერსიტეტის პროფესორი და რექტორი (უმაღლესი სასწავლებლის პირველი ქართველი რექტორი)იყო. რომან პეტრიაშვილი 1895-1908 წლებში სწავლობდა თბილისის სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. 1909-1910 წლებში სამხედრო სამსახურშია. 1910 წელს ჩაირიცხა ქ. დორპტის უნივერსიტეტის ვეტერინარულ ფაკულტეტზე, მაგრამ ოჯახური პირობების გამო იძულებული გახდა, სწავლისათვის თავი დაენებებინა. 1914-1918 წლებში მონაწილეობდა პირველ მსოფლიო ომში. 1918-1921 წლებში — ლტოლვილთა კომიტეტის განყოფილებაში. 1921-1924 წლებში — პატიმართა დამხმარე კომიტეტში. 1924-1944 წლებში — კოოპერაციულ განყოფილებაში. 1949 წელს თავი დაანება სამოქალაქო სამსახურს და განცხადებით მიმართა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს, უწმიდესსა და უნეტარეს კალისტრატეს, რომ სურვილი ჰქონდა, ემსახურა საქართველოს ეკლესიაში. იმავე წლის 6 მარტს უწმიდესმა კალისტრატემ აკურთხა დიაკვნად, 13 მარტს — მღვდლად. დაინიშნა სიონის საპატრიარქო ტაძარში, ასევე დაევალა საპატრიარქოს კანცელარიის მდივნის თანაშემწეობა.

1952 წლის 12 ივნისს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს პატრიარქმა მელქისედეკ III-მ აიყვანა დეკანოზის ხარისხში. 1954 წლის 17 მაისს სიონის ეკლესიიდან გადაყვანილ იქნა კუკიის წმინდა ნინოს ეკლესიაში. 1955-1959 წლებში იყო თბილისის სამების ეკლესიის წინამძღვარი. 1960-1967 წლებში თბილისის ალექსანდრე ნეველის სახელობის ეკლესიის დეკანოზი. 1962 წელს მოსკოვში ახლდა უწმიდესსა და უნეტარეს ეფრემ II-ს, დააჯილდოვეს მიტრით. 1965 წელს აკურთხეს ცხუმ-აფხაზეთის ეპისკოპოსად. 1967 წლის 28 აგვისტოდან 1971 წლამდე განაგებდა ალავერდისა და ბოდბის ეპარქიებს. 1971 წლის 7 ოქტომბერს დაინიშნა ქუთაის-გაენათის ეპარქიის მმართველად.

1972 წლის 8 აპრილს სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მოსაყდრის მიტროპოლიტ დავითის (დევდარიანი) მიერ მიენიჭა მიტროპოლიტობა, 1973 წლის 12 ოქტომბერს დაჯილდოვდა მეორე პანაღიით.

1977 წლის 9 ნოემბერს, როდესაც გარდაიცვალა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი დავით V, მიტროპოლიტმა რომანოზმა, როგორც უხუცესმა (90 წლის) და უპირატესმა მღვდელთმთავარმა, მოითხოვა სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის მოსაყდრეობა. სინოდის წევრთა უმრავლესობამ მოსაყდრედ აირჩია ცხუმ-აფხაზეთის მიტროპოლიტი ილია (შიოლაშვილი).

გარდაიცვალა 92 წლის ასაკში 1979 წლის მარტს. 25 მარტს განსვენებულს წესი აუგო სრულიად საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქმა ილია II-მ. მისივე გადაწყვეტილებით მიტროპოლიტი რომანოზი დაიკრძალა სიონის საპატრიარქო ტაძრის გალავანში.

## ლიტერატურა
* ს. ვარდოსანიძე, „პატრიარქები“, თბ., 2013

კატეგორია:ქართველი ეპისკოპოსები
კატეგორია:დაბადებული 1 ოქტომბერი
კატეგორია:დაბადებული 1887
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1979
ნოდარ ჯანბერიძე

**ნოდარ შალვას ძე ჯანბერიძე**  (დ. 26 მაისი, 1927, თბილისი — გ. 1997, იქვე) — ქართველი არქიტექტორი, ხელოვნების ისტორიკოსი, ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1972), პროფესორი, ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე. საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსი (1996).

## ბიოგრაფია
1949 წელს დაამთავრა საქართველოს პოლიტექნიკური ინსტიტუტის სამშენებლო ფაკულტეტის არქიტექტურის განყოფილება. მუშაობდა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის გიორგი ჩუბინაშვილის სახელობის ქართული ხელოვნების ისტორიის ინსტიტუტში (1949-1985). პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თბილისის სამხატვრო აკადემიაში (1961-1985).  საბჭოთა კავშირის მხატვართა კავშირის გამგეობის მდივანი (1977-1981) და საქართველოს მხატვართა კავშირის გამგეობის თავმჯდომარე (1974-1981). დაჯილდოებულია ღირსების ორდენით.    1990-1991 წლებში იყო საქართველოს რესპუბლიკის პირველი მოწვევის  უზენაესი საბჭოს წევრი საარჩევნო ბლოკი „საქართველოს ერთიანი კომუნისტური პარტიიდან“,  ხელი აქვს მოწერილი საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენის აქტზე (1991 წლის 9 აპრილი). 

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში
*ნოდარ   ჯანბერიძე — საქართველოს პარლამენტის ოფიციალური საიტი

კატეგორია:ქართველი არქიტექტორები
კატეგორია:დაბადებული 26 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:გარდაცვლილი 1997
კატეგორია:საქართველოს მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის აკადემიკოსები
კატეგორია:საქართველოს რესპუბლიკის I მოწვევის უზენაესი საბჭოს წევრები
მადაგასკარის ტბების სია

ცხრილში მოცემულია **მადაგასკარის ტბების სია**
{| class="wikitable sortable" 
|-
! რანგი !! ტბა !! ფართობი !! მაქს. სიღრმე !! მოცულობა !! ფოტო
|-
| 1. || ალაოტრა || style="text-align:right"| 900 კმ²|| style="text-align:right" | 1,5 მ || style="text-align:right" | 0,945 კმ³ || 100px
|-
| 2. || იჰოტრი || style="text-align:right"| 112 კმ² || style="text-align:right" | 3,8 მ || style="text-align:right" |  || 100px
|-
| 3. || კინკონი || style="text-align:right"| 100 კმ²|| style="text-align:right" |  || style="text-align:right" |  ||  100px
|-
| 4. || ტრიტრივა  || style="text-align:right"| || style="text-align:right" |  || style="text-align:right" |  || 100px
|-
| 5. || ციმანამპეცოცა  || style="text-align:right"| || style="text-align:right" |  || style="text-align:right" |  ||100px 
|-
| 6. || ანოსი  || style="text-align:right"| || style="text-align:right" |  || style="text-align:right" |  ||100px 
|-
| 7. || იტასის ტბა  || style="text-align:right"| || style="text-align:right" |  || style="text-align:right" |  ||
კატეგორია:მადაგასკარის ტბები
ჯავშანი (სამხედრო)

**ჯავშანი** —  ჭურვების, ტყვიების და ბირთვული აფეთქების დამაზიანებელი ფაქტორების ზემოქმედებისაგან ადამიანის, სამხედრო საბრძოლო ტექნიკის, შეიარაღების, სხვადასხვა თავდაცვითი ნაგებობების დამცავი საშუალება. სამხედრო ტექნიკაში ძირითადად ფოლადის ჯავშანს იყენებენ. დანიშნულების მიხედვით განასხვავებენ ტყვიასაწინააღმდეგო (რომლისგანაც მზადდება ჯავშანტრანსპორტიორების კორპუსები, მსუბუქი თვითმავალი საარტელერიო დანადგარები, მცურავი ტანკები და სხვა), ტყვიისა და ჭურვის ნამსხვრევებისაგან დამცავ და ჭურვსაწინააღმდეგო  (იყენებენ საშუალო და მსუბუქ ტანკებზე, თვითმავალ საარტელერიო დანადგარებზე, ხომალდებზე) ჯავშანს. 

ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში იყენებდნენ ჯავშანს. რუსეთში 1573 წელს შეიქმნა სპეციალური დაწესებულება, რომელიც განაგებდა ჯავშნის დამზადებას. ცეცხლსასროლი იარაღის გამოგონებამ განაპირობა ჯავშნის გამოყენება ფორტიფიკაციასა და სამხედრო-საზღვაო საქმეში.  XIX  საუკუნის I ნახევარში ჯავშანი გაჩნდა სახმელეთო ჯარებშიც. XIX  საუკუნის შუა წლებში დაიწყეს სამხედრო ხომალდების დაჯავშნა ჯავშნიანი ფილებით. XIX  საუკუნის დასაწყისში ჯავშანს იყენებდნენ ავტომობილებზე და ჯავშანმატარებლებზე, ხოლო 1916 წლიდან - ტანკებზე. თავდაპირველად ტანკის ჯავშნის სისქე იყო 8-10 მმ. II მსოფლიო ომის დროს  (1939-45) პერიოდში - 200 მმ. II მსოფლიო ომის წინ ჯავშნის გამოყენება დაიწყეს თვითმფრინავებზეც. წარმოების ხერხის მიხედვით ჯავშანი შეიძლება იყოს ნაგლინი ან სხმული. კონსტრუქციული გაფორმების მიხედვით ჯავშანი არის მონოლითური (ერთი ფურცლისაგან, ერთი სხმულისაგან დამზადებული) და კომბინირებული (შედგენილი ჯავშანი). შიგა აღნაგობის მიხედვით განასხვავებენ ჰომოგენურ (ერთგვაროვან) ჯავშანს, რომელიც მთელ კვეთში  ერთნაირი ქიმიური შედგენილობისაა და ერთნაირი მექანიკური თვისებები ახასიათებს, და ჰიტეროგენულ (არაერთგვაროვან) ჯავშანს. რომელსაც კვეთში განსხვავებული თვისებები ახასიათებს. რასაც აღწევენ სისქის მიხედვით სხვადასხვა ქიმიური შემადგენლობის ფილის შქმნით. 
 
ჯავშნის წარმოებაში ძირითადი მახასიათებელია სისალე. ჰომოგენური ჯავშანი არის მაღალი, საშუალო და დაბალი სისალისა. მაღალი სისალის ჯავშანს იყენებენ ტყვიასაწინააღმდეგოდ, საშუალო სისალისას - ჭურვსაწინააღმდეგოდ და დაბალი სისალისას - საკონსტრუქციო მასალად.

ფოლადის გარდა ჯავშანი შეიძლება იყოს ალუმინის შემადგენლობის, პლასტმასის ან ამ მასალათაგან კომბინირებული.
## ლიტერატურა 
კატეგორია:შეიარაღება
ფარაციჰო

**ფარაციჰო** — ქალაქი მადაგასკარში, ანტანანარივუს პროვინციაში, ვაკინანკარატრის რეგიონში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მადაგასკარის ქალაქების სია

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის ქალაქები
ანცირანანის პროვინცია

**ანცირანანის პროვინცია** () — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 44 784 კმ². მოსახლეობა — 1 680 828 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ანცირანანა.

პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში და აქვს ზღვაზე გასასვლელი. სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება მაჰაძანგის პროვინცია, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — ტუამასინის პროვინცია. პროვინციის სამხრეთში მასუალას ნახევარკუნძულზე მდებარეობს ქვეყნის ყველაზე დიდი ეროვნული პარკი მასუალა, ჩრდილოეთით — ეროვნული პარკი მონტან დ’ამბრე. პროვინციის აღმოსავლეთით მდებარეობს კუნძული ნოსი-ბე.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 2 რეგიონად და 9 დეპარტამენტად.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
მაჰაძანგის პროვინცია

**მაჰაძანგის პროვინცია** () — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 150 023 კმ². მოსახლეობა — 2 629 828 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი მაჰაძანგა.

პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში. პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ანცირანანის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ტუამასინის პროვინცია, სამხრეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, სამხრეთ დასავლეთით კი ტულიარის პროვინცია. დასავლეთით გარს ერტყმის მოზამბიკის სრუტის წყლები.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 4 რეგიონად და 21 დეპარტამენტად.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
ციმანამპეცოცა

**ციმანამპეცოცა** () — მარილიანი ტბა მადაგასკარის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში, ტულიარის პროვინციაში. ნატრიუმის კარბონატის ნაჯერობის გამო ტბის წყალი რძისფერია. ტბის აღმოსავლეთი ნაპირები შემოზღუდულია დაახლოებით 100 მ სიმაღლის კირქვული კლდეებით. წყალსატევი მოქცეულია ამავე სახელწოდების ეროვნული პარკის ტერიტორიაზე, რომელიც მდებარეობს ზღვის დონიდან 38-114 სიმაღლეებზე. ეროვნული პარკი გამოცხადებულია საერთაშორისო მნიშვნელობის ვეტლენდად რამსარის კონვენციის ფარგლებში.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის ტბები
კატეგორია:ტბები ანბანის მიხედვით
ირინე ჯანდიერი

**ირინე ალექსანდრეს ასული ჯანდიერი** (დ. 10 ნოემბერი, 1940, თბილისი) — ქართველი ბალერინა, საქართველოს სსრ სახალხო არტისტი (1976). 1956 წელს დაამთავრა თბილისის ქორეოგრაფიული სასწავლებელი. ამავე წლიდან თბილისის ოპერისა და ბალეტის თეატრის წამყვანი ბალერინა იყო. ჯანდიერის ცეკვას ახასიათებდა ფორმის სინატიფე, ტრაგიკული ჟღერადობა.  პარტიები: ოდეტა — ოდილია, ავრორა (პეტრე ჩაიკოვსკის „გედის ტბა“, „მძინარე მხეთუნახავი“), კიტრი (მანკუსის „დონ კიხოტი“), მირტა (ადოლფ ადანის „ჟიზელი“), ირემა, ნატაშა (დავით  თორაძის „გორდა“, „მშვიდობისათვის“), გოგონა (ფ. ღლონტის „განთიადი“), მედეა (გაბიჩვაძის „მედეა“), ფრანჩესკა (პეტრე ჩაიკოვსკის „ფრანჩესკა და რიმინი“), ზამთარი (ანტონიო ვივალდის „წელიწადის დრონი“), და სხვა. ბალეტის მსახიობთა საერთაშორისო კონკურსის ლაურეატი (III პრემია, 1972 წ, ვარნა). გადაღებულია ფილმში „პრომეთე“ (მუსიკა ალექსანდრე სკრიაბინისა, დადგმა მ. ლავროვსკისა, 1983 წ).

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
* ირინე ჯანდიერი — ეროვნული ფილმოგრაფია

კატეგორია:ქართველი ბალერინები
კატეგორია:დაბადებული 10 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1940
მალაგასიური ენა

**მალაგასიური ენა** (, ) — მადაგასკარის რესპუბლიკის ოფიციალური ენა. განეკუთვნება მალაიურ-პოლინეზიური ენების ინდონეზიურ შტოს. ამ ენაზე ლაპარაკობს 25 მილიონზე მეტი ადამიანი. გავრცელებულია აგრეთვე კომორის და სენტ-მარის კუნძულებზე. მალაგასიურ ენაში თანხმოვანთა თავშეყრა არ შეინიშნება, არსებითი სახელი რიცხვის, ბრუნვისა და სქესის მიხედვით უცვლელია. ჭარბადაა ნასესხები სიტყვები. ენის ჩამოყალიბება დაიწყო XIX საუკუნის II ნახევრიდან. დამწერლობა შეიქმნა XIX საუკუნის დასაწყისში; ემყარება ლათინურ გრაფიკას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მალაგასიური ენა
კატეგორია:მადაგასკარის ენები
აიგაბაცი

**აიგაბაცი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 600 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 741 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 412 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 1.8 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
დიმიტრი ჯანელიძე

**დიმიტრი სევასტის ძე ჯანელიძე** (დ. 26 ივნისი  [ ძვ. სტ. 9 მაისი], 1906 , ქუთაისი — გ. 1994) — ქართველი თეატრმცოდნე, თეატრის ისტორიკოსი და კრიტიკოსი, პედაგოგი, საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1958), მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე (1982), ხელოვნებათმცოდნეობის დოქტორი (1965), პროფესორი (1966), სსრკ მწერალთა კავშირის წევრი (1943 წ-დან ). სწავლობდა თსუ-სა და მოსკოვის უმაღლეს ლიტერატურულ კურსებზე. სხვადასხვა დროს მუშაობდა სამეცნიერო-კვლევით დაწესებულებებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში. 1933 წლიდან პედაგოგიურ მოღვაწეობას ეწეოდა თსუ-სა და თბილისის დრამატულ სტუდიებში. 1940 წლიდან კი შ. რუსთაველის სახელობის თეატრალურ ინსტიტუტში. 1962 წლიდან ამავე ინსტიტუტის თეატრისა და კინოს ისტორიის კათედრის გამგეა, 1970 წლიდან არის თეატრისა და კინოს ისტორიის და თეორიის სამეცნიერო-კვლევითი სექტორის ხელმძღვანელი, ქართული საბჭოთა ენციკლოპედიის თეატრის სამეცნიერო სექციის თავმჯდომარე; დიდი საბჭოთა ენციკლოპედიის კონსულტანტი ქართული თეატრის დარგში. დ. ჯანელიძის მნიშვნელოვანი შრომებია: „პირველი საბჭოთა სპექტაკლი“ (1936), „ქართული თეატრის ხალხური საწყისები“ (1948, 1983), ქართული თეატრის ისტორია (ტ. II, 1965), „რუსთაველი და სახიობა“ (1967 ); „ვალერიან გუნია“ (1963 ), „სახიობა“ (ტ. I-3, 1957 , 1972, 1980 ), „ალექსანდრე მრევლიშვილი“ (1957 წ), „ქართული თეატრი უძველესი დროიდან XIX საუკუნის მეორე ნახევრამდე (1959, რუსულ ენაზე) და სხვა. კოტე მარჯანიშვილის სახელობის პრემიის ლაურეატი (1985). დაჯილდოებულია „საპატიო ნიშნის“ ორდენით და მედლებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქართველი თეატრმცოდნეები
კატეგორია:დაბადებული 26 ივნისი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
დ
იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მადაგასკარში

2014 წლის მონაცემებით მადაგასკარში იუნესკოს **მსოფლიო მემკვიდრეობის** 3 ძეგლია. იუნესკოს მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლების სიაში მსოფლიოს მასშტაბით 1007 ძეგლია შეტანილი, მათ შორის 0,3  % მადაგასკარის ძეგლებია. 

მადაგასკარის სამი მემკვიდრეობის ძეგლიდან: 1 კულტურული ძეგლია, 2 კი ბუნების ძეგლი. 1 ობიექტი (ცინჟი-დიუ-ბემარაჰის ნაკრძალი) ობიექტი წარმოადგენს ბუნების საოცრებას, ან ტერიტორიას, რომელსაც აქვს გამორჩეული სილამაზე და ესთეტიკური მნიშვნელობა (კრიტერიუმი VII). 1  ბუნების ძეგლი (აცინანანის ტროპიკული ტყე) 2010 წელს შეიტანეს  საფრთხის ქვეშ მყოფი ძეგლების სიაში.

## ცხრილი  
ცხრილში შეტანილია ძეგლები, იუნესკოს მიერ მსოფლიო კულტურული მემკვიდრეობის სიაში დამატების თარიღის მიხედვით.

### ობიექტების გეოგრაფიული მდებარეობა 

## საცდელი სია 
## რესურსები ინტერნეტში 
* იუნესკოს ოფიციალური საიტი. მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები მადაგასკარში 

*
მადაგასკარი
ილია ჯანდიერი

**ილია ლევანის ძე ჯანდიერი** (დ. 15 (27) ნოემბერი, 1880, ვაჩნაძიანი, გურჯაანის მუნიციპალიტეტი — გ. 1937) — ქართველი ზოოტექნიკოსი, ქართული ზოოტექნიკური მეცნიერების ფუძემდებელი, პროფესორი (1917 წ). ლევან ჯანდიერის შვილი.

1906 წელს დაამთავრა რიგის პოლიტექნიკური ინსტიტუტი, 1911—13 წლებში სამეცნიერო მივლინებით იყო გერმანიასა და ნიდერლანდებში. 1914—17 წლებში პეტროგრადის აგრონომიული ინსტიტუტის ზოგადი ზოოტექნიკის კათედრის გამგე. შემდეგ ამავე ინსტიტუტის პრორექტორი (1917-19 წწ) და რექტორი (1919-1922 წწ). 1925 წლიდან თსუ-ის პროფესორი. 1927 წელს მისი ინიციატივით დაარსდა საქართველოს ცენტრალური ზოოტექნიკური სადგური, რომელიც 1931 წელს გადაკეთდა ამიერკავკასიის, ხოლო შემდეგ (1938 წ) საქართველოს მეცხოველეობის სამეცნიერო კვლევით ინსტიტუტად, რომლის დირექტორად დაინიშნა ილია ჯანდიერი. 1930 წლიდან საქართველოს სასოფლო-სამეურნეო ინსტიტუტის კვების კათედრის გამგე. მისი გამოკვლევები ეხება საქართველოს ყველა ზონის ბალახების ყუათიანობას, ცხვრის დუმის ბიოლოგიურ მნიშვნელობა წყურვილისა და შიმშილის დროს, მეცხოველეობის პროდუქტის გადამუშავებას და სხვ. ჯანდიერის ინიციატივით შეიმუშავეს რძისა და ყველის ქარხნების განლაგებისა და ტიპების პროექტები. ექსპედიციური და სტაციონარული გამოკვლევებით ი. ჯანდიერმა დაადგინა ადგილობრივი ჯიშების გენოფონდი, მათი პოტენცია. რეპრესირებული; 1957 წელს ი. ჯანდიერი რეაბილიტირებული იქნა  როგორც სრულიად უდანაშულო.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 1880
კატეგორია:გარდაცვლილი 1937
კატეგორია:ქართველი ზოოტექნიკოსები
კატეგორია:გურჯაანის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის რეპრესიების მსხვერპლნი საქართველოში
კატეგორია:სიკვდილით დასჯილი ქართველები
იტასის ტბა

**იტასის ტბა** () — ვულკანური წარმოშობის ტბა მადაგასკარში, იტასის რეგიონში. განფენილია ანალავორის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 10 კმ-ში, სოავინანდრიანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით 25 კმ-ში, ხოლო ანტანანარივუდან 120 კმ-ში. მდებარეობს იტასის ვულკანური ველის ფარგლებში, ზღვის დონიდან 1221 მ სიმაღლეზე. ტბის ზედაპირის ფართობია 35 კმ². წყლის დონე მუდამ ცვალებადია. საშუალო სიღრმე 4 მ აღწევს, ხოლო ცენტრალური ნაწილი 10 მ სიღრმისაა. აღმოსავლეთით ტბას ერთვის მდინარეები ანდრანომენა და მარიანდრანო, გამოედინება მდინარე ლილი. ნაპირები შეჭრილ-შემოჭრილია. მტკნარწყლიანია. სამხრეთ და აღმოსავლეთ ნაწილებში მარშებია. ტბის ნაპირებთან არის დასახლებული პუნქტები, რომელთაგან აღსანიშნავია ქალაქი ამპეფი.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის ტბები
ტუამასინის პროვინცია

**ტუამასინის პროვინცია** () — მადაგასკარის პროვინცია. ფართობი — 75 812 კმ². მოსახლეობა — 3 332 922 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტუამასინა, ქვეყნის ყველაზე მთავარი საზღვაო პორტი.

პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის აღმოსავლეთში. პროვინციას ჩრდილოეთით ესაზღვრება ანცირანანის პროვინცია, ჩრდილო-დასავლეთით — მაჰაძანგის პროვინცია, დასავლეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, სამხრეთით კი ფიანარანცუის პროვინცია, აღმოსავლეთით — ინდოეთის ოკეანის სანაპირო. სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობს კუნძული სენტ-მარი.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 3 რეგიონად და 18 დეპარტამენტად.

## რესურსები ინტერნეტში
* http://www.tamatave-tourisme.com/index.php/toamasina 
* http://www.globalis.se/Laender/Madagaskar

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
გრაფემიკა

**გრაფემიკა**, ან **გრაფემატიკა** (გერმ. Graphemik, აგრეთვე: Graphematik, სხვა წერითი ვარიანტები: Grafemik, Grafematik) — ჰადუმოდ ბუსმანის ენათმეცნიერების ლექსიკონის თანახმად, ბუნებრივ და კონსტრუირებულ ენათა სადამწერლო სისტემების სამეცნიერო-კვლევითი მიმართულება. 

## საგანი 
გრაფემიკა - ლინგვისტიკური დისციპლინის ერთ-ერთი დარგობრივი მიმართულება. შეისწავლის კანონზომიერებებს, რომლებსაც შეიცავს ენის წერილობითი გამოხატვის ფორმები და აგრეთვე იმას, თუ რა მიმართებაშია ეს კანონზომიერებები წერილობითი ნორმის განვითარებასა და ფიქსირებაში (ორთოგრაფია).

## ლიტერატურა 
* Bergerhausen, Johannes; Poarangan, Siri: *decodeunicode: Die Schriftzeichen der Welt*. Hermann Schmidt, Mainz 2011, ISBN 978-3874398138 (alle 109.242 Grapheme des Unicode-Standards).
* Althaus, Hans Peter: *Graphemik.* წიგნში: *Lexikon der germanistischen Linguistik.* 2., vollständig neu bearbeitete und erweiterte Auflage. (გამომც.) Althaus, Hans Peter; Henne, Helmut; Wiegand, Herbert Ernst. Niemeyer, Tübingen 1980, გვ. 142–151. ISBN 3-484-10389-2
* Eisenberg, Peter: *Die Schreibsilbe im Deutschen*. წიგნში: *Schriftsystem und Orthographie*. (გამომც.) Peter Eisenberg und Hartmut Günther. Niemeyer, Tübingen 1989, გვ. 57–84.
* Eisenberg, Peter: *Linguistische Fundierung orthographischer Regeln. Umrisse einer Wortgraphematik des Deutschen*. წიგნში: *Homo scribens. Perspektiven der Schriftlichkeitsforschung*. (გამომც.) Jürgen Baurmann et al. Niemeyer, Tübingen 1993, გვ. 67–91.
* Garbe, Burckhard: *Phonetik und Phonologie, Graphetik und Graphemik des Neuhochdeutschen seit dem 17. Jahrhundert.* წიგნში: *Sprachgeschichte. Ein Handbuch zur Geschichte der deutschen Sprache und ihrer Erforschung. 2. ნახევარტომი.* 2., vollständig neu bearbeitete und erweiterte Auflage. (გამომც.) Besch, Werner; Betten, Anne; Reichmann, Oskar; Sonderegger, Stefan. De Gruyter, Berlin / New York 2000, გვ. 1766–1782. ISBN 3-11-015882-5
* Günther, Hartmut / Ludwig, Otto (გამომც.): *Schrift und Schriftlichkeit. Ein interdisziplinäres Handbuch internationaler Forschung*. 2 ნახევარტომი. De Gruyter, Berlin / New York 1994/96. ISBN 3-11-011129-2
* Kohrt, Manfred: *Phonotaktik, Graphotaktik und die grafische Worttrennung*. წიგნში: *Probleme der geschriebenen Sprache. Beiträge zur Schriftlinguistik auf dem XIV. Internationalen Linguistenkongress 1987 in Berlin*. (გამომც.) Nerius, Dieter und Augst, Gerhard. Zentralinstitut für Sprachwissenschaft, Berlin 1988, გვ. 125–165.
* Maas, Utz: *Rechtschreibung und Rechtschreibreform. Sprachwissenschaftliche und didaktische Perspektiven*. წიგნში: *Zeitschrift für germanistische Linguistik* 22 (1994), გვ. 152–189.
* Zifonun, Gisela; Hoffmann, Ludger; Strecker, Bruno et al.: *Grammatik der deutschen Sprache*, ტომი 1. De Gruyter, Berlin / New York 1997, ISBN 3-11-014752-1, გვ. 246–308.

*
კატეგორია:ფილოლოგია
ჯანო ჯანელიძე

**ჯანო (ვლადიმერ) დიანოზის ძე ჯანელიძე** (დ. 1 იანვარი, 1933, მარანი, (დღევანდელი აბაშის მუნიციპალიტეტი), — გ. 10 იანვარი, 2009) — ქართველი მწერალი და პოეტი. 

## ბიოგრაფია 
ჯანო ჯანელიძე დაიბადა 1933 წლის 1 იანვარს სოფელ მარანში. 1962 წელს დაამთავრა სოხუმის სახელმწიფო პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორია-ფილოლოგიის ფაკულტეტი.

სკოლის დამთავრებისთანავე სასწავლებლად გაემგზავრა სოხუმში, სადაც აფხაზეთის სახელმწიფო ანსამბლში იყო სოლისტ-მოცეკვავე. უმაღლესი განათლების მიღების შემდეგ მუშაობდა ქორეოგრაფად, გაზეთ „საბჭოთა აფხაზეთის“ კორესპონდენტად, მხატვრული თარგმანისა და ლიტერატურული ურთიერთობების მთავარი სარედაქციო კოლეგიის უფროს მეცნიერ-რედაქტორად, ალმანახ „რიწისა“ და გაზეთების „კოლხური დიადემისა“ და „ოქროს საწმისის“ მთავარ რედაქტორად. მუშაობდა აფხაზეთის განათლების მინისტრის თანამდებობაზე. უკანასკნელ წლებში იყო აფხაზეთის ლიტერატურისა და ხელოვნების შემოქმედებითი კავშირის თავმჯდომარის პირველი მოადგილე. 

ლიტერატურული მოღვაწეობა დაიწყო 1951 წელს. ეკუთვნის 50 პოეტური და პროზაული კრებული: „სიცარიელე ძველ სანგრებში“ (1966), „თიბათვე“ (1968), „ოქროსფერი ქვაფენილები“ (1970), „არდავიწყება“ (1972), „იდუმალება“ (1974), „სიზმრის სარკმელი“ (1981), „რჩეული“ (1983), „ეკლიანი გვირგვინები“ (1985) და სხვა. 

გარდაიცვალა 2009 წლის 10 იანვარს თბილისში. დაკრძალულია დიდუბის პანთეონში.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1968 — აფხაზეთის დამსახურებული არტისტი
* საქართველოს საპატრიარქოს წმინდა გიორგის ორდენი
* იაკობ გოგებაშვილის სახელობის მედალი
* გიორგი შერვაშიძის სახელობის სახელმწიფო პრემია
* აკაკი წერეთლის სახელობის პრემია

## ლიტერატურა
* ქართველი პოეტები: ენციკლოპედია / შეადგინა ალექსანდრე ელერდაშვილმა, თბ., 2021, გვ. 410-411

## რესურსები ინტერნეტში
* 

## სქოლიო
კატეგორია:ქართველი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული 1933
კატეგორია:გარდაცვლილი 2009
კატეგორია:აფხაზეთის ასსრ-ის დამსახურებული არტისტები
კატეგორია:წმიდა გიორგის ოქროს ორდენი კავალრები
კატეგორია:დიდუბის პანთეონში დაკრძალულები
ენათმეცნიერების ლექსიკონი (ბუსმანი)

**ენათმეცნიერების ლექსიკონი**, ან ბუსმანის (გერმ. *Hadumod Bußmann*) ენათმეცნიერების ლექსიკონი. ლექსიკონში ერთ წიგნად მოცემულია ლინგვისტიკური ტერმინების, სფეროების, დისციპლინებისა და მიმართულებების განმარტებები, - დაწყებული ტრადიციული თეორიებითა და დამთავრებული ამ დარგის უუახლესი გამოკვლევებით. 

ჰადუმოდ ბუსმანის ენათმეცნიერების ლექსიკონში გათვალისწინებულია ე. წ. ურთიერთმოსაზღვრე ლინგვისტიკური დისციპლინების მიღწევები, როგორიცაა ნეიროლინგვისტიკა, ფსიქოლინგვისტიკა და სოციოლინგვისტიკა, რიტორიკა, ლოგიკა და ენის ფილოსოფია. 

ლექსიკონში აღწერილია მსოფლიოში არსებული 250 ენისა და ყველა ენათა ოჯახის არსებითი მახასიათებლები.   

## ლიტერატურა 
* Bußmann, Hadumod: Lexikon der Sprachwissenschaft. Herausgegeben von Hadumod Bußmann. Vierte, aktualisierte und erweiterte Auflage. Stuttgart: Kröner 2002.

კატეგორია:ლექსიკონი
კატეგორია:ენათმეცნიერება
კატეგორია:გერმანული ენა
პრილუკი

**პრილუკი** () — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქში. 2013 წელს ქალაქის მოსახლეობა 58456 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩერნიჰივის ოლქის ქალაქები
ბახმაჩი

**ბახმაჩი** () — ქალაქი უკრაინაში, რაიონული ცენტრი. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქში, მდინარე ბორზენკაზე (დნეპრის აუზი), საოლქო ცენტრიდან 145 კმ-ით სამხრეთ-აღმოსავლეთით. რკინიგზის სადგური (ბახმაჩ-კიევსკი და ბახმაჩი-სატვირთო). ფართობი 18,2 კმ².

## სქოლიო
კატეგორია:ჩერნიჰივის ოლქის ქალაქები
სნოვსკი

**სნოვსკი** (; 2016 წლამდე - **შჩორსი** ) — ქალაქი უკრაინაში. მდებარეობს ჩერნიჰივის ოლქში. 2024 წელს ქალაქის მოსახლეობა 10546 კაცს შეადგენდა.

## სქოლიო
კატეგორია:ჩერნიჰივის ოლქის ქალაქები
ფიანარანცუის პროვინცია

**ფიანარანცუის პროვინცია** () — მადაგასკარის 6 პროვინციიდან ერთ-ერთი. პროვინციის შემოკლებული დასახელებაა — «ფიანარი». ფართობი — 102 080 კმ². მოსახლეობა — 4 541 678 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ფიანარანცუა.

პროვინცია მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში. პროვინციას ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება ტუამასინის პროვინცია, ჩრდილო-დასავლეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, სამხრეთითა და დასავლეთით კი — ტულიარის პროვინცია.

პროვინციის ტერიტორიაზე მდებარეობს 4 მთავარი ეროვნული პარკი: რანომაფანა, მიდონდი დუ სუდი, ისალო და ანდრინგიტრა.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 5 რეგიონად და 23 დეპარტამენტად.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
ანოსის ტბა

**ანოსი** () — ხელოვნური ტბა მადაგასკარში, დედაქალაქ ანტანანარივუში. თავდაპირველად მის ადგილზე ჭაობი იყო, თუმცა რადამა I-ის მმართველობის პერიოდში ტბით ჩანაცვლდა. ანოსი ააშენა მისიონერმა ჯეიმზ კემერონმა, რომელმაც ტბას გულის ფორმა მისცა. ტბის შუაგულში არის კუნძული, რომელიც ქალაქთან ყელით არის შეერთებული. კუნძულზე არის პირველ მსოფლიო ომში დაცემულთა მემორიალი — ოქს-მორტის მონუმენტი, რომელიც დაამზადეს მოქანდაკე ბარბერისმა და არქიტექტორმა პერინმა 1927 წელს. რადამა I-ის დროს კუნძულზე არსებობდა დენთის ქარხანა. მოგვიანებით იქ დედოფალ რავანამოლა I-ისთვის საზაფხულო რეზიდენცია აშენდა. ტბის ნაპირებთან იზრდება ჟაკარანდა, რომელიც ყვავილობს ოქტომბერ-ნოემბერში. გვხვდება დიდი თეთრი ყანჩა. 26 ივნისს ტბაზე აღინიშნება ეროვნული დღესასწაული — მადაგასკარის დამოუკიდებლობის დღე.

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის ტბები
ჯან სიანჯუნი

**ჯან სიანჯუნი** (დ. 18 სექტემბერი, 1606 — გ. 2 იანვარი, 1647) — გლეხთა ომის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ჩინეთში (1628-45). 1630 წელს სათავეში ჩაუდგა აჯანყებულთა რაზმს შენსის პროვინციაში, 1635 წელს ლი ძიჩენთან ერთად ილაშქრა ანხოის პროვინციაში. აქ 1636 წლიდან დაიწყო დამოუკიდებელი მოქმედება. 1638 წელს ჩაბარდა მთავრობას და დაინიშნა  გარნიზონის მეთაურად გუჩენში (ხუბეი). 1639 წელს კვლავ დაიწყო აჯანყება, იბრძოდა ხუნანსა და ხუბეიში. 1644 წელს დაიკავა ქალაქ ჩენდუ-სიჩუანის ადმისნისტრაციული ცენტრი, სადაც თავი გამოაცხადა „დასავლეთის დიდი სახელმწიფოს ხელმწიფედ“. 1647 წლის იანვარში დაამარცხეს მანჯურიისა და ჩინეთის ფეოდალების ჯარებმა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:დაბადებული 18 სექტემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1606
კატეგორია:გარდაცვლილი 2 იანვარი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1647
კატეგორია:ჩინეთის ისტორია
ვლადიმერ ჯანიბეკოვი

**ვლადიმერ ალექსანდრეს ძე ჯანიბეკოვი** (დ. 1942, დაბა ისქანდარი, ბოსთანლიქის რ-ნი, ტაშკენტის ოლქი, უზბეკეთი) — საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი, ორგზის საბჭოთა კავშირის გმირი (16. III. 1978 წ, 30. III. 1981 წ), მონღოლეთის გმირი (1981 წ), რუსი მფრინავი-კოსმონავტი, ხუთი კოსმოსური ფრენის მონაწილე. ავიაციის გენერალ-მაიორი (1985 წ). 1965 წელს დაამთავრა ეისკის მფრინავთა უმაღლესი სამხედრო-საავიაციო სასწავლებელი (შემდგომ ვ. კომაროვის სახელობის). მუშაობდა სამხედრო-საჰაერო  ძალებში. 1970 წლიდან კოსმონავტთა რაზმშია. პირველად კოსმოსში იფრინა 1978 წ. 10-16 იანვარს ო. მაკარობთან ერთად ხომალდ „სოიუზ-27-ით“ (განახორციელა შეპირაპირება პილოტირებულ „სალუტ-6“ –„სოიუზ-26“-ის კომპლექსთან). მეორედ - 1981 წლის 22-30 მარტს,  მონღოლეთის სოციალისტური რესპუბლიკის მკვლევარ კოსმონავტ ჟ. გურაგჩასთან  ერთად „სოიუზ 39-ით“ (შეპირაპირება პილოტირებულ „სალუტ-6“-„სოიუზ ტ-4-ის“ კომპლექსთან. მესამედ - 1982 წლის 24 იანვარი-2 ივლისი ა. ივანჩენკოვსა და ფრანგ მკვლევარ კოსმონავტ ჟ. კრეტიენთან ერთად „სოიუზ ტ-6-ით“ (შეპირაპირება პილოტირებულ „სალუტ-7“-„სოიუზ ტ-5-ის“ კომპლექსთან). მეოთხედ - 1984 წლის 17-29 ივლისს ს. სავიცკაიას და ი. ვოლკთან ერთად „სოიუზ ტ-12-ით“ (შეპირაპირება პილოტირებულ ორბიტულ კომპლექსთან „სალუტ-7“-„სოიუზ ტ-11“. ამ ფრენის დროს სავიცკაიასთან ერთად ღია კოსმოსში დაჰყო 3 სთ, 35 წთ). მეხუთედ - 1985 წლის 8 იანვარი-26 სექტემბერს, ვ. სავინიხთან ერთად „სოიუზ ტ-13-ით“ (შეპირაპირება სადგურ „სალუტ-7-თან“ ერთად. დაჯილდოებულია 5 ლენინის ორდენით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კოსმონავტები
კატეგორია:დაბადებული 1942
კატეგორია:ცოცხალი ადამიანები
კატეგორია:წითელი ვარსკვლავის ორდენის კავალრები
ტულიარის პროვინცია

**ტულიარის პროვინცია** () — ერთ-ერთი მადაგასკარის 6 პროვინციიდან. ფართობი — 157 405 კმ². მოსახლეობა — 3 314 607 ადამიანი (2013 წელი). ადმინისტრაციული ცენტრი — ქალაქი ტულიარა.

პროვინციას უკავია ქვეყნის სამხრეთი და სამხრეთ-დასავლეთი ნაწილი. პროვინციას აღმოსავლეთით ესაზღვრება ფიანარანცუის პროვინცია, ჩრდილო-აღმოსავლეთით — ანტანანარივუს პროვინცია, ჩრდილოეთით კი — მაჰაძანგის პროვინცია.

პროვინცია ადმინისტრაციულად იყოფა 4 რეგიონად და 21 დეპარტამენტად.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის პროვინციები
მადაგასკარის შეიარაღებული ძალები

**მადაგასკარის შეიარაღებული ძალები** () — მადაგასკარის რესპუბლიკის სამხედრო ორგანიზაცია, რომელიც შედგება სახალხო შეიარაღებული ძალებისა და ეროვნული ჟანდარმერიისგან. განკუთვნილია სახელმწიფოს ტერიორიალური მთლიანობის, დამოუკიდებლობისა და თავისუფლების დასაცავად. სრატეგიული კვლევების საერთაშორისო ინსტიტუტის მიერ 2012 წელს გამოქვეყნებული ანგარიშის მიხედვით მადაგასკარის არმია ითვლის 12,500+ პირად შემადგენლობას, ხოლო საზღვაო და საჰაერო ძალები 500-500 ადამიანს. სხვა წყაროების მიხედვით, სახალხო შეიარაღებული ძალები შედგებიან ინტერვენციული ძალებისგან, განვითარების ძალებისგან და საჰაერო და საზღვაო ძალებისგან.

მადაგასკარის შეიარაღებული ძალები მონაწილეობდნენ 2009 წლის გადატრიალებაში; მეორე მსოფლიო ომის დროს მადაგასკარის ჯარები იბრძოდნენ საფრანგეთში, მაროკოსა და სირიაში.

## შეიარაღება 
### ტანკები 
* 12 მსუბუქი ტანკი-ამფიბია პტ-76

### ცეცხლსასროლი  
* პისტოლეტი ტტ-33
* Walther PP
* MAB PA15
* პისტოლეტ-ტყვიამფრქვევი MAT-49
* სიმონოვის თვითდამტენი კარაბინი სკს
* აკ-47
* აკმ
* ტიპი 56
* ტყვიამფრქვევი AA-52
* 12.7-მმ დაზგის მსვილკალიბრიანი ტყვიამფრქვევი დშკ
* ტყვიამფრქვევი M2 ბრაუნინგი
* MAS-36
* უზი

### საზღვაო 
* 1 შამუას () კლასის საპატრულო კატარღა
* 6 სხვა საპატრულო ხომალდი
* 1 ტაქტიკური-სადესანტო გემი LCT (ფრანგული წარმოების)

### თვითმფრინავები 
150px|მინიატიურა|მადაგასკარის საჰაერო ძალების განმასხვავებელი ნიშანი
150px|მინიატიურა|მადაგასკარის მიგ-17
მადაგასკარს ჰყავს მცირე საჰაერო ძალები (''Armée de l'Air Malgache''), უმეტესად შედგენილი მიგ-17-ებით. გარკვეული რაოდენობის მიგ-17 და სატრანსპორტო თვითმფრინავები იმყოფებიან „ღია შენახვაზე“ ივატოს აეროპორტში, ანტანანარივუს შემოგარენში.

## იხილეთ ასევე 
* მადაგასკარის პოლიტიკური სისტემა

## რესურსები ინტერნეტში 
* მადაგასკარის თავდაცვის სამინისტრო. ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* Consulate General of Madagascar. Government 

## სქოლიო 
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების არმიები
ილიას ჯანსუგუროვი

**ილიას ჯანსუგუროვი** (დ. 1 მაისი, 1894, აული 4, ახლანდელი დასახლება ჯანსუგუროვი, თალდი-ყორღანის ოლქი, ყაზახეთი, — გ. 26 თებერვალი 1938) — ყაზახი პოეტი. 1925–1927 წლებში სწავლობდა ჟურნალისტიკის მოსკოვის კომუნისტურ ინსტიტუტში. მისი ადრეული პერიოდის ლექსები „რა შეემთხვათ მათ“ (1919) გამსჭვალულია უბრალო ხალხისადმი თანაგრძნობით. პოემაში „სტეპი“ (1930) ასახულია ყაზახი ხალხის ისტორიული წარსული, იმდროინდელი ყაზახეთის მიღწევები. პოემაში „კულაგერი“  (1936), ასახულია  ყაზახური აულის ცხოვრება. წერდა პიესებს.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ყაზახი პოეტები
კატეგორია:დაბადებული  1 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1894
კატეგორია:გარდაცვლილი  26 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1938
კატეგორია:მწერლები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ალმათში გარდაცვლილები
ანცირანანა

**ანცირანანა** — ქალაქი მადაგასკარში, დიანის რეგიონში. ანცირანანის პროვინციის ადმინისტრაციული ცენტრი. 2008 წლის მონაცემებით მოსახლეობა შეადგენდა 105 000 ადამიანს.

## იხილეთ აგრეთვე
* მადაგასკარის ქალაქების სია

## რესურსები ინტერნეტში
* Office du Tourisme de Diégo-Suarez
* Site web officiel de la Commune Urbaine de Diégo-Suarez 
* Site d'informations générales et touristiques sur le nord de Madagascar
* Université d'Antsiranana 

კატეგორია:მადაგასკარის ქალაქები
კატეგორია:რეგიონალური დედაქალაქები მადაგასკარში
მადაგასკარის ბეჭედი

**მადაგასკარის ბეჭედი** () — მადაგასკარის რესპუბლიკის სახელმწიფო სიმბოლო დამტკიცებული 1992 წელს, სოციალისტური რეჟიმის დაცემის შემდეგ. წარმოადგენს კუნძულის კონტურულ რუკას ბეჭდის ცენტრში (ორ მცირე კუნძულთან ერთად; აღწერის თანახმად ეს მცირე კუნძულები არის გლორიოზი და ტრომლენი), რომლის ქვემოთ გამოსახულია ზებუს თავი. ბეჭედში გამოყენებულია წითელი, მწვანე, ყვითელი, შავი და თეთრი ფერები. მწვანე და წითელი სხივები გამოსხივებული სახელმწიფოს რუკიდან ქმნიან მზის შთაბეჭდილებას, ასევე იგი ქმნის მოგზაურთა ხის სიმბოლოს, რომელიც მადაგასკარისთვის ტიპური მცენარეა.

ემბლემა გარსშემორტყმულია მალაგასიურ ენაზე შესრულებული წარწერით "REPOBLIKAN'I MADAGASIKARA", რაც ნიშნავს „მადაგასკარის რესპუბლიკას“. ბეჭდის ძირში დატანილია წარწერა "TANINDRAZANA - FAHAFAHANA - FANDROSOANA", რაც ითარგმნება როგორც „სამშობლო - თავისუფლება - განვითარება“.

## გალერეა 

Image:Armoiries du Ranavalona II.png|დედოფალი რანავალუნა II-ს გერბი
Image:Coat of arms of the Merina Kingdom.svg|იმერინის სამეფოს გერბი. 1896 წელი
Image:Emblem of the Malagasy Republic.svg|მალაგასიური რესპუბლიკის ემბლემა
Image:Seal of the Malagasy Republic.svg|მალაგასიური რესპუბლიკის ბეჭედი
Image:Emblem of the Democratic Republic of Madagascar.svg|მადაგასკარის დემოკრატიული რესპუბლიკის ემბლემა
Image:Seal of Madagascar (1993-1998).svg|მადაგასკარის მესამე რესპუბლიკის ბეჭედი 1993 – 1998 წლების შუალედში

## რესურსები ინტერნეტში 
* FOTW page about Madagascar's coat of arms 
* National Arms and Emblems Past and Present
* Annex of the constitution 
* COA of the Kingdom of Merina

კატეგორია:მადაგასკარის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:სახელმწიფო გერბები
კატეგორია:გერბები მზის გამოსახულებით
ჯან ძოლინი

**ჯან ძოლინი** (დ. 1876 — გ. 21 ივნისი, 1928, მუკდენი) — ჩინელი გენერალი, რუსეთ-იაპონიის ომის (1904–1905) დროს იყო ხუნხუზების შეიარაღებული ბანდის მეთაური, რომელიც იაპონელების მხარეზე მოქმედებდა მანჯურიაში. 1906 წელს თავისი ბანდით ჩარიცხეს ჩინეთის არმიაში და დანიშნეს დივიზიის მეთაურად. სინხაის რევოლუციის (1911–1913 )  დროს გახდა მანჯურიის ფაქტობრივი, ხოლო იუან ში-კაის გარდაცვალების შემდეგ (1916) — შეუზღუდავი დიქტატორი. 1926–1927 წლებში იყო ცენტრალური და ჩრდილოეთ ჩინეთის მილიტარისტული ჯარების მთავარსარდალი. იბრძოდა ეროვნული მთავრობის რევოლუციური არმიის წინააღმდეგ. 1927 წლის აპრილში ჯან ძოლინის ბრძანებით პოლიცია თავს დაესხა საბჭოთა კავშირის საელჩოს პეკინში, დააპატიმრეს და სიკვდილით დასაჯეს 25  ჩინელი კომუნისტი.  ჯან ძოლინი დაიღუპა მატარებლის მოწყობილი აფეთქების შედეგად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩინელი გენერლები
კატეგორია:დაბადებული 1876
კატეგორია:გარდაცვლილი   21 ივნისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1928
კატეგორია:XX საუკუნეში მოკლული პრეზიდენტები
მადაგასკარის ჰიმნი

**Ry Tanindrazanay malala ô** — მადაგასკარის ოფიციალური ჰიმნი. ჰიმნის ტექსტი ეკუთვნის პასტერ რახაჯასონს, მუსიკის კომპოზიტორია ნორბერტ რაჰარისუა. მუსიკა დაწერილია მარშის სტილში და განიცდის ევროპულ გავლენას.

## სქოლიო 
კატეგორია:მადაგასკარის ეროვნული სიმბოლოები
კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
კატეგორია:აფრიკის ქვეყნების ჰიმნები
ჯან ტაილეი

**ჯან ტაილეი** (დ. 1898, ჩანჯოუ —  გ. 12 დეკემბერი, 1927, გუანჯოუ) — ჩინეთის კომპარტიის მოღვაწე. 1919 წელს დაამთავრა ბეიანის უნივერსიტეტი ტიანძინში. აქტიურად მონაწილეობდა „4 მაისის“ ანტიიმპერიალისტურ მოძრაობაში (1919). 1920 წელს შევიდა კომუნისტურ წრეში. იყო ჩინეთის ახალგაზრდობის სოციალიტური კავშირის ერთ-ერთი დამაარსებელი (1920). ჩინეთის კომუნისტური პარტიის წევრი 1921 წლიდან. 1927 წლის დეკემბერში გუანჯოუში შეიარაღებული აჯანყების მთავარი ორგანიზატორი და ხელმძღვანელი იყო. მოკლეს კონტრრევოლუციონერებმა.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დაბადებული 1898
კატეგორია:გარდაცვლილი 12 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1927
გაბრიელ რამანანცუა

**გაბრიელ რამანანცუა** (; დ.  13 აპრილი, 1906, ანტანანარივუ, მადაგასკარი — გ. 9 მაისი, 1978, პარიზი, საფრანგეთი) — მადაგასკარელი პოლიტიკური, სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. 1972-1975 წლებში პრეზიდენტი ამავე დროს პრემიერ-მინისტრი. დივიზიის გენერალი.  

## იხილეთ აგრეთვე 
* მადაგასკარის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 

კატეგორია:მადაგასკარის პრეზიდენტები
კატეგორია:მადაგასკარის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 13 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1906
კატეგორია:გარდაცვლილი  9 მაისი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
იუტაკა ოძაკი

**იუტაკა ოძაკი** (尾崎 豊 yutaka ozaki; დ. 29 ნოემბერი, 1965 — გ. 25 აპრილი, 1992) —  იაპონელი მუსიკოსი.

იუტაკა ოძაკი დაიბადა ტოკიოში, სეტაგაიაში, კინუე და კენიჩი ოძაკების ოჯახში. 1973 წელს მან დაიწყო საბრძოლო ხელოვნებების შესწავლა და განაგრძობდა ვარჯიშს მთელი ცხოვრება. 1975 წლის იანვარში მან დაიწყო პიანინოზე დაკვრა და ამავე წლის მარტში დაწერა თავისი პირველი სიმღერა. 1978 წელს მონაწილეობა მიიღო თავისი სკოლის კულტურულ ფესტივალში, სადაც იგი შეამჩნია პროდიუსერმა აკირა სუდომ. აღსანიშნავია, რომ ოძაკი თავისი სიმღერებისთვის ტექსტსაც და მუსიკასაც თავად წერდა. 1992 წლის  25 აპრილს ოძაკი იპოვნეს ტოკიოში ნასვამი, უგონო მდგომარეობაში. იგი გადაიყვანეს საავადმყოფოში, მაგრამ რამდენიმე საათში გარდაიცვალა. სიკვდილის მიზეზად დასახელდა ფილტვების შეშუპება, თუმცა გავრცელდა უამრავი სხვა ვერსიაც, მათ შორის მკვლელობა. მას დარჩა მეუღლე შიგემი და შვილი ჰიროია.

## რესურსები ინტერნეტში
*ოფიციალური საიტი 
*იუტაკა ოძაკი — Sony Music Records  
*იუტაკა ოძაკის ინგლისურენოვანი საიტი 

კატეგორია:დაბადებული 29 ნოემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1965
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 აპრილი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:იაპონელი მომღერლები
ბრიუსელის კომბოსტო

**ბრიუსელის კომბოსტო** () — მომცრო ფორმის კომბოსტოს () ოჯახის „ბოსტნის კომბოსტოს“ ნაირსახეობა. არის მნიშვნელოვანი ზამთრის ბოსტნეული.

ბუნებაში იზრდება ხმელთაშუა ზღვის არეალში. სადაც ადამიანი მის კულტივირებას უკვე ათასი  წლებია ახდენს. ანტიკური ხანიდან იწყება მისი მოშენება ჩრდილოეთ ევროპაშიც, თუმცა ზუსტი პერიოდი უცნობია. ზოგიერთი ისტორიკოსის  მტკიცებით, ეს მე -5 საუკუნეში მოხდა. სხვა ისტორიკოსები კი წერენ, რომ ბრიუსელის კომბოსტო ჩრდილოეთ ევროპაში და კერძოდ ბელგიის დედაქალაქის შემოგარენში მხოლოდ მე-13 საუკუნეში ან კიდევ უფრო გვიან გამოჩნდა. ფრანგმა კოლონიზატორებმა ბოსტნეული ამერიკაში, ლუიზიანაში ჩაიტანეს.

ორიგინალური ფრანგული სახელია „Choux de Bruxelles“. ბევრ ენაზე, მათ შორის ქართულში, ინგლისურში (Brussels sprouts), შვედურში (Brysselkål), აფრიკაანსულში (Brusselspruit) მინიშნება ბრიუსელისკენ არის. არსებობს როგორც მწვანე და იასამნისფერი სახეობა.

## მოშენება 
ბრიუსელის კომბოსტო ევროპაში ძირითადად მოყავთ ნიდერლანდებში, საფრანგეთსა და დიდ ბრიტანეთში. ბრიუსელის კომბოსტოს თესავენ თებერვლიდან აპრილის შუა რიცხვებამდე. მოსავლის აღება იწყება აგვისტოში და გრძელდება მარტამდე . მოსავალს იღებენ ერთჯერადად, იყენებენ სპეციალურ მოსავლის ასაღებ მანქანას. არსებობს ბრიუსელის კომბოსტოს სხავადასხვა ჯიშები, ადრეულიდან დაწყებული და ძალიან გვიანი ჯიშებით დამთავრებული. ადრეული ჯიშის ნაყოფი მოდის აგვისტოში, ხოლო ძალიან გვიანი ჯიშების, თუ მკაცრი ზამთრი არ იქნა, უკვე მარტში. დღეს ხშირად იყენებენ ასევე ჰიბრიდულ ჯიშებსაც.

## გემო 
ტრადიციულ ჯიშებს უფრო გამოხატული გემო აქვთ, ვიდრე თანამედროვე ჯიშებს. ბრიუსელის კომბოსტო საკმაოდ ადვილად უძლებს მკაცრ ზამთარს, -15&nbsp;°C პირობებშიც ინარჩუნებს კვებით ღირებულებას. ამ დროს სახამებელი გარდაიქმნება შაქრად, რომელიც უჯრედებს გაყინვისგან იცავს. ბევრი ადამიანი საკვებად ამჯობინებს ე. წ. „ზამთრის სუსხ გამოვლილ“ ნაყოფს. თუმცა ძალიან მძიმე ზამთრის პირობებში ბოსტნეულის ნაყოფი შეიძლება მწარე გახდეს.

## სუნი 
სახლში სადაც საკვებად ბრიუსელის კომბოსტო მზადდება, ბოსტნეულის დიდხანს ხარშვის შედეგად დგება დამახასიათებელი სუნი. კომბოსტოს ჯიშის მცენარეები ნიადაგიდან დიდი რაოდენობით ითვისებენ გოგირდს. ხანგრძლივი დუღილის დროს გამოთავისუფლდება გოგირდოვანი ნაერთები, როგორიცაა H2S, რის გამოც არასასიამოვნო სუნი დგება. ქვეყნებში, სადაც გავრცელებულია ბრიუსელის კომბოსტო, „ბრიუსელის კომბოსტოს სუნი“ გადატანითი მნიშვნელობით ნიშნავს „პროვინციულ-ბურჟუაზიულ ატმოსფეროს“.

## შემადგენლობა 
ბრიუსელის კომბოსტო მდიდარია C ვიტამინით და (შესაძლოა) დადებითი ეფექტი ჰქონდეს კიბოს პრევენციისთვის, რადგან შეიცავს გლუკოზინოლატს (glucosinolate).
100 გრამი ახალი (უმი) ბრიუსელის კომბოსტო შეიცავს შემდეგ ნივთიერებებს:

*საკვები ნივთიერებები (ნუტრიენტები)
**ნახშირწყლები: 5 გ
**პროტეინი: 4 გ
**ცხიმი: 0.5 გ
*მინერალები
**კალციუმი: 30 მგ
**რკინა: 1 მგ
*ვიტამინები
**კაროტინი: 1 მგ
**B1: 0.12 მგ
**B2: 0.12 მგ
**C: 150 მგ

## სქოლიო 
კატეგორია:ბოსტნეული
აპარისიოს რაიონი

**აპარისიოს რაიონი** () — რაიონი პერუში, უანუკოს რეგიონის  იაროვილკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 416 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა  8 993 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 49 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 183,14 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანუკოს რეგიონის რაიონები
კატეგორია:იაროვილკის პროვინციის რაიონები
მადაგასკარის ეკონომიკა

მადაგასკარი უმეტესად აგრო-კულტურული ქვეყანაა. აქ კარგად არის დამკვიდრებული სოფლის მეურნეობის ინდუსტრია. ასევე ვითარდება ტურიზმის, ტექსტილის და სამთომომპოვებითი მრეწველობებიც. მადაგასკარის სოფლის მეურნეობა აწარმოებს ისეთ ძირითად ტროპიკულ მარცვლეულ კულტურებს, როგორებიცაა ბრინჯი და მანიოკი, ასევე ყავა და ვანილი. მადაგასკარის მდიდარი ბუნებრივი რესურსები სამთომომპოვებითი მრეწველობის განვითარებას უწყობენ ხელს. 

## სქოლიო
კატეგორია:მადაგასკარის ეკონომიკა
გეღანისტი (შირაკი)

**გეღანისტი** () — სოფელი სომხეთში, შირაკის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 1 850 მეტრზე. 2008 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 258 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 98 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 12.8 კმ²-ია.

## რესურსები ინტერნეტში 
* სომხეთის მოსახლეობის 2001 წლის აღწერის მონაცემები

კატეგორია:შირაკის პროვინციის სოფლები
ნატი

**ნატი**, **ნოსი-ნანტო** () — პატარა კუნძული ინდოეთის ოკეანეში, მადაგასკარის აღმოსავლეთით. განფენილია კუნძულ სენტ-მარის სამხრეთით. ადმინისტრაციულად შედის მადაგასკარის ტუამასინის პროვინციაში. ფართობი 3 კმ². მოსახლეობა დაახლოებით 1500 ადამიანი. კუნძულის სიახლოვეს შესაძლებელია კუზა ვეშაპის ხილვა.

## რესურსები ინტერნეტში
* Reisebericht über die Insel

კატეგორია:მადაგასკარის კუნძულები
კატეგორია:ინდოეთის ოკეანის კუნძულები
რიჩარდ რაციმანდრავა

**რიჩარდ რაციმანდრავა** (; დ. 21 მარტი, 1931, ანტანანარივუ, მადაგასკარი — გ. 11 თებერვალი, 1975, ანტანანარივუ, მადაგასკარი) — მადაგასკარელი პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე. პრეზიდენტი  1975 წელს. მოკლეს შვიდდღიანი მმართველობის შემდეგ. 

## იხილეთ აგრეთვე 
* მადაგასკარის პრეზიდენტი

## რესურსები ინტერნეტში
* ბიოგრაფია და ფოტოგალერეა
* http://www.promos5456.com/naviginmemoratsimandrava.html

კატეგორია:მადაგასკარის პრეზიდენტები
კატეგორია:დაბადებული  21 მარტი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:გარდაცვლილი  11 თებერვალი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1975
კატეგორია:მოკლული პრეზიდენტები
კალიანმარკის რაიონი

**კალიანმარკის რაიონი** () — რაიონი  პერუში, უანკაველიკის რეგიონის ანგარაესის პროვინციაში. მდებარეობს ზღვის დონიდან 3 526 მეტრზე. 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 006 ადამიანს შეადგენდა, სიმჭიდროვე 39 ადამიანი კმ²-ზე. ფართობი 26,02 კმ²-ია.

## იხილეთ აგრეთვე
* პერუს რაიონები

## რესურსები ინტერნეტში
* *2007 წლის აღწერის მონაცემები* 
* პერუს სტატისტიკისა და ინფორმაციის ეროვნული ინსტიტუტი 

კატეგორია:უანკაველიკის რეგიონის რაიონები
კატეგორია:ანგარაესის პროვინციის რაიონები
გურგენ ჯანიბეკიანი

მინიატიურა|გურგენ ჯანიბეკიანი
**გურგენ ჯანიბეკის ძე ჯანიბეკიანი**  (; ნამდვილი გვარი ხაჩატრიანი. დ. 18 მაისი [ ძვ. სტ. 6 მაისი], 1897, ერევანი — გ.  27 სექტემბერი, 1978, იქვე)  — სომეხი მსახიობი, სსრკ სახალხო არტისტი (1967). 

სასცენო მოღვაწეობა დაიწყო 1918 წელს ერევანში. მუშაობდა ლენინაკანისა და თბილისის  სომხურ თეატრებში. 1924 წლიდან გ. სუნდუკიანის სახელობის სომხური თეატრის მსახიობია (ერევანი). საუკეთესო როლები: სეირანი (შირვანზადეს „ნამუსი“), ფიგარო (ბომარშეს „ფიგაროს ქორწინება“), ოტელო (შექსპირის „ოტელო“), პროტასოვი (ლ. ტოლსტოის „ცოცხალი ლეში“), გაევი (ჩეხოვის „ალუბლის ბაღი“), ბარეღამ პაჰლავუნი (დემირჭიანის „ნაპოლეონ კორკოტიანი“) და სხვა. გადაღებულია ფილმებში: „ზანგეზური“ (საქო, 1938), „თორმეტი თანამგზავრი“ (ხაჩატური, 1961) და სხვა.

## ჯილდოები და აღიარება
* 1938 — სომხეთის სსრ სახალხო არტისტი
* 1945 — შრომის წითელი დროშის ორდენი 
* 1952 — III ხარისხის სტალინური პრემია
* 1956 —  ლენინის ორდენი
* 1967 — სსრკ სახალხო არტისტი
* 1973 — სომხეთის სსრ-ის სახელმწიფო პრემია
* 1976 — ოქტომბრის რევოლუციის ორდენი
* მედალი „1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის“
* საპატიო ნიშნის ორდენი
* მედალი „კავკასიის დაცვისათვის“

## ლიტერატურა
## რესურსები ინტერნეტში
კატეგორია:დაბადებული 18 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1897
კატეგორია:გარდაცვლილი  27 სექტემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1978
კატეგორია:სომეხი მსახიობები
კატეგორია:სსრკ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის სახალხო არტისტები
კატეგორია:ლენინის ორდენის კავალრები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:ოქტომბრის რევოლუციის ორდენის კავალრები
კატეგორია:1941-1945 წლების დიდ სამამულო ომში მამაცური შრომისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:საპატიო ნიშნის ორდენის კავალრები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:კავკასიის დაცვისათვის მედლით დაჯილდოებულები
კატეგორია:სომხეთის სსრ-ის უმაღლესი საბჭოს დეპუტატები
კატეგორია:საბჭოთა კავშირის კომუნისტური პარტიის წევრები
კატეგორია:თოხმახის სასაფლაოზე დაკრძალულები
კატეგორია:მსახიობები ანბანის მიხედვით
კატეგორია:ერევანში დაბადებულები
მალაგასიელები

**მალაგასიელები** — ხალხი, მადაგასკარის რესპუბლიკის ძირითადი მოსახლეობა. ლაპარაკობენ მალაგასიურ ენაზე. რელიგიით ნაწილი პროტესტანტია, ნაწილი — კათოლიკე, შემონახულია ძვ. რწმენათა გადმონაშთები. მათი წარმომავლობა დაუდგენელია. ფიქრობენ, რომ თავდაპირველად მოსახლეობა მადაგასკარზე სამხრეთ-აღმოსავლეთ აფრიკიდან მოვიდა. ძვ. წ. X ს-იდან ახ. წ. X ს-მდე კუნძულზე სახლდებოდა აზიის კუნძულებიდან დაძრული მოსახლეობა, რომელიც შეერწყა უფრო ძველ მოსახლეობას. მალაგასიელების ფიზიკურ ტიპში შემონახული ნეგროიდული ნიშნები მიუთითებენ ამ უძველეს ნეგროიდულ სუბსტრატზე. მისდევენ მიწათმოქმედებას და მესაქონლეობას.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მადაგასკარის ეთნიკური ჯგუფები
კატეგორია:პოპულაცია
კატეგორია:მადაგასკარელები
კატეგორია:ეთნიკური ჯგუფები