open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ნევა

**ნევა** () — მდინარე რუსეთში, მიედინება ლენინგრადის ოლქში, ასევე ქალაქ სანქტ-პეტერბურგში. აკავშირებს ლადოგის ტბას ნევის ყურესთან, ფინეთის ყურე. სიგრძე — 74 კმ, ნევა ერთადერთი მდინარეა, რომელიც ლადოგის ტბიდან გამოედინება. ნევის სანაპიროზე ოთხი ქალაქი: შლისელბურგი, კიროვსკი, ოტრადნოე,სანქტ-პეტერბურგი და რამდენიმე ათეული შედარებით პატარა დასახლება მდებარეობს. მდინარეზე მოწყობილია ორი სამდინარო ხაზი: ვოლგო-ბალტიის სამდინარო ხაზი და ბელომორსკო-ბალტიის არხი.

## ეტიმოლოგია
მდინარის სახელწოდების შესახებ რამდენიმე ვარაუდი არსებობს. ერთ-ერთი ვარაუდის მიხედვით მდინარის სახელი მომდინარეობს ფინური სიტყვიდან „ნევა“ (,  — ჭაობი), მეორე ვარაუდის მიხედვით სახელი მომდინარეობს შვედური სიტყვა „ню“-დან ( — ახალი), ეს სიტყვა ფართოდაა გავრცელებული სხვა ინდოევროპულ ენებშიც.

## გეოგრაფია
მდინარე ნევა გამოედინება ლადოგის ტბიდან, შლისელბურგის რაიონში, მოედინება ნევიისპირა დაბლობზე, ჩაედინება ნევის ყურეში (ბალტიის ზღვა). მისი სიგრძე 74 კმ-ია, ლადოგის ტბიდან სანქტ-პეტერბურგის სავაჭრო პორტამდე.

ნევა — განიერი და ღრმა მდინარეა, საშუალო სიგანე — 400-600 მეტრია, ყველაზე განიერი კი — 1000-1250 მეტრია, ნევის დელტაში, სანქტ-პეტერბურგის პორტსა და ივანოსვსკის ჭაობებს შორის.
## რესურსები ინტერნეტში
* Сайт, посвящённый реке Неве
* Река Нева с высоты птичьего полёта на сервисе Яндекс.Панорамы.
* Чистая Нева . Гринпис
* Песни о Неве
* График разводки мостов на Неве 
* График разводки мостов на Неве в Санкт-Петербурге Навигация 2009 г.
* Дублёр Невы, или Ещё один путь из Ладоги в Финский залив 

კატეგორია:ლენინგრადის ოლქის მდინარეები
კატეგორია:სანქტ-პეტერბურგის მდინარეები
ინდონეზიის ჰიმნი

ინდონეზიის ჰიმნს ჰქვია Indonesia Raya („დიდი ინდონეზია“). სიმღერის  კომპოზიტორია ვაგე რუდოლფ სუპრატმანი, რომელმაც „დიდი ინდონეზია“ პირველად წარადგინა 1928 წლის 28 ოქტომბერს ბატავიაში (დღევანდელი ჯაკარტა),ახალგაზრდების ეროვნულ ყრილობაზე. სიმღერა ეძღვენა ეროვნულ მოძრაობას, რომელმაც მთელი არქიპელაგი მოიცვა და იბრძოდა  ერთიანი ინდონეზიის იდეისთვის და მისი რამდენიმე სახელმწიფოდ გაყოფის საწინააღმდეგოდ.

ჰიმნის ტექსტი [რედაქტირება]

: *Indonesia, tanah airku, tanah tumpah darahku.
: *Di sanalah aku berdiri, jadi pandu ibuku.
: *Indonesia, kebangsaanku, bangsa dan tanah airku.
: *Marilah kita berseru, «Indonesia bersatu!»
: *Hiduplah tanahku, hiduplah neg’riku,
: *Bangsaku, rakyatku, semuanya.
: *Bangunlah jiwanya, bangunlah badannya
: *Untuk Indonesia Raya.

:: მისამღერი:
:: *Indonesia Raya, merdeka, merdeka
:: *Tanahku, neg’riku yang kucinta.
:: *Indonesia Raya, merdeka, merdeka
:: *Hiduplah Indonesia Raya.
:: *Indonesia Raya, merdeka, merdeka
:: *Tanahku, neg’riku yang kucinta.
:: *Indonesia Raya, merdeka, merdeka
:: *Hiduplah Indonesia Raya.

: *Indonesia tanah yang mulia, tanah kita yang kaya.
: *Disanalah aku berada untuk s’lama-lamanya.
: *Indonesia tanah pusaka, P’saka kita semuanya.
: *Marilah kita mendoa, «Indonesia bahagia!»
: *Suburlah tanahnya, suburlah jiwanya,
: *Bangsanya, rakyatnya, semuanya.
: *Sadarlah hatinya, Sadarlah budinya
: *Untuk Indonesia Raya.

::

: *Indonesia, tanah yang suci, tanah kita yang sakti.
: *Di sanalah aku berdiri, Jaga ibu sejati.
: *Indonesia, tanah berseri, tanah yang aku sayangi.
: *Marilah kita berjanji, «Indonesia abadi!»
: *S’lamatlah Rakyatnya, S’lamatlah putranya,
: *Pulaunya, lautnya, semuanya.
: *Majulah negrinya, majulah pandunya
: *Untuk Indonesia Raya.

## რესურსები ინტერნეტში
* ინდონეზიის ეროვნული ჰიმნი

კატეგორია:ეროვნული ჰიმნები
კატეგორია:ინდონეზიის ეროვნული სიმბოლოები
მეორე საფეხურის სკოლა გერმანიაში

**მეორე საფეხურის სკოლები**, ანუ სეკუნდარული საფეხურის სკოლები გერმანიიის ფედერაციულ რესპუბლიკაში ის სკოლებია, რომლებიც ბავშვებმა დაწყებითი საფეხურის გავლის შემდეგ უნდა გაიარონ.

**მეორე საფეხურის სკოლებში** შედის ისეთი სკოლის ტიპები, როგორიცაა ე.წ. გეზამთსკოლები, გიმნაზიები, ჰაუპტსკოლები და რეალსკოლები.

## იხილეთ აგრეთვე 
* პირველი საფეხურის სკოლა
* გერმანიის სასკოლო სისტემა
* შვეიცარიის სასკოლო სისტემა
* ავსტრიის სასკოლო სისტემა
* უმაღლესი სკოლა, ანუ ე.წ. High School (უმაღლესი სასწავლებელი ავსტრალიაში, ჩინეთის რესპუბლიკაში, ჰონგ კონგში, იაპონიაში, კანადაში, სინგაპურში, სამხრეთ კორეასა და ამერიკის შეერთებულ შტატებში.

კატეგორია:სკოლები
ღორის ბირკა

**ღორის ბირკა** (ლათ. *Xanthium strumarium*) — ერთწლიანი ბალახოვანი სარეველა მცენარეა, რთულყვავილოვანთა ოჯახიდან. იზრდება გზისა და ღობის პირებზე, ნაგავსაყრელებსა ყამირ და ნასვენ მიწებში. 

30-80 სმ სიმაღლის უსწორმასწოროდ დაფოთლილ, უეკლო მწვანე ღეროს, ზოგჯერ ყავის ფერი გადაჰკრავს. ფოთოლი დიდი, გულისებური, დაძარღვული, კიდეებზე უთანაბროდ დაკბილული, ზედა მხრიდან ყვითლადმწვანე, ქვედა მხრიდან ღია მწვანე, ყვავილი - მოთეთრო,ძაბრისებური, ხშირად ,შეუმჩნეველი, ნაყოფი - მრგვალი და წაგრძელებული, მწიფიბაში - ბასრი ეკლებით გარსშემოკრული. მწიფდება სექტემბერ-ოქტომბერში. 

მცენარის ყველა ნაწილი შხამის შემცველია და იყენებენ მედიცინაში. ფოთლებიდან მიიღება ყვითელი საღებავი, ნაყოფისაგან - ზეთოვანი ესენცია.

## ლიტერატურა
* Herbert Weymar, Lehrnt Pflanzen kennen, Leipzig-Radebeul, გვ.945

## სქოლიო
კატეგორია:რთულყვავილოვანნი
თეთრი ღმერთი

***თეთრი ღმერთი***  — ირაკლი ჩარკვიანის 2011 წლის ალბომი, რომელიც გამოვიდა მისი სიკვდილის შემდგომ, მუსიკოსის 50 წლის იუბილესთან დაკავშირებით. დისკი კომპანია „სილქნეტის“ სპონსორობით გამოიცა.

ალბომში შეტანილია სიმღერები, რომლებიც მუსიკოსის სიცოცხლეში არ გამოსულა და რამდენიმე უკვე არსებული ცნობილი კომპოზიციაც. სიმღერებს ახლავს ირაკლი ჩარკვიანის მიერ წაკითხული რამდენიმე ლექსი. პროდიუსერების სახით ალბომზე მუშაობდნენ გიორგი ასანიშვილი და ქეთათო ჩარკვიანი.

## სიმღერების სია
# ვირთხა
# რბოლა
# აფრენ
# ია ცაკუალე
# კანაფი
# სი ბემოლი
# სირცხვილი
# ადანდალი
# კაია
# ანგელოზი
# შანხაი
# ძაღლები
# ძილი
# მოდი წავიდეთ

## სქოლიო 
კატეგორია:ირაკლი ჩარკვიანის ალბომები
კატეგორია:2011 წლის ალბომები
აფრენ

***აფრენ***  — ირაკლი ჩარკვიანის 1998 წლის ალბომი. შეტანილია 11 სიმღერა, ჩაწერილი 1997 წლის განმავლობაში. აგრეთვე შეტანილია ოთხი სიმღერა დადა დადიანთან ერთად განხორციელებული ინტერნეტ-პროექტიდან „დაირა“.

## სიმღერების სია
# „აფრენ“
# „თბილისო“
# „Silent Swim“
# „გაიღვიძე შვილო“ *
# „Москва“
# „ომარას ძაღლი“
# „ბაღში“ *
# „მაწონი“
# „Ahmed“ *
# „Net Problem“ *
# „Love Is All“ (დამატება)
# „დამდევ“
  - პროექტი „დაირა“

## რესურსები ინტერნეტში
*ალბომი YouTube-ზე (ოფიციალური არხი)

კატეგორია:ირაკლი ჩარკვიანის ალბომები
კატეგორია:1998 წლის ალბომები
პაპუა (ინდონეზიის პროვინცია)

**პაპუა** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს კუნძულ ახალი გვინეის დასავლეთ ნახევრის უმეტეს ნაწილს და მიმდებარე სხვა კუნძულებს. დედაქალაქია ჯაიაპურა. წარმოადგენს ინდონეზიის უდიდეს და ყველაზე აღმოსავლეთით მდებარე პროვინციას. თავდაპირველად, პროვინცია კუნძულ ახალი გვინეის მთლიან დასავლეთ ნახევარს მოიცავდა, ამ დროისთვის მისი სახელი იყო დასავლეთი ახალი გვინეა ანუ ირიან–ჯაია, თუმცა, 2003 წელს ინდონეზიის მთავრობამ კუნძულის უკიდურესი დასავლეთი ნაწილი ცალკე პროვინციად გამოაცხადა; ამჟამად კი ეწოდება დასავლეთი პაპუა.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 2 833 381 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით პაპუა 28 სარეგენტოდ და 1 ავტონომიურ ქალაქად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* Languages and ethnic groups of Papua Province, SIL Ethnologue

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:პაპუა (პროვინცია)
კატეგორია:დასავლეთი ახალი გვინეა
კატეგორია:არაფურის ზღვა
კატეგორია:ავტონომიური პროვინციები
კატეგორია:1963  წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
მურსილი I

**მურსილი I** — ძველი ხეთური სამეფოს ერთ-ერთი მმართველი, შვილიშვილი (თუ შვილობილი) და მემკვიდრე ხათუსილი I-ისა, მცირე აზიის მრავალი ოლქის დამორჩილების შემდეგ მურსილიმ დაარბია ხალაფი (ჰალაბი), დაამარცხა ხურიტები და დაანგრია ქ. ბაბილონი (ძვ. წ. 1595). მოკლეს ხათუსაში სამეფო კარის ინტრიგების შედეგად.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხეთების მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
რიაუს კუნძულების პროვინცია

**რიაუს კუნძულების პროვინცია** () — მოსახლეობის რაოდენობის მხრივ ყველაზე სწრაფადმზარდი პროვინცია ინდონეზიაში; მოიცავს რიაუს არქიპელაგის კუნძულებს, ისევე როგორც სამხრეთით, აღმოსავლეთით და ჩრდილო–აღმოსავლეთით მდებარე სხვა კუნძულებს. დედაქალაქია ტანჯუნგ-პინანგი.

2004 წლამდე რიაუს კუნძულები რიაუს პროვინციის შემადგენლობაში შედიოდა.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 1 685 698 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, პროვინცია იყოფა ხუთ სარეგენტოდ და ორ ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:რიაუს კუნძულები
კატეგორია:2002 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:სამხრეთ ჩინეთის ზღვა
მურსილი II

**მურსილი II** — ახალი ხეთური სამეფოს ერთ-ერთი მმართველი,  სუფილულიუმა I-ის ძე.ფართო დაპყრობითი პოლიტიკის შედეგად მიაღწია ხათის გაბატონებას მცირე აზიის ძირითად პოლიტიკურ გაერთიანებებზე (ქასქების ტომები, ხაიასა, არცავა) და ჩრდილოეთ სირიის სამთავროებზე (ჰალაბი, ამურუ, ქარხემიში და სხვ.). ჩვენამდე მოაღწია „ანალებმა“, „ლოცვებმა“ და სხვა ხასიათის ტექსტებმა, რომლებიც მას მიეწერება.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხეთების მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
ელბაქიანთკარის იოანე მახარებლის ეკლესია

**ელბაქიანთკარის იოანე მახარებლის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ელბაქიანთკარში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 0,5 კილომეტრზე, მთის ფერდობზე. თარიღდება XVIII-XIX საუკუნეებით.

ეკლესია დარბაზულია (10,8 X 6 მ), ნაგებია რიყის ქვითა და ქვიშაქვის კვადრებით. შესასვლელი დასავლეთით და ჩრდილოეთითაა. დასავლეთ შესასვლელი გადახურულია ქვიშაქვის არქიტრავით, ჩრდილოეთისა — აგურის შეისრული თაღით. ეკლესიის ყოველ კედელში თითო სარკმელია. დარბაზის გრძივი კედლები და შეისრული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი გათლილი ქვიშაქვით ნაშენი შეისრული საბჯენი თაღით. აფსიდის მხრებთან შემორჩენილია ქვითა და აგურით ნაგები კანკელის ფრაგმენტები.

დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე სწორკუთხა სარკმელი ერთ დიდი ზომის ქვიშაქვის ქვაშია ამოკვეთილი. ლავგარდანი თაროსებრია, სახურავი ორფერდა. ეკლესია გადახურულია კრამიტით.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XVIII საუკუნის ეკლესიები
რიაუ

**რიაუ** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის აღმოსავლეთ სანაპიროს ცენტრში, მალაკის სრუტის გასწვრივ. 2004 წლამდე იგი მოიცავდა სუმატრის აღმოსავლეთით და სინგაპურის სამხრეთით მდებარე რიაუს კუნძულებსაც, სანამ მათ ცალკე პროვინციის სტატუსი მიენიჭებოდა. დედაქალაქი და უმსხვილესი ქალაქია პეკანბარუ. სხვა მნიშვნელოვანი ქალაქებია დუმაი, სელატ-პანჯანგი, ბაგანსიაპიაპი, ბენგკალისი, რენგატი.

რიაუ ამჟამად ინდონეზიის ერთ–ერთი უმდიდრესი პროვინციაა, განსაკუთრებით ბუნებრივი რესურსებით — ნავთობით, ბუნებრივი აირით, კაუჩუკით, პალმის ზეთით. 1982–2005 წლებში მნიშვნელოვნად დაზარალდა ხე–ტყის უკანონო ჩეხვით, როს შედეგადაც ტყით დაფარული 78 % ტერიტორია 33 %–მდე შემცირდა. დეფორესტაცია ძირითადად ზეთის პალმის გაშენებისა და ქაღალდისთვის მიმდინარეობდა. მცენარეული საფარის სასტიკად შემცირებამ წყალდიდობებისა და მეწყერის საფრთხე არა მარტო რიაუს პროვინციას, არამედ მალაიზიის დედაქალაქ კუალა-ლუმპურსაც შეუქმნა.

2010 წლის აღწერის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 5 543 031 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, რიაუ ათ სარეგენტოსა და ორი ავტონომიური ქალაქისგან შედგება.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:რიაუ
კატეგორია:მალაკის სრუტე
კატეგორია:1957 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
მურსილი III

**მურსილი III**, *ურხითესუფი* — ახალი ხეთური სამეფოს ერთ-ერთი მმართველი, მუვათალი II-ის ძე. ქვეყანას მართვდა ძვ. წ. XIII საუკუნის დასაწყისში. გააგრძელა ომი ეგვიპტესთნ. იმეფა შვიდი წელი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხეთების მეფეები
ელბაქიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია

**ელბაქიანთკარის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელბაქიანთკარში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთით 1 კილომეტრზე, მდინარე ძამის ხეობაში, კლდის პირზე. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (10,7 X 5,5 მ), ნაგებია დიდი ზომის ნატეხი ქვით, აქა-იქ უსწორმასწორო ლოდები და აგურია გამოყენებული. გარედან ოთხკუთხა, სოლო შიგნიდან ისრულთაღიანი შესასვლელები დასავლეთით და ჩრდილოეთითაა. დარბაზის შიდა სივრცე მაღალი და ხალვათია. ნახევარწრიული აფსიდი ერთი საფეხურითაა ამაღლებული. საკურთხევლის ღერძზე სარკმელია, რომლის ქვეშ კედელზე მიშენებულია სატრაპეზო. საკურთხეველი დარბაზისაგან გამოყოფილია აგურის დაბალი (1,6 მ) კანკელით, რომელიც სამი მონაკვეთისაგან შედგება: შუაში თაღოვანი აღსავლის კარია, გვერდებზე - ღრმა სახატე ნიშები. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი ოდნავ შეისრელი თაღით. დასავლეთის, სამხრეთისა და ჩრდილოეთის კედლებში თითო სარკმელია. ეკლესიის კედლები, კონქი და კამარა შელესილი და მოხატული ყოფილა. ეკლესია დგას მაღალ სუბსტრუქციაზე.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
ელბაქიანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია

**ელბაქიანთკარის ღვთისმშობლის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტი სოფელ ელბაქიანთკარში. მდებარეობს სოფლის ცენტრში. თარიღდება გვიანდელი ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (8,6 X 4,6 მ), ნაგებია უხეშად დაკუთხული ბაზალტის კვადრებით; წყობაში აქა-იქ მოზრდილი ლოდებიც არის გამოყენებული. გარედან არქიტრავით, შიგნიდან ნახევარწრიული თაღით გადახურული შესასვლელი სამხრეთითაა. აღმოსავლეთით, ნახევარწრიულ აფსიდში, კონქის ქუსლთან სარკმელია. საკურთხეველში კედელზე მიშენებულია სატრაპეზო. ერთი სარკმელი დასავლეთითაა. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია მარტივკაპიტელებიანი წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. კედლების გაყოლებაზე ერთსაფეხურიანი ჩამოსაჯდომებია. კედლები და კამარა შელესილი ყოფილა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:ღვთისმშობლის სახელობის ეკლესიები
სათერძის წმინდა გიორგის ეკლესია

**სათერძის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ სათერძის სამხრეთ-დასავლეთით, 1,5 კმ-ზე, სათერძისწყლის ხეობაში, მთის კონცხზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება XIII საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (10,8 × 6,8 მ), ნაგებია ქვიშაქვის კარგად გათლილი და დაწყობილი კვადრებით. გარედან არქიტრავული, შიგნიდან თაღოვანი შესასვლელი ორია — სამხრეთით და დასავლეთით (დასავლეთის არქიტრავის ქვა ჩამოვარდნილია და შესასვლელის წინ დევს). ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე თაღოვანი სარკმელია, რომლის ორივე მხარეს თითო, გეგმით ნახევარწრიული, დაახლოებით 3 მეტრის სიმაღლის თაღოვანი ნიშია. ნიშის თაღები ერთ მთლიან ქვაშია გამოკვეთილი. საკურთხევლის კონქის ქუსლები ეყრდნობოდა განსხვავებული პროფილის იმპოსტებს (სამხრეთის — გლუვი თარო და ოდნავ დახრილი სიბრტყე; ჩრდილოეთისა — მარტივი თარო, შვეული პირი და ლილვი). თითო თაღოვანი სარკმელი სამხრეთ კედლის აღმოსავლეთ მონაკვეთში და დასავლეთ შესასვლელის თავზეა. გრძივი კედლები და კამარა წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით ორ თანაბარ ნაწილად იყოფოდა.

აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ორნამენტირებულ საპირეს შეწყვილებული გრეხილით ლილვები აქვს შემოვლებული. ორნამენტირებულია სამხრეთ ფასადის შესასვლელის და სარკმლის საპირეებიც (სარკმლის საპირე ჩამოშლილია). შესასვლელის თავზე ვარსკვლავისებური როზეტია. დასავლეთ ფასადზე შესასვლელს ბრტყელი ორნამენტირებული საპირე აქვს (არქიტრავზე ორნამენტის ნახატი გეომეტრიულია, გვერდებზე — ლათინური „S“-ს მაგვარი). აქვე, არქიტრავზე, მოზრდილი წრიული როზეტია, რომლის არეში ლილვების გრეხილით ამოკვეთილია ტოლმკლავა ჯვარი.

## ლიტერატურა 
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:XIII საუკუნის ეკლესიები
ალ-მუთავაქილი

**ალ-მუთავაქილი**  (დ.   უცნობია — გ. 861) — აბასიანთა დინასტიის ხალიფა. სახალიფოს მართავდა 847-861 წლებში. მის დროს სახელმწიფო რელიგიად მუთაზილობის ნაცვლად კვლავ ორთოდოქსული ისლამი - სუნიტობა გამოცხადდა. სუნიტებზე დაყრდნობით ალ-მუთავაქილი ცდილობდა თურქული გვარდიის მზარდი გავლენის შესუსტებას. 853 წელს ალ-მუთავაქილმა თბილისის ამირა საჰაკ ისმაილის ძის წინააღმდეგ ლაშქრობა მოაწყო ბუღა თურქის სარდლობით. ალ-მუთავაქილი მოკლეს თურქული გვარდიის მეთაურებმა. მისის სიკვდილის შემდეგ ხალიფის ხელისუფლება უკიდურესად დასუსტდა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:აბასიანთა ხალიფები
კატეგორია:გარდაცვლილი 861
კატეგორია:IX საუკუნის ხალიფები
მუვათალი II

**მუვათალი II** — ხეთების მეფე, მურსილი II-ის ძე. ჩვენამდე მოაღწია ხეთურ ენაზე შედგენილმა ვრცელმა ხელშეკრულებამ, რომელიც მუვათლიმ დადო მცირე აზიის სამხრეთ-დასავლეთში მდებარე ხეთების ვასალური ქვეყნის - ვილუსას - მმართველ ალექსანდუსთან. მუვათალი ცდილობდა ხეთების პოლიტიკური გავლენის შენარჩუნებას ჩრდილოეთ სირიის სამთავროებზე. ამ მიზნით იგი კადეშთან შეებრძოლა ეგვიპტელების ლაშქარს, რომელსაც რამსეს II მეთაურობდა (ძვ. წ. 1274). ბრძოლამ წარმატება ვერცერთ მხარეს ვერ მოუტანა, ხეთები კვლვინდებურად ბატონობდნენ ჩრდილოეთ სირიაში.

## ლიტერატურა
*ძველი აღმოსავლეთის ხალხთა ისტორია, თბ., 1971

კატეგორია:ხეთების მეფეები
კატეგორია:დაბადების წელი უცნობია
სტილპნომელანი

**სტილპნომელანი** —  სილიკატების კლასის მინერალი. ფენობრივი სტრუქტურა აქვს, ახლოს დგას ტალკთან. ქიმიური ფორმულა: K(Fe2+,Mg,Fe3+)8(Si,Al)12(O,OH)27·n(H2O). ძირითადად ოქროსფერ-მურა და მომწვანო-მოშავოა. სიმაგრე მინერალოგიური სკალით 3-4. გრანიტებსა და გნაისებში მას ცვლის ქლორიტი, ბიოტიტი და ამფიბოლი. კრისტალის სინგონია ტრიკლინურია. სტილპნომელანი პირველად აიღწერა 1827 წელს ჩეხეთში.

## იხილეთ აგრეთვე
* მინერალების სია

## სქოლიო
კატეგორია:ფილოსილიკატები
მუთაზილიტები

**მუთაზილიტები** () — რაციონალური მიმდინარეობის (ჩაისახა არაბთა სახალიფოში VIII საუკუნეში) მიმდევრები ადრინდელ მუსლიმანურ თეოლოგიაში. მუთაზილობის დამაარსებელია ვასილ იბნ ატაი (699-748 წწ.). დასრულებული სისტემის სახე მიიღო IX საუკუნეში. მუთაზილობის თეორეტიკოსები უარყოფდნენ ორთოდოქსული ისლამის ბევრ დოგმას და თვლიდნენ ყურანს ღმერთის ერთ-ერთ ქმნილებად; აღიარებდნენ ადამიანის ნებისყოფის თავისუფლებას და ზნეობის უმაღლეს კრიტერიუმად მიიჩნევდნენ ადამიანის გონებას. ხალიფა ალ-მამუნმა (813-833 წწ.) მუთაზილობა სახელმწიფო რელიგიად გამოაცხადა სუნიზმის ნაცვლად. მაგრამ 851 წელს ორთოდოქსული ისლამი კვლავ აღდგა თავის უფლებებში. დაიწყო მუთაზილიტების დევნა, თუმცა მათი სკოლები ირანში მომდევნო საუკუნეებშიც არსებობდა. საბოლოოდ მუთაზილობა გაქრა XIV საუკუნეში.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ისლამის ისტორია
მუჰამედ შაიბანი

**მუჰამედ შაიბანი** (; დ. 1451 — გ. 1510) — უზბეკი ხანების შაიბანიდების ფეოდალური დინასტიის დამაარსებელი, ჩინგიზ-ყაენის შვილიშვილის შაიბანის შთამომავლი, ცდილობდა მომთაბარე ტომების გაერთიანებას. XV საუკუნის დასასრულს შეუდგა თემურიდების სამფლობელოების დაპყრობას და შედარებით ადვილად დაიპყრო მავერანაჰრი, 1505 წელს აიღო ხვარაზმი, 1507 წელს - ჰერათი. მისი წინსვლა სამხრეთით შეაჩერა სეფიანთა ირანმა. დაიღუპა ისმაილ I-თან ბრძოლაში მარვთან. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:შაიბანიდები
კატეგორია:ჩინგიზიდები
კატეგორია:უზბეკეთის ისტორია
კატეგორია:დაბადებული 1451
კატეგორია:გარდაცვლილი 1510
კატეგორია:ბრძოლის ველზე დაღუპული მონარქები
One Touch (ალბომი)

***One Touch*** — ჯგუფ Sugababes-ის სადებიუტო  ალბომი, რომელიც გამოვიდა 2000 წლის 27 ნოემბერს. ტრიო მუშაობდა პროდიუსერ კემერონ მაკ ვეისთან. ალბომი 1990-იანი წლების რიტმ-ენდ-ბლუზის, პოპისა და ფანკის სტილშია. სიმღერების ძირითადი ნაწილი სამი მუსიკალური ინსტრუმენტით - ფორტეპიანო, ვიოლინო და გიტარით არის ჩაწერილი. კრიტიკოსებმა დადებითად შეაფასეს *One Touch*, რომელიც ბრიტანული ალბომების ჩარტებში #26 ადგილზე მოხვდა და ოქროს სტატუსი მიენიჭა BPI-ს მიერ. იგი ასევე ევროპის სხვა ქვეყნებშიც (გერმანია, ავსტრია, შვედეთი) დიდი პოპულარობით სარგებლობდა.

## სიმღერების სია
# Overload (კემერონ მაკვი, პოლ უილსონი, შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 4:38
# One Foot In (პოლ უილსონი, შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 3:25
# Same Old Story (კემერონ მაკვი, პოლ უილსონი, შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 3:03
# Just Let It Go (შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 5:01
# Look at Me (შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 3:58
# Soul Sound (შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 4:30
# One Touch (რონ ტომი) – 4:20
# Lush Life (რონ ტომი) – 4:28
# Real Thing (შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 4:04
# New Year (კემერონ მაკვი, შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 3:51
# Promises (შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი, პოლ უილსონი) – 3:17
# Run for Cover (პოლ უილსონი, შივონ დონაგი, მუტია ბუენა, ქეიშა ბიუქენენი) – 3:48

## ჩარტები
### ყოველკვირეული ჩარტები
### წლის საბოლოო ჩარტები
## სერტიფიცირებები
## სქოლიო
კატეგორია:2000 წლის სადებიუტო ალბომები
კატეგორია:Sugababes-ის ალბომები
კატეგორია:ალბომები კამერონ მაკვეის პროდიუსერობით
ალაადინ მუჰამად II

მინი|ალაადინ მუჰამად II-ის სიკვდილი
**ალაადინ მუჰამედ II** (გ. 1220) — ხვარაზმის შაჰი (1200-1220 წწ.). 1207 და 1212 წლებში ჩაახშო სახალხო აჯანყებები ბუხარასა და სამარყანდში. 1210 წელს გაანადგურა ყარახატაელთა არმია. 1220 წელს ჩინგიზ-ყაენის შემოტევის დროს ვერ შეძლო წინააღმდეგობის ორგანიზაცია, გაიქცა კასპიისპირეთში და კასპიის ზღვის ერთ-ერთ კუნძულზე გარდაიცვალა. 

## ლიტერატურა
კატეგორია:ხვარაზმის მმართველები
კატეგორია:გარდაცვლილი 1220
კატეგორია:დაბადების ადგილი უცნობია
ელბაქიანთკარის მაცხოვრის ეკლესია

**ელბაქიანთკარის მაცხოვრის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ ელბაქიანთკარში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, მდინარე ძამის მარჯვენა ნაპირზე, მაღალი მთის ბუნებრივად მოვაკებულ პატარა ფერდობზე. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით. ეკლესია ორი კორპუსისაგან შედგება: ძველი ეკლესიისა და მასზე ჩრდილოეთ მხრიდან მიდგმული ოდნავ მოკლე სათავსის - სამკვეთლოსაგან. მოგვიანებით ეკლესიის ძირითადი კორპუსისათვის სამხრეთით, დასავლეთით და ჩრდილოეთით დამატებითი სათავსებიც მიუშენებიათ. სამხრეთის მინაშენში ორი სათავსია: დასავლეთით სწორკუთხა, ხოლო აღმოსავლეთით აფსიდიანი (სამლოცველო), რომელიც კარით უკავშირდება ეკლესიას. სწორკუთხა სათავსი დასავლეთ მინაშენის ნართექსთანაა დაკავშირებული კარით. დასავლეთისა და ჩრდილოეთის მინაშენები ერთიან გარშემოსავლელს ქმნიან. ძველი ეკლესია ნაგებია სხვადასხვა ზომის მუქი ფერის უხეში ნატეხი ქვის კვადრებით. კონსტრუქციულ ნაწილებში გამოყენებულია კარგად გათლილი შირიმის ქვები. გვიანდელი მინაშენის კედლები გარედან მოპირკეთებულია ქვიშაქვის გათლილი კვადრებით.

ძველი ეკლესია დარბაზულია (9,9 X 8 მ). შესასვლელი დასავლეთიდანაა. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ფართო თაღოვანი სარკმელია, რომელიც გარეთკენ მკვეთრად ვიწროვდება. თითო ასეთივე სარკმელია სამხრეთით და დასავლეთით. აფსიდის სარკმლის ორივე მხარეს მაღალი თაღოვანი ნიშებია, რომლებიც ერთ ქვაშია გამოკვეთილი და ზემოთ ოდნავ ვიწროვდება. სატრიუმფო თაღი შირიმის მარტივ (თარო და დახრილი სიბრტყე) იმპოსტებს ეყრდნობა. აზიდული პროპორციების დარბაზის კამაროვანი გადახურვა ერთ შეკიდულ საბჯენ და დასავლეთ კედლის შეკიდულ თაღებს ეყრდნობა.

ეკლესია აფსიდის ჩრდილოეთ მხართან გაჭრილი კარით დაკავშირებულია სამკვეთლოსთან. სამკვეთლოში აღმოსავლეთით ნალისებრი აფსიდია, რომელშიც ერთი თაღოვანი სარკმელი და ორი მაღალი ნახევარწრიული ნიშია. ერთი პატარა სწორკუთხა ნიში აფსიდის სამხრეთ მხართანაა. დასავლეთ კედელში ერთი თაღოვანი სარკმელია. სამკვეთლო გადახურულია სხმული კამარით. სამხრეთ მინაშენს სამლოცველოს აღმოსავლეთით ნახევარწრიული აფსიდი აქვს, რომელშიც თაღოვანი სარკმელი და ერთი პატარა ნიშია. მეორე სწორკუთხოვანი სარკმელი სამხრეთ კედელშია. აფსიდის ნახევარწრიული თაღის ქუსლებთან თაროსა და დახრილი სიბრტყისაგან შედგენილი იმპოსტებია. სამლოცველოს სხმული დამრეცი კამარა სამხრეთით უშუალოდ კედელს ეყრდნობა, ხოლო ჩრდილოეთით - კედლის ფართო თაღით შექმნილ გრძივ საყრდენს. გარშემოსავლელის დასავლეთ ნაწილში ეკლესიის სიგანეზე შექმნილი ნართექსის ნახევარწრიული კამარა სამ შეკიდულ საბჯენ თაღს ეყრდნობა. ნართექსის შუა ნაწილი განაპირებზე უფრო ფართო და მაღალია. ნართექსის დასავლეთის (გარეთა) ფართო შესასვლელი ეკლესიის დასავლეთ კარის პირდაპირაა. შემორჩენილი ფრაგმენტების მიხედვით, სავარაუდოა, რომ აქ ორსაფეხურიანი პორტალი იყო.

ეკლესიის მაღალი ორფერდასახურავიანი კორპუსი მკვეთრად გამოიყოფა ცალფერდა სახურავებით გადახურული დაბალი მინაშენებისაგან. ეკლესიის დასავლეთ ფასადზე, შესასვლელის თავზე, ლილვებით შედგენილ თაღოვან მოჩარჩოებაში გამოსახულია რელიეფური განედლებული ჯვარი, რომელიც დასრულებულია ფართორელიეფიანი თაღით, თაღს ბოლოებზე ჰორიზონტალური გადანაკეცები აქვს. შემორჩენილია ლავგარდნის რამდენიმე ქვა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
ოკლი

**ოკლი** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატში, ჰარდინის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 1589 კაცს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აიოვის ქალაქების სია

კატეგორია:აიოვის ქალაქები
დიდი სვინაქსარი

მინიატიურა|350პქ|დიდი სვინაქსარი
**დიდი სვინაქსარი** — X საუკუნის ქართული ხელნაწერი საღვთისმსახურო წიგნი, რომელშიც თავმოყრილია  მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანთა, მათ შორის ქართველთა მოკლე ცხოვრებები და წამებები. ხელნაწერი საეკლესიო კალენდარზეა გაწყობილი. შეიცავს ინფორმაციას სოფიაწმინდის, სტოდიელთა სავანისა და ათონის ივერთა მონასტრის ლიტურგიკული პრაქტიკის შესახებ. 

დიდი სვინაქსარი 1042-1044 წლებში ბერძნული ენიდან თარგმნა და ქართული მასალით შეავსო გიორგი მთაწმიდელმა. ეს ხელნაწერი კი იმავე საუკუნეში ცნობილი კალიგრაფების, დავით და იოვანე ჯიბისძეების მიერაა გადაწერილი შავ მთაზე, რომანწმინდის მონასტერში.  

საწერ მასალად გამოყენებულია ეტრატი, შეიცავს 452 ფურცელს, ფურცლის ზომებია 22X17 სანტიმეტრი. შესრულებულია ნუსხურით, მელანი ყავისფერია. სათაურები სინგურით ასომთავრულადაა ნაწერი. ხელნაწერი გაფორმებულია სწორხაზოვანი თავსამკაულებითა და საზედაო ასოებით.

დიდი სვინაქსარი დაცულია საქართველოს ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდში (H-2211).

## იხილეთ აგრეთვე 
* მცირე სვინაქსარი

## ლიტერატურა 
* ქართული ხელნაწერი წიგნი, V-XIX საუკუნეები, თბილისი, 2012, გვ. 49

კატეგორია:ქართული სასულიერო ხელნაწერები
კატეგორია:ხელნაწერთა ეროვნული ცენტრის H ფონდი
კატეგორია:XI საუკუნის ხელნაწერები
კატეგორია:ქრისტიანული ლიტერატურა
დირბის ყველაწმინდის ეკლესია

**დირბის ყველაწმინდის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში. მდებარეობს სოფლის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, ციხის უბანში, ციხე-დარბაზის ჩრდილოეთით 20 მეტრზე. აგებულია XIX საუკუნის ბოლოს.

ეკლესია დარბაზულია (13,5 X 7,3 მ), ნაშენია რიყის ქვითა და აგურით, გარე კუთხეები და ინტერიერის კონსტრუქციული ნაწილები შირიმისა და ბაზალტის თლილი კვადრებითაა ამოყვანილი. შესასვლელი სამხრეთით და ჩრდილოეთით აქვს. ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე ვიწრო სარკმელია, გვერდებზე კი - სათავსები. ეკლესია შიგნით შელესილი და შეთეთრებულია. ფასადების წყობაში აგურის რიტმული მწკრივები დეკორის შთაბეჭდილებას ქმნის. აღმოსავლეთ და დასავლეთ ფასადების ფრონტონების ქვეშ აგურით გამოყვანილია ჯვრები. ასეთივე ჯვარია სამხრეთ ფასადზეც, კარის თავზე. ამ კარის გვერდებზე ორი შეისრულთაღოვანი ნიშია. სახურავი ორფერდაა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:XIX საუკუნის ეკლესიები
სამხრეთ-აღმოსავლეთი სულავესი

**სამხრეთ-აღმოსავლეთი სულავესი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე. მოიცავს კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნახევარკუნძულსა და მიმდებარე ოფშორულ კუნძულებს. დედაქალაქია ნახევარკუნძულის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე კენდარი.

პროვინციას არ გააჩნია დანარჩენ კუნძულთან დამაკავშირებელი არანაირი გზატკეცილი, ამიტომ ძირითად სატრანსპორტო საშუალებად ბორანი რჩება.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 120 225 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, პროვინცია ათ სარეგენტოდ და ორ ქალაქად იყოფა.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:სამხრეთ-აღმოსავლეთი სულავესი
კატეგორია:1964 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:სულავესი
იური მეშჩერიაკოვი

**იური ალექსანდრეს ძე მეშჩერიაკოვი** ( დ. 7 აგვისტო 1921 — გ. 20 მაისი 1970) — საბჭოთა გეომორფოლოგი. გეოგრაფიულ მეცნიერებათა დოქტორი (1964), პროფესორი (1970).

იური მეშჩერიაკოვმა 1945 წელს დაამთავრა მოსკოვის გეოდეზიისა და კარტოგრაფიის სახელმწიფო უნივერსიტეტის გეოდეზიის ფაკულტეტი, ხოლო 1950 წელს — სსრკ მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის ასპირანტურა და იმავე წელსვე დაიცვა საკანდიდატო დისერტაცია. 1961 წლიდან იყო რუსეთის მეცნიერებათა აკადემიის გეოგრაფიის ინსტიტუტის განყოფილების გამგე. 1960-1970 წლებში იყო დედამიწის ქერქის შემსწავლელი გეოდეზიისა და გეოფიზიკის საერთაშორისო კომისიის პრეზიდენტი. 

იური მეშჩერიაკოვის სამეცნიერო მოღვაწეობის ძირითადი მიმართულებები იყო: გეოდინამიკა, მორფოსტრუქტურული ანალიზი და გეომორფოლოგიური კარტოგრაფირება. მისი მთავარი შრომები მიეძღვნა რელიეფის ძირითადი გენეტიკური კატეგორიების კლასიფიკაციას, მათ შორის მორფოსკულპტურებსა და მორფოსტრუქტურებს; აგრეთვე მოსწორების ზედაპირის პრობლემებსა და ნეოტექტონიკაში გეოდინამიკური მეთოდების შემოღების საკითხებს. ავტორია 170-ზე მეტი ნაშრომისა, რომელთაგან მნიშვნელოვანია: „ვაკე-ბაქნური არეების მორფოსტრუქტურა“ (1960); „ვაკე ქვეყნების სტრუქტურული გეომორფოლოგია“ (1965). იყო ჟურნალ „Геоморфология“-ს ერთ-ერთი დამაარსებელი და მისი მთავარი რედაქტორი. 1985 წელს დაწესდა მისი სახელობის მედალი, რომელიც ენიჭებათ გეოდინამიკურ კვლევაში შეტანილი დიდი წვლილისთვის. 

## რესურსები ინტერნეტში
* იური მეშჩერიაკოვი — დიდი ენციკლოპედიური ლექსიკონი 
* იური მეშჩერიაკოვი — მცირე გეოგრაფიული ენციკლოპედია 
* იური მეშჩერიაკოვი — ბიოგრაფიული ცნობები 

კატეგორია:საბჭოთა გეოგრაფები
კატეგორია:საბჭოთა გეოლოგები
კატეგორია:რუსი გეოგრაფები
კატეგორია:რუსი გეოლოგები
კატეგორია:გეოგრაფიის მეცნიერებათა დოქტორები
კატეგორია:მოსკოვში გარდაცვლილები
აირშირი

**აირშირი** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატში, პალო-ალტოს ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით, ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 143 კაცს. დაარსდა 1882 წელს, რკინიგზის ხაზის მშენებლობასთან დაკავშირებით (აქ აშენდა ერთ-ერთი დეპო). ქალაქის სტატუსი მიიღო 1895 წლის 20 სექტემბერს. 1980-იან წლებში რკინიგზის ხაზი მიტოვებულ იქნა და თანდათან განადგურდა. 2007 წელს აღნიშნეს 125 წლის იუბილე. 

## იხილეთ აგრეთვე
*აიოვის ქალაქების სია

## სქოლიო 
კატეგორია:აიოვის ქალაქები
სამხრეთი კალიმანტანი

**სამხრეთი კალიმანტანი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძლ ბორნეოზე. დედაქალაქია ბანჯარმასინი. აღმოსავლეთით ესაზღვრება მაკასარის სრუტე, დასავლეთით და ჩრდილოეთით — ცენტრალური კალიმანტანი, სამხრეთით — იავის ზღვა და ჩრდილოეთით აღმოსავლეთ კალიმანტანის მცირე ნაწილი.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 3,625 მილიონ ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით იყოფა 9 სარეგენტოდ და 2 ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:კალიმანტანი
კატეგორია:სამხრეთი კალიმანტანი
სამხრეთი სუმატრა

**სამხრეთი სუმატრა** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრაზე. სამხრეთით ესაზღვრება ლამპუნგის პროვინცია, დასავლეთით — ბენკულუ, ჩრდილოეთით კი ჯამბი. აღმოსავლეთით, სანაპიროსთან ახლოს მდებარეობს კუნძული ბანკა და ბელიტუნგი, რომლებიც 2000 წლამდე სამხრეთ სუმატრის პროვინციას მიეკუთვნებოდნენ, ამჟამად კი ცალკე პროვინციას — ბანკა-ბელიტუნგს წარმოქმნიან.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 7 446 401 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, სამხრეთ სუმატრა იყოფა 11 სარეგენტოდ და 4 ავტონომიურ ქალაქად. დედაქალაქია პალემბანგი.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:სამხრეთი სუმატრა
კატეგორია:1950 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
დასავლეთი იავა

**დასავლეთი იავა** () — ინდონეზიის ყველაზე ხალხმრავალი და მჭიდროდ დასახლებული პროვინცია. მოსახლეობა დაახლოებით 45 მილიონ ადამიანს შეადგენს. მდებარეობს კუნძულ იავის დასავლეთ ნაწილში. პროვინციის ქალაქი ბოგორი მსოფლიოში მეორე ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული ქალაქია, დეპოკი და ბეკასი კი მე–7 და მე–12. ფართობით ტაივანზე ოდნავ პატარაა, თუმცა მოსახლეობით ორჯერ აღემატება. დედაქალაქი და უმსხვილესი ურბანული ცენტრია ბანდუნგი.

2000 წლამდე, დასავლეთ იავას მიეკუთვნებოდა ბანტენიც, რომელიც დღეს ცალკე პროვინციაა.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი იავა იყოფა 17 სარეგენტოდ და 9 ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:დასავლეთი იავა
კატეგორია:1950 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
სამხრეთი სულავესი

**სამხრეთი სულავესი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესის სამხრეთ–დასავლეთ ნახევარკუნძულზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ცენტრალური სულავესის პროვინცია, აღმოსავლეთით — სამხრეთ–აღმოსავლეთ სულავესის პროვინცია, დასავლეთით კი დასავლეთ სულავესის პროვინცია. წარმოადგენს ყველაზე ხალხმრავალ და მჭიდროდ დასახლებულ პროვინციას კუნძულზე. დედაქალაქია მაკასარი — კუნძულის უდიდესი ქალაქი და მთავარი რეგიონული ცენტრი. პროვინციას ასევე მიეკუთვნება სელაიარის კუნძულები.

2010 წლის მონაცემებით, მოსახლეობა 8 032 551 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, სამხრეთ სულავესი იყოფა 26 სარეგენტოდა და 3 დამოუკიდებელ ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:სამხრეთი სულავესი
კატეგორია:1960 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
დასავლეთი კალიმანტანი

**დასავლეთი კალიმანტანი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ ბორნეოზე. დედაქალაქია პონტიანაკი, რომელიც ეკვატორზე მდებარეობს.

პროვინციის ფართობი 147 307 კმ²–ია, მოსახლეობა კი 2010 წლის მონაცემებით 4 393 239 ადამიანს შეადგენს. ძირითად ეთნიკურ ჯგუფებს შორისაა დაიაკები, მალაიელები და ჩინელები.

პროვინციის საზღვრები უხეშად ემთხვევა მდინარე კაპუასის აუზს გარსშემორტყმულ მთებს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი კალიმანტანი იყოფა 12 სარეგენტოდ და 2 ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* WWF Heart of Borneo conservation initiative - Information about the Heart of Borneo - 220,000&nbsp;km² of upland montane tropical rainforest, where endangered species such as the orang-utan, rhinoceros and pygmy elephant cling for survival.
* A Study of the Kongsis of West Borneo. 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:დასავლეთი კალიმანტანი
კატეგორია:კალიმანტანი
დასავლეთი პაპუა

**დასავლეთი პაპუა** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მოიცავს კუნძულ ახალი გვინეის დასავლეთ ნახევარკუნძულს. წარმოადგენს ინდონეზიის ყველაზე მცირედ დასახლებულ პროვინციას. პაპუის პროვინციასთან ერთად, 2007 წალმდე ქმნიდა ერთ პროვინციას, რომელსაც დასავლეთი ირიან–ჯაია ეწოდებოდა.

პროვინციაში პირველი აღწერა 2010 წელს ჩატარდა და აღირიცხა 760 855 ადამიანი.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი პაპუა იყოფა 10 სარეგენტოდ და 1 ავტონომიურ ქალაქად. დედაქალაქია მანოკვარი.

2012 წლის 22 აგვისტოს, ქალაქ მელბურნში გაიმართა საპროტესტო აქცია, სადაც გაჟღერდა დასავლეთ პაპუის დამოუკიდებლობის მოთხოვნის ლოზუნგები.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
* ოფიციალური ვებ-გვერდი
* West Papua info 
* Free West Papua campaign

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:დასავლეთი ახალი გვინეა
კატეგორია:დასავლეთი პაპუა (პროვინცია)
კატეგორია:ავტონომიური პროვინციები
კატეგორია:2003 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
კატეგორია:1999 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
დასავლეთი სულავესი

**დასავლეთი სულავესი** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სულავესიზე. ფართობი 16 796,19 კმ². შეიქმნა 2004 წელს. დედაქალაქია მამუჯუ.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 1 158 336 ადამიანს შეადგენს, საშუალო წლიური ზრდა 2,67 %–ს. ძირითადი ეკონომიკური საქმიანობაა სამთო–მოპოვება, სოფლის მეურნეობა და მეთევზეობა.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი სულავესი იყოფა 5 სარეგენტოდ.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:დასავლეთი სულავესი
კატეგორია:2004 წელს დაარსებული ქვეყნები და ტერიტორიები
ბარტელემი ბოგანდა

**ბარტელემი ბოგანდა** (; დ. 4 აპრილი, 1910, ბობანგი, საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკა — გ. 29 მარტი, 1959, ბანგისთან ახლოს ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა) — ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამოუკიდებლობისთვის ბრძოლის ლიდერი. ფრანგულ თანამეგობრობაში შემავალი ცენტრალური აფრიკის ავტონომიური რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრი 1958 წლის 8 დეკემბრიდან 1959 წლის 29 მარტამდე.

## ბიოგრაფია 
ბერტელემი ბოგანდა დაიბადა 1910 წლის 4 აპრილს გლეხის ოჯახში. წარმოშობით იგი ეკუთვნოდა მბაკას ეთნიკურ ჯგუფს. ის იყო პირველი კათოლიკე აფრიკელი მღვდელი საფრანგეთის კოლონია უბანგი-შარიში (დღევანდელი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა). სწორედ კათოლიკური ეკლესიის დახმარებამ განაპირობა ბოგანდას გამარჯვება 1946 წელს საფრანგეთის ეროვნული ასამბლეის არჩევნებში, მაგრამ მან მალევე დაგმო კოლონიური სისტემისა და ნაწილობრივ კათოლიკური ეკლესიის პოლიტიკა და ხელი აიღო სასულიერო ცხოვრებაზე.

1949 წელს ბოგანდამ დააარსა მოძრაობა შავი აფრიკის სოციალური ევოლუციისთვის (MESAN), რომელიც მომდევნო 30 წლის განმავლობაში ქვეყნის წამყვან პოლიტიკურ პარტიად დარჩა. თავიდან დემოკრატიისა და ეროვნული ორიენტაციის პარტია, ბოგანდის ძმიშვილის, ჟან ბედელ ბოკასას მმართველობის პერიოდში გადაიქცა რეპრესიების ინსტრუმენტად.

რეგიონში ბოგანდას დიდი ავტორიტეტი ჰქონდა, ფრანგული კოლონიური ძალებიც კი მიხვდნენ, რომ მასთან დაპირისპირება უშედეგო იყო. ბოგანდა ასევე ცნობილია ცენტრალური აფრიკის გაერთიანების იდეით. ის იმავე პანაფრიკული იდეების მიმდევარი იყო, რისიც განის პრეზიდენტი კვამე ნკრუმა. 1957–1958 წლებში ბოგანდა იბრძოდა საფრანგეთის ეკვატორული აფრიკის ბაზაზე ერთიანი ფედერაციის შექმნისთვის. ამ ფედერაციას უნდა გაეერთიანებინა ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკა, ჩადი, გაბონი და ფრანგული კონგო (დღევანდელი კონგოს რესპუბლიკა). დასკვნით ეტაპზე იგეგმებოდა „ლათინური აფრიკის შეერთებული შტატების“ ჩამოყალიბება, სადაც ასევე უნდა შესულიყვნენ ანგოლა, ბელგიის კონგო (დღევანდელი კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკა), რუანდა-ურუნდი (დღევანდელი რუანდა და ბურუნდი) და კამერუნი. თუმცა ეს იდეა განუხორციელებელი დარჩა.

ბოგანდა არის ავტორი ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დროშისა და სახელმწიფო ჰიმნის ტექსტისა.

ბოკასას გარდა ბოგანდას ნათესავები იყვნენ რესპუბლიკის პირველი პრეზიდენტი დავიდ დაკო და პრემიერ-მინისტრი ელისაბედ დომიტიენი (1975–1976).

ბარტელემი ბოგანდა დაიღუპა ავიაკატასტროფაში 8 დღით ადრე, სანამ ცენტრალურ აფრიკაში ჩატარდებოდა კოლონიური ეპოქის ბოლო არჩევნები. ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის დამაარსებლის სახელის უკვდავსაყოფად ბოგანდას გარდაცვალების დღე — 29 მარტი გამოცხადდა ეროვნულ დღესასწაულად. ბოგანდას სახელს ატარებს ეროვნული მუზეუმი და რესპუბლიკის მთავარი სტადიონი დედაქალაქ ბანგში.

## ლიტერატურა
* 
* 
* 

## რესურსები ინტერნეტში 
* ბარტელემი ბოგანდას ბიოგრაფია
* ბარტელემი ბოგანდა 

კატეგორია:ცენტრალური აფრიკის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრები
კატეგორია:დაბადებული 4 აპრილი
კატეგორია:დაბადებული 1910
კატეგორია:გარდაცვლილი 29 მარტი
კატეგორია:გარდაცვლილი 1959
დასავლეთი სუმატრა

**დასავლეთი სუმატრა** () — პროვინცია ინდონეზიაში. მდებარეობს კუნძულ სუმატრის დასავლეთ სანაპიროზე. ჩრდილოეთით ესაზღვრება ჩრდილოეთ სუმატრის პროვინცია, აღმოსავლეთით — რიაუსა და ჯამბის პროვინციები, სამხრეთ–აღმოსავლეთით კი ბენკულუ. ასევე მოიცავს სანაპიროს სიახლოვეს მდებარე მანტევაის კუნძულებს. დედაქალაქია პადანგი.

დასავლეთი სუმატრა მიწისძვრების მხრივ ერთ–ერთი ყველაზე სახიფათო არეალია ინდონეზიაში, რადგან მდებარეობს ტექტონიკურად აქტიურ ზოლში — ევრაზიისა და ინდო-ავსტრალიის ფილების გასაყარზე, ამას ემატება აქტიური ვულკანების აქტივობა. ბოლო მიწისძვრები მოხდა 2009 და 2010 წლებში.

2010 წლის მონაცემებით, პროვინციის მოსახლეობა 4 845 998 ადამიანს შეადგენს.

ადმინისტრაციული თვალსაზრისით, დასავლეთი სუმატრა იყოფა 12 სარეგენტოდ და 74 ავტონომიურ ქალაქად.

## იხილეთ აგრეთვე
* ინდონეზიის პროვინციები

## რესურსები ინტერნეტში
*  ოფიციალური ვებ-გვერდი 
* Official tourism website 
* Photos of West Sumatra 

## სქოლიო
კატეგორია:ინდონეზიის პროვინციები
კატეგორია:დასავლეთი სუმატრა
დირბის წმინდა გიორგის ეკლესია

**დირბის წმინდა გიორგის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 300 მეტრზე, სასაფლაოზე. თარიღდება განვითარებული ფეოდალური ხანით.

ეკლესია დარბაზულია (11 X 5,9 მ), ნაგებია ნატეხი ქვიშაქვითა და რიყის ქვით. პილასტრები და საბჯენი თაღები თლილი ქვიშაქვისაა. შესასვლელი ორი აქვს - დასავლეთით (ამოშენებულია) და სამხრეთით. სამხრეთის შესასვლელი შიგნიდან შეისრული, ხოლო გარედან ნახევარწრიული თაღითაა გადახურული. აფსიდში ერთი სარკმელია, მის გვერდებზე - ღრმა ნიშები. ორი სარკმელი სამხრეთითაა. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი ორსაფეხურიანი პილასტრით და მათზე გადასული საბჯენი თაღით. შემორჩენილია მოხატულობის ფრაგმენტები. ფასადების გრძივ კედლებზე თაროსებრი ლავგარდნის ფრაგმენტებია.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
დირბის წმინდა გიორგის ზედაჯვრის ეკლესია

**დირბის წმინდა გიორგის ზედაჯვრის ეკლესია** — ეკლესია ქარელის მუნიციპალიტეტის სოფელ დირბში. მდებარეობს სოფლის სამხრეთ-აღმოსავლეთით. სტილისტური ნიშნებით თარიღდება X საუკუნით.

ეკლესია დარბაზულია (9,6 X 4 მ), ნაგებია უხეშად დატეხილი, პირგათლილი მოზრდილი ლოდებით, დარბაზის პილასტრები და სატრიუმფო თაღი თლილი ქვისაა. შესასვლელი სამხრეთიდანაა. ღრმა ნახევარწრიული აფსიდის ღერძზე გაჭრილია სარკმელი, რომლის გვერდებზე ღრმად შეჭრილი ნახევარწრიული ნიშებია. თითოეული ნიში 2 მეტრის სიმაღლისაა და იწყება იატაკიდან 0,3 მეტრზე, აქვს ბრტყელი გადახურვა. დარბაზის გრძივი კედლები და ნახევარწრიული კამარა დანაწევრებულია წყვილი პილასტრითა და მათზე დაყრდნობილი საბჯენი თაღით. თაღის ქუსლებთან ქვის თაროსებრი კაპიტელებია.

## მოხატულობა
დარბაზის კედლები და კამარა მთლიანად იყო შელესილი და მოხატული. ამჟამად შემორჩენილია აფსიდის კომპოზიცია და მოხატულობის დაზიანებული ფრაგმენტები სამხრეთ კედელზე. აფსიდის კონქში გამოსახულია ვედრების კომპოზიცია. ქრისტე ზის ორნამენტით და ძვირფასი ქვებით შემკულ ტახტზე. იგი მარჯვენა ხელით აკურთხებს, მარცხენაში უჭირავს გადაშლილი სახარება, რომელშიც იკითხება ასომთავრულით შესრულებული ტექსტი. სამხრეთ კედელზე გაირჩევა სამეფო ტანსაცმელში გამოწყობილი მამაკაცის ფიგურა, ცხენოსანი და მის უკან კიდევ ორი გამოსახულება. პილასტრების ვიწრო მხარეებზე შემორჩენილია კიბისებრი და მცენარეული ორნამენტი. ნახატი ოსტატურია, კოლორიტი მონაცრისფრო, შავი, მოწითალო-ყავისფერი. შემორჩენილი ფრაგმენტების მიხედვით მხატვრობა განვითარებულ ფეოდალურ ხანას მიეკუთვნება.

ეკლესია დგას ერთსაფეხურიან ცოკოლზე. ფასადების გლუვი კედლები გაცოცხლებულია თავისებური წყობით. აღმოსავლეთ ფასადზე სარკმლის ორივე მხარეს ჩასმულია ორი დიდი სამკუთხა ლოდი. ნაგებობას შემოვლებული აქვს თაროსებრი მასიური ლავგარდანი.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ქარელის მუნიციპალიტეტის ტაძრები
კატეგორია:წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიები
კატეგორია:X საუკუნის ეკლესიები
ბალინი (შუახმელეთი)

**ბალინი** — პერსონაჟი ჯ.რ.რ. ტოლკინის ლეგენდარიუმში. იგი არის ჯუჯა დვალინის ძმა და ერთ-ერთი ძირითადი პერსონაჟი რომანში *ჰობიტი*.

პიტერ ჯექსონის ფილმების სერიაში *ჰობიტი* ბალინის როლს ასრულებს მსახიობი კენ სტოტი.

## ბიოგრაფია
ბალინი ფუნდინის ძე იყო, დაბადებული 2734 წელს. მას უმცროსი ძმა ჰყავდა, სახელად დვალინი. ოჯახი მომდინარეობდა დურინის საგვარეულოდან. ბავშვობა ბალინმა მარტოსულ მთაში გაატარა. როდესაც 2770 წელს მთას დაესხა დრაკონი სმაუგი, იგი თორინთან ერთად გარეთ იმყოფებოდა და თავს გაქცევით უშველა. მისი მამა მოკლული იქნა 2799 წელს, აზანულბიზარის ბრძოლაში, რის შემდეგაც ბალინი თრაინთან და თორინთან ერთად მოგზაურობდა და საბოლოოდ ლურჯ მთებში დაიდო ბინა.

2841 წელს ბალინი და დვალინი თრაინს მარტოსული მთის დაბრუნებაში ეხმარებოდნენ. ამ დროს მათ საურონის ჯარები დაესხნენ, რომლებმაც თრაინს ჯუჯების ერთ-ერთი ბეჭედი წაართვეს. 2845 წელს იგი შეპყრობილი და მიყვანილი იქნა დოლ გულდურში. ბალინი და დვალინი მწარედ დასტიროდნენ მის დაკარგვას.

2941 წელს ბალინი, განდალფისა და სხვა ჯუჯების, ასევე ბილბოს თანხლებით, გაეშურა მარტოსული მთისაკენ. ვინაიდან ის ბილბოსთან საკმაოდ დაახლოებული იყო, სწორედ ბალინი გაჰყვა მას სმაუგის მთის დერეფანში. დრაკონთან მეორე სტუმრობისას ბეგინსი აღელვებული იყო, რომ სმაუგს ბევრი ზედმეტი რამ უამბო - თბილი ხასიათის მქონე ბალინმა იგი დაამშვიდა.

ხუთი ლაშქრის ბრძოლის შემდეგ ბალინი ხშირად აკითხავდა ბილბოს. მაგრამ 2989 წლისათვის იგი კვლავ მოუსვენარი იყო. ჯუჯამ გადაწყვიტა, კჰაზად-დუმად წოდებული მთა დაელაშქრა - იქ უამრავი ძვირფასეულობა იქნებოდა დამალული, მაგრამ ყველაზე ძვირფასი მითრილის ძვირფასი ლითონი იყო. მორიად წოდებულ კჰაზად-დუმში მას გაჰყვნენ სხვა ჯუჯებიც, ხოლო ცნობილი 13 ჯუჯიდან მას ახლდნენ ორი და ოინი.

მორიაში ჯუჯებმა მრავალი ორკი გაანადგურეს. ბალინი გამოაცხადეს მორიის მბრძანებლად. მაგრამ ჯუჯების მიერ მორიის კოლონიზაციამ მხოლოდ 5 წელიწადს გასტანა.

2994 წლის 10 ნოემბერს ბალინმა სარკის ტბას მიაკითხა (რომელიც მორიასთან ახლოს მდებარეობდა). ორკებმა იგი სასიკვდილოდ დაჭრეს. ბალინი დამარხული იქნა მაზარბულის დარბაზში (სადაც ის გამეფდა). ჯუჯებს გამუდმებით თავს ესხმოდნენ როგორც ორკები, ასევე წყალში დამალული საზარელი მრავალსაცეციანი არსება. საბოლოოდ, ასეთ დიდ შემოტევას მათ ვერ გაუძლეს და ბალინის მთელი გუნდი ამოწყვეტილი იქნა.

მათი ამბის შესახებ ბეჭდის საძმომ შეიტყო 3019 წლის 15 იანვარს, როდესაც აღმოაჩინა ბალინის სამარხი და მისი ჩანაწერების წიგნი, 'მაზარბულის წიგნად' წოდებული. ორკებთან ბრძოლისას ჩამოინგრა დარბაზის დიდი ჭერი, რომელმაც სამუდამოდ დაფარა ბალინის სამარხი.

## გენეალოგია

## რესურსები ინტერნეტში 
* 

კატეგორია:შუახმელეთის ჯუჯები
კატეგორია:ჰობიტის პერსონაჟები
ჩრდილოეთის ომი

**ჩრდილოეთის დიდი ომი**  — ბრძოლა შვედეთსა და ჩრდილოეთ ევროპის სახელმწიფოთა კოალიციას შორის ბალტიისპირეთის მიწებისათვის. მიმდინარეობდა 20 წელზე მეტი ხნის განმავლობაში და დასრულდა შვედეთის დამარცხებით, რაშიც გადამწყვეტი როლი რუსეთის კოალიციის მხარეზე მონაწილეობამ შეასრულა.

## ომის მსვლელობა
1700 წელს შვედეთს ერთდროულად შეუტია დანიამ, საქსონიამ, პოლონეთმა და რუსეთმა. შვედეთის მეფე კარლ XII მხოლოდ თვრამეტი წლის იყო და მტრებს მისი გამოუცდელობის იმედი ჰქონდათ. მან ესტონეთში, ნარვასთან დაამარცხა რუსები; საქსონია, პოლონეთი და დანია აიძულა ომიდან გასულიყვნენ. რვა წლის შემდეგ კარლ XII რუსეთში შეიჭრა, მაგრამ 1708-1709 წლების ზამთარი მეტად მკაცრი აღმოჩნდა, რუსები უკან დახევის დროს გზაზე ყველაფერს სპობდნენ. რუსეთის განახლებული შეტევების დროს შვედები საკვების მარაგის მწვავე ნაკლებობამ შეაწუხა. გაზაფხულისთვის კარლ XII-ის ჯარი განახევრდა. პოლტავის ბრძოლაში რუსებმა შვედები დაამარცხეს და კარლი 1709 წელს თურქეთში გაიქცა. 1714 წელს იგი შვედეთში დაბრუნდა და დანიელთა ჯარი მოიგერია. შემდეგ შეიჭრა ნორვეგიაში, სადაც იგი მოკლეს 1718 წელს. 1721 წელს უმეფოდ დარჩენილი, ოცწლიანი ომით გამოფიტული შვედეთი ზავზე დათანხმდა.

## რესურსები ინტერნეტში
* The Great Northern War 
* A Guide to the Tactics of the Great Northern War 

კატეგორია:XVIII საუკუნის ომები
კატეგორია:ჩრდილოეთის დიდი ომი
მშათა

300px|მინიატიურა|სამხრეთის კედლის ორნამენტები
**მშათა** — ხუროთმოძღვრების ძეგლი, ომაიანების დინასტიის ციხე-დარბაზი იორდანიაში (VIII საუკუნე; ზოგიერთი მკვლევრის აზრით III-IV სს.). მდებარეობს ამანის სამხრეთ-დასავლეთით 25 კმ-ზე. მშენებლობა არ ყოფილა დასრულებული. ახლა ნანგრევებადაა ქცეული. სახელი გაითქვა სამხრეთის თავდაცვითი კედლის ქვედა ნაწილის ქვის ფრიზზე ამოკვეთილი ორნამენტით. ფრიზი დანაწევრებულია სამკუთხა არეებად, რომლებიც შევსებულია რელისტურდ გადმოცემული, ერთმანეთში გადახლართული ვაზის ლერწის, პალმეტების, ვარდულების, აკანთის ფოთლების, ყვავილებისა და ცხოველთა გამოსახულებებით.

ძეგლი შეტანილია იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის საცდელ სიაში.

## ლიტერატურა
## სქოლიო
კატეგორია:არაბული არქიტექტურა
კატეგორია:იორდანიის არქეოლოგიური ძეგლები
ნაბუქოდონოსორ I

**ნაბუქოდონოსორ I** — ბაბილონის მეფე. ე. წ.  IV დინასტიის ერთ-ერთი ძლიერი წარმომადგენელი (ძვ. წ. 1146-ძვ. წ. 1123 წწ.). წარმატებით ებრძოდა ასურეთს, მდინარე ევლეზე ბრძოლაში გაანადგურა ელამელები, ილაშქრა ხმელთაშუაზღვისპირეთში. მის დროს გაიზარდა ბაბილონის ტერიტორია და განმტკიცდა ქვეყნის ეკონომიკური მდგომარეობა.

## ლიტერატურა
კატეგორია:ბაბილონის მეფეები
არლინგტონი (აიოვა)

**არლინგტონი** () — ქალაქი აშშ-ში. მდებარეობს აიოვის შტატში, ფაიეტის ოლქში. 2010 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 429 კაცს.

## იხილეთ აგრეთვე
*აიოვის ქალაქების სია

კატეგორია:აიოვის ქალაქები