open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ცეზიუმის ვოლფრამატი

**ცეზიუმის ვოლფრამატი** — არაორგანული ნივთიერება, ქიმიური ფორმულით Cs2WO4.  მის ხსნარს აქვს მაღალი სიმკვრივე, ამიტომაც გამოიყენება ალმასის მოპოვებაში. ალმასი ხსნარში იძირება, ხოლო ქვების უმეტესობა ტივტივებს.

## მიღება
* მიიღება ვოლფრამის ტრიოქსიდისა და ცეზიუმის ჰიდროქსიდისგან:
:WO3 + 2CsOH -> Cs2WO4 + H2O
* სხვა ხერხით მისი მიღება შესაძლებელია ვერცხლის ვოლფრამატისა და ცეზიუმის ქლორიდის რეაქციით: 
:Ag2WO4 + 2CsCl -> Cs2WO4 + 2AgCl v

## სქოლიო
კატეგორია:ცეზიუმის ნაერთები
კატეგორია:ვოლფრამატები
კატეგორია:მარილები
ახარდანი

**ახარდანი** (), *ხარდანი* — ქართული აბორიგენული წითელყურძნიანი საღვინე ვაზის ჯიში სამეგრელო-აფხაზეთიდან.

## გავრცელება
საკმაოდ ჰგავს იმერულ ჯიშს სამჭაჭას, რის გამოც ზოგიერთ სოფელში მას „სამჭაჭას“ ეძახიან. აფხაზეთში კი ეს ჯიში სამეგრელოდანაა შეტანილი და „ახარდანის“ სახელითაა ცნობილი. ხარდანის სახელით ფართოდ გავრცელებული იყო შუა და გურიაში, თუმცა მისი ღვინო მდარედ მიიჩნეოდა.

## ბოტანიკური აღწერა
ზრდასრული ფოთოლი საშუალო ან საშუალოზე დიდია, მომრგვალო, სამ-ხუთნაკვეთიანი. ფოთლის ქვედა მხარე ქეჩისებრად სქლადაა შებუსული. ყვავილი ორსქესიანია. მტევანი საშუალო სიდიდისაა, კონუსური ან ცილინდრული, ფრთიანი, კუმსი ან ძალიან კუმსი. მარცვალი საშუალო ზომისაა, მომრგვალო, მუქი-ლურჯი შეფერილობის. თხელკანიანია, ცვილისებრი ფიფქით უხვად დაფარული. რბილობი წვნიანია, წვენი — უფერული, სასიამოვნო გემოთი.

ახარდანი ძლიერი ზრდა-განვითარებისაა. სრულ სიმწიფეში ოქტომბრის პირველ ნახევარში შედის. სავეგეტაციო პერიოდი კვირტის გაშლიდან სრულ სიმწიფემდე 180-200 დრეა. მტევნის საშუალო წონა 150-160 გრამია. საჰექტარო მოსავლიანობა 8.0-9.0 ტონაა. ყურძნის სრული სიმწიფის პერიოდში მისი შაქრიანობა აღწევს 19-20%-ს, ხოლო მჟავიანობა — 8-9 გ/ლ-ს.

მიიღება საშუალოდ ექსრაქტული, კარგი ფერის, სასიამოვნო გემოს სუფრის წითელი ღვინო.

## იხილეთ აგრეთვე
*აფხაზეთის აბორიგენული ვაზის ჯიშები

## ლიტერატურა
**უჯმაჯურიძე ლ., კაკაბაძე გ., მამასახლიშვილი ლ.,* „ქართული ვაზის ჯიშები“, თბ., 2018, გვ. 59-60

## რესურსები ინტერნეტში
*ყურძნის ჯიშები ასოციაცია „ქართული ღვინო“ 

## სქოლიო
კატეგორია:აფხაზეთის ვაზის ჯიშები
კატეგორია:სამეგრელოს ვაზის ჯიშები
კატეგორია:ვაზის წითელყურძნიანი საღვინე ქართული ჯიშები
მოსკოვის კონსერვატორია

**მოსკოვის კონსერვატორია**, ოფიციალურად **პ. ი. ჩაიკოვსკის სახელობის მოსკოვის სახელმწიფო კონსერვატორია** () — საგანმანათლებლო მუსიკალური დაწესებულება რომელიც მდებარეობს მოსკოვში, რუსეთში. იგი გასცემს საბაკალავრო და სამაგისტრო დიპლომებს მუსიკალურ წარმოდგენასა და მუსიკალურ კვლევაში. კონსერვატორია ხალხს სთავაზობს სხვადასხვა ხარისხს, მათ შორის მუსიკის შესრულების ბაკალავრის, მუსიკის მაგისტრისა და კვლევაში კვლევის დოქტორანტის ხარისხს.

## ისტორია
**მოსკოვის საიმპერატორო კონსერვატორია** დაარსდა 1866 წელს; მისი თანადამფუძნებლები იყვნენ ნიკოლაი რუბინშტეინი და ნიკოლოზ ტროუბეცკი. სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიის შემდეგ იგი რუსეთის ყველაზე ძველი კონსერვატორიაა. მისი გახსნის დროს პეტრე ილას ძე ჩაიკოვსკი დაინიშნა თეორიისა და ჰარმონიის პროფესორად. 1940 წლიდან კონსერვატორია მის სახელს ატარებს.

## დარბაზები
* დიდი დარბაზი (დარბაზის განახლება დასრულდა 2011 წელს)
* მცირე დარბაზი
* რახმანინოვის დარბაზი (აშენდა 1890 წელს)
* კონფერენც-დარბაზი
* ნ. ი. მიასკოვსკის სახელობის საკონცერტო დარბაზი
* ოვალური და საგამოფენო დარბაზები ნ. გ. რუბინშტეინის სახელობის მუზეუმში

## რესურსები ინტერნეტში
*Moscow Conservatory website (in Russian)
*Moscow Conservatory website (in English)

კატეგორია:მოსკოვის კონსერვატორია
კატეგორია:მუსიკის სკოლები რუსეთში
კატეგორია:1866 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო ინსტიტუტები
კატეგორია:ლენინის ორდენით დაჯილდოვებული ორგანიზაციები
სწრაფი სორტირება

250პქ|thumb| ალგორითმის ანიმაციური ვიზუალიზაცია.
**სწრაფი სორტირება** — დახარისხების ეფექტიანი ალგორითმი, რომელიც 1959 წელს შეიმუშავა ბრიტანელმა კომპიუტერულმა მეცნიერმა ტონი ჰოარმა. ეს ალგორითმი დღესდღეობით ყველაზე გამოყენებადი ალგორითმია. მიჩნეულია, რომ კარგად იმპლემენტირებული სწრაფი სორტირების ალგორითმი 2-3-ჯერ სწრაფია მის მთავარ კონკურენტებზე,შერწყმით სორტირებასა და გროვის სორტირებაზე.  

სწრაფი სორტირების მათემატიკური ანალიზი აჩვენებს, რომ საშუალოდ, ეს ალგორითმი O(n\log n) შედარებას აკეთებს. თუმცა, უარეს შემთხვევას თუ განვიხილავთ, ის თითქოს არაფრითაა განსაკუთრებული, რადგან O(n^2)-ში შედარებას აკეთებს. უნდა აღვნიშნოთ, რომ ეს მომენტი ძალიან იშვიათია, სწორედ ამიტომაა ის ყველაზე ეფექტიანი. 

## ალგორითმი 
სწრაფი დახარისხების ალგორითმი „დაჰყავი და იბატონეს“ პრინციპით მუშაობს. ის ჯერ აირჩევს კონკრეტულ ელემენტს მოცემულ სიმრავლეში, შემდეგ სიმრავლეს სამ ნაწილად დაჰყოფს, არჩეულ ელემენტებზე ნაკლებ, ტოლ და მეტ ელემენტებად. ალგორითმი რეკურსიულად მოქმედებს ამ პრინციპით.

## რესურსები ინტერნეტში
*  – graphical demonstration
* 
* Open Data Structures – Section 11.1.2 – Quicksort, Pat Morin
* Interactive illustration of Quicksort, with code walkthrough

კატეგორია:პროგრამირება
კატეგორია:ალგორითმები
სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორია

**ნ. ა. რიმსკი-კორსაკოვის სანქტ-პეტერბურგის სახელმწიფო კონსერვატორია** () — მუსიკალური სკოლა რომელიც მდებარეობს სანქტ-პეტერბურგში, რუსეთში. 2004 წელს კონსერვატორიას ჰყავდა ფაკულტეტთა 275 წევრი და 1,400 სტუდენტი.

## ისტორია
კონსერვატორია 1862 წელს რუსმა პიანისტმა და კომპოზიტორმა ანტონ რუბინშტეინმა დააარსა. რუბინშტეინის გადადგომიდან, 1867 წლიდან კონსერვატორიას ზარემბა განაგებდა. ნიკოლოზ რიმსკი-კორსაკოვი პროფესორად დაინიშნა 1871 წელს, ხოლო კონსერვატორიამ მისი სახელი 1944 წელს მიიღო. 1887 წელს, საერთო სტანდარტების გაუმჯობესების მიზნით, რუბინშტეინი დაბრუნდა კონსერვატორიაში. მან გადახედა სასწავლო პროგრამას, უნივერსიტეტიდან გაუშვა დაბალი მოსწრების სტუდენტები, თანამდებობიდან გაათავისუფლა მრავალი პროფესორი, ხოლო მისაღები გამოცდის მოთხოვნები უფრო მკაცრი გახადა. 1891 წელს მან კვლავ დატოვა დირექტორის პოსტი.

ამჟამინდელი შენობა აშენებულია 1890-იან წლებში სანქტ-პეტერბურგის ძველი დიდი თეატრის ადგილზე.

სკოლის კურსდამთავრებულთა შემადგენლობაში შედიან ისეთი შესანიშნავი კომპოზიტორები, როგორებიცაა: პეტრე ჩაიკოვსკი, სერგეი პროკოფიევი, არტურ კაპი და რუდოლფ ტობიასი და დმიტრი შოსტაკოვიჩი, რომლებიც 1960-იან წლებში კონსერვატორიაში ასწავლიდნენ; ამან კონსერვატორიას დამატებითი „პოპულარობა/დიდება“ მოუტანა.

კომპოზიტორი ნიკოლაი რიმსკი-კორსაკოვი თითქმის ორმოცი წლის განმავლობაში ასწავლიდა კონსერვატორიაში; მისი ბრინჯაოს ძეგლი შენობის გარეთ *თეატრის მოედანზე* მდებარეობს.

## რესურსები ინტერნეტში
* Official website (in Russian, French and English)
* Documentary *A Music Lesson* on Saint Petersburg Conservatory

კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორია
კატეგორია:1862 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო დაწესებულებები
კატეგორია:რუსეთის მუსიკალური სკოლები
დოგერ-ბენკი

მინი|დოგერ-ბენკი
**დოგერ-ბენკი** (  ) — დიდი ქვიშიანი მარჩხობი ჩრდილოეთის ზღვის თავთხელ ზონაში, ინგლისის აღმოსავლეთი სანაპიროდან დაახლოებით 100 კმ-ში. გამყინვარების უკანასკნელი პერიოდის განმავლობაში იყო ევროპისა და ბრიტანეთის კუნძულების დამაკავშირებელი ხმელეთის დიდი მასივის ნაწილი, რომელიც დღეს დოგერლენდის სახელწოდებითაა ცნობილი. დოგერ-ბენკი მეთევზეებისათვის დიდი ხანია ცნობილი როგორც ნაყოფიერი სათევზაო მარჩხობი. სახელი ეწოდა ჰოლანდიური თევზსაჭერი გემის დოგერის მიხედვით, რომელსაც შუა საუკუნეებში ძირითადად ვირთევზას დასაჭერად იყენებდნენ. გადაჭიმულია სამხრეთ-დასავლეთიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთისაკენ 260 კმ-ზე, სიგანე 30-60 კმ. სიღრმე მერყეობს 15-36 მ-ის ფარგლებში, რაც დაახლოებით 20 მ-ით ნაკლებია, ვიდრე გარემომცველი წყლების სიღრმე. ფართობი დაახლოებით 17,600 კმ². მნიშვნელოვანი სათევზაო რაიონია; დიდი რაოდენობით იჭერენ ვირთევზასა და ქაშაყს. 

მარჩხობის სიახლოვეს გაწოლილია რამდენიმე ჩაძირული ხომალდი. დოგერ-ბენკი იდენტიფიცირებულია როგორც ოკეანური გარემო, რომელიც უჩვენებს ფიტოპლანქტონის ფორმების მაღალ, პირველრიგით ნაყოფიერებას მთელი წლის განმავლობაში. ამასთან დაკავშირებით, სხვადასხვა ჯგუფებმა წამოწიეს აზრი დოგერ-ბენკის ზღვის ნაკრძალის შექმნასთან დაკავშირებით. გეოლოგიური თვალსაზრისით, დოგერ-ბენკი უფრო მეტად პლეისტოცენის განმავლობაში ჩამოყალიბებული მორენაა. 

1931 წელს დოგერ-ბენკთან მოხდა რიხტერს შკალით 6,1 ბალიანი მიწისძვრა. მარჩხობის სამხრეთითაა კლივერ-ბენკი. მარჩხობის ტერიტორია იქცა რამდენიმე საზღვაო ბრძოლის არენად, რომელთაგან პირველი მოხდა 1781 წლის 5 აგვისტოს ბრიტანულ და ნიდერლანდურ ფლოტებს შორის. 1904 წლის 21 ოქტომბერს დოგერ-ბენკის რაიონში ადმირალ ზინოვი როჟესტვენსკის რუსულმა ესკადრამ ცეცხლი გაუხსნა ბრიტანულ თევზსაჭერ გემებს, რომლებიც შეცდომით მიიღო მხედველობაში როგორც იაპონური ნაღმოსნები. პირველი მსოფლიო ომის მსვლეობისას, 1915 წლის 24 იანვარს აქ ბრძოლა გაიმართა ბრიტანულ და გერმანულ ფლოტებს შორის. XXI საუკუნის დასაწყისიდან დოგერ-ბენკის ტერიტორია განიხილება როგორც დიდი ბრიტანეთის მე-3 წრის ქარის ელექტროსადგურის პოტენციური ადგილმდებარეობა.

## რესურსები ინტერნეტში
## სქოლიო
კატეგორია:ჩრდილოეთის ზღვის მარჩხობები
ალიო მირცხულავას ქუჩა

**ალიო მირცხულავას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე); აკაკი წერეთლის გამზირიდან კოსმონავტების სანაპირომდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ადრე ძვილეთის ქუჩა ერქვა. 1972 წელს ალიო მირცხულავას სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
მირცხულავა
ივანე მიჩურინის ქუჩა

**ივანე მიჩურინის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ართვინისა და როსტოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასასრულს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც არდაგანის შესახვევი. 20-იან წლებში დაერქვა არტაანის ქუჩა და გრძელდებოდა ნორიოს აღმართამდე. ასევეა დატანილი თბილისის 1934 წლის გეგმაზეც. 40-იან წლებში ივანე მიჩურინის სახელი ეწოდა და 90-იან წლებამდე გრძელდებოდა ვასილ კიკვიძის ქუჩამდე, ხოლო მონაკვეთს ამ ქუჩიდან როსტოვის ქუჩამდე როსტოვის გასასვლელი ერქვა. აქვს ერთი შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ფარავნის შესახვევი) და ერთი ჩიხი.

## ლიტერატურა
მიჩურინი
სერგეი ლაზოს ქუჩა

**სერგეი ლაზოს ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (ავჭალა); დავით სარაჯიშვილის ქუჩიდან წყალსადენის ქუჩამდე. სერგეი ლაზოს სახელი დაერქვა XX საუკუნის 60-იან წლებში.

## ლიტერატურა
ლაზო
გიორგი მინდელის ხიდი

**გიორგი მინდელის ხიდი** — დიდი დიღმისა და ზღვისუბნის (ყოფილი თემქა) მიმდებარე ტერიტორიების დამაკავშირებელი ხიდი თბილისში, მდინარე მტკვარზე. ადრე დიღმის ხიდი ერქვა. აშენდა 1989 წელს; კონსტრუქტორი — ხ. ხაჭაპურიძე. 1994 წელს ხიდს ინჟინერ-მშენებელ გიორგი მინდელის სახელი დაერქვა. 592-მეტრიანი, თორმეტმალიანი ნაგებობა ერთ-ერთი ყველაზე გრძელი ხიდია საქართველოში. ფაქტობრივად, ის ორი პარალელური ხიდისგან შედგება - თითოეულის სიგანეა 17 მ.

## ლიტერატურა
**სარალიძე, ა.,* „თბილისის ხიდები“, გვ. 21, „ტფილისის ჰამქარი“, თბილისი, 2012

კატეგორია:თბილისის ხიდები
ეკლესიის ქუჩა

**ეკლესიის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); კაჭრეთისა და ნიკოლოზ დობროლიუბოვის ქუჩებს შორის. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. 1925 წლამდე საეკლესიო ქუჩა ერქვა. 

XX საუკუნის დასაწყისში ნაძალადევი რევოლუციური მოძრაობის ერთ-ერთი მძლავრი კერა იყო თბილისში, სადაც ხშირად იმართებოდა მიტინგები; ქუჩის სახელწოდებაც ამ ფაქტთანაა დაკავშირებული. 2017 წლის 29 სექტემბერს ეკლესიის ქუჩა ეწოდა.

## ლიტერატურა
## სქოლიო 
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
ვახტანგ ლეჟავას ქუჩა

**ვახტანგ ლეჟავას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ვაკის რაიონში (ვაკე); ქაიხოსრო (ქაქუცა) ჩოლოყაშვილის გამზირიდან სოლიკო ხაბეიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში. ქუჩას ვახტანგ ლეჟავას სახელი ეწოდა 1977 წელს.

## ლიტერატურა
ლეჟავა
მოლითის ქუჩა

**მოლითის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ღრმაღელე); დავით გურამიშვილის გამზირიდან დიდუბის დასახლების ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში. ადრე აგურის მთა ერქვა. 60-იან წლებში მოლითის ქუჩა ეწოდა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
რკინის რიგი

**რკინის რიგი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (კალა); ბამბის რიგიდან ვახტანგ გორგასლის მოედნამდე. XIX საუკუნემდე რკინის რიგის უმეტესი ნაწილი ეჭირა ყასაბხანას (ხორცის რიგს). 10-იან  წლებში კავკასიის მთავარმმართველის ალექსანდრე პეტრეს ძე ტორმასოვის ბრძანებით სასაკლაოები გადაიტანეს გარეთუბანში. შემდგომ წლებში აქ განლაგდა რკინის ნაწარმის ოსტატ-ხელოსანთა სავაჭრო-სახელოსნოები. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. 1981 წელს ჩატარდა რკინის რიგის განაშენიანება-რეგენერაციის სამუშაოები.

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
ლაითურის ქუჩა

**ლაითურის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); მაჩხაანის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ნაძალადევის რაიონის ქუჩები
კოტე მესხის ქუჩა

**კოტე მესხის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); დიმიტრი ყიფიანის ქუჩიდან რიწის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თბილისის 1867 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც მთის II ქუჩა. 1900 წელს თავშესაფრის ქუჩა დაერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 30-იან წლებში დაერქვა კოტე მესხის სახელი. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე (გრძელდებოდა ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩამდე, ხოლო ქუჩის ბოლო მონაკვეთი, ალექსანდრე ჭავჭავაძის ქუჩიდან რიწის ქუჩამდე, დატანილია როგორც გრაკალის შესახვევი). აქვს ორი აღმართი და ერთი ჩიხი.

## ლიტერატურა
მესხი
ალექსანდრე მრევლიშვილის ქუჩა

**ალექსანდრე მრევლიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); დეპოს ქუჩიდან ზესტაფონის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც საწყობის ქუჩა. 1954 წელს ალექსანდრე მრევლიშვილის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
მრევლიშვილი
მოსე ხონელის ქუჩა

**მოსე ხონელის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ხარფუხი); ხარფუხის ქუჩიდან სოღანლუღის შესახვევამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე მუღანის შესახვევი ერქვა. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. 1960 წელს მოსე ხონელის სახელი ეწოდა. აქვს ერთი ჩიხი. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:კრწანისის რაიონის ქუჩები
ლაილაშის ქუჩა

**ლაილაშის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); აბაშის ქუჩიდან დავით გივიშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50-იან წლებში.

## იხილეთ აგრეთვე
*ლაილაში

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
მიხეილ მრევლიშვილის ქუჩა

**მიხეილ მრევლიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ელია); თამაზ მუჯირიშვილის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დასაწყისში. ადრე კავთისხევის ქუჩა ერქვა, 1933 წლიდან — ზნაურისა. 1994 წელს მიხეილ მრევლიშვილის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
მრევლიშვილი
მიხეილ ლერმონტოვის ქუჩა

**მიხეილ ლერმონტოვის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდისა და კრწანისის რაიონებში (კალა, სოლოლაკი); ლადო გუდიაშვილის მოედნიდან ივანე მაჩაბლის ქუჩამდე (2014 წლამდე გრძელდებოდა დანიელ ჭონქაძის ქუჩამდე). წარმოიქმნა XIX საუკუნის 20-30-იან წლებში. 1843 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც მთის ქუჩა. 1900 წელს დაერქვა მიხეილ ლერმონტოვის სახელი და მაშინვე მიიერთა ყოფილი დიდი მრუდე (ახლანდელი აბო თბილელის) ქუჩის პატარა მონაკვეთი (გადმოცემით თბილისში ყოფნისას ქუჩის ამ მონაკვეთზე მდებარე სახლში ცხოვრობდა მიხეილ ლერმონტოვი). 2014 წელს ქუჩის ერთ მონაკვეთს გიგა ლორთქიფანიძის ქუჩა ეწოდა. ქუჩა განაშენიანებულია XIX საუკუნის II ნახევრისა და XX საუკუნის დასაწყისის რენესანსულ-ბაროკოული სტილისა და თბილისური საცხოვრებელი სახლის ტიპის შენობებით.

## სქოლიო 
ლერმონტოვი
ლერმონტოვი
ლალიონის ქუჩა

**ლალიონის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); ცოტნე დადიანის ქუჩიდან სოლომონ ქურდიანის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილი ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც ბუფერის შესახვევი. 60-იან წლებში ლალიონის სახელი დაერქვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
მიხეილ მესხის ქუჩა

**მიხეილ მესხის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); მიხეილ მესხის I შესახვევიდან ნიკოლოზ ხუდადოვის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის დამდეგს. ქუჩას, მოსახლეობის მოთხოვნით, დაერქვა შოთა რუსთაველის სახელი. შეტანილია თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში. დატანილია თბილისის 1934 წლის გეგმაზე, შემდეგ „პრავდის“ ქუჩა ერქვა. ასეა შეტანილია თბილისის ქუჩების 1940 წლის ცნობაში. 1992 წელს მიხეილ მესხის სახელი ეწოდა. აქვს სამი შესასვლელი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე II შესახვევი დატანილია როგორც მორის ქუჩა).

## ლიტერატურა
მესხი
სერგეი მესხის ქუჩა

**სერგეი მესხის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი); გერგეტის ქუჩიდან შხეფის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის 60-იან წლებში. თავდაპირველად ერქვა კონსტანტინე ორლოვსკის სახელი. ასეა შეტანილი თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წელს შდგენილ ქუჩების სიაში. 1921 წელს სერგეი მესხის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა
მესხი
შუალედური ფილამენტები

**შუალედური ფილამენტები** — ციტოჩონჩხის შემადგენელი კომპონენტი. ამ ფილამენტებს შუალედური მათი დიამეტრის გამო ჰქვიათ. შუალედური ფილამენტები დასპეციალებული არიან დაჭიმულობის წარმოქმნაში (მსგავსად მიკროფილამენტებისა). ისინი წარმოადგენენ ციტოჩონჩხის ელემენტების მრავალფეროვან კლასს. თითოეული ტიპი აგებულია განსხვავებული მოლეკულური სუბერთეულებისაგან, რომლებიც მიეკუთვნებიან ცილების იმ ოჯახს, რომლის წევრსაც კერატინი წარმოადგენს.

შუალედური ფილამენტები უჯრედის უფრო მუდმივი მკვიდრნი არიან, ვიდრე მიკროფილამენტები და მიკრომილაკები, რომლებიც ხშირად იშლებიან და ისევ ეწყობიან უჯრედის სხვადასხვა ნაწილებში. თვით უჯრედის სიკვდილის შემდეგაც კი, შუალედური ფილამენტების ქსელი ხშირად ნარჩუნდება, მაგალითად კანის გარეთა შრე შედგება ცილებით სავსე მკვდარი უკრედებისგან. ქიმიური დამუშავება რომელიც მიკროფილამენტებსა და მიკრომილაკებს გამოჰყოფს ცოცხალი უჯრედის ციტოპლაზმისგან, ტოვებს შუალედური ფილამენტების ხლართს, რომელიც თავის საწყის ფორმას ინარჩუნებს. ასეთი ტიპის ექსპერიმენტები მიგვანიშნებენ რომ შუალედური მიკროფილამენტები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია უჯრედის ფორმის განმტკიცებისა და გარკვეული ორგანოიდების პოზიციის დასაფიქსირებლად. ბირთვი, ჩვეულებრივ, ზის შუალედური ფილამენტებისაგან გაკეთებულ გალიაში, სადაც ადგილზე დაფიქსირებულია იმ ფილამენტების ტოტებით, რომლებიც ციტოპლაზმაშია განფენილი. სხვა შუალედური ფილამენტები წარმოქმნიან ბირთვის თხელ ფენას, რომელიც ბირთვის გარსს ეკვრის შიგა მხარეზე. 

იმ შემთხვევაში, როდესაც მთელი უჯრედის ფორმა ფუნქციას შეესაბამება, სწორედ შუალედური ფილამენტები ამყარებენ ამ ფორმას. ნერვული უჯრედის გრძელი აქსონები, რომლებიც იმპულსებს ატარებენ, გამყარებულია შუალედური ფილამენტების ერთი კლასის მიერ. ამგვარად, სხვადასხვა სახის შუალედურ ფილამენტებს შეუძლიათ მთელი ციტოჩონჩხის საყრდენის როლი შეასრულონ.

## ლიტერატურა 
* *ნილ კემპბელი*, *ჯეინ ბ. რისი*, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 148-149, თბ., 2009 წელი.

კატეგორია:ციტოჩონჩხი
პლაზმოდესმები

მცენარეული უჯრედის კედლები დახვრეტილია არხებით, რომელთაც **პლაზმოდესმები** ეწოდება. პლაზმოდესმები ციტოპლაზმაში გადის და მეზობელი უჯრედების ქიმიურ გარემოს უკავშირდება. ეს დაკავშირება მცენარე უმეტესობას აერთიანებს ერთ ცოცხალ უწყვეტობად. მეზობელი უჯრედების პლაზმური მემბრანები თითოეული პლაზმოდესმის არხს შიგნიდან ამოფენენ და ასევე უწყვეტები არიან. წყალსა და მცირე ზომის გახსნილ ნივთიერებებს უჯრედიდან უჯრედში თავისუფლად გადასვლა შეუძლიათ. 

თანამედროვე ექსპერიმენტებით ირკვევა, რომ გარკვეულ შემთხვევებში, სპეციფიკური ცილები და რნმ-ის მოლეკულებიც შეიძლება მოიქცნენ ასე. მეზობელ უჯრედებში ტრანსპორტირებადი მიკრომოლეკულები პლაზმოდესმებამდე ციტოჩონჩხის ბოჭკოების გასწვრივ მოძრაობით აღწევენ. 

## ლიტერატურა 
* *ნილ კემპბელი*, *ჯეინ ბ. რისი*, ბიოლოგია, VII გამოცემა, გვ. 153. თბ., 2009 წელი.

კატეგორია:ბიოლოგია
ხიზაბავრის ქუჩა

**ხიზაბავრის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი). თენგიზ შეშელიძის ქუჩიდან ქერჩის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:გლდანის რაიონის ქუჩები
ლერწმის ქუჩა

**ლერწმის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (დირსიჭალა); მტკვრის მარცხენა სანაპიროდან მანავის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის I ნახევარში. 1925–1926 წლების ცნობათა წიგნში „მთელი ტფილისი“ შეტანილია როგორც შესახვევი, თბილისის ქუჩების 1960 წლის ცნობარში — როგორც ქუჩა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ანატოლი სობჩაკის ქუჩა

**ანატოლი სობჩაკის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (გარეთუბანი); რევაზ თაბუკაშვილის ქუჩიდან გიორგი ათონელის ქუჩამდე. ყოფილ გიორგის (წმინდა გიორგის) ქუჩას (ახლანდელი ჯორჯაძის ქუჩა) გამოეყო XIX საუკუნის ბოლოს.

თავდაპირველად მას — ალექსანდრეს, 1900 წელს კი, აქ მდებარე სახაზინოს გამო, ხაზინის ქუჩა უწოდეს. 2004 წელს ანატოლი სობჩაკის სახელი ეწოდა. ქუჩას მარცხენა მხარეს გიორგი ლეონიძის ბაღი მიუყვება (ყოფილი ალექსანდრეს ბაღის ქვედა ნაწილი).

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
ხიდისთავის ქუჩა

**ხიდისთავის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში. კონსტანტინე ცუცქირიძის ქუჩიდან დუშეთის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. 

1923 წლამდე მირქმის ქუჩა ერქვა. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. ხიდისთავის და დუშეთის ქუჩის შესაყარზე დგას XIX საუკუნის წმინდა მარინეს ეკლესია, რომელსაც ერთხანს მირქმის ეკლესია ერქვა. ქუჩაზე და მეორე ჩიხში შემორჩენილია XIX საუკუნის საცხოვრებელი სახლები, აქვს 2 შესახვევი და 3 ჩიხი. 

## ლიტერატურა 
ხიდისთავის ქუჩა
ომარ ხიზანიშვილის ქუჩა

**ომარ ხიზანიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს გლდანის რაიონში (გლდანის მასივი). დასაწყისი თენგიზ შეშელიძის ქუჩიდან. გლდანში გამავალი ცენტრალური ქუჩა. ომარ ხიზანიშვილის სახელი ეწოდა 2000 წელს.

## ლიტერატურა 
ხიზანიშვილი
სიღნაღის ქუჩა

**სიღნაღის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (სვანეთისუბანი); ლამის ქუჩიდან გიორგი ჯაბაურის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
ტექსელის ხეივანი

**ტექსელის ხეივანი** — ქუჩა თბილისში, დიდუბის რაიონში (დიღომი); ალექსანდრე (სანდრო) ახმეტელისა და ევგენი მიქელაძის ქუჩებს შორის, რობერტ ბარძიმაშვილის ქუჩის გასწვრივ. ტექსელის სახელი ეწოდა 1999 წელს (იხ. ტექსელის აჯანყება).

## ლიტერატურა 
კატეგორია:დიდუბის რაიონის ქუჩები
რევაზ ჯაფარიძის გასასვლელი

**რევაზ ჯაფარიძის გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ზემო ვერა); გურამ რჩეულიშვილის ქუჩიდან რევაზ ჯაფარიძის ქუჩამდე. ყოფილი ზემო ვაკის გასასვლელი.

## ლიტერატურა 
რევაზ ჯაფარიძის გასასვლელი
ნადირა ხოშარაულის ქუჩა

**ნადირა ხოშარაულის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს დიდუბის რაიონში (დიდუბე); აკაკი წერეთლის გამზირიდან კოსმონავტების სანაპირომდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. ადრე დიდუბის VI შესახვევი ერქვა. 60-იან წლებში ნადირა ხოშარაულის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
ხოშარაული
რევაზ ჯაფარიძის ქუჩა

**რევაზ ჯაფარიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ზემო ვერა); გურამ რჩეულიშვილის ქუჩიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 50–იან წლებში. ადრე ზემო ვაკის ქუჩა ერქვა. 2002 წელს რევაზ ჯაფარიძის ქუჩა ეწოდა. აქვს 1 გასასვლელი, 2 შესახვევი და 1 ჩიხი.

## ლიტერატურა 
ჯაფარიძე
რუსუდანის შესახვევი

**რუსუდანის შესახვევი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (დირსიჭალა); დასაწყისი ბერი გაბრიელ სალოსის გამზირიდან. წარმოიქმნა XXI საუკუნის ბოლოს. შეტანილია თბილისს გამგეობის მიერ 1903 წელს შედგენილ ქუჩების სიაში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
ალექსანდრე (საშა) იოსელიანის ქუჩა

**ალექსანდრე (საშა) იოსელიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ვაკის რაიონში (საბურთალო); დასაწყისი გიორგი დანელიას ქუჩიდან. ნაფეტვრებისკენ მიმავალი გზის პარალელურად არსებული უსახელო მონაკვეთს 2003 წელს ეწოდა ომარ ფხაკაძის სახელი. შემდგომში ალექსანდრე (საშა) იოსელიანის ქუჩა დაერქვა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* ომარ ფხაკაძის ქუჩა

## ლიტერატურა 
## სქოლიო 
ფხაკაძე
ივანე სიხარულიძის გასასვლელი

**ივანე სიხარულიძის გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ზღვისუბანი); ივანე სიხარულიძის ქუჩიდან ალექსანდრე ბარამიძის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
სიხარულიძე
რუსთავის გზატკეცილის lll გასასვლელი

**რუსთავის გზატკეცილის III გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს სამგორის რაიონში; რუსთავის გზატკეცილიდან მარნეულის ქუჩამდე.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:სამგორის რაიონის ქუჩები
ვანო სარაჯიშვილის ქუჩა

**ვანო სარაჯიშვილის ქუჩა**  — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (მთაწმინდა); შოთა რუსთაველის გამზირიდან პოლიკარპე კაკაბაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნეში. დააპროექტა პოლკოვნიკმა ბანოვმა 1809 წელს. თბილისის 1867 და 1884 წლების გეგმებზე დატანილია როგორც ეკლიანი ხევი. 60–70-იანი წლებიდან აქ ჩნდება სამსახურიდან გადამდგარი ჯარისკაცების პატარა სახლები. 1910 წელს ეკლიანი ხევისა და ალექსანდრე გრიბოედოვის ქუჩის შესაყარზე, ყოფილ ფოსტის მოედანზე, აშენდა წმინდა ფეოდოსი ჩერნიგოველის ეკლესია და ქუჩასაც ფეოდოსის ქუჩა დაერქვა. 1923 წელს — ეგორ საზონოვის (ეგორ სოზონოვის), 40-იან წლებში — ივანე პაპანინის, 60-იან წლებში კი ვანო სარაჯიშვილის სახელი ეწოდა. შემონახულია XIX საუკუნის 40–50-იანი წლებისა და XX საუკუნის დასაწყისის საცხოვრებელი სახლები. აქვს 3 ჩიხი.

## ლიტერატურა
სარაჯიშვილი
პეტრე სარაჯიშვილის ქუჩა

**პეტრე სარაჯიშვილის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს საბურთალოს რაიონში (ვაშლიჯვარი). იწყება მარშალ გელოვანის გამზირიდან.  ამ ქუჩას პეტრე სარაჯიშვილის სახელი ეწოდა 1984 წელს. ქუჩაზეა იოველ ქუთათელაძის სახელობის ფარმაკოქიმიის ინსტიტუტი.

## ლიტერატურა
სარაჯიშვილი
სოლომონ ქურდიანის გასასვლელი

**სოლომონ ქურდიანის გასასვლელი** — ქუჩა თბილისში,  ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); სოლომონ ქურდიანისა და ცოტნე დადიანის ქუჩებს შორის.

## ლიტერატურა 
ქურდიანი
ურბნისის ქუჩა

**ურბნისის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); ღვინის აღმართიდან ისნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. თავდაპირველად — ციხის, შემდეგ მაცხოვრის ქუჩა ერქვა. შეტანილია 1903 წელს თბილისის გამგეობის მიერ შედგენილ ქუჩების სიაში. 1923 წელს ურბნისის ქუჩა ეწოდა. ქუჩაზე არის ერეკლე II-ის მეუღლის დარეჯანის სასახლის კომპლექსი „საჩინო“ (XVIII საუკუნე, გადაკეთებულია XIX საუკუნეში), ციხის გალავნის ნაშთი (XVII საუკუნეში).

## ლიტერატურა 
ურბნისი
ჯვრის დაღმართი

**ჯვრის დაღმართი** — ტოპონიმი გაჩნდა XIX საუკუნეში. 1900 წლის მაგიდის კალენდარზე დართულ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია ჯვრის ქუჩა, ჯვრის დაღმართი და ჯვრის ხიდი. ჯვრის ქუჩა ერქვა ოლღას (ახლანდელი მერაბ კოსტავას ქუჩის) მონაკვეთს, ჯვრის ხიდი – მდინარე ვერეზე გადებულ ძველ ხიდს, ხოლო დაღმართი — აბრეშუმის საქსოვ ფაბრიკასთან არსებულ დაღმართს. სახელწოდება უკავშირდება ამ დაღმართზე 1846 წელს აღმართულ თუჯის ჯვარს, რომელზეც გამოსახული იყო „ყოვლისა მხედველი თვალი“. 1837 წელს თბილისიდან რუსეთში მიმავალი ნიკოლოზ I-ის ეტლი გადაბრუნდა, იმპერატორი სასწაულად გადარჩა და ჯვარი ამ ფაქტის აღსანიშნავად აღიმართა. შემდეგ საგანგებოდ გაიყვანეს გზა, რომელიც მცხეთაში მიმავალ გზას გამოეყოფოდა და დაღმართის მარჯვენა მხარეს აღმართულ ჯვარს ჩაუვლიდა. XX საუკუნის 20–იან წლებში ჯვარი აიღეს.  ქუჩა გასწორდა, ამაღლდა და პირდაპირ დაუკავშირდა საქართველოს სამხრეთ გზას.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:საქართველოს ისტორიული ტოპონიმები
კატეგორია:თბილისის ყოფილი ქუჩები
ალექსანდრე დიუმას ქუჩა

**ალექსანდრე დიუმას ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს კრწანისის რაიონში (ზემო უბანი); კოტე აფხაზის ქუჩიდან ვერცხლის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის დასაწყისში. ძველად მაცხოვრის ქუჩა ერქვა, რაც უკავშირდებოდა ქუჩაზე მდგარ მაცხოვრის სახელზე აგებულ სამლოცველოს, სადაც მაცხოვრის ხელთუქმნელი ხატი ესვენა. პლატონ იოსელიანის ცნობით, აქ ძველთაგანვე, ყოველ შაბათს, სალოცავად სომეხი გრიგორიანელებიც კი დადიოდნენ. 1818 წელს საქართველოს ეგზარქოსმა თეოფილაქტემ ხატი საზეიმოდ გადაიტანა სიონის ტაძარში, რის შედეგადაც ქუჩას სახელი შეეცვალა. 1841 წელს შედგენილ თბილისის ქუჩების სიაში დიუმას ქუჩა შეტანილია ტალახიანი ქუჩის სახელწოდებით. თბილისის 1867 წელს გეგმაზე დატანილია როგორც დიდი ტალახიანი ქუჩა, 1900 წელს გეგმაზე — როგორც სოლომონის ქუჩა. სახელი დაერქვა იმერეთის მეფის სოლომონ II-ის პატივსაცემად. 1923 წელს — ანდრეი ჟელიაბოვის, 1989 წელს ალექსანდრე დიუმას  სახელი ეწოდა. შემონახულია XIX საუკუნის 80-იანი წლების საცხოვრებელი სახლები. აქვს 2 ჩიხი.

## ლიტერატურა 
დიუმა
კოშკოვანის ქუჩა

**კოშკოვანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); შირაქის ქუჩიდან ავლიპი ზურაბაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
საჩხერის ქუჩა

**საჩხერის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში,  ნაძალადევის რაიონში. უსახელო ქუჩიდან შატილის ქუჩამდე. ყოფილი თემქის დასახლების 65-ე ქუჩა. საჩხერის ქუჩა დაერქვა XX საუკუნის 60-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია ამავე სახელწოდების ქუჩა. მდებარეობდა ახალქალაქისა და ახლანდელი ცოტნე დადიანის ქუჩებს შორის. გაუქმდა მიმდებარე ტერიტორიის რეკონსტრუქციის შედეგად.

## ლიტერატურა 
საჩხერის ქუჩა
სართიჭალის ქუჩა

**სართიჭალის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, ისნის რაიონში (ავლაბარი); ისააკ ალიხანიანის ქუჩიდან ავთანდილ კვეზერელი-კოპაძის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა ლაიბგვარდიის ჰუსართა პოლკის როტმისტრის მიხეილ დიმიტრის ძე მასლოვის სახელი. დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილ ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც შემახის ქუჩა, ასევეა თბილისის 1934 წლის გეგმაზე. შემდეგ სტალინგრადის ქუჩა ერქვა. 1958 წლიდან სართიჭალის ქუჩა ჰქვია. აქვს 1 შესახვევი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ისნის რაიონის ქუჩები
შალვა კოხრეიძის ქუჩა

**შალვა კოხრეიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში, მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ნაძალადევი); გიორგი ჭყონდიდელის ქუჩიდან რიონჰესის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 30-იან წლებში. ადრე ხარატის ქუჩა ერქვა, 70-იან წლებში შალვა კოხრეიძის სახელი ეწოდა.

## ლიტერატურა 
შალვა კოხრეიძის ქუჩა
სურენ სპანდრიანის ქუჩა

**სურენ სპანდრიანის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაონში (ჩუღურეთი). ელენე ახვლედიანის ქუჩიდან ვიქტორ გაბესკირიას მოედნამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ერქვა სპარტაკის შესახვევი და გრძელდებოდა სპარტაკის ქუჩმდე. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია მხოლოდ გასასვლის მონაკვეთი, სპარტაკის ქუჩიდან ბახვის შესახვევამდე, დატანილია როორც ბობოთის შესახვევი.

## ლიტერატურა 
სპანდრიანი
ილიკო ქურხულის ქუჩა

**ილიკო ქურხულის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ისნის რაიონში (ავლაბარი); ნიკოლოზ იზაშვილის ქუჩიდან გუთნის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნეში. ადრე ეტაპის ქუჩა ერქვა (დატანილია თბილისის 1876 წლის გეგმაზე), XX საუკუნის 60-იან წლებში ილიკო ქურხულის სახელი ეწოდა. აქვს 1 შესახვევი (თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც დაღესტნის გასასვლელი).

## ლიტერატურა 
ქურხული
სოლოლაკის ხეივანი

**სოლოლაკის ხეივანი** — მდებარეობს თბილისში, მთაწმინდის რაიონში (სოლოლაკი). მარო მაყაშვილის აღმართიდან თბილისის ციხემდე. გაშენდა სოლოლაკის ქედზე 1935 წელს და მას კომკავშირის ხეივანი ეწოდა. სოლოლაკის ხეივანი დაერქვა 1990 წელს. 

ხეივნის 1 კმ სიგრძის მოასფალტებული გზა იმ ძველი კერამიკული წყალსადენის ტრასას მიუყვება, რომელსაც სათავე წავკის-ოქროყანის მიდამოებში ჰქონდა და რომლითაც ფეოდალურ პერიოდში სასმელი წყლით მარაგდებოდა თბილისის „დედა ციხე“ (ნარიყალა). სოლოლაკის ხეივნის შუა ნაწილში შემორჩენილია შუა საუკუნეების თბილისის ზღუდის ერთ-ერთი ბასტიონის — შაჰტახტის ნანგრევები. გადმოცემით, თბილისის ერთ-ერთ დამპყრობ შაჰს იგი თავის სადგომად აურჩევია — ტახტი დაუდგამს (აქედან მომდინარეობს სახელწოდება „შაჰტატი“). ვარაუდობენ, რომ ქართლში არაბების ბატონობის ხანაში ციხის ამ ნაწილში მოწყობილი იყო ობსერვატორია. ხეივანზე აგებულია რამდენიმე გადმოსახედი ბაქანი, საიდანაც იშლება ქალაქის შესანიშნავი ხედი. მეორე მხარეს, წავკისისწყლის ხეობის ფერდობზე, გაშენებულია ბოტანიკური ბაღი. ხეივანზე აღმართულია მონუმენტი „ქართვლის დედა“ (მოქანდაკე — ელგუჯა ამაშუკელი, არქიტექტორი — ს. მეგრელიშვილი). აქვეა ხალხური და გამოყენებითი ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმი. XX საუკუნის 90-იან წლებში ძველ ნაფუძარზე აშენდა წმინდა ნიკოლოზის ახალი ეკლესია.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
საქანელას დაღმართი

**საქანელას დაღმართი** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს მთაწმინდის რაიონში (ვერა); მიხეილ ჯავახიშვილის ქუჩიდან საქანელას ქუჩამდე. წარმოიქმნა XIX საუკუნის ბოლოს. თბილისის გამგეობის მიერ 1903 წლის შედგენილი ქუჩების სიაში შეტანილია როგორც კარუსელის დაღმართი (აღდგომის დღეებში აქ მოსახლეობა კარუსელით ერთობოდა). 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ანდეზიტის დაღმართი. თბილისის ქუჩების 1960 წლის  ცნობარში შეტანილია საქანელას დაღმართის სახელწოდებით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:მთაწმინდის რაიონის ქუჩები
სარკინეთის ქუჩა

**სარკინეთის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ჩუღურეთის რაიონში (ახალი კუკია); აფხაზეთის I შესახვევიდან მთის ფერდობამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 40-იან წლებში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ჩუღურეთის რაიონის ქუჩები
პლატონ დოლიძის ქუჩა

**პლატონ დოლიძის ქუჩა** — ქუჩა თბილისში. მდებარეობს ნაძალადევის რაიონში (ლოტკინი); გულრიფშის ქუჩიდან ალექსი მესხიაშვილის ქუჩამდე. წარმოიქმნა XX საუკუნის 20-იან წლებში. თბილისის 1934 წლის გეგმაზე დატანილია როგორც ვატმანის ქუჩა, შემდეგ ექვთიმე სართანიას სახელი დაერქვა. 2021 წელს პლატონ დოლიძის ქუჩა ეწოდა.

## იხილეთ აგრეთვე 
* გია ყანჩელის ქუჩა (ყოფ. ექვთიმე სართანიას ქუჩა)

## სქოლიო 
დოლიძე
ყაზანის კონსერვატორია

**ნ. გ. ჟიგანოვის ყაზანის სახელმწიფო კონსერვატორია** () — უმაღლესი მუსიკალური განათლების ინსტიტუტი რომელიც მდებარეობს ყაზანში, რუსეთში. კონსერვატორია დააარსა საბჭოელ-თათარმა კომპოზიტორმა ნაჯიბ ჯიჰანოვმა 1945 წელს. 1945-1988 წლებში იგი აღნიშნული დაწესებულების რექტორი იყო. 2000 წელს კონსერვატორიას დამაარსებელის საპატისაცემოდ მისი სახელი ეწოდა.

2009 წელს კონსერვატორიას ჰყავდა 110 ფაკულტეტის წევრი და 700 სტუდენტი. საგანმანათლებლო პროგრამები მიმდინარეობს შვიდ განყოფილებაში - ფორტეპიანო, ორკესტრი, გუნდის დირიჟორი, ვოკალური, ხალხური საკრავები, თეორია და კომპოზიცია, თათრული მუსიკალური ხელოვნება. 1989 წლიდან ინსტიტუტის რექტორი არის პროფესორი რუბინ აბდულინი (თათრული ეთნიზმის პირველი ორგანიზატორი).

1997 წელს ყაზანის კონსერვატორია გახდა რუსეთის კონკურსის „ფანჯარა რუსეთს“ გამარჯვებული ნომინაციაში „საუკეთესო სახვითი ხელოვნების ინსტიტუტი“.

## აღსანიშნავი კურსდამთავრებულები
* ვლადა ბოროვკო - ოპერის სოპრანო
* ლარისა დიადკოვა - მეცო-სოპრანო (გადავიდა სანქტ-პეტერბურგის კონსერვატორიაში)
* იური ეგოროვი - პიანისტი (გადავიდა მოსკოვის კონსერვატორიაში)
* სოფია გაბაიდულინა - კომპოზიტორი (1954)
* ოლეგ ლუნდსტრემი - ჯაზის კომპოზიტორი და დირიჟორი (1953)
* მიხეილ პლეტნევი - პიანისტი, დირიჟორი და კომპოზიტორი (გადავიდა მოსკოვის კონსერვატორიაში)

## რესურსები ინტერნეტში
*Kazan Conservatory website  (რუსულად)
*Kazan Conservatory website  (ინგლისურად)

კატეგორია:ყაზანის კონსერვატორია
კატეგორია:მუსიკის სკოლები რუსეთში
კატეგორია:1945 წელს დაარსებული საგანმანათლებლო ინსტიტუტები
ლევენშტეინის მანძილი

**ლევენშტეინის მანძილი ან ცვლილებათა მანძილი** — ოპერაციების მინიმალური რაოდენობა ერთი სტრიქონის მეორე სტრიქონამდე შეცვლისთვის. ოპერაციები შემდეგია: სიმბოლოს ჩამატება (მაგ. *"აბგ"* >*"აბგა"*), სიმბოლოს წაშლა (მაგ. *"აბგ"*->*"აგ"*) და სიმბოლოს შეცვლა (მაგ. *"აბგ"*->*"ადგ"*).  

მაგალითად, ცვლილებათა მანძილი  *"თეორემა" -> "თეორია"* არის 2, ცვლილებები შემდეგია: *"თეორემა" -> "თეორმა"*  (წაშლა), შემდეგ *"თეორმა"->"თეორია"* (ჩანაცვლება). 

დავუშვათ, მოცემულია n სიგრძის სტრიქონი x და m სიგრძის სტრიქონი y და გვინდა გამოვთვალოთ ცვლილებათა მანძილი ამ სტრიქონებს შორის. ამის ამოსახსნელად, შემოვიღოთ ფუნქცია distance(a,b), რომელიც გვიბრუნებს ცვლილებათა მანძილს პრეფიქსების, x[0...a] და y[0...b], შორის. ამ ფუნქციის გამოყენებით ლევენშტეინის მანძილი x და y სტრიქონებს შორის არის distance(n-1,m-1). ფუნქცია გამოიყურება შემდეგნაირად  

distance(a,b) = min( 

distance(a,b-1)+1,  

distance(a-1,b)+1, 

distance(a-1,b-1)+cost(a,b)). 

აქ cost(a,b) = 0, თუ x[a]=y[b], თუ არა, cost(a,b) = 1. x სტრიქონის შეცვლისთვის ფორმულა განიმარტება შემდეგნაირად: 

*  distance(a,b-1): x სტრიქონის ბოლოში სიმბოლოს ჩამატება 
*  distance(a-1,b): x სტრიქონის ბოლო სიმბოლოს წაშლა 
*  distance(a-1,b-1): x სტრიქონის ბოლო სიმბოლოს დამთხვევა ან შეცვლა.

## იმპლემენტაცია C++-ზე
```cpp
#include 

using namespace::std;

int dp[1001][1001];
int main() {
    string a, b;
    cin >> a >> b;
    const int n = a.length(), m = b.length();

    for (int i = 0; i <= n; i++)
        dp[i][0] = i;

    for (int i = 0; i <= m; i++)
        dp[0][i] = i;

    for (int i = 1; i <= n; i++) {
        for (int j = 1; j <= m; j++) {
           if (a[i - 1] == b[j - 1]) dp[i][j] = dp[i - 1][j - 1];

           //                    წაშლა        ჩამატება        ჩანაცვლება
           else dp[i][j] = min({dp[i][j - 1], dp[i - 1][j], dp[i - 1][j - 1]}) + 1;
        }
    }
    cout << dp[n][m];
    return 0;
}
```

## ლიტერატურა 
**Antti Laaksonen*, Competitive Programmer's Handbook, 2018. p74.

კატეგორია:პროგრამირება
კატეგორია:ალგორითმები
Francisella

***Francisella*** — გრამუარყოფითი პათოგენური ბაქტერიების გვარი. ისინი მცირე ზომის კოკობაცილური ან ჩხირის ფორმის, უძრავი ორგანიზმები არიან, რომლებიც მაკროფაგების ფაკულტატურ უჯრედშიდა პარაზიტებს წარმოადგენენ.

*Francisella-ს* გვარის წარმომადგენლები მკაცრი აერობები არიან და მათი კოლონიები *Brucella-ს* გვარის წარმომადგენლების კოლონიების მსგავსია მორფოლოგიურად.

*Francisella tularensis* აღმოჩენილი იყო ბაქტერიოლოგ ედუარდ ფრანცისის მიერ 1922 წელს, რომელმაც დაადგინა, რომ ეს სახეობა ტულარემიის გამომწვევი აგენტია.

## პათოგენეზი 
გვარის ტიპობრივი სახეობა, *F. tularensis* იწვევს ტულარემიას. *F. novicida* და *F. philomiragia* იწვევენ სეფსისს და ინვაზიურ, სისტემურ ინფექციებს.

## ტაქსონომია 
გვარის ტაქსონობია ცოტაოდენ არაზუსტია, განსაკუთრებით *F. novicida*-ს შემთხვევაში (შესაძლოა, *F. tularensis*-ის ქვესახეობა იყოს). ზოგადად, სახეობის იდენტიფიკაცია ხდება ბიოქიმიური ნიშნების მიხედვით ან 16S რ-რნმ სეკვენსირებით. 2012 წლის ივნისში გამოქვეყნდა სტატია, რომელშიც მთლიანი გენომის სეკვენსირების საფუძველზე განახლდა გვარის ფილოგენობა - შესაძლოა მისი დაყოფა 2 ძირითად ჯგუფად: ერთში შედის *F. tularensis*, *F. novicida* და *F. hispanensis*, ხოლო მეორეში - *F. philomiragia* და *F. noatunensis*.

## ლაბორატორიული თვისებები 
*Francisella-ს* სახეობები გარემოში დიდი ხნის განმავლობაში ინარჩუნებენ სიცოცხლისუნარიანობას. პარადოქსულად, მათი კულტივირება და შენარჩუნება ლაბორატორიულ პირობებში მარტივი არაა. ზრდა ნელა მიმდინარეობს (თუმცა, შესაძლებელია აჩქარება CO2-ის დამატებით) და არეს მიმართ გარკვეული მოთხოვნები გააჩნიათ - *Francisella-ს* სახეობების უმეტესობა საჭიროებს ცისტინისა და ცისტეინის დამატებას. მათი ზრდა წარმატებით განხორციელდება მრავალი სუბსტრატის გამოყენებით, მათ შორის თაიერ-მარტინის სუბსტრატი ზემოთ ხსენებული დანამატების თანაობისას. 

შესაბამის მყარ სუბსტრატზე 24 საათიანი ინკუბაციის შემდეგ, *Francisella*-ს კოლონიები მცირე ზომისაა (1-2 მმ), გამჭირვალე და თეთრი-მონაცრისფრო ან მოლურჯოა. 48 საათის შემდეგ ხშირად პრიალა ზედაპირი აქვთ.

## სქოლიო 
## რესურსები ინტერნეტში 
Francisella- ტაქსონიმიური ინფორმაცია, ბიოინფორმატიკის რესურსების ცენტრი

Francisella ვირთევზებში
კატეგორია:ბაქტერიები
ჯაჰანგირ ჯაჰანგიროვი

**ჯაჰანგირ შირგაშთ-ოღლუ ჯაჰანგიროვი** (; დ. 20 ივლისი, 1921— გ. 25 მარტი, 1992) — საბჭოთა და აზერბაიჯანული კომპოზიტორი, დირიჟორი, აზერბაიჯანის სსრ სახალხო არტისტი (1964). მესამე ხარისხის სტალინური პრემიის ლაურეატი (1950).

## ბიოგრაფია 
ჯაჰანგირ ჯაჰანგიროვი დაიბადა 1921 წლის 20 ივლისს სოფელ ბალახანში. დაამთავრა ა. ზეინალის სახელობის მუსიკალური სკოლა, შემდეგ კი ბაქოს კონსერვატორია. 1944 წლიდან 1960 წლამდე პერიოდში ჯაჰანგიროვი ხელმძღვანელობდა გუნდს აზერბაიჯანის სსრ სამაუწყებლო კომიტეტს. მის მიერ დაწერილი სიმღერების უმეტესი ნაწილი პირველად შეასრულა მისმა მომღერლების გუნდმა. ამის შემდეგ, იგი იყო აზერზაიჯანის სახელმწიფო ფილარმონიის სიმღერისა და ცეკვის ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელი. გარდაიცვალა 1992 წლის 25 მარტს. ის დაკრძალეს ბაქოში საპატიო სამარხის ხეივანი.

## რესურსები ინტერნეტში
* ჯაჰანგირ ჯაჰანგიროვი

კატეგორია:დაბადებული 20 ივლისი
კატეგორია:დაბადებული 1921
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 25 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1992
კატეგორია:საბჭოთა კომპოზიტორები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:XX საუკუნის აზერბაიჯანელი კომპოზიტორები
კატეგორია:სტალინური პრემიის ლაურეატები
კატეგორია:შრომის წითელი დროშის ორდენის კავალრები
კატეგორია:ბაქოში გარდაცვლილები
აზერ ზეინალოვი

**აზერ ზეინაბაბდინ ოღო ზეინალოვი** () — ცნობილი აზერბაიჯანული საოპერო მომღერალია (ლირიკული და დრამატული ტენორი). აზერბაიჯანისა და დაღესტნის სახალხო არტისტი. პროფესორი

## ბიოგრაფია 
აზერ ზეინალოვი დაიბადა 1964 წლის 13 დეკემბერს ქალაქ ნახიჩევანში.

დაამთავრა სამი უმაღლესი სასწავლებელი - აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტი (სარეჟისორო განყოფილება), იტალიის აგოსტინო სტეფანის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია (ვოკალური განყოფილება) და ბაქოს მუსიკალური აკადემია (ვოკალური განყოფილება).

1990 წლიდან - რაშიდ ბეიბუტოვის სახელობის სახელმწიფო სიმღერის თეატრის სოლისტი.

1996 წლიდან - აზერბაიჯანის სახელმწიფო აკადემიური ოპერისა და ბალეტის თეატრის სოლისტი. მთავარი მსახიობია აზერბაიჯანელი და ევროპელი კომპოზიტორების ოპერებში. ასევე ცნობილია როგორც სიმღერების, რომანების და ხალხური სიმღერების შემსრულებელი. მას უამრავი გასტროლები აქვს ჩატარებული მსოფლიოს დიდ საკონცერტო დარბაზებში.

2001 წლიდან - აზერბაიჯანის კულტურისა და ხელოვნების სახელმწიფო უნივერსიტეტის ვოკალური განყოფილების ხელმძღვანელი.

2016 წლიდან - ვოკალური განყოფილების ხელმძღვანელი აზერბაიჯანის ეროვნულ კონსერვატორიაში.

სახელმძღვანელო „ვოკალური შესრულება“-ს ავტორი.

კატეგორია:დაბადებული 13 დეკემბერი
კატეგორია:დაბადებული 1964
კატეგორია:საბჭოთა მომღერლები
კატეგორია:აზერბაიჯანელი მომღერლები
კატეგორია:ტენორები
მამედ ორუჯოვი

**მამედ მამედალი-ოღლუ ორუჯოვი** (;  დ. 20 მაისი, 1920, ბაქო, აზერბაიჯანის სსრ — გ.  	9 ივლისი, 1994, მოსკოვი) — აზერბაიჯანელი და რუსი ჰობოიზე დამკვრელი და მასწავლებელი. კომპარტიის წევრი 1946 წლიდან.

## ბიოგრაფია 
ნიკოლაი სოლოდუევის მოსწავლე. 1945-1977 წლებში მოსკოვის დიდი თეატრის ორკესტრის სოლისტი. 1966 წლიდან არის მოსკოვის კონსერვატორიის პედაგოგი, ხოლო 1981 წლიდან — მისი პროფესორი. სტუდენტებს შორის: ვიაჩესლავ ლუპაჩოვი, ალექსანდრე კორესკოვი და სხვები. კლასიკური ნაწარმოებების ჩანაწერების ავტორი ჰობოისთვის.

კატეგორია:დაბადებული 20 მაისი
კატეგორია:დაბადებული 1920
კატეგორია:გარდაცვლილი 1994
კატეგორია:ბაქოში დაბადებულები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
იუხარი ბაში

**იუხარი ბაში** () არის ისტორიული და არქიტექტურული ნაკრძალი აზერბაიჯანის ქალაქ შეკის ზედა (ამაღლებულ) ისტორიულ ნაწილში. ეს არის ქალაქ შექის ყველაზე უძველესი ნაწილი. ნაკრძალის ფართობია 283 ჰექტარი, ამ სარეზერვო ნაწილში შედის შექის ციხე, რომელიც მდებარეობს მასში მდებარე შენობის სასახლის სასახლესთან, მთავარი სავაჭრო ქუჩა, რომლის გასწვრივ მდებარეობს ქარავანსარაი და ხელოსნური მაღაზიები. "იუხარი ბაში" არქიტექტურულ ნაკრძალად გამოცხადდა 1968 წლის 6 მარტს, აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს დადგენილებით. 2001 წლიდან ქალაქის ისტორიული

ნაწილი აზერბაიჯანიდან იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში დარეგისტრირდა კანდიდატად, ხოლო 2019 წლის 7 ივლისს, ქალაქის ისტორიული ნაწილი შექის ხანების სასახლესთან ერთად მსოფლიო მემკვიდრეობის კომიტეტის 43-ე სესიაზე შეიტანეს იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში.

## ისტორია 
მკვლევრები თვლიდნენ, რომ ნუხა იყო უძველესი ქალაქი შეკი. მაგრამ ისტორიული წყაროებისა და ნატურალური განახლების ანალიზის საფუძველზე გამოირკვა, რომ შეკი და ნუხა სხვადასხვა დასახლებული პუნქტებია. ქალაქი შეკი მდებარეობს კიშის ხეობის გაცილებით ქვემოთ. 1772 წელს მდინარე კიშის ადიდების შედეგად ძლიერი დატბორვის გამო ქალაქი შეკი საფუძვლიანად დაინგრა. მისი მაცხოვრებლები ნუხაში გადასახლდნენ, რომელიც მშფოთვარე მდინარის დონიდან ას მეტრზე ზემოთ მდებარეობდა. შედეგად ნუხა ძლიერ განვითარდა და გაფართოვდა. აქვე აშენდა ციხე-სიმაგრე — ციტადელი. ნუხას დაგეგმარებაში (შეკის დასახელება 1968 წლის 15 მარტამდე) 1852 წელს მითითებულია ქალაქის დაყოფა რაიონებად — მეხელე: ა. იუხარი ბაში, ბ. განჯალი მიაგლიასი, გ. დაბახი, დ. პაიდუმლი, ე. ჩაიკრახი, ვ. ტაზაკიანტი, ზ. კოგნიაკიანტი. «იუხარი ბაში» ქალაქის ზედა ნაწილს ეწოდებოდა, სადაც მდებარეობდა ციხე-სიმაგრე. ნაკრძალი შეიქმნა აზერბაიჯანის სსრ ცკ კპ-ის 1967 წლის 23 აპრილის № 206 და აზერბაიჯანის სსრ მინისტრთა საბჭოს 1967 წლის 24 ნოემბრის № 594 განკარგულებების საფუძველზე. ნაკრძალის საზღვრები დამტკიცებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მინისტრთა კაბინეტის, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის კულტურის და ტურიზმის სამინისტროს, აზერბაიჯანის რესპუბლიკის მიწის მოწყობისა და კარტოგრაფიის კომიტეტის და მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის მიერ.

File:Akhundzade Street in Shaki.JPG|
File:Street in Shaki.jpg|
File:Saritorpaq Street in Shaki.JPG|
File:View of Mashadi Azizbeyov street from Akhundzade avenue in Shaki.jpg|

## სქოლიო
კატეგორია:მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები აზერბაიჯანში
კატეგორია:აზერბაიჯანის ღირსშესანიშნაობები
კატეგორია:1968 წელს დაარსებულები
მეჯნუნი ცხოველებს შორის

**„მეჯნუნი ცხოველებს შორის“** — აღა მირექ მირზა გიასის მიერ შექმნილი მხატვრული ნაწარმოები, რომელიც შევიდა ნიზამი განჯევის „ხამსის“ ხელნაწერში. 1539 – 1543 წლებში შაჰ თაჰმასიბ I-ის დაკვეთით დამზადებული ნაწარმოები გაფორმებულია თებრიზის მინიატურის სკოლის ოსტატების ნახატებით. აღნიშნული ხელნაწერი ამჟამად ინახება ბრიტანეთის ეროვნულ ბიბლიოთეკაში.

ნიზამი განჯევის პოემის მიხედვით ლეილის მამამ უარი თქვა ქალიშვილის ქორწინებაზე და ამის შემდეგ მეჯნუნმა დაშორდა ადამიანებს და მიიღო უდაბნოში ცხოვრების გადაწყვეტილება. თანდათან იგი დამეგობრდა მტაცებელ ცხოველებს და უზიარებდა მათ თავის დარდს.

აღა მირექის მიერ შექმნილი მინიატურა გამოირჩევა მდიდარი კოლორიტით და თვალისთვის სასიამოვნო პეიზაჟით. მაგრამ ნაწარმოების ეს ღირსება შეუსაბამობაშია პოემის ნაღვლიან სუჟეტთან. მინიატურის მთელი ზედაპირი მოფენილია კლდიანი მთებით, ბობოქარი წყაროებით, კვიპაროსებითა და ჭრელი არყის ხეებით, თეთრი ყვავილებითა და ბუჩქებით. ასეთი ლირიკული პეიზაჟი ქმნის დიდ კონტრასტს ხის ჩრდილში მძინარე „უიღბლო სიყვარულის განსახიერებასთან“ და მის ტანჯვებთან.

მინიატურის ქვედა ნაწილში მოთავსებულია პოემის შესაბამისი სტრიქონები.

## სქოლიო
კატეგორია:აზერბაიჯანული კულტურა
სარდარის სასახლე

**სარდარის სასახლე** () - ერევნის ციხესიმაგრი ჩრდილო-აღმოსავლეთში მდებარე ძველი ხანების სასახლე. სასახლე აგებულ იქნა ერევანის ციხესიმაგრის აგების დროს (1510 წელი) ირევნის სარდრის ამირგუნა ხან ყაჯარის მიერ (1605 – 1625).

1760 – 1770 წლებში ირევანის ხან ჰუსეინალი ხანმა (1762 – 1783) გადააკეთა და გაუმჯობესა სასახლე. 1791 წელს ჰუსეინალი ხანის შვილის, მუჰამედ ხანის (1784 – 1805) მიერ აგებულ იქნა სასახლის საზაფხულო რეზიდენცია და სარკიანი დარბაზი, რომელსაც „შუშაბანდს“ უწოდებდნენ.

სარდარის სასახლის დიდი მისაღები ოთახის კედლებზე ჩამოკიდებული იყო ჰუსეინ ხანის, მისი ძმის, ჰასან ხანის, სპარსული ლეგენდების გმირის ფარამაზის, ფათალი შაჰის (1797 – 1834), აბას მირზას (1784 – 1833), რუსტამსა და სოხრაბის პორტრეტები.

1913 – 1918 წლებში სომხების აგრესიის შედეგად სასახლე დანგრეულ იქნა. სასახლეში არსებული პორტრეტები გადაიტანეს თბილისში და ამჟამად ისინი ინახება საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმში. 1918 წელს სომხებმა სასახლე მიწასთან გაასწორეს. 

## სურათები 

The Hall of Mirrors in the Palace of the Sardar.jpg|

კატეგორია:სასახლეები
კატეგორია:ერევანი
იური ბარამიძე

**იური (იურა) შერმადინის ძე ბარამიძე** (დ. 26 აპრილი, 1931, სოფ. ზემო სურები, დღ. ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტი — გ. 10 დეკემბერი, 2019, თანიანთკარი) — ქართველი დოკუმენტური კინოს ოპერატორი. საქართველოს ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწე (1979).

სკოლის დამთავრების შემდეგ თბილისში გადავიდა. 9 თვე სწავლობდა პლეხანოვზე არსებულ კინოსტუდიაში. 1953 წლიდან მუშაობდა კინოში. მისი გადაღებული ფილმებიდან აღსანიშნავია: „დარტყმა ღრუბლებზე“ (1961; მიიღო ლომონოსოვის პრემია), „ობსერვატორია მთებში“ (1962), „ჯიხვი იცვლის ბილიკს“ (1964), „ვარძია“ (1967), „კლდის ვეფხვი“ (1968), „საქართველოს ფლორა და ფაუნა“ (1970), „აბრეშუმი“ (1972), „არ დაიდარდო, დედაო...“ (1975), „კაცობრიობის გაზაფხული“ (1975), „მირზა გელოვანი“ (1976), „ბასკთა ქვეყანაში“ (1976), „კვალი ნათელი“ (1978), ფილმი-დილოგია („ფურცლები ფრანგული დღიურიდან“ და „პირველად იყო სიტყვა“, 1983, გენო რეხვიაშვილთან ერთად), „საქართველოს მეჭურჭლეთუხუცესი“ (1985), „ნაძარცვის კვალდაკვალ“ (1987, გენო რეხვიაშვილთან ერთად), „შორიელთა სიახლოვე“ (1987, გენო რეხვიაშვილთან ერთად).

სიცოცხლის ბოლო წლებში დუშეთის მუნიციპალიტეტის სოფელ თანიანთკარში ცხოვრობდა.

## ლიტერატურა 
## რესურსები ინტერნეტში 
* იური ბარამიძე  — ეროვნული ფილმოგრაფია
* 

## სქოლიო
კატეგორია:დაბადებული 26 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1931
კატეგორია:ჩოხატაურის მუნიციპალიტეტში დაბადებულები
კატეგორია:გარდაცვლილი 10 დეკემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2019
კატეგორია:ქართველი ოპერატორები
კატეგორია:საქართველოს სსრ-ის ხელოვნების დამსახურებული მოღვაწეები
იური
ალინა ლი

**ალინა ლი** (; დ. 8 სექტემბერი, 1993, შანხაი, ჩინეთი) — ჩინური წარმოშობის ამერიკელი პორნომსახიობი. ნომინირებული იყო 14 ჯილდოზე, რომელთაგანც ვერცერთის მოგება ვერ შეძლო.

## ფილმოგრაფია
პორნოგრაფიული კარიერა დაიწყო 2013 წელს და დაასრულა 2018 წელს. მონაწილეობა მიღებული აქვს 135 ფილმში.
* 2013: Party of Three
* 2013: Asian Fuck Faces 3
* 2013: Big Mouthfuls 24
* 2014: Strap Some Boyz 2
* 2014: Slut Puppies 8
* 2014: Cuties 6
* 2014: Ultimate Fuck Toy: Alina Li 
* 2014: Bang Bus 51
* 2014: Between Teens
* 2014: Spandex Loads 8
* 2014: Deviant Devil: Skin Diamond
* 2014: Public Disgrace 35439
* 2014: Oil Overload 11
* 2014: Sexual Desires of Alina Li
* 2014: Lesbian Adventures: Older Women Younger Girls 5
* 2014: Tanlines 5
* 2015: Naughty Bookworms 41
* 2015: Lesbian Sorority House
* 2015: She Seduced Me
* 2015: Young and Corrupt

## რესურსები ინტერნეტში
* 
* 
* 

კატეგორია:დაბადებული 1993
კატეგორია:დაბადებული 8 სექტემბერი
კატეგორია:ამერიკელი ქალი პორნომსახიობი
კატეგორია:ამერიკელი პორნო მსახიობები
თორნიკე კოკაია

**თორნიკე კოკაია** (დ. 19 იანვარი, 1999) — ქართველი ფეხბურთელი. თამაშობს „ცხინვალის“ რიგებში.

## რესურსები ინტერნეტში
* პროფილი ეროვნული ლიგის ოფიციალურ საიტზე

კატეგორია:დაბადებული 19 იანვარი
კატეგორია:დაბადებული 1999
კატეგორია:ქართველი ფეხბურთელები
როზალინ კარტერი

**ელეანორ როზალინ კარტერი** (, ქალიშვილობაში **როზალინ სმიტი**; დ. 18 აგვისტო, 1927, ჯორჯია, აშშ — გ. 19 ნოემბერი, 2023) — შეერთებული შტატების 39-ე პრეზიდენტის ჯიმი კარტერის მეუღლე, აშშ-ის 41-ე პირველი ლედი 1977-1981 წლებში. ქმრის, ჯიმი კარტერის პრეზიდენტობის პერიოდში იგი აქტიურად იყო ჩართული პოლიტიკაში. ასევე ესწრებოდა მინისტრთა კაბინეტის შეხვედრებს. მას მიღებული აქვს ამერიკის მშვიდობის ჯილდო. ჰყავს 4 შვილი.

## რესურსები ინტერნეტში
* კარტერის ცენტრი 

კატეგორია:აშშ-ის პირველი ქალბატონები
კატეგორია:დაბადებული 1927
კატეგორია:დაბადებული 18 აგვისტო
კატეგორია:გარდაცვლილი 19 ნოემბერი
კატეგორია:გარდაცვლილი 2023